^

Anyin

Anyin: Nyɩhyɛ Fʋfɔlɛʼn New Testament

copyright © 1997 Wycliffe Bible Translators, Inc.
Language: Agni Sanvi
Contributor: Wycliffe Bible Translators, Inc.

All rights reserved.

2025-04-26

ePub generated by Haiola 8 Aug 2026 from source files dated 26 Apr 2025

b4bf56fc-6e3d-5a7c-9f55-25d2c3645a88

MATIE

1

2

3

4

5

6

7

8

9

10

11

12

13

14

15

16

17

18

19

20

21

22

23

24

25

26

27

28

ƐJƆLƐKPA'N MƆ

MATIE HƐLƐLƖ'N

M'ɔ wɔ nun'n

Nwan sʋanlan dɩɛ y'ɔ le Matie? Matie, mɔ bɛ fɛlɛ yɩ́ biekun Alɩfe Levi'n (Maakɩ 2.14, Luku 5.27), anɩn ɔ wɔ Zozi mmɔfʋɛ bulu nʋn nnyuan nɩn anun bie. Ɔ dide ajule man *Lɔmʋn awaa m'ɔ sie Izalayɛ mân'n. Zozi mɛlɛ sʋ, Zufʋ kʋn m'ɔ dide ajule sɔ'n man Lɔmʋn'n, Zufʋ'n-mɔ bu yɩ́ kɛ ɔ tɩ ɛtɛfʋɛ kpili kpa. Bɛ kpɔ sʋanlan sɔ'n kpa. Ɔ sanlɩn kɛ ɔ bʋka Izalayɛ mgbɔfʋɛ'n-mɔ. Nan Zozi dɩɛ, ɔ'a nwun Matie anwʋn anwunnvoe. Ɔ'a fɛlɛ yɩ́ kɛ ɔ yáci ajule junman'n m'ɔ di'n nán ɔ káci yɩ́ sʋanlan. Yɛ́ nzɩ man Matie anwʋn ɛjɔlɛ dɔʋn, nan kɛ bɛ lɛ kpɩn bɛ kele'n, yɩ́ yɛ̂ ɔ hɛlɛlɩ Ɛjɔlɛkpa ɛhɩ ɔ.

Ɛjɔlɛkpa sɔ nɩn anun, Matie lɛ kele yɛ́ kɛ Zozi Kilisi tɩ Izalayɛ Belemgbin Ngʋandefʋɛ, ɔ fi belemgbin *Davidi afilie nɩn anun. Yɩ́ dein yɛ̂ Nyanmɩan nanndɩlɩ yɩ́ mgbɔmanfʋɛ'n-mɔ asʋ daba ɔ bɔlɩ Izalayɛ amma'n-mɔ anɔhʋba kɛ cɩan kʋn ɔ 'ba le bɛ́ ti ɔ.

Matie 'bɔ yɩ́ Ɛjɔlɛkpa nɩn abʋ'n, ɔ lɛ kan yɛ́ Zozi anan'n-mɔ nʋn yɩ́ awɔlɛ nɩn anwʋn ɛjɔlɛ (yɩ́ ti 1-2). Ɔ lɛ kele kɛ Zʋan Batisi kpɩnlɩn sɔnɩnlɩn Zozi ɔ nʋn kɛ Abɔnsanmʋn kpɩnlɩn sɔlɩ Zozi nɩanlɩn'n (3.1-4.11). Ɛsɛ ɔ man yɛ nwun asinbɛnwʋn ninnge mɔ Zozi yɔlɩ nʋn ɛjɔlɛ'n-mɔ m'ɔ hanlɩn wɔ Galile mân nɩn anun'n (4.12-18.35). Ɛjɔlɛkpa nɩn ayuelɩɛ, ɔ man yɛ nwun kɛ Zozi hɔlɩ Zoluzalɛmʋn, lɩka mɔ yɩ́ mgbɔfʋɛ'n-mɔ hunlin yɩ́ kʋlʋwa nɩn asʋ m'ɔ fi ewue nun tinngelɩ'n (19-28.15). Ɛhɩ anzin, Zozi nʋn yɩ́ menian'n-mɔ kɔ yia bʋka kʋn asʋ Galile mân nɩn anun ɛlɔ (28.16-20).

Ɛjɔlɛkpa ɛhɩ anun, yɛ nwun kɛ Zozi hehelelɩ Anwunno Belemgbin Mân nɩn anwʋn ninnge dɔʋn. Matie a hohuan nunhan nnun m'ɔ wʋwalɩ kpa nɩn anʋan: (1) Zozi lɛ kan kele yɩ́ menian'n-mɔ kɛ bɛ kpɩn bɛ bu Anwunno Belemgbin Mân nɩn anun amanmuo'n (yɩ́ ti 5-7). (2) Zozi lɛ kele yɩ́ menian bulu nʋn nnyuan'n kɛ bɛ kpɩn bɛ bɔ Anwunno Belemgbin Mân nɩn anwʋn ɛjɔlɛ'n kpayɛ'n (yɩ́ ti 10.5-42). (3) Zozi lɛ kan Anwunno Belemgbin Mân nɩn anwʋn ɛjɔlɛ ɔ bu yɩ́ anyɩnndala nun (yɩ́ ti 13). (4) Zozi lɛ kan ɛtɛ ɛyɔlɛ nʋn ɛtɛ face nɩn anwʋn ɛjɔlɛ (yɩ́ ti 18). (5) Zozi lɛ kan mân nɩn ayuelɩɛ ɔ nʋn kɛ ɔ 'kpɩn bua menian'n-mɔ kʋalaa ndɛɛ nɩn anwʋn ɛjɔlɛ (yɩ́ ti 24-25).

1

Zozi Kilisi anan-mɔ dunman'n

(Luku 3.23-38)

1 Ɛ 'nwun Zozi Kilisi anan-mɔ dunman'n, ɔ bɔ yɩ́ bʋ *Abalahamʋn ɛlɔ dede ɔ sɩn belemgbin *Davidi ɛlɔ nán ɔ'a tʋ Zozi.

2 Abalahamʋn wʋlɩ Izakɩ, nán Izakɩ a wʋ Zʋakɔbʋ, Zʋakɔbʋ a wʋ Zuda nʋn yɩ́ nianman'n-mɔ, 3 Zuda a wʋ Falɛsɩ nʋn Zala. Bɛ́ nin y'ɔ le Tamaa. Falɛsɩ a wʋ Ɛsɩlɔmʋn, Ɛsɩlɔmʋn a wʋ Alamʋn, 4 Alamʋn a wʋ Aminnandabʋ, Aminnandabʋ a wʋ Naasʋn, Naasʋn a wʋ Salɩmʋn, 5 Salɩmʋn a wʋ Boozɩ. Yɩ́ nin y'ɔ le Lahabʋ. Boozɩ a wʋ Obɛdɩ. Yɩ́ nin y'ɔ le Lutʋ. Obɛdɩ a wʋ Zese, 6 Zese a wʋ Davidi, Davidi a wʋ Salomʋn. Yɩ́ nin'n tɩ Uli ayɩ daba. 7 Salomʋn a wʋ Oloboamʋn, Oloboamʋn a wʋ Abia, Abia a wʋ Asafʋ, 8 Asafʋ a wʋ Zozafatɩ, Zozafatɩ a wʋ Zolamʋn, Zolamʋn a wʋ Oziasɩ, 9 Oziasɩ a wʋ Zoatamʋn, Zoatamʋn a wʋ Akazɩ, Akazɩ a wʋ Ezekiazɩ, 10 Ezekiazɩ a wʋ Manase, Manase a wʋ Amʋn, Amʋn a wʋ Zoziasɩ, 11 Zoziasɩ a wʋ Zekonia nʋn yɩ́ nianman'n-mɔ. Mɛlɛ sɔ nɩn anun yɛ̂ bɛ hyɩlɩ Izalayɛ amma'n-mɔ hɔlɩ Babilɔnʋn ɔ.

12 Mɔ bɛ hɔlɩ Babilɔnʋn'n, nán Zekonia a wʋ Salatiɛ, Salatiɛ a wʋ Zolobabɛlɩ, 13 Zolobabɛlɩ a wʋ Abiwudi, Abiwudi a wʋ Eliakimʋn, Eliakimʋn a wʋ Azɔɔ, 14 Azɔɔ a wʋ Sadɔkɩ, Sadɔkɩ a wʋ Akimʋn, Akimʋn a wʋ Eliwudɩ, 15 Eliwudɩ a wʋ Eleazaa, Eleazaa a wʋ Matan, Matan a wʋ Zʋakɔbʋ, 16 Zʋakɔbʋ a wʋ Zozɛfʋ. Yɩ́ yɩ y'ɔ le Mali. Mali sɔ'n, yɩ́ yɛ̂ ɔ wʋlɩ Zozi mɔ bɛ fɛlɛ yɩ́ *Kilisi nɩn ɔ.

17 Kɛ ɔ fi Abalahamʋn bɛlɛ sʋ dede m'ɔ kɔ ju Davidi bɛlɛ sʋ'n, bɛ tɩ sɩɛ bulu nʋn nnan, yɛ̂ ɔ fi Davidi bɛlɛ sʋ dede m'ɔ kɔ ju mɛlɛ mɔ bɛ hyɩlɩ Izalayɛ amma'n-mɔ bɛ hɔlɩ Babilɔnʋn'n, bɛ tɩ sɩɛ bulu nʋn nnan biekun, ɛsɛ dede m'ɔ kɔ ju Kilisi nɩn awɔlɛ'n, bɛ tɩ sɩɛ bulu nʋn nnan.

Zozi Kilisi awɔlɛ'n

(Luku 2.1-7)

18 Ɛ 'nwun kɛ ɔ kpɩnlɩn yɔlɩ mɔ bɛ wʋlɩ Zozi Kilisi'n. Anɩn Mali m'ɔ tɩ yɩ́ nin'n, ɔ nʋn Zozɛfʋ b'a ja bɛ́ nwʋn. Nan asannan nán Zozɛfʋ a fa Mali atɔnvɔlɛ'n, Wawɛ Nwannzan-nwannzan'n tunmin'n kɔ man Mali kɔ nwʋnnzɛ. 19 Zozɛfʋ m'ɔ tɩ yɩ́ hun'n tɩ sʋanlan sɛsɛ. Yɛ̂ kɛmɔ ɔ ngulo man kɛ ɔ bɔ Mali anwʋn ɛjɔlɛ ɔ kele menian'n-mɔ, ɔ fualɩ kɛ ɔ nʋn yɩ́ bɛ 'tɩtɩ nvɩalɩɛ nun.

20 Kɛmɔ anɩn ajʋnlɩn sɔ'n wɔ yɩ́ ti anun'n, yɛ́ Mɩn bɔfʋɛ'n kʋn kɔ a kɔ hɩn yɩ́ ɛlalɩɛ. Yɩ́ nwan: “Belemgbin *Davidi anʋnman Zozɛfʋ, n'ɛ hyʋhyʋɩn wɔ́ bʋ asɩ, fa Mali sie wɔ́ nwʋn kɛ wɔ́ yɩ. Ɔ sanlɩn kɛ baa'n m'ɔ lɛ nwʋnnzɛ yɩ́'n fi Wawɛ Nwannzan-nwannzan'n. 21 Ɔ 'ba wʋ baa belenzua kʋn. Baa sɔ'n, ɛ 'ba tʋn yɩ́ Zozi, yɩ́ dein yɛ̂ ɔ 'ba le yɩ́ menian'n-mɔ fi bɛ́ ɛtɛ nɩn anun ɔ.”

22 Ɛhɩ kʋalaatin walɩ maan ɛjɔlɛ'n mɔ yɛ́ Mɩn manlɩn yɩ́ kpɔmanfʋɛ'n hanlɩn'n kpɩnlɩn sʋ. Yɩ́ nwan:

23 Nɩan, talua muan'n 'ba nwʋnnzɛ,

ɔ 'ba wʋ baa belenzua kʋn.

Baa sɔ'n, bɛ 'ba fɛlɛ yɩ́ Emannuɛ.

(Emannuɛ, yɩ́ bʋ y'ɔ le kɛ Nyanmɩan nʋn yɛ́ tɩ.)

24 Mɔ Zozɛfʋ fi nafɛlɛ nɩn anun tinngelɩ'n, ɔ yɔlɩ like'n mɔ yɛ́ Mɩn bɔfʋɛ'n helelɩ yɩ́'n. Ɔ sɔlɩ Mali nun ɔ falɩ yɩ́ kacili yɩ́ yɩ. 25 Nan kʋsʋ ɔ nʋn yɩ́ b'a nna man dede Mali wʋlɩ yɩ́ wa belenzua'n nán ɔ'a tʋn yɩ́ Zozi.

2

Ngɛlɛfʋɛ'n-mɔ 'ba kpʋnndɛ Zozi bɛ sʋ yɩ́

1 Bɛ wʋlɩ Zozi Zude mân nɩn anun kulo'n mɔ bɛ fɛlɛ yɩ́ Betelehɛmʋn nɩn asʋ. Mɛlɛ sɔ'n, anɩn belemgbin *Elɔdɩ y'ɔ sie Zude mân nɩn ɔ. Mɔ bɛ wʋlɩ Zozi'n, ngɛlɛfʋɛ'n-mɔ mɔ bɛ nɩan nzalama'n, bɛ fi lɩka mɔ sɛnzɛ'n fite'n, bɛ walɩ Zoluzalɛmʋn ɛbɛlɛ. 2 Mɔ bɛ juli ɛbɛlɛ'n, nán b'a bisa menian'n-mɔ kɛ: “Zufʋ'n-mɔ belemgbin'n mɔ b'a wʋ yɩ́'n, ɔ wɔ nin? Y'a nwun yɩ́ nzalama'n sɛnzɛ afitelɩɛ ɛlɔ, yɛ walɩ kɛ yɛ 'ba a sʋ yɩ́.”

3 Mɔ belemgbin Elɔdɩ ɔ nʋn Zoluzalɛmʋn kulo nɩn asʋ menian'n-mɔ kʋalaa tɩlɩ ɛjɔlɛ sɔ'n, bɛ́ nwʋn wʋsʋlɩ bɛ́. 4 Belemgbin Elɔdɩ kɔ yia Nyanmɩan *tɛɛyɩfʋɛ mgbain'n-mɔ kʋalaatin, ɔ nʋn *mala nɩn asʋ mgbain'n-mɔ nán ɔ'a bisa bɛ́ lɩka m'ɔ sɛ kɛ bɛ wʋ *Kilisi'n. 5 Bɛ́ nwan: “Ɔ sɛ kɛ bɛ wʋ yɩ́ Betelehɛmʋn, Zude mân nɩn anun. Ɔ sanlɩn kɛ ɛjɔlɛ mɔ Nyanmɩan kpɔmanfʋɛ'n hɛlɛlɩ'n y'ɔ le kɛ:

6 Ɛmɔ Betelehɛmʋn amma mɔ ɛmɔ wɔ Zude mân nɩn anun'n,

ɛmɔ kulo'n tɩ man kulo kaan

wɔ Zude kulo mgbili'n-mɔ afian.

Ɔ sanlɩn kɛ bɛ 'ba wʋ sʋanlan kʋn bɛ tʋ ɛmɔ anun.

Sʋanlan sɔ'n yɛ̂ ɔ 'ba nɩan Izalayɛ amma'n-mɔ

mɔ bɛ tɩ mɩ́n dɩɛ nɩn asʋ

kɛ bʋa ɛnɩanfʋɛ nɩan yɩ́ mmʋa'n-mɔ asʋ'n.”

7 Mɔ belemgbin Elɔdɩ tɩlɩ ɛjɔlɛ sɔ'n, ɔ kɔ fɛlɛ ngɛlɛfʋɛ'n-mɔ nvɩalɩɛ nun ɔ kɔ bisa bɛ́ mɛlɛ kpa bɔkɔɔ mɔ nzalama'n fitelɩ'n. 8 Ɛhɩ anzin, ɔ kɔ sʋan bɛ́ Betelehɛmʋn ɛlɔ, yɩ́ nwan: “Ɛmɔ hɔ́ Betelehɛmʋn ɛlɔ, nán bɛ hɔ́ kpʋ́nndɛ batʋnman sɔ'n kpa. Sɛ ɛmɔ nwun yɩ́ a, bɛ mán mɩ́n nzʋ tɩ́, maan mɩ́n kʋsʋ n gɔ́ n zʋ́ yɩ́ bie.”

9 Mɔ belemgbin Elɔdɩ hanlɩn sɔ helelɩ bɛ́ yuelɩ'n yɛ̂ bɛ hɔlɩ ɔ. Mɔ bɛ 'kɔ'n, bɛ 'nɩan an, anɩn nzalama'n mɔ bɛ nwunlin yɩ́ sɛnzɛ afitelɩɛ ɛlɔ'n li bɛ́ nyunnun. Ɔ li bɛ́ nyunnun dede m'ɔ juli sua'n mɔ batʋnman kaan'n wɔ nun nɩn ati sʋ'n, ɔ kɔ jinlan. 10 Nzalama sɔ'n mɔ bɛ nwunlin yɩ́'n man bɛ kɔ li fɛ kpili kpa. 11 Bɛ kɔ wʋlʋ sua nɩn anun bɛ kɔ nwun batʋnman'n ɔ nʋn yɩ́ nin Mali. Bɛ kɔ kʋtʋ bɛ kɔ sʋ batʋnman'n. Mɔ bɛ sʋlɩ yɩ́ yuelɩ'n, bɛ kɔ tutulu bɛ́ bɔ́lɛ'n-mɔ anun. Bɛ kɔ fa ninnge nsan mɔ yɩ́ nwʋn cian kpa'n bɛ kɔ fi yɩ́ ata. Kʋn tɩ esika ɛmanlan. Kʋn tɩ *ansan mɔ bɛ yala yɩ́ a, ɔ ban fanlan. Yɛ̂ kʋn kʋsʋ tɩ minli mɔ bɛ fa bɛ yɔ ayile anaan anatɩlɩ. 12 Ɛhɩ anzin, Nyanmɩan kɔ hɩn bɛ́ ɛlalɩɛ kɛ nán bɛ sa bɛ́ nzin bɛ sɩn belemgbin Elɔdɩ anwʋn ɛlɔ kʋ́n. Ɔ man bɛ sɩnlɩn lɩka fʋfɔlɛ bɛ hɔlɩ bɛ́ kulo.

Bɛ nʋn Zozi 'ba hɔ Ezipiti mân nun

13 Mɔ ngɛlɛfʋɛ'n-mɔ hɔlɩ'n, yɛ́ Mɩn bɔfʋɛ'n kʋn kɔ a kɔ hɩn Zozɛfʋ ɛlalɩɛ, yɩ́ nwan: “Zozɛfʋ, jasʋ fa batʋnman'n nʋn yɩ́ nin nwanndi kɔ tanlan Ezipiti mân nɩn anun ɛlɔ. Sɛ n ganlɩn n gelelɩ man wɔ́ kɛ ɛ sá bála a, n'ɛ ba. Ɔ sanlɩn kɛ, belemgbin Elɔdɩ 'kpʋnndɛ kɛ ɔ kun batʋnman'n.”

14 Kɔngɔɛ sɔ nɩn ala, Zozɛfʋ kɔ fa batʋnman'n nʋn yɩ́ nin, bɛ kɔ nwanndi bɛ kɔ hɔ Ezipiti. 15 Bɛ wɔ ɛlɔ dede belemgbin Elɔdɩ wuli nán b'a sa b'a a. Yɩ́ sɔ'n, ɛjɔlɛ'n mɔ Nyanmɩan manlɩn kpɔmanfʋɛ'n hanlɩn yɩ́ daba nɩn a kpɩn sʋ. Yɩ́ nwan:

M'an han m'an hele mɩ́n wa'n kɛ ɔ fi Ezipiti ɔ jásʋ.

Mmatʋnman nganngan'n-mɔ ehuan'n

16 Mɔ belemgbin Elɔdɩ nwunlin kɛ ngɛlɛfʋɛ'n-mɔ a laka yɩ́'n, ɔ fɛlɩ ɛya kpa. Ɔ tɩtɩlɩ cɩan'n mɔ ngɛlɛfʋɛ'n-mɔ nwunlin nzalama'n dede a, anɩn ɔ'a nwun kɛ batʋnman'n ka kaan di afʋɛ nnyuan. Yɩ́ ti, ɔ kɔ sʋan yɩ́ nzalafʋ'n-mɔ Betelehɛmʋn nʋn kulo'n-mɔ kʋalaa mɔ bɛ mantan mantan yɩ́'n-mɔ asʋ kɛ bɛ hɔ́ hún mmatʋnman mmelenzua mɔ b'a li afʋɛ nnyuan'n, ɔ nʋn bɛ́ mɔ bɛ lili man afʋɛ nnyuan'n kʋalaatin. 17 Kɛ ɔ yɔlɩ mɔ Nyanmɩan kpɔmanfʋɛ Zolomin ɛjɔlɛ'n m'ɔ hanlɩn'n kpɩnlɩn sʋ nɩn anɩn. Yɩ́ nwan:

18 Bɛ tɩlɩ ɛtɩan nʋn esuan nʋn awɔ́lɛ mgbili

Lama kulo nɩn asʋ.

Lasɛɛ yɛ̂ anɩn ɔ lɛ sun yɩ́ mma'n-mɔ ɔ.

Ɔ ngulo man kɛ bɛ kpata yɩ́,

ɔ sanlɩn kɛ yɩ́ mma'n-mɔ a wu.

Zozɛfʋ-mɔ fi Ezipiti bɛ 'ba sa bɛ ba

19 Mɔ belemgbin Elɔdɩ wuli'n, yɛ́ Mɩn bɔfʋɛ'n kʋn walɩ hɩnlɩn Zozɛfʋ ɛlalɩɛ Ezipiti mân nun. 20 Yɩ́ nwan: “Zozɛfʋ, jasʋ fa batʋnman'n nʋn yɩ́ nin sa kɔ Izalayɛ mân nɩn anun. Ɔ sanlɩn kɛ, bɛ́ mɔ anɩn bɛ lɛ kpʋnndɛ batʋnman'n bɛ kun yɩ́'n, b'a yue wu.”

21 Ɛhɩ a, Zozɛfʋ kɔ jasʋ ɔ kɔ fa batʋnman'n nʋn yɩ́ nin, bɛ kɔ sa kɔ hɔ Izalayɛ mân nɩn anun. 22 Mɔ Zozɛfʋ juli ɛbɛlɛ m'ɔ tɩlɩ kɛ Aakelawusi a li yɩ́ sɩ Elɔdɩ aja ɔ'a kaci Zude belemgbin'n, ɔ sulolɩ ɛbɛlɛ lɩka sɔ nɩn anun ɛtanlan. Ɛlalɩɛ nun, mɔ Nyanmɩan helelɩ yɩ́ atɩn m'ɔ di kɛ ɔ sɩn sʋ'n, Zozɛfʋ bɔlɩ yɩ́ ti Galile mân nɩn anun. 23 M'ɔ hɔlɩ juli ɛlɔ'n, ɔ tanlanlɩn kulo'n mɔ bɛ fɛlɛ yɩ́ Nazalɛtɩ nɩn asʋ. Ɔ man ɛjɔlɛ'n mɔ Nyanmɩan mgbɔmanfʋɛ'n-mɔ hanlɩn nɩn a kpɩn sʋ. Bɛ́ nwan:

Bɛ 'ba fɛlɛ yɩ́ Nazalɛtɩ sʋanlan.

3

Zʋan Batisi 'ba han Nyanmɩan Anʋan Ɛjɔlɛ'n

(Maakɩ 1.1-8, Luku 3.1-18, Zʋan 1.19-28)

1 Mɛlɛ sɔ nɩn anun, sʋanlan kʋn kɔ fite Zude mân nɩn anun ɛwâ nɩn anun. Sʋanlan sɔ'n, bɛ fɛlɛ yɩ́ *Zʋan Batisi. Ɔ kan Nyanmɩan Anʋan Ɛjɔlɛ'n ɔ kele menian'n-mɔ. 2 Ɔ kan kɛ: “Ɛmɔ nún bɛ́ nwʋn bɛ yáci bɛ́ abalabɔ ɛtɛ'n. Ɔ sanlɩn kɛ Anwunno Belemgbin elie mɛlɛ nɩn a kpunnge.” 3 Zʋan sɔ'n yɛ̂ Nyanmɩan kpɔmanfʋɛ *Ezayi hanlɩn yɩ́ ɛjɔlɛ daba kɛ:

Sʋanlan bie lɛ tɩan ɛwâ nɩn anun ɛlɔ kɛ:

Ɛmɔ sésie yɛ́ Mɩn atɩn'n, bɛ mán ɔ tɩ́nngɛ fɔ́ʋ́n!

4 Zʋan taladɩɛ'n m'ɔ wula'n, bɛ le sʋamo enyuan yɛ̂ b'a nwʋn ɔ, yɛ̂ naan kpolo bɛlɛtɩ hyɩ yɩ́ afian. Tɛtɛbʋabʋa nʋn wɛ yɛ̂ ɔ di ɔ. 5 Zoluzalɛmʋn menian nʋn Zude mân nɩn anun menian, ɔ nʋn bɛ́ mɔ bɛ́ kulo'n-mɔ mantan asue Zuludɩn'n, bɛ ba Zʋan anwʋn ɛbɛlɛ. 6 Bɛ kan bɛ́ ɛtɛ'n kʋalaa menian'n-mɔ anyunnun bɛ man Zʋan sɔnɩn bɛ́ asue Zuludɩn nɩn anun.

7 Mɔ Zʋan nwunlin kɛ *Falisifʋɛ nʋn *Sadusifʋɛ'n-mɔ dɔʋn lɛ ba maan ɔ sɔnɩn bɛ́'n, yɩ́ nwan: “Ati anun ɛtɛ mma kɛ owo! Nwan yɛ̂ ɔ selɩ ɛmɔ kɛ ɛsɔnɩan nɩn ala kʋala kɛ ɔ de bɛ́ fi Nyanmɩan sikpɛ nɩn anwʋn ɔ? 8 Yɩ́ ti, ɛmɔ yɔ́ nyɔlɩɛ m'ɔ kele kɛ ɛmɔ a kaci bɛ́ abalabɔ ɛtɛ'n b'a fa bɛ́ nwʋn b'a man Nyanmɩan. 9 Nan nán bɛ se bɛ́ nwʋn kɛ: ‘Yɛ́ sɩ y'ɔ le *Abalahamʋn, yɩ́ ti Nyanmɩan ngʋala man yɛ́ like fɩ́ɩ́ yɔ.’ Afɩ mɩɩn kan mɩn kele ɛmɔ kɛ Nyanmɩan kʋala kɛ ɔ fa nyɔbʋɛ ɛhɩ-mɔ kaci Abalahamʋn amma. 10 B'a si akunman nɩn a yue. Baka biala m'ɔ nzu man mma kpa'n, bɛ 'kpɛ bɛ tʋ sɩ̂n nɩn anun.

11 “Mɩ́n dɩɛ, mɩɩn fa nzue mɩn sɔnɩn ɛmɔ m'ɔ kele kɛ ɛmɔ a kaci bɛ́ abalabɔ'n. Nan sʋanlan'n m'ɔ fi mɩ́n nzin ɔ lɛ ba'n, ɔ le tunmin tala mɩ́n. Mɩn nzɛ nvata man kɛ mɩn nyannjɩ yɩ́ ja mgbabʋa nyanman'n bɔbɔ mgban ɔ. Yɩ́ dɩɛ, ɔ 'ba fa Wawɛ Nwannzan-nwannzan'n nʋn sɩ̂n ɔ sɔnɩn ɛmɔ. 12 Ɔ le yɩ́ huhuamʋa'n yɩ́ sa nun, ɔ 'ba huhu *bele mma kpa'n ɔ fa sie yɩ́ esie nɩn anun, nan ɔ ju ewula'n gua sɩ̂n'n m'ɔ nnun man lé nɩn anun.”

Zʋan 'ba sɔnɩn Zozi

(Maakɩ 1.9-11, Luku 3.21-22)

13 Mɛlɛ sɔ nɩn anun, Zozi fi Galile mân nɩn anun ɔ walɩ asue Zuludɩn nɩn anʋan Zʋan anwʋn ɛbɛlɛ kɛ ɔ sɔ́nɩn yɩ́. 14 Zʋan a nne a ndʋ man nun, yɩ́ nwan: “Mɩ́n yɛ̂ ɔ fata kɛ m ba wɔ́ nwʋn m man ɛ sɔnɩn mɩ́n ɔ. Nan wɔ́ dɩɛ, wɔ́ lɩlɩ yɛ̂ ɛ lɛ ba maan mɩn sɔnɩn wɔ́ ɔ!”

15 Mɔ Zʋan anʋan tɔlɩ'n, Zozi nwan: “Dɔɛ mɔ yɛ wɔ nun'n, tie nán sɔnɩn mɩ́n. Ɔ sanlɩn kɛ, ɛbɛlɛ nɩn anun yɛ̂ yɛ 'ba yɔ like m'ɔ tɩ sɛsɛ wɔ Nyanmɩan anyunnun ɔ.” Ɛhɩ a, Zʋan kɔ tie ɔ kɔ sɔnɩn Zozi.

16 Mɔ Zozi fi asue nɩn anun ɔ 'fite'n, anwunno kɔ buke. Zozi 'nɩan an, anɩn Nyanmɩan Wawɛ'n lɛ ju ɔ ba yɩ́ nwʋn kɛ abubule. 17 Ɛbɛlɛ ala, anɩɛ kʋn kɔ te anwunno ɛlɔ kɛ: “Sʋanlan ɛhɩ tɩ mɩ́n ehulo Baa, m'an fa mɩ́n lʋa'n kʋalaa m'an wula yɩ́ nun.”

4

Abɔnsanmʋn 'ba sɔ Zozi nɩan

(Maakɩ 1.12-13, Luku 4.1-13)

1 Ɛhɩ anzin, Nyanmɩan Wawɛ'n kɔ fa Zozi asue Zuludɩn nɩn anʋan ɔ nʋn yɩ́ kɔ hɔ ɛwâ nɩn anun. Ɛbɛlɛ, Abɔnsanmʋn kɔ sɔ yɩ́ kɔ nɩan. 2 Zozi kɔ hyɩ ɛhɔɛ kɔngɔɛ nʋn eyua dede cɩan abulanan. Mɔ cɩan abulanan'n sɩnlɩn'n nán ɛhɔɛ a hun yɩ́. 3 Abɔnsanmʋn kɔ kpʋ yɩ́. Yɩ́ nwan: “Sɛ Nyanmɩan Awa y'ɔ le wɔ́ sakpa a, anɩn kan kele nyɔbʋɛ ɛhɩ-mɔ maan bɛ káci kpaʋn.”

4 Mɔ Abɔnsanmʋn hanlɩn sɔ'n, Zozi nwan: “B'a hɛlɛ wɔ Ɛhɛlɛ Ɛjɔlɛ nɩn anun kɛ:

Nán kpaʋn ala yɛ̂ sʋanlan di a, ɔ nyan ngʋan ɔ.

Nan ɛjɔlɛ biala m'ɔ fi Nyanmɩan anʋan kɔ fite'n,

ɔ man sʋanlan nyan ngʋan.”

5 Ɛhɩ a, Abɔnsanmʋn nʋn yɩ́ kɔ hɔ Zoluzalɛmʋn m'ɔ tɩ kulo nwannzan-nwannzan nɩn asʋ, ɔ kɔ fa yɩ́ kɔ sie Nyanmɩan awulo nɩn anun sua nɩn ati sʋ anwunno. 6 Yɩ́ nwan: “Sɛ Nyanmɩan Awa y'ɔ le wɔ́ sakpa a, anɩn kulu tɔ asɩ. Afɩ b'a hɛlɛ wɔ Ɛhɛlɛ Ɛjɔlɛ nɩn anun kɛ:

Wɔ́ dunman nun, Nyanmɩan 'ba man yɩ́ mmɔfʋɛ'n-mɔ atɩn

kɛ bɛ sɔ́ wɔ́ bɛ́ sa nun

nán wɔ́ ja a mgbula man ɛbʋɛ.”

7 Mɔ Abɔnsanmʋn hanlɩn sɔ'n, Zozi nwan: “B'a hɛlɛ wɔ Ɛhɛlɛ Ɛjɔlɛ nɩn anun kɛ:

N'ɛ sɔ yɛ́ Mɩn m'ɔ tɩ wɔ́ Nyanmɩan'n nɩan.”

8 Ɛsɛ Abɔnsanmʋn kɔ fa Zozi kɔ hɔ bʋka kannganlaun kpa kʋn asʋ. Ɔ kɔ yɩ mân nɩn anun mmelemgbin mân'n-mɔ kʋalaa nʋn bɛ́ anunminnyanmʋn'n ɔ kɔ hele yɩ́. 9 Yɩ́ nwan: “Sɛ ɛ tu tɔ mɩ́n ja nun ɛ sʋ mɩ́n an, mɩn 'fa ɛhɩ kʋalaa mɩn man wɔ́.”

10 Ɛhɩ a, Zozi nwan: “*Satan, kɔ! Ɔ sanlɩn kɛ b'a hɛlɛ wɔ Ɛhɛlɛ Ɛjɔlɛ nɩn anun kɛ:

Yɛ́ Mɩn m'ɔ tɩ wɔ́ Nyanmɩan'n,

yɩ́ ngʋnmɩn cein y'ɔ di kɛ ɛ sʋ yɩ́ ɔ.”

11 Mɔ Zozi hanlɩn ɛhɩ'n, afɩ Abɔnsanmʋn kɔ yaci yɩ́. Nyanmɩansʋ mmɔfʋɛ'n-mɔ kɔ a Zozi anwʋn ɛbɛlɛ, bɛ kɔ bʋka yɩ́.

Zozi 'ba bɔ yɩ́ junman nɩn abʋ Galile mân nɩn anun

(Maakɩ 1.14-15, Luku 4.14-15)

12 Ɛhɩ, Zozi 'tie a, b'a tʋ Zʋan fiadɩ. Zozi kɔ hɔ Galile mân nɩn anun ɛlɔ. 13 Ɔ'a ndanlan man Nazalɛtɩ kulo nɩn asʋ. Nan ɔ hɔlɩ tanlanlɩn kulo'n mɔ bɛ fɛlɛ yɩ́ Kapɛɛnawɔmʋn nɩn asʋ. Kulo sɔ'n wɔ Galile asue nɩn anʋan, Zabulʋn nʋn Nɛfʋtali etin dɩɛ nɩn asʋ. 14 Ɔ yɔlɩ sɔ maan ɛjɔlɛ'n mɔ Nyanmɩan kpɔmanfʋɛ *Ezayi hanlɩn yɩ́ daba'n kpɩnlɩn sʋ. Yɩ́ nwan:

15 Zabulʋn nʋn Nɛfʋtali amma

nʋn bɛ́ mɔ bɛ wɔ Asue Kpili nɩn anʋan ɛlɔ

dede ɔ kɔ ju asue Zuludɩn nɩn anzin ɛlɔ ebue kʋn,

ɔ nʋn bɛ́ mɔ bɛ wɔ Galile mân nɩn anun

mɔ bɛ́ dɔʋn bɛ tɩ man Zufʋ'n,

16 menian sɔ'n-mɔ mɔ bɛ gua awosin nɩn anun'n,

bɛ 'ba nwun kanlannɩɛ kpili kpa kʋn!

Yɛ̂ m'ɔ tʋ de bɛ́ mɔ bɛ gua ewue mân tuun nɩn anun'n,

kanlannɩɛ'n 'ba ta lɩka sɔ'n!

17 Ɔ fi mɛlɛ sɔ'n yɛ̂ Zozi bɔlɩ Nyanmɩan junman nɩn abʋ ɔ. Yɩ́ nwan: “Ɛmɔ nún bɛ́ nwʋn bɛ yáci bɛ́ abalabɔ ɛtɛ'n. Ɔ sanlɩn kɛ Anwunno Belemgbin elie mɛlɛ nɩn a kpunnge!”

Zozi 'ba fɛlɛ menian nnan mɔ bɛ cɩ ejue yɩ́ nwʋn

(Maakɩ 1.16-20, Luku 5.1-11)

18 Mɔ Zozi 'sɩn Galile asue nɩn anʋan'n, ɔ kɔ nwun anianman nnyuan. Kʋn li Simʋn, bɛ fɛlɛ yɩ́ biekun Pɩɛlɩ, ɔ nʋn yɩ́ nianman Andele. Anɩn bɛ lɛ gua dada, ɔ sanlɩn kɛ bɛ tɩ asufuɛ. 19 Zozi kɔ han kɔ hele bɛ́ kɛ: “Ɛmɔ bála bɛ sí mɩ́n sʋ, nán mɩn 'ba man ɛmɔ fɛfɛlɛ menian bɛ man mɩ́n.” 20 Kɛ Zozi anʋan 'tɔ ala, bɛ kɔ yaci bɛ́ dada'n-mɔ ɛbɛlɛ bɛ kɔ si yɩ́ sʋ.

21 Zozi fi ɛbɛlɛ ɔ kɔ hɔ yɩ́ nyunnun kaan, ɔ 'tʋ yɩ́ nyɩn an, ɔ kɔ nwun anianman nnyuan mmiekun-mɔ. Bɛ tɩ Zebede amma. Kʋn li Zʋakɩ yɛ̂ kʋn kʋsʋ li Zʋan. Anɩn bɛ nʋn bɛ́ sɩ Zebede bɛ gua ɛlɛɛ nɩn anun, bɛ lɛ kpʋnmgba bɛ́ dada'n-mɔ anun. Zozi kɔ fɛlɛ bɛ́. 22 Ɛbɛlɛ ala, bɛ kɔ yaci bɛ́ sɩ Zebede nʋn ɛlɛɛ nɩn ɛbɛlɛ bɛ kɔ si Zozi sʋ.

Zozi 'ba nanndɩ Galile mân'n lɩka kʋalaatin

(Luku 6.17-19)

23 Ɛhɩ, Zozi nanndɩ Galile mân'n lɩka kʋalaatin. Ɔ kekele menian'n-mɔ Nyanmɩan Anʋan Ɛjɔlɛ'n Zufʋ'n-mɔ asɔnɩn sua'n-mɔ anun. Ɔ bɔ Nyanmɩan Belemgbin Mân nɩn anwʋn Ɛjɔlɛkpa'n ɔ kele bɛ́, ɛsɛ menian mɔ ewue ngacile ngacile kʋalaa lɛ kun bɛ́, ɔ nʋn bɛ́ kʋalaa mɔ b'a bubu'n, ɔ man bɛ́ nwʋn sa. 24 Ɛhɩka ati, Zozi dunman'n kɔ fa Sili mân bɔndɩn'n. Bɛ fa bɛ́ mɔ ewue ngacile ngacile kʋalaa lɛ kun bɛ́'n bɛ bɛlɛ Zozi: bɛ́ mɔ bɛ́ nwʋn fʋfʋ bɛ́ o, bɛ́ mɔ wawɛ ɛtɛ'n-mɔ wɔ bɛ́ nun o, bɛ́ mɔ bɛ tɔ mgbutie o, ɔ nʋn bɛ́ mɔ b'a bubu o, ɔ man bɛ́ kʋalaa bɛ́ nwʋn sa. 25 Menian dɔʋn kpa si yɩ́ sʋ. Mmie-mɔ fi Galile, mmie-mɔ fi mân'n mɔ bɛ fɛlɛ yɩ́ Kulo Bulu nɩn anun, mmie-mɔ fi Zoluzalɛmʋn kulo nɩn asʋ ɔ nʋn Zude mân nun ɔ nʋn mân'n m'ɔ wɔ asue Zuludɩn nɩn anzin ɛlɔ nɩn anun.

5

Zozi 'ba fʋ bʋka kʋn asʋ

ɔ kekele yɩ́ menian'n-mɔ Nyanmɩan ninnge

1 Mɔ Zozi nwunlin meninsʋnman'n, ɔ kɔ fʋ bʋka kʋn asʋ, ɔ kɔ tanlan asɩ. Yɩ́ menian'n-mɔ kɔ kpʋ yɩ́, 2 ɔ kɔ hehele bɛ́ Nyanmɩan ninnge. Yɩ́ nwan:

Nyila nɩn anwʋn ɛjɔlɛ'n

(Luku 6.20-23)

3 “Nyila hán bɛ́ mɔ bɛ sɩ yɩ́ fɔ́ʋ́n kɛ Nyanmɩan anyunnun bɛ tɩ wawɛ nun ehianfʋɛ'n. Ɔ sanlɩn kɛ Anwunno Belemgbin Mân'n tɩ bɛ́ dɩɛ.

4 “Nyila hán bɛ́ mɔ bɛ́ lʋa a bɔ bɛ́ nwʋn'n. Ɔ sanlɩn kɛ Nyanmɩan 'ba cɩcɩ bɛ́ lʋa.

5 “Nyila hán bɛ́ mɔ bɛ bɛbɛlɛ bɛ́ nwʋn asɩ'n. Ɔ sanlɩn kɛ Nyanmɩan 'ba fa asɩɛ'n sie bɛ́ ajâ.

6 “Nyila hán bɛ́ mɔ bɛ yɔ biala bɛ bu mân'n sɛsɛ kɛ Nyanmɩan lɛ kpʋnndɛ yɩ́'n. Ɔ sanlɩn kɛ Nyanmɩan 'ba man bɛ́ yɩ́ nwʋn anwʋnsɛlɛ kpa.

7 “Nyila hán bɛ́ mɔ bɛ nwun bɛ́ manngʋn'n-mɔ anwʋn anwunnvoe'n. Ɔ sanlɩn kɛ Nyanmɩan kʋsʋ 'ba nwun bɛ́ nwʋn anwunnvoe.

8 “Nyila hán bɛ́ mɔ bɛ fa bɛ́ ahʋnlɩn'n kʋalaa bɛ kulo Nyanmɩan bɛ yɔ like m'ɔ kulo'n. Ɔ sanlɩn kɛ bɛ 'ba nwun Nyanmɩan.

9 “Nyila hán bɛ́ mɔ bɛ man bɛ́ manngʋn-mɔ tanlan anzʋnunjɔ nun'n. Ɔ sanlɩn kɛ Nyanmɩan 'ba fa bɛ́ yɔ yɩ́ mma.

10 “Nyila hán bɛ́ mɔ bɛ bu mân'n sɛsɛ kɛ Nyanmɩan lɛ kpʋnndɛ'n mɔ yɩ́ ti bɛ lɛ kele bɛ́ yalɛ'n. Ɔ sanlɩn kɛ Anwunno Belemgbin Mân'n tɩ bɛ́ dɩɛ.

11 “Nyila hán ɛmɔ mɔ bɛ tɩ mɩ́n menian'n. Mɛlɛ mɔ menian'n-mɔ 'kpɛ ɛmɔ nzʋba, bɛ kele ɛmɔ ahʋlʋwa ɛsɛ bɛ kpɛ ɛsʋan ngacile biala bɛ tʋ ɛmɔ abʋ'n, 12 ɛmɔ lí fɛ, bɛ mán bɛ́ nwʋn tɛ́ bɛ́! Ɔ sanlɩn kɛ nyanmɩansʋ ɛlɔ, ɛmɔ ahatua'n tɩ kpili kpa. Asannan nán b'a wʋ ɛmɔ'n, ahʋlʋwa'n mɔ bɛ helelɩ mgbɔmanfʋɛ'n-mɔ daba'n, yɩ́ kʋnmgba nɩn ala yɛ̂ bɛ 'kele ɛmɔ kʋsʋ ɔ.

Njɩn nʋn kanlannɩɛ nɩn anwʋn ɛjɔlɛ'n

(Maakɩ 9.50; 4.21, Luku 14.34-35)

13 “Asɩɛ nɩn asʋ ɛwa, ɛmɔ tɩ kɛ njɩn m'ɔ man like nzɛcɩ man ɔ. Nan sɛ njɩn'n ta a, bɛ 'yɔ sɛ nán b'a man ɔ'a yɔ kalʋ-kalʋ biekun? Bɛ ngʋala man yɩ́ like fɩ́ɩ́ kʋ́n yɔ. Asɩ ala yɛ̂ bɛ ju bɛ gua bɛ man menian'n-mɔ tetia sʋ ɔ.

14 “Eyuadɩ nɩn anun, ɛmɔ tɩ kɛ kanlannɩɛ. Kulo mɔ bɛ kɔ si yɩ́ bʋka sʋ'n, kulo sɔ'n, ɔ nvɩa man. 15 Sɛ bɛ sɔ kanlannɩɛ a, bɛ nva man like bɛ mmutu man sʋ. Nan bɛ sɔ bɛ sie like sʋ anwunno sua nɩn anun maan ɔ ta bɛ́ kʋalaa bɛ nwun asɩ. 16 Menian'n-mɔ anyunnun, ɔ di kɛ ɛmɔ ta kɛ kanlannɩɛ maan bɛ nwun ɛmɔ nyɔlɩɛ kpa'n nán b'a yɩ ɛmɔ Asɩ m'ɔ wɔ anwunno nɩn ayɛ.

Moyizɩ mala nɩn anwʋn ɛjɔlɛ'n

17 “Nán bɛ jʋnlɩn kɛ m'an a *Moyizɩ mala'n nʋn mgbɔmanfʋɛ'n-mɔ ngehele nɩn abʋsʋ enunnuan. Nán yɩ́ enunnuan ati yɛ̂ m malɩ ɔ. Nan m malɩ kɛ mɩn 'ba maan ɔ kpɩn sʋ. 18 Mɩɩn kan yɩ́ ananhɔlɛ mɩn kele ɛmɔ kɛ mɛlɛ mɔ anwunno nʋn asɩ tɛ wɔ ɛbɛlɛ'n, bɛ mgbɔcɩ man abesede nzɔlɛ'n m'ɔ tɩ kaan tala nzɔlɛ'n-mɔ kʋalaatin m'ɔ wɔ mala nɩn anun'n, anaan nun ɛjɔlɛ kpɔlɛ kaan sʋa bɛ ndʋ man. Ɔ 'ka ɛbɛlɛ sɔ dede ɔ kɔ ju mân nɩn ayuelɩɛ. 19 Yɩ́ sɔ ati, sʋanlan m'ɔ kɔ tʋn mala'n nunhan m'ɔ tɩ kaan ɔ tala bɛ́ kʋalaa'n, nán sɛ ɔ kele menian'n-mɔ kɛ bɛ nɩ́an yɩ́ dɩɛ nɩn asʋ bɛ yɔ́ bie a, sʋanlan sɔ'n, ɔ 'kaci kaan ɔ tala Anwunno Belemgbin Mân nɩn anun menian'n-mɔ kʋalaatin. Sʋanlan kʋsʋ m'ɔ di mala nɩn asʋ, mɔ ɛsɛ ɔ kele menian'n-mɔ maan bɛ di sʋ'n, sʋanlan sɔ'n, ɔ 'kaci sʋanlan kpili wɔ Anwunno Belemgbin Mân nɩn anun. 20 Mɩɩn kan mɩn kele ɛmɔ kɛ, sɛ ɛmɔ a mmɔ man bala kpa m'ɔ sɔ Nyanmɩan anyɩn b'a ndala man *mala nɩn asʋ mgbain'n-mɔ nʋn *Falisifʋɛ'n-mɔ a, Nyanmɩan ngɔ man man ɛmɔ atɩn maan bɛ ngɔ wʋlʋ man yɩ́ mân nɩn anun ɛlɔ.

Ɛya ɛfɛ nɩn anwʋn ɛjɔlɛ'n

21 “Ɛmɔ tɩlɩ kɛ bɛ hanlɩn bɛ helelɩ ɛmɔ anan-mɔ kɛ: Ɛ ngɔ li man awue, yɩ́ ti, sʋanlan m'ɔ kɔ li awue'n, bɛ sánman yɩ́ bɛ mán kpain'n m'ɔ di ɛjɔlɛ'n. 22 Nan mɩ́n dɩɛ, mɩ́n nwan: Sʋanlan m'ɔ kɔ fɛ yɩ́ manngʋn anwʋn ɛya'n, ɔ fata nzanman. M'ɔ kɔ se yɩ́ manngʋn kɛ: ‘Laka!’ (Ɔ tɩ *ebele anɩɛ, yɩ́ bʋ y'ɔ le ‘ati to’), sʋanlan sɔ'n, ɔ fata ahɩnlɩnnvie. Yɛ̂ sʋanlan m'ɔ kɔ se yɩ́ manngʋn kɛ: ‘Sɛnvʋɛ!’, yɩ́ kʋsʋ ɔ fata kɛ bɛ tʋ yɩ́ sɩ̂n'n m'ɔ le man ayuelɩɛ nɩn anun.

23 “Yɩ́ sɔ ati, sɛ ɛ 'fa like kɔ man Nyanmɩan, sɛ ɛ ju Nyanmɩan awulo nɩn anun lɩka mɔ bɛ yɩ tɛɛ'n nán ɛ kacɩ kɛ a se wɔ́ manngʋn bie sa a, 24 anɩn wɔ́ like'n mɔ ɛ 'fa man Nyanmɩan'n, yaci yɩ́ ɛbɛlɛ, kɔ tʋa wɔ́ manngʋn'n bɛ sésie bɛ́ afian, nán afɩ a sa a fa wɔ́ like nɩn a man Nyanmɩan.

25 “Sɛ sʋanlan bie kɔ sanman wɔ́, mɔ ɛmɔ kɔ fa atɩn'n mɔ bɛ lɛ kɔ'n, ɛbɛlɛ ala, tʋa yɩ́, ɛmɔ sésie ɛjɔlɛ sɔ'n bɛtɛɛ sʋ, nán ɔ'a nva man wɔ́ ɔ'a mman man kpain'n m'ɔ di ɛjɔlɛ'n, nán yɩ́ kʋsʋ ɔ'a nva man wɔ́ ɔ'a mman man nzalafʋ'n, nán b'a ndʋ man wɔ́ fiadɩ. 26 Nɩan, mɩɩn kan yɩ́ ananhɔlɛ mɩn kele wɔ́ kɛ sɛ ɛ yuelɩ man yɩ́ kalɛ'n kʋalaatin tua a, sɛ yɩ́ babulu kʋn bɔbɔ ka wɔ́ sʋ a, ɛ fi fiadɩ sua nɩn anun ɛ ngɔ fite man lé.

Ajaa ɛtʋan nɩn anwʋn ɛjɔlɛ'n

27 “Bɛ hanlɩn bɛ helelɩ yɛ́ nan-mɔ kɛ: Ɛ ngɔ tʋn man ajaa. 28 Nan mɩ́n dɩɛ, mɩɩn kan mɩn kele ɛmɔ kɛ sʋanlan m'ɔ kɔ hulo balasua m'ɔ tɩ man yɩ́ yɩ mɔ yɩ́ nwʋn nna ajʋnlɩn kɔ a yɩ́ ti anun'n, sʋanlan sɔ'n, anɩn ɔ'a tʋn ajaa yɩ́ ahʋnlɩn nɩn anun dada angʋnmɩn. 29 Sɛ wɔ́ nyɩn fama'n yɛ̂ ɔ cʋɩn wɔ́ kɔ ɛtɛ nɩn anun an, tu yɩ́ tʋ mʋa. Sɛ ɛ minlin wɔ́ nwʋnnaan'n lɩka bie nán ɛ nyan ngʋan an, ɔ tɩ kpa ɔ tala kɛ wɔ́ munmuan'n kʋalaa kɔ hɔ sɩ̂n'n m'ɔ le man ayuelɩɛ nɩn anun. 30 Sɛ wɔ́ sa fama'n yɛ̂ ɔ cʋɩn wɔ́ kɔ ɛtɛ nɩn anun an, kpɛ tʋ mʋa. Sɛ ɛ kpɛ wɔ́ sa'n kʋn nán ɛ nyan ngʋan an, ɔ tɩ kpa ɔ tala kɛ ɛ kɔ fa yɩ́ nnyuan'n ɛ kɔ hɔ sɩ̂n'n m'ɔ le man ayuelɩɛ nɩn anun.

Eyila nɩn anwʋn ɛjɔlɛ'n

(Matie 19.9, Maakɩ 10.11-12, Luku 16.18)

31 “Ɛsɛ bɛ hanlɩn bɛ helelɩ yɛ́ nan-mɔ kɛ: Sɛ sʋanlan kʋn kulo kɛ ɔ yila yɩ́ yɩ a, anɩn ɔ hɛ́lɛ kalata m'ɔ kele kɛ b'a yila'n ɔ fá mán yɩ́. 32 Nan mɩ́n dɩɛ, mɩ́n nwan: Belenzua kʋn mɔ yɩ́ yɩ a mmɔ man bian, sɛ ɔ yila yɩ́ maan belenzua fʋfɔlɛ ja yɩ́ a, anɩn ɔ'a man balasua nɩn a tʋn ajaa. Yɛ̂ sʋanlan kʋsʋ m'ɔ kɔ ja balasua mɔ yɩ́ hun a yila yɩ́'n, anɩn sʋanlan sɔ nɩn a tʋn ajaa.

Ndâ ɛhan nɩn anwʋn ɛjɔlɛ'n

33 “Ɛmɔ tɩlɩ kɛ bɛ hanlɩn bɛ helelɩ yɛ́ nan-mɔ kɛ: Like mɔ ɛ kɔ han ndâ wɔ Nyanmɩan anyunnun kɛ ɛ 'yɔ'n, n'ɛ kpɔ ndâ'n, nan yɔ like sɔ'n sakpa. 34 Mɩ́n dɩɛ, mɩɩn kan mɩn kele ɛmɔ kɛ nán bɛ kan ndâ bɔbɔ fɩ́ɩ́. Nán bɛ kan ndâ bɛ fa anwunno nɩn adanzɩɛ, ɔ sanlɩn kɛ ɛlɔ yɛ̂ Nyanmɩan belemgbin bia'n wɔ ɔ. 35 Nán bɛ kan ndâ bɛ fa asɩɛ nɩn adanzɩɛ, ɔ sanlɩn kɛ asɩɛ'n tɩ Nyanmɩan bia m'ɔ sesie yɩ́ ja sʋ ɔ. Nán bɛ kan ndâ bɛ fa Zoluzalɛmʋn kulo nɩn adanzɩɛ, ɔ sanlɩn kɛ ɛbɛlɛ tɩ Nannan Nyanmɩan Kpili kulo. 36 Nán bɛ kan ndâ bɛ fa sʋanlan ati nɩn adanzɩɛ, ɔ sanlɩn kɛ ɛmɔ ngʋala man kɛ bɛ man bɛ́ ti enyuan kʋnmgba cein fi fufue anaan bile. 37 Ɛmɔ hán yɩ́ tika kɛ: ‘Yuo’ anaan ‘Cɛcɛ.’ Yɩ́ nzin dɩɛ'n kʋalaa mɔ bɛ kan bɛ gua sʋ'n, ɔ fi Abɔnsanmʋn ɛlɔ.

Bɛ́ mɔ bɛ kele yɛ́ yalɛ nɩn anwʋn ɛjɔlɛ'n

(Luku 6.29-30)

38 “Ɛsɛ bɛ hanlɩn bɛ helelɩ yɛ́ nan-mɔ kɛ: Sɛ sʋanlan bɔ wɔ́ nyɩn kʋn an, bɔ yɩ́ dɩɛ'n bie sie yɩ́ bʋsʋ. Sɛ sʋanlan tu wɔ́ je kʋn an, tu yɩ́ dɩɛ'n bie sie yɩ́ bʋsʋ. 39 Nan mɩ́n dɩɛ, mɩɩn kan mɩn kele ɛmɔ kɛ sɛ sʋanlan yɔ ɛmɔ ɛtɛ a, nán bɛ yɔ bie bɛ sie yɩ́ bʋsʋ. Sɛ sʋanlan kpacɩ wɔ́ nyɩn fama nɩn asʋ a, kaci bɛ̂'n maan ɔ kpácɩ sʋ. 40 Sɛ sʋanlan bie sanman wɔ́ nán yɩ́ nwan ɔ 'de wɔ́ taladɩɛ'n mɔ ɛ wula yɩ́ bʋ nɩn an, fa mɔ ɛ wula yɩ́ sʋ'n kʋsʋ bʋka sʋ man yɩ́. 41 Sɛ mân mgbain'n-mɔ bie fa yɩ́ ninnge tinndin wɔ́ kɛ ɛ sʋ́a ɛ hɔ́ sóman yɩ́ atɩn cilo kʋn an, kɔ dede ju cilo nnyuan. 42 Sʋanlan sɛlɛ wɔ́ like a, fa man yɩ́. Sɛ sʋanlan kulo kɛ ɔ fɛ wɔ́ like a, n'ɛ yɔ yɩ́ abɔlɛ.

Ehulo m'ɔ di kɛ yɛ kulo bɛ́ mɔ bɛ kpɔ yɛ́ nɩn anwʋn ɛjɔlɛ'n

(Luku 6.27-36)

43 “Ɛmɔ tɩlɩ kɛ bɛ́ nwan: Kulo wɔ́ manngʋn, nán kpɔ sʋanlan m'ɔ kpɔ wɔ́'n. 44 Nan mɩ́n dɩɛ mɩɩn kan mɩn kele ɛmɔ kɛ ɛmɔ húlo bɛ́ mɔ bɛ kpɔ ɛmɔ'n. Ɛmɔ sɛ́lɛ Nyanmɩan bɛ mán bɛ́ mɔ bɛ kele ɛmɔ ahʋlʋwa'n, 45 nán ɛmɔ a kaci ɛmɔ Asɩ'n m'ɔ wɔ anwunno nɩn amma. Afɩ Nyanmɩan man eyua'n fi ɔ man meninkpa'n-mɔ nʋn ɛtɛfʋɛ'n-mɔ kʋalaatin. Ɔ man esue'n tɔ ɔ man bɛ́ mɔ bɛ bɔ bala kpa ɔ nʋn bɛ́ mɔ bɛ yɔ ɛtɛ'n. 46 Sɛ bɛ́ mɔ bɛ kulo ɛmɔ nɩn ala yɛ̂ ɛmɔ kulo bɛ́ a, anɩn nzu nvasʋɛ dɩɛ yɛ̂ ɛmɔ nyan yɩ́ wɔ Nyanmɩan ɛlɔ ɔ? Ɛtɛfʋɛ kɛ bɛ́ mɔ bɛ dide ajule'n, kɛ bɛ́ kʋsʋ bɛ yɔ yɩ́ nɩn ala anɩn. 47 Sɛ ɛmɔ anianman'n-mɔ ala yɛ̂ ɛmɔ bisa bɛ́ ahɩn an, anɩn nzu like kpili dɩɛ yɛ̂ ɛmɔ a yɔ ɔ? Bɛ́ mɔ bɛ nne man Nyanmɩan bɛ nni man'n, kɛ bɛ́ kʋsʋ bɛ yɔ yɩ́ nɩn ala anɩn. 48 Yɩ́ sɔ ati, kɛmɔ ɛmɔ Asɩ m'ɔ wɔ anwunno'n tɩ sʋanlan kpa'n, ɛmɔ kʋsʋ káci meninkpa.

6

Ehianfʋɛ'n-mɔ like ɛman nɩn anwʋn ɛjɔlɛ'n

1 “Ɛmɔ nɩ́an bɛ́ nwʋn kpa! Nán bɛ yɔ ninnge mɔ Nyanmɩan kulo'n bagua nɩn anun maan menian'n-mɔ kʋalaa nwun ɛmɔ. Sɛ ɛmɔ yɔ yɩ́ sɔ a, ɛmɔ nnyan man ɛmɔ Asɩ m'ɔ wɔ anwunno nɩn asa nun like fɩ́ɩ́.

2 “Yɩ́ sɔ ati, sɛ ɛ 'man ehianfʋɛ'n-mɔ esika a, n'ɛ bɔ wɔ́ nwʋn kpayɛ kɛ apoo mma'n-mɔ yɔ yɩ́ Zufʋ'n-mɔ asɔnɩn sua'n-mɔ anun'n ɔ nʋn gua'n-mɔ asʋ'n. Bɛ yɔ sɔ bɛ man menian'n-mɔ fʋa bɛ́. Mɩɩn kan yɩ́ ananhɔlɛ mɩn kele ɛmɔ kɛ bɛ́ ahatua dɩɛ nɩn ala y'ɔ le bɛ́ dunman'n mɔ bɛ lɛ bɔ'n. 3 Nan wɔ́ dɩɛ, sɛ ɛ 'fa esika ɛ man ehianfʋɛ'n-mɔ a, n'ɛ man wɔ́ manngʋn'n muonun mɔ ɛ nʋn yɩ́ nanndɩ'n nwun nun. 4 Man wɔ́ acɛdɩɛ sɔ'n há nvɩalɩɛ nun. Ɛbɛlɛ nɩn anun yɛ̂ Nyanmɩan m'ɔ tɩ wɔ́ Sɩ m'ɔ nwun mɔ a yɔ yɩ́ nvɩalɩɛ nun'n, ɔ 'man ɛ nyan yɩ́ nwʋn ahatua ɔ.

Asɔnɩn ɛyɔlɛ nɩn anwʋn ɛjɔlɛ'n

(Luku 11.2-4)

5 “Sɛ ɛmɔ 'yɔ asɔnɩn an, nán bɛ yɔ kɛ apoo mma'n-mɔ yɔ yɩ́'n. Bɛ kulo nzisi ejinlan bɛ yɔ asɔnɩn Zufʋ'n-mɔ asɔnɩn sua'n-mɔ anun nʋn gua'n-mɔ ayialɩɛ nɩn asʋ maan menian'n-mɔ kʋalaa nwun bɛ́. Mɩɩn kan yɩ́ ananhɔlɛ mɩn kele ɛmɔ kɛ b'a nyan bɛ́ ahatua'n dada angʋnmɩn. 6 Nan wɔ́ dɩɛ, sɛ ɛ 'yɔ asɔnɩn an, wʋlʋ wɔ́ sua nɩn anun, nyin wɔ́ nzin anʋan, nán sɛlɛ wɔ́ Sɩ m'ɔ wɔ wɔ́ lɩka mɔ ɛ fɩa'n. Yɛ̂ wɔ́ Sɩ m'ɔ nwun like mɔ ɛ lɛ yɔ yɩ́ nvɩalɩɛ nun'n, ɔ 'ba man ɛ nyan yɩ́ nwʋn ahatua. 7 Sɛ ɛmɔ 'yɔ asɔnɩn an, nán bɛ kan ndɩnndɩɩn kɛ bɛ́ mɔ bɛ nzʋ man Nyanmɩan'n yɔ yɩ́'n. Bɛ jʋnlɩn kɛ bɛ 'kan yɩ́ nwala nwala nán Nyanmɩan a tɩ. 8 Nán bɛ yɔ kɛ bɛ́, ɔ sanlɩn kɛ, Nyanmɩan m'ɔ tɩ ɛmɔ Asɩ'n, like mɔ ɛmɔ kɔ hian yɩ́ nwʋn'n, ɔ di mʋa ɔ nwun yɩ́ kʋalaaka nán ɛmɔ a sɛlɛ yɩ́ like sɔ'n.

9 “Nan ɛ 'nwun kɛ ɛmɔ kpɩ́n bɛ yɔ́ asɔnɩn'n:

Yɛ́ Sɩ mɔ ɛ wɔ anwunno, man yɛ fá anyɩnnzɔ

yɛ bɔ́ wɔ́ dunman nwannzan-nwannzan'n.

10 Man wɔ́ belemgbin elie mɛlɛ'n jú.

Man yɛ yɔ́ wɔ́ kunnun like asɩɛ nɩn asʋ ɛwa

kɛ bɛ yɔ yɩ́ wɔ nyanmɩansʋ ɛlɔ'n.

11 Man yɛ́ ɛnɛ cɩan nɩn anwʋn alɩɛ.

12 Fa yɛ́ ɛtɛ'n-mɔ ce yɛ́ kɛ

yɛ́ kʋsʋ yɛ fa yɛ ce bɛ́ mɔ bɛ fʋn yɛ́'n.

13 N'ɛ yaci Abɔnsanmʋn maan ɔ laka yɛ́,

nan de yɛ́ fi yɩ́ sa nun.

[Ɔ sanlɩn kɛ belemgbin elie'n,

ɔ nʋn tunmin'n, ɔ nʋn anunminnyanmʋn'n,

ɔ tɩ wɔ́ dɩɛ daa. Amɩn.]

14 “Afɩ sɛ ɛmɔ yaci bɛ́ manngʋn'n-mɔ ɛtɛ'n-mɔ ce bɛ́ sakpa a, ɛmɔ Asɩ m'ɔ wɔ nyanmɩansʋ'n, ɔ 'fa ɛmɔ kʋsʋ dɩɛ'n-mɔ ɔ ce ɛmɔ. 15 Nan sɛ ɛmɔ nva man bɛ́ manngʋn'n-mɔ ɛtɛ dɩɛ'n-mɔ nje man bɛ́ a, ɛmɔ Asɩ'n kʋsʋ ngɔ fa man ɛmɔ ɛtɛ dɩɛ'n-mɔ ɔ ngɔ hye man ɛmɔ.

Abuala nɩn anwʋn ɛjɔlɛ'n

16 “Sɛ ɛmɔ lɛ di abuala a, nán bɛ yɔ bɛ́ nyunnun koun-koun kɛ apoo mma'n-mɔ yɔ yɩ́'n. Bɛ yɔ bɛ́ nyɩn nɩn anun koun-koun bɛ man menian'n-mɔ kʋalaa nwun kɛ bɛ lɛ di abuala. Mɩɩn kan yɩ́ ananhɔlɛ mɩn kele ɛmɔ kɛ b'a nyan bɛ́ ahatua'n dada angʋnmɩn. 17 Nan wɔ́ dɩɛ, mɛlɛ mɔ ɛ lɛ di abuala'n, nwunnzin wɔ́ nyunnun, toli wɔ́ ti nɩn anun, 18 nán menian'n-mɔ a nnwun man kɛ ɛ lɛ di abuala. Wɔ́ Sɩ'n m'ɔ wɔ nvɩalɩɛ nun'n, yɩ́ ngʋnmɩn cein ɔ kɔ nwun yɩ́. Yɛ̂ wɔ́ Sɩ'n m'ɔ nwun mɔ ɛ lɛ yɔ yɩ́ nvɩalɩɛ nun'n, ɔ 'ba man ɛ nyan yɩ́ nwʋn ahatua.

Anwʋndɩɛ kpa nɩn anwʋn ɛjɔlɛ'n

(Luku 12.33-34)

19 “Nán bɛ kpʋ́nndɛ mân ɛhɩ anun anwʋndɩɛ'n. Mân ɛhɩ anun ɛwa, ngakʋba di, ngannɔlɛ kan yɩ́, awofʋɛ'n-mɔ bubu anʋan bɛ wua. 20 Nan bɛ kpʋnndɛ nyanmɩansʋ anwʋndɩɛ dɩɛ'n. Nyanmɩansʋ, ngakʋba nnʋn man ɛlɔ bɛ nni man, ngannɔlɛ nnʋn man ɛlɔ, awofʋɛ nnʋn man ɛlɔ nán b'a bubu anʋan b'a wua. 21 Ɔ sanlɩn kɛ lɩka mɔ wɔ́ anwʋndɩɛ'n wɔ'n, ɛbɛlɛ kʋsʋ yɛ̂ wɔ́ ahʋnlɩn'n wɔ ɔ.

Anyɩan nɩn anwʋn ɛjɔlɛ'n

(Luku 11.34-36)

22 “Bɛ́ nyɩn'n tɩ kɛ anwʋnnaan nɩn asʋ kanlannɩɛ: sɛ wɔ́ nyɩn'n tɩ kpa a, wɔ́ nwʋnnaan'n lɩka kʋalaatin wɔ jawe nun. 23 Nan sɛ wɔ́ nyɩn'n sin an, anɩn wɔ́ nwʋnnaan'n lɩka kʋalaatin wɔ awosin nun. Sɛ kanlannɩɛ'n m'ɔ wɔ wɔ́ nun'n tɩ awosin an, nwun yɩ́ kɛ awosin'n mɔ ɛ wɔ nun'n tɩ awosin kpili kpa.

Mɩnlɩan nnyuan nɩn anwʋn ɛjɔlɛ'n

(Luku 16.13)

24 “Sʋanlan kʋn ngʋala man kɛ ɔ sʋ mɩnlɩan nnyuan. Sɛ ɔ sʋ mɩnlɩan nnyuan an, ɔ 'kpɔ kʋn nán ɔ kulo kʋn. Yɩ́ nyɩn 'sɔ kʋn yɛ́ ɔ 'tu yɩ́ nyɩn sa kʋn. Ɛmɔ ngʋala man kɛ bɛ ka sʋ bɛ sʋ Nyanmɩan nán b'a sʋ esika.

Nzusue nɩn anwʋn ɛjɔlɛ'n

(Luku 12.22-31)

25 “Yɩ́ sɔ ati, mɩɩn kan mɩn kele ɛmɔ kɛ: Nán bɛ susu alɩɛ mɔ ɛmɔ 'di nɩn anwʋn, ɔ nʋn nzue mɔ ɛmɔ 'nʋn nɩn anwʋn. Ɛsɛ nán bɛ susu taladɩɛ mɔ ɛmɔ 'wula nɩn anwʋn. Asʋ ngʋan'n tɩ man kpa ndala man alɩɛ nɩn ɔ? Yɛ̂ anwʋnnaan'n ndala man taladɩɛ nɩn ɔ? 26 Ɛmɔ nɩ́an nnʋnman'n-mɔ. Bɛ nnua man like fɩ́ɩ́, bɛ ngɔ man ebo sʋ bɛ nva man alɩɛ fɩ́ɩ́, bɛ nva man alɩɛ bɛ nzie man, nan kʋsʋ ɛmɔ Asɩ m'ɔ wɔ anwunno'n, ɔ gua bɛ́ nʋan alɩɛ! Ɛmɔ anwʋn cian kpa tala nnʋnman'n-mɔ. 27 Ɛmɔ anun benin yɛ̂ ɔ kʋala ɔ susu yɩ́ ngʋan nɩn anwʋn dede ɔ gua sʋ bie ɔ? 28 Nán nzukɛ ati yɛ̂ ɛmɔ di taladɩɛ mɔ ɛmɔ 'wula nɩn anwʋn yalɛ ɔ? Ɛmɔ nɩ́an kɛ ebo nɩn anun ndile'n-mɔ mɔ bɛ le ndetele'n-mɔ kpɩn fifi'n. Bɛ nni man junman, bɛ nnwʋn man taladɩɛ. 29 Nan kʋsʋ mɩɩn kan mɩn kele ɛmɔ kɛ belemgbin Salomʋn muonun nʋn yɩ́ anyanbɛnwʋn'n m'ɔ nyanlɩn yɩ́'n, taladɩɛ m'ɔ tɩ kanlanman kɛ ndetele'n-mɔ'n, ɔ'a nwula man bie lé. 30 Ndile'n-mɔ mɔ bɛ wɔ ebo nɩn anun ɛnɛ, mɔ ɛhɩnman bɛ 'ju bɛ́ bɛ gua sɩ̂n nun'n, sɛ Nyanmɩan sesie bɛ́ sʋa, ɔ yɔ sɛ mɔ ɔ ngɔ nɩan man ɛmɔ ɔ ngɔ tala man bɛ́ ɔ? Ɛmɔ dedi'n tɩ kaan! 31 Yɩ́ sɔ ati, nán bɛ di yalɛ bɛ kan kɛ: Nzukɛ yɛ̂ yɛ 'di ɔ? Nzukɛ yɛ̂ yɛ 'nʋn ɔ? Taladɩɛ benin yɛ̂ yɛ 'wula ɔ? 32 Bɛ́ mɔ bɛ nzʋ man Nyanmɩan'n, bɛ́ yɛ̂ cɩan daa bɛ susu ninnge ɛhɩ-mɔ anwʋn ɔ. Nan ɛmɔ Asɩ'n m'ɔ wɔ anwunno'n, ɔ sɩ kɛ ɛmɔ a hian ninnge sɔ'n-mɔ anwʋn. 33 Yɩ́ ti, ɛmɔ lí mʋa bɛ kpʋ́nndɛ Nyanmɩan Belemgbin Mân'n, ɔ nʋn asɩtanlan'n m'ɔ sɔ Nyanmɩan anyɩn'n, nán Nyanmɩan 'ba fa ninnge'n kʋalaa m'ɔ ka'n ce ɛmɔ. 34 Yɩ́ sɔ ati, nán bɛ jʋnlɩn ɛhɩnman alɩ́ɛ dɩɛ nɩn anwʋn. Alɩ́ɛ'n muonun yɛ̂ ɔ 'di ɛjɔlɛ'n m'ɔ kɔ a nun nɩn ɔ. Nunhan ɛjɔlɛ'n kʋalaa tɩ yɩ́ ɛjɔlɛ.

7

Sʋanlan ndɛɛ ebua nɩn anwʋn ɛjɔlɛ'n

(Luku 6.37-42)

1 “Nán bɛ bua bɛ́ manngʋn'n-mɔ ndɛɛ nán Nyanmɩan kʋsʋ a mmua man ɛmɔ ndɛɛ. 2 Ɔ sanlɩn kɛ, kɛ ɛmɔ kɔ kpɩn kɔ bua menian'n-mɔ ndɛɛ'n yɛ̂ Nyanmɩan kʋsʋ 'nɩan sʋ ɔ bua ɛmɔ ndɛɛ ɔ. Ɛsɛ kɛ ɛmɔ kɔ kpɩn kɔ susu kɔ man bɛ́ manngʋn'n-mɔ'n yɛ̂ Nyanmɩan 'nɩan sʋ ɔ susu man ɛmɔ ɔ.

3 “Ɔ yɔ sɛ mɔ tabua munmuin kaan'n m'ɔ la wɔ́ manngʋn nɩn anyɩn nɩn asʋ'n yɛ̂ ɛ nwun yɩ́, nan kʋsʋ ɛ nnwun man tabua ebue'n m'ɔ la wɔ́ nyɩn dɩɛ nɩn asʋ'n? 4 Ɔ yɔ sɛ mɔ ɛ kʋala ɛ se wɔ́ manngʋn kɛ: ‘Jinlan maan n yɩ́ tabua munmuin'n m'ɔ la wɔ́ nyɩn nɩn asʋ'n’, kʋsʋ anɩn tabua ebue kʋn la wɔ́ nyɩn dɩɛ nɩn asʋ. 5 Ɛ bɔ wɔ́ nwʋn apoo, di mʋa yɩ tabua ebue'n m'ɔ la wɔ́ nyɩn nɩn asʋ'n, nán a nwun asɩ a yɩ tabua munmuin kaan'n m'ɔ la wɔ́ manngʋn nɩn anyɩn nɩn asʋ'n.

6 “Like m'ɔ tɩ nwannzan-nwannzan'n, nán bɛ fa bɛ man njʋa'n-mɔ di. Sɛ ɛmɔ fa man bɛ́ a, bɛ 'kpɛ bɛ́ nyɩn bɛ sosua ɛmɔ nun. Nán bɛ ju bɛ́ kɔmɩn afile'n-mɔ bɛ gua mgbolike'n-mɔ anyunnun. Sɛ ɛmɔ ju bɛ́ kɔmɩn afile'n-mɔ bɛ gua mgbolike'n-mɔ anyunnun an, bɛ 'tetia sʋ.

Ɛmɔ sɛ́lɛ, bɛ kpʋ́nndɛ, bɛ bɔ́ anʋan'n

(Luku 11.9-13)

7 “Ɛmɔ sɛ́lɛ nán b'a fa b'a man ɛmɔ. Ɛmɔ kpʋ́nndɛ nán b'a nwun yɩ́. Ɛmɔ bɔ́ anʋan'n nán b'a tike. 8 Ɔ sanlɩn kɛ sʋanlan biala m'ɔ kɔ sɛlɛ like'n, bɛ 'fa bɛ man yɩ́. 9 Sʋanlan m'ɔ kɔ kpʋnndɛ'n, ɔ 'nwun yɩ́. Sʋanlan m'ɔ kɔ bɔ anʋan'n, bɛ 'tike. Ɛmɔ anun benin yɛ̂ sɛ yɩ́ wa sɛlɛ yɩ́ kpaʋn an, ɔ fa ɛbʋɛ man yɩ́ ɔ? 10 Anaan sɛ ɔ sɛlɛ yɩ́ ejue kʋn an, ɔ fa owo man yɩ́ ɔ? 11 Ɛmɔ mɔ bɛ tɩ ɛtɛfʋɛ'n, ɛmɔ sɩ ninnge mgbakpa fa man bɛ́ mma'n-mɔ. Ɔ yɔ sɛ mɔ ɛmɔ Asɩ'n m'ɔ wɔ anwunno'n, sɛ sʋanlan sɛlɛ yɩ́ like a, ɔ nva man like kpa ɔ mman man yɩ́ ɔ?

Mala kpa nɩn anwʋn ɛjɔlɛ'n

(Luku 6.31)

12 “Like mɔ *Moyizɩ mala'n nʋn Nyanmɩan mgbɔmanfʋɛ'n-mɔ kalata'n kele'n y'ɔ le kɛ: Like kʋalaa mɔ ɛmɔ kulo kɛ ɛmɔ amanngʋn'n-mɔ yɔ́ mán ɛmɔ'n, ɛmɔ kʋsʋ yɔ́ like sɔ'n bie mán bɛ́.

Anʋan nnyuan nɩn anwʋn ɛjɔlɛ'n

(Luku 13.24)

13 “Ɛmɔ wʋ́lʋ anʋan fɩtɩɩ nɩn anun. Afɩ anʋan tɛtɛlɛ'n ɔ nʋn akpɔ fanvalaʋn'n, bɛ kele ewue atɩn. Ɛbɛlɛ yɛ̂ menian dɔʋn kpa sɩn ɔ. 14 Nan anʋan fɩtɩɩ'n nʋn akpɔ bɔhyʋɩ'n, bɛ kele ngʋan atɩn. Bɛ́ mɔ bɛ nwun yɩ́ bɛ sɩn sʋ'n, b'a nzʋn man.

Ato mgbɔmanfʋɛ'n-mɔ anwʋn ɛjɔlɛ'n

(Luku 6.43-44)

15 “Ɛmɔ nɩ́an bɛ́ nwʋn kpa wɔ ato mgbɔmanfʋɛ'n-mɔ anwʋn. Bɛ fa bʋa kpolo bɛ wula bɛ ba ɛmɔ anwʋn. Nan bɛ́ kunnun an, bɛ tɩ kɛ bedi aminlefʋɛ kpa. 16 Bɛ́ nyɔlɩɛ'n-mɔ anun yɛ̂ ɛmɔ 'ba fa nwun bɛ́ ɔ. Bɛ ndɩ man divɩn mma ndile mmowe sʋ, yɛ̂ bɛ ndɩ man *figi mma eminlan mmowe sʋ. 17 Baka kpa biala su mma kpa. Yɛ̂ baka ɛtɛ kʋsʋ biala su mma ɛtɛ. 18 Baka kpa kʋn ngʋala man kɛ ɔ su mma ɛtɛ. Yɛ̂ baka ɛtɛ kʋsʋ kʋn ngʋala man kɛ ɔ su mma kpa. 19 Baka biala m'ɔ nzu man mma kpa'n, bɛ 'kpɛ bɛ tʋ sɩ̂n nɩn anun. 20 Ɛhɩka ati, ɔ fi bɛ́ nyɔlɩɛ nɩn anwʋn, ɛmɔ 'ba nwun ato mgbɔmanfʋɛ'n-mɔ angʋnmɩn.

Mân'n ndɛɛ ebua cɩan nɩn anwʋn ɛjɔlɛ'n

(Luku 13.25-27)

21 “Nán bɛ́ kʋalaa mɔ bɛ fɛlɛ mɩ́n: ‘Yɛ́ Mɩn, yɛ́ Mɩn’ yɛ̂ bɛ 'kɔ Anwunno Belemgbin Mân nɩn anun ɔ. Nan bɛ́ mɔ bɛ yɔ mɩ́n Sɩ m'ɔ wɔ anwunno nɩn akunnun like'n, bɛ́ ala yɛ̂ bɛ 'kɔ ɛlɔ ɔ. 22 Mân'n ndɛɛ ebua cɩan'n ju a, menian dɔʋn kpa 'ba se mɩ́n kɛ: ‘Yɛ́ Mɩn, yɛ́ Mɩn, wɔ́ dunman nun, yɛ lili Nyanmɩan kpɔman, yɛ fʋanlɩn wawɛ ɛtɛ'n-mɔ. Ɛsɛ wɔ́ dunman nun, yɛ yɔlɩ asinbɛnwʋn ninnge dɔʋn!’ 23 Ɛbɛlɛ nɩn anun yɛ̂ mɩn 'ba han mɩn kele bɛ́ kɛ: Cɩan bie lé mɩn nzɩ man ɛmɔ. Ɛmɔ hɔ́ mʋa, ɛmɔ mɔ ɛtɛ yɛ̂ bɛ yɔ'n.”

Sua nnyuan nɩn anwʋn ɛjɔlɛ'n

(Luku 6.47-49)

24 Ɛsɛ Zozi nwan: “Ɛhɩka ati, sʋanlan m'ɔ kɔ tɩ ɛjɔlɛ'n mɔ m'an han m'an hele ɛmɔ'n, sɛ ɔ nanndɩ sʋ a, anɩn ɔ tɩ kɛ bɛngɛlɛfʋɛ mɔ ɔ'a si yɩ́ sua nɩn ɛbʋɛ sʋ. 25 Esue nɩn a tɔ dede ɔ'a bu asɩ, anwʋnman nɩn a tu sɛlɛ kpa a si sua'n, nan kʋsʋ kɛmɔ ɔ jin ɛbʋɛ nɩn asʋ'n, ɔ man ɔ'a mmu man. 26 Nan sʋanlan biala m'ɔ kɔ tɩ ɛjɔlɛ'n mɔ m'an han mɔ ɔ'a nnanndɩ man sʋ'n, anɩn ɔ tɩ kɛ sʋanlan m'ɔ nzɩ man ngɛlɛ, mɔ ɔ'a si yɩ́ sua nɩn anyʋan nɩn asʋ. 27 Esue nɩn a tɔ dede ɔ'a bu asɩ, anwʋnman nɩn a tu sɛlɛ kpa a si sua sɔ'n. Ɔ'a bubu ɔ'a gua bɔkɔɔ.”

Zozi tunmin'n

(Maakɩ 1.22, Luku 4.32)

28 Mɔ Zozi hehelelɩ bɛ́ Nyanmɩan ninnge sɔ'n-mɔ dede mɔ yɩ́ nʋan tɔlɩ'n, kɛ ɔ kpɩn kekele menian'n-mɔ ninnge'n, ɔ sin bɛ́ nwʋn kpili sʋnman. 29 Ɔ sanlɩn kɛ yɩ́ ngehele'n nʋn *mala nɩn asʋ mgbain'n-mɔ dɩɛ'n tɩ man kʋn. Nan ɔ kekele bɛ́ tunmin sʋ.

8

Zozi 'ba man kokobefʋɛ kʋn anwʋn sa

(Maakɩ 1.40-45, Luku 5.12-16)

1 Mɔ Zozi fi bʋka nɩn asʋ ɔ juli'n, menian dɔʋn sili yɩ́ sʋ. 2 Mɛlɛ sɔ nɩn anun, kokobefʋɛ kʋn kɔ kpunnge Zozi, ɔ kɔ tu kɔ tɔ yɩ́ ja nun, yɩ́ nwan: “Yɛ́ Mɩn, sɛ ɛ kulo a, ɛ kʋala kɛ ɛ man mɩ́n nwʋn sa.”

3 Ɔ hanlɩn sɔ a, Zozi kɔ tɩnngɛ yɩ́ sa'n ɔ kɔ han yɩ́. Yɩ́ nwan: “Yuo o, mɩn kulo, tɩ akpɔlɛ.” Ɛbɛlɛ ala, kokobefʋɛ nɩn anwʋn kɔ sa. 4 Mɔ yɩ́ nwʋn salɩ'n, Zozi kɔ han kɔ hele yɩ́ kɛ: “N'ɛ kan kele sʋanlan fɩ́ɩ́, nan kɔ fa wɔ́ nwʋn kele Nyanmɩan *tɛɛyɩfʋɛ'n. Sɛ ɔ nwun wɔ́ yue a, yɩ tɛɛ'n mɔ Moyizɩ helelɩ'n, nán man bɛ nwún yɩ́ kɛ wɔ́ nwʋn a sa.”

Zozi 'ba man nzalafʋ kpain'n kʋn akʋa nɩn anwʋn sa

(Luku 7.1-10)

5 Mɔ Zozi juli Kapɛɛnawɔmʋn mɔ ɔ 'wʋlʋ kulo nɩn anun'n, *Lɔmʋn nzalafʋ kpain'n kʋn kɔ a yɩ́ nwʋn ɛbɛlɛ 6 ɔ kɔ han kɔ hele yɩ́ kɛ: “Yɛ́ Mɩn, mɩ́n akʋa'n lɛ wu kpa. Ɔ'a bubu ɔ la awulo ɛlɔ. Yɩ́ ti, mɩn 'sɛlɛ wɔ́ kɛ ɛ mán yɩ́ nwʋn sá.”

7 Mɔ nzalafʋ'n hanlɩn sɔ'n, Zozi nwan: “Mɩn 'ba hɔ mɩn man yɩ́ nwʋn sa.”

8 Ɔ nʋn Zozi anʋan mɔ ɔ 'tɔ'n, nzalafʋ kpain'n nwan: “Mɩ́n Mɩn, mɩn nzɛ nvata man kɛ ɛ ba mɩ́n awulo ɛlɔ ɔ. Nan wɔ́ lɩlɩ kan ɛjɔlɛ kpɔlɛ kʋnmgba cein, nán mɩ́n akʋa nɩn anwʋn 'ba sa. 9 N ne mɩ́n nyunnun mgbain mɔ bɛ sie mɩ́n yɛ̂ mɩ́n kʋsʋ mɩn sie mɩ́n nzalafʋ'n-mɔ. Sɛ mɩn se bɛ́ nunhan kʋn kɛ: ‘Kɔ!’ a, ɔ kɔ. Sɛ mɩn se fʋfɔlɛ kɛ: ‘Bala ɛwa!’ a, ɔ ba. Sɛ mɩn se mɩ́n akʋa'n kʋsʋ kɛ: ‘Yɔ like sʋa!’ a, ɔ yɔ.”

10 Mɔ Zozi tɩlɩ nzalafʋ kpain sɔ nɩn anʋan nun ɛjɔlɛ'n, ɔ sinlin yɩ́ nwʋn. Ɔ kɔ han kɔ hele bɛ́ mɔ bɛ si yɩ́ sʋ'n kɛ: “Mɩɩn kan yɩ́ ananhɔlɛ mɩn kele ɛmɔ kɛ Izalayɛ mân nɩn anun ɛwa, sʋanlan m'ɔ le dedi kpili kpa kɛ bian ɛhɩ'n, n nwunlin man yɩ́ nwʋn sʋ. 11 Mɩɩn kan mɩn kele ɛmɔ kɛ menian dɔʋn kpa fi sɛnzɛ afitelɩɛ, ɔ nʋn sɛnzɛ atɔlɩɛ, bɛ 'ba a Anwunno Belemgbin Mân nɩn anun, bɛ nʋn Abalahamʋn, Izakɩ, nʋn Zʋakɔbʋ bɛ 'ba tʋ asaa. 12 Nan bɛ́ mɔ yɛ̂ ɔ sɛ kɛ ahan bɛ kɔ Anwunno Belemgbin Mân nɩn anun'n, bɛ 'ju bɛ́ bɛ gua gua nɩn asʋ awosin nɩn anun. Ɛbɛlɛ, bɛ 'sun, ɛsɛ bɛ 'kʋan bɛ́ je'n.”

13 Ɛhɩ, Zozi kɔ han kɔ hele nzalafʋ kpain'n kɛ: “Kɔ wɔ́ awulo, wɔ́ dedi'n mán wɔ́ sa hán mɔ ɛ lɛ kpʋnndɛ'n.” Mɛlɛ sɔ nɩn ala, nzalafʋ kpain nɩn akʋa nɩn anwʋn kɔ sa.

Zozi 'ba man nwuluwafʋɛ dɔʋn anwʋn sa

(Maakɩ 1.29-34, Luku 4.38-41)

14 Ɛhɩ anzin, Zozi kɔ hɔ Pɩɛlɩ awulo ɛlɔ. Ɔ 'kɔ a ju a, anɩn ebunnun a hyɩ Pɩɛlɩ asebala'n, ɔ la ɛbɛlɛ. 15 Zozi kɔ han Pɩɛlɩ asebala nɩn asa'n, ebunnun'n fi yɩ́ nwʋn kɔ tu. Ɔ kɔ jasʋ, ɔ kɔ kpʋnndɛ like kɔ man Zozi kɔ li.

16 Mɔ alɩ́ɛ'n tɔlɩ nun'n, bɛ falɩ menian dɔʋn kpa mɔ wawɛ ɛtɛ wɔ bɛ́ nun bɛ bɛlɛlɩ Zozi. Zozi le yɩ́ Nʋan Ɛjɔlɛ'n ɔ kɔ fʋan wawɛ ɛtɛ'n-mɔ maan bɛ fi menian'n-mɔ anun bɛ kɔ tu. Ɛsɛ ɔ kɔ man nwuluwafʋɛ'n-mɔ kʋalaa anwʋn kɔ sa. 17 Ɔ yɔlɩ sɔ maan ɛjɔlɛ'n mɔ Nyanmɩan kpɔmanfʋɛ *Ezayi hanlɩn'n kpɩnlɩn sʋ. Yɩ́ nwan:

Ɔ'a fa yɛ́ nwʋn ewue'n ɔ'a man yɛ́ nwʋn a sa.

Bɛ́ mɔ bɛ kulo kɛ bɛ si Zozi sʋ'n

(Luku 9.57-62)

18 Ɛhɩ, menian dɔʋn kpa walɩ yialɩ Zozi anwʋn ɛbɛlɛ. M'ɔ nwunlin yɩ́ sɔ'n, ɔ kɔ han kɔ hele yɩ́ menian'n-mɔ kɛ bɛ mán bɛ kpɛ́ asue'n bɛ hɔ́ yɩ́ nzin ɛlɔ ebue kʋn. 19 Mala nɩn asʋ kpain'n kʋn kpunngelɩ yɩ́ nwʋn ɛbɛlɛ a, yɩ́ nwan: “Kpain, lɩka biala mɔ ɛ 'kɔ'n, mɩn 'kɔ bie.”

20 Mɔ hanlɩn sɔ'n, Zozi nwan: “Naan'n-mɔ le bɛ́ bɔɛ, nnʋnman'n-mɔ kʋsʋ le bɛ́ sâ mɔ bɛ da nun ɔ. Nan *Mân Baa'n le man lɩka m'ɔ da de yɩ́ ɛnwʋnmɩan ɔ.”

21 Yɩ́ menian'n-mɔ anun kʋn kʋsʋ kɔ se yɩ́ kɛ: “Yɛ́ Mɩn, man mɩ́n atɩn maan n gɔ́ n zíe mɩ́n sɩ kʋalaaka nán m'an a.”

22 Ɔ hanlɩn sɔ a, Zozi nwan: “Si mɩ́n sʋ nán yaci ewue mma maan bɛ síe bɛ́ mɔ b'a wu'n-mɔ.”

Zozi 'ba gua anwʋnman kpili kʋn asɩ

(Maakɩ 4.35-41, Luku 8.22-25)

23 Ɛhɩ anzin, Zozi nʋn yɩ́ menian'n-mɔ fʋlɩ ɛlɛɛ nɩn anun. 24 Kaan cɛ, anwʋnman kpili kʋn nʋn asutue kɔ tu kɔ si bɛ́. Mgbaha'n kɔ bɔ nzue kɔ gua ɛlɛɛ nɩn anun dede ɔ ka m'ɔ nʋan ɔ. Nan ɔ 'ba yɔ sɔ'n, anɩn Zozi la ɛlɛɛ nɩn anun ɔ lɛ dafɩ. 25 Yɩ́ menian'n-mɔ kɔ hɔ kɔ tinnge yɩ́. Bɛ́ nwan: “Yɛ́ mɩn, de yɛ́ nán yɛ lɛ wu!” 26 Zozi nwan: “Nzukɛ ati yɛ̂ ɛmɔ sulo sʋa'n? Ɛmɔ le man dedi ɔ?” M'ɔ hanlɩn sɔ yuelɩ'n, ɔ kɔ jasʋ ɔ kɔ jʋjɔ aminle sʋ ɔ kɔ hele anwʋnman'n nʋn asue'n. Ɛbɛlɛ ala, anwʋnman kɔ gua asɩ, asue kʋsʋ kɔ gua asɩ. Yɩ́ kʋalaa kɔ yɔ diin.

27 Ɛjɔlɛ'n sinlin bɛ́ kʋalaa bɛ́ nwʋn. Bɛ́ nwan: “Sʋanlan benin y'ɔ le ɛhɩ? Ɔ jʋjɔ kele anwʋnman nʋn asue bɔbɔ a, bɛ man yɩ́ anyɩnnzɔ!”

Zozi 'ba fʋan menian nnyuan anun wawɛ ɛtɛ'n-mɔ

(Maakɩ 5.1-20, Luku 8.26-39)

28 Mɔ Zozi kpɛlɩ asue'n ɔ hɔlɩ juli yɩ́ nzin ɛlɔ'n, Gadala mân nɩn anun, mmelenzua nnyuan fi asielɩɛ nɩn asʋ bɛ kɔ fite fite. Bɛ kɔ a Zozi atɩn ɛkpa. Menian sɔ'n-mɔ, wawɛ ɛtɛ wɔ bɛ́ nun. Bɛ́ nwʋn esulo kpa, ɔ man sʋanlan fɩ́ɩ́ ngʋala man atɩn'n mɔ bɛ wɔ sʋ nɩn asʋ sɩn. 29 Mɔ bɛ walɩ juli Zozi anyunnun ɛbɛlɛ'n, bɛ kɔ tɛtɩan nun. Bɛ́ nwan: “Nyanmɩan Awa, nzu ɔ? Ɛ se yɛ́ sɛ? Asʋ a a ɛwa kɛ ɛ 'ba tua yɛ́ ɛtɛ nɩn anwʋn kalɛ kʋalaaka nán ndɛɛ ebua cɩan nɩn a ju ɔ?”

30 Ɔ 'ba yɔ sɔ'n, anɩn mgbolike fatule kpili kʋn wɔ mʋa kaan bɛ lɛ didi. 31 Wawɛ ɛtɛ'n-mɔ kɔ sɛlɛ Zozi, bɛ kɔ han bɛ kɔ hele yɩ́ kɛ: “Sɛ ɛ 'fʋan yɛ́ a, man yɛ́ atɩn maan yɛ hɔ́ wʋ́lʋ mgbolike ɛhɩ-mɔ anun.”

32 Zozi nwan: “Ɛmɔ hɔ́!” Wawɛ ɛtɛ'n-mɔ kɔ fite bɛ kɔ hɔ kɔ wʋlʋ mgbolike'n-mɔ anun. Ɛbɛlɛ ala, mgbolike fatule'n kʋalaa fi bʋka nɩn asʋ bɛ le ɛnwanndie bɛ kɔ hɔ kɔ gua asue nɩn anun bɛ kɔ nʋan. 33 Menian'n-mɔ mɔ bɛ nɩan mgbolike'n-mɔ asʋ'n kɔ nwanndi bɛ kɔ hɔ kulo, bɛ kɔ han like'n mɔ ɔ'a yɔ mgbolike'n-mɔ, ɔ nʋn menian'n-mɔ mɔ wawɛ ɛtɛ wɔ bɛ́ nun nɩn anwʋn ɛjɔlɛ bɛ kɔ hele menian'n-mɔ. 34 Mɔ kulo nɩn asʋ menian'n-mɔ kʋalaa tɩlɩ ɛjɔlɛ sɔ'n, bɛ kɔ kpʋ Zozi. Mɔ bɛ nwunlin yɩ́'n, bɛ kɔ sɛlɛ yɩ́ kɛ ɔ fi bɛ́ mân nɩn anun ɔ jásʋ.

9

Zozi b'a man bubuluwafʋɛ kʋn anwʋn sa

(Maakɩ 2.1-12, Luku 5.17-26)

1 M'ɔ yɔlɩ sɔ'n, Zozi kɔ fʋ ɛlɛɛ nɩn anun, ɔ kɔ kpɛ asue'n ɔ kɔ sa kɔ hɔ yɩ́ kulo nɩn asʋ. 2 Ɔ juli ɛbɛlɛ a, bɛ kɔ sʋa bubuluwafʋɛ kʋn nʋn yɩ́ ɛbɛɛ'n kʋalaa bɛ kɔ bɛlɛ yɩ́. Mɔ Zozi nwunlin kɛ menian sɔ'n-mɔ le dedi'n, ɔ kɔ se bubuluwafʋɛ'n kɛ: “Mɩ́n wa, gua wɔ́ ahʋnlɩn asɩ. Nyanmɩan a fa wɔ́ ɛtɛ nɩn a hye wɔ́.”

3 Anɩn *mala nɩn asʋ mgbain'n mmie-mɔ wɔ ɛbɛlɛ. Bɛ kɔ han yɩ́ bɛ́ ti anun kɛ: “Sʋanlan ɛhɩ a jʋjɔ a tia Nyanmɩan.”

4 Zozi nwunlin bɛ́ ajʋnlɩn'n. Yɩ́ nwan: “Nzukɛ ati yɛ̂ ɛmɔ le ajʋnlɩn nvuin sʋa-mɔ ɛmɔ ati anun ɔ? 5 Sɛ mɩn se kɛ: ‘B'a fa wɔ́ ɛtɛ'n b'a hye wɔ́’ a, ɛmɔ nnwun man nun. Nan sɛ mɩn se kɛ: ‘Jasʋ nanndɩ’, nán ɔ yɔ sɔ a, 6 anɩn ɛmɔ a nwun yɩ́ kɛ *Mân Baa'n le tunmin asɩɛ nɩn asʋ ɛwa, ɔ fa ɛtɛ ce.” Ɛhɩ a, ɔ se bubuluwafʋɛ'n kɛ: “Jasʋ, fa wɔ́ ɛbɛɛ'n kɔ wɔ́ awulo!” 7 Zozi hanlɩn sɔ ala, sʋanlan'n kɔ jasʋ ɔ kɔ hɔ yɩ́ awulo. 8 Mɔ meninsʋnman'n nwunlin yɩ́ sɔ'n, esulo hanlɩn bɛ́. Bɛ́ kɔ la Nyanmɩan asɩ, ɔ sanlɩn kɛ ɔ'a fa tunmin sʋa ɔ'a man kulo menian'n-mɔ.

Zozi 'ba fɛlɛ Matie

(Maakɩ 2.13-17, Luku 5.27-32)

9 Ɛhɩ anzin, Zozi fi ɛbɛlɛ ɔ kɔ hɔ. Mɔ ɔ 'sɩn kɔ'n, ɔ kɔ nwun kɛ bian kʋn tɩ lɩka mɔ bɛ dide ajule'n. Bian sɔ'n, bɛ fɛlɛ yɩ́ Matie. Zozi nwan: “Matie, si mɩ́n sʋ!” Ɔ hanlɩn sɔ a, Matie kɔ jasʋ kɔ si yɩ́ sʋ.

10 Ɛlɛhʋn kʋn Matie kɔ fɛlɛ Zozi alɩɛ. Mɛlɛ m'ɔ nʋn yɩ́ menian'n-mɔ bɛ gua tɔbɩlɩ nɩn anwʋn bɛ 'didi'n, bɛ́ dɔʋn mɔ bɛ dide ajule'n, nʋn menian mɔ bɛ́ asɩtanlan'n tɩ man kpa'n kɔ a kɔ tɛtanlan tɔbɩlɩ nɩn anwʋn bie. 11 Nan mɔ *Falisifʋɛ'n-mɔ nwunlin yɩ́ sɔ'n, bɛ kɔ bisa Zozi menian'n-mɔ kɛ: “Nzukɛ ati yɛ̂ ɛmɔ amɩn'n nʋn bɛ́ mɔ bɛ dide ajule, ɔ nʋn menian mɔ bɛ́ asɩtanlan tɩ man kpa'n yɛ̂ bɛ lɛ didi'n?”

12 Mɔ Zozi tɩlɩ ɛjɔlɛ sɔ'n, yɩ́ nwan: “Bɛ́ mɔ bɛ ndɩ man akpɔlɛ'n yɛ̂ bɛ kpʋnndɛ ayile ɛyɔlɛfʋɛ ɔ, nan nán bɛ́ mɔ bɛ tɩ akpɔlɛ nɩn ɔ. 13 Ɛhɛlɛ Ɛjɔlɛ'n lɩka mɔ b'a hɛlɛ yɩ́ kɛ Nyanmɩan nwan: Mɩn kulo kɛ menian'n-mɔ nwun anwunnvoe bɛ́ afian ɔ tala tɛɛ ɛyɩɛ nɩn anwʋn ninnge'n mɔ bɛ yɔ bɛ man mɩ́n'n. Ɛjɔlɛ sɔ'n, ɛmɔ hɔ́ súan nán bɛ tɩ́ yɩ́ bʋ kpa.” Mɔ Zozi hanlɩn sɔ'n, ɛsɛ yɩ́ nwan: “Nán sɛsɛfʋɛ'n-mɔ ati yɛ̂ m malɩ ɔ, nan ɛtɛfʋɛ'n-mɔ ati ɔ.”

Abuala nɩn anwʋn kosuan'n

(Maakɩ 2.18-22, Luku 5.33-39)

14 Ɛhɩ, Zʋan menian'n-mɔ walɩ tʋlɩ Zozi a, bɛ́ nwan: “Yɛ nʋn *Falisifʋɛ'n-mɔ yɛ di abuala titi. Nan nzukɛ ati yɛ̂ wɔ́ menian dɩɛ'n-mɔ nni man abuala'n bie'n?”

15 Mɔ bɛ bisalɩ kosuan sɔ'n, Zozi kɔ bua bɛ́ kɛ: “Mɛlɛ mɔ atɔnvɔlɛ bian'n nʋn yɩ́ manngʋn-mɔ gua atɔnvɔlɛ nɩn abʋ'n, ɛmɔ jʋnlɩn kɛ menian sɔ'n-mɔ alʋa 'bɔ bɛ́ nwʋn? Cɛcɛ, bɛ́ lʋa mmɔ man bɛ́ nwʋn. Nan cɩan mɔ bɛ kɔ le atɔnvɔlɛ bian'n fi bɛ́ sa nun'n, ɛbɛlɛ nɩn anun yɛ̂ bɛ 'di abuala ɔ.

16 “Sʋanlan fɩ́ɩ́ nva man ndafuin fʋfɔlɛ nda man ɛtanlan daba nun. Sɛ ɔ yɔ yɩ́ sɔ a, ndafuin fʋfɔlɛ'n 'sua ɛtanlan daba'n biekun. Sian anɩn yɩ́ bɔɛ nɩn a yɔ kpili a tala daba dɩɛ'n. 17 Bɛ nva man nzan fʋfɔlɛ bɛ ngua man kpolo kotoku daba nun. Sɛ bɛ yɔ yɩ́ sɔ a, kpolo kotoku'n 'sua ɔ sɛcɩ yɛ̂ nzan'n kʋsʋ 'butu. Nan nzan fʋfɔlɛ'n, bɛ gua yɩ́ kpolo kotoku fʋfɔlɛ nun. Yɩ́ dɩɛ anɩn kpolo kotoku o, nzan o, bɛ kʋala yɩ́ kʋalaa fa sie.”

Zozi 'ba man balasua kʋn anwʋn sa

ɛsɛ ɔ 'ba hɩn talua kaan kʋn

(Maakɩ 5.21-43, Luku 8.40-56)

18 Anɩn Zozi anʋan wɔ sʋ ɔ tɛ kan ɛjɔlɛ ɔ tɛ kele bɛ́. Zufʋ'n-mɔ kpain'n kʋn walɩ a, ɔ kɔ kʋtʋ Zozi anyunnun ɛbɛlɛ, yɩ́ nwan: “Mɩ́n wa balasua nɩn a wu kɩkaala. Yɩ́ ti, bala nán fa wɔ́ sa fua yɩ́ nwʋn maan ɔ hɩ́n.” 19 Bian'n hanlɩn sɔ a, Zozi nʋn yɩ́ menian'n-mɔ kɔ jasʋ bɛ kɔ si yɩ́ sʋ.

20 Mɔ bɛ 'kɔ'n, anɩn balasua kʋn wɔ menian'n-mɔ anun, ɔ li Zozi anzin. Moja a tu balasua sɔ'n dede afʋɛ bulu nʋn nnyuan. Ɔ kɔ hyʋɩn kɔ kpunnge Zozi, ɔ kɔ han yɩ́ taladɩɛ nɩn anʋan'n. 21 Ɔ sanlɩn kɛ yɩ́ kunnun ɛlɔ, yɩ́ nwan: “Sɛ mɩn nyan yɩ́ taladɩɛ'n bɔbɔ mɩn kan yɩ́ a, mɩ́n nwʋn 'sa.”

22 Zozi tʋlɩ yɩ́ nyɩn yɩ́ nzin m'ɔ nwunlin bala'n, yɩ́ nwan: “Mɩ́n wa balasua, gua wɔ́ ahʋnlɩn asɩ, nán wɔ́ dedi nɩn a man wɔ́ nwʋn a sa.” Ɛbɛlɛ ala, bala nɩn anwʋn kɔ sa.

23 Mɔ Zozi juli Zufʋ kpain nɩn awulo ɛbɛlɛ m'ɔ nwunlin abile mma'n-mɔ nʋn awɔ́lɛ mma'n-mɔ'n, yɩ́ nwan: 24 “Ɛmɔ fi ɛwa bɛ fíte, nán batʋnman'n wuli man, ɔ lɛ dafɩ.” Zozi hanlɩn sɔ a, menian'n-mɔ kɔ tu kɔ gua bɛ kɔ sɩlɩ yɩ́. 25 Mɔ bɛ manlɩn menian'n-mɔ fitelɩ yuelɩ'n, Zozi kɔ wʋlʋ sua nɩn anun ɛlɔ, ɔ kɔ sɔ talua kaan nɩn asa, talua'n kɔ jasʋ. 26 Mɔ talua'n jasʋlɩ'n, ɛjɔlɛ sɔ'n hɔlɩ dede ɔ juli mân sɔ'n lɩka kʋalaatin.

Zozi 'ba man anyɩnsinlinwafʋɛ nnyuan anwʋn sa

27 Ɛhɩ, Zozi fi ɛbɛlɛ hɔlɩ, nan mɛlɛ mɔ ɔ 'kpɛ nun sɩn'n, anyɩnsinlinwafʋɛ nnyuan kɔ si yɩ́ sʋ, bɛ le ɛtɛtɩan. Bɛ́ nwan: “Belemgbin *Davidi awa, nwun yɛ́ nwʋn anwunnvoe!”

28 Mɔ Zozi juli yɩ́ awulo'n, anyɩnsinlinwafʋɛ'n-mɔ kɔ kpunnge yɩ́ nwʋn ɛbɛlɛ, nán ɔ'a bisa bɛ́ kɛ: “Asʋ ɛmɔ de di kɛ mɩn kʋala mɩn man ɛmɔ anwʋn sa ɔ?”

Mɔ Zozi bisalɩ bɛ́ kosuan sɔ'n, bɛ́ nwan: “Yuo o! Yɛ́ Mɩn, ɛ kʋala yɩ́ yɔ.”

29 Ɛhɩ a, Zozi kɔ fua bɛ́ nyɩn'n, yɩ́ nwan: “Ɛmɔ dedi nɩn anwʋn, man ɔ yɔ́ sɔ mán ɛmɔ!” 30 Ɛbɛlɛ ala, bɛ́ nyɩn'n-mɔ kɔ tike tike. Zozi kɔ jʋjɔ aminle sʋ kɔ hele bɛ́, yɩ́ nwan: “Ɛmɔ tíe yɩ́ kpa, nán bɛ man sʋanlan fɩ́ɩ́ anzʋ tɩ.” 31 Nan mɔ anyɩnsinlinwafʋɛ nnyuan sɔ'n fi ɛbɛlɛ hɔlɩ'n, bɛ kɔ bɔ Zozi anwʋn ɛjɔlɛ ɛbɛlɛ mân sɔ nɩn anun lɩka kʋalaatin.

Zozi 'ba man amunlefʋɛ kʋn jʋjɔ

32 Anyɩnsinlinwafʋɛ'n-mɔ hɔlɩ ala, bɛ kɔ fa sʋanlan kʋn bɛ kɔ bɛlɛ Zozi. Sʋanlan sɔ'n, wawɛ ɛtɛ wɔ yɩ́ nun, ɔ man ɔ ngʋala man jʋjɔ. 33 Mɔ Zozi tuli wawɛ ɛtɛ'n, sʋanlan'n kɔ jʋjɔ. Ɔ sinlin menian'n-mɔ anwʋn. Bɛ́ nwan: “Yɛ nwunlin man like sʋa bie lé Izalayɛ mân nɩn anun!”

34 Nan mɔ *Falisifʋɛ'n-mɔ nwunlin yɩ́ sɔ'n, bɛ́ nwan: “Wawɛ ɛtɛ'n-mɔ kpain'n y'ɔ man yɩ́ tunmin m'ɔ fa tu wawɛ ɛtɛ'n-mɔ ɔ.”

Zozi 'ba nwun meninsʋnman nɩn anwʋn anwunnvoe

(Maakɩ 6.34, Luku 10.2)

35 Zozi nanndɩlɩ kulo mgbili'n-mɔ ɔ nʋn ngangan'n-mɔ asʋ, ɔ hehelɩ menian'n-mɔ ninnge Zufʋ'n-mɔ asɔnɩn sua'n-mɔ anun. Ɔ bɔlɩ Ɛjɔlɛkpa'n m'ɔ tʋ de Anwunno Belemgbin Mân'n ɔ helelɩ bɛ́. Bɛ́ mɔ ewue ngacile ngacile kʋalaa wɔ bɛ́ nwʋn'n, Zozi manlɩn bɛ́ nwʋn salɩ. 36 Mɔ Zozi nwunlin meninsʋnman'n, bɛ́ nwʋn yɔlɩ yɩ́ anwunnvoe. Ɔ sanlɩn kɛ b'a fɛ, ɛsɛ bɛ́ nwʋn a bubu bɛ́. Bɛ tɩ kɛ mmʋa mɔ bɛ le man bʋa ɛnɩanfʋɛ ɔ. 37 Ɛhɩ a, ɔ kɔ han kɔ hele yɩ́ menian'n-mɔ kɛ: “Ebo'n tɩ kpili, nan kʋsʋ ajunmanfʋ'n-mɔ a nzʋn man. 38 Yɩ́ ti, ɛmɔ sɛ́lɛ ebo nɩn asʋ mɩnlɩan'n maan ɔ gúa ajunmanfʋ dɔʋn yɩ́ ebo nɩn asʋ.”

10

Zozi mmɔfʋɛ bulu nʋn nnyuan'n

(Maakɩ 3.13-19, Luku 6.12-16)

1 Mɔ Zozi hanlɩn sɔ yuelɩ'n, ɔ kɔ fɛlɛ yɩ́ menian bulu nʋn nnyuan'n, ɔ kɔ man bɛ́ tunmin mɔ bɛ kʋala yɩ́ fa tu wawɛ ɛtɛ'n-mɔ. Ɛsɛ bɛ́ mɔ ewue ngacile ngacile kʋalaa wɔ bɛ́ nwʋn'n, bɛ kʋala kɛ bɛ man bɛ́ nwʋn sa. 2 Ɛ 'nwun Zozi mmɔfʋɛ bulu nʋn nnyuan'n dunman: m'ɔ li mʋa'n y'ɔ le Simʋn mɔ bɛ fɛlɛ yɩ́ Pɩɛlɩ'n, ɔ nʋn yɩ́ nianman Andele, Zebede awa Zʋakɩ nʋn yɩ́ nianman Zʋan, 3 Filipʋ, Baatelemin, Toma, Matie m'ɔ dide ajule'n, Alɩfe awa Zʋakɩ, Tade, 4 Simʋn m'ɔ kpʋnndɛ yɩ́ mân'n fanwʋndi'n yɛ̂ Zudasɩ Isikaliɔtɩ mɔ ɔ 'yɩ Zozi man yɩ́ mgbɔfʋɛ'n-mɔ.

Zozi 'ba sʋan yɩ́ menian bulu nʋn nnyuan'n

(Maakɩ 6.7-13, Luku 9.1-6)

5 Menian bulu nʋn nnyuan'n mɔ Zozi sʋanlɩn bɛ́ nɩn anɩn. Asannan nán ɔ'a sʋan bɛ́'n, afʋtu m'ɔ tuli bɛ́ nɩn ahɩ, yɩ́ nwan: “Bɛ́ mɔ bɛ tɩ man Zufʋ'n, nán bɛ kɔ bɛ́ nwʋn, ɛsɛ nán bɛ kɔ Samali kulo'n-mɔ asʋ. 6 Nan ɛmɔ hɔ́ Izalayɛ amma'n-mɔ anwʋn. Afɩ bɛ tɩ kɛ mmʋa mɔ b'a minlin ɔ. 7 Ɛmɔ 'kɔ a, ɛmɔ hán héle menian'n-mɔ kɛ Anwunno Belemgbin elie mɛlɛ nɩn a kpunnge. 8 Ɛmɔ mán nwuluwafʋɛ'n-mɔ anwʋn sá, bɛ́ mɔ yɛ̂ b'a wu'n, man bɛ fi ewe nun bɛ jásʋ, ɛmɔ tɩ́ kokobefʋɛ'n-mɔ anwʋn, bɛ tú wawɛ ɛtɛ'n-mɔ. Nán bɛ de bɛ́ like fɩ́ɩ́, nan bɛ yɔ́ bɛ hyé bɛ́, ɔ sanlɩn kɛ Nyanmɩan a fa tunmin sɔ nɩn a hye ɛmɔ. 9 Sɛ ɛmɔ 'kɔ a, nán bɛ fa esika fɩ́ɩ́ bɛ sa bɛ́ nwʋn. 10 Nán bɛ fa bɔ́lɛ, nán bɛ fa taladɩɛ nnyuan, nán bɛ fa mgbabʋa kʋ́n, ɛsɛ nán bɛ fa kpɔman kʋ́n bɛ sa bɛ́ nwʋn. Ɔ sanlɩn kɛ sʋanlan m'ɔ di junman'n, ɔ sɛ kɛ ɔ nyan yɩ́ nʋan nun alɩɛ m'ɔ fata ɔ.

11 “Kulo biala mɔ ɛmɔ kɔ hɔ sʋ'n, sɛ ɔ tɩ kpili o, sɛ ɔ tɩ kaan o, ɛmɔ bísa bísa, sʋanlan m'ɔ kulo kɛ ɔ sike ɛmɔ'n, ɛmɔ tánlan yɩ́ awulo ɛbɛlɛ dede ɔ jú cɩan mɔ ɛmɔ fi kulo sɔ nɩn asʋ bɛ 'jasʋ'n. 12 Awulo mɔ ɛmɔ kɔ wʋlʋ nun'n, ɛmɔ bísa bɛ́ ahɩn. 13 Sɛ awulo sɔ nɩn anun menian'n-mɔ sɔ ɛmɔ nun kanlanman an, ɛmɔ mán ɛmɔ alʋacɩcɩɛ'n há awulo sɔ nɩn anun. Nan sɛ b'a nzɔ man ɛmɔ nun an, ɛmɔ alʋacɩcɩɛ'n há ɛmɔ asa nun. 14 Sɛ b'a nzɔ man ɛmɔ nun b'a ndie man ɛmɔ ɛjɔlɛ nɩn an, ɛmɔ bɔ́ bɛ́ mgbabʋa'n-mɔ abʋ nvutule'n bɛ gúa ɛbɛlɛ bɛ hɔ́. 15 Mɩɩn kan yɩ́ ananhɔlɛ mɩn kele ɛmɔ kɛ ndɛɛ ebua cɩan nɩn anun, kulo sɔ nɩn asʋ menian'n-mɔ, yalɛ mɔ bɛ 'nwun yɩ́'n, ɔ 'tala Sodɔmʋn nʋn Gomɔɔ kulo'n-mɔ asʋ menian'n-mɔ dɩɛ'n.

Ahʋlʋwa'n

(Maakɩ 13.9-13, Luku 21.12-19)

16 “Ɛmɔ nɩ́an, mɩɩn sʋan ɛmɔ kɛ mmʋa wɔ bedi'n-mɔ afian. Ɛhɩka ati, ɛmɔ nɩ́an bɛ́ nwʋn ye kɛ owo-mɔ, ɛsɛ ɛmɔ yɔ́ mɛlɛhʋandɩ kɛ abubule'n-mɔ. 17 Ɛmɔ nɩ́an bɛ́ nwʋn wɔ menian'n-mɔ dunman nun. Ɔ sanlɩn kɛ bɛ 'ba fa ɛmɔ bɛ kɔ bɛ́ mɔ bɛ di ɛjɔlɛ nɩn aja sʋ. Bɛ 'fin ɛmɔ mgbele bɛ́ Nyanmɩan sua'n-mɔ anun. 18 Mɩ́n dunman nun, bɛ 'ba fa ɛmɔ bɛ kɔ mân mgbain'n-mɔ nʋn mmelemgbin'n-mɔ aja sʋ maan ɛmɔ di mɩ́n nwʋn adanzɩɛ bɛ kele bɛ́ ɔ nʋn bɛ́ mɔ bɛ tɩ man Zufʋ'n. 19 Sɛ bɛ nʋn ɛmɔ kɔ bɛ́ mɔ bɛ di ɛjɔlɛ nɩn aja sʋ a, mɔ ɛmɔ 'ba han'n, nán bɛ susu yɩ́ nwʋn, ɛsɛ nán bɛ susu kɛ ɛmɔ 'kpɩn kan ɛjɔlɛ'n. Ɔ sanlɩn kɛ ɛjɔlɛ m'ɔ di mɔ ɛmɔ kan'n 'ba tɔ ɛmɔ anʋan anun tɛmʋn sɔ'n. 20 Ɛjɔlɛ'n mɔ ɛmɔ 'ba han'n, ɔ fi man ɛmɔ muonun, nan ɛmɔ Asɩ'n Wawɛ'n yɛ̂ ɔ 'fa ɛjɔlɛ sɔ'n wula ɛmɔ anʋan ɔ.

21 “Menian mmie-mɔ 'ba yɩ bɛ́ nianman'n-mɔ man maan bɛ kun bɛ́. Sɩɛ mmie-mɔ kʋsʋ 'ba yɩ bɛ́ mma'n-mɔ man maan bɛ kun bɛ́. Mma mmie-mɔ kʋsʋ 'ba jasʋ bɛ́ sɩ-mɔ akɔmɩn anun maan bɛ kun bɛ́. 22 Mɩ́n dunman nun, menian'n-mɔ kʋalaa 'fa ɛmɔ anwʋn ɛkpɔ. Nan sʋanlan m'ɔ kɔ jinlan yɩ́ ja nun kpunndiin dede ɔ kɔ ju yɩ́ ayuelɩɛ'n, sʋanlan sɔ'n, ɔ 'nyan yɩ́ ti. 23 Kulo mɔ ɛmɔ kɔ hɔ sʋ mɔ bɛ lɛ kele ɛmɔ ahʋlʋwa'n, ɛmɔ nwánndi bɛ hɔ́ fʋfɔlɛ asʋ. Mɩɩn kan yɩ́ ananhɔlɛ mɩn kele ɛmɔ kɛ ɛmɔ ngɔ yue man Izalayɛ kulo'n-mɔ kʋalaa asʋ kpanza nán *Mân Baa nɩn a a.

24 “Sʋanlan mɔ bɛ lɛ kele yɩ́ like'n, ɔ ndala man sʋanlan'n m'ɔ lɛ kele yɩ́'n. Akʋa'n kʋsʋ ndala man yɩ́ mɩn'n. 25 M'ɔ cian'n, y'ɔ le kɛ sʋanlan'n mɔ bɛ lɛ kele yɩ́ like'n, ɔ káci kɛ sʋanlan'n m'ɔ lɛ kele yɩ́ like'n. Yɛ̂ akʋa'n kʋsʋ, ɔ káci kɛ yɩ́ mɩn'n. Sɛ bɛ lɛ fɛlɛ awulo kpain'n muonun *Bɛlɩzebulu a, nán awulo nɩn anun menian'n-mɔ yɛ̂ bɛ ngɔ fɛlɛ bɛ́ kɛ bɛ kulo ɔ!

Sʋanlan m'ɔ sɛ kɛ ɛmɔ súlo yɩ́'n

(Luku 12.2-7)

26 “Ɛmɔ nán bɛ sulo kulo menian'n-mɔ. Afɩ yɩ́ kʋalaa mɔ bɛ kɔ fɩa bɛ kɔ yɔ'n, bɛ 'nwun yɩ́. Yɛ̂ ɛjɔlɛ mɔ bɛ kɔ li yɩ́ nvɩalɩɛ nun'n kʋsʋ 'fite. 27 Mɔ mɩɩn kan mɩn kele ɛmɔ kɔngɔɛ'n, ɛmɔ hán yɩ́ eyua. Ɛjɔlɛ mɔ bɛ kɔ han bɛ kɔ hele ɛmɔ asulo nun'n, ɛmɔ fʋ́ jínlan anwunno bɛ hán. 28 Ɛmɔ nán bɛ sulo menian'n-mɔ mɔ bɛ kun anwʋnnaan'n kʋsʋ bɛ ngʋala man wawɛ'n kun'n. Nan ɛmɔ súlo Nyanmɩan mɔ kʋala kɛ ɔ man anwʋnnaan'n nʋn wawɛ'n wu sɩ̂n'n m'ɔ le man ayuelɩɛ nɩn anun'n. 29 Asʋ bɛ ndɔnɩn man nnʋnman atulufia nganngan nnyuan gua dufule ɔ? Nan kʋsʋ bɛ nnyan man bɛ́ bɛ ngun man bɛ́ mgban. Nunhan kʋn mɔ bɛ kɔ nyan yɩ́ bɛ kɔ hun yɩ́'n, anɩn Nyanmɩan muonun a man yɩ́ nwʋn atɩn. 30 Nan ɛmɔ dɩɛ, ɛmɔ ati enyuan'n muonun, Nyanmɩan sɩ yɩ́ nʋan. 31 Nán man ɛmɔ sulo like fɩ́ɩ́. Ɔ sanlɩn kɛ ɛmɔ anwʋn cian kpa tala atulufia dɔʋn kpa.

Bɛ́ mɔ bɛ kan kɛ bɛ nzɩ man Zozi'n

(Luku 12.8-9)

32 “Ɛhɩka ati, sʋanlan m'ɔ kɔ han yɩ́ menian'n-mɔ anyunnun kɛ ɔ tɩ mɩ́n dɩɛ'n, mɩ́n kʋsʋ mɩn 'kan yɩ́ mɩ́n Sɩ m'ɔ wɔ anwunno nɩn anyunnun kɛ sʋanlan sɔ'n tɩ mɩ́n dɩɛ. 33 Nan sɛ sʋanlan kʋn kan yɩ́ menian'n-mɔ anyunnun kɛ ɔ nzɩ man mɩ́n an, mɩ́n kʋsʋ mɩn 'kan yɩ́ mɩ́n Sɩ m'ɔ wɔ anwunno nɩn anyunnun kɛ mɩn nzɩ man sʋanlan sɔ'n!

Nán anzʋnunjɔ ɔ, nan ɛlɔɛ ɔ

(Luku 12.51; 14.26-27)

34 “Nán man ɛmɔ jʋnlɩn kɛ m malɩ mân nɩn anzʋnunjɔ ɛman. Nán anzʋnunjɔ yɛ̂ n valɩ malɩ ɔ, nan ɛlɔɛ ɔ. 35 M malɩ baa'n nʋn yɩ́ sɩ bɛ́ afian ɛsɛcɩɛ. M malɩ nian'n nʋn yɩ́ wa balasua nɩn afian ɛsɛcɩɛ. Ɛsɛ kʋsʋ m malɩ ahelenian'n-mɔ afian ɛsɛcɩɛ. 36 Awulo kʋn anun menian'n-mɔ 'kpɔ bɛ́ nwʋn.

37 “Sʋanlan m'ɔ kulo yɩ́ sɩ anaan yɩ́ nin tala mɩ́n'n, sʋanlan sɔ'n, anɩn ɔ tɩ man mɩ́n dɩɛ. Sʋanlan kʋsʋ m'ɔ kulo yɩ́ wa belenzua anaan yɩ́ wa balasua tala mɩ́n'n, sʋanlan sɔ'n kʋsʋ, anɩn ɔ tɩ man mɩ́n dɩɛ. 38 Sʋanlan mɔ ɔ'a nva man yɩ́ kʋlʋwa'n ɔ'a ndʋ man yɩ́ kɔmɩn sʋ, ɔ'a nzi man mɩ́n sʋ'n, sʋanlan sɔ'n, ɔ tɩ man mɩ́n dɩɛ. 39 Sʋanlan m'ɔ kulo kɛ ɔ kpʋnndɛ yɩ́ ngʋan'n, sʋanlan sɔ'n, ɔ 'minlin yɩ́ ngʋan'n. Nan sʋanlan mɔ mɩ́n dunman nun ɔ kɔ minlin yɩ́ ngʋan'n, ɔ 'nyan ngʋan.

Ahatua'n

(Maakɩ 9.41)

40 “Sʋanlan m'ɔ kɔ sɔ ɛmɔ nun'n, anɩn mɩ́n yɛ̂ ɔ'a sɔ mɩ́n nun ɔ. M'ɔ kɔ sɔ mɩ́n nun'n, anɩn sʋanlan'n m'ɔ sʋanlɩn mɩ́n'n nun yɛ̂ ɔ'a sɔ ɔ. 41 Sʋanlan m'ɔ kɔ sɔ Nyanmɩan kpɔmanfʋɛ kʋn nun kɛ bɛ sɔ bɛ́ nun'n, kpɔmanfʋɛ ahatua yɛ ɔ 'nyan yɩ́ ɔ. Sʋanlan kʋsʋ m'ɔ kɔ sɔ sɛsɛfʋɛ kʋn nun kɛ bɛ sɔ bɛ nun'n, sɛsɛfʋɛ ahatua yɛ̂ ɔ 'nyan yɩ́ ɔ. 42 Mɩɩn kan yɩ́ ananhɔlɛ mɩn kele ɛmɔ kɛ: sʋanlan m'ɔ kɔ man mmatʋnman ɛhɩ-mɔ anun kʋn nzue fɔlɔlɔ mgban nganlannzan kʋn kɔ nʋn, ɔ sanlɩn kɛ ɔ tɩ mɩ́n sʋanlan'n, sʋanlan sɔ'n, ɔ 'nyan yɩ́ nwʋn ahatua.”

11

Bɛ́ mɔ Zʋan Batisi sʋanlɩn bɛ́'n

(Luku 7.18-35)

1 Mɔ Zozi yuelɩ ɛjɔlɛ sɔ'n-mɔ kan kele yɩ́ menian bulu nʋn nnyuan'n, ɔ kɔ hɔ kɔ hehele Nyanmɩan Anʋan Ɛjɔlɛ nɩn ɛbɛlɛ kulo kulo'n-mɔ asʋ.

2 Tɛmʋn sɔ'n, anɩn b'a tʋ Zʋan fiadɩ. M'ɔ tɩlɩ junman'n mɔ Kilisi lɛ di nɩn angan'n, ɔ kɔ sʋan yɩ́ menian'n mmie-mɔ yɩ́ nwʋn ɛlɔ. 3 Bɛ hɔlɩ juli Zozi anwʋn ɛlɔ a, bɛ́ nwan: “Yɛ́ Mɩn, sʋanlan'n mɔ Zʋan hanlɩn yɩ́ ɛjɔlɛ kɛ ɔ 'ba'n y'ɔ le wɔ́ anaan sʋanlan sɔ'n tɛ wɔ sian ɔ?”

4 Zozi kɔ bua bɛ́ kɛ: “Ɛhɩ mɔ ɛmɔ a tɩ'n, ɔ nʋn mɔ ɛmɔ a nwun yɩ́'n, bɛ hɔ́ bɔ́ nun amannɩɛ bɛ héle Zʋan. 5 Anyɩnsinlinwafʋɛ'n-mɔ nwun asɩ. Bubuluwafʋɛ'n-mɔ nanndɩ. Kokobefʋɛ'n-mɔ anwʋn a sa. Anzʋtiliwafʋɛ'n-mɔ tɩ ɛjɔlɛ. Ewue mma'n-mɔ fi ewue nun b'a tinnge. Ɛjɔlɛkpa'n kʋsʋ, bɛ lɛ bɔ bɛ kele ehianfʋɛ'n-mɔ. 6 Nyila hán sʋanlan m'ɔ kɔ tila yɩ́ dedi'n m'ɔ le yɩ́ mɩ́n nwʋn nɩn anun'n.”

7 Mɔ Zʋan menian'n-mɔ salɩ hɔlɩ'n, Zozi kɔ han Zʋan anwʋn ɛjɔlɛ kɔ hele menian'n-mɔ. Yɩ́ nwan: “Nzukɛ yɛ̂ ɛmɔ hɔlɩ yɩ́ ɛnɩan ɛwâ nɩn anun ɛlɔ'n? Ndɛɛ mɔ anwʋnman'n lɛ fita yɩ́ ɔ? 8 Anaan nzu like dɩɛ yɛ̂ ɛmɔ hɔlɩ yɩ́ ɛnɩan ɔ? Ɛmɔ hɔlɩ nɩanlɩn sʋanlan m'ɔ wula taladɩɛ kanlanman ɔ? Nan bɛ́ mɔ bɛ wula taladɩɛ nganlanman nganlanman'n, bɛ gua mmelemgbin'n-mɔ awulo. 9 Anɩn nzu lɩlɩ yɛ̂ ɛmɔ hɔlɩ yɩ́ ɛnɩan'n? Nyanmɩan kpɔmanfʋɛ kʋn ɔ? Sakpa, mɩɩn kan mɩn kele ɛmɔ kɛ ɔ tala Nyanmɩan kpɔmanfʋɛ bɔbɔ. 10 Ɔ sanlɩn kɛ Zʋan yɛ̂ Ɛhɛlɛ Ɛjɔlɛ'n kan yɩ́ ɛjɔlɛ kɛ Nyanmɩan nwan:

Nɩan, mɩɩn sʋan sʋanlan kʋn wɔ́ nyunnun

maan ɔ di mʋa ɔ sesie wɔ́ atɩn'n.

11 “Mɩɩn kan yɩ́ ananhɔlɛ mɩn kele ɛmɔ kɛ mân ɛhɩ anun, bɛ wʋlɩ man sʋanlan bie m'ɔ tɩ kpili tala Zʋan ɔ. Nan kʋsʋ sʋanlan m'ɔ tɩ kaan Anwunno Belemgbin Mân nɩn anun'n, ɔ tɩ kpili tala Zʋan. 12 Ɔ fi mɛlɛ mɔ Zʋan mantanlɩn Nyanmɩan Anʋan Ɛjɔlɛ nɩn ɛhan dede m'ɔ ju ɛnɛ'n, Anwunno Belemgbin Mân'n lɛ tɛlɛ anwʋnsɛlɛ sʋ kpa. Nan ati anun ɛtɛ mma'n-mɔ a fa yɩ́ nwʋn ɛkpɔ kpa. 13 Nyanmɩan mgbɔmanfʋɛ'n-mɔ kʋalaa nʋn Moyizɩ mala'n, bɛ hanlɩn Anwunno Belemgbin Mân nɩn anwʋn ɛjɔlɛ dede ɔ juli Zʋan mɛlɛ sʋ. 14 Ɛmɔ lé li kɛ *Eli mɔ bɛ hanlɩn yɩ́ ɛwalɛ nɩn anwʋn ɛjɔlɛ'n y'ɔ le Zʋan. 15 Sʋanlan m'ɔ sɩ fasie'n, ɔ fá sie!

16 “Nwan yɛ̂ n vá ajulisʋ menian'n-mɔ n zú yɩ́ ɔ? Bɛ tɩ kɛ mmatʋnman nganngan-mɔ mɔ bɛ tɩtɩ gua nɩn asʋ bɛ lɛ tɩan bɛ se bɛ́ manngʋn ɛhɩnlɩn-mɔ kɛ:

17 ‘Y'a bɔ abile dede ɛmɔ a nzi man.

Y'a tʋ ejue y'a bɔ ɛmɔ yalɛ sʋ,

kʋsʋ ɛmɔ a nzɩsa man bɛ́ sa

b'a ngua man bɛ́ ti b'a nzun man.’

18 “Afɩ Zʋan walɩ a, ɔ'a nni man yɩ́ nʋan nun ɛsɛ ɔ'a nnʋn man nzan. Menian'n-mɔ nwan: ‘Wawɛ ɛtɛ wɔ yɩ́ nun.’ 19 *Mân Baa'n walɩ a, ɔ didi, ɔ nʋn nzan, ɛsɛ menian'n-mɔ nwan: ‘Bɛ nɩ́an, sʋanlan ɛhɩ dɩɛ, yɩ́ junman nɩn ala y'ɔ le alɩɛ elie nʋn nzan ɛnʋan. Yɩ́ manngʋn y'ɔ le bɛ́ mɔ bɛ dide ajule'n, ɔ nʋn ɛtɛfʋɛ'n-mɔ’. Nan mɔ Nyanmɩan a yɔ'n kele kɛ ɔ tɩ sɛsɛ sakpa.”

Zozi 'ba tu Galile mân nɩn anun menian'n-mɔ anyunnun

(Luku 10.13-15)

20 Kulo'n-mɔ mɔ Zozi yɔlɩ asinbɛnwʋn ninnge dɔʋn sʋ, mɔ ɛbɛlɛ menian'n-mɔ a nnun man bɛ́ nwʋn b'a ngaci man bɛ́ abalabɔ'n, Zozi tuli bɛ́ nyunnun. 21 “Ɛmɔ Kolazɩn amma, munnzue hán ɛmɔ! Ɛmɔ Bɛtɩsayida amma, munnzue hán ɛmɔ! Afɩ sɛ ɔ tɩ kɛ asinbɛnwʋn ninnge'n-mɔ mɔ n yɔlɩ yɩ́ ɛmɔ afian'n, n yɔlɩ yɩ́ Tii nʋn Sidʋn kulo'n-mɔ asʋ a, ahan ndɛ-ndɛ kpa ɛbɛlɛ menian'n-mɔ wulalɩ kotoku bɛ bɔlɩ nzʋan bɛ helelɩ kɛ b'a nun bɛ́ nwʋn b'a kaci bɛ́ abalabɔ'n. 22 Ɛhɩka ati, mɩɩn kan mɩn kele ɛmɔ kɛ ndɛɛ ebua cɩan nɩn anun, yalɛ mɔ ɛmɔ 'nwun yɩ́'n, ɔ 'tala Tii nʋn Sidʋn menian'n-mɔ dɩɛ'n. 23 Ɛmɔ Kapɛɛnawɔmʋn amma, ɛmɔ kʋsʋ jʋnlɩn kɛ ɛmɔ 'kuku bɛ́ nwʋn sʋ dede bɛ nʋn Nyanmɩan sɛ ɔ? Bɛ 'kan ɛmɔ asɩ dede ɛmɔ kɔ sɩ̂n m'ɔ le man ayuelɩɛ nɩn anun. Afɩ sɛ ɔ tɩ kɛ asinbɛnwʋn ninnge'n mɔ n yɔlɩ yɩ́ ɛmɔ afian ɛbɛlɛ'n, n yɔlɩ yɩ́ Sodɔmʋn an, ahan ɛnɛ nʋn ɛnɛ, kulo sɔ'n tɛ wɔ ɛbɛlɛ. 24 Ɛhɩka ati, mɩɩn kan mɩn kele ɛmɔ kɛ ndɛɛ ebua cɩan nɩn anun, yalɛ mɔ ɛmɔ 'nwun yɩ́'n, ɔ 'tala Sodɔmʋn dɩɛ'n.”

Sɩɛ'n nʋn Baa'n

(Luku 10.21-22)

25 Mɛlɛ sɔ nɩn anun, Zozi kukuli yɩ́ nʋan sʋ a, yɩ́ nwan: “Mɩ́n Sɩ, wɔ́ mɔ ɛ tɩ anwunno nʋn asɩɛ nɩn asʋ Mɩnlɩan'n, mɩn 'da wɔ́ asɩ. Ɔ sanlɩn kɛ a fa ninnge ɛhɩ-mɔ a fɩa ngɛlɛfʋɛ'n-mɔ, ɔ nʋn menian'n-mɔ mɔ bɛ sɩ ninnge dɔʋn'n, yɛ̂ a yɩ a hele mmatʋnman'n-mɔ. 26 Fɔ́ʋ́n, mɩ́n Sɩ, mɩn 'da wɔ́ asɩ, ɔ sanlɩn kɛ wɔ́ muonun ɛ hulolɩ yɩ́ sɔ.

27 “Mɩ́n Sɩ a fa ninnge'n kʋalaa a wula mɩ́n sa nun. Sɛ nán Sɩɛ nɩn an, sʋanlan fɩ́ɩ́ nzɩ man Baa'n. Yɛ̂ sɛ nán Baa'n nʋn menian'n-mɔ mɔ Baa'n kulo kɛ ɔ yɩ Sɩɛ'n kele bɛ́ a, sʋanlan fɩ́ɩ́ nzɩ man Sɩɛ'n.

28 “Ɛmɔ mɔ bɛ sʋ ninnge nʋnnɔɛ mɔ b'a fɛ'n, ɛmɔ bála mɩ́n nwʋn nán mɩn 'ba sike ɛmɔ maan bɛ de bɛ́ ɛnwʋnmɩan. 29 Ɛmɔ sɔ́ mɩ́n ngehele nɩn anun nán ɛmɔ mán n gékele bɛ́ ninnge. Ɔ sanlɩn kɛ n dɩ sʋanlan bɛtɛɛ, mɩ́n ti anun tɩ man ɛtɛ, nán mɩn 'ba man ɛmɔ de bɛ́ ɛnwʋnmɩan. 30 Mɩ́n ngehele'n mɔ mɩɩn kekele ɛmɔ'n, ɔ nyɔ man sɩ, ninnge'n mɔ mɩɩn kekele ɛmɔ'n, ɔ tɩ fɔtɩlɩfɔ”.

12

Zozi nʋn ɛnwʋnmɩan ele cɩan'n

(Maakɩ 2.23-28, Luku 6.1-5)

1 Ɛhɩ anzin, *ɛnwʋnmɩan ele cɩan kʋn, Zozi nʋn yɩ́ menian'n-mɔ kɔ kpɛ nun *bele ebo kʋn asʋ. Anɩn ɛhɔɛ lɛ kun yɩ́ menian'n-mɔ, nán b'a tɩtɩ bele'n bie b'a li. 2 Mɔ *Falisifʋɛ'n-mɔ nwunlin yɩ́ sɔ'n, bɛ kɔ han bɛ kɔ hele Zozi kɛ: “Nɩan, like mɔ yɛ́ mala'n tua yɛ́ kɛ nán yɛ yɔ yɩ́ ɛnwʋnmɩan ele cɩan'n, wɔ́ menian'n-mɔ yɔ.”

3 Ɛhɩ a, Zozi nwan: “Mɔ ɛhɔɛ hunlin *Davidi nʋn yɩ́ menian'n-mɔ'n, like'n mɔ bɛ yɔlɩ mɔ b'a hɛlɛ'n, ɛmɔ kɩnngalɩ man yɩ́ lé ɔ? 4 Ɔ nʋn yɩ́ menian'n-mɔ bɛ wʋlʋlɩ Nyanmɩan sua nɩn anun. Kpaʋn'n-mɔ mɔ b'a fa b'a man Nyanmɩan, mɔ yɛ́ mala'n kele kɛ sʋanlan fɩ́ɩ́ n'ɔ di bie kɛ Nyanmɩan *tɛɛyɩfʋɛ'n-mɔ ala'n, bɛ lili kpaʋn sɔ'n-mɔ. 5 Asʋ ɛmɔ kɩnngalɩ man yɩ́ Moyizɩ mala nɩn anun lé kɛ tɛɛyɩfʋɛ'n-mɔ mɔ bɛ di junman ɛnwʋnmɩan ele cɩan'n Nyanmɩan awulo nɩn anun'n, bɛ tʋn mala'n, kʋsʋ bɛ mmu man bɛ́ kɛ bɛ yɔ ɛtɛ ɔ? 6 Nan mɩɩn kan mɩn kele ɛmɔ kɛ sʋanlan kʋn wɔ ɛwa, ɔ tɩ kpili tala Nyanmɩan awulo'n. 7 Nyanmɩan hanlɩn kɛ: Mɩn kulo kɛ menian'n-mɔ nwun anwunnvoe bɛ́ afian ɔ tala tɛɛ ɛyɩɛ nɩn anwʋn ninnge'n mɔ bɛ yɔ bɛ man mɩ́n'n. Sɛ ɔ tɩ kɛ ɛmɔ tɩ ɛjɔlɛ ɛhɩ abʋ a, ahan ɛmɔ mmua man menian'n-mɔ kpɔfʋndɛɛ. 8 Ɔ sanlɩn kɛ *Mân Baa'n y'ɔ sie ɛnwʋnmɩan ele cɩan nɩn ɔ.”

Zozi 'ba man bian kʋn mɔ yɩ́ sa a jɔ nɩn anwʋn sa

(Maakɩ 3.1-6, Luku 6.6-11)

9 Bɛ hanlɩn ɛhɩ m'ɔ yuelɩ'n, Zozi fi ɛbɛlɛ yɩ́ nʋan y'ɔ le bɛ́ asɔnɩn sua nɩn anun. 10 Anɩn bian kʋn wɔ asɔnɩn sua nɩn anun, yɩ́ sa kʋn a jɔ. Bɛ́ mɔ bɛ wɔ ɛbɛlɛ'n, bɛ kɔ bisa Zozi kɛ: “Asʋ yɛ́ mala'n kele kɛ yɛ mán wuluwafʋɛ bie anwʋn sá *ɛnwʋnmɩan ele cɩan nɩn ɔ?” Bɛ lɛ bisa yɩ́ sɔ bɛ nɩan m'ɔ kɔ bua'n, nán b'a jinlan sʋ b'a se kɛ ɔ'a tʋn mala.

11 Ɛhɩ a, Zozi nwan: “Sɛ ɛmɔ anun bie le yɩ́ bʋa kʋn nán sɛ ɔ tɔ kunman nun ɛnwʋnmɩan ele cɩan nɩn an, asʋ ɔ ngɔ ju man kunman nɩn anun ɔ ngɔ yɩ man yɩ́ ɔ? 12 Sʋanlan anwʋn cian tala bʋa! Yɩ́ ti, yɛ̂ mala'n kele kɛ ɛnwʋnmɩan ele cɩan'n, yɛ yɔ́ sʋanlan ye.”

13 Zozi kacili yɩ́ nyɩn wuluwafʋɛ nɩn anwʋn ɛlɔ a, yɩ́ nwan: “Tɩnngɛ wɔ́ sa nɩn anun.” Bian'n 'tɩnngɛ yɩ́ sa nɩn anun an, asaa kɔ tɩnngɛ fɔ́ʋ́n kɛ nunhan kʋn'n. 14 Mɔ Falisifʋɛ'n-mɔ nwunlin mɔ Zozi a yɔ'n, bɛ kɔ hɔ yɩ́ ti ahuan, bɛ lɛ kpʋnndɛ atɩn mɔ bɛ sɩn sʋ a, bɛ kɔ nyan yɩ́ bɛ kɔ hun yɩ́'n.

Sʋanlan'n mɔ Nyanmɩan a fɛlɛ yɩ́'n

15 Mɔ Zozi tɩlɩ kɛ bɛ lɛ kpʋnndɛ yɩ́ bɛ kun yɩ́'n, ɔ fi ɛbɛlɛ lɩka sɔ'n ɔ jasʋlɩ. Mɔ ɔ 'kɔ'n, menian dɔʋn kpa sili yɩ́ sʋ. Ɔ manlɩn nwuluwafʋɛ'n-mɔ kʋalaa anwʋn salɩ. 16 Nan kʋsʋ ɔ totualɩ bɛ́ kɛ nán bɛ kɔ bɔ yɩ́ nwʋn kpayɛ kɛ yɩ́ yɛ̂ ɔ'a man b'a tɩ akpɔlɛ ɔ. 17 Ɔ man Nyanmɩan kpɔmanfʋɛ *Ezayi ɛjɔlɛ'n m'ɔ hanlɩn'n kpɩnlɩn sʋ. Ɔ hanlɩn kɛ Nyanmɩan nwan:

18 Nɩan, mɩ́n akʋa'n mɔ m'an yɩ yɩ́'n, mɩn kulo yɩ́

m'an fa mɩ́n lʋa'n kʋalaa m'an wula yɩ́ nun.

Mɩn 'fa mɩ́n Wawɛ'n mɩn wula yɩ́ nun,

ɔ 'kan mɩ́n ndɛɛ ebua nɩn anwʋn ɛjɔlɛ

ɔ kele mân mân'n-mɔ.

19 Ɔ nʋn sʋanlan fɩ́ɩ́ bɛ ngɔ su man akpʋlʋwa lé,

ɔ ngɔ tɛtɩan man lé, bɛ ngɔ tɩ man yɩ́ ngan gua sʋ lé.

20 Ndɛɛ'n mɔ ɔ'a bɩlɩ'n, ɔ mmu man nun,

kanlannɩɛ mʋnnzʋn-mʋnnzʋn'n, ɔ nnuan man yɩ́.

Ɔ 'yɔ sɔ dede ɔ man ananhɔlɛ'n di kunnunmun.

21 Mân mân'n-mɔ kʋalaa 'ba susu bɛ́ ti bɛ gua yɩ́ sʋ.

Zozi nʋn Bɛlɩzebulu

(Maakɩ 3.22-30, Luku 11.14-23)

22 Ɛhɩ, bɛ kɔ fa sʋanlan kʋn bɛ kɔ bɛlɛ Zozi. Sʋanlan sɔ'n, wawɛ ɛtɛ wɔ yɩ́ nun, ɔ'a man yɩ́ nyɩn nɩn a sin ɛsɛ ɔ a tɔ amunle. Zozi kɔ man sʋanlan sɔ'n kɔ jʋjɔ ɛsɛ ɔ kɔ nwun asɩ. 23 Ɛjɔlɛ'n sinlin menian'n-mɔ kʋalaa anwʋn, bɛ́ nwan: “Asʋ nán belemgbin *Davidi anʋnman nɩn an?”

24 Nan mɔ *Falisifʋɛ'n-mɔ tɩlɩ ɛjɔlɛ sɔ'n, bɛ́ nwan: “*Bɛlɩzebulu m'ɔ tɩ mmɔnsanmʋn'n-mɔ kpain'n, yɩ́ yɛ̂ ɔ'a man sʋanlan ɛhɩ tunmin m'ɔ fa fʋan wawɛ ɛtɛ'n-mɔ ɔ.”

25 Kɛmɔ anɩn Zozi sɩ ajʋnlɩn'n m'ɔ wɔ bɛ́ ti nɩn anun'n, ɔ kɔ han kɔ hele bɛ́ kɛ: “Belemgbin mân kʋn mɔ nun menian'n-mɔ kpɛ bɛ́ nyɩn bɛ kʋn ɛlɔɛ'n, mân sɔ'n bɔ. Kulo kʋn, anaan afilie kʋn mɔ nun menian'n-mɔ kpɛ bɛ́ nyɩn bɛ kʋn ɛlɔɛ'n, kulo sɔ'n, anaan afilie sɔ nɩn abʋsʋ bɔ. 26 Sɛ *Satan fʋan m'ɔ tɩ yɩ́ dɩɛ nɩn an, anɩn ɔ nʋn yɩ́ nwʋn lɛ kʋn, ɔ 'yɔ sɛ nán yɩ́ mân nɩn a hɔ yɩ́ nyunnun? 27 Sɛ ɛmɔ jʋnlɩn kɛ Belɩzebulu yɛ̂ ɔ man mɩ́n tunmin maan mɩn fa mɩn fʋan wawɛ ɛtɛ'n-mɔ a, anɩn ɛmɔ menian'n-mɔ dɩɛ, nwan yɛ̂ ɔ man bɛ́ tunmin maan bɛ fʋan wawɛ ɛtɛ'n-mɔ ɔ? Ɛmɔ menian'n-mɔ kele kɛ ɛmɔ di fʋɔ. 28 Nan sɛ Nyanmɩan Wawɛ'n yɛ̂ mɩn fa mɩn fʋan wawɛ ɛtɛ'n-mɔ a, anɩn ɔ kele kɛ Nyanmɩan Belemgbin elie mɛlɛ nɩn a tʋ ɛmɔ.

29 “Sʋanlan mɔ yɩ́ nwʋn yɔ sɩ kpa'n, sʋanlan fɩ́ɩ́ ngʋala man kɛ ɔ kɔ wʋlʋ yɩ́ sua nɩn anun ɔ wua yɩ́ ninnge nɩn ɔ. Sannan ɔ 'di mʋa ɔ cɩcɩ yɩ́ kʋalaaka nán ɔ'a hʋala yɩ́ wua.

30 “Sʋanlan m'ɔ tɩ man mɩ́n dɩɛ'n, anɩn ɔ kpɔ mɩ́n. Sʋanlan kʋsʋ m'ɔ nʋn mɩn ngohuan man ninnge'n-mɔ anʋan'n, sʋanlan sɔ'n, anɩn ɔ bɔ bɛ́ asanndɩɛ. 31 Yɩ́ sɔ ati, mɩɩn kan mɩn kele ɛmɔ kɛ: Ɛtɛ biala mɔ sʋanlan kɔ yɔ'n, ɔ nʋn ɛjɔlɛ ɛtɛ biala mɔ sʋanlan kɔ han'n, Nyanmɩan kʋala kɛ ɔ fa yɩ́ nwʋn sa ɔ ce yɩ́. Nan sʋanlan m'ɔ kɔ han ɛjɔlɛ ɛtɛ kɔ tia Wawɛ Nwannzan-nwannzan'n, Nyanmɩan nva man yɩ́ ɛtɛ'n ɔ nje man yɩ́ lé. 32 Sʋanlan biala m'ɔ kɔ han ɛjɔlɛ kɔ tia mân Baa'n, Nyanmɩan 'fa yɩ́ nwʋn sa ɔ ce yɩ́. Nan sʋanlan biala m'ɔ kɔ han ɛjɔlɛ ɛtɛ ɔ kɔ tia Wawɛ Nwannzan-nwannzan'n, Nyanmɩan nva man yɩ́ ɛtɛ'n ɔ nje man yɩ́ mɛlɛ ɛhɩ anun ɔ nʋn mɛlɛ'n m'ɔ lɛ ba nɩn anun.”

Ɔ le baka kʋn nʋn yɩ́ mma

(Luku 6.43-45)

33 “Baka kpa nɩn asʋ yɛ̂ bɛ tɩ mma kpa nɩn ɔ. Baka ɛtɛ nɩn asʋ kʋsʋ yɛ̂ bɛ tɩ mma ɛtɛ nɩn ɔ. Ɔ sanlɩn kɛ baka kʋn m'ɔ jin'n, sɛ ɔ tɩ kpa o, sɛ ɔ tɩ ɛtɛ o, yɩ́ mma m'ɔ kɔ su'n yɛ̂ bɛ fa bɛ nwun yɩ́ ɔ. 34 Ati anun ɛtɛ mma kɛ owo, ɔ 'yɔ sɛ nán ɛmɔ a han ɛjɔlɛ kpa? Afɩ ɛjɔlɛ m'ɔ wɔ ahʋnlɩn nɩn anun'n, y'ɔ fite bɛ́ nʋan ɔ. 35 Sʋanlan mɔ yɩ́ ti anun tɩ kpa'n, ɛjɔlɛ m'ɔ tɩ kpa'n yɛ̂ ɔ fi yɩ́ nʋan fite ɔ. Sʋanlan kʋsʋ mɔ yɩ́ ti anun tɩ ɛtɛ'n, ɛjɔlɛ ɛtɛ yɛ̂ ɔ fi yɩ́ nʋan fite ɔ. 36 Mɩɩn kan mɩn kele ɛmɔ kɛ: Ndɛɛ ebua cɩan nɩn anun, mgban-mgban ɛjɔlɛ'n mɔ menian'n-mɔ hanlɩn'n, bɛ 'nwun yɩ́ nwʋn ɛjɔlɛ. 37 Afɩ ɛjɔlɛ m'ɔ fi wɔ́ nʋan kɔ fite'n, yɩ́ nwʋn yɛ̂ bɛ 'nɩan bɛ bua wɔ́ ndɛɛ ɔ.”

Menian'n-mɔ 'ba bisa Zozi asinbɛnwʋn like kʋn

(Maakɩ 8.11-12, Luku 11.29-32)

38 Mɔ Zozi hanlɩn sɔ yuelɩ'n, *mala nɩn asʋ mgbain'n mmie-mɔ nʋn *Falisifʋɛ'n mmie-mɔ kɔ han kɔ hele Zozi kɛ: “Kpain, yɛ kulo kɛ ɛ yɔ asinbɛnwʋn like kʋn maan yɛ nɩan.”

39 Ɛhɩ a, Zozi nwan: “Ajulisʋ menian ɛtɛfʋɛ ɛhɩ-mɔ mɔ bɛ nzʋ man Nyanmɩan ananhɔlɛ nun'n lɛ kpʋnndɛ asinbɛnwʋn like bɛ nɩan. Bɛ nyɔ man asinbɛnwʋn like fɩ́ɩ́ kʋ́n bɛ ngele man bɛ́ kɛ Nyanmɩan kpɔmanfʋɛ Zonasɩ dɩɛ nɩn ala. 40 Afɩ kɛmɔ Zonasɩ lili cɩan nsan ejue kpili nɩn akunnun'n, yɩ́ sɔ kʋsʋ ala, *Mân Baa'n 'ba li cɩan nsan asɩɛ nɩn abʋ. 41 Ndɛɛ ebua cɩan nɩn anun, Ninninvʋ amma'n-mɔ 'bu ajulisʋ menian'n-mɔ fʋɔ. Ɔ sanlɩn kɛ mɔ Ninninvʋ kulo nɩn asʋ amma'n-mɔ tɩlɩ Nyanmɩan Anʋan Ɛjɔlɛ'n mɔ Zonasɩ hanlɩn'n, bɛ nunlin bɛ́ nwʋn bɛ kacili bɛ́ abalabɔ'n. Nan sʋanlan kʋn wɔ ɛwa, ɔ tɩ kpili tala Zonasɩ. 42 Ndɛɛ ebua cɩan nɩn anun, balasua'n m'ɔ tɩ Saba mân nɩn asʋ belemgbin'n, ɔ 'bu ajulisʋ menian'n-mɔ fʋɔ. Ɔ sanlɩn kɛ yɩ́ m'ɔ fi mʋa'n, ɔ walɩ tielɩ Salomʋn bɛngɛlɛfʋɛ ɛjɔlɛ'n m'ɔ kan'n. Nan kʋsʋ sʋanlan kʋn wɔ ɛwa, ɔ tɩ kpili tala Salomʋn.

Wawɛ ɛtɛ nɩn esa ɛwalɛ nun

(Luku 11.24-26)

43 “Mɛlɛ mɔ wawɛ ɛtɛ kʋn fi sʋanlan kʋn anun kɔ fite'n, ɔ kɔ kpʋnndɛ lɩka wʋwʋsɩɩ'n-mɔ ɔ tanlan de yɩ́ ɛnwʋnmɩan. 44 Sɛ ɔ kpʋnndɛ nán ɔ'a nnyan man bie a, anɩn yɩ́ nwan: ‘Man n zá mɩ́n nzin n gɔ́ mɩ́n lɩka daba'n mɔ n vi n jasʋlɩ'n.’ Sɛ ɔ sa ba nán ɔ nwun kɛ sua'n tɩ to, b'a kpɔkpʋan nun b'a sesie nun kanlanman kpa a, 45 ɔ sa yɩ́ nzin ɔ kɔ kpʋnndɛ yɩ́ manngʋn nsʋ mɔ bɛ́ ti anun tɩ ɛtɛ kpa bɛ tala yɩ́ ɔ. Ɔ nʋn bɛ ba a tanlan ɛbɛlɛ. Sian dɩɛ, sʋanlan sɔ'n, ɛsɛcɩɛ m'ɔ kɔ sɛcɩ'n, ɔ tala daba'n. Kɛ ajulisʋ menian ɛtɛfʋɛ ɛhɩ-mɔ asɩtanlan'n 'yɔ yɩ́ nɩn ala anɩn.”

Zozi anianman'n-mɔ nʋn yɩ́ nin

(Maakɩ 3.31-35, Luku 8.19-21)

46 Zozi anʋan a ndɔ man, yɩ́ nianman'n-mɔ nʋn yɩ́ nin bɛ kɔ a. Anɩn bɛ jijin gua nɩn asʋ bɛ 'kpʋnndɛ atɩn bɛ kan ɛjɔlɛ bɛ kele yɩ́. 47 Sʋanlan kʋn kɔ han kɔ hele yɩ́ kɛ: “Nɩan, wɔ́ nin nʋn wɔ́ nianman'n-mɔ jijin gua sʋ ɛlɔ bɛ 'kpʋnndɛ kɛ bɛ kan ɛjɔlɛ bɛ kele wɔ́.”

48 Zozi kɔ bua sʋanlan sɔ'n kɛ: “Mɩ́n nin'n y'ɔ le nwan, yɛ̂ mɩn nianman'n-mɔ y'ɔ le nwan-mɔ?” 49 Nan ɔ tɩnngɛlɩ yɩ́ sa yɩ́ menian'n-mɔ anwʋn an, yɩ́ nwan: “Ɛmɔ nɩ́an, mɩ́n nin nʋn mɩ́n nianman'n-mɔ, bɛ́ yɛ̂ bɛ gugua ɛwa nɩn ɔ. 50 Ɔ sanlɩn kɛ sʋanlan m'ɔ yɔ mɩ́n Sɩ'n m'ɔ wɔ anwunno ɛlɔ nɩn akunnun like'n, sʋanlan sɔ'n tɩ mɩ́n nianman belenzua, ɔ tɩ mɩ́n nianman balasua, ɔ tɩ mɩ́n nin.”

13

Sʋanlan'n m'ɔ gua bele nɩn anwʋn anyɩnndala'n

(Maakɩ 4.1-9, Luku 8.4-8)

1 Cɩan sɔ'n, Zozi fi yɩ́ awulo ɛbɛlɛ ɔ kɔ hɔ asue nɩn anʋan ɛlɔ. Ɔ kɔ tanlan asɩ, ɔ kɔ hehele menian'n-mɔ Nyanmɩan ninnge. 2 Meninsʋnman kɔ a yɩ́ nwʋn ɛbɛlɛ. Ɔ kɔ kpati kɔ fʋ kɔ tanlan ɛlɛɛ kʋn anun asue nɩn anyɩnsʋ yɛ̂ meninsʋnman'n jijin asue nɩn anʋan. 3 Ɔ kɔ hehele bɛ́ ninnge dɔʋn kpa anyɩnndala nun, yɩ́ nwan: “Sʋanlan kʋn hɔlɩ yɩ́ *bele mma egua. 4 Mɛlɛ mɔ ɔ 'gua'n, bie kɔ gua atɩn nɩn anʋan, nnʋnman'n-mɔ kɔ a kɔ suso kɔ li. 5 Bie kʋsʋ kɔ gua nyɔbʋɛ nɩn asʋ. Ɛbɛlɛ ngɛtɩɛ nɩn a nzʋn man. Ɔ kɔ fifi ndɛ-ndɛ. Ɔ sanlɩn kɛ ɔ'a ngɔ man asɩɛ bʋ. 6 Nan mɔ eyua'n fili'n, ɔ kɔ yala, afɩ ɔ'a nzɔ man ndɩan. 7 Bie kʋsʋ kɔ gua eminlan mmowe nɩn anun. Ɔ kɔ fifi. Eminlan mmowe'n kɔ fʋ kɔ gua sʋ. 8 Nan bie kʋsʋ kɔ gua asɩɛ kpa nɩn asʋ, ɔ kɔ fifi. Ɔ kɔ su mma. Bie kɔ su mma ɛya kʋn, bie mma abulasian, bie kʋsʋ mma abulasan.” 9 Zozi kɔ han kɔ tʋ sʋ kɛ: “Sʋanlan m'ɔ sɩ fasie'n, ɔ fá síe!”

Zozi anyɩnndala'n m'ɔ bu'n

(Maakɩ 4.10-12, Luku 8.9-10)

10 Ɛhɩ, Zozi menian'n-mɔ kpunngelɩ yɩ́ a, bɛ́ nwan: “Nzukɛ ati yɛ̂ ɛ 'kan ɛjɔlɛ kele menian'n-mɔ a, ɛ bu yɩ́ anyɩnndala nun ɔ?”

11 Zozi kɔ bua bɛ́ kɛ: “Nyanmɩan Belemgbin Mân nɩn anun nvɩalɩɛ ninnge'n-mɔ, ɛmɔ sɩ yɩ́ nwʋn ɛjɔlɛ. Nan bɛ́ dɩɛ, bɛ nzɩ man yɩ́ nwʋn ɛjɔlɛ. 12 Ɔ sanlɩn kɛ sʋanlan m'ɔ le bie'n, bɛ 'gua sʋ maan ɔ sʋn. Nan sʋanlan m'ɔ le man bie'n, kaan'n muonun m'ɔ le yɩ́'n, bɛ 'tʋa yɩ́ bɛ de. 13 Ɛhɩka ati yɛ̂ mɩn 'kan ɛjɔlɛ mɩn kele bɛ́ a, mɩn bu yɩ́ anyɩnndala nun ɔ. Afɩ bɛ́ nyɩn tua yɩ́, kʋsʋ bɛ nnwun man yɩ́. Bɛ tɩ, kʋsʋ bɛ ndie man nán b'a tɩ yɩ́ bʋ. 14 Ɔ man bɛ́ nwʋn ɛjɔlɛ'n mɔ *Ezayi hanlɩn'n kpɩnlɩn sʋ. Nyanmɩan nanndɩlɩ Ezayi sʋ ɔ hanlɩn kɛ:

Ɛmɔ 'ba tie yɩ́ kpa, kʋsʋ ɛmɔ ngɔ tɩ man yɩ́ bʋ.

Ɛmɔ 'ba nɩan yɩ́ kpa, kʋsʋ ɛmɔ ngɔ nwun man yɩ́.

15 Ɔ sanlɩn kɛ menian sɔ'n-mɔ a sʋlʋ.

B'a totua bɛ́ nzʋ'n b'a momuan bɛ́ nyɩn'n.

Yɩ́ dɩɛ, anɩn bɛ nnwun man asɩ,

ɛsɛ bɛ́ nzʋ'n ndɩ man ɛjɔlɛ.

Bɛ nza bɛ mma man mɩ́n nwʋn

nán m'an man bɛ́ nwʋn a sa.

16 “Nan ɛmɔ dɩɛ, nyila hán ɛmɔ. Ɔ sanlɩn kɛ ɛmɔ anyɩn'n nwun asɩ, ɛsɛ ɛmɔ anzʋ'n tɩ ɛjɔlɛ. 17 Nan mɩɩn kan yɩ́ ananhɔlɛ mɩn kele ɛmɔ kɛ: Nyanmɩan mgbɔmanfʋɛ dɔʋn kpa, nʋn Nyanmɩan menian dɔʋn kpa, bɛ hulolɩ kɛ ahan bɛ nwun mɔ ɛmɔ lɛ nɩan'n, nan kʋsʋ b'a nnwun man yɩ́. Ɛsɛ bɛ hulolɩ kɛ ahan bɛ tɩ mɔ ɛmɔ lɛ tie'n, nan kʋsʋ b'a ndɩ man.”

Zozi 'ba tu anyɩnndala nɩn abʋ

(Maakɩ 4.13-20, Luku 8.11-15)

18 Ɛhɩ, Zozi nwan: “Ɛmɔ tíe, sʋanlan'n m'ɔ gua *bele nɩn anwʋn anyɩnndala nɩn abʋ'n y'ɔ le kɛ: 19 Mɛlɛ mɔ sʋanlan kʋn kɔ tɩ Anwunno Belemgbin Mân nɩn anwʋn ɛjɔlɛ m'ɔ ndɩ man yɩ́ bʋ'n, anɩn sʋanlan sɔ'n tɩ kɛ bele mma'n m'ɔ gualɩ atɩn nɩn anʋan'n. Ɛjɔlɛ'n mɔ ɔ'a tɩ'n, Abɔnsanmʋn ba ɔ yɩ fi yɩ́ ti anun. 20 Bele mma'n m'ɔ gualɩ lɩka mɔ nyɔbʋɛ'n wɔ'n y'ɔ le sʋanlan ɛhɩ m'ɔ tɩ Anwunno Belemgbin Mân nɩn anwʋn ɛjɔlɛ nɩn an, ɔ le fɛ elie ɔ ka ɛbɛlɛ ɔ sɔ nun'n. 21 Sʋanlan sɔ'n mman man ɛjɔlɛ'n nzɔ man ndɩan yɩ́ nun. Ɔ de di mɛlɛ kaan bie. Ɛjɔlɛ sɔ'n dunman nun, sɛ bɛ kele yɩ́ ahʋlʋwa anaan ɔ nwun yalɛ kaan ala a, anɩn yɩ́ eyue ɔ. 22 M'ɔ gualɩ eminlan mmowe nɩn anun'n y'ɔ le sʋanlan ɛhɩ m'ɔ tɩ Anwunno Belemgbin Mân nɩn anwʋn ɛjɔlɛ'n, nan kʋsʋ eyuadɩ nɩn anun ninnge'n-mɔ anwʋn nzusue'n nʋn anyɩnbʋlʋ anyanbɛnwʋn'n cɩcɩ ɛjɔlɛ sɔ'n. Ɔ man ɔ nzu man mma. 23 M'ɔ gualɩ asɩɛ kpa nɩn asʋ'n y'ɔ le sʋanlan ɛhɩ m'ɔ tɩ Anwunno Belemgbin Mân nɩn anwʋn ɛjɔlɛ nɩn an, ɔ tɩ yɩ́ bʋ'n. Ɔ su mma. Bie su ɛya kʋn, bie su abulasian, bie kʋsʋ su abulasan.”

Ndile ɛtɛ nɩn anwʋn anyɩnndala'n

24 Ɛhɩ anzin, Zozi kɔ bu anyɩnndala kʋn biekun kɔ hele bɛ́. Yɩ́ nwan: “Ɛ 'nwun like mɔ Anwunno Belemgbin Mân'n soman yɩ́'n: Ɔ soman sʋanlan kʋn mɔ ɔ'a gua *bele yɩ́ ebo nɩn asʋ ɔ. 25 Nan kɔngɔɛ mɔ menian'n-mɔ kʋalaa yuelɩ dɩda'n, yɩ́ kpɔfʋɛ kʋn kɔ a kɔ lolua ndile ɛtɛ bele nɩn anun, cuein yɛ̂ ɔ hɔlɩ ɔ. 26 Bele'n fifili dede mɔ ɔ 'ju yɩ́ esúe tɛmʋn'n, ndile ɛtɛ'n kɔ fa ebo'n.

27 “Sʋanlan'n m'ɔ le ebo nɩn ajunmanfʋ'n-mɔ walɩ tʋlɩ yɩ́, bɛ́ nwan: ‘Yɛ́ Mɩn, bele yɛ̂ ɛ lualɩ ɔ. Nan ndile ɛtɛ'n mɔ ɔ'a fifi nun'n, ɔ fi nin?’

28 “Mɩnlɩan'n nwan: ‘Kpɔfʋɛ bie yɛ̂ ɔ'a li junman sɔ nɩn ɔ.’

“Ɛhɩ a, ajunmanfʋ'n-mɔ kɔ bisa yɩ́ kɛ: ‘Ɛ kulo kɛ yɛ hɔ́ tútu ndile ɛtɛ nɩn ɔ?’

29 “Mɩnlɩan'n nwan: ‘Cɛcɛ, sɛ ɛmɔ tutu a, bɛ 'ba tutu bele'n bɛ bʋka sʋ. 30 Nan ɛmɔ mán ɔ há nun dede ɔ jú bele nɩn ɛtɩɛ tɛmʋn. Sɛ ɔ ju yɩ́ ɛtɩɛ tɛmʋn an, mɩn 'kan mɩn kele bɛ́ mɔ bɛ 'tɩ'n kɛ: Ɛmɔ lí mʋa bɛ tútu ndile ɛtɛ nɩn abʋ bɛ cɩ́cɩ yɩ́ bɔ́lɛ bɔ́lɛ bɛ tʋ́ nun sɩ̂n bɛ yála yɩ́. Sian'n, ɛmɔ tɩ́ bele'n bɛ hɔ́ wúla yɩ́ mɩ́n ésie nɩn anun.’ ”

Muntadɩ baa nɩn anwʋn anyɩnndala'n

(Maakɩ 4.30-32, Luku 13.18-19)

31 Zozi kɔ bu anyɩnndala biekun kɔ hele bɛ́, yɩ́ nwan: “Anwunno Belemgbin Mân'n, ɔ tɩ kɛ muntadɩ baa mɔ sʋanlan a fa a hɔ a lua yɩ́ ebo sʋ ɔ. 32 Ninnge mma'n mɔ bɛ dua'n, yɩ́ y'ɔ tɩ bɛ́ nunhan kaan kpa nɩn ɔ. Nan kʋsʋ sɛ ɔ fifi a, ɔ nyin tala ninnge mma'n-mɔ kʋalaatin. Ɔ kaci dukpa nnʋnman'n-mɔ ba bɛ nwʋn bɛ́ sâ yɩ́ sa mma'n-mɔ asʋ.”

Fali ayile nɩn anwʋn anyɩnndala'n

(Luku 13.20-21)

33 Zozi kɔ bu anyɩnndala kʋn biekun kɔ hele bɛ́. Yɩ́ nwan: “Anwunno Belemgbin Mân'n tɩ kɛ balasua kʋn mɔ ɔ'a fa fali ayile ɔ'a fɔtɔ fali cilo abulaa nʋn nnun ɔ. Ɔ wɔ ɛbɛlɛ dede fali nɩn a tu.”

Like ati mɔ Zozi bu anyɩnndala'n

(Maakɩ 4.33-34)

34 Ɛjɔlɛ ɛhɩ kʋalaa mɔ ɔ 'kan kele menian'n-mɔ'n, ɔ bu yɩ́ anyɩnndala nun. Sɛ ɔ'a mmun man anyɩnndala a, ɔ ngan man ɛjɔlɛ'n ɔ ngele man bɛ́. 35 Ɛhɩ m'ɔ yɔlɩ'n manlɩn ɛjɔlɛ'n mɔ Nyanmɩan kpɔmanfʋɛ'n hanlɩn'n kpɩnlɩn sʋ. Nyanmɩan manlɩn kpɔmanfʋɛ'n hanlɩn kɛ:

Mɩn 'bu anyɩnndala nán m'an han ɛjɔlɛ'n m'an hele bɛ́.

Sunmin kɛ bɛ bɔlɩ mân'n, ninnge m'ɔ wɔ nvɩalɩɛ nun'n,

mɩn 'bɔ yɩ́ nwʋn ɛjɔlɛ.

Zozi 'ba tu ndile ɛtɛ nɩn anwʋn anyɩnndala nɩn abʋ

36 Mɔ Zozi hanlɩn sɔ yuelɩ'n, ɔ gualɩ meninsʋnman nɩn atɩn yɛ̂ ɔ hɔlɩ awulo ɔ. Yɩ́ menian'n-mɔ kpunngelɩ yɩ́ a, bɛ́ nwan: “Tu ndile ɛtɛ'n m'ɔ fifi ebo nɩn asʋ nɩn anwʋn anyɩnndala nɩn abʋ kele yɛ́.”

37 Zozi nwan: “Sʋanlan'n m'ɔ le gua *bele mma kpa'n y'ɔ le *Mân Baa'n. 38 Ebo'n y'ɔ le mân'n. Bele mma kpa'n y'ɔ le bɛ́ mɔ bɛ́ tɩ Anwunno Belemgbin Mân nɩn anun menian'n. Ndile ɛtɛ'n, y'ɔ le bɛ́ mɔ bɛ tɩ Abɔnsanmʋn menian'n. 39 Kpɔfʋɛ'n mɔ ɔ'a lua ndile ɛtɛ'n y'ɔ le Abɔnsanmʋn. Bele mma nɩn ɛtɩɛ tɛmʋn'n y'ɔ le mân nɩn ayuelɩɛ nun, yɛ̂ bɛ́ mɔ bɛ 'tɩ ebo'n y'ɔ le nyanmɩansʋ mmɔfʋɛ'n-mɔ.

40 “Kɛmɔ bɛ tutu ndile ɛtɛ nɩan an, bɛ gua yɩ́ sɩ̂n nɩn anun'n, sɛ mân nɩn ayuelɩɛ'n ju a, kɛ bɛ 'yɔ yɩ́ nɩn anɩn. 41 Mân Baa'n 'sʋan yɩ́ nyanmɩansʋ mmɔfʋɛ'n-mɔ maan bɛ yɩ bɛ́ kʋalaa mɔ bɛ man ɛhɩnlɩn-mɔ tɔ ɛtɛ nɩn anun ɔ nʋn bɛ́ mɔ bɛ yɔ ɛtɛ'n fi yɩ́ Belemgbin Mân nɩn anun. 42 Bɛ yɩ bɛ́ a, bɛ 'gua bɛ́ sɩ̂n gɔhɩɩn nɩn anun. Ɛbɛlɛ yɛ̂ bɛ 'sun bɛ kʋan bɛ́ je nɩn ɔ. 43 Nan menian mɔ bɛ́ nyɩn sɔ Nyanmɩan'n, bɛ 'ta bɛ́ Sɩ Belemgbin Mân nɩn anun kɛ sɛnzɛ m'ɔ lɛ ta ɔ. M'ɔ sɩ fasie'n, ɔ fá sie!”

Anwʋndɩɛ'n m'ɔ fɩa nɩn anwʋn anyɩnndala'n

44 Ɛhɩ, Zozi nwan: “Anwunno Belemgbin Mân'n tɩ kɛ esika kɔkɔlɛ m'ɔ fɩa ebo kʋn asʋ. Sʋanlan m'ɔ kɔ fite sʋ'n, yɩ́ kʋsʋ ɔ fa fɩa biekun. Ɔ di fɛ, ɔ tɔnɩn yɩ́ nwʋn ninnge'n kʋalaatin ɔ to ebo sɔ'n.

Afile nɩn anwʋn anyɩnndala'n

45 “Ɛsɛ Anwunno Belemgbin Mân'n tɩ kɛ watafʋɛ kʋn m'ɔ lɛ kpʋnndɛ afile nganlanman to ɔ. 46 Mɛlɛ m'ɔ kɔ nwun kʋn m'ɔ tɩ kpa'n, ɔ kɔ tɔnɩn yɩ́ nwʋn ninnge'n kʋalaatin ɔ to afile sɔ'n.

Dada nɩn anwʋn anyɩnndala'n

47 “Ɛsɛ Anwunno Belemgbin Mân'n tɩ kɛ dada mɔ bɛ gua yɩ́ jenvie nɩn anun ɔ. Ejue ngacile kʋalaa wʋlʋ nun. 48 Ɔ yi a, bɛ hyʋhyʋɩn gua fie bɛ tanlan asɩ bɛ kpa ejue'n-mɔ anun. Bɛ gua mgbakpa'n-mɔ ece nun yɛ̂ ɛtɛ ɛtɛ'n-mɔ, bɛ ju bɛ gua. 49 Mân nɩn ayuelɩɛ nun kɛ ɔ 'ba yɔ yɩ́ nɩn anɩn. Nyanmɩansʋ mmɔfʋɛ'n-mɔ 'ba sie menin mgbakpa'n-mɔ ebue kʋn 50 bɛ gua ɛtɛfʋɛ'n-mɔ sɩ̂n gɔhɩɩn nɩn anun. Ɛbɛlɛ yɛ̂ bɛ 'sun bɛ kʋan bɛ́ je nɩn ɔ.”

Anwʋndɩɛ nvʋfɔlɛ'n-mɔ nʋn nnaba'n-mɔ

51 Zozi kɔ bisa yɩ́ menian'n-mɔ kɛ: “Asʋ ɛmɔ a tɩ ɛjɔlɛ ɛhɩ-mɔ abʋ ɔ?”

Bɛ́ nwan: “Yuo o!”

52 Ɛhɩ a, Zozi nwan: “Ɛhɩka ati, mala nɩn asʋ kpain biala m'ɔ kɔ kaci Anwunno Belemgbin Mân nɩn anun sʋanlan'n, anwʋndɩɛ'n m'ɔ nyan yɩ́'n, ninnge nvʋfɔlɛ wɔ nun yɛ̂ nnaba kʋsʋ wɔ nun.”

Nazalɛtɩ amma'n-mɔ nne man Zozi bɛ nni man

(Maakɩ 6.1-6, Luku 4.16-30)

53 Mɔ Zozi yuelɩ anyɩnndala ɛhɩ-mɔ bubu'n, ɔ fi ɛbɛlɛ 54 ɔ kɔ hɔ kulo'n mɔ bɛ talɩ yɩ́ nɩn asʋ. Ɔ kɔ wʋlʋ asɔnɩn sua nɩn anun ɔ kɔ hehele ɛbɛlɛ menian'n-mɔ ninnge, ɛjɔlɛ'n kɔ sin bɛ́ kʋalaa mɔ bɛ wɔ ɛbɛlɛ nɩn anwʋn kpa. Bɛ́ nwan: “Ɔ nyanlin ngɛlɛ ɛhɩ nin? Tunmin benin yɛ̂ ɔ fa yɔ asinbɛnwʋn ninnge ɛhɩ-mɔ ɔ? 55 Nán junnvʋɛ nɩn awa belenzua nɩn ɔ? Nán yɩ́ nin y'ɔ le Mali ɔ? Nán yɩ́ nianman mmelenzua'n-mɔ y'ɔ le Zʋakɩ, Zozɛfʋ, Simʋn nʋn Zudɩ ɔ? 56 Yɩ́ nianman mmalasua'n-mɔ kʋalaa, bɛ nnʋn man yɛ́ yɛ̂ ɔ gua ɛwa ɔ? Ɔ nʋn tunmin ɛhɩ kʋalaa fi nin?” 57 Ajʋnlɩn sɔ'n m'ɔ wɔ bɛ́ ti anun'n maan b'a nnwun man asɩ b'a nne man Zozi b'a nni man. Ɛhɩ a, Zozi kɔ han kɔ hele bɛ́ kɛ: “Nyanmɩan kpɔmanfʋɛ kʋn, yɩ́ kulo nɩn asʋ nʋn yɩ́ afilie nɩn anun menian'n-mɔ mmu man yɩ́ like.”

58 Dedi'n mɔ ɛbɛlɛ menian'n-mɔ le man yɩ́ nɩn ati, Zozi a nyɔ man asinbɛnwʋn ninnge dɔʋn.

14

Zʋan Batisi ewue'n

(Maakɩ 6.14-29, Luku 9.7-9)

1 Tɛmʋn sɔ'n, anɩn belemgbin *Elɔdɩ Antɩpasɩ tɩ Galile mân nɩn asʋ belemgbin. M'ɔ tɩlɩ Zozi angan'n, 2 ɔ kɔ han kɔ hele yɩ́ ngʋa'n-mɔ kɛ: “Zʋan Batisi dein y'ɔ fi ewue nun ɔ'a tinnge nɩn ɔ! Ɛhɩka ati yɛ̂ ɔ le tunmin ɔ yɔ asinbɛnwʋn ninnge ɔ.”

3 Belemgbin Elɔdɩ hanlɩn sɔ, ɔ sanlɩn kɛ yɩ́ nianman belenzua'n mɔ bɛ fɛlɛ yɩ́ Filipʋ nɩn ayɩ'n m'ɔ li Elodiadɩ'n dunman nun, ɔ kɔ man bɛ kɔ hyɩ Zʋan, bɛ kɔ cɩcɩ yɩ́ ɛsɛ bɛ kɔ tʋ yɩ́ fiadɩ. 4 Afɩ Zʋan kɔ han kɔ hele belemgbin Elɔdɩ kɛ: “Nannan, Nyanmɩan mala'n mman man wɔ́ atɩn kɛ ɛ fá Elodiadɩ já.” 5 Ɛjɔlɛ'n mɔ Zʋan hanlɩn nɩn anwʋn, belemgbin Elɔdɩ kulo kɛ ɔ man bɛ kun yɩ́. Nan kʋsʋ ɔ sulo Zufʋ'n-mɔ. Afɩ bɛ́ kʋalaa, bɛ bu Zʋan kɛ Nyanmɩan kpɔmanfʋɛ.

6 Nan ɔ wɔ ɛbɛlɛ dede mɔ belemgbin Elɔdɩ awɔlɛ cɩan nɩn anwʋn fɛtɩ'n mɔ bɛ di yɩ́ afʋɛ nʋan'n juli'n, Elodiadɩ awa balasua'n kɔ si abile menian'n-mɔ anyunnun ɛbɛlɛ. Ɔ kɔ yɔ belemgbin Elɔdɩ ɛnyɩnmɩn sʋnman 7 dede ɔ kɔ han ndâ kɛ like biala m'ɔ kulo'n, sɛ ɔ bisa a, ɔ 'fa man yɩ́. 8 Talua'n kɔ li yɩ́ nin anʋan ɛjɔlɛ nɩn asʋ. Ɔ kɔ han kɔ hele belemgbin Elɔdɩ kɛ: “Baba, fa Zʋan ati'n tʋ apawa nun man mɩ́n kɩkaala!” 9 Mɔ belemgbin Elɔdɩ tɩlɩ yɩ́ sɔ'n, yɩ́ lʋa kɔ bɔ yɩ́ nwʋn. Nan kʋsʋ ndâ'n m'ɔ hanlɩn yɩ́ mgbain'n-mɔ anyunnun ɛbɛlɛ nɩn ati, ɔ kɔ man atɩn kɛ bɛ fá Zʋan ati'n bɛ bɛ́lɛ talua'n. 10 Ɛhɩ, ɔ kɔ sʋan sʋanlan kɛ ɔ hɔ́ fiadɩ sua nɩn anun ɔ kpɛ́ Zʋan ati'n. 11 Sʋanlan'n kɔ hɔ kɔ kpɛ Zʋan ati'n ɔ kɔ tʋ yɩ́ apawa nun kɔ bɛlɛ talua'n. Talua'n kʋsʋ kɔ hɔ kɔ fa kɔ man yɩ́ nin. 12 Mɔ Zʋan menian'n-mɔ tɩlɩ yɩ́ sɔ'n, bɛ walɩ falɩ yɩ́ fuin'n bɛ hɔlɩ sielɩ yɩ́. Mɔ bɛ sielɩ yɩ́ yuelɩ'n, bɛ hɔlɩ bɔlɩ nun amannɩɛ bɛ helelɩ Zozi.

Zozi 'ba man menian akpɩɩ nnun alɩɛ di

(Maakɩ 6.30-44, Luku 9.10-17, Zʋan 6.1-14)

13 Mɔ Zozi tɩlɩ amannɩɛ sɔ'n, ɔ fʋlɩ ɛlɛɛ kʋn anun ɔ hɔlɩ lɩka kʋn. Lɩka sɔ'n, sʋanlan fɩ́ɩ́ nnʋn man ɛbɛlɛ. Nan mɔ menian'n-mɔ tɩlɩ yɩ́ sɔ'n, bɛ fi kulo kulo'n-mɔ asʋ bɛ kɔ fa asue nɩn anʋan atɩn'n bɛ kɔ si Zozi sʋ. 14 Mɔ Zozi fi ɛlɛɛ nɩn anun 'ju'n, ɔ 'tʋ yɩ́ nyɩn an, menian ngʋnmɩn. Bɛ́ nwʋn kɔ yɔ yɩ́ anwunnvoe, ɛsɛ ɔ kɔ man nwuluwafʋɛ'n-mɔ anwʋn kɔ sa.

15 Mɔ alɩ́ɛ'n yɔlɩ nɔsʋba'n, yɩ́ menian'n-mɔ kɔ hyʋɩn kɔ kpunnge yɩ́. Bɛ́ nwan: “Alɩ́ɛ a yue yɔ ɛsɛ ɛwa lika'n tɩ yɩ́ nwʋn. Yɩ́ ti, man bɛ́ atɩn maan bɛ hɔ́ kulo'n-mɔ asʋ bɛ hɔ́ tó like bɛ lí.”

16 Zozi kɔ bua bɛ kɛ: “Ɔ tɩ man cɩnnjɩn kɛ bɛ hɔ́. Nan ɛmɔ muonun mán bɛ́ like bɛ lí.”

17 Yɩ́ menian'n-mɔ nwan: “Kpaʋn nnun ala ɔ nʋn ejue nnyuan yɛ̂ yɛ le yɩ́ ɛwa ɔ.”

18 Zozi nwan: “Ɛmɔ fá bɛ bɛ́lɛ mɩ́n.”

19 M'ɔ hanlɩn sɔ yuelɩ'n, ɔ kɔ man meninsʋnman nɩn atɩn kɛ bɛ tɛ́tanlan ndile nɩn asʋ. Ɛhɩ anzin, ɔ kɔ fa kpaʋn nnun'n nʋn ejue nnyuan'n ɔ kɔ tʋ yɩ́ nyɩn anwunno ɔ kɔ la Nyanmɩan asɩ. M'ɔ lalɩ Nyanmɩan asɩ yuelɩ'n, ɔ kɔ bubu kpaʋn'n-mɔ anun ɔ kɔ fa kɔ man yɩ́ menian'n-mɔ. Yɩ́ menian'n-mɔ kʋsʋ kɔ hye kɔ man meninsʋnman'n. 20 Bɛ́ nun kʋn biala kɔ li dede yɩ́ kʋ kɔ yi. Kpaʋn'n m'ɔ halɩ'n, Zozi menian'n-mɔ kɔ sɩsa. Ɔ yi ece mma bulu nʋn nnyuan. 21 Bɛ́ mɔ bɛ lili like'n tɩ kɔ yɔ akpɩɩ nnun, b'a nga man mmalasua'n-mɔ nʋn mmatʋnman'n-mɔ bie.

Zozi 'ba nanndɩ asue nɩn anyɩnsʋ

(Maakɩ 6.45-52, Zʋan 6.15-21)

22 Ɛhɩ, menian'n-mɔ yuelɩ like di ɛbɛlɛ ala a, Zozi kɔ man yɩ́ menian'n-mɔ kɔ fʋ ɛlɛɛ nɩn anun. Ɔ kɔ han kɔ hele bɛ́ kɛ bɛ kpɛ́ asue'n bɛ lí mʋa ebue kʋn ɛlɔ nán ɔ 'gua meninsʋnman nɩn atɩn. 23 M'ɔ gualɩ bɛ́ atɩn yuelɩ'n, ɔ kɔ fʋ bʋka kʋn asʋ, ɔ kɔ hɔ asɔnɩn ɛyɔlɛ ahanmɩan. Mɔ alɩ́ɛ sanlɩn'n, yɩ́ ngʋnmɩn cein yɛ̂ anɩn ɔ wɔ ɛbɛlɛ ɔ. 24 Ɔ 'ba yɔ sɔ'n, anɩn Zozi menian'n-mɔ ɛlɛɛ'n la bunman sʋ. Asutue'n bɔ mgbaha ɔ tu si ɛlɛɛ'n.

25 Mɔ ɔ 'kɔ alɩbahɩan'n, Zozi nanndɩ asue nɩn anyɩnsʋ ɔ lɛ kpʋ yɩ́ menian'n-mɔ. 26 Mɔ bɛ nwunlin kɛ ɔ nanndɩ asue nɩn anyɩnsʋ'n, esulo kɔ han bɛ́. Bɛ́ nwan: “Ɛnwʋnmɩn aho! Ɛnwʋnmɩn aho!” Kɛmɔ anɩn bɛ sulo nɩn ati, bɛ lɛ tɛtɩan.

27 Nan bɛ 'tɛtɩan nɩn ala, Zozi nwan: “Ɛmɔ sɔ́ bɛ́ ahʋnlɩn nán mɩ́n ɔ. Nán bɛ sulo!”

28 Ɛhɩ a, Pɩɛlɩ nwan: “Yɛ́ Mɩn, sɛ wɔ́ sakpa a, man n nánndɩ asue nɩn anyɩnsʋ m gbʋ́ wɔ́.”

29 Mɔ Pɩɛlɩ hanlɩn sɔ'n, Zozi nwan: “Bala!” Pɩɛlɩ fi ɛlɛɛ nɩn anun ɔ kɔ ju, ɔ lɛ kpʋ Zozi. 30 Nan m'ɔ nwunlin kɛ asutue'n tɩ kpili'n, esulo kɔ han yɩ́. Ɛsɛ kɛmɔ anɩn ɔ lɛ nʋan'n, ɔ kɔ tɩan. Yɩ́ nwan: “Yɛ́ Mɩn, de mɩ́n!”

31 Ɛbɛlɛ ala, Zozi kɔ tʋ yɩ́ sa ɔ kɔ sɔ yɩ́ nun yɛ̂ yɩ́ nwan: “Pɩɛlɩ, wɔ́ dedi'n tɩ kaan o! Ɔ yɔ sɛ mɔ a nnyan man dedi'n?”

32 Mɔ Zozi hanlɩn sɔ yuelɩ'n, ɔ nʋn Pɩɛlɩ bɛ kɔ fʋ ɛlɛɛ nɩn anun yɛ̂ asutue'n gualɩ asɩ ɔ. 33 Bɛ́ bʋ nga'n mɔ bɛ́ gua ɛlɛɛ nɩn anun'n kɔ a kɔ kʋtʋ kʋtʋ Zozi anyunnun ɛbɛlɛ. Bɛ́ nwan: “Fɔ́ʋ́n, Nyanmɩan Awa'n y'ɔ le wɔ́!”

Zozi 'ba hɔ Zenezalɛtɩ etin nɩn asʋ

(Maakɩ 6.53-56)

34 Bɛ kpɛlɩ asue'n nán b'a si asɩ Zenezalɛtɩ etin nɩn asʋ. 35 Ɛbɛlɛ menian'n-mɔ nwunlin Zozi nzɔlɛ. Bɛ hɔlɩ lɩka kʋalaatin bɛ kɔ hɔ kɔ bɔ kpayɛ kɛ Zozi a ju ɛbɛlɛ. Bɛ kɔ sʋa nwuluwafʋɛ'n-mɔ kʋalaatin bɛ kɔ bɛlɛ yɩ́. 36 Bɛ kɔ sɛlɛ Zozi kɛ ɔ mán bɛ́ atɩn maan bɛ hán yɩ́ taladɩɛ nɩn anʋan nɩn ala. Bɛ́ kʋalaa mɔ bɛ hanlɩn yɩ́ taladɩɛ nɩn anʋan'n, bɛ́ nwʋn salɩ kpa bɔkɔɔ.

15

Daba menian'n-mɔ mala'n

(Maakɩ 7.1-13)

1 Tɛmʋn sɔ'n, *Falisifʋɛ nʋn *mala nɩn asʋ mgbain mmie-mɔ fi Zoluzalɛmʋn bɛ kɔ a kɔ tʋ Zozi ɛbɛlɛ, bɛ́ nwan: 2 “Yɛ́ nan-mɔ mala'n kele yɛ́ kɛ sɛ yɛ 'di like a, yɛ nwúnnzin yɛ́ sa nɩn anun. Nan nzukɛ ati yɛ̂ wɔ́ menian dɩɛ'n-mɔ nni man ɛjɔlɛ sɔ nɩn asʋ ɔ? Sɛ bɛ 'di like a, bɛ nnwunnzin man bɛ́ sa'n-mɔ anun.”

3 Zozi kɔ bua bɛ́ kɛ: “Nán ɛmɔ lɩlɩ, nzukɛ ati yɛ̂ ɛmɔ di bɛ́ muonun bɛ́ mala'n-mɔ asʋ bɛ yaci Nyanmɩan dɩɛ nɩn ɔ? 4 Afɩ Nyanmɩan a han kɛ: Man wɔ́ nyɩn sɔ́ wɔ́ sɩ nʋn wɔ́ nin. Ɛsɛ yɩ́ nwan: Sʋanlan m'ɔ kɔ han ɛjɔlɛ ɛtɛ kɔ tia yɩ́ sɩ anaan yɩ́ nin'n, sʋanlan sɔ'n, ɔ sɛ kɛ bɛ kun yɩ́. 5 Nan ɛmɔ dɩɛ, ɛmɔ kan kele menian'n-mɔ kɛ, sɛ sʋanlan kʋn se yɩ́ sɩ anaan yɩ́ nin kɛ: ‘Like'n m'ɔ di mɔ mɩn fa mɩn bʋka wɔ́'n, mɩɩn fa mɩn man Nyanmɩan’, anɩn sʋanlan sɔ'n, ɔ nzɩ man yɩ́ sɩ anaan yɩ́ nin ɛjɔlɛ nun kʋ́n. 6 Kɛ ɛmɔ yɔ mɔ ɛmɔ bɔ Nyanmɩan Anʋan Ɛjɔlɛ nɩn abʋsʋ nán ɛmɔ muonun a li bɛ́ ngehele nɩn asʋ nɩn anɩn. 7 Apoo mma, *Ezayi ɛjɔlɛ'n m'ɔ hanlɩn wɔ ɛmɔ anwʋn'n, yɩ́ ɛhan sʋ ɔ. Nyanmɩan nanndɩlɩ Ezayi sʋ ɔ hanlɩn kɛ:

8 Menian ɛhɩ-mɔ, bɛ le bɛ́ nʋan tuin mgban

yɛ̂ bɛ yɩ mɩ́n ayɛ ɔ,

nan bɛ́ ahʋnlɩn'n nnʋn man mɩ́n sʋ.

9 Bɛ́ asɔnɩn'n mɔ bɛ yɔ'n tɩ mgban.

Ɔ sanlɩn kɛ kulo menian mala yɛ̂ bɛ kekele ɔ,

nan nán mɩ́n dɩɛ'n-mɔ ɔ.”

Like m'ɔ gua sʋanlan anwʋn efian'n

(Maakɩ 7.14-23)

10 Ɛhɩ anzin, Zozi kɔ fɛlɛ meninsʋnman'n, yɩ́ nwan: “Ɛmɔ yɔ́ anzʋɛ bɛ tíe ɛjɔlɛ ɛhɩ kpa. 11 Nán like mɔ sʋanlan di'n y'ɔ gua yɩ́ nwʋn efian ɔ, nan ɛjɔlɛ m'ɔ fi yɩ́ nʋan kɔ fite'n y'ɔ gua yɩ́ nwʋn efian ɔ.”

12 Ɛhɩ, yɩ́ menian'n-mɔ kɔ hyʋɩn kɔ kpunnge yɩ́, bɛ́ nwan: “Asʋ ɛ sɩ kɛ ɛjɔlɛ'n mɔ a han nɩn a wʋlʋ Falisifʋɛ'n-mɔ ɔ?”

13 Bɛ hanlɩn sɔ a, Zozi nwan: “Baka biala mɔ nán mɩ́n Sɩ'n m'ɔ wɔ anwunno'n yɛ̂ ɔ lualɩ'n, baka sɔ'n, bɛ 'tu yɩ́ bɛ tʋ. 14 Nán bɛ tɛ bɛ́ sʋ, nan bɛ tɩ kɛ anyɩnsinlinwafʋɛ-mɔ! Sɛ anyɩnsinlinwafʋɛ kʋn di yɩ́ manngʋn anyɩnsinlinwafʋɛ taataa a, bɛ́ munnyuan bɛ 'gua kunman nun.”

15 Pɩɛlɩ kukuli yɩ́ nʋan sʋ a, yɩ́ nwan: “Tu anyɩnndala ɛhɩ abʋ kele yɛ́.”

16 Zozi nwan: “Ɛmɔ kʋsʋ ngʋala ndɩ man ɛjɔlɛ bʋ ɔ? 17 Ɛmɔ nzɩ man kɛ like mɔ sʋanlan kɔ li'n, ɔ kɔ yɩ́ kunnun, ɔ wɔ ɛbɛlɛ dede ɛsɛ ɔ fite ɔ? 18 Nan ɛjɔlɛ m'ɔ fi sʋanlan anʋan kɔ fite'n fi yɩ́ ahʋnlɩn nɩn anun. Yɩ́ y'ɔ gua yɩ́ nwʋn efian ɔ. 19 Ɔ sanlɩn kɛ ajʋnlɩn ɛtɛ m'ɔ man bɛ di awue, bɛ tʋn ajaa, bɛ bɔ danga, bɛ wua, bɛ di adanzɩyua ɔ nʋn menian anwʋn ɛjɔlɛ ɛtɛ ɛhan, ninnge sɔ'n fi bɛ́ ahʋnlɩn nun. 20 Ɛhɩ y'ɔ gua sʋanlan anwʋn efian ɔ. Nan sɛ sʋanlan 'di like nan ɔ'a nnwunnzin man yɩ́ sa nun an, ɔ ngua man yɩ́ nwʋn efian.”

Ɛyɛfʋɛ balasua kʋn de Zozi di.

(Maakɩ 7.24-30)

21 Ɛhɩ anzin, Zozi fi ɛbɛlɛ yɩ́ nʋan y'ɔ le kulo'n-mɔ mɔ bɛ fɛlɛ bɛ́ Tii nʋn Sidʋn etin dɩɛ nɩn asʋ. 22 Mɔ Zozi juli ɛbɛlɛ'n, Kanaân balasua kʋn m'ɔ tɩ mân sɔ nɩn anun'n, ɔ kɔ a Zozi anwʋn ɛbɛlɛ, ɔ kɔ tɩan nun. Yɩ́ nwan: “Yɛ́ Mɩn, belemgbin *Davidi Awa, nwun mɩ́n nwʋn anwunnvoe! Wawɛ ɛtɛ bie wɔ mɩ́n wa talua nɩn anun. Ɔ kele yɩ́ yalɛ sʋnman.”

23 Balasua sɔ'n hanlɩn sɔ a, Zozi ngɔ bua man ɛjɔlɛ kpɔlɛ kʋ́n. Yɩ́ menian'n-mɔ kɔ hyʋɩn kɔ kpunnge yɩ́, bɛ́ nwan: “Ɔ le ɛtɩan ɔ si yɛ́ sʋ. Yɩ́ ti, bua yɩ́ bie maan ɔ hɔ́.”

24 Mɔ bɛ hanlɩn sɔ'n, Zozi nwan: “Izalayɛ amma'n-mɔ mɔ bɛ tɩ kɛ mmʋa mɔ b'a minlin'n, bɛ́ ti yɛ̂ m malɩ ɔ.”

25 Nan m'ɔ hanlɩn sɔ'n, balasua'n kɔ a kɔ kʋtʋ yɩ́ nyunnun ɛbɛlɛ, yɩ́ nwan: “Yɛ́ Mɩn, nwun mɩ́n nwʋn anwunnvoe, de mɩ́n!”

26 Zozi kɔ han kɔ hele yɩ́ kɛ: “Ɔ tɩ man kpa kɛ bɛ fa mmatʋnman'n-mɔ alɩɛ'n bɛ man njʋa mma'n-mɔ di ɔ.”

27 Mɔ Zozi hanlɩn sɔ'n, balasua'n nwan: “Ɔ tɩ ananhɔlɛ, yɛ́ Mɩn. Nan kʋsʋ njʋa mma'n-mɔ sɩsa alɩɛ nɩn abʋ mgbʋkpʋlʋka'n m'ɔ kɔ gua bɛ́ mɩ́n'n-mɔ tɔbɩlɩ nɩn abʋ'n bɛ di.”

28 Ɛhɩ a, Zozi kɔ bua yɩ́ kɛ: “Balasua, wɔ́ dedi'n tɩ kpili! Mɔ ɛ lɛ kpʋnndɛ'n, ɔ yɔ́ sɔ man wɔ́.” Mɛlɛ sɔ nɩn ala, yɛ̂ yɩ wa balasua nɩn anwʋn salɩ ɔ.

Zozi 'ba man nwuluwafʋɛ dɔʋn anwʋn sa

29 Zozi fi ɛlɔ ɔ kɔ sa kɔ a Galile asue nɩn anʋan. Ɔ kɔ fʋ kɔ tanlan bʋka kʋn asʋ. 30 Meninsʋnman kɔ a yɩ́ nwʋn ɛbɛlɛ. Bɛ 'ba a, bɛ nʋn bɛ́ mɔ bɛ tia bɛ tɔ sʋ, anyɩnsinlinwafʋɛ, amunlefʋɛ, bubuluwafʋɛ ɔ nʋn nwuluwafʋɛ dɔʋn kpa. Bɛ falɩ bɛ́ bɛ walɩ Zozi aja sʋ nán ɔ'a man bɛ́ kʋalaa bɛ́ nwʋn a sa. 31 Mɔ menian'n-mɔ nwunlin kɛ amunlefʋɛ'n-mɔ lɛ jʋjɔ, bubuluwafʋɛ'n-mɔ lɛ nanndɩ, bɛ́ mɔ bɛ tia bɛ tɔ sʋ'n, bɛ lɛ nanndɩ kpa, anyɩnsinlinwafʋɛ'n-mɔ anyɩn'n-mɔ a tike tike'n, ɔ sinlin bɛ́ nwʋn, bɛ kɔ yɩ́ Izalayɛ Nyanmɩan nɩn ayɛ.

Zozi 'ba man menian akpɩɩ nnan alɩɛ di

(Maakɩ 8.1-10)

32 Zozi fɛlɛlɩ yɩ́ menian'n-mɔ, yɩ́ nwan: “Meninsʋnman ɛhɩ-mɔ nʋn yɛ wɔ ɛwa yɩ́ cɩan nsan ahɩ. Bɛ le man like fɩ́ɩ́ kʋ́n mɔ bɛ di ɔ. Bɛ́ nwʋn yɔ mɩ́n koun. Mɩn ngulo man kɛ mɩn yaci bɛ́ m man bɛ fa bɛ́ kunnun bɛ kɔ. Sɛ mɩn yɔ yɩ́ sɔ a, bɛ 'gɔlɔ atunnun.”

33 Mɔ Zozi hanlɩn sɔ'n, yɩ́ menian'n-mɔ kɔ bisa yɩ́ kɛ: “Ebo ɛhɩ anun, ninhan yɛ̂ yɛ 'nyan like m'ɔ sa menian nwala ɛhɩ di ɔ?”

34 Zozi kɔ bisa bɛ́ kɛ: “Ɛmɔ le kpaʋn nyɛ?”

Bɛ́ nwan: “Yɛ le kpaʋn nsʋ, nʋn ejue nganngan bie.”

35 Ɛhɩ a, Zozi kɔ man meninsʋnman'n kɔ tɛtanlan asɩ. 36 Mɔ bɛ tɛtanlanlɩn asɩ yuelɩ'n, ɔ kɔ fa kpaʋn nsʋ'n nʋn ejue'n-mɔ ɔ kɔ la Nyanmɩan asɩ. Ɔ kɔ bubu nun ɔ kɔ man yɩ́ menian'n-mɔ kɛ bɛ hyé bɛ mán bɛ́. 37 Bɛ́ kʋalaa bɛ kɔ li dede bɛ́ kʋ kɔ yi. Yɩ́ menian'n-mɔ kɔ sɩsa yɩ́ bʋ'n m'ɔ halɩ'n, ɔ tɩ ece mma nsʋ. 38 Bɛ́ mɔ bɛ lili'n, bɛ tɩ menian akpɩɩ nnan, b'a nga man mmalasua'n-mɔ nʋn mmatʋnman'n-mɔ bie.

39 M'ɔ gualɩ meninsʋnman nɩn atɩn yuelɩ'n, ɔ fʋlɩ ɛlɛɛ nɩn anun, ɔ hɔlɩ Magadan mân nɩn anun.

16

Zozi nʋn Zonasɩ

(Maakɩ 8.11-13, Luku 12.54-56)

1 Ɛhɩ, *Falisifʋɛ'n-mɔ nʋn *Sadusifʋɛ'n-mɔ kɔ kpʋ Zozi, afɩ bɛ kulo kɛ bɛ sɔ yɩ́ bɛ nɩan. Bɛ kɔ han bɛ kɔ hele yɩ́ kɛ ɔ yɔ́ asinbɛnwʋn like kʋn maan bɛ nwún kɛ yɩ́ tunmin'n m'ɔ le yɩ́'n fi Nyanmɩan ɛlɔ.

2 Mɔ bɛ hanlɩn sɔ'n, Zozi nwan: “Nɔsʋba mɔ nyanmɩan nɩn anyunnun kɔ bʋlʋ'n, anɩn ɛmɔ nwan eyua'n 'ba fi ɛhɩnman. 3 Ngɛlɛmɔ kʋsʋ mɔ nyanmɩan nɩn anyunnun kɔ lu'n, anɩn ɛmɔ nwan esue'n 'ba tɔ. Ɛmɔ sɩ nyanmɩan nɩn anyunnun ninnge'n-mɔ nzɔlɛ, nan kʋsʋ ɛmɔ nzɩ man mɛlɛ'n mɔ yɛ wɔ nun'n nzɔlɛ. 4 Ajulisʋ menian ati anun ɛtɛ mɔ bɛ nnanndɩ man fɔ́ʋ́n wɔ Nyanmɩan anyunnun'n, bɛ lɛ kpʋnndɛ asinbɛnwʋn like bɛ nɩan. Sɛ nán asinbɛnwʋn like'n mɔ Nyanmɩan yɔlɩ manlɩn Zonasɩ nɩn an, bɛ nyɔ man nzɔlɛ kʋ́n bɛ ngele man bɛ́. Mɔ Zozi hanlɩn sɔ yuelɩ'n, ɔ yacili bɛ́ ɛbɛlɛ ɔ hɔlɩ.”

Falisifʋɛ'n-mɔ nʋn Sadusifʋɛ'n-mɔ fali ayile'n

(Maakɩ 8.14-21)

5 Mɔ Zozi menian'n-mɔ 'kpɛ asue'n bɛ kɔ yɩ́ nzin ɛlɔ'n, bɛ́ lʋa kɔ fi b'a nva man kpaʋn. 6 Zozi kɔ se bɛ́ kɛ: “Ɛmɔ nɩ́an bɛ́ nwʋn kpa wɔ *Falisifʋɛ'n-mɔ nʋn *Sadusifʋɛ'n-mɔ fali ayile nɩn anwʋn.”

7 Mɔ menian'n-mɔ tɩlɩ yɩ́ sɔ'n, bɛ kɔ han yɩ́ bɛ́ afian ɛlɔ kɛ: “Kpaʋn'n mɔ y'a nva man'n, yɩ́ ti y'ɔ man ɔ lɛ kan sɔ ɔ.”

8 Ɛjɔlɛ'n kɔ tɔ Zozi anzʋ nun, yɩ́ nwan: “Nzukɛ ati yɛ̂ ɛmɔ lɛ kan kɛ kɛmɔ y'a nva man kpaʋn'n, yɩ́ ti yɛ̂ ɔ lɛ kan sɔ ɔ? Ɛmɔ dedi'n tɩ kaan o! 9 Ɛmɔ tɩlɩ man ɛjɔlɛ nɩn abʋ ɔ? Ɛmɔ ngacɩ man kpaʋn nnun'n mɔ n valɩ m manlɩn menian akpɩɩ nnun'n lili nɩn ɔ? Ɛsɛ m'ɔ halɩ yɩ́ bʋ'n, ece nyɛ yɛ̂ ɛmɔ sɩsalɩ ɔ? 10 Ɛsɛ kpaʋn nsʋ'n kʋsʋ mɔ n valɩ m manlɩn menian akpɩɩ nnan'n lili'n, m'ɔ halɩ yɩ́ bʋ'n, ece nyɛ yɛ̂ ɛmɔ sɩsalɩ ɔ? 11 Ɔ yɔ sɛ mɔ ɛmɔ ndɩ man yɩ́ bʋ kɛ nán kpaʋn anwʋn ɛjɔlɛ yɛ̂ mɩɩn kan mɩn kele ɛmɔ'n? Nan mɩ́n nwan: Ɛmɔ nɩ́an bɛ́ nwʋn kpa wɔ *Falisifʋɛ'n-mɔ nʋn *Sadusifʋɛ'n-mɔ fali ayile nɩn anwʋn.” 12 M'ɔ yɔlɩ sɔ'n, yɩ́ menian'n-mɔ kɔ tɩ yɩ́ bʋ kɛ nán ayile'n mɔ bɛ fa bɛ fɔtɔ fali nɩn anwʋn ɛjɔlɛ y'ɔ lɛ kan ɔ. Nan Falisifʋɛ'n-mɔ nʋn Sadusifʋɛ'n-mɔ like'n mɔ bɛ kekele nɩn anwʋn ɛjɔlɛ yɛ̂ anɩn ɔ lɛ kan ɔ.

Pɩɛlɩ 'ba han kɛ Zozi y'ɔ tɩ Izalayɛ Ngʋandefʋɛ nɩn ɔ

(Maakɩ 8.27-30, Luku 9.18-21)

13 Ɛhɩ anzin, Zozi hɔlɩ Sezale etin dɩɛ nɩn asʋ Filipʋ mân nɩn anun ɛlɔ. M'ɔ nʋn yɩ́ menian'n-mɔ juli ɛlɔ'n, ɔ kɔ bisa bɛ́ kɛ: “Menian'n-mɔ nwan sʋanlan benin y'ɔ le *Mân Baa'n?”

14 Kosuan sɔ'n mɔ Zozi bisalɩ nɩn anwʋn, bɛ́ nwan: “Mmie-mɔ nwan Zʋan Batisi y'ɔ le wɔ́, mmie-mɔ nwan *Eli y'ɔ le wɔ́, mmie-mɔ nwan Zolomin y'ɔ le wɔ́ anaan Nyanmɩan mgbɔmanfʋɛ'n-mɔ, bɛ́ bie y'ɔ le wɔ́.”

15 Zozi nwan: “Nan ɛmɔ lɩlɩ, ɛmɔ jʋnlɩn kɛ nwan sʋanlan dɩɛ y'ɔ le mɩ́n?”

16 Simʋn Pɩɛlɩ nwan: “Kilisi'n, Izalayɛ Ngʋandefʋɛ'n y'ɔ le wɔ́. Ɛ tɩ Tɩasɩfʋɛ Nyanmɩan nɩn Awa.”

17 Ɛhɩ a, Zozi nwan: “Zonasɩ awa Simʋn, nyila hán wɔ́. Ɔ sanlɩn kɛ nán kulo sʋanlan yɛ̂ ɔ'a man a nwun yɩ́ sɔ ɔ. Nan mɩ́n Sɩ m'ɔ wɔ anwunno ɛlɔ'n yɛ̂ ɔ'a man a nwun yɩ́ ɔ. 18 Mɩ́n kʋsʋ mɩɩn kan mɩn kele wɔ́ kɛ ɛ li Pɩɛlɩ (yɩ́ bʋ y'ɔ le kɛ ɛbʋɛ). Ɛbʋɛ sɔ nɩn asʋ yɛ̂ mɩn 'si mɩ́n Asɔnɩn nɩn ɔ. Ewue muonun tunmin'n m'ɔ le yɩ́'n ngʋala man like fɩ́ɩ́ yɔ yɩ́ nyunnun. 19 Mɩn 'fa Anwunno Belemgbin Mân nɩn anʋan sannvɛ'n mɩn wula wɔ́ sa nun. Sʋanlan biala mɔ asɩɛ nɩn asʋ ɛwa ɛ kɔ tike anʋan'n kɔ man yɩ́'n, anɩn b'a tike b'a man yɩ́ anwunno ɛlɔ. Yɛ̂ sʋanlan biala kʋsʋ mɔ asɩɛ nɩn asʋ ɛwa a ndike man anʋan nɩn a mman man yɩ́'n, anɩn b'a ndike b'a mman man yɩ́ anwunno ɛlɔ.” 20 Mɔ Zozi hanlɩn sɔ yuelɩ'n, ɔ totualɩ yɩ́ menian'n-mɔ kɛ nán bɛ kan bɛ kele sʋanlan kɛ Kilisi'n, Izalayɛ Ngʋandefʋɛ'n y'ɔ le yɩ́.

Zozi 'ba han yɩ́ ewue'n nʋn yɩ́ etinnge nɩn anwʋn ɛjɔlɛ

(Maakɩ 8.31-9.1, Luku 9.22-27)

21 Ɔ fi cɩan sɔ'n m'ɔ kɔ'n, Zozi kɔ bɔ yɩ́ bʋ, ɔ kɔ han kɔ hele yɩ́ menian'n-mɔ kɛ: “Ɔ sɛ kɛ n gɔ́ Zoluzalɛmʋn. N gɔ́ n nwún yalɛ Zufʋ mgbain'n-mɔ, ɔ nʋn Nyanmɩan *tɛɛyɩfʋɛ mgbain'n-mɔ nʋn *mala nɩn asʋ mgbain'n-mɔ asa nun. Bɛ 'ba hun mɩ́n, nan yɩ́ cɩan nsan nɩn asʋ, n vi ewue nun mɩn 'tinnge.”

22 Ɛhɩ, Pɩɛlɩ kɔ fa yɩ́ kɔ hɔ ahanmɩan, ɔ kɔ tu yɩ́ nyunnun. Yɩ́ nwan: “Yɛ́ Mɩn, Nyanmɩan kpála gúa! Like fɩ́ɩ́ ngɔ tʋ man wɔ́.”

23 Mɔ Pɩɛlɩ hanlɩn sɔ'n, Zozi kɔ kpɛ yɩ́ nyɩn ɔ kɔ se yɩ́ kɛ: “Satan, fi mɩ́n nwʋn ɛwa kɔ mʋa. Ɛ 'totua mɩ́n atɩn, afɩ nán Nyanmɩan ajʋnlɩn yɛ̂ ɛ le yɩ́ ɔ, nan kulo menian'n-mɔ ajʋnlɩn yɛ̂ ɛ le yɩ́ ɔ.”

Like mɔ bɛ yɔ a, bɛ kʋala Zozi sʋ si'n

24 Ɛhɩ anzin, Zozi kɔ han kɔ hele yɩ́ menian'n-mɔ kɛ: “Sʋanlan m'ɔ kulo kɛ ɔ si mɩ́n sʋ'n, n'ɔ susu yɩ́ sʋanlan baka nɩn anwʋn. Ɔ fá yɩ́ kʋlʋwa'n ɔ tʋ́ yɩ́ kɔmɩn sʋ, nán ɔ sí mɩ́n sʋ. 25 Ɔ sanlɩn kɛ sʋanlan m'ɔ kulo kɛ ɔ kpʋnndɛ yɩ́ ngʋan'n, ɔ 'minlin yɩ́ ngʋan sɔ'n. Nan sʋanlan m'ɔ kɔ si mɩ́n sʋ dede ɔ kɔ wu mɩ́n dunman nun'n, sʋanlan sɔ'n 'nyan ngʋan. 26 Sɛ sʋanlan kʋn nyan asɩɛ asʋ ɛwa ninnge'n kʋalaa nan sɛ ɔ minlin yɩ́ ngʋan nɩn an, anɩn nzu nvasʋɛ dɩɛ yɛ̂ ɔ 'nyan yɩ́ sʋ ɔ? Nzu like dɩɛ yɛ̂ sʋanlan kʋn kʋala kɛ ɔ yɔ ɔ de yɩ́ ngʋan ɔ? 27 *Mân Baa'n fi yɩ́ Sɩ anunminnyanmʋn nɩn anun ɔ nʋn nyanmɩansʋ mmɔfʋɛ'n-mɔ 'ba a. Sɛ ɔ ba a, ɔ 'nɩan sʋanlan kʋn biala junman'n m'ɔ lili nɩn anwʋn ɔ tua yɩ́ kalɛ. 28 Mɩɩn kan yɩ́ ananhɔlɛ mɩn kele ɛmɔ kɛ: bɛ́ mɔ b'a yia ɛwa'n, mmie-mɔ ngɔ wu man, bɛ 'ba nwun Mân Baa'n kɛ ɔ lɛ ba ɔ di belemgbin.”

17

Zozi anwʋn ɛkacie'n

(Maakɩ 9.2-13, Luku 9.28-36)

1 Ɛhɩ anzin cɩan nsian, Zozi kɔ fa Pɩɛlɩ, Zʋakɩ nʋn yɩ́ nianman Zʋan. Ɔ nʋn bɛ́ menian nsan nɩn ala bɛ kɔ tɩ bɛ́ nwʋn bʋka kannganlaun kʋn asʋ. 2 Ɛbɛlɛ, Zozi kɔ kaci bɛ́ nyɩnsʋ. Yɩ́ nyɩn nɩn anun kɔ ta kɛ sɛnzɛ, yɩ́ taladɩɛ'n m'ɔ wula'n kɔ yɔ fufue hyɩɛɩn hyɩɛɩn kpa kɛ kanlannɩɛ. 3 Zozi menian nsan'n 'nɩan an, anɩn Moyizɩ nʋn Eli nʋn Zozi bɛ lɛ jʋjɔ.

4 Mɔ Pɩɛlɩ nwunlin yɩ́ sɔ'n, ɔ kɔ han kɔ hele Zozi kɛ: “Yɛ́ Mɩn, ɔ tɩ kpa kɛ yɛ wɔ ɛwa. Sɛ ɛ kulo a, mɩn 'bɔ *tantɩ nsan. Wɔ́ dɩɛ kʋn, Moyizɩ dɩɛ kʋn yɛ̂ Eli kʋsʋ dɩɛ kʋn.”

5 Anɩn Pɩɛlɩ anʋan wɔ sʋ ɔ tɛ jʋjɔ, bɔlɛ́'n tɩ kɛ kanlannɩɛ, ɔ kɔ a kɔ hala bɛ́ sʋ. Bɔlɛ́ nɩn anun, anɩɛ kʋn kɔ te, yɩ́ nwan: “Sʋanlan ɛhɩ tɩ mɩ́n ehulo Baa. M'an fa mɩ́n lʋa'n kʋalaa m'an wula yɩ́ nun. Ɛmɔ tíe yɩ́!”

6 Mɔ yɩ́ menian'n-mɔ tɩlɩ anɩɛ sɔ'n, esulo kpili kpa kɔ han bɛ́ dede bɛ kɔ butu butu bɛ́ nyɩn asɩ. 7 Zozi kɔ a kɔ kpusu kpusu bɛ́, yɩ́ nwan: “Nán bɛ sulo, bɛ jásʋ.” 8 Bɛ 'kuku bɛ́ ti sʋ a, sʋanlan fɩ́ɩ́ nnʋn man ɛbɛlɛ kɛ Zozi angʋnmɩn ala.

9 Mɔ bɛ fi bʋka nɩn asʋ bɛ 'ju'n, Zozi kɔ han kɔ hele bɛ́ kɛ: “Like mɔ ɛmɔ a nwun yɩ́'n, nán bɛ kan bɛ kele sʋanlan fɩ́ɩ́ dede ɔ 'ju cɩan mɔ Mân Baa'n fi ewue nun ɔ kɔ tinnge'n.”

10 Mɔ Zozi hanlɩn sɔ yuelɩ'n, yɩ́ menian'n-mɔ kɔ bisa yɩ́ kɛ: “Ɔ yɔ sɛ mɔ *mala nɩn asʋ mgbain'n-mɔ kan kɛ Eli yɛ̂ ɔ 'di mʋa ba'n?”

11 Zozi nwan: “Ɔ tɩ sɔ, Eli 'di mʋa ba ɔ sesie ninnge'n kʋalaa kpɛ kpɛ. 12 Nan kʋsʋ mɩɩn kan mɩn kele ɛmɔ kɛ Eli a a dada angʋnmɩn. Menian'n-mɔ a nnwun man yɩ́ nzɔlɛ, bɛ yɔlɩ yɩ́ kɛ bɛ́ kunnun kulo. Mân Baa'n muonun, kɛ bɛ 'ba hele yɩ́ yalɛ nɩn anɩn.” 13 Yɩ́ menian'n-mɔ tɩlɩ yɩ́ bʋ kɛ Zʋan Batisi yɛ̂ anɩn ɔ lɛ kan yɩ́ nwʋn ɛjɔlɛ nɩn ɔ.

Zozi 'ba tu kpafɛlɛ kʋn anwʋn wawɛ ɛtɛ'n

(Maakɩ 9.14-29, Luku 9.37-43a)

14 Mɔ bɛ walɩ dede bɛ juli meninsʋnman nɩn anwʋn ɛbɛlɛ'n, bian kʋn kɔ a kɔ kʋtʋ Zozi anyunnun, yɩ́ nwan: 15 “Yɛ́ Mɩ́n, nwun mɩ́n wa belenzua nɩn anwʋn anwunnvoe. Ɔ kpɛ, ɔ lɛ nwun yalɛ sʋnman, ɔ tɔ sɩ̂n nun, bie kʋsʋ a, ɔ tɔ asue nun. 16 M'an fa yɩ́ m'an bɛlɛ wɔ́ menian'n-mɔ, nan b'a ngʋala man like fɩ́ɩ́ yɔ man yɩ́.”

17 Zozi nwan: “Ati anun ɛtɛ mma mɔ bɛ nne man Nyanmɩan bɛ nni man, mɩn nʋn ɛmɔ yɛ tánlan ɛwa dede ɔ hɔ́ jú mɛlɛ benin nán ɛmɔ a nyan dedi? N díla mɩ́n ahʋnlɩn n zʋ́ ɛmɔ dede ɔ jú mɛlɛ benin? Bɛ fá batʋnman'n bɛ bɛ́lɛ mɩ́n ɛwa.” 18 Bɛ kɔ fa batʋnman'n bɛ kɔ bɛlɛ Zozi. Ɔ kɔ jʋjɔ aminle sʋ ɔ kɔ hele wawɛ ɛtɛ'n. Ɔ fi yɩ́ nun kɔ fite. Ɛbɛlɛ ala, batʋnman nɩn anwʋn kɔ sa.

19 M'ɔ yɔlɩ sɔ'n, Zozi menian'n-mɔ kɔ fa bɛ́ ti bɛ kɔ bɔ yɩ́ nwʋn, bɛ́ nwan: “Nzukɛ ati yɛ̂ y'a ngʋala man wawɛ ɛtɛ ɛhɩ tu'n?”

20 Zozi nwan: “Ɛmɔ a ngʋala man yɩ́ tu, ɔ sanlɩn kɛ ɛmɔ dedi'n tɩ kaan sʋnman. Mɩɩn kan yɩ́ ananhɔlɛ mɩn kele ɛmɔ kɛ sɛ ɛmɔ le dedi mɔ yɩ́ kpili ju kɛ muntadɩ baa a, ɛmɔ se bʋka ɛhɩ kɛ: ‘Bʋka, fi ɛwa tu kɔ ɛlɔ’ a, ɔ 'tu kɔ. Like fɩ́ɩ́ nnʋn man ɛbɛlɛ mɔ ɛmɔ ngɔ hʋala man yɩ́ yɔ ɔ. [ 21 Nan m'ɔ tɩ kɛ wawɛ ɛtɛ ɛhɩ sʋa'n, mmʋtʋɛ ɛyɔlɛ nʋn abuala yɛ̂ bɛ fa bɛ tu yɩ́ ɔ.”]

Zozi 'ba bɔ yɩ́ ewue ɔ nʋn yɩ́ etinnge nɩn asʋ biekun

(Maakɩ 9.30-32, Luku 9.43b-45)

22 Ɛhɩ, anɩn bɛ́ kʋalaa bɛ wɔ Galile mân nɩn anun ɛlɔ. Ɛlɛhʋn kʋn Zozi kɔ fa kɔ tʋ bɛ́ nyunnun kɛ: “Bɛ 'ba yɩ *Mân Baa'n bɛ man menian'n-mɔ 23 maan bɛ kun yɩ́. Sɛ ɔ wu a, yɩ́ cɩan nsan nɩn asʋ, ɔ fi ewue nun ɔ 'tinnge.” Yɩ́ ɛjɔlɛ sɔ'n manlɩn yɩ́ menian'n-mɔ anwʋn bubuli bɛ́ kpa.

Asɔnɩn sua nɩn anwʋn ajule'n

24 Mɔ bɛ juli Kapɛɛnawɔmʋn'n, bɛ́ mɔ bɛ dide asɔnɩn sua nɩn anwʋn ajule'n kɔ a kɔ tʋ Pɩɛlɩ, bɛ́ nwan: “Ɛmɔ amɩn'n muonun, ɔ ndua man asɔnɩn sua nɩn anwʋn ajule'n bie ɔ?”

25 Pɩɛlɩ nwan: “Ɔ tua bie.”

Mɔ Pɩɛlɩ bualɩ bɛ́ yuelɩ'n, ɔ kɔ wʋlʋ sua nɩn anun. Ɔ nʋn mɔ ɔ 'wʋlʋ sua nɩn anun'n, Zozi kɔ li mʋa kɔ bisa yɩ́ kɛ: “Simʋn, ɔ tɩ sɛ wɔ́ ɛlɔ? Mân ɛhɩ anun, nwan-mɔ y'ɔ di kɛ bɛ tua ajule bɛ man mmelemgbin'n-mɔ ɔ? Bɛ́ mɔ bɛ le bɛ́ kulo nɩn naan, nyɔfʋɛ'n-mɔ ɔ?”

26 Pɩɛlɩ nwan: “Nyɔfʋɛ'n-mɔ yɛ̂ bɛ tua ɔ.”

Ɛhɩ a, Zozi nwan: “Bɛ́ mɔ bɛ le bɛ́ kulo'n, bɛ ndua man bie. 27 Nan kʋsʋ kɛmɔ yɛ ngulo man kɛ yɛ dɔ bɛ́ ngasi'n, yɩ́ ti kɔ asue nɩn anʋan ɛlɔ kɔ tʋ kʋba. Ejue mɔ ɛ kɔ li mʋa kɔ hyɩ yɩ́'n, tɛlɛ yɩ́ nʋan nɩn anun. Ɛ 'ba nwun kɛ esika wɔ nun, ɔ sa mɩ́n nʋn wɔ́ yɛ́ ajule'n tua. Fa kɔ tua.”

18

Sʋanlan m'ɔ tɩ kpili tala bɛ́ kʋalaa'n

(Maakɩ 9.33-37, Luku 9.46-48)

1 Mɛlɛ sɔ'n, Zozi menian'n-mɔ walɩ yɩ́ nwʋn ɛbɛlɛ, bɛ kɔ bisa yɩ́ kɛ: “Yɛ́ Mɩn, Anwunno Belemgbin Mân nɩn anun, nwan sʋanlan dɩɛ y'ɔ tɩ kpili tala bɛ́ kʋalaa ɔ?”

2 Mɔ bɛ bisalɩ kosuan sɔ'n, Zozi kɔ fɛlɛ batʋnman kaan kʋn, ɔ kɔ fa yɩ́ kɔ sie bɛ́ afian ɛbɛlɛ. 3 Yɛ̂ yɩ́ nwan: “Mɩɩn kan yɩ́ ananhɔlɛ mɩn kele ɛmɔ kɛ sɛ ɛmɔ a ngaci man ɛmɔ abalabɔ'n, b'a nyɔ man kɛ mmatʋnman nganngan an, ɛmɔ ngɔ man Anwunno Belemgbin Mân nɩn anun ɛlɔ bie. 4 Sʋanlan m'ɔ kɔ bɛbɛlɛ yɩ́ nwʋn asɩ dede ɔ kɔ kaci kɛ batʋnman ɛhɩ'n, yɩ́ y'ɔ tɩ kpili Anwunno Belemgbin Mân nɩn anun ɛlɔ ɔ. 5 Mɩ́n dunman nun, sʋanlan m'ɔ kɔ le batʋnman kʋn m'ɔ tɩ kɛ ɛhɩ'n, anɩn mɩ́n muonun yɛ̂ ɔ'a le mɩ́n ɔ.

Ɛtɛ ɛyɔlɛ'n

(Maakɩ 9.42-48, Luku 17.1-2)

6 “Mmatʋnman ɛhɩ-mɔ mɔ bɛ de mɩ́n bɛ di'n, sʋanlan m'ɔ kɔ man bɛ́ nun kʋn kɔ tɔ ɛtɛ nɩn anun'n, sʋanlan sɔ'n, ɔ di kɛ bɛ fa ɛbʋɛ kpili kpa bɛ mɩnnda yɩ́ kɔmɩn bɛ ju yɩ́ bɛ tʋ jenvie nɩn anun. 7 Mân nɩn a fa munnzue kɛ nun yɛ̂ ninnge m'ɔ man sʋanlan tɔ ɛtɛ nɩn anun'n wɔ ɔ. Ninnge sɔ'n-mɔ wɔ ɛbɛlɛ daa. Nan munnzue hán sʋanlan ɛhɩ m'ɔ man ɛhɩnlɩn-mɔ tɔ ninnge ɛtɛ sɔ'n-mɔ anun'n. 8 Yɩ́ ti, sɛ wɔ́ sa kʋn anaan wɔ́ ja kʋn y'ɔ man ɛ tɔ ɛtɛ nɩn anun an, anɩn ko tʋ mʋa. Afɩ sɛ ɔ ka wɔ́ sa kʋn anaan wɔ́ ja kʋn nán ɛ nyan ngʋan nɩn an, ɔ tɩ kpa tala kɛ ɛ kɔ fa wɔ́ sa nnyuan'n, anaan wɔ́ ja nnyuan nɩn ɛ kɔ hɔ sɩ̂n'n m'ɔ nnun man lé nɩn anun'n. 9 Sɛ wɔ́ nyɩn kʋn y'ɔ man ɛ tɔ ɛtɛ nɩn anun an, anɩn tu tʋ mʋa. Afɩ sɛ ɔ ka wɔ́ nyɩn kʋn nán ɛ nyan ngʋan nɩn an, ɔ tɩ kpa tala kɛ ɛ kɔ fa wɔ́ nyɩn nnyuan nɩn ɛ kɔ hɔ sɩ̂n'n m'ɔ nnun man lé nɩn anun'n.

Bʋa'n mɔ ɔ'a minlin nɩn anwʋn anyɩnndala'n

(Luku 15.3-7)

10 “Ɛmɔ síe bɛ́ nwʋn ye nán b'a ndʋtʋ man mmatʋnman ɛhɩ-mɔ anun bie anyunnun ngɛsɛlɛ. Afɩ mɩɩn kan mɩn kele ɛmɔ kɛ nyanmɩansʋ ɛlɔ, bɛ́ mmɔfʋɛ'n-mɔ jijin mɩ́n Sɩ m'ɔ wɔ anwunno nɩn anyunnun ɛbɛlɛ cɩan daa. [ 11 Ɔ sanlɩn kɛ, Mân Baa'n walɩ kɛ ɔ 'ba kpʋnndɛ bɛ́ mɔ b'a minlin'n nán ɔ de bɛ́ ngʋan.] 12 Sɛ sʋanlan kʋn le yɩ́ mmʋa ɛya, nán sɛ nunhan kʋn minlin an, asʋ ɔ nyaci man abulahʋanlan nʋn ngʋanlan nɩn ɛbɛlɛ, ɔ ngɔ mgbʋnndɛ man kʋn'n mɔ ɔ'a minlin nɩn ɔ? 13 Mɩɩn kan mɩn kele ɛmɔ kɛ sɛ ɔ nwun yɩ́ a, yɩ́ nwʋn fɛ'n m'ɔ kɔ li'n, ɔ tala mmʋa abulahʋanlan nʋn ngʋanlan'n mɔ b'a mminlin man'n. 14 Ɛmɔ Asɩ'n m'ɔ wɔ anwunno'n, kɛ ɔ tɩ yɩ́ nɩn ala anɩn. Ɔ ngulo man kɛ mmatʋnman ɛhɩ-mɔ bie minlin.

Wɔ́ nianman kʋn yɔ wɔ́ ɛtɛ a, atɩn m'ɔ fata kɛ ɛ bu sʋ'n

15 “Sɛ wɔ́ nianman bie yɔ wɔ́ ɛtɛ a, kɔ tʋ yɩ́, fɛlɛ yɩ́ ahanmɩan kan kele yɩ́. Sɛ ɔ nwun yɩ́ ananhɔlɛ a, anɩn wɔ́ sa a han wɔ́ nianman'n. 16 Sɛ ɛ kan nán ɔ'a ndɛ man wɔ́ sʋ a, fɛlɛ sʋanlan kʋn anaan menian nnyuan ɛmɔ hɔ́ sésie ɛjɔlɛ'n maan bɛ lí nun adanzɩɛ. Ɔ sanlɩn kɛ menian nnyuan anaan menian nsan anʋan ɛjɔlɛ'n yɛ̂ bɛ bu yɩ́ ananhɔlɛ ɔ. 17 Nan sɛ bɛ kan nán ɔ'a ndie man an, bɔ asɔnɩn mma'n-mɔ amannɩɛ. Sɛ bɛ́ kʋsʋ bɛ kan nán ɔ'a ndie man an, bu yɩ́ kɛ ɔ tɩ sʋanlan m'ɔ nzɩ man Nyanmɩan mɔ yɩ́ ti tɩ ɛtɛ kɛ Zufʋ m'ɔ dide ajule man Lɔmʋn amma'n-mɔ'n.

18 “Mɩɩn kan yɩ́ ananhɔlɛ mɩn kele ɛmɔ kɛ, sʋanlan biala mɔ asɩɛ nɩn asʋ ɛwa ɔ kɔ li yɩ́ ɛtɛ nɩn ananhɔlɛ, m'ɔ kɔ yaci kɔ gua, mɔ ɛmɔ kɔ sɔ yɩ́ nun'n, anɩn b'a sɔ yɩ́ nun anwunno ɛlɔ. Yɛ̂ sʋanlan biala kʋsʋ mɔ asɩɛ nɩn asʋ ɛwa ɔ'a nni man yɩ́ ɛtɛ nɩn ananhɔlɛ, mɔ ɔ'a nyaci ɔ'a ngua man, mɔ ɛmɔ a nzɔ man yɩ́ nun'n, anɩn b'a nzɔ man yɩ́ nun anwunno ɛlɔ.

19 “Ɛsɛ mɩɩn kan yɩ́ ananhɔlɛ mɩn kele ɛmɔ kɛ, asɩɛ nɩn asʋ ɛwa, sɛ menian nnyuan anʋan sɛ bɛ́ nwʋn bɛ bisa like biala wɔ bɛ́ mmʋtʋɛ nɩn anun an, mɩ́n Sɩ m'ɔ wɔ anwunno ɛlɔ'n 'fa man bɛ́. 20 Ɔ sanlɩn kɛ lɩka biala mɔ menian nnyuan anaan nsan kɔ yia wɔ mɩ́n dunman nun'n, n wɔ bɛ́ afian ɛbɛlɛ.”

Akʋa'n mɔ ɔ'a nva man yɩ́ manngʋn nɩn anwʋn sa

ɔ'a nje man yɩ́ nɩn anwʋn anyɩnndala'n

21 Mɔ Zozi hanlɩn sɔ yuelɩ'n, Pɩɛlɩ kɔ hyʋɩn kɔ mantan yɩ́ ɔ kɔ bisa yɩ́ kɛ: “Yɛ́ Mɩn, sɛ mɩ́n nianman bie di mɩ́n nwʋn ɛjɔlɛ ɛtɛ a, anɩn n yáci yɩ́ nwʋn sa n jé yɩ́ fâ nyɛ? N yáci yɩ́ nwʋn sa n jé yɩ́ dede fâ nsʋ ɔ?”

22 Zozi nwan: “Cɛcɛ, m'an nze man wɔ́ kɛ ɛ fá yɩ́ nwʋn sa ɛ hyé yɩ́ fâ nsʋ, nan fa yɩ́ nwʋn sa ce yɩ́ fâ abulasʋ nʋn nsʋ.

23 “Ɛhɩ ati, ɛ 'nwun like mɔ Anwunno Belemgbin Mân'n soman yɩ́'n. Belemgbin kʋn nwan ɔ 'dide yɩ́ esika'n kʋalaa mɔ yɩ́ ngʋa'n-mɔ tua yɩ́'n. 24 Kɛ ɔ bɔlɩ yɩ́ bʋ mɔ ɔ 'tɩtɩ mgbʋndan'n, bɛ nʋn yɩ́ ngʋa'n-mɔ anun kʋn kɔ a, ɔ tua yɩ́ kotoku akpɩɩ kɔ yɔ nyɛ. 25 Akʋa sɔ'n le man like fɩ́ɩ́ m'ɔ fa tua kalɛ nɩn ɔ. Yɩ́ mɩn'n kɔ man atɩn kɛ bɛ tɔ́nɩn yɩ́ nʋn yɩ́ yɩ, nʋn yɩ́ mma'n-mɔ nʋn bɛ́ nwʋn ninnge'n kʋalaatin bɛ fá bɛ túa kalɛ'n.

26 “Mɔ yɩ́ mɩn'n hanlɩn sɔ'n, akʋa'n kɔ tu kɔ tɔ yɩ́ ja nun ɔ kɔ bʋtʋ yɩ́ nwʋn ɔ kɔ hele yɩ́ kɛ: ‘Mɩ́n mɩn, si abʋtalɛ, nán wɔ́ esika'n, m 'ba tua yɩ́ kʋalaa mɩn man wɔ́.’ 27 Akʋa'n hanlɩn ɛhɩ a, yɩ́ mɩn'n kɔ nwun yɩ́ nwʋn anwunnvoe, ɔ kɔ fa kalɛ'n ɔ kɔ hye yɩ́ ɔ kɔ yaci yɩ́ maan ɔ kɔ hɔ.

28 “Akʋa'n fi ɛbɛlɛ ɔ kɔ fite. Mɔ ɔ 'kɔ'n, ɔ nʋn yɩ́ manngʋn kʋn m'ɔ nʋn yɩ́ di junman lɩka kʋn'n kɔ yia. Yɩ́ manngʋn sɔ'n tua yɩ́ esika kaan bie. Ɔ kɔ sɔ yɩ́ konvin ɔ kɔ mian. Yɩ́ nwan: ‘Tua mɩ́n esika'n man mɩ́n!’

29 “Yɩ́ manngʋn'n kɔ tu kɔ tɔ yɩ́ ja nun ɔ kɔ bʋtʋ yɩ́ nwʋn ɔ kɔ hele yɩ́ kɛ: ‘Anianman, si abʋtalɛ, nán wɔ́ esika'n, mɩn 'ba tua mɩn man wɔ́.’

30 “Ɔ hanlɩn ɛhɩ a, akʋa'n ngɔ tie man, ɔ kɔ man bɛ kɔ hyɩ yɩ́ manngʋn'n bɛ kɔ tʋ yɩ́ fiadɩ dede ɔ kɔ ju cɩan mɔ ɔ kɔ tua yɩ́ kalɛ'n. 31 Mɔ ngʋa ɛhɩnlɩn-mɔ nwunlin yɩ́ nyɔlɩɛ sɔ'n, bɛ́ nwʋn kɔ bubu bɛ́, bɛ kɔ hɔ kɔ han kɔ hele bɛ́ mɩn'n.

32 “Nan mɔ mɩnlɩan'n tɩlɩ ɛjɔlɛ sɔ'n, ɔ kɔ man bɛ kɔ fɛlɛ akʋa sɔ'n, ɔ kɔ han kɔ hele yɩ́ kɛ: ‘Akʋa ati anun ɛtɛ! M'an fa wɔ́ kalɛ'n kʋalaa m'an hye wɔ́. Ɔ sanlɩn kɛ a bʋtʋ wɔ́ nwʋn a hele mɩ́n. 33 Kɛ n nwunlin wɔ́ nwʋn anwunnvoe'n, wɔ́ kʋsʋ ɔ di kɛ ɛ nwun wɔ́ manngʋn nɩn anwʋn anwunnvoe.’ 34 Belemgbin'n kɔ fɛ ɛya kpa, ɔ kɔ tʋ akʋa'n kʋsʋ fiadɩ dede ɔ kɔ ju cɩan m'ɔ kɔ tua yɩ́ kalɛ'n.”

35 Zozi kɔ han kɔ tʋ sʋ kɛ: “Sɛ sʋanlan di ɛmɔ anwʋn ɛjɔlɛ ɛtɛ nán ɛmɔ a nyɩ man bɛ́ kunnun b'a nyaci man yɩ́ nwʋn sa b'a nje man yɩ́ a, mɩ́n Sɩ'n kʋsʋ m'ɔ wɔ anwunno'n nyaci man ɛmɔ anwʋn sa ɔ nje man ɛmɔ.”

19

Eyila nɩn anwʋn ɛjɔlɛ'n

(Maakɩ 10.1-12)

1 Mɔ Zozi yuelɩ yɩ́ ɛjɔlɛ sɔ'n-mɔ kan'n, ɔ fi Galile mân nɩn anun ɛbɛlɛ ɔ kɔ hɔ Zude mân nɩn anun, asue Zuludɩn nɩn anzin ɛlɔ ebue kʋn. 2 Meninsʋnman sili yɩ́ sʋ. Bɛ 'ba a, bɛ nʋn nwuluwafʋɛ. Zozi manlɩn bɛ́ nwuluwafʋɛ'n-mɔ anwʋn salɩ.

3 Anɩn *Falisifʋɛ mmie-mɔ wɔ meninsʋnman nɩn anun. Bɛ kɔ kpunnge Zozi anwʋn ɛbɛlɛ. Kɛmɔ bɛ kulo kɛ bɛ sua yɩ́ ngaa nɩn ati, bɛ kɔ bisa yɩ́ kɛ: “Kpain, asʋ yɛ́ mala'n man atɩn kɛ belenzua kʋn kʋala kɛ ɔ sɩn atɩn ngacile biala asʋ ɔ yila yɩ́ yɩ ɔ?”

4 Bɛ bisalɩ sɔ a, Zozi nwan: “Asʋ ɛmɔ kɩnngalɩ man yɩ́ Ɛhɛlɛ Ɛjɔlɛ nɩn anun lé kɛ abʋbɔ nɩn anun, Bɔfʋɛ'n bɔlɩ belenzua nʋn balasua. 5 M'ɔ bɔlɩ bɛ́ yuelɩ'n, yɩ́ nwan: Ɛhɩka ati, belenzua'n fi yɩ́ sɩ nʋn yɩ́ nin abʋ anwʋn 'ba jasʋ. Ɔ 'fa yɩ́ nwʋn bɔ yɩ́ yɩ, nán bɛ́ munnyuan'n bɛ yɔ sʋanlan munmuan kʋn. 6 Yɩ́ sɔ ɛhɩ, anɩn bɛ tɩ man menian nnyuan kʋ́n, nan b'a yɔ sʋanlan munmuan kʋn. Like mɔ Nyanmɩan kɔ han kɔ bɔ nun'n, kulo sʋanlan n'ɔ tɩ nun.”

7 Mɔ Zozi hanlɩn sɔ'n, Falisifʋɛ'n-mɔ kɔ bisa yɩ́ kɛ: “Anɩn ɔ yɔ sɛ mɔ Moyizɩ manlɩn atɩn kɛ belenzua hɛ́lɛ eyila kalata ɔ mán yɩ́ yɩ nán ɔ yíla yɩ́'n?”

8 Zozi nwan: “Moyizɩ manlɩn atɩn kɛ ɛmɔ yíla bɛ́ yɩ-mɔ. Ɔ sanlɩn kɛ ɛmɔ ati anun tɩ ɛtɛ. Nan abʋbɔ nɩn anun'n, anɩn ɔ tɩ man sɔ. 9 Mɩɩn kan mɩn kele ɛmɔ kɛ sʋanlan mɔ yɩ́ yɩ a mmɔ man bian m'ɔ kɔ yila yɩ́ ɔ kɔ ja balasua fʋfɔlɛ'n, sʋanlan sɔ'n, anɩn ɔ'a tʋn ajaa.”

10 Mɔ Zozi menian'n-mɔ tɩlɩ ɛjɔlɛ sɔ'n, bɛ́ nwan: “Sɛ eyila nɩn anwʋn ɛjɔlɛ'n tɩ sʋa a, anɩn ɔ tɩ kpa kɛ bɛ nja man bɛ́ nwʋn.”

11 Mɔ bɛ hanlɩn sɔ'n, Zozi nwan: “Nán menian'n-mɔ kʋalaa yɛ̂ bɛ tɩ ɛjɔlɛ sɔ nɩn abʋ ɔ. Nan bɛ́ mɔ Nyanmɩan a man bɛ́ yɩ́ nwʋn tunmin'n yɛ̂ bɛ kʋala bɛ tɩ yɩ́ bʋ ɔ. 12 Ninnge dɔʋn wɔ ɛbɛlɛ, ɔ jɩjɩ melenzua'n mmie-mɔ, ɔ man bɛ ngʋala man bala ja. Mmie-mɔ wɔ ɛbɛlɛ, bɛ 'wʋ bɛ́ a, anɩn bɛ́ nwʋn tɩ man kpa. Mmie-mɔ kʋsʋ wɔ ɛbɛlɛ, bɛ sa bɛ́. Mmie-mɔ kʋsʋ wɔ ɛbɛlɛ, Anwunno Belemgbin Mân'n dunman nun, bɛ nja man bala. Sʋanlan m'ɔ sɩ fasie'n, ɔ fá síe!”

(Maakɩ 10.13-16, Luku 18.15-17)

13 Mɔ Zozi hanlɩn sɔ yuelɩ'n, menian mmie-mɔ falɩ mmatʋnman nganngan bɛ bɛlɛlɩ yɩ́ kɛ ɔ fá yɩ́ sa ɔ fúa bɛ́ nwʋn nán ɔ yéyila bɛ́ sʋ. Nan mɔ yɩ́ menian'n-mɔ nwunlin yɩ́ sɔ'n, bɛ jʋjɔlɩ bɛ́.

14 Ɛhɩ a, Zozi nwan: “Nán bɛ totua mmatʋnman'n-mɔ atɩn, bɛ yáci bɛ́ maan bɛ bála mɩ́n nwʋn. Ɔ sanlɩn kɛ Anwunno Belemgbin Mân'n, bɛ́ mɔ bɛ tɩ kɛ mmatʋnman ɛhɩ-mɔ'n y'ɔ tɩ bɛ́ dɩɛ ɔ.” 15 Zozi falɩ yɩ́ sa'n-mɔ fualɩ bɛ́ nwʋn yuelɩ, yɩ́ nzin y'ɔ fi ɛbɛlɛ ɔ hɔlɩ ɔ.

Kpafɛlɛ esikafʋɛ nɩn anwʋn ɛjɔlɛ'n

(Maakɩ 10.17-31, Luku 18.18-30)

16 Ɛhɩ, sʋanlan kʋn walɩ tʋlɩ Zozi, yɩ́ nwan: “Ngehelefʋɛ, nzu like dɩɛ kpa yɛ̂ n yɔ́ nán m'an nyan ngʋan m'ɔ le man ayuelɩɛ nɩn ɔ?”

17 M'ɔ hanlɩn sɔ'n, Zozi kɔ bisa yɩ́ kɛ: “Nzukɛ ati yɛ̂ ɛ lɛ bisa mɩ́n like m'ɔ tɩ kpa nɩn anwʋn ɛjɔlɛ ɔ? Nyanmɩan angʋnmɩn cein y'ɔ tɩ kpa ɔ. Sɛ ɛ kulo kɛ ɛ nyan ngʋan m'ɔ le man ayuelɩɛ nɩn an, anɩn di mala'n-mɔ asʋ.”

18 Kpafɛlɛ'n kɔ bisa Zozi kɛ: “Anɩn mala benin-mɔ?”

Ɛhɩ a, Zozi kɔ bua yɩ́ kɛ: “N'ɛ kun sʋanlan, n'ɛ tʋn ajaa, n'ɛ wua, n'ɛ di ato ɛ tʋ wɔ́ manngʋn bie abʋ, 19 man wɔ́ nyɩn sɔ́ wɔ́ sɩ nʋn wɔ́ nin, afɩ kulo wɔ́ manngʋn kɛ wɔ́ muonun wɔ́ nwʋn.”

20 Mɔ Zozi hanlɩn sɔ'n, kpafɛlɛ'n nwan: “M'an li mala ɛhɩ-mɔ kʋalaa asʋ. Nan nzukɛ like dɩɛ biekun y'ɔ sɛ kɛ n yɔ́ ɔ?”

21 Zozi nwan: “Sɛ ɛ kulo kɛ ɛ yue kpa yɔ bɔkɔɔ a, anɩn kɔ tɔnɩn wɔ́ ninnge'n kʋalaa mɔ ɛ le yɩ́'n. Esika'n mɔ ɛ kɔ nyan yɩ́'n, fa man ehianfʋɛ'n-mɔ, nán ɛ 'ba nyan anwʋndɩɛ dɔʋn anwunno ɛlɔ. Sɛ ɛ yɔ yɩ́ sɔ yue a, bala nán si mɩ́n sʋ.”

22 Kpafɛlɛ sɔ'n kʋsʋ a nyan yɩ́ nwʋn kpa. Nan m'ɔ tɩlɩ ɛjɔlɛ'n mɔ Zozi hanlɩn helelɩ yɩ́'n, yɩ́ lʋa bɔlɩ yɩ́ nwʋn ɔ kɔ hɔ.

23 Ɛhɩ, Zozi kɔ han kɔ hele yɩ́ menian'n-mɔ kɛ: “Mɩɩn kan yɩ́ ananhɔlɛ mɩn kele ɛmɔ kɛ sʋanlan m'ɔ kɔ nyan yɩ́ nwʋn'n, Anwunno Belemgbin Mân nɩn anun ɛlɔ ɛwʋlʋɛ yɔ sɩ kpa man yɩ́. 24 Ɛsɛ mɩɩn kan mɩn kele ɛmɔ biekun kɛ: ɔ yɔ sɩ man naan kpili'n mɔ bɛ fɛlɛ yɩ́ sʋamo'n kɛ ɔ wʋ́lʋ dɔlɔwa bɔɛ nun. Nan ɔ yɔ sɩ kpa man esikafʋɛ kʋn kɛ ɔ wʋ́lʋ Nyanmɩan Belemgbin Mân nɩn anun.”

25 Mɔ yɩ́ menian'n-mɔ tɩlɩ ɛjɔlɛ sɔ'n, ɔ sinlin bɛ́ nwʋn kpa. Bɛ́ nwan: “Sɛ ɔ tɩ sɔ a, anɩn nwan sʋanlan dɩɛ yɛ̂ ɔ kʋala Anwunno Belemgbin Mân nɩn anun kɔ ɔ?”

26 Zozi nɩanlɩn bɛ́ dede a, yɩ́ nwan: “Ɔ yɔ sɩ man menian'n-mɔ, nan ɔ nyɔ sɩ mman man Nyanmɩan.”

27 Ɛhɩ, Pɩɛlɩ kɔ jasʋ, yɩ́ nwan: “Yɛ́ mɔ y'a yaci yɛ́ ninnge'n kʋalaatin mɔ yɛ si wɔ́ sʋ'n, anɩn yɛ́ kʋsʋ yɛ́ dɩɛ tɩ sɛ?”

28 Zozi nwan: “Mɩɩn kan yɩ́ ananhɔlɛ mɩn kele ɛmɔ kɛ mɛlɛ mɔ *Mân Baa'n 'ba tanlan yɩ́ anunminnyanmʋn belemgbin bia nɩn asʋ mân fʋfɔlɛ nɩn anun'n, ɛmɔ menian bulu nʋn nnyuan'n mɔ ɛmɔ si mɩ́n sʋ'n, ɛmɔ 'ba tanlan belemgbin bia sʋ bɛ bua Izalayɛ nvilie bulu nʋn nnyuan'n ndɛɛ. 29 Ɛsɛ sʋanlan biala mɔ mɩ́n ti, ɔ kɔ yaci yɩ́ awulo, yɩ́ nianman mmelenzua anaan mmalasua, yɩ́ sɩ anaan yɩ́ nin, yɩ́ mma, anaan yɩ́ ebo, ɔ 'nyan yɩ́ nwʋn sʋ fâ ɛya, ɛsɛ ɔ 'nyan nyanmɩansʋ ngʋan m'ɔ le man ayuelɩɛ'n. 30 Nan kʋsʋ, bɛ́ mɔ kɩkaala bɛ li mʋa'n, bɛ́ dɔʋn bɛ 'ba ha sian. Yɛ̂ bɛ́ dɔʋn kʋsʋ mɔ bɛ halɩ sian'n, bɛ 'ba li mʋa.

20

Kpafʋ'n-mɔ ahatua nɩn anwʋn anyɩnndala'n

1 “Ɛ 'nwun like mɔ Anwunno Belemgbin Mân'n soman yɩ́'n: Ɛlɛhʋn kʋn mɩnlɩan kʋn kɔ jasʋ ngɛlɛmɔ tutun kpa, ɔ 'kɔ a kpʋnndɛ menian maan bɛ di junman yɩ́ divɩn ebo nɩn asʋ. 2 Bɛ́ m'ɔ nwunlin bɛ́'n, ɔ nʋn bɛ́ kɔ li cɩan kʋn junman nɩn anwʋn gua. Y'ɔ nʋn bɛ́ hɔlɩ yɩ́ divɩn ebo nɩn asʋ ɔ.

3 “Ngɛlɛmɔ dɔɛ ngʋanlan ɔ kɔ fite gua nɩn asʋ ɛlɔ biekun. Ɔ 'nɩan an, menian mmiekun-mɔ gugua gua nɩn asʋ, bɛ le man junman bɛ nni man. 4 Ɔ kɔ han kɔ hele bɛ́ kɛ: ‘Ɛmɔ kʋsʋ hɔ́ lí junman mɩ́n ebo nɩn asʋ nán yɩ́ nwʋn ahatua m'ɔ sɛ fata'n, mɩ́n 'fa mɩn man ɛmɔ.’

5 “Ɔ hanlɩn an, menian'n-mɔ kɔ tie bɛ kɔ hɔ junman nɩn elie yɩ́ ebo nɩn asʋ. Sɛnzɛjinlan nʋn nɔsʋba dɔɛ nsan, bian'n kɔ fite biekun, ɔ kɔ nwun menian mmiekun-mɔ nán ɔ'a fa bɛ́. 6 Mɔ bɛ 'kɔ a bɔ nɔsʋba dɔɛ nnun'n, ɔ kɔ nwun mmiekun-mɔ gua nɩn asʋ, nán ɔ'a bisa bɛ́ kɛ: ‘Nzukɛ ati yɛ̂ ɛmɔ gua ɛwa mgban sʋa mɔ ɛmɔ nni man junman fɩ́ɩ́'n?’

7 “Bɛ́ nwan: ‘Sʋanlan manlɩn man yɛ́ junman ti ɔ.’

“Bian'n nwan: ‘O, anɩn ɛmɔ hɔ́ lí junman mɩ́n divɩn ebo nɩn asʋ.’

8 “Nɔsʋba mɔ bɛ kpɔnzʋlɩ'n, ɔ kɔ fɛlɛ kpain'n m'ɔ nɩan yɩ́ junman nɩn asʋ'n, yɩ́ nwan: ‘Fɛfɛlɛ kpafʋ'n-mɔ kʋalaatin nán tua bɛ́ esika'n man bɛ́. Ɛ 'tua, di mʋa bɔ yɩ́ bʋ bɛ́ mɔ n valɩ bɛ́ nɔsʋba nun'n dede nán ɔ'a tʋ bɛ́ mɔ n valɩ bɛ́ ngɛlɛmɔ nun'n.’

9 “Bɛ kɔ fɛfɛlɛ bɛ́ mɔ bɛ falɩ bɛ́ dɔɛ nnun'n, bɛ kɔ tua bɛ́ cɩan kʋn junman esika'n bɛ kɔ man bɛ́. 10 Mɔ bɛ́ mɔ bɛ lili mʋa bɛ falɩ bɛ́'n 'de bɛ́ esika dɩɛ'n, bɛ jʋnlɩn kɛ ɔ 'ba hɔ yɩ́ nyunnun tala dɔɛ nnun mma'n-mɔ dɩɛ'n. Ɔ'a nyɔ man sɔ, nan cɩan kʋn junman esika nɩn ala yɛ̂ bɛ tualɩ manlɩn bɛ́ ɔ. 11 Bɛ 'de bɛ́ esika nɩn an, anɩn bɛ lɛ jʋjɔ bian'n bɛ́ konvin abʋ. 12 Bɛ́ nwan: ‘Kpafʋ ɛhɩ-mɔ mɔ b'a li junman dɔhyʋɩlɩ kʋnmgba'n, esika'n mɔ a tua bɛ́'n nʋn yɛ́ dɩɛ'n sɛ, yɛ́ mɔ yɛ jin eyua heleman ɛhɩ anun y'a li junman dede alɩɛ nɩn a fa a san'n!’

13 “Mɔ bɛ jʋjɔlɩ sɔ'n nán bian nɩn a tua a se bɛ́ nunhan kʋn kɛ: ‘Mɩ́n manngʋn, m'an nnaka man wɔ́ o. Nán cɩan kʋn junman gua'n mɔ yɛ́ nʋan sɛlɩ yɩ́ nwʋn'n yɛ̂ m'an tua m'an man wɔ́ nɩn ɔ? 14 Fa wɔ́ esika'n nán kɔ. Cɩan kʋn junman esika'n mɔ mɩɩn fa mɩn man wɔ́'n, yɩ́ kʋnmgba'n yɛ̂ mɩn 'fa mɩn man bɛ́ mɔ n valɩ bɛ́ dɔɛ nnun nɩn ɔ. 15 Mɩ́n esika ɔ, kɛ mɩn kulo kɛ mɩn yɔ yɩ́'n yɛ̂ mɩn yɔ ɔ. Anaan kɛmɔ m'an yɔ sian mma'n-mɔ kpa'n, ɔ yɔ wɔ́ ɛya ɔ?’ ”

16 Ɛhɩ, Zozi kɔ han kɔ tʋ sʋ kɛ: “Bɛ́ mɔ bɛ li sian'n, bɛ 'di mʋa yɛ̂ bɛ́ mɔ bɛ li mʋa'n, bɛ 'di sian.”

Zozi 'ba bɔ yɩ́ ewue'n nʋn yɩ́ etinnge nɩn asʋ biekun

(Maakɩ 10.32-34, Luku 18.31-34)

17 Ɛhɩ anzin, mɔ Zozi 'kɔ Zoluzalɛmʋn'n, atunnun, ɔ kɔ fɛlɛ yɩ́ menian bulu nʋn nnyuan nɩn ahanmɩan, ɔ kɔ han kɔ hele bɛ́ kɛ: 18 “Ɛmɔ tíe, yɛ lɛ kɔ Zoluzalɛmʋn. Sɛ yɛ ju ɛlɔ a, bɛ 'ba yɩ *Mân Baa'n bɛ man Nyanmɩan *tɛɛyɩfʋɛ mgbain'n-mɔ, ɔ nʋn *mala nɩn asʋ mgbain'n-mɔ maan bɛ kun yɩ́. 19 Bɛ 'fa yɩ́ bɛ man bɛ́ mɔ bɛ tɩ man Zufʋ'n maan bɛ gʋlʋ yɩ́ nwʋn, bɛ fin yɩ́ mgbele bɛ bʋbɔ yɩ́ kʋlʋwa nɩn asʋ. Ɔ wu a, yɩ́ cɩan nsan nɩn asʋ, ɔ 'tinnge.”

Zʋakɩ nʋn Zʋan anin'n 'ba sɛlɛ Zozi like

(Maakɩ 10.35-45)

20 Ɛhɩ, Zebede amma'n-mɔ anin nʋn bɛ́ walɩ Zozi anwʋn ɛbɛlɛ. Ɔ kɔ kʋtʋ yɩ́ nyunnun ɔ kɔ sɛlɛ yɩ́ kɛ ɔ yɔ́ like kʋn mán yɩ́.

21 Zozi kɔ bisa yɩ́ kɛ: “Nzukɛ yɛ̂ ɛ kulo kɛ n yɔ́ m mán wɔ́ ɔ?”

Balasua'n nwan: “Mɩ́n mma nnyuan ɛhɩ-mɔ mɔ bɛ wɔ ɛwa'n, cɩan mɔ ɛ kɔ kaci belemgbin'n, man kʋn tánlan wɔ́ sa fama sʋ, man kʋn'n kʋsʋ tánlan wɔ́ sa bɛ̂ sʋ.”

22 Mɔ balasua'n hanlɩn ɛhɩ'n, Zozi nwan: “Like'n mɔ ɛmɔ lɛ kpʋnndɛ'n, ɛmɔ nzɩ man. Asʋ kangɔ'n mɔ mɩn 'ba nʋn nun'n, ɛmɔ kɔ hʋala nun nʋn ɔ?”

Bɛ́ nwan: “Yuo, yɛ kɔ hʋala nun nʋn.”

23 Zozi nwan: “Ɔ tɩ ananhɔlɛ kɛ ɛmɔ 'ba nʋn mɩ́n kangɔ nɩn anun, nan kʋsʋ m'ɔ tɩ mɩ́n fama sʋ, anaan mɩ́n bɛ̂ sʋ ɛtanlan'n, nán mɩ́n yɛ̂ mɩn fa menian'n-mɔ mɩn sie ɛbɛlɛ ɔ. Nan bɛ́ mɔ mɩ́n Sɩ a sesie a man bɛ́'n yɛ̂ ɔ 'fa bɛ́ sie ɛbɛlɛ ɔ.”

24 Mɔ yɩ́ menian bulu ɛhɩnlɩn-mɔ tɩlɩ ɛjɔlɛ sɔ'n, bɛ fɛlɩ anianman nnyuan nɩn anwʋn ɛya. 25 Ɛhɩ, Zozi kɔ fɛlɛ bɛ́ kʋalaatin ɔ kɔ han kɔ hele bɛ́ kɛ: “Ɛmɔ sɩ kɛ mân nɩn anun mmelemgbin'n-mɔ, ɔ nʋn bɛ́ mgbain'n-mɔ, bɛ kele bɛ́ menian'n-mɔ yalɛ bɛ sisi bɛ́. 26 Nan ɛmɔ afian ɛwa dɩɛ, ɔ tɩ man sɔ. Ɛmɔ afian, m'ɔ kulo kɛ ɔ kaci kpain'n, ɔ káci ɛmɔ akʋa. 27 Ɛmɔ nunhan m'ɔ kulo kɛ ɔ di ɛmɔ anyunnun'n, ɔ yɔ́ ɛmɔ kanga. 28 Ɛhɩ ati, *Mân Baa'n, ɔ'a mma man kɛ ɔ 'ba maan bɛ sʋ yɩ́, nan yɩ́ muonun ɔ walɩ menian'n-mɔ ɛsʋ́ɛ nán ɔ'a fa yɩ́ ngʋan'n ɔ'a le menian dɔʋn ati.”

Zozi 'ba man anyɩnsinlinwafʋɛ nnyuan nwun asɩ

(Maakɩ 10.46-52, Luku 18.35-43)

29 Mɔ bɛ fi Zeliko kulo nɩn anun bɛ 'fite'n, menian dɔʋn kpa sili bɛ́ sʋ. 30 Anɩn anyɩnsinlinwafʋɛ nnyuan gua atɩn nɩn anʋan ɛbɛlɛ. Mɔ bɛ tɩlɩ kɛ Zozi lɛ sɩn'n, bɛ kɔ tɩan nun, bɛ́ nwan: “Yɛ́ Mɩn, belemgbin *Davidi Awa, nwun yɛ́ nwʋn anwunnvoe!”

31 Menian'n-mɔ kɔ totua bɛ́ kɛ bɛ múan bɛ́ nʋan. Bɛ 'totua bɛ́ a, anɩn bɛlɛ mɔ bɛ lɛ tɩan nun kpa, bɛ́ nwan: “Yɛ́ Mɩn, belemgbin Davidi Awa, nwun yɛ́ nwʋn anwunnvoe!”

32 Zozi kɔ jinlan ɔ kɔ fɛlɛ bɛ́, ɔ kɔ bisa bɛ́ kɛ: “Nzu yɛ̂ ɛmɔ kulo kɛ n yɔ́ m mán ɛmɔ ɔ?”

33 Bɛ́ nwan: “Yɛ́ Mɩn, yɔ maan yɛ nwún asɩ.”

34 Bɛ́ nwʋn kɔ yɔ Zozi koun. Ɔ kɔ fa yɩ́ sa'n kɔ fua bɛ́ nyɩn'n. Ɛbɛlɛ ala, bɛ kɔ nwun asɩ yɛ̂ bɛ sili yɩ́ sʋ ɔ.

21

Zozi 'ba wʋlʋ Zoluzalɛmʋn kulo nɩn anun

(Maakɩ 11.1-11, Luku 19.28-40, Zʋan 12.12-19)

1 Zozi nʋn yɩ́ menian'n-mɔ, bɛ kɔ a dede bɛ kɔ ju kulo'n mɔ bɛ fɛlɛ yɩ́ Bɛtɩfaze nɩn asʋ. Kulo sɔ'n mantan Zoluzalɛmʋn. Bɛ kɔ bɔ nun *Olivʋ bʋka nɩn asʋ. Ɛbɛlɛ, Zozi kɔ sʋan yɩ́ menian'n-mɔ anun nnyuan, 2 yɩ́ nwan: “Ɛmɔ hɔ́ kulo'n m'ɔ wɔ ɛmɔ anyunnun ɛlɔ nɩn asʋ. Mɔ ɛmɔ 'fite kulo nɩn asʋ ɛbɛlɛ ala'n, ɛmɔ 'ba nwun kɛ afunlunmun bɩlɩɛ kʋn nʋn yɩ́ wa mɩnnda ɛbɛlɛ. Ɛmɔ nyánnjɩ bɛ́ bɛ bɛ́lɛ mɩ́n. 3 Sɛ sʋanlan bie bisa ɛmɔ ɛjɔlɛ a, ɛmɔ hán kɛ: ‘Yɛ́ Mɩn a hian yɩ́ nwʋn.’ Ɛmɔ kan sɔ a, bɛ 'ba yaci ɛmɔ maan bɛ fa bɛ́ bɛ ba.”

4 Ɔ man ɛjɔlɛ'n mɔ Nyanmɩan kpɔmanfʋɛ'n hanlɩn'n kpɩnlɩn sʋ:

5 Nyanmɩan nwan: Kan kele Siʋn amma'n-mɔ,

ɛmɔ nɩ́an, ɛmɔ belemgbin'n tɩ afunlunmun sʋ.

Yɩ́ ahʋnlɩn la asɩ ɔ lɛ ba ɛmɔ anwʋn ɛlɔ

ɔ tɩ afunlunmun baa kʋn asʋ.

6 Mɔ Zozi manlɩn bɛ́ ngalɩɛ sɔ'n yuelɩ'n, yɛ̂ yɩ́ menian nnyuan'n hɔlɩ ɔ. Like'n mɔ Zozi helelɩ bɛ́ kɛ bɛ yɔ́'n, bɛ yɔlɩ. 7 Bɛ kɔ fa afunlunmun'n nʋn yɩ́ wa'n bɛ kɔ a. Bɛ kɔ yɩyɩ bɛ́ taladɩɛ'n-mɔ bɛ kɔ gua bɛ́ sʋ, yɛ̂ Zozi fʋlɩ tanlanlɩn afunlunmun baa nɩn asʋ ɔ. 8 Menian dɔʋn kpa kɔ yɩyɩ bɛ́ taladɩɛ'n bɛ kɔ sɩsɛ yɩ́ atɩn nɩn anun. Mmie-mɔ kʋsʋ kɔ kpɩkpɛ aye malɛ bɛ kɔ sɩsɛ yɩ́ atɩn nɩn anun. 9 Bɛ́ mɔ bɛ li bɛ́ nyunnun'n ɔ nʋn bɛ́ mɔ bɛ li Zozi anzin'n kɔ bɔ kɔ sulo. Bɛ́ nwan:

“Hozanna!

Nyila hán belemgbin *Davidi Awa'n!

Nyila hán sʋanlan ɛhɩ m'ɔ lɛ ba wɔ yɛ́ Mɩn dunman nun'n!

Hozanna!

Nyila hán Nannan Nyanmɩan m'ɔ wɔ anwunno anwunno ɛlɔ'n!”

10 Mɔ Zozi 'wʋlʋ Zoluzalɛmʋn kulo nɩn anun'n, kulo bɔndɩn'n kɔ kpusu. Menian'n-mɔ kɔ bisa kɛ: “Nwan sʋanlan dɩɛ ɔ?”

11 Meninsʋnman'n nwan: “Nyanmɩan kpɔmanfʋɛ Zozi m'ɔ fi Galile kulo'n mɔ bɛ fɛlɛ yɩ́ Nazalɛtɩ nɩn asʋ nɩn ɔ.”

Zozi 'ba fʋan bɛ́ mɔ bɛ lɛ di gua

Nyanmɩan awulo nɩn anun'n

(Maakɩ 11.15-19, Luku 19.45-48, Zʋan 2.13-22)

12 Zozi kɔ wʋlʋ Nyanmɩan awulo nɩn anun, ɔ kɔ fʋan bɛ́ kʋalaa mɔ bɛ lɛ di gua nun'n. Ɔ kɔ han bɛ́ mɔ bɛ kaci esika'n tɔbɩlɩ'n-mɔ kɔ gua. Bɛ mɔ bɛ lɛ tɔnɩn mɔlɔnʋnman'n, ɔ kɔ han bɛ́ bia'n-mɔ kɔ gua. 13 M'ɔ hanlɩn bɛ́ ninnge'n-mɔ gualɩ yuelɩ'n, yɩ́ nwan: “Nyanmɩan Anʋan Ɛjɔlɛ'n lɛ kele kɛ: Bɛ 'ba fɛlɛ mɩ́n sua'n mmʋtʋɛ sua. Nan ɛmɔ dɩɛ, ɛmɔ a fa a kaci awue sua!”

14 Anyɩnsinlinwafʋɛ, ɔ nʋn bɛ́ mɔ bɛ tia bɛ tɔ sʋ'n mmie-mɔ kɔ a Nyanmɩan awulo nɩn anun, Zozi anwʋn ɛbɛlɛ. Zozi kɔ man bɛ́ nwʋn kɔ sa. 15 Nan mɔ Nyanmɩan *tɛɛyɩfʋɛ'n-mɔ, ɔ nʋn *mala nɩn asʋ mgbain'n-mɔ nwunlin asinbɛnwʋn ninnge'n mɔ Zozi yɔlɩ'n, ɔ nʋn mmatʋnman'n-mɔ mɔ anɩn bɛ lɛ tɩan Nyanmɩan awulo nɩn anun bɛ́ kan kɛ: “Anunminnyanmʋn hán belemgbin *Davidi Awa'n!”, Zozi anwʋn kɔ yɔ bɛ́ ɛya.

16 Ɛhɩ, bɛ kɔ bisa Zozi kɛ: “Asʋ ɛ tɩ ɛjɔlɛ'n mɔ bɛ lɛ kan'n?”

Zozi nwan: “Yuo o. Ɛhɛlɛ Ɛjɔlɛ nwan: A fa ayɛ ɛyɩɛ nɩn a wula mmatʋnman'n-mɔ nʋn adɔman'n-mɔ anʋan. Ɛjɔlɛ sɔ'n-mɔ, asʋ ɛmɔ kɩnngalɩ man yɩ́ lé ɔ?”

17 M'ɔ hanlɩn sɔ yuelɩ'n, ɔ kɔ yaci bɛ́ ɛbɛlɛ ɔ fi kulo nɩn anun ɔ kɔ fite ɔ kɔ hɔ kɔ la Betanin kulo nɩn asʋ.

Zozi 'ba bɔ figi baka kʋn sasan

(Maakɩ 11.12-14,20-24)

18 Alɩ́ɛ hɩnlɩn mɔ Zozi 'sa ba Zoluzalɛmʋn'n, ɛhɔɛ kɔ hun yɩ́. 19 Ɔ kɔ nwun *figi baka kʋn atɩn nɩn anʋan, ɔ kɔ hɔ yɩ́ bʋ. Ɔ juli ɛbɛlɛ a, nyâ ngʋnmɩn, ɔ ngɔ nyan baa sʋ. Ɛhɩ, ɔ kɔ se figi baka'n kɛ: “Ɔ fi ɛnɛ m'ɔ kɔ'n, ɛ nzu man baa fɩ́ɩ́ kʋ́n lé.” Ɛbɛlɛ ala, figi baka'n kɔ yue yʋɩ bɔkɔɔ.

20 Mɔ yɩ́ menian'n-mɔ nwunlin yɩ́ sɔ'n, ɔ sinlin bɛ́ nwʋn. Bɛ kɔ bisa Zozi kɛ: “Nan ɔ yɔ sɛ mɔ figi baka nɩn a yue yʋɩ kɩkaala'n?”

21 Zozi nwan: “Mɩɩn kan yɩ́ ananhɔlɛ mɩn kele ɛmɔ kɛ sɛ ɛmɔ le dedi mɔ ɛmɔ dedi'n jin yɩ́ ja nun'n, mɔ m'an yɔ figi baka ɛhɩ'n, ɛmɔ 'ba hʋala yɩ́ yɔ, ɛsɛ bɔbɔ sɛ ɛmɔ se bʋka ɛhɩ kɛ: ‘Tu wɔ́ bʋ ɛwa, tutu kɔ tɔ jenvie nɩn anun’ an, ɔ 'kɔ. 22 Sɛ ɛmɔ le dedi a, like biala mɔ ɛmɔ kɔ bisa yɩ́ mmʋtʋɛ nɩn anun'n, ɛmɔ asa 'kan yɩ́.”

Zozi tunmin'n m'ɔ le yɩ́'n

(Maakɩ 11.27-33, Luku 20.1-8)

23 Zozi kɔ wʋlʋ Nyanmɩan awulo nɩn anun, ɔ kɔ hehele menian'n-mɔ Nyanmɩan Anʋan Ɛjɔlɛ'n. Nyanmɩan *tɛɛyɩfʋɛ mgbain'n-mɔ nʋn Zufʋ mgbain'n-mɔ kpʋlɩ Zozi, bɛ́ nwan: “Tunmin benin yɛ̂ ɛ le yɩ́ ɛ yɔ ninnge sʋa-mɔ ɔ? Nwan sʋanlan dɩɛ y'ɔ manlɩn wɔ́ yɩ́ nwʋn atɩn ɔ?”

24 Zozi nwan: “Mɩn 'bisa ɛmɔ kosuan kʋn. Sɛ ɛmɔ tu yɩ́ nʋan an, mɩ́n kʋsʋ mɩn 'kele ɛmɔ sʋanlan'n m'ɔ man mɩ́n tunmin maan mɩn yɔ ninnge sʋa-mɔ'n. 25 Nyanmɩan y'ɔ sʋanlɩn Zʋan kɛ ɔ sɔ́nɩn menian'n-mɔ ɔ, anaan kulo menian'n-mɔ yɛ̂ bɛ sʋanlɩn yɩ́ ɔ?”

Mɔ Zozi bisalɩ bɛ́ kosuan sɔ'n, akpʋlʋwa tɔlɩ bɛ́ afian ɛlɔ. Bɛ́ nwan: “Sɛ yɛ kan kɛ Nyanmɩan yɛ̂ ɔ sʋanlɩn yɩ́ a, ɔ 'ba bisa yɛ́ kɛ: ‘Nan nzukɛ ati yɛ̂ ɛmɔ a nne man yɩ́ b'a nni man'n?’ 26 Nan sɛ yɛ kan kɛ: ‘Menian'n-mɔ yɛ̂ bɛ sʋanlan yɩ́’ a, meninsʋnman'n 'fɛ yɛ́ nwʋn ɛya. Afɩ bɛ́ kʋalaa bɛ de bɛ di kɛ Zʋan tɩ Nyanmɩan kpɔmanfʋɛ.”

27 Ɛhɩ a, bɛ kɔ bua Zozi kɛ: “Yɛ nzɩ man.”

Zozi kʋsʋ nwan: “Sɛ ɛmɔ nzɩ man an, mɩ́n kʋsʋ mɩn ngan man sʋanlan'n m'ɔ man mɩ́n tunmin maan mɩn yɔ ninnge sɔ'n-mɔ'n mɩn ngele man ɛmɔ.”

Mmatʋnman nnyuan nɩn anwʋn anyɩnndala'n

28 Ɛsɛ Zozi nwan: “Ɛmɔ tíe. Anɩn bian kʋn le yɩ́ mma nnyuan. Cɩan kʋn, ɔ kɔ han kɔ hele nunhan kpain'n kɛ: ‘Mɩ́n wa, ɛnɛ, kɔ divɩn ebo nɩn asʋ ɛlɔ kɔ li junman.’

29 “Batʋnman'n tua se yɩ́ sɩ kɛ: ‘Mɩn ngɔ man.’ Ɔ tɩ ɛbɛlɛ dede yɩ́ nzin hyɛlɩ, ɔ kɔ jasʋ ɔ kɔ hɔ ebo nɩn asʋ.

30 “Sɩɛ'n kɔ han ɛjɔlɛ kʋnmgba sɔ'n ɔ kɔ hele yɩ́ wa kutua'n. Ɔ hanlɩn an, yɩ́ wa'n nwan: ‘Baba, m'an tɩ, mɩn 'kɔ.’ Baa'n ngɔ hɔ man ebo nɩn asʋ.

31 “Anɩn mmatʋnman nnyuan'n, benin y'ɔ yɔlɩ yɩ́ sɩ ehulo like ɔ?”

Bɛ́ nwan: “Nunhan kpain nɩn ɔ.”

Ɛhɩ, Zozi nwan: “Mɩɩn kan yɩ́ ananhɔlɛ mɩn kele ɛmɔ kɛ, bɛ́ mɔ bɛ dide ajule'n, ɔ nʋn tutu'n-mɔ, bɛ 'di mʋa ɛmɔ anyunnun Nyanmɩan Belemgbin Mân nɩn anun ɛlɔ. 32 Ɔ sanlɩn kɛ Zʋan walɩ, ɔ helelɩ ɛmɔ atɩn kpa'n, nan ɛmɔ a nva man sʋ. Nan bɛ́ mɔ bɛ dide ajule'n, ɔ nʋn tutu'n-mɔ, bɛ́ dɩɛ, bɛ lelɩ yɩ́ bɛ lili. Ɛmɔ a nwun kɛ menian sɔ'n-mɔ kʋalaa a le yɩ́ a li. Nan ɛmɔ dɩɛ, ɛmɔ a nnun man bɛ́ nwʋn b'a ngaci man bɛ́ abalabɔ'n, b'a nne man yɩ́ b'a nni man.”

Divɩn ebo nɩn anwʋn anyɩnndala'n

(Maakɩ 12.1-12, Luku 20.9-19)

33 “Ɛmɔ tíe anyɩnndala kʋn biekun. Anɩn bian kʋn le yɩ́ divɩn ebo. Ɔ kɔ le yɩ́ nwʋn. Ɔ kɔ fun kunman kʋn m'ɔ hyuhyuin yɩ́ nzan'n gua nun ɔ. Ɔ kɔ si sua hyilili kʋn sʋ. Sua sɔ'n tɩ kannganlaun. Bɛ fʋ sʋ bɛ sisa ebo'n. M'ɔ yuelɩ'n, ɔ kɔ fa ebo'n kɔ wula kpafʋ-mɔ asa nun. Yɛ̂ ɔ hɔlɩ yɩ́ atɩn ɔ. 34 Ɔ wɔ ɛbɛlɛ dede mɔ divɩn nɩn ɛtɩɛ'n tɛmʋn juli'n, bian'n kɔ sʋan yɩ́ ngʋa'n-mɔ kɛ bɛ hɔ́ kpafʋ'n-mɔ anwʋn ɛlɔ, bɛ hɔ́ lé yɩ́ dɩɛ'n bɛ bɛ́lɛ yɩ́.

35 “Kpafʋ'n-mɔ kɔ hyɩ bian'n ngʋa'n-mɔ bɛ kɔ bʋ kʋn, bɛ kɔ hun kʋn, bɛ kɔ tʋtʋ nunhan kʋn kʋsʋ ɛbʋɛ bɛ kɔ hun yɩ́. 36 Ɛsɛ bian'n kɔ sʋan yɩ́ ngʋa'n mmiekun-mɔ dɔʋn bɛ talalɩ alimʋa dɩɛ'n-mɔ. Ɛsɛ kpafʋ-mɔ kɔ yɔ bɛ́ kɛ bɛ yɔlɩ ɛhɩnlɩn-mɔ'n. 37 Sian dɩɛ, bian'n kɔ sʋan yɩ́ muonun yɩ́ wa'n bɛ́ nwʋn ɛlɔ. Yɩ́ nwan: ‘Kɛmɔ ɔ tɩ mɩ́n kunnun baa'n, mɩn de mɩn di kɛ bɛ 'ba man yɩ́ anyɩnnzɔ.’

38 “Nan mɛlɛ mɔ bɛ nwunlin bian nɩn awa'n, bɛ́ nwan: ‘Bɛ nɩ́an, bian ɛhɩ m'ɔ lɛ ba'n, cɩan bie dede yɩ́ dein yɛ̂ ɔ 'di ajâ'n ɔ fa ebo nɩn ɔ. Yɩ́ ti, bɛ mán yɛ hún yɩ́ yɛ fá ebo'n.’ 39 Ɛhɩ a, bɛ kɔ hyɩ bian nɩn awa'n bɛ nʋn yɩ́ kɔ hɔ ebo nɩn anʋan ɛlɔ bɛ kɔ hun yɩ́.

40 “Nan sɛ bian'n m'ɔ le ebo'n ba a, kpafʋ sɔ'n-mɔ, nzu yɛ̂ ɛmɔ de di kɛ ɔ 'yɔ bɛ́ ɔ?”

41 Bɛ́ nwan: “Ɔ nnwun man bɛ́ nwʋn anwunnvoe, ɔ 'kun kpafʋ ati anun ɛtɛ sɔ'n-mɔ ɔ fa yɩ́ ebo'n wula menian nvʋfɔlɛ asa nun. Tɛmʋn'n ju nán bɛ 'tɩ ebo nɩn an, anɩn bɛ yɩ yɩ́ dɩɛ bɛ bɛlɛ yɩ́.”

42 Zozi nwan: “Ɛhɛlɛ Ɛjɔlɛ nɩn anun ɛjɔlɛ kpɔlɛ ɛhɩ, asʋ ɛmɔ kɩnngalɩ man yɩ́ lé ɔ?

Ɛbʋɛ'n mɔ bɛ́ mɔ bɛ lɛ si sua nɩn a ju a tʋ'n,

yɩ́ yɛ̂ ɔ'a kaci ayialɩɛ nɩn asʋ ɛbʋɛ cɩnnjɩn kpa nɩn ɔ.

Like mɔ yɛ́ Mɩn a yɔ nɩn anɩn.

Ɔ tɩ ɛnyɩnmɩan like wɔ yɛ́ nyɩnsʋ!”

43 Zozi kɔ han kɔ tʋ sʋ kɛ: “Ɛhɩ ati, mɩɩn kan mɩn kele ɛmɔ kɛ Nyanmɩan Belemgbin Mân'n, bɛ 'tʋa ɛmɔ bɛ de bɛ man menian mɔ b'a nun bɛ́ nwʋn mɔ bɛ bɔ bala m'ɔ sɔ Nyanmɩan anyɩn'n. [ 44 Sʋanlan biala m'ɔ kɔ tɔ ɛbʋɛ sɔ nɩn asʋ'n, yɩ́ nun 'tɩtɩ. Sʋanlan kʋsʋ mɔ ɛbʋɛ sɔ'n kɔ tɔ yɩ́ sʋ'n, ɔ 'nunkun yɩ́.”]

45 Mɔ Zozi buli anyɩnndala sɔ'n, Nyanmɩan *tɛɛyɩfʋɛ mgbain'n-mɔ nʋn *Falisifʋɛ'n-mɔ nwunlin kɛ bɛ́ nwʋn ɛjɔlɛ yɛ̂ Zozi lɛ kan ɔ. 46 Ɛhɩ ati, bɛ kpʋnndɛlɩ atɩn mɔ bɛ 'sɩn sʋ bɛ cɩ yɩ́. Nan kʋsʋ, meninsʋnman'n dunman nun, bɛ sulo, bɛ kɔ yaci bɛ kɔ hɔ. Ɔ sanlɩn kɛ menian'n-mɔ bu Zozi kɛ Nyanmɩan kpɔmanfʋɛ.

22

Atɔnvɔlɛ alɩɛ nɩn anwʋn anyɩnndala'n

(Luku 14.15-24)

1 Zozi buli anyɩnndala mmiekun-mɔ dɔʋn ɔ helelɩ bɛ́. Yɩ́ nwan: 2 “Anwunno Belemgbin Mân'n tɩ kɛ belemgbin kʋn m'ɔ lɛ man yɩ́ wa belenzua kʋn fa yɩ́ yɩ atɔnvɔlɛ ɔ. 3 Ɔ kɔ sʋan yɩ́ ngʋa'n-mɔ kɛ bɛ hɔ́ fɛ́lɛ bɛ́ m'ɔ tʋlɩ yɩ́ sa fɛlɛlɩ bɛ́'n kɛ b'a sesie alɩɛ nɩn a yue. Bɛ hɔlɩ fɛlɛlɩ bɛ́ a, menian sɔ'n-mɔ fɩ́ɩ́ ngɔ a man.

4 “Ɔ kɔ sʋan yɩ́ ngʋa'n mmiekun-mɔ, yɩ́ nʋan la bɛ́ nʋan nun, yɩ́ nwan: ‘Ɛmɔ sé bɛ́ kɛ: M'an hun mɩ́n nnalɛ'n-mɔ nʋn naan'n-mɔ mɔ b'a lɔ kpa'n. M'an sesie alɩɛ nɩn a yue. Yɩ́ ti, ɛmɔ bála atɔnvɔlɛ nɩn abʋ.’

5 “Bɛ hɔlɩ fɛlɛlɩ bɛ́ a, menian sɔ'n-mɔ ngɔ kpinlin belemgbin anwʋn. Ɛhɩ jasʋ a, ɔ lɛ kɔ yɩ́ ebolo, ɛhɩ jasʋ a, ɔ lɛ kɔ a tɔnɩn yɩ́ ninnge. 6 Mmie-mɔ kʋsʋ kɔ sɔ ngʋa'n-mɔ bɛ kɔ hele bɛ́ yalɛ dede bɛ kɔ hun bɛ́. 7 Mɔ belemgbin'n tɩlɩ ɛjɔlɛ sɔ'n, ɔ kɔ fɛ ɛya. Ɔ kɔ sʋan yɩ́ nzalafʋ'n-mɔ kɛ bɛ hɔ́ hún kodiawu sɔ'n-mɔ ɛsɛ bɛ yála bɛ́ kulo'n.

8 “Mɔ ɛhɩ tɩlɩ yɩ́ nwʋn'n, ɔ kɔ han kɔ hele yɩ́ ngʋa'n-mɔ kɛ: ‘Atɔnvɔlɛ alɩɛ nɩn a bɩn. Nan bɛ́ mɔ n vɛlɛlɩ bɛ́'n, bɛ́ fɩ́ɩ́ b'a mma man. 9 Yɩ́ ti, ɛmɔ hɔ́ gua nɩn asʋ ɛlɔ, sʋanlan biala mɔ ɛmɔ kɔ nwun yɩ́'n, ɛmɔ fɛ́lɛ yɩ́.’ 10 Ngʋa'n-mɔ kɔ hɔ gua nɩn asʋ. Bɛ́ kʋalaa mɔ bɛ nʋn bɛ́ yialɩ'n, ati anun ɛtɛ o, ati anun kpa o, bɛ kɔ fɛlɛ bɛ́ dede atɔnvɔlɛ sua'n kɔ yi tɛkɛɛ.

11 “Belemgbin'n kɔ wʋlʋ sua nɩn anun, ɔ kɔ nɛnɩan bɛ́ mɔ bɛ gugua tɔbɩlɩ nɩn anwʋn bɛ lɛ didi'n. Ɔ 'nɩan an, anɩn sʋanlan kʋn tɩ ɛbɛlɛ. Sʋanlan sɔ'n wula man atɔnvɔlɛ taladɩɛ'n bie. 12 Belemgbin'n kɔ bisa yɩ́ kɛ: ‘Mɩ́n manngʋn, ɛ yɔlɩ sɛ mɔ ɛ wʋlʋlɩ ɛwa, kʋsʋ afɩ ɛ wula man atɔnvɔlɛ taladɩɛ'n bie'n?’ Bian'n ngɔ hʋala man ɛjɔlɛ fɩ́ɩ́ kan.

13 “Ɛhɩ, belemgbin'n kɔ han kɔ hele yɩ́ ngʋa'n-mɔ kɛ: ‘Ɛmɔ cɩ́cɩ yɩ́ ja'n nʋn yɩ́ sa'n-mɔ bɛ tʋ́ yɩ́ awosin nɩn anun ɛlɔ gua nɩn asʋ. Ɛlɔ yɛ̂ ɔ 'sun ɛsɛ ɔ 'kʋan yɩ́ je nɩn ɔ.’ ”

14 Zozi kɔ han kɔ tʋ sʋ kɛ: “B'a fɛlɛ menian dɔʋn, nan kʋsʋ kaan bie yɛ̂ bɛ 'fa bɛ́ ɔ.”

Sezaa ajule'n

(Maakɩ 12.13-17, Luku 20.20-26)

15 Ɛhɩ, *Falisifʋɛ'n-mɔ hɔlɩ yialɩ bɛ kpʋnndɛlɩ kosuan mɔ sɛ bɛ bisa Zozi a, ɔ kʋala kɛ ɔ fʋn ɔ tɔ bɛ́ ngaa nɩn anun'n. 16 Bɛ kɔ sʋan bɛ́ menian'n mmie-mɔ, ɔ nʋn belemgbin *Elɔdɩ menian dɩɛ'n mmie-mɔ Zozi anwʋn ɛlɔ, kɛ bɛ hɔ́ bisa yɩ́ kɛ: “Kpain, yɛ sɩ kɛ wɔ́ dɩɛ ɛ kan ananhɔlɛ. Like mɔ Nyanmɩan kulo kɛ sʋanlan yɔ'n, ɛ kele yɩ́ ananhɔlɛ. Ajʋnlɩn mɔ menian'n-mɔ kɔ fa'n, ɛ nzulo man yɩ́ nzin. Afɩ ɛ nnɩan man sʋanlan nyunnun ɛ mmua man yɩ́ ndɛɛ. 17 Yɩ́ ti, wɔ́ dɩɛ m'ɔ wɔ wɔ́ ti anun'n, kan maan yɛ tɩ́. Asʋ yɛ́ mala'n kele kɛ yɛ túa ajule anaan nán yɛ tua yɛ man belemgbin Sezaa ɔ?”

18 Nan mɔ Zozi nwunlin bɛ́ ajʋnlɩn ɛtɛ'n, ɔ kɔ bisa bɛ́ kɛ: “Apoo mma, nzukɛ ati yɛ̂ ɛmɔ lɛ sɔ mɩ́n nɩan ɔ? 19 Esika'n mɔ ɛmɔ fa tua Sezaa ajule'n, ɛmɔ fá bie bɛ mán n nɩ́an.” Bɛ kɔ fa kʋn bɛ kɔ bɛlɛ yɩ́. 20 Bɛ nʋn yɩ́ walɩ a, yɩ́ nwan: “Nwan nvoninnin ɔ nʋn nwan dunman dɩɛ yɛ̂ ɔ wɔ sʋ ɔ?”

21 Bɛ́ nwan: “Belemgbin Sezaa ɔ.”

Ɛhɩ a, Zozi nwan: “Like m'ɔ tɩ́ Sezaa dɩɛ'n, ɛmɔ fá mán Sezaa yɛ̂ m'ɔ tɩ Nyanmɩan kʋsʋ dɩɛ'n, ɛmɔ fá mán Nyanmɩan.”

22 Zozi mmua sɔ'n mɔ bɛ tɩlɩ'n sinlin bɛ́ nwʋn. Bɛ yacili yɩ́ ɛbɛlɛ yɛ̂ bɛ hɔlɩ ɔ.

Ewuetinnge nɩn anwʋn kosuan'n

(Maakɩ 12.18-27, Luku 20.27-40)

23 Cɩan kʋnmgba sɔ'n, *Sadusifʋɛ'n-mɔ mɔ bɛ́ nwan ewuetinnge nnʋn man ɛbɛlɛ'n, bɛ́ mmie-mɔ kɔ a Zozi anwʋn ɛbɛlɛ. Bɛ kɔ bisa yɩ́ kosuan kɛ: 24 “Kpain, ɛ 'nwun ɛjɔlɛ mɔ Moyizɩ a han'n: ‘Sɛ belenzua kʋn ja bala nán ɔ nʋn yɩ́ b'a nwʋ man baa fɩ́ɩ́ dede nán belenzua'n wu a, yɩ́ nianman'n di kɛ ɔ ja bala'n, nán ɔ nʋn yɩ́ wʋ baa bɛ man yɩ́ nianman'n mɔ ɔ'a wu'n.’ 25 Ɛhɩ, anɩn anianman nsʋ wɔ yɛ́ afian ɛwa. Nunhan kpain'n jalɩ balasua kʋn, ɔ nʋn yɩ́ a nwʋ man baa fɩ́ɩ́ dede ɔ kɔ wu. Yɩ́ nzin baa'n kɔ ja balasua sɔ'n. 26 Yɩ́ kʋsʋ ɔ nʋn yɩ́ b'a nwʋ man baa fɩ́ɩ́ dede ɔ kɔ wu, yɩ́ nzin baa dɩɛ'n kɔ fa bala'n. Ɔ nʋn yɩ́ b'a nwʋ man baa fɩ́ɩ́ dede yɩ́ kʋsʋ ɔ kɔ wu. Bɛ le yɩ́ sɔ dede bɛ́ menian nsʋ'n kʋalaa bɛ kɔ ja balasua kʋnmgba'n dede ɔ kɔ yia. Bɛ́ fɩ́ɩ́ bɛ nʋn yɩ́ a nwʋ man baa dede bɛ́ kʋalaa bɛ́ kɔ yue wu. 27 Yɩ́ nzin, balasua'n kʋsʋ kɔ wu. 28 Ewuetinnge cɩan'n, bɛ́ menian nsʋ'n, nunhan benin yɛ̂ balasua'n tɩ yɩ́ dɩɛ ɔ? Afɩ bɛ́ kʋalaa b'a ja yɩ́ bie.”

29 Bɛ́ kosuan sɔ nɩn anwʋn, Zozi kɔ bua bɛ́ kɛ: “Ɛmɔ a fʋn, ɔ sanlɩn kɛ ɛmɔ nzɩ man Ɛhɛlɛ Ɛjɔlɛ'n nʋn Nyanmɩan tunmin'n. 30 Afɩ ewuetinnge cɩan'n, mmelenzua'n-mɔ ngɔ ja man mmalasua kʋ́n, mmalasua'n-mɔ kʋsʋ ngɔ ja man mmelenzua kʋ́n. Nan bɛ́ kʋalaa bɛ 'kaci kɛ nyanmɩansʋ mmɔfʋɛ'n-mɔ. 31 Ewuetinnge nɩn anwʋn ɛjɔlɛ'n mɔ Nyanmɩan Kpili hanlɩn helelɩ ɛmɔ'n, ɛmɔ kɩnngalɩ man yɩ́ lé ɔ? Ɔ hanlɩn kɛ: 32 Abalahamʋn nʋn Izakɩ nʋn Zʋakɔbʋ, bɛ́ Nyanmɩan'n y'ɔ le mɩ́n. Ngʋan mma'n-mɔ, bɛ́ Nyanmɩan'n y'ɔ le yɩ́, nan ɔ tɩ man ewue mma Nyanmɩan.”

33 Mɔ meninsʋnman'n tɩlɩ Zozi ngehele sɔ'n, ɔ sinlin bɛ́ nwʋn.

Mala'n m'ɔ tɩ kpili tala bɛ́ kʋalaa'n

(Maakɩ 12.28-34, Luku 10.25-28)

34 Mɔ *Falisifʋɛ'n-mɔ tɩlɩ kɛ Zozi a hʋala *Sadusifʋɛ'n-mɔ'n, bɛ kɔ yia ɛbɛlɛ. 35 Bɛ́ nunhan kʋn tɩ *mala nɩn asʋ kpain. Ɔ kulo kɛ ɔ sɔ Zozi nɩan. Ɔ kɔ bisa yɩ́ kɛ: 36 “Kpain, mala'n nunhan benin y'ɔ tɩ kpili tala bɛ́ kʋalaa ɔ?”

37 Zozi kɔ bua yɩ́ kɛ: “Fa wɔ́ ahʋnlɩn'n kʋalaa, ɔ nʋn wɔ́ ɛkala'n kʋalaa, ɔ nʋn wɔ́ ajʋnlɩn'n kʋalaa kulo wɔ́ Mɩn Nyanmɩan. 38 Mala m'ɔ li mʋa m'ɔ tɩ kpili tala bɛ́ kʋalaa nɩn anɩn. 39 M'ɔ tian yɩ́ nnyuan, m'ɔ nʋn alimʋa dɩɛ'n tɩ kʋn'n, y'ɔ le ɛhɩ: Ɔ di kɛ ɛ kulo wɔ́ manngʋn kɛ wɔ́ muonun wɔ́ nwʋn. 40 Mala nnyuan ɛhɩ asʋ yɛ̂ Moyizɩ nʋn Nyanmɩan mgbɔmanfʋɛ'n-mɔ ngehele'n kʋalaa jin ɔ.”

Kilisi'n nʋn belemgbin Davidi

(Maakɩ 12.35-37, Luku 20.41-44)

41 Anɩn *Falisifʋɛ'n-mɔ ati a yia. Zozi kɔ bisa bɛ́ kosuan kɛ: 42 “Ɛmɔ jʋnlɩn kɛ nwan y'ɔ le *Kilisi'n? Ɔ tɩ nwan awa?”

Bɛ kɔ bua yɩ́ kɛ: “Ɔ tɩ belemgbin *Davidi awa.”

43 Zozi nwan: “Nan anɩn ɔ yɔ sɛ mɔ Wawɛ Nwannzan-nwannzan'n manlɩn Davidi fɛlɛlɩ yɩ́ ‘mɩ́n Mɩn'n’? Afɩ Davidi nwan:

44 Yɛ́ Mɩn a han a hele mɩ́n Mɩn kɛ:

Tanlan mɩ́n fama sʋ,

nán mɩn 'ba fa wɔ́ mgbɔfʋɛ'n-mɔ mɩn gua wɔ́ ja abʋ.

45 Sɛ Davidi fɛlɛ yɩ́ ‘mɩ́n Mɩn’ an, anɩn ɔ yɔ sɛ mɔ ɛsɛ Kilisi'n tɩ Davidi awa'n?” 46 Sʋanlan fɩ́ɩ́ a ngʋala man ɛjɔlɛ kpɔlɛ kʋn bua. Ɔ fi ɛbɛlɛ, sʋanlan fɩ́ɩ́ a ngʋala man Zozi kosuan fɩ́ɩ́ kʋ́n bisa.

23

Zozi 'ba han mala nɩn asʋ mgbain'n-mɔ

nʋn Falisifʋɛ'n-mɔ abalabɔ ɛtɛ nɩn anwʋn ɛjɔlɛ

(Maakɩ 12.38-39, Luku 11.43,46; 20.45-46)

1 Ɛhɩ, Zozi kɔ han kɔ hele meninsʋnman'n nʋn yɩ́ menian'n-mɔ kɛ: 2 “*Mala nɩn asʋ mgbain'n-mɔ nʋn *Falisifʋɛ'n-mɔ yɛ̂ bɛ tu *Moyizɩ mala nɩn abʋ bɛ kele menian'n-mɔ ɔ. 3 Ɛmɔ mán bɛ́ nyɩn sɔ́ bɛ́. Like biala mɔ bɛ kɔ hele kɛ ɛmɔ yɔ́'n, ɛmɔ yɔ́. Nan kʋsʋ nán bɛ nɩan bɛ́ nyɔlɩɛ dɩɛ nɩn asʋ bɛ yɔ bie. Ɔ sanlɩn kɛ mala'n mɔ bɛ́ muonun bɛ kele'n, bɛ nni man sʋ. 4 Bɛ cɩcɩ ninnge nʋnnɔɛ bɛ sʋa menian'n-mɔ, nan kʋsʋ bɛ́ muonun bɛ nva man bɛ́ sa bɛtɩa kʋn bɛ mmʋka man bɛ́. 5 Bɛ yɔ bɛ́ ninnge dɩɛ'n-mɔ kʋalaa maan menian'n-mɔ nwun bɛ́ nzɔlɛ. Bɛ yɩyɩ Ɛhɛlɛ Ɛjɔlɛ nɩn anun ɛjɔlɛ'n dɔʋn bɛ bɔ yɩ́ kɛ sɛbɛ ndɛtɛlɛ ndɛtɛlɛ bɛ bʋbɔ bɛ́ nwʋnman nɩn asʋ anaan bɛ́ sa. Bɛ yɔ bɛ́ taladɩɛ'n-mɔ anʋan mgbɛsɛ-mgbɛsɛ'n-mɔ ndɩnndɩɩn kpa. 6 Sɛ menian'n-mɔ yia nán bɛ 'di like a, bɛ́ dɩɛ, menian mgbili mgbili'n-mɔ lɩka'n yɛ̂ bɛ kpʋnndɛ bɛ tanlan ɔ. Nyanmɩan sua nɩn anun bia'n-mɔ m'ɔ jijin bɛ́ nyunnun'n, sʋ yɛ̂ bɛ kulo kɛ bɛ tanlan ɔ. 7 Bɛ kulo kɛ sɛ menian'n-mɔ yia bagua nun nán sɛ bɛ 'bisa bɛ́ ahɩn an, bɛ kʋ́tʋ, ɛsɛ bɛ fɛ́lɛ bɛ́ ‘mɩnlɩan’.

8 “Ɛmɔ dɩɛ, nán bɛ man sʋanlan fɩ́ɩ́ fɛlɛ ɛmɔ ‘Mɩnlɩan’. Ɔ sanlɩn kɛ ɛmɔ kʋalaa tɩ anianman, ɛsɛ ɛmɔ kʋalaa Amɩn'n tɩ baa kʋnmgba. 9 Asɩɛ nɩn asʋ ɛwa, nán bɛ fɛlɛ sʋanlan fɩ́ɩ́ ‘Sɩɛ’. Ɔ sanlɩn kɛ Sɩɛ kʋnmgba cein'n mɔ ɛmɔ le yɩ́'n, y'ɔ le nunhan'n m'ɔ wɔ anwunno ɛlɔ'n. 10 Nán bɛ man sʋanlan fɩ́ɩ́ fɛlɛ ɛmɔ ‘Kpain’. Ɔ sanlɩn kɛ ɛmɔ Kpain'n tɩ baa kʋnmgba cein, y'ɔ le Kilisi. 11 Sʋanlan m'ɔ tɩ kpili wɔ ɛmɔ afian'n, ɔ di kɛ ɔ yɔ ɛmɔ akʋa. 12 Sʋanlan m'ɔ kɔ man yɩ́ nwʋn sʋ'n, bɛ 'kan yɩ́ asɩ, nan m'ɔ kɔ han yɩ́ nwʋn asɩ'n, bɛ 'man yɩ́ sʋ.

Zozi 'ba bɔ mala nɩn asʋ mgbain'n-mɔ

nʋn Falisifʋɛ'n-mɔ sasan

(Maakɩ 12.40, Luku 11.39-42,44,47-52; 20.47)

13 “Ɛmɔ *mala nɩn asʋ mgbain'n-mɔ nʋn ɛmɔ *Falisifʋɛ'n-mɔ, apoo mma, munnzue hán ɛmɔ! Ɛmɔ ngulo man kɛ ɛmɔ kɔ Anwunno Belemgbin Mân nɩn anun, nan kʋsʋ menian mɔ bɛ kulo kɛ bɛ kɔ nun'n, ɛmɔ totua bɛ́ atɩn.

[ 14 “Ɛmɔ mala nɩn asʋ mgbain'n-mɔ nʋn ɛmɔ Falisifʋɛ'n-mɔ, apoo mma, munnzue hán ɛmɔ! Ɛmɔ tʋa kunlannvʋɛ mmalasua'n-mɔ bɛ de bɛ́ ninnge'n kʋalaatin nán ɛmɔ a kpɛ bɛ́ nyɩn b'a yɔ asɔnɩn ndɩnndɩɩn maan menian'n-mɔ nwun kɛ ɛmɔ tɩ kpa. Ɛmɔ nyɔlɩɛ sɔ nɩn anwʋn kalɛ mɔ Nyanmɩan 'ba tua ɛmɔ'n, ɔ tɩ man nzɛmɩndɛ.]

15 “Ɛmɔ mala nɩn asʋ mgbain'n-mɔ nʋn ɛmɔ Falisifʋɛ'n-mɔ, apoo mma, munnzue hán ɛmɔ. Ɛmɔ nanndɩ asɩɛ'n lɩka kʋalaatin nʋn jenvie nɩn anyɩnsʋ bɛ kpʋnndɛ sʋanlan maan ɔ kaci yɩ́ nwʋn kɛ Zufʋ'n-mɔ. Ɛmɔ nyan yɩ́ yue a, ɛmɔ man ɔ kaci sɩ̂n'n m'ɔ nnun man lé nɩn anun sʋanlan fâ nnyuan tala ɛmɔ.

16 “Anyɩnsinlinwafʋɛ mɔ bɛ kekele menian atɩn, munnzue hán ɛmɔ! Ɛmɔ nwan: ‘Sɛ sʋanlan kʋn kan asɔnɩn sua nɩn ati a, anɩn ɔ'a nyɔ man like fɩ́ɩ́. Nan sɛ ɔ kan esika kɔkɔlɛ'n m'ɔ wɔ nun nɩn ati a, bɛlɛ mɔ anɩn ɔ'a han ndâ ɔ.’ 17 Ngʋasɩafʋɛ anyɩnsinlinwafʋɛ! Esika kɔkɔlɛ'n nʋn Nyanmɩan sua'n m'ɔ man esika kɔkɔlɛ'n yɔ nwannzan-nwannzan'n, benin y'ɔ tɩ cɩnnjɩn kpa ɔ? 18 Ɛsɛ ɛmɔ nwan: ‘Sɛ sʋanlan kʋn kan *tɛɛyɩɛ mʋcɩa nɩn ati a, anɩn ɔ'a nyɔ man like fɩ́ɩ́. Nan sɛ ɔ kan afɔlɩɛ'n m'ɔ wɔ tɛɛyɩɛ mʋcɩa nɩn asʋ nɩn an, bɛlɛ mɔ anɩn ɔ'a han ndâ ɔ.’ 19 Anyɩnsinlinwafʋɛ! Tɛɛyɩɛ mʋcɩa'n nʋn sʋ ninnge'n mɔ tɛɛyɩɛ mʋcɩa'n man ɔ yɔ nwannzan-nwannzan'n, benin y'ɔ tɩ cɩnnjɩn kpa ɔ? 20 Sʋanlan m'ɔ kɔ han tɛɛyɩɛ mʋcɩa'n, anɩn ɔ'a han yɩ́ nʋn sʋ ninnge'n kʋalaatin. 21 Sʋanlan m'ɔ kɔ han Nyanmɩan sua'n, anɩn ɔ'a han yɩ́ nʋn sʋanlan'n m'ɔ wɔ nun nɩn ati. 22 Sʋanlan m'ɔ kɔ han Nyanmɩan belemgbin bia'n m'ɔ wɔ nyanmɩansʋ'n, anɩn ɔ'a han Nyanmɩan m'ɔ tɩ sʋ nɩn ati ɔ'a bʋka sʋ.

23 “Ɛmɔ mala nɩn asʋ mgbain'n-mɔ nʋn ɛmɔ Falisifʋɛ'n-mɔ, apoo mma, munnzue hán ɛmɔ! Mmaka mma kɛ mantɩ, anɛtɩ nʋn kunmɩn'n, ɛmɔ bu nun bulu, bɛ tu kʋn bɛ man Nyanmɩan. Nan kʋsʋ mân sɛsɛ ebue'n, anwunnvoe enwuan'n nʋn ananhɔlɛ elie'n m'ɔ tɩ mala nɩn anwʋn like cɩnnjɩn'n, ɛmɔ bubu bɛ́ nyɩn bɛ gua sʋ. Like m'ɔ sɛ kɛ ɛmɔ yɔ́ nɩn anɩn. Ɛsɛ ɔ nni man kɛ ɛmɔ bubu bɛ́ nyɩn bɛ gua yɩ́ bʋ nga nɩn asʋ. 24 Anyɩnsinlinwafʋɛ mɔ bɛ kekele menian atɩn! Ɛmɔ sɩan nzue nɩn asʋ bɛ yɩ nun kakʋba kaan'n mɔ la nun'n, nan kʋsʋ ɛmɔ mɩn naan kpili'n mɔ bɛ fɛlɛ yɩ́ sʋamo'n! Ɛmɔ mian bɛ́ nyɩn bɛ di bɛ́ mala nganngan'n-mɔ kʋalaatin asʋ, nan kʋsʋ ɛmɔ nni Nyanmɩan dɩɛ'n-mɔ asʋ.

25 “Ɛmɔ mala nɩn asʋ mgbain'n-mɔ nʋn ɛmɔ Falisifʋɛ'n-mɔ, apoo mma, munnzue hán ɛmɔ! Ɛmɔ nwunnzin kangɔ'n nʋn talie nɩn anzin'n, nan kʋsʋ yɩ́ kunnun tɩ awue nʋn ati anun ɛtɛ ninnge ngʋnmɩn. 26 Falisifʋɛ anyɩnsinlinwafʋɛ, di mʋa nwunnzin kangɔ'n nʋn talie nɩn akunnun nán a nwunnzin yɩ́ nzin'n kʋsʋ.

27 “Ɛmɔ mala nɩn asʋ mgbain'n-mɔ nʋn ɛmɔ Falisifʋɛ'n-mɔ, apoo mma, munnzue hán ɛmɔ! Ɛmɔ soman tomo mɔ b'a han yɩ́ ayile fufue kanlanman ɔ. Nan kʋsʋ yɩ́ kʋ nɩn anun tɩ mmowe ngʋnmɩn nʋn ninnge kpɔlɔlɩwa ngacile kʋalaatin. 28 Kɛ ɛmɔ kʋsʋ tɩ yɩ́ nɩn anɩn. Menian'n-mɔ nwun ɛmɔ a, bɛ bu ɛmɔ meninkpa. Nan kʋsʋ apoo mma y'ɔ le ɛmɔ, ajʋnlɩn ɛtɛ ɛtɛ ngʋnmɩn wɔ ɛmɔ ati anun.

29 “Ɛmɔ *mala nɩn asʋ mgbain'n-mɔ, nʋn ɛmɔ *Falisifʋɛ'n-mɔ, apoo mma, munnzue hán ɛmɔ! Nyanmɩan mgbɔmanfʋɛ'n-mɔ mɔ bɛ kɔ wu'n, ɛmɔ tʋ bɛ́ tomo kanlanman kpa. 30 Ɛmɔ nwan: ‘Sɛ ɔ tɩ kɛ yɛ́ nan-mɔ bɛlɛ sʋ anɩn yɛ wɔ ɛbɛlɛ a, ahan yɛ́ nʋn bɛ́, yɛ́ bʋ a nyɔ man kʋ́n y'a ngun man Nyanmɩan mgbɔmanfʋɛ'n-mɔ.’ 31 Ɛmɔ muonun di ɛmɔ anwʋn adanzɩɛ kɛ bɛ́ mɔ bɛ hunlin Nyanmɩan mgbɔmanfʋɛ'n-mɔ, bɛ́ bʋsʋ menian y'ɔ le ɛmɔ. 32 Sɛ ɔ tɩ sɔ a, anɩn like mɔ ɛmɔ anan-mɔ bɔlɩ yɩ́ bʋ'n, ɛmɔ gúa yɩ́ bʋ!

33 “Ati ɛtɛ mma kɛ owo! Ɔ yɔ sɛ mɔ ɛmɔ jʋnlɩn kɛ ɛmɔ ati ngɔ ha man sɩ̂n'n m'ɔ le man ayuelɩɛ nɩn anun ɔ? 34 Ɛhɩka ati, ɛmɔ tíe. Mɩn 'ba sʋan Nyanmɩan mgbɔmanfʋɛ'n-mɔ, bɛngɛlɛfʋɛ'n-mɔ, nʋn mala nɩn asʋ mgbain-mɔ ɛmɔ anwʋn ɛlɔ. Ɛmɔ 'ba hun mmie-mɔ, bɛ bʋbɔ mmie-mɔ kʋlʋwa sʋ, bɛ fin mmie-mɔ mgbele Zufʋ'n-mɔ asɔnɩn sua'n-mɔ anun, bɛ kele bɛ́ ahʋlʋwa kulo'n-mɔ asʋ. 35 Ɔ bɔ yɩ́ bʋ sɛsɛfʋɛ Abɛlɩ ehuan'n mɔ bɛ hunlin yɩ́ nɩn asʋ dede ɔ kɔ ju Balasi awa Zakali mɔ bɛ lili yɩ́ awue Nyanmɩan sua'n nʋn tɛɛyɩɛ mʋcɩa nɩn afian'n, bɛ́ mɔ b'a nyɔ man ɛtɛ fɩ́ɩ́ mɔ bɛ hunlin bɛ́'n, bɛ́ awue elie nɩn anwʋn jɔwɔlɛ'n kʋalaa kpolo ɛmɔ ati. 36 Mɩɩn kan yɩ́ ananhɔlɛ mɩn kele ɛmɔ kɛ menian sɔ'n-mɔ kʋalaatin mɔ bɛ lili bɛ́ awue bɛ hunlin bɛ́'n, bɛ́ ewue nɩn anwʋn jɔwɔlɛ'n 'kpolo ajulisʋ menian ɛhɩ-mɔ ati.”

Zozi 'ba yɩ awɔ́lɛ gua Zoluzalɛmʋn amma'n-mɔ anwʋn

(Luku 13.34-35)

37 Ɛhɩ, Zozi nwan: “Zoluzalɛmʋn, Zoluzalɛmʋn, wɔ́ mɔ ɛ kun Nyanmɩan mgbɔmanfʋɛ'n-mɔ ɛ tʋtʋ ɛbʋɛ ɛ kun bɛ́ mɔ Nyanmɩan kɔ sʋan bɛ́ wɔ́ nwʋn'n, n gulolɩ yɩ́ sʋnman kɛ mɩn kokuan wɔ́ mma'n-mɔ anʋan mɩ́n nwʋn kɛ akɔ ɛta kokuan yɩ́ mma'n-mɔ anʋan yɩ́ ndɛba'n-mɔ abʋ'n, nan kʋsʋ ɛmɔ a ndie man! 38 Ɛmɔ nɩ́an, ɛmɔ awulo'n lɛ ba ha to kpa bɔkɔɔ. 39 Afɩ mɩɩn kan mɩn kele ɛmɔ kɛ ɛmɔ ngɔ nwun man mɩ́n nwʋn kʋ́n lé dede ɔ 'ju cɩan mɔ ɛmɔ 'se kɛ: ‘Nyila hán sʋanlan'n m'ɔ lɛ ba wɔ yɛ́ Mɩn dunman nun'n.’ ”

24

Nyanmɩan awulo nɩn ebubue nɩn anwʋn ɛjɔlɛ'n

(Maakɩ 13.1-2, Luku 21.5-6)

1 Zozi fi Nyanmɩan awulo nɩn anun ɔ kɔ fite. M'ɔ 'kɔ'n, yɩ́ menian'n-mɔ kɔ kpunnge yɩ́ kɛ ɔ tʋ́ yɩ́ nyɩn ɔ nɩ́an Nyanmɩan awulo nɩn anun sua'n-mɔ. 2 Ɛhɩ, Zozi nwan: “Ɛhɩ kʋalaa mɔ ɛmɔ nwun yɩ́ ɛwa'n, mɩɩn kan yɩ́ ananhɔlɛ mɩn kele ɛmɔ kɛ bɛ 'ba bubu yɩ́ bɛ gua. Ɛbʋɛ baa kʋn ngɔ tanlan man yɩ́ manngʋn asʋ.”

Munnzue nʋn ahʋlʋwa'n

(Maakɩ 13.3-13, Luku 21.7-19)

3 Zozi kɔ hɔ kɔ tanlan asɩ *Olivʋ bʋka nɩn asʋ. Yɩ́ menian'n-mɔ kɔ a yɩ́ nwʋn ɛbɛlɛ, nán b'a bisa yɩ́ kɛ: “Anɩn cɩan benin yɛ̂ nyɔbʋɛ sɔ'n-mɔ 'kan gua asɩ ɔ? Wɔ́ ɛwalɛ cɩan nɩn anwʋn nzɔlɛ'n y'ɔ le benin? Mân'n kʋsʋ ayuelɩɛ cɩan'n y'ɔ le benin? Kan kele yɛ́.”

4 Zozi nwan: “Ɛmɔ nɩ́an bɛ́ nwʋn kpa nán sʋanlan fɩ́ɩ́ a nnaka man ɛmɔ. 5 Ɔ sanlɩn kɛ menian dɔʋn kpa, bɛ 'ba nanndɩ mɩ́n dunman nɩn asʋ nán bɛ́ nun kʋn biala 'ba se kɛ: ‘*Kilisi'n, Belemgbin Ngʋandefʋɛ'n, y'ɔ le mɩ́n.’ Bɛ 'laka menian dɔʋn. 6 Ɛmɔ 'ba tɩ kɛ menian'n-mɔ lɛ kan ɛlɔɛ ɛjɔlɛ ɛmɔ anwʋn ɛbɛlɛ ala, ɛsɛ bɛ 'ba han bɛ kele ɛmɔ kɛ mmie-mɔ lɛ kʋn mʋa ɛlɔ. Nán bɛ man bɛ́ kunnun tɩtɩ bɛ́, ɔ sanlɩn kɛ ɔ sɛ kɛ ɔ yɔ́ sɔ, kʋsʋ anɩn nán mân nɩn ayuelɩɛ nɩn anɩn. 7 Mân kʋn 'ba jasʋ ɔ nʋn mân kʋn bɛ kʋn ɛlɔɛ. Belemgbin mân kʋn 'ba jasʋ ɔ nʋn belemgbin mân kʋn bɛ kʋn ɛlɔɛ. Ɛhɔɛ 'ba kpɩn eyuadɩ'n lɩka mmie-mɔ, ɛsɛ asɩɛ'n 'ba kpusu wɔ lɩka ngacile dɔʋn. 8 Ɛhɩka kʋalaa, ɔ tɩ kɛ balasua m'ɔ kɔ fʋ awɔlɛ sʋ yalɛ'n m'ɔ di mʋa ɔ nwun yɩ́'n.

9 “Ɛhɩ, menian'n-mɔ 'ba yɩ ɛmɔ man maan bɛ kele ɛmɔ ahʋlʋwa ɛsɛ bɛ 'kun ɛmɔ. Mɩ́n dunman nun, menian'n-mɔ kʋalaa 'ba kpɔ ɛmɔ. 10 Nan mɛlɛ sɔ'n, menian dɔʋn kpa 'ba yaci bɛ́ dedi'n mɔ bɛ le yɩ́'n bɛ tʋ. Bɛ 'laka bɛ́ nwʋn ɛsɛ bɛ 'kpɔ bɛ́ nwʋn. 11 Ato mgbɔmanfʋɛ dɔʋn 'ba fite fite bɛ laka menian dɔʋn. 12 Ɛtɛ ɛyɔlɛ'n 'ba fa mân'n lɩka kʋalaatin dede ɔ man menian dɔʋn kpa mɔ bɛ le ehulo'n, bɛ 'yaci bɛ́ ehulo'n bɛ tʋ. 13 Nan sʋanlan m'ɔ kɔ tila yɩ́ ahʋnlɩn dede ɔ kɔ ju yɩ́ ayuelɩɛ'n, sʋanlan sɔ'n 'nyan yɩ́ ti. 14 Anwunno Belemgbin Mân nɩn anwʋn Ɛjɔlɛkpa ɛhɩ, bɛ 'bɔ yɩ́ asɩɛ'n lɩka kʋalaatin bɛ man mân nɩn anun menian'n-mɔ kʋalaa di yɩ́ nwʋn adanzɩɛ, kʋalaaka nán mân nɩn ayuelɩɛ cɩan nɩn a ju.

Like ɛtɛ kpili'n m'ɔ bɔ alʋa'n

(Maakɩ 13.14-23, Luku 21.20-24)

15 “Ɛmɔ 'ba nwun like ɛtɛ kpili'n m'ɔ bɔ alʋa mɔ Nyanmɩan kpɔmanfʋɛ Danɩɛ hanlɩn yɩ́ nwʋn ɛjɔlɛ'n kɛ bɛ 'ba sie yɩ́ lɩka nwannzan-nwannzan nɩn anun. (Sʋanlan m'ɔ lɛ kɩnnga Danɩɛ ɛjɔlɛ sɔ'n, ɔ kɩ́nnga nán ɔ tɩ yɩ́ bʋ kpa.) 16 Yɩ́ ti, bɛ́ mɔ bɛ wɔ Zude mân nɩn anun'n, bɛ nwánndi bɛ hɔ́ mmʋka'n-mɔ asʋ. 17 Sʋanlan m'ɔ kɔ fʋ yɩ́ sua nɩn ati sʋ'n, n'ɔ ju kɔ yɩ́ sua nɩn anun, ɔ fa like. 18 Sʋanlan m'ɔ kɔ hɔ ebolo'n, n'ɔ sa ba fa taladɩɛ. 19 Mɛlɛ sɔ nɩn anun, mmalasua'n-mɔ mɔ bɛ lɛ nwʋnnzɛ'n, ɔ nʋn bɛ́ mɔ bɛ lɛ nʋan mma'n, bɛ́ yakɔ! 20 Ɛmɔ sɛ́lɛ Nyanmɩan kpa nán ɛmɔ ɛnwanndie cɩan nɩn a nyia man fɔsɩɛ nun, anaan ɛnwʋnmɩan ele cɩan. 21 Ɔ sanlɩn kɛ yalɛ'n mɔ ɔ 'ba a tɛmʋn sɔ nɩn anun'n, yɩ́ esulo mɔ ɔ 'ba yɔ'n, kɛ bɛ bɔlɩ mân'n dede m'ɔ ju ɛnɛ'n, yɩ́ nwʋn sʋ yalɛ walɩ man lé, yɛ̂ yɩ́ nwʋn sʋ yalɛ ngɔ a man kʋ́n lé. 22 Sɛ Nyanmɩan muonun a mgbɛ man tɛmʋn sɔ nɩn asʋ a, sʋanlan fɩ́ɩ́ nnyan man yɩ́ ti. Nan yɩ́ menian'n-mɔ mɔ ɔ'a kpa bɛ́ ɔ'a yɔ yɩ́ dɩɛ'n-mɔ dunman nun, ɔ'a kpɛ cɩan sɔ'n-mɔ asʋ. 23 Mɛlɛ sɔ nɩn anun, sɛ sʋanlan bie se ɛmɔ kɛ: ‘Ɛmɔ nɩ́an, Kilisi'n wɔ ɛwa!’ anaan ‘Ɔ wɔ ɛlɔ!’ a, nán bɛ de bɛ di. 24 Ɔ sanlɩn kɛ ato Kilisi-mɔ ɔ nʋn ato mgbɔmanfʋɛ-mɔ 'ba fite fite, bɛ 'ba yɔ asinbɛnwʋn ninnge mgbili mgbili ɔ nʋn nzɔlɛ bɛ laka menian. Sɛ bɔbɔ bɛ kʋala menian'n-mɔ mɔ Nyanmɩan a kpa bɛ́ a yɔ yɩ́ dɩɛ'n-mɔ laka a, bɛ 'laka bɛ́. 25 Ɛjɔlɛ nɩn ahɩ! M'an kannzʋ ɛmɔ! 26 Sɛ bɛ kan bɛ kele ɛmɔ kɛ: ‘Ɛmɔ nɩ́an, ɔ wɔ ɛwâ nɩn anun ɛlɔ’ a, nán bɛ kɔ ɛlɔ. Sɛ kʋsʋ bɛ kan bɛ kele ɛmɔ kɛ: ‘Bɛ nɩ́an, ɔ fɩa ɛwa’ a, nán bɛ de bɛ di. 27 Kɛ nyanmɩan'n kpɛ mɩaɩn sɛnzɛ afitelɩɛ ɔ kɔ tɔ sɛnzɛ atɔlɩɛ'n, Mân Baa'n kʋsʋ ɛwalɛ'n 'ba yɔ sɔ. 28 Lɩka mɔ fuin'n la'n, ɛbɛlɛ yɛ̂ ɛkpɔtɛ'n-mɔ yia ɔ.

Mân Baa nɩn ɛwalɛ'n

(Maakɩ 13.24-27, Luku 21.25-28)

29 “Yalɛ mɛlɛ'n sɩn ala, sɛnzɛ'n 'ba lu tuun. Sala'n ngɔ ta man kʋ́n. Nzalama'n-mɔ fi anwunno bɛ 'ba tutu bɛ gua asɩ. Nyanmɩansʋ ɛlɔ ninnge mgbili'n-mɔ kʋalaa 'ba kpusu. 30 Ɛbɛlɛ nɩn anun, Mân Baa nɩn ɛwalɛ nzɔlɛ'n 'ba fite nyanmɩan nɩn anyunnun. Asɩɛ nɩn asʋ nvilie'n-mɔ kʋalaa 'ba sun bɛ yɩ awɔ́lɛ, bɛ 'ba nwun Mân Baa'n kɛ ɔ wɔ bɔlɛ́ nɩn anun ɔ fi anwunno ɔ lɛ ba wɔ tunmin kpili kpa ɔ nʋn anunminnyanmʋn nun. 31 Mɔ kɔnɔtɩ kpili'n kɔ te'n, Mân Baa'n 'ba sʋan yɩ́ mmɔfʋɛ'n-mɔ mɔ bɛ wɔ anwunno ɛlɔ nɩn asɩɛ'n lɩka kʋalaatin. Ɔ 'man bɛ kokuan menian'n-mɔ mɔ ɔ'a kpa bɛ́ ɔ'a yɔ yɩ́ dɩɛ'n-mɔ anʋan.

Figi baka nɩn anwʋn anyɩnndala'n

(Maakɩ 13.28-31, Luku 21.29-33)

32 “Ɛmɔ nɩ́an *figi baka'n kɛ ɔ kpɩn tɩ yɩ́'n nán ɛmɔ tɩ́ yɩ́ bʋ. Mɛlɛ mɔ ɛmɔ kɔ nwun kɛ asa mma a fifi yɩ́ nwʋn mɔ yɩ́ nyâ'n lɛ wula'n, anɩn ɛmɔ sɩ kɛ ɔ ka kaan su. 33 Ɛmɔ kʋsʋ, mɛlɛ mɔ ɛmɔ kɔ nwun ɛhɩ kʋalaa'n, anɩn ɛmɔ sɩ kɛ Mân Baa nɩn ɛwalɛ nɩn a ju a yue ɔ'a mantan ɛmɔ kʋkʋ. 34 Mɩɩn kan yɩ́ ananhɔlɛ mɩn kele ɛmɔ kɛ ajulisʋ menian ɛhɩ-mɔ ngɔ yue man wu nán ninnge sɔ'n-mɔ tɛmʋn a ju. 35 Anwunno nʋn asɩ 'ba kpɛ nun sɩn, nan mɩ́n Nʋan Ɛjɔlɛ'n dɩɛ, ɔ mgbɛ man nun lé.

Ɛmɔ tánlan bɛ sísa

(Maakɩ 13.32-37, Luku 17.26-30,34-36)

36 “M'ɔ tʋ de cɩan'n, anaan dɔɛ'n, sʋanlan fɩ́ɩ́ nzɩ man. Anwunno ɛlɔ mmɔfʋɛ'n-mɔ o, Mân Baa nɩn o, bɛ́ fɩ́ɩ́ bɛ nzɩ man. Nan Sɩɛ nɩn angʋnmɩn y'ɔ sɩ ɔ. 37 Nowe bɛlɛ sʋ, ɛjɔlɛ'n m'ɔ walɩ'n, yɩ́ kʋnmgba nɩn ala yɛ̂ ɔ 'ba a Mân Baa nɩn ɛwalɛ nun ɔ. 38 Nowe bɛlɛ sʋ, asannan nán esue kpili'n m'ɔ nʋanlɩn mân nɩn a tɔ'n, anɩn menian'n-mɔ lɛ didi, bɛ lɛ nʋn nzan, bɛ lɛ ja bɛ́ nwʋn, bɛ lɛ fa bɛ́ mma mmalasua'n-mɔ atɔnvɔlɛ, dede ɔ juli mɛlɛ mɔ Nowe fʋlɩ meli nɩn anun'n. 39 Bɛ gua ɛbɛlɛ, ɛjɔlɛ fɩ́ɩ́ a nvalɩ bɛ́ nwʋn, dede esue kpili'n kɔ tɔ, bɛ́ kʋalaa bɛ kɔ nʋan. Mân Baa'n kʋsʋ ɛwalɛ nun, kɛ ɛjɔlɛ'n 'ba yɔ yɩ́ nɩn ala anɩn. 40 Mɛlɛ sɔ nɩn anun, mmelenzua nnyuan mɔ bɛ kɔ hɔ ebolo bɛ lɛ di junman lɩka kʋn'n, bɛ 'fa kʋn bɛ yaci kʋn. 41 Mmalasua nnyuan mɔ bɛ lɛ futu *bele bɛ yɩ yɩ́ fali'n, bɛ 'fa kʋn bɛ yaci kʋn.

42 “Yɩ́ sɔ ati, ɛmɔ tánlan bɛ sísa, ɔ sanlɩn kɛ, ɛmɔ nzɩ man cɩan'n mɔ bɛ́ Mɩn 'ba ɔ. 43 Ɛmɔ nwún yɩ́ kɛ awulo kpain'n, sɛ ɔ sɩ dɔɛ'n mɔ alɩ́ɛ san an, awofʋɛ'n ba ɔ wua yɩ́ a, ahan ɔ 'tanlan asɩ ɔ sisa, ɔ nyaci man yɩ́ maan ɔ nwʋlʋ man yɩ́ sua nɩn anun. 44 Ɛhɩ ati, ɛmɔ kʋsʋ, ɛmɔ bɔ́bʋa bɛ́ nwʋn, ɔ sanlɩn kɛ, Mân Baa'n 'ba a dɔɛ mɔ ɛmɔ nzusu man nɩn asʋ.

Akʋa kpa'n yɛ̂ akʋa ɛtɛ'n

(Luku 12.41-48)

45 “Akʋa ngɛlɛfʋɛ ananhɔlɛfʋɛ'n, y'ɔ le nwan? Y'ɔ le akʋa'n mɔ yɩ́ mɩn a fa junman a wula yɩ́ sa nun kɛ ɔ nɩ́an yɩ́ ngʋa ɛhɩnlɩnka-mɔ asʋ, ɔ mán bɛ́ alɩɛ mɛlɛ mɔ dɔɛ'n kɔ ju'n. 46 Nyila hán akʋa sɔ'n mɔ yɩ́ mɩn 'sa ba a, ɔ 'ba tʋ yɩ́ junman nɩn asʋ'n! 47 Mɩɩn kan yɩ́ ananhɔlɛ mɩn kele ɛmɔ kɛ, akʋa sɔ'n, yɩ́ mɩn'n 'fa yɩ́ ninnge'n kʋalaatin wula yɩ́ sa nun. 48 Nan sɛ akʋa sɔ'n tɩ sʋanlan ɛtɛ a, ɔ 'kan yɩ́ ti anun kɛ: ‘Mɩ́n mɩn nnyan walɩ man.’ 49 Ɔ 'tɩ tɔ yɩ́ manngʋn'n-mɔ mɔ ɔ nʋn bɛ di junman nɩn anwʋn ɔ bili bɛ́, ɔ nʋn kɔnʋnmɩnnzan'n-mɔ bɛ 'didi ɛsɛ bɛ 'nʋn nzan. 50 Cɩan m'ɔ njʋnlɩn man yɩ́ nwʋn ɔ nʋn dɔɛ m'ɔ nzusu man'n, yɛ̂ yɩ́ mɩn'n 'ba a ɔ. 51 Ɔ 'kele akʋa sɔ'n yalɛ kpa, ɔ 'yɔ yɩ kɛ bɛ yɔ apoo mma-mɔ'n. Ɛbɛlɛ nɩn anun, ɔ 'ba sun ɛsɛ ɔ 'kʋan yɩ́ je'n.

25

Ndalie bulu nɩn anwʋn anyɩnndala'n

1 “Ɛhɩ, Anwunno Belemgbin Mân nɩn anwʋn ɛjɔlɛ'n, ɔ soman ndalie bulu mɔ b'a fa bɛ́ nganlannɩɛ'n-mɔ b'a tetila, bɛ lɛ kɔ a kpa atɔnvɔlɛ bian kʋn atɩn. 2 Bɛ́ nunhan nnun tɩ ngʋasɩafʋɛ yɛ̂ nnun kʋsʋ tɩ bɛngɛlɛfʋɛ. 3 Ngʋasɩafʋɛ'n-mɔ kɔ fa bɛ́ nganlannɩɛ'n-mɔ, bɛ ngɔ fa man ngo bɛ ngɔ sa man bɛ́ nwʋn. 4 Nan bɛngɛlɛfʋɛ nnun nɩn an, bɛ kɔ fa bɛ́ nganlannɩɛ'n-mɔ ɔ nʋn ngo ɛsɛ̂ nun bɛ kɔ sa bɛ́ nwʋn. 5 Atɔnvɔlɛ bian'n kɔ hyɛ kpa, ɔ mma man. Nafɛlɛ kɔ hun ndalie bulu'n bɛ kɔ lafɩ lafɩ.

6 “Mɔ alɩ́ɛ'n buli nun'n, bɛ 'tie a, anɩn sʋanlan bie lɛ tɩan, yɩ́ nwan: ‘Ɛ 'nwun atɔnvɔlɛ bian'n! Bɛ fíte bɛ hɔ́ kpá yɩ́ atɩn!’

7 “Ɛbɛlɛ ala, ndalie bulu'n kɔ jasʋ jasʋ, bɛ yɔ bɛ́ nganlannɩɛ'n-mɔ kpa. 8 Ngʋasɩafʋɛ'n-mɔ kɔ se bɛngɛlɛfʋɛ'n-mɔ kɛ: ‘Ɛmɔ mán yɛ́ bɛ́ ngo'n kaan, nán yɛ́ nganlannɩɛ'n-mɔ lɛ nun.’

9 “Bɛngɛlɛfʋɛ'n-mɔ kɔ bua bɛ́ kɛ: ‘Cɛcɛ, ɛmɔ ngɔ nyan man yɩ́, ɔ sanlɩn kɛ, ɔ nza man yɛ́ nʋn ɛmɔ. Ɛmɔ hɔ́ bɛ́ mɔ bɛ tɔnɩn yɩ́'n-mɔ ɛlɔ, bɛ hɔ́ tó bɛ́ dɩɛ.’

10 “Kɛ bɛ hɔlɩ ngo atoe nɩn ala, atɔnvɔlɛ bian'n kɔ a. Bɛngɛlɛfʋɛ nnun'n, mɔ b'a sesie bɛ́ nwʋn a yue'n, bɛ nʋn yɩ́ kɔ wʋlʋ lɩka mɔ bɛ lɛ fa atɔnvɔlɛ'n, nán b'a tʋ anʋan nɩn anun.

11 “Ɔ hyɛlɩ kaan, mmalasua ɛhɩnlɩn-mɔ kɔ a, bɛ lɛ tɩan, bɛ́ nwan: ‘Yɛmɩnlɩn, yɛmɩnlɩn, tike anʋan'n!’

12 “Atɔnvɔlɛ bian'n nwan: ‘Mɩɩn kan yɩ́ ananhɔlɛ mɩn kele ɛmɔ kɛ mɩn nzɩ man ɛmɔ.’ ”

13 Ɛhɩ, Zozi kɔ han kɔ tʋ sʋ kɛ: “Yɩ́ sɔ ati, ɛmɔ sísa, ɔ sanlɩn kɛ ɛmɔ nzɩ man cɩan'n, anaan dɔɛ'n.”

Ngʋa nsan nɩn anwʋn anyɩnndala'n

(Luku 19.12-27)

14 “Anwunno Belemgbin Mân'n soman bian kʋn m'ɔ lɛ ba tu atɩn. Ɔ kɔ fɛfɛlɛ yɩ́ ngʋa'n-mɔ ɔ kɔ fa yɩ́ esika'n kɔ wowula bɛ́ sa nun. 15 Ɔ kɔ man kʋn esika kɔkɔlɛ mma ɛya nnun, ɔ'a man kʋn kʋsʋ ɛya nnyuan, ɔ'a man kʋn biekun kʋsʋ ɛya kʋn. Bɛ́ nun kʋn biala anwʋnsɛlɛ'n m'ɔ fa di yɩ́ junman'n, yɩ́ nwʋn esika yɛ̂ ɔ falɩ manlɩn yɩ́, yɛ̂ ɔ hɔlɩ ɔ. 16 Akʋa'n mɔ yɩ́ mɩn'n manlɩn yɩ́ esika kɔkɔlɛ mma ɛya nnun'n, ɔ kɔ fa kɔ si kongo, ɔ kɔ nyan sʋ nvasʋɛ ɛya nnun. 17 Nunhan'n mɔ bɛ manlɩn yɩ́ ɛya nnyuan'n, yɩ́ kʋsʋ ɔ kɔ fa kɔ si kongo, ɔ kɔ nyan sʋ nvasʋɛ ɛya nnyuan. 18 Nunhan'n mɔ bɛ manlɩn yɩ́ ɛya kʋn'n, ɔ kɔ hɔ kɔ fun kunman ɔ kɔ fa yɩ́ mɩn esika'n kɔ fɩa.

19 “Bɛ wɔ ɛbɛlɛ dede ɔ hyɛlɩ kpa, bɛ́ mɩn'n kɔ a, ɔ kɔ fɛfɛlɛ bɛ́ kɛ esika'n m'ɔ falɩ manlɩn bɛ́'n, bɛ bála a bu yɩ́ mgbʋnndan. 20 Akʋa'n mɔ bɛ manlɩn yɩ́ esika kɔkɔlɛ mma ɛya nnun'n kɔ fa ɛya nnun biekun kɔ a, yɩ́ nwan: ‘Mɩ́n mɩn, ɛ manlɩn mɩ́n esika kɔkɔlɛ mma ɛya nnun. Nɩan, m'an nyan sʋ ɛya nnun biekun, ɛ 'nwun yɩ́.’

21 “Yɩ́ mɩn'n nwan: ‘Akʋa kpa, mo! Ɛ tɩ ananhɔlɛfʋɛ kpa. Like kaan ɛhɩ mɔ m'an fa m'an man wɔ́'n, a yɔ yɩ́ kpa. Yɩ́ ti, mɩn 'fa ninnge dɔʋn mɩn wula wɔ́ sa nun. Bala tanlan mɩ́n nwʋn ɛwa maan yɛ lí fɛ.’

22 “Akʋa'n mɔ bɛ manlɩn yɩ́ esika kɔkɔlɛ mma ɛya nnyuan'n kʋsʋ kɔ a, yɩ́ nwan: ‘Mɩ́n mɩn, esika kɔkɔlɛ mma ɛya nnyuan'n mɔ ɛ falɩ manlɩn mɩ́n'n, m'an nyan sʋ ɛya nnyuan biekun, ɛ 'nwun yɩ́.’

23 “Yɩ́ mɩn'n nwan: ‘Akʋa kpa, mo! Ɛ tɩ ananhɔlɛfʋɛ kpa. Like kaan ɛhɩ mɔ m'an fa m'an man wɔ́'n, a yɔ yɩ́ kpa. Yɩ́ ti, mɩn 'fa ninnge dɔʋn mɩn wula wɔ́ sa nun. Bala tanlan mɩ́n nwʋn ɛwa maan yɛ lí fɛ.’

24 “Yɩ́ nzin, akʋa'n mɔ bɛ manlɩn yɩ́ esika kɔkɔlɛ mma ɛya kʋn'n kʋsʋ kɔ a yɩ́ dɩɛ. Yɩ́ nwan: ‘Mɩ́n mɩn, mɩn sɩ kɛ ɛ tɩ sʋanlan mɔ wɔ́ ɛjɔlɛ yɔ sɩ kpa. Ɛ man ngʋa'n-mɔ di junman mgban nán wɔ́ lɩlɩ a nyan sʋ nvasʋɛ'n. 25 Esulo hanlɩn mɩ́n, n gɔ n vunlin wɔ́ esika'n n wulalɩ asɩɛ bʋ. Ɛ 'nwun wɔ́ esika'n, de wɔ́ like.’

26 “Yɩ́ mɩn'n nwan: ‘Akʋa ati anun ɛtɛ ɛfʋanfʋɛ, ɛ sɩ kɛ mɩn man ɛmɔ di junman mgban mɩn nyan sʋ nvasʋɛ'n. 27 Ahan ɛ falɩ mɩn esika'n manlɩn bankɩ mma'n-mɔ sielɩ. Yɩ́ dɩɛ n vi ɛlɔ mɩn ba a, anɩn mɩn yɩ mɩ́n esika'n nʋn yɩ́ ngua nun'n. 28 Yɩ́ ti, ɛmɔ tʋ́a yɩ́ bɛ lé esika kɔkɔlɛ mma ɛya kʋn'n m'ɔ wɔ yɩ́ sa nun'n, bɛ fá bɛ mán akʋa'n m'ɔ le akpɩɩ kʋn'n. 29 Ɔ sanlɩn kɛ sʋanlan m'ɔ le bie'n, bɛ 'man yɩ́ dɔʋn biekun. Nan sʋanlan kʋsʋ m'ɔ le man fɩ́ɩ́'n, bɛ 'tʋa yɩ́ bɛ de kaan'n m'ɔ le'n. 30 Nán akʋa mgban ɛhɩ, bɛ jú yɩ́ bɛ tʋ́ awosin nɩn anun ɛlɔ. Ɛbɛlɛ yɛ̂ ɔ 'sun ɛsɛ ɔ 'kʋan yɩ́ je nɩn ɔ.’

Kulo menian'n-mɔ kʋalaa ndɛɛ ebua'n

31 “Mɛlɛ mɔ *Mân Baa'n ba a anunminnyanmʋn nɩn anun'n ɔ nʋn nyanmɩansʋ mmɔfʋɛ'n-mɔ kʋalaatin'n, ɔ 'tanlan yɩ́ anunminnyanmʋn belemgbin bia nɩn asʋ. 32 Asɩɛ nɩn asʋ menian'n-mɔ kʋalaa 'ba yia yɩ́ nyunnun ɛbɛlɛ. Ɔ 'kpa bɛ́ nun kɛ bʋa ɛnɩanfʋɛ'n kpa yɩ́ mmʋa'n ɔ sie bɛ́ ngʋnmɩn ɛsɛ ɔ sie yɩ́ esile'n-mɔ kʋsʋ angʋnmɩn'n. 33 Ɔ 'fa mmʋa'n-mɔ sie yɩ́ sa fama sʋ, ɔ 'fa esile'n-mɔ kʋsʋ sie yɩ́ sa bɛ̂ sʋ.

34 “Ɛhɩ anzin, belemgbin'n 'ba se bɛ́ mɔ bɛ wɔ yɩ́ sa fama sʋ'n kɛ: ‘Ɛmɔ mɔ mɩ́n Sɩ a yeyila bɛ́'n, ɛmɔ bála a fa Anwunno Belemgbin Mân'n. Nyanmɩan a fa a sie ɛmɔ ajâ. Ɔ sesielɩ manlɩn ɛmɔ sunmin kɛ ɔ bɔlɩ mân'n. 35 Ɔ sanlɩn kɛ mɛlɛ mɔ anɩn ɛhɔɛ lɛ kun mɩ́n'n, ɛmɔ manlɩn mɩ́n like n nili. Mɔ nzuhoe 'kun mɩ́n'n, ɛmɔ manlɩn mɩ́n nzue n nʋnlɩn. Mɔ m malɩ ɛyɛfʋɛ ɛmɔ kulo nɩn asʋ'n, ɛmɔ sikelɩ mɩ́n. 36 Mɔ anɩn mɩ́n nwʋn gua sʋ'n, ɛmɔ manlɩn mɩ́n taladɩɛ n wulalɩ, mɔ anɩn mɩn ndɩ man akpɔlɛ'n, ɛmɔ walɩ bɛ nɩanlɩn mɩ́n bʋsʋ. Mɔ anɩn n na fiadɩ'n, ɛmɔ walɩ nɩanlɩn mɩ́n bʋ sʋ.’

37 “Ɛhɩ, sɛsɛfʋɛ'n-mɔ 'ba bisa yɩ́ kɛ: ‘Yɛ Mɩn, cɩan benin yɛ̂ yɛ nwunlin wɔ́ kɛ ɛhɔɛ lɛ kun wɔ́ mɔ yɛ manlɩn wɔ́ like lili ɔ? Anaan cɩan benin yɛ̂ yɛ nwunlin wɔ́ kɛ nzuhoe lɛ kun wɔ́ mɔ yɛ manlɩn wɔ́ nzue nʋnlɩn ɔ? 38 Cɩan benin yɛ̂ ɛ walɩ ɛyɛfʋɛ yɛ́ kulo nɩn asʋ mɔ yɛ sikelɩ wɔ́ ɔ, anaan cɩan benin yɛ̂ yɛ nwunlin kɛ wɔ́ nwʋn gua sʋ mɔ yɛ manlɩn wɔ́ taladɩɛ wulalɩ ɔ? 39 Cɩan benin yɛ̂ yɛ nwunlin kɛ ɛ ndɩ man akpɔlɛ anaan ɛ la fiadɩ mɔ yɛ nɩanlɩn wɔ́ bʋsʋ ɔ?’

40 “Belemgbin'n 'ba se bɛ́ kɛ: ‘Mɩɩn kan yɩ́ ananhɔlɛ mɩn kele ɛmɔ kɛ yɩ́ kʋalaa mɔ ɛmɔ yɔlɩ manlɩn mɩ́n nianman-mɔ nunhan kutua'n bie'n, mɩ́n yɛ̂ ɛmɔ yɔlɩ manlɩn mɩ́n ɔ.’

41 “Nan afɩ belemgbin'n 'ba se bɛ́ mɔ bɛ gua yɩ́ sa bɛ̂ sʋ'n kɛ: ‘Ɛmɔ mɔ b'a fa munnzue'n, ɛmɔ jásʋ mɩ́n nwʋn ɛwa. Ɛmɔ hɔ́ sɩ̂n'n m'ɔ nnun man lé, mɔ b'a sesie b'a man Abɔnsanmʋn nʋn yɩ́ mmɔfʋɛ'n-mɔ nɩn anun. 42 Ɔ sanlɩn kɛ mɛlɛ mɔ anɩn ɛhɔɛ lɛ kun mɩ́n'n, ɛmɔ a mman man mɩ́n like m'an nni man. Mɔ nzuhoe 'kun mɩ́n'n, ɛmɔ a mman man mɩ́n nzue m'an nnʋn man. 43 Mɔ m malɩ ɛyɛfʋɛ ɛmɔ kulo nɩn asʋ'n, ɛmɔ a nzike man mɩ́n. Mɔ anɩn mɩ́n nwʋn gua sʋ'n, ɛmɔ a mman man mɩ́n taladɩɛ m'an nwula man. Mɔ n vʋkɛlɩ'n, ɛsɛ mɔ bɛ tʋlɩ mɩ́n fiadɩ'n, ɛmɔ a nnɩan man mɩ́n bʋsʋ.’

44 “Ɛhɩ, bɛ́ nwan: ‘Yɛ́ Mɩn, cɩan benin yɛ̂ yɛ nwunlin wɔ́ kɛ ɛhɔɛ lɛ kun wɔ́ mɔ y'a mman man wɔ́ like a nni man ɔ? Anaan cɩan benin yɛ̂ yɛ nwunlin kɛ nzuhoe lɛ kun wɔ́ mɔ y'a mman wɔ́ nzue a nnʋn man ɔ? Cɩan benin yɛ̂ ɛ walɩ ɛyɛfʋɛ yɛ́ kulo nɩn asʋ mɔ y'a nzike man wɔ́ ɔ? Anaan cɩan benin yɛ̂ yɛ nwunlin kɛ wɔ́ nwʋn gua sʋ mɔ y'a mman man wɔ́ taladɩɛ a nwula man ɔ? Cɩan benin yɛ̂ ɛ fʋkɛlɩ anaan bɛ tʋlɩ wɔ́ fiadɩ mɔ y'a nnɩan man wɔ́ bʋsʋ ɔ?’

45 “Belemgbin'n 'ba bua bɛ́ kɛ: ‘Mɩɩn kan yɩ́ ananhɔlɛ mɩn kele ɛmɔ kɛ yɩ́ kʋalaa mɔ ɛmɔ a nyɔ a mman man mɩ́n nianman ngutua ɛhɩ-mɔ anun kʋn bie'n, anɩn mɩ́n yɛ̂ ɛmɔ a nyɔ a mman man mɩ́n ɔ.’

46 “Menian sɔ'n-mɔ, bɛ 'kɔ lɩka mɔ yalɛ elie'n le man ayuelɩɛ'n. Nan sɛsɛfʋɛ'n-mɔ dɩɛ, bɛ 'nyan nyanmɩansʋ ngʋan m'ɔ le man ayuelɩɛ'n.”

26

Zufʋ mgbain'n-mɔ 'ba hɔ Zozi ati ahuan

(Maakɩ 14.1-2, Luku 22.1-2, Zʋan 11.45-53)

1 Ɛhɩ, Zozi hanlɩn ɛjɔlɛ sɔ'n-mɔ dede m'ɔ yuelɩ'n, ɔ selɩ yɩ́ menian'n-mɔ kɛ: 2 Ɛmɔ sɩ kɛ ɔ ka cɩan nnyuan nán b'a li *Pakɩ fɛtɩ'n. Mân Baa'n, bɛ 'ba yɩ yɩ́ bɛ man menian'n-mɔ bʋbɔ yɩ́ kʋlʋwa sʋ.

3 Ɔ 'ba yɔ sɔ'n, Nyanmɩan *tɛɛyɩfʋɛ mgbain'n-mɔ, ɔ nʋn Zufʋ mgbain'n-mɔ kɔ yia Nyanmɩan tɛɛyɩfʋɛ kpain kpa'n mɔ bɛ fɛlɛ yɩ́ Kayifʋ nɩn awulo ɛlɔ. 4 Anɩn bɛ lɛ jʋnlɩn jʋnlɩn atɩn mɔ bɛ 'sɩn sʋ bɛ cɩ Zozi bɛ kun yɩ́ nvɩalɩɛ nun nɩn anwʋn. 5 Bɛ́ nwan: “Ɔ tɩ man kpa kɛ yɛ cɩ yɩ́ fɛtɩ nɩn anun. Sɛ yɛ cɩ yɩ́ fɛtɩ nɩn anun an, menian'n-mɔ kʋalaa 'ba jasʋ yɛ́ kɔmɩn anun.”

Balasua kʋn 'ba kaci anatɩlɩ gua Zozi ati nɩn asʋ

(Maakɩ 14.3-9, Zʋan 12.1-8)

6 Anɩn Zozi wɔ Betanin, bian kʋn awulo. Bian sɔ'n li Simʋn, ɔ tɩ kokobefʋɛ daba. 7 Balasua kʋn kɔ a Zozi anwʋn ɛbɛlɛ, ɔ le anantɩlɩ bondoman kʋn yɩ́ sa nun. Anantɩlɩ sɔ'n gua yɔ sɩ kpa. Mɛlɛ mɔ bɛ gua tɔbɩlɩ nɩn anwʋn bɛ 'di like'n, balasua'n kɔ kaci anatɩlɩ'n kɔ gua Zozi ati nɩn asʋ.

8 Mɔ yɩ́ menian'n-mɔ nwunlin yɩ́ sɔ'n, ɔ yɔlɩ bɛ́ ɛya, bɛ́ nwan: “Anatɩlɩ ɛhɩ ɛsɛcɩɛ dɩɛ abʋ y'ɔ le benin? 9 Bɛ kʋala kɛ bɛ tɔnɩn yɩ́, bɛ fa yɩ́ esika'n bɛ man ehianfʋɛ'n-mɔ.”

10 Bɛ hanlɩn sɔ mɔ Zozi tɩlɩ'n, yɩ́ nwan: “Nzukɛ ati yɛ̂ ɛmɔ lɛ jɩjɩ balasua sɔ nɩn ɔ? Like kpa yɛ̂ ɔ'a yɔ ɔ'a man mɩ́n ɔ. 11 Afɩ ehianfʋɛ'n-mɔ dɩɛ, ɛmɔ nʋn bɛ́ gua ɛwa cɩan daa. Nan mɩ́n dɩɛ, mɩn nʋn ɛmɔ tɩ man ɛwa dahuu. 12 Anatɩlɩ ɛhɩ mɔ ɔ'a tutu ɔ'a gua mɩ́n nwʋn'n, mɩ́n fuin nɩn esesie y'ɔ lɛ sesie ɔ. 13 Mɩɩn kan yɩ́ ananhɔlɛ mɩn kele ɛmɔ kɛ eyuadɩ nɩn anun lɩka biala mɔ bɛ 'bɔ Ɛjɔlɛkpa'n, bɛ 'kan like mɔ balasua ɛhɩ a yɔ a man mɩ́n nɩn anwʋn ɛjɔlɛ bɛ fa bɛ kacɩ yɩ́.”

Zudasɩ 'ba yɩ Zozi man Nyanmɩan tɛɛyɩfʋɛ mgbain'n-mɔ

(Maakɩ 14.10-11, Luku 22.3-6)

14 Ɛhɩ, Zozi menian bulu nʋn nnyuan'n, bɛ́ nunhan kʋn'n mɔ bɛ fɛlɛ yɩ́ Zudasɩ Isikaliɔtɩ'n, ɔ hɔlɩ tʋlɩ Nyanmɩan *tɛɛyɩfʋɛ mgbain'n-mɔ a, 15 yɩ́ nwan: “Sɛ mɩn yɩ Zozi mɩn man ɛmɔ a, nzu like dɩɛ yɛ̂ ɛmɔ 'fa man mɩ́n ɔ?” Ɛbɛlɛ ala, bɛ kɔ ha jɛtɛ fufue mma abulasan bɛ kɔ wula yɩ́ sa nun. 16 Ɔ fi tɛmʋn sɔ'n, Zudasɩ kɔ kpʋnndɛ atɩn mɔ ɔ 'sɩn sʋ ɔ yɩ Zozi man bɛ́'n.

Zozi nʋn yɩ́ menian'n-mɔ 'ba li Pakɩ alɩɛ'n.

(Maakɩ 14.12-21, Luku 22.7-14,21-23, Zʋan 13.21-30)

17 Kpaʋn'n mɔ bɛ nwula man nun fali ayile'n, yɩ́ fɛtɩ cɩan'n m'ɔ li mʋa nɩn anun, Zozi menian'n-mɔ walɩ yɩ́ nwʋn ɛbɛlɛ a, bɛ́ nwan: “Ninhan yɛ̂ ɛ kulo kɛ yɛ hɔ́ tʋ́n *Pakɩ alɩɛ nɩn ɔ?”

18 Mɔ bɛ bisalɩ kosuan sɔ'n, Zozi nwan: “Ɛmɔ hɔ́ kulo ɛlɔ, sʋanlan sʋa awulo, bɛ se yɩ́ kɛ: ‘Yɛ́ Mɩn nwan: Mɩ́n mɛlɛ nɩn a ju, wɔ́ awulo ɛwa yɛ̂ mɩn nʋn mɩ́n menian'n-mɔ yɛ 'di Pakɩ alɩɛ nɩn ɔ.’ ” 19 Zozi menian'n-mɔ yɔlɩ m'ɔ helelɩ bɛ́ kɛ bɛ yɔ́'n bɛ tʋnlɩn Pakɩ alɩɛ'n.

20 Nɔsʋba, Zozi nʋn yɩ́ menian bulu nʋn nnyuan'n kɔ tɛtanlan tɔbɩlɩ nɩn anwʋn. 21 Nán mɔ bɛ 'di like'n, Zozi nwan: “Mɩɩn kan yɩ́ ananhɔlɛ mɩn kele ɛmɔ kɛ, ɛmɔ nunhan kʋn 'ba yɩ mɩ́n man.”

22 Mɔ Zozi hanlɩn sɔ'n, yɩ́ menian'n-mɔ alʋa kɔ bɔ bɛ́ nwʋn kpa. Bɛ́ nun kʋn biala nwan: “Yɛ́ Mɩn, nán mɩ́n ɔ.” 23 Zozi nwan: “Sʋanlan'n m'ɔ nʋn mɩ́n yɛ́ sa wɔ talie nɩn anun'n, yɩ́ yɛ̂ ɔ 'yɩ mɩ́n man ɔ. 24 *Mân Baa'n, ɔ 'ba wu kɛ bɛ hɛlɛlɩ yɩ́ nwʋn ɛjɔlɛ'n wɔ Ɛhɛlɛ Ɛjɔlɛ'n nɩn anun'n. Nan sʋanlan'n mɔ ɔ 'yɩ yɩ́ man'n, munnzue hán yɩ́! Ɔ tɩ kpa kɛ ahan b'a nwʋ man sʋanlan sɔ'n bɔbɔ.”

25 Zudasɩ mɔ ɔ 'yɩ yɩ́ man'n nwan: “*Labi, nán mɩ́n ɔ. Sɛ ato e.”

Zozi nwan: “Wɔ́ muonun, ɛ sɩ kɛ wɔ́ ɔ.”

26 Mɔ bɛ 'di like'n, Zozi kɔ fa kpaʋn, m'ɔ lalɩ Nyanmɩan asɩ yuelɩ'n, ɔ kɔ bubu nun ɔ kɔ man yɩ́ menian'n-mɔ. Yɩ́ nwan: “Ɛmɔ lé kpaʋn ɛhɩ bɛ lí, ɔ tɩ mɩ́n nwʋnnaan.”

27 Yɩ́ nzin, ɔ kɔ fa divɩn kangɔ kʋn, m'ɔ lalɩ Nyanmɩan asɩ yuelɩ'n, ɔ kɔ fa ɔ kɔ man yɩ́ menian'n-mɔ. Yɩ́ nwan: “Ɛmɔ kʋalaa nʋ́n. 28 Ɔ sanlɩn kɛ nzan ɛhɩ tɩ mɩ́n moja ɔ di Nyanmɩan nyɩhyɛ'n m'ɔ nʋn ɛmɔ lɛ di nɩn ajinlanmun. Moja sɔ nɩn a butu a man menian dɔʋn a nyan ɛtɛ face. 29 Mɩɩn kan mɩn kele ɛmɔ kɛ ɔ fi ɛnɛ m'ɔ kɔ'n, mɩn nʋn ɛmɔ yɛ lɛ mma nnʋn man divɩn ɛhɩ fɩ́ɩ́ kʋ́n. Mɩn nʋn ɛmɔ yɛ 'nʋn divɩn fʋfɔlɛ'n mɩ́n Sɩ Belemgbin Mân nɩn anun ɛlɔ.”

30 Mɔ Zozi hanlɩn sɔ yuelɩ'n, bɛ kɔ tʋ ejue. Bɛ fi ɛbɛlɛ bɛ́ nʋan y'ɔ le *Olivʋ bʋka nɩn asʋ.

Zozi 'ba han kɛ Pɩɛlɩ 'ba se kɛ ɔ nzɩ man yɩ́

(Maakɩ 14.27-31, Luku 22.31-34, Zʋan 13.36-38)

31 Mɔ bɛ hɔlɩ juli Olivʋ bʋka nɩn asʋ ɛlɔ'n, Zozi nwan: “Ɛnɛ kɔngɔɛ muonun, ɛmɔ kʋalaa 'ba nwanndi mɩ́n, ɔ ka mɩ́n ngʋnmɩn. Ɔ sanlɩn kɛ, b'a hɛlɛ wɔ Ɛhɛlɛ Ɛjɔlɛ nɩn anun kɛ:

Mɩn 'ba hun bʋa ɛnɩanfʋɛ'n.

Yɩ́ mmʋa'n-mɔ kʋalaa 'ba bɔ asanndɩɛ.

32 Nan sɛ mɩn wu mɩn tinnge a, mɩn 'di mʋa ɛmɔ anyunnun Galile mân nɩn anun ɛlɔ.”

33 Pɩɛlɩ jasʋlɩ a, yɩ́ nwan: “Sɛ bɛ́ kʋalaa bɛ nwanndi wɔ́ a, mɩ́n kʋnmgba cein dɩɛ mɩn nnwanndi man wɔ́ lé.”

34 Mɔ Pɩɛlɩ anʋan tɔlɩ'n, Zozi nwan: “Mɩɩn kan yɩ́ ananhɔlɛ mɩn kele wɔ́ kɛ ɛnɛ kɔngɔɛ muonun, ɔ nʋn dee mɔ akɔ'n 'bɔ kokolokoo'n, ɛ 'kan yɩ́ ngʋkʋn kpɛ̂ nsan kɛ ɛ nzɩ man mɩ́n.”

35 Pɩɛlɩ nwan: “Sɛ ɔ di mɔ mɩn nʋn wɔ́ wu bɔbɔ a, mɩn ngan man sɔ lé.” Yɩ́ menian'n-mɔ kʋalaa kɔ han sɔ bie.

Zozi 'ba yɔ asɔnɩn Gɛtɩsemanne

(Maakɩ 14.32-42, Luku 22.39-46)

36 M'ɔ yɔlɩ sɔ'n, Zozi nʋn yɩ́ menian'n-mɔ hɔlɩ juli lɩka kʋn *Olivʋ bʋka nɩn asʋ. Bɛ fɛlɛ lɩka sɔ'n Gɛtɩsemanne (yɩ́ bʋ y'ɔ le kɛ lɩka mɔ bɛ yɩ ngo). Mɔ bɛ juli ɛbɛlɛ'n, Zozi nwan: “Ɛmɔ tánlan ɛwa nán mɩn 'tɩ mɩ́n nwʋn kaan mɩn yɔ asɔnɩn.” 37 Mɔ ɔ 'kɔ'n, ɔ nʋn Pɩɛlɩ nʋn Zebede amma nnyuan'n yɛ̂ bɛ hɔlɩ ɔ. Anwʋnmmubue nʋn alʋabɔ kɔ han Zozi. 38 Ɔ kɔ han kɔ hele bɛ́ kɛ: “Ewue nɩn a man mɩ́n lʋa a bɔ mɩ́n nwʋn sʋnman. Ɛmɔ nʋn mɩ́n tánlan ɛwa, nán bɛ sísa!”

39 Zozi hɔlɩ yɩ́ nyunnun mʋa kaan an, ɔ kɔ butu yɩ́ nyɩn asɩ ɔ kɔ yɔ asɔnɩn. Yɩ́ nwan: “Mɩ́n Sɩ, sɛ ɛ kʋala kɛ ɛ kpala ewue nyinlinlin ɛhɩ gua a, anɩn kpala gua! N'ɛ man mɩn nʋn ewue kangɔ nɩn anun. Nan kʋsʋ like biala anun, yɔ mɔ ɛ kulo'n nan n'ɛ yɔ mɔ mɩn kulo'n.”

40 M'ɔ yɔlɩ asɔnɩn'n yuelɩ'n, ɔ kɔ sa kɔ a yɩ́ menian nsan'n-mɔ anwʋn ɛbɛlɛ. Ɔ 'ba ju a, anɩn bɛ lɛ dafɩ. Zozi kɔ fɛlɛ Pɩɛlɩ, yɩ́ nwan: “Ɛmɔ a ngʋala man mɩ́n nʋn asɩ tanlan dɔhyʋɩlɩ kʋnmgba cein? 41 Nán bɛ dafɩ, bɛ tánlan asɩ bɛ yɔ́ asɔnɩn, nán Abɔnsanmʋn a nzɔ man ɛmɔ a nnɩan man. Ɔ wɔ ɛmɔ ahʋnlɩn nɩn anun kɛ ɛmɔ 'yɔ, nan kʋsʋ anwʋnnaan'n le man anwʋnsɛlɛ.”

42 Mɔ Zozi hanlɩn sɔ'n, ɔ kɔ yaci bɛ́ ɛbɛlɛ ɔ kɔ hɔ asɔnɩn ɛyɔlɛ biekun. Yɩ́ nwan: “Mɩ́n Sɩ, sɛ m'an nnʋn man ewue kangɔ ɛhɩ anun nán ɔ nyɔ man ye a, anɩn man n nʋ́n nun kɛ ɛ kulo'n.”

43 Zozi kɔ sa kɔ a. Ɔ 'ba ju a, anɩn yɩ́ menian'n-mɔ lɛ dafɩ kpa. Ɔ sanlɩn kɛ anɩn nafɛlɛ nɩn a bʋ bɛ́. 44 Yɩ́ kpɛ̂ nsan nɩn asʋ, Zozi kɔ yaci bɛ́ ɛbɛlɛ ɔ kɔ hɔ asɔnɩn kʋnmgba nɩn ɛyɔlɛ biekun.

45 M'ɔ yɔlɩ asɔnɩn yuelɩ'n, ɔ kɔ sa kɔ a yɩ́ menian'n-mɔ anwʋn ɛbɛlɛ, nán ɔ'a bisa bɛ́ kɛ: “Ɛmɔ tɛ dafɩ bɛ tɛ de bɛ́ ɛnwʋnmɩan? Ɛmɔ nɩ́an, dɔɛ'n mɔ bɛ 'fa bɛ yɩ Mân Baa'n bɛ man ɛtɛfʋɛ'n-mɔ nɩn a ju. 46 Ɛmɔ jásʋ bɛ mán yɛ hɔ́. Ɛmɔ nɩ́an, sʋanlan'n mɔ ɔ 'ba yɩ mɩ́n man'n, ɔ'a ju ɛwa.”

Zozi ɛhyɩɛ'n

(Maakɩ 14.43-50, Luku 22.47-53, Zʋan 18.3-12)

47 Zozi anʋan ngɔ tɔ man, yɩ́ menian bulu nʋn nnyuan nɩn anun kʋn'n mɔ bɛ fɛlɛ yɩ́ Zudasɩ'n kɔ fite ɛbɛlɛ. Ɔ 'ba a, menian dɔʋn si yɩ́ sʋ. Bɛ lile dadɩɛ nʋn koloman. Menian sɔ'n-mɔ, Nyanmɩan *tɛɛyɩfʋɛ mgbain'n-mɔ nʋn Zufʋ mgbain'n-mɔ yɛ̂ bɛ sʋanlɩn bɛ́ ɔ. 48 Mɔ bɛ 'ba'n, Zudasɩ mɔ ɔ 'yɩ Zozi man'n kɔ hele bɛ́ nzɔlɛ kʋn. Yɩ́ nwan: “Sʋanlan'n mɔ n gɔ tɔ yɩ́ nun'n, anɩn ɛmɔ sɩ kɛ yɩ́ dein ɔ. Ɛmɔ hyɩ́ yɩ́.” 49 Mɔ Zudasɩ juli ɛbɛlɛ nɩn ala, ɔ kɔ kpunnge Zozi. Yɩ́ nwan: “*Labi, anun o.” M'ɔ hanlɩn sɔ'n, ɔ'a tɔ Zozi nun.

50 Zozi nwan: “Mɩ́n manngʋn, like mɔ ɛ walɩ yɩ́ ɛyɔlɛ'n, yɔ.”

Ɛbɛlɛ ala, menian'n-mɔ kɔ tɩ kɔ gua Zozi sʋ bɛ kɔ hyɩ yɩ́. 51 Bɛ́ mɔ anɩn bɛ nʋn Zozi wɔ ɛbɛlɛ nɩn anun kʋn kɔ hyʋɩn yɩ́ dadɩɛ'n, ɔ kɔ kpɛ Nyanmɩan *tɛɛyɩfʋɛ kpain nɩn akʋa nɩn anzʋ'n.

52 M'ɔ kpɛlɩ yɩ́ nzʋ'n, Zozi nwan: “Fa wɔ́ dadɩɛ'n wula yɩ́ bʋa nɩn anun. Ɔ sanlɩn kɛ bɛ́ mɔ bɛ fa dadɩɛ bɛ kʋn'n, dadɩɛ yɛ̂ ɔ 'kun bɛ́ ɔ. 53 Ɛ nzɩ man kɛ sɛ mɩn se mɩ́n Sɩ kɛ ɔ bɛ́lɛ mɩ́n nyanmɩansʋ mmɔfʋɛ akpɩɩ akpɩɩ maan bɛ sísa mɩ́n an, ɔ 'yɔ yɩ́ kɩkaala ɔ? 54 Sɛ mɩn yɔ yɩ́ sɔ a, ɔ 'yɔ sɛ nán Nyanmɩan Anʋan Ɛjɔlɛ nɩn a kpɩn sʋ? Mɔ Ɛhɛlɛ Ɛjɔlɛ nɩn a han'n, ɔ di kɛ ɔ yɔ sɔ.”

55 M'ɔ yɔlɩ sɔ yuelɩ'n, Zozi kɔ han kɔ hele meninsʋnman'n kɛ: “Ɛmɔ 'ba hyɩ mɩ́n an, anɩn ɛmɔ le dadɩɛ nʋn koloman kɛ kodiawu y'ɔ le mɩ́n. Kɛmɔ cɩan daa n dɩ asɩ Nyanmɩan awulo nɩn anun mɩn kekele menian'n-mɔ ninnge'n, nzukɛ ati yɛ̂ ɛmɔ a njɩ man mɩ́n ɔ?” 56 Nan yɩ́ kʋalaa a yɔ sɔ, ɔ'a man ɛjɔlɛ'n mɔ Nyanmɩan mgbɔmanfʋɛ'n-mɔ hanlɩn m'ɔ wɔ Ɛhɛlɛ Ɛjɔlɛ nɩn anun nɩn a kpɩn sʋ. Mɛlɛ sɔ nɩn anun, Zozi menian'n-mɔ kʋalaa yacili yɩ́ ɛbɛlɛ bɛ nwanndili.

Bɛ nʋn Zozi 'ba hɔ Kayifʋ aja sʋ

(Maakɩ 14.53-65, Luku 22.54-55,63-71, Zʋan 18.13-14,19-24)

57 Bɛ́ mɔ bɛ hyɩlɩ Zozi'n, bɛ nʋn yɩ́ hɔlɩ Nyanmɩan *tɛɛyɩfʋɛ kpain'n mɔ bɛ fɛlɛ yɩ́ *Kayifʋ nɩn awulo. Ɛbɛlɛ yɛ̂ *mala nɩn asʋ mgbain'n-mɔ nʋn Zufʋ mgbain'n-mɔ hɔlɩ yialɩ ɔ. 58 Mɔ bɛ 'kɔ'n, anɩn Pɩɛlɩ lɛ di Zozi fannvanndʋ dede bɛ juli Nyanmɩan tɛɛyɩfʋɛ kpain nɩn awulo. Pɩɛlɩ kɔ wʋlʋ awulo nɩn anun, ɔ kɔ tanlan nzalafʋ'n-mɔ anwʋn ɛbɛlɛ, ɔ 'nɩan kɛ ɛjɔlɛ sɔ'n 'ba kpɩn gua yɩ́ bʋ'n.

59 Nyanmɩan tɛɛyɩfʋɛ mgbain'n-mɔ nʋn menian'n-mɔ kʋalaa mɔ bɛ di ɛjɔlɛ'n kɔ kpʋnndɛ atɩn mɔ bɛ 'sɩn sʋ bɛ tʋn Zozi ɛsʋan bɛ kun yɩ́. 60 Bɛ kpʋnndɛlɩ, kʋsʋ bɛ ngɔ nyan man bie sunnzun mɔ adanzɩyua dɔʋn tʋnlɩn yɩ́ ɛsʋan ɔ. Yɩ́ bɛ-yue-asɩɛ, menian nnyuan walɩ a, bɛ́ nwan: 61 “Bian ɛhɩ a han kɛ: ‘Mɩn kʋala kɛ mɩn bu Nyanmɩan sua'n mɩn fa cɩan nsan mɩn si.’ ”

62 Mɔ menian'n-mɔ hanlɩn sɔ'n, Nyanmɩan tɛɛyɩfʋɛ kpain'n kɔ jasʋ, ɔ kɔ bisa Zozi kɛ: “Ɛjɔlɛ'n mɔ bɛ lɛ kan bɛ gua wɔ́ nwʋn'n, ɛ mmua man bie ɔ?” 63 Zozi ngɔ tɛ man yɩ́ sʋ.

Nyanmɩan tɛɛyɩfʋɛ kpain'n kɔ han kɔ hele yɩ́ kɛ: “Mɩn kan Tɩasɩfʋɛ Nyanmɩan nɩn ati, sɛ Kilisi'n m'ɔ tɩ Nyanmɩan Awa'n y'ɔ le wɔ́ a, anɩn kan maan yɛ tɩ́!”

64 Zozi kɔ bua yɩ́ kɛ: “Yɛ̂ wɔ́ nʋan wɔ sʋ ɛ lɛ kan nɩn ɔ. Nan mɩɩn kan mɩn kele ɛmɔ kɛ ɛnɛ m'ɔ kɔ'n, ɛmɔ 'ba nwun yɩ́ kɛ *Mân Baa'n tɩ Nyanmɩan tunminfʋɛ'n fama sʋ. Ɛsɛ ɛmɔ 'ba nwun yɩ́ kɛ ɔ fi anwunno ɛlɔ bɔlɛ́ nɩn anun ɔ lɛ ba.”

65 Mɔ Nyanmɩan tɛɛyɩfʋɛ kpain'n tɩlɩ ɛjɔlɛ sɔ'n Zozi anʋan nun'n, ɔ kɔ sɔ taladɩɛ'n mɔ yɩ́ muonun ɔ wula'n ɔ kɔ sosua nun. Yɩ́ nwan: “Sian dɩɛ, yɛ mgbʋnndɛ man adanzɩɛ kʋ́n! Afɩ ɛmɔ kʋalaa a tɩ kɛ ɔ'a han ɛjɔlɛ ɛtɛ ɔ'a tia Nyanmɩan! 66 Nan ɛmɔ nwan nzɛ?”

Bɛ́ kʋalaa bɛ́ nwan: “Ɔ fata kɛ bɛ kun yɩ́.”

67 Ɛhɩ, bɛ kɔ tʋtʋ Zozi anyunnun ngɛsɛlɛ, ɛsɛ bɛ kɔ tʋtʋ yɩ́ kɔtɔlɛ. Mmie-mɔ fɩa yɩ́ nyɩn bɛ kpaci yɩ́ nyɩn nɩn asʋ, 68 anɩn bɛ́ nwan: “Wɔ́ mɔ ɛ tɩ Kilisi'n, kele yɛ́ sʋanlan'n mɔ ɔ'a kpaci wɔ́ nyɩn nɩn asʋ'n!”

Pɩɛlɩ 'ba se kɛ ɔ nzɩ man Zozi

(Maakɩ 14.66-72, Luku 22.56-62, Zʋan 18.15,25,27)

69 Ɔ 'ba yɔ sɔ'n, anɩn Pɩɛlɩ tɩ awulo nɩn abʋ ɛlɔ. Nyanmɩan *tɛɛyɩfʋɛ kpain nɩn afanɩan kʋn kɔ a Pɩɛlɩ anwʋn ɛbɛlɛ, yɩ́ nwan: “Wɔ́ kʋsʋ wɔ́, anɩn ɛ si Zozi m'ɔ fi Galile mân nɩn anun nɩn asʋ bie.”

70 M'ɔ hanlɩn sɔ'n, Pɩɛlɩ suli akpʋlʋwa bɛ́ kʋalaa bɛ́ nyunnun ɛbɛlɛ. Yɩ́ nwan: “Sʋanlan'n mɔ ɛ lɛ kan yɩ́ ɛjɔlɛ'n, mɩn nzɩ man yɩ́.”

71 Ɛhɩ, ɔ fi ɛbɛlɛ ɔ kɔ jasʋ ɔ kɔ hɔ kɔ jinlan awulo nɩn anʋan nɩn anun ɛlɔ. Afanɩan kʋn biekun kɔ nwun yɩ́. Ɔ kɔ han kɔ hele bɛ́ mɔ bɛ gua ɛbɛlɛ'n kɛ: “Zozi m'ɔ fi Nazalɛtɩ'n, anɩn bian ɛhɩ si yɩ́ sʋ bie.”

72 Ɛhɩ, Pɩɛlɩ nwan: “Mɩn kan ndâ kɛ mɩ́n dɩɛ, mɩn nzɩ man sʋanlan sɔ'n!”

73 Ɔ hyɛlɩ kaan an, bɛ́ mɔ bɛ gua ɛbɛlɛ'n kɔ kpunnge Pɩɛlɩ, bɛ́ nwan: “Ɔ tɩ ananhɔlɛ, ɛ wɔ menian sɔ'n-mɔ anun bie. Ɔ sanlɩn kɛ wɔ́ ɛjʋjɔlɛ'n kele lɩka mɔ ɛ fi'n.”

74 Ɛhɩ, Pɩɛlɩ nwan: “Mɩn kan ndâ kɛ mɩn nzɩ man sʋanlan sɔ'n! Sɛ ato yɛ̂ mɩɩn di a, Nyanmɩan Kpili túa mɩ́n yɩ́ nwʋn kalɛ!”

Kɛ ɔ 'kan sɔ nɩn ala, kokolokoo! Akɔ'n kɔ bɔ. 75 Pɩɛlɩ ati kɔ kacɩ ɛjɔlɛ'n mɔ Zozi hanlɩn helelɩ yɩ́'n. Zozi nwan: “Ɔ nʋn dede mɔ akɔ'n 'bɔ'n, ɛ 'kan yɩ́ ngʋkʋn kpɛ̂ nsan kɛ ɛ nzɩ man mɩ́n.” M'ɔ yɔlɩ sɔ'n, Pɩɛlɩ fitelɩ ɔ sunlin sɛlɛ kpa.

27

Bɛ́ nʋn Zozi 'ba hɔ kʋnmanna Pilatɩ aja sʋ

(Maakɩ 15.1, Luku 23.1-2, Zʋan 18.28-32)

1 Mɔ alɩ́ɛ'n hɩnlɩn'n, Nyanmɩan *tɛɛyɩfʋɛ mgbain'n-mɔ nʋn Zufʋ mgbain'n-mɔ kʋalaa anʋan sɛlɩ bɛ́ nwʋn kɛ bɛ 'kun Zozi. 2 Bɛ kɔ man bɛ kɔ cɩcɩ Zozi. Bɛ kɔ fa yɩ́ bɛ kɔ hɔ kɔ wula *Lɔmʋn kʋnmanna nɩn asa nun. Kʋnmanna sɔ'n, bɛ fɛlɛ yɩ́ *Pilatɩ.

Zudasɩ ewue'n

(Junman'n 1.18-19)

3 Mɔ Zudasɩ m'ɔ yɩlɩ Zozi manlɩn'n nwunlin kɛ bɛ lɛ ba hun Zozi'n, ɔ kɔ li yɩ́ nwʋn yalɛ kpa. Jɛtɛ fufue mma abulasan'n mɔ Nyanmɩan *tɛɛyɩfʋɛ mgbain'n-mɔ nʋn Zufʋ mgbain'n-mɔ falɩ manlɩn yɩ́'n, ɔ kɔ fa ɔ kɔ sa kɔ bɛlɛ bɛ́. 4 Yɩ́ nwan: “M'an yɔ ɛtɛ, ɔ sanlɩn kɛ m'an tʋn sʋanlan ɛsʋan maan b'a hun yɩ́.”

Mɔ Zudasɩ hanlɩn sɔ'n, bɛ́ nwan: “Ɔ nvalɩ man yɛ́ nwʋn. Wɔ́ ngʋnmɩn wɔ́ ɛjɔlɛ ɔ!”

5 Zudasɩ kɔ ju esika'n kɔ gua Nyanmɩan sua nɩn anun ɛbɛlɛ ɔ kɔ hɔ kɔ bɔ yɩ́ kɔmɩn.

6 Nyanmɩan tɛɛyɩfʋɛ mgbain'n-mɔ kɔ sɩsa esika'n. Bɛ́ nwan: “Yɛ́ mala'n mman man yɛ́ atɩn kɛ yɛ fá esika sɔ'n yɛ gúa asɔnɩn esika nɩn anun. Ɔ sanlɩn kɛ sʋanlan moja esika ɔ.”

7 Bɛ hanlɩn sɔ mɔ bɛ́ kʋalaa bɛ́ nʋan sɛlɩ yɩ́ nwʋn'n, bɛ falɩ esika sɔ'n bɛ tolɩ sʋanlan'n m'ɔ nwʋn ninnge nɩn ebo'n. Bɛ falɩ asɩɛ sɔ'n bɛ yɔlɩ nyɔfʋɛ asielɩɛ. 8 Ɛhɩ ati, ɛnɛ nʋn ɛnɛ, bɛ tɛ fɛlɛ lɩka sɔ'n “Moja Ebo”. 9 Ɔ man ɛjɔlɛ'n mɔ Nyanmɩan falɩ wulalɩ kpɔmanfʋɛ Zolomin anʋan'n kpɩnlɩn sʋ. Kpɔmanfʋɛ Zolomin nwan: Jɛtɛ fufue mma abulasan, esika mɔ Izalayɛ amma'n-mɔ anʋan sɛlɩ yɩ́ nwʋn bɛ falɩ bɛ lili yɩ́ gua nɩn anɩn. 10 Esika sɔ'n b'a fa b'a to sʋanlan'n m'ɔ nwʋn ninnge nɩn ebo'n kɛ yɛ́ Mɩn hanlɩn helelɩ mɩ́n'n.

Pilatɩ 'ba bisa Zozi kosuan

(Maakɩ 15.2-5, Luku 23.3-5, Zʋan 18.33-38)

11 Bɛ falɩ Zozi bɛ hɔlɩ kʋnmanna nɩn aja sʋ. Ɔ kɔ bisa Zozi kɛ: “Zufʋ'n-mɔ belemgbin'n y'ɔ le wɔ́ ɔ?”

Zozi nwan: “Yɛ̂ wɔ́ nʋan wɔ sʋ ɛ lɛ kan nɩn ɔ.”

12 Nan mɔ Nyanmɩan *tɛɛyɩfʋɛ mgbain'n-mɔ nʋn Zufʋ mgbain'n-mɔ 'tʋn Zozi ɛsʋan'n, Zozi ngɔ tɛ man bɛ́ sʋ. 13 Ɛhɩ, Pilatɩ nwan: “Ɛsʋan nwala ɛhɩ mɔ bɛ lɛ tʋn wɔ́'n, ɛ ndɩ man ɔ?”

14 Zozi ngɔ bua ɛjɔlɛ kpɔlɛ kʋn sʋa. M'ɔ man ɛjɔlɛ'n sinlin kʋnmanna nɩn anwʋn kpili nɩn anɩn.

Pilatɩ 'ba man bɛ kun Zozi

(Maakɩ 15.6-15, Luku 23.13-25, Zʋan 18.39-19.16)

15 Bɛ 'di *Pakɩ fɛtɩ biala a, sʋanlan mɔ bɛ kɔ tʋ yɩ́ fiadɩ mɔ menian'n-mɔ kulo kɛ bɛ yaci yɩ́'n, kʋnmanna'n yaci sʋanlan sɔ'n. 16 Ɔ 'ba yɔ sɔ'n, anɩn bian kʋn la fiadɩ. Bɛ fɛlɛ bian sɔ'n Balabasɩ. Yɩ́ nwʋn yɔ esulo kpa, ɛsɛ bɛ́ kʋalaa bɛ sɩ yɩ́. 17 Pilatɩ kɔ bisa menian'n-mɔ mɔ b'a yia ɛbɛlɛ'n kɛ: “Balabasɩ nʋn Zozi mɔ bɛ fɛlɛ yɩ́ Kilisi'n, bɛ́ nunhan benin yɛ̂ ɛmɔ kulo kɛ n yáci yɩ́ ɔ?” 18 Ɔ kɔ bisa bɛ́ sɔ, afɩ ɔ sɩ yɩ́ fɔ́ʋ́n kɛ bɛ kpɔ Zozi, yɩ́ ti yɛ̂ b'a hyɩ yɩ́ b'a man yɩ́ ɔ.

19 Anɩn Pilatɩ tɩ lɩka mɔ bɛ di ɛjɔlɛ'n, yɩ́ yɩ falɩ ngalɩɛ hɔlɩ manlɩn yɩ́ kɛ: “N'ɛ fa wɔ́ ɛjɔlɛ tʋ sʋanlan sɔ nɩn anwʋn, ɔ tɩ sɛsɛfʋɛ. Yɩ́ dunman nun, ɛnɛ kɔngɔɛ n jɩnlɩn ɛlalɩɛ ɛtɛ ɛtɛ.”

20 Tɛmʋn sɔ'n, anɩn Nyanmɩan *tɛɛyɩfʋɛ mgbain'n-mɔ nʋn Zufʋ mgbain'n-mɔ lɛ wowula meninsʋnman nɩn abʋ kɛ bɛ hán maan ɔ yáci Balabasɩ nán bɛ hún Zozi.

21 Kʋnmanna'n kɔ bisa bɛ́ biekun kɛ: “Bɛ́ menian nnyuan'n, benin yɛ̂ ɛmɔ kulo kɛ n yáci yɩ́ ɔ?”

Bɛ́ kʋalaa bɛ́ nwan: “Yaci Balabasɩ!”

22 Pilatɩ kɔ bisa bɛ́ kɛ: “Anɩn Zozi mɔ bɛ fɛlɛ yɩ́ Kilisi'n, n yɔ́ yɩ́ sɛ?”

Bɛ́ kʋalaa bɛ́ nwan: “Bʋbɔ yɩ́ kʋlʋwa sʋ!”

23 Pilatɩ kɔ bisa bɛ́ kɛ: “Nzukɛ ɛtɛ dɩɛ yɛ̂ ɔ'a yɔ ɔ?”

Bɛ́ kʋalaa bɛ kɔ tɛtɩan sɛlɛ kpa bɛ́ nwan: “Bʋbɔ yɩ́ kʋlʋwa sʋ!”

24 Anɩn menian'n-mɔ lɛ tɛtɩan sʋnman. Pilatɩ nɩan an, ɔ ngʋala man like fɩ́ɩ́ kʋ́n yɔ. Ɔ kɔ jasʋ ɔ kɔ fa nzue ɔ kɔ nwunnzin yɩ́ sa menian'n-mɔ kʋalaa anyunnun ɛbɛlɛ. Yɩ́ nwan: “Sʋanlan ɛhɩ ewue'n, mɩ́n nwʋn nnʋn man nun, m'an yɩ mɩ́n sa nun! Ɛmɔ angʋnmɩn, bɛ́ ɛjɔlɛ ɔ!”

25 Bɛ́ kʋalaa bɛ́ nwan: “Yuo o! Yɛ́ nʋn yɛ́ mma'n-mɔ, man yɩ́ ewue nɩn anwʋn ɛjɔlɛ kpólo yɛ́!”

26 Ɛhɩ, Pilatɩ kɔ yaci Balabasɩ. Ɔ kɔ man bɛ kɔ fin Zozi mgbele. Mɔ bɛ finlin yɩ́ yuelɩ'n, ɔ yɩlɩ yɩ́ manlɩn maan bɛ bʋbɔlɩ yɩ́ kʋlʋwa sʋ.

Nzalafʋ'n-mɔ 'ba gʋlʋ Zozi anwʋn

(Maakɩ 15.16-20, Zʋan 19.2-3)

27 Pilatɩ nzalafʋ'n-mɔ falɩ Zozi hɔlɩ yɩ́ awulo ɛlɔ. Bɛ kɔ yia nzalafʋɛ'n-mɔ kʋalaa Zozi anwʋn ɛbɛlɛ. 28 Bɛ kɔ yɩ yɩ́ taladɩɛ'n m'ɔ wula'n, bɛ kɔ fa taladɩɛ kɔkɔlɛ bɛ kɔ wula yɩ́. 29 Bɛ kɔ nwʋn mmowe abotile bɛ kɔ bɔ yɩ́ ti. Bɛ kɔ fa ndɛɛ kpɔman bɛ kɔ wula yɩ́ sa fama nɩn anun. Mɔ bɛ yɔlɩ sɔ yuelɩ'n, bɛ kɔ kʋtʋ yɩ́ nyunnun ɛbɛlɛ bɛ kɔ yɛyala yɩ́ nwʋn. Bɛ́ nwan: “Zufʋ'n-mɔ belemgbin, ahɩn o!” 30 Bɛ kɔ tʋtʋ yɩ́ nwʋn ngɛsɛlɛ. Bɛ kɔ tʋa yɩ́ bɛ kɔ le kpɔman'n m'ɔ le'n bɛ kɔ fa bɛ kɔ fifin yɩ́ tin nɩn anun. 31 Bɛ yɛyalalɩ yɩ́ nwʋn dede mɔ bɛ́ kunnun jɔlɩ'n, bɛ kɔ yɩ́ taladɩɛ kɔkɔlɛ'n mɔ bɛ falɩ bɛ wulalɩ yɩ́'n. Bɛ kɔ fa yɩ́ muonun yɩ́ taladɩɛ dɩɛ'n bɛ kɔ wula yɩ́ yɛ̂ bɛ nʋn yɩ́ hɔlɩ bɛ bʋbɔlɩ yɩ́ kʋlʋwa sʋ ɔ.

Bɛ 'ba bʋbɔ Zozi kʋlʋwa sʋ

(Maakɩ 15.21-32, Luku 23.26-43, Zʋan 19.17-27)

32 Mɔ bɛ fi kulo nɩn anun bɛ 'fite'n, bɛ nʋn bian kʋn kɔ yia. Bian sɔ'n, bɛ fɛlɛ yɩ́ Simʋn. Ɔ fi kulo'n mɔ bɛ fɛlɛ yɩ́ Silɛnɩn nɩn asʋ. Bɛ kɔ hyɩ yɩ́ bɛ kɔ fa Zozi kʋlʋwa'n bɛ kɔ sʋa yɩ́. 33 Bɛ hɔlɩ dede bɛ juli lɩka kʋn. Lɩka sɔ'n, bɛ fɛlɛ yɩ́ Gɔlʋgota. Gɔlʋgota'n, yɩ́ bʋ y'ɔ le kɛ tile kangɔ lɩka. 34 Ɛbɛlɛ, bɛ kɔ fa divɩn bɛ kɔ man Zozi kɛ ɔ nʋ́n. Divɩn sɔ'n, bɛ gualɩ nun ayile m'ɔ nʋn an, ɔ nnwun man yalɛ'n sʋnman. Ɔ bɔlɩ sʋ, nan ɔ'a ngulo kɛ ɔ nʋn. 35 Mɔ bɛ bʋbɔlɩ yɩ́ kʋlʋwa nɩn asʋ yuelɩ'n, bɛ kɔ hyʋɩn tondo bɛ kɔ hye yɩ́ taladɩɛ'n-mɔ bɛ kɔ fa. 36 Ɛsɛ bɛ kɔ tɛtanlan yɩ́ nwʋn ɛbɛlɛ bɛ kɔ sisa yɩ́. 37 Like mɔ yɩ́ ti yɛ̂ bɛ lɛ kun yɩ́'n, b'a hɛlɛ b'a bɔ yɩ́ ti sʋ ɛbɛlɛ kɛ: “Sʋanlan ɛhɩ li Zozi. Ɔ tɩ Zufʋ'n-mɔ belemgbin.” 38 Bɛ kɔ bʋbɔ kodiawu nnyuan kʋsʋ kʋlʋwa sʋ Zozi anwʋn ɛbɛlɛ. Kʋn wɔ yɩ́ sa fama sʋ yɛ̂ kʋn kʋsʋ wɔ yɩ́ sa bɛ̂ sʋ.

39 Bɛ́ mɔ bɛ 'sɩn ɛbɛlɛ'n, bɛ kɔsɔ kɔsɔ bɛ́ ti, anɩn bɛ lɛ kpɛ yɩ́ nzʋba. 40 Bɛ́ nwan: “Wɔ́ mɔ wɔ́ nwan ɛ 'bu asɔnɩn sua'n, nán ɛ fa cɩan nsan ɛ si yɩ́ fʋfɔlɛ'n, de wɔ́ nwʋn e! Sɛ wɔ́ nwan ɛ tɩ Nyanmɩan Awa sakpa a, fi kʋlʋwa nɩn asʋ ju!” 41 *Tɛɛyɩfʋɛ mgbain'n-mɔ, nʋn *mala nɩn asʋ mgbain'n-mɔ nʋn Zufʋ mgbain'n-mɔ kʋsʋ kɔ gʋlʋ yɩ́ nwʋn. 42 Bɛ́ nwan: “Ɔ'a le menian'n-mɔ ngʋan, kʋsʋ yɩ́ muonun ɔ ngʋala man yɩ́ nwʋn ngʋan de! Sɛ ɔ tɩ Izalayɛ belemgbin sakpa a, anɩn ɔ fi kʋlʋwa nɩn asʋ ɔ jú kɩkaala, nán yɛ 'ba le yɩ́ yɛ di. 43 Ɔ'a susu yɩ́ ti ɔ'a gua Nyanmɩan asʋ. Yɩ́ nwan: ‘Nyanmɩan Awa y'ɔ le mɩ́n’. Sɛ Nyanmɩan kulo yɩ́ a, anɩn ɔ lé yɩ́ ti kɩkaala!” 44 Kodiawu'n-mɔ kʋsʋ mɔ b'a bʋbɔ bɛ́ kʋlʋwa sʋ Zozi anwʋn ɛbɛlɛ'n kpɛlɩ yɩ́ nzʋba bie.

Zozi ewue'n

(Maakɩ 15.33-41, Luku 23.44-49, Zʋan 19.28-30)

45 Mɔ sɛnzɛ'n jinlanlɩn bɛ́ ti afian'n, awosin wulalɩ mân nɩn anun lɩka kʋalaa dede ɔ juli nɔsʋba dɔɛ nsan. 46 Mɔ bɛ 'kɔ a bɔ dɔɛ nsan'n, Zozi kɔ tɩan nun sɛlɛ kpa. Yɩ́ nwan: “Eli, Eli, lama sabakɩtanin?” Ɛjɔlɛ sɔ'n, yɩ́ bʋ y'ɔ le kɛ “Mɩ́n Nyanmɩan, mɩ́n Nyanmɩan, nzukɛ ati yɛ̂ a yɩ mɩ́n ɔ?”

47 Mɔ bɛ́ mɔ bɛ jijin ɛbɛlɛ'n mmie-mɔ tɩlɩ yɩ́ ngan'n, bɛ́ nwan: “Ɔ lɛ fɛlɛ Eli!”

48 Ɛbɛlɛ ala, bɛ́ nunhan kʋn kɔ nwanndi ɔ kɔ hɔ kɔ fa eminlan ɔ kɔ bɔ divɩn nyinnyanlɩnwa anun. Ɔ kɔ fa kɔ san baka kʋn ati ɔ kɔ tɩnngɛ yɩ́ Zozi anʋan kɛ ɔ nʋ́n. 49 Nan ɛhɩnlɩn-mɔ nwan: “Jinlan maan yɛ nɩ́an sɛ Eli kɔ a kɔ le yɩ́ a!”

50 Zozi kɔ tɩan nun sɛlɛ kpa biekun, ɔ kɔ ha nun. 51 Mɛlɛ sɔ'n, mgbɛnun ɛtanlan'n m'ɔ ja asɔnɩn sua nɩn anun'n kɔ sua yɩ́ anwunno dede ɔ kɔ ju yɩ́ asɩ. Asɩɛ'n kɔ kpusu, nyɔbʋɛ mgbili'n-mɔ anun kɔ kpacɩ kpacɩ. 52 Sɛka'n-mɔ asʋ kɔ tike tike. Nyanmɩan anwʋntɩɛ mma'n-mɔ dɔʋn mɔ bɛ wuli'n kɔ tinnge tinnge. 53 Mɔ Zozi fi ewue nun tinngelɩ'n, bɛ́ kʋalaa mɔ bɛ fi sɛka'n-mɔ anun bɛ fitelɩ'n, bɛ hɔlɩ kulo kpili nwannzan-nwannzan nɩn asʋ bɛ yɩlɩ bɛ́ nwʋn bɛ helelɩ menian dɔʋn kpa.

54 Mɔ nzalafʋ kpain'n nʋn yɩ́ nzalafʋ'n-mɔ mɔ bɛ́ nʋn yɩ́ lɛ sisa Zozi'n nwunlin kɛ asɩɛ nɩn a kpusu nʋn yɩ́ nzin ɛjɔlɛ'n, esulo hanlɩn bɛ́ sɛlɛ kpa. Bɛ́ nwan: “Kannzʋ ɔ tɩ Nyanmɩan Awa sakpa!”

55 Anɩn mmalasua dɔʋn kpa kʋsʋ wɔ ɛbɛlɛ, bɛ jin mʋa bɛ lɛ nɩan Zozi. Bɛ́ yɛ̂ bɛ sili Zozi sʋ sunmin Galile mân nɩn anun bɛ sʋlɩ yɩ́ ɔ. 56 Mali m'ɔ fi Magɩdala'n, ɔ nʋn Zʋakɩ nʋn Zozɛfʋ anin Mali, ɔ nʋn Zebede amma'n-mɔ anin dɩɛ'n wɔ mmalasua sɔ'n-mɔ anun bie.

Zozi esie'n

(Maakɩ 15.42-47, Luku 23.50-56, Zʋan 19.38-42)

57 Mɔ alɩ́ɛ'n 'kɔ yɩ́ nɔsʋba nun'n, esikafʋɛ bian kʋn kɔ a kɔ ju ɛbɛlɛ. Bian sɔ'n, bɛ fɛlɛ yɩ́ Zozɛfʋ, ɔ tɩ Zozi sʋanlan'n kʋn. Ɔ fi Alimate kulo nɩn asʋ. 58 Ɔ kɔ hɔ kɔ tʋ Pilatɩ ɔ kɔ sɛlɛ yɩ́ kɛ ɔ 'fa Zozi fuin'n ɔ 'kɔ a sie yɩ́. Ɛhɩ, Pilatɩ kɔ man atɩn kɛ bɛ fá bɛ mán yɩ́. 59 Ɔ kɔ le fuin'n ɔ kɔ fa kisaan fʋfɔlɛ kʋn ɔ kɔ fʋfɔ yɩ́ nwʋn. 60 Yɩ́ muonun yɩ́ sɛka mɔ ɔ'a man b'a kpɛ yɩ́ ɛbʋta kʋn anun'n, ɔ kɔ sie Zozi nun. M'ɔ sielɩ yɩ́ yuelɩ'n, ɔ kunndolɩ ɛbʋɛ kpili kʋn ɔ nyinlin sɛka nɩn anʋan'n yɛ̂ ɔ salɩ hɔlɩ ɔ. 61 Anɩn Mali m'ɔ fi Magɩdala'n, ɔ nʋn Mali kʋn'n bɛ wɔ ɛbɛlɛ. Bɛ tɩtɩ asɩ sɛka nɩn anyunnun.

Sɛka nɩn esisa'n

62 Zufʋ'n-mɔ bɔbʋalɩ bɛ́ nwʋn bɛ sielɩ. Mɔ yɩ́ alɩ́ɛ hɩnlɩn m'ɔ tɩ ɛnwʋnmɩan ele cɩan'n, Nyanmɩan *tɛɛyɩfʋɛ mgbain'n-mɔ nʋn *Falisifʋɛ'n-mɔ kɔ hɔ kɔ tʋ Pilatɩ. Bɛ́ nwan: 63 “Nannan, akʋa atofʋɛ sɔ nɩn ɛjɔlɛ kʋn mɔ anɩn yɩ́ nyɩn wɔ sʋ m'ɔ hanlɩn'n, yɛ́ ti a kpɩn sʋ. Yɩ́ nwan: ‘Sɛ mɩn wu a, yɩ́ cɩan nsan, mɩn 'tinnge.’ 64 Yɩ́ ti, man atɩn maan bɛ hɔ́ sísa sɛka'n dede cɩan nsan. Ɔ'a nyɔ man sɔ a, yɩ́ menian'n-mɔ 'kɔ a sa yɩ́ bɛ laka menian'n-mɔ kɛ: ‘Ɔ fi ewue nun ɔ'a tinnge!’ Afɩ, sian ato mɔ bɛ 'di'n, ɔ 'tala daba dɩɛ'n.”

65 Ɛhɩ, Pilatɩ nwan: “Ɛ 'nwun nzalafʋ, Ɛmɔ fá bɛ́ hɔ́, maan bɛ hɔ́ sísa yɩ́ kɛ mɔ ɛmɔ kulo ɔ.” 66 Bɛ nʋn bɛ́ kɔ hɔ, bɛ kɔ nwun kɛ sɛka nɩn anʋan'n nyin kanlanman kpa. Bɛ kɔ sie sʋ nzɔlɛ, bɛ kɔ yaci nzalafʋ'n-mɔ ɛbɛlɛ kɛ bɛ sísa yɩ́.

28

Zozi ewuetinnge'n

(Maakɩ 16.1-10, Luku 24.1-12, Zʋan 20.1-10)

1 Mɔ *ɛnwʋnmɩan ele cɩan'n sɩnlɩn'n, mɔlɛ'n ngɛlɛmɔ, Mali m'ɔ fi Magɩdala'n, ɔ nʋn Mali kʋn'n kɔ a kɔ nɩan sɛka'n. 2 Kʋnmgba ala, asɩɛ'n kɔ kpusu sɛlɛ kpa. Yɛ́ Mɩn bɔfʋɛ'n kʋn fi anwunno ɔ kɔ ju. Ɔ kɔ kunndo ɛbʋɛ'n m'ɔ nyin sɛka nɩn anʋan'n ɔ kɔ tʋ yɩ́ ahanmɩan ɔ kɔ fʋ ɔ kɔ tanlan sʋ. 3 Bɔfʋɛ nɩn anwʋn'n ta sʋa mɩaɩn mɩaɩn kɛ nyanmɩan'n m'ɔ kpɛ mɩaɩn mɩaɩn'n. Yɩ́ taladɩɛ'n tɩ fufue hyɩɛɩn hyɩɛɩn kpa. 4 Esulo kɔ han nzalafʋ'n-mɔ kpa dede bɛ́ nwʋn kɔ wʋsʋ bɛ́, bɛ gugua kɛ menian mɔ b'a wu ɔ.

5 Bɔfʋɛ'n kɔ han kɔ hele mmalasua'n-mɔ kɛ: “Nán bɛ sulo. Afɩ mɩn sɩ kɛ ɛmɔ lɛ kpʋnndɛ Zozi, sʋanlan'n mɔ bɛ bʋbɔlɩ yɩ́ kʋlʋwa nɩn asʋ'n. 6 Ɔ nnʋn man ɛwa. Ɔ fi ewue nun ɔ'a tinnge kɛ ɔ kpɩnlɩn hanlɩn yɩ́'n. Ɛmɔ bála bɛ nɩ́an lɩka mɔ anɩn ɔ la'n. 7 Ɛmɔ hɔ́ ndɛ-ndɛ bɛ hán héle yɩ́ menian'n-mɔ kɛ ɔ fi ewue nun ɔ'a tinnge. Sian dɩɛ, ɔ lɛ kɔ a nwʋnndɛ ɛmɔ Galile mân nɩn anun. Ɛlɔ yɛ̂ ɛmɔ 'nwun yɩ́ ɔ. Ngalɩɛ'n mɔ mɩ́n nwan mɩn 'kan mɩn kele ɛmɔ nɩn anɩn.”

8 Mɔ mmalasua'n-mɔ fi sɛka nɩn asʋ bɛ 'kɔ'n, esulo nʋn fɛ elie kpili kpa hanlɩn bɛ́. Bɛ le ɛnwanndie bɛ lɛ kɔ a han bɛ kele Zozi menian'n-mɔ. 9 Kʋnmgba ala, bɛ nʋn Zozi kɔ yia nun. Zozi nwan: “M mo ahɩn, m mo ahɩn o!” Mɔ Zozi bisalɩ bɛ́ ahɩn yuelɩ'n, bɛ kɔ kpunnge yɩ́ bɛ kɔ sɔ yɩ́ ja nɩn anun, bɛ kɔ kʋtʋ yɩ́ nyunnun ɛbɛlɛ bɛ kɔ sʋ yɩ́. 10 Ɛhɩ, Zozi kɔ se bɛ́ kɛ: “Nán bɛ sulo. Ɛmɔ hɔ́ hán héle mɩ́n nianman'n-mɔ kɛ bɛ hɔ́ Galile mân nɩn anun ɛlɔ. Ɛbɛlɛ yɛ̂ bɛ 'nwun mɩ́n ɔ.”

Nzalafʋ'n-mɔ ɛjɔlɛ'n

11 Mɔ anɩn mmalasua'n-mɔ aja wɔ atunnun'n, nzalafʋ'n-mɔ mɔ bɛ lɛ sisa sɛka'n, mmie-mɔ kɔ sa kɔ hɔ kulo. Bɛ kɔ hɔ kɔ bɔ ɛjɔlɛ'n m'ɔ walɩ nɩn anun amannɩɛ bɛ kɔ hele Nyanmɩan *tɛɛyɩfʋɛ mgbain'n-mɔ. 12 Nyanmɩan tɛɛyɩfʋɛ mgbain'n-mɔ nʋn Zufʋ mgbain'n-mɔ kɔ yia. Mɔ bɛ́ nʋan sɛlɩ bɛ́ nwʋn yuelɩ'n, bɛ kɔ man nzalafʋ'n-mɔ esika dɔʋn kpa. 13 Ɛsɛ bɛ́ nwan: “Sɛ bɛ bisa ɛmɔ a, ɛmɔ hán kɛ kɔngɔɛ mɔ ɛmɔ 'dafɩ'n, yɩ́ menian'n-mɔ a a a sa yɩ́ a hɔ. 14 Sɛ kʋnmanna'n tɩ a, yɛ 'tʋ yɩ́ akɔbɛ nán ɛmɔ ati a nga man nun.”

15 Nzalafʋ'n-mɔ lelɩ esika'n, bɛ hanlɩn yɩ́ kɛ Nyanmɩan tɛɛyɩfʋɛ mgbain'n-mɔ hanlɩn helelɩ bɛ́ nɩn ala. Ɛnɛ nʋn ɛnɛ, Zufʋ'n-mɔ tɛ kan ɛjɔlɛ sɔ'n.

Zozi 'ba yɩ yɩ́ nwʋn kele yɩ́ menian'n-mɔ

(Maakɩ 16.14-18, Luku 24.36-49, Zʋan 20.19-23, Junman'n 1.6-8)

16 Ɛhɩ, Zozi menian bulu nʋn kʋn'n hɔlɩ Galile mân nɩn anun ɛlɔ bʋka'n mɔ Zozi helelɩ bɛ́ nɩn asʋ. 17 Mɔ bɛ nwunlin yɩ́'n, bɛ kʋtʋlɩ bɛ sʋlɩ yɩ́. Nan kʋsʋ bɛ́ mmie-mɔ a nne a nni man. 18 Zozi kɔ kpunnge bɛ́, ɔ kɔ han kɔ hele bɛ kɛ: “B'a fa anwunno ɛlɔ nʋn asɩ ɛwa tunmin'n kʋalaa b'a wula mɩ́n sa nun. 19 Ɛhɩka ati, ɛmɔ hɔ́ mân nɩn anun menian'n-mɔ kʋalaa anwʋn, ɛmɔ mán bɛ káci mɩ́n menian. Ɛmɔ sɔ́nɩn bɛ́ wɔ Sɩɛ nʋn Baa, ɔ nʋn Wawɛ Nwannzan-nwannzan'n dunman nun. 20 Ninnge'n kʋalaa mɔ m'an han m'an hele ɛmɔ'n, ɛmɔ héhele bɛ́ maan bɛ yɔ́. Ɛsɛ ɛmɔ nwún yɩ́ kɛ mɩn nʋn ɛmɔ san alɩhɩan biala dede ɔ kɔ ju mân nɩn ayuelɩɛ.”

MAAKƖ

1

2

3

4

5

6

7

8

9

10

11

12

13

14

15

16

ƐJƆLƐKPA'N MƆ

MAAKƖ HƐLƐLƖ'N

M'ɔ wɔ nun'n

Nwan sʋanlan dɩɛ y'ɔ le Maakɩ? Ɔ tɩ Zozi Kilisi mmɔfʋɛ'n-mɔ bʋkafʋɛ. Maakɩ, mɔ bɛ fɛlɛ yɩ́ biekun Zʋan'n, ɔ nʋn yɩ́ nin Mali, bɛ tanlanlɩn Zoluzalɛmʋn kulo nɩn asʋ (Junman 12.12). Ɔ tɩ Baanabasɩ anianman kʋn (Kolɔsʋ 4.10). Ɔ nʋn Baanabasɩ nʋn Pɔlʋ yɛ̂ bɛ hɔlɩ Antiɔsʋ kulo nɩn asʋ ɔ (Junman 12.25). Ɛbɛlɛ, asɔnɩn mma'n-mɔ kɔ sʋan Pɔlʋ nʋn Baanabasɩ kɛ bɛ hɔ́ bɔ́ Ɛjɔlɛkpa'n bɛ héle mân mân'n-mɔ. Alimʋa atɩn'n mɔ bɛ 'tu'n, Maakɩ hɔlɩ bie ɔ bʋkalɩ bɛ́. Nan atunnunnvian, ɔ yacili bɛ́ salɩ hɔlɩ Zoluzalɛmʋn (Junman 13.5,13). Ɔ hyɛlɩ kpa, Baanabasɩ falɩ Maakɩ, ɔ nʋn yɩ́ hɔlɩ Sipʋlʋ mân nun (Junman 15.37-39). Ɛhɩ anzin, yɛ nwun yɩ́ Pɔlʋ nʋn Pɩɛlɩ kalata'n-mɔ anun kɛ Maakɩ bʋkalɩ bɛ́ wɔ *Lɔmʋn kulo nɩn asʋ (Filemʋn 24, 2 Timote 4.11, 1 Pɩɛlɩ 5.13).

Ɛjɔlɛkpa ɛhɩ anun, Maakɩ lɛ kele yɛ́ kɛ Zozi tɩ Nyanmɩan Awa. Yɩ́ Ɛjɔlɛkpa m'ɔ hɛlɛlɩ'n tɩ tika tala ɛhɩnlɩn-mɔ dɩɛ'n, nan kʋsʋ ɛjɔlɛ wɔ nun kpa.

Maakɩ 'bɔ yɩ́ Ɛjɔlɛkpa nɩn abʋ'n, ɔ man yɛ nwun yɩ́ kɛ Zʋan Batisi sɔnɩnlɩn Zozi, ɛsɛ Abɔnsanmʋn kʋsʋ sɔlɩ Zozi nɩanlɩn (1.1-13). Maakɩ a hye yɩ́ kalata nɩn anun mgbili mgbili nnyuan. Alimʋa dɩɛ'n, (yɩ́ ti 1.14-8.26), ɔ kan Zozi bagua nun junman'n m'ɔ lili yɩ́ Galile mân nun nɩn anwʋn ɛjɔlɛ. Ɔ man yɛ́ nwun yɩ́ kɛ Zozi kpɩnlɩn fɛlɛlɩ yɩ́ menian'n-mɔ, tunmin'n m'ɔ falɩ tuli wawɛ ɛtɛ'n-mɔ, ɔ manlɩn nwuluwafʋɛ'n-mɔ anwʋn salɩ, ɔ hehelelɩ Nyanmɩan ninnge'n-mɔ tunmin sʋ, ɛsɛ ɔ yɔlɩ asinbɛnwʋn ninnge.

M'ɔ tɔ sʋ nnyuan'n (8.27-16.20), ɔ kan Zozi ewue'n nʋn yɩ́ etinnge nɩn anwʋn ɛjɔlɛ. Mɔ Lɔmʋn nzalafʋ kpain'n m'ɔ bʋbɔlɩ Zozi kʋlʋwa nɩn asʋ'n nwunlin kɛ Zozi a kpɩn a wu yɩ́'n, yɩ́ nwan: “Ɔ tɩ ananhɔlɛ, bian ɛhɩ tɩ Nyanmɩan Awa sakpa!” (15.39). Maakɩ kulo kɛ yɛ́ kʋsʋ yɛ de yɛ di kɛ Zozi tɩ Nyanmɩan Awa sakpa. Ɛjɔlɛkpa nɩn agualɩɛ nun, yɛ nwun yɩ́ kɛ Maakɩ a han Zozi ewuetinnge nɩn anwʋn ɛjɔlɛ sin ko (16.1-8). Yɩ́ ti, b'a hɛlɛ ɛjɔlɛ kaan b'a sa sʋ m'ɔ kele kɛ Zozi a yɩ yɩ́ nwʋn a hele yɩ́ menian'n-mɔ ɛsɛ ɔ'a fʋ ɔ'a hɔ nyanmɩansʋ (16.9-20).

1

Zʋan Batisi junman'n

(Matie 3.1-12, Luku 3.1-18, Zʋan 1.19-28)

1 Ɛjɔlɛkpa'n m'ɔ tʋ de Zozi Kilisi m'ɔ tɩ Nyanmɩan Awa'n y'ɔ le ɛhɩ. 2 Ɛjɔlɛ sɔ'n bɔlɩ yɩ́ bʋ kɛ Nyanmɩan Kpɔmanfʋɛ Ezayi hɛlɛlɩ wɔ yɩ́ kalata nɩn anun'n. Ɔ'a hɛlɛ Zozi anwʋn ɛjɔlɛ'n kɛ Nyanmɩan nwan:

Nɩan, mɩn 'sʋan mɩ́n bɔfʋɛ'n wɔ́ nyunnun

mɩn 'man ɔ di mʋa ɔ sesie wɔ́ atɩn'n.

3 Bɔfʋɛ sɔ'n y'ɔ le sʋanlan'n m'ɔ lɛ tɩan

ɛwâ nɩn anun ɛlɔ kɛ:

Bɛ sésie yɛ́ Mɩn atɩn'n

bɛ mán ɔ tɩ́nngɛ fɔ́ʋ́n!

4 Ɛhɩ, cɩan kʋn, Zʋan kɔ fite ɛwâ nɩn anun ɛlɔ. Ɔ sɔnɩn menian'n-mɔ. Ɔ tu bɛ́ fʋɔ kɛ: “Ɛmɔ nún bɛ́ nwʋn bɛ káci bɛ́ abalabɔ'n bɛ fá bɛ́ nwʋn bɛ mán Nyanmɩan maan n zɔ́nɩn ɛmɔ, nán Nyanmɩan a fa ɛmɔ ɛtɛ nɩn a hye bɛ́.” 5 Mɔ Zʋan hanlɩn sɔ mɔ menian'n-mɔ tɩlɩ yɩ́ ngan'n, Zude mân nɩn anun menian'n-mɔ nʋn Zoluzalɛmʋn kulo nɩn asʋ dɩɛ'n-mɔ, bɛ́ dɔʋn, bɛ kɔ hɔ yɩ́ nwʋn ɛlɔ. Bɛ kɔ han bɛ́ ɛtɛ'n bagua nɩn anun, nán Zʋan a sɔnɩn bɛ́ wɔ asue'n mɔ bɛ fɛlɛ yɩ́ Zuludɩn nɩn anun.

6 Taladɩɛ'n mɔ Zʋan wula'n, sʋamo enyuan yɛ̂ b'a fa b'a nwʋn ɔ. Yɩ́ bɛlɛtɩ'n tɩ naan kpolo. Alɩɛ'n m'ɔ di'n, y'ɔ le tɛtɛbʋabʋa nʋn wɛ. 7 Ɛ 'nwun ɛjɔlɛ'n m'ɔ kan kele menian'n-mɔ'n. Yɩ́ nwan: “Sʋanlan kʋn fi mɩ́n nzin ɔ lɛ ba, ɔ le tunmin tala mɩ́n, mɩn nzɛ nvata man kɛ mɩn kʋtʋ mɩn nyannjɩ yɩ́ ja mgbabʋa'n nyanman'n bɔbɔ mgban ɔ. 8 Mɩ́n dɩɛ, m'an fa nzue m'an sɔnɩn ɛmɔ, nan yɩ́ dɩɛ, ɔ 'ba fa Nyanmɩan Wawɛ'n sɔnɩn ɛmɔ.”

Zʋan 'ba sɔnɩn Zozi

(Matie 3.13-17, Luku 3.21-22)

9 Mɛlɛ sɔ nɩn anun, Zozi fi Nazalɛtɩ, Galile mân nɩn anun, ɔ kɔ a kɔ tʋ Zʋan maan ɔ kɔ sɔnɩn yɩ́ asue Zuludɩn nɩn anun. 10 Mɔ Zozi fi asue nɩn anun ɔ 'fite'n, ɔ 'nɩan an, anɩn anwunno nɩn a buke, Wawɛ Nwannzan-nwannzan'n tɩ kɛ abubule, ɔ fi nyanmɩansʋ ɔ kɔ ju kɔ tanlan yɩ́ sʋ. 11 Ɛbɛlɛ ala, anɩɛ kʋn kɔ te anwunno ɛlɔ kɛ: “Ɛ tɩ mɩ́n ehulo Baa, m'an fa mɩ́n lʋa'n kʋalaa m'an wula wɔ́ nun.”

Abɔnsanmʋn 'ba sɔ Zozi nɩan

(Matie 4.1-11, Luku 4.1-13)

12 Ɛbɛlɛ ala, Wawɛ'n Nwannzan-nwannzan'n kɔ hyʋɩn Zozi kɔ hɔ ɛwâ nɩn anun ɛlɔ. 13 Ɔ lili ɛlɛbulanan. Ɛbɛlɛ, *Satan (mɔ yɛ fɛlɛ yɩ́ Abɔnsanmʋn'n), ɔ kɔ a kɔ sɔ yɩ́ kɔ nɩan. Anɩn Zozi wɔ ebolo naan'n-mɔ afian yɛ̂ nyanmɩansʋ mmɔfʋɛ'n-mɔ yɛ̂ bɛ bʋka yɩ́ ɔ.

Zozi 'ba fɛlɛ Galile mân nɩn anun menian nnan

mɔ bɛ cɩ ejue yɩ́ nwʋn

(Matie 4.12-22, Luku 4.14-15; 5.1-11)

14 Ɛhɩ mɔ bɛ hyɩlɩ Zʋan bɛ tʋlɩ yɩ́ fiadɩ'n, Zozi kɔ sa kɔ hɔ Galile mân nɩn anun ɔ 'kɔ a bɔ Nyanmɩan Ɛjɔlɛkpa'n kele bɛ́ mɔ bɛ wɔ ɛlɔ'n. 15 M'ɔ juli ɛlɔ'n yɩ́ nwan: “Tɛmʋn nɩn a ju, ɔ sanlɩn kɛ Nyanmɩan Belemgbin elie mɛlɛ nɩn a kpunnge. Ɛmɔ lé Ɛjɔlɛkpa'n bɛ li nán ɛmɔ káci bɛ́ abalabɔ'n!”

16 Mɔ Zozi 'sɩn Galile asubula nɩn anʋan ɛbɛlɛ'n, ɔ 'nɩan an, anɩn anianman nnyuan lɛ gua bɛ́ dada. Kʋn li Simʋn yɛ̂ kʋn'n kʋsʋ li Andele. 17 Zozi kɔ han kɔ hele bɛ́ kɛ: “Ɛmɔ bála, bɛ sí mɩ́n sʋ, nán mɩn 'ba man ɛmɔ fɛlɛ menian bɛ man mɩ́n.” 18 Kɛ Zozi anʋan 'tɔ ala, bɛ kɔ yaci bɛ́ dada'n-mɔ ɛbɛlɛ, bɛ kɔ si yɩ́ sʋ.

19 Zozi fi ɛbɛlɛ, ɔ kɔ hɔ yɩ́ nyunnun kaan, ɔ kɔ nwun Zebede amma'n-mɔ: Zʋakɩ nʋn yɩ́ nianman Zʋan. Bɛ gua bɛ́ ɛlɛɛ nɩn anun, bɛ lɛ kpʋnmgba bɛ́ dada'n-mɔ anun. 20 Ɛbɛlɛ ala, Zozi kɔ fɛlɛ bɛ́. Bɛ kɔ yaci bɛ́ sɩ Zebede ɔ nʋn kpafʋ'n-mɔ ɛlɛɛ nɩn anun ɛbɛlɛ, bɛ kɔ si yɩ́ sʋ.

Zozi 'ba fʋan wawɛ ɛtɛ fi sʋanlan kʋn anun

(Luku 4.31-37)

21 Bɛ fi ɛbɛlɛ, Zozi nʋn bɛ́ kɔ hɔ kulo'n mɔ bɛ fɛlɛ yɩ́ Kapɛɛnawɔmʋn nɩn asʋ. Bɛ wɔ ɛbɛlɛ dede mɔ ɛnwʋnmɩan ele cɩan'n juli'n, ɔ nʋn bɛ́ kɔ hɔ Zufʋ'n-mɔ asɔnɩn sua nɩn anun. Ɔ kɔ hehele bagua'n Nyanmɩan Anʋan Ɛjɔlɛ. 22 Tunmin'n m'ɔ fa kekele ninnge'n-mɔ'n sin menian'n-mɔ anwʋn. Ɔ sanlɩn kɛ ɔ ngele man yɩ́ ninnge'n-mɔ kɛ mala nɩn asʋ mgbain'n-mɔ dɩɛ'n, nan ɔ kele yɩ́ ninnge'n-mɔ tunmin sʋ.

23 Ɔ 'ba yɔ sɔ'n kʋsʋ, anɩn sʋanlan kʋn wɔ bɛ́ asɔnɩn sua nɩn anun ɛbɛlɛ. Sʋanlan sɔ'n, wawɛ ɛtɛ wɔ yɩ́ nun. Ɔ kɔ tɩan nun kɛ: 24 “Zozi m'ɔ fi Nazalɛtɩ, ɛ 'se yɛ́ sɛ? Ɛ walɩ yɛ́ bʋsʋ ɛbɔ anaan? Mɩn sɩ wɔ́ bɔkɔɔ! Ɛ tɩ Nyanmɩan Sʋanlan Nwannzan-nwannzan!”

25 Mɔ sʋanlan'n hanlɩn sɔ'n, Zozi kɔ tɩan wawɛ ɛtɛ nɩn asʋ sɛlɛ kpa. Yɩ́ nwan: “Muan wɔ́ nʋan'n nán fi sʋanlan ɛhɩ anun fite!”

26 Kɛ Zozi 'kan sɔ ala, wawɛ ɛtɛ'n kɔ kpusu sʋanlan'n sɛlɛ sɛlɛ kpa, ɔ kɔ tɩan, ɔ fi yɩ́ nun kɔ fite. 27 Sian'n, kɛ ɔ yɔlɩ sɔ'n, esulo kɔ han bɛ́ mɔ bɛ wɔ asɔnɩn sua nɩn anun'n kʋalaatin. Bɛ lɛ bisa bisa bɛ́ nwʋn kɛ: “Nan nzu like dɩɛ ahɩ? Tunmin sʋ like ehele fʋfɔlɛ ɔ! M'ɔ kɔ han'n, wawɛ ɛtɛ'n-mɔ di sʋ, ɛsɛ bɛ man yɩ́ anyɩnnzɔ.” 28 Ɔ fi ɛbɛlɛ, Zozi dunman'n kɔ hɔ dede kɔ ju Galile mân'n lɩka kʋalaatin.

Zozi 'ba man nwuluwafʋɛ dɔʋn anwʋn sa

(Matie 8.14-17, Luku 4.38-41)

29 Mɔ Bɛ fi Nyanmɩan sua nɩn anun bɛ fitelɩ'n, ɛbɛlɛ ala, bɛ kɔ hɔ Simʋn nʋn Andele awulo. Mɔ bɛ 'kɔ'n, bɛ nʋn Zʋakɩ nʋn Zʋan yɛ̂ bɛ hɔlɩ ɔ. 30 Bɛ 'ju ɛbɛlɛ a, anɩn Simʋn asebala nɩn a fʋkɛ, ebunnun a hyɩ yɩ́, ɔ la. Ɛbɛlɛ ala, bɛ kɔ bɔ Zozi amannɩɛ. 31 Zozi kɔ hyʋɩn kɔ kpunnge yɩ́, ɔ kɔ sɔ yɩ́ sa nɩn anun ɔ kɔ jasʋ yɩ́. Ɛbɛlɛ ala, ebunnun'n fi yɩ́ nwʋn kɔ tu. Ɔ kɔ jasʋ, ɔ kɔ man bɛ́ like bɛ kɔ li.

32 Bɛ wɔ ɛbɛlɛ dede eyua'n tɔlɩ, mɔ mân nɩn anun 'yɔ fɔʋn'n, menian'n-mɔ kɔ sʋa nwuluwafʋɛ ngacile, nʋn bɛ́ mɔ wawɛ ɛtɛ wɔ bɛ́ nun'n, bɛ kɔ bɛlɛ Zozi. 33 Kulo nɩn asʋ menian'n-mɔ kʋalaa kɔ yia awulo nɩn anʋan nɩn anun. 34 Zozi kɔ man nwuluwafʋɛ dɔʋn anwʋn kɔ sa, ɛsɛ ɔ kɔ fʋan wawɛ ɛtɛ dɔʋn. Ɔ ngɔ man man wawɛ ɛtɛ'n bie fɩ́ɩ́ atɩn, ɔ sanlɩn kɛ wawɛ ɛtɛ'n-mɔ sɩ yɩ́ sʋanlan ɛhɔlɛ kʋn'n.

Zozi 'ba kpanza Galile mân nɩn anun

(Luku 4.42-44)

35 Ɛhɩ anzin, mɔ alɩ́ɛ'n 'kɔ alɩbahɩan'n, anɩn mân nɩn anun tɛ du bɔbɔ, Zozi kɔ jasʋ. Ɔ fi awulo ɛbɛlɛ kɔ fite kɔ hɔ asɔnɩn ɛyɔlɛ ahanmɩan kulo'n tiba ɛlɔ. 36 Mɔ Simʋn nʋn yɩ́ manngʋn'n-mɔ jasʋlɩ'n, bɛ nnwun man Zozi. Bɛ nanndɩ kulo nɩn anun bɛ lɛ kpʋnndɛ yɩ́. 37 Bɛ kpʋnndɛlɩ yɩ́ dede mɔ bɛ nwunlin yɩ́'n, bɛ́ nwan: “Yɛ́ Mɩn, menian'n-mɔ kʋalaa lɛ kpʋnndɛ wɔ́.”

38 Zozi kukuli yɩ́ nʋan sʋ a, yɩ́ nwan: “Ɛmɔ mán yɛ hɔ́ kulo'n-mɔ mɔ bɛ mantan mantan ɛwa'n-mɔ asʋ. Ɔ fata kɛ mɩn kan Nyanmɩan Anʋan Ɛjɔlɛ ɛlɔhan kʋsʋ. Ɛhɩ ati yɛ̂ ɔ man n vi kulo nɩn anun m'an fite ɔ.”

39 Zozi le yɩ́ sɔ dede ɔ kɔ kpanza Galile mân'n lɩka kʋalaatin. Ɔ kɔ hɔ kɔ bɔ Ɛjɔlɛkpa'n kɔ hele menian'n-mɔ wɔ Zufʋ'n-mɔ asɔnɩn sua'n-mɔ anun. Ɛsɛ ɔ kɔ fʋan wawɛ ɛtɛ'n-mɔ.

Zozi 'ba man kokobefʋɛ kʋn anwʋn sa

(Matie 8.1-4, Luku 5.12-16)

40 Ɛlɛhʋn kʋn, kokobefʋɛ kʋn kɔ a kɔ tʋ Zozi ɔ kɔ tu kɔ tɔ yɩ́ ja nun. Ɔ kɔ bʋtʋ yɩ́. Yɩ́ nwan: “Mɩ́n mɩn, mɩn sɩ kɛ sɛ ɛ kulo a, ɛ kʋala kɛ ɛ man mɩ́n nwʋn sa, ɛ tu mɩ́n nwʋn efian'n.”

41 Mɔ Zozi nwunlin yɩ́ sɔ'n, kokobefʋɛ nɩn anwʋn kɔ yɔ yɩ́ koun. Ɛbɛlɛ ala, ɔ kɔ tɩnngɛ yɩ́ sa kɔ han kokobefʋɛ'n, yɩ́ nwan: “Mɩn kulo, man wɔ́ nwʋn tɩ́!”

42 Mɔ Zozi hanlɩn sɔ nɩn ala, kokobe'n fi yɩ́ nwʋn kɔ tu, yɩ́ nwʋn kɔ tɩ. 43 Mɔ bian nɩn anwʋn salɩ yuelɩ'n, Zozi kɔ jʋjɔ aminle sʋ kɔ hele yɩ́ asannan nán ɔ'a man ɔ'a hɔ. 44 Zozi nwan: “Mɔ a nwun yɩ́ ɛwa'n, n'ɛ kan nun ɛjɔlɛ fɩ́ɩ́ kele sʋanlan. Nan kɔ fa wɔ́ nwʋn kele Nyanmɩan tɛɛyɩfʋɛ'n nán yɩ wɔ́ nwʋn efian etue tɛɛ'n mɔ Moyizɩ mala'n kele'n maan bɛ nwún yɩ́ kɛ wɔ́ nwʋn a tɩ.”

45 Nan mɔ bian'n hɔlɩ'n, ɔ'a ngʋala man ɛjɔlɛ nɩn asʋ fɩa. Ɔ kɔ bɔ yɩ́ kpayɛ kɔ hele mân'n kʋalaa. Sian'n, kɛ ɔ yɔlɩ sɔ'n, Zozi kɔ kulo'n-mɔ asʋ a, meninsʋnman'n dunman nun, ɔ ka ahanmɩan, lɩka mɔ sʋanlan nnʋn man'n, ɛbɛlɛ yɛ̂ menian'n-mɔ fi lɩka kʋalaa bɛ ba yɩ́ nwʋn ɔ.

2

Zozi 'ba man bubuluwafʋɛ kʋn anwʋn sa

(Matie 9.1-8, Luku 5.17-26)

1 Ɛhɩ, ɛlɛ nnyuan kʋn sɩnlɩn, Zozi kɔ sa kɔ a Kapɛɛnawɔmʋn. M'ɔ walɩ juli ɛbɛlɛ'n, menian'n-mɔ kɔ tɩ kɛ ɔ wɔ yɩ́ awulo ɛbɛlɛ. 2 Menian dɔʋn kpa kɔ a kɔ yi sua'n nʋn anʋan nɩn anun dede bɛ nnwun man lɩka fɩ́ɩ́ mɔ bɛ sie bɛ́ nwʋn ɔ. Zozi kɔ han Nyanmɩan Anʋan Ɛjɔlɛ'n kɔ hele bɛ́. 3 Mɔ Zozi 'kan Nyanmɩan Anʋan Ɛjɔlɛ'n, menian mmie-mɔ kɔ a kɔ ju ɛbɛlɛ. Bɛ́ nunhan nnan sʋ bubuluwafʋɛ kʋn, bɛ lɛ fa yɩ́ bɛ bɛlɛ Zozi. 4 Eyia kpili mɔ menian'n-mɔ a yia nɩn ati, bɛ ngʋala man wuluwafʋɛ'n fa fite Zozi anyunnun. Ɛhɩ a, bɛ kɔ fʋ sua'n mɔ Zozi wɔ nun nɩn asʋ, bɛ kɔ kpɛ nun tokolo. Bɛ kɔ fa bubuluwafʋɛ'n nʋn yɩ́ ɛbɛɛ'n bɛ kɔ wula tokolo sɔ nɩn anun bɛ kɔ jula yɩ́ Zozi anyunnun ɛbɛlɛ asɩ. 5 Mɔ Zozi nwunlin bɛ́ dedi'n, ɔ kɔ han kɔ hele bubuluwafʋɛ'n kɛ: “Mɩ́n wa, b'a fa wɔ́ ɛtɛ'n b'a hye wɔ́.”

6 Mɔ Zozi 'kan ɛjɔlɛ'n kele wuluwafʋɛ'n, anɩn mala nɩn asʋ mgbain'n mmie-mɔ tɩtɩ asɩ bagua nɩn anun ɛbɛlɛ. Mgbain sɔ'n-mɔ kɔ han yɩ́ bɛ́ ti anun kɛ: 7 “Nzukɛ ati yɛ̂ sʋanlan ɛhɩ kan ɛjɔlɛ ɛtɛ sʋa tia Nyanmɩan ɔ? Sɛ nán Nyanmɩan angʋnmɩn cein an, nwan yɛ̂ ɔ kʋala ɔ fa ɛtɛ ce ɔ?”

8 Ɛbɛlɛ ala, Zozi kɔ nwun bɛ́ ajʋnlɩn'n. Yɩ́ nwan: “Nzukɛ ati yɛ̂ ɛmɔ le ajʋnlɩn sʋa-mɔ ɛmɔ ati anun ɔ? Ɛmɔ jʋnlɩn kɛ mɩn ngʋala man yɩ́ yɔ ɔ? 9 Sɛ mɩn kan kɛ: ‘B'a fa wɔ́ ɛtɛ'n b'a hye wɔ́,’ ɛmɔ nnwun man nun. Nan sɛ mɩn kan kɛ: ‘Jasʋ fa wɔ́ ɛbɛɛ'n nanndɩ,’ nán ɔ yɔ sɔ a, 10 anɩn ɛmɔ a nwun yɩ́ kɛ Mân Baa'n le tunmin asɩɛ nɩn asʋ ɛwa ɔ fa ɛtɛ'n-mɔ ce.” Ɔ kacili yɩ́ nʋan bubuluwafʋɛ nɩn anwʋn ɛlɔ a, yɩ́ nwan: 11 “M'an man wɔ́ atɩn, jasʋ, fa wɔ́ ɛbɛɛ'n kɔ awulo.”

12 Ɛbɛlɛ ala, bian'n kɔ jasʋ bɛ́ kʋalaa bɛ́ nyunnun ɛbɛlɛ. Ɔ kɔ fa yɩ́ ɛbɛɛ'n ɔ kɔ fite. Ɛjɔlɛ'n kɔ sin bɛ́ kʋalaa bɛ́ nwʋn kpa. Bɛ kɔ kannvʋ Nyanmɩan. Bɛ́ nwan: “Yɛ nwunlin man like sʋa bie lé!”

Zozi 'ba fɛlɛ Levi

(Matie 9.9-13, Luku 5.27-32)

13 Ɛhɩ anzin, Zozi kɔ sa kɔ hɔ Galile asubula nɩn anʋan ɛlɔ biekun. Menian dɔʋn kɔ kpʋ yɩ́, ɔ kɔ hehele bɛ́ ninnge. 14 Tɛmʋn mɔ Zozi 'sa kɔ awulo'n, ɔ 'ba ju lɩka mɔ bɛ tua ajule nɩn an, Levi m'ɔ tɩ Alɩfe awa'n tɩ ɛbɛlɛ. Ɔ lɛ dide ajule. Zozi kɔ jinlan, yɩ́ nwan: “Levi, si mɩ́n sʋ!” Ɛbɛlɛ ala, Levi kɔ jasʋ kɔ si yɩ́ sʋ.

15 Ɛhɩ anzin, cɩan kʋn Zozi kɔ hɔ like elie Levi awulo ɛlɔ. Mɔ ɔ 'kɔ'n, ɔ nʋn yɩ́ menian'n-mɔ nʋn menian dɔʋn mɔ bɛ dide ajule'n nʋn ɛtɛfʋɛ'n-mɔ yɛ̂ bɛ hɔlɩ ɔ. Afɩ bɛ́ mɔ bɛ si Zozi sʋ'n, bɛ sʋnlɩn. 16 Mɔ mala nɩn asʋ mgbain'n-mɔ mɔ bɛ wɔ Falisifʋɛ'n-mɔ fâ dɩɛ nɩn anun'n nwunlin kɛ Zozi nʋn menian ɛhɩ-mɔ kʋalaa lɛ didi'n, bɛ kɔ bisa Zozi menian'n-mɔ kɛ: “Nzukɛ ati yɛ̂ Zozi nʋn bɛ́ mɔ bɛ dide ajule'n nʋn ɛtɛfʋɛ'n-mɔ lɛ didi'n?”

17 Mɔ Zozi tɩlɩ ɛjɔlɛ'n mɔ bɛ lɛ kan'n, yɩ́ nwan: “Bɛ́ mɔ bɛ fʋkɛlɩ man'n, bɛ mgbʋnndɛ man ayile ɛyɔlɛfʋɛ. Nan bɛ́ mɔ b'a fʋkɛ'n yɛ̂ bɛ kpʋnndɛ ayile ɛyɔlɛfʋɛ ɔ. M'an mma man kɛ m 'ba kpʋnndɛ sɛsɛfʋɛ'n-mɔ. Nan m malɩ kɛ m 'ba kpʋnndɛ ɛtɛfʋɛ'n-mɔ.”

Abuala nɩn anwʋn kosuan'n

(Matie 9.14-17, Luku 5.33-39)

18 Cɩan kʋn, anɩn Zʋan Batisi menian'n-mɔ nʋn Falisifʋɛ'n-mɔ bɛ lɛ di abuala. Menian mmie-mɔ walɩ tʋlɩ Zozi a, bɛ kɔ bisa yɩ́ kɛ: “Nzukɛ ati yɛ̂ Zʋan menian'n-mɔ nʋn Falisifʋɛ'n-mɔ dɩɛ'n-mɔ lɛ di abuala, nan kʋsʋ wɔ́ dɩɛ'n-mɔ nni man bie ɔ?”

19 Ɛhɩ a, Zozi kɔ bua bɛ́ kɛ: “Ɛmɔ a nwun sʋanlan kʋn m'ɔ lɛ fa atɔnvɔlɛ m'ɔ nʋn yɩ́ manngʋn'n-mɔ b'a bua b'a la lé ɔ? Cɛcɛ, mɛlɛ mɔ atɔnvɔlɛ bian'n lɛ didi'n, yɩ́ manngʋn'n-mɔ ngʋala man kɛ bɛ bua bɛ da ɔ. 20 Mɛlɛ'n bie 'ba ju, bɛ 'ba yɩ atɔnvɔlɛ bian'n fi bɛ́ sa nun. Cɩan sɔ'n yɛ̂ bɛ́ kʋsʋ bɛ 'ba li abuala ɔ. 21 Sʋanlan fɩ́ɩ́ nva man ndafuin fʋfɔlɛ ɔ nda man ɛtanlan daba nun. Sɛ ɔ yɔ yɩ́ sɔ a, ndafuin fʋfɔlɛ'n 'sua ɛtanlan daba'n. Sian'n, yɩ́ bɔɛ'n 'yɔ kpili tala daba dɩɛ'n. 22 Sʋanlan fɩ́ɩ́ nva man divɩn fʋfɔlɛ ɔ ngua man naan kpolo kotoku daba nun. Sɛ ɔ yɔ yɩ́ sɔ a, kpolo'n 'sua nzan'n butu, anɩn yɩ́ munnyuan nɩn a sɛcɩ. Nan kpolo kotoku fʋfɔlɛ anun yɛ̂ bɛ gua divɩn fʋfɔlɛ ɔ.”

Zozi nʋn ɛnwʋnmɩan ele cɩan'n

(Matie 12.1-8, Luku 6.1-5)

23 Ɛhɩ anzin, cɩan kʋn, *ɛnwʋnmɩan ele cɩan nɩn anun, Zozi kɔ kpɛ nun *bele ebo mmie-mɔ asʋ. Cɩan sɔ'n, yɩ́ menian'n-mɔ kɔ tɩtɩ atɩn nɩn anʋan bele'n bie kɔ li. 24 Ɛhɩ a, Falisifʋɛ'n-mɔ kɔ bisa Zozi kɛ: “Nɩan, nzukɛ ati yɛ̂ wɔ́ menian'n-mɔ yɔ like mɔ mala'n tua kɛ nán bɛ yɔ yɩ́ ɛnwʋnmɩan ele cɩan nɩn ɔ?”

25 Ɛhɩ a, Zozi kɔ bua bɛ́ kɛ: “Mɔ ɛhɔɛ hunlin Davidi nʋn yɩ́ menian'n-mɔ, mɔ anɩn bɛ le man like fɩ́ɩ́ bɛ nni man'n, like mɔ bɛ yɔlɩ'n, ɛmɔ kɩnngalɩ man yɩ́ le ɔ? 26 Tɛɛyɩfʋɛ kpain Abiataa mɛlɛ sʋ, ɔ'a nwʋlʋ man Nyanmɩan sua nɩn anun, kpaʋn'n mɔ b'a fa b'a man Nyanmɩan'n, ɔ a nni man bie, ɔ'a nva bie ɔ'a man yɩ́ menian'n-mɔ b'a nni man ɔ? Nan kʋsʋ kpaʋn sɔ'n, sʋanlan fɩ́ɩ́ le man atɩn kɛ ɔ di ɔ, sannan Nyanmɩan tɛɛyɩfʋɛ'n-mɔ ala yɛ̂ bɛ kʋala kɛ bɛ di ɔ.”

27 Zozi kɔ tʋ sʋ biekun kɛ: “Bɛ yɔlɩ ɛnwʋnmɩan ele cɩan'n bɛ manlɩn sʋanlan, nan b'a nyɔ man sʋanlan b'a mman man ɛnwʋnmɩan ele cɩan'n. 28 Yɩ́ sɔ ati, Mân Baa'n tɩ ɛnwʋnmɩan ele cɩan'n muonun asʋ mɩnlɩan.”

3

Sʋanlan'n mɔ yɩ́ sa kʋn a jɔ'n

(Matie 12.9-14, Luku 6.6-11)

1 Mɔ Zozi hanlɩn sɔ yuelɩ'n, ɔ fi ɛbɛlɛ ɔ kɔ sa kɔ hɔ Zufʋ'n-mɔ asɔnɩn sua nɩn anun biekun. Ɔ 'ba yɔ sɔ'n kʋsʋ, anɩn sʋanlan kʋn wɔ asɔnɩn sua nɩn anun ɛbɛlɛ. Sʋanlan sɔ nɩn asa kʋn a jɔ. 2 Mɔ Zozi 'wʋlʋ asɔnɩn sua nɩn anun'n, anɩn Falisifʋɛ'n-mɔ wɔ ɛbɛlɛ. Bɛ gua ɛbɛlɛ bɛ lɛ nɩan sɛ Zozi kɔ man wuluwafʋɛ nɩn anwʋn kɔ sa ɛnwʋnmɩan ele cɩan nɩn an. Afɩ bɛ kulo kɛ bɛ tʋn yɩ́ ɛsʋan. 3 Mɔ Zozi nwunlin yɩ́ sɔ'n, ɔ kɔ han kɔ hele wuluwafʋɛ'n kɛ: “Njabian, jasʋ jinlan bɛ́ kʋalaa bɛ́ nyunnun ɛwa maan bɛ nwún wɔ́.”

4 Mɔ Zozi hanlɩn sɔ'n, bian'n kɔ jasʋ kɔ jinlan. Zozi kɔ bisa bɛ́ mɔ bɛ gua sua nɩn anun'n kɛ: “Asʋ yɛ́ mala'n man atɩn kɛ ɛnwʋnmɩan ele cɩan'n, bɛ yɔ́ sʋanlan ye anaan bɛ yɔ́ yɩ́ ɛtɛ? Bɛ lé sʋanlan ngʋan anaan bɛ hún yɩ́?”

Zozi bisalɩ kosuan ɛhɩ a, bɛ ngɔ bua man yɩ́ bie. 5 Bɛ́ ti anun ɛtɛ'n nʋn bɛ nyɔlɩɛ sɔ nɩn anwʋn, ɛya kɔ hun Zozi ɛsɛ yɩ́ lʋa kɔ bɔ yɩ́ nwʋn. Ɛhɩ a, ɔ kɔ nɩan bɛ́ kʋalaa kɔ si kɔ yia. Ɔ kɔ han kɔ hele wuluwafʋɛ'n kɛ: “Tɩnngɛ wɔ́ sa nɩn anun.” Ɔ 'tɩnngɛ yɩ́ sa nɩn anun an, asaa kɔ yɔ kpa.

6 M'ɔ yɔlɩ sɔ'n, Falisifʋɛ'n-mɔ fi asɔnɩn sua nɩn anun bɛ kɔ fite. Ɛbɛlɛ ala, bɛ kɔ hɔ bɛ kɔ nwun belemgbin Elɔdɩ asasʋ'n-mɔ anwʋn. Bɛ lɛ kpʋnndɛ atɩn mɔ bɛ 'sɩn sʋ bɛ kun Zozi.

Meninsʋnman 'ba yia Zozi anwʋn

7 M'ɔ yɔlɩ sɔ'n, Zozi nʋn yɩ́ menian'n-mɔ bɛ hyʋɩnlɩn bɛ́ nzin bɛ hɔlɩ Galile asue nɩn anʋan ɛlɔ. Menian dɔʋn kɔ si yɩ́ sʋ. 8 Meninsʋnman'n walɩ Zozi anwʋn ɛbɛlɛ, afɩ ninnge'n-mɔ kʋalaa m'ɔ yɔlɩ'n, bɛ tɩlɩ yɩ́ ngan. Mmie-mɔ fi Galile nʋn Zude mân nɩn anun. Mmie-mɔ kʋsʋ fi Zoluzalɛmʋn kulo nɩn asʋ ɔ nʋn Idume mân nɩn anun. Dɔʋn kʋsʋ fi asue Zuludɩn nɩn anzin ebue kʋn ɛlɔ. Bɛ́ nga'n fi Tii nʋn Sidʋn kulo'n-mɔ anwʋn ɛlɔ. 9 Ɛhɩ a, Zozi kɔ se yɩ́ menian'n-mɔ kɛ bɛ kpʋ́nndɛ ɛlɛɛ kʋn bɛ mán yɩ́ maan ɔ tɩ́ yɩ́ nwʋn kaan, ɔ sanlɩn kɛ menian'n-mɔ a mgbunmgbun yɩ́ sʋ sʋnman. 10 Afɩ, kɛmɔ ɔ man nwuluwafʋɛ dɔʋn anwʋn sa'n, bɛ́ kʋalaa mɔ bɛ ndɩ man akpɔlɛ'n, bɛ kpɩlɩ bɛ kɔ kan yɩ́. 11 Mɛlɛ mɔ wawɛ ɛtɛ'n-mɔ kɔ nwun Zozi'n, bɛ kʋtʋ yɩ́ nyunnun, anɩn bɛ lɛ tɛtɩan nun. Bɛ́ nwan: “Ɛ tɩ Nyanmɩan Awa! Ɛ tɩ Nyanmɩan Awa!” 12 Nan mɔ bɛ 'kan sɔ'n, anɩn Zozi a totua bɛ́ sɛlɛ kpa nán b'a mmɔ man yɩ́ kpayɛ kɛ ɔ tɩ Nyanmɩan Awa sakpa.

Zozi mmɔfʋɛ bulu nʋn nnyuan'n

(Matie 10.1-4, Luku 6.12-16)

13 Ɛhɩ anzin, Zozi fi ɛbɛlɛ, ɔ nʋn yɩ́ menian'n-mɔ bɛ kɔ hɔ kɔ fʋ bʋka kʋn asʋ. Ɔ kɔ fɛfɛlɛ bɛ́ mɔ ɔ kulo kɛ yɩ́ muonun ɔ fa bɛ́ sie yɩ́ nwʋn ɔ nʋn bɛ́ di junman'n. Bɛ́ m'ɔ fɛfɛlɛlɩ bɛ́'n fi bagua nɩn anun bɛ́ ti kɔ yia yɩ́ nwʋn ɛbɛlɛ. 14 Bɛ tɩ bulu nʋn nnyuan. Menian bulu nʋn nnyuan sɔ'n, bɛ wɔ Zozi asa nun. [Ɔ fɛlɛ bɛ́ mmɔfʋɛ.] Ɔ sʋan bɛ́ maan bɛ kɔ bɔ Ɛjɔlɛkpa'n bɛ kele menian'n-mɔ. 15 Ɔ kɔ man bɛ́ tunmin mɔ bɛ kʋala fa tu wawɛ ɛtɛ'n-mɔ. 16 Menian bulu nʋn nnyuan'n mɔ Zozi fɛlɛlɩ bɛ́ yɩ́ nwʋn ɔ manlɩn bɛ́ junman'n, bɛ́ ahɩ: Simʋn mɔ Zozi tʋnlɩn yɩ́ Pɩɛlɩ'n, 17 Zʋakɩ ɔ nʋn Zʋan, Zebede amma'n-mɔ (mɔ Zozi tʋnlɩn bɛ́ “Bʋanɛjɛsɩ” mɔ yɩ́ bʋ y'ɔ le kɛ menian anwʋn esulo kɛ mgbanlanlan.) 18 Andele, Filipʋ, Baatelemin, Matie, Toma, Alɩfe awa Zʋakɩ, Tade, Simʋn m'ɔ kpʋnndɛ yɩ́ mân'n fanwʋndi'n, 19 ɔ nʋn Zudasɩ Isikaliɔtɩ mɔ kasian'n, ɔ yɩlɩ Zozi manlɩn yɩ́ mgbɔfʋɛ'n-mɔ'n.

Zozi nvilie'n-mɔ kulo kɛ bɛ fa yɩ́ bɛ kɔ awulo

(Matie 12.22-32, Luku 11.14-23; 12.10)

20 Ɛhɩ anzin, Zozi nʋn yɩ́ menian'n-mɔ fi bʋka nɩn asʋ bɛ kɔ ju bɛ kɔ hɔ awulo. Mɔ bɛ juli ɛbɛlɛ'n, meninsʋnman'n kɔ a kɔ yia awulo nɩn anun biekun. Ɔ man Zozi nʋn yɩ́ menian'n-mɔ nnyan man atɩn bɔbɔ bɛ nni man like. 21 Yɩ́ sɔ ɛhɩ anun, Zozi nvilie'n-mɔ tɩlɩ ɛjɔlɛ sɔ nɩn an, bɛ kɔ a yɩ́ ɛfa. Ɔ sanlɩn kɛ bɛ́ ajʋnlɩn nun an, bɛ́ nwan: “Zozi ati a sɛcɩ!”

22 Ɛhɩ, mala nɩn asʋ mgbain'n-mɔ fi Zoluzalɛmʋn bɛ walɩ a, bɛ́ nwan: “Bian ɛhɩ, *Bɛlɩzebulu m'ɔ tɩ mmɔnsanmʋn'n-mɔ kpain'n wɔ yɩ́ nun. Yɩ́ y'ɔ man yɩ́ anwʋnsɛlɛ m'ɔ fa tu wawɛ ɛtɛ'n-mɔ ɔ.”

23 Mɔ Zozi tɩlɩ ɛjɔlɛ sɔ'n, ɔ kɔ fɛlɛ bɛ́, ɔ kɔ bubu anyɩnndala-mɔ kɔ hehele bɛ́. Yɩ́ nwan: “*Satan 'yɔ sɛ nán ɔ'a hʋala Satan tu? 24 Sɛ belemgbin mân kʋn anun menian'n-mɔ bu bɛ́ nwʋn nun an, mân sɔ'n 'bɔ asɩ. 25 Ɛsɛ awulo kʋn kʋsʋ mɔ nun menian'n-mɔ nni man anʋannzɛ nan bɛ kpɔ bɛ́ nwʋn'n, awulo sɔ'n 'bɔ. 26 Nan sɛ Satan jasʋ yɩ́ ngʋnmɩn yɩ́ Satan yɩ́ kɔmɩn anun an, sɛ mmubue ba yɩ́ belemgbin mân nɩn anun an, yɩ́ tunmin'n nvʋ man kʋ́n. Yɩ́ mân sɔ'n 'bɔ asɩ, anɩn yɩ́ dɩɛ a yue. 27 Sʋanlan fɩ́ɩ́ ngʋala man kɛ ɔ wʋlʋ sʋanlan m'ɔ tɩ akpɔlɛ nɩn awulo yɩ́ nyɩnsʋ ɔ kɔ wua yɩ́, abɛlɛ m'ɔ cɩcɩlɩ man yɩ́'n. Sannan ɔ 'di mʋa ɔ cɩcɩ yɩ́ kʋalaaka nán ɔ'a hʋala ɔ'a wua yɩ́. 28 Mɩɩn kan yɩ́ ananhɔlɛ mɩn kele ɛmɔ kɛ bɛ 'fa menian'n-mɔ ɛtɛ'n-mɔ kʋalaa ɔ nʋn bɛ́ ɛjʋjɔlɛ ɛtɛ'n bɛ ce bɛ́. 29 Nan sʋanlan biala m'ɔ kɔ jʋjɔ kɔ tia Nyanmɩan Wawɛ'n, ɔ nnyan man face. Ɔ sanlɩn kɛ anɩn ɔ'a yɔ ɛtɛ m'ɔ le man ayuelɩɛ.”

30 Zozi hanlɩn sɔ ɛjɔlɛ'n ɔ helelɩ bɛ́, ɔ sanlɩn kɛ bɛ́ nwan: “Wawɛ ɛtɛ wɔ yɩ́ nun.”

Zozi anianman'n-mɔ nʋn yɩ́ nin

(Matie 12.46-50, Luku 8.19-21)

31 Ɛbɛlɛ ala, yɩ́ nianman'n-mɔ nʋn bɛ́ nin kɔ ju ɛbɛlɛ. Bɛ kɔ ha ahanmɩan, bɛ kɔ yɩ sʋanlan kɛ ɔ hɔ́ fɛ́lɛ yɩ́ mán bɛ́. 32 Anɩn menian dɔʋn kpa tɩtɩ asɩ, b'a ta b'a si b'a yia Zozi. Bɛ kɔ han bɛ kɔ hele yɩ́ kɛ: “Nɩan, wɔ́ nin nʋn wɔ́ nianman'n-mɔ jijin ahanmɩan ɛlɔ, bɛ lɛ kpʋnndɛ wɔ́.”

33 Mɔ Zozi tɩlɩ ɛjɔlɛ sɔ'n, yɩ́ nwan: “Mɩ́n nin'n nʋn mɩ́n nianman'n-mɔ y'ɔ le nwan-mɔ?”

34 M'ɔ hanlɩn sɔ'n, ɔ kɔ nɛnɩan bɛ́ mɔ bɛ tɩtɩ asɩ b'a ta b'a si b'a yia yɩ́'n, yɩ́ nwan: “Mɩ́n nin nʋn mɩ́n nianman'n-mɔ y'ɔ le bɛ́ mɔ bɛ gua ɛwa'n. 35 Ɔ sanlɩn kɛ sʋanlan biala m'ɔ yɔ mɩ́n Sɩ ehulo like'n, sʋanlan sɔ'n, ɔ tɩ mɩ́n nianman bian, ɔ tɩ mɩ́n nianman bala, ɛsɛ ɔ tɩ mɩ́n nin.”

4

Sʋanlan'n m'ɔ gua bele nɩn anwʋn anyɩnndala'n

(Matie 13.1-9, Luku 8.4-8)

1 Ɛhɩ, Zozi fi ɛbɛlɛ yɩ́ nʋan y'ɔ le Galile asue nɩn anʋan ɛlɔ biekun. Ɔ 'kɔ a hehele menian'n-mɔ Nyanmɩan Anʋan Ɛjɔlɛ'n. Menian dɔʋn kpa walɩ yialɩ yɩ́ nwʋn. Kɛmɔ menian'n-mɔ sʋnlɩn nɩn ati, ɔ kɔ fʋ kɔ tanlan ɛlɛɛ kʋn anun asue nɩn anyɩnsʋ. Meninsʋnman'n kɔ ha asue nɩn anʋan. 2 Zozi kɔ hehele bɛ́ ninnge dɔʋn kpa anyɩnndala nun. Mɔ ɔ 'kekele bɛ́ ninnge'n, yɩ́ nwan: 3 “Ɛmɔ tíe! Anɩn sʋanlan kʋn wɔ ɛbɛlɛ. Cɩan kʋn, ɔ hɔlɩ kɛ ɔ 'kɔ a gua yɩ́ *bele (m'ɔ tɩ kɛ awe'n). 4 Nan tɛmʋn mɔ ɔ 'gua bele'n, bie kɔ gua atɩn nɩn anʋan. Nnʋnman'n-mɔ kɔ a kɔ suso kɔ li. 5 Bie kʋsʋ kɔ gua nyɔbʋɛ nɩn asʋ. Ɛbɛlɛ ngɛtɩɛ nɩn a nzʋn man. Ɔ kɔ fifi ndɛ-ndɛ, ɔ sanlɩn kɛ ɔ gualɩ ngɛtɩɛ kpa kaan'n m'ɔ wɔ ɛbʋɛ nɩn ati sʋ nɩn asʋ. 6 Nan mɔ eyua'n fili sɛlɛ'n, ɛbɛlɛ dɩɛ'n kɔ yala. Afɩ, yɩ́ ndɩan nɩn a ngɔ man asɩɛ bʋ. 7 Bele'n bie kɔ gua eminlan mmowe'n-mɔ anun. Eminlan mmowe sɔ'n-mɔ nʋn bele'n kɔ fifi. Nan mɔ bele'n nyinlin'n, eminlan mmowe'n-mɔ kɔ fʋ kɔ gua sʋ. Bele'n ngɔ su man mma fɩ́ɩ́. 8 Bie kʋsʋ kɔ gua asɩɛ kpa nɩn asʋ. Ɔ kɔ fifi, ɛsɛ ɔ kɔ hɩn, ɔ kɔ su mma. Bie kɔ su mma abulasan, bie mma abulasian, bie kʋsʋ mma ɛya.” 9 Zozi hanlɩn sɔ yuelɩ a, yɩ́ nwan: “Sʋanlan m'ɔ sɩ fasie'n, ɔ fá síe!”

Zozi anyɩnndala'n m'ɔ bu'n

(Matie 13.10-17, Luku 8.9-10)

10 Mɔ Zozi tɩlɩ yɩ́ nwʋn'n, like mɔ yɩ́ ti y'ɔ man ɔ bu anyɩnndala'n, bɛ́ mɔ bɛ si yɩ́ sʋ daba'n nʋn yɩ́ menian bulu nʋn nnyuan'n, bɛ kɔ bisa yɩ́ kɛ ɔ tú anyɩnndala nɩn abʋ ɔ héle bɛ́. 11 Ɛhɩ a, Zozi nwan: “Nyanmɩan Belemgbin Mân'n mɔ anɩn ɔ tɩ nvɩalɩɛ nun like'n, ɛmɔ dɩɛ ɛmɔ asa a han yɩ́. Nan bɛ́ mɔ bɛ wɔ gua nɩn asʋ'n, bɛ́ dɩɛ, yɩ́ kʋalaa sɩn anyɩnndala nun, 12 afɩ man

Bɛ nɩ́an yɩ́ kpa bɔbɔ a, bɛ nnwun man yɩ́.

Ɛsɛ man bɛ tíe yɩ́ kpa bɔbɔ a, bɛ ndɩ man yɩ́ bʋ.

Sɛ ɔ tɩ man sɔ a, ahan b'a kaci bɛ́ abalabɔ'n

b'a fa bɛ́ nwʋn b'a man Nyanmɩan

maan ɔ a fa bɛ́ ɛtɛ nɩn a hye bɛ́.”

Zozi 'ba tu anyɩnndala nɩn abʋ

(Matie 13.18-23, Luku 8.11-15)

13 Mɔ Zozi hanlɩn sɔ'n, ɛsɛ yɩ́ nwan: “Ɛmɔ ndɩ man anyɩnndala ɛhɩ abʋ, ɔ 'yɔ sɛ nán ɛmɔ a tɩ anyɩnndala nga'n-mɔ kʋalaa abʋ? 14 Sʋanlan m'ɔ lɛ gua bele'n y'ɔ le sʋanlan'n m'ɔ kan Nyanmɩan Anʋan Ɛjɔlɛ'n. 15 Menian mmie-mɔ tɩ kɛ atɩn nɩn anʋan'n mɔ bele'n kɔ gua'n. Menian sɔ'n-mɔ, kɛ bɛ kɔ tɩ Nyanmɩan Anʋan Ɛjɔlɛ nɩn ala, anɩn Satan a yɩ ɛjɔlɛ'n mɔ bɛ kɔ tɩ'n fi bɛ́ ahʋnlɩn nɩn anun. 16 Yɩ́ sɔ ala, mmie-mɔ tɩ kɛ ɛbʋta nɩn asʋ ngɛtɩɛ'n mɔ bele'n kɔ gua sʋ'n. Sɛ bɛ tɩ ɛjɔlɛ nɩn ala a, bɛ le fɛ elie kpa bɛ de ndɛ-ndɛ bɛ di. 17 Nan kʋsʋ, ɔ nzɔ man ndɩan bɛ́ nun. Bɛ tɩ kɛ cɩan kʋn menian. Sɛ yalɛ anaan ahʋlʋwa tʋ bɛ́ wɔ Nyanmɩan Anʋan Ɛjɔlɛ'n dunman nun an, bɛ yaci bɛ dedi'n mɔ bɛ le yɩ́'n bɛ tʋ ndɛ-ndɛ. 18 Mmie-mɔ kʋsʋ tɩ kɛ eminlan mmowe'n mɔ bele'n kɔ gua nun'n. Menian sɔ'n-mɔ tɩ ɛjɔlɛ'n, 19 nan kʋsʋ mân ɛhɩ anun nzusue'n, anyanbɛnwʋn naka'n, ɔ nʋn anyɩnbʋlʋ ngacile'n kʋalaa kpunmgbun ɛjɔlɛ'n. Ɔ nzu man mma. 20 Mmie-mɔ kʋsʋ tɩ kɛ asɩɛ kpa'n mɔ bele'n kɔ gua sʋ'n. Menian sɔ'n-mɔ dɩɛ, bɛ tɩ Nyanmɩan Anʋan Ɛjɔlɛ nɩn an, bɛ de bɛ di. Bɛ nyan menian bɛ bʋka bɛ́ nwʋn sʋ. Bie nyan abulasan, bie nyan abulasian, bie kʋsʋ nyan ɛya.”

Kanlannɩɛ nɩn anwʋn anyɩnndala'n

(Luku 8.16-18)

21 Mɔ Zozi tuli anyɩnndala sɔ nɩn abʋ yuelɩ'n, ɔ kɔ bisa bɛ́ biekun kɛ: “Asʋ sʋanlan sɔ kanlannɩɛ a, bokiti anaan sʋkpa abʋ yɛ̂ ɔ fa sie ɔ? Nán anwunno yɛ̂ bɛ fa bɛ sie ɔ? 22 Like biala m'ɔ fɩa'n, ɔ 'tu fite. Nvɩalɩɛ nun ɛjɔlɛ'n, ɔ 'fite jawe nun. 23 Sʋanlan m'ɔ sɩ fasie'n, ɔ fá sie!”

24 Ɛsɛ Zozi kɔ han kɔ hele bɛ́ biekun kɛ: “Ɛjɔlɛ ɛhɩ mɔ ɛmɔ a tɩ'n, ɛmɔ nɩ́an yɩ́ kpa. Sulɩɛ'n mɔ ɛmɔ fa su bɛ́ manngʋn'n-mɔ'n, yɩ́ kʋnmgba'n yɛ̂ bɛ 'fa bɛ su ɛmɔ ɔ, ɛsɛ bɔbɔ bɛ 'gua sʋ bɛ man ɛmɔ. 25 M'ɔ le bie'n, bɛ 'man yɩ́ biekun. Nan m'ɔ le man bie'n, bɛ 'tʋa yɩ́ bɛ de kaan'n m'ɔ le'n.”

Bele mma'n mɔ yɩ́ ngʋnmɩn ɔ fifi'n

26 Ɛsɛ Zozi kɔ bu anyɩnndala kʋn biekun kɛ: “Nyanmɩan Belemgbin Mân'n, ɔ soman sʋanlan m'ɔ lɛ gua *bele yɩ́ ebo nɩn asʋ. 27 Sɛ ɔ dafɩ o, sɛ yɩ́ nyɩn wɔ sʋ o, Kɔngɔɛ o, eyua o, bele mma'n fifi. Kɛ ɔ kpɩn yɔ m'ɔ fifi'n, sʋanlan nzɩ man. 28 Asɩɛ'n muonun y'ɔ man ɔ fifi ɔ. Alimʋa nɩn anun, ɔ tɩ ndile. Yɩ́ nzin, ɔ wɔlɔ, yɩ́ ayuelɩɛ'n, ɔ tin, ɔ bʋlʋ. 29 Nan m'ɔ kɔ bʋlʋ'n, anɩn b'a fa dadɩɛ b'a wʋlʋ nun, afɩ anɩn yɩ́ ɛtɩɛ mɛlɛ nɩn a ju.”

Muntadɩ nɩn anwʋn anyɩnndala'n

(Matie 13.31-32, Luku 13.18-19)

30 Ɛhɩ anzin, Zozi kɔ han kɔ hele bɛ́ biekun kɛ: “Nzukɛ like dɩɛ yɛ̂ yɛ 'fa Nyanmɩan Belemgbin Mân'n yɛ susu yɩ́ ɔ? Anaan anyɩnndala benin yɛ̂ yɛ 'bu m'ɔ nʋn yɩ́ kɔ sʋ ɔ? 31 Nyanmɩan Belemgbin Mân'n soman muntadɩ baa'n mɔ bɛ dua'n. Ɔ tɩ kaan tala mmaka mma'n-mɔ mɔ bɛ dua'n kʋalaatin. 32 Nan mɔ bɛ kɔ lua'n, ɔ yɔ kpili tala tola nɩn anun mmaka'n-mɔ kʋalaatin. Ɔ tʋtʋ yɩ́ sa anwunno, nnʋnman'n-mɔ nwʋn bɛ́ sâ yɩ́ nyâ nɩn abʋ fɔlɔlɔ nɩn anun.”

Like ati mɔ Zozi bu anyɩnndala'n

(Matie 13.34-35)

33 Zozi buli anyɩnndala m'ɔ tɩ sʋa dɔʋn ɔ hanlɩn Nyanmɩan Anʋan Ɛjɔlɛ'n ɔ helelɩ bɛ́. Nunhan m'ɔ bu a, bɛ kʋala kɛ bɛ tɩ yɩ́ bʋ'n yɛ̂ ɔ bu ɔ. 34 Ɔ ngan man ɛjɔlɛ fɩ́ɩ́ fɔ́ʋ́n ɔ ngele man bɛ́. Yɩ́ kʋalaa m'ɔ kan'n, ɔ bu yɩ́ nwʋn anyɩnndala. M'ɔ kɔ ha yɩ́ ngʋnmɩn nʋn yɩ́ menian'n-mɔ'n, ɔ tu yɩ́ anyɩnndala'n-mɔ kʋalaa abʋ ɔ kele bɛ́.

Zozi 'ba gua anwʋnman kpili kʋn asɩ

(Matie 8.23-27, Luku 8.22-25)

35 Ɛhɩ, cɩan kʋnmgba sɔ'n nɔsʋba, Zozi kɔ han kɔ hele yɩ́ menian'n-mɔ kɛ: “Bɛ mán yɛ kpɛ́ asue'n yɛ hɔ́ yɩ́ nzin ɛlɔ.” 36 Mɔ Zozi hanlɩn sɔ'n, yɩ́ menian'n-mɔ tuli ɛlɛɛ'n m'ɔ tɩ nun nɩn abʋ bɛ kɔ yaci meninsʋnman nɩn ɛbɛlɛ. Anɩn ɛlɛɛ mmie-mɔ kʋsʋ sisi asue nɩn anʋan ɛbɛlɛ. 37 Bɛ hɔlɩ bɛ́ nyunnun kaan an, huuu, anwʋnman kpili kʋn nʋn asutue kɔ tu kɔ si bɛ́. Mgbaha'n kɔ bɔ nsue kɔ gua ɛlɛɛ nɩn anun dede ɔ ka m'ɔ nʋan ɔ. 38 Zozi la ɛlɛɛ nɩn abʋ ati, yɩ́ sunmin sɔ yɩ́ ti, ɔ lɛ dafɩ. Yɩ́ menian'n-mɔ kɔ tinnge yɩ́. Bɛ́ nwan: “Kpain, yɛ lɛ wu! Ɔ njian man wɔ́ ɔ?”

39 Zozi fi nafɛlɛ nun kɔ tinnge. Ɔ kɔ jʋjɔ aminle sʋ kɔ hele anwʋnman kpili'n. Ɛsɛ ɔ kɔ han kɔ hele asue'n kɛ: “Asue, gua diin!” Ɛbɛlɛ ala, anwʋnman kpili'n kɔ gua. Asue'n kɔ gua diin.

40 Mɔ asutue'n gualɩ asɩ'n, Zozi kɔ bisa yɩ́ menian'n-mɔ kɛ: “Nzukɛ ati yɛ̂ ɛmɔ man esulo kan bɛ́ ɔ? Ɔ yɔ sɛ mɔ ɛmɔ nne man mɩ́n bɛ nni man ɔ?” 41 Bɛ́ nwʋn ngɔmʋa kʋalaa fi bɛ́ nwʋn tuli, bɛ kɔ han yɩ́ bɛ́ afian ɛlɔ kɛ: “Sʋanlan benin y'ɔ le ɛhɩ mɔ anwʋnman bɔbɔ nʋn asutue man yɩ́ anyɩnnzɔ ɔ?”

5

Zozi 'ba tu wawɛ ɛtɛ dɔʋn fi sʋanlan kʋn anun

(Matie 8.28-34, Luku 8.26-39)

1 Ɛhɩ, Zozi nʋn yɩ́ menian'n-mɔ, bɛ kpɛlɩ Galile asue'n bɛ hɔlɩ juli Zelazɩ mân nɩn anun. 2 Kɛ Zozi fi ɛlɛɛ nɩn anun 'ju asɩ nɩn ala, sʋanlan kʋn fi asielɩɛ nɩn asʋ kɔ a yɩ́ nwʋn ɛbɛlɛ. 3 Sʋanlan sɔ'n, wawɛ ɛtɛ wɔ yɩ́ nun, asielɩɛ nɩn asʋ yɛ̂ ɔ da ɔ. Sʋanlan fɩ́ɩ́ ngʋala man yɩ́ cɩ, nán b'a fa ngɔnzɔngɔnzɔ b'a bɔ yɩ́ kpaun. 4 Afɩ ɔ yɔ a, bɛ fa mmulalɛ anaan ngɔnzɔngɔnzɔ bɛ gua yɩ́ ja nʋn yɩ́ sa, kʋsʋ, ɔ bubu nun. Sʋanlan fɩ́ɩ́ le man anwʋnsɛlɛ m'ɔ kʋala sʋanlan sɔ'n cɩ ɔ. 5 Cɩan biala, kɔngɔɛ nʋn eyua, ɛ 'nwun yɩ́ a, anɩn ɔ nanndɩ asielɩɛ'n nʋn mmʋka'n-mɔ asʋ, ɔ tɛtɩan, ɔ sɩsa nyɔbʋɛ'n-mɔ ɔ bʋta bʋta yɩ́ nwʋn. 6 M'ɔ nwunlin Zozi mʋa ɛlɔ'n, ɔ kɔ tutu ɛnwanndie ɔ kɔ hɔ kɔ kʋtʋ yɩ́ nyunnun ɛbɛlɛ. 7 Ɔ kɔ tɩan nun sɛlɛ kpa. Yɩ nwan: “Zozi, Anwunno Nyanmɩan Kpili Awa, ɛ 'se mɩ́n sɛ? Mɩn 'sɛlɛ wɔ́, nɩan wɔ́ Nyanmɩan ɛlɔ, n'ɛ se mɩ́n sa fɩ́ɩ́.” 8 Ɔ lɛ kan sɔ, afɩ Zozi nwan: “Wawɛ ɛtɛ, fi sʋanlan ɛhɩ nun fite.”

9 Zozi kɔ bisa yɩ́ kɛ: “Ɛ li sɛ?”

Sʋanlan'n nwan: “Bɛ fɛlɛ mɩ́n nwala nwala, afɩ yɛ sʋnlɩn.” 10 Ɔ kɔ bʋtʋ Zozi kɛ n'ɔ fʋan bɛ́ fi mân sɔ nɩn anun. 11 Lɩka mɔ bɛ jin nɩn afan nun, bʋka kʋn anwʋn ɛbɛlɛ, anɩn mgbolike fatule kʋn lɛ didi. 12 Wawɛ ɛtɛ'n-mɔ kɔ bʋtʋ Zozi kɛ: “Man yɛ́ atɩn maan yɛ hɔ́ wʋ́lʋ mgbolike'n-mɔ anun.” 13 Zozi kɔ man bɛ́ atɩn. Ɛhɩ a, wawɛ ɛtɛ'n-mɔ fi sʋanlan nɩn anun bɛ kɔ fite, bɛ kɔ hɔ kɔ wʋlʋ mgbolike'n-mɔ anun. Mgbolike fatule kɔ yɔ akpɩɩ nnyuan'n le ɛnwanndie bɛ kɔ tʋlʋ bʋka'n bɛ kɔ hɔ kɔ gua asue nɩn anun, bɛ kɔ nʋan.

14 Menian'n-mɔ mɔ bɛ nɩan mgbolike'n-mɔ asʋ'n kɔ nwanndi. Bɛ kɔ hɔ kɔ bɔ ɛjɔlɛ sɔ'n kpayɛ kulo, ɔ nʋn nanmue'n-mɔ asʋ. Bɛ́ mɔ bɛ tɩlɩ ɛjɔlɛ sɔ'n, bɛ walɩ nɩanlɩn kɛ ɔ kpɩnlɩn yɔlɩ yɩ́'n. 15 Bɛ 'ba ju Zozi anwʋn ɛbɛlɛ a, sʋanlan'n mɔ anɩn wawɛ ɛtɛ'n-mɔ wɔ yɩ́ nun nɩn anyɩnsʋ a tɩ. Ɔ wula taladɩɛ ɔ tɩ ɛbɛlɛ. Ɛjɔlɛ'n yɔlɩ bɛ́ esulo. 16 Kɛ ɔ kpɩnlɩn yɔlɩ mɔ wawɛ ɛtɛ'n-mɔ fi sʋanlan nɩn anun bɛ fitelɩ, mɔ bɛ hɔlɩ wʋlʋlɩ mgbolike'n-mɔ anun mɔ bɛ 'kɔ a gua asue nɩn anun, mɔ ɛsɛ bian nɩn anyɩnsʋ 'tɩ'n, bɛ́ mɔ bɛ nwunlin yɩ́ bɛ́ nyɩnsʋ'n, bɛ bɔlɩ bɛ helelɩ sian mma'n-mɔ. 17 Mɔ bɛ tɩlɩ yɩ́ sɔ'n, bɛ bʋtʋlɩ Zozi kɛ ɔ fi bɛ́ mân nɩn anun ɔ jásʋ.

18 Mɔ Zozi 'fʋ ɛlɛɛ nɩn anun'n, sʋanlan'n m'ɔ tuli wawɛ ɛtɛ'n-mɔ fi yɩ́ nun'n kɔ bʋtʋ yɩ́ kɛ ɔ 'si yɩ́ sʋ. 19 Ɔ hanlɩn sɔ a, Zozi ngɔ tie man. Yɩ́ nwan: “Sa kɔ wɔ́ awulo, kɔ han yɩ́ kʋalaa mɔ yɛ́ Mɩn a yɔ a man wɔ́ nʋn kɛ ɔ'a kpɩn ɔ'a nwun wɔ́ nwʋn anwunnvoe'n kele wɔ́ nvilie'n-mɔ.” 20 Ɛbɛlɛ ala, sʋanlan sɔ'n kɔ hɔ mân'n mɔ bɛ fɛlɛ yɩ́ Kulo Bulu nɩn anun. Ɔ kɔ hɔ kɔ bɔ mɔ Zozi yɔlɩ manlɩn yɩ́'n kpayɛ. Bɛ́ kʋalaa mɔ bɛ tɩlɩ yɩ́ ngan'n, ɔ sinlin bɛ́ nwʋn.

Zʋayilusi awa balasua'n,

ɔ nʋn balasua'n m'ɔ hanlɩn Zozi taladɩɛ'n

(Matie 9.18-26, Luku 8.40-56)

21 Ɛhɩ, Zozi fi Galile asue nɩn anzin ɔ kɔ sa kɔ a. M'ɔ walɩ juli asue nɩn anʋan ɛbɛlɛ'n, menian dɔʋn kpa walɩ yɩ́ nwʋn. 22 Kaan cɛ, Zufu'n-mɔ asɔnɩn sua nɩn asʋ mgbain'n-mɔ anun kʋn kɔ a kɔ ju ɛbɛlɛ. Kpain sɔ'n bɛ fɛlɛ yɩ́ Zʋayilusi. Ɔ nwunlin Zozi a, ɔ kɔ tu kɔ tɔ yɩ́ ja nun. 23 Ɔ kɔ bʋtʋ yɩ́, yɩ́ sa la yɩ́ sa nun, yɩ́ nwan: “Mɩ́n wa balasua'n lɛ ka nun, yɩ́ ti bala fa wɔ́ sa fua yɩ́ nwʋn maan ɔ tɩ́ akpɔlɛ ɔ nyán ngʋan.” 24 Bian'n hanlɩn sɔ ala, Zozi nʋn yɩ́ kɔ hɔ. Mɔ bɛ 'kɔ'n, menian dɔʋn kpa sili yɩ́ sʋ, anɩn bɛ 'kan Zozi bɛ mian bɛ́ afian.

25 Ɔ 'ba yɔ sɔ'n, anɩn balasua kʋn wɔ menian'n-mɔ afian ɛbɛlɛ. Moja tu balasua sɔ'n, yɩ́ afʋɛ bulu nʋn nnyuan ahɩ. 26 Ɔ nwunlin yalɛ dɔʋn wɔ ayile ɛyɔlɛfʋɛ sʋnman asa nun. Ɔ sɛcɩlɩ yɩ́ nwʋn esika kʋalaatin, kʋsʋ yɩ́ nwʋn a nza man. Yɩ́ ewue nɩn anyunnun ala yɛ̂ ɔ kɔ ɔ. 27 Ɔ tɩlɩ kɛ menian'n-mɔ lɛ kan Zozi anwʋn ɛjɔlɛ. Ɔ kɔ a kɔ wʋlʋ menian nwala'n mɔ afian, Zozi anzin ɛbɛlɛ, ɔ kɔ han yɩ́ taladɩɛ'n. 28 Afɩ yɩ́ nwan: “Sɛ mɩn kan yɩ́ taladɩɛ nɩn ala a, mɩ́n nwʋn 'sa.” 29 Ɔ hanlɩn yɩ́ a, yɩ́ moja'n m'ɔ tu yɩ́'n kɔ kpɛ. Ɛbɛlɛ ala, ɔ kɔ nwun yɩ́ kɛ yɩ́ nwʋn a sa.

30 Zozi kʋsʋ kɔ nwun yɩ́ ɛbɛlɛ ala kɛ anwʋnsɛlɛ kʋn fi yɩ́ nun a fite. Ɔ kɔ kpɛ yɩ́ nyɩn menian'n-mɔ afian ɛlɔ ɔ kɔ bisa kɛ: “Nwan yɛ̂ ɔ'a han mɩ́n taladɩɛ'n?”

31 Ɔ bisalɩ ɛhɩ a, yɩ́ menian'n-mɔ nwan: “Wɔ́ nyɩn tua kɛ menian'n-mɔ lɛ mian wɔ́, kʋsʋ anɩn ɛ lɛ bisa kɛ: Nwan yɛ̂ ɔ'a han mɩ́n ɔ?”

32 Ɔ kɔ nɛnɩan yɩ́ nwʋn ɛbɛlɛ menian'n-mɔ anun kɔ si kɔ yia sɛ ɔ kɔ nwun sʋanlan'n m'ɔ hanlɩn yɩ́ nɩn an. 33 Kɛmɔ balasua'n sɩ like m'ɔ nwunlɩn yɩ́ wɔ yɩ́ nwʋnnaan nɩn anun'n, esulo hanlɩn yɩ́ dede yɩ́ nwʋn wʋsʋlɩ yɩ́. Ɔ kɔ a kɔ tu kɔ tɔ Zozi aja nun, ɔ kɔ han ananhɔlɛ'n kʋalaa ɔ kɔ hele yɩ́. 34 Ɛhɩ a, Zozi nwan: “Mɩ́n wa balasua, wɔ́ dedi nɩn a le wɔ́ ngʋan. Kɔ anzʋnunjɔ nun, man wɔ́ nwʋn sá.”

35 Anɩn Zozi anʋan tɔlɩ man bɔbɔ, menian fi kpain Zʋayilusi awulo ɛlɔ bɛ walɩ tʋlɩ yɩ́ a, bɛ́ nwan: “Wɔ́ wa balasua nɩn a wu, nan benin anwʋn ati yɛ̂ ɛ tɛ jɩjɩ mɩnlɩan nɩn ɔ?”

36 Nan mɔ bɛ hanlɩn sɔ'n, Zozi ngɔ bu man yɩ́ ɛjɔlɛ. Yɩ́ nwan: “Zʋayilusi, gua wɔ́ ahʋnlɩn asɩ, nyan dedi ala.”

37 Zozi ngɔ man sʋanlan fɩ́ɩ́ atɩn kɛ ɔ sí yɩ́ sʋ, sannan Pɩɛlɩ nʋn Zʋakɩ nʋn yɩ́ nianman Zʋan, bɛ́ ala. 38 Mɔ bɛ juli Zʋayilusi awulo ɛlɔ'n, Zozi nwunlin kɛ ɛbɛlɛ asʋa yɔɔ. Menian'n-mɔ le esuan nʋn awuye ɛbɔ nʋn ɛtɛtɩan nʋn awɔ́lɛ ɛyɩɛ. 39 Ɔ kɔ wʋlʋ sua nɩn anun ɔ kɔ bisa bɛ́ kɛ: “Nzukɛ ati yɛ̂ ɛmɔ lɛ bɔ awuye bɛ sun sʋa ɔ? Batʋnman talua'n wuli man, nan ɔ lɛ dafɩ.” 40 Kɛ ɔ hanlɩn sɔ nɩn ala, menian'n-mɔ kɔ gʋlʋ yɩ́ nwʋn.

Ɛhɩ a, Zozi kɔ man bɛ́ kʋalaa bɛ kɔ fite, ɔ kɔ ha sɩɛ'n nʋn nian'n, nʋn yɩ́ menian nsan'n mɔ bɛ walɩ somanlɩn yɩ́'n. Ɔ nʋn bɛ́ kɔ wʋlʋ lɩka mɔ batʋnman'n la'n. 41 Ɔ kɔ sɔ batʋnman nɩn asa nɩn anun, yɩ́ nwan: “Talita kunmin!” Yɩ́ bʋ y'ɔ le kɛ: “Talua kaan, mɩ́n nwan ɛ jásʋ!” 42 Ɛbɛlɛ ala, talua'n kɔ jasʋ kɔ nanndɩ. Mɔ ɛjɔlɛ ɛhɩ 'ba'n, anɩn talua nɩn a li afʋɛ bulu nʋn nnyuan. Mɔ menian'n-mɔ nwunlin yɩ́ sɔ'n, ɔ sinlin bɛ́ nwʋn kpa.

43 Ɛhɩ a, Zozi totualɩ bɛ́ kɛ nán bɛ kan ɛjɔlɛ sɔ'n bɛ kele sʋanlan fɩ́ɩ́. Ɛsɛ yɩ́ nwan: “Bɛ mán talua'n like lí.”

6

Nazalɛtɩ amma'n-mɔ nne man

Zozi bɛ nni man

(Matie 13.53-58, Luku 4.16-30)

1 Ɛhɩ anzin, Zozi fi ɛbɛlɛ yɩ́ nʋan y'ɔ le yɩ́ kulo Nazalɛtɩ. Mɔ ɔ 'kɔ'n, yɩ́ menian'n-mɔ nʋn yɩ́ yɛ̂ bɛ hɔlɩ ɔ. 2 Mɔ ɛnwʋnmɩan ele cɩan'n juli'n, Zozi hɔlɩ Zufʋ'n-mɔ asɔnɩn sua nɩn anun ɔ hanlɩn Nyanmɩan Anʋan Ɛjɔlɛ'n ɔ helelɩ bɛ́. Anɩn menian dɔʋn wɔ sua nɩn anun. Ɛjɔlɛ mɔ Zozi hanlɩn mɔ bɛ tɩlɩ'n sinlin bɛ́ nwʋn. Bɛ kɔ bisa bisa bɛ́ nwʋn kɛ: “Nan ɔ nʋn ɛhɩ fi nin? Ninhan yɛ̂ ɔ nyanlɩn yɩ́ ngɛlɛ ɛhɩ ɔ? Ɔ yɔ sɛ mɔ ɔ yɔ asinbɛnwʋn ninnge sʋa ɔ? 3 Nán Mali awa'n m'ɔ di tabʋa junman nɩn ɔ? Nán yɩ́ nianman-mɔ y'ɔ le Zʋakɩ nʋn Zozʋ, nʋn Zudɩ nʋn Simʋn ɔ? Nán yɩ́ nianman mmala'n-mɔ yɛ̂ bɛ wɔ yɛ́ afian ɛwa nɩn ɔ?” Zozi ɛsɩɛ mɔ bɛ sɩ yɩ́ nɩn ati, b'a nne man yɩ́ b'a nni man.

4 Mɔ Zozi nwunlin yɩ́ sɔ'n, yɩ́ nwan: “Bɛ bu Nyanmɩan kpɔmanfʋɛ biala sʋanlan lɩka kʋalaa. Nan yɩ́ muonun yɩ́ kulo nɩn asʋ menian'n-mɔ nʋn yɩ́ nvilie'n-mɔ yɛ̂ bɛ mmu man yɩ́ sʋanlan ɔ.” 5 Kɛ ɔ yɔlɩ sɔ'n, Zozi a ngʋala man asinbɛnwʋn like fɩ́ɩ́ yɔ wɔ ɛbɛlɛ. Nwuluwafʋɛ ngʋkʋn ngʋkʋn ala yɛ̂ ɔ falɩ yɩ́ sa'n ɔ fualɩ bɛ́ nwʋn maan bɛ tɩlɩ akpɔlɛ ɔ. 6 Ɔ sinlin Zozi anwʋn kɛ yɩ́ kulo nɩn asʋ menian'n-mɔ nne yɩ́ bɛ nni man.

Zozi 'ba sʋan yɩ́ menian bulu nʋn nnyuan'n

(Matie 10.5-15, Luku 9.1-6)

Ɛhɩ anzin, Zozi kɔ hɔ Galile kulo kulo'n-mɔ asʋ ɔ kɔ han Nyanmɩan Anʋan Ɛjɔlɛ'n ɔ kɔ hele bɛ́. 7 Yɩ́ nzin, ɔ kɔ fɛlɛ yɩ́ menian bulu nʋn nnyuan'n ɔ kɔ sʋan bɛ́ nnyuan nnyuan. Ɔ kɔ man bɛ́ tunmin kɛ bɛ fá bɛ tú wawɛ ɛtɛ'n-mɔ.

8 Mɔ bɛ 'ba hɔ'n, yɩ́ nwan: “Kɛ ɛmɔ lɛ kɔ'n, nán bɛ fa like fɩ́ɩ́ bɛ sa bɛ́ nwʋn. Nán bɛ fa kpaʋn, nán bɛ fa bɔ́lɛ, nán bɛ fa esika bɛ sa bɛ́ nwʋn. Nan ɛmɔ fá bɛ́ kpɔman nɩn ala bɛ tíla. 9 Ɛmɔ wúla mgbabʋa, nan kʋsʋ nán bɛ wula taladɩɛ nnyuan.” 10 Ɔ kɔ han kɔ hele bɛ́ biekun kɛ: “Kulo biala mɔ ɛmɔ kɔ hɔ sʋ'n, awulo mɔ bɛ kɔ sike ɛmɔ nun'n, ɛmɔ tánlan nun ɛbɛlɛ dede maan ɔ jú ɛmɔ ɛhɔlɛ cɩan. 11 Kulo biala mɔ ɛmɔ kɔ ju sʋ, mɔ bɛ ngulo man kɛ bɛ sike ɛmɔ anaan bɛ tie ɛmɔ ɛjɔlɛ'n, ɛmɔ wʋ́sʋ bɛ́ ja nɩn abʋ anyʋan'n bɛ gúa ɛbɛlɛ bɛ hɔ́. Ɔ tɩ adanzɩɛ elie kɛ bɛ ngʋala man ɛmɔ sʋnmʋɛ bɔ.”

12 Ɛhɩ, Zozi menian bulu nʋn nnyuan'n hɔlɩ bɔlɩ Ɛjɔlɛkpa'n bɛ helelɩ menian'n-mɔ kɛ bɛ káci bɛ́ abalabɔ'n nán bɛ fá bɛ́ nwʋn bɛ mán Nyanmɩan. 13 Bɛ fʋanlɩn wawɛ ɛtɛ dɔʋn. Bɛ manlɩn nwuluwafʋɛ dɔʋn tɩlɩ akpɔlɛ. Abɛlɛ mɔ bɛ 'ba maan bɛ tɩ akpɔlɛ'n, bɛ di mʋa bɛ kpʋkpa bɛ́ *olivʋ ngɔ kʋalaaka.

Zʋan Batisi ewue'n

(Matie 14.1-12, Luku 9.7-9)

14 Ɛhɩ, Zozi dunman'n hɔlɩ mʋa. Tɛmʋn sɔ'n, anɩn Elɔdɩ tɩ Galile mân nɩn asʋ belemgbin. Ɔ kɔ tɩ Zozi angan. Menian'n mmie-mɔ nwan: “Zʋan Batisi m'ɔ wuli'n yɛ̂ ɔ'a hɩn nɩn ɔ. Yɩ́ ti yɛ̂ ɔ man ɔ kʋala ɔ yɔ asinbɛnwʋn ninnge sʋa nɩn ɔ.” 15 Mmie-mɔ kʋsʋ nwan: “Nyanmɩan kpɔmanfʋɛ'n mɔ bɛ fɛlɛ yɩ́ Eli'n, yɩ́ ɔ.” Mmiekun-mɔ kʋsʋ nwan: “Nán sʋanlan ngacile ɔ, nan ɔ tɩ Nyanmɩan kpɔmanfʋɛ kɛ daba dɩɛ'n-mɔ ala.” 16 Nan mɔ belemgbin Elɔdɩ tɩlɩ ɛjɔlɛ sɔ'n, yɩ́ nwan: “Zʋan Batisi mɔ m man bɛ kpɛlɩ yɩ́ ti'n, yɩ́ dein yɛ̂ ɔ'a hɩn nɩn ɔ.”

17 Afɩ belemgbin Elɔdɩ muonun man bɛ hyɩlɩ Zʋan bɛ tʋlɩ yɩ́ fiadɩ Elodiadɩ dunman nun. Elodiadɩ tɩ Elɔdɩ anianman belenzua'n mɔ bɛ fɛlɛ yɩ́ Filipʋ nɩn ayɩ. Elɔdɩ kɔ tʋa yɩ́ kɔ le ɔ kɔ ja. 18 Nan mɔ Zʋan nwunlin yɩ́ sɔ'n, ɔ kɔ han kɔ hele Elɔdɩ kɛ: “Nannan, Nyanmɩan mala'n mman man wɔ́ atɩn kɛ ɛ fá wɔ́ nianman nɩn ayɩ'n já.” 19 Zʋan ɛjɔlɛ sɔ'n ngɔ yɔ Elodiadɩ fɛ fɩ́ɩ́. Ɔ kɔ fa Zʋan anwʋn ɛkpɔ. Ɔ kulo kɛ ɔ man bɛ kun Zʋan, kʋsʋ Elɔdɩ dunman nun, ɔ nnwun man kɛ ɔ kpɩn yɔ ɔ. 20 Afɩ Elɔdɩ fɛlɩ Zʋan kpa. Ɔ sɩ kɛ Zʋan tɩ sɛsɛfʋɛ ɛsɛ ɔ tɩ anwʋntɩɛ sʋanlan. Ɔ nɩan Zʋan asʋ. Mɛlɛ mɔ Zʋan hanlɩn ɛjɔlɛ'n m'ɔ tɩlɩ'n, ɛjɔlɛ sɔ'n jɩjɩlɩ yɩ́ kpa. Kʋsʋ afɩ, ɔ le fɛ elie ɔ tie ɛjɔlɛ'n mɔ Zʋan kan'n.

21 Yɩ́ sɔ ɛhɩ anun, bɛ wɔ ɛbɛlɛ dede cɩan kʋn, Elɔdɩ awɔlɛ cɩan nɩn anwʋn fɛtɩ mɔ bɛ di yɩ́ afʋɛ nʋan'n kɔ ju. Anɩn afɩ sian'n Elodiadɩ a nyan Zʋan anwʋn atɩn. Mɔ cɩan sɔ'n juli'n, Elɔdɩ kɔ tʋ tɔbɩlɩ kɔ yia yɩ́ abɩlɩba mgbili mgbili'n-mɔ ɔ nʋn yɩ́ nzalafʋ mgbain'n-mɔ ɔ nʋn Galile mân nɩn anun mgbain'n-mɔ yɩ́ awulo ɛbɛlɛ. 22 Tɛmʋn mɔ Elɔdɩ nʋn yɩ́ mgbain'n-mɔ gua tɔbɩlɩ nɩn anwʋn bɛ 'didi'n, Elodiadɩ awa balasua'n kɔ wʋlʋ lɩka mɔ bɛ gua'n, ɔ kɔ si abile maan ɔ kɔ yɔ bɛ́ kʋalaa bɛ́ ɛnyɩnmɩn. Elɔdɩ kɔ jasʋ, yɩ́ nwan: “Mɩ́n wa, nyanmɩnsɛmʋn, wɔ́ abile nɩn a yɔ mɩ́n ɛnyɩnmɩn sʋnman. Yɩ́ ti, like biala mɔ ɛ kulo'n, bisa maan n vá m mán wɔ́.” 23 Ɔ kɔ han ndâ kɔ tʋ sʋ kɛ: “Mɩn kan ɛwa kɛ sɛ mɩ́n belemgbin mân'n muonun ebue yɛ̂ ɛ kulo a, mɩn 'fa mɩn man wɔ́.”

24 Ɛhɩ a, talua'n kɔ fite kɔ hɔ kɔ tʋ yɩ́ nin. Yɩ́ nwan: “Ayia, mɩ́n sɩ nwan abile'n mɔ m'an si nɩn a yɔ yɩ́ ɛnyɩnmɩn. Ɔ'a han ndâ kɛ like biala mɔ mɩn 'kpʋnndɛ'n, ɔ 'fa man mɩ́n. Yɩ́ ti, nzu yɛ̂ n né ɔ?”

Ɛbɛlɛ ala, yɩ́ nin nwan: “Kɔ se wɔ́ sɩ kɛ ɛ 'de Zʋan Batisi ati'n.”

25 Yɩ́ nin anʋan ngɔ tɔ man bɔbɔ, ndɛ-ndɛ talua'n kɔ hɔ kɔ tʋ yɩ́ sɩ, yɩ́ nwan: “Baba, mɩn kulo kɛ ɛ fa Zʋan Batisi ati'n tʋ apawa nun man mɩ́n kɩkaala.”

26 Mɔ Elɔdɩ tɩlɩ yɩ́ sɔ'n, yɩ́ lʋa kɔ bɔ yɩ́ nwʋn kpa. Nan kʋsʋ ndâ'n m'ɔ hanlɩn wɔ yɩ́ mgbain'n-mɔ anyunnun ɛbɛlɛ nɩn ati, ɔ ngɔ hʋala man yɩ́ nʋan kaci. 27 Ɛbɛlɛ ala, ɔ kɔ sʋan yɩ́ nzalafʋ'n-mɔ nunhan kʋn kɛ ɔ hɔ́ fiadɩ sua nɩn anun ɛlɔ, ɔ hɔ́ kpɛ́ Zʋan Batisi ati'n ɔ fá bɛ́lɛ yɩ́. 28 Nzalafʋ'n kɔ hɔ fiadɩ sua nɩn anun. Ɔ kɔ hɔ kɔ kpɛ Zʋan ati'n ɔ kɔ tʋ yɩ́ apawa nun ɔ kɔ bɛlɛ talua'n. Talua'n kɔ le, ɔ kɔ fa kɔ hɔ kɔ man yɩ́ nin. 29 Mɔ Zʋan menian'n-mɔ tɩlɩ yɩ́ sɔ'n, bɛ walɩ falɩ yɩ́ fuin'n bɛ hɔlɩ sielɩ yɩ́.

Zozi 'ba man menian akpɩɩ nnun alɩɛ

(Matie 14.13-21, Luku 9.10-17, Zʋan 6.1-14)

30 Ɛhɩ, Zozi menian bulu nʋn nnyuan'n m'ɔ sʋanlɩn bɛ́ Galile mân nɩn anun'n hɔlɩ walɩ, bɛ kɔ yia Zozi anwʋn ɛbɛlɛ. Mɔ bɛ yɔlɩ o, mɔ bɛ hehelelɩ o, bɛ kɔ bɔ yɩ́ kʋalaa anun amannɩɛ bɛ kɔ hele yɩ́. 31 Menian'n-mɔ mɔ bɛ ba Zozi anwʋn'n sʋnlɩn sʋnman. Mmie-mɔ lɛ ba, anɩn mmie-mɔ lɛ kɔ. Ɔ man Zozi nʋn yɩ́ mmɔfʋɛ'n-mɔ nnyan man alaje bɔbɔ mɔ bɛ fa bɛ di like ɔ. Ɛhɩ ati, Zozi kɔ han kɔ hele yɩ́ menian'n-mɔ kɛ: “Ɛmɔ mán yɛ tɩ́ yɛ́ nwʋn yɛ hɔ́ ahanmɩan, nán ɛmɔ lé bɛ́ ɛnwʋnmɩan kaan.”

32 Mɔ Zozi hanlɩn sɔ yuelɩ'n, bɛ kɔ hɔ kɔ fʋ ɛlɛɛ kʋn anun, bɛ kɔ hɔ ahanmɩan, lɩka mɔ sʋanlan fɩ́ɩ́ nnʋn man'n. 33 Mɔ bɛ 'kɔ'n, menian dɔʋn kpa nwunlin bɛ́. Bɛ kɔ fa asɩ atɩn dɩɛ'n. Bɛ fi kulo'n-mɔ kʋalaa asʋ bɛ le ɛnwanndie. Bɛ kɔ li mʋa lɩka mɔ Zozi nʋn yɩ́ menian'n-mɔ tʋlɩ bɛ́ ti'n. 34 Mɔ Zozi fi ɛlɛɛ nɩn anun 'ju'n, ɔ kɔ nwun menian dɔʋn kpa ɛbɛlɛ. Bɛ́ nwʋn kɔ yɔ yɩ́ anwunnvoe. Afɩ bɛ tɩ kɛ mmʋa mɔ bɛ le man ɛnɩanfʋɛ ɔ. Ɛbɛlɛ ala, ɔ kɔ hehele bɛ́ ninnge dɔʋn.

35 Mɔ alɩ́ɛ'n yɔlɩ bie'n, yɩ́ menian'n-mɔ kɔ kpunnge yɩ́ nwʋn ɛbɛlɛ, bɛ́ nwan: “Yɛ́ Mɩn, alɩ́ɛ'n lɛ yɔ, ɛsɛ lɩka mɔ yɛ wɔ'n kʋsʋ tɩ yɩ́ nwʋn. 36 Yɩ́ ti, yaci bɛ́ nun maan bɛ hɔ́ nanmue'n-mɔ nʋn kulo'n-mɔ mɔ bɛ mantan mantan ɛwa'n-mɔ asʋ bɛ hɔ́ kpʋ́nndɛ like bɛ tó bɛ lí.”

37 Mɔ bɛ hanlɩn ɛjɔlɛ sɔ'n, Zozi nwan: “Ɛmɔ muonun mán bɛ́ like lí.”

Yɩ́ menian'n-mɔ nwan: “Nzu? Man yɛ hɔ́ tó kpaʋn bɔbɔ esika jɛtɛ ɛya nnyuan an, ɔ nza man like fɩ́ɩ́ yɔ.”

38 Mɔ bɛ hanlɩn sɔ'n, Zozi kɔ bisa bɛ́ kɛ: “Kpaʋn nyɛ yɛ̂ ɛmɔ le ɔ? Ɛmɔ hɔ́ nɩ́an.”

Bɛ hɔlɩ bɛ walɩ a, bɛ́ nwan: “Yɛ le kpaʋn nnun nʋn ejue nnyuan.”

39 Mɔ bɛ hanlɩn sɔ'n, Zozi kɔ han kɔ hele bɛ́ kɛ bɛ mán meninsʋnman'n kʋalaatin tɛ́tanlan asɩ kpule kpule ndile nɩn asʋ. 40 Ɛhɩ a, bɛ kɔ tɛtanlan asɩ kpule ɛya ɛya, ɔ nʋn kpule abulanun abulanun. 41 Mɔ bɛ tanlanlɩn asɩ yuelɩ'n, Zozi kɔ le kpaʋn nnun'n, ɔ nʋn ejue nnyuan'n. Ɔ kɔ tʋ yɩ́ nyɩn anwunno, ɔ kɔ la Nyanmɩan asɩ. Ɔ kɔ bubu kpaʋn'n-mɔ anun ɔ kɔ man yɩ́ menian'n-mɔ kɛ bɛ hyé bɛ mán meninsʋnman'n. Ɔ kɔ fa ejue nnyuan'n ɔ kɔ man bɛ́ kɛ bɛ hyé bɛ mán bɛ́ kʋalaatin. 42 Bɛ́ kʋalaa bɛ kɔ li dede bɛ́ kʋ kɔ yi, bie kɔ ha. 43 M'ɔ halɩ'n, bɛ sɩsalɩ dede a, ɔ tɩ ece mma bulu nʋn nnyuan. Ejue'n kʋsʋ bie halɩ. 44 Bɛ́ mɔ bɛ lili kpaʋn sɔ'n, bɛ tɩ menian akpɩɩ nnun. B'a nga man mmalasua nʋn mmatʋnman'n-mɔ bie.

Zozi 'ba nanndɩ asue nɩn anyɩnsʋ

(Matie 14.22-23, Zʋan 6.16-21)

45 Ɛhɩ, meninsʋnman'n yuelɩ like di ɛbɛlɛ ala, Zozi kɔ han kɔ hele yɩ́ menian'n-mɔ kɛ: “Ɛmɔ fʋ́ ɛlɛɛ nɩn anun bɛ kpɛ́ asue'n bɛ lí mʋa Bɛtɩsayida ɛlɔ. Mɩn 'gua menian'n-mɔ atɩn kʋalaaka nán m'an a.” 46 Kɛ Zozi gualɩ menian'n-mɔ atɩn yuelɩ'n, ɔ kɔ hɔ asɔnɩn ɛyɔlɛ bʋka kʋn asʋ.

47 Mɔ alɩ́ɛ'n sanlɩn'n, anɩn ɛlɛɛ nɩn a ju asue nɩn afian. Zozi angʋnmɩn cein jin asɩ ɛbɛlɛ. 48 Ɔ 'nɩan an, anɩn yɩ́ menian'n-mɔ ngʋala man ɛlɛɛ'n kan kpa. Ɔ sanlɩn kɛ bɛ nʋn asutue nɩn a yia nun. Ɛhɩ a, alɩbahɩan dɔɛ nsan mɔ ɔ 'kɔ dɔɛ nsian'n, Zozi kɔ nanndɩ asue nɩn anyɩnsʋ ɔ kɔ kpʋ bɛ́. M'ɔ walɩ dede m'ɔ ka kaan tʋ bɛ́'n, ɔ yɔlɩ kɛ ɔ lɛ san bɛ́ nwʋn. 49 Nan mɔ bɛ nwunlin kɛ ɔ nanndɩ asue nɩn anyɩnsʋ'n, bɛ bu kɛ ɛnwʋnmɩn ɔ. Bɛ kɔ tɛtɩan. 50 Esulo hanlɩn bɛ́, ɔ sanlɩn kɛ bɛ́ kʋalaatin bɛ́ nwunlin yɩ́.

Ɛbɛlɛ ala, Zozi kɔ han kɔ hele bɛ́ kɛ: “Ɛmɔ gúa bɛ́ ahʋnlɩn asɩ! Nán bɛ sulo nan mɩ́n ɔ!” 51 Kɛ ɔ hanlɩn sɔ mɔ ɔ 'fʋ bɛ ɛlɛɛ nɩn anun ala, asutue'n kɔ gua asɩ. Zozi nyɔlɩɛ sɔ'n kɔ sin bɛ́ nwʋn kpa. 52 Afɩ asinbɛnwʋn like'n mɔ Zozi falɩ kpaʋn'n yɔlɩ'n, b'a ndɩ man yɩ́ bʋ. Ɔ sanlɩn kɛ b'a nva man bɛ́ ajʋnlɩn b'a nza man sʋ.

Zozi 'ba man Zenezalɛtɩ nwuluwafʋɛ'n-mɔ anwʋn sa.

(Matie 14.34-36)

53 Kɛ bɛ kpɛlɩ asue'n mɔ bɛ juli Zenezalɛtɩ mân nɩn anun'n, bɛ kɔ si asɩ, bɛ kɔ mɩnnda bɛ́ ɛlɛɛ'n. 54 Mɔ bɛ fi ɛlɛɛ nɩn anun bɛ juli'n, ɛbɛlɛ ala, menian'n-mɔ kɔ nwun kɛ Zozi ɔ. 55 Bɛ kɔ nwanndi bɛ kɔ hɔ lɩka kʋalaatin bɛ kɔ hɔ kɔ bɔ menian'n-mɔ kʋalaa amannɩɛ. Lɩka biala mɔ bɛ kɔ tɩ kɛ Zozi wɔ'n, bɛ sʋa nwuluwafʋɛ'n-mɔ ɛbɛɛ sʋ bɛ bɛlɛ yɩ́. 56 Lɩka biala m'ɔ kɔ hɔ'n, nanmue nun o, kulo baa asʋ o, kulo kpili asʋ o, bɛ fa nwuluwafʋɛ'n-mɔ bɛ sesie anʋan'n-mɔ anyunnun gua'n-mɔ asʋ. Bɛ sɛlɛ Zozi kɛ ɔ mán bɛ́ atɩn maan bɛ hán yɩ́ taladɩɛ nɩn anʋan nɩn ala. Sakpa, bɛ́ kʋalaa mɔ bɛ kɔ han yɩ́'n, bɛ́ nwʋn sa.

7

Zozi nʋn Falisifʋɛ'n-mɔ 'ba su akpʋlʋwa

wɔ Zufʋ'n-mɔ amanmuo nɩn anwʋn

(Matie 15.1-9)

1 Ɛhɩ, Falisifʋɛ mmie-mɔ nʋn mala nɩn asʋ mgbain mmie-mɔ fi Zoluzalɛmʋn bɛ walɩ yialɩ Zozi anwʋn ɛbɛlɛ. 2 Bɛ nwunlin yɩ́ menian'n mmie-mɔ kɛ bɛ 'di like a, bɛ nnwunnzin man bɛ́ sa nɩn anun bɛ ndu man bɛ́ nwʋn efian kɛ bɛ́ mala'n kele'n. 3 Afɩ, Falisifʋɛ'n-mɔ nʋn Zufʋ'n-mɔ kʋalaa, bɛ di bɛ́ nan-mɔ mala sɔ nɩn asʋ kpa. Sɛ bɛ 'ba li like a, bɛ tʋ bɛ́ ahʋnlɩn asɩ bɛ nwunnzin bɛ́ sa nɩn anun kpa bɔkɔɔ. 4 Ɛsɛ like mɔ bɛ kɔ to yɩ́ gua nun mɔ bɛ 'ba li'n, sɛ bɛ nwunnzinlin man bɛ́ sa nɩn anun bɛ tuli man bɛ́ nwʋn efian an, bɛ nni man. Bɛ le daba mala dɔʋn mɔ bɛ di sʋ sɛlɛ kpa kɛ kangɔ nʋn bua ɔ nʋn daansɛ'n-mɔ anun enwunnzian. 5 Ɛhɩ a, Falisifʋɛ'n-mɔ nʋn mala nɩn asʋ mgbain'n-mɔ kɔ bisa Zozi kɛ: “Mala mɔ yɛ́ nan-mɔ a hyɩhyɛ a tʋ ɛbɛlɛ'n, nzukɛ ati yɛ̂ wɔ́ menian'n-mɔ nni man sʋ mɔ bɛ le bɛ́ sa nɩn anun efian'n bɛ lɛ didi'n?”

6 Mɔ Zozi tɩlɩ bɛ́ kosuan sɔ'n, yɩ́ nwan: “Apoo mma, ɛmɔ anwʋn ɛjɔlɛ'n mɔ Nyanmɩan kpɔmanfʋɛ Ezayi hanlɩn yɩ́ daba'n tɩ ananhɔlɛ. Ezayi hɛlɛlɩ yɩ́ kɛ:

Menian ɛhɩ-mɔ le bɛ́ nʋan tuin mgban

yɛ̂ bɛ yɩ mɩ́n ayɛ ɔ,

nan bɛ́ ahʋnlɩn'n nnʋn man mɩ́n sʋ.

7 Ɛsʋɛ'n mɔ bɛ sʋ mɩ́n'n tɩ mgban.

Ɔ sanlɩn kɛ kulo sʋanlan mala yɛ̂ bɛ kekele ɔ,

nan nán Nyanmɩan dɩɛ nɩn ɔ.”

8 Zozi nwan: “Ɛmɔ nni man Nyanmɩan mala dɩɛ nɩn asʋ nan kulo menian'n-mɔ dɩɛ nɩn asʋ yɛ̂ ɛmɔ di ɔ.”

9 Ɛsɛ Zozi kɔ han biekun kɔ tʋ sʋ. Yɩ́ nwan: “Ɛmɔ a fa bɛ́ mala dɩɛ'n b'a nunnun Nyanmɩan dɩɛ nɩn abʋsʋ. 10 Ɛhɩ anwʋn, Moyizɩ hanlɩn kɛ: Man wɔ́ nyɩn sɔ́ wɔ́ sɩ nʋn wɔ́ nin. Ɛsɛ ɔ hanlɩn yɩ́ biekun kɛ: Sʋanlan m'ɔ kɔ han ɛjɔlɛ ɛtɛ kɔ tia yɩ́ sɩ nʋn yɩ́ nin'n, sʋanlan sɔ'n, ɔ fata kɛ bɛ kun yɩ́. 11 Nan ɛmɔ dɩɛ, ɛmɔ nwan sɛ sʋanlan kʋn kan kele yɩ́ sɩ nʋn yɩ́ nin kɛ: ‘Like mɔ n ne yɩ́ mɔ n gɔ fa n gɔ bʋka ɛmɔ'n, ɔ tɩ kɔɔban’ (yɩ́ bʋ y'ɔ le kɛ m'an fa m'an hye Nyanmɩan), 12 sʋanlan sɔ'n, ɛmɔ mman man yɩ́ atɩn ɔ nyɔ man like fɩ́ɩ́ kʋ́n mman man yɩ́ sɩ nʋn yɩ́ nin. 13 Ɛmɔ yɔ sɔ bɛ nunnun Nyanmɩan mala nɩn abʋsʋ ɛmɔ di bɛ́ dɩɛ'n-mɔ asʋ. Ɛsɛ bɔbɔ ɛmɔ yɔ ninnge dɔʋn mmiekun-mɔ m'ɔ nvata man ɔ.”

Like m'ɔ gua sʋanlan anwʋn efian'n

(Matie 15.10-20)

14 Mɔ Zozi hanlɩn sɔ yuelɩ'n, ɔ fɛlɛlɩ meninsʋnman'n yɩ́ nwʋn biekun an, yɩ́ nwan: “Bɛ́ kʋalaa bɛ tíe mɔ mɩɩn kan'n bɛ tɩ́ yɩ́ bʋ. 15 Like fɩ́ɩ́ nnʋn man ɛbɛlɛ m'ɔ kan sʋanlan nʋan, ɔ man efian gua yɩ́ nwʋn ɔ. Nan ɛjɔlɛ ɛtɛ m'ɔ fi yɩ́ nʋan kɔ fite'n yɛ̂ ɔ man efian gua yɩ́ nwʋn ɔ. [ 16 M'ɔ sɩ fasie'n, ɔ fá síe kpa!”]

17 M'ɔ hanlɩn sɔ yuelɩ m'ɔ fi bagua nɩn anun ɔ fitelɩ ɔ hɔlɩ awulo'n, yɩ́ menian'n-mɔ kɔ bisa yɩ́ anyɩnndala sɔ'n m'ɔ buli nɩn abʋ. 18 Ɛhɩ a, Zozi kɔ bua bɛ kɛ: “Yɩ́ ti, ɛmɔ kʋsʋ nzɩ man ngɛlɛ ɔ? Ɛmɔ ndɩ man yɩ́ bʋ kɛ like biala mɔ sʋanlan kɔ li'n, ɔ ngʋala man yɩ́ nwʋn efian gua ɔ? 19 Ɔ sanlɩn kɛ like mɔ sʋanlan kɔ li'n, ɔ ngɔ man yɩ́ ahʋnlɩn nɩn anun. Nan ɔ kɔ yɩ́ kunnun yɛ̂ ɔ je gua.” (Ɔ nanndɩ ɛjɔlɛ ɛhɩ asʋ, Zozi kɔ hele bɛ́ kɛ like biala m'ɔ tɩ mɔ bɛ di'n, yɩ́ nwʋn tɩ.)

20 Ɛsɛ yɩ́ nwan: “Nan ɛjɔlɛ ɛtɛ m'ɔ fi sʋanlan ahʋnlɩn nun kɔ fite'n yɛ̂ ɔ gua yɩ́ nwʋn efian ɔ. 21 Afɩ sʋanlan ahʋnlɩn nɩn anun yɛ̂ ajʋnlɩn ɛtɛ'n kʋalaa fi ɔ: satɩlɩfʋɛ ɛyɔlɛ, awue, kodiawu, 22 ajaa ɛtʋan, anyɩnbʋlʋ, ati anun ɛtɛ ɛyɔlɛ, nnaka, basa-basa ɛyɔlɛ, nyunnunngunlan, dunmannzɛcɩɛ, atubɛnwʋn, kʋasɩanzɛmʋn. 23 Ninnge ɛtɛ ɛtɛ ɛhɩ-mɔ kʋalaa m'ɔ fi sʋanlan nun fite'n, bɛ́ yɛ̂ bɛ gua yɩ́ nwʋn efian ɔ.”

Ɛyɛfʋɛ balasua kʋn 'ba le Zozi di

(Matie 15.21-28)

24 Ɛhɩ anzin, Zozi anʋan y'ɔ le Silifeninsi mân nun. Lɩka m'ɔ juli'n mantan kulo kʋn. Kulo sɔ'n, bɛ fɛlɛ yɩ́ Tii. Ɔ ngulo man kɛ bɛ tɩ yɩ́ ngan. Yɩ́ ti, ɔ kɔ hɔ kɔ wʋlʋ awulo kʋn anun. Nan kʋsʋ ɔ'a ngʋala man fɩa. 25 Afɩ anɩn balasua kʋn wɔ ɛbɛlɛ, wawɛ ɛtɛ wɔ yɩ́ wa talua nɩn anun. Ɔ kɔ tɩ Zozi angan. Ɔ kɔ a kɔ tʋ Zozi ɔ kɔ tu kɔ tɔ yɩ́ ja nun. 26 Balasua sɔ'n tɩ man Zufʋ. Bɛ wʋlɩ yɩ́ Silifeninsi mân nun. Ɔ tɩ *gɛlɛkɩ. Ɔ kɔ sɛlɛ Zozi kɛ ɔ tú wawɛ ɛtɛ'n m'ɔ wɔ yɩ́ wa talua nɩn anun'n.

27 Mɔ bala'n hanlɩn sɔ'n, Zozi kɔ bua yɩ́ kɛ: “Nwʋnndɛ maan mmatʋnman'n-mɔ didi kʋalaaka. Afɩ, ɔ nvata man kɛ bɛ ju mmatʋnman'n-mɔ alɩɛ'n bɛ gua bɛ man njʋa'n-mɔ di ɔ.”

28 Zozi hanlɩn sɔ a, balasua'n nwan: “Ɔ tɩ ananhɔlɛ, yɛ́ Mɩn. Nan kʋsʋ mmatʋnman'n-mɔ alɩɛ nɩn abʋ mgbʋkpʋlʋka'n m'ɔ kɔ yɩyɩ kɔ gua tɔbɩlɩ nɩn abʋ'n yɛ̂ njʋa'n-mɔ di ɔ.”

29 Mɔ Zozi tɩlɩ yɩ́ mmua sɔ'n, yɩ́ nwan: “Wɔ́ nʋan ɛjɔlɛ nɩn ati, sa kɔ, nan wawɛ ɛtɛ'n fi wɔ́ wa nɩn anun ɔ'a tu.”

30 Sakpa kʋsʋ, balasua'n fi ɛbɛlɛ ɔ 'kɔ a ju a, yɩ́ wa'n la mgba nɩn asʋ, wawɛ ɛtɛ'n fi yɩ́ nun a tu.

Zozi 'ba man amunlefʋɛ anzʋtiliwa kʋn anwʋn sa

31 Ɛhɩ anzin, Zozi fi kulo'n mɔ bɛ fɛlɛ yɩ́ Tii nɩn afan ɔ kɔ sɩn Sidʋn kulo nɩn afan, ɔ kɔ sa kɔ a Galile asue nɩn anʋan. Mɔ ɔ 'sa ba'n, ɔ kpɛlɩ nun mân'n mɔ bɛ fɛlɛ yɩ́ Kulo Bulu nɩn anun. 32 Ɛbɛlɛ, bɛ kɔ fa amunlefʋɛ anzʋtiliwa kʋn bɛ kɔ bɛlɛ yɩ́ kɛ ɔ fá yɩ́ sa fúa yɩ́ nwʋn maan ɔ tɩ́ akpɔlɛ.

33 Ɛhɩ a, Zozi kɔ fa wuluwafʋɛ'n bagua nɩn anun ɛbɛlɛ, ɔ nʋn yɩ́ kɔ hɔ ahanmɩan. Bɛ juli ɛlɔ a, ɔ kɔ fa yɩ́ sa mɛsɩka'n kɔ wula amunlefʋɛ nɩn anzʋ'n-mɔ anun kɔ yɩ. Ɛsɛ ɔ kɔ fa yɩ́ nʋan ngɛsɛlɛ'n bie kɔ han amunlefʋɛ'n tofeleman'n. 34 M'ɔ yɔlɩ ɛhɩ kʋalaa yuelɩ'n, ɔ kɔ tʋ yɩ́ ti anwunno ɔ kɔ gua ɛnwʋnmɩan asɩ. Yɩ́ nwan: “Ɛfata!” Yɩ́ bʋ y'ɔ le kɛ tike!

35 Ɛbɛlɛ ala, yɩ́ nzʋ'n-mɔ kɔ tike tike, yɩ́ tofeleman'n kɔ nyannjɩ, ɔ kɔ jʋjɔ yuein-yuein. 36 Mɔ Zozi yɔlɩ asinbɛnwʋn like sɔ'n yuelɩ'n, ɔ kɔ totua bɛ́ kɛ nán bɛ kan ɛjɔlɛ sɔ'n bɛ kele sʋanlan fɩ́ɩ́. Ɔ 'totua bɛ́ a, anɩn bɛ lɛ kan bɛ kɔ. 37 Ɛjɔlɛ'n sinlin menian'n-mɔ anwʋn kpa. Bɛ́ nwan: “Like biala m'ɔ kɔ yɔ'n, ɔ yɔ yɩ́ kanlanman kpa! Ɔ man bɛ́ mɔ bɛ́ nzʋ a ti'n tɩ ɛjɔlɛ! Bɛ́ mɔ b'a tɔ amunle'n, ɔ man bɛ jʋjɔ!”

8

Zozi 'ba man menian akpɩɩ nnan alɩɛ di

(Matie 15.32-39)

1 Mɛlɛ sɔ'n, menian dɔʋn yialɩ Zozi anwʋn ɛbɛlɛ biekun. Kɛmɔ bɛ nnyan man like fɩ́ɩ́ bɛ nni man'n, Zozi fɛlɛlɩ yɩ́ menian'n-mɔ a, yɩ́ nwan: 2 “Menian ɛhɩ-mɔ anwʋn yɔ mɩ́n koun. Ɔ sanlɩn kɛ bɛ nʋn mɩ́n wɔ ɛwa yɩ́ cɩan nsan ahɩ, bɛ nnyan man like fɩ́ɩ́ bɛ nni man. 3 Sɛ mɩn man bɛ́ atɩn kɛ bɛ fá bɛ́ kunnun bɛ sá bɛ hɔ́ a, bɛ 'ba gɔlɔ atunnun. Afɩ bɛ́ nun mmie-mɔ fi mʋa.”

4 Mɔ Zozi hanlɩn sɔ'n, yɩ́ menian'n-mɔ kɔ bisa yɩ́ kɛ: “Ebo ɛhɩ anun ɛwa, yɛ 'yɔ sɛ nán y'a nyan like y'a man menian nwala ɛhɩ-mɔ a li?”

5 Zozi kɔ bisa bɛ́ kɛ: “Ɛmɔ le kpaʋn nyɛ?”

Bɛ́ nwan: “Yɛ le kpaʋn nsʋ.”

6 Ɛhɩ a, ɔ kɔ man meninsʋnman'n kɔ tɛtanlan asɩ. Ɔ kɔ fa kpaʋn nsʋ'n, ɔ kɔ la Nyanmɩan asɩ. Ɔ kɔ bubu nun kɔ man yɩ́ menian'n-mɔ kɛ bɛ hyé bɛ mán meninsʋnman'n. Zozi menian'n-mɔ kɔ hye kɔ man bɛ́. 7 Ɛsɛ anɩn bɛ le ejue nganngan mmiekun-mɔ. Zozi kɔ yeyila sʋ ɔ kɔ han kɔ hele yɩ́ menian'n-mɔ kɛ bɛ hyé bɛ bʋ́ka sʋ. 8 Bɛ kɔ li dede bɛ́ kʋ kɔ yi. Zozi menian'n-mɔ kɔ sɩsa m'ɔ halɩ'n. Ɔ kɔ yi ece mma nsʋ. 9 Bɛ́ mɔ bɛ lili like'n, bɛ tɩ kɔ yɔ akpɩɩ nnan. Mɔ bɛ yuelɩ like'n di'n, Zozi kɔ man bɛ́ atɩn maan bɛ kɔ hɔ. 10 Ɛbɛlɛ ala, ɔ nʋn yɩ́ menian'n-mɔ, bɛ kɔ fʋ ɛlɛɛ nɩn anun bɛ kɔ hɔ mân'n mɔ bɛ fɛlɛ yɩ́ Dalɩmannunta nɩn anun.

Falisifʋɛ'n-mɔ 'ba bisa Zozi kɛ

ɔ yɔ́ asinbɛnwʋn like kʋn maan bɛ nɩ́an.

(Matie 16.1-4)

11 Ɛhɩ, *Falisifʋɛ'n-mɔ kɔ a kɔ ju ɛbɛlɛ. Bɛ nʋn Zozi kɔ su akpʋlʋwa. Kɛmɔ bɛ kulo kɛ bɛ sɔ yɩ́ bɛ nɩan'n, bɛ kpʋnndɛ kɛ ɔ yɔ́ asinbɛnwʋn like kʋn m'ɔ kele kɛ yɩ́ tunmin'n fi Nyanmɩan ɛlɔ sakpa. 12 Zozi kɔ gua ɛnwʋnmɩan asɩ, yɩ́ nwan: “Nzukɛ ati yɛ̂ ajulisʋ menian'n-mɔ kpʋnndɛ asinbɛnwʋn ninnge ɔ? Mɩɩn kan yɩ́ ananhɔlɛ mɩn kele ɛmɔ kɛ bɛ ngɔ yɔ man asinbɛnwʋn like fɩ́ɩ́ bɛ ngɔ hele man ajulisʋ menian'n-mɔ.” 13 Ɔ hanlɩn sɔ yuelɩ a, ɔ kɔ yaci bɛ́ ɛbɛlɛ. Ɔ kɔ fʋ ɛlɛɛ nɩn anun, ɔ nʋn yɩ́ menian'n-mɔ, bɛ kɔ sa bɛ kɔ kpɛ asue'n bɛ kɔ hɔ yɩ́ nzin ɛlɔ.

Falisifʋɛ'n-mɔ nʋn belemgbin Elɔdɩ fali ayile'n

(Matie 16.5-12)

14 Mɔ bɛ 'kpɛ asue'n, Zozi menian'n-mɔ alʋa kɔ fi kpaʋn mɔ bɛ 'fa bɛ sa bɛ́ nwʋn'n. Kpaʋn baa kʋnmgba yɛ̂ anɩn bɛ le yɩ́ bɛ nwʋn ɛbɛlɛ ɛlɛɛ nɩn anun ɔ. 15 Zozi kɔ tu bɛ́ fʋɔ kɛ: “Ɛmɔ nɩ́an bɛ́ nwʋn kpa wɔ Falisifʋɛ'n-mɔ nʋn Elɔdɩ fali ayile nɩn anwʋn.”

16 Zozi hanlɩn sɔ a, yɩ́ menian'n-mɔ kɔ han yɩ́ bɛ́ afian ɛlɔ kɛ kpaʋn'n mɔ b'a nva man'n, yɩ́ ti yɛ̂ ɔ man ɔ lɛ kan sɔ ɔ. 17 Zozi kɔ tɩ, ɔ kɔ bisa bɛ́ kɛ: “Nzukɛ ati yɛ̂ ɛmɔ lɛ kan kɛ: ‘Anɩn kpaʋn'n mɔ y'a nva man nɩn ati ɔ’? Yɩ́ ti, ɛmɔ nzɩ man fasie bɛ ndɩ man ɛjɔlɛ bʋ ɔ? Ɛmɔ ajʋnlɩn nza man ɛmɔ ɔ? 18 Anyɩan'n mɔ ɛmɔ le yɩ́'n, ɛmɔ nnwun man asɩ ɔ? Anzʋɛ'n mɔ ɛmɔ le yɩ́'n, ɛmɔ ndɩ man ɛjɔlɛ ɔ? Ɛmɔ ati kácɩ, 19 mɛlɛ mɔ m mubuli kpaʋn nnun nɩn anun m manlɩn menian akpɩɩ nnun'n, ɛmɔ sɩsalɩ yɩ́ bʋ ece mma nyɛ?”

Bɛ kɔ bua yɩ́ kɛ: “Yɛ sɩsalɩ ece mma bulu nʋn nnyuan.”

20 Zozi nwan: “Nán mɛlɛ mɔ m mubuli kpaʋn nsʋ nɩn anun m manlɩn menian akpɩɩ nnan'n, ɛmɔ sɩsalɩ yɩ́ bʋ ece mma nyɛ?”

Bɛ́ nwan: “Yɛ sɩsalɩ ece mma nsʋ.”

21 Zozi kɔ bisa bɛ́ kɛ: “Yɩ́ ti, ɛjɔlɛ'n mɔ m'an han'n, ɛmɔ ndɩ man yɩ́ bʋ biekun ɔ?”

Zozi 'ba tike anyɩnsinlinwafʋɛ kʋn anyɩn'n

22 Zozi nʋn yɩ́ menian'n-mɔ, bɛ́ nʋan y'ɔ le Bɛtɩsayida. Bɛ juli ɛbɛlɛ a, menian'n-mɔ kɔ fa anyɩnsinlinwafʋɛ kʋn bɛ kɔ bɛlɛ Zozi. Bɛ kɔ sɛlɛ yɩ́ kɛ ɔ fá yɩ́ sa hán wuluwafʋɛ'n maan yɩ́ nyɩn'n tíke. 23 Zozi kɔ sɔ anyɩnsinlinwafʋɛ nɩn asa ɔ nʋn yɩ́ kɔ hɔ kulo'n tiba. Ɔ kɔ fa yɩ́ nʋan ngɛsɛlɛ kɔ ta wuluwafʋɛ nɩn anyɩn nɩn asʋ. Ɔ kɔ fa yɩ́ sa kɔ fua wuluwafʋɛ nɩn anyɩn'n ɔ kɔ bisa yɩ́ kɛ: “Asʋ ɛ nwun like ɔ?”

24 Anyɩnsinlinwafʋɛ'n kɔ tike yɩ́ nyɩn'n, yɩ́ nwan: “Mɩn nwun menian'n-mɔ, nan kʋsʋ bɛ tɩtɩ kɛ mmaka mɔ bɛ lɛ nanndɩ ɔ.”

25 Zozi kɔ fa yɩ́ sa kɔ fua wuluwafʋɛ nɩn anyɩn'n biekun. Mɔ Zozi yɩlɩ yɩ́ sa'n, wuluwafʋɛ'n kɔ nɩan yɩ́ nyunnun fɔ́ʋ́n. Yɩ́ nwʋn kɔ sa ɔ kɔ nwun asɩ kpa bɔkɔɔ. 26 Ɛhɩ a, Zozi kɔ han kɔ hele yɩ́ kɛ: “Kɔ awulo, kʋsʋ n'ɛ wʋlʋ kulo nɩn anun.”

Pɩɛlɩ 'ba han kɛ Zozi yɛ̂ ɔ tɩ Kilisi nɩn ɔ

(Matie 16.13-20, Luku 9.18-21)

27 Ɛhɩ anzin, Zozi nʋn yɩ́ menian'n-mɔ fi Bɛtɩsayida bɛ kɔ hɔ kulo'n-mɔ mɔ bɛ mantan mantan Filipʋ kulo'n mɔ bɛ fɛlɛ yɩ́ Sezale anwʋn ɛbɛlɛ'n-mɔ asʋ. 28 Mɔ bɛ 'kɔ'n, Zozi kɔ bisa bɛ́ kɛ: “Menian'n-mɔ, bɛ́ nwan nwan sʋanlan dɩɛ y'ɔ le mɩ́n?”

Bɛ kɔ bua yɩ́ kɛ: “Mmie-mɔ nwan Zʋan Batisi y'ɔ le wɔ́, mmie-mɔ kʋsʋ nwan Eli y'ɔ le wɔ́, mmiekun-mɔ kʋsʋ nwan Nyanmɩan mgbɔmanfʋɛ'n-mɔ nunhan kʋn y'ɔ le wɔ́.”

29 Ɛhɩ a, Zozi kɔ bisa bɛ́ kɛ: “Nan ɛmɔ kʋsʋ lɩlɩ, ɛmɔ bu kɛ nwan y'ɔ le mɩ́n?”

Pɩɛlɩ nwan: “*Kilisi'n y'ɔ le wɔ́, Izalayɛ Ngʋandefʋɛ'n.”

30 Mɔ Pɩɛlɩ hanlɩn sɔ'n, Zozi kɔ totua bɛ́ kpa kɛ nán bɛ kan ɛjɔlɛ sɔ'n bɛ kele sʋanlan fɩ́ɩ́.

Zozi 'ba han yɩ́ ewue'n nʋn yɩ́ etinnge nɩn anwʋn ɛjɔlɛ

(Matie 16.21-28, Luku 9.22-27)

31 Ɛhɩ anzin, Zozi kɔ han kɔ hele yɩ́ menian'n-mɔ kɛ: “Ɔ di kɛ mân Baa'n nwun amannɩnhunlun kpa. Izalayɛ mân nɩn asʋ mgbain'n-mɔ nʋn Nyanmɩan tɛɛyɩfʋɛ mgbain'n-mɔ nʋn mala nɩn asʋ mgbain'n-mɔ 'ba yɩ yɩ́ tʋ. Bɛ 'ba hun yɩ́. Bɛ kun yɩ́ a, yɩ́ cɩan nsan nɩn asʋ, ɔ 'tinnge.” 32 Zozi kɔ han yɩ́ ewue sɔ nɩn anwʋn ɛjɔlɛ yuein kɔ hele yɩ́ menian'n-mɔ. Ɛhɩ, Pɩɛlɩ kɔ fɛlɛ Zozi ahanmɩan ɔ kɔ tu yɩ́ nyunnun. 33 Zozi kɔ bɩlɩ yɩ́ nyɩn ɔ kɔ nɩan yɩ́ menian bʋ nga'n-mɔ. Ɔ kɔ tu Pɩɛlɩ anyunnun. Yɩ́ nwan: “Satan, fi mɩ́n nwʋn ɛwa kɔ mʋa. Wɔ́ ajʋnlɩn'n tɩ man Nyanmɩan ajʋnlɩn, nan kulo menian ajʋnlɩn yɛ̂ ɛ le yɩ́ ɔ.”

34 M'ɔ yɔlɩ sɔ'n, Zozi fɛlɛlɩ meninsʋnman'n nʋn yɩ́ menian'n-mɔ a, yɩ́ nwan: “Sʋanlan m'ɔ kulo kɛ ɔ si mɩ́n sʋ'n, ɔ fá yɩ́ nwʋn yɩ́ tɛɛ, ɔ fá yɩ́ kʋlʋwa'n ɔ tʋ́ yɩ́ kɔmɩn sʋ, nán ɔ'a si mɩ́n sʋ. 35 Sʋanlan biala m'ɔ kulo kɛ ɔ kpʋnndɛ yɩ́ ngʋan'n, ɔ 'minlin yɩ́ ngʋan sɔ'n. Nan m'ɔ kɔ minlin yɩ́ ngʋan'n wɔ Ɛjɔlɛkpa'n nʋn mɩ́n dunman nun'n, sʋanlan sɔ'n, ɔ 'nyan ngʋan. 36 Sɛ sʋanlan kʋn nyan eyuadɩ nɩn anun ninnge'n kʋalaa nán ɔ minlin yɩ́ ngʋan nɩn an, anɩn nzukɛ nvasʋɛ dɩɛ yɛ̂ ɔ 'nyan yɩ́ sʋ ɔ? 37 Nzu like dɩɛ bɔbɔ yɛ̂ kulo sʋanlan kʋala kɛ ɔ fa kaci yɩ́ ngʋan nɩn ɔ? 38 Ajulisʋ ɛtɛfʋɛ menian ɛhɩ-mɔ mɔ bɛ nzulo man Nyanmɩan'n, bɛ́ afian, wɔ́ mɔ ɛ kɔ sa mɩ́n nʋn mɩ́n ɛjɔlɛ nɩn anwʋn nyian'n, *Mân Baa'n kʋsʋ, mɛlɛ m'ɔ nʋn yɩ́ nyanmɩansʋ anwʋntɩɛ mmɔfʋɛ'n-mɔ 'ba sa bɛ ba Nyanmɩan anunminnyanmʋn nɩn anun'n, wɔ́ nwʋn 'ba yɔ yɩ́ nyian.”

9

1 M'ɔ hanlɩn sɔ yuelɩ'n, ɛsɛ ɔ kɔ han kɔ hele bɛ́ biekun kɛ: “Mɩɩn kan yɩ́ ananhɔlɛ mɩn kele ɛmɔ kɛ, ɛmɔ mɔ b'a yia ɛwa'n, ɛmɔ kʋalaa ngɔ yue man wu. Mmie-mɔ 'ba nwun kɛ Nyanmɩan Kpili lɛ di belemgbin tunmin sʋ.”

Zozi anwʋn ɛkacie'n

(Matie 17.1-13, Luku 9.28-36)

2 Ɛhɩ anzin cɩan nsian, Zozi kɔ fa Pɩɛlɩ nʋn Zʋakɩ nʋn Zʋan. Ɔ nʋn bɛ́ menian nsan nɩn ala bɛ kɔ tɩ bɛ́ nwʋn bʋka kannganlaun kʋn asʋ. Ɛbɛlɛ, Zozi kɔ kaci bɛ́ nyɩnsʋ. 3 Yɩ́ taladɩɛ'n kɔ yɔ fufue hyɩɛɩn hyɩɛɩn kpa. Yɩ́ hyɩɛɩn sɔ'n, asɩɛ ɛhɩ asʋ sʋanlan fɩ́ɩ́ ngʋala man like fɩ́ɩ́ kpʋ maan ɔ yɔ fufue dede ɔ ju yɩ́ ɔ. 4 Zozi menian nsan'n 'nɩan an, bɛ kɔ nwun *Eli nʋn *Moyizɩ kɛ bɛ nʋn Zozi lɛ jʋjɔ.

5 Pɩɛlɩ kɔ han kɔ hele Zozi kɛ: “*Labi, ɔ tɩ kpa kɛ yɛ wɔ ɛwa. Yɛ 'bɔ *tantɩ nsan, wɔ́ dɩɛ kʋn, Moyizɩ dɩɛ kʋn yɛ̂ Eli kʋsʋ dɩɛ kʋn.” 6 Esulo kɔ han bɛ́, Pɩɛlɩ nnwun man ɛjɔlɛ m'ɔ kan ɔ.

7 Bɛ jijin ɛbɛlɛ ala, bɔlɛ́ kʋn fi nyanmɩansʋ kɔ a kɔ hala Eli nʋn Moyizɩ nʋn Zozi asʋ. Bɔlɛ́ nɩn anun, anɩɛ kʋn kɔ te. Anɩɛ sɔ'n nwan: “Sʋanlan ɛhɩ tɩ mɩ́n ehulo Baa, ɛmɔ tíe yɩ́!” 8 Zozi menian'n-mɔ tɩlɩ anɩɛ sɔ nɩn ala, bɛ kɔ tʋtʋ bɛ́ nyɩn, bɛ ngɔ nwun sʋanlan fɩ́ɩ́ kʋ́n, Zozi angʋnmɩn cein yɛ̂ ɔ nʋn bɛ́ wɔ ɛbɛlɛ ɔ.

9 Nan mɔ bɛ fi bʋka nɩn asʋ bɛ 'ju'n, Zozi kɔ totua bɛ́ kɛ nán bɛ kan ɛjɔlɛ sɔ'n bɛ kele sʋanlan fɩ́ɩ́, dede ɔ jú cɩan mɔ *Mân Baa'n fi ewue nun ɔ kɔ tinnge'n. 10 Bɛ falɩ m'ɔ hanlɩn helelɩ bɛ́ nɩn asʋ, nan kʋsʋ bɛ lɛ bisa bisa bɛ́ nwʋn bɛ́ afian ɛlɔ kɛ: “Ɔ fi ewue nun ɔ 'tinnge'n, yɩ́ bʋ y'ɔ le benin?”

11 M'ɔ yɔlɩ sɔ'n, bɛ kɔ bisa Zozi kɛ: “Nzukɛ ati yɛ̂ mala nɩn asʋ mgbain'n-mɔ nwan Eli yɛ̂ ɔ 'di mʋa ba'n?”

12 Zozi kɔ bua bɛ́ kɛ: “Eli 'di mʋa ba ɔ sesie ninnge'n-mɔ biekun. Nan ɔ yɔ sɛ mɔ b'a hɛlɛ yɩ́ kɛ, Mân Baa'n 'ba nwun amannɩnhunlun kpa, ɛsɛ bɛ 'kpɔ yɩ́'n? 13 Afɩ, mɩɩn kan mɩn kele ɛmɔ kɛ Eli a a dada angʋnmɩn. Nan menian'n-mɔ helelɩ yɩ́ yalɛ kɛ bɛ́ kunnun kulo. Kɛ Ɛhɛlɛ Ɛjɔlɛ'n hanlɩn yɩ́ nwʋn ɛjɔlɛ nɩn anɩn.”

Zozi 'ba man sʋanlan kʋn m'ɔ kpɛ nɩn anwʋn sa

(Matie 17.14-21, Luku 9.37-43a)

14 Zozi nʋn Pɩɛlɩ nʋn Zʋan nʋn Zʋakɩ fi bʋka nɩn asʋ bɛ kɔ ju. Mɔ bɛ walɩ dede mɔ bɛ ka kaan bɛ ju Zozi menian ɛhɩnlɩn-mɔ anwʋn ɛbɛlɛ'n, bɛ kɔ nwun meninsʋnman bɛ́ nwʋn ɛbɛlɛ. Mala nɩn asʋ mgbain'n-mɔ wɔ bɛ́ nun. Bɛ kɔ fa akpʋlʋwa esue bɛ kɔ tʋa Zozi menian'n-mɔ. 15 Zozi kɔ li meninsʋnman'n nvu nun. Kɛ bɛ nwunlin yɩ́ nɩn ala, bɛ kɔ tutu ɛnwanndie bɛ kɔ hɔ yɩ́ atɩn ɛkpa.

16 Zozi kɔ bisa yɩ́ menian'n-mɔ kɛ: “Nzu anwʋn yɛ̂ ɛmɔ nʋn bɛ́ lɛ su akpʋlʋwa'n?”

17 M'ɔ bisalɩ bɛ́ kosuan sɔ'n, meninsʋnman nɩn anun sʋanlan kʋn kɔ bua Zozi kɛ: “Yɛ́ Mɩn, m'an fa mɩ́n wa belenzua'n m'an bɛlɛ wɔ́. Ɔ sanlɩn kɛ wawɛ ɛtɛ wɔ yɩ́ nun. Ɔ man ɔ ngʋala man jʋjɔ. 18 Lɩka biala mɔ wawɛ'n kɔ tɔ yɩ́ sʋ'n, ɔ fin yɩ́ asɩ. Ɔ man ɔ cuin ngɛsɛlɛ, ɔ kʋan yɩ́ je'n, ɔ san yɩ́ ketee. M'an sɛlɛ wɔ́ menian'n-mɔ kɛ bɛ tú wawɛ ɛtɛ sɔ'n. Nan b'a mantan yɩ́ dede b'a ngʋala man yɩ́ tu.”

19 Zozi kɔ han kɔ hele bɛ́ kɛ: “Ɛmɔ menian ɛhɩ-mɔ, ɛmɔ le man dedi. Mɩn nʋn ɛmɔ yɛ tánlan dede ɔ hɔ́ jú mɛlɛ benin? N zʋ́ ɛmɔ dede ɔ jú tɛmʋn benin? Bɛ fá batʋnman'n bɛ bɛ́lɛ mɩ́n.”

20 Bɛ kɔ fa batʋnman'n bɛ kɔ bɛlɛ Zozi. Kɛmɔ batʋnman'n nwunlin yɩ́ nɩn ala, wawɛ ɛtɛ'n m'ɔ wɔ yɩ́ nun'n kɔ wʋsʋ yɩ́ sɛlɛ kpa. Batʋnman'n kɔ tɔ asɩ ɔ kɔ kunndo, yɩ́ nʋan ngɛsɛlɛ fʋkʋʋ.

21 Zozi kɔ bisa batʋnman nɩn asɩ'n kɛ: “Ɔ mantanlɩn yɩ́ ɛyɔlɛ'n yɩ́ cɩan nyɛ ahɩ?”

Yɩ́ sɩ nwan: “Ɔ bɔlɩ yɩ́ bʋ yɩ́ mmatʋnman nun. 22 Cɩan bie a, wawɛ'n man ɔ tɔ sɩ̂n nun. Bie kʋsʋ a, ɔ tʋ yɩ́ asue nun kɛ ɔ 'kun yɩ́. Nan sɛ ɛ kʋala yɛ́ bʋka a, anɩn nwun yɛ́ nwʋn anwunnvoe nán bʋka yɛ́.”

23 Zozi kɔ se yɩ́ kɛ: “Ɛ lɛ kan kele mɩ́n kɛ: ‘Sɛ ɛ kʋala a!’ Nwun yɩ́ kɛ sʋanlan biala m'ɔ de Nyanmɩan di'n, ɔ kʋala like biala yɔ.”

24 Ɛbɛlɛ ala, batʋnman nɩn asɩ'n kɔ tɩan nun, yɩ́ nwan: “Mɩn de mɩn di, kʋsʋ bʋka mɩ́n nán mɩ́n dedi'n tɩ kaan sʋa!”

25 Meninsʋnman'n kɔ nwanndi kɔ hɔ Zozi nʋn batʋnman nɩn anwʋn ɛlɔ. Mɔ Zozi nwunlin yɩ́ sɔ'n, ɔ kɔ jʋjɔ aminle sʋ ɔ kɔ hele wawɛ ɛtɛ'n, yɩ́ nwan: “Wawɛ ɛtɛ, wɔ́ mɔ a munndun batʋnman ɛhɩ anʋan'n ɛsɛ a ti yɩ́ nzʋ'n, mɩɩn kan mɩn kele wɔ́ kɛ ɛ fi yɩ́ nun tú, ɛsɛ n'ɛ wʋlʋ yɩ́ nun kʋ́n lé!”

26 Wawɛ ɛtɛ'n kɔ wʋsʋ batʋnman'n sɛlɛ kpa. Ɔ kɔ tɛtɩan ɔ fi yɩ́ nun kɔ tu. Batʋnman'n tɩ kɛ ɔ'a wu. Ɔ man bɛ́ dɔʋn mɔ anɩn bɛ wɔ ɛbɛlɛ'n nwan: “Batʋnman nɩn a wu! Batʋnman nɩn a wu!” 27 Mɔ bɛ 'kɩkan ɛhɩ'n, Zozi kɔ sɔ batʋnman nɩn asa ɔ kɔ jasʋ yɩ́ kɔ jinlan.

28 Mɔ Zozi hɔlɩ awulo m'ɔ halɩ yɩ́ nʋn yɩ́ menian'n-mɔ angʋnmɩn'n, yɩ́ menian'n-mɔ kɔ bisa yɩ́ kɛ: “Nzukɛ ati yɛ̂ y'a ngʋala man wawɛ sɔ'n tu'n?”

29 Zozi kɔ bua bɛ́ kɛ: “Wawɛ ɛtɛ sʋa, Nyanmɩan ɛsɛlɛ yɛ̂ bɛ fa bɛ tu yɩ́ ɔ.”

Zozi 'ba bɔ yɩ́ ewue'n nʋn yɩ́ etinnge nɩn asʋ biekun

(Matie 17.22-23, Luku 9.43b-45)

30 Zozi nʋn yɩ́ menian'n-mɔ fi ɛbɛlɛ bɛ kɔ hɔ. Bɛ 'kɔ'n, bɛ kɔ kpɛ nun Galile mân nɩn anun. Afɩ Zozi ngulo man kɛ sʋanlan fɩ́ɩ́ nwun lɩka m'ɔ wɔ'n. 31 Ɔ kɔ hehele yɩ́ menian'n-mɔ ninnge, ɛsɛ ɔ kɔ han kɔ hele bɛ́ kɛ: “Bɛ 'ba hyɩ *Mân Baa'n bɛ man menian'n-mɔ kun yɩ́. Nan sɛ ɔ wu a, yɩ́ cɩan nsan nɩn asʋ, ɔ 'tinnge.” 32 Yɩ́ menian'n-mɔ ngɔ tɩ man ɛjɔlɛ sɔ'n m'ɔ hanlɩn nɩn abʋ. Kʋsʋ afɩ bɛ sulo bɛ ngɔ bisa man yɩ́ kosuan.

Sʋanlan m'ɔ tɩ kpili tala bɛ́ kʋalaa'n

(Matie 18.1-5, Luku 9.46-48)

33 Mɔ Zozi nʋn yɩ́ menian'n-mɔ juli Kapɛɛnawɔmʋn mɔ bɛ wʋlʋlɩ awulo'n, ɔ kɔ bisa bɛ́ kɛ: “Nzu anwʋn akpʋlʋwa yɛ̂ ɛmɔ suli yɩ́ atɩn nɩn anun'n?” 34 M'ɔ bisalɩ bɛ́ kosuan sɔ'n, bɛ ngɔ buke bɛ́ nʋan. Afɩ mɔ bɛ 'ba'n, akpʋlʋwa kʋn tɔlɩ bɛ́ afian. Akpʋlʋwa sɔ nɩn anwʋn, anɩn bɛ lɛ kpʋnndɛ sʋanlan m'ɔ tɩ kpili tala bɛ́ kʋalaa'n.

35 Ɛhɩ a, Zozi kɔ tanlan asɩ. Ɔ kɔ fɛlɛ yɩ́ menian bulu nʋn nnyuan'n ɔ kɔ han kɔ hele bɛ́ kɛ: “Sɛ sʋanlan kʋn kulo kɛ ɔ di ɛmɔ asʋ kpain an, anɩn ɔ káci ɛmɔ anun batʋnman nán ɔ sʋ́ ɛmɔ kʋalaatin.”

36 Mɔ Zozi hanlɩn sɔ yuelɩ'n, ɔ kɔ fa batʋnman kaan kʋn kɔ a bɛ́ afian ɛbɛlɛ. Ɔ kɔ fa yɩ́ kɔ bɔ yɩ́ nwʋn. Yɩ́ nwan: 37 “Sʋanlan biala mɔ mɩ́n dunman nun, ɔ kɔ sɔ mmatʋnman ɛhɩ-mɔ bie anun'n, anɩn mɩ́n muonun yɛ̂ ɔ'a sɔ mɩ́n nun ɔ. Yɛ̂ sʋanlan m'ɔ kɔ sɔ mɩ́n nun'n, nán mɩ́n ngʋnmɩn yɛ̂ ɔ'a sɔ mɩn nun ɔ. Nan anɩn ɔ'a sɔ sʋanlan'n mɔ ɔ'a sʋan mɩ́n nɩn anun bie.”

M'ɔ mgbɔ man yɛ́'n, anɩn ɔ kulo yɛ́

(Luku 9.49-50)

38 Mɔ Zozi hanlɩn sɔ yuelɩ'n, Zʋan kɔ fa kɔ tʋ yɩ́ nyunnun kɛ: “Kpain, y'a nwun sʋanlan kʋn, ɔ nnʋn man yɛ́ nun bie. Ɔ fa wɔ́ dunman'n ɔ tu wawɛ ɛtɛ'n-mɔ. Yɩ́ ti, y'a totua yɩ́.”

39 Mɔ Zʋan anʋan tɔlɩ'n, Zozi nwan: “Nán bɛ totua yɩ́. Ɔ sanlɩn kɛ sʋanlan fɩ́ɩ́ ngʋala man kɛ ɔ fa mɩ́n dunman'n ɔ yɔ asinbɛnwʋn ninnge, nán afɩ ɔ'a han ɛjɔlɛ ɛtɛ ɔ'a tia mɩ́n. 40 Afɩ sʋanlan m'ɔ mgbɔ man yɛ́'n, anɩn ɔ kulo yɛ́. 41 Mɩɩn kan yɩ́ ananhɔlɛ mɩn kele ɛmɔ kɛ sʋanlan biala mɔ mɩ́n dunman nun, ɔ kɔ man ɛmɔ nzue nganlannzan kʋn kɔ nʋn'n, ɔ 'nyan yɩ́ nwʋn ahatua.

Bɛ́ mɔ bɛ tʋnndʋn Zozi menian'n-mɔ nun aja nun'n

(Matie 18.6-9, Luku 17.1-2)

42 “Mmatʋnman nganngan ɛhɩ-mɔ mɔ bɛ de mɩ́n bɛ di'n, sʋanlan m'ɔ kɔ tʋnndʋn bɛ́ nun kʋn aja nun maan ɔ kɔ tɔ ɛtɛ nɩn anun'n, ɔ tɩ kpa kɛ bɛ fa ɛbʋɛ kpili kʋn bɛ tʋ yɩ́ kɔmɩn bɛ tʋ yɩ́ jenvie nɩn anun. 43 Sɛ wɔ́ sa yɛ̂ ɔ lɛ jɩjɩ wɔ́ maan ɛ tɔ ɛtɛ nɩn anun an, anɩn kpɛ tʋ. Sɛ ɔ ka wɔ́ sa kʋn nán ɛ nyan ngʋan an, ɔ tɩ kpa tala kɛ ɛ le wɔ́ sa nnyuan'n ɛ kɔ hɔ sɩ̂n'n m'ɔ nnun man lé nɩn anun'n. [ 44 Ɛlɔ ngakʋba'n-mɔ mɔ bɛ di sʋanlan'n, bɛ nwu man lé, ɛsɛ sɩ̂n'n kʋsʋ nnun man lé.] 45 Sɛ wɔ́ ja yɛ̂ ɔ lɛ jɩjɩ wɔ́ maan ɛ tɔ ɛtɛ nɩn anun an, anɩn kpɛ tʋ. Sɛ ɔ ka wɔ́ ja kʋn nán ɛ nyan ngʋan an, ɔ tɩ kpa tala kɛ ɛ kɔ fa wɔ́ ja nnyuan'n ɛ kɔ hɔ sɩ̂n'n m'ɔ nnun man lé nɩn anun'n. [ 46 Ɛlɔ ngakʋba'n-mɔ mɔ bɛ di sʋanlan'n, bɛ nwu man lé, ɛsɛ sɩ̂n'n kʋsʋ nnun man lé.] 47 Sɛ wɔ́ nyɩn yɛ̂ ɔ lɛ jɩjɩ wɔ́ maan ɛ tɔ ɛtɛ nɩn anun an, anɩn tu tʋ. Sɛ ɔ ka wɔ́ nyɩn kʋn nán ɛ nyan Nyanmɩan Belemgbin Mân nɩn anun ɛlɔ ngʋan nɩn an, ɔ tɩ kpa tala kɛ ɛ kɔ fa wɔ́ nyɩn nnyuan'n ɛ kɔ hɔ sɩ̂n'n m'ɔ nnun man lé nɩn anun'n. 48 Ɛlɔ ngakʋba'n-mɔ mɔ bɛ di sʋanlan'n, bɛ nwu man lé, ɛsɛ sɩ̂n'n kʋsʋ nnun man lé. 49 Afɩ kɛ bɛ wula ninnge'n-mɔ njɩn nán b'a nzɛcɩ man'n, bɛ 'fa sɩ̂n'n kʋsʋ bɛ tɩ sʋanlan biala anwʋn. 50 Njɩn'n tɩ like kpa. Nan sɛ ɔ yɔ talɛ́ a, anɩn bɛ 'yɔ sɛ nán ɔ a yɔ fɛ biekun? Ɛmɔ mán njɩn tánlan ɛmɔ anun, ɛsɛ ɛmɔ nʋn ɛhɩnlɩn-mɔ tánlan anzʋnunjɔ nun.”

10

Eyila nɩn anwʋn ɛjɔlɛ'n

(Matie 19.1-12, Luku 16.18)

1 Ɛhɩ, Zozi nʋn yɩ́ menian'n-mɔ, bɛ fi Kapɛɛnawɔmʋn kulo nɩn asʋ ɛbɛlɛ bɛ́ nʋan y'ɔ le Zude mân nɩn anun, asue Zuludɩn nɩn anzin ɛlɔ. Mɔ bɛ juli ɛbɛlɛ'n, meninsʋnman'n kɔ a kɔ yia bɛ́ nwʋn biekun. Kɛ Zozi yɔ yɩ́ titi'n, ɔ kɔ hehele bɛ́ Nyanmɩan Anʋan Ɛjɔlɛ'n. 2 Anɩn Falisifʋɛ mmie-mɔ wɔ ɛbɛlɛ. Kɛmɔ bɛ kulo kɛ bɛ sɔ Zozi bɛ nɩan'n, bɛ kɔ bisa yɩ́ kɛ: “Kpain, asʋ yɛ́ mala'n man atɩn kɛ belenzua kʋn yíla yɩ́ yɩ ɔ?”

3 Mɔ bɛ bisalɩ kosuan sɔ'n, Zozi kʋsʋ kɔ bisa bɛ́ kɛ: “Mala benin yɛ̂ *Moyizɩ falɩ manlɩn ɛmɔ ɔ?”

4 Bɛ kɔ bua Zozi kɛ: “Moyizɩ a man atɩn kɛ belenzua'n hɛ́lɛ eyila kalata mán yɩ́ yɩ nán ɔ yíla yɩ́.”

5 Ɛhɩ a, Zozi kɔ han kɔ hele bɛ́ kɛ: “Ɛmɔ ati anun ɛtɛ nɩn ati yɛ̂ Moyizɩ falɩ mala sɔ'n manlɩn ɛmɔ ɔ. 6 Nan mɔ Nyanmɩan bɔlɩ mân'n, kɛ Ɛhɛlɛ Ɛjɔlɛ'n kan'n: Ɔ bɔlɩ belenzua nʋn balasua. 7 Ɛhɩ ati, belenzua'n fi yɩ́ sɩ nʋn yɩ́ nin abʋ anwʋn 'ba jasʋ. Ɔ 'fa yɩ́ nwʋn bɔ yɩ́ yɩ, 8 nán bɛ́ munnyuan'n bɛ yɔ sʋanlan munmuan kʋn. Ɛmɔ nwún yɩ́ kɛ bɛ tɩ man menian nnyuan, nan bɛ tɩ sʋanlan kʋn. 9 Yɩ́ sɔ ati, like mɔ Nyanmɩan kɔ han kɔ bɔ nun'n, sʋanlan n'ɔ tɩ nun.”

10 Mɔ bɛ fi ɛbɛlɛ bɛ hɔlɩ awulo'n, Zozi menian'n-mɔ kɔ bisa yɩ́ kosuan ɛjɔlɛ sɔ nɩn anwʋn. 11 Zozi kɔ han kɔ hele bɛ́ kɛ: “Sɛ sʋanlan kʋn yila yɩ́ yɩ nán ɔ kɔ ja balasua fʋfɔlɛ a, anɩn ɔ'a tʋn ajaa wɔ daba nɩn anwʋn. 12 Sɛ balasua kʋn kʋsʋ yila yɩ́ hun nán ɔ kɔ ja belenzua fʋfɔlɛ a, anɩn ɔ'a tʋn ajaa.”

Zozi nʋn mmatʋnman nganngan'n-mɔ

(Matie 19.13-15, Luku 18.15-17)

13 Mɔ Zozi hanlɩn sɔ yuelɩ'n, menian mmie-mɔ falɩ mmatʋnman bɛlɛlɩ yɩ́ kɛ ɔ yéyila bɛ́ sʋ. Nan mɔ bɛ 'fa bɛ́ bɛ bɛlɛ Zozi'n, yɩ́ menian'n-mɔ kɔ totua bɛ́ atɩn. 14 Mɔ Zozi nwunlin bɛ́ nyɔlɩɛ sɔ'n, ɔ kɔ fɛ ɛya. Ɔ kɔ han kɔ hele bɛ́ kɛ: “Ɛmɔ yáci mmatʋnman'n-mɔ maan bɛ bála mɩ́n nwʋn, nan nán bɛ totua bɛ́ atɩn. Ɔ sanlɩn kɛ Nyanmɩan Belemgbin Mân'n, ɔ tɩ bɛ́ mɔ bɛ tɩ kɛ mmatʋnman ɛhɩ-mɔ'n dɩɛ. 15 Mɩɩn kan yɩ́ ananhɔlɛ mɩn kele ɛmɔ kɛ, sʋanlan mɔ ɔ'a nzɔ man Nyanmɩan Belemgbin Mân nɩn anun kɛ batʋnman sɔ nun'n, sʋanlan sɔ'n ngɔ man Nyanmɩan lɩka ɛlɔ lé.” 16 M'ɔ yɔlɩ sɔ'n, Zozi kɔ sɔ mmatʋnman'n-mɔ kɔ mantan yɩ́ nwʋn. Ɔ kɔ fa yɩ́ sa'n kɔ fofua bɛ́ sʋ ɔ kɔ yeyila bɛ́.

Esikafʋɛ kʋn anwʋn ɛjɔlɛ'n

(Matie 19.16-30, Luku 18.18-30)

17 Mɔ Zozi yɔlɩ sɔ yuelɩ mɔ ɔ 'ba tu yɩ́ bʋ'n, sʋanlan kʋn tutuli ɛnwanndie ɔ walɩ kʋtʋlɩ yɩ́ nyunnun ɛbɛlɛ. Yɩ́ nwan: “Ngehelefʋɛ kpa, nzukɛ yɛ̂ n yɔ́ nán m'an nyan ngʋan m'ɔ le man ayuelɩɛ nɩn ɔ?”

18 M'ɔ bisalɩ kosuan sɔ'n, Zozi kɔ bua yɩ́ kɛ: “Nzukɛ ati yɛ̂ ɛ fɛlɛ mɩ́n ngehelefʋɛ kpa ɔ? Sʋanlan fɩ́ɩ́ tɩ man kpa sannan Nyanmɩan Kpili angʋnmɩn cein. 19 Ɛ sɩ mala'n-mɔ: N'ɛ di awue, n'ɛ tʋn ajaa, n'ɛ wua like, n'ɛ di ato adanzɩɛ, n'ɛ di ndunlunmun, man wɔ́ nyɩn sɔ́ wɔ́ sɩ nʋn wɔ́ nin.”

20 Bian'n bualɩ yɩ́ kɛ: “Ɛhɩ kʋalaa m mantanlɩn sʋ elie mɩ́n mmatʋnman nun angʋnmɩn. N vʋnndʋnlɩn man bie fɩ́ɩ́.”

21 Zozi kɔ nɩan bian'n ɔ kɔ li yɩ́ nwʋn fɛ. Yɩ́ nwan: “Ɔ a ha wɔ́ like kʋn. Kɔ nán tɔnɩn wɔ́ nwʋn ninnge'n-mɔ kʋalaatin, nán fa yɩ́ esika'n man ehianfʋɛ'n-mɔ. Ɛ 'ba nyan wɔ́ nwʋn Nyanmɩan Belemgbin Mân nɩn anun. Ɛ yɔ sɔ yue a, bala, nán afɩ si mɩ́n sʋ.”

22 Mɔ bian'n tɩlɩ ɛjɔlɛ sɔ'n, yɩ́ ti anun kɔ sɛcɩ yɩ́ kpa. Ɔ kɔ li yalɛ kɔ hɔ, afɩ ɔ tɩ esikafʋɛ kpili kpa.

23 Zozi kpɛlɩ yɩ́ nyɩn ɔ nɩanlɩn yɩ́ menian'n-mɔ mɔ b'a yia yɩ́ nwʋn ɛbɛlɛ nɩn an, yɩ́ nwan: “Nyanmɩan Belemgbin Mân nɩn anun ɛwʋlʋɛ'n, ɔ yɔ sɩ man esikafʋɛ'n-mɔ!”

24 Mɔ Zozi hanlɩn sɔ'n, ɛjɔlɛ'n kɔ sin yɩ́ menian'n-mɔ anwʋn kpa. Ɔ kɔ se bɛ́ biekun kɛ: “Mɩ́n mma-mɔ, Nyanmɩan Belemgbin Mân nɩn anun ɛwʋlʋɛ'n yɔ sɩ! 25 Ɔ yɔ sɩ man naan'n mɔ bɛ fɛlɛ yɩ́ sʋamo'n kɛ ɔ wʋ́lʋ dɔlɔwa bɔɛ nun. Nan ɔ yɔ sɩ kpa man esikafʋɛ kʋn kɛ ɔ wʋ́lʋ Nyanmɩan Belemgbin Mân nɩn anun.”

26 Ɛjɔlɛ sɔ'n mɔ Zozi hanlɩn'n sinlin yɩ́ menian'n-mɔ anwʋn kpa biekun. Bɛ kɔ bisa bisa bɛ́ nwʋn kɛ: “Sɛ ɔ tɩ sɔ a, anɩn nwan yɛ̂ ɔ 'nyan yɩ́ ti ɔ?”

27 Zozi nɩanlɩn bɛ́ dede a, yɩ́ nwan: “Ɛhɩ yɔ sɩ man kulo menian'n-mɔ, nan ɔ nyɔ sɩ mman man Nyanmɩan. Nyanmɩan dɩɛ, like fɩ́ɩ́ nza man yɩ́ yɔ.”

28 Ɛhɩ a, Pɩɛlɩ nwan: “Nwun yɩ́ kɛ y'a yaci yɛ́ ninnge'n-mɔ kʋalaa y'a si wɔ́ sʋ.”

29 Mɔ Pɩɛlɩ hanlɩn sɔ'n, Zozi kɔ bua yɩ́ kɛ: “Mɩɩn kan yɩ́ ananhɔlɛ mɩn kele ɛmɔ kɛ sʋanlan mɔ mɩ́n dunman nun ɔ nʋn Ɛjɔlɛkpa'n dunman nun ɔ kɔ yaci yɩ́ awulo, yɩ́ nianman'n-mɔ, yɩ́ nin nʋn yɩ́ sɩ, yɩ́ mma, anaan yɩ́ asɩɛ'n-mɔ, 30 ɔ 'nyan awulo, anianman, nian, sɩɛ, mma, asɩɛ, ɔ nʋn amannɩnhunlun mɛlɛ ɛhɩ anun, ɛsɛ mɛlɛ'n m'ɔ lɛ ba nɩn anun, ɔ 'nyan ngʋan m'ɔ le man ayuelɩɛ'n. 31 Alimʋa mma'n-mɔ dɔʋn 'ba li sian, yɛ̂ sian mma'n-mɔ kʋsʋ dɔʋn 'ba li mʋa.”

Zozi 'ba bɔ yɩ́ ewue'n nʋn yɩ́ etinnge nɩn asʋ biekun

(Matie 19.17-19, Luku 18.31-34)

32 Mɔ Zozi hanlɩn sɔ yuelɩn'n, ɔ nʋn yɩ́ menian'n-mɔ, bɛ kɔ fa Zoluzalɛmʋn atɩn'n. Zozi li bɛ́ nyunnun. Yɩ́ menian'n-mɔ akunnun tɩtɩ bɛ́. Bɛ́ mɔ bɛ si bɛ́ sʋ'n kʋsʋ sulo. Zozi kɔ fɛlɛ yɩ́ menian bulu nʋn nnyuan nɩn ahanmɩan biekun. Ɛjɔlɛ'n mɔ ɔ 'ba tʋ yɩ́'n, ɔ kɔ han kɔ hele bɛ́. 33 Yɩ́ nwan “Ɛmɔ tíe, yɛ lɛ kɔ Zoluzalɛmʋn! Yɛ kɔ yɛ ju ɛlɔ a, bɛ 'ba hyɩ Mân Baa'n bɛ man Nyanmɩan tɛɛyɩfʋɛ'n-mɔ nʋn mala nɩn asʋ mgbain'n-mɔ. Yɩ́ ehuan ati, bɛ 'ba bu yɩ́ fʋɔ. Bɛ 'ba fa yɩ́ bɛ wula bɛ́ mɔ bɛ tɩ man Zufʋ'n-mɔ asa nun. 34 Bɛ́ kʋsʋ bɛ 'ba gʋlʋ yɩ́ nwʋn, bɛ tʋtʋ yɩ́ nyunnun ngɛsɛlɛ, bɛ fin yɩ́ mgbele nán bɛ kun yɩ́. Sɛ bɛ kun yɩ́ yue a, yɩ́ cɩan nsan nɩn asʋ, ɔ fi ewue nun ɔ 'tinnge.”

Zʋakɩ nʋn Zʋan 'ba bisa Zozi like kʋn

(Matie 20.20-28, Luku 22.25-27)

35 Mɔ Zozi hanlɩn sɔ yuelɩ'n, Zebede amma Zʋakɩ nʋn Zʋan kɔ kpunnge yɩ́. Bɛ́ nwan: “Yɛ́ Mɩn, yɛ kulo kɛ like'n mɔ yɛ lɛ ba bisa wɔ́'n, ɛ yɔ́ man yɛ́”.

36 Zozi kɔ bisa bɛ́ kɛ: “Nzu like dɩɛ yɛ̂ ɛmɔ kulo kɛ n yɔ́ m mán ɛmɔ ɔ?”

37 Bɛ́ nwan: “Mɛlɛ mɔ ɛ 'di wɔ́ belemgbin nɩn anunminnyanmʋn nɩn anun'n, man yɛ́ nunhan kʋn tánlan wɔ́ fama sʋ yɛ̂ kʋn kʋsʋ tánlan wɔ́ bɛ̂ sʋ.”

38 Bɛ hanlɩn sɔ a, Zozi nwan: “Ɛmɔ nzɩ man like'n mɔ ɛmɔ lɛ bisa'n. Asʋ amannɩnhunlun kangɔ'n mɔ mɩn 'ba nʋn nun'n, ɛmɔ kɔ hʋala nun nʋn? Anaan amannɩnhunlun ɛsɔnɩan'n mɔ bɛ 'ba sɔnɩn mɩ́n'n, ɛmɔ kɔ hʋala bie sɔnɩn?”

39 Bɛ́ nwan: “Yuo o, yɛ kʋala yɩ́ yɔ.”

Zozi nwan: “Ɔ tɩ ananhɔlɛ kɛ kangɔ'n mɔ mɩn 'ba nʋn nun'n, ɛmɔ 'ba nʋn nun bie. Ɛsɔnɩan'n mɔ bɛ 'ba sɔnɩn mɩ́n'n, bɛ 'ba sɔnɩn ɛmɔ bie. 40 Nan kʋsʋ m'ɔ tɩ mɩ́n fama sʋ anaan mɩ́n bɛ̂ sʋ ɛtanlán'n, yɩ́ dɩɛ nán mɩ́n yɛ̂ mɩn man ɔ. Ɔ tɩ bɛ́ mɔ Nyanmɩan a sesie a man bɛ́'n-mɔ dɩɛ.”

41 Mɔ yɩ́ menian bulu'n tɩlɩ ɛjɔlɛ'n mɔ Zʋakɩ nʋn Zʋan hanlɩn'n, bɛ kɔ fɛ bɛ́ nwʋn ɛya. 42 Ɛhɩ a, Zozi kɔ fɛlɛ bɛ́ kʋalaatin ɔ kɔ han kɔ hele bɛ́ kɛ: “Ɛmɔ sɩ kɛ mân nɩn anun mmelemgbin'n-mɔ kele bɛ́ menian'n-mɔ ahʋlʋwa. Mgbain'n-mɔ sisi menian'n-mɔ. 43 Nan ɛmɔ afian ɛwa dɩɛ, ɔ tɩ man sɔ. Ɛmɔ afian, m'ɔ kulo kɛ ɔ kaci kpain'n, ɔ káci ɛmɔ akʋa. 44 Nunhan m'ɔ kulo kɛ ɔ di ɛmɔ anyunnun'n, ɔ yɔ́ ɛmɔ kanga. 45 Ɔ sanlɩn kɛ *Mân Baa'n muonun, ɔ'a mma man kɛ ɔ 'ba maan bɛ sʋ yɩ́. Nan ɔ walɩ kɛ ɔ 'ba sʋ ɔ fa yɩ́ ngʋan'n ɔ de menian dɔʋn ati.”

Zozi 'ba tike Baatime anyɩn'n

(Matie 20.29-34, Luku 18.35-43)

46 Ɛhɩ anzin, Zozi nʋn yɩ́ menian'n-mɔ kɔ hɔ kɔ ju kulo'n mɔ bɛ fɛlɛ yɩ́ Zoliko nɩn asʋ. Mɛlɛ mɔ Zozi nʋn yɩ́ menian'n-mɔ nʋn meninsʋnman'n fi kulo nɩn anun bɛ 'fite'n, anɩn Time awa Baatime m'ɔ tɩ anyɩnsinlinwafʋɛ'n tɩ atɩn nɩn anʋan ɛbɛlɛ. Ɔ sɛsɛlɛ esika. 47 M'ɔ tɩlɩ kɛ bɛ́ nwan Zozi m'ɔ fi Nazalɛtɩ'n, ɔ kɔ tɩan nun kɛ: “Zozi, belemgbin *Davidi Awa, nwun mɩ́n nwʋn anwunnvoe!”

48 Menian dɔʋn kpa kɔ totua yɩ́ kɛ ɔ múan yɩ́ nʋan nɩn asʋ. Ɔ ngɔ tɛ bɛ́ sʋ. Ɔ kɔ tɩan nun sɛlɛ kpa biekun kɛ: “Zozi, belemgbin Davidi Awa, nwun mɩ́n nwʋn anwunnvoe!”

49 Zozi kɔ jinlan. Yɩ́ nwan: “Bɛ fɛ́lɛ yɩ́ bɛ mán ɔ bála.”

Bɛ kɔ fɛlɛ anyɩnsinlinwafʋɛ'n, bɛ́ nwan: “Bɔ mɔndɩnlɩn, jasʋ nán ɔ lɛ fɛlɛ wɔ́.”

50 Ɛhɩ a, Baatime kɔ gua taladɩɛ'n m'ɔ fa fʋfɔ yɩ́ nwʋn nɩn asɩ. Ɔ kɔ hulu kɔ kpɩn ɔ kɔ a Zozi anwʋn ɛbɛlɛ.

51 Zozi kɔ bisa yɩ́ kɛ: “Nzu like dɩɛ yɛ̂ n yɔ́ m mán wɔ́ ɔ?”

Anyɩnsinlinwafʋɛ'n nwan: “*Labunin, man n nwún asɩ.”

52 M'ɔ hanlɩn sɔ'n, Zozi nwan: “Kɔ, wɔ́ dedi nɩn a man wɔ́ nwʋn a sa.” Ɛbɛlɛ ala, ɔ kɔ nwun asɩ. Ɔ kɔ si Zozi sʋ.

11

Zozi 'ba hɔ Zoluzalɛmʋn kulo nɩn asʋ

(Matie 21.1-11, Luku 19.28-40, Zʋan 12.12-19)

1 Zozi nʋn yɩ́ menian'n-mɔ kɔ a kɔ ju Bɛtɩfaze nʋn Betanin afian. Kulo sɔ'n-mɔ mantan mantan Zoluzalɛmʋn. Mɔ bɛ juli *Olivʋ bʋka nɩn anwʋn ɛbɛlɛ'n, Zozi kɔ sʋan yɩ́ menian'n-mɔ anun nnyuan, yɩ́ nwan: 2 “Ɛmɔ hɔ́ kulo'n m'ɔ wɔ ɛmɔ anyunnun ɛlɔ nɩn asʋ. Mɔ ɛmɔ 'fite kulo nɩn asʋ ɛbɛlɛ ala'n, ɛmɔ 'ba nwun yɩ́ kɛ afunlunmun baa kʋn mɩnnda ɛbɛlɛ, sʋanlan fɩ́ɩ́ fʋlɩ tanlanlɩn man sʋ lé. Ɛmɔ nyánnjɩ yɩ́ bɛ bɛ́lɛ mɩ́n. 3 Sɛ sʋanlan bie bisa ɛmɔ kɛ nzukɛ ati yɛ̂ ɛmɔ lɛ nyannjɩ yɩ́ a, ɛmɔ sé yɩ́ kɛ: ‘Yɛ́ Mɩn a mian yɩ́ nwʋn, nan ɔ ngɔ hye man, ɔ 'ba fa sa ba.’ ”

4 M'ɔ hanlɩn sɔ yuelɩ'n yɛ̂ yɩ́ menian nnyuan'n hɔlɩ ɔ. Bɛ 'kɔ a ju a, afunlunmun baa'n mɩnnda anʋan kʋn anun, gua nɩn asʋ. Bɛ kɔ nyannjɩ yɩ́. 5 Bɛ́ mɔ bɛ wɔ ɛbɛlɛ'n, bɛ́ mmie-mɔ kɔ bisa bɛ́ kɛ: “Ɛmɔ lɛ yɔ nzu? Nzu ati yɛ̂ ɛmɔ lɛ nyannjɩ afunlunmun baa'n?” 6 Bɛ bualɩ bɛ́ kɛ Zozi hanlɩn helelɩ bɛ́'n, yɛ̂ menian sɔ'n-mɔ yacili bɛ́ maan bɛ falɩ bɛ hɔlɩ ɔ. 7 Bɛ kɔ fa afunlunmun baa'n bɛ kɔ bɛlɛ Zozi, bɛ kɔ fa bɛ́ taladɩɛ'n-mɔ bɛ kɔ gua naan nɩn asʋ. Zozi kɔ fʋ kɔ tanlanlɩn sʋ. 8 Menian dɔʋn kɔ sɩsɛ bɛ́ ɛtanlan'n-mɔ atɩn nɩn anun. Mmie-mɔ kʋsʋ kɔ kpɩkpɛ aye malɛ bɛ kɔ sɩsɛ yɩ́ atɩn nɩn anun. 9 Bɛ́ mɔ bɛ li Zozi anyunnun'n ɔ nʋn bɛ́ mɔ bɛ li yɩ́ nzin'n, bɛ lɛ tɩan bɛ kan kɛ: “Hozanna! Nyila hán sʋanlan ɛhɩ m'ɔ lɛ ba wɔ yɛ́ Mɩn dunman nun'n! 10 Nyila hán belemgbin'n m'ɔ lɛ ba sesie yɛ́ sɩ Davidi belemgbin mân'n. Hozanna! Nyila hán yɛ́ Mɩn m'ɔ wɔ anwunno anwunno ɛlɔ'n!”

11 Zozi kɔ ju Zoluzalɛmʋn. Ɔ kɔ wʋlʋ Nyanmɩan sua nɩn anun. Ɔ kɔ nɛnɩan ɛbɛlɛ ninnge'n-mɔ kʋalaa kɔ yue. Ɔ nʋn yɩ́ menian bulu nʋn nnyuan'n, bɛ kɔ hɔ Betanin. Ɔ sanlɩn kɛ anɩn alɩ́ɛ lɛ yɔ.

Zozi 'ba bɔ figi baka kʋn sasan

(Matie 21.18-19)

12 Bɛ lalɩ alɩ́ɛ hɩnlɩn mɔ bɛ fi Betanin bɛ 'kɔ'n, ɛhɔɛ kɔ hun Zozi. 13 Ɔ kɔ nwun *figi baka kʋn mʋa ɛlɔ. Nyâ wɔ sʋ. Zozi kɔ hɔ yɩ́ bʋ ɔ 'kɔ a nɩan sɛ ɔ kɔ nyan figi bie kɔ li a. Ɔ 'kɔ ju a, like fɩ́ɩ́ nnʋn man sʋ, nyâ ngʋnmɩn, ɔ sanlɩn kɛ ɔ juli man figi nɩn esúe tɛmʋn. 14 Mɔ Zozi nwunlin yɩ́ sɔ'n, yɩ́ nwan: “Wɔ́ baka ɛhɩ, ɔ fi ɛnɛ m'ɔ kɔ'n, sʋanlan fɩ́ɩ́ ngɔ li wɔ́ sʋ baa kʋ́n lé!” M'ɔ hanlɩn sɔ'n, yɩ́ menian'n-mɔ kɔ tɩ.

Zozi 'ba fʋan bɛ́ mɔ bɛ di gua

Nyanmɩan awulo nɩn anun'n

(Matie 21.12-17, Luku 19.45-48, Zʋan 2.13-22)

15 Zozi nʋn yɩ́ menian'n-mɔ fi Betanin bɛ kɔ a Zoluzalɛmʋn. Zozi kɔ wʋlʋ Nyanmɩan awulo nɩn anun. Ɔ kɔ fʋan bɛ́ kʋalaa mɔ bɛ di gua awulo nɩn anun'n. Ɔ kɔ han bɛ́ mɔ bɛ kaci esika'n tɔbɩlɩ'n-mɔ kɔ gua. Bɛ́ mɔ bɛ lɛ tɔnɩn mɔlɔnʋnman'n-mɔ, ɔ kɔ han bɛ́ bia'n mɔ kɔ gua. 16 Ɔ'a mman man sʋanlan fɩ́ɩ́ atɩn ɔ'a nzʋa man ninnge ɔ'a nzɩn man Nyanmɩan awulo nɩn anun. 17 M'ɔ yɔlɩ sɔ yuelɩ'n, ɔ kɔ hehele menian'n-mɔ ninnge. Yɩ́ nwan: “Asʋ b'a ngɛlɛ man yɩ́ kɛ Nyanmɩan nwan: Bɛ 'ba fɛlɛ mɩ́n awulo'n mân mân kʋalaa mmʋtʋɛ awulo ɔ? Nan ɔ yɔ sɛ mɔ ɛmɔ a fa a kaci ɛmɔ awue awulo'n?”

18 Mɔ Nyanmɩan tɛɛyɩfʋɛ'n-mɔ nʋn mala nɩn asʋ mgbain'n-mɔ tɩlɩ ɛjɔlɛ sɔ'n, ɔ ngɔ yɔ bɛ́ fɛ fɩ́ɩ́. Ɛbɛlɛ ala, bɛ kɔ kpʋnndɛ atɩn mɔ bɛ 'sɩn sʋ nán bɛ cɩ yɩ́ bɛ kun yɩ́. Nan kʋsʋ bɛ sulo yɩ́, ɔ sanlɩn kɛ yɩ́ like'n m'ɔ kele'n yɔ menian'n-mɔ mɔ b'a yia ɛbɛlɛ'n kʋalaa fɛ sʋnman. 19 Mɔ alɩ́ɛ'n yɔlɩ'n, Zozi nʋn yɩ́ menian'n-mɔ fi Zoluzalɛmʋn kulo nɩn anun bɛ kɔ fite.

Figi baka'n mɔ Zozi bɔlɩ yɩ́

sasan nɩn anwʋn ɛjɔlɛ'n

(Matie 21.20-22)

20 Alɩ́ɛ hɩnlɩn mɔ bɛ 'sɩn'n, Zozi menian'n-mɔ kɔ nwun figi baka'n. Ɔ fi yɩ́ anwunno ɔ'a yʋɩ dede ɔ'a ju yɩ́ bʋ asɩ. 21 Ɛbɛlɛ ala, Pɩɛlɩ kɔ kacɩ ɛjɔlɛ'n mɔ Zozi hanlɩn'n. Nán ɔ'a se yɩ́ kɛ: “Yɛ́ Mɩn, nɩan kɛ figi baka'n mɔ ɛ bɔlɩ yɩ́ sasan nɩn a yue yʋɩ ɔ.”

22 Mɔ Pɩɛlɩ hanlɩn sɔ yuelɩ'n, Zozi kɔ se bɛ́ kɛ: “Ɛmɔ lé Nyanmɩan bɛ lí. 23 Mɩɩn kan yɩ́ ananhɔlɛ mɩn kele ɛmɔ kɛ sɛ sʋanlan kʋn nzu man akpʋlʋwa wɔ yɩ́ ahʋnlɩn nɩn anun, nan ɔ de di kɛ m'ɔ lɛ kan'n 'yɔ sɔ man yɩ́ a, sɛ ɔ se bʋka ɛhɩ kɛ: ‘Bʋka, fi ɛwa tutu kɔ tɔ jenvie nɩn anun’ an, bʋka'n 'tutu kɔ tɔ nun. 24 Yɩ́ sɔ ati, mɩɩn kan mɩn kele ɛmɔ kɛ, like biala mɔ ɛmɔ kɔ sɛlɛ wɔ Nyanmɩan ɛlɔ'n, ɛmɔ lé lí kɛ ɛmɔ asa a han yɩ́. Afɩ ɔ 'fa man ɛmɔ. 25 Mɛlɛ mɔ ɛmɔ jin bɛ lɛ yɔ asɔnɩn'n, sɛ sʋanlan bie anwʋn ɛjɔlɛ wɔ ɛmɔ akunnun an, ɛmɔ fá yɩ́ nwʋn sa bɛ hyé yɩ́. Nán Nyanmɩan a fa ɛmɔ anwʋn sa dɩɛ nɩn a hye ɛmɔ. [ 26 Nan sɛ ɛmɔ a nva man yɩ́ nwʋn sa b'a nje man yɩ́ a, ɛmɔ Asɩ'n kʋsʋ m'ɔ wɔ anwunno'n nva man ɛmɔ dɩɛ'n nje man ɛmɔ.”]

Zozi tunmin'n m'ɔ le yɩ́'n

(Matie 21.23-27, Luku 20.1-8)

27 Zozi nʋn yɩ́ menian'n-mɔ kɔ sa kɔ hɔ Zoluzalɛmʋn ɛlɔ biekun. Mɛlɛ mɔ anɩn ɔ lɛ kpanza Nyanmɩan awulo nɩn anun'n, Nyanmɩan tɛɛyɩfʋɛ'n-mɔ, nʋn mala nɩn asʋ mgbain'n-mɔ, nʋn Zufʋ mgbain'n-mɔ kɔ a yɩ́ nwʋn ɛbɛlɛ. 28 Bɛ kɔ bisa yɩ́ kɛ: “Tunmin benin yɛ̂ ɛ le yɩ́ ɛ yɔ ninnge sʋa mɔ ɔ? Nwan sʋanlan dɩɛ yɛ̂ ɔ manlɩn wɔ́ atɩn kɛ ɛ yɔ́ ɔ?”

29 Zozi kɔ bua bɛ́ kɛ: “Mɩn 'ba bisa ɛmɔ kosuan kʋn. Sɛ ɛmɔ tu yɩ́ nʋan an, sʋanlan'n m'ɔ manlɩn mɩ́n atɩn maan mɩn yɔ ninnge'n-mɔ'n, mɩn 'kan mɩn kele ɛmɔ. 30 Ɛsɔnɩan'n mɔ Zʋan sɔnɩn menian'n-mɔ'n, ɔ fi Nyanmɩan ɛlɔ anaan ɔ fi kulo menian'n-mɔ ɛlɔ ɔ? Ɛmɔ búa mɩ́n bie.”

31 Mɔ Zozi bisalɩ bɛ́ kosuan sɔ'n, bɛ kɔ han yɩ́ bɛ́ afian ɛlɔ kɛ: “Sɛ yɛ bua yɩ́ kɛ: ‘Nyanmɩan yɛ̂ ɔ sʋanlɩn yɩ́’ a, ɔ 'ba bisa yɛ́ kɛ: ‘Anɩn nzukɛ ati yɛ̂ ɛmɔ a nne man yɩ́ ɛjɔlɛ'n b'a nni man'n?’ 32 Sɛ yɛ kan kɛ: ‘Menian'n-mɔ yɛ̂ bɛ sʋanlɩn yɩ́’ a, …” (Bɛ sulo bagua'n, afɩ menian'n-mɔ kʋalaa de tʋ nun kɛ Zʋan tɩ Nyanmɩan kpɔmanfʋɛ sakpa.)

33 Ɛhɩ a, bɛ kɔ bua Zozi kɛ: “Yɛ nzɩ man.”

Zozi kʋsʋ kɔ se bɛ́ kɛ: “Mɩ́n kʋsʋ mɩn ngele man ɛmɔ sʋanlan'n m'ɔ man mɩ́n atɩn maan mɩn yɔ mɩ́n ninnge sɔ'n-mɔ'n.”

12

Divɩn ebo nɩn anwʋn anyɩnndala'n

(Matie 21.33-46, Luku 20.9-19)

1 M'ɔ yɔlɩ sɔ'n, Zozi kɔ han ɛjɔlɛ ɔ kɔ bu yɩ́ anyɩnndala nun ɔ kɔ hele bɛ́ kɛ: “Ɛhɩ bian kʋn kɔ sʋn yɩ́ divɩn ebo. Ɔ kɔ hyɩ yɩ́ nwʋn. Ɔ kɔ fun kunman kʋn m'ɔ hyuhyuin yɩ́ nzan'n gua nun ɔ. Ɔ kɔ si sua hyilili kʋn sʋ. Sua sɔ'n tɩ kannganlaun. Bɛ fʋ sʋ bɛ sisa ebo'n. ɔ kɔ fa ebo'n kɔ wula kpafʋ-mɔ asa nun. Yɛ̂ ɔ hɔlɩ yɩ́ atɩn ɔ. 2 Mɔ divɩn nɩn ɛtɩɛ'n tɛmʋn juli'n, bian'n sɔ'n kɔ sʋan yɩ́ ngʋa'n-mɔ anun kʋn kpafʋ'n-mɔ anwʋn ɛlɔ kɛ ɔ hɔ́ lé yɩ́ dɩɛ'n bɛ́lɛ yɩ́. 3 Kpafʋ'n-mɔ kɔ hyɩ akʋa'n bɛ kɔ bʋ yɩ́ dede bɛ kɔ hɩhan yɩ́ nun ɔ kɔ fa yɩ́ sa to ɔ kɔ sa kɔ hɔ. 4 Bian'n kɔ sʋan yɩ́ akʋa'n kʋn biekun bɛ́ nwʋn ɛlɔ. Bɛ kɔ hyɩ yɩ́ kʋsʋ bɛ kɔ tʋtʋ yɩ́ ti nɩn anun kɔtɔlɛ. Bɛ kɔ kpɩkpɛ yɩ́ nzʋba, bɛ kɔ hɩhan yɩ́ nun. 5 Yɩ́ kpɛ̂ nsan nɩn asʋ, bian'n kɔ sʋan yɩ́ akʋa'n kʋn biekun bɛ́ nwʋn ɛlɔ. Nan yɩ́ dɩɛ, bɛ kɔ hun yɩ́. Ɛsɛ bian'n kɔ sʋan yɩ́ ngʋa'n-mɔ dɔʋn bɛ́ nwʋn ɛlɔ biekun. Bɛ kɔ hyɩ mmie-mɔ bɛ kɔ bʋ bɛ́, bɛ kɔ hun mmie-mɔ kʋsʋ.

6 “Sʋanlan mɔ ɔ'a ha bian nɩn asa nun'n y'ɔ le yɩ́ wa baa belenzua kʋnmgba cein'n. Kasian'n, ɔ kɔ sʋan baa sɔ'n m'ɔ tɩ yɩ́ ehulo baa'n. Yɩ́ nwan: ‘Kɛmɔ ɔ tɩ mɩ́n kunnun baa'n, mɩn de mɩn di kɛ bɛ 'ba man yɩ́ anyɩnnzɔ.’

7 “Nan mɛlɛ mɔ bɛ́ nyɩn bɔlɩ bian nɩn awa'n, bɛ kɔ han yɩ́ bɛ́ afian ɛlɔ kɛ: ‘Bɛ nɩ́an, yɩ́ koliaja'n yɛ̂ ɔ lɛ ba nɩn ɔ. Bɛ mán yɛ hún yɩ́, anɩn yɩ́ ajâ nɩn a yɔ yɛ́ dɩɛ.’

8 “Ɛhɩ a, bɛ kɔ sɔ yɩ́ bɛ kɔ hun yɩ́. Bɛ kɔ yɩ yɩ́ fuin nɩn ebo nɩn asʋ.” 9 Zozi kɔ bisa bɛ́ kɛ: “Sʋanlan'n m'ɔ le ebo'n, anɩn nzu yɛ̂ ɔ 'yɔ ɔ? Sɛ ɔ ba a, ɔ 'kun kpafʋ'n-mɔ ɔ fa yɩ́ ebo'n ɔ wula menian nvʋfɔlɛ asa nun. 10 Asʋ ɛmɔ kɩnngalɩ man ɛjɔlɛ ɛhɩ Ɛhɛlɛ Ɛjɔlɛ nɩn anun lé ɔ? B'a hɛlɛ yɩ́ nun kɛ:

Ɛbʋɛ'n mɔ bɛ́ mɔ bɛ lɛ si sua nɩn a ju a tʋ'n,

yɩ́ yɛ̂ ɔ'a kaci ayialɩɛ nɩn asʋ ɛbʋɛ'n

m'ɔ le sua nɩn anun nɩn ɔ.

11 Ɛ 'nwun like mɔ yɛ́ Mɩn a yɔ'n,

ɔ yɔ ɛnyɩnmɩn wɔ yɛ́ nyɩnsʋ.”

12 Zufʋ mgbain'n-mɔ kɔ nwun yɩ́ kɛ bɛ́ ti yɛ̂ Zozi a bu yɩ́ anyɩnndala sɔ nɩn ɔ. Ɛhɩ ati, bɛ kpʋnndɛlɩ atɩn mɔ bɛ 'sɩn sʋ bɛ cɩ yɩ́. Nan kʋsʋ meninsʋnman'n dunman nun, bɛ sulo. Bɛ kɔ yaci yɩ́ bɛ kɔ hɔ.

Sezaa ajule'n

(Matie 22.15-22, Luku 20.20-26)

13 Bɛ kɔ sʋan *Falisifʋɛ'n mmie-mɔ nʋn belemgbin Elɔdɩ menian'n mmie-mɔ Zozi anwʋn ɛbɛlɛ kɛ bɛ hɔ́ tétie yɩ́ nʋan nun. 14 Bɛ walɩ tʋlɩ yɩ́ a, bɛ́ nwan: “Kpain, yɛ sɩ kɛ wɔ́ dɩɛ, ɛ kan ananhɔlɛ. Menian'n-mɔ ajʋnlɩn mɔ bɛ kɔ fa'n, ɛ nzulo man yɩ́ nzin. Afɩ ɛ nnɩan man sʋanlan nyunnun ɛ mmua man yɩ́ ndɛɛ. Like mɔ Nyanmɩan kulo kɛ sʋanlan yɔ́'n, ɛ kele yɩ́ ananhɔlɛ. Asʋ yɛ́ mala'n kele kɛ yɛ túa ajule yɛ mán Lɔmʋn belemgbin *Sezaa ɔ? Sɛ yɛ túa a, kan. Sɛ nán yɛ tua kʋsʋ a, kan.”

15 Nan Zozi nwunlin bɛ́ ajʋnlɩn'n mɔ b'a fa'n, ɔ kɔ bisa bɛ́ kɛ: “Nzukɛ ati yɛ̂ ɛmɔ lɛ tetie mɩ́n nʋan nun ɔ? Ɛmɔ fá bɛ́ esika'n kʋn bɛ mán n nɩ́an.” 16 Bɛ kɔ fa kʋn bɛ kɔ bɛlɛ yɩ́. Zozi kɔ bisa bɛ́ kɛ: “Nwan nvoninnin dɩɛ ɔ nʋn dunman benin yɛ̂ ɔ wɔ esika nɩn asʋ ɔ?”

Bɛ́ nwan: “Belemgbin Sezaa ɔ.”

17 Zozi nwan: “M'ɔ tɩ Sezaa dɩɛ'n, ɛmɔ fá man yɩ́, yɛ̂ m'ɔ tɩ Nyanmɩan kʋsʋ dɩɛ'n, ɛmɔ fá man yɩ́.” Zozi mmua sɔ'n kɔ sin bɛ́ kʋalaa bɛ́ nwʋn.

Ewuetinnge nɩn anwʋn kosuan'n

(Matie 22.23-33, Luku 20.27-40)

18 Ɛhɩ anzin, *Sadusifʋɛ'n-mɔ mɔ bɛ́ nwan sʋanlan wu a, ɔ fi ewue nun ɔ ndinnge man'n, bɛ́ mmie-mɔ kɔ a Zozi anwʋn ɛbɛlɛ. Bɛ kɔ bisa yɩ́ kosuan kʋn kɛ: 19 “Kpain, Moyizɩ a hɛlɛ a man yɛ́ kɛ: Belenzua kʋn m'ɔ nʋn yɩ́ yɩ b'a nwʋ man baa fɩ́ɩ́ dede nán sɛ ɔ wu a, yɩ́ nianman'n fá yɩ́ yɩ'n. Ɔ nʋn yɩ́ bɛ wʋ́ mma maan bɛ lí m'ɔ wuli nɩn aja nun. 20 Nan daba anɩn anianman mmelenzua nsʋ wɔ ɛbɛlɛ. Nunhan kpain'n jalɩ balasua kʋn. Ɔ nʋn yɩ́ b'a nwʋ man baa fɩ́ɩ́ dede ɔ wuli. 21 M'ɔ tɔtʋa yɩ́'n, ɔ jalɩ balasua sɔ'n, ɔ nʋn yɩ́ b'a nwʋ man baa fɩ́ɩ́ dede ɔ wuli. Yɩ́ nsan nɩn asʋ'n, kɛ ɔ tɩ yɩ́ nɩn ala'n. 22 Bɛ le yɩ́ sɔ dede bɛ́ anianman nsʋ'n kʋalaa bɛ kɔ yue wu. Bɛ́ bie fɩ́ɩ́ nʋn balasua nɩn a nwʋ man baa. Balasua'n kʋsʋ kɔ wu. 23 Ewuetinnge cɩan'n, mɔ menian'n-mɔ kʋalaa 'ba tinnge'n, bɛ́ anianman nsʋ'n, nunhan benin yɛ̂ ɔ 'ja balasua'n biekun ɔ? Afɩ bɛ́ anianman nsʋ'n kʋalaa nunhan kʋn biala jalɩ balasua sɔ'n bie.”

24 Zozi kɔ bua bɛ́ kɛ: “Kɛmɔ ɛmɔ nzɩ man Nyanmɩan Anʋan Ɛjɔlɛ'n, ɔ nʋn Nyanmɩan tunmin'n, yɩ́ ti yɛ̂ ɔ man ɛmɔ a fʋn ɔ. 25 Ɔ sanlɩn kɛ ewuetinnge cɩan'n, mmelenzua'n-mɔ ngɔ ja man mmala. Mmala'n-mɔ kʋsʋ ngɔ ja man mmian. Bɛ 'ba kaci kɛ nyanmɩansʋ mmɔfʋɛ'n-mɔ. 26 M'ɔ tɩ ewuetinnge nɩn anwʋn ɛjɔlɛ'n, ɛjɔlɛ mɔ Moyizɩ hɛlɛlɩ'n, ɛmɔ kɩnngalɩ man yɩ́ lé ɔ? Kalata'n lɛ kele kɛ anɩn sɩ̂n'n lɛ sɔ baka kaan kʋn ati sʋ. Nyanmɩan fɛlɛlɩ Moyizɩ a, yɩ́ nwan: N dɩ Abalahamʋn Nyanmɩan, Izakɩ Nyanmɩan, ɛsɛ n dɩ Zʋakɔbʋ kʋsʋ Nyanmɩan? 27 Ɛmɔ a fʋn bɔkɔɔ. Ɔ sanlɩn kɛ, Nyanmɩan tɩ man ewue mma'n-mɔ Nyanmɩan. Nan ɔ tɩ ngʋan mma'n-mɔ Nyanmɩan.”

Mala'n m'ɔ tɩ kpili tala bɛ́ kʋalaa'n

(Matie 22.34-40, Luku 10.25-28)

28 Mɛlɛ mɔ *Sadusifʋɛ'n-mɔ nʋn Zozi 'jʋjɔ'n, *mala nɩn asʋ kpain'n kʋn tɩlɩ bɛ́ ngan. Kɛmɔ ɔ nwunlin kɛ Zozi a bua Sadusifʋɛ'n-mɔ kpa'n, ɔ kɔ kpʋnnge yɩ́ nwʋn ɛlɔ, yɩ́ nwan: “Mala benin yɛ̂ ɔ tɩ kpili tala mala'n-mɔ kʋalaa ɔ?”

29 Zozi kɔ bua yɩ́ kɛ: “Mala'n m'ɔ li mʋa'n y'ɔ le ɛhɩ: Izalayɛ amma, bɛ tíe, yɛ́ Mɩn Nyanmɩan angʋnmɩn yɛ̂ ɔ tɩ Nyanmɩan ɔ. 30 Fa wɔ́ ahʋnlɩn'n kʋalaa, ɔ nʋn wɔ́ ɛkala'n kʋalaa, ɔ nʋn wɔ́ ajʋnlɩn'n kʋalaa, ɔ nʋn wɔ́ anwʋnsɛlɛ'n kʋalaa kulo yɛ́ Mɩn Nyanmɩan. 31 M'ɔ tian yɩ́ nnyuan'n, y'ɔ le ɛhɩ: Kulo wɔ́ manngʋn kɛ wɔ́ muonun wɔ́ nwʋn. Mala fɩ́ɩ́ nnʋn man ɛbɛlɛ m'ɔ tala mala nnyuan ɛhɩ ɔ.”

32 Mɔ Zozi hanlɩn ɛhɩ'n, mala nɩn asʋ kpain'n nwan: “Kpain, fɔ́ʋ́n, a han ananhɔlɛ! Nyanmɩan tɩ kʋnmgba cein, bie fɩ́ɩ́ kʋ́n nnʋn man yɩ́ nzin. 33 Sɛ ɛ fa wɔ́ ahʋnlɩn'n kʋalaa, ɔ nʋn wɔ́ ajʋnlɩn'n kʋalaa, ɔ nʋn wɔ́ anwʋnsɛlɛ'n kʋalaa, ɛ kulo Nyanmɩan, ɛ kulo wɔ́ manngʋn kɛ ɛ kulo wɔ́ muonun wɔ́ nwʋn nɩn an, ɔ tɩ kpa tala tɛɛ ɛyɩɛ nʋn afɔlɩɛ ngacile'n kʋalaatin.” 34 Bian'n kɔ bua ɛjɔlɛ'n ngɛlɛ sʋ. Yɩ́ ti, Zozi hanlɩn helelɩ yɩ́ kɛ: “A mantan Nyanmɩan Belemgbin Mân'n.” Mɔ Zozi hanlɩn sɔ'n, sʋanlan fɩ́ɩ́ a mmisa man yɩ́ kosuan fɩ́ɩ́ kʋ́n.

Kilisi'n nʋn belemgbin Davidi

(Matie 22.41-46, Luku 20.41-44)

35 Anɩn Zozi wɔ Nyanmɩan awulo nɩn anun, ɔ lɛ kekele menian'n-mɔ ninnge. Ɔ kɔ bisa bɛ́ kɛ: “Ɔ yɔ sɛ mɔ *mala nɩn asʋ mgbain'n-mɔ kʋalaa kan kɛ belemgbin Davidi awa y'ɔ le *Kilisi'n? 36 Davidi muonun, mɔ Nyanmɩan Wawɛ'n wʋlʋlɩ yɩ́ nun'n, yɩ́ nwan:

Ɛdannganman a han a hele mɩ́n Mɩn kɛ:

Tanlan mɩ́n fama sʋ,

nán mɩn 'ba fa wɔ́ mgbɔfʋɛ'n-mɔ

mɩn gua wɔ́ ja abʋ.

37 Davidi muonun fɛlɛlɩ yɩ́ Mɩn. Anɩn ɔ yɔ sɛ m'ɔ kʋala kɛ ɔ yɔ yɩ́ wa'n?” Meninsʋnman'n le fɛ elie bɛ tie ɛjɔlɛ'n mɔ Zozi lɛ kan'n.

Zozi 'ba tu menian'n-mɔ fʋɔ

wɔ mala nɩn asʋ mgbain'n-mɔ anwʋn

(Matie 23.1-12, Luku 20.45-47)

38 Zozi like ehehele nɩn anun, ɔ kɔ han kɔ hele meninsʋnman'n kɛ: “Ɛmɔ nɩ́an bɛ́ nwʋn kpa wɔ mala nɩn asʋ mgbain'n-mɔ anwʋn. Bɛ kulo taladɩɛ ndɩnndɩɩn ewula nanndɩ menian'n-mɔ anun. Gua nɩn asʋ, bɛ kulo kɛ menian'n-mɔ man bɛ́ anyɩnnzɔ. Bɛ 'bisa bɛ́ ahɩn an, bɛ kan kɛ: ‘Kpain, ahɩn o!’ 39 Sɛ menian yia nán bɛ 'didi tɔbɩlɩ'n-mɔ anwʋn an, menian mgbili mgbili lɩka yɛ̂ bɛ kpʋnndɛ ɔ. Bɛ kɔ asɔnɩn sua'n-mɔ anun an, bia'n-mɔ m'ɔ jijin bɛ́ nyunnun'n, sʋ yɛ̂ bɛ tanlan ɔ. 40 Bɛ kpʋkpʋ kunlannvʋɛ'n-mɔ anwʋn kpa bɔkɔɔ. Bɛ 'yɔ asɔnɩn an, bɛ yɔ mmʋtʋɛ ndɩnndɩɩn bɛ kele bɛ́ nwʋn kɛ bɛ tɩ meninkpa. Bɛ́ nyɔlɩɛ sɔ'n-mɔ anwʋn, ahatua mɔ bɛ 'ba nyan yɩ́'n, ɔ tɩ kpili sʋnman.”

Kunlannvʋɛ balasua nɩn acɛdɩɛ'n

(Luku 21.1-4)

41 Mɔ Zozi hanlɩn sɔ yuelɩ'n, ɔ kɔ tanlan asɩ Nyanmɩan awulo nɩn anun lɩka mɔ bɛ tʋ acɛdɩɛ'n. Kɛ meninsʋnman'n kpɩn tʋ esika'n, Zozi tɩ ɛbɛlɛ yɩ́ nyɩn ta bɛ́. Esikafʋɛ nwala kpa kɔ gua nun esika dɔʋn. 42 Kunlannvʋɛ balasua kʋn kɔ a, ɔ tɩ ehianfʋɛ kpa. Ɔ kɔ tʋ babulu ngʋkʋn ngʋkʋn nnyuan alaka nɩn anun.

43 Mɔ Zozi nwunlin yɩ́ sɔ'n, ɔ kɔ fɛlɛ yɩ́ menian'n-mɔ. Yɩ́ nwan: “Mɩɩn kan yɩ́ ananhɔlɛ mɩn kele ɛmɔ kɛ, ehianfʋɛ kunlannvʋɛ balasua ɛhɩ, ɔ'a tʋ esika dɔʋn ɔ'a tala bɛ́ kʋalaa mɔ b'a tʋ esika alaka nɩn anun'n. 44 Ɔ sanlɩn kɛ, bɛ́ kʋalaatin, esika mɔ bɛ mianlɩn man yɩ́ nwʋn'n yɛ̂ b'a fa b'a gua nun ɔ. Nan yɩ́ dɩɛ, yɩ́ ehianfʋɛ esika kaan m'ɔ le m'ɔ kɔ fa kɔ li alɩɛ'n yɛ̂ ɔ'a fa ɔ'a tʋ alaka nɩn anun nɩn ɔ.”

13

Nyanmɩan awulo nɩn ebubue nɩn anwʋn ɛjɔlɛ'n

(Matie 24.1-14, Luku 21.5-19)

1 Mɔ Zozi fi Nyanmɩan awulo nɩn anun ɔ 'fite'n, yɩ́ menian'n-mɔ anun kʋn nwan: “Kpain, nɩan. Nyɔbʋɛ ɛhɩ-mɔ, nyanmɩnsɛmʋn, bɛ nnwun man yɩ́ nwʋn sʋ. B'a fa b'a sisi sua'n-mɔ nganlanman nganlanman sʋnman!”

2 Zozi kɔ se yɩ́ kɛ: “Ɛ nwun sua mgbili ɛhɩ-mɔ ɔ? Ɛbʋɛ baa kʋn ngɔ tanlan man yɩ́ mangʋn asʋ. Bɛ 'kan yɩ́ kʋalaa bɛ gua asɩ cɩan bie.”

Munnzue nʋn ahʋlʋwa'n

(Matie 24.3-14, Luku 21.7-19)

3 Zozi fi ɛbɛlɛ ɔ kɔ hɔ kɔ fʋ *Olivʋ bʋka nɩn asʋ ɔ kɔ tanlan asɩ. Bʋka sɔ'n nʋn Nyanmɩan awulo nɩn anyɩn wɔ sʋ. Kɛmɔ ɔ nʋn Pɩɛlɩ nʋn Zʋan, nʋn Zʋakɩ nʋn Andele angʋnmɩn ala yɛ̂ bɛ hɔlɩ'n, bɛ kɔ bisa yɩ́ kɛ: 4 “Anɩn cɩan benin yɛ̂ nyɔbʋɛ sɔ'n-mɔ 'kan gua asɩ ɔ, kan kele yɛ́? Sɛ mɛlɛ'n ju kʋsʋ a, nzɔlɛ benin yɛ̂ bɛ 'fa bɛ nwun yɩ́ kɛ yɩ́ ayuelɩɛ tɛmʋn a ju ɔ?”

5 Ɛhɩ a, Zozi kɔ sʋsɔ ɛjɔlɛ sʋ. Yɩ́ nwan: “Ɛmɔ nɩ́an bɛ́ nwʋn kpa nán abie a nnaka man ɛmɔ. 6 Ɔ sanlɩn kɛ menian dɔʋn 'ba nanndɩ mɩ́n dunman nɩn asʋ nan kʋn biala kan kɛ: ‘Kilisi'n, Belemgbin Ngʋandefʋɛ'n y'ɔ le mɩ́n.’ Bɛ 'kan sɔ bɛ laka menian dɔʋn. 7 Sɛ ɛmɔ tɩ kɛ bɛ lɛ kan ɛlɔɛ ɛjɔlɛ, anaan ɛmɔ tɩ ɛlɔɛ angan an, nán bɛ man bɛ́ lʋa bɔ bɛ́ nwʋn. Ɔ sɛ kɛ ninnge sɔ'n-mɔ jú sʋ, nan kʋsʋ anɩn ayuelɩɛ'n juli man. 8 Mân kʋn 'ba jasʋ ɔ nʋn mân kʋn bɛ kʋn ɛlʋɛ. Belemgbin mân kʋn 'ba jasʋ ɔ nʋn belemgbin mân kʋn bɛ kʋn ɛlʋɛ. Asɩɛ'n 'ba kpusu wɔ lɩka dɔʋn. Ɛhɔɛ 'ba kpɩn. Ɛhɩ kʋalaa 'ba yɔ kɛ awɔlɛ yalɛ nɩn abʋbɔ'n.

9 “Ɛmɔ nɩ́an bɛ́ nwʋn kpa. Bɛ 'ba fa ɛmɔ bɛ kɔ bɛ́ mɔ bɛ di ɛjɔlɛ'n-mɔ aja sʋ. Bɛ 'ba bʋ ɛmɔ Zufʋ'n-mɔ asɔnɩn sua'n-mɔ anun. Bɛ nʋn ɛmɔ 'ba hɔ mân mgbain'n-mɔ, nʋn mmelemgbin'n-mɔ anyunnun wɔ mɩ́n dunman nun maan ɛmɔ di mɩ́n nwʋn adanzɩɛ. 10 Afɩ ɔ fata kɛ bɛ di mʋa bɛ bɔ Ɛjɔlɛkpa'n bɛ kele eyuadɩ nɩn anun menian'n-mɔ kʋalaatin.

11 “Mɛlɛ mɔ bɛ kɔ hyɩ ɛmɔ, bɛ nʋn ɛmɔ kɔ hɔ bɛ́ mɔ bɛ di ɛjɔlɛ'n-mɔ aja sʋ'n, ɛjɔlɛ m'ɔ di mɔ ɛmɔ kan'n, nán bɛ di mʋa bɛ susu yɩ́ nwʋn. Nan ɛjɔlɛ m'ɔ kɔ tɔ ɛmɔ ati anun dɔhyʋɩlɩ sɔ nɩn anun'n, ɛmɔ hán. Ɔ sanlɩn kɛ Wawɛ Nwannzan-nwannzan'n yɛ̂ ɔ 'fa ɛjɔlɛ sɔ'n wula ɛmɔ anʋan maan ɛmɔ kan ɔ. 12 Anianman'n 'ba yɩ yɩ́ nianman maan bɛ kun yɩ́. Sɩɛ'n-mɔ kʋsʋ 'ba yɩ bɛ́ mma'n-mɔ maan bɛ kun bɛ́. Mma'n-mɔ kʋsʋ 'ba jasʋ bɛ́ sɩ-mɔ akɔmɩn anun maan bɛ kun bɛ́. 13 Mɩ́n dunman nun, menian'n-mɔ kʋalaa 'ba fa ɛmɔ anwʋn ɛkpɔ. Nan nunhan m'ɔ kɔ jinlan kpunndiin dede ɔ kɔ ju yɩ́ ayuelɩɛ'n, ɔ 'nyan yɩ́ ti.

Like ɛtɛ kpili'n m'ɔ bɔ alʋa'n

(Matie 24.15-28, Luku 21.20-24)

14 “Ɛmɔ 'ba nwun like ɛtɛ kpili'n m'ɔ bɔ alʋa m'ɔ man sʋanlan anwʋn bubu yɩ́'n kɛ ɔ jin lɩka m'ɔ nvata man kɛ ɔ jinlan'n. (Sʋanlan m'ɔ lɛ kɩnnga lɩka sɔ'n, ɔ tɩ́ yɩ́ bʋ kpa.) Tɛmʋn sɔ'n, bɛ́ mɔ bɛ wɔ Zude mân nɩn anun'n, bɛ nwánndi bɛ hɔ́ mmʋka'n-mɔ asʋ. 15 Sʋanlan m'ɔ kɔ fʋ yɩ́ sua nɩn ati sʋ'n, n'ɔ ju kɔ yɩ́ sua nɩn anun, ɔ fa like. 16 M'ɔ kɔ hɔ ebolo'n, n'ɔ sa ba kulo, n'ɔ sa ba fa taladɩɛ. 17 Mɛlɛ sɔ'n, mmalasua'n-mɔ mɔ bɛ lɛ nwʋnnzɛ'n, ɔ nʋn bɛ́ mɔ bɛ lɛ nʋan mma'n, bɛ́ yakɔ! 18 Ɛmɔ sɛ́lɛ Nyanmɩan kɛ n'ɔ man mɛlɛ sɔ'n yia fɔsɩɛ nun. 19 Ɔ sanlɩn kɛ Nyanmɩan bɔlɩ mân'n dede m'ɔ ju ɛnɛ'n, bɛ nwunlin man yɩ́ nwʋn sʋ yalɛ sʋa lé. Yɛ̂ yɩ́ nwʋn sʋ yalɛ fɩ́ɩ́ ngɔ a man kʋ́n. 20 Sɛ yɛ́ Mɩn a mgbɛ man cɩan sɔ'n-mɔ asʋ a, sʋanlan fɩ́ɩ́ nnyan man yɩ́ ti. Nan bɛ́ mɔ ɔ'a kpa bɛ́ ɔ'a yɔ yɩ́ dɩɛ'n dunman nun, ɔ'a kpɛ cɩan sɔ'n-mɔ asʋ. 21 Yɩ́ ti, sɛ abie se ɛmɔ kɛ: ‘Ɛmɔ nɩ́an, Kilisi'n, Belemgbin Ngʋandefʋɛ'n, ɔ wɔ ɛwa anaan ɔ wɔ ɛlɔ’ a, nán bɛ tɛ yɩ́ sʋ. 22 Ato Kilisi, nʋn ato mgbɔmanfʋɛ dɔʋn 'ba fite. Bɛ 'ba yɔ nzɔlɛ nʋn asinbɛnwʋn ninnge bɛ bɔ menian'n-mɔ apoo. Ɛsɛ bɔbɔ, sɛ bɛ kʋala yɩ́ yɔ a, bɛ 'laka bɛ mɔ Nyanmɩan a kpa bɛ́ a yɔ yɩ́ dɩɛ'n-mɔ. 23 Nan ɛmɔ dɩɛ, m'an li mʋa m'an kannzʋ ɛmɔ! Yɩ́ ti, ɛmɔ nɩ́an bɛ́ nwʋn kpa.

Mân Baa nɩn ɛwalɛ'n

(Matie 24.29-31, Luku 21.25-28)

24 “Nan mɛlɛ sɔ nɩn anun, yalɛ elie mɛlɛ nɩn anzin, sɛnzɛ'n 'ba lu tuun, sala'n ngɔ ta man kʋ́n. 25 Nzalama'n-mɔ fi anwunno bɛ 'ba tutu bɛ gua asɩ. Anwunno ɛlɔ ninnge sɔ'n-mɔ kʋalaatin 'ba kpusu. 26 Ɛbɛlɛ nɩn anun, bɛ 'ba nwun Mân Baa'n, kɛ ɔ fi bɔlɛ́ nɩn anun nyanmɩansʋ ɔ lɛ ba. Ɔ le tunmin kpili kpa ɔ nʋn anunminnyanmʋn. 27 Tɛmʋn sɔ nɩn anun, ɔ nʋn yɩ́ nyanmɩansʋ mmɔfʋɛ'n-mɔ yɛ̂ ɔ 'ba a ɔ. Ɔ 'ba hohuan yɩ́ menian'n-mɔ mɔ bɛ wɔ asɩɛ nɩn asʋ ɛwa lɩka kʋalaa nɩn anʋan.

Figi baka nɩn anwʋn anyɩnndala'n

(Matie 24.32-35, Luku 21.29-33)

28 “Ɛmɔ fá bɛ́ nyɩn bɛ tʋ́ figi baka nɩn anwʋn. Mɛlɛ mɔ ɛmɔ kɔ nwun kɛ asaa mma a fifi yɩ́ nwʋn'n, mɔ yɩ nyâ'n lɛ wula'n, anɩn ɛmɔ sɩ kɛ mɛlɛ kpa'n mɔ bɛ nyan sʋ mma nɩn a kpunnge. 29 Yɩ́ sʋ kʋsʋ ala, mɛlɛ mɔ ɛmɔ kɔ nwun ɛhɩ kʋalaa'n, anɩn ɛmɔ sɩ kɛ Mân Baa nɩn ɛwalɛ nɩn a ju a yue, ɔ'a mantan ɛmɔ kʋkʋ. 30 Mɩɩn kan yɩ́ ananhɔlɛ mɩn kele ɛmɔ kɛ ajulisʋ menian ɛhɩ-mɔ ngɔ yue man wu nán ninnge sɔ'n-mɔ tɛmʋn a ju. 31 Anwunno nʋn asɩ 'ba kpɛ nun, nan mɩ́n Nʋan Ɛjɔlɛ'n dɩɛ, ɔ mgbɛ man nun lé.

Ɛmɔ tánlan bɛ sísa

(Matie 24.36-44)

32 “Nan kʋsʋ cɩan sɔ'n, anaan dɔɛ sɔ'n, yɩ́ dɩɛ, sʋanlan fɩ́ɩ́ nzɩ man. Nyanmɩansʋ mmɔfʋɛ'n-mɔ o, Nyanmɩan Awa nɩn o, bɛ́ fɩ́ɩ́ bɛ nzɩ man. Sɩɛ nɩn angʋnmɩn yɛ̂ ɔ sɩ ɔ. 33 Ɛmɔ nɩ́an bɛ́ nwʋn kpa, ɛmɔ tánlan bɛ sísa. Afɩ ɛmɔ nzɩ man mɛlɛ mɔ ninnge sɔ'n-mɔ kɔ a ɔ. 34 Ɔ tɩ kɛ sʋanlan m'ɔ lɛ kɔ atɩn, mɔ ɔ'a yaci yɩ́ awulo'n ɔ'a wula yɩ́ ngʋa'n-mɔ asa nun ɔ. Ɔ'a fa sʋanlan kʋn junman dɩɛ m'ɔ fata kɛ ɔ di'n ɔ'a man yɩ́. Ɔ fɛlɛlɩ sʋanlan'n m'ɔ sisa awulo nɩn an, yɩ́ nwan: ‘Wɔ́ dɩɛ, n'ɛ dafɩ.’ 35 Yɩ́ ti, ɛmɔ tánlan bɛ sísa. Afɩ ɛmɔ nzɩ man mɛlɛ mɔ sʋanlan'n m'ɔ le awulo'n kɔ a ɔ. 36 Sɛ ɔ 'ba nɔsʋba e, sɛ alɩmunnun e, sɛ alɩbahɩan e, sɛ ngɛlɛmɔ e, ɛmɔ nzɩ man. Afɩ, sɛ ɔ ba nvu nun, nán ɛmɔ lɛ dafɩ a, ɔ ngɔ yɔ man sɛsɛ. 37 Mɔ mɩɩn kan mɩn kele ɛmɔ'n, mɩɩn kan mɩn man menian'n-mɔ kʋalaatin: Ɛmɔ tánlan bɛ sísa.”

14

Zufʋ mgbain'n-mɔ 'ba hɔ Zozi ati ahuan

(Matie 26.1-5, Luku 22.1-2, Zʋan 11.45-53)

1 M'ɔ ka cɩan nnyuan nán Pakɩ'n nʋn kpaʋn'n mɔ fali ayile nnʋn man nun'n fɛtɩ nɩn a ju'n, Nyanmɩan tɛɛyɩfʋɛ mgbain'n-mɔ, nʋn mala nɩn asʋ mgbain'n-mɔ kɔ kpʋnndɛ atɩn mɔ bɛ 'sɩn sʋ nán bɛ cɩ Zozi bɛ kun yɩ́. 2 Ɛhɩ, bɛ kɔ han yɩ́ bɛ́ afian ɛlɔ kɛ: “Nán bɛ man yɛ cɩ yɩ́ fɛtɩ nɩn anun. Sɛ yɛ cɩ yɩ́ fɛtɩ nɩn anun an, bagua'n 'ba jasʋ yɛ́ kɔmɩn anun.”

Balasua kʋn 'ba kaci anatɩlɩ gua Zozi ati nɩn asʋ

(Matie 26.6-13, Zʋan 12.1-8)

3 Anɩn Zozi wɔ Betanin. Ɔ kɔ sike bian kʋn awulo. Bian sɔ'n li Simʋn, ɔ tɩ kokobefʋɛ daba. Bɛ gua tɔbɩlɩ nɩn anwʋn mɔ bɛ 'di like'n, balasua kʋn kɔ a, ɔ le anatɩlɩ bondoman kʋn yɩ́ sa nun. Anatɩlɩ mɔ yɩ́ gua yɔ sɩ kpa wɔ bondoman sɔ nɩn anun. Baka'n mɔ bɛ fɛlɛ yɩ́ náá'n yɛ̂ bɛ fa bɛ yɔ anatɩlɩ sɔ nɩn ɔ. Balasua'n kɔ bo bondoman'n, ɔ kɔ kaci nun anatɩlɩ'n ɔ kɔ gua Zozi ati nɩn asʋ.

4 Balasua sɔ'n nyɔlɩɛ'n ngɔ yɔ man bɛ́ mɔ bɛ gua ɛbɛlɛ'n mmie-mɔ fɛ. Bɛ kɔ han yɩ́ bɛ́ afian ɛlɔ kɛ: “Anatɩlɩ ɛhɩ ɛsɛcɩɛ dɩɛ nɩn abʋ y'ɔ le benin? 5 Ahan bɛ kʋala kɛ bɛ tɔnɩn yɩ́ jɛtɛ fufue ɛya nsan bɛ fa yɩ́ esika'n bɛ ce ehianfʋɛ'n-mɔ!” Bɛ kɔ jʋjɔ balasua sɔ'n kpa.

6 Zozi nwan: “Ɛmɔ yáci yɩ́ koun. Nzukɛ ati yɛ̂ ɛmɔ lɛ di yɩ́ nwʋn yalɛ ɔ? Like kpa yɛ̂ ɔ'a yɔ ɔ'a man mɩ́n ɔ. 7 Ehianfʋɛ'n-mɔ dɩɛ, ɛmɔ nʋn bɛ́ gua ɛwa dahuu. Cɩan biala mɔ ɛmɔ kulo'n, ɛmɔ kʋala kɛ bɛ yɔ bɛ́ ye. Nan mɩ́n dɩɛ, ɛmɔ nʋn mɩn lɛ man ndanlanman daa. 8 M'ɔ kʋala yɩ́ yɔ'n yɛ̂ ɔ'a yɔ ɔ. Ɔ'a li mʋa ɔ'a fa anatɩlɩ'n ɔ a gugua mɩ́n nwʋn. Ɔ tɩ kɛ mɩ́n esie yɛ̂ ɔ'a sie nɩn ɔ. 9 Mɩɩn kan yɩ́ ananhɔlɛ mɩn kele ɛmɔ kɛ eyuadɩ'n lɩka biala mɔ bɛ 'bɔ Ɛjɔlɛkpa'n, bɛ́ ti 'kacɩ balasua ɛhɩ bɛ kan like mɔ ɔ'a yɔ nɩn anwʋn ɛjɔlɛ.”

Zudasɩ 'ba yɩ Zozi man Nyanmɩan tɛɛyɩfʋɛ mgbain'n-mɔ

(Matie 26.14-16, Luku 22.3-6)

10 Mɔ Zozi hanlɩn sɔ yuelɩ'n, Zudasɩ Isikaliɔtɩ m'ɔ wɔ Zozi menian bulu nʋn nnyuan nɩn anun bie'n, ɔ kɔ hɔ kɔ tʋ tɛɛyɩfʋɛ mgbain'n-mɔ, kɛ ɔ 'yɩ Zozi man bɛ́. 11 Zudasɩ bɔlɩ bɛ́ amannɩɛ mɔ bɛ tɩlɩ ɛjɔlɛ sɔ'n, bɛ lili yɩ́ nwʋn fɛ kpa. Bɛ kɔ han bɛ kɔ hele yɩ́ kɛ sɛ ɔ man bɛ́ sa kan Zozi sakpa a, bɛ 'man yɩ́ esika. Zudasɩ kɔ kpʋnndɛ atɩn mɔ ɔ 'sɩn sʋ ɔ yɩ Zozi man'n.

Zozi nʋn yɩ́ menian'n-mɔ 'ba li Pakɩ alɩɛ'n

(Matie 26.17-25, Luku 22.7-14,21-23, Zʋan 13.21-30)

12 Ɛhɩ, cɩan'n mɔ bɛ kun tɛɛ ɛyɩɛ bʋa'n, cɩan sɔ'n kʋnmgba yɛ̂ bɛ di kpaʋn'n mɔ fali ayile nnʋn man nun'n fɛtɩ'n, Zozi menian'n-mɔ kɔ bisa yɩ́ kɛ: “Ninhan yɛ̂ ɛ kulo kɛ yɛ hɔ́ tʋ́n *Pakɩ alɩɛ nɩn ɔ?”

13 Ɛhɩ a, Zozi kɔ sʋan yɩ́ menian'n-mɔ anun nnyuan, yɩ́ nwan: “Ɛmɔ hɔ́ kulo nɩn asʋ, ɛmɔ nʋn belenzua kʋn 'ba yia. Ɔ sʋ nzue awʋa kʋn anun. Ɛmɔ sí yɩ́ sʋ, 14 nán lɩka m'ɔ kɔ wʋlʋ'n, ɛmɔ sé awulo nɩn asʋ mɩnlɩan'n kɛ: ‘Yɛ́ Mɩn nwan yɛ bísa wɔ́ kɛ sua'n m'ɔ nʋn yɩ́ menian'n-mɔ 'di Pakɩ'n nun'n wɔ nin?’ 15 Nán ɔ 'ba hele ɛmɔ dabɛlɛ kpili kʋn awaa nɩn asʋ ɛlɔ. B'a yue nun sesie. Ɛmɔ sésie Pakɩ alɩɛ nɩn ɛbɛlɛ.”

16 Zozi menian nnyuan'n kɔ hɔ kɔ ju kulo nɩn asʋ. Mɔ bɛ juli ɛlɔ'n, kɛ Zozi kpɩnlɩn hanlɩn yɩ'n, bɛ nwunlin yɩ́ kʋalaa sɔ. Bɛ kɔ tʋn Pakɩ alɩɛ'n bɛ kɔ sesie yɩ́ ɛbɛlɛ.

17 Nɔsʋba, Zozi nʋn yɩ́ menian bulu nʋn nnyuan'n, bɛ kɔ a. 18 Bɛ gua tɔbɩlɩ nɩn anwʋn mɔ bɛ 'didi'n, Zozi nwan: “Mɩɩn kan yɩ́ ananhɔlɛ mɩn kele ɛmɔ kɛ ɛmɔ anun kʋn m'ɔ nʋn mɩ́n lɛ didi'n, ɔ 'ba yɩ́ mɩ́n man.”

19 Yɩ́ menian'n-mɔ anwʋn kɔ bubu bɛ́. Bɛ́ nunhan kʋn biala nwan: “Yɛ́ Mɩn, nán mɩ́n ɔ.”

20 Zozi nwan: “Ɛmɔ menian bulu nʋn nnyuan'n, nunhan mɔ mɩn nʋn yɩ́ yɛ́ sa wɔ talie kʋn anun'n, yɩ́ dein ɔ. 21 *Mân Baa'n 'ba wu kɛ bɛ kpɩnlɩn bɛ hanlɩn yɩ́ wɔ Ɛhɛlɛ Ɛjɔlɛ kalata nɩn anun'n. Nan sʋanlan'n mɔ ɔ 'ba yɩ yɩ́ man'n, munnzue hán yɩ́! Ɔ tɩ kpa kɛ ahan b'a nwʋ man sʋanlan sɔ'n bɔbɔ!”

Zozi 'ba man yɩ́ menian'n-mɔ kominnian

(Matie 26.26-30, Luku 22.15-20, 1 Kolɩntɩ 11.23-25)

22 Tɛmʋn mɔ bɛ 'di like'n, Zozi kɔ fa kpaʋn, ɔ kɔ la Nyanmɩan asɩ. M'ɔ lalɩ Nyanmɩan asɩ yuelɩ'n, ɔ kɔ bubu nun kɔ man yɩ́ menian'n-mɔ. Yɩ́ nwan: “Ɛmɔ lé kpaʋn ɛhɩ bɛ lí, ɔ tɩ mɩ́n nwʋnnaan.”

23 M'ɔ hanlɩn sɔ yuelɩ'n, ɔ kɔ fa divɩn kangɔ kʋn. Ɔ kɔ la Nyanmɩan asɩ kɔ yue. Ɔ kɔ fa kɔ man bɛ́. Bɛ́ kʋalaa bɛ kɔ nʋn. 24 Yɩ́ nwan: “Nzan ɛhɩ tɩ mɩ́n moja. Ɔ di Nyanmɩan nyɩhyɛ'n m'ɔ nʋn ɛmɔ lɛ di nɩn ajinlanmun. Moja sɔ'n, b'a butu yɩ́ b'a man menian dɔʋn. 25 Mɩɩn kan yɩ́ ananhɔlɛ mɩn kele ɛmɔ kɛ mɩn nʋn ɛmɔ yɛ ngɔ nʋn man nzan fɩ́ɩ́ kʋ́n dede ɔ 'ju cɩan mɔ yɛ kɔ yia Nyanmɩan Belemgbin Mân nɩn anun'n yɛ̂ yɛ 'nʋn nzan fʋfɔlɛ ɔ.”

26 Mɔ Zozi hanlɩn sɔ yuelɩ'n, bɛ kɔ tʋ Izalayɛ ayɛ ɛyɩɛ ejue. Bɛ fi ɛbɛlɛ, bɛ kɔ fa *Olivʋ bʋka nɩn atɩn'n.

Zozi 'ba han kɛ Pɩɛlɩ 'ba se kɛ ɔ nzɩ man yɩ́

(Matie 26.31-35, Luku 22.31-34, Zʋan 13.36-38)

27 Bɛ hɔlɩ juli bʋka nɩn asʋ ɛlɔ a, Zozi nwan: “Ɛmɔ kʋala 'ba nwanndi mɩ́n. Afɩ b'a hɛlɛ yɩ́ kɛ:

Mɩn 'ba hun bʋa ɛnɩanfʋɛ'n,

yɩ́ mmʋa'n-mɔ kʋalaa 'ba bɔ asanndɩɛ.”

28 Nan Zozi selɩ bɛ́ kɛ: “Sɛ n vi ewue nun mɩn tinnge a, mɩn 'di mʋa ɛmɔ anyunnun Galile mân nɩn anun ɛlɔ.”

29 Pɩɛlɩ nwan: “Sɛ bɛ́ kʋalaa bɛ nwanndi wɔ́ a, mɩ́n kpʋnmgba cein dɩɛ mɩn nnwanndi man wɔ́.”

30 Ɛhɩ a, Zozi nwan: “Mɩɩn kan yɩ́ ananhɔlɛ mɩn kele wɔ́ kɛ, ɛnɛ kɔngɔɛ dein, ɔ nʋn dede mɔ akɔ'n 'bɔ kokolokoo fâ nnyuan'n, anɩn a han yɩ́ fâ nsan kɛ ɛ nzɩ man mɩ́n.”

31 M'ɔ hanlɩn sɔ'n, Pɩɛlɩ kɔ han yɩ́ sɛlɛ kpa kɛ: “Sɛ ɔ fata kɛ mɩn nʋn wɔ́ yɛ wu bɔbɔ a, yɛ 'wu. Cɩan bie lé mɩn ngan man kɛ mɩn nzɩ man wɔ́.” Zozi menian'n-mɔ kʋalaa kɔ han sɔ.

Zozi 'ba yɔ asɔnɩn Gɛtɩsemanne

(Matie 26.36-46, Luku 22.39-46)

32 M'ɔ yɔlɩ sɔ'n, Zozi nʋn yɩ́ menian'n-mɔ hɔlɩ Olivʋ bʋka nɩn asʋ lɩka kʋn. Lɩka sɔ'n, bɛ fɛlɛ yɩ́ Gɛtɩsemane. Bɛ juli ɛbɛlɛ a, Zozi nwan: “Ɛmɔ tánlan ɛwa, nan mɩn 'tɩ mɩ́n nwʋn kaan mɩn yɔ asɔnɩn.” 33 Ɔ nʋn Pɩɛlɩ nʋn Zʋan nʋn Zʋakɩ bɛ kɔ tɩ bɛ́ nwʋn. Esulo nʋn alʋabɔ kɔ han Zozi. 34 Ɔ kɔ han kɔ hele yɩ́ menian nsan'n kɛ: “Ewue nɩn anwʋn alʋabɔ lɛ kun mɩ́n. Ɛmɔ tánlan ɛwa, bɛ sísa.”

35 M'ɔ yɔlɩ sɔ'n, Zozi kɔ hɔ yɩ́ nyunnun kaan. Ɔ kɔ butu yɩ́ nyɩn asɩ ɔ kɔ sɛlɛ kɛ amannɩnhunlun'n m'ɔ 'ba nwun yɩ́ dɔhyʋɩlɩ sɔ nɩn anun'n, sɛ Nyanmɩan kʋala yɩ́ kpala gua a, ɔ kpála gúa. 36 Yɩ́ nzɛlɛ nɩn anun, yɩ́ nwan: “Aba, mɩ́n Sɩ, wɔ́ dɩɛ, like fɩ́ɩ́ nza man wɔ́ yɔ. Yɩ́ ti, amannɩnhunlun ɛhɩ mɔ mɩn 'ba nwun yɩ́'n, mɩn 'sɛlɛ wɔ́ kɛ ɛ kpála gúa. Nan kʋsʋ like biala anun, yɔ mɔ wɔ́ kunnun kulo nan n'ɛ yɔ mɔ mɩn kulo'n.”

37 M'ɔ yɔlɩ sɔ'n, Zozi kɔ sa kɔ a yɩ́ menian nsan'n-mɔ anwʋn ɛbɛlɛ. Ɔ 'ba ju a, anɩn bɛ lɛ dafɩ. Ɔ fɛlɛlɩ Pɩɛlɩ a, yɩ́ nwan: “Simʋn, ɛ lɛ dafɩ? A ngʋala man asɩ tanlan dɔhyʋɩlɩ kʋnmgba cein? 38 Ɛmɔ tánlan asɩ bɛ yɔ́ asɔnɩn nán Abɔnsanmʋn a nzɔ man ɛmɔ a nnɩan man. Ɔ wɔ ɛmɔ ahʋnlɩn nɩn anun kɛ ɛmɔ 'yɔ, nan kʋsʋ anwʋnnaan'n le man anwʋnsɛlɛ.”

39 Ɔ kɔ yaci bɛ́ ɛbɛlɛ ɔ kɔ hɔ asɔnɩn ɛyɔlɛ biekun. Ɔ kɔ han ɛjɔlɛ kʋnmgba sɔ'n. 40 Ɛsɛ ɔ wɔ ɛlɔ dede ɔ 'ba ju a, yɩ́ menian'n-mɔ lɛ dafɩ. Bɛ ngʋala man bɛ́ nyɩn tɩ fɩ́ɩ́. Bɛ nnwun man ɛjɔlɛ mɔ bɛ kan bɛ kele yɩ́ ɔ.

41 M'ɔ walɩ yɩ́ kpɛ̂ nsan nɩn asʋ'n, yɩ́ nwan: “Ɛmɔ tɛ dafɩ bɛ tɛ de bɛ́ ɛnwʋnmɩan? Ɔ'a yɔ kpa sɔ! Dɔɛ nɩn a ju. Ɛmɔ nɩ́an, bɛ 'ba yɩ *Mân Baa'n bɛ man menian ɛtɛfʋɛ'n-mɔ. 42 Ɛmɔ jásʋ bɛ mán yɛ hɔ́! Ɛmɔ nɩ́an, sʋanlan'n mɔ ɔ 'ba yɩ mɩ́n man'n, ɔ'a ju ɛwa.”

Zozi ɛhyɩɛ'n

(Matie 26.47-56, Luku 22.47-53, Zʋan 18.3-12)

43 Zozi anʋan ngɔ tɔ man, yɩ́ menian bulu nʋn nnyuan nɩn anun kʋn'n mɔ bɛ fɛlɛ yɩ́ Zudasɩ'n kɔ fite ɛbɛlɛ. Ɔ 'ba a, menian dɔʋn si yɩ́ sʋ. Bɛ lile dadɩɛ nʋn koloman. Menian sɔ'n-mɔ, tɛɛyɩfʋɛ mgbain'n-mɔ, mala nɩn asʋ mgbain'n-mɔ nʋn Zufʋ mgbain'n-mɔ yɛ̂ bɛ sʋanlɩn bɛ́ ɔ.

44 Mɔ bɛ 'ba'n, Zudasɩ mɔ ɔ 'yɩ Zozi man'n kɔ hele bɛ́ nzɔlɛ kʋn. Yɩ́ nwan: “Sʋanlan'n mɔ n gɔ tɔ yɩ́ nun'n, anɩn ɛmɔ sɩ kɛ yɩ́ dein yɩ́ ɔ. Ɛmɔ hyɩ́ yɩ́. Bɛ sɔ́ yɩ́ kpa bɛ nʋn yɩ́ hɔ́.” 45 Mɔ Zudasɩ juli ɛbɛlɛ'n, ɔ kɔ kpunnge Zozi, yɩ́ nwan: “*Labi!” M'ɔ fɛlɛlɩ yɩ́ yuelɩ'n, ɔ kɔ tɔ yɩ́ nun. 46 Ɛbɛlɛ ala, menian sɔ'n-mɔ kɔ tɩ kɔ gua Zozi sʋ bɛ kɔ hyɩ yɩ́. 47 Nan mɔ menian sɔ'n-mɔ hyɩlɩ Zozi'n, yɩ́ menian'n-mɔ anun kʋn kɔ hyʋɩn yɩ́ dadɩɛ'n. Ɔ kɔ kpɛ Nyanmɩan tɛɛyɩfʋɛ kpain nɩn akʋa nɩn anzʋ'n.

48 M'ɔ yɔlɩ sɔ'n Zozi nwan: “Nzukɛ ati yɛ̂ ɛmɔ 'ba hyɩ mɩ́n an, ɛmɔ le dadɩɛ nʋn koloman ɔ? Asʋ kodiawu y'ɔ le mɩ́n ɔ? 49 Cɩan daa mɩ́n nʋn ɛmɔ yɛ gua Nyanmɩan awulo nɩn anun, mɩn kekele ɛmɔ Nyanmɩan Anʋan Ɛjɔlɛ. Tɛmʋn sɔ'n, ɛmɔ ngʋala man kɛ bɛ cɩ mɩ́n. Nan ɔ sɛ kɛ ɔ yɔ́ sɔ nán ɛjɔlɛ'n mɔ Ɛhɛlɛ Ɛjɔlɛ'n hanlɩn nɩn a kpɩn sʋ.” 50 Ɛhɩ a, Zozi menian'n-mɔ kʋalaa kɔ yaci yɩ́ kɔ nwanndi.

51 Anɩn kpafɛlɛ kʋn si Zozi sʋ, kisaan ala yɛ̂ ɔ gua yɩ́ nwʋn ɔ. Bɛ kɔ hyɩ yɩ́, 52 ɔ kɔ foti bɛ́ sa, ɔ kɔ yaci yɩ́ ɛtanlan nɩn ɛbɛlɛ. Ɔ kɔ fa yɩ́ nwʋn mgban ɔ kɔ nwanndi ɔ kɔ hɔ.

Bɛ nʋn Zozi 'ba hɔ tɛɛyɩfʋɛ kpain nɩn aja sʋ

(Matie 26.57-68, Luku 22.54-55,63-71, Zʋan 18.13-14,19-24)

53 Bɛ nʋn Zozi kɔ hɔ Nyanmɩan *tɛɛyɩfʋɛ kpain nɩn anyunnun. Ɛbɛlɛ yɛ̂ Nyanmɩan tɛɛyɩfʋɛ mgbain'n-mɔ nʋn Zufʋ mgbain'n-mɔ, nʋn *mala nɩn asʋ mgbain'n-mɔ kʋalaa hɔlɩ yialɩ ɔ. 54 Pɩɛlɩ si Zozi sʋ, ɔ di yɩ́ fannvanndʋ. ɔ kɔ hɔ dede Nyanmɩan tɛɛyɩfʋɛ kpain nɩn awulo. Ɔ kɔ tanlan sɩ̂n nɩn anwʋn ɛbɛlɛ lɩka mɔ tɛɛyɩfʋɛ kpain'n nzalafʋ'n-mɔ gua'n.

55 Nyanmɩan tɛɛyɩfʋɛ mgbain'n-mɔ, nʋn bɛ́ kʋalaa mɔ bɛ di ɛjɔlɛ'n, bɛ kɔ kpʋnndɛ atɩn mɔ bɛ 'sɩn sʋ bɛ tʋn Zozi ɛsʋan, bɛ kun yɩ́. Bɛ kpʋnndɛlɩ, kʋsʋ bɛ ngɔ nyan man bie. 56 Afɩ menian mmie-mɔ dɔʋn kpa kɔ tʋn yɩ́ ɛsʋan, nan bɛ́ kʋnmgba'n b'a kpalɩ kpalɩ menian sɔ'n-mɔ abʋ. 57 Mmie-mɔ kɔ jasʋ, bɛ kɔ li ato bɛ kɔ tʋ Zozi abʋ. Bɛ́ nwan: 58 “Y'a tɩ kɛ yɩ́ nwan: ‘Mɩn 'bubu Nyanmɩan awulo ɛhɩ mɔ menian'n-mɔ a si'n. Mɩn 'fa cɩan nsan mɩn si yɩ́ fʋfɔlɛ. Fʋfɔlɛ sɔ'n, nan kulo menian yɛ̂ bɛ 'si ɔ.’ ” 59 Nan ɛjɔlɛ kpɔlɛ kʋnmgba sɔ nɩn asʋ bɔbɔ, bɛ́ ngʋnmɩn, bɛ kɔ kpalɩ kpalɩ bɛ́ bʋ.

60 Ɛhɩ a, Nyanmɩan tɛɛyɩfʋɛ kpain'n kɔ jasʋ bɛ́ kʋalaa bɛ́ nyunnun ɛbɛlɛ, ɔ kɔ bisa Zozi kɛ: “Ɛjɔlɛ nwala ɛhɩ mɔ bɛ lɛ kan bɛ gua wɔ́ sʋ'n, ɛ mmua man bie ɔ?” 61 Zozi ngɔ buke yɩ́ nʋan ngɔ han ɛjɔlɛ fɩ́ɩ́.

Nyanmɩan tɛɛyɩfʋɛ kpain'n kɔ bisa yɩ́ biekun kɛ: “Asʋ *Kilisi'n m'ɔ tɩ yɛ́ mân'n defʋɛ'n y'ɔ le wɔ́ ɔ? Nyanmɩan mɔ yɛ yɩ yɩ́ ayɛ'n, yɩ́ Wa y'ɔ le wɔ́ ɔ?”

62 M'ɔ bisalɩ kosuan sɔ'n, Zozi nwan: “Yuo o, Kilisi'n y'ɔ le mɩ́n. Nan ɛmɔ kʋalaa bɛ 'ba nwun yɩ́ kɛ Mân Baa'n tɩ Nyanmɩan tunminfʋɛ'n yɩ́ fama sʋ. Ɛsɛ ɛmɔ 'ba nwun yɩ́ kɛ ɔ fi nyanmɩansʋ bɔlɛ́ nɩn anun ɔ lɛ ba.”

63 Mɔ Nyanmɩan tɛɛyɩfʋɛ kpain'n tɩlɩ yɩ́ sʋa'n, ɔ kɔ sosua yɩ́ muonun yɩ́ taladɩɛ'n m'ɔ wula nɩn anun. Yɩ́ nwan: “Yɛ mgbʋnndɛ man adanzɩɛ fɩ́ɩ́ kʋ́n. 64 Ɛmɔ a tɩ kɛ ɔ'a jʋjɔ ɔ'a tia Nyanmɩan, yɩ́ ti, ɛmɔ nwan nzɛ?”

Bɛ́ kʋalaa bɛ́ nwan ɔ'a yɔ ɛtɛ, ɔ sɛ kɛ bɛ kun yɩ́. 65 Mmie-mɔ kɔ tʋtʋ yɩ́ nyunnun ngɛsɛlɛ. Bɛ kɔ fɩa yɩ́ nyɩn bɛ kɔ tʋtʋ yɩ́ kɔtɔlɛ. Bɛ́ nwan: “Kele yɛ́ sʋanlan'n mɔ ɔ'a tʋtʋ wɔ́ kɔtɔlɛ'n!” Tɛɛyɩfʋɛ kpain'n nzalafʋ'n-mɔ kɔ kpacɩ kpacɩ yɩ́ nyɩn nɩn asʋ.

Pɩɛlɩ 'ba se kɛ ɔ nzɩ man Zozi

(Matie 26.69-75, Luku 22.56-62, Zʋan 18.15-18,25-27)

66 Anɩn Pɩɛlɩ tɛ wɔ awulo nɩn abʋ ɛlɔ yɛ̂ Nyanmɩan tɛɛyɩfʋɛ kpain nɩn afanɩan'n-mɔ anun kʋn walɩ ɔ. 67 M'ɔ nwunlin kɛ Pɩɛlɩ tɩ sɩ̂n nɩn anwʋn ɛbɛlɛ'n, ɔ kɔ nwun yɩ́ nzɔlɛ. Yɩ́ nwan: “Wɔ́ kʋsʋ wɔ́, Zozi m'ɔ fi Nazalɛtɩ'n, ɛ si yɩ́ sʋ bie.”

68 M'ɔ hanlɩn sɔ'n, Pɩɛlɩ kɔ su yɩ́ akpʋlʋwa. Yɩ́ nwan: “Sʋanlan'n mɔ ɛ lɛ kan yɩ́ ɛjɔlɛ'n, mɩn nzɩ man yɩ́.” Ɛhɩ a, ɔ fi ɛbɛlɛ ɔ kɔ jasʋ, ɔ kɔ hɔ kɔ jinlan awulo nɩn anʋan nɩn anun ɛlɔ [yɛ̂ akɔ'n bɔlɩ ɔ.]

69 Mɔ afanɩan'n nwunlin yɩ́'n, ɔ kɔ han yɩ́ biekun kɔ hele bɛ́ mɔ bɛ gua ɛbɛlɛ'n kɛ: “Bian ɛhɩ, ɔ wɔ bɛ́ nun bie!”

70 Mɔ afanɩan'n hanlɩn sɔ'n, Pɩɛlɩ kɔ su yɩ́ akpʋlʋwa biekun. Kaan cɛ, bɛ́ mɔ bɛ wɔ ɛbɛlɛ'n kɔ han kɔ hele Pɩɛlɩ biekun kɛ: “Ɔ tɩ ananhɔlɛ, ɛ wɔ bɛ́ nun bie. Ɔ sanlɩn kɛ ɛ tɩ Galile mân nɩn anun sʋanlan.”

71 Ɛhɩ a, Pɩɛlɩ nwan: “Sɛ ato yɛ̂ mɩɩn di a, Nyanmɩan Kpili túa mɩ́n yɩ́ nwʋn kalɛ. Mɩn kan ndâ kɛ sʋanlan'n mɔ ɛmɔ lɛ kan yɩ́ ɛjɔlɛ'n, mɩ́n dɩɛ mɩn nzɩ man yɩ́.” 72 Kɛ ɔ 'kan sɔ nɩn ala, kokolokoo! Akɔ'n kɔ bɔ biekun. Pɩɛlɩ ati kɔ kacɩ ɛjɔlɛ'n mɔ Zozi hanlɩn helelɩ yɩ́'n. Zozi hanlɩn helelɩ yɩ́ kɛ: “Pɩɛlɩ, ɔ nʋn dede mɔ akɔ'n 'bɔ kpɛ̂ nnyuan'n, ɛ 'kan yɩ́ fâ nsan kɛ ɛ nzɩ man mɩ́n.” M'ɔ yɔlɩ sɔ'n, Pɩɛlɩ sunlin kpa.

15

Bɛ nʋn Zozi 'ba hɔ kʋnmanna Pilatɩ aja sʋ

(Matie 27.1-2,11-14, Luku 23.1-5, Zʋan 18.28-38)

1 Mɔ alɩ́ɛ hɩnlɩn'n, yɩ́ ngɛlɛmɔ, Nyanmɩan tɛɛyɩfʋɛ mgbain'n-mɔ, nʋn Zufʋ mgbain'n-mɔ nʋn bɛ́ mɔ bɛ di ɛjɔlɛ'n kʋalaa nʋn mala nɩn asʋ mgbain'n-mɔ, bɛ kɔ yia bɛ kɔ fa ajʋnlɩn kʋn. Mɔ bɛ cɩcɩlɩ Zozi yuelɩ'n, bɛ kɔ fa yɩ́ bɛ kɔ hɔ kɔ wula Pilatɩ asa nun.

2 Pilatɩ kɔ bisa yɩ́ kɛ: “Zufʋ'n-mɔ belemgbin'n y'ɔ le wɔ́ ɔ?”

Zozi nwan: “Yɛ̂ wɔ́ nʋan wɔ sʋ ɛ lɛ kan nɩn ɔ.”

3 Nyanmɩan tɛɛyɩfʋɛ mgbain'n-mɔ kɔ li ato dɔʋn kɔ gua Zozi anwʋn. 4 Pilatɩ kɔ bisa yɩ́ biekun kɛ: “Ɛjɔlɛ nwala ɛhɩ mɔ bɛ lɛ kan bɛ gua wɔ́ sʋ'n, ɛ mmua man bie ɔ?”

5 Zozi ngɔ han man ɛjɔlɛ fɩ́ɩ́ kʋ́n. Yɩ́ nyɔlɩɛ sɔ'n sinlin Pilatɩ anwʋn.

Pilatɩ 'ba man bɛ kun Zozi

(Matie 27.15-26, Luku 23.13-25, Zʋan 18.39-19.16)

6 Bɛ 'di *Pakɩ fɛtɩ biala a, sʋanlan mɔ bɛ kɔ tʋ yɩ́ fiadɩ mɔ menian'n-mɔ kulo kɛ bɛ yɩ yɩ́'n, Pilatɩ yɩ sʋanlan sɔ'n. 7 Nan mɔ bɛ hyɩlɩ Zozi'n, anɩn bian kʋn la fiadɩ. Bian sɔ'n, bɛ fɛlɛ yɩ́ Balabasɩ. Ɔ nʋn yɩ́ manngʋn mmie-mɔ bɛ jasʋlɩ bɛ mân mgbain'n-mɔ akɔmɩn anun dede bɛ hunlin nun sʋanlan kʋn. Bɛ kɔ hyɩ yɩ́ bɛ kɔ tʋ fiadɩ. 8 Meninsʋnman'n kɔ hɔ kɔ tʋ Pilatɩ. Bɛ kɔ sɛlɛ yɩ́ kɛ ɔ yɔ́ like'n m'ɔ yɔ man bɛ́ daa'n.

9 Pilatɩ kɔ bisa bɛ́ kɛ: “Ɛmɔ kulo kɛ n yáci Zufʋ'n-mɔ belemgbin nɩn ɔ?” 10 Pilatɩ kɔ bisa bɛ́ kosuan sɔ'n, afɩ ɔ sɩ fɔ́ʋ́n kɛ ɛkpɔ mgban yɛ̂ Nyanmɩan tɛɛyɩfʋɛ mgbain'n-mɔ kpɔ Zozi ɔ. Yɩ́ ti yɛ̂ bɛ hyɩlɩ yɩ́ ɔ. 11 Nyanmɩan tɛɛyɩfʋɛ mgbain'n-mɔ kɔ wowula meninsʋnman nɩn abʋ kɛ bɛ hán bɛ héle Pilatɩ maan ɔ yɩ́ Balabasɩ.

12 Pilatɩ kɔ bisa bɛ́ biekun kɛ: “Sʋanlan'n mɔ ɛmɔ fɛlɛ yɩ́ Zufʋ'n-mɔ belemgbin'n, ɛmɔ kulo kɛ n yɔ́ yɩ́ sɛ?”

13 Bɛ kɔ tɩan kɔ bua Pilatɩ kɛ: “Man bɛ bʋ́bɔ yɩ́ kʋlʋwa sʋ.”

14 Pilatɩ kɔ bisa bɛ́ biekun kɛ: “Nzukɛ ɛtɛ dɩɛ kpa bɔbɔ yɛ̂ ɔ'a yɔ ɔ?”

Bɛ kɔ tɩan sɛlɛ kpa biekun kɔ bua Pilatɩ kɛ: “Man bɛ bʋ́bɔ yɩ́ kʋlʋwa sʋ.”

15 Kɛmɔ Pilatɩ kulo kɛ meninsʋnman nɩn akunnun jɔ'n, ɔ kɔ yɩ Balabasɩ fi fiadɩ sua nɩn anun. Ɔ kɔ man yɩ́ nzalafʋ'n-mɔ kɔ fin Zozi mgbele. Ɛsɛ ɔ kɔ fa yɩ́ kɔ wula bɛ́ sa nun kɛ bɛ bʋ́bɔ yɩ́ kʋlʋwa sʋ.

Nzalafʋ'n-mɔ 'ba gʋlʋ Zozi anwʋn

(Matie 27.27-31, Zʋan 19.2-3)

16 Nzalafʋ'n-mɔ nʋn Zozi kɔ hɔ kʋnmanna awulo nɩn akunnun ɛlɔ. Bɛ kɔ yia nzalafʋ'n-mɔ kʋalaatin. 17 Bɛ kɔ fa taladɩɛ kɔkɔlɛ bɛ kɔ wula yɩ́, ɛsɛ bɛ kɔ nwʋn mmowe abotile bɛ kɔ bɔ yɩ́ ti. 18 Mɔ bɛ yɔlɩ sɔ yuelɩ'n, bɛ kɔ yɔ yɩ́ like. Bɛ́ nwan: “Zufʋ'n-mɔ belemgbin, ahɩn o!” 19 Bɛ 'fa baka bɛ fin yɩ́ ti nɩn anun, anɩn bɛ 'tʋtʋ yɩ́ nwʋn ngɛsɛlɛ. Bɛ 'kʋtʋ anɩn bɛ 'bɛbɛlɛ bɛ́ nwʋn asɩ yɩ́ nyunnun ɛbɛlɛ. 20 Mɔ bɛ yɛyalalɩ yɩ́ nwʋn yuelɩ'n, bɛ kɔ yɩ taladɩɛ kɔkɔlɛ'n mɔ bɛ falɩ bɛ wulalɩ yɩ́'n. Bɛ kɔ fa yɩ́ muonun yɩ́ dɩɛ'n bɛ kɔ wula yɩ́. Bɛ nʋn yɩ́ kɔ hɔ kulo'n tiba, bɛ 'kɔ a bʋbɔ yɩ́ kʋlʋwa sʋ.

Bɛ 'ba bʋbɔ Zozi kʋlʋwa sʋ

(Matie 27.32-44, Luku 23.26-43, Zʋan 19.17-27)

21 Anɩn bian kʋn fi yɩ́ ebolo ɔ lɛ ba. Bian sɔ'n bɛ fɛlɛ yɩ́ Simʋn. Ɔ fi kulo'n mɔ bɛ fɛlɛ yɩ́ Silɛnɩn nɩn asʋ. Yɩ́ mma-mɔ y'ɔ le Alɛgɩzanndɩlɩ nʋn Lufusi. Nzalafʋ'n-mɔ kɔ hyɩ yɩ́ bɛ kɔ fa Zozi kʋlʋwa'n bɛ kɔ sʋa yɩ́. 22 Bɛ nʋn Zozi kɔ hɔ lɩka kʋn. Bɛ fɛlɛ lɩka sɔ'n Gɔlʋgota. Gɔlʋgota'n, yɩ́ bʋ y'ɔ le kɛ “tile kangɔ lɩka”. 23 Nzalafʋ'n-mɔ kɔ fa divɩn bɛ kɔ man Zozi kɛ ɔ nʋ́n. Divɩn sɔ'n, bɛ gualɩ nun ayile'n mɔ bɛ fɛlɛ yɩ́ míin'n. (Míin sɔ'n, bɛ nʋn an, bɛ nnwun man yalɛ'n sʋnman.) Zozi ngɔ nʋn man. 24 Bɛ kɔ bʋbɔ yɩ́ kʋlʋwa sʋ. Ɛsɛ bɛ kɔ hyʋɩn tondo bɛ kɔ hye yɩ́ taladɩɛ'n-mɔ bɛ kɔ fa.

25 Ngɛlɛmɔ dɔɛ ngʋanlan yɛ̂ bɛ bʋbɔlɩ Zozi kʋlʋwa nɩn asʋ ɔ. 26 Like'n mɔ yɩ́ ti yɛ̂ bɛ lɛ kun yɩ́'n, b'a hɛlɛ b'a bɔ yɩ́ ti sʋ ɛbɛlɛ kɛ: “Zufʋ'n-mɔ belemgbin”. 27 Bɛ kɔ bʋbɔ kodiawu nnyuan kʋsʋ kʋlʋwa sʋ Zozi anwʋn ɛbɛlɛ. Kʋn wɔ yɩ́ sa fama sʋ, kʋn kʋsʋ wɔ yɩ́ sa bɛ̂ sʋ. [ 28 Kɛ ɔ yɔlɩ mɔ Ɛhɛlɛ Ɛjɔlɛ'n kpɩnlɩn sʋ nɩn anɩn. Afɩ, bɛ hɛlɛlɩ yɩ́ kɛ: B'a ha yɩ́ b'a wula ɛtɛfʋɛ'n-mɔ anun.] 29 Bɛ́ mɔ bɛ 'sɩn ɛbɛlɛ'n, bɛ kɔsɔ kɔsɔ bɛ́ ti'n, anɩn bɛ lɛ kpɛ yɩ́ nzʋba. Bɛ́ nwan: “E! Wɔ́ mɔ wɔ́ nwan ɛ 'bu Nyanmɩan awulo'n nán ɛ fa cɩan nsan ɛ si'n, 30 de wɔ́ nwʋn fi kʋlʋwa nɩn asʋ ju e!”

31 Nyanmɩan tɛɛyɩfʋɛ mgbain'n-mɔ, nʋn mala nɩn asʋ mgbain'n-mɔ kʋsʋ kɔ gʋlʋ yɩ́ nwʋn. Bɛ́ nwan: “Ɔ'a le menian ɛhɩnlɩn-mɔ ngʋan, kʋsʋ ɔ ngʋala man yɩ́ nwʋn de. 32 Yɩ́ mɔ yɩ́ nwan ɔ tɩ Kilisi'n, Izalayɛ belemgbin'n, ɔ fi kʋlʋwa nɩn asʋ ɔ jú asɩ maan yɛ nwún yɩ́ e! Sɛ yɛ nwun yɩ́ a, yɛ 'de yɩ́ yɛ di.” Kodiawu nnyuan'n mɔ bɛ bʋbɔlɩ bɛ́ kʋlʋwa sʋ Zozi anwʋn ɛbɛlɛ'n kʋsʋ kɔ kpɛ yɩ́ nzʋba.

Zozi ewue'n

(Matie 27.45-56, Luku 23.44-49, Zʋan 19.28-30)

33 Mɔ sɛnzɛ'n jinlanlɩn bɛ́ ti afian'n, awosin kɔ wula mân'n lɩka kʋalaatin dede nɔsʋba dɔɛ nsan. 34 Nan mɔ dɔɛ nsan juli'n, Zozi kɔ tɩan nun sɛlɛ kpa, yɩ́ nwan: “Eloyi, Eloyi, lama sabakɩtanin?” Yɩ́ bʋ y'ɔ le kɛ: “Mɩ́n Nyanmɩan, mɩ́n Nyanmɩan, nzukɛ ati yɛ̂ a yaci mɩ́n a tʋ ɔ?”

35 Bɛ́ mɔ bɛ wɔ ɛbɛlɛ'n mmie-mɔ mɔ bɛ tɩlɩ yɩ́ ngan'n, bɛ́ nwan: “Ɛmɔ tíe, ɔ lɛ fɛlɛ Eli!”

36 Bɛ́ nunhan kʋn kɔ nwanndi ɔ kɔ hɔ kɔ fa eminlan. Ɔ kɔ bɔ yɩ́ divɩn bisii nun ɔ kɔ sinnze yɩ́ baka kʋn ati. Ɔ kɔ tɩnngɛ yɩ́ Zozi anyunnun kɛ ɔ nʋ́n. Yɩ́ nwan: “Ɛmɔ jínlan! Yɛ 'ba nɩan sɛ Eli kɔ a kɔ jula yɩ́ a!”

37 M'ɔ yɔlɩ sɔ'n, Zozi kɔ tɩan nun sɛlɛ kpa, ɔ kɔ ha nun.

38 Mgbɛ nun ɛtanlan'n m'ɔ ja Nyanmɩan sua nɩn anun'n, ɔ kɔ bɔ yɩ́ anwunno ɔ kɔ sua sɛsɛ nnyuan dede ɔ kɔ ju yɩ́ bʋ asɩ. 39 Anɩn *Lɔmʋn nzalafʋ kpain nɩn anyɩn tua Zozi. M'ɔ nwunlin kɛ Zozi tɩanlɩn ɔ halɩ nun'n, yɩ́ nwan: “Ɔ tɩ ananhɔlɛ, bian ɛhɩ tɩ Nyanmɩan Awa sakpa!”

40 Anɩn mmalasua mmie-mɔ kʋsʋ jijin mʋa yɛ̂ bɛ lɛ nɩan Zozi ɔ. Mmalasua sɔ'n-mɔ, Mali m'ɔ fi Magɩdala'n, Zʋakɩ m'ɔ tɩ Kutua'n nʋn Zozʋ anin Mali, ɔ nʋn Salome, bɛ wɔ bɛ́ nun bie. 41 Mɔ anɩn Zozi wɔ Galile'n, bɛ sili yɩ́ sʋ, bɛ sʋlɩ yɩ́. Mmalasua'n-mɔ mɔ anɩn bɛ jijin ɛbɛlɛ'n, mmie-mɔ dɔʋn kʋsʋ sili Zozi sʋ bɛ walɩ Zoluzalɛmʋn.

Zozi esie'n

(Matie 27.57-61, Luku 23.50-56, Zʋan 19.38-42)

42 Cɩan sɔ'n tɩ cɩan mɔ Zufʋ'n-mɔ fa bɔbʋa bɛ́ nwʋn bɛ sie ɔ. Afɩ alɩ́ɛ'n m'ɔ tɔtʋa yɩ́'n tɩ ɛnwʋnmɩan ele cɩan. Mɔ alɩ́ɛ'n 'kɔ yɩ́ nɔsʋba nun'n, 43 Zozɛfʋ m'ɔ fi kulo mɔ bɛ fɛlɛ yɩ́ Alimate nɩn asʋ'n kɔ a. Bɛ́ mɔ bɛ di Izalayɛ mân nɩn anun ɛjɔlɛ'n, bɛ́ bie y'ɔ le yɩ́. Menian'n-mɔ fɛlɩ yɩ́ kpa. Yɩ́ kʋsʋ ɔ lɛ nwʋnndɛ Nyanmɩan Belemgbin Mân'n. Ɔ kɔ nyan anwʋnsɛlɛ ɔ kɔ hɔ Pilatɩ anwʋn ɛlɔ. Ɔ kɔ sɛlɛ yɩ́ kɛ ɔ fá Zozi fuin'n mán yɩ́. 44 Ɛjɔlɛ'n kɔ sin Pilatɩ anwʋn. Afɩ ɔ njʋnlɩn man kɛ Zozi kɔ wu ndɛ-ndɛ sʋa ɔ. Ɛhɩka ati, ɔ kɔ yɩ́ sʋanlan kɔ hɔ kɔ fɛlɛ nzalafʋ'n-mɔ kpain'n ɔ kɔ bisa yɩ́ sɛ Zozi wuli ndɛ sakpa a. 45 Mɔ nzalafʋ kpain'n walɩ hanlɩn helelɩ yɩ́ kɛ ɔ tɩ sɔ sakpa'n, ɔ kɔ man Zozɛfʋ atɩn kɛ ɔ fá yɩ́ fuin'n. 46 Zozɛfʋ kɔ to kisaan. Ɔ kɔ yɩ Zozi fuin'n fi kʋlʋwa nɩn asʋ. Ɔ kɔ fa kisaan'n kɔ fʋfɔ yɩ́ nwʋn. Ɔ kɔ hɔ kɔ sie yɩ́ sɛka kʋn anun. Sɛka sɔ'n, bʋka m'ɔ tɩ ɛbʋta'n, nun yɛ̂ bɛ kotolɩ yɩ́ ɔ. Ɔ kɔ kunndo ɛbʋɛ kʋn kɔ nyin yɩ́ anʋan'n. 47 Mali m'ɔ fi Magɩdala'n, ɔ nʋn Zozʋ anin Mali, bɛ nwunlin lɩka mɔ bɛ sielɩ Zozi'n.

16

Zozi ewuetinnge'n

(Matie 28.1-8, Luku 24.1-12, Zʋan 20.1-10)

1 Mɔ ɛnwʋnmɩan ele cɩan'n sɩnlɩn'n, Mali m'ɔ fi Magɩdala'n, ɔ nʋn Zʋakɩ anin Mali, nʋn Salome, bɛ kɔ to alufanlan kɛ bɛ 'kɔ a fa bɛ kɔ kpʋkpa Zozi fuin'n. 2 Mɔlɛ'n ngɛlɛmɔ, mɔ sɛnzɛ'n 'fite'n, bɛ kɔ hɔ sɛka nɩn asʋ. 3 Bɛ kɔ han yɩ́ bɛ́ afian ɛlɔ kɛ: “Nwan yɛ̂ yɛ nyan yɩ́ maan ɔ kunndo ɛbʋɛ'n m'ɔ nyin sɛka nɩn anʋan'n man yɛ́ ɔ?”

4 Nan mɔ bɛ hanlɩn sɔ'n, bɛ 'tʋ bɛ́ nyɩn an, bɛ kɔ nwun kɛ ɛbʋɛ kpili'n m'ɔ nyin sɛka nɩn anʋan'n kisa ahanmɩan dada angʋnmɩn. 5 Ɛhɩ a, bɛ kɔ wʋlʋ sɛka nɩn anun. Bɛ 'nɩan an, anɩn kpafɛlɛ kʋn wula taladɩɛ fufue ɔ tɩ fama sʋ ɛbɛlɛ. Esulo kɔ han bɛ́.

6 Nan kpafɛlɛ'n nwan: “Nán bɛ sulo. Ɛmɔ lɛ kpʋnndɛ Zozi m'ɔ fi Nazalɛtɩ'n, mɔ bɛ bʋbɔlɩ yɩ́ kʋlʋwa sʋ'n? Ɔ'a hɩn. Ɔ nnʋn man ɛwa. Ɛmɔ nɩ́an lɩka mɔ bɛ tʋlɩ yɩ́'n. 7 Nan ɛmɔ hɔ́ bɔ́ yɩ́ menian'n-mɔ nʋn Pɩɛlɩ amannɩɛ kɛ ɔ lɛ di mʋa bɛ́ nyunnun Galile mân nɩn anun ɛlɔ. Kɛ ɔ hanlɩn helelɩ bɛ́'n, ɛlɔ yɛ̂ bɛ 'ba nwun yɩ́ ɔ.”

8 Mɔ kpafɛlɛ sɔ'n hanlɩn sɔ helelɩ bɛ́ yuelɩ'n, bɛ fi sɛka nɩn anun bɛ kɔ fite. Bɛ kɔ gua bɛ́ ja asɩ. Afɩ esulo hanlɩn bɛ́, bɛ́ nwʋn wʋsʋlɩ bɛ́ kpa. Kɛmɔ esulo hanlɩn bɛ́ nɩn ati, bɛ ngɔ han ɛjɔlɛ bɛ ngɔ hele sʋanlan fɩ́ɩ́.

Zozi 'ba yɩ yɩ́ nwʋn kele yɩ́ menian'n-mɔ

(Matie 28.9-10, Zʋan 20.11-18)

[ 9 Mɔlɛ'n ngɛlɛmɔ tutun mɔ Zozi fi ewue nun tinngelɩ'n, ɔ lili mʋa ɔ yɩlɩ yɩ́ nwʋn ɔ helelɩ Mali m'ɔ fi Magɩdala'n. Mali sɔ'n, Zozi tuli yɩ́ nun wawɛ ɛtɛ nsʋ. 10 Ɔ kɔ hɔ kɔ bɔ amannɩɛ kɔ hele bɛ́ mɔ bɛ nʋn Zozi sanlɩn nun'n. Anɩn bɛ́ lʋa tɛ bɔ bɛ́ nwʋn bɛ tɛ sun yɩ́. 11 Mɔ bɛ tɩlɩ amannɩɛ'n mɔ Mali bɔlɩ helelɩ bɛ́ kɛ Zozi a tinnge nán ɔ'a nwun yɩ́'n, b'a nne b'a nni man.

Zozi 'ba yɩ yɩ́ nwʋn kele yɩ́ menian'n-mɔ anun nnyuan

(Luku 24.13-35)

12 Ɛhɩ anzin, Zozi kɔ yɩ yɩ́ nwʋn ngacile biekun ɔ kɔ hele yɩ́ menian'n-mɔ anun nnyuan. Menian nnyuan sɔ'n-mɔ, anɩn bɛ lɛ kɔ nanmue nun. 13 Bɛ kɔ sa bɛ́ nzin bɛ kɔ a kɔ bɔ ɛhɩnlɩn-mɔ amannɩɛ. Bɛ hanlɩn helelɩ bɛ́ a, bɛ ngɔ le bɛ ngɔ li man biekun.

Zozi 'ba yɩ yɩ́ nwʋn kele yɩ́ menian bulu nʋn kʋn'n

(Matie 28.16-20, Luku 24.36-49, Zʋan 20.19-23)

14 Ɛhɩ anzin, anɩn Zozi menian bulu nʋn kʋn'n gua tɔbɩlɩ nwʋn bɛ lɛ didi. Zozi kɔ yɩ yɩ́ nwʋn ɔ kɔ hele bɛ́. Ɔ kɔ tu bɛ́ nyunnun wɔ dedi'n mɔ bɛ le man yɩ́ nʋn bɛ́ ahʋnlɩn ketee nɩn anwʋn. Ɔ sanlɩn kɛ, ɔ fi ewue nun tinngelɩ'n, amannɩɛ'n mɔ bɛ́ mɔ bɛ nwunlin yɩ́'n bɔlɩ'n, ɛhɩnlɩn-mɔ a nne b'a nni man.

15 Ɛhɩ, Zozi kɔ han kɔ hele bɛ́ kɛ: “Ɛmɔ hɔ́ mân'n lɩka kʋalaatin, bɛ hɔ́ bɔ́ Nyanmɩan Ɛjɔlɛkpa'n bɛ héle eyuadɩ'n. 16 Sʋanlan m'ɔ kɔ le kɔ li, m'ɔ kɔ man ɛmɔ kɔ sɔnɩn yɩ́'n, ɔ 'nyan yɩ́ ti. Nan sʋanlan mɔ ɔ'a nne ɔ'a nni man'n, yɩ́ ti 'ka nun. 17 Bɛ́ mɔ bɛ kɔ le bɛ kɔ li'n, ɛ 'nwun nyɔlɩɛ mɔ bɛ 'ba yɔ'n: Bɛ 'fʋan wawɛ ɛtɛ'n-mɔ wɔ mɩ́n dunman nun. Bɛ 'kan anɩɛ nvʋfɔlɛ-mɔ. 18 Sɛ bɛ sɔ owo nun o, sɛ bɛ di ayile m'ɔ kun sʋanlan bɔbɔ a, like fɩ́ɩ́ ngɔ yɔ man bɛ́. Sɛ bɛ fa bɛ́ sa bɛ fua nwuluwafʋɛ'n-mɔ anwʋn an, nwuluwafʋɛ'n-mɔ 'tɩ akpɔlɛ.”

Zozi anwunno ɛfʋɛ'n

(Luku 24.50-53)

19 Mɔ yɛ́ Mɩn Zozi hanlɩn ɛjɔlɛ sɔ'n-mɔ yuelɩ'n, ɔ kɔ fʋ kɔ hɔ anwunno. Ɔ kɔ hɔ kɔ tanlan Nyanmɩan Kpili fama sʋ. 20 Zozi menian'n-mɔ kɔ hɔ kɔ bɔ Ɛjɔlɛkpa'n lɩka kʋalaatin. Yɛ́ Mɩn kɔ jinlan bɛ́ nzin wɔ bɛ́ junman nɩn anun. Ɔ man bɛ yɔlɩ asinbɛnwʋn ninnge. Asinbɛnwʋn ninnge sɔ'n-mɔ kele kɛ bɛ́ nʋan ɛjɔlɛ'n tɩ ananhɔlɛ sakpa.]

LUKU

1

2

3

4

5

6

7

8

9

10

11

12

13

14

15

16

17

18

19

20

21

22

23

24

ƐJƆLƐKPA'N MƆ

LUKU HƐLƐLƖ'N

M'ɔ wɔ nun'n

Nwan sʋanlan dɩɛ y'ɔ le Luku? Anɩn Luku di dɔkʋtɛ junman (Kolɔsʋ 4.14). Ɔ bʋkalɩ Zozi Bɔfʋɛ Pɔlʋ (2 Timote 4.11, Filemʋn 24). Ɔ nʋn yɩ́ y'ɔ hɔlɩ Lɔmʋn kulo nɩn asʋ ɔ. Ɔ hɛlɛlɩ kalata ndɩnndɩɩn nnyuan. Nunhan kʋn y'ɔ le Ɛjɔlɛkpa ɛhɩ m'ɔ kan Zozi Kilisi anwʋn ɛjɔlɛ'n. Kalata ɛhɩnlɩn, bɛ fɛlɛ yɩ́ “Zozi mmɔfʋɛ'n-mɔ junman'n”. Ɔ hɛlɛlɩ kalata nnyuan sɔ'n nwanlɩn sʋanlan kʋn. Sʋanlan sɔ'n tɩ abɩlɩba kpili kpa. Bɛ fɛlɛ yɩ́ Teofili, yɩ́ bʋ y'ɔ le kɛ “Nyanmɩan amanngʋn”. Luku muonun a nnwun man Zozi yɩ́ nyɩnsʋ, nan ɔ bisalɩ bisalɩ Zozi anwʋn ɛjɔlɛ'n bɛ́ mɔ bɛ nwunlin yɩ́ bɛ́ nyɩnsʋ nɩn anwʋn ɛlɔ kʋalaaka nán ɔ'a hɛlɛ kalata kanlanman ɛhɩ.

Ɛjɔlɛkpa ɛhɩ anun, Luku lɛ kele yɛ́ kɛ Zozi tɩ mân mân'n kʋalaa Ngʋandefʋɛ. Afɩ, kɛ Zozi hanlɩn helelɩ Zase'n, yɩ́ nwan ɔ 'ba kpʋnndɛ bɛ́ mɔ b'a minlin'n-mɔ nán ɔ de bɛ́ ngʋan (19.10).

Luku falɩ Zʋan Batisi nʋn Zozi awɔlɛ nɩn anwʋn ɛjɔlɛ ɔ bɔlɩ yɩ́ kalata nɩn abʋ (yɩ́ ti 1-2). Ɛsɛ ɔ lɛ kan kɛ Zʋan Batisi kpɩnlɩn sɔnɩnlɩn Zozi ɔ nʋn kɛ Abɔnsanmʋn kpɩnlɩn sɔlɩ yɩ́ nɩanlɩn nɩn anwʋn ɛjɔlɛ (3.1-4.13). Ɛsɛ Luku lɛ kan Zozi junman'n m'ɔ lili yɩ́ Galile mân nun nɩn anwʋn ɛjɔlɛ (4.14-9.50). Galile mân nun, Zozi bɔlɩ Nyanmɩan Belemgbin Mân nɩn anwʋn Ɛjɔlɛkpa'n, ɛsɛ ɔ manlɩn nwuluwafʋɛ dɔʋn anwʋn salɩ. Zozi fɛlɛlɩ menian bulu nʋn nnyuan yɩ́ nwʋn. Ɔ sʋanlɩn bɛ́ maan bɛ́ kʋsʋ bɛ hɔlɩ bɔlɩ Ɛjɔlɛkpa'n, ɛsɛ bɛ manlɩn nwuluwafʋɛ'n-mɔ anwʋn salɩ. Ɛhɩ anzin, Luku lɛ kele yɛ́ kɛ ɔ kpɩnlɩn yɔlɩ mɔ Zozi falɩ Zoluzalɛmʋn atɩn'n (9.51-19.28). Zozi yɩlɩ menian abulasʋ nʋn nnyuan biekun ɔ sʋanlɩn bɛ́ nnyuan nnyuan kɛ bɛ lí mʋa lɩka kʋalaa mɔ yɩ́ muonun ɔ 'ba sɩn'n. Zozi buli anyɩnndala dɔʋn ɔ hehelelɩ menian'n-mɔ Nyanmɩan ninnge. Ɛjɔlɛkpa nɩn agualɩɛ nun, Luku man yɛ́ nwun yɩ́ kɛ Zozi juli Zoluzalɛmʋn. Ɛbɛlɛ Zufʋ mgbain'n-mɔ mianlɩn Lɔmʋn kʋnmanna Pilatɩ maan bɛ hunlin Zozi kʋlʋwa sʋ. Yɩ́ cɩan nsan nɩn asʋ, Zozi fi ewue nun tinngelɩ, ɔ yɩlɩ yɩ́ nwʋn helelɩ yɩ́ menian'n-mɔ, ɛsɛ ɔ fʋlɩ hɔlɩ nyanmɩansʋ (19.28-24.53).

1

1 Kpain Teofili,

Ninnge mgbili mgbili'n mɔ Nyanmɩan a yɔ wɔ yɛ́ afian ɛwa'n, menian dɔʋn a bɔ yɩ́ bʋ bɛ lɛ kɛlɛ ɛjɔlɛ sɔ'n-mɔ. 2 Bɛ́ mɔ bɛ nwunlin ninnge sɔ'n-mɔ abʋbɔ nun, mɔ bɛ yɩlɩ bɛ́ kɛ bɛ hán Nyanmɩan Anʋan Ɛjɔlɛ'n, ɛjɔlɛ mɔ bɛ hanlɩn bɛ helelɩ yɛ́'n, yɩ́ fɔ́ʋ́n yɛ̂ menian'n-mɔ hɛlɛlɩ nɩn ɔ. 3 Yɩ́ ti, mɩ́n kʋsʋ, m'an bisa bisa nun m'an nwun yɩ́ fɔ́ʋ́n kɛ ɛjɔlɛ'n kpɩnlɩn bɔlɩ yɩ́ bʋ ngɛlɛmɔ nun'n. M'an nɩan an, anɩn Kpain, ɔ tɩ kpa kɛ mɩn kɛlɛ wɔ́ mɩn sʋsɔ sʋ mɩn kan ɛjɔlɛ sɔ'n mɩn kele wɔ́. 4 Mɩɩn kɛlɛ kalata ɛhɩ mɩn nwan wɔ́ maan ɛ nwun yɩ́ kɛ ɛjɔlɛ'n mɔ a tɩ'n tɩ ananhɔlɛ sakpa.

Nyanmɩansʋ bɔfʋɛ Gabiliyɛ 'ba han

Zʋan Batisi awɔlɛ nɩn anwʋn ɛjɔlɛ

5 Ɛhɩ, belemgbin Elɔdɩ m'ɔ sie Zude mân'n bɛlɛ sʋ, anɩn bian kʋn wɔ ɛbɛlɛ. Bian sɔ'n, bɛ fɛlɛ yɩ́ Zakali. Ɔ tɩ Nyanmɩan tɛɛyɩfʋɛ wɔ tɛɛyɩfʋɛ Abia fâ nɩn anun. Bɛ fɛlɛ yɩ́ yɩ nɩn Elizabɛtɩ, ɔ fi Nyanmɩan tɛɛyɩfʋɛ kpain Aalʋn afilie nɩn anun. 6 Bɛ́ menian nnyuan'n, bɛ tɩ fɔ́ʋ́n wɔ Nyanmɩan anyunnun. Bɛ́ nyɩn sɔ Nyanmɩan. Bɛ di yɩ́ mala nɩn asʋ. 7 Nan kʋsʋ bɛ wʋlɩ man baa fɩ́ɩ́, ɔ sanlɩn kɛ Elizabɛtɩ tɩ mʋta, ɛsɛ bɛ́ menian nnyuan'n b'a yɔ mgbain.

8 Cɩan kʋn, anɩn Zakali lɛ di yɩ́ tɛɛyɩɛ junman'n wɔ Nyanmɩan anyunnun, afɩ anɩn Nyanmɩan junman elie nɩn a tʋ bɛ́ fâ dɩɛ'n. 9 Kɛ bɛ́ mala'n kele'n, ɔ di kɛ bɛ cʋɩn tondo nán bɛ yɩ sʋanlan'n mɔ ɔ 'yala alufanlan'n wɔ Nyanmɩan sua nɩn anun lɩka mɔ bɛ yala yɩ́'n. Bɛ hyʋɩnlɩn tondo nɩn an, bɛ kɔ yɩ Zakali. Zakali kɔ hɔ kɔ wʋlʋ Nyanmɩan sua nɩn anun, ɔ kɔ bɔ yɩ́ junman nɩn abʋ. 10 Mɔ ɔ 'yala alufanlan'n, anɩn menian'n-mɔ kʋalaa gua awulo ɛfan bɛ lɛ yɔ asɔnɩn bɛ man bɛ́ nwʋn.

11 Ɛbɛlɛ ala, yɛ́ Mɩn bɔfʋɛ'n kʋn kɔ yɩ yɩ́ nwʋn kɔ hele Zakali. Bɔfʋɛ sɔ'n jin tɔbɩlɩ'n mɔ bɛ yala alufanlan'n sʋ'n fama sʋ ɛbɛlɛ. 12 Mɔ Zakali nwunlin yɩ́'n, yɩ́ kunnun kɔ tɩ yɩ́, ɛsɛ esulo kɔ han yɩ́. 13 Bɔfʋɛ'n nwan: “Zakali, n'ɛ sulo! Nan Nyanmɩan Kpili a tie wɔ́ nzɛlɛ'n. Wɔ́ yɩ Elizabɛtɩ 'ba wʋ baa belenzua kʋn man wɔ́. Baa sɔ'n, tʋn yɩ́ Zʋan. 14 Ɛ 'ba li yɩ́ nwʋn fɛ kpa, menian dɔʋn kʋsʋ 'ba li yɩ́ awɔlɛ nɩn anwʋn ndutue. 15 Ɔ sanlɩn kɛ ɔ 'ba yɔ sʋanlan kpili wɔ yɛ́ Mɩn anyunnun. Baa sɔ'n, ɔ mma nnʋn man divɩn anaan nzan sɛlɛ ngacile biala. Bɛ 'wʋ yɩ́ a, anɩn Nyanmɩan Wawɛ Nwannzan-nwannzan wɔ yɩ́ nun kpa. 16 Ɔ 'cʋɩn Izalayɛ amma'n-mɔ dɔʋn ba yɛ́ Mɩn m'ɔ tɩ bɛ́ Nyanmɩan nɩn anwʋn biekun. 17 Ɔ le kpɔmanfʋɛ *Eli ajʋnlɩn'n nʋn yɩ́ tunmin'n, yɩ́ muonun ɔ 'di kpɔman wɔ Nyanmɩan anyunnun ɔ sesie sɩɛ'n-mɔ nʋn bɛ́ mma'n-mɔ afian. Ɔ 'man bɛ́ mɔ bɛ́ nyɩn nzɔ man Nyanmɩan'n nwun ngɛlɛ kɛ sɛsɛfʋɛ'n-mɔ. Ɔ 'man menian'n-mɔ sesie bɛ́ nwʋn bɛ nwʋnndɛ yɛ́ Mɩ́n.”

18 Zakali kɔ bisa bɔfʋɛ'n kɛ: “Anɩn, mɩn 'yɔ sɛ nán m'an nwun yɩ́ ananhɔlɛ. Ɔ sanlɩn kɛ mɩ́n muonun, m'an yɔ awʋlʋwa. Mɩ́n yɩ kʋsʋ a yɔ awʋlʋwa.”

19 Bɔfʋɛ'n nwan: “Bɛ fɛlɛ mɩ́n Gabiliyɛ. Mɩ́n yɛ̂ mɩn jinlan Nyanmɩan anyunnun mɩn sʋ yɩ́ ɔ. Ɔ'a sʋan mɩ́n kɛ m mála n gán ɛjɔlɛ fɛ ɛhɩ n géle wɔ́. 20 Mɛlɛ'n ju a, mɩ́n nʋan ɛjɔlɛ'n 'kpɩn sʋ. Nan kʋsʋ, kɛmɔ a nne man ɛjɔlɛ sɔ nɩn a nni man'n, ɛ 'ba tɔ amunle, ɛ ngɔ hʋala man jʋjɔ dede ɔ 'ju tɛmʋn mɔ ɛjɔlɛ'n mɔ m'an han'n kɔ kpɩn sʋ'n.”

21 Ɔ 'ba yɔ sɔ'n, menian'n-mɔ gua awulo ɛwa b'a nwʋnndɛ dede ɔ'a sin bɛ́ nwʋn kɛ Zakali fi Nyanmɩan sua nɩn anun nvite man ɔ. 22 Nan mɛlɛ mɔ afɩ Zakali fi Nyanmɩan sua nɩn anun fitelɩ'n, ɔ a ngʋala man ɛjɔlɛ kan kele bɛ́. Menian'n-mɔ kɔ nwun kɛ like a fite yɩ́ Nyanmɩan sua nɩn anun ɛlɔ. Ɔ 'kan ɛjɔlɛ'n kele bɛ́ a, ɔ le yɩ́ sa, afɩ yɩ́ nʋan a muan.

23 Mɔ Zakali yuelɩ Nyanmɩan awulo nɩn anun junman'n di'n, ɔ kɔ sa kɔ hɔ yɩ́ kulo. 24 Mɔ Zakali salɩ hɔlɩ'n, ɔ'a njɛ man biala, yɩ́ yɩ Elizabɛtɩ kɔ nwʋnnzɛ. Elizabɛtɩ kɔ fa yɩ́ nwʋn kɔ fɩa dede sala nnun. Yɩ́ nwan: 25 “Yɛ́ Mɩn a nwun mɩ́n nwʋn anwunnvoe. Ɔ'a le mɩ́n fi anyunnunguasɩɛ'n m'ɔ kan mɩ́n wɔ menian'n-mɔ anyunnun nɩn anun.”

Nyanmɩansʋ bɔfʋɛ Gabiliyɛ 'ba han

Zozi Kilisi awɔlɛ nɩn anwʋn ɛjɔlɛ

26 Mɔ Elizabɛtɩ nwʋnnzɛlɩ m'ɔ lili sala nsian'n, yɩ́ sala nsian nɩn asʋ, Nyanmɩan kɔ sʋan yɩ́ bɔfʋɛ Gabiliyɛ talua muan kʋn anwʋn Galile mân nɩn anun kulo'n kʋn asʋ. Bɛ fɛlɛ kulo sɔ'n Nazalɛtɩ. 27 Talua muan sɔ'n, bɛ fɛlɛ yɩ́ Mali. Yɩ́ hun y'ɔ le Zozɛfʋ m'ɔ fi belemgbin Davidi afilie nɩn anun'n. Zozɛfʋ nʋn yɩ́ lalɩ man lé. Afɩ ɔ falɩ man Mali atɔnvɔlɛ. 28 Bɔfʋɛ'n kɔ wʋlʋ lɩka mɔ Mali wɔ'n, yɩ́ nwan: “Mali, ahɩn o! Yɛ́ Mɩn a yeyila wɔ́ sʋ, ɔ nʋn wɔ́ tɩ.”

29 Ɛjɔlɛ sɔ'n kɔ man Mali ati anun kɔ yɔ yɩ́ sɩsakaa. Ɔ lɛ bisa yɩ́ nwʋn kɛ ahɩn ebisa sɔ ɛhɩ abʋ y'ɔ le benin? 30 Ɛhɩ a, bɔfʋɛ'n nwan: “Mali, n'ɛ sulo! Nan Nyanmɩan a yeyila wɔ́ sʋ. 31 Ɛ 'ba nwʋnnzɛ ɛ wʋ baa belenzua kʋn. Tʋn baa sɔ'n Zozi. 32 Ɔ 'ba yɔ sʋanlan kpili kpa, bɛ 'ba fɛlɛ yɩ́ Nyanmɩan Kpili m'ɔ wɔ anwunno anwunno ɛlɔ nɩn Awa. Yɛ́ Mɩn Nyanmɩan 'ba man ɔ di belemgbin kɛ yɩ́ nan Davidi. 33 Ɔ 'sie Izalayɛ amma'n-mɔ mɛlɛ biala. Yɩ́ mɛlɛ'n le man ayuelɩɛ.”

34 Mali kɔ bisa bɔfʋɛ'n kɛ: “Anɩn, ɔ 'yɔ sɛ nán ɔ'a yɔ sɔ, mɔ mɩn nzɩ man bian'n?”

35 Bɔfʋɛ'n nwan: “Wawɛ Nwannzan-nwannzan'n 'ba wʋlʋ wɔ́ nun yɛ̂ Nyanmɩan Kpili m'ɔ wɔ anwunno anwunno ɛlɔ'n 'ba fa yɩ́ tunmin'n butu wɔ́ sʋ. Yɩ́ sɔ ati, baa nwannzan-nwannzan'n mɔ ɛ 'ba wʋ yɩ́'n, bɛ 'ba fɛlɛ yɩ́ Nyanmɩan Awa. 36 Nɩan, Elizabɛtɩ m'ɔ tɩ wɔ́ abie'n, yɩ́ m'ɔ tɩ mʋta m'ɔ ngʋala man baa wʋ'n, sunnzun mɔ ɔ'a yɔ kpain, ɔ'a nwʋnnzɛ, yɩ́ sala nsian ahɩ. 37 Ɔ sanlɩn kɛ Nyanmɩan kʋala like biala yɔ.”

38 Mali nwan: “N dɩ yɛ́ Mɩn afanɩan, mɔ a han'n, man ɔ yɔ́ sɔ mán mɩ́n.” Kɛ ɔ hanlɩn sɔ yuelɩ'n yɛ̂ bɔfʋɛ'n hɔlɩ ɔ.

Mali 'ba hɔ fua Elizabɛtɩ anwʋn.

39 Ɛhɩ anzin, ɛcɩan kʋn Mali kɔ jasʋ ɔ kɔ han yɩ́ nwʋn ɔ kɔ hɔ kɔ fua Zakali nʋn Elizabɛtɩ anwʋn bɛ́ kulo nɩn asʋ. Kulo sɔ'n wɔ Zude mân nɩn anun mmʋka'n-mɔ afian. 40 Mɔ Mali juli ɛbɛlɛ'n, ɔ kɔ wʋlʋ bɛ́ awulo nɩn anun ɔ kɔ bisa Elizabɛtɩ ahɩn. 41 Mɔ Elizabɛtɩ tɩlɩ Mali ahɩn ebisa'n, baa'n m'ɔ la yɩ́ kunnun'n kɔ han yɩ́ nwʋn. Ɛbɛlɛ ala, Wawɛ Nwannzan-nwannzan'n kɔ wʋlʋ Elizabɛtɩ anun. Nán ɔ'a tɩan sɛlɛ ɔ'a se kɛ: 42 “Nyanmɩan a yeyila wɔ́ sʋ a tala mmalasua'n-mɔ kʋalaatin. Yɩ́ nyila'n kan baa'n mɔ ɛ lɛ 'ba wʋ yɩ́'n. 43 Mɩ́n muonun, n dɩ mɩ́n dɩɛ sɛ mɔ yɛ̂ mɩ́n Mɩn anin'n ba ɔ fua mɩ́n nwʋn ɔ? 44 Nɩan, mɛlɛ mɔ ɛ bisalɩ mɩ́n ahɩn nɩn ala, baa'n m'ɔ la mɩ́n kunnun'n kɔ li fɛ ɔ kɔ han yɩ́ nwʋn. 45 Nyila hán wɔ́ Mali. Afɩ a le a li kɛ yɛ́ Mɩn Anʋan Ɛjɔlɛ'n mɔ ɔ'a han ɔ'a hele wɔ́'n 'kpɩn sʋ sakpa!”

Mali 'ba yɩ Nyanmɩan ayɛ

46 Mali nwan:

“Mɩn 'yɩ yɛ́ Mɩn ayɛ.

47 Mɩn di Nyanmɩan m'ɔ tɩ mɩ́n Ngʋandefʋɛ nɩn anwʋn fɛ.

48 Ɔ sanlɩn kɛ mɩ́n kanga nun,

ɔ'a tʋ yɩ́ nyɩn mɩ́n afan ɔ'a yeyila mɩ́n sʋ.

Ɔ fi ɛnɛ m'ɔ kɔ'n, menian'n-mɔ kʋalaa 'ba han kɛ

Nyanmɩan a yeyila mɩ́n sakpa.

49 Ɔ sanlɩn kɛ Tunminfʋɛ Nyanmɩan Kpili a yɔ

ninnge mgbili mgbili a man mɩ́n.

Yɩ́ dunman'n tɩ nwannzan-nwannzan.

50 Bɛ́ mɔ bɛ man yɩ́ anyɩnnzɔ'n,

ɔ 'nwun bɛ́ nwʋn anwunnvoe mɛlɛ biala anun.

51 Ɔ'a yɩ yɩ́ tunmin asa'n ɔ'a hele atubɛnwʋn mma'n-mɔ

ɔ'a gua bɛ́ ebolo.

52 Ɔ'a tu mmelemgbin'n-mɔ bɛ́ bia'n-mɔ asʋ,

ɔ'a man ehiannin mma'n-mɔ lɩka kpa a tanlan.

53 Ɔ'a man yalɛfʋɛ'n-mɔ akʋ a yi,

ɔ'a fʋan esikafʋɛ'n-mɔ maan bɛ le bɛ́ sa to b'a hɔ.

54 Ɔ'a bʋka Izalayɛ mân'n m'ɔ sʋ yɩ́'n.

Yɩ́ lʋa a nvi man ye'n

55 mɔ ɔ 'yɔ Abalahamʋn nʋn yɩ́ sasʋ'n-mɔ cɩan daa'n.

Ɔ sanlɩn kɛ ɔ falɩ bɔlɩ yɛ́ nan-mɔ anɔhʋba.”

56 Mɔ Mali hanlɩn sɔ yuelɩ'n, ɔ lili kɔ yɔ sala nsan Elizabɛtɩ anwʋn ɛbɛlɛ kʋalaaka nán ɔ'a sa ɔ'a hɔ yɩ́ kulo.

Zʋan Batisi awɔlɛ'n

57 Ɔ wɔ ɛbɛlɛ dede Elizabɛtɩ cɩan kɔ ju. Ɔ 'kɔ a wʋ a, ɔ kɔ wʋ baa belenzua kʋn. 58 Menian mɔ bɛ nʋn bɛ́ mantan mantan sʋ'n nʋn yɩ́ nwʋn amma'n-mɔ mɔ b'a nwun junman kpili'n mɔ yɛ́ Mɩn a li a man Elizabɛtɩ'n, bɛ nʋn yɩ́ kɔ li yɩ́ nwʋn fɛ. 59 Mɔ Baa'n lili mɔlɛ kʋn'n, bɛ kɔ a kɔ kpɛ yɩ́ mmian nun. Bɛ́ nwan bɛ 'fa yɩ́ sɩ Zakali dunman'n bɛ tʋn yɩ́. 60 Yɩ́ nin nwan: “Cɛcɛ, nán bɛ fɛlɛ yɩ́ Zakali, nan ɔ li Zʋan.”

61 Bɛ́ nwan: “Nwan yɛ̂ ɔ li Zʋan wɔ́ afilie nɩn anun mɔ yɩ́ ti yɛ̂ bɛ 'tʋn yɩ́ sɔ'n?” 62 Bɛ le bɛ́ sa bɛ kɔ bisa yɩ́ sɩ kɛ: “Nan wɔ́ wa'n, wɔ́ nwan ɔ li sɛ kpa?”

63 Ɛbɛlɛ ala, Zakali kɔ bisa tabʋa kaan kʋn ɔ kɔ hɛlɛ sʋ kɛ: “Mɩ́n wa'n li Zʋan.” Ɛjɔlɛ sɔ'n kɔ sin bɛ́ kʋalaa bɛ́ nwʋn. 64 Kɛ ɔ hɛlɛlɩ yuelɩ ala, Nyanmɩan kɔ tike yɩ́ nʋan'n. Zakali kɔ kuku yɩ́ nɩn sʋ ɔ kɔ yɩ Nyanmɩan ayɛ. 65 Ɛbɛlɛ ala, esulo kɔ han bɛ́ mɔ bɛ nʋn Zakali mantan mantan sʋ'n, ɛbɛlɛ mân sɔ nɩn anun menian'n-mɔ kʋalaa kɔ tɩ ɛjɔlɛ sɔ'n. 66 Bɛ́ nun kʋn biala m'ɔ kɔ tɩ ɛjɔlɛ sɔ'n, ɔ jʋnlɩn dede a, ɔ bisa yɩ́ nwʋn kɛ: “Baa sɔ'n, nzu sʋanlan dɩɛ yɛ̂ ɔ 'kaci ɔ?” Bɛ lɛ kan sɔ, ɔ sanlɩn kɛ bɛ́ kʋalaa bɛ nwun yɩ́ kɛ yɛ́ Mɩn tunmin'n wɔ baa nɩn anun sakpa.

Zakali 'ba yɩ Nyanmɩan ayɛ

67 Mɔ Wawɛ Nwannzan-nwannzan'n wʋlʋlɩ Zʋan asɩ Zakali anun'n, ɛ 'nwun ɛjɔlɛ m'ɔ hanlɩn'n:

68 “Bɛ mán yɛ yɩ́ yɛ́ Mɩn

m'ɔ tɩ Izalayɛ amma'n-mɔ Nyanmɩan nɩn ayɛ.

Ɔ sanlɩn kɛ ɔ'a nɩan yɩ́ menian'n-mɔ ɔ'a le bɛ́ ti.

69 Ɔ'a man ngʋandefʋɛ kpili kʋn a fite

belemgbin *Davidi m'ɔ tɩ yɩ́ akʋa nɩn afilie nɩn anun.

70 Ɛjɔlɛ sɔ'n, ɔ lili mʋa

ɔ manlɩn yɩ́ anwʋntɩɛ mgbɔmanfʋɛ'n-mɔ hanlɩn yɩ́ daba.

71 Ɔ bɔlɩ yɛ́ anɔhʋba kɛ

ɔ 'ba le yɛ́ fi yɛ́ mgbɔfʋɛ'n-mɔ asa nun,

72 ɔ 'nwun yɛ́ nan-mɔ anwʋn anwunnvoe,

ɛsɛ ɔ 'kacɩ yɩ́ nyɩhyɛ nwannzan-nwannzan'n

m'ɔ nʋn yɛ́ hyɩhyɛlɩ'n.

73 Nyanmɩan hanlɩn ndâ yɛ́ nan Abalahamʋn anyunnun kɛ

74 ɔ 'de yɛ́ fi yɛ́ mgbɔfʋɛ'n-mɔ asa nun,

maan yɛ sʋ yɩ́ ahʋnmɩnkan nun,

75 ɛsɛ yɛ 'nanndɩ nwannzan-nwannzan

yɛ yɔ like m'ɔ tɩ sɛsɛ cɩan biala wɔ yɩ́ nyunnun.

76 Nan wɔ́ dɩɛ, mɩ́n wa, bɛ 'ba fɛlɛ wɔ́

Nyanmɩan Kpili m'ɔ wɔ anwunno anwunno ɛlɔ'n kpɔmanfʋɛ.

Ɔ sanlɩn kɛ ɛ 'ba nanndɩ yɛ́ Mɩn anyunnun

nán ɛ sesie yɩ́ atɩn'n,

77 ɛsɛ ɛ 'man yɩ́ menian'n-mɔ nwun yɩ́ kɛ

ɔ 'ba fa bɛ́ ɛtɛ'n-mɔ ce bɛ́ ɔ de bɛ́ ngʋan.

78 Yɛ́ Nyanmɩan'n sɩ anwunnvoe, ɛsɛ ɔ tɩ kpa sʋnman.

Ɔ 'ba man anwunno kanlannɩɛ'n ta yɛ́ nwʋn.

Kanlannɩɛ sɔ'n tɩ kɛ sɛnzɛ m'ɔ lɛ fite ɔ.

79 Ɔ 'man ɔ ta bɛ́ mɔ bɛ tɩ awosin nɩn anun

ɔ nʋn ewue asa abʋ nɩn anwʋn.

Ɔ 'man ɔ kele yɛ́ atɩn'n m'ɔ man bɛ nyan alʋacɩcɩɛ'n.”

80 Anɩn batʋnman'n lɛ nyin ɛsɛ anɩn yɩ́ ti lɛ tin. Ɔ kɔ tanlan ɛwâ nɩn anun ɛlɔ. Ɔ wɔ ɛlɔ dede tɛmʋn'n juli ɔ bɔlɩ yɩ́ bagua nun junman nɩn abʋ Izalayɛ amma'n-mɔ afian.

2

Zozi awɔlɛ'n

(Matie 1.18-25)

1 Mɛlɛ sɔ nɩn anun, belemgbin kpain'n mɔ bɛ fɛlɛ yɩ́ *Sezaa Ogusɩtɩ'n kɔ man atɩn kɛ bɛ há bɛ́ kʋalaa mɔ bɛ wɔ *Lɔmʋn ɛhɩnlɩn mân nɩn anun'n. 2 Mɔ alimʋa menian ɛha sɔ'n 'ju sʋ'n, anɩn Kiliniusɩ tɩ kʋnmanna wɔ Sili mân nɩn anun. 3 Ɔ sɛ kɛ anɩn sʋanlan kʋn biala kɔ yɩ́ kulo maan bɛ kɛlɛ yɩ́ dunman.

4 Zozɛfʋ kʋsʋ fi Nazalɛtɩ, Galile mân nɩn anun, ɔ kɔ hɔ Zude mân nɩn anun kulo'n mɔ bɛ fɛlɛ yɩ́ Betelehɛmʋn nɩn asʋ, lɩka mɔ bɛ wʋlɩ belemgbin Davidi'n. Ɔ sanlɩn kɛ Zozɛfʋ muonun tɩ Davidi afilie nɩn anun sʋanlan. 5 Ɔ nʋn yɩ́ yɩ Mali bɛ 'kɔ a man bɛ kɛlɛ bɛ́ dunman. 6 Mɛlɛ sɔ nɩn anun, anɩn Mali lɛ nwʋnnzɛ. 7 Nan mɔ bɛ juli Betelehɛmʋn'n, nán yɩ́ kʋ a han yɩ́, ɔ'a wʋ. Ɔ 'wʋ yɩ́ bamuan baa nɩn an, ɔ kɔ wʋ belenzua kʋn. Ɔ kɔ fa ɛtanlan kɔ fʋfɔ yɩ́ nwʋn, ɔ kɔ la yɩ́ abalanda nɩn anun lɩka kʋn. Ɔ sanlɩn kɛ sua sɔ'n tɩ dabɛlɛ kʋn nʋn abalanda. Dabɛlɛ nɩn anun an, b'a sike sʋanlan. Abalanda nɩn an, b'a hye nun nnyuan. Ɔ le menian'n-mɔ lɩka yɛ̂ naan'n-mɔ kʋsʋ dɩɛ. Lɩka'n mɔ naan'n-mɔ didi'n, ɛbɛlɛ yɛ̂ b'a sesie adɔman'n dabɛlɛ nɩn ɔ.

Nyanmɩansʋ bɔfʋɛ kʋn 'ba fite mmʋa ɛnɩanfʋɛ'n-mɔ

8 Kɔngɔɛ sɔ kʋnmgba'n, anɩn mmʋa ɛnɩanfʋɛ mmie-mɔ wɔ Betelehɛmʋn anwʋn ɛbɛlɛ ebo kʋn asʋ. Menian sɔ'n-mɔ da ɛlɔ, bɛ sisa bɛ́ mmʋa'n-mɔ. 9 Ɛbɛlɛ ala, nyanmɩansʋ bɔfʋɛ kʋn kɔ fite bɛ́, yɛ́ Mɩn anunminnyanmʋn'n kɔ ta kɔ si kɔ yia bɛ́. Esulo kpili kpa kɔ han bɛ́. 10 Bɔfʋɛ'n nwan: “Nán bɛ sulo! Ɔ sanlɩn kɛ, mɩn 'ba han ɛjɔlɛ kpa kʋn mɩn kele ɛmɔ. Ɛjɔlɛ kpa sɔ'n 'ba man mân'n kʋalaa di fɛ kpa. 11 Ɛnɛ kɔngɔɛ, b'a wʋ Ngʋandefʋɛ'n wɔ Davidi kulo nɩn asʋ b'a man ɛmɔ. Ngʋandefʋɛ sɔ'n, y'ɔ le *Kilisi'n m'ɔ tɩ yɛ́ Mɩn'n. 12 Nzɔlɛ'n mɔ ɛmɔ 'fa bɛ nwun yɩ́'n, y'ɔ le ɛhɩ: Baa sɔ'n, b'a fa ɛtanlan b'a fʋfɔ yɩ́ nwʋn b'a tʋ yɩ́ abalanda nɩn anun lɩka mɔ naan'n-mɔ didi'n.”

13 Kɛ ɔ 'kan sɔ nɩn ala, nyanmɩansʋ mmɔfʋɛ mmiekun-mɔ dɔʋn kpa kɔ a kɔ bʋka yɩ́ sʋ, bɛ́ kʋalaa, bɛ lɛ yɩ Nyanmɩan ayɛ. 14 Bɛ́ nwan:

“Anunminnyanmʋn hán Nyanmɩan m'ɔ wɔ anwunno anwunno ɛlɔ'n.

Ɔ kulo asɩɛ nɩn asʋ ɛwa menian'n-mɔ.

Ɔ'a man bɛ́ lʋa a cɩcɩ bɛ́ nwʋn.”

Mmʋa ɛnɩanfʋɛ'n-mɔ 'ba hɔ Betelehɛmʋn

15 Mɔ nyanmɩansʋ mmɔfʋɛ'n-mɔ hanlɩn ɛjɔlɛ sɔ'n yuelɩ mɔ bɛ salɩ fʋlɩ nyanmɩansʋ'n, mmʋa ɛnɩanfʋɛ'n-mɔ kɔ han kɔ hele bɛ́ nwʋn kɛ: “Bɛ mán yɛ hɔ́ Betelehɛmʋn, nán yɛ hɔ́ nɩ́an like'n mɔ yɛ́ Mɩn a han yɩ́ nwʋn ɛjɔlɛ a hele yɛ́'n yɛ́ nyɩnsʋ.”

16 Ɛbɛlɛ ala, bɛ kɔ han bɛ kɔ gua sʋ, bɛ́ nʋan y'ɔ le Betelehɛmʋn. Sakpa kʋsʋ, bɛ kɔ hɔ kɔ tʋ Mali nʋn Zozɛfʋ nʋn baa adɔman'n. Adɔman'n la abalanda nɩn anun ɛbɛlɛ, lɩka mɔ naan'n-mɔ didi'n. 17 Mɔ mmʋa ɛnɩanfʋɛ'n-mɔ juli ɛlɔ, mɔ bɛ nwunlin baa'n yuelɩ'n, bɛ kɔ han ɛjɔlɛ'n mɔ bɔfʋɛ'n walɩ hanlɩn yɩ́ batʋnman nɩn anwʋn'n kʋalaa kɔ hele bɛ́. 18 Ɛjɔlɛ sɔ'n mɔ bɛ hanlɩn'n kɔ sin menian'n-mɔ mɔ bɛ wɔ ɛbɛlɛ'n kʋalaa anwʋn. 19 Yɩ́ kʋalaa mɔ bɛ hanlɩn'n, Mali falɩ sielɩ yɩ́ ti anun, tɛmʋn biala ɔ jʋnlɩn yɩ́ nwʋn. 20 Mɔ mmʋa ɛnɩanfʋɛ'n-mɔ hanlɩn ɛjɔlɛ sɔ'n yuelɩ'n, bɛ kɔ sa bɛ kɔ hɔ. Bɛ 'kɔ a, anɩn bɛ lɛ kannvʋ Nyanmɩan bɛ yɩ yɩ́ ayɛ wɔ ɛjɔlɛ'n mɔ b'a tɩ mɔ b'a nwun yɩ́ nɩn anwʋn. Ɔ sanlɩn kɛ yɩ́ kʋalaa yɔlɩ kɛ bɔfʋɛ'n kpɩnlɩn hanlɩn helelɩ bɛ́'n.

Zozi dunman ɛtʋan'n

21 Ɔ wɔ ɛbɛlɛ dede mɔ adɔman'n nyanlɩn mɔlɛ kʋn'n, anɩn ɔ di kɛ bɛ kpɛ yɩ́ mmian nun. Bɛ kɔ kpɛ yɩ́ mmian nun'n bɛ kɔ tʋn yɩ́ Zozi. Dunman sɔ'n, bɔfʋɛ'n lili mʋa bɔlɩ helelɩ Mali kʋalaaka nán ɔ'a nwʋnnzɛ.

Bɛ 'ba fa Zozi bɛ kele yɛ́ Mɩn

22 Ɛhɩ anzin, mɔ Mali efian etue tɛmʋn'n juli'n, kɛ Moyizɩ mala'n kpɩn kele'n, Zozɛfʋ nʋn Mali bɛ kɔ fa baa'n kɔ hɔ Zoluzalɛmʋn. Bɛ 'kɔ a fa yɩ́ bɛ kele yɛ́ Mɩn. 23 Ɔ sanlɩn kɛ b'a hɛlɛ wɔ yɛ́ Mɩn mala nɩn anun kɛ: Bamuan baa belenzua biala mɔ bɛ kɔ wʋ yɩ́'n, bɛ fá yɩ́ bɛ wúla Nyanmɩan asa nun.

24 Bɛ kɔ yɩ Mali ati tɛɛ'n mɔ yɛ́ Mɩn mala'n kele'n kʋsʋ. Tɛɛ sɔ'n, bɛ 'yɩ a, bɛ le abubule nnyuan anaan mɔlɔnʋnman nnyuan.

Simeʋn nʋn Hanna

25 Ɔ 'ba yɔ sɔ'n, anɩn bian kʋn wɔ Zoluzalɛmʋn kulo nɩn asʋ ɛbɛlɛ. Bian sɔ'n, bɛ fɛlɛ yɩ́ Simeʋn. Ɔ tɩ sʋanlan kpa ɛsɛ ɔ man Nyanmɩan anyɩnnzɔ kpa. Ɔ tɩ ɔ lɛ nwʋnndɛ sʋanlan'n mɔ ɔ 'ba ɔ de Izalayɛ ati'n. Nyanmɩan Wawɛ Nwannzan-nwannzan'n wɔ yɩ́ nun. 26 Wawɛ'n kɔ han kɔ hele yɩ́ kɛ ɔ 'nwun yɛ́ Mɩn Kilisi'n kʋalaaka nán ɔ'a wu. 27 Cɩan mɔ Zozɛfʋ nʋn Mali bɛ 'fa baa'n bɛ kele yɛ́ Mɩn kɛ mala'n kele'n, Nyanmɩan Wawɛ'n kɔ hyʋɩn Simeʋn ɔ nʋn yɩ́ kɔ a Nyanmɩan awulo nɩn anun ɛbɛlɛ. 28 Ɔ kɔ a kɔ tʋ bɛ́, ɔ kɔ le baa'n kɔ tʋ yɩ́ sa sʋ, ɔ kɔ la Nyanmɩan asɩ. Yɩ́ nwan:

29 “Sian'n, yɛ́ Mɩn, wɔ́ anɔhʋba nɩn a kpɩn sʋ.

Yɩ́ ti, yaci wɔ́ akʋa'n maan ɔ wú ahʋnmɩnkan nun.

30 Ɔ sanlɩn kɛ m'an nwun sʋanlan'n mɔ ɔ 'de yɛ́ ti'n,

31 mɔ a hyɩhyɛ a sʋan yɩ́ mân'n kʋalaa anyunnun'n.

32 Sʋanlan sɔ'n tɩ kanlannɩɛ.

Yɩ́ yɛ̂ ɔ 'ba man mân mân'n kʋalaa nwun wɔ́ ɔ.

Ɛsɛ ɔ 'ba man Izalayɛ

m'ɔ tɩ wɔ́ mân'n nyan anunminnyanmʋn.”

33 Zozi anwʋn ɛjɔlɛ'n mɔ anɩn Simeʋn lɛ kan'n kɔ sin Zozɛfʋ nʋn Mali anwʋn. 34 Simeʋn kɔ yeyila bɛ́ sʋ. M'ɔ yeyilalɩ bɛ́ sʋ yuelɩ'n, ɔ kɔ fɛlɛ Zozi anin Mali, yɩ́ nwan: “Nɩan, baa ɛhɩ mɔ Nyanmɩan a yɩ yɩ́'n, ɔ 'ba man Izalayɛ menian dɔʋn fin asɩ, ɔ 'man dɔʋn kʋsʋ jasʋ. Ɔ tɩ nzɔlɛ, menian'n-mɔ 'ba su yɩ́ nwʋn akpʋlʋwa. 35 Ɔ 'ba man bɛ nwun menian dɔʋn ahʋnlɩn nɩn anun ɛjɔlɛ'n yuein. Nan wɔ́ dɩɛ, m mo, yalɛ 'ba han wɔ́ ɛkala'n kɛ sʋanlan mɔ b'a wɔ yɩ́ dadɩɛ ɔ.”

36 Mɛlɛ sɔ nɩn anun, anɩn Nyanmɩan kpɔmanfʋɛ balasua kʋn wɔ ɛbɛlɛ. Bɛ fɛlɛ yɩ́ Hanna. Yɩ́ sɩ y'ɔ le Fanuɛ m'ɔ fi Azɛɛ afilie nɩn anun'n. Balasua sɔ'n tɩ sʋanlan kpain kpa. Yɩ́ talua nun, ɔ jalɩ belenzua kʋn, ɔ nʋn yɩ́ bɛ lili afʋɛ nsʋ yɛ̂ belenzua sɔ'n wuli ɔ. 37 Kɛ ɔ yɔlɩ sɔ'n, Hanna a nja man bian kʋ́n. Ɔ wɔ ɛbɛlɛ dede ɔ lili afʋɛ abulaɔcʋɛ nʋn nnan. Bala sɔ'n kulo Nyanmɩan ɛjɔlɛ kpa. Tɛmʋn biala, kɔngɔɛ o, eyue o, ɔ wɔ Nyanmɩan awulo nɩn anun ɔ sʋ Nyanmɩan ɔ ci cɩan, ɛsɛ ɔ sɛlɛ Nyanmɩan. 38 Mɔ Simeʋn anʋan 'tɔ ala, Hanna kʋsʋ kɔ fite ɛbɛlɛ. Ɔ kɔ la Nyanmɩan asɩ. M'ɔ yuelɩ'n, ɔ kɔ sʋsɔ sʋ kɔ han baa nɩn anwʋn ɛjɔlɛ ɔ kɔ hele bɛ́ kʋalaa mɔ bɛ lɛ nwʋnndɛ kɛ Nyanmɩan lé Zoluzalɛmʋn amma'n-mɔ ati'n.

Zozɛfʋ nʋn Mali nʋn Zozi 'ba sa kɔ Nazalɛtɩ

39 Mɔ Zozɛfʋ nʋn Mali yuelɩ ninnge'n mɔ yɛ́ Mɩn mala'n kele'n kʋalaa yɔ'n, bɛ kɔ sa bɛ kɔ hɔ bɛ́ kulo Nazalɛtɩ. Kulo sɔ'n wɔ Galile mân nɩn anun. 40 Anɩn baa'n lɛ nyin, ɔ lɛ yɔ sʋanlan. Ɔ tɩ bɛngɛlɛfʋɛ ɛsɛ anɩn Nyanmɩan lɛ yeyila yɩ́ sʋ kɔ.

Zozi 'ba nyan afʋɛ bulu nʋn nnyuan

41 Afʋɛ daa Zozi asɩ nɩn yɩ́ nin, bɛ kɔ Zoluzalɛmʋn, bɛ kɔ li Zufʋ'n-mɔ fɛtɩ'n mɔ bɛ fɛlɛ yɩ́ *Pakɩ'n. 42 Kɛmɔ afʋɛ daa bɛ kɔ'n, mɔ Zozi lili afʋɛ bulu nʋn nnyuan'n, bɛ nʋn yɩ́ kɔ hɔ fɛtɩ sɔ nɩn elie. 43 Mɔ bɛ lili fɛtɩ'n yuelɩ'n, yɩ́ sɩ nʋn yɩ́ nin kɔ sa kɔ hɔ. Zozi kɔ ha Zoluzalɛmʋn. Yɩ́ sɩ nʋn yɩ́ nin ngɔ nwun man nun. 44 Bɛ jʋnlɩn kɛ Zozi wɔ bɛ́ mɔ bɛ nʋn bɛ́ lɛ kɔ nɩn anun bie. Bɛ kɔ nanndɩ cɩan kʋn atɩn asannan nán b'a kpʋnndɛ yɩ́ bɛ́ nwʋn amma nʋn bɛ́ manngʋn'n-mɔ afian. 45 Bɛ kpʋnndɛlɩ yɩ́ dede a, bɛ ngɔ nwun man yɩ́. Bɛ kɔ sa bɛ kɔ hɔ Zoluzalɛmʋn, bɛ 'kɔ a kpʋnndɛ yɩ́. 46 Yɩ́ cɩan nsan nɩn asʋ, bɛ 'kɔ a ju a, anɩn Zozi tɩ Nyanmɩan awulo nɩn anun *mala nɩn asʋ mgbain'n-mɔ afian, ɔ lɛ tie bɛ́ ɔ bisa bisa bɛ́ kosuan. 47 Yɩ́ ngɛlɛ'n m'ɔ fa bua bɛ́ ɛjɔlɛ'n sin menian'n-mɔ kʋalaa mɔ bɛ lɛ tie yɩ́ nɩn anwʋn. 48 Mɔ yɩ́ sɩ nʋn yɩ́ nin nwunlin kɛ ɔ tɩ bɛ́ afian'n, ɔ sinlɩn bɛ́ nwʋn kpa. Yɩ́ nin nwan: “Mɩ́n wa, nzu ati yɛ̂ a man y'a fɛ sʋa ɔ? Mɩ́n nʋn wɔ́ sɩ y'a kpʋnndɛ wɔ́ dede yɛ́ lʋa a bɔ yɛ́ nwʋn.”

49 Zozi nwan: “Ɔ yɔ sɛ mɔ ɛmɔ kpʋnndɛ mɩ́n ɔ? Ɛmɔ nzɩ man kɛ ɔ fata kɛ mɩn nɩan mɩ́n Sɩ junman nɩn asʋ wɔ yɩ́ awulo nɩn anun ɔ?” 50 Nan mɔ Zozi hanlɩn sɔ'n, yɩ́ sɩ nʋn yɩ́ nin, b'a ndɩ man yɩ́ bʋ.

51 Ɛhɩ anzin, Zozi nʋn bɛ́, bɛ kɔ sa kɔ hɔ Nazalɛtɩ. Ɔ man bɛ́ anyɩnnzɔ. Mɛlɛ biala, yɩ́ nin kacɩ ɛjɔlɛ sɔ'n-mɔ kʋalaatin. 52 Anɩn Zozi lɛ nyin, ɔ lɛ nwun ngɛlɛ, ɛsɛ ɔ lɛ nyan ehulo wɔ Nyanmɩan nʋn menian'n-mɔ anyunnun.

3

Zʋan Batisi junman'n

(Matie 3.1-12, Maakɩ 1.1-8, Zʋan 1.19-28)

1 Ɔ 'ba yɔ sɔ'n, anɩn *Sezaa Tibɛɛ a li *Lɔmʋn ɛhɩnlɩn mân nɩn asʋ belemgbin afʋɛ bulu nʋn nnun. Tɛmʋn sɔ'n, anɩn Pʋnsʋ *Pilatɩ tɩ kʋnmanna wɔ Zude mân nɩn anun. Anɩn *Elɔdɩ Antipasɩ tɩ belemgbin wɔ Galile mân nɩn anun. Yɩ́ nianman Filipʋ kʋsʋ tɩ belemgbin wɔ Itule nʋn Talakonitɩ mân nɩn anun yɛ̂ Lizaniyasɩ kʋsʋ tɩ belemgbin wɔ Abilɛnɩn mân nɩn anun. 2 *Hannɩn nʋn *Kayifʋ kʋsʋ yɛ̂ anɩn bɛ tɩ Nyanmɩan Tɛɛyɩfʋɛ mgbain ɔ. Mɛlɛ sɔ kʋnmgba nɩn anun, Nyanmɩan kɔ fɛlɛ Zakali awa Zʋan ɛwa nɩn anun ɛlɔ. Ɔ kɔ fa yɩ́ Nʋan Ɛjɔlɛ'n ɔ kɔ wula yɩ́ nʋan. 3 M'ɔ yɔlɩ sɔ'n, Zʋan kɔ jasʋ, ɔ kɔ nanndɩ nanndɩ asue Zuludɩn nɩn anʋan kulo'n-mɔ asʋ. Lɩka m'ɔ kɔ sɩn'n, ɔ kan kele menian'n-mɔ kɛ: “Ɛmɔ nʋn bɛ́ nwʋn bɛ káci bɛ́ abalabɔ'n bɛ fá bɛ́ nwʋn bɛ mán Nyanmɩan maan n zɔ́nɩn bɛ́, nán Nyanmɩan 'yaci ɛmɔ anwʋn sa ce bɛ́.” 4 Ɔ man ɛjɔlɛ'n mɔ Nyanmɩan kpɔmanfʋɛ Ezayi hanlɩn'n kpɩnlɩn sʋ. Ezayi hɛlɛlɩ wɔ yɩ́ kalata nɩn anun kɛ:

Sʋanlan bie lɛ tɩan ɛwâ nɩn anun ɛlɔ kɛ:

Ɛmɔ sésie yɛ́ Mɩn atɩn'n,

bɛ mán ɔ tɩ́nngɛ fɔ́ʋ́n!

5 Bɛ tótua mmɔnza'n-mɔ kʋalaa

bɛ tútulu kʋnngʋnlʋnman'n-mɔ

nʋn mmʋka'n-mɔ kʋalaa anun

bɛ tɩ́nngɛ atɩn hyɛhyɩalɩwa'n-mɔ kʋalaa

bɛ tótua kunman nganngan'n kʋalaa

nán bɛ tútu nyɔbʋɛ finnvelein'n kʋalaa bɛ gúa

6 Ɛbɛlɛ nɩn anun yɛ̂ menian'n-mɔ kʋalaa 'ba nwun kɛ

Nyanmɩan kpɩn de bɛ́ ti ngʋan'n.

7 Anɩn Zʋan kan kele meninsʋnman'n mɔ bɛ lɛ ba yɩ́ nwʋn maan ɔ sɔnɩn bɛ́'n kɛ: “Ati anun ɛtɛ mma kɛ owo! Nwan y'ɔ selɩ ɛmɔ kɛ ɛsɔnɩan nɩn ala kʋala ɔ de bɛ́ fi Nyanmɩan sikpɛ nɩn anwʋn ɔ? 8 Yɩ́ ti, ɛmɔ yɔ́ nyɔlɩɛ m'ɔ kele kɛ ɛmɔ a kaci bɛ́ abalabɔ ɛtɛ'n b'a fa bɛ́ nwʋn b'a man Nyanmɩan. Nan nán bɛ se bɛ́ nwʋn kɛ: ‘Yɛ́ sɩ y'ɔ le Abalahamʋn, yɩ́ ti Nyanmɩan ngʋala man yɛ́ like fɩ́ɩ́ yɔ.’ Mɩɩn kan mɩn kele ɛmɔ kɛ, Nyanmɩan kʋala kɛ ɔ fa nyɔbʋɛ ɛhɩ-mɔ kaci Abalahamʋn amma. 9 B'a si akunman nɩn a yue. Baka biala m'ɔ nzu man mma kpa'n, bɛ 'kpɛ yɩ́ bʋ bɛ tʋ sɩ̂n nɩn anun.”

10 M'ɔ hanlɩn sɔ yuelɩ'n, meninsʋnman'n kɔ bisa yɩ́ kɛ: “Anɩn nzu like dɩɛ kpa yɛ̂ yɛ yɔ́ ɔ?”

11 Yɩ́ nwan: “Ɛmɔ anun kʋn m'ɔ le taladɩɛ nnyuan'n, ɔ fá kʋn mán m'ɔ le man bie'n, yɛ̂ nun m'ɔ le alɩɛ di'n, ɔ mán m'ɔ le man bie'n lí.”

12 Anɩn bɛ́ mɔ bɛ dide ajule'n, bɛ́ kʋsʋ, bɛ wɔ meninsʋnman nɩn anun, bɛ 'ba maan Zʋan sɔnɩn bɛ́. Mɔ Zʋan anʋan tɔlɩ'n, bɛ kɔ bisa yɩ́ kɛ: “Kpain, anɩn yɛ 'yɔ sɛ?” 13 Yɩ́ nwan: “Nán bɛ dide ajule'n bɛ man ɔ tala mɔ mala'n kele nɩn asʋ.”

14 Anɩn nzalafʋ mmie-mɔ kʋsʋ wɔ ɛbɛlɛ. Nan mɔ Zʋan hanlɩn sɔ'n, bɛ kɔ bisa yɩ́ kɛ: “Anɩn yɛ́ kʋsʋ, nzu yɛ̂ ɔ di kɛ yɛ yɔ́ ɔ?”

Zʋan nwan: “Nán bɛ di bɛ́ tunmin nɩn anzin bɛ laka menian'n-mɔ bɛ de bɛ́ esika, nan ɛmɔ lí bɛ́ ahatua nɩn anwʋn fɛ bɛ fá yɩ́ sɔ.”

15 Kɛmɔ anɩn bagua'n lɛ nwʋnndɛ *Kilisi'n, Izalayɛ Belemgbin Ngʋandefʋɛ'n, bɛ́ kʋalaa bɛ jʋnlɩn kɛ Ngʋandefʋɛ sɔ'n y'ɔ le Zʋan. 16 Ajʋnlɩn sɔ'n m'ɔ walɩ bɛ́ ti anun nɩn ati, Zʋan kɔ se bɛ́ kʋalaa kɛ: “Mɩ́n dɩɛ n ne nzue yɛ̂ mɩn sɔnɩn ɛmɔ ɔ, nan sʋanlan kʋn m'ɔ fi mɩ́n nzin ɔ lɛ ba'n, ɔ le tunmin tala mɩ́n. N dɩ man like fɩ́ɩ́ yɩ́ nyunnun bɔbɔ nán m'an nyannjɩ yɩ́ ja mgbabʋa nyanman'n. Sʋanlan sɔ'n, ɔ 'ba fa Wawɛ Nwannzan-nwannzan'n ɔ nʋn sɩ̂n ɔ sɔnɩn ɛmɔ. 17 Ɔ'a sesie yɩ́ nwʋn ɔ le huhuamʋa'n yɩ́ sa nun, ɔ lɛ ba fa huhu mmaka mma kpa'n gua ahanmɩan, nán ɔ ju ewula'n gua sɩ̂n'n m'ɔ le man ayuelɩɛ nɩn anun.” 18 Mɔ Zʋan hanlɩn sɔ yuelɩ'n, ɔ hanlɩn ɛjɔlɛ dɔʋn mmiekun-mɔ ɔ bɔlɩ Ɛjɔlɛkpa'n ɔ helelɩ bagua'n.

19 Zʋan ɛjɔlɛ'n m'ɔ kan nɩn anun, ɔ kannzʋ belemgbin Elɔdɩ kɛ yɩ́ nyɔlɩɛ'n-mɔ tɩ man kpa. Ɔ sanlɩn kɛ Elodiadɩ m'ɔ tɩ yɩ́ nianman nɩn ayɩ'n, ɔ'a tʋa yɩ́ ɔ'a le ɔ'a ja, ɛsɛ ɔ'a yɔ nyɔlɩɛ ɛtɛ dɔʋn mmiekun-mɔ ɔ'a gua sʋ. 20 Nan ɛtɛ kʋn biekun m'ɔ yɔlɩ tʋlɩ sʋ'n, y'ɔ le Zʋan m'ɔ man bɛ tʋlɩ yɩ́ fiadɩ'n.

Zʋan 'ba sɔnɩn Zozi

(Matie 3.13-17, Maakɩ 1.9-11)

21 Zʋan sɔnɩnlɩn menian dɔʋn kpa, Zozi kʋsʋ kɔ a kɔ man ɔ kɔ sɔnɩn yɩ́. M'ɔ sɔnɩnlɩn Zozi yuelɩ'n, mɔ Zozi 'yɔ asɔnɩn'n, anwunno'n kɔ buke, 22 Nyanmɩan Wawɛ Nwannzan-nwannzan'n kɔ kaci yɩ́ nwʋn kɛ abubule ɔ kɔ ju kɔ tanlan yɩ́ sʋ. Ɛbɛlɛ ala, anɩɛ kʋn fi anwunno ɔ kɔ te. Yɩ́ nwan: “Ɛ tɩ mɩ́n ehulo Baa. M'an fa mɩ́n lʋa'n kʋalaa m'an wula wɔ́ nun.”

23 Mɔ Zozi lili kɔ yɔ afʋɛ abulasan'n yɛ̂ ɔ bɔlɩ yɩ́ junman nɩn abʋ ɔ. Bɛ́ kʋalaa bɛ jʋnlɩn kɛ yɩ́ sɩ y'ɔ le Zozɛfʋ. Zozɛfʋ sɔ'n, yɩ́ sɩ y'ɔ le Heli. Heli kʋsʋ dɩɛ y'ɔ le Matatɩ. 24 Matatɩ dɩɛ y'ɔ le Levi. Levi dɩɛ y'ɔ le Mɛlɛki. Mɛlɛki dɩɛ y'ɔ le Zʋannayi. Zʋannayi dɩɛ y'ɔ le Zozɛfʋ. 25 Zozɛfʋ dɩɛ y'ɔ le Matatiasɩ. Matatiasɩ dɩɛ y'ɔ le Amɔsʋ. Amɔsʋ dɩɛ y'ɔ le Nahumʋn. Nahumʋn dɩɛ y'ɔ le Ɛsɩli. Ɛsɩli dɩɛ y'ɔ le Nagayi. 26 Nagayi dɩɛ y'ɔ le Maatɩ. Maatɩ dɩɛ y'ɔ le Matatiasɩ. Matatiasɩ dɩɛ y'ɔ le Semeyinɩn. Semeyinɩn dɩɛ y'ɔ le Zozɛkɩ. Zozɛkɩ dɩɛ y'ɔ le Zoda. Zoda dɩɛ y'ɔ le Zoanan. 27 Zoanan dɩɛ y'ɔ le Eleza. Eleza dɩɛ y'ɔ le Zolobabɛlɩ. Zolobabɛlɩ dɩɛ y'ɔ le Salasiɛlɩ. Salasiɛlɩ dɩɛ y'ɔ le Neli. 28 Neli dɩɛ y'ɔ le Mɛlɛki. Mɛlɛki dɩɛ y'ɔ le Adi. Adi dɩɛ y'ɔ le Kosamʋn. Kosamʋn dɩɛ y'ɔ le Ɛlɩmadamʋn. Ɛlɩmadamʋn dɩɛ y'ɔ le Ɛlɩ. 29 Ɛlɩ dɩɛ y'ɔ le Zozi. Zozi dɩɛ y'ɔ le Eliezɛlɩ. Eliezɛlɩ dɩɛ y'ɔ le Zolimʋn. Zolimʋn dɩɛ y'ɔ le Matatɩ. Matatɩ dɩɛ y'ɔ le Levi. 30 Levi dɩɛ y'ɔ le Simeʋn. Simeʋn dɩɛ y'ɔ le Zuda. Zuda dɩɛ y'ɔ le Zozɛfʋ. Zozɛfʋ dɩɛ y'ɔ le Zonamʋn. Zonamʋn dɩɛ y'ɔ le Eliakimʋn. Eliakimʋn dɩɛ y'ɔ le Melea. 31 Melea dɩɛ y'ɔ le Mena. Mena dɩɛ y'ɔ le Matata. Matata dɩɛ y'ɔ le Natan. Natan dɩɛ y'ɔ le Davidi. 32 Davidi dɩɛ y'ɔ le Izayi. Izayi dɩɛ y'ɔ le Zobɛdɩ. Zobɛdɩ dɩɛ y'ɔ le Bozʋ. Bozʋ dɩɛ y'ɔ le Sala. Sala dɩɛ y'ɔ le Naasʋn. 33 Naasʋn dɩɛ y'ɔ le Aminnandabʋ. Aminnandabʋ dɩɛ y'ɔ le Adimin. Adimin dɩɛ y'ɔ le Aani. Aani dɩɛ y'ɔ le Ɛsɩlɔmʋn. Ɛsɩlɔmʋn dɩɛ y'ɔ le Falɛsɩ. Falɛsɩ dɩɛ y'ɔ le Zuda. 34 Zuda dɩɛ y'ɔ le Zʋakɔbʋ. Zʋakɔbʋ dɩɛ y'ɔ le Izaakɩ. Izaakɩ dɩɛ y'ɔ le Abalahamʋn. Abalahamʋn dɩɛ y'ɔ le Tala. Tala dɩɛ y'ɔ le Nakɔɔ. 35 Nakɔɔ dɩɛ y'ɔ le Selukɩ. Selukɩ dɩɛ y'ɔ le Alago. Alago dɩɛ y'ɔ le Falɛkɩ. Falɛkɩ dɩɛ y'ɔ le Ebɛɛ. Ebɛɛ dɩɛ y'ɔ le Sala. 36 Sala dɩɛ y'ɔ lɛ Kayinamʋn. Kayinamʋn dɩɛ y'ɔ le Afakɩsadɩ. Afakɩsadɩ dɩɛ y'ɔ le Sɛmʋn. Sɛmʋn dɩɛ y'ɔ le Nowe. Nowe dɩɛ y'ɔ le Lamɛkɩ. 37 Lamɛkɩ dɩɛ y'ɛ le Matusalɛmʋn. Matusalɛmʋn dɩɛ y'ɔ le Enɔkɩ. Enɔkɩ dɩɛ y'ɔ le Yelɛdɩ. Yelɛdɩ dɩɛ y'ɔ le Maleleyɛlɩ. Maleleyɛlɩ dɩɛ y'ɔ le Kenamʋn. 38 Kenamʋn dɩɛ y'ɔ le Enɔsɩ. Enɔsɩ dɩɛ y'ɛ le Sɛtɩ. Sɛtɩ dɩɛ y'ɔ le Adamʋn. Adamʋn dɩɛ y'ɔ le Nyanmɩan.

4

Abɔnsanmʋn 'ba sɔ Zozi nɩan

(Matie 4.1-11, Maakɩ 1.12-13)

1 Mɔ bɛ sɔnlɩnlɩn Zozi yuelɩ'n, Wawɛ Nwannzan-nwannzan'n tunmin'n kɔ jinlan yɩ́ nzin kpa bɔkɔɔ. Wawɛ Nwannzan-nwannzan'n kɔ fa yɩ́ fi asue Zuludɩn nɩn anʋan ɛbɛlɛ ɔ nʋn yɩ́ kɔ hɔ ɛwâ nɩn anun. 2 Ɛbɛlɛ, Abɔnsanmʋn kɔ sɔ Zozi kɔ nɩan dede ɛlɛbulanan. Ɛlɛbulanan sɔ nɩn anun, Zozi ngɔ li like fɩ́ɩ́. Nan mɔ tɛmʋn sɔ'n sɩnlɩn'n, ɛhɔɛ kɔ hun Zozi. 3 Ɛhɩ, Abɔnsanmʋn kɔ han kɔ hele yɩ́ kɛ: “Sɛ ɛ tɩ Nyanmɩan Awa sakpa a, anɩn kan kele ɛbʋɛ ɛhɩ maan ɔ káci kpaʋn.”

4 Zozi nwan: “Ɔ wɔ Ɛhɛlɛ Ɛjɔlɛ nɩn anun kɛ: Nán kpaʋn ala yɛ̂ sʋanlan di a, ɔ nyan ngʋan ɔ.”

5 Mɔ Zozi hanlɩn sɔ'n, Abɔnsanmʋn kɔ fa yɩ́ kɔ hɔ bʋka kannganlaun kʋn ati sʋ. Ɛbɛlɛ ala, ɔ kɔ fa asɩɛ nɩn asʋ mmelemgbin mân'n-mɔ kʋalaa kɔ hele Zozi. 6 Yɩ́ nwan: “Tunmin ɛhɩ ɔ nʋn anunminnyanmʋn'n mɔ mmelemgbin mân'n-mɔ le yɩ́'n, b'a fa yɩ́ kʋalaa b'a wula mɩ́n sa nun. Yɛ̂ sʋanlan mɔ mɩn kulo kɛ mɩn fa mɩn man yɩ́'n yɛ̂ mɩn 'fa mɩn man yɩ́ ɔ. 7 Yɩ́ ti, sɛ ɛ kʋtʋ mɩ́n nyunnun ɛ sʋ mɩ́n an, yɩ́ kʋalaa 'yɔ wɔ́ dɩɛ.”

8 Ɛhɩ a, Zozi nwan: “Ɔ wɔ Ɛhɛlɛ Ɛjɔlɛ nɩn anun kɛ: Kʋtʋ Ɛdannganman m'ɔ tɩ wɔ́ Nyanmɩan nɩn anyunnun nán sʋ yɩ́ kʋnmgba cein.”

9 Mɔ Zozi bualɩ yɩ́ sɔ yuelɩ'n, Abɔnsanmʋn falɩ yɩ́ biekun an, yɩ́ nʋan y'ɔ le Zoluzalɛmʋn, Nyanmɩan awulo nɩn ati sʋ. Yɩ́ nwan: “Sɛ wɔ́ nwan ɛ tɩ Nyanmɩan Awa sakpa a, yaci wɔ́ nwʋn nun, kulu tɔ asɩ, 10 afɩ, ɔ wɔ Ɛhɛlɛ Ɛjɔlɛ nɩn anun kɛ: Wɔ́ dunman nun, Nyanmɩan 'ba man yɩ́ mmɔfʋɛ'n-mɔ atɩn maan bɛ nɩan wɔ́ sʋ. Ɛsɛ ɔ wɔ nun kɛ: 11 Bɛ 'sɔ wɔ́ bɛ́ sa nun, nán wɔ́ ja a mgbula man ɛbʋɛ.”

12 Mɔ Abɔnsanmʋn hanlɩn sɔ'n, Zozi nwan: “Ɛhɛlɛ Ɛjɔlɛ'n kan kɛ: N'ɛ sɔ yɛ́ Mɩn m'ɔ tɩ wɔ́ Nyanmɩan'n nɩan.”

13 Abɔnsanmʋn yɔlɩ butu ɔ nʋn bɛtɛ mɔ yɩ́ sa a ngan man Zozi'n, ɔ yacili yɩ́ ɛbɛlɛ ɔ hɔlɩ, ɔ 'nwʋnndɛ cɩan fʋfɔlɛ biekun.

Zozi 'ba hɔ Galile mân nɩn anun

(Matie 4.12-17, Maakɩ 1.14-15)

14 Ɛhɩ, Zozi kɔ sa kɔ hɔ Galile mân nɩn anun. Wawɛ Nwannzan-nwannzan'n tunmin'n jin yɩ́ nzin. Galile mân nɩn anun lɩka biala, bɛ bɔ yɩ́ dunman. 15 Ɔ kekele menian'n-mɔ ninnge Zufʋ'n-mɔ asɔnɩn sua'n-mɔ anun yɛ̂ bɛ́ kʋalaa bɛ yɩ yɩ́ ayɛ.

Zozi 'ba hɔ Nazalɛtɩ kulo nɩn asʋ

(Matie 13.53-58, Maakɩ 6.1-6)

16 Zozi kɔ hɔ Nazalɛtɩ, kulo'n mɔ bɛ talɩ yɩ́ sʋ nɩn asʋ. Ɔ kɔ wʋlʋ Zufʋ'n-mɔ asɔnɩn sua nɩn anun kɛ ɔ yɔ yɩ́ ɛnwʋnmɩan ele cɩan biala'n. Bɛ yɔlɩ asɔnɩn'n dede mɔ ɔ 'kɔ bie'n, ɔ kɔ jasʋ, ɔ lɛ ba kɩnnga Ɛhɛlɛ Ɛjɔlɛ'n. 17 Bɛ kɔ fa Nyanmɩan kpɔmanfʋɛ *Ezayi kalata'n mɔ b'a baka'n bɛ kɔ wula yɩ́ sa nun. Ɔ kɔ tɛlɛ nun, ɔ kɔ nwun lɩka mɔ b'a hɛlɛ kɛ:

18 Yɛ́ Mɩ́n Wawɛ'n wɔ mɩ́n nun

ɔ'a yɩ mɩ́n kɛ m mála

m mɔ́ Ɛjɔlɛkpa'n n géle ehianfʋɛ'n-mɔ.

Ɔ'a sʋan mɩ́n kɛ m mála

n yɩ́ bɛ́ mɔ b'a gua bɛ́ fiadɩ'n.

Bɛ́ mɔ bɛ́ nyɩn a sin'n,

m mán bɛ nwún asɩ.

Bɛ́ mɔ bɛ lɛ kele bɛ́ ahʋlʋwa'n,

m mán bɛ nyán bɛ́ ti.

19 Ɛsɛ m mála n gán n géle bɛ́ kɛ

afʋɛ'n mɔ Nyanmɩan 'de menian'n-mɔ ati nɩn a ju.

20 Mɔ Zozi yuelɩ yɩ́ kɩnnga'n, ɔ kɔ baka kalata'n, ɔ kɔ fa kɔ wula sʋanlan'n m'ɔ nɩan sʋ nɩn asa nun, ɔ kɔ tanlan asɩ. Menian'n-mɔ kʋalaa mɔ bɛ wɔ asɔnɩn sua nɩn anun'n, bɛ́ nyɩn kɔ ha yɩ́ nwʋn. 21 Zozi kukuli yɩ́ nʋan sʋ a, yɩ́ nwan: “Ɛnɛ, Ɛhɛlɛ Ɛjɔlɛ ɛhɩ mɔ ɛmɔ a tɩ nɩn a kpɩn sʋ.”

22 Zozi ɛjʋjɔlɛ fɛ'n yɔlɩ bɛ́ ɛnyɩnmɩn kpa, ɔ sinlin bɛ́ nwʋn. Bɛ́ nwan: “Bian ɛhɩ muonun, asʋ nán Zozɛfʋ awa nɩn ɔ?”

23 Zozi nwan: “Ɔ tɩ ananhɔlɛ, ɛmɔ 'ba bu anyɩnndala ɛhɩ bɛ kele mɩ́n kɛ: ‘Sɛ wɔ́ nwan ɛ tɩ ayile ɛyɔlɛfʋɛ a, di mʋa yɔ wɔ́ nwʋn ayile.’ Ɛsɛ ɛmɔ 'ba han tʋ sʋ kɛ: ‘Ninnge'n mɔ y'a tɩ kɛ a yɔ yɩ́ Kapɛɛnawɔmʋn ɛlɔ'n, yɔ bie wɔ́ kulo nɩn asʋ ɛwa.’ ”

24 Ɛsɛ, yɩ́ nwan: “Mɩɩn kan yɩ́ ananhɔlɛ mɩn kele ɛmɔ kɛ Nyanmɩan kpɔmanfʋɛ biala le man ɛfɛlɩɛ yɩ́ muonun yɩ́ kulo. 25 Mɩɩn kan yɩ́ ananhɔlɛ mɩn kele ɛmɔ kɛ Nyanmɩan kpɔmanfʋɛ *Eli mɛlɛ sʋ, tɛmʋn mɔ esue nɩn a ndɔ man dede afʋɛ nsan sala nsian mɔ ɛhɔɛ kpili kpa kpɩnlɩn mân bɔndɩn nɩn anun'n, anɩn kunlannvʋɛ mmalasua dɔʋn wɔ Izalayɛ mân nɩn anun. 26 Nan kʋsʋ, Nyanmɩan a nzʋan man Eli a man ɔ'a ngɔ a mmʋka man bɛ́ bie fɩ́ɩ́, sannan kunlannvʋɛ ɛyɛfʋɛ balasua'n m'ɔ tɩ Salɛpɩta kulo nɩn asʋ, Sidʋn mân nɩn anun ɛlɔ'n. 27 Ɛsɛ Nyanmɩan kpɔmanfʋɛ Elize kʋsʋ mɛlɛ sʋ, anɩn kokobefʋɛ sʋnlɩn Izalayɛ mân nɩn anun. Nan kʋsʋ, Elize a mman bɛ́ bie fɩ́ɩ́ anwʋn a nza man, sannan Naaman m'ɔ fi Sili mân nɩn anun ɛlɔ'n.”

28 Bɛ́ kʋalaa mɔ bɛ wɔ asɔnɩn sua nɩn anun mɔ bɛ tɩlɩ ɛjɔlɛ sɔ'n, bɛ kɔ fɛ yɩ́ nwʋn ɛya kpa. 29 Bɛ kɔ jasʋ, bɛ kɔ sʋsɔ yɩ́, bɛ nʋn yɩ́ kɔ hɔ bʋka'n mɔ bɛ́ kulo'n wɔ sʋ nɩn ati afian kɛ bɛ 'kɔ a ju yɩ́ bɛ tʋ bɔnza nɩn anun bɛ kun yɩ́. 30 Nan Zozi wʋlʋlɩ bɛ́ sa abʋ ala, ɔ kɔ hɔ.

Zozi 'ba fʋan wawɛ ɛtɛ fi sʋanlan kʋn anun

(Maakɩ 1.21-28)

31 Mɔ Zozi fi Nazalɛtɩ bʋka nɩn asʋ ɔ juli'n, ɔ kɔ hɔ Galile mân nɩn anun kulo'n mɔ bɛ fɛlɛ yɩ́ Kapɛɛnawɔmʋn nɩn asʋ. Mɔ ɛnwʋnmɩan ele cɩan'n juli'n, Zozi kɔ hɔ asɔnɩn sua nɩn anun ɔ 'kɔ a kekele bɛ́ ninnge. 32 Ninnge'n-mɔ m'ɔ lɛ kekele'n kɔ sin bɛ́ nwʋn, ɔ sanlɩn kɛ ɔ kan yɩ́ ɛjɔlɛ dɩɛ'n tunmin sʋ.

33 Anɩn bian kʋn wɔ asɔnɩn sua nɩn anun ɛbɛlɛ. Bian sɔ'n, wawɛ ɛtɛ kʋn wɔ yɩ́ nun. Ɔ kɔ tɩan nun sɛlɛ kpa. 34 Yɩ́ nwan: “E! Zozi m'ɔ fi Nazalɛtɩ, ɛ 'se yɛ́ sɛ? Ɛ walɩ yɛ́ bʋsʋ ɛbɔ anaan? Mɩn sɩ wɔ́ bɔkɔɔ! Ɛ tɩ Nyanmɩan Sʋanlan Nwannzan-nwannzan!”

35 Mɔ sʋanlan'n hanlɩn sɔ'n, Zozi kɔ tɩan wawɛ ɛtɛ nɩn asʋ. Yɩ́ nwan: “Muan wɔ́ nʋan nɩn asʋ, nán fi sʋanlan ɛhɩ anun fite!” Mɔ Zozi hanlɩn sɔ'n, menian'n-mɔ anyunnun ɛbɛlɛ, wawɛ ɛtɛ'n kɔ fin bian nɩn asɩ, ɔ fi yɩ́ nun kɔ fite kɔ hɔ, ɔ'a nyɔ man yɩ́ like fɩ́ɩ́.

36 Ɛjɔlɛ sɔ'n kɔ sin bɛ́ kʋalaa bɛ́ nwʋn, sian'n, bɛ lɛ bisa bisa bɛ́ nwʋn kɛ: “Anɩn nzu asinbɛnwʋn ɛjɔlɛ dɩɛ ahɩ? Bian ɛhɩ le yɩ́ tunmin'n ɔ fʋan wawɛ ɛtɛ'n-mɔ a, bɛ fite!” 37 Kɛ ɔ yɔlɩ sɔ'n, mân sɔ nɩn anun lɩka kʋalaa, anɩn bɛ lɛ kan Zozi ɛjɔlɛ.

Zozi 'ba man menian dɔʋn anwʋn sa

(Matie 8.14-17, Maakɩ 1.29-34)

38 Mɔ Zozi fi asɔnɩn sua nɩn anun fitelɩ'n, ɔ kɔ hɔ *Simʋn awulo ɛlɔ. Ɔ 'kɔ a ju a, anɩn Simʋn asebala nɩn a fʋkɛ kpa, ebunnun nɩn a yue yɩ́ cɩcɩ. Bɛ kɔ bɔ Zozi amannɩɛ kɛ ɔ tʋ́tʋn yɩ́ mán bɛ́. 39 Zozi kɔ hyʋɩn kɔ mantan wuluwafʋɛ'n, yɩ́ nwan: “Ebunnun, fi balasua ɛhɩ anwʋn tu!” Kɛ ɔ hanlɩn sɔ nɩn ala, ebunnun'n fi balasua nɩn anwʋn kɔ tu. Balasua'n kɔ jasʋ kɔ hɔ sɩ̂n nɩn anwʋn ɛlɔ ɔ kɔ man bɛ́ like bɛ kɔ li.

40 Nɔsʋba mɔ sɛnzɛ'n tɔlɩ'n, bɛ́ nʋn nwuluwafʋɛ ngacile ngacile kʋalaa kɔ 'a Zozi anwʋn ɛbɛlɛ. Ɔ kɔ fa yɩ́ sa'n kɔ fua bɛ́ nwʋn, bɛ́ nwʋn kɔ sa. 41 Mmɔnsanmʋn'n-mɔ fi nwuluwafʋɛ'n-mɔ dɔʋn anun bɛ kɔ fite, anɩn bɛ lɛ tɩan bɛ kan kɛ: “Wɔ́, ɛ tɩ Nyanmɩan Awa!” Nan mɔ bɛ 'kan sɔ'n, anɩn Zozi lɛ tɛtɩan bɛ́ ɔ totua bɛ́, ɔ sanlɩn kɛ bɛ́ dɩɛ, bɛ sɩ kɛ *Kilisi'n y'ɔ le yɩ́.

Zozi 'ba hɔ a bɔ Ɛjɔlɛkpa'n kulo ɛhɩnlɩn-mɔ asʋ

(Maakɩ 1.35-39)

42 Mɔ alɩ́ɛ hɩnlɩn'n, Zozi kɔ tɩ yɩ́ nwʋn kɔ hɔ ahanmɩan lɩka mɔ sʋanlan fɩ́ɩ́ nnʋn man'n. Meninsʋnman kɔ kpʋnndɛ yɩ́. Nan mɔ bɛ nwunlin yɩ́'n, bɛ́ nwan: “Yɛ 'sɛlɛ wɔ́, n'ɛ kɔ lɩka fɩ́ɩ́ kʋ́n.”

43 Zozi nwan: “Ɔ sɛ kɛ mɩn bɔ Nyanmɩan Belemgbin Mân nɩn anwʋn Ɛjɔlɛkpa'n mɩn kele kulo nga'n-mɔ kʋsʋ. Afɩ yɩ́ sɔ ati yɛ̂ Nyanmɩan sʋanlɩn mɩ́n ɔ.” 44 M'ɔ hanlɩn sɔ yuelɩ'n, ɔ kɔ hɔ Zufʋ'n-mɔ asɔnɩn sua'n-mɔ anun ɔ kɔ bɔ Ɛjɔlɛkpa'n kɔ hele bɛ́.

5

Zozi 'ba fɛlɛ yɩ́ alimʋa menian nsan'n

(Matie 4.18-22, Maakɩ 1.16-20)

1 Cɩan kʋn Zozi kɔ hɔ *Zenezalɛtɩ asue nɩn anʋan, menian dɔʋn kɔ kpʋ yɩ́ ɛbɛlɛ, bɛ kɔ ta kɔ si kɔ yia yɩ́, bɛ 'kɔ a tie Nyanmɩan Anʋan Ɛjɔlɛ'n m'ɔ lɛ kan'n. 2 Zozi 'tʋ yɩ́ nyɩn an, anɩn ɛlɛɛ nnyuan sisi ɛbɛlɛ, sʋanlan fɩ́ɩ́ nnʋn man nun. Bɛ́ mɔ bɛ cɩ ejue'n, bɛ fi nun b'a ju, bɛ lɛ nwunnzin nwunnzin bɛ́ dada'n-mɔ anun. 3 Zozi kɔ hɔ kɔ fʋ ɛlɛɛ'n kʋn anun. Ɛlɛɛ sɔ'n tɩ Simʋn dɩɛ. Zozi kɔ sɛlɛ Simʋn kɛ ɔ tú ɛlɛɛ'n ɔ hɔ́ bunman sʋ kaan. Zozi kɔ tanlan ɛlɛɛ nɩn akunnun ɔ kɔ hehele meninsʋnman'n ninnge.

4 M'ɔ yuelɩ bɛ́ ninnge kekele'n, yɩ́ nwan: “Simʋn, tu ɛlɛɛ'n kɔ bunman sʋ nán ɛ nʋn wɔ́ manngʋn'n-mɔ bɛ gúa bɛ́ dada'n.”

5 Mɔ Zozi hanlɩn sɔ'n, Simʋn nwan: “Kpain, ɔ bɔ yɩ́ bʋ kɔngɔɛ angʋnmɩn, y'a gua dada dede y'a njɩ man ejue fɩ́ɩ́. Nan kʋsʋ kɛmɔ wɔ́ nwan n gúa'n, mɩn 'gua.”

6 Ɛbɛlɛ ala, bɛ kɔ gua bɛ́ dada'n-mɔ. Bɛ kɔ hyɩ ejue dɔʋn kpa dede bɛ́ dada'n-mɔ lɛ tɩtɩ. 7 Mɔ bɛ nwunlin yɩ́ sɔ'n, bɛ kɔ tʋ bɛ́ sa bɛ kɔ fɛlɛ bɛ́ manngʋn'n-mɔ mɔ bɛ wɔ ɛlɛɛ ɛhɩnlɩn anun'n kɛ bɛ bála a bʋka bɛ́. Bɛ kɔ a bɛ kɔ wula bɛ́ ɛlɛɛ nnyuan'n tɩtɛkɛɛ, ɔ ka mɔ bɛ nʋan ɔ.

8 Mɔ Simʋn Pɩɛlɩ nwunlin yɩ́ sɔ'n, ɔ kɔ kʋtʋ Zozi anyunnun ɛbɛlɛ, yɩ́ nwan: “Yɛ́ Mɩn, n'ɛ fa wɔ́ nwʋn bɔ mɩ́n. Ɔ sanlɩn kɛ n dɩ ɛtɛfʋɛ.” 9 Simʋn hanlɩn sɔ, ɔ sanlɩn kɛ ejue mɔ bɛ hyɩlɩ yɩ́ cɩan sɔ'n sinlin yɩ́ nʋn yɩ́ manngʋn'n-mɔ kʋalaa anwʋn, ɛsɛ esulo hanlɩn bɛ́. 10 Esulo kʋnmgba sɔ'n kʋsʋ hanlɩn Zʋakɩ ɔ nʋn Zʋan, Zebede amma'n mɔ bɛ nʋn Simʋn di junman'n.

Ɛhɩ a, Zozi nwan: “Simʋn, n'ɛ sulo! Nan ɛnɛ m'ɔ kɔ'n, ɛ 'ba fɛfɛlɛ menian man mɩ́n.” 11 Ɛjɔlɛ sɔ'n mɔ Zozi hanlɩn nɩn ati, mɔ bɛ sisili bɛ́ ɛlɛɛ'n-mɔ asɩ'n, bɛ yacili bɛ́ junman'n kʋalaatin ɛbɛlɛ, bɛ sili yɩ́ sʋ.

Zozi 'ba man kokobefʋɛ kʋn anwʋn sa

(Matie 8.1-4, Maakɩ 1.40-45)

12 Cɩan kʋn Zozi kɔ hɔ kulo kʋn asʋ. Ɔ ju ɛbɛlɛ ala, kokobefʋɛ kʋn kɔ a kɔ tʋ yɩ́. Bian sɔ'n kɔ butu yɩ́ nyɩn asɩ yɩ́ nwan: “Yɛ́ Mɩn, sɛ ɛ kulo a, ɛ kʋala kɛ ɛ man mɩ́n nwʋn sa.”

13 Mɔ kokobefʋɛ'n hanlɩn sɔ'n, Zozi kɔ tɩnngɛ yɩ́ sa kɔ han yɩ́, yɩ́ nwan: “Mɩn kulo, man wɔ́ nwʋn tɩ́!” Ɛbɛlɛ ala, bian nɩn anwʋn kɔ sa.

14 Zozi nwan: “N'ɛ kan mɔ m'an yɔ nɩn anwʋn ɛjɔlɛ kele sʋanlan fɩ́ɩ́. Nan kɔ kɔ tʋ Nyanmɩan tɛɛyɩfʋɛ'n m'ɔ wɔ ɛbɛlɛ'n, fa wɔ́ nwʋn'n kele yɩ́. Ɛbɛlɛ tɛɛ'n mɔ *Moyizɩ helelɩ'n, yɩ maan bɛ́ kʋalaa bɛ nwun yɩ́ kɛ wɔ́ nwʋn a sa.”

15 Anɩn Zozi dunman'n lɛ fʋ. Menian dɔʋn ba tie yɩ́ ɛjɔlɛ'n m'ɔ kan'n, ɛsɛ bɛ ba yɩ́ nwʋn bɛ man bɛ́ nwʋn sa. 16 Nan tɛmʋn'n bie ju a, Zozi tɩ yɩ́ nwʋn kɔ ahanmɩan ɔ kɔ sɛlɛ Nyanmɩan.

Zozi 'ba man bubuluwafʋɛ kʋn anwʋn sa

(Matie 9.1-8, Maakɩ 2.1-12)

17 Ɛcɩan kʋn anɩn Zozi lɛ kekele menian'n-mɔ ninnge. Meninsʋnman'n mɔ bɛ walɩ'n, anɩn *Falisifʋɛ'n-mɔ nʋn *mala mgbain'n-mɔ wɔ bɛ́ nun bie. Bɛ tɩtɩ asɩ Zozi anwʋn ɛbɛlɛ. Mmie-mɔ fi Galile nʋn Zude mân nun, mmie kʋsʋ fi Zoluzalɛmʋn kulo nɩn asʋ. Ɛcɩan sɔ'n, anɩn yɛ́ Mɩn tunmin'n jin Zozi anzin ɔ kɔ man nwuluwafʋɛ'n-mɔ anwʋn kɔ sa. 18 Kaan cɛ, menian mmie-mɔ nʋn bubuluwafʋɛ kʋn kɔ a, ɔ la ɛbɛɛ sʋ. Bɛ lɛ kpʋnndɛ atɩn bɛ sɩn bɛ fa wuluwafʋɛ'n bɛ fite Zozi anyunnun. 19 Meninsʋnman'n dunman nun, kɛmɔ bɛ nnyan man atɩn bɛ nzɩn man'n, bɛ kɔ fʋ sua'n mɔ Zozi wɔ nun nɩn asʋ. Bɛ kɔ kpɛ tokolo sua nɩn ati afian, bɛ kɔ fa bubuluwafʋɛ'n bɛ kɔ jula yɩ́ nʋn yɩ́ ɛbɛɛ'n Zozi anyunnun ɛbɛlɛ menian'n-mɔ kʋalaa afian.

20 Mɔ Zozi nwunlin bɛ́ dedi'n, ɔ kɔ han kɔ hele wuluwafʋɛ'n kɛ: “Njabian, b'a fa wɔ́ ɛtɛ'n b'a hye wɔ́.”

21 Ɛjɔlɛ sɔ'n m'ɔ hanlɩn nɩn ati, Falisifʋɛ'n-mɔ nʋn mala nɩn asʋ mgbain'n-mɔ lɛ kan yɩ́ bɛ́ ti akunnun kɛ: “Nwan sʋanlan dɩɛ ahɩ m'ɔ kʋala ɔ kan ɛjɔlɛ ɛtɛ sʋa tia Nyanmɩan ɔ? Sɛ nán Nyanmɩan angʋnmɩn cein an, nwan y'ɔ kʋala sʋanlan ɛtɛ fa ce yɩ́ ɔ?”

22 Ajʋnlɩn sɔ'n mɔ bɛ falɩ nɩn ati, Zozi nwan: “Nzukɛ ati yɛ̂ ajʋnlɩn sʋa-mɔ wɔ ɛmɔ ati anun ɔ? 23 Sɛ mɩn kan kɛ: ‘B'a fa wɔ́ ɛtɛ'n b'a hye wɔ́’ a, ɛmɔ nnwun man nun. Nan sɛ mɩn kan mɩn kele wuluwafʋɛ'n kɛ: ‘Jasʋ nanndɩ’ nán ɔ yɔ sɔ a, 24 anɩn ɛmɔ a nwun yɩ́ kɛ *Mân Baa'n le tunmin asɩɛ nɩn asʋ ɛwa ɔ fa ɛtɛ ce.”

Ɛhɩ a, ɔ kɔ han kɔ hele bubuluwafʋɛ'n kɛ: “Mɩɩn kan mɩn kele wɔ́, jasʋ, fa wɔ́ ɛbɛɛ'n nán kɔ wɔ́ awulo!” 25 Ɛbɛlɛ ala, bɛ́ kʋalaa bɛ́ nyunnun ɛbɛlɛ, bian'n kɔ jasʋ kɔ fa yɩ́ ɛbɛɛ'n m'ɔ lalɩ sʋ'n, ɔ kɔ hɔ yɩ́ awulo. Ɔ 'kɔ a, anɩn ɔ lɛ yɩ Nyanmɩan ayɛ. 26 Ɛjɔlɛ'n kɔ sin bɛ́ kʋalaa bɛ́ nwʋn. Esulo kɔ han bɛ́, bɛ lɛ yɩ Nyanmɩan ayɛ, bɛ́ nwan: “Ɛnɛ dɩɛ, fɔ́ʋ́n y'a nwun ɛnyɩnmɩan ninnge yɛ́ nyɩnsʋ!”

Zozi 'ba fɛlɛ Levi

(Matie 9.9-13, Maakɩ 2.13-17)

27 Ɛhɩ anzin, Zozi fi sua nɩn anun kɔ fite. Ɔ 'kɔ ju a, anɩn bian kʋn, bɛ fɛlɛ yɩ́ Levi, ɔ tɩ lɩka mɔ bɛ didi ajule'n. Levi sɔ'n, ɔ dide ajule. Zozi kɔ fɛlɛ yɩ́, yɩ́ nwan: “Levi, jasʋ, si mɩ́n sʋ!” 28 Ɛbɛlɛ ala, Levi kɔ jasʋ kɔ yaci yɩ́ junman'n ɔ kɔ si yɩ́ sʋ.

29 Levi kɔ bɔ Zozi ati ɔ kɔ man bɛ kɔ tʋn alɩɛ kpili kpa yɩ́ awulo. Mɔ bɛ 'didi'n, bɛ́ mɔ bɛ dide ajule'n nʋn menian mmiekun-mɔ dɔʋn kpa nʋn bɛ́ gugua tɔbɩlɩ nɩn anwʋn. 30 *Falisifʋɛ'n-mɔ nʋn *mala nɩn asʋ mgbain'n-mɔ mɔ bɛ nʋn bɛ́ di fâ kʋn'n kɔ yue ɛya fɛ. Bɛ kɔ bisa Zozi menian'n-mɔ kɛ: “Nzu ati yɛ̂ ɛmɔ nʋn bɛ́ mɔ bɛ dide ajule'n nʋn ɛtɛfʋɛ'n-mɔ didi'n?”

31 Zozi nwan: “Sʋanlan mɔ ewue lɛ ngun man yɩ́'n, ɔ mgbʋnndɛ man ayile ɛyɔlɛfʋɛ. Nan sʋanlan m'ɔ lɛ wu'n y'ɔ kpʋnndɛ ayile ɛyɔlɛfʋɛ ɔ. 32 M'an mma man kɛ mɩn 'ba fɛlɛ bɛ́ mɔ bɛ tɩ sɛsɛ wɔ Nyanmɩan anyunnun'n maan bɛ kaci bɛ́ abalabɔ'n. Nan bɛ́ mɔ bɛ tɩ ɛtɛfʋɛ'n-mɔ, bɛ́ ti yɛ̂ m malɩ ɔ.”

Abuala nɩn anwʋn kosuan'n

(Matie 9.14-17, Maakɩ 2.18-22)

33 Ɛhɩ anzin, bɛ́ nun mmie-mɔ kɔ bisa Zozi kɛ: “Zʋan menian'n-mɔ nʋn Falisifʋɛ'n-mɔ dɩɛ'n-mɔ, ɔ yɔ a, bɛ di abuala bɛ sɛlɛ Nyanmɩan. Nan kʋsʋ wɔ́ dɩɛ'n-mɔ nni man abuala, tɛmʋn sɔ'n, anɩn bɛ lɛ didi bɛ nʋnnʋn.”

34 Mɔ Zozi tɩlɩ ɛjɔlɛ sɔ'n, yɩ́ nwan: “Mɛlɛ mɔ atɔnvɔlɛ bian'n wɔ ɛbɛlɛ'n, yɩ́ manngʋn'n-mɔ mɔ bɛ wɔ atɔnvɔlɛ nɩn abʋ'n, bɛ ngʋala man kɛ bɛ bua bɛ da ɔ. 35 Nan mɛlɛ bie 'ba ju, atɔnvɔlɛ bian'n fi bɛ́ sa nun ɔ 'ba tu. Mɛlɛ sɔ nɩn anun, bɛ 'ba li abuala.”

36 Mɔ Zozi hanlɩn sɔ yuelɩ'n, ɔ kɔ han nvandʋhʋn ɛjɔlɛ kʋn kɔ tʋ sʋ, yɩ́ nwan: “Sʋanlan fɩ́ɩ́ nzua man ɛtanlan fʋfɔlɛ ndafuin ɔ ndua man ɛtanlan daba nun tokolo. Sɛ ɔ yɔ yɩ́ sɔ a, anɩn ɔ'a sɛcɩ ɛtanlan fʋfɔlɛ'n yɛ̂ ndafuin sɔ'n nʋn ɛtanlan daba ngɔ man sʋ. 37 Sʋanlan fɩ́ɩ́ ngaci man nzan fʋfɔlɛ ngua man kpolo kotoku daba nun. Sɛ ɔ yɔ yɩ́ sɔ a, kpolo kotoku'n 'te, nzan'n 'butu, anɩn kpolo kotoku nɩn a yɔ mgban. 38 Nan nzan fʋfɔlɛ'n, bɛ fa bɛ gua kpolo kotoku fʋfɔlɛ nun. 39 Ɛsɛ sʋanlan biala m'ɔ nʋn nzan daba'n, ɔ mgbʋnndɛ man nzan fʋfɔlɛ. Afɩ yɩ́ nwan: ‘Nzan daba'n dɩɛ bɛ nnyan man yɩ́ nwʋn sʋ.’ ”

6

Zozi nʋn ɛnwʋnmɩan ele cɩan'n

(Matie 12.1-8, Maakɩ 2.23-28)

1 Cɩan kʋn Zozi nʋn yɩ́ menian'n-mɔ kɔ kpɛ nun *bele ebo kʋn asʋ. Cɩan sɔ'n, ɔ tɩ ɛnwʋnmɩan ele cɩan. Yɩ́ menian'n-mɔ kɔ tɩtɩ bele mma'n bie bɛ kɔ kputa yɩ́ bɛ́ sa nun bɛ kɔ yɩyɩ yɩ́ nwʋn abʋɩn'n bɛ kɔ li. 2 Mɔ Falisifʋɛ'n-mɔ nwunlin yɩ́ sɔ'n, bɛ́ nwan: “Nzukɛ ati yɛ̂ ɛmɔ yɔ like mɔ yɛ́ mala'n tua kɛ nán bɛ yɔ yɩ́ ɛnwʋnmɩan ele cɩan'n?”

3 Mɔ bɛ hanlɩn sɔ'n, Zozi kɔ bua bɛ́ kɛ: “Asʋ ɛmɔ kɩnngalɩ man like mɔ Davidi yɔlɩ, mɛlɛ mɔ ɛhɔɛ hunlin yɩ́ nʋn yɩ́ menian'n-mɔ nɩn anwʋn ɛjɔlɛ'n lé ɔ? 4 Davidi wʋlʋlɩ Nyanmɩan sua nɩn anun, ɔ falɩ kpaʋn'n-mɔ mɔ b'a fa b'a man Nyanmɩan'n, ɔ nʋn yɩ́ menian'n-mɔ bɛ lili. Kpaʋn sɔ'n, Zufʋ'n-mɔ mala'n kele kɛ sʋanlan ngacile biala le man atɩn ɔ nni man kɛ Nyanmɩan tɛɛyɩfʋɛ'n-mɔ ala.” 5 Mɔ Zozi bualɩ bɛ́ sɔ'n, nán ɔ'a han ɔ'a tʋ sʋ kɛ: “Mân Baa'n tɩ ɛnwʋnmɩan ele cɩan nɩn asʋ kpain.”

Sʋanlan'n mɔ yɩ́ sa kʋn a jɔ'n.

(Matie 12.9-14, Maakɩ 3.1-6)

6 Ɛnwʋnmɩan ele cɩan kʋn biekun, Zozi kɔ wʋlʋ asɔnɩn sua kʋn anun, ɔ kɔ hehele ninnge. Anɩn bian kʋn wɔ asɔnɩn sua nɩn anun ɛbɛlɛ, yɩ́ sa fama nɩn a jɔ. 7 Mala nɩn asʋ mgbain'n-mɔ nʋn Falisifʋɛ'n-mɔ mɔ bɛ wɔ ɛbɛlɛ'n, anɩn bɛ lɛ nɩan sɛ Zozi kɔ man wuluwafʋɛ bie anwʋn kɔ sa ɛnwʋnmɩan ele cɩan nɩn an. Ɔ sanlɩn kɛ bɛ lɛ kpʋnndɛ atɩn bɛ sɩn sʋ bɛ tʋn yɩ́ ɛsʋan. 8 Nan kɛmɔ Zozi sɩ mɔ b'a jʋnlɩn'n, ɔ kɔ han kɔ hele wuluwafʋɛ'n kɛ: “Jasʋ jinlan menian'n-mɔ kʋalaa anyunnun ɛwa.” Bian'n kɔ jasʋ kɔ jinlan bɛ́ nyunnun ɛbɛlɛ.

9 Mɔ bian'n jasʋlɩ jinlanlɩn'n Zozi kɔ kaci yɩ́ nyɩn meninsʋnman nɩn anwʋn ɛlɔ, yɩ́ nwan: “Mɩn 'ba bisa ɛmɔ kosuan. Yɛ́ mala'n kele sɛ? Ɔ kele kɛ yɛ yɔ́ ye ɛnwʋnmɩan ele cɩan nɩn anaan yɛ yɔ́ ɛtɛ? Yɛ lé sʋanlan ati ngʋan anaan yɛ hún yɩ́ ɔ?”

10 Zozi kɔ nɛnɩan bɛ́ kʋalaa bɛ́ nyunnun, ɔ kɔ tʋ yɩ́ nyɩn wuluwafʋɛ nɩn anwʋn ɛlɔ, yɩ́ nwan: “Tɩnngɛ wɔ́ sa nɩn anun.” Bian'n kɔ tɩnngɛ nun, ɛbɛlɛ ala, yɩ́ sa'n kɔ yɔ kpa. 11 Ɛhɩ, Falisifʋɛ'n-mɔ nʋn mala nɩn asʋ mgbain'n-mɔ kɔ fɛ ɛya kpa. Sian'n bɛ lɛ bisa bisa bɛ́ nwʋn like mɔ bɛ 'yɔ nán bɛ́ sa a han Zozi'n.

Zozi mmɔfʋɛ bulu nʋn nnyuan'n

(Matie 10.1-4, Maakɩ 3.13-19)

12 Mɛlɛ sɔ nɩn anun, Zozi kɔ hɔ kɔ fʋ bʋka kʋn asʋ. Ɔ 'kɔ a sɛlɛ Nyanmɩan. Ɔ kɔ sɛlɛ Nyanmɩan kɔngɔɛ dede alɩ́ɛ kɔ hɩn. 13 Mɔ alɩ́ɛ hɩnlɩn'n, Zozi kɔ fɛfɛlɛ yɩ́ menian'n-mɔ bɛ kɔ yia. Ɔ kɔ nɩan bɛ́ nun kɔ yɩ bulu nʋn nnyuan ɔ kɔ tʋn bɛ́ mmɔfʋɛ. 14 Menian bulu nʋn nnyuan sɔ'n-mɔ y'ɔ le: Simʋn mɔ Zozi fɛlɛ yɩ́ Pɩɛlɩ'n, ɔ nʋn yɩ́ nianman Andele, Zʋakɩ nʋn Zʋan, Filipʋ nʋn Baatelemin, 15 Matie nʋn Toma, Alɩfe awa Zʋakɩ nʋn Simʋn mɔ bɛ fɛlɛ yɩ́ *Zɛlɔtʋfʋɛ'n, 16 Zʋakɩ awa Zudɩ, ɔ nʋn Zudasɩ Isikaliɔtɩ mɔ ɔ 'ba yɩ Zozi man'n.

Menian dɔʋn 'ba yia Zozi anwʋn

(Matie 4.23-25)

17 Ɛhɩ, Zozi nʋn yɩ́ mmɔfʋɛ'n-mɔ, bɛ fi bʋka nɩn asʋ, bɛ kɔ ju bɛ kɔ jinlan lɩka sɛsɛ kʋn. Lɩka sɔ'n, anɩn Zozi menian dɔʋn kpa a yia ɛbɛlɛ. Menian sɔ'n-mɔ, mmie-mɔ fi Zude mân nun. Mmie-mɔ fi Zoluzalɛmʋn. Mmie-mɔ fi jenvie nɩn anʋan ɛlɔ kulo'n-mɔ mɔ bɛ mantan mantan Tii nʋn Sidʋn nɩn asʋ. 18 Bɛ walɩ kɛ bɛ 'ba a tie Zozi Anʋan Ɛjɔlɛ'n, ɛsɛ bɛ man bɛ́ nwʋn sa. Bɛ́ mɔ bɛ́ kʋsʋ wawɛ ɛtɛ wɔ bɛ́ nun m'ɔ kele bɛ́ yalɛ'n, wawɛ ɛtɛ'n fi bɛ́ nun tu. 19 Bɛ́ kʋalaa bɛ kulo kɛ bɛ kan Zozi. Ɔ sanlɩn kɛ tunmin kʋn fi yɩ́ nun fite y'ɔ man bɛ́ nwʋn sa ɔ.

Nyila nʋn munnzue'n

(Matie 5.1-12)

20 M'ɔ yɔlɩ sɔ'n, Zozi kɔ tʋ yɩ́ nyɩn yɩ́ menian'n-mɔ ɛlɔ yɩ́ nwan:

“Nyila hán ɛmɔ mɔ bɛ tɩ ehianfʋɛ'n, ɔ sanlɩn kɛ Nyanmɩan Belemgbin Mân'n tɩ ɛmɔ dɩɛ!

21 “Nyila hán ɛmɔ mɔ ɛhɔɛ lɛ kun ɛmɔ kɩkaala'n, ɔ sanlɩn kɛ ɛmɔ akʋ 'ba yi.

“Nyila hán ɛmɔ mɔ bɛ le sun'n, ɔ sanlɩn kɛ ɛmɔ 'ba sɩlɩ.

22 “Nyila hán ɛmɔ, mɛlɛ mɔ bɛ lɛ kpɔ ɛmɔ, mɔ bɛ lɛ fʋan ɛmɔ, mɔ bɛ lɛ kpɛ ɛmɔ nzʋba, mɔ bɛ lɛ bu ɛmɔ menian mgban wɔ *Mân Baa'n dunman nun. 23 Mɔ bɛ 'yɔ ɛmɔ sɔ'n, ɛmɔ lí fɛ bɛ mán bɛ́ nwʋn tɛ bɛ́ bɛ sí abile bɛ húhulu. Ɔ sanlɩn kɛ ɛmɔ 'ba nyan yɩ́ nwʋn ahatua kpili kpa wɔ anwunno ɛlɔ. Afɩ daba, kɛ bɛ́ nan-mɔ helelɩ Nyanmɩan mgbɔmanfʋɛ'n-mɔ ahʋlʋwa nɩn anɩn.

24 “Nan ɛmɔ esikafʋɛ'n-mɔ, munnzue hán ɛmɔ! Ɔ sanlɩn kɛ ɛmɔ asa a han ɛmɔ salɩɛ dɩɛ'n dada angʋnmɩn.

25 “Munnzue hán ɛmɔ mɔ bɛ́ kʋ a yi'n! Ɔ sanlɩn kɛ ɛhɔɛ 'ba hun ɛmɔ.

“Ɛmɔ mɔ bɛ lɛ sɩlɩ kɩkaala'n, munnzue hán ɛmɔ! Ɔ sanlɩn kɛ alʋabɔ 'ba han ɛmɔ, ɛmɔ 'ba sun.

26 “Munnzue hán ɛmɔ mɔ menian'n-mɔ kʋalaatin kan ɛmɔ anwʋn ɛjɔlɛ kpa'n. Afɩ daba, kɛ bɛ́ nan-mɔ hanlɩn ato mgbɔmanfʋɛ'n-mɔ anwʋn ɛjɔlɛ kpa nɩn anɩn.

Ɛmɔ húlo bɛ́ mgbɔfʋɛ'n-mɔ

(Matie 5.38-48; 7.12a)

27 “Nan ɛmɔ mɔ bɛ lɛ tie mɩ́n'n, mɩɩn kan mɩn kele ɛmɔ kɛ: Ɛmɔ húlo bɛ́ mɔ bɛ kpɔ ɛmɔ'n. Ɛmɔ yɔ́ bɛ́ ye. 28 Ɛmɔ yéyila bɛ́ mɔ bɛ bɔ ɛmɔ sasan nɩn asʋ. Ɛmɔ yɔ́ asɔnɩn bɛ man bɛ́ mɔ bɛ kele ɛmɔ ahʋlʋwa'n. 29 Sɛ sʋanlan bie kpacɩ ɛmɔ anyɩn bɛ̂ nɩn asʋ a, bɛ káci fama'n maan ɔ kpácɩ sʋ. Sɛ sʋanlan bie de ɛmɔ taladɩɛ'n mɔ bɛ wula yɩ́ sʋ nɩn an, ɛmɔ yɩ́ mɔ ɛmɔ wula yɩ́ bʋ'n kʋsʋ bɛ mán yɩ́. 30 Sʋanlan biala m'ɔ kɔ sɛlɛ ɛmɔ like'n, ɛmɔ fá mán yɩ́. Sɛ sʋanlan tʋa ɛmɔ de like mɔ ɛmɔ le nɩn an, nán bɛ bisa yɩ́ bʋsʋ. 31 Like mɔ ɛmɔ kulo kɛ menian'n-mɔ yɔ man ɛmɔ'n, ɛmɔ kʋsʋ yɔ́ like sɔ'n bɛ mán bɛ́.

32 “Sɛ bɛ́ mɔ bɛ kulo ɛmɔ nɩn ala yɛ̂ ɛmɔ kʋsʋ kulo bɛ́ a, nzu nvasʋɛ dɩɛ yɛ̂ ɛmɔ nyan yɩ́ sʋ ɔ? Ɛtɛfʋɛ'n-mɔ kʋsʋ kulo bɛ́ mɔ bɛ kulo bɛ́'n. 33 Sɛ bɛ́ mɔ bɛ yɔ ɛmɔ ye nɩn ala yɛ̂ ɛmɔ kʋsʋ yɔ bɛ́ ye a, nzu nvasʋɛ dɩɛ yɛ̂ ɛmɔ nyan yɩ́ sʋ ɔ? Ɛtɛfʋɛ'n-mɔ kʋsʋ yɔ sɔ bie. 34 Bɛ́ mɔ ɛmɔ bɔ bɛ́ bʋsɩa a ɛmɔ de di kɛ bɛ kʋala yɩ́ tua'n, sɛ bɛ́ ngʋnmɩn ala yɛ̂ ɛmɔ bɔ bɛ́ bʋsɩa a, nzu nvasʋɛ dɩɛ yɛ̂ ɛmɔ nyan yɩ́ sʋ ɔ? Ɛtɛfʋɛ'n-mɔ kʋsʋ bɔ bɛ́ manngʋn ɛtɛfʋɛ'n-mɔ mɔ bɛ kʋala kalɛ'n tua'n bʋsɩa. 35 Nan ɛmɔ dɩɛ, nán bɛ yɔ sɔ. Ɛmɔ húlo bɛ́ mɔ bɛ kpɔ ɛmɔ'n, ɛmɔ yɔ́ bɛ́ ye, ɛmɔ bɔ́ bɛ́ bʋsɩa, nán bɛ susu bɛ́ ti bɛ gua sʋ kɛ bɛ túa bɛ mán ɛmɔ. Sɛ ɛmɔ yɔ sɔ a, ɛmɔ 'ba nyan yɩ nwʋn ahatua kpili kpa, ɛsɛ ɛmɔ 'ba kaci Nyanmɩan m'ɔ wɔ anwunno anwunno ɛlɔ nɩn amma. Ɔ sanlɩn kɛ ɔ tɩ kpa man menian mɔ bɛ nzɩ man ye'n, ɔ nʋn menian kʋsʋ mɔ bɛ́ kunnun tɩ ɛtɛ'n. 36 Kɛmɔ ɛmɔ Asɩ'n sɩ anwunnvoe'n, ɛmɔ kʋsʋ nwún anwunnvoe.

Nán bɛ bua bɛ́ manngʋn'n-mɔ ndɛɛ

(Matie 7.1-5)

37 “Nán bɛ bua bɛ́ manngʋn'n-mɔ ndɛɛ nán Nyanmɩan Kpili kʋsʋ a mmua man ɛmɔ ndɛɛ. Nán bɛ bu sʋanlan fɩ́ɩ́ fʋɔ nán Nyanmɩan kʋsʋ a mmu man ɛmɔ fʋɔ. Ɛmɔ fá bɛ́ manngʋn'n-mɔ ɛtɛ'n bɛ hyé bɛ́ nán Nyanmɩan kʋsʋ a fa ɛmɔ dɩɛ nɩn a hye ɛmɔ. 38 Ɛmɔ hyé bɛ́ manngʋn'n-mɔ nán Nyanmɩan kʋsʋ a hye ɛmɔ bie. Bɛ 'su ninnge bɛ gua ɛmɔ taladɩɛ'n pɔsʋ kpili nɩn anun, bɛ 'tinndin sʋ kpa maan ɔ yi dede ɔ bʋ sʋ. Susulɩɛ'n mɔ ɛmɔ fa bɛ susu ninnge bɛ man bɛ́ manngʋn-mɔ'n, yɩ́ yɛ̂ Nyanmɩan 'fa susu man ɛmɔ ɔ.”

39 Mɔ Zozi hanlɩn sɔ yuelɩ'n, ɛsɛ ɔ kɔ bu anyɩnndala kʋn biekun kɔ hele bɛ́, yɩ́ nwan: “Anyɩnsinlinwafʋɛ, ɔ nni man yɩ́ manngʋn anyɩnsinlinwafʋɛ taataa. Sɛ ɔ yɔ yɩ́ sɔ a, bɛ́ munnyuan bɛ 'gua kunman nun. 40 Sʋanlan mɔ bɛ lɛ kele yɩ́ like'n, ɔ nzɩ man like ndala man yɩ́ mɩn'n m'ɔ lɛ kele yɩ́'n. Kʋsʋ sɛ ɔ suan like nán ɔ nwun yɩ́ kpa bɔkɔɔ a, ɔ kaci kɛ yɩ́ mɩn'n.

41 “Nzukɛ ati yɛ̂ ɛ lɛ nɩan tabʋa munmuin kaan'n m'ɔ la wɔ́ nianman nɩn anyɩn nɩn asʋ, nan kʋsʋ ɛ nnwun man tabʋa ebue'n m'ɔ la wɔ́ dɩɛ nɩn asʋ'n? 42 Ɔ yɔ sɛ mɔ ɛ kʋala ɛ kan kele wɔ́ nianman'n kɛ: ‘Anianman, yaci mɩ́n maan n yɩ́ wɔ́ nyɩn nɩn asʋ munmuin kaan'n’, wɔ́ mɔ ɛ nnwun man kɛ tabua ebue kʋn la wɔ́ nyɩn dɩɛ nɩn asʋ'n? Ɛ bɔ wɔ́ nwʋn apoo. Di mʋa yɩ m'ɔ la wɔ́ nyɩn nɩn asʋ'n, asannan nán a nwun asɩ a yɩ m'ɔ la wɔ́ nianman'n dɩɛ nɩn asʋ'n.

Ɔ le baka kʋn nʋn yɩ́ mma

(Matie 7.16-20; 12.33-35)

43 “Baka kpa nzu man mma ɛtɛ yɛ̂ baka ɛtɛ kʋsʋ nzu man mma kpa. 44 Baka biala m'ɔ jin'n, yɩ́ mma'n y'ɔ man bɛ nwun yɩ́ nzɔlɛ ɔ. Bɛ ndɩ man *figi mma eminlan mmowe'n-mɔ asʋ. Yɛ̂ bɛ ndɩ man divɩn mma kʋsʋ baka mɔ yɩ́ nwʋn le bowe nɩn asʋ. 45 Sʋanlan m'ɔ tɩ kpa'n, ati anun kpa ninnge y'ɔ yɔ ɔ. Sʋanlan kʋsʋ m'ɔ tɩ man kpa'n, ati anun ɛtɛ ninnge y'ɔ yɔ ɔ. Ɔ sanlɩn kɛ ɛjɔlɛ m'ɔ wɔ sʋanlan akunnun'n y'ɔ fite yɩ́ nʋan ɔ.

Sua nnyuan nɩn anwʋn ɛjɔlɛ'n

(Matie 7.24-27)

46 “Nzukɛ ati yɛ̂ ɛmɔ fɛlɛ mɩ́n ‘yɛ́ Mɩn, yɛ́ Mɩn’, kʋsʋ ɛmɔ nyɔ man like mɔ n gɔ bisa'n? 47 Sʋanlan m'ɔ kɔ a mɩ́n nwʋn, m'ɔ kɔ tie mɩ́n nʋan ɛjɔlɛ'n, m'ɔ kɔ nanndɩ sʋ'n, ɛ 'nwun like m'ɔ soman yɩ́'n: 48 Ɔ soman sʋanlan m'ɔ lɛ si sua. Ɔ'a fun kunman'n maan ɔ'a hɔ mʋa ɔ'a wula yɩ́ bʋ ɔ'a si sua nɩn ɛbʋɛ nɩn asʋ. Mɔ fɔsɩɛ'n tikelɩ'n, asue'n-mɔ kɔ yi kɔ bu asɩ ɔ kɔ han sua'n, nan kʋsʋ ɔ'a ngʋala man yɩ́ bu. Ɔ sanlɩn kɛ sua sɔ'n jin bi. 49 Sʋanlan kʋsʋ m'ɔ tie mɩ́n Nʋan Ɛjɔlɛ'n m'ɔ nnanndɩ man sʋ'n, ɔ soman sʋanlan mɔ ɔ'a si yɩ́ sua nɩn anyʋan nɩn asʋ. Ɔ'a nwula man sua nɩn abʋ. Mɔ fɔsɩɛ'n tikelɩ'n, asue'n-mɔ kɔ yi kɔ bu asɩ ɔ kɔ han sua'n. Ɛbɛlɛ ala, sua sɔ'n kɔ bubu kɔ gua kpa bɔkɔɔ.”

7

Zozi 'ba man nzalafʋ kpain'n kʋn akʋa nɩn anwʋn sa

(Matie 8.5-13)

1 Mɔ Zozi yuelɩ ɛjɔlɛ ɛhɩka kʋalaa kan kele menian'n-mɔ, ɔ kɔ hɔ Kapɛɛnawɔmʋn. 2 Anɩn Lɔmʋn nzalafʋ kpain'n kʋn wɔ Kapɛɛnawɔmʋn ɛbɛlɛ. Nzalafʋ kpain sɔ'n, ɔ le yɩ́ akʋa kʋn mɔ yɩ́ nwʋn cian yɩ́ kpa ɔ. Akʋa sɔ'n kɔ fʋkɛ kpa ɔ le de ewue wu. 3 Mɔ nzalafʋ kpain'n tɩlɩ Zozi angan'n, ɔ kɔ sʋan zufʋ mgbain'n mmie-mɔ kɛ bɛ hɔ́ fɛ́lɛ Zozi maan ɔ bála a yɔ maan yɩ́ akʋa nɩn anwʋn sa. 4 Bɛ kɔ hɔ Zozi anwʋn ɛlɔ bɛ kɔ bʋtʋ yɩ́. Bɛ́ nwan: “Sʋanlan sɔ'n dɩɛ, ɔ fata kɛ ɛ bʋa yɩ́. 5 Ɔ sanlɩn kɛ ɔ kulo yɛ́ Zufʋ mân'n. Yɩ́ yɛ̂ ɔ'a si yɛ́ Nyanmɩan sua nɩn ɔ.” 6 Ɛhɩ a, Zozi nʋn bɛ́ bɛ kɔ hɔ.

Mɔ bɛ hɔlɩ dede bɛ ka kaan bɛ ju awulo nɩn anwʋn'n, nzalafʋ kpain'n kɔ sʋan menian kɛ bɛ hɔ́ sé Zozi kɛ: “Kpain, n'ɛ kele wɔ́ nwʋn ɛfɛ. Ɔ sanlɩn kɛ mɩn nzɛ nvata man kɛ ɛ wʋ́lʋ mɩn awulo. 7 Ɛhɩka ati yɛ̂ mɩ́n muonun m'an mma man wɔ́ ja sʋ ɔ, afɩ mɩn nzɛ nvata man. Nan kan ɛjɔlɛ kpɔlɛ kʋnmgba cein, mɩ́n akʋa nɩn anwʋn 'ba sa. 8 Mɩ́n, n ne mɩ́n nyunnun mgbain mɔ bɛ sie mɩ́n ɔ. Mɩ́n kʋsʋ, n ne nzalafʋ mɔ mɩn sie bɛ́ ɔ. Sɛ mɩn kan mɩn kele nunhan kʋn kɛ: ‘Kɔ!’ a, ɔ kɔ. Sɛ mɩn kan mɩn kele nunhan kʋn biekun kɛ: ‘Bala!’ a, ɔ ba. Sɛ mɩn kan mɩn kele mɩ́n akʋa'n kɛ: ‘Yɔ like ɛhɩ’ a, ɔ yɔ.”

9 Mɔ Zozi tɩlɩ ɛjɔlɛ sɔ'n, ɔ kɔ fʋa nzalafʋ kpain'n. Ɔ kɔ bɩlɩ yɩ́ nyɩn ɔ kɔ han kɔ hele menian'n-mɔ mɔ bɛ si yɩ́ sʋ'n kɛ: “Mɩɩn kan yɩ́ ananhɔlɛ mɩn kele ɛmɔ: Izalayɛ mân nɩn anun ɛwa muonun, sʋanlan m'ɔ le dedi kɛ sʋanlan ɛhɩ'n, n nwunlin man bie lé.” 10 Bɛ́ mɔ nzalafʋ kpain'n sʋanlɩn bɛ́'n kɔ sa kɔ hɔ awulo. Bɛ 'ju ɛlɔ a, akʋa nɩn anwʋn a sa bɔkɔɔ.

Zozi 'ba hɩn kunlannvʋɛ balasua kʋn awa

11 Ɛhɩ anzin, Zozi kɔ hɔ Galile mân nɩn anun kulo kʋn asʋ. Kulo sɔ'n, bɛ fɛlɛ yɩ́ Naɩn. Mɔ ɔ 'kɔ'n, yɩ́ menian'n-mɔ nʋn meninsʋnman sili yɩ́ sʋ. 12 Bɛ hɔlɩ dede mɔ bɛ ka kaan bɛ ju kulo nɩn anʋan nɩn anwʋn ɛbɛlɛ'n, bɛ 'nɩan an, anɩn bɛ nʋn fuin kʋn lɛ sɩn kɔ asielɩɛ sʋ. Sʋanlan'n mɔ bɛ lɛ kɔ a sie yɩ́'n, ɔ tɩ belenzua bangɔlɔ yɛ̂ yɩ́ nin tɩ kunlannvʋɛ. Kulo nɩn asʋ menian dɔʋn kpa nʋn kunlannvʋɛ balasua'n wɔ ɛbɛlɛ. 13 Mɔ Zozi nwunlin balasua'n, yɩ́ nwʋn kɔ yɛ yɩ́ koun nán ɔ a se yɩ́ kɛ: “N'ɛ sun kʋ́n!”

14 Zozi kɔ kpunnge alaka'n, ɔ kɔ fa yɩ́ sa kɔ han yɩ́. Bɛ́ mɔ bɛ lile alaka nɩn anun'n kɔ jinlan, Zozi nwan: “Kpafɛlɛ, mɩɩn kan mɩn kele wɔ́, fi ewue nun tínnge!” 15 Sʋanlan'n mɔ ɔ'a wu'n kɔ jasʋ kɔ tanlan asɩ ɔ lɛ jʋjɔ. Zozi kɔ fa yɩ́ kɔ man yɩ́ nin.

16 Esulo kɔ han bɛ́ kʋalaa, bɛ kɔ yɩ Nyanmɩan ayɛ. Bɛ́ nwan: “Nyanmɩan kpɔmanfʋɛ kpili kpa kʋn a fite yɛ́ afian ɛwa!” Ɛsɛ bɛ́ nwan: “Nyanmɩan a a yɛ́ ɛkpala.” 17 Like sɔ'n mɔ Zozi yɔlɩ'n, Zude mân'n lɩka kʋalaatin, ɔ nʋn mân mân mɔ bɛ mantan yɩ́'n, bɛ́ kʋalaa bɛ tɩlɩ.

Bɛ́ mɔ Zʋan Batisi sʋanlɩn bɛ́'n.

(Matie 11.2-19)

18 Ninnge kʋalaa mɔ Zozi yɔlɩ'n, Zʋan Batisi menian'n-mɔ hɔlɩ bɔlɩ nun amannɩɛ bɛ helelɩ yɩ́. Zʋan kɔ fɛlɛ yɩ́ menian'n-mɔ anun nnyuan 19 ɔ kɔ sʋan bɛ́ yɛ́ Mɩn anwʋn ɛlɔ kɛ bɛ hɔ́ bísa yɩ́ kɛ: “Sʋanlan'n mɔ yɛ sɩ kɛ ɔ lɛ ba'n y'ɔ le wɔ́ anaan sʋanlan sɔ'n tɛ wɔ sian?”

20 Mɔ bɛ juli Zozi anwʋn ɛbɛlɛ'n, bɛ́ nwan: “Zʋan Batisi a sʋan yɛ́ kɛ yɛ bála a bisa wɔ́ kɛ sɛ sʋanlan'n mɔ yɛ sɩ kɛ ɔ lɛ ba'n y'ɔ le wɔ́ a, sɛ kʋsʋ sʋanlan sɔ'n tɛ wɔ sian an, anɩn ɛ hán héle yɛ́.”

21 Tɛmʋn sɔ'n, bɛ́ mɔ ewue lɛ kun bɛ́'n, Zozi kɔ man bɛ́ nwʋn kɔ sa. Ɔ kɔ fʋan wawɛ ɛtɛ'n-mɔ mɔ bɛ wɔ menian'n-mɔ anun'n, ɛsɛ ɔ kɔ tike tike anyɩnsinlinwafʋɛ dɔʋn anyɩn'n. 22 M'ɔ yɔlɩ sɔ'n, Zozi kɔ han kɔ hele bɛ́ mɔ Zʋan sʋanlɩn bɛ́'n kɛ: “Ɛmɔ hɔ́ hán mɔ ɛmɔ a tɩ'n, ɔ nʋn mɔ ɛmɔ a nwun yɩ́'n bɛ héle Zʋan. Ɛmɔ a nwun kɛ anyɩnsinlinwafʋɛ'n-mɔ anyɩn'n-mɔ a tike tike, bɛ́ mɔ bɛ tia bɛ tɔ sʋ'n-mɔ aja'n-mɔ a tɩnngɛ tɩnngɛ, kokobefʋɛ'n-mɔ anwʋn a tɩ, anzʋtiliwafʋɛ'n-mɔ tɩ ɛjɔlɛ, bɛ́ mɔ b'a wu'n-mɔ a tinnge tinnge, ehianfʋɛ'n-mɔ lɛ tɩ Ɛjɔlɛkpa'n. 23 Nyila hán sʋanlan mɔ ɔ mminlin man yɩ́ dedi'n m'ɔ le yɩ́ wɔ mɩ́n nun'n.”

24 Mɔ bɛ́ mɔ Zʋan sʋanlɩn bɛ́'n salɩ hɔlɩ'n, Zozi kɔ han Zʋan ɛjɔlɛ ɔ kɔ hele menian'n-mɔ. Yɩ́ nwan: “Nzu like dɩɛ yɛ̂ ɛmɔ hɔlɩ nɩanlɩn yɩ́ ɛwâ nɩn anun ɛlɔ ɔ? Ndɛɛ mɔ anwʋnman lɛ fita anaan? 25 Nan nzu like dɩɛ yɛ̂ ɛmɔ hɔlɩ nɩanlɩn ɔ? Ɛmɔ hɔlɩ nɩanlɩn sʋanlan m'ɔ wula taladɩɛ kanlanman anaan? Bɛ́ mɔ bɛ wula esikafʋɛ ndaladɩɛ mɔ bɛ tɩ lɩka kanlanman'n, menian sɔ'n-mɔ gua mmelemgbin'n-mɔ awulo. 26 Anɩn nzu like dɩɛ fɔ́ʋ́n yɛ̂ ɛmɔ hɔlɩ nɩanlɩn ɔ? Nyanmɩan kpɔmanfʋɛ anaan? Yuo, mɩɩn kan mɩn kele ɛmɔ kɛ ɔ tala Nyanmɩan kpɔmanfʋɛ bɔbɔ. 27 Ɔ sanlɩn kɛ Zʋan yɛ̂ Ɛhɛlɛ Ɛjɔlɛ'n kan yɩ́ ɛjɔlɛ kɛ:

Nyanmɩan nwan: Mɩɩn sʋan mɩ́n bɔfʋɛ'n

mɩn man ɔ di mʋa wɔ́ nyunnun ɔ sesie wɔ́ atɩn'n.”

28 Zozi kɔ han kɔ tʋ sʋ kɛ: “Mɩɩn kan yɩ́ ananhɔlɛ mɩn kele ɛmɔ kɛ bɛ wʋlɩ man sʋanlan fɩ́ɩ́ kʋ́n m'ɔ tɩ kpili tala Zʋan ɔ. Nan kʋsʋ sʋanlan bɔbɔ m'ɔ tɩ kaan sʋa Nyanmɩan Belemgbin Mân nɩn anun'n, ɔ tala Zʋan kpili.”

29 Bagua'n, yɩ́ lɩlɩ bɛ́ mɔ bɛ dide ajule'n, bɛ tielɩ Zʋan anʋan ɛjɔlɛ'n bɛ man ɔ sɔnɩnlɩn bɛ́. Afɩ bɛ nwunlin kɛ Nyanmɩan atɩn dɩɛ'n tɩ fɔ́ʋ́n. 30 Nan *Falisifʋɛ'n-mɔ nʋn *mala nɩn asʋ mgbain'n-mɔ dɩɛ, like mɔ Nyanmɩan kulo kɛ ɔ yɔ man bɛ́'n, b'a ndie man. Ɛhɩ ati b'a man Zʋan a nzɔnɩn man bɛ́.

31 Zozi kɔ tʋ sʋ kɛ: “Nwan bɔbɔ yɛ̂ n vá ajulisʋ menian ɛhɩ-mɔ n zusu bɛ́ ɔ? Nwan yɛ̂ bɛ soman yɩ́ ɔ? 32 Bɛ soman mmatʋnman nganngan mɔ bɛ gugua gua nɩn asʋ, mɔ bɛ lɛ tɛtɩan bɛ se bɛ́ manngʋn'n-mɔ kɛ:

‘Y'a bɔ abile dede ɛmɔ a nzi man!

Y'a tʋ alʋabɔ ejue dede ɛmɔ a nzun man!’

33 Ɔ sanlɩn kɛ Zʋan Batisi walɩ, ɔ nni man alɩɛ, ɛsɛ ɔ nnʋn man nzan, nan kʋsʋ ɛmɔ nwan: ‘Wawɛ ɛtɛ yɛ̂ ɔ wɔ yɩ́ nun ɔ!’ 34 Mân Baa'n kʋsʋ a a, ɔ di alɩɛ, ɔ nʋn nzan, ɛsɛ ɛmɔ nwan: ‘Bɛ nɩ́an sʋanlan ɛhɩ, yɩ́ dɩɛ, ɔ njʋnlɩn ɛjɔlɛ fɩ́ɩ́ kɛ alɩɛ nʋn nzan ɛjɔlɛ ala yɛ̂ ɔ jʋnlɩn ɔ. Yɩ́ manngʋn y'ɔ le bɛ́ mɔ bɛ dide ajule'n ɔ nʋn ɛtɛfʋɛ'n-mɔ!’ 35 Nan kʋsʋ bɛ́ kʋalaa mɔ bɛ de Nyanmɩan bɛ di'n, bɛ kele kɛ Nyanmɩan tɩ bɛngɛlɛfʋɛ sakpa.”

Falisifʋɛ Simʋn 'ba fɛlɛ Zozi alɩɛ

36 *Falisifʋɛ kʋn fɛlɛlɩ Zozi kɛ ɔ bála a li like yɩ́ awulo. Mɛlɛ mɔ bɛ lɩla mgba nɩn asʋ tɔbɩlɩ nɩn anwʋn'n, 37 kulo sɔ nɩn asʋ balasua kʋn kɔ wʋlʋ ɛbɛlɛ. Balasua sɔ'n si tutu. M'ɔ tɩlɩ kɛ Zozi wɔ Falisifʋɛ nɩn awulo ɛbɛlɛ ɔ lɛ didi'n, ɔ kɔ fa anatɩlɩ bondoman tɛkɛɛ kʋn mɔ yɩ́ gua yɔ sɩ'n kɔ a. 38 Balasua'n kɔ jinlan Zozi aja ngʋa. Ɔ kɔ sun ɔ kɔ fa yɩ́ nyɩn ɛmʋɩn'n ɔ kɔ lɔlʋa Zozi aja nɩn anwʋn. Ɔ kɔ fa yɩ́ ti enyuan'n ɔ kɔ cici ɔ kɔ fa Zozi aja'n ɔ kɔ bɔ yɩ́ hue sʋ, ɛsɛ ɔ kɔ fa anatɩlɩ'n ɔ kɔ bɔ yɩ́ ja nɩn anwʋn.

39 Mɔ Falisifʋɛ'n m'ɔ fɛlɛlɩ Zozi alɩɛ'n nwunlin yɩ́ sɔ'n, ɔ kɔ han yɩ́ ti anun kɛ: “Sɛ sʋanlan ɛhɩ tɩ Nyanmɩan kpɔmanfʋɛ sakpa a, ahan ɔ 'nwun kɛ balasua'n mɔ ɔ'a han yɩ́'n tɩ ɛtɛfʋɛ. Ɔ sanlɩn kɛ ɔ si tutu.”

40 Mɔ anɩn Falisifʋɛ'n lɛ kan ɛhɩ yɩ́ ti anun'n, Zozi kɔ kuku yɩ́ nʋan sʋ ɔ kɔ han kɔ hele yɩ́ kɛ: “Simʋn, man n gán ɛjɔlɛ kʋn n géle wɔ́.”

Simʋn nwan: “Kpain, kan.”

41 Zozi nwan: “Anɩn menian nnyuan tua sʋanlan kʋn kalɛ. Nunhan kʋn tua jɛtɛ fufue mma ɛya nnun, yɛ̂ kʋn'n kʋsʋ tua jɛtɛ fufue mma abulanun. 42 Kɛmɔ bɛ́ menian nnyuan'n nun bie fɩ́ɩ́ ngʋala man yɩ́ kalɛ'n tua'n, sʋanlan'n m'ɔ bɔlɩ bɛ bʋsɩa'n kɔ fa kɔ hye bɛ́. Menian nnyuan sɔ'n, nunhan benin yɛ̂ ɛ de di kɛ ɔ 'kulo bian'n bʋ sʋ ɔ?”

43 Simʋn kɔ bua yɩ́ kɛ: “Mɩn de mɩn di kɛ nunhan mɔ yɩ́ kalɛ dɩɛ'n tɩ kpili nɩn ɔ.”

Zozi nwan: “Mɔ a han'n tɩ ananhɔlɛ.”

44 M'ɔ hanlɩn sɔ'n, ɔ kɔ fa balasua'n kɔ hele Simʋn, yɩ́ nwan: “Simʋn, a nwun balasua ɛhɩ? Kɛ m malɩ wɔ́ awulo ɛwa'n, a mman man mɩ́n nzue m'an nwunnzin man mɩ́n ja nɩn anwʋn. Nan balasua ɛhɩ dɩɛ, ɔ le yɩ́ nyɩn ɛmʋɩn'n ɔ'a nwunnzin mɩ́n ja nɩn anwʋn, ɔ'a fa yɩ́ ti enyuan'n ɔ'a cici. 45 N juli ɛwa'n, a ndɔ man mɩ́n nun. Nan yɩ́ dɩɛ, kɛ n wʋlʋlɩ ɛwa nɩn angʋnmɩn yɛ̂ ɔ falɩ mɩ́n ja'n-mɔ bɔlɩ yɩ́ hue sʋ ɔ. 46 A ngua man ngo m'ɔ ban fanlan mɩ́n ti nɩn asʋ. Nan yɩ́ dɩɛ, anatɩlɩ kpa yɛ̂ ɔ'a fa ɔ'a gugua mɩ́n ja nɩn anwʋn ɔ. 47 Yɩ́ sɔ ati, mɩɩn kan mɩn kele wɔ́ kɛ balasua ɛhɩ, ehulo kpili'n mɔ ɔ'a hulo mɩ́n'n dunman nun, yɩ́ ɛtɛ'n kʋalaatin, yɩ́ ɛtɛ bobolobe'n kʋalaa m'ɔ sʋ'n, b'a fa yɩ́ kʋalaa b'a hye yɩ́. Nan sʋanlan mɔ yɩ́ ɛtɛ nɩn a nzʋn man mɔ bɛ kɔ fa bɛ kɔ hye yɩ́'n, ehulo'n m'ɔ le yɩ́'n tɩ kaan sʋa.”

48 Ɛhɩ a, Zozi kɔ han kɔ hele balasua'n kɛ: “B'a fa wɔ́ ɛtɛ'n-mɔ b'a hye wɔ́.”

49 Mɔ Zozi hanlɩn sɔ'n, bɛ́ mɔ bɛ́ nʋn yɩ́ gua tɔbɩlɩ nɩn anwʋn'n kɔ han yɩ́ bɛ́ ti anun kɛ: “Sʋanlan ɛhɩ muonun ɔ tɩ yɩ́ dɩɛ sɛ dede m'ɔ fa sʋanlan ɛtɛ ce yɩ́ ɔ?”

50 Mɔ bɛ 'kan sɔ bɛ́ ti anun'n, Zozi kɔ han kɔ hele balasua'n kɛ: “Wɔ́ dedi nɩn a le wɔ́ ngʋan, kɔ alʋacɩcɩɛ nun.”

8

Mmalasua'n-mɔ mɔ bɛ si Zozi sʋ'n

1 Ɛhɩ anzin, Zozi nʋn yɩ́ menian bulu nʋn nnyuan'n, bɛ kɔ hɔ kulo kulo'n-mɔ asʋ. Bɛ kɔ hɔ kɔ han Nyanmɩan Anʋan Ɛjɔlɛ'n. Bɛ kɔ bɔ Nyanmɩan Belemgbin Mân nɩn anwʋn Ɛjɔlɛkpa'n bɛ kɔ hele menian'n-mɔ. 2 Zozi 'kɔ a, anɩn mmalasua mmie-mɔ m'ɔ tuli bɛ́ nun wawɛ ɛtɛ'n-mɔ ɔ man bɛ nwʋn salɩ'n si yɩ́ sʋ. Mmalasua sɔ'n-mɔ y'ɔ le: Mali m'ɔ fi Magɩdala mɔ Zozi tulɩ wawɛ ɛtɛ nsʋ yɩ́ nun'n. 3 Kuza m'ɔ nɩan belemgbin *Elɔdɩ Antɩpasɩ ninnge nɩn asʋ'n, yɩ́ yɩ Zʋanɩn. Suzanɩn nʋn mmalasua mmiekun-mɔ dɔʋn kpa. Bɛ fa bɛ́ anwʋndɩɛ'n bɛ bʋa Zozi nʋn yɩ́ menian'n-mɔ.

Sʋanlan'n m'ɔ gua bele nɩn anwʋn anyɩnndala'n

(Matie 13.1-9, Maakɩ 4.1-9)

4 Menian'n-mɔ fi kulo kulo'n-mɔ asʋ bɛ kɔ a Zozi anwʋn ɛbɛlɛ. Nan mɔ menian dɔʋn yialɩ yɩ́ nwʋn'n, ɔ kɔ bu anyɩnndala ɛhɩ ɔ kɔ hele bɛ́. Yɩ́ nwan: 5 “Anɩn sʋanlan kʋn wɔ ɛbɛlɛ. Cɩan kʋn, ɔ kɔ hɔ *bele egua yɩ́ ebo nɩn asʋ. Bele mma'n bie kɔ gua atɩn nɩn anʋan. Menian'n-mɔ 'sɩn an, bɛ tetia sʋ. Nnʋnman'n-mɔ kɔ suso kɔ li. 6 Bie kʋsʋ kɔ gua ɛbʋta nɩn asʋ. Kɛmɔ ngɛtɩɛ kpa nnʋn man ɛbɛlɛ'n, bele'n fifili a, ɔ kɔ yala. 7 Bie kʋsʋ kɔ gua eminlan mmowe'n-mɔ anun, bɛ nʋn bɛ́ bɛ kɔ fifi nun kʋn. Eminlan mmowe'n-mɔ kɔ fʋ sʋ. Ɔ'a man ɔ'a nyɔ man kpa. 8 Bie kʋsʋ kɔ gua asɩɛ kpa nɩn asʋ. Ɔ kɔ fifi ɔ kɔ su mma dɔʋn kpa. Bele baka kʋn biala kɔ su mma ɛya kʋn.”

Ɛsɛ Zozi kɔ han kɔ tʋ sʋ kɛ: “Sʋanlan m'ɔ sɩ fasie'n, ɔ fá síe!”

Zozi anyɩnndala'n m'ɔ bu'n

(Matie 13.10-17, Maakɩ 4.10-12)

9 Yɩ́ menian'n-mɔ kɔ bisa yɩ́ anyɩnndala sɔ nɩn abʋ. 10 Zozi kɔ bua bɛ́ kɛ: “Ɛmɔ dɩɛ, nvɩalɩɛ nun ɛjɔlɛ'n m'ɔ tʋ de Nyanmɩan Belemgbin Mân'n, Nyanmɩan a yɩ a hele ɛmɔ. Nan menian bʋ nga'n-mɔ dɩɛ, bɛ bu yɩ́ anyɩnndala nun bɛ kele bɛ́. Ɔ man bɛ nɩan yɩ́ bɛ́ nyɩnsʋ bɔbɔ a, bɛ nnwun man yɩ́. Bɛ tie bɔbɔ a, bɛ ndɩ man yɩ́ bʋ.

Zozi 'ba tu anyɩnndala nɩn abʋ

(Matie 13.18-23, Maakɩ 4.13-20)

11 “Anyɩnndala ɛhɩ, yɩ́ bʋ y'ɔ le kɛ: *Bele mma'n y'ɔ le Nyanmɩan Anʋan Ɛjɔlɛ'n. 12 Menian'n mmie-mɔ tɩ kɛ atɩn nɩn anʋan'n mɔ bele mma'n gualɩ'n. Bɛ tie Nyanmɩan Anʋan Ɛjɔlɛ'n, nan kʋsʋ Abɔnsanmʋn ba ɔ yɩ ɛjɔlɛ'n mɔ b'a tɩ'n fi bɛ́ ahʋnlɩn nɩn anun. Ɔ man bɛ nnyan man dedi nán b'a nyan ngʋan. 13 Mmie-mɔ kʋsʋ tɩ kɛ ɛbʋta'n mɔ bele'n gualɩ sʋ'n. Bɛ tɩ Nyanmɩan Anʋan Ɛjɔlɛ nɩn an, bɛ di yɩ́ nwʋn fɛ. Nan kʋsʋ bɛ mman man ɛjɔlɛ'n nzɔ man ndɩan. Bɛ de bɛ di mɛlɛ kaan sʋa yɛ̂ sɛ emian bie tʋ bɛ́ a, anɩn b'a yaci bɛ́ dedi'n b'a tʋ. 14 Bele'n m'ɔ gualɩ eminlan mmowe nɩn anun'n, y'ɔ le menian mɔ bɛ tie Nyanmɩan Anʋan Ɛjɔlɛ'n, nan kʋsʋ ɔ 'kɔ yɩ́ nyunnun an, bɛ man nzusue, anwʋndɩɛ nʋn mân elie fʋ Nyanmɩan Anʋan Ɛjɔlɛ'n mɔ b'a tɩ nɩn asʋ. Bɛ nzu man mma dede ɔ mmʋlʋ man. 15 Bele mma'n m'ɔ gualɩ asɩɛ kpa nɩn asʋ'n, y'ɔ le menian mɔ bɛ tie Nyanmɩan Anʋan Ɛjɔlɛ'n, bɛ fa bɛ sie bɛ́ ahʋnlɩn nɩn anun kpa, bɛ di ɛjɔlɛ nɩn asʋ, bɛ su mma.

Kanlannɩɛ nɩn anwʋn anyɩnndala'n

(Maakɩ 4.21-25)

16 “Sʋanlan fɩ́ɩ́ nzɔ man kanlannɩɛ, ɔ nva ɔ nwula man bokiti, anaan mgba abʋ. Nan ɔ sie yɩ́ kanlannɩɛ'n baka nɩn asʋ, ɔ man bɛ́ mɔ bɛ 'wʋlʋ sua nɩn anun'n, bɛ nwun asɩ. 17 Like biala m'ɔ fɩa'n, ɔ 'tu fite. Nvɩalɩɛ nun ɛjɔlɛ biala 'fite jawe nun. 18 Ɛmɔ yɔ́ anzʋɛ, nán bɛ tíe yɩ́ kpa! Ɔ sanlɩn kɛ m'ɔ le kaan'n, bɛ 'ba man yɩ́ biekun. Nan m'ɔ le man fɩ́ɩ́'n, kaan'n m'ɔ susu kɛ ɔ kɔ nyan yɩ́'n, bɛ 'tʋa yɩ́ bɛ de.”

Zozi anianman'n-mɔ nʋn yɩ́ nin

(Matie 12.46-50, Maakɩ 3.31-35)

19 Zozi anin'n nʋn yɩ́ nianman'n-mɔ, bɛ kɔ a bɛ kɔ tʋ yɩ́. Nan kʋsʋ meninsʋnman'n mɔ b'a yia yɩ́ nwʋn nɩn ati, ɔ man b'a ngʋala man yɩ́ nwʋn ɛlɔ ju. 20 Bɛ kɔ bɔ Zozi amannɩɛ kɛ: “Wɔ́ nin nʋn wɔ́ nianman'n-mɔ jijin ahanmɩan ɛlɔ, bɛ kulo kɛ bɛ nwun wɔ́ nwʋn.”

21 Mɔ bɛ hanlɩn sɔ'n, nán Zozi a se bɛ́ mɔ bɛ wɔ ɛbɛlɛ'n kɛ: “Mɩ́n nin nʋn mɩ́n nianman'n-mɔ y'ɔ le menian mɔ bɛ tie Nyanmɩan Anʋan Ɛjɔlɛ'n, mɔ bɛ nanndɩ sʋ'n.”

Zozi 'ba gua anwʋnman kpili kʋn asɩ

(Matie 8.23-27, Maakɩ 4.35-41)

22 Ɛlɛhʋn kʋn Zozi nʋn yɩ́ menian'n-mɔ kɔ fʋ ɛlɛɛ kʋn anun. Ɔ kɔ han kɔ hele bɛ́ kɛ: “Bɛ mán yɛ kpɛ́ asue'n yɛ hɔ́ yɩ́ nzin ɛlɔ ebue kʋn.” Mɔ Zozi hanlɩn sɔ'n, yɛ̂ bɛ hɔlɩ ɔ. 23 Nan mɔ bɛ 'kpɛ asue'n, anɩn Zozi la ɛlɛɛ nɩn anun ɔ lɛ dafɩ. Kʋnmgba ala, anwʋnman kpili kʋn kɔ tu asubula nɩn anyɩnsʋ. Asutue'n kɔ bɔ nzue kɔ gua ɛlɛɛ nɩn anun. 24 Ɛhɩ, yɩ́ menian'n-mɔ kɔ kpunnge yɩ́ bɛ kɔ tinnge yɩ́. Bɛ́ nwan: “Kpain, kpain, yɛ lɛ wu o!”

Zozi kɔ tinnge ɔ kɔ jʋjɔ aminle sʋ kɔ hele anwʋnman'n nʋn asutue'n. Anwʋnman'n kɔ jinlan, asutue'n kɔ gua asɩ. Ɛbɛlɛ kɔ yɔ diin.

25 M'ɔ yɔlɩ sɔ'n, Zozi kɔ bisa yɩ́ menian'n-mɔ kɛ: “Ɛmɔ dedi'n wɔ nin?” Ɛjɔlɛ'n kɔ sin bɛ́ nwʋn, esulo kɔ han bɛ́. Bɛ kɔ bisa bisa bɛ́ nwʋn kɛ: “Nwan sʋanlan dɩɛ y'ɔ le ɛhɩ? M'ɔ jʋjɔ kele anwʋnman nʋn asutue dede bɛ man yɩ́ anyɩnnzɔ!”

Zozi 'ba tu wawɛ ɛtɛ dɔʋn fi sʋanlan kʋn anun

(Matie 8.28-34, Maakɩ 5.1-20)

26 Zozi nʋn yɩ́ menian'n-mɔ, bɛ kɔ kpɛ Galile asue'n. Bɛ kɔ hɔ kɔ ju yɩ́ nzin ɛlɔ ebue kʋn, Zelazɩ'n-mɔ mân nɩn anun. Mân sɔ'n nʋn Galile mân'n, bɛ́ nyɩn'n wɔ sʋ. 27 Mɔ Zozi 'ju asɩ nɩn ala, kulo nɩn asʋ sʋanlan kʋn kɔ a yɩ́ nwʋn ɛbɛlɛ. Sʋanlan sɔ'n, wawɛ ɛtɛ wɔ yɩ́ nun. Yɩ́ nwʋn gua sʋ, nán ɛnɛ bie ɔ. Ɔ nna man sua ɛlɔ. Ɔ la asielɩɛ'n-mɔ asʋ. 28 M'ɔ nwunlin Zozi'n, ɔ kɔ tɩan. Ɔ kɔ hɔ kɔ tu kɔ tɔ yɩ́ ja nun. Ɔ kɔ tɩan sɛlɛ kpa, Yɩ́ nwan: “Zozi, Anwunno Nyanmɩan Kpili Awa, ɛ se mɩ́n sɛ? Mɩn 'sɛlɛ wɔ́, n'ɛ se mɩ́n sa fɩ́ɩ́.” 29 M'ɔ man ɔ lɛ kan sɔ'n, y'ɔ le kɛ Zozi lɛ man wawɛ ɛtɛ'n m'ɔ wɔ yɩ́ nun'n tu. Wawɛ ɛtɛ'n tɔ yɩ́ sʋ mɛlɛ'n bie anun. Bɛ fa ngɔnzɔngɔnzɔ bɛ cɩ yɩ́ sa nʋn yɩ́ ja a, ɔ bubu nun. Wawɛ ɛtɛ'n cʋɩn yɩ́ kɔ ɛwâ nɩn anun.

30 Zozi kɔ bisa yɩ́ kɛ: “Ɛ li sɛ?”

Yɩ́ nwan: “Bɛ fɛlɛ mɩ́n nwala nwala.” Afɩ wawɛ ɛtɛ dɔʋn kpa wɔ yɩ́ nun, yɩ́ ti yɛ̂ ɔ man ɔ lɛ kan sɔ ɔ. 31 Wawɛ ɛtɛ sɔ'n-mɔ kɔ sɛlɛ Zozi kɛ n'ɔ man bɛ kɔ gua kunman kpʋnlʋn-mgbʋnlʋn nɩn anun. 32 Ɛbɛlɛ lɩka sɔ'n, anɩn mgbolike dɔʋn kpa lɛ didi bʋka nɩn asʋ. Wawɛ ɛtɛ'n-mɔ kɔ bʋtʋ Zozi kɛ ɔ mán bɛ́ atɩn maan bɛ hɔ́ wʋ́lʋ mgbolike sɔ'n-mɔ anun. Mɔ sʋanlan'n hanlɩn sɔ'n, Zozi kɔ man bɛ́ atɩn. 33 Wawɛ ɛtɛ'n-mɔ fi sʋanlan nɩn anun bɛ kɔ fite. Bɛ kɔ hɔ kɔ wʋlʋ mgbolike'n-mɔ anun. Mgbolike fatule kʋn'n kɔ tʋlʋ bʋka'n bɛ kɔ hɔ kɔ gua asue nɩn anun, bɛ́ kʋalaa bɛ kɔ nʋan. 34 Mɔ bɛ́ mɔ bɛ nɩan mgbolike'n-mɔ asʋ'n nwunlin yɩ́ sɔ'n, bɛ kɔ nwanndi. Bɛ kɔ hɔ kɔ bɔ ɛjɔlɛ sɔ'n kpayɛ kulo, ɔ nʋn nanmue'n-mɔ asʋ. 35 Bɛ́ mɔ bɛ tɩlɩ ɛjɔlɛ sɔ'n, bɛ walɩ nɩanlɩn kɛ ɔ kpɩnlɩn yɔlɩ'n. Bɛ 'ba ju Zozi anwʋn ɛbɛlɛ a, sʋanlan'n mɔ anɩn wawɛ ɛtɛ'n-mɔ wɔ yɩ́ nun nɩn anyɩnsʋ a tɩ. Ɔ wula taladɩɛ ɔ tɩ Zozi aja abʋ ɛbɛlɛ. Mɔ bɛ nwunlin yɩ́ sɔ'n, esulo hanlɩn bɛ́. 36 Kɛ ɔ kpɩnlɩn yɔlɩ mɔ wawɛ ɛtɛ'n-mɔ fi sʋanlan nɩn anun bɛ fitelɩ, mɔ bɛ hɔlɩ wʋlʋlɩ mgbolike'n-mɔ anun, mɔ bɛ 'kɔ a gua asue nɩn anun, mɔ bian nɩn anyɩnsʋ tɩ'n, bɛ́ mɔ bɛ nwunlin yɩ́ bɛ́ nyɩnsʋ'n kɔ han yɩ́ kʋalaa kɔ hele sian mma'n-mɔ. 37 Zelasɩ mân nɩn anun menian'n-mɔ kʋalaa kɔ sɛlɛ Zozi kɛ ɔ fi bɛ́ mân nɩn anun ɔ jásʋ. Ɔ sanlɩn kɛ anɩn esulo kpili kpa a han bɛ́. Mɔ Zozi fʋlɩ ɛlɛɛ nɩn anun mɔ ɔ 'sa kɔ Galile'n, 38 sʋanlan'n mɔ wawɛ ɛtɛ'n fi yɩ́ nun tuli'n kɔ sɛlɛ Zozi kɛ ɔ 'si yɩ́ sʋ. Zozi nwan: 39 “Sa kɔ wɔ́ awulo, nán kɔ han yɩ́ kʋalaa mɔ Nyanmɩan a yɔ a man wɔ́'n kele menian'n-mɔ.” Bian'n kʋsʋ kɔ hɔ ɔ kɔ han yɩ́ kʋalaa mɔ Zozi a yɔ a man yɩ́'n kɔ hele kulo bɔndɩn'n.

Zʋayilusi awa balasua'n,

ɔ nʋn balasua'n m'ɔ hanlɩn Zozi taladɩɛ'n

(Matie 9.18-26, Maakɩ 5.21-43)

40 Mɔ Zozi fi Galile asue nɩn anzin ɛlɔ ɔ 'sa ba'n, menian dɔʋn kpa kɔ a yɩ́ atɩn ele. Ɔ sanlɩn kɛ bɛ́ kʋalaa bɛ́ nyɩn jin yɩ́ atɩn. 41 Kaan cɛ, Zufʋ'n-mɔ asɔnɩn sua nɩn asʋ kpain'n kɔ a, kpain sɔ'n, bɛ fɛlɛ yɩ́ Zʋayilusɩ. Ɔ kɔ tu kɔ tɔ Zozi aja nun ɔ kɔ sɛlɛ yɩ́ kɛ ɔ bála yɩ́ awulo ɛlɔ. 42 Ɔ sanlɩn kɛ yɩ́ wa balasua kʋnmgba cein'n mɔ ɔ'a li afʋɛ bulu nʋn nnyuan'n, ɔ lɛ de ewue wu.

Mɔ bian'n hanlɩn sɔ'n, Zozi kɔ tie. Mɔ bɛ 'kɔ'n, menian dɔʋn si bɛ́ sʋ, anɩn bɛ 'kan Zozi bɛ mian bɛ́ afian. 43 Ɔ 'ba yɔ sɔ'n, anɩn balasua kʋn wɔ menian'n-mɔ afian ɛbɛlɛ. Moja tu balasua sɔ'n yɩ́ afʋɛ bulu ɔ nʋn nnyuan ahɩ. Ɔ kɔ sɛcɩ yɩ́ nwʋn esika kʋalaatin wɔ ayile ɛyɔlɛfʋɛ'n-mɔ ɛlɔ. Nan kʋsʋ yɩ́ nwʋn a nza man. 44 Ɔ li Zozi anzin, ɔ kɔ han yɩ́ taladɩɛ nɩn anʋan'n. Ɛbɛlɛ ala, moja'n m'ɔ tu yɩ́'n kɔ kpɛ.

45 Zozi kɔ bisa menian'n-mɔ kɛ: “Nwan yɛ̂ ɔ'a han mɩ́n taladɩɛ'n?”

Ɛhɩ nwan “Nán mɩ́n ɔ!” Ɛhɩ nwan: “Nán mɩ́n ɔ!” Pɩɛlɩ nwan: “Kpain, a nwun kɛ menian'n-mɔ lɛ kan wɔ́ mian bɛ afian, kʋsʋ anɩn ɛ lɛ bisa ɛjɔlɛ sʋa!”

46 Mɔ Pɩɛlɩ hanlɩn ɛhɩ'n, Zozi nwan: “Sʋanlan bie a han mɩ́n, ɔ sanlɩn kɛ m'an nwun kɛ anwʋnsɛlɛ kʋn fi mɩ́n nun ɔ'a fite.”

47 Balasua'n kɔ nwun nun kɛ b'a hyɩ yɩ́. Ɛhɩ a, yɩ́ nwʋn kɔ wʋsʋ yɩ́ ɔ kɔ tu kɔ tɔ Zozi aja nun. Menian'n-mɔ kʋalaa anyunnun ɛbɛlɛ, like mɔ yɩ́ ti yɛ̂ ɔ man ɔ hanlɩn Zozi taladɩɛ'n, ɛsɛ kɛ ɔ kpɩnlɩn yɔlɩ mɔ yɩ́ nwʋn salɩ ɛbɛlɛ ala'n, ɔ kɔ han yɩ́ kʋalaa.

48 Mɔ yɩ́ nʋan tɔlɩ'n, Zozi nwan: “Mɩ́n wa balasua, kɔ anzʋnunjɔ nun, nán wɔ́ dedi nɩn a man wɔ́ nwʋn a sa.”

49 Anɩn Zozi anʋan tɛ wɔ ɛjɔlɛ sʋ. Bɔfʋɛ kʋn fi kpain Zʋayilusi awulo ɛlɔ walɩ a, yɩ́ nwan: “Zʋayilusi, wɔ́ wa nɩn a wu, yɩ́ ti n'ɛ jɩjɩ kpain kʋ́n.”

50 Mɔ Zozi tɩlɩ ɛjɔlɛ sɔ'n, ɔ kɔ han kɔ hele Zʋayilusi kɛ: “Zʋayilusi, gua wɔ́ ahʋnlɩn asɩ, nyan dedi ala, nán wɔ́ wa balasua'n, ɔ 'ba hɩn.”

51 Mɔ bɛ juli awulo ɛbɛlɛ'n, Zozi ngɔ man sʋanlan fɩ́ɩ́ atɩn kɛ ɔ wʋ́lʋ lɩka mɔ batʋnman'n la'n bie, sannan Pɩɛlɩ nʋn Zʋan, nʋn Zʋakɩ, nʋn sɩɛ'n nʋn nian'n mɔ bɛ le baa nɩn ala. 52 Bɛ́ kʋalaa bɛ lɛ di batʋnman nɩn anwʋn yalɛ, bɛ le sun. Mɔ Zozi nwunlin yɩ́ sɔ'n, yɩ́ nwan: “Ɛmɔ yáci esuan'n nán batʋnman'n wuli man, ɔ lɛ dafɩ.”

53 Mɔ Zozi hanlɩn sɔ'n, bɛ́ kʋalaa bɛ kɔ gʋlʋ yɩ́ nwʋn. Ɔ sanlɩn kɛ bɛ́ dɩɛ, bɛ sɩ yɩ́ fɔ́ʋ́n kɛ talua nɩn a wu. 54 Ɛhɩ a, Zozi kɔ sɔ batʋnman nɩn asa, ɔ kɔ tɩan nun. Yɩ́ nwan: “Batʋnman, jasʋ!” 55 Batʋnman'n kɔ tinnge, ɛbɛlɛ ala ɔ kɔ jasʋ. Zozi nwan: “Bɛ mán yɩ́ like lí.” 56 Ɛjɔlɛ'n kɔ sin sɩɛ'n nʋn nian nɩn anwʋn. Zozi tualɩ bɛ́ kɛ nán bɛ kan like mɔ b'a nwun yɩ́ nɩn anwʋn ɛjɔlɛ bɛ kele sʋanlan fɩ́ɩ́.

9

Zozi 'ba sʋan yɩ́ menian bulu nʋn nnyuan'n

(Matie 10.5-15, Maakɩ 6.7-13)

1 Ɛhɩ cɩan kʋn Zozi yialɩ yɩ́ menian bulu nʋn nnyuan nɩn an, ɔ kɔ man bɛ́ tunmin kɛ bɛ fʋ́an wawɛ ɛtɛ'n-mɔ, ɛsɛ bɛ mán nwuluwafʋɛ'n-mɔ anwʋn sá. 2 Ɔ kɔ sʋan bɛ́ kɛ bɛ hɔ́ bɔ́ Nyanmɩan Belemgbin Mân'n kpayɛ, ɛsɛ bɛ mán bɛ́ mɔ b'a fʋkɛ'n tɩ́ akpɔlɛ. 3 Ɔ kɔ han kɔ hele bɛ́ kɛ: “Ɛmɔ ɛhɔlɛ'n mɔ bɛ lɛ kɔ'n, nán bɛ fa like fɩ́ɩ́ bɛ sa bɛ́ nwʋn. Nán bɛ fa kpɔman, nán bɛ fa bɔ́lɛ, nán bɛ fa alɩɛ, nán bɛ fa esika, ɛsɛ nán bɛ fa taladɩɛ nnyuan. 4 Awulo mɔ ɛmɔ kɔ sike nun'n, ɛmɔ tánlan nun ɛbɛlɛ dede ɔ jú ɛmɔ ɛhɔlɛ cɩan. 5 Kulo kʋsʋ mɔ ɛmɔ kɔ hɔ sʋ mɔ b'a nne man ɛmɔ'n, ɛmɔ kpɔ́kpala bɛ́ ja nɩn abʋ anyʋan'n bɛ gúa ɛbɛlɛ bɛ hɔ́. Ɔ tɩ adanzɩɛ elie kɛ bɛ ngʋala man ɛmɔ sʋnmʋɛ bɔ.” 6 Mɔ Zozi hanlɩn sɔ yuelɩ'n yɛ̂ yɩ́ menian bulu nʋn nnyuan'n hɔlɩ ɔ. Bɛ hɔlɩ bɔlɩ Ɛjɔlɛkpa'n bɛ helelɩ menian'n-mɔ ɛsɛ bɛ manlɩn nwuluwafʋɛ'n-mɔ anwʋn salɩ.

Belemgbin Elɔdɩ Antɩpasɩ nzusue'n

(Matie 14.1-12, Maakɩ 6.14-29)

7 Ɛhɩ *Elɔdɩ m'ɔ tɩ Galile mân nɩn asʋ belemgbin'n kɔ tɩ yɩ́ kʋalaa mɔ Zozi nʋn yɩ́ menian'n-mɔ a yɔ'n. Ɔ nnwun man m'ɔ jʋnlɩn ɔ, ɔ sanlɩn kɛ menian mmie-mɔ lɛ kele kɛ Zʋan Batisi m'ɔ wuli'n yɛ̂ ɔ'a hɩn nɩn ɔ. 8 Mmie-mɔ nwan: “Nyanmɩan kpɔmanfʋɛ Eli yɛ̂ ɔ'a fite ɔ.” Mmie-mɔ kʋsʋ nwan: “Daba Nyanmɩan mgbɔmanfʋɛ'n-mɔ mɔ bɛ wuli'n, bɛ́ nunhan kʋn yɛ̂ ɔ'a hɩn nɩn ɔ.” 9 Nan mɔ Elɔdɩ tɩlɩ yɩ́ sɔ'n, yɩ́ nwan: “M'an man b'a kpɛ Zʋan ati'n. Nan nwan sʋanlan dɩɛ yɛ̂ bɛ lɛ kan yɩ́ ɛjɔlɛ sʋa'n?” Ɛhɩka ati, ɔ kulo kɛ ɔ nwun Zozi.

Zozi 'ba man menian akpɩɩ nnun alɩɛ di

(Matie 14.13-21, Maakɩ 6.30-44, Zʋan 6.1-14)

10 Ɛhɩ Zozi mmɔfʋɛ bulu nʋn nnyuan'n hɔlɩ walɩ a, bɛ kɔ han mɔ bɛ yɔlɩ'n kʋalaa bɛ kɔ hele yɩ́. Mɔ bɛ bɔlɩ amannɩɛ yuelɩ'n, Zozi nʋn bɛ́ bɛ kɔ tɩ bɛ́ nwʋn bɛ kɔ hɔ kulo'n mɔ bɛ fɛlɛ yɩ́ Bɛtɩsayida nɩn asʋ. 11 Meninsʋnman'n kɔ nwun nun bɛ kɔ si bɛ́ sʋ. Zozi kɔ sɔ bɛ́ nun, ɔ kɔ han Nyanmɩan Belemgbin Mân nɩn anun ɛjɔlɛ ɔ kɔ hele bɛ́. Bɛ́ mɔ bɛ ndɩ man akpɔlɛ mɔ bɛ kulo kɛ bɛ tɩ akpɔlɛ'n, ɔ kɔ man bɛ kɔ tɩ akpɔlɛ.

12 Kɛmɔ anɩn alɩ́ɛ lɛ san'n, yɩ́ menian bulu nʋn nnyuan'n kpunngelɩ yɩ́ a, bɛ́ nwan “Kpain, lɩka mɔ yɛ wɔ'n tɩ fuaan. Yɩ́ ti, yaci menian'n-mɔ anun maan bɛ hɔ́ kpʋ́nndɛ alɩɛ nʋn dabɛlɛ kulo'n-mɔ nʋn nanmue'n-mɔ mɔ bɛ mantan mantan ɛwa'n-mɔ asʋ.”

13 Mɔ bɛ hanlɩn sɔ'n, Zozi kɔ bua bɛ́ kɛ: “Ɛmɔ muonun mán bɛ like lí!”

Bɛ́ nwan: “Like mɔ yɛ le yɩ́ ɛwa nɩn ala y'ɔ le kpaʋn nnun'n ɔ nʋn ejue nnyuan'n. Sɛ kʋsʋ ɛ kulo kɛ yɛ hɔ́ tó alɩɛ yɛ bɛ́lɛ meninsʋnman ɛhɩ a?” 14 (Menian mɔ b'a yia ɛbɛlɛ'n, bɛ ju menian akpɩɩ nnun.)

Zozi kɔ han kɔ hele yɩ́ menian'n-mɔ kɛ: “Ɛmɔ mán bɛ tɛ́tanlan kpule abulanun abulanun.” 15 Yɩ́ menian'n-mɔ kɔ yɔ m'ɔ helelɩ bɛ́'n, bɛ kɔ man menian'n-mɔ kɔ tɛtanlan asɩ. 16 Ɛhɩ, Zozi kɔ le kpaʋn nnun'n ɔ nʋn ejue nnyuan'n. Ɔ kɔ tʋ yɩ́ nyɩn anwunno, ɔ kɔ la Nyanmɩan asɩ. Ɔ kɔ hye kɔ man yɩ́ menian'n-mɔ kɛ bɛ́ kʋsʋ bɛ hyé bɛ mán meninsʋnman'n. 17 Menian nwala ɛhɩ, bɛ́ kʋalaa bɛ kɔ li dede bɛ́ kʋ kɔ yi. Yɩ́ bʋ'n mɔ halɩ'n ɔ tɩ ece mma bulu nʋn nnyuan.

Pɩɛlɩ 'ba han kɛ Belemgbin Ngʋandefʋɛ'n y'ɔ le Zozi

(Matie 16.13-21, Maakɩ 8.27-29)

18 Cɩan kʋn Zozi kɔ tɩ yɩ́ nwʋn ɔ kɔ hɔ asɔnɩn ɛyɔlɛ, yɩ́ menian'n-mɔ kɔ kpʋ yɩ́. Zozi kɔ bisa bɛ́ kɛ: “Menian'n-mɔ muonun, bɛ bu kɛ nwan sʋanlan dɩɛ y'ɔ le mɩ́n?”

19 Yɩ́ menian'n-mɔ nwan: “Mmie-mɔ nwan Zʋan Batisi y'ɔ le wɔ́. Mmie-mɔ kʋsʋ nwan *Eli y'ɔ le wɔ́. Mmiekun-mɔ nwan daba Nyanmɩan mgbɔmanfʋɛ'n-mɔ mɔ bɛ wuli'n, bɛ́ nunhan kʋn yɛ̂ ɔ'a hɩn nɩn ɔ.”

20 Zozi kɔ bisa bɛ́ kɛ: “Nan ɛmɔ kʋsʋ lɩlɩ, ɛmɔ bu kɛ nwan sʋanlan dɩɛ y'ɔ le mɩ́n?”

Pɩɛlɩ jasʋlɩ a, yɩ́ nwan: “Kilisi'n, Belemgbin Ngʋandefʋɛ'n mɔ Nyanmɩan a sʋan yɩ́'n y'ɔ le wɔ́.”

Zozi 'ba han yɩ́ ewue'n nʋn yɩ́ etinnge nɩn anwʋn ɛjɔlɛ

(Matie 16.20-28, Maakɩ 8.30-9.1)

21 Mɔ Pɩɛlɩ hanlɩn sɔ'n, Zozi kɔ totua bɛ́ kɛ nán bɛ kan bɛ kele sʋanlan fɩ́ɩ́. 22 Ɔ kɔ han kɔ tʋ sʋ kɛ: “Ɔ di kɛ Mân Baa'n nwun amannɩɛ kpa. Izalayɛ mân nɩn anun mgbain'n-mɔ, nʋn Nyanmɩan tɛɛyɩfʋɛ mgbain'n-mɔ ɔ nʋn mala nɩn asʋ mgbain'n-mɔ, bɛ 'ba yɩ yɩ́ bɛ tʋ. Bɛ 'ba hun yɩ́. Bɛ kun yɩ́ a, yɩ́ cɩan nsan nɩn asʋ ɔ 'tinnge.”

23 Ɛhɩ anzin, Zozi kɔ han kɔ hele bɛ́ kʋalaa kɛ: “Sʋanlan m'ɔ kulo kɛ ɔ si mɩ́n sʋ'n, n'ɔ susu yɩ́ ti ɔ gua yɩ́ nwʋn sʋ. Nan alɩhɩan biala, ɔ fá yɩ́ kʋlʋwa'n ɔ tʋ́ yɩ́ kɔmɩn sʋ, nán ɔ sí mɩ́n sʋ. 24 Ɔ sanlɩn kɛ sʋanlan m'ɔ kulo kɛ ɔ kpʋnndɛ yɩ́ ngʋan'n, ɔ 'wu. Nan sʋanlan m'ɔ kɔ hulo mɩ́n ɔ kɔ wu wɔ mɩ́n dunman nun'n, sʋanlan sɔ'n, ɔ 'nyan ngʋan. 25 Sɛ sʋanlan kʋn nyan mân nɩn anun ninnge'n kʋalaatin, nan sɛ ɔ le man ngʋan an, anɩn nzu nvasʋɛ dɩɛ yɛ̂ ɔ 'nyan yɩ́ sʋ ɔ? 26 Sʋanlan m'ɔ kɔ sa mɩ́n nʋn mɩ́n Nʋan Ɛjɔlɛ nɩn anwʋn nyian'n, mɛlɛ mɔ Mân Baa'n 'ba a yɩ́ anunminnyanmʋn'n ɔ nʋn Sɩɛ'n nʋn yɩ́ anwʋntɩɛ mmɔfʋɛ'n-mɔ anunminnyanmʋn nɩn anun'n, ɔ 'sa sʋanlan sɔ nɩn anwʋn nyian. 27 Mɩɩn kan yɩ́ ananhɔlɛ mɩn kele ɛmɔ kɛ menian ɛhɩ-mɔ mɔ b'a yia ɛwa'n, bɛ́ kʋalaa bɛ ngo yue man wu, mmie-mɔ 'nwun Nyanmɩan Belemgbin Mân'n bɛ́ nyɩnsʋ.”

Zozi anwʋn ɛkacie'n

(Matie 17.1-8, Maakɩ 9.2-8)

28 Mɔ Zozi hanlɩn ɛjɔlɛ sɔ'n, yɩ́ nzin mɔlɛ kʋn, ɔ nʋn Pɩɛlɩ nʋn Zʋan nʋn Zʋakɩ, bɛ kɔ fʋ bʋka kʋn asʋ bɛ 'kɔ a yɔ asɔnɩn. 29 Mɔ bɛ 'yɔ asɔnɩn'n, Zozi anyɩn nɩn anun kɔ kaci. Yɩ́ taladɩɛ'n m'ɔ wula'n kɔ yɔ fufue hyɩɛɩn, m'ɔ wʋwɔ bɛ́ nyɩnsʋ ɔ. 30 Ɛbɛlɛ ala, menian nnyuan kɔ fite fite, bɛ nʋn Zozi lɛ jʋjɔ. Menian nnyuan sɔ'n-mɔ y'ɔ le *Moyizɩ nʋn *Eli. 31 Bɛ wɔ Nyanmɩan anunminnyanmʋn nɩn anun. Kɛ Zozi 'kpɩn di yɩ́ junman'n dede mɔ ɔ 'fa wu Zoluzalɛmʋn kulo nɩn asʋ'n, yɩ́ nwʋn ɛjɔlɛ yɛ̂ anɩn bɛ lɛ kan ɔ. 32 Nafɛlɛ kɔ hun Pɩɛlɩ nʋn yɩ́ manngʋn'n-mɔ. Nan mɔ bɛ tinngelɩ'n, bɛ kɔ nwun Zozi anunminnyanmʋn'n nʋn menian nnyuan'n m'ɔ nʋn bɛ́ bɛ jijin ɛbɛlɛ'n.

33 Mɛlɛ mɔ menian nnyuan'n 'yaci Zozi ɛbɛlɛ bɛ kɔ'n, Pɩɛlɩ kɔ han kɔ hele Zozi kɛ: “Kpain, ɔ tɩ kpa kɛ yɛ wɔ ɛwa. Yɩ́ ti yɛ 'bɔ tantɩ nsan. Wɔ́ dɩɛ kʋn, Moyizɩ dɩɛ kʋn, yɛ̂ Eli kʋsʋ dɩɛ kʋn.” (Pɩɛlɩ nnwun man ɛjɔlɛ'n m'ɔ lɛ kan nɩn anun). 34 Mɛlɛ m'ɔ 'kan ɛhɩ'n, bɔlɛ́ kʋn kɔ a kɔ hala bɛ́ sʋ. Mɔ Zozi menian'n-mɔ nwunlin kɛ bɔlɛ́ nɩn a hala bɛ́ sʋ'n, esulo kɔ han bɛ́. 35 Bɔlɛ́ nɩn anun, bɛ kɔ tɩ anɩɛ bie. Anɩɛ sɔ'n nwan: “Sʋanlan ɛhɩ tɩ mɩ́n Wa, m'an yɩ yɩ́. Ɛmɔ tie yɩ́!” 36 Mɔ anɩɛ sɔ'n hanlɩn sɔ yuelɩ'n, bɛ ngɔ nwun man sʋanlan fɩ́ɩ́ kɛ Zozi angʋnmɩn ala. Yɩ́ menian'n-mɔ kɔ muan bɛ́ nʋan. Like mɔ bɛ nwunlin yɩ́ mɛlɛ sɔ nɩn anun'n, bɛ ngɔ bɔ sʋ bɛ ngɔ hele man sʋanlan fɩ́ɩ́.

Zozi 'ba tu batʋnman kʋn anwʋn wawɛ ɛtɛ'n

(Matie 17.14-18, Maakɩ 9.14-27)

37 Ɛhɩ anzin, alɩ́ɛ hɩnlɩn mɔ bɛ fi bʋka nɩn asʋ bɛ juli'n, menian dɔʋn kpa kɔ a kɔ kpa Zozi atɩn. 38 Ɛbɛlɛ ala sʋanlan kʋn kɔ tɩan menian'n-mɔ afian Yɩ́ nwan: “Kpain, mɩn 'sɛlɛ wɔ́ kpa, tʋ wɔ́ nyɩn nɩan mɩ́n wa'n, mɩ́n wa kʋnmgba cein'n! 39 Wawɛ bie tɔ yɩ́ sʋ. Ɔ tɔ yɩ́ sʋ ala, ɔ man ɔ tɛtɩan. Ɔ kpusu batʋnman'n sɛlɛ kpa. Ɔ man ɔ cuin ngɛsɛlɛ. Ɔ kele yɩ́ yalɛ. Ɛsɛ ɔ nyaci man yɩ́ nun fɔtɩlɩfɔ. 40 M'an sɛlɛ wɔ́ menian'n-mɔ kɛ bɛ tú wawɛ ɛtɛ sɔ'n. Nan b'a mantan yɩ́ dede b'a ngʋala man yɩ́ tu.”

41 Zozi nwan: “Menian mɔ bɛ le man dedi, ati anun ɛtɛ mma! Mɩn nʋn ɛmɔ yɛ tánlan dede ɔ hɔ́ jú mɛlɛ benin? N zʋ́ ɛmɔ dede ɔ jú mɛlɛ benin? Fa wɔ́ wa'n bala ɛwa!”

42 Mɔ batʋnman'n 'cʋɩn kpunnge Zozi'n, wawɛ'n kɔ tʋ yɩ́ asɩ, ɔ kɔ kpusu yɩ́ sɛlɛ kpa. Nan m'ɔ yɔlɩ sɔ'n, Zozi kɔ jʋjɔ aminle sʋ kɔ hele wawɛ ɛtɛ'n. Zozi kɔ man batʋnman nɩn anwʋn kɔ sa ɔ kɔ fa yɩ́ ɔ kɔ man yɩ́ sɩ. 43 Ɛjɔlɛ'n kɔ sin bɛ́ kʋalaa bɛ́ nwʋn wɔ Nyanmɩan tunmin kpili nɩn anyunnun.

Zozi 'ba bɔ yɩ́ ewue'n nʋn yɩ́ etinnge nɩn asʋ biekun

(Matie 17.22-23, Maakɩ 9.30-32)

Kɛmɔ Zozi ninnge'n kʋalaa mɔ yɔlɩ'n tɛ sin menian'n-mɔ anwʋn'n, ɔ kɔ han kɔ hele yɩ́ menian'n-mɔ kɛ: 44 “Sian dɩɛ, ɛjɔlɛ'n mɔ mɩn 'ba han mɩn kele ɛmɔ'n, ɛmɔ fá bɛ síe kpa. Bɛ 'ba hyɩ *Mân Baa'n bɛ wula menian'n-mɔ asa nun.” 45 Yɩ́ menian'n-mɔ ngɔ tɩ man ɛjɔlɛ sɔ nɩn abʋ. Zozi ngɔ hehele man nun, ɔ man b'a ndɩ man yɩ́ bʋ. Kʋsʋ afɩ, bɛ ngɔ nyan man anwʋnsɛlɛ bɛ ngɔ bisa man yɩ́ ɛjɔlɛ sɔ nɩn anwʋn kosuan.

Sʋanlan m'ɔ tɩ kpili tala bɛ́ kʋalaa'n

(Matie 18.1-5, Maakɩ 9.33-37)

46 Akpʋlʋwa kʋn tɔlɩ Zozi menian'n-mɔ afian. Akpʋlʋwa sɔ'n y'ɔ le kɛ bɛ lɛ kpʋnndɛ sʋanlan m'ɔ tɩ kpili tala bɛ́ kʋalaa'n bɛ́ afian ɛbɛlɛ. 47 Mɔ bɛ 'su akpʋlʋwa sɔ'n, Zozi kɔ nwun mɔ anɩn bɛ lɛ jʋnlɩn'n. Ɛhɩ a, Zozi kɔ fa batʋnman kaan kʋn kɔ sie yɩ́ nwʋn ɛbɛlɛ, 48 yɩ́ nwan: “Sʋanlan m'ɔ kɔ le batʋnman ɛhɩ mɩ́n dunman nun'n, anɩn mɩ́n muonun yɛ̂ ɔ'a le mɩ́n ɔ. Yɛ̂ sʋanlan kʋsʋ m'ɔ kɔ sɔ mɩ́n nun'n, anɩn ɔ'a sɔ sʋanlan'n m'ɔ sʋanlɩn mɩ́n nɩn anun. Ɔ sanlɩn kɛ sʋanlan m'ɔ tɩ kaan ɛmɔ kʋalaa afian ɛwa'n, yɩ́ yɛ̂ ɔ tɩ kpili tala yɩ́ manngʋn'n-mɔ ɔ.”

Sʋanlan m'ɔ mgbɔ man ɛmɔ'n anɩn ɔ tɩ ɛmɔ dɩɛ

(Maakɩ 9.38-40)

49 Zʋan jasʋlɩ a, yɩ́ nwan: “Kpain, y'a nwun bian kʋn kɛ ɔ lɛ fa wɔ́ dunman'n fʋan wawɛ ɛtɛ'n-mɔ, nan y'a totua yɩ́ kɛ nán ɔ yɔ sɔ kʋ́n. Ɔ sanlɩn kɛ ɔ nnʋn man yɛ́ nun bie.”

50 M'ɔ hanlɩn sɔ'n, Zozi nwan: “Nán bɛ totua yɩ́, ɔ sanlɩn kɛ sʋanlan m'ɔ mgbɔ man ɛmɔ'n, anɩn ɔ nʋn ɛmɔ tɩ kʋn.”

Samali mân nɩn anun kulo kʋn anwʋn ɛjɔlɛ'n

51 Mɔ anɩn Zozi nyanmɩansʋ ɛhɔlɛ cɩan'n lɛ kpunnge'n, ɔ kɔ si yɩ́ hue kɛ ɔ 'kɔ Zoluzalɛmʋn. 52 Ɔ kɔ sʋan menian yɩ́ nyunnun. Bɛ kɔ hɔ kɔ ju Samali mân nɩn anun kulo kʋn asʋ. Bɛ 'kɔ a kpʋnndɛ lɩka mɔ bɛ 'sike ɔ. 53 Kulo sɔ nɩn asʋ menian'n-mɔ ngɔ sɔ man bɛ́ nun. Ɔ sanlɩn kɛ Zozi lɛ kpɛ nun ɛbɛlɛ ɔ kɔ Zoluzalɛmʋn. 54 Mɔ yɩ́ menian'n-mɔ Zʋan nʋn Zʋakɩ nwunlin yɩ́ sɔ'n, bɛ́ nwan: “Yɛ́ Mɩn, ɛ kulo kɛ yɛ man sɩ̂n fi anwunno ɔ tɔ kulo sɔ nɩn anun ɔ bɔ bɛ́ bʋsʋ ɔ?” 55 Mɔ bɛ bisalɩ kosuan sɔ'n, Zozi kɔ kpɛ yɩ́ nyɩn bɛ́ nwʋn ɛlɔ ɔ kɔ tu bɛ́ nyunnun. 56 Bɛ fi ɛbɛlɛ bɛ kɔ hɔ kulo fʋfɔlɛ asʋ.

Bɛ mɔ bɛ kulo kɛ bɛ si Zozi sʋ'n

(Matie 8.19-22)

57 Mɔ anɩn bɛ́ ja wɔ nun bɛ lɛ kɔ Zoluzalɛmʋn'n, sʋanlan kʋn kɔ han kɔ hele Zozi kɛ: “Yɛ́ Mɩn, lɩka kʋalaa mɔ ɛ 'kɔ'n, mɩn 'si wɔ sʋ.”

58 Zozi nwan: “Aminsanɩn'n-mɔ, bɛ le bɛ́ bɔɛ bɛ da nun. Nnʋnman'n-mɔ kʋsʋ le bɛ́ sâ. Nan *Mân Baa'n, yɩ́ dɩɛ, ɔ le man lɩka fɩ́ɩ́ m'ɔ da de yɩ́ ɛnwʋnmɩan ɔ.”

59 Zozi fɛlɛlɩ sʋanlan fʋfɔlɛ a, yɩ́ nwan: “Wɔ́, si mɩ́n sʋ.”

Sʋanlan sɔ'n kʋsʋ nwan: “Kpain, man mɩ́n atɩn maan n gɔ n zie mɩ́n sɩ kʋalaaka.”

60 M'ɔ hanlɩn sɔ'n, Zozi kɔ bua yɩ́ kɛ: “Yaci ewue mma maan bɛ síe bɛ́ fuin'n-mɔ, nán wɔ́ dɩɛ, kɔ bɔ Nyanmɩan Belemgbin Mân nɩn anwʋn kpayɛ'n.”

61 Sʋanlan fʋfɔlɛ biekun kʋsʋ kɔ han kɔ hele Zozi kɛ: “Kpain, mɩ́n dɩɛ, mɩn 'si wɔ́ sʋ o, nan kʋsʋ man mɩ́n atɩn maan n gɔ́ n gálɩ mɩ́n nvilie'n-mɔ kʋalaaka.”

62 Zozi nwan: “Sʋanlan m'ɔ kulo kɛ ɔ si mɩ́n sʋ'n, sɛ ɔ susu yɩ́ nzin ɛjɔlɛ a, anɩn ɔ'a nzɛ nvata man Nyanmɩan Belemgbin Mân nɩn anun junman elie sʋanlan.”

10

Zozi 'ba sʋan menian abulasʋ nʋn nnyuan

1 Ɛhɩ anzin, yɛ́ Mɩn kɔ yɩ menian abulasʋ nʋn nnyuan biekun. Ɔ kɔ sʋan bɛ́ nnyuan nnyuan kɛ bɛ lí mʋa kulo'n-mɔ kʋalaa asʋ ɔ nʋn lɩka kʋalaa mɔ yɩ́ muonun ɔ 'ba sɩn'n. 2 Yɩ́ nwan: “Mmaka mma'n mɔ bɛ 'tɩ'n tɛ sʋn, kʋsʋ ajunmanfʋ'n-mɔ a nzʋn man. Yɩ́ ti, ɛmɔ sɛ́lɛ ebo nɩn asʋ mɩnlɩan'n maan ɔ gúa ajunmanfʋ dɔʋn yɩ́ ebo nɩn asʋ. 3 Ɛmɔ hɔ́! Mɩɩn sʋan ɛmɔ kɛ mmʋa mma-mɔ bedi'n-mɔ afian. 4 Ɛhɔlɛ mɔ ɛmɔ lɛ kɔ'n, nán bɛ fa esika, nán bɛ fa bɔ́lɛ, nán bɛ fa mgbabʋa, nán bɛ jinlan atunnun bɛ bisa sʋanlan fɩ́ɩ́ ahɩn.

5 “Sɛ ɛmɔ ju ɛlɔ a, awulo biala mɔ ɛmɔ kɔ wʋlʋ nun'n, ɛmɔ lí mʋa hán kɛ: ‘Alʋacɩcɩɛ hán ɛmɔ kʋalaa mɔ bɛ wɔ awulo ɛhɩ anun'n.’ 6 Sɛ alʋacɩcɩɛ sʋanlan wɔ awulo sɔ nɩn anun an, ɛmɔ alʋacɩcɩɛ'n 'kan yɩ́. Sɛ ɔ tɩ man sɔ a, ɛmɔ alʋacɩcɩɛ'n 'ka ɛmɔ ɛlɔ. 7 Ɛmɔ tánlan awulo sɔ nɩn anun ɛbɛlɛ. Alɩɛ biala mɔ bɛ kɔ fɛlɛ ɛmɔ yɩ́ nwʋn'n, ɛmɔ nʋn bɛ́ lí bɛ nʋ́n sʋ nzan'n. Afɩ ɔ fata kɛ kpafʋ biala nyan yɩ́ junman nɩn anwʋn ahatua. Nán bɛ di tutanlan.

8 “Kulo biala mɔ ɛmɔ kɔ ju sʋ'n, sɛ bɛ de ɛmɔ a, like biala mɔ bɛ kɔ tʋn bɛ kɔ man ɛmɔ'n, ɛmɔ lí. 9 Ɛmɔ mán kulo sɔ nɩn asʋ nwuluwafʋɛ'n-mɔ anwʋn sa, ɛsɛ bɛ sé kulo mma'n-mɔ kɛ: ‘Nyanmɩan Belemgbin Mân nɩn a kpunnge ɛmɔ.’ 10 Nan kulo kʋsʋ mɔ ɛmɔ kɔ hɔ sʋ mɔ b'a nne man ɛmɔ'n, ɛmɔ fíte bɛ́ gua nɩn asʋ, bɛ sé kɛ: 11 ‘Ɛmɔ kulo'n muonun asʋ anyʋan'n mɔ ɔ'a bɔ ɔ'a gua yɛ́ ja'n-mɔ anwʋn'n, yɛ lɛ kpɔkpala yɛ gua ɛmɔ anwʋn. Nan kʋsʋ, ɛmɔ nwún yɩ́ kɛ Nyanmɩan Belemgbin Mân nɩn a kpunnge ɛmɔ.’ 12 Mɩɩn kan yɩ́ ananhɔlɛ mɩn kele ɛmɔ kɛ kulo sɔ'n, ndɛɛ ebua cɩan nɩn anun, ɔ 'nwun yalɛ tala *Sodɔmʋn kulo'n.”

Kulo'n-mɔ mɔ bɛ nne man Zozi bɛ nni man'n

(Matie 11.20-24)

13 “Ɛmɔ Kolazɩn amma, munnzue hán ɛmɔ! Ɛmɔ Bɛtɩsayida amma, munnzue hán ɛmɔ! Afɩ asinbɛnwʋn ninnge'n-mɔ mɔ bɛ yɔlɩ yɩ́ ɛmɔ afian'n, sɛ bɛ yɔlɩ yɩ́ *Tii nʋn *Sidʋn kulo'n-mɔ asʋ a, ahan ndɛ-ndɛ kpa, ɛbɛlɛ menian'n-mɔ a tanlan asɩ, b'a wula kotoku b'a bɔ nzʋan m'ɔ kele kɛ b'a nun bɛ́ nwʋn b'a kaci bɛ́ abalabɔ'n. 14 Ɛhɩ ati, yalɛ mɔ ɛmɔ 'ba nwun yɩ́'n, ɔ 'tala Tii nʋn Sidʋn amma'n-mɔ dɩɛ'n. 15 Ɛmɔ Kapɛɛnawɔmʋn amma, ɛmɔ jʋnlɩn kɛ bɛ 'kuku bɛ́ nwʋn sʋ dede bɛ́ nʋn Nyanmɩan sɛ ɔ? Cɛcɛ. Bɛ 'kan ɛmɔ asɩ dede ɛmɔ ju sɩ̂n m'ɔ le man ayuelɩɛ nɩn anun.”

16 Ɛsɛ Zozi kɔ han kɔ hele yɩ́ menian'n-mɔ kɛ: “Sʋanlan m'ɔ kɔ tie ɛmɔ ɛjɔlɛ'n, anɩn ɔ'a tie mɩ́n. Sʋanlan mɔ ɔ'a nzɔ man ɛmɔ nun'n, anɩn mɩ́n yɛ̂ ɔ'a nzɔ man mɩ́n nun ɔ. Yɛ̂ nunhan mɔ ɔ'a nzɔ man mɩ́n nun'n, anɩn sʋanlan'n m'ɔ sʋanlɩn mɩ́n nɩn anun yɛ̂ ɔ'a nzɔ man ɔ.”

Menian abulasʋ nʋn nnyuan nɩn esa ɛwalɛ nun

17 Ɛhɩ, menian abulasʋ nʋn nnyuan'n mɔ Zozi sʋanlɩn bɛ́'n kɔ hɔ kɔ a. Bɛ 'ba a, anɩn b'a li fɛ. Bɛ́ nwan: “Yɛ́ Mɩn, yɛ bɔ wɔ́ dunman nɩn ala, wawɛ ɛtɛ'n-mɔ ngʋala man yɛ́ nyunnun jinlan!”

18 Zozi nwan: “Ɔ tɩ sɔ. Mɩn 'nɩan an, anɩn *Satan fi anwunno ɔ'a yɩ ɔ'a tɔ asɩ kɛ nyanmɩan'n m'ɔ lɛ kpɛ mɩaɩn ɔ. 19 Ɛmɔ nɩ́an, m'an man ɛmɔ tunmin kɛ ɛmɔ nánndɩ owo nʋn nyanmɩan aka'n-mɔ asʋ, m'an man ɛmɔ tunmin kɛ ɛmɔ tía ɛmɔ kpɔfʋɛ'n tunmin dɩɛ nɩn asʋ. Like fɩ́ɩ́ ngɔ hʋala man ɛmɔ yɔ. 20 Nan kʋsʋ nán bɛ di fɛ kɛ wawɛ ɛtɛ'n-mɔ ngʋala man ɛmɔ anyunnun jinlan, nan ɛmɔ lí fɛ kɛ b'a hɛlɛ ɛmɔ dunman'n wɔ Nyanmɩan Belemgbin Mân nɩn anun ɛlɔ.”

Sɩɛ'n nʋn Baa'n

(Matie 11.25-27; 13.16-17)

21 Mɛlɛ kʋnmgba sɔ'n, Wawɛ Nwannzan-nwannzan'n kɔ man Zozi kɔ li fɛ. Yɩ́ nwan: “Mɩ́n Sɩ, wɔ́ mɔ ɛ bɔlɩ anwunno nʋn asɩɛ'n, mɩn 'da wɔ́ asɩ. Ɔ sanlɩn kɛ a yɩ nvɩalɩɛ nun ninnge'n-mɔ a hele mmatʋnman ɛhɩ-mɔ. Nan bɛ́ mɔ bɛ́ nwan bɛ sɩ ngɛlɛ ɔ nʋn bɛ́ mɔ bɛ sɩ kalata'n, a man b'a nnwun man yɩ́. Mɩ́n Sɩ, ɔ tɩ ananhɔlɛ, a man ɔ'a yɔ sɔ. Ɔ sanlɩn kɛ mɔ ɛ hulolɩ nɩn anɩn. Yɩ́ ti, mɩn da wɔ́ asɩ. 22 Mɩ́n Sɩ, a fa tunmin'n kʋalaa a wula mɩ́n sa nun. Sɛ nán Sɩɛ nɩn angʋnmɩn cein an, sʋanlan fɩ́ɩ́ nzɩ man Baa'n. Yɛ̂ sɛ nán Baa'n kʋsʋ angʋnmɩn cein, ɔ nʋn kɛ bɛ́ mɔ Baa'n kulo kɛ ɔ yɩ Sɩɛ'n kele bɛ́ nɩn an, sʋanlan fɩ́ɩ́ kʋn nzɩ man Sɩɛ'n.”

23 Mɔ Zozi hanlɩn sɔ yuelɩ'n, ɔ kɔ kpɛ yɩ́ nyɩn yɩ́ menian'n-mɔ anwʋn ɛlɔ. Yɩ́ nwan: “Nyila hán ɛmɔ wɔ nunhan mɔ ɛmɔ anyɩn'n nwun yɩ́ nɩn anwʋn! 24 Afɩ mɩɩn kan yɩ́ ananhɔlɛ mɩn kele ɛmɔ kɛ daba Nyanmɩan mgbɔmanfʋɛ'n-mɔ dɔʋn kpa, nʋn daba mmelemgbin dɔʋn kpa hulolɩ kɛ ahan bɛ nwun mɔ ɛmɔ anyɩn nwun yɩ́'n, kʋsʋ bɛ́ nyɩn a nnwun man yɩ́. Bɛ hulolɩ kɛ ahan bɛ tɩ mɔ ɛmɔ lɛ tɩ'n, kʋsʋ b'a ndɩ man.”

Samali bian ati anun kpa nɩn anwʋn anyɩnndala'n

25 Ɛhɩ, *mala nɩn asʋ kpain'n kʋn kɔ jasʋ, ɔ 'sɔ Zozi nɩan. Ɔ kɔ bisa yɩ́ kosuan kɛ: “Kpain, anɩn nzukɛ yɛ̂ mɩn yɔ a, n gɔ nyan nyanmɩansʋ ngʋan'n m'ɔ le man ayuelɩɛ nɩn ɔ?”

26 Zozi nwan: “Nzu ɛjɔlɛ dɩɛ yɛ̂ b'a hɛlɛ wɔ yɛ́ mala nɩn anun ɔ? Sɛ ɛ kɩnnga a, ɛ tɩ yɩ́ bʋ sɛ?”

27 Bian'n nwan: “Ɔ di kɛ ɛ fa wɔ́ ahʋnlɩn'n kʋalaa, ɔ nʋn wɔ́ ɛkala'n kʋalaa, ɔ nʋn wɔ́ anwʋnsɛlɛ'n kʋalaa, ɔ nʋn wɔ́ ajʋnlɩn'n kʋalaa, ɛ kulo yɛ́ Mɩn m'ɔ tɩ wɔ́ Nyanmɩan'n. Ɛsɛ ɔ di kɛ ɛ kulo wɔ́ manngʋn kɛ wɔ́ muonun wɔ́ nwʋn.”

28 M'ɔ hanlɩn sɔ'n, Zozi nwan: “Ɩnhɩn, a bua yɩ́ kpa. Kɔ nán yɔ yɩ́ sɔ, ɛ 'ba nyan ngʋan.” 29 Ɛhɩ, kɛmɔ mala nɩn asʋ kpain'n kulo kɛ ɔ bu yɩ́ nwʋn bɩ nɩn ati, ɔ kɔ bisa Zozi kɛ: “Anɩn nwan lɩlɩ yɛ̂ ɔ tɩ mɩ́n manngʋn'n?” 30 Zozi kɔ sʋsɔ ɛjɔlɛ sʋ, yɩ́ nwan: “Anɩn bian kʋn fi Zoluzalɛmʋn, ɔ lɛ sɩn kɔ Zoliko. Atunnun, kodiawu-mɔ kɔ hyɩ yɩ́, bɛ kɔ le yɩ́ nwʋn ninnge'n kʋalaatin, bɛ kɔ bili yɩ́ dede ɔ ka m'ɔ wu, nán b'a yaci yɩ́ ɛbɛlɛ b'a hɔ. 31 Nyanmɩan tɛɛyɩfʋɛ kʋn kɔ fa atɩn sɔ'n. Ɔ hɔlɩ dede mɔ yɩ́ nyɩn bɔlɩ bian'n mɔ b'a li yɩ́ awue nɩn ala a, ɔ kɔ sɩn ahanmɩan, yɛ̂ ɔ kɔ hɔ. 32 *Levifʋɛ kʋn kʋsʋ kɔ a kɔ ju ɛbɛlɛ, yɩ́ nyɩn bɔlɩ bian nɩn ala a, ɔ kɔ sɩn ahanmɩan, yɛ̂ ɔ kɔ hɔ. 33 Nan Samali bian kʋn, mɔ yɩ́ kʋsʋ ɔ lɛ kpɛ nun sɩn'n, ɔ kɔ a kɔ ju wuluwafʋɛ nɩn anwʋn ɛbɛlɛ. M'ɔ nwunlin wuluwafʋɛ'n, koun kɔ hun yɩ́ sʋnman. 34 Ɔ kɔ hyʋɩn kɔ kpunnge yɩ́, ɔ kɔ gugua yɩ́ nganlan'n-mɔ anun ayile, ɔ kɔ cɩcɩ sʋ. Ɛsɛ afunlunmun'n mɔ yɩ́ muonun ɔ tɩ sʋ'n, ɔ kɔ fa wuluwafʋɛ'n kɔ síe sʋ, ɔ nʋn yɩ́ kɔ hɔ kpɛnunsɩn sua kʋn anun, nán ɔ'a nɩan yɩ́. 35 Bɛ lalɩ alɩ́ɛ hɩnlɩn, ɔ kɔ yɩ esika kɔ man bian'n m'ɔ le kpɛnunsɩn sua'n, nán ɔ'a han ɔ'a hele yɩ́ kɛ: ‘Mɩɩn kɔ o, yɩ́ ti, nɩan bian ɛhɩ asʋ kanlanman. Mɛlɛ mɔ mɩn 'ba sa mɩn ba ɛwa'n, kalɛ biekun mɔ ɛ kɔ bɔ yɩ́ nwʋn'n, mɩn 'tua mɩn man wɔ́.’ ”

36 Ɛhɩ a, Zozi nwan: “Ɛ nɩan an, anɩn bɛ́ menian nsan'n, benin y'ɔ tɩ sʋanlan'n mɔ ahan kodiawu'n-mɔ kun yɩ́'n, yɩ́ manngʋn ɔ?” 37 Mala nɩn asʋ kpain'n nwan: “Nunhan m'ɔ nwunlin yɩ́ nwʋn anwunnvoe ɔ yɔlɛ yɩ́ ye nɩn ɔ.” M'ɔ bualɩ ɛhɩ'n, nán Zozi a se yɩ́ kɛ: “Wɔ́ kʋsʋ, kɔ nán yɔ yɩ́ sɔ ala.”

Maatɩ nʋn Mali

38 Kɛmɔ anɩn Zozi nʋn yɩ́ menian'n-mɔ aja wɔ atunnun'n, bɛ hɔlɩ juli kulo kʋn asʋ. Mɔ bɛ juli ɛbɛlɛ'n, balasua kʋn kɔ sike bɛ́ yɩ́ awulo. Bɛ fɛlɛ balasua sɔ'n Maatɩ. 39 Maatɩ le yɩ́ nianman balasua kʋn ɛbɛlɛ, bɛ fɛlɛ yɩ́ Mali. Malɩ kɔ tanlan yɛ́ Mɩn aja abʋ, ɔ lɛ tie ɛjɔlɛ'n m'ɔ lɛ kan'n, ɔ nʋn ninnge'n-mɔ m'ɔ lɛ kele'n. 40 Maatɩ dɩɛ, anɩn yɩ́ nyɩn a bʋlʋ kpa, ɔ lɛ yɔ like maan bɛ di. Ɔ kɔ a kɔ tʋ bɛ́. Yɩ́ nwan: “Yɛ́ Mɩn, kɛmɔ mɩ́n nianman nɩn a yaci junman'n kʋalaa a kpolo mɩ́n'n, ɔ njɩjɩ man wɔ́ ɔ? Kan kele yɩ́ kɛ ɔ bála a bʋka mɩ́n.”

41 Yɛ́ Mɩn kɔ bua yɩ́ kɛ: “Maatɩ, Maatɩ, ɛ lɛ susu, ɛsɛ ɛ lɛ di ninnge dɔʋn anwʋn yalɛ. 42 Nan kʋsʋ like kʋnmgban cein ala yɛ̂ ɔ tɩ cɩnnjɩn ɔ. M'ɔ tɩ kpa'n, yɛ̂ Mali a fa nɩn ɔ. Sʋanlan fɩ́ɩ́ ngʋala man yɩ́ tʋa de.”

11

Zozi nʋn asɔnɩn ɛyɔlɛ'n

(Matie 6.9-13; 7.7-11)

1 Ɛlɛhʋn kʋn, Zozi hɔlɩ asɔnɩn ɛyɔlɛ lɩka bie. M'ɔ yɔlɩ asɔnɩn yuelɩ'n, yɩ́ menian'n-mɔ anun kʋn kɔ han kɔ hele yɩ́ kɛ: “Yɛ́ Mɩn kele yɛ́ kɛ bɛ kpɩn bɛ yɔ asɔnɩn'n kɛ Zʋan helelɩ yɩ́ menian'n-mɔ'n.” 2 Zozi kɔ bua bɛ́ kɛ: “Sɛ ɛmɔ 'yɔ asɔnɩn an, ɛmɔ hán kɛ:

Mɩ́n Sɩ, man yɛ fá anyɩnnzɔ

yɛ bɔ́ wɔ́ dunman nwannzan-nwannzan'n.

Man wɔ́ belemgbin elie mɛlɛ'n jú.

3 Alɩhɩan biala alɩɛ m'ɔ fata'n, fa man yɛ́.

4 Fa yɛ́ ɛtɛ'n-mɔ ce yɛ́ kɛ

yɛ kʋsʋ yɛ fa yɛ ce bɛ́ mɔ bɛ fʋn yɛ́'n.

N'ɛ yaci Abɔnsanmʋn maan ɔ laka yɛ́.”

5 Ɛsɛ Zozi kɔ han kɔ hele bɛ́ biekun kɛ: “Yɛ bú yɩ́ kɛ ɛmɔ anun kʋn le yɩ́ manngʋn. Alɩmunnun ɔ'a hɔ a tʋ yɩ́ manngʋn sɔ'n, yɩ́ nwan: ‘Mɩ́n nianman, fɛ mɩ́n kpaʋn nsan. 6 Ɔ sanlɩn kɛ mɩ́n manngʋn kʋn fi atɩn ɔ'a a tʋ mɩ́n, n ne man like mɔ ɔ 'di ɔ.’

7 “Yɛ bú yɩ́ kɛ nunhan'n mɔ bɛ lɛ sɛlɛ yɩ́ kpaʋn'n la yɩ́ sua nɩn akunnun ɛlɔ, yɩ́ nwan: ‘Yaci mɩ́n koun! M'an tʋ mɩ́n anʋan nɩn anun. Mɩ́n nʋn mɩ́n yɩ nʋn mɩ́n mma'n-mɔ y'a la. Mɩn ngʋala man jasʋ nán m'an fa kpaʋn'n m'an man wɔ́.’ 8 Mɩɩn kan mɩn kele ɛmɔ kɛ, sɛ bɔbɔ bian nɩn a njasʋ man ɔ a mman man yɩ́ manngʋn'n kpaʋn an, yɩ́ manngʋn'n 'bɔ anʋan'n dede ɔ kpati jasʋ. Ɔ 'fa yɩ́ kʋalaa mɔ yɩ́ manngʋn nɩn a mian yɩ́ nwʋn'n man yɩ́.

9 “Mɩ́n kʋsʋ mɩɩn kan mɩn kele ɛmɔ kɛ ɛmɔ bísa nán ɛmɔ 'nyan yɩ́. Ɛmɔ kpʋ́nndɛ nán ɛmɔ 'nwun yɩ́. Ɛmɔ bɔ́ anʋan'n nán bɛ 'tike. 10 Ɔ sanlɩn kɛ sʋanlan biala m'ɔ kɔ bisa like'n, bɛ fa bɛ man yɩ́. M'ɔ kɔ kpʋnndɛ like'n, ɔ nwun yɩ́. M'ɔ kɔ bɔ anʋan'n kʋsʋ, bɛ tike.

11 “Ɛmɔ anun benin yɛ̂ sɛ yɩ́ wa bisa yɩ́ ejue a, ɔ fa owo man yɩ́ ɔ? 12 Anaan sɛ yɩ́ wa'n bisa yɩ́ kolonvia a, ɔ fa nyanmɩan aka man yɩ́ ɔ? 13 Ɛmɔ lɩlɩ mɔ ɛmɔ tɩ ɛtɛfʋɛ'n, ɛmɔ sɩ ninnge m'ɔ tɩ mgbakpa bɛ fa bɛ man bɛ́ mma'n-mɔ. Sɩɛ'n m'ɔ wɔ anwunno ɛlɔ'n lɩlɩ yɛ̂ kanngʋ, ɔ ngɔ fa man Wawɛ Nwannzan-nwannzan'n ɔ ngɔ mman man bɛ́ mɔ bɛ lɛ bisa yɩ́ nɩn ɔ!”

Zozi nʋn bɛ́ mɔ bɛ kpɔ yɩ́'n-mɔ

(Matie 12.22-30, Maakɩ 3.22-27)

14 Ɛlɛhʋn kʋn Zozi kɔ tu wawɛ ɛtɛ fi bian kʋn anun. Wawɛ ɛtɛ sɔ'n man bian'n tɔ amunle. Mɔ Wawɛ ɛtɛ'n fitelɩ'n, bian'n kɔ jʋjɔ. Ɛjɔlɛ'n kɔ sin menian'n-mɔ anwʋn kpili sʋnman. 15 M'ɔ yɔlɩ sɔ'n, mmie-mɔ nwan: “Bɛlɩzebulu m'ɔ tɩ mmɔnsanmʋn'n-mɔ kpain'n y'ɔ man yɩ́ tunmin maan ɔ tu wawɛ ɛtɛ'n-mɔ ɔ” 16 Mmie-mɔ kʋsʋ kulo kɛ bɛ sua yɩ́ ngaa. Bɛ́ nwan: “Sɛ wɔ́ tunmin'n fi Nyanmɩan ɛlɔ sakpa a, anɩn yɔ asinbɛnwʋn like kʋn maan yɛ nwún yɩ́.”

17 Nan kɛmɔ anɩn Zozi sɩ mɔ b'a jʋnlɩn'n, yɩ́ nwan: “Belemgbin man biala mɔ nun menian'n-mɔ kpɛ bɛ́ nyɩn bɛ kʋn ɛlɔɛ'n, mân sɔ'n 'bɔ asɩ, ɛbɛlɛ sua'n-mɔ 'bubu gua. 18 Nan sɛ *Satan nʋn yɩ́ nwʋn kʋn ɛlɔ a, ɔ 'yɔ sɛ nán yɩ́ belemgbin mân nɩn a jinlan yɩ́ ja nun? Afɩ ɛmɔ lɛ kele kɛ n ne Bɛlɩzebulu tunmin'n yɛ̂ mɩn fa mɩn tu wawɛ ɛtɛ'n-mɔ ɔ. 19 Sɛ n ne Bɛlɩzebulu tunmin'n yɛ̂ mɩn fa mɩn tu wawɛ ɛtɛ'n-mɔ a, anɩn ɛmɔ amma'n-mɔ, tunmin benin yɛ̂ bɛ́ dɩɛ bɛ fa bɛ tu wawɛ ɛtɛ'n-mɔ ɔ? Ɛmɔ amma'n-mɔ muonun yɛ̂ bɛ 'bu ɛmɔ fʋɔ ɔ. 20 Mɩɩn kan yɩ́ ananhɔlɛ mɩn kele ɛmɔ kɛ n ne Nyanmɩan tunmin'n yɛ̂ mɩn fa mɩn tu wawɛ ɛtɛ'n-mɔ ɔ. Yɩ́ bʋ kele kɛ Nyanmɩan lɛ di yɩ́ belemgbin nɩn ɛmɔ afian ɛwa.

21 “Mɛlɛ mɔ sʋanlan kʋn tɩ akpɔlɛ kpa, m'ɔ le ɛlɔɛ ninnge ɔ sisa yɩ́ awulo'n, bɛ ngʋala man yɩ́ wua. 22 Nan sɛ sʋanlan fʋfɔlɛ fite ɛbɛlɛ mɔ yɩ́ sa kʋala m'ɔ le awulo'n, ɔ tʋa yɩ́ de yɩ́ ɛlɔɛ ninnge'n kʋalaa m'ɔ susu yɩ́ ti gua sʋ'n, ɔ ce yɩ́ nwʋn ninnge'n ɔ man menian'n-mɔ.

23 “Sʋanlan m'ɔ nnʋn man mɩ́n afan'n, anɩn ɔ kpɔ mɩ́n. Sʋanlan kʋsʋ m'ɔ nʋn mɩ́n yɛ nwohuan man ninnge'n-mɔ anʋan'n, anɩn ɔ bɔ bɛ́ asanndɩɛ.

Wawɛ ɛtɛ nɩn esa ɛwalɛ nun

(Matie 12.43-45)

24 “Mɛlɛ mɔ wawɛ ɛtɛ'n fi sʋanlan kʋn anun kɔ fite'n, ɔ kɔ ɛwâ'n-mɔ anun ɛlɔ ɔ kɔ kpʋnndɛ lɩka ɔ tanlan de yɩ́ ɛnwʋnmɩan. Sɛ ɔ kɔ nán ɔ'a nnyan man bie fɩ́ɩ́ a, yɩ́ nwan: ‘Mɩn 'sa mɩn kɔ wʋlʋ mɩn sua'n mɔ n vi nun m'an fite nɩn anun biekun.’ 25 Sɛ ɔ ba ɔ ju ɛbɛlɛ nán ɔ nwun kɛ b'a kpekpian nun b'a sesie nun kanlanman an, 26 ɔ kɔ fa wawɛ ɛtɛ nsʋ mɔ bɛ́ ti anun tɩ ɛtɛ tala yɩ́ ɔ ba. Bɛ wʋlʋ sua nɩn anun, bɛ ka ɛbɛlɛ bɛ tanlan. Yɩ́ bɛ-yue-asɩɛ, sʋanlan sɔ nɩn asɩtanlan'n yɔ esulo tala daba dɩɛ'n.”

Nyila kpa'n

27 Mɔ Zozi hanlɩn sɔ yuelɩ'n, balasua kʋn kɔ tɩan nun menian'n-mɔ afian ɛlɔ. Yɩ́ nwan: “Nyila hán balasua ɛhɩ m'ɔ wʋlɩ wɔ́ ɛsɛ ɔ nʋanlɩn wɔ́'n!”

28 Nan mɔ balasua nɩn anʋan tɔlɩ'n, Zozi nwan: “Nyila lɩlɩ hán bɛ́ mɔ bɛ tie Nyanmɩan Anʋan Ɛjɔlɛ'n mɔ ɛsɛ bɛ nanndɩ sʋ'n!”

Menian'n-mɔ 'ba bisa Zozi asinbɛnwʋn like kʋn

(Matie 12.38-42)

29 Kɛmɔ anɩn menian dɔʋn kpa lɛ yia Zozi anwʋn ɛbɛlɛ'n, ɔ kɔ han kɔ hele bɛ́ kɛ: “Ajulisʋ menian'n-mɔ ati anun tɩ ɛtɛ. Bɛ kulo kɛ bɛ yɔ asinbɛnwʋn like bɛ kele bɛ́. Nan bɛ nyɔ man asinbɛnwʋn like fɩ́ɩ́ kʋn bɛ ngele man bɛ́. Asinbɛnwʋn like mɔ bɛ 'yɔ bɛ kele bɛ́'n, y'ɔ le kpɔmanfʋɛ *Zonasɩ dɩɛ'n. 30 Ɔ sanlɩn kɛ anɩn Zonasɩ tɩ nzɔlɛ wɔ Ninninvʋ amma'n-mɔ anyunnun. *Mân Baa'n kʋsʋ 'ba kaci nzɔlɛ wɔ ajulisʋ menian ɛhɩ-mɔ anyunnun. 31 Cɩan mɔ Nyanmɩan 'bua mân'n ndɛɛ'n, balasua'n mɔ anɩn ɔ tɩ Saba mân nɩn anun belemgbin'n, ɔ 'ba jasʋ jinlan ɔ bu ajulisʋ menian'n-mɔ fʋɔ. Ɔ sanlɩn kɛ ɔ fi hyʋɩ ɔ walɩ tielɩ belemgbin bɛngɛlɛfʋɛ Salomʋn ɛjɔlɛ'n. Nan kʋsʋ sʋanlan kʋn wɔ ɛwa m'ɔ tala Salomʋn ɔ! 32 Cɩan mɔ Nyanmɩan 'bua mân'n ndɛɛ'n, Ninninvʋ amma'n-mɔ 'ba jasʋ bɛ jinlan bɛ bu ajulisʋ menian'n-mɔ fʋɔ. Ɔ sanlɩn kɛ mɛlɛ mɔ bɛ tɩlɩ Nyanmɩan Anʋan Ɛjɔlɛ'n mɔ Zonasɩ hanlɩn helelɩ bɛ́'n, bɛ nunlin bɛ́ nwʋn bɛ kacili bɛ́ abalabɔ'n. Nan kʋsʋ sʋanlan kʋn wɔ ɛwa m'ɔ tɩ kpili tala Zonasɩ ɔ!”

Anyɩan nɩn anwʋn ɛjɔlɛ'n

(Matie 5.15; 6.22-23)

33 Ɛsɛ Zozi nwan: “Sʋanlan fɩ́ɩ́ nzɔ kanlannɩɛ ɔ nva wula man bokiti abʋ, nan bɛ sɔ bɛ sinnze yɩ́ anwunno maan bɛ́ mɔ bɛ lɛ wʋlʋ sua nɩn anun'n nwun asɩ. 34 Wɔ́ nyɩn'n tɩ kɛ wɔ́ nwʋnnaan nɩn asʋ kanlannɩɛ. Sɛ wɔ́ nyɩn'n nwun asɩ a, anɩn wɔ́ lɩka kʋalaatin wɔ́ jawe nun. Nan sɛ wɔ́ nyɩn'n tɩ man kpa a, anɩn wɔ́ nwʋnnaan'n wɔ awosin nun. 35 Yɩ́ ti, sie wɔ́ nwʋn ye nán jawe'n mɔ ɛ tɩ nun nɩn a ngaci man awosin. 36 Sɛ wɔ́ nwʋnnaan'n lɩka kʋalaatin wɔ jawe nun, mɔ yɩ́ lɩka fɩ́ɩ́ nnʋn man awosin nun'n, wɔ́ nwʋnnaan'n 'ta kɛ kanlannɩɛ'n ta wɔ́ nwʋn'n.”

Zozi 'ba bɔ Falisifʋɛ'n-mɔ

nʋn mala nɩn asʋ mgbain'n-mɔ sasan

(Matie 23.1-36, Maakɩ 12.38-40)

37 Ɛhɩ, mɔ Zozi anʋan tɔlɩ'n, *Falisifʋɛ kʋn kɔ fɛlɛ yɩ́ kɛ ɔ bála a li like yɩ́ awulo. Mɛlɛ mɔ bɛ lɩla mgba nɩn asʋ tɔbɩlɩ nɩn anwʋn'n, 38 Falisifʋɛ'n kɔ nwun kɛ Zozi a nwunnzinman yɩ́ sa kʋsʋ ɔ le fa di like. Ɛjɔlɛ'n kɔ sin Falisifʋɛ nɩn anwʋn.

39 Ɛhɩ a, yɛ́ Mɩn kɔ han kɔ hele yɩ́ kɛ: “Ɛmɔ Falisifʋɛ'n-mɔ, kɛ ɛmɔ tɩ yɩ́ nɩn anɩn. Ɛmɔ nwunnzin kangɔ'n nʋn talie nɩn anzin, nan kʋsʋ awue nʋn ajʋnlɩn ɛtɛ ngʋnmɩn y'ɔ wɔ ɛmɔ ati anun ɔ. 40 Sɛnvʋɛ tɩ kɛ ɛmɔ! Nyanmɩan m'ɔ bɔlɩ like nɩn anzin'n, nán yɩ́ kʋnmgba'n y'ɔ bɔlɩ yɩ́ kunnun nɩn ɔ? 41 Yɩ́ ti, ɛmɔ yɩ́ bɛ́ kunnun bɛ bɔ́ afɔlɩɛ bɛ mán ehianfʋɛ'n-mɔ. Sɛ ɛmɔ yɔ yɩ́ sɔ a, ɛmɔ asɩtanlan'n b'a yɔ nwannzan-nwannzan man ɛmɔ.

42 “Munnzue hán ɛmɔ Falisifʋɛ'n-mɔ! Ɔ sanlɩn kɛ ɛmɔ ebo nɩn asʋ ninnge kɛ mantɩ nʋn lu ɔ nʋn munmuin munmuin'n-mɔ, sɛ ɛmɔ tɩtɩ a, ɛmɔ bu nun bulu bɛ tu kʋn bɛ man Nyanmɩan. Nan kʋsʋ ɛmɔ ngan man ananhɔlɛ ɛsɛ ɛmɔ ngulo man Nyanmɩan. Like mɔ ahan ɔ di kɛ ɛmɔ yɔ'n, ɔ nʋn yɩ́ nzin dɩɛ'n-mɔ'n, yɩ́ ahɩ.

43 “Munnzue hán ɛmɔ Falisifʋɛ'n-mɔ! Ɔ sanlɩn kɛ ɛmɔ kulo kɛ menian'n-mɔ kʋalaa nwun ɛmɔ. Yɩ́ ti, asɔnɩn sua'n-mɔ anun bia'n-mɔ m'ɔ jijin bɛ́ nyunnun nɩn asʋ yɛ̂ ɛmɔ tɛtanlan ɔ. Gua nɩn asʋ, ɛmɔ kulo kɛ menian'n-mɔ bɛbɛlɛ bɛ́ nwʋn asɩ nán b'a bisa ɛmɔ ahɩn.

44 “Munnzue hán ɛmɔ! Ɔ sanlɩn kɛ ɛmɔ tɩ kɛ asielɩɛ mɔ menian'n-mɔ nzɩ man kɛ b'a sie sʋanlan ɛbɛlɛ mɔ bɛ nanndɩ sʋ ɔ!”

45 Mɔ Zozi hanlɩn sɔ'n, mala nɩn asʋ kpain'n kʋn jasʋlɩ a, yɩ́ nwan: “Kpain, ɛ kan ɛjɔlɛ kɛ mɔ ɛ lɛ kan yɩ́ ɛbɛlɛ nɩn an, anɩn ɛ lɛ bɔ yɛ́ kʋsʋ yɛ́ amgba!”

46 Zozi nwan: “Munnzue hán ɛmɔ mala nɩn asʋ mgbain'n-mɔ kʋsʋ bie! Ɔ sanlɩn kɛ ɛmɔ man menian'n-mɔ sɔsʋa bɔ́lɛ nʋnnɔɛ nʋnnɔɛ, kʋsʋ ɛmɔ nva man bɛ́ sa bɛtɩa kʋn bɔbɔ bɛ mmʋka man bɛ́.

47 “Munnzue hán ɛmɔ! Ɔ sanlɩn kɛ ɛmɔ tʋ Nyanmɩan mgbɔmanfʋɛ'n-mɔ mɔ ɛmɔ anan-mɔ hunlin bɛ́'n sɛka nɩn asʋ kanlanman kanlanman! 48 Ɛmɔ yɔ sɔ bɛ kele kɛ bɛ jin bɛ́ nan-mɔ anzin. Afɩ ɛmɔ anan-mɔ kun mgbɔmanfʋɛ'n-mɔ a, ɛmɔ yɛ̂ bɛ tʋ bɛ́ sɛka nɩn asʋ ɔ! 49 Ɛhɩka ati, Nyanmɩan m'ɔ tɩ bɛngɛlɛfʋɛ'n lɛ kele kɛ: ‘Mɩn 'sʋan mgbɔmanfʋɛ nʋn mmɔfʋɛ bɛ́ nwʋn ɛlɔ. Bɛ 'kun mmie-mɔ yɛ̂ bɛ 'kele mmie-mɔ kʋsʋ ahʋlʋwa.’ 50 Ɔ man kɛ Nyanmɩan bɔlɩ mân'n mɔ ɔ 'ju ɛnɛ'n, yɩ́ mgbɔmanfʋɛ'-mɔ kʋalaa mɔ b'a hun bɛ́'n, bɛ 'pinnin ajulisʋ menian ɛhɩ-mɔ wɔ yɩ́ nwʋn. 51 Ɔ bɔ yɩ́ bʋ Abɛlɩ ehuan dɩɛ nɩn asʋ dede ɔ kɔ ju kpɔmanfʋɛ Zakali, mɔ bɛ hunlin yɩ́ tɛɛyɩɛ mʋcɩa'n nʋn Nyanmɩan sua nɩn afian'n, mɩɩn kan yɩ́ ananhɔlɛ mɩn kele ɛmɔ kɛ, bɛ 'pinnin ajulisʋ menian ɛhɩ-mɔ kʋalaa wɔ yɩ́ nwʋn.

52 “Munnzue hán ɛmɔ mala nɩn asʋ mgbain'n-mɔ! Ɔ sanlɩn kɛ ɛmɔ a fa ngɛlɛ sua sannvɛ nɩn a sie. Ɛmɔ muonun nwʋlʋ man nun. Bɛ́ mɔ bɛ́ kʋsʋ bɛ kulo kɛ bɛ wʋlʋ nun'n, ɛmɔ totua bɛ́ atɩn.” 53 Mɔ Zozi fi Falisifʋɛ nɩn awulo ɛbɛlɛ fitelɩ'n, mala nɩn asʋ mgbain'n-mɔ nʋn Falisifʋɛ'n-mɔ anyɩn kɔ bʋlʋ yɩ́ nwʋn kpa. Bɛ kɔ bisa bisa yɩ́ ɛjɔlɛ dɔʋn anwʋn kosuan. 54 Bɛ́ nwan bɛ 'yɔ sɔ bɛ sua yɩ́ ngaa maan ɔ tɔ nun.

12

Falisifʋɛ'n-mɔ fali ayile nɩn anwʋn ɛjɔlɛ'n

(Matie 10.26-27)

1 Ɔ 'ba yɔ sɔ'n, menian akpɩɩ akpɩɩ kɔ yia Zozi anwʋn ɛbɛlɛ. Ɛsʋan mɔ bɛ sʋnlɩn nɩn ati, bɛ fʋfʋ bɛ́ nwʋn sʋ. Zozi kɔ li mʋa kɔ han kɔ hele yɩ́ menian'n-mɔ kɛ: “Ɛmɔ síe bɛ́ nwʋn ye wɔ *Falisifʋɛ'n-mɔ fali ayile nɩn anwʋn. Bɛ́ fali ayile sɔ'n y'ɔ le bɛ́ ato ɛnanndɩɛ'n. 2 Awosin nun ɛjɔlɛ'n kʋalaatin 'fite jawe nun. Nvɩalɩɛ nun ɛjɔlɛ'n kʋalaatin 'tu fite. 3 Ɛhɩka ati, like kʋalaa mɔ ɛmɔ kɔ yɔ yɩ́ awosin nɩn anun'n, alɩ́ɛ cɩn an, bɛ 'tɩ. Ɛjɔlɛ kʋsʋ mɔ ɛmɔ kɔ tu yɩ́ asule nun sua ɛlɔ bɛ kɔ hele sʋanlan'n, bɛ 'jinlan sua'n-mɔ ati asʋ bɛ bɔ yɩ́ kpayɛ.

Sʋanlan'n m'ɔ di kɛ ɛmɔ sulo yɩ́'n

(Matie 10.28-31)

4 “Ɛmɔ mɔ ɛmɔ tɩ mɩ́n manngʋn'n, mɩɩn kan mɩn kele ɛmɔ kɛ: nán bɛ sulo bɛ́ mɔ bɛ kun anwʋnnaan'n kʋsʋ bɛ ngʋala man yɩ́ nzin like fɩ́ɩ́ yɔ'n. 5 Mɩn 'ba hele ɛmɔ sʋanlan'n m'ɔ di kɛ ɛmɔ sulo yɩ́'n: Ɛmɔ súlo Nyanmɩan. Afɩ, sɛ ɔ man ɛmɔ wu a, ɔ kʋala ɔ tʋ ɛmɔ sɩ̂n'n m'ɔ nnun man lé nɩn anun. Mɩɩn kan yɩ́ ananhɔlɛ mɩn kele ɛmɔ, yɩ́ dein y'ɔ di kɛ ɛmɔ sulo yɩ́ ɔ! 6 Asʋ bɛ tɔnɩn nnʋnman nganngan nnun an, yɩ́ esika'n ju bie? Nan kʋsʋ Nyanmɩan a lʋa nvi man bɛ́ nun kʋn. 7 Ɛmɔ ati enyuan'n muonun, Nyanmɩan sɩ yɩ́ kʋalaa anʋan. Yɩ́ ti, nán bɛ sulo, ɔ sanlɩn kɛ ɛmɔ anwʋn cɩan Nyanmɩan ɔ tala nnʋnman dɔʋn kpa.

Bɛ́ mɔ bɛ kan kɛ bɛ tɩ Zozi dɩɛ'n

(Matie 10.32-33; 12.32; 10.19-20)

8 “Ɛsɛ mɩɩn kan mɩn kele ɛmɔ kɛ sɛ sʋanlan kʋn kan yɩ́ yuein menian'n-mɔ anyunnun kɛ ɔ tɩ mɩ́n dɩɛ a, *Mân Baa'n kʋsʋ 'kan wɔ Nyanmɩan mmɔfʋɛ'n-mɔ anyunnun ɛlɔ kɛ sʋanlan sɔ'n tɩ yɩ́ dɩɛ. 9 Nan sɛ sʋanlan kʋn kan yɩ́ yuein menian'n-mɔ anyunnun kɛ ɔ nzɩ man mɩ́n a, Mân Baa'n kʋsʋ 'kan wɔ Nyanmɩan mmɔfʋɛ'n-mɔ anyunnun ɛlɔ kɛ ɔ nzɩ man sʋanlan sɔ'n. 10 Sʋanlan biala m'ɔ kɔ han ɛjɔlɛ ɛtɛ ɔ kɔ tia Mân Baa'n, ɔ 'nyan ɛtɛ face. Nan sʋanlan m'ɔ kɔ han ɛjɔlɛ ɛtɛ ɔ kɔ tia Wawɛ Nwannzan-nwannzan'n, ɔ nnyan man ɛtɛ face.

11 “Mɛlɛ mɔ bɛ nʋn ɛmɔ kɔ hɔ, mɔ bɛ lɛ kɔ a bua ɛmɔ ndɛɛ wɔ Zufʋ'n-mɔ asɔnɩn sua'n-mɔ anun, mgbain'n-mɔ nʋn bɛ́ mɔ bɛ le tunmin nɩn anyunnun'n, nán bɛ susu ɛjɔlɛ'n mɔ ɛmɔ 'kan bɛ sa bɛ́ nɩn nɩn anwʋn. 12 Ɔ sanlɩn kɛ, ɛjɔlɛ m'ɔ di mɔ ɛmɔ 'kan'n, Wawɛ Nwannzan-nwannzan'n 'ba fa wula ɛmɔ anʋan mɛlɛ sɔ nɩn anun.”

Esikafʋɛ jibilito nɩn anwʋn anyɩnndala'n

13 Mɔ Zozi hanlɩn sɔ yuelɩ'n, bian kʋn kɔ kuku yɩ́ nɩn sʋ meninsʋnman nɩn anun. Ɔ kɔ han kɔ hele Zozi kɛ: “Kpain, kan kele mɩ́n nianman'n kɛ ɔ bú ajâ'n mɔ yɛ́ sɩ a sie yɛ́ nɩn anun, nán ɔ fá mɩ́n dɩɛ'n ɔ mán mɩ́n.”

14 Mɔ bian nɩn anʋan tɔlɩ'n, Zozi kɔ bua yɩ́ kɛ: “Anianman, nwan yɛ̂ ɔ yɩlɩ mɩ́n kɛ m múa ɛmɔ ɛjɔlɛ'n, anaan n jé ɛmɔ ninnge nɩn ɔ?”

15 Mɔ Zozi hanlɩn ɛhɩ yuelɩ'n, ɔ kɔ han kɔ hele bɛ́ kʋalaatin kɛ: “Ɛmɔ nɩ́an bɛ́ nwʋn! Ɛmɔ síe bɛ́ nwʋn ye wɔ anwʋndɩɛ anyɩnbʋlʋ nɩn anwʋn. Ɔ sanlɩn kɛ man sʋanlan kʋn nyán yɩ́ nwʋn dede sɛɛ, nán yɩ́ anyanbɛnwʋn'n yɛ̂ ɔ man yɩ́ ngʋan ɔ.”

16 Ɛhɩ, ɔ kɔ bu anyɩnndala kʋn ɔ kɔ hele bɛ́. Yɩ́ nwan: “Anɩn esikafʋɛ kʋn wɔ ɛbɛlɛ. Ɔ kɔ sʋn ebo ɔ kɔ tɩ yɩ́ sɩsakaa. 17 Ɔ lalɩ jʋnlɩnlɩn an, ɔ kɔ se yɩ́ nwʋn kɛ: ‘Anɩn mɩn 'yɔ yɩ́ sɛ? N nne man lɩka mɔ mɩn 'sie mɩ́n ebo nɩn asʋ ninnge nɩn ɔ.’ 18 Ɛsɛ ɔ kɔ se yɩ́ nwʋn kɛ: ‘Ɛ 'nwun like m'ɔ di kɛ mɩn yɔ'n. Mɩn 'ba bubu mɩ́n esie'n-mɔ mɩn si yɩ́ mgbili mgbili kpa, Mɩn si ɔ yue a, mɩn 'fa mɩ́n *bele'n kʋalaatin ɔ nʋn mɩ́n ninnge'n kʋalaatin mɩn wula nun. 19 Afɩ sian'n, mɩn 'kan mɩn kele mɩ́n nwʋn kɛ: Eja, a li afʋɛ kɔ yɔ nyɛ nyɛ junman kpili kpa a sie. Yɩ́ ti, tanlan asɩ de wɔ́ ɛnwʋnmɩan, di alɩɛ nʋn nzan gua sʋ nán di mân.’

20 “M'ɔ hanlɩn sɔ'n, nán Nyanmɩan a han a hele yɩ́ kɛ: ‘Belenzua jibilito! Ɛnɛ kɔngɔɛ ɛhɩ dein, ɛ 'wu. Ninnge nwala'n mɔ a nyan yɩ́'n, ɛ 'fa man nwan?’ ”

21 Mɔ Zozi buli anyɩnndala sɔ'n yuelɩ'n, yɩ́ nwan: “Kɛ ɛjɔlɛ'n tɩ yɩ́ man sʋanlan m'ɔ kpʋnndɛ anyanbɛnwʋn'n ɔ man yɩ́ nwʋn nɩn anɩn. Nyanmɩan ɛlɔ a, sʋanlan sɔ'n le man like fɩ́ɩ́.”

Zozi 'ba han nzusue nɩn anwʋn ɛjɔlɛ

(Matie 6.25-34)

22 Ɛhɩ anzin, Zozi kɔ han kɔ hele yɩ́ menian'n-mɔ kɛ: “Ɛhɩka ati, mɩɩn kan mɩn kele ɛmɔ kɛ: alɩɛ'n mɔ ɛmɔ 'di'n ɔ nʋn taladɩɛ'n mɔ ɛmɔ 'wula'n, nán bɛ susu yɩ́ nwʋn. 23 Ɔ sanlɩn kɛ ngʋan'n tɩ like cɩnnjɩn kpa ɔ tala alɩɛ'n. Yɛ̂ anwʋnnaan'n kʋsʋ tɩ cɩnnjɩn kpa ɔ tala taladɩɛ'n. 24 Ɛmɔ tʋ́ bɛ́ nyɩn bɛ nɩ́an mosunmosun kʋajɛ'n-mɔ. Bɛ nnua man like yɛ̂ bɛ ndɩ man like. Bɛ le man kunman anaan esie mɔ bɛ gua nun like ɔ, kʋsʋ Nyanmɩan ta bɛ́. Ɛmɔ anwʋn cian ɔ tala nnʋnman'n-mɔ! 25 Ɛmɔ anun benin yɛ̂ ɔ fa nzusue tʋ yɩ́ nwʋn an, ɔ 'cɛ asɩɛ nɩn asʋ ɔ? 26 Sɛ ɛmɔ ngʋala man m'ɔ tɩ kaan nɩn anun an, anɩn nzukɛ ati yɛ̂ ɛmɔ susu yɩ́ bʋ nga nɩn anwʋn ɔ?

27 “Ɛmɔ nɩ́an kɛ ebo nɩn anun ndile'n-mɔ mɔ bɛ le ndetele'n-mɔ kpɩn fifi'n. Bɛ nni man junman, bɛ nnwʋn man ɛtanlan. Nan kʋsʋ, mɩɩn kan mɩn kele ɛmɔ kɛ belemgbin Salomʋn muonun nʋn yɩ́ anyanbɛnwʋn'n m'ɔ nyanlɩn yɩ́'n, taladɩɛ m'ɔ tɩ kanlanman kɛ ndetele'n-mɔ, ɔ'a nwula man bie lé. 28 Ndile'n-mɔ mɔ bɛ wɔ ebo nɩn anun ɛnɛ, mɔ ɛhɩnman bɛ 'ju bɛ gua sɩ̂n nun'n, sɛ Nyanmɩan sesie bɛ́ sʋa, ɔ yɔ sɛ mɔ ɔ ngo nɩan man ɛmɔ ɔ ngɔ tala man bɛ́ ɔ? Ɛmɔ dedi'n tɩ kaan! 29 Yɩ́ ti, nán bɛ di yalɛ bɛ susu alɩɛ mɔ ɛmɔ di ɔ nʋn nzue mɔ ɛmɔ nʋn nɩn anwʋn. 30 Ɔ sanlɩn kɛ, ninnge sɔ'n-mɔ kʋalaatin, eyuadɩ nɩn anun menian'n-mɔ mɔ bɛ nzɩ man Nyanmɩan'n, bɛ́ yɛ̂ bɛ susu yɩ́ nwʋn ɔ. Nan ɛmɔ dɩɛ, ɛmɔ Asɩ'n sɩ kɛ ɛmɔ a hian yɩ́ nwʋn. 31 Ɛmɔ lí mʋa bɛ kpʋ́nndɛ Nyanmɩan Belemgbin Mân'n. Sɛ ɛmɔ nyan yɩ́ a, Nyanmɩan 'fa yɩ́ bʋ nga'n-mɔ kʋalaatin man ɛmɔ. 32 Ɛmɔ mɔ ɛmɔ tɩ kɛ ayɛmʋa kpule kaan'n, nán bɛ sulo. Ɔ sanlɩn kɛ ɔ'a yɔ Nyanmɩan fɛ kɛ ɛmɔ lí yɩ́ Belemgbin Mân'n bie.

Anyanbɛnwʋn kpa'n

(Matie 6.19-21)

33 “Ɛmɔ tɔ́nɩn ɛmɔ anwʋndɩɛ'n-mɔ bɛ fá yɩ́ esika'n bɛ hyé ehianfʋɛ'n-mɔ. Ɛmɔ kpá esika kotoku m'ɔ ndɩtɩ man, mɔ nun esika'n nvo man bɛ síe Nyanmɩan Belemgbin Mân nɩn anun ɛlɔ. Awofʋɛ ngʋala man ɛlɔ kɔ kɔ wua, nvɔlɛ kʋsʋ ngʋala man yɩ́ di. 34 Afɩ, lɩka mɔ ɛmɔ anyanbɛnwʋn'n wɔ'n, ɛbɛlɛ kʋsʋ yɛ̂ ɛmɔ ahʋnlɩn'n wɔ ɔ.

35 “Ɛmɔ wówula bɛ́ junman taladɩɛ'n, bɛ sʋ́sɔ bɛ́ kanlannɩɛ'n. 36 Ɛmɔ yɔ́ kɛ ngʋa mɔ bɛ́ mɩn a hɔ atɔnvɔlɛ mɔ bɛ lɛ nwʋnndɛ yɩ́ ɔ. Ɔ ju ɛbɛlɛ mɔ ɔ 'bɔ anʋan nɩn ala, anɩn b'a tike. 37 Nyila hán ngʋa ɛhɩ-mɔ mɔ bɛ́ mɩn 'ba a, anɩn bɛ lafɩlɩ man'n! Mɩɩn kan yɩ́ ananhɔlɛ mɩn kele ɛmɔ kɛ mɩnlɩan'n 'kaci yɩ́ nwʋn ɔ wula junman taladɩɛ. Ɔ 'man yɩ́ ngʋan'n-mɔ tɛtanlan asɩ tɔbɩlɩ nɩn a nwʋn ɔ man bɛ́ like bɛ di. 38 Sɛ ɔ sa ba alɩmunnun anaan alɩbahɩan nán ɔ ba tʋ bɛ́ kɛ bɛ lafɩlɩ man an, nyila hán bɛ́! 39 Ɛmɔ tɩ́ ɛjɔlɛ ɛhɩ abʋ kpa. Sɛ awulo nɩn asʋ mɩnlɩan'n sɩ dɔɛ'n mɔ awofʋɛ'n 'ba a, ahan ɔ nna man nán awofʋɛ nɩn a nyan atɩn a a bu yɩ́ sua nɩn anʋan'n. 40 Ɛmɔ kʋsʋ, ɛmɔ bɔ́bʋa bɛ́ nwʋn. Ɔ sanlɩn kɛ *Mân Baa'n 'ba a dɔɛ mɔ ɛmɔ nzusu man kɛ ɔ 'ba nɩn asʋ.”

Akʋa kpa'n yɛ̂ akʋa ɛtɛ'n

(Matie 24.45-51)

41 Mɔ Zozi hanlɩn sɔ'n, Pɩɛlɩ kɔ bisa yɩ́ kɛ: “Yɛ́ Mɩn, asʋ yɛ́ ngʋnmɩn ala yɛ̂ ɛ lɛ bu anyɩnndala ɛhɩ ɛ kele yɛ́ ɔ, anaan ɛ lɛ bu kele menian'n-mɔ kʋalaatin ɔ?”

42 Yɛ́ Mɩn nwan: “Akʋa kpa'n m'ɔ sɩ ngɛlɛ'n y'ɔ le benin? Yɩ́ y'ɔ le nunhan'n mɔ yɩ́ mɩn'n 'fa yɩ́ awulo'n wula yɩ́ sa nun kɛ ɔ nɩ́an sʋ, ɛsɛ tɛmʋn'n ju a, ɔ mán yɩ́ manngʋn'n-mɔ alɩɛ. 43 Nyila hán akʋa sɔ'n mɔ yɩ́ mɩn 'ba ju a, anɩn yɩ́ sa wɔ́ yɩ́ nwʋn ɔ lɛ di yɩ́ junman'n! 44 Mɩɩn kan yɩ́ ananhɔlɛ mɩn kele ɛmɔ kɛ: yɩ́ mɩn'n 'fa yɩ́ nwʋn ninnge'n kʋalaatin wula yɩ́ sa nun. 45 Nan sɛ akʋa sɔ'n kan kele yɩ́ nwʋn kɛ: ‘Mɩ́n mɩn nyanlɩn walɩ man’, sɛ ɔ tɩ tɔ ngʋa ɛhɩnlɩn-mɔ asʋ ɔ bʋ bɛ́, sɛ ɔ didi, sɛ ɔ nʋn nzan ɔ bʋ a, 46 yɩ́ mɩn'n 'ba cɩan ɔ nʋn dɔɛ m'ɔ nzusu man nɩn asʋ. Ɔ 'pinnin akʋa sɔ'n kpa. Ɔ m'an ɔ nwun yalɛ kɛ ngʋa'n-mɔ mɔ bɛ bɔ bala ɛtɛ'n nwun yɩ́'n.

47 “Akʋa m'ɔ sɩ like mɔ yɩ́ mɩn kulo, m'ɔ nzesie man yɩ́ nwʋn ɔ nyɔ man like sɔ'n, bɛ 'fin yɩ́ sʋnman. 48 Akʋa kʋsʋ m'ɔ nzɩ man like mɔ yɩ́ mɩn kulo, m'ɔ kɔ yɔ like sɔ'n m'ɔ di ɛbʋ́ɛ'n, bɛ 'gonun bɛ fin yɩ́. Sʋanlan mɔ bɛ kɔ man yɩ́ ninnge dɔʋn'n, bɛ 'bisa yɩ́ dɔʋn. Sʋanlan kʋsʋ mɔ bɛ kɔ fa ninnge dɔʋn bɛ kɔ wula yɩ́ sa nun'n, bɛ 'bisa yɩ́ dɔʋn m'ɔ tala sʋ.”

Zozi nʋn afiannzɛcɩɛ'n

(Matie 10.34-36)

49 Mɔ Zozi hanlɩn sɔ yuelɩ'n, ɛsɛ yɩ́ nwan: “M'an a m'an ju sɩ̂n m'an tʋ asɩɛ nɩn asʋ. Mɩn kulo kɛ ahan ɔ'a sɔ dada angʋnmɩn! 50 Ɛsɔnɩan kʋn mɔ bɛ lɛ ba sɔnɩn mɩn'n, ɔ 'ka mɩ́n ngʋnmɩn an, ahan b'a sɔnɩn mɩ́n a yue! 51 Ɛmɔ jʋnlɩn kɛ m malɩ menian'n-mɔ anzʋnunjɔ ɛman asɩɛ nɩn asʋ ɛwa ɔ? Mɩn 'bua ɛmɔ kɛ cɛcɛ, nan m malɩ bɛ́ afian ɛsɛcɩɛ. 52 Ɔ fi ɛnɛ m'ɔ kɔ'n, menian nnun mɔ bɛ wɔ awulo kʋn anun'n 'ba bu bɛ́ nwʋn nun. Menian nsan 'ba han bɔ nun bɛ nʋn nnyuan jinlan sʋ. Nnyuan'n kʋsʋ abʋ 'ba yɔ kʋn bɛ nʋn nsan'n jinlan sʋ. 53 Sɩɛ'n nʋn yɩ́ wa belenzua'n 'ba fʋ sʋ. Baa belenzua'n kʋsʋ nʋn yɩ́ sɩ 'ba fʋ sʋ. Nian'n nʋn yɩ́ wa balasua'n 'ba jinlan sʋ. Baa balasua'n kʋsʋ nʋn yɩ́ nin 'ba jinlan sʋ. Ahelenian'n nʋn yɩ́ helenin 'ba fʋ sʋ. Yɩ́ helenin'n kʋsʋ nʋn yɩ́ 'ba fʋ sʋ.”

Mɛlɛ'n-mɔ anun nzɔlɛ'n-mɔ

(Matie 16.2-3)

54 Ɛsɛ Zozi kɔ han kɔ hele meninsʋnman'n kɛ: “Sɛ ɛmɔ nwun kɛ esue nɩn a munlan lɩka mɔ sɛnzɛ'n tɔ nɩn an, anɩn ɛmɔ nwan esue'n lɛ ba tɔ. Sakpa kʋsʋ, ɔ tɔ. 55 Yɛ̂ sɛ ɛmɔ nwun kɛ anwʋnman fi ngʋa ɔ fita kɔ sɔlɔ a, anɩn ɛmɔ nwan wawa'n lɛ ba kpɩn. Sakpa kʋsʋ, ɔ kpɩn. 56 Apoo mma! Ɛmɔ sɩ anwunno nʋn asɩ nzɔlɛ'n-mɔ ngʋnmɩn ngʋnmɩn. Nan ɔ yɔ sɛ mɔ ɛmɔ nnwun man mɛlɛ'n mɔ yɛ wɔ nun'n nzɔlɛ nɩn angʋnmɩn ɔ?

Sɛ sʋanlan bie sanman wɔ́ a,

ɛ nʋn yɩ́ bɛ sésie bɛ́ afian

(Matie 5.25-26)

57 “Nzukɛ ati yɛ̂ ɛmɔ muonun njʋnlɩn man, bɛ nyɔ man like m'ɔ sɛ kɛ bɛ yɔ'n? 58 Sɛ sʋanlan bie kɔ sanman wɔ́ a, mɛlɛ mɔ ɛ nʋn yɩ́ lɛ kɔ a yɩ ndɛɛ'n, bɔ mɔndɩnlɩn ɛ nʋn yɩ́ bɛ sésie bɛ́ afian. Sɛ a nyɔ man yɩ́ sɔ nán ɔ nʋn wɔ́ kɔ sʋanlan'n m'ɔ di ɛjɔlɛ nɩn aja sʋ a, sʋanlan'n m'ɔ di ɛjɔlɛ'n 'fa wɔ́ wula nzalafʋ'n-mɔ asa nun. Nzalafʋ'n-mɔ kʋsʋ 'tʋ wɔ́ fiadɩ. 59 Mɩɩn kan yɩ́ ananhɔlɛ mɩn kele wɔ́ kɛ, sɛ kalɛ babulu kʋn ka nán ɛ tualɩ yuelɩ man an, ɛ 'ka fiadɩ sua nɩn anun ɛbɛlɛ.”

13

Nunhuan anaan ewue

1 Mɛlɛ sɔ nɩn anun, menian mmie-mɔ kɔ a kɔ han kɔ hele Zozi kɛ: “Kpain, anɩn Galile menian lɛ yɩ tɛɛ bɛ man Nyanmɩan. *Lɔmʋn kʋnmanna Pilatɩ kɔ man bɛ kɔ hun bɛ́.”

2 Zozi kɔ bisa kɛ: “Ɛmɔ jʋnlɩn kɛ kɛmɔ b'a hun bɛ́ sɔ nɩn ati, anɩn ɔ kele kɛ bɛ tɩ ɛtɛfʋɛ bɛ tala Galile mân nɩn anun menian bʋ nga'n-mɔ kʋalaatin ɔ? 3 Cɛcɛ. Nan mɩɩn kan mɩn kele ɛmɔ kɛ, sɛ ɛmɔ a nnun man bɛ́ nwʋn b'a ngaci man bɛ́ abalabɔ nɩn an, ɛmɔ kʋsʋ kʋalaatin 'wu kɛ bɛ́. 4 Menian bulu nʋn mɔcʋɛ'n kʋsʋ mɔ Silowe sua hyilili'n buli gualɩ bɛ́ sʋ ɔ hunlin bɛ́'n, ɛmɔ de di kɛ bɛ tɩ ɛtɛfʋɛ bɛ tala Zoluzalɛmʋn ɛbɛlɛ menian bʋ nga'n kʋalaatin ɔ? 5 Cɛcɛ. Nan mɩɩn kan mɩn kele ɛmɔ kɛ, sɛ ɛmɔ a nnun man bɛ́ nwʋn b'a ngaci man bɛ́ abalabɔ nɩn an, ɛmɔ kʋsʋ kʋalaatin 'wu kɛ bɛ́.”

Figi baka nɩn anwʋn anyɩnndala'n

6 Mɔ Zozi hanlɩn sɔ yuelɩ'n, ɔ kɔ bu anyɩnndala ɛhɩ ɔ kɔ hele bɛ́. Yɩ́ nwan: “Bian kʋn kɔ lua *figi baka kʋn yɩ́ divɩn ebo nɩn asʋ. Ɛlɛhʋn kʋn, ɔ kɔ hɔ kɔ nɛnɩan sɛ ɔ kɔ nyan figi mma sʋ o. Ɔ hɔlɩ o, ɔ ngɔ nyan man bie sʋ. 7 Ɛhɩ a, bian'n kɔ han kɔ hele sʋanlan'n m'ɔ tɩ yɩ́ ebo'n kɛ: ‘Yɩ́ afʋɛ nsan ahɩ. Mɩn kɔ figi baka nɩn abʋ ɛlɔ, kʋsʋ mɩn nnyan man bie sʋ. Yɩ́ ti, bu yɩ́ tʋ. Afɩ, mɩn nnwun man like ati m'ɔ man ɔ jin ɛwa ɔ.’

8 “Mɔ bian'n hanlɩn sɔ'n, sʋanlan'n m'ɔ nɩan ebo nɩn asʋ'n nwan: ‘Kpain, yaci yɩ́ maan ɔ jínlan ɛbɛlɛ afʋɛ ɛhɩ biekun. Mɩn 'ba fufun yɩ́ nwʋn mɩn gugua yɩ́ bʋ ewula. 9 Ɛ 'su yɩ́ akpʋlʋwa a, afʋɛ biekun ɔ 'ba su. Sɛ ɔ'a nzu man an, ɛ kɔ man bɛ kɔ bu yɩ́.’ ”

Zozi 'ba man balasua kʋn anwʋn sa

ɛnwʋnmɩan ele cɩan kʋn anun

10 Ɛlɛhʋn kʋn, anɩn Zozi lɛ kele menian'n-mɔ ninnge Zufʋ'n-mɔ asɔnɩn sua kʋn anun. 11 Ɔ 'ba yɔ sɔ'n, anɩn balasua kʋn kʋsʋ wɔ asɔnɩn sua nɩn anun ɛbɛlɛ bie. Balasua sɔ'n ndɩ man akpɔlɛ yɩ́ afʋɛ bulu ɔ nʋn mɔcʋɛ ahɩ. Wawɛ ɛtɛ'n m'ɔ di junman sɔ nɩn a man balasua nɩn a hʋlʋ sʋ. Ɔ ngʋala man yɩ́ nwʋn nun tɩnngɛ. 12 Nan mɔ Zozi nwunlin balasua sɔ'n, ɔ kɔ fɛlɛ yɩ́ ɔ kɔ han kɔ hele yɩ́ kɛ: “Balasua, wɔ́ nwʋn a sa!” 13 Zozi kɔ fa yɩ́ sa'n kɔ fua balasua nɩn anwʋn. Ɛbɛlɛ ala, balasua'n kɔ tɩnngɛ yɩ́ nwʋn nun, ɔ kɔ yɩ Nyanmɩan ayɛ.

14 M'ɔ yɔlɩ sɔ'n, asɔnɩn sua nɩn asʋ kpain'n kɔ fɛ Zozi anwʋn ɛya. Ɔ sanlɩn kɛ ɔ'a man balasua nɩn anwʋn a sa *ɛnwʋnmɩan ele cɩan nɩn anun. Ɛhɩ a, ɔ kɔ jasʋ ɔ kɔ han kɔ hele bagua'n kɛ: “Junman elie tɛmʋn'n tɩ elesian. Ɛmɔ bála tɛmʋn sɔ'n bɛ mán bɛ́ nwʋn sá. Nan nán ɛnwʋnmɩan ele cɩan nɩn anun yɛ̂ bɛ fa bɛ di junman sɔ nɩn ɔ!” 15 Yɛ́ Mɩn kɔ totua yɩ́ sʋ, yɩ́ nwan: “Apoo mma tɩ kɛ ɛmɔ! ɛnwʋnmɩan ele cɩan'n, ɛmɔ nunhan kʋn biala nyannjɩ yɩ́ ɛnalɛ anaan yɩ́ afunlunmun'n maan ɔ kɔ nʋn nzue. Sɛ ato e? 16 Balasua ɛhɩ kʋsʋ m'ɔ tɩ Abalahamʋn abie, mɔ *Satan a cɩcɩ yɩ́ dede afʋɛ bulu nʋn mɔcʋɛ'n, asʋ nán ɛnwʋnmɩan ele cɩan yɛ̂ ɔ fata kɛ bɛ nyannjɩ yɩ́ ɔ?”

17 Zozi mmua sɔ'n kɔ man anyunnunguasɩɛ kɔ han bɛ́ mɔ bɛ kpɔ yɩ́'n-mɔ. Nan bagua'n dɩɛ, ɛnyɩnmɩan junman'n kʋalaa mɔ Zozi lili'n yɔlɩ bɛ́ fɛ.

Muntadɩ baa nɩn anwʋn anyɩnndala'n

(Matie 13.31-32, Maakɩ 4.30-32)

18 Ɛhɩ anzin, Zozi kɔ han kɔ hele bagua'n kɛ: “Nzu like dɩɛ yɛ̂ Nyanmɩan Belemgbin Mân'n soman yɩ́ ɔ? Nzu yɛ̂ mɩn kʋala kɛ mɩn fa mɩn susu yɩ́ ɔ? 19 Nyanmɩan Belemgbin Mân'n soman muntadɩ baa mɔ sʋanlan kʋn a lua yɩ́ tola nun ɔ. Muntadɩ baa sɔ nɩn a fifi ɔ a kaci dukpa. Nnʋnman'n-mɔ a nwʋn bɛ́ sâ yɩ́ sa mma'n-mɔ asʋ”

Fali ayile nɩn anwʋn anyɩnndala'n

(Matie 13.33)

20 Ɛsɛ Zozi kɔ bu anyɩnndala kʋn biekun kɔ hele bɛ́ kɛ: “Nzu yɛ̂ mɩn kʋala kɛ mɩn fa Nyanmɩan Belemgbin Mân'n mɩn susu yɩ́ ɔ? 21 Ɔ tɩ kɛ fali ayile mɔ balasua kʋn a fa a fɔtɔ fali cilo abulaa ɔ nʋn nnun dede yɩ́ kʋalaa a tu ɔ.”

Anʋan fɩtɩɩ'n

(Matie 7.13-14,21-23)

22 Ɛhɩ, anɩn Zozi aja wɔ atunnun ɔ lɛ kɔ Zoluzalɛmʋn. Atɩn nɩn asʋ kulo mgbili mgbili'n-mɔ ɔ nʋn nganngan'n-mɔ, ɔ kɔ sɩsɩn bɛ́ sʋ ɔ kɔ hehele menian'n-mɔ ninnge. 23 Bian kʋn kɔ bisa yɩ́ kɛ: “Yɛmɩnlɩn, asʋ menian kaan sʋa yɛ̂ bɛ 'nyan bɛ́ ti ɔ?”

Ɛhɩ a, Zozi kɔ han kɔ hele bɛ́ kʋalaatin kɛ: 24 “Ɛmɔ bɔ́ mɔndɩnlɩn kpa bɛ sɩ́n anʋan fɩtɩɩ nɩn anun. Afɩ, mɩɩn kan yɩ́ ananhɔlɛ mɩn kele ɛmɔ kɛ menian dɔʋn 'ba kpʋnndɛ atɩn bɛ bu sʋ, kʋsʋ bɛ ngɔ hʋala man Nyanmɩan Belemgbin Mân nɩn anun ɛlɔ kɔ. 25 Mɔ awulo nɩn asʋ mɩnlɩan'n 'ba jasʋ ɔ tʋ anʋan nɩn anun'n, ɛmɔ 'ba ha anʋan nzin. Ɛmɔ 'ba jinlan bɛ bɔ anʋan'n bɛ kan kɛ: ‘Yɛmɩnlɩn, tike yɛ́ anʋan.’

“Mɩnlɩan'n 'ba bua ɛmɔ kɛ: ‘Mɩn nzɩ man ɛmɔ lɩka mɔ ɛmɔ fi ɔ.’

26 “Ɛmɔ 'ba se yɩ́ kɛ: ‘Yɛ́ nʋn wɔ́ y'a didi, yɛ́ nʋn wɔ́ y'a nʋn nzue, a hehele yɛ́ ninnge yɛ́ kulo'n-mɔ gua'n-mɔ asʋ.’

27 “Yɩ́ kʋsʋ ɔ 'ba bua ɛmɔ kɛ: ‘Mɩɩn kan yɩ́ ananhɔlɛ mɩn kele ɛmɔ kɛ mɩn nzɩ man ɛmɔ lɩka mɔ ɛmɔ fi ɔ. Nyɔlɩɛtɛfʋɛ, ɛmɔ fi mɩ́n nwʋn ɛwa bɛ hɔ́ mʋa!’ 28 Mɛlɛ mɔ ɛmɔ 'ba nwun Abalahamʋn, Izakɩ, Zʋakɔbʋ nʋn Nyanmɩan mgbɔmanfʋɛ'n-mɔ kʋalaatin yɩ́ belemgbin mân nɩn anun ɛlɔ, mɔ ɛmɔ dɩɛ bɛ 'ba hɩhan ɛmɔ bɛ tʋ gua sʋ'n, mɛlɛ sɔ nɩn anun yɛ̂ ɛmɔ 'ba sun bɛ kʋan bɛ́ je nɩn ɔ! 29 Menian mmie-mɔ fi sɛnzɛ nɩn afitelɩɛ nʋn yɩ́ atɔlɩɛ, mmie-mɔ fi sɔlɔ nʋn ngʋa, bɛ́ nʋn Nyanmɩan bɛ 'ba tanlan tɔbɩlɩ kʋn anwʋn yɩ́ belemgbin mân nɩn anun ɛlɔ. 30 Tɛmʋn sɔ'n, bɛ́ mɔ ɛnɛ bɛ li menian'n-mɔ anzin'n, bɛ 'ba li bɛ́ ti. Yɛ̂ bɛ́ mɔ ɛnɛ bɛ li menian'n-mɔ ati'n, bɛ 'ba li bɛ́ nzin.”

Zozi nʋn Zoluzalɛmʋn kulo'n

(Matie 23.37-39)

31 Cɩan kʋnmgba sɔ'n, *Falisifʋɛ mmie-mɔ walɩ tʋlɩ Zozi a, bɛ́ nwan: “Kpain, belemgbin *Elɔdɩ nwan ɔ nyan wɔ́ a, ɔ 'man bɛ kun wɔ́. Yɩ́ ti, fi ɛwa jasʋ kɔ.”

32 Zozi kɔ bua bɛ́ kɛ: “Ɛmɔ hɔ́ hán héle aminsanɩn sɔ'n kɛ: ‘Mɩɩn fʋan wawɛ ɛtɛ'n-mɔ ɛnɛ nʋn ɛhɩnman mɩn man menian'n-mɔ anwʋn sa. Yɩ́ cɩan nsan nɩn asʋ, mɩn 'gua mɩ́n junman nɩn abʋ.’ 33 Kʋsʋ, ɔ fata kɛ mɩn tu atɩn ɛnɛ, ɛhɩnman nʋn ɛhɩnman nzin. Afɩ, ɔ nzɛ nvata man kɛ Nyanmɩan kpɔmanfʋɛ kʋn wú ahanmɩan cɛlɛkɛ Zoluzalɛmʋn.

34 “Zoluzalɛmʋn, Zoluzalɛmʋn, wɔ́ mɔ ɛ kun Nyanmɩan mgbɔmanfʋɛ'n-mɔ, mɔ ɛ tʋtʋ bɛ́ mɔ ɔ kɔ sʋan bɛ́ wɔ́ nwʋn ɛlɔ nɩn ɛbʋɛ ɛ kun bɛ́'n, yɩ́ kpɛ̂ nyɛ ahɩ! N gulolɩ kɛ ahan mɩn kokuan wɔ́ mma'n-mɔ anʋan kɛ akɔ ɛta'n kokuan yɩ́ mma'n-mɔ anʋan yɩ́ ndɛba nɩn abʋ'n. Kʋsʋ a ndie man. 35 Yɩ́ ti, bɛ 'ba yaci ɛmɔ awulo'n bɛ wula ɛmɔ asa nun. Nan kʋsʋ, mɩɩn kan yɩ́ ananhɔlɛ mɩn kele ɛmɔ kɛ ɛmɔ lɛ ngɔ nwun man mɩ́n nwʋn kʋ́n dede ɔ 'ju cɩan mɔ ɛmɔ 'se kɛ: ‘Nyila hán sʋanlan'n m'ɔ lɛ ba wɔ yɛ́ Mɩn dunman nun!’ ”

14

Zozi 'ba man wuluwafʋɛ kʋn anwʋn sa

ɛnwʋnmɩan ele cɩan nɩn anun

1 *Ɛnwʋnmɩan ele cɩan kʋn, *Falisifʋɛ'n-mɔ asʋ kpain kʋn kɔ fɛlɛ Zozi alɩɛ. Ɛhɩ a, Falisifʋɛ'n-mɔ mɔ bɛ wɔ ɛbɛlɛ'n, bɛ lɛ nɩan sɛ Zozi kɔ fʋn bɛ́ mala nɩn an. 2 Ɛbɛlɛ ala, bian kʋn kɔ a kɔ jinlan Zozi anyunnun. Bian sɔ nɩn a yiyi. 3 Zozi kukuli yɩ́ nʋan sʋ, ɔ kɔ bisa mala nɩn asʋ mgbain'n-mɔ ɔ nʋn Falisifʋɛ'n-mɔ kɛ: “Asʋ yɛ̂ mala'n man atɩn kɛ bɛ mán sʋanlan tɩ́ akpɔlɛ anaan n'ɔ tɩ akpɔlɛ ɛnwʋnmɩan ele cɩan nɩn anun ɔ?” 4 Mɔ Zozi bisalɩ bɛ́ kosuan sɔ'n, bɛ ngɔ bua yɩ́ bie. Ɛhɩ a, Zozi kɔ fa yɩ́ sa'n kɔ fua wuluwafʋɛ nɩn anwʋn ɔ kɔ man yɩ́ nwʋn kɔ sa. Ɔ kɔ han kɔ hele yɩ́ kɛ ɔ hɔ́ awulo.

5 Mɔ Zozi yɔlɩ sɔ yuelɩ'n, ɔ kacili yɩ́ nyɩn bɛ́ nwʋn ɛlɔ a, yɩ́ nwan: “Ɛmɔ nunhan benin yɛ̂ sɛ yɩ́ wa kʋn anaan yɩ́ ɛnalɛ kʋn tɔ bula nun ɛnwʋnmɩan ele cɩan nɩn an, ɔ nyɩ man yɩ́ ndɛ ndɛ ɔ?” 6 Ɛjɔlɛ kpɔlɛ ɛhɩ, b'a ngʋala man bie bua.

7 Mɛlɛ mɔ bɛ 'ba tɛtanlan tɔbɩlɩ nɩn anwʋn bɛ di alɩɛ'n, Zozi nwunlin kɛ bɛ́ mɔ bɛ tʋlɩ bɛ́ sa bɛ fɛlɛlɩ bɛ́ alɩɛ'n, biala lɛ kpʋnndɛ meninkpa lɩka ɔ tanlan. 8 Ɛhɩ a, Zozi kɔ bu anyɩnndala kʋn ɔ kɔ hele bɛ́. Yɩ́ nwan: “Sɛ sʋanlan tʋ yɩ́ sa fɛlɛ wɔ́ atɔnvɔlɛ alɩɛ a, n'ɛ kɔ tanlan meninkpa lɩka. Ɛ 'su yɩ́ akpʋlʋwa a, b'a fɛlɛ sʋanlan bie kʋsʋ m'ɔ tɩ kpili tala wɔ́. 9 Sʋanlan'n mɔ ɔ'a fɛlɛ ɛmɔ munnyuan'n ba tʋ wɔ́ a, yɩ́ nwan: ‘Ao, jasʋ maan ɔ tánlan ɛbɛlɛ.’ Sian anɩn afɩ wɔ́ nyunnun nyian, bɔʋn-bɔʋn, ɛ lɛ kɔ a tanlan bɛ́ nzin. 10 Nan sɛ bɛ tʋ bɛ́ sa bɛ fɛlɛ wɔ́ a, wɔ́ lɩlɩ tanlan bɛ́ nzin. Sʋanlan'n m'ɔ fɛlɛlɩ wɔ́'n nwun wɔ́ a, ɔ 'kan kele wɔ́ kɛ: ‘Eja, bala bɛ́ nyunnun ɛwa.’ Ɛbɛlɛ nɩn anun, anɩn wɔ́ nyunnun a kpaja wɔ́ bɛ́ mɔ ɛ nʋn bɛ́ bɛ gua tɔbɩlɩ nɩn anwʋn nɩn anyunnun. 11 Ɔ sanlɩn kɛ sʋanlan biala m'ɔ kɔ kuku yɩ́ nwʋn sʋ'n, bɛ 'kan yɩ́ asɩ. Sʋanlan kʋsʋ m'ɔ kɔ han yɩ́ nwʋn asɩ'n, bɛ 'kuku yɩ́ sʋ.”

12 Mɔ Zozi buli anyɩnndala sɔ'n yuelɩ'n, ɔ kɔ han kɔ hele bian'n m'ɔ fɛlɛlɩ yɩ́ alɩɛ'n kɛ: “Eyua o, nɔsʋba o, sɛ ɛ 'fɛlɛ menian alɩlie a, n'ɛ fɛlɛ wɔ́ manngʋn-mɔ, wɔ́ nianman-mɔ, wɔ́ nwʋn amma-mɔ anaan esikafʋɛ-mɔ mɔ bɛ mantan mantan wɔ́'n. Ɔ sanlɩn kɛ bɛ́ kʋsʋ bɛ kʋala kɛ bɛ fɛlɛ wɔ́ alɩɛ bɛ tua wɔ́ dɩɛ'n kalɛ. 13 Nan sɛ ɛ 'fɛlɛ menian alɩlie a, fɛlɛ ehianfʋɛ'n-mɔ, bubuluwafʋɛ'n-mɔ, bɛ́ mɔ bɛ tia bɛ tɔ sʋ'n-mɔ ɔ nʋn anyɩnsinlinwafʋɛ'n-mɔ. 14 Nyila 'kan wɔ́. Ɔ sanlɩn kɛ bɛ ngɔ nyan man yɩ́ nwʋn sʋ like bɛ ngɔ mman man wɔ́. Nan mɛlɛ mɔ Nyanmɩan 'ba man bɛ́ mɔ bɛ yɔlɩ ye'n fi ewue nun tinnge'n, mɛlɛ sɔ'n yɛ̂ Nyanmɩan 'man wɔ́ yɩ́ nwʋn ahatua ɔ.”

Bian m'ɔ fɛlɛlɩ menian dɔʋn alɩɛ

(Matie 22.1-10)

15 Mɔ bɛ́ mɔ bɛ gugua tɔbɩlɩ nɩn anwʋn'n tɩlɩ ɛjɔlɛ sɔ'n-mɔ'n, bɛ́ nunhan kʋn kɔ han kɔ hele Zozi kɛ: “Nyila hán sʋanlan m'ɔ kɔ li like Nyanmɩan Belemgbin Mân nɩn anun ɛlɔ'n!”

16 M'ɔ hanlɩn sɔ'n, Zozi kɔ bu anyɩnndala ɛhɩ ɔ kɔ hele yɩ́. Yɩ́ nwan: “Bian kʋn tʋnlɩn alɩɛ kpili kpa. Ɔ kɔ fɛfɛlɛ menian dɔʋn kpa. 17 Mɛlɛ mɔ bɛ yuelɩ alɩɛ'n tʋn'n, ɔ kɔ sʋan yɩ́ akʋa'n kɛ ɔ hɔ́ sé menian'n-mɔ kɛ: ‘Ɛmɔ bála nán kɩkaala dɩɛ, alɩɛ nɩn a bɩn.’

18 “Akʋa'n hɔlɩ fɛlɛlɩ bɛ́ a, bɛ́ kʋalaa bɛ kɔ bɔ bɛ kɔ yɩ. Sʋanlan'n mɔ akʋa'n lili mʋa fɛlɛlɩ yɩ́'n nwan: ‘M'an to ebo kʋn. Ɔ di kɛ mɩn kɔ mɩn nɩan. Yɩ́ ti, yaci, n'ɛ fɛ ɛya.’

19 “Kʋn nwan: ‘M'an to nnalɛ bulu. Ɛnɛ dein ɔ di kɛ mɩn kɔ mɩn nɩan sɛ bɛ kʋala junman di a. Yɩ́ ti, yaci, n'ɛ fɛ ɛya.’

20 “Nunhan kʋn biekun kʋsʋ nwan: ‘Bɛlɛ mɔ m'an fa mɩ́n yɩ atɔnvɔlɛ ɔ. Mɩn ngɔ hʋala man kɔ.’

21 “Akʋa'n kɔ sa kɔ hɔ kɔ bɔ kʋalaa kʋalaa kɔ hele yɩ́ mɩn'n. Yɩ́ mɩn'n kɔ fɛ ɛya, ɔ kɔ han kɔ hele yɩ́ kɛ: ‘Kan wɔ́ nwʋn kɔ gua nɩn asʋ ɛlɔ kɔ fɛfɛlɛ ehianfʋɛ'n-mɔ, bubuluwafʋɛ'n-mɔ, anyɩnsinlinwafʋɛ'n-mɔ ɔ nʋn bɛ́ mɔ bɛ tia bɛ tɔ sʋ'n-mɔ maan bɛ bála ɛwa.’

22 “Akʋa'n kɔ hɔ. Kaan cɛ, ɔ kɔ a kɔ tʋ yɩ́ mɩn'n. Yɩ́ nwan: ‘Kpain, junman'n mɔ ɛ helelɩ mɩ́n'n, m'an li a yue, kʋsʋ lɩka biekun tɛ wɔ ɛbɛlɛ.’

23 “Ɛhɩ a, mɩnlɩan'n kɔ han kɔ hele yɩ́ akʋa'n kɛ: ‘Fa nanmue nanmue atɩn'n-mɔ, san ɛnwanlan'n-mɔ, sʋanlan biala mɔ ɛ nʋn yɩ́ kɔ yia'n, tinndin yɩ́ maan ɔ bála. Yɔ bɛ́ sɔ dede maan sua'n yí. 24 Mɩɩn kan mɩn kele ɛmɔ kɛ: Bɛ́ mɔ n nili mʋa n vɛlɛlɩ bɛ́ mɔ b'a mma man'n, bɛ́ nun fɩ́ɩ́ nni man mɩ́n alɩɛ'n bie!’ ”

Kɛ bɛ kpɩn bɛ si Zozi sʋ'n

(Matie 10.37-38)

25 Ɛhɩ, anɩn Zozi nʋn menian dɔʋn kpa aja wɔ atunnun. Ɔ kpɛlɩ yɩ́ nyɩn bɛ́ nwʋn ɛlɔ a, yɩ́ nwan: 26 Sʋanlan mɔ yɩ́ nwan ɔ 'si mɩ́n sʋ'n, sɛ ɔ kulo yɩ́ sɩ, yɩ́ nin, yɩ́ yɩ, yɩ́ mma, yɩ́ nianman mmelenzua nʋn mmalasua ɔ nʋn yɩ́ muonun yɩ́ nwʋn ɔ tala mɩ́n an, sʋanlan sɔ'n ngʋala ɔ ngaci man mɩ́n sʋanlan. 27 Sʋanlan kʋsʋ m'ɔ nva man yɩ́ kʋlʋwa'n ɔ ndʋ man yɩ́ kɔmɩn sʋ ɔ nzi man mɩ́n sʋ'n, sʋanlan sɔ'n ngʋala ɔ ngaci man mɩ́n sʋanlan.

28 “Sɛ ɛmɔ anun kʋn kulo kɛ ɔ si sua hyilili kʋn an, ɔ di mʋa ɔ tanlan asɩ ɔ tɩtɩ ɔ nɩan sɛ esika'n m'ɔ le yɩ́'n kɔ sa sua'n si e sɛ se e. 29 Ɔ'a ndɩtɩ ɔ'a nnɩan man sɛ ɔ bɔ sua nɩn abʋ nan ɔ a ngʋala man yɩ́ si a, bɛ́ kʋalaa mɔ bɛ kɔ nwun kɛ sua nɩn a ha ɛbɛlɛ'n, bɛ 'sɩlɩ yɩ́. 30 Bɛ kan kɛ: ‘Bian ɛhɩ a bɔ sua esie abʋ kʋsʋ ɔ'a ngʋala man yɩ́ bʋ gua!’

31 “Yɩ́ sɔ kʋsʋ ala, sɛ belemgbin kʋn kulo kɛ ɔ nʋn yɩ́ manngʋn kʋn ɛlɔɛ a, ɔ di mʋa ɔ tanlan asɩ ɔ tɩtɩ nɩan sɛ ɔ kʋala kɛ ɔ fa menian akpɩɩ bulu ɔ kɔ tʋa yɩ́ manngʋn'n m'ɔ le menian akpɩɩ abulaa'n bɛ kʋn an. 32 Sɛ ɔ nɩan nán ɔ ngʋala man yɩ́ sɔ yɔ a, mɛlɛ mɔ belemgbin ɛhɩnlɩn tɛ wɔ mʋa'n, ɔ yɩ menian maan bɛ kɔ li yɩ́ mgbata bɛ sesie bɛ́ afian. 33 Ɛhɩka ati, sʋanlan mɔ ɔ'a nyaci man ninnge'n m'ɔ le yɩ́'n ɔ'a ngua man'n, sʋanlan sɔ'n ngʋala ɔ ngaci man mɩ́n sʋanlan.

Njɩn talɛ nɩn anwʋn anyɩnndala'n

(Matie 5.13, Maakɩ 9.50)

34 “Njɩn'n tɩ like kpa. Nan kʋsʋ sɛ ɔ yɔ talɛ a, bɛ 'yɔ sɛ nán ɔ'a yɔ kpa biekun? 35 Bɛ ngʋala man yɩ́ fa tʋn alɩɛ, bɛ ngʋala man yɩ́ fa gua ninnge'n-mɔ anun. Asɩ ala yɛ̂ bɛ ju bɛ gua ɔ. M'ɔ sɩ fasie'n, ɔ fá ɛjɔlɛ sɔ'n ɔ síe!”

15

Zozi nʋn ɛtɛfʋɛ'n-mɔ

(Matie 18.12-14)

1 Ɛlɛhʋn kʋn, bɛ́ mɔ bɛ dide ajule'n nʋn bɛ́ mɔ bɛ bɔ bɛ́ dunman ɛtɛ'n dɔʋn kpa kɔ a Zozi anwʋn ɛbɛlɛ. Bɛ lɛ ba tie ɛjɔlɛ'n m'ɔ kan'n. 2 Nan mɔ *Falisifʋɛ'n-mɔ nʋn *mala nɩn asʋ mgbain'n-mɔ nwunlin yɩ́ sɔ'n, bɛ kɔ fɛ ɛya. Bɛ́ nwan: “Bian ɛhɩ dɩɛ, ɔ sɔ ɛtɛfʋɛ'n-mɔ anun, ɛsɛ ɔ nʋn bɛ́ yɛ̂ bɛ didi ɔ!”

Bʋa'n m'ɔ minlinlin nɩn anwʋn anyɩnndala'n

3 Ɛhɩ a, Zozi kɔ bu anyɩnndala ɛhɩ ɔ kɔ hele bɛ́. Yɩ́ nwan: 4 “Yɛ bú yɩ́ kɛ ɛmɔ anun kʋn le mmʋa ɛya kʋn. Sɛ kʋn minlin nun an, asʋ ɔ nyaci man abulahʋanlan nʋn ngʋanlan'n bɛ́ adidie lɩka ɛbɛlɛ, ɔ ngɔ mgbʋnndɛ man ɛhɩnlɩn dede ɔ nnwun man yɩ́ ɔ? 5 Mɛlɛ m'ɔ kɔ nwun yɩ́'n, ɔ di fɛ kpa ɔ fa yɩ́ tʋ yɩ́ kɔmɩn sʋ. 6 Ɔ ju awulo a, ɔ fɛfɛlɛ yɩ́ manngʋn-mɔ nʋn bɛ́ mɔ bɛ mantan mantan yɩ́ nwʋn ɛbɛlɛ'n, ɔ kan kele bɛ́ kɛ: ‘Ɛmɔ bála maan yɛ lí ndutue. Ɔ sanlɩn kɛ m'an nwun mɩ́n bʋa'n m'ɔ minlinlin'n!’ 7 Mɩɩn kan mɩn kele ɛmɔ kɛ nyanmɩansʋ ɛlɔ, kɛ ɔ tɩ yɩ́ nɩn ala anɩn. Sɛ ɛtɛfʋɛ kʋnmgba cein nun yɩ́ nwʋn ɔ yaci yɩ́ nyɔlɩɛ ɛtɛ'n-mɔ a, yɩ́ dunman nun, bɛ di ndutue kpili kpa nyanmɩansʋ ɛlɔ ɔ tala sɛsɛfʋɛ abulahʋanlan nʋn ngʋanlan mɔ b'a nun bɛ́ nwʋn b'a yaci bɛ́ nyɔlɩɛ ɛtɛ'n-mɔ ndutue dɩɛ'n.

Jɛtɛ fufue mma kʋn m'ɔ minlinlin nɩn anwʋn anyɩnndala'n

8 “Yɛ bú yɩ́ biekun kɛ balasua kʋn le jɛtɛ fufue mma bulu. Sɛ kʋn minlin nun an, asʋ ɔ nzɔ man kanlannɩɛ ɔ mgbʋnndɛ man dede ɔ nnwun man yɩ́ ɔ? 9 Sɛ ɔ nwun yɩ́ a, ɔ fɛfɛlɛ yɩ́ manngʋn-mɔ nʋn bɛ́ mɔ bɛ mantan mantan yɩ́ nwʋn ɛbɛlɛ'n, ɔ kan kele bɛ́ kɛ: ‘Ɛmɔ bála maan yɛ lí ndutue. Ɔ sanlɩn kɛ m'an nwun mɩ́n esika'n m'ɔ minlinlin'n!’ 10 Mɩɩn kan mɩn kele ɛmɔ kɛ nyanmɩansʋ ɛlɔ, kɛ ɔ tɩ yɩ́ nɩn ala anɩn. Sɛ ɛtɛfʋɛ kʋnmgba cein nun yɩ́ nwʋn ɔ yaci yɩ́ nyɔlɩɛ ɛtɛ'n-mɔ a, yɩ́ dunman nun, Nyanmɩan mmɔfʋɛ'n-mɔ di ndutue.”

Baa'n m'ɔ minlinlin nɩn anwʋn anyɩnndala'n

11 Ɛsɛ Zozi kɔ bu anyɩnndala kʋn biekun kɔ hele bɛ́. Yɩ́ nwan: “Anɩn bian kʋn le yɩ́ mma mmelenzua nnyuan. 12 Ɛlɛhʋn kʋn, nunhan kaan'n jasʋlɩ a, ɔ kɔ fa kɔ tʋ yɩ́ sɩ anyunnun kɛ: ‘Baba, ninnge'n mɔ ɛ 'fa man yɛ́'n, bu nun nán fa mɩ́n dɩɛ man mɩ́n.’ Ɛhɩ a, sɩɛ'n kɔ hye ninnge'n ɔ kɔ man yɩ́ mma nnyuan'n.

13 “Ɔ lili kɔ yɔ ɛlɛsan kʋn, baa kasian kɔ tɔnɩn yɩ́ nwʋn ninnge dɩɛ'n. Cuein, ɔ kɔ fa yɩ́ esika'n ɔ kɔ hɔ mʋa kpa mân bie anun. M'ɔ juli ɛlɔ'n, ɔ kɔ yɔ yɩ́ nwʋn basa basa ɔ kɔ sɛcɩ yɩ́ esika'n kʋalaatin. 14 M'ɔ yuelɩ yɩ́ esika'n kʋalaa di'n, ɛhɔɛ kpili kʋn kɔ kpɩn mân sɔ nɩn anun. Sian dɩɛ anɩn yɩ́ nwʋn lɛ cɩlɩ yɩ́. 15 Ɛhɩ a, ɔ kɔ hɔ junman ɛkpʋnndɛ mân sɔ nɩn anun ɛbɛlɛ bian kʋn asa nun. Bian sɔ'n kɔ man ɔ kɔ hɔ nanmue nun kɛ ɔ hɔ́ nɩ́an yɩ́ mgbolike'n-mɔ asʋ. 16 Baka mma'n mɔ bɛ tɩ bɛ man mgbolike'n-mɔ di'n, kpafɛlɛ'n kulo kɛ ahan ɔ nyan bie di. Kʋsʋ sʋanlan fɩ́ɩ́ mman man yɩ́.

17 “Sian'n, ɔ kɔ tanlan asɩ ɔ kɔ jʋnlɩn. Ɔ kɔ se yɩ́ nwʋn kɛ: ‘Mɩ́n sɩ ɛlɔ ajunmanfʋ'n-mɔ di alɩɛ dede bɛ ngʋala man yɩ́ di. Kʋsʋ afɩ n na ɛwa, ɛhɔɛ lɛ kun mɩ́n! 18 Mɩn 'sa mɩn kɔ mɩ́n sɩ anwʋn ɛlɔ, mɩn 'fa mɩn tʋ yɩ́ nyunnun kɛ: Baba, Nyanmɩan anyunnun, m'an yɔ ɛtɛ m'an tia wɔ́. 19 Yɩ́ ti, mɩn nzɛ nvata man kɛ ɛ fá mɩ́n ɛ yɔ́ wɔ́ wa kʋ́n. Bu mɩ́n kɛ wɔ́ ajunmanfʋ'n-mɔ anun kʋn.’ 20 Sakpa, ɔ kɔ jasʋ kɔ hɔ yɩ́ sɩ anwʋn.

“Mɛlɛ mɔ anɩn ɔ tɛ nanndɩ mʋa kpa, m'ɔ juli man awulo nɩn anwʋn ɛbɛlɛ'n, yɩ́ sɩ kɔ nwun yɩ́. Baa nɩn anwʋn kɔ yɔ yɩ́ koun. Ɔ kɔ tutu ɛnwanndie ɔ kɔ hɔ kɔ kpa yɩ́ atɩn, ɔ kɔ tɔ yɩ́ nun ɔ kɔ sɔ yɩ́ ɔ kɔ bɔ yɩ́ nwʋn.

21 “M'ɔ yɔlɩ sɔ'n, baa'n nwan: ‘Baba, Nyanmɩan anyunnun, m'an yɔ ɛtɛ m'an tia wɔ́. Yɩ́ ti, mɩn nzɛ nvata man kɛ ɛ fá mɩ́n ɛ káci wɔ́ wa kʋ́n.’

22 “M'ɔ hanlɩn sɔ yuelɩ'n, sɩɛ'n kɔ han kɔ hele yɩ́ ngʋa'n-mɔ kɛ: ‘Ɛmɔ hán bɛ́ nwʋn bɛ fá taladɩɛ kanlanman kpa'n bɛ bála maan bɛ wúla yɩ́. Bɛ wúla yɩ́ sa ngaa, bɛ wówula yɩ́ ja mgbabʋa. 23 Ɛnalɛ'n mɔ ɔ'a lɔ kpa'n, bɛ fá bɛ bála, bɛ hún yɩ́ maan yɛ tʋ́n ndutue alɩɛ. 24 Ɔ sanlɩn kɛ mɩ́n wa ɛhɩ mɔ ɛmɔ anyɩn tua yɩ́ ɛwa'n, ɔ a wu ɛsɛ ɔ'a tinnge, ɔ minlinlin yɛ̂ m'an nwun yɩ́ ɔ.’ Ɛbɛlɛ ala, bɛ kɔ bɔ ndutue elie nɩn abʋ.

25 “Ɔ 'ba yɔ sɔ'n, anɩn baa kpain nɩn a hɔ ebolo. Ɔ walɩ dede m'ɔ ka kaan ju awulo nɩn anwʋn ɛbɛlɛ'n, ɔ 'tie a, anɩn bɛ lɛ tʋ ejue bɛ si abile. 26 Ɔ kɔ fɛlɛ ngʋa'n-mɔ anun kʋn ɔ bisa yɩ́ like mɔ yɩ́ ti yɛ̂ bɛ lɛ tʋ ejue bɛ si abile'n. 27 Akʋa'n nwan: ‘Wɔ́ nianman bian nɩn a sa a a. Kɛmɔ wɔ́ sɩ a nwun kɛ ɔ tɩ akpɔlɛ mɔ ɛjɔlɛ ɛtɛ fɩ́ɩ́ a ndʋ man yɩ́'n, ɔ a man b'a hun ɛnalɛ'n mɔ ɔ'a lɔ kpa'n.’

28 “Mɔ baa kpain'n tɩlɩ yɩ́ sʋa'n ɔ kɔ fɛ ɛya. Yɩ́ nwan ɔ nwʋlʋ man awulo. Yɩ́ sɩ kɔ fite kɔ a, ɔ kɔ kpata yɩ́ kɛ ɔ wʋ́lʋ awulo. 29 Baa kpain'n nwan: ‘Baba, m'an sʋ wɔ́ dede afʋɛ kɔ yɔ nyɛ, n nvʋnndʋnlʋn man wɔ́ lé. Kʋsʋ, esile bɔbɔ mgban mɔ mɩn 'fa mɩn tʋn mɩ́n nʋn mɩ́n manngʋn'n-mɔ yɛ di'n, ɛ manlɩn man mɩ́n bie lé. 30 Nan kɛmɔ wɔ́ wa nɩn a sa a a'n, yɩ́ mɔ ɔ nʋn tutu'n-mɔ b'a li wɔ́ esika'n, yɩ́ lɩlɩ yɛ̂ ɛ kun ɛnalɛ'n mɔ ɔ'a lɔ kpa'n man yɩ́ ɔ!’

31 “Yɩ́ sɩ nwan: ‘Mɩ́n wa, wɔ́ dɩɛ ɛ nʋn mɩ́n yɛ̂ yɛ tɩ ɛwa cɩan daa ɔ. Ninnge kʋalaa mɔ n ne yɩ́'n tɩ wɔ́ kʋsʋ wɔ́ dɩɛ. 32 Nan kʋsʋ, ɔ fata kɛ yɛ di ndutue. Ɔ sanlɩn kɛ wɔ́ nianman'n mɔ ɛ nwun yɩ́ ɛbɛlɛ'n, ɔ'a wu ɛsɛ ɔ'a tinnge, ɔ minlinlin yɛ̂ m'an nwun yɩ́ ɔ!’ ”

16

Awofʋɛ ngɛlɛfʋɛ nɩn anwʋn anyɩnndala'n

1 Ɛhɩ, Zozi kɔ bu anyɩnndala kʋn kɔ hele yɩ́ menian'n-mɔ. Yɩ́ nwan: “Anɩn esikafʋɛ bian kʋn le yɩ́ sʋanlan kʋn mɔ yɩ́ ninnge'n kʋalaa wɔ yɩ́ sa nun ɔ. Cɩan kʋn, menian kɔ a kɔ han kɔ hele esikafʋɛ'n kɛ yɩ́ sʋanlan'n lɛ fɩn yɩ́ ninnge'n gua gua sʋ. 2 Esikafʋɛ'n kɔ man bɛ kɔ fɛlɛ yɩ́ sʋanlan'n. Ɔ kɔ han kɔ hele yɩ́ kɛ: ‘Ɛjɔlɛ mɔ mɩn tɩtɩ yɩ́ wɔ́ nwʋn'n nyɔ man mɩ́n fɛ. Yɩ́ ti, bu wɔ́ junman nɩn anwʋn mgbʋnndan kele mɩ́n. Afɩ mɩn mma nva man mɩ́n junman'n mɩn nwula man wɔ́ sa nun kʋ́n.’

3 “Sʋanlan'n kɔ se yɩ́ nwʋn kɛ: ‘Anɩn mɩn 'yɔ mɩ́n nwʋn sɛ? Afɩ mɩ́n mɩn'n lɛ yɩ mɩ́n junman nun. N ne man anwʋnsɛlɛ nán m'an li ebolo junman. Sɛ mɩn 'nanndɩ nun mɩn sɛsɛlɛ nán m'an li alɩɛ a, ɔ tɩ mɩ́n anyunnunguasɩɛ. 4 Kɩkaala dɩɛ, m'an nwun kɛ mɩn 'kpɩn mɩn yɔ yɩ́'n! Yɩ́ dɩɛ, sɛ bɛ yɩ mɩ́n junman nun an, anɩn menian'n-mɔ sʋsɔ mɩ́n nun!’

5 “Ɛhɩ a, ɔ kɔ fɛfɛlɛ bɛ́ nun kʋn biala m'ɔ tua yɩ́ mɩn kalɛ'n yɩ́ nwʋn. Ɔ kɔ bisa alimʋa dɩɛ'n kɛ: ‘Kalɛ nyɛ yɛ̂ ɛ tua mɩ́n mɩn ɔ?’

6 “Yɩ́ nwan: ‘Mɩn tua wɔ́ mɩn *olivʋ ngo balugo abulaa.’

“Sʋanlan'n kɔ han kɔ hele alimʋa dɩɛ'n kɛ: ‘Ɛ 'nwun wɔ́ kalɛ kalata'n. Ndɛ-ndɛ, tanlan asɩ kɛlɛ balugo bulu kalɛ.’

7 “Ɔ fɛlɛlɩ kʋn biekun, ɔ kɔ bisa yɩ́ kɛ: ‘Wɔ́ kʋsʋ, kalɛ nyɛ yɛ̂ ɛ tua mɩ́n mɩn ɔ?’

“Kʋn sɔ'n nwan: ‘Mɩn tua wɔ́ mɩn *bele sakɩ ɛya nnun.’

“Sʋanlan'n kɔ han kɔ hele yɩ́ kɛ: ‘Ɛ 'nwun wɔ́ kalɛ kalata'n. Kɛlɛ bele sakɩ ɛya nnan kalɛ gua sʋ.’

8 “Mɩnlɩan'n kɔ yɩ yɩ́ sʋanlan awofʋɛ nɩn ayɛ kɛ ɔ nwunlin ɛbɛlɛ amanmuo nɩn anwʋn ngɛlɛ. Ɔ sanlɩn kɛ mân awosin ɛhɩ anun menian'n-mɔ sɩ bɛ́ nwʋn yɔ ɔ tala jawe nɩn anun menian'n-mɔ. 9 Mɔ mɩɩn kan mɩn kele ɛmɔ'n y'ɔ le kɛ ɛmɔ fá mân ɛhɩ anun anwʋndɩɛ'n mɔ ɛmɔ le yɩ́'n bɛ tíla amanngʋan. Yɩ́ dɩɛ, cɩan mɔ ɛmɔ asa nun kɔ yue'n, anɩn bɛ sɔ ɛmɔ nun nyanmɩansʋ ɛlɔ.

10 “Sʋanlan mɔ bɛ fa ninnge nganngan bɛ wula yɩ́ sa nun an, ɔ man bɛ nwun yɩ́ ti anun'n, mgbili'n-mɔ anun, ɔ 'man bɛ nwun yɩ́ ti anun. Sʋanlan kʋsʋ mɔ bɛ nnwun man yɩ́ ti anun ninnge nganngan'n-mɔ anun'n, mgbili'n-mɔ anun bɛ nnwun man yɩ́ ti anun. 11 Eyuadɩ ɛhɩ anun anwʋndɩɛ'n-mɔ anwʋn, sɛ b'a nnwun man ɛmɔ ati anun an, nwan sʋanlan dɩɛ yɛ̂ ɔ 'fa anwʋndɩɛ kpa'n wula ɛmɔ asa nun ɔ? 12 Sʋanlan fa like wula ɛmɔ asa nun nán ɔ'a nnwun man ɛmɔ ati anun an, nán Nyanmɩan yɛ̂ ɔ 'fa ɛmɔ muonun dɩɛ'n wula ɛmɔ asa nun ɔ.

13 “Kanga fɩ́ɩ́ ngʋala nzʋ man mɩnlɩan nnyuan. Ɔ 'kpɔ kʋn nán ɔ kulo kʋn. Yɩ́ nyɩn 'sɔ kʋn, ɔ tu yɩ́ nyɩn sa kʋn. Ɛmɔ ngʋala man kɛ bɛ kan Nyanmɩan nʋn esika bɛ bɔ nun bɛ sʋ bɛ́ ɔ.”

Zozi 'ba han Falisifʋɛ nɩn anwʋn ɛjɔlɛ'n

(Matie 11.12-13; 5.31-32, Maakɩ 10.11-12)

14 Falisifʋɛ'n-mɔ kɔ tie ɛjɔlɛ'n kʋalaatin mɔ Zozi hanlɩn'n. Nan kɛmɔ bɛ kulo esika nɩn ati, bɛ kɔ gʋlʋ yɩ́ nwʋn. 15 Zozi kɔ han kɔ hele bɛ́ kɛ: “Ɛmɔ dɩɛ menian'n-mɔ anyunnun an, ɛmɔ bu bɛ́ nwʋn kɛ bɛ tɩ meninkpa. Nan Nyanmɩan sɩ ɛmɔ ahʋnlɩn nɩn anun ɛjɔlɛ. Ɔ sanlɩn kɛ like mɔ menian'n-mɔ bu yɩ́ kɛ ɔ tɩ kpa'n, Nyanmɩan anyunnun an, like sɔ'n tɩ nvuin.

16 “Menian'n-mɔ lili *Moyizɩ mala'n ɔ nʋn mgbɔmanfʋɛ'n-mɔ ɛjɔlɛ nɩn asʋ dede ɔ juli Zʋan Batisi mɛlɛ sʋ. Ɔ fi ɛbɛlɛ m'ɔ kɔ'n, b'a bɔ Nyanmɩan Belemgbin Mân nɩn anwʋn Ɛjɔlɛkpa'n kpayɛ. Yɩ́ ti, sʋanlan kʋn biala lɛ kpɩlɩ wʋlʋ Nyanmɩan belemgbin mân nɩn anun ɛlɔ. 17 Anwunno nʋn asɩ'n kʋala kɛ bɛ kpɛ nun bɛ sɩn ndɛ-ndɛ tala mala nɩn anun ɛjɔlɛ kpɔlɛ sin kaan sʋa.

18 “Belenzua biala m'ɔ kɔ yila yɩ́ yɩ ɔ kɔ ja fʋfɔlɛ'n, belenzua sɔ'n, anɩn ɔ'a tʋn aja. Sʋanlan biala kʋsʋ m'ɔ kɔ ja balasua mɔ yɩ́ hun a yila yɩ́'n, sʋanlan sɔ'n, anɩn ɔ'a tʋn ajaa.

Esikafʋɛ'n nʋn Lazaa

19 “Ɛhɩ, anɩn esikafʋɛ bian kʋn wɔ ɛbɛlɛ. Taladɩɛ kɛ mmelemgbin'n-mɔ dɩɛ'n yɛ̂ anɩn ɔ wula ɔ. Ɔ le yɩ́ kʋalaa m'ɔ kulo ɛsɛ cɩan daa ɔ di mân. 20 Anɩn ehianfʋɛ kʋsʋ kʋn wɔ ɛbɛlɛ. Bɛ fɛlɛ yɩ́ Lazaa. (Dunman Lazaa'n, yɩ́ bʋ y'ɔ le kɛ sʋanlan mɔ Nyanmɩan bʋka yɩ́.) Yɩ́ nwʋn'n tɩ nganlan nganlan ngʋnmɩn. Ɔ la esikafʋɛ nɩn awulo nɩn anʋan nɩn anyunnun ɛbɛlɛ. 21 Ɔ kulo kɛ ahan esikafʋɛ nɩn alɩɛ nɩn abʋ mgbʋkpʋlʋka'n m'ɔ gua tɔbɩlɩ nɩn abʋ asɩ'n, ɔ nyan yɩ́ di. Kɛmɔ ɔ la ɛbɛlɛ'n, njʋa'n-mɔ ba bɛ tafɩ tafɩ yɩ́ nganlan'n-mɔ anun.

22 “Ɔ wɔ ɛbɛlɛ dede ehianfʋɛ'n kɔ wu. Ɔ wuli a, nyanmɩansʋ mmɔfʋɛ'n-mɔ nʋn yɩ́ kɔ hɔ Abalahamʋn anwʋn ɛlɔ nyanmɩansʋ. Ɔ wɔ ɛbɛlɛ dede esikafʋɛ'n kʋsʋ kɔ wu bɛ kɔ sie yɩ́. 23 Ɔ kɔ hɔ sɩ̂n'n m'ɔ le man ayuelɩɛ nɩn anun, anɩn ɔ tɩ nyinlinlin kpili kpa man yɩ́. Ɔ 'tʋ yɩ́ nyɩn anwunno a, ɔ kɔ nwun Abalahamʋn mʋa ɛlɔ, Lazaa tɩ yɩ́ nwʋn ɛbɛlɛ. 24 Esikafʋɛ'n kɔ tɩan, yɩ́ nwan: ‘Mɩ́n sɩ Abalahamʋn, nwun mɩ́n nwʋn anwunnvoe. Sʋan Lazaa maan ɔ bɔ́ yɩ́ sa bɛtɩa kʋn nzue nɩn anun ɔ fá kpɩ́n mɩ́n tofeleman nɩn asʋ. Ɔ sanlɩn kɛ sɩ̂n'n lɛ kele mɩ́n yalɛ kpili sʋnman.’

25 “M'ɔ hanlɩn sɔ'n, Abalahamʋn kɔ bua yɩ́ kɛ: ‘Mɩ́n wa, kacɩ kɛ wɔ́ anwʋndɩɛ dɩɛ'n, ɛ nyanlɩn yɩ́ mɛlɛ mɔ anɩn ɛ wɔ asɩɛ nɩn asʋ'n. Lazaa kʋsʋ a, ɛfɛ yɛ̂ ɔ tɔlɩ yɩ́ sʋ ɔ. Kɩkaala dɩɛ, yɩ́ lʋa a cɩcɩ ɛwa. Wɔ́ kʋsʋ wɔ́, ɛ lɛ nwun yalɛ. 26 M'ɔ wɔ nun biekun'n y'ɔ le kɛ bɔnza kpili kʋn la yɛ́ nʋn ɛmɔ afian. Ɔ man bɛ́ mɔ bɛ wɔ ɛwa mɔ bɛ kulo kɛ bɛ kɔ ɛlɔ'n, anaan bɛ́ mɔ bɛ wɔ ɛmɔ ɛlɔ mɔ bɛ kulo kɛ bɛ ba yɛ́ ɛwa'n, bɛ ngʋala man yɩ́ sɔ yɔ.’

27 “Esikafʋɛ'n nwan: ‘Mɩ́n sɩ Abalahamʋn, mɩn 'sɛlɛ wɔ́ kpa, sʋan Lazaa mɩ́n sɩ awulo ɛlɔ, ɔ sanlɩn kɛ mɩ́n nianman nnun wɔ ɛbɛlɛ. 28 Yɩ́ dɩɛ ɔ ju ɛlɔ a, anɩn ɔ kan kele bɛ́ kɛ mɩɩn nwun yalɛ kpa, nán bɛ́ kʋsʋ, b'a mma man ɛwa yalɛ nɩn anun bie.’

29 “Abalahamʋn kɔ bua yɩ́ kɛ: ‘Moyizɩ mala'n wɔ bɛ́ sa nun, bɛ nʋn mgbɔmanfʋɛ'n-mɔ yɛ̂ bɛ tɩ ɛlɔ ɔ. Man bɛ tíe bɛ́!’

30 “Esikafʋɛ'n nwan: ‘Cɛcɛ, mɩ́n sɩ Abalahamʋn, sɛ sʋanlan kʋn fi ewue mma afian ɛwa ɔ kɔ ɛlɔ a, bɛ 'nun bɛ́ nwʋn bɛ yaci bɛ́ nyɔlɩɛ ɛtɛ'n-mɔ.’

31 “Ɛhɩ a, Abalahamʋn kɔ han kɔ hele yɩ́ kɛ: ‘Sɛ bɛ ngulo man kɛ bɛ di Moyizɩ mala nɩn asʋ bɛ tie mgbɔmanfʋɛ'n-mɔ a, man sʋanlan fi ewue mma afian bɔbɔ ɔ hɔ́ tʋ́ bɛ́, bɛ ngɔ le bɛ ngɔ li man.’ ”

17

Bɛ́ mɔ bɛ man ɛhɩnlɩn-mɔ tɔ ɛtɛ nɩn anun'n

(Matie 18.6-7, Maakɩ 9.42)

1 Ɛhɩ, Zozi kɔ han kɔ hele yɩ́ menian'n-mɔ kɛ: “Ɔ mgba man yɩ́ nwʋn, ngaa wɔ ɛbɛlɛ mɔ ɔ 'man menian'n-mɔ tɔ ɛtɛ nɩn anun ɔ. Nan munnzue hán sʋanlan m'ɔ kɔ man yɩ́ manngʋn kɔ tɔ ɛtɛ nɩn anun'n. 2 Ɔ tɩ kpa man yɩ́ kɛ bɛ tʋ́ yɩ́ kɔmɩn ɛbʋɛ kpili kʋn bɛ jú yɩ́ bɛ tʋ́ asue jenvie nɩn anun. Ɔ le sʋ nvasʋɛ tala kɛ ɔ kɔ man mmatʋnman ɛhɩ-mɔ anun kʋn kɔ tɔ ɛtɛ nɩn anun'n. 3 Yɩ́ ti, ɛmɔ síe bɛ́ nwʋn ye kpa o!

Ɛtɛ face'n

(Matie 18.21-22)

“Sɛ wɔ́ nianman yɔ wɔ́ ɛtɛ a, kan yɩ́ nyɔlɩɛ ɛtɛ nɩn anwʋn ɛjɔlɛ kele yɩ́. Sɛ ɔ kaci yɩ́ abalabɔ nɩn an, yaci yɩ́ ɛtɛ'n ce yɩ́. 4 Sɛ ɔ yɔ wɔ́ ɛtɛ kpɛ̂ nsʋ alɩhɩan kʋn anun an, yɩ́ kʋalaa m'ɔ kɔ yɔ'n, sɛ ɔ ba tʋ wɔ́ ɔ kan kɛ: ‘Mɩn 'kaci mɩ́n abalabɔ'n,’ sɛ ɔ yɔ yɩ́ sɔ a, yaci yɩ́ ɛtɛ'n ce yɩ́.”

Dedi'n

(Matie 17.20)

5 Mmɔfʋɛ'n-mɔ kɔ han kɔ hele yɛ́ Mɩn kɛ: “Gua yɛ́ dedi nɩn asʋ.”

6 Mɔ bɛ hanlɩn sɔ'n, yɛ́ Mɩn nwan: “Sɛ ɛmɔ le dedi mɔ yɩ́ kpili'n nʋn muntadɩ baa sɛ a, ɛmɔ kʋala se baka ɛhɩ kɛ: ‘Tu wɔ́ bʋ kɔ jinlan jenvie nɩn anun ɛlɔ.’ Baka sɔ'n 'tu yɩ́ bʋ ɔ kɔ jinlan jenvie nɩn anun ɛlɔ.”

Like m'ɔ sɛ kɛ akʋa'n yɔ'n

7 Zozi nwan: “Yɛ bú yɩ́ kɛ ɛmɔ anun kʋn le yɩ́ akʋa kʋn. Yɩ́ akʋa sɔ'n di yɩ́ ebo nɩn asʋ junman anaan ɔ nɩan yɩ́ ayɛmʋa'n-mɔ asʋ. Sɛ ɔ nwun kɛ yɩ́ akʋa'n fi ebolo a a, asʋ ɔ 'kan kele yɩ́ kɛ: ‘Kan wɔ́ nwʋn, tanlan asɩ di like’? 8 Ɔ ngan man sɔ. Nan ɔ 'kan kele yɩ́ akʋa'n kɛ: ‘Sesie mɩ́n like'n, kɔ kaci wɔ́ nwʋn bala yɩ mɩ́n alɩɛ dɩɛ'n man mɩ́n maan n ní n nʋ́n nzue. Sɛ mɩn yue a, ɛ kɔ li wɔ́ dɩɛ ɛ kɔ nʋn nzue.’ 9 Junman'n mɔ ɔ'a man yɩ́ akʋa nɩn a li'n, asɩ nâ nnʋn man nun. 10 Kɛ ɔ tɩ yɩ́ man ɛmɔ kʋsʋ nɩn ala'n. Sɛ ɛmɔ yue junman'n kʋalaa mɔ b'a hele ɛmɔ'n di a, ɛmɔ hán kɛ: ‘Yɛ tɩ ngʋa mgban, like m'ɔ sɛ kɛ yɛ yɔ'n yɛ̂ y'a yɔ ɔ.’ ”

Zozi nʋn kokobefʋɛ bulu'n

11 Mɔ Zozi 'kɔ Zoluzalɛmʋn'n, ɔ sɩnlɩn Samali nʋn Galile ɛyɛ nɩn asʋ. 12 Anɩn ɔ ka kaan ju kulo kʋn asʋ, kokobefʋɛ bulu kɔ hɔ kɔ kpa yɩ́ atɩn. Bɛ jinlanlɩn mʋa, 13 anɩn bɛ lɛ tɩan bɛ kan kɛ: “Kpain Zozi, nwun yɛ́ nwʋn anwunnvoe!”

14 Mɔ Zozi nwunlin bɛ́'n, ɔ kɔ han kɔ hele bɛ́ kɛ: “Ɛmɔ hɔ́ bɛ fá bɛ́ nwʋn bɛ héle tɛɛyɩfʋɛ'n-mɔ.” Mɛlɛ mɔ bɛ falɩ atɩn'n mɔ bɛ 'kɔ'n, bɛ́ nwʋn kɔ sa.

15 Mɔ kokobefʋɛ bulu nɩn anun kʋn nwunlin kɛ yɩ́ nwʋn a sa'n, ɔ kɔ sa yɩ́ nzin. Ɔ 'ba a, anɩn ɔ lɛ tɩan ɔ yɩ Nyanmɩan ayɛ. 16 Ɔ kɔ tutu kɔ tɔ Zozi aja nun, ɔ kɔ butu yɩ́ nyɩn asɩ, ɔ kɔ yɔ yɩ́ mo. Kanngʋ anɩn sʋanlan sɔ'n tɩ Samali sʋanlan.

17 Ɛhɩ a, Zozi nwan: “Bɛ́ kokobefʋɛ bulu'n, asʋ bɛ́ kʋalaa bɛ́ nwʋn a nza man ɔ? Nan kokobefʋɛ ngʋanlan ɛhɩnlɩn, bɛ halɩ bɛ́ dɩɛ nin? 18 Bɛ́ nun bie fɩ́ɩ́ a nza a mma nyɩ man Nyanmɩan ayɛ kɛ ɛyɛfʋɛ ɛhɩ ala?” 19 M'ɔ yɔlɩ sɔ yuelɩ'n, Zozi kɔ han kɔ hele kokobefʋɛ'n kɛ: “Jasʋ kɔ, wɔ́ dedi nɩn a le wɔ́ ngʋan.”

Nyanmɩan belemgbin elie'n

20 Ɛlɛhʋn kʋn *Falisifʋɛ'n-mɔ kɛ bisa Zozi kɛ: “Cɩan benin yɛ̂ Nyanmɩan 'di yɩ́ belemgbin nɩn ɔ?”

Zozi kɔ bua bɛ́ kɛ: “Nyanmɩan belemgbin elie'n tɩ man like mɔ bɛ nwun yɩ́ bɛ́ nyɩnsʋ ɔ. 21 Bɛ ngan man kɛ: ‘Ɛ 'nwun yɩ́’ anaan ‘Yɩ́ ahɩ’. Afɩ ɛmɔ nwún yɩ́ kɛ Nyanmɩan lɛ di yɩ́ belemgbin nɩn ɛmɔ afian ɛwa.”

22 Ɛhɩ anzin, Zozi kɔ han kɔ hele yɩ́ menian'n-mɔ kɛ: “Mɛlɛ'n 'ba ju mɔ cɩan kʋn ɛmɔ alʋa 'ba lɔ *Mân Baa'n, kʋsʋ ɛmɔ ngɔ nwun man yɩ́. 23 Menian'n-mɔ 'ba han kele ɛmɔ kɛ: ‘Bɛ nɩ́an, ɔ wɔ ɛwa o!’ anaan ‘Bɛ nɩ́an, ɔ wɔ ɛlɔ o!’ Bɛ kan sɔ a, nán bɛ tu bɛ́ bʋ bɛ nwanndi bɛ kɔ lɩka fɩ́ɩ́. 24 Kɛmɔ nyanmɩan'n kpɛ mɩaɩn, ɔ fite ebue kʋn ɔ ta kɔ ebue kʋn'n, kɛ Mân Baa'n kʋsʋ ɛwalɛ cɩan'n 'ba yɔ yɩ́ nɩn anɩn. 25 Nan kʋsʋ ɔ di kɛ ɔ nwun yalɛ kpa, ɛsɛ ɔ di kɛ ajulisʋ menian'n-mɔ yɩ yɩ́ tʋ kʋalaaka.

26 “Ɛjɔlɛ m'ɔ walɩ Nowe mɛlɛ sʋ'n, ɛjɔlɛ sɔ'n kʋnmgba yɛ̂ ɔ 'ba a Mân Baa nɩn ɛwalɛ cɩan nɩn ɔ. 27 Dede m'ɔ juli cɩan mɔ Nowe 'fʋ meli nɩn anun, mɔ asuyie kpili'n 'bu asɩ ɔ kun menian'n-mɔ kʋalaatin'n, anɩn Nowe mɛlɛ sʋ menian'n-mɔ lɛ didi, bɛ lɛ nʋn nzan, bɛ lɛ jija bɛ́ nwʋn, ɛsɛ anɩn bɛ lɛ fa bɛ́ mma'n-mɔ ajaa.

28 “Mân Baa nɩn ɛwalɛ cɩan'n 'ba yɔ kɛ Lɔtʋ mɛlɛ sʋ. Lɔtʋ mɛlɛ sʋ, anɩn menian'n-mɔ lɛ didi, bɛ lɛ nʋn nzan, bɛ lɛ tunndo ninnge, bɛ lɛ tɔnɩn ninnge, bɛ lɛ dodua ninnge ɛsɛ anɩn bɛ lɛ sisi sua. 29 Nan cɩan mɔ Lɔtʋ fi *Sodɔmʋn jasʋlɩ'n, Nyanmɩan manlɩn sɩ̂n esue ɔ nʋn like kʋn, ɔ ban nvan kɛ tui ndunmunlan, bɛ tɔlɩ gualɩ bɛ hunlin menian sɔ'n-mɔ kʋalaatin.

30 “Cɩan mɔ Mân Baa'n 'ba yɩ yɩ́ nwʋn kele'n, kɛ ɛjɔlɛ'n 'ba yɔ yɩ́ nɩn anɩn. 31 Cɩan sɔ'n, sʋanlan m'ɔ kɔ fʋ kɔ tanlan yɩ́ sua nɩn ati sʋ'n, n'ɔ ju ɔ wʋlʋ sua nɩn anun ɔ fa yɩ́ ninnge'n m'ɔ wɔ ɛbɛlɛ'n. Sʋanlan kʋsʋ m'ɔ kɔ hɔ ebolo'n, n'ɔ sa yɩ́ nzin ɔ ba kulo. 32 Ɛmɔ ati kácɩ Lɔtʋ ayɩ'n! 33 Sʋanlan m'ɔ tɩ ahyʋan ɔ kulo yɩ́ kunnun'n, ɔ nnyan man ngʋan. Nan sʋanlan mɔ eyuadɩ ɛtɛ ɛhɩ anun ɔ kulo ɛhɩnlɩn-mɔ ɔ bʋka bɛ́'n, sʋanlan sɔ'n, ɔ 'nyan nyanmɩansʋ ngʋan m'ɔ le man ayuelɩɛ'n. 34 Mɩɩn kan mɩn kele ɛmɔ kɛ cɩan sɔ'n kɔngɔɛ, sɛ menian nnyuan la ɛbɛɛ kʋn asʋ a, bɛ nʋn kʋn kɔ, kʋn ka ɛbɛlɛ. 35 Mmalasua nnyuan mɔ bɛ lɛ futu *bele bɛ yɩ yɩ́ fali'n, bɛ nʋn kʋn kɔ, kʋn ka ɛbɛlɛ.” [ 36 Mmelenzua nnyuan mɔ bɛ kɔ hɔ ebolo'n, bɛ nʋn kʋn kɔ, bɛ yaci kʋn.]

37 Zozi menian'n-mɔ kɔ bisa yɩ́ kɛ: “Yɛ́ Mɩn, anɩn nin lɩka dɩɛ yɛ̂ ɛjɔlɛ sɔ'n 'ba te ɔ?”

Zozi kɔ bua bɛ́ kɛ: “Lɩka mɔ fuin'n la'n, ɛbɛlɛ yɛ̂ ɛkpɔtɛ'n-mɔ yia ɔ.”

18

Kunlannvʋɛ balasua'n nʋn sʋanlan'n

m'ɔ di ɛjɔlɛ nɩn anwʋn anyɩnndala'n

1 Ɛhɩ anzin, Zozi kɔ bu anyɩnndala ɛhɩ ɔ kɔ hele bɛ́ kɛ bɛ yɔ́ asɔnɩn tɛmʋn biala, nán bɛ man bɛ́ nwʋn bubu bɛ́. 2 Yɩ́ nwan: “Anɩn sʋanlan kʋn wɔ kulo kʋn asʋ ɔ di ɛjɔlɛ. Sʋanlan sɔ'n, ɔ nzulo man Nyanmɩan ɛsɛ yɩ́ nyɩn nzɔ man sʋanlan fɩ́ɩ́. 3 Anɩn kunlannvʋɛ balasua kʋn kʋsʋ wɔ kulo sɔ nɩn asʋ bie. Kunlannvʋɛ sɔ'n ba tʋ sʋanlan'n m'ɔ di ɛjɔlɛ'n cɩan daa a, yɩ́ nwan: ‘Di mɩ́n ɛjɔlɛ'n m'ɔ la mɩn nʋn mɩ́n kpɔfʋɛ nɩn afian'n man mɩ́n.’

4 “Kunlannvʋɛ'n ba ɔ kan an, sʋanlan'n m'ɔ di ɛjɔlɛ'n ndɛ man yɩ́ sʋ dede ɔ'a hyɛ kpa. Cɩan kʋn, ɔ kɔ se yɩ́ nwʋn kɛ: ‘Ɔ tɩ ananhɔlɛ kɛ mɩn nzulo man Nyanmɩan ɛsɛ mɩ́n nyɩn nzɔ man sʋanlan fɩ́ɩ́. 5 Nan kʋsʋ, kɛmɔ kunlannvʋɛ balasua ɛhɩ man mɩn nnyan mɩn nwʋn'n, mɩn 'di yɩ́ ɛjɔlɛ'n mɩn man yɩ́. Sɛ m'an nyɔ man yɩ́ sɔ a, ɔ 'tan mɩ́n nyɩnsʋ.’ ”

6 Mɔ yɛ́ Mɩn buli anyɩnndala sɔ'n yuelɩ'n, ɔ kɔ han kɔ tʋ sʋ kɛ: “Ɛmɔ tíe ɛjɔlɛ mɔ sʋanlan ɛtɛfʋɛ ɛhɩ m'ɔ di ɛjɔlɛ'n lɛ kan'n! 7 Sɛ ɛtɛfʋɛ ɛhɩ m'ɔ di ɛjɔlɛ'n kʋala kɛ ɔ di sʋanlan ɛjɔlɛ maan yɩ́ kunnun jɔ a, asʋ Nyanmɩan lɩlɩ yɛ̂ yɩ́ mma'n-mɔ sun fɛlɛ yɩ́ kɔngɔɛ nʋn eyue a, ɔ nni man bɛ́ ɛjɔlɛ mman man bɛ́ ɔ? Asʋ ɔ 'cɛ nán ɔ'a bʋka bɛ́ ɔ? 8 Mɩɩn kan yɩ́ ananhɔlɛ mɩn kele ɛmɔ kɛ Nyanmɩan 'di bɛ́ ɛjɔlɛ'n man bɛ́ ndɛ-ndɛ. Nan *Mân Baa nɩn ɛwalɛ nun, asʋ ɔ 'ba tʋ menian'n-mɔ asɩɛ nɩn asʋ ɛwa kɛ bɛ de Nyanmɩan bɛ di ɔ?”

Falisifʋɛ'n nʋn sʋanlan'n

m'ɔ dide ajule nɩn anwʋn anyɩnndala'n

9 Zozi kɔ bu anyɩnndala ɛhɩ ɔ kɔ man bɛ́ mɔ bɛ bu bɛ́ nwʋn sɛsɛfʋɛ Nyanmɩan anyunnun, mɔ bɛ mmu man bɛ́ manngʋn-mɔ like'n. 10 Yɩ́ nwan: “Menian nnyuan kɔ hɔ asɔnɩn ɛyɔlɛ Nyanmɩan awulo ɛlɔ. Nunhan kʋn tɩ *Falisifʋɛ, kʋn'n dide ajule. 11 Falisifʋɛ nɩn a tɩ yɩ́ nwʋn ɔ'a jinlan bɛ́ nyunnun yɛ̂ ɔ lɛ sɛlɛ ɔ. Yɩ́ nwan: ‘Nyanmɩan, mɩn 'da wɔ́ asɩ, afɩ n dɩ man kɛ menian bʋ nga'n-mɔ. Bɛ́ dɩɛ, bɛ tɩ awofʋɛ, ɛtɛfʋɛ ɛsɛ bɛ tʋn ajaa. Mɩn 'da wɔ́ asɩ, afɩ n dɩ man kɛ sʋanlan ɛhɩ m'ɔ dide ajule'n. 12 Mɔlɛ kʋn anun, mɩn bua mɩn da kpɛ̂ nnyuan. Like mɔ n gɔ nyan yɩ́'n, mɩn bu nun bulu mɩn tu kʋn mɩn man wɔ́.’

13 “Sʋanlan'n m'ɔ dide ajule'n jin bɛ́ nzin mʋa, ɔ ngulo man kɛ ɔ tʋ yɩ́ nyɩn anwunno bɔbɔ, ɔ kɔ fa yɩ́ sa kɔ bɔ yɩ́ hue sʋ, yɩ́ nwan: ‘Nyanmɩan, nwun mɩ́n nwʋn anwunnvoe. Ɔ sanlɩn kɛ n dɩ ɛtɛfʋɛ.’ ”

14 Zozi nwan: “Mɩɩn kan mɩn kele ɛmɔ kɛ mɛlɛ mɔ sʋanlan'n m'ɔ dide ajule'n 'kɔ yɩ́ awulo'n, anɩn ɔ nʋn Nyanmɩan, bɛ́ afian a sɛ. Nan Falisifʋɛ'n, ɔ nʋn Nyanmɩan, bɛ́ afian a nzɛ man. Ɔ sanlɩn kɛ sʋanlan biala m'ɔ kɔ kuku yɩ́ nwʋn sʋ'n, bɛ 'kan yɩ́ asɩ. Sʋanlan kʋsʋ m'ɔ kɔ han yɩ́ nwʋn asɩ'n, bɛ 'kuku yɩ́ sʋ.”

Zozi 'ba yeyila mmatʋnman nganngan'n-mɔ asʋ

(Matie 19.13-15, Maakɩ 10.13-16)

15 Menian mmie-mɔ kɔ fa mmatʋnman nganngan-mɔ bɛ kɔ bɛlɛ Zozi kɛ ɔ fá yɩ́ sa ɔ fúa bɛ́ nwʋn ɔ yéyila bɛ́ sʋ. Mɔ yɩ́ mmɔfʋɛ'n-mɔ nwunlin yɩ́ sɔ'n, bɛ kɔ totua menian sɔ'n-mɔ atɩn. 16 Zozi kɔ man bɛ kɔ fɛlɛ mmatʋnman'n-mɔ. Yɩ́ nwan: “Ɛmɔ yáci mmatʋnman'n-mɔ maan bɛ bála mɩ́n nwʋn! Nán bɛ totua bɛ́ atɩn. Ɔ sanlɩn kɛ Nyanmɩan Belemgbin Mân'n, ɔ tɩ bɛ́ mɔ bɛ tɩ kɛ bɛ́'n dɩɛ. 17 Mɩɩn kan yɩ́ ananhɔlɛ mɩn kele ɛmɔ kɛ sʋanlan mɔ ɔ'a nyɔ man yɩ́ nwʋn batʋnman ɔ'a man Nyanmɩan a nni man yɩ́ sʋ belemgbin'n, sʋanlan sɔ'n ngɔ hʋala man Nyanmɩan Belemgbin Mân nɩn anun ɛlɔ kɔ lé.”

Esikafʋɛ'n nʋn ngʋan m'ɔ le man ayuelɩɛ'n

(Matie 19.16-30, Maakɩ 10.17-31)

18 Zufʋ kpain'n kʋn kɔ bisa Zozi kɛ: “Mɩnlɩan kpa, nzu like dɩɛ y'ɔ di kɛ mɩn yɔ nán m'an nyan ngʋan m'ɔ le man ayuelɩɛ'n?”

19 Zozi kɔ bua yɩ́ kɛ: “Nzukɛ ati yɛ̂ ɛ fɛlɛ mɩ́n mɩnlɩan kpa ɔ? Sʋanlan fɩ́ɩ́ tɩ man kpa, sannan Nyanmɩan angʋnmɩn cein. 20 Ɛ sɩ mala bulu'n: N'ɛ tʋn ajaa, n'ɛ kun sʋanlan, n'ɛ wua, n'ɛ di ato adanzɩɛ, man wɔ́ nyɩn sɔ́ wɔ́ sɩ nʋn wɔ́ nin.”

21 Bian'n nwan: “M mantanlɩn mala sɔ'n-mɔ asʋ elie mɩ́n mmatʋnman nun angʋnmɩn.”

22 Mɔ Zozi tɩlɩ ɛjɔlɛ sɔ'n, ɔ kɔ han kɔ hele yɩ́ kɛ: “Ɔ ka wɔ́ like kʋn biekun. Tɔnɩn wɔ́ nwʋn ninnge'n kʋalaatin nán ce yɩ́ esika'n man ehianfʋɛ'n-mɔ.”

23 Mɔ Zozi hanlɩn sɔ mɔ bian'n tɩlɩ'n, yɩ́ nwʋn kɔ bubu yɩ́. Ɔ sanlɩn kɛ ɔ tɩ esikafʋɛ kpili kpa. 24 Mɔ Zozi nwunlin kɛ bian nɩn anwʋn a bubu yɩ́'n, yɩ́ nwan: “Nyanmɩan Belemgbin Mân nɩn anun ɛlɔ ɛwʋlʋɛ'n yɔ sɩ man esikafʋɛ'n-mɔ o! 25 Ɔ yɔ sɩ man naan kpili'n mɔ bɛ fɛlɛ yɩ́ sʋamo'n kɛ ɔ wʋ́lʋ dɔlɔwa bɔɛ nun. Nan ɔ yɔ sɩ kpa man esikafʋɛ kʋn kɛ ɔ wʋ́lʋ Nyanmɩan Belemgbin Mân nɩn anun.”

26 Bɛ́ mɔ anɩn bɛ lɛ tie Zozi ɛjɔlɛ sɔ'n nwan: “Nan sɛ ɛjɔlɛ'n tɩ sʋa a, anɩn nwan yɛ̂ ɔ kʋala ɔ nyan yɩ́ ti ɔ?”

27 Zozi kɔ bua bɛ́ kɛ: “Like mɔ kulo menian'n-mɔ ngʋala man yɩ́ yɔ'n, like sɔ'n nza man Nyanmɩan yɔ.”

28 Ɛhɩ a, Pɩɛlɩ nwan: “Nɩan, y'a yaci yɛ́ nwʋn ninnge'n kʋalaa y'a gua y'a si wɔ́ sʋ.”

29 Zozi kɔ han kɔ hele bɛ́ kɛ: “Mɩɩn kan yɩ́ ananhɔlɛ mɩn kele ɛmɔ kɛ sɛ Nyanmɩan Belemgbin Mân'n dunman nun, sʋanlan kʋn yaci yɩ́ awulo, yɩ́ yɩ, yɩ́ nianman-mɔ, yɩ́ sɩ nʋn nʋn yɩ́ nin nʋn mma-mɔ a, 30 ɔ 'nyan yɩ́ nwʋn sʋ dɔʋn kpa mɛlɛ ɛhɩ anun. Ɛsɛ mɛlɛ'n m'ɔ lɛ ba nɩn anun, ɔ 'nyan ngʋan m'ɔ le man ayuelɩɛ'n.”

Zozi 'ba bɔ yɩ́ ewue'n nʋn yɩ́ etinnge nɩn asʋ biekun

(Matie 20.17-19, Maakɩ 10.32-34)

31 Zozi nʋn yɩ́ menian bulu nʋn nnyuan'n kɔ tɩ bɛ́ nwʋn. Ɔ kɔ han hɔ hele bɛ́ kɛ: “Yaa, yɛ lɛ kɔ Zoluzalɛmʋn o! Ɛjɔlɛ'n kʋalaa mɔ mgbɔmanfʋɛ'n-mɔ hanlɩn m'ɔ tʋ de Mân Baa'n, ɛbɛlɛ yɛ̂ ɔ 'kpɩn sʋ ɔ. 32 Bɛ 'ba yɩ *Mân Baa'n bɛ man bɛ́ mɔ bɛ nzʋ man Nyanmɩan'n. Bɛ́ kʋsʋ bɛ 'ba gʋlʋ yɩ́ nwʋn, bɛ 'kpɛ yɩ́ nzʋba ɛsɛ bɛ 'tʋtʋ yɩ́ nwʋn ngɛsɛlɛ. 33 Bɛ 'fin yɩ́ mgbele ɛsɛ bɛ 'kun yɩ́. Nan bɛ kun yɩ́ a, yɩ́ cɩan nsan nɩn asʋ, ɔ fi ewue nun ɔ 'tinnge.” 34 Ɛjɔlɛ'n mɔ Zozi hanlɩn'n, yɩ́ menian'n-mɔ ngɔ tɩ man yɩ́ bʋ fɩ́ɩ́ sʋa. Ɔ sanlɩn kɛ ɛjɔlɛ'n mɔ Zozi hanlɩn'n tɩ nvɩalɩɛ nun ɛjɔlɛ bɛ́ nyɩnsʋ. Ɔ man b'a ndɩ man yɩ́ bʋ.

Zozi 'ba man anyɩnsinlinwafʋɛ kʋn nwun asɩ

(Matie 20.29-34, Maakɩ 10.46-52)

35 Anɩn Zozi ka kaan ju Zoliko. Ɔ 'ba yɔ sɔ'n, anɩn anyɩnsinlinwafʋɛ kʋn tɩ atɩn nɩn anʋan ɛbɛlɛ yɛ̂ ɔ sɛsɛlɛ ɔ. 36 M'ɔ tɩlɩ kɛ meninsʋnman lɛ sɩ̂n'n, ɔ kɔ bisa nun ɛjɔlɛ. 37 Bɛ kɔ han bɛ kɔ hele yɩ́ kɛ Zozi m'ɔ fi Nazalɛtɩ'n y'ɔ lɛ sɩn ɛbɛlɛ ɔ.

38 M'ɔ tɩlɩ kɛ bɛ́ nwan Zozi y'ɔ lɛ sɩn ɛbɛlɛ'n, ɔ kɔ tɩan. Yɩ́ nwan: “Belemgbin *Davidi Awa Zozi, nwun mɩ́n nwʋn anwunnvoe!”

39 Bɛ́ mɔ bɛ li bɛ́ nyunnun'n kɔ totua yɩ́ kɛ ɔ múan yɩ́ nʋan. Mɔ bɛ 'totua yɩ́'n, bɛlɛ mɔ anɩn ɔ lɛ tɩan sɛlɛ kpa ɔ. Yɩ́ nwan: “Belemgbin Davidi Awa, nwun mɩ́n nwʋn anwunnvoe!”

40 Zozi kɔ jinlan ɔ kɔ man atɩn kɛ bɛ fá yɩ́ bɛ bɛ́lɛ yɩ́. Mɔ anyɩnsinlinwafʋɛ'n juli ɛbɛlɛ'n, Zozi kɔ bisa yɩ́ kɛ: 41 “Nzu yɛ̂ ɛ kulo kɛ n yɔ́ m mán wɔ́ ɔ?”

Anyɩnsinlinwafʋɛ'n nwan: “Yɛmɩnlɩn, yɔ maan n nwún asɩ kɛ yɩ́ daba'n.”

42 M'ɔ hanlɩn sɔ'n, Zozi kɔ han kɔ hele yɩ́ kɛ: “Nwun asɩ! Wɔ́ dedi nɩn a man wɔ́ nwʋn a sa.” 43 Ɛbɛlɛ ala, ɔ kɔ nwun asɩ. Ɔ kɔ yɩ Nyanmɩan ayɛ ɔ kɔ si Zozi sʋ. Mɔ bɛ́ kʋalaa bɛ nwunlin yɩ́ sɔ'n, bɛ kɔ yɩ Nyanmɩan ayɛ.

19

Zozi nʋn Zase

1 Zozi juli Zoliko kulo nɩn asʋ ɛbɛlɛ, ɔ lɛ kpɛ nun. 2 Anɩn bian kʋn wɔ ɛbɛlɛ. Bian sɔ'n, bɛ fɛlɛ yɩ́ Zase. Ɔ tɩ bɛ́ mɔ bɛ dide ajule'n-mɔ kpain ɛsɛ ɔ tɩ esikafʋɛ. 3 Ɔ kulo kɛ ɔ nwun sʋanlan'n mɔ bɛ fɛlɛ yɩ́ Zozi'n. Nan kʋsʋ kɛmɔ ɔ tɩ sʋanlan tika'n, meninsʋnman'n dunman nun, ɔ ngʋala nnwun man Zozi. 4 Ɛhɩ a, Zase kɔ bu bɛ́ nyunnun ɔ kɔ nwanndi ɔ kɔ hɔ kɔ fʋ baka kʋn asʋ. Baka sɔ'n, bɛ fɛlɛ yɩ́ sikomɔɔ. Yɩ́ dɩɛ anɩn ɔ nwun Zozi. Ɔ sanlɩn kɛ baka sɔ nɩn abʋ ɛbɛlɛ yɛ̂ Zozi 'sɩn ɔ.

5 Mɔ Zozi juli baka nɩn abʋ'n, ɔ kɔ tʋ yɩ́ nyɩn anwunno ɔ kɔ han kɔ hele Zase kɛ: “Zase, kan wɔ́ nwʋn ju asɩ. Ɔ sanlɩn kɛ ɛnɛ, wɔ́ awulo ɛlɔ yɛ̂ mɩn 'sike ɔ.”

6 Zase kɔ han yɩ́ nwʋn ɔ kɔ ju ɔ le fɛ elie ɔ kɔ sɔ Zozi nun.

7 Bɛ́ kʋalaa mɔ bɛ nwunlin yɩ́ sɔ'n kɔ fɛ ɛya. Bɛ́ nwan: “Sʋanlan ɛhɩ a hɔ a sike ɛtɛfʋɛ awulo!”

8 Zase kɔ jinlan yɛ́ Mɩn anyunnun, yɩ́ nwan: “Yɛmɩnlɩn, tie! Mɩn 'bu mɩ́n nwʋn ninnge nɩn anun mɩn tu yɩ́ ebue mɩn man ehianfʋɛ'n-mɔ. Sɛ n nili sʋanlan bie ndunlunmun an, mɩn 'bɔ yɩ́ nwʋn fâ nnan mɩn man yɩ́.”

9 Zozi kɔ han kɔ hele yɩ́ kɛ: “Ɛnɛ, awulo ɛhɩ anun menian'n-mɔ a nyan ngʋan. Ɔ sanlɩn kɛ sʋanlan ɛhɩ kʋsʋ tɩ Abalahamʋn abʋsʋ sʋanlan. 10 Afɩ *Mân Baa'n walɩ kɛ ɔ 'ba kpʋnndɛ bɛ́ mɔ b'a minlin'n-mɔ nán ɔ de bɛ́ ngʋan.”

Esika kɔkɔlɛ mma nɩn anwʋn anyɩnndala'n

(Matie 25.14-30)

11 Ɛsɛ Zozi kɔ bu anyɩnndala kʋn biekun ɔ kɔ hele bɛ́ mɔ anɩn bɛ lɛ tie ɛjɔlɛ sɔ'n-mɔ'n. Afɩ, kɛmɔ anɩn bɛ ka kaan bɛ ju Zoluzalɛmʋn'n, menian'n-mɔ jʋnlɩn kɛ bɛ 'ka ɛbɛlɛ ala bɛ nwun Nyanmɩan Belemgbin Mân'n. 12 Ɛhɩ a, Zozi nwan: “Dɩhyɩɛ kʋn fi yɩ́ mân dɩɛ anun kɔ hɔ mân bie anun. Mân sɔ'n wɔ mʋa kpa. Ɔ 'kɔ maan bɛ sie yɩ́ belemgbin nán ɔ sa ba. 13 Mɔ ɔ 'ba hɔ'n, ɔ kɔ fɛfɛlɛ yɩ́ ngʋa'n-mɔ anun bulu. Ɔ kɔ wowula bɛ́ nun kʋn biala asa nun esika kɔkɔlɛ mma ngʋkʋn. Yɩ́ nwan: ‘Ɛmɔ fá lí junman dede maan m mála.’

14 “Dɩhyɩɛ sɔ'n mân nɩn anun menian'n-mɔ ngulo man yɩ́ ɛjɔlɛ, bɛ kpɔ yɩ́. Nan mɔ dɩhyɩɛ'n hɔlɩ'n, bɛ kɔ yɩ menian maan bɛ kɔ si yɩ́ sʋ. Bɛ hɔlɩ juli ɛlɔ a, bɛ́ nwan: ‘Yɛ ngulo man kɛ bian ɛhɩ di yɛ́ sʋ belemgbin.’

15 “Bɛ kɔ sie dɩhyɩɛ sɔ'n belemgbin, ɔ kɔ sa kɔ a yɩ́ mân nɩn anun. Ɔ kɔ man bɛ kɔ fɛfɛlɛ yɩ́ ngʋa'n-mɔ m'ɔ falɩ esika'n manlɩn bɛ́'n kɛ bɛ bála a bu mgbʋnndan bɛ héle yɩ́.

16 “Alimʋa akʋa'n juli ɛbɛlɛ a, yɩ́ nwan: ‘Yɛmɩnlɩn, m'an nyan bulu m'an bʋka mɔ ɛ falɩ manlɩn mɩ́n nɩn asʋ.’

17 “Belemgbin'n kɔ han kɔ hele yɩ́ kɛ: ‘Akʋa kpa, mo! Kɛmɔ ninnge kaan ɛhɩ-mɔ anun m'an nwun wɔ́ ti anun'n, mɩn 'fa wɔ́ mɩn sie kulo mgbili bulu asʋ kpain.’

18 “M'ɔ tɔ sʋ nnyuan'n kɔ a. Yɩ́ nwan: ‘Yɛmɩnlɩn, m'an nyan nnun m'an bʋka mɔ ɛ falɩ manlɩn mɩ́n nɩn asʋ.’

19 “Belemgbin kɔ han kɔ hele yɩ́ kɛ: ‘Mɩn 'fa wɔ́ kʋsʋ mɩn sie kulo mgbili nnun asʋ kpain.’

20 “Akʋa kʋn biekun walɩ a, yɩ́ nwan: ‘Yɛmɩnlɩn, ɛ 'nwun wɔ́ esika'n. N valɩ n vɩalɩ hanmɩntɩ duku nun. 21 Mɩn sulo wɔ́, ɔ sanlɩn kɛ ɛ tɩ sʋanlan mɔ wɔ́ ɛjɔlɛ elie yɔ yalɛ. Lɩka mɔ a nzie man like'n, ɛbɛlɛ like yɛ̂ ɛ fa ɔ. Lɩka mɔ a nnu a man like'n, ɛbɛlɛ like yɛ̂ ɛ tɩ ɔ.’

22 “Mɔ akʋa nɩn anʋan tɔlɩ'n, belemgbin'n nwan: ‘Akʋa ati anun ɛtɛ, wɔ́ nʋan ɛjɔlɛ nɩn anwʋn yɛ̂ mɩn 'nɩan mɩn tua wɔ́ kalɛ ɔ. Ɛ sɩ kɛ n dɩ sʋanlan mɔ yɩ́ ɛjɔlɛ elie yɔ yalɛ, lɩka mɔ m'an nzie man like'n, ɛbɛlɛ like yɛ̂ mɩn fa ɔ. Lɩka mɔ m'an nnu a man like'n, ɛbɛlɛ like yɛ̂ mɩn tɩ ɔ. 23 Ɔ yɔ sɛ mɔ afɩ a ngɔ a nva man mɩ́n esika nɩn a ndʋ man bankɩ ɔ? Ahan kɛ n vi ɛlɔ m malɩ'n, mɩn kʋala kɛ mɩn de sʋ nvasʋɛ'n.’

24 “Mɔ belemgbin hanlɩn sɔ yuelɩ'n, ɔ kɔ han kɔ hele bɛ́ mɔ bɛ wɔ ɛbɛlɛ'n kɛ: ‘Ɛmɔ tʋ́a yɩ́ lé esika kɔkɔlɛ mma sɔ'n bɛ mán sʋanlan'n m'ɔ le bulu'n.’

25 “Bɛ́ mɔ bɛ gua ɛbɛlɛ'n, bɛ kɔ han kɔ hele belemgbin'n kɛ: ‘Yɛmɩnlɩn, yɩ́ dɩɛ, ɔ'a li mʋa ɔ'a nyan bulu!’

26 “Belemgbin nwan: ‘Mɩɩn kan mɩn kele ɛmɔ kɛ sʋanlan m'ɔ le bie'n, bɛ 'man yɩ́ dɔʋn. Nan sʋanlan m'ɔ le man bie fɩ́ɩ́'n, kaan'n m'ɔ le'n, bɛ 'tʋa yɩ́ bɛ de. 27 Bɛ́ mɔ bɛ kpɔ mɩ́n mɔ b'a ngulo man kɛ mɩn sie bɛ́'n, bɛ fá bɛ́ kʋsʋ bɛ fíte mɩ́n nyunnun ɛwa bɛ hún bɛ́.’ ”

Zoluzalɛmʋn ɛhɔlɛ'n

(Matie 21.1-11, Maakɩ 11.1-11, Zʋan 12.12-19)

28 Mɔ Zozi buli anyɩnndala sɔ'n yuelɩ mɔ bɛ 'kɔ Zoluzalɛmʋn'n, ɔ li yɩ́ menian'n-mɔ anyunnun. 29 Mɔ bɛ hɔlɩ dede mɔ bɛ ka kaan bɛ ju Bɛtɩfaze nʋn Betanin kulo'n m'ɔ mantan bʋka'n mɔ bɛ fɛlɛ yɩ́ *Olivʋ bʋka'n, Zozi kɔ sʋan yɩ́ menian'n-mɔ anun nnyuan yɩ́ nyunnun. 30 Yɩ́ nwan: “Ɛmɔ hɔ́ kulo'n m'ɔ wɔ yɛ́ nyunnun ɛlɔ nɩn asʋ. Sɛ ɛmɔ ju ɛlɔ a, ɛmɔ 'ba nwun kɛ afunlunmun baa kʋn mɔ sʋanlan fɩ́ɩ́ fʋlɩ man sʋ lé mɩnnda ɛbɛlɛ. Ɛmɔ nyánnjɩ yɩ́ bɛ bɛ́lɛ mɩ́n ɛwa. 31 Sɛ sʋanlan bisa ɛmɔ kɛ: ‘Nzukɛ ati yɛ̂ ɛmɔ lɛ nyannjɩ yɩ́ ɔ?’ Ɛmɔ hán kɛ: ‘Yɛ́ Mɩn a hian yɩ́ nwʋn.’ ”

32 Bɛ́ mɔ Zozi sʋanlɩn bɛ́'n hɔlɩ nwunlin yɩ́ kʋalaa kɛ ɔ hanlɩn helelɩ bɛ́'n. 33 Mɛlɛ mɔ bɛ 'nyannjɩ afunlunmun baa'n, bɛ́ mɔ bɛ le yɩ́'n kɔ bisa bɛ́ kɛ: ‘Nzukɛ ati yɛ̂ ɛmɔ lɛ nyannjɩ afunlunmun baa nɩn ɔ?’

34 Zozi menian nnyuan'n kɔ bua bɛ́ kɛ: ‘Yɛ́ Mɩn a hian yɩ́ nwʋn.’

35 Ɛhɩ a, bɛ kɔ fa afunlunmun baa'n bɛ kɔ bɛlɛ Zozi. Bɛ kɔ yɩyɩ bɛ́ taladɩɛ'n bɛ kɔ gua sʋ. Bɛ kɔ man Zozi kɔ fʋ kɔ tanlan sʋ. 36 Zozi 'kɔ a, anɩn menian'n-mɔ lɛ yɩyɩ bɛ́ taladɩɛ'n-mɔ bɛ sɩsɛ yɩ́ atɩn nɩn anun.

37 Mɔ anɩn bɛ ka kaan bɛ ju Olivʋ bʋka atɩn'n m'ɔ tʋlʋ kɔ Zoluzalɛmʋn nɩn asʋ'n, bɛ́ kʋalaa mɔ bɛ si Zozi sʋ'n kɔ li fɛ bɛ kɔ bɔ bɛ kɔ sulo. Bɛ kɔ yɩ Nyanmɩan ayɛ ɔ fi asinbɛnwʋn ninnge'n-mɔ mɔ b'a nwun yɩ́ nɩn anwʋn. 38 Bɛ́ nwan: “Nyila hán belemgbin'n m'ɔ lɛ ba wɔ yɛ́ Mɩn dunman nun'n! Alʋacɩcɩɛ wɔ anwunno, anunminnyanmʋn hán Nyanmɩan!”

39 Anɩn *Falisifʋɛ mmie-mɔ wɔ meninsʋnman nɩn anun. Bɛ kɔ han bɛ kɔ hele Zozi kɛ: “Kpain, kan kele wɔ́ menian'n-mɔ kɛ bɛ múan bɛ́ nʋan.”

40 Zozi kɔ bua bɛ́ kɛ: “Mɩɩn kan mɩn kele ɛmɔ kɛ sɛ bɛ muan bɛ́ nʋan an, nyɔbʋɛ'n-mɔ 'bɔ sulo!”

Zozi 'ba sun gua Zoluzalɛmʋn anwʋn

41 Mɔ Zozi juli Zoluzalɛmʋn anwʋn ɛbɛlɛ mɔ yɩ́ nyɩn bɔlɩ kulo'n, ɔ kɔ sun kɔ gua yɩ́ nwʋn. 42 Yɩ́ nwan: “Sɛ ɔ tɩ kɛ ɛ tɩ ɛjɔlɛ abʋ a, ahan ɛnɛ wɔ́ kʋsʋ, ɛ 'nwun alʋacɩcɩɛ atɩn'n! Nan kʋsʋ, ɛ ngʋala man kɛ ɛ nwun yɩ́. Ɔ sanlɩn kɛ ɔ tɩ like mɔ ɔ'a fɩa wɔ́ nyɩn. 43 Mɛlɛ'n lɛ ba, bɛ́ mɔ bɛ kpɔ wɔ́'n, bɛ 'cɩ wɔ́ nwʋn ɛnwanlan kunngun kpa. Bɛ 'ta bɛ si bɛ yia wɔ́. Bɛ 'kele wɔ́ ahʋlʋwa wɔ́ bɛ̂ nʋn wɔ́ fama. 44 Bɛ 'bɔ wɔ́ bʋsʋ bɔkɔɔ, wɔ́, ɔ nʋn wɔ́ mma'n-mɔ. Bɛ 'bubu kulo'n bɔkɔɔ bɛ gua yɩ́ asɩ. Ɔ sanlɩn kɛ a nnwun man mɛlɛ'n mɔ Nyanmɩan walɩ wɔ́ ti ele'n!”

Zozi 'ba wʋlʋ Nyanmɩan awulo nɩn anun

(Matie 21.12-17, Maakɩ 11.15-19, Zʋan 2.13-22)

45 Zozi kɔ hɔ kɔ wʋlʋ Nyanmɩan awulo ɛbɛlɛ, ɔ kɔ fʋan bɛ́ mɔ anɩn bɛ lɛ di nun gua'n. 46 Yɩ́ nwan: “Ɛhɛlɛ Ɛjɔlɛ'n kele kɛ: Mɩ́n sua'n tɩ asɔnɩn ɛyɔlɛ sua. Nan ɛmɔ dɩɛ, ɛmɔ a fa a kaci awofʋɛ sua.”

47 Ɛhɩ anzin, cɩan daa, Zozi kekele like Nyanmɩan awulo nɩn anun. *Tɛɛyɩfʋɛ mgbain'n-mɔ, *mala nɩn asʋ mgbain'n-mɔ nʋn mân nɩn asʋ mgbain'n-mɔ kulo kɛ bɛ kun yɩ́. 48 Kʋsʋ bɛ nnwun man atɩn mɔ bɛ 'bu sʋ ɔ. Ɔ sanlɩn kɛ bagua'n yɔ anzʋɛ kpa ɔ tie ɛjɔlɛ'n mɔ Zozi kan'n.

20

Zozi tunmin'n

(Matie 21.23-27, Maakɩ 11.27-33)

1 Ɛhɩ, anɩn Zozi lɛ kekele menian'n-mɔ ninnge Nyanmɩan awulo nɩn anun, ɛsɛ anɩn ɔ lɛ bɔ Ɛjɔlɛkpa'n kele bɛ́. Kʋnmgba ala, tɛɛyɩfʋɛ mgbain'n-mɔ, mala nɩn asʋ mgbain'n-mɔ nʋn Izalayɛ mgbain'n-mɔ kɔ a 2 kɔ bisa yɩ́ kɛ: “Kele yɛ́ tunmin ɛhɔlɛ kʋn'n mɔ ɛ fa yɔ ninnge ɛhɩ-mɔ'n, ɔ nʋn sʋanlan'n m'ɔ manlɩn wɔ́ yɩ́ nwʋn atɩn'n?”

3 Zozi kɔ bua bɛ́ kɛ: “Mɩ́n kʋsʋ mɩ́n, mɩn 'ba bisa ɛmɔ kosuan kʋn. Ɛmɔ búa mɩ́n bie. 4 Nwan y'ɔ sʋanlɩn Zʋan kɛ ɔ bála ɔ sɔ́nɩn menian'n-mɔ'n, Nyanmɩan anaan kulo menian ɔ?”

5 Mɔ Zozi bisalɩ bɛ́ kosuan sɔ'n, akpʋlʋwa kɔ tɔ bɛ́ afian. Bɛ́ nwan: “Sɛ yɛ kan kɛ: ‘Nyanmɩan y'ɔ sʋanlɩn yɩ́’ a, ɔ 'bisa yɛ́ kɛ: ‘Anɩn ɔ yɔ sɛ mɔ ɛmɔ a nne man Zʋan b'a nni man'n?’ 6 Nan sɛ yɛ kan kɛ: ‘Kulo menian'n-mɔ yɛ̂ bɛ sʋanlɩn yɩ́’ a, bagua bɔndɩn'n 'tʋtʋ yɛ́ ɛbʋɛ bɛ kun yɛ́. Ɔ sanlɩn kɛ, bɛ́ kʋalaa bɛ de bɛ tʋ nun kɛ Zʋan tɩ Nyanmɩan kpɔmanfʋɛ.”

7 Ɛhɩ a, bɛ kɔ bua Zozi kɛ: “Yɛ nzɩ man sʋanlan'n m'ɔ sʋanlɩn Zʋan'n.”

8 Zozi kʋsʋ nwan: “Kɛmɔ ɛmɔ nzɩ man sʋanlan'n m'ɔ sʋanlɩn Zʋan'n, mɩ́n kʋsʋ mɩn ngele man ɛmɔ tunmin ɛhɔlɛ kʋn'n mɔ mɩn fa mɩn yɔ ninnge ɛhɩ-mɔ'n.”

Divɩn ebo nɩn anwʋn anyɩnndala'n

(Matie 21.33-46, Maakɩ 12.1-12)

9 Ɛhɩ anzin, Zozi kɔ bu anyɩnndala ɛhɩka ɔ kɔ hele bagua'n, yɩ́ nwan: “Bian kʋn kɔ sʋn divɩn ebo. Ɔ kɔ fa kɔ wula menian asa nun, ɔ kɔ tu atɩn ɔ kɔ hyɛ ɛlɔ. 10 Tɛmʋn mɔ divɩn nɩn ɛtɩɛ'n juli'n, ɔ kɔ sʋan akʋa kʋn kpafʋ'n-mɔ anwʋn ɛlɔ kɛ ɔ hɔ́ lé yɩ́ dɩɛ'n bɛ́lɛ yɩ́. Akʋa'n hɔlɩ juli ɛlɔ a, kpafʋ'n-mɔ kɔ bili yɩ́ bɛ kɔ fʋan yɩ́, ɔ le yɩ́ sa to ɔ kɔ sa kɔ hɔ. 11 Bian'n m'ɔ le ebo'n kɔ sʋan akʋa kʋn biekun kpafʋ'n-mɔ anwʋn ɛlɔ. Kpafʋ'n-mɔ kɔ bili yɩ́ kʋsʋ, bɛ kɔ kpɩkpɛ yɩ́ nzʋba, bɛ kɔ fʋan yɩ́, ɔ le yɩ́ sa to ɔ kɔ sa kɔ hɔ. 12 Ɛsɛ bian'n kɔ sʋan yɩ́ akʋa'n kʋn biekun ɔ kɔ tian yɩ́ nsan kpafʋ'n-mɔ anwʋn ɛlɔ. Kpafʋ'n-mɔ kɔ bʋta bʋta yɩ́, ɛsɛ bɛ kɔ fʋan yɩ́ bɛ kɔ tʋ sʋ.

13 “Ɛhɩ a, bian'n m'ɔ le ebo'n kɔ bisa yɩ́ nwʋn kɛ: ‘Anɩn nzu y'ɔ di kɛ mɩn yɔ ɔ? Mɩn 'ba sʋan mɩ́n wa'n mɔ mɩn kulo yɩ́'n bɛ́ nwʋn ɛlɔ. Kɛmɔ ɔ tɩ mɩ́n kunnun baa'n, ɛ 'su yɩ́ akpʋlʋwa a, bɛ 'ba man yɩ́ anyɩnnzɔ.’

14 “Mɔ kpafʋ'n-mɔ nwunlin yɩ́'n, bɛ kɔ han yɩ́ bɛ́ afian ɛlɔ kɛ: ‘Ɛ 'nwun bian'n koliaja'n. Yɛ hún yɩ́ maan ebo'n há yɛ́ sa nun.’ 15 Bɛ kɔ ju yɩ́ bɛ kɔ tʋ ahanmɩan bɛ kɔ hun yɩ́.”

Zozi kɔ bisa bɛ́ kɛ: “Kɛmɔ ɛjɔlɛ nɩn a yɔ sʋa'n, bian'n m'ɔ le ebo'n, ɔ 'yɔ kpafʋ'n-mɔ sɛ? 16 Ɔ 'ba, ɔ 'kun kpafʋ sɔ'n-mɔ ɔ fa yɩ́ ebo'n ɔ wula menian nvʋfɔlɛ asa nun.”

Mɔ menian'n-mɔ tɩlɩ ɛjɔlɛ sɔ'n, bɛ́ nwan: “Cɛcɛ, ɛjɔlɛ'n n'ɔ ba yɩ́ ɛbɛlɛ sɔ!”

17 Nan mɔ bɛ hanlɩn sɔ'n, Zozi kɔ nɛnɩan bɛ́. Yɩ́ nwan: “Ɛhɛlɛ Ɛjɔlɛ ɛhɩ abʋ'n kele sɛ?

Ɛbʋɛ'n mɔ bɛ́ mɔ bɛ lɛ si sua'n juli tʋlɩ'n,

yɩ́ yɛ̂ ɔ'a kaci ayialɩɛ nɩn asʋ ɛbʋɛ cɩnnjɩn nɩn ɔ.

18 Sʋanlan biala m'ɔ kɔ tɔ ɛbʋɛ sɔ nɩn asʋ'n, ɔ 'bʋta yɛ̂ sʋanlan kʋsʋ mɔ ɛbʋɛ sɔ'n kɔ tɔ yɩ́ sʋ'n, ɔ 'nunkun yɩ́.”

Sezaa ajule'n

(Matie 22.15-22, Maakɩ 12.13-17)

19 Mɔ Zozi buli anyɩnndala'n yuelɩ'n, *mala nɩn asʋ mgbain'n-mɔ nʋn *tɛɛyɩfʋɛ mgbain'n-mɔ kɔ nwun kɛ bɛ́ ti yɛ̂ Zozi buli anyɩnndala sɔ nɩn ɔ. Ɛbɛlɛ ala, bɛ 'kpʋnndɛ kɛ bɛ cɩ yɩ́. Nan kʋsʋ bagua'n dunman nun, bɛ sulo.

20 Ɛhɩ a, bɛ́ nyɩn kpala Zozi. Yɩ́ ti, bɛ kɔ sʋan menian Zozi anwʋn ɛlɔ. Menian sɔ'n-mɔ kɔ yɔ bɛ́ nwʋn kɛ sɛsɛfʋɛ-mɔ. Bɛ́ y'ɔ di kɛ bɛ sua Zozi ngaa maan ɔ tɔ nun bɛ cɩ yɩ́ bɛ man awaa ɔ. 21 Menian sɔ'n-mɔ kɔ bisa Zozi kosuan ɛhɩ kɛ: “Kpain, yɛ sɩ kɛ like mɔ ɛ kekele'n tɩ fɔ́ʋ́n. Ɛ nnɩan man sʋanlan anyunnun ɛ mmua man yɩ́ ndɛɛ. Atɩn mɔ Nyanmɩan kulo kɛ menian'n-mɔ nanndɩ sʋ nán yɩ́ kunnun a jɔ'n, ɛ kekele yɩ́ ananhɔlɛ. 22 Yɩ́ ti, kan maan yɛ tɩ́. Asʋ ɔ wɔ nun kɛ yɛ túa ajule'n yɛ mán *Lɔmʋn belemgbin *Sezaa anaan nán man yɛ tua yɛ man yɩ́?”

23 Zozi kɔ nwun mɔ b'a jʋnlɩn'n. Ɔ kɔ han kɔ hele bɛ́ kɛ: 24 “Ɛmɔ fá bɛ́ esika'n kʋn bɛ héle mɩ́n. Nwan nvoninnin ɔ nʋn dunman benin y'ɔ gua sʋ ɔ?”

Bɛ kɔ bua Zozi kɛ: “Belemgbin Sezaa ɔ.”

25 Zozi kɔ han kɔ hele bɛ́ kɛ: “Sɛ ɛjɔlɛ'n tɩ sʋa a, anɩn ɛmɔ túa m'ɔ tɩ belemgbin dɩɛ'n bɛ mán yɩ́, nunhan kʋsʋ m'ɔ tɩ Nyanmɩan dɩɛ'n, ɛmɔ túa bɛ mán Nyanmɩan.”

26 Kɛ Zozi kpɩnlɩn bualɩ bɛ́'n, b'a nnyan man yɩ́ nzin ɛjɔlɛ b'a ngan man wɔ bagua nɩn anyunnun. Ɔ sanlɩn kɛ Zozi mmua'n sinlin bɛ́ nwʋn. Ɔ man bɛ muanlɩn bɛ́ nʋan nɩn asʋ koun.

Ewuetinnge nɩn anwʋn kosuan'n

(Matie 22.23-33, Maakɩ 12.18-27)

27 Ɛhɩ, *Sadusifʋɛ mmie-mɔ kɔ a Zozi anwʋn ɛbɛlɛ. Bɛ́ yɛ̂ bɛ kan kɛ ewuetinnge nnʋn man ɛbɛlɛ nɩn ɔ. Bɛ kɔ susu ɛjɔlɛ ɛhɩ bɛ kɔ hele Zozi, 28 bɛ́ nwan: “Kpain, Moyizɩ a hɛlɛ mala ɛhɩ a man yɛ́ kɛ: Sɛ belenzua kʋn le yɩ́ nianman belenzua m'ɔ ja bala, sɛ ɔ nʋn yɩ́ yɩ b'a nwʋn man baa nán ɔ wu a, anɩn belenzua'n fá kunlannvʋɛ balasua'n ɔ já. Ɔ nʋn yɩ́ bɛ wʋ́ mma bɛ mán yɩ́ nianman'n. 29 Anɩn anianman mmelenzua nsʋ wɔ ɛbɛlɛ. Nunhan kpain'n kɔ ja bala. Ɔ nʋn bala'n b'a nwʋ man baa, ɔ kɔ wu. 30 M'ɔ tɔtʋa yɩ́'n kɔ ja kunlannvʋɛ balasua sɔ'n. 31 M'ɔ tian yɩ́ nsan'n kʋsʋ kɔ ja yɩ́. Bɛ́ menian'n nsʋ'n kʋalaa bɛ kɔ ja balasua sɔ'n, bɛ nʋn yɩ́ ngɔ wʋ man baa, bɛ́ kʋalaa bɛ kɔ yue wu. 32 Yɩ́ bɛ-yue-asɩɛ, balasua'n kʋsʋ kɔ wu. 33 Ewuetinnge cɩan'n, bɛ́ nunhan benin yɛ̂ ɔ 'fa bala nɩn ɔ? Afɩ bɛ́ anianman nsʋ'n kʋalaa b'a ja balasua sɔ'n bie!”

34 Mɔ bɛ bisalɩ kɔsuan sɔ'n, Zozi kɔ bua bɛ́ kɛ: “Mɛlɛ ɛhɩ anun menian'n-mɔ ja bɛ́ nwʋn. 35 Nan menian m'ɔ sɛ fata kɛ bɛ fi ewue nun bɛ tínnge bɛ tánlan mân'n m'ɔ lɛ ba nɩn anun ɛlɔ'n, bɛ́ dɩɛ bɛ nja man bɛ́ nwʋn. 36 Bɛ nwu man kʋ́n, ɔ sanlɩn kɛ, bɛ 'ba kaci kɛ nyanmɩansʋ mmɔfʋɛ'n-mɔ. Bɛ 'kaci Nyanmɩan amma mmelenzua, afɩ bɛ fi ewue nun b'a tinnge. 37 Ewuetinnge'n, yɩ́ nwʋn ɛjɔlɛ yɛ̂ Moyizɩ hanlɩn nɩn ɔ. Lɩka'n mɔ bɛ lɛ kele kɛ baka'n sɔlɩ'n, Moyizɩ fɛlɛlɩ yɛ́ Mɩn ‘Abalahamʋn Nyanmɩan, Izakɩ Nyanmɩan yɛ̂ Zʋakɔbʋ Nyanmɩan.’ 38 Nyanmɩan tɩ bɛ́ mɔ bɛ́ nyɩn wɔ sʋ'n Nyanmɩan, nan ɔ tɩ man ewue mma Nyanmɩan. Ɔ sanlɩn kɛ yɩ́ nyunnun, menian sɔ'n-mɔ anyɩn wɔ sʋ.”

39 Mɔ Zozi bualɩ bɛ sɔ'n, *mala nɩn asʋ mgbain mmie-mɔ jasʋlɩ a, bɛ́ nwan: “Kpain, a han yɩ́ fɔ́ʋ́n.” 40 Bɛ́ bie fɩ́ɩ́ ngɔ bisa yɩ́ kosuan kʋ́n.

Kilisi'n nʋn belemgbin Davidi

(Matie 22.41-46, Maakɩ 12.35-37)

41 Ɛhɩ anzin, Zozi kɔ bisa bɛ́ kɛ: “Ɔ yɔ sɛ mɔ bɛ kan kɛ belemgbin *Davidi anʋnman y'ɔ le Kilisi'n, Belemgbin Ngʋandefʋɛ'n? 42 Izalayɛ ejue ɛtʋɛ kalata nɩn anun, Davidi muonun lɛ kele kɛ:

Ɛdannganman a han a hele mɩ́n Mɩn kɛ:

Tanlan mɩ́n fama sʋ,

43 nán mɩn 'ba fa wɔ́ mgbɔfʋɛ'n-mɔ

mɩn gua wɔ́ ja abʋ.

44 Davidi fɛlɛ yɩ́ ‘yɛ́ Mɩn’ Ɔ yɔ sɛ m'ɔ kʋala kɛ ɔ kaci Davidi anʋnman'n?”

Zozi 'ba kannzʋ yɩ́ menian'n-mɔ

wɔ mala nɩn asʋ mgbain'n-mɔ anwʋn

(Matie 23.1-36, Maakɩ 12.38-40)

45 Mɛlɛ mɔ anɩn meninsʋnman lɛ tie ɛjɔlɛ'n, Zozi kɔ han kɔ hele yɩ́ menian'n-mɔ kɛ: 46 “Ɛmɔ nɩ́an bɛ́ nwʋn kpa wɔ *mala nɩn asʋ mgbain'n-mɔ anwʋn. Bɛ kulo taladɩɛ ndɩnndɩɩn ewula nanndɩ menian'n-mɔ anun. Gua nɩn asʋ, bɛ kulo kɛ menian bisa bɛ́ ahɩn anyɩnnzɔ nun. Asɔnɩn sua'n-mɔ anun ɔ nʋn like elie'n-mɔ anun, menian mgbili mgbili lɩka yɛ̂ bɛ kpʋnndɛ bɛ tanlan ɔ. 47 Bɛ kpʋkpʋ kunlannvʋɛ mmalasua'n-mɔ anwʋn bɔkɔɔ, ɛsɛ bɛ yɔ asɔnɩn ndɩnndɩɩn bɛ gua sʋ bɛ kele kɛ bɛ tɩ kpa. Bɛ́ nyɔlɩɛ sɔ'n-mɔ anwʋn ahatua mɔ bɛ 'ba nyan yɩ́'n, ɔ tɩ kpili sʋnman!”

21

Kunlannvʋɛ balasua nɩn acɛdɩɛ'n

(Maakɩ 12.41-44)

1 Ɛhɩ anzin, Zozi kɔ tʋ yɩ́ nyɩn, ɔ 'nɩan an, anɩn esikafʋɛ'n-mɔ lɛ tʋ bɛ́ esika'n Nyanmɩan awulo nɩn anun lɩka mɔ bɛ tʋ acɛdɩɛ'n. 2 Ɔ kɔ nwun ehianfʋɛ kunlannvʋɛ balasua kʋn kʋsʋ kɛ anɩn ɔ lɛ tʋ nun babulu ngʋnkʋn nnyuan. 3 Ɛhɩ a, Zozi nwan: “Mɩɩn kan yɩ́ ananhɔlɛ mɩn kele ɛmɔ kɛ, ehianfʋɛ kunlannvʋɛ balasua ɛhɩ a tʋ dɔʋn a tala ɛhɩnlɩn-mɔ kʋalaatin. 4 Ɔ sanlɩn kɛ yɩ́ esika kʋalaa m'ɔ ka yɩ́ sa nun mɔ ɔ 'fa to like di'n, esika sɔ'n yɛ̂ ɔ'a fa ɔ'a tʋ nun ɔ. Nan ɛhɩnlɩn-mɔ dɩɛ, esika mɔ bɛ mmianlɩn man yɩ́ nwʋn'n yɛ̂ b'a tʋ yɩ́ nun ɔ.”

Nyanmɩan awulo nɩn ebubue nɩn anwʋn ɛjɔlɛ'n

(Matie 24.1-2, Maakɩ 13.1-2)

5 Mɔ hanlɩn sɔ yuelɩ'n, menian mmie-mɔ kɔ han Nyanmɩan sua nɩn anwʋn ɛjɔlɛ. Bɛ́ nwan nyɔbʋɛ'n mɔ b'a fa b'a si'n tɩ nganlanman nganlanman. Ninnge mɔ b'a fa b'a hye Nyanmɩan, mɔ b'a fa b'a sesie yɩ́ kunnun'n, bɛ́ kʋsʋ bɛ tɩ nganlanman nganlanman. Nan mɔ Zozi tɩlɩ ɛjɔlɛ sɔ'n, yɩ́ nwan: 6 “Mɛlɛ'n lɛ ba, ɛbʋɛ ɛhɩ-mɔ mɔ ɛmɔ nwun yɩ́'n, fɩ́ɩ́ nga man ɛbɛlɛ. Bɛ 'kan yɩ́ kʋalaa bɛ gua asɩ.”

Munnzue nʋn ahʋlʋwa'n

(Matie 24.3-14, Maakɩ 13.3-13)

7 Mɔ Zozi hanlɩn sɔ'n, bɛ kɔ bisa yɩ́ kɛ: “Anɩn cɩan benin yɛ̂ nyɔbʋɛ sɔ'n-mɔ 'kan gua asɩ ɔ? Nzɔlɛ benin yɛ̂ ɔ 'kele kɛ like sɔ'n tɛmʋn a ju ɔ?”

8 Zozi kɔ bua bɛ́ kɛ: “Ɛmɔ nɩ́an bɛ́ nwʋn, nán bɛ yaci bɛ́ nwʋn maan bɛ laka bɛ́. Ɔ sanlɩn kɛ, menian dɔʋn 'ba fa mɩ́n dunman bɛ ba bɛ kan kɛ: ‘Kilisi'n, Belemgbin Ngʋandefʋɛ'n, y'ɔ le mɩ́n!’ ɛsɛ bɛ 'kan kɛ: ‘Mɛlɛ nɩn a ju!’ Bɛ kan sɔ a, nán bɛ si bɛ́ sʋ. 9 Ɛmɔ tɩ kɛ bɛ lɛ kan ɛlɔɛ nʋn emunlutie anwʋn ɛjɔlɛ a, nán bɛ man bɛ́ nyɩnsʋ tan bɛ́. Afɩ ɔ di kɛ ɛhɩ kʋalaa di mʋa ba kʋalaaka. Nan kʋsʋ nán kɛ mân'n 'ka ɛbɛlɛ ala ɔ yue ɔ.”

10 Zozi kɔ han kɔ tʋ sʋ kɛ: “Mân kʋn nʋn mân fʋfɔlɛ 'ba hʋn ɛlɔɛ. Belemgbin mân kʋn nʋn belemgbin mân fʋfɔlɛ 'ba hʋn ɛlɔɛ. 11 Lɩka dɔʋn, asɩɛ'n 'ba kpusu kpili kpa, ɛhɔɛ 'ba kpɩn, ewue m'ɔ sa kʋsʋ 'ba ju sʋ. Bɛ 'ba nwun ninnge esulo esulo ɔ nʋn nzɔlɛ mgbili mgbili kɛ ɔ fi nyanmɩansʋ.

12 “Nan kʋsʋ, asannan nán yɩ́ kʋalaa a ju'n, bɛ 'ba hyɩ ɛmɔ, bɛ 'kele ɛmɔ ahʋlʋwa. Bɛ 'fa ɛmɔ bɛ wula bɛ́ mɔ bɛ li Zufʋ'n-mɔ asɔnɩn nɩn ati nɩn asa nun. Bɛ́ kʋsʋ bɛ 'bua ɛmɔ ndɛɛ bɛ gua ɛmɔ fiadɩ. Kɛmɔ ɛmɔ de mɩ́n di nɩn ati, bɛ nʋn ɛmɔ 'ba hɔ mmelemgbin'n-mɔ nʋn mân mgbain'n-mɔ aja sʋ. 13 Ɛbɛlɛ sɔ nɩn anun, ɛmɔ 'ba li mɩ́n nwʋn adanzɩɛ bɛ kele bɛ́. 14 Ɛmɔ mán bɛ ti tánlan sʋ kɛ ɛjɔlɛ mɔ ɛmɔ 'kan bɛ sa bɛ́ nɩn'n, nán bɛ di yɩ́ nwʋn yalɛ. 15 Ɔ sanlɩn kɛ, mɩ́n bɔbɔ muonun, mɩn 'fa ɛjɔlɛ'n ɔ nʋn ngɛlɛ'n m'ɔ fata'n mɩn wula ɛmɔ anʋan. Ɔ man bɛ́ mɔ bɛ kpɔ ɛmɔ'n ngɔ hʋala man bɛ́ nyunnun jinlan nán 'ba su yɩ́ akpʋlʋwa. 16 Ɛmɔ asɩ-mɔ nʋn ɛmɔ anin-mɔ, ɛmɔ anianman-mɔ, ɛmɔ anwʋn amma-mɔ nʋn ɛmɔ amanngʋn-mɔ muonun, bɛ 'yɩ ɛmɔ bɛ man. Ɛsɛ bɛ 'ba man bɛ kun ɛmɔ anun mmie-mɔ dɔʋn. 17 Mɩ́n dunman nun, menian'n-mɔ kʋalaa 'ba fa ɛmɔ anwʋn ɛkpɔ. 18 Nan kʋsʋ ɛmɔ nwún yɩ́ kɛ ɛmɔ ati enyuan kʋn sʋa mminlin man. 19 Ɛmɔ jínlan bɛ́ ja nun. Afɩ sɛ ɛmɔ jinlan bɛ́ ja nun an, ɛmɔ 'nyan bɛ́ ti.

Zoluzalɛmʋn kulo nɩn ebubue'n

(Matie 24.15-21, Maakɩ 13.14-19)

20 “Mɛlɛ mɔ ɛmɔ kɔ nwun kɛ ɛlɔɛ menian a ta a si a yia Zoluzalɛmʋn kulo'n, ɛmɔ tɩ́ yɩ́ bʋ kɛ yɩ́ ebubue tɛmʋn a ju a yue. 21 Tɛmʋn sɔ nɩn anun, bɛ́ mɔ bɛ wɔ Zude mân nɩn anun'n, bɛ nwánndi bɛ hɔ́ mmʋka'n-mɔ asʋ ɛlɔ. Bɛ́ mɔ bɛ wɔ Zoluzalɛmʋn kulo nɩn asʋ'n, bɛ nwánndi bɛ hɔ́ mʋa. Bɛ́ mɔ bɛ́ kʋsʋ bɛ wɔ nanmue nun'n, nán bɛ ba kulo. 22 Ɔ sanlɩn kɛ, tɛmʋn sɔ'n tɩ ndɛɛ ebua cɩan maan Ɛhɛlɛ Ɛjɔlɛ'n kʋalaa kpɩn sʋ. 23 Tɛmʋn sɔ nɩn anun, nwʋnnzɛfʋɛ nʋn bɛ́ mɔ bɛ nʋan mma, bɛ́ yakɔ! Ɔ sanlɩn kɛ Nyanmɩan sikpɛ'n 'cɩ menian ɛhɩ-mɔ ɔ man alʋabɔ kpili kpa tɔ mân nɩn anun. 24 Bɛ́ mɔ bɛ kpɔ bɛ́'n-mɔ 'ba fa dadɩɛ bɛ kun mmie-mɔ, ɛsɛ bɛ cɩ ɛhɩnlɩn-mɔ nóle bɛ nʋn bɛ́ kɔ mân mân'n kʋalaatin anun. Bɛ́ mɔ bɛ nzɩ man Nyanmɩan'n, bɛ 'ba sɛcɩ Zoluzalɛmʋn kulo'n bɔkɔɔ dede ɔ ju bɛ́ mɛlɛ dɩɛ nɩn ayuelɩɛ.

Mân Baa nɩn ɛwalɛ'n

(Matie 24.29-31, Maakɩ 13.24-27)

25 “Bɛ 'ba nwun nzɔlɛ sɛnzɛ nɩn anun, sala nɩn anun ɔ nʋn nzalama'n-mɔ anun. Esulo 'ba han asɩɛ nɩn asʋ ɛwa menian'n-mɔ. Ɔ sanlɩn kɛ bɛ 'tɩ jenvie'n nʋn yɩ́ mgbaha'n m'ɔ lɛ bɔ nɩn angan an, anɩn like bie lɛ yɔ bɛ́. 26 Kɛmɔ anwunno ɛlɔ ninnge'n-mɔ 'ba kpusu'n, esulo 'ba han menian'n-mɔ bɛ susu dede bɛ wu. Ɔ sanlɩn kɛ asɩɛ nɩn asʋ ɛwa yɛ̂ ninnge sɔ'n-mɔ 'ba yue ɔ. 27 Ɛbɛlɛ nɩn anun, bɛ 'ba nwun *Mân Baa'n kɛ ɔ le tunmin nʋn anunminnyanmʋn kpili kpa, ɔ wɔ bɔlɛ́ nɩn anun ɔ lɛ ba. 28 Sɛ ɛmɔ nwun yɩ́ kɛ ninnge sɔ'n-mɔ lɛ yɩ bɛ́ nwʋn an, anɩn ɛmɔ tɩ́nngɛ bɛ́ nwʋn nun bɛ kúku bɛ́ ti sʋ. Ɔ sanlɩn kɛ anɩn ɛmɔ ati ele tɛmʋn a ju a yue.”

Figi baka nɩn anwʋn anyɩnndala'n

(Matie 24.32-35, Maakɩ 13.28-31)

29 Ɛhɩ anzin, Zozi kɔ bu anyɩnndala ɛhɩ kɔ hele bɛ́, yɩ́ nwan: “Ɛmɔ tʋ́ bɛ́ nyɩn bɛ nɩ́an *figi baka'n nʋn mmaka ɛhɩnlɩn-mɔ kʋalaatin. 30 Tɛmʋn mɔ ɛmɔ kɔ nwun kɛ bɛ lɛ fɩfɛ'n, anɩn ɛmɔ sɩ kɛ mɛlɛ kpa nɩn a ju a yue. 31 Kɛ ɔ tɩ yɩ́ nɩn anɩn, sɛ ɛmɔ nwun kɛ ninnge sɔ'n-mɔ lɛ ba a, anɩn ɛmɔ tɩ́ yɩ́ bʋ kɛ Nyanmɩan Belemgbin Mân nɩn a mantan kʋkʋ.

32 “Mɩɩn kan yɩ́ ananhɔlɛ mɩn kele ɛmɔ kɛ ajulisʋ menian ɛhɩ-mɔ, bɛ́ kʋalaa bɛ ngɔ yue man wu nán ɛhɩ kʋalaa a ju. 33 Anwunno nʋn asɩ'n 'ba kpɛ nun, nan mɩ́n nʋan ɛjɔlɛ'n, ɔ mgbɛ man nun lé.

Bɛ nɩ́an bɛ́ nwʋn

34 “Ɛmɔ nɩ́an bɛ́ nwʋn! Nán bɛ yaci bɛ́ nwʋn maan edidie nʋn nzan ɛnʋan ɛjɔlɛ ɔ nʋn eyuadɩ ɛhɩ anun nzusue wʋlʋ ɛmɔ ajʋnlɩn nun. Sɛ ɔ yɔ sɔ a, *Mân Baa nɩn ɛwalɛ'n 'di ɛmɔ nvu nun baa kʋnmgba. 35 Ɔ sanlɩn kɛ, yɩ́ ɛwalɛ'n 'ba yɔ kɛ dada mɔ bɛ lɛ tʋ bɛ gua asɩɛ nɩn asʋ menian'n-mɔ asʋ ɔ. 36 Ɛmɔ nɩ́an bɛ́ nwʋn, bɛ yɔ́ asɔnɩn tɛmʋn biala nán ɛmɔ a nwanndi ninnge sɔ'n-mɔ b'a hʋala Mân Baa nɩn anyunnun fite.”

37 Alɩhɩan nɩn anun, Zozi kekele menian'n-mɔ ninnge Nyanmɩan awulo nɩn anun. Nan nɔsʋba, ɔ kɔ bʋka'n mɔ bɛ fɛlɛ yɩ́ *Olivʋ bʋka nɩn asʋ. Ɛlɔ y'ɔ da ɔ. 38 Ngɛlɛmɔ, menian'n-mɔ kʋalaa ba ndɛ bɛ ba tie Zozi Anʋan Ɛjɔlɛ'n Nyanmɩan awulo ɛbɛlɛ.

22

Zufʋ mgbain'n-mɔ 'ba hɔ Zozi ati ahuan

(Matie 26.1-5, Maakɩ 14.1-2, Zʋan 11.45-53)

1 Ɛhɩ, anɩn Zufʋ'n-mɔ fɛtɩ'n mɔ bɛ fɛlɛ yɩ́ *Pakɩ'n, mɔ bɛ di kpaʋn'n mɔ fali ayile nnʋn man nun'n ka kaan ju. 2 Kɛmɔ *tɛɛyɩfʋɛ mgbain'n-mɔ nʋn *mala nɩn asʋ mgbain'n-mɔ sulo kɛ bɛ cɩ Zozi a, bagua'n 'ba jasʋ bɛ kɔmɩn anun'n, bɛ kɔ kpʋnndɛ atɩn mɔ bɛ 'sɩn sʋ bɛ kun Zozi.

Zudasɩ 'ba yɩ Zozi man Zufʋ mgbain'n-mɔ

(Matie 26.14-16, Maakɩ 14.10-11)

3 Ɛhɩ, *Satan kɔ wʋlʋ Zudasɩ mɔ bɛ fɛlɛ yɩ́ Isikaliɔtɩ nɩn anun. Zudasɩ sɔ'n, ɔ wɔ Zozi menian bulu nʋn nnyuan nɩn anun bie. 4 Zudasɩ kɔ hɔ kɔ tʋ tɛɛyɩfʋɛ mgbain'n-mɔ nʋn Nyanmɩan awulo nɩn asʋ nzalafʋ mgbain'n-mɔ. Ɔ nʋn bɛ́ bɛ kɔ han atɩn mɔ ɔ 'bu sʋ ɔ yɩ Zozi man bɛ́ nɩn anwʋn ɛjɔlɛ. 5 Mɔ Zudasɩ hanlɩn sɔ helelɩ bɛ́'n, ɔ kɔ yɔ bɛ́ fɛ sʋnman. Bɛ kɔ bɔbʋa Zudasɩ kɛ sɛ ɔ man bɛ sa kan Zozi sakpa a, bɛ 'man yɩ́ esika. 6 Zudasɩ kɔ tie. Ɔ kɔ kpʋnndɛ atɩn mɔ ɔ 'sɩn sʋ ɔ yɩ Zozi man bɛ́ nán bagua nɩn a nnwun man nun.

Zozi 'ba man yɩ́ menian'n-mɔ tʋn Pakɩ alɩɛ'n.

(Matie 26.17-25, Maakɩ 14.12-21, Zʋan 13.21-30)

7 Ɛhɩ, cɩan'n mɔ bɛ di kpaʋn'n mɔ fali ayile'n nnʋn man nun'n kɔ ju. Cɩan sɔ'n y'ɔ fata kɛ bɛ kun mmʋa mma'n-mɔ mɔ bɛ 'fa bɛ tʋn *Pakɩ alɩɛ nɩn ɔ. 8 Zozi kɔ sʋan Pɩɛlɩ nʋn Zʋan. Yɩ́ nwan: “Ɛmɔ hɔ́ tʋ́n yɛ́ Pakɩ alɩɛ'n.”

9 Pɩɛlɩ nʋn Zʋan kɔ bisa yɩ́ kɛ: “Nin lɩka dɩɛ yɛ̂ ɛ kulo kɛ yɛ tʋn yɩ́ ɔ.”

10 Zozi kɔ bua bɛ́ kɛ: “Ɛmɔ kɔ ju kulo ɛlɔ a, ɛmɔ nʋn belenzua kʋn 'ba yia. Ɔ sʋ nzue bua nun. Ɛmɔ sí yɩ́ sʋ bɛ wʋ́lʋ awulo'n m'ɔ kɔ wʋlʋ nun nɩn anun. 11 Ɛmɔ ju ɛbɛlɛ a, bɛ hán bɛ héle sʋanlan'n m'ɔ le awulo'n kɛ: ‘Kpain nwan yɛ bísa wɔ́ kɛ: Nin lɩka dɩɛ yɛ̂ ɔ nʋn yɩ́ menian'n-mɔ bɛ 'di Pakɩ alɩɛ'n?’ 12 Sɛ ɛmɔ bisa yɩ́ a, ɔ 'kele ɛmɔ dabɛlɛ kpili kʋn awaa nɩn asʋ ɛlɔ. B'a sesie nun. Ɛmɔ sésie Pakɩ alɩɛ nɩn ɛbɛlɛ.”

13 Mɔ Zozi hanlɩn sɔ yuelɩ'n, yɩ́ menian nnyuan'n kɔ hɔ kɔ ju kulo nɩn asʋ. Kɛ Zozi kpɩnlɩn hanlɩn yɩ́'n, bɛ nwunlin yɩ́ kʋalaa sɔ. Bɛ kɔ tʋn Pakɩ alɩɛ'n bɛ kɔ sesie yɩ́ ɛbɛlɛ.

Zozi 'ba man yɩ́ menian'n-mɔ kominnian

(Matie 26.26-30, Maakɩ 14.22-26, 1 Kolɩntɩ 11.23-25)

14 Mɔ alɩlie tɛmʋn'n juli'n, Zozi nʋn yɩ́ mmɔfʋɛ'n-mɔ kɔ lɩla tɔbɩlɩ nɩn anwʋn. 15 Yɩ́ nwan: “Mɩn kulo kɛ mɩn nʋn ɛmɔ yɛ di Pakɩ alɩɛ ɛhɩ kʋalaa nán m'an nwun mɩ́n nyunnun. 16 Afɩ mɩɩn kan yɩ́ ananhɔlɛ mɩn kele ɛmɔ kɛ, mɩn ngɔ li man fɩ́ɩ́ kʋ́n dede ɔ 'ju mɛlɛ mɔ bɛ 'nwun yɩ́ bʋ kpa Nyanmɩan Belemgbin Mân nɩn anun ɛlɔ'n.”

17 Mɔ Zozi hanlɩn sɔ yuelɩ'n, ɔ kɔ fa nzan kangɔ kʋn. Ɔ kɔ la Nyanmɩan asɩ, yɩ́ nwan: “Ɛmɔ lé ɛhɩ bɛ hyé bɛ nʋ́n. 18 Afɩ mɩɩn kan mɩn kele ɛmɔ kɛ, ɔ fi ɛnɛ m'ɔ kɔ'n, mɩn ngɔ nʋn man nzan fɩ́ɩ́ kʋ́n dede ɔ 'ju Nyanmɩan belemgbin elie'n tɛmʋn.”

19 M'ɔ hanlɩn ɛhɩ yuelɩ'n, ɛsɛ ɔ kɔ fa kpaʋn'n. Ɔ kɔ la Nyanmɩan asɩ kɔ yue, ɔ kɔ bubu nun ɔ kɔ man bɛ́. Yɩ́ nwan: “Kpaʋn ɛhɩ tɩ mɩ́n nwʋnnaan. [B'a fa b'a man ɛmɔ. Ɛmɔ yɔ́ yɩ́ sɔ bɛ kácɩ mɩ́n.”

20 Mɔ bɛ lili like'n yuelɩ'n, Zozi kɔ fa nzan'n kɔ man bɛ́. Yɩ́ nwan: “Nzan ɛhɩ tɩ mɩ́n moja. Moja sɔ nɩn a butu a man ɛmɔ. Ɔ di ajinlanmun kɛ Nyanmɩan nʋn ɛmɔ a li nyɩhyɛ fʋfɔlɛ.] 21 Nan ɛmɔ nɩ́an, sʋanlan'n mɔ ɔ 'ba yɩ mɩ́n man'n, ɔ nʋn mɩ́n wɔ tɔbɩlɩ nɩn anwʋn ɛwa! 22 Ɔ tɩ ananhɔlɛ, *Mân Baa'n 'ba wu kɛ Nyanmɩan a kpɩn a han yɩ́'n. Nan kʋsʋ, sʋanlan'n mɔ ɔ 'ba yɩ Mân Baa'n man'n, munnzue hán yɩ́!” 23 Mɔ Zozi hanlɩn sɔ'n, bɛ lɛ bisa bisa bɛ́ nwʋn bɛ kpʋnndɛ sʋanlan'n mɔ ɔ 'ba li junman sɔ'n.

Nunhan benin yɛ̂ ɔ tɩ kpili ɔ?

24 Ɛhɩ anzin, akpʋlʋwa kʋn kɔ tɔ mmɔfʋɛ'n-mɔ afian ɛlɔ. Bɛ́ mmɔfʋɛ bulu nʋn nnyuan nɩn anun, bɛ lɛ kpʋnndɛ sʋanlan m'ɔ tɩ kpili tala yɩ́ manngʋn'n-mɔ'n. 25 Zozi kɔ han kɔ hele bɛ́ kɛ: “Asɩɛ nɩn asʋ mmelemgbin'n-mɔ sie menian. Bɛ́ mɔ bɛ le tunmin'n man bɛ fɛlɛ bɛ́ ‘Defʋɛ’. 26 Nan ɛmɔ dɩɛ, ɔ tɩ man sɔ mman man ɛmɔ. Ɛmɔ afian, sʋanlan m'ɔ tɩ kpili'n, ɔ di kɛ ɔ bu yɩ́ nwʋn kɛ bɛ́ nunhan kaan. M'ɔ li bɛ́ ti'n kʋsʋ, ɔ di kɛ ɔ bu yɩ́ nwʋn kɛ sʋanlan m'ɔ sʋ ɛhɩnlɩn-mɔ. 27 Sʋanlan kʋn lɛ didi tɔbɩlɩ nɩn asʋ, kʋn lɛ yɩ alɩɛ man yɩ́. Bɛ́ munnyuan'n, benin yɛ̂ ɔ tɩ kpili ɔ? Sɛ sʋanlan'n m'ɔ tɩ tɔbɩlɩ nɩn anwʋn nɩn ɔ? Mɩ́n kʋsʋ mɩ́n, n wɔ ɛmɔ afian ɛwa kɛ sʋanlan m'ɔ lɛ sʋ ɔ! 28 Ɛmɔ dɩɛ, mɩ́n ɛfɛ'n-mɔ anun, ɛmɔ a bɔ mɔndɩnlɩn bɛ nʋn mɩn a tanlan nun. 29 Ɛhɩka ati, kɛmɔ mɩ́n Sɩ a fa Belemgbin Mân nɩn a wula mɩ́n sa nun'n, mɩ́n kʋsʋ, mɩn 'fa Belemgbin Mân'n mɩn man ɛmɔ. 30 Ɛmɔ 'tanlan mɩ́n tɔbɩlɩ nɩn anwʋn bɛ didi bɛ nʋnnʋn mɩ́n belemgbin mân nɩn anun. Ɛsɛ ɛmɔ 'tanlan belemgbin bia sʋ bɛ bua Izalayɛ nvilie bulu nʋn nnyuan'n ndɛɛ.”

Zozi 'ba kannzʋ Simʋn Pɩɛlɩ

(Matie 26.31-35, Maakɩ 14.27-31, Zʋan 13.36-38)

31 Ɛhɩ anzin, Zozi nwan: “Simʋn, Simʋn! Nɩan wɔ́ nwʋn kpa. *Satan a sɛlɛ ɛmɔ anwʋn atɩn ɔ'a nyan yɩ́ kɛ ɔ 'sɔ ɛmɔ nɩan kɛ bɛ huhu ninnge'n-mɔ asʋ bɛ ju m'ɔ tɩ man kpa'n bɛ gua'n. 32 Nan m'an sɛlɛ m'an man wɔ́ nán dedi a nyue man wɔ́ nun. Mɛlɛ mɔ ɛ kɔ sa kɔ a mɩ́n nwʋn'n, wowula wɔ́ nianman'n-mɔ anwʋnsɛlɛ.”

33 Pɩɛlɩ kɔ han kɔ hele Zozi kɛ: “Yɛ́ Mɩn, sɛ ɔ di mɔ bɛ tʋ wɔ́ nʋn mɩ́n fiadɩ, ɛsɛ sɛ ɔ di mɔ ɛ wu a, mɩ́n nʋn wɔ́ yɛ 'wu.”

34 Zozi nwan: “Pɩɛlɩ, mɩɩn kan yɩ́ ananhɔlɛ mɩn kele wɔ́ kɛ ɛnɛ, ɔ nʋn dede mɔ akɔ'n 'bɔ'n, ɛ kan yɩ́ kpɛ̂ nsan kɛ ɛ nzɩ man mɩ́n”

Esika, bɔ́lɛ'n nʋn dadɩɛ'n

35 Ɛhɩ anzin, Zozi kɔ bisa yɩ́ menian'n-mɔ kʋalaatin kɛ: “Mɛlɛ mɔ n zʋanlɩn ɛmɔ mɔ ɛmɔ a nva man esika b'a nza man bɛ́ nwʋn, b'a nva man bɔ́lɛ nʋn mgbabʋa'n, asʋ ɛmɔ mianlɩn like anwʋn ɔ?”

Yɩ́ menian'n-mɔ nwan: “Cɛcɛ, y'a mmian man like anwʋn.”

36 Ɛhɩ a, Zozi kɔ han kɔ hele bɛ́ kɛ: “Nan kɩkaala dɩɛ, sʋanlan m'ɔ le esika'n, ɔ fá. M'ɔ le bɔ́lɛ'n, ɔ fá. M'ɔ le man dadɩɛ'n, ɔ tɔ́nɩn yɩ́ taladɩɛ kpili'n ɔ fá tó kʋn. 37 Afɩ, mɩɩn kan yɩ́ ananhɔlɛ mɩn kele ɛmɔ kɛ, mɩ́n nwʋn ɛjɔlɛ'n mɔ b'a hɛlɛ wɔ Ɛhɛlɛ Ɛjɔlɛ nɩn anun'n: B'a ha yɩ́ b'a wula ɛtɛfʋɛ'n-mɔ anun bie. Ɛjɔlɛ sɔ'n, ɔ fata kɛ ɔ kpɩn sʋ.”

38 Mɔ Zozi hanlɩn ɛhɩ'n, yɩ́ menian'n-mɔ nwan: “Yɛ́ Mɩn, ɛ 'nwun dadɩɛ nnyuan.”

Zozi nwan: “Ɔ sa.”

Zozi 'ba yɔ asɔnɩn Olivʋ bʋka nɩn asʋ

(Matie 26.36-46, Maakɩ 14.32-42)

39 Ɛhɩ anzin, Zozi kɔ fite kɔ hɔ Olivʋ bʋka nɩn asʋ kɛ ɔ yɔ yɩ́ titi'n. Mɔ ɔ 'kɔ'n, yɩ́ menian'n-mɔ kɔ si yɩ́ sʋ. 40 Mɔ Zozi juli lɩka sɔ'n, ɔ kɔ han kɔ hele bɛ́ kɛ: “Ɛmɔ yɔ́ asɔnɩn nán ɛmɔ a ndɔ man sɔnɩan nɩn anun.” 41 Mɔ Zozi hanlɩn sɔ ɔ helelɩ bɛ́'n, ɔ kɔ yaci bɛ́ ɛbɛlɛ ɔ kɔ hɔ yɩ́ nyunnun mʋa kaan, lɩka mɔ bɛ tʋ ɛbʋɛ a, ɔ kɔ ju'n. Ɔ kɔ kʋtʋ ɔ kɔ yɔ asɔnɩn. 42 Yɩ́ nwan: “Mɩ́n Sɩ, sɛ ɛ kulo a, amannɩnhunlun ɛhɩ mɔ mɩn 'ba nwun yɩ́'n, kpala gua. Kʋsʋ, yɔ mɔ wɔ́ kunnun kulo'n, nan n'ɛ yɔ mɔ mɩ́n kunnun kulo'n.” [ 43 Nyanmɩansʋ bɔfʋɛ kʋn kɔ yɩ yɩ́ nwʋn kɔ hele yɩ́. Ɔ kɔ wowula yɩ́ anwʋnsɛlɛ. 44 Alʋabɔ kɔ han Zozi. Ɔ man ɔ kɔ yɔ asɔnɩn sɛlɛ kpa. Yɩ́ nwʋn efifile'n lɛ kpɩkpɩn kɛ moja.]

45 M'ɔ yɔlɩ asɔnɩn yuelɩ'n, ɔ kɔ sa yɩ́ nzin yɩ́ menian'n-mɔ anwʋn ɛlɔ. Ɔ 'kɔ ju a, alʋabɔ nɩn a han bɛ́ dede b'a ha nun b'a lafɩ. 46 Ɔ kɔ bisa bɛ́ kɛ: “Nzukɛ ati yɛ̂ ɛmɔ lɛ dafɩ ɔ? Ɛmɔ jásʋ bɛ yɔ́ asɔnɩn nán ɛmɔ a ndɔ man sɔnɩan nɩn anun!”

Zozi ɛhyɩɛ'n

(Matie 26.47-56, Maakɩ 14.43-50, Zʋan 18.3-11)

47 Anɩn Zozi anʋan tɛ wɔ sʋ, menian-mɔ kɔ fite fite ɛbɛlɛ. Mɔ bɛ 'ba'n, Zozi menian'n-mɔ anun kʋn'n mɔ bɛ fɛlɛ yɩ́ Zudasɩ Isikaliɔtɩ'n y'ɔ li bɛ́ ti ɔ. Zudasɩ kɔ hyʋɩn kɔ kpunnge Zozi ɔ kɔ tɔ yɩ́ nun. 48 M'ɔ yɔlɩ sɔ'n, nán Zozi a se yɩ́ kɛ: “Yɩ́ ti, Zudasɩ, ɛ 'tɔ *Mân Baa nɩn anun nán ɛ yɩ yɩ́ man ɔ?”

49 Mɔ Zozi menian'n-mɔ nwunlin ɛjɔlɛ m'ɔ lɛ ba yɩ́ nzin'n, bɛ kɔ bisa Zozi kɛ: “Yɛ́ Mɩn, yɛ mán yɛ́ dadɩɛ'n-mɔ bíli ɔ?” 50 Bɛ 'kan sɔ ala, bɛ́ nunhan kʋn kɔ yɩ yɩ́ dadɩɛ'n, ɔ kɔ kpɛ tɛɛyɩfʋɛ kpain nɩn akʋa nɩn anzʋ fama'n.

51 Zozi kɔ han kɔ hele yɩ́ menian'n-mɔ kɛ: “Ɛmɔ jínlan, ɔ tɩ kpa sɔ.” Ɔ kɔ han bian sɔ nɩn anzʋ'n, ɔ kɔ man yɩ́ nwʋn kɔ sa.

52 Mɔ Zozi yɔlɩ sɔ'n, ɔ kɔ kaci yɩ́ nyɩn tɛɛyɩfʋɛ mgbain'n-mɔ, nʋn Nyanmɩan awulo nɩn asʋ nzalafʋ mgbain'n-mɔ nʋn Izalayɛ mgbain'n-mɔ anwʋn ɛlɔ. Yɩ́ nwan: “Ɛmɔ bu mɩ́n kɛ n dɩ kodiawu. Yɩ́ ti yɛ̂ ɛmɔ 'ba a, ɛmɔ lile dadɩɛ nʋn koloman-mɔ bɛ́ sa nun ɔ? 53 Cɩan daa mɩn nʋn ɛmɔ yɛ gua Nyanmɩan awulo nɩn anun, kʋsʋ ɛmɔ a njɩ man mɩ́n. Nan dɔhyʋɩlɩ ɛhɩka tɩ ɛmɔ dɔɛ, ɔ tɩ awosin tunmin dɔɛ.”

Pɩɛlɩ 'ba se kɛ ɔ nzɩ man Zozi

(Matie 26.57-58,69-75, Maakɩ 14.53-54,66-72, Zʋan 18.12-18,25-27)

54 Menian'n-mɔ kɔ hyɩ Zozi, bɛ nʋn yɩ́ kɔ hɔ tɛɛyɩfʋɛ kpain nɩn awulo. Pɩɛlɩ si Zozi sʋ ɔ di yɩ́ fannvanndʋ. 55 Anɩn b'a huan sɩ̂n awulo nɩn afian. Pɩɛlɩ kɔ wʋlʋ ɔ kɔ tanlan bɛ́ mɔ bɛ gua sɩ̂n nɩn anwʋn nɩn afian. 56 Afanɩan kʋn kɔ nwun Pɩɛlɩ sɩ̂n nɩn anwʋn ɛbɛlɛ. Ɔ kɔ nɩan Pɩɛlɩ koun, yɩ́ nwan: “Sʋanlan ɛhɩ kʋsʋ si Zozi sʋ bie!”

57 Mɔ Pɩɛlɩ tɩlɩ ɛjɔlɛ sɔ'n, ɔ kɔ su akpʋlʋwa. Yɩ́ nwan: “Zozi sɔ'n, mɩn nzɩ man yɩ́.”

58 Ɔ hyɛlɩ kaan, sʋanlan kʋn biekun kɔ nwun yɩ́, yɩ́ nwan: “Wɔ́ kʋsʋ wɔ́, ɔ tɩ yɩ́ sʋanlan'n kʋn!”

Mɔ Pɩɛlɩ tɩlɩ ɛjɔlɛ sɔ'n, yɩ́ nwan: “Cɛcɛ, nán yɩ́ sʋanlan'n kʋn y'ɔ le mɩ́n.”

59 Kɔ yɔ dɔhyʋɩlɩ kʋn kɔ sɩn. Sʋanlan kʋn biekun kɔ han kɔ tʋ sʋ kɛ: “Ɔ tɩ fɔ́ʋ́n, sʋanlan ɛhɩ tɩ Zozi sʋanlan. Ɔ sanlɩn kɛ ɔ tɩ Galile mân nɩn anun ɛlɔ sʋanlan.”

60 M'ɔ hanlɩn sɔ'n, Pɩɛlɩ nwan: “Ɛjɔlɛ'n mɔ ɛ lɛ kan'n, mɩn ndɩ man yɩ́ bʋ.” Anɩn Pɩɛlɩ anʋan tɛ wɔ sʋ, kokolokoo! Akɔ kʋn kɔ bɔ. 61 Yɛ́ Mɩn kɔ bɩlɩ yɩ́ nyɩn ɔ kɔ nɩan Pɩɛlɩ. Mɔ Pɩɛlɩ anyɩn tɔlɩ yɛ́ Mɩn anyunnun'n, yɩ́ ti kɔ kacɩ ɛjɔlɛ'n mɔ yɛ́ Mɩn hanlɩn helelɩ yɩ́'n. Yɛ́ Mɩn nwan: “Ɛnɛ, asannan nán akɔ nɩn a bɔ'n, ɛ 'kan yɩ́ kpɛ̂ nsan kɛ ɛ nzɩ man mɩ́n.” 62 Pɩɛlɩ kɔ fite ɔ kɔ sun sɛlɛ kpa.

Bɛ 'ba hele Zozi ahʋlʋwa

(Matie 26.67-68, Maakɩ 14.65)

63 Bɛ́ mɔ anɩn bɛ nɩan Zozi asʋ'n lɛ gʋlʋ yɩ́ nwʋn. 64 Bɛ butu yɩ́ ti bɛ tʋtʋ yɩ́ kɔtɔlɛ anɩn bɛ lɛ bisa yɩ́ kɛ: “Nwan yɛ̂ ɔ'a tʋ wɔ́ kɔtɔlɛ'n? Kele!” 65 Ɛhɩ mɔ bɛ lɛ yɔ'n, anɩn ɛsɛ bɛ lɛ kan ɛjɔlɛ ɛtɛ dɔʋn bɛ tia yɩ́.

Bɛ nʋn Zozi 'ba hɔ mgbain'n-mɔ aja sʋ.

(Matie 26.59-66, Maakɩ 14.55-64, Zʋan 18.19-24)

66 Mɔ alɩ́ɛ hɩnlɩn'n, Zufʋ mgbain'n-mɔ, nʋn tɛɛyɩfʋɛ'n-mɔ nʋn mala nɩn asʋ mgbain'n-mɔ kɔ yia. Bɛ kɔ man bɛ kɔ fa Zozi bɛ kɔ a bɛ́ ja sʋ. 67 Bɛ kɔ bisa bisa yɩ́ kɛ: “Kan kele yɛ́ maan yɛ tɩ́. Asʋ *Kilisi'n, Izalayɛ Belemgbin Ngʋandefʋɛ'n y'ɔ le wɔ́ ɔ?”

Zozi kɔ bua bɛ́ kɛ: “Sɛ mɩn kan mɩn kele ɛmɔ a, ɛmɔ ngɔ le ngɔ li man. 68 Sɛ kʋsʋ mɩn bisa ɛmɔ kosuan kʋn an, ɛmɔ ngɔ bua man mɩ́n bie. 69 Nan kɩkaala dɩɛ, Mân Baa'n 'ba tanlan tunminfʋɛ Nyanmɩan'n fama sʋ.”

70 Mɔ Zozi hanlɩn sɔ'n, bɛ́ kʋalaa bɛ́ nwan: “Yɩ́ ti, Nyanmɩan Awa y'ɔ le wɔ́?”

Zozi kɔ bua bɛ́ kɛ: “Ɛmɔ lɛ kan. N dɩ yɩ́ Wa.”

71 Ɛhɩ a, bɛ́ nwan: “Yɛ mgbʋnndɛ man adanzɩɛ kʋ́n! Yɛ́ bɔbɔ muonun y'a tɩ yɩ́ nʋan nun ɛjɔlɛ.”

23

Bɛ nʋn Zozi 'ba hɔ Lɔmʋn kʋnmanna Pilatɩ aja sʋ

(Matie 27.1-2,11-14, Maakɩ 15.1-5, Zʋan 18.28-38)

1 Ɛhɩ, mgbain'n-mɔ kʋalaa kɔ jasʋ, bɛ nʋn Zozi kɔ hɔ *Pilatɩ aja sʋ. 2 Pilatɩ anyunnun ɛbɛlɛ, bɛ kɔ bɔ yɩ́ bʋ bɛ kɔ tʋn yɩ́ ɛsʋan kɛ: “Sʋanlan ɛhɩ lɛ kele yɛ́ mân nɩn anun menian'n-mɔ atɩn ɛtɛ. Ɔ kan kele bɛ́ kɛ nán man bɛ tua ajule'n bɛ man belemgbin Sezaa. Ɛsɛ yɩ́ nwan yɩ́ muonun ɔ tɩ *Kilisi, Belemgbin Ngʋandefʋɛ.”

3 Mɔ bɛ hanlɩn sɔ'n, Pilatɩ kɔ bisa Zozi kɛ: “Asʋ Zufʋ'n-mɔ belemgbin'n y'ɔ le wɔ́ ɔ?”

Zozi kɔ bua yɩ́ kɛ: “Yɛ̂ wɔ́ nʋan wɔ sʋ m'ɔ lɛ kan nɩn ɔ.”

4 Mɔ Zozi bualɩ ɛhɩ'n, Pilatɩ kɔ kaci yɩ́ nyɩn tɛɛyɩfʋɛ mgbain'n-mɔ nʋn meninsʋnman nɩn anwʋn ɛlɔ. Yɩ́ nwan: “Mɩn nnwun man like ɛtɛ mɔ sʋanlan ɛhɩ a yɔ ɔ.”

5 Nan mɔ Pilatɩ hanlɩn sɔ'n, bɛ kɔ han bɛ kɔ fua sʋ kɛ: “Ɔ kele yɛ́ mân nɩn anun menian'n-mɔ atɩn ɛtɛ maan bɛ jasʋ awaa akɔmɩn anun. Ɔ'a bɔ yɩ́ bʋ Galile mân nɩn anun ɛlɔ, ɔ'a sɩn Zude mân'n lɩka kʋalaatin dede ɔ'a ju Zoluzalɛmʋn ɛwa.”

Bɛ nʋn Zozi 'ba hɔ belemgbin Elɔdɩ Antipasɩ aja sʋ

6 Mɔ Pilatɩ tɩlɩ ɛjɔlɛ sɔ'n, ɔ kɔ bisa bɛ́ kosuan kɛ: “Yɩ́ ti, sʋanlan ɛhɩ fi Galile mân nun?” 7 M'ɔ tɩlɩ kɛ Zozi fi belemgbin Elɔdɩ mân nɩn anun'n, ɔ man bɛ nʋn Zozi kɔ hɔ Elɔdɩ aja sʋ ɛlɔ. Ɔ sanlɩn kɛ, tɛmʋn sɔ'n, anɩn belemgbin Elɔdɩ kʋsʋ fi Galile ɔ a Zoluzalɛmʋn ɛbɛlɛ.

8 Mɔ Elɔdɩ nwunlin Zozi'n, ɔ lili yɩ́ nwʋn fɛ. Ɔ sanlɩn kɛ bɛ kan Zozi ɛjɔlɛ'n m'ɔ tɩtɩ'n, nán ɛnɛ bie ɔ. Kʋsʋ ɔ nyanlɩn man atɩn bɛ́ nnyuan bɛ́ nyɩn yialɩ man lé. Elɔdɩ jʋnlɩn kɛ anɩn Zozi 'ba yɔ asinbɛnwʋn like kʋn kele yɩ́. 9 Ɔ kɔ bisa bisa Zozi kosuan dɔʋn kpa. Nan kʋsʋ Zozi ngɔ bua man ɛjɔlɛ fɩ́ɩ́. 10 Anɩn tɛɛyɩfʋɛ mgbain'n-mɔ nʋn mala nɩn asʋ mgbain'n-mɔ wɔ ɛbɛlɛ. Ɛsʋan mɔ bɛ tʋnlɩn Zozi'n, ɔ tɩ man nzɛmɩndɛ. 11 Elɔdɩ nʋn yɩ́ nzalafʋ'n-mɔ kɔ bu Zozi sʋanlan mgban mgban, bɛ kɔ gʋlʋ yɩ́ nwʋn. Elɔdɩ kɔ man bɛ kɔ fa taladɩɛ kanlanman kʋn bɛ kɔ wula Zozi. Ɔ kɔ man bɛ nʋn Zozi kɔ sa kɔ hɔ Pilatɩ anwʋn ɛlɔ. 12 Cɩan sɔ kʋnmgba'n, Elɔdɩ nʋn Pilatɩ bɛ kacili amanngʋan. Daba, anɩn bɛ́ munnyuan bɛ nni man.

Bɛ 'ba bua Zozi ndɛɛ bɛ kun yɩ́

(Matie 27.15-26, Maakɩ 15.6-15, Zʋan 18.39-19.16)

13 Ɛhɩ, Pilatɩ kɔ yia *tɛɛyɩfʋɛ mgbain'n-mɔ, Izalayɛ mân nɩn asʋ mgbain'n-mɔ nʋn bagua'n. 14 Ɔ kɔ fa kɔ tʋ bɛ́ nyunnun kɛ: “Ɛmɔ a fa sʋanlan ɛhɩ a bɛlɛ mɩ́n kɛ ɔ kele menian'n-mɔ atɩn ɛtɛ. Ɛmɔ anyunnun ɛwa, m'an bisa yɩ́ kosuan. Mɩn nnwun man ɛtɛ fɩ́ɩ́ mɔ ɔ'a yɔ, mɔ yɩ́ ti yɛ̂ ɛmɔ a tʋn yɩ́ ɛsʋan'n. 15 Elɔdɩ kʋsʋ a nnwun man ɛtɛ mɔ ɔ'a yɔ ɔ. Ɔ sanlɩn kɛ, ɔ a man bɛ nʋn yɩ́ a sa a a yɛ́ nwʋn ɛwa. Mɔ yɛ nwun yɩ́ nun'n y'ɔ le kɛ sʋanlan ɛhɩ yɔlɩ man ɛtɛ fɩ́ɩ́ m'ɔ di kɛ bɛ kun yɩ́ ɔ. 16 Yɩ́ ti, mɩn 'ba man bɛ fin yɩ́ mgbele nán mɩn yaci yɩ́ nun.” [ 17 Bɛ 'di *Pakɩ fɛtɩ biala, ɔ di kɛ Pilatɩ man bɛ yɩ bɛ́ mɔ b'a gua bɛ́ fiadɩ nɩn anun kʋn.]

18 Nan mɔ Pilatɩ hanlɩn kɛ ɔ 'man bɛ fin Zozi mgbele nán ɔ yaci yɩ́ nun'n, bɛ́ kʋalaa bɛ́ nʋan kɔ yɔ kʋn, bɛ lɛ tɛtɩan bɛ kan kɛ: “Man bɛ hún sʋanlan ɛhɩ! Yaci Balabasɩ nun man yɛ́!” 19 (Bɛ tʋlɩ Balabasɩ fiadɩ, ɔ sanlɩn kɛ ɔ kɔ man kulo nɩn asʋ menian'n-mɔ kɔ jasʋ awaa akɔmɩn anun, ɛsɛ ɔ kɔ hun sʋanlan.)

20 Kɛmɔ afɩ Pilatɩ kulo kɛ ɔ yaci Zozi nun'n, ɔ kɔ bisa bɛ́ kosuan biekun. 21 Anɩn menian'n-mɔ tɛ tɛtɩan. Bɛ́ nwan: “Bʋbɔ yɩ́ kʋlʋwa sʋ! Bʋbɔ yɩ́ kʋlʋwa sʋ!”

22 Ɛsɛ Pilatɩ kɔ bisa bɛ́ kosuan biekun. Yɩ́ kpɛ̂ nsan nɩn asʋ, yɩ́ nwan: “Nyɔlɩɛ ɛtɛ benin yɛ̂ ɔ'a yɔ ɔ? Mɩn nnwun man ɛtɛ mɔ ɔ'a yɔ, m'ɔ di kɛ bɛ kun yɩ́ ɔ. Ɛhɩka ati, mɩn 'ba man bɛ fin yɩ́ mgbele nán mɩn yaci yɩ́ nun.”

23 Bɛ ngɔ li man ɛjɔlɛ'n mɔ Pilatɩ lɛ kan kele bɛ́ nɩn anwʋn bie. Anɩn bɛ lɛ tɛtɩan sɛlɛ kpa bɛ kan bɛ kele Pilatɩ kɛ ɔ mán bɛ bʋ́bɔ Zozi kʋlʋwa sʋ. Bɛ le ɛtɛtɩan dede Pilatɩ kɔ kpati kɔ sɩn bɛ́ atɩn dɩɛ nɩn asʋ. 24 Ɔ kɔ le bɛ́ ɛjɔlɛ'n kɔ tʋ nun. 25 Ɔ kɔ yaci Balabasɩ nun. Ɔ sanlɩn kɛ Balabasɩ sɔ'n m'ɔ manlɩn menian'n-mɔ jasʋlɩ awaa akɔmɩn anun ɛsɛ ɔ hunlin sʋanlan mɔ bɛ tʋlɩ yɩ́ fiadɩ'n, yɩ́ yɛ̂ menian'n-mɔ bisalɩ Pilatɩ kɛ ɔ yáci yɩ́ nun ɔ. Mɔ Pilatɩ yɩlɩ Balabasɩ'n, ɔ falɩ Zozi wulalɩ bɛ́ sa nun kɛ bɛ yɔ́ yɩ́ kɛ bɛ kulo ɔ.

Bɛ 'ba bʋbɔ Zozi kʋlʋwa sʋ

(Matie 27.32-44, Maakɩ 15.21-32, Zʋan 19.17-27)

26 Mɛlɛ mɔ bɛ nʋn Zozi 'kɔ'n, bɛ nʋn bian kʋn kɔ yia, ɔ fi yɩ́ ebolo. Bɛ fɛlɛ bian sɔ'n Simʋn. Ɔ fi kulo'n mɔ bɛ fɛlɛ yɩ́ Silɛnɩn nɩn asʋ. Nzalafʋ'n-mɔ kɔ hyɩ yɩ́, bɛ kɔ fa Zozi kʋlʋwa'n bɛ kɔ sʋa yɩ́ kɛ ɔ fá ɔ sí Zozi sʋ. 27 Anɩn bagua nɩn anun menian dɔʋn kpa si Zozi sʋ, bɛ nʋn mmalasua-mɔ. Anɩn mmalasua sɔ'n-mɔ lɛ sun Zozi bɛ yɩ awɔ́lɛ. 28 Zozi kɔ kpɛ yɩ́ nyɩn bɛ́ nwʋn ɛlɔ, yɩ́ nwan: “Zoluzalɛmʋn mmalasua, nán bɛ sun mɩ́n! Ɛmɔ sún bɛ́ nwʋn nʋn bɛ́ mma'n-mɔ! 29 Ɔ sanlɩn kɛ mɛlɛ'n lɛ ba mɔ menian'n-mɔ 'ba han kɛ: ‘Nyila hán mmalasua mɔ bɛ tɩ mʋta, bɛ́ mɔ bɛ wʋlɩ man baa lé, ɔ nʋn bɛ́ mɔ bɛ nnʋanlɩn man baa lé'n!’ 30 Mɛlɛ sɔ'n, menian'n-mɔ 'ba han kele mmʋka'n-mɔ kɛ: ‘Mmʋka, ɛmɔ túlu bɛ gúa yɛ́ sʋ!’ Ɛsɛ bɛ 'kan bɛ kele kʋnngʋnlʋnman'n-mɔ kɛ: ‘Ɛmɔ fá yɛ́ fɩ́a!’ 31 Mɩ́n mɔ n dɩ kɛ baka ɛmanlan'n, sɛ bɛ lɛ yɔ mɩ́n sʋa a, anɩn ɛmɔ mɔ bɛ tɩ kɛ baka yʋlʋwa'n, yɩ́ dɩɛ bɛ ngan man ɛmɔ ɛjɔlɛ kʋ́n!”

32 Mɛlɛ mɔ bɛ nʋn Zozi 'kɔ'n, anɩn kodiawu nnyuan kʋsʋ wɔ nun. Bɛ lɛ kɔ a hun bɛ́. 33 Bɛ hɔlɩ dede mɔ bɛ juli lɩka'n mɔ bɛ fɛlɛ yɩ́ “Tile kangɔ'n”, bɛ kɔ bʋbɔ Zozi kʋlʋwa nɩn asʋ ɛbɛlɛ. Ɛsɛ bɛ kɔ bʋbɔ kodiawu nnyuan'n kʋsʋ kʋlʋwa sʋ. Nunhan kʋn wɔ Zozi fama sʋ, nunhan kʋn kʋsʋ wɔ yɩ́ bɛ̂ sʋ. 34 [Mɔ bɛ bʋbɔlɩ Zozi kʋlʋwa nɩn asʋ'n, yɩ́ nwan: “Mɩ́n Sɩ, yaci bɛ́ nwʋn sa ce bɛ́. Ɔ sanlɩn kɛ bɛ nzɩ man mɔ bɛ lɛ yɔ ɔ.”] Nzalafʋ'n-mɔ kɔ hyʋɩn tondo bɛ kɔ hye yɩ́ nwʋn taladɩɛ'n-mɔ.

35 Bagua'n jin ɛbɛlɛ ɔ lɛ nɩan. Zufʋ mgbain'n-mɔ lɛ kan bɛ gʋlʋ Zozi anwʋn kɛ: “Ɔ a le ɛhɩnlɩn-mɔ ati, yɩ́ mɔ yɩ́ nwan ɔ tɩ Kilisi'n, Belemgbin Ngʋandefʋɛ'n, mɔ Nyanmɩan a yɩ yɩ́'n, ɔ lé yɩ́ muonun yɩ́ nwʋn e!”

36 Nzalafʋ'n-mɔ kʋsʋ kɔ gʋlʋ yɩ́ nwʋn. Bɛ kɔ hyʋɩn yɩ́ nwʋn ɛlɔ, bɛ kɔ man yɩ́ nzannvin. 37 Bɛ́ nwan: “Sɛ Zufʋ'n-mɔ belemgbin'n y'ɔ le wɔ́ a, de wɔ́ muonun wɔ́ nwʋn e!”

38 Bɛ kɔ hɛlɛ ɛjɔlɛ bɛ kɔ bɔ yɩ́ ti sʋ ɛbɛlɛ kɛ: “Sʋanlan ɛhɩ tɩ Zufʋ'n-mɔ belemgbin.”

39 Kodiawu nnyuan'n mɔ b'a bʋbɔ bɛ́ kʋlʋwa nɩn asʋ'n, bɛ́ nunhan kʋn kɔ kpɛ yɩ́ nzʋba kɛ: “Nán Kilisi'n, Belemgbin Defʋɛ'n y'ɔ le wɔ́ ɔ? De wɔ́ ti nán de yɛ́ kʋsʋ yɛ́ ti e!”

40 Kodiawu kʋn'n kɔ totua yɩ́ manngʋn'n, yɩ́ nwan: “Ɛ nzulo man Nyanmɩan! 41 Yɛ́ epinnian dɩɛ'n mɔ bɛ lɛ pinnin yɛ́'n, yɩ́ nyɩn ɔ. Ɔ sanlɩn kɛ yɛ́ nyɔlɩɛ'n-mɔ anwʋn yɛ̂ bɛ lɛ nɩan bɛ pinnin yɛ́ ɔ. Nan yɩ́ mɔ bɛ lɛ pinnin yɩ́ kɛ yɛ́'n, ɔ'a nyɔ man like ɛtɛ.”

42 M'ɔ hanlɩn sɔ yuelɩ'n, ɔ kacili yɩ́ nyɩn Zozi anwʋn ɛlɔ a, yɩ́ nwan: “Zozi, man wɔ́ ti kácɩ mɩ́n mɛlɛ mɔ ɛ 'di belemgbin'n.”

43 Zozi nwan: “Mɩɩn kan yɩ́ ananhɔlɛ mɩn kele wɔ́ kɛ, ɛnɛ, ɛ nʋn mɩ́n yɛ 'tanlan Nyanmɩan anwʋn ɛlɔ.”

Zozi ewue'n

(Matie 27.45-56, Maakɩ 15.33-41, Zʋan 19.28-30)

44 Anɩn b'a bɔ kɔ yɔ sɛnzɛjinlan, mân nɩn anun lɩka kʋalaatin kɔ lu dede eyua dɔɛ nsan. 45 Sɛnzɛ'n kɔ fɩa bɔkɔɔ. Mgbenun ɛtanlan'n m'ɔ wɔ Nyanmɩan Sua Nwannzan-nwannzan nɩn anun'n kɔ sua sɛsɛ nnyuan. 46 Zozi kɔ tɩan nun sɛlɛ kpa, yɩ́ nwan: “Baba, mɩɩn fa mɩ́n ɛkala'n mɩn wula wɔ́ sa nun.” M'ɔ hanlɩn sɔ nɩn ala y'ɔ wuli ɔ.

47 Mɔ *Lɔmʋn nzalafʋ kpain'n nwʋnlin yɩ́ sɔ'n, ɔ kɔ yɩ Nyanmɩan ayɛ kɛ: “Ɔ tɩ ananhɔlɛ, sʋanlan ɛhɩ tɩ sɛsɛfʋɛ.” 48 Bɛ́ kʋalaa mɔ bɛ tuli woo bɛ walɩ nɩanlɩn Zozi ehuan'n, bɛ nwunlin ɛjɔlɛ m'ɔ walɩ ɔ. Sɩan'n mɔ bɛ 'sa bɛ kɔ'n, anɩn afɩ alʋabɔ a han bɛ́. 49 Zozi amanngʋn'n-mɔ, bɛ́ nʋn mmalasua'n-mɔ mɔ bɛ si yɩ́ sʋ sunmin Galile mân nɩn anun'n, bɛ jin mʋa yɛ̂ bɛ lɛ nɩan ɔ.

Zozi esie'n

(Matie 27.57-61, Maakɩ 15.42-47, Zʋan 19.38-42)

50 Anɩn Zufʋ'n-mɔ kpain kʋn wɔ ɛbɛlɛ. Bɛ fɛlɛ yɩ́ Zozɛfʋ. Ɔ fi Zufʋ kulo'n mɔ bɛ fɛlɛ yɩ́ Alimate nɩn asʋ. Ɔ tɩ sʋanlan mɔ yɩ́ ti anun tɩ kpa ɛsɛ ɔ tɩ sɛsɛ. 51 Bɛ hɔlɩ yialɩ mɔ Zufʋ mgbain'n-mɔ 'fa Zozi anwʋn ajʋnlɩn ɛtɛ'n, Zozɛfʋ sɔ nɩn a mgbɩnlɩn man. Ɔ sanlɩn kɛ yɩ́ dɩɛ, ɔ lɛ nwʋnndɛ Nyanmɩan Belemgbin Mân'n. 52 Ɔ kɔ hɔ kɔ tʋ Pilatɩ ɔ kɔ sɛlɛ Zozi fuin'n. 53 Mɔ Pilatɩ manlɩn atɩn'n, Zozɛfʋ kɔ yɩ Zozi fuin'n fi kʋlʋwa nɩn asʋ. Ɔ kɔ fa kisaan kɔ fʋfɔ yɩ́ nwʋn ɔ kɔ hɔ kɔ sie yɩ́ sɛka kʋn anun. Sɛka sɔ'n, b'a koto yɩ́ ɛbʋta nun, ɛsɛ anɩn bɛ sielɩ man sʋanlan nun lé. 54 Cɩan sɔ'n tɩ yâ. Yɩ́ nɔsʋba, anɩn ɛnwʋnmɩan ele cɩan'n lɛ bɔ yɩ́ bʋ.

55 Mmalasua'n-mɔ mɔ anɩn bɛ si Zozi sʋ sunmin Galile mân nɩn anun'n, bɛ nʋn Zozɛfʋ y'ɔ hɔlɩ sɛka nɩn asʋ ɔ. Bɛ nɩanlɩn sɛka'n ɔ nʋn kɛ bɛ kpɩnlɩn bɛ sielɩ Zozi'n. 56 M'ɔ yɔlɩ sɔ yuelɩ'n, bɛ kɔ sa bɛ kɔ hɔ awulo. Bɛ kɔ kpʋnndɛ kpʋnndɛ alufanlan nʋn anatɩlɩ-mɔ mɔ bɛ 'fa bɛ sesie Zozi fuin'n. Bɛ kɔ le bɛ́ ɛnwʋnmɩan *ɛnwʋnmɩan ele cɩan'n kɛ mala'n kele'n.

24

Zozi ewuetinnge'n

(Matie 28.1-10, Maakɩ 16.1-8, Zʋan 20.1-10)

1 Mɔlɛ nɩn alɩbahɩan, mmalasua'n-mɔ kɔ fa alufanlan'n nʋn anatɩlɩ'n-mɔ mɔ bɛ kpʋnndɛlɩ bɛ sielɩ'n bɛ kɔ hɔ Zozi sɛka nɩn asʋ. 2 Ɛbʋɛ'n mɔ bɛ falɩ bɛ nyinlin sɛka nɩn anʋan'n, bɛ 'kɔ a ju a, b'a kunndo ɛbʋɛ sɔ'n b'a sie ahanmɩan. 3 Bɛ kɔ wʋlʋ sɛka nɩn anun, kʋsʋ bɛ ngɔ nwun man yɛ́ Mɩn Zozi fuin'n. 4 Ɛjɔlɛ'n kɔ sin bɛ́ nwʋn. Ɛbɛlɛ ala, menian nnyuan kɔ yɩ bɛ́ nwʋn kɔ hele bɛ́. Menian nnyuan sɔ'n-mɔ wowula taladɩɛ nvufue nyɩhyɩɛɩn. 5 Esulo kɔ han mmalasua'n-mɔ, bɛ kɔ sisi bɛ́ ti asɩ. Menian nnyuan'n kɔ bisa bɛ́ kɛ: “Sʋanlan'n mɔ yɩ́ nyɩn wɔ sʋ'n, ɔ yɔ sɛ mɔ ewue mma'n-mɔ afian yɛ̂ ɛmɔ lɛ kpʋnndɛ yɩ́'n? 6 Ɔ nnʋn man ɛwa, nan ɔ fi ewue nun ɔ'a tinnge. Mɛlɛ mɔ anɩn ɔ tɛ wɔ Galile mân nɩn anun'n, ɛmɔ ati kácɩ ɛjɔlɛ'n m'ɔ hanlɩn helelɩ ɛmɔ'n. 7 Ɔ hanlɩn helelɩ ɛmɔ kɛ: ‘Ɔ fata kɛ bɛ yɩ Mân Baa'n bɛ man menian ɛtɛfʋɛ'n-mɔ. Bɛ 'bʋbɔ yɩ́ kʋlʋwa sʋ bɛ kun yɩ́. Nan yɩ́ cɩan nsan nɩn asʋ, ɔ fi ewue nun ɔ 'tinnge.’ ” 8 Mɔ menian nnyuan'n hanlɩn sɔ'n, mmalasua'n-mɔ ati kacɩlɩ ɛjɔlɛ sɔ'n-mɔ mɔ Zozi hanlɩn'n.

9 Bɛ fi sɛka nɩn asʋ, bɛ kɔ hɔ kɔ bɔ ɛjɔlɛ sɔ'n kʋalaa bɛ kɔ hele Zozi menian bulu nʋn kʋn'n ɔ nʋn ɛhɩnlɩn-mɔ kʋalaatin. 10 Mmalasua'n-mɔ mɔ bɛ hanlɩn ɛjɔlɛ sɔ'n bɛ helelɩ mmɔfʋɛ'n-mɔ'n y'ɔ le Mali m'ɔ fi Magɩdala'n, Zʋanɩn, Zʋakɩ anin Mali, ɔ nʋn mmalasua ɛhɩnlɩn-mɔ mɔ bɛ nʋn bɛ hɔlɩ sɛka nɩn asʋ'n. 11 Mmɔfʋɛ'n-mɔ buli ɛjɔlɛ'n mɔ mmalasua'n-mɔ hanlɩn helelɩ bɛ́'n kɛ ɛlalɩɛ. Ɛhɩka ati, mmɔfʋɛ'n-mɔ a nne man ɛjɔlɛ sɔ'n b'a nni man. 12 Nan kʋsʋ, Pɩɛlɩ jasʋlɩ, ɔ nwanndili ɔ hɔlɩ sɛka nɩn asʋ. M'ɔ juli ɛlɔ'n, ɔ hanlɩn yɩ́ nwʋn asɩ ɔ nɩanlɩn sɛka nɩn anun. Kisaan'n mɔ bɛ falɩ fʋfɔlɩ Zozi anwʋn nɩn ala yɛ̂ ɔ nwunlin yɩ́ sɛka nɩn anun ɔ. M'ɔ nwunlin yɩ́ sɔ'n, ɛjɔlɛ'n sinlin yɩ́ nwʋn, ɔ salɩ hɔlɩ yɩ́ awulo.

Emayusɩ atɩn nɩn asʋ

(Maakɩ 16.12-13)

13 Mɔlɛ cɩan sɔ'n kʋnmgba, anɩn Zozi menian'n-mɔ anun nnyuan lɛ kɔ kulo'n mɔ bɛ fɛlɛ yɩ́ Emayusɩ nɩn asʋ. Zoluzalɛmʋn nʋn Emayusɩ, cilo bulu ɔ nʋn kʋn y'ɔ wɔ bɛ́ afian ɔ. 14 Anɩn Zozi menian nnyuan sɔ'n lɛ kan ɛjɔlɛ'n kʋalaa m'ɔ tɔlɩ Zoluzalɛmʋn nɩn anwʋn ɛjɔlɛ. 15 Mɛlɛ mɔ anɩn bɛ lɛ kan ɛjɔlɛ sɔ'n-mɔ bɛ su yɩ́ bʋsʋ akpʋlʋwa'n, Zozi muonun kɔ kpʋ bɛ́ ɔ nʋn bɛ́ bɛ kɔ san nun. 16 Nan kʋsʋ b'a nnwun man Zozi nzɔlɛ. Ɔ sanlɩn kɛ ɔ tɩ kɛ like bie a hala bɛ́ nyɩn.

17 Zozi kɔ bisa bɛ́ kɛ: “Nzu like dɩɛ anwʋn akpʋlʋwa yɛ̂ ɛmɔ lɛ tia kɔ a, anɩn ɛmɔ lɛ su'n?”

Mɔ Zozi bisalɩ bɛ́ kosuan sɔ'n, bɛ kɔ jejinlan, bɛ́ nyunnun kunngoun. 18 Bɛ́ nunhan kʋn, bɛ fɛlɛ yɩ́ Keleyopasɩ, ɔ kɔ bua Zozi kɛ: “Bode'n mɔ ɔ'a si ɛlɛnyuan ɛhɩ'n, yɩ́ ti, wɔ́ ngʋnmɩn cein ala yɛ̂ ɛ wɔ Zoluzalɛmʋn ɛbɛlɛ mɔ ɛ tɩlɩ man ɛjɔlɛ sɔ nɩn ɔ?”

19 Zozi kɔ bisa bɛ́ kɛ: “Anɩn nzu ɛjɔlɛ dɩɛ ɔ?”

Bɛ kɔ bua yɩ́ kɛ: “Ɛjɔlɛ a tʋ Zozi m'ɔ fi Nazalɛtɩ'n. Anɩn Zozi tɩ kpɔmanfʋɛ m'ɔ le tunmin. Yɩ́ nyɔlɩɛ'n-mɔ nʋn yɩ́ nʋan ɛjɔlɛ nɩn anun, ɔ'a hele wɔ Nyanmɩan nʋn menian'n-mɔ anyunnun kɛ ɔ le tunmin. 20 Yɛ́ tɛɛyɩfʋɛ mgbain'n-mɔ nʋn yɛ́ mân nɩn asʋ mgbain'n-mɔ, b'a yɩ yɩ́ a man maan b'a bʋbɔ yɩ́ kʋlʋwa sʋ b'a hun yɩ́. 21 Yɛ́ afan, yɛ lelɩ yɛ lili kɛ, yɩ́ dein yɛ̂ Nyanmɩan a sʋan yɩ́ kɛ ɔ bála a a le Izalayɛ mân nɩn ati ɔ. Nan kʋsʋ, kɛ bode sɔ'n sili'n, ɛnɛ tɩ yɩ́ cɩan nsan. 22 Ɔ tɩ ananhɔlɛ kɛ yɛ́ fâ nɩn anun mmalasua mmie-mɔ a han asinbɛnwʋn ɛjɔlɛ b'a hele yɛ́. Asinbɛnwʋn ɛjɔlɛ sɔ'n y'ɔ le kɛ, ɛnɛ alɩbahɩan bɛ hɔlɩ Zozi sɛka nɩn asʋ a, 23 bɛ ngɔ nwun man yɩ́ fuin'n. Bɛ fi sɛka nɩn asʋ bɛ kɔ sa bɛ kɔ a. Bɛ kɔ han bɛ kɔ hele yɛ́ kɛ nyanmɩansʋ mmɔfʋɛ-mɔ a yɩ bɛ́ nwʋn a hele bɛ́. Mmɔfʋɛ sɔ'n-mɔ kɔ han kɔ hele bɛ́ kɛ Zozi anyɩn wɔ sʋ. 24 Yɛ́ manngʋn'n mmie-mɔ kɔ hɔ sɛka nɩn asʋ. Bɛ nwunlin ninnge'n-mɔ kʋalaa kɛ mmalasua'n-mɔ kpɩnlɩn hanlɩn yɩ́'n. Kʋsʋ, Zozi muonun dɩɛ, b'a nnwun man yɩ́.”

25 Ɛhɩ a, Zozi kɔ han kɔ hele bɛ́ kɛ: “Mmelenzua tomgban! ɛjɔlɛ kʋalaa mɔ Nyanmɩan mgbɔmanfʋɛ'n-mɔ a hɛlɛ'n, yɩ́ bʋ ɛtɩɛ yɔ sɩ man ɛmɔ o! 26 Asʋ, ɔ nzɛ nvata man kɛ *Kilisi'n, Belemgbin Ngʋandefʋɛ'n, ɔ nwún amannɩnhunlun sɔ'n nán ɔ wʋ́lʋ yɩ́ anunminnyanmʋn nɩn anun ɔ? 27 Mɔ Zozi hanlɩn sɔ yuelɩ'n, yɩ́ nwʋn ɛjɔlɛ m'ɔ wɔ Ɛhɛlɛ Ɛjɔlɛ nɩn anun'n, ɔ kɔ hehele bɛ́ nun. Ɔ kɔ bɔ yɩ́ bʋ Moyizɩ kalata dɩɛ'n-mɔ asʋ ɔ kɔ ju mgbɔmanfʋɛ'n-mɔ dɩɛ'n-mɔ asʋ.”

28 Mɔ bɛ hɔlɩ dede mɔ bɛ ka kaan bɛ ju kulo'n mɔ bɛ lɛ kɔ sʋ nɩn asʋ'n, Zozi yɔlɩ kɛ sʋanlan m'ɔ lɛ kpɛ nun ɔ kɔ mʋa ɔ. 29 Menian nnyuan'n kɔ hyɩ Zozi kɔ sie, bɛ́ nwan: “Da yɛ́ nwʋn ɛwa. Ɔ sanlɩn kɛ alɩ́ɛ a san a yue.” Mɔ bɛ hanlɩn sɔ'n, Zozi kɔ tie ɔ nʋn bɛ́ bɛ kɔ hɔ awulo.

30 Zozi nʋn bɛ́ bɛ kɔ tɛtanlan tɔbɩlɩ nɩn anwʋn. Ɔ kɔ fa kpaʋn'n ɔ kɔ la Nyanmɩan asɩ. M'ɔ lalɩ Nyanmɩan asɩ yuelɩ'n, ɔ kɔ bu kpaʋn nɩn anun ɔ kɔ man bɛ́. 31 Zozi falɩ kpaʋn'n manlɩn bɛ́ ala a, bɛ́ nyɩn'n kɔ buke bɛ kɔ nwun yɩ́ nzɔlɛ. Nan kʋsʋ Zozi nwannyanlɩn bɛ́ nyunnun ɛbɛlɛ. 32 Mɔ Zozi hɔlɩ'n, bɛ lɛ kan bɛ kele bɛ́ nwʋn kɛ: “Atunnun, mɛlɛ mɔ ɔ 'tutu Ɛhɛlɛ Ɛjɔlɛ nɩn abʋ ɔ kele yɛ́'n, yɩ́ ti yɛ̂ anɩn yɛ́ ahʋnlɩn a tɔ yɛ́ nun a man y'a li fɛ kpa nɩn ɔ.”

33 Ɛbɛlɛ ala, bɛ kɔ jasʋ bɛ kɔ sa bɛ́ nzin Zoluzalɛmʋn. Bɛ kɔ 'ju a, Zozi menian bulu nʋn kʋn'n nʋn bɛ́ manngʋn'n-mɔ a yia. 34 Bɛ lɛ kan kɛ: “Yɛ́ Mɩn fi ewue nun a tinnge sakpa! Simʋn a nwun yɩ́!” 35 Menian nnyuan'n mɔ bɛ́ kʋsʋ bɛ fi Emayusɩ bɛ juli ɛbɛlɛ'n, ɛjɔlɛ mɔ Zozi hanlɩn helelɩ bɛ́ atunnun, kɛ ɔ kpɩnlɩn yɔlɩ mɔ bɛ nwunlin Zozi nzɔlɛ mɛlɛ mɔ ɔ 'fa kpaʋn'n man bɛ́'n, bɛ kɔ han yɩ́ kʋalaa bɛ kɔ hele ɛhɩnlɩn-mɔ.

Zozi 'ba yɩ yɩ́ nwʋn kele yɩ́ menian'n-mɔ

(Matie 28.16-20, Maakɩ 16.14-18, Zʋan 20.19-23, Junman'n 1.6-8)

36 Mɛlɛ mɔ anɩn bɛ́ nʋan wɔ sʋ bɛ lɛ kan ɛjɔlɛ sɔ'n, fɩaɩn, Zozi kɔ fite bɛ́ afian ɛbɛlɛ, yɩ́ nwan: “Ɛmɔ mán bɛ́ lʋa cɩ́cɩ bɛ́ nwʋn!”

37 Mɔ bɛ nwunlin Zozi'n, esulo hanlɩn bɛ́ ɛsɛ bɛ́ nwʋn ngɔmʋa tuli. Ɔ sanlɩn kɛ bɛ jʋnlɩn kɛ b'a nwun ɛnwʋnmɩn. 38 Zozi kɔ bisa bɛ́ kɛ: “Nzukɛ ati yɛ̂ ɛmɔ sulo sʋa ɔ? Nzukɛ ati yɛ̂ ɛmɔ ajʋnlɩn'n tɩ nnyuan nnyuan ɔ? 39 Ɛmɔ nɩ́an mɩ́n sa'n-mɔ nʋn mɩ́n ja'n-mɔ! Ɛmɔ nwun yɩ́ kɛ mɩ́n ɔ! Ɛmɔ hán mɩ́n bɛ nɩ́an. Ɔ sanlɩn kɛ ɛnwʋnmɩn lɛ man anwʋnnaan ɔ nʋn bowe kɛ n ne yɩ́ mɔ ɛmɔ nwun mɩ́n'n.”

40 Mɔ Zozi 'kan ɛhɩ kele bɛ́'n, anɩn ɔ lɛ fa yɩ́ sa'n-mɔ nʋn yɩ́ ja'n-mɔ kele bɛ́. 41 Ɛjɔlɛ'n kɔ yɔ bɛ́ fɛ sʋnman, ɛsɛ ɔ kɔ sin bɛ́ nwʋn dede bɛ ngʋala bɛ nnwun man kɛ ɔ tɩ ananhɔlɛ ɔ. Ɛhɩ a, Zozi kɔ bisa bɛ́ kɛ: “Asʋ ɛmɔ le like ɛwa mɔ bɛ di ɔ?” 42 Mɔ Zozi bisalɩ bɛ́ kosuan sɔ'n, bɛ kɔ fa ejue ndʋan bɛ kɔ man yɩ́. 43 Ɔ kɔ li ejue sɔ'n bɛ́ nyunnun ɛbɛlɛ.

44 M'ɔ lili yuelɩ'n, yɩ́ nwan: “Mɛlɛ mɔ anɩn mɩn nʋn ɛmɔ yɛ tɛ tɩ'n, n ganlɩn n gelelɩ ɛmɔ kɛ, mɩ́n nwʋn ɛjɔlɛ'n kʋalaatin mɔ b'a hɛlɛ wɔ Moyizɩ mala nɩn anun, mgbɔmanfʋɛ'n-mɔ kalata nɩn anun, ɔ nʋn Izalayɛ ejue ɛtʋɛ kalata nɩn anun'n, ɔ di kɛ ɔ kpɩn sʋ. Ɛjɔlɛ sɔ nɩn a kpɩn sʋ.”

45 Mɔ Zozi hanlɩn sɔ yuelɩ'n, ɔ kɔ buke bɛ́ ajʋnlɩn'n maan bɛ kɔ tɩ Ɛhɛlɛ Ɛjɔlɛ nɩn abʋ. 46 Ɛhɩka ati, Zozi kɔ han kɔ hele bɛ́ kɛ: “Ɛ 'nwun ɛjɔlɛ mɔ b'a hɛlɛ'n: ɔ di kɛ *Kilisi'n, Belemgbin Ngʋandefʋɛ'n, nwun amannɩnhunlun bɛ kun yɩ́. Bɛ kun yɩ́ a, yɩ́ cɩan nsan nɩn asʋ, ɔ fi ewue nun ɔ 'tinnge. 47 Ɛsɛ ɔ fata kɛ Kilisi'n, Belemgbin Ngʋandefʋɛ'n, dunman nun, bɛ bɔ yɩ́ bʋ Zoluzalɛmʋn ɛwa, bɛ bɔ Ɛjɔlɛkpa'n bɛ kele eyuadɩ nɩn anun menian'n-mɔ kʋalaatin maan bɛ kaci bɛ́ abalabɔ'n bɛ fa bɛ́ nwʋn bɛ man Nyanmɩan nán b'a nyan ɛtɛ face. 48 Ɛmɔ di ɛjɔlɛ sɔ nɩn anwʋn adanzɩɛ. 49 Like'n mɔ mɩ́n Sɩ a fa a bɔ ɛmɔ anɔhʋba'n, mɩ́n muonun mɩn 'ba man ɔ ba ɛmɔ sʋ. Nan kʋsʋ, ɛmɔ tánlan Zoluzalɛmʋn kulo nɩn asʋ ɛwa dede maan anwunno tunmin'n wʋ́lʋ ɛmɔ nun.”

Zozi 'ba fʋ kɔ nyanmɩansʋ

(Maakɩ 16.19-20, Junman'n 1.9-11)

50 Mɔ Zozi hanlɩn sɔ yuelɩ'n, ɔ nʋn bɛ́ bɛ fi kulo nɩn anun bɛ kɔ fite. Bɛ kɔ hɔ Betanin afan. Ɛbɛlɛ, Zozi kɔ kuku yɩ́ sa'n-mɔ anwunno ɔ kɔ yeyila bɛ́ sʋ. 51 Mɛlɛ mɔ ɔ 'yeyila bɛ́ sʋ'n, ɔ nʋn bɛ́ bɛ́ afian kɔ tɩ, ɔ kɔ fʋ kɔ hɔ nyanmɩansʋ. 52 Zozi menian'n-mɔ dɩɛ, mɔ bɛ sʋlɩ yɩ́ yuelɩ'n, bɛ le fɛ elie kpili kpa bɛ kɔ sa bɛ kɔ hɔ Zoluzalɛmʋn. 53 Tɛmʋn biala bɛ gua Nyanmɩan awulo nɩn anun bɛ yɩ yɩ́ ayɛ.

ZƱAN

1

2

3

4

5

6

7

8

9

10

11

12

13

14

15

16

17

18

19

20

21

ƐJƆLƐKPA'N MƆ

ZƱAN HƐLƐLƖ'N

M'ɔ wɔ nun'n

Nwan sʋanlan dɩɛ y'ɔ le Zʋan? Anɩn Zʋan nʋn yɩ́ nianman bian Zʋakɩ, bɛ wɔ Zozi mmɔfʋɛ bulu nʋn nnyuan nɩn anun. Anɩn, bɛ nʋn bɛ́ sɩ Zebede, bɛ di asue nun junman bɛ cɩ ejue Galile asue nɩn anun. Ɛhɩ, mɔ Zozi fɛlɛlɩ bɛ́'n, bɛ yacili asue nun junman'n mɔ bɛ di'n bɛ sili yɩ́ sʋ. Ɔ fi ɛbɛlɛ, bɛ kacili Zozi amanngʋn kpa. Ɛjɔlɛkpa'n mɔ Zʋan hɛlɛlɩ nɩn anun, ɔ mmɔ man yɩ́ muonun yɩ́ dunman, nan ɛjɔlɛ m'ɔ kan'n y'ɔ le “sʋanlan'n mɔ Zozi kulo yɩ́'n” (yɩ́ ti 13.23). Ɔ kan sɔ ɔ bɛbɛlɛ yɩ́ nwʋn asɩ. Mɛlɛ mɔ bɛ bʋbɔlɩ Zozi kʋlʋwa nɩn asʋ'n, Zozi falɩ yɩ́ nin Mali ɔ wulalɩ Zʋan asa nun kɛ ɔ nɩ́an yɩ́ sʋ mán yɩ́ (19.25-27).

Ɛjɔlɛkpa ɛhɩ anun, Zʋan lɛ kele yɛ́ kɛ Zozi Kilisi tɩ Sɩɛ Nyanmɩan Bangɔlɔ. Ɔ sʋanlɩn yɩ́ Wa Zozi asɩɛ nɩn asʋ ɛwa kɛ ɔ wú wɔ yɛ́ ɛtɛ'n-mɔ dunman nun maan sʋanlan biala m'ɔ kɔ le yɩ́ kɔ li'n nyan nyanmɩansʋ ngʋan m'ɔ le man ayuelɩɛ'n (3.16).

Zʋan lɛ kele yɛ́ kɛ Zozi kan yɩ́ “dɔɛ” nɩn anwʋn ɛjɔlɛ (2.4; 7.30; 8.20; 12.23,27, 13.1; 16.32; 17.1). “Dɔɛ” sɔ'n y'ɔ le Zozi ewue'n nʋn yɩ́ anunminnyanmʋn ɛyɩɛ tɛmʋn'n. Ɛhɩka ati, Zʋan a hye yɩ́ Ɛjɔlɛkpa nɩn anun nnyuan. Alimʋa dɩɛ nɩn anun, yɛ nwun ninnge mɔ Zozi yɔlɩ asannan nán yɩ́ dɔɛ nɩn a ju'n (yɩ́ ti 1-12). Zʋan lɛ kan Zʋan Batisi adanzɩɛ'n m'ɔ lili yɩ́ Zozi anwʋn'n, ɔ nʋn kɛ ɔ kpɩnlɩn yɔlɩ mɔ Zozi fɛlɛlɩ yɩ́ alimʋa menian'n-mɔ nɩn anwʋn ɛjɔlɛ. Yɛ nwun yɩ́ kɛ Zozi hɔlɩ Zoluzalɛmʋn dɔʋn kpa mɛlɛ mɔ Zufʋ'n-mɔ 'di bɛ́ fɛtɩ'n-mɔ'n. Zozi nʋn menian'n-mɔ jʋjɔlɩ, ɔ hehelelɩ bɛ́ ninnge m'ɔ sʋ ɛbʋɛ. Zozi yɔlɩ asinbɛnwʋn ninnge dɔʋn, nan Zʋan a kpa nun nzɔlɛ nsʋ ala m'ɔ kele yɛ́ kɛ Zozi tɩ Nyanmɩan Awa sakpa.

M'ɔ tɔ sʋ nnyuan nɩn anun, Zʋan lɛ kan ninnge mɔ Zozi yɔlɩ mɛlɛ mɔ yɩ́ dɔɛ'n juli nɩn anwʋn ɛjɔlɛ (yɩ́ ti 13-21). Nɔsʋba mɔ yɩ́ alɩ́ɛ cɩn an, bɛ 'kun Zozi'n, ɔ nʋn yɩ́ menian bulu nʋn nnyuan'n bɛ didili, ɔ manlɩn bɛ́ afʋtu, ɔ yɔlɩ bɛ́ ti asɔnɩn. Ɛsɛ Zʋan lɛ kele yɛ́ kɛ Zozi kpɩnlɩn wuli ɔ tinngelɩ, ɛsɛ ɔ yɩlɩ yɩ́ nwʋn ɔ helelɩ yɩ́ menian'n-mɔ'n. Kalata nɩn agualɩɛ nun, Zʋan lɛ kele yɛ́ kɛ ɔ kpɩnlɩn yɔlɩ mɔ Zozi nʋn yɩ́ menian'n-mɔ yialɩ Galile asue nɩn anʋan'n.

1

Zozi Kilisi tɩ Nyanmɩan Anʋan Ɛjɔlɛ

1 Abʋbɔ nɩn anun, mɔ Nyanmɩan 'bɔ ninnge kʋalaatin'n, anɩn sʋanlan kʋn wɔ ɛbɛlɛ. Sʋanlan sɔ'n, bɛ fɛlɛ yɩ́ Nyanmɩan Anʋan Ɛjɔlɛ. Ɔ nʋn Nyanmɩan yɛ̂ bɛ tɩ ɔ. Ɔ tɩ Nyanmɩan sakpa. 2 Abʋbɔ nɩn anun, sʋanlan sɔ'n nʋn Nyanmɩan yɛ̂ bɛ tɩ ɔ. 3 Nyanmɩan nanndɩlɩ yɩ́ sʋ y'ɔ bɔlɩ ninnge kʋalaatin ɔ. Like fɩ́ɩ́ nnʋn man ɛbɛlɛ mɔ Nyanmɩan a nnanndɩ man yɩ́ sʋ ɔ'a mmɔ man ɔ. 4 Ngʋan baka'n y'ɔ le yɩ́. Yɛ̂ ngʋan baka sɔ'n y'ɔ tɩ menian'n-mɔ kanlannɩɛ nɩn ɔ. 5 Kanlannɩɛ sɔ'n lɛ ta awosin mân nɩn anun. Awosin'n nwan ɔ 'fɩa kanlannɩɛ nɩn anyɩn. Ɔ mantanlɩn yɩ́ dede a, ɔ'a ngʋala man yɩ́ nyɩn fɩa.

Zʋan Batisi adanzɩɛ m'ɔ lili'n

6 Ɔ wɔ ɛbɛlɛ dede a, cɩan kʋn Nyanmɩan kɔ yɩ sʋanlan kʋn asɩɛ nɩn asʋ ɛwa kɛ ɔ lí adanzɩɛ. Sʋanlan sɔ'n, bɛ fɛlɛ yɩ́ Zʋan. 7 Zʋan walɩ kanlannɩɛ nɩn anwʋn adanzɩɛ elie maan menian'n-mɔ kʋalaa nanndɩ yɩ́ sʋ bɛ de kanlannɩɛ sɔ'n bɛ di. 8 Nán kɛ yɩ́ y'ɔ tɩ kanlannɩɛ nɩn ɔ, nan ɔ walɩ kanlannɩɛ nɩn anwʋn adanzɩɛ elie.

9 Kanlannɩɛ kpa sɔ'n m'ɔ man menian'n-mɔ kʋalaa nwun asɩ'n lɛ ba mân nɩn anun. 10 Ɔ walɩ juli asɩɛ nɩn asʋ ɛwa. Yɩ́ yɛ̂ Nyanmɩan man ɔ sesielɩ eyuadɩ nɩn ɔ. Kʋsʋ menian dɔʋn a mmu man yɩ́ like. 11 Ɔ walɩ menian'n mɔ Nyanmɩan falɩ bɛ́ yɔlɩ yɩ́ dɩɛ'n-mɔ afian, bɛ́ kʋsʋ bɛ́ dɔʋn, b'a nne man yɩ́. 12 Nan kʋsʋ mmie-mɔ lelɩ yɩ́. Menian sɔ'n-mɔ kʋalaa mɔ bɛ leli yɩ́ bɛ lili'n, ɔ'a man bɛ́ atɩn maan b'a kaci Nyanmɩan amma. 13 Nyanmɩan mma'n mɔ b'a kaci'n, nán kulo sʋanlan tunmin nun kɛ belenzua nʋn balasua bɛ́ wa mɔ b'a wʋ yɩ́ ɔ. Nan Nyanmɩan muonun yɛ̂ ɔ'a fa ngʋan fʋfɔlɛ sɔ'n ɔ'a man bɛ́ ɔ.

14 Nyanmɩan Anʋan Ɛjɔlɛ nɩn a kaci yɩ́ nwʋn kulo sʋanlan, ɔ a a tanlan yɛ́ afian ɛwa. Ɔ'a nwun yɛ́ nwʋn anwunnvoe kpili kpa. Ɛsɛ ɔ'a yɩ Nyanmɩan ɔ'a hele yɛ́ yuein. Y'a nwun yɩ́ anunminnyanmʋn'n, anunminnyanmʋn'n mɔ Sɩɛ Nyanmɩan falɩ manlɩn yɩ́'n. Ɔ sanlɩn kɛ ɔ tɩ yɩ́ Bangɔlɔ. 15 Sʋanlan sɔ nɩn anwʋn ɛjɔlɛ yɛ̂ Zʋan tɩanlɩn nun hanlɩn nɩn ɔ. Yɩ́ nwan: “Sʋanlan ɛhɩ yɛ̂ n ganlɩn kɛ ɔ li mɩ́n nzin ɔ lɛ ba nɩn ɔ. Ɔ tɩ kpili tala mɩ́n. Ɔ sanlɩn kɛ ɔ tɩ asɩ dahuu.” 16 Ɛhɩ, anwunnvoe baka'n m'ɔ tɩ nɩn ati, ɔ'a yeyila yɛ́ sʋ. Ɛsɛ bɔbɔ, ɔ tɛ yeyila yɛ́ sʋ kpili kpa. 17 Afɩ, daba Nyanmɩan nanndɩlɩ yɛ́ nan *Moyizɩ asʋ yɛ̂ ɔ falɩ yɩ́ mala'n manlɩn yɛ́ ɔ. Nan sian dɩɛ, Nyanmɩan nanndɩ Zozi Kilisi asʋ ɔ'a nwun yɛ́ nwʋn anwunnvoe ɔ'a hele yɛ́ ananhɔlɛ atɩn'n. 18 Sʋanlan fɩ́ɩ́ nwunlin man Nyanmɩan lé. Nan Nyanmɩan Bangɔlɔ Zozi m'ɔ tɩ Nyanmɩan'n, m'ɔ mantan Sɩɛ'n, yɩ́ y'ɔ man yɛ nwun yɩ́ ɔ.

Zʋan Batisi 'ba han yɩ́ muonun yɩ́ ɛwalɛ nɩn anwʋn ɛjɔlɛ

(Matie 3.1-12, Maakɩ 1.1-8, Luku 3.1-18)

19 Ɔ 'ba yɔ sɔ'n, anɩn Zʋan lɛ sɔnɩn menian wɔ asue Zuludɩn nɩn anzin ɛlɔ lɩka kʋn. Zoluzalɛmʋn Zufʋ mgbain'n-mɔ kɔ tɩ. Cɩan kʋn, bɛ kɔ sʋan Nyanmɩan *tɛɛyɩfʋɛ mmie-mɔ nʋn *Levifʋɛ kʋsʋ mmie-mɔ, bɛ kɔ a kɔ tʋ Zʋan, bɛ́ nwan: “Zʋan, wɔ́ muonun, nwan sʋanlan dɩɛ y'ɔ le wɔ́?”

20 Mɔ bɛ bisalɩ kosuan sɔ'n, Zʋan kpacɩlɩ nun ɔ hanlɩn yɩ́ ananhɔlɛ yuein helelɩ bɛ́ kɛ: “Nán *Kilisi'n y'ɔ le mɩ́n.”

21 Mɔ Zʋan bualɩ bɛ́ sɔ'n, bɛ́ nwan: “Sɛ nán yɩ́ y'ɔ le wɔ́ a, anɩn nwan sʋanlan dɩɛ kpa y'ɔ le wɔ́? *Eli y'ɔ le wɔ́ anaan?”

Zʋan nwan: “Nán Eli y'ɔ le mɩ́n.”

Ɛsɛ bɛ kɔ bisa yɩ́ biekun kɛ: “Anɩn Nyanmɩan *Kpɔmanfʋɛ'n y'ɔ le wɔ́ ɔ?”

Zʋan nwan: “Cɛcɛ.”

22 Ɛjɔlɛ ɛhɩ kɔ sin bɛ́ nwʋn, bɛ́ nwan: “A! Anɩn nwan sʋanlan dɩɛ bɔbɔ kpa y'ɔ le wɔ́? Bua yɛ́ bie maan yɛ hɔ́ hán héle bɛ́ mɔ bɛ sʋanlɩn yɛ́'n. Ɛ bu wɔ́ nwʋn kɛ nwan y'ɔ le wɔ́?”

23 Ɛhɩ a, Zʋan nwan: “Sʋanlan'n mɔ Nyanmɩan Kpɔmanfʋɛ *Ezayi lili mʋa hanlɩn yɩ́ nwʋn ɛjɔlɛ kɛ:

Sʋanlan kʋn lɛ tɩan ɛwâ nɩn anun ɛlɔ kɛ:

‘Ɛmɔ sésie yɛ́ Mɩn atɩn'n!’

sʋanlan sɔ'n y'ɔ le mɩ́n.”

24 Bɛ́ mɔ bɛ sʋanlɩn bɛ́ Zʋan anwʋn ɛlɔ'n mmie-mɔ tɩ *Falisifʋɛ. 25 Bɛ́ nwan: “Sɛ nán Kilisi'n y'ɔ le wɔ́, sɛ nán Eli y'ɔ le wɔ́, ɛsɛ sɛ nán Nyanmɩan Kpɔmanfʋɛ'n y'ɔ le wɔ́ a, anɩn nzukɛ ati yɛ̂ ɛ sɔnɩn menian'n-mɔ ɔ?”

26 Mɔ bɛ bisalɩ kosuan sɔ'n, Zʋan nwan: “Mɩ́n dɩɛ, n ne nzue yɛ̂ mɩn fa mɩn sɔnɩn ɔ, nan sʋanlan kʋn wɔ ɛmɔ afian ɛbɛlɛ, ɛmɔ nzɩ man yɩ́. 27 Sʋanlan sɔ'n fi mɩ́n nzin ɔ lɛ ba, mɩn nzɛ nvata man kɛ mɩn nyannjɩ yɩ́ ja mgbabʋa nyanman'n bɔbɔ mgban ɔ.” 28 Ɛjɔlɛ ɛhɩ kʋalaa sɩnlɩn Betanin, asue Zuludɩn nɩn ebue kʋn ɛlɔ, lɩka mɔ anɩn Zʋan sɔnɩn menian'n-mɔ'n.

Nyanmɩan Bʋa Baa'n y'ɔ le Zozi

29 Mɔ bɛ hanlɩn ɛhɩ yuelɩ'n, yɩ́ alɩ́ɛ hɩnlɩn, Zʋan 'tʋ yɩ́ nyɩn an, anɩn Zozi lɛ ba yɩ́ nwʋn ɛbɛlɛ, yɩ́ nwan: “Ɛ 'nwun Nyanmɩan *Bʋa Baa'n, Nyanmɩan 'ba fa yɩ́ yɩ mân nɩn ati tɛɛ ɔ tu yɩ́ ɛtɛ'n kɔ. 30 Yɩ́ dein yɛ̂ n ganlɩn yɩ́ ɛjɔlɛ kɛ: ‘Sʋanlan kʋn li mɩ́n nzin ɔ lɛ ba, ɔ tɩ kpili tala mɩ́n. Ɔ sanlɩn kɛ ɔ tɩ asɩ dahuu.’ 31 Mɩn nzɩ man yɩ́ daba. Nan kɛmɔ ɔ fata kɛ Izalayɛ amma'n-mɔ nwun yɩ́'n, yɩ́ ti yɛ̂ Nyanmɩan a sʋan mɩ́n kɛ m mála n vá nzue n zɔ́nɩn bɛ́ ɔ.”

32 Ɛhɩ, Zʋan lili Zozi anwʋn adanzɩɛ kɛ: “Mɩɩn kan mɩn kele ɛmɔ kɛ, m'an nwun kɛ Wawɛ Nwannzan-nwannzan'n fi nyanmɩansʋ kɛ abubule ɔ'a ju ɔ'a tanlan yɩ́ sʋ. 33 Mɩ́n bɔbɔ muonun, anɩn mɩn nzɩ man yɩ́ sʋanlan ɛhɔlɛ kʋn'n, nan Nyanmɩan a han a hele mɩ́n kɛ: ‘Sʋanlan'n mɔ ɛ kɔ nwun kɛ mɩ́n Wawɛ Nwannzan-nwannzan'n kɔ ju kɔ tanlan yɩ́ sʋ'n, sʋanlan sɔ'n yɛ̂ ɔ 'fa Wawɛ sɔ'n sɔnɩn menian'n-mɔ ɔ.’ 34 Ɛjɔlɛ sɔ'n mɔ m'an nwun yɩ́ mɩ́n nyɩnsʋ nɩn ati, mɩn di yɩ́ nwʋn adanzɩɛ kɛ ɔ tɩ Nyanmɩan Awa sakpa.”

Zozi 'ba fɛlɛ yɩ́ alimʋa menian'n-mɔ yɩ́ nwʋn

35 Ɛhɩ mɔ alɩ́ɛ hɩnlɩn'n, anɩn Zʋan nʋn yɩ́ menian'n-mɔ anun nnyuan jijin ɛbɛlɛ. 36 M'ɔ nwunlin kɛ Zozi lɛ sɩn'n, yɩ́ nwan: “Ɛ 'nwun Nyanmɩan *Bʋa Baa'n.” 37 Mɔ yɩ́ menian nnyuan'n tɩlɩ ɛjɔlɛ sɔ'n, bɛ yacili yɩ́ ɛbɛlɛ yɛ̂ cuein, bɛ kɔ si Zozi sʋ. 38 Zozi hɔlɩ kaan, ɔ 'tʋ yɩ́ nyɩn yɩ́ nzin an, menian si yɩ́ sʋ. Ɔ kɔ bisa bɛ́ kɛ: “Ɛmɔ lɛ kpʋnndɛ nzu?” Bɛ́ nwan: “*Labi” (yɩ́ bʋ y'ɔ le kɛ ngehelefʋɛ), “yɛ lɛ kpʋnndɛ lɩka mɔ ɛ tɩ'n.”

39 Ɛhɩ a, Zozi nwan: “Ɛmɔ bála a nɩan.”

Ɛbɛlɛ ala, bɛ kɔ si yɩ́ sʋ bɛ nʋn yɩ́ kɔ hɔ lɩka m'ɔ tɩ'n, bɛ nʋn yɩ́ kɔ tanlan ɛbɛlɛ dede sɛnzɛ'n kɔ tɔ. Ɔ 'ba yɔ sɔ'n, mɔ Zʋan menian nnyuan'n 'si Zozi sʋ'n, anɩn b'a bɔ nɔsʋba dɔɛ nnan.

40 Zʋan menian nnyuan sɔ'n, kʋn li Andele. Andele sɔ'n, yɩ́ nianman y'ɔ le Simʋn Pɩɛlɩ. 41 Andele y'ɔ lili mʋa hɔlɩ tʋlɩ yɩ́ nianman bian Simʋn an, yɩ́ nwan: “Mɩ́n nianman Simʋn, y'a nwun *Mesi'n.” (Yɩ́ bʋ y'ɔ le kɛ *Kilisi, Izalayɛ Belemgbin Ngʋandefʋɛ.)

42 Mɔ Andele hanlɩn sɔ yuelɩ'n, ɔ nʋn yɩ́ kɔ hɔ Zozi anwʋn ɛlɔ ɔ kɔ fa yɩ́ kɔ hele yɩ́. Zozi nɩanlɩn yɩ́ a, yɩ́ nwan: “Wɔ́, bɛ fɛlɛ wɔ́ Simʋn. Zʋan awa y'ɔ le wɔ́. Ɔ fi ɛnɛ m'ɔ kɔ'n, bɛ 'ba fɛlɛ wɔ́ Sefasɩ.” (Sefasɩ'n tɩ *ebele anɩɛ, yɩ́ *gɛlɛkɩ nun an, anɩn ɔ li Pɩɛlɩ. Yɩ́ bʋ y'ɔ le kɛ ɛbʋɛ.)

Natanayɛ 'ba nwun kɛ Zozi tɩ Nyanmɩan Awa

43 Ɛhɩ, mɔ alɩ́ɛ hɩnlɩn'n, Zozi nwan ɔ 'kɔ Galile mân nɩn anun ɛlɔ. M'ɔ tuli yɩ́ bʋ mɔ ɔ 'kɔ'n, ɔ kɔ hɔ kɔ tʋ Filipʋ, yɩ́ nwan: “Filipʋ, si mɩ́n sʋ!” 44 Filipʋ nʋn Andele nʋn Pɩɛlɩ, bɛ fi kulo kʋn. Bɛ fɛlɛ kulo sɔ'n Bɛtɩsayida.

45 Mɔ Zozi hanlɩn sɔ yuelɩ'n, Filipʋ kɔ hɔ kɔ tʋ Natanayɛ, yɩ́ nwan: “Sʋanlan'n mɔ *Moyizɩ hanlɩn yɩ́ nwʋn ɛjɔlɛ *Mala Kalata nɩn anun, mɔ ɛsɛ Nyanmɩan mgbɔmanfʋɛ'n-mɔ kʋsʋ hɛlɛlɩ yɩ́ nwʋn ɛjɔlɛ'n, y'a nwun yɩ́. Bɛ fɛlɛ yɩ́ Zozi. Ɔ fi Nazalɛtɩ. Yɩ́ sɩ y'ɔ le Zozɛfʋ.”

46 Ɛjɔlɛ sɔ'n mɔ Filipʋ hanlɩn helelɩ yɩ́'n sinlin yɩ́ nwʋn, yɩ́ nwan: “Nazalɛtɩ kulo ɛhɩ m'ɔ wɔ ɛlɔ'n, asʋ like kpa 'fite sʋ lé?”

Filipʋ nwan: “Bala, ba nɩan.”

47 Mɔ Zozi nwunlin kɛ Natanayɛ lɛ ba yɩ́ nwʋn ɛbɛlɛ'n, yɩ́ nwan: “Ɛmɔ nɩ́an, Izalayɛ sʋanlan bɔkɔɔ y'ɔ le sʋanlan ɛhɩ, ɔ nni man ato fɩ́ɩ́.”

48 Ɛjɔlɛ sɔ'n kɔ sin Natanayɛ anwʋn, yɩ́ nwan: “Nan ɛ sɩ mɩ́n nin?”

Zozi nwan: “Mɔ anɩn ɛ tɩ *figi baka nɩn abʋ, mɔ Filipʋ fɛlɛlɩ man wɔ́'n yɛ̂ n nwunlin wɔ́ ɔ.”

49 Natanayɛ nwan: “*Labi, ɛ tɩ Nyanmɩan Awa, ɛsɛ ɛ tɩ Izalayɛ Belemgbin sakpa.”

50 Zozi nwan: “Kɛmɔ mɩ́n nwan n nwunlin wɔ́ figi baka nɩn abʋ'n, ɔ man a le a li? Ɛ 'ba nwun ninnge dɔʋn mɔ bɛ tala ɛhɩ.” 51 Ɛsɛ yɩ́ nwan: “Mɩɩn kan yɩ́ ananhɔlɛ mɩn kele ɛmɔ kɛ, ɛmɔ 'ba nwun kɛ anwunno nɩn a buke yɛ̂ nyanmɩansʋ mmɔfʋɛ'n-mɔ fi *Mân Baa nɩn anwʋn asɩɛ nɩn asʋ ɛwa, mmie-mɔ lɛ fʋ a, anɩn mmie-mɔ lɛ ju.”

2

Zozi 'ba hɔ atɔnvɔlɛ kʋn abʋ Kana kulo nɩn asʋ

1 Mɔ Zozi fɛlɛlɩ yɩ́ menian sɔ'n-mɔ yuelɩ'n, yɩ́ nzin cɩan nsan, anɩn bɛ lɛ fa atɔnvɔlɛ kʋn Galile mân nɩn anun ɛlɔ kulo kʋn asʋ. Kulo sɔ'n, bɛ fɛlɛ yɩ́ Kana. Anɩn Zozi anin'n wɔ ɛbɛlɛ bie. 2 Atɔnvɔlɛ sɔ nɩn abʋ, bɛ kɔ fɛlɛ Zozi nʋn yɩ́ menian'n-mɔ. 3 Bɛ lili fɛtɩ'n dede mɔ ɔ 'kɔ bie'n, bɛ́ nzan'n kɔ yue. Ɛhɩ a, Zozi anin'n kɔ hɔ kɔ tʋ yɩ́, yɩ́ nwan: “Zozi, bɛ́ nzan nɩn a yue o.”

4 Zozi manlɩn yɩ́ nʋan sʋ a, yɩ́ nwan: “M mo, si abʋtamʋn, nán mɩ́n *dɔɛ dɩɛ'n nyan juli man.”

5 Ɛbɛlɛ ala, yɩ́ nin kɔ hɔ kɔ tʋ bɛ́ mɔ bɛ lɛ su nzan'n, yɩ́ nwan: “Like biala mɔ Zozi kɔ se kɛ ɛmɔ yɔ́'n, ɛmɔ kpɩ́nlɩn sʋ bɛ yɔ́.”

6 Anɩn, nyɔbʋɛ ɛ́tɛ́ nsian jijin ɛbɛlɛ, kʋn kʋala kɛ ɔ fa nzue elitili ɛya kʋn. Nun nzue'n, Zufʋ'n-mɔ fa nwunnzin bɛ́ sa bɛ tu bɛ́ nwʋn efian bɛ yɔ bɛ́ nwʋn nwannzan-nwannzan, ɛsɛ bɛ fa bɛ kputa bɛ́ ninnge. Afɩ, ɔ tɩ bɛ́ mala. 7 Zozi kɔ han kɔ hele bɛ́ mɔ bɛ lɛ su nzan'n kɛ: “Ɛmɔ sá nzue bɛ gúa ɛ́tɛ́ ɛhɩ-mɔ anun maan ɔ yí.” Mɔ Zozi hanlɩn sɔ helelɩ bɛ́'n, bɛ kɔ sa nzue bɛ kɔ gugua nun dede bɛ kɔ yi tɩtɛkɛɛ. 8 Zozi nwan: “Sian dɩɛ, ɛmɔ sá bie bɛ hɔ́ mán fɛtɩ nɩn asʋ kpain'n.”

Ɛbɛlɛ ala, bɛ kɔ sa bie bɛ kɔ hɔ. 9 Fɛtɩ nɩn asʋ kpain'n 'bɔ sʋ o, nzue nɩn a kaci nzan. Bian'n nɩan an, ɔ nnwun man lɩka mɔ nzan sɔ'n fi ɔ, kʋsʋ bɛ́ mɔ bɛ lɛ su'n, bɛ dɩɛ, bɛ sɩ. 10 M'ɔ bɔlɩ nzan nɩn asʋ yuelɩ'n, ɔ kɔ fɛlɛ atɔnvɔlɛ bian'n, yɩ́ nwan: “Eja, mɩn 'yɔ wɔ́ mo kpa! A bɔ mɔndɩnlɩn sakpa! Menian'n-mɔ kʋalaa, sɛ bɛ 'fa bɛ́ atɔnvɔlɛ nɩn an, bɛ di mʋa bɛ su nzan'n m'ɔ yɔ fɛ kpa'n. Bɛ nʋn dede bɛ fɛ a, bɛlɛ mɔ anɩn bɛ lɛ su m'ɔ nyɔ man fɛ kpa nɩn ɔ. Nan wɔ́ dɩɛ, mɔ a su yɩ́ sian'n yɔ fɛ tala mɔ ɛ lili mʋa suli'n.”

11 Anɩn kɛ ɔ kpɩnlɩn yɔlɩ mɔ Zozi yɩlɩ alimʋa asinbɛnwʋn like m'ɔ tɩ nzɔlɛ nɩn anɩn. Ɔ yɩlɩ yɩ́ wɔ Galile mân nɩn anun, kulo'n mɔ bɛ fɛlɛ yɩ́ Kana nɩn asʋ. Ɔ yɔlɩ sɔ maan bɛ nwunlin yɩ́ anunminnyanmʋn'n. Asinbɛnwʋn like sɔ'n manlɩn yɩ́ menian'n-mɔ lelɩ yɩ́ lili. 12 Mɔ bɛ falɩ atɔnvɔlɛ'n yuelɩ'n, Zozi nʋn yɩ́ nin nʋn yɩ́ nianman'n-mɔ nʋn yɩ́ menian'n-mɔ, bɛ hɔlɩ Kapɛɛnawɔmʋn kulo nɩn asʋ, bɛ lili kɔ yɔ ɛlɛ nnyuan kʋn ɛbɛlɛ.

Zozi 'ba fʋan bɛ́ mɔ bɛ lɛ di gua

Nyanmɩan awulo nɩn anun'n

(Matie 21.12-13, Maakɩ 11.15-17, Luku 19.45-46)

13 Kɛmɔ anɩn Zufʋ'n-mɔ fanwʋndi fɛtɩ'n mɔ bɛ fɛlɛ yɩ́ *Pakɩ'n ka kaan ju'n, Zozi kɔ hɔ Zoluzalɛmʋn. 14 M'ɔ juli ɛlɔ'n, ɔ wʋlʋlɩ Nyanmɩan awulo nɩn anun, ɔ 'kɔ a ju a, anɩn menian mmie-mɔ tɩtɩ ɛbɛlɛ, bɛ lɛ tɔnɩn bɛ́ nnalɛ nʋn bɛ́ mmʋa ɔ nʋn bɛ́ mɔlɔnʋnman. (Bɛ to ninnge sɔ'n-mɔ bɛ fa bɛ yɩ tɛɛ.) Ɔ 'tʋ yɩ́ nyɩn an, anɩn menian mmie-mɔ tɩtɩ bɛ́ tɔbɩlɩ nwʋn, bɛ lɛ di esika ɛkacie junman. 15 Mɔ Zozi nwunlin yɩ́ sɔ'n, ɛbɛlɛ ala, ɔ kɔ hɔ kɔ fa nyanman ɔ kɔ nwʋn mgbele. Ɔ kɔ fa kɔ fʋan bɛ́ kʋalaa kɔ fite awulo, bɛ́ nʋn bɛ́ mmʋa, nʋn bɛ́ nnalɛ'n-mɔ kʋalaa. Bɛ́ mɔ bɛ lɛ kaci bɛ́ esika'n kʋsʋ, ɔ kɔ han bɛ́ esika'n-mɔ kɔ gua asɩ, ɔ kɔ kunnzun bɛ́ tɔbɩlɩ'n-mɔ kɔ gua asɩ. 16 Ɔ kɔ han kɔ hele bɛ́ mɔ bɛ lɛ tɔnɩn mɔlɔnʋnman'n-mɔ kɛ: “Ɛmɔ yɩ́yɩ bɛ́ ninnge'n-mɔ kʋalaa ɛwa, nán bɛ fa mɩ́n Sɩ awulo'n bɛ kaci gua elie lɩka.” 17 Mɔ Zozi hanlɩn ɛjɔlɛ sɔ'n yuelɩ'n, yɩ́ menian'n-mɔ ati kɔ kpɩn *Ɛhɛlɛ Ɛjɔlɛ'n lɩka ɛhɩ asʋ:

Mɩ́n Nyanmɩan, wɔ́ awulo nɩn anwʋn ehulo

mɔ n ne yɩ́'n, ɔ 'ba man mɩn wu.

18 Ɛhɩ a, Zufʋ mgbain'n-mɔ nwan: “Nzu like dɩɛ kpa yɛ̂ ɛ kʋala yɩ́ yɔ m'ɔ kele kɛ ɛ le tunmin ɛ bɔ bala sʋa ɔ?”

19 Zozi nwan: “Ɛmɔ búbu sua nwannzan-nwannzan ɛhɩ, nan mɩn 'fa cɩan nsan mɩn si.”

20 Mɔ Zozi hanlɩn sɔ'n, Zufʋ mgbain'n-mɔ nwan: “An! *Sua Nwannzan-nwannzan ɛhɩ, mɔ b'a fa afʋɛ abulanan nʋn nsian b'a si'n, wɔ́ dɩɛ, ɛ 'fa cɩan nsan kpɛ̂ ɛ si yɩ́ fʋfɔlɛ?” 21 Sua nwannzan-nwannzan'n mɔ anɩn Zozi lɛ kan yɩ́ ɛjɔlɛ'n y'ɔ le yɩ́ muonun yɩ́ sʋanlan baka'n. 22 M'ɔ fi ewue nun tinngelɩ'n, yɩ́ menian'n-mɔ kacɩlɩ ɛjɔlɛ sɔ'n m'ɔ hanlɩn'n. Ɔ man bɛ lelɩ *Ɛhɛlɛ Ɛjɔlɛ'n nʋn mɔ Zozi hanlɩn'n bɛ lili.

23 Cɩan dʋdʋ mɔ Zozi lili yɩ́ Zoluzalɛmʋn ɛbɛlɛ Zufʋ'n-mɔ *Pakɩ elie nɩn anun'n, menian dɔʋn nwunlin yɩ́ asinbɛnwʋn ninnge'n m'ɔ yɔ'n, bɛ lelɩ yɩ́ bɛ lili. 24 Zozi dɩɛ, ɔ'a nva man yɩ́ ajʋnlɩn ɔ'a ndʋ man bɛ́ sʋ, ɔ sanlɩn kɛ ɔ sɩ bɛ́ ahʋnlɩn nɩn anun ɛjɔlɛ'n kʋalaatin. 25 Ɔ mgbʋnndɛ man kɛ bɛ kan kulo sʋanlan anwʋn ɛjɔlɛ bɛ kele yɩ́ bɔbɔ, afɩ yɩ́ muonun, ɔ sɩ menian'n-mɔ ahʋnlɩn nɩn anun ɛjɔlɛ'n kʋalaatin.

3

Zozi nʋn Ninkodɛmʋn 'ba jʋjɔ

1 Anɩn Zufʋ'n-mɔ kpain kʋn wɔ ɛbɛlɛ, bɛ fɛlɛ yɩ́ Ninkodɛmʋn. Ɔ di *Falisifʋɛ'n-mɔ fâ'n bie. 2 Cɩan kʋn kɔngɔɛ, ɔ kɔ a kɔ tʋ Zozi. Yɩ́ nwan: “*Labi, y'a nwun kɛ Nyanmɩan a sʋan wɔ́ sakpa kɛ ɛ bála a hehele yɛ́ ninnge. Asinbɛnwʋn ninnge'n-mɔ mɔ ɛ yɔ'n kele kɛ Nyanmɩan jin wɔ́ nzin. Afɩ sʋanlan mɔ Nyanmɩan jin man yɩ́ nzin'n, ɔ ngʋala man bie yɔ.”

3 Ɛhɩ a, Zozi nwan: “Mɩɩn kan yɩ́ ananhɔlɛ mɩn kele wɔ́ kɛ sʋanlan biala mɔ b'a nwʋ man yɩ́ fʋfɔlɛ biekun'n, yɩ́ nyɩn ngʋala mmɔ man Nyanmɩan Belemgbin Mân'n.”

4 Mɔ Zozi hanlɩn sɔ'n, Ninkodɛmʋn nwan: “Nan anɩn, sʋanlan mɔ ɔ'a yɔ kpain a yue'n, ɔ 'yɔ sɛ nán b'a wʋ yɩ́ fʋfɔlɛ biekun? Asʋ ɔ kʋala kɛ ɔ sa kɔ yɩ́ nin akunnun maan bɛ wʋ yɩ́ biekun ɔ?”

5 Zozi nwan: “Mɩɩn kan yɩ́ ananhɔlɛ mɩn kele wɔ́ kɛ sʋanlan mɔ b'a nva man nzue nʋn Nyanmɩan Wawɛ'n b'a mman man yɩ́ ngʋan fʋfɔlɛ'n, ɔ ngʋala man kɛ ɔ kaci Nyanmɩan Belemgbin Mân nɩn anun sʋanlan. 6 Sɛ kulo sʋanlan wʋ wɔ́ a, nwun yɩ́ kɛ ɛ di sʋanlan afilie. Yɛ̂ sɛ Nyanmɩan Wawɛ'n kʋsʋ wʋ wɔ́ a, nwun yɩ́ kɛ ɛ di yɩ́ Wawɛ nun afilie'n bie. 7 Sɛ mɩɩn kan mɩn kele wɔ́ kɛ ɔ fata kɛ bɛ wʋ́ ɛmɔ kʋalaa fʋfɔlɛ biekun an, n'ɛ man ɔ sin wɔ́ nwʋn. 8 Lɩka mɔ anwʋnman'n kulo'n y'ɔ fita kɔ ɔ. Ɛ tɩ yɩ́ ngan, nan sɛ ɔ fi nin e, sɛ ɔ lɛ kɔ nin e, ɛ nzɩ man. Awɔlɛ fʋfɔlɛ'n mɔ Nyanmɩan Wawɛ'n wʋ menian'n-mɔ'n, kɛ ɔ tɩ yɩ́ nɩn anɩn.”

9 Ɛhɩ a, Ninkodɛmʋn nwan: “Anɩn ɔ 'yɔ sɛ kpa nán ɔ'a yɔ sɔ?”

10 Zozi nwan: “E! Ninkodɛmʋn, wɔ́ mɔ ɛ tɩ Izalayɛ mân nɩn asʋ kpain mɔ ɛ kekele Nyanmɩan anʋan ɛjɔlɛ'n, ɛ nzɩ man ninnge sɔ'n-mɔ ɔ? 11 Mɩɩn kan yɩ́ ananhɔlɛ mɩn kele wɔ́ kɛ yɛ lɛ kan ninnge'n-mɔ mɔ yɛ sɩ nɩn anwʋn ɛjɔlɛ yɛ kele ɛmɔ, ɛsɛ yɛ lɛ di mɔ y'a nwun yɩ́ nɩn anwʋn adanzɩɛ, kʋsʋ ɛmɔ mmu man yɩ́ ananhɔlɛ. 12 Sɛ mɩn kan asɩɛ nɩn asʋ ɛwa ɛjɔlɛ mɩn kele ɛmɔ a, ɛmɔ mmu man yɩ́ ananhɔlɛ, nan sɛ mɩn kan nyanmɩansʋ ɛlɔ ɛjɔlɛ mɩn kele ɛmɔ a, ɔ 'yɔ sɛ nán ɛmɔ a le a li? 13 Sʋanlan fɩ́ɩ́ fʋlɩ man nyanmɩansʋ lé, cɛlɛ kɛ *Mân Baa'n m'ɔ fi nyanmɩansʋ ɔ'a ju asɩɛ nɩn asʋ ɛwa'n. 14 Kɛ *Moyizɩ falɩ jɛtɛ kɔkɔlɛ'n ɔ bɔlɩ owo kʋn ɔ sinnzelɩ yɩ́ baka ati ɔ kpanlanlɩn yɩ́ ɛwâ nɩn anun ɛlɔ daba'n, ɔ di kɛ bɛ fʋla Mân Baa'n kʋsʋ anwunno, 15 maan sʋanlan biala m'ɔ kɔ le yɩ́ kɔ li'n, ɔ nyan nyanmɩansʋ ngʋan m'ɔ le man ayuelɩɛ'n.”

16 Afɩ, Nyanmɩan Kpili a hulo eyuadɩ'n dede ɔ'a fa yɩ́ Bangɔlɔ'n ɔ'a hye yɩ́ maan sʋanlan biala m'ɔ kɔ le Baa sɔ'n kɔ li'n, Nyanmɩan sikpɛ'n ngun man yɩ́, nan ɔ nyan nyanmɩansʋ ngʋan m'ɔ le man ayuelɩɛ'n. 17 Nyanmɩan Kpili a nzʋan man yɩ́ Wa'n kɛ ɔ bála a tua eyuadɩ nɩn ɛtɛ nɩn anwʋn kalɛ, nan ɔ sʋanlɩn yɩ́ kɛ ɔ bála a le yɩ́ ti ngʋan. 18 Sʋanlan m'ɔ de yɩ́ di'n, bɛ mmu man yɩ́ fʋɔ, nan sʋanlan m'ɔ nne man yɩ́ nni man'n, b'a bu yɩ́ fʋɔ dada angʋnmɩn. Ɔ sanlɩn kɛ ɔ'a nne man Nyanmɩan Bangɔlɔ'n ɔ'a nni man. 19 Lɩka mɔ bɛ 'fa bɛ bu menian'n-mɔ fʋɔ'n, y'ɔ le kɛ kanlannɩɛ nɩn a a mân nɩn anun, nan kʋsʋ kɛmɔ menian'n-mɔ yɔ ɛtɛ nɩn ati, bɛ kulo awosin'n bɛ tala kanlannɩɛ'n. 20 Sʋanlan biala m'ɔ yɔ ɛtɛ'n, ɔ kpɔ kanlannɩɛ'n, ɔ nvite man nun, afɩ ɔ sulo kɛ bɛ kɔ nwun yɩ́ nyɔlɩɛ ɛtɛ'n m'ɔ yɔ'n. 21 Nan sʋanlan m'ɔ yɔ nyɔlɩɛ kpa'n, yɩ́ dɩɛ, ɔ fite kanlannɩɛ nɩn anun, ɔ man bɛ nwun yɩ́ fɔ́ʋ́n kɛ ɔ yɔ like mɔ Nyanmɩan kulo'n.

Zʋan Batisi 'ba han yɩ́ nwʋn asɩ man Zozi

22 Ɛhɩ anzin, Zozi nʋn yɩ́ menian'n-mɔ fi Zoluzalɛmʋn bɛ jasʋlɩ bɛ hɔlɩ Zude mân nɩn akunnun ɛlɔ. Ɔ nʋn bɛ́ kɔ li ɛbɛlɛ kɔ yɔ ɛlɛ nnyuan kʋn, ɔ kɔ sɔnɩn menian. 23 Ɔ 'ba yɔ sɔ'n, anɩn Zʋan wɔ kulo'n mɔ bɛ fɛlɛ yɩ́ Ɛnʋn nɩn asʋ. Kulo sɔ'n mantan Salimʋn kulo'n. Ɛbɛlɛ lɩka'n tɩ asuma ngʋnmɩn. Menian dɔʋn kpa ba yɩ́ nwʋn ɛbɛlɛ maan ɔ sɔnɩn bɛ́. 24 Tɛmʋn sɔ nɩn anun, anɩn bɛ tʋlɩ man Zʋan fiadɩ.

25 Zufʋ'n-mɔ efian etue ebialɛ nɩn anwʋn, Zʋan menian'n-mɔ nʋn Zufʋ bian kʋn suli akpʋlʋwa kpili kpa. 26 Bɛ kɔ hɔ bɛ kɔ tʋ Zʋan, bɛ́ nwan: “*Labi, sʋanlan'n mɔ anɩn yɛ nʋn yɩ́ wɔ asue Zuludɩn nɩn anzin ɛlɔ mɔ ɛ hanlɩn yɩ́ ɛjɔlɛ'n, sian'n, ɔ lɛ sɔnɩn menian, bɛ́ kʋalaa bɛ́ nyɩn lɛ kaci yɩ́ nwʋn.”

27 Zʋan nwan: “Like mɔ Nyanmɩan a nva a mman man sʋanlan'n, sʋanlan ngʋala man kɛ ɔ nyan yɩ́ ɔ. 28 Ɛmɔ muonun di mɩ́n adanzɩɛ kɛ mɩ́n nwan nán *Kilisi'n y'ɔ le mɩ́n, nan mɩ́n dɩɛ, b'a sʋan mɩ́n maan m'an li mʋa yɩ́ nyunnun. 29 Yɩ́ ti, mɩ́n dɩɛ, sʋanlan'n m'ɔ lɛ ja bala'n, n dɩ kɛ yɩ́ manngʋn m'ɔ yɔ biala maan atɔnvɔlɛ'n yɔ kanlanman. Sɛ sʋanlan'n mɔ ɔ'a ja bala'n bɔ yɩ́ amannɩɛ kɛ ajaa nɩn a yɔ kpa a, yɩ́ manngʋn'n di yɩ́ nwʋn fɛ kpili kpa. Mɩ́n kʋsʋ mɩ́n fɛ dɩɛ m'ɔ kun mɩ́n'n, kɛ ɔ tɩ yɩ́ nɩn anɩn. 30 Ɛhɩ ati, ɔ di kɛ yɩ́ dunman'n fʋ́, nán mɩ́n dɩɛ'n hán asɩ.”

31 Ɔ tɩ ananhɔlɛ, sʋanlan m'ɔ fi nyanmɩansʋ'n, ɔ tɩ kpili tala menian'n-mɔ kʋalaatin. Sʋanlan m'ɔ fi asɩɛ nɩn asʋ ɛwa'n, anɩn ɔ tɩ asɩɛ nɩn asʋ sʋanlan, yɛ̂ asɩɛ nɩn asʋ ɛwa ɛjɔlɛ y'ɔ kan ɔ. Nan sʋanlan m'ɔ fi nyanmɩansʋ'n, ɔ tala kulo sʋanlan biala. 32 Like mɔ ɔ'a nwun yɩ́ nyanmɩansʋ nʋn mɔ ɔ'a tɩ'n, bɛ́ nwʋn ɛjɔlɛ y'ɔ kan ɔ. Yɛ̂ yɩ́ ɛjɔlɛ m'ɔ kan'n, sʋanlan fɩ́ɩ́ nne ndʋ man nun. 33 Nan sʋanlan m'ɔ kɔ le yɩ́ nʋan ɛjɔlɛ'n kɔ li'n, anɩn sʋanlan sɔ'n lɛ kele kɛ mɔ Nyanmɩan kan'n tɩ ananhɔlɛ sakpa. 34 Ɔ sanlɩn kɛ sʋanlan mɔ Nyanmɩan Kpili a sʋan yɩ́'n, Nyanmɩan Anʋan Ɛjɔlɛ y'ɔ kan ɔ. Afɩ Nyanmɩan a fa yɩ́ Wawɛ nɩn a wula yɩ́ nun kpa bɔkɔɔ. 35 Sɩɛ'n kulo Baa'n, ɔ'a fa ninnge kʋalaa ɔ'a wula yɩ́ sa nun. 36 Sʋanlan m'ɔ kɔ susu yɩ́ ti kɔ gua Baa sɔ nɩn asʋ'n, ɔ le nyanmɩansʋ ngʋan'n. Sʋanlan mɔ ɔ'a nzusu man yɩ́ ti ɔ'a gua man yɩ́ sʋ'n, ɔ nnyan man ngʋan sɔ'n bie. Nan Nyanmɩan sikpɛ'n wɔ yɩ́ sʋ dahuu.

4

Zozi nʋn Samali balasua kʋn 'ba jʋjɔ

1 Ɛhɩ, bɛ wɔ ɛbɛlɛ a, yɛ́ Mɩn kɔ nwun nun kɛ *Falisifʋɛ'n-mɔ a tɩ yɩ́ nwʋn ɛjɔlɛ kɛ ɔ lɛ sɔnɩn menian tala Zʋan. 2 Ɔ tɩ man kɛ yɩ́ Zozi muonun y'ɔ sɔnɩn menian'n-mɔ aho, nan yɩ́ menian'n-mɔ yɛ̂ bɛ di junman sɔ nɩn ɔ. 3 Mɔ Zozi tɩlɩ yɩ́ sɔ'n, ɔ fi Zude mân nɩn anun ɔ kɔ hɔ Galile mân nɩn anun ɛlɔ biekun. 4 Ɔ fi Zude mɔ ɔ 'kɔ Galile'n, ɔ di kɛ ɔ sɩn Samali mân nun.

5 Ɛhɩ a, ɔ kɔ hɔ dede ɔ kɔ ju Samali kulo'n mɔ bɛ fɛlɛ yɩ́ Sisaa'n tiba, ebo'n mɔ daba Zʋakɔbʋ falɩ manlɩn yɩ́ wa Zozɛfʋ nɩn asʋ. 6 Ebo sɔ nɩn asʋ yɛ̂ sikala'n mɔ Zʋakɔbʋ funlin'n wɔ ɔ. Zozi nanndɩlɩ dede m'ɔ juli ɛbɛlɛ'n, anɩn ɔ'a yue fɛ. Ɛhɩ, ɔ kɔ ha sikala nɩn anʋan kɔ tanlan. Yɩ́ tɛmʋn sɔ nɩn anun, anɩn sɛnzɛ nɩn a jinlan bɛ́ ti afian. 7 Zozi tɩ ɛbɛlɛ kaan, ɔ 'nɩan an, Samali balasua kʋn fi Sisaa kɔ a, ɔ lɛ ba a sa yɩ́ nzue. Zozi nwan: “Mɩ́n nianman bala, sa nzue kaan maan n nʋ́n.” 8 Ɔ 'ba yɔ sɔ'n kʋsʋ, anɩn Zozi menian'n-mɔ a hɔ kulo ɛlɔ, bɛ lɛ kɔ a to like bɛ 'ba li.

9 Ɛhɩ a, balasua'n nwan: “E! Anianman bian, ɛ tɩ Zufʋ, mɩ́n kʋsʋ n dɩ Samali balasua, nan ɔ yɔ sɛ mɔ ɛ lɛ sɛlɛ mɩ́n nzue'n?” M'ɔ man balasua'n lɛ kan sɔ'n, y'ɔ le kɛ Zufʋ'n-mɔ nʋn Samali menian'n-mɔ nni man.

10 Zozi nwan: “Sɛ ɔ tɩ kɛ ɛ sɩ like'n mɔ Nyanmɩan fa ce menian, ɛsɛ sɛ ɛ sɩ sʋanlan'n m'ɔ lɛ sɛlɛ wɔ́ nzue nɩn an, ahan wɔ́ lɩlɩ wɔ́ yɛ̂ ɛ 'sɛlɛ yɩ́ maan ɔ man wɔ́ ngʋan nzue fɛ m'ɔ nzɩsan man lé ɔ.”

11 Balasua'n tɩlɩ yɩ́ sɔ a, yɩ́ nwan: “Yɛmɩnlɩn, ɛ le man bokiti, yɛ̂ sikala ɛhɩ kʋsʋ abʋ hɔlɩ, anɩn ninhan yɛ̂ ɛ 'sa ngʋan nzue fɛ sɔ'n man mɩ́n ɔ? 12 Yɛ́ nan Zʋakɔbʋ falɩ sikala nzue kpa ɛhɩ manlɩn yɛ́ nán ɛnɛ bie ɔ. Yɩ́ bɔbɔ muonun, ɔ nʋn yɩ́ mma'n-mɔ, nʋn yɩ́ ayɛmʋa'n-mɔ bɛ nʋnlɩn nun nzue'n bie. Nan ɛ tɩ wɔ́ dɩɛ sɛ dede mɔ ɛ 'nyan nzue biekun kpa m'ɔ tala ɛhɩ asʋ man yɛ́ ɔ? Ɛ jʋnlɩn kɛ ɛ tɩ kpa tala Zʋakɔbʋ ɔ?”

13 Ɛhɩ a, Zozi nwan: “Sʋanlan m'ɔ nʋn nzue ɛhɩ'n, nzuhoe 'kun yɩ́ biekun. 14 Nan sʋanlan m'ɔ kɔ nʋn nzue'n mɔ n gɔ sa n gɔ man yɩ́'n, yɩ́ dɩɛ, nzuhoe ngun man yɩ́ lé. Ɔ sanlɩn kɛ nzue sɔ'n mɔ n gɔ sa n gɔ man ɔ kɔ nʋn'n, ɔ 'kaci asutile mɔ nyanmɩansʋ ngʋan'n fi nun fite ɔ.”

15 Ɛhɩ, Samali balasua'n manlɩn yɩ́ nʋan sʋ a, yɩ́ nwan: “Yɛmɩnlɩn, sɛ yɩ́ sɔ a, anɩn man mɩ́n bie n nʋ́n nán nzuhoe a ngun mɩ́n kʋ́n. Yɩ́ dɩɛ anɩn cɩan fʋfɔlɛ mɩn mma nza man nzue ɛwa kʋ́n.”

16 Zozi nwan: “Balasua, kɔ fɛlɛ wɔ́ hun, ɛ nʋn yɩ́ bɛ bála ɛwa.”

17 Zozi hanlɩn sɔ a, balasua'n nwan: “N nja man bian.”

Ɛhɩ a, Zozi nwan: “Sɛ ɛ se kɛ ɛ ja man bian an, ɔ tɩ fɔ́ʋ́n. 18 Afɩ mɩ́n sɩ kɛ a ja mmelenzua ngʋkʋn nnun a yila, yɛ̂ nunhan'n kʋsʋ mɔ ɛ nʋn yɩ́ bɛ wɔ ɛbɛlɛ'n, ɔ jalɩ man wɔ́. Sakpa, a han ananhɔlɛ.”

19 Mɔ Zozi hanlɩn ɛhɩ'n, balasua'n nwan: “Yɛmɩnlɩn, m'an nwun kɛ ɛ tɩ Nyanmɩan kpɔmanfʋɛ sakpa. 20 Yɛ́ nan-mɔ sʋlɩ Nyanmɩan bʋka ɛhɩ asʋ, kʋsʋ ɛmɔ Zufʋ'n-mɔ dɩɛ, ɛmɔ nwan lɩka m'ɔ fata kɛ bɛ sʋ Nyanmɩan'n y'ɔ le Zoluzalɛmʋn.”

21 Zozi nwan: “Balasua, de di kɛ ɔ 'ba ju mɛlɛ bie, ɛmɔ ngɔ sʋ man Sɩɛ'n bʋka ɛhɩ asʋ kʋ́n, ɔ nʋn Zoluzalɛmʋn kʋsʋ kʋ́n. 22 Ɛmɔ Samali amma, ɛmɔ lɛ sʋ Nyanmɩan, kʋsʋ ɛmɔ nzɩ man yɩ́. Nan yɛ́ Zufʋ'n-mɔ, yɛ́ dɩɛ, yɛ sɩ yɩ́. Ɔ sanlɩn kɛ Nyanmɩan nanndɩ Zufʋ'n-mɔ asʋ yɛ̂ ɔ de eyuadɩ nɩn ati ngʋan ɔ. 23 Nwun yɩ́ kɛ mɛlɛ bie lɛ ba, mɛlɛ sɔ nɩn a ju a yue bɔbɔ, mɔ bɛ́ mɔ bɛ sʋ Sɩɛ'n kpa'n, bɛ 'sʋ yɩ́ wawɛ nun nʋn ananhɔlɛ nun. Ɔ sanlɩn kɛ sɔ menian'n-mɔ yɛ̂ Sɩɛ'n lɛ kpʋnndɛ ɔ. 24 Nyanmɩan Kpili tɩ wawɛ. Yɩ́ ti, bɛ́ mɔ bɛ sʋ yɩ́'n, ɔ fata kɛ bɛ sʋ yɩ́ wawɛ nun nʋn ananhɔlɛ nun.”

25 Zozi hanlɩn ɛhɩ a, balasua'n nwan: “Mɩ́n dɩɛ, mɩn sɩ kɛ *Mesi'n, (defʋɛ'n mɔ *gɛlɛkɩ anɩɛ nɩn anun bɛ fɛlɛ yɩ́ *Kilisi'n), ɔ 'ba a. Nan sɛ ɔ ba a, ɔ 'ba hehele yɛ́ ninnge'n kʋalaatin.”

26 Zozi nwan: “Kilisi'n y'ɔ le mɩ́n, mɩ́n mɔ mɩɩn kan ɛjɔlɛ'n mɩn kele wɔ́ ɛwa'n.”

27 Kɛ Zozi anʋan 'tɔ ala, yɩ́ menian'n-mɔ kɔ ju ɛbɛlɛ. Mɔ bɛ nwunlin kɛ ɔ nʋn balasua'n lɛ jʋjɔ'n, ɔ kɔ sin bɛ́ nwʋn kpa. Kʋsʋ bɛ́ bie fɩ́ɩ́ a ngʋala man yɩ́ bisa kɛ: “Ɛ 'se bala'n sɛ?” Anaan: “Nzu ɛjɔlɛ dɩɛ yɛ̂ ɛ lɛ kan kele yɩ́ ɔ?”

28 Ɛhɩ a, balasua'n kɔ yaci yɩ́ bua nɩn ɛbɛlɛ ɔ kɔ hɔ kulo. Ɔ kɔ hɔ kɔ bɔ kulo mma'n-mɔ amannɩɛ. 29 Yɩ́ nwan: “Ebia-mɔ, ɛmɔ bála a nɩan, bian kʋn jin yɛ́ nan Zʋakɔbʋ sikala nɩn asʋ ɛlɔ. Ɔ'a han mɩ́n ninnge'n mɔ mɩn yɔ'n kʋalaa anwʋn ɛjɔlɛ ɔ'a hele mɩ́n. Asʋ bian sɔ'n, nán Kilisi nɩn ɔ?” 30 Ɛhɩ a, bɛ́ mɔ bɛ tɩlɩ ɛjɔlɛ sɔ'n kʋalaa, bɛ fi kulo ɛbɛlɛ bɛ kɔ kpʋ Zozi.

31 Ɔ 'ba yɔ sɔ'n kʋsʋ, mɔ bala'n hɔlɩ kulo ɔ 'kɔ a bɔ kpayɛ'n, Zozi menian'n-mɔ fɛlɛlɩ yɩ́ a, bɛ́ nwan: “*Labi, di like!”

32 Zozi nwan: “N ne mɩ́n alɩɛ kʋn mɔ mɩn di ɔ, alɩɛ sɔ'n, ɛmɔ nzɩ man yɩ́.”

33 Yɩ́ menian'n-mɔ tɩlɩ yɩ́ sɔ a, bɛ kɔ bisa bisa bɛ́ nwʋn kɛ: “Asʋ sʋanlan bie a bɛlɛ yɩ́ like a li ɔ?”

34 Ɛhɩ a, Zozi nwan: “Mɩ́n alɩɛ'n mɔ mɩn di'n y'ɔ le junman'n mɔ mɩ́n Sɩ sʋanlɩn mɩ́n kɛ m mála n ní'n. Ɔ tɩ kpa kɛ mɩn yɔ yɩ́ ehulo like, yɩ́ ti, junman'n m'ɔ falɩ manlɩn mɩ́n'n, ɔ fata kɛ mɩn di yɩ́ kʋalaa maan ɔ yue. 35 Ɛmɔ dɩɛ, ɛmɔ nwan bɛ gua bɛ́ ninnge nɩn an, ɔ di sala nnan nán b'a tɩ. Ɔ tɩ man sɔ? Nan mɩ́n dɩɛ, mɩɩn kan mɩn kele ɛmɔ kɛ ɛmɔ tʋ́ bɛ́ nyɩn bɛ nɩ́an ebo ɛhɩ-mɔ, sʋ ninnge'n-mɔ kʋalaa a tin, bɛ́ ɛtɩɛ a ju. 36 Sʋanlan'n m'ɔ lɛ tɩ ebo'n, b'a bɔ yɩ́ bʋ bɛ lɛ tua yɩ́ kalɛ dada angʋnmɩn. Ebo nɩn asʋ ninnge'n mɔ bɛ lɛ hohuan yɩ́ nʋan nán ɔ'a nzɛcɩ man'n, ɔ tɩ kɛ menian mɔ bɛ lɛ fɛlɛ bɛ́ maan bɛ nyan nyanmɩansʋ ngʋan m'ɔ le man ayuelɩɛ'n. Ɔ man sʋanlan'n m'ɔ yɔlɩ ebo'n, ɔ nʋn sʋanlan'n m'ɔ lɛ tɩ'n, bɛ́ munnyuan bɛ di fɛ kʋn. 37 Bɛ kan kɛ: ‘Sʋanlan kʋn yɔ ebo nán sʋanlan fʋfɔlɛ a tɩ.’ Ɛjɔlɛ sɔ'n, ɔ tɩ ananhɔlɛ. 38 Nan mɩ́n dɩɛ, mɩɩn kan mɩn kele ɛmɔ kɛ, nán ɛmɔ yɛ̂ b'a li ebo nɩn asʋ junman ɔ, menian nvʋfɔlɛ yɛ̂ b'a li sʋ junman ɔ. Nan m'an sʋan ɛmɔ kɛ ɛmɔ hɔ́ fá sʋ alɩɛ.”

39 Ɔ nʋn Zozi anʋan mɔ ɔ 'tɔ ala, Samali menian'n-mɔ kɔ fite fite ɛbɛlɛ. Kɛmɔ balasua'n hanlɩn kɛ Zozi a han yɩ́ ninnge'n m'ɔ yɔ'n kʋalaa anwʋn ɛjɔlɛ ɔ a hele yɩ́'n, ɔ man Samali kulo nɩn asʋ menian dɔʋn lelɩ Zozi lili. 40 Ɛhɩ ati, mɔ Samali menian'n-mɔ walɩ Zozi anwʋn ɛbɛlɛ'n, bɛ bʋtʋlɩ yɩ́ kɛ ɔ tánlan bɛ́ nwʋn ɛbɛlɛ kaan. Mɔ bɛ hanlɩn sɔ'n, Zozi nʋn bɛ́ ngɔ su yɩ́ nwʋn akpʋlʋwa, ɔ kɔ li ɛlɛ nnyuan bɛ́ nwʋn ɛbɛlɛ. 41 Ɔ fi ɛjɔlɛ'n mɔ yɩ́ muonun ɔ lɛ kan nɩn ati, ɔ man mmiekun-mɔ dɔʋn kɔ le yɩ́ kɔ li. 42 Mɔ bɛ tɩlɩ ɛjɔlɛ'n mɔ Zozi lɛ kan'n, bɛ kpɛlɩ bɛ́ nyɩn balasua nɩn anwʋn ɛlɔ a, bɛ́ nwan: “Sian dɩɛ, nán wɔ́ ɛjɔlɛ'n mɔ ɛ hanlɩn nɩn ati y'ɔ man y'a le y'a li ɔ, nan yɛ́ muonun y'a tɩ yɩ́ nʋan nun ɛjɔlɛ. Y'a nwun yɩ́ ananhɔlɛ kɛ ɔ tɩ mân'n Ngʋandefʋɛ sakpa.”

Zozi 'ba man abɩlɩba kpili kʋn awa nɩn anwʋn sa

43 Ɛhɩ, Zozi kɔ li cɩan nnyuan Sisaa ɛbɛlɛ, ɔ kɔ tu yɩ́ bʋ kɔ hɔ Galile mân nun. 44 Zozi muonun fa kan kɛ, “Nyanmɩan *kpɔmanfʋɛ biala le man anyɩnnzɔ yɩ́ muonun yɩ́ kulo.” 45 Nan kʋsʋ, sian'n m'ɔ hɔlɩ juli Galile'n, ɛlɔ menian'n-mɔ sɔlɩ yɩ́ nun kanlanman. Ɔ sanlɩn kɛ mɔ bɛ 'di Zufʋ'n-mɔ fɛtɩ'n mɔ bɛ fɛlɛ yɩ́ *Pakɩ'n wɔ Zoluzalɛmʋn'n, bɛ́ mɔ bɛ hɔlɩ ɛlɔ'n, bɛ nwunlin ninnge'n kʋalaa mɔ Zozi yɔlɩ yɩ́ fɛtɩ nɩn anun'n.

46 Mɔ Zozi juli Galile mân nɩn anun'n, ɔ hɔlɩ Kana kulo nɩn asʋ ɛlɔ biekun, lɩka m'ɔ falɩ nzue kacili nzan'n. Ɔ 'ba yɔ sɔ'n, anɩn bian kʋn wɔ Kapɛɛnawɔmʋn kulo nɩn asʋ. Bian sɔ'n tɩ Galile mân nɩn asʋ belemgbin nɩn abɩlɩba kpili kʋn. Yɩ́ wa belenzua kʋn a fʋkɛ. 47 Mɔ abɩlɩba sɔ'n tɩlɩ kɛ Zozi fi Zude ɔ'a a Galile'n, ɔ kɔ a kɔ tʋ Zozi Kana ɛbɛlɛ. Ɔ kɔ sɛlɛ yɩ́ kɛ yɩ́ wa'n ka kaan wu, yɩ́ ti ɔ bála nán ɔ mán yɩ́ nwʋn sá.

48 M'ɔ hanlɩn sɔ'n, Zozi nwan: “Ɛmɔ dɩɛ b'a nnwun man asinbɛnwʋn ninnge ɔ nʋn nzɔlɛ angʋnmɩn an, ɛmɔ nne nni man.”

49 Bian'n nwan: “Yɛ́ Mɩn ajo! Man yɛ hɔ́, sɛ a mma man an, mɩ́n wa'n 'ba wu.”

50 Ɛhɩ a, Zozi nwan: “Kɔ awulo! Nán wɔ́ wa nɩn anwʋn a sa.” Bian'n kɔ le Zozi anʋan ɛjɔlɛ sɔ'n m'ɔ hanlɩn'n kɔ li. Ɔ kɔ sa kɔ hɔ awulo. 51 Mɔ ɔ 'kɔ'n, ɔ nʋn yɩ́ ngʋa'n-mɔ kɔ yia. Bɛ́ nwan: “Yɛ́ mɩn, wɔ́ wa nɩn anwʋn a sa!”

52 Ɛjɔlɛ'n kɔ sin bian nɩn anwʋn, yɩ́ nwan: “E! Anɩn dɔɛ benin asʋ yɛ̂ yɩ́ nwʋn salɩ ɔ?”

Ngʋa'n-mɔ nwan: “Anʋ́nman eyua kɔ yɔ dɔɛ kʋn yɛ̂ ebunnun'n fi yɩ́ nwʋn tuli ɔ.”

53 Ɛhɩ, bian'n nwunlin kɛ dɔɛ'n mɔ Zozi hanlɩn kɛ: “Kɔ awulo nán wɔ́ wa nɩn anwʋn a sa.” Dɔɛ sɔ nɩn asʋ yɛ̂ yɩ́ wa nɩn anwʋn salɩ ɔ. Ɔ fi mɛlɛ sɔ'n, ɔ nʋn yɩ́ awulo amma'n-mɔ kʋalaa bɛ kɔ le Zozi bɛ kɔ li.

54 Kɛ Zozi fi Zude mân nun ɔ salɩ walɩ Galile mân nun'n, yɩ́ kpɛ̂ nnyuan asʋ m'ɔ yɔ asinbɛnwʋn like m'ɔ tɩ nzɔlɛ nɩn anɩn.

5

Zozi 'ba man bubuluwafʋɛ kʋn anwʋn sa

1 Ɛhɩ anzin, cɩan kʋn anɩn Zufʋ'n-mɔ lɛ di bɛ́ fɛtɩ bie Zoluzalɛmʋn ɛlɔ. Zozi kɔ hɔ bie. 2 Zoluzalɛmʋn kulo'n, b'a le yɩ́ nwʋn. Yɩ́ nwʋn anʋan'n kʋn li Mmʋa Anʋan. Anɩn nzubula kʋn wɔ mmʋa anʋan sɔ nɩn anwʋn ɛbɛlɛ. Nzubula sɔ'n bɛ fɛlɛ yɩ́ *ebele anɩɛ nɩn anun Betesada. B'a sisi yɩ́ nwʋn abalanda nnun (m'ɔ tɔ sʋ nnun'n ce nzubula nɩn anun nnyuan). 3 Nwuluwafʋɛ dɔʋn kpa lɩla abalanda sɔ'n-mɔ anun. Anyɩnsinlinwafʋɛ, nʋn bɛ́ mɔ bɛ tia bɛ tɔ sʋ, nʋn bubuluwafʋɛ, bɛ́ kʋalaa bɛ lɩla ɛbɛlɛ. (Bɛ lɛ nwʋnndɛ kɛ nzubula'n bɔ́ mgbaha. 4 Ɔ sanlɩn kɛ ɔ ju mɛlɛ'n bie a, nyanmɩansʋ bɔfʋɛ kʋn ju nzue nɩn anun ɔ bɔ yɩ́ mgbaha. Sɛ ɔ yɔ sɔ a, wuluwafʋɛ m'ɔ kɔ li mʋa kɔ tɔ nun'n, anɩn yɩ́ nwʋn a sa.) 5 Nwuluwafʋɛ sɔ'n-mɔ anun kʋn wɔ ɛbɛlɛ, ewue a bɔ yɩ́ dede afʋɛ abulasan nʋn mɔcʋɛ. 6 Zozi nɩan yɩ́ nna m'ɔ la nɩn an, anɩn ɔ'a nwun kɛ ewue'n bɔlɩ yɩ́ nán ɛnɛ bie ɔ. Ɛhɩ a, ɔ kɔ bisa yɩ́ kɛ: “Ɛ kulo kɛ wɔ́ nwʋn sa ɔ?”

7 Wuluwafʋɛ'n nwan: “Yɛmɩnlɩn, mɩn kulo kɛ mɩ́n nwʋn sa o, nan kʋsʋ n ne man sʋanlan fɩ́ɩ́ mɔ sɛ nzue'n bɔ mgbaha a, ɔ fa mɩ́n tʋ nun ɔ. Ɔ nʋn mɔ mɩn 'yɔ dede mɩn 'kɔ a tɔ nun'n, anɩn sʋanlan fʋfɔlɛ a li mʋa a tɔ nun.”

8 Zozi nwan: “Jasʋ, fa wɔ́ ɛbɛɛ'n, nanndɩ kɔ.” 9 Ɛbɛlɛ ala, bian nɩn anwʋn kɔ sa. Ɔ nɩanlɩn ɛbɛlɛ ɔ falɩ yɩ́ ɛbɛɛ nɩn ala, ɔ lɛ nanndɩ kɔ.

Zufʋ'n-mɔ *ɛnwʋnmɩan ele cɩan nɩn anun yɛ̂ Zozi yɔlɩ like sɔ nɩn ɔ. 10 M'ɔ yɔlɩ sɔ'n, Zufʋ mgbain'n-mɔ kɔ han kɔ hele bian'n mɔ yɩ́ nwʋn a sa'n kɛ: “Ɛnɛ tɩ ɛnwʋnmɩan ele cɩan, mala'n ngele man kɛ ɛ sʋ́a wɔ́ ɛbɛɛ nɩn ɛnɛ. A tʋn mala.”

11 Bian'n nwan: “Sʋanlan'n mɔ ɔ'a man mɩ́n nwʋn a sa'n, yɩ́ nwan n jásʋ n vá mɩ́n ɛbɛɛ'n, n nánndɩ n gɔ́.”

12 Bɛ́ nwan: “Nwan yɛ̂ ɔ selɩ wɔ́ kɛ ɛ fá wɔ́ ɛbɛɛ'n ɛ nánndɩ'n?”

13 Bian'n nnwun man sʋanlan ɛhɔlɛ kʋn'n m'ɔ manlɩn yɩ́ nwʋn salɩ'n, ɔ sanlɩn kɛ menian sʋnlɩn ɛbɛlɛ nɩn ati, Zozi kɔ jasʋ ɛbɛlɛ.

14 Ɛhɩ anzin, Zozi nʋn yɩ́ kɔ yia Nyanmɩan awulo nɩn anun. Yɩ́ nwan: “Nɩan, sian dɩɛ, wɔ́ nwʋn a sa, yɩ́ ti n'ɛ yɔ ɛtɛ fɩ́ɩ́ kʋ́n nán munnzue m'ɔ tala ɛhɩnlɩnka a ndʋ man wɔ́.”

15 Mɔ Zozi hanlɩn sɔ'n, bian'n kɔ hɔ kɔ tʋ Zufʋ mgbain'n-mɔ ɔ kɔ han kɔ hele bɛ́ kɛ Zozi y'ɔ manlɩn yɩ́ nwʋn salɩ ɔ. 16 Ɔ fi mɛlɛ sɔ'n yɛ̂ Zufʋ mgbain'n-mɔ mantanlɩn Zozi ɛjɩjɩɛ ɔ. Ɔ sanlɩn kɛ ɛnwʋnmɩan ele cɩan yɛ̂ Zozi yɔ ninnge sɔ'n-mɔ ɔ. 17 Nan m'ɔ yɔlɩ sɔ'n, Zozi kɔ han kɔ hele bɛ́ kɛ: “Ɛnɛ nʋn ɛnɛ, mɩ́n Sɩ tɛ di junman, mɩ́n kʋsʋ, mɩ́n sa wɔ junman nwʋn.” 18 Ɛjɔlɛ kpɔlɛ kʋnmgba ɛhɩ m'ɔ hanlɩn nɩn ati, sian dɩɛ anɩn ehuan bɔbɔ yɛ̂ Zufʋ'n-mɔ kpʋnndɛ kɛ bɛ kun yɩ́ ɔ. Nán like'n mɔ ɔ'a yɔ yɩ́ ɛnwʋnmɩan ele cɩan kʋnmgba nɩn ala ati ɔ, nan ɛsɛ ɔ'a han kɛ yɩ́ Sɩ y'ɔ le Nyanmɩan. Anɩn ɔ tɩ kɛ ɔ lɛ kele yɩ́ nwʋn kɛ ɔ nʋn Nyanmɩan sɛ.

Zozi 'ba han yɩ́ tunmin nɩn anwʋn ɛjɔlɛ

19 Zozi kɔ han kɔ hele Zufʋ mgbain'n-mɔ kɛ: “Mɩɩn kan yɩ́ ananhɔlɛ mɩn kele ɛmɔ kɛ Baa'n, ɔ mmɔ man yɩ́ ti anun ɔ nyɔ man like fɩ́ɩ́. Like m'ɔ kɔ nwun kɛ Sɩɛ'n lɛ yɔ'n, yɩ́ bie y'ɔ yɔ ɔ. Like biala mɔ Sɩɛ'n yɔ'n, Baa'n kʋsʋ yɔ bie. 20 Ɔ sanlɩn kɛ Sɩɛ'n kulo Baa'n yɛ̂ ɔ'a hele yɩ́ ninnge'n-mɔ kʋalaatin mɔ yɩ́ muonun ɔ yɔ'n. Sɩɛ'n 'ba fa ninnge mgbili mmiekun-mɔ mɔ bɛ tala ɛhɩka maan ɔ yɔ. Sian'n, ɔ 'ba sin ɛmɔ anwʋn. 21 Nan kɛ menian'n-mɔ wu a, Sɩɛ'n tinnge bɛ́ ɔ man bɛ nyan ngʋan'n, yɩ́ sɔ kʋsʋ ala, sʋanlan mɔ Baa'n kulo kɛ ɔ nyan ngʋan'n, ɔ 'nyan ngʋan. 22 Yɛ̂ Sɩɛ'n mmua man sʋanlan fɩ́ɩ́ ndɛɛ. Nan ɔ'a man Baa'n tunmin kɛ ɔ búa menian'n-mɔ ndɛɛ 23 nán menian'n-mɔ kʋalaa anyɩn a sɔ Baa'n kɛ bɛ́ nyɩn sɔ Sɩɛ'n. Sʋanlan mɔ yɩ́ nyɩn nzɔ man Baa'n, anɩn yɩ́ nyɩn nzɔ man Sɩɛ'n m'ɔ sʋanlɩn Baa'n.

24 “Mɩɩn kan yɩ́ ananhɔlɛ mɩn kele ɛmɔ kɛ sʋanlan biala m'ɔ tie mɩ́n ɛjɔlɛ'n mɔ ɛsɛ ɔ de sʋanlan'n mɔ ɔ'a sʋan mɩ́n'n di'n, sʋanlan sɔ'n, anɩn ɔ le nyanmɩansʋ ngʋan'n. Bɛ mmu man yɩ́ fʋɔ kʋ́n. Ɔ fi ewue nun ɔ'a fite ngʋan nun. 25 Mɩɩn kan yɩ́ ananhɔlɛ mɩn kele ɛmɔ kɛ mɛlɛ'n lɛ ba, mɛlɛ sɔ nɩn a ju bɔbɔ, mɔ bɛ́ mɔ b'a wu'n, bɛ 'ba tɩ Nyanmɩan Awa nɩn anɩn'n. Nan bɛ́ mɔ bɛ kɔ tɩ yɩ́ nɩn'n, bɛ 'nyan nyanmɩansʋ ngʋan'n. 26 Kɛmɔ Sɩɛ'n muonun tɩ ngʋan baka'n, ɔ'a man yɩ́ Wa'n kʋsʋ a kaci ngʋan baka. 27 Ɔ'a man Baa'n tunmin kɛ ɔ búa menian'n-mɔ ndɛɛ, ɔ sanlɩn kɛ ɔ tɩ *Mân Baa. 28 Nán bɛ man ɛhɩ sin bɛ́ nwʋn. Ɔ sanlɩn kɛ mɛlɛ'n lɛ ba mɔ bɛ́ mɔ b'a wu'n, bɛ 'ba tɩ yɩ́ nɩn'n bɛ fi bɛ́ sɛka'n-mɔ anun bɛ fite fite. 29 Bɛ́ mɔ bɛ bɔlɩ bala kpa'n, bɛ fi ewue nun bɛ 'tinnge bɛ nyan nyanmɩansʋ ngʋan m'ɔ le man ayuelɩɛ'n. Nan bɛ́ mɔ bɛ bɔlɩ bala ɛtɛ'n, bɛ fi ewue nun bɛ 'tinnge bɛ tua bɛ́ nyɔlɩɛ ɛtɛ nɩn anwʋn kalɛ. 30 Mɩn mmɔ man mɩ́n ti anun mɩn nyɔ man like fɩ́ɩ́, yɛ̂ mɩ́n ndɛɛ'n mɔ mɩn bua'n kʋsʋ, mɔ Nyanmɩan nwan m múa'n yɛ̂ mɩn 'bua ɔ. Mɩ́n ndɛɛ ebua'n tɩ fɔ́ʋ́n, ɔ sanlɩn kɛ mɩn mgbʋnndɛ man mɔ mɩ́n muonun mɩn kulo. Sʋanlan'n m'ɔ sʋanlɩn mɩ́n'n, m'ɔ kulo'n yɛ̂ mɩn yɔ ɔ.

Ninnge mɔ bɛ di Zozi tunmin nɩn anwʋn adanzɩɛ'n

31 “Sɛ ɔ tɩ kɛ mɩ́n ngʋnmɩn yɛ̂ mɩɩn di mɩ́n muonun mɩ́n nwʋn adanzɩɛ a, ahan mɔ mɩɩn kan'n, mɩn kʋala mɩn se kɛ nán bɛ bu yɩ́ ananhɔlɛ. 32 Nan sʋanlan fʋfɔlɛ y'ɔ di mɩ́n nwʋn adanzɩɛ ɔ. Yɛ̂ mɩn sɩ kɛ mɩ́n nwʋn ɛjɔlɛ'n m'ɔ hanlɩn'n tɩ ananhɔlɛ. 33 Ɛmɔ yɩlɩ menian bɛ hɔlɩ *Zʋan anwʋn ɛlɔ, yɩ́ kʋsʋ ɔ lili ananhɔlɛ nɩn anwʋn adanzɩɛ. 34 Mɩ́n dɩɛ, mɩn mgbʋnndɛ man kɛ sʋanlan lí mɩ́n nwʋn adanzɩɛ. Nan mɩɩn kan ninnge sɔ'n-mɔ anwʋn ɛjɔlɛ mɩn kele ɛmɔ maan ɛmɔ nyan ngʋan. 35 Anɩn Zʋan tɩ kɛ kanlannɩɛ mɔ b'a sɔ m'ɔ lɛ ta ɔ. Ɛmɔ hulolɩ kɛ bɛ 'tanlan yɩ́ jawe nɩn anun nán bɛ di fɛ mɛlɛ kaan. 36 Nan mɩ́n dɩɛ, n ne adanzɩɛ kʋn biekun m'ɔ tala mɔ Zʋan lili'n. Junman'n mɔ Sɩɛ nɩn a fa a man mɩ́n kɛ n ní mɔ mɩɩn di'n, junman sɔ'n bɔbɔ di mɩ́n adanzɩɛ kɛ Sɩɛ'n yɛ̂ ɔ'a sʋan mɩ́n ɔ. 37 Yɛ̂ Sɩɛ'n kʋsʋ mɔ ɔ'a sʋan mɩ́n'n, ɔ di mɩ́n nwʋn adanzɩɛ. Ɛmɔ tɩlɩ man yɩ́ nɩn'n lé, ɛsɛ ɛmɔ nwunlin man yɩ́ nwʋn lé. 38 Kɛmɔ ɛmɔ nne man sʋanlan'n mɔ Sɩɛ'n sʋanlɩn yɩ́'n nni man'n, ɔ man ɛmɔ nva man yɩ́ ɛjɔlɛ'n bɛ nzie man. 39 Ɛmɔ suan Nyanmɩan *Ɛhɛlɛ Ɛjɔlɛ'n sɛlɛ, afɩ ɛmɔ jʋnlɩn kɛ nun yɛ̂ ɛmɔ 'nyan nyanmɩansʋ ngʋan nɩn ɔ. Ɔ tɩ ananhɔlɛ. Ɛhɛlɛ Ɛjɔlɛ'n kʋsʋ, mɩ́n nwʋn ɛjɔlɛ y'ɔ kan ɔ. 40 Nan kʋsʋ ɛmɔ ngulo man kɛ bɛ ba mɩ́n nwʋn nán bɛ nyan ngʋan.

41 “Mɩn mgbʋnndɛ man kɛ sʋanlan bɔ́ mɩ́n dunman kpa. 42 Afɩ mɩn sɩ ɛmɔ, mɩn sɩ kɛ ɛmɔ ngulo man Nyanmɩan. 43 Mɩ́n Sɩ yɛ̂ ɔ'a sʋan mɩ́n maan m'an a ɔ. Kʋsʋ ɛmɔ ngulo man kɛ bɛ de mɩ́n. Nan kʋsʋ sɛ sʋanlan bie bɔ yɩ́ ti anun ba a, yɩ́ dɩɛ ɛmɔ de yɩ́. 44 Ɛmɔ ngulo man kɛ Nyanmɩan angʋnmɩn cein yɩ́ ɛmɔ ayɛ. Nan ɛmɔ kulo kɛ ɛmɔ muonun yɩ bɛ́ nwʋn ayɛ. Ɔ 'yɔ sɛ nán ɛmɔ a le mɩ́n a li? 45 Nan kʋsʋ, ɛmɔ nán bɛ jʋnlɩn kɛ mɩn 'ba bu ɛmɔ fʋɔ wɔ mɩ́n Sɩ anyunnun. Nan *Moyizɩ mɔ ɛmɔ a susu bɛ ti b'a gua yɩ́ sʋ'n, yɩ́ yɛ̂ ɔ 'bu ɛmɔ fʋɔ ɔ. 46 Afɩ sɛ ɔ tɩ kɛ ɛmɔ lelɩ *Moyizɩ lili sakpa a, ahan ɛmɔ 'de mɩ́n kʋsʋ bɛ di. Ɔ sanlɩn kɛ mɩ́n nwʋn ɛjɔlɛ yɛ̂ *Moyizɩ hɛlɛlɩ ɔ. 47 Nan sɛ ɛmɔ nne man ɛjɔlɛ'n mɔ Moyizɩ a hɛlɛ'n nni man an, ɔ 'yɔ sɛ nán ɛmɔ a le mɩ́n ɛjɔlɛ nɩn a li?”

6

Zozi 'ba fa kpaʋn nnun nʋn ejue nnyuan

man menian akpɩɩ nnun di

(Matie 14.13-21, Maakɩ 6.30-44, Luku 9.10-17)

1 Ɛhɩ anzin, Zozi kɔ sa kɔ hɔ Galile mân nɩn anun ɛlɔ. Cɩan kʋn ɔ kɔ kpɛ Galile asue kpili'n mɔ bɛ fɛlɛ yɩ́ biekun kɛ *Tibeliadɩ'n, ɔ kɔ hɔ yɩ́ nzin ɛlɔ. 2 Menian dɔʋn kpa kɔ si yɩ́ sʋ, ɔ sanlɩn kɛ bɛ nwunlin asinbɛnwʋn ninnge m'ɔ yɔlɩ manlɩn nwuluwafʋɛ'n-mɔ anwʋn salɩ'n. 3 Zozi nʋn yɩ́ menian'n-mɔ kɔ fʋ kɔ tanlan bʋka kʋn asʋ. 4 Ɔ 'ba yɔ sɔ'n, anɩn Zufʋ'n-mɔ *Pakɩ elie'n ka kaan ju biekun.

5 Ɛhɩ a, bɛ tɩ ɛbɛlɛ kaan mɔ ɔ 'kɔ bie'n, Zozi 'tʋ yɩ́ nyɩn nɩan an, menian dɔʋn kpa lɛ ba yɩ́ nwʋn, nán ɔ'a bisa Filipʋ kɛ: “Filipʋ, ninhan yɛ̂ yɛ 'nyan like yɛ to yɛ man menian nwala ɛhɩ di ɔ?” 6 Ɔ 'kan sɔ nán ɔ nɩan mɔ Filipʋ 'ba bua'n. Ɔ sanlɩn kɛ yɩ́ muonun ɔ sɩ like mɔ ɔ 'ba yɔ ɔ.

7 Filipʋ nwan: “Sɛ bɔbɔ yɛ fa jɛtɛ fufue mma ɛya nnyuan yɛ to kpaʋn an, ɔ nza man fɩ́ɩ́ mɔ bɛ́ nun kʋn biala nyan sin kaan sʋa di ɔ.”

8 M'ɔ Filipʋ anʋan tɔlɩ'n, Zozi menian'n-mɔ anun kʋn, bɛ fɛlɛ yɩ́ Andele m'ɔ tɩ Simʋn Pɩɛlɩ anianman'n nwan: 9 “Kpafɛlɛ kaan kʋn wɔ ɛwa, ɔ le *ɔlɩzʋ kpaʋn nnun nʋn ejue nnyuan. Nan kʋsʋ menian nwala ɛhɩ, nzukɛ yɛ̂ ɔ 'sa yɩ́ yɔ ɔ?”

10 Zozi nwan: “Ɛmɔ mán menian'n-mɔ kʋalaa tɛ́tanlan asɩ.” Lɩka sɔ'n tɩ tɛtɛlɛ kpa, ndile dɔʋn kʋsʋ wɔ ɛbɛlɛ. Mɔ Zozi hanlɩn sɔ'n, bɛ́ kʋalaa bɛ kɔ tɛtanlan asɩ. Bɛ́ mɔ bɛ walɩ ɛbɛlɛ'n, mmelenzua mɔ bɛ wɔ bɛ́ nun'n, bɛ ju kɔ yɔ akpɩɩ nnun. 11 Zozi kɔ fa kpaʋn nnun'n ɔ kɔ la Nyanmɩan asɩ ɔ kɔ hye kɔ man bɛ́. Ɛsɛ ɔ kɔ fa ejue nnyuan'n ɔ kɔ la Nyanmɩan asɩ biekun ɔ kɔ hye kɔ man bɛ́. Sʋanlan kʋn biala nyanlɩn mɔ yɩ́ kunnun jɔ yɩ́ nwʋn ɔ lili.

12 Mɔ bɛ́ kʋalaa bɛ yuelɩ didi'n, Zozi kɔ han kɔ hele yɩ́ menian'n-mɔ kɛ: “Ɛmɔ sɩ́sa yɩ́ bʋ'n mɔ ɔ'a ha'n, nán bɛ ju fɩ́ɩ́ bɛ tʋ.” 13 Ɔlɩzʋ kpaʋn nnun'n, bɛ lili dede m'ɔ halɩ yɩ́ bʋ mɔ Zozi menian'n-mɔ sɩsalɩ'n, ɔ tɩ ece mma bulu nʋn nnyuan.

14 Mɔ menian'n-mɔ nwunlin asinbɛnwʋn like'n mɔ Zozi yɔlɩ'n, bɛ́ nwan: “Nyanmɩan *kpɔmanfʋɛ'n mɔ bɛ kan kɛ ɔ lɛ ba'n, sakpa, yɩ́ y'ɔ le bian ɛhɩka.”

15 Mɔ Zozi nwunlin kɛ bɛ 'kpʋnndɛ bɛ fa yɩ́ bɛ sie bɛ́ belemgbin'n, yɩ́ ngʋnmɩn ɔ tɩlɩ yɩ́ nwʋn ɔ hɔlɩ bʋka nɩn asʋ ɛlɔ biekun.

Zozi 'ba nanndɩ Galile asue nɩn anyɩnsʋ

(Matie 14.22-33, Maakɩ 6.45-52)

16 Mɔ alɩ́ɛ'n tɔlɩ nun'n, Zozi menian'n-mɔ hɔlɩ asue nɩn anʋan ɛlɔ. 17 Bɛ kɔ fʋ ɛlɛɛ kʋn anun bɛ lɛ kpɛ asue'n bɛ kɔ Kapɛɛnawɔmʋn kulo nɩn asʋ. Ɔ 'ba yɔ sɔ'n, anɩn alɩ́ɛ nɩn a muan sʋ a yue, kʋsʋ Zozi a mma ndʋ man bɛ́. 18 Anɩn asutue kʋsʋ lɛ tu sɛlɛ kpa. 19 Bɛ hanlɩn ɛlɛɛ'n bɛ hɔlɩ dede kɔ yɔ cilo nnun anaan nsian'n, anɩn Zozi nanndɩ asue nɩn anyɩnsʋ ɔ lɛ ba bɛ́ nwʋn ɛbɛlɛ. Ɛbɛlɛ ala, esulo kɔ han bɛ́, bɛ jʋnlɩn kɛ like bie ɔ. 20 Nan m'ɔ walɩ dede m'ɔ ka kaan tʋ bɛ́'n, yɩ́ nwan: “Mɩ́n ɔ, nán bɛ sulo.” 21 Sian'n m'ɔ hanlɩn sɔ'n, anɩn bɛ kulo kɛ bɛ fa yɩ́ ɛlɛɛ nɩn anun. Ɛbɛlɛ ala, bɛ kɔ si asɩ, bɛ kɔ ju lɩka mɔ bɛ lɛ kɔ'n.

22 Ɛhɩ, meninsʋnman'n mɔ bɛ halɩ asue nɩn anzin ɛlɔ'n nwunlin kɛ mɛlɛ mɔ Zozi menian'n-mɔ 'kpɛ asue'n, anɩn ɛlɛɛ kʋnmgba cein yɛ̂ ɔ si ɛbɛlɛ ɔ. Bɛ sɩ kɛ Zozi a nvʋ man nun bie, yɩ́ menian'n-mɔ angʋnmɩn ala yɛ̂ bɛ fʋlɩ nun bɛ hɔlɩ ɔ. Kʋsʋ mɔ alɩ́ɛ hɩnlɩn'n, meninsʋnman'n 'ba ju a, anɩn Zozi nnʋn man ɛbɛlɛ. 23 Ɛlɛɛ mmie-mɔ kʋsʋ fi Tibeliadɩ kulo nɩn asʋ, bɛ kɔ a kɔ sisi m'ɔ mantan lɩka mɔ yɛ́ Mɩn lalɩ Nyanmɩan asɩ, ɔ falɩ kpaʋn'n manlɩn meninsʋnman'n lili'n. 24 Nan mɔ meninsʋnman'n nwunlin kɛ Zozi nʋn yɩ́ menian'n-mɔ nnʋn man ɛbɛlɛ'n, bɛ́ kʋsʋ bɛ kɔ fa ɛlɛɛ sɔ'n-mɔ bɛ kɔ hɔ Zozi ɛkpʋnndɛ Kapɛɛnawɔmʋn.

Zozi yɛ̂ ɔ tɩ kpaʋn m'ɔ man

bɛ nyan nyanmɩansʋ ngʋan nɩn ɔ

25 Menian'n-mɔ kɔ hɔ kɔ tʋ Zozi asue nɩn ebue kʋn ɛlɔ Kapɛɛnawɔmʋn kulo nɩn asʋ, bɛ́ nwan: “Labi, ɛ juli ɛwa cɩan benin?”

26 Zozi nwan: “Mɩɩn kan yɩ́ ananhɔlɛ mɩn kele ɛmɔ kɛ nán kɛ asinbɛnwʋn ninnge'n mɔ ɛmɔ tɩ yɩ́ bʋ nɩn ati yɛ̂ ɛmɔ lɛ kpʋnndɛ mɩ́n ɔ. Nan kpaʋn'n mɔ ɛmɔ a li dede bɛ́ kʋ a yi'n, yɩ́ ti yɛ̂ ɛmɔ lɛ kpʋnndɛ mɩ́n ɔ. 27 Alɩɛ'n m'ɔ sɛcɩ'n, ɛmɔ nán bɛ di yɩ́ nwʋn junman. Nan ɛmɔ lí alɩɛ'n m'ɔ man bɛ nyan ngʋan m'ɔ le man ayuelɩɛ nɩn anwʋn junman. Alɩɛ sɔ'n, *Mân Baa'n yɛ̂ ɔ fa man ɔ. Yɩ́ yɛ̂ Sɩɛ Nyanmɩan Kpili a man yɩ́ atɩn kɛ ɔ fá alɩɛ sɔ'n mán mân nɩn ɔ.”

28 Bɛ́ nwan: “Nzu yɛ̂ yɛ 'yɔ nán y'a li junman mɔ Nyanmɩan kulo ɔ?”

29 Zozi nwan: “Junman'n mɔ Nyanmɩan kulo kɛ ɛmɔ di'n y'ɔ le kɛ ɛmɔ lé sʋanlan'n mɔ ɔ'a sʋan yɩ́'n bɛ lí.”

30 Bɛ́ nwan: “Nzukɛ asinbɛnwʋn like dɩɛ yɛ̂ ɛ 'yɔ maan yɛ nwun yɩ́ nán y'a le wɔ́ y'a li ɔ? Nzu junman dɩɛ yɛ̂ ɛ kʋala yɩ́ di ɔ? 31 Daba, ɛwâ nɩn anun ɛlɔ, yɛ́ nannan-mɔ lili *mannan kɛ Ɛhɛlɛ Ɛjɔlɛ'n kan yɩ́'n. Yɩ́ nwan: Ɔ'a man bɛ́ nyanmɩansʋ kpaʋn b'a li.”

32 Zozi nwan: “Mɩɩn kan yɩ́ ananhɔlɛ mɩn kele ɛmɔ kɛ, kpaʋn'n mɔ *Moyizɩ falɩ manlɩn ɛmɔ anan-mɔ'n, nán nyanmɩansʋ kpaʋn kpa nɩn ɔ. Nan nyanmɩansʋ kpaʋn kpa'n y'ɔ le mɔ mɩ́n Sɩ lɛ fa man ɛmɔ'n. 33 Ɔ sanlɩn kɛ, kpaʋn kpa'n mɔ Nyanmɩan fa man menian'n-mɔ'n y'ɔ le sʋanlan'n m'ɔ fi nyanmɩansʋ ɔ'a ju asɩ m'ɔ man mân'n nyan ngʋan'n.”

34 Ɛhɩ a, bɛ́ nwan: “Yɛmɩnlɩn, anɩn fa kpaʋn sɔ'n bie man yɛ́ cɩan daa e.”

35 Zozi nwan: “Kpaʋn'n m'ɔ man bɛ nyan nyanmɩansʋ ngʋan'n y'ɔ le mɩ́n. Sʋanlan biala m'ɔ kɔ a mɩ́n nwʋn'n, ɛhɔɛ ngun man yɩ́ lé. Yɛ̂ sʋanlan biala m'ɔ kɔ le mɩ́n kɔ li'n, nzuhoe ngun man yɩ́ lé. 36 Nan m'an han m'an hele ɛmɔ, ɛmɔ a nwun mɩ́n, kʋsʋ afɩ ɛmɔ nne man mɩ́n nni man. 37 Sʋanlan biala mɔ Sɩɛ'n kɔ fa yɩ́ kɔ man mɩ́n'n, ɔ 'ba mɩ́n nwʋn. Yɛ̂ sʋanlan biala m'ɔ kɔ a mɩ́n nwʋn'n, cɩan bie lé, mɩn nyɩ man yɩ́. 38 Ɔ sanlɩn kɛ n vi nyanmɩansʋ m'an mma man kɛ mɩn 'ba yɔ like mɔ mɩn kulo ɔ. Nan m malɩ kɛ mɩn 'ba yɔ like mɔ sʋanlan'n mɔ ɔ'a sʋan mɩ́n'n kulo'n. 39 Like mɔ sʋanlan'n mɔ ɔ'a sʋan mɩ́n'n kulo'n y'ɔ le kɛ bɛ́ mɔ ɔ'a fa bɛ́ ɔ'a man mɩ́n'n fɩ́ɩ́ n'ɔ minlin mɩ́n sa nun. Nan cɩan m'ɔ li sian nɩn anun, n dínnge bɛ́ fi ewue nun maan bɛ nyan nyanmɩansʋ ngʋan m'ɔ le man ayuelɩɛ'n. 40 Like mɔ Sɩɛ'n kulo'n y'ɔ le kɛ bɛ́ kʋalaa mɔ bɛ kɔ nwun Baa'n mɔ bɛ kɔ le yɩ́ bɛ kɔ li'n, bɛ nyán nyanmɩansʋ ngʋan'n. Ɛsɛ cɩan m'ɔ li sian nɩn anun, n dínnge bɛ́ maan bɛ fi ewue nun bɛ jásʋ.”

41 Mɔ Zozi hanlɩn sɔ yuelɩ'n, Zufʋ'n-mɔ kɔ fɛ yɩ́ nwʋn ɛya, bɛ lɛ jʋjɔ yɩ́ bɛ́ konvin abʋ kɛ yɩ́ nwan: “Kpaʋn'n m'ɔ fi nyanmɩansʋ'n y'ɔ le mɩ́n”. 42 Bɛ́ nwan: “Zozi sɔ'n muonun, nán Zozɛfʋ awa dɩɛ nɩn ɔ? Yɛ sɩ yɩ́ sɩ nʋn yɩ́ nin. Yɛ̂ ɔ yɔ sɛ m'ɔ kan kɛ ɔ fi nyanmɩansʋ yɛ̂ ɔ'a ju ɔ?”

43 Zozi nwan: “Ɛmɔ yáci bɛ́ konvin abʋ ɛjʋjɔlɛ'n. 44 Sɛ ɛmɔ nwun kɛ sʋanlan kʋn lɛ ba mɩ́n nwʋn an, anɩn Sɩɛ'n mɔ ɔ'a sʋan mɩ́n'n y'ɔ nʋn yɩ́ a a ɔ. Mɩ́n kʋsʋ cɩan m'ɔ li sian nɩn anun, mɩn 'tinnge yɩ́ maan ɔ fi ewue nun jasʋ. 45 Afɩ b'a hɛlɛ wɔ Nyanmɩan mgbɔmanfʋɛ'n-mɔ kalata nɩn anun kɛ: Nyanmɩan 'ba hehele menian'n-mɔ kʋalaa ninnge. Yɩ́ sɔ ati, sʋanlan biala m'ɔ kɔ tie Sɩɛ'n kɔ fa yɩ́ atɩn dɩɛ nɩn asʋ'n, ɔ 'ba mɩ́n nwʋn. 46 Nán kɛ sʋanlan bie a nwun Sɩɛ'n lé ti ɔ, nan sʋanlan'n m'ɔ fi Nyanmɩan anwʋn ɛlɔ ɔ'a ju'n, yɩ́ ngʋnmɩn ala yɛ̂ ɔ'a nwun Sɩɛ nɩn ɔ. 47 Mɩɩn kan yɩ́ ananhɔlɛ mɩn kele ɛmɔ kɛ sʋanlan biala m'ɔ kɔ le mɩ́n kɔ li'n, ɔ 'nyan ngʋan m'ɔ le man ayuelɩɛ'n. 48 Ɔ sanlɩn kɛ alɩɛ mɔ bɛ di a, bɛ nyan ngʋan'n y'ɔ le mɩ́n. 49 Kɛ ɛmɔ anan-mɔ lili mannan nɩn ɛwâ nɩn asʋ ɛlɔ'n, anun bɛ halɩ ɛbɛlɛ ɔ? Ɔ yɔlɩ dede bɛ́ kʋalaa bɛ yuelɩ wu. 50 Nan kpaʋn'n m'ɔ fi nyanmɩansʋ'n dɩɛ, sʋanlan m'ɔ kɔ li bie'n, ɔ nwu man lé. 51 Ngʋan kpaʋn kpa'n m'ɔ fi nyanmɩansʋ'n y'ɔ le mɩ́n. Sʋanlan m'ɔ kɔ li kpaʋn sɔ'n bie'n, ɔ le ngʋan cɩan daa. Kpaʋn'n mɔ mɩn 'fa mɩn man'n y'ɔ le mɩ́n nwʋnnaan'n. Mɩn 'fa mɩn man maan mân nɩn anun menian'n-mɔ nyan ngʋan.”

52 Ɛjɔlɛ sɔ'n m'ɔ hanlɩn nɩn anwʋn, Zufʋ'n-mɔ kɔ su akpʋlʋwa kpili kpa bɛ́ afian ɛlɔ, bɛ́ nwan: “Nan sʋanlan ɛhɩ muonun, ɔ 'yɔ sɛ nán ɔ'a fa yɩ́ nwʋnnaan'n ɔ'a man y'a li?”

53 Zozi nwan: “Mɩɩn kan yɩ́ ananhɔlɛ mɩn kele ɛmɔ kɛ sɛ ɛmɔ a nni man *Mân Baa nɩn anwʋnnaan'n, ɛsɛ sɛ ɛmɔ a nnʋn man yɩ́ moja nɩn an, anɩn ɛmɔ le man ngʋan. 54 Sʋanlan m'ɔ kɔ li mɩ́n nwʋnnaan'n, m'ɔ kɔ nʋn mɩ́n moja'n, ɔ le nyanmɩansʋ ngʋan m'ɔ le man ayuelɩɛ'n, ɛsɛ cɩan m'ɔ li sian nɩn anun, mɩn 'tinnge yɩ́ maan ɔ fi ewue nun ɔ jasʋ. 55 Afɩ ɛmɔ nwún yɩ́ kɛ, alɩɛ kpa'n y'ɔ le mɩ́n nwʋnnaan'n yɛ̂ nzan kpa'n y'ɔ le mɩ́n moja'n. 56 Sʋanlan m'ɔ kɔ li mɩ́n nwʋnnaan'n, mɔ ɛsɛ ɔ kɔ nʋn mɩ́n moja'n, anɩn ɔ nʋn mɩ́n tɩ, mɩ́n kʋsʋ, mɩn nʋn yɩ́ tɩ. 57 Kɛmɔ Sɩɛ'n mɔ ɔ'a sʋan mɩ́n'n tɩ asɩ mɔ yɩ́ dunman nun yɛ̂ mɩ́n kʋsʋ n dɩ asɩ'n, yɩ́ sɔ kʋsʋ ala, sʋanlan m'ɔ kɔ li mɩ́n nwʋnnaan'n, mɩ́n dunman nun, ɔ 'nyan ngʋan. 58 Kpaʋn'n m'ɔ fi nyanmɩansʋ'n, kɛ ɔ tɩ yɩ́ nɩn anɩn. Ɔ tɩ man kɛ mɔ ɛmɔ anan-mɔ lili bɛ wuli'n. Sʋanlan m'ɔ kɔ li kpaʋn sɔ'n, ɔ 'nyan ngʋan ɔ tanlan asɩ dahuu.” 59 Tɛmʋn mɔ Zozi 'kan ɛjɔlɛ ɛhɩ-mɔ ɔ kekele menian'n-mɔ ninnge'n, anɩn ɔ wɔ Kapɛɛnawɔmʋn, Zufʋ'n-mɔ asɔnɩn sua nɩn anun.

Zozi menian'n-mɔ dɔʋn 'ba yaci yɩ́ tʋ

60 Mɔ Zozi menian'n-mɔ dɔʋn tɩlɩ yɩ́ ɛjɔlɛ'n m'ɔ hanlɩn'n, bɛ́ nwan: “Hei! Ɛjɔlɛ ɛhɩ dɩɛ ɔ yɔ sɩ o! Nwan sʋanlan dɩɛ yɛ̂ ɔ kʋala sʋ di ɔ?”

61 Mɔ Zozi nwunlin kɛ ɛhɩ anwʋn yɛ̂ yɩ́ menian'n-mɔ lɛ jʋjɔ bɛ́ konvin abʋ'n, yɩ́ nwan: “Yɩ́ ti, ɛhɩ yɔ sɩ man ɛmɔ ɔ? 62 Nan anɩn sɛ cɩan bie ɛmɔ nwun kɛ *Mân Baa'n lɛ fʋ kɔ lɩka m'ɔ fi walɩ nɩn an, yɩ́ dɩɛ, ɛmɔ 'yɔ bɛ́ nwʋn sɛ? 63 Nyanmɩan Wawɛ'n yɛ̂ ɔ man bɛ nyan ngʋan ɔ. Anwʋnnaan'n tɩ man like fɩ́ɩ́. Ɛjɔlɛ'n mɔ m'an han m'an hele ɛmɔ'n, ɔ kele kɛ bɛ kpɩn bɛ nyan Nyanmɩan Wawɛ'n ɔ nʋn nyanmɩansʋ ngʋan'n. 64 Nan kʋsʋ ɛmɔ anun mmie-mɔ nne nni man.” Zozi hanlɩn kɛ menian'n mmie-mɔ nne nni man, ɔ sanlɩn kɛ mɔ ɔ 'bɔ yɩ́ junman nɩn abʋ'n, ɔ sɩ menian mɔ bɛ nne bɛ nni man'n, ɛsɛ ɔ sɩ sʋanlan'n mɔ ɔ 'kpɛ yɩ́ nwʋn atɩn maan bɛ cɩ yɩ́'n.

65 Mɔ Zozi hanlɩn sɔ yuelɩ'n, ɛsɛ yɩ́ nwan: “Ɛhɩka ati, sʋanlan biala mɔ mɩ́n Sɩ a nyɩ man yɩ́ kɛ ɔ bála mɩ́n nwʋn'n, ɔ ngʋala man mɩ́n nwʋn ba.”

66 Ɔ fi ɛbɛlɛ, yɩ́ menian'n mmie-mɔ dɔʋn yacili yɩ́ tʋlɩ, b'a nzi man yɩ́ sʋ kʋ́n.

67 M'ɔ yɔlɩ sɔ'n, nán Zozi a bisa yɩ́ menian bulu nʋn nnyuan'n kɛ: “Nan ɛmɔ lɩlɩ, ɛmɔ dɩɛ bɛ ngɔ man?”

68 Kɛ Zozi anʋan 'tɔ ala, Simʋn Pɩɛlɩ kukuli yɩ́ nʋan sʋ a, yɩ́ nwan: “Yɛ́ Mɩn, anɩn nwan sʋanlan dɩɛ anwʋn yɛ̂ yɛ 'kɔ ɔ? Wɔ́ yɛ̂ wɔ́ nʋan ɛjɔlɛ'n man bɛ nyan nyanmɩansʋ ngʋan m'ɔ le man ayuelɩɛ nɩn ɔ. 69 Yɛ́ dɩɛ yɛ de wɔ́ yɛ di, ɛsɛ y'a nwun kɛ Sʋanlan Nwannzan-nwannzan'n mɔ Nyanmɩan a sʋan yɩ́'n y'ɔ le wɔ́.”

70 Mɔ Simʋn Pɩɛlɩ hanlɩn sɔ yuelɩ'n, Zozi nwan: “Ɛmɔ menian bulu nʋn nnyuan'n, asʋ nán mɩ́n yɛ̂ n vɛlɛlɩ ɛmɔ ɔ? Nan kʋsʋ ɛmɔ anun kʋn tɩ busuɔfʋɛ.” 71 Sʋanlan sɔ'n mɔ Zozi lɛ kan yɩ́ ɛjɔlɛ'n y'ɔ le Simʋn Isikaliɔtɩ awa Zudasɩ mɔ cɩan bie ɔ 'yɩ Zozi man'n. Zudasɩ sɔ'n tɩ Zozi menian bulu nʋn nnyuan nɩn anun kʋn.

7

Zozi anianman'n-mɔ nne man yɩ́ bɛ nni man

1 Ɛhɩ anzin, Zozi kɔ hɔ mgbanza Galile mân nɩn anun kulo'n-mɔ asʋ. Mgbanza sɔ nɩn anun, ɔ'a nju man Zude mân nun, ɔ sanlɩn kɛ ɛlɔ Zufʋ mgbain'n-mɔ lɛ kpʋnndɛ yɩ́ kun yɩ́.

2 Nan kɛmɔ anɩn Zufʋ'n-mɔ *Kpato Bʋ Fɛtɩ'n ka kaan ju'n, 3 yɩ́ nianman'n-mɔ nwan: “Zozi, jasʋ ɛwa kɔ Zude maan wɔ́ menian'n-mɔ mɔ bɛ wɔ ɛlɔ'n, bɛ́ kʋsʋ bɛ nwún wɔ́ junman'n mɔ ɛ lɛ di'n. 4 Sʋanlan m'ɔ kulo kɛ menian'n-mɔ nwun yɩ́ junman'n m'ɔ di'n, ɔ nni man yɩ́ nvɩalɩɛ nun. Kɛ wɔ́ lɩlɩ ɛ di junman sʋa'n, kɔ li yɩ́ ɛlɔ maan mân'n kʋalaa nwún wɔ́.” 5 Bɛ lɛ kan sɔ'n, afɩ yɩ́ nianman'n-mɔ muonun, bɛ nne man yɩ́ bɛ nni man.

6 Zozi nwan: “Mɩ́n dɩɛ, mɩ́n mɛlɛ dɩɛ kpa'n juli man, nan ɛmɔ dɩɛ, mɛlɛ kʋalaa tɩ kpa man ɛmɔ. 7 Ɛmɔ dɩɛ, menian'n-mɔ ngʋala man kɛ bɛ kpɔ ɛmɔ, nan mɩ́n dɩɛ, bɛ kpɔ mɩ́n. Afɩ mɩn kan kɛ bɛ́ nyɔlɩɛ'n tɩ ɛtɛ. 8 Ɛmɔ hɔ́, bɛ hɔ́ li fɛtɩ'n, nan mɩ́n dɩɛ, mɩn nni man fɛtɩ sɔ'n bie. Ɔ sanlɩn kɛ mɩ́n mɛlɛ dɩɛ kpa'n juli man.” 9 Kɛ ɔ hanlɩn sɔ helelɩ bɛ́ yuelɩ'n, ɔ kɔ ha Galile.

Zozi 'ba hɔ Zoluzalɛmʋn Kpato Bʋ Fɛtɩ nɩn abʋ

10 Mɔ Zozi anianman'n-mɔ hɔlɩ fɛtɩ elie'n, sian'n yɩ́ kʋsʋ ɔ kɔ kpʋ bɛ́. Nan kʋsʋ ɔ fɩalɩ. Ɔ'a nyɩ man yɩ́ nwʋn ɔ'a ngele man menian'n-mɔ kʋalaatin. 11 Mɔ bɛ 'di fɛtɩ'n, anɩn Zufʋ mgbain'n-mɔ lɛ kpʋnndɛ yɩ́. Ɛsɛ anɩn bɛ lɛ bisa bisa: “Ɔ wɔ nin? Ɔ wɔ nin?”

12 Meninsʋnman nɩn anun, anɩn bɛ lɛ su yɩ́ nwʋn akpʋlʋwa. Mmie-mɔ nwan: “Ɔ tɩ sʋanlan kpa.” Mmie-mɔ kʋsʋ nwan: “Cɛcɛ, nán sʋanlan kpa ɔ, ɔ lɛ laka laka menian'n-mɔ.” 13 Nan kʋsʋ kɛmɔ bɛ sulo Zufʋ mgbain'n-mɔ nɩn ati, bɛ ngʋala man yɩ́ jawe nun kan.

14 Mɔ bɛ lili fɛtɩ'n dede mɔ ɔ 'kɔ yɩ́ afian'n, Zozi kɔ hɔ Nyanmɩan awulo nɩn anun ɔ lɛ kɔ a hehele menian'n-mɔ ninnge. 15 Yɩ́ like'n m'ɔ lɛ kele'n kɔ sin Zufʋ'n-mɔ anwʋn, bɛ́ nwan: “Bian ɛhɩ mɔ ɔ'a ngɔ man sukulu fɩ́ɩ́'n, ɔ yɔ sɛ mɔ ɔ sɩ kalata kpili sʋa ɔ?”

16 Zozi nwan: “Ninnge'n mɔ mɩɩn kekele ɛmɔ ɛwa'n, nán mɩ́n muonun mɩ́n ti anun ninnge yɛ̂ mɩɩn kekele ɛmɔ ɔ, nan ɔ fi sʋanlan'n mɔ ɔ'a sʋan mɩ́n nɩn ɛlɔ. 17 Sʋanlan m'ɔ kulo kɛ ɔ yɔ like mɔ Nyanmɩan kulo'n, sɛ ninnge'n mɔ mɩɩn kele'n fi Nyanmɩan ɛlɔ a, anaan ɔ tɩ mɩ́n muonun mɩ́n ti anwʋn ninnge a, ɔ kʋala ɔ nwun yɩ́. 18 Sʋanlan m'ɔ kan yɩ́ muonun yɩ́ nwʋn ɛjɔlɛ'n, anɩn ɔ lɛ kpʋnndɛ yɩ́ muonun yɩ́ anunminnyanmʋn. Nan nunhan m'ɔ kpʋnndɛ sʋanlan'n m'ɔ sʋanlɩn yɩ́ nɩn anunminnyanmʋn'n, sʋanlan sɔ'n, ɔ tɩ sʋanlan kpa. Ɔ nni man ato fɩ́ɩ́. 19 *Moyizɩ yɛ̂ ɔ falɩ mala'n manlɩn ɛmɔ ɔ. Ɔ tɩ man sɔ ɔ? Kʋsʋ ɛmɔ anun kʋn bɔbɔ nni man mala sɔ nɩn asʋ. Nzu ati yɛ̂ ɛmɔ kulo kɛ bɛ kun mɩ́n ɔ?”

20 Meninsʋnman'n nwan: “Wɔ́, ɛ tɩ man sʋanlan kpa fɩfɩfɩ, ɛ le baye! Nwan yɛ̂ ɔ kulo kɛ ɔ kun wɔ́ ɔ?”

21 Zozi nwan: “Like kʋnmgba cein ɛhɩ mɔ m'an yɔ'n, ɔ'a sin ɛmɔ anwʋn. Ɛjɔlɛ sɔ nɩn a lɔ ɛmɔ ngasi. Cɩan daa ɛmɔ bɔ sʋ. 22 Ɛmɔ tíe, Moyizɩ a man ɛmɔ mala kɛ bɛ kpɛ́ mmelenzua'n-mɔ mmian nun. Sakpa kʋsʋ, mmelenzua mmian nun ɛkpɛ sɔ'n, ɛmɔ anan-mɔ yɔ yɩ́ daba yɩ́ nzin nán b'a wʋ Moyizɩ. Kɛmɔ ɛmɔ kulo kɛ bɛ di mala sɔ nɩn asʋ nɩn ati, *ɛnwʋnmɩan ele cɩan'n bɔbɔ, ɛmɔ kpɛ mmelenzua'n-mɔ mmian nun. 23 Kɛ ɔ kɔ yɔ nán ɛmɔ a nvʋn man Moyizɩ mala nɩn ati, ɛnwʋnmɩan ele cɩan'n muonun ɛmɔ kpɛ mmelenzua'n-mɔ mmian nun. Nan sɛ ɛmɔ kpɛ mmelenzua mmian nun ɛnwʋnmɩan ele cɩan nɩn an, anɩn nzu ati yɛ̂, sɛ m'an man kulo sʋanlan dasannin kʋn anwʋn a sa ɛnwʋnmɩan ele cɩan nɩn an, anɩn ɛmɔ fɛ mɩ́n nwʋn ɛya sʋa ɔ? 24 Ɛmɔ nán bɛ nɩan sʋanlan anyunnun bɛ bua yɩ́ ndɛɛ, nan ɛmɔ búa ndɛɛ ananhɔlɛ nun.”

Menian'n-mɔ 'ba bisa bisa bɛ́ nwʋn

sɛ Zozi yɛ̂ ɔ tɩ Kilisi nɩn an

25 Ɛhɩ, anɩn Zoluzalɛmʋn ɛbɛlɛ menian mmie-mɔ lɛ kan kɛ: “Sʋanlan'n mɔ yɛ́ mgbain'n-mɔ lɛ kpʋnndɛ yɩ́ bɛ kun yɩ́'n, nán yɩ́ ahɩ? 26 Bɛ nɩ́an kɛ ɔ lɛ jʋjɔ menian'n-mɔ anun ɛwa ɔ, kʋsʋ bɛ nze man yɩ́ sa fɩ́ɩ́. Asʋ yɛ́ mgbain'n-mɔ a nwun yɩ́ ananhɔlɛ kɛ yɩ́ y'ɔ le *Kilisi'n, sʋanlan'n mɔ ɔ 'ba le yɛ́ ti nɩn ɔ? 27 Bian ɛhɩ dɩɛ, yɛ sɩ lɩka m'ɔ fi ɔ. Kʋsʋ bɛ́ nwan Kilisi'n dɩɛ, sɛ ɔ 'ba a, sʋanlan fɩ́ɩ́ nnwun man lɩka m'ɔ fi'n.”

28 Yɩ́ sɔ ati, mɔ Zozi 'kekele bɛ́ ninnge wɔ Nyanmɩan awulo nɩn anun'n, ɔ kɔ tɩan nun, yɩ́ nwan: “Asʋ ɛmɔ jʋnlɩn kɛ ɛmɔ sɩ mɩ́n ɛsɛ ɛmɔ sɩ lɩka mɔ n vi'n sakpa ɔ? Nán mɩ́n ti anwʋn atɩn yɛ̂ m'an a ɔ, nan sʋanlan'n m'ɔ sʋanlɩn mɩ́n'n tɩ ananhɔlɛfʋɛ. Kʋsʋ ɛmɔ nzɩ man yɩ́. 29 Mɩ́n dɩɛ mɩn sɩ yɩ́, ɔ sanlɩn kɛ n vi yɩ́ nwʋn ɛbɛlɛ yɛ̂ m'an a ɔ. Yɩ́ dein yɛ̂ ɔ sʋanlɩn mɩ́n ɔ.”

30 Mɔ Zozi hanlɩn sɔ'n, bɛ 'kpʋnndɛ kɛ bɛ cɩ yɩ́ ɛbɛlɛ ala. Nan sʋanlan fɩ́ɩ́ a ngʋala man yɩ́ cɩ, ɔ sanlɩn kɛ anɩn yɩ́ dɔɛ'n juli man. 31 Nan kʋsʋ meninsʋnman nɩn anun, menian dɔʋn lelɩ yɩ́ lili. Bɛ́ nwan: “Cɩan mɔ Kilisi'n kɔ a'n, asʋ ɔ 'yɔ asinbɛnwʋn ninnge m'ɔ tala sʋanlan ɛhɩ dɩɛ'n-mɔ ɔ?”

Bɛ 'ba yɩ nzalafʋ'n-mɔ kɛ bɛ hɔ́ hyɩ́ Zozi

32 Ɛhɩ, Zozi anwʋn ɛjɔlɛ'n mɔ anɩn bɛ lɛ kɩkan yɩ́ nhun nhun menian nɩn anun'n, *Falisifʋɛ'n-mɔ tɩlɩ yɩ́ kʋalaa. Nyanmɩan *tɛɛyɩfʋɛ mgbain'n-mɔ nʋn Falisifʋɛ'n-mɔ kɔ yɩ Nyanmɩan awulo nɩn anun nzalafʋ'n-mɔ kɛ bɛ hɔ́ hyɩ́ Zozi. 33 Mɔ nzalafʋ'n-mɔ hɔlɩ juli Zozi anwʋn ɛlɔ'n, yɩ́ nwan: “Mɩn nʋn ɛmɔ yɛ 'tanlan mɛlɛ kaan biekun kʋalaaka nán m'an hɔ sʋanlan'n m'ɔ sʋanlɩn mɩ́n nɩn anwʋn ɛlɔ. 34 Ɛmɔ 'ba kpʋnndɛ mɩ́n, nan kʋsʋ, ɛmɔ ngɔ nwun man mɩ́n. Ɔ sanlɩn kɛ lɩka mɔ mɩn 'ba hɔ'n, ɛmɔ ngɔ hʋala man ɛlɔ kɔ.”

35 Zufʋ'n-mɔ lɛ bisa bisa bɛ́ nwʋn kɛ: “Anɩn ninhan lɩka dɩɛ yɛ̂ ɔ 'ba hɔ dede mɔ yɛ kpʋnndɛ yɩ́ a, yɛ nnwun man yɩ́ ɔ? Asʋ ɔ 'ba tʋa Zufʋ'n-mɔ mɔ b'a tʋ b'a sanndɩ bɛ́ mɔ bɛ tɩ man Zufʋ'n mân nun'n nán ɔ kekele bɛ́ mɔ bɛ tɩ man Zufʋ'n ninnge anaan? 36 Afɩ yɩ́ nwan: ‘Ɛmɔ 'ba kpʋnndɛ mɩ́n, nan kʋsʋ, ɛmɔ ngɔ nwun man mɩ́n. Ɔ sanlɩn kɛ lɩka mɔ mɩn 'ba hɔ'n, ɛmɔ ngɔ hʋala man ɛlɔ kɔ.’ Ɛjɔlɛ ɛhɩ mɔ ɔ'a han'n, yɩ́ bʋ kele sɛ?”

Zozi 'ba han ngʋan nzue nɩn anwʋn ɛjɔlɛ

37 Zufʋ'n-mɔ fɛtɩ sɔ'n kʋsʋ, cɩan m'ɔ li sian'n yɛ̂ ɔ tɩ fɛtɩ'n cɩan kpili kpa nɩn ɔ. Cɩan sɔ'n, Zozi jasʋlɩ jinlanlɩn menian'n-mɔ kʋalaa afian an, yɩ́ nwan: “Sʋanlan mɔ nzuhoe lɛ kun yɩ́'n, ɔ bála mɩ́n nwʋn ɔ bála a nʋn nzue. 38 Kɛ Ɛhɛlɛ Ɛjɔlɛ'n kan yɩ́'n, biala m'ɔ kɔ le mɩ́n kɔ li'n, ngʋan nzue fʋfɔlɛ fi yɩ́ ahʋnlɩn nɩn anun ɔ 'sɩn wa wa wa.” 39 Ngʋan nzue sɔ'n mɔ Zozi lɛ kan yɩ́ ɛjɔlɛ ɛwa'n y'ɔ le Nyanmɩan Wawɛ'n mɔ sʋanlan biala m'ɔ kɔ le yɩ́ kɔ li nɩn asa 'kan yɩ́'n. Yɩ́ tɛmʋn sɔ nɩn anun, anɩn sʋanlan fɩ́ɩ́ asa hanlɩn man Wawɛ'n bɔbɔ. Ɔ sanlɩn kɛ anɩn bɛ wulalɩ man Zozi anunminnyanmʋn.

40 Mɔ Zozi hanlɩn sɔ yuelɩ'n, meninsʋnman'n kɔ bu bɛ́ nwʋn nun. Mmie-mɔ nwan: “Bian ɛhɩ tɩ Nyanmɩan kpɔmanfʋɛ'n sakpa.”

41 Mmie-mɔ kʋsʋ nwan: “Kilisi nɩn ɔ!”

Mmiekun-mɔ kʋsʋ nwan: “Heei! Anɩn, Galile mân nun yɛ̂ Kilisi'n fi 'fite ɔ? 42 Ɛhɛlɛ Ɛjɔlɛ'n kan kɛ Kilisi'n, ɔ 'yɔ *Davidi abusuan nɩn anun sʋanlan, ɔ fi Betelehɛmʋn, Davidi kulo nɩn asʋ.”

43 Kɛ ɔ yɔlɩ mɔ Zozi dunman nun, meninsʋnman'n buli bɛ́ nwʋn nun nɩn anɩn. 44 Mmie-mɔ kʋsʋ dɩɛ, anɩn bɛ lɛ kpʋnndɛ yɩ́ bɛ cɩ yɩ́, nan kʋsʋ sʋanlan fɩ́ɩ́ a ngʋala man yɩ́ sa fa kan yɩ́. 45 Kɛ ɔ yɔlɩ sɔ'n, nzalafʋ'n-mɔ kɔ sa kɔ hɔ Nyanmɩan tɛɛyɩfʋɛ'n-mɔ nʋn Falisifʋɛ'n-mɔ anwʋn ɛlɔ. Kɛ bɛ 'ju ɛbɛlɛ ala, mgbain'n-mɔ nwan: “Ɔ yɔ sɛ mɔ ɛmɔ a njɩ man yɩ́ a mma man ɔ?”

46 Nzalafʋ'n-mɔ nwan: “Ɛjɔlɛ'n m'ɔ kan'n, nyanmɩnsɛmʋn, kɛ yɛ wɔ ɛwa'n, sʋanlan fɩ́ɩ́ hanlɩn man bie lé.”

47 Falisifʋɛ'n-mɔ nwan: “Yɩ́ ti, ɛmɔ kʋsʋ, ɛmɔ a man ɔ'a laka ɛmɔ bie ɔ? 48 Asʋ yɛ́ mgbain'n-mɔ nunhan kʋn anaan Falisifʋɛ'n-mɔ nunhan kʋn lelɩ yɩ́ ɔ lili man ɔ? 49 Meninsʋnman ɛhɩ, bɛ́ dɩɛ bɛ nzɩ man *Moyizɩ mala'n, bɛ tɩ menian mɔ b'a bɔ bɛ́ sasan!”

50 Falisifʋɛ sɔ'n-mɔ mɔ bɛ yialɩ ɛbɛlɛ'n, Ninkodɛmʋn m'ɔ walɩ tʋlɩ Zozi cɩan kʋn kɔngɔɛ'n, anɩn ɔ wɔ bɛ́ nun bie. 51 Yɩ́ nwan: “Yɛ́ mala nɩn anun, sʋanlan mɔ bɛ nwunlin man like mɔ ɔ'a yɔ'n, bɛ mmua man yɩ́ ndɛɛ kɛ ɔ di fʋɔ ɔ.” 52 Ɛjɔlɛ sɔ'n mɔ Ninkodɛmʋn hanlɩn'n ngɔ yɔ man bɛ́ fɛ. Ɛhɩ a, bɛ́ nwan: “Yɩ́ ti, wɔ́ kʋsʋ wɔ́ ɛ tɩ Galile sʋanlan? Suan Ɛhɛlɛ Ɛjɔlɛ'n nán ɛ 'ba nwun kɛ Nyanmɩan kpɔmanfʋɛ fɩ́ɩ́ fi man Galile.”

[ 53 Kɛ ɔ yɔlɩ sɔ'n, ɛhɩ jasʋ a, anɩn cuein ɔ'a hɔ yɩ́ awulo, ɛhɩ jasʋ a, anɩn cuein ɔ'a hɔ yɩ́ awulo.

8

Zozi nʋn balasua'n m'ɔ tʋnlɩn aja'n

1 Ɛhɩ, Zozi fi Nyanmɩan awulo nɩn anun, ɔ kɔ fite kɔ hɔ *Olivʋ bʋka nɩn asʋ. 2 Yɩ́ alɩ́ɛ hɩnlɩn, ngɛlɛmɔ tutun'n, Zozi kɔ sa kɔ hɔ Nyanmɩan awulo ɛlɔ biekun. Kɛ ɔ 'wʋlʋ ɛbɛlɛ ala, meninsʋnman'n kɔ hyʋɩn kɔ kpunnge yɩ́. Zozi kɔ tanlan asɩ ɔ lɛ kekele bɛ́ ninnge. 3 Ɔ wɔ ɛbɛlɛ kaan an, Nyanmɩan mala nɩn asʋ mgbain'n-mɔ nʋn *Falisifʋɛ'n-mɔ nʋn balasua kʋn kɔ a kɔ tʋ yɩ́. Balasua sɔ nɩn a tʋn aja. Bɛ kɔ fa yɩ́ bɛ kɔ sie menian'n-mɔ kʋalaa anyunnun ɛbɛlɛ. 4 Bɛ́ nwan: “Kpain, balasua ɛhɩ a tʋn aja. Bɛ 'kɔ ju a, anɩn ɔ nʋn belenzua kʋn la. 5 *Moyizɩ kʋsʋ hanlɩn wɔ yɛ́ mala nɩn anun kɛ mmalasua sʋa-mɔ, yɛ tʋ́tʋ bɛ́ ɛbʋɛ yɛ hún bɛ́. Nan wɔ́ kʋsʋ, wɔ́ nwan nzɛ?” 6 Bɛ 'kan sɔ bɛ tetie yɩ́ nʋan nun nán bɛ jinlan sʋ bɛ se kɛ ɔ'a yɔ ɛtɛ.

Mɔ bɛ 'bisa kosuan sɔ'n, anɩn Zozi a si yɩ́ ti asɩ. Ɔ le yɩ́ sa'n ɔ lɛ kɛkɛlɛ asɩɛ nɩn anwʋn. 7 Kɛmɔ anɩn bɛ tɛ bisa yɩ́ kosuan'n, Zozi kɔ kuku yɩ́ ti sʋ, yɩ́ nwan: “Ɛmɔ nunhan kʋn m'ɔ yɔlɩ man ɛtɛ lé'n, ɔ lí mʋa ɔ tʋ́ ɛbʋɛ bɔ́ balasua ɛhɩ.” 8 Kɛ ɔ hanlɩn sɔ yuelɩ'n, ɛsɛ ɔ kɔ si yɩ́ ti asɩ biekun ɔ lɛ kɛkɛlɛ asɩɛ nɩn anwʋn.

9 Bɛ́ mɔ bɛ nʋn balasua'n walɩ'n, kɛ bɛ tɩlɩ ɛjɔlɛ sɔ'n, bɛ́ mgbain o, bɛ́ mgbafɛlɛ o, bɛ́ kʋalaa bɛ kɔ yaci balasua nɩn ɛbɛlɛ bɛ kɔ hɔ. Balasua nɩn angʋnmɩn kɔ ha Zozi anwʋn ɛbɛlɛ. 10 Zozi kɔ kuku yɩ́ ti sʋ ɔ kɔ bisa balasua'n kɛ: “Balasua, menian'n-mɔ wɔ nin? Sʋanlan fɩ́ɩ́ a ndua man wɔ́ ɛtɛ nɩn anwʋn kalɛ ɔ?”

11 Balasua'n nwan: “Mɩ́n mɩn, sʋanlan fɩ́ɩ́ a nze man mɩ́n sa.”

Zozi nwan: “Sɛ sʋanlan fɩ́ɩ́ a nze man wɔ́ sa a, mɩ́n kʋsʋ mɩn nze man wɔ́ sa fɩ́ɩ́. Yɩ́ ti, kɔ, nan kʋsʋ n'ɛ yɔ ɛtɛ fɩ́ɩ́ kʋ́n.”]

Mân nɩn anun kanlannɩɛ'n y'ɔ le Zozi

12 Anɩn Zozi tɛ wɔ Nyanmɩan awulo nɩn anun ɛbɛlɛ. Ɔ kacili yɩ́ nyɩn bagua nɩn anwʋn ɛlɔ biekun an, yɩ́ nwan: “Mân'n kanlannɩɛ'n y'ɔ le mɩ́n. Sʋanlan m'ɔ kɔ si mɩ́n sʋ'n, ɔ nnanndɩ man awosin nun lé, nan ɔ 'nyan kanlannɩɛ'n m'ɔ man ngʋan'n.”

13 *Falisifʋɛ'n-mɔ nwan: “Wɔ́ muonun ɛ lɛ di wɔ́ nwʋn adanzɩɛ, yɩ́ sɔ ati wɔ́ ɛjɔlɛ'n mɔ ɛ lɛ kan'n tɩ ato.”

14 Zozi nwan: “Sɛ mɩɩn di mɩ́n nwʋn adanzɩɛ bɔbɔ a, mɩ́n ɛjɔlɛ'n mɔ mɩɩn kan'n tɩ ananhɔlɛ. Ɔ sanlɩn kɛ mɩn sɩ lɩka mɔ n vi m malɩ ɔ, ɛsɛ mɩn sɩ lɩka mɔ mɩɩn kɔ ɔ. Nan ɛmɔ dɩɛ, ɛmɔ nzɩ man lɩka mɔ n vi m malɩ ɔ, ɛsɛ ɛmɔ nzɩ man lɩka mɔ mɩɩn kɔ ɔ. 15 Ɛmɔ bua bɛ́ ndɛɛ'n kɛ kulo menian'n-mɔ bua yɩ́'n. Nan mɩ́n dɩɛ, mɩn mmua man sʋanlan fɩ́ɩ́ ndɛɛ. 16 Sɛ mɩ́n nwan mɩn 'bua ndɛɛ a, mɩ́n ndɛɛ ebua'n tɩ fɔ́ʋ́n. Ɔ sanlɩn kɛ nán mɩ́n ngʋnmɩn yɛ̂ mɩn 'bua ɔ, nan mɩn nʋn Sɩɛ'n m'ɔ sʋanlɩn mɩ́n'n yɛ̂ yɛ 'bua ɔ. 17 B'a hɛlɛ wɔ mala nɩn anun kɛ sɛ menian nnyuan adanzɩɛ elie'n yɔ kʋn an, bɛ fa bɛ́ ɛjɔlɛ nɩn ananhɔlɛ. 18 Mɩ́n muonun mɩɩn di mɩ́n nwʋn adanzɩɛ, ɛsɛ Sɩɛ'n kʋsʋ m'ɔ sʋanlan mɩ́n'n di mɩ́n nwʋn adanzɩɛ.”

19 Bɛ́ nwan: “Wɔ́ sɩ sɔ'n wɔ nin?”

Zozi nwan: “Sian dɩɛ, m'an nwun kɛ ɛmɔ nzɩ man mɩ́n, ɛsɛ ɛmɔ nzɩ man mɩ́n Sɩ. Nan sɛ ɛmɔ sɩ mɩ́n an, ahan ɛmɔ sɩ mɩ́n Sɩ kʋsʋ.” 20 Mɔ Zozi 'kan ɛjɔlɛ sɔ'n, anɩn ɔ wɔ Nyanmɩan awulo nɩn anun lɩka mɔ bɛ tʋ kɛtɩ'n. Sʋanlan fɩ́ɩ́ a nze man yɩ́ sa, ɔ sanlɩn kɛ anɩn yɩ́ dɔɛ'n juli man.

21 Zozi kɔ han kɔ hele bɛ́ biekun kɛ: “Mɩn 'ba hɔ mɩn yaci ɛmɔ mân'n mɩn man bɛ́. Ɛmɔ 'ba kpʋnndɛ mɩ́n, nan kʋsʋ ɛmɔ 'ka bɛ́ ɛtɛ nɩn anun bɛ wu. Lɩka mɔ mɩɩn kɔ'n, ɛmɔ ngʋala man ɛlɔ bie kɔ.”

22 Zufʋ'n-mɔ nwan: “Bian ɛhɩ muonun, anɩn ɔ lɛ ba hun yɩ́ nwʋn anaan? Afɩ yɩ́ nwan: ‘Lɩka mɔ mɩɩn kɔ'n, ɛmɔ ngʋala man ɛlɔ bie kɔ.’ ”

23 Zozi nwan: “Asɩ ɛwa yɛ̂ ɛmɔ fi ɔ, nan mɩ́n dɩɛ, n vi anwunno. Ɛmɔ tɩ mân ɛhɩ anun menian, nan mɩ́n dɩɛ, n dɩ man mân ɛhɩ anun sʋanlan. 24 Ɛhɩka ati yɛ̂ mɩ́n nwan ɛmɔ 'ka bɛ́ ɛtɛ nɩn anun bɛ wu nɩn ɔ. Afɩ mɩ́n mɔ n dɩ asɩ dahuu'n, sɛ ɛmɔ a nne man mɩ́n sʋanlan ɛhɔlɛ kʋn'n mɔ n dɩ'n b'a nni man an, ɛmɔ 'ka bɛ́ ɛtɛ nɩn anun bɛ wu.”

25 Mɔ Zufʋ'n-mɔ tɩlɩ ɛjɔlɛ sɔ'n, bɛ́ nwan: “Wɔ́ ejian mɔ ɛ jin ɛbɛlɛ'n, nzu sʋanlan dɩɛ y'ɔ le wɔ́?”

Zozi nwan: “Kɛ m gbɩn n dɩ yɩ́'n yɛ̂ abʋbɔ nɩn anun n ganlɩn n gelelɩ ɛmɔ nɩn ɔ. 26 N ne ɛmɔ anwʋn ɛjɔlɛ dɔʋn kpa mɔ mɩn kʋala mɩn kan ɛsɛ mɩn kʋala mɩn jinlan sʋ mɩn bu ɛmɔ fʋɔ. Nan kʋsʋ sʋanlan'n m'ɔ sʋanlɩn mɩ́n'n, ɔ tɩ ananhɔlɛfʋɛ. M'ɔ hanlɩn helelɩ mɩ́n'n, yɩ́ ala yɛ̂ mɩn kan mɩn kele mân nɩn ɔ.”

27 Ɛjɔlɛ sɔ'n mɔ Zozi hanlɩn'n, b'a ndɩ man yɩ́ bʋ kɛ yɩ́ Sɩ anwʋn ɛjɔlɛ yɛ̂ ɔ lɛ kan kele bɛ́ ɔ. 28 Ɛsɛ Zozi kɔ han biekun kɔ tʋ sʋ, yɩ́ nwan: “Cɩan mɔ ɛmɔ 'ba fʋla *Mân Baa nɩn anwunno'n, cɩan sɔ'n yɛ̂ ɛmɔ 'ba nwun mɩ́n sʋanlan ɛhɔlɛ kʋn'n mɔ n dɩ nɩn ɔ. Ɛmɔ 'ba nwun kɛ mɩn mmɔ man mɩ́n ti anun mɩn nyɔ man like fɩ́ɩ́, nan mɔ Sɩɛ'n helelɩ mɩ́n'n, yɩ́ nwʋn ɛjɔlɛ ala yɛ̂ mɩn kan ɔ. 29 Sʋanlan'n m'ɔ sʋanlɩn mɩ́n'n jin mɩ́n nzin. Ɔ yɩlɩ man mɩ́n tʋlɩ man, ɔ sanlɩn kɛ like m'ɔ kulo'n yɛ̂ cɩan daa mɩn yɔ ɔ.” 30 Ɛjɔlɛ sɔ'n mɔ Zozi hanlɩn nɩn ati, menian dɔʋn lelɩ yɩ́ lili.

Abalahamʋn amma kpa'n-mɔ

31 M'ɔ yɔlɩ sɔ'n, Zozi kɔ kpɛ yɩ́ nyɩn Zufʋ'n-mɔ mɔ b'a le yɩ́ b'a li'n-mɔ anwʋn ɛlɔ, yɩ́ nwan: “Ɛjɔlɛ'n mɔ m'an han m'an hele ɛmɔ'n, sɛ ɛmɔ sɔ nun kpa a, ɛmɔ 'kaci mɩ́n menian sakpa. 32 Ɛbɛlɛ nɩn anun yɛ̂ ɛmɔ 'ba nwun ananhɔlɛ'n, nán ananhɔlɛ'n kʋsʋ a man ɛmɔ a nyan bɛ́ ti b'a ngaci man nganga.”

33 Ɛjɔlɛ sɔ'n mɔ Zozi hanlɩn nɩn a nyɔ man Zufʋ'n mmie-mɔ fɛ. Kɛ bɛ tɩlɩ ɛjɔlɛ sɔ nɩn ala, bɛ́ nwan: “Yɛ́ dɩɛ, Abalahamʋn amma y'ɔ le yɛ́. Yɛ kacili man sʋanlan fɩ́ɩ́ nganga lé. Nan ɔ yɔ sɛ mɔ ɛ lɛ kan kɛ ɛmɔ 'ba nyan bɛ́ ti ɔ?”

34 Zozi nwan: “Mɩɩn kan yɩ́ ananhɔlɛ mɩn kele ɛmɔ kɛ sʋanlan biala m'ɔ yɔ ɛtɛ'n, anɩn ɔ tɩ ɛtɛ'n kanga. 35 Nán daa yɛ̂ kanga'n di afilie'n bie ɔ. Nan baa'n mɔ bɛ kɔ wʋ yɩ́ afilie nɩn anun'n, ɔ di afilie'n dahuu. 36 Sɛ Baa'n man ɛmɔ nyan bɛ́ ti a, anɩn ɛmɔ a nyan bɛ́ ti sakpa. 37 Mɩn sɩ kɛ Abalahamʋn abʋsʋ menian y'ɔ le ɛmɔ. Kʋsʋ ɛmɔ 'kpʋnndɛ mɩ́n bɛ kun mɩ́n, ɔ sanlɩn kɛ ɛmɔ nne man mɩ́n ɛjɔlɛ'n bɛ nni man. 38 Like mɔ mɩ́n Sɩ helelɩ mɩ́n nɩn anwʋn ɛjɔlɛ yɛ̂ mɩɩn kan ɔ. Nan ɛmɔ dɩɛ, like mɔ ɛmɔ asɩ nɩn a hele ɛmɔ'n yɛ̂ ɛmɔ lɛ yɔ nɩn ɔ.”

39 Bɛ́ nwan: “Yɛ́ sɩ yɔ le Abalahamʋn.”

Zozi nwan: “Sɛ ɛmɔ asɩ y'ɔ le Abalahamʋn sakpa a, ahan yɩ́ ninnge'n m'ɔ yɔlɩ'n, bie yɛ̂ ɛmɔ yɔ ɔ. 40 Nan kʋsʋ ɛmɔ dɩɛ, sunnzun mɔ m'an han ananhɔlɛ'n mɔ Nyanmɩan hanlɩn helelɩ mɩ́n'n m'an hele ɛmɔ ɔ, ɛmɔ 'kpʋnndɛ mɩ́n kun mɩ́n. Like sʋa, Abalahamʋn a nyɔ man bie lé. 41 Junman kʋnmgba'n mɔ ɛmɔ asɩ'n di'n, yɩ́ bie yɛ̂ ɛmɔ kʋsʋ di nɩn ɔ.”

Mɔ Zozi hanlɩn sɔ'n, Zufʋ'n-mɔ kɔ fɛ ɛya kpili kpa. Bɛ́ nwan: “Nán gua sʋ mma y'ɔ le yɛ́ ɛɩn! Yɛ́ Sɩ baa kʋnmgba cein'n y'ɔ le Nyanmɩan.”

42 Zozi nwan: “Sɛ ɛmɔ asɩ y'ɔ le Nyanmɩan sakpa a, ahan ɛmɔ kulo mɩ́n ɛjɔlɛ. Ɔ sanlɩn kɛ n vi Nyanmɩan anwʋn ɛlɔ yɛ̂ m malɩ ɔ. Yɛ̂ yɩ́ dunman nun ati yɛ̂ n wɔ ɛwa ɔ. Nán mɩ́n ngʋnmɩn mɩ́n ti anwʋn yɛ̂ m'an a ɔ. Nan yɩ́ yɛ̂ ɔ sʋanlɩn mɩ́n ɔ. 43 Nzukɛ ati yɛ̂ mɩn kan mɩ́n ɛjɔlɛ dɩɛ a, ɛmɔ ndɩ man yɩ́ bʋ ɔ? Afɩ ɛmɔ ngʋala man kɛ bɛ tɩ yɩ́ bʋ. 44 Ɛmɔ asɩ y'ɔ le *Abɔnsanmʋn. Ɛmɔ kulo kɛ bɛ yɔ like m'ɔ kulo'n. Kɛ alʋa bɔlɩ'n, kodiawu junman y'ɔ di ɔ. Ɔ hanlɩn man ananhɔlɛ lé, ɔ sanlɩn kɛ ananhɔlɛ nnʋn man yɩ́ nun. Atofʋɛ kʋn m'ɔ halɩ'n y'ɔ le yɩ́. Ato nɩn a kaci yɩ́ abalabɔ, yɩ́ alɩɛ m'ɔ di nɩn anɩn. Ɔ tɩ atofʋɛ'n-mɔ kʋalaa asɩ. 45 Nan kɛmɔ mɩ́n dɩɛ mɩn kan ananhɔlɛ'n, yɩ́ ti, ɔ man ɛmɔ nne man mɩ́n bɛ nni man. 46 Ɛmɔ nunhan benin yɛ̂ ɔ kʋala ɔ se kɛ m'an yɔ ɛtɛ ɔ? Nan sɛ mɩn kan ananhɔlɛ a, nzukɛ ati yɛ̂ ɛmɔ nne man mɩ́n nni man ɔ? 47 Sʋanlan m'ɔ tɩ Nyanmɩan sʋanlan'n, ɔ tie Nyanmɩan anʋan ɛjɔlɛ'n. Nan kɛmɔ ɛmɔ tɩ man Nyanmɩan dɩɛ'n, yɩ́ ti yɛ̂ ɔ man ɛmɔ ndie man mɩ́n ɛjɔlɛ nɩn ɔ.”

Zozi tɩ kpili tala Abalahamʋn

48 Zufʋ'n-mɔ nwan: “Yɛ hanlɩn kɛ ɛ tɩ man Zufʋ kpa, ɛ tɩ *Samali sʋanlan, ɛsɛ ɛ le baye, ɔ tɩ man ananhɔlɛ ɔ?”

49 Zozi nwan: “Cɛcɛ, n ne man baye. Mɩ́n dɩɛ, mɩ́n Sɩ yɛ̂ mɩɩn kannvʋ yɩ́ ɔ. Kʋsʋ ɛmɔ ngulo man kɛ bɛ man mɩ́n anyɩnnzɔ. 50 Mɩ́n dɩɛ mɩ́n muonun mɩn mgbʋnndɛ man mɩ́n anunminnyanmʋn. Sʋanlan kʋn wɔ ɛbɛlɛ m'ɔ wula mɩ́n anunminnyanmʋn ɔ. Ɛsɛ yɩ́ yɛ̂ ɔ bua ndɛɛ nɩn ɔ. 51 Yɩ́ ti, mɩɩn kan yɩ́ ananhɔlɛ mɩn kele ɛmɔ kɛ sʋanlan biala m'ɔ kɔ le ɛjɔlɛ'n mɔ mɩɩn kan'n kɔ li'n, sʋanlan sɔ'n, ɔ nwu man lé.”

52 Zufʋ'n-mɔ nwan: “Kɩkaala dɩɛ, y'a nwun yɩ́ kɛ ɛ le baye. Ɔ sanlɩn kɛ Abalahamʋn a wu, mgbɔmanfʋɛ'n-mɔ kʋsʋ a wu. Ɔ yɔ sɛ mɔ afɩ ɛ lɛ kan kɛ: ‘Sʋanlan biala m'ɔ kɔ le ɛjɔlɛ'n mɔ mɩɩn kan'n kɔ li'n, sʋanlan sɔ'n, ɔ nwun man le.’ 53 Yɛ́ sɩ Abalahamʋn mɔ ɔ'a wu'n, ɛ de di kɛ ɛ tɩ kpili tala yɩ́ ɔ? Mgbɔmanfʋɛ'n-mɔ kʋsʋ a wu. Ɛ tɩ wɔ́ dɩɛ sɛ?”

54 Zozi nwan: “Sɛ mɩ́n muonun mɩn kannvʋ mɩ́n nwʋn an, mɩ́n nwʋn ɛkannvʋɛ'n tɩ mgban. Mɩ́n Sɩ mɔ ɛmɔ nwan ɔ tɩ ɛmɔ Nyanmɩan'n, yɩ́ yɛ̂ ɔ kannvʋ mɩ́n ɔ. 55 Nan kʋsʋ, ɛmɔ nzɩ man yɩ́. Mɩ́n dɩɛ, mɩn sɩ yɩ́. Sɛ mɩn kan kɛ mɩn nzɩ man yɩ́ a, anɩn m'an kaci atofʋɛ kɛ ɛmɔ. Nan mɩn sɩ yɩ́, ɛsɛ mɩn de yɩ́ nʋan ɛjɔlɛ'n mɩn di. 56 Ɛmɔ asɩ Abalahamʋn lili fɛ kɛ ahan ɔ nwunlɩn mɩ́n ɛwalɛ cɩan'n. Ɔ nwunlin yɩ́ kʋsʋ, ɛsɛ ɔ lili yɩ́ nwʋn fɛ.”

57 Mɔ Zozi hanlɩn sɔ'n, Zufʋ'n-mɔ nwan: “An! Ɛ lili man afʋɛ abulanun bɔbɔ mgban, wɔ́ nwan a nwun Abalahamʋn.”

58 Zozi nwan: “Mɩɩn kan yɩ́ ananhɔlɛ mɩn kele ɛmɔ kɛ, asannan nán b'a wʋ Abalahamʋn'n, anɩn n wɔ ɛbɛlɛ.”

59 Ɛhɩ a, bɛ kɔ sɩsa nyɔbʋɛ, bɛ 'tʋtʋ bɛ bɔ Zozi. Ɔ kɔ nwanndi kɔ fɩa, ɔ fi Nyanmɩan awulo nɩn anun ɛbɛlɛ ɔ kɔ fite kɔ hɔ.

9

Zozi 'ba tike anyɩnsinlinwafʋɛ kʋn anyɩn'n

1 Mɔ Zozi fi Nyanmɩan awulo ɛbɛlɛ fitelɩ'n, ɔ 'kɔ kaan an, ɔ nʋn bian kʋn kɔ yia. Bian sɔ'n, bɛ 'wʋ yɩ́ a, anɩn yɩ́ nyɩn a sin. 2 Mɔ Zozi menian'n-mɔ nwunlin yɩ́'n, bɛ́ nwan: “*Labi, ɔ yɔ sɛ mɔ bian ɛhɩ, bɛ 'wʋ yɩ́ a, anɩn yɩ́ nyɩn a sin'n? Yɩ́ muonun yɩ́ ɛtɛ nɩn ati anaan yɩ́ sɩ nʋn yɩ́ nin ɛtɛ nɩn ati ɔ?”

3 Zozi nwan: “Nán ɛtɛ mɔ ɔ'a yɔ ti ɔ, yɛ̂ nán ɛtɛ mɔ yɩ́ sɩ nʋn yɩ́ nin a yɔ ti ɔ. Nan bɛ wʋlɩ yɩ́ sɔ maan Nyanmɩan nanndɩ yɩ́ sʋ ɔ yɩ yɩ́ junman'n mɔ ɔ 'ba li'n kele mân'n. 4 Kɛmɔ alɩ́ɛ'n tɛ wɔ sʋ'n, ɔ sɛ kɛ yɛ lí sʋanlan'n mɔ ɔ'a sʋan mɩ́n'n junman'n. Nan alɩ́ɛ'n lɛ 'ba san mɔ sʋanlan fɩ́ɩ́ ngɔ hʋala man junman di ɔ. 5 Mɔ n dɛ wɔ mân nɩn anun ɛwa'n, mân'n kanlannɩɛ'n y'ɔ le mɩ́n.”

6 Mɔ Zozi hanlɩn ɛjɔlɛ sɔ'n yuelɩ'n, ɔ kɔ tʋ ngɛsɛlɛ asɩ, ɔ kɔ fa kɔ fɔtɔ ngɛtɩɛ, ɔ kɔ han anyɩnsinlinwafʋɛ nɩn anyɩn nɩn asʋ. 7 Yɩ́ nwan: “Kɔ nwunnzin wɔ́ nyunnun Silowe asubula nɩn anun.” (Dunman Silowe'n, yɩ́ bʋ y'ɔ le kɛ b'a sʋan yɩ́.) Anyɩnsinlinwafʋɛ'n kɔ hɔ kɔ nwunnzin yɩ́ nyunnun. Mɔ ɔ 'sa yɩ́ nzin ba'n, anɩn yɩ́ nyɩn nɩn a tike.

8 M'ɔ yɔlɩ sɔ'n, bɛ́ mɔ bɛ nʋn yɩ́ mantan mantan sʋ nʋn bɛ́ mɔ bɛ sɩ yɩ́ daba kɛ yɩ́ nyɩn a sin nán ɔ sɛlɛ sɛlɛ di'n, bɛ kɔ nwun yɩ́. Bɛ́ nwan: “Sʋanlan'n m'ɔ tanlan atɩn nɩn anʋan ɔ sɛlɛ sɛlɛ'n, asʋ nán yɩ́ ahɩ?”

9 Mmie-mɔ nwan: “Yɩ́ ɔ.”

Mmie-mɔ kʋsʋ nwan: “Cɛcɛ, nán yɩ́ ɔ, nan ɔ soman yɩ́ hɔ ɔ.”

Mɔ bian'n tɩlɩ akpʋlʋwa'n mɔ bɛ lɛ su'n, yɩ́ nwan: “Mɩ́n ɔ, mɩ́n bɔbɔ mɩ́n ahɩ.”

10 Ɛjɔlɛ'n kɔ sin bɛ́ nwʋn, bɛ́ nwan: “Nan anɩn ɔ yɔlɩ sɛ kpa mɔ wɔ́ nyɩn nɩn a tike'n?”

11 Yɩ́ nwan: “Bian'n mɔ bɛ fɛlɛ yɩ́ Zozi'n, ɔ fɔtɔlɩ ngɛtɩɛ kaan bie ɔ falɩ ɔ kputalɩ mɩ́n nyɩn nɩn asʋ nán ɔ'a se mɩ́n kɛ: ‘Kɔ Siloe kɔ nwunnzin wɔ́ nyunnun.’ N gɔlɩ mɔ n nwunnzinlin mɩ́n nyunnun yuelɩ'n yɛ̂ mɩ́n nyɩn'n tikelɩ ɔ.”

12 Bɛ́ nwan: “Bian sɔ'n wɔ nin?”

Yɩ́ nwan: “Mɩn nzɩ man.”

Falisifʋɛ'n-mɔ 'ba bisa sʋanlan'n

mɔ Zozi tikelɩ yɩ́ nyɩn'n kosuan

13 Ɛhɩ a, bɛ kɔ fa bian'n mɔ yɩ́ nyɩn nɩn a tike'n bɛ kɔ hɔ *Falisifʋɛ'n-mɔ aja sʋ. 14 Ɔ 'ba yɔ sɔ'n kʋsʋ, Zufʋ'n-mɔ *ɛnwʋnmɩan ele cɩan nɩn anun yɛ̂ Zozi fɔtɔlɩ ngɛtɩɛ'n ɔ falɩ ɔ tikelɩ bian nɩn anyɩn nɩn ɔ. 15 Ɛhɩ ati yɛ̂ Falisifʋɛ'n-mɔ lɛ bisa bian'n kɛ ɔ kpɩnlɩn yɔlɩ dede mɔ sian ɔ nwun asɩ'n. Yɩ́ nwan: “Bian bie, bɛ fɛlɛ yɩ́ Zozi, ɔ falɩ ngɛtɩɛ hanlɩn mɩ́n nyɩn'n, n nwunnzinlin mɩ́n nyunnun yɛ̂ mɩ́n nyɩn'n tikelɩ ɔ. Sian dɩɛ mɩn nwun asɩ.”

16 Falisifʋɛ'n mmie-mɔ nwan: “Sʋanlan sɔ'n, nán Nyanmɩan sʋanlan ɔ. Ɔ nni man ɛnwʋnmɩan ele cɩan'n mala nɩn asʋ.”

Mmie-mɔ kʋsʋ nwan: “Sʋanlan m'ɔ yɔ ɛtɛ'n, ɔ yɔ sɛ m'ɔ yɔ asinbɛnwʋn ninnge sʋa ɔ?” Bɛ́ nʋan a nzɛ man bɛ́ nwʋn. Bɛ kɔ bu bɛ́ nwʋn nun.

17 Ɛsɛ Falisifʋɛ'n-mɔ kɔ bisa yɩ́ biekun kɛ: “Sʋanlan'n m'ɔ tikelɩ wɔ́ nyɩn'n, ɛ jʋnlɩn kɛ ɔ tɩ sɛ?”

Yɩ́ nwan: “Nyanmɩan kpɔmanfʋɛ ɔ.”

18 Zufʋ mgbain'n-mɔ bɔbɔ dɩɛ, bɛ nne bɛ nni man kɛ yɩ́ nyɩn'n sinlin daba, nan sian'n yɛ̂ yɩ́ nyɩn nɩn a tike ɔ. Ɛhɩ ati, bɛ kɔ fɛlɛ yɩ́ sɩ nʋn yɩ́ nin. 19 Bɛ́ nwan: “Ɛmɔ awa'n mɔ bɛ́ nwan yɩ́ nyɩn nɩn a sin'n, asʋ yɩ́ ahɩ? Ɔ yɔ sɛ m'ɔ nwun asɩ sian'n?”

20 Yɩ́ sɩ nʋn yɩ́ nin nwan: “Yɛ́ dɩɛ, yɛ sɩ kɛ yɛ́ wa nɩn ahɩ. Mɔ yɛ 'wʋ yɩ́'n, anɩn yɩ́ nyɩn nɩn a sin. 21 Nan kɛ ɔ kpɩnlɩn yɔlɩ dede mɔ yɩ́ nyɩn nɩn a tike'n, yɩ́ dɩɛ yɛ nzɩ man. Yɛ̂ sʋanlan'n mɔ ɔ'a tike yɩ́ nyɩn'n, yɛ nzɩ man yɩ́. Yɩ́ muonun yɛ̂ ɔ jin ɛbɛlɛ nɩn ɔ. Ɛmɔ bísa yɩ́, ɔ tɩ man batʋnman!” 22 Bɛ sulo Zufʋ mgbain'n-mɔ, yɩ́ ti yɛ̂ ɔ man bɛ lɛ kan kɛ bɛ nzɩ man nɩn ɔ. Afɩ Zufʋ mgbain'n-mɔ nwan sʋanlan m'ɔ kɔ se kɛ Zozi tɩ *Kilisi'n, bɛ 'fʋan yɩ́ bɛ́ asɔnɩn sua nɩn anun. 23 Yɩ́ sɔ ati yɛ̂ yɩ́ sɩ nʋn yɩ́ nin nwan ɔ tɩ man batʋnman nán bɛ bísa yɩ́ nɩn ɔ.

24 Ɛsɛ Falisifʋɛ'n-mɔ kɔ fɛlɛ bian'n biekun, bɛ́ nwan: “Nɩan Nyanmɩan ɛlɔ kan ananhɔlɛ. Nan yɛ́ dɩɛ, yɛ sɩ kɛ bian sɔ'n tɩ ɛtɛfʋɛ.”

25 Bian'n nwan: “Sɛ ɔ tɩ ɛtɛfʋɛ o, sɛ ɔ tɩ man ɛtɛfʋɛ o, mɩ́n dɩɛ, mɩn nzɩ man. Mɩ́n dɩɛ mɔ mɩn sɩ'n y'ɔ le kɛ daba mɩn nnwun man asɩ, nan sian dɩɛ, mɩn nwun asɩ.”

26 Bɛ́ nwan: “Anɩn ɔ yɔlɩ sɛ kpa yɛ̂ ɔ tikelɩ wɔ́ nyɩn nɩn ɔ?”

27 Bian'n nwan: “M'an han m'an hele ɛmɔ daba angʋnmɩn, nan ɛmɔ a ndie man. Ɔ yɔ sɛ mɔ ɛmɔ kulo kɛ mɩn kan yɩ́ biekun ɔ? Ɛmɔ kʋsʋ kulo kɛ bɛ yɔ yɩ́ menian ɔ?”

28 Ɔ hanlɩn sɔ ala, Falisifʋɛ'n-mɔ kɔ bɔ yɩ́ amgba kpa. Bɛ́ nwan: “Wɔ́ yɛ̂ ɛ tɩ sʋanlan sɔ'n sʋanlan ɔ, nan yɛ́ dɩɛ yɛ tɩ *Moyizɩ menian. 29 Moyizɩ yɛ̂ yɛ sɩ kɛ Nyanmɩan jʋjɔlɩ helelɩ yɩ́ ɔ. Nan sʋanlan ɛhɩ dɩɛ, lɩka bɔbɔ m'ɔ fi'n, yɛ nzɩ man.”

30 Bian'n nwan: “Nzukɛ asinbɛnwʋn ɛjɔlɛ dɩɛ ahɩ? Ɛmɔ nzɩ man lɩka m'ɔ fi'n kʋsʋ ɔ'a tike mɩ́n nyɩn'n! 31 Yɛ sɩ kɛ ɛtɛfʋɛ'n-mɔ, Nyanmɩan ndie man bɛ́. Nan menian mɔ bɛ́ nyɩn sɔ yɩ́ mɔ bɛ yɔ like m'ɔ kulo'n yɛ̂ ɔ tie bɛ́ ɔ. 32 Sʋanlan mɔ bɛ 'wʋ yɩ́ a, anɩn yɩ́ nyɩn nɩn a sin'n, yɛ tɩlɩ man kɛ sʋanlan a tike bie anyɩn'n lé. 33 Nan sɛ bian ɛhɩ tɩ man Nyanmɩan sʋanlan an, ahan ɔ ngʋala man like fɩ́ɩ́ yɔ.”

34 Bɛ́ nwan: “Wɔ́ mɔ wɔ́ busuɔfʋɛ nyɔlɩɛ nɩn ati b'a wʋ wɔ́ anyɩnsinlinwafʋɛ'n, wɔ́ lɩlɩ ɛ 'ba hele yɛ́ ngɛlɛ?” Bɛ kɔ fʋan bian'n bɛ́ asɔnɩn sua nɩn anun.

35 Zozi kɔ tɩ kɛ b'a fʋan bian'n bɛ́ asɔnɩn sua nɩn anun, ɔ kɔ nwun yɩ́, yɩ́ nwan: “Asʋ *Mân Baa'n, ɛ de yɩ́ di ɔ?”

36 Bian'n nwan: “Yɛmɩnlɩn, kele mɩ́n sʋanlan sɔ'n maan n né yɩ́ n ní.”

37 Zozi nwan: “Wɔ́ nyɩn tua yɩ́. Yɩ́ yɛ̂ ɔ lɛ jʋjɔ kele wɔ́ nɩn ɔ.”

38 Bian'n nwan: “Mɩ́n Mɩn, mɩn de mɩn di.” Ɔ kɔ kʋtʋ Zozi anyunnun ɛbɛlɛ.

39 Zozi nwan: “Ndɛɛ ebua nɩn ati yɛ̂ m malɩ ɔ. Mɩn 'ba nán mɩn man bɛ́ mɔ bɛ́ nyɩn a sin'n nwun asɩ. Yɛ̂ bɛ́ mɔ bɛ nwun asɩ'n kʋsʋ, mɩn man bɛ́ nyɩn'n sin.”

40 Anɩn *Falisifʋɛ'n mmie-mɔ nʋn yɩ́ wɔ ɛbɛlɛ. Mɔ bɛ tɩlɩ ɛjɔlɛ'n mɔ Zozi hanlɩn'n, bɛ kɔ bisa yɩ́ kɛ: “Yɩ́ ti, anɩn yɛ́ kʋsʋ yɛ́ nyɩn a sin?”

41 Zozi nwan: “Sɛ ɔ tɩ kɛ ɛmɔ anyɩn a sin an, ahan ɛmɔ nyɔ man ɛtɛ. Nan kɛmɔ ɛmɔ nwan bɛ nwun asɩ'n, yɩ́ ti yɛ̂ ɔ man ɛmɔ tɛ wɔ bɛ́ ɛtɛ nɩn anun ɔ.”

10

Zozi 'ba bu bʋa ɛnɩanfʋɛ kpa nɩn anwʋn anyɩnndala

1 Ɛhɩ, mɔ Zozi hanlɩn sɔ helelɩ Falisifʋɛ'n-mɔ yuelɩ'n, ɛsɛ ɔ kɔ tʋ sʋ kɛ: “Mɩɩn kan yɩ́ ananhɔlɛ mɩn kele ɛmɔ kɛ, sʋanlan mɔ ɔ 'wʋlʋ mmʋa'n-mɔ tola nɩn anun an, ɔ nzɩn man anʋan nɩn anun, nan ɔ bu lɩka fʋfɔlɛ ɔ wʋlʋ tola nɩn anun'n, sʋanlan sɔ'n, anɩn ɔ tɩ awofʋɛ, kodiawu y'ɔ le yɩ́. 2 Nan sʋanlan m'ɔ kɔ sɩn anʋan nɩn anun'n, yɩ́ yɛ̂ ɔ tɩ bʋa ɛnɩanfʋɛ kpa nɩn ɔ. 3 Yɩ́ dɩɛ sɛ ɔ 'wʋlʋ tola nɩn anun an, sʋanlan'n m'ɔ sisa tola'n tike anʋan'n man yɩ́, yɛ̂ mmʋa'n-mɔ kʋsʋ tɩ yɩ́ nɩn'n. Bʋa ɛnɩanfʋɛ'n fa mmʋa'n-mɔ anun kʋn biala dunman'n fɛlɛ yɩ́ ɛsɛ ɔ fa bɛ́ fite awulo. 4 Mɔ bɛ́ kʋalaa bɛ kɔ yue fite'n, ɔ li bɛ́ nyunnun yɛ̂ mmʋa'n-mɔ si yɩ́ sʋ ɔ. Ɔ sanlɩn kɛ mmʋa'n-mɔ sɩ yɩ́ nɩn'n. 5 Sʋanlan mɔ bɛ nzɩ man yɩ́'n, bɛ nzi man yɩ́ sʋ lé. Sɛ bɛ nwun yɩ́ a, bɛ nwanndi yɩ́, ɔ sanlɩn kɛ bɛ nzɩ man yɩ́ nɩn'n.” 6 Zozi buli anyɩnndala sɔ'n helelɩ bɛ́, kʋsʋ b'a ndɩ man yɩ́ bʋ.

7 Kɛmɔ b'a ndɩ man yɩ́ bʋ nɩn ati, Zozi kɔ han kɔ hele bɛ́ biekun kɛ: “Mɩɩn kan yɩ́ ananhɔlɛ mɩn kele ɛmɔ kɛ, mmʋa'n-mɔ tola nɩn anʋan'n y'ɔ le mɩ́n. 8 Bɛ́ kʋalaa mɔ bɛ lili mʋa mɩ́n nyunnun'n, awofʋɛ nʋn kodiawu y'ɔ le bɛ́. Yɛ̂ mmʋa'n-mɔ a ndie man bɛ́ nɩn'n bɔbɔ. 9 Anʋan'n y'ɔ le mɩ́n. Sʋanlan m'ɔ kɔ wʋlʋ mɩ́n nun'n, ɔ 'nyan ngʋan. Ɔ kʋala ɔ wʋlʋ fite kɛ ɔ kulo ɔ, ɛsɛ ɔ 'nyan like di. 10 Awofʋɛ'n-mɔ dɩɛ, mmʋa'n-mɔ awue, nʋn bɛ́ ehuan, nʋn bɛ́ bʋsʋ ɛbɔ ati ala yɛ̂ bɛ ba ɔ. Nan mɩ́n dɩɛ, m malɩ kɛ m 'ba maan menian'n-mɔ nyan ngʋan, mɩn man bɛ nyan yɩ́ dede ɔ bʋ sʋ.

11 “Bʋa ɛnɩanfʋɛ kpa'n y'ɔ le mɩ́n. Bʋa ɛnɩanfʋɛ kpa'n, ɔ de yɩ́ mmʋa'n-mɔ ati ewue ɔ wu maan bɛ nyan ngʋan. 12 Sʋanlan m'ɔ tɩ man bʋa ɛnɩanfʋɛ kpa'n, mɔ yɩ́ dɩɛ ɔ kan mmʋa'n-mɔ ɔ kpʋnndɛ yɩ́ esika'n, sɛ ɔ nwun kɛ bedi'n lɛ ba a, ɔ yaci mmʋa'n-mɔ ɛbɛlɛ nwanndi maan bedi'n wʋlʋ bɛ́ nun ɔ cɩ bie ɔ bɔ bɛ́ asanndɩɛ. 13 Sʋanlan sɔ'n yaci mmʋa'n-mɔ ɛbɛlɛ nwanndi, ɔ sanlɩn kɛ yɩ́ esika ɛkpʋnndɛ ati yɛ̂ ɔ lɛ kɩkan bɛ́ ɔ. Bɛ́ nwʋn njian man yɩ́. 14 Bʋa ɛnɩanfʋɛ kpa'n y'ɔ le mɩ́n. Mɩn sɩ mɩ́n mmʋa'n-mɔ, bɛ́ kʋsʋ bɛ sɩ mɩ́n 15 kɛ mɩ́n Sɩ sɩ mɩ́n mɔ mɩ́n kʋsʋ mɩn sɩ yɩ́'n. Mɩn wu mɩ́n mmʋa'n-mɔ dunman nun mɩn man bɛ nyan ngʋan. 16 N ne mmʋa mmiekun-mɔ, bɛ nnʋn man tola ɛhɩ anun bie. Ɔ sɛ kɛ n gókuan bɛ́ nʋan. Bɛ 'ba tɩ mɩ́n nɩn'n. Mmʋa kpule'n 'ba yɔ kʋn. Yɛ̂ sʋanlan kʋsʋ kʋn yɛ̂ ɔ 'nɩan bɛ́ sʋ ɔ.

17 “Mɩ́n Sɩ kulo mɩ́n, ɔ sanlɩn kɛ mɩn fa mɩ́n ngʋan'n mɩn man nán m'an nyan yɩ́ biekun. 18 Sʋanlan fɩ́ɩ́ ngʋala man kɛ ɔ tʋa mɩ́n de mɩ́n ngʋan nɩn ɔ. Mɩ́n muonun yɛ̂ mɩn fa mɩn man ɔ. Mɩn kʋala kɛ mɩn fa mɩ́n ngʋan'n mɩn man, ɛsɛ mɩn kʋala kɛ mɩn nyan yɩ́ biekun. Like mɔ mɩ́n Sɩ nwan n yɔ́ nɩn anɩn.”

19 Ɛhɩka kʋsʋ anwʋn, Zufʋ'n-mɔ anʋan a nzɛ man. 20 Mmie-mɔ dɔʋn nwan: “Sʋanlan'n mɔ wawɛ ɛtɛ wɔ yɩ́ nun mɔ yɩ́ ti nnʋn man ɛbɛlɛ'n, nzukɛ ati yɛ̂ ɛmɔ lɛ tie yɩ́ ɛjɔlɛ nɩn ɔ?”

21 Mmie-mɔ kʋsʋ nwan: “Sʋanlan mɔ wawɛ ɛtɛ wɔ yɩ́ nun'n, ɛjɔlɛ sʋa, ɔ ngʋala man yɩ́ kan. Asʋ sʋanlan mɔ wawɛ ɛtɛ wɔ yɩ́ nun'n kʋala anyɩnsinlinwafʋɛ anyɩn tike?”

Zufʋ mgbain'n-mɔ nne nni man kɛ Zozi tɩ Nyanmɩan Awa

22 Ɛhɩ, ɛyɛlɛ mɛlɛ nɩn anun, mɔ bɛ 'di Nyanmɩan awulo nɩn anwʋn *Anwʋntɩɛ fɛtɩ'n wɔ Zoluzalɛmʋn'n, 23 anɩn Zozi nanndɩ Nyanmɩan awulo nɩn abalanda'n mɔ bɛ fɛlɛ yɩ́ Salomʋn abalanda nɩn anun. 24 Zufʋ'n-mɔ kɔ yia yɩ́ nwʋn ɛbɛlɛ, bɛ́ nwan: “Cɩan benin kpa bɔbɔ yɛ̂ ɛ 'man yɛ́ ahʋnlɩn tɔ yɛ́ kunnun ɔ? Sɛ *Kilisi'n, yɛ́ Belemgbin Ngʋandefʋɛ'n y'ɔ le wɔ́ a, kan yɩ́ ananhɔlɛ kele yɛ́.”

25 Zozi nwan: “M'an han m'an hele ɛmɔ daba, nan ɛmɔ nne nni man. Junman'n mɔ mɩn di wɔ mɩ́n Sɩ dunman nun'n di mɩ́n adanzɩɛ. 26 Nan kɛmɔ ɛmɔ nnʋn man mɩ́n mmʋa'n-mɔ anun bie nɩn ati, ɛmɔ nne mɩ́n nni man. 27 Mɩ́n mmʋa'n-mɔ tie mɩ́n nɩn'n, mɩn sɩ bɛ́ yɛ̂ bɛ si mɩ́n sʋ. 28 Mɩn man bɛ́ ngʋan m'ɔ le man ayuelɩɛ. Bɛ nwu man lé, yɛ̂ sʋanlan fɩ́ɩ́ ngʋala man bɛ́ de fi mɩ́n sa nun. 29 Mɩ́n Sɩ mɔ ɔ'a fa bɛ́ ɔ'a man mɩ́n'n, ɔ tɩ kpili tala ninnge'n kʋalaatin. Ninnge'n mɔ mɩ́n Sɩ le yɩ́'n, sʋanlan ngʋala man kɛ ɔ tʋa yɩ́ de bie ɔ. 30 Mɩn nʋn mɩ́n Sɩ, yɛ tɩ sʋanlan munmuan kʋn.”

31 Ɛhɩ mɔ Zozi hanlɩn nɩn ati, Zufʋ'n-mɔ kɔ sɩsa nyɔbʋɛ biekun kɛ bɛ 'kɔ a hun yɩ́. 32 Ɛhɩ a, Zozi nwan: “Mɩ́n Sɩ a man mɩ́n tunmin maan m'an li junman dɔʋn kpa m'an hele ɛmɔ, nan nunhan benin ati yɛ̂ ɛmɔ kulo kɛ bɛ 'tʋtʋ nyɔbʋɛ bɛ kun mɩ́n ɔ?”

33 Zufʋ'n-mɔ nwan: “Nán kɛ junman kpa bie mɔ a li ati yɛ̂ yɛ́ nwan yɛ 'kun wɔ́ ɔ, nan a han amannɩɛ ɛjɔlɛ wɔ Nyanmɩan anyunnun. Ɔ sanlɩn kɛ kulo sʋanlan mgban tɩ kɛ wɔ́, ɛ bu wɔ́ nwʋn kɛ ɛ tɩ Nyanmɩan.”

34 Zozi nwan: “B'a hɛlɛ wɔ ɛmɔ mala kalata nɩn anun kɛ Nyanmɩan nwan:

Ɛmɔ tɩ kɛ mɩ́n Nyanmɩan muonun.

35 Ɛjɔlɛ kʋsʋ mɔ Nyanmɩan Ɛhɛlɛ Ɛjɔlɛ'n kɔ han'n, yɛ ngʋala man nun kpɛ. Yɛ sɩ kɛ bɛ́ mɔ Nyanmɩan a fɛlɛ bɛ́ ɔ'a fa yɩ́ Nʋan Ɛjɔlɛ'n ɔ'a wula bɛ́ sa nun'n, yɩ́ nwan bɛ tɩ kɛ yɩ́. 36 Nan sɛ ɔ tɩ sɔ sakpa a, anɩn mɩ́n kʋsʋ mɔ Sɩɛ nɩn a sie mɩ́n kʋnlʋn-ngʋnlʋn mɔ ɔ'a sʋan mɩ́n kɛ m mála mân nɩn anun'n, sɛ mɩn kan kɛ n dɩ Nyanmɩan Awa a, anɩn m'an nyan amannɩɛ ɔ? Ɔ yɔ sɛ mɔ ɛmɔ kan kɛ m'an han ɛjɔlɛ ɛtɛ m'an tia Nyanmɩan ɔ? 37 Sɛ mɩn nni man junman'n mɔ mɩ́n Sɩ kulo nɩn an, ɛmɔ nán bɛ de mɩ́n bɛ di. 38 Nan sɛ mɩn di junman sɔ'n, sɛ ɛmɔ nne man mɩ́n nni man bɔbɔ a, ɛmɔ lé nyɔlɩɛ'n-mɔ mɔ mɩn yɔ'n lɩlɩ bɛ lí, nán ɛmɔ a nwun kɛ mɩ́n Sɩ wɔ mɩ́n nun yɛ̂ mɩ́n kʋsʋ n wɔ yɩ́ nun.”

39 Mɔ Zozi hanlɩn sɔ yuelɩ'n, bɛ 'kpʋnndɛ bɛ cɩ yɩ́ biekun. Ɔ fi bɛ́ nun ɛbɛlɛ ɔ kɔ nwanndi, bɛ́ sa a ngan man yɩ́.

40 Ɛhɩ anzin, Zozi kɔ sa kɔ hɔ asue Zuludɩn nɩn anzin ɛlɔ biekun. Ɔ kɔ hɔ kɔ tanlan lɩka mɔ Zʋan sɔnɩnlɩn menian'n-mɔ daba'n. 41 Menian dɔʋn kpa kɔ kpʋ yɩ́ ɛlɔ, bɛ́ nwan: “Zʋan a nyɔ man asinbɛnwʋn like fɩ́ɩ́, nan kʋsʋ bian ɛhɩ anwʋn ɛjɔlɛ m'ɔ hanlɩn'n, ɔ tɩ ananhɔlɛ.” 42 Ɛbɛlɛ, menian dɔʋn lelɩ yɩ́ lili.

11

Lazaa ewue'n

1 Anɩn bian kʋn wɔ Betanin kulo nɩn asʋ, bɛ fɛlɛ yɩ́ Lazaa. Lazaa sɔ'n nʋn yɩ́ nianman mmalasua nnyuan yɛ̂ bɛ tɩ Betanin ɛbɛlɛ ɔ. Kʋn li Mali yɛ̂ kʋn kʋsʋ li Maatɩ. 2 Mali sɔ'n, yɩ́ yɛ̂ ɔ 'ba fa anatɩlɩ ɔ nwunnzin yɛ́ Mɩn aja'n-mɔ anwʋn, ɛsɛ ɔ fa yɩ́ ti enyuan'n ɔ cici nɩn ɔ. Bɛ wɔ ɛbɛlɛ dede a, cɩan kʋn Lazaa kɔ fʋkɛ. 3 Yɩ́ nianman mmalasua nnyuan'n kɔ yɩ sʋanlan kɔ hɔ kɔ tʋ Zozi. Yɩ́ nwan: “Yɛ́ Mɩn, wɔ́ manngʋn'n mɔ ɛ kulo yɩ́'n nɩn a fʋkɛ. Yɩ́ ti, yɩ́ nianman mmala'n-mɔ nwan m mála m mɔ́ wɔ́ amannɩɛ.”

4 Mɔ Zozi tɩlɩ ɛjɔlɛ sɔ'n, yɩ́ nwan: “Lazaa ɛfʋkɛ'n mɔ ɔ'a fʋkɛ'n, ɔ tɩ man ɛfʋkɛ mɔ ɔ 'kun yɩ́ ɔ. Nan ɔ nanndɩ yɩ́ ɛfʋkɛ sɔ nɩn asʋ, Nyanmɩan 'ba man yɩ́ Wa'n yɩ yɩ́ tunmin'n nʋn yɩ́ anunminnyanmʋn'n kele mân'n.” 5 Zozi kulo Lazaa nʋn yɩ́ nianman mmalasua'n-mɔ kpa, nan kʋsʋ, 6 m'ɔ tɩlɩ kɛ Lazaa a fʋkɛ'n, ɔ lili cɩan nnyuan biekun yɩ́ bʋsʋ ɛbɛlɛ.

7 Yɩ́ cɩan nnyuan nɩn asʋ, ɔ kɔ han kɔ hele yɩ́ menian'n-mɔ kɛ: “Bɛ mán yɛ sá yɛ hɔ́ Zude mân nɩn anun ɛlɔ biekun.”

8 M'ɔ hanlɩn sɔ'n, yɩ́ menian'n-mɔ nwan: “Kpain, ɔ hyɛlɩ man fɩ́ɩ́ yɛ hɔlɩ ɛlɔ ahan bɛ 'tʋtʋ ɛbʋɛ bɛ kun wɔ́, yɛ̂ ɛsɛ wɔ́ nwan yɛ hɔ́ ɛlɔ biekun'n?”

9 Zozi nwan: “Alɩ́ɛ kʋn m'ɔ kɔ hɩn'n, nán dɔɛ bulu nʋn nnyuan yɛ̂ ɔ wɔ nun ɔ? Sʋanlan m'ɔ nanndɩ alɩhɩan nɩn anun'n, yɩ́ ja mgbula man, ɔ sanlɩn kɛ mân nɩn anun tɩ yuein. 10 Nan sʋanlan m'ɔ nanndɩ kɔngɔɛ'n, yɩ́ ja kpula ɔ tɔ asɩ, ɔ sanlɩn kɛ awosin nɩn anun, sʋanlan nnwun man asɩ.”

11 M'ɔ hanlɩn sɔ yuelɩ'n, ɛsɛ yɩ́ nwan: “Yɛ́ manngʋn Lazaa a lafɩ, yɩ́ ti, mɩn 'kɔ a tinnge yɩ́.”

12 Yɩ́ menian'n-mɔ nwan: “Sɛ nafɛlɛ ala yɛ̂ ɔ lɛ dafɩ a, anɩn yɛ 'kɔ a yɔ nzu? Ɔ 'ba jasʋ.” 13 Ɛjɔlɛ sɔ'n mɔ Zozi hanlɩn'n kele kɛ Lazaa a wu, nan kʋsʋ yɩ́ menian'n-mɔ dɩɛ, bɛ jʋnlɩn kɛ nafɛlɛ mgban yɛ̂ ɔ lɛ dafɩ ɔ.

14 Yɩ́ sɔ ati, Zozi kpacɩlɩ nun hanlɩn helelɩ bɛ́ yuein kɛ: “Lazaa a wu. 15 Ɛmɔ dunman nun ati, ɔ yɔ mɩ́n fɛ kpa kɛ m'an ngɔ man ɛlɔ ndɛ ɔ. Ɔ sanlɩn kɛ yɩ́ ewue nɩn anzin ɛjɔlɛ mɔ ɔ 'ba a'n, ɔ 'ba man ɛmɔ de mɩ́n di. Nan ɛmɔ mán yɛ hɔ́ ɛlɔ.”

16 Kɛ yɩ́ nʋan 'tɔ ala, yɩ́ menian'n-mɔ anun kʋn, bɛ fɛlɛ yɩ́ Toma, bɛ fɛlɛ yɩ́ biekun Didimʋn, yɩ́ bʋ y'ɔ le kɛ nda, ɔ kɔ jasʋ, yɩ́ nwan: “Mɩ́n manngʋn-mɔ, sɛ yɩ́ sɔ a, bɛ mán yɛ́ kʋsʋ yɛ hɔ́ bie maan bɛ hún yɛ́ kʋalaa.” Kɛ ɔ hanlɩn sɔ yuelɩ'n, yɛ̂ bɛ hɔlɩ ɔ.

17 Mɔ Zozi 'ju Betanin'n, anɩn b'a sie Lazaa ɔ'a li ɛlɛ nnan. 18 Betanin nʋn Zoluzalɛmʋn kʋsʋ afian a nwa man. Cilo nsan yɛ̂ ɔ wɔ bɛ́ afian ɔ. 19 Yɩ́ ti, ɔ man Zufʋ'n-mɔ dɔʋn fi Zoluzalɛmʋn bɛ walɩ Betanin kulo nɩn asʋ ɛbɛlɛ, bɛ 'ba a cɩcɩ Maatɩ nʋn Mali alʋa.

20 Mɔ Maatɩ tɩlɩ kɛ Zozi lɛ ba'n, ɔ hɔlɩ kpalɩ yɩ́ atɩn. Mali dɩɛ, ɔ halɩ awulo ɛbɛlɛ. 21 Mɔ Maatɩ tʋlɩ Zozi'n, yɩ́ nwan: “Yɛ́ Mɩn, sɛ ɔ tɩ kɛ ɛ wɔ ɛwa a, ahan mɩ́n nianman nɩn a nwu man. 22 Nan kʋsʋ mɩn sɩ kɛ kɩkaala mɔ yɛ wɔ nun'n muonun, like biala mɔ ɛ kɔ bisa Nyanmɩan'n, ɔ 'fa man wɔ́.”

23 Zozi nwan: “Wɔ́ nianman'n, ɔ 'ba jasʋ.”

24 Maatɩ nwan: “Mɩn sɩ kɛ cɩan mɔ mân'n kɔ yue'n, mɩ́n nianman'n fi ewue nun 'jasʋ.”

25 Zozi nwan: “Sʋanlan'n m'ɔ cɩn menian ɔ man bɛ́ ngʋan'n y'ɔ le mɩ́n. M'ɔ kɔ le mɩ́n kɔ li'n, sɛ ɔ wu bɔbɔ a, ɔ 'nyan ngʋan. 26 Yɛ̂ sʋanlan mɔ yɩ́ anyɩnwɔsʋɛ nun ɔ kɔ le mɩ́n kɔ li'n, ɔ nwu man kʋ́n lé. Asʋ ɛ de ɛjɔlɛ sɔ'n di ɔ?”

27 Maatɩ nwan: “Yuo o, mɩn de mɩn di kɛ *Kilisi'n y'ɔ le wɔ́, Nyanmɩan Awa'n m'ɔ sɛ kɛ ɔ ba mân nɩn anun'n y'ɔ le wɔ́.”

28 Mɔ Maatɩ hanlɩn sɔ yuelɩ'n, ɔ kɔ sa kɔ hɔ awulo kɔ tu yɩ́ nianman bala Mali asule, yɩ́ nwan: “Yɛ́ Mɩn a a, yɩ́ nwan ɛ bála.” 29 Mɔ Mali tɩlɩ ɛjɔlɛ sɔ'n, ɔ kɔ jasʋ, ɔ kɔ fa atɩn'n, ɔ lɛ kpʋ Zozi. 30 Anɩn Zozi wʋlʋlɩ man kulo nɩn anun, lɩka kʋnmgba'n mɔ Maatɩ yacili yɩ́'n, ɛbɛlɛ yɛ̂ ɔ halɩ ɔ. 31 Mɔ Zufʋ'n-mɔ mɔ bɛ gua awulo ɛbɛlɛ bɛ lɛ cɩcɩ Mali alʋa'n nwunlin kɛ ɔ'a jasʋ, ɔ lɛ kɔ ndɛ-ndɛ'n, bɛ́ kʋsʋ bɛ kɔ jasʋ bɛ kɔ si yɩ́ sʋ. Bɛ jʋnlɩn kɛ Mali lɛ kɔ sɛka nɩn asʋ ɛlɔ 'kɔ sun.

32 Mɔ Mali juli lɩka mɔ Zozi jin'n, ɔ kɔ kʋtʋ yɩ́ nyunnun ɛbɛlɛ, yɩ́ nwan: “Yɛ́ Mɩn, sɛ ɔ tɩ kɛ ɛ wɔ ɛwa a, ahan mɩ́n nianman nɩn a nwu man.”

33 Kɛ Mali 'kan sɔ nɩn ala, ɔ kɔ sɩsa yɩ́ sa kɔ gua yɩ́ ti ɔ nʋn Zufʋ'n-mɔ kʋalaa bɛ lɛ yɩ awɔ́lɛ. Mɔ Zozi nwunlin kɛ bɛ lɛ yɩ awɔ́lɛ'n, ewue nɩn anwʋn ɛya kɔ hun yɩ́ dede yɩ́ nwʋn kɔ wʋsʋ yɩ́. 34 Yɩ́ nwan: “Ɛmɔ sielɩ yɩ́ nin?”

Bɛ́ nwan: “Yɛ́ Mɩn, bala ba nɩan.”

35 Mɔ bɛ falɩ atɩn'n mɔ bɛ 'kɔ'n, anɩn Zozi anyɩn ɛmʋɩn lɛ ba.

36 Ɛbɛlɛ ala, Zufʋ'n-mɔ anun mmie-mɔ nwan: “Ɛmɔ nɩ́an, ɔ kulo Lazaa ɛjɔlɛ kpa o!”

37 Mmie-mɔ kʋsʋ nwan: “Yɩ́ m'ɔ tikelɩ anyɩnsinlinwafʋɛ nɩn anyɩn'n, ahan ɔ yɔlɩ maan Lazaa a wu man”

38 Mɔ bɛ hanlɩn sɔ'n, Zozi kɔ fɛ ɛya kpa, ɔ kɔ kpɩnlɩn yɩ́ konvin abʋ. Ɔ fi ɛbɛlɛ yɩ́ nʋan y'ɔ le sɛka nɩn asʋ. Sɛka sɔ'n, b'a koto yɩ́ bʋka kʋn anun, b'a kpɛ anʋan kʋn b'a tʋ yɩ́ nwʋn kɛ sua yɛ̂ b'a kunndo ɛbʋɛ kpili kʋn b'a fa b'a nyin yɩ́ anʋan. 39 Zozi nwan: “Ɛmɔ yɩ́ ɛbʋɛ'n m'ɔ nyin anʋan'n.”

Mɔ Zozi anʋan tɔlɩ'n, Maatɩ nwan: “Yɛ́ Mɩn, kɛ yɛ wɔ nun'n, mɩn jʋnlɩn kɛ ɔ lɛ ban. Ɔ sanlɩn kɛ, kɛ bɛ sielɩ yɩ́'n, yɩ́ ɛlɛ nnan ahɩ.”

40 Zozi nwan: “M'an ngan m'an ngele man wɔ́ kɛ sɛ ɛ de di a, ɛ 'nwun Nyanmɩan anunminnyanmʋn nɩn ɔ?” 41 Ɛhɩ a, bɛ kɔ kunndo ɛbʋɛ'n m'ɔ nyin anʋan'n. Zozi kɔ tʋ yɩ́ ti anwunno, yɩ́ nwan: “Mɩ́n Sɩ, mɩn 'da wɔ́ asɩ kɛ a tie mɩ́n ɛjɔlɛ nɩn ɔ. 42 Mɩn sɩ kɛ ɛ tie mɩ́n dahuu, nan kɛ ɛ kɔ yɔ nán bɛ́ mɔ b'a ta b'a si b'a yia mɩ́n nɩn a le a li kɛ wɔ́ yɛ̂ ɛ sʋanlɩn mɩ́n'n, yɩ́ ti yɛ̂ ɔ man mɩɩn kan sɔ ɔ.”

43 Mɔ Zozi hanlɩn sɔ yuelɩ'n, ɔ tɩanlɩn nun sɛlɛ kpa, yɩ́ nwan: “Lazaa, fi ɛlɔ fite!”

44 Ɛbɛlɛ ala, Lazaa fi sɛka nɩn anun kɔ fite. Ɔ 'fite a, anɩn ɛtanlan'n mɔ bɛ falɩ bɛ sielɩ yɩ́'n tɛ fʋfɔ yɩ́ nwʋn.

M'ɔ fitelɩ'n, Zozi nwan: “Ɛmɔ nyánnjɩ yɩ́ nwʋn ɛtanlan'n, nán bɛ yáci yɩ́ maan ɔ hɔ́.”

45 Asinbɛnwʋn like sɔ'n mɔ Zozi yɔlɩ'n, ɔ man Zufʋ'n-mɔ mɔ bɛ walɩ Mali alʋa ɛcɩcɩɛ'n, bɛ́ dɔʋn bɛ lelɩ yɩ́ bɛ lili. 46 Bɛ́ nun mmie-mɔ kʋsʋ hɔlɩ tʋlɩ *Falisifʋɛ'n-mɔ bɛ hanlɩn like sɔ'n mɔ Zozi yɔlɩ'n helelɩ bɛ́.

47 Ɛhɩ a, Falisifʋɛ'n-mɔ nʋn Nyanmɩan *tɛɛyɩfʋɛ mgbain'n-mɔ kɔ bʋbɔ Zufʋ mgbain abulasʋ'n mɔ bɛ di bɛ́ mân nɩn anun ɛjɔlɛ nɩn amannɩɛ, bɛ́ kʋalaa bɛ kɔ yia, bɛ́ nwan: “Bian ɛhɩ muonun, yɛ 'yɔ yɩ́ sɛ? Asinbɛnwʋn ninnge m'ɔ lɛ yɔ'n tɩ man nzɛmɩndɛ. 48 Sɛ yɛ yaci yɩ́ maan ɔ di junman sɔ ɛhɩ a, menian'n-mɔ kʋalaa 'ba le yɩ́ di, ɛsɛ ɔ 'ba man *Lɔmʋn mgbain'n-mɔ kpati sɛcɩ Nyanmɩan awulo'n nʋn yɛ́ mân'n!”

49 Bɛ́ nʋan a ndɔ man, bɛ́ nun kʋn kɔ jasʋ, bɛ fɛlɛ yɩ́ Kayifʋ. Afʋɛ sɔ nɩn anun, yɩ́ yɛ̂ anɩn ɔ tɩ *Tɛɛyɩfʋɛ Kpain nɩn ɔ. Yɩ́ nwan: “Ɛmɔ ndɩ man ɛjɔlɛ bʋ fɩ́ɩ́! 50 Asʋ ɛmɔ nnwun man kɛ sɛ sʋanlan kʋn wu menian'n-mɔ kʋalaa ati a, ɔ tɩ kpa tala kɛ mân bɔndɩn'n kɔ bɔ ɔ?”

51 Ɛjɔlɛ'n mɔ Kayifʋ hanlɩn'n, nán kɛ yɩ́ muonun yɩ́ ngɛlɛ yɛ̂ anɩn ɔ lɛ fa kan sɔ ɔ. Nan kɛmɔ afʋɛ sɔ nɩn anun yɩ́ yɛ̂ anɩn ɔ tɩ tɛɛyɩfʋɛ kpain'n, yɩ́ sɔ ati yɛ̂ Nyanmɩan man ɔ hanlɩn kɛ ɔ di kɛ Zozi wu maan Izalayɛ mân nɩn anun menian-mɔ kʋalaa nyan bɛ́ ti ɔ. 52 Nán kɛ Izalayɛ mân nɩn anun menian'n-mɔ kʋnmgba ala yɛ̂ ɔ 'wu man bɛ́ ɔ, nan ɔ 'wu nán ɔ kokuan Nyanmɩan amma'n-mɔ kʋalaa mɔ b'a bɔ asanndɩɛ nɩn anʋan. 53 Ɔ fi cɩan sɔ'n, Zufʋ mgbain'n-mɔ nwan bɛ 'kun Zozi.

54 Ɛhɩ ati, Zozi a nvite man bagua nun kʋ́n Zufʋ'n-mɔ afian. Ɔ nʋn yɩ́ menian'n-mɔ hɔlɩ kulo'n mɔ bɛ fɛlɛ yɩ́ Efalayimʋn nɩn asʋ. Ɔ mantan ɛwâ. Ɔ nʋn bɛ́, bɛ tanlanlɩn ɛbɛlɛ kaan.

55 M'ɔ ka kaan nán Zufʋ'n-mɔ a li bɛ́ fɛtɩ'n mɔ bɛ fɛlɛ yɩ́ *Pakɩ'n, menian dɔʋn kpa lili mʋa Zoluzalɛmʋn bɛ hɔlɩ tuli bɛ́ nwʋn efian. 56 Mɔ bɛ wɔ Nyanmɩan awulo nɩn anun ɛbɛlɛ'n, anɩn bɛ lɛ kpʋnndɛ Zozi. Bɛ lɛ bisa bisa bɛ́ manngʋn'n-mɔ kɛ: “Ɔ tɩ sɛ, asʋ ɔ 'ba a fɛtɩ elie'n bie anaan ɔ ngɔ a man ɔ?” 57 Ɔ 'ba yɔ sɔ'n, anɩn Nyanmɩan tɛɛyɩfʋɛ mgbain'n-mɔ nʋn Falisifʋɛ'n-mɔ a man atɩn kɛ sʋanlan kʋn biala m'ɔ sɩ lɩka mɔ Zozi wɔ'n, ɔ héle bɛ́ maan bɛ hɔ́ hyɩ́ yɩ́.

12

Mali 'ba gua Zozi aja anwʋn anatɩlɩ

(Matie 26.6-13, Maakɩ 14.3-9)

1 Ɛhɩ, m'ɔ anɩn ɔ ka cɩan nsian nán b'a li Zufʋ'n-mɔ fɛtɩ'n mɔ bɛ fɛlɛ yɩ́ *Pakɩ'n, Zozi kɔ sa kɔ hɔ kulo'n mɔ bɛ fɛlɛ yɩ́ Betanin nɩn asʋ. Ɛbɛlɛ y'ɔ tinngelɩ Lazaa m'ɔ wuli'n fi ewue nun ɔ. 2 M'ɔ juli ɛlɔ'n, yɩ́ alɩ́ɛ hɩnlɩn, nɔsʋba nun, yɩ́ manngʋn'n-mɔ kɔ tʋn alɩɛ bɛ kɔ fa bɛ kɔ sʋn yɩ́ ɛyɛfʋɛ. Anɩn Maatɩ lɛ sesie alɩɛ'n, bɛ́ mɔ bɛ lɩla tɔbɩlɩ nɩn anwʋn bɛ lɛ didi'n, Lazaa kʋsʋ wɔ bɛ́ nun bie. 3 Mmalasua'n-mɔ mɔ bɛ sesie alɩɛ'n, Mali kʋsʋ wɔ bɛ́ nun ɛbɛlɛ bie. M'ɔ bɛ didili dede mɔ ɔ 'kɔ bie'n, Mali kɔ hɔ kɔ fa anatɩlɩ bondoman kʋn. Anatɩlɩ sɔ'n, bɛ le baka bie bɛ fɛlɛ yɩ́ náá yɛ̂ bɛ fa bɛ yɔ ɔ. Yɩ́ gua yɔ sɩ kpa. Anatɩlɩ'n m'ɔ wɔ bondoman nɩn anun'n, ɔ tɩ elitili sin. Mali kɔ butu yɩ́ Zozi aja nɩn anwʋn, ɔ kɔ fa yɩ́ ti enyuan'n kɔ cici. Anatɩlɩ nɩn ɛfanlan'n kɔ fa sua nɩn anun.

4 Anɩn Zozi sʋanlan'n mɔ bɛ fɛlɛ yɩ́ Zudasɩ Isikaliɔtɩ wɔ ɛbɛlɛ. Yɩ́ yɛ̂ cian bie ɔ 'yɩ Zozi man ɔ. M'ɔ nwunlin yɩ́ sɔ'n, yɩ́ nwan: 5 “Sɛ ɔ tɩ kɛ bɛ tɔnɩnlɩn anatɩlɩ ɛhɩ jɛtɛ fufue ɛya nsan yɛ̂ bɛ falɩ yɩ́ esika'n bɛ manlɩn ehianfʋɛ'n-mɔ a, ahan ɔ tɩ kpa.” 6 Nán kɛ ehianfʋɛ'n-mɔ anwʋn ɛjʋnlɩan m'ɔ jʋnlɩn ti yɛ̂ ɔ man ɔ lɛ kan sɔ ɔ, nan awofʋɛ y'ɔ le yɩ́. Esika kaan mɔ bɛ kɔ fa bɛ kɔ hye bɛ́'n, yɩ́ yɛ̂ ɔ fa sie ɔ. Bɛ fa bɛ man yɩ́ a, ɔ di.

7 Nan mɔ Zozi tɩlɩ ɛjɔlɛ'n mɔ Zudasɩ hanlɩn'n, yɩ́ nwan: “Yaci Mali maan ɔ yɔ́ yɩ́ like'n m'ɔ lɛ yɔ'n. Afɩ, anatɩlɩ ɛhɩ mɔ ɔ'a butu yɩ́ mɩ́n ja nɩn asʋ ɛwa'n, cɩan mɔ n gɔ wu'n, ebialɛ'n mɔ bɛ 'bia mɩ́n'n yɛ̂ ɔ lɛ di mʋa bia mɩ́n nɩn ɔ. 8 Ehianfʋɛ'n-mɔ dɩɛ, cɩan daa ɛmɔ nʋn bɛ́ wɔ ɛwa. Nan mɩ́n dɩɛ, mɩn nʋn ɛmɔ lɛ ndanlan man ɛwa dede ɔ nga man ɛbɛlɛ.”

9 Mɔ Zufʋ'n-mɔ dɔʋn tɩlɩ kɛ Zozi wɔ Betanin'n, bɛ kɔ kpʋ yɩ́ ɛlɔ. Kʋsʋ nán kɛ Zozi angʋnmɩn ati yɛ̂ bɛ hɔlɩ ɔ, nan bɛ́ nwan bɛ 'kɔ a nɩan Lazaa mɔ ɔ'a hɩn yɩ́'n. 10 Nyanmɩan *tɛɛyɩfʋɛ mgbain'n-mɔ nwan bɛ 'kun Lazaa kʋsʋ. 11 Ɔ sanlɩn kɛ yɩ́ dunman nun ati, Zufʋ'n-mɔ dɔʋn nzi man bɛ́ sʋ kʋ́n, nan Zozi yɛ̂ bɛ de yɩ́ bɛ di ɔ.

Zozi 'ba wʋlʋ Zoluzalɛmʋn kulo nɩn anun

(Matie 21.1-11, Maakɩ 11.1-11, Luku 19.28-40)

12 Zozi lalɩ Betanin, mɔ yɩ́ alɩ́ɛ hɩnlɩn'n, meninsʋnman'n mɔ bɛ walɩ *Pakɩ elie'n, bɛ kɔ tɩ kɛ Zozi lɛ ba Zoluzalɛmʋn. 13 Bɛ kɔ hɔ kɔ kpɩkpɛ aye malɛ, bɛ kɔ fa bɛ kɔ le Zozi atɩn. Bɛ 'kɔ a, anɩn bɛ lɛ tɩan bɛ tɛ bɛ fɛlɛ yɩ́. Bɛ́ nwan:

“Hozanna!

Nyanmɩan yíla Izalayɛ Belemgbin'n m'ɔ lɛ ba

wɔ Yɛ́ Mɩn Nyanmɩan dunman nun'n!”

14 Zozi kɔ nyan afunlunmun baa kʋn ɔ kɔ fʋ kɔ tanlan sʋ kɛ bɛ hɛlɛlɩ yɩ́ daba wɔ *Ɛhɛlɛ Ɛjɔlɛ nɩn anun'n. Bɛ́ nwan:

15 Zoluzalɛmʋn menian, nán bɛ sulo.

Ɛmɔ nɩ́an, ɛmɔ belemgbin'n tɩ

afunlunmun baa kʋn sʋ, ɔ lɛ ba.

16 Ɛhɩ, alimʋa nɩn anun, Zozi menian'n-mɔ a ndɩ man ɛjɔlɛ sɔ'n-mɔ abʋ. Nan mɔ Zozi fi ewue nun tinngelɩ mɔ Nyanmɩan wulalɩ yɩ́ anunminnyanmʋn yuelɩ'n, afɩ sian'n, bɛ nwunlin kɛ yɩ́ nwʋn ɛjɔlɛ fɔ́ʋ́n yɛ̂ Ɛhɛlɛ Ɛjɔlɛ'n hanlɩn nɩn ɔ, like mɔ bɛ yɔlɩ yɩ́'n manlɩn ɛjɔlɛ sɔ'n kpɩnlɩn sʋ.

17 Mɔ Zozi fɛlɛlɩ Lazaa m'ɔ tinngelɩ yɩ́ fi ewue nun'n, bɛ́ kʋalaa mɔ anɩn bɛ wɔ ɛbɛlɛ'n, bɛ lili mɔ bɛ nwunlin yɩ́ nɩn anwʋn adanzɩɛ. 18 Nzɔlɛ ɛhɩ ati y'ɔ man menisʋnman'n walɩ kpalɩ yɩ́ atɩn ɔ. 19 Mɔ Falisifʋɛ'n-mɔ nwunlin yɩ́ sɔ'n, bɛ́ nwan: “Ebia-mɔ, ɛmɔ nɩ́an, y'a fɛ mgban o, sɛ yɛ hyɩlɩ yɩ́ ngɛlɛmɔ nun an, ahan yɛ nyanlɩn sʋ nvasʋɛ. Nan kɩkaala kɛ yɛ wɔ nun'n dɩɛ ɔ'a kpa yɩ́ nwʋn. Bɛ nɩ́an, mân bɔndɩn'n kʋalaa si yɩ́ sʋ!”

Zozi 'ba han yɩ́ ewue nɩn anwʋn ɛjɔlɛ

20 Bɛ́ mɔ bɛ walɩ Zoluzalɛmʋn ɛbɛlɛ fɛtɩ nɩn anun kɛ bɛ 'ba a sʋ Nyanmɩan'n, *Gɛlɛkɩ ngʋkʋn wɔ bɛ́ nun. 21 Gɛlɛkɩ sɔ'n-mɔ hɔ tʋlɩ Zozi sʋanlan'n kʋn, bɛ fɛlɛ yɩ́ Filipʋ. Ɔ fi Galile mân nɩn anun, kulo'n mɔ bɛ fɛlɛ yɩ́ Bɛtɩsayida nɩn asʋ. Gɛlɛkɩ sɔ'n-mɔ nwan: “Nja bian, yɛ kulo kɛ yɛ nwun Zozi anwʋn.” 22 Mɔ Filipʋ tɩlɩ ɛjɔlɛ sɔ'n, ɔ kɔ hɔ kɔ tʋ Andele, ɔ kɔ bɔ yɩ́ amannɩɛ. Bɛ́ munnyuan bɛ kɔ hɔ kɔ tʋ Zozi bɛ kɔ han bɛ kɔ hele yɩ́.

23 Mɔ Zozi tɩlɩ ɛjɔlɛ sɔ'n, yɩ́ nwan: “Sian dɩɛ, mɛlɛ'n m'ɔ sɛ kɛ bɛ wula Mân Baa nɩn anunminnyanmʋn nɩn a ju. 24 Nan mɩɩn kan yɩ́ ananhɔlɛ mɩn kele ɛmɔ kɛ *bele baa'n mɔ bɛ kɔ lua'n, sɛ ɔ'a mgbɔlɔ man asɩɛ nɩn abʋ a, ɔ ngʋala ɔ nvifi man ɔ nzu man mma. Cɩan daa ɔ la ɛbɛlɛ kʋnlʋn-ngʋnlʋn. 25 Sʋanlan m'ɔ tɩ ahyʋan ɔ kulo yɩ́ kunnun'n, ɔ nnyan man ngʋan. Nan sʋanlan m'ɔ eyuadɩ ɛtɛ ɛhɩ anun ɔ kulo ɛhɩnlɩn-mɔ ɔ bʋka bɛ́'n, ɔ 'nyan nyanmɩansʋ ngʋan m'ɔ le man ayuelɩɛ'n. 26 Sʋanlan biala m'ɔ kulo kɛ ɔ yɔ mɩ́n sʋanlan'n, ɔ sí mɩ́n sʋ. Yɩ́ dɩɛ anɩn lɩka mɔ n dɩ'n, yɩ́ kʋsʋ, ɔ tanlan ɛbɛlɛ bie. Sʋanlan m'ɔ sʋ mɩ́n'n, mɩ́n Sɩ 'man yɩ́ asasʋɛ.

27 “Kɩkaala dɩɛ, mɩ́n ti anun a sɛcɩ mɩ́n. Nan kʋsʋ nzu ɛjɔlɛ dɩɛ yɛ̂ mɩn 'kan ɔ? N ze kɛ, mɩ́n Sɩ, de mɩ́n fi yalɛ'n m'ɔ lɛ 'ba tʋ mɩ́n wɔ dɔɛ ɛhɩ anun anaan? Cɛcɛ, mɩ́n ngan man sɔ, ɔ sanlɩn kɛ yɩ́ ti yɛ̂ m malɩ ɔ. 28 Mɩ́n Sɩ, wula wɔ́ dunman nɩn anunminnyanmʋn!”

Zozi hanlɩn sɔ ala, anɩɛ bie kɔ te anwunno ɛlɔ. Anɩɛ sɔ'n nwan: “Mɩ́n dunman'n, m'an wula yɩ́ anunminnyanmʋn dada angʋnmɩn, ɛsɛ mɛlɛ'n m'ɔ lɛ ba nɩn anun, mɩn 'wula yɩ́ biekun.”

29 Meninsʋnman'n mɔ bɛ jijin ɛbɛlɛ mɔ bɛ tɩlɩ anɩɛ sɔ'n, bɛ́ nun mmie-mɔ nwan: “Nyanmɩan'n lɛ kan nun.”

Mmie-mɔ kʋsʋ nwan: “Nyanmɩansʋ bɔfʋɛ kʋn a han ɛjɔlɛ a hele yɩ́.”

30 Zozi nwan: “Nán mɩ́n ti yɛ̂ anɩɛ sɔ nɩn a te ɔ, nan ɛmɔ ati ɔ. 31 Bɛlɛ mɔ mân'n ndɛɛ ebua cɩan nɩn a ju ɔ. *Abɔnsanmʋn m'ɔ tɩ mân nɩn asʋ kpain'n, sian dɩɛ, bɛ 'ba ju yɩ́ bɛ tʋ gua sʋ. 32 Nan mɩ́n kʋsʋ, sɛ bɛ sinnze mɩ́n anwunno yue a, m 'ba hyʋɩn menian'n-mɔ kʋalaa mɩn ba mɩ́n nwʋn.” 33 Ɔ hanlɩn sɔ ɔ helelɩ ewue ɛhɔlɛ kʋn'n mɔ ɔ 'fa wu'n.

34 Kɛ yɩ́ nʋan 'tɔ ala, menian'n-mɔ nwan: “Mala kalata nɩn anun, yɛ tɩlɩ kɛ bɛ́ nwan *Kilisi'n mɔ ɔ 'ba le yɛ́ ti'n, ɔ nwu man lé. Nan ɔ yɔ sɛ mɔ wɔ́ nwan *Mân Baa'n, bɛ 'ba sinnze yɩ́ anwunno ɔ? Mân Baa'n muonun, ɔ tɩ yɩ́ dɩɛ sɛ?”

35 Zozi nwan: “Kɩkaala dɩɛ, kanlannɩɛ'n tɛ wɔ ɛmɔ afian ɛwa. Kɛmɔ ɛmɔ tɛ nwun asɩ'n, ɛmɔ nánndɩ atɩn'n mɔ n gelelɩ ɛmɔ nɩn asʋ. Nán awosin'n ba a, anɩn ɛmɔ a mminlin man. Ɔ sanlɩn kɛ sʋanlan m'ɔ nanndɩ awosin nun'n, ɔ nzɩ man lɩka m'ɔ lɛ kɔ ɔ. 36 Kɛmɔ ɛmɔ tɛ le kanlannɩɛ nɩn ɛwa'n, ɛmɔ lé yɩ́ bɛ lí, nán ɛmɔ a kaci kanlannɩɛ nɩn anun menian.” Mɔ Zozi hanlɩn ɛjɔlɛ sɔ'n yuelɩ'n, ɔ fi bagua nun ɔ nʋn yɩ́ menian'n-mɔ hɔlɩ fɩalɩ kaan.

37 Ɔ yɔlɩ asinbɛnwʋn ninnge'n dɔʋn menian'n-mɔ anyunnun ɛbɛlɛ, nan kʋsʋ b'a nne man yɩ́ b'a nni man. 38 Ɔ man ɛjɔlɛ'n mɔ Nyanmɩan Kpɔmanfʋɛ *Ezayi hanlɩn'n, kpɩnlɩn sʋ. Ezayi hanlɩn kɛ:

Yɛ́ Mɩn, ɛjɔlɛ'n mɔ yɛ hanlɩn'n,

nwan yɛ̂ ɔ lelɩ lili ɔ? Wɔ́ anwʋnsɛlɛ'n

mɔ a yɩ a hele'n, nwan yɛ̂ ɔ buli yɩ́ like ɔ?

39 Bɛ ngʋala man kɛ bɛ de bɛ di, afɩ Ezayi hanlɩn biekun kɛ:

40 Nyanmɩan a sin bɛ́ nyɩn'n,

ɔ man bɛ nnwun man asɩ kʋ́n.

Ɔ'a kaci bɛ́ ajʋnlɩn'n,

ɔ man bɛ ndɩ man yɩ́ ɛjɔlɛ'n kʋ́n.

Afɩ, bɛ tɩ a,

bɛ 'sa bɛ́ nzin bɛ ba yɩ́ nwʋn

ɔ fa bɛ́ ɛtɛ'n-mɔ ce bɛ́.

41 Ezayi lili mʋa nwunlin Zozi anunminnyanmʋn'n daba, yɩ́ ti yɛ̂ ɔ man ɔ hanlɩn yɩ́ nwʋn ɛjɔlɛ nɩn ɔ.

42 Nan kʋsʋ Zufʋ mgbain'n-mɔ anun, mmie-mɔ dɔʋn lelɩ Zozi lili. Nan *Falisifʋɛ'n-mɔ dunman nun, bɛ ngan man, bɛ sulo kɛ bɛ kɔ fʋan bɛ́ asɔnɩn sua nɩn anun. 43 Afɩ sɛ menian'n-mɔ bɔ bɛ́ dunman kpa a, bɛ kulo bɛ tala kɛ Nyanmɩan kɔ bɔ bɛ́ dunman kpa'n.

44 Mɔ Zozi fi meninsʋnman nɩn anun ɔ 'ba hɔ'n, ɔ tɩanlɩn nun hanlɩn kɛ: “Sʋanlan biala m'ɔ de mɩ́n di'n, nán mɩ́n ngʋnmɩn yɛ̂ ɔ de mɩ́n di ɔ, nan anɩn ɔ de sʋanlan'n kʋsʋ m'ɔ sʋanlɩn mɩ́n'n di. 45 Sʋanlan m'ɔ kɔ nwun mɩ́n'n, anɩn ɔ tɩ kɛ ɔ'a nwun m'ɔ sʋanlɩn mɩ́n'n. 46 M malɩ mân nɩn anun kɛ kanlannɩɛ, ɔ man sʋanlan biala m'ɔ de mɩ́n di'n, ɔ nga man awosin nun.

47 “Sʋanlan m'ɔ kɔ tɩ mɩ́n ɛjɔlɛ'n, mɔ ɔ'a nne ɔ'a nni man'n, nán mɩ́n yɛ̂ mɩn 'bua yɩ́ ndɛɛ ɔ. Ɔ sanlɩn kɛ m malɩ kɛ m 'ba le mân nɩn ati ngʋan, m'an mma man kɛ m 'ba tua mân'n nyɔlɩɛ ɛtɛ nɩn anwʋn kalɛ. 48 Sʋanlan m'ɔ kɔ ju mɩ́n kɔ tʋ, m'ɔ nne man mɩ́n ɛjɔlɛ'n nni man'n, ɔ le yɩ́ ndɛɛ ebuafʋɛ. Cɩan m'ɔ li sian nɩn anun, ninnge'n mɔ mɩɩn kekele ɛmɔ'n, yɛ̂ bɛ 'fa bɛ bua yɩ́ ndɛɛ ɔ. 49 Afɩ nán mɩ́n ngʋnmɩn mɩ́n tunmin yɛ̂ m'an fa m'an han ɛjɔlɛ nɩn ɔ. Nan Sɩɛ'n m'ɔ sʋanlɩn mɩ́n'n, yɩ́ muonun yɛ̂ ɔ helelɩ mɩ́n ɛjɔlɛ'n m'ɔ di mɔ mɩn kan'n, ɔ nʋn ninnge'n m'ɔ di mɔ mɩn kekele nɩn ɔ. 50 Yɛ̂ mɩn sɩ kɛ like m'ɔ kɔ hele'n, ɔ man bɛ nyan ngʋan m'ɔ le man ayuelɩɛ. Yɩ́ ti, mɔ mɩɩn kan mɩn kele ɛmɔ'n, kɛ Sɩɛ'n helelɩ mɩ́n'n yɛ̂ mɩɩn kan nɩn ɔ.”

Zozi 'ba nwunnzin yɩ́ menian'n-mɔ aja nɩn anwʋn

13

1 Mɔ anɩn Zufʋ'n-mɔ 'ba li bɛ́ fɛtɩ'n mɔ bɛ fɛlɛ yɩ́ *Pakɩ'n, Zozi sɩ kɛ dɔɛ'n mɔ ɔ 'fa jasʋ asɩ ɛwa kɔ yɩ́ Sɩ anwʋn ɛlɔ nɩn a ju. Yɩ́ mɛlɛ kaan'n m'ɔ lili yɩ́ asɩɛ nɩn asʋ ɛwa'n, ɔ hulolɩ yɩ́ menian'n-mɔ dede ɔ juli yɩ́ ayuelɩɛ.

2 Ɛhɩ, nɔsʋba nun, anɩn Zozi nʋn yɩ́ menian'n-mɔ lɩla tɔbɩlɩ nɩn anwʋn, bɛ lɛ didi. Simʋn Isikaliɔtɩ awa Zudasɩ wɔ bɛ́ nun ɛbɛlɛ bie. Ɔ 'ba yɔ sɔ'n kʋsʋ, anɩn *Abɔnsanmʋn nɩn a fa a wula Zudasɩ ahʋnlɩn nun dada kɛ ɔ yɩ́ Zozi mán. 3 Zozi dɩɛ, ɔ sɩ kɛ ɔ fi yɩ́ Sɩ anwʋn ɛlɔ yɛ̂ ɔ walɩ ɔ, ɔ di kɛ ɔ sá hɔ́ yɩ́ nwʋn ɛlɔ. Ɛsɛ ɔ sɩ kɛ Nyanmɩan a fa ninnge'n kʋalaa a wula yɩ́ sa nun. 4 Anɩn Zozi wula taladɩɛ nnyuan, kʋn wɔ yɩ́ bʋ yɛ̂ kʋn wɔ sʋ. Zozi fi tɔbɩlɩ nɩn anwʋn ɔ kɔ jasʋ, ɔ kɔ yɩ yɩ́ anwunno taladɩɛ'n m'ɔ wula sʋ'n kɔ gua yɩ́ ɛbɛlɛ, ɔ kɔ ha yɩ́ bʋ dɩɛ'n. Ɔ kɔ fa duku kʋn ɔ kɔ kpɛ yɩ́ bʋ. 5 Ɔ kɔ hɔ kɔ kaci nzue kɔ gua basi kʋn anun, ɛbɛlɛ ala, ɔ kɔ bɔ yɩ́ bʋ, ɔ lɛ nwunnzin yɩ́ menian'n-mɔ aja nɩn anwʋn. Ɔ 'nwunnzin anɩn ɔ lɛ fa duku'n m'ɔ kpɛ yɩ́ bʋ'n cici.

6 M'ɔ nwunnzinlin bɛ́ ja'n-mɔ anwʋn dede m'ɔ tʋlɩ Simʋn Pɩɛlɩ'n, Simʋn Pɩɛlɩ nwan: “Yɛ́ Mɩn, wɔ́ yɛ̂ ɛ 'nwunnzin mɩ́n ja nɩn anwʋn ɔ?”

7 Zozi nwan: “Like'n mɔ mɩɩn yɔ'n, ɛ nyan tɩlɩ man yɩ́ bʋ, nan cɩan bie dede ɛ 'ba tɩ yɩ́ bʋ.”

8 Pɩɛlɩ nwan: “Cɛcɛ, mɩ́n dɩɛ mɩn mman ɛ nnwunnzin man mɩ́n ja nɩn anwʋn lé.”

Mɔ Simʋn Pɩɛlɩ hanlɩn sɔ'n, Zozi nwan: “Simʋn Pɩɛlɩ, sɛ a mman m'an nnwunnzin man wɔ́ ja nɩn anwʋn an, anɩn ɛ nʋn mɩ́n lɛ kpacɩ.”

9 Simʋn Pɩɛlɩ nwan: “Sɛ yɩ́ sɔ a, anɩn nwunnzin mɩ́n sa'n-mɔ anwʋn nʋn mɩ́n ti nɩn asʋ bʋka sʋ.”

10 Zozi nwan: “Sʋanlan m'ɔ kɔ bia kɔ yue'n, ɔ nwunnzin yɩ́ ja nɩn anwʋn ala anɩn ɔ'a yue, ɔ sanlɩn kɛ yɩ́ nwʋn tɩ bɔkɔ-bɔkɔ. Ɛmɔ kʋsʋ, bɛ́ nwʋn a tɩ, kʋsʋ nán ɛmɔ kʋalaatin ɔ.” 11 Zozi sɩ sʋanlan'n m'ɔ lɛ 'ba yɩ yɩ́ man'n, yɩ́ ti yɛ̂ ɔ lɛ kan kɛ nán bɛ́ kʋalaatin yɛ̂ bɛ́ nwʋn a tɩ ɔ.

12 M'ɔ nwunnzinlin bɛ́ ja'n-mɔ anwʋn yuelɩ'n, ɔ falɩ yɩ́ taladɩɛ'n m'ɔ yɩlɩ'n ɔ wulalɩ, ɔ salɩ hɔlɩ lalɩ tɔbɩlɩ nɩn anwʋn. Yɩ́ nwan: “Like'n mɔ m'an yɔ ɛmɔ'n, asʋ ɛmɔ tɩ yɩ́ bʋ ɔ? 13 Yɩ́ bʋ y'ɔ le kɛ, ɛmɔ fɛlɛ mɩ́n Kpain, ɛsɛ ɛmɔ fɛlɛ mɩ́n Mɩnlɩan, ɔ tɩ ananhɔlɛ, ɔ sanlɩn kɛ n dɩ yɩ́ sɔ sakpa. 14 Nan sɛ mɩ́n mɔ n dɩ ɛmɔ kpain, ɛsɛ n dɩ ɛmɔ amɩn'n, sɛ m'an nwunnzin ɛmɔ aja'n-mɔ anwʋn an, ɔ sɛ kɛ ɛmɔ kʋsʋ anun kʋn biala nwúnnzin ɛhɩnlɩn-mɔ aja nɩn anwʋn. 15 M'an yɔ sɔ m'an hele ɛmɔ kɛ ɛmɔ kʋsʋ nɩ́an sʋ bɛ yɔ́ bie bɛ mán bɛ́ manngʋn'n-mɔ. 16 Nan mɩɩn kan yɩ́ ananhɔlɛ mɩn kele ɛmɔ kɛ akʋa'n tɩ man kpili ndala man yɩ́ mɩn'n. Yɛ̂ sʋanlan mɔ bɛ kɔ sʋan yɩ́'n, ɔ tɩ man kpili ɔ ndala man sʋanlan'n m'ɔ sʋanlɩn yɩ́'n. 17 Sian dɩɛ mɔ ɛmɔ a tɩ yɩ́ sɔ'n, sɛ ɛmɔ fa sʋ a, nyila 'kan ɛmɔ.

18 “Nán ɛmɔ kʋalaa anwʋn ɛjɔlɛ yɛ̂ mɩɩn kan ɔ. Mɩn sɩ ɛmɔ mɔ m'an fɛlɛ bɛ́'n. Nan ɛjɔlɛ'n mɔ *Ɛhɛlɛ Ɛjɔlɛ'n hanlɩn'n, ɔ di kɛ ɔ kpɩn sʋ. Bɛ hɛlɛlɩ kɛ:

Sʋanlan'n m'ɔ nʋn mɩ́n lɛ didi'n,

ɔ 'ba fa mɩ́n kaci yɩ́ kpɔfʋɛ.

19 “Mɩɩn di mʋa mɩn kan ɛjɔlɛ sɔ'n mɩn kele ɛmɔ, yɩ́ dɩɛ, cɩan mɔ ninnge sɔ'n-mɔ ɛyɔlɛ kɔ ju'n, anɩn ɛmɔ de sʋanlan ɛhɔlɛ kʋn'n mɔ n dɩ'n di. 20 Mɩɩn kan yɩ́ ananhɔlɛ mɩn kele ɛmɔ kɛ, sʋanlan biala m'ɔ kɔ le sʋanlan mɔ n gɔ sʋan yɩ́'n, anɩn mɩ́n muonun yɛ̂ ɔ'a le mɩ́n ɔ. Yɛ̂ m'ɔ kɔ le mɩ́n'n, anɩn ɔ tɩ kɛ sʋanlan'n m'ɔ sʋanlɩn mɩ́n'n yɛ̂ ɔ'a le yɩ́ ɔ.”

Zozi 'ba han kɛ Zudasɩ 'ba yɩ yɩ́ man

(Matie 26.20-25, Maakɩ 14.17-21, Luku 22.21-33)

21 Mɔ Zozi hanlɩn sɔ yuelɩ'n, yɩ́ lʋa bɔlɩ yɩ́ nwʋn, nán ɔ'a se kɛ: “Mɩɩn kan yɩ́ ananhɔlɛ mɩn kele ɛmɔ kɛ ɛmɔ anun kʋn 'ba yɩ mɩ́n maan bɛ cɩ mɩ́n.”

22 Yɩ́ menian'n-mɔ anyɩn totua bɛ́ nyunnun, bɛ nzɩ man sʋanlan'n mɔ Zozi lɛ kan yɩ́ nwʋn ɛjɔlɛ'n. 23 Zozi menian'n-mɔ anun kʋsʋ, kʋn wɔ nun, yɩ́ dɩɛ Zozi kulo yɩ́ kpa. Kʋn sɔ'n lalɩ yɩ́ nwʋn ɛbɛlɛ. 24 Ɛbɛlɛ ala, Simʋn Pɩɛlɩ kɔ bɔ yɩ́ anyɩan kɛ ɔ bísa Zozi maan ɔ héle sʋanlan'n m'ɔ lɛ kan yɩ́ ɛjɔlɛ'n.

25 Kɛmɔ sʋanlan sɔ'n kʋsʋ nzɩ man mɔ ɔ 'ba yɩ Zozi man'n, yɩ́ kʋsʋ ɔ kɔ fa yɩ́ ti kɔ bɔ Zozi anwʋn ɔ kɔ bisa yɩ́ kɛ: “Anɩn, Yɛ́ Mɩn, nwan sʋanlan dɩɛ ɔ?”

26 Zozi nwan: “Mɩɩn fa mɩ́n kpaʋn'n mɩn bɔ tolo nɩn anun, nan sʋanlan mɔ n gɔ fa n gɔ man yɩ́'n, yɩ́ dein yɩ́ ɔ.” Kɛ yɩ́ nʋan 'tɔ ala, ɔ kɔ fa kpaʋn'n kɔ bɔ tolo nɩn anun ɔ kɔ man Simʋn m'ɔ fi Isikaliɔtɩ nɩn awa Zudasɩ. 27 Mɔ Zudasɩ 'de kpaʋn nɩn ala, *Abɔnsanmʋn, mɔ *ebele anɩɛ nɩn anun bɛ fɛlɛ yɩ́ *Satan'n, kɔ wʋlʋ yɩ́ nun. Nán Zozi a se yɩ́ kɛ: “Like'n mɔ ɛ 'yɔ'n, yɔ yɩ́ ndɛ-ndɛ.” 28 Like ati m'ɔ man ɔ hanlɩn sɔ'n, bɛ́ mɔ bɛ nʋn yɩ́ lɛ di alɩɛ'n, bɛ́ fɩ́ɩ́ b'a ndɩ man yɩ́ bʋ. 29 Kɛmɔ Zudasɩ yɛ̂ ɔ fa bɛ́ esika'n sie'n, bɛ́ dɔʋn kpa bɛ jʋnlɩn kɛ Zozi nwan ɔ hɔ́ tó like mɔ bɛ 'fa bɛ di fɛtɩ'n, anaan ɔ hyé ehianfʋɛ'n-mɔ like. 30 Kɛ Zudasɩ lelɩ kpaʋn nɩn ala, ɔ kɔ fite. Yɩ́ tɛmʋn sɔ nɩn anun, anɩn alɩ́ɛ lɛ san.

Zozi 'ba man yɩ́ menian'n-mɔ mala fʋfɔlɛ

31 Kɛ Zudasɩ 'fite ala, Zozi nwan: “Sian dɩɛ, Nyanmɩan a wula *Mân Baa nɩn anunminnyanmʋn yɛ̂ ɔ nanndɩ *Mân Baa nɩn asʋ, anunminnyanmʋn a han Nyanmɩan. 32 Sɛ ɔ nanndɩ Mân Baa nɩn asʋ anunminnyanmʋn a han Nyanmɩan an, Nyanmɩan kʋsʋ 'ba wula yɩ́ anunminnyanmʋn bie. Ɔ 'ba yɔ yɩ́ sɔ kɩkaala.

33 “Mɩ́n mma-mɔ, mɩn 'tanlan ɛmɔ anwʋn ɛwa mɛlɛ kaan sʋa biekun. Ɛmɔ 'ba kpʋnndɛ mɩ́n, nan mɔ n ganlɩn n gelelɩ Zufʋ'n-mɔ, mɩɩn kan mɩn kele ɛmɔ kʋsʋ sian'n. Lɩka mɔ mɩɩn kɔ'n, ɛmɔ ngʋala man ɛlɔ bie kɔ.

34 “Mɩɩn man ɛmɔ mala fʋfɔlɛ: ɛmɔ húlo bɛ́ nwʋn. Ɔ sɛ kɛ ɛmɔ kulo bɛ́ nwʋn kɛ m gbɩnlɩn n gulolɩ ɛmɔ'n. 35 Sɛ ɛmɔ kulo bɛ́ nwʋn an, menian'n-mɔ kʋalaa 'ba nwun kɛ ɛmɔ tɩ mɩ́n menian sakpa.”

Zozi 'ba han kɛ Pɩɛlɩ 'ba se kɛ ɔ nzɩ man yɩ́

(Matie 26.31-35, Maakɩ 14.27-31, Luku 22.31-34)

36 Mɔ Zozi hanlɩn sɔ'n, Simʋn Pɩɛlɩ kɔ bisa yɩ́ kɛ: “Yɛ́ Mɩn, anɩn nin kpa yɛ̂ ɛ lɛ kɔ ɔ?”

Zozi nwan: “Lɩka mɔ mɩɩn kɔ'n, ɛ ngʋala man mɩ́n sʋ si kɩkaala, nan cɩan bie dede ɛ 'ba kpʋ mɩ́n.”

37 Pɩɛlɩ nwan: “Yɛ́ Mɩn, nzukɛ ati yɛ̂ mɩn ngʋala man wɔ́ sʋ si kɩkaala ɔ? Wɔ́ dunman nun, sɛ ɔ di mɔ mɩn wu bɔbɔ a, mɩn 'wu.”

38 Ɛhɩ a, Zozi nwan: “Pɩɛlɩ, asʋ wɔ́ nwan ɛ 'wu mɩ́n dunman nun sakpa? Nan nɩan, mɩɩn kan yɩ́ ananhɔlɛ mɩn kele wɔ́ kɛ ɔ nʋn dede mɔ akɔ'n 'bɔ kokolokoo'n, anɩn a han yɩ́ fâ nsan kɛ ɛ nzɩ man mɩ́n.”

14

Atɩn'n mɔ bɛ fa bɛ kɔ Sɩɛ nɩn anwʋn ɛlɔ'n y'ɔ le Zozi

1 Mɔ Zozi hanlɩn sɔ yuelɩ'n, ɛsɛ ɔ kɔ kpɛ yɩ́ nyɩn yɩ́ menian'n-mɔ ɛlɔ, yɩ́ nwan: “Nán bɛ man bɛ́ lʋa bɔ bɛ́ nwʋn, ɛmɔ lé Nyanmɩan bɛ lí, ɛsɛ ɛmɔ lé mɩ́n kʋsʋ bɛ lí. 2 Mɩ́n Sɩ awulo ɛlɔ, dabɛlɛ ngʋnmɩn wɔ ɛbɛlɛ. Mɩn 'kɔ a sesie lɩka mɩn man ɛmɔ. Sɛ ɔ tɩ man sɔ a, ahan n ganlɩn n gelelɩ ɛmɔ. 3 Sɛ mɩn kɔ nán mɩn sesie lɩka'n yue a, mɩn 'sa mɩn ba, mɩn fa ɛmɔ mɩn kɔ, nán lɩka mɔ n dɩ'n, ɛmɔ kʋsʋ tanlan ɛbɛlɛ bie. 4 Lɩka mɔ mɩɩn kɔ'n, ɛmɔ sɩ yɩ́ atɩn'n.”

5 Mɔ Toma tɩlɩ ɛjɔlɛ sɔ'n, yɩ́ nwan: “Yɛ́ Mɩn, yɛ nzɩ man lɩka mɔ ɛ lɛ kɔ'n, ɔ 'yɔ sɛ nán y'a nwun yɩ́ atɩn'n?”

6 Ɛhɩ a, Zozi kɔ bua yɩ́ kɛ: “Atɩn'n, nʋn ananhɔlɛ'n nʋn ngʋan'n y'ɔ le mɩ́n muonun. Sʋanlan fɩ́ɩ́ ngʋala man kɛ ɔ sɩn lɩka fʋfɔlɛ ɔ kɔ mɩ́n Sɩ anwʋn ɛlɔ sannan ɔ 'nanndɩ mɩ́n sʋ. 7 Sɛ ɔ tɩ kɛ ɛmɔ sɩ mɩ́n an, ahan ɛmɔ 'sɩ mɩ́n Sɩ. Kʋsʋ kɩkaala dɩɛ, ɛmɔ a nwun yɩ́, ɛmɔ sɩ yɩ́.”

8 Filipʋ nwan: “Yɛ́ Mɩn, kele yɛ́ Sɩɛ'n nán man yɛ́ ahʋnlɩn tɔ́ yɛ́ kunnun.”

9 M'ɔ hanlɩn sɔ'n, Zozi nwan: “Filipʋ, yɩ́ ti, dada angʋnmɩn ɛhɩ mɔ mɩn nʋn ɛmɔ tɩ ɛwa'n, ɛ nzɩ man mɩ́n? Sʋanlan m'ɔ kɔ nwun mɩ́n'n, anɩn ɔ'a nwun mɩ́n Sɩ, nan nzukɛ ati yɛ̂ wɔ́ nwan n géle ɛmɔ Sɩɛ'n? 10 Ɛ nne nni man kɛ n wɔ Sɩɛ nɩn anun yɛ̂ Sɩɛ'n kʋsʋ wɔ mɩ́n nun ɔ? Ɛjɔlɛ'n mɔ mɩɩn kan mɩn kele ɛmɔ kʋalaatin ɛwa'n, ɔ fi man mɩ́n muonun. Sɩɛ'n m'ɔ wɔ mɩ́n nun'n yɛ̂ ɔ lɛ di junman sɔ nɩn ɔ. 11 Sɛ mɩn kan kɛ n wɔ Sɩɛ nɩn anun yɛ̂ Sɩɛ'n kʋsʋ wɔ mɩ́n nun an, ɛmɔ lé lí. Sɛ yɩ́ bɔbɔ ɛmɔ nne nni man an, ɛmɔ nɩ́an asinbɛnwʋn ninnge'n mɔ mɩn yɔ'n nán bɛ lé bɛ lí. 12 Mɩɩn kan yɩ́ ananhɔlɛ mɩn kele ɛmɔ kɛ sʋanlan biala m'ɔ de mɩ́n di'n, asinbɛnwʋn ninnge'n mɔ mɩn yɔ'n, yɩ́ kʋsʋ ɔ 'yɔ bie. Yɩ́ dɩɛ'n bɔbɔ mɔ ɔ 'yɔ'n, ɔ 'tala mɩ́n dɩɛ'n. Ɔ sanlɩn kɛ mɩɩn kɔ Sɩɛ nɩn anwʋn ɛlɔ. 13 Like biala mɔ ɛmɔ kɔ sɛlɛ wɔ mɩ́n dunman nun'n, mɩn 'fa mɩn man ɛmɔ, nán ɔ nanndɩ Baa nɩn asʋ menian'n-mɔ kʋalaa a wula Sɩɛ nɩn anunminnyanmʋn. 14 Ɛmɔ sɛlɛ like biala wɔ mɩ́n dunman nun an, mɩn 'yɔ mɩn man ɛmɔ.”

Zozi 'ba han Wawɛ Nwannzan-nwannzan nɩn anwʋn ɛjɔlɛ

15 Ɛsɛ Zozi Nwan: “Sɛ ɛmɔ kulo mɩ́n sakpa a, ɛmɔ lí mɩ́n mala nɩn asʋ. 16 Mɩn 'ba sɛlɛ mɩ́n Sɩ maan ɔ man ɛmɔ *Bʋkafʋɛ fʋfɔlɛ m'ɔ nʋn ɛmɔ 'tanlan dahuu. 17 Ɔ tɩ Wawɛ m'ɔ kan ananhɔlɛ. Mân nɩn anun menian'n-mɔ mɔ bɛ nne man mɩ́n bɛ nni man'n, bɛ ngʋala man kɛ bɛ nyan yɩ́, ɔ sanlɩn kɛ bɛ nnwun man yɩ́, ɛsɛ bɛ nzɩ man yɩ́. Nan ɛmɔ dɩɛ, ɛmɔ sɩ yɩ́, ɔ sanlɩn kɛ ɔ nʋn ɛmɔ y'ɔ tɩ ɔ, ɛsɛ ɔ 'ba tanlan ɛmɔ anun. 18 Mɩn ngɔ yaci man ɛmɔ angʋnmɩn kɛ awusian. Nan mɩn 'ba sa mɩn ba ɛmɔ anwʋn biekun. 19 Ɔ'a ha mɛlɛ kaan bie, mân nɩn anun menian'n-mɔ ngɔ nwun man mɩ́n kʋ́n. Nan ɛmɔ dɩɛ, ɛmɔ 'ba nwun mɩ́n. Kɛmɔ mɩ́n lɩlɩ n dɩ asɩ'n, ɛmɔ kʋsʋ 'ba nyan ngʋan bɛ tanlan asɩ bie. 20 Sɛ cɩan sɔ'n ju a, ɛmɔ 'ba nwun kɛ n wɔ mɩ́n Sɩ anun, ɛmɔ wɔ mɩ́n nun, yɛ̂ mɩ́n kʋsʋ n wɔ ɛmɔ anun. 21 Like mɔ mɩn kekele ɛmɔ'n, sʋanlan mɔ yɩ́ nyɩn kɔ sɔ yɩ́ m'ɔ kɔ fa kɔ sie'n, yɩ́ yɛ̂ anɩn mɩn sɩ kɛ ɔ kulo mɩ́n ɔ. Sʋanlan sɔ'n, mɩ́n Sɩ 'kulo yɩ́, mɩ́n kʋsʋ mɩn 'kulo yɩ́, mɩn 'yɩ mɩ́n nwʋn mɩn kele yɩ́.”

22 Mɔ Zudɩ (nán Zudasɩ Isikaliɔtɩ ɔ) tɩlɩ ɛjɔlɛ sɔ'n, yɩ́ nwan: “Yɛ́ Mɩn, ɔ yɔ sɛ mɔ wɔ́ nwan ɛ nyɩ man wɔ́ nwʋn ɛ ngele man mân nɩn anun menian nga'n-mɔ mɔ bɛ nne wɔ́ bɛ nni man'n, nan yɛ́ ngʋnmɩn ala yɛ̂ ɛ 'yɩ wɔ́ nwʋn kele yɛ́'n?”

23 Ɛhɩ a, Zozi kɔ bua yɩ́ kɛ: “Sʋanlan m'ɔ kulo mɩ́n'n, ɔ di mɔ mɩn kan nɩn asʋ. Mɩn Sɩ 'kulo yɩ́, ɛsɛ mɩn nʋn mɩ́n Sɩ yɛ 'ba yɩ́ nwʋn nán yɛ nʋn yɩ́ tanlan. 24 Sʋanlan m'ɔ ngulo man mɩ́n'n, mɔ mɩn kan'n, ɔ nni man sʋ. Ɛjɔlɛ kʋalaa mɔ ɛmɔ tɩ kɛ mɩɩn kan'n, ɔ fi man mɩ́n muonun, nan Sɩɛ'n m'ɔ sʋanlɩn mɩ́n'n, yɩ́ yɛ̂ ɔ lɛ kan ɔ.

25 “Mɩɩn kan ɛjɔlɛ sɔ'n mɩn kele ɛmɔ wɔ abɛlɛ mɔ n dɛ wɔ ɛmɔ afian ɛwa'n. 26 Nan mɩ́n dunman nun Sɩɛ'n 'ba sʋan *Bʋkafʋɛ'n, Wawɛ Nwannzan-nwannzan'n. Ɔ 'ba hehele ɛmɔ ninnge'n-mɔ kʋalaatin ɛsɛ ɔ 'ba man ɛmɔ ati kacɩ ɛjɔlɛ'n kʋalaatin mɔ m'an han m'an hele ɛmɔ'n. 27 Mɩɩn yaci ɛmɔ alʋacɩcɩɛ nun. Mɩ́n alʋacɩcɩɛ dɩɛ'n yɛ̂ mɩɩn fa mɩn man ɛmɔ ɔ. Alʋacɩcɩɛ'n mɔ mɩɩn fa mɩn man ɛmɔ'n, ɔ nʋn eyuadɩ nɩn anun dɩɛ'n tɩ man kʋ́n. Nán bɛ man bɛ́ lʋa bɔ bɛ́ nwʋn, ɛsɛ nán bɛ sulo.

28 “Ɛmɔ a tɩ mɔ m'an han'n. M'an han m'an hele ɛmɔ kɛ mɩɩn kɔ, nan kʋsʋ mɩn 'ba sa mɩn ba ɛmɔ anwʋn biekun. Sɛ ɔ tɩ kɛ ɛmɔ kulo mɩ́n sakpa a, ahan Sɩɛ nɩn anwʋn ɛlɔ mɔ mɩɩn kɔ'n, ɛmɔ 'di yɩ́ nwʋn fɛ kpa. Ɔ sanlɩn kɛ Sɩɛ'n tɩ kpili tala mɩ́n. 29 M'an li mʋa m'an han ninnge sɔ'n-mɔ kʋalaa anwʋn ɛjɔlɛ m'an hele ɛmɔ asannan nán bɛ́ ɛyɔlɛ tɛmʋn nɩn a ju sʋ. Yɩ́ dɩɛ, anɩn cɩan m'ɔ kɔ ju sʋ'n, ɛmɔ de mɔ n ganlɩn'n bɛ di. 30 Mɩn nʋn ɛmɔ yɛ lɛ njʋjɔ man dɔʋn kʋ́n. Ɔ sanlɩn kɛ mân ɛhɩ asʋ kpain'n lɛ ba. Ɔ le man tunmin fɩ́ɩ́ wɔ mɩ́n sʋ. 31 Nan ɔ fata kɛ menian'n-mɔ nwun yɩ́ kɛ mɩn kulo Sɩɛ'n yɛ̂ like mɔ mɩ́n Sɩ kɔ hele mɩ́n kɛ n yɔ́'n yɛ̂ mɩn yɔ ɔ. Yɩ́ ti, bɛ jásʋ maan yɛ hɔ́.”

15

Divɩn baka kpa'n y'ɔ le Zozi

1 Mɔ Zozi hanlɩn sɔ yuelɩ'n, ɛsɛ yɩ́ nwan: “Divɩn baka kpa'n y'ɔ le mɩ́n yɛ̂ mɩ́n Sɩ y'ɔ tɩ divɩn baka sɔ nɩn ɛnɩanfʋɛ nɩn ɔ. 2 Mɩ́n sa baa biala m'ɔ nzu man baa'n, mɩ́n Sɩ 'ko tʋ. Nan nunhan m'ɔ su'n, ɔ kpɩkpɛ nun kanlanman ɔ man ɔ yɔ kpa, nán ɔ'a hʋala mma biekun dɔʋn su. 3 Nan ɛmɔ dɩɛ, ninnge'n-mɔ mɔ n gelelɩ ɛmɔ nɩn ati, ɛmɔ anwʋn a tɩ dada angʋnmɩn. 4 Yɩ́ sɔ ati, ɛmɔ fá bɛ́ nwʋn bɛ bɔ́ mɩ́n, nán mɩ́n kʋsʋ, mɩn nʋn ɛmɔ a tanlan dahuu. Divɩn baka nɩn asa baa'n m'ɔ tua man yɩ́ nwʋn'n, ɔ ngʋala man baa su. Ɛmɔ kʋsʋ, sɛ ɛmɔ a nva man bɛ́ nwʋn b'a mmɔ man mɩ́n an, ɛmɔ ngʋala man like kpa fɩ́ɩ́ yɔ.

5 “Divɩn baka'n y'ɔ le mɩ́n, yɛ̂ mɩ́n sa mma'n-mɔ y'ɔ le ɛmɔ. Nunhan mɔ ɔ'a fa yɩ́ nwʋn ɔ'a bɔ mɩ́n, m'ɔ nʋn mɩ́n tɩ daa, mɔ mɩ́n kʋsʋ mɩn nʋn yɩ́ tɩ'n, ɔ 'yɔ nyɔlɩɛ kpa dɔʋn. Afɩ sɛ n nnʋn man nun an, ɛmɔ ngʋala man like kpa fɩ́ɩ́ yɔ. 6 Sʋanlan biala mɔ ɔ'a nva man yɩ́ nwʋn ɔ'a mmɔ man mɩ́n'n, anɩn ɔ tɩ kɛ baka nɩn asa baa'n mɔ b'a kpɛ b'a tʋ. Ɔ 'yʋɩ bɛ fa bɛ tʋ sɩ̂n nun bɛ yala yɩ́. 7 Sɛ ɛmɔ fa bɛ́ nwʋn bɛ bɔ mɩ́n, nán ɛmɔ di mɩ́n ɛjɔlɛ nɩn asʋ a, ɛmɔ sɛlɛ like biala mɔ ɛmɔ kulo nɩn an, ɛmɔ 'nyan yɩ́. 8 Sɛ ɛmɔ yɔ nyɔlɩɛ kpa dɔʋn an, ɔ tɩ mɩ́n Sɩ anunminnyanmʋn ɛsɛ ɔ kele kɛ ɛmɔ tɩ mɩ́n menian sakpa.

9 “Mɩn kulo ɛmɔ kɛ mɩ́n Sɩ kulo mɩ́n'n. Yɩ́ ti, ɛmɔ mán n gúlo bɛ́ daa. 10 Kɛ mɩn di mɩ́n Sɩ mala nɩn asʋ m'ɔ kulo mɩ́n'n, mɩ́n kʋsʋ, sɛ ɛmɔ di mɩ́n mala nɩn asʋ a, mɩn 'kulo ɛmɔ cɩan daa. 11 M'an han sɔ m'an hele ɛmɔ maan ɛmɔ di fɛ nán ɛsɛ ɛmɔ fɛ elie'n yɔ kpili kɛ mɩ́n dɩɛ'n. 12 Mɩ́n mala'n y'ɔ le kɛ ɛmɔ húlo bɛ́ nwʋn kɛ mɩn kulo ɛmɔ'n. 13 Ehulo kpili kpa'n y'ɔ le sʋanlan m'ɔ wu yɩ́ manngʋn'n-mɔ dunman nun'n. 14 Sɛ ɛmɔ yɔ ninnge'n mɔ m'an hele ɛmɔ nɩn an, anɩn ɛmɔ tɩ mɩ́n manngʋn. 15 Mɩn mmu man ɛmɔ kɛ mɩ́n ngʋa. Ɔ sanlɩn kɛ mɩnlɩan ngan man yɩ́ nwʋn ɛjɔlɛ kʋalaa ɔ ngele man yɩ́ akʋa kɛ m'an yɔ yɩ́'n. Mɩn bu ɛmɔ kɛ mɩ́n manngʋn. Ɔ sanlɩn kɛ ninnge'n kʋalaatin mɔ mɩ́n Sɩ helelɩ mɩ́n'n, m'an hele ɛmɔ. 16 Nán ɛmɔ yɛ̂ b'a fɛlɛlɩ mɩ́n b'a sie mɩ́n bɛ́ kpain ɔ. Nan mɩ́n muonun yɛ̂ m'an fɛlɛ ɛmɔ mɩ́n nwʋn m'an wula ɛmɔ junman nun ɔ. M'an yɩ ɛmɔ kɛ ɛmɔ hɔ́, bɛ hɔ́ lí junman bɛ sú mma m'ɔ nzɛcɩ man lé. Like biala mɔ ɛmɔ kɔ sɛlɛ mɩ́n Sɩ wɔ mɩ́n dunman nun'n, ɔ 'fa man ɛmɔ. 17 Like mɔ mɩɩn kpʋnndɛ ɛmɔ ɛlɔ'n y'ɔ le kɛ ɛmɔ húlo bɛ́ nwʋn.”

Mân nɩn anun menian'n-mɔ kpɔ Zozi nʋn bɛ́ mɔ bɛ de yɩ́ bɛ di'n

18 Mɔ Zozi tuli yɩ́ menian'n-mɔ fʋɔ yuelɩ'n, ɔ kɔ han kɔ hele bɛ́ biekun kɛ: “Sɛ eyuadɩ'n kpɔ ɛmɔ a, ɛmɔ nwún yɩ́ kɛ bɛ lili mʋa bɛ kpɔlɩ mɩ́n. 19 Sɛ ɛmɔ tɩ eyuadɩ'n dɩɛ lɩlɩ a, ahan eyuadɩ nɩn anun menian'n-mɔ kulo ɛmɔ ɛjɔlɛ, ɔ sanlɩn kɛ bɛ́ bie y'ɔ le ɛmɔ. Nan kɛmɔ m'an nɩan eyuadɩ nɩn anun m'an yɩ ɛmɔ, mɔ ɛmɔ tɩ man eyuadɩ'n dɩɛ kʋ́n'n, yɩ́ ti yɛ̂ bɛ kpɔ ɛmɔ ɔ. 20 Ɛmɔ kácɩ mɔ n ganlɩn n gelelɩ ɛmɔ'n: ‘Akʋa biala tɩ man kpili ndala man yɩ́ mɩn'n’. Nan sɛ b'a hele mɩ́n ahʋlʋwa a, bɛ 'kele ɛmɔ kʋsʋ bie. Sɛ bɛ́ nyɩn sɔlɩ mɩ́n ninnge'n mɔ n gelelɩ bɛ́ nɩn an, ahan bɛ́ nyɩn 'sɔ ɛmɔ kʋsʋ dɩɛ'n. 21 Mɩ́n dunman nun ati, bɛ 'fa ninnge sɔ'n kʋalaa bɛ yɔ ɛmɔ, ɔ sanlɩn kɛ bɛ nzɩ man sʋanlan'n m'ɔ sʋanlɩn mɩ́n'n. 22 Sɛ ɔ tɩ kɛ m'an mma a ngan man ɛjɔlɛ fɩ́ɩ́ m'an ngele man bɛ́ a, ahan bɛ́ nwʋn saun. Nan sian dɩɛ, mɔ m'an a a han ɛjɔlɛ m'an hele bɛ́, mɔ b'a nne b'a nni man'n, bɛ nva man bɛ́ ɛtɛ'n bɛ nje man bɛ́ lé. 23 Sʋanlan m'ɔ kpɔ mɩ́n'n, anɩn ɔ kpɔ mɩ́n Sɩ. 24 Junman'n mɔ sʋanlan fɩ́ɩ́ lili man bie mân ɛhɩ anun lé'n, sɛ m'an nni man bie bɛ́ afian ɛwa a, ahan bɛ́ nwʋn saun. Nan sunnzun mɔ b'a nwun asinbɛnwʋn ninnge'n kʋalaa mɔ m'an yɔ'n, bɛ tɛ kpɔ mɩ́n nʋn mɩ́n Sɩ. 25 Ɛhɩka kʋalaa yɔlɩ sɔ, ɔ man ɛjɔlɛ'n mɔ bɛ hɛlɛlɩ wɔ bɛ́ *Mala kalata nɩn anun'n kpɩnlɩn sʋ. Bɛ hɛlɛlɩ yɩ́ kɛ: B'a kpɔ mɩ́n mgban.

26 “Mɩ́n manngʋn-mɔ, *Bʋkafʋɛ'n mɔ mɩn 'ba sʋan yɩ́'n, ɔ fi Sɩɛ nɩn anwʋn ɛlɔ yɛ̂ ɔ 'ba ɔ. Yɩ́ y'ɔ le Wawɛ'n mɔ kan ananhɔlɛ'n. Sɛ ɔ ba a, ɔ 'ba li mɩ́n nwʋn adanzɩɛ. 27 Yɛ̂ ɛmɔ kʋsʋ 'ba li mɩ́n nwʋn adanzɩɛ, ɔ sanlɩn kɛ mɩn 'bɔ mɩ́n junman nɩn abʋ'n, ɛmɔ nʋn mɩ́n yɛ̂ yɛ sanlɩn nun ɔ.

16

1 “Mɩɩn kacɩ ɛmɔ kɛ bɛ lɛ 'ba hele ɛmɔ ahʋlʋwa, yɩ́ dɩɛ sɛ mɛlɛ'n ju sʋ a, anɩn ɛmɔ mminlin man bɛ́ dedi'n. 2 Bɛ 'ba fʋan ɛmɔ Zufʋ'n-mɔ asɔnɩn sua'n-mɔ anun. Ɛsɛ bɔbɔ, ɔ 'ba ju mɛlɛ'n bie, bɛ́ mɔ bɛ lɛ kun ɛmɔ'n 'ba se kɛ anɩn bɛ lɛ sʋ Nyanmɩan sʋa. 3 Bɛ 'yɔ ɛmɔ sɔ, ɔ sanlɩn kɛ bɛ nzɩ man Sɩɛ'n, ɛsɛ bɛ nzɩ man mɩ́n. 4 Nan mɩɩn kan sɔ mɩn kele ɛmɔ, yɩ́ dɩɛ cɩan mɔ bɛ 'yɔ ɛmɔ sɔ'n, anɩn ɛmɔ kacɩ kɛ n ganlɩn n gelelɩ ɛmɔ. M'an ngan m'an ngele man ɛmɔ daba, afɩ anɩn mɩn nʋn ɛmɔ y'ɔ san ɔ.

Zozi 'ba han Wawɛ Nwannzan-nwannzan'n

junman nɩn anwʋn ɛjɔlɛ

5 “Sian dɩɛ, mɩɩn sa mɩn kɔ sʋanlan'n m'ɔ sʋanlɩn mɩ́n nɩn anwʋn ɛlɔ, nan kʋsʋ ɛmɔ mmisa man mɩ́n kɛ: ‘Ɛ lɛ kɔ nin?’ 6 Kɛmɔ m'an han m'an hele ɛmɔ kɛ mɩɩn kɔ'n, ɛmɔ alʋa a bɔ bɛ́ nwʋn kpa. 7 Nan kʋsʋ mɩɩn kan yɩ́ ananhɔlɛ mɩn kele ɛmɔ kɛ ɔ tɩ kpa man ɛmɔ kɛ n gɔ́. Afɩ sɛ m'an ngɔ man an, Bʋkafʋɛ'n ngɔ a man ɛmɔ anwʋn. Nan sɛ mɩn kɔ a, mɩn 'ba sʋan yɩ́ ɛmɔ anwʋn. 8 Sɛ ɔ ba a, ɔ 'yɩ ninnge'n-mɔ yuein yuein kele eyuadɩ amma'n. Ninnge sɔ'n-mɔ, kʋn y'ɔ le ɛtɛ ɛyɔlɛ'n, kʋn y'ɔ le sɛsɛ ɛyɔlɛ'n, yɛ̂ kʋn kʋsʋ y'ɔ le ndɛɛ ebua'n mɔ Nyanmɩan 'ba bu'n. 9 Ɔ 'ba hele bɛ́ kɛ b'a yɔ ɛtɛ, ɔ sanlɩn kɛ b'a nne man mɩ́n b'a nni man. 10 Yɛ̂, kɛmɔ mɩɩn kɔ Sɩɛ nɩn anwʋn ɛlɔ mɔ ɛmɔ ngɔ nwun man mɩ́n kʋ́n'n, ɔ 'ba hele bɛ́ kɛ sɛsɛ ɛyɔlɛ yɛ̂ Sɩɛ'n lɛ kpʋnndɛ ɔ. 11 Afɩ, ndɛɛ ebua'n mɔ Nyanmɩan 'ba bua'n y'ɔ le kɛ ɔ'a bua mân ɛhɩ asʋ kpain'n ndɛɛ dada angʋnmɩn.

12 “N ne ɛjɔlɛ dɔʋn m'ɔ fata kɛ mɩn kan mɩn kele ɛmɔ, nan kʋsʋ ɛmɔ ngʋala man yɩ́ kʋalaa fa sie kɩkaala. 13 Nan sɛ Wawɛ'n m'ɔ kan ananhɔlɛ'n ba a, ɔ 'ba hele ɛmɔ ananhɔlɛ atɩn'n. Nán yɩ́ ngʋnmɩn yɩ́ ti anun ɛjɔlɛ yɛ̂ ɔ 'kan kele ɛmɔ ɔ, nan mɔ ɔ'a tɩ ɔ nʋn mɔ ɔ 'ba a mân nɩn anun nɩn anwʋn ɛjɔlɛ yɛ̂ ɔ 'kan kele ɛmɔ ɔ. 14 Ɔ 'ba wula mɩ́n anunminnyanmʋn, ɔ sanlɩn kɛ m'ɔ kɔ nwun yɩ́ mɩ́n nwʋn'n, yɩ́ nwʋn ɛjɔlɛ yɛ̂ ɔ 'kan kele ɛmɔ ɔ. 15 Ninnge kʋalaa mɔ mɩ́n Sɩ le'n tɩ mɩ́n dɩɛ. Yɩ́ sɔ ati yɛ̂ ɔ man mɩɩn kan kɛ mɔ Wawɛ Nwannzan-nwannzan'n kɔ nwun yɩ́ mɩ́n nwʋn'n, yɩ́ nwʋn ɛjɔlɛ yɛ̂ ɔ 'kan kele ɛmɔ ɔ.”

Zozi 'ba han kele yɩ́ menian'n-mɔ kɛ

bɛ́ alʋabɔ'n 'ba kaci fɛ elie

16 Ɛsɛ Zozi nwan: “Ɔ ngɔ hyɛ man, ɛmɔ lɛ mma nnwun man mɩ́n kʋ́n, ɔ cɛ kaan an, ɛmɔ 'ba nwun mɩ́n biekun.”

17 Mɔ yɩ́ menian'n-mɔ tɩlɩ ɛjɔlɛ sɔ'n, mmie-mɔ lɛ kan yɩ́ bɛ́ afian ɛbɛlɛ kɛ: “Anɩn ɛjɔlɛ ɛhɩ, yɩ́ bʋ y'ɔ le benin? Ɔ lɛ kan kele yɛ́ kɛ: ‘Ɔ ngɔ hyɛ man, ɛmɔ lɛ mma nnwun man mɩ́n kʋ́n, ɛsɛ ɔ cɛ kaan an, ɛmɔ 'ba nwun mɩ́n biekun,’ ɛsɛ yɩ́ nwan: ‘Mɩɩn kɔ mɩ́n Sɩ anwʋn ɛlɔ.’ ” 18 Bɛ́ nwan: “ ‘Ɔ ngɔ hyɛ man,’ anɩn ɛjɔlɛ ɛhɩ m'ɔ lɛ kan'n, yɩ́ bʋ y'ɔ le benin? M'ɔ lɛ kan'n, yɛ́ dɩɛ yɛ ndɩ man yɩ́ bʋ.”

19 Mɔ Zozi nwunlin kɛ bɛ lɛ kpʋnndɛ bɛ bisa yɩ́ ɛjɔlɛ'n, ɔ kɔ se bɛ́ kɛ: “Kɛmɔ m'an han kɛ: ‘Ɔ ngɔ hyɛ man ɛmɔ lɛ mma nnwun man mɩ́n kʋ́n, ɛsɛ ɔ cɛ kaan an, ɛmɔ 'ba nwun mɩ́n biekun,’ yɩ́ ti yɛ̂ ɛmɔ lɛ bisa bɛ́ nwʋn kosuan'n? 20 Mɩɩn kan yɩ́ ananhɔlɛ mɩn kele ɛmɔ kɛ ɛmɔ lɛ 'ba sun bɛ́ nyɩn ɛmʋɩn bɛ yɩ awɔ́lɛ. Nan eyuadɩ amma'n-mɔ mɔ bɛ nne man mɩ́n bɛ nni man'n, bɛ 'ba li fɛ. Ɛmɔ alʋa 'ba bɔ bɛ́ nwʋn, nan kʋsʋ ɛmɔ alʋabɔ'n 'ba kaci fɛ elie. 21 Sɛ balasua kʋn nwʋnnzɛ dede nán ɔ 'ba wʋ a, anɩn yɩ́ lʋa a bɔ yɩ́ nwʋn. Ɔ sanlɩn kɛ anɩn yɩ́ yalɛ elie mɛlɛ nɩn a ju. Nan sɛ ɔ wʋ yue a, anɩn yɩ́ lʋa a fi yɩ́ yalɛ'n mɔ ɔ'a nwun yɩ́'n. Ɔ sanlɩn kɛ ɔ'a wʋ baa kʋn ɔ'a tʋ asɩɛ nɩn asʋ. 22 Yɩ́ sɔ kʋsʋ ala, kɛ yɛ wɔ nun'n, ɛmɔ alʋa a bɔ bɛ́ nwʋn, nan mɔ yɛ 'ba nwun yɛ́ nwʋn biekun'n, ɛmɔ 'ba li fɛ kpa, sʋanlan fɩ́ɩ́ ngɔ hʋala man ɛmɔ fɛ elie'n yɩ.”

23 Mɔ Zozi hanlɩn sɔ yuelɩ'n ɛsɛ yɩ́ nwan: “Sɛ cɩan sɔ'n ju a, anɩn ɛmɔ mmisa man mɩ́n like fɩ́ɩ́ anwʋn kosuan kʋ́n. Mɩɩn kan yɩ́ ananhɔlɛ mɩn kele ɛmɔ kɛ like biala mɔ ɛmɔ kɔ sɛlɛ wɔ mɩ́n dunman nun'n, Sɩɛ'n 'fa man ɛmɔ. 24 Kɛ m mɔlɩ mɩ́n junman nɩn abʋ dede mɔ ɔ'a ju bɩcɩ'n, ɛmɔ sɛlɛlɩ man like fɩ́ɩ́ wɔ mɩ́n dunman nun. Ɛmɔ sɛ́lɛ, nán ɛmɔ asa 'kan yɩ́. Sɛ ɛmɔ asa kan yɩ́ a, ɛmɔ 'di fɛ kpili kpa.

25 “M'an bu ɛjɔlɛ sɔ'n-mɔ kʋalaa anyɩnndala nun, m'an hele ɛmɔ. Nan ɔ 'ba ju mɛlɛ'n bie, mɩn ngɔ mmu man yɩ́ anyɩnndala nun kʋ́n, nan mɩn 'kan mɩ́n Sɩ anwʋn ɛjɔlɛ'n yuein yuein mɩn kele ɛmɔ. 26 Cɩan sɔ'n ju a, yɩ́ kʋalaa mɔ ɛmɔ 'ba sɛlɛ Sɩɛ'n, ɛmɔ 'ba sɛlɛ wɔ mɩ́n dunman nun. Mɩn mmʋtʋ man mɩ́n Sɩ'n bɔbɔ nán ɔ'a fa ɔ'a man ɛmɔ. 27 Ɔ sanlɩn kɛ, Sɩɛ'n muonun kulo ɛmɔ. Ɔ kulo ɛmɔ, afɩ ɛmɔ kulo mɩ́n, yɛ̂ ɛmɔ de di kɛ n vi Nyanmɩan anwʋn ɛlɔ yɛ̂ m malɩ ɔ. 28 N vi Sɩɛ nɩn anwʋn ɛlɔ yɛ̂ m malɩ mân nɩn anun ɔ. Sian'n mɩɩn jasʋ mân nɩn anun mɩn kɔ Sɩɛ nɩn anwʋn ɛlɔ.”

29 Mɔ yɩ́ menian'n-mɔ tɩlɩ yɩ́ sɔ'n, bɛ́ nwan: “Sian dɩɛ, ɛ lɛ kpacɩ nun yuein kan kele yɛ́, ɛ mmu man yɩ́ anyɩnndala nun kʋ́n. 30 Sian dɩɛ, yɛ sɩ kɛ ɛ sɩ ninnge'n kʋalaatin, ɛ nnwʋnndɛ man maan yɛ mmisa man wɔ́ bie anwʋn kosuan bɔbɔ nán a bua yɛ́. Ɛhɩ ati, ɔ man yɛ de yɛ di kɛ ɛ fi Nyanmɩan ɛlɔ sakpa.”

31 Zozi nwan: “Sian'n ɛmɔ de di? 32 Yaa! Mɛlɛ'n lɛ ba, ɔ'a ju bɔbɔ a yue, ɛmɔ 'ba bɔ asanndɩɛ bɛ yaci mɩ́n ngʋnmɩn, ɛmɔ anun kʋn biala 'ba nwanndi fɩa. Nan kʋsʋ cɛcɛ, ɔ nga man mɩ́n ngʋnmɩn, ɔ sanlɩn kɛ Sɩɛ'n nʋn mɩ́n y'ɔ tɩ ɔ.

33 “Mɩɩn kan sɔ mɩn kele ɛmɔ, nán mɩn man ɛmɔ nyan alʋacɩcɩɛ, afɩ ɛmɔ nʋn mɩ́n a yɔ kʋn. Ɛmɔ lɛ 'ba nwun yalɛ mân nɩn anun, nan kʋsʋ ɛmɔ bɔ́ mɔndɩnlɩn, nán bɛ man bɛ́ nwʋn bubu bɛ́, ɔ sanlɩn kɛ m'an li eyuadɩ nɩn asʋ kunnunmun.”

17

Zozi 'ba yɔ asɔnɩn man yɩ́ menian'n-mɔ

1 Mɔ Zozi hanlɩn ɛhɩ yuelɩ'n, ɔ kɔ tʋ yɩ́ nyɩn anwunno, yɩ́ nwan: “Mɩ́n Sɩ, dɔɛ nɩn a ju. Wula wɔ́ Wa nɩn anunminnyanmʋn maan yɩ́ kʋsʋ ɔ wúla wɔ́ bie. 2 Afɩ, a man yɩ́ tunmin dasannin biala asʋ kɛ bɛ́ mɔ a fa bɛ́ a man yɩ́'n, ɔ mán bɛ nyán ngʋan m'ɔ le man ayuelɩɛ'n. 3 Ngʋan m'ɔ le man ayuelɩɛ'n, y'ɔ le kɛ bɛ nwún wɔ́ mɔ ɛ tɩ ananhɔlɛ Nyanmɩan'n kʋnmgba cein, ɔ nʋn Zozi Kilisi, mɔ a sʋan yɩ́'n. 4 M'an wula wɔ́ anunminnyanmʋn asɩɛ nɩn asʋ ɛwa. Ɔ sanlɩn kɛ junman'n mɔ a fa a man mɩ́n kɛ n ní'n, m'an yue yɩ́ di. 5 Afɩ kɩkaala dɩɛ, Mɩ́n Sɩ, anunminnyanmʋn'n mɔ anɩn n ne yɩ́ wɔ́ nwʋn ɛlɔ asannan nán a sesie mân'n, maan n nyán yɩ́ kʋnmgba sɔ'n wɔ wɔ́ nyunnun.

6 “Menian'n-mɔ mɔ a fa bɛ́ a man mɩ́n asɩɛ nɩn asʋ ɛwa'n, m'an man b'a nwun wɔ́. Bɛ tɩ wɔ́ dɩɛ, yɛ̂ a fa bɛ́ a man mɩ́n. Bɛ́ kʋsʋ, b'a li wɔ́ ɛjɔlɛ nɩn asʋ. 7 Sian'n, b'a nwun kɛ yɩ́ kʋalaa mɔ a fa a man mɩ́n'n, ɔ fi wɔ́ ɛlɔ. 8 Ɔ sanlɩn kɛ ɛjɔlɛ'n mɔ a fa a wula mɩ́n sa nun'n, mɩ́n kʋsʋ m'an fa m'an wula bɛ́ sa nun, yɛ̂ b'a sɔ nun. B'a nwun yɩ́ kɛ n vi wɔ́ nwʋn ɛlɔ sakpa, yɛ̂ b'a le b'a li kɛ a sʋan mɩ́n.

9 “Mɩɩn yɔ asɔnɩn wɔ wɔ́ dunman nun mɩn man bɛ́. Mɩn nyɔ man asɔnɩn mɩn mman man eyuadɩ'n. Nan bɛ́ mɔ a fa bɛ́ a man mɩ́n'n, bɛ́ ti asɔnɩn yɛ̂ mɩɩn yɔ ɔ. Ɔ sanlɩn kɛ bɛ tɩ wɔ́ dɩɛ. 10 Like biala mɔ ɛ le yɩ́'n tɩ mɩ́n dɩɛ, mɩ́n kʋsʋ mɩ́n dɩɛ'n kʋalaa tɩ wɔ́ dɩɛ. Bɛ nwun mɩ́n anunminnyanmʋn'n wɔ bɛ́ nun. 11 Mɩ́n dɩɛ m'an jasʋ mân nɩn anun a yue, nan bɛ́ dɩɛ, bɛ tɛ wɔ nun. Mɩ́n dɩɛ mɩɩn ba wɔ́ nwʋn ɛlɔ. Sɩɛ Nwannzan-nwannzan, wɔ́ dunman'n mɔ tunmin wɔ nun'n, fa nɩan bɛ́ mɔ a fa bɛ́ a man mɩ́n nɩn asʋ, maan bɛ yɔ́ kʋn kɛ mɩn nʋn wɔ́, yɛ tɩ kʋn'n. 12 Mɔ anɩn mɩn nʋn bɛ́ wɔ mân nɩn anun'n, mɩn nɩan bɛ́ sʋ wɔ wɔ́ dunman nun. N nɩanlɩn bɛ́ sʋ kpa, bɛ́ bie fɩ́ɩ́ a mminlin man, sannan sʋanlan'n m'ɔ sɛ kɛ ɔ mínlin nán *Ɛhɛlɛ Ɛjɔlɛ'n nɩn a kpɩn sʋ'n.

13 “Sian'n, mɩɩn ba wɔ́ nwʋn ɛlɔ, nan kɛmɔ n dɛ wɔ mân nɩn anun ɛwa'n, yɩ́ ti yɛ̂ ɔ man mɩɩn kan sɔ maan bɛ di fɛ kpili kpa kɛ mɩ́n nɩn ɔ. 14 M'an fa wɔ́ ɛjɔlɛ'n m'an man bɛ́, yɛ̂ mân nɩn anun menian'n-mɔ lɛ kpɔ bɛ́, ɔ sanlɩn kɛ bɛ tɩ kɛ mɩ́n, bɛ tɩ man mân ɛhɩ anun menian. 15 Mɩɩn nzɛlɛ man wɔ́ kɛ ɛ yɩ́ bɛ́ fi mân nɩn anun, nan mɩ́n nwan ɛ nɩ́an bɛ́ sʋ, n'ɛ man *Abɔnsanmʋn nyan bɛ́. 16 Bɛ tɩ kɛ mɩ́n, kɛmɔ n dɩ man mân ɛhɩ anun sʋanlan'n, bɛ́ kʋsʋ, bɛ tɩ man mân ɛtɛ ɛhɩ anun menian. 17 Kɛmɔ wɔ́ nʋan ɛjɔlɛ'n tɩ ananhɔlɛ'n, nanndɩ ananhɔlɛ nɩn asʋ maan bɛ káci wɔ́ menian kpa bɔkɔɔ. 18 Mɩɩn sʋan bɛ́ mân nɩn anun kɛ ɛ sʋanlɩn mɩ́n'n. 19 Bɛ́ dunman nun ati, mɩɩn fa mɩ́n nwʋn mɩn wula wɔ́ sa nun kpa bɔkɔɔ maan bɛ́ kʋsʋ bɛ kaci wɔ́ menian kpa bɔkɔɔ.

20 “Nán kɛ bɛ́ ngʋnmɩn bɛ́ ti ala yɛ̂ mɩɩn sɛlɛ wɔ́ ɔ, nan bɛ́ kʋalaa mɔ mɩ́n menian'n-mɔ kɔ han ɛjɔlɛ kɔ hele bɛ́ mɔ bɛ kɔ le bɛ kɔ li'n, mɩɩn sɛlɛ wɔ́ mɩn man bɛ́ kʋsʋ. 21 Mɩɩn sɛlɛ wɔ́ kɛ ɛ mán bɛ yɔ́ kʋn. Mɩ́n Sɩ, man bɛ nʋn yɛ́, yɛ yɔ́ kʋn kɛ mɩn nʋn wɔ́, yɛ tɩ kʋn'n. Man bɛ yɔ́ kʋn nán eyuadɩ nɩn a le a li kɛ wɔ́ yɛ̂ ɛ sʋanlɩn mɩ́n ɔ. 22 Anunminnyanmʋn'n mɔ ɛ falɩ manlɩn mɩ́n'n, m'an fa m'an man bɛ́, yɩ́ dɩɛ anɩn bɛ́ kʋalaa bɛ yɔ kʋn kɛ mɩn nʋn wɔ́ yɛ tɩ kʋn'n. 23 Man mɩn nʋn bɛ́, yɛ yɔ́ kʋn kɛ wɔ́ kʋsʋ ɛ nʋn mɩ́n, yɛ tɩ kʋn'n. Man bɛ yɔ́ sʋanlan kʋn bɔkɔɔ, nán eyuadɩ nɩn a nwun kɛ a sʋan mɩ́n, ɛsɛ ɛ kulo bɛ́ kɛ ɛ kulo mɩ́n'n.

24 “Mɩ́n Sɩ, kɛmɔ a fa bɛ́ a man mɩ́n'n, mɩ́n kʋsʋ mɩn kulo kɛ lɩka mɔ n dɩ'n, bɛ́ kʋsʋ bɛ tanlan ɛbɛlɛ bie, nán b'a nwun mɩ́n anunminnyanmʋn'n, anunminnyanmʋn'n mɔ ɛ falɩ manlɩn mɩ́n'n. Ɔ sanlɩn kɛ ɛ lili mʋa ɛ hulolɩ mɩ́n asannan nán a sesie mân'n. 25 Mɩ́n Sɩ, wɔ́ mɔ ɛ tɩ sɛsɛfʋɛ, eyuadɩ amma'n nzɩ man wɔ́, nan mɩ́n dɩɛ, mɩn sɩ wɔ́. Yɛ̂ mɩ́n menian'n-mɔ kʋsʋ sɩ kɛ a sʋan mɩ́n. 26 M'an man b'a nwun wɔ́, ɛsɛ mɩn 'ba man bɛ nwun wɔ́ kpa biekun. Yɩ́ dɩɛ, anɩn ehulo'n mɔ ɛ kulo mɩ́n'n tanlan bɛ nun, nán mɩ́n kʋsʋ mɩn nʋn bɛ́ a yɔ kʋn.”

18

Zufʋ mgbain'n-mɔ 'ba man bɛ cɩ Zozi

(Matie 26.47-56, Maakɩ 14.43-50, Luku 22.47-53)

1 Mɔ Zozi sɛlɛlɩ nzɛlɛ sɔ'n m'ɔ yuelɩ'n, ɔ nʋn yɩ́ menian'n-mɔ bɛ hɔlɩ asue baa'n mɔ bɛ fɛlɛ yɩ́ Sedʋnlʋn nɩn anzin ɛlɔ. Asue sɔ'n mantan Zoluzalɛmʋn. Yɩ́ nzin ɛlɔ, tola kʋn wɔ ɛbɛlɛ, ɔ nʋn yɩ́ menian'n-mɔ hɔlɩ wʋlʋlɩ nun. 2 Zudasɩ mɔ ɔ 'ba yɩ yɩ́ man'n, ɔ sɩ lɩka sɔ'n, afɩ ɔ yɔ a, Zozi nʋn yɩ́ menian'n-mɔ kɔ yia ɛlɔ. 3 Yɩ́ ti, Zudasɩ li *Lɔmʋn nʋn Zufʋ nzalafʋ dɔʋn anyunnun, bɛ kɔ a kɔ ju ɛbɛlɛ. Zufʋ nzalafʋ sɔ'n-mɔ, Nyanmɩan *tɛɛyɩfʋɛ mgbain'n-mɔ nʋn *Falisifʋɛ'n-mɔ yɛ̂ bɛ yɩlɩ bɛ́ ɔ. Mɔ bɛ 'ba'n, bɛ le kʋan ninnge, kanlannɩɛ nʋn tɛɛ. 4 Nan Zozi dɩɛ, ɔ sɩ yɩ́ kʋalaa mɔ ɔ lɛ 'ba tʋ yɩ́'n sie. Ɔ fi tola nɩn anun kɔ fite, yɩ́ nwan: “Ɛmɔ lɛ kpʋnndɛ nwan?”

5 Bɛ́ nwan: “Yɛ lɛ kpʋnndɛ Zozi m'ɔ fi Nazalɛtɩ'n.”

Zozi nwan: “Mɩ́n ahɩ.” Zudasɩ m'ɔ lɛ yɩ yɩ́ man'n, anɩn ɔ nʋn bɛ́ yɛ̂ bɛ jijin ɛbɛlɛ ɔ. 6 Kɛ Zozi 'se kɛ: “Mɩ́n ahɩ” nɩn ala, nzalafʋ'n-mɔ kɔ bɔ si, bɛ́ kʋalaa bɛ kɔ hyʋɩn bɛ kɔ hɔ bɛ́ nzin bɛ kɔ han bɛ kɔ gua asɩ. 7 Mɔ Zozi nwunlin yɩ́ sɔ'n, yɩ́ nwan: “Ɛmɔ lɛ kpʋnndɛ nwan?”

Bɛ́ nwan: “Zozi m'ɔ fi Nazalɛtɩ'n.”

8 Zozi nwan: “M'an se ɛmɔ kɛ y'ɔ le mɩ́n. Nan sɛ mɩ́n yɛ̂ ɛmɔ lɛ kpʋnndɛ mɩ́n sakpa a, anɩn ɛmɔ yáci menian ɛhɩ-mɔ maan bɛ hɔ́.” 9 Zozi hanlɩn sɔ maan ɛjɔlɛ'n m'ɔ hanlɩn yɩ́ mɛlɛ mɔ ɔ 'sɛlɛ Nyanmɩan man yɩ́ menian'n-mɔ'n kpɩnlɩn sʋ. Yɩ́ nwan: “Bɛ́ mɔ a fa bɛ́ a man mɩ́n'n, m'an mminlin man fɩ́ɩ́.”

10 Anɩn Simʋn Pɩɛlɩ le dadɩɛ, ɔ kɔ hyʋɩn kɔ kpɛ Nyanmɩan tɛɛyɩfʋɛ kpain nɩn akʋa nɩn anzʋ fama'n. Akʋa sɔ'n, bɛ fɛlɛ yɩ́ Malikusi.

11 Mɔ Zozi nwunlin yɩ́ sɔ'n, yɩ́ nwan: “Simʋn Pɩɛlɩ, fa wɔ́ dadɩɛ'n wula yɩ́ bʋa nɩn anun. Ɛ jʋnlɩn kɛ yalɛ'n mɔ mɩ́n Sɩ nwan n nwún yɩ́'n, mɩn ngɔ nwun man yɩ́ ɔ?”

Bɛ 'ba fa Zozi bɛ fite Nannan Hannɩn anyunnun

12 Ɛhɩ a, *Lɔmʋn nzalafʋ'n-mɔ nʋn bɛ́ kpain'n, nʋn Zufʋ'n-mɔ nzalafʋ dɩɛ'n-mɔ kɔ hyɩ Zozi, bɛ kɔ cɩcɩ yɩ́. 13 Bɛ nʋn yɩ́ kɔ li mʋa kɔ hɔ Nannan Hannɩn awulo. Hannɩn sɔ'n tɩ *tɛɛyɩfʋɛ kpain daba. Kayifʋ m'ɔ tɩ Nyanmɩan tɛɛyɩfʋɛ kpain afʋɛ sɔ nɩn anun'n, ɔ ja Hannɩn awa balasua. 14 Kayifʋ kʋsʋ yɛ̂ ɔ hanlɩn helelɩ Zufʋ'n-mɔ kɛ: “Sɛ sʋanlan kʋn wu a, ɔ tɩ kpa tala kɛ mân bɔndɩn'n kɔ bɔ'n.”

Pɩɛlɩ 'ba han kɛ ɔ nzɩ man Zozi

(Matie 26.69-70, Maakɩ 14.66-68, Luku 22.55-57)

15 Mɔ bɛ nʋn Zozi 'kɔ Nyanmɩan tɛɛyɩfʋɛ kpain nɩn awulo ɛlɔ'n, Simʋn Pɩɛlɩ nʋn Zozi sʋanlan'n kʋn biekun bɛ sili yɩ́ sʋ. Zozi sʋanlan sɔ'n, tɛɛyɩfʋɛ kpain'n sɩ yɩ́. Mɔ bɛ 'wʋlʋ awulo nɩn akunnun ɛlɔ'n, ɔ wʋlʋlɩ ɛlɔ bie. 16 Nan Pɩɛlɩ dɩɛ, ɔ halɩ gua sʋ ɛlɔ anʋan nɩn anwʋn ɛbɛlɛ. Zozi sʋanlan kʋn'n mɔ tɛɛyɩfʋɛ kpain'n sɩ yɩ́'n kɔ fite. Ɔ kɔ han kɔ hele balasua'n m'ɔ sisa anʋan'n ɔ kɔ man Pɩɛlɩ kɔ wʋlʋ. 17 Afanɩan'n m'ɔ nɩan anʋan nɩn asʋ'n kɔ bisa Pɩɛlɩ kɛ: “N ja bian, asʋ wɔ́ kʋsʋ, ɛ tɩ man bian sɔ'n sʋanlan ɔ?”

Simʋn Pɩɛlɩ nwan: “Cɛcɛ, nán yɩ́ sʋanlan y'ɔ le mɩ́n.”

18 Kɛmɔ anɩn ɛyɛlɛ wɔ nun'n, ngʋa'n-mɔ nʋn nzalafʋ'n-mɔ a huan sɩ̂n bɛ jijin yɩ́ nwʋn bɛ lɛ tɩ. Pɩɛlɩ kʋsʋ kɔ a kɔ jinlan bɛ́ nwʋn ɛbɛlɛ ɔ lɛ tɩ bie. 19 Mɛlɛ sɔ'n, anɩn Nyanmɩan tɛɛyɩfʋɛ kpain'n lɛ bisa Zozi yɩ́ menian'n-mɔ nʋn yɩ́ ninnge'n m'ɔ kekele nɩn anwʋn kosuan. 20 Zozi kɔ bua yɩ́ kɛ: “M'an han yɩ́ bagua nun m'an hele mân'n bɔndɩn'n. Mɩ́n ninnge'n kʋalaa mɩn kekele yɩ́ cɩan daa lɩka mɔ Zufʋ'n-mɔ yia'n, bɛ́ asɔnɩn sua'n-mɔ anun ɔ nʋn Nyanmɩan awulo nɩn anun. Mɩ́n ɛjɔlɛ'n kʋalaa mɔ mɩn kan'n, nán nvɩalɩɛ nun ɔ. 21 Nan nzukɛ ati yɛ̂ ɛ tɛ bisa mɩ́n yɩ́ nwʋn kosuan ɔ? Bisa bɛ́ mɔ n ganlɩn ɛjɔlɛ'n n gelelɩ bɛ́ mɔ bɛ tɩlɩ'n. Bɛ́ dɩɛ, bɛ sɩ ɛjɔlɛ'n mɔ n ganlɩn n gelelɩ bɛ́'n kpa bɔkɔɔ.”

22 Zozi anʋan a ndɔ man, nzalafʋ'n-mɔ anun kʋn m'ɔ mantan yɩ́ nwʋn ɛbɛlɛ'n kɔ kpɛ yɩ́ nyɩn nɩn asʋ. Yɩ́ nwan: “Asʋ, kɛ bɛ kan ɛjɔlɛ bɛ kele Nyanmɩan tɛɛyɩfʋɛ kpain nɩn anɩn?”

23 Zozi nwan: “Sɛ m'an han ɛjɔlɛ ɛtɛ a, kele mɩ́n ɛjɔlɛ ɛtɛ ɛhɔlɛ kʋn mɔ m'an han'n. Sɛ kʋsʋ m'an ngan man ɛjɔlɛ ɛtɛ a, anɩn nzukɛ ati yɛ̂ ɛ kpacɩ mɩ́n nyɩnsʋ ɔ?” 24 Ɛhɩ a, Hannɩn ngɔ man bɛ ngɔ nyannjɩ man Zozi, ɔ kɔ man bɛ kɔ fa yɩ́ bɛ kɔ hɔ kɔ wula Nyanmɩan tɛɛyɩfʋɛ kpain Kayifʋ asa nun.

Pɩɛlɩ 'ba han biekun kɛ ɔ nzɩ man Zozi

(Matie 26.71-75, Maakɩ 14.69-72, Luku 22.58-62)

25 Ɔ 'ba yɔ sɔ'n, anɩn Pɩɛlɩ tɛ jin sɩ̂n nɩn anwʋn ɛbɛlɛ. Bɛ́ mɔ bɛ jijin sɩ̂n nɩn anwʋn ɛbɛlɛ'n kɔ bisa yɩ́ kɛ: “Asʋ wɔ́ kʋsʋ wɔ́, ɛ tɩ man bian sɔ'n sʋanlan'n bie ɔ?”

Pɩɛlɩ nwan: “Cɛcɛ, nán yɩ́ sʋanlan'n bie y'ɔ le mɩ́n.”

26 Tɛɛyɩfʋɛ kpain nɩn akʋa'n kʋn mɔ yɩ́ abie y'ɔ le nunhan'n mɔ Pɩɛlɩ kpɛlɩ yɩ́ nzʋ'n nwan: “Asʋ m'an nnwun man wɔ́ nʋn yɩ́ tola nɩn anun ɛlɔ ɔ?” 27 Ɛsɛ Simʋn Pɩɛlɩ nwan nán yɩ́ ɔ. Ɔ 'kan sɔ nɩn ala, kokolokoo! Akɔ kʋn kɔ bɔ.

Bɛ 'ba fa Zozi bɛ fite Lɔmʋn Kʋnmanna Pilatɩ anyunnun

(Matie 27.1-2,11-14, Maakɩ 15.1-5, Luku 23.1-5)

28 Ngɛlɛmɔ tutun kpa, kɛ alɩ́ɛ'n hɩnlɩn ɛbɛlɛ ala, bɛ́ nʋn Zozi fi kpain Kayifʋ awulo ɛbɛlɛ, bɛ kɔ fa yɩ́ kɔ hɔ *Lɔmʋn kʋnmanna nɩn awulo ɛlɔ. Kɛmɔ ɔ tɩ man Zufʋ'n, sɛ Zufʋ'n-mɔ wʋlʋ yɩ́ awulo ɛlɔ a, anɩn efian a han bɛ́, bɛ ngʋala man *Pakɩ'n bie di, ɛhɩ ati b'a nwʋlʋ man ɛlɔ bie. 29 Bɛ manlɩn *Pilatɩ muonun fitelɩ walɩ bɛ́ nwʋn ɛbɛlɛ, nán ɔ'a bisa bɛ́ kɛ: “Bian ɛhɩ a yɔ nzu mɔ ɛmɔ lɛ 'ba sanman yɩ́ ɔ?”

30 Bɛ́ nwan: “Sɛ ɔ tɩ man ɛtɛfʋɛ a, ahan yɛ nva man yɩ́ yɛ mmɛlɛ man wɔ́.”

31 Pilatɩ nwan: “Ɛmɔ muonun nʋn yɩ́ hɔ́, bɛ hɔ́ búa yɩ́ ndɛɛ kɛ ɛmɔ mala'n kele'n.”

Mɔ Zufʋ'n-mɔ tɩlɩ ɛjɔlɛ sɔ'n, bɛ́ nwan: “Yɛ le man atɩn kɛ yɛ kun yɩ́.” 32 Ɛjɔlɛ mɔ Zozi hanlɩn helelɩ ehuan ɛhɔlɛ kʋn'n mɔ bɛ 'ba hun yɩ́'n, kɛ ɔ yɔlɩ mɔ ɛjɔlɛ sɔ'n kpɩnlɩn sʋ nɩn anɩn.

33 Ɛhɩ a, Pilatɩ kɔ wʋlʋ sua nɩn anun ɛlɔ ɔ kɔ fɛlɛ Zozi ɔ kɔ bisa yɩ́ kɛ: “N ja bian, asʋ Zufʋ'n-mɔ belemgbin'n y'ɔ le wɔ́ ɔ?”

34 Zozi nwan: “Wɔ́ muonun wɔ́ ti anun yɛ̂ a bɔ mɔ ɛ lɛ kan sɔ anaan, menian yɛ̂ b'a han mɩ́n nwʋn ɛjɔlɛ b'a hele wɔ́, yɩ́ ti yɛ̂ ɔ man ɛ lɛ bisa mɩ́n kosuan sɔ nɩn ɔ?”

35 Pilatɩ nwan: “Ɛ nɩan an, anɩn Zufʋ y'ɔ le mɩ́n ɔ? Wɔ́ mân nɩn anun menian'n-mɔ nʋn tɛɛyɩfʋɛ mgbain'n-mɔ yɛ̂ b'a fa wɔ́ b'a bɛlɛ mɩ́n ɔ. Nan ɛ yɔlɩ nzu?”

36 Mɔ Zozi tɩlɩ ɛjɔlɛ sɔ'n, yɩ́ nwan: “N dɩ man mân ɛhɩ anun belemgbin. Nan sɛ n dɩ mân ɛhɩ anun belemgbin an, ahan mɔ Zufʋ mgbain'n-mɔ 'cɩ mɩ́n'n, mɩ́n ngʋa'n-mɔ hʋnlɩn lelɩ mɩ́n maan b'a ngʋala man mɩ́n cɩ. Nan kʋsʋ ɔ tɩ man sɔ, mɩn nni man belemgbin mân ɛhɩ anun.”

37 Pilatɩ nwan: “Yɩ́ ti, belemgbin y'ɔ le wɔ́ sakpa?”

Zozi nwan: “Wɔ́ nʋan wɔ sʋ ɛ lɛ kan, belemgbin y'ɔ le mɩ́n. Bɛ wʋlɩ mɩ́n, m malɩ mân nɩn anun kɛ mɩn 'ba han ananhɔlɛ nɩn anwʋn ɛjɔlɛ. Ɔ man sʋanlan biala m'ɔ tɩ ananhɔlɛ'n sʋanlan'n, ɔ tie ɛjɔlɛ'n mɔ mɩn kan'n.”

38 Mɔ Pilatɩ tɩlɩ ɛjɔlɛ sɔ'n, yɩ́ nwan: “Apii, ananhɔlɛ'n y'ɔ le nzu?”

Pilatɩ 'ba man atɩn kɛ bɛ hún Zozi

(Matie 27.15-26, Maakɩ 15.6-20, Luku 23.13-25)

Kɛ Pilatɩ hanlɩn sɔ yuelɩ'n, ɔ kɔ sa kɔ hɔ Zufʋ'n-mɔ anwʋn ɛlɔ, yɩ́ nwan: “Mɩ́n dɩɛ, mɩn nnwun man like mɔ yɩ́ ti yɛ̂ ɔ di kɛ bɛ kun sʋanlan sɔ nɩn ɔ. 39 Nan ɔ tɩ mala wɔ ɛmɔ afian ɛwa, sɛ bɛ 'di *Pakɩ biala a, bɛ́ mɔ bɛ kɔ gua bɛ́ fiadɩ'n, mɩn yɩ kʋn. Yɩ́ ti, asʋ ɛmɔ kulo kɛ mɩn yaci Zufʋ'n-mɔ belemgbin nɩn ɔ?”

40 Mɔ bɛ tɩlɩ ɛjɔlɛ sɔ'n, bɛ kɔ tɛtɩan nun, bɛ́ nwan: “Cɛcɛ, nán yɩ́ yɛ̂ yɛ kulo kɛ ɛ yaci yɩ́ ɔ! Nan yɛ́ dɩɛ, Balabasɩ yɛ̂ yɛ kulo kɛ ɛ yɩ yɩ́ ɔ!” Balabasɩ sɔ'n kʋsʋ a, ɔ tɩ kodiawu.

19

1 Ɛhɩ a, Pilatɩ kɔ man nzalafʋ'n-mɔ atɩn kɛ bɛ fá Zozi bɛ hɔ́ fín yɩ́ mgbele. 2 Nzalafʋ'n-mɔ kɔ fin Zozi mgbele ɛsɛ bɛ kɔ nwʋn abotile kɛ mmelemgbin'n-mɔ dɩɛ'n, bɛ kɔ bɔ Zozi ati. Abotile sɔ'n, bɛ le eminlan mmowe yɛ̂ b'a nwʋn ɔ. Bɛ kɔ wula yɩ́ taladɩɛ kɔkɔlɛ kʋsʋ bɛ kɔ bʋka sʋ. 3 Bɛ cʋɩn bɛ mantan yɩ́, anɩn bɛ́ nwan: “Zufʋ'n-mɔ belemgbin, ahɩn o! Zufʋ'n-mɔ belemgbin, ahɩn o!” Anɩn bɛ 'kpɛ yɩ́ nyɩn nɩn asʋ.

4 Bɛ wɔ ɛbɛlɛ kaan an, ɛsɛ Pilatɩ kɔ fite biekun, yɩ́ nwan: “Ɛmɔ Zufʋ'n-mɔ, bɛ nɩ́an, mɩɩn fa yɩ́ mɩn bɛlɛ ɛmɔ mɩn man ɛmɔ nwun kɛ mɩn nnwun man like mɔ ɔ'a yɔ m'ɔ di kɛ bɛ kun yɩ́ ɔ.”

5 Kɛ Pilatɩ 'kan sɔ ala, nzalafʋ'n-mɔ nʋn Zozi kɔ fite, yɩ́ mmowe abotile'n bɔ yɩ́ ti, yɩ́ taladɩɛ kɔkɔlɛ'n wula yɩ́. Pilatɩ nwan: “Sʋanlan nɩn ahɩ o!”

6 Mɔ Nyanmɩan *tɛɛyɩfʋɛ mgbain'n-mɔ nʋn bɛ́ nzalafʋ'n-mɔ nwunlin yɩ́'n, bɛ lɛ tɛtɩan nun kpa, bɛ́ nwan: “Bɛ bʋ́bɔ yɩ́ kʋlʋwa sʋ, bɛ bʋ́bɔ yɩ́ kʋlʋwa sʋ!”

Mɔ Zufʋ'n-mɔ hanlɩn sɔ'n, Pilatɩ nwan: “Ɛmɔ muonun fá yɩ́ hɔ́ bʋ́bɔ yɩ́ kʋlʋwa sʋ, nan mɩ́n dɩɛ, mɩn nnwun man ɛtɛ mɔ ɔ'a yɔ ɔ.”

7 Zufʋ'n-mɔ nwan: “Yɛ le yɛ́ mala kʋn, mala sɔ'n kele kɛ nán bɛ kan ɛjɔlɛ ɛtɛ bɛ tia Nyanmɩan Kpili. Yɩ́ kʋsʋ ɔ'a han ɛjɔlɛ ɛtɛ ɔ'a tia Nyanmɩan, afɩ yɩ́ nwan ɔ tɩ Nyanmɩan Awa, yɩ́ ti, ɔ sɛ kɛ bɛ kun yɩ́.”

8 Mɔ Pilatɩ tɩlɩ ɛjɔlɛ sɔ'n, esulo hanlɩn yɩ́ biekun kpa. 9 Ɔ kɔ sa kɔ wʋlʋ awulo ɛlɔ, ɔ kɔ bisa Zozi kɛ: “Ɛ fi nin?” Zozi ngɔ tɛ yɩ́ sʋ. 10 Pilatɩ nwan: “Mɩ́n yɛ̂ ɛ lɛ kpinlin mɩ́n'n? Ɛ nzɩ man kɛ mɩn kʋala kɛ mɩn man bɛ yaci wɔ́, ɛsɛ mɩn kʋala kɛ mɩn man bɛ bʋbɔ wɔ́ kʋlʋwa sʋ ɔ?”

11 Mɔ Pilatɩ hanlɩn sɔ'n, Zozi nwan: “Sɛ nán tunmin'n mɔ Nyanmɩan falɩ manlɩn wɔ́ nɩn ala a, ɛ le man tunmin fɩ́ɩ́ kʋ́n mɩ́n sʋ. Yɩ́ sɔ ati, Kayifʋ m'ɔ yɩlɩ mɩ́n manlɩn wɔ́'n, yɩ́ ɛtɛ dɩɛ mɔ ɔ'a yɔ'n tala wɔ́ dɩɛ'n.”

12 Ɛbɛlɛ ala, Pilatɩ lɛ kpʋnndɛ atɩn ɔ yaci Zozi. Mɔ Zufʋ'n-mɔ nwunlin yɩ́ sɔ'n, bɛ lɛ tɛtɩan nun sɛlɛ kpa, bɛ́ nwan: “Sɛ ɛ yaci sʋanlan ɛhɩ a, anɩn nán wɔ́ manngʋn y'ɔ le *Sezaa, afɩ sʋanlan biala m'ɔ bu yɩ́ nwʋn kɛ ɔ tɩ belemgbin'n, anɩn ɔ kpɔ belemgbin Sezaa.”

13 Mɔ Pilatɩ tɩlɩ ɛjɔlɛ sɔ'n, ɔ kɔ man bɛ kɔ fa Zozi bɛ nʋn yɩ́ kɔ fite Zufʋ'n-mɔ anyunnun. Yɩ́ muonun kʋsʋ ɔ kɔ tanlan yɩ́ bia nɩn asʋ, lɩka mɔ bɛ tanlan bɛ di ɛjɔlɛ'n. Lɩka sɔ'n, bɛ le nyɔbʋɛ ndɛtɛlɛ kpa yɛ̂ b'a fa b'a sɩsɛ asɩɛ nɩn anwʋn kɛ kalo. *Ebele anɩɛ nɩn anun, bɛ fɛlɛ yɩ́ “gabata”. 14 Cɩan sɔ'n kʋsʋ, yɩ́ alɩ́ɛ cɩn an, anɩn ɔ tɩ Zufʋ'n-mɔ ɛnwʋnmɩan ele cɩan. Anɩn sɛnzɛ nɩn a ju bɛ́ ti afian. Pilatɩ kɔ fa kɔ tʋ Zufʋ'n-mɔ anyunnun, yɩ́ nwan: “Ɛmɔ belemgbin nɩn ahɩ o!”

15 Mɔ Pilatɩ hanlɩn sɔ helelɩ bɛ́'n, bɛ lɛ tɛtɩan nun, bɛ́ nwan: “Bɛ hún yɩ́! Bɛ hún yɩ́! Bɛ bʋ́bɔ yɩ́ kʋlʋwa sʋ!”

Pilatɩ nwan: “Yɩ́ ti, bɛ bʋ́bɔ ɛmɔ belemgbin'n kʋlʋwa sʋ?”

Ɛbɛlɛ ala, Nyanmɩan tɛɛyɩfʋɛ mgbain'n-mɔ nwan: “Yɛ́ belemgbin nɩn ala y'ɔ le *Sezaa, sɛ ɛ yɩ yɩ́ a, yɛ le man belemgbin fɩ́ɩ́ kʋ́n.”

16 Kɛ bɛ hanlɩn sɔ yuelɩ'n, Pilatɩ manlɩn nzalafʋ'n-mɔ atɩn kɛ bɛ bʋ́bɔ Zozi kʋlʋwa sʋ. Ɛhɩ a, bɛ kɔ sɔ Zozi bɛ nʋn yɩ́ kɔ hɔ.

Nzalafʋ'n-mɔ 'ba bʋbɔ Zozi kʋlʋwa sʋ

(Matie 27.32-44, Maakɩ 15.21-32, Luku 23.26-43)

17 Ɛhɩ, Zozi muonun sʋ yɩ́ kʋlʋwa'n fi kulo nɩn asʋ ɔ kɔ fite kɔ hɔ lɩka kʋn. Lɩka sɔ'n, *ebele anɩɛ nɩn anun bɛ fɛlɛ yɩ́ “Gɔlʋgota”, yɩ́ bʋ y'ɔ le kɛ “tile kangɔ lɩka.” 18 Ɛbɛlɛ, nzalafʋ'n-mɔ kɔ bʋbɔ Zozi kʋlʋwa nɩn asʋ. Lɩka kʋnmgba sɔ'n, bɛ kɔ bʋbɔ kodiawu nnyuan kʋsʋ kʋlʋwa sʋ, kʋn wɔ yɩ́ bɛ̂ sʋ, kʋn kʋsʋ wɔ yɩ́ fama sʋ, yɛ̂ Zozi wɔ bɛ́ afian.

19 Pilatɩ kɔ man bɛ kɔ hɛlɛ kalata bɛ kɔ bɔ Zozi kʋlʋwa nɩn ati sʋ kɛ: “Zozi m'ɔ fi Nazalɛtɩ, Zufʋ'n-mɔ belemgbin.” 20 Zufʋ'n-mɔ dɔʋn kɩnngalɩ ɛjɔlɛ sɔ'n mɔ bɛ hɛlɛlɩ'n, ɔ sanlɩn kɛ lɩka mɔ bɛ bʋbɔlɩ Zozi kʋlʋwa nɩn asʋ'n mantan kulo'n kʋkʋ. Ɛjɔlɛ sɔ'n kʋsʋ, b'a hɛlɛ yɩ́ *ebele anɩɛ nun, b'a hɛlɛ yɩ́ *latɩn anɩɛ nun, ɛsɛ b'a hɛlɛ yɩ́ *gɛlɛkɩ anɩɛ nun. 21 Mɔ Nyanmɩan tɛɛyɩfʋɛ mgbain'n-mɔ nwunlin ɛhɛlɛ sɔ'n, bɛ hɔlɩ tʋlɩ Pilatɩ a, bɛ́ nwan: “Pilatɩ, ahan a ngɛlɛ man yɩ́ kɛ ‘Zufʋ'n-mɔ belemgbin’, nan ahan ɛ hɛlɛlɩ yɩ́ kɛ ‘sʋanlan ɛhɩ nwan ɔ tɩ Zufʋ'n-mɔ belemgbin.’ ”

22 Pilatɩ nwan: “Mɔ m'an hɛlɛ'n, bɛ ngaci man yɩ́ kʋ́n.”

23 Ɛhɩ, bɛ kɔ bʋbɔ Zozi kʋlʋwa nɩn asʋ, bɛ kɔ hye yɩ́ taladɩɛ'n-mɔ anun nnan bɛ kɔ fa. Bɛ́ nun kʋn biala kɔ nyan m'ɔ fata ɔ. Ɔ kɔ ha yɩ́ bubu'n. Taladɩɛ sɔ'n kʋsʋ, ɔ fa yɩ́ anwunno dede m'ɔ ju yɩ́ asɩ'n, ɔ le man mgbalɩɛ, bɛ nwʋnlɩn yɩ́ wolologɔ kʋnmgba. 24 Mɔ nzalafʋ'n-mɔ hyelɩ yɩ́ taladɩɛ ɛhɩnlɩn-mɔ anun yuelɩ'n, bɛ wɔ ɛbɛlɛ kaan an, nunhan kʋn kɔ fa kɔ tʋ yɩ́ manngʋn'n-mɔ anyunnun kɛ: “Ebia-mɔ, taladɩɛ kʋn ɛhɩ m'ɔ wɔ ɛwa'n, nán bɛ man yɛ sosua nun, nan bɛ mán yɛ hyʋ́ɩn tondo yɛ nwún sʋanlan m'ɔ kɔ nyan yɩ́ ɔ.”

*Ɛhɛlɛ Ɛjɔlɛ nɩn anun, b'a hɛlɛ kɛ:

B'a hye mɩ́n nwʋn ninnge'n-mɔ b'a fa,

yɛ̂ b'a hyʋɩn tondo b'a fa mɩ́n taladɩɛ'n.

Kɛ ɔ yɔlɩ mɔ ɛjɔlɛ sɔ'n kpɩnlɩn sʋ nɩn anɩn. Mɔ nzalafʋ'n-mɔ yɔlɩ nɩn anɩn.

25 Anɩn Zozi anin'n nʋn yɩ́ nin anianman balasua'n nʋn Kolopasɩ ayɩ Mali yɛ̂ Mali m'ɔ fi Magɩdala'n, bɛ́ kʋalaa bɛ jijin Zozi kʋlʋwa nɩn anwʋn ɛbɛlɛ. 26 Mɔ Zozi nwunlin kɛ sʋanlan'n m'ɔ kulo yɩ́'n jin yɩ́ nin anwʋn ɛbɛlɛ'n, ɔ kɔ fɛlɛ yɩ́ nin ɔ kɔ han kɔ hele yɩ́ kɛ: “M mo, ɛ 'nwun wɔ́ wa.” 27 M'ɔ hanlɩn sɔ yuelɩ'n, ɔ kpɛlɩ yɩ́ nyɩn sʋanlan'n m'ɔ kulo yɩ́'n kʋsʋ anwʋn ɛlɔ a, yɩ́ nwan: “Ɛ 'nwun wɔ́ nin.” Ɔ fi ɛbɛlɛ, yɩ́ sʋanlan'n falɩ yɩ́ nin hɔlɩ yɩ́ awulo.

Zozi ewue nun

(Matie 27.45-56, Maakɩ 15.33-41, Luku 23.44-49)

28 Mɔ Zozi hanlɩn sɔ yuelɩ'n, sian'n yɩ́ muonun ɔ nɩan an, anɩn yɩ́ nwʋn ɛjɔlɛ'n mɔ Ɛhɛlɛ Ɛjɔlɛ'n hanlɩn'n kʋalaa a kpɩn sʋ. Ɛbɛlɛ ala, yɩ́ nwan: “Nzuhoe lɛ kun mɩ́n.”

29 Anɩn bua kʋn jin ɛbɛlɛ, vinɛgɩlɩ yi yɩ́. Mɔ Zozi hanlɩn sɔ nɩn ala, nzalafʋ'n-mɔ kɔ nɩan ɛbɛlɛ bɛ kɔ fa eminlan kʋn bɛ kɔ bɔ vinɛgɩlɩ sɔ nɩn anun. Bɛ kɔ sinnze yɩ́ baka kʋn ati. Baka sɔ'n, bɛ fɛlɛ yɩ́ *Izɔpʋ. Bɛ kɔ fa bɛ kɔ han Zozi anʋan. 30 Mɔ vinɛgɩlɩ'n hanlɩn yɩ́ nʋan yuelɩ'n, yɩ́ nwan: “Sian dɩɛ, ɔ'a yue.” Kɛ ɔ hanlɩn sɔ mɔ ɔ 'si yɩ́ ti asɩ ala, ɔ kɔ ha nun.

Nzalafʋ kʋn 'ba wɔ Zozi anvɩn nun acɔ

31 Cɩan mɔ bɛ hunlin Zozi'n, yɩ́ alɩ́ɛ cɩn an, ɔ tɩ ɛnwʋnmɩan elie cɩan. Yɩ́ sɔ ati, bɛ́ mɔ b'a bʋbɔ bɛ́ kʋlʋwa sʋ'n, Zufʋ'n-mɔ ngulo man kɛ bɛ́ fuin'n ka ɛbɛlɛ dede *ɛnwʋnmɩan elie cɩan'n ju. Afɩ cɩan sɔ'n tɩ cɩan kpili kpa. Ɛhɩ kʋalaa ati, Zufʋ'n-mɔ sɛlɛlɩ *Pilatɩ kɛ ɔ mán nzalafʋ'n-mɔ búbu menian sɔ'n-mɔ aja'n, nán bɛ yɩ́ bɛ́ kʋlʋwa nɩn asʋ. 32 Nzalafʋ'n-mɔ walɩ a, menian nnyuan'n mɔ b'a bʋbɔ bɛ́ kʋlʋwa sʋ Zozi anwʋn ɛbɛlɛ'n, bɛ kɔ li mʋa bɛ kɔ bubu kʋn nɩn aja'n, ɛsɛ bɛ kɔ bubu kʋn'n kʋsʋ dɩɛ'n. 33 Bɛ́ nwan bɛ 'bubu Zozi dɩɛ'n, bɛ 'ju yɩ́ nwʋn ɛbɛlɛ a, anɩn ɔ'a wu. Yɩ́ ti, b'a mmubu man yɩ́ ja'n. 34 Kɛ ɔ yɔlɩ sɔ'n, nzalafʋ'n-mɔ anun kʋn falɩ yɩ́ acɔ'n wɔlɩ Zozi anvɩn nɩn anun. Ɛbɛlɛ ala, moja nʋn nzue fi nun kɔ fite. 35 Sʋanlan'n m'ɔ lɛ kan ɛjɔlɛ ɛhɩ kʋalaatin'n, ɔ'a nwun ninnge sɔ'n-mɔ yɩ́ muonun yɩ́ nyɩnsʋ. Yɛ̂ yɩ́ ɛjɔlɛ'n m'ɔ lɛ kan'n kʋsʋ tɩ ananhɔlɛ. Ɔ sɩ kɛ ɔ lɛ kan ananhɔlɛ, ɔ 'kan maan ɛmɔ kʋsʋ de di. 36 Ninnge sɔ'n yɔlɩ sɔ, ɔ man *Ɛhɛlɛ Ɛjɔlɛ'n lɩka m'ɔ lɛ kan kɛ: B'a mmu man yɩ́ bowe kʋnmgba cein anun, ɔ kpɩnlɩn sʋ. 37 Ɛsɛ b'a hɛlɛ wɔ lɩka fʋfɔlɛ kɛ: Bɛ 'ba kaci bɛ́ nyɩn sʋanlan'n mɔ bɛ wɔlɩ yɩ́ nvɩn nɩn anun acɔ nɩn anwʋn ɛlɔ.

Zozi esie'n

(Matie 27.57-61, Maakɩ 15.42-47, Luku 23.50-56)

38 Ɛhɩ anzin, Zozɛfʋ m'ɔ fi Alimate kulo nɩn asʋ'n, ɔ hɔlɩ sɛlɛlɩ Pilatɩ kɛ ɔ 'fa Zozi fuin'n ɔ 'kɔ a sie yɩ́. Zozɛfʋ sɔ'n, Zozi sʋanlan kʋn y'ɔ le yɩ́, nan kʋsʋ, kɛmɔ ɔ sulo Zufʋ mgbain'n-mɔ nɩn ati, ɔ nyɩ man yɩ́ nwʋn ɔ ngele man. Kɛ ɔ hanlɩn sɔ nɩn ala, Pilatɩ kɔ man yɩ́ atɩn. Zozɛfʋ kɔ a kɔ fa Zozi fuin'n kɔ hɔ. 39 Ninkodɛmʋn mɔ cɩan kʋn kɔngɔɛ ɔ walɩ Zozi anwʋn ɛbɛlɛ'n, yɩ́ kʋsʋ ɔ 'ba a, ɔ le alufanlan kɔ yɔ tonun abulasan. 40 Bɛ́ menian nnyuan, bɛ kɔ fa Zozi fuin'n, bɛ kɔ fa kisaan bɛ kɔ fʋfɔ yɩ́ nwʋn. Bɛ kɔ fa alufanlan sɔ'n bɛ kɔ gugua kisaan nɩn anun kɛ Zufʋ'n-mɔ 'sie sʋanlan an, bɛ yɔ yɩ́'n. 41 Lɩka mɔ bɛ bʋbɔlɩ Zozi kʋlʋwa nɩn asʋ'n, tola kʋn wɔ yɩ́ nwʋn ɛbɛlɛ. Tola sɔ nɩn anun, sɛka fʋfɔlɛ kʋn wɔ ɛbɛlɛ, bɛ sielɩ man sʋanlan fɩ́ɩ́ nun lé. 42 Kɛmɔ alɩ́ɛ cɩn an, anɩn ɔ tɩ Zufʋ'n-mɔ ɛnwʋnmɩan elie cɩan'n, mɔ ɛsɛ sɛka'n kʋsʋ mantan bɛ́ nwʋn ɛbɛlɛ ala'n, ɔ man bɛ hɔlɩ sielɩ yɩ́ nun.

20

Zozi fi ewue nun ɔ 'ba tinnge

(Matie 28.1-8, Maakɩ 16.1-8, Luku 24.1-12)

1 Ɛhɩ, mɔlɛ'n ngɛlɛmɔ tutun kpa, anɩn mân nɩn anun yuelɩ man tɩtɩ, Mali m'ɔ fi Magɩdala'n kɔ jasʋ kɔ hɔ Zozi sɛka nɩn asʋ ɛlɔ. Ɔ 'kɔ a ju a, b'a kunndo ɛbʋta'n m'ɔ nyin sɛka nɩn anʋan'n. 2 Ɛhɩ a, ɔ le ɛnwanndie ɔ kɔ hɔ kɔ tʋ Simʋn Pɩɛlɩ nʋn sʋanlan'n mɔ Zozi kulo yɩ́'n, yɩ́ nwan: “B'a yɩ yɛ́ Mɩn yɩ́ sɛka nɩn anun, yɛ nnwun man lɩka mɔ bɛ nʋn yɩ́ a hɔ ɔ.”

3 Mɔ bɛ tɩlɩ ɛjɔlɛ sɔ'n, sʋanlan sɔ'n nʋn Pɩɛlɩ, bɛ kɔ jasʋ bɛ kɔ fa Zozi sɛka nɩn asʋ atɩn'n, bɛ lɛ kɔ a nɩan. 4 Bɛ́ munnyuan bɛ 'kɔ a, anɩn bɛ lɛ nwanndi. Nan kɛmɔ sʋanlan kʋn'n kʋala nwanndi tala Pɩɛlɩ'n, ɔ kɔ yaci yɩ́ kɔ hɔ, ɔ kɔ li mʋa kɔ ju sɛka nɩn asʋ ɛlɔ. 5 Kɛ ɔ 'ju ɛbɛlɛ ala, ɔ kɔ han yɩ́ nwʋn asɩ kɔ nɩan kunman nɩn anun. Ɔ 'nɩan an, ɛtanlan'n mɔ bɛ falɩ bɛ sielɩ Zozi'n gua ɛbɛlɛ, kʋsʋ ɔ'a nju man kunman nɩn anun. 6 Simʋn Pɩɛlɩ juli ɛbɛlɛ a, ɔ kɔ ju kunman nɩn anun. Ɔ 'nɩan an, kisaan'n mɔ bɛ falɩ fʋfɔlɩ Zozi anwʋn'n gua asɩ ɛbɛlɛ. 7 Ɛsɛ ɔ 'tʋ yɩ́ nyɩn an, ɔ kɔ nwun ɛtanlan'n mɔ bɛ falɩ gualɩ yɩ́ ti'n, b'a bubu ɔ gua yɩ́ lɩka dɩɛ angʋnmɩn. 8 Kaan cɛ, sʋanlan'n m'ɔ lili mʋa juli sɛka nɩn asʋ'n kʋsʋ kɔ ju nun. Kɛ sʋanlan sɔ'n 'nwun yɩ́ sɔ ala, ɔ'a nwun kɛ Zozi fi ewue nun ɔ'a tinnge. Ɛbɛlɛ ala, ɔ kɔ le Zozi kɔ li. 9 (Mɛlɛ sɔ'n kʋsʋ, Ɛhɛlɛ Ɛjɔlɛ'n lɩka'n m'ɔ kele kɛ sɛ Zozi wu a, ɔ 'tinnge'n, anɩn yɩ́ menian'n-mɔ tɩlɩ man yɩ́ bʋ.) 10 Yɛ̂ bɛ́ munnyuan bɛ salɩ hɔlɩ awulo ɔ.

Zozi 'ba yɩ yɩ́ nwʋn kele Mali m'ɔ fi Magɩdala'n

(Matie 28.9-10, Maakɩ 16.9-11)

11 Mɔ Zozi menian nnyuan'n 'sa kɔ awulo'n, anɩn Mali jin sɛka nɩn anwʋn ɛbɛlɛ, ɔ lɛ sun. Tɛmʋn mɔ ɔ 'su'n, ɔ kɔ han asɩ ɔ kɔ nɩan kunman nɩn anun. 12 Ɔ 'nɩan an, anɩn nyanmɩansʋ mmɔfʋɛ nnyuan, bɛ wowula taladɩɛ nvufue hyɩhyɩɛɩn, bɛ tɩtɩ lɩka mɔ bɛ tʋlɩ Zozi'n. Kʋn tɩ yɩ́ ja ngʋa yɛ̂ kʋn tɩ yɩ́ ti sɔlɔ.

13 Mɔ mmɔfʋɛ'n-mɔ nwunlin Mali'n, bɛ́ nwan: “Balasua, nzukɛ ati yɛ̂ ɛ lɛ sun ɔ?”

Mɔ Mali tɩlɩ kosuan sɔ'n, yɩ́ nwan: “B'a yɩ mɩ́n Mɩn ɛwa, mɩn nnwun man lɩka mɔ bɛ nʋn yɩ́ a hɔ ɔ.” 14 M'ɔ hanlɩn sɔ helelɩ mmɔfʋɛ'n-mɔ yuelɩ'n, Ɔ 'tʋ yɩ́ nyɩn yɩ́ nzin an, Zozi jin yɩ́ nwʋn ɛbɛlɛ, nan kʋsʋ Mali a nnwun man kɛ yɩ́ ɔ.

15 Zozi kɔ bisa yɩ́ kɛ: “Balasua, nzukɛ ati yɛ̂ ɛ lɛ sun ɔ? Ɛ lɛ kpʋnndɛ nwan?”

Mali jʋnlɩn kɛ sʋanlan'n m'ɔ di tola nɩn anun junman nɩn ɔ. Yɩ́ nwan: “Yɛmɩnlɩn, sɛ wɔ́ yɛ̂ a yɩ yɩ́ ɛwa a, anɩn kele mɩ́n lɩka mɔ ɛ sielɩ yɩ́'n maan n gɔ́ n vá.”

16 Mɔ Mali hanlɩn sɔ yuelɩ'n, Zozi kɔ fɛlɛ yɩ́: “Mali!”

Mali kɔ kpɛ yɩ́ nyɩn ɔ 'nɩan an, Zozi jin yɩ́ nwʋn ɛbɛlɛ. Ɛbɛlɛ ala, Mali kɔ tɩan kɔ kpayɩ yɩ́: “*Labunin, wɔ́ ahɩ?” (Labunin'n tɩ *ebele anɩɛ, yɩ́ bʋ y'ɔ le kɛ sʋanlan m'ɔ kan Nyanmɩan anʋan ɛjɔlɛ kele menian.)

17 Sian'n mɔ Mali hanlɩn sɔ yuelɩ'n, ɔ kɔ tutu ɔ 'kɔ a tɔ yɩ́ nun. Zozi nwan: “N'ɛ kan mɩ́n, ɔ sanlɩn kɛ n vʋlɩ n gɔlɩ man mɩ́n Sɩ anwʋn ɛlɔ. Nan kɔ, kɔ han kele mɩ́n menian'n-mɔ kɛ mɩɩn fʋ mɩn kɔ mɩ́n Sɩ m'ɔ tɩ ɛmɔ kʋsʋ Asɩ nɩn anwʋn ɛlɔ, mɩɩn fʋ mɩn kɔ mɩ́n Nyanmɩan m'ɔ tɩ ɛmɔ kʋsʋ Nyanmɩan nɩn anwʋn ɛlɔ.”

18 M'ɔ hanlɩn sɔ yuelɩ'n, Mali kɔ hɔ kɔ tʋ Zozi menian'n-mɔ, ɔ kɔ bɔ bɛ́ amannɩɛ, yɩ́ nwan: “Anianman-mɔ, m'an nwun yɛ́ Mɩn!” Ɛbɛlɛ ala, ɔ kɔ sʋsɔ sʋ kɔ han mɔ Zozi hanlɩn helelɩ yɩ́'n kɔ hele bɛ́.

Zozi 'ba yɩ yɩ́ nwʋn kele yɩ́ menian'n-mɔ

(Matie 28.16-20, Maakɩ 16.14-18, Luku 24.36-49)

19 Mɔlɛ cɩan kʋnmgba sɔ'n nɔsʋba, kɛmɔ Zozi menian'n-mɔ sulo Zufʋ mgbain'n-mɔ nɩn ati, bɛ́ kʋalaa bɛ kɔ tʋ bɛ́ nwʋn anʋan nun sua kʋn anun. Bɛ wɔ ɛbɛlɛ kaan ala, Zozi kɔ fite bɛ́ nun ɛbɛlɛ, ɔ jin bɛ́ kʋalaa bɛ́ afian, yɩ́ nwan: “Ɛmɔ mán bɛ́ lʋa cɩ́cɩ bɛ́ nwʋn!” 20 M'ɔ hanlɩn sɔ yuelɩ'n, ɔ kɔ fa yɩ́ sa'n-mɔ anun nʋn yɩ́ nvɩn nɩn anun kafʋan'n kɔ hele bɛ́. Mɔ menian'n-mɔ nwunlin yɛ́ Mɩn'n, bɛ lili fɛ kpili kpa.

21 Ɛsɛ bɛ wɔ ɛbɛlɛ kaan an, Zozi nwan: “Ɛmɔ mán bɛ́ lʋa cɩcɩ bɛ́ nwʋn! Kɛ mɩ́n Sɩ sʋanlɩn mɩ́n'n, mɩ́n kʋsʋ mɩɩn sʋan ɛmɔ.”

22 Mɔ Zozi hanlɩn sɔ mɔ yɩ́ nʋan tɔlɩ'n, ɔ kɔ fita bɛ́ nwʋn, yɩ́ nwan: “Ɛmɔ nyán Wawɛ Nwannzan-nwannzan'n. 23 Menian mɔ ɛmɔ kɔ fa bɛ́ ɛtɛ'n kɔ hye bɛ́'n, bɛ 'nyan ɛtɛ face, nan bɛ́ mɔ yɛ̂ ɛmɔ a nva man bɛ́ ɛtɛ nɩn a nje man bɛ́'n, bɛ nnyan man ɛtɛ face.”

Zozi 'ba yɩ yɩ́ nwʋn kele Toma

24 Mɔ Zozi 'ba yɩ́ menian'n-mɔ anwʋn ɛbɛlɛ'n, anɩn Toma (mɔ bɛ fɛlɛ yɩ́ Nda'n) nnʋn man ɛbɛlɛ bie. Toma sɔ'n, ɔ wɔ Zozi menian bulu nʋn nnyuan nɩn anun. 25 Mɔ Toma hɔlɩ dede m'ɔ walɩ'n, yɩ́ manngʋn'n-mɔ nwan: “Y'a nwun yɛ́ Mɩn!”

M'ɔ tɩlɩ ɛjɔlɛ sɔ'n, ɔ ngɔ le ngɔ li man, yɩ́ nwan: “Mɩ́n dɩɛ, sɛ m'an nnwun man yɩ́ sa nɩn anun kafʋan'n, sɛ m'an nva man mɩ́n sa'n m'an ngan man yɩ́ kafʋan'n, ɛsɛ sɛ m'an nva man mɩ́n sa'n m'an nwula man yɩ́ nvɩn nɩn anun an, mɩn nne mɩn nni man lé.”

26 Ɛhɩ anzin mɔlɛ kʋn, ɛsɛ Zozi menian'n-mɔ kɔ hɔ kɔ yia sua sɔ nɩn anun biekun, bɛ kɔ tʋ bɛ́ nwʋn anʋan nun. Sian dɩɛ, anɩn Toma wɔ bɛ́ nun ɛbɛlɛ bie. Bɛ wɔ ɛbɛlɛ kaan an, Zozi kɔ fite bɛ́, ɔ jin bɛ́ afian ɛbɛlɛ. Yɩ́ nwan: “Ɛmɔ mán bɛ́ lʋa cɩ́cɩ bɛ́ nwʋn!” 27 M'ɔ hanlɩn sɔ yuelɩ'n, ɔ kɔ kpɛ yɩ́ nyɩn Toma anwʋn ɛlɔ, yɩ́ nwan: “Toma, fa wɔ́ sa'n bala nán kan mɩ́n sa nɩn anun nɩan, ɛsɛ tɩnngɛ wɔ́ sa'n fa wula mɩ́n nvɩn nɩn anun. N'ɛ su akpʋlʋwa, nan de di.”

28 Mɔ Toma nwunlin yɩ́ sɔ'n, yɩ́ nwan: “Mɩ́n Mɩn, mɩ́n Nyanmɩan!”

29 Zozi nwan: “Kɛmɔ a nwun mɩ́n'n, sian dɩɛ, ɛ de di? Nyila hán bɛ́ mɔ b'a nnwun man mɩ́n kʋsʋ b'a le mɩ́n b'a li'n.”

Kalata ɛhɩ abʋ'n

30 Yɩ́ menian'n-mɔ anyunnun, Zozi yɔlɩ asinbɛnwʋn ninnge mmiekun-mɔ dɔʋn mɔ b'a ngɛlɛ man yɩ́ kalata ɛhɩ anun. 31 Nan mɔ b'a hɛlɛ yɩ́ kalata ɛhɩ anun'n, b'a hɛlɛ maan ɛmɔ de di kɛ Zozi yɛ̂ ɔ tɩ *Kilisi'n, yɩ́ yɛ̂ ɔ tɩ Nyanmɩan Awa nɩn ɔ. Ɔ man sɛ ɛmɔ de yɩ́ di a, ɛmɔ 'nyan ngʋan wɔ yɩ́ dunman nun.

21

Zozi 'ba yɩ yɩ́ nwʋn kele yɩ́ menian'n-mɔ anun nsʋ.

1 Ɛhɩ anzin, cɩan kʋn Zozi kɔ yɩ yɩ́ nwʋn biekun kɔ hele yɩ́ menian'n-mɔ. Ɔ 'ba yɔ sɔ'n, anɩn yɩ́ menian'n-mɔ wɔ Galile asue'n mɔ bɛ fɛlɛ yɩ́ Tibeliadɩ nɩn anʋan. Ɛ 'nwun kɛ ɔ kpɩnlɩn yɩlɩ yɩ́ nwʋn helelɩ bɛ́'n. 2 Anɩn Simʋn Pɩɛlɩ nʋn Toma mɔ bɛ fɛlɛ yɩ́ Nda'n, ɔ nʋn Natanayɛ m'ɔ fi Kana, Galile mân nɩn anun'n yɛ̂ bian Zebede amma'n-mɔ, ɔ nʋn Zozi menian nnyuan biekun, bɛ́ kʋalaa bɛ gua asue nɩn anʋan ɛbɛlɛ. 3 Bɛ wɔ ɛbɛlɛ kaan an, Simʋn Pɩɛlɩ nwan: “Mɩ́n nianman-mɔ, mɩn 'kɔ a gua dada.”

Pɩɛlɩ anʋan a ndɔ man, bɛ́ kʋalaa bɛ́ nwan: “Yɛ nʋn wɔ́ kɔ.” Ɛbɛlɛ ala, bɛ kɔ hɔ bɛ kɔ fʋ ɛlɛɛ kʋn anun. Cɩan sɔ'n kɔngɔɛ, bɛ ngɔ hyɩ man ejue fɩ́ɩ́.

4 Bɛ gualɩ dada'n dede mɔ alɩ́ɛ hɩnlɩn'n, Zozi kɔ a asue nɩn anʋan ɛbɛlɛ, nan kʋsʋ yɩ́ menian'n-mɔ a nnwun man kɛ yɩ́ ɔ. 5 Ɛhɩ a, Zozi kɔ bisa bɛ́ kɛ: “Mɩ́n mma-mɔ, ɛmɔ a hyɩ ejue ɔ?”

Bɛ́ nwan: “Cɛcɛ.”

6 Zozi nwan: “Ɛmɔ gúa dada nɩn ɛlɛɛ'n fama sʋ, nán ɛmɔ 'ba hyɩ ejue.” Mɔ yɩ́ menian'n-mɔ tɩlɩ ɛjɔlɛ sɔ'n, bɛ kɔ li sʋ. Bɛ kɔ gua dada'n. Sakpa kʋsʋ, bɛ 'gua yɩ́ ɛbɛlɛ a, bɛ kɔ hyɩ ejue ngʋnmɩn, bɛ nnwun man kɛ bɛ kpɩn bɛ yɔ yɩ́ ɔ. Bɛ cʋɩn yɩ́ a, ɔ njʋɩn man.

7 Mɔ sʋanlan'n mɔ Zozi kulo yɩ́'n nwunlin yɩ́ sɔ'n, yɩ́ nwan: “Yɛ́ Mɩn ɔ!”

Mɔ Simʋn Pɩɛlɩ tɩlɩ kɛ yɩ́ nwan: “Yɛ́ Mɩn ɔ!”, ɔ kɔ wula yɩ́ taladɩɛ'n, afɩ anɩn yɩ́ nwʋn gua sʋ. Ɛbɛlɛ ala, ɔ kɔ hulu kɔ tɔ asue nɩn anun. 8 Lɩka mɔ bɛ wɔ'n kʋsʋ nʋn fie a nwa man. Ɔ 'ba yɔ kɔ yɔ mɛtɩlɩ ɛya kʋn. Zozi menian nga'n-mɔ halɩ ɛlɛɛ nɩn anun, bɛ hyʋhyʋɩnlɩn dada'n dede bɛ walɩ sili asɩ, ejue yi yɩ́ tɛkɛɛ.

9 Mɔ bɛ sili asɩ'n, bɛ 'nɩan an, anɩn b'a huan sɩ̂n ɛbɛlɛ, ejue la sʋ yɛ̂ kpaʋn kʋsʋ la yɩ́ nwʋn ɛbɛlɛ. 10 Zozi nwan: “Ejue'n mɔ ɛmɔ a hyɩ yɩ́ kɩkaala'n, bɛ fá bie bɛ bála.”

11 Simʋn Pɩɛlɩ kɔ fʋ ɛlɛɛ nɩn anun, ɔ kɔ hyʋɩn dada'n mɔ ejue mgbili mgbili yi yɩ́'n kɔ gua asɩ, Yɩ́ kʋalaa tɩ ejue ɛya kʋn abulanun nʋn nsan. Bɛ hyɩlɩ ejue nwala kpa, kʋsʋ dada nɩn a ndɩtɩ man. 12 Zozi nwan: “Ɛmɔ bála a li like.” Yɩ́ menian sɔ'n-mɔ fɩ́ɩ́ a ngʋala a mmisa yɩ́ bɔbɔ kɛ: “Nwan sʋanlan dɩɛ y'ɔ le wɔ́?”, ɔ sanlɩn kɛ bɛ́ kʋalaa bɛ sɩ kɛ yɛ́ Mɩn ɔ. 13 Zozi kɔ hɔ sɩ̂n nɩn anwʋn ɛlɔ, ɔ kɔ hɔ kɔ fa kpaʋn'n nʋn ejue'n kɔ hye kɔ man bɛ́. 14 Kɛ Zozi fi ewue nun tinngelɩ'n, yɩ́ kpɛ̂ nsan asʋ mɔ ɔ 'yɩ yɩ́ nwʋn kele yɩ́ menian'n-mɔ nɩn ahɩ.

Zozi 'ba han ɛjɔlɛ kele Pɩɛlɩ

15 Mɔ bɛ lili like'n yuelɩ'n, Zozi kɔ bisa Simʋn Pɩɛlɩ kɛ: “Zʋan awa Simʋn, asʋ ɛ kulo mɩ́n kpa tala ehulo'n mɔ menian ɛhɩ-mɔ fa kulo mɩ́n nɩn ɔ?”

Simʋn nwan: “Yuo o! Yɛ́ Mɩn, ɛ sɩ kɛ mɩn kulo wɔ́.”

Zozi nwan: “Sɛ ɛ kulo mɩ́n an, anɩn nɩan mɩ́n mmʋa mma'n-mɔ asʋ.”

16 Bɛ wɔ ɛbɛlɛ kaan an, ɛsɛ Zozi kɔ fɛlɛ Simʋn Pɩɛlɩ biekun, yɩ́ nwan: “Zʋan awa Simʋn, asʋ ɛ kulo mɩ́n ɔ?”

Yɩ́ nwan: “Yuo o! Yɛ́ Mɩn, ɛ sɩ kɛ mɩn kulo wɔ́.”

Zozi nwan: “Anɩn nɩan mɩ́n mmʋa'n-mɔ asʋ.”

17 Ɔ wɔ ɛbɛlɛ kan an, ɛsɛ ɔ kɔ fɛlɛ Simʋn Pɩɛlɩ biekun, yɩ́ nwan: “Zʋan awa Simʋn, asʋ ɛ kulo mɩ́n ɔ?” Yɩ́ kpɛ̂ nsan nɩn asʋ mɔ Yɛ́ Mɩn hanlɩn kɛ: “Zʋan awa Simʋn, asʋ ɛ kulo mɩ́n ɔ?”

Pɩɛlɩ anwʋn kɔ bubu yɩ́, yɩ́ nwan: “Yɛ́ Mɩn, ɛ sɩ ɛjɔlɛ biala, ɛ sɩ kɛ mɩn kulo wɔ́.”

Zozi nwan: “Anɩn nɩan mɩ́n mmʋa'n-mɔ asʋ.” 18 Mɩɩn kan yɩ́ ananhɔlɛ mɩn kele wɔ́ kɛ, daba, mɔ anɩn ɛ tɩ kpafɛlɛ'n, wɔ́ ngʋnmɩn yɛ̂ ɛ fa wɔ́ bɛlɛtɩ'n ɛ cɩ wɔ́ nwʋn sʋ, ɛ kɔ lɩka mɔ ɛ kulo ɔ. Nan mɔ ɛ 'ba yɔ awʋlʋwa'n, ɛ 'ba kuku wɔ́ sa'n-mɔ asʋ maan sʋanlan fʋfɔlɛ fa bɛlɛtɩ'n cɩ wɔ́ nwʋn sʋ, ɔ fa wɔ́ kɔ lɩka mɔ ɛ ngulo man kɛ ɛ kɔ'n. 19 Zozi lɛ kan sɔ kele kɛ bɛ 'ba cɩcɩ Pɩɛlɩ, bɛ kele yɩ́ ahʋlʋwa dede bɛ kun yɩ́, nán ɔ fa ewue sɔ'n ɔ wula Nyanmɩan anunminnyanmʋn. Mɔ Zozi hanlɩn sɔ yuelɩ'n, yɩ́ nwan: “Simʋn, si mɩ́n sʋ!”

20 Pɩɛlɩ kɔ tʋ yɩ́ nyɩn yɩ́ nzin, ɔ 'nɩan an, anɩn sʋanlan'n mɔ Zozi kulo yɩ́'n si bɛ́ sʋ. Sʋanlan sɔ'n y'ɔ le mɔ bɛ 'di *Pakɩ alɩɛ'n m'ɔ hyɩalɩ yɩ́ nwʋn Zozi anwʋn ɛbɛlɛ ɔ bisalɩ yɩ́ kɛ: “Yɛ́ Mɩn, nwan sʋanlan dɩɛ yɛ̂ ɔ 'ba yɩ wɔ́ man ɔ?”. 21 Mɔ Pɩɛlɩ nwunlin kɛ sʋanlan sɔ'n si bɛ́ sʋ'n, ɔ kɔ bisa Zozi kɛ: “Yɛ́ Mɩn, yɩ́ dɩɛ, nzu ɛjɔlɛ yɛ̂ ɔ 'tʋ yɩ́ ɔ?”

22 Zozi nwan: “Sɛ mɩn kulo kɛ ɔ nyan ngʋan dede ɔ ju mɩ́n ɛwalɛ cɩan an, asʋ wɔ́ ɛjɔlɛ wɔ nun ɔ? Wɔ́ lɩlɩ si mɩ́n sʋ!” 23 Ɛjɔlɛ'n kɔ te anianman'n-mɔ afian ɛlɔ kɛ bɛ́ nwan Zozi sʋanlan sɔ'n dɩɛ ɔ ngɔ wu man lé. Kʋsʋ Zozi a ngan a ngele man Pɩɛlɩ kɛ ɔ ngɔ wu man le, nan Zozi nwan: “Sɛ mɩn kulo kɛ ɔ nyan ngʋan dede ɔ ju mɩ́n ɛwalɛ cɩan an, asʋ wɔ́ ɛjɔlɛ wɔ nun ɔ?”

24 Zozi sʋanlan sɔ'n lɩlɩ yɛ̂ ɔ'a nwun ɛjɔlɛ sɔ'n-mɔ ɔ'a hɛlɛ ɔ'a sie ɔ. Yɛ̂ yɛ sɩ kɛ ɛjɔlɛ'n mɔ ɔ'a han'n tɩ ananhɔlɛ.

Kʋalaa kʋalaa

25 Zozi yɔlɩ asinbɛnwʋn ninnge dɔʋn kpa mmiekun-mɔ. Nan sɛ bɛ lɛ tʋa kʋn biala bɛ kɛlɛ a, yɩ́ nwʋn kalata mɔ bɛ 'kɛlɛ'n, mɩn de mɩn di kɛ ɔ nzʋn man mân nɩn anun.

JUNMAN

1

2

3

4

5

6

7

8

9

10

11

12

13

14

15

16

17

18

19

20

21

22

23

24

25

26

27

28

ZOZI MMƆFƱƐ'N-MƆ

JUNMAN'N

M'ɔ wɔ nun'n

Luku kalata'n m'ɔ tian yɩ́ nnyuan'n m'ɔ hɛlɛlɩ'n y'ɔ le ɛhɩ. Kalata sɔ nɩn anun, Luku man yɛ nwun kɛ ɔ kpɩnlɩn yɔlɩ mɔ Zozi mmɔfʋɛ'n-mɔ fi Zoluzalɛmʋn kulo nɩn asʋ ɛbɛlɛ, bɛ hɔlɩ bɔlɩ Ɛjɔlɛkpa'n *Lɔmʋn belemgbin mân'n lɩka dɔʋn bɛ bɔlɩ Asɔnɩn'n. Kalata sɔ'n tɩ cɩnnjɩn kpa, ɔ sanlɩn kɛ ɔ bʋka yɛ́ maan yɛ tɩ Zozi mmɔfʋɛ'n-mɔ kalata'n-mɔ mɔ bɛ hɛlɛlɩ nɩn abʋ.

Luku a hye yɩ́ kalata nɩn anun nsan. Alimʋa dɩɛ'n (yɩ́ ti 1-7) kan ninnge mɔ mmɔfʋɛ'n-mɔ yɔlɩ wɔ Zoluzalɛmʋn ɛbɛlɛ nɩn anwʋn ɛjɔlɛ. Mɔ Zozi fʋlɩ hɔlɩ nyanmɩansʋ'n, Wawɛ Nwannzan-nwannzan fi nyanmɩansʋ walɩ jinlanlɩn mmɔfʋɛ'n-mɔ anzin. Ɔ manlɩn bɛ́ tunmin maan bɛ bɔlɩ Ɛjɔlɛkpa'n. Zoluzalɛmʋn Asɔnɩn'n tɛlɛlɩ ndɛ-ndɛ, sunnzun mɔ anɩn Zufʋ mgbain'n-mɔ lɛ kele bɛ́ ahʋlʋwa ɔ.

M'ɔ tɔ sʋ nnyuan'n (yɩ́ ti 8-12), Luku lɛ kan ninnge mɔ mmɔfʋɛ'n-mɔ yɔlɩ wɔ Zude nʋn Samali mân nɩn anun nɩn anwʋn ɛjɔlɛ. Mɔ Zufʋ mgbain'n-mɔ manlɩn bɛ hunlin Zozi sʋanlan'n m'ɔ li Etiɛnɩn'n, bɛ́ nun kʋn, bɛ fɛlɛ yɩ́ Sɔlʋ, ɔ helelɩ Zozi menian'n-mɔ ahʋlʋwa kpili kpa. Yɩ́ bɛ-yue-asɩɛ, Zoluzalɛmʋn Asɔnɩn mma'n-mɔ bɔlɩ asanndɩɛ hɔlɩ Zude nʋn Samali mân nɩn anun. Yɛ́ Mɩn Zozi yɩlɩ yɩ́ nwʋn helelɩ Sɔlʋ, ɔ fɛlɛlɩ yɩ́ kɛ ɔ káci yɩ́ bɔfʋɛ wɔ bɛ́ mɔ bɛ tɩ man Zufʋ'n-mɔ afian. Ɛhɩ anzin, Sɔlʋ falɩ dunman Pɔlʋ. Asannan nán Luku a han Pɔlʋ junman nɩn anwʋn ɛjɔlɛ'n, ɔ lɛ kan Pɩɛlɩ dɩɛ nɩn anwʋn ɛjɔlɛ, ɔ nʋn kɛ ɔ kpɩnlɩn yɔlɩ mɔ alimʋa mma'n-mɔ mɔ bɛ tɩ man Zufʋ'n kacili Zozi menian wɔ Zude mân nun, ɔ nʋn Antiɔsʋ kulo nɩn asʋ ɛbɛlɛ'n.

Kalata'n lɩka nga'n (yɩ́ ti 13-28), Luku lɛ kan Pɔlʋ anwʋn ɛjɔlɛ. Pɔlʋ tuli atɩn ngʋkʋn fâ nsan ɔ hɔlɩ bɔlɩ Ɛjɔlɛkpa'n *Lɔmʋn belemgbin mân'n lɩka dɔʋn. Anɩn Pɔlʋ le menian dɔʋn bɛ bʋka yɩ́ bɛ di yɛ́ Mɩn junman'n. Bɛ́ nun mmie-mɔ y'ɔ le Baanabasɩ, Silasɩ, Timote, Titɩ, Apolɔsʋ ɔ nʋn Maakɩ. Pɔlʋ atɩn'n mmie-mɔ m'ɔ tuli'n, Luku nʋn yɩ́ y'ɔ hɔlɩ ɔ. Yɩ́ ti yɛ̂ yɩ́ muonun, ɔ lɛ kan yɩ́ kalata nɩn anun kɛ “yɛ́” nɩn ɔ. Pɔlʋ bɔlɩ Asɔnɩn kulo mgbili dɔʋn asʋ. Bɛ helelɩ yɩ́ ahʋlʋwa kpa, ɛsɛ emian tʋlɩ yɩ́. Nan kʋsʋ, ɔ bɔlɩ mɔndɩnlɩn ɔ lili junman manlɩn yɩ́ Mɩn Zozi. Kalata nɩn agualɩɛ nun, Luku lɛ kan kɛ ɔ kpɩnlɩn yɔlɩ mɔ Pɔlʋ juli Lɔmʋn kulo nɩn asʋ ɛlɔ'n.

1

1 Teofili,

Ninnge kʋalaa mɔ Zozi yɔlɩ, ɔ nʋn m'ɔ hehelelɩ yɩ́ ngɛlɛmɔ nun 2 dede m'ɔ juli cɩan m'ɔ fʋlɩ hɔlɩ nyanmɩansʋ'n, m'an han yɩ́ nwʋn ɛjɔlɛ mɩ́n alimʋa kalata nɩn anun. Asannan nán Zozi a fʋ a hɔ nyanmɩansʋ'n, Wawɛ Nwannzan-nwannzan'n tunmin nun, ɔ hehelelɩ yɩ́ mmɔfʋɛ'n-mɔ m'ɔ fɛlɛlɩ bɛ́ yɩ́ nwʋn nɩn atɩn'n. 3 Mɔ menian'n-mɔ hunlin yɩ́ yuelɩ'n, ɔ buli atɩn ngacile dɔʋn asʋ ɔ yɩlɩ yɩ́ nwʋn ɔ helelɩ yɩ́ mmɔfʋɛ'n-mɔ maan bɛ nwunlin yɩ́ kɛ ɔ fi ewue nun ɔ'a tinnge sakpa. Ɔ yɩlɩ yɩ́ nwʋn ɔ helelɩ bɛ́ dede cɩan abulanan, ɛsɛ ɔ hanlɩn Nyanmɩan Belemgbin Mân nɩn anwʋn ɛjɔlɛ ɔ helelɩ bɛ́. 4 Ɛlɛhʋn kʋn, anɩn Zozi nʋn yɩ́ mmɔfʋɛ'n-mɔ lɛ didi, ɔ kɔ han kɔ hele bɛ́ kɛ: “Nán man ɛmɔ fi Zoluzalɛmʋn ɛwa bɛ kɔ mʋa. Nan ɛmɔ tánlan bɛ nwʋ́nndɛ like'n mɔ Sɩɛ nɩn a fa a bɔ ɛmɔ anɔhʋba mɔ n ganlɩn yɩ́ nwʋn ɛjɔlɛ n gelelɩ ɛmɔ'n. 5 Ɔ sanlɩn kɛ, Zʋan a sɔnɩn menian'n-mɔ asue nun, nan ɛmɔ dɩɛ, ɔ ka kaan, bɛ 'ba fa Wawɛ Nwannzan-nwannzan bɛ sɔnɩn ɛmɔ.”

Zozi 'ba fʋ kɔ nyanmɩansʋ

6 Mɔ Zozi hanlɩn sɔ yuelɩ'n, yɩ́ mmɔfʋɛ'n-mɔ mɔ anɩn b'a yia yɩ́ nwʋn ɛbɛlɛ'n kɔ bisa yɩ́ kɛ: “Yɛ́ Mɩn, asʋ mɛlɛ sɔ nɩn anun yɛ̂ ɛ 'sesie Izalayɛ belemgbin mân'n biekun ɔ?”

7 Zozi kɔ bua bɛ́ kɛ: “Mɛlɛ'n nʋn cɩan'n mɔ Sɩɛ'n muonun tunmin nun ɔ'a hele'n, nán ɛmɔ ɛjɔlɛ ɔ. 8 Nan Wawɛ Nwannzan-nwannzan'n 'ba a ɛmɔ sʋ ɔ wowula ɛmɔ tunmin. Ɛbɛlɛ nɩn anun, ɛmɔ 'ba li mɩ́n nwʋn adanzɩɛ wɔ Zoluzalɛmʋn kulo nɩn asʋ ɛwa, Zude nʋn Samali mân nɩn anun lɩka kʋalaatin, ɛsɛ dede ɔ kɔ ju mân nɩn ati ɛlɔ ebue kʋn kʋalaatin.”

9 Mɔ Zozi hanlɩn ɛjɔlɛ sɔ'n yuelɩ'n, bɛ 'nɩan an, anɩn ɔ lɛ fʋ kɔ nyanmɩansʋ. Ɛbɛlɛ ala, bɔlɛ́ kʋn kɔ fʋfɔ yɩ́ nwʋn ɔ kɔ fɩa bɛ́ nyɩn. 10 Mɛlɛ mɔ Zozi 'fʋ kɔ mɔ anɩn yɩ́ mmɔfʋɛ'n-mɔ tɛ nɩan anwunno'n, kʋnmgba ala menian nnyuan kɔ fite fite bɛ́ nwʋn ɛbɛlɛ. Menian nnyuan sɔ'n-mɔ wowula taladɩɛ nvufue. 11 Bɛ kɔ bisa Zozi mmɔfʋɛ'n-mɔ kɛ: “Galile amma, ɔ yɔ sɛ mɔ ɛmɔ jijin ɛwa bɛ lɛ nɩan anwunno ɔ? Zozi m'ɔ fi ɛmɔ afian ɛwa ɔ'a fʋ ɔ'a hɔ nyanmɩansʋ'n, ɔ 'ba sa ba kɛ ɛmɔ a nwun yɩ́ kɛ ɔ lɛ fʋ kɔ'n.”

Zudasɩ ngacifʋɛ'n

12 Mɔ menian nnyuan sɔ'n-mɔ hanlɩn sɔ'n, Zozi mmɔfʋɛ'n-mɔ fi bʋka'n mɔ bɛ fɛlɛ yɩ́ “*Olivʋ bʋka” nɩn asʋ bɛ kɔ ju. Bɛ kɔ sa bɛ kɔ hɔ Zoluzalɛmʋn. Bʋka sɔ'n nʋn Zoluzalɛmʋn afian tɩ kɔ yɔ cilo kʋn. 13 Mɔ bɛ juli Zoluzalɛmʋn ɛbɛlɛ'n, bɛ kɔ hɔ kɔ fʋ awaa nɩn asʋ, bɛ kɔ wʋlʋ sua'n mɔ bɛ yia nun titi nɩn anun. Bɛ́ mɔ bɛ hɔlɩ yialɩ sua nɩn anun'n y'ɔ le Pɩɛlɩ, Zʋan, Zʋakɩ, Andele, Filipʋ, Toma, Baatelemin, Matie, Alɩfe awa Zʋakɩ, Simʋn m'ɔ kpʋnndɛ yɩ́ mân'n fanwʋndi'n ɔ nʋn Zʋakɩ awa Zudɩ. 14 Bɛ yia daa bɛ yɔ asɔnɩn, bɛ nʋn mmalasua'n-mɔ nʋn Zozi anin Mali ɔ nʋn Zozi anianman mmelenzua'n-mɔ.

15 Ɛlɛhʋn kʋn bɛ yialɩ, bɛ́ menian kɔ yɔ ɛya kʋn abulaa, Pɩɛlɩ jasʋlɩ a, yɩ́ nwan: 16 “Anianman-mɔ, ɛjɔlɛ mɔ Wawɛ Nwannzan-nwannzan'n hanlɩn m'ɔ wɔ Ɛhɛlɛ Ɛjɔlɛ nɩn anun'n, ɔ di kɛ ɔ kpɩ́n sʋ. Wawɛ Nwannzan-nwannzan'n nanndɩlɩ belemgbin Davidi sʋ ɔ hanlɩn Zudasɩ anwʋn ɛjɔlɛ. Zudasɩ sɔ'n y'ɔ kpɛlɩ atɩn maan bɛ hyɩlɩ Zozi ɔ. 17 Anɩn Zudasɩ wɔ yɛ́ fâ nɩn anun bie. Junman'n mɔ yɛ lɛ di yɩ́ ɛwa'n, anɩn ɔ di bie. 18 Yɩ́ busuɔfʋɛ nyɔlɩɛ nɩn anwʋn esika mɔ bɛ tualɩ bɛ manlɩn yɩ́'n, ɔ falɩ tolɩ ebo kʋn. Ebo sɔ nɩn asʋ, ɔ kɔ fʋ anwunno ɔ kɔ lua yɩ́ ti asɩ ɔ kɔ tɔ asɩ, yɩ́ nyaa kʋalaa kɔ tulu. 19 Ɛjɔlɛ sɔ'n, Zoluzalɛmʋn menian'n-mɔ kʋalaa tɩlɩ. Ɔ man bɛ́ anɩɛ nɩn anun, b'a fɛlɛ ebo sɔ'n ‘Hakɛlɩdama’. Hakɛlɩdama'n, yɩ́ bʋ y'ɔ le kɛ: ‘moja ebo’.

20 “Ɛ 'nwun Zudasɩ anwʋn ɛjɔlɛ'n mɔ belemgbin *Davidi hɛlɛlɩ wɔ Izalayɛ ejue ɛtʋɛ kalata nɩn anun'n:

Man yɩ́ awulo'n há to,

nán man sʋanlan fɩ́ɩ́ tanlan nun.

Ɛsɛ b'a hɛlɛ wɔ kalata sɔ nɩn anun biekun kɛ:

Man sʋanlan fʋfɔlɛ káci yɩ́.

21 “Ɛhɩka ati, ɔ di kɛ sʋanlan kʋn fa yɩ́ nwʋn bɔ yɛ́ ɔ di yɛ́ Mɩn Zozi ewuetinnge nɩn anwʋn adanzɩɛ. 22 Sʋanlan sɔ'n, ɔ yɔ́ bɛ́ mɔ bɛ si yɛ́ sʋ nɩn anun kʋn, sunmin tɛmʋn mɔ Zʋan sɔnɩnlɩn yɛ́ Mɩn Zozi, m'ɔ sɩsɩnlɩn kulo kulo'n-mɔ asʋ, dede ɔ juli cɩan m'ɔ fʋlɩ hɔlɩ nyanmɩansʋ'n.”

23 Mɔ Pɩɛlɩ anʋan tɔlɩ'n, bɛ kɔ sie menian nnyuan ɛbɛlɛ. Bɛ fɛlɛ kʋn Zozɛfʋ. Kʋn'n kʋsʋ li Matiasɩ. Zozɛfʋ a, yɩ́ dunman biekun y'ɔ le Baasabasɩ mɔ yɛ̂ bɛ tʋnlɩn yɩ́ Zusutusu'n. 24 Mɔ bɛ sielɩ menian nnyuan sɔ nɩn ɛbɛlɛ'n, bɛ́ kʋalaa bɛ kɔ yɔ asɔnɩn. Bɛ́ nwan: “Yɛ́ Mɩn, wɔ́ mɔ ɛ sɩ menian'n-mɔ kʋalaa ahʋnlɩn nɩn anun ɛjɔlɛ'n, menian nnyuan ɛhɩ, kele yɛ́ nunhan'n mɔ a yɩ yɩ́ kɛ 25 ɔ káci Zudasɩ mɔ ɔ'a yaci Zozi mmɔfʋɛ junman'n ɔ'a bɔ yɩ́ ti yɩ́ lɩka m'ɔ kulo'n.”

26 Ɛhɩ a, bɛ kɔ hyʋɩn tondo, ɔ kɔ tɔ Matiasɩ sʋ. Ɔ fi ɛbɛlɛ yɛ̂ bɛ falɩ Matiasɩ bɛ sɔlɩ mmɔfʋɛ bulu nʋn kʋn nɩn asʋ ɔ.

2

Wawɛ Nwannzan-nwannzan'n ɛwalɛ'n

1 Ɛhɩ, mɔ *Pantekɔtʋ fɛtɩ cɩan'n juli'n, Zozi menian'n-mɔ kʋalaatin yialɩ lɩka kʋn. 2 Kʋnmgba ala, bɛ kɔ tɩ like nɩn angan kɛ anwʋnman m'ɔ lɛ tu sɛlɛ kpa ɔ. Ɔ fi anwunno huuu, ɔ kɔ wʋlʋ sua'n mɔ menian'n-mɔ gua nun nɩn anun. 3 Bɛ 'nɩan an, sɩ̂n tofeleman-mɔ. Bɛ kɔ tɩtɩ bɛ́ nwʋn nun, bɛ kɔ tɛtanlan bɛ́ nun kʋn biala ati nɩn asʋ. 4 Wawɛ Nwannzan-nwannzan'n kɔ wʋlʋ bɛ́ kʋalaa bɛ́ nun kpa bɔkɔɔ. Ɛbɛlɛ ala, bɛ lɛ kan anɩɛ ngacile ngacile mɔ Wawɛ nɩn a fa a wula bɛ́ nun kʋn biala anʋan kɛ ɔ hán'n.

5 Ɔ 'ba yɔ sɔ'n, anɩn Zufʋ'n-mɔ mɔ bɛ fɛlɩ Nyanmɩan kpa'n fi mân mân'n kʋalaa anun ba a, bɛ wɔ Zoluzalɛmʋn ɛbɛlɛ. 6 Mɔ bɛ tɩlɩ like sɔ nɩn angan'n, bɛ kɔ tutu bɛ kɔ hɔ kɔ yia yɩ́ bʋ ɛlɔ. Ɛjɔlɛ'n kɔ sin bɛ́ kʋalaa bɛ́ nwʋn dede ɔ kɔ bʋ sʋ. Ɔ sanlɩn kɛ, anɩɛ ngacile ngacile'n mɔ Zozi menian'n-mɔ lɛ kan'n, bɛ́ mɔ b'a yia ɛbɛlɛ nɩn anun kʋn biala tɩ kɛ yɩ́ kulo anɩɛ yɛ̂ bɛ lɛ kan ɔ. 7 Ɛjɔlɛ'n kɔ sin bɛ́ nwʋn ɛsɛ ɔ kɔ yɔ bɛ́ ɛnyɩnmɩn. Bɛ́ nwan: “Menian ɛhɩ-mɔ mɔ bɛ lɛ kan anɩɛ ngacile ngacile'n, asʋ bɛ́ kʋalaa bɛ tɩ man Galile mân nɩn anun menian ɔ? 8 Nan ɔ yɔ sɛ mɔ afɩ yɛ́ nun kʋn biala tɩ ɛjɔlɛ'n mɔ bɛ lɛ kan wɔ yɛ́ kulo anɩɛ nɩn anun'n? 9 Yɛ́ nun mmie-mɔ fi Paatɩ nʋn Medi nʋn Elamʋn mân nun. Mmie-mɔ fi Mezopotamin mân nun, Zude nʋn Kapadɔsʋ mân nun, Pʋn nʋn Azi mân nun, 10 Filizi nʋn Panfili mân nun, Ezipiti mân nun nʋn Libi mân nɩn anun kulo'n mɔ bɛ fɛlɛ yɩ́ Silɛnɩn nɩn afan nun. Nyɔfʋɛ'n mɔ bɛ fi Lɔmʋn kulo nɩn asʋ'n, 11 b'a wʋ mmie-mɔ Zufʋ, mmie-mɔ kʋsʋ tɩ man Zufʋ, nan kʋsʋ bɛ kɔ Zufʋ'n-mɔ asɔnɩn'n bie. Mmie-mɔ fi Kɛlɛtɩ nʋn Alabi mân nun. Kʋsʋ afɩ, Nyanmɩan asinbɛnwʋn ninnge'n-mɔ anwʋn ɛjɔlɛ'n mɔ bɛ lɛ kan'n, yɛ́ kʋalaa yɛ tɩ wɔ yɛ́ kulo anɩɛ nɩn anun!”

12 Ɛjɔlɛ'n kɔ sin bɛ́ kʋalaa bɛ́ nwʋn dede ɔ kɔ bʋ bɛ́ nwʋn sʋ. Bɛ kɔ bisa bisa bɛ́ nwʋn kɛ: “Ɛjɔlɛ ɛhɩ abʋ kele sɛ?” 13 Mmie-mɔ 'bisa kosuan ɛhɩ a, anɩn mmie-mɔ kʋsʋ lɛ kan bɛ gʋlʋ Zozi menian'n-mɔ anwʋn kɛ: “Ɛhɩ-mɔ, b'a nʋn nzan b'a bʋ kpa bɔkɔɔ!”

14 Mɔ menian'n-mɔ 'kan sɔ'n, Pɩɛlɩ nʋn mmɔfʋɛ bulu nʋn kʋn'n kɔ jasʋ kɔ jinlan. Pɩɛlɩ kɔ kuku yɩ́ nʋan sʋ ɔ kɔ han kɔ hele bɛ́ kɛ: “Ɛmɔ Zufʋ'n-mɔ nʋn ɛmɔ kʋalaa mɔ bɛ wɔ Zoluzalɛmʋn ɛwa'n, ɛmɔ yɔ́ anzʋɛ bɛ tíe ɛjɔlɛ'n mɔ mɩn 'ba han mɩn kele ɛmɔ'n kpa. 15 Menian ɛhɩ-mɔ mɔ ɛmɔ jʋnlɩn kɛ b'a nʋn nzan b'a bʋ'n, bɛ nnʋnlɩn man nzan bɛ bʋlɩ man. Ɔ sanlɩn kɛ, bɛlɛ mɔ b'a bɔ ngɛlɛmɔ dɔɛ ngʋanlan ɔ. 16 Nan ɛjɔlɛ'n mɔ kpɔmanfʋɛ Zowɛ hanlɩn yɩ́ daba daba'n, ɛjɔlɛ sɔ'n yɛ̂ ɔ lɛ kpɩn sʋ sian nɩn ɔ. Kpɔmanfʋɛ Zowɛ hanlɩn kɛ Nyanmɩan nwan:

17 Mɛlɛ kasian nɩn anun, mɩn 'ce mɩn Wawɛ'n

mɩn man kulo sʋanlan dasannin biala.

Mɩn 'fa mɩ́n nʋan ɛjɔlɛ'n mɩn wula

ɛmɔ amma mmelenzua nʋn mmalasua'n-mɔ anʋan

maan bɛ kan.

Mɩn 'ba man ɛmɔ mgbafɛlɛ'n-mɔ

nwun ninnge'n-mɔ Wawɛ nun.

Mɩn 'ba hɩn ɛmɔ mmɩlɩwa'n-mɔ ɛlalɩɛ.

18 Ɔ tɩ ananhɔlɛ, mɛlɛ sɔ nɩn anun,

mɩn 'ce mɩ́n Wawɛ'n mɩn man

mɩ́n ngʋa mmelenzua nʋn mmalasua'n-mɔ.

Mɩn 'fa mɩ́n nʋan ɛjɔlɛ'n mɩn wula bɛ́ nʋan

maan bɛ kan.

19 Mɩn 'ba man asinbɛnwʋn ninnge fite fite

anwunno ɛlɔ.

Ɛsɛ mɩn 'ba man asinbɛnwʋn ninnge fite fite

asɩɛ nɩn asʋ ɛwa.

Menian'n-mɔ 'ba nwun moja,

sɩ̂n nʋn ewusanlan minndominndo.

20 Asannan nán yɛ́ Mɩn cɩan nɩn a ju'n,

cɩan sɔ'n m'ɔ tɩ anunminnyanmʋn cɩan kpili'n,

sɛnzɛ'n b'a lu tuun,

sala'n kʋsʋ 'ba kaci kɔkɔlɛ kɛ moja.

21 Cɩan sɔ'n, wɔ́ biala

mɔ ɛ kɔ sun kɔ fɛlɛ yɛ́ Mɩn'n,

ɛ 'nyan wɔ́ ti.”

22 Ɛsɛ Pɩɛlɩ nwan: “Izalayɛ amma, ɛmɔ tíe ɛjɔlɛ'n mɔ mɩn 'ba han mɩn kele ɛmɔ'n kpa. Ɛmɔ muonun sɩ, Nyanmɩan a man ɛmɔ a nwun yɩ́ kɛ Zozi m'ɔ fi Nazalɛtɩ'n tɩ sʋanlan m'ɔ le tunmin. Nyanmɩan a man Zozi a yɔ asinbɛnwʋn ninnge mgbili mgbili kpa ɛmɔ afian ɛwa. 23 B'a yɩ Zozi b'a man ɛmɔ. Nan kʋsʋ Nyanmɩan yɛ̂ ɔ lili mʋa ɔ sesielɩ yɩ́ sɔ ɔ. Ɛmɔ nʋn ɛtɛfʋɛ'n-mɔ, b'a bʋbɔ yɩ́ kʋlʋwa sʋ b'a hun yɩ́. 24 Nan kʋsʋ Nyanmɩan a le yɩ́ fi ewue asa nun maan ɔ fi ewue nun ɔ'a tinnge. Ɔ sanlɩn kɛ, ewue le man atɩn ɔ njɩ man yɩ́ nzie man. 25 Afɩ belemgbin *Davidi hanlɩn Zozi anwʋn ɛjɔlɛ kɛ:

Mɩn susu mɩ́n ti mɩn gua yɛ́ Mɩn sʋ mɛlɛ biala.

Ɔ di mɩ́n nzin, mɩ́n nwʋn nwʋsʋ man mɩ́n.

26 Ɛhɩka ati, mɩn di yɩ́ nwʋn fɛ kpa

mɩ́n ahʋnlɩn nɩn anun, mɩn tʋ yɩ́ nwʋn ejue.

Afɩ mɩn sɩ kɛ sɛ ewue kun mɩ́n bɔbɔ a,

n ne anyɩndasʋɛ.

27 Ɔ sanlɩn kɛ, ɛ ngɔ yaci man mɩ́n ɛbɔlɔ ɛlɔ,

ɛ ngɔ man wɔ́ anwʋntɩɛ sʋanlan nɩn anwʋnnaan'n

ngɔ kpɔlɔ man.

28 Ɛ 'man mɩn nyan ngʋan

mɩn di fɛ wɔ wɔ́ nyunnun.

29 “Anianman-mɔ, mɩn 'ba han belemgbin Davidi anwʋn ɛjɔlɛ kʋn mɩn kele ɛmɔ yuein. Ɛjɔlɛ sɔ'n y'ɔ le kɛ Davidi a wu, b'a sie yɩ́. Ɛnɛ nʋn ɛnɛ yɩ́ sɛka'n tɛ wɔ yɛ́ afian ɛwa. 30 Nan anɩn Davidi tɩ Nyanmɩan kpɔmanfʋɛ. Ɔ sɩ kɛ Nyanmɩan a bɔ yɩ́ anɔhʋba ɔ'a han ndâ ɔ'a tʋ sʋ kɛ ɔ 'man yɩ́ mma'n-mɔ anun kʋn tanlan belemgbin bia nɩn asʋ. 31 Davidi lili mʋa ɔ nwunlin Izalayɛ Belemgbin Ngʋandefʋɛ'n m'ɔ tɩ *Kilisi nɩn ewuetinnge'n, nán ɔ'a han yɩ́ nwʋn ɛjɔlɛ kɛ:

B'a nyaci man yɩ́ maan ɔ'a nga man ɛbɔlɔ,

ɛsɛ yɩ́ nwʋnnaan nɩn a mgbɔlɔ man sɛka nɩn anun.

32 “Zozi anwʋn ɛjɔlɛ yɛ̂ anɩn Davidi lɛ kan ɔ. Yɛ́ mɔ yɛ gua ɛwa'n, yɛ́ kʋalaa yɛ di adanzɩɛ kɛ Nyanmɩan a man Zozi fi ewue nun a tinnge. 33 Nyanmɩan a sie Zozi yɩ́ fama sʋ. Wawɛ Nwannzan-nwannzan'n mɔ Sɩɛ'n falɩ bɔlɩ anɔhʋba'n, ɔ'a fa ɔ a wula Zozi asa nun. Zozi a hye a man yɛ́. Wawɛ sɔ'n yɛ̂ ɛmɔ a tɩ yɩ́ ngan mɔ ɛmɔ nwun yɩ́ kɩkaala nɩn ɔ.

34 “Nán kɛ Davidi muonun fʋlɩ hɔlɩ nyanmɩansʋ ɔ, nan yɩ́ nwan:

Yɛ́ Mɩn Nyanmɩan a han a hele mɩ́n Mɩn kɛ:

Tanlan mɩ́n sa fama sʋ

35 maan nvá wɔ́ mgbɔfʋɛ'n-mɔ n zíe wɔ ja abɔ

kɛ bia mɔ belemgbin sesie yɩ́ ja sʋ ɔ.

36 “Izalayɛ amma'n-mɔ kʋalaa nwún yɩ́ yuein kɛ, Zozi sɔ'n mɔ ɛmɔ bʋbɔlɩ yɩ́ kʋlʋwa nɩn asʋ'n, yɩ́ yɛ̂ Nyanmɩan a sie yɩ́ Mɩnlɩan nʋn Kilisi, Izalayɛ Belemgbin Ngʋandefʋɛ nɩn ɔ!”

37 Mɔ Pɩɛlɩ anʋan tɔlɩ'n, ɛjɔlɛ'n m'ɔ hanlɩn'n wʋlʋlɩ bɛ́ kpa. Bɛ kɔ bisa Pɩɛlɩ nʋn mmɔfʋɛ ɛhɩnlɩn-mɔ kɛ: “Anianman-mɔ, atɩn benin yɛ̂ yɛ fá sʋ ɔ?”

38 Pɩɛlɩ kɔ bua bɛ́ kɛ: “Ɛmɔ nún bɛ́ nwʋn bɛ káci bɛ́ abalabɔ'n. Ɛmɔ nunhan kʋn biala maan bɛ sɔ́nɩn yɩ́ wɔ Zozi Kilisi dunman nun, nán ɛmɔ a nyan ɛtɛ face. Ɛbɛlɛ nɩn anun yɛ̂ ɛmɔ kʋsʋ 'ba nyan Wawɛ Nwannzan-nwannzan'n m'ɔ tɩ Nyanmɩan acɛdɩɛ nɩn ɔ. 39 Ɔ sanlɩn kɛ, anɔhʋba sɔ'n mɔ Nyanmɩan bɔlɩ'n, ɔ tɩ ɛmɔ dɩɛ, ɔ tɩ ɛmɔ amma'n-mɔ dɩɛ. Ɛsɛ bɛ́ kʋalaa mɔ bɛ wɔ mʋa mɔ yɛ́ Mɩn Nyanmɩan 'ba fɛlɛ bɛ́ yɩ́ nwʋn'n, ɔ tɩ bɛ́ kʋsʋ bɛ́ dɩɛ bie.”

40 M'ɔ yɔlɩ sɔ'n, Pɩɛlɩ hanlɩn ɛjɔlɛ mmiekun-mɔ dɔʋn ɔ helelɩ bɛ́, ɔ man bɛ nwunlin yɩ́ kɛ Zozi anwʋn ɛjɔlɛ'n tɩ ananhɔlɛ, ɛsɛ ɔ wowulalɩ bɛ́ anwʋnsɛlɛ. Yɩ́ nwan: “Ajulisʋ menian ɛhɩ-mɔ mɔ b'a sɩn atɩn ɛtɛ nɩn asʋ'n, ɛmɔ nʋn bɛ́ kpácɩ nán ɛmɔ a nyan bɛ́ ti!”

41 Mɔ Pɩɛlɩ hanlɩn sɔ yuelɩ'n, bɛ́ dɔʋn bɛ lelɩ yɩ́ nʋan ɛjɔlɛ'n bɛ lili maan bɛ sɔnɩnlɩn bɛ́. Cɩan sɔ'n, menian kɔ yɔ akpɩɩ nsan kɔ a kɔ gua bɛ́ mɔ b'a le Zozi b'a li daba nɩn asʋ.

Alimʋa asɔnɩn nɩn asɩtanlan'n

42 Ɔ fi ɛbɛlɛ, tɛmʋn biala, bɛ yia bɛ tie ɛjɔlɛ'n mɔ mmɔfʋɛ'n-mɔ kan kele bɛ́'n kpa. Bɛ tanlan wɔ anianman nun bɛ di yɛ́ Mɩn alɩɛ'n, ɛsɛ bɛ yɔ asɔnɩn. 43 Anɩn menian'n-mɔ anun kʋn biala man Nyanmɩan anyɩnnzɔ, ɔ sanlɩn kɛ anɩn mmɔfʋɛ'n-mɔ lɛ yɔ asinbɛnwʋn ninnge-mɔ dɔʋn kpa. 44 Bɛ́ kʋalaa mɔ bɛ lelɩ Zozi bɛ lili nɩn anʋan sɛ bɛ́ nwʋn, bɛ́ ninnge'n-mɔ kʋalaa wɔ lɩka kʋn. 45 Bɛ tɔnɩn bɛ́ anwʋndɩɛ'n-mɔ. Esika mɔ bɛ kɔ nyan yɩ́ nun'n, bɛ nɩan sʋanlan kʋn like mɔ ɔ'a hian yɩ́ nwʋn'n yɛ̂ bɛ ce esika sɔ nɩn ɔ. 46 Cɩan biala, bɛ yia Nyanmɩan awulo nɩn anun. Bɛ yia bɛ́ awulo'n-mɔ anun bɛ le fɛ elie yɛ̂ bɛ didi ɔ, bɛ ndu man bɛ́ nwʋn. 47 Bɛ yɩ Nyanmɩan ayɛ. Menian'n-mɔ kʋalaa kulo bɛ́ ɛjɔlɛ. Cɩan daa, yɛ́ Mɩn cʋɩn bɛ́ mɔ b'a nyan bɛ́ ti'n ɔ ba gua bɛ́ mɔ b'a li mʋa b'a le Zozi b'a li nɩn asʋ.

3

Kɛ ɔ kpɩnlɩn yɔlɩ mɔ bubuluwafʋɛ kʋn anwʋn salɩ'n

1 Ɛhɩ, ɛlɛhʋn kʋn, eyua dɔɛ nsan, mɔ dɔɛ'n mɔ Zufʋ'n-mɔ fa yɔ asɔnɩn'n juli'n, anɩn Pɩɛlɩ nʋn Zʋan, bɛ lɛ kɔ Nyanmɩan awulo ɛlɔ bɛ 'kɔ a yɔ asɔnɩn. 2 Awulo nɩn anʋan'n mɔ bɛ fɛlɛ yɩ́ “Anʋan Kanlanman” nɩn anwʋn ɛbɛlɛ, belenzua bubuluwafʋɛ kʋn tɩ ɛbɛlɛ. Belenzua sɔ'n, bɛ 'wʋ yɩ́ a, anɩn ɔ'a bubu. Cɩan biala, bɛ fa yɩ́ bɛ ba sie yɩ́ ɛbɛlɛ, maan ɔ sɛsɛlɛ bɛ́ mɔ bɛ lɛ kɔ a wʋlʋ Nyanmɩan awulo nɩn anun nɩn esika. 3 M'ɔ nwunlin kɛ Pɩɛlɩ nʋn Zʋan lɛ ba wʋlʋ awulo nɩn anun'n, ɔ kɔ sɛlɛ bɛ́ esika. 4 Pɩɛlɩ nʋn Zʋan bɛ kɔ nɩan bian'n siin, nán Pɩɛlɩ a se yɩ́ kɛ: “Nɩan yɛ́!” 5 Bian'n kɔ nɩan bɛ́, afɩ ɔ jʋnlɩn kɛ Pɩɛlɩ nʋn Zʋan 'ba man yɩ́ esika.

6 Ɛhɩ a, Pɩɛlɩ kɔ han kɔ hele yɩ́ kɛ: “N ne esika fɩ́ɩ́. Nan nunhan mɔ n ne yɩ́'n, mɩn 'fa mɩn man wɔ́. Yɩ́ ti, Zozi Kilisi m'ɔ fi Nazalɛtɩ'n dunman nun, jasʋ nanndɩ!”

7 Mɔ Pɩɛlɩ hanlɩn sɔ yuelɩ'n, ɔ kɔ sɔ bian nɩn asa fama nɩn anun ɔ kɔ jasʋ yɩ́. Ɛbɛlɛ ala, bian nɩn aja'n-mɔ kɔ yɔ kpa. 8 Ɔ kɔ jasʋ ɔ kɔ nanndɩ. Ɔ nʋn Pɩɛlɩ nʋn Zʋan bɛ kɔ wʋlʋ awulo nɩn anun, anɩn ɔ lɛ nanndɩ ɔ lɛ kukulu ɔ yɩ Nyanmɩan ayɛ. 9 Menian'n-mɔ kʋalaa kɔ nwun yɩ́ kɛ ɔ lɛ nanndɩ ɔ yɩ Nyanmɩan ayɛ. 10 Mɛlɛ mɔ menian'n-mɔ nwunlin kɛ bian'n m'ɔ tanlan Anʋan Kanlanman nɩn anwʋn ɛbɛlɛ ɔ sɛsɛlɛ esika'n, ɛjɔlɛ'n kɔ sin bɛ́ nwʋn bɛ kɔ sulo Nyanmɩan wɔ like mɔ mmɔfʋɛ'n-mɔ a yɔ a man bian nɩn anwʋn.

11 Kɛmɔ bian sɔ'n mgbɔcɩ man Pɩɛlɩ nʋn Zʋan'n, ɛjɔlɛ'n kɔ sin menian'n-mɔ anwʋn. Bɛ́ kʋalaa bɛ kɔ tu woo bɛ kɔ hɔ bɛ́ nwʋn ɛlɔ lɩka'n mɔ bɛ fɛlɛ yɩ́ “Salomʋn Abalada” nɩn anun. 12 Mɔ Pɩɛlɩ nwunlin yɩ́ sɔ'n, yɩ́ nwan: “Izalayɛ amma, nzukɛ ati yɛ̂ bian ɛhɩ anwʋnnza'n sin ɛmɔ anwʋn ɔ? Nzukɛ ati yɛ̂ ɛmɔ lɛ nɛnɩan yɛ́ sʋa ɔ? Ɛmɔ jʋnlɩn kɛ yɛ́ muonun yɛ́ tunmɩn anaan Nyanmɩan ɛsʋ́ɛ kpa mɔ yɛ sʋ tala ɛmɔ'n y'ɔ man bian ɛhɩ anwʋn a sa ɔ? 13 Abalahamʋn, Izakɩ nʋn Zʋakɔbʋ Nyanmɩan'n, yɛ́ nan-mɔ Nyanmɩan'n yɛ̂ ɔ'a wula yɩ́ akʋa Zozi anunminnyanmʋn ɔ. Ɛmɔ muonun yɩlɩ Zozi bɛ manlɩn mân nɩn asʋ mgbain'n-mɔ. Pilatɩ m'ɔ kulo kɛ ahan ɔ yaci Zozi nun'n, ɛmɔ hanlɩn wɔ Pilatɩ anyunnun ɛbɛlɛ kɛ ɛmɔ mmianlɩn man Zozi anwʋn. 14 Zozi m'ɔ tɩ sʋanlan nwannzan-nwannzan, mɔ ɛsɛ ɔ tɩ sɛsɛfʋɛ'n, ɛmɔ a yɩ yɩ́ a tʋ. Ɛmɔ a sɛlɛ Pilatɩ kɛ ɔ yáci kodiawu'n lɩlɩ nun maan ɔ nyán yɩ́ ti. 15 Sakpa, ɛmɔ a man b'a hun Mɩnlɩan'n m'ɔ man ngʋan'n. Nan Nyanmɩan kʋsʋ a man ɔ fi ewue nun ɔ'a tinnge, yɛ́ kʋalaa yɛ di yɩ́ nwʋn adanzɩɛ. 16 Tunmin'n m'ɔ wɔ Zozi dunman nɩn anun'n, ɔ nʋn dedi'n mɔ yɛ le yɩ́ wɔ dunman sɔ nɩn anun'n, y'ɔ man sʋanlan ɛhɩ m'ɔ jin ɛmɔ anyunnun ɛwa, mɔ ɛmɔ sɩ yɩ́ nɩn a nyan anwʋnsɛlɛ ɔ. Yɩ́ ti, dedi'n mɔ yɛ le yɩ́ wɔ Zozi dunman nɩn anun'n, y'ɔ man bian ɛhɩ mɔ ɛmɔ nwun yɩ́ ɛwa nɩn a tɩ akpɔlɛ bɔkɔɔ ɔ.

17 “Nan sian dɩɛ, anianman-mɔ, ɛmɔ nʋn ɛmɔ mgbain'n-mɔ like mɔ b'a yɔ Zozi'n, mɩn sɩ kɛ ɛmɔ nzɩ man, yɩ́ ti y'ɔ man ɛmɔ a yɔ ɔ. 18 Nyanmɩan manlɩn atɩn kɛ Kilisi'n, Izalayɛ Belemgbin Ngʋandefʋɛ'n, nwún amannɩnhunlun maan ɛjɔlɛ m'ɔ manlɩn yɩ́ mgbɔmanfʋɛ'n-mɔ kʋalaatin hanlɩn yɩ́ daba'n, ɛjɔlɛ sɔ'n kpɩ́n sʋ. 19 Yɩ́ ti, ɛmɔ nún bɛ́ nwʋn wɔ Nyanmɩan anyunnun, bɛ káci bɛ́ abalabɔ'n, nán Nyanmɩan a yaci ɛmɔ anwʋn sa ɔ'a hye ɛmɔ. 20 Sɛ ɛmɔ yɔ yɩ́ sɔ a, yɛ́ Mɩn 'ba man ɛmɔ nyan alʋacɩcɩɛ. Ɛsɛ *Kilisi'n, Izalayɛ Belemgbin Ngʋandefʋɛ m'ɔ lili mʋa ɔ yɩlɩ yɩ́ kɛ ɔ 'fa man ɛmɔ'n, ɔ 'man ɔ ba. Kilisi sɔ'n y'ɔ le Zozi.

21 “Nan kɩkaala dɩɛ, ɔ di kɛ Zozi tanlan nyanmɩansʋ ɛlɔ. Ɔ 'tanlan ɛlɔ dede ninnge'n-mɔ kʋalaatin kaci biekun. Ɔ sanlɩn kɛ ɛjɔlɛ sɔ'n, Nyanmɩan manlɩn yɩ́ anwʋntɩɛ mgbɔmanfʋɛ'n-mɔ hanlɩn yɩ́ daba daba. 22 Ɛ 'nwun ɛjɔlɛ mɔ Moyizɩ hanlɩn'n: Yɛ́ Mɩn m'ɔ tɩ ɛmɔ Nyanmɩan'n, ɔ 'ba man bɛ wʋ kpɔmanfʋɛ kʋn kɛ mɩ́n ɛmɔ afian ɛwa. Yɩ́ kʋalaa m'ɔ kɔ han kɔ hele ɛmɔ'n, ɛmɔ tíe yɩ́. 23 Sʋanlan biala mɔ ɔ'a ndie man kpɔmanfʋɛ sɔ'n, bɛ 'kun yɩ́ bɛ yɩ yɩ́ fi Nyanmɩan menian'n-mɔ anun.

24 “Ɔ fi Nyanmɩan kpɔmanfʋɛ Samiɛ mɛlɛ sʋ, mgbɔmanfʋɛ'n-mɔ mɔ bɛ tɔtʋa yɩ́'n mɛlɛ sʋ, ɛnɛ edua'n mɔ yɛ wɔ nun'n, mgbɔmanfʋɛ sɔ'n-mɔ kʋalaa hanlɩn yɩ́ nwʋn ɛjɔlɛ. 25 Anɔhʋba'n mɔ Nyanmɩan nanndɩlɩ mgbɔmanfʋɛ'n-mɔ asʋ ɔ bɔlɩ'n, anɔhʋba sɔ'n tɩ ɛmɔ dɩɛ. Nyɩhyɛ'n kʋsʋ m'ɔ nʋn ɛmɔ anan-mɔ hyɩhyɛlɩ'n, ɛmɔ wɔ nun bie. Afɩ, Nyanmɩan hanlɩn helelɩ Abalahamʋn kɛ: Ɔ nanndɩ wɔ́ sasʋ'n-mɔ asʋ, mɩn 'yeyila asɩɛ nɩn asʋ nvilie'n-mɔ kʋalaa asʋ. 26 Ɛhɩka ati, ɛmɔ kpa ɛyɔlɛ dunman nun, Nyanmɩan lili mʋa ɔ yɩlɩ yɩ́ akʋa'n, ɔ sʋanlɩn yɩ́ kɛ ɔ bála a yeyila ɛmɔ sʋ, sɛ ɛmɔ anun kʋn biala fi yɩ́ nyɔlɩɛ ɛtɛ nɩn anun jasʋ a.”

4

Bɛ nʋn Pɩɛlɩ nʋn Zʋan 'ba hɔ mgbain'n-mɔ aja sʋ

1 Anɩn Pɩɛlɩ nʋn Zʋan anʋan tɛ wɔ sʋ bɛ lɛ kan ɛjɔlɛ bɛ kele bagua'n, ɛbɛlɛ ala Nyanmɩan *tɛɛyɩfʋɛ'n-mɔ, Nyanmɩan awulo nɩn asʋ nzalafʋ kpain'n, ɔ nʋn *Sadusifʋɛ'n-mɔ bɛ kɔ a. 2 Mɔ bɛ tɩlɩ kɛ mmɔfʋɛ nnyuan'n lɛ kekele bagua'n ninnge, kɛ ewuetinnge wɔ ɛbɛlɛ, ɔ sanlɩn kɛ Zozi a wu a tinnge'n, ɛjɔlɛ nɩn a nyɔ man bɛ́ fɛ fɩ́ɩ́ sʋa. 3 Bɛ kɔ hyɩ Pɩɛlɩ nʋn Zʋan bɛ kɔ gua bɛ́ fiadɩ. Kɛmɔ anɩn alɩ́ɛ lɛ san'n, mmɔfʋɛ nnyuan'n kɔ la fiadɩ dede alɩ́ɛ kɔ hɩn. 4 Ɛhɩ nʋn ɛhɩ a, bɛ́ dɔʋn mɔ bɛ tielɩ ɛjɔlɛ'n mɔ Pɩɛlɩ nʋn Zʋan hanlɩn'n, bɛ lelɩ bɛ lili. Sɛ bɛ fa bɛ́ bɛ sɔ bɛ́ mɔ bɛ lili mʋa bɛ lelɩ Zozi bɛ lili nɩn asʋ a, bɛ́ kʋalaa bɛ́ menian lɛ kɔ kɔ yɔ akpɩɩ nnun.

5 Alɩ́ɛ hɩnlɩn an, Zufʋ mgbain'n-mɔ, Izalayɛ mân nɩn asʋ mgbain'n-mɔ, bɛ́ nʋn *mala nɩn asʋ mgbain'n-mɔ, bɛ kɔ yia Zoluzalɛmʋn ɛbɛlɛ. 6 Anyia sɔ'n, bɛ́ mɔ bɛ tɩ yɩ́ bʋ bie'n y'ɔ le tɛɛyɩfʋɛ kpain Hannɩn, Kayifʋ, Zʋan, Alɛgɩzanndɩlɩ nʋn tɛɛyɩfʋɛ kpain Hannɩn anwʋn amma'n-mɔ kʋalaatin. 7 Bɛ man bɛ nʋn Pɩɛlɩ nʋn Zʋan kɔ a bɛ́ ja sʋ. Bɛ kɔ bisa bɛ́ kɛ: “Ɔ nanndɩ tunmin benin anaan dunman benin asʋ yɛ̂ ɛmɔ a man sʋanlan ɛhɩ anwʋn a sa'n?”

8 Wawɛ Nwannzan-nwannzan'n kɔ li Pɩɛlɩ anzin. Pɩɛlɩ kɔ bua bɛ́ kɛ: “Mân mgbain, 9 ɛnɛ bɛ nʋn yɛ́ a a ɛmɔ aja sʋ, ɔ sanlɩn kɛ, y'a yɔ bubuluwafʋɛ kʋn ye. Ɛmɔ lɛ bisa yɛ́ kɛ yɛ hán kɛ ɔ kpɩnlɩn yɔlɩ mɔ sʋanlan sɔ nɩn anwʋn a sa'n. 10 Kɛmɔ afɩ ɛmɔ kulo kɛ bɛ bisa nun bɛ tɩ yɩ́ bʋ'n, ɛmɔ nwún yɩ́ kɛ, Zozi Kilisi m'ɔ fi Nazalɛtɩ mɔ ɛmɔ a bʋbɔ yɩ́ kʋlʋwa nɩn asʋ, mɔ Nyanmɩan a man ɔ fi ewue nun ɔ'a tinnge'n, Zozi Kilisi sɔ'n dunman'n y'ɔ man sʋanlan ɛhɩ anwʋn a sa ɔ. 11 Ɛhɛlɛ Ɛjɔlɛ'n lɛ kan Zozi ɛjɔlɛ yuein kɛ:

Ɛbʋɛ'n mɔ ɛmɔ mɔ bɛ lɛ si sua nɩn a bu yɩ́ kɛ

ɔ tɩ man kpa mɔ ɛmɔ juli tʋlɩ'n,

yɩ́ yɛ̂ ɔ'a kaci ɛbʋɛ kpa

m'ɔ le sua nɩn anun nɩn ɔ!

12 Zozi angʋnmɩn ala y'ɔ kʋala kɛ ɔ man sʋanlan nyan yɩ́ ti ɔ. Ɔ sanlɩn kɛ, eyuadɩ nɩn anun, sɛ bɛ yɩ Zozi Kilisi a, Nyanmɩan a ngele man yɛ́ sʋanlan ngacile fɩ́ɩ́ kʋn m'ɔ kʋala kɛ ɔ man yɛ nyan yɛ́ ti ɔ.”

13 Kɛ Pɩɛlɩ nʋn Zʋan lɛ si jʋjɔ'n, ɔ kɔ sin mgbain'n-mɔ anwʋn. Ɔ sanlɩn kɛ, bɛ sɩ kɛ Pɩɛlɩ nʋn Zʋan, bɛ kalata'n mɔ bɛ si'n ngɔ man mʋa, ɛsɛ anɩn bɛ si Zozi sʋ daba. 14 Nan kɛmɔ bɛ nwunlin kɛ bubuluwafʋɛ nɩn anwʋn a sa, ɔ jin mmɔfʋɛ nnyuan nɩn anwʋn ɛbɛlɛ'n, bɛ ngɔ nyan man ɛjɔlɛ bɛ ngɔ bua mmɔfʋɛ nnyuan'n-mɔ. 15 Ɛhɩ a, mgbain'n-mɔ kɔ man bɛ́ atɩn kɛ bɛ fi sua'n mɔ bɛ di ɛjɔlɛ nun'n bɛ fíte. Mgbain'n-mɔ kɔ su akpʋlʋwa bɛ́ afian ɛlɔ. 16 Bɛ́ nwan: “Menian ɛhɩ-mɔ, nzu like dɩɛ yɛ̂ yɛ yɔ́ bɛ́ ɔ? Afɩ, Zoluzalɛmʋn amma'n-mɔ kʋalaatin a nwun yɩ́ yuein kɛ like mɔ mmɔfʋɛ sɔ'n-mɔ a yɔ'n, ɔ tɩ asinbɛnwʋn like kpili kpa. Ɔ man yɛ ngʋala yɛ nzu man yɩ́ nwʋn akpʋlʋwa. 17 Nan kɛ ɔ kɔ yɔ nán ɛjɔlɛ sɔ nɩn a ndɩnndɩn man ɔ'a ngɔ man mʋa'n, bɛ mán yɛ tótua bɛ́ kɛ, sɛ bɛ bɔ Zozi dunman'n biekun bɛ kele sʋanlan biala a, yɛ́ nʋn bɛ́ le yɩ́.”

18 Mɔ bɛ hanlɩn sɔ yuelɩ'n, bɛ kɔ fɛlɛ Pɩɛlɩ nʋn Zʋan, bɛ kɔ totua bɛ́ kɛ nán bɛ kekele menian'n-mɔ ninnge, ɛsɛ nán bɛ kan Zozi ɛjɔlɛ bɛ kele bɛ́ fɩ́ɩ́ kʋ́n. 19 Mɔ mgbain'n-mɔ anʋan tɔlɩ'n, Pɩɛlɩ nʋn Zʋan kɔ bisa bɛ́ kɛ: “Ɛmɔ tɩ́tɩ bɛ nɩ́an, Nyanmɩan anyunnun, asʋ ɔ tɩ sɛsɛ kɛ yɛ bú ɛmɔ ɔ tála Nyanmɩan ɔ? 20 Nan yɛ́ dɩɛ, ɛjɔlɛ mɔ y'a tɩ, mɔ yɛ́ nyɩn a nwun yɩ́'n, yɛ ngʋala yɛ mmuan man yɛ́ nʋan nɩn asʋ.”

21 Mgbain'n-mɔ kɔ totua bɛ́ kɛ sɛ bɛ bɔ Zozi sɔ'n dunman biekun an, bɛ nʋn bɛ́ le yɩ́. Mɔ bɛ hanlɩn sɔ yuelɩ'n, bɛ kɔ yaci Pɩɛlɩ nʋn Zʋan nun maan bɛ kɔ hɔ. Ɔ sanlɩn kɛ, mgbain'n-mɔ a nnwun man ɛjɔlɛ kpɔlɛ mɔ bɛ 'jinlan sʋ bɛ pinnin mmɔfʋɛ'n-mɔ ɔ. Afɩ, asinbɛnwʋn like'n mɔ mmɔfʋɛ'n-mɔ yɔlɩ'n dunman nun, anɩn menian'n-mɔ kʋalaa lɛ yɩ Nyanmɩan ayɛ. 22 Bubuluwafʋɛ'n mɔ yɩ́ nwʋn salɩ asinbɛnwʋn nun'n, ɔ tɩ sʋanlan mɔ anɩn ɔ'a li afʋɛ abulanan nʋn yɩ́ nzin.

Zozi menian'n-mɔ 'ba yɔ asɔnɩn

23 Pɩɛlɩ nʋn Zʋan hɔlɩ tʋlɩ bɛ́ manngʋn'n-mɔ, mɛlɛ mɔ mgbain'n-mɔ yacili bɛ́ nun'n. Ɛjɔlɛ mɔ mgbain'n-mɔ hanlɩn helelɩ bɛ́'n, bɛ kɔ sʋsɔ sʋ bɛ kɔ han bɛ kɔ hele ɛhɩnlɩn-mɔ. 24 Mɔ Zozi menian ɛhɩnlɩn-mɔ tɩlɩ ɛjɔlɛ sɔ'n, bɛ́ kʋalaa bɛ́ bʋ kɔ yɔ kʋn. Bɛ kɔ yɔ asɔnɩn, bɛ́ nwan: “Yɛ́ Mɩn, wɔ́ yɛ̂ ɛ bɔlɩ anwunno nʋn asɩ ɔ, ɔ nʋn asue jenvie'n nʋn nun ninnge'n-mɔ kʋalaatin ɔ. 25 Wɔ́ yɛ̂ ɛ falɩ Wawɛ Nwannzan-nwannzan nɩn ɛ wulalɩ yɛ́ nan *Davidi anun ɔ. Ɔ manlɩn Davidi hanlɩn kɛ:

Nzukɛ ati yɛ̂ mân mân'n-mɔ

fa Nyanmɩan anwʋn ɛkpɔ mgban ɔ?

Nzukɛ ati yɛ̂ menian'n-mɔ

jasʋ Nyanmɩan akɔmɩn anun ɔ?

26 Asɩɛ nɩn asʋ mmelemgbin'n-mɔ

nʋn mgbain'n-mɔ abʋ a yɔ kʋn,

bɛ lɛ kɔ a tʋa yɛ́ Mɩn

nʋn yɩ́ *Kilisi'n bɛ kʋn ɛlɔɛ.

27 “Ɔ tɩ ananhɔlɛ kɛ kulo ɛhɩ asʋ, belemgbin Elɔdɩ, kʋnmanna Pʋnsʋ Pilatɩ, Zufʋ nʋn bɛ́ mɔ bɛ tɩ man Zufʋ'n, bɛ́ kʋalaa bɛ hɔlɩ wɔ́ anwʋntɩɛ akʋa Zozi m'ɔ a yɩ yɩ́ kɛ Belemgbin Ngʋandefʋɛ nɩn ati ahuan. 28 Ngɛlɛ'n mɔ ɛ sɩ ɔ nʋn tunmin'n mɔ ɛ le yɩ́'n, ɛjɔlɛ mɔ ɛ lili mʋa ɛ jʋnlɩnlɩn yɩ́ nwʋn ɛ sielɩ daba'n, b'a yɔ maan yɩ́ kʋalaa a kpɩn sʋ. 29 Sian dɩɛ, yɛ́ Mɩn, nɩan yɛ́ ti efua mɔ b'a fua'n, nán man wɔ́ ngʋa'n-mɔ anwʋnsɛlɛ kpa maan bɛ hán wɔ́ nʋan ɛjɔlɛ'n. 30 Fa wɔ́ sa sie nwuluwafʋɛ'n-mɔ asʋ maan bɛ́ nwʋn sá, yɔ asinbɛnwʋn ninnge maan bɛ nwún yɩ́ wɔ wɔ́ anwʋntɩɛ akʋa Zozi dunman nɩn anun.”

31 Mɔ bɛ yuelɩ asɔnɩn'n yɔ'n, lɩka mɔ bɛ yialɩ'n, ɛbɛlɛ asɩɛ'n kɔ kpusu. Wawɛ Nwannzan-nwannzan'n kɔ jinlan bɛ́ kʋalaa bɛ́ nzin kpa bɔkɔɔ. Bɛ kɔ nyan anwʋnsɛlɛ bɛ kɔ han Nyanmɩan Anʋan Ɛjɔlɛ'n.

Anʋannzɛ

32 Bɛ́ kʋalaa mɔ bɛ lelɩ Zozi bɛ lili nɩn anʋan sɛ bɛ́ nwʋn kpa, bɛ́ ahʋnlɩn'n tɩ kʋn, bɛ́ ajʋnlɩn'n tɩ kʋn. Bie njasʋ man ɔ ngan man kɛ like m'ɔ le yɩ́'n tɩ yɩ́ ngʋnmɩn yɩ́ dɩɛ. Nan bɛ́ afian, sʋanlan kʋn like m'ɔ le yɩ́'n tɩ bɛ́ kʋalaa bɛ́ dɩɛ. 33 Anɩn mmɔfʋɛ'n-mɔ le tunmin kpili kpa bɛ kan yɛ́ Mɩn Zozi ewuetinnge nɩn anwʋn ɛjɔlɛ. Nyanmɩan kʋsʋ kɔ yeyila bɛ́ sʋ kpa. 34 Bɛ́ nun bie fɩ́ɩ́ mmian man like anwʋn. Afɩ, bɛ́ kʋalaa mɔ bɛ le ebo anaan sua'n, bɛ tɔnɩn yɩ́ bɛ fa yɩ́ esika'n 35 bɛ wula mmɔfʋɛ'n-mɔ asa nun. Bɛ nɩan like mɔ sʋanlan kʋn a mian yɩ́ nwʋn'n yɛ̂ bɛ ce esika nɩn ɔ.

36 Nunhan kʋn, bɛ fɛlɛ yɩ́ Zozɛfʋ, ɔ tɩ *Levifʋɛ. Mmɔfʋɛ'n-mɔ tʋnlɩn yɩ́ dunman Baanabasɩ. Baanabasɩ'n yɩ́ bʋ y'ɔ le kɛ “Sʋanlan m'ɔ wowula anwʋnsɛlɛ”. Bɛ wʋlɩ yɩ́ Sipʋlʋ mân nun. 37 Anɩn ɔ le yɩ́ ebo kʋn. Ɔ kɔ tɔnɩn yɩ́, ɔ kɔ fa yɩ́ esika'n kɔ bɛlɛ mmɔfʋɛ'n-mɔ.

5

Ananiasɩ nʋn Safila

1 Anɩn bian kʋn wɔ ɛbɛlɛ, bɛ fɛlɛ yɩ́ Ananiasɩ. Yɩ́ yɩ'n li Safila. Ananiasɩ nʋn yɩ́ yɩ bɛ́ nʋan kɔ sɛ bɛ́ nwʋn, ɔ kɔ tɔnɩn bɛ́ asɩɛ'n. 2 Ɔ tɔnɩnlɩn yɩ́ a, ɔ nʋn yɩ́ yɩ bɛ́ bʋ kɔ yɔ kʋn. Bɛ kɔ bu esika nɩn anun. Ananiasɩ kɔ fa yɩ́ ebue kɔ hɔ kɔ wula mmɔfʋɛ'n-mɔ asa nun. 3 Mɔ Pɩɛlɩ nwunlin esika'n, ɔ kɔ bisa Ananiasɩ kɛ: “Ananiasɩ, asɩɛ'n mɔ a tɔnɩn yɩ́ nɩn esika'n, nzukɛ ati yɛ̂ a yaci *Satan maan ɔ'a laka wɔ́ a tɩ bie a sie awulo, mɔ ɛ lɛ ba li ato ɛ kele Wawɛ Nwannzan-nwannzan nɩn ɔ? 4 Asɩɛ'n tɩ wɔ́ dɩɛ, b'a mmian man wɔ́ kɛ ɛ tɔ́nɩn yɩ́. Sɛ a tɔnɩn yɩ́ kʋsʋ a, yɩ́ esika'n tɩ wɔ́ dɩɛ. Nan afɩ benin ati yɛ̂ ɛ man ajʋnlɩn sʋa ba wɔ́ ti anun ɔ? Nán kulo menian yɛ̂ a li ato a hele bɛ́ ɔ, nan Nyanmɩan muonun yɛ̂ a li ato a hele yɩ́ ɔ.”

5 Pɩɛlɩ hanlɩn sɔ ala, kpaaa, Ananiasɩ kɔ kpɛ kɔ fin, ɔ kɔ ha ɛbɛlɛ ɔ kɔ wu. Bɛ́ kʋalaa mɔ bɛ tɩlɩ ɛjɔlɛ sɔ'n, esulo kɔ han bɛ́. 6 Mgbafɛlɛ'n-mɔ kɔ a kɔ fʋfɔ fuin nɩn anwʋn, bɛ kɔ fa yɩ́ kɔ hɔ kɔ sie yɩ́.

7 Kɔ yɔ dɔhyʋɩlɩ nsan kɔ sɩn, Safila kɔ a, ɔ'a ndɩ man kɛ yɩ́ hun a wu ɔ. 8 Pɩɛlɩ kɔ fɛlɛ yɩ́ kɔ bisa yɩ́ kɛ: “Safila, asʋ gua sʋa yɛ̂ ɛmɔ tɔnɩnlɩn ɛmɔ asɩɛ nɩn ɔ?”

Safila kɔ bua Pɩɛlɩ kɛ: “Yuo, gua sʋa yɛ̂ yɛ tɔnɩnlɩn asɩɛ nɩn ɔ.”

9 Ɛhɩ a, Pɩɛlɩ kɔ bisa yɩ́ kɛ: “Ɔ yɔ sɛ mɔ ɛ nʋn wɔ́ hun, ɛmɔ abʋ a yɔ kʋn bɛ lɛ sa yɛ́ Mɩn Wawɛ'n bɛ nɩan ɔ? Nɩan, bɛ́ mɔ bɛ hɔlɩ sielɩ wɔ́ hun'n, b'a ju anʋan nun ɛbɛlɛ. Wɔ́ kʋsʋ wɔ́, bɛ nʋn wɔ́ 'ba hɔ bie.”

10 Ɛbɛlɛ ala, Safila kɔ kpɛ kɔ fin Pɩɛlɩ aja abʋ ɛbɛlɛ ɔ kɔ wu. Mgbafɛlɛ'n-mɔ 'ba ju a, anɩn Safila a wu. Bɛ kɔ fa yɩ́ kɔ hɔ kɔ sie yɩ́ yɩ́ hun anwʋn ɛbɛlɛ. 11 Asɔnɩn mma'n-mɔ kʋalaa nʋn bɛ́ kʋalaa mɔ bɛ tɩlɩ ɛjɔlɛ sɔ'n, bɛ kɔ sulo Nyanmɩan kpa.

Asinbɛnwʋn ninnge'n-mɔ

12 Anɩn mmɔfʋɛ'n-mɔ lɛ yɔ asinbɛnwʋn ninnge dɔʋn kpa bagua nɩn afian. Bɛ́ kʋalaa mɔ bɛ de Zozi bɛ di'n, bɛ́ kʋalaa bɛ yia Salomʋn abalanda nɩn anun Nyanmɩan awulo ɛbɛlɛ. 13 Sʋanlan fɩ́ɩ́ ngulo man kɛ ɔ fa yɩ́ nwʋn ɔ bɔ Zozi menian'n-mɔ. Nan kʋsʋ bɛ́ kʋalaa bɛ kulo Zozi menian'n-mɔ ɛjɔlɛ kpa. 14 Mmelenzua nʋn mmalasua dɔʋn kpa kɔ le yɛ́ Mɩn bɛ kɔ li, bɛ kɔ bʋka daba dɩɛ'n-mɔ asʋ. 15 Bɛ fa nwuluwafʋɛ'n-mɔ bɛ fite gua nɩn asʋ, bɛ lɩla mgba sʋ ɔ nʋn ɛkpan sʋ. Yɩ́ dɩɛ, anɩn Pɩɛlɩ 'sɩn an, yɩ́ wawɛ'n sɩn bɛ́ nun bie asʋ. 16 Menian dɔʋn kpa fi kulo kulo'n-mɔ mɔ bɛ mantan mantan Zoluzalɛmʋn nɩn asʋ bɛ ba. Bɛ 'ba a, bɛ nʋn nwuluwafʋɛ'n-mɔ nʋn bɛ mɔ wawɛ ɛtɛ'n-mɔ lɛ kele bɛ́ yalɛ'n yɛ̂ bɛ ba ɔ. Bɛ́ kʋalaa bɛ́ nwʋn kɔ sa.

Bɛ 'ba hyɩ mmɔfʋɛ'n-mɔ bɛ kele bɛ́ yalɛ

17 Ɛhɩ a, *tɛɛyɩfʋɛ kpain'n nʋn *Sadusifʋɛ'n-mɔ m'ɔ nʋn bɛ́ y'ɔ di fâ'n, bɛ́ kʋalaa bɛ kɔ fa mmɔfʋɛ'n-mɔ anwʋn ɛkpɔ kpa. 18 Bɛ kɔ hyɩ mmɔfʋɛ'n-mɔ bɛ kɔ gua bɛ́ fiadɩ. 19 Nan mɔ alɩ́ɛ sanlɩn'n, nyanmɩansʋ bɔfʋɛ kʋn kɔ a kɔ tike tike fiadɩ sua nɩn anʋan'n-mɔ. Ɔ kɔ man mmɔfʋɛ'n-mɔ kɔ fite, ɔ kɔ han kɔ hele bɛ́ kɛ: 20 “Ɛmɔ hɔ́ Nyanmɩan awulo nɩn anun, ɛmɔ hán ngʋan fʋfɔlɛ nɩn anwʋn ɛjɔlɛ bɛ héle menian'n-mɔ.”

21 Mmɔfʋɛ'n-mɔ kɔ le ɛjɔlɛ sɔ'n kɔ tʋ nun. Ngɛlɛmɔ tutun kpa, bɛ kɔ hɔ menian'n-mɔ like ehehele Nyanmɩan awulo ɛlɔ. Tɛɛyɩfʋɛ kpain'n nʋn yɩ́ sasʋ'n-mɔ kɔ a, bɛ kɔ yia Izalayɛ mân nɩn asʋ mgbain'n-mɔ ɔ nʋn bɛ́ mɔ bɛ di ɛjɔlɛ'n. Bɛ kɔ yɩ menian kɛ bɛ hɔ́ fiadɩ sua nɩn anun ɛlɔ nán bɛ nʋn mmɔfʋɛ'n-mɔ bála. 22 Nzalafʋ sɔ'n-mɔ hɔlɩ juli fiadɩ sua nɩn anun ɛlɔ a, bɛ ngɔ nwun man mmɔfʋɛ'n-mɔ. Bɛ kɔ sa bɛ kɔ a kɔ tʋ mgbain'n-mɔ. 23 Bɛ́ nwan: “Yɛ 'kɔ a ju a, anɩn fiadɩ sua nɩn anʋan'n nyin kanlanman kpa. Bɛ́ mɔ bɛ sisa fiadɩ sua'n kʋsʋ jijin bɛ́ bʋsʋ ɛbɛlɛ anʋan nɩn anun. Nan mɛlɛ mɔ yɛ tikelɩ tikelɩ anʋan'n-mɔ'n, y'a nnwun man sʋanlan fɩ́ɩ́ sua nɩn anun.”

24 Mɔ nzalafʋ kpain'n m'ɔ nɩan Nyanmɩan awulo nɩn asʋ nʋn tɛɛyɩfʋɛ mgbain'n-mɔ tɩlɩ ɛjɔlɛ sɔ'n, ɔ kɔ sin bɛ́ nwʋn. Bɛ kɔ bisa bisa bɛ́ nwʋn kɛ: “Ɛnwannyan'n mɔ mmɔfʋɛ'n-mɔ a nwannyan'n, asʋ ɛjɔlɛ ngɔ a man yɩ́ nzin ɔ?”

25 Kaan cɛ, sʋanlan kʋn kɔ a kɔ tʋ bɛ́. Yɩ́ nwan: “Ɛmɔ nɩ́an, menian'n-mɔ mɔ ɛmɔ gualɩ bɛ́ fiadɩ'n, bɛ gua Nyanmɩan awulo ɛlɔ, bɛ lɛ kekele menian'n-mɔ ninnge.”

26 Mɔ nzalafʋ kpain'n tɩlɩ kɛ mmɔfʋɛ'n-mɔ wɔ Nyanmɩan awulo ɛlɔ'n, ɔ nʋn yɩ́ nzalafʋ'n-mɔ bɛ kɔ hɔ kɔ hyɩ bɛ́ bɛ nʋn bɛ́ kɔ a. Nan kʋsʋ, nzalafʋɛ'n-mɔ a ngele man mmɔfʋɛ'n-mɔ ahʋlʋwa. Afɩ, bɛ sulo kɛ bagua'n kɔ tʋtʋ bɛ́ ɛbʋɛ. 27 Mɔ bɛ nʋn bɛ́ walɩ juli mgbain'n-mɔ aja sʋ'n, tɛɛyɩfʋɛ kpain'n kɔ bisa bɛ́ kɛ: 28 “Y'a ndotua man ɛmɔ kɛ nán man ɛmɔ kekele menian'n-mɔ ninnge kʋ́n wɔ Zozi dunman nun ɔ? Ɛmɔ le dunman sɔ'n b'a hehele Zoluzalɛmʋn kulo bɔndɩn'n like. Ɛmɔ kulo kɛ yɩ́ ewue'n m'ɔ wuli'n, yɩ́ jɔwɔlɛ ka yɛ́ sʋ!”

29 Mɔ tɛɛyɩfʋɛ kpain'n hanlɩn sɔ'n, Pɩɛlɩ nʋn mmɔfʋɛ'n-mɔ kɔ bua bɛ́ kɛ: “Ɔ sɛ kɛ yɛ bú Nyanmɩan yɛ tála kulo menian'n-mɔ. 30 Zozi sɔ'n mɔ ɛmɔ bʋbɔlɩ yɩ́ kʋlʋwa nɩn asʋ bɛ hunlin yɩ́'n, yɛ́ nan-mɔ Nyanmɩan nɩn a man ɔ fi ewue nun ɔ'a tinnge. 31 Yɩ́ yɛ̂ Nyanmɩan a fa yɩ́ a sie yɩ́ fama sʋ kɛ Belemgbin Ngʋandefʋɛ, mɔ ɔ 'man Izalayɛ kaci yɩ́ abalabɔ'n ɔ nyan ɛtɛ face ɔ. 32 Yɛ nʋn Wawɛ Nwannzan-nwannzan'n mɔ Nyanmɩan a fa a man bɛ́ mɔ bɛ bu yɩ́'n, yɛ di ɛjɔlɛ sɔ'n-mɔ anwʋn adanzɩɛ.”

33 Mɔ mgbain'n-mɔ tɩlɩ ɛjɔlɛ sɔ'n, bɛ kɔ fɛ mmɔfʋɛ'n-mɔ anwʋn ɛya kpa. Bɛ́ nwan bɛ 'man bɛ kun bɛ́. 34 Anɩn Falisifʋɛ kʋn wɔ bɛ́ nun. Bɛ fɛlɛ bian sɔ'n Gamaliɛ. Ɔ tɩ mala nɩn asʋ kpain'n kʋn. Menian'n-mɔ kʋalaa fɛlɩ yɩ́. Ɔ kɔ jasʋ kɔ jinlan mgbain'n-mɔ afian, ɔ kɔ han kɔ hele bɛ́ kɛ bɛ mán mmɔfʋɛ'n-mɔ fíte kaan. 35 Mɔ bɛ manlɩn mmɔfʋɛ'n-mɔ fitelɩ'n, Gamaliɛ kɔ han kɔ hele mgbain'n-mɔ kɛ: “Izalayɛ amma, ɛmɔ nɩ́an bɛ́ nwʋn kpa wɔ like mɔ ɛmɔ kulo kɛ bɛ yɔ menian ɛhɩ-mɔ nɩn anwʋn. 36 Ɔ sanlɩn kɛ, Tedasɩ fitelɩ, ɔ hyɛlɩ man biala. Tedasɩ buli yɩ́ nwʋn kɛ ɔ tɩ sʋanlan kpili. Menian ɛya nnan kɔ si yɩ́ sʋ. Mɔ bɛ hunlin yɩ́'n, menian ɛya nnan'n bɔlɩ asanndɩɛ, bɛ́ eku'n tɔlɩ asɩ. 37 Bɛ yɩ Tedasɩ a, Zudasɩ m'ɔ fi Galile mân nun'n kʋsʋ fitelɩ yɩ́ dɩɛ tɛmʋn mɔ bɛ 'ka menian'n-mɔ'n. Menian sili yɩ́ sʋ. Mɔ bɛ hunlin yɩ́'n, bɛ́ mɔ anɩn bɛ si yɩ́ sʋ'n kʋalaa bɔlɩ asanndɩɛ. 38 Yɩ́ ti, kɩkaala dɩɛ, mɩɩn kan mɩn kele ɛmɔ kɛ ɛmɔ yáci menian sɔ'n-mɔ koun, nán bɛ tɛ bɛ́ sʋ fɩ́ɩ́ kʋ́n. Ɔ sanlɩn kɛ junman'n mɔ bɛ lɛ di'n, sɛ ɔ fi man Nyanmɩan ɛlɔ a, ɔ 'tɔ asɩ. 39 Nan sɛ junman'n mɔ bɛ lɛ di yɩ́ ɛbɛlɛ'n fi Nyanmɩan ɛlɔ sakpa a, ɛmɔ ngɔ hʋala man yɩ́ sɛcɩ. Yɩ́ ti, ɛmɔ nɩ́an bɛ́ nwʋn kpa nán ɛmɔ nʋn Nyanmɩan b'a ngʋn man ngondin!”

40 Mɔ Gamalɩɛ hanlɩn sɔ yuelɩ'n, mgbain'n-mɔ kɔ fa atɩn'n mɔ ɔ'a hele bɛ́ nɩn asʋ. Bɛ kɔ fɛlɛ mmɔfʋɛ'n-mɔ, bɛ kɔ man bɛ kɔ fin bɛ́ mgbele ɛsɛ bɛ kɔ totua bɛ́ kɛ nán bɛ bɔ Zozi dunman'n fɩ́ɩ́ kʋn asannan nán b'a yaci bɛ́ nun.

41 Mmɔfʋɛ'n-mɔ fi mgbain'n-mɔ anyunnun bɛ 'kɔ a, anɩn b'a li fɛ kpa kɛ Zozi dunman nun, menian'n-mɔ a hele bɛ́ yalɛ ɔ. 42 M'ɔ yɔlɩ sɔ'n, cɩan daa bɛ kekele menian'n-mɔ ninnge Nyanmɩan awulo nɩn anun ɔ nʋn awulo'n-mɔ anun, bɛ bɔ Zozi m'ɔ tɩ *Kilisi nɩn anwʋn Ɛjɔlɛkpa'n.

6

Menian nsʋ'n mɔ bɛ 'bʋka mmɔfʋɛ'n-mɔ'n

1 Tɛmʋn sɔ'n, anɩn Zozi menian'n-mɔ lɛ sʋn. Zufʋ'n-mɔ mɔ bɛ kan gɛlɛkɩ anɩɛ'n kɔ jʋjɔ Zufʋ'n-mɔ mɔ bɛ kan Ebele anɩɛ'n. Ɔ sanlɩn kɛ, bɛ 'ce esika nɩn an, bɛ nnɩan man kunlannvʋɛ mmalasua'n-mɔ mɔ bɛ kan gɛlɛkɩ anɩɛ'n lɩka. 2 Ɛhɩ a, mmɔfʋɛ bulu nʋn nnyuan'n kɔ yia Zozi menian'n-mɔ kʋalaatin, bɛ kɔ fa bɛ kɔ tʋ bɛ́ nyunnun kɛ: “Ɔ tɩ man sɛsɛ kɛ yɛ yáci Nyanmɩan Anʋan Ɛjɔlɛ nɩn ɛhan yɛ nɩ́an alɩɛ nɩn ehye nun. 3 Yɩ́ ti, anianman-mɔ, ɛmɔ nɛ́nɩan ɛmɔ afian ɛlɔ, bɛ kpʋ́nndɛ menian nsʋ mɔ bɛ bɔ bɛ́ dunman kpa, mɔ Wawɛ Nwannzan-nwannzan'n wɔ bɛ́ nun, mɔ ɛsɛ bɛ sɩ ngɛlɛ. Yɛ 'fa junman sɔ'n yɛ wula bɛ́ sa nun. 4 Yɩ́ dɩɛ anɩn yɛ́ kʋsʋ yɛ nyan atɩn yɛ yɔ asɔnɩn ɛsɛ yɛ kan Nyanmɩan Anʋan Ɛjɔlɛ'n.”

5 Mɔ mmɔfʋɛ'n-mɔ hanlɩn sɔ'n, bɛ́ kʋalaa bɛ kɔ le bɛ kɔ tʋ nun. Ɛhɩ, bɛ kɔ yɩ Etiɛnɩn. Etiɛnɩn tɩ sʋanlan m'ɔ le dedi kpa, ɛsɛ Wawɛ Nwannzan-nwannzan'n wɔ yɩ́ nun. Bɛ kɔ yɩ Filipʋ, Polokɔɔ, Ninkanɔɔ, Timʋn, Paamenasɩ nʋn Ninkola. Ninkola sɔ'n fi kulo'n mɔ bɛ fɛlɛ yɩ́ Antiɔsʋ nɩn asʋ. Daba, anɩn ɔ kɔ Zufʋ'n-mɔ asɔnɩn'n bie. 6 Mɔ bɛ yɩlɩ menian nsʋ sɔ'n-mɔ'n, bɛ kɔ fa bɛ́ bɛ kɔ hele mmɔfʋɛ'n-mɔ. Mmɔfʋɛ'n-mɔ kɔ fa bɛ́ sa bɛ kɔ fua bɛ́ ti sʋ bɛ kɔ sɛlɛ Nyanmɩan bɛ kɔ man bɛ́.

7 Anɩn Nyanmɩan Anʋan Ɛjɔlɛ'n lɛ tɛlɛ kɔ, Zoluzalɛmʋn ɛbɛlɛ menian mɔ b'a fa bɛ́ nwʋn b'a man yɛ́ Mɩn Zozi'n kɔ sʋn kpa. Tɛɛyɩfʋɛ dɔʋn kɔ le Zozi kɔ li.

Etiɛnɩn ɛhyɩɛ'n

8 Anɩn Etiɛnɩn lɛ yɔ asinbɛnwʋn ninnge mgbili kpa menian'n-mɔ afian. Ɔ sanlɩn kɛ Nyanmɩan tunmin'n nʋn yɩ́ anwʋnsɛlɛ'n wɔ yɩ́ nun. 9 Ɛhɩ a, Zufʋ mmie-mɔ, bɛ kɔ asɔnɩn'n mɔ bɛ fɛlɛ yɩ́ “B'a kpɛ asue'n” bɛ nʋn Etiɛnɩn kɔ sota nun. Zufʋ sɔ'n-mɔ fi Silɛnɩn nʋn Alɛgɩzanndili kulo nɩn asʋ, ɔ nʋn Silisi nʋn Azi mân nun. 10 Kɛmɔ bɛ nɩan an, bɛ ngʋala man Etiɛnɩn, afɩ Wawɛ Nwannzan-nwannzan wɔ yɩ́ nun ɛsɛ ɔ kan ɛjɔlɛ'n ngɛlɛ sʋ'n,

11 bɛ kɔ bɔ menian kpa kɛ bɛ tʋ́n yɩ́ ɛsʋan kɛ: “Etiɛnɩn a han ɛjɔlɛ ɛtɛ a tia Moyizɩ nʋn Nyanmɩan. Ɔ 'kan tia bɛ́'n, yɛ tɩ yɩ́ bʋ.”

12 Bɛ kɔ man bagua'n nʋn Zufʋ mgbain'n-mɔ nʋn *mala nɩn asʋ mgbain'n-mɔ kɔ jasʋ Etiɛnɩn akɔmɩn anun. Bɛ kɔ li Etiɛnɩn nvu nun bɛ kɔ hyɩ yɩ́ bɛ nʋn yɩ́ kɔ hɔ mgbain'n-mɔ aja sʋ. 13 Mɔ bɛ 'kɔ'n, adanzɩyua'n-mɔ wɔ bɛ́ nun. Bɛ́ nwan: “Sʋanlan ɛhɩ nyaci man Moyizɩ mala'n nʋn Nyanmɩan Awulo Nwannzan-nwannzan nɩn anwʋn ɛjɔlɛ ɛtɛ ɛhan fɩ́ɩ́ sʋa! 14 Y'a tɩ yɩ́ nʋan nun kɛ Zozi m'ɔ fi Nazalɛtɩ'n 'ba bubu Nyanmɩan awulo'n, ɛsɛ ɔ 'kaci mala'n mɔ Moyizɩ falɩ manlɩn yɛ́'n.”

15 Bɛ́ kʋalaa mɔ bɛ gua ɛjɔlɛ elie sua nɩn anun nɩn anyɩn kɔ ha Etiɛnɩn anwʋn. Ɔ sanlɩn kɛ yɩ́ nyɩn nɩn anun kacili kɛ nyanmɩansʋ mmɔfʋɛ'n-mɔ dɩɛ'n.

7

1 Ɛhɩ a, *tɛɛyɩfʋɛ kpain'n kɔ bisa Etiɛnɩn kɛ: “Asʋ ɛjɔlɛ'n mɔ bɛ lɛ kan'n tɩ ananhɔlɛ ɔ?”

2 Etiɛnɩn kɔ bua yɩ́ kɛ: “Mɩ́n nianman nʋn mɩ́n sɩ-mɔ, ɛmɔ tíe! Mɛlɛ mɔ anɩn yɛ́ nan *Abalahamʋn wɔ Mezopotamin mân nɩn anun'n, asannan nán ɔ'a tu ɔ'a tanlan Halan'n, Anunminnyanmʋn Nyanmɩan'n yɩlɩ yɩ́ nwʋn ɔ helelɩ yɩ́. 3 Nyanmɩan hanlɩn helelɩ yɩ́ kɛ: Abalahamʋn, fi wɔ́ mân nɩn anun tu, jasʋ wɔ́ afilie nɩn abʋ anwʋn nán kɔ mân'n mɔ mɩn 'ba hele wɔ́ nɩn anun. 4 Mɔ Nyanmɩan hanlɩn sɔ'n, sakpa Abalahamʋn fi Kalide mân nɩn anun ɔ kɔ tu, ɔ kɔ a kɔ tanlan Halan. Halan ɛbɛlɛ yɛ̂ yɩ sɩ wuli ɔ. Mɔ yɩ́ sɩ wuli'n, Nyanmɩan man ɔ fi ɛbɛlɛ ɔ kɔ tu, ɔ kɔ a kɔ tanlan mân ɛhɩ mɔ ɛnɛ ɛmɔ tɩ nun ɛwa nɩn anun. 5 Mân sɔ nɩn anun, Nyanmɩan a mman man yɩ́ like, ɔ'a mman man yɩ́ asɩɛ bɛ́ ja kʋn mgban. Kʋsʋ Nyanmɩan bɔlɩ yɩ́ anɔhʋba kɛ ɔ 'fa mân sɔ'n man yɩ́, ɔ nʋn yɩ́ sasʋ'n-mɔ mɔ bɛ lɛ ba a yɩ́ nzin'n. Tɛmʋn mɔ ɔ 'kan ɛjɔlɛ sɔ'n ɔ kele Abalahamʋn'n, anɩn Abalahamʋn wʋlɩ man baa. 6 Ɛ 'nwun ɛjɔlɛ biekun m'ɔ hanlɩn helelɩ Abalahamʋn'n: Wɔ́ sasʋ'n-mɔ mɔ bɛ lɛ ba a wɔ́ nzin'n, bɛ 'ba ha mân fʋfɔlɛ anun bɛ kaci nganga. Bɛ 'ba hele bɛ́ ahʋlʋwa dede afʋɛ ɛya nnan. 7 Bɛ́ mɔ bɛ kɔ fa bɛ́ bɛ kɔ yɔ bɛ́ nganga'n, mɩ́n yɛ̂ mɩn 'bua bɛ́ ndɛɛ ɔ. Mɩn yɔ yɩ́ sɔ yue a, bɛ fi mân sɔ nɩn anun bɛ 'tu bɛ ba bɛ sʋ mɩ́n ɛwa lɩka ɛhɩ anun. 8 Mɔ Nyanmɩan hanlɩn sɔ yuelɩ'n, ɔ nʋn Abalahamʋn bɛ kɔ li nyɩhyɛ. Nyɩhyɛ sɔ'n, yɩ́ nzɔlɛ y'ɔ le mmian nun ɛkpɛ'n. Ɛhɩka ati yɛ̂ Abalahamʋn wʋlɩ yɩ́ wa belenzua Izakɩ m'ɔ lili ɛlɛɔcʋɛ'n, ɔ kpɛlɩ yɩ́ mmian nun nɩn ɔ. Izakɩ kʋsʋ kɔ kpɛ Zʋakɔbʋ dɩɛ'n. Zʋakɔbʋ kʋsʋ kɔ kpɛ Izalayɛ nvilie bulu nʋn nnyuan'n mgbain'n-mɔ dɩɛ'n.

9 “Mgbain sɔ'n-mɔ anun mmie-mɔ kɔ fa bɛ́ nianman Zozɛfʋ anwʋn ɛkpɔ. Bɛ kɔ tɔnɩn yɩ́. Bɛ nʋn yɩ́ kɔ hɔ Ezipiti mân nun ɔ kɔ kaci kanga. Nan kʋsʋ anɩn Nyanmɩan nʋn yɩ́ san. 10 Nyanmɩan kɔ le yɩ́ fi yɩ́ amannɩnhunlun'n kʋalaatin anun. Ɔ manlɩn yɩ́ ngɛlɛ ɔ manlɩn Falaʋn m'ɔ tɩ Ezipiti mân nɩn asʋ belemgbin'n kɔ bu yɩ́ sʋanlan. Falaʋn kɔ fa Zozɛfʋ kɔ sie mân nɩn asʋ ɔ nʋn yɩ́ awulo nɩn asʋ kpain. 11 Ɛhɔɛ kʋn kɔ kpɩn Ezipiti nʋn Kanaân mân'n kʋalaatin anun. Yɛ́ nan-mɔ nwunlin yalɛ kpa, afɩ anɩn bɛ nnyan man like fɩ́ɩ́ bɛ nni man.

12 “Mɔ Zʋakɔbʋ tɩlɩ kɛ bɛ nyan *bele Ezipiti mân nun'n, ɔ kɔ li mʋa ɔ kɔ sʋan yɩ́ mma'n-mɔ mɔ bɛ tɩ yɛ́ nan nɩn ɛlɔ kʋn. 13 Mɔ Zʋakɔbʋ sʋanlɩn yɩ́ mma'n-mɔ Ezipiti mân nun m'ɔ tɩan yɩ́ kpɛ nnyuan'n, Zozɛfʋ kɔ yɩ yɩ́ nwʋn kɔ hele yɩ́ nianman'n-mɔ. Falaʋn kɔ nwun lɩka mɔ Zozɛfʋ fi'n, ɔ kɔ nwun Zozɛfʋ anwʋn amma. 14 M'ɔ yɔlɩ sɔ'n, Zozɛfʋ kɔ yɩ yɩ́ nianman'n-mɔ kɛ bɛ hɔ́ fá bɛ́ sɩ nʋn bɛ́ nwʋn amma'n-mɔ kʋalaatin, maan bɛ bála Ezipiti mân nun. Bɛ́ kʋalaa, bɛ tɩ menian abulasʋ ɔ nʋn nnun. 15 Zʋakɔbʋ kɔ hɔ Ezipiti mân nun. Ɛlɔ yɛ̂ ɔ nʋn yɛ́ nan-mɔ bɛ wuli ɔ. 16 Bɛ nʋn bɛ́ fuin'n kɔ hɔ Sisɛmʋn. Bɛ kɔ sie bɛ́ sɛka'n mɔ Abalahamʋn tolɩ nɩn anun. Sɛka sɔ'n, Abalahamʋn tolɩ yɩ́ Emɔɔ amma'n-mɔ asa nun Sisɛmʋn ɛbɛlɛ.

17 “Kɛmɔ anɩn anɔhʋba'n mɔ Nyanmɩan bɔlɩ Abalahamʋn'n tɛmʋn'n lɛ kpunnge'n, Izalayɛ amma'n-mɔ kɔ li ata bɛ kɔ sʋn dɔʋn dɔʋn kpa Ezipiti mân nɩn anun ɛlɔ. 18 Ɔ wɔ ɛbɛlɛ dede belemgbin fʋfɔlɛ kɔ tanlan bia nɩn asʋ. Belemgbin sɔ'n, ɔ'a nzɩ man Zozɛfʋ. 19 Ɔ kɔ laka yɛ́ nan-mɔ ɔ kɔ hele bɛ́ ahʋlʋwa. Ɔ kɔ tinndin bɛ́ maan bɛ kɔ hun bɛ́ mma ngangan'n-mɔ.

20 “Mɛlɛ sɔ nɩn anun yɛ̂ bɛ wʋlɩ *Moyizɩ ɔ. Moyizɩ tɩ baa belenzua kanlanman kpa. Nyanmɩan kulo yɩ́ ɛjɔlɛ. Yɩ́ sɩ-mɔ falɩ yɩ́ fɩalɩ bɛ tɩtɩlɩ yɩ́ dede sala nsan. 21 Mɔ afɩ bɛ nɩan an bɛ ngʋala man yɩ́ fa fɩa kʋ́n'n, bɛ kɔ yɩ yɩ́ bɛ kɔ fite. Falaʋn awa balasua'n kɔ nwun yɩ́, ɔ kɔ fa yɩ́ ɔ kɔ tɩtɩ yɩ́ kɛ yɩ́ muonun yɩ́ kunnun baa. 22 Bɛ kɔ hehele Moyizɩ Ezipiti mân nɩn anun amanmuo'n kʋalaatin. Moyizɩ kɔ kaci tunminfʋɛ sʋanlan ɛjʋjɔlɛ nun nʋn junman elie nun.

23 “Mɔ Moyizɩ nyanlɩn afʋɛ abulanan'n, cɩan kʋn yɩ́ nwan ɔ 'kɔ a fua yɩ́ nianman Izalayɛ amma'n-mɔ anwʋn. 24 Ɔ 'nɩan an, anɩn Ezipiti sʋanlan kʋn lɛ kele Izalayɛ amma'n-mɔ anun kun yalɛ. Moyizɩ kɔ le yɩ́ nianman nɩn ati alɔman ɔ kɔ hun Ezipiti sʋanlan'n. 25 Ɔ jʋnlɩn kɛ anɩn yɩ́ nianman'n-mɔ 'ba tɩ ɛjɔlɛ nɩn abʋ kɛ, ɔ nanndɩ yɩ́ sʋ, Nyanmɩan 'ba le bɛ́ ti. Kanngʋ bɛ ngɔ tɩ man ɛjɔlɛ sɔ nɩn abʋ. 26 Bɛ lalɩ alɩ́ɛ hɩnlɩn, Moyizɩ 'kɔ a ju a, Izalayɛ amma'n-mɔ anun nnyuan lɛ kʋn ngondin. Ɔ kɔ tila bɛ́. Yɩ́ nwan: ‘Nán bɛ kʋn, nán ɛmɔ tɩ anianman.’

27 “Mɔ Moyizɩ hanlɩn sɔ'n, nunhan'n m'ɔ lɛ bʋ yɩ́ manngʋn'n tua se Moyizɩ kɛ: Nwan sʋanlan dɩɛ y'ɔ falɩ wɔ́ sielɩ yɛ́ sʋ kpain anaan kɛ ɛ búa yɛ́ ndɛɛ ɔ? 28 Ɛ kulo kɛ ɛ kun mɩ́n kɛ anʋ́nman ɛ hunlin Ezipiti sʋanlan nɩn ɔ?

29 “Mɔ Moyizɩ tɩlɩ ɛjɔlɛ sɔ'n, ɔ kɔ nwanndi kɔ hɔ kɔ tanlan Madian mân nun. Ɛlɔ, ɔ kɔ ja bala ɔ nʋn yɩ́ bɛ kɔ wʋ mma mmelenzua nnyuan.

30 “Ɛhɩ anzin afʋɛ abulanan, Moyizɩ kɔ hɔ ɛwâ nun Sinayi bʋka nɩn anwʋn ɛbɛlɛ. Nyanmɩan bɔfʋɛ'n kʋn kɔ yɩ yɩ́ nwʋn kɔ hele yɩ́ sɩ̂n nun baka kʋn asʋ. 31 M'ɔ nwunlin like sɔ'n, ɔ kɔ sin yɩ́ nwʋn. Nan kɛmɔ anɩn ɔ lɛ kpunnge baka nɩn anwʋn ɔ nɩan like sɔ'n kpa'n, ɔ 'tie a anɩn yɛ́ Mɩn lɛ kan kɛ: 32 N dɩ wɔ́ nan-mɔ Nyanmɩan, Abalahamʋn, Izakɩ nʋn Zʋakɔbʋ Nyanmɩan. Esulo kɔ han Moyizɩ, yɩ́ nwʋn kɔ wʋsʋ yɩ́, afɩ ɔ ngulo man kɛ ɔ nɩan like sɔ'n kʋ́n. 33 Ɛhɩ a, yɛ́ Mɩn kɔ han kɔ hele yɩ́ kɛ: Moyizɩ, yɩyɩ wɔ́ mgbabʋa'n, ɔ sanlɩn kɛ, lɩka'n mɔ ɛ jin'n tɩ nwannzan-nwannzan. 34 M'an nwun yalɛ'n mɔ mɩ́n menian'n-mɔ lɛ di ɔ nʋn ɛkpɩnlɩan mɔ bɛ lɛ kpɩnlɩn wɔ Ezipiti mân nɩn anun ɛlɔ'n. M'an ju asɩ mɩn 'ba le bɛ́ ti. Yɩ́ ti, bala maan n zʋ́an wɔ́ Ezipiti mân nɩn anun ɛlɔ.

35 “Moyizɩ sɔ'n, Izalayɛ amma'n-mɔ yɩlɩ yɩ́ tʋlɩ. Bɛ́ nwan: Nwan yɛ̂ ɔ sielɩ wɔ́ yɛ́ sʋ kpain anaan kɛ ɛ búa yɛ́ ndɛɛ ɔ? Yɩ́ dein yɛ̂ Nyanmɩan sʋanlɩn yɩ́ bɛ́ nwʋn ɛlɔ kɛ kpain nʋn defʋɛ ɔ. Nyanmɩan bɔfʋɛ'n m'ɔ yɩlɩ yɩ́ nwʋn helelɩ yɩ́ baka nɩn asʋ'n kɔ suan yɩ́. 36 Moyizɩ yɛ̂ ɔ yɩlɩ bɛ́ fi Ezipiti mân nɩn anun fitelɩ ɔ. Ɔ yɩlɩ asinbɛnwʋn ninnge nʋn atɛlɛ mân sɔ nɩn anun, jenvie kɔkɔlɛ nɩn anʋan nʋn ɛwâ nɩn anun dede afʋɛ abulanan.

37 “Moyizɩ kʋnmgba sɔ'n yɛ̂ ɔ hanlɩn helelɩ Izalayɛ amma'n-mɔ kɛ: Nyanmɩan 'ba sʋan kpɔmanfʋɛ kʋn kɛ mɩ́n ɛmɔ anwʋn. Ɔ tɩ ɛmɔ afilie nɩn anun sʋanlan.

38 “Mɛlɛ mɔ Izalayɛ amma'n-mɔ yialɩ ɛwâ nɩn anun ɛlɔ'n, Moyizɩ yɛ̂ anɩn ɔ di yɛ́ nan-mɔ nʋn nyanmɩansʋ bɔfʋɛ'n m'ɔ lɛ kan ɛjɔlɛ'n kele yɩ́ Sinayi bʋka nɩn asʋ nɩn asafian ɔ. Yɩ́ yɛ̂ Nyanmɩan falɩ ngʋan ɛjɔlɛ'n wulalɩ yɩ́ sa nun kɛ ɔ fá mán yɛ́ ɔ.

39 “Kʋsʋ yɛ́ nan-mɔ ngɔ man yɩ́ anyɩnnzɔ, bɛ kɔ yɩ yɩ́ bɛ kɔ tʋ, bɛ kulo kɛ ahan bɛ sa bɛ kɔ Ezipiti mân nɩn anun ɛlɔ. 40 Bɛ kɔ han bɛ kɔ hele Aalʋn kɛ: Bɔ amʋan-mɔ man yɛ́, man bɛ sʋ́a bɛ lí yɛ́ nyunnun. Ɔ sanlɩn kɛ Moyizɩ sɔ'n m'ɔ yɩlɩ yɛ́ fi Ezipiti mân nɩn anun fitelɩ'n, yɛ nzɩ man ɛjɔlɛ mɔ ɔ'a tʋ yɩ́ ɔ.

41 “Ɛhɩ a, bɛ kɔ bɔ amʋan kʋn, ɔ tɩ ɛnalɛ baa. Bɛ kɔ yɩ tɛɛ bɛ kɔ man amʋan'n mɔ bɛ́ muonun b'a bɔ'n, bɛ kɔ li yɩ́ nwʋn ndutue.

42 “Nan mɔ bɛ yɔlɩ sɔ'n, Nyanmɩan kɔ kaci yɩ́ nzin kɔ si bɛ́. Ɔ kɔ yaci bɛ́ maan bɛ kɔ sɔ anwunno ɛlɔ ninnge'n-mɔ, kɛ b'a kpɩn b'a hɛlɛ wɔ Nyanmɩan mgbɔmanfʋɛ'n-mɔ kalata nɩn anun'n kɛ:

Izalayɛ amma, kɛ ɛmɔ gua ɛwâ nɩn anun ɛwa

dede mɔ yɩ́ afʋɛ abulanan ahɩ'n,

asʋ mɩ́n yɛ̂ ɛmɔ a yɩ tɛɛ b'a man mɩ́n ɔ?

43 Cɛcɛ, nan mɩ́n yɛ̂ ɛmɔ a yɩ a man mɩ́n ɔ.

Nan ɛmɔ a sʋa ɛmɔ amʋan Molɔkɩ tantɩ'n

ɔ nʋn ɛmɔ amʋan Elefan nzalama'n mɔ ɛmɔ a yɔ'n,

bɛ́ yɛ̂ ɛmɔ a sɔ bɛ́ ɔ.

Ɛhɩka ati, mɩn 'fa ɛmɔ mɩn kɔ mʋa

m'ɔ tala Babilɔnʋn mân nɩn anzin.

44 “Ɛwâ nɩn anun ɛlɔ, yɛ́ nan-mɔ 'tu bɛ́ bʋ a, bɛ tu nyɩhyɛ tantɩ nɩn abʋ. Ɛbɛlɛ yɛ̂ anɩn nyɔbʋɛ'n mɔ b'a se b'a hɛlɛ Nyanmɩan mala'n sʋ'n wɔ ɔ. Tantɩ sɔ'n, b'a bɔ yɩ́ kɛ nunhan'n mɔ Nyanmɩan helelɩ Moyizɩ kɛ ɔ nɩ́an sʋ ɔ bɔ́'n. 45 Yɛ́ nan-mɔ kɔ fa tantɩ'n kɔ wula bɛ́ nzin menian'n-mɔ asa nun. Zozie mɛlɛ sʋ, bɛ le tantɩ sɔ'n dede bɛ kɔ li kunnunmun mân'n mɔ Nyanmɩan fʋanlɩn nun menian'n-mɔ nɩn asʋ. Tantɩ'n halɩ ɛbɛlɛ dede belemgbin *Davidi mɛlɛ sʋ.

46 “Nyanmɩan kɔ yɔ Davidi ye. Davidi kɔ sɛlɛ Nyanmɩan atɩn kɛ ɔ 'si sua man Zʋakɔbʋ Nyanmɩan'n. 47 Nyanmɩan kɔ man yɩ́ atɩn, kʋsʋ yɩ́ wa Salomʋn yɛ̂ ɔ sili Nyanmɩan sua nɩn ɔ.

48 “Nan Nyanmɩan'n m'ɔ wɔ anwunno'n dɩɛ, nan sua mɔ kulo menian'n-mɔ kɔ si nɩn anun yɛ̂ ɔ da ɔ. Kɛ Nyanmɩan kpɔmanfʋɛ'n hanlɩn yɩ́'n, ɔ hanlɩn kɛ Nyanmɩan nwan:

49 Mɩ́n bia'n wɔ nyanmɩansʋ,

asɩɛ'n tɩ bia mɔ mɩn sesie mɩ́n ja sʋ ɔ.

Nzu sua dɩɛ yɛ ɛmɔ kʋala si man mɩ́n ɔ?

Lɩka benin yɛ̂ mɩn 'tanlan

mɩn de mɩ́n ɛnwʋnmɩan ɔ?

50 Ninnge ɛhɩ-mɔ kʋalaatin,

asʋ nán mɩ́n yɛ̂ m mɔlɩ ɔ?

51 “Izalayɛ amma akɔmɩn ketee, akunnun ɛtɛ, anzʋsɛlɛ mma, tɛmʋn biala Wawɛ Nwannzan-nwannzan'n bɩlɩ ɛmɔ a, ɛmɔ mmɩlɩ man. Like mɔ ɛmɔ anan-mɔ yɔlɩ'n yɛ̂ ɛmɔ kʋsʋ lɛ yɔ ɔ. 52 Nyanmɩan kpɔmanfʋɛ benin yɛ̂ ɛmɔ anan-mɔ a ngele man yɩ́ ahʋlʋwa ɔ? Bɛ́ mɔ bɛ walɩ bɔlɩ sɛsɛfʋɛ kʋnmgba cein nɩn ɛwalɛ nɩn anwʋn ɛjɔlɛ'n, b'a sɔ bɛ́ b'a hun bɛ́. Sɛsɛfʋɛ kʋnmgba cein sɔ'n yɛ̂ kɩkaala ɛmɔ a tʋ yɩ́ ɛsʋan b'a hun yɩ́ nɩn ɔ. 53 Ɛmɔ mɔ Nyanmɩan nanndɩlɩ nyanmɩansʋ mmɔfʋɛ'n-mɔ asʋ ɔ falɩ mala'n manlɩn ɛmɔ'n, ɛmɔ a nni man mala sɔ nɩn asʋ!”

Etiɛnɩn ewue'n

54 Mɔ mgbain'n-mɔ tɩlɩ ɛjɔlɛ sɔ'n, bɛ kɔ fɛ Etiɛnɩn anwʋn ɛya kpa bɛ kɔ kɩka bɛ́ nʋan. 55 Mɔ bɛ 'yɔ ɛhɩ'n, anɩn Wawɛ Nwannzan-nwannzan'n jin Etiɛnɩn anzin. Ɔ kɔ tʋ yɩ́ nyɩn anwunno ɔ kɔ nwun Nyanmɩan anunminnyanmʋn'n, ɔ nʋn Zozi kɛ ɔ jin Nyanmɩan fama sʋ. 56 Etiɛnɩn kɔ han kɔ hele bɛ́ kɛ: “M'an nwun kɛ anwunno a buke, Mân Baa'n jin Nyanmɩan fama sʋ.”

57 Mɔ Etiɛnɩn hanlɩn sɔ mɔ bɛ tɩlɩ'n, bɛ kɔ tɛtɩan sɛlɛ kpa, bɛ kɔ totua bɛ́ nzʋ'n. Bɛ́ kʋalaa bɛ kɔ tɩ bɛ kɔ gua Etiɛnɩn sʋ. 58 Bɛ kɔ hyʋɩn yɩ́ bɛ nʋn yɩ́ kɔ hɔ kulo tiba, bɛ kɔ tʋtʋ yɩ́ ɛbʋɛ bɛ kɔ hun yɩ́. Adanzɩɛ mma'n-mɔ kɔ yɩyɩ bɛ́ taladɩɛ'n-mɔ bɛ kɔ man kpafɛlɛ kʋn kɛ ɔ nɩ́an sʋ. Kpafɛlɛ sɔ'n, bɛ fɛlɛ yɩ́ Sɔlʋ.

59 Mɛlɛ mɔ menian'n-mɔ 'tʋtʋ Etiɛnɩn ɛbʋɛ'n, anɩn Etiɛnɩn lɛ yɔ asɔnɩn kɛ: “Yɛ́ Mɩn Zozi, de mɩ́n ɛkala'n!” 60 M'ɔ hanlɩn sɔ yuelɩ'n, ɔ kɔ kʋtʋ ɔ kɔ tɩan nun sɛlɛ kpa kɛ: “Yɛ́ Mɩn, ɛtɛ ɛhɩ mɔ b'a yɔ'n, yaci ce bɛ́!” Ɔ hanlɩn sɔ ala yɛ̂ ɔ halɩ nun ɔ.

8

Sɔlʋ 'ba hele Zozi menian'n-mɔ ahʋlʋwa

1 Etiɛnɩn ehuan'n mɔ bɛ hunlin yɩ́'n, Sɔlʋ de tʋ nun. Cɩan sɔ kʋnmgba'n, yɛ̂ Zoluzalɛmʋn asɔnɩn mma'n-mɔ ahʋlʋwa ehele kpili kpa'n bɔlɩ yɩ́ bʋ ɔ. Asɔnɩn mma'n-mɔ kʋalaatin kɔ bɔ asanndɩɛ Zude nʋn Samali mân nɩn anun. Mmɔfʋɛ'n-mɔ ala yɛ̂ bɛ halɩ Zoluzalɛmʋn ɛbɛlɛ ɔ. 2 Menian mmie-mɔ, bɛ fɛlɩ Nyanmɩan kpa, bɛ kɔ hɔ kɔ fa Etiɛnɩn fuin'n bɛ kɔ yɩ awɔ́lɛ bɛ kɔ hɔ kɔ sie yɩ́. 3 Sɔlʋ dɩɛ, ɛtɛ mɔ anɩn ɔ lɛ yɔ asɔnɩn mma'n-mɔ'n, ɔ tɩ man nzɛmɩndɛ. Ɔ wʋwʋlʋ awulo'n-mɔ anun, mmelenzua nʋn mmalasua mɔ bɛ de Zozi bɛ di mɔ yɩ́ sa kɔ han bɛ́'n, ɔ cɩ bɛ́ gua bɛ́ fiadɩ.

Filipʋ 'ba bɔ Ɛjɔlɛkpa'n Samali mân nɩn anun

4 Bɛ́ mɔ bɛ bɔlɩ asanndɩɛ'n, lɩka mɔ bɛ kɔ sɩn'n, bɛ bɔ Ɛjɔlɛkpa bɛ kele menian'n-mɔ. 5 Ɛhɩ a, Filipʋ kɔ hɔ Samali mân nɩn anun, bɛ́ kulo kpili nɩn asʋ. Ɔ kɔ han *Kilisi nɩn anwʋn ɛjɔlɛ'n ɔ kɔ hele ɛbɛlɛ menian'n-mɔ. 6 Mɔ menian'n-mɔ nwunlin kɛ Filipʋ lɛ yɔ asinbɛnwʋn ninnge'n, bɛ́ kʋalaa bɛ kɔ yɔ anzʋɛ bɛ kɔ tie yɩ́ ɛjɔlɛ'n m'ɔ lɛ kan'n kpa. 7 Afɩ anɩn wawɛ ɛtɛ ɛtɛ dɔʋn kpa fi nwuluwafʋɛ'n-mɔ anun fite. Bɛ 'fite a, anɩn bɛ lɛ tɛtɩan kpa. Bubuluwafʋɛ nʋn bɛ́ mɔ bɛ tia bɛ tɔ sʋ'n dɔʋn kpa kʋsʋ anwʋn kɔ sa. 8 Kulo sɔ nɩn asʋ menian'n-mɔ kʋalaa kɔ li fɛ kpili kpa.

9 Ɔ 'ba yɔ sɔ'n, anɩn bian kʋn wɔ kulo sɔ nɩn asʋ ɛbɛlɛ. Bɛ fɛlɛ bian sɔ'n Simʋn. Ɔ yɩ jiliwa ɔ man ɔ sin Samali menian'n-mɔ anwʋn. Ɔ bu yɩ́ nwʋn kɛ ɔ tɩ sʋanlan kpili. 10 Kulo nɩn asʋ mmatʋnman o, mgbain o, bɛ́ kʋalaa bɛ de yɩ́ bɛ di kpa. Bɛ kan kɛ: “Nyanmɩan tunmin'n, nunhan'n mɔ bɛ fɛlɛ yɩ́ tunmin kpili kpa'n muonun y'ɔ wɔ bian ɛhɩ anun ɔ.” 11 Menian'n-mɔ de yɩ́ di kpa, ɔ sanlɩn kɛ, ɔ mantanlɩn jiliwa'n yɩ kele bɛ́'n nán ɛnɛ bie ɔ. 12 Nan mɔ Filipʋ bɔlɩ Nyanmɩan Belemgbin Mân'n nʋn Zozi Kilisi anwʋn ɛjɔlɛ'n helelɩ bɛ́, mɔ bɛ lelɩ bɛ lili'n, bɛ mmelenzua o, bɛ́ mmalasua o, bɛ kɔ man Filipʋ kɔ sɔnɩn bɛ́. 13 Simʋn muonun kɔ le kɔ li, bɛ kɔ sɔnɩn yɩ́. Ɔ kɔ fa yɩ́ nwʋn kɔ bɔ Filipʋ. Afɩ asinbɛnwʋn ninnge mgbili mgbili'n mɔ Filipʋ lɛ yɔ, ɔ nʋn atɛlɛ'n m'ɔ lɛ yɩ'n, yɩ́ kʋalaa sin Simʋn anwʋn.

14 Mɔ Samali amma'n-mɔ lelɩ Nyanmɩan Anʋan Ɛjɔlɛ'n lili'n, mmɔfʋɛ'n-mɔ mɔ bɛ halɩ Zoluzalɛmʋn ɛbɛlɛ'n kɔ tɩ ɛjɔlɛ sɔ'n. Ɛhɩ a, bɛ kɔ yɩ́ Pɩɛlɩ nʋn Zʋan kɛ bɛ hɔ́ bɛ́ nwʋn ɛlɔ Samali mân nɩn anun. 15 Mɔ Pɩɛlɩ nʋn Zʋan juli ɛlɔ'n, bɛ kɔ sɛlɛ Nyanmɩan maan Samali amma'n-mɔ kɔ nyan Wawɛ Nwannzan-nwannzan'n. 16 Afɩ anɩn b'a sɔnɩn bɛ́ wɔ yɛ́ Mɩn Zozi dunman nun ala, nan bɛ nyanlɩn man Wawɛ Nwannzan-nwannzan'n. 17 Pɩɛlɩ nʋn Zʋan kɔ fa bɛ́ sa bɛ kɔ sie bɛ́ sʋ maan bɛ kɔ nyan Wawɛ Nwannzan-nwannzan'n.

18 Mɔ Simʋn nwunlin kɛ mmɔfʋɛ'n-mɔ a fa bɛ́ sa b'a sie menian'n-mɔ sʋ maan b'a nyan Wawɛ Nwannzan-nwannzan'n, ɔ kɔ yɩ esika kɔ man mmɔfʋɛ'n-mɔ. 19 Yɩ́ nwan: “Ɛmɔ mán mɩ́n tunmin sɔ'n bie nán sʋanlan mɔ n gɔ fa mɩ́n sa n gɔ sie yɩ́ sʋ nɩn a nyan Wawɛ Nwannzan-nwannzan'n.”

20 M'ɔ hanlɩn sɔ'n, Pɩɛlɩ kɔ han kɔ hele yɩ́ kɛ: “Munnzue hán wɔ́ nʋn wɔ́ esika'n. Afɩ ɛ jʋnlɩn kɛ ɛ kʋala esika fa to Nyanmɩan acɛdɩɛ'n! 21 Yɩ́ ti, ɛ nnyan man bie, ɔ sanlɩn kɛ wɔ́ ajʋnlɩn tɩ ɛtɛ wɔ Nyanmɩan anyunnun. 22 Kaci wɔ́ ajʋnlɩn ɛtɛ sɔ'n, nán sɛlɛ yɛ́ Mɩn sɛ ɔ kɔ tie kɔ yaci wɔ́ nwʋn sa kɔ hye wɔ́ a. 23 Afɩ mɩn nwun yɩ́ kɛ wɔ́ ti anun tɩ ɛtɛ sʋnman, ɔ man a kaci ɛtɛ'n kanga.”

24 Ɛhɩ a, Simʋn kɔ han kɔ hele Pɩɛlɩ nʋn Zʋan kɛ: “Ɛmɔ muonun sɛ́lɛ yɛ́ Mɩn bɛ mán mɩ́n nán ɛjɔlɛ'n mɔ ɛmɔ a han nɩn anzin munnzue a ngan man mɩ́n.”

25 Mɔ mmɔfʋɛ nnyuan'n lili yɛ́ Mɩn anwʋn adanzɩɛ bɛ hanlɩn yɩ́ nʋan ɛjɔlɛ'n yuelɩ'n, bɛ kɔ sa bɛ kɔ hɔ Zoluzalɛmʋn. Mɔ bɛ 'kɔ'n, bɛ bɔlɩ Ɛjɔlɛkpa'n Samali kulo dɔʋn asʋ bɛ hele menian'n-mɔ.

Filipʋ nʋn Etiopi sʋanlan'n

26 Ɛlɛhʋn kʋn, yɛ́ Mɩn bɔfʋɛ'n kʋn kɔ han kɔ hele Filipʋ kɛ: “Filipʋ, jasʋ kɔ Ngʋa ɛlɔ, fa atɩn'n m'ɔ fi Zoluzalɛmʋn ɔ tʋlʋ kɔ Gaza'n. Atɩn sɔ'n tɩ fuaan.”

27 Mɔ nyanmɩansʋ bɔfʋɛ'n hanlɩn sɔ'n, ɛbɛlɛ ala Filipʋ kɔ jasʋ kɔ hɔ. Mɔ ɔ 'kɔ'n, ɔ kɔ nwun bian kʋn. Bian sɔ'n, ɔ fi Etiopi mân nɩn anun. Ɔ tɩ Etiopi mân nɩn asʋ belemgbin balasua'n mɔ bɛ fɛlɛ yɩ́ Kandansɩ nɩn abɩlɩba kpili kpa. Yɩ́ yɛ̂ ɔ nɩan Kandansɩ esika'n kʋalaa asʋ ɔ. Bian sɔ'n, b'a sa yɩ́. Ɔ walɩ Nyanmɩan ɛsʋɛ Zoluzalɛmʋn 28 yɛ̂ ɔ lɛ sa kɔ yɩ́ mân nun. Ɔ tɩ yɩ́ hyuili nɩn anun, ɔ lɛ kɩnnga kalata'n mɔ kpɔmanfʋɛ Ezayi hɛlɛlɩ'n. 29 Wawɛ Nwannzan-nwannzan'n kɔ han kɔ hele Filipʋ kɛ: “Kɔ wɔ́ nyunnun nán cʋɩn mantan hyuili sɔ'n.”

30 Filipʋ kɔ nwanndi kɔ hyʋɩn kɔ mantan hyuili'n. Ɔ 'tie a, anɩn Etiopi sʋanlan'n lɛ kɩnnga kalata'n mɔ kpɔmanfʋɛ Ezayi hɛlɛlɩ'n. Filipʋ kɔ bisa yɩ́ kɛ: “Asʋ kalata'n mɔ ɛ lɛ kɩnnga'n, ɛ tɩ yɩ́ bʋ ɔ?”

31 Bian'n kɔ bua Filipʋ kɛ: “Sɛ m'an nnyan man sʋanlan mɔ ɔ 'bʋka mɩ́n an, ɔ 'yɔ sɛ mɔ mɩn 'tɩ yɩ́ bʋ ɔ?” Ɔ kɔ man Filipʋ kɔ fʋ kɔ tanlan yɩ́ nwʋn ɛbɛlɛ hyuili nɩn anun. 32 Kalata'n lɩka mɔ bian'n lɛ kɩnnga'n, b'a hɛlɛ yɩ́ nun kɛ:

Ɔ'a yɔ kɛ bʋa mɔ bɛ nʋn yɩ́ lɛ kɔ

bɛ 'kɔ a hun yɩ́ ɔ.

Ɔ'a tɔ amunle kɛ bʋa baa'n tɔ amunle

bɛ́ mɔ bɛ lɛ tɩtɩ yɩ́ nwʋn enyuan nɩn anyunnun'n.

Ɔ'a mmuke man yɩ́ nʋan fɩ́ɩ́ sʋa.

33 Bɛ gualɩ yɩ́ nyunnun asɩ, b'a mman man yɩ́ dibɩ.

Yɩ́ mɛlɛ sʋ menian ati anun ɛtɛ'n-mɔ,

nwan yɛ̂ ɔ 'kan bɛ́ nwʋn ɛjɔlɛ ɔ?

Afɩ b'a hun yɩ́ b'a yɩ yɩ́ asɩɛ nɩn asʋ.

34 Bian'n kɔ bisa Filipʋ kɛ: “Mɩn 'sɛlɛ wɔ́, kan kele mɩ́n, nwan anwʋn ɛjɔlɛ dɩɛ yɛ̂ kpɔmanfʋɛ'n lɛ kan yɩ́ sʋa ɔ? Asʋ yɩ́ muonun yɩ́ nwʋn ɛjɔlɛ yɛ́ ɔ lɛ kan anaan sʋanlan fʋfɔlɛ anwʋn ɛjɔlɛ ɔ?”

35 Ɛhɩ a, Filipʋ kɔ sʋsɔ sʋ, ɔ nanndɩ mɔ b'a hɛlɛ yɩ́ kalata nɩn anun nɩn asʋ, ɔ kɔ bɔ Zozi anwʋn Ɛjɔlɛkpa'n ɔ kɔ hele bian'n. 36 Kɛmɔ anɩn bɛ́ ja wɔ nun bɛ lɛ kɔ'n, bɛ juli lɩka kʋn, bɛ kɔ tʋ asue. Bian'n kɔ se Filipʋ kɛ: “Ɛ 'nwun nsue, nzu yɛ̂ ɔ jɩjɩ mɔ mɩn ngʋala man sɔnɩn ɔ?”

[ 37 Filipʋ kɔ bua yɩ́ kɛ: “Sɛ ɛ de di wɔ́ ahʋnlɩn nɩn anun sakpa a, ɛ kʋala kɛ ɛ sɔnɩn.”

Mɔ Filipʋ hanlɩn sɔ'n, bian'n nwan: “Mɩn de mɩn di kɛ Zozi Kilisi tɩ Nyanmɩan Awa.”]

38 Ɛbɛlɛ ala, bian'n kɔ man bɛ kɔ jinlan hyuili'n. Ɔ nʋn Filipʋ bɛ́ munnyuan bɛ fi nun bɛ kɔ ju bɛ kɔ hɔ asue nɩn anun. Filipʋ kɔ sɔnɩn yɩ́. 39 Nan mɔ bɛ fi asue nɩn anun bɛ fitelɩ'n, yɛ́ Mɩn Wawɛ'n kɔ fa Filipʋ kɔ hɔ. Bian'n ngɔ nwun man Filipʋ fɩ́ɩ́ kʋ́n. Ɔ le fɛ elie ɔ kɔ fa atɩn'n. 40 Yɛ́ Mɩn Wawɛ'n kɔ fa Filipʋ kʋsʋ, ɔ kɔ hɔ kɔ sie yɩ́ kulo'n mɔ bɛ fɛlɛ yɩ́ Azɔtʋ nɩn asʋ. Ɔ fi ɛbɛlɛ, ɔ kɔ sɩsɩn kulo'n-mɔ kʋalaa asʋ, ɔ kɔ bɔ Ɛjɔlɛkpa'n kɔ hele menian'n-mɔ dede ɔ kɔ fite Sezale kulo nɩn asʋ.

9

Sɔlʋ 'ba fa yɩ́ nwʋn man yɛ́ Mɩn Zozi.

1 Ɔ 'ba yɔ sɔ'n, anɩn Sɔlʋ tɛ kele yɛ́ Mɩn menian'n-mɔ ahʋlʋwa ɛsɛ bɛ́ ehuan ɛjɔlɛ wɔ yɩ́ ajʋnlɩn nun. Ɛhɩka ati, ɔ kɔ hɔ kɔ tʋ *tɛɛyɩfʋɛ kpain'n. 2 Ɔ kɔ sɛlɛ yɩ́ kɛ ɔ mán yɩ́ kalata maan ɔ hɔ́ Damasɩ kulo nɩn asʋ, Zufʋ'n-mɔ asɔnɩn sua'n-mɔ anun. Sɛ ɔ ju ɛlɔ nán ɔ nwun mmelenzua nʋn mmalasua mɔ b'a fa bɛ́ nwʋn b'a man Zozi Kilisi a, anɩn ɔ 'cɩ bɛ́ ɔ nʋn bɛ́ ba Zoluzalɛmʋn.

3 Tɛɛyɩfʋɛ kpain'n kɔ hɛlɛ kalata'n kɔ man yɩ́, cuein yɛ̂ ɔ hɔlɩ ɔ. Ɔ hɔlɩ dede m'ɔ ka kaan ju Damasɩ kulo nɩn asʋ'n, kʋnmgba ala, like'n fi anwunno, ɔ tɩ kɛ kanlannɩɛ, ɔ kɔ ta yɩ́ nwʋn ɛbɛlɛ. 4 Sɔlʋ kɔ fin asɩ. Ɔ 'tie a, anɩɛ bie nwan: “Sɔlʋ, Sɔlʋ, nzukɛ ati yɛ̂ ɛ lɛ kele mɩ́n ahʋlʋwa ɔ?”

5 Sɔlʋ kɔ bisa kɛ: “Wɔ́ nwan ɔ, yɛ́ Mɩn?”

Anɩɛ'n kɔ bua yɩ́ kɛ: “Bɛ fɛlɛ mɩ́n Zozi. Mɩ́n yɛ̂ ɛ lɛ kele mɩ́n ahʋlʋwa nɩn ɔ. 6 Jasʋ kɔ kulo. Ɛ ju ɛlɔ a, bɛ 'ba hele wɔ́ like'n m'ɔ di kɛ ɛ yɔ'n.”

7 Bɛ́ mɔ anɩn bɛ nʋn Sɔlʋ yɛ̂ bɛ lɛ kɔ'n kɔ tɔ amunle, bɛ kɔ ha ɛbɛlɛ bɛ kɔ jinlan. Bɛ tɩ kɛ sʋanlan'n lɛ jʋjɔ, kʋsʋ bɛ nnwun man yɩ́ nwʋn. 8 Sɔlʋ fi asɩɛ nɩn anwʋn ɔ kɔ jasʋ. Ɔ kɔ tike yɩ́ nyɩn'n kʋsʋ ɔ ngʋala ɔ nnwun man asɩ. Bɛ kɔ sɔ yɩ́ sa bɛ nʋn yɩ́ kɔ hɔ Damasɩ. 9 Sɔlʋ lili cɩan nsan anɩn ɔ nwunlin man asɩ. Ɛlɛsan sɔ nɩn anun, Sɔlʋ ngo li like ɛsɛ ɔ ngɔ nʋn man nzue fɩ́ɩ́.

10 Ɔ 'ba yɔ sɔ'n, anɩn yɛ́ Mɩn sʋanlan'n kʋn wɔ Damasɩ ɛbɛlɛ. Bɛ fɛlɛ sʋanlan sɔ nɩn Ananiasɩ. Yɛ́ Mɩn kɔ yɩ yɩ́ nwʋn kɔ hele yɩ́ ɛlalɩɛ nun. Yɩ́ nwan: “Ananiasɩ!”

Ananiasɩ kɔ sulo. Yɩ́ nwan: “Yɛ́ Mɩn, ɛ 'nwun mɩ́n.”

11 Yɛ́ Mɩn kɔ han kɔ hele yɩ́ kɛ: “Jasʋ, fa gota'n mɔ bɛ fɛlɛ yɩ́ ‘gota fɔ́ʋ́n'n’ kɩkaala, nán kɔ Zudasɩ awulo ɛlɔ. Bisa Sɔlʋ abʋsʋ. Sɔlʋ sɔ'n fi Talɩsɩ kulo nɩn asʋ. Ɔ lɛ sɛlɛ Nyanmɩan dɔɛ ɛhɩ asʋ. 12 Ɛlalɩɛ nun, Sɔlʋ 'nɩan an, anɩn sʋanlan kʋn, bɛ fɛlɛ yɩ́ Ananiasɩ, ɔ'a wʋlʋ sua nɩn anun. Ɔ'a fa yɩ́ sa ɔ'a sie yɩ́ sʋ ɔ'a man ɔ'a nwun asɩ kɛ yɩ́ daba'n.”

13 Ananiasɩ kɔ bua yɛ́ Mɩn kɛ: “Sʋanlan ɛhɩ ɛtɛ mɔ ɔ'a yɔ wɔ́ menian'n-mɔ mɔ bɛ wɔ Zoluzalɛmʋn ɛlɔ'n, menian dɔʋn kpa a han yɩ́ kʋalaa a hele mɩ́n. 14 Yɩ́ ɛwalɛ mɔ ɔ'a a ɛwa'n, tɛɛyɩfʋɛ mgbain'n-mɔ a man yɩ́ tunmin kɛ ɔ hyɩ́ bɛ́ kʋalaa mɔ bɛ bɔ wɔ́ dunman kulo ɛhɩka asʋ'n.”

15 Mɔ Ananiasɩ anʋan tɔlɩ'n, yɛ́ Mɩn kɔ han hɔ hele yɩ́ kɛ: “Kɔ, ɔ sanlɩn kɛ, m'an yɩ sʋanlan sɔ'n kɛ ɔ hɔ́ hán mɩ́n ɛjɔlɛ ɔ héle bɛ́ mɔ bɛ tɩ man Zufʋ'n ɔ nʋn bɛ́ mmelemgbin'n-mɔ, ɔ nʋn Izalayɛ amma'n-mɔ kʋsʋ. 16 Mɩ́n dunman nɩn anwʋn yalɛ'n kʋalaa mɔ ɔ 'ba nwun yɩ́'n, mɩ́n muonun mɩn 'ba yɩ mɩn kele yɩ́.”

17 Ɛhɩ a, Ananiasɩ kɔ jasʋ kɔ hɔ kɛ yɛ́ Mɩn hanlɩn helelɩ yɩ́'n. Ɔ kɔ tʋ Sɔlʋ Zudasɩ awulo ɛbɛlɛ. Ɔ kɔ fa yɩ́ sa kɔ sie Sɔlʋ sʋ. Yɩ́ nwan: “Mɩ́n nianman Sɔlʋ, yɛ́ Mɩn Zozi mɔ ɔ'a yɩ yɩ́ nwʋn ɔ'a hele wɔ́ atɩn'n m'ɔ ba Damasɩ ɛwa nɩn asʋ'n, ɔ'a sʋan mɩ́n kɛ m mála maan ɛ nwún asɩ kɛ yɩ́ daba'n, maan Wawɛ Nwannzan-nwannzan'n wʋ́lʋ wɔ́ nun.” 18 Ɛbɛlɛ ala, like'n tɩ kɛ ejue abʋɩn, ɔ fi Sɔlʋ anyɩn nɩn asʋ ɔ kɔ yɩ kɔ gua. Sɔlʋ kɔ nwun asɩ kɛ yɩ́ daba'n. Ɔ kɔ jasʋ ɔ kɔ man bɛ kɔ sɔnɩn yɩ́. 19 Mɔ bɛ sɔnɩnlɩn yɩ́ yuelɩ'n, ɔ kɔ li like ɔ kɔ nyan anwʋnsɛlɛ.

Sɔlʋ kɔ li ɛlɛnyuan kʋn yɛ́ Mɩn menian'n-mɔ mɔ bɛ wɔ Damasɩ nɩn anwʋn ɛbɛlɛ. 20 Ɛbɛlɛ ala, Sɔlʋ kɔ hɔ Zufʋ'n-mɔ asɔnɩn sua'n-mɔ anun, ɔ kɔ han kɔ hele menian'n-mɔ kɛ Zozi tɩ Nyanmɩan Awa. 21 Sɔlʋ ɛjɔlɛ'n kɔ sin bɛ́ kʋalaa bɛ́ nwʋn. Bɛ́ nwan: “Nán sʋanlan ɛhɩ yɛ̂ Zoluzalɛmʋn ɛlɔ, ɔ kele bɛ́ mɔ bɛ bɔ Zozi dunman nɩn ahʋlʋwa kpili nɩn ɔ? Yɩ́ ɛwalɛ mɔ a a ɛwa'n, asʋ ɔ lɛ man njɩ man yɛ́ Mɩn menian'n-mɔ ɔ ngɔ wula man tɛɛyɩfʋɛ mgbain'n-mɔ asa nun ati yɛ̂ ɔ a a ɛwa ɔ?”

22 Bɛ 'kɩkan ɛhɩ a, anɩn Sɔlʋ lɛ di junman'n tunmin sʋ ɔ kɔ yɩ́ nyunnun cɩan daa. Zufʋ'n-mɔ mɔ bɛ wɔ Damasɩ'n nnwun man ɛjɔlɛ mɔ bɛ kan ɔ. Afɩ Sɔlʋ kele nun maan bɛ nwun yɩ́ kɛ Zozi tɩ *Kilisi, Izalayɛ Belemgbin Ngʋandefʋɛ.

23 Ɔ wɔ ɛbɛlɛ dede yɩ́ nzin hyɛlɩ kaan. Zufʋ'n-mɔ kɔ hɔ Sɔlʋ ati ahuan kɛ bɛ 'kun yɩ́. 24 Abie kɔ yɩ Sɔlʋ anzʋti. Sɔlʋ ehuan ati, kɛmɔ anɩn b'a hyɩ Damasɩ kulo nɩn anwʋn'n, Zufʋ'n-mɔ sisa kulo nɩn anwʋn anʋan'n-mɔ kɔngɔɛ nʋn eyua. 25 Ɛhɩ, cɩan kʋn kɔngɔɛ, bɛ́ mɔ bɛ kulo Sɔlʋ ɛjɔlɛ'n kɔ fa ece kpili kpa. Bɛ kɔ mɩnnda mɩnnda yɩ́ nʋan'n nyanman, bɛ kɔ fa kɔ sɩn mɩnnzɛlɛ kʋn anun. Bɛ kɔ man Sɔlʋ kɔ fʋ nun bɛ kɔ jula yɩ́ talɛ nɩn anzin ɛlɔ bɛ kɔ man ɔ kɔ hɔ.

26 M'ɔ yɔlɩ sɔ'n, Sɔlʋ kɔ sa kɔ hɔ Zoluzalɛmʋn. M'ɔ juli ɛbɛlɛ'n, anɩn ɔ kulo kɛ ɔ fa yɩ́ nwʋn ɔ bɔ yɛ́ Mɩn menian'n-mɔ. Nan kʋsʋ anɩn, yɛ́ Mɩn menian'n-mɔ kʋalaatin sulo yɩ́. Ɔ sanlɩn kɛ, menian'n-mɔ nne nni man kɛ Sɔlʋ a kaci yɛ́ Mɩn sʋanlan sakpa. 27 Ɛhɩ a, Baanabasɩ kɔ fa yɩ́ ɔ nʋn yɩ́ kɔ hɔ mmɔfʋɛ'n-mɔ anwʋn ɛlɔ. Kɛ ɔ kpɩnlɩn yɔlɩ mɔ yɛ́ Mɩn yɩlɩ yɩ́ nwʋn helelɩ Sɔlʋ atɩn nɩn asʋ ɔ hanlɩn ɛjɔlɛ ɔ hele yɩ́'n, anwʋnsɛlɛ mɔ Sɔlʋ nyanlɩn yɩ́ ɔ hanlɩn Zozi anwʋn ɛjɔlɛ'n ɔ helelɩ Damasɩ menian'n-mɔ, Baanabasɩ kɔ sʋsɔ sʋ ɔ kɔ han yɩ́ kʋalaa kɔ hele mmɔfʋɛ'n-mɔ. 28 Ɔ fi mɛlɛ sɔ'n, yɛ̂ mmɔfʋɛ'n-mɔ falɩ Sɔlʋ bɛ bɔlɩ bɛ́ nwʋn ɔ. Junman kʋalaa mɔ mmɔfʋɛ'n-mɔ 'di wɔ Zoluzalɛmʋn ɛbɛlɛ'n, Sɔlʋ nʋn bɛ́. Ɔ le anwʋnsɛlɛ ɔ bɔ yɛ́ Mɩn dunman nɩn anwʋn ɛjɔlɛ ɔ kele menian'n-mɔ. 29 Zufʋ'n-mɔ mɔ bɛ kan gɛlɛkɩ anɩɛ'n kulo kɛ bɛ kun Sɔlʋ. Ɔ sanlɩn kɛ ɔ kan yɛ́ Mɩn ɛjɔlɛ'n ɔ kele bɛ́ ɔ nʋn bɛ́ bɛ su yɩ́ bʋsʋ akpʋlʋwa. 30 Mɔ anianman'n-mɔ tɩlɩ kɛ Zufʋ'n-mɔ lɛ kpʋnndɛ Sɔlʋ bɛ kun yɩ́'n, bɛ kɔ fa yɩ́ bɛ kɔ hɔ Sezale kulo nɩn asʋ. Ɛbɛlɛ, bɛ kɔ man ɔ kɔ hɔ yɩ́ kulo Talɩsɩ.

31 Ɛhɩ anzin, Zude mân nun o, Galile mân nun o, ɔ nʋn Samali mân anun o, Zufʋ'n-mɔ kɔ yaci yɛ́ Mɩn menian'n-mɔ koun. Asɔnɩn mma'n-mɔ asɩtanlan nɩn anun, bɛ man yɛ́ Mɩn anyɩnnzɔ. Anɩn asɔnɩn'n lɛ jinlan yɩ́ ja nun, ɛsɛ anɩn Wawɛ Nwannzan-nwannzan'n lɛ man ɔ tɛlɛ.

Pɩɛlɩ 'ba man Ene anwʋn sa

32 Tɛmʋn sɔ'n, anɩn Pɩɛlɩ nanndɩ nun ɔ lɛ fofua yɛ́ Mɩn menian'n-mɔ mɔ bɛ wɔ kulo kulo'n-mɔ asʋ nɩn anwʋn. Cɩan kʋn, ɔ kɔ hɔ Lida menian dɩɛ'n-mɔ abʋsʋ efua. 33 Ɔ 'kɔ a ju a, anɩn bian kʋn a bubu ɔ la ɛbɛɛ sʋ, yɩ́ afʋɛ mɔcʋɛ ahɩ. Bian sɔ'n, bɛ fɛlɛ yɩ́ Ene. 34 Pɩɛlɩ kɔ han kɔ hele yɩ́ kɛ: “Ene, Zozi Kilisi a man wɔ́ nwʋn a sa. Yɩ́ ti, jasʋ nán yɩ wɔ́ ɛbɛɛ'n.” Ɛbɛlɛ ala, Ene kɔ jasʋ. 35 Mɔ Lida kulo nɩn asʋ menian'n-mɔ nʋn Saalʋn mgbofo nɩn anun dɩɛ'n-mɔ kʋalaa tɩlɩ kɛ Ene anwʋn a sa'n, bɛ kɔ fa bɛ́ nwʋn bɛ kɔ man yɛ́ Mɩn Zozi.

Dɔlɩkasɩ ewuetinnge'n

36 Anɩn balasua kʋn wɔ kulo'n mɔ bɛ fɛlɛ yɩ́ Zope nɩn asʋ. Balasua sɔ'n, bɛ fɛlɛ yɩ́ Tabita. Ɔ tɩ yɛ́ Mɩn Zozi sʋanlan. Gɛlɛkɩ anɩɛ nɩn anun an, anɩn Tabita'n y'ɔ le dunman Dɔlɩkasɩ, yɩ́ bʋ y'ɔ le kɛ ɛnwʋnnzanɩn. Ehianfʋɛ'n-mɔ ɛbʋka ɔ nʋn menian ye ɛyɔlɛ y'ɔ tɩ Dɔlɩkasɩ junman ɔ. 37 Tɛmʋn sɔ'n, anɩn Dɔlɩkasɩ ndɩ man akpɔlɛ yɛ̂ ɔ wuli ɔ. Mɔ bɛ bialɩ yɩ́ yuelɩ'n, bɛ kɔ la yɩ́ awaa nɩn asʋ dabɛlɛ kʋn anun. 38 Yɛ́ Mɩn menian'n-mɔ mɔ bɛ wɔ Zope'n kɔ tɩ kɛ Pɩɛlɩ wɔ Lida kulo nɩn asʋ. Lida kʋsʋ nʋn Zope afian a nwa man. Bɛ kɔ sʋan menian nnyuan Pɩɛlɩ anwʋn ɛlɔ kɛ: “Sɛ wɔ́ sa kan yɛ́ ngalɩɛ nɩn an, yɛ 'sɛlɛ wɔ́, bala yɛ́ nwʋn ɛwa ndɛ-ndɛ.”

39 Pɩɛlɩ tɩlɩ ngalɩɛ nɩn ala, ɔ nʋn bɛ́ bɛ kɔ hɔ. M'ɔ juli ɛlɔ'n, bɛ nʋn yɩ́ kɔ hɔ sua nɩn anun awaa nɩn asʋ ɛlɔ. Kunlannvʋɛ mmalasua'n-mɔ kʋalaatin le esuan bɛ kɔ a yɩ́ nwʋn ɛbɛlɛ. Mɛlɛ mɔ anɩn Dɔlɩkasɩ anyɩn wɔ sʋ'n, taladɩɛ'n-mɔ m'ɔ kpalɩ'n, bɛ kɔ fa bɛ kɔ hele Pɩɛlɩ. 40 Pɩɛlɩ kɔ man bɛ́ kʋalaa bɛ fi sua nɩn anun bɛ kɔ fite. Ɔ kɔ kʋtʋ ɔ kɔ yɔ asɔnɩn. M'ɔ yɔlɩ asɔnɩn yuelɩ'n, ɔ kɔ kaci yɩ́ nyɩn fuin nɩn anwʋn ɛlɔ, yɩ́ nwan: “Tabita, jasʋ!” Tabita kɔ tike tike yɩ́ nyɩn'n. M'ɔ nwunlin Pɩɛlɩ'n, ɔ kɔ tanlan asɩ. 41 Pɩɛlɩ kɔ sɔ yɩ́ sa ɔ kɔ bʋka yɩ́ kɔ man ɔ kɔ jasʋ. Ɔ kɔ fɛlɛ yɛ́ Mɩn menian'n-mɔ ɔ nʋn kunlannvʋɛ mmalasua'n-mɔ. Ɔ 'fa Tabita kele bɛ́ a, Tabita a nyɩn wɔ sʋ. 42 Zope kulo nɩn asʋ ɛbɛlɛ menian'n-mɔ kʋalaa kɔ nwun yɩ́ kɛ Tabita fi ewue nun ɔ'a tinnge. Ɔ man bɛ́ dɔʋn bɛ lelɩ yɛ́ Mɩn bɛ lili. 43 Pɩɛlɩ hyɛlɩ Zope ɛbɛlɛ kaan kpa. Anɩn ɔ tɩ bian kʋn awulo. Bian sɔ'n, bɛ fɛlɛ yɩ́ Simʋn, ɔ di naan kpolo junman.

10

Nyanmɩansʋ bɔfʋɛ'n kʋn 'ba yɩ yɩ́ nwʋn kele Kɔɔnɛyɩ

1 Ɛhɩ, anɩn bian kʋn wɔ Sezale kulo nɩn asʋ ɛbɛlɛ. Bian sɔ'n, bɛ fɛlɛ yɩ́ Kɔɔnɛyɩ. Ɔ tɩ *Lɔmʋn kʋan mma'n-mɔ fâ'n mɔ bɛ fɛlɛ yɩ́ “Itali kʋan fâ” nɩn asʋ sahɩnlan. 2 Ɔ nʋn yɩ́ yɩ nʋn yɩ́ mma, bɛ fɛlɩ Nyanmɩan kpa, ɛsɛ bɛ sʋ yɩ́. Ɔ bʋka Zufʋ ehianfʋɛ'n-mɔ kpa ɛsɛ ɔ yɔ asɔnɩn cɩan daa. 3 Cɩan kʋn eyua dɔɛ nsan, ɔ kɔ nwun like kʋn kɛ ɛlalɩɛ nun. Ɔ 'nɩan an, anɩn nyanmɩansʋ bɔfʋɛ'n kʋn lɛ wʋlʋ yɩ́ awulo ɛbɛlɛ. Ɔ wʋlʋlɩ a, yɩ́ nwan: “Kɔɔnɛyɩ!”

4 Esulo kɔ han Kɔɔnɛyɩ, yɩ́ nyɩn tua bɔfʋɛ'n. Ɔ kɔ bisa yɩ́ kɛ: “Yɛ́ Mɩn, nzu ɛjɔlɛ ɔ?”

Bɔfʋɛ'n kɔ bua yɩ́ kɛ: “Wɔ́ asɔnɩn ɛyɔlɛ'n nʋn ɛbʋka'n mɔ ɛ bʋka ehianfʋɛ'n-mɔ'n, Nyanmɩan a le a tʋ nun, yɩ́ lʋa a nvi man wɔ́. 5 Yɩ́ ti, sʋan menian Zope kulo nɩn asʋ ɛlɔ kɩkaala maan bɛ hɔ́ yía bian'n m'ɔ li Simʋn mɔ bɛ fɛlɛ yɩ́ Pɩɛlɩ'n maan ɔ bála. 6 Ɔ tɩ bian kʋn awulo. Bian sɔ'n, bɛ fɛlɛ yɩ́ Simʋn, ɔ di naan kpolo junman. Yɩ́ awulo'n wɔ jenvie nɩn anʋan.”

7 Mɔ bɔfʋɛ'n m'ɔ walɩ hanlɩn ɛjɔlɛ'n helelɩ yɩ́'n hɔlɩ'n, Kɔɔnɛyɩ kɔ fɛlɛ yɩ́ ngʋa'n-mɔ anun nnyuan ɔ nʋn nzalafʋ kʋn. Nzalafʋ sɔ'n, ɔ di junman Kɔɔnɛyɩ asa nun. Yɩ́ nyɩn sɔ Nyanmɩan kpa. 8 Kɔɔnɛyɩ kɔ sʋsɔ ɛjɔlɛ nɩn asʋ ɔ kɔ han yɩ́ kʋalaa kɔ hele bɛ́, yɛ̂ ɔ sʋanlɩn bɛ́ Zope ɔ.

Pɩɛlɩ 'ba nwun like kʋn kɛ ɛlalɩɛ nun

9 Menian nsan'n la atunnun dede alɩ́ɛ kɔ hɩn. Alɩ́ɛ hɩnlɩn mɔ ɔ 'kɔ sɛnzɛjinlan'n yɛ̂ anɩn bɛ ka kaan bɛ ju Zope ɔ. Tɛmʋn sɔ'n, Pɩɛlɩ kɔ fʋ sua'n mɔ b'a sɛ yɩ́ ti sʋ nɩn asʋ, ɔ 'kɔ a yɔ asɔnɩn. 10 Ɔ 'ba yɔ sɔ'n, anɩn ɛhɔɛ lɛ kun yɩ́, ɔ lɛ kpʋnndɛ like di. Nan mɛlɛ mɔ bɛ 'tʋn like bɛ man yɩ́'n, ɔ kɔ nwun like kʋn kɛ ɛlalɩɛ nun. 11 Ɔ 'nɩan an, anɩn anwunno nɩn a buke. Like'n tɩ kɛ tɔbɩlɩ sʋ ɛtanlan kpili kpa. Bɛ lile yɩ́ nʋan nna nɩn anun, ɔ fi anwunno ɔ lɛ ju asɩ. 12 Naan ngacile ngacile, mɔ bɛ́ ja tɩ nnan, mɔ bɛ cʋɩn bɛ́ nwʋn asɩ nʋn nnʋnman, bɛ́ kʋalaa bɛ wɔ ɛtanlan kpili sɔ nɩn anun. 13 Anɩɛ kʋn kɔ se Pɩɛlɩ kɛ: “Pɩɛlɩ, jasʋ kun bie di!”

14 Mɔ Pɩɛlɩ tɩlɩ ɛjɔlɛ sɔ'n, yɩ́ nwan: “Cɛcɛ, yɛ́ Mɩn. Ɔ sanlɩn kɛ, like mɔ a tua yɛ́ kɛ nán yɛ di, ɔ nʋn mɔ efian a gua yɩ́ nwʋn'n, n nnili man bie lé.”

15 Anɩɛ'n kɔ han kɔ hele yɩ́ biekun kɛ: “Like mɔ Nyanmɩan kɔ han kɛ ɔ tɩ kpa'n, n'ɛ bu yɩ́ kɛ ɔ tɩ man kpa.”

16 Pɩɛlɩ kɔ nwun like sɔ'n fâ nsan. Yɩ́ fâ nsan nɩn asʋ, like'n kɔ fʋ kɔ hɔ anwunno.

17 Anɩn Pɩɛlɩ lɛ bisa yɩ́ nwʋn kosuan ɔ tɩ ɛlalɩɛ'n mɔ ɔ'a hɩn nɩn abʋ. Tɛmʋn sɔ'n, anɩn menian'n-mɔ mɔ Kɔɔnɛyɩ sʋanlɩn bɛ́'n kʋsʋ a bisa bisa dede b'a nwun Simʋn awulo'n b'a ju yɩ́ anʋan nun ɛbɛlɛ. 18 Bɛ kɔ fɛlɛ awulo nɩn anun sʋanlan'n kʋn bɛ kɔ bisa yɩ́ kɛ: “Simʋn mɔ bɛ fɛlɛ yɩ́ Pɩɛlɩ'n, asʋ ɛwa y'ɔ tɩ ɔ?”

19 Anɩn Pɩɛlɩ tɛ jʋjʋnlɩn ɛlalɩɛ'n m'ɔ hɩnlɩn nɩn anwʋn, Wawɛ Nwannzan-nwannzan'n kɔ han kɔ hele yɩ́ kɛ: “Pɩɛlɩ, nɩan, menian nsan lɛ kpʋnndɛ wɔ́. 20 Yɩ́ ti, jasʋ nán ɛ nʋn bɛ́ hɔ́ kɩkaala. Ɔ sanlɩn kɛ, mɩ́n yɛ̂ m'an sʋan bɛ́ ɔ.”

21 Ɛhɩ, Pɩɛlɩ kɔ ju kɔ kpʋ menian sɔ'n-mɔ. Ɔ kɔ han kɔ hele bɛ́ kɛ: “Sʋanlan'n mɔ ɛmɔ lɛ kpʋnndɛ yɩ́'n y'ɔ le mɩ́n. Nan ɛmɔ walɩ nzʋ ɛyɔlɛ?”

22 Bɛ kɔ bua Pɩɛlɩ kɛ: “Sahɩnlan Kɔɔnɛyɩ yɛ̂ ɔ'a sʋan yɛ́ ɔ. Ɔ tɩ sɛsɛfʋɛ sʋanlan, ɔ sʋ Nyanmɩan. Zufʋ'n-mɔ kʋalaatin kulo yɩ́ ɛjɔlɛ. Nyanmɩansʋ bɔfʋɛ'n kʋn a yɩ yɩ́ nwʋn a hele yɩ́. Bɔfʋɛ'n nwan Kɔɔnɛyɩ mán bɛ fɛ́lɛ wɔ́ nán ɔ tíe ɛjɔlɛ'n mɔ ɛ 'ba han kele yɩ́'n.” 23 Mɔ Pɩɛlɩ tɩlɩ ngalɩɛ'n, ɔ kɔ man bɛ kɔ wʋlʋ awulo ɔ kɔ sesie bɛ́ dabɛlɛ.

Pɩɛlɩ 'ba hɔ Kɔɔnɛyɩ awulo

Bɛ lalɩ mɔ alɩ́ɛ hɩnlɩn'n, Pɩɛlɩ kɔ jasʋ ɔ nʋn bɛ́ bɛ kɔ hɔ. Mɔ bɛ 'kɔ'n, Zope ɛbɛlɛ anianman'n mmie-mɔ hɔlɩ somanlɩn Pɩɛlɩ. Bɛ la atunnun dede alɩ́ɛ kɔ hɩn. 24 Alɩ́ɛ hɩnlɩn mɔ bɛ 'ju Sezale'n, anɩn Kɔɔnɛyɩ nʋn yɩ́ nwʋn amma nʋn yɩ́ manngʋn'n-mɔ m'ɔ tʋlɩ yɩ́ sa fɛlɛlɩ bɛ́'n, bɛ lɛ nwʋnndɛ bɛ́. 25 Mɔ Pɩɛlɩ 'ju ɛbɛlɛ'n, Kɔɔnɛyɩ kɔ jasʋ ɔ kɔ hɔ kɔ kpa yɩ́ atɩn. Ɔ kɔ tu kɔ tɔ Pɩɛlɩ aja nun ɔ kɔ bɛlɛ yɩ́ nwʋn asɩ ɔ kɔ sʋ yɩ́. 26 Pɩɛlɩ kɔ jasʋ yɩ́ ɔ kɔ han kɔ hele yɩ́ kɛ: “Jasʋ, n'ɛ sʋ mɩ́n, nán mɩ́n kʋsʋ, n dɩ kulo sʋanlan kɛ wɔ́.”

27 M'ɔ hanlɩn sɔ yuelɩ'n, ɔ nʋn Kɔɔnɛyɩ bɛ le ɛjʋjɔlɛ dede bɛ kɔ wʋlʋ awulo. Ɔ 'ju ɛbɛlɛ a, menian dɔʋn kpa a yia. 28 Pɩɛlɩ kɔ han kɔ hele bɛ́ kɛ: “Ɛmɔ sɩ kɛ Zufʋ'n-mɔ mala'n mman man yɛ́ atɩn kɛ yɛ nʋn bɛ́ mɔ bɛ tɩ man Zufʋ'n sán nun ɛsɛ yɛ wʋ́lʋ bɛ́ awulo. Nan mɩ́n dɩɛ, Nyanmɩan a hele mɩ́n kɛ n nne man atɩn mɩn mmun man sʋanlan'n bie nvuin mɔ bɛ ngɔ man yɩ́ nwʋn, bie kpa mɔ bɛ kɔ yɩ́ nwʋn ɔ. 29 Ɛhɩka ati, kɛ ɛmɔ fɛlɛlɩ mɩ́n nɩn ala, m'an njʋnlɩn man ɛjɔlɛ ngacile fɩ́ɩ́, m'an a a. Afɩ Like'n mɔ yɩ́ ti yɛ̂ ɛmɔ a fɛlɛ mɩ́n'n, ɛmɔ hán maan n dɩ́.”

30 Kɔɔnɛyɩ nwan: “Ɛnɛ tɩ cɩan nsan, bɛ bɔlɩ dɔɛ nsan mɔ bɛ 'fa bɛ yɔ asɔnɩn'n, anɩn n wɔ mɩ́n awulo mɩɩn yɔ asɔnɩn. Ɛbɛlɛ ala, sʋanlan kʋn kɔ yɩ yɩ́ nwʋn kɔ hele mɩ́n. Sʋanlan sɔ'n wula taladɩɛ fufue hyɩɛɩn hyɩɛɩn. 31 Yɩ́ nwan: ‘Kɔɔnɛyɩ, Nyanmɩan a tie wɔ́ asɔnɩn ɛyɔlɛ'n, ɛsɛ yɩ́ lʋa a nvi man ɛbʋka'n mɔ ɛ bʋka ehianfʋɛ'n-mɔ'n. 32 Yɩ́ ti, sʋan menian Zope maan bɛ hɔ́ yía Simʋn mɔ bɛ fɛlɛ yɩ́ Pɩɛlɩ'n bála. Ɔ tɩ Simʋn m'ɔ di naan kpolo junman nɩn awulo. Awulo sɔ'n wɔ jenvie nɩn anʋan ɛlɔ.’ 33 Ɛbɛlɛ ala, n gɔ yɩ menian kɛ bɛ hɔ́ yía wɔ́. Mʋafʋɛ a a. Kɩkaala dɩɛ mɔ yɛ́ kʋalaa y'a yia ɛwa'n, Nyanmɩan anyunnun, ɛjɔlɛ mɔ yɛ́ Mɩn a fa a wula wɔ́ nʋan'n, kan nán yɛ lɛ tie.”

34 Ɛhɩ a, Pɩɛlɩ kɔ jasʋ kɔ sʋsɔ ɛjɔlɛ sʋ. Yɩ́ nwan: “Sian dɩɛ, m'an nwun yɩ́ yuein kɛ Nyanmɩan mgba man menian'n-mɔ nun. 35 Sʋanlan bia ala m'ɔ fi mân ngacile anun m'ɔ fɛlɩ Nyanmɩan, m'ɔ bu mân sɛsɛ'n, Nyanmɩan kulo yɩ́ ɛjɔlɛ. 36 Nyanmɩan m'ɔ tɩ kulo menian'n-mɔ Amɩn'n, ɔ nanndɩ Zozi Kilisi asʋ ɔ'a bɔ Ɛjɔlɛkpa'n m'ɔ man alʋacɩcɩɛ'n ɔ'a hele Izalayɛ amma'n-mɔ. 37 Ɛmɔ sɩ ɛjɔlɛ'n m'ɔ walɩ'n, ɔ nʋn kɛ ɔ kpɩnlɩn yɔlɩ mɔ Ɛjɔlɛkpa ɛhɩ a tʋ a sanndɩ Zude mân nɩn anun'n. Galile mân nɩn anun yɛ̂ yɩ́ kʋalaa lili mʋan bɔlɩ yɩ́ bʋ ɔ, mɛlɛ mɔ anɩn Zʋan lɛ fɛfɛlɛ menian'n-mɔ kɛ bɛ bála maan ɔ sɔ́nɩn bɛ́'n. 38 Ɛmɔ sɩ kɛ Nyanmɩan falɩ Wawɛ Nwannzan-nwannzan'n ɔ nʋn tunmin ɔ manlɩn Zozi m'ɔ fi Nazalɛtɩ'n. Zozi kɔ kulo'n-mɔ asʋ. Ɔ yɔ menian'n-mɔ ye, ɔ man bɛ́ kʋalaa mɔ bɛ wɔ Abɔnsanmʋn asa abʋ nɩn anwʋn sa. Ɔ sanlɩn kɛ, anɩn Nyanmɩan li yɩ́ nzin.

39 “Junman'n kʋalaa mɔ ɔ'a li yɩ́ Zufʋ'n-mɔ mân nɩn anun nʋn Zoluzalɛmʋn kulo nɩn asʋ'n, yɛ di yɩ́ nwʋn adanzɩɛ. B'a bʋbɔ yɩ́ kʋlʋwa sʋ b'a hun yɩ́. 40 Nan yɩ́ cɩan nsan nɩn asʋ, Nyanmɩan man ɔ fi ewue nun ɔ a tinnge. Nyanmɩan a man ɔ'a yɩ yɩ́ nwʋn ɔ'a hele. 41 Nyanmɩan a man ɔ'a nyɩ man yɩ́ nwʋn ɔ'a ngele man bagua'n. Nan ɔ'a man ɔ'a yɩ yɩ́ nwʋn ɔ'a hele yɛ́ mɔ ɔ lili mʋa falɩ yɛ́ kɛ adanzɩɛ'n. Mɔ Nyanmɩan man ɔ fi ewue nun tinngelɩ'n, yɛ nʋn yɩ́ a tʋ asa. 42 Ɔ a han ɔ'a hele yɛ́ kɛ yɛ bɔ́ Ɛjɔlɛkpa'n yɛ héle menian'n-mɔ, ɛsɛ yɛ lí adanzɩɛ kɛ yɩ́ Zozi yɛ̂ Nyanmɩan a sie yɩ́ ngʋan mma nʋn ewue mma ndɛɛbuafʋɛ ɔ. 43 Mgbɔmanfʋɛ'n-mɔ kʋalaa hanlɩn yɩ́ ɛjɔlɛ kɛ, sʋanlan biala m'ɔ kɔ le yɩ́ kɔ li'n, yɩ́ dunman nun, sʋanlan sɔ'n nyan ɛtɛ face.”

Bɛ́ mɔ bɛ tɩ man Zufʋ'n 'ba nyan Nyanmɩan Wawɛ'n

44 Anɩn Pɩɛlɩ anʋan wɔ sʋ ɔ tɛ kan ɛjɔlɛ'n, Wawɛ Nwannzan-nwannzan'n kɔ a kɔ wʋlʋ bɛ́ kʋalaa mɔ bɛ lɛ tie ɛjɔlɛ'n mɔ Pɩɛlɩ lɛ kan nɩn anun. 45 Ɛjɔlɛ'n kɔ sin Zufʋ'n-mɔ mɔ b'a fa bɛ́ nwʋn b'a man yɛ́ Mɩn mɔ bɛ walɩ sɔmanlɩn Pɩɛlɩ nɩn anwʋn. Ɔ sanlɩn kɛ Nyanmɩan a fa yɩ́ Wawɛ Nwannzan-nwannzan nɩn a man bɛ́ mɔ bɛ tɩ man Zufʋ'n kʋsʋ. 46 Afɩ bɛ 'tie a, anɩn menian sɔ'n-mɔ lɛ kan anɩɛ ngacile ngacile bɛ yɩ Nyanmɩan Kpili ayɛ.

Ɛhɩ a, Pɩɛlɩ nwan: 47 “Menian ɛhɩ-mɔ mɔ b'a nyan Wawɛ Nwannzan-nwannzan'n kɛ yɛ́'n, asʋ sʋanlan kʋala totua bɛ́ kɛ nán bɛ sɔnɩn ɔ?” 48 Pɩɛlɩ kɔ man atɩn kɛ bɛ sɔ́nɩn bɛ́ wɔ Zozi Kilisi dunman nun. Mɔ bɛ sɔnɩnlɩn bɛ́ yuelɩ'n, bɛ kɔ sɛlɛ Pɩɛlɩ kɛ ɔ lí kɔ yɔ ɛlɛnyuan kʋn bɛ́ nwʋn ɛbɛlɛ.

11

Pɩɛlɩ 'ba bɔ yɩ́ junman nɩn anun amannɩɛ

1 M'ɔ yɔlɩ sɔ'n, mmɔfʋɛ'n-mɔ nʋn anianman'n-mɔ mɔ bɛ wɔ Zude mân nɩn anun'n kɔ tɩ kɛ bɛ́ mɔ bɛ tɩ man Zufʋ'n, bɛ́ kʋsʋ b'a le Nyanmɩan Anʋan Ɛjɔlɛ'n b'a li. 2 Nan mɔ Pɩɛlɩ salɩ walɩ Zoluzalɛmʋn'n, Zufʋ'n-mɔ mɔ b'a fa bɛ́ nwʋn b'a man yɛ́ Mɩn'n kɔ tu yɩ́ nyunnun. 3 Bɛ́ nwan: “A wʋlʋ menian mɔ bɛ tɩ man Zufʋ nɩn awulo, ɛsɛ ɛ nʋn bɛ́ a didi!”

4 Ɛhɩ a, Pɩɛlɩ kɔ sʋsɔ ɛjɔlɛ sʋ ɔ kɔ hehele bɛ́ nun kɛ ɛjɔlɛ'n kpɩnlɩn yɔlɩ'n. Yɩ́ nwan: 5 “Anɩn n wɔ Zope kulo nɩn asʋ ɛbɛlɛ. Ɛlɛhʋn kʋn, mɛlɛ mɔ mɩn 'yɔ asɔnɩn'n, n gɔ nwun like kʋn kɛ ɛlalɩɛ nun. Like'n mɔ n nwunlin yɩ'n tɩ kɛ tɔbɩlɩ sʋ ɛtanlan kpili kpa. Bɛ lile yɩ́ nʋan nnan nɩn anun, ɔ fi anwunno anɩn ɔ lɛ ju ba mɩ́n nwʋn ɛbɛlɛ. 6 Mɩn 'nɩan ɛtanlan nɩn anun an, n gɔ nwun naan ngacile ngacile'n-mɔ kʋalaatin m'ɔ tɩ yɛ́ cilie'n. Bɛ́ mɔ bɛ́ ja tɩ nnan, bɛ́ mɔ bɛ cʋɩn bɛ́ nwʋn asɩ ɔ nʋn nnʋnman'n-mɔ. 7 Mɩn 'tie a, anɩn anɩɛ kʋn lɛ kan kele mɩ́n kɛ: ‘Pɩɛlɩ, jasʋ kun bie di!’

8 “Mɔ n dɩlɩ yɩ́ sɔ'n, nán m'an se kɛ: ‘Cɛcɛ, yɛ́ Mɩn! Ɔ sanlɩn kɛ like mɔ a tua kɛ nán yɛ di anaan efian a gua yɩ́ nwʋn'n, n nili man bie lé.’

9 “Ɛsɛ anɩɛ'n fi anwunno ɔ kɔ te biekun. Yɩ́ nwan: ‘Like mɔ Nyanmɩan nwan ɔ tɩ kpa'n, n'ɛ bu yɩ́ kɛ ɔ tɩ man kpa.’ 10 Like'n kɔ yɔ sɔ dede fâ nsan yɛ̂ ɔ salɩ fʋlɩ anwunno ɔ.

11 “Tɛmʋn sɔ kʋnmgba'n, menian nsan kɔ a kɔ jinlan awulo'n mɔ anɩn n wɔ nun ɛbɛlɛ nɩn anʋan nun. Bɛ fi Sezale. B'a sʋan bɛ́ kɛ b'a a yia mɩ́n. 12 Wawɛ Nwannzan-nwannzan'n kɔ han kɔ hele mɩ́n kɛ nán man mɩn hyʋhyʋɩn mɩ́n bʋ asɩ, nán mɩn nʋn bɛ́ hɔ́. Anianman nsian ɛhɩ mɔ ɛmɔ nwun bɛ́ ɛwa'n, bɛ hɔlɩ somanlɩn mɩ́n Sezale. Mɩn nʋn bɛ́ yɛ̂ yɛ wʋlʋlɩ bian nɩn awulo nɩn anun ɔ. 13 Mɔ yɛ wʋlʋlɩ yɩ́ awulo nɩn anun'n, Kɔɔnɛyɩ kɔ han kɛ ɔ kpɩnlɩn yɔlɩ mɔ nyanmɩansʋ bɔfʋɛ kʋn yɩlɩ yɩ́ nwʋn helelɩ yɩ́ yɩ́ sua nɩn anun. Bɔfʋɛ sɔ'n hanlɩn helelɩ yɩ́ kɛ: ‘Yɩ sʋanlan maan ɔ hɔ́ yía Simʋn mɔ bɛ fɛlɛ yɩ́ Pɩɛlɩ Zope ɛlɔ bála. 14 Ɛjɔlɛ mɔ ɛ nʋn wɔ́ afilie'n, ɛmɔ tie a, bɛ 'nyan bɛ́ ti'n, ɔ 'ba han kele wɔ́.’

15 “N juli ɛbɛlɛ mɔ mɩn 'kan ɛjɔlɛ nɩn ala, bɛ kɔ nyan Wawɛ Nwannzan-nwannzan'n kɛ yɛ́ kʋsʋ yɛ nyanlɩn yɩ́ ngɛlɛmɔ nun'n. 16 M'ɔ yɔlɩ sɔ'n, nán mɩ́n ti a kacɩ ɛjɔlɛ'n mɔ yɛ́ Mɩn hanlɩn'n. Yɩ́ nwan: ‘Zʋan a sɔnɩn menian'n-mɔ asue nun, nán ɛmɔ dɩɛ, Nyanmɩan Wawɛ Nwannzan-nwannzan'n yɛ̂ bɛ 'fa bɛ sɔnɩn ɛmɔ ɔ.’ 17 Acɛdɩɛ'n mɔ Nyanmɩan a fa a man yɛ́ mɔ y'a le yɛ́ Mɩn Zozi Kilisi y'a li'n, acɛdɩɛ kʋnmgba sɔ'n yɛ̂ ɔ'a fa ɔ'a man bɛ́ kʋsʋ bɛ́ ɔ. Anɩn n dɩ mɩ́n dɩɛ sɛ mɔ mɩn nʋn Nyanmɩan yɛ 'cʋɩn yɩ́ bʋsʋ mannzʋan ɔ?”

18 Mɔ bɛ tɩlɩ ɛjɔlɛ'n sʋa'n, bɛ kɔ muan bɛ́ nʋan bɛ kɔ yɩ Nyanmɩan ayɛ. Bɛ́ nwan: “Ɔ tɩ ananhɔlɛ, Nyanmɩan a man bɛ́ mɔ bɛ tɩ man Zufʋ'n kʋsʋ atɩn kɛ bɛ káci bɛ́ abalabɔ'n bɛ fá bɛ́ nwʋn bɛ mán yɩ́ bɛ nyán ngʋan.”

Antiɔsʋ asɔnɩn'n

19 Ɛhɩ, mɛlɛ mɔ bɛ 'kele yɛ́ Mɩn menian'n-mɔ ahʋlʋwa mɔ bɛ hunlin Etiɛnɩn'n, asɔnɩn mma'n-mɔ bɔlɩ asanndɩɛ. Mmie-mɔ bɔlɩ bɛ́ ti Feninsi nʋn Sipʋlʋ mân nun. Mmie-mɔ kʋsʋ hɔlɩ kulo'n mɔ bɛ fɛlɛ yɩ́ Antiɔsʋ nɩn asʋ. Zufʋ'n-mɔ ala yɛ̂ anɩn bɛ kan Nyanmɩan Anʋan Ɛjɔlɛ'n bɛ kele bɛ́ ɔ. 20 Nan kʋsʋ, yɛ́ Mɩn menian'n mmie-mɔ fi Sipʋlʋ nʋn Silɛnɩn bɛ kɔ hɔ Antiɔsʋ. Mɔ bɛ juli ɛbɛlɛ'n, bɛ kɔ bɔ yɛ́ Mɩn Zozi Ɛjɔlɛkpa'n bɛ kɔ hele bɛ́ mɔ bɛ tɩ man Zufʋ'n. 21 Yɛ́ Mɩn kɔ fa yɩ́ sa kpa'n kɔ sie bɛ́ sʋ. Menian dɔʋn kpa kɔ le Ɛjɔlɛkpa'n bɔ kɔ li bɛ kɔ fa bɛ́ nwʋn bɛ kɔ man yɛ́ Mɩn.

22 Mɔ Zoluzalɛmʋn asɔnɩn nɩn anun menian'n-mɔ tɩlɩ ɛjɔlɛ sɔ'n, bɛ kɔ sʋan Baanabasɩ Antiɔsʋ ɛlɔ. 23 Baanabasɩ hɔlɩ juli ɛlɔ m'ɔ nwunlin junman'n mɔ Nyanmɩan a li yɩ́ ɛbɛlɛ'n, ɔ lili yɩ́ nwʋn fɛ. Ɔ kɔ wowula anianman'n-mɔ kʋalaa anwʋnsɛlɛ kɛ bɛ fá bɛ́ ahʋnlɩn'n kʋalaatin bɛ sʋ́ yɛ́ Mɩn. 24 Baanabasɩ tɩ sʋanlan kpa, ɔ le dedi ɛsɛ Wawɛ Nwannzan-nwannzan'n wɔ yɩ́ nun kpa. Ɛhɩ ati, menian dɔʋn kpa falɩ bɛ́ nwʋn bɛ manlɩn yɛ́ Mɩn.

25 Ɛhɩ anzin, Baanabasɩ hɔlɩ Sɔlʋ ɛfa Talɩsɩ. 26 M'ɔ tʋlɩ Sɔlʋ'n, ɔ nʋn yɩ́ kɔ a Antiɔsʋ bɛ kɔ li ɛbɛlɛ afʋɛ kɔkɔlɛ kʋn, bɛ kɔ li junman asɔnɩn sɔ nɩn anun. Bɛ kɔ hehele menian dɔʋn kpa ninnge. Antiɔsʋ ɛbɛlɛ yɛ̂ bɛ lili mʋa bɛ fɛlɛlɩ yɛ́ Mɩn menian'n-mɔ “Kilisi amma” ɔ.

27 Tɛmʋn sɔ'n, yɛ́ Mɩn mgbɔmanfʋɛ mmie-mɔ fi Zoluzalɛmʋn bɛ kɔ a Antiɔsʋ. 28 Mgbɔmanfʋɛ sɔ'n, bɛ́ nunhan kʋn li Agabisi. Agabisi kɔ jasʋ, Wawɛ Nwannzan-nwannzan'n kɔ man ɔ kɔ han kɛ ɔ ngɔ hyɛ man, ɛhɔɛ kpili kpa 'ba kpɩn asɩɛ'n lɩka kʋalaatin. Ɛjɔlɛ sɔ'n kpɩnlɩn sʋ mɛlɛ mɔ anɩn Kulodʋ tɩ *Lɔmʋn belemgbin kpain'n. 29 Mɔ yɛ́ Mɩn menian'n-mɔ tɩlɩ ɛjɔlɛ sɔ'n bɛ fualɩ kɛ sʋanlan kʋn biala like mɔ yɩ́ sa kɔ tʋ yɩ́'n, ɔ fá bála maan bɛ fá bɛ nwán anianman'n-mɔ mɔ bɛ wɔ Zude mân nɩn anun ɛlɔ'n. 30 Bɛ kɔ yɔ yɩ́ sɔ sakpa. Bɛ kɔ yɩ Baanabasɩ nʋn Sɔlʋ kɛ bɛ fá acɛdɩɛ sɔ'n-mɔ, bɛ hɔ́ fá mán Zude mân nɩn anun ɛlɔ asɔnɩn nɩn asʋ mgbain'n-mɔ.

12

Belemgbin Elɔdɩ Agilipa 'ba man bɛ tʋ Pɩɛlɩ fiadɩ

1 Ɛhɩ, mɛlɛ mɔ Baanabasɩ nʋn Sɔlʋ bɛ juli Zoluzalɛmʋn ɛbɛlɛ'n, belemgbin *Elɔdɩ kɔ bɔ yɩ́ bʋ ɔ kɔ hele asɔnɩn mma'n mmie-mɔ ahʋlʋwa. 2 Ɔ kɔ man bɛ kɔ fa dadɩɛ bɛ kɔ hun Zʋan anianman bian Zʋakɩ. 3 Kɛmɔ Elɔdɩ nɩan an, yɩ́ nyɔlɩɛ sɔ'n yɔ Zufʋ'n-mɔ ɛnyɩnmɩn'n, ɔ kɔ man bɛ kɔ hyɩ Pɩɛlɩ. Zufʋ'n-mɔ fɛtɩ'n mɔ bɛ 'di a, bɛ nni man kpaʋn'n mɔ fali ayile wɔ nun'n tɛmʋn sɔ'n yɛ̂ bɛ hyɩlɩ yɩ́ ɔ. 4 Mɔ bɛ hyɩlɩ Pɩɛlɩ yuelɩ'n, Elɔdɩ kɔ man bɛ kɔ tʋ yɩ́ fiadɩ. Ɔ kɔ fa yɩ́ kɔ wula nzalafʋ fatule nnan asa nun. Fatule kʋn biala, nzalafʋ nnan yɛ̂ bɛ wɔ nun ɔ. Anɩn Elɔdɩ lɛ nwʋnndɛ kɛ bɛ di Pakɩ fɛtɩ'n yue a, yɛ̂ ɔ 'fa Pɩɛlɩ fite bagua nɩn anyunnun ɔ bua yɩ́ ndɛɛ ɔ.

Nyanmɩan 'ba le Pɩɛlɩ fi belemgbin Elɔdɩ asa nun

5 Anɩn Pɩɛlɩ la fiadɩ sua nɩn anun, nan asɔnɩn mma'n-mɔ kɔ sɛlɛ Pɩɛlɩ ati nzɛlɛ m'ɔ sʋ ɛbʋɛ.

6 Ɔ 'ba yɔ sɔ'n, alɩ́ɛ cɩn an, anɩn Elɔdɩ lɛ bua Pɩɛlɩ ndɛɛ. Bɛ kɔ fa ngɔnzɔngɔnzɔ nnyuan bɛ kɔ cɩcɩ Pɩɛlɩ, ɔ la nzalafʋ nnyuan afian ɔ lɛ dafɩ. Nzalafʋɛ'n-mɔ mɔ bɛ sisa fiadɩ sua'n jijin anʋan nɩn anyunnun ɛbɛlɛ. 7 Ɛbɛlɛ ala, yɛ̂ Mɩn bɔfʋɛ'n kʋn kɔ fite. Lɩka mɔ Pɩɛlɩ la'n kɔ ta yuein kɛ kanlannɩɛ. Nyanmɩansʋ bɔfʋɛ'n kɔ kpusu kpusu Pɩɛlɩ ɔ kɔ tinnge yɩ́. Yɩ́ nwan: “Pɩɛlɩ, kan wɔ́ nwʋn jasʋ!” Yɩ́ sa ngɔnzɔngɔnzɔ'n-mɔ kɔ foti kɔ gua.

8 Bɔfʋɛ'n nwan: “Fa wɔ́ bɛlɛtɩ'n cɩ wɔ́ nwʋn sʋ nán wowula wɔ́ mgbabʋa'n.” Pɩɛlɩ kɔ jasʋ ɔ kɔ fa yɩ́ bɛlɛtɩ'n kɔ hyɩ yɩ́ nwʋn sʋ ɔ kɔ wowula yɩ́ mgbabʋa'n. Bɔfʋɛ'n nwan: “Wula wɔ́ taladɩɛ kpili'n nán si mɩ́n sʋ.” 9 Pɩɛlɩ si bɔfʋɛ'n sʋ ɔ fi fiadɩ sua nɩn anun ɔ kɔ fite. Yɩ́ ajʋnlɩn nun an, anɩn ɛlalɩɛ yɛ̂ ɔ lɛ cɩn ɔ. Afɩ ɔ nwunlin man nun kɛ bɔfʋɛ'n yɛ̂ ɔ lɛ di junman sɔ'n sakpa ɔ. 10 Ɔ nʋn bɔfʋɛ'n, bɛ kɔ san alimʋa nzalafʋ fatule nɩn anwʋn, bɛ kɔ san m'ɔ tian yɩ́ nnyuan'n kʋsʋ anwʋn. Bɛ kɔ tʋ bulalɛ anʋan'n mɔ bɛ tʋ yɩ́ a, anɩn bɛ lɛ wʋlʋ kulo nɩn anun'n. Anʋan sɔ nɩn angʋnmɩn kɔ tike bɛ́ nyunnun ɛbɛlɛ. Bɛ kɔ fite. Bɛ kɔ sɩn gota kʋn asʋ, bɔfʋɛ'n kɔ yaci Pɩɛlɩ ɛbɛlɛ ɔ kɔ nwannyan.

11 Afɩ m'ɔ yɔlɩ sɔ'n, bɛlɛ mɔ Pɩɛlɩ a nwun nun ɔ. Yɩ́ nwan: “Sɩan dɩɛ, m'an nwun yɩ́ yuein. Yɛ́ Mɩn a sʋan yɩ́ bɔfʋɛ'n kɛ ɔ bála a le mɩ́n fi Elɔdɩ asa nun ɔ nʋn ɛtɛ'n kʋalaa mɔ Zufʋ'n-mɔ susu mɩ́n'n.” 12 M'ɔ jʋnlɩnlɩn dede m'ɔ tɩlɩ ɛjɔlɛ nɩn abʋ'n, ɔ kɔ bɔ yɩ́ ti Zʋan mɔ bɛ fɛlɛ yɩ́ Maakɩ nɩn anin Mali awulo ɛlɔ. Ɔ 'kɔ a ju a, menian dɔʋn kpa a yia ɛbɛlɛ bɛ lɛ yɔ asɔnɩn. 13 Pɩɛlɩ kɔ bɔ anʋan'n. Afanɩan balasua kʋn, bɛ fɛlɛ yɩ́ Lodɩ, ɔ kɔ hɔ anʋan nɩn etike. 14 Mɔ Lodɩ tɩlɩ Pɩɛlɩ anɩn'n, ɔ kɔ li yɩ́ nwʋn fɛ nan kʋsʋ ɔ ngɔ tike man anʋan'n. Ɔ kɔ nwanndi kɔ hɔ kɔ bɔ amannɩɛ awulo kunnun ɛlɔ kɛ Pɩɛlɩ y'ɔ lɛ bɔ anʋan nɩn ɔ.

15 M'ɔ bɔlɩ amannɩɛ sɔ'n, bɛ́ nwan: “Se kɛ ɛ lɛ sɛ!”

Anɩn Lodɩ lɛ kan fua sʋ kɛ: “Sakpa, Pɩɛlɩ y'ɔ lɛ bɔ anʋan nɩn ɔ.”

Bɛ́ nwan: “Sɛ kɛ yɩ́ bɔfʋɛ'n yɛ̂ ɔ'a yɩ yɩ́ nwun ɔ'a hele yɩ́ ɔ.”

16 Mɔ bɛ 'kɩkan ɛhɩ'n, anɩn Pɩɛlɩ tɛ jin anʋan nɩn anzin ɔ tɛ bɔ. Bɛ 'tike anʋan nɩn an, Pɩɛlɩ jin. Ɛjɔlɛ'n kɔ sin bɛ́ nwʋn. 17 Pɩɛlɩ kɔ bʋbʋ bɛ́ kɛ bɛ múan bɛ́ nʋan. Kɛ ɔ kpɩnlɩn yɔlɩ mɔ yɛ̂ Mɩn yɩlɩ yɩ́ fi fiadɩ sua nɩn anun'n, ɔ kɔ sʋsɔ sʋ ɔ kɔ han kɔ hele bɛ́. Ɛsɛ yɩ́ nwan: “Ɛmɔ hán ɛjɔlɛ sɔ'n bɛ hele Zʋakɩ nʋn anianman'n-mɔ.” M'ɔ hanlɩn sɔ'n, ɔ fitelɩ ɔ bɔlɩ yɩ́ ti lɩka fʋfɔlɛ.

18 Ɔ wɔ ɛbɛlɛ dede alɩ́ɛ kɔ hɩn. Nzalafʋ'n-mɔ kpʋnndɛ Pɩɛlɩ a, bɛ nwun Pɩɛlɩ nin. Bɛ́ nyɩn kɔ bʋlʋ. 19 Elɔdɩ kɔ man bɛ kɔ hɔ yɩ́ ɛkpʋnndɛ. Bɛ kɔ kpʋnndɛ yɩ́ dede ɔ tɩ man mɔ bɛ lɛ nwun yɩ́ ɔ. Ɛhɩ a, Elɔdɩ kɔ man bɛ kɔ bisa bisa nzalafʋ sɔ'n-mɔ kosuan. Yɩ́ bɛ-yue-asɩɛ, Elɔdɩ manlɩn atɩn kɛ bɛ hún bɛ́.

Kɛ ɔ kpɩnlɩn yɔlɩ mɔ belemgbin Elɔdɩ wuli'n

Ɛhɩ anzin, Elɔdɩ fi Zude mân nun ɔ kɔ hɔ kɔ tanlan Sezale kaan. 20 Ɔ 'ba yɔ sɔ'n, anɩn Elɔdɩ a fɛ Tii nʋn Sidʋn amma'n-mɔ anwʋn ɛya kpa. Ɛhɩka ati, bɛ kɔ nwun Elɔdɩ menian'n-mɔ mɔ bɛ di yɩ́ sua nɩn anun junman nɩn asʋ kpain nɩn anwʋn bɛ nʋn yɩ́ kɔ tila amanngʋan. Bian sɔ'n, bɛ fɛlɛ yɩ́ Balasɩtusi. Bɛ́ nʋan kɔ sɛ bɛ́ nwʋn, bɛ kɔ a kɔ tʋ Elɔdɩ. Bɛ kɔ sɩn Balasɩtusi asʋ bɛ kɔ fa bɛ kɔ tʋ Elɔdɩ anyunnun kɛ bɛ kulo kɛ bɛ sesie bɛ́ afian. Ɔ sanlɩn kɛ, Elɔdɩ mân'n y'ɔ man bɛ didi ɔ.

21 Bɛ kɔ hele bɛ́ nwʋn cɩan. Mɔ cɩan sɔ'n juli'n, Elɔdɩ kɔ wula yɩ́ belemgbin taladɩɛ'n ɔ kɔ tanlan yɩ́ bia nɩn asʋ. Ɔ kɔ han ɛjɔlɛ dede yɩ́ nʋan kɔ tɔ. 22 Menian'n-mɔ kɔ bɔ bɛ́ sa nun. Bɛ́ nwan: “Nyanmɩan yɛ̂ ɔ'a jʋjɔ ɔ, nán nan kulo sʋanlan ɔ!” 23 Tɛmʋn sɔ'n, yɛ́ Mɩn bɔfʋɛ'n kʋn kɔ yɩ ewue kɔ tʋ Elɔdɩ anwʋn. Ɔ sanlɩn kɛ, Elɔdɩ a man b'a sʋ yɩ́ kɛ bɛ sʋ Nyanmɩan'n. Ngakʋba kɔ li Elɔdɩ bɛ kɔ hun yɩ́.

24 Ɛhɩ nʋn ɛhɩ a, anɩn Nyanmɩan Anʋan Ɛjɔlɛ'n lɛ tɛlɛ, menian dɔʋn lɛ fa bɛ́ nwʋn bɛ man yɛ́ Mɩn. 25 Baanabasɩ nʋn Sɔlʋ dɩɛ, mɔ bɛ nʋn anwan'n walɩ Zoluzalɛmʋn yuelɩ'n, bɛ kɔ sa bɛ kɔ hɔ Antiɔsʋ. Mɔ bɛ 'kɔ'n, bɛ nʋn Zʋan mɔ bɛ fɛlɛ yɩ́ Maakɩ'n yɛ̂ ɔ hɔlɩ ɔ.

13

Nyanmɩan Wawɛ'n 'ba sʋan Baanabasɩ nʋn Sɔlʋ

1 Ɛhɩ, anɩn mgbɔmanfʋɛ nʋn ngehelefʋɛ wɔ Antiɔsʋ asɔnɩn nɩn anun. Ɛ 'nwun bɛ́: Baanabasɩ, Simeʋn mɔ bɛ fɛlɛ yɩ́ Bíle, Lusiyusi m'ɔ fi Silɛnɩn'n, Manahɛnɩn mɔ bɛ talɩ yɩ́ nʋn belemgbin Elɔdɩ lɩka kʋn'n yɛ̂ Sɔlʋ. 2 Ɛlɛhʋn kʋn, anɩn bɛ lɛ cɩ ɛhɔɛ bɛ yɔ asɔnɩn. Ɛhɩ a, Wawɛ Nwannzan-nwannzan'n kɔ han kɔ hele bɛ́ kɛ: “Ɛmɔ síe Baanabasɩ nʋn Sɔlʋ ahanmɩan maan bɛ lí junman'n mɔ yɩ́ ti yɛ̂ m'an fɛlɛ bɛ́'n.” 3 Mɔ Wawɛ Nwannzan-nwannzan'n hanlɩn sɔ, mɔ bɛ hyɩlɩ ɛhɔɛ bɛ yɔlɩ asɔnɩn, mɔ bɛ 'ba yue'n, bɛ kɔ fa bɛ́ sa bɛ kɔ fua Baanabasɩ nʋn Sɔlʋ anwʋn, bɛ kɔ sɛlɛ Nyanmɩan bɛ kɔ man bɛ́ bɛ kɔ yaci bɛ́ maan bɛ kɔ hɔ.

Baanabasɩ nʋn Sɔlʋ 'ba hɔ Sipʋlʋ mân nun

4 Ɛhɩ, Wawɛ Nwannzan-nwannzan'n kɔ sʋan Baanabasɩ nʋn Sɔlʋ. Bɛ kɔ ju Selesi kulo nɩn asʋ. Bɛ kɔ fa meli ɛbɛlɛ bɛ kɔ hɔ Sipʋlʋ mân'n m'ɔ wɔ asue afian nɩn anun. 5 Mɛlɛ mɔ bɛ juli kulo'n mɔ bɛ fɛlɛ yɩ́ Salaminnin nɩn asʋ'n, bɛ kɔ han Nyanmɩan Anʋan Ɛjɔlɛ'n Zufʋ'n-mɔ asɔnɩn sua'n-mɔ anun. Mɔ Baanabasɩ nʋn Sɔlʋ bɛ 'kɔ'n, bɛ nʋn Zʋan mɔ bɛ fɛlɛ yɩ́ Maakɩ'n y'ɔ hɔlɩ ɔ. Ɔ tɩ bɛ́ bʋkafʋɛ.

6 Ɛsɛ bɛ fi Salaminnin ɛbɛlɛ, bɛ kɔ kpɛ asue afian kpɔlɛ sɔ'n dede bɛ kɔ ju kulo'n mɔ bɛ fɛlɛ yɩ́ Pafɔsʋ nɩn asʋ. Bɛ tʋlɩ Zufʋ bian kʋn ɛbɛlɛ. Bian sɔ'n, bɛ fɛlɛ yɩ́ Bâ-Zozi. Ɔ yɩ jiliwa ɛsɛ ɔ bu yɩ́ nwʋn kɛ ɔ tɩ Nyanmɩan kpɔmanfʋɛ. 7 Anɩn Bâ-Zozi sɔ'n wɔ bian m'ɔ sie Sipʋlʋ mân nɩn anwʋn ɛbɛlɛ. Bɛ fɛlɛ bian sɔ'n Sɛɛzusu Polusu. Ɔ tɩ ngɛlɛfʋɛ. Ɔ kɔ man bɛ kɔ fɛlɛ Baanabasɩ nʋn Sɔlʋ, ɔ sanlɩn kɛ ɔ kulo kɛ ɔ tie Nyanmɩan Anʋan Ɛjɔlɛ'n. 8 Mɔ Sɛɛzusu Polusu man bɛ fɛlɛlɩ bɛ́'n, Bâ-Zozi mɔ gɛlɛkɩ anɩɛ nɩn anun bɛ fɛlɛ yɩ́ Elimasɩ mɔ yɩ́ bʋ y'ɔ le kɛ sʋanlan m'ɔ yɩ jiliwa, ɔ kɔ totua Baanabasɩ nʋn Sɔlʋ atɩn, ɛsɛ ɔ kɔ han kɔ hele kpain'n kɛ n'ɔ de Nyanmɩan Anʋan Ɛjɔlɛ'n di. 9 Ɛhɩ a, Wawɛ Nwannzan-nwannzan'n kɔ jinlan Sɔlʋ mɔ ɛsɛ bɛ fɛlɛ yɩ́ Pɔlʋ nɩn anzin. Ɔ kɔ tu yɩ́ nyɩn kɔ gua Elimasɩ anwʋn. yɩ́ nwan: 10 “Apoo ati anun ɛtɛ sʋanlan, Abɔnsanmʋn awa, m'ɔ kpɔ like kʋalaa m'ɔ tɩ kpa, cɩan benin yɛ̂ Nyanmɩan ninnge m'ɔ kɔ sesie'n ɛ 'yaci yɩ́ ɛsɛcɩ ɔ. 11 Kɩkaala dɩɛ, nwun yɩ́ kɛ yɛ́ Mɩn 'ba fin wɔ́ like. Wɔ́ nyɩn'n 'ba sin mɛlɛ kaan sʋa, ɛ ngɔ nwun man sɛnzɛ'n kʋ́n.”

Ɛbɛlɛ ala, Elimasɩ anyɩn'n kɔ sin ɔ kɔ ha awosin nun. Anɩn ɔ lɛ tʋtʋ yɩ́ sa ɔ kpʋnndɛ sʋanlan ɔ sɔ yɩ́ sa maan ɔ di yɩ́ taataa. 12 Mɔ kʋnmanna'n nwunlin yɩ́ sɔ'n, ɛjɔlɛ'n sinlin yɩ́ nwʋn. Ɔ kɔ le yɛ́ Mɩn Anʋan Ɛjɔlɛ'n kɔ li.

Pizidi Antiɔsʋ kulo nɩn asʋ

13 Ɛhɩ anzin, Pɔlʋ nʋn yɩ́ manngʋn'n-mɔ bɛ kɔ fʋ meli nun Pafɔsʋ ɛbɛlɛ. Bɛ kɔ bɔ bɛ́ ti Panfili mân nɩn anun. Bɛ kɔ hɔ kulo'n mɔ bɛ fɛlɛ yɩ́ Pɛlɩzʋ nɩn asʋ. Zʋan Maakɩ kɔ yaci bɛ́ ɛbɛlɛ ɔ kɔ sa yɩ́ nzin Zoluzalɛmʋn. 14 Pɔlʋ nʋn Baanabasɩ bɛ kɔ fa atɩn'n bɛ́ nʋan y'ɔ le Antiɔsʋ m'ɔ wɔ Pizidi mân nun'n. Ɛnwʋnmɩan ele cɩan'n, bɛ kɔ wʋlʋ Zufʋ'n-mɔ asɔnɩn sua nɩn anun bɛ kɔ tɛtanlan asɩ. 15 Asɔnɩn ɛyɔlɛ nɩn anun, menian kɔ kɩnnga Moyizɩ mala kalata'n nʋn mgbɔmanfʋɛ'n-mɔ dɩɛ'n. Mɔ bɛ kɩnngalɩ yuelɩ'n, asɔnɩn nɩn asʋ mgbain'n-mɔ man bɛ hanlɩn bɛ helelɩ Pɔlʋ nʋn Baanabasɩ kɛ: “Anianman mmelenzua-mɔ, sɛ ɛmɔ le ɛjɔlɛ bɛ kan bɛ wowula bɛ́ mɔ b'a yia ɛwa nɩn anwʋnsɛlɛ a, atɩn wɔ nun.”

16 Mɔ mgbain'n-mɔ hanlɩn sɔ'n, Pɔlʋ kɔ jasʋ, ɔ kɔ tʋ yɩ́ sa ɔ kɔ bʋbʋ bɛ́, yɩ́ nwan: “Izalayɛ amma ɔ nʋn ɛmɔ mɔ ɛmɔ anyɩn sɔ Nyanmɩan bɛ sʋ yɩ́'n, ɛmɔ tíe. 17 Izalayɛ amma'n-mɔ Nyanmɩan nɩn a fɛlɛ yɛ́ nan-mɔ. Ɔ a man b'a li ata bɛ́ nwʋn a sʋn mɛlɛ mɔ anɩn bɛ tɩ nyɔfʋɛ Ezipiti mân nɩn anun ɛlɔ'n. Ɛhɩ anzin, tunmin sʋ, Nyanmɩan a yɩ bɛ́ fi Ezipiti mân nɩn anun. 18 Mɛlɛ mɔ anɩn bɛ nanndɩ ɛwâ nɩn anun'n, Nyanmɩan gualɩ bɛ́ nʋan alɩɛ kɔ yɔ afʋɛ abulanan. 19 Nyanmɩan kɔ bɔ mân nsʋ abʋsʋ Kanaân mân nɩn anun ɔ kɔ fa bɛ́ lɩka'n kɔ man yɛ́ nan-mɔ kɛ bɛ́ ajâ like. 20 Afʋɛ kɔ yɔ ɛya nnan abulanun kɔ sɩn.

“Ɛhɩ anzin, bɛ́ mɔ bɛ di ɛjɔlɛ'n buli mân'n dede ɔ juli kpɔmanfʋɛ Samiɛ mɛlɛ sʋ. 21 Samiɛ mɛlɛ sʋ, bɛ́ nwan bɛ kulo kɛ bɛ nyan belemgbin maan ɔ sie bɛ́. Nyanmɩan kɔ sie Kisi awa Sayuli m'ɔ fi Bɩnnzʋamɩn afilie nɩn anun'n belemgbin kɔ man bɛ́. Sayuli lili belemgbin afʋɛ abulanan. 22 Mɔ Nyanmɩan tuli yɩ́'n y'ɔ sielɩ Davidi belemgbin ɔ. Nyanmɩan lili Davidi anwʋn adanzɩɛ kɛ: M'an nwun yɩ́ kɛ Jese awa Davidi tɩ mɩ́n ahʋnlɩn nun sʋanlan. Like kʋalaa mɔ mɩn kulo'n yɛ̂ ɔ 'yɔ ɔ.

23 “Davidi abʋsʋ sʋanlan kʋn y'ɔ le Zozi. Nyanmɩan a sie Zozi kɛ Izalayɛ mân nɩn ati Ngʋandefʋɛ. Ɔ sanlɩn kɛ Nyanmɩan bɔlɩ anɔhʋba sɔ'n. 24 Asannan nán Zozi a a'n, Zʋan hanlɩn helelɩ Izalayɛ mân bɔndɩn'n kɛ bɛ káci bɛ́ abalabɔ'n bɛ fá bɛ́ nwʋn bɛ mán Nyanmɩan maan ɔ sɔ́nɩn bɛ́. 25 Mɔ Zʋan 'kɔ yɩ́ ayuelɩɛ'n, ɔ kɔ bisa menian'n-mɔ kɛ: ‘Ɛmɔ nwan: nwan sʋanlan dɩɛ y'ɔ le mɩ́n? Sʋanlan'n mɔ ɛmɔ lɛ nwʋnndɛ yɩ́'n, nán yɩ́ y'ɔ le mɩ́n! Nan ɛmɔ tíe, sʋanlan kʋn fi mɩ́n nzin ɔ lɛ ba, mɩn nzɛ nvata man kɛ mɩn nyannjɩ yɩ́ ja mgbabʋa nyanman'n.’

26 “Anianman mmelenzua, ɛmɔ mɔ bɛ tɩ Abalahamʋn abʋsʋ menian, ɔ nʋn ɛmɔ mɔ ɛmɔ tɩ man Zufʋ kʋsʋ ɛmɔ anyɩn sɔ Nyanmɩan bɛ sʋ yɩ́'n, yɛ́ dunman nun ati yɛ̂ bɛ́ ti ele ngalɩɛ ɛhɩ a a ɔ. 27 Afɩ, Zoluzalɛmʋn amma'n-mɔ nʋn bɛ́ mgbain'n-mɔ, b'a mmu man Zozi sʋanlan. Ɛsɛ ɛjɔlɛ mɔ mgbɔmanfʋɛ'n-mɔ hɛlɛlɩ mɔ ɛnwʋnmɩan ele biala bɛ kɩnnga'n, b'a ndɩ man yɩ́ bʋ. Nan bɛ́ dɩɛ, b'a man b'a hun Zozi. B'a man ɛjɔlɛ'n mɔ mgbɔmanfʋɛ'n-mɔ hanlɩn nɩn a kpɩn sʋ. 28 Bɛ si Pilatɩ sʋ kɛ ɔ mán bɛ hún yɩ́. Kʋsʋ b'a ngʋala b'a ngele man kɛ like sʋa ati yɛ̂ yɛ́ nwan bɛ́ hún yɩ́ ɔ. 29 Mɔ Zozi anwʋn ɛjɔlɛ'n kʋalaa m'ɔ wɔ Ɛhɛlɛ Ɛjɔlɛ nɩn anun'n kpɩnlɩn sʋ'n, bɛ kɔ yɩ yɩ́ fi kʋlʋwa nɩn asʋ bɛ kɔ hɔ kɔ sie yɩ́. 30 Nan Nyanmɩan man ɔ fi ewue nun ɔ'a tinnge. 31 Mɔ Zozi fi ewue nun tinngelɩ'n, ɔ yɩlɩ yɩ́ nwʋn cɩan kɔ yɔ nyɛ nyɛ ɔ helelɩ bɛ́ mɔ bɛ nʋn yɩ́ nanndɩlɩ'n, ɔ bɔ yɩ́ bʋ Galile mân nɩn anun ɔ kɔ ju Zoluzalɛmʋn. Menian sɔ'n-mɔ, bɛ́ yɛ̂ sian dɩɛ, bɛ lɛ di adanzɩɛ bɛ kan yɩ́ ɛjɔlɛ'n bɛ kele Izalayɛ mân nɩn ɔ.

32 “Yɛ́ muonun yɛ lɛ bɔ Ɛjɔlɛkpa sɔ'n yɛ kele ɛmɔ. Ɔ tɩ like mɔ Nyanmɩan falɩ bɔlɩ yɛ́ nan-mɔ anɔhʋba ɔ. 33 Nyanmɩan a man anɔhʋba sɔ nɩn a kpɩn sʋ a man yɛ́ mɔ yɛ tɩ yɛ́ nan-mɔ abʋsʋ menian'n. Ɔ sanlɩn kɛ, ɔ'a man Zozi fi ewue nun a tinnge kɛ bɛ kpɩnlɩn bɛ hɛlɛlɩ yɩ́ wɔ Izalayɛ ejue ɛtʋɛ kalata nɩn ati nnyuan nɩn anun'n kɛ:

Ɛ tɩ mɩ́n Wa,

ɛnɛ m'ɔ kɔ'n, n dɩ wɔ́ Sɩ.

34 “Nyanmɩan hanlɩn kɛ ɔ 'man ɔ fi ewue nun tinnge, ɔ 'man ɔ nwu man kʋ́n. Ɛ 'nwun kɛ ɔ kpɩnlɩn hanlɩn yɩ́'n:

Anwʋntɩɛ nyila mgbakpa'n

mɔ n valɩ m mɔlɩ *Davidi anɔhʋba'n

yɛ̂ mɩn 'fa mɩn man ɛmɔ ɔ.

35 Ɛhɩka ati, lɩka kʋn biekun yɩ́ nwan:

Ɛ ngɔ man man atɩn

maan wɔ́ anwʋntɩɛ sʋanlan'n

ngɔ kpɔlɔ man sɛka nɩn anun.

36 “Mɛlɛ mɔ anɩn belemgbin Davidi tɛ tɩ asɩ'n, like mɔ Nyanmɩan bisalɩ yɩ́ kɛ ɔ yɔ́'n, ɔ yɔlɩ. Davidi a wu, b'a sie yɩ́ lɩka mɔ bɛ sielɩ yɩ́ nan-mɔ'n, ɔ'a kpɔlɔ. 37 Nan sʋanlan'n mɔ Nyanmɩan a man ɔ fi ewue nun ɔ a tinnge'n, ɔ'a mgbɔlɔ man.

38 “Anianman mmelenzua-mɔ, ɛmɔ nwún yɩ́ kɛ Zozi dunman nun yɛ̂ ɛmɔ kʋala kɛ bɛ nyan ɛtɛ face ɔ. 39 Sʋanlan biala m'ɔ de yɩ́ di'n, ɔ nyan yɩ́ ti fi yɩ́ nyɔlɩɛ ɛtɛ'n-mɔ kʋalaa mɔ Moyizɩ mala nɩn a ngʋala a nne man ɛmɔ'n fi nun fite. 40 Ɛmɔ nɩ́an bɛ́ nwʋn kpa, nán ɛjɔlɛ'n mɔ Nyanmɩan mgbɔmanfʋɛ'n-mɔ hanlɩn nɩn a nga man ɛmɔ anwʋn. Afɩ, bɛ́ nwan:

41 Atubɛnwʋn mma,

ɛmɔ nɩ́an maan ɔ sín bɛ́ nwʋn,

ɔ sanlɩn kɛ ɛmɔ dɩɛ a yue.

Ɛmɔ mɛlɛ sʋ, mɩn 'ba yɔ like kʋn.

Sɛ sʋanlan kan like sɔ nɩn anwʋn ɛjɔlɛ kele ɛmɔ a,

ɛmɔ ngɔ le ngɔ li man.”

42 Mɔ Pɔlʋ anʋan tɔlɩ mɔ bɛ fi asɔnɩn bɛ fitelɩ'n, bɛ kɔ han bɛ kɔ hele Pɔlʋ nʋn Baanabasɩ kɛ bɛ sá bɛ bála ɛnwʋnmɩan ele cɩan fʋfɔlɛ nán bɛ hán ɛjɔlɛ sɔ'n biekun. 43 Mɔ bɛ sanndɩlɩ'n, Zufʋ'n-mɔ dɔʋn nʋn bɛ́ mɔ bɛ tɩ man Zufʋ nan kʋsʋ bɛ kɔ Zufʋ'n-mɔ asɔnɩn'n bie'n, bɛ kɔ fa bɛ́ nwʋn bɛ kɔ bɔ Pɔlʋ nʋn Baanabasɩ bɛ́ nʋn bɛ kɔ jʋjɔ. Pɔlʋ nʋn Baanabasɩ bɛ kɔ bʋtʋ bɛ́ kɛ Zozi anwʋn Ɛjɔlɛkpa'n mɔ b'a tɩ'n, bɛ tíla nun kpa.

44 Mɔ ɛnwʋnmɩan ele cɩan'n mɔ bɛ helelɩ'n juli'n, yɛ́ Mɩn Anʋan Ɛjɔlɛ nɩn etie ati, kulo bɔndɩn'n kɔ yia. 45 Mɔ Zufʋ'n-mɔ nwunlin yɩ́ sɔ'n, bɛ kɔ fa Pɔlʋ nʋn Baanabasɩ anwʋn ɛkpɔ. Ɛjɔlɛ'n mɔ Pɔlʋ lɛ kan'n, anɩn bɛ lɛ bɔ bɛ yɩ bɛ kpɛ yɩ́ nzʋba. 46 Pɔlʋ nʋn Baanabasɩ kɔ nyan anwʋnsɛlɛ bɛ kɔ han bɛ kɔ hele bɛ́ kɛ: “Ɛmɔ Zufʋ'n-mɔ, ɛmɔ yɛ̂ ɔ di kɛ bɛ di mʋa bɛ kan Nyanmɩan Anʋan Ɛjɔlɛ'n bɛ kele ɛmɔ ɔ. Nan kɛmɔ ɔ njian man ɛmɔ, mɔ ɛsɛ ɛmɔ nɩan an, ngʋan m'ɔ le man ayuelɩɛ'n nzɛ nvata man ɛmɔ'n, yɩ́ ti, kɩkaala dɩɛ, yɛ lɛ kaci yɛ́ nyɩn bɛ́ mɔ bɛ tɩ man Zufʋ'n-mɔ ɛlɔ. 47 Ɔ sanlɩn kɛ, ɛ 'nwun junman'n mɔ yɛ́ Mɩn a fa a wula yɛ́ sa nun'n, yɩ́ nwan:

M'an sie wɔ́ kɛ kanlannɩɛ

maan ɛ ta man bɛ́ mɔ bɛ tɩ man Zufʋ'n-mɔ

nán ɛ bɔ ngʋan ele nɩn anwʋn ɛjɔlɛ

ɛ kele asɩɛ nɩn asʋ menian'n-mɔ kʋalaatin.”

48 Mɔ bɛ́ mɔ bɛ tɩ man Zufʋ'n tɩlɩ ɛjɔlɛ sɔ'n, bɛ kɔ li yɩ́ nwʋn fɛ, bɛ kɔ yɩ yɛ́ Mɩn Anʋan Ɛjɔlɛ nɩn ayɛ. Bɛ́ kʋalaa mɔ Nyanmɩan a hɛlɛ bɛ́ dunman yɩ́ kalata nɩn anun kɛ bɛ nyán ngʋan m'ɔ le man ayuelɩɛ'n, menian sɔ'n-mɔ kɔ fa bɛ́ nwʋn bɛ kɔ man yɛ́ Mɩn.

49 Yɛ́ Mɩn Anʋan Ɛjɔlɛ'n kɔ tɛlɛ ɛbɛlɛ etin nɩn asʋ. 50 Ɛhɩ a, Zufʋ'n-mɔ kɔ wowula mmalasua mgbili mgbili'n-mɔ mɔ bɛ sʋ Nyanmɩan'n nʋn kulo nɩn asʋ menian mgbili mgbili'n-mɔ abʋ. Bɛ kɔ hele Pɔlʋ nʋn Baanabasɩ ahʋlʋwa bɛ kɔ fʋan bɛ́ fi bɛ́ mân nɩn anun. 51 Pɔlʋ nʋn Baanabasɩ bɛ kɔ wʋsʋ bɛ́ ja nɩn anun anyʋan'n bɛ kɔ gua bɛ́ kulo nɩn asʋ ɛbɛlɛ bɛ kɔ hɔ Ikoninwɔmʋn kulo nɩn asʋ. (Yɩ́ bʋ kele kɛ Zufʋ'n-mɔ mɔ bɛ ngulo man kɛ bɛ fa bɛ́ nwʋn bɛ man yɛ́ Mɩn'n, sɛ bɛ minlin an, nán Pɔlʋ nʋn Baanabasɩ ɛjɔlɛ ɔ.) 52 Bɛ́ mɔ b'a fa bɛ́ nwʋn b'a man yɛ́ Mɩn Antiɔsʋ ɛlɔ'n, bɛ́ dɩɛ, Wawɛ Nwannzan-nwannzan'n wɔ bɛ́ nun, ɛsɛ bɛ le fɛ elie.

14

Ikoninwɔmʋn kulo nɩn asʋ

1 Mɔ Pɔlʋ nʋn Baanabasɩ juli Ikoninwɔmʋn ɛlɔ'n, bɛ hɔlɩ Zufʋ'n-mɔ asɔnɩn sua nɩn anun. Kɛ bɛ kpɩnlɩn bɛ bɔlɩ Ɛjɔlɛkpa'n, ɔ man Zufʋ nʋn bɛ́ mɔ bɛ tɩ man Zufʋ'n, bɛ́ dɔʋn bɛ falɩ bɛ́ nwʋn bɛ manlɩn yɛ́ Mɩn. 2 Nan Zufʋ'n-mɔ mɔ bɛ ngulo man kɛ bɛ fa bɛ́ nwʋn bɛ man yɛ́ Mɩn'n, bɛ kɔ wowula bɛ́ mɔ bɛ tɩ man Zufʋ nɩn abʋ maan bɛ kɔ fa anianman'n-mɔ anwʋn ɛkpɔ. 3 Pɔlʋ nʋn Baanabasɩ dɩɛ, bɛ tanlanlɩn Ikoninwɔmʋn ɛbɛlɛ ɔ hyɛlɩ kpa. Bɛ le anwʋnsɛlɛ nʋn dedi yɛ́ Mɩn anun bɛ kan yɩ́ nʋan ɛjɔlɛ'n. Yɛ́ Mɩn man bɛ́ tunmin maan bɛ yɩ atɛlɛ bɛ yɔ asinbɛnwʋn ninnge. Ɔ yɔ yɩ́ sɔ ɔ man bɛ nwun yɩ́ kɛ yɩ́ anwunnvoe enwuan ɛjɔlɛ'n mɔ bɛ kan'n tɩ ananhɔlɛ. 4 Kulo nɩn asʋ ɛbɛlɛ menian'n-mɔ kɔ bu bɛ́ nwʋn nun. Mmie-mɔ jin Zufʋ'n-mɔ anzin, mmie-mɔ kʋsʋ jin mmɔfʋɛ'n-mɔ anzin.

5 Ɛhɩ a, Zufʋ'n-mɔ nʋn bɛ́ mɔ bɛ tɩ man Zufʋ'n nʋn bɛ́ mgbain'n-mɔ kɔ bɔbʋa bɛ́ nwʋn, bɛ lɛ ba hele Pɔlʋ nʋn Baanabasɩ ahʋlʋwa bɛ tʋtʋ bɛ́ ɛbʋɛ bɛ kun bɛ́. 6 Mɔ Pɔlʋ nʋn Baanabasɩ nwunlin nun'n, bɛ kɔ yɩ bɛ́ bɔ́lɛ nɩn ɛbɛlɛ. Bɔ kɔ hɔ Lisitili nʋn Dɛlɩbʋ nʋn kulo'n-mɔ mɔ bɛ mantan mantan bɛ́'n-mɔ asʋ. Lisitili nʋn Dɛlɩbʋ tɩ Likawonin mân nun kulo. 7 Ɛbɛlɛ, bɛ kɔ bɔ Ɛjɔlɛkpa'n bɛ kɔ hele menian'n-mɔ.

Lisitili kulo nɩn asʋ

8 Ɔ 'ba yɔ sɔ'n, anɩn bian kʋn wɔ Lisitili kulo nɩn asʋ ɛbɛlɛ. Bian sɔ'n tɩ bubuluwafʋɛ sunmin yɩ́ mmatʋnman nun, ɔ nanndɩlɩ man lé. 9 Ɛlɛhʋn kʋn, anɩn ɔ lɛ tie ɛjɔlɛ'n mɔ Pɔlʋ lɛ kan kele menian'n-mɔ'n. Pɔlʋ anyɩn kɔ ha yɩ́ nwʋn. Ɔ 'nɩan an, anɩn bian'n le dedi ɔ kʋala kɛ yɩ́ nwʋn sa. 10 Ɛhɩ a, Pɔlʋ kɔ tɩan kɔ han kɔ hele yɩ́ kɛ: “Jasʋ jinlan fɔ́ʋ́n!” Mɔ Pɔlʋ hanlɩn sɔ'n, waka, bian'n kɔ jasʋ kɔ jinlan ɛsɛ ɔ kɔ nanndɩ.

11 Mɔ Menian'n-mɔ nwunlin mɔ Pɔlʋ yɔlɩ'n, bɛ kɔ bɔ bɛ kɔ sulo Likawonin anɩɛ nɩn anun kɛ: “Mmʋsʋɩn'n-mɔ a kaci bɛ́ nwʋn kulo menian b'a a yɛ́ afian ɛwa!” 12 Bɛ kɔ tʋn Baanabasɩ “Zesɩ” (m'ɔ tɩ bɛ́ bʋsʋɩn kpili'n) yɛ̂ bɛ kɔ tʋn Pɔlʋ kʋsʋ “Ɛlɩmɛsɩ” (m'ɔ tɩ bɛ́ mmʋsʋɩn'n-mɔ kpɔmanfʋɛ'n). Ɔ sanlɩn kɛ Pɔlʋ yɛ̂ anɩn ɔ jʋjɔ ɔ nʋn Baanabasɩ anʋan ɔ. 13 Mɔ ɛ 'wʋlʋ kulo nɩn anun'n, ɛbɛlɛ yɛ̂ b'a si bʋsʋɩn Zesɩ sua nɩn ɔ. Sʋanlan'n m'ɔ tʋtɔ Zesɩ'n kɔ man bɛ kɔ fa nnalɛ. Bɛ kɔ sɩsan bɛ́ sʋ nyanman bɛ kɔ sisan nun falawasɩ. Bɛ nʋn nnalɛ'n-mɔ kɔ a kulo nɩn anʋan nɩn anyunnun. Bian sɔ'n nʋn kulo mma'n kulo kɛ bɛ fa nnalɛ sɔ'n-mɔ bɛ yɩ tɛɛ bɛ man Pɔlʋ nʋn Baanabasɩ.

14 Mɔ Pɔlʋ nʋn Baanabasɩ tɩlɩ ɛjɔlɛ sɔ'n, bɛ kɔ sɔ taladɩɛ'n mɔ bɛ wula'n bɛ kɔ tɩtɩ nun. Bɛ le ɛnwanndie bɛ kɔ wʋlʋ menian'n-mɔ afian. Bɛ le ɛtɩan, bɛ́ nwan: 15 “Ebia-mɔ, nzukɛ ati yɛ̂ ɛmɔ yɔ sʋa ɔ? Yɛ tɩ kulo menian kɛ ɛmɔ ala. Yɛ hanlɩn yɛ helelɩ ɛmɔ, mɛlɛ mɔ yɛ bɔlɩ Ɛjɔlɛkpa'n kɛ ɛmɔ yáci ninnge mgban mgban ɛhɩ-mɔ bɛ gúa. Nán bɛ káci bɛ́ nyɩn Tɩasɩfʋɛ Nyanmɩan nɩn anwʋn ɛlɔ. Ɔ sanlɩn kɛ yɩ́ y'ɔ bɔlɩ anwunno nʋn asɩ, asue jenvie'n nʋn nun ninnge'n kʋalaatin ɔ. 16 Daba, Nyanmɩan yacili mân nɩn anun menian'n-mɔ maan sʋanlan kʋn biala sɩnlɩn atɩn m'ɔ kulo nɩn asʋ. 17 Nan kʋsʋ tɛmʋn biala ɔ yɔ ye maan bɛ nwun yɩ́. Ɔ man esue'n tɔ maan ɛmɔ ninnge'n-mɔ yɔ kpa. Ɔ gua ɛmɔ anʋan alɩɛ ɛsɛ ɔ wula fɛ elie kpili kpa ɛmɔ ahʋnlɩn nɩn anun.”

18 Ɛhɩ, ɛjɔlɛ'n muonun mɔ Pɔlʋ nʋn Baanabasɩ lɛ kan maan bɛ yacɩ tɛɛ ɛyɩɛ'n, nán yɩ́ nwʋn bie yɛ̂ anɩn bɛ lɛ di ɔ.

19 Ɛhɩ, Zufʋ mmie-mɔ fi Antiɔsʋ m'ɔ wɔ Pizidi mân nun'n, ɔ nʋn Ikoninwɔmʋn kulo nɩn asʋ, bɛ kɔ a. Bɛ kɔ kaci kulo mma nɩn ati. Bɛ kɔ tʋtʋ Pɔlʋ ɛbʋɛ kɛ bɛ 'kun yɩ́. Mɔ bɛ yɔlɩ yɩ́ sɔ'n, bɛ jʋnlɩn kɛ anɩn ɔ'a wu. Bɛ kɔ hyʋɩn yɩ́ bɛ kɔ tʋ kulo tiba. 20 Nan mɔ bɛ́ mɔ bɛ de Nyanmɩan bɛ di'n yialɩ yɩ́ nwʋn'n, ɔ kɔ jasʋ, ɔ kɔ wʋlʋ kulo nɩn anun. Bɛ lalɩ mɔ alɩ́ɛ hɩnlɩn'n, Pɔlʋ nʋn Baanabasɩ kɔ hɔ kulo'n mɔ bɛ fɛlɛ yɩ́ Dɛlɩbʋ nɩn asʋ.

Pɔlʋ nʋn Baanabasɩ 'ba sa bɛ́ nzin

bɛ kɔ Sili Antiɔsʋ

21 Ɛhɩ, mɔ Pɔlʋ nʋn Baanabasɩ juli Dɛlɩbʋ kulo nɩn asʋ'n, bɛ kɔ bɔ Ɛjɔlɛkpa'n bɛ kɔ nyan menian dɔʋn kpa ɛbɛlɛ bɛ kɔ man yɛ́ Mɩn. Bɛ fi ɛbɛlɛ bɛ kɔ sa bɛ́ nzin Lisitili, Ikoninwɔmʋn nʋn Antiɔsʋ m'ɔ wɔ Pizidi mân nun'n. 22 Bɛ kɔ wowula yɛ́ Mɩn menian'n-mɔ anwʋnsɛlɛ, bɛ kɔ bʋtʋ bɛ́ kɛ bɛ jínlan kpunndiin wɔ bɛ́ dedi nɩn anun. Bɛ kan bɛ kele bɛ́ kɛ: “Ɔ di kɛ yɛ nwun yɛ́ nyunnun kpa kʋalaaka nán y'a wʋlʋ Nyanmɩan Belemgbin Mân nɩn anun.” 23 Kulo kʋn biala asɔnɩn nɩn anun, bɛ man bɛ sie mgbain. Bɛ cɩ ɛhɔɛ bɛ yɔ asɔnɩn yue a, bɛ sɛlɛ Nyanmɩan bɛ fa bɛ́ bɛ wula yɛ́ Mɩn mɔ b'a le yɩ́ b'a li nɩn asa nun.

24 Ɛhɩ anzin, bɛ kɔ kpɛ nun Pizidi mân nɩn anun bɛ kɔ ju Panfili mân nɩn anun. 25 Bɛ kɔ han Nyanmɩan Anʋan Ɛjɔlɛ'n Pɛlɩzʋ kulo nɩn asʋ. Bɛ fi ɛbɛlɛ, bɛ kɔ hɔ Atali kulo'n kʋsʋ asʋ. 26 Atali ɛbɛlɛ, bɛ kɔ fʋ meli'n m'ɔ lɛ kɔ Antiɔsʋ nɩn anun. Ɔ sanlɩn kɛ Antiɔsʋ ɛbɛlɛ yɛ̂ bɛ falɩ bɛ́ bɛ wulalɩ Nyanmɩan asa nun mɔ bɛ hɔlɩ yɩ́ junman nɩn elie ɔ.

27 Mɔ bɛ juli Antiɔsʋ ɛbɛlɛ'n, bɛ kɔ yia asɔnɩn mma'n-mɔ. Yɩ́ kʋalaa mɔ Nyanmɩan nanndɩlɩ bɛ́ sʋ ɔ yɔlɩ, ɔ nʋn kɛ ɔ kpɩnlɩn yɔlɩ mɔ bɛ́ mɔ bɛ tɩ man Zufʋ'n lelɩ Nyanmɩan lili'n, bɛ kɔ bɔ nun amannɩɛ bɛ kɔ hele bɛ́. 28 Mɔ bɛ nwunlin bɛ́ nwʋn yuelɩ'n, Pɔlʋ nʋn Baanabasɩ halɩ anianman'n-mɔ anwʋn ɛbɛlɛ, bɛ hyɛlɩ Antiɔsʋ.

15

Zoluzalɛmʋn ɛlɔ anyia'n

1 Ɛhɩ, menian fi Zude mân nun bɛ kɔ a Antiɔsʋ. Bɛ juli ɛbɛlɛ mɔ bɛ 'kekele anianman'n-mɔ ninnge'n, bɛ́ nwan: “Sɛ b'a mgbɛ man ɛmɔ mmian nun kɛ *Moyizɩ mala'n kpɩn kele nɩn an, ɛmɔ ngʋala bɛ nnyan man ngʋan.”

2 Mɔ Pɔlʋ nʋn Baanabasɩ tɩlɩ ɛjɔlɛ sɔ'n, bɛ nʋn menian sɔ'n-mɔ kɔ su yɩ́ bʋsʋ akpʋlʋwa kpa. Ɛhɩ a, ɔ kɔ yɔ mɔ Pɔlʋ nʋn Baanabasɩ nʋn anianman'n mmie-mɔ, bɛ hɔ́ Zoluzalɛmʋn bɛ hɔ́ tʋ́ mmɔfʋɛ'n-mɔ nʋn mgbain'n-mɔ wɔ ɛjɔlɛ sɔ nɩn anwʋn.

3 Mɔ bɛ 'kɔ'n, asɔnɩn mma'n-mɔ kɔ gua bɛ́ atɩn. Bɛ kɔ kpɛ nun Feninsi nʋn Samali mân nɩn anun. Lɩka mɔ bɛ kɔ ju'n, kɛ ɔ kpɩnlɩn yɔlɩ mɔ bɛ́ mɔ bɛ tɩ man Zufʋ'n falɩ bɛ́ nwʋn bɛ manlɩn Nyanmɩan'n, bɛ kan yɩ́ nwʋn ɛjɔlɛ a, anianman'n-mɔ di yɩ́ nwʋn fɛ kpili kpa. 4 Mɔ Pɔlʋ nʋn Baanabasɩ nʋn ɛhɩnlɩn-mɔ juli Zoluzalɛmʋn'n, asɔnɩn mma'n-mɔ nʋn mmɔfʋɛ'n-mɔ nʋn mgbain'n-mɔ kɔ le bɛ́ atɩn. Junman mɔ Nyanmɩan nanndɩlɩ bɛ́ sʋ ɔ lili'n, Pɔlʋ nʋn Baanabasɩ kɔ han yɩ́ kʋalaa bɛ kɔ hele bɛ́.

5 M'ɔ yɔlɩ sɔ'n, Falisifʋɛ mmie-mɔ mɔ bɛ falɩ bɛ́ nwʋn bɛ manlɩn yɛ́ Mɩn'n kɔ jasʋ, bɛ́ nwan: “Ɔ di kɛ bɛ kpɛ bɛ́ mɔ bɛ tɩ man Zufʋ'n mmian nun, ɛsɛ ɔ di kɛ bɛ man bɛ di Moyizɩ mala nɩn asʋ.”

6 Ɛjɔlɛ sɔ nɩn anwʋn, mmɔfʋɛ'n-mɔ nʋn mgbain'n-mɔ kɔ hɔ anyia. 7 Bɛ basalɩ yɩ́ dede a, Pɩɛlɩ kɔ jasʋ, yɩ́ nwan: “Anianman-mɔ, ɛmɔ sɩ kɛ ɛmɔ afian ɛwa, Nyanmɩan yɩlɩ mɩ́n a hyɛ kɛ m mɔ́ Ɛjɔlɛkpa'n n géle bɛ́ mɔ bɛ tɩ man Zufʋ'n maan bɛ lé yɩ́ bɛ lí. 8 Nyanmɩan m'ɔ sɩ menian'n-mɔ ahʋnlɩn nɩn anun ɛjɔlɛ'n, ɔ'a fa yɩ́ Wawɛ Nwannzan-nwannzan ɔ'a man bɛ́ kɛ ɔ'a fa ɔ'a man yɛ́'n. Nyanmɩan a yɔ sɔ ɔ'a hele kɛ ɔ'a sɔ bɛ́ nun. 9 Yɛ́ o, bɛ́ o, Nyanmɩan a mgba man nun. Ɔ sanlɩn kɛ b'a le Nyanmɩan b'a li, ɔ'a tɩ bɛ́ ahʋnlɩn nɩn anwʋn. 10 Ɔ yɔ sɛ mɔ afɩ sian dɩɛ, ɛmɔ kulo kɛ bɛ sɔ Nyanmɩan bɛ nɩan'n? Bɔ́lɛ mɔ yɛ́ nan-mɔ nʋn yɛ́ y'a ngʋala man yɩ́ sʋa'n, bɛ́ kɔmɩn sʋ yɛ̂ ɔ yúe ɔ? 11 Nan yɛ̂ dɩɛ, yɛ de yɛ di kɛ yɛ́ ti enyan'n mɔ y'a nyan yɩ́ kɛ bɛ́ kʋsʋ b'a nyan yɩ́'n, yɛ́ Mɩn Zozi anwunnvoe'n dunman nun ɔ.”

12 Mɔ Pɩɛlɩ hanlɩn sɔ'n, bɛ́ kʋalaa bɛ kɔ gua didiin, bɛ kɔ tie Pɔlʋ nʋn Baanabasɩ. Atɛlɛ nʋn asinbɛnwʋn ninnge mɔ Nyanmɩan nanndɩlɩ bɛ́ sʋ ɔ yɔlɩ wɔ bɛ́ mɔ bɛ tɩ man Zufʋ nɩn afian'n, Pɔlʋ nʋn Baanabasɩ kɔ han yɩ́ ɛjɔlɛ bɛ kɔ hele bɛ́.

13 Mɔ Pɔlʋ nʋn Baanabasɩ anʋan tɔlɩ'n, Zʋakɩ kɔ jasʋ, yɩ́ nwan: “Anianman mmelenzua-mɔ, ɛmɔ tíe mɩ́n! 14 Kɛ ɔ kpɩnlɩn yɔlɩ mɔ abʋbɔ nɩn anun Nyanmɩan falɩ bɛ́ mɔ bɛ tɩ man Zufʋ nɩn anun mmie-mɔ ɔ'a kaci yɩ́ menian mɔ yɩ́ dunman la bɛ́ sʋ'n, Simʋn a han yɩ́ nwʋn ɛjɔlɛ. 15 Ɛjɔlɛ'n mɔ ɔ'a han'n, ɔ nʋn mɔ Nyanmɩan mgbɔmanfʋɛ'n-mɔ hanlɩn'n tɩ kʋn. Ɔ sanlɩn kɛ Ɛhɛlɛ Ɛjɔlɛ'n le kele kɛ yɛ́ Mɩn nwan:

16 Ɛhɩ anzin, mɩn 'ba sa mɩn ba.

Davidi sua'n mɔ ɔ'a bubu ɔ a gua'n,

mɩn 'sa mɩn si yɩ́ bʋsʋ nɩn anun

ɛsɛ mɩn 'tɩnngɛ yɩ́.

17 Mɛlɛ sɔ'n, menian bʋ nga'n kʋalaatin,

bɛ 'ba kpʋnndɛ yɛ́ Mɩn anzin atɩn.

Yuo, bɛ́ kʋalaa mɔ bɛ tɩ man Zufʋ

mɔ m'an fɛlɛ bɛ́ kɛ bɛ káci mɩ́n menian'n,

bɛ 'ba yɔ yɩ́ sɔ.

18 Yɛ́ Mɩn m'ɔ yɩlɩ ninnge sɔ'n-mɔ

helelɩ daba daba'n,

ɛjɔlɛ m'ɔ lɛ kan nɩn anɩn.

19 “Ɛhɩka ati, mɩn de mɩn tʋ nun kɛ ɔ tɩ man kpa kɛ bɛ kele bɛ́ mɔ bɛ tɩ man Zufʋ mɔ b'a fa bɛ́ nwʋn b'a wula Nyanmɩan asa nun'n yalɛ. 20 Nan kʋsʋ, yɛ hɛ́lɛ bɛ́ kalata yɛ hán yɛ héle bɛ́ kɛ nán bɛ di amʋan sʋ naan, nán bɛ di naan bʋka yɩ́ moja'n, nán bɛ di cunmun, ɛsɛ nán bɛ yɔ satɩlɩfʋɛ nyɔlɩɛ. 21 Afɩ, ɔ fi tɩtɩ, kulo kʋn biala asʋ, menian kan Moyizɩ mala nɩn anun ɛjɔlɛ. Bɛ kɩnnga yɩ́ *ɛnwʋnmɩan ele cɩan daa Zufʋ-mɔ asɔnɩn sua'n-mɔ anun.”

Kalata'n mɔ bɛ hɛlɛlɩ nwanlɩn asɔnɩn mma'n-mɔ mɔ bɛ tɩ man Zufʋ'n

22 Mɔ Zʋakɩ anʋan tɔlɩ'n, mmɔfʋɛ'n-mɔ nʋn mgbain-mɔ nʋn asɔnɩn mma'n-mɔ kʋalaa anʋan kɔ sɛ bɛ́ nwʋn. Bɛ kɔ yɩ anianman mmie-mɔ bɛ́ afian ɛbɛlɛ mɔ bɛ nʋn Pɔlʋ nʋn Baanabasɩ 'kɔ Antiɔsʋ ɔ. Bɛ́ mɔ bɛ yɩlɩ bɛ́'n-mɔ y'ɔ le Zudɩ mɔ bɛ fɛlɛ yɩ́ Baasabasɩ'n, ɔ nʋn Silasɩ. Zudɩ nʋn Silasɩ tɩ asɔnɩn nɩn anun menian mɔ anianman'n-mɔ fɛlɩ bɛ́ kpa ɔ. 23 Kalata'n mɔ bɛ falɩ wulalɩ bɛ́ sa nun'n, ɛ 'nwun ɛjɔlɛ m'ɔ wɔ nun'n:

Anianman-mɔ,

Ɛmɔ mɔ bɛ tɩ man Zufʋ mɔ bɛ wɔ Antiɔsʋ kulo nɩn asʋ, Sili nʋn Silisi mân nɩn anun'n, Zozi mmɔfʋɛ'n-mɔ nʋn asɔnɩn mgbain'n-mɔ mɔ bɛ tɩ ɛmɔ anianman'n, bɛ́ nwan bɛ 'bisa ɛmɔ ahɩn.

24 Y'a tɩ yɩ́ kɛ menian fi yɛ́ afian ɛwa b'a hɔ a hehele ninnge b'a sɛcɩ ɛmɔ ati anun, ɛsɛ b'a man ɛmɔ lʋa a bɔ bɛ́ nwʋn. Menian sɔ'n-mɔ, nán yɛ́ yɛ̂ yɛ sʋanlɩn bɛ́ ɔ. 25 Ɛhɩka ati, yɛ́ nʋan a sɛ yɛ́ nwʋn ɛwa, y'a yɩ menian kɛ bɛ hɔ́ tʋ́ ɛmɔ. Bɛ nʋn yɛ́ nianman Pɔlʋ nʋn Baanabasɩ mɔ bɛ́ nwʋn cian yɛ́'n yɛ̂ bɛ lɛ ba ɔ. 26 Yɛ́ Mɩn Zozi Kilisi dunman nun, ahan menian'n-mɔ 'kun Pɔlʋ nʋn Baanabasɩ. 27 Ɛjɔlɛ mɔ y'a hɛlɛ yɩ́ ɛwa'n, Zudɩ nʋn Silasɩ muonun, bɛ 'ba han nun ɛjɔlɛ bɛ kele ɛmɔ. 28 Ɔ sanlɩn kɛ yɛ nʋn Wawɛ Nwannzan-nwannzan'n, yɛ ngulo man kɛ ɛmɔ nwun ɛfɛ kʋ́n. Nan m'ɔ tɩ cɩnnjɩn'n yɛ̂ yɛ lɛ fa yɛ tʋ ɛmɔ anyunnun ɔ. 29 Ɛhɩka ati, nán bɛ di amʋan sʋ naan, nán bɛ di naan bʋka yɩ́ moja'n, nán bɛ di cunmun. Ɛsɛ nán bɛ yɔ satɩlɩfʋɛ nyɔlɩɛ. Sɛ ɛmɔ yaci nyɔlɩɛ sɔ'n-mɔ gua a, ɔ tɩ kpa.

Yɛ wɔ cɩan fʋfɔlɛ!

30 Ɛhɩ, bɛ kɔ man bɛ́ mɔ bɛ yɩlɩ bɛ́ nɩn atɩn kɛ bɛ hɔ́ Antiɔsʋ. Mɔ bɛ juli ɛlɔ'n, bɛ kɔ yia yɛ́ Mɩn menian'n-mɔ kʋalaatin bɛ kɔ fa kalata'n bɛ kɔ wula bɛ́ sa nun. 31 Bɛ kɔ kɩnnga kalata'n. Mɔ bɛ tɩlɩ nun ɛjɔlɛ nʋn anwʋnsɛlɛ'n m'ɔ wowulalɩ bɛ́'n, bɛ́ kʋalaa bɛ kɔ li yɩ́ nwʋn fɛ. 32 Kɛmɔ anɩn Zudɩ nʋn Silasɩ muonun, bɛ tɩ mgbɔmanfʋɛ'n, bɛ kɔ han ɛjɔlɛ dɔʋn bɛ kɔ hele anianman'n-mɔ bɛ kɔ wowula bɛ́ anwʋnsɛlɛ bɛ kɔ cɩcɩ bɛ́ lʋa. 33 Zudɩ nʋn Silasɩ kɔ li kɔ yɔ ɛlɛnyuan kʋn ɛbɛlɛ. Mɔ bɛ́ ɛhɔlɛ tɛmʋn juli'n, anianman'n-mɔ nʋn bɛ́ bɛ kɔ li ngalɩɛ bɛ kɔ man bɛ́ atɩn bɛ kɔ sa bɔ kɔ hɔ bɛ́ mɔ bɛ sʋanlɩn bɛ́ nɩn anwʋn ɛlɔ. [ 34 Nan Silasɩ dɩɛ, ɔ kɔ ha Antiɔsʋ ɛbɛlɛ.] 35 Pɔlʋ nʋn Baanabasɩ, bɛ́ kʋsʋ bɛ kɔ ha Antiɔsʋ ɛbɛlɛ. Bɛ nʋn mmie-mɔ dɔʋn kpa bɛ kekele menian'n-mɔ ninnge ɛsɛ bɛ kan yɛ́ Mɩn Anʋan Ɛjɔlɛ'n.

Pɔlʋ nʋn Baanabasɩ 'ba tɩtɩ bɛ́ nwʋn nun

36 M'ɔ lili kɔ yɔ ɛlɛnyuan kʋn'n, Pɔlʋ kɔ han kɔ hele Baanabasɩ kɛ: “Kulo'n-mɔ kʋalaatin mɔ yɛ sɩnlɩn sʋ yɛ hanlɩn yɛ́ Mɩn Anʋan Ɛjɔlɛ'n, yɛ hɔ́ sʋ yɛ fófua anianman'n-mɔ anwʋn.” 37 Ɛhɔlɛ nɩn anun an, anɩn Baanabasɩ kulo kɛ Zʋan mɔ bɛ fɛlɛ yɩ́ Maakɩ'n nʋn bɛ́ kɔ. 38 Pɔlʋ nɩanlɩn an, anɩn ɔ nvata man kɛ Zʋan Maakɩ kɔ bie. Ɔ sanlɩn kɛ, ɔ yacili Pɔlʋ nʋn Baanabasɩ Panfili mân nun, ɔ a mmʋka man bɛ́ junman nɩn anun fɩ́ɩ́ kʋ́n. 39 Ɛhɩ a, akpʋlʋwa kɔ tɔ Pɔlʋ nʋn Baanabasɩ afian dede bɛ kɔ tɩtɩ bɛ́ nwʋn nun. Baanabasɩ kɔ fa Zʋan Maakɩ bɛ kɔ fʋ meli nun bɛ kɔ hɔ Sipʋlʋ mân nun. 40 Pɔlʋ kʋsʋ kɔ fa Silasɩ. Mɔ anianman'n-mɔ falɩ bɛ́ wulalɩ yɛ́ Mɩn asa nun yuelɩ'n, cuein, yɛ̂ Pɔlʋ nʋn yɩ́, bɛ hɔlɩ ɔ. 41 Bɛ kɔ nanndɩ Sili nʋn Silisi mân nɩn anun. Bɛ kɔ wowula asɔnɩn mma'n-mɔ anwʋnsɛlɛ.

16

Pɔlʋ nʋn Silasɩ 'ba fa Timote bɛ bɔ bɛ́ nwʋn

1 Ɔ 'ba yɔ sɔ'n, anɩn Pɔlʋ nʋn Silasɩ b'a hɔ Dɛlɩbʋ nʋn Lisitili. Anɩn yɛ́ Mɩn sʋanlan'n kʋn wɔ Lisitili ɛbɛlɛ. Bɛ fɛlɛ yɩ́ Timote. Yɩ́ nin'n tɩ Zufʋ, ɔ de Nyanmɩan di. Nan yɩ́ sɩ'n tɩ Gɛlɛkɩ. 2 Anianman'n-mɔ mɔ bɛ wɔ Lisitili ɛbɛlɛ nʋn bɛ́ mɔ bɛ wɔ Ikoninwɔmʋn'n, bɛ kan kɛ Timote tɩ sʋanlan kpa. 3 Ɛhɩ a, Pɔlʋ nwan ɔ 'fa Timote bɔ yɩ́ nwʋn. Ɔ kɔ fa yɩ́ kɔ bɔ yɩ́ nwʋn. Zufʋ'n-mɔ mɔ bɛ wɔ ɛbɛlɛ etin dɩɛ nɩn asʋ'n dunman nun, Pɔlʋ kɔ man bɛ kɔ kpɛ Timote mmian nun. Ɔ sanlɩn kɛ bɛ́ kʋalaa bɛ sɩ kɛ Timote asɩ'n tɩ Gɛlɛkɩ. 4 Kulo mɔ bɛ kɔ sɩn sʋ'n, ninnge'n mɔ Zoluzalɛmʋn ɛlɔ asɔnɩn nɩn asʋ mgbain'n-mɔ nʋn mmɔfʋɛ'n-mɔ helelɩ'n, ninnge sɔ'n yɛ̂ bɛ kan bɛ kele anianman'n-mɔ kɛ bɛ lí sʋ ɔ. 5 Anɩn asɔnɩn mma'n-mɔ dedi'n lɛ kɔ yɩ́ nyunnun, ɛsɛ anɩn bɛ́ nwʋn lɛ sʋn. Afɩ cɩan daa menian fa bɛ́ nwʋn bɛ man yɛ́ Mɩn.

Yɛ́ Mɩn 'ba hɩn Pɔlʋ ɛlalɩɛ

6 Ɛhɩ anzin, Pɔlʋ nʋn Silasɩ nʋn Timote bɛ kɔ hɔ Azi mân nun. Ɛbɛlɛ, Wawɛ Nwannzan-nwannzan nɩn a mman man bɛ́ atɩn maan b'a ngan man Nyanmɩan Anʋan Ɛjɔlɛ'n. Bɛ kɔ kpɛ nun Filizi nʋn Galasi mân nun. 7 Mɔ anɩn bɛ ka kaan bɛ ju Misi mân nun'n, bɛ́ nwan bɛ 'kɔ Bitinin mân nun. Nan kʋsʋ Zozi Wawɛ'n ngɔ man bɛ́ atɩn. 8 Ɛhɩ a, bɛ kɔ kpɛ nun Misi mân nɩn anun, bɛ kɔ hɔ Tolowasɩ kulo nɩn asʋ lɩka mɔ meli'n-mɔ jinlan'n. 9 Ɛbɛlɛ, kɔngɔɛ, yɛ́ Mɩn kɔ hɩn Pɔlʋ ɛlalɩɛ. Ɛlalɩɛ nɩn anun, Pɔlʋ 'nɩan an, anɩn Masedʋanɩn mân nɩn anun sʋanlan kʋn jin yɩ́ nyunnun ɛbɛlɛ, ɔ lɛ sɛlɛ yɩ́ kɛ: “Sɩn Masedʋanɩn mân nɩn anun ɛwa nán bala bʋka yɛ́!”

10 Mɔ Pɔlʋ hɩnlɩn ɛlalɩɛ sɔ'n yuelɩ'n, ɛbɛlɛ ala, yɛ kɔ bɔbʋa yɛ́ nwʋn mɔ yɛ 'kɔ Masedʋanɩn ɔ. Ɔ sanlɩn kɛ, anɩn y'a nwun yɩ́ fɔ́ʋ́n kɛ yɛ́ Mɩn lɛ fɛlɛ yɛ́ kɛ yɛ hɔ́ bɔ́ Ɛjɔlɛkpa'n yɛ héle ɛlɔ mân nɩn anun menian'n-mɔ.

Filipʋ kulo nɩn asʋ

11 Yɛ kɔ fʋ meli nun Tolowasɩ ɛbɛlɛ yɛ̂ cuein, yɛ́ nʋan y'ɔ le asue afian kpɔlɛ'n mɔ bɛ fɛlɛ yɩ́ Samotalasɩ nɩn asʋ. Mɔ alɩ́ɛ hɩnlɩn'n, yɛ kɔ bɔ yɛ́ ti Neyapolisi kulo nɩn asʋ. 12 Yɛ fi Neyapolisi ɛbɛlɛ yɛ kɔ hɔ kulo'n mɔ bɛ fɛlɛ yɩ́ Filipʋ nɩn asʋ. Filipʋ tɩ Masedʋanɩn alimʋa etin'n kulo, ɛsɛ Lɔmʋn menian wɔ ɛbɛlɛ. Yɛ lili kɔ yɔ ɛlɛsan kʋn kulo sɔ nɩn asʋ. 13 Mɔ *ɛnwʋnmɩan ele cɩan'n juli'n, yɛ fi kulo nɩn asʋ yɛ kɔ jasʋ. Yɛ kɔ hɔ asue kʋn anʋan. Yɛ yɔlɩ ajʋnlɩn kɛ ɛbɛlɛ yɛ̂ Zufʋ'n-mɔ yia bɛ yɔ asɔnɩn ɔ. Yɛ kɔ tɛtanlan asɩ. Yɛ kɔ han ɛjɔlɛ'n yɛ kɔ hele mmalasua'n-mɔ mɔ anɩn b'a yia ɛbɛlɛ'n. 14 Mɔ yɛ 'kan ɛjɔlɛ'n, anɩn balasua kʋn lɛ tie. Balasua sɔ'n, bɛ fɛlɛ yɩ́ Lidi. Ɔ fi kulo'n mɔ bɛ fɛlɛ yɩ́ Tiatili nɩn asʋ. Ɔ tɔnɩn ɛtanlan kɔkɔlɛ mɔ yɩ́ nwʋn cian. Ɔ sʋ Nyanmɩan. Yɛ́ Mɩn kɔ buke yɩ́ ajʋnlɩn maan ɔ kɔ yɔ anzʋɛ ɔ kɔ tie ɛjɔlɛ'n mɔ anɩn Pɔlʋ lɛ kan'n. 15 Bɛ kɔ sɔnɩn yɩ́ nʋn yɩ́ sasʋ'n-mɔ. Mɔ bɛ sɔnɩnlɩn yɩ́ yuelɩ'n, ɔ kɔ fɛlɛ yɛ́, yɩ́ nwan: “Sɛ ɛmɔ de tʋ nun kɛ mɩn de yɛ́ Mɩn mɩn di sakpa a, anɩn ɛmɔ bála a tanlan mɩ́n awulo.” Ɔ si yɛ́ sʋ dede yɛ kɔ kpati yɛ kɔ tie.

Bɛ 'ba gua Pɔlʋ nʋn Silasɩ fiadɩ

16 Ɛhɩ, mɔ anɩn yɛ lɛ kɔ lɩka mɔ yɛ yɔ asɔnɩn ɛlɔ'n, afanɩan kʋn kɔ a kɔ tʋ yɛ́. Balasua sɔ'n, wawɛ ɛtɛ kʋn wɔ yɩ́ nun. Wawɛ ɛtɛ sɔ'n man ɔ yɩ munnzue ɔ nyan esika dɔʋn kpa man yɩ́ mɩn-mɔ. 17 Afanɩan'n kɔ si yɛ́ sʋ, yɛ nʋn Pɔlʋ, ɔ lɛ tɩan kan kɛ: “Nyanmɩan'n m'ɔ wɔ anwunno ɛlɔ'n, yɩ́ ngʋa y'ɔ le menian ɛhɩ-mɔ. Atɩn'n mɔ bɛ sɩn sʋ a bɛ nyan bɛ́ ti'n, yɩ́ nwʋn ɛjɔlɛ yɛ̂ bɛ lɛ kan bɛ kele ɛmɔ ɔ!” 18 Afanɩan'n le yɩ́ sɔ dede kɔ yɔ cɩan nyɛ nyɛ. Yɩ́ bɛ-yue-asɩɛ, yɩ́ nyɔlɩɛ'n kɔ hun Pɔlʋ ɛya. Pɔlʋ kɔ bɩlɩ yɩ́ nyɩn ɔ kɔ han kɔ hele wawɛ ɛtɛ'n kɛ: “Zozi Kilisi dunman nun, mɩ́n nwan ɛ fi balasua nɩn anun ɛ fíte!” Mɔ Pɔlʋ hanlɩn sɔ'n, ɛbɛlɛ ala, wawɛ ɛtɛ'n fi balasua nɩn anun ɔ kɔ fite.

19 Sian dɩɛ mɔ afanɩan nɩn amɩn-mɔ nɩan an, ɔ nyɩ man munnzue nán b'a nyan esika'n, bɛ kɔ hyʋɩn Pɔlʋ nʋn Silasɩ asɩ dede bɛ nʋn bɛ́ kɔ hɔ lɩka mɔ bɛ di ɛjɔlɛ'n mgbain'n-mɔ aja sʋ. 20 Bɛ kɔ fa bɛ́ bɛ kɔ hɔ kɔ wula *Lɔmʋn awaa menian'n-mɔ asa nun. Bɛ́ nwan: “Menian ɛhɩ-mɔ lɛ sɛcɩ yɛ́ kulo'n. 21 Bɛ tɩ Zufʋ, ninnge mɔ bɛ kekele'n, yɛ́ mɔ yɛ tɩ *Lɔmʋn menian'n, yɛ́ mala'n mman man yɛ́ atɩn kɛ yɛ tíe anaan yɛ yɔ́.”

22 Bagua'n kʋsʋ kɔ jasʋ Pɔlʋ nʋn Silasɩ akɔmɩn anun. Awaa menian'n-mɔ man bɛ kɔ tʋa Pɔlʋ nʋn Silasɩ bɛ kɔ le bɛ́ taladɩɛ'n. Bɛ kɔ man atɩn kɛ bɛ fín bɛ́ mgbele. 23 Mɔ bɛ finlin bɛ́ mgbele yuelɩ'n, bɛ kɔ gua bɛ́ fiadɩ. Bɛ kɔ han bɛ kɔ hele nzalafʋ'n m'ɔ nɩan fiadɩ nɩn asʋ'n kɛ ɔ sísa bɛ́ kpa. 24 Mɔ bɛ hanlɩn sɔ bɛ helelɩ nzalafʋ'n, yɩ́ kʋsʋ ɔ kɔ gua bɛ́ fiadɩ sua nɩn akunnun ɛlɔ kpa. Ɔ kɔ fa tabʋa ɔ kɔ bɔ bɛ́ ja kpaun.

25 Kɔ yɔ alɩmunnun, anɩn Pɔlʋ nʋn Silasɩ lɛ yɔ asɔnɩn bɛ tʋ ejue bɛ yɩ Nyanmɩan ayɛ. Ɛhɩnlɩn-mɔ mɔ bɛ wɔ fiadɩ sua nɩn anun'n, anɩn bɛ lɛ tie. 26 Kʋnmgba ala, asɩɛ'n kɔ kpusu sɛlɛ kpa dede fiadɩ sua nɩn awulabɛbʋ nɩn anwʋn kɔ han. Ɛbɛlɛ ala, fiadɩ sua nɩn anʋan'n-mɔ kɔ tike tike. Bɛ́ mɔ b'a gua bɛ́ fiadɩ'n-mɔ ngɔnzɔngɔnzɔ'n-mɔ kɔ tɩtɩ tɩtɩ. 27 Nzalafʋ'n kɔ tinnge. M'ɔ nwunlin kɛ fiadɩ sua nɩn anʋan'n-mɔ gugua sʋ'n, ɔ kɔ hyʋɩn yɩ́ dadɩɛ'n, ɔ 'fa kun yɩ́ nwʋn. Afɩ ɔ jʋnlɩn kɛ anɩn bɛ́ mɔ bɛ wɔ fiadɩ sua nɩn anun nɩn a nwanndi nwanndi. 28 Mɔ Pɔlʋ nwunlin yɩ́'n, ɔ kɔ tɩan sɛlɛ kpa, yɩ́ nwan: “N'ɛ kun wɔ́ nwʋn! Yɛ́ kʋalaa yɛ wɔ ɛwa!”

29 Ɛhɩ a, nzalafʋ'n kɔ bisa kɛ bɛ mán yɩ́ kanlannɩɛ. Ndɛ-ndɛ, ɔ kɔ wʋlʋ sua'n mɔ Pɔlʋ nʋn Silasɩ wɔ nun nɩn anun. Esulo kɔ han yɩ́, yɩ́ nwʋn lɛ wʋsʋ yɩ́ ɔ kɔ tu kɔ tɔ Pɔlʋ nʋn Silasɩ aja nun. 30 M'ɔ yɔlɩ sɔ'n, ɔ kɔ man Pɔlʋ nʋn Silasɩ kɔ fite. Ɔ kɔ bisa bɛ́ kɛ: “Nja-mɔ, mɩn 'yɔ sɛ nán m'an nyan mɩ́n ti!”

31 Pɔlʋ nʋn Silasɩ nwan: “De yɛ́ Mɩn Zozi di, ɛ nʋn wɔ́ nwʋn amma'n-mɔ 'ba nyan bɛ́ ti.”

32 Pɔlʋ nʋn Silasɩ kɔ han yɛ́ Mɩn Anʋan Ɛjɔlɛ'n bɛ kɔ hele yɩ́ nʋn yɩ́ awulo nɩn anun menian'n-mɔ kʋalaatin. 33 Kɔngɔɛ kpa, dɔɛ sɔ nɩn asʋ, nzalafʋ'n nʋn Pɔlʋ nʋn Silasɩ bɛ kɔ hɔ, ɔ kɔ nwunnzin bɛ́ nwʋn nganlan'n-mɔ anun. Ɔ kɔ man bɛ kɔ sɔnɩn yɩ́ nʋn yɩ́ awulo nɩn anun menian'n-mɔ kʋalaatin. 34 Ɔ nʋn Pɔlʋ nʋn Silasɩ kɔ hɔ awulo ɔ kɔ man bɛ́ like bɛ kɔ li. Bian sɔ'n nʋn yɩ́ nwʋn amma'n-mɔ kʋalaatin kɔ li fɛ kpa. Ɔ sanlɩn kɛ b'a le Nyanmɩan b'a li.

35 Mɔ alɩ́ɛ hɩnlɩn'n, Lɔmʋn awaa menian'n-mɔ kɔ yɩ menian kɛ bɛ hɔ́ hán héle nzalafʋ'n kɛ: “Yaci menian sɔ'n-mɔ nun.”

36 Nzalafʋ'n kɔ a kɔ han kɔ hele Pɔlʋ kɛ: “Mgbain'n-mɔ a man atɩn kɛ bɛ yáci ɛmɔ nun. Yɩ́ ti, ɛmɔ kʋala kɛ bɛ fite bɛ kɔ anzʋnunjɔ nun.”

37 Ɛhɩ a, Pɔlʋ kɔ han kɔ hele bɛ́ mɔ mgbain'n-mɔ yɩlɩ bɛ́'n kɛ: “Yɛ́ mɔ yɛ tɩ *Lɔmʋn menian'n, b'a mmua man yɛ́ ndɛɛ, b'a bʋ yɛ́ bagua nun ɛsɛ b'a hyɩ yɛ́ b'a gua fiadɩ! Sian anɩn afɩ bɛ kulo kɛ bɛ fɩa bɛ yɩ yɛ́ ɔ? Cɛcɛ! Ɛmɔ hɔ́ hán héle bɛ́ kɛ bɛ́ bɔbɔ muonun bɛ bála a yɩ yɛ́!”

38 Mɔ Pɔlʋ hanlɩn sɔ'n, menian'n-mɔ kɔ sa kɔ hɔ kɔ tʋ mgbain'n-mɔ bɛ kɔ han ɛjɔlɛ'n sʋa. Mɔ mgbain'n-mɔ tɩlɩ kɛ Pɔlʋ nʋn Silasɩ tɩ Lɔmʋn menian'n, bɛ́ nwʋn kɔ wʋsʋ bɛ́. 39 Bɛ́ muonun bɛ kɔ a kɔ tʋ Pɔlʋ nʋn Silasɩ. Bɛ kɔ li bɛ́ mgbata. M'ɔ yuelɩ'n, bɛ kɔ yɩ bɛ́ fi fiadɩ sua nɩn anun bɛ kɔ bʋtʋ bɛ́ kɛ bɛ fi kulo nɩn asʋ bɛ tú. 40 Mɔ Pɔlʋ nʋn Silasɩ fi fiadɩ sua nɩn anun fitelɩ'n, bɛ hɔlɩ Lidi awulo ɛlɔ. Mɔ bɛ nwunlin anianman'n-mɔ anwʋn bɛ wowulalɩ bɛ́ anwʋnsɛlɛ yuelɩ'n, cuein yɛ̂ bɛ hɔlɩ ɔ.

17

Tesaloninki kulo nɩn asʋ

1 Ɛhɩ, Pɔlʋ nʋn Silasɩ kɔ kpɛ nun kɔ sɩn Anfipolisi nʋn Apolonin kulo nɩn asʋ. Bɛ kɔ hɔ kɔ ju Tesaloninki kulo nɩn asʋ. Tesaloninki ɛbɛlɛ, Zufʋ'n-mɔ le asɔnɩn sua kʋn. 2 Kɛ Pɔlʋ kpɩn yɔ yɩ́ daa'n, ɔ kɔ hɔ Zufʋ asɔnɩn sua nɩn anun. *Ɛnwʋnmɩan ele cɩan nsan solo sʋ, Pɔlʋ nʋn menian'n-mɔ mɔ anɩn bɛ wɔ asɔnɩn sua nɩn anun'n kɔ han Ɛhɛlɛ Ɛjɔlɛ nɩn anun ɛjɔlɛ. 3 Pɔlʋ kɔ hehele Ɛhɛlɛ Ɛjɔlɛ nɩn anun kɛ ɔ di kɛ *Kilisi'n nwun yɩ́ nyunnun ɔ wu ɔ fi ewue nun ɔ tinnge. Ɛsɛ ɔ kɔ han kɔ hele bɛ́ kɛ: “Zozi sɔ'n mɔ mɩɩn kan yɩ́ ɛjɔlɛ mɩn kele ɛmɔ'n, yɩ́ dein yɛ̂ ɔ tɩ Kilisi nɩn ɔ.” 4 Mɔ bɛ tɩlɩ yɩ́ sɔ'n, bɛ́ nun mmie-mɔ lelɩ tʋlɩ nun bɛ falɩ bɛ́ nwʋn bɛ bɔlɩ Pɔlʋ nʋn Silasɩ. Gɛlɛkɩ menian dɔʋn kpa mɔ bɛ sʋ Nyanmɩan'n, bɛ nʋn mmalasua'n-mɔ mɔ bɛ le dibɛlɛ kpa'n, bɛ́ kʋsʋ bɛ kɔ fa bɛ́ nwʋn bɛ kɔ bɔ Pɔlʋ nʋn Silasɩ.

5 Mɔ Zufʋ'n-mɔ nwunlin yɩ́ sɔ'n, bɛ kɔ fa bɛ́ nwʋn ɛkpɔ. Bɛ kɔ nwun tomgban mmie-mɔ gua nɩn asʋ. Bɛ kɔ hohuan bɛ́ nʋan maan bɛ kɔ tɩ bɛ kɔ wʋlʋ menian'n-mɔ anun bɛ kɔ fannyan kulo'n. Bɛ kɔ hɔ bian kʋn awulo. Bian sɔ'n, bɛ fɛlɛ yɩ́ Zʋasʋn. Bɛ 'kɔ a kpʋnndɛ Pɔlʋ nʋn Silasɩ bɛ fa bɛ́ bɛ fite bagua nɩn anyunnun. 6 Bɛ kɔ kpʋnndɛ Pɔlʋ nʋn Silasɩ dede bɛ ngɔ nwun man bɛ́. Ɛhɩ a, bɛ kɔ fa bɛ́ ɛjɔlɛ bɛ kɔ gua Zʋasʋn nʋn anianman'n mmie-mɔ anwʋn. Bɛ nʋn bɛ́ kɔ hɔ kulo nɩn asʋ mgbain'n-mɔ aja sʋ. Anɩn bɛ lɛ tɩan bɛ kan kɛ: “Menian ɛhɩ-mɔ a bɔ mân bɔndɩn'n. Sian'n, ɛwa yɛ̂ b'a ju ɔ! 7 Zʋasʋn a sike bɛ́ yɩ́ awulo! Amanmuo mɔ menian sɔ'n kʋalaa bu'n, ɔ nʋn belemgbin kpain'n mala dɩɛ'n-mɔ tɩ man kʋn. Afɩ bɛ lɛ kele kɛ belemgbin kʋn biekun wɔ ɛbɛlɛ, bɛ fɛlɛ yɩ́ Zozi.” 8 Mɔ kulo nɩn asʋ mgbain'n-mɔ nʋn bagua'n tɩlɩ ɛjɔlɛ sɔ'n, bɛ́ nwʋn kɔ jue bɛ́. 9 Mgbain'n-mɔ kɔ bɔ Zʋasʋn nʋn ɛhɩnlɩn-mɔ kalɛ kʋalaaka nán b'a yaci bɛ́ nun.

Belee kulo nɩn asʋ

10 Mɔ alɩ́ɛ sanlɩn'n, anianman'n-mɔ kɔ man Pɔlʋ nʋn Silasɩ bɛ kɔ hɔ Belee kulo nɩn asʋ. Mɔ bɛ juli ɛlɔ'n, Pɔlʋ nʋn Silasɩ kɔ hɔ Zufʋ'n-mɔ asɔnɩn sua nɩn anun. 11 Belee ɛbɛlɛ Zufʋ'n-mɔ ati anun tɩ kpa tala Tesaloninki dɩɛ'n-mɔ. Bɛ kɔ yɔ anzʋɛ bɛ kɔ tie Nyanmɩan Anʋan Ɛjɔlɛ'n kpa. Cɩan daa bɛ nɩan Ɛhɛlɛ Ɛjɔlɛ nɩn anun bɛ nɩan sɛ ɛjɔlɛ'n mɔ Pɔlʋ kan'n nʋn yɩ́ tɩ kʋn an. 12 Bɛ́ nun dɔʋn kpa kɔ le Nyanmɩan Anʋan Ɛjɔlɛ'n kɔ li. Gɛlɛkɩ'n-mɔ anun, mmalasua mɔ bɛ le dibɛlɛ mgbili mgbili'n, bɛ́ nʋn mmelenzua dɔʋn kpa kʋsʋ kɔ fa bɛ́ nwʋn bɛ kɔ man yɛ́ Mɩn.

13 Nan mɔ Tesaloninki Zufʋ'n-mɔ tɩlɩ kɛ Pɔlʋ lɛ kan Nyanmɩan Anʋan Ɛjɔlɛ'n Belee ɛlɔ'n, bɛ kɔ a bɛ kɔ wowula menian'n-mɔ abʋ bɛ kɔ fannyan kulo'n. 14 Ɛbɛlɛ ala, anianman'n-mɔ kɔ man Pɔlʋ kɔ bɔ yɩ́ ti asue jenvie nɩn anʋan ɛlɔ. Nan kʋsʋ Silasɩ nʋn Timote halɩ Belee ɛbɛlɛ. 15 Bɛ́ mɔ anɩn bɛ nʋn Pɔlʋ lɛ kɔ'n, bɛ nʋn yɩ́ hɔlɩ dede bɛ juli Atɛnɩn kulo nɩn asʋ. Mɔ bɛ sielɩ yɩ́ Atɛnɩn ɛbɛlɛ'n yɛ̂ bɛ salɩ hɔlɩ Belee ɔ. Mɔ bɛ 'sa bɛ kɔ'n, Pɔlʋ manlɩn bɛ́ ngalɩɛ kɛ Silasɩ nʋn Timote bála ndɛ-ndɛ ba a tʋ yɩ́ Atɛnɩn ɛbɛlɛ.

Atɛnɩn kulo nɩn asʋ

16 Mɔ anɩn Pɔlʋ wɔ Atɛnɩn ɛbɛlɛ ɔ lɛ nwʋnndɛ Silasɩ nʋn Timote'n, kulo nɩn asʋ amʋan nwala nwala nɩn anwʋn ɛya kɔ hun yɩ́ kpa. 17 Pɔlʋ nʋn Zufʋ'n-mɔ nʋn bɛ́ mɔ bɛ tɩ man Zufʋ mɔ bɛ sʋ Nyanmɩan'n, ɔ nʋn bɛ́ bɛ kan Ɛhɛlɛ Ɛjɔlɛ nɩn anun ɛjɔlɛ bɛ́ asɔnɩn sua nɩn anun. Cɩan daa gua nɩn asʋ, bɛ́ mɔ Pɔlʋ nʋn bɛ́ kɔ yia'n, ɔ kan Nyanmɩan Anʋan Ɛjɔlɛ'n ɔ kele bɛ́. 18 Epikuli nʋn Ɛsɩtoyiki fâ'n-mɔ asʋ mgbain mmie-mɔ kʋsʋ nʋn Pɔlʋ kɔ jʋjɔ. Anɩn mmie-mɔ lɛ bisa kɛ: “Atɩba ɛhɩ nwan nzɛ?” Anɩn mmie-mɔ a sɔ sʋ kɛ: “Ɔ lɛ kan mmʋsʋɩn ngacile-mɔ anwʋn ɛjɔlɛ”. Bɛ lɛ kan sɔ, afɩ anɩn Pɔlʋ lɛ kan Zozi nʋn yɩ́ ewuetinnge nɩn anwʋn ɛjɔlɛ. 19 Ɛhɩ a, bɛ kɔ fɛlɛ Pɔlʋ bɛ nʋn yɩ́ kɔ hɔ mgbain'n-mɔ mɔ bɛ sie kulo nɩn anyunnun. Mgbain sɔ'n-mɔ, bɛ fɛlɛ bɛ́ “Ayelopazʋ mma”. Bɛ kɔ bisa Pɔlʋ kɛ: “Asʋ, ɛ kʋala kɛ ɛ kan ngehele fʋfɔlɛ sɔ nɩn anwʋn ɛjɔlɛ kaan kele yɛ́ ɔ? 20 Ɔ sanlɩn kɛ, ninnge ngacile ngacile'n mɔ ɔ lɛ kan yɩ́ nwʋn ɛjɔlɛ ɛ kele yɛ́'n, yɛ kulo kɛ ɛ tu yɩ́ bʋ.” 21 Ɔ 'ba yɔ sɔ'n, anɩn Atɛnɩn ɛbɛlɛ, kulomannin nʋn nyɔfʋɛ amannɩɛ ɛbɔ, ɔ nʋn amannɩɛ fʋfɔlɛ etie ala y'ɔ tɩ bɛ́ like mɔ bɛ yɔ ɔ.

22 Ɛhɩ, Pɔlʋ kɔ jinlan Ayelopazʋ mma'n-mɔ afian, yɩ́ nwan: “Atɛnɩn amma, m'an tʋ mɩ́n nyɩn m'an nɛnɩan dede a, anɩn ɛmɔ tɩ menian mɔ bɛ lɛ kpʋnndɛ Nyanmɩan sakpa. 23 Afɩ mɛlɛ mɔ mɩn 'kpannza ɛmɔ kulo nɩn asʋ mɩn nɛnɩan ɛmɔ amʋan'n-mɔ ninnge'n, m'an nwun kɛ b'a hɛlɛ b'a gua amʋan sua kʋn anwʋn kɛ: ‘Ɛhɩ tɩ bʋsʋɩn bie mɔ yɛ nzɩ man yɩ́'n dɩɛ.’ Ɩnhɩn! Like sɔ'n mɔ ɛmɔ sʋ yɩ́ nan kʋsʋ ɛmɔ nzɩ man yɩ́'n, yɩ́ nwʋn ɛjɔlɛ yɛ̂ mɩn 'ba han mɩn kele ɛmɔ nɩn ɔ.

24 “Nyanmɩan Kpili m'ɔ bɔlɩ mân'n nʋn nun ninnge'n-mɔ kʋalaatin'n, ɔ tɩ anwunno nʋn asɩ'n mɩnlɩan. Sua mɔ sʋanlan kɔ si kɔ man yɩ́'n, nán nun y'ɔ da ɔ. 25 Ɛsɛ kʋsʋ ɔ'a nze man kɛ sʋanlan gúa yɩ́ nʋan alɩɛ. Ɔ sanlɩn kɛ yɩ́ lɩlɩ yɛ̂ ɔ man kulo menian'n-mɔ kʋalaa ngʋan, ɔ man bɛ de ɛnwʋnmɩan ɔ man bɛ́ ninnge kʋalaatin ɔ. 26 Ɔ nanndɩ kulo sʋanlan kʋnmgba cein asʋ yɛ̂ ɔ'a bɔ menian'n-mɔ kʋalaa mɔ bɛ wɔ asɩɛ nɩn asʋ nɩn ɔ. Ɛlʋlɔɛ nʋn lɩka mɔ bɛ 'tɛtanlan nɩn ɛyɛɛ ɛyɛɛ, ɔ'a hele yɩ́ kʋalaatin. 27 Ɔ a yɔ yɩ́ sɔ maan menian'n-mɔ kpʋnndɛ yɩ́, bɛ tʋtʋ bɛ́ sa dede bɛ nwun yɩ́. Afɩ Nyanmɩan wɔ yɛ́ nun kʋn biala anwʋn kʋkʋ. 28 Ɔ sanlɩn kɛ ‘sɛ yɛ tɩ menian an, ɔ fi yɩ́.’ Ɛjɔlɛ kʋnmgba sɔ'n yɛ̂ ɛmɔ menian'n-mɔ mɔ bɛ kele kalata'n hɛlɛlɩ ɔ. Bɛ́ nwan: ‘Yɛ́ kʋsʋ, yɛ di yɩ́ afilie'n bie.’

29 “Kɛmɔ afɩ yɛ di yɩ́ afilie'n bie'n, nán man yɛ jʋnlɩn kɛ Nyanmɩan tɩ esika ɛmanlan amʋan, jɛtɛ anaan ɛbʋɛ mɔ kulo sʋanlan a bɔ yɩ́ ti anun ɔ'a yɔ ɔ. 30 Nyanmɩan mmu man mɛlɛ'n mɔ anɩn menian'n-mɔ nzɩ man ɛjɔlɛ fɩ́ɩ́'n kʋ́n. Nan sian dɩɛ, ɔ lɛ fɛlɛ menian'n-mɔ mɔ bɛ wɔ lɩka kʋalaatin'n kɛ bɛ káci bɛ́ abalabɔ'n. 31 Afɩ, ɔ'a hele cɩan kʋn mɔ ɔ 'ba bua mân bɔndɩn'n ndɛɛ sɛsɛ sʋ ɔ. Yɩ́ ti, ɔ'a yɩ yɩ́ nwʋn sʋanlan. Sʋanlan sɔ'n, ɔ man ɔ fi ewue nun ɔ'a tinnge maan menian'n-mɔ kʋalaa a nwun yɩ́!”

32 Mɔ Pɔlʋ hanlɩn ewuetinnge ɛjɔlɛ mɔ bɛ tɩlɩ'n, mmie-mɔ kɔ gʋlʋ yɩ́ nwʋn, mmie-mɔ kʋsʋ nwan: “Cɩan fʋfɔlɛ yɛ kɔ tie wɔ́ ɛjɔlɛ sɔ'n.” 33 Anɩn kɛ ɔ kpɩnlɩn yɔlɩ mɔ Pɔlʋ fi bɛ́ nun ɛbɛlɛ ɔ jasʋlɩ nɩn anɩn. 34 Nan kʋsʋ, bɛ́ nun mmie-mɔ falɩ bɛ́ nwʋn bɛ bɔlɩ Pɔlʋ ɛsɛ bɛ lelɩ yɛ́ Mɩn bɛ lili. Bɛ́ mɔ bɛ lelɩ yɛ́ Mɩn bɛ lili'n mmie-mɔ y'ɔ le Deninsi m'ɔ wɔ Ayelopazʋ nɩn anun bie'n. Balasua kʋn, bɛ fɛlɛ yɩ́ Damali nʋn mmiekun-mɔ.

18

Kolɩntɩ kulo nɩn asʋ

1 Ɛhɩ anzin, Pɔlʋ fi Atɛnɩn ɛbɛlɛ ɔ kɔ hɔ Kolɩntɩ kulo nɩn asʋ. 2 M'ɔ juli ɛlɔ'n, ɔ kɔ tʋ Zufʋ belenzua kʋn. Belenzua sɔ'n, bɛ fɛlɛ yɩ́ Akilasɩ. Ɔ fi Pʋn mân nun. Yɩ́ yɩ'n li Pilisili. Bɛlɛ mɔ bɛ fi Itali mân nun ba a ɔ. Ɔ sanlɩn kɛ belemgbin kpain'n mɔ bɛ fɛlɛ yɩ́ Kulodʋ nɩn a han kɛ Zufʋ'n-mɔ kʋalaatin fi Lɔmʋn kulo nɩn asʋ bɛ tú. Pɔlʋ kɔ fa yɩ́ nwʋn kɔ bɔ bɛ́. 3 Kɛmɔ bɛ́ junman'n mɔ bɛ di'n nʋn Pɔlʋ dɩɛ'n tɩ kʋn'n, afɩ bɛ nwʋn tantɩ, Pɔlʋ nʋn bɛ́ bɛ kɔ tanlan bɛ kɔ li junman. 4 *Ɛnwʋnmɩan ele cɩan daa, Pɔlʋ kan Nyanmɩan Anʋan Ɛjɔlɛ'n Zufʋ'n-mɔ asɔnɩn sua nɩn anun. Ɔ kulo kɛ Zufʋ'n-mɔ nʋn bɛ́ mɔ bɛ tɩ man Zufʋ'n de ɛjɔlɛ sɔ'n tʋ nun.

5 Nan mɔ Silasɩ nʋn Timote fi Masedʋanɩn mân nun bɛ walɩ tʋlɩ Pɔlʋ'n, Nyanmɩan Anʋan Ɛjɔlɛ nɩn ala yɛ̂ anɩn Pɔlʋ kan ɔ. Ɔ kan yɩ́ yuein kele Zufʋ'n-mɔ kɛ Ngʋandefʋɛ'n y'ɔ le Zozi. 6 Ɛjɔlɛ'n mɔ Pɔlʋ kɔ han'n, Zufʋ'n-mɔ bɔ yɩ. Bɛ kpɛ Pɔlʋ nzʋba. Ɛhɩ a, Pɔlʋ kɔ wʋsʋ yɩ́ taladɩɛ'n-mɔ anun kɔ gua bɛ́ nwʋn, ɔ kɔ han kɔ hele bɛ́ kɛ: “Sɛ ɛmɔ minlin an, ɛmɔ muonun bɛ́ ɛjɔlɛ ɔ. Mɩn nzɩ man nun. Sian dɩɛ, bɛ́ mɔ bɛ tɩ man Zufʋ nɩn anwʋn yɛ̂ mɩɩn kɔ ɔ.”

7 Mɔ Pɔlʋ hanlɩn sɔ yuelɩ'n, ɔ fi ɛbɛlɛ ɔ kɔ hɔ bian kʋn awulo. Bian sɔ'n, bɛ fɛlɛ yɩ́ Titiyusi Zusutusu. Ɔ sʋ Nyanmɩan. Yɩ́ awulo'n mantan Zufʋ'n-mɔ asɔnɩn sua'n. 8 Nunhan kʋn, bɛ fɛlɛ yɩ́ Kilisipusi, ɔ tɩ Zufʋ'n-mɔ asɔnɩn sua nɩn asʋ kpain. Ɔ nʋn yɩ́ awulo nɩn anun menian'n-mɔ kʋalaatin bɛ kɔ fa bɛ́ nwʋn bɛ kɔ man yɛ́ Mɩn. Kolɩntɩ ɛbɛlɛ menian dɔʋn mɔ bɛ tɩlɩ ɛjɔlɛ'n mɔ Pɔlʋ hanlɩn'n, bɛ falɩ bɛ́ nwʋn bɛ manlɩn yɛ́ Mɩn ɛsɛ bɛ sɔnɩnlɩn bɛ́.

9 Ɛhɩ, kɔngɔɛ kʋn, yɛ́ Mɩn kɔ hɩn Pɔlʋ ɛlalɩɛ ɔ kɔ han kɔ hele yɩ́ kɛ: “Pɔlʋ, n'ɛ sulo, nan wɔ́ lɩlɩ kan ɛjɔlɛ'n kɔ wɔ́ nyunnun, n'ɛ muan wɔ́ nʋan. 10 Ɔ sanlɩn kɛ mɩn nʋn wɔ́ yɛ̂ ɔ san ɔ. Sʋanlan fɩ́ɩ́ ngʋala man kɛ ɔ cɩ wɔ́ ɔ yɔ wɔ́ ɛtɛ. Afɩ mɩ́n menian dɔʋn kpa wɔ kulo ɛhɩka asʋ.” 11 Mɔ yɛ́ Mɩn hanlɩn sɔ yuelɩ'n, Pɔlʋ tanlanlɩn Kolɩntɩ ɛbɛlɛ afʋɛ kʋn sala nsian ɔ hehelelɩ menian'n-mɔ Nyanmɩan Anʋan Ɛjɔlɛ'n.

12 Ɛhɩ, mɛlɛ mɔ anɩn Galiʋn tɩ Lɔmʋn kʋnmanna Akayi mân nun'n, Zufʋ'n-mɔ kɔ hɔ Pɔlʋ ati ahuan. Bɛ nʋn yɩ́ kɔ hɔ awaa nun mgbain'n-mɔ aja sʋ. 13 Bɛ́ nwan: “Atɩn mɔ mala'n ngele man'n yɛ̂ sʋanlan ɛhɩ kele menian'n-mɔ maan bɛ sɩn sʋ bɛ sʋ Nyanmɩan ɔ.” 14 Nan bɛ hanlɩn ɛhɩ mɔ ahan Pɔlʋ 'buke yɩ́ nʋan'n, Galiʋn kɔ han kɔ hele Zufʋ'n-mɔ kɛ: “Sɛ sʋanlan ehuan ɛjɔlɛ anaan nyɔlɩɛ ɛtɛ bie ɛjɔlɛ a, mɩn 'sie mɩ́n nzʋ mɩn tie ɛmɔ, ɛmɔ Zufʋ'n-mɔ. 15 Nan kɛmɔ ɔ'a yɔ dunman nʋn ɛmɔ muonun bɛ́ mala nɩn anwʋn akpʋlʋwa esúe ɛjɔlɛ'n, yɩ́ dɩɛ ɛmɔ ɛjɔlɛ ɔ. Mɩn ngulo man kɛ mɩn di ɛjɔlɛ sʋa-mɔ!” 16 Mɔ Galiʋn hanlɩn sɔ yuelɩ'n, ɔ kɔ hɩhan bɛ́ nun. 17 Ɛhɩ a, Zufʋ'n-mɔ kʋalaatin kɔ sɔ Sɔsʋtɛnɩn m'ɔ tɩ Zufʋ'n-mɔ asɔnɩn sua nɩn asʋ kpain'n, bɛ kɔ bʋ yɩ́ awaa nun ɛbɛlɛ. Nan mɔ bɛ 'bʋ yɩ́'n, Galiʋn kɔ yɩ yɩ́ nyɩn sʋa tili.

Pɔlʋ 'ba sa kɔ Antiɔsʋ.

18 Ɛhɩ anzin, Pɔlʋ hyɛlɩ Kolɩntɩ ɛbɛlɛ kpa. Ɛlɛhʋn kʋn, ɔ kɔ sɛlɛ anianman'n-mɔ atɩn. Mɔ bɛ manlɩn yɩ́ atɩn'n, ɔ nʋn Akilasɩ nʋn Pilisili bɛ kɔ fʋ meli kʋn anun bɛ kɔ hɔ Sili mân nun. Asannan nán b'a tu bɛ́ bʋ'n, Pɔlʋ man bɛ kpalɩ yɩ́ ti'n kulo'n mɔ bɛ fɛlɛ yɩ́ Sankele nɩn asʋ. Ɔ sanlɩn kɛ, ɔ bɔbʋalɩ Nyanmɩan. 19 Bɛ kɔ hɔ kɔ ju kulo'n mɔ bɛ fɛlɛ yɩ́ Efɛzɩ nɩn asʋ. Ɔ kɔ yaci Akilasɩ nʋn Pilisili ɛbɛlɛ. Ɔ kɔ hɔ Zufʋ'n-mɔ asɔnɩn sua nɩn anun ɔ nʋn bɛ́ bɛ kɔ han Nyanmɩan Anʋan Ɛjɔlɛ'n. 20 Bɛ kɔ han bɛ kɔ hele Pɔlʋ kɛ ɔ hyɛ́ ɛbɛlɛ kaan. Pɔlʋ nwan cɛcɛ. 21 Mɔ Pɔlʋ fi bɛ́ nwʋn ɛbɛlɛ ɔ 'kɔ'n, yɩ́ nwan: “Sɛ Nyanmɩan bʋa a, mɩn 'ba sa mɩn ba fua ɛmɔ anwʋn.” Ɔ kɔ fʋ meli nun Efɛzɩ ɛbɛlɛ 22 ɔ kɔ hɔ Sezale. Ɔ fi Sezale ɛbɛlɛ ɔ kɔ hɔ asɔnɩn mma nɩn ahɩn ebisa Zoluzalɛmʋn ɛlɔ. Ɔ fi Zoluzalɛmʋn ɔ kɔ hɔ Antiɔsʋ. 23 Ɔ lili tɛmʋn kaan ɛbɛlɛ. Ɛsɛ ɔ kɔ sa kɔ fa atɩn'n biekun. Ɔ kɔ sɩnsɩn Galasi nʋn Filizi mân nɩn anun kulo kulo'n-mɔ asʋ, ɔ kɔ fofua anianman'n-mɔ kʋalaatin abʋsʋ, ɔ kɔ wowula bɛ́ anwʋnsɛlɛ, ɔ kɔ man bɛ́ dedi'n kɔ hɔ yɩ́ nyunnun.

Apolɔsʋ 'ba hɔ Efɛzɩ nʋn Kolɩntɩ

24 Ɛhɩ, Zufʋ belenzua kʋn kɔ a kɔ ju Efɛzɩ ɛbɛlɛ. Belenzua sɔ'n bɛ fɛlɛ yɩ́ Apolɔsʋ. Ɔ fi Ezipiti mân nɩn anun kulo'n mɔ bɛ fɛlɛ yɩ́ Alɛgɩzanndili nɩn asʋ. Apolɔsʋ tɩ sʋanlan m'ɔ sɩ jʋjɔ ɛsɛ ɔ sɩ Ɛhɛlɛ Ɛjɔlɛ'n kpa bɔkɔɔ. 25 Bɛ hanlɩn yɛ́ Mɩn Anʋan Ɛjɔlɛ bɛ helelɩ yɩ́. Ɔ le anwʋnndɛlɛ ɔ kan ɛsɛ ɔ kekele menian'n-mɔ Zozi anwʋn ɛjɔlɛ'n fɔ́ʋ́n. Nan kʋsʋ, Zʋan ɛsɔnɩan dɩɛ nɩn ala y'ɔ sɩ yɩ́ ɔ. 26 Ɛlɛhʋn kʋn, Zufʋ'n-mɔ asɔnɩn nɩn anun, Apolɔsʋ kɔ han ɛjɔlɛ dede yɩ́ nʋan kɔ tɔ. Mɔ Pilisili nʋn Akilasɩ tɩlɩ ɛjɔlɛ'n mɔ Apolɔsʋ hanlɩn'n, bɛ kɔ fa yɩ́ bɛ kɔ bɔ bɛ́ nwʋn. Bɛ kɔ hehele yɩ́ Nyanmɩan atɩn'n yuein yuein kpa. 27 M'ɔ yɔlɩ sɔ'n, Apolɔsʋ yɔlɩ ajʋnlɩn kɛ ɔ 'kɔ Akayi mân nun. Anianman'n-mɔ kɔ wowula yɩ́ anwʋnsɛlɛ. Bɛ kɔ hɛlɛ kalata kɛ ɔ fá mán Kolɩntɩ asɔnɩn mma'n-mɔ. B'a hɛlɛ yɩ́ kalata nɩn anun kɛ bɛ sɔ́ Apolɔsʋ nun kanlanman. Mɔ Apolɔsʋ hɔlɩ juli ɛlɔ'n, bɛ́ mɔ Nyanmɩan a nwun bɛ́ nwʋn anwunnvoe maan b'a kaci yɩ́ menian'n, ɔ bʋkalɩ bɛ́ kpa. 28 Ɔ sanlɩn kɛ ɔ kan ɛjɔlɛ'n ɔ kekele nun Zufʋ'n-mɔ anyunnun kɛ b'a fʋn. Ɔ le Ɛhɛlɛ Ɛjɔlɛ'n ɔ kele bɛ́ kɛ Zozi y'ɔ tɩ *Kilisi nɩn ɔ.

19

Efɛzɩ kulo nɩn asʋ

1 Ɛhɩ, mɛlɛ mɔ anɩn Apolɔsʋ wɔ Kolɩntɩ'n, Pɔlʋ nanndɩ Azi mân nɩn anun mmʋka'n-mɔ asʋ dede ɔ kɔ a kɔ ju Efɛzɩ kulo nɩn asʋ. M'ɔ juli ɛbɛlɛ'n, ɔ kɔ nwun anianman mmie-mɔ, b'a fa bɛ́ nwʋn b'a man yɛ́ Mɩn. 2 Pɔlʋ kɔ bisa bɛ́ kɛ: “Kɛ ɛmɔ falɩ bɛ́ nwʋn bɛ manlɩn yɛ́ Mɩn'n, asʋ ɛmɔ a nyan Wawɛ Nwannzan-nwannzan nɩn ɔ?”

Mɔ Pɔlʋ bisalɩ bɛ́ sɔ'n, bɛ́ nwan: “Yɛ tɩlɩ man kɛ bɛ fɛlɛ like bie Wawɛ Nwannzan-nwannzan bɔbɔ.”

3 Ɛhɩ a, Pɔlʋ kɔ bisa bɛ́ kɛ: “Anɩn ɛsɔnɩan benin yɛ̂ bɛ sɔnɩnlɩn ɛmɔ ɔ?”

Bɛ́ nwan: “Zʋan ɛsɔnɩan dɩɛ'n yɛ̂ b'a sɔnɩn yɛ́ ɔ.”

4 Mɔ bɛ hanlɩn sɔ'n, Pɔlʋ nwan: “Bɛ́ mɔ bɛ kɔ kaci bɛ́ abalabɔ'n mɔ bɛ kɔ fa bɛ́ nwʋn bɛ kɔ man Nyanmɩan'n, bɛ́ yɛ̂ Zʋan sɔnɩn bɛ́ ɔ. Ɛsɛ anɩn ɔ lɛ kan kele Izalayɛ mân'n kɛ sʋanlan kʋn fi yɩ́ nzin ɔ lɛ ba. Sʋanlan sɔ'n m'ɔ di kɛ bɛ de yɩ́ bɛ di'n, bɛ fɛlɛ yɩ́ Zozi.”

5 Mɔ Pɔlʋ hanlɩn sɔ mɔ bɛ tɩlɩ'n, bɛ kɔ man bɛ kɔ sɔnɩn bɛ́ wɔ yɛ́ Mɩn Zozi dunman nun. 6 Mɔ bɛ sɔnɩnlɩn bɛ́ yuelɩ'n, Pɔlʋ kɔ fa yɩ́ sa'n kɔ fua bɛ́ nwʋn bɛ kɔ nyan Wawɛ Nwannzan-nwannzan'n. Bɛ kɔ han anɩɛ ngacile ngacile ɛsɛ Nyanmɩan kɔ fa ɛjɔlɛ kɔ wula bɛ́ nʋan bɛ kɔ han. 7 Bɛ tɩ kɔ yɔ menian bulu nʋn nnyuan.

8 Ɛhɩ anzin, Pɔlʋ kɔ hɔ Zufʋ'n-mɔ asɔnɩn sua nɩn anun. Ɛbɛlɛ asʋ sala nsan, ɔ nzulo man nun, ɔ kan Nyanmɩan Belemgbin Mân nɩn anwʋn ɛjɔlɛ ɔ kele bɛ́ maan bɛ́ kʋsʋ bɛ de bɛ di. 9 Ɛjɔlɛ'n mɔ Pɔlʋ kan'n nvalɩ man mmie-mɔ anwʋn ɛsɛ bɛ ngulo man kɛ bɛ de bɛ di. Bɛ kan yɛ́ Mɩn atɩn nɩn anwʋn ɛjɔlɛ ɛtɛ ɛtɛ asɔnɩn sua nɩn anun. Ɛhɩ ati, Pɔlʋ kɔ yaci bɛ́. Ɔ nʋn bɛ́ mɔ b'a le yɛ́ Mɩn b'a li'n kɔ hɔ. Anɩn sukulu kʋn wɔ ɛbɛlɛ, bɛ fɛlɛ yɩ́ Tilanunsi sukulu. Sukulu sɔ nɩn anun yɛ̂ cɩan daa Pɔlʋ kan Nyanmɩan Anʋan Ɛjɔlɛ nɩn ɔ. 10 Ɔ helelɩ like ɛbɛlɛ dede afʋɛ nnyuan. Ɔ man bɛ́ kʋalaa mɔ bɛ wɔ Azi mân nɩn anun'n, Zufʋ o, bɛ́ mɔ bɛ tɩ man Zufʋ o, bɛ tɩlɩ yɛ́ Mɩn Anʋan Ɛjɔlɛ'n.

Seva amma mmelenzua'n-mɔ anwʋn ɛjɔlɛ'n

11 Ɛhɩ, anɩn Nyanmɩan nanndɩ Pɔlʋ sʋ ɔ yɔ asinbɛnwʋn ninnge mgbili mgbili kpa. 12 Ɔ man hanmɩntɩ duku anaan ɛtanlan m'ɔ kɔ han Pɔlʋ anwʋnnaan'n, sɛ bɛ fa bɛ kan nwuluwafʋɛ'n-mɔ a, nwuluwafʋɛ'n-mɔ anwʋn sa, ɛsɛ wawɛ ɛtɛ'n-mɔ fi bɛ́ nun tu.

13 Ɔ 'ba yɔ sɔ'n, anɩn Zufʋ mmie-mɔ kɔ kulo kulo'n-mɔ asʋ bɛ fʋan wawɛ ɛtɛ'n-mɔ fi nwuluwafʋɛ'n-mɔ anun. Zufʋ sɔ'n-mɔ kʋsʋ nwan bɛ 'fa yɛ́ Mɩn Zozi dunman'n bɛ fʋan wawɛ ɛtɛ'n-mɔ. Yɩ́ ti, bɛ kan bɛ kele wawɛ ɛtɛ'n-mɔ kɛ: “Zozi mɔ Pɔlʋ kan yɩ́ ɛjɔlɛ'n dunman nun, mɩ́n nwan ɛmɔ fíte!” 14 Bɛ́ mɔ anɩn bɛ lɛ di junman sɔ'n, bɛ tɩ mma mmelenzua nsʋ. Bɛ́ sɩ'n li Seva, ɔ tɩ Zufʋ'n-mɔ anun tɛɛyɩfʋɛ kpain'n kʋn. 15 Mɔ bɛ hanlɩn sɔ'n, wawɛ ɛtɛ'n nwan: “Mɩn sɩ Zozi ɛsɛ mɩn sɩ Pɔlʋ kʋsʋ. Nan ɛmɔ, nwan menian dɩɛ y'ɔ le ɛmɔ?” 16 Ɛhɩ a, sʋanlan'n mɔ wawɛ ɛtɛ'n wɔ yɩ́ nun'n kɔ tɩ kɔ tɔ bɛ́ sʋ. Yɩ́ sa kɔ hʋala bɛ́ kʋalaatin, ɔ kɔ hele bɛ́ yalɛ kpa dede bɛ fi sua nɩn anun bɛ 'nwanndi a, anɩn bɛ́ nwʋn gua sʋ b'a bʋta bʋta.

17 Efɛzɩ amma, Zufʋ o, m'ɔ tɩ man Zufʋ o, bɛ́ kʋalaa bɛ kɔ tɩ ɛjɔlɛ sɔ'n, esulo kɔ han bɛ́. Ɛsɛ bɛ kɔ man yɛ́ Mɩn Zozi anyɩnnzɔ kpa. 18 Bɛ́ dɔʋn mɔ bɛ falɩ bɛ́ nwʋn bɛ manlɩn yɛ́ Mɩn'n, bɛ ba bɛ kan bɛ́ nyɔlɩɛ ɛtɛ'n-mɔ bagua nɩn anun. 19 Menian'n-mɔ dɔʋn mɔ anɩn bɛ yɩ jiliwa'n nʋn bɛ́ jiliwa kalata'n-mɔ kɔ a. Bɛ kɔ yala yɩ́ menian'n-mɔ kʋalaa anyunnun ɛbɛlɛ. Bɛ kɔ sɩsɩn bɛ kɔ nwun kalata sɔ'n-mɔ gua, ɔ tɩ esika jɛtɛ mma akpɩɩ abulanun. 20 Anɩn kɛ ɔ kpɩnlɩn yɔlɩ mɔ tunmin sʋ nʋn anwʋnsɛlɛ sʋ yɛ́ Mɩn Anʋan Ɛjɔlɛ'n tɛlɛlɩ nɩn anɩn.

Efɛzɩ kulo'n 'ba fannyan

21 Ɛhɩ anzin, Pɔlʋ kɔ fua kɛ ɔ 'kpɛ nun Masedʋanɩn nʋn Akayi mân nɩn anun ɔ kɔ Zoluzalɛmʋn. Ɛhɩka ati, yɩ́ nwan: “Sɛ mɩn kɔ mɩn ju ɛlɔ a, ɔ di kɛ mɩn kɔ Lɔmʋn kʋsʋ.”

22 Ɛhɩ a, ɔ kɔ sʋan yɩ́ mmʋkafʋɛ'n-mɔ anun nnyuan, Timote nʋn Elasɩtɩ. Nan yɩ́ muonun yɩ́ Pɔlʋ, ɔ kɔ ha Azi mân nɩn anun ɛbɛlɛ kaan biekun.

23 Mɛlɛ sɔ'n, yɛ́ Mɩn Anʋan Ɛjɔlɛ'n dunman nun, Efɛzɩ kulo'n kɔ fannyan. 24 Anɩn bian kʋn wɔ ɛbɛlɛ, bɛ fɛlɛ yɩ́ Demetiliyusi. Ɔ tɩ junnvʋɛ. Ɔ fa jɛtɛ ɔ bɔ bʋsʋɩn balasua'n mɔ bɛ fɛlɛ yɩ́ Aateminsi'n sua mma mma. Ɔ nʋn bɛ́ mɔ bɛ di junman sɔ'n nyan nun esika kpili kpa. 25 Ɛlɛhʋn kʋn, Demetiliyusi kɔ yia yɩ́ menian'n-mɔ nʋn junnvʋɛ ɛhɩnlɩn-mɔ. Ɔ kɔ fa kɔ tʋ bɛ́ nyunnun kɛ: “Ebia-mɔ, ɛmɔ sɩ kɛ yɛ́ ɛkpasie'n fi junman ɛhɩ. 26 Nan kʋsʋ, like mɔ bian'n mɔ bɛ fɛlɛ yɩ́ Pɔlʋ yɔ'n, ɛmɔ tɩ ɛsɛ ɛmɔ nwun yɩ́. Nán kɛ Efɛzɩ ɛwa angʋnmɩn ɔ, nan Azi mân'n kʋalaa anun, Pɔlʋ sɔ'n nanndɩ nun ɔ kan kɛ amʋan'n mɔ menian'n-mɔ sɔ'n, ɔ tɩ mgban. Menian dɔʋn a le yɩ́ ɛjɔlɛ nɩn a tʋ nun. 27 Ɛjɔlɛ sɔ'n kʋala kɛ ɔ man yɛ́ junman'n tɔ, ɛsɛ ɔ kʋala kɛ ɔ man bʋsʋɩn kpili Aateminsi sua'n m'ɔ le dunman'n minlin. Bʋsʋɩn Aateminsi mɔ Azi mân nɩn anun nʋn eyuadɩ nɩn anun bɛ́ kʋalaa bɛ sɔ'n, sʋanlan fɩ́ɩ́ lɛ ngɔ bɔ yɩ́ dunman kʋ́n!”

28 Mɔ Demetiliyusi hanlɩn sɔ mɔ bɛ tɩlɩ'n, ɛya kɔ a, anɩn bɛ lɛ tɛtɩan bɛ kan kɛ: “Efɛzɩ amma, yɛ́ bʋsʋɩn Aateminsi'n tɩ kpili o! Efɛzɩ amma yɛ́ bʋsʋɩn Aateminsi'n tɩ kpili o!” 29 Ɛjɔlɛ sɔ'n kɔ fannyan kulo bɔndɩn nɩn anun. Bɛ́ kʋalaa bɛ kɔ tu woo bɛ kɔ hyʋɩn Gayiyusi nʋn Alisitakɩ, bɛ́ nʋan y'ɔ le lɩka mɔ bɛ yia bɛ kan bɛ́ ngɔhʋa'n. Gayiyusi nʋn Alisitakɩ fi Masedʋanɩn mân nun. Bɛ tɩ Pɔlʋ amanngʋn. Bɛ nʋn yɩ́ yɛ̂ ɔ kɔ yɩ́ atɩn'n-mɔ. 30 Pɔlʋ kulo kɛ ahan ɔ fite bagua nɩn anyunnun, nan yɛ́ Mɩn menian'n-mɔ a mman man yɩ́ atɩn. 31 Yɩ́ manngʋn mmie-mɔ kɔ bɛlɛ yɩ́ ngalɩɛ kɛ n'ɔ kɔ lɩka mɔ menian'n-mɔ a yia'n. Yɩ́ manngʋn sɔ'n-mɔ fi Azi mân nɩn anun, bɛ di awaa junman.

32 Tɛmʋn sɔ'n, anɩn lɩka mɔ b'a yia ɛlɔ a yɔ beje beje kpa. Menian mmie-mɔ lɛ tɩan bɛ kan ɛjɔlɛ kʋn, anɩn mmie-mɔ kʋsʋ lɛ tɩan bɛ kan ɛjɔlɛ fʋfɔlɛ. Bɛ́ nun mmie-mɔ dɔʋn nzɩ man like mɔ yɩ́ ti yɛ̂ b'a yia'n bɔbɔ. 33 Ɛhɩ a, bɛ kɔ sʋsɔ ɛjɔlɛ nɩn asʋ bɛ kɔ han bɛ kɔ hele Zufʋ bian kʋn. Bian sɔ'n, bɛ fɛlɛ yɩ́ Alɛgɩzanndɩlɩ. Anɩn Zufʋ'n-mɔ lɛ wowula yɩ́ bʋ kɛ ɔ fíte bagua nɩn anyunnun. Mɔ Alɛgɩzanndɩlɩ fitelɩ bagua nɩn anyunnun'n, ɔ kɔ tʋ yɩ́ sa kɛ bɛ gúa diin nán ɔ 'kan ɛjɔlɛ ɔ kele bɛ́. 34 Mɔ menian'n-mɔ nwunlin kɛ ɔ tɩ Zufʋ'n, bɛ́ kʋalaa bɛ́ bʋ kɔ yɔ kʋn bɛ lɛ tɩan bɛ kan kɛ: “Efɛzɩ amma, yɛ́ bʋsʋɩn Aateminsi'n tɩ kpili o! Efɛzɩ amma, yɛ́ bʋsʋɩn Aateminsi'n tɩ kpili o!” Bɛ le ɛtɩan sʋa dede kɔ yɔ dɔhyʋɩlɩ nnyuan.

35 Yɩ́ bɛ-yue-asɩɛ, kulo nɩn asʋ kpɔmanfʋɛ'n kɔ yɔ kɔ man bɛ kɔ gua bɛ́ ahʋnlɩn asɩ. Yɩ́ nwan: “Efɛzɩ amma, sʋanlan benin y'ɔ nzɩ man kɛ Efɛzɩ kulo'n yɛ̂ ɔ sisa bʋsʋɩn kpili Aateminsi sua'n nʋn yɩ́ abaaba'n m'ɔ fi nyanmɩansʋ ɔ'a ju nɩn ɔ? 36 Sʋanlan fɩ́ɩ́ ngʋala ɔ nzu man yɩ́ nwʋn akpʋlʋwa. Yɩ́ ti, ɛmɔ gúa bɛ́ ahʋnlɩn asɩ nán b'a nzɛcɩ man like. 37 Ɔ sanlɩn kɛ menian'n-mɔ mɔ ɛmɔ nʋn bɛ́ a a ɛwa'n, b'a nwua man amʋan sua'n-mɔ anun ninnge, ɛsɛ b'a ngan man bʋsʋɩn Aateminsi kʋsʋ anwʋn ɛjɔlɛ ɛtɛ. 38 Sɛ Demetiliyusi nʋn yɩ́ junnvʋɛ'n-mɔ kulo kɛ bɛ sanman sʋanlan an, ɔ le cɩan mɔ mgbain'n-mɔ tanlan asɩ bɛ di ɛjɔlɛ ɔ. Anɩn lɩka mɔ bɛ kʋala kɛ bɛ nʋn bɛ́ ɛjɔlɛ'n kɔ nɩn anɩn! 39 Sɛ Ɛjɔlɛ biekun wɔ ɛbɛlɛ a, anɩn mgbain'n-mɔ yia a, ɛmɔ kɔ fa kɔ tʋ bɛ́ nyunnun. 40 Afɩ like mɔ y'a yɔ yɩ́ ɛnɛ'n, bɛ kʋala kɛ bɛ tʋn yɛ́ ɛsʋan kɛ y'a jasʋ awaa akɔmɩn anun. Ɔ sanlɩn kɛ, sɛ bɛ bisa yɛ́ like mɔ yɩ́ ti yɛ̂ y'a yia nɩn an, yɛ ngɔ hʋala man yɩ́ nʋan tu nán y'a sa yɛ́ nɩn.” 41 Mɔ kpɔmanfʋɛ'n hanlɩn sɔ yuelɩ'n, ɔ kɔ man bɛ kɔ sanndɩ.

20

Pɔlʋ 'ba tu atɩn

1 Ɛhɩ, ɔ yɔlɩ mɔ kulo nɩn anun gualɩ diin'n, Pɔlʋ kɔ yia yɛ́ Mɩn menian'n-mɔ. Ɔ kɔ wowula bɛ́ anwʋnsɛlɛ, ɔ nʋn bɛ́, bɛ kɔ li ngalɩɛ, cuein yɛ̂ ɔ hɔlɩ Masedʋanɩn mân nun ɔ. 2 Ɔ kɔ nanndɩ ɛbɛlɛ mân sɔ nɩn anun ɔ kɔ han ɛjɔlɛ dɔʋn ɔ kɔ wowula yɛ́ Mɩn menian'n-mɔ anwʋnsɛlɛ. Mɔ Pɔlʋ wowulalɩ bɛ́ anwʋnsɛlɛ yuelɩ'n, ɔ kɔ hɔ Gɛlɛsɩ mân nun 3 ɔ kɔ li ɛbɛlɛ sala nsan. Mɛlɛ mɔ ahan ɔ fi ɛbɛlɛ ɔ 'kɔ Sili mân nun'n, bɛ kɔ yɩ yɩ́ anzʋti kɛ Zufʋ'n-mɔ a hɔ yɩ́ ti ahuan. Ɛhɩ a, Pɔlʋ kɔ yɔ ajʋnlɩn kɛ ɔ di kɛ ɔ sa yɩ́ nzin ɔ sɩn Masedʋanɩn mân nun. 4 Mɔ ɔ 'ba'n, menian mɔ bɛ walɩ somanlɩn yɩ́ dede bɛ juli Azi mân nun'n y'ɔ le Sopatɛɛ m'ɔ fi Belee kulo nɩn asʋ mɔ yɩ́ sɩ y'ɔ le Pilusi'n, Alisitakɩ nʋn Segʋndusi mɔ bɛ fi Tesaloninki kulo nɩn asʋ'n, Gayiyusi m'ɔ fi Dɛlɩbʋ kulo nɩn asʋ'n nʋn Timote, Tisiki nʋn Tolofimʋn mɔ bɛ fi Azi mân nun'n. 5 Bɛ kɔ li mʋa yɛ́ nyunnun Tolowasɩ kulo nɩn asʋ bɛ lɛ nwʋnndɛ yɛ́ ɛbɛlɛ. 6 Mɔ bɛ lili *Pakɩ fɛtɩ'n yuelɩ'n, mɩ́n nʋn Pɔlʋ yɛ kɔ tu yɛ́ bʋ Filipʋ kulo nɩn asʋ. Yɛ la asue nyɩnsʋ dede cɩan nnun nán y'a ju Tolowasɩ y'a tʋ ɛhɩnlɩn-mɔ. Mɔ yɛ juli Tolowasɩ'n, yɛ lili ɛbɛlɛ mɔlɛ kʋn.

Etisusi ewuetinnge'n

7 Ɛhɩ, mɔlɛ'n, yɛ yialɩ yɛ́ Mɩn alɩɛ nɩn anwʋn. Pɔlʋ kɔ han ɛjɔlɛ ɔ kɔ hele asɔnɩn mma'n-mɔ. Kɛmɔ alɩ́ɛ cɩn an, anɩn ɔ di kɛ Pɔlʋ kɔ'n, ɔ kɔ han ɛjɔlɛ dede bɛ kɔ bɔ kɔ yɔ alɩmunnun. 8 Anɩn kanlannɩɛ dɔʋn kpa wɔ awaa nɩn asʋ sua'n mɔ y'a yia nun nɩn anun. 9 Mɛlɛ mɔ Pɔlʋ 'kan ɛjɔlɛ'n, anɩn kpafɛlɛ kʋn tɩ mɛnzɛlɛ nɩn anʋan ɔ lɛ dafɩ kpa. Kpafɛlɛ sɔ'n, bɛ fɛlɛ yɩ́ Etisusi. Etisusi fi awaa'n m'ɔ wɔ sʋ ngʋkʋn ngʋkʋn nsan'n, ɔ kɔ tɔ asɩ. Bɛ 'kuku yɩ́ sʋ a, Etisusi a wu. 10 Ɛhɩ a, Pɔlʋ kɔ ju asɩ ɔ kɔ han yɩ́ nwʋn asɩ ɔ kɔ fa Etisusi yɩ́ sa sʋ, yɩ́ nwan: “Nán bɛ di yalɛ, ɔ sanlɩn kɛ ɔ wuli man!” 11 M'ɔ yɔlɩ sɔ'n, Pɔlʋ salɩ fʋlɩ awaa nɩn asʋ. Ɔ kɔ bu kpaʋn'n ɔ kɔ li. Ɔ kɔ han ɛjɔlɛ dede alɩ́ɛ kɔ hɩn. Mɔ alɩ́ɛ hɩnlɩn'n yɛ̂ ɔ hɔlɩ ɔ. 12 Kpafɛlɛ'n dɩɛ, bɛ nʋn yɩ́ 'ba a, anɩn yɩ́ nyɩn wɔ sʋ. Ɔ man bɛ́ kʋalaa bɛ́ lʋa cɩcɩlɩ kpa.

13 Ɛhɩ, Pɔlʋ kɔ fa bɛ́ ja nun atɩn'n m'ɔ kɔ kulo'n mɔ bɛ fɛlɛ yɩ́ Asɔsʋ nɩn asʋ. Yɛ́ dɩɛ, yɛ kɔ fʋ meli nun yɛ kɔ li mʋa yɩ́ nyunnun Asɔsʋ ɛlɔ. Afɩ Pɔlʋ helelɩ kɛ yɛ yía ɛbɛlɛ nán y'a fa yɩ́ meli nɩn anun. 14 Mɔ Pɔlʋ walɩ tʋlɩ yɛ́ Asɔsʋ ɛbɛlɛ'n nán y'a fa yɩ́ meli nɩn anun y'a hɔ kulo'n mɔ bɛ fɛlɛ yɩ́ Mintilɛnɩn nɩn asʋ. 15 Yɛ juli Mintilɛnɩn mɔ alɩ́ɛ hɩnlɩn'n, yɛ la sʋ dede yɛ kɔ ju kulo'n mɔ bɛ fɛlɛ yɩ́ Kio nɩn anʋan nun. Alɩ́ɛ hɩnlɩn biekun, yɛ kɔ ju kulo'n mɔ bɛ fɛlɛ yɩ́ Samɔsʋ nɩn asʋ. Alɩ́ɛ hɩnlɩn biekun, yɛ kɔ ju kulo'n mɔ bɛ fɛlɛ yɩ́ Minle nɩn asʋ. 16 Afɩ Pɔlʋ fualɩ kɛ bɛ ju Efɛzɩ kulo nɩn asʋ ɛbɛlɛ a, bɛ njinlan man nán b'a nga man Azi mân nɩn anun ɛbɛlɛ. Kɛ ɔ kɔ yɔ nán ɔ'a ju Zoluzalɛmʋn kulo nɩn asʋ ndɛ *Pantekɔtʋ fɛtɩ cɩan'n, ɛhɩ yɛ̂ anɩn Pɔlʋ lɛ jʋnlɩn ɔ.

Pɔlʋ nʋn Efɛzɩ asɔnɩn nɩn asʋ mgbain'n-mɔ 'ba li ngalɩɛ

17 Mɔ yɛ juli Minle'n, Pɔlʋ kɔ tʋ Efɛzɩ asɔnɩn nɩn asʋ mgbain'n-mɔ ngalɩɛ kɛ bɛ bála a tʋ yɛ́ Minle ɛbɛlɛ. 18 Bɛ walɩ juli ɛbɛlɛ a, Pɔlʋ nwan: “Ɔ bɔ yɩ́ bʋ alimʋa cɩan mɔ n juli Azi mân nɩn anun'n, kɛ m gbɩnlɩn mɩn nʋn ɛmɔ yɛ nanndɩlɩ'n, ɛmɔ sɩ. 19 M'an bɛbɛlɛ mɩn nwʋn yɛ́ Mɩn ɛsʋ́ɛ nɩn anun, mɩn tɩtɩ mɩ́n nyɩn ɛmʋɩn mɩ́n sa nun, ɛsɛ Zufʋ'n-mɔ man n nwunlin amannɩnhunlun. Ɔ sanlɩn kɛ anɩn bɛ kɔ mɩ́n ti ahuan. 20 Ɛmɔ sɩ kɛ like m'ɔ tɩ kpa man ɛmɔ'n, m'an va man fɩ́ɩ́ m'an vɩa man ɛmɔ. M'an han yɩ́ kʋalaa m'an hele ɛmɔ bagua nun ɔ nʋn ɛmɔ awulo'n-mɔ anun. 21 M'an han m'an hele bɛ́ mɔ bɛ tɩ Zufʋ nʋn bɛ́ mɔ bɛ tɩ *Gɛlɛkɩ'n kɛ bɛ nún bɛ́ nwʋn bɛ káci bɛ́ abalabɔ'n wɔ Nyanmɩan anwʋn ɛsɛ bɛ lé yɛ́ Mɩn Zozi Kilisi bɛ lí.

22 “Kɩkaala dɩɛ, n dɩ kɛ sʋanlan mɔ b'a cɩcɩ yɩ́ ɔ, Wawɛ Nwannzan-nwannzan'n lɛ cʋɩn mɩ́n kɔ Zoluzalɛmʋn, mɩn nzɩ man ɛjɔlɛ mɔ ɔ 'ba tʋ mɩ́n ɛlɔ ɔ. 23 Mɔ mɩn sɩ nɩn ala y'ɔ le kɛ, kulo biala mɔ n gɔ ju sʋ'n, Wawɛ Nwannzan-nwannzan'n kan kele mɩ́n kɛ bɛ lɛ ba tʋ mɩ́n fiadɩ ɛsɛ mɩn 'ba nwun nyinlinlin. 24 Nan mɩ́n dɩɛ, nán mɩ́n ngʋan'n y'ɔ tɩ mɩ́n cɩnnjɩn ɔ. Nyanmɩan anwunnvoe ɛsɩ́ɛ Ɛjɔlɛkpa'n mɔ yɛ́ Mɩn Zozi a fa a wula mɩ́n sa nun kɛ m mɔ́ n géle menian'n-mɔ'n, kɛ ɔ kɔ yɔ nán m'an li junman sɔ'n dede m'an gua yɩ́ bʋ'n, ɛhɩ y'ɔ tɩ mɩn cɩnnjɩn ɔ.

25 “Sian dɩɛ, mɩn sɩ kɛ ɛmɔ mɔ m'an tanlan ɛmɔ afian m'an bɔ Nyanmɩan Belemgbin Mân nɩn anwʋn ɛjɔlɛ m'an hele ɛmɔ'n, ɛmɔ lɛ ngɔ nwun man mɩ́n nyunnun kʋ́n. 26 Yɩ́ ti, mɩɩn kan mɩn kele ɛmɔ ɛnɛ kɛ ɛmɔ anun kʋn m'ɔ kɔ minlin'n, mɩn nzɩ man yɩ́ ɛjɔlɛ nun. 27 Ɔ sanlɩn kɛ Nyanmɩan afʋtu'n kʋalaatin, m'an tu ɛmɔ, m'an nva man fɩ́ɩ́ m'an nvɩa man ɛmɔ. 28 Yɩ́ ti, ɛmɔ nɩ́an bɛ́ nwʋn ye ɛsɛ bɛ nɩ́an menian'n-mɔ kʋalaatin mɔ Wawɛ Nwannzan-nwannzan nɩn a fa a wula ɛmɔ asa nun nɩn asʋ kpa. Ɛmɔ nɩ́an Asɔnɩn'n mɔ Nyanmɩan a man yɩ́ kunnun Baa nɩn a wu a to yɩ́ ti ngʋan nɩn asʋ kpa. Ɔ sanlɩn kɛ Asɔnɩn sɔ'n tɩ yɩ́ muonun yɩ́ dɩɛ.

29 “Mɩn sɩ kɛ mɩn kɔ a, menian anwʋn esulo kɛ naan bedi 'ba wʋlʋ ɛmɔ afian bɛ fannyan asɔnɩn mma'n-mɔ anun. 30 Ɛmɔ muonun afian, menian 'ba jasʋ bɛ kan ato ɛjɔlɛ bɛ man dedi mma'n-mɔ si bɛ́ sʋ. 31 Yɩ́ ti, ɛmɔ kácɩ bɛ sísa bɛ́ nwʋn. Ɔ sanlɩn kɛ, kɔngɔɛ nʋn eyua dede afʋɛ nsan, mɩ́n nʋan wɔ sʋ m'an tu ɛmɔ anun kʋn biala fʋɔ. Mɩn 'tu ɛmɔ fʋɔ a, anɩn mɩɩn sun.

32 “Afɩ sian dɩɛ, mɩɩn fa ɛmɔ mɩn wula Nyanmɩan asa nun. Ɔ kʋala kɛ ɔ man yɩ́ anwunnvoe ɛsɩ́ɛ ɛjɔlɛ'n bʋka ɛmɔ, ɛsɛ ɛmɔ asa kan ajâ'n mɔ ɔ'a fa ɔ'a sie bɛ́ kʋalaa mɔ bɛ tɩ yɩ́ dɩɛ'n. 33 Mɩ́n nyɩn a mmʋlʋ man sʋanlan fɩ́ɩ́ esika, anaan taladɩɛ. 34 Ɛmɔ muonun sɩ kɛ n ne mɩ́n sa n nili junman n nyanlɩn like mɔ anɩn mɩn nʋn mɩ́n manngʋn'n-mɔ y'a mian yɩ́ nwʋn'n. 35 M'an yɔ yɩ́ sɔ m'an man ɛmɔ a nwun yɩ́ nyunnun nʋn yɩ́ nzin'n kʋalaatin kɛ ɔ fata kɛ yɛ di junman sʋa yɛ bʋka ehianfʋɛ'n-mɔ. Anɩn yɛ́ ti kacɩ ɛjɔlɛ'n mɔ yɛ́ Mɩn Zozi hanlɩn'n. Yɩ́ nwan: ‘Sɛ ɛ fa man an, salɩɛ wɔ nun tala mɔ bɛ lɛ fa bɛ man wɔ́'n.’ ”

36 Mɔ Pɔlʋ hanlɩn sɔ yuelɩ'n, ɔ nʋn bɛ́ bɛ kɔ gua bɛ́ nanngʋnlʋnman asɩ ɔ kɔ yɔ asɔnɩn. 37 Bɛ́ kʋalaa bɛ le esuan bɛ kɔ tɔ Pɔlʋ nun bɛ kɔ li ngalɩɛ. 38 Alʋabɔ'n m'ɔ hanlɩn bɛ́'n y'ɔ le mɔ Pɔlʋ hanlɩn hele bɛ́ kɛ bɛ lɛ ngɔ nwun man yɩ́ nwʋn kʋ́n'n. Ɛhɩ anzin, bɛ hɔlɩ gualɩ yɩ́ atɩn dede ɔ fʋlɩ meli nɩn anun.

21

Pɔlʋ 'ba hɔ Zoluzalɛmʋn

1 Ɛhɩ, mɔ yɛ nʋn bɛ́ yɛ lili ngalɩɛ yuelɩ mɔ yɛ sanndɩlɩ'n, meli'n falɩ yɛ́ fɔ́ʋ́n dede yɩ́ nʋan y'ɔ le lɩka'n mɔ bɛ fɛlɛ yɩ́ Kɔsʋ'n. Alɩ́ɛ hɩnlɩn, yɛ kɔ tu yɛ́ bʋ ɛbɛlɛ yɛ kɔ ju lɩka'n mɔ bɛ fɛlɛ yɩ́ Lodɩ'n. Ɛsɛ yɛ fi ɛbɛlɛ, yɛ kɔ ju kulo'n mɔ bɛ fɛlɛ yɩ́ Patala nɩn asʋ. 2 Mɔ yɛ juli ɛbɛlɛ'n, anɩn meli kʋn lɛ kɔ Feninsi mân nun. Yɛ kɔ fʋ nun, cuein yɛ̂ yɛ hɔlɩ ɔ. 3 Yɛ hɔlɩ dede mɔ yɛ 'mantan Sipʋlʋ mân'n, mɔ anɩn yɛ gua meli nɩn anun yɛ́ nyɩn tua yɩ́'n, yɛ kɔ sɩn asue afian kpɔlɛ mân sɔ nɩn abʋ asɩ nán y'a tʋ yɛ́ ti Sili mân nun. Yɛ hɔlɩ dede mɔ yɛ juli kulo'n mɔ bɛ fɛlɛ yɩ́ Tii nɩn asʋ'n, meli'n kɔ si asɩ. Afɩ anɩn ɛbɛlɛ y'ɔ di kɛ bɛ yɩ nun ninnge'n bɛ gua ɔ. 4 Yɛ kɔ nwun yɛ́ Mɩn menian, yɛ kɔ li mɔlɛ kʋn bɛ́ nwʋn ɛbɛlɛ. Wawɛ Nwannzan-nwannzan'n kɔ man bɛ kɔ han bɛ kɔ hele Pɔlʋ kɛ n'ɔ kɔ Zoluzalɛmʋn. 5 Nan mɔ yɛ lili mɔlɛ kʋn yuelɩ mɔ yɛ 'kɔ'n, bɛ nʋn bɛ́ yɩ nʋn bɛ́ mma'n-mɔ, bɛ́ kʋalaa bɛ kɔ hɔ yɛ́ atɩn egua dede kulo'n tiba. Yɛ kɔ gua yɛ́ nanngʋnlʋnman asɩ jenvie nɩn anʋan yɛ kɔ yɔ asɔnɩn. 6 Yɛ yɔlɩ asɔnɩn yuelɩ mɔ yɛ lili ngalɩɛ'n, yɛ kɔ fʋ meli nɩn anun yɛ̂ bɛ salɩ hɔlɩ awulo ɔ.

7 Yɛ kɔ tu yɛ́ bʋ Tii ɛbɛlɛ, yɛ́ nʋan y'ɔ le kulo'n mɔ bɛ fɛlɛ yɩ́ Pʋtolemayisi nɩn asʋ. Mɔ yɛ juli ɛbɛlɛ'n, yɛ hɔlɩ bisalɩ anianman'n-mɔ ahɩn yɛ kɔ li cɩan kʋn bɛ́ nwʋn ɛbɛlɛ. 8 Mɔ alɩ́ɛ hɩnlɩn'n, yɛ kɔ sa yɛ kɔ fʋ meli nɩn anun, yɛ́ nʋan y'ɔ le kulo'n mɔ bɛ fɛlɛ yɩ́ Sezale nɩn asʋ. Mɔ yɛ juli ɛbɛlɛ'n, yɛ kɔ sike Filipʋ m'ɔ bɔ Ɛjɔlɛkpa'n kpayɛ nɩn awulo. Filipʋ wɔ menian nsʋ'n mɔ Zoluzalɛmʋn ɛlɔ asɔnɩn'n kpalɩ bɛ́ nɩn anun bie. 9 Anɩn Filipʋ le mma mmalasua muan nnan. Mma mmalasua muan nnan sɔ'n-mɔ di Nyanmɩan kpɔman.

10 Yɛ lili kɔ yɔ ɛlɛsan kʋn ɛbɛlɛ. Tɛmʋn sɔ'n, kpɔmanfʋɛ belenzua kʋn fi Zude mân nun ɔ kɔ a. Bian sɔ'n, bɛ fɛlɛ yɩ́ Agabisi. 11 Ɔ walɩ tʋlɩ yɛ́ a, ɔ kɔ le Pɔlʋ bɛlɛtɩ'n. Ɔ kɔ fa kɔ hyɩ yɩ́ muonun yɩ́ sa nʋn yɩ́ ja'n-mɔ. Yɩ́ nwan: “Ɛ 'nwun ɛjɔlɛ mɔ Wawɛ Nwannzan-nwannzan'n lɛ kan'n: ‘Sʋanlan'n m'ɔ le bɛlɛtɩ ɛhɩ'n, Zufʋ'n-mɔ mɔ bɛ wɔ Zoluzalɛmʋn ɛlɔ'n, bɛ 'ba hyɩ yɩ́ sa nʋn yɩ́ ja'n-mɔ sʋa bɛ fa yɩ́ bɛ wula bɛ́ mɔ bɛ nzɩ man Nyanmɩan nɩn asa nun.’ ”

12 Mɔ Agabisi hanlɩn sɔ mɔ yɛ tɩlɩ'n, yɛ nʋn anianman'n-mɔ mɔ bɛ wɔ Sezale ɛbɛlɛ'n, yɛ kɔ han yɛ kɔ hele Pɔlʋ kɛ n'ɔ kɔ Zoluzalɛmʋn. 13 Mɔ yɛ hanlɩn sɔ'n, nán Pɔlʋ a bua yɛ́ kɛ: “Ɔ yɔ sɛ mɔ ɛmɔ lɛ sun bɛ man mɩ́n nwʋn bubu mɩ́n ɔ? Sɛ bɛ 'cɩ mɩ́n sa nʋn mɩ́n ja, anaan sɛ bɛ 'kun mɩ́n bɔbɔ wɔ yɛ́ Mɩn Zozi dunman nun an, m'an bɔbʋa mɩ́n nwʋn.”

14 Kɛmɔ yɛ hanlɩn ngo yɛ hanlɩn njɩn mɔ Pɔlʋ a ndie man'n, yɛ yacili yɩ́. Ɛjɔlɛ mɔ yɛ hanlɩn'n y'ɔ le kɛ: “Mɔ yɛ́ Mɩn kulo'n, man ɔ yɔ́ sɔ!”

15 Mɔ cɩan kaan'n mɔ yɛ lili yɩ́ ɛbɛlɛ'n yuelɩ'n, yɛ kɔ sesie yɛ́ nwʋn yɛ kɔ fa Zoluzalɛmʋn atɩn'n. 16 Mɔ yɛ 'kɔ'n, yɛ́ Mɩn menian'n-mɔ mɔ bɛ wɔ Sezale ɛbɛlɛ'n mmie-mɔ nʋn yɛ́ yɛ̂ ɔ hɔlɩ ɔ. Mɔ yɛ juli ɛlɔ'n, bɛ nʋn yɛ́ kɔ hɔ kɔ sike bian kʋn. Bian sɔ'n, bɛ fɛlɛ yɩ́ Mʋnnasʋn. Ɔ fi Sipʋlʋ mân nun. Ɔ falɩ yɩ́ nwʋn manlɩn yɛ́ Mɩn a hyɛ.

Pɔlʋ 'ba hɔ fua Zʋakɩ anwʋn

17 Mɔ yɛ juli Zoluzalɛmʋn ɛbɛlɛ'n, anianman'n-mɔ sɔlɩ yɛ́ nun kanlanman kpa. 18 Mɔ alɩ́ɛ hɩnlɩn'n, Pɔlʋ nʋn yɛ kɔ hɔ Zʋakɩ awulo ɛlɔ. Yɛ 'kɔ a ju a, anɩn asɔnɩn nɩn asʋ mgbain'n-mɔ a yia ɛbɛlɛ. 19 Pɔlʋ kɔ bisa bɛ́ ahɩn yɛ̂ junman'n kʋalaa mɔ Nyanmɩan a li wɔ bɛ́ mɔ bɛ tɩ man Zufʋ nɩn afian'n, ɔ kɔ sʋsɔ sʋ ɔ kɔ han yɩ́ kʋalaa ɔ kɔ hele bɛ́.

20 Mɔ Pɔlʋ anʋan tɔlɩ'n, bɛ kɔ yɩ Nyanmɩan ayɛ, ɛsɛ bɛ́ nwan: “Nɩan, anianman, Zufʋ akpɩɩ kɔ yɔ nyɛ nyɛ a fa bɛ́ nwʋn a man yɛ́ Mɩn. Nan kʋsʋ, bɛ́ mala ɛjɔlɛ'n tɛ tɩ bɛ́ cɩnnjɩn. 21 B'a han b'a hele Zufʋ sɔ'n-mɔ kɛ, ɛ 'kele like a, ɛ kan kele Zufʋ'n-mɔ kʋalaatin mɔ bɛ gugua mân mân'n-mɔ asʋ'n kɛ bɛ káci bɛ́ nzin bɛ sí Moyizɩ mala'n, nán bɛ kpɛ bɛ́ mma'n-mɔ mmian nun, ɛsɛ nán bɛ di Zufʋ'n-mɔ mala'n-mɔ asʋ. 22 Yɛ 'yɔ sɛ? Afɩ, yɩ́ biala, bɛ 'tɩ kɛ a ju ɛwa. 23 Yɩ́ ti, atɩn'n mɔ yɛ 'ba hele wɔ́'n, sɩn sʋ. Yɛ le menian nnan ɛwa, b'a bɔbʋa Nyanmɩan. 24 Ɛ nʋn bɛ́ hɔ́ tú bɛ́ nwʋn efian nán tua bɛ́ ti kalɛ'n maan bɛ nyán atɩn bɛ kpá bɛ́ ti'n. Yɩ́ dɩɛ anɩn bɛ́ kʋalaa bɛ nwun yɩ́ kɛ ato yɛ̂ b'a li b'a tʋ wɔ́ bʋ ɔ, nán wɔ́ muonun ɛ di *Moyizɩ mala nɩn asʋ. 25 Nan bɛ́ mɔ bɛ tɩ man Zufʋ mɔ b'a fa bɛ́ nwʋn b'a man yɛ́ Mɩn Zozi'n, ɛjɔlɛ mɔ yɛ́ nʋan sɛlɩ yɩ́ nwʋn, mɔ yɛ hɛlɛlɩ yɛ hanlɩn yɛ hɛlɛlɩ bɛ́'n y'ɔ le kɛ nán bɛ di amʋan sʋ naan, nán bɛ di naan nʋn yɩ́ moja'n nʋn cunmun, ɛsɛ nán bɛ yɔ satɩlɩfʋɛ nyɔlɩɛ.”

26 Ɛhɩ a, Pɔlʋ nʋn menian nnan sɔ'n-mɔ kɔ hɔ. Mɔ alɩ́ɛ hɩnlɩn'n, Pɔlʋ nʋn bɛ́ bɛ kɔ bɔ bɛ́ efian etue nɩn abʋ. Mɔ bɛ bɔlɩ yɩ́ bʋ'n, Pɔlʋ kɔ hɔ Nyanmɩan awulo ɛlɔ ɔ kɔ hele cɩan mɔ bɛ 'gua efian etue nɩn abʋ bɛ yɩ bɛ́ nun kʋn biala ati tɛɛ'n.

Zufʋ'n-mɔ 'ba hyɩ Pɔlʋ Nyanmɩan awulo nɩn anun

27 Ɛhɩ, bɛ bɔlɩ efian etue nɩn abʋ dede mɔ ɔ 'ju yɩ́ cɩan nsʋ'n, Zufʋ'n-mɔ mɔ bɛ fi Azi mân nun'n kɔ nwun Pɔlʋ Nyanmɩan awulo nɩn anun. Bɛ kɔ wowula bagua nɩn abʋ bɛ kɔ hyɩ Pɔlʋ. 28 Anɩn bɛ lɛ tɛtɩan bɛ kan kɛ: “Izalayɛ amma, ɛmɔ bála a bʋka yɛ́ o! Yɛ́ sa a han sʋanlan'n m'ɔ nanndɩ nun ɔ kan ɛjɔlɛ ɛtɛ ɔ tia Izalayɛ mân'n, Moyizɩ mala'n nʋn Nyanmɩan awulo'n. Ɛsɛ bɛ nɩ́an, ɔ'a man bɛ́ mɔ bɛ tɩ man Zufʋ nɩn a wʋlʋ Nyanmɩan awulo nɩn anun ɔ'a man efian a han lɩka nwannzan-nwannzan ɛhɩ!”

29 Anɩn bɛ lɛ kan sɔ, ɔ sanlɩn kɛ bɛ nwunlin Tolofimʋn m'ɔ fi Efɛzɩ'n nʋn Pɔlʋ kulo nɩn anun. Bɛ jʋnlɩn kɛ anɩn Pɔlʋ a fa yɩ́ a wʋlʋ Nyanmɩan awulo nɩn anun.

30 Kulo bɔndɩn nɩn anun kɔ fannyan. Yɩ́ bɛ̂ o, yɩ́ fama o, menian'n-mɔ kɔ tu woo. Bɛ kɔ sɔ Pɔlʋ bɛ kɔ fa yɩ́ Nyanmɩan awulo nɩn anun bɛ kɔ fite bɛ kɔ tʋtʋ anʋan nɩn anun ɛbɛlɛ ala. 31 Anɩn bɛ lɛ kpʋnndɛ bɛ kun Pɔlʋ, nán ngalɩɛ a tʋ Lɔmʋn nzalafʋ'n-mɔ kpain nɩn ɛlɔ kɛ Zoluzalɛmʋn kulo bɔndɩn'n lɛ sɔ. 32 Ɛbɛlɛ ala, ɔ kɔ hohuan nzalafʋ'n-mɔ nʋn bɛ́ mgbain'n-mɔ anʋan bɛ kɔ kpʋ bagua'n. Mɔ bagua'n nwunlin nzalafʋ'n-mɔ nʋn bɛ́ kpain'n, bɛ kɔ yaci Pɔlʋ ɛbʋ́ɛ.

33 Ɛhɩ a, nzalafʋ kpain'n kɔ hyʋɩn kɔ kpunnge Pɔlʋ, ɔ kɔ man atɩn kɛ bɛ gúa yɩ́ sa ngɔnzɔngɔnzɔ nnyuan. Mɔ bɛ gualɩ yɩ́ sa ngɔnzɔngɔnzɔ'n, nzalafʋ kpain'n kɔ bisa yɩ́ sʋanlan ɛhɔlɛ kʋn m'ɔ tɩ'n ɔ nʋn like mɔ ɔ'a yɔ'n. 34 Mɔ nzalafʋ kpain'n 'bisa Pɔlʋ ɛjɔlɛ'n, anɩn bagua nɩn anun menian'n mmie-mɔ lɛ tɛtɩan bɛ kan ɛjɔlɛ kʋn, anɩn mmie-mɔ kʋsʋ lɛ tɛtɩan bɛ kan ɛjɔlɛ fʋfɔlɛ. Nzalafʋ kpain'n nnwun man ɛjɔlɛ nɩn ati nʋn yɩ́ bʋ, afɩ ɛbɛlɛ a yɔ beje beje. Ɔ kɔ man atɩn kɛ bɛ nʋn Pɔlʋ hɔ́ nzalafʋ'n-mɔ lɩka mɔ bɛ wɔ ɛlɔ. 35 Pɔlʋ nʋn bɛ hɔlɩ mɔ bɛ fʋ ɛsɩkalie'n, nzalafʋ'n-mɔ kɔ fa yɩ́ bɛ sa sʋ. Ɔ sanlɩn kɛ ɛbʋ́ɛ mɔ bagua nɩn a bʋ yɩ́'n, ɔ'a man yɩ́ nwʋn a bɛlɛ yɩ́. 36 Afɩ anɩn bɛ́ kʋalaa bɛ si yɩ́ sʋ bɛ lɛ tɛtɩan bɛ kan kɛ: “Bɛ hún yɩ́! Bɛ hún yɩ́!”

37 Ɛhɩ, mɛlɛ mɔ bɛ 'fa Pɔlʋ bɛ wʋlʋ sua nɩn anun'n, ɔ kɔ bisa nzalafʋ kpain'n kɛ: “Asʋ mɩn kʋala kɛ mɩn nyan atɩn mɩn kan ɛjɔlɛ mɩn kele wɔ́ ɔ?”

Mɔ Pɔlʋ hanlɩn sɔ'n, nán nzalafʋ kpain nɩn a bisa yɩ́ kɛ: “Ɛ kan Gɛlɛkɩ anɩɛ ɔ? 38 Ezipiti mân nɩn anun sʋanlan ɛhɩ mɔ ɔ'a bɔ mân ɛlɛsan asʋ ɛwa, m'ɔ nʋn kodiawu akpɩɩ nnan b'a bɔ bɛ́ ti ɛwâ nɩn anun ɛlɔ'n, nán yɩ́ y'ɔ le wɔ́ ɔ?”

39 M'ɔ bisa sɔ'n, nán Pɔlʋ a bua yɩ́ kɛ: “N dɩ Zufʋ, b'a wʋ mɩ́n Silisi kulo'n mɔ bɛ fɛlɛ yɩ́ Talɩsɩ nɩn asʋ. Kulo sɔ'n mɔ b'a wʋ mɩ́n sʋ'n lɛ dunman. Yɩ́ ti, man mɩ́n atɩn maan n gán ɛjɔlɛ n géle bagua'n.”

40 Mɔ Pɔlʋ hanlɩn sɔ'n, nzalafʋ kpain'n kɔ man yɩ́ atɩn. Ɛhɩ a, Pɔlʋ kɔ jinlan ɛsɩkalie nɩn asʋ ɔ kɔ tʋ yɩ́ sa ɔ kɔ hele bagua'n. Mɔ bɛ gualɩ diin'n, Pɔlʋ kɔ kuku yɩ́ nʋan sʋ ɔ kɔ han yɩ́ *alameɩn anɩɛ nɩn anun ɔ kɔ hele bɛ́. Yɩ́ nwan:

22

Pɔlʋ 'ba sa yɩ́ nɩn

1 “Anianman mmelenzua nʋn mɩ́n sɩ-mɔ, ɛmɔ tíe ɛjɔlɛ'n mɔ mɩn 'ba han mɩn kele ɛmɔ kɩkaala mɩn sa mɩ́n nɩn'n”.

2 Mɔ menian'n-mɔ tɩlɩ kɛ Pɔlʋ lɛ jʋjɔ alameɩn anɩɛ nɩn anun ɔ kele bɛ́'n, bɛ kɔ gugua didiin biekun kpa. Ɛhɩ a, Pɔlʋ nwan: 3 “N dɩ Zufʋ. B'a wʋ mɩ́n Talɩsɩ, Silisi mân nun, nan Zoluzalɛmʋn ɛwa yɛ̂ b'a ta mɩ́n ɔ. Mɩ́n mɩn'n y'ɔ le Gamalɩɛ. Ɔ a hele mɩ́n yɛ́ nan-mɔ mala'n kpa bɔkɔɔ. Mɩ́n Nyanmɩan ɛjɔlɛ'n, bɛ nva man bɛ ngan man ngɔhʋa kɛ ɛnɛ kʋsʋ ɛmɔ kʋalaatin nva ngan man ngɔhʋa'n. 4 N gelelɩ bɛ́ mɔ bɛ nanndɩ yɛ́ Mɩn atɩn nɩn asʋ nɩn ahʋlʋwa n gunlun bɛ́. N cɩlɩ mmelenzua nʋn mmalasua n gualɩ bɛ́ fiadɩ. 5 *Tɛɛyɩfʋɛ kpain'n nʋn Izalayɛ mân nɩn asʋ mgbain'n-mɔ di mɩ́n adanzɩɛ. Bɛ manlɩn mɩ́n kalata kɛ n gɔ́ n dʋ́ anianman Zufʋ'n-mɔ mɔ bɛ wɔ Damasɩ kulo nɩn asʋ ɛlɔ'n. Mɩn tʋ bɛ́ a, anɩn n jɩ́ bɛ́ mɔ b'a fa bɛ́ nwʋn b'a man yɛ́ Mɩn mɔ bɛ wɔ ɛbɛlɛ'n m mála Zoluzalɛmʋn m mán bɛ pínnin bɛ́.

6 “Ɛhɩ, anɩn mɩ́n ja wɔ nun mɩn ka kaan mɩn ju Damasɩ. Mɔ bɛ 'kɔ a bɔ kɔ yɔ sɛnzɛ jinlan'n, kʋnmgba ala, dʋɛɩn, kanlannɩɛ kʋn fi nyanmɩansʋ. Yɩ́ ta m'ɔ lɛ ta'n, ɔ kɔ ta kɔ si kɔ yia mɩ́n. 7 N gɔ fin asɩ. Mɩn 'tie a, anɩn anɩɛ kʋn lɛ kan kele mɩ́n kɛ: ‘Sɔlʋ Sɔlʋ, nzukɛ ati yɛ̂ ɛ lɛ kele mɩ́n ahʋlʋwa ɔ?’

8 “Mɔ n dɩlɩ anɩɛ sɔ'n, nán m'an bisa kɛ: ‘Wɔ́ nwan ɔ, yɛ́ Mɩn?’

“Nán anɩɛ nɩn a bua mɩ́n kɛ: ‘Mɩ́n Zozi mɔ n vi Nazalɛtɩ'n yɛ̂ ɛ lɛ kele mɩ́n ahʋlʋwa ɔ.’ 9 Anɩn mɩn nʋn menian yɛ̂ yɛ lɛ kɔ ɔ. Bɛ nwunlin kanlannɩɛ'n, kʋsʋ b'a ndɩ man sʋanlan'n m'ɔ lɛ kan ɛjɔlɛ'n kele mɩ́n nɩn anɩn'n.

10 “Mɔ yɛ́ Mɩn hanlɩn sɔ'n, nán m'an bisa yɩ́ kɛ: ‘Yɛ̂ Mɩn, nzu y'ɔ di kɛ mɩn yɔ ɔ?’

“Yɩ́ nwan: ‘Jasʋ, kɔ Damasɩ. Ɛ ju ɛlɔ a, yɩ́ kʋalaa m'ɔ di mɔ ɛ yɔ'n, Nyanmɩan 'ba man bɛ kele wɔ́.’

11 “Mɔ yɛ́ Mɩn anʋan tɔlɩ'n, mɩ́n manngʋn'n-mɔ mɔ anɩn mɩn nʋn bɛ́ yɛ lɛ kɔ Damasɩ'n, bɛ kɔ sɔ mɩ́n sa bɛ kɔ li mɩ́n taataa. Ɔ sanlɩn kɛ, kanlannɩɛ'n m'ɔ talɩ'n sinlin mɩ́n nyɩn'n.

12 “Ɔ 'ba yɔ sɔ'n, anɩn bian kʋn wɔ Damasɩ ɛbɛlɛ, bɛ fɛlɛ yɩ́ Ananiasɩ. Ananiasɩ tɩ sʋanlan m'ɔ fɛlɩ Nyanmɩan ɛsɛ ɔ di yɩ́ mala nɩn asʋ. Damasɩ ɛbɛlɛ Zufʋ'n-mɔ kʋalaatin de yɩ́ di. 13 Ananiasɩ walɩ tʋlɩ mɩ́n an, yɩ́ nwan: ‘Mɩ́n nianman Sɔlʋ, man wɔ́ nyɩn'n tíke!’ Ɔ hanlɩn sɔ nɩn ala, mɩ́n nyɩn'n kɔ tike n gɔ nwun yɩ́. 14 Mɔ mɩ́n nyɩn'n tikelɩ'n, yɩ́ nwan: ‘Yɛ́ nan-mɔ Nyanmɩan nɩn a li mʋa a yɩ wɔ́ kɛ ɛ nwún like m'ɔ kulo'n, ɛ nwún sɛsɛfʋɛ baa kʋnmgba'n, ɛ tɩ́ yɩ́ nʋan nun ɛjɔlɛ. 15 Afɩ, like mɔ a nwun yɩ́ ɔ nʋn ɛjɔlɛ mɔ a tɩ'n, ɔ di kɛ ɛ di yɩ́ nwʋn adanzɩɛ ɛ kele menian'n-mɔ kʋalaatin. 16 Kɩkaala mɔ a tɩ ɛjɔlɛ'n sʋa'n, n'ɛ nwʋnndɛ kʋ́n. Yɩ́ ti, sun fɛlɛ yɛ́ Mɩn, jasʋ maan bɛ sɔ́nɩn wɔ́ nán a nyan wɔ́ ɛtɛ nɩn anwʋn face.’

17 “Ɛhɩ anzin, n gɔ sa n gɔ hɔ Zoluzalɛmʋn. Ɛlɛhʋn kʋn, anɩn mɩɩn yɔ asɔnɩn Nyanmɩan awulo ɛbɛlɛ nán m'an hɩn ɛlalɩɛ. 18 Ɛlalɩɛ nɩn anun, n gɔ nwun yɛ́ Mɩn, ɔ kɔ han kɔ hele mɩ́n kɛ: ‘Kan wɔ́ nwʋn fi Zoluzalɛmʋn ɛwa jasʋ, ɔ sanlɩn kɛ mɩ́n nwʋn ɛjɔlɛ'n mɔ ɛ 'ba han kele bɛ́'n, bɛ ngɔ le bɛ ngɔ li man.’

19 “Mɔ yɛ́ Mɩn hanlɩn sɔ'n, mɩ́n nwan: ‘Yɛ́ Mɩn, bɛ sɩ yɩ́ yuein kɛ anɩn mɩn kɔ asɔnɩn sua'n-mɔ anun mɩn cɩ bɛ́ mɔ b'a le wɔ́ b'a li'n mɩn man bɛ gua bɛ́ fiadɩ bɛ fin bɛ́ mgbele. 20 Tɛmʋn mɔ bɛ 'kun wɔ́ adanzɩfʋɛ Etiɛnɩn'n, n jin yɩ́ bʋ bie. N nelɩ bɛ́ mɔ bɛ hunlin Etiɛnɩn'n n dʋlɩ nun nán m'an le bɛ́ taladɩɛ'n-mɔ m'an tila.’

21 “Mɔ n ganlɩn sɔ'n, nán yɛ́ Mɩn a han a hele mɩ́n kɛ: ‘Kɔ, afɩ mɩn kulo kɛ mɩn sʋan wɔ́ mʋa maan ɛ kɔ bɛ́ mɔ bɛ tɩ man Zufʋ'n-mɔ anwʋn.’ ”

Pɔlʋ 'ba hele yɩ́ nwʋn kɛ ɔ tɩ Lɔmʋn sʋanlan

22 Ɛhɩ, Pɔlʋ hanlɩn ɛjɔlɛ'n Zufʋ'n-mɔ tielɩ dede m'ɔ juli ɛbɛlɛ'n, bɛ kɔ sɔ ɛtɛtɩan sʋ. Bɛ́ nwan: “Bɛ hún sʋanlan sɔ'n bɛ yɩ́ yɩ́ ɛbɛlɛ! Ɔ nzɛ nvata man kɛ ɔ nyan ngʋan!”

23 Anɩn bɛ lɛ kpo bɛ tʋ bɛ́ taladɩɛ'n-mɔ anwunno ɛsɛ anɩn bɛ lɛ tu nvutule'n. 24 Ɛhɩ a, nzalafʋ kpain'n kɔ man atɩn kɛ bɛ fá Pɔlʋ bɛ wʋ́lʋ sua nɩn anun bɛ fín yɩ́ mgbele maan ɔ hán like ati mɔ Zufʋ'n-mɔ lɛ tɛtɩan yɩ́ kɔmɩn anun'n. 25 Nan mɔ bɛ cɩcɩlɩ Pɔlʋ mɔ bɛ 'ba fin yɩ́ mgbele'n, ɔ kɔ bisa nzalafʋ'n m'ɔ sie nzalafʋ ɛya kʋn mɔ anɩn ɔ wɔ ɛbɛlɛ'n kɛ: “Asʋ atɩn wɔ nun kɛ bɛ fín *Lɔmʋn sʋanlan kʋn mɔ b'a mmu man yɩ́ fʋɔ'n mgbele ɔ?”

26 Mɔ Pɔlʋ bisalɩ nzalafʋ'n m'ɔ sie nzalafʋ ɛya kʋn'n kosuan sɔ'n, nzalafʋ'n kɔ nwanndi kɔ tʋ bɛ́ kpain'n, yɩ́ nwan: “Yaaa, nɩan ɛjɔlɛ mɔ ahan ɛ hyʋhyʋɩn ba'n. Kanngʋ bian sɔ'n tɩ Lɔmʋn sʋanlan.”

27 Mɔ nzalafʋ kpain'n tɩlɩ yɩ́ sʋa'n, ɔ kɔ kpʋ Pɔlʋ ɔ kɔ bisa yɩ́ kɛ: “Kan yɩ́ yuein kele mɩ́n, asʋ Lɔmʋn sʋanlan y'ɔ le wɔ́ ɔ?”

M'ɔ bisalɩ kosuan sɔ'n nán Pɔlʋ a bua yɩ́ kɛ: “Yuo, Lɔmʋn sʋanlan y'ɔ le mɩ́n.”

28 Mɔ Pɔlʋ hanlɩn sɔ'n, nzalafʋ kpain kukuli yɩ́ nʋan sʋ a, yɩ́ nwan: “Mɩ́n dɩɛ, dede mɔ mɩn 'kaci Lɔmʋn sʋanlan'n, n dualɩ kalɛ kpili kpa.”

Mɔ nzalafʋ nɩn anʋan tɔlɩ'n, Pɔlʋ kʋsʋ nwan: “Mɩ́n dɩɛ, bɛ 'wʋ mɩ́n an, anɩn n dɩ Lɔmʋn sʋanlan.”

29 Mɔ Pɔlʋ hanlɩn sɔ'n, ɛbɛlɛ ala, bɛ́ mɔ anɩn bɛ lɛ bisa Pɔlʋ kosuan'n kɔ hyʋɩn bɛ́ nzin. Kɛmɔ nzalafʋ kpain'n nɩan an, Pɔlʋ tɩ Lɔmʋn sʋanlan'n, esulo kɔ han yɩ́. Ɔ sanlɩn kɛ ɔ man bɛ gualɩ yɩ́ sa ngɔnzɔngɔnzɔ.

Pɔlʋ 'ba fite Izalayɛ mgbain'n-mɔ anyunnun

30 Kɛmɔ anɩn nzalafʋ kpain'n kulo kɛ ɔ nwun like fɔ́ʋ́n mɔ yɩ́ ti yɛ̂ Zufʋ'n-mɔ lɛ tʋn Pɔlʋ ɛsʋan'n, alɩ́ɛ hɩnlɩn an, nzalafʋ kpain'n kɔ man bɛ kɔ yɩ Pɔlʋ asa ngɔnzɔngɔnzɔ'n. Ɔ kɔ man atɩn kɛ tɛɛyɩfʋɛ mgbain'n-mɔ nʋn Izalayɛ mgbain'n-mɔ kʋalaa mɔ bɛ di ɛjɔlɛ'n yía. Bɛ yialɩ a, ɔ kɔ fa Pɔlʋ kɔ fite bɛ́ nyunnun.

23

1 Ɛhɩ, Pɔlʋ kɔ tʋ yɩ́ nyɩn ɔ kɔ nɛnɩan bɛ́ kʋalaa mɔ bɛ di ɛjɔlɛ'n, yɩ́ nwan: “Anianman-mɔ, dede mɔ ɔ 'ju ɛnɛ'n, mɩn yɔ ajʋnlɩn kɛ mɩ́n ɛnanndɩɛ nɩn anwʋn buli man ɛbʋɩn wɔ Nyanmɩan anyunnun.” 2 Mɔ Pɔlʋ hanlɩn sɔ'n, *tɛɛyɩfʋɛ kpain'n mɔ bɛ fɛlɛ yɩ́ Ananiasɩ'n kɔ man atɩn kɛ bɛ́ mɔ bɛ mantan Pɔlʋ'n fín yɩ́ nʋan nɩn asʋ. 3 Ɛhɩ a, Pɔlʋ kɔ han kɔ hele yɩ́ kɛ: “Nyanmɩan muonun yɛ̂ ɔ 'fin wɔ́. Ɛ nwun wɔ́ a ɛ nwan talɛ mɔ b'a han yɩ́ ayile fufue ɔ! Ɛ tɩ ɛbɛlɛ ɛ lɛ nɩan mala nɩn anwʋn ɛ bua mɩ́n ndɛɛ, kʋsʋ ɛ san mala nɩn anwʋn ɛ man atɩn kɛ bɛ fín mɩ́n nʋan nɩn asʋ!”

4 Mɔ Pɔlʋ hanlɩn sɔ'n, bɛ́ mɔ bɛ mantan yɩ́ ɛbɛlɛ'n nwan: “Ee! Ɛ lɛ bɔ Nyanmɩan tɛɛyɩfʋɛ kpain nɩn amgba!”

5 Mɔ Pɔlʋ tɩlɩ yɩ́ sɔ'n, yɩ́ nwan: “Anianman-mɔ, mɩn nzɩ man kɛ tɛɛyɩfʋɛ kpain nɩn ɔ. Afɩ ɔ wɔ Ɛhɛlɛ Ɛjɔlɛ nɩn anun kɛ: ‘Ɛ ngɔ han man wɔ́ mân kpain nɩn anwʋn ɛjɔlɛ ɛtɛ.’ ”

6 Kɛmɔ Pɔlʋ sɩ kɛ bɛ́ mɔ bɛ lɛ di ɛjɔlɛ'n mmie-mɔ tɩ *Falisifʋɛ, mmie-mɔ kʋsʋ tɩ *Sadusifʋɛ'n, ɔ kɔ tɩan nun bɛ́ nyunnun ɛbɛlɛ. Yɩ́ nwan: “Anianman-mɔ, n dɩ Falisifʋɛ, mɩ́n sɩ-mɔ tɩ Falisifʋɛ. Nan kɛmɔ mɩn de mɩn di kɛ bɛ́ mɔ b'a wu'n 'ba tinnge'n, yɩ́ ti yɛ̂ bɛ lɛ bua mɩ́n ndɛɛ ɔ.”

7 Mɔ Pɔlʋ hanlɩn sɔ'n, akpʋlʋwa kɔ tɔ Falisifʋɛ'n-mɔ nʋn Sadusifʋɛ'n-mɔ afian, bɛ kɔ bu bɛ́ nwʋn nun. 8 Ɔ sanlɩn kɛ Sadusifʋɛ'n-mɔ lɛ kele kɛ ewuetinnge nnʋn man ɛbɛlɛ, ɛsɛ nyanmɩansʋ mmɔfʋɛ nʋn wawɛ'n-mɔ kʋsʋ nnʋn man ɛbɛlɛ. Nan Falisifʋɛ'n-mɔ dɩɛ, bɛ de bɛ di kɛ ninnge sɔ'n-mɔ wɔ ɛbɛlɛ. 9 Bɛ kɔ fannyan ɛjɔlɛ nɩn anun. Mala nɩn asʋ mgbain'n mmie-mɔ mɔ bɛ wɔ Falisifʋɛ'n-mɔ anun'n kɔ jasʋ kɔ jinlan, bɛ́ nʋan kɔ kpi ɛjɔlɛ nɩn anun kpa. Bɛ́ nwan: “Yɛ nnwun man like ɛtɛ mɔ sʋanlan ɛhɩ a yɔ ɔ. Ɛ 'su yɩ́ akpʋlʋwa a, wawɛ bie anaan nyanmɩansʋ bɔfʋɛ kʋn a han ɛjɔlɛ a hele yɩ́!” 10 Kɛ ɛjɔlɛ'n sili yɔlɩ yɩ́'n, nzalafʋɛ'n-mɔ kpain'n sulolɩ yɩ́ nzin. Ɔ jʋnlɩnlɩn kɛ bɛ́ menian sɔ'n nyan Pɔlʋ a, bɛ 'tɩtɩ yɩ́ nun. Yɩ́ ti, ɔ kɔ man yɩ́ nzalafʋ'n-mɔ atɩn kɛ bɛ hɔ́ yɩ́ Pɔlʋ menian'n-mɔ afian ɛlɔ bɛ nʋn yɩ́ sá wʋ́lʋ sua nɩn anun.

11 Mɔ ɛjɔlɛ'n yɔlɩ sɔ'n, yɩ́ kɔngɔɛ m'ɔ tian yɩ́ nnyuan'n, yɛ́ Mɩn kɔ yɩ yɩ́ nwʋn kɔ hele Pɔlʋ. Yɩ́ nwan: “Pɔlʋ, bɔ mɔndɩnlɩn! A li mɩ́n nwʋn adanzɩɛ Zoluzalɛmʋn ɛwa, ɔ di kɛ ɛsɛ ɛ di mɩ́n nwʋn adanzɩɛ Lɔmʋn ɛlɔ.”

Zufʋ'n-mɔ kulo kɛ bɛ kun Pɔlʋ

12 Ɛhɩ, mɔ alɩ́ɛ hɩnlɩn'n ngɛlɛmɔ, Zufʋ'n-mɔ kɔ hɔ Pɔlʋ ati ahuan. Bɛ kɔ han ndâ kɛ sɛ b'a ngun man Pɔlʋ a, bɛ nni man like ɛsɛ bɛ nnʋn man nzue. 13 Bɛ́ mɔ bɛ hɔlɩ Pɔlʋ ati ahuan'n, bɛ tala menian abulanan. 14 Bɛ kɔ hɔ kɔ tʋ tɛɛyɩfʋɛ mgbain'n-mɔ nʋn Izalayɛ mgbain'n-mɔ, bɛ́ nwan: “Y'a han ndâ kɛ ɔ di kɛ yɛ kun Pɔlʋ kʋalaaka nán y'a li like. 15 Yɩ́ ti, kɩkaala dɩɛ, ɛmɔ mgbain'n-mɔ kʋalaatin, ɛmɔ hɔ́ nwún nzalafʋ kpain nɩn anwʋn. Ɛmɔ hán héle yɩ́ kɛ ɔ mán Pɔlʋ bála ɛmɔ aja sʋ maan ɛmɔ nɩ́an yɩ́ ɛjɔlɛ nɩn anun yuein kpa. Yɩ́ dɩɛ, Pɔlʋ fi ɛlɔ dede mɔ ɔ 'ju ɛmɔ anyunnun ɛbɛlɛ'n, anɩn y'a sesie yɛ́ nwʋn y'a hun yɩ́.”

16 Mɛlɛ mɔ bɛ 'kan Pɔlʋ ati ahuan ɛjɔlɛ sɔ'n, yɩ́ nianman balasua nɩn awa belenzua kʋn kɔ tɩ. Ɔ kɔ hɔ sua nɩn anun ɛlɔ ɔ kɔ hɔ kɔ yɩ Pɔlʋ anzʋti. 17 Pɔlʋ kɔ fɛlɛ nzalafʋ'n-mɔ mɔ bɛ sie nzalafʋ ɛya kʋn nɩn asʋ kpain'n kʋn. Yɩ́ nwan: “Fa kpafɛlɛ ɛhɩ kɔ nzalafʋ kpain nɩn anwʋn ɛlɔ. Ɔ 'kan ɛjɔlɛ ɔ kele yɩ́.”

18 Mɔ Pɔlʋ anʋan tɔlɩ'n, nzalafʋ'n m'ɔ sie nzalafʋ ɛya kʋn'n kɔ fa kpafɛlɛ'n ɔ nʋn yɩ́ kɔ hɔ bɛ́ kpain nɩn anwʋn ɛlɔ. Yɩ́ nwan: “Kpain, Pɔlʋ mɔ b'a tʋ yɩ́ fiadɩ nɩn a fɛlɛ mɩ́n ɔ a han ɔ'a hele mɩ́n kɛ n vá kpafɛlɛ ɛhɩ m mɛ́lɛ wɔ́, nán ɔ 'kan ɛjɔlɛ ɔ kele wɔ́.”

19 Mɔ nzalafʋ'n hanlɩn sɔ yuelɩ'n, bɛ́ kpain'n kɔ sɔ kpafɛlɛ nɩn asa ɔ nʋn yɩ́ bɛ kɔ tɩ bɛ́ nwʋn. Ɔ kɔ bisa kpafɛlɛ'n kɛ: “Nzʋ ɛjɔlɛ dɩɛ yɛ̂ ɛ kulo kɛ ɛ kan kele mɩ́n ɔ?”

20 Ɛhɩ a, kpafɛlɛ'n kɔ sʋsɔ ɛjɔlɛ sʋ, yɩ́ nwan: “Zufʋ'n-mɔ anʋan a sɛ bɛ́ nwʋn. Bɛ 'ba a tʋ wɔ́ bɛ sɛlɛ wɔ́ kɛ ɛhɩnman ɛ fá Pɔlʋ ɛ fíte bɛ́ mgbain'n-mɔ anyunnun maan bɛ nɩ́an yɩ́ ɛjɔlɛ nɩn anun yuein kpa. 21 Sɛ bɛ ba a tʋ wɔ́ a, n'ɛ tɛ bɛ́ sʋ. Ɔ sanlɩn kɛ, bɛ́ nun abulanan nʋn yɩ́ nzin a hɔ Pɔlʋ ati ahuan b'a han ndâ kɛ sɛ bɛ hunlin man yɩ́ a, bɛ nni man like ɛsɛ bɛ nnʋn man nzue. Kɩkaala dɩɛ, b'a bɔbʋa bɛ́ nwʋn a yue, nan wɔ́ yɛ̂ bɛ lɛ nwʋnndɛ wɔ́ ɔ.”

22 Mɔ nzalafʋ kpain'n tɩlɩ ɛjɔlɛ'n sʋa'n, ɔ kɔ han kɔ hele kpafɛlɛ'n kɛ n'ɔ kan ɛjɔlɛ sɔ'n kele sʋanlan fɩ́ɩ́, nan ɔ hɔ́ awulo.

Bɛ nʋn Pɔlʋ 'ba hɔ kʋnmanna Felisi aja sʋ.

23 M'ɔ yɔlɩ sɔ'n, nzalafʋ kpain'n kɔ fɛlɛ yɩ́ nzalafʋ'n-mɔ anun nnyuan mɔ bɛ sie nzalafʋ ɛya ngʋkʋn ngʋkʋn'n. Yɩ́ nwan: “Ɛmɔ hóhuan nzalafʋ ɛya nnyuan anʋan, menian abulasʋ mɔ bɛ fʋ ɛkpanngɔ nʋn menian ɛya nnyuan mɔ bɛ tʋ acɔ. Ɛmɔ kokuan bɛ́ nʋan yue a, ɛmɔ kʋalaa sésie bɛ́ nwʋn nán bɛ hɔ́ Sazale ɛnɛ kɔngɔɛ dɔɛ ngʋanlan. 24 Ɛmɔ sésie ɛkpanngɔ kʋn bɛ mán Pɔlʋ, nán bɛ fá yɩ́ kʋnlʋn-ngʋnlʋn bɛ hɔ́ fá yɩ́ wúla kʋnmanna Felisi asa nun.” 25 Mɔ nzalafʋ kpain'n hanlɩn ɛhɩ helelɩ bɛ́'n, ɛsɛ ɔ kɔ hɛlɛ kalata kɔ tʋ sʋ. Yɩ́ nwan:

26 Kʋnmanna Felisi,

Mɩ́n Kulodʋ Liziasɩ yɛ̂ mɩɩn kɛlɛ kalata ɛhɩ mɩn nwan wɔ́ ɔ. Mɩn 'bisa wɔ́ ahɩn.

27 Like ati m'ɔ man mɩɩn kɛlɛ wɔ́'n y'ɔ le kɛ Zufʋ'n-mɔ a hyɩ sʋanlan ɛhɩ mɔ m'an fa yɩ́ m'an bɛlɛ wɔ́'n. Tɛmʋn mɔ ahan bɛ 'kun yɩ́'n yɛ̂ mɩn nʋn mɩ́n menian'n-mɔ hɔlɩ lelɩ yɩ́ ɔ. Ɔ sanlɩn kɛ m'an tɩ kɛ ɔ tɩ Lɔmʋn sʋanlan. 28 Kɛmɔ afɩ mɩn kulo kɛ mɩn nwun like ati mɔ Zufʋ'n-mɔ lɛ tʋn yɩ́ ɛsʋan'n, mɩn nʋn yɩ́ kɔ hɔ bɛ́ mgbain'n-mɔ aja sʋ. 29 Mɔ m'an nwun yɩ́ nun'n y'ɔ le kɛ bɛ́ mala nɩn anwʋn ɛjɔlɛ ati yɛ̂ b'a tʋn yɩ́ ɛsʋan ɔ. Ɔ yɔlɩ man like ɛtɛ mɔ yɩ́ ti ɔ di kɛ bɛ tʋ yɩ́ fiadɩ anaan bɛ kun yɩ́ ɔ. 30 Nan mɔ bɛ yɩlɩ mɩ́n anzʋti kɛ Zufʋ'n-mɔ a hɔ yɩ́ ti ahuan bɛ kulo kɛ bɛ kun yɩ́'n, ɛbɛlɛ ala, n gɔ fa ajʋnlɩn kɛ mɩn 'fa yɩ́ mɩn bɛlɛ wɔ́. M'an bɔ bɛ́ mɔ b'a tʋn yɩ́ ɛsʋán nɩn amannɩɛ kɛ sɛ bɛ nʋn yɩ́ le ɛjɔlɛ a, anɩn bɛ tʋ́ wɔ́ ɛlɔ.

31 Ɛhɩ, kɛ bɛ́ kpain'n kpɩnlɩn helelɩ bɛ́'n, nzalafʋ'n-mɔ kɔ fa Pɔlʋ kɔngɔɛ bɛ nʋn yɩ́ kɔ hɔ kulo'n mɔ bɛ fɛlɛ yɩ́ Antipatilisi nɩn asʋ. 32 Mɔ alɩ́ɛ hɩnlɩn'n, nzalafʋ'n-mɔ mɔ bɛ nanndɩ asɩ'n kɔ sa kɔ hɔ Zoluzalɛmʋn. Bɛ́ mɔ bɛ fʋ mgbanngɔ'n nʋn Pɔlʋ kɔ hɔ. 33 Mɔ bɛ juli Sezale ɛbɛlɛ'n, bɛ́ mɔ bɛ fʋ mgbanngɔ'n kɔ fa kalata'n nʋn Pɔlʋ kɔ wula Kʋnmanna Felisi asa nun. 34 Kʋnmanna Felisi kɔ kɩnnga kalata'n. M'ɔ kɩnngalɩ yuelɩ'n, ɔ kɔ bisa Pɔlʋ lɩka mɔ bɛ wʋlɩ yɩ́'n. Mɔ Pɔlʋ hanlɩn helelɩ yɩ́ kɛ ɔ fi Silisi mân nun'n, 35 Felisi nwan: “Bɛ́ mɔ bɛ nʋn wɔ́ le ɛjɔlɛ'n 'ba a, n gɔ bisa wɔ́ kosuan.” Ɛhɩ a, Felisi kɔ man atɩn kɛ bɛ fá Pɔlʋ bɛ síe belemgbin Elɔdɩ sua nɩn anun ɛlɔ.

24

Zufʋ'n-mɔ 'ba tʋn Pɔlʋ ɛsʋan

1 Ɛhɩ, cɩan nnun kɔ sɩn, *tɛɛyɩfʋɛ kpain'n mɔ bɛ fɛlɛ yɩ́ Ananiasɩ'n muonun kɔ a Sezale. Ɔ 'ba a, ɔ nʋn Izalayɛ mân nɩn asʋ mgbain'n mmie-mɔ ɔ nʋn bian kʋn. Bian sɔ'n, bɛ fɛlɛ yɩ́ Tɛɛtulusi. Tɛɛtulusi tɩ avoka. Bɛ kɔ hɔ bɛ kɔ tʋ kʋnmanna Felisi bɛ kɔ sanman Pɔlʋ. 2 Bɛ kɔ fɛlɛ Pɔlʋ nán Tɛɛtulusi a tʋn yɩ́ ɛsʋan. Tɛɛtulusi kɔ han kɔ hele kʋnmanna Felisi kɛ: “Kpain, sɛ yɛ le anzʋnunjɔ kpa bɔkɔɔ a, ɔ fi wɔ́. Ɔ sanlɩn kɛ a li ngɛlɛ junman a sesie yɛ̂ mân'n kpa a man yɛ́. 3 Lɩka biala mɔ cɩan daa yɛ kɔ sɩn'n, yɛ bɔ wɔ́ dunman kpa wɔ junman'n mɔ a li nɩn anwʋn. 4 Yɩ́ ti, mɩn ndʋa man yɩ́ tɩndɩɩn mɩn nzɛcɩ wɔ́ alaje. Nan kʋsʋ, mɩn 'sɛlɛ wɔ́ kɛ ɛ mán yɛ́ tɛmʋn kaan, wɔ́ ti anun kpa'n dunman nun nán ɛ tíe yɛ́ ɛjɔlɛ'n.

5 “Ɛjɔlɛ sɔ'n y'ɔ le kɛ sʋanlan ɛhɩ, y'a nwun yɩ́ kɛ ɔ tɩ man sʋanlan kpa fɩ́ɩ́ sʋa. Ɔ a fa Zufʋ'n-mɔ kʋalaa mɔ bɛ wɔ asɩɛ nɩn asʋ nɩn ati'n-mɔ ɔ'a kpokpula sʋ. Ɛsɛ ɔ tɩ Nazalɛtɩ amma fâ nɩn asʋ kpain. 6 Tɛmʋn mɔ ahan ɔ 'gua Nyanmɩan awulo nɩn efian'n yɛ̂ yɛ hyɩlɩ yɩ́ ɔ. [Yɛ́ nwan yɛ 'nɩan yɛ́ mala nɩn anwʋn yɛ bua yɩ́ ndɛɛ. 7 Nan nzalafʋ kpain Liziasɩ kɔ a anwʋnsɛlɛ sʋ kpa kɔ le yɩ́ fi yɛ̂ sa nun. 8 M'ɔ lelɩ yɩ́ yuelɩ'n, yɩ́ nwan bɛ́ mɔ bɛ nʋn Pɔlʋ le bie'n, bɛ bála wɔ́ ja sʋ.] Sɛ wɔ́ muonun ɛ bisa yɩ́ a, ɛ 'ba nwun yɩ́ kɛ yɩ́ nwʋn ɛjɔlɛ'n mɔ yɛ lɛ kan'n kʋalaa tɩ ananhɔlɛ.”

9 Mɔ Tɛɛtulusi anʋan tɔlɩ'n, Zufʋ'n-mɔ kʋalaa anʋan kɔ yɔ kʋn. Bɛ́ nwan: “Mɔ Tɛɛtulusi a han'n tɩ ananhɔlɛ.”

Pɔlʋ 'ba sa yɩ́ nɩn wɔ Felisi anyunnun

10 Ɛhɩ, kʋnmanna Felisi kɔ man Pɔlʋ atɩn kɛ ɔ jʋ́jɔ. Pɔlʋ jasʋlɩ a, yɩ́ nwan: “Kpain Felisi, mɩn sɩ kɛ nán ɛnɛ bie ɔ, ɛjɔlɛ m'ɔ kɔ tɔ mân ɛhɩ anun'n, ɛ di. Yɩ́ ti, sɛ mɩɩn fite wɔ́ nyunnun mɩn sa mɩ́n nɩan an, mɩ́n kunnun ndɩ man mɩ́n. 11 Wɔ́ muonun ɛ kʋala ɛ fɩnfɩn nun ɛ nɩan, n vi atɩn m malɩ n juli Zoluzalɛmʋn kɛ mɩn 'ba a sʋ Nyanmɩan'n, ɔ ndala man cɩan bulu ɔ nʋn nnyuan. 12 B'a mma a ndʋ man mɩ́n kɛ anɩn mɩn nʋn sʋanlan lɛ su akpʋlʋwa Nyanmɩan awulo nɩn anun, anaan kɛ m'an man menian a jomgbo asɔnɩn sua'n-mɔ anun, anaan kulo nɩn anun. 13 Like mɔ yɩ́ ti yɛ̂ menian ɛhɩ-mɔ lɛ tʋn mɩ́n ɛsʋan'n, sɛ bɛ bisa bɛ́ a, bɛ ngʋala bɛ ngele man. 14 Nan mɔ mɩn sɩ'n y'ɔ le kɛ yɛ́ nan-mɔ Nyanmɩan'n yɛ̂ mɩn sʋ yɩ́ ɔ. Atɩn'n mɔ mɩn nanndɩ sʋ mɩn sʋ yɩ́'n yɛ̂ bɛ́ mɔ bɛ lɛ tʋn mɩ́n ɛsʋan'n fɛlɛ yɩ́ Nazalɛtɩ amma fâ nɩn ɔ. Ɛjɔlɛ'n kʋalaa mɔ b'a hɛlɛ wɔ *Moyizɩ mala kalata'n nʋn *mgbɔmanfʋɛ'n-mɔ dɩɛ nɩn anun'n, mɩn de mɩn di. 15 N ne anyɩndasʋɛ Nyanmɩan anwʋn kɛ bɛ́ muonun bɛ le yɩ́'n. Anyɩndasʋɛ sɔ'n y'ɔ le kɛ Nyanmɩan 'ba man bɛ́ mɔ bɛ́ ti anun tɩ kpa'n, ɔ nʋn bɛ́ mɔ bɛ́ ti anun tɩ man kpa'n, bɛ́ kʋalaa bɛ fi ewue nun bɛ 'tinnge. 16 Yɩ́ ti yɛ̂ Nyanmɩan nʋn menian'n-mɔ anyunnun, mɩn sie tile nán b'a ndu man mɩ́n nyunnun.

17 “Ɔ man n gɔlɩ n nili afʋɛ kɔ yɔ nyɛ nyɛ mɔ mɩn 'sa mɩn ba Zoluzalɛmʋn'n, mɩn nʋn esika walɩ mɔ mɩn 'fa mɩn bʋka mɩ́n mân nɩn anun menian'n-mɔ, ɛsɛ mɩn yɩ tɛɛ mɩn man Nyanmɩan. 18 Tɛmʋn mɔ anɩn n wɔ Nyanmɩan awulo nɩn anun mɔ Zufʋ'n-mɔ walɩ'n, bɛ walɩ tʋlɩ mɩ́n kɛ anɩn mɩɩn tu mɩ́n nwʋn efian. Nan b'a mma a ndʋ man mɩ́n kɛ anɩn mɩɩn jomgbo. 19 Tɛmʋn sɔ'n, anɩn Azi Zufʋ mmie-mɔ wɔ ɛbɛlɛ. Sɛ bɛ nʋn mɩ́n le ɛjɔlɛ a, ahan Azi Zufʋ sɔ'n-mɔ yɛ̂ ɔ di kɛ bɛ ba wɔ́ ja sʋ bɛ 'ba a sanman mɩ́n ɔ. 20 Sɛ kʋsʋ tɛmʋn mɔ bɛ fɛlɛlɩ mɩ́n mgbain'n-mɔ aja sʋ'n, bɛ́ nwan m'an yɔ like ɛtɛ, yɩ́ ti y'ɔ man m'an nyan amannɩɛ a, anɩn ɛmɔ mɔ bɛ gua ɛwa'n, bɛ hán. 21 Ɛjɔlɛ kpɔlɛ kʋn yɛ̂ n dɩanlɩn nun n ganlɩn yɩ́ bɛ́ afian ɛbɛlɛ ɔ. Mɩ́n nwan: ‘Ewuetinnge nɩn ati yɛ̂ ɔ man ɛnɛ ɛmɔ lɛ bua mɩ́n ndɛɛ ɔ!’ ”

22 Ɛhɩ, mɔ Pɔlʋ anʋan tɔlɩ'n, kɛmɔ kʋnmanna Felisi sɩ yɛ́ Mɩn Ɛjɔlɛkpa nɩn anun ɛjɔlɛ yuein yuein'n, ɔ kɔ tu ɛjɔlɛ'n ɔ kɔ sie ɔ kɔ man bɛ kɔ sanndɩ. Yɩ́ nwan: “Sɛ kpain Liziasɩ ba a, n gɔ bua ɛmɔ bie.”

23 M'ɔ yɔlɩ sɔ'n, Felisi kɔ han kɔ hele nzalafʋ kpain'n m'ɔ nɩan Pɔlʋ sʋ'n kɛ ɔ tʋ́ yɩ́ fiadɩ. Nan kʋsʋ ɔ mán Pɔlʋ atɩn maan yɩ́ manngʋn'n-mɔ bála a fua yɩ́ nwʋn ɛsɛ bɛ nɩ́an yɩ́ lɩka.

Pɔlʋ 'ba fite Felisi nʋn yɩ́ yɩ Dulusili anyunnun

24 Ɛhɩ anzin, cɩan kɔ yɔ nsan kʋn kɔ sɩn, kʋnmanna Felisi 'ba a, ɔ nʋn yɩ́ yɩ Dulusili. Dulusili tɩ Zufʋ balasua. Felisi kɔ man bɛ kɔ fɛlɛ Pɔlʋ, ɔ kɔ tie dedi'n m'ɔ di kɛ bɛ nyan yɩ́ wɔ yɛ́ Mɩn Zozi Kilisi anun nɩn anwʋn ɛjɔlɛ'n mɔ anɩn ɔ lɛ kan'n. 25 Nan kɛmɔ anɩn Pɔlʋ lɛ kan amanmuo sɛsɛ, bɛ́ nwʋn ye esíe nʋn ndɛɛ ebua'n m'ɔ lɛ ba nɩn anwʋn ɛjɔlɛ'n, esulo kɔ han Felisi, yɩ́ nwan: “Pɔlʋ, ɛnɛ dɩɛ'n tɩ kpa sɔ. Yɩ́ ti, cʋɩn wɔ́ nzin. Mɩn nyan alaje a, mɩn 'ba fɛlɛ wɔ́ biekun.”

26 Ɔ yɔ dede a, anɩn Felisi a man b'a fɛlɛ Pɔlʋ ɔ nʋn yɩ́ bɛ jʋjɔ. Afɩ yɩ́ ajʋnlɩn nun an, ɔ bu yɩ́ kɛ Pɔlʋ b'a wula yɩ́ nvʋka maan ɔ yaci yɩ́ nun.

27 Ɛhɩ, afʋɛ kɔkɔlɛ nnyuan kɔ sɩn, kʋnmanna fʋfɔlɛ kɔ a kɔ kaci Felisi. Kʋnmanna sɔ'n, bɛ fɛlɛ yɩ́ Pɔlʋsiyusi Fɛsɩtusi. Nan mɔ Felisi 'kɔ'n, ɔ kɔ yaci Pɔlʋ fiadɩ sua nɩn anun, afɩ ɔ ngulo man kɛ Zufʋ'n-mɔ bɔ yɩ́ dunman ɛtɛ.

25

Pɔlʋ kulo kɛ bɛ di yɩ́ ɛjɔlɛ'n Sezaa aja sʋ

1 Mɔ Fɛsɩtusi walɩ juli ɛbɛlɛ mân nɩn anun'n, yɩ́ cɩan nsan, ɔ fi Sezale ɔ kɔ hɔ Zoluzalɛmʋn. 2 Zoluzalɛmʋn ɛbɛlɛ tɛɛyɩfʋɛ mgbain'n-mɔ nʋn Izalayɛ mân nɩn asʋ mgbain'n-mɔ kɔ sanman Pɔlʋ kɔ man Fɛsɩtusi. 3 Bɛ kɔ sɛlɛ Fɛsɩtusi bɛ kɔ bʋtʋ yɩ́ kɛ ɔ yáci maan bɛ nʋn Pɔlʋ bála Zoluzalɛmʋn. Ɔ 'ba yɔ sɔ'n, anɩn b'a hɔ Pɔlʋ ati ahuan, yɩ́ dɩɛ bɛ nyan yɩ́ a, anɩn bɛ kun yɩ́ atunnun. 4 Mɔ bɛ hanlɩn sɔ'n, nan Fɛsɩtusi a bua bɛ́ kɛ Pɔlʋ la fiadɩ Sezale ɛlɔ yɛ̂ ɔ ngɔ hyɛ man, yɩ́ muonun ɔ 'ba sa kɔ Sezale. 5 Ɛhɩ a, yɩ́ nwan: “Sɛ sʋanlan sɔ nɩn a yɔ ɛtɛ nán ɛmɔ kulo kɛ bɛ sanman yɩ́ a, anɩn ɛmɔ mgbain'n-mɔ mán yɛ hɔ́ Sezale nán bɛ sánman yɩ́ ɛlɔ.”

6 Fɛsɩtusi lili kɔ yɔ cɩan mɔcʋɛ anaan cɩan bulu ala bɛ́ afian ɛbɛlɛ yɛ̂ ɔ salɩ hɔlɩ Sezale ɔ. Mɔ Fɛsɩtusi juli Sezale mɔ alɩ́ɛ hɩnlɩn'n, bɛ kɔ yia. Ɔ kɔ man atɩn kɛ bɛ fá Pɔlʋ bɛ bála. 7 Pɔlʋ 'ju ɛbɛlɛ ala, Zufʋ'n-mɔ mɔ bɛ fi Zoluzalɛmʋn bɛ walɩ'n kɔ ta kɔ si kɔ yia yɩ́ bɛ kɔ tʋn yɩ́ ɛsʋan. Ɛsʋan'n mɔ bɛ tʋnlɩn yɩ́'n, sɛ bɛ bisa bɛ́ like mɔ Pɔlʋ a yɔ nɩn an, bɛ ngʋala bɛ ngele man.

8 Mɔ bɛ́ nʋan tɔlɩ'n nán Pɔlʋ a sa yɩ́ nɩn. Yɩ́ nwan: “N vʋnlɩn man Zufʋ'n-mɔ mala'n, n gualɩ man Nyanmɩan awulo nɩn anwʋn efian yɛ̂ ɛsɛ n ganlɩn ɛjɔlɛ ɛtɛ n dialɩ man belemgbin kpain'n.”

9 Mɔ Pɔlʋ hanlɩn sɔ'n, kɛmɔ Fɛsɩtusi kulo kɛ ɔ cɩcɩ Zufʋ'n-mɔ alʋa'n, ɔ kɔ bisa Pɔlʋ kɛ: “Asʋ ɛ kulo kɛ ɛ kɔ Zoluzalɛmʋn maan yɛ di ɛjɔlɛ ɛhɩ mɩ́n ja sʋ ɔ?”

10 Mɔ Fɛsɩtusi bisalɩ kosuan sɔ'n nán Pɔlʋ a bua yɩ́ kɛ: “Belemgbin kpain nɩn aja sʋ yɛ̂ mɩn kulo kɛ yɛ di ɛjɔlɛ sɔ nɩn ɔ. Ɔ sanlɩn kɛ mɩn nwun man like ɛtɛ mɔ m'an yɔ Zufʋ'n-mɔ ɔ, wɔ́ muonun a nwun yɩ́ sɔ. 11 Sɛ m'an yɔ like ɛtɛ mɔ yɩ́ ti y'ɔ di kɛ bɛ kun mɩ́n an, yɩ́ dɩɛ ɔ njɩjɩ man. Nan sɛ nán yɩ́ sɔ nán ɛsʋan mgban yɛ̂ bɛ́ nwan bɛ 'tʋn mɩ́n an, yɩ́ dɩɛ sʋanlan fɩ́ɩ́ ngʋala ɔ ndɔnɩn man mɩ́n ɔ mman man bɛ́. Yɩ́ ti, mɩn kulo kɛ yɛ di ɛjɔlɛ'n *Lɔmʋn belemgbin kpain Sezaa aja sʋ.”

12 Ɛhɩ, mɔ Pɔlʋ hanlɩn sɔ'n, Fɛsɩtusi nʋn yɩ́ mgbain'n-mɔ hɔlɩ asule walɩ a, yɩ́ nwan: “Sɛ wɔ́ nwan bɛ́ lí ɛjɔlɛ'n Sezaa aja sʋ a, ɔ tɩ man ɛtɛ. Ɛ 'ba hɔ yɩ́ ja sʋ.”

Pɔlʋ 'ba fite Agilipa nʋn yɩ́ yɩ Beleninsi anyunnun

13 Ɛhɩ, kɔ yɔ ɛlɛsan kʋn kɔ sɩn, belemgbin Agilipa nʋn yɩ́ yɩ Beleninsi kɔ a Fɛsɩtusi ahɩn ebisa Sezale. 14 Kɛmɔ bɛ lili kɔ yɔ ɛlɛnyuan kʋn ɛbɛlɛ'n, Fɛsɩtusi kɔ susu Pɔlʋ ɛjɔlɛ'n ɔ kɔ hele belemgbin Agilipa. Yɩ́ nwan: “Nannan, Felisi a yaci sʋanlan kʋn fiadɩ sua nɩn anun ɛwa ɔ a hɔ. 15 Nan mɔ n vi ɛwa n gɔlɩ Zoluzalɛmʋn'n, tɛɛyɩfʋɛ mgbain'n-mɔ nʋn Izalayɛ mân nɩn asʋ mgbain'n-mɔ kɔ a kɔ tʋ mɩ́n, bɛ kɔ sanman sʋanlan sɔ'n kɛ m mán bɛ hún yɩ́.

16 “Mɔ bɛ hanlɩn sɔ'n, nán m'an bua bɛ́ kɛ Lɔmʋn amma'n-mɔ dɩɛ, nán kɛ bɛ di bɛ́ ɛjɔlɛ nɩn ahɩ. Ɔ sanlɩn kɛ, sɛ bɛ sanman sʋanlan an, ɔ di kɛ bɛ yia bɛ tɩ sʋanlan sɔ'n kʋsʋ anʋan nun ɛjɔlɛ. 17 Ɛhɩ a, bɛ nʋn mɩ́n kɔ a ɛwa. Mɩ́n kʋsʋ m'an nne m'an nzie man, alɩ́ɛ hɩnlɩn an, n gɔ man bɛ kɔ fɛlɛ sʋanlan sɔ'n mɩ́n ja sʋ. 18 Mɩ́n ti anun an, mɩ́n nwan Zufʋ'n-mɔ lɛ ba han kɛ ɔ'a yɔ nyɔlɩɛ ɛtɛ ɔ'a hun sʋanlan. Bɛ walɩ a, nán ɛhɩ ɛjɔlɛ ɔ. 19 Kanngʋ bɛ́ asɔnɩn nɩn anwʋn ɛjɔlɛ ɔ nʋn sʋanlan bie, bɛ fɛlɛ yɩ́ Zozi, yɩ́ kʋsʋ yɩ́ nwʋn ɛjɔlɛ. Zozi sɔ nɩn a wu, Pɔlʋ kʋsʋ lɛ kele kɛ yɩ́ nyɩn wɔ sʋ. 20 Mɩn nɩan ɛjɔlɛ nɩn an, mɩn nnwun man kɛ mɩn kpɩn mɩn di yɩ́ ɔ. N gɔ han n gɔ hele Pɔlʋ kɛ sɛ ɔ kulo a, anɩn ɔ hɔ́ Zoluzalɛmʋn maan bɛ hɔ́ lí ɛjɔlɛ sɔ nɩn ɛlɔ. 21 N ganlɩn an, Pɔlʋ nwan ɔ kulo kɛ bɛ di yɩ́ ɛjɔlɛ'n belemgbin kpain Sezaa aja sʋ. Yɩ́ ti, m'an man atɩn kɛ ɔ há fiadɩ sua nɩn anun dede ɔ jú cɩan mɔ mɩn 'fa yɩ́ mɩn kɔ belemgbin kpain Sezaa aja sʋ.”

22 Mɔ Fɛsɩtusi anʋan tɔlɩ'n, belemgbin Agilipa nwan: “Mɩn kulo kɛ mɩ́n bɔbɔ muonun mɩn nwun sʋanlan sɔ'n mɩn tɩ yɩ́ nʋan nun ɛjɔlɛ.”

Mɔ belemgbin Agilipa hanlɩn sɔ'n, Fɛsɩtusi nwan: “Ɛhɩnman, ɛ 'ba tie yɩ́.”

23 Ɛhɩ, mɔ alɩ́ɛ hɩnlɩn'n, Agilipa nʋn Beleninsi bɛ kɔ sesie bɛ́ nwʋn faɩn bɛ kɔ a kɔ wʋlʋ lɩka mɔ bɛ di ɛjɔlɛ'n. Bɛ 'ba a, bɛ nʋn nzalafʋ mgbain'n-mɔ nʋn kulo nɩn asʋ mgbain'n-mɔ. Fɛsɩtusi kɔ man atɩn kɛ bɛ nʋn Pɔlʋ bála. 24 Mɔ bɛ nʋn Pɔlʋ walɩ'n, Fɛsɩtusi kukuli yɩ́ nʋan sʋ a, yɩ́ nwan: “Belemgbin Agilipa, ɛmɔ kʋalaa mɔ ɛmɔ nʋn yɛ́ y'a yia ɛwa'n, sʋanlan'n mɔ Zufʋ'n-mɔ kʋalaa a a sanman yɩ́ mɩ́n ja sʋ Zoluzalɛmʋn ɛlɔ ɔ nʋn ɛwa kʋsʋ'n, mɔ yɩ́ yɛ̂ bɛ lɛ tɛtɩan bɛ kan kɛ ɔ fata kɛ bɛ kun yɩ́'n, yɩ́ ahɩ. 25 Mɩ́n dɩɛ, m'an nɩan ɛjɔlɛ nɩn anun an, mɩn nnwun man like ɛtɛ mɔ ɔ'a yɔ mɔ yɩ́ ti yɛ̂ ɔ fata kɛ bɛ kun yɩ́ ɔ. Nan kɛmɔ yɩ́ nwan bɛ lí ɛjɔlɛ'n belemgbin kpain Sezaa aja sʋ'n, mɩ́n kʋsʋ mɩ́n nwan n gɔ fa yɩ́ n gɔ hɔ. 26 Kʋsʋ afɩ, mɩn nnwun man like ɛtɛ mɔ ɔ'a yɔ mɔ mɩn kɛlɛ yɩ́ nwʋn kalata mɩn kɔ man belemgbin kpain nɩn ɔ. Yɩ́ ti, m'an man ɔ'a fite wɔ́ muonun wɔ́ belemgbin Agilipa ɔ nʋn ɛmɔ kʋalaa anyunnun. Yɩ́ dɩɛ, bɛ bisa yɩ́ kosuan yue a, anɩn mɩn nyan bie mɩn kɛlɛ. 27 Afɩ, mɩn nnwunlin man kɛ bɛ 'fa sʋanlan mɔ b'a tʋ yɩ́ fiadɩ bɛ fite belemgbin anyunnun an, anɩn bɛ ngele man like fɔ́ʋ́n'n mɔ sʋanlan sɔ nɩn a yɔ'n.”

26

Pɔlʋ 'ba sa yɩ́ nɩn wɔ belemgbin Agilipa anyunnun

1 Ɛhɩ, mɔ Fɛsɩtusi hanlɩn sɔ'n, belemgbin Agilipa nwan: “Pɔlʋ, atɩn wɔ nun, sa wɔ́ nɩn.”

2 Pɔlʋ kɔ tɩnngɛ yɩ́ sa, yɩ́ nwan: “Nannan Agilipa, mɩn di yɩ́ nwʋn fɛ kɛ ɛnɛ mɩn kʋala kɛ mɩn fite wɔ́ nyunnun mɩn kan ɛsʋan'n kʋalaa mɔ Zufʋ'n-mɔ a tʋn mɩ́n nɩn anwʋn ɛjɔlɛ. 3 Ɔ sanlɩn kɛ ɛ sɩ bɛ́ amanmuo'n ɔ nʋn bɛ́ ninnge'n-mɔ anwʋn akpʋlʋwa esúe'n kpa bɔkɔɔ. Yɩ́ ti, mɩn 'bʋtʋ wɔ́ kɛ ɛ sí abʋtamʋn ɛ tíe mɩ́n ɛjɔlɛ'n.

4 “Zufʋ'n-mɔ kʋalaatin sɩ mɩ́n mmatʋnman nun, afɩ m mɔlɩ yɩ́ bʋ Zoluzalɛmʋn mɩ́n menian'n-mɔ afian ɛlɔ. 5 Bɛ sɩ mɩ́n a hyɛ yɛ̂ sɛ bɛ lɛ kan ananhɔlɛ a, ahan bɛ 'kan kɛ yɛ́ asɔnɩn fâ'n mɔ bɛ fɛlɛ yɩ́ Falisifʋɛ'n, mɔ bɛ́ ɛjɔlɛ elie yɔ sɩ'n, anɩn n wɔ nun bie. 6 Ɛnɛ, bɛ lɛ bua mɩ́n ndɛɛ, ɔ sanlɩn kɛ mɩn susu mɩ́n ti mɩn gua anɔhʋba'n mɔ Nyanmɩan bɔlɩ yɛ́ nan-mɔ nɩn asʋ. 7 Izalayɛ nvilie bulu nʋn nnyuan'n m'ɔ sʋ Nyanmɩan kɔngɔɛ nʋn eyua'n, bɛ́ kʋsʋ bɛ kpʋnndɛ kɛ anɔhʋba'n kpɩn sʋ. Anɔhʋba sɔ'n kʋsʋ dunman nun yɛ̂ Zufʋ'n-mɔ lɛ kun mɩ́n ɔ, Nannan Agilipa! 8 Nan benin yɛ̂ ɔ wɔ nun, mɔ ɛmɔ nne bɛ nni man kɛ Nyanmɩan man menian fi ewue nun bɛ tinnge ɔ?

9 “Mɩ́n bɔbɔ muonun, n yɔlɩ ajʋnlɩn kɛ n zɩ́n atɩn ngacile kʋalaa asʋ n dótua menian'n-mɔ kɛ nán bɛ bɔ Zozi m'ɔ fi Nazalɛtɩ'n dunman fɩ́ɩ́ kʋ́n. 10 N yɔlɩ yɩ́ sɔ wɔ Zoluzalɛmʋn. Tɛɛyɩfʋɛ mgbain'n-mɔ manlɩn mɩ́n yɩ́ nwʋn atɩn, n jɩlɩ yɛ́ Mɩn menian dɔʋn n gualɩ bɛ́ fiadɩ. Ɛsɛ sɛ bɛ 'kun bɛ́ a, mɩn de mɩn tʋ nun kɛ bɛ hún bɛ́. 11 Tɛmʋn bie a, mɩn man bɛ fin bɛ́ mgbele Zufʋ'n-mɔ asɔnɩn sua'n-mɔ anun, mɩn mian bɛ́ kɛ bɛ yáci bɛ́ dedi'n m'ɔ wɔ yɛ́ Mɩn Zozi anun'n bɛ tʋ́. Ɛkpɔ kpili'n mɔ mɩn kpɔ bɛ́ nɩn dunman nun, mɩn kɔ dede mân ɛhɩnlɩn-mɔ anun, mɩn kɔ mɩn kele bɛ́ ahʋlʋwa kulo'n mɔ bɛ tɩ sʋ'n-mɔ asʋ.

12 “Ɛhɩ, *tɛɛyɩfʋɛ mgbain'n-mɔ kɔ man mɩ́n tunmin ɛsɛ bɛ kɔ man atɩn yɛ̂ cuein, mɩ́n nʋan y'ɔ le Damasɩ. 13 Nan mɔ n valɩ atɩn'n mɔ mɩn 'kɔ'n, bɛ bɔlɩ kɔ yɔ sɛnzɛjinlan, nannan Agilipa, kanlannɩɛ kʋn fi anwunno, yɩ́ ɛta m'ɔ ta'n, ɔ tala sɛnzɛ'n. Kanlannɩɛ sɔ'n kɔ ta kɔ si kɔ yia mɩ́n nʋn bɛ́ mɔ anɩn mɩn nʋn bɛ́, yɛ lɛ kɔ'n. 14 Yɛ́ kʋalaa yɛ kɔ fin asɩ. Mɩn 'tie a, anɩn anɩɛ kʋn lɛ bisa mɩ́n Ebele anɩɛ nɩn anun kɛ: ‘Sɔlʋ, Sɔlʋ, nzukɛ ati yɛ̂ ɛ lɛ kele mɩ́n ahʋlʋwa ɔ? Ɛ ngɔ hʋala man mɩ́n nʋn kpɩnmgbɩn.’

15 “Mɔ anɩɛ'n hanlɩn sɔ'n, nán m'an bisa kɛ: ‘Wɔ́ nwan ɔ, yɛ́ Mɩn?’

“Mɔ m misalɩ kosuan sɔ'n, nán yɛ́ Mɩn a bua mɩ́n kɛ: ‘Mɩ́n Zozi yɛ̂ ɛ lɛ kele mɩ́n ahʋlʋwa nɩn ɔ. 16 Nan jasʋ jinlan. M'an yɩ mɩ́n nwʋn m'an hele wɔ́ maan ɛ yɔ mɩ́n akʋa, ɛ di mɩ́n nwʋn adanzɩɛ kele ɛhɩnlɩn-mɔ kɛ a kpɩn a nwun mɩ́n ɛnɛ'n, ɛsɛ like biekun mɔ mɩn 'ba yɩ mɩn kele wɔ́'n, kan yɩ́ nwʋn ɛjɔlɛ kele bɛ́. 17 Mɩn 'ba le wɔ́ fi Zufʋ'n-mɔ nʋn anɩɛ bʋ nga'n-mɔ asa nun. Ɔ sanlɩn kɛ mɩn 'ba sʋan wɔ́ bɛ́ afian 18 maan ɛ tike bɛ́ nyɩn bɛ fi awosin nɩn anun bɛ ba kanlannɩɛ nɩn anun, bɛ fi Satan tunmin nɩn abʋ bɛ jasʋ bɛ ba Nyanmɩan anwʋn. Sɛ bɛ de mɩ́n bɛ di a, bɛ 'nyan bɛ́ ɛtɛ nɩn anwʋn face ɔ nʋn lɩka wɔ bɛ́ mɔ bɛ tɩ Nyanmɩan dɩɛ nɩn afian.’

19 “Ɛhɩ, nannan Agilipa, m'an ngʋala man mɩ́n ja nun jinlan like'n m'ɔ fi nyanmɩansʋ nɩn anyunnun. 20 Nan n nili mʋa m mɔlɩ ɛjɔlɛ sɔ'n n gelelɩ Damasɩ amma, ɛsɛ m mɔlɩ n gelelɩ Zoluzalɛmʋn kʋsʋ amma, Zude mân nɩn anun lɩka kʋalaatin, ɔ nʋn mân ɛhɩnlɩn-mɔ kɛ bɛ káci bɛ́ abalabɔ'n bɛ fá bɛ́ nwʋn bɛ mán Nyanmɩan, bɛ bɔ́ bala m'ɔ kele kɛ bɛ́ asɩtanlan nɩn a kaci. 21 Ɛhɩka ati yɛ̂ Zufʋ'n-mɔ a a tɔ mɩ́n sʋ mɛlɛ mɔ anɩn n wɔ Nyanmɩan awulo nɩn anun mɔ bɛ́ nwan bɛ 'kun mɩ́n nɩn ɔ. 22 Nan Nyanmɩan a sisa mɩ́n dede ɔ'a ju ɛnɛ, ɔ man n jin ɛwa mɩɩn di adanzɩɛ mmatʋnman kʋalaa nʋn mgbain kʋalaa anyunnun. Like mɔ Moyizɩ nʋn mgbɔmanfʋɛ'n-mɔ hanlɩn yɩ́ ɛjɔlɛ kɛ ɔ lɛ ba'n, like sɔ nɩn anwʋn ɛjɔlɛ dein yɛ̂ mɩɩn kan nɩn ɔ. 23 Afɩ, Moyizɩ nʋn mgbɔmanfʋɛ'n-mɔ hanlɩn kɛ *Kilisi'n 'ba nwun yɩ́ nyunnun, yɩ́ dein y'ɔ fi ewue nun ɔ 'di mʋa tinnge ɔ, ɛsɛ ɔ 'bɔ kanlannɩɛ'n m'ɔ man bɛ nyan ngʋan nɩn anwʋn ɛjɔlɛ ɔ kele yɛ́ mân'n nʋn mân ɛhɩnlɩn-mɔ.”

24 Mɔ Pɔlʋ anʋan wɔ sʋ ɔ lɛ sa yɩ́ nɩn'n, Fɛsɩtusi kɔ tɩan, yɩ́ nwan: “Pɔlʋ, wɔ́ ti a sɛcɩ! Nwʋnman'n mɔ ɛ sɩ yɩ́ kpili nɩn a man wɔ́ ti a kpɛ yɩ́ nwʋn!”

25 Mɔ Fɛsɩtusi hanlɩn sɔ'n, nán Pɔlʋ a bua yɩ́ kɛ: “Kpain, mɩ́n ti sɛcɩlɩ man. Nan ɛjɔlɛ'n mɔ mɩɩn kan'n tɩ ananhɔlɛ ɛsɛ yɩ́ ɛhan sʋ ɔ. 26 Belemgbin Agilipa muonun sɩ ɛjɔlɛ sɔ'n-mɔ. Sɛ mɩɩn kan an, mɩn nzulo man yɩ́ nzin. Ɔ sanlɩn kɛ, ɛjɔlɛ sɔ'n-mɔ fɩ́ɩ́ nvʋn man yɩ́ nyɩn, ɛsɛ nán awosin nun yɛ̂ b'a fɩa b'a li ɔ. 27 Nannan Agilipa, ɛjɔlɛ'n mɔ mgbɔmanfʋɛ'n-mɔ hanlɩn'n, asʋ ɛ nne ɛ nni man ɔ? Mɩn sɩ kɛ ɛ de di!”

28 Mɔ Pɔlʋ hanlɩn ɛhɩ'n, belemgbin Agilipa nwan: “Pɔlʋ, ɛ de di kɛ kɩkaala mɔkʋn ɛ kʋala kɛ ɛ yɔ maan mɩn kaci Zozi Kilisi sʋanlan?”

29 Mɔ belemgbin Agilipa hanlɩn sɔ'n, Pɔlʋ nwan: “Sɛ kɩkaala o, sɛ ɛwa asʋ tɛmʋn nyɛ o, mɩɩn sɛlɛ Nyanmɩan kɛ nán ɔ yɔ wɔ́ ngʋnmɩn, nan bɛ́ kʋalaa mɔ bɛ wɔ ɛwa bɛ lɛ tie mɩ́n ɛnɛ'n, bɛ káci Zozi Kilisi menian kɛ m'an kaci yɩ́'n. Kʋsʋ, nán man bɛ gua bɛ́ sa ngɔnzɔngɔnzɔ kɛ b'a gua mɩ́n'n!”

30 Mɔ Pɔlʋ anʋan tɔlɩ'n, belemgbin Agilipa, kʋnmanna Fɛsɩtusi, Beleninsi nʋn bɛ́ mɔ bɛ nʋn bɛ́ tɩtɩ tɔbɩlɩ nɩn anwʋn'n kɔ jasʋ jasʋ. 31 Bɛ hɔlɩ asule a, bɛ kɔ han yɩ́ bɛ́ afian ɛlɔ kɛ: “Sʋanlan sɔ'n yɔlɩ man like m'ɔ di mɔ kɛ kun yɩ́ anaan bɛ tʋ yɩ́ fiadɩ ɔ.”

32 Ɛhɩ a, belemgbin Agilipa kɔ han kɔ hele Fɛsɩtusi kɛ: “Sɛ nán kɛ sʋanlan sɔ'n nwan bɛ nʋn yɩ́ hɔ́ Sezaa aja sʋ a, ahan ɔ di kɛ bɛ yaci yɩ́ nun.”

27

Bɛ nʋn Pɔlʋ 'ba hɔ Lɔmʋn

1 Ɛhɩ, mɛlɛ mɔ bɛ́ nwan yɛ fʋ́ meli yɛ hɔ́ Lɔmʋn'n, bɛ kɔ fa Pɔlʋ nʋn bɛ́ mɔ b'a gua bɛ́ fiadɩ'n mmie-mɔ bɛ kɔ wula nzalafʋ kpain kʋn asa nun. Nzalafʋ sɔ'n, bɛ fɛlɛ yɩ́ Zuliyusi. Ɔ sie nzalafʋ ɛya kʋn. Bɛ́ nzalafʋ fâ dɩɛ'n li “Belemgbin Sezaa Fâ” 2 Cɩan'n juli a, yɛ kɔ fʋ meli kʋn anun. Meli sɔ'n fi kulo'n mɔ bɛ fɛlɛ yɩ́ Adalaminti nɩn asʋ. Yɛ́ ɛhɔlɛ nɩn anun, ɔ di kɛ meli'n jejinlan Azi mân nɩn anun kulo'n-mɔ mɔ meli lɩka wɔ'n. Yɛ nʋn Alisitakɩ m'ɔ fi Masedʋanɩn mân nɩn anun kulo'n mɔ bɛ fɛlɛ yɩ́ Tesaloninki nɩn asʋ'n y'ɔ hɔlɩ ɔ.

3 Ɛhɩ, mɔ alɩ́ɛ hɩnlɩn'n, yɛ kɔ ju kulo'n mɔ bɛ fɛlɛ yɩ́ Sidʋn nɩn asʋ. Mɔ yɛ juli ɛbɛlɛ'n, Zuliyusi kɔ man Pɔlʋ atɩn kɛ ɔ hɔ́ fúa yɩ́ manngʋn'n-mɔ anwʋn yɛ̂ like mɔ ɔ'a mian yɩ́ nwʋn'n, yɩ́ manngʋn'n-mɔ kʋala kɛ bɛ fa bɛ man yɩ́. Zuliyusi tɩ sʋanlan m'ɔ nɩan Pɔlʋ sʋ kanlanman kpa. 4 Mɔ yɛ fi Sidʋn ɛbɛlɛ yɛ tuli yɛ́ bʋ'n, yɛ kɔ sɩn Sipʋlʋ asue afian kpɔlɛ nɩn anʋan. Ɔ sanlɩn kɛ anɩn anwʋnman'n tu si yɛ́. 5 Yɛ kɔ kpɛ jenvie'n m'ɔ mantan Silisi nʋn Panfili mân'n. Yɛ kɔ ju Lisi mân nun kulo'n mɔ bɛ fɛlɛ yɩ́ Mila nɩn asʋ. 6 Mɔ yɛ juli ɛbɛlɛ'n, anɩn meli kʋn fi Ezipiti mân nun kulo'n mɔ bɛ fɛlɛ yɩ́ Alɛgɩzanndili nɩn asʋ ɔ lɛ kɔ Itali mân nun. Nzalafʋ kpain Zuliyusi kɔ man yɛ kɔ fʋ nun.

7 Ɛhɩ, meli'n mɔ yɛ fʋlɩ nun'n kɔ bɛtɛ-bɛtɛ. Ɔ man yɛ lili kɔ yɔ ɛlɛnun kʋn asue nɩn anyɩnsʋ dede mɔ yɛ 'ju kulo'n mɔ bɛ fɛlɛ yɩ́ Sinindi anʋan nun'n, yɛ fɛlɩ kpa. Ɔ sanlɩn kɛ anɩn anwʋnman'n lɛ jɩjɩ yɛ́. Yɩ́ ti, y'a ngʋala man ɛbɛlɛ jinlan. Yɛ kɔ sɩn Kɛlɛtɩ mân'n m'ɔ tɩ asue afian kpɔlɛ nɩn abʋ asɩ. Ɛbɛlɛ mantan kulo'n mɔ bɛ fɛlɛ yɩ́ Salɩmone'n. 8 Yɛ le ɛfɛ yɛ san asue'n dede yɛ kɔ ju lɩka kʋn. Lɩka sɔ'n, bɛ fɛlɛ yɩ́ “Meli lɩka Mgbakpa”, ɔ mantan kulo'n mɔ bɛ fɛlɛ yɩ́ Lase'n. 9 Yɛ hyɛlɩ ɛbɛlɛ sʋnman yɛ̂ asue nɩn anyɩnsʋ ɛhɔlɛ'n yɔlɩ esulo. Ɔ sanlɩn kɛ anɩn bocie tɛmʋn'n mɔ bɛ cɩ ɛhɔɛ nɩn a sɩn. 10 Ɛhɩka ati, Pɔlʋ kɔ kannzʋ bɛ́. Yɩ́ nwan “Ebia-mɔ, mɩn nɩan an, atɩn etue ɛhɩ 'ba yɔ esulo. Ɔ sanlɩn kɛ meli'n nʋn ninnge'n m'ɔ wɔ nun nɩn anwʋn 'ba han kpa. Yɛ́ muonun bɔbɔ, sɛ Nyanmɩan a nni man yɛ́ nzin an, yɛ 'wu.” 11 Ɛjɔlɛ sɔ'n mɔ Pɔlʋ hanlɩn nɩn a njian man nzalafʋ kpain'n. Nan nunhan mɔ sʋanlan'n m'ɔ kan meli'n nʋn sʋanlan'n m'ɔ le meli'n hanlɩn'n, sʋ yɛ̂ ɔ lili ɔ. 12 Ɛbɛlɛ lɩka mɔ meli'n-mɔ jinlan'n tɩ man lɩka kpa fɔsɩɛ nɩn anun. Yɩ́ ti, bɛ́ dɔʋn mɔ bɛ wɔ meli nɩn anun nɩn anʋan yɔlɩ kʋn kɛ bɛ fi ɛbɛlɛ bɛ hɔ́ bɛ jú kulo'n mɔ bɛ fɛlɛ yɩ́ Feninkisi nɩn asʋ. Feninkisi tɩ Kɛlɛtɩ mân nɩn anun kulo. Ɛbɛlɛ lɩka mɔ meli'n-mɔ jinlan nɩn anyɩn kaci ngʋa nʋn sɛnzɛ atɔlɩɛ nʋn sɔlɔ nʋn sɛnzɛ atɔlɩɛ. Ɛbɛlɛ yɛ̂ fɔsɩɛ nɩn anun ahan ɔ di kɛ yɛ jinlan ɔ.

Anwʋnman kpili'n

13 Ɛhɩ, anwʋnman kaan bie fi ngʋa ɛlɔ ɔ kɔ fita. Mɔ anwʋnman sɔ'n fitalɩ'n, bɛ́ nwan anɩn ɛjɔlɛ fɩ́ɩ́. Bɛ kɔ fʋla meli'n sɛhɛ'n, meli'n kɔ tu yɩ́ bʋ ɔ kɔ san Kɛlɛtɩ mân nɩn asue nɩn anʋan kʋkʋ kpa. 14 Kaan cɛ, huuu, anwʋnman kpili kʋn fi Kɛlɛtɩ mân nɩn anun ɔ kɔ fita jenvie nɩn anyɩnsʋ. Anwʋnman sɔ'n, bɛ fɛlɛ yɩ́ “Elakilʋn”.

15 Anwʋnman'n kɔ bɔlɩ meli nɩn abʋ. Bɛ bɩlɩ meli nɩn an, ɔ nyɔ man ye. Anɩn ɔ di kɛ yɛ yaci yɛ́ nwʋn nun yɛ man anwʋnman'n. 16 Anwʋnman'n kɔ bɔlɩ meli nɩn abʋ yɛ kɔ sɩn asue afian kpɔlɛ kʋn abʋ asɩ. Asue afian kpɔlɛ sɔ'n, bɛ fɛlɛ yɩ́ Koda. Koda lelɩ anwʋnman'n kaan manlɩn yɛ́. Anɩn ɛlɛɛ kʋn sota meli nɩn anzin. Ɛlɛɛ sɔ'n, sɛ emian ba a yɛ̂ bɛ fa ɔ. Yɛ fɛlɩ kpa nán yɛ́ sa a han yɩ́. 17 Bɛ́ mɔ bɛ di meli nɩn anun junman'n kɔ fʋla ɛlɛɛ'n meli nɩn anun. Mɔ bɛ fʋlalɩ ɛlɛɛ'n, bɛ kɔ fa nyanman bɛ kɔ sʋsɔ meli nɩn afian maan ɔ kɔ yɔ kunngun. Kɛmɔ bɛ sulo kɛ meli'n kɔ nyʋɩn Libi mân nɩn asue nʋan anyʋan nɩn asʋ'n, bɛ kɔ yaci tabʋa nʋnnɔɛ'n m'ɔ sota yɩ́ nzin nɩn anun, anwʋnman'n yɛ̂ anɩn ɔ nʋn yɛ́ lɛ kɔ ɔ. 18 Kɛ anɩn asutue'n lɛ kpɩn tu si yɛ́'n, mɔ alɩ́ɛ hɩnlɩn'n, bɛ kɔ ju meli nɩn anun ninnge'n-mɔ bie bɛ kɔ gua jenvie nɩn anun. 19 Ɛsɛ mɔ alɩ́ɛ hɩnlɩn biekun'n, bɛ mɔ bɛ di meli nɩn anun junman'n, bɛ́ muonun bɛ kɔ ju meli nɩn anwʋn ninnge'n-mɔ bɛ kɔ gua jenvie nɩn anun. 20 Yɩ́ cɩan kɔ yɔ nyɛ, eyua nvi man, nzalama nda man, kɛ asutue'n la sʋ nɩn ala'n. Afɩ sian dɩɛ, yɛ́ nyɩn ta nun kɛ ewue yɛ̂ yɛ lɛ ba wu ɔ.

21 Ɔ 'ba yɔ sɔ'n kʋsʋ, anɩn yɛ lili like a hyɛ kpa. Ɛhɩ a, Pɔlʋ kɔ jasʋ kɔ jinlan bɛ́ afian. Yɩ́ nwan: “Mɩ́n manngʋn-mɔ, ahan ɛmɔ tielɩ mɩ́n maan yɛ halɩ Kɛlɛtɩ. Sɛ yɛ halɩ ɛbɛlɛ a, ahan y'a nnwun man yalɛ y'a nzɛcɩ man ninnge. 22 Nan kɩkaala dɩɛ, ɛmɔ tíla bɛ́ ahʋnlɩn. Sʋanlan fɩ́ɩ́ ngɔ wu man, nan meli nɩn ala yɛ̂ ɔ 'nʋan ɔ. 23 Afɩ ɛnɛ kɔngɔɛ, Nyanmɩan mɔ n dɩ yɩ́ sʋanlan mɔ mɩn sʋ yɩ́'n, yɩ́ bɔfʋɛ'n kʋn walɩ mɩ́n nwʋn. 24 Yɩ́ nwan: ‘Pɔlʋ, n'ɛ sulo! Ɔ di kɛ ɛ fite belemgbin kpain nɩn anyunnun. Nyanmɩan a tie wɔ́ mmʋtʋɛ'n. Wɔ́ dunman nun, Nyanmɩan 'ba man bɛ́ kʋalaa mɔ bɛ nʋn wɔ́ gua meli nɩn anun'n nyan ngʋan.’ 25 Ɛhɩka ati, mɩ́n manngʋn-mɔ, ɛmɔ tíla bɛ́ ahʋnlɩn. Ɔ sanlɩn kɛ mɩn de Nyanmɩan mɩn di. Ɛjɔlɛ'n mɔ ɔ'a han ɔ a hele mɩ́n'n, ɔ 'kpɩn sʋ. 26 Nan kʋsʋ, asue afian kpɔlɛ kʋn asʋ yɛ̂ yɛ 'yue ɔ.”

Meli'n 'ba nyʋɩn

27 Ɛhɩ, kɛ asutue'n mantanlɩn yɛ́ meli'n tango tango ɛbɔ asue'n mɔ bɛ fɛlɛ yɩ́ Adiliyatiki nɩn asʋ'n, yɩ́ cɩan bulu ɔ nʋn nnan ahɩ. Mɔ ɔ 'kɔ kɔ yɔ alɩmunnun'n, ɔ kɔ yɔ bɛ́ mɔ bɛ di meli nɩn anun junman'n kɛ bɛ ka kaan bɛ tʋ etin. 28 Nyanman'n mɔ bɛ fa bɛ susu bɛ nwun lɩka mɔ asue nɩn abʋ kɔ ɔ ju'n, bɛ kɔ tʋ bɛ kɔ gua asue nɩn anun. Nyanman sɔ'n, bulalɛ wɔ yɩ́ ti. Bɛ susuli a, bɛ kɔ nwun kɛ yɩ́ bʋ tɩ mɛtɩlɩ abulasan ɔ nʋn nsʋ. Bɛ hɔlɩ bɛ́ nyunnun kaan an, ɛsɛ bɛ kɔ susu yɩ́ biekun. Bɛ kɔ nwun kɛ yɩ́ bʋ tɩ mɛtɩlɩ abulaa ɔ nʋn mɔcʋɛ. 29 Bɛ sulo kɛ yɛ́ meli'n kɔ fʋ ɛbʋɛ sʋ. yɩ́ ti, bɛ kɔ gua sɛhɛ nnan asue nɩn anun meli nɩn abʋ ati. Anɩn bɛ lɛ sɛlɛ kɛ alɩ́ɛ hɩ́n ndɛ-ndɛ. 30 Kanngʋ anɩn bɛ lɛ kpʋnndɛ atɩn bɛ fi meli nɩn anun bɛ nwanndi. Bɛ kɔ jula ɛlɛɛ'n mɔ emian ba a bɛ fa nɩn asue nɩn anyɩnsʋ. Bɛ 'bisa bɛ́ a, bɛ́ nwan bɛ 'ju bɛ yɔ meli nɩn anyunnun sɛhɛ dɩɛ'n-mɔ kpa. 31 Mɔ Pɔlʋ nwunlin yɩ́ sɔ'n, ɔ kɔ han kɔ hele nzalafʋ kpain'n nʋn nzalafʋɛ'n-mɔ kɛ: “Sɛ menian ɛhɩ-mɔ a ndanlan man meli nɩn anun an, ɛmɔ nnyan man ngʋan.” 32 Ɛhɩ a, nzalafʋ'n-mɔ kɔ kuko nyanman'n-mɔ m'ɔ lile ɛlɛɛ nɩn anun'n, Bɛ kɔ yaci ɛlɛɛ'n maan ɔ kɔ hɔ.

33 Ɛhɩ, anɩn bɛ lɛ nwʋnndɛ kɛ alɩ́ɛ hɩ́n. Pɔlʋ kɔ wowula bɛ́ kʋalaa bɛ́ anwʋnsɛlɛ kɛ bɛ lí like. Yɩ́ nwan: “Ɛmɔ nɩ́an, ɛnɛ tɩ cɩan bulu nʋn nnan, yalɛ'n dunman nun, ɛmɔ lili man like. 34 Yɩ́ ti, mɩn 'sɛlɛ ɛmɔ kɛ ɛmɔ lí like kaan nán b'a nyan anwʋnsɛlɛ. Ɔ sanlɩn kɛ, ɛmɔ anun bie fɩ́ɩ́ anwʋn ngɔ bu man ɛbʋɩn.”

35 Mɔ Pɔlʋ hanlɩn sɔ yuelɩ'n, ɔ kɔ fa kpaʋn, ɔ kɔ la Nyanmɩan asɩ bɛ́ kʋalaa bɛ́ nyunnun ɛbɛlɛ. M'ɔ lalɩ Nyanmɩan asɩ ɔ yuelɩ'n, ɔ kɔ bu nun ɔ kɔ li. 36 Mɔ bɛ́ kʋalaa bɛ nwunlin kɛ Pɔlʋ a li like'n, bɛ́ kʋsʋ bɛ nyanlɩn anwʋnsɛlɛ bɛ lili like. 37 Yɛ́ kʋalaa mɔ anɩn yɛ wɔ meli nɩn anun'n, yɛ tɩ menian ɛya nnyuan menian abulasʋ ɔ nʋn nsian. 38 Mɔ bɛ́ kʋalaa bɛ lili like bɛ́ kʋ yili'n, bɛ kɔ ju *bele'n bɛ kɔ gua jenvie nɩn anun maan meli'n kɔ yɔ halu-halu.

39 Ɛhɩ, mɔ alɩ́ɛ hɩnlɩn'n, bɛ́ mɔ bɛ di meli nɩn anun junman nɩn a nnwun man lɩka'n nzɔlɛ. Nan bɛ 'nɩan an, anɩn jenvie'n lɩka kʋn tɩ kɔ wʋlʋ asɩɛ nɩn anun. Lɩka sɔ'n tɩ anyʋan. Ɛbɛlɛ yɛ̂ bɛ́ mɔ bɛ di meli nɩn anun junman'n kulo kɛ, sɛ bɛ yɔ nán ɔ yɔ ye a, anɩn bɛ man meli'n nyʋɩn ɔ. 40 Bɛ kɔ foti foti sɛhɛ'n-mɔ bɛ kɔ gua jenvie nɩn anun. Bɛ kɔ yɩyɩ nyanman'n-mɔ kʋalaatin mɔ bɛ sɔ nun bɛ bɩbɩlɩ meli nɩn ati'n. Mɔ bɛ yuelɩ yɩ́ yɩyɩ'n, bɛ kɔ mɩnnda afela kʋn meli nɩn anyunnun maan anwʋnman bɔlɩ yɩ́ bʋ. Mɔ anwʋnman'n 'bɔlɩ meli nɩn abʋ'n, anɩn ɔ nʋn bɛ́ lɛ kɔ lɩka mɔ anyʋan'n wɔ ɛlɔ. 41 Nan bɛ juli lɩka kʋn an, meli'n kɔ nyʋɩn. Ɔ sanlɩn kɛ ɛbɛlɛ lɩka'n tɩ asue nnyuan ayialɩɛ. Meli nɩn ati'n kɔ nyʋɩn dede ɔ ngʋala man yɩ́ bʋ tu fɩ́ɩ́. Mgbaha'n kɔ fin meli nɩn abʋ ati sɛlɛ sɛlɛ kpa dede ɔ kɔ bubu nun.

42 Mɔ nzalafʋ'n-mɔ nwunlin yɩ́ sɔ'n, bɛ́ nwan bɛ 'kun bɛ́ mɔ b'a gua bɛ́ fiadɩ'n kʋalaatin nán bɛ́ nun bie a nyɔ man asue ɔ a nwanndi man. 43 Mɔ bɛ hanlɩn sɔ'n nán bɛ́ kpain nɩn a totua bɛ́. Ɔ sanlɩn kɛ ɔ kulo kɛ ɔ de Pɔlʋ ati. Ɔ manlɩn atɩn kɛ bɛ́ mɔ bɛ sɩ asue yɔ'n, bɛ lí mʋa bɛ tɔ́ asue nɩn anun. Bɛ yɔ́ asue bɛ fʋ́ fie. 44 Ɛhɩnlɩn-mɔ 'ba fʋ bɛ gugua meli'n tabʋa'n nʋn yɩ́ mgbʋnmgbɔ nɩn asʋ bɛ kɔ fie. Anɩn kɛ ɔ kpɩnlɩn yɔlɩ mɔ bɛ́ kʋalaa bɛ́ nwʋn kʋnlʋn-ngʋnlʋn bɛ fʋlɩ fie nɩn anɩn.

28

Malɩtɩ mân'n

1 Ɛhɩ, mɔ yɛ nyanlɩn yɛ́ ti yuelɩ'n, bɛ kɔ han bɛ kɔ hele yɛ́ kɛ asue afian kpɔlɛ'n mɔ yɛ fitelɩ sʋ'n li Malɩtɩ. 2 Ɛbɛlɛ menian'n-mɔ kɔ sɔ yɛ́ nun kanlanman kpa. Kɛmɔ anɩn esue'n lɛ tɔ mɔ ɛyɛlɛ wɔ nun'n, bɛ kɔ huan sɩ̂n kpili kpa kʋn. Sɩ̂n kpili sɔ nɩn anwʋn yɛ̂ bɛ lelɩ yɛ́ kʋalaa yɛ́ atɩn ɔ. 3 Mɔ yɛ gua sɩ̂n nɩn anwʋn'n, Pɔlʋ kɔ sɩsa mmaka mmaka'n-mɔ, yɩ́ nwan ɔ 'fa gua sɩ̂n nɩn anun. Mɔ ɔ 'fa gua nun'n, kanngʋ anɩn owo kʋn wɔ nun. Mɔ sɩ̂n'n wulu-wulu'n hanlɩn yɩ́'n, ɔ kɔ fite kɔ sinze Pɔlʋ asa. 4 Mɔ ɛbɛlɛ menian'n-mɔ nwunlin kɛ owo'n sinze Pɔlʋ asa'n, bɛ kɔ han bɛ kɔ hele bɛ́ nwʋn kɛ: “Fɔ́ʋ́n kɛ sʋanlan ɛhɩ tɩ kodiawu! Ahan ɔ 'wu asue nun mɔ mʋafʋɛ ɔ'a nyan yɩ́ ti'n, ɔ'a nju man, Nyanmɩan lɛ bua yɩ́ ndɛɛ ɔ kun yɩ́.”

5 Nan Pɔlʋ kɔ kpʋnndɩn owo'n kɔ gua sɩ̂n nɩn anun. Yɩ́ bʋsʋ'n ngɔ yɔ man yɩ́ like fɩ́ɩ́. 6 Ɛhɩnlɩn-mɔ dɩɛ, anɩn bɛ lɛ nwʋnndɛ bɛ nɩan, sɛ Pɔlʋ asa'n kɔ nwun, anaan sɛ ɔ kɔ wu nvu nun e. Nan bɛ tanlanlɩn bɛ nwʋnndɛlɩ dede mɔ bɛ nɩan an, ɛjɔlɛ ɛtɛ fɩ́ɩ́ mma man yɩ́ nzin'n, bɛ kɔ kaci bɛ́ nʋan. Bɛ́ nwan ɔ tɩ bʋsʋɩn.

7 Ɔ 'ba yɔ sɔ'n, anɩn lɩka kʋn mantan yɛ́ nwʋn ɛbɛlɛ. Sʋanlan'n m'ɔ le lɩka sɔ'n, bɛ fɛlɛ yɩ́ Pubiliyusi. Yɩ́ dein yɛ̂ ɔ tɩ Malɩtɩ mân nɩn anun ɛbɛlɛ alimʋa sʋanlan kpili ɔ. Bian sɔ'n kɔ le yɛ́ kanlanman, ɛsɛ ɔ kɔ sike yɛ́ dede cɩan nsan. 8 Tɛmʋn sɔ'n, anɩn Pubiliyusi asɩ'n la. Ɔ sanlɩn kɛ ebunnun a hyɩ yɩ́, ɛsɛ abutunman kanlan kʋsʋ a li yɩ́. Pɔlʋ kɔ hɔ kɔ nɩan yɩ́ bʋsʋ, ɔ kɔ yɔ asɔnɩn, ɔ kɔ fa yɩ́ sa kɔ sie wuluwafʋɛ nɩn asʋ maan yɩ́ nwʋn kɔ sa. 9 Mɔ bian kpain'n nɩn anwʋn salɩ'n, ɛbɛlɛ mân nɩn anun nwuluwafʋɛ'n-mɔ kʋsʋ kɔ a kɔ man bɛ́ nwʋn kɔ sa. 10 Ɛhɩ a, bɛ kɔ kuku yɛ́ anwunno. Yɛ wɔ ɛbɛlɛ dede cɩan mɔ yɛ 'tu yɛ́ bʋ'n, like biala mɔ yɛ kʋala kɛ yɛ mian yɩ́ nwʋn atunnun'n, Malɩtɩ menian'n-mɔ kɔ fa kɔ man yɛ́.

Pɔlʋ 'ba ju Lɔmʋn

11 Ɛhɩ, yɛ lili sala nsan Malɩtɩ mân nɩn anun ɛbɛlɛ. Tɛmʋn mɔ yɛ 'kɔ'n, yɛ fʋlɩ Alɛgɩzanndili meli kʋn anun. Meli sɔ'n, bɛ fɛlɛ yɩ́ “Mmʋsʋɩn nda”. Fɔsɩɛ nɩn ati, Mmʋsʋɩn nda sili asɩ Malɩtɩ mân nɩn anun ɛbɛlɛ. 12 Mɔ yɛ tuli yɛ́ bʋ'n, kulo'n mɔ bɛ fɛlɛ yɩ́ Silacuzɩ nɩn asʋ yɛ̂ yɛ lili mʋa yɛ juli ɔ. Yɛ lili cɩan nsan ɛbɛlɛ. 13 Yɛ fi ɛbɛlɛ, yɛ kɔ san asue nɩn anʋan yɛ kɔ ju kulo'n mɔ bɛ fɛlɛ yɩ́ Elezio nɩn asʋ. Mɔ alɩ́ɛ hɩnlɩn'n, ngʋa anwʋnman'n kɔ bɔ yɩ́ bʋ ɔ kɔ fita. Ɔ man yɛ lili cɩan nnyuan atunnun nán y'a ju kulo'n mɔ bɛ fɛlɛ yɩ́ Puzɔlʋ nɩn asʋ. 14 Mɔ yɛ juli Puzɔlʋ ɛbɛlɛ'n, yɛ kɔ nwun anianman mmie-mɔ. Bɛ́ nwan yɛ lí mɔlɛ kʋn bɛ́ nwʋn ɛbɛlɛ. Anɩn kɛ yɛ kpɩnlɩn yɛ yɔlɩ mɔ yɛ juli Lɔmʋn ɛlɔ nɩn anɩn. 15 Nan dede mɔ yɛ 'ju Lɔmʋn'n, ɛlɔ anianman'n-mɔ kɔ tɩ yɛ́ ngan. Mmie-mɔ kɔ a yɛ́ atɩn ele Apiyusi kulo nɩn asʋ ɛbɛlɛ Gua nun. Mmie-mɔ kʋsʋ kɔ a yɛ́ atɩn ele kulo'n mɔ bɛ fɛlɛ yɩ́ Lɩka Nsan mɔ bɛ Da nɩn asʋ. Mɔ Pɔlʋ nwunlin anianman sɔ'n-mɔ'n, ɔ kɔ la Nyanmɩan asɩ ɔ kɔ nyan anwʋnsɛlɛ. 16 Mɔ yɛ juli Lɔmʋn ɛlɔ'n, bɛ kɔ man Pɔlʋ atɩn kɛ ɔ tɩ́ yɩ́ nwʋn ɔ tánlan ɔ nʋn nzalafʋ'n m'ɔ sisa yɩ́'n.

Pɔlʋ 'ba bɔ Ɛjɔlɛkpa'n kele Lɔmʋn amma'n-mɔ

17 Ɛhɩ mɔ yɛ juli Lɔmʋn'n, yɩ́ cɩan nsan, Pɔlʋ kɔ yia ɛbɛlɛ Zufʋ mgbain'n-mɔ yɩ́ awulo ɛlɔ. Mɔ bɛ́ ti yialɩ'n, Pɔlʋ nwan: “Anianman-mɔ, m'an nze man yɛ́ mân nɩn anun ɛlɔ menian'n-mɔ sa, m'an ngan man yɛ́ nan-mɔ amanmuo nɩn anwʋn ɛjɔlɛ ɛtɛ, kʋsʋ b'a hyɩ mɩ́n Zoluzalɛmʋn ɛlɔ b'a tʋ mɩ́n fiadɩ ɛsɛ b'a fa mɩ́n b'a wula Lɔmʋn menian'n-mɔ asa nun. 18 Nan mɔ Lɔmʋn menian'n-mɔ tɩlɩ mɩ́n nʋan nun ɛjɔlɛ yuelɩ'n, bɛ́ nwan bɛ 'yaci mɩ́n nun. Ɔ sanlɩn kɛ, bɛ nnwun man like ɛtɛ mɔ m'an yɔ m'ɔ di kɛ bɛ kun mɩ́n yɩ́ nwʋn ɔ. 19 Mɔ bɛ hanlɩn sɔ'n, Zufʋ'n-mɔ nwan bɛ ndie man. Kɛmɔ mɩ́n kʋsʋ mɩn ngulo man kɛ mɩn tʋn mɩn mân nɩn ɛsʋan'n, mɩ́n nwan ɛjɔlɛ sɔ'n, belemgbin kpain nɩn aja sʋ ɛwa yɛ̂ yɛ 'di yɩ́ ɔ. 20 Anɩn like ati m'ɔ man m'an fɛlɛ ɛmɔ'n, yɩ́ ahɩ. Ɔ sanlɩn kɛ, sʋanlan'n mɔ Izalayɛ mân'n susu yɩ́ ti gua yɩ́ sʋ'n, yɩ́ dunman nun ati yɛ̂ b'a gua mɩ́n sa ngɔnzɔngɔnzɔ ɛhɩ ɔ.”

21 Mɔ Pɔlʋ anʋan tɔlɩ'n, bɛ́ nwan: “Yɛ́ sa hanlɩn man wɔ́ ti kalata m'ɔ fi Zude mân nɩn anun. Ɛsɛ yɛ́ nianman'n-mɔ anun fɩ́ɩ́ fi ɛlɔ ɔ walɩ hanlɩn man wɔ́ nwʋn ɛjɔlɛ ɛtɛ ɔ helelɩ man yɛ́ ɛwa. 22 Nan kʋsʋ yɛ kulo kɛ yɛ tɩ wɔ́ nʋan nun ɛjɔlɛ yɛ nwun m'ɔ wɔ wɔ́ kunnun'n. Ɔ sanlɩn kɛ fâ sɔ'n mɔ ɛ di'n, lɩka biala, menian'n-mɔ tu bɛ́ nyɩn bɛ sa yɩ́.”

23 Mɔ bɛ hanlɩn sɔ yuelɩ'n, bɛ nʋn Pɔlʋ bɛ kɔ hele bɛ́ nwʋn cɩan. Mɔ cɩan sɔ'n juli'n, bɛ kɔ a dɔʋn kpa. Bɛ kɔ a kɔ tʋ Pɔlʋ yɩ́ lɩka m'ɔ da ɛbɛlɛ. Ɔ bɔ yɩ́ bʋ ngɛlɛmɔ dede ɔ kɔ ju nɔsʋba, Pɔlʋ kɔ han Nyanmɩan Belemgbin Mân nɩn anwʋn ɛjɔlɛ kɔ hele bɛ́. Zozi anwʋn ɛjɔlɛ'n mɔ b'a hɛlɛ wɔ *Moyizɩ mala nɩn anun ɔ nʋn mgbɔmanfʋɛ'n-mɔ kalata'n-mɔ anun'n, Pɔlʋ kɔ bubu kɔ hele bɛ́. 24 Mɔ bɛ nwunlin yɩ́ sɔ'n, mmie-mɔ lelɩ Pɔlʋ anʋan ɛjɔlɛ'n bɛ lili. Nan mmie-mɔ kʋsʋ dɩɛ, b'a nne b'a nni man. 25 Kɛmɔ afɩ bɛ́ afian ɛlɔ bɛ́ nʋan a nzɛ man bɛ́ nwʋn yɛ̂ bɛ jasʋlɩ'n, ɛ 'nwun ɛjɔlɛ mɔ Pɔlʋ hanlɩn helelɩ bɛ́'n. Yɩ́ nwan: “Ɛjɔlɛ'n mɔ Wawɛ Nwannzan-nwannzan'n nanndɩlɩ kpɔmanfʋɛ *Ezayi asʋ ɔ hanlɩn helelɩ ɛmɔ mgbain'n-mɔ'n, kanngʋ ɔ tɩ ananhɔlɛ sakpa! 26 Kpɔmanfʋɛ Ezayi nwan:

Kɔ menian ɛhɩ-mɔ anwʋn nán kan kele bɛ́ kɛ:

Ɛmɔ 'ba tie yɩ́ kpa, kʋsʋ ɛmɔ ngɔ tɩ man yɩ́ bʋ.

Ɛmɔ 'ba nɩan yɩ́ kpa, kʋsʋ ɛmɔ ngɔ nwun man yɩ́.

27 Ɔ sanlɩn kɛ menian ɛhɩ-mɔ a kete bɛ́ ahʋnlɩn'n,

b'a totua bɛ́ nzʋ'n ɛsɛ b'a momuan bɛ́ nyɩn'n.

Ɔ man bɛ́ nyɩn'n nnwun man asɩ,

bɛ́ nzʋ'n ndɩ man ɛjɔlɛ nán b'a nwun ngɛlɛ

b'a kaci bɛ́ nyɩn mɩ́n nwʋn nán bɛ́ nwʋn a sa.

28 “Yɩ́ ti, ɛmɔ nwún yɩ́ kɛ Nyanmɩan ngalɩɛ'n m'ɔ man bɛ nyan bɛ́ ti'n, ngalɩɛ sɔ nɩn a tʋ bɛ́ mɔ bɛ tɩ man Zufʋ'n. Bɛ́ dɩɛ, bɛ tie bɛ de Nyanmɩan bɛ di.”

[ 29 Mɔ Pɔlʋ hanlɩn sɔ yuelɩ'n, Zufʋ'n-mɔ 'kɔ a, anɩn bɛ lɛ su akpʋlʋwa kpa bɛ́ afian ɛlɔ.]

30 Ɛhɩ anzin, Pɔlʋ tanlanlɩn sua'n m'ɔ hayɩlɩ nɩn anun ɛbɛlɛ dede afʋɛ nnyuan. Ɔ sɔ bɛ́ kʋalaa mɔ bɛ kulo kɛ bɛ nwun yɩ́ nwʋn nɩn anun. 31 Ɔ le atɩn ɔ kan Nyanmɩan Belemgbin Mân nɩn anwʋn ɛjɔlɛ, ɛsɛ ɔ bɔ yɛ́ Mɩn Zozi Kilisi Ɛjɔlɛkpa'n ɔ kele menian'n-mɔ, like fɩ́ɩ́ njɩjɩ man yɩ́.

LƆMƱN

1

2

3

4

5

6

7

8

9

10

11

12

13

14

15

16

PƆLƱ KALATA'N

M'Ɔ HƐLƐLƖ NWANLƖN

LƆMƱN ASƆNƖN MMA'N-MƆ'N

M'ɔ wɔ nun'n

Nwan sʋanlan dɩɛ y'ɔ le Pɔlʋ? Pɔlʋ tɩ Zufʋ, bɛ wʋlɩ yɩ́ Silisi mân nun kulo'n mɔ bɛ fɛlɛ yɩ́ Talɩsɩ nɩn asʋ. Nan kʋsʋ, Zoluzalɛmʋn yɛ̂ bɛ talɩ yɩ́ ɔ suanlɩn Ɛhɛlɛ Ɛjɔlɛ nɩn ɔ. Ɔ kacili sʋanlan mɔ yɩ́ nwʋn tɛ yɩ́ wɔ Zufʋ'n-mɔ amanmuo nɩn anun. Pɔlʋ helelɩ alimʋa Kilisi amma'n-mɔ ahʋlʋwa. Nan yɛ́ Mɩn Zozi yɩlɩ yɩ́ nwʋn helelɩ yɩ́, ɔ fɛlɛlɩ yɩ́ kɛ ɔ káci yɩ́ bɔfʋɛ wɔ bɛ́ mɔ bɛ tɩ man Zufʋ'n-mɔ afian. Pɔlʋ hɔlɩ bɔlɩ Ɛjɔlɛkpa'n wɔ *Lɔmʋn belemgbin mân nɩn anun lɩka dɔʋn.

Mɛlɛ mɔ Pɔlʋ 'kɛlɛ kalata ɛhɩ'n, anɩn ɔ wɔ Kolɩntɩ kulo nɩn asʋ. Ɔ kulo kɛ ɔ kɔ Zoluzalɛmʋn, ɛsɛ kʋsʋ ɔ kɔ Lɔmʋn. Yɩ́ ti, ɔ hɛlɛlɩ Lɔmʋn asɔnɩn mma'n-mɔ kɛ ɔ lɛ ba bɛ́ nwʋn ɛlɔ ɔ kekele bɛ́ like ɔ wowula bɛ́ anwʋnsɛlɛ.

Pɔlʋ a hye kalata ɛhɩ anun nsan. Alimʋa lɩka dɩɛ'n (yɩ́ ti 1-8), ɔ lɛ tu Ɛjɔlɛkpa nɩn abʋ. Ɔ lɛ kan kɛ menian'n-mɔ kʋalaatin, Zufʋ o, bɛ́ mɔ bɛ tɩ man Zufʋ o, bɛ́ kʋalaa bɛ tɩ ɛtɛfʋɛ wɔ Nyanmɩan anyunnun yɛ̂ bɛ di fʋɔ, Nyanmɩan sikpɛ'n 'kun bɛ́ (1.18-3.20). Nan Zozi Kilisi mɔ ɔ'a nyɔ man ɛtɛ fɩ́ɩ́ nɩn adawʋlʋman, yɩ́ ewue m'ɔ wuli'n, ɔ tuli yɛ́ ɛtɛ'n-mɔ ɔ lelɩ yɛ́ ti. Ɔ man bɛ́ kʋalaa mɔ bɛ de yɩ́ bɛ di'n, Nyanmɩan bu bɛ́ kɛ sɛsɛfʋɛ (3.21-5.21). Pɔlʋ lɛ kele nun yuein kɛ Nyanmɩan mala'n tɩ like kpa, nan kʋsʋ, kɛmɔ yɛ le man anwʋnsɛlɛ'n, yɛ ngʋala man sʋ di. Ɛhɩka ati, Nyanmɩan a nwun yɛ́ nwʋn anwunnvoe ɔ'a fa yɩ́ Wawɛ Nwannzan-nwannzan'n ɔ'a man yɛ́ maan ɔ bʋka yɛ́ yɛ kaci Nyanmɩan amma (yɩ́ ti 6-8).

Kalata nɩn ati 9-11, Pɔlʋ lɛ kan Zufʋ dɔʋn mɔ bɛ falɩ man bɛ́ nwʋn manlɩn man Zozi nɩn ɛjɔlɛ. Sɛ b'a yɩ Zozi a, Nyanmɩan dɩɛ, ɔ yɩlɩ man yɩ́ menian'n-mɔ.

Kalata nɩn ati 12.1-15.13, Pɔlʋ lɛ kekele atɩn m'ɔ di kɛ asɔnɩn mma'n-mɔ sɩn sʋ bɛ bu mân'n kanlanman maan bɛ́ mɔ bɛ nzɩ man Nyanmɩan'n nwun yɩ́ kɛ b'a fa bɛ́ nwʋn b'a man Zozi sakpa. Nunhan m'ɔ tɩ cɩnnjɩn'n y'ɔ le bɛ́ manngʋn ehulo'n. Kalata nɩn agualɩɛ nun, ɔ lɛ bisa yɩ́ manngʋn'n-mɔ dɔʋn mɔ bɛ wɔ ɛlɔ nɩn ahɩn (15.14-16.27).

1

Ahɩn ebisa

1 Mɩ́n Pɔlʋ mɔ n dɩ Kilisi Zozi akʋa'n yɛ̂ mɩɩn kɛlɛ kalata ɛhɩ mɩn nwan ɛmɔ ɔ. Nyanmɩan Kpili a fɛlɛ mɩ́n kɛ n gáci Zozi bɔfʋɛ, ɔ'a yɩ mɩ́n kɛ m mɔ́ yɩ́ Ɛjɔlɛkpa'n. 2 Ɛjɔlɛkpa sɔ'n, Nyanmɩan manlɩn yɩ́ mgbɔmanfʋɛ'n-mɔ falɩ bɔlɩ anɔhʋba daba. Ɔ manlɩn bɛ hɛlɛlɩ yɩ́ nwʋn ɛjɔlɛ yɩ́ Ɛhɛlɛ Ɛjɔlɛ Nwannzan-nwannzan nɩn anun. 3 Ɛjɔlɛkpa sɔ'n, y'ɔ le yɩ́ Wa nɩn anwʋn ɛjɔlɛ'n. Nyanmɩan manlɩn yɩ́ Wa'n nyanlɩn kulo sʋanlan anwʋnnaan, bɛ wʋlɩ yɩ́ belemgbin *Davidi afilie nɩn anun. 4 Kɛmɔ ɔ tɩ sʋanlan nwannzan-nwannzan'n, Nyanmɩan manlɩn ɔ fi ewue nun ɔ tinngelɩ maan bɛ nwunlin kɛ ɔ tɩ Nyanmɩan tunmin Baa sakpa. Yɩ́ Wa sɔ'n y'ɔ le yɛ́ Mɩn Zozi Kilisi. 5 Yɩ́ dunman nun, Nyanmɩan a nwun mɩ́n nwʋn anwunnvoe, ɔ'a yɩ mɩ́n kɛ n gáci Zozi bɔfʋɛ. Ɔ'a sʋan mɩ́n kɛ n vɛ́lɛ menian'n-mɔ kʋalaa mɔ bɛ nzɩ man Nyanmɩan'n maan bɛ lé Zozi bɛ lí nán bɛ́ nyɩn a sɔ yɩ́. 6 Menian sɔ'n-mɔ, ɛmɔ wɔ bɛ́ nun bie, ɛmɔ mɔ Zozi Kilisi a fɛlɛ ɛmɔ'n.

7 Mɩɩn kɛlɛ ɛmɔ kʋalaa mɔ, Lɔmʋn ɛlɔ, Nyanmɩan kulo ɛmɔ ɛjɔlɛ mɔ ɔ'a fɛlɛ ɛmɔ kɛ bɛ káci yɩ́ anwʋntɩɛ mma'n. Mɩn 'bisa ɛmɔ ahɩn.

Yɛ́ Sɩ Nyanmɩan nʋn yɛ́ Mɩn Zozi Kilisi nwún ɛmɔ anwʋn anwunnvoe, ɛsɛ bɛ mán ɛmɔ alʋa cɩ́cɩ bɛ́ nwʋn.

Pɔlʋ kulo kɛ ɔ kɔ Lɔmʋn

8 Zozi Kilisi adawʋlʋman, mɩn 'di mʋa mɩn da mɩ́n Nyanmɩan asɩ wɔ ɛmɔ dunman nun. Ɔ sanlɩn kɛ bɛ kan dedi'n mɔ ɛmɔ le yɩ́ nɩn anwʋn ɛjɔlɛ kpa mân nɩn anun lɩka kʋalaatin. 9 Nyanmɩan Kpili mɔ n ne mɩ́n ahʋnlɩn kʋalaa mɩn sʋ yɩ́, mɩn bɔ yɩ́ Wa nɩn Ɛjɔlɛkpa'n, ɔ di mɩ́n adanzɩɛ kɛ mɩn sɛlɛ mɩn man ɛmɔ cɩan daa. 10 Mɩn sɛlɛ Nyanmɩan kɛ sian dɩɛ, sɛ ɔ kulo a, ɔ mán mɩ́n atɩn maan n gɔ́ n vúa ɛmɔ anwʋn. 11 Ɔ sanlɩn kɛ mɩn kulo kɛ mɩn nwun ɛmɔ anwʋn sakpa, nán mɩn kekele ɛmɔ like maan ɛmɔ nyan Nyanmɩan Wawɛ'n nyila'n. 12 Ɛsɛ bɔbɔ m'ɔ man mɩn kulo kɛ mɩn ba ɛmɔ anwʋn ɛlɔ'n y'ɔ le kɛ sɛ mɩn ba a, anɩn dedi'n mɔ ɛmɔ le yɩ́'n, ɔ nʋn mɩ́n dɩɛ'n mɔ n ne yɩ́'n, yɛ́ kʋalaa yɛ fa yɛ wowula yɛ́ nwʋn anwʋnsɛlɛ.

13 Anianman-mɔ, ɛmɔ nwún yɩ́ kɛ m'an bu ɛmɔ ɛlɔ ɛwalɛ nɩn anwʋn mgbʋnndan dɔʋn. Nan kʋsʋ m'an nnyan man yɩ́ nwʋn atɩn dede ɔ'a ju ɛnɛ. Mɩ́n nwan bɔbɔ mɩn 'ba nán mɩn di junman ɛmɔ afian ɛlɔ maan mɩ́n junman'n kɔ yɩ́ nyunnun kɛ n yɔlɩ yɩ́ mân ɛhɩnlɩn-mɔ anun'n. 14 Junman m'ɔ tɩ kalɛ m'ɔ la mɩ́n sʋ'n y'ɔ le kɛ m mɔ́ Ɛjɔlɛkpa'n n géle bɛ́ mɔ bɛ́ nyɩn a tɩ nʋn bɛ́ mɔ bɛ́ nyɩn tɩlɩ man'n, bɛ mɔ́ bɛ sɩ kalata nʋn bɛ́ mɔ bɛ nzɩ man kalata'n. 15 Yɩ́ sɔ ati, ɔ cian kɛ mɩn ba Lɔmʋn ɛlɔ nán mɩn bɔ Ɛjɔlɛkpa'n mɩn kele ɛmɔ kʋsʋ.

Ɛjɔlɛkpa'n kele Nyanmɩan tunmin'n

16 Afɩ, mɩ́n dɩɛ, mɩn nza man Ɛjɔlɛkpa nɩn anwʋn nyian. Ɔ sanlɩn kɛ ɔ tɩ tunmin mɔ Nyanmɩan fa de menian'n-mɔ kʋalaatin mɔ bɛ de yɩ́ bɛ di'n ngʋan. Ɔ fa de Zufʋ'n-mɔ kʋalaaka, nán ɔ'a le bɛ́ mɔ bɛ tɩ man Zufʋ'n kʋsʋ. 17 Yɩ́ bʋ y'ɔ le kɛ Ɛjɔlɛkpa sɔ nɩn anun yɛ̂ yɛ nwun kɛ Nyanmɩan kpɩn bu menian'n-mɔ sɛsɛ ɔ. Ɔ kele kɛ ɔ fi abʋbɔ dede ɔ ju ayuelɩɛ, sʋanlan dedi m'ɔ le yɩ́ wɔ Nyanmɩan anun'n yɛ̂ Nyanmɩan fa bu sʋanlan sɛsɛ ɔ. Afɩ ɔ wɔ Ɛhɛlɛ Ɛjɔlɛ nɩn anun kɛ: Sɛsɛfʋɛ, yɩ́ dedi nɩn ati yɛ̂ Nyanmɩan 'man ɔ nyan ngʋan ɔ.

Nyanmɩan sikpɛ'n

18 Afɩ kɛmɔ menian'n-mɔ mman man Nyanmɩan anyɩnnzɔ, ɛsɛ bɛ bɔ bala ɛtɛ bɛ totua ananhɔlɛ nɩn anwʋn atɩn'n, Nyanmɩan a fa bɛ́ nwʋn sikpɛ a wula yɩ́ kunnun. Ɔ man Nyanmɩan sikpɛ sɔ'n fi anwunno ɛlɔ dede ɔ ju asɩ ɛwa ɔ cɩ menian'n-mɔ. 19 Nyanmɩan 'tua bɛ́ yɩ́ nwʋn kalɛ, ɔ sanlɩn kɛ yɩ́ muonun, ɔ'a yɩ yɩ́ nwʋn yuein a hele mân'n, b'a nwun yɩ́ kɛ ɔ kpɩn tɩ yɩ́'n. 20 Afɩ kɛ Nyanmɩan bɔlɩ mân'n, yɩ́ ninnge'n-mɔ mɔ ɔ'a yɔ'n, ɔ man menian'n-mɔ nwun yɩ́ kɛ ɔ wɔ ɛbɛlɛ ɛsɛ yɩ́ tunmin'n m'ɔ le yɩ́'n tɩ tunmin m'ɔ le man ayuelɩɛ. Yɩ́ sɔ ati, menian'n-mɔ le man ɛjɔlɛ fɩ́ɩ́ mɔ bɛ kan bɛ sa bɛ́ nɩn ɔ. 21 Menian'n-mɔ sɩ kɛ Nyanmɩan wɔ ɛbɛlɛ, nan kʋsʋ bɛ nyɩ man yɩ́ ayɛ bɛ nna man yɩ́ asɩ kɛ ɔ sɛ fata'n. B'a kaci tomgban. Yɛ̂ kɛmɔ bɛ nzɩ man ngɛlɛ'n, bɛ nanndɩ awosin nun. 22 Bɛ nwan bɛ tɩ ngɛlɛfʋɛ, kʋsʋ anɩn b'a tolo. 23 Nyanmɩan m'ɔ nwu man m'ɔ di mɔ bɛ sʋ yɩ́ bɛ wula yɩ́ anunminnyanmʋn'n, cɛcɛ, abaaba m'ɔ soman kulo sʋanlan m'ɔ wu'n, nnʋnman, naan nʋn naan mɔ bɛ cʋɩn bɛ́ nwʋn asɩ'n yɛ̂ bɛ tʋtɔ bɛ́ ɔ.

24 Ɛhɩka ati, Nyanmɩan a yaci bɛ́ bɛ́ satɩlɩfʋɛ nyɔlɩɛ'n-mɔ mɔ bɛ kulo nɩn anun. Ɔ man bɛ́ abalabɔ'n mɔ kʋn nʋn yɩ́ manngʋn bɔ'n man anyunnunguasɩɛ kan bɛ́ bɔbɔ muonun bɛ́ nwʋnnaan'n. 25 Nyanmɩan anwʋn ɛjɔlɛ'n m'ɔ tɩ ananhɔlɛ'n, bɛ ngulo man kɛ ato ɛjɔlɛ'n. Bɛ tʋtɔ ninnge'n-mɔ bɛ yaci Nyanmɩan muonun mɔ ɔ'a bɔ ninnge sɔ'n-mɔ'n m'ɔ fata kɛ cɩan daa bɛ yɩ yɩ́ ayɛ'n. Amɩn!

26 Ɛhɩka ati, Nyanmɩan a yaci bɛ́ bɛ́ anyunnunguasɩɛ nyɔlɩɛ'n-mɔ anun. Bɛ́ mmalasua'n-mɔ a bɔ alʋa. Bɛ yɔ satɩlɩfʋɛ nyɔlɩɛ. 27 Bɛ́ mmelenzua'n-mɔ kʋsʋ a bɔ alʋa. Bɛ nʋn bɛ́ mmalasua'n-mɔ nna man. Bɛ́ manngʋn mmelenzua'n-mɔ anwʋn yɛ̂ bɛ́ nyɩn bʋlʋ ɔ. Busuɔfʋɛ nyɔlɩɛ yɛ̂ bɛ yɔ ɔ. Busuɔfʋɛ nyɔlɩɛ sɔ nɩn anwʋn ahatua m'ɔ fata'n yɛ̂ bɛ lɛ nyan yɩ nɩn ɔ.

28 Kɛmɔ b'a nni man Nyanmɩan ɛkpʋnndɛ ɛjɔlɛ'n, Nyanmɩan a man sɛnvʋɛ ajʋnlɩn a tɔ bɛ́ ti anun. Ɔ man nyɔlɩɛ m'ɔ nzɛ nvata man kɛ bɛ yɔ'n yɛ̂ bɛ yɔ ɔ. 29 Ajʋnlɩn'n m'ɔ wɔ bɛ́ ti anun'n tɩ man fɔ́ʋ́n: ɛtɛ ɛyɔlɛ, anyɩnbʋlʋ, ati anun ɛtɛ ɛyɔlɛ, kʋ́ála esúe, awue elie, butule elie, akɔbɛ ɛtʋɛ, ɔ nʋn abɔlɛ esusue. 30 Bɛ tɩ ngʋndʋnmgbɔ, bɛ kan bɛ́ manngʋn-mɔ anwʋn ɛjɔlɛ ɛtɛ. Bɛ kpɔ Nyanmɩan, bɛ tɩ apanninma, bɛ tu bɛ́ nwʋn, bɛ bɔ bɛ́ nwʋn apoo. Bɛ sɩ ɛtɛ ɛyɔlɛ nɩn anyɩnsʋ, bɛ́ nyɩn nzɔ man bɛ́ sɩ nʋn bɛ́ nin-mɔ. 31 Bɛ tɩ tomgban, bɛ nni man bɛ́ nʋan ɛjɔlɛ nɩn sʋ, bɛ́ ti yɔ sɩ, bɛ nzɩ man koun. 32 Bɛ sɩ kɛ Nyanmɩan kpɩn bua yɩ́ ndɛɛ'n, kɛ bɛ́ mɔ bɛ yɔ nyɔlɩɛ ɛtɛ sɔ'n-mɔ, bɛ fata ewue. Nan kʋsʋ, bɛ tɛ yɔ nyɔlɩɛ ɛtɛ sɔ'n-mɔ, ɛsɛ bɔbɔ bɛ di bɛ́ mɔ bɛ yɔ nyɔlɩɛ ɛtɛ sɔ'n-mɔ nɩn anzin.

2

Bɛ́ mɔ bɛ bu bɛ́ nwʋn menin kpa'n

1 Ɛhɩka ati, wɔ́ kulo sʋanlan, mɔ ɛ bu wɔ́ nwʋn sʋanlan kpa nán a bu menian nga'n-mɔ ɛtɛfʋɛ'n, nwun yɩ́ kɛ ɛ ngʋala man wɔ́ nwʋn yɩ wɔ bɛ́ nun. Afɩ, abɛlɛ mɔ ɛ bu ɛhɩnlɩn-mɔ ɛtɛfʋɛ, nan kʋsʋ ɛ yɔ ɛtɛ kʋnmgba sɔ'n bie'n, anɩn wɔ́ bɔbɔ muonun, ɛ lɛ bu wɔ́ nwʋn fʋɔ. 2 Yɛ sɩ kɛ, ahatua mɔ Nyanmɩan 'ba tua bɛ́ mɔ bɛ bu bɛ́ nwʋn sɔ'n tɩ sɛsɛ. 3 Wɔ́ kulo sʋanlan, mɔ sɛ ɛhɩnlɩn-mɔ yɔ nyɔlɩɛ ɛtɛ sɔ'n-mɔ a, ɛ bu bɛ́ ɛtɛfʋɛ nan kʋsʋ ɛ yɔ nyɔlɩɛ ɛtɛ sɔ'n-mɔ bie'n, asʋ ɛ nɩan an, Nyanmɩan ngɔ tua man wɔ́ ɛtɛ nɩn anwʋn kalɛ ɔ? 4 Anaan ɛ nnwun man kɛ Nyanmɩan anwunnvoe m'ɔ sa'n, yɩ́ kpa m'ɔ tɩ nɩn ati, ɔ'a si abʋtalɛ kpa, ɔ lɛ nwʋnndɛ kɛ ɛ nún wɔ́ nwʋn ɛ yáci wɔ́ nyɔlɩɛ ɛtɛ nɩn ɔ? 5 Kʋsʋ nwun yɩ́ kɛ wɔ́ anzʋsɛlɛ'n mɔ ɛ yɔ yɩ́ Nyanmɩan anwʋn'n, m'ɔ man ɛ nnun man wɔ́ nwʋn nɩn ati, ɛ lɛ cɩcɩ Nyanmɩan sikpɛ'n bɔ́lɛ wɔ́ ti sʋ. Ɛ 'ba nwun yɩ́ cɩan mɔ Nyanmɩan 'ba tua mân nɩn ɛtɛ nɩn anwʋn kalɛ ananhɔlɛ. 6 Cɩan sɔ'n, sʋanlan kʋn biala 'ba nyan yɩ́ junman'n m'ɔ lili nɩn anwʋn ahatua. 7 Menian mɔ bɛ bɔ mɔndɩnlɩn bɛ bɔ bala kpa, mɔ bɛ kpʋnndɛ kɛ cɩan bie dede, Nyanmɩan wúla bɛ́ anunminnyanmʋn, ɔ yɩ́ bɛ́ ayɛ ɔ mán bɛ́ asɩtanlan kpa m'ɔ nzɛcɩ man'n, bɛ́ dɩɛ, bɛ 'nyan nyanmɩansʋ ngʋan m'ɔ le man ayuelɩɛ'n. 8 Nan bɛ́ mɔ bɛ́ ti tɩ ɛtɛ, mɔ bɛ nne man ananhɔlɛ'n bɛ ndʋ man nun, mɔ bɛ bɔ bala m'ɔ ngɔ atɩn sʋ'n, bɛ́ dɩɛ, Nyanmɩan 'fɛ bɛ́ nwʋn ɛya, yɩ́ sikpɛ'n 'cɩ bɛ́. 9 Menian'n-mɔ kʋalaa mɔ bɛ yɔ ɛtɛ'n, yalɛ nʋn ahunnunndɩtɩɛ 'kan bɛ́. Yalɛ kpili sɔ'n, ɔ 'kan Zufʋ'n-mɔ kʋalaaka, nán ɔ'a han bɛ́ mɔ bɛ tɩ man Zufʋ'n kʋsʋ. 10 Nan menian mɔ bɛ bɔ bala kpa'n, Nyanmɩan 'yɩ bɛ́ ayɛ, ɔ 'wula bɛ́ anunminnyanmʋn, ɔ 'man bɛ́ alʋacɩcɩɛ. Ɔ 'di mʋa ɔ man Zufʋ'n-mɔ kʋalaaka nán ɔ'a man bɛ́ mɔ bɛ tɩ man Zufʋ'n kʋsʋ. 11 Nyanmɩan Kpili dɩɛ, ɔ nnɩan man sʋanlan nyunnun ɔ mmua man yɩ́ ndɛɛ.

12 Bɛ́ kʋalaa mɔ bɛ nzɩ man *Moyizɩ mala'n mɔ bɛ yɔ ɛtɛ'n, bɛ 'bua bɛ́ ndɛɛ, nan kʋsʋ Moyizɩ mala'n nvite man nun. Bɛ́ mɔ bɛ́ kʋsʋ bɛ sɩ mala sɔ'n, mɔ bɛ yɔ ɛtɛ'n, yɩ́ nwʋn yɛ̂ bɛ 'nɩan bɛ bua bɛ́ ndɛɛ ɔ. 13 Ɔ sanlɩn kɛ nán bɛ́ mɔ bɛ tie Nyanmɩan mala'n mgban'n yɛ̂ bɛ tɩ sɛsɛ wɔ Nyanmɩan anyunnun ɔ, nan bɛ́ mɔ bɛ tie mala'n bɛ yɔ like mɔ mala'n kele'n, bɛ́ yɛ̂ Nyanmɩan bu bɛ́ sɛsɛfʋɛ ɔ. 14 Afɩ, abɛlɛ mɔ menian nga'n-mɔ mɔ bɛ nzɩ man Moyizɩ mala'n yɔ like mɔ mala'n kele'n, anɩn bɛ kʋsʋ, bɛ le bɛ́ mala dɩɛ kpa mɔ bɛ di sʋ ɔ. 15 Bɛ kele kɛ ninnge'n mɔ mala'n nwan bɛ yɔ́'n, b'a hɛlɛ wɔ bɛ́ ahʋnlɩn nɩn anun. Like mɔ bɛ kɔ yɔ'n, sɛ ɔ tɩ kpa o, sɛ ɔ tɩ man kpa o, bɛ nwun yɩ́ bɛ́ ajʋnlɩn nun. Afɩ, bɛ́ ti'n se bɛ́. 16 Cɩan'n lɛ ba mɔ Nyanmɩan 'ba man Zozi Kilisi bua menian'n-mɔ ndɛɛ wɔ bɛ́ nvɩalɩɛ nun ajʋnlɩn'n mɔ bɛ le yɩ́ nɩn anwʋn. Cɩan sɔ'n ju a, Ɛjɔlɛkpa'n mɔ mɩn bɔ'n 'ba kpɩn sʋ.

Zufʋ'n-mɔ nʋn mala'n

17 Nan wɔ́ mɔ wɔ́ nwan ɛ tɩ Zufʋ mɔ bɛ le wɔ́ a, bɛ le mala'n, ɛ fʋa wɔ́ nwʋn kɛ ɛ sɩ Nyanmɩan. 18 Wɔ́ nwan ɛ sɩ like m'ɔ sɔ Nyanmɩan anyɩn'n, afɩ mala nɩn a man a nwun like m'ɔ tɩ kpa ɔ nʋn m'ɔ tɩ man kpa nɩn angʋnmɩn. 19 Ɛ de di kɛ wɔ́ yɛ̂ ɛ kele bɛ́ mɔ bɛ́ nyɩn a sin nɩn atɩn nɩn ɔ. Bɛ́ mɔ bɛ tɩ awosin nun'n, ɛ jʋnlɩn kɛ ɛ tɩ bɛ́ kanlannɩɛ. 20 Bɛ́ mɔ bɛ́ nyɩn tɩlɩ man'n, wɔ́ nwan wɔ́ yɛ̂ ɛ kele bɛ́ anyɩntɩɛ ɔ. Bɛ́ mɔ bɛ nzɩ man ɛjɔlɛ'n, wɔ́ nwan wɔ́ yɛ̂ ɛ kekele bɛ́ like ɔ. Afɩ ɛ de di sakpa kɛ mala nɩn anun yɛ̂ ngɛlɛ'n nʋn ananhɔlɛ'n wɔ ɔ. 21 Nan sɛ ɔ tɩ sɔ a, anɩn, wɔ́ mɔ ɛ kekele wɔ́ manngʋn'n-mɔ ninnge'n, nzukɛ ati yɛ̂ ɛ ngele man wɔ́ muonun wɔ́ nwʋn bie ɔ? Wɔ́ nwan nán man bɛ wua, nzukɛ ati yɛ̂ wɔ́ lɩlɩ, ɛ wua ɔ? 22 Wɔ́ nwan nán man bɛ tʋn ajaa, nzukɛ ati yɛ̂ wɔ́ lɩlɩ, ɛ tʋn ajaa ɔ? Wɔ́ nwan ɛ nʋn amʋan nni man, nan nzukɛ ati yɛ̂ ɛ wʋlʋ amʋan sua nɩn anun ɛ wua nun ninnge ɔ? 23 Wɔ́ nwan ɛ sɩ mala'n, ɛ fa tu wɔ́ nʋan nun, nzukɛ ati yɛ̂ ɛ nni man mɔ mala'n kele nɩn asʋ nan ɛ man anyunnunguasɩɛ kan Nyanmɩan ɔ? 24 Ɛhɛlɛ Ɛjɔlɛ'n lɛ kele kɛ: “Ɛmɔ Zufʋ'n-mɔ dunman nun, menian nga'n-mɔ kan Nyanmɩan anwʋn ɛjɔlɛ ɛtɛ.”

25 Afɩ wɔ́ mɔ ɛ tɩ Zufʋ, mɔ a kpɛ wɔ́ mmian nun'n, sɛ ɛ di mala nɩn asʋ lɩlɩ a, anɩn nvasʋɛ wɔ sʋ. Nan sɛ ɛ nni man mala nɩn asʋ a, wɔ́ mmian nun'n mɔ a kpɛ'n tɩ mgban. 26 Yɩ́ ti, sʋanlan mɔ bɛ kpɛlɩ man yɩ́ mmian nun'n, sɛ ɔ di mala nɩn asʋ a, asʋ Nyanmɩan mmu man yɩ́ kɛ sʋanlan mɔ b'a kpɛ yɩ́ mmian nun ɔ? 27 Wɔ́ mɔ ɛ nni man mala nɩn asʋ'n, ɛ nʋn wɔ́ mala kalata'n kʋalaa, ɔ nʋn wɔ́ mmian nun mɔ a kpɛ'n kʋalaa, sʋanlan mɔ bɛ kpɛlɩ man yɩ́ mmian nun kʋsʋ ɔ di mala nɩn asʋ'n, ɔ 'bu wɔ́ fʋɔ. 28 Zufʋ kpa'n nán y'ɩ y'ɔ le anwʋnnaan sʋ Zufʋ'n ɔ nʋn kɛ sʋanlan mɔ menian'n-mɔ sɩ kɛ b'a kpɛ yɩ́ mmian nun nɩn ala. 29 Nan Zufʋ kpa'n y'ɔ le m'ɔ tɩ Zufʋ yɩ́ kunnun'n. Yɩ́ mmian nun ɛkpɛ kpa'n y'ɔ le yɩ́ ahʋnlɩn nɩn anun. Ɔ tɩ Wawɛ nun ɛjɔlɛ, nan nán kalata sʋ ɛjɔlɛ ɔ. Zufʋ kpa sɔ'n, yɩ́ ɛfʋa dɩɛ'n fi man sʋanlan ɛlɔ, nan ɔ fi Nyanmɩan ɛlɔ.

3

Zufʋ'n-mɔ nvasʋɛ'n

1 Sɛ ɔ tɩ sɔ a, anɩn bɛ́ mɔ bɛ tɩ Zufʋ'n, bɛ́ nvasʋɛ dɩɛ y'ɔ le benin? Anaan bɛ́ mmian nun ɛkpɛ'n mɔ bɛ kpɛ'n, yɩ́ kpa dɩɛ m'ɔ tɩ'n y'ɔ le benin? 2 Sakpa lɩlɩ, yɩ́ biala kʋalaa nvasʋɛ mɔ bɛ le yɩ́ sʋ'n tɩ kpili! Ɔ sanlɩn kɛ alimʋa nvasʋɛ'n y'ɔ le kɛ bɛ́ yɛ̂ Nyanmɩan falɩ yɩ́ nʋan ɛjɔlɛ'n wulalɩ bɛ́ sa nun ɔ. 3 Yɛ 'kan sɛ? Sɛ bɛ́ mmie-mɔ a nni man Nyanmɩan Anʋan Ɛjɔlɛ nɩn asʋ ati a, asʋ ɔ kele kɛ Nyanmɩan kʋsʋ a nni man yɩ́ Nʋan Ɛjɔlɛ dɩɛ nɩn asʋ? 4 Cɛcɛ! Ɔ tɩ man sɔ. Sɛ menian'n-mɔ kʋalaatin tɩ atofʋɛ bɔbɔ a, Nyanmɩan dɩɛ, ɔ tɩ ananhɔlɛfʋɛ. Afɩ Ɛhɛlɛ Ɛjɔlɛ lɛ kele kɛ:

Ɔ sɛ kɛ wɔ́ ɛjɔlɛ'n kʋalaa mɔ ɛ kan nɩn anun,

bɛ nwún wɔ́ kɛ ɛ tɩ sɛsɛfʋɛ

nán sɛ bɛ nʋn wɔ́ lɛ yɩ ndɛɛ a,

anɩn a li bɩ.

5 Mɩɩn jʋjɔ kɛ eyuadɩ amma'n. Sɛ yɛ́ sɛsɛ'n mɔ yɛ tɩ man'n man bɛ nwun kɛ Nyanmɩan tɩ sɛsɛ a, anɩn yɛ 'se sɛ? Sɛ Nyanmɩan sikpɛ'n cɩ yɛ́ a, asʋ ɔ kele kɛ Nyanmɩan tɩ man sɛsɛfʋɛ ɔ? 6 Cɛcɛ! Ɔ tɩ man sɔ. Afɩ, sɛ Nyanmɩan tɩ man sɛsɛfʋɛ a, anɩn ɔ 'yɔ sɛ nán ɔ'a hʋala mân'n ndɛɛ bua? 7 Yɩ́ ti, sɛ mɩ́n ato'n mɔ mɩn di'n man bɛ nwun kɛ Nyanmɩan tɩ ananhɔlɛfʋɛ, anunminnyanmʋn kan yɩ́ kpa a, anɩn nzukɛ ati yɛ̂ bɛ tɛ bu mɩ́n kɛ n dɩ ɛtɛfʋɛ ɔ? 8 Anɩn nzukɛ ati yɛ̂ yɛ ngan man kɛ: “Yɛ yɔ́ ɛtɛ maan like kpa fíte nun ɔ?” Dunmannzɛcɩɛ mma'n-mɔ nwan mɩ́n ɛjɔlɛ mɔ mɩ́n kan nɩn anɩn. Nan dunmannzɛcɩɛ mma sɔ'n-mɔ, Nyanmɩan ahatua nɩn ala yɛ̂ ɔ sɛ fata bɛ́ ɔ.

Sʋanlan fɩ́ɩ́ tɩ man sɛsɛfʋɛ

9 Ɛhɩ nʋn ɛhɩ a, anɩn yɛ 'se sɛ? Asʋ yɛ tɩ kpa yɛ tala menian nga'n-mɔ anaan? Cɛcɛ. Afɩ, m'an hele kɛ menian'n-mɔ kʋalaa, Zufʋ o, m'ɔ tɩ man Zufʋ o, bɛ́ kʋalaa bɛ wɔ ɛtɛ nɩn anun. 10 Ɛhɩ b'a hɛlɛ wɔ Ɛhɛlɛ Ɛjɔlɛ nɩn anun kɛ:

Sʋanlan fɩ́ɩ́ nnʋn man ɛbɛlɛ m'ɔ tɩ sɛsɛfʋɛ ɔ.

11 Sʋanlan fɩ́ɩ́ ndɩ man ɛjɔlɛ bʋ,

bɛ́ bie fɩ́ɩ́ mgbʋnndɛ man Nyanmɩan.

12 Bɛ́ kʋalaa b'a fʋn Nyanmɩan atɩn'n,

b'a kaci tomgban.

Bɛ́ bie fɩ́ɩ́ nnʋn man ɛbɛlɛ

m'ɔ bɔ bala kpa ɔ.

13 Ɛjɔlɛ mɔ bɛ kan bɛ kele sʋanlan'n,

ɔ kele yɩ́ ewue atɩn.

Bɛ́ nʋan nun tɩ mɩnlɩn-mɩnlɩn.

Bɛ́ nʋan kan wɔ́ a,

ɔ tala owo bɔlɛ.

14 Sasan ɛbɔ nʋn ɛjɔlɛ ɛtɛ ɛhan

a yi bɛ́ nʋan'n tɛkɛɛ.

15 Sʋanlan ehuan tɩ man bɛ́ nyɩnsʋ like fɩ́ɩ́.

16 Lɩka biala mɔ bɛ kɔ sɩn'n,

bɛ sɛcɩ ninnge bɛ yaci alʋabɔ ɛbɛlɛ.

17 Bɛ nzɩ man anzʋnunjɔ atɩn'n.

18 Bɛ́ ɛtɩɛ mɔ bɛ tɩ'n,

bɛ nzulo man Nyanmɩan bɔbɔ fɩ́ɩ́.

19 Nan yɛ́ dɩɛ, yɛ nwun yɩ́ kɛ ɛjɔlɛ kʋalaa mɔ Nyanmɩan mala kalata'n kan'n, ɔ kan man menian'n-mɔ mɔ bɛ́ nwʋn wɔ mala nɩn anun'n. Ɔ man sʋanlan fɩ́ɩ́ ngʋala man yɩ́ nʋan buke kʋ́n, nan bɛ́ kʋalaa bɛ di fʋɔ Nyanmɩan anyunnun. 20 Ɛhɩ, ɔ man ɔ nanndɩ mala elie nɩn asʋ, sʋanlan fɩ́ɩ́ ngɔ li bɩ Nyanmɩan anyunnun. Afɩ, mala'n yɛ̂ ɔ man sʋanlan nwun kɛ ɔ'a yɔ ɛtɛ ɔ.

Kɛ ɔ kpɩn yɔ mɔ Nyanmɩan man sʋanlan kaci sɛsɛfʋɛ'n

21 Nan sian dɩɛ, sɛ bɛ yɩ mala'n nun an, Nyanmɩan a hele yɛ́ kɛ ɔ kpɩn yɔ maan yɛ kaci sɛsɛfʋɛ wɔ yɩ́ nyunnun'n. Moyizɩ mala'n nʋn Nyanmɩan mgbɔmanfʋɛ'n-mɔ hanlɩn ɛjɔlɛ sɔ'n. 22 Bɛ́ kʋalaa mɔ bɛ de Zozi Kilisi bɛ di'n, bɛ́ dedi nɩn anwʋn yɛ̂ Nyanmɩan nɩan bu bɛ́ sɛsɛfʋɛ ɔ. Ɔ sanlɩn kɛ bɛ mgba man menian'n-mɔ anun, 23 bɛ́ kʋalaa b'a yɔ ɛtɛ, ɔ man Nyanmɩan anunminnyanmʋn nɩn a tʋ a fʋn bɛ́. 24 Nan bɛ́ ɛtɛ nɩn ati kalɛ'n mɔ Kilisi Zozi a tua'n dunman nun, Nyanmɩan a nwun bɛ́ kʋalaa bɛ́ nwʋn anwunnvoe ɔ'a bu bɛ́ sɛsɛfʋɛ. 25 Zozi yɛ̂ Nyanmɩan a yɩ yɩ́ kɛ ɔ bála fá yɩ́ moja'n lí bɛ́ mɔ bɛ de yɩ́ bɛ di nɩn ati mgbata ɔ. Nyanmɩan a yɔ sɔ ɔ a hele kɛ ɔ tɩ sɛsɛfʋɛ. Ɔ sanlɩn kɛ ɛtɛ'n mɔ menian'n-mɔ yɔlɩ yɩ́ daba daba'n, ɔ sili abʋtalɛ, ɔ'a ndua man bɛ́ ɛtɛ nɩn anwʋn kalɛ. 26 Nan kɩkaala dɩɛ, ɔ lɛ kele kɛ ɔ kpɩn yɔ maan sʋanlan kaci sɛsɛfʋɛ wɔ yɩ́ nyunnun'n. Ɔ sanlɩn kɛ abɛlɛ m'ɔ lɛ bu bɛ́ mɔ bɛ de Zozi bɛ di'n sɛsɛfʋɛ'n, ɔ kele kɛ yɩ́ muonun ɔ tɩ sɛsɛfʋɛ.

27 Sɛ ɛjɔlɛ'n tɩ sʋa a, asʋ kulo sʋanlan le atɩn ngacile ɔ sɩn sʋ fʋa yɩ́ nwʋn ɔ? Atɩn ngacile fɩ́ɩ́ nnʋn man ɛbɛlɛ. Anɩn nzukɛ ati ɔ? Mala nɩn asʋ elie ati ɔ, anaan? Cɛcɛ, nán mala nɩn asʋ elie ati ɔ, nan dedi nɩn ati ɔ. 28 Yɩ́ ti, yɛ́ dɩɛ mɔ yɛ sɩ'n, y'ɔ le kɛ sʋanlan dedi nɩn anwʋn yɛ̂ Nyanmɩan nɩan ɔ bu yɩ́ sɛsɛfʋɛ wɔ yɩ́ nyunnun ɔ. Nan nán mala nɩn asʋ elie nɩn ɔ. 29 Asʋ ɛmɔ jʋnlɩn kɛ Nyanmɩan tɩ Zufʋ'n-mɔ angʋnmɩn cein ala Nyanmɩan, nan ɔ tɩ man menian nga'n-mɔ Nyanmɩan bie ɔ? Cɛcɛ, ɔ tɩ man sɔ. Nan ɔ tɩ menian nga'n-mɔ kʋsʋ Nyanmɩan. 30 Ɔ sanlɩn kɛ Nyanmɩan tɩ baa kʋnmgba cein. Wɔ́ mɔ ɛ tɩ Zufʋ o, ɔ nʋn wɔ́ mɔ ɛ tɩ man Zufʋ o, wɔ́ dedi nɩn anwʋn yɛ̂ ɔ 'nɩan bu wɔ́ sɛsɛfʋɛ wɔ yɩ́ nyunnun ɔ. 31 Asʋ ɔ kele kɛ anɩn yɛ lɛ fa dedi'n yɛ bɔ mala nɩn abʋsʋ ɔ? Cɛcɛ, nán yɩ́ sɔ ɔ. Nan yɛ lɛ kele kɛ mala'n tɩ like kpa.

4

Bɛ́ mɔ bɛ le dedi'n, bɛ́ sɩ y'ɔ le Abalahamʋn

1 Nzu ɛjɔlɛ yɛ̂ yɛ 'kan wɔ yɛ nannan Abalahamʋn anwʋn ɔ? Yɩ́ m'ɔ tɩ kulo sʋanlan'n, nzu yɛ̂ ɔ nyanlɩn yɩ́ ɔ? 2 Afɩ, sɛ ɔ tɩ kɛ junman bie yɛ̂ Abalahamʋn lili mɔ Nyanmɩan nɩanlɩn yɩ́ nwʋn ɔ buli yɩ́ sɛsɛfʋɛ a, ahan Abalahamʋn kʋala kɛ ɔ fa tu yɩ́ nʋan nun. Ɔ kʋala yɩ́ sɔ yɔ lɩlɩ, nan nán Nyanmɩan anyunnun ɔ. 3 Afɩ, Ɛhɛlɛ Ɛjɔlɛ'n lɛ kele kɛ: Abalahamʋn lelɩ Nyanmɩan lili ɛhɩka ati yɛ̂ Nyanmɩan buli yɩ́ sɛsɛfʋɛ ɔ.

4 Sɛ sʋanlan di junman an, like m'ɔ nyan yɩ́ nun'n y'ɔ le ahatua, nan nán acɛdɩɛ ɔ. 5 Sʋanlan mɔ ɔ'a nni man junman fɩ́ɩ́'n, sɛ ɔ de Nyanmɩan m'ɔ man ɛtɛfʋɛ'n kaci sɛsɛfʋɛ'n di a, Nyanmɩan nɩan yɩ́ dedi nɩn anwʋn ɔ bu yɩ́ sɛsɛfʋɛ. 6 Ɛhɩka ati, mɔ belemgbin *Davidi 'kan nyila'n mɔ Nyanmɩan 'yeyila sʋanlan maan ɔ kaci sɛsɛfʋɛ a, ɔ nnɩan man yɩ́ junman nɩn anwʋn nɩn ɛjɔlɛ'n, yɩ́ nwan:

7 Nyila hán bɛ́ mɔ Nyanmɩan a yaci

bɛ́ mala ɛtʋan nɩn a hye bɛ́'n.

Bɛ́ mɔ Nyanmɩan a cici bɛ́ ɛtɛ'n-mɔ,

nyila hán bɛ́.

8 Sʋanlan mɔ yɛ́ Mɩn ndʋa man yɩ́ ɛtɛ'n

m'ɔ yɔ'n ɔ ndua man yɩ́ nwʋn kalɛ'n,

nyila hán sʋanlan sɔ'n.

9 Anɩn nyila sɔ'n muonun, asʋ ɔ wɔ ɛbɛlɛ man bɛ́ mɔ b'a kpɛ bɛ́ mmian nun nɩn anaan, ɔ wɔ ɛbɛlɛ man bɛ́ mɔ bɛ kpɛlɩ man bɛ́ mmian nun'n kʋsʋ bie ɔ? Yɛ́ dɩɛ, yɛ lɛ kele kɛ dedi'n y'ɔ man Nyanmɩan buli Abalahamʋn sɛsɛfʋɛ ɔ. 10 Mɛlɛ benin yɛ̂ Nyanmɩan buli yɩ́ sɛsɛfʋɛ'n? Asʋ mɛlɛ mɔ bɛ kpɛlɩ yɩ́ mmian nun nɩn ɔ, anaan mɛlɛ mɔ anɩn bɛ kpɛlɩ man yɩ́ mmian nun nɩn ɔ? Cɛcɛ. Nán mɛlɛ mɔ bɛ kpɛlɩ yɩ́ mmian nun nɩn ɔ, nan mɛlɛ mɔ anɩn bɛ kpɛlɩ man nɩn ɔ. 11 Yɩ́ mmian nun'n mɔ bɛ kpɛlɩ'n, ɔ tɩ yɩ́ nzɔlɛ. Abalahamʋn lelɩ Nyanmɩan lili, yɩ́ nzin kʋalaaka nán b'a kpɛ yɩ́ mmian nun'n. Nyanmɩan falɩ nzɔlɛ sɔ'n ɔ helelɩ kɛ Abalahamʋn tɩ sɛsɛfʋɛ yɩ́ dedi'n m'ɔ le yɩ́ dunman nun. Yɩ́ ti, bɛ́ kʋalaa mɔ b'a mgbɛ man bɛ́ mmian nun kʋsʋ bɛ de Nyanmɩan bɛ di, mɔ ɔ'a bu bɛ́ sɛsɛfʋɛ'n, Abalahamʋn tɩ bɛ́ sɩ. 12 Ɛsɛ bɛ́ mɔ b'a kpɛ bɛ́ mmian nun, mɔ bɛ nanndɩ dedi atɩn nɩn asʋ kɛ yɛ́ sɩ Abalahamʋn nanndɩlɩ sʋ asannan nán b'a kpɛ mmian nun'n, nán kɛ b'a kpɛ yɩ́ mgban, ɔ tɩ bɛ́ kʋsʋ bɛ́ sɩ bie.

13 Ananhɔlɛ pelein, nán mala nɩn asʋ elie ati yɛ̂ Nyanmɩan bɔlɩ Abalahamʋn nʋn yɩ́ bʋsʋ amma'n-mɔ anɔhʋba kɛ ɔ 'fa mân'n man bɛ́ ɔ. Nan Abalahamʋn lelɩ Nyanmɩan lili, nán Nyanmɩan a bu yɩ́ sɛsɛfʋɛ. 14 Nan sɛ ɔ tɩ kɛ bɛ́ mɔ bɛ di mala nɩn asʋ'n, bɛ́ ngʋnmɩn ala yɛ̂ bɛ 'nyan mân'n bɛ yɔ bɛ́ dɩɛ a, ahan dedi'n tɩ mgban, ɛsɛ ahan nvasʋɛ fɩ́ɩ́ nnʋn man Nyanmɩan anɔhʋba'n m'ɔ bɔlɩ nɩn asʋ. 15 Ɔ sanlɩn kɛ mala'n yɛ̂ ɔ man Nyanmɩan sikpɛ'n ba ɔ. Afɩ lɩka mɔ mala nnʋn man'n, mala ɛtʋan kʋsʋ nnʋn man ɛbɛlɛ.

16 Ɛhɩ, dedi'n dunman nun y'ɔ manlɩn Nyanmɩan bɔlɩ anɔhʋba nɩn ɔ. Dedi'n tɩ Nyanmɩan acɛdɩɛ, ɔ cian man Abalahamʋn abʋsʋ menian'n-mɔ kʋalaatin. Nán kɛ bɛ́ mɔ bɛ di mala nɩn asʋ angʋnmɩn ala yɛ̂ bɛ 'nyan mân sɔ nɩn ɔ, nan ɔ tɩ bɛ́ mɔ bɛ le dedi kɛ Abalahamʋn'n kʋsʋ dɩɛ. Ɔ sanlɩn kɛ Abalahamʋn tɩ yɛ́ kʋalaa yɛ́ sɩ 17 kɛ Ɛhɛlɛ Ɛjɔlɛ'n kan yɩ́'n. Nyanmɩan nwan: M'an man a kaci mân mân dɔʋn asɩ. Nyanmɩan m'ɔ man ewue mma nyan ngʋan, m'ɔ man ninnge m'ɔ nnʋn man ɛbɛlɛ tu fite'n, yɩ́ nyunnun an, Abalahamʋn tɩ yɛ́ sɩ. Ɔ sanlɩn kɛ Abalahamʋn lelɩ Nyanmɩan lili. 18 Abalahamʋn sɩ kɛ ɔ ngʋala man baa wʋ kʋ́n. Kʋsʋ, ɔ lelɩ lili ɔ nyanlɩn anyɩndasʋɛ ɔ kacili “mân mân dɔʋn asɩ” kɛ Nyanmɩan kpɩnlɩn helelɩ yɩ́'n. Nyanmɩan nwan: Kɛ wɔ́ bʋsʋ amma'n-mɔ 'ba li ata nɩn anɩn. 19 Anɩn Abalahamʋn a li kɔ yɔ afʋɛ ɛya kʋn, ɔ tɩ kɛ ɔ'a wu a yue. Anɩn yɩ́ yɩ Sala kʋsʋ a bʋ awɔlɛ sʋ. Nan kʋsʋ Abalahamʋn a nnɩan man ɛhɩ fɩ́ɩ́, ɔ tilalɩ yɩ́ dedi nɩn anun kpa. 20 Ɔ'a mminlin man yɩ́ dedi'n, anɔhʋba sɔ'n mɔ Nyanmɩan bɔlɩ yɩ́'n, sɛ ɔ 'nyan nun like e, sɛ ɔ nnyan man nun like e, ɔ'a nzusu man yɩ́ nwʋn fɩ́ɩ́. Yɩ́ dedi'n wulalɩ yɩ́ anwʋnsɛlɛ, nán ɔ'a yɩ Nyanmɩan ayɛ. 21 Afɩ, anɩn ɔ sɩ yɩ́ fɔ́ʋ́n kɛ Nyanmɩan le tunmin ɔ kʋala ɔ yɔ like'n m'ɔ falɩ bɔlɩ yɩ́ anɔhʋba'n. 22 Yɩ́ sɔ ati yɛ̂ yɩ́ dedi'n dunman nun, Nyanmɩan buli yɩ́ sɛsɛfʋɛ ɔ. 23 Nan kʋsʋ, nán yɩ́ ngʋnmɩn ati yɛ̂ bɛ hɛlɛlɩ kɛ: Ɔ buli yɩ́ sɛsɛfʋɛ ɔ. 24 Nan yɛ́ mɔ yɛ de Nyanmɩan m'ɔ tinngelɩ yɛ́ Mɩn Zozi fi ewue nun'n yɛ di'n, yɛ́ kʋsʋ ɔ 'bu yɛ́ kɛ sɛsɛfʋɛ. 25 Ɔ sanlɩn kɛ yɛ́ ɛtɛ'n-mɔ ati yɛ̂ bɛ hunlin yɩ́ ɔ. Yɛ̂ yɛ́ sɛsɛ ebue wɔ Nyanmɩan anyunnun ati yɛ̂ ɔ fi ewue nun ɔ tinngelɩ ɔ.

5

Zozi Kilisi wuli ɛtɛfʋɛ'n-mɔ dunman nun

1 Ɛhɩka ati, dedi'n mɔ yɛ le yɩ́'n, ɔ nanndɩ yɛ́ Mɩn Zozi Kilisi asʋ, y'a kaci sɛsɛfʋɛ wɔ Nyanmɩan anyunnun y'a nyan alʋacɩcɩɛ. 2 Yɛ̂ dedi nɩn ati, Zozi Kilisi a man y'a hʋala y'a kpunnge Nyanmɩan maan ɔ'a nwun yɛ́ nwʋn anwunnvoe kɩkaala kɛ yɛ wɔ nun'n. Like m'ɔ man yɛ di fɛ'n y'ɔ le kɛ, yɛ le anyɩndasʋɛ kɛ yɛ wɔ Nyanmɩan anunminnyanmʋn nɩn anun bie. 3 Sɛ yɛ lɛ nwun yalɛ bɔbɔ a, yɛ di yɩ́ nwʋn fɛ. Ɔ sanlɩn kɛ yalɛ elie'n man bɛ si abʋtalɛ. 4 Abʋtalɛ esie'n man bɛ jinlan bɛ́ ja nun wɔ yalɛ elie nɩn anun. Bɛ́ ja nun ejinlan'n kʋsʋ man bɛ nyan anyɩndasʋɛ. 5 Anyɩndasʋɛ sɔ'n mɔ yɛ le yɩ́'n, ɔ man yɛ́ nwʋn mmubu man yɛ́. Ɔ sanlɩn kɛ Wawɛ Nwannzan-nwannzan'n mɔ Nyanmɩan a fa man yɛ́'n kele kɛ Nyanmɩan a fa yɩ́ ehulo'n ɔ'a wula yɛ́ ahʋnlɩn nɩn anun.

6 Ɛhɩ, daba mɔ anɩn yɛ le man anwʋnsɛlɛ fɩ́ɩ́'n, mɔ Nyanmɩan mɛlɛ'n m'ɔ helelɩ'n juli'n, Kilisi wuli ɛtɛfʋɛ'n-mɔ dunman nun. 7 Nan ɔ yɔ sɩ man kulo sʋanlan kʋn kɛ ɔ wú wɔ sɛsɛfʋɛ kʋn dunman nun. Ɛ 'su yɩ́ akpʋlʋwa a, sʋanlan kʋn kʋala kɛ ɔ wu wɔ sʋanlan kpa bie dunman nun. 8 Nan Nyanmɩan dɩɛ, ɔ'a hele kɛ ɔ kpɩn kulo yɛ́'n. Ɔ sanlɩn kɛ mɔ anɩn yɛ tɛ tɩ ɛtɛfʋɛ'n, ɔ manlɩn Kilisi wuli wɔ yɛ́ dunman nun.

9 Yɩ́ ewue'n m'ɔ wuli nɩn ati, ɔ'a man y'a kaci sɛsɛfʋɛ wɔ Nyanmɩan anyunnun. Anɩn sian dɩɛ, ɔ yɔ sɛ mɔ ɔ ngɔ yɩ man yɛ́ fi Nyanmɩan sikpɛ nɩn anun ɔ? 10 Afɩ daba, anɩn yɛ kpɔ Nyanmɩan. Nan kʋsʋ Nyanmɩan a man yɩ Wa nɩn a wu ɔ'a sesie yɛ́ nʋn yɩ́ yɛ́ afian. Nan sɛ ɔ'a sesie yɛ́ nʋn yɩ́ yɛ́ afian an, yɩ́ Wa'n m'ɔ tɩ asɩ'n dunman nun, ɔ yɔ sɛ mɔ ɔ ngɔ le man yɛ́ ɔ? 11 Ɛsɛ nán ɛhɩ angʋnmɩn ala ati ɔ, nan Zozi Kilisi adawʋlʋman, yɛ di Nyanmɩan anwʋn fɛ. Ɔ sanlɩn kɛ sian dɩɛ, yɛ́ Mɩn Zozi Kilisi a sesie yɛ́ nʋn Nyanmɩan yɛ́ afian.

Adamʋn nʋn Kilisi

12 Ɛhɩ, sʋanlan kʋnmgba cein dunman nun, ɛtɛ nɩn a a mân nɩn anun. Ɛtɛ'n 'ba a, ɔ nʋn ewue. Ewue kʋsʋ a fa yɩ́ sa a tʋ menian'n-mɔ kʋalaatin asʋ, ɔ sanlɩn kɛ bɛ́ kʋalaa b'a yɔ ɛtɛ. 13 Asannan nán Nyanmɩan a fa mala nɩn a man Moyizɩ'n, anɩn ɛtɛ'n wɔ mân nɩn anun. Nan kɛmɔ anɩn mala fɩ́ɩ́ nnʋn man ɛbɛlɛ'n, sɛ menian'n-mɔ yɔ ɛtɛ a, Nyanmɩan ndɛ man bɛ́ sʋ. 14 Adamʋn anyɩn a nzɔ man Nyanmɩan mala'n m'ɔ falɩ manlɩn yɩ́'n. Kʋsʋ afɩ, ɔ bɔ yɩ́ bʋ Adamʋn mɛlɛ sʋ dede m'ɔ kɔ ju Moyizɩ mɛlɛ sʋ'n, ɛtɛ mɔ menian'n-mɔ yɔlɩ m'ɔ nʋn Adamʋn dɩɛ'n tɩ man kʋn bɔbɔ'n, ewue tʋlɩ yɩ́ sa menian sɔ'n-mɔ kʋalaa asʋ. Adamʋn soman Ngʋandefʋɛ'n mɔ di kɛ ɔ ba'n.

15 Nan kʋsʋ Adamʋn dɩɛ, ɔ'a yɔ ɛtɛ. Zozi Kilisi a, ɔ'a nwun yɛ́ nwʋn anwunnvoe ɔ'a man y'a nyan ngʋan. Ɔ tɩ acɛdɩɛ kpili kpa mɔ Nyanmɩan a fa a hye yɛ́ ɔ. Adamʋn angʋnmɩn cein ɛtɛ'n dunman nun, ewue a hun menian dɔʋn. Nan kʋsʋ Zozi Kilisi angʋnmɩn cein dunman nun, Nyanmɩan a nwun menian dɔʋn anwʋn anwunnvoe. Ɔ tɩ like m'ɔ sʋ ɛbʋɛ. 16 Yɛ̂ like'n mɔ Nyanmɩan a fa a hye yɛ̂'n, ɔ nʋn ɛtɛ'n mɔ sʋanlan kʋnmgba cein a yɔ'n, bɛ́ junman'n mɔ bɛ di'n tɩ man kʋn. Ɔ sanlɩn kɛ ɛtɛ'n mɔ sʋanlan kʋnmgba cein yɔlɩ'n, a man ewue a a. Nan Nyanmɩan acɛdɩɛ'n mɔ ɔ'a fa ɔ'a hye yɛ́'n, ɛtɛ nwala nwala ɛhɩ mɔ y'a yɔ'n, y'a nyan ɛtɛ face y'a kaci sɛsɛfʋɛ. 17 Ɔ tɩ ananhɔlɛ kɛ sʋanlan kʋnmgba cein ɛtɛ'n dunman nun, ewue a tʋ yɩ́ sa menian'n-mɔ kʋalaatin asʋ. Nan kʋsʋ, Zozi Kilisi kʋnmgba cein dunman nun, yɛ nyan ninnge dɔʋn ɔ bʋ sʋ. Afɩ menian'n-mɔ kʋalaa mɔ Nyanmɩan a nwun bɛ́ nwʋn anwunnvoe kpa, mɔ yɩ́ acɛdɩɛ nɩn a man b'a kaci sɛsɛfʋɛ'n, bɛ 'nyan ngʋan, ɛsɛ bɛ nʋn Kilisi 'di belemgbin.

18 Yɩ́ sɔ ati, kɛmɔ ɛtɛ'n mɔ Adamʋn kʋnmgba cein yɔlɩ nɩn a man ewue a tʋ yɩ́ sa menian'n-mɔ kʋalaatin asʋ'n, yɩ́ sɔ kʋsʋ ala, Zozi Kilisi angʋnmɩn sɛsɛ junman'n m'ɔ lili'n dunman nun, ɔ'a le menian'n-mɔ kʋalaatin fi Nyanmɩan sikpɛ nɩn abʋ maan bɛ nyan ngʋan. 19 Sʋanlan kʋnmgba cein apanninma'n m'ɔ yɔlɩ'n dunman nun, ɔ'a man menian'n-mɔ kʋalaatin a kaci ɛtɛfʋɛ. Yɩ́ sɔ ala, sʋanlan kʋnmgba cein kʋsʋ anyɩnnzɔ'n dunman nun, ɔ 'man menian dɔʋn a kaci sɛsɛfʋɛ wɔ Nyanmɩan anyunnun.

20 Afɩ, mala'n y'ɔ man ɛtɛ nɩn a sʋn ɔ. Lɩka kʋsʋ mɔ ɛtɛ'n kɔ sʋn'n, ɛbɛlɛ yɛ̂ Nyanmɩan nwun menian'n-mɔ anwʋn anwunnvoe sʋnman ɔ. 21 Ɔ sanlɩn kɛ, kɛmɔ ɛtɛ nɩn a man ewue a tʋ yɩ́ sa menian'n-mɔ kʋalaa asʋ'n, yɛ́ Mɩn Zozi Kilisi kʋsʋ dunman nun, Nyanmɩan a nwun yɛ́ nwʋn anwunnvoe ɔ'a man y'a kaci sɛsɛfʋɛ yɛ nyan ngʋan m'ɔ le man ayuelɩɛ'n.

6

Nyanmɩan nganga anaan Abɔnsanmʋn nganga

1 Sɛ ɔ tɩ sɔ a, anɩn nzu ɛjɔlɛ dɩɛ yɛ̂ yɛ 'kan ɔ? Asʋ yɛ 'kan kɛ yɛ tánlan yɛ yɔ́ ɛtɛ'n yɛ hɔ́ yɛ́ nyunnun nán Nyanmɩan a nwun yɛ́ nwʋn anwunnvoe ɔ'a bʋ sʋ ɔ? 2 Cɛcɛ! Ɔ tɩ man sɔ! Yɛ́ mɔ ɛtɛ'n dunman nun ɔ tɩ kɛ y'a wu'n, ɔ yɔ sɛ mɔ yɛ 'tanlan yɛ́ ɛtɛ nɩn anun biekun ɔ? 3 Yɛ́ kʋalaa mɔ b'a sɔnɩn yɛ́ mɔ yɛ nʋn Zozi Kilisi y'a yɔ kʋn'n, asʋ ɛmɔ nzɩ man kɛ yɩ́ ewue nɩn anwʋn ɛsɔnɩan yɛ̂ b'a sɔnɩn yɛ́ ɔ? 4 Yɩ́ sɔ ati, b'a sie yɩ́ nʋn yɛ́. Ɔ man kɛmɔ Sɩɛ nɩn a fa yɩ́ anunminnyanmʋn tunmin nɩn a tinnge Kilisi fi ewue nun'n, yɛ́ kʋsʋ, ɔ di kɛ yɛ tanlan yɛ bu amanmuo fʋfɔlɛ.

5 Afɩ, sɛ yɛ nʋn yɩ́ a yɔ kʋn yɩ́ ewue mɔ ɔ'a wu nɩn anun an, anɩn kɛ Nyanmɩan a tinnge yɩ́ fi ewue nun'n, ɔ 'ba tinnge yɛ́ kʋsʋ. 6 Afɩ, yɛ nwun yɩ́ kɛ yɛ́ sʋanlan daba'n mɔ yɛ tɩ'n, b'a bʋbɔ yɛ́ nʋn Kilisi kʋlʋwa nɩn asʋ. Ɔ man b'a bɔ ɛtɛ anwʋnnaan daba sɔ nɩn abʋsʋ nán y'a ngaci nan ɛtɛ'n nganga kʋ́n. 7 Ɔ sanlɩn kɛ sʋanlan m'ɔ kɔ wu'n, anɩn ɔ nʋn ɛtɛ'n bɛ́ afian a tɩ.

8 Sɛ yɛ nʋn Kilisi y'a wu sakpa a, yɛ de yɛ di kɛ, yɛ nʋn yɩ́ yɛ̂ yɛ 'tanlan asɩ kʋsʋ ɔ. 9 Afɩ, yɛ sɩ yɛ sie kɛ Kilisi m'ɔ fi ewue nun ɔ'a tinnge'n, ɔ nwu man fɩ́ɩ́ kʋ́n. Ewue le man yɩ́ sʋ tunmin kʋ́n. 10 Ɔ sanlɩn kɛ ɛtɛ'n dunman nun, ɔ'a wu baa kʋnmgba cein ɔ a gua yɩ́ kʋalaa abʋ. Kɩkaala dɩɛ m'ɔ tɩ asɩ'n, ɔ tɩ ɔ man Nyanmɩan. 11 Yɩ́ ti, ɛmɔ kʋsʋ bú bɛ́ nwʋn kɛ ɛtɛ'n dunman nun, ɛmɔ a wu. Yɛ̂ sɛ Zozi Kilisi dunman nun ɛmɔ tɩ asɩ a, anɩn ɛmɔ tɩ bɛ man Nyanmɩan. 12 Ɛhɩka ati, nán bɛ man Abɔnsanmʋn di ɛmɔ sʋanlan baka wuluwa nɩn asʋ belemgbin fɩ́ɩ́ kʋ́n. Nán bɛ tɛ bɛ́ sʋanlan baka'n mɔ yɩ́ nyɩn bʋlʋ like nɩn asʋ. 13 Nán bɛ fa bɛ́ nwʋn bɛ wula Abɔnsanmʋn asa nun maan ɔ fa ɛmɔ di yɩ́ junman ɛtɛ ɛtɛ'n-mɔ. Nan ɛmɔ fá bɛ́ nwʋn bɛ mán Nyanmɩan kpa bɔkɔɔ maan ɔ fá ɛmɔ ɔ lí yɩ́ sɛsɛ junman'n. Ɔ sanlɩn kɛ ɛmɔ tɩ kɛ b'a wu yɛ̂ ɔ'a tinnge ɛmɔ ɔ. 14 Ɔ nvata man kɛ Abɔnsanmʋn di ɛmɔ asʋ kpain fɩ́ɩ́ kʋ́n. Afɩ, ɛmɔ dɩɛ, mala'n nji man ɛmɔ kʋ́n. Ɔ sanlɩn kɛ Nyanmɩan a nwun ɛmɔ anwʋn anwunnvoe.

15 Yɩ́ ti nán sɛ? Kɛmɔ mala'n ngʋala man yɛ́ cɩ kʋ́n, afɩ Nyanmɩan a nwun yɛ́ nwʋn anwunnvoe'n, asʋ yɛ kʋala kɛ yɛ tanlan wɔ ɛtɛ nɩn anun ɔ? Cɛcɛ! Ɔ tɩ man sɔ. 16 Ɛmɔ sɩ yɩ́ yuein kɛ sɛ ɛmɔ wula bɛ́ nwʋn awʋba sʋanlan asa nun an, anɩn ɛmɔ a kaci sʋanlan sɔ'n nganga. Sɛ ɛmɔ fa bɛ́ nwʋn bɛ man ɛtɛ nɩn an, ɛtɛ'n 'fa ɛmɔ kɔ ewue nun. Sɛ ɛmɔ fa bɛ́ nwʋn bɛ wula Nyanmɩan asa nun bɛ man yɩ́ anyɩnnzɔ a, Nyanmɩan 'man ɛmɔ asɩtanlan'n yɔ sɛsɛ. 17 Nan bɛ mán yɛ yɩ́ Nyanmɩan ayɛ, ɔ sanlɩn kɛ daba anɩn ɛmɔ tɩ ɛtɛ'n nganga. Nan sian dɩɛ, ananhɔlɛ like'n mɔ yɛ hehelelɩ ɛmɔ'n, ɛmɔ a yɩ bɛ́ kunnun b'a li sʋ. 18 Nyanmɩan a yɩ ɛmɔ fi ɛtɛ nɩn anun a fite man ɛmɔ a kaci sɛsɛ ɛyɔlɛ'n nganga.

19 Sɛ mɩn kan sɔ a, bɛ́ ehie wú. Nan kɛmɔ ɛmɔ tɩ kulo menian mɔ ɛjɔlɛ nɩn abʋ ɛtɩɛ yɔ sɩ man ɛmɔ'n, mɩɩn jʋjɔ kɛ eyuadɩ amma. Kɛmɔ daba ɛmɔ falɩ bɛ́ sʋanlan baka'n bɛ manlɩn ɛtɛ'n bɛ lili munnzusɛmʋn'n, sian dɩɛ, ɛmɔ fá bɛ́ nwʋn'n kʋalaatin bɛ yɔ́ sɛsɛ nyɔlɩɛ, bɛ káci nun nganga, nán bɛ tánlan anwʋntɩɛ nun. 20 Afɩ daba, mɔ anɩn ɛmɔ tɩ ɛtɛ'n nganga'n, sɛsɛ ɛyɔlɛ'n tɩ man ɛmɔ ɛjɔlɛ. 21 Abalabɔ ɛtɛ sɔ'n mɔ daba ɛmɔ bɔ'n, nzu nvasʋɛ dɩɛ yɛ̂ ɛmɔ nyanlɩn yɩ́ sʋ ɔ? Ɛnɛ yɩ́ nwʋn nyian kun ɛmɔ. Afɩ, ɛhɩ kʋalaa agualɩɛ y'ɔ le ewue. 22 Nan sian dɩɛ mɔ b'a yɩ ɛmɔ fi ɛtɛ nɩn anun'n, ɛmɔ a kaci Nyanmɩan nganga. Ɔ di kɛ ɛmɔ tanlan anwʋntɩɛ nun nán yɩ́ bɛ-yue-asɩɛ, ɛmɔ a nyan ngʋan m'ɔ le man ayuelɩɛ'n. 23 Afɩ ɛtɛ nɩn anwʋn ahatua y'ɔ le ewue. Nan kɛmɔ yɛ nʋn yɛ́ Mɩn Kilisi Zozi a yɔ kʋn'n, Nyanmɩan acɛdɩɛ'n m'ɔ fa ce yɛ́'n y'ɔ le nyanmɩansʋ ngʋan m'ɔ le man ayuelɩɛ'n.

7

Asɔnɩn mma'n-mɔ nʋn Moyizɩ mala'n

1 Anianman-mɔ, ɛjɔlɛ'n mɔ mɩɩn 'ba han mɩn kele ɛmɔ'n, ɛmɔ sɩ sie. Ɔ sanlɩn kɛ, ɛmɔ tɩ menian mɔ bɛ sɩ Moyizɩ mala'n. Ɛmɔ sɩ kɛ mala'n le tunmin wɔ sʋanlan mɔ yɩ́ nyɩn wɔ sʋ nɩn asʋ. Nan sʋanlan m'ɔ kɔ wu'n, mala'n le man tunmin kʋ́n wɔ yɩ́ sʋ. 2 Kɛ ɔ tɩ yɩ́ nɩn ala y'ɔ le balasua m'ɔ ja bian'n. Mɛlɛ mɔ yɩ́ hun anyɩn wɔ sʋ'n, mala'n wɔ yɩ́ nʋn yɩ́ hun bɛ́ afian. Sɛ belenzua'n wu a, anɩn mala nnʋn man yɩ́ nʋn yɩ́ hun bɛ́ afian fɩ́ɩ́ kʋ́n. 3 Nan sɛ belenzua nɩn anyɩn wɔ sʋ, nán balasua nɩn anwʋn kan belenzua fʋfɔlɛ a, anɩn balasua nɩn a bɔ bian. Nan sɛ yɩ́ hun'n wu a, mala'n man yɩ́ atɩn maan ɔ ja belenzua fʋfɔlɛ. Sɛ ɔ yɔ yɩ́ sɔ a, anɩn ɔ'a mmɔ man bian.

4 Anianman-mɔ, kɛ ɔ tɩ yɩ́ man ɛmɔ nɩn anɩn. Mala nɩn anyunnun an, ɛmɔ nʋn Kilisi yɛ̂ b'a wu ɔ. Ɔ man ɛmɔ nʋn mala nɩn afian a tɩ b'a kaci sʋanlan fɔfʋlɛ dɩɛ. Sʋanlan sɔ'n y'ɔ le Kilisi mɔ Nyanmɩan man ɔ fi ewue nun ɔ'a tinnge'n. Yɩ́ dunman nun, ɔ di kɛ yɛ bɔ bala m'ɔ sɔ Nyanmɩan anyɩn. 5 Afɩ, daba mɔ anɩn yɛ yɔ mɔ yɛ kulo'n, ninnge ɛtɛ ɛtɛ'n mɔ mala'n wowula anwʋnnaan nɩn abʋ maan yɩ́ nyɩn bʋlʋ yɩ́ nwʋn'n, ewue ninnge yɛ̂ anɩn yɛ yɔ nɩn ɔ. 6 Nan sian dɩɛ, y'a wu yɛ nʋn mala'n yɛ́ afian a tɩ. Ɔ man yɛ tɩ man mala'n nganga kʋ́n. Yɩ́ ti, Wawɛ Nwannzan-nwannzan'n man yɛ sɩn atɩn fʋfɔlɛ asʋ yɛ sʋ Nyanmɩan. Nan yɛ nzʋ man Nyanmɩan kɛ mala'n mɔ b'a hɛlɛ'n kele yɩ́ daba'n.

7 Sɛ ɔ tɩ sɔ a, anɩn nzu ɛjɔlɛ dɩɛ yɛ̂ yɛ 'kan ɔ? Asʋ mala'n tɩ like ɛtɛ ɔ? Cɛcɛ! Nan kʋsʋ mala'n y'ɔ man m'an nwun like mɔ bɛ fɛlɛ yɩ́ ɛtɛ nɩn ɔ. Afɩ sɛ b'a ngɛlɛ man wɔ mala nɩn anun kɛ: N'ɛ man wɔ́ nyɩn bʋlʋ like a, ahan mɩn nzɩ man like'n mɔ bɛ fɛlɛ yɩ́ anyɩnbʋlʋ'n. 8 Nan mala nɩn a kpɛ atɩn ɔ man mɩ́n nyɩn a bʋlʋ ninnge ngacile ngacile m'an tɔ ɛtɛ nɩn anun. Afɩ sɛ mala nnʋn man nun an, ahan bɛ mmu man ɛtɛ'n like fɩ́ɩ́. 9 Daba mɔ anɩn mala fɩ́ɩ́ nnʋn man ɛbɛlɛ mman man mɩ́n'n, anɩn n ne ngʋan. Nan mɔ mala'n walɩ'n, ɛtɛ nɩn a tanlan asɩ bʋ wɔ mɩ́n nun ɔ'a man m'an wu. 10 Mala'n m'ɔ man bɛ nyan ngʋan'n, mɩ́n dɩɛ, ewue yɛ̂ ɔ man m'an nyan yɩ́ ɔ. 11 Ɔ sanlɩn kɛ, ɛtɛ'n nanndɩ mala nɩn asʋ ɔ'a hyɩ mɩ́n ɔ'a laka mɩ́n ɔ'a hun mɩ́n.

12 Nan mala'n muonun tɩ nwannzan-nwannzan, nun ɛjɔlɛ'n kʋsʋ tɩ nwannzan-nwannzan, ɔ tɩ sɛsɛ ɛsɛ ɔ tɩ kpa. 13 Like m'ɔ tɩ kpa'n, asʋ ɔ kʋalaa kɛ ɔ man mɩn nyan ewue ɔ? Cɛcɛ! Nan sɛ m'an nyan ewue a, anɩn ɔ fi ɛtɛ'n. Afɩ ɛtɛ nɩn a yɩ yɩ́ nwʋn ɔ'a man b'a nwun kɛ ɔ kpɩn tɩ yɩ́'n kpa bɔkɔɔ. Yɩ́ ti yɛ̂ ɔ'a nanndɩ like'n m'ɔ tɩ kpa nɩn asʋ ɔ'a man m'an nyan ewue ɔ. Anɩn kɛ ɔ kpɩnlɩn yɔlɩ mɔ ɛtɛ'n nanndɩ mala nɩn asʋ ɔ'a hele yɩ́ nwʋn kɛ ɔ tɩ ɛtɛ sakpa nɩn anɩn.

14 Ɛhɩ, yɛ sɩ kɛ mala'n tɩ Wawɛ nun like. Nan mɩ́n dɩɛ, n dɩ kulo sʋanlan, b'a tɔnɩn mɩ́n kɛ kanga b'a man ɛtɛ'n. 15 Ɔ sanlɩn kɛ like muonun mɔ mɩn yɔ'n, mɩn nnwun man nun. Like mɔ mɩn kulo kɛ mɩn yɔ'n, mɩn nyɔ man, nan mɔ mɩn ngulo man'n, yɛ̂ mɩn yɔ ɔ. 16 Nan sɛ mɩn yɔ like mɔ mɩn ngulo man nɩn an, anɩn mɩn nwun yɩ́ kɛ mala'n tɩ kpa. 17 Mɩn nwun yɩ́ kɛ nán mɩ́n nyunnunfuu yɛ̂ mɩn yɔ like sɔ nɩn ɔ, nan ɛtɛ'n m'ɔ wɔ mɩ́n nun nɩn ɔ. 18 Afɩ mɩn nwun yɩ́ fɔ́ʋ́n kɛ mɩ́n sʋanlan baka baa'n muonun anun, nyɔlɩɛ m'ɔ tɩ kpa fɩ́ɩ́ nnʋn man nun. Mɩn kulo kɛ mɩn yɔ nyɔlɩɛ m'ɔ tɩ kpa, nan kʋsʋ mɩn nnyan man anwʋnsɛlɛ mɩn nyɔ man. 19 Ɔ sanlɩn kɛ, nyɔlɩɛ kpa'n mɔ mɩn kulo kɛ mɩn yɔ'n, mɩn nyɔ man. Nan ɛtɛ'n mɔ mɩn ngulo man'n yɛ̂ mɩn yɔ ɔ. 20 Sɛ mɩn yɔ like mɔ mɩn ngulo man nɩn an, anɩn nán mɩ́n muonun yɛ̂ mɩn yɔ ɔ, nan ɛtɛ'n m'ɔ wɔ mɩ́n nun nɩn ɔ.

21 Ɔ man m'an sie yɩ́ nzɔlɛ kɛ cɩan biala mɔ mɩn kulo kɛ mɩn yɔ nyɔlɩɛ kpa'n, anɩn ɛtɛ nɩn a cɩcɩ mɩ́n. 22 Mɩ́n kunnun ɛlɔ a, mɩn di Nyanmɩan mala nɩn anwʋn fɛ. 23 Nan kʋsʋ mɩn nɩan mɩ́n nwʋn an, mɩn nwun yɩ́ kɛ mala kʋn biekun nʋn m'ɔ wɔ mɩ́n ti anun'n bɛ juju. Mala sɔ nɩn a man m'an kaci ɛtɛ'n m'ɔ wɔ mɩ́n nun'n kanga. 24 N dɩ alʋabɔfʋɛ o! Nwan yɛ̂ ɔ 'de mɩ́n fi anwʋnnaan ɛhɩ m'ɔ lɛ cʋɩn mɩ́n kɔ ewue nun nɩn asa nun ɔ? 25 Nan yɛ́ Mɩn Zozi Kilisi adawʋlʋman, yɛ 'da Nyanmɩan asɩ!

Afɩ, sɛ mɩn nɩan mɩ́n ajʋnlɩn nɩn anun an, anɩn n dɩ Nyanmɩan mala'n kanga. Nan kʋsʋ anwʋnnaan nɩn anun an, anɩn ndɩ ɛtɛ'n mala'n kanga.

8

Nyanmɩan Wawɛ'n wɔ ɛmɔ anun

1 Ɛhɩka ati, kɩkaala dɩɛ, fʋɔ ebue mɔ man sʋanlan wu'n nnʋn man ɛbɛlɛ fɩ́ɩ́ kʋ́n mman man bɛ́ mɔ bɛ nʋn Zozi Kilisi b'a yɔ kʋn'n. 2 Ɔ sanlɩn kɛ, kʋn ɛyɔlɛ'n mɔ mɩ́n nʋn Kilisi Zozi y'a yɔ'n dunman nun, Wawɛ Nwannzan-nwannzan'n m'ɔ man ngʋan m'ɔ sie mɩ́n'n, ɔ'a man mɩn nʋn ɛtɛ'n mala'n nʋn ewue yɛ́ afian a tɩ. 3 Anwʋnnaan'n bɛtɛɛ'n m'ɔ tɩ nɩn ati, mɔ mala nɩn a ngʋala man yɩ́ yɔ'n, Nyanmɩan Kpili a yɔ. Ɔ man ɛtɛ sɔ'n dunman nun, Nyanmɩan sʋanlɩn yɩ́ Wa'n m'ɔ kacili yɩ́ nwʋn kulo sʋanlan'n ɔ walɩ wuli ɔ tuli ɛtɛ'n. Nyanmɩan a yɔ yɩ́ sɔ, ɔ'a man ewue'n m'ɔ di kɛ sʋanlan wu nɩn a hun yɩ́ Wa Zozi. 4 Ɔ'a man yɛ́ mɔ yɛ tɩ man wɔ ɛtɛ anwʋnnaan nun'n, nan yɛ tɩ wɔ Nyanmɩan Wawɛ nun'n, yɛ bɔ bala sɛsɛ kpa bɔkɔɔ kɛ mala'n kele'n.

5 Menian mɔ bɛ tɩ wɔ ɛtɛ anwʋnnaan nun'n, ninnge'n mɔ ɛtɛ anwʋnnaan'n kulo'n yɛ̂ bɛ kpʋnndɛ ɔ. Nan bɛ́ kʋsʋ mɔ bɛ tɩ wɔ Wawɛ nun'n, ninnge mɔ Wawɛ'n kulo'n yɛ̂ bɛ kpʋnndɛ ɔ. 6 Sɛ yɛ kpʋnndɛ ninnge mɔ ɛtɛ anwʋnnaan'n kulo a, yɛ 'nyan ewue. Nan sɛ yɛ kpʋnndɛ ninnge mɔ Wawɛ'n kulo a, yɛ 'nyan ngʋan nʋn alʋacɩcɩɛ. 7 Afɩ bɛ́ mɔ bɛ kpʋnndɛ ninnge mɔ ɛtɛ anwʋnnaan kulo'n, bɛ kpɔ Nyanmɩan, bɛ nni man yɩ́ mala nɩn asʋ. Bɛ ngʋala man sʋ di bɔbɔ. 8 Bɛ́ mɔ bɛ tɩ wɔ ɛtɛ anwʋnnaan nun'n, bɛ nyɔlɩɛ'n-mɔ nzɔ man Nyanmɩan anyɩn.

9 Nan ɛmɔ dɩɛ, ɛmɔ tɩ man wɔ ɛtɛ anwʋnnaan nun, nan ɛmɔ tɩ wɔ Wawɛ nun. Ɔ sanlɩn kɛ Nyanmɩan Wawɛ'n wɔ ɛmɔ anun. Nan sʋanlan mɔ Kilisi Wawɛ'n nnʋn man yɩ́ nun'n, anɩn sʋanlan sɔ'n tɩ man Kilisi dɩɛ. 10 Sɛ Kilisi wɔ ɛmɔ anun, ɔ tɩ ananhɔlɛ kɛ ɛtɛ'n dunman nun, anwʋnnaan'n 'wu, nan kʋsʋ, Wawɛ'n mɔ wɔ ɛmɔ anun'n man ɛmɔ le ngʋan. Ɔ sanlɩn kɛ, Nyanmɩan anyunnun an, ɛmɔ a kaci sɛsɛfʋɛ. 11 Sɛ Nyanmɩan m'ɔ manlɩn Zozi fi ewue nun tinngeli'n Wawɛ'n wɔ ɛmɔ anun an, ɔ 'nanndɩ yɩ́ Wawɛ m'ɔ wɔ ɛmɔ anun nɩn asʋ, ɔ 'man ɛmɔ anwʋnnaan'n m'ɔ wu'n cɩn kɛ ɔ manlɩn Kilisi fi ewue nun tinngelɩ'n.

12 Yɩ́ sɔ ati, anianman-mɔ, ɛtɛ anwʋnnaan'n kalɛ fɩ́ɩ́ kʋ́n nnʋn man yɛ́ sʋ nán y'a tanlan y'a yɔ like m'ɔ kulo ɔ. 13 Ɔ sanlɩn kɛ, sɛ ɛmɔ tanlan bɛ yɔ like mɔ ɛtɛ anwʋnnaan'n kulo a, ɛmɔ 'wu. Nan sɛ ɛmɔ man Wawɛ'n di ninnge mɔ ɛtɛ anwʋnnaan'n kulo nɩn asʋ kunnunmun an, ɛmɔ 'nyan ngʋan. 14 Ɔ sanlɩn kɛ, bɛ́ kʋalaa mɔ bɛ nanndɩ atɩn'n mɔ Nyanmɩan Wawɛ'n kele nɩn asʋ'n, bɛ tɩ Nyanmɩan amma. 15 Nyanmɩan Wawɛ'n mɔ ɔ'a fa ɔ'a man ɛmɔ'n, ɔ 'man ɛmɔ ngaci man nganga nán esulo a han ɛmɔ kʋ́n. Nan Wawɛ sɔ nɩn a man ɛmɔ a kaci Nyanmɩan amma. Yɩ́ yɛ̂ ɔ man yɛ kʋala yɛ kan kɛ: “Aba!” yɩ́ bʋ y'ɔ le kɛ “Mɩ́n Sɩ”. 16 Nyanmɩan Wawɛ'n muonun kan yɩ́ yɛ́ kunnun ɛlɔ kɛ yɛ tɩ Nyanmɩan amma. 17 Kɛmɔ yɛ tɩ Nyanmɩan amma'n, ninnge mɔ ɔ 'fa sie Kilisi ajâ'n, ɔ 'man yɛ nʋn Kilisi ce yɛ́ kʋsʋ yɛ nyan bie. Ɔ sanlɩn kɛ sɛ yɛ nʋn yɩ́ di ajâ a, yɛ nʋn yɩ́ nwun amannɩnhunnun, nán y'a tanlan yɩ́ anunminnyanmʋn nɩn anun ɔ.

Anunminnyanmʋn'n m'ɔ lɛ ba'n

18 Ɛhɩ, amannɩnhunnun'n mɔ yɛ lɛ nwun yɩ́ mɛlɛ ɛhɩ anun'n, mɩn de mɩn di kɛ ɔ nʋn anunminnyanmʋn'n mɔ Nyanmɩan lɛ ba wula yɛ́'n nzɛ man. 19 Ɔ man mân bɔndɩn'n lɛ si abʋtalɛ ɔ nwʋnndɛ cɩan mɔ Nyanmɩan 'ba man yɩ́ mma'n-mɔ fite anunminnyanmʋn nɩn anun'n. 20 Ɔ sanlɩn kɛ ninnge'n mɔ Nyanmɩan bɔlɩ'n, yɩ́ kʋalaa a yɔ mgban-mgban. Mgban sɔ'n, ɔ fi man bɛ́ muonun, nan Nyanmɩan yɛ̂ ɔ'a yɔ yɩ́ sɔ ɔ. Kʋsʋ yɩ́ biala, bɛ le anyɩndasʋɛ. 21 Afɩ, cɩan bie dede Nyanmɩan 'ba le mân'n fi tunmin'n m'ɔ lɛ sɛcɩ yɩ́ nɩn asa nun. Ɔ 'man ɔ nyan yɩ́ ti maan yɩ́ mma'n-mɔ anunminnyanmʋn'n kan yɩ́ bie. 22 Nan kɩkaala dɩɛ, yɛ sɩ yɩ́ fɔ́ʋ́n kɛ mân'n kʋalaa lɛ kpɩnlɩn, ɛsɛ ɔ lɛ fɛ kɛ balasua mɔ ɔ'a fʋ awɔlɛ sʋ ɔ. 23 Nán kɛ mân nɩn angʋnmɩn ala ɔ, nan yɛ́ muonun mɔ Nyanmɩan a fa yɩ́ Wawɛ nɩn a man yɛ́ kɛ acɛdɩɛ m'ɔ li mʋa'n, yɛ lɛ kpɩnlɩn yɛ́ kunnun. Yɛ lɛ nwʋnndɛ mɛlɛ mɔ Nyanmɩan 'fa yɛ́ yɔ yɩ́ mma ɔ de yɛ́ ti kpa bɔkɔɔ'n. 24 Y'a nyan yɛ́ ti lɩlɩ, nan yɩ́ kpa bɔkɔɔ'n tɛ wɔ yɛ́ nyunnun, ɔ tɩ anyɩndasʋɛ like. Anyɩndasʋɛ like mɔ bɛ́ nyɩn tua yɩ́'n, ɔ tɩ man anyɩndasʋɛ like kʋn. Like mɔ bɛ nwun yɩ́'n, asʋ ɔ tɩ anyɩndasʋɛ like ɔ? 25 Nan sɛ yɛ le anyɩndasʋɛ wɔ like'n mɔ yɛ nnwun man yɩ́ nɩn anwʋn an, anɩn yɛ lɛ si abʋtalɛ yɛ nwʋnndɛ.

26 Yɛ le man anwʋnsɛlɛ fɩ́ɩ́, nan Wawɛ Nwannzan-nwannzan'n yɛ̂ ɔ bʋka yɛ́ ɔ. Ɔ sanlɩn kɛ, yɛ nzɩ man like m'ɔ fata yɛ́ mɔ yɛ bisa wɔ yɛ́ asɔnɩn ɛyɔlɛ nɩn anun ɔ. Nan Wawɛ Nwannzan-nwannzan'n muonun yɛ̂ ɔ yɔ yɛ́ ti asɔnɩn yɛ́ nun ɔ man yɛ́ ɔ. 27 Yɛ̂ Nyanmɩan m'ɔ sɩ yɛ́ ahʋnlɩn nɩn anun ɛjɔlɛ'n kʋalaatin'n, ɔ sɩ like mɔ Wawɛ'n lɛ bisa ɔ. Ɔ sanlɩn kɛ Wawɛ'n sɛlɛ man menian mɔ bɛ tɩ Nyanmɩan dɩɛ'n, kɛ Nyanmɩan muonun kulo yɩ́'n.

28 Nan yɛ sɩ kɛ bɛ́ mɔ Nyanmɩan nyɩhyɛ nɩn anun, ɔ'a fɛlɛ bɛ yɩ́ nwʋn, mɔ bɛ kulo yɩ́'n, yɩ́ kʋalaa mɔ Nyanmɩan kɔ yɔ'n, ɔ tɩ kpa man bɛ́. 29 Ɔ sanlɩn kɛ, menian mɔ Nyanmɩan lili mʋa hulolɩ bɛ́'n, ɔ lili mʋa ɔ yɔlɩ ajʋnlɩn kɛ ɔ 'man bɛ kaci kɛ yɩ́ Wa'n. Anɩn yɩ́ Wa'n kaci bamuan baa anianman dɔʋn afian. 30 Menian mɔ yɩ́ ti ɔ yɔlɩ ajʋnlɩn sɔ'n, ɔ'a fɛlɛ bɛ yɩ́ nwʋn. Bɛ́ mɔ ɔ'a fɛlɛ bɛ́ yɩ́ nwʋn'n, ɔ'a man b'a kaci sɛsɛfʋɛ wɔ yɩ́ nyunnun. Bɛ́ mɔ ɔ'a man b'a kaci sɛsɛfʋɛ wɔ yɩ́ nyunnun'n, ɛsɛ kʋsʋ ɔ'a wula bɛ́ anunminnyanmʋn.

Nyanmɩan ehulo'n tɩ kpili

31 Sɛ ɔ tɩ sɔ a, anɩn nzu ɛjɔlɛ dɩɛ biekun yɛ̂ yɛ 'kan ɔ? Sɛ Nyanmɩan wɔ yɛ́ afan an, nwan yɛ̂ ɔ kʋala yɛ́ like yɔ ɔ? 32 Nyanmɩan a nva man yɩ́ muonun yɩ́ Wa nɩn a nyɔ man abɔlɛ, nan ɔ'a yɩ yɩ́ ɔ'a man wɔ yɛ́ kʋalaa yɛ́ dunman nun. Ɔ kɔ yɔ sɛ mɔ ngɔ fa man ninnge kʋala ngɔ bʋka yɩ́ Wa nɩn asʋ ngɔ man man yɛ́ ɔ? 33 Menian mɔ Nyanmɩan muonun a fɛlɛ bɛ́ yɩ́ nwʋn'n, nwan yɛ̂ ɔ 'tʋn bɛ́ ɛsʋan ɔ? Sʋanlan fɩ́ɩ́. Ɔ sanlɩn kɛ Nyanmɩan nwan bɛ di bɩ. 34 Anɩn nwan yɛ̂ ɔ 'kan kɛ bɛ di fʋɔ ɔ? Sʋanlan fɩ́ɩ́. Ɔ sanlɩn kɛ Zozi Kilisi a wu. Ɛsɛ ɔ fi ewue nun ɔ'a tinnge. Ɔ tɩ Nyanmɩan fama sʋ ɔ sɛlɛ man yɛ́. 35 Ehulo mɔ Kilisi kulo yɛ́'n, nwan sʋanlan dɩɛ bɔbɔ yɛ́ ɔ kʋala tɩ yɛ́ afian ɔ? Yalɛ anaan, alʋabɔ anaan, ahʋlʋwa anaan, ɛhɔɛ anaan, ehian anaan, like esulo anaan ewue? 36 Ɛhɛlɛ Ɛjɔlɛ'n lɛ kan kɛ: Wɔ́ dunman nun ati, cɩan biala kɛ ewue tʋa yɛ́ nɩn anɩn. Bɛ yɔ yɛ́ kɛ mmʋa mɔ bɛ lɛ kɔ a hun bɛ́ ɔ. 37 Nan kʋsʋ ɛhɩka kʋalaa anun, Zozi m'ɔ kulo yɛ́'n dunman nun, yɛ di kunnunmun m'ɔ tala sʋ. 38 Afɩ mɩn de mɩn di sakpa kɛ, ehulo'n mɔ Nyanmɩan a hulo yɛ'n, like fɩ́ɩ́ ngʋala ndɩ man yɛ́ afian. Nán ewue ɔ, nán ngʋan ɔ, nán nyanmɩansʋ mmɔfʋɛ'n-mɔ anaan anwunno ɛlɔ tunmin ngacile mmiekun-mɔ ɔ, nán ɛnɛ mɛlɛ nɩn ɔ, nán mɛlɛ'n m'ɔ lɛ ba a'n kʋsʋ ɔ, 39 nán anwunno ɛlɔ ninnge'n-mɔ ɔ, nán asɩ ɛwa dɩɛ'n-mɔ ɔ, nán like fɩ́ɩ́ mɔ Nyanmɩan a bɔ nɩn ɔ. Ɔ sanlɩn kɛ, ehulo'n mɔ Nyanmɩan a hulo yɛ́ wɔ yɛ́ Mɩn Kilisi Zozi dunman nun'n, like fɩ́ɩ́ ngʋala ndɩ man yɛ́ afian.

9

Izalayɛ ɛjɔlɛ'n

1 Ɛhɩka ati, ɛjɔlɛ'n mɔ mɩn 'ba han'n tɩ ananhɔlɛ, mɩn nni man ato. Ɔ sanlɩn kɛ n dɩ Kilisi dɩɛ yɛ̂ Wawɛ Nwannzan-nwannzan'n man mɩn nwun yɩ́ mɩ́n ti anun kɛ ɛjɔlɛ'n tɩ ananhɔlɛ. 2 Ɛjɔlɛ sɔ'n y'ɔ le kɛ cɩan daa, alʋabɔ kpili kpa nʋn yalɛ kan mɩ́n. 3 Ɔ sanlɩn kɛ, mɩ́n nianman'n-mɔ mɔ mɩn nʋn bɛ́ yɛ tɩ anɩɛ kʋn'n, bɛ́ kpa ɛyɔlɛ dunman nun, sɛ bɔbɔ Nyanmɩan bɔ mɩ́n sasan mɩn nʋn Kilisi yɛ́ afian tɩ a, mɩn kulo. 4 Afɩ bɛ tɩ yɛ́ nan Zʋakɔbʋ mɔ bɛ fɛlɛ yɩ́ Izalayɛ nɩn abʋsʋ menian. Nyanmɩan Kpili a fa bɛ́ a yɔ yɩ́ mma, ɔ nʋn bɛ́ y'ɔ tɩ ɔ. Ɔ nʋn bɛ́ a hyɩhyɛ nyɩhyɛ, ɔ'a man bɛ́ mala, ɔ'a hele bɛ́ kɛ bɛ kpɩ́n bɛ sʋ́ yɩ́'n, ɛsɛ ɔ'a bɔ bɛ́ anɔhʋba. 5 Zufʋ'n-mɔ anan-mɔ: Abalahamʋn nʋn Izakɩ nʋn Zʋakɔbʋ yɛ̂ bɛ wʋlɩ bɛ́ ɔ. Kilisi m'ɔ kacili yɩ́ nwʋn kulo sʋanlan bɛ wʋlɩ yɩ́, m'ɔ tɩ Nyanmɩan m'ɔ tala like biala'n, ɔ nʋn bɛ́ bɛ tɩ anɩɛ kʋn. Nyila hán Nyanmɩan cɩan daa. Amɩn.

6 Nán kɛ mɩɩn kan sɔ mɩn kele kɛ ɛjɔlɛ'n mɔ Nyanmɩan hanlɩn nɩn a mgbɩn man sʋ ɔ. Afɩ Izalayɛ abʋsʋ menian'n-mɔ, nán bɛ́ kʋalaa yɛ bɛ tɩ Izalayɛ amma kpa ɔ. 7 Yɛ̂ yɛ́ nan Abalahamʋn abʋsʋ menian'n-mɔ, nán bɛ́ kʋalaa yɛ̂ bɛ tɩ yɩ́ mma kpa ɔ. Ɔ sanlɩn kɛ Nyanmɩan Kpili selɩ Abalahamʋn kɛ: Izakɩ asʋ yɛ̂ mɩn 'sɩn maan ɛ di ata ɔ. 8 Yɩ́ bʋ y'ɔ kɛ nán menian mɔ b'a wʋ bɛ́ anwʋnnaan sʋ awɔlɛ'n yɛ̂ bɛ tɩ Nyanmɩan amma ɔ. Nan bɛ́ mɔ Nyanmɩan Kpili anɔhʋba'n m'ɔ bɔlɩ nɩn anun yɛ̂ b'a wʋ bɛ́'n, Abalahamʋn abʋsʋ menian kpa'n-mɔ anɩn. 9 Ɔ sanlɩn kɛ Nyanmɩan Kpili anɔhʋba'n m'ɔ bɔlɩ'n y'ɔ le kɛ: Mɛlɛ kɛ ɛhɩka ju a, mɩn 'sa mɩn ba. Mɩn sa mɩn ba a, wɔ́ yɩ Sala 'ba wʋ baa belenzua kʋn.

10 Ɛ 'nwun nvadʋhʋn kʋn biekun. Anɩn yɛ́ nan Izakɩ nʋn Elebeka le mma mmelenzua nnyuan. 11 Anɩn bɔbɔ bɛ wʋlɩ man mma sɔ'n-mɔ nán b'a bɔ bala kpa anaan bala ɛtɛ'n, ɛsɛ kɛ ɔ kɔ yɔ nán menian'n-mɔ a nwun kɛ nán nyɔlɩɛ'n-mɔ anwʋn yɛ̂ Nyanmɩan nɩan fɛlɛ bɛ́ yɩ́ nwʋn'n, nan yɩ́ muonun y'ɔ fɛlɛ menian'n-mɔ m'ɔ kulo bɛ́ nɩn ɔ. 12 Ɛhɩka ati, Nyanmɩan kɔ han kɔ hele Elebeka kɛ: Wɔ́ mma nnyuan'n, nunhan kaan'n 'ba sie kpain'n. 13 Ɛhɛlɛ Ɛjɔlɛ lɛ kele kɛ: M'an hulo Zʋakɔbʋ m'an yaci Ezayu.

14 Anɩn nzu ɛjɔlɛ dɩɛ yɛ̂ yɛ 'kan ɔ? Asʋ yɛ 'kan kɛ Nyanmɩan tɩ man sɛsɛ ɔ? Cɛcɛ! 15 Ɔ sanlɩn kɛ Nyanmɩan hanlɩn helelɩ Moyizɩ kɛ: Sʋanlan mɔ mɩn kulo kɛ mɩn nwun yɩ́ nwʋn anwunnvoe'n, mɩn 'nwun yɩ́ nwʋn anwunnvoe sakpa! 16 Nan ɛhɩ, ɔ fi man sʋanlan muonun anaan yɩ́ tunmin'n, nan ɔ fi Nyanmɩan muonun m'ɔ nwun sʋanlan anwʋn anwunnvoe'n. 17 Ɛhɛlɛ Ɛjɔlɛ nɩn anun, Nyanmɩan lɛ kan kele Ezipiti belemgbin'n kɛ: Mɩn kulo kɛ mɩn fa wɔ́ mɩn kele mɩ́n tunmin'n mɔ n ne yɩ́'n mɩn man mân mân'n kʋalaa nwun mɩ́n dunman'n, yɩ́ ti yɛ̂ n zielɩ wɔ́ belemgbin ɔ. 18 Yɩ́ ti, sʋanlan mɔ Nyanmɩan kulo kɛ ɔ nwun yɩ́ nwʋn anwunnvoe'n yɛ̂ ɔ nwun yɩ́ nwʋn anwunnvoe ɔ. Yɛ̂ sʋanlan kʋsʋ m'ɔ kulo kɛ ɔ kete yɩ́ ahʋnlɩn'n yɛ̂ ɔ kete yɩ́ ɔ.

Nyanmɩan sikpɛ'n nʋn yɩ́ anwunnvoe'n

19 Nan afɩ sʋanlan bie 'ba bisa mɩ́n kɛ: “Sɛ ɔ tɩ sɔ a, anɩn nzukɛ ati yɛ̂ sɛ menian'n-mɔ yɔ ɛtɛ a, Nyanmɩan tua bɛ́ yɩ́ nwʋn kalɛ ɔ? Yɛ̂ like mɔ Nyanmɩan kulo kɛ ɔ yɔ'n, nwan sʋanlan dɩɛ yɛ̂ ɔ kʋala ɔ totua yɩ́ atɩn ɔ?” 20 O dasannin, ɛ tɩ wɔ́ dɩɛ sɛ mɔ Nyanmɩan kan ɛjɔlɛ a, ɛ kʋala su yɩ́ akpʋlʋwa ɔ? Talie'n mɔ bɛ le afâ b'a nwʋn'n, asʋ ɔ kʋala ɔ se sʋanlan'n mɔ ɔ'a nwʋn yɩ́'n kɛ: “Nzukɛ ati yɛ̂ a nwʋn mɩ́n sʋa ɔ?” 21 Sʋanlan'n m'ɔ nwʋn ninnge'n, like biala m'ɔ kulo kɛ ɔ nwʋn'n y'ɔ fa afâ'n nwʋn ɔ. Ɔ kʋala kɛ ɔ fa afâ kʋnmgba sɔ'n ɔ nwʋn ninnge mgbakpa mɔ bɛ́ nwʋn cian ɔ nʋn m'ɔ tɩ asɩ asɩ dɩɛ.

22 Ɛhɩ sɛ Nyanmɩan kulo kɛ ɔ yɩ yɩ́ sikpɛ'n kele ɔ man bɛ nwun yɩ́ tunmin'n m'ɔ le yɩ́ nɩn an, yɛ 'kan nzu ɛjɔlɛ? Afɩ bɛ́ mɔ yɩ́ sikpɛ nɩn a hyɩ bɛ́ m'ɔ di mɔ bɛ wu'n, ɔ'a si bɛ́ nwʋn abʋtalɛ kpa. 23 Ɔ'a yɔ yɩ́ sɔ kʋsʋ ɔ'a hele yɛ́ kɛ yɩ́ anunminnyanmʋn'n tɩ anyanbɛnwʋn kpili kpa man yɛ́ mɔ ɔ'a nwun yɛ́ nwʋn anwunnvoe'n. Ɔ sanlɩn kɛ ɔ sesielɩ yɛ́ daba daba kɛ yɛ tánlan yɩ́ anunminnyanmʋn sɔ nɩn anun. 24 Ɛhɩka ati, yɛ tɩ menian mɔ Nyanmɩan a fɛlɛ yɛ́ yɩ́ nwʋn ɔ. Nán kɛ yɛ́ Zufʋ'n-mɔ anun angʋnmɩn ala yɛ̂ Nyanmɩan a fɛlɛ yɛ́ yɩ́ nwʋn ɔ, nan menian bʋ nga'n-mɔ kʋsʋ wɔ nun bie. 25 Ɛjɔlɛ sɔ'n yɛ̂ Nyanmɩan hanlɩn wɔ kpɔmanfʋɛ Oze kalata nɩn anun ɔ. Yɩ́ nwan:

Menian mɔ bɛ tɩ man mɩ́n menian'n,

mɩn 'ba fɛlɛ bɛ́ mɩ́n menian.

Mân mɔ m'an ngulo man yɩ́'n,

mɩn 'ba fɛlɛ yɩ́ mɩ́n ehulo mân.

26 Yɛ̂ lɩka kʋsʋ mɔ bɛ selɩ bɛ́ kɛ:

‘Ɛmɔ tɩ man mɩ́n menian'n,’

ɛbɛlɛ menian'n-mɔ, bɛ 'ba fɛlɛ bɛ́

‘Tɩasɩfʋɛ Nyanmɩan amma.’

27 Kpɔmanfʋɛ Ezayi kʋsʋ lɛ kan Izalayɛ amma'n-mɔ anwʋn ɛjɔlɛ kɛ:

Sɛ Izalayɛ amma'n-mɔ sʋn dede

bɛ yɔ kɛ jenvie nɩn anʋan anyʋan'n bɔbɔ a,

menian kaan bie sʋa ala yɛ̂ bɛ 'nyan ngʋan ɔ.

28 Ɔ sanlɩn kɛ like mɔ Nyanmɩan Kpili nwan

ɔ 'yɔ yɩ́ asɩɛ nɩn asʋ'n,

ɔ 'yɔ yɩ́ ndɛ-ndɛ kpa bɔkɔɔ.

29 Ɛsɛ kɛ Ezayi kʋnmgba'n lili mʋa hanlɩn yɩ́ daba'n, yɩ́ nwan:

Sɛ Tunminfʋɛ Nyanmɩan Kpili

a nyaci man yɛ́ bʋsʋ kaan an,

ahan yɛ́ kʋalaa yɛ́ kʋsʋ yɛ́ bʋsʋ bɔlɩ kɛ

Sodɔmʋn amma'n-mɔ,

ahan yɛ́ kʋalaa yɛ kacili kɛ

Gomɔɔ amma'n-mɔ.

30 Anɩn nzukɛ ɛjɔlɛ yɛ̂ yɛ 'kan ɔ? Mɔ yɛ 'kan'n y'ɔ lɛ kɛ menian mɔ bɛ tɩ man Zufʋ, mɔ daba bɛ nzɩ man kɛ bɛ kpɩn bɛ yɔ sɛsɛ wɔ Nyanmɩan anyunnun'n, bɛ́ dedi nɩn a man b'a yɔ sɛsɛ wɔ Nyanmɩan anyunnun. 31 Nan kʋsʋ Izalayɛ amma'n-mɔ muonun mɔ bɛ lɛ kpʋnndɛ mala kʋn m'ɔ kʋala kɛ ɔ man bɛ yɔ sɛsɛ wɔ Nyanmɩan anyunnun'n, b'a nnyan man mala sɔ'n. 32 Anɩn nzukɛ ati ɔ? Ɔ sanlɩn kɛ bɛ mgbʋnndɛ man kɛ bɛ nyan dedi nán b'a yɔ sɛsɛ wɔ Nyanmɩan anyunnun. Bɛ kulo kɛ bɛ di junman kpa dede bɛ man Nyanmɩan bu bɛ́ sɛsɛ. B'a man bɛ́ ja a kpula ɛbʋɛ'n m'ɔ man menian'n-mɔ fin asɩ'n. 33 Ɛbʋɛ sɔ'n y'ɔ le Zozi. Ɛhɛlɛ Ɛjɔlɛ'n kan yɩ́ nwʋn ɛjɔlɛ kɛ:

Ɛmɔ nɩ́an, mɩɩn fa ɛbʋɛ kʋn

mɩn sie Siʋn ɛbɛlɛ,

ɔ man sʋanlan aja kpula.

Ɔ tɩ ɛbʋta m'ɔ man sʋanlan fin asɩ ɔ.

Nan sʋanlan m'ɔ kɔ le yɩ́ kɔ li'n,

anyunnunguasɩɛ ngan man yɩ́ lé.

10

1 Anianman-mɔ, like mɔ mɩɩn kpʋnndɛ sɛlɛ kpa, mɔ yɩ́ ti mɩn sɛlɛ Nyanmɩan mɩn man Izalayɛ amma'n-mɔ'n y'ɔ le kɛ Nyanmɩan mán bɛ́ kʋalaa bɛ nyán ngʋan. 2 Mɩn di bɛ́ nwʋn adanzɩɛ kɛ bɛ le anwʋnndɛlɛ kpa wɔ Nyanmɩan junman nɩn elie nɩn anun. Nan kʋsʋ anwʋnndɛlɛ sɔ'n, bɛ nzɩ man yɩ́ nwʋn ngɛlɛ. 3 Bɛ nzɩ man kɛ Nyanmɩan kpɩn yɔ maan menian'n-mɔ yɔ sɛsɛ wɔ yɩ́ nyunnun'n. Bɛ́ muonun bɛ kpɛ bɛ́ atɩn bɛ kpʋnndɛ sɛsɛ ɛyɔlɛ'n. 4 Nan kʋsʋ Kilisi a a ɔ'a yɔ like kʋalaa mɔ Moyizi mala'n kele'n. Ɔ man bɛ́ kʋalaa mɔ bɛ de yɩ́ bɛ di'n yɔ sɛsɛ wɔ Nyanmɩan anyunnun.

5 Ɛhɩ sɛsɛ ɛyɔlɛ'n mɔ mala'n man sʋanlan yɔ'n, Moyizɩ hanlɩn yɩ́ nwʋn ɛjɔlɛ kɛ: Sʋanlan biala m'ɔ kɔ li mala nɩn asʋ'n, ɔ 'nyan ngʋan. 6 Nan ɛ 'nwun sɛsɛ ɛyɔlɛ'n mɔ dedi'n kʋsʋ man sʋanlan yɔ wɔ Nyanmɩan anyunnun nɩn anwʋn ɛjɔlɛ dɩɛ'n. Bɛ́ nwan: N'ɛ kan yɩ́ wɔ wɔ́ ti anun kɛ: “Nwan yɛ̂ ɔ 'fʋ nyanmɩansʋ ɛlɔ ɔ?” (Yɩ́ bʋ y'ɔ le kɛ: nwan yɛ̂ ɔ 'man Kilisi ju asɩ ɔ?) 7 Ɛsɛ n'ɛ kan kɛ: “Nwan yɛ̂ ɔ 'ju bɔnza nɩn anun ɛlɔ ɔ?” (Yɩ́ bʋ y'ɔ lɛ kɛ nwan yɛ̂ ɔ man Kilisi fi ewue nun tinnge ɔ?) 8 Ɛhɛlɛ Ɛjɔlɛ'n nwan nzɛ? Yɩ́ nwan: Ɛjɔlɛ'n wɔ wɔ́ nwʋn ɛbɛlɛ ala, ɔ wɔ wɔ́ nʋan, ɛsɛ ɔ wɔ wɔ́ ti anun. Ɛjɔlɛ sɔ'n y'ɔ le dedi ɛjɔlɛ'n mɔ yɛ kan yɛ kele menian'n-mɔ. 9 Sɛ ɛ kpacɩ nun ɛ kan yɩ́ menian'n-mɔ kʋalaa anyunnun kɛ: “Kilisi tɩ yɛ́ Mɩn,” ɛsɛ sɛ ɛ de di wɔ́ ahʋnlɩn nɩn anun kɛ Nyanmɩan man ɔ fi ewue nun ɔ'a tinnge a, ɛ 'nyan ngʋan. 10 Ɔ sanlɩn kɛ sɛ ɛ de di wɔ́ ahʋnlɩn nɩn anun an yɛ̂ Nyanmɩan Kpili man ɛ yɔ sɛsɛ ɔ. Ɛsɛ sɛ ɛ kan kɛ Kilisi tɩ wɔ́ Mɩn an, Nyanmɩan 'man ɛ nyan ngʋan. 11 Afɩ Ɛhɛlɛ Ɛjɔlɛ'n nwan: Sʋanlan biala m'ɔ kɔ le yɩ́ kɔ li'n, anyunnunguasɩɛ ngan man yɩ́ lé. 12 Ɛhɩka ati, mgbacɩ mgbacɩɛ fɩ́ɩ́ kʋ́n nnʋn man Zufʋ'n-mɔ nʋn bɛ́ mɔ bɛ tɩ man Zufʋ nɩn afian. Ɔ sanlɩn kɛ bɛ́ kʋalaa, bɛ́ Mɩn'n tɩ kʋn. Yɩ́ yɛ̂ ɔ yila bɛ́ kʋalaa mɔ bɛ sun bɛ fɛlɛ yɩ́ nɩn asʋ ɔ. 13 Afɩ Ɛhɛlɛ Ɛjɔlɛ'n nwan: Sʋanlan biala m'ɔ kɔ sun kɔ fɛlɛ yɛ́ Mɩn'n, ɔ 'nyan ngʋan.

14 Anɩn ɔ 'yɔ sɛ nán b'a sun b'a fɛlɛ sʋanlan'n mɔ b'a nne man yɩ́ b'a nni man'n? Ɛsɛ ɔ 'yɔ sɛ nán b'a le yɩ́ b'a li, mɔ b'a ngan man yɩ́ nwʋn ɛjɔlɛ b'a ngele man bɛ́'n? Yɛ̂ sɛ sʋanlan a ngan man yɩ́ nwʋn ɛjɔlɛ a ngele man bɛ́ a, ɔ 'yɔ sɛ nán b'a tɩ? 15 Sɛ b'a nyɩ man ɛjɔlɛ sɔ nɩn anwʋn menian an, ɔ 'yɔ sɛ nán b'a han? Ɛhɛlɛ Ɛjɔlɛ'n nwan: Ɛ nwun bɛ́ mɔ bɛ kan Ɛjɔlɛkpa'n kɛ bɛ lɛ ba a, anɩn ɔ yɔ ɛnyɩnmɩn.

16 Nan kʋsʋ, bɛ́ kʋalaa b'a nne man Ɛjɔlɛkpa'n b'a nni man. Ɛhɩka ati yɛ̂ Ezayi hanlɩn kɛ: Yɛ́ Mɩn, Ɛjɔlɛkpa'n mɔ yɛ bɔlɩ yɛ helelɩ menian'n-mɔ'n, nwan y'ɔ lelɩ lili ɔ? 17 Ɛhɩka ati, Nyanmɩan Anʋan Ɛjɔlɛ nɩn etie y'ɔ man bɛ nyan dedi ɔ. Ɛjɔlɛ sɔ'n kʋsʋ y'ɔ le Kilisi Anʋan Ɛjɔlɛ'n.

18 Nan mɩɩn bisa kɛ: “Asʋ b'a ndɩ man Ɛjɔlɛkpa sɔ nɩn ɔ?” Bɛ tɩlɩ yɩ́ kpa! Ɔ sanlɩn kɛ Ɛhɛlɛ Ɛjɔlɛ'n lɛ kan kɛ:

Bɛ tɩlɩ bɛ́ mɔ bɛ bɔ Ɛjɔlɛkpa nɩn anɩn

asɩɛ'n lɩka kʋalaatin.

Bɛ́ nʋan ɛjɔlɛ nɩn a fa

mân'n lɩka kʋalaatin.

19 Mɩɩn bisa biekun kɛ: “Asʋ Izalayɛ amma'n-mɔ a ndɩ man ɔ?” Bɛ tɩlɩ. Afɩ Moyizɩ lili mʋa hanlɩn kɛ Nyanmɩan nwan:

Mân mɔ ɛmɔ mmu man bɛ́ like fɩ́ɩ́'n,

mɩn 'ba man ɛmɔ fa bɛ́ nwʋn ɛkpɔ.

Bɛ́ mɔ ɛmɔ bu bɛ́ kɛ bɛ nzɩ man ngɛlɛ'n,

mɩn 'ba man ɛmɔ anyɩn bʋlʋ bɛ́ nwʋn.

20 Ezayi kʋsʋ nyanlɩn anwʋnsɛlɛ hanlɩn kɛ Nyanmɩan nwan:

Menian mɔ bɛ lɛ mgbʋnndɛ man mɩ́n'n,

bɛ́ yɛ̂ b'a nwun mɩ́n ɔ.

Bɛ́ mɔ b'a mgbʋnndɛ man like fɩ́ɩ́ mɩ́n ɛlɔ'n,

bɛ́ yɛ̂ m'an yɩ mɩ́n nwʋn m'an hele bɛ́ ɔ.

21 Nan Izalayɛ amma'n-mɔ dɩɛ, ɛ 'nwun bɛ́ nwʋn ɛjɔlɛ m'ɔ hanlɩn'n. Yɩ́ nwan:

Cɩan daa mɩn tɛtɛlɛ mɩ́n sa nun

mɩn man mân kʋn.

Mân sɔ'n tɩ anzʋsɛlɛfʋɛ

nʋn menian mɔ bɛ kpalɩ

mɩ́n nʋan ɛjɔlɛ nɩn abʋ mân.

11

Nyanmɩan yacili man Izalayɛ amaa'n-mɔ tʋlɩ man

1 Nan afɩ mɩɩn bisa kɛ: “Asʋ Nyanmɩan Kpili a yaci yɩ́ menian'n-mɔ a tʋ ɔ?” Cɛcɛ! Ɔ sanlɩn kɛ mɩ́n bɔbɔ muonun n dɩ Izalayɛ sʋanlan. N dɩ Abalahamʋn abʋsʋ sʋanlan. N vi Bɩnnzʋamɩn abusuan nɩn anun. 2 Menian mɔ Nyanmɩan lili mʋa ɔ falɩ bɛ́'n, ɔ yacilɩ man bɛ́ tʋlɩ man. Ɛmɔ sɩ kɛ Ɛhɛlɛ Ɛjɔlɛ nɩn anun, kpɔmanfʋɛ Eli lɛ kan Izalayɛ amma'n-mɔ anwʋn ɛjɔlɛ ɔ kele Nyanmɩan kɛ: 3 Yɛ́ Mɩn, b'a hun wɔ́ mgbɔmanfʋɛ'n-mɔ kʋalaatin. B'a bubu wɔ́ afɔlɩɛ mʋcɩa'n-mɔ. Ɔ'a ha mɩ́n ngʋnmɩn cein. Ɛsɛ bɛ lɛ kpʋnndɛ mɩ́n kʋsʋ bɛ kun mɩ́n. 4 Nan mɔ Eli hanlɩn sɔ'n, nzu mmua dɩɛ yɛ̂ Nyanmɩan bualɩ yɩ́ ɔ? Nyanmɩan nwan: M'an kpa mɩ́n menian akpɩɩ nsʋ man sie. Bɛ́ dɩɛ, b'a ngʋtʋ man Baalɩ anyunnun fɩ́ɩ́ b'a nzʋ man yɩ́ 5 Ɛnɛ mɛlɛ ɛhɩ anun kʋsʋ, kɛ ɔ tɩ yɩ́ nɩn ala anɩn. Menian kaan'n mɔ Nyanmɩan a nwun bɛ́ nwʋn anwunnvoe ɔ'a yɩ bɛ́'n, bɛ wɔ ɛbɛlɛ. 6 Nán kɛ junman mɔ b'a li ati yɛ̂ Nyanmɩan a yɩ bɛ́ ɔ. Nan anwunnvoe yɛ̂ Nyanmɩan a nwun bɛ́ ɔ. Sɛ ɔ tɩ man sɔ a, ahan bɛ ngan man kɛ Nyanmɩan a nwun bɛ́ nwʋn anwunnvoe.

7 Nan sɛ ɔ tɩ sɔ a, anɩn nzu ɛjɔlɛ dɩɛ yɛ̂ yɛ 'kan ɔ? Like mɔ Izalayɛ menian'n-mɔ lɛ kpʋnndɛ'n, b'a nnyan man yɩ́. Nan menian mɔ Nyanmɩan falɩ bɛ́ nɩn ala yɛ̂ bɛ nyanlɩn yɩ́ ɔ. Bɛ́ bʋ nga'n, bɛ ngʋala bɛ ndɩ man ɛjɔlɛ bʋ, b'a sʋlʋ. 8 Kɛ Ɛhɛlɛ Ɛjɔlɛ'n kele'n, yɩ́ nwan:

Nyanmɩan a man b'a sʋlʋ.

Ɔ'a man bɛ́ nyɩn a sin

ɛsɛ ɔ'a man bɛ́ nzʋ a ti dede

ɔ'a ju ɛnɛ.

9 Belemgbin *Davidi kʋsʋ nwan:

Man bɛ́ fɛtɩ alɩɛ fɛ'n mɔ bɛ di'n

káci ngaa, ɔ káci dada ɔ hyɩ́ bɛ́,

ɔ mán bɛ tɔ́ asɩ nán bɛ pínnin bɛ́.

10 Man bɛ́ nyɩn'n sín,

nán b'a nnwun man asɩ,

man bɛ́ hʋ́lʋ sʋ cɩan daa.

Bɛ́ mɔ bɛ tɩ man Zufʋ nɩn ati ele'n

11 Nan afɩ mɩɩn bisa kɛ: “Asʋ Zufʋ'n-mɔ asɩ ɛtɔ mɔ b'a tɔ'n, bɛ 'ka ɛbɛlɛ ɔ?” Cɛcɛ! Nan bɛ́ asɩ ɛtɔ'n mɔ b'a tɔ'n y'ɔ man menian bʋ nga'n-mɔ a nyan bɛ́ ti ɔ. Menian bʋ nga'n-mɔ ati mɔ b'a nyan yɩ́'n, ɔ man Zufʋ'n-mɔ a fa bɛ́ nwʋn ɛkpɔ. 12 Sɛ Zufʋ'n-mɔ asɩ mɔ b'a tɔ nɩn a man mân nɩn anyan yɩ́ nwʋn, ɛsɛ sɛ Zufʋ'n-mɔ asɩ ɛbɔ nɩn a man bɛ́ mɔ bɛ tɩ man Zufʋ nɩn a nyan bɛ́ nwʋn an, bɛ́ ɛjasʋɛ dɩɛ mɔ bɛ 'ba jasʋ kpa bɔkɔɔ'n, ɔ tɩ man nzɛmɩndɛ!

Olivʋ baka nɩn anwʋn anyɩnndala'n

13 Nan afɩ sian dɩɛ, mɩɩn kan mɩn kele ɛmɔ mɔ bɛ tɩ man Zufʋ'n kɛ bɛ́ mɔ bɛ tɩ man Zufʋ'n, bɛ́ bɔfʋɛ'n y'ɔ le mɩ́n. Yɩ́ ti kɛ n gbɩn n dɩ yɩ́'n, mɩn di junman'n mɔ mɩn di nɩn anwʋn fɛ kpa. 14 Mɩn de mɩn di kɛ junman sɔ'n mɔ mɩn di'n, ɔ 'ba wula bɛ́ mɔ mɩn nʋn bɛ́ yɛ tɩ anɩɛ kʋn nɩn akpue maan bɛ́ mmie-mɔ nyan bɛ́ ti. 15 Afɩ sɛ bɛ́ ahanmɩan esie mɔ b'a sie bɛ́ nɩn a man mân'n nʋn Nyanmɩan bɛ́ afian a sɛ a, sɛ Nyanmɩan sa fa bɛ́ biekun an, nzu ɛjɔlɛ dɩɛ yɛ̂ ɔ 'ba ɔ? Ɔ 'yɔ kɛ menian mɔ bɛ fi ewue nun b'a tinnge! 16 Sɛ bɛ fa *bele nɩn alimʋa mma'n mɔ bɛ kɔ tɩ'n bɛ yɔ fali bɛ tʋn kpaun bɛ man Nyanmɩan an, yɩ́ bʋ nga'n kʋalaa m'ɔ ka'n kʋsʋ tɩ yɩ́ dɩɛ. Ɛsɛ sɛ bɛ fa baka nɩn abʋ ndɩan'n bɛ man Nyanmɩan an, yɩ́ sa mma'n-mɔ kʋsʋ tɩ yɩ́ dɩɛ.

17 Izalayɛ amma'n-mɔ tɩ kɛ *olivʋ baka mɔ b'a lua mɔ b'a kpɩkpɛ yɩ́ sa mma'n-mɔ bie b'a gua ɔ. Wɔ́ mɔ ɛ tɩ man Zufʋ'n, ɛ tɩ kɛ ebolo olivʋ baka mɔ b'a kpɛ yɩ́ sa baa'n kʋn b'a sie mɔ b'a lua nɩn asʋ ɔ. Sian dɩɛ, olivʋ baka'n mɔ b'a lua'n, yɩ́ ndɩan'n-mɔ cʋɩn nzue bɛ man wɔ́ bie. 18 Ɛhɩka ati, n'ɛ bu wɔ́ nwʋn kɛ ɛ tɩ kpa tala olivʋ baka'n mɔ b'a lua nɩn asa mma'n mɔ b'a kpɛ b'a gua'n. Ɔ yɔ sɛ mɔ ɛ kʋala kɛ ɛ tu wɔ́ nwʋn ɔ? Nán wɔ́ yɛ̂ ɛ le ndɩan nɩn ɔ, nan ndɩan'n lɩlɩ yɛ̂ ɔ le wɔ́ ɔ.

19 Bie sʋa a, ɛ 'ba han kɛ: “Nan b'a kpɩkpɛ baka nɩn asa amma sɔ'n-mɔ maan m'an fa bɛ́ lɩka'n.” 20 Sɛ ɛ kan sɔ a, ɔ tɩ fɔ́ʋ́n. Ɔ sanlɩn kɛ dedi'n mɔ b'a nnyan man yɩ́'n, yɩ́ ti yɛ̂ ɔ man b'a kpɩkpɛ bɛ́ b'a gua ɔ. Wɔ́ kʋsʋ wɔ́ dedi'n mɔ a nyan yɩ́'n, yɩ́ ti y'ɔ man b'a fa wɔ́ b'a sie bɛ́ bʋsʋ nɩn ɔ. Nan kʋsʋ nɩan wɔ́ nwʋn kpa, n'ɛ tu wɔ́ nwʋn! Sɛ ɛ nwun Nyanmɩan an, sulo yɩ́. 21 Ɔ sanlɩn kɛ, sɛ Nyanmɩan a yaci Zufʋ'n-mɔ muonun mɔ bɛ tɩ kɛ olivʋ baka'n mɔ ɔ'a lua nɩn ɔ'a tʋ a, nán wɔ́ mɔ ɛ tɩ kɛ ebolo olivʋ baka'n yɛ̂ ɔ ngɔ yaci man wɔ́ ngɔ tʋ man ɔ.

22 Ɛhɩka ati, nwun yɩ́ kɛ Nyanmɩan tɩ kpa ɛsɛ ɔ yɔ sɩ. Ɔ kpɛ bɛ́ mɔ b'a tɔ asɩ nɩn ati sɛlɛ. Nan wɔ́ dɩɛ, ɔ'a nwun wɔ́ nwʋn anwunnvoe. Nan kʋsʋ, ɔ fata kɛ ɛ nʋn Nyanmɩan bɛ tanlan kanlanman. Sɛ ɔ'a nyɔ man sɔ a, ɔ 'kpɛ wɔ́ kʋsʋ ɔ tʋ kɛ baka nɩn asa baa'n. 23 Yɛ̂ sɛ Zufʋ'n-mɔ kʋsʋ yaci bɛ́ anzʋsɛlɛ nɩn an, bɛ sa 'kan bɛ́ lɩka daba'n. Ɔ sanlɩn kɛ Nyanmɩan le tunmin, ɔ kʋala kɛ ɔ fa bɛ́ ɔ sie bɛ́ lɩka daba'n biekun. 24 Wɔ́ mɔ ɛ tɩ man Zufʋ'n, ebolo olivʋ baka nɩn asa baa'n y'ɔ le wɔ́. B'a kpɛ wɔ́ b'a sie olivʋ baka'n mɔ b'a lua nɩn asa baa nɩn abʋsʋ. olivʋ baka sɔ'n mɔ b'a lua nɩn asa mma'n-mɔ y'ɔ le Zufʋ'n-mɔ. Ɛhɩka ati, sɛ bɛ 'fa bɛ́ bɛ sie bɛ́ bʋsʋ'n biekun an, ɔ nyɔ man sɩ fɩ́ɩ́ sʋa.

Izalayɛ amma'n-mɔ 'ba nyan bɛ́ ti

25 Ɛhɩ, anianman-mɔ, kɛ ɔ kɔ yɔ nán ɛmɔ a mmu man bɛ́ nwʋn bɛngɛlɛfʋɛ'n, yɩ́ ti, mɩn kulo kɛ mɩn kan ananhɔlɛ nvɩalɩɛ nun ɛjɔlɛ kʋn mɩn kele ɛmɔ. Ɛjɔlɛ sɔ'n, y'ɔ le kɛ Izalayɛ amma'n-mɔ ebue ndɩ man ɛjɔlɛ kʋ́n. Bɛ ndɩ man ɛjɔlɛ dede ɔ 'ju mɛlɛ mɔ bɛ́ mɔ bɛ tɩ man Zufʋ'n kʋalaatin kɔ nyan bɛ́ ti'n. 26 Kɛ Izalayɛ amma'n-mɔ kʋalaatin 'kpɩn nyan bɛ́ ti nɩn anɩn. Ɔ sanlɩn kɛ Ɛhɛlɛ Ɛjɔlɛ'n nwan:

Ngʋandefʋɛ'n fi *Siʋn ɔ 'ba a.

Zʋakɔbʋ abʋsʋ menian'n-mɔ nyɔlɩɛ'n

mɔ ɔ nzɔ man Nyanmɩan anyɩn'n,

ɔ 'ba nunnun yɩ́ kʋalaa abʋsʋ.

27 Mɛlɛ mɔ mɩn 'ba fa bɛ́ ɛtɛ'n-mɔ

mɩn ce bɛ́'n,

nyɩhyɛ mɔ mɩn nʋn bɛ́ yɛ 'hyɩhyɛ nɩn anɩn.

28 Ɛjɔlɛkpa'n mɔ Zufʋ'n-mɔ a nne a nni man'n, sɛ yɛ lɛ nɩan yɩ́ kpa a, yɛ nwun yɩ́ kɛ ɛmɔ kpa ɛyɔlɛ dunman nun, Nyanmɩan a kaci bɛ́ kpɔfʋɛ. Nan kʋsʋ sɛ yɛ lɛ nɩan menian mɔ Nyanmɩan a yɩ bɛ́ nɩn an, anɩn bɛ tɩ menian mɔ bɛ́ nan-mɔ dunman nun, Nyanmɩan kulo bɛ́. 29 Ɔ sanlɩn kɛ Nyanmɩan dɩɛ, like m'ɔ kɔ fa kɔ man sʋanlan'n, anɩn ɔ'a fa ɔ'a man. Yɛ̂ menian m'ɔ kɔ fɛlɛ bɛ́ yɩ́ nwʋn'n, ɔ ngaci man yɩ́ nzin ɔ nzi man bɛ́. 30 Daba, ɛmɔ anyɩn a nzɔ man Nyanmɩan. Nan sian dɩɛ, Nyanmɩan a nwun ɛmɔ anwʋn anwunnvoe. Afɩ Zufʋ'n-mɔ anyɩn a nzɔ man yɩ́. 31 Kɩkaala, bɛ́ nyɩn m'ɔ nzɔ man Nyanmɩan nɩn a man ɔ'a nwun ɛmɔ anwʋn anwunnvoe. Nan ɔ 'ba nwun bɛ́ kʋsʋ bɛ́ nwʋn anwunnvoe. 32 Kɩkaala bɛ́ nyɩn m'ɔ nzɔ man Nyanmɩan nɩn a man menian'n-mɔ kʋalaa a yɔ anzʋsɛlɛ mma, nán ɔ'a nwun bɛ́ kʋalaa bɛ́ nwʋn anwunnvoe.

Nyanmɩan tɩ kpili sakpa

33 Nyanmɩan anyanbɛnwʋn'n tɩ kpili o! Yɩ́ ngɛlɛ nʋn yɩ́ ninnge'n m'ɔ sɩ nɩn abʋ hɔlɩ! Nyanmɩan ajʋnlɩn m'ɔ kɔ fa'n, nwan yɛ̂ ɔ kʋala ɔ nwun yɩ́ nzin ɔ? Yɩ́ atɩn m'ɔ kɔ kpɛ'n-mɔ, nwan yɛ̂ ɔ kʋala tɩ yɩ́ bʋ ɔ? 34 Afɩ Ɛhɛlɛ Ɛjɔlɛ'n lɛ kan kɛ:

Nwan yɛ̂ ɔ sɩ Nyanmɩan ajʋnlɩn nun ɔ?

Nwan yɛ̂ ɔ kʋala ɔ tu yɩ́ fʋɔ ɔ?

35 Nwan yɛ̂ ɔ lili mʋa ɔ manlɩn Nyanmɩan like

nán Nyanmɩan kʋsʋ a man yɩ́ bie ɔ?

36 Ninnge kʋalaa fi Nyanmɩan ɛlɔ, yɩ́ yɛ̂ ɔ man ninnge wɔ mân nɩn anun ɔ, yɩ́ kʋalaa tɩ yɩ́ dɩɛ. Anunminnyanmʋn hán Nyanmɩan cɩan daa! Amɩn.

12

Ɛmɔ fá bɛ́ nwʋn bɛ bɔ́ afɔlɩɛ bɛ mán Nyanmɩan

1 Ɛhɩka ati, anianman-mɔ, kɛmɔ Nyanmɩan a nwun yɛ́ nwʋn anwunnvoe sʋa'n, mɩn 'sɛlɛ ɛmɔ mɩn bʋtʋ bɛ́ kɛ ɛmɔ muonun fá bɛ́ nwʋn bɛ bɔ́ afɔlɩɛ bɛ mán Nyanmɩan kpa bɔkɔɔ. Afɔlɩɛ m'ɔ tɩ nwannzan-nwannzan m'ɔ sɔ Nyanmɩan anyɩn nɩn anɩn. Sɛ ɛmɔ yɔ yɩ́ sɔ a, ɛmɔ asɔnɩn ɛyɔlɛ 'yɔ faɩn. 2 Ɛmɔ nán bɛ nɩan eyuadɩ nɩn anun menian'n-mɔ abalabɔ ɛtɛ ɛtɛ'n-mɔ asʋ bɛ yɔ bie. Nan ɛmɔ fá bɛ́ nwʋn bɛ mán Nyanmɩan maan ɔ káci ɛmɔ ajʋnlɩn'n kpa bɔkɔɔ. Ɛbɛlɛ nɩn anun yɛ̂ ɛmɔ 'ba hʋala bɛ nwun like mɔ Nyanmɩan kulo ɔ, like m'ɔ tɩ kpa, like m'ɔ sɔ yɩ́ nyɩn, mɔ ɛsɛ ɔ tɩ kanlanman kpa.

3 Anwunnvoe kpili'n mɔ Nyanmɩan a nwun mɩ́n nɩn ati, mɩɩn kan mɩn kele ɛmɔ anun kʋn biala kɛ n'ɔ bu yɩ́ nwʋn kpa sʋnman maan ɔ bʋ sʋ, nan ɔ yɔ́ mɛlɛhʋandɩ, ɔ nɩ́an yɩ́ dedi'n mɔ Nyanmɩan a fa a man yɩ́ nɩn anwʋn ɔ bú amanmuo m'ɔ sɛ fata'n. 4 Ɔ sanlɩn kɛ sʋanlan baka'n, akpɔlɛ akpɔlɛ dɔʋn wɔ nun. Nan kʋsʋ, nunhan kʋn biala le yɩ́ junman m'ɔ di ɔ. 5 Yɩ́ kʋnmgba nɩn ala, kannzɛ yɛ sʋnlɩn bɔbɔ a, yɛ́ kʋalaa yɛ nʋn Kilisi y'a kaci sʋanlan munmuan kʋn. Yɛ́ kʋalaa kʋsʋ y'a yɔ kʋn kɛ anwʋnnaan nɩn akpɔlɛ akpɔlɛ'n-mɔ. 6 Nyanmɩan a hye yɛ́ nun kʋn biala acɛdɩɛ ngacile ngacile. Acɛdɩɛ sɔ'n tɩ tunmin mɔ yɛ fa yɛ di Nyanmɩan junman'n. Sʋanlan mɔ Nyanmɩan kɔ fa ɛjɔlɛ kɔ wula yɩ́ nʋan kɛ ɔ hán'n, ɔ nɩ́an yɩ́ dedi nɩn anwʋn ɔ hán. 7 Sʋanlan mɔ Nyanmɩan kɔ man yɩ́ ɛsʋɛ acɛdɩɛ kɛ ɔ sʋ́ yɩ́ manngʋn'n-mɔ'n, ɔ sʋ́ bɛ́. Sʋanlan mɔ Nyanmɩan kɔ man yɩ́ like ehele acɛdɩɛ kɛ ɔ héhele yɩ́ manngʋn'n-mɔ ninnge'n, ɔ héhele bɛ́. 8 Sʋanlan mɔ Nyanmɩan kɔ man yɩ́ anwʋnsɛlɛ ewowula acɛdɩɛ kɛ ɔ wówula yɩ́ manngʋn'n-mɔ anwʋnsɛlɛ'n, ɔ wówula bɛ́. Sʋanlan mɔ Nyanmɩan kɔ man yɩ́ afian ɛsɔ acɛdɩɛ kɛ ɔ sɔ́ yɩ́ manngʋn'n-mɔ afian'n, ɔ yɩ́ yɩ́ kunnun kpa ɔ sɔ́ bɛ́ afian. Sʋanlan mɔ Nyanmɩan kɔ man yɩ́ sʋanlan sʋ ɛnɩan acɛdɩɛ kɛ ɔ nɩ́an yɩ́ manngʋn'n-mɔ asʋ'n, ɔ tɩ́ yɩ́ nyɩn ɔ nɩ́an bɛ́ sʋ kpa. Sʋanlan mɔ Nyanmɩan kɔ man yɩ́ ɛbʋka acɛdɩɛ kɛ ɔ bʋ́ka yalɛfʋɛ'n-mɔ, ɔ lí fɛ ɔ bʋ́ka bɛ́.

Ɛmɔ húlo bɛ́ manngʋn'n-mɔ

9 Nán bɛ kulo bɛ́ manngʋn'n-mɔ bɛ́ je sʋ mgban. Ɛmɔ kpɔ́ ɛtɛ'n. Ɛmɔ mán ye ɛyɔlɛ'n hían bɛ́ kpa. 10 Ɛmɔ húlo bɛ́ nwʋn kpa kɛ anianman-mɔ kulo bɛ́ nwʋn'n. Ɛmɔ nwun ɛmɔ amanngʋn'n-mɔ a, ɛmɔ anwʋn tɛ́ bɛ́ bɛ bú bɛ́. 11 Nán bɛ yɔ ɛfʋan, nan ɛmɔ yɔ́ juejue. Ɛmɔ fá anwʋnndɛlɛ bɛ lí yɛ̂ Mɩn junman'n. 12 Ɛmɔ lí anyɩndasʋɛ'n mɔ ɛmɔ le yɩ́ nɩn anwʋn fɛ. Amannɩnhunlun nɩn anun, ɛmɔ sí abʋtalɛ. Ɛmɔ mían bɛ́ bʋ kpa bɛ sɛ́lɛ. 13 Ɛmɔ bʋ́ka asɔnɩn nɩn anun anianman'n-mɔ mɔ bɛ wɔ emian nɩn anun'n. Yɛ̂ menian mɔ bɛ kɔ a ɛmɔ awulo'n, ɛmɔ sɔ́ bɛ́ nun kanlanman.

14 Menian mɔ bɛ le kele ɛmɔ ahʋlʋwa'n, ɛmɔ sɛ́lɛ Nyanmɩan kɛ ɔ yéyila bɛ́ sʋ. Nán bɛ bɔ bɛ́ sasan, nan bɛ sɛ́lɛ Nyanmɩan bɛ mán bɛ́. 15 Bɛ́ mɔ bɛ lɛ di ndutue'n, ɛmɔ nʋn bɛ́ lí. Bɛ́ mɔ bɛ lɛ sun'n, ɛmɔ nʋn bɛ́ sún. 16 Ɛmɔ nʋn ɛmɔ amanngʋn'n-mɔ tánlan kanlanman. Nán bɛ tu bɛ́ nwʋn, nan bɛ sɔ́ junman nganngan mɔ bɛ kɔ fa bɛ kɔ man ɛmɔ nɩn anun. Nán bɛ nɩan bɛ́ nwʋn bɛ bu bɛ́ nwʋn kɛ bɛ sɩ ngɛlɛ bɛ tala bɛ́ manngʋn'n-mɔ.

17 Nán bɛ fa ɛtɛ bɛ tua ɛtɛ'n kalɛ. Nan ɛmɔ kpʋ́nndɛ atɩn bɛ yɔ́ menian'n-mɔ kʋalaa ye. 18 Sɛ ɛmɔ kʋala kɛ bɛ sɩn atɩn ngacile biala asʋ a, ɛmɔ sɩ́n sʋ bɛ nʋn menian'n-mɔ kʋalaa bɛ tánlan wɔ anzʋnunjɔ nun.

19 Anianman ehulo mma, ɛmɔ muonun nán bɛ de bɛ́ ti alɔman. Nan ɛmɔ yáci bɛ́ ɛjɔlɛ'n bɛ mán Nyanmɩan. Ɔ sanlɩn kɛ b'a hɛlɛ wɔ Ɛhɛlɛ Ɛjɔlɛ nɩn anun kɛ Nyanmɩan nwan: Mɩ́n yɛ̂ mɩn de ɛmɔ ati alɔman ɔ. Mɩ́n yɛ̂ mɩn 'tua bɛ́ nyɔlɩɛ nɩn anwʋn kala ɔ. 20 Ɛsɛ ɔ lɛ kan yɩ́ biekun kɛ:

Sɛ ɛhɔɛ lɛ kun sʋanlan m'ɔ kpɔ wɔ́ nɩan an,

man yɩ́ like lí.

Sɛ nzuhoe lɛ kun yɩ́ a,

man yɩ́ nzue nʋ́n.

Ɔ sanlɩn kɛ mɔ ɛ lɛ yɔ yɩ́ sɔ'n,

ɔ tɩ kɛ sɩ̂n

yɛ̂ ɛ lɛ kpʋnmgbɔ gua yɩ́ ti nɩn asʋ ɔ.

21 N'ɛ man ɛtɛ nɩn asa kʋala wɔ́, nan yɔ ye di ɛtɛ nɩn asʋ kunnunmun.

13

Mgbain'n-mɔ mɔ bɛ sie mân'n

1 Sʋanlan biala bɛ́bɛlɛ yɩ́ nwʋn asɩ ɔ mán mgbain'n-mɔ mɔ bɛ sie mân'n. Ɔ sanlɩn kɛ kpain fɩ́ɩ́ nnʋn man ɛbɛlɛ mɔ nán Nyanmɩan yɛ̂ ɔ'a sie yɩ́ ɔ. Bɛ́ mɔ bɛ tɩ mân nɩn asʋ mgbain'n-mɔ kʋalaa, Nyanmɩan yɛ̂ ɔ'a sie bɛ́ ɛbɛlɛ ɔ. 2 Ɛhɩka ati, sʋanlan m'ɔ kɔ jasʋ mân mgbain'n-mɔ akɔmɩn anun'n, anɩn Nyanmɩan yɛ̂ sʋanlan sɔ nɩn a jasʋ yɩ́ kɔmɩn anun ɔ. Yɛ̂ menian kʋsʋ mɔ bɛ yɔ ninnge sʋa-mɔ'n, anɩn bɛ lɛ hyʋhyʋɩn ndɛɛ ebua bɛ tʋ bɛ́ nwʋn. 3 Menian mɔ bɛ bɔ bala kpa'n, bɛ nzulo man mân mgbain'n-mɔ. Nan bɛ́ mɔ bɛ bɔ bala ɛtɛ'n yɛ̂ bɛ sulo mân mgbain'n-mɔ ɔ. Ɛ ngulo man kɛ ɛ sulo mân mgbain'n-mɔ, anɩn bɔ bala kpa, nán bɛ́ kʋsʋ bɛ 'ba yɩ wɔ́ ayɛ. 4 Ɔ sanlɩn kɛ bɛ di Nyanmɩan junman bɛ bʋka wɔ́ maan ɛ bɔ bala kpa. Nan sɛ ɛ yɔ ɛtɛ a, sulo bɛ́. Ɔ sanlɩn kɛ nán mgban ati yɛ̂ Nyanmɩan a sie bɛ́ ɛbɛlɛ ɔ. Nyanmɩan a sie bɛ́ ɛbɛlɛ kɛ bɛ lé alɔman, bɛ túa bɛ́ mɔ bɛ yɔ ɛtɛ nɩn anwʋn kalɛ. 5 Ɛhɩka ati, ɔ tɩ kpa kɛ bɛ bɛ́bɛlɛ bɛ́ nwʋn asɩ bɛ mán bɛ́ mɔ bɛ sie mân'n. Nán kɛ esulo mɔ yɛ sulo kɛ bɛ kɔ tua yɛ́ yɩ́ nwʋn kalɛ ti ala ɔ, nan ɔ tɩ like mɔ yɛ́ ajʋnlɩn'n man yɛ́ kɛ yɛ yɔ́ ɔ.

6 Ɛhɩka ati kʋsʋ yɛ̂ ɛmɔ totua ajule nɩn ɔ. Ɔ sanlɩn kɛ bɛ́ mɔ yɛ̂ ɛmɔ totua ajule'n man bɛ́'n, Nyanmɩan yɛ̂ ɔ'a sie bɛ́ ɛbɛlɛ kɛ bɛ tɩ́ bɛ́ nyɩn bɛ lí junman sɔ nɩn ɔ. 7 Ɛhɩka ati, bɛ́ kʋalaa mɔ ɛmɔ tua bɛ́ kalɛ'n, ɛmɔ túa bɛ mán bɛ́. Ajule mɔ awaa kɔ tɩtɩ kɔ man ɛmɔ'n, ɛmɔ tótua. Sʋanlan m'ɔ fata kɛ ɛmɔ man yɩ́ anyɩnnzɔ'n, ɛmɔ mán yɩ́ anyɩnnzɔ. Sʋanlan m'ɔ di kɛ ɛmɔ yɩ yɩ́ ayɛ'n, ɛmɔ yɩ́ yɩ́ ayɛ.

Ɛmɔ húlo bɛ́ nwʋn

8 Nán bɛ tua sʋanlan fɩ́ɩ́ kalɛ, nan ɛmɔ húlo bɛ́ nwʋn. Ɔ sanlɩn kɛ sʋanlan m'ɔ kulo yɩ́ manngʋn-mɔ'n, anɩn ɔ'a li mala nɩn asʋ bɔkɔɔ. 9 Afɩ mala'n kan kɛ: N'ɛ tʋn ajaa, n'ɛ wua like, n'ɛ man wɔ́ nyɩn bʋlʋ abie like. Mala ɛhɩ-mɔ nʋn yɩ́ bʋ nga'n, yɩ́ bʋ'n kʋalaa wɔ ɛjɔlɛ kpɔlɛ ɛhɩ anun: Kulo wɔ́ manngʋn kɛ wɔ́ muonun wɔ́ nwʋn. 10 Sʋanlan m'ɔ kulo sʋanlan'n, ɔ nyɔ man yɩ́ manngʋn ɛtɛ. Ɛhɩka ati, sʋanlan m'ɔ kulo sʋanlan'n, anɩn ɔ'a li mala nɩn asʋ bɔkɔɔ.

Kilisi ɛwalɛ cɩan nɩn a ju

11 Ɛhɩka kʋalaa mɔ m'an bubu m'an hele ɛmɔ'n, ɛmɔ lí sʋ. Afɩ ɛmɔ sɩ mɛlɛ'n mɔ yɛ wɔ nun'n. Yɩ́ ti, tɛmʋn nɩn a ju m'ɔ di kɛ ɛmɔ fi bɛ́ nafɛlɛ nɩn anun bɛ tinnge ɔ. Ɔ sanlɩn kɛ, kɩkaala dɩɛ, yɛ́ ti ele nɩn a suan yɛ́ nwʋn kʋkʋ ɔ'a tala mɛlɛ mɔ yɛ lelɩ Ɛjɔlɛkpa'n yɛ lili fɛsɩ'n. 12 Alɩ́ɛ sanlɩn a hyɛ, alɩ́ɛ'n ka kaan cɩn. Bɛ́ mán yɛ yáci awosin nun nyɔlɩɛ ɛtɛ ɛtɛ'n-mɔ mɔ yɛ yɔ'n yɛ gúa, nán yɛ fá jawe nun ɛlɔɛ ninnge'n-mɔ mɔ bɛ fa bɛ kʋn'n yɛ síe yɛ́ nwʋn. 13 Bɛ mán yɛ nánndɩ fɔ́ʋ́n kɛ menian mɔ bɛ nanndɩ jawe nun ɔ. Ninnge kɛ alɩɛ mɔ bɛ di maan ɔ fʋ bɛ́ ɛbʋɛ sʋ, nzan ɛnʋan, ajaa ɛtʋan nʋn mgban mgban ɛyɔlɛ, butule elie nʋn bɛ́ nwʋn ɛkpɔ ɛfa, yɛ yáci ɛhɩka-mɔ kʋalaa yɛ gúa. 14 Ɛmɔ ati kácɩ kɛ Zozi Kilisi m'ɔ tɩ yɛ́ Mɩn nɩn a man b'a wʋ ɛmɔ awɔlɛ fʋfɔlɛ. Ɛhɩka ati, nán bɛ yacɩ bɛ́ nwʋn bɛ man ɛtɛ anwʋnnaan'n yɔ ninnge ɛtɛ ɛtɛ'n-mɔ m'ɔ kulo'n kʋ́n.

14

Ɛmɔ nán bɛ kan sʋanlan anwʋn ɛjɔlɛ ɛtɛ

1 Sʋanlan mɔ yɩ́ dedi'n tinlin man'n, ɛmɔ sɔ́ yɩ́ nun. Kɛ ɔ kpɩn jʋnlɩn'n, sɛ ɔ nʋn ɛmɔ dɩɛ'n tɩ man kʋn an, nán bɛ kan yɩ́ nwʋn ɛjɔlɛ ɛtɛ. 2 Sʋanlan bie nɩan an, ɔ kʋala ninnge kʋalaa di. Bie kʋsʋ mɔ yɩ́ dedi'n tinlin man'n, nyâ nyâ ala yɛ̂ ɔ di ɔ. 3 Nunhan m'ɔ kʋala ninnge kʋalaa di'n, n'ɔ bu yɩ́ nwʋn kɛ ɔ tɩ kpa tala sʋanlan m'ɔ di nyâ nyâ'n. M'ɔ di nyâ nyâ'n kʋsʋ n'ɔ kan m'ɔ kʋala ninnge kʋalaa di nɩn anwʋn ɛjɔlɛ ɛtɛ. 4 Ɛ tɩ wɔ́ dɩɛ sɛ mɔ ɛ bu abie akʋa'n ndɛɛ ɔ? Sɛ ɔ 'jinlan yɩ́ ja nun o, sɛ ɔ 'tɔ asɩ o, yɩ́ Mɩn nɩn ɛjɔlɛ ɔ. Ɔ 'jinlan yɩ́ ja nun kpunndiin. Ɔ sanlɩn kɛ yɛ́ Mɩn le tunmɩn ɔ kʋala ɔ man ɔ jinlan yɩ́ ja nun.

5 Sʋanlan'n bie jʋnlɩn kɛ cɩan'n bie tɩ kpa tala bie. Bie kʋsʋ nɩan an, cɩan'n-mɔ kʋala tɩ kʋn. Man sʋanlan kʋn biala nwún yɩ́ wɔ yɩ́ ajʋnlɩn nun kɛ m'ɔ lɛ yɔ'n tɩ kpa. 6 Sʋanlan m'ɔ yɩ cɩan sie'n, ɔ yɩ sie ɔ wula yɛ́ Mɩn anunminnyanmʋn. Sʋanlan kʋsʋ m'ɔ di ninnge kʋalaa'n, ɔ di ɔ wula yɛ́ Mɩn anunminnyanmʋn. Ɔ sanlɩn kɛ, sɛ ɔ 'di a, ɔ da yɛ́ Mɩn asɩ. M'ɔ di nyâ nyâ'n kʋsʋ, ɔ yɔ yɩ́ sɔ ɔ wula yɛ́ Mɩn anunminnyanmʋn ɛsɛ ɔ da yɩ́ asɩ. 7 Afɩ yɛ nun bie fɩ́ɩ́ nni man yɩ́ ti anwʋn. Yɛ̂ sʋanlan fɩ́ɩ́ kʋsʋ nwu man yɩ́ ti anwʋn ewue. 8 Sɛ yɛ tɩ asɩ a, yɛ tɩ yɛ́ man yɛ́ Mɩn. Sɛ yɛ wu kʋsʋ a, yɛ wu yɛ man yɛ́ Mɩn. Ɔ man sɛ yɛ tɩ asɩ o, sɛ yɛ wu o, yɛ wɔ yɛ́ Mɩn asa nun. 9 Ɔ sanlɩn kɛ Kilisi a wu a tinnge. Ɔ'a kaci anyɩnwɔsʋɛ mma nʋn ewue mma Amɩn. 10 Nan wɔ́, ɔ yɔ sɛ mɔ ɛ lɛ bua wɔ́ nianman'n ndɛɛ ɔ? Nzukɛ ati yɛ̂ ɛ bu wɔ́ nwʋn kpa ɛ tala wɔ́ nianman nɩn ɔ? Yɛ́ kʋalaa yɛ 'fite Nyanmɩan anyunnun ɔ bua yɛ́ ndɛɛ. 11 Ɔ sanlɩn kɛ Ɛhɛlɛ Ɛjɔlɛ'n lɛ kele kɛ yɛ́ Mɩn nwan:

N dɩ asɩ,

menian'n-mɔ kʋalaa 'ba kʋtʋ mɩ́n nyunnun.

Ɛsɛ biala 'ba wula Nyanmɩan anunminnyanmʋn.

12 Ɔ man yɛ́ nun kʋn biala 'ba bu yɩ́ junman'n m'ɔ lili nɩn anwʋn mgbʋnndan ɔ kele Nyanmɩan.

Like m'ɔ man sʋanlan yɔ ɛtɛ'n, ɛmɔ nán bɛ yɔ

13 Ɛhɩka ati, nán bɛ man yɛ bua yɛ́ nwʋn ndɛɛ. Nan yɛ yɔ́ ajʋnlɩn yɛ yáci like mɔ yɛ yɔ a, ɔ kʋala kɛ ɔ man yɛ́ nianman nɩn aja kpula, anaan ɔ tɔ ɛtɛ nɩn anun'n. 14 Mɩn sɩ, ɛsɛ mɩn de mɩn di wɔ yɛ́ Mɩn Zozi dunman nun kɛ like mɔ bɛ di fɩ́ɩ́ ngua man sʋanlan anwʋn efian gua. Sʋanlan m'ɔ de di kɛ ɔ gua bɛ́ nwʋn efian'n, anɩn ɔ gua bɛ́ nwʋn efian man yɩ́ ngʋnmɩn.

15 Sɛ like mɔ ɛ lɛ di'n man alʋabɔ kan wɔ́ nianman an, anɩn ɛ nnanndɩ man ehulo nun kʋ́n. Alɩɛ dunman nun, n'ɛ man wɔ́ nianman'n mɔ yɩ́ ti yɛ̂ Kilisi wuli'n minlin. 16 Ɛhɩka ati, like m'ɔ tɩ kpa man ɛmɔ'n, nán bɛ yɔ maan bɛ kan yɩ́ nwʋn ɛjɔlɛ ɛtɛ. 17 Ɔ sanlɩn kɛ Nyanmɩan Belemgbin Mân'n, ɔ tɩ man alɩɛ anaan nzan ɛjɔlɛ. Nan ɔ tɩ amanmuo sɛsɛ ebue ɔ nʋn alʋacɩcɩ ɔ nʋn fɛ elie mɔ Wawɛ Nwannzan-nwannzan'n man ɔ. 18 Sʋanlan m'ɔ di Kilisi junman'n sʋa'n, ɔ sɔ Nyanmɩan anyɩn, ɛsɛ menian'n-mɔ kʋalaa fʋa yɩ́.

19 Ɛhɩka ati, bɛ mán yɛ yɔ́ like mɔ yɛ yɔ a, ɔ man anzʋnunjɔ ba, ɛsɛ yɛ kʋala yɛ fa yɛ wowula yɛ́ nwʋn anwʋnsɛlɛ wɔ dedi nɩn anun'n. 20 N'ɛ fa alɩɛ ɛjɔlɛ ɛ sɛcɩ Nyanmɩan junman'n. Ɔ tɩ ananhɔlɛ kɛ like kʋalaa mɔ bɛ di'n tɩ kpa. Nan kʋsʋ, like mɔ ɛ di a, ɔ kʋala kɛ ɔ man wɔ́ nianman bie tɔ ɛtɛ nɩn anun'n, n'ɛ di. 21 M'ɔ tɩ kpa'n y'ɔ le kɛ nán bɛ di naan, nán bɛ nʋn nzan anaan like biala mɔ ɛ yɔ a, ɔ kʋala kɛ ɔ man wɔ́ nianman bie tɔ ɛtɛ nɩn anun'n, n'ɛ yɔ. 22 Wɔ́ dedi'n mɔ ɛ le yɩ́'n, man ɔ há wɔ́ nʋn Nyanmɩan bɛ́ afian. Nyila hán sʋanlan m'ɔ nzulo man like m'ɔ lɛ yɔ nɩn anzin'n! 23 Nan sʋanlan m'ɔ di like a, ɔ sulo yɩ́ nzin'n, sɛ ɔ di a, anɩn Nyanmɩan a bu yɩ́ fʋɔ. Ɔ sanlɩn kɛ anɩn ɔ'a nnyan man dedi. Like biala kʋsʋ mɔ dedi nnʋn man nun'n, anɩn ɔ tɩ ɛtɛ.

15

Bɛ bʋ́ka bɛ́ mɔ bɛ́ dedi'n tinlin man'n

1 Ɛhɩka ati, yɛ́ mɔ yɛ́ dedi nɩn a tin'n, bɛ mán yɛ bʋ́ka bɛ́ mɔ bɛ́ dedi'n tinlin man'n. Ɔ nvata man kɛ yɛ tanlan yɛ yɔ like mɔ yɛ́ muonun yɛ́ kunnun kulo ɔ. 2 Ɔ di kɛ yɛ kpʋnndɛ like m'ɔ tɩ kpa man yɛ́ manngʋn'n-mɔ, like mɔ yɛ yɔ a, bɛ́ kunnun jɔ yɩ́ nwʋn maan bɛ́ dedi dɩɛ'n kɔ yɩ́ nyunnun'n. 3 Ɔ sanlɩn kɛ mɔ Kilisi walɩ'n, ɔ'a nyɔ man like mɔ yɩ́ muonun ɔ kulo ɔ. Nan kɛ Ɛhɛlɛ Ɛjɔlɛ'n lɛ kele'n, yɩ́ nwan: Wɔ́ nzʋba mɔ bɛ kpɛlɩ wɔ́'n, yɩ́ kʋalaa gua mɩ́n sʋ. 4 Yɩ́ kʋalaa mɔ b'a hɛlɛ wɔ Ɛhɛlɛ Ɛjɔlɛ nɩn anun'n, bɛ hɛlɛlɩ yɩ́ daba kɛ bɛ 'fa bɛ kele yɛ́ ngɛlɛ. Yɩ́ dɩɛ anɩn yɛ si abʋtalɛ yɛ nwun yɩ́ kɛ Ɛhɛlɛ Ɛjɔlɛ'n cɩcɩ yɛ́ lʋa ɔ man yɛ nyan anyɩndasʋɛ.

5 Nyanmɩan m'ɔ wowula sʋanlan anwʋnsɛlɛ ɔ cɩcɩ yɩ́ lʋa, ɛsɛ ɔ man bɛ si abʋtalɛ'n, ɔ mán ɛmɔ ajʋnlɩn yɔ́ kʋn kɛ Zozi Kilisi lɛ kpʋnndɛ yɩ́'n, 6 nán ɛmɔ kʋalaa anʋan a yɔ kʋn b'a yɩ yɛ́ Sɩ Nyanmɩan Kpili m'ɔ tɩ yɛ́ Mɩn Zozi Kilisi Asɩ nɩn ayɛ.

Ɛjɔlɛkpa'n tɩ mân mân'n kʋalaa dɩɛ

7 Ɛhɩka ati, ɛmɔ sɔ́ bɛ́ nwʋn nun kanlanman kɛ Kilisi sɔlɩ ɛmɔ nun'n. Ɛmɔ yɔ́ yɩ́ sɔ bɛ wúla Nyanmɩan anunminnyanmʋn. 8 Nan mɩɩn kan mɩn kele ɛmɔ kɛ, Kilisi kacili Zufʋ'n-mɔ akʋa. Ɔ yɔlɩ like'n mɔ Nyanmɩan nwan ɔ 'yɔ man bɛ́ nan-mɔ'n. Ɔ man bɛ nwunlin yɩ́ kɛ Nyanmɩan tɩ ananhɔlɛfʋɛ. 9 Ɛsɛ Kilisi ɛwalɛ m'ɔ walɩ'n, ɔ'a man bɛ́ mɔ bɛ tɩ man Zufʋ nɩn a yɩ́ Nyanmɩan ayɛ, ɔ sanlɩn kɛ Nyanmɩan tɩ kpa. Ɛhɛlɛ Ɛjɔlɛ'n nwan:

Ɛhɩka ati, mɩn 'kannvʋ wɔ́

bɛ́ mɔ bɛ tɩ man Zufʋ nɩn afian.

Mɩn 'tʋ ejue mɩn wula wɔ́ anunminnyanmʋn.

10 Ɛsɛ Ɛhɛlɛ Ɛjɔlɛ'n lɛ kan kɛ:

Ɛmɔ mân nga'n, ɛmɔ nʋn Nyanmɩan menian'n-mɔ lí fɛ!

11 Ɛsɛ ɔ lɛ kan yɩ́ biekun kɛ:

Ɛmɔ mân nɩn anun menian'n-mɔ kʋalaatin,

ɛmɔ wúla yɛ́ Mɩn anunminnyanmʋn,

ɛmɔ menian'n-mɔ kʋalaatin kánnvʋ yɩ́!

12 Ezayi kʋsʋ lɛ kan kɛ:

Bɛ 'ba wʋ Izayi abʋsʋ sʋanlan kʋn.

Ɔ 'ba jasʋ ɔ sie menian'n-mɔ.

Bɛ́ kʋalaa bɛ 'ba susu bɛ́ ti bɛ gua yɩ́ sʋ.

13 Nyanmɩan m'ɔ man sʋanlan nyan anyɩndasʋɛ'n, ɔ mán ɛmɔ nyán fɛ elie ɔ nʋn alʋacɩcɩɛ kpa bɔkɔɔ wɔ dedi nɩn anun. Ɛsɛ Wawɛ Nwannzan-nwannzan'n tunmin nun, ɛmɔ nyán anyɩndasʋɛ'n mʋlʋsʋɛ.

Pɔlʋ junman'n

14 Anianman-mɔ, mɩ́n muonun, mɩn de mɩn di kɛ ɛmɔ dɩɛ, ye ɛyɔlɛ ajʋnlɩn wɔ ɛmɔ nun kpa. Ɛsɛ ninnge m'ɔ sɛ fata'n, ɛmɔ sɩ yɩ́ kʋalaa, ɛmɔ kʋala bɛ fa bɛ bʋka bʋka bɛ́ nwʋn. 15 Nan kʋsʋ, m'an nyan anwʋnsɛlɛ wɔ lɩka dɔʋn mɩ́n kalata nɩn anun m'an hɛlɛ ɛmɔ maan ɛmɔ ati kacɩ ninnge'n mɔ ɛmɔ suanlɩn yɩ́ daba'n. Nyanmɩan a nwun mɩ́n nwʋn anwunnvoe 16 ɔ'a man mɩn di Zozi Kilisi junman'n wɔ bɛ́ mɔ bɛ tɩ man Zufʋ nɩn afian. Mɩn bɔ Ɛjɔlɛkpa'n m'ɔ tɩ junman nwannzan-nwannzan'n mɩn kele bɛ́ mɔ bɛ tɩ man Zufʋ'n maan bɛ kaci afɔlɩɛ m'ɔ sɔ Nyanmɩan anyɩn. Afɔlɩɛ sɔ'n, Wawɛ Nwannzan-nwannzan'n y'ɔ man yɩ́ nwʋn tɩ ɔ.

17 Yɛ́ nʋn Zozi Kilisi y'a yɔ kʋn. Ɛhɩka ati, mɩn kʋala mɩn di Nyanmɩan junman nɩn anwʋn fɛ. 18 Ɔ sanlɩn kɛ sɛ n ne ɛjɔlɛ bie mɩn kan an, junman'n mɔ Kilisi a nanndɩ mɩn sʋ ɔ'a li maan bɛ́ mɔ bɛ tɩ man Zufʋ nɩn a fa bɛ́ nwʋn b'a man Nyanmɩan'n, yɩ́ nwʋn ɛjɔlɛ ala yɛ̂ mɩn 'kan ɔ. Kilisi le yɩ́ Nʋan Ɛjɔlɛ'n nʋn yɩ́ sa ati nyɔlɩɛ'n yɛ̂ ɔ'a hyʋɩn bɛ́ ɔ'a man Nyanmɩan ɔ. 19 Ɔ'a yɔ asinbɛnwʋn nʋn atɛlɛ ninnge tunmin sʋ ɔ nʋn Wawɛ Nwannzan-nwannzan'n tunmin'n. Kɛ ɔ kpɩnlɩn yɔlɩ m'ɔ bɔ yɩ́ bʋ Zoluzalɛmʋn, ɔ sɩn lɩka kʋalaatin dede ɔ kɔ ju Ilili mân nun mɔ n mɔlɩ Zozi Kilisi Ɛjɔlɛkpa'n bɔkɔɔ nɩn anɩn. 20 Ɔ cian mɩ́n kpa kɛ lɩka mɔ menian'n-mɔ tɩlɩ man Kilisi Ɛjɔlɛkpa'n, lɩka sɔ'n-mɔ ala yɛ̂ mɩn bɔ mɩn kele menian'n-mɔ ɔ. Yɩ́ dɩɛ anɩn mɩn nni man mɩ́n junman'n lɩka mɔ sʋanlan bie a li mʋa a bɔ yɩ́ bʋ'n. 21 N yɔlɩ yɩ́ sɔ maan Ɛhɛlɛ Ɛjɔlɛ'n kpɩnlɩn sʋ kɛ:

Bɛ́ mɔ bɛ hanlɩn man yɩ́ nwʋn ɛjɔlɛ

bɛ helelɩ man bɛ́'n, bɛ 'ba nwun yɩ́.

Yɛ̂ bɛ́ mɔ bɛ tɩlɩ man yɩ́ nwʋn ɛjɔlɛ'n

bɛ 'ba tɩ.

Pɔlʋ kulo kɛ ɔ kɔ Lɔmʋn

22 Like m'ɔ jɩjɩlɩ mɩ́n m'ɔ man m'an ngʋala man ɛmɔ anwʋn ɛlɔ ba nɩn anɩn.

23 Nan kɩkaala dɩɛ, m'an yue mân sɔ'n-mɔ anun junman'n di. N valɩ ajʋnlɩn kɛ mɩn 'ba nɩan ɛmɔ abʋsʋ'n, ɔ'a bʋ afʋɛ kɔ y ɔ nyɛ. 24 Mɛlɛ mɔ mɩn 'ba hɔ Ɛsɩpanyɩn'n, mɩn kulo kɛ mɩn bɔ nun ɛmɔ ɛbɛlɛ mɩn nɩan bɛ́ bʋsʋ kɔ yɔ ɛlɛnyuan kʋn wɔ fɛ elie nun, nán ɛmɔ a gua mɩ́n atɩn maan m'an hɔ. 25 Nan tɛmʋn ɛhɩ anun dɩɛ, mɩɩn kɔ Zoluzalɛmʋn mɩn 'kɔ a li junman mɩn man ɛlɔ anwʋntɩɛ mma'n-mɔ. 26 Ɔ sanlɩn kɛ Masedʋanɩn nʋn Akayi mân nɩn anun asɔnɩn mma'n, b'a fua kɛ bɛ 'tɩtɩ esika bɛ bʋka Zoluzalɛmʋn ɛlɔ anwʋntɩɛ mma'n-mɔ mɔ bɛ tɩ ehianfʋɛ'n. 27 Masedʋanɩn nʋn Akayi mân nɩn anun asɔnɩn mma'n, bɛ́ muonun yɛ̂ bɛ fualɩ kɛ bɛ 'tɩtɩ esika bɛ bʋka Zoluzalɛmʋn ɛlɔ anwʋntɩɛ mma'n-mɔ mɔ bɛ tɩ ehianfʋɛ nɩn ɔ. Nan ɔ tɩ ananhɔlɛ, ɔ di kɛ bɛ tɩtɩ esika bɛ bʋka ehianfʋɛ sɔ'n-mɔ. Ɔ sanlɩn kɛ, bɛ́ mɔ bɛ tɩ man Zufʋ'n, sɛ bɛ nʋn Zufʋ'n-mɔ a hye wawɛ nun ninnge'n-mɔ a, ɔ di kɛ bɛ́ kʋsʋ bɛ bʋka Zufʋ'n-mɔ wɔ ninnge mɔ b'a mian yɩ́ nwʋn nɩn anun. 28 Sɛ mɩn yue junman sɔ'n di, nán mɩn fa esika'n mɩn man bɛ́ a, mɩn 'kɔ Ɛsɩpanyɩn an, mɩn 'bɔ nun ɛmɔ ɛlɔ. 29 Mɩn sɩ kɛ ɛmɔ anwʋn ɛlɔ mɔ mɩn 'ba hɔ'n, Kilisi nyila kpa bɔkɔɔ yɛ̂ mɩn 'fa mɩn kɔ ɔ.

30 Nan kʋsʋ anianman-mɔ, mɩn 'sɛlɛ ɛmɔ kɛ yɛ́ mɩn Zozi Kilisi dunman nun, ɔ nʋn ehulo'n mɔ Wawɛ Nwannzan-nwannzan nɩn a fa a wula yɛ́ nun'n dunman nun, ɛmɔ bʋ́ka mɩ́n kʋan nɩn anun nán bɛ sɛ́lɛ Nyanmɩan bɛ mán mɩ́n. 31 Ɛmɔ sɛ́lɛ maan Nyanmɩan lé mɩ́n fi bɛ́ mɔ bɛ wɔ Zude mân nun mɔ bɛ nne man Nyanmɩan bɛ nni man nɩn asa nun. Ɔ mán mmʋa'n mɔ mɩɩn fa mɩn kɔ Zoluzalɛmʋn'n, anwʋntɩɛ mma'n-mɔ sɔ́ nun kanlanman. 32 Sɛ ɛmɔ yɔ yɩ́ sɔ nán Nyanmɩan di sʋ ɔ man atɩn an, mɩn 'nyan fɛ elie mɩn ju ɛmɔ ɛlɔ mɩn de mɩ́n ɛnwʋnmɩan kaan. 33 Nyanmɩan cɩ́cɩ ɛmɔ alʋa, ɔ nʋn ɛmɔ kʋalaa tánlan. Amɩn.

16

Ahɩn ebisa

1 Mɩɩn fa yɛ́ nianman bala Febe m'ɔ lɛ ba ɛmɔ anwʋn ɛlɔ'n, mɩn wula ɛmɔ asa nun. Ɔ di junman Sankele asɔnɩn nɩn anun. 2 Yɛ́ Mɩn dunman nun, ɛmɔ sɔ́ yɩ́ nun kanlanman kpa kɛ ɔ sɛ kɛ bɛ sɔ Nyanmɩan menian'n-mɔ nun'n. Sɛ ɔ mian like nwʋn an, ɛmɔ bʋ́ka yɩ́ maan yɩ́ sa hán yɩ́. Ɔ sanlɩn kɛ, ɔ'a tɩ menian dɔʋn nyanman nun. Mɩ́n bɔbɔ muonun, ɔ'a tɩ mɩ́n nyanman nun.

3 Mɩ́n manngʋn Pilisili nʋn Akilasɩ mɔ mɩn nʋn bɛ́ di Zozi Kilisi junman'n, ɛmɔ yɔ́ bɛ́ like bɛ mán mɩ́n. 4 Mɩ́n dunman nun, ahan bɛ 'man bɛ kun bɛ́ bɛ de mɩ́n ti. Nán mɩ́n ngʋnmɩn yɛ̂ mɩn 'da bɛ́ asɩ ɔ, nan mân nɩn anun asɔnɩn mma'n-mɔ kʋalaa mɔ bɛ tɩ man Zufʋ'n, bɛ́ kʋsʋ bɛ 'da bɛ́ asɩ.

5 Asɔnɩn mma'n-mɔ mɔ bɛ yia bɛ́ sua nɩn anun'n, ɛmɔ yɔ́ bɛ́ kʋsʋ bɛ́ like bɛ mán mɩ́n.

Mɩ́n nianman kpa Epayinɛtɩ m'ɔ lili mʋa falɩ yɩ́ nwʋn manlɩn Kilisi wɔ Azi mân nɩn anun'n, ɛmɔ yɔ́ yɩ́ like bɛ mán mɩ́n.

6 Mali m'ɔ lili junman dɔʋn manlɩn ɛmɔ'n, mɩn 'bisa yɩ́ ahɩn.

7 Mɩ́n nwʋn amma Andoloninkusɩ nʋn Zuniasɩ mɔ bɛ tʋlɩ mɩ́n nʋn bɛ́ fiadɩ'n, mɩn 'bisa bɛ́ ahɩn. Menian'n-mɔ bu bɛ́ kɛ Zozi mmɔfʋɛ kpa. Ɛsɛ bɛ lili mʋa mɩ́n nyunnun bɛ falɩ bɛ́ nwʋn bɛ manlɩn Kilisi.

8 Bɛ yɔ́ Anpiliatusɩ mɔ yɛ́ Mɩn dunman nun ɔ tɩ mɩ́n manngʋn kpa'n like bɛ mán mɩ́n.

9 Mɩn 'bisa Ulubɩn mɔ yɛ nʋn yɩ́ di Kilisi junman'n ɔ nʋn mɩ́n manngʋn kpa Sɩtasisɩ ahɩn.

10 Apɛlɛsɩ m'ɔ helelɩ kɛ ɔ de Kilisi di'n, mɩn 'bisa yɩ́ ahɩn.

Mɩn 'bisa Alitolobulu awulo nɩn anun menian'n-mɔ ahɩn.

11 Elodiʋn m'ɔ tɩ mɩ́n abie'n, mɩn 'bisa yɩ́ ahɩn.

Nasisi awulo nɩn anun menian'n-mɔ mɔ bɛ de yɛ̂ Mɩn bɛ di'n, mɩn 'bisa bɛ́ ahɩn.

12 Mɩn 'bisa Tilifɛnɩn nʋn Tilifɔzɩ mɔ bɛ di yɛ́ Mɩn junman nɩn ahɩn.

Mɩn 'bisa m mo Pɛlɩsidɩ m'ɔ lili junman dɔʋn manlɩn yɛ́ Mɩn nɩn ahɩn.

13 Mɩn 'bisa Lufusi mɔ yɛ́ Mɩn a fa a yɔ yɩ́ dɩɛ'n, ɔ nʋn yɩ́ nin m'ɔ tɩ kɛ mɩ́n kʋsʋ mɩn nin nɩn ahɩn.

14 Mɩn 'bisa Azɩnkilitɩ nʋn Felegʋn nʋn Ɛlɩmɛsɩ, nʋn Patolobasɩ, nʋn Ɛlɩmasɩ nʋn anianman'n-mɔ kʋalaa mɔ bɛ wɔ bɛ́ nwʋn ɛlɔ nɩn ahɩn.

15 Mɩn 'bisa Filolɔgɩ nʋn Zuli nʋn Nele nʋn yɩ́ nianman bala'n nʋn Olɩnpasɩ ɔ nʋn Nyanmɩan menian'n-mɔ kʋalaa mɔ bɛ wɔ bɛ́ nwʋn ɛlɔ nɩn ahɩn.

16 Ɛmɔ yɔ́ bɛ́ nwʋn like anianman nun, bɛ tɔ́ bɛ́ nwʋn nun.

Zozi Kilisi asɔnɩn mma'n-mɔ kʋalaa mɔ bɛ wɔ ɛwa'n, bɛ́ nwan bɛ 'yɔ ɛmɔ like.

Kasian afʋtu'n

17 Anianman-mɔ, ɛmɔ nɩ́an bɛ́ nwʋn kpa wɔ menian mɔ bɛ ngulo man kɛ bɛ fa atɩn'n mɔ b'a hele ɛmɔ nɩn asʋ, mɔ bɛ lɛ man mgbacɩ mgbacɩɛ ba ɛmɔ afian'n. Ɛmɔ tɩ́ bɛ́ nwʋn fi bɛ́ nwʋn. 18 Ɔ sanlɩn kɛ menian sʋa-mɔ nzʋ man Kilisi m'ɔ tɩ yɛ́ Mɩn'n. Bɛ́ muonun bɛ́ kʋ ɛsɛ̂'n yɛ̂ bɛ sʋ yɩ́ ɔ. Bɛ́ nʋan nun tɩ mɩnlɩn mɩnlɩn. Bɛ kan ɛjɔlɛ bɛ laka menian mɔ bɛ tɩ fɔtɩlɩfɔ'n. 19 Nan ɛmɔ dɩɛ, anyɩnnzɔ mɔ ɛmɔ man yɛ́ Mɩn'n, menian'n-mɔ kʋalaa sɩ. Ɔ man mɩn di ɛmɔ anwʋn fɛ kpa. Mɩn kulo kɛ ɛmɔ nwun ngɛlɛ bɛ yɔ ye'n bɛ man bɛ́ nwʋn tɩ fi ɛtɛ nɩn anwʋn.

20 Nyanmɩan m'ɔ man alʋacɩcɩɛ'n, ɔ ngɔ hyɛ man, ɔ 'ba man ɛmɔ tetia Abɔnsanmʋn sʋ bɛ nunkun yɩ́.

Yɛ́ Mɩn Zozi Kilisi nwún ɛmɔ anwʋn anwunnvoe.

21 Timote mɔ mɩn nʋn yɩ́ di junman'n, ɔ nʋn mɩ́n nwʋn amma Lusiyusɩ nʋn Zʋasʋn, ɔ nʋn Sosipatɛ, bɛ́ nwan bɛ 'bisa ɛmɔ ahɩn.

22 Mɩ́n Tɛɛtiyusɩ mɔ Pɔlʋ a man m'an hɛlɛ kalata ɛhɩ'n, mɩn 'bisa ɛmɔ ahɩn wɔ yɛ́ Mɩn dunman nun.

23 Mɩ́n sikefʋɛ Gayiyusɩ mɔ asɔnɩn mma'n-mɔ kʋalaa yia yɩ́ awulo ɛbɛlɛ'n nwan ɔ 'bisa ɛmɔ ahɩn.

Elasɩtɩ mɔ kulo nɩn asʋ esika'n wɔ yɩ́ sa nun'n, ɔ nʋn yɛ́ nianman Kalɩtusɩ, bɛ́ nwan bɛ 'bisa ɛmɔ ahɩn.

[ 24 Yɛ́ Mɩn Zozi Kilisi nwún ɛmɔ kʋalaa anwʋn anwunnvoe. Amɩn.]

Ayɛ ɛyɩɛ

25 Bɛ mán yɛ́ yɩ́ Nyanmɩan Kpili ayɛ. Ɔ sanlɩn kɛ ɔ le tunmin ɔ kʋalaa kɛ ɔ man ɛmɔ dedi'n tin, ɔ nanndɩ Ɛjɔlɛkpa'n mɔ mɩn bɔ nɩn asʋ. Ɛjɔlɛkpa sɔ'n tɩ Zozi Kilisi anwʋn ɛjɔlɛ. Ɛjɔlɛkpa nɩn a man Nyanmɩan nvɩalɩɛ nun nyɩhyɛ m'ɔ fɩalɩ sʋ daba'n, 26 ɛnɛ ɔ'a fite kɛ Nyanmɩan mgbɔmanfʋɛ'n-mɔ kpɩnlɩn hɛlɛlɩ yɩ́'n, ɔ fi mɔ Ɛdannganman Nyanmɩan hanlɩn nɩn anwʋn. Ɔ'a fa nvɩalɩɛ nun nyɩhyɛ sɔ'n ɔ'a hele menian'n-mɔ kʋalaatin maan bɛ de yɩ́ bɛ di, ɛsɛ bɛ man yɩ́ anyɩnnzɔ. 27 Zozi Kilisi dunman nun, anunminnyanmʋn hán Nyanmɩan angʋnmɩn m'ɔ tɩ Bɛngɛlɛfʋɛ'n cɩan daa! Amɩn.

1 KOLƖNTƖ

1

2

3

4

5

6

7

8

9

10

11

12

13

14

15

16

PƆLƱ KALATA'N

M'Ɔ LILI MƱA

HƐLƐLƖ NWANLƖN

KOLƖNTƖ ASƆNƖN MMA'N-MƆ'N

M'ɔ wɔ nun'n

Anɩn Kolɩntɩ tɩ Akayi mân nɩn anun kulo kpili kpa. Ɛnɛ bɛ fɛlɛ mân sɔ'n Gɛlɛsɩ, ɔ wɔ Aboloci mân nɩn anun. Ɛbɛlɛ menian'n-mɔ sɔ amʋan dɔʋn, ɛsɛ ajʋamannɩn ɛbɔ'n y'ɔ tɩ bɛ́ junman ɔ. Pɔlʋ lili junman ɛbɛlɛ afʋɛ kʋn sala nsian ɔ bɔlɩ Asɔnɩn'n (Junman 18). Mɛlɛ mɔ Pɔlʋ 'kɛlɛ kalata ɛhɩ'n, anɩn ɔ wɔ Azi mân nɩn anun kulo'n mɔ bɛ fɛlɛ yɩ́ Efɛzɩ nɩn asʋ. Kolɩntɩ asɔnɩn mma'n mmie-mɔ nʋn bɛ́ asɔnɩn nɩn anun kalata walɩ tʋlɩ Pɔlʋ kɛ kosuan'n-mɔ mɔ b'a bisa'n, ɔ mán bɛ́ yɩ́ nwʋn asan.

Kɛ yɛ nwun yɩ́ Pɔlʋ kalata ɛhɩnlɩn-mɔ anun'n, ɔ man sʋanlan y'ɔ kɛlɛ man yɩ́ ɔ. Kalata ɛhɩ, anianman Sɔsʋtɛnɩn yɛ̂ Pɔlʋ manlɩn ɔ hɛlɛlɩ ɔ (yɩ́ ti 1.1). Anianman sɔ'n tɩ Kilisi sʋanlan, nan kʋsʋ yɛ nzɩ man yɩ́ nwʋn ɛjɔlɛ fɩ́ɩ́.

Pɔlʋ a hye kalata ɛhɩ nɩn anun nnyuan. Alimʋa lɩka dɩɛ'n (yɩ́ ti 1-6), yɛ nwun yɩ́ kɛ Pɔlʋ nʋn anianman'n-mɔ b'a li amannɩɛ a yue, nan kʋsʋ ɛjɔlɛ kpɔlɛ nsan wɔ nun m'ɔ jɩjɩ Pɔlʋ ɔ: (1) asɔnɩn mma'n-mɔ a bubu bɛ́ nwʋn nun (yɩ́ ti 1.10-4.21), (2) sʋanlan kʋn nʋn yɩ́ sɩ ayɩ nɩn a la (yɩ́ ti 5), (3) asɔnɩn mma'n mmie-mɔ sanman sanman bɛ́ nwʋn bɛ́ mɔ bɛ nzɩ man Nyanmɩan nɩn anyunnun (yɩ́ ti 6). Ɛhɩka ati, Pɔlʋ lɛ kan kele asɔnɩn mma'n-mɔ kɛ bɛ sésie anyunnunguasɩɛ ɛjɔlɛ sɔ'n-mɔ, nán bɛ tánlan wɔ anʋannzɛ nun.

Lɩka'n m'ɔ tɔ sʋ nnyuan'n (yɩ́ ti 7-16), Pɔlʋ lɛ man bɛ́ kosuan'n-mɔ anwʋn asan. Ɔ lɛ kan ajaa nɩn anwʋn ɛjɔlɛ (yɩ́ ti 7). Ɔ lɛ kannzʋ bɛ́ kɛ bɛ síe bɛ́ nwʋn ye wɔ amʋan'n-mɔ anwʋn (8.1-11.1). Ɔ lɛ kan yɛ́ Mɩn Alɩɛ nɩn anwʋn ɛjɔlɛ (11.2-34). Ɔ lɛ kan kele bɛ́ kɛ bɛ kpʋ́nndɛ Wawɛ Nwannzan-nwannzan nɩn acɛdɩɛ'n m'ɔ bʋka asɔnɩn'n, ɛsɛ bɔbɔ, bɛ nánndɩ wɔ ehulo nun (12-14). Ɔ lɛ kan ewuetinnge nɩn ɛjɔlɛ (yɩ́ ti 15). Kalata nɩn agualɩɛ nun (yɩ́ ti 16), Pɔlʋ lɛ kan kele bɛ́ kɛ ɔ 'ba sɩn bɛ́ nwʋn ɛlɔ, ɔ de Zoluzalɛmʋn ɛlɔ ehianfʋɛ'n-mɔ kɛtɩ'n mɔ bɛ lɛ tʋ'n ɔ fa kɔ. Ɛsɛ ɔ lɛ bisa bɛ́ ahɩn.

1

Ahɩn ebisa

1 Mɩ́n Pɔlʋ mɔ Nyanmɩan a hulo ɔ'a fɛlɛ mɩ́n maan m'an kaci Kilisi Zozi bɔfʋɛ'n, mɩn nʋn yɛ́ nianman Sɔsʋtɛnɩn, yɛ́ yɛ̂ yɛ lɛ kɛlɛ kalata ɛhɩ ɔ.

2 Yɛ lɛ kɛlɛ kalata ɛhɩ yɛ nwan ɛmɔ Kolɩntɩ asɔnɩn mma'n-mɔ. Ɛmɔ asɔnɩn'n tɩ Nyanmɩan dɩɛ. Nyanmɩan a fa ɛmɔ ɛtɛ'n-mɔ ɔ'a hye ɛmɔ, ɔ'a man ɛmɔ a yɔ nwannzan-nwannzan, ɔ fi junman'n mɔ Kilisi Zozi a li'n dunman nun. Ɔ'a fɛlɛ ɛmɔ kɛ ɛmɔ nʋn Kilisi Zozi bɛ yɔ́ munmuan kʋn bɛ tánlan anwʋntɩɛ nun. Ɔ'a fɛlɛ ɛmɔ nʋn asɔnɩn mma'n-mɔ mɔ bɛ wɔ kulo kulo'n-mɔ kʋalaa asʋ'n. Bɛ de yɛ́ Mɩn Zozi Kilisi bɛ di kɛ yɛ́ kʋsʋ yɛ de yɩ́ yɛ di'n.

3 Yɛ 'bisa ɛmɔ ahɩn. Yɛ́ Sɩ Nyanmɩan Kpili nʋn yɛ́ Mɩn Zozi Kilisi, bɛ yéyila ɛmɔ sʋ, bɛ nwún ɛmɔ anwʋn anwunnvoe, bɛ mán ɛmɔ alʋa cɩ́cɩ bɛ́ nwʋn.

Asɩna

4 Nyanmɩan nanndɩ Zozi Kilisi sʋ ɔ'a nwun ɛmɔ anwʋn anwunnvoe. Anwunnvoe sɔ'n mɔ Nyanmɩan a nwun ɛmɔ nɩn ati, cɩan daa mɩn da yɩ́ asɩ. 5 Ɔ sanlɩn kɛ, kɛmɔ ɛmɔ nʋn Zozi Kilisi a yɔ kʋn'n, Nyanmɩan a bʋka ɛmɔ man ɛmɔ dedi nɩn a hɔ yɩ́ nyunnun kpa. Ɔ a man ɛmɔ sɩ yɩ́ nwʋn ɛjɔlɛ'n kpa, ɛsɛ ɛmɔ sɩ yɩ́ nʋan ɛjɔlɛ'n kan kpa. 6 Afɩ, Kilisi anwʋn ɛjɔlɛ'n mɔ ɛmɔ tɩlɩ nɩn a sɔ ndɩan kpa wɔ ɛmɔ afian. 7 Ɔ man ɛmɔ mɔ bɛ lɛ nwʋnndɛ mɛlɛ mɔ yɛ́ Mɩn Zozi Kilisi 'ba yɩ yɩ́ nwʋn kele'n, ɛmɔ mmian man Nyanmɩan acɛdɩɛ fɩ́ɩ́ anwʋn. 8 Nyanmɩan 'man ɛmɔ jinlan bɛ́ ja nun kpunndiin dede ɔ kɔ ju yɩ́ ayuelɩɛ. Yɩ́ dɩɛ anɩn cɩan mɔ Zozi Kilisi kɔ a'n, sʋanlan fɩ́ɩ́ nnyan man ɛmɔ anwʋn ɛjɔlɛ ɛtɛ ɔ ngan man. 9 Nyanmɩan dɩɛ, ɔ nnaka man sʋanlan. Yɩ́ yɛ̂ ɔ'a fɛlɛ ɛmɔ kɛ ɛmɔ nʋn yɩ́ Wa Zozi Kilisi m'ɔ tɩ yɛ́ Mɩn'n yɔ́ kʋn ɔ.

Asɔnɩn nɩn anun mmubue'n

10 Anianman-mɔ, mɩn 'sɛlɛ ɛmɔ mɩn bʋtʋ bɛ́ kɛ yɛ́ Mɩn Zozi Kilisi dunman nun, ɛmɔ mán bɛ́ afian sɛ́, nan nán bɛ bubu bɛ́ nwʋn nun. Ɛmɔ mán bɛ́ ajʋnlɩn yɔ́ kʋn. Ɛmɔ mán bɛ́ nʋan sɛ́ bɛ́ nwʋn kpa bɔkɔɔ. 11 Afɩ, anianman-mɔ, balasua'n mɔ bɛ fɛlɛ yɩ́ Kolowe nɩn anwʋn menian a a yɩ mɩ́n anzʋti kɛ akpʋlʋwa a tɔ ɛmɔ afian. 12 Akpʋlʋwa sɔ'n y'ɔ le kɛ sʋanlan bie jasʋ a, yɩ́ nwan: “N wɔ Pɔlʋ afan”, bie kʋsʋ nwan: “N wɔ Apolɔsʋ afan”, bie kʋsʋ nwan: “N wɔ *Sefasɩ afan”, bie kʋsʋ nwan: “N wɔ Kilisi afan.” 13 Hei! Yɩ́ ti, ɛmɔ jʋnlɩn kɛ kulo sʋanlan nʋn Kilisi sɛ ɔ? Asʋ mɩ́n, Pɔlʋ, mɩ́n yɛ̂ n wuli kʋlʋwa nɩn asʋ wɔ ɛmɔ dunman nun ɔ? Asʋ Pɔlʋ dunman nun yɛ̂ bɛ sɔnɩnlɩn ɛmɔ ɔ? Cɛcɛ! 14 Nan mɩn 'da Nyanmɩan asɩ kɛ m'an nzɔnɩn man ɛmɔ anun bie fɩ́ɩ́ kɛ bian'n mɔ bɛ fɛlɛ yɩ́ Kilisipusi'n ɔ nʋn Gayiyusi ala. 15 Ɔ man sʋanlan fɩ́ɩ́ ngʋala ɔ nze man kɛ bɛ sɔnɩnlɩn yɩ́ wɔ mɩ́n dunman nun. 16 Ɛsɛ n zɔnɩnlɩn bian'n mɔ bɛ fɛlɛ yɩ́ Sɩtefanasɩ'n nʋn yɩ́ sasʋ'n-mɔ. Bɛ yɩ bɛ́ a, mɩn nne nni man kɛ n zɔnɩnlɩn sʋanlan ngacile biekun ɔ. 17 Afɩ Kilisi a nzʋan man mɩ́n kɛ m mála n zɔ́nɩn sʋanlan. Nan ɔ sʋanlɩn mɩ́n kɛ m mála m mɔ́ yɩ́ Ɛjɔlɛkpa'n n géle menian'n-mɔ. Ɛjɔlɛkpa sɔ'n mɔ mɩn bɔ'n, nán kulo sʋanlan dasannin ngɛlɛ ɛjɔlɛ ɔ. Ɔ sanlɩn kɛ sɛ kulo sʋanlan dasannin ngɛlɛ ɛjɔlɛ yɛ̂ mɩn bɔ a, anɩn Kilisi ewue'n m'ɔ wuli kʋlʋwa nɩn asʋ'n tɩ mgban.

Kilisi kʋlʋwa nɩn anwʋn ɛjɔlɛ'n

18 Ɛhɩ, Kilisi ewue'n m'ɔ wuli kʋlʋwa nɩn asʋ nɩn anwʋn ɛjɔlɛ'n, ɔ tɩ kʋasɩanzɛmʋn ɛjɔlɛ man menian mɔ bɛ lɛ minlin'n. Nan yɛ́ mɔ y'a nyan yɛ́ ti'n, ɛjɔlɛ sɔ'n tɩ Nyanmɩan tunmin. 19 Afɩ b'a hɛlɛ wɔ Ɛhɛlɛ Ɛjɔlɛ nɩn anun kɛ Nyanmɩan nwan:

Mɩn 'ba man ngɛlɛfʋɛ'n-mɔ kaci sɛnvʋɛ.

Mɩn 'ba sɛcɩ bɛ́ mɔ bɛ le ajʋnlɩn nɩn ajʋnlɩn'n.

20 Nan ɔ tɩ sʋa a, anɩn bɛngɛlɛfʋɛ'n halɩ nin? Zufʋ'n-mɔ mɔ bɛ sɩ *mala'n anaan Gɛlɛkɩ'n-mɔ mɔ bɛ sɩ jʋjɔ'n, bɛ́ bɛngɛlɛfʋɛ'n halɩ nin? Nyanmɩan a hele kɛ eyuadɩ ɛhɩ anun ngɛlɛ'n tɩ kʋasɩanzɛmʋn! 21 Eyuadɩ'n nʋn yɩ́ ngɛlɛ m'ɔ sɩ'n, ɔ'a nnwun man kɛ Nyanmɩan sɩ ngɛlɛ ɔ. Ɛhɩka ati, Kilisi ewue'n m'ɔ wuli kʋlʋwa nɩn asʋ anwʋn ɛjɔlɛ'n mɔ yɛ kan'n, eyuadɩ'n bu yɩ́ kʋasɩanzɛmʋn. Nan kʋsʋ Nyanmɩan nanndɩ ɛjɔlɛ sɔ nɩn asʋ, ɔ de bɛ́ mɔ bɛ de bɛ di'n ngʋan. 22 Zufʋ'n-mɔ kulo kɛ bɛ nwun asinbɛnwʋn ninnge bɛ́ nyɩnsʋ nán b'a le b'a li. Gɛlɛkɩ'n-mɔ kʋsʋ kulo kɛ bɛ fa bɛ́ muonun bɛ́ ti anun ngɛlɛ'n dede bɛ nwun Nyanmɩan. 23 Nan yɛ́ dɩɛ, Zozi Kilisi mɔ b'a bʋbɔ yɩ́ kʋlʋwa nɩn asʋ nɩn anwʋn ɛjɔlɛ yɛ̂ yɛ kan ɔ. Ɛjɔlɛ sɔ'n jɩjɩ Zufʋ'n-mɔ. Bɛ́ mɔ bɛ tɩ man Zufʋ nɩn anyunnun an, ɛjɔlɛ sɔ'n tɩ kʋasɩanzɛmʋn. 24 Nan bɛ́ mɔ Nyanmɩan a fɛlɛ bɛ́ yɩ́ nwʋn'n, Zufʋ o, m'ɔ tɩ man Zufʋ o, bɛ́ kʋalaa bɛ nwun yɩ́ kɛ Nyanmɩan tunmin'n wɔ Kilisi anun, ɛsɛ Nyanmɩan ngɛlɛ'n wɔ Kilisi anun. 25 Afɩ, menian'n-mɔ bu kɛ Nyanmɩan a sɛ. Nan kʋsʋ yɩ́ ɛsɛɛ mɔ ɔ'a sɛ'n, ɔ sɩ ngɛlɛ ɔ tala menian'n-mɔ ngɛlɛ mɔ bɛ́ nwan bɛ sɩ yɩ́ sʋnman'n. Menian'n-mɔ nwan Nyanmɩan tɩ ɛfʋan. Nan kʋsʋ, yɩ́ ɛfʋan m'ɔ tɩ'n, ɔ le anwʋnsɛlɛ ɔ tala menian'n-mɔ anwʋnsɛlɛ mɔ bɛ́ nwan bɛ le yɩ́ sʋnman'n.

26 Anianman-mɔ, ɛmɔ muonun tʋ́ bɛ́ nyɩn bɛ nɩ́an bɛ́ afian kɛ ɛmɔ mɔ Nyanmɩan a fɛlɛ bɛ yɩ́ nwʋn'n, ngɛlɛfʋɛ a nzʋn man nun, tunminfʋɛ a nzʋn man nun, dɩhyɩɛ kʋsʋ a nzʋn man nun. 27 Nan Nyanmɩan dɩɛ, like mɔ eyuadɩ'n bu yɩ́ kʋasɩanzɛmʋn'n y'ɔ fa ɔ gua ngɛlɛfʋɛ'n-mɔ anyunnun asɩ ɔ. Ɛsɛ like mɔ menian'n bu yɩ́ bɛtɛɛ'n y'ɔ fa gua m'ɔ yɔ sɩ nɩn anyunnun asɩ ɔ. 28 Ɛsɛ like mɔ menian'n-mɔ mmu man yɩ́ bie'n, m'ɔ tɩ mgban mgban bɛ́ nyunnun'n yɛ̂ Nyanmɩan fa ɔ sɛcɩ mɔ bɛ bu yɩ́ kɛ ɔ tɩ kpa sʋnman nɩn ɔ. 29 Nyanmɩan yɔ yɩ́ sɔ nán kulo sʋanlan fɩ́ɩ́ a ndu man yɩ́ nwʋn ɔ'a ngele man yɩ́. 30 Ɔ sanlɩn kɛ Nyanmɩan adawʋlʋman yɛ̂ ɛmɔ nʋn Zozi Kilisi a yɔ kʋn. Nyanmɩan adawʋlʋman, Zozi Kilisi a hele yɛ́ ngɛlɛ. Ɔ'a man y'a yɔ sɛsɛ, ɔ'a man yɛ́ nwʋn a tɩ ɛsɛ ɔ'a man y'a nyan yɛ́ ti. 31 Ɔ'a man Ɛhɛlɛ Ɛjɔlɛ nɩn a kpɩn sʋ. Yɩ́ nwan:

Sʋanlan mɔ yɩ́ nwan ɔ lɛ tu yɩ́ nwʋn'n,

anɩn ɔ tú yɩ́ nwʋn wɔ like mɔ yɛ́ Mɩn a yɔ nɩn anwʋn.

2

Ɛjɔlɛkpa'n mɔ Pɔlʋ bɔ'n

1 Ɛhɩ, anianman-mɔ, mɛlɛ mɔ m malɩ ɛmɔ anwʋn ɛlɔ m mɔlɩ Nyanmɩan nvɩalɩɛ nun Ɛjɔlɛkpa'n n gelelɩ ɛmɔ'n, m'an ngolo man mɩ́n nʋan nun anaan m'an ngele ɛmɔ kɛ mɩn sɩ ngɛlɛ. 2 Afɩ anɩn ɔ wɔ mɩ́n kunnun kɛ sɛ mɩn ba ɛmɔ anwʋn ɛlɔ a, Zozi Kilisi m'ɔ wuli kʋlʋwa nɩn asʋ nɩn angʋnmɩn ala anwʋn ɛjɔlɛ yɛ̂ mɩn 'kan ɔ. 3 Ɛhɩka ati, mɛlɛ mɔ m malɩ ɛmɔ anwʋn ɛlɔ'n, n nolɩ mɩ́n nwʋn nun, ɛsɛ anɩn mɩn sulo, mɩ́n nwʋn wʋsʋ mɩ́n kpa. 4 Ɛjɔlɛ mɔ n ganlɩn ɔ nʋn Nyanmɩan ninnge'n mɔ n gekelelɩ ɛmɔ'n, m'an ngolo man mɩ́n nʋan nun m'an gele man ɛmɔ kɛ mɩn sɩ ngɛlɛ. Nan tunmin sʋ, Nyanmɩan Wawɛ'n muonun a man ɛmɔ a nwun yɩ́ kɛ ɛjɔlɛ sɔ'n tɩ ananhɔlɛ. 5 Ɔ man ɛmɔ dedi'n mɔ ɛmɔ le yɩ́'n, ɔ fi man kulo sʋanlan ngɛlɛ'n m'ɔ sɩ nɩn anwʋn. Nan ɛmɔ dedi'n mɔ ɛmɔ le yɩ́'n fi Nyanmɩan tunmin nɩn anwʋn.

Nyanmɩan ngɛlɛ'n

6 Nan kʋsʋ ngɛlɛ ɛjɔlɛ kʋn yɛ̂ mɩn 'ba han mɩn kele menian mɔ bɛ́ dedi nɩn a tin wɔ Nyanmɩan ninnge'n-mɔ anun ɔ. Ngɛlɛ ɛjɔlɛ sɔ'n, ɔ fi man mân ɛhɩ anun, ɛsɛ ɔ fi man bɛ́ mɔ bɛ sie mân ɛhɩ mɔ bɛ́ tunmin'n 'ba yue nɩn ɛlɔ. 7 Nan ngɛlɛ ɛjɔlɛ sɔ'n, ɔ tɩ Nyanmɩan nvɩalɩɛ nun ngɛlɛ ɛjɔlɛ. Ɔ'a fa ɔ'a fɩa menian'n-mɔ. Asannan nán Nyanmɩan a sesie mân'n, ɔ yɔlɩ ajʋnlɩn kɛ ɔ 'man yɛ tanlan yɩ́ anunminnyanmʋn nɩn anun bie. Ɛhɩka ati, ɔ'a yɩ nvɩlɩɛ nun ngɛlɛ ɛjɔlɛ sɔ'n ɔ'a hele yɛ́. 8 Mân ɛhɩ anun menian mɔ bɛ le tunmin'n fɩ́ɩ́ a nnwun man ngɛlɛ sɔ'n. Sɛ ɔ tɩ kɛ bɛ nwunlin yɩ́ a, ahan b'a mmʋbɔ man yɛ́ Mɩn m'ɔ le anunminnyanmʋn'n kʋlʋwa nɩn asʋ. 9 Ɛhɛlɛ Ɛjɔlɛ'n lɛ kele kɛ Nyanmɩan nwan:

Like mɔ sʋanlan fɩ́ɩ́ anyɩn bɔlɩ man yɩ́ lé,

mɔ sʋanlan fɩ́ɩ́ tɩlɩ man yɩ́ nwʋn ɛjɔlɛ lé,

mɔ ɛsɛ sʋanlan fɩ́ɩ́ jʋnlɩnlɩn man yɩ́ nwʋn lé'n,

like sɔ'n yɛ̂ Nyanmɩan fa man menian

mɔ bɛ kulo yɩ́ nɩn ɔ.

10 Yɛ́ dɩɛ, Nyanmɩan nanndɩ Wawɛ Nwannzan-nwannzan nɩn asʋ ɔ'a yɩ nvɩalɩɛ nun like sɔ'n ɔ'a hele yɛ́. Ɔ sanlɩn kɛ, Wawɛ Nwannzan-nwannzan'n dɩɛ, ɔ kʋala ɔ nwun ninnge'n-mɔ kʋalaa yuein. Nyanmɩan muonun nyɩhyɛ ninnge'n-mɔ m'ɔ fɩa kpa'n, Wawɛ Nwannzan-nwannzan'n nwun yɩ́. 11 Kulo sʋanlan afan kʋsʋ, cɛlɛ kɛ sʋanlan sunsunmin'n m'ɔ wɔ yɩ́ nun'n yɛ̂ ɔ sɩ yɩ́ bʋ ɛjɔlɛ'n kʋalaa ɔ. Kɛ ɔ tɩ yɩ́ nɩn ala anɩn, Nyanmɩan Wawɛ'n kʋsʋ y'ɔ sɩ Nyanmɩan abʋ ɛjɔlɛ'n kʋalaa ɔ. 12 Yɛ́ dɩɛ nán eyuadɩ ɛhɩ anun wawɛ'n yɛ̂ ɔ wɔ yɛ́ nun ɔ. Nan Nyanmɩan Wawɛ'n y'ɔ wɔ yɛ́ nun ɔ. Ɔ man yɛ kʋala kɛ yɛ nwun ninnge'n-mɔ kʋalaa mɔ Nyanmɩan a fa a man yɛ́'n. 13 Ɛhɩka ati, sɛ yɛ lɛ kan ninnge sɔ'n-mɔ anwʋn ɛjɔlɛ yɛ kele menian'n-mɔ a, yɛ nva man kulo sʋanlan ngɛlɛ yɛ ngan man bɛ́ nwʋn ɛjɔlɛ. Nan Nyanmɩan Wawɛ'n ngɛlɛ dɩɛ'n yɛ̂ yɛ fa yɛ kan ninnge sɔ'n-mɔ anwʋn ɛjɔlɛ ɔ. Ɔ man sɛ yɛ lɛ kan ɛjɔlɛ yɛ kele bɛ́ mɔ bɛ le Wawɛ nɩn an, wawɛ nun ninnge'n-mɔ anwʋn ɛjɔlɛ yɛ̂ yɛ kan ɔ. 14 Sʋanlan m'ɔ le man Nyanmɩan Wawɛ'n, ɔ ngʋala ɔ mmu man Nyanmɩan Wawɛ sɔ nɩn ɛjɔlɛ nɩn ananhɔlɛ. Yɩ́ nyunnun an, ɛjɔlɛ sɔ'n tɩ kʋasɩanzɛmʋn, ɔ ngʋala ɔ ndɩ man yɩ́ bʋ. Ɔ sanlɩn kɛ wawɛ nun yɛ̂ bɛ bua ndɛɛ ɔ. 15 Sʋanlan mɔ Nyanmɩan Wawɛ'n wɔ yɩ́ nun'n, ɔ kʋala kɛ ɔ bua ninnge kʋalaa ndɛɛ. Nan kʋsʋ yɩ́ muonun dɩɛ, sʋanlan fɩ́ɩ́ ngʋala man yɩ́ ndɛɛ bua. 16 Ɛhɛlɛ Ɛjɔlɛ'n lɛ kele kɛ Nyanmɩan nwan:

Nwan yɛ̂ ɔ sɩ yɛ́ Mɩn ati anun ajʋnlɩn ɔ?

Nwan yɛ̂ ɔ kʋala kɛ ɔ tu yɩ́ fʋ ɔ?

Nan yɛ́ dɩɛ, Kilisi ajʋnlɩn'n yɛ̂ yɛ le yɩ́ ɔ.

3

Nyanmɩan junman'n mɔ yɩ́ ngʋa'n-mɔ di'n

1 Ɔ man mɩ́n dɩɛ, anianman-mɔ, m'an ngʋala man ɛjɔlɛ kan kele ɛmɔ kɛ menian mɔ Nyanmɩan Wawɛ'n wɔ bɛ́ nun ɔ. N jʋjɔlɩ n gelelɩ ɛmɔ kɛ bɛ jʋjɔ bɛ kele mân ɛhɩ anun menian'n-mɔ'n kɛ bɛ jʋjɔ bɛ kele mmatʋnman mɔ b'a fa bɛ́ nwʋn b'a man Kilisi'n. 2 Nán alɩɛ m'ɔ yɔ nʋnnɔɛ yɛ̂ n valɩ m manlɩn ɛmɔ ɔ. Nan nyafʋsue yɛ̂ n valɩ manlɩn ɛmɔ ɔ. Ɔ sanlɩn kɛ ɛmɔ ngʋala man alɩɛ di. Ɛnɛ nʋn ɛnɛ bɔbɔ muonun, ɛmɔ ngʋala man alɩɛ di. 3 Ɔ sanlɩn kɛ ɛmɔ tɛ bɔ bɛ́ bala'n kɛ mân ɛhɩ anun menian'n-mɔ bɔ yɩ́'n. Sunmin cɩan'n mɔ ɛmɔ kulo bɛ́ kunnun, ɔ nʋn butule elie m'ɔ wɔ ɛmɔ afian'n, ɔ kele kɛ ɛmɔ kacili man. Ɛmɔ abalabɔ'n tɩ kɛ mân ɛhɩ anun menian nga'n-mɔ dɩɛ'n. 4 Ɛmɔ anun kʋn bie jasʋ a, yɩ́ nwan: “Mɩ́n sʋanlan dɩɛ'n y'ɔ le Pɔlʋ.” Kʋn biekun nwan: “Mɩ́n sʋanlan dɩɛ'n y'ɔ le Apolɔsʋ.” Nán kulo sʋanlan nyɔlɩɛ y'ɔ le ɛhɩ ɔ?

5 Nan Apolɔsʋ y'ɔ le nwan? Pɔlʋ y'ɔ le nwan? Nyanmɩan ngʋa ala yɛ̂ yɛ tɩ ɔ. Ɔ nanndɩ yɛ́ sʋ ɔ'a man ɛmɔ a nyan dedi. Yɛ́ nunhan kʋn biala a yɔ like'n mɔ yɛ́ Mɩn manlɩn yɩ́ kɛ ɔ yɔ́'n. 6 M'an lua baka baa'n, Apolɔsʋ kʋsʋ a gugua sʋ nzue, nan Nyanmɩan y'ɔ man ɔ'a fifi ɔ. 7 Ɔ man sʋanlan'n m'ɔ kɔ lua'n ɔ nʋn nunhan'n m'ɔ kɔ gugua sʋ nzue'n, bɛ́ bie tɩ man like fɩ́ɩ́, nan Nyanmɩan m'ɔ man ɔ fifi'n y'ɔ le dunman ɔ. 8 Sʋanlan'n mɔ ɔ'a lua'n ɔ nʋn mɔ ɔ'a gugua sʋ nzue'n, bɛ́ munnyuan bɛ sɛ. Nyanmɩan 'ba nɩan sʋanlan kʋn junman dɩɛ'n m'ɔ kɔ li nɩn anwʋn ɔ ce yɩ́ like. 9 Ɔ sanlɩn kɛ, yɛ́ menian nnyuan'n, yɛ tɩ amanngʋan wɔ Nyanmɩan junman nɩn anun. Nan ɛmɔ dɩɛ, Nyanmɩan ebo'n y'ɔ le ɛmɔ. Ɛsɛ ɛmɔ tɩ sua mɔ Nyanmɩan a si ɔ.

10 Ɔ nanndɩ Wawɛ nun junman'n mɔ Nyanmɩan a fa a man mɩ́n kɛ n ní nɩn asʋ, m'an wula sua sɔ nɩn abʋ. M'an li junman sɔ'n ngɛlɛ sʋ kɛ bɛ́ mɔ bɛ lɛ si sua'n bɛ́ kpain'n yɔ yɩ́'n. Sian dɩɛ, sʋanlan fʋfɔlɛ lɛ fʋla sʋ. Nan nunhan kʋn biala m'ɔ lɛ fʋla sua nɩn asʋ'n, ɔ nɩ́an yɩ́ nyɩn. 11 Ɔ sanlɩn kɛ Zozi Kilisi yɛ̂ b'a fa b'a wula sua sɔ nɩn abʋ ɔ. Sʋanlan fɩ́ɩ́ kʋ́n ngʋala man kɛ ɔ fa like fʋfɔlɛ wula yɩ́ bʋ. 12 Menian mmie-mɔ 'ba fa esika ɛmanlan, anaan jɛtɛ, anaan nyɔbʋɛ mɔ bɛ mian yɩ́ nwʋn kpa bɛ fa bɛ fʋla sua nɩn asʋ. Mmie-mɔ kʋsʋ 'ba fa mmaka anaan ndile, anaan nyâ bɛ fʋla sua nɩn asʋ. 13 Cɩan mɔ Nyanmɩan 'bua menian'n-mɔ ndɛɛ'n, bɛ 'nwun sʋanlan kʋn biala junman dɩɛ m'ɔ lili'n. Ɔ sanlɩn kɛ, bɛ 'ba fa sɩ̂n bɛ sa sʋanlan kʋn biala junman'n m'ɔ lili'n bɛ nɩan. 14 Sʋanlan mɔ sɩ̂n nɩn a nnyala man yɩ́ like dɩɛ m'ɔ kɔ fa kɔ fʋla sua nɩn asʋ'n, sʋanlan sɔ'n, ɔ 'nyan nun like kpa. 15 Nan sʋanlan mɔ sɩ̂n'n kɔ yala yɩ́ like dɩɛ m'ɔ kɔ fa kɔ fʋla sua nɩn asʋ'n, sʋanlan sɔ'n, ɔ nnyan man nun like. Ɔ 'nyan yɩ́ ti lɩlɩ, nan kʋsʋ, ɔ tɩ kɛ sʋanlan mɔ ɔ'a tɔ sɩ̂n nun ɔ'a fite ɔ.

16 Ɛmɔ muonun sɩ yɩ́ fɔ́ʋ́n kɛ Nyanmɩan asɔnɩn sua'n y'ɔ le ɛmɔ, Nyanmɩan Wawɛ'n wɔ ɛmɔ anun. 17 Ɛhɩka ati, sɛ sʋanlan kʋn bubu Nyanmɩan asɔnɩn sua nɩn an, sʋanlan sɔ'n, Nyanmɩan kʋsʋ 'bubu yɩ́ nun bɔkɔɔ. Ɔ sanlɩn kɛ Nyanmɩan sua'n tɩ nwannzan-nwannzan. Sua sɔ'n kʋsʋ y'ɔ le ɛmɔ.

18 Sʋanlan fɩ́ɩ́ n'ɔ laka laka yɩ́ nwʋn. Sɛ sʋanlan kʋn bu yɩ́ nwʋn kɛ ɔ sɩ mân ɛhɩ anun ngɛlɛ nɩn an, anɩn ɔ káci kʋasɩafʋɛ, nán ɔ'a nwun ngɛlɛ. 19 Ɔ sanlɩn kɛ mân ɛhɩ anun ngɛlɛ'n tɩ kʋasɩanzɛmʋn wɔ Nyanmɩan anyunnun. Ɔ man Ɛhɛlɛ Ɛjɔlɛ'n lɛ kele kɛ Nyanmɩan nwan: Ngɛlɛfʋɛ'n-mɔ ngɛlɛ mɔ bɛ kɔ bɔ nɩn anun yɛ̂ Nyanmɩan fa cɩ bɛ́ ɔ. 20 Ɛsɛ yɩ́ nwan: Yɛ́ Mɩn sɩ kɛ ngɛlɛfʋɛ'n-mɔ ajʋnlɩn'n tɩ nvuin. 21 Ɛhɩka ati, bie fɩ́ɩ́ n'ɔ fa sʋanlan ɔ tu yɩ́ nʋan nun. Ɔ sanlɩn kɛ ninnge kʋalaa tɩ ɛmɔ dɩɛ. 22 Pɔlʋ o, Apolɔsʋ o, *Sefasɩ o, mân nɩn o, ngʋan o, ewue o, mɛlɛ'n mɔ yɛ wɔ nun o, ɔ nʋn m'ɔ lɛ ba nɩn o, yɩ́ kʋalaa tɩ ɛmɔ dɩɛ. 23 Nan ɛmɔ dɩɛ, ɛmɔ tɩ Kilisi dɩɛ yɛ̂ Kilisi tɩ Nyanmɩan dɩɛ.

4

Kilisi mmɔfʋɛ'n-mɔ

1 Ɛhɩka ati, mɩn kulo kɛ ɛmɔ nwun yɛ́ kɛ yɛ tɩ Kilisi ngʋa, yɛ tɩ menian mɔ Nyanmɩan a fa yɩ́ nvɩalɩɛ nun ananhɔlɛ ɛjɔlɛ'n ɔ'a wula yɛ́ sa nun kɛ yɛ hán yɩ́ nwʋn ɛjɔlɛ yɛ héle ɛmɔ. 2 Like kʋalaa m'ɔ cian man sʋanlan mɔ bɛ kɔ fa junman bɛ kɔ wula yɩ́ sa nun'n y'ɔ le kɛ ɔ mán bɛ nwún yɩ́ ti anun kɛ ɔ tɩ ananhɔlɛfʋɛ. 3 Mɩ́n dɩɛ, sɛ ɛmɔ bua mɩ́n ndɛɛ o, anaan menian'n-mɔ bua mɩ́n ndɛɛ o, ɛhɩ fɩ́ɩ́ nvalɩ man mɩ́n nwʋn. Ɛsɛ bɔbɔ, mɩ́n muonun mɩn mmua man mɩ́n nwʋn ndɛɛ 4 Ɔ tɩ ananhɔlɛ, mɩ́n ti'n nze man mɩ́n kɛ m'an yɔ ɛtɛ. Nan kʋsʋ nán ɛhɩ y'ɔ kele kɛ n dɩ sɛsɛfʋɛ ɔ. Ɔ sanlɩn kɛ yɛ́ Mɩn y'ɔ bua mɩ́n ndɛɛ ɔ. 5 Ɛhɩka ati, sɛ cɩan'n m'ɔ 'fa bua ndɛɛ'n juli man angʋnmɩan an, nán bɛ bua sʋanlan fɩ́ɩ́ ndɛɛ. Ɛmɔ nwʋ́nndɛ maan yɛ́ Mɩn bála kʋalaaka. Ninnge m'ɔ fɛfɩa awosin nɩn anun'n, ɔ 'ba tu yɩ́ kʋalaa fite jawe nun. Menian'n-mɔ nvɩalɩɛ nun ɛjɔlɛ m'ɔ wɔ bɛ́ ahʋnlɩn nun'n, yɛ́ Mɩn 'ba man bɛ nwun yɩ́. Cɩan sɔ'n yɛ̂ Nyanmɩan 'ba yɩ sʋanlan kʋn biala ayɛ wɔ yɩ́ junman'n m'ɔ lili nɩn anwʋn ɔ.

6 Anianman-mɔ, m'an fa ɛhɩ kʋalaa mɔ m'an han'n m'an tʋ Apolɔsʋ nʋn mɩ́n muonun yɛ́ nwʋn m'an hele ɛmɔ like. Anyɩnndala'n mɔ bɛ́ nwan: “N'ɛ kan tala mɔ b'a hɛlɛ nɩn asʋ'n”, mɩn kulo kɛ yɛ́ nwʋn nvandʋhʋn nɩn anun, ɛmɔ suan bɛ tɩ yɩ́ bʋ. Ɛmɔ anun bie le man atɩn ɔ njinlan man sʋanlan kʋn afan ɔ ndu man yɩ́ nwʋn ɔ ngele man kʋn. 7 Ɔ sanlɩn kɛ wɔ́ mɔ ɛ bu wɔ́ nwʋn kɛ ɛ tɩ kpa tala wɔ́ manngʋn'n-mɔ'n, wɔ́ muonun ɛ tɩ wɔ́ dɩɛ sɛ? Nzu yɛ̂ ɛ le yɩ́ mɔ nán Nyanmɩan y'ɔ manlɩn wɔ́ ɔ? Nyanmɩan yɛ̂ ɔ'a fa ninnge kʋalaa ɔ'a man wɔ́ ɔ, nan nzukɛ ati yɛ̂ ɛ fa tu wɔ́ nwʋn kɛ nán Nyanmɩan yɛ̂ ɔ falɩ manlɩn wɔ́ ɔ?

8 Kɩkaala dɩɛ, ɛmɔ asa a han ninnge'n kʋalaatin. Ɛmɔ a nyan bɛ́ nwʋn a yue. Ɛmɔ a kaci mmelemgbin b'a san yɛ́ nwʋn. Mɩn kulo kɛ ɛmɔ kaci mmelemgbin sakpa, nán yɛ́ kʋsʋ yɛ nʋn ɛmɔ a li belemgbin sɔ'n. 9 Afɩ, mɩn nwun yɩ́ kɛ yɛ́ mɔ yɛ tɩ Zozi Kilisi mmɔfʋɛ'n, Nyanmɩan a fa yɛ́ a sie menian'n-mɔ kʋalaa anzin. Yɛ tɩ kɛ menian mɔ bagua nun yɛ̂ bɛ kun bɛ́ ɔ. Ɔ sanlɩn kɛ bɛ yɩ yɛ́ bɛ kele mân bɔndɩn'n, bɛ yɩ yɛ́ bɛ kele nyanmɩansʋ mmɔfʋɛ'n-mɔ ɔ nʋn menian'n-mɔ kʋsʋ. 10 Kilisi dunman nun, menian'n-mɔ bu yɛ́ kɛ sɛnvʋɛ. Nan ɛmɔ dɩɛ, ɛmɔ nʋn Kilisi b'a yɔ kʋn ɛmɔ a nwun ngɛlɛ. Yɛ le man anwʋnsɛlɛ, nan ɛmɔ dɩɛ, ɛmɔ le anwʋnsɛlɛ. Menian'n-mɔ mmu man yɛ́ like fɩ́ɩ́, nan ɛmɔ dɩɛ, bɛ lile ɛmɔ anwunno. 11 Bɩcɩ ɛhɩ, ɛhɔɛ nʋn nzuhoe lɛ kun yɛ́, yɛ nnyan man taladɩɛ yɛ nwula man. Menian'n-mɔ lɛ bʋ yɛ́. Yɛ nnyan man lɩka yɛ ndanlan man, yɛ nanndɩ nun. 12 Yɛ́ muonun yɛ fa yɛ́ nwʋn yɛ tɩ, nán y'a nyan yɛ́ nʋan nun alɩɛ y'a li. Bɛ 'kpɛ yɛ́ nzʋba a, anɩn yɛ lɛ yeyila bɛ́ sʋ. Bɛ 'kele yɛ́ ahʋlʋwa a, anɩn yɛ lɛ tila yɛ́ ahʋnlɩn. 13 Menian'n-mɔ 'sɛcɩ yɛ́ dunman an, yɛ ndɛ man bɛ́ sʋ. Bɩcɩ nʋn bɩcɩ, menian'n-mɔ bu yɛ́ kɛ eyuadɩ nɩn anun ewula. Bɛ bu yɛ́ kɛ fʋfʋɛ sʋ ewula.

14 Nán kɛ mɩɩn kɛlɛ ɛjɔlɛ sɔ'n-mɔ mɩn gua ɛmɔ anyunnun asɩ ɔ. Nan mɩn kulo kɛ mɩn tu ɛmɔ fʋɔ kɛ mɩ́n mma mɔ mɩn kulo bɛ́ kpa ɔ. 15 Ɔ sanlɩn kɛ, sɛ bɔbɔ menian akpɩɩ bulu tɩnngɛ ɛmɔ wɔ Kilisi atɩn nɩn asʋ a, ɛmɔ asɩ'n y'ɔ le mɩ́n. Mɩ́n yɛ̂ m mɔlɩ Kilisi anwʋn Ɛjɔlɛkpa'n n gelelɩ ɛmɔ ɔ. 16 Ɛhɩka ati, mɩɩn kan mɩn kele ɛmɔ kɛ ɛmɔ nɩ́an mɩ́n ɛnanndɩɛ dɩɛ nɩn asʋ, bɛ nánndɩ. 17 Ɔ man m'an sʋan Timote ɛmɔ anwʋn ɛlɔ. Ɔ tɩ mɩ́n wa mɔ mɩn kulo yɩ́ kpa ɛsɛ ɔ nanndɩ yɛ́ Mɩn atɩn nɩn asʋ ananhɔlɛ nun. Ɔ 'ba hele ɛmɔ kɛ mɩn kpɩn mɩn nanndɩ Kilisi atɩn nɩn asʋ'n. Atɩn sɔ nɩn anwʋn ɛjɔlɛ yɛ̂ mɩn kele yɩ́ lɩka kʋalaatin Asɔnɩn'n-mɔ anun ɔ.

18 Ɛmɔ mmie-mɔ lɛ tu bɛ́ nʋan nun, bɛ jʋnlɩn kɛ m mma man ɛmɔ anwʋn ɛlɔ. 19 Nan sɛ yɛ́ Mɩn bʋa a, mɩn 'ba a ɛmɔ anwʋn ɛlɔ ɛlɛ nsan ɛhɩ anun. Sɛ mɩn ju ɛlɔ a, yɛ̂ mɩn 'ba nwun atubɛnwʋn mma sɔ'n-mɔ ɔ. Nán bɛ́ nʋan nun etue nɩn ala yɛ̂ mɩn 'fa mɩn nwun bɛ́ ɔ. Nan sɛ bɛ́ tunmin'n mɔ bɛ le yɩ́'n fi Nyanmɩan ɛlɔ a, mɩn 'ba nwun yɩ́. 20 Ɔ sanlɩn kɛ, Nyanmɩan Belemgbin Mân'n tɩ man bɛ́ nʋan nun etue ɛjɔlɛ, nan ɔ tɩ tunmin ɛjɔlɛ. 21 Benin yɛ̂ ɛmɔ kulo ɔ? Asʋ ɛmɔ kulo kɛ n vá mgbele m mála n vín ɛmɔ, anaan m mála n jɩ́cɩ ɛmɔ alʋa ɔ?

5

Asɔnɩn nɩn anun abalabɔ ɛtɛ'n

1 Bɛ kannvʋ kɛ ɛmɔ mmalasua ɛjɔlɛ nʋn mmelenzua ɛjɔlɛ m'ɔ la ɛmɔ anwʋn'n, bɛ́ bɔbɔ muonun mɔ bɛ nzɩ man Nyanmɩan'n, bɛ ngɔ yɔ man yɩ́ sɔ. M'an tɩ kɛ ɛmɔ anun kʋn nʋn yɩ́ sɩ ayɩ'n da. 2 Esuan kpa m'ɔ di kɛ ɛmɔ sun bɛ fʋan sʋanlan sʋa fi Asɔnɩn nɩn anun'n, kanngʋ ɛmɔ dɩɛ ɛmɔ anwʋn yɛ̂ bɛ tu ɔ. 3 Mɩ́n dɩɛ, anwʋnnaan nun an, n nnʋn man ɛmɔ afian ɛlɔ, kʋsʋ wawɛ nun an, mɩn nʋn ɛmɔ yɛ̂ yɛ wɔ ɛlɔ. Yɛ́ Mɩn Zozi dunman nun, sʋanlan'n mɔ ɔ'a li ɛjɔlɛ ɛtɛ sɔ'n, m'an bua yɩ́ ndɛɛ dada angʋnmɩn kɛ n wɔ ɛmɔ afian. 4 Sɛ ɛmɔ yia a, n wɔ ɛmɔ afian wawɛ nun. Yɛ́ Mɩn Zozi tunmin'n 'ba jinlan ɛmɔ anzin. 5 Ɛmɔ wúla sʋanlan sɔ nɩn awʋba *Satan asa nun maan nyian hún yɩ́ nán cɩan mɔ yɛ́ Mɩn Zozi kɔ sa kɔ a'n, anɩn sʋanlan sɔ nɩn ɛkala'n nyan ngʋan.

6 Ɛmɔ anʋan nun etue'n tɩ man kpa. Ɛmɔ nzɩ man kɛ fali ayile kaan sʋa mɔ bɛ kɔ fa bɛ kɔ wula fali'n maan ɔ tu ɔ? 7 Ɛmɔ yɩ́ ɛtɛ sɔ'n fi ɛmɔ afian maan ɛmɔ anwʋn tɩ́ kpa bɔkɔɔ. Sɛ ɛmɔ yɔ yɩ́ sɔ a, ɛmɔ 'ba kaci fali fʋfɔlɛ mɔ ayile nnʋn man nun ɔ. Ɛmɔ a kaci kɛ fali fʋfɔlɛ dada angʋnmɩn bɔbɔ. Ɔ sanlɩn kɛ yɛ́ *Pakɩ fɛtɩ dɩɛ nɩn a bɔ yɩ́ bʋ. Afɩ Kilisi m'ɔ tɩ kɛ yɛ́ Pakɩ bʋa baa'n, b'a hun yɩ́ b'a yɩ yɛ́ ti tɛɛ. 8 Ɛhɩka ati, sɛ yɛ 'di yɛ́ fɛtɩ nɩn an, nán bɛ man fali ayile daba tanlan yɛ́ kpaʋn nɩn anun. Nán man ati anun ɛtɛ nʋn basa basa fali ayile'n tanlan ɛmɔ asɩtanlan nɩn anun. Nan ɛmɔ kpʋ́nndɛ anwʋntɩɛ nʋn ananhɔlɛ kpaʋn dɩɛ'n mɔ fali ayile nnʋn man nun'n.

9 Ɛhɩ, mɩ́n kalata'n mɔ n gɛlɛlɩ ɛmɔ nɩn anun, n ganlɩn kɛ menian mɔ bɛ tʋn ajaa'n, ɛmɔ nʋn bɛ́ nán bɛ san nun. 10 M'an nze man ɛmɔ kɛ nán bɛ jʋjɔ bɛ́ mɔ bɛ nzɩ man Nyanmɩan mɔ bɛ gua mân nɩn anun bɛ tʋn ajaa, bɛ tɩ anyɩnbʋlʋ, bɛ wua anaan bɛ sɔ amʋan nɩn ɛlɔ. Sɛ yɩ́ sɔ a, anɩn ɛmɔ fi mân nɩn anun bɛ tú! 11 Nan mɩɩn kele kɛ nán man ɛmɔ nʋn sʋanlan mɔ yɩ́ nwan ɔ tɩ Kilisi dɩɛ, kʋsʋ ɔ tʋn ajaa, ɔ tɩ anyɩnbʋlʋ, ɔ sɔ amʋan, ɔ tɩ ngʋnndʋnmgbɔ, ɔ tɩ kɔnʋnmɩnnzan anaan awofʋɛ'n, sʋanlan sʋa, nán man ɛmɔ nʋn yɩ́ san nun. Nán man ɛmɔ nʋn yɩ́ bɛ wula bɛ́ sa talie kʋn anun bɔbɔ.

12 Bɛ́ mɔ bɛ tɩ man Kilisi dɩɛ'n, sɛ bɛ 'bua bɛ́ ndɛɛ e, sɛ bɛ mmua man bɛ́ ndɛɛ e, nán mɩ́n ɛjɔlɛ ɔ. Nyanmɩan muonun yɛ̂ ɔ 'bua bɛ́ ndɛɛ ɔ. 13 Nan menian mɔ ɛmɔ nʋn bɛ́ wɔ eku kʋn anun'n, asʋ yɛ ngʋala man kɛ yɛ bua bɛ́ ndɛɛ ɔ? B'a hɛlɛ wɔ Ɛhɛlɛ Ɛjɔlɛ nɩn anun kɛ Nyanmɩan nwan: Ɛmɔ fʋ́an abɔlɛfʋɛ'n fi ɛmɔ afian.

6

Bɛ́ nwʋn ɛsanman'n

1 Ɛhɩ, sɛ ɛmɔ anun kʋn nʋn yɩ́ nianman bie nyan ɛjɔlɛ a, ɔ yɔ sɛ m'ɔ yaci Nyanmɩan menian'n-mɔ ɛbɛlɛ ɔ fa ɛjɔlɛ'n kɔ ahɩnlɩnnvie maan bɛ di yɩ́ bɛ́ mɔ bɛ nzɩ man Nyanmɩan nɩn aja sʋ ɔ? 2 Ɛmɔ nzɩ man kɛ cɩan bie dede Nyanmɩan menian'n-mɔ yɛ̂ bɛ 'bua mân nɩn anun menian'n-mɔ kʋalaa ndɛɛ ɔ? Nán sɛ cɩan bie dede Nyanmɩan menian'n-mɔ yɛ̂ bɛ 'bua mân nɩn anun menian'n-mɔ kʋalaa ndɛɛ a, anɩn ɛjɔlɛ nganngan sʋa yɛ̂ ɛmɔ ngʋala man yɩ́ di ɔ? 3 Ɛmɔ nzɩ man kɛ cɩan bie dede, yɛ́ yɛ̂ yɛ 'bua nyanmɩansʋ mmɔfʋɛ'n-mɔ ndɛɛ ɔ? Nán sɛ yɛ́ yɛ̂ yɛ 'bua bɛ́ ndɛɛ a, anɩn mân ɛhɩ anun ɛjɔlɛ yɛ̂ ɛmɔ ngʋala man yɩ́ di ɔ? 4 Nan ɛmɔ dɩɛ, sɛ ɛjɔlɛ tɔ ɛmɔ afian an, menian mɔ Asɔnɩn'n mmu man bɛ́ like nɩn aja sʋ yɛ̂ ɛmɔ sanman bɛ́ nwʋn ɔ. 5 Mɩɩn kan maan nyian tɔ ɛmɔ anyɩnsʋ. Yɩ́ ti, ngɛlɛfʋɛ baa kʋnmgba nnʋn man Asɔnɩn nɩn anun mɔ sɛ ɛjɔlɛ tɔ a, ɔ kʋala kɛ ɔ sesie anianman'n-mɔ afian ɔ? 6 Sɛ ɛjɔlɛ tɔ anianman nnyuan afian an, anɩn kanngʋ menian mɔ bɛ nzɩ man Nyanmɩan nɩn aja sʋ yɛ̂ bɛ fa ɛjɔlɛ'n bɛ kɔ ɔ?

7 Ɛsanman'n mɔ ɛmɔ sanman bɛ́ nwʋn bɛ jinlan bagua nun bɛ yɩ ndɛɛ'n, dada angʋnmɩn, ɔ kele kɛ ɔ'a nyɔ man ye. Nzukɛ ati yɛ̂ ɛmɔ nyaci man menian'n-mɔ maan bɛ nzisi man ɛmɔ ɔ? Nzukɛ ati yɛ̂ ɛmɔ nyaci man menian'n-mɔ maan bɛ nni man ɛmɔ ndunlunmun ɔ? 8 Kanngʋ ɛmɔ muonun yɛ̂ ɛmɔ sisi bɛ́ nianman'n-mɔ bɛ di bɛ́ ndunlunmun ɔ.

9 Ɛmɔ muonun sɩ yɩ́ fɔ́ʋ́n kɛ menian mɔ bɛ yɔ ɛtɛ'n, bɛ nnyan man asɩtanlan wɔ Nyanmɩan Belemgbin Mân nɩn anun ɛlɔ bie. Nán bɛ laka laka bɛ́ nwʋn. Menian mɔ bɛ yɔ satɩlɩfʋɛ nyɔlɩɛ, bɛ́ mɔ bɛ sɔ amʋan, bɛ́ mɔ bɛ tʋn ajaa, bɛ́ mɔ bɛ kpʋnndɛ bɛ́ nwʋn, 10 bɛ́ mɔ bɛ wua, bɛ́ mɔ bɛ tɩ anyɩnbʋlʋ, bɛ́ mɔ bɛ tɩ kɔnʋnmɩnnzan, bɛ́ mɔ bɛ tɩ ngʋnndʋnmgbɔ anaan bɛ ngan man ananhɔlɛ, menian sɔ'n-mɔ ngɔ nnyan man asɩtanlan wɔ Nyanmɩan Belemgbin Mân nɩn anun ɛlɔ bie. 11 Daba, kɛ anɩn ɛmɔ anun mmie-mɔ tɩ yɩ́ nɩn anɩn. Nan Nyanmɩan a tɩ ɛmɔ anwʋn fi ɛtɛ nɩn anun, ɔ'a fa ɛmɔ ɔ'a yɔ yɩ́ dɩɛ, ɔ'a man ɛmɔ a yɔ sɛsɛ wɔ yɩ́ nyunnun yɛ́ Mɩn Zozi Kilisi nʋn yɛ́ Nyanmɩan Wawɛ'n dunman nun.

Bɛ fá bɛ́ sʋanlan baka'n bɛ wúla yɛ́ Mɩn anunminnyanmʋn

12 Ɛmɔ anun mmie-mɔ nwan: “Mɩn kʋala mɩn yɔ like biala mɔ mɩn kulo ɔ.” Ɔ tɩ ananhɔlɛ, nan kʋsʋ yɩ́ kʋalaa tɩ man kpa mman man ɛmɔ. Mɩn kʋala mɩn se kɛ: “Mɩn kʋala mɩn yɔ like biala mɔ mɩn kulo ɔ”, nan kʋsʋ mɩn ngʋala man kɛ mɩn yaci mɩ́n nwʋn maan like biala fa mɩ́n yɔ yɩ́ kanga. 13 Ɛmɔ nwan: “Alɩɛ ati yɛ̂ bɛ bɔlɩ kʋɛ ɔ, yɛ̂ kʋɛ kʋsʋ ati yɛ̂ bɛ bɔlɩ alɩɛ ɔ.” Ɔ tɩ ananhɔlɛ, nan kʋsʋ Nyanmɩan 'ba sɛcɩ ninnge nnyuan sɔ'n-mɔ. Nan sʋanlan baka'n dɩɛ, nán satɩlɩfʋɛ ɛyɔlɛ ati yɛ̂ bɛ bɔlɩ ɔ. Ɔ tɩ yɛ́ Mɩn dɩɛ, yɛ̂ yɛ́ Mɩn kʋsʋ tɩ sʋanlan baka'n dɩɛ. 14 Nyanmɩan m'ɔ man yɛ́ Mɩn fi ewue nun a tinnge'n, ɔ 'ba fa yɩ́ tunmin'n ɔ man yɛ́ kʋsʋ yɛ fi ewue nun yɛ tinnge. 15 Ɛmɔ sɩ kɛ ɛmɔ anwʋnnaan'n tɩ Kilisi anwʋnnaan kpa bɔkɔɔ. Asʋ ɔ tɩ kpa kɛ n vá Kilisi anwʋnnaan'n sin mɩn nʋn balasua m'ɔ si tutu'n yɛ hán yɛ bɔ́ nun ɔ? Cɛcɛ! 16 Anaan, asʋ ɛmɔ nzɩ man kɛ belenzua kʋn m'ɔ kɔ fa yɩ́ nwʋn kɔ bɔ balasua m'ɔ si tutu'n, anɩn ɔ nʋn yɩ́ b'a kaci anwʋnnaan kʋn ɔ? Ɔ sanlɩn kɛ, Ɛhɛlɛ Ɛjɔlɛ'n nwan: Bɛ́ menian nnyuan'n, bɛ 'ba kaci sʋanlan munmuan kʋn. 17 Nan sʋanlan m'ɔ kɔ fa yɩ́ nwʋn kɔ bɔ yɛ́ Mɩn'n, ɔ nʋn yɩ́ bɛ kaci sʋanlan munmuan kʋn wɔ wawɛ nun.

18 Ɛhɩka ati, ɛmɔ nwánndi satɩlɩfʋɛ ɛyɔlɛ'n. Ɛtɛ biala mɔ sʋanlan kɔ yɔ'n, ɔ ngan man yɩ́ nwʋnnaan'n. Nan sʋanlan m'ɔ tɩ satɩlɩfʋɛ'n, ɔ yɔ ɛtɛ ɔ kan yɩ́ muonun yɩ́ nwʋnnaan'n. 19 Asʋ ɛmɔ nzɩ man kɛ ɛmɔ sʋanlan baka'n tɩ Wawɛ Nwannzan-nwannzan'n mɔ Nyanmɩan a fa a man ɛmɔ'n sua ɔ? Wawɛ sɔ'n wɔ ɛmɔ anun. Ɛmɔ muonun nzie man bɛ́ nwʋn kʋ́n. 20 Nyanmɩan a tua ɛmɔ ati kalɛ ɔ'a to ɛmɔ. Ɛhɩka ati, ɛmɔ fá bɛ́ sʋanlan baka'n bɛ wúla Nyanmɩan anunminnyanmʋn.

7

Ajaa nɩn anwʋn ɛjɔlɛ'n

1 Afɩ sian dɩɛ, kosuan'n mɔ ɛmɔ hɛlɛlɩ mɩ́n kalata bɛ bisalɩ mɩ́n'n, ɛ 'nwun yɩ́ mmua'n. Ɔ tɩ kpa man belenzua kʋn kɛ n'ɔ ja bala. 2 Nan kʋsʋ satɩlɩfʋɛ ɛyɔlɛ'n mɔ ɔ'a tolo'n dunman nun, ɔ tɩ kpa kɛ belenzua kʋn biala já yɩ́ yɩ yɛ̂ balasua kʋn biala kʋsʋ já yɩ́ hun. 3 Ɔ di kɛ belenzua'n di yɩ́ yɩ anwʋn ɛjɔlɛ, balasua'n kʋsʋ di kɛ ɔ di yɩ́ hun anwʋn ɛjɔlɛ. 4 Balasua'n le man tunmin yɩ́ muonun yɩ́ sʋanlan baka nɩn asʋ. Yɩ́ sʋanlan baka'n tɩ yɩ́ hun dɩɛ. Belenzua'n kʋsʋ le man tunmin yɩ́ muonun yɩ́ sʋanlan baka nɩn asʋ. Yɩ́ sʋanlan baka'n tɩ yɩ́ yɩ dɩɛ. 5 Nán bɛ tua bɛ́ nwʋn nna. Ɛmɔ kʋala kɛ bɛ́ nʋan sɛ bɛ́ nwʋn bɛ fa tɛmʋn bɛ yɔ asɔnɩn. Sɛ tɛmʋn sɔ'n sɩn an, anɩn atɩn wɔ nun kɛ yɩ́ daba'n. Sɛ ɔ'a nyɔ man sɔ a, ɛmɔ ngɔ hʋala man nun sɔ kʋ́n. *Satan kʋala kɛ ɔ laka ɛmɔ maan ɛmɔ tɔ yɩ́ ngaa nɩn anun. 6 Mɔ mɩɩn kan mɩn kele ɛmɔ'n, ɔ tɩ afʋtu nan nán mala ɔ. 7 Mɩn kulo kɛ ahan menian'n-mɔ kʋalaa kaci kɛ mɩ́n. Nan kʋsʋ ɔ le sʋanlan kʋn acɛdɩɛ dɩɛ mɔ Nyanmɩan a fa a man yɩ́ ɔ, ɛhɩ dɩɛ le yɩ́ ngʋnmɩn, ɛhɩ dɩɛ le yɩ́ ngʋnmɩn.

8 Ɛjɔlɛ mɔ mɩɩn kan mɩn kele mmiannzin, mmalasin nʋn kunlannvʋɛ'n-mɔ'n y'ɔ le kɛ ɔ tɩ kpa man ɛmɔ kɛ ɛmɔ tánlan kɛ n dɩ yɩ́'n. 9 Nan sɛ ɛmɔ nɩan nán bɛ ngʋala man nun sɔ a, anɩn ɛmɔ já bala anaan bian. Ɔ sanlɩn kɛ sɛ ɛmɔ ja bala anaan bian an, ɔ tɩ kpa tala kɛ ɛmɔ kɔ li bɛ́ ɛbʋɛ'n.

10 Afɩ bɛ́ mɔ bɛ tɩ abufʋɛ'n kʋsʋ, nán mɩ́n yɛ̂ mɩɩn kan ɔ, nan yɛ́ Mɩn muonun yɛ̂ ɔ lɛ kan ɔ. 11 Balasua m'ɔ ja bian'n, n'ɔ yila yɩ́ hun. Sɛ ɔ yila a, n'ɔ ja bian kʋ́n. Sɛ ɔ kulo a, ɔ nʋn yɩ́ hun bɛ sésie bɛ́ afian bɛ já. Belenzua'n kʋsʋ n'ɔ yila yɩ́ yɩ.

12 Bɛ́ bʋ nga'n-mɔ (Mɩ́n muonun yɛ̂ mɩɩn kan ɔ, nán yɛ́ Mɩn yɛ̂ ɔ lɛ kan ɔ.) Sɛ Asɔnɩn nɩn anun belenzua kʋn ja yɩ́ yɩ mɔ yɩ́ yɩ'n ngɔ man asɔnɩn'n, sɛ yɩɛ sɔ'n kulo kɛ ɔ nʋn yɩ́ tanlan nun an, belenzua'n n'ɔ yila yɩ́. 13 Yɩ́ sɔ kʋnmgba nɩn ala, sɛ Asɔnɩn nɩn anun balasua kʋn ja bian mɔ yɩ́ hun'n ngɔ man asɔnɩn'n, sɛ huan sɔ'n kulo kɛ ɔ nʋn yɩ́ yɩ bɛ tanlan nun an, ɔ tíe, n'ɔ yila yɩ́. 14 Afɩ balasua'n m'ɔ kɔ asɔnɩn'n dunman nun, yɩ́ hun mantan Nyanmɩan kʋkʋ. Belenzua'n kʋsʋ m'ɔ kɔ asɔnɩn'n dunman nun, yɩ́ yɩ mantan Nyanmɩan kʋkʋ. Sɛ ɔ tɩ man sɔ a, ɛmɔ amma'n-mɔ tɩ kɛ menian mɔ bɛ nzɩ man Nyanmɩan kʋsʋ anɩn bɛ́ nwʋn a tɩ.

15 Sɛ kʋsʋ nunhan'n m'ɔ ngɔ man asɔnɩn'n, sɛ belenzua nɩn o, sɛ balasua nɩn o, mɔ yɩ́ nwan ɔ 'yila'n, bɛ yáci yɩ́ maan ɔ yíla. Ɛbɛlɛ nɩn anun, anɩn belenzua'n anaan balasua'n m'ɔ kɔ asɔnɩn nɩn a nyan alaje. Ɔ sanlɩn kɛ Nyanmɩan a fɛlɛ yɛ́ kɛ yɛ tánlan anzʋnunjɔ nun. 16 Wɔ́ balasua'n mɔ a fa wɔ́ nwʋn a man Kilisi'n, asʋ ɛ kʋala ɛ nwun yɩ́ fɔ́ʋ́n kɛ ɛ 'man wɔ́ hun fa yɩ́ nwʋn man Nyanmɩan? Anaan wɔ́ belenzua'n mɔ a fa wɔ́ nwʋn a man Kilisi'n, asʋ ɛ kʋala ɛ nwun yɩ́ fɔ́ʋ́n kɛ ɛ 'man wɔ́ yɩ fa yɩ́ nwʋn man Nyanmɩan?

17 Ɛhɩ, sɛ yɛ yɩ ajaa nɩn anwʋn ɛjɔlɛ dɩɛ'n nun an, ɔ di kɛ sʋanlan kʋn biala nanndɩ atɩn'n mɔ Nyanmɩan a hele yɩ́ nɩn asʋ. Kɛ anɩn ɔ kpɩn tɩ yɩ́ mɔ Nyanmɩan a fɛlɛ yɩ́'n, ɔ fá yɩ́ sɔ. Anɩn ɛjɔlɛ mɔ mɩɩn kan mɩn kele ɛmɔ nɩn anɩn. Ɛjɔlɛ sɔ'n mɔ m'an han'n, ɔ tɩ mala man Asɔnɩn'n-mɔ kʋalaatin. 18 Wɔ́ mɔ Nyanmɩan 'fɛlɛ wɔ́ a, anɩn b'a kpɛ wɔ́ mmian nun'n, man wɔ́ like tánlan ɛbɛlɛ. Wɔ́ kʋsʋ mɔ Nyanmɩan 'fɛlɛ wɔ́ a, anɩn bɛ kpɛlɩ man wɔ́ mmian nun'n, man wɔ́ like tánlan ɛbɛlɛ. 19 Sɛ b'a kpɛ wɔ́ mmian nun o, sɛ bɛ kpɛlɩ man wɔ́ mmian nun o, nán ɛhɩ yɛ̂ ɔ cian ɔ. Like m'ɔ cian'n y'ɔ le Nyanmɩan mala nɩn asʋ elie'n. 20 Kɛ anɩn sʋanlan kʋn kpɩn tɩ yɩ́ mɔ Nyanmɩan a fɛlɛ yɩ́'n, ɔ fá yɩ́ sɔ. 21 Ɛ tɩ kanga yɛ̂ Nyanmɩan a fɛlɛ wɔ́ ɔ? N'ɛ di yɩ́ nwʋn yalɛ. Sɛ ɛ kʋala kɛ ɛ sɩn ɛbɛlɛ ɛ nyan fanwʋndi a, anɩn sɩn ɛbɛlɛ. 22 Ɔ sanlɩn kɛ kanga mɔ yɛ́ Mɩn kɔ fɛlɛ yɩ́'n, anɩn yɛ́ Mɩn a man ɔ'a nyan fanwʋndi. Sʋanlan kʋsʋ m'ɔ di yɩ́ ti anwʋn mɔ yɛ́ Mɩn kɔ fɛlɛ yɩ́'n, anɩn ɔ'a kaci yɛ́ Mɩn kanga. 23 Nyanmɩan a tua ɛmɔ ati kalɛ ɔ'a to ɛmɔ. Ɛhɩka ati, nán bɛ kaci menian'n-mɔ nganga. 24 Anianman-mɔ, ɔ tɩ ananhɔlɛ, kɛ sʋanlan kʋn biala kpɩn tɩ yɩ́ mɔ Nyanmɩan a fɛlɛ yɩ́'n, ɔ fá yɩ́ sɔ ɔ nʋn Nyanmɩan bɛ tánlɩn.

Mmiannzin nʋn mmalasin nʋn kunlannvʋɛ'n-mɔ anwʋn ɛjɔlɛ dɩɛ'n

25 M'ɔ tʋ de mmiannzin nʋn mmalasin'n-mɔ anwʋn ɛjɔlɛ dɩɛ'n, yɛ́ Mɩn a ngan man nun ɛjɔlɛ ɔ'a ngele man mɩ́n. M'ɔ wɔ mɩ́n muonun mɩ́n ajʋnlɩn nun'n yɛ̂ mɩɩn kan nɩn ɔ. Ɔ sɛ kɛ ɛmɔ de ɛjɔlɛ sɔ'n bɛ di. Ɔ sanlɩn kɛ, yɛ́ Mɩn a nwun mɩ́n nwʋn anwunnvoe ɔ'a man m'an kaci ananhɔlɛfʋɛ. 26 Emian ngacile dɔʋn mɔ yɛ wɔ nun'n dunman nun, mɩn de mɩn di kɛ ɔ tɩ kpa kɛ sʋanlan kʋn biala há kɛ ɔ tɩ yɩ́'n. 27 M'ɔ ja bala'n, n'ɔ yila yɩ́. M'ɔ nja man bala'n, n'ɔ kpʋnndɛ bala. 28 Nan sɛ wɔ́ belenzua'n wɔ́ nwan ɛ 'ja bala a, anɩn a nyɔ man ɛtɛ. Sɛ talua'n kʋsʋ nwan ɔ 'ja bian an, anɩn ɔ'a nyɔ man ɛtɛ. Nan kʋsʋ bɛ́ mɔ bɛ lɛ ja bɛ́ nwʋn'n, bɛ 'ba nwun bɛ́ nyɩnsʋ cɩan daa. Mɩn ngulo man kɛ ɛmɔ nwun bɛ́ nyɩnsʋ.

29 Anianman-mɔ, ɛjɔlɛ'n mɔ mɩɩn kan mɩn kele ɛmɔ'n y'ɔ le kɛ mɛlɛ'n tɩ tika. Yɩ́ ti kɩkaala dɩɛ, bɛ́ mɔ bɛ ja bala'n, bɛ tánlan kɛ bɛ nja man bala. 30 Bɛ́ mɔ bɛ́ lʋa a bɔ'n, bɛ yɔ́ kɛ bɛ́ lʋa bɔlɩ man. Bɛ́ mɔ bɛ lɛ di fɛ'n, bɛ yɔ́ kɛ bɛ lɛ nni man fɛ. Bɛ́ mɔ bɛ to ninnge'n, bɛ yɔ́ kɛ bɛ le man like fɩ́ɩ́. 31 Bɛ́ mɔ bɛ le mân ɛhɩ anun ninnge'n, bɛ yɔ́ kɛ bɛ le man like fɩ́ɩ́. Ɔ sanlɩn kɛ mân ɛhɩ mɔ yɛ wɔ nun'n, ɔ 'sɩn.

32 Mɩn ngulo man kɛ nzusue tɔ ɛmɔ anwʋn fɩ́ɩ́ sʋa. Sʋanlan m'ɔ nja man bala'n, yɛ́ Mɩn ninnge'n-mɔ anwʋn akpʋnndan ala yɛ̂ ɔ bu ɔ. Like m'ɔ yɔ a, ɔ kɔ sɔ yɛ́ Mɩn anyɩn'n, yɛ̂ ɔ yɔ ɔ. 33 Nan belenzua m'ɔ ja bala'n, mân nɩn anun ninnge'n-mɔ anwʋn yɛ̂ ɔ jʋnlɩn ɔ. Like m'ɔ yɔ a yɩ́ yɩ di fɛ'n yɛ̂ ɔ yɔ ɔ. 34 Ɛjɔlɛ'n yɔ sua a, anɩn belenzua nɩn anyɩn wɔ ninnge nnyuan anwʋn. Balasua anaan talua kʋsʋ m'ɔ nja man bian'n, yɛ́ Mɩn ninnge'n-mɔ anwʋn akpʋnndan ala yɛ̂ ɔ bu ɔ. Sɛ like yɛ̂ ɔ lɛ yɔ o, sɛ ɛjɔlɛ yɛ̂ ɔ lɛ susu o, ɔ fa yɩ́ sʋanlan baka'n kʋalaa wula yɛ́ Mɩn asa nun. Nan balasua m'ɔ ja bian'n, yɩ́ dɩɛ mân nɩn anun ninnge'n-mɔ anwʋn y'ɔ jʋnlɩn ɔ. Like m'ɔ yɔ a yɩ́ hun di fɛ'n yɛ̂ ɔ yɔ ɔ. 35 Ɛhɩ mɔ mɩɩn kan'n, mɩɩn kan mɩn man ɛmɔ. Nan nán kɛ mɩɩn kan sɔ mɩn tʋnndʋn ɛmɔ aja nun ɔ. Mɩn kulo kɛ ɛmɔ bu bɛ mân'n kɛ ɔ fata kɛ bɛ bu yɩ́'n, nán ɛmɔ a fa bɛ́ nwʋn b'a bɔ yɛ́ Mɩn kpa bɔkɔɔ b'a li yɩ́ junman'n.

36 Sɛ kʋsʋ sʋanlan kʋn nɩan nán ɔ tɩ anyunnunguasɩɛ man yɩ́ wa balasua'n kɛ ɔ lɛ bʋ aja sʋ, sɛ ɔ tɩ cɩnnjɩn kɛ ɔ já bian an, anɩn ɔ fá yɩ́ aja. Sɛ ɔ yɔ yɩ́ sɔ a, anɩn ɔ'a nyɔ man ɛtɛ. 37 Nan sɛ belenzua kʋsʋ kʋn si yɩ́ hue kɛ ɔ nja man bala, mɔ nán kɛ b'a mian yɩ́ kɛ ɔ já bala'n, sɛ ɔ nɩan yɩ́ kunnun nán ɔ'a nja man bala ɔ kɔ hʋala tanlan an, ɔ tɩ like kpa. 38 Ɔ man sɛ sʋanlan kʋn ja bala a, ɔ tɩ like kpa. Nan nunhan kʋsʋ mɔ ɔ'a nja man bala'n, ɔ tɩ like kpa.

39 Balasua m'ɔ kɔ ja bian'n, ɔ nʋn yɩ́ hun bɛ wɔ nun dede yɩ́ hun wu. Sɛ ɔ wu a, ɔ le atɩn ɔ kʋala kɛ ɔ ja belenzua m'ɔ kulo ɔ. Nan kʋsʋ, ɔ le man atɩn kɛ ɔ ja belenzua m'ɔ falɩ man yɩ́ nwʋn manlɩn man Kilisi ɔ. 40 Nan sɛ ɔ'a nja man bian kʋ́n an, ɔ 'di yɩ́ nwʋn fɛ tala kɛ ɔ kɔ ja bian'n. Ɛjɔlɛ'n mɔ m'an han'n, mɩn de mɩn di kɛ mɩ́n kʋsʋ n ne Nyanmɩan Wawɛ'n yɛ̂ m'an han ɔ.

8

Amʋan sʋ naan nɩn anwʋn ɛjɔlɛ'n

1 M'ɔ tɩ amʋan sʋ naan nɩn anwʋn ɛjɔlɛ dɩɛ'n, yɛ́ kʋalaa yɛ sɩ nun ɛjɔlɛ kɛ ɛmɔ lɛ kpɩn kele'n. Nan like ɛsɩɛ sɔ'n, ɔ man bɛ tu bɛ́ nwʋn. Like kʋsʋ m'ɔ man bɛ kpasi'n y'ɔ le ehulo'n. 2 Sʋanlan m'ɔ bu yɩ́ nwʋn kɛ ɔ sɩ like'n, anɩn ɔ nzɩ ɔ ngua man yɩ́ bʋ kpa kɛ ɔ fata kɛ ɔ sɩ́ yɩ́'n. 3 (M'ɔ cian'n y'ɔ le Nyanmɩan ehulo'n.) Sʋanlan m'ɔ kulo Nyanmɩan'n yɛ̂ Nyanmɩan kʋsʋ sɩ yɩ́ ɔ.

4 M'ɔ tɩ amʋan sʋ naan elie nɩn anwʋn ɛjɔlɛ dɩɛ'n, yɛ sɩ kɛ amʋan'n tɩ man yɩ́ ti anwʋn like fɩ́ɩ́ mân nɩn anun. Mɔ yɛ sɩ'n y'ɔ le kɛ Nyanmɩan tɩ baa kʋnmgba cein. 5 Sɛ bɔbɔ menian mmie-mɔ de di kɛ anwunno ɛlɔ nʋn asɩ ɛwa, ninnge dɔʋn wɔ ɛbɛlɛ mɔ bɛ sʋ bɛ́, ɛsɛ b'a fa bɛ́ b'a kaci bɛ́ mɩn an, 6 yɛ́ dɩɛ mɔ yɛ sɩ'n y'ɔ le kɛ Nyanmɩan tɩ baa kʋnmgba cein. Ɔ tɩ Sɩɛ mɔ ɔ'a bɔ ninnge'n-mɔ kʋalaatin ɔ. Yɩ́ dunman nun yɛ̂ yɛ wɔ mân nɩn anun ɔ. Mɩnlɩan kʋsʋ baa kʋnmgba cein'n y'ɔ le Zozi Kilisi. Yɩ́ dunman nun yɛ̂ ninnge'n-mɔ kʋalaa wɔ mân nɩn anun ɔ, ɛsɛ yɩ́ dunman nun yɛ̂ yɛ le ngʋan ɔ.

7 Nan kʋsʋ menian dɔʋn nzɩ man ananhɔlɛ sɔ'n. Amʋan ɛjɔlɛ nɩn a fɔtɔ mmie-mɔ dede sɛ kɩkaala bɛ di naan sɔ nɩn an, ɔ yɔ bɛ kɛ bɛ lɛ di amʋan sʋ naan. Kɛmɔ bɛ́ ti tinlin man'n, sɛ bɛ lɛ di alɩɛ sɔ nɩn an, anɩn ɔ yɔ bɛ kɛ b'a tɔ ɛtɛ nun. 8 Nán alɩɛ y'ɔ man yɛ́ ɛnanndɩɛ'n sɔ Nyanmɩan anyɩn ɔ. Sɛ yɛ di o, sɛ y'a nni man o, yɛ nnyan man nun like fɩ́ɩ́.

9 Nan kʋsʋ, ɛmɔ nɩ́an bɛ́ nwʋn kpa. Fanwʋndi'n mɔ Nyanmɩan a man ɛmɔ'n, bɛ nánndɩ yɩ́ nwʋn kpa nán bɛ́ mɔ bɛ dedi'n tinlin man nɩn a ndɔ man ɛtɛ nun. 10 Afɩ, wɔ́ mɔ ɛ sɩ ɛjɔlɛ'n, sɛ sʋanlan mɔ yɩ́ dedi'n tinlin man'n nwun wɔ́ amʋan sua ɛlɔ kɛ ɛ lɛ didi a, yɩ́ kʋsʋ yɩ́ ajʋnlɩn'n 'man yɩ́ anwʋnsɛlɛ kɛ ɔ hɔ́ lí amʋan sʋ like. 11 Anɩn like'n mɔ wɔ́ nwan ɛ sɩ'n dunman nun, wɔ́ nianman'n mɔ yɩ́ ti yɛ̂ Kilisi a wu mɔ yɩ́ dedi'n tinlin man'n, ɛ lɛ man ɔ minlin. 12 Sɛ ɛmɔ yɔ sɔ maan ɛmɔ anianman'n-mɔ tɔ ɛtɛ nɩn anun an, anɩn Kilisi muonun yɛ̂ ɛmɔ lɛ yɔ yɩ́ ɛtɛ ɔ. Ɔ sanlɩn kɛ, ɛmɔ man bɛ yɔ like mɔ bɛ́ ajʋnlɩn'n man bɛ́ kɛ ɔ tɩ man kpa. 13 Ɛhɩka ati, alɩɛ mɔ mɩn di a mɩ́n nianman'n kɔ tɔ ɛtɛ nun'n, alɩɛ sɔ'n, mɩn 'tua, m mman man mɩ́n nianman'n ndɔ man ɛtɛ nun.

9

Ɔ fata kɛ Pɔlʋ nyan yɩ́ junman nɩn anun like

1 N ne fanwʋndi. N dɩ Zozi Kilisi bɔfʋɛ. M'an nwun yɛ́ Mɩn Zozi muonun mɩ́n nyɩnsʋ. Junman'n mɔ n nili manlɩn yɛ́ Mɩn'n, yɩ́ mma m'ɔ suli'n y'ɔ le ɛmɔ. 2 Sɛ bɔbɔ mmie-mɔ mmu man mɩ́n kɛ n dɩ Kilisi bɔfʋɛ a, ɛmɔ dɩɛ, ɛmɔ bu mɩ́n kɛ n dɩ Kilisi bɔfʋɛ. Ɔ sanlɩn kɛ junman'n mɔ n nili m'ɔ man ɛmɔ nʋn yɛ́ Mɩn Zozi b'a yɔ kʋn'n, ɛmɔ tɩ nzɔlɛ m'ɔ kele kɛ n dɩ Kilisi bɔfʋɛ.

3 Sɛ menian kan kɛ n dɩ man Kilisi bɔfʋɛ a, ɛjɔlɛ mɔ mɩn bua bɛ́'n y'ɔ le kɛ 4 mɩ́n junman'n mɔ mɩn di'n, asʋ ɔ nvata man kɛ mɩn nyan nun alɩɛ mɩn di mɩn nʋn nzue ɔ? 5 Asʋ n nne man atɩn kɛ mɩn ja asɔnɩn nɩn anun balasua kɛ mmɔfʋɛ'n-mɔ, kɛ *Sefasɩ nʋn yɛ́ Mɩn anianman'n-mɔ yɔ yɩ́ nɩn ɔ? 6 Asʋ ɔ tɩ kpa kɛ mɩn nʋn Baanabasɩ yɛ́ munnyuan ala yɛ̂ yɛ lí junman yɛ gúa yɛ́ nʋan alɩɛ ɔ?

7 Nzalafʋ benin yɛ̂ yɩ́ muonun ɔ gua yɩ́ nʋan alɩɛ ɔ? Nwan sʋanlan dɩɛ yɛ̂ ɔ yɔ ebo m'ɔ nni man yɩ́ ebo nɩn asʋ alɩɛ ɔ? Sʋanlan benin yɛ̂ ɔ sie ayɛmʋa m'ɔ le man atɩn ɔ nyuihyuin man bɛ́ nyafʋsue'n bie a nnʋn man ɔ? 8 Nvandʋhʋn ɛhɩ-mɔ mɔ m'an fa m'an tʋ yɩ́ nwʋn'n, asʋ nán kɛ kulo menian'n-mɔ yɔ yɩ́ nɩn an? Nán ɛjɔlɛ kʋnmgba sɔ'n kʋsʋ yɛ̂ Moyizɩ mala'n kan ɔ? 9 Afɩ b'a hɛlɛ wɔ *Moyizɩ mala nɩn anun kɛ: Sɛ ɛnalɛ'n lɛ tetia *bele nɩn asʋ ɔ kpʋnmgba a, n'ɛ cɩcɩ yɩ́ nʋan'n. Asʋ nnalɛ'n-mɔ anwʋn cian Nyanmɩan ɔ? 10 Nán yɛ́ lɩlɩ yɛ́ dunman nun ati yɛ̂ ɔ man ɔ'a han sɔ ɔ? Yuo, yɛ́ dunman nun ati yɛ̂ ɔ man b'a hɛlɛ ɛjɔlɛ sɔ nɩn ɔ. Ɔ di kɛ sʋanlan'n m'ɔ lɛ futu asɩɛ'n maan bɛ dua'n, ɔ nʋn sʋanlan'n m'ɔ lɛ kpʋnmgbɔ bele'n, bɛ nyan anyɩndasʋɛ kɛ junman'n mɔ bɛ lɛ di'n, bɛ 'nyan nun like. 11 Sɛ y'a han Nyanmɩan Anʋan Ɛjɔlɛ'n nán ɔ su mma a, ɛmɔ jʋnlɩn kɛ mɔ yɛ lɛ kpʋnndɛ yɩ́ ɛmɔ ɛlɔ'n sʋnlɩn sʋnman ɔ? 12 Sɛ mmie-mɔ le atɩn bɛ didi ɛmɔ anwʋn an, asʋ yɛ le man atɩn yɛ ndala man bɛ́ ɔ? Nan kʋsʋ y'a nnɩan man yɩ́ sɔ. Y'a mian yɛ́ nyɩn y'a yɔ maan like fɩ́ɩ́ a mma a ndʋnndʋn man Kilisi Ɛjɔlɛkpa nɩn aja nun.

13 Ɛmɔ sɩ yɩ́ fɔ́ʋ́n kɛ bɛ́ mɔ bɛ di Nyanmɩan awulo nɩn anun junman'n, Nyanmɩan awulo nɩn anun ninnge'n yɛ̂ bɛ fa bɛ nɩan bɛ́ nwʋn ɔ. Bɛ́ mɔ yɛ̂ bɛ yɩ tɛɛ'n kʋsʋ, tɛɛ ɛyɩɛ mʋcɩa nɩn asʋ ninnge'n yɛ̂ bɛ fa bɛ nɩan bɛ́ nwʋn ɔ. 14 Kɛ ɔ tɩ yɩ́ nɩn ala anɩn. Ɔ sanlɩn kɛ yɛ́ Mɩn a man atɩn kɛ menian mɔ bɛ bɔ Ɛjɔlɛkpa'n, Ɛjɔlɛkpa sɔ nɩn anwʋn yɛ̂ ɔ di kɛ bɛ didi ɔ.

15 Nan mɩ́n dɩɛ, ninnge sɔ'n m'ɔ fata kɛ mɩn nyan yɩ́'n, m'an nne man bie fɩ́ɩ́. Nán kɛ mɩɩn kɛlɛ ɛmɔ kalata ɛhɩ mɩn bisa maan ɛmɔ yɩ man mɩ́n ɔ. Sɛ mɩn 'wu bɔbɔ a, ɔ tɩ kpa. Ɔ man sʋanlɩn fɩ́ɩ́ ngʋala ndu man mɩ́n ti kele sɔ'n. 16 Ɛjɔlɛkpa'n mɔ mɩn bɔ'n, ɔ tɩ man like mɔ mɩn fa mɩn tu mɩ́n nʋan nun ɔ. Nan ɔ tɩ like mɔ b'a fa b'a tinndin mɩ́n ɔ. Sɛ m'an mmɔ Ɛjɔlɛkpa'n m'an ngele man menian'n-mɔ a, munnzue yɛ ɔ 'kan mɩ́n ɔ. 17 Sɛ ɔ tɩ kɛ mɩ́n muonun mɩ́n ti anwʋn junman mɔ m'an hulo yɛ̂ mɩɩn di a, ahan mɩn man bɛ tua mɩ́n yɩ́ nwʋn kalɛ. Nan ɔ tɩ junman mɔ b'a fa b'a wula mɩ́n sa nun, sɛ mɩn ngulo man bɔbɔ a, ɔ sɛ kɛ n ní. 18 Anɩn mɩ́n ahatua'n y'ɔ le benin? Mɩ́n ahatua'n dɩɛ'n y'ɔ le fɛ elie'n mɔ mɩn nyan yɩ́ mɛlɛ mɔ mɩɩn bɔ Ɛjɔlɛkpa'n mɩn kele menian'n-mɔ'n. Ɛjɔlɛkpa'n mɔ mɩn bɔ'n, mɩn mgbʋnndɛ man kɛ bɛ tua mɩ́n yɩ́ nwʋn kalɛ.

19 N ne fanwʋndi, n ndɩ sʋanlan fɩ́ɩ́ kanga. Nan kʋsʋ kɛ ɔ kɔ yɔ nán m'an nyan menian dɔʋn m'an man yɛ́ Mɩn'n, ɔ man m'an kaci menian'n-mɔ kʋalaa kanga. 20 Mɩn nni man Moyizɩ mala nɩn asʋ, nan kʋsʋ kɛ ɔ kɔ yɔ nán mɩ́n sa a han Zufʋ'n-mɔ mɔ bɛ di mala sɔ nɩn asʋ m'an man yɛ́ Mɩn'n, ɔ man sɛ mɩn nʋn bɛ́ yɛ̂ tɩ a, mɩn yɔ mɩ́n nwʋn kɛ bɛ́. 21 Bɛ́ mɔ bɛ́ kʋsʋ bɛ nni man Moyizɩ mala nɩn asʋ'n, sɛ n wɔ bɛ́ afian an, mɩn yɔ mɩ́n nwʋn kɛ bɛ́ nán mɩ́n sa a han bɛ́, m'an man yɛ́ Mɩn. Nán kɛ bie a mɩ́n nyɩn nzɔ man Nyanmɩan mala nɩn ɔ. Cɛcɛ, nan Kilisi mala nɩn asʋ yɛ́ mɩn di ɔ. 22 Bɛ́ mɔ bɛ́ dedi'n tinlin man'n, sɛ mɩn nʋn bɛ́ tɩ a, mɩn yɔ mɩ́n nwʋn kɛ mɩ́n kʋsʋ mɩ́n dedi'n tinlin man nán mɩ́n sa a han bɛ́, m'an man yɛ́ Mɩn. Mɩn fa mɩ́n nwʋn mɩn tɩ mɩn yɔ like biala nán mɩ́n sa a han mmie-mɔ m'an man yɛ́ Mɩn. 23 Ɛjɔlɛkpa nɩn ati yɛ̂ mɩn yɔ ɛhɩ-mɔ kʋalaa nán mɩ́n kʋsʋ m'an nyan nun nyila.

24 Ɛmɔ sɩ yɩ́ fɔ́ʋ́n kɛ bɛ́ mɔ bɛ su ɛnwanndie'n, bɛ́ kʋalaa bɛ nwanndi, nan kʋsʋ bɛ́ nunhan kʋn yɛ̂ ɔ nyan ɔ. Ɛhɩka ati, ɛmɔ nwánndi kpa, nán b'a nyan nun like. 25 Bɛ́ kʋalaa mɔ bɛ su ɛnwanndie'n, mɛlɛ mɔ bɛ 'kpunndin kpunndin bɛ́ akpɔlɛ'n-mɔ anun'n, bɛ totua bɛ́ nwʋn ninnge kpa. Bɛ yɔ yɩ́ sɔ nán b'a nyan ɛnwanndie nɩn anun kele'n. Kele sɔ'n, ɔ sɛcɩ. Nan yɛ́ dɩɛ mɔ yɛ lɛ yɔ'n, yɛ lɛ yɔ yɛ nyan kele m'ɔ le man ɛsɛcɩɛ'n. 26 Ɛhɩka ati, ɛnwanndie'n mɔ mɩɩn nwanndi'n, mɩ́n nyɩn wɔ lɩka kʋn. N dɩ kɛ sʋanlan m'ɔ lɛ kʋn ngondin ɔ. Mɩn ndʋ man mɩ́n kɔtɔlɛ dɩɛ nɩn anwʋnman nun. 27 Kɛ ɔ kɔ yɔ nán mɩ́n mɔ m'an bɔ Ɛjɔlɛkpa'n m'an hele menian'n-mɔ'n b'a nyɩ man mɩ́n b'a ndʋ man'n, mɩn bɩlɩ mɩ́n nwʋn kpa, ɛsɛ mɩn sie mɩ́n nwʋn ye.

10

Bɛ nɩ́an bɛ́ nwʋn kpa wɔ amʋan'n-mɔ anwʋn

1 Anianman-mɔ, ɛjɔlɛ m'ɔ tʋlɩ yɛ́ nan-mɔ mɛlɛ mɔ anɩn bɛ nʋn Moyizɩ nanndɩ ɛwâ nɩn anun ɛlɔ'n, mɩn kulo kɛ ɛmɔ ati kacɩ. Mɔ anɩn bɛ nanndɩ ɛwâ nɩn anun ɛlɔ'n, Nyanmɩan manlɩn like kʋn kɛ bɔlɛ́ walɩ helelɩ bɛ́ atɩn'n, ɛsɛ ɔ kpacɩlɩ jenvie nɩn anun maan bɛ nanndɩ bɛ́ ja nun bɛ kpɛlɩ yɩ́. 2 Mɔ bɛ wɔ bɔlɛ́ nɩn anun ɔ nʋn mɔ bɛ 'kpɛ jenvie'n, bɛ sɔnɩnlɩn bɛ́ kʋalaatin ɔ man bɛ nʋn Moyizɩ yɔlɩ kʋn. 3 Alɩɛ kʋnmgba'n m'ɔ fi Nyanmɩan asa nun'n yɛ̂ bɛ́ kʋalaa bɛ lili ɔ. 4 Nzue kʋnmgba'n m'ɔ fi Nyanmɩan ɛlɔ'n yɛ̂ bɛ́ kʋalaa bɛ nʋnlɩn ɔ. Nzue sɔ'n fi Nyanmɩan ɛbʋta'n m'ɔ si bɛ́ sʋ nɩn anun. Ɛbʋta sɔ'n y'ɔ le Kilisi. 5 Nan kʋsʋ Nyanmɩan akunnun a njɔ man bɛ́ kʋalaa bɛ́ nwʋn. Ɔ man bɛ wuli ɛwa nɩn anun. 6 Ninnge sɔ'n-mɔ, ɔ tɩ kɛ nzɔlɛ yɛ̂ bɛ lɛ yɩ yɩ́ bɛ kele yɛ́, nán yɛ́ kʋsʋ y'a nnyan man ajʋnlɩn ɛtɛ kɛ bɛ́. 7 Ɔ nvata man kɛ ɛmɔ sɔ amʋan kɛ bɛ́ nun mmie-mɔ sɔlɩ amʋan'n. B'a hɛlɛ wɔ Ɛhɛlɛ Ɛjɔlɛ nɩn anun kɛ: Menian'n-mɔ kɔ tanlan asɩ bɛ kɔ li like bɛ kɔ nʋn sʋ nzan. Ɛsɛ bɛ kɔ jasʋ bɛ kɔ si yɩ́ nwʋn abile. 8 Nán bɛ man yɛ yɔ satɩlɩfʋɛ kɛ bɛ́ nun mmie-mɔ yɔlɩ yɩ́ mɔ menian akpɩɩ abulaa nʋn nsan wuli cɩan kʋnmgba'n. 9 Nán bɛ man yɛ sɔ yɛ́ Mɩn yɛ nɩan kɛ bɛ́ nun mmie-mɔ yɔlɩ yɩ́ mɔ owo-mɔ kɩkalɩ bɛ́ maan bɛ wuli'n. 10 Nán bɛ jʋjɔ bɛ́ konvin abʋ, kɛ bɛ́ nun mmie-mɔ yɔlɩ yɩ́ mɔ nyanmɩansʋ bɔfʋɛ'n m'ɔ kun sʋanlan'n hunlin bɛ́'n.

11 Munnzue sɔ'n m'ɔ hanlɩn bɛ́'n, ɔ tɩ fʋɔ yɛ̂ bɛ lɛ fa bɛ tu ɛhɩnlɩn-mɔ ɔ. B'a hɛlɛ ninnge sɔ'n bɛ lɛ fa bɛ kannzʋ yɛ́, ɔ sanlɩn kɛ mɛlɛ'n mɔ yɛ wɔ nun ɛwa'n, mân nɩn ayuelɩɛ a ju. 12 Ɛhɩka ati, sʋanlan m'ɔ de di kɛ ɔ jin yɩ́ ja nun'n, ɔ nɩ́an yɩ́ nwʋn kpa nán ɔ'a ndɔ man. 13 Sɔnɩan fɩ́ɩ́ nnʋn man ɛbɛlɛ mman man ɛmɔ m'ɔ bʋ ɛmɔ sʋ ɔ. Ɔ sanlɩn kɛ Nyanmɩan tɩ ananhɔlɛfʋɛ. Ɔ ngʋala man kɛ ɔ yaci maan sɔnɩan'n bʋ ɛmɔ anwʋnsɛlɛ nɩn asʋ ɔ. Sɛ sɔnɩan'n tʋ ɛmɔ a, Nyanmɩan 'sesie maan ɛmɔ kʋala yɩ́ nyunnun jinlan bɛ di yɩ́ sʋ kunnunmun.

14 Ɛhɩka ati, anianman ehulo mma, ɛmɔ nwánndi amʋan ɛsɔ'n. 15 Ɛmɔ tɩ menian mɔ bɛ sɩ ngɛlɛ, ɛjɔlɛ ɛhɩ mɔ m'an han m'an hele ɛmɔ'n, ɛmɔ muonun tɩ́tɩ nɩ́an. 16 Yɛ́ Mɩn nzan'n mɔ yɛ 'nʋn an yɛ da Nyanmɩan asɩ nán y'a nʋn'n, ɔ kele kɛ yɛ nʋn Kilisi yɛ́ moja nɩn a yɔ kʋn. Kpaʋn'n mɔ yɛ bubu nun yɛ di'n, ɔ kele kɛ yɛ nʋn Kilisi yɛ́ sʋanlan baka nɩn a yɔ kʋn. 17 Kpaʋn'n tɩ baa kʋnmgba cein. Kannzɛ yɛ sʋnlɩn bɔbɔ a, yɛ́ kʋalaa yɛ tɩ anwʋnnaan kʋn. Ɔ sanlɩn kɛ kpaʋn kʋn sɔ'n tɩ yɛ́ kʋalaa yɛ́ dɩɛ.

18 Ɛmɔ nɩ́an kɛ daba anɩn Izalayɛ amma'n-mɔ yɔ yɩ́'n. Bɛ́ mɔ bɛ kɔ li naan'n mɔ bɛ kɔ fa bɛ kɔ yɩ tɛɛ Nyanmɩan mʋcɩa nɩn asʋ bɛ kɔ man yɩ́'n, anɩn bɛ nʋn yɩ́ a yɔ kʋn. 19 Sɛ mɩn kan sɔ a, asʋ mɩ́n nwan amʋan'n anaan amʋan sʋ naan'n tɩ like ɔ? 20 Cɛcɛ! Nan mɩ́n nwan bɛ́ mɔ bɛ nzɩ man Nyanmɩan'n, nán Nyanmɩan yɛ bɛ yɩ bɛ́ tɛɛ'n bɛ man yɩ́ ɔ, nan bɛ yɩ bɛ man wawɛ ɛtɛ'n-mɔ. Nan mɩ́n dɩɛ mɩn ngulo man kɛ ɛmɔ nʋn wawɛ ɛtɛ'n-mɔ yɔ kʋn. 21 Ɛmɔ ngʋala man kɛ bɛ nʋn yɛ́ Mɩn kangɔ nɩn anun nán ɛsɛ ɛmɔ a nʋn wawɛ ɛtɛ'n-mɔ kʋsʋ kangɔ dɩɛ nɩn anun. Ɛmɔ ngʋala man kɛ bɛ tanlan yɛ́ Mɩn tɔbɩlɩ nɩn anwʋn bɛ didi nán ɛsɛ ɛmɔ a tanlan wawɛ ɛtɛ'n-mɔ kʋsʋ dɩɛ nɩn anwʋn b'a didi. 22 Anaan ɛmɔ kulo kɛ bɛ wula yɛ́ Mɩn akpue ɔ? Asʋ ɛmɔ jʋnlɩn kɛ yɛ le anwʋnsɛlɛ yɛ tala yɩ́ ɔ?

Bɛ kpʋ́nndɛ ɛhɩnlɩn-mɔ ati anwʋn nvasʋɛ

23 Ɛmɔ kan kɛ: “Yɛ kʋala yɛ yɔ like biala mɔ yɛ kulo ɔ.” Ɔ tɩ ananhɔlɛ, nan kʋsʋ yɩ́ kʋalaa tɩ man kpa mman man ɛmɔ. Ɔ tɩ ananhɔlɛ kɛ ɛmɔ kʋala kɛ bɛ yɔ like biala mɔ ɛmɔ kulo ɔ, nan kʋsʋ yɩ́ kʋalaa mmʋka man ɛmɔ maan ɛmɔ dedi'n ngɔ man yɩ́ nyunnun. 24 Sʋanlan fɩ́ɩ́ n'ɔ kpʋnndɛ yɩ́ ti anwʋn nvasʋɛ, nan ɔ kpʋ́nndɛ ɛhɩnlɩn-mɔ dɩɛ.

25 Like mɔ bɛ di, mɔ ɛmɔ kɔ to yɩ́ gua nun'n, nán bɛ sulo yɩ́ nzin bɛ bisa bisa yɩ́ nwʋn kosuan nán ɛmɔ lí. 26 Ɔ sanlɩn kɛ Ɛhɛlɛ Ɛjɔlɛ'n lɛ kan kɛ: Asɩɛ'n nʋn sʋ ninnge'n kʋalaatin tɩ yɛ́ Mɩn dɩɛ.

27 Sɛ sʋanlan m'ɔ nzɩ man Nyanmɩan'n fɛlɛ ɛmɔ alɩɛ nán ɛmɔ tie a, like biala mɔ bɛ kɔ fa bɛ kɔ man ɛmɔ'n, ɛmɔ lí, nán bɛ sulo yɩ́ nzin bɛ bisa bisa yɩ́ nwʋn kosuan. 28 Nan sɛ sʋanlan bie kan kele ɛmɔ kɛ: “Naan ɛhɩ tɩ amʋan sʋ naan,” yɩ́ dɩɛ anɩn nán bɛ di, ɔ fi ɛjɔlɛ'n mɔ sʋanlan sɔ nɩn a han a hele ɛmɔ'n. Ɔ sanlɩn kɛ ɔ'a kacɩ ɛmɔ. 29 Nán wɔ́ ajʋnlɩn dɩɛ nɩn anwʋn ɛjɔlɛ yɛ̂ mɩɩn kan yɩ́ ɛwa ɔ, nan ɛhɩnlɩn ajʋnlɩn dɩɛ nɩn anwʋn ɛjɔlɛ yɛ̂ mɩɩn kan ɔ. Nan afɩ ɔ yɔ sɛ mɔ like mɔ mɩn kʋala kɛ mɩn yɔ'n, sʋanlan mgban kʋala ɔ kan yɩ́ nwʋn ɛjɔlɛ ɔ? 30 Sɛ mɩn da Nyanmɩan asɩ nán m'an li like a, anɩn ɔ yɔ sɛ mɔ mɩn nyan yɩ́ nwʋn amannɩɛ ɔ?

31 Ɛhɩka ati, sɛ ɛmɔ 'di alɩɛ o, sɛ ɛmɔ 'nʋn nzue o, yɩ́ kʋalaa mɔ ɛmɔ 'yɔ'n, ɛmɔ yɔ́ bɛ wúla Nyanmɩan anunminnyanmʋn. 32 Like mɔ ɛmɔ yɔ a, ɔ kʋala kɛ ɔ man Zufʋ o, m'ɔ tɩ man Zufʋ o, anaan Nyanmɩan asɔnɩn'n tɔ asɩ'n, like sɔ'n, nán bɛ yɔ. 33 Ɛmɔ yɔ́ kɛ mɩ́n. Like biala mɔ mɩn yɔ a bɛ́ kʋalaa bɛ di yɩ́ nwʋn fɛ'n yɛ̂ mɩn yɔ ɔ. Nán m'ɔ tɩ kpa man mɩ́n'n yɛ̂ mɩn yɔ ɔ, nan m'ɔ tɩ kpa man ɛhɩnlɩn-mɔ'n yɛ̂ mɩn yɔ nán b'a nyan ngʋan ɔ.

11

1 Ɛmɔ sósuan mɩ́n kɛ mɩn sosuan Kilisi'n.

2 Mɩɩn yɩ ɛmɔ ayɛ. Ɔ sanlɩn kɛ like biala anun, ɛmɔ kacɩ mɩ́n cɩan daa, ɛsɛ ninnge kʋsʋ mɔ n gelelɩ ɛmɔ'n, ɛmɔ nánndɩ sʋ kpa.

Ɔ sɛ kɛ mmalasua'n-mɔ cɩcɩ bɛ́ ti sʋ

mɛlɛ mɔ bɛ 'yɔ asɔnɩn'n

3 Nan kʋsʋ mɩn kulo kɛ ɛmɔ tɩ ɛjɔlɛ ɛhɩ abʋ kpa kɛ Kilisi y'ɔ sie belenzua biala ɔ. Belenzua'n kʋsʋ y'ɔ sie yɩ́ yɩ ɔ. Yɛ̂ Nyanmɩan y'ɔ sie Kilisi ɔ. 4 Belenzua kʋn mɔ ɔ 'yɔ asɔnɩn, anaan Nyanmɩan kɔ fa ɛjɔlɛ kɔ wula yɩ́ nʋan kɛ ɔ hán héle menian m'ɔ kɔ cɩcɩ yɩ́ ti sʋ'n, anɩn belenzua sɔ nɩn anyɩn a nzɔ man Kilisi. 5 Nan balasua kʋn kʋsʋ mɔ ɔ 'yɔ asɔnɩn, anaan Nyanmɩan kɔ fa ɛjɔlɛ kɔ wula yɩ́ nʋan kɛ ɔ hán héle menian mɔ ɔ'a njɩcɩ man yɩ́ ti nɩn asʋ'n, anɩn balasua sɔ nɩn anyɩn nzɔ man yɩ́ hun. Anɩn ɔ tɩ kɛ balasua mɔ b'a kpa yɩ́ ti ɔ. 6 Balasua kʋsʋ m'ɔ ngulo man kɛ ɔ cɩcɩ yɩ́ ti sʋ'n, anɩn ɔ tɩ́tɩ. Nan kʋsʋ ɔ tɩ anyunnunguasɩɛ man balasua kʋn kɛ ɔ kpá anaan ɔ tɩ́tɩ yɩ́ ti'n. Yɩ́ sɔ ati, ɔ cɩ́cɩ sʋ. 7 Ɔ nzɛ nvata man kɛ belenzua cɩcɩ yɩ́ ti sʋ ɔ. Ɔ sanlɩn kɛ Nyanmɩan nɩanlɩn yɩ́ nwʋn sʋ y'ɔ bɔlɩ yɩ́ ɔ, ɔ tɩ Nyanmɩan anunminnyanmʋn. Nan balasua'n dɩɛ, ɔ tɩ belenzua nɩn anunminnyanmʋn. 8 Afɩ belenzua anvɩn bowe yɛ̂ Nyanmɩan falɩ bɔlɩ balasua ɔ, nan nán balasua'n dɩɛ'n yɛ̂ Nyanmɩan falɩ bɔlɩ belenzua ɔ. 9 Nyanmɩan bɔlɩ balasua manlɩn belenzua nán ɔ'a mmɔ man belenzua ɔ'a mman man balasua. 10 Ɛhɩka ati, nyanmɩansʋ mmɔfʋɛ'n-mɔ dunman nun, balasua'n cɩ́cɩ yɩ́ ti sʋ ɔ héle kɛ ɔ bɛbɛlɛ yɩ́ nwʋn asɩ man yɩ́ hun.

11 Nan kʋsʋ, yɛ́ mân'n mɔ yɛ nʋn yɛ́ Mɩn yɛ lɛ bu'n, belenzua'n nni man yɩ́ ti anwʋn yɛ̂ balasua'n kʋsʋ nni man yɩ́ ti anwʋn. 12 Afɩ sɛ bɔbɔ belenzua nɩn anvɩn bowe yɛ̂ Nyanmɩan falɩ bɔlɩ balasua nɩn an, balasua'n kʋsʋ yɛ̂ ɔ wʋ belenzua nɩn ɔ. Ɛhɩ kʋalaa fi Nyanmɩan ɛlɔ. 13 Ɛmɔ muonun bɛ nɩ́an balasua m'ɔ lɛ yɔ asɔnɩn mɔ ɔ'a njɩcɩ man yɩ́ ti sʋ'n, asʋ ɔ tɩ kpa? 14 Mân'n muonun mɔ yɛ wɔ nun'n kele yɛ́ kɛ, ɔ tɩ anyunnunguasɩɛ man belenzua kʋn kɛ ɔ síe yɩ́ ti'n maan ɔ nyín ndɩnndɩɩn kɛ balasua. 15 Nan sɛ balasua sie yɩ́ ti nɩn an, ɔ tɩ anunminnyanmʋn man yɩ́. Ɔ sanlɩn kɛ Nyanmɩan falɩ enyuan ndɩnndɩɩn sɔ'n manlɩn balasua kɛ ɔ fá hála yɩ́ ti. 16 Ɛjɔlɛ'n mɔ m'an han'n, sʋanlan mɔ yɩ́ nwan ɔ 'su ɛjɔlɛ ɛhɩ anwʋn akpʋlʋwa'n, mɩɩn kan yɩ́ tika mɩn kele yɩ́ kɛ yɛ́ muonun o, Nyanmɩan asɔnɩn'n-mɔ anun o, kɛ yɛ yɔ yɩ́ nɩn anɩn.

Yɛ́ Mɩn alɩɛ nɩn anwʋn ɛjɔlɛ'n

17 M'ɔ tɩ yɛ́ Mɩn alɩɛ nɩn elie nɩn anwʋn ɛjɔlɛ dɩɛ'n, mɩn nyɩ man ɛmɔ ayɛ. Ɔ sanlɩn kɛ mɛlɛ mɔ ɛmɔ kɔ yia'n, like mɔ ɛmɔ yɔ'n tɩ man kpa fɩ́ɩ́. 18 M'an tɩ kɛ mɛlɛ mɔ ɛmɔ asɔnɩn mma'n-mɔ kɔ yia'n, ɛmɔ anʋan nzɛ man bɛ́ nwʋn, ɛmɔ bubu bɛ́ nwʋn nun. Mɩn nne man ɛjɔlɛ sɔ'n mɩn nni man kpa. 19 Nan sɛ ɛmɔ bubu bɛ́ nwʋn nun an, anɩn bɛ nwun menian kʋsʋ mɔ bɛ sʋ Zozi Kilisi ananhɔlɛ nun sakpa'n. 20 Mɛlɛ mɔ ɛmɔ kɔ yia'n, nán yɛ́ Mɩn alɩɛ nɩn elie ati yɛ̂ ɛmɔ yia ɔ. 21 Ɔ sanlɩn kɛ sɛ ɛmɔ yia tɔbɩlɩ nɩn anwʋn an, sʋanlan kʋn kpɩlɩ di yɩ́ muonun yɩ́ alɩɛ dɩɛ m'ɔ tʋnlɩn'n, nan bɛ nje man bɛ nni man. Ɔ man mmie-mɔ didi dede bɛ́ kʋ yi kpa. Mmie-mɔ nʋn nzan dede bɛ bʋ, kʋsʋ anɩn ɛhɔɛ lɛ kun mmie-mɔ. 22 Ɛmɔ le man awulo mɔ bɛ di like nun bɛ nʋn nzan ɔ? Anaan ɛmɔ mmu man Nyanmɩan Asɔnɩn'n like ɔ? Ɛmɔ kulo kɛ anyunnunguasɩɛ kan bɛ́ mɔ bɛ wɔ nun mɔ bɛ le man like fɩ́ɩ́ nɩn ɔ? Nzu ɛjɔlɛ dɩɛ yɛ̂ ɛmɔ kulo kɛ n gán n géle ɛmɔ ɔ? Asʋ ɔ fata kɛ mɩn yɩ ɛmɔ ayɛ ɔ? Cɛcɛ! Mɩn ngʋala man kɛ mɩn yɩ ɛmɔ ayɛ!

23 Ɛhɩ, like mɔ yɛ́ Mɩn helelɩ mɩ́n'n yɛ̂ mɩ́n kʋsʋ m'an hele ɛmɔ ɔ. Like sɔ'n y'ɔ le kɛ kɔngɔɛ'n, asannan nán b'a yɩ yɛ́ Mɩn Zozi b'a man'n, ɔ falɩ kpaʋn. 24 M'ɔ lalɩ Nyanmɩan asɩ yuelɩ'n, ɔ kɔ bubu nun. Yɩ́ nwan: “Ɛhɩ tɩ mɩ́n nwʋnnaan, mɩɩn fa mɩn man ɛmɔ. Ɛmɔ yɔ́ ɛhɩ bɛ fá bɛ kácɩ mɩ́n.” 25 Mɔ bɛ lili kpaʋn'n yuelɩ'n, ɔ kɔ fa nzan kangɔ'n. Yɩ́ nwan: “Nzan'n m'ɔ wɔ kangɔ ɛhɩ anun'n y'ɔ le nyɩhyɛ fʋfɔlɛ'n mɔ Nyanmɩan lɛ fa mɩ́n moja'n hyɩhyɛ'n. Mɛlɛ biala mɔ ɛmɔ 'nʋn nzan sɔ'n, ɛmɔ nʋ́n bɛ kácɩ mɩ́n.” 26 Afɩ mɛlɛ biala mɔ ɛmɔ lɛ di kpaʋn ɛhɩ, mɔ ɛmɔ lɛ nʋn nzan ɛhɩ'n, anɩn ɛmɔ lɛ bɔ yɛ́ Mɩn ewue'n m'ɔ wuli nɩn anwʋn kpayɛ dede ɔ kɔ ju mɛlɛ mɔ ɔ 'sa ba'n.

27 Ɛhɩka ati, sɛ sʋanlan kʋn sɩn atɩn m'ɔ nzɛ nvata man nɩn asʋ ɔ di yɛ́ Mɩn kpaʋn'n ɔ nʋn yɩ́ nzan nɩn an, anɩn sʋanlan sɔ nɩn a yɔ ɛtɛ ɔ'a tia yɛ́ Mɩn anwʋnnaan'n nʋn yɩ́ moja'n. 28 Ɔ man sʋanlan kʋn biala sɔ́ yɩ́ nwʋn nɩ́an kʋalaaka nán ɔ'a li kpaʋn sɔ'n ɔ'a nʋn nzan'n. 29 Ɔ sanlɩn kɛ sʋanlan m'ɔ lɛ di kpaʋn sɔ'n ɔ nʋn nzan'n mɔ ɔ'a mmu man kɛ yɛ́ Mɩn anwʋnnaan'n nʋn yɩ́ moja'n, anɩn sʋanlan sɔ'n lɛ bu yɩ́ muonun yɩ́ nwʋn fʋɔ. 30 Ɛhɩka ati yɛ̂ ɛmɔ anun mmie-mɔ dɔʋn a fʋkɛ fʋkɛ, mmie-mɔ a bubu, mmie-mɔ kʋsʋ dɔʋn a wu nɩn ɔ. 31 Sɛ yɛ di mʋa yɛ sɔ yɛ́ nwʋn yɛ nɩan kʋalaaka nán y'a li yɛ́ Mɩn alɩɛ nɩn an, Nyanmɩan mmua man yɛ́ ndɛɛ. 32 Nan sɛ yɛ́ Mɩn bua yɛ́ ndɛɛ a, ɔ 'pinnin yɛ́ nán yɛ́ ti a nga man nun kɛ ɛyuadɩ'n dɩɛ'n.

33 Ɔ man anianman-mɔ, sɛ ɛmɔ yia mɔ ɛmɔ 'ba li yɛ́ Mɩn alɩɛ'n, ɛmɔ nwʋ́nndɛ bɛ́ nwʋn. 34 Kɛ ɔ kɔ yɔ nán Nyanmɩan a mbinnin man ɛmɔ mɛlɛ mɔ ɛmɔ kɔ yia'n, sʋanlan m'ɔ nɩan an, ɔ'a gɔlɔ'n, ɔ lí like yɩ́ awulo nán ɔ'a a. Yɩ́ bʋ nga'n, sɛ mɩn ba ɛmɔ anwʋn ɛlɔ a, n gɔ sesie.

12

Wawɛ Nwannzan-nwannzan nɩn acɛdɩɛ'n-mɔ

1 Ɛhɩ, anianman-mɔ, m'ɔ tʋ de Wawɛ Nwannzan-nwannzan nɩn acɛdɩɛ'n-mɔ anwʋn ɛjɔlɛ dɩɛ'n, mɩn kulo kɛ ɛmɔ tɩ yɩ́ bʋ kpa. 2 Ɛmɔ sɩ kɛ daba mɔ anɩn ɛmɔ nzɩ man Nyanmɩan'n, amʋan'n-mɔ mɔ bɛ njʋjɔ man'n, bɛ́ yɛ̂ anɩn ɛmɔ nanndɩ nun bɛ sɔ ɔ. 3 Ɛhɩka ati, mɩn kulo kɛ ɛmɔ tɩ yɩ́ bʋ kpa kɛ, sʋanlan mɔ Nyanmɩan Wawɛ'n wɔ yɩ́ nun'n ngʋala ngan man kɛ: “Zozi a fa munnzue!” Sɛ Wawɛ Nwannzan-nwannzan'n kʋsʋ nnʋn man nun an, sʋanlan kʋn ngʋala ngan man kɛ: “Zozi tɩ yɛ́ Mɩn!”

4 Acɛdɩɛ'n-mɔ tɩ ngacile dɔʋn, nan kʋsʋ yɩ́ kʋalaa fi Wawɛ Nwannzan-nwannzan kʋnmgba'n. 5 Junman'n tɩ ngacile dɔʋn nan kʋsʋ yɛ́ Mɩn kʋnmgba'n yɛ̂ bɛ lɛ sʋ yɩ́ ɔ. 6 Junman elie'n tɩ ngacile dɔʋn nan kʋsʋ Nyanmɩan kʋnmgba'n sɩn yɩ́ kʋalaa asʋ ɔ di junman yɛ́ asɩtanlan nɩn anun.

7 Wawɛ Nwannzan-nwannzan'n man sʋanlan kʋn biala acɛdɩɛ kʋn maan ɔ fa bʋka ɛhɩnlɩn-mɔ kʋalaatin. 8 Wawɛ Nwannzan-nwannzan'n fa ngɛlɛ ɛjɔlɛ ɔ wula sʋanlan'n bie anʋan maan ɔ kan. Wawɛ kʋnmgba'n kele sʋanlan'n bie like maan ɔ nwun yɩ́ yuein ɔ bʋka ɛhɩnlɩn-mɔ. 9 Wawɛ kʋnmgba sɔ'n man sʋanlan'n bie dedi. Ɔ man sʋanlan'n bie kʋsʋ tunmin maan nwuluwafʋɛ'n-mɔ anwʋn sa. 10 Ɔ man sʋanlan'n bie tunmin maan ɔ yɔ asinbɛnwʋn ninnge. Ɔ man bie kʋsʋ kan ɛjɔlɛ mɔ Nyanmɩan kɔ fa kɔ wula yɩ́ nʋan kɛ ɔ hán'n. Ɔ man sʋanlan'n bie kʋsʋ nwun wawɛ ɛtɛ'n nʋn Nyanmɩan Wawɛ nɩn angʋnmɩn. Ɔ man sʋanlan'n bie kan anɩɛ ngacile ngacile. Ɔ man bie kʋsʋ tutu anɩɛ ngacile ngacile sɔ'n-mɔ abʋ. 11 Wawɛ kʋnmgba cein sɔ'n yɛ̂ ɔ yɔ ninnge sɔ'n-mɔ kʋalaa ɔ. Acɛdɩɛ m'ɔ kulo kɛ ɔ fa man sʋanlan kʋn biala'n y'ɔ fa man ɔ.

Zozi Kilisi menian'n-mɔ kʋalaa tɩ anwʋnnaan kʋn

12 Ɛhɩ, ɛmɔ sɩ kulo sʋanlan kɛ ɔ kpɩn tɩ yɩ́'n. Yɩ́ akpɔlɛ akpɔlɛ'n-mɔ sʋnlɩn. Bɛ kan yɩ́ kʋalaa bɛ bɔ nun an, anɩn ɔ yɔ anwʋnnaan kʋn. Kilisi kʋsʋ, kɛ ɔ tɩ yɩ́ nɩn ala anɩn. 13 Yɛ́ kʋalaatin, Zufʋ o, m'ɔ tɩ man Zufʋ o, kanga o, m'ɔ tɩ man kanga o, Wawɛ kʋnmgba sɔ nɩn a hohuan yɛ́ nʋan, y'a kaci anwʋnnaan kʋn, b'a sɔnɩn yɛ́, ɛsɛ Wawɛ Nwannzan-nwannzan'n wɔ yɛ́ kʋalaa yɛ́ nun.

14 Nán akpɔlɛ baa kʋnmgba y'ɔ yɔ anwʋnnaan nɩn ɔ, nan akpɔlɛ dɔʋn y'ɔ yɔ anwʋnnaan nɩn ɔ. 15 Sɛ ajalɛ'n nwan: “Mɩ́n dɩɛ, nán asaa y'ɔ le mɩ́n, yɩ́ ti, n nnʋn man anwʋnnaan nɩn anun bie.” Sɛ ɔ kan sɔ ti a, asʋ ɔ nnʋn man anwʋnnaan nɩn anun bie ɔ? 16 Sɛ anzʋɛ'n kʋsʋ nwan: “Mɩ́n dɩɛ, nán anyɩan y'ɔ le mɩ́n, yɩ́ ti, n nnʋn man anwʋnnaan nɩn anun bie.” Sɛ ɔ kan sɔ ti a, asʋ ɔ nnʋn man anwʋnnaan nɩn anun bie ɔ? 17 Sɛ ɔ tɩ kɛ anwʋnnaan'n kʋalaa y'ɔ le anyɩan an, ahan sʋanlan 'yɔ sɛ nán ɔ'a tɩ ɛjɔlɛ? Sɛ ɔ tɩ kɛ anwʋnnaan'n kʋalaa y'ɔ le anzʋɛ a, ahan sʋanlan 'yɔ sɛ nán ɔ'a tɩ nvan? 18 Mʋafʋɛ, kɛ kulo sʋanlan akpɔlɛ akpɔlɛ'n lɩka mɔ Nyanmɩan kulo kɛ ɔ sie yɩ́'n, ɛbɛlɛ yɛ̂ ɔ'a sie yɩ́ ɔ. 19 Afɩ sɛ ɔ tɩ kɛ yɩ́ kʋalaa tɩ tɔlɛ baa kʋnmgba a, ahan bɛ nvɛlɛ man yɩ́ sʋanlan. 20 Ɔ tɩ ananhɔlɛ kɛ kulo sʋanlan akpɔlɛ akpɔlɛ'n-mɔ sʋnlɩn, nan yɩ́ kʋalaa yɔ anwʋnnaan kʋn.

21 Ɛhɩka ati, anyɩan ngʋala ngan ngele man asaa kɛ: “Wɔ́ asaa, m mianlɩn man wɔ́ nwʋn!” Bɛ́ ti kʋsʋ ngʋala ngan ngele man ajalɛ kɛ: “Wɔ́ ajalɛ, m mianlɩn man wɔ́ nwʋn!” 22 Bɛ ngʋala bɛ ngan man sɔ. Ɔ sanlɩn kɛ anwʋnnaan nɩn akpɔlɛ'n-mɔ mɔ bɛ mmu man bɛ́ like fɩ́ɩ́'n, bɛ́ yɛ̂ bɛ́ nwʋn cian ɔ. 23 Yɛ́ anwʋnnaan'n lɩka mɔ yɛ mmu man yɩ́ like fɩ́ɩ́'n, yɩ́ yɛ̂ yɛ sesie yɩ́ kpa ɔ. Lɩka mɔ sʋanlan nwun yɩ́ a, ɔ tɩ anyunnunguasɩɛ man yɛ́'n, yɛ kala sʋ. 24 Lɩka mɔ sʋanlan nwun yɩ́ a, ɔ tɩ kpa'n, yɛ yaci yɛ gua sʋ. Anwʋnnaan'n lɩka sɔ'n-mɔ yɛ nwun bɛ́ a, yɛ mmu man bɛ́ like fɩ́ɩ́'n, Nyanmɩan a sesie maan bɛ́ nwʋn cian yɛ́ kpa. 25 Ɔ yɔ yɩ́ sɔ nán mgbacɩ mgbacɩɛ a ndanlan man anwʋnnaan nɩn anun. Ɔ sanlɩn kɛ anwʋnnaan nɩn anun akpɔlɛ akpɔlɛ'n-mɔ kʋalaa sʋsɔ bɛ́ nwʋn nun. 26 Sɛ anwʋnnaan nɩn anun akpɔlɛ'n bie lɛ nwun yalɛ a, bɛ́ kʋalaa yɛ́ anɩn bɛ nʋn yɩ́ lɛ nwun yalɛ sɔ nɩn ɔ. Yɛ̂ sɛ bɛ́ nun kʋn bie kʋsʋ lɛ di fɛ a, bɛ́ kʋalaa yɛ̂ anɩn bɛ lɛ di fɛ sɔ nɩn ɔ.

27 Kilisi anwʋnnaan'n y'ɔ le ɛmɔ kʋalaa. Ɛmɔ anun kʋn biala tɩ anwʋnnaan sɔ nɩn anun akpɔlɛ kʋn. 28 Ɛhɩka ati y'ɔ man Nyanmɩan lili mʋa sielɩ mmɔfʋɛ'n-mɔ Asɔnɩn nɩn anun ɔ. M'ɔ tian yɩ́ nnyuan'n y'ɔ le mgbɔmanfʋɛ'n-mɔ. M'ɔ tian yɩ́ nsan'n y'ɔ le bɛ́ mɔ bɛ kekele menian'n-mɔ ninnge'n. M'ɔ tɔ sʋ'n y'ɔ le bɛ́ mɔ bɛ yɔ asinbɛnwʋn ninnge'n, bɛ́ mɔ bɛ le tunmin maan nwuluwafʋɛ'n-mɔ anwʋn sa'n, bɛ́ mɔ bɛ bʋka yalɛfʋɛ'n-mɔ'n, bɛ́ mɔ bɛ nɩan Asɔnɩn nɩn asʋ'n, ɔ nʋn bɛ́ mɔ bɛ kan anɩɛ ngacile'n-mɔ'n. 29 Asʋ bɛ́ kʋalaa bɛ tɩ mmɔfʋɛ ɔ? Cɛcɛ! Asʋ bɛ́ kʋalaa bɛ tɩ mgbɔmanfʋɛ ɔ? Cɛcɛ! Asʋ bɛ́ kʋalaa bɛ kekele menian'n-mɔ ninnge ɔ? Cɛcɛ! Asʋ bɛ́ kʋalaa bɛ yɔ asinbɛnwʋn ninnge ɔ? Cɛcɛ! 30 Asʋ bɛ́ kʋalaa bɛ man nwuluwafʋɛ'n-mɔ anwʋn sa ɔ? Cɛcɛ! Asʋ bɛ́ kʋalaa bɛ kan anɩɛ ngacile ngacile ɔ? Cɛcɛ! Asʋ bɛ́ kʋalaa bɛ tu anɩɛ sɔ'n-mɔ abʋ ɔ? Cɛcɛ! 31 Ɛhɩka ati, ɛmɔ kpʋ́nndɛ acɛdɩɛ'n-mɔ mɔ bɛ́ nwʋn cian'n. Nan mɩn 'ba hele ɛmɔ atɩn kanlanman kanlanman kpa kʋn.

13

Ehulo'n

1 Ɛhɩ, sɛ bɔbɔ mɩn kʋala mân nɩn anun anɩɛ'n-mɔ kʋalaatin kan an, sɛ mɩn kʋala nyanmɩansʋ mmɔfʋɛ'n-mɔ dɩɛ'n kan an, sɛ mɩn ngulo man sʋanlan an, anɩn n dɩ kɛ kpakpan mɔ bɛ lɛ fa bɛ bɔ sʋ mgban. 2 Man n ní Nyanmɩan kpɔman, man n zɩ́ ninnge'n kʋalaatin dede n zɩ́ Nyanmɩan nvɩalɩɛ nun ɛjɔlɛ'n kʋalaatin, man n nyán dedi dede n dútu mmʋka'n-mɔ abʋ bɔbɔ, sɛ mɩn nwun sʋanlan nán m'an ngulo man yɩ́ a, anɩn n dɩ man like fɩ́ɩ́. 3 Man n vá mɩ́n nwʋn ninnge'n kʋalaa mɔ n ne yɩ́'n n jé, ɛsɛ bɔbɔ n dɔ́nɩn mɩ́n nwʋn nán m'an fa m'an tu mɩ́n nʋan nun, sɛ n nne man ehulo a, n nne man sʋ nvasʋɛ.

4 M'ɔ kulo sʋanlan'n, ɔ si abʋtalɛ, ɔ yɔ ati anun kpa ninnge. M'ɔ kulo sʋanlan'n, yɩ́ nyɩn mmʋlʋ man sʋanlan like, ɛsɛ ɔ ndu man yɩ́ nʋan nun. M'ɔ kulo sʋanlan'n, ɔ ndu man yɩ́ nwʋn. 5 M'ɔ kulo sʋanlan'n, ɔ nyɔ man anyunnunguasɩɛ like, ɔ tɩ man ahyʋan. Ɔ nvɛ man sʋanlan anwʋn ɛya. M'ɔ kulo sʋanlan'n, ɔ nva man sʋanlan anwʋn ɛjɔlɛ ɔ nzie man yɩ́ kunnun. 6 M'ɔ kulo sʋanlan'n, ɔ nni man ɛtɛ nɩn anwʋn fɛ nan ananhɔlɛ nɩn anwʋn fɛ y'ɔ di ɔ. 7 M'ɔ kulo sʋanlan'n, ɔ tila yɩ́ ahʋnlɩn kpa, ɔ le dedi, ɔ le anyɩndasʋɛ, ɔ si abʋtalɛ.

8 Ehulo'n le man ayuelɩɛ. Kpɔman elie'n tɛmʋn 'ba sɩn, anɩɛ ngacile ngacile nɩn ɛhan'n tɛmʋn 'ba sɩn, ninnge'n-mɔ ɛsɩɛ'n tɛmʋn 'ba sɩn. 9 Ɔ sanlɩn kɛ yɛ sɩ ninnge'n-mɔ ebue, ɛsɛ yɛ di kpɔman nɩn ebue. 10 Nan mɛlɛ mɔ like'n m'ɔ tɩ kʋnlʋn-ngʋnlʋn kpa'n 'ba fite'n, m'ɔ tɩ ebue ebue'n 'ba minlin.

11 Mɔ n dɩ batʋnman'n, anɩn mɩn jʋjɔ kɛ batʋnman, mɩn jʋnlɩn kɛ batʋnman, mɩn yɔ mɩ́n ninnge'n-mɔ kɛ batʋnman. Nan mɔ n yɔlɩ kpain'n, n nyacili mmatʋnman ninnge'n. 12 Mɔ yɛ nwun yɩ́ ɛnɛ'n, ɔ tɩ kɛ yɛ lɛ nɩan nɩannun nun. Ɔ tɩ mɩnnzanlɩn-mɩnnzanlɩn man yɛ́. Nan mɛlɛ'n 'ba ju, yɛ 'ba nwun yɩ́ tofee. Ɛnɛ, ninnge'n-mɔ ebue ebue yɛ̂ mɩn sɩ ɔ. Nan tɛmʋn'n 'ba ju, mɩn 'ba sɩ yɩ́ kpa bɔkɔɔ kɛ Nyanmɩan sɩ mɩ́n'n.

13 Sian dɩɛ, ninnge nsan ɛhɩ-mɔ wɔ ɛbɛlɛ. Ninnge nsan sɔ'n-mɔ y'ɔ le dedi'n, anyɩndasʋɛ'n, ɔ nʋn ehulo'n. Nan bɛ́ nsan nɩn anun kpili kpa'n y'ɔ le ehulo'n.

14

Ɛmɔ kpʋ́nndɛ Nyanmɩan Wawɛ nɩn acɛdɩɛ mgbakpa'n-mɔ

1 Ɛhɩka ati, ɛmɔ mán sʋanlan ehulo'n hían ɛmɔ cɩnnjɩn kpa. Ɛsɛ ɛmɔ bɔ́ mɔndɩnlɩn kpa bɛ kpʋ́nndɛ acɛdɩɛ'n-mɔ mɔ Nyanmɩan Wawɛ'n man'n. Man Nyanmɩan kpɔman elie acɛdɩɛ dɩɛ'n hían ɛmɔ kpa. 2 Sʋanlan m'ɔ lɛ kan anɩɛ ngacile ngacile'n, anɩn nán menian-mɔ y'ɔ lɛ kan kele bɛ́ ɔ, nan ɔ lɛ kan kele Nyanmɩan. Ɔ sanlɩn kɛ sʋanlan fɩ́ɩ́ ndɩ man anɩɛ'n m'ɔ lɛ kan'n. Nvɩalɩɛ nun ɛjɔlɛ yɛ̂ Wawɛ Nwannzan-nwannzan'n lɛ man ɔ kan ɔ. 3 Nan sʋanlan m'ɔ lɛ di Nyanmɩan kpɔman'n, ɔ kan ɛjɔlɛ'n kele menian'n-mɔ ɔ man bɛ́ dedi'n kɔ yɩ́ nyunnun, ɔ wowula bɛ́ anwʋnsɛlɛ ɛsɛ ɔ cɩcɩ bɛ́ lʋa. 4 Sʋanlan m'ɔ lɛ kan anɩɛ ngacile ngacile'n, anɩn ɔ lɛ kan maan yɩ́ ngʋnmɩn yɩ́ dedi'n kɔ yɩ́ nyunnun. Nan sʋanlan m'ɔ lɛ di Nyanmɩan kpɔman'n, ɔ kan ɛjɔlɛ'n ɔ man bɛ́ kʋalaa mɔ bɛ wɔ asɔnɩn nɩn anun'n dedi'n kɔ yɩ́ nyunnun. 5 Mɩ́n dɩɛ, sɛ Wawɛ Nwannzan-nwannzan'n man ɛmɔ kʋalaa kan anɩɛ ngacile ngacile a, mɩn di yɩ́ nwʋn fɛ. Nan kʋsʋ mɔ mɩɩn kpʋnndɛ'n, y'ɔ le kɛ ɛmɔ kʋalaa bɛ lí Nyanmɩan kpɔman. Afɩ sʋanlan m'ɔ di Nyanmɩan kpɔman'n, yɩ́ junman dɩɛ'n tɩ kpa tala sʋanlan mɔ kan anɩɛ ngacile ngacile'n dɩɛ'n. Nan sɛ sʋanlan kʋn kʋala kɛ ɔ tutu anɩɛ ngacile ngacile sɔ'n-mɔ abʋ maan Asɔnɩn mma'n-mɔ kʋalaatin dedi'n kɔ yɩ́ nyunnun an, yɩ́ kʋsʋ ɔ tɩ kpa.

6 Anianman-mɔ, sɛ mɩn ba ɛmɔ anwʋn ɛlɔ, nán sɛ mɩn kan anɩɛ ngacile ngacile mɩn kele ɛmɔ a, nzu nvasʋɛ dɩɛ yɛ̂ ɛmɔ 'nyan yɩ́ sʋ ɔ? Nvasʋɛ nnʋn man sʋ. Nan sɛ Nyanmɩan yɩ like kele nán mɩn kan yɩ́ nwʋn ɛjɔlɛ mɩn kele ɛmɔ a, anaan mɩn kekele ɛmɔ ɛjɔlɛ nun an, anaan mɩn di Nyanmɩan kpɔman an, anaan mɩn kan Nyanmɩan anwʋn ɛjɔlɛ mɩn kele ɛmɔ a, ɛmɔ 'nyan sʋ nvasʋɛ. 7 Bɛ mán yɛ fá ɛjɔlɛ sɔ'n yɛ tʋ́ kɛ sʋanlan m'ɔ le ku fulutu anaan ɔ lɛ bɔ sanngo anwʋn. Sɛ ɔ'a mmɔ man yɩ́ kpa a, ɔ 'yɔ sɛ nán b'a nwun ejue'n m'ɔ lɛ tʋ'n? 8 Sʋanlan m'ɔ lɛ ku kɔnɔtɩ'n, sɛ ɔ'a ngu man yɩ́ kpa a, nwan yɛ̂ ɔ 'sesie yɩ́ nwʋn ɔ kɔ ɛlɔɛ ɔ? 9 Kɛ ɔ tɩ yɩ́ kʋsʋ man ɛmɔ nɩn ala anɩn. Anɩɛ mɔ ɛmɔ lɛ kan mɔ sʋanlan ndɩ man'n, anɩn ɛmɔ lɛ kan gua anwʋnman nun mgban. 10 Anɩɛ sʋnlɩn mân nɩn anun kpa, nan kʋsʋ kʋn nnʋn man ɛbɛlɛ mɔ sʋanlan ndɩ man yɩ́ bʋ ɔ. 11 Anɩɛ mɔ mɩn ndɩ man'n, sɛ sʋanlan lɛ fa kan ɛjɔlɛ kele mɩ́n an, mɩn bu sʋanlan sɔ nɩn ɛyɛfʋɛ, yɩ́ kʋsʋ ɔ bu mɩ́n ɛyɛfʋɛ. 12 Ɔ man, kɛmɔ ɛmɔ kpʋnndɛ kɛ bɛ nyan Wawɛ Nwannzan-nwannzan nɩn acɛdɩɛ'n-mɔ'n, anɩn ɛmɔ kpʋ́nndɛ nunhan mɔ ɛmɔ nyan yɩ́ dɔʋn kpa a, ɔ kʋala kɛ ɔ man Asɔnɩn mma'n-mɔ kʋalaatin dedi'n kɔ yɩ́ nyunnun'n.

13 Ɛhɩka ati, sʋanlan m'ɔ kan anɩɛ ngacile ngacile'n, ɔ sɛ́lɛ Nyanmɩan maan ɔ hʋ́ala yɩ́ bʋ tú. 14 Ɔ sanlɩn kɛ sɛ mɩɩn yɔ asɔnɩn anɩɛ ngacile ngacile nun an, anɩn mɩ́n wawɛ'n yɛ̂ ɔ lɛ yɔ asɔnɩn nɩn ɔ, mɩ́n ajʋnlɩn'n wɔ ɛbɛlɛ mgban. 15 Sɛ ɔ tɩ sɔ a, anɩn mɩn 'yɔ yɩ́ sɛ? Mɩn 'fa mɩ́n wawɛ mɩn yɔ asɔnɩn, ɛsɛ mɩn 'fa mɩ́n ajʋnlɩn'n kʋsʋ mɩn yɔ asɔnɩn. Mɩn 'fa mɩ́n wawɛ'n mɩn tʋ ejue, ɛsɛ mɩn 'fa mɩ́n ajʋnlɩn'n kʋsʋ mɩn tʋ ejue. 16 Afɩ sɛ ɛ lɛ da Nyanmɩan asɩ anɩɛ ngacile ngacile nun, mɔ sʋanlan bie wɔ ɛmɔ afian m'ɔ ndɩ man anɩɛ sɔ'n, sɛ ɛ da Nyanmɩan asɩ yue a, ɔ ngʋala ɔ ngan man “Amɩn”, ɔ sanlɩn kɛ ɔ'a ndɩ man ɛjɔlɛ'n mɔ a han'n. 17 Sɛ bɔbɔ asɩna'n tɩ like kpa a, ɔ mman man sʋanlan sɔ'n dedi'n ngɔ man yɩ́ nyunnun. 18 Mɩn 'da Nyanmɩan asɩ, ɔ sanlɩn kɛ mɩn kan anɩɛ ngacile ngacile dɔʋn mɩn tala ɛmɔ kʋalaatin. 19 Nan kʋsʋ sɛ Asɔnɩn mma'n-mɔ yia nán mɩn kan ɛjɔlɛ mgbɔlɛ nnun mɔ bɛ tɩ yɩ́ bʋ, ɔ bʋka bɛ́'n, ɔ tɩ kpa tala kɛ n gɔ han ɛjɔlɛ mgbɔlɛ akpɩɩ bulu anɩɛ ngacile ngacile nun mɔ sʋanlan fɩ́ɩ́ ndɩ man ɔ.

20 Anianman-mɔ, nán man ɛmɔ ajʋnlɩn'n yɔ kɛ mmatʋnman ajʋnlɩn, nan ɛmɔ nyán mgbain ajʋnlɩn. Kʋsʋ ɛtɛ nɩn anyunnun an, ɛmɔ káci kɛ adɔman. 21 B'a hɛlɛ wɔ Ɛhɛlɛ Ɛjɔlɛ nɩn anun kɛ yɛ́ Mɩn nwan:

Mɩn 'nanndɩ nyɔfʋɛ

mɔ ɛmɔ ndɩ man bɛ́ anɩɛ nɩn asʋ,

mɩn kan ɛjɔlɛ mɩn kele meninsʋnman'n.

Ɛhɩ bɔbɔ muonun, bɛ lɛ ngɔ tie man mɩ́n.

22 Ɛhɩka ati, anɩɛ ngacile ngacile'n mɔ bɛ kan'n, ɔ tɩ nzɔlɛ mɔ Nyanmɩan yɩ kele bɛ́ mɔ bɛ nzɩ man yɩ́'n, nan ɔ tɩ man nzɔlɛ mman man bɛ́ mɔ bɛ sɩ yɩ́'n, nan Nyanmɩan kpɔman nɩn elie dɩɛ'n, ɔ tɩ nzɔlɛ man sʋanlan'n m'ɔ sɩ Nyanmɩan'n, nan ɔ tɩ man nzɔlɛ mman man m'ɔ nzɩ man Nyanmɩan'n. 23 Yɛ fá yɩ́ kɛ asɔnɩn mma'n-mɔ kʋalaa a yia bɛ lɛ kan anɩɛ ngacile ngacile. Sɛ menian mɔ bɛ nzɩ man asɔnɩn nɩn anun ɛjɔlɛ, anaan bɛ́ mɔ bɛ nzɩ man Nyanmɩan'n wʋlʋ lɩka mɔ ɛmɔ a yia nɩn an, bɛ ngan man kɛ ɛmɔ lɛ sɛ ɔ? 24 Nan sɛ ɛmɔ kʋalaa lɛ di Nyanmɩan kpɔman nán sʋanlan m'ɔ nzɩ man asɔnɩn nɩn anun ɛjɔlɛ, anaan m'ɔ nzɩ man Nyanmɩan wʋlʋ lɩka mɔ ɛmɔ a yia nɩn an, ɛjɔlɛ'n mɔ ɛmɔ lɛ kan'n maan ɔ nwʋn yɩ́ kɛ ɔ tɩ ɛtɛfʋɛ. Ɔ nwun yɩ́ kɛ ɛjɔlɛ'n mɔ ɔ'a tɩ'n maan ɔ di fʋɔ. 25 Anɩn yɩ́ nwʋn ɛjɔlɛ kʋalaa a tulu. Ɔ 'kʋtʋ Nyanmɩan anyunnun ɔ sʋ yɩ́, ɔ se kɛ: “Nyanmɩan wɔ ɛmɔ afian ɛwa sakpa!”

Like m'ɔ sɛ kɛ bɛ yia a, bɛ yɔ́'n

26 Anianman-mɔ, afɩ nzu yɛ̂ ɔ sɛ kɛ ɛmɔ yia a, bɛ yɔ́ ɔ? Mɛlɛ mɔ ɛmɔ kʋalaa kɔ yia'n, sɛ sʋanlan kʋn le ejue ɔ tʋ, kʋn lɛ kekele yɩ́ manngʋn'n-mɔ Nyanmɩan Anʋan Ɛjɔlɛ, kʋn lɛ di kpɔman, kʋn lɛ kan anɩɛ ngacile ngacile, kʋn kʋsʋ lɛ tu anɩɛ ngacile sɔ nɩn abʋ a, yɩ́ kʋalaa mɔ ɛmɔ lɛ yɔ'n, bɛ yɔ́ bɛ bʋ́ka bɛ́ nwʋn bɛ mán bɛ́ dedi'n hɔ́ yɩ́ nyunnun. 27 Sɛ ɛmɔ lɛ kan anɩɛ ngacile a, man menian nnyuan anaan nsan hán. Nan kʋsʋ bɛ hán yɩ́ bɛ́ ti ngʋkʋn, yɛ̂ sʋanlan kʋn kʋsʋ tú mɔ bɛ lɛ kan nɩn abʋ. 28 Sɛ sʋanlan fɩ́ɩ́ nnʋn man ɛbɛlɛ m'ɔ tu mɔ bɛ lɛ kan nɩn abʋ a, anɩn sʋanlan'n m'ɔ lɛ kan anɩɛ ngacile sɔ'n múan yɩ́ nʋan Asɔnɩn sua nɩn anun. Ɔ hán yɩ́ kunnun, ɔ hán mán Nyanmɩan.

29 Bɛ́ mɔ bɛ di Nyanmɩan kpɔman'n kʋsʋ, nunhan nnyuan, anaan nsan lí kpɔman'n nán bɛ́ nga'n tɩ́tɩ bɛ́ ɛjɔlɛ'n bɛ nɩ́an. 30 Sɛ nunhan kʋn wɔ ɛmɔ afian mɔ Nyanmɩan a yɩ like a hele yɩ́ kɛ ɔ hán'n, sʋanlan'n mɔ yɩ́ nʋan wɔ ɛjɔlɛ sʋ'n, ɔ múan yɩ́ nʋan. 31 Ɛmɔ kʋalaa, bɛ kʋala kɛ bɛ di kpɔman'n bɛ́ ti ngʋkʋn maan bɛ́ kʋalaa bɛ nwun like, ɛsɛ bɛ wowula bɛ́ nwʋn anwʋnsɛlɛ. 32 Bɛ́ mɔ bɛ di kpɔman'n, ɔ di kɛ bɛ lí kpɔman'n kɛ ɔ sɛ fata'n. 33 Ɔ sanlɩn kɛ Nyanmɩan ngulo man basa basa, nan ɔ kulo anzʋnunjɔ.

Kɛ ɔ tɩ yɩ́ wɔ anwʋntɩɛ mma'n-mɔ asɔnɩn'n-mɔ anun'n, 34 sɛ ɛmɔ yia nán bɛ́ 'yɔ asɔnɩn an, mmalasua'n-mɔ tánlan koun, bɛ le atɩn bɛ ngan ɛjɔlɛ. Ɔ sɛ kɛ mmalasua'n-mɔ bɛ́bɛlɛ bɛ́ nwʋn asɩ kɛ b'a hɛlɛ wɔ Nyanmɩan mala nɩn anun'n. 35 Sɛ Ɛjɔlɛ'n bie wɔ ɛbɛlɛ mɔ bɛ nnwun man yɩ́ kpa, nán bɛ kulo kɛ bɛ bisa a, bɛ bísa bɛ́ hun-mɔ bɛ́ awulo ɛlɔ. Afɩ ɔ tɩ man kpa man balasua kɛ ɔ hán ɛjɔlɛ mɛlɛ mɔ Asɔnɩn mma'n-mɔ kɔ yia'n.

36 Ɛmɔ jʋnlɩn kɛ ɛmɔ ɛlɔ yɛ̂ Nyanmɩan ɛjɔlɛ'n bɔlɩ yɩ́ bʋ ɔ? Anaan ɛmɔ jʋnlɩn kɛ ɛmɔ ngʋnmɩn ala yɛ̂ b'a tɩ Nyanmɩan ɛjɔlɛ nɩn ɔ? 37 Sʋanlan mɔ yɩ́ nwan ɔ di Nyanmɩan kpɔman, anaan Wawɛ Nwannzan-nwannzan kan ɛjɔlɛ kele yɩ́'n, ɔ nwún yɩ́ kɛ ɛjɔlɛ'n mɔ m'an hɛlɛ ɛmɔ'n tɩ yɛ́ Mɩn mala. 38 Sʋanlan m'ɔ mmu man ɛjɔlɛ sɔ nɩn ananhɔlɛ'n, nán bɛ tie yɩ́.

39 Ɛhɩka ati, anianman-mɔ, ɛmɔ kpʋ́nndɛ kpɔman elie acɛdɩɛ'n kpa. Nan kʋsʋ, nán bɛ totua anɩɛ ngacile ngacile nɩn ɛhan. 40 Ɛmɔ yɔ́ ninnge'n-mɔ kʋalaa kpɛ kpɛ, nán bɛ yɔ yɩ́ sɩsakaa.

15

1 Anianman-mɔ, mɩɩn kacɩ ɛmɔ Ɛjɔlɛkpa'n mɔ m mɔlɩ n gelelɩ ɛmɔ mɔ ɛmɔ lelɩ lili'n. Ɛjɔlɛkpa sɔ'n, ɛmɔ bɔlɩ nun mɔndɩnlɩn kpa. 2 Sɛ ɛmɔ de Ɛjɔlɛkpa sɔ'n bɛ di kɛ m gbɩnlɩn m mɔlɩ n gelelɩ ɛmɔ nɩn an, Nyanmɩan 'de ɛmɔ ngʋan. Sɛ ɔ tɩ man sɔ a, anɩn ɛmɔ dedi nɩn a yɔ mgban.

3 Ɛjɔlɛ m'ɔ sʋ ɛbʋɛ tala ɛjɔlɛ'n kʋalaa mɔ bɛ hanlɩn bɛ helelɩ mɩ́n mɔ mɩ́n kʋsʋ n ganlɩn n gelelɩ ɛmɔ'n y'ɔ le kɛ b'a hɛlɛ wɔ Ɛhɛlɛ Ɛjɔlɛ nɩn anun kɛ yɛ́ ɛtɛ'n-mɔ ati yɛ̂ Kilisi wuli ɔ. 4 Ɛsɛ b'a hɛlɛ wɔ Ɛhɛlɛ Ɛjɔlɛ nɩn anun kɛ ɔ wuli bɛ sielɩ. Yɩ́ cɩan nsan nɩn asʋ, ɔ fi ewue nun tinngelɩ. 5 M'ɔ fi ewue nun tinngelɩ'n, ɔ lili mʋa yɩlɩ yɩ́ nwʋn helelɩ *Sefasɩ nán ɔ'a yɩ yɩ́ nwʋn ɔ'a hele yɩ́ mmɔfʋɛ bulu nʋn nnyuan'n. 6 Yɩ́ menian ɛya nnun nʋn yɩ́ nzin yialɩ ɛsɛ ɔ kɔ yɩ yɩ́ nwʋn ɔ kɔ hele bɛ́. Yɩ́ menian sɔ'n-mɔ mmie-mɔ dɔʋn tɛ tɩ asɩ, ngʋkʋn ala yɛ̂ b'a wu ɔ. 7 Ɛhɩ anzin, ɔ kɔ yɩ yɩ́ nwʋn kɔ hele Zʋakɩ, ɛsɛ ɔ kɔ yɩ yɩ́ nwʋn ɔ kɔ kele mmɔfʋɛ'n-mɔ kʋalaatin. 8 Mɔ afɩ ɔ yɩlɩ yɩ́ nwʋn helelɩ bɛ́ kʋalaa yuelɩ'n, ɔ kɔ yɩ yɩ́ nwʋn ɔ kɔ hele mɩ́n kʋsʋ mɩ́n. Nan mɩ́n yɛ̂ n dɩ bɛ́ kʋala bɛ́ kasian nɩn ɔ.

9 N dɩ mmɔfʋɛ'n-mɔ kʋalaa anun kasian. Ɔ nvata man kɛ bɛ fɛlɛ mɩ́n bɔfʋɛ bɔbɔ. Ɔ sanlɩn kɛ n gelelɩ Nyanmɩan Asɔnɩn nɩn ahʋlʋwa. 10 Nan Nyanmɩan adawʋlʋman, ɛnɛ ɔ'a man m'an kaci yɩ́ bɔfʋɛ. Yɩ́ anwunnvoe'n m'ɔ nwunlin mɩ́n'n kʋsʋ a nyɔ man mgban. Ɔ sanlɩn kɛ m'an li junman kpa m'an tala mmɔfʋɛ'n-mɔ kʋalaatin. Nán kɛ mɩ́n muonun mɩ́n tunmin yɛ̂ m'an fa m'an li junman sɔ nɩn ɔ, nan Nyanmɩan muonun nwunlin anwunnvoe ɔ jinlanlɩn mɩ́n nzin. 11 Ɔ man sɛ mɩ́n yɛ̂ m mɔlɩ Ɛjɔlɛkpa nɩn o, sɛ mmɔfʋɛ'n-mɔ yɛ̂ bɛ bɔlɩ o, Ɛjɔlɛkpa kʋnmgba sɔ'n mɔ yɛ bɔ'n yɛ̂ ɛmɔ lelɩ lili nɩn ɔ.

Yɛ́ ewuetinnge'n

12 Sɛ yɛ kan yɛ kele menian'n-mɔ kɛ Kilisi fi ewue nun ɔ'a tinnge a, anɩn ɔ yɔ sɛ mɔ ɛmɔ anun mmie-mɔ kan kɛ ewue tinnge nnʋn man ɛbɛlɛ ɔ? 13 Sɛ ewuetinnge nnʋn man ɛbɛlɛ a, anɩn Kilisi kʋsʋ wuli'n, ɔ'a ndinnge man. 14 Sɛ Kilisi a nwu man ɔ'a ndinnge man an, anɩn yɩ́ Ɛjɔlɛkpa'n mɔ yɛ bɔ yɛ kele menian'n-mɔ tɩ ato ɛjɔlɛ, anɩn ɛsɛ ɛmɔ dedi'n kʋsʋ a yɔ mgban. 15 Sɛ Kilisi fi ewue nun ɔ'a ndinnge man an, anɩn yɛ lɛ tʋn Nyanmɩan ɛsʋan. Afɩ anɩn yɛ lɛ kele kɛ ɔ'a tinnge Kilisi fi ewue nun, kʋsʋ anɩn ɛjɔlɛ'n tɩ man sɔ. 16 Ɔ sanlɩn kɛ sɛ bɛ́ mɔ b'a wu'n fi ewue nun ndinnge man fɩ́ɩ́ a, anɩn Kilisi kʋsʋ fi ewue nun ɔ'a ndinnge man. 17 Yɛ̂ sɛ Kilisi fi ewue nun ɔ'a ndinnge man an, anɩn ɛmɔ dedi nɩn a yɔ mgban, ɛsɛ anɩn ɛmɔ ɛtɛ'n-mɔ kʋalaa tɛ sʋ ɛmɔ. 18 Ɛsɛ anɩn ɔ kele kɛ bɛ́ mɔ bɛ de Kilisi bɛ di mɔ b'a wu'n, b'a minlin. 19 Nan sɛ mân ɛhɩ mɔ yɛ wɔ nun ɛwa nɩn ala yɛ̂ yɛ le anyɩndasʋɛ wɔ Kilisi anwʋn an, anɩn yɛ tɩ alʋabɔfʋɛ kpili kpa yɛ tala menian'n-mɔ kʋalaatin.

20 Nan ɔ tɩ ananhɔlɛ, Kilisi fi ewue nun ɔ'a tinnge. Yɩ́ ewuetinnge sɔ'n tɩ ajinlanmun, ɔ kele kɛ bɛ́ mɔ b'a wu'n kʋsʋ fi ewue nun bɛ 'ba tinnge. 21 Sʋanlan kʋnmgba dunman nun yɛ̂ ewue walɩ mân nɩn anun ɔ. Ewuetinnge'n kʋsʋ fi sʋanlan kʋnmgba cein ɛlɔ. 22 Kɛmɔ menian'n-mɔ kʋalaa 'wu, ɔ sanlɩn kɛ bɛ tɩ Adamʋn abʋsʋ menian'n, yɩ́ kʋnmgba nɩn ala, bɛ́ mɔ bɛ nʋn Kilisi b'a yɔ kʋn'n kʋsʋ fi ewue nun 'tinnge. 23 Nan kʋsʋ ɔ le sʋanlan kʋn nʋn yɩ́ mɛlɛ. Kilisi yɛ̂ ɔ'a li mʋa ɔ'a tike atɩn nɩn ɔ. Cɩan mɔ ɔ 'ba sa ba'n, bɛ́ mɔ bɛ tɩ yɩ́ dɩɛ'n kʋsʋ fi ewue nun 'ba tinnge. 24 Ɛhɩ anzin, anɩn mân nɩn ayuelɩɛ a ju. Tɛmʋn sɔ'n, nyanmɩansʋ mmɔfʋɛ ɛtɛ'n-mɔ mɔ bɛ kpɔ Kilisi, mɔ bɛ le tunmin bɛ sie mân'n, Kilisi 'fin bɛ́ asɩ ɔ fa belemgbin mân'n ɔ wula Nyanmɩan m'ɔ tɩ Sɩɛ nɩn asa nun. 25 Afɩ, ɔ fata kɛ Kilisi sie mân'n dede ɔ ju mɛlɛ mɔ Nyanmɩan maan ɔ tia bɛ́ mɔ bɛ kpɔ yɩ́'n kʋalaatin ati sʋ. 26 Kpɔfʋɛ kasian'n mɔ bɛ 'fin yɩ́ asɩ'n y'ɔ le ewue. 27 Afɩ Ɛhɛlɛ Ɛjɔlɛ'n nwan: Nyanmɩan a fa ninnge kʋalaa a gua yɩ́ ja abʋ. Nan sɛ Ɛhɛlɛ Ɛjɔlɛ'n kan kɛ: “Nyanmɩan a fa ninnge kʋalaa a gua yɩ́ ja abʋ” a, ɔ tɩ yuein kɛ Nyanmɩan mɔ ɔ'a fa ninnge kʋalaa ɔ'a gua Kilisi aja abʋ'n nnʋn man ninnge sɔ'n-mɔ anun bie. 28 Mɛlɛ mɔ Kilisi 'ba li ninnge kʋalaa asʋ kunnunmun'n, yɩ́ Kilisi muonun 'ba bɛbɛlɛ yɩ́ nwʋn asɩ ɔ man Nyanmɩan. Ɔ 'bɛlɛlɛ yɩ́ nwʋn asɩ ɔ man Nyanmɩan mɔ ɔ 'man ɔ di ninnge kʋalaa asʋ kunnunmun'n, nán Nyanmɩan a li ninnge kʋalaa asʋ belemgbin.

29 Nan sɛ bɛ́ mɔ b'a wu'n fi ewue nun ndinnge man an, anɩn bɛ́ mɔ bɛ man bɛ́ sɔnɩn bɛ́'n, nzu like dɩɛ yɛ̂ bɛ lɛ kpʋnndɛ ɔ? Sɛ bɛ́ mɔ b'a wu'n fi ewue nun ndinnge man an, anɩn nzukɛ ati yɛ̂ yɛ man bɛ sɔnɩn yɛ́'n? 30 Yɛ́ muonun, ɔ yɔ sɛ mɔ tɛmʋn biala ewue fɔfʋan yɛ́ ɔ? 31 Anianman-mɔ, mɩn di ɛmɔ anwʋn fɛ kɛ ɛmɔ nʋn mɩ́n y'a yɔ kʋn wɔ yɛ́ Mɩn Zozi Kilisi dunman nun. Ɛhɩka ati, cɩan biala ewue fɔfʋan mɩ́n. 32 Mɔ anɩn n wɔ Efɛzɩ kulo nɩn asʋ ɛlɔ'n, menian dɔʋn nʋn mɩn jinlanlɩn sʋ kpa kɛ ebolo naan mɔ bɛ́ nwʋn yɔ esulo. Sɛ bɛ́ mɔ b'a wu'n fi ewue nun ndinnge man, nan mɩ́n nwʋn ehele ati yɛ̂ mɩn nʋn naan sɔ'n-mɔ hʋnlɩn ɛlɔɛ nɩn an, anɩn nzu nvasʋɛ dɩɛ yɛ̂ mɩn nyan yɩ́ sʋ ɔ? Anɩn anyɩnndala'n mɔ bɛ buli nɩn a kpɩn sʋ. Bɛ́ nwan:

Yɛ dídi ɛsɛ yɛ nʋ́nnʋn,

ɔ sanlɩn kɛ ɛhɩnman nán yɛ wu a,

anɩn yɛ́ dɩɛ a yue.

33 Nán man ɛmɔ laka laka bɛ́ nwʋn. Sɛ ɛmɔ nʋn bɛ́ mɔ bɛ yɔ nyɔlɩɛ ɛtɛ'n tu nun an, bɛ 'yɔ dede bɛ man ɛmɔ kʋsʋ yɔ nyɔlɩɛ ɛtɛ'n bie. 34 Ɛmɔ nyán ajʋnlɩn nán bɛ yáci ɛtɛ ɛyɔlɛ'n. Mɩɩn kan maan nyian kun ɛmɔ, afɩ ɛmɔ anun mmie-mɔ nzɩ man Nyanmɩan.

Ewuetinnge mma'n-mɔ, bɛ́ nwʋnnaan'n tɩ sɛ?

35 Nan sʋanlan bie 'ba bisa kɛ: “Bɛ́ mɔ b'a wu'n, bɛ 'tinnge sɛ? Sɛ bɛ tinnge kʋsʋ a, bɛ́ nwʋnnaan'n tɩ sɛ?” 36 Sɛ ɛ bisa ɛjɔlɛ sʋa a, anɩn ɛ tɩ tomgban. Ɛ nzɩ man kɛ baka baa mɔ sʋanlan kɔ lua'n, ɔ kpɔlɔ kʋalaaka nán ɔ'a fifi ɔ? 37 Like mɔ ɛ kɔ lua'n, sɛ abolowe o, sɛ *bele o, yɩ́ wa'n yɛ̂ ɛ fun wula ɔ, nán yɩ́ baka'n yɛ̂ ɛ kpɛ dua ɔ. 38 Nyanmɩan man baka baa sɔ'n fifi ɔ kaci baka, Nyanmɩan man baka baa biala fifi kɛ yɩ́ nin'n tɩ yɩ́'n. 39 Mân nɩn anun ninnge'n kʋalaa mɔ bɛ de ɛnwʋnmɩan'n, bɛ́ nwʋnnaan'n tɩ ngacile ngacile. Ɔ le kulo menian'n-mɔ dɩɛ nɩn angʋnmɩn. Ɔ le naan'n-mɔ dɩɛ nɩn angʋnmɩn. Ɔ le nnʋnman'n-mɔ dɩɛ nɩn angʋnmɩn. Ɔ le ejue'n-mɔ kʋsʋ dɩɛ nɩn angʋnmɩn. 40 Anwunno ɛlɔ ninnge'n-mɔ ɔ le kɛ bɛ si tɩ yɩ́ ɔ. Asɩ ɛwa dɩɛ'n-mɔ kʋsʋ ɔ le kɛ bɛ si tɩ yɩ́ ɔ. Anwunno ɛlɔ dɩɛ'n-mɔ le bɛ́ nganlanman dɩɛ nɩn angʋnmɩn. Asɩ ɛwa dɩɛ'n-mɔ kʋsʋ le bɛ́ nganlanman dɩɛ nɩn angʋnmɩn. 41 Sɛnzɛ'n tɩ yɩ́ ti anwʋn kanlanman dɩɛ, sala'n tɩ yɩ́ ti anwʋn kanlanman dɩɛ. Nzalama'n-mɔ kʋsʋ tɩ bɛ́ ti anwʋn nganlanman dɩɛ. Nzalama'n-mɔ muonun afian, ɔ le kʋn biala nʋn yɩ́ ti anwʋn kanlanman.

42 Kɛ ɛjɔlɛ'n tɩ yɩ́ nɩn ala anɩn man bɛ́ mɔ bɛ fi ewue nun bɛ 'ba tinnge'n. Sʋanlan m'ɔ kɔ wu mɔ bɛ kɔ sie yɩ́'n, sɛ ɔ fi ewue nun tinnge a, ɔ nwu man fɩ́ɩ́ kʋ́n. 43 Sʋanlan m'ɔ kɔ wu mɔ bɛ kɔ sie yɩ́'n, ɔ tɩ nvuin, ɛsɛ ɔ le man anwʋnsɛlɛ. Nan sɛ ɔ fi ewue nun tinnge a, anɩn ɔ'a yɔ kanlanman, ɛsɛ anɩn yɩ́ nwʋn a yɔ sɩ. 44 Sɛ sʋanlan wu bɛ sie yɩ́ a, anɩn ɔ tɛ tɩ yɩ́ kulo sʋanlan nɩn ala. Nan sɛ ɔ fi ewue nun tinnge a, anɩn ɔ'a kaci wawɛ nun sʋanlan. Sɛ ɔ le anwʋnnaan nun sʋanlan an, anɩn ɔ le wawɛ nun kʋsʋ sʋanlan. 45 B'a hɛlɛ wɔ Ɛhɛlɛ Ɛjɔlɛ nɩn anun kɛ: Adamʋn mɔ Nyanmɩan lili mʋa bɔlɩ yɩ́'n, ɔ bɔlɩ yɩ́ kɛ ɔ'a a nyan ngʋan. Nan Kilisi m'ɔ tɩ Adamʋn m'ɔ li sian'n, Nyanmɩan bɔlɩ yɩ́ kɛ ɔ'a a man menian'n-mɔ ngʋan. 46 Ɛmɔ nɩ́an, anwʋnnaan nun sʋanlan'n di mʋa kʋalaaka nán ɔ'a tʋ wawɛ nun sʋanlan dɩɛ'n. 47 Adamʋn mɔ Nyanmɩan lili mʋa bɔlɩ yɩ́'n, ɔ le asɩɛ nɩn anwʋn nvutule'n y'ɔ bɔlɩ yɩ́ ɔ. Nan Kilisi m'ɔ tɩ Adamʋn m'ɔ li sian'n, yɩ́ dɩɛ ɔ fi nyanmɩansʋ. 48 Bɛ́ mɔ bɛ tɩ asɩɛ nɩn asʋ menian'n, bɛ tɩ kɛ Adamʋn mɔ bɛ falɩ ngɛtɩɛ bɛ bɔlɩ yɩ́'n. Nan bɛ́ mɔ bɛ tɩ Nyanmɩan amma'n, bɛ tɩ kɛ sʋanlan'n m'ɔ fi nyanmɩansʋ'n. 49 Kɛmɔ afɩ kɩkaala dɩɛ yɛ tɩ kɛ sʋanlan'n mɔ bɛ falɩ ngɛtɩɛ bɛ bɔlɩ yɩ́'n, cɩan kʋn yɛ 'ba kaci kɛ sʋanlan'n m'ɔ fi nyanmɩansʋ'n.

50 Anianman-mɔ, ɛ 'nwun ɛjɔlɛ mɔ mɩɩn kan mɩn kele ɛmɔ'n. Ɛjɔlɛ sɔ'n y'ɔ le kɛ like m'ɔ le anwʋnnaan nʋn moja'n, ɔ ngʋala man Nyanmɩan Belemgbin Mân nɩn anun ɛlɔ kɔ. Like m'ɔ sɛcɩ'n, ɔ ngʋala ɔ nga man ɛbɛlɛ dahuu. 51 Ɛmɔ tíe, mɩɩn 'ba han nvɩalɩɛ nun ɛjɔlɛ kʋn mɩn kele ɛmɔ. Ɛjɔlɛ sɔ'n y'ɔ le kɛ yɛ́ kʋalaa yɛ ngɔ yue man wu, nan yɛ́ kʋalaa yɛ 'ba kaci. 52 Ɔ 'yɔ nvu nun, bɛ 'muan bɛ́ nyɩn bɛ tɩ, mɛlɛ mɔ bɛ kɔ hu kɔnɔtɩ kasian nɩn anun'n. Bɛ ku nun an, bɛ́ mɔ b'a wu'n fi ewue nun 'ba tinnge. Sɛ bɛ tinnge a, bɛ nwun man kʋ́n ɛsɛ yɛ́ kʋalaa yɛ 'ba kaci. 53 Ɔ sanlɩn kɛ anwʋnnaan'n m'ɔ wu'n, ɔ 'kaci anwʋnnaan m'ɔ nwu man kʋ́n ɔ. 54 Mɛlɛ mɔ anwʋnnaan'n m'ɔ wu'n kɔ kaci anwʋnnaan m'ɔ nwu man kʋ́n'n, anɩn Ɛhɛlɛ Ɛjɔlɛ nɩn a kpɩn sʋ. Ɛhɛlɛ Ɛjɔlɛ'n nwan:

B'a fin ewue asɩ b'a li yɩ́ sʋ kunnunmun.

55 Ewue, wɔ́ tunmin'n wɔ nin?

Wɔ́ tunmin'n mɔ ɛ fa kun sʋanlan'n wɔ nin?

56 Ɛtɛ nɩn ati y'ɔ man ewue le tunmin ɔ kun sʋanlan ɔ. Ɛtɛ'n kʋsʋ tunmin'n fi *Moyizɩ mala'n. 57 Nan bɛ mán yɛ lá Nyanmɩan asɩ, ɔ sanlɩn kɛ yɛ́ Mɩn Zozi Kilisi dunman nun, ɔ'a man yɛ di ɛtɛ nɩn asʋ kunnunmun.

58 Ɛhɩka ati, anianman ehulo mma, ɛmɔ jínlan bɛ́ ja nun kpunndiin kpa, nán bɛ man like fɩ́ɩ́ kaci ɛmɔ ajʋnlɩn, nan bɛ lí yɛ́ Mɩn junman'n bɛ hɔ́ bɛ́ nyunnun. Ɛmɔ ati tánlan sʋ kɛ junman'n mɔ ɛmɔ lɛ di man yɛ́ Mɩn'n, ɔ tɩ man junman nvule.

16

Kɛtɩ'n mɔ bɛ 'tʋ bɛ kɔ man

Zoluzalɛmʋn asɔnɩn mma'n-mɔ'n

1 Ɛhɩ, m'ɔ tʋ de kɛtɩ'n mɔ bɛ 'tʋ bɛ kɔ man Nyanmɩan menian'n-mɔ mɔ bɛ wɔ Zoluzalɛmʋn'n, ɛmɔ yɔ́ yɩ́ kɛ n gelelɩ Galasi mân nɩn anun asɔnɩn mma'n-mɔ'n. 2 Mɔlɛ daa, sʋanlan kʋn biala nɩ́an yɩ́ esika'n m'ɔ nyan yɩ́ nɩn anwʋn, ɔ fá kaan síe mɔ ɔ 'fa bʋka Nyanmɩan menian'n-mɔ ɔ. Nán bɛ man mɩn ju ɛlɔ kʋalaaka nán b'a tɩtɩ ndɩtɩ. 3 Sɛ mɩn ju ɛmɔ anwʋn ɛlɔ a, menian mɔ ɛmɔ a yɩ bɛ́ kɛ bɛ fá ɛmɔ esika'n bɛ hɔ́ Zoluzalɛmʋn'n, mɩn 'kɛlɛ kalata mɩn tʋ sʋ mɩn man bɛ kɔ. 4 Sɛ ɔ di mɔ mɩ́n muonun mɩn kɔ bie a, mɩn nʋn bɛ́ yɛ 'kɔ.

Lɩka mɔ Pɔlʋ kulo kɛ ɔ kɔ'n

5 Sɛ mɩn kpɛ Masedʋanɩn mân'n yue a, mɩn 'ba a ɛmɔ anwʋn ɛlɔ. 6 Sɛ mɩn ba a, mɩn 'di kɔ yɔ ɛlɛsan kʋn ɛmɔ afian. Sɛ Nyanmɩan bʋa a, mɩn kʋala kɛ mɩn tanlan ɛmɔ anwʋn ɛbɛlɛ dede fɔsɩɛ'n sɩn. Yɩ́ dɩɛ anɩn lɩka biala mɔ mɩn kulo kɛ mɩn kɔ'n, ɛmɔ kɔ soman mɩ́n. 7 Mɩn ngulo man kɛ mɩn kpɛ nun, nan sɛ Nyanmɩan bʋa, mɩn kulo kɛ mɩn di kɔ yɔ ɛlɛsan kʋn ɛmɔ anwʋn ɛbɛlɛ. 8 Nan kʋsʋ mɩn 'tanlan Efɛzɩ ɛwa dede *Pantekɔtʋ cɩan'n ju. 9 Ɔ sanlɩn kɛ junman kpili kpa anwʋn atɩn a tike a man mɩ́n Efɛzɩ ɛwa. Nan kʋsʋ bɛ́ mɔ bɛ nʋn mɩ́n jin sʋ'n sʋnlɩn.

10 Ɛhɩ, sɛ Timote ju ɛmɔ anwʋn ɛlɔ a, ɛmɔ sɔ́ yɩ́ nun kanlanman. Ɔ sanlɩn kɛ ɔ di yɛ́ Mɩn junman'n kɛ mɩn di yɩ́'n. 11 Yɩ́ ti, sʋanlan fɩ́ɩ́ n'ɔ fa yɩ́ nyɩn ci yɩ́. Nan ɛmɔ bʋ́ka yɩ́ wɔ yɩ́ atɩn etue nun maan ɔ hɔ́ anzʋnunjɔ nun dede ɔ sá bála tʋ́ mɩ́n. Afɩ mɩn lɛ nwʋnndɛ yɩ́ nʋn anianman'n-mɔ mɔ bɛ hɔlɩ somanlɩn yɩ́'n.

12 Yɛ́ nianman Apolɔsʋ dɩɛ, m'an sɛlɛ yɩ́ dede kɛ ɔ nʋn anianman ɛhɩnlɩn-mɔ, bɛ hɔ́ nɩ́an ɛmɔ abʋsʋ. Kɩkaala dɩɛ, ɔ nyanlɩn man yɩ́ nwʋn alaje. Nan sɛ ɔ nyan alaje a, ɔ 'kɔ a nɩan ɛmɔ abʋsʋ.

Afʋtu nʋn ahɩn ebisa

13 Anianman-mɔ, ɛmɔ síe bɛ́ nwʋn ye, bɛ tíla bɛ́ dedi nɩn anun sɛlɛ kpa. Ɛmɔ tíla bɛ́ ahʋnlɩn, nán bɛ man bɛ́ nwʋn bubu bɛ́. 14 Like biala mɔ ɛmɔ 'yɔ'n, bɛ yɔ́ yɩ́ ehulo nun.

15 Ɛmɔ sɩ Sɩtefanasɩ nʋn yɩ́ awulo nɩn anun menian'n-mɔ. Akayi mân nɩn anun, bɛ́ yɛ̂ bɛ lili mʋa bɛ lelɩ Ɛjɔlɛkpa'n bɛ lili ɔ. Bɛ di junman kpa bɛ man Nyanmɩan menian'n-mɔ. Anianman-mɔ, mɩɩn sɛlɛ ɛmɔ kpa kɛ 16 ɛmɔ bɛ́bɛlɛ bɛ́ nwʋn asɩ bɛ mán bɛ́ kʋalaa mɔ bɛ di yɛ́ Mɩn junman'n kɛ yɩ́'n. 17 Mɩn di Sɩtefanasɩ nʋn Fɔɔtunatusi nʋn Akayikusi bɛ́ ɛwalɛ nɩn anwʋn fɛ kpa. Ɔ sanlɩn kɛ b'a li ɛmɔ aja nun. 18 Bɛ́ ɛwalɛ nɩn a man mɩ́n lʋa a cɩcɩ, ɔ'a man ɛmɔ kʋsʋ alʋa a cɩcɩ. Menian sʋa-mɔ, ɛmɔ nwun bɛ́ a, bɛ bú bɛ́ kpa.

19 Asɔnɩn mma'n-mɔ kʋalaa mɔ bɛ wɔ Azi mân nɩn anun'n, bɛ́ nwan bɛ 'bisa ɛmɔ ahɩn. Akilasɩ nʋn Pilisi, bɛ́ kʋalaa mɔ bɛ yia bɛ́ awulo ɛbɛlɛ bɛ yɔ asɔnɩn'n, bɛ́ nwan bɛ 'bisa ɛmɔ ahɩn wɔ yɛ́ Mɩn dunman nun. 20 Anianman'n-mɔ kʋalaa mɔ bɛ wɔ ɛwa'n, bɛ́ nwan bɛ 'bisa ɛmɔ ahɩn. Ɛmɔ bísa bɛ́ nwʋn ahɩn bɛ tɔ́ bɛ́ nwʋn nun kɛ anianman-mɔ yɔ yɩ́'n bɛ mán mɩ́n.

21 Mɩ́n muonun yɛ̂ mɩɩn kɛlɛ ɛjɔlɛ kpɔlɛ ɛhɩ mɩn bisa ɛmɔ ahɩn ɔ. 22 Sʋanlan m'ɔ ngulo man yɛ́ Mɩn'n, munnzue hán yɩ́! Malanata, yɛ́ Mɩn lɛ ba.

23 Yɛ́ Mɩn Zozi yéyila ɛmɔ, ɔ nwún ɛmɔ anwʋn anwunnvoe.

24 Mɩn kulo ɛmɔ kʋalaatin, ɔ sanlɩn kɛ yɛ́ kʋalaa yɛ nʋn yɛ́ Mɩn Zozi Kilisi y'a yɔ kʋn.

2 KOLƖNTƖ

1

2

3

4

5

6

7

8

9

10

11

12

13

PƆLƱ KALATA'N

M'Ɔ TIAN YƖ NNYUAN

M'Ɔ HƐLƐLƖ NWANLƖN

KOLƖNTƖ ASƆNƖN MMA'N-MƆ'N

M'ɔ wɔ nun'n

Mɔ Pɔlʋ hɛlɛlɩ yɩ́ alimʋa kalata'n nwanlɩn Kolɩntɩ asɔnɩn mma'n-mɔ yuelɩ'n, ɔ sʋanlɩn Timote ɛlɔ kɛ ɔ hɔ́ nɩ́an like'n m'ɔ helelɩ bɛ́ kɛ bɛ yɔ́'n. Timote hɔlɩ walɩ a, amannɩɛ'n m'ɔ bɔlɩ helelɩ Pɔlʋ nɩn a nyɔ man fɛ. Ɛhɩ a, Pɔlʋ muonun kɔ han yɩ́ nwʋn kɔ hɔ kɔ tʋ Kolɩntɩ asɔnɩn mma'n-mɔ kɛ bɛ káci bɛ́ abalabɔ'n. Mɔ Pɔlʋ hɔlɩ juli ɛlɔ'n, asɔnɩn nɩn anun sʋanlan'n kʋn kɔ gua Pɔlʋ anyunnun asɩ ɔ kɔ man yalɛ kɔ han yɩ́ (yɩ́ ti 2.5-11, 7.12). Pɔlʋ kɔ sa kɔ a Efɛzɩ ndɛ-ndɛ. Efɛzɩ ɛbɛlɛ, Pɔlʋ “anyɩn la ɛmʋɩn nun kpa” Kolɩntɩ asɔnɩn mma'n-mɔ dunman nun, ɔ kɔ hɛlɛ kalata kun biekun kɔ nwan bɛ́ ɔ kɔ gua bɛ́ ayile (2.4; 7.8). Kalata sɔ'n, ɛnɛ ɔ'a minlin. Titɩ yɛ̂ Pɔlʋ falɩ manlɩn yɩ́ maan ɔ hɔlɩ ɔ. Ɛhɩ anzin, Pɔlʋ kɔ hɔ Masedʋanɩn mân nun ɔ nʋn Titɩ m'ɔ sʋanlɩn yɩ́ Kolɩntɩ'n kɔ yia. Titɩ kɔ bɔ amannɩɛ fɛ kɔ hele Pɔlʋ kɛ Kolɩntɩ asɔnɩn mma'n-mɔ a tɩ yɩ́ ɛjɔlɛ nɩn abʋ b'a kaci bɛ́ abalabɔ'n. Mɔ Pɔlʋ tɩlɩ amannɩɛ sɔ'n, ɔ kɔ hɛlɛ kalata ɛhɩ kɔ nwan Kolɩntɩ asɔnɩn mma'n-mɔ. Kalata nɩn anun, Pɔlʋ lɛ kele Kolɩntɩ Asɔnɩn'n m'ɔ bɔlɩ'n kɛ ɔ kulo bɛ́, ɛsɛ ɔ kulo kɛ ɔ nʋn bɛ́ bɛ́ nʋan sɛ bɛ́ nwʋn.

Pɔlʋ a hye kalata sɔ nɩn anun nsan. Alimʋa lɩka dɩɛ'n (yɩ́ ti 1-7), ɔ lɛ da Nyanmɩan asɩ kɛ ɔ'a cɩcɩ yɩ́ lʋa wɔ yɩ́ ɛfɛ'n-mɔ anun. Ɔ sanlɩn kɛ bile'n m'ɔ walɩ bɛ́ afian nɩn a tu. Pɔlʋ lɛ kacɩ bɛ́ yɩ́ junman'n m'ɔ lili wɔ bɛ́ afian'n, ɛsɛ ɔ lɛ kele bɛ́ kɛ ɔ kulo bɛ́.

Lɩka'n m'ɔ tɔ sʋ nnyuan'n (yɩ́ ti 8-9), Pɔlʋ lɛ kan kɛtɩ'n m'ɔ di kɛ bɛ tʋ bɛ kɔ man Zoluzalɛmʋn asɔnɩn mma'n-mɔ nɩn anwʋn ɛjɔlɛ. Yɩ́ ti, ɔ lɛ sɛlɛ bɛ́ kɛ bɛ mán bɛ́ sa lʋ́.

Lɩka'n m'ɔ tɔ sʋ nsan'n (yɩ́ ti 10-13), Pɔlʋ lɛ sa yɩ́ nɩn kpa wɔ ato mmɔfʋɛ'n-mɔ mɔ bɛ tʋn yɩ́ ɛsʋan anwʋn. Kalata nɩn agualɩɛ nun, Pɔlʋ lɛ bisa bɛ́ ahɩn ɛsɛ yɩ́ nwan ɔ 'ba hɔ fua bɛ́ nwʋn biekun.

1

Ahɩn ebisa

1 Mɩ́n Pɔlʋ, mɔ Nyanmɩan Kpili a hulo kɛ n gáci Zozi Kilisi bɔfʋɛ'n, mɩn nʋn yɛ́ nianman Timote yɛ̂ yɛ lɛ kɛlɛ kalata ɛhɩ ɔ.

Yɛ lɛ kɛlɛ yɛ nwan Nyanmɩan asɔnɩn mma'n-mɔ mɔ bɛ wɔ Kolɩntɩ kulo nɩn asʋ ɔ nʋn Nyanmɩan anwʋntɩɛ mma'n-mɔ kʋalaa mɔ bɛ wɔ Akayi mân bɔndɩn nɩn anun'n.

2 Yɛ 'bisa ɛmɔ ahɩn. Yɛ́ Sɩ Nyanmɩan Kpili nʋn yɛ́ Mɩn Zozi Kilisi, bɛ nwún ɛmɔ anwʋn anwunnvoe, ɛsɛ bɛ mán ɛmɔ alʋa cɩ́cɩ bɛ́ nwʋn.

Nyanmɩan cɩcɩ yɛ́ lʋa

3 Yɛ 'yɩ Nyanmɩan m'ɔ tɩ yɛ́ Mɩn Zozi Kilisi Asɩ nɩn ayɛ. Ɔ sanlɩn kɛ ɔ nwun yɛ́ nwʋn anwunnvoe, ɛsɛ ɔ cɩcɩ yɛ́ lʋa kpa bɔkɔɔ. 4 Ɔ cɩcɩ yɛ́ lʋa wɔ yɛ́ yalɛ elie kʋalaa anun. Ɔ man menian mɔ bɛ lɛ nwun yalɛ ngacile dɔʋn'n, yɛ́ lʋa mɔ Nyanmɩan a cɩcɩ'n, yɛ́ kʋsʋ yɛ cɩcɩ bɛ́ lʋa. 5 Kɛmɔ Kilisi dunman nun yɛ lɛ nwun yalɛ ngacile dɔʋn'n, yɩ́ sɔ kʋsʋ ala, ɔ cɩcɩ yɛ́ lʋa kpa. 6 Kɛ ɔ kɔ yɔ nán ɛmɔ a nyan bɛ́ ti nán ɛmɔ a lʋa a cɩcɩ'n, yɩ́ ti yɛ̂ yɛ lɛ nwun yalɛ ɔ. Sɛ yɛ́ lʋa a cɩcɩ a, yɛ kulo kɛ ɛmɔ kʋsʋ alʋa cɩcɩ bɛ tila bɛ́ ahʋnlɩn bɛ si abʋtalɛ wɔ yalɛ'n mɔ ɛmɔ lɛ nwun yɩ́ kɛ yɛ́ nɩn anun. 7 Yɛ sɩ kɛ kɛmɔ ɛmɔ lɛ nwun yalɛ kɛ yɛ́'n, yɛ le anyɩndasʋɛ kpa kɛ ɛmɔ alʋa 'ba cɩcɩ kɛ yɛ́ lʋa a cɩcɩ'n.

8 Anianman-mɔ, yɛ kulo kɛ ɛmɔ nwun nun kɛ yalɛ mɔ yɛ nwunlin yɩ́ Azi mân nun'n, ɔ tɩ man nzɛmɩndɛ. Yalɛ'n mɔ yɛ nwunlin yɩ́'n bʋlɩ yɛ́ sʋ dede bɔbɔ yɛ́ nwan yɛ́ dɩɛ a yue. 9 Yɛ nwun yɩ́ kɛ anɩn yɛ́ ewue cɩan a ju. Yalɛ sɔ'n tʋlɩ yɛ́ nán Nyanmɩan a hele yɛ́ kɛ ɔ nni man kɛ yɛ susu yɛ́ ti yɛ gua yɛ́ muonun yɛ́ nwʋn sʋ. Nan yɩ́ lɩlɩ yɩ́, Nyanmɩan m'ɔ tinnge menian fi ewue nun'n y'ɔ di kɛ yɛ susu yɛ́ ti yɛ gua yɩ́ sʋ ɔ. 10 Yɩ́ yɛ̂ ɔ'a yɩ yɛ́ fi ewue sɔ nɩn anun ɔ. Ɔ'a le yɛ́ ti. Ɛsɛ yɛ le anyɩndasʋɛ kɛ Nyanmɩan 'de yɛ́ biekun. 11 Ɔ sanlɩn kɛ ɛmɔ muonun 'ba sɛlɛ Nyanmɩan bɛ bʋka yɛ́. Ɛbɛlɛ nɩn anun, Nyanmɩan 'ba tie menian dɔʋn mmʋtʋɛ'n mɔ bɛ lɛ yɔ bɛ man yɛ́'n. Ɔ 'di junman sɔ'n man yɛ́ ɔ man menian dɔʋn da yɩ́ asɩ.

Pɔlʋ 'ba tu yɩ́ Kolɩntɩ ɛhɔlɛ tɛmʋn'n sie

12 Anianman-mɔ, like m'ɔ man yɛ di ndutue'n y'ɔ le kɛ mân nɩn anyunnun ɔ nʋn ɛmɔ muonun afian, ɛnanndɩɛ m'ɔ tɩ kanlanman, m'ɔ tɩ fɔ́ʋ́n ɔ sɔ Nyanmɩan anyɩn'n yɛ̂ yɛ nʋn ɛmɔ nanndɩlɩ ɔ. Nán ngɛlɛ mɔ yɛ sɩ yɩ́ ti y'ɔ man yɛ nʋn ɛmɔ nanndɩlɩ sɔ ɔ, nan Nyanmɩan muonun y'ɔ bʋkalɩ yɛ́ ɔ. 13 Ɔ man yɛ ngan man ɛjɔlɛ ngacile fɩ́ɩ́ yɛ ngele man ɛmɔ kɛ mɔ ɛmɔ lɛ kɩnnga bɛ tie'n. Mɩn de mɩn di kɛ ɛmɔ 'ba tie dede bɛ gua yɩ́ bʋ. 14 Kɩkaala dɩɛ, ɛmɔ nyue man yɩ́ bʋ tɩ. Nan cɩan mɔ yɛ́ Mɩn Zozi 'ba a'n, ɛmɔ 'ba li yɛ́ nwʋn ndutue, yɛ́ kʋsʋ yɛ 'ba li ɛmɔ nwʋn ndutue.

15 Ɛhɩka ati yɛ̂ n vualɩ kɛ ahan mɩn 'ba fua ɛmɔ anwʋn maan ɛmɔ di ndutue sɔ'n fâ nnyuan nɩn ɔ. 16 Mɩ́n nwan ahan mɩn bɔ nun ɛmɔ anwʋn ɛlɔ nán m'an hɔ Masedʋanɩn, nán mɩn 'sa mɩ́n nzin an, ɛsɛ mɩn bɔ nun ɛmɔ anwʋn ɛlɔ biekun. Yɩ́ dɩɛ anɩn ɛmɔ gua mɩ́n atɩn maan mɩn kɔ Zude mân nun. 17 Atɩn mɔ m gbɛlɩ nɩn anɩn. Kɛmɔ m'an han kɛ mɩn 'ba nɩan ɛmɔ abʋsʋ mɔ n gɔlɩ man'n, anɩn ɔ kele kɛ mɩ́n nʋan nun tɩ nnyuan nnyuan ɔ? Anaan like mɔ n gɔ se kɛ mɩn 'yɔ'n, mɩn kaci mɩ́n nʋan kɛ mân nɩn anun menian'n-mɔ yɔ yɩ́ nɩn ɔ?

18 Sɛ ɔ tɩ ananhɔlɛ kɛ Nyanmɩan tɩ fɔ́ʋ́n an, like mɔ n gɔ han kɛ mɩn 'yɔ'n, mɩn yɔ. Like mɔ n gɔ han kɛ mɩn nyɔ man'n mɩn nyɔ man. 19 Ɔ sanlɩn kɛ Nyanmɩan Awa Zozi Kilisi mɔ mɩn nʋn Silasɩ nʋn Timote yɛ walɩ hanlɩn yɩ́ nwʋn ɛjɔlɛ'n yɛ helelɩ ɛmɔ'n, ɔ tɩ man sʋanlan m'ɔ kan ɛjɔlɛ a, anɩn ɛsɛ ɔ'a kaci yɩ́ nʋan ɔ. 20 Afɩ anɔhʋba'n kʋalaa mɔ Nyanmɩan bɔlɩ mɔ ɔ 'kpɩn sʋ'n, ɔ fi Zozi Kilisi. Zozi Kilisi dunman nun yɛ̂ yɛ kan amɩn yɛ wula Nyanmɩan anunminnyanmʋn ɔ. 21 Nyanmɩan muonun yɛ̂ ɔ'a fa yɩ́ Wawɛ Nwannzan-nwannzan'n m'ɔ wɔ yɛ́ nun'n ɔ'a man yɛ́ maan yɛ́ dedi'n mɔ yɛ le yɩ́ wɔ Kilisi anun'n tin ɔ. 22 Nyanmɩan a sie yɛ́ nzɔlɛ, ɔ'a fa Wawɛ Nwannzan-nwannzan'n ɔ'a wula yɛ́ ahʋnlɩn nɩn anun ɔ'a hele kɛ yɛ tɩ yɩ́ menian.

23 Ɛhɩ, Nyanmɩan Kpili di mɩ́n adanzɩɛ. Sɛ mɩɩn di ato a, ɔ hún mɩ́n. Mɩn ngulo man kɛ mɩn bɔ ɛmɔ alʋa, yɩ́ ti y'ɔ man m'an ngɔ man ɛmɔ abʋsʋ efua nɩn ɔ. 24 Yɛ ngulo man kɛ yɛ fa dedi'n yɛ tinndin ɛmɔ nán ɛmɔ a le a li. Ɔ sanlɩn kɛ ɛmɔ dedi'n ti kunngun kpa. Nan kɛ ɔ kɔ yɔ nán ɛmɔ a nyan salɩɛ'n, yɩ́ ti yɛ̂ yɛ kulo kɛ yɛ nʋn ɛmɔ di junman ɔ.

2

1 Mɩn ngulo man kɛ mɩn bɔ ɛmɔ alʋa kʋ́n, yɩ́ ti y'ɔ man m'an nza man mɩ́n nzin ɛmɔ anwʋn ɛlɔ nɩn ɔ. 2 Ɔ sanlɩn kɛ ɛmɔ yɛ̂ bɛ cɩcɩ mɩ́n lʋa ɔ. Nan sɛ mɩn bɔ ɛmɔ alʋa a, anɩn nwan menian dɩɛ-mɔ biekun yɛ̂ bɛ 'cɩcɩ mɩ́n lʋa ɔ? 3 Like ati m'ɔ man n gɛlɛlɩ ɛmɔ kɛ ɔ fata kɛ mɩn kɛlɛ'n, yɩ́ bʋ nɩn anɩn. Ɔ sanlɩn kɛ menian mɔ bɛ́ yɛ̂ bɛ 'cɩcɩ mɩn lʋa mɛlɛ mɔ n gɔ ju bɛ́ nwʋn ɛlɔ'n, mɩn ngulo man kɛ mɩn bɔ ɛmɔ alʋa nán m'an ju ɛmɔ anwʋn ɛlɔ. Afɩ mɩn sɩ yɩ́ fɔ́ʋ́n kɛ sɛ mɩ́n lʋa cɩcɩ a, anɩn ɛmɔ kʋalaatin kʋsʋ alʋa a cɩcɩ. 4 Mɩn 'kɛlɛ ɛmɔ'n, ɔ tɩ yalɛ man mɩ́n, ɛsɛ mɩ́n kunnun tɩtɩ mɩ́n. Mɩn 'kɛlɛ a, anɩn mɩɩn tɩtɩ mɩ́n nyɩn ɛmʋɩn mɩ́n sa nun. Mɩɩn ngɛlɛ man ɛmɔ maan bɛ́ lʋa mmɔ man bɛ́ nwʋn, nan mɩn kulo kɛ ɛmɔ nwun yɩ́ kɛ ehulo'n mɔ mɩn kulo ɛmɔ'n tɩ kpili sʋnman.

Ɛtɛ face

5 Sɛ sʋanlan bie a bɔ sʋanlan lʋa a, nán mɩ́n yɛ̂ ɔ'a bɔ mɩ́n lʋa ɔ. Ɛmɔ kʋalaa yɛ̂ ɔ'a bɔ bɛ́ lʋa ɔ. Yɛ ngan man maan ɔ mmʋ man sʋ, ɛmɔ anun mmie-mɔ yɛ̂ ɔ'a bɔ bɛ́ lʋa ɔ. 6 Sʋanlan sɔ'n nyɔlɩɛ nɩn anwʋn epinnian'n mɔ ɛmɔ a pinnin yɩ́'n, bɛ mán ɔ lí sɔ. 7 Ɛhɩka ati, kɩkaala dɩɛ, ɛmɔ yáci yɩ́ nwʋn sa bɛ hyé yɩ́, ɛsɛ bɛ wówula yɩ́ anwʋnsɛlɛ. Sɛ ɛmɔ a nyɔ man yɩ́ sɔ a, yɩ́ lʋa 'ba bɔ yɩ́ nwʋn dede yɩ́ nwʋn bubu yɩ́. 8 Yɩ́ sɔ ati, mɩɩn sɛlɛ ɛmɔ kɛ ɛmɔ yɔ́ maan ɔ nwún yɩ́ kɛ ɛmɔ kulo yɩ́. 9 Afɩ, ɛhɛlɛ'n mɔ n gɛlɛlɩ ɛmɔ'n, yɩ́ bʋ y'ɔ le kɛ, mɩ́n nwan mɩn 'nɩan sɛ ɛmɔ di ɛjɔlɛ'n mɔ ngɔ han nɩn asʋ a. 10 Sɛ sʋanlan kʋn yɔ ɛtɛ, nán ɛmɔ fa yɩ́ nwʋn sa ce yɩ́ a, mɩ́n kʋsʋ mɩn fa sʋanlan sɔ nɩn anwʋn sa mɩn ce yɩ́ ɛmɔ dunman nun. Ɔ sanlɩn kɛ Kilisi a fa yɛ́ ɛtɛ'n ɔ'a hye yɛ́. 11 Mɩn yɔ yɩ́ sɔ nán *Satan a nvʋ man yɛ́ sʋ. Ɔ sanlɩn kɛ yɛ sɩ m'ɔ wɔ yɩ́ ti anun'n.

Pɔlʋ 'ba kpʋnndɛ Titɩ

12 Ɛhɩ, mɛlɛ mɔ n gɔlɩ Tolowasɩ kɛ mɩn 'kɔ a bɔ Kilisi anwʋn Ɛjɔlɛkpa'n, yɛ́ Mɩn dunman nun, n nyanlɩn junman nɩn anwʋn atɩn kanlanman. Nan kʋsʋ n juli ɛbɛlɛ mɔ m'an ndʋ man yɛ́ nianman Titɩ'n, mɩ́n ti anun sɛcɛlɩ mɩ́n kpa. 13 Ɛhɩka ati, n gɔ halɩ ɛbɛlɛ anianman'n-mɔ yɛ̂ n gɔlɩ Masedʋanɩn mân nun ɔ.

Zozi man yɛ di kunnunmun

14 Nan bɛ mán yɛ lá Nyanmɩan asɩ, ɔ sanlɩn kɛ kɛmɔ yɛ nʋn Zozi a yɔ kʋn'n, cɩan daa ɔ man yɛ di kunnunmun. Lɩka biala, ɔ nanndɩ yɛ́ sʋ ɔ man menian'n-mɔ nwun Kilisi kɛ anatɩlɩ mɔ yɩ́ fanlan'n fa lɩka kʋalaatin ɔ. 15 Yɛ́ tɩ kɛ anatɩlɩ fanlan mɔ Kilisi a fa a man Nyanmɩan ɔ. Yɛ wɔ ɛbɛlɛ yɛ man bɛ́ mɔ bɛ nanndɩ ngʋan ele atɩn nɩn asʋ'n, ɔ nʋn bɛ́ kʋsʋ mɔ b'a sɩn eminlian atɩn nɩn asʋ'n. 16 Nan bɛ́ mɔ bɛ lɛ minlin'n, ɔ tɩ ewue nvan m'ɔ kun sʋanlan y'ɔ lɛ wʋlʋ bɛ́ ɔ. Bɛ́ mɔ bɛ́ kʋsʋ bɛ nanndɩ ngʋan ele atɩn nɩn asʋ'n, like fanlan m'ɔ man bɛ nyan ngʋan, y'ɔ lɛ wʋlʋ bɛ́ ɔ. Nwan y'ɔ kʋala sɔ junman'n di ɔ? 17 Yɛ tɩ man kɛ menian nga'n-mɔ mɔ bɛ fa Nyanmɩan Anʋan Ɛjɔlɛ'n bɛ kpʋnndɛ bɛ́ esika'n. Nan yɛ́ dɩɛ, kɛmɔ Nyanmɩan yɛ̂ ɔ'a sʋan yɛ́'n, yɛ kan yɩ́ Nʋan Ɛjɔlɛ nɩn ananhɔlɛ nun wɔ yɩ́ nyunnun kɛ Kilisi ngʋa'n-mɔ kan yɩ́'n.

3

1 Asʋ ɛhɩka kʋalaa kele kɛ yɛ lɛ tu yɛ́ nwʋn biekun ɔ? Cɛcɛ! Asʋ yɛ kpʋnndɛ kɛ asɔnɩn ɛhɩnlɩn-mɔ hɛ́lɛ yɛ́ ti kalata bɛ fá bɛ nwán ɛmɔ kɛ yɛ tɩ menin kpa, anaan yɛ bísa ɛmɔ kɛ bɛ hɛ́lɛ yɛ́ ti kalata sɔ'n bɛ nwán asɔnɩn ɛhɩnlɩn-mɔ kɛ mmie-mɔ yɔ yɩ́ nɩn ɔ? 2 Yɛ́ ti kalata'n mɔ b'a hɛlɛ'n y'ɔ le ɛmɔ. B'a hɛlɛ wɔ yɛ́ ahʋnlɩn nɩn anun. Menian'n-mɔ kʋalaa kʋala kɛ bɛ nwun yɩ́, ɛsɛ bɛ kʋala yɩ́ kɩnnga. 3 Bɛ nwun yɩ́ yuein kɛ ɛmɔ tɩ kɛ kalata mɔ Kilisi nanndɩ yɛ́ sʋ ɔ'a hɛlɛ ɔ. Bɛ le man lankɩlɩ yɛ̂ b'a hɛlɛ ɔ, nan bɛ le Tɩasɩfʋɛ Nyanmɩan Wawɛ'n. Ɛsɛ b'a ngɛlɛ man yɩ́ ɛbʋɛ sʋ, nan b'a hɛlɛ wɔ kulo sʋanlan ahʋnlɩn nun.

4 Anyɩndasʋɛ'n m'ɔ nanndɩ Kilisi asʋ yɛ le yɩ́ wɔ Nyanmɩan anun'n yɩ́ ti y'ɔ man yɛ lɛ kan sɔ ɔ. 5 Yɛ́ muonun yɛ le man anwʋnsɛlɛ yɛ ngʋala man like fɩ́ɩ́ yɔ. Nan Nyanmɩan y'ɔ man yɛ́ anwʋnsɛlɛ maan yɛ kʋala yɛ di junman ɔ. 6 Yɩ́ dein y'ɔ man y'a kaci nyɩhyɛ fʋfɔlɛ nɩn asʋ ngʋa ɔ. Nyɩhyɛ fʋfɔlɛ sɔ'n, ɔ fi man mala'n mɔ b'a hɛlɛ'n, nan ɔ fi Wawɛ Nwannzan-nwannzan'n. Mala'n mɔ b'a hɛlɛ'n man sʋanlan ati ka nun, nan Wawɛ Nwannzan-nwannzan'n dɩɛ, ɔ man bɛ nyan ngʋan.

7 Ɛhɩ, *Moyizɩ junman'n m'ɔ lili maan yɛ nyanlɩn *mala'n, anɩn anunminnyanmʋn wɔ nun. Mala sɔ'n mɔ b'a hɛlɛ yɩ́ ɛbʋɛ'n mɔ b'a se yɩ́ kɛ tabʋa nɩn asʋ'n cʋɩn menian kɔ ewue nun. Anyunminnyanmʋn'n mɔ Moyizɩ nyanlɩn yɩ́'n, ɔ man Izalayɛ amma'n-mɔ ngʋala man Moyizɩ anyunnun nɩan, ɔ sanlɩn kɛ anɩn yɩ́ nyɩn nɩn anun ta. Nan kʋsʋ anunminnyanmʋn sɔ nɩn abʋsʋ njɛ man. 8 Sɛ anunminnyanmʋn sʋa fitelɩ mala'n mɔ yɩ́ junman'n kun sʋanlan nɩn anun an, anunminnyanmʋn m'ɔ wɔ Wawɛ Nwannzan-nwannzan'n junman'n m'ɔ di nɩn anun'n tɩ kpili sʋnman tala sʋ! 9 Sɛ anunminnyanmʋn fitelɩ mala'n junman'n m'ɔ cʋɩn menian kɔ ewue nun nɩn anun an, anunminnyanmʋn m'ɔ wɔ Wawɛ Nwannzan-nwannzan'n junman'n m'ɔ man menian'n-mɔ kaci sɛsɛfʋɛ wɔ Nyanmɩan anyunnun'n tɩ kpili sʋnman tala sʋ! 10 Sɛ yɛ fa daba anunminnyanmʋn'n yɛ tʋ ɛnɛ dɩɛ nɩn anwʋn an, yɛ kʋala bɔbɔ yɛ kan kɛ daba dɩɛ'n njinlan man ɛnɛ dɩɛ nɩn anwʋn fɩ́ɩ́. 11 Nan sɛ like mɔ yɩ́ bʋsʋ a njɛ man'n nyanlɩn anunminnyanmʋn an, anunminnyanmʋn mɔ like m'ɔ le man ayuelɩɛ'n le yɩ́'n, ɔ tɩ kpili sʋnman tala sʋ.

12 Kɛmɔ afɩ yɛ le anyɩndasʋɛ sʋa'n, yɩ́ ti y'ɔ man yɛ le nzusuguasʋ ɔ. 13 Yɛ́ dɩɛ, yɛ tɩ man kɛ Moyizɩ mɔ anunminnyanmʋn'n m'ɔ kpɛ nun sɩn m'ɔ man yɩ́ nyɩn nɩn anun ta nɩn ati, ɔ munndun yɩ́ ti ɛtanlan nán Izalayɛ amma'n-mɔ a nnwun man yɩ́ nyunnun. 14 Nan kʋsʋ Izalayɛ amma'n-mɔ ndɩ man ɛjɔlɛ bʋ. Ɔ man ɛnɛ, sɛ bɛ yia nán bɛ 'kɩnnga daba nyɩhyɛ kalata nɩn an, bɛ munndun bɛ́ ti ɛtanlan. Nan sʋanlan m'ɔ nʋn Kilisi bɛ kɔ yɔ kʋn'n, yɩ́ dɩɛ, ɔ mmunndun man yɩ́ ti. 15 Ɛnɛ nʋn ɛnɛ, bɛ 'kɩnnga Moyizɩ mala kalata'n-mɔ a, bɛ tɩ kɛ menian mɔ b'a hyɩ bɛ́ ajʋnlɩn ɔ. 16 Nan kɛ Ɛhɛlɛ Ɛjɔlɛ'n kele'n, sɛ sʋanlan kʋn kaci yɩ́ nyɩn yɛ́ Mɩn anwʋn ɛlɔ, ɔ fa yɩ́ nwʋn man yɛ̂ Mɩn a, yɛ́ Mɩn yɩ ɛtanlan'n m'ɔ munndun sʋanlan sɔ nɩn ati'n, ɔ man ɔ tɩ yɩ́ ɛjɔlɛ nɩn abʋ. 17 Yɛ́ Mɩn mɔ yɛ lɛ kan yɩ́ nwʋn ɛjɔlɛ ɛwa'n y'ɔ le Wawɛ'n. Lɩka kʋsʋ mɔ yɛ́ Mɩn Wawɛ'n wɔ'n, fanwʋndi wɔ ɛbɛlɛ. 18 Yɛ́ kʋalaa mɔ b'a yɩ ɛtanlan'n mɔ munndun yɛ́ ti'n, bɛ nwun yɛ́ Mɩn anunminnyanmʋn'n yɛ́ nwʋn. Ɔ sanlɩn kɛ yɛ lɛ kaci yɛ nʋn yɛ́ Mɩn yɛ yɔ kʋn. Ɔ 'wula yɛ́ anunminnyanmʋn anɩn ɔ 'wula. Junman'n mɔ yɛ́ Mɩn Wawɛ'n di nɩn anɩn.

4

Yɛ́ anwʋnsɛlɛ'n fi Nyanmɩan ɛlɔ

1 Ɛhɩka ati, kɛmɔ Nyanmɩan a nwun yɛ́ nwʋn anwunnvoe, ɔ'a fa junman sɔ'n ɔ'a wula yɛ́ sa nun, yɛ le nun anwʋnsɛlɛ. 2 Nyɔlɩɛ'n mɔ bɛ yɔ yɩ́ nvɩalɩɛ nun ɔ nʋn anyunnunguasɩɛ ninnge'n-mɔ, y'a yaci y'a gua. Yɛ nnaka man menian'n-mɔ, ɛsɛ yɛ ngaci man Nyanmɩan Anʋan Ɛjɔlɛ'n. Yɛ kan Nyanmɩan Anʋan Ɛjɔlɛ'n yuein, yɛ man menian'n-mɔ nwun yɩ́ kɛ yɛ kpɩn yɛ tɩ yɩ́'n wɔ Nyanmɩan anyunnun. 3 Nan sɛ Ɛjɔlɛkpa'n mɔ yɛ bɔ yɛ kele menian'n-mɔ tɩ man yuein an, anɩn ɔ tɩ man yuein man bɛ́ mɔ bɛ lɛ minlin'n-mɔ. 4 Bɛ nne man Ɛjɔlɛkpa'n bɛ nni man, ɔ sanlɩn kɛ Abɔnsanmʋn m'ɔ tɩ mân ɛhɩ anun mɩnlɩan nɩn a hyɩ bɛ́ ajʋnlɩn'n. Ɔ man bɛ nnwun man Ɛjɔlɛkpa nɩn anun anunminnyanmʋn'n m'ɔ tɩ kɛ kanlannɩɛ'n m'ɔ fi Kilisi m'ɔ tɩ Nyanmɩan nvoninnin'n. 5 Nán yɛ́ muonun yɛ́ nwʋn ɛjɔlɛ yɛ̂ yɛ kan ɔ. Nan Zozi Kilisi m'ɔ tɩ Mɩnlɩan nɩn anwʋn ɛjɔlɛ yɛ̂ yɛ bɔ yɛ kele menian'n-mɔ ɔ. Zozi dunman nun yɛ kan kɛ yɛ tɩ ɛmɔ ngʋa. 6 Ɔ sanlɩn kɛ, Nyanmɩan m'ɔ hanlɩn kɛ: “Man kanlannɩɛ'n tá wɔ awosin nɩn afian!” Nyanmɩan kʋnmgba'n y'ɔ lɛ man kanlannɩɛ'n ta wɔ yɛ́ ahʋnlɩn'n-mɔ anun ɔ. Kanlannɩɛ sɔ'n man yɛ nwun yɩ́ kɛ Nyanmɩan anunminnyanmʋn'n lɛ ta wɔ Kilisi anyɩn nɩn anun.

7 Nan yɛ́ mɔ b'a fa wawɛ nun anwʋndɩɛ sɔ'n b'a wula yɛ́ sa nun'n, yɛ tɩ kɛ bua. Ɔ tɩ sɔ maan bɛ nwun yɩ́ yuein kɛ tunmin kpili sɔ'n fi man yɛ́ ɛlɔ, nan ɔ fi Nyanmɩan ɛlɔ. 8 Yɛ wɔ emian ngacile dɔʋn anun, nan kʋsʋ yɛ telɩ man. Yɛ wɔ alʋabɔ nun nan kʋsʋ yɛ́ nwʋn bubuli man yɛ́. 9 Bɛ kele yɛ́ ahʋlʋwa, nan kʋsʋ Nyanmɩan jin yɛ́ nzin. B'a fin yɛ́ asɩ, nan kʋsʋ bɛ bɔlɩ man yɛ́ bʋsʋ. 10 Kɛmɔ bɛ helelɩ Zozi ahʋlʋwa bɛ hunlin yɩ́'n, yɩ́ sɔ ati yɛ̂ bɛ kele yɛ́ ahʋlʋwa cɩan daa, nan yɩ́ ngʋan'n kʋsʋ a wʋlʋ yɛ́ nun ɔ man yɛ́ anwʋnsɛlɛ. 11 Yɛ́ asɩtanlan nɩn anun, cɩan daa ewue fɔfʋan yɛ́ ɔ fi Zozi mɔ yɛ sʋ yɩ́'n dunman nun, nan Zozi ngʋan nɩn a wʋlʋ yɛ́ ewue anwʋnnaan nɩn anun ɔ man yɛ́ anwʋnsɛlɛ. 12 Yɩ́ sɔ ati, yɛ́ dɩɛ, ewue fɔfʋan yɛ́, nan ɛmɔ dɩɛ, ɛmɔ le ngʋan.

13 B'a hɛlɛ wɔ Ɛhɛlɛ Ɛjɔlɛ nɩn anun kɛ: “N nelɩ n nili, yɩ́ ti y'ɔ man n ganlɩn ɔ.” Yɛ̂ kʋsʋ ɔ nanndɩ dedi kʋnmgba'n mɔ yɛ le yɩ́ nɩn asʋ, yɩ́ ti y'ɔ man yɛ kan ɔ. 14 Yɛ sɩ yɩ́ fɔ́ʋ́n kɛ Nyanmɩan m'ɔ manlɩn yɛ́ Mɩn Zozi fi ewue nun tinngelɩ'n, ɔ 'ba man yɛ́ kʋsʋ yɛ fi ewue nun yɛ tinnge yɛ nʋn ɛmɔ yɛ fite yɩ́ nyunnun. 15 Ɛmɔ dunman nun ati yɛ̂ yɛ lɛ nwun yalɛ ɛhɩ maan Nyanmɩan nwun menian dɔʋn anwʋn anwunnvoe, bɛ da yɩ́ asɩ bɛ wula yɩ́ anunminnyanmʋn.

Yɛ tánlan wɔ dedi nɩn anun

16 Ɛhɩka ati, yɛ́ nwʋn mmubu man yɛ́. Sɛ bɔbɔ yɛ́ sʋanlan baka'n sɛcɩ a, yɛ́ wawɛ'n kaci fʋfɔlɛ cɩan daa. 17 Yalɛ kaan ɛhɩ mɔ yɛ lɛ nwun yɩ́ ɛnɛ mɔ ɔ 'ba sɩn'n, ɔ 'man yɛ nyan anunminnyanmʋn m'ɔ le man ayuelɩɛ. Anunminnyanmʋn sɔ'n kpili m'ɔ tɩ'n, ɔ tala ɛfɛ ɛhɩ mɔ yɛ lɛ fɛ'n. 18 Ɔ sanlɩn kɛ nán ninnge mɔ bɛ nwun yɩ́ bɛ́ nyɩnsʋ'n yɛ̂ yɛ́ ti wɔ sʋ ɔ, nan nunhan mɔ bɛ nnwun man yɩ́ bɛ́ nyɩnsʋ'n, mɔ b'a fa b'a sie yɛ́ nyanmɩansʋ ɛlɔ'n yɛ̂ yɛ́ ti wɔ sʋ ɔ. Afɩ ninnge'n mɔ bɛ nwun yɩ́ bɛ́ nyɩnsʋ'n, bɛ́ bʋsʋ njɛ man. Nan nunhan mɔ bɛ nnwun man yɩ́ bɛ́ nyɩnsʋ'n, ɔ le man ɛsɛcɩɛ. Bɛ wɔ ɛbɛlɛ cɩan daa.

5

1 Ɛhɩ, yɛ sɩ yɩ́ fɔ́ʋ́n kɛ yɛ́ nwʋnnaan ɛhɩ m'ɔ tɩ kɛ asɩ ɛwa sua'n, sɛ ɔ sɛcɩ bɔbɔ a, Nyanmɩan a sesie sua anwunno ɛlɔ ɔ'a man yɛ́. Ɔ tɩ sua mɔ yɩ́ muonun ɔ'a si, m'ɔ nzɛcɩ man lé ɔ. 2 Anwʋnnaan ɛhɩ mɔ yɛ le yɩ́'n lɛ man yɛ kpɩnlɩn. Ɔ sanlɩn kɛ yɛ kulo kɛ yɛ́ sa kan anwunno ɛlɔ sua dɩɛ'n. 3 Afɩ, mɛlɛ mɔ yɛ 'wʋlʋ sua sɔ nɩn anun'n, yɛ 'nyan anwʋnnaan fʋfɔlɛ. 4 Ɔ tɩ ananhɔlɛ, mɛlɛ mɔ yɛ tɛ le asɩɛ nɩn asʋ ɛwa anwʋnnaan'n, yɛ le ɛkpɩnlɩan kɛ sʋanlan mɔ ninnge lɛ bu yɩ́ kɔmɩn ɔ. Nán kɛ yɛ kpʋnndɛ kɛ yɛ yaci asɩ ɛwa anwʋnnaan'n mɔ yɛ le yɩ́'n yɛ tʋ ɔ, nan yɛ kulo kɛ yɛ nyan nyanmɩansʋ dɩɛ'n. Yɩ́ dɩɛ anɩn ngʋan anwʋnnaan'n di kunnunmun ewue anwʋnnaan nɩn asʋ. 5 Nyanmɩan muonun y'ɔ helelɩ yɛ́ kɛ cɩan bie yɛ 'ba kaci sɔ ɔ. Ɛsɛ yɩ́ yɛ̂ ɔ'a fa yɩ́ Wawɛ'n m'ɔ di ninnge sɔ'n-mɔ anun ajinlanmun'n ɔ'a man yɛ́ ɔ.

6 Ɛhɩka ati, yɛ le anwʋnsɛlɛ cɩan daa. Yɛ sɩ kɛ kɛmɔ yɛ tɛ le anwʋnnaan ɛhɩ'n, yɛ wɔ yɛ́ Mɩn awulo nɩn anwʋn mʋa. 7 Yɛ́ nnwun man yɩ́, nan kʋsʋ yɛ nanndɩ wɔ dedi nun. 8 Yɛ le anwʋnsɛlɛ kpa ɛsɛ yɛ kulo kɛ yɛ yaci anwʋnnaan ɛhɩ yɛ tʋ, nán yɛ tanlan wɔ yɛ́ Mɩn anwʋn ɛbɛlɛ. 9 Ɛhɩka ati, m'ɔ wɔ yɛ́ ajʋnlɩn nun'n y'ɔ le kɛ sɛ yɛ tɛ le anwʋnnaan ɛhɩ o, sɛ yɛ yaci anwʋnnaan ɛhɩ yɛ tʋ o, like m'ɔ sɔ yɛ́ Mɩn anyɩn'n y'ɔ di kɛ yɛ kpʋnndɛ ɔ. 10 Afɩ yɛ́ kʋalaa yɛ 'ba fite Kilisi anyunnun ɔ bua yɛ́ ndɛɛ. Sʋanlan kʋn biala junman'n m'ɔ nanndɩ asɩɛ nɩn asʋ ɛwa m'ɔ lili'n, ɔ 'nyan yɩ́ nwʋn ahatua.

Kilisi a sesie yɛ́ nʋn Nyanmɩan yɛ́ afian

11 Yɛ́ nyɩn sɔ Nyanmɩan kpa. Yɩ́ sɔ ati yɛ̂ yɛ di Nyanmɩan junman'n sɛlɛ kpa yɛ man menian de Zozi di ɔ. Nyanmɩan sɩ yɛ́ kpa bɔkɔɔ, yɛ̂ mɩn de mɩn di kɛ ɛmɔ kʋsʋ akunnun ɛlɔ ɛmɔ sɩ mɩ́n. 12 Yɛ́ muonun yɛ nva man yɛ́ nwʋn yɛ ngele man ɛmɔ kʋ́n. Nan yɛ lɛ man atɩn maan ɛmɔ di yɛ́ nwʋn fɛ. Yɩ́ dɩɛ, anɩn bɛ́ mɔ anwʋnnaan sʋ like'n mɔ bɛ nwun yɩ́'n yɛ̂ bɛ fa bɛ tu bɛ nʋan nun, nan nán nunhan'n m'ɔ wɔ bɛ́ ahʋnlɩn nɩn anun'n, anɩn ɛmɔ nyan atɩn bɛ totua bɛ́ sʋ. 13 Sɛ menian mmie-mɔ kan kɛ yɛ́ ti nnʋn man ɛbɛlɛ a, ɔ tɩ Nyanmɩan ɛjɔlɛ. Sɛ kʋsʋ bɛ kan kɛ yɛ́ ti wɔ ɛbɛlɛ a, anɩn yɛ́ ti wɔ ɛbɛlɛ man ɛmɔ. 14 Afɩ ehulo'n mɔ Kilisi kulo yɛ́'n tɩ kpili sʋnman. Kɛmɔ yɛ sɩ kɛ Kilisi a wu yɛ́ kʋalaa yɛ́ dunman nun'n, ɔ tɩ kɛ yɛ́ kʋalaa y'a wu. 15 Kilisi a wu a man menian'n-mɔ kʋalaatin maan bɛ́ mɔ bɛ tɩ asɩ'n nni man bɛ ti anwʋn kʋ́n, nan bɛ bu bɛ́ mân'n bɛ man sʋanlan'n mɔ bɛ́ dunman nun ɔ'a wu ɔ'a tinnge'n.

16 Ɛhɩka ati, ɔ fi ɛnɛ, yɛ mmua man sʋanlan fɩ́ɩ́ anwʋnnaan sʋ ndɛɛ kʋ́n. Sɛ bɔbɔ daba yɛ bualɩ Kilisi anwʋnnaan sʋ ndɛɛ a, sian dɩɛ, ɔ tɩ man sɔ kʋ́n. 17 Ɔ sanlɩn kɛ sɛ sʋanlan kʋn nʋn Kilisi bɛ yɔ kʋn an, anɩn ɔ'a kaci abɔdɩɛ fʋfɔlɛ. Yɩ́ abalabɔ daba nɩn abʋ a gua. Ɔ'a bɔ abalabɔ fʋfɔlɛ abʋ. 18 Ɛhɩ kʋalaa fi Nyanmɩan mɔ ɔ'a nanndɩ Kilisi sʋ ɔ'a sesie yɛ́ nʋn yɩ́ yɛ́ afian'n. Ɛsɛ ɔ'a fa menian nʋn yɩ́ afian esesie junman'n ɔ'a wula yɛ́ sa nun. 19 Ɔ sanlɩn kɛ Nyanmɩan nanndɩlɩ Kilisi sʋ, ɔ sesielɩ yɩ́ muonun ɔ nʋn menian'n-mɔ kʋalaa afian, ɔ'a nnɩan man bɛ́ ɛtɛ'n mɔ bɛ yɔlɩ nɩn anwʋn. Afian esesie junman sɔ'n, ɔ'a fa ɔ'a wula yɛ́ nʋan kɛ yɛ hán yɩ́ nwʋn ɛjɔlɛ yɛ héle menian'n-mɔ.

20 Ɛhɩka ati, ɛjɔlɛ'n mɔ yɛ kan'n, Kilisi muonun yɛ̂ ɔ'a sʋan yɛ́ kɛ yɩ́ mmɔfʋɛ maan yɛ kan ɔ. Ɔ tɩ kɛ Nyanmɩan muonun nanndɩ yɛ́ sʋ y'ɔ lɛ kan ɛjɔlɛ sɔ'n kele ɛmɔ ɔ. Yɛ 'sɛlɛ ɛmɔ kpa kɛ, Kilisi dunman nun, ɛmɔ mán bɛ nʋn Nyanmɩan bɛ́ afian sɛ́! 21 Kilisi mɔ ɔ'a nyɔ man ɛtɛ fɩ́ɩ́'n, yɛ́ dunman nun, Nyanmɩan a fa yɛ́ ɛtɛ'n-mɔ kʋalaa a sʋa yɩ́, ɔ'a man Kilisi a yɔ ɛtɛfʋɛ nán y'a hʋala y'a kaci sɛsɛfʋɛ wɔ Nyanmɩan anyunnun.

6

1 Ɛhɩka ati, yɛ́ mɔ yɛ di Nyanmɩan junman'n, yɛ lɛ sɛlɛ ɛmɔ kpa kɛ anwunnvoe'n mɔ Nyanmɩan a nwun ɛmɔ'n, nán bɛ man yɩ́ anwunnvoe enwuan sɔ'n yɔ mgban. 2 Ɛhɛlɛ Ɛjɔlɛ nɩn anun, Nyanmɩan nwan:

Mɔ mɛlɛ kpa'n juli'n,

n dielɩ wɔ́ sunfɛlɛ'n.

Mɔ bɛ́ ti ele cɩan'n juli'n,

m malɩ n nelɩ wɔ́ ti.

Ɛmɔ nɩ́an, mɛlɛ kpa'n m'ɔ di kɛ ɛmɔ sɔ Nyanmɩan nun'n yɛ̂ yɛ wɔ nun ɛwa ɛnɛ nɩn ɔ. Bɛ́ ti ele cɩan'n, y'ɔ le ɛnɛ.

3 Yɛ ngulo man kɛ sʋanlan fɩ́ɩ́ kan yɛ́ junman nɩn anwʋn ɛjɔlɛ ɛtɛ. Ɛhɩka ati, yɛ nyɔ man like fɩ́ɩ́ m'ɔ kʋala kɛ ɔ tʋnndʋn sʋanlan aja nun ɔ. 4 Nan like biala anun, yɛ man bɛ nwun yɩ́ kɛ yɛ tɩ Nyanmɩan ngʋa. Yalɛ nun o, ehian nun o, ahunnun ndɩtɩɛ nun o, yɛ si abʋtalɛ kpa. 5 Bɛ bilalɩ yɛ́ dede bɛ tʋlɩ yɛ́ fiadɩ. Menian'n-mɔ jasʋlɩ yɛ́ kɔmɩn anun, yɛ lili junman sɛlɛ kpa. Y'a nnyan man atɩn y'a nna man ɛsɛ yɛ bualɩ yɛ lalɩ. 6 Yɛ sɩ like m'ɔ tɩ ananhɔlɛ'n, yɛ si abʋtalɛ, yɛ́ ti anun tɩ kpa, ɛsɛ Wawɛ Nwannzan-nwannzan'n man yɛ kulo ɛhɩnlɩn-mɔ ananhɔlɛ nun. 7 Ɛsɛ Nyanmɩan tunmin nun, yɛ bɔ ananhɔlɛ Ɛjɔlɛkpa'n yɛ kele menian'n-mɔ. Sɛsɛ ɛyɔlɛ'n y'ɔ tɩ yɛ́ kʋan ninnge mɔ yɛ fa yɛ kʋn ɛsɛ yɛ fa yɛ sisa yɛ́ nwʋn ɔ. 8 Cɩan bie a, bɛ wula yɛ́ anunminnyanmʋn, cɩan bie kʋsʋ a, bɛ gua yɛ́ nyunnun asɩ. Cɩan bie a, bɛ kan yɛ́ nwʋn ɛjɔlɛ ɛtɛ, cɩan bie kʋsʋ a, bɛ kan yɛ́ nwʋn ɛjɔlɛ kpa. Bɛ bu yɛ́ kɛ yɛ tɩ atofʋɛ, nan kʋsʋ ananhɔlɛ yɛ̂ yɛ kan ɔ. 9 Bɛ yɔ kɛ bɛ nzɩ man yɛ́, kʋsʋ anɩn bɛ́ kʋalaa bɛ sɩ yɛ́ kpa. Bɛ bu kɛ y'a wu a yue, nan kʋsʋ, yɛ tɛ tɩ asɩ. Bɛ kele yɛ́ ahʋlʋwa kpa, nan kʋsʋ bɛ ngun man yɛ́. 10 Bɛ bɔ yɛ́ lʋa nan kʋsʋ yɛ di fɛ cɩan daa. Yɛ tɩ ehianfʋɛ, nan kʋsʋ yɛ man menian dɔʋn nyan bɛ́ nwʋn. Bɛ bu kɛ yɛ le man like fɩ́ɩ́ nan kʋsʋ yɛ le ninnge'n kʋalaatin.

11 Anianman Kolɩntɩ amma, y'a han ɛjɔlɛ'n kʋalaa yuein y'a hele ɛmɔ. Y'a hulo ɛmɔ kpili sʋnman. 12 Y'a yɩ yɛ́ kunnun y'a hele ɛmɔ maan ɛmɔ a nwun yɩ́ kɛ yɛ kulo ɛmɔ, nan ɛmɔ lɩlɩ yɛ̂ b'a ngulo man yɛ́ ɔ. 13 Ɛhɩka ati, kɛmɔ ɛmɔ tɩ kɛ mɩ́n mma'n, mɩɩn kan mɩn kele ɛmɔ kɛ ɛmɔ fá yɛ́ bɛ wúla bɛ́ kunnun, ɛmɔ húlo yɛ́ kpa kɛ yɛ kulo ɛmɔ'n.

Nán bɛ nʋn bɛ́ mɔ bɛ nne man Kilisi

bɛ nni man'n tu nun

14 Bɛ́ mɔ bɛ nne man Kilisi bɛ nni man'n, ɛmɔ nʋn bɛ́ n'ɔ tu nun. Bɛ tɩ man menian m'ɔ fata kɛ ɛmɔ nʋn bɛ́ tu nun ɔ. Asʋ sɛsɛ ɛyɔlɛ'n ɔ nʋn ɛtɛ ɛyɔlɛ'n tɩ kʋn ɔ? Anaan awosin'n nʋn jawe'n tɩ kʋn ɔ? 15 Asʋ Kilisi kʋala kɛ ɔ nʋn Abɔnsanmʋn bɛ́ nʋan sɛ bɛ́ nwʋn ɔ? Sʋanlan m'ɔ de Kilisi di'n, ɔ nʋn m'ɔ nne man Kilisi nni man'n, asʋ bɛ́ ajʋnlɩn kʋala kɛ ɔ yɔ kʋn ɔ? 16 Asʋ Nyanmɩan asɔnɩn sua'n nʋn amʋan'n-mɔ di anʋannzɛ ɔ? Afɩ yɛ tɩ Tɩasɩfʋɛ Nyanmɩan nɩn asɔnɩn sua kɛ yɩ́ muonun ɔ fa kan'n. Yɩ́ nwan:

Mɩn 'tanlan bɛ́ afian, mɩn nʋn bɛ́ yɛ san nun,

mɩn 'kaci bɛ́ Nyanmɩan,

bɛ́ kʋsʋ bɛ 'kaci mɩ́n menian.

17 Ɛhɩka ati, yɛ́ Mɩn lɛ kan kɛ:

Ɛmɔ jásʋ bɛ́ nwʋn ɛbɛlɛ,

nán bɛ fa bɛ́ nwʋn bɛ mantan bɛ́.

Nán bɛ fa bɛ́ sa bɛ kan like m'ɔ tɩ efian fɩ́ɩ́,

nan mɩ́n kʋsʋ mɩn 'de ɛmɔ.

18 Mɩn 'kaci ɛmɔ asɩ

yɛ̂ ɛmɔ kʋsʋ 'kaci mɩ́n mma

mmelenzua nʋn mmalasua.

Yɛ́ Mɩn m'ɔ tɩ Tunminfʋɛ Nyanmɩan Kpili'n, ɛjɔlɛ m'ɔ lɛ kan nɩn anɩn.

7

1 Ehulo mma, kɛmɔ yɛ́ ti yɛ̂ Nyanmɩan a bɔ anɔhʋba sɔ'n-mɔ'n, yɛ yáci like biala mɔ yɛ yɔ a, ɔ gua anwʋnnaan'n nʋn wawɛ nɩn anwʋn efian'n yɛ gúa. Nán yɛ súlo Nyanmɩan yɛ bɔ́ mɔndɩnlɩn kpa yɛ tánlan wɔ anwʋntɩɛ nun.

Pɔlʋ fɛ elie'n

2 Ɛmɔ fá yɛ́ bɛ wúla bɛ́ kunnun! Ɔ sanlɩn kɛ y'a nni sʋanlan fɩ́ɩ́ anwʋn ɛjɔlɛ ɛtɛ, y'a mman man sʋanlan fɩ́ɩ́ a ndɔ man ɛtɛ nun, ɛsɛ y'a nzisi sʋanlan fɩ́ɩ́. 3 Nán kɛ mɩɩn kan sɔ mɩn bu ɛmɔ fʋɔ ɔ. Nan n nili mʋa n zelɩ kɛ ɛmɔ anwʋn cian yɛ́ sʋnman. Yɩ́ ti, sɛ ɛmɔ 'cɩn o, sɛ ɛmɔ 'wu o, yɛ nʋn ɛmɔ. 4 Mɩn sɩ ɛmɔ ati anun kpa, ɛsɛ mɩn di ɛmɔ anwʋn fɛ kpa. Yɛ́ yalɛ biala anun, mɩ́n lʋa cɩcɩ mɩ́n nwʋn kpa mɩn di fɛ maan ɔ bʋ sʋ.

5 Afɩ mɔ yɛ hɔlɩ juli Masedʋanɩn mân nun ɛlɔ'n, y'a nnyan man alaje sin kaan sʋa. Yɛ 'kaci ɛwa, ɛfɛ, yɛ 'sɩn ɛwa, ɛfɛ. Mmie-mɔ nʋn yɛ la mannzʋan sʋ, yɛ́ kunnun tɩtɩ yɛ́. 6 Nan Nyanmɩan m'ɔ cɩcɩ alʋabɔfʋɛ lʋa'n, ɔ manlɩn Titɩ ɛwalɛ'n cɩcɩlɩ yɛ́ lʋa. 7 Ɛsɛ nán kɛ Titɩ ɛwalɛ nɩn ala y'ɔ cɩcɩlɩ yɛ́ lʋa ɔ, nan ɔ'a han ɔ'a hele yɛ́ kɛ ɛmɔ alʋa dɔ mɩ́n sʋnman, ɛmɔ di mɩ́n nwʋn yalɛ, ɛsɛ ɛmɔ kulo kɛ bɛ bʋka mɩ́n. Ɛjɔlɛ sɔ nɩn a man fɛ elie a hun mɩ́n kpili kpa.

8 Sɛ bɔbɔ kalata'n mɔ n gɛlɛlɩ ɛmɔ nɩn a bɔ ɛmɔ alʋa a, mɩn nni man yɩ́ nwʋn yalɛ. Sɛ bɔbɔ n nili yɩ́ nwʋn yalɛ mɛlɛ mɔ n nwunlin kɛ mɩ́n kalata nɩn a bɔ ɛmɔ alʋa'n, 9 dɔɛ ɛhɩka asʋ, mɩn di yɩ́ nwʋn fɛ, nán ɛmɔ alʋa mɔ ɔ'a bɔ nɩn ati ɔ, nan ɛmɔ abalabɔ'n mɔ ɛmɔ kaci yɩ́ nɩn ati ɔ. Ɛmɔ alʋabɔ sɔ nɩn anun, ɛmɔ a kaci bɛ́ nzin b'a si ɛtɛ'n b'a yɔ mɔ Nyanmɩan kulo. Ɔ man mɔ yɛ yɔlɩ nɩn a nyɔ man ɛmɔ ɛtɛ. 10 Ɔ sanlɩn kɛ alʋabɔ'n m'ɔ fi Nyanmɩan ɛlɔ'n, ɔ man sʋanlan nwun yɩ́ ɛtɛ'n ɔ yaci gua ɔ fa yɩ́ nwʋn man Nyanmɩan ɔ nyan ngʋan. Alʋabɔ sɔ'n dɩɛ, ɔ man bɛ nni man yalɛ mgban. Nan mân nɩn anun alʋabɔ dɩɛ'n, ɔ man bɛ wu. 11 Alʋabɔ'n mɔ Nyanmɩan man ɔ hanlɩn ɛmɔ'n, ɛmɔ nɩ́an junman mɔ ɔ'a li wɔ ɛmɔ asɩtanlan nɩn anun'n! Junman kpili kpa ɔ! Ɔ sanlɩn kɛ ɛmɔ a nwun bɛ́ anyunnunguasɩɛ'n, ɛmɔ a sulo yɩ́ nzin, ɛmɔ a tʋ bɛ́ nʋan asɩ. Ɛmɔ alʋa a lɔ mɩ́n sʋnman bɛ kulo kɛ bɛ nwun mɩ́n nwʋn. Ɛmɔ anwʋn lɛ jue bɛ́ bɛ kulo kɛ bɛ pinnin sʋanlan'n m'ɔ yɔlɩ nyɔlɩɛ ɛtɛ'n sɛlɛ kpa. Ɛmɔ a hele maan b'a nwun yɩ́ wɔ ɛmɔ abalabɔ'n kʋalaa anun kɛ nyɔlɩɛ ɛtɛ sɔ'n, ɛmɔ anwʋn nnʋn man nun.

12 Ɛhɩka, sɛ m'an hɛlɛ ɛmɔ a, nán sʋanlan'n m'ɔ yɔlɩ ɛtɛ sɔ'n, anaan sʋanlan'n mɔ bɛ yɔlɩ yɩ́ ɛtɛ nɩn ati ɔ. Nan mɩn kulo kɛ ɛmɔ afian ɛlɔ, yɛ́ nwʋn'n m'ɔ cian ɛmɔ ɔ nʋn ehulo mɔ ɛmɔ kulo yɛ́'n, ɛmɔ kele yɩ́ yuein wɔ Nyanmɩan anyunnun. Yɩ́ ti yɛ̂ n gɛlɛlɩ ɛmɔ ɔ. 13 Nan mɔ ɛmɔ a yɔ'n, ɔ'a man yɛ́ lʋa a cɩcɩ yɛ́ nwʋn. Yɛ́ lʋa cɩcɩlɩ yɛ́ nwʋn, nan mɔ anianman Titɩ fi ɛmɔ ɛlɔ ɔ walɩ'n, kɛ ɛmɔ kʋalaa kpɩnlɩn sɔlɩ yɩ́ nun'n, ɔ'a man fɛ elie kpili kpa biekun a hun yɛ́. 14 Afɩ, n valɩ ɛmɔ n duli mɩ́n nʋan nun n gelelɩ Titɩ, yɛ̂ ɛmɔ kʋsʋ a man anyunnunguasɩɛ a ngan man mɩ́n. Nan kɛmɔ cɩan daa ananhɔlɛ yɛ̂ yɛ kan yɛ kele ɛmɔ'n, mɩ́n nʋan nun etue mɔ n duli n gelelɩ Titɩ wɔ ɛmɔ dunman nun'n, yɩ́ kʋsʋ ɔ'a nwun yɩ́ ananhɔlɛ. 15 Yɩ́ muonun, sɛ yɩ́ ti kpɩn anyɩnnzɔ kpili'n mɔ ɛmɔ manlɩn yɩ́ nɩn asʋ, ɔ nʋn kɛ ɛmɔ kpɩnlɩn bɛ le anwʋnwʋsʋɛ nʋn esulo bɛ sɔlɩ yɩ́ nun'n, ɛmɔ anwʋn fɛ dɩɛ mɔ ɔ di'n, ɔ tala sʋ. 16 M'an li fɛ kɛ like kʋalaa anun, mɩn kʋala kɛ mɩn susu mɩ́n ti mɩn gua ɛmɔ asʋ.

8

Ɛmɔ mán bɛ́ sa lʋ́

1 Anianman-mɔ, junman mɔ Nyanmɩan Kpili lili wɔ Masedʋanɩn mân nun asɔnɩn'n-mɔ anun'n, yɛ kulo kɛ yɛ kan yɛ kele ɛmɔ. 2 Yalɛ m'ɔ hanlɩn ɛlɔ asɔnɩn mma'n-mɔ'n, ɔ tɩ man nzɛmɩndɛ. Nan kʋsʋ bɛ nyanlɩn fɛ elie kpili kpa bɛ́ ehian kpili nɩn anun, bɛ manlɩn bɛ́ sa lʋlɩ ɔ bʋlɩ sʋ. 3 Ananhɔlɛ tɩ kpa, bɛ yɩlɩ bɛ́ kunnun, mɔ bɛ kʋala yɩ́ man'n, bɛ manlɩn. Bɛ manlɩn dede ɔ talalɩ sʋ. 4 Bɛ sɛlɛlɩ yɛ́ bɛ bʋtʋlɩ yɛ́ kpa kɛ bɛ 'tɩtɩ esika maan bɛ fa kɔ bʋka Nyanmɩan menian'n-mɔ mɔ bɛ wɔ Zude mân nɩn anun'n. 5 Bɛ yɔlɩ m'ɔ tala mɔ yɛ jʋnlɩnlɩn'n. Afɩ, bɛ lili mʋa bɛ falɩ bɛ́ nwʋn bɛ manlɩn yɛ́ Mɩn. Nan afɩ, ɔ nanndɩ Nyanmɩan ehulo nɩn asʋ, b'a fa bɛ́ nwʋn b'a man yɛ́ kʋsʋ. 6 Ɛhɩka ati, ahunnunye junman'n mɔ Titɩ bɔlɩ yɩ́ bʋ ɛmɔ afian ɛlɔ'n, y'a sɛlɛ yɩ́ kɛ ɔ hɔ́ tʋ́ ɛmɔ ɔ lí junman sɔ'n gúa yɩ́ bʋ. 7 Ɛmɔ a nyan bɛ́ nwʋn wɔ ninnge'n kʋalaa anun. Ɔ sanlɩn kɛ ɛmɔ le dedi, ɛmɔ sɩ Nyanmɩan ninnge'n-mɔ, ɛmɔ sɩ jʋjɔ, ɛmɔ le anwʋnndɛlɛ wɔ like biala anun, ɛsɛ ɛmɔ kulo yɛ́ kpa. Ɔ man ahunnunye ɛyɔlɛ ɛhɩ anun, ɛmɔ mán bɛ nwún ɛmɔ.

8 Nán kɛ mɩɩn tinndin ɛmɔ kɛ ɛmɔ yɔ́ ɔ. Nan mɩɩn kan ɛhɩnlɩn-mɔ anwʋnndɛlɛ dɩɛ nɩn anwʋn ɛjɔlɛ mɩn kele ɛmɔ maan ɛmɔ nwun yɩ́ kɛ ɛmɔ ehulo'n kpɩn tɩ yɩ́'n. 9 Ɔ sanlɩn kɛ ɛmɔ sɩ anwunnvoe'n mɔ yɛ́ Mɩn Zozi Kilisi nwunlin yɛ́'n. Yɩ́ mɔ anɩn ɔ tɩ anyanbɛnwʋn sʋanlan'n, ɛmɔ dunman nun, ɔ yɔlɩ yɩ́ nwʋn ehianfʋɛ ɔ'a man ɛmɔ a nyan bɛ́ nwʋn.

10 Mɩ́n dɩɛ mɔ m'an jʋnlɩn mɔ mɩɩn kan mɩn kele ɛmɔ'n y'ɔ le kɛ, junman'n mɔ afʋɛ ɛhɩnlɩn ɛmɔ bɔlɩ yɩ́ bʋ'n, ɛmɔ mán bɛ́ sa tʋ́a yɩ́. Ɔ sanlɩn kɛ ɛmɔ yɛ̂ ɛmɔ lili mʋa bɛ bɔlɩ yɩ́ bʋ ɔ, ɛsɛ ɛmɔ yɛ̂ ɛmɔ sili bɛ́ hue kɛ bɛ 'di ɔ. 11 Yɩ́ ti, kɩkaala dɩɛ, ɛmɔ mán bɛ́ sa tʋ́a yɩ́ bɛ lí bɛ mán ɔ yúe. Ɛmɔ nían mɔ bɛ́ sa tʋ'n, bɛ nyán anwʋnndɛlɛ bɛ lí junman sɔ'n kɛ ɛmɔ sili bɛ́ hue kɛ bɛ 'di'n. 12 Ɔ sanlɩn kɛ like mɔ bɛ yɩ bɛ́ kunnun bɛ man'n, sɛ bɔbɔ ɔ tɩ kaan sɛ, Nyanmɩan di yɩ́ nwʋn fɛ ɔ sɔ nun kanlanman. Ɔ nze man sʋanlan kɛ like m'ɔ le man yɩ́'n, ɔ fá mán yɩ́.

13 B'a nze man kɛ ɛmɔ fá bɛ́ nwʋn ninnge'n-mɔ kʋalaa bɛ mán menian nán ɛmɔ lí ehian, nan ɛmɔ yɔ́ maan bɛ́ ninnge'n-mɔ kʋalaa lí sʋ kpɛ-kpɛ. 14 Kɩkaala ɛmɔ le ninnge dɔʋn, ɔ sɛ kɛ ɛmɔ fá bie bɛ bʋ́a bɛ́ mɔ bɛ́ sa a mian'n. Yɩ́ dɩɛ, sɛ cɩan bie ɛmɔ kʋsʋ asa mian an, anɩn bɛ kʋala bɛ tɩ ɛmɔ nyanman nun. Sɛ ɛmɔ yɔ yɩ́ sɔ a, anɩn yɩ́ kʋalaa a li sʋ. 15 Afɩ, Ɛhɛlɛ Ɛjɔlɛ'n lɛ kele kɛ:

M'ɔ hohuanlɩn dɔʋn anʋan'n,

ɔ'a nnyan man mʋlʋsʋɛ,

yɛ̂ m'ɔ hohuanlɩn kaan bie anʋan'n,

yɩ́ kʋsʋ ɔ mmian man like fɩ́ɩ́ anwʋn.

Titɩ nʋn yɩ́ manngʋn'n-mɔ

16 Yɛ 'da Nyanmɩan Kpili asɩ. Ɔ'a yɔ ɔ'a man ɛmɔ anwʋn ɛjɔlɛ a hian Titɩ kpa kɛ ɛmɔ anwʋn ɛjɔlɛ cian yɛ́'n. 17 Yɛ́ nwan ɔ hɔ́ ɛmɔ anwʋn ɛlɔ. Ɔ kɔ le kɔ tʋ nun. Ɔ le anwʋnndɛlɛ kpa yɩ́ muonun ɔ kɔ si yɩ́ hue kɛ ɔ 'kɔ ɛmɔ anwʋn ɛlɔ. 18 Yɛ lɛ sʋan yɩ́ nʋn anianman kʋn. Anianman sɔ'n, Ɛjɔlɛkpa junman'n m'ɔ di'n dunman nun, asɔnɩn mma'n-mɔ kʋalaatin yɩ yɩ́ ayɛ. 19 Ɔ tɩ sʋanlan mɔ asɔnɩn'n-mɔ kʋalaatin a yɩ yɩ́ kɛ yɛ́ atɩn etue nɩn anun, ɔ hɔ́ sóman yɛ́. Ɔ mán yɛ fá ahunnunye like sɔ'n yɛ hɔ́ wúla yɛ́ Mɩn anunminnyanmʋn maan bɛ nwún yɩ́ kɛ yɛ kulo kɛ yɛ bʋka ɛhɩnlɩn-mɔ. 20 Yɛ lɛ yɔ sɔ, nán sʋanlan fɩ́ɩ́ a ngan man yɛ́ nwʋn ɛjɔlɛ ɛtɛ wɔ esika kpili sɔ'n mɔ b'a fa b'a man yɛ́ kɛ yɛ fá yɛ hɔ́ nɩn anwʋn. 21 Nyanmɩan nʋn menian'n-mɔ anyunnun, like m'ɔ tɩ kpa'n yɛ̂ yɛ bɔ mɔndɩnlɩn yɛ yɔ ɔ.

22 Yɛ lɛ sʋan bɛ́ nʋn yɛ́ nianman'n. Atɩn ngacile dɔʋn asʋ, y'a sɔ yɩ́ y'a nɩan. Y'a nwun yɩ́ kɛ ɔ tɩ sʋanlan mɔ cɩan daa ɔ le anwʋnndɛlɛ ɔ. Nan sian anwʋnndɛlɛ'n m'ɔ le yɩ́'n, ɔ bʋ sʋ. Afɩ, ɔ de ɛmɔ di kpili sʋnman. 23 Titɩ dɩɛ, ɔ tɩ mɩ́n manngʋn. Mɩn nʋn yɩ́ y'ɔ di junman yɛ man ɛmɔ ɔ. Nan anianman ɛhɩnlɩn-mɔ mɔ bɛ lɛ kɔ a soman yɩ́'n, bɛ́ dɩɛ asɔnɩn'n-mɔ yɛ̂ b'a yɩ bɛ́ ɔ. Bɛ di junman bɛ wula Kilisi anunminnyanmʋn. 24 Yɩ́ ti, ɛmɔ héle bɛ́ maan bɛ nwún yɩ́ kɛ ɛmɔ kulo bɛ́ sakpa. Yɩ́ dɩɛ anɩn asɔnɩn mma'n-mɔ tɩ yɩ́ bʋ kɛ yɛ nva man ɛmɔ yɛ ndu man yɛ́ nʋan nun mgban.

9

Ahunnunye like'n yɛ̂ Nyanmɩan kulo ɔ

1 M'ɔ tʋ de mmʋa'n mɔ bɛ 'fa bɛ kɔ man Nyanmɩan menian'n-mɔ mɔ bɛ wɔ Zude mân nɩn anun'n, ɔ tɩ man cɩnnjɩn fɩ́ɩ́ kɛ n gɛ́lɛ ɛmɔ ɛhɩ anwʋn kalata. 2 Ɔ sanlɩn kɛ mɩn sɩ kɛ ɛmɔ a si bɛ́ hue, ɔ man m'an fa ɛmɔ m'an tu mɩ́n nʋan nun wɔ Masedʋanɩn asɔnɩn mma'n-mɔ anyunnun. M'an han m'an hele bɛ́ kɛ: “Anianman'n-mɔ mɔ bɛ wɔ Akayi mân nɩn anun ɛlɔ'n, sunmin afʋɛ ɛhɩnlɩn angʋnmɩn yɛ̂ bɛ bɔbʋalɩ bɛ́ nwʋn bɛ sielɩ ɔ.” Ɛmɔ anwʋnndɛlɛ'n y'ɔ wowulalɩ bɛ́ dɔʋn bɛ́ anwʋnsɛlɛ ɔ. 3 Ɛhɩka ati, mɩɩn sʋan anianman ɛhɩ-mɔ ɛmɔ anwʋn ɛlɔ. Yɩ́ dɩɛ anɩn, ayɛ'n mɔ y'a yɩ ɛmɔ wɔ mmʋa sɔ nɩn anwʋn nɩn a nyɔ man mgban. Nan kɛ m gbɩnlɩn n ganlɩn yɩ́'n, mɩn kulo kɛ ɛmɔ bɔbʋa bɛ́ nwʋn bɛ sie sakpa. 4 Afɩ, sɛ ɛmɔ a mmɔbʋa man bɛ́ nwʋn b'a nzie man, nan sɛ Masedʋanɩn amma'n-mɔ b'a soman mɩ́n ɛmɔ anwʋn ɛlɔ a, ɔ 'yɔ anyunnunguasɩɛ ɔ man yɛ́. Nan kʋsʋ ɛmɔ anyunnunguasɩɛ dɩɛ mɔ ɔ 'kan ɛmɔ'n 'bʋ sʋ. 5 Ɛhɩka ati, m'an nɩan dede a, anɩn ɔ tɩ kpa kɛ m mán anianman ɛhɩ-mɔ lí mʋa mɩ́n nyunnun ɛmɔ anwʋn ɛlɔ. Yɩ́ dɩɛ anɩn, ahunnunye acɛdɩɛ'n mɔ ɛmɔ hanlɩn kɛ bɛ 'man'n, anianman ɛhɩ-mɔ kokuan yɩ́ nʋan bɛ sie. Afɩ mɩn ngulo man kɛ mɩn tʋ ɛmɔ ɛlɔ a, ɔ yɔ kana. Nan mɩn kulo kɛ ɔ yɔ ahunnunye acɛdɩɛ.

6 Ɛmɔ ati kácɩ kɛ sʋanlan mɔ ɔ'a nnua man dɔʋn'n, ɔ ndɩ man dɔʋn. Nan sʋanlan m'ɔ kɔ lua dɔʋn'n, ɔ 'tɩ dɔʋn. 7 Ɛhɩka ati, mɔ ɛmɔ anun kʋn biala a fua kɛ ɔ 'man'n, ɔ mán. N'ɔ di yɩ́ nwʋn yalɛ, ɛsɛ n'ɔ bu yɩ́ kɛ bɛ lɛ tinndin yɩ́. Ɔ sanlɩn kɛ sʋanlan m'ɔ yɩ yɩ́ kunnun ɔ man'n yɛ̂ Nyanmɩan kulo yɩ́ ɛjɔlɛ ɔ. 8 Afɩ, Nyanmɩan le tunmin ɔ kʋala kɛ ɔ man nyila ngacile'n kʋalaa kan ɛmɔ. Ɔ kʋala kɛ ɔ man ɛmɔ nyan ninnge'n kʋalaa mɔ cian'n cɩan daa. Ɛsɛ ɔ kʋala kɛ ɔ man ɛmɔ nyan yɩ́ ɔ bʋ sʋ maan ɛmɔ fa bɛ yɔ nyɔlɩɛ mgbakpa'n kʋalaatin 9 kɛ Ɛhɛlɛ Ɛjɔlɛ'n kan yɩ́'n. Yɩ́ nwan:

Ɔ'a hye ninnge dɔʋn kpa

ɔ'a man ehianfʋɛ'n-mɔ.

Yɩ́ ahunnunye'n le man eyue.

Menian dɔʋn 'ba nwun Nyanmɩan anwʋn ye

10 Nyanmɩan m'ɔ man kulo sʋanlan like maan ɔ dua ɔ nyan alɩɛ di'n, ɔ 'ba fa ninnge'n kʋalaa mɔ ɛmɔ a mian yɩ́ nwʋn'n man ɛmɔ, ɔ 'man ɔ fifi ɔ su mma dɔʋn kpa. Ɔ 'man ɛmɔ ahunnunye'n kʋsʋ su mma dɔʋn kpa. 11 Ɔ 'man ɛmɔ nyan bɛ́ nwʋn mɛlɛ biala maan ɛmɔ kʋsʋ yɔ ahunnunye cɩan daa. Ɔ nanndɩ yɛ́ sʋ, esika'n mɔ ɛmɔ 'ba yɩyɩ maan yɛ fa yɛ kɔ'n, bɛ́ mɔ bɛ́ sa 'ba han yɩ́'n, bɛ 'ba la Nyanmɩan asɩ kpa. 12 Ɔ sanlɩn kɛ like sɔ'n mɔ ɛmɔ 'ba yɔ'n, nán Nyanmɩan menian nɩn ala y'ɔ 'ba bʋa bɛ́ ɔ, nan ɛsɛ ɔ 'ba man menian dɔʋn nwun Nyanmɩan anwʋn ye. 13 Ɛmɔ ahunnunye like ɛyɔlɛ sɔ'n 'ba man bɛ nwun yɩ́ kɛ ɛmɔ kpɩn tɩ yɩ́'n. Menian dɔʋn 'ba wula Nyanmɩan anunminnyanmʋn. Ɔ sanlɩn kɛ ahunnunye ninnge sɔ'n-mɔ mɔ ɛmɔ 'ba fa bʋa bɛ́ nʋn ɛhɩnlɩn-mɔ kʋalaatin'n, ɔ kele kɛ ɛmɔ de Kilisi Ɛjɔlɛkpa'n bɛ di bɛ man yɩ́ anyɩnnzɔ. 14 Bɛ́ kʋsʋ, bɛ 'sɛlɛ Nyanmɩan bɛ man ɛmɔ. Bɛ 'fa ɛmɔ bɛ wula bɛ́ kunnun, ɔ fi nyila dɔʋn mɔ Nyanmɩan a yeyila ɛmɔ'n. 15 Yɛ lá Nyanmɩan asɩ. Ɔ sanlɩn kɛ acɛdɩɛ'n mɔ yɩ́ muonun ɔ'a fa ɔ'a hye yɛ́'n, bɛ nnyan man yɩ́ nwʋn sʋ!

10

Pɔlʋ tunmin'n

1 Mɩ́n bɔbɔ mɩ́n Pɔlʋ, mɩɩn tʋ ɛmɔ ngalɩɛ. Mɩn kulo kɛ mɩn yɔ yɩ́ bɛtɛɛ ɛsɛ mɩn nwun anwunnvoe kɛ Kilisi muonun yɔ yɩ́'n. Nan ɛmɔ anun mmie-mɔ lɛ kele kɛ sɛ n wɔ ɛmɔ afian ɛlɔ a, mɩn kan mɩ́n nwʋn asɩ. Kʋsʋ afɩ sɛ n nnʋn man ɛmɔ afian ɛlɔ a, mɩn di tutule. 2 Mɩɩn sɛlɛ ɛmɔ kɛ nán bɛ tinndin mɩ́n maan mɩn kele tunmin'n mɔ n ne yɩ́'n tɛmʋn m'ɔ m 'ba a ɛmɔ ɛlɔ'n. Ɔ sanlɩn kɛ sɛ mɩn ba ɛmɔ ɛlɔ a, mɩn 'ba yɩ mɩ́n tunmin'n mɩn kele bɛ́ mɔ bɛ́ nwan yɛ nanndɩ kɛ eyuadɩ nɩn anun menian'n. 3 Ɔ tɩ ananhɔlɛ kɛ yɛ tɩ kulo menian, nan kʋsʋ yɛ ngʋn man yɛ́ kʋan dɩɛ'n kɛ kulo menian'n-mɔ kpɩn kʋan yɩ́'n. 4 Yɛ́ kʋan ninnge dɩɛ'n-mɔ nʋn mân ɛhɩ anun menian'n-mɔ dɩɛ'n tɩ man kʋn. Yɛ́ dɩɛ'n-mɔ tɩ Nyanmɩan kʋan ninnge. Bɛ́ nwʋn yɔ esulo. Bɛ fa bɛ bubu sua mgbili mgbili'n-mɔ. Yɛ fa yɛ sɛcɩ ajʋnlɩn ɛtɛ ɛtɛ'n mɔ menian'n-mɔ le yɩ́'n. 5 Atubɛnwʋn ninnge m'ɔ man menian'n-mɔ nzɩ man Nyanmɩan'n, yɛ fa kʋan ninnge sɔ'n-mɔ yɛ kan bɛ́ yɛ gua asɩ. Ɛsɛ bɛ́ mɔ bɛ́ nyɩn nzɔ man Kilisi'n, yɛ sɩ bɛ́ ajʋnlɩn'n yɛ cʋɩn bɛ́ maan bɛ de yɩ́ bɛ di. 6 Y'a bɔbʋa yɛ́ nwʋn a yue, sɛ ɛmɔ man Kilisi anyɩnnzɔ kpa bɔkɔɔ a, yɛ 'pinnin bɛ́ kʋalaa mɔ bɛ mman man yɩ́ anyɩnnzɔ'n.

7 Ɛmɔ dɩɛ, mɔ ɛmɔ anyɩn nwun yɩ́'n y'ɔ tɩ ɛmɔ cɩnnjɩn ɔ. Yɩ́ ti, sɛ sʋanlan kʋn de di kɛ ɔ tɩ Kilisi dɩɛ a, ɔ tɩ́tɩ ɔ nɩ́an, nán sɛ ɔ tɩ sɔ man yɩ́ a, anɩn ɔ nwún yɩ́ kɛ yɛ́ kʋsʋ yɛ tɩ Kilisi dɩɛ. 8 Tunmin'n mɔ yɛ́ Mɩn a fa a man mɩ́n'n, sɛ bɔbɔ m'an fa m'an tu mɩ́n nʋan nun maan ɔ'a bʋ sʋ a, yɩ́ nwʋn nyian ngun man mɩ́n. Ɔ sanlɩn kɛ, ɛmɔ kpa ɛyɔlɛ ati yɛ̂ yɛ́ Mɩn a fa a man yɛ́ ɔ, nan nán ɛmɔ ehuan ti ɔ. 9 Nán kɛ enwonwunlan mɔ mɩn kulo kɛ mɩn nwonwunlan ɛmɔ ati y'ɔ man mɩɩn kɛlɛ kalata ɛhɩ-mɔ ɔ. 10 Afɩ, ɛ 'nwun ɛjɔlɛ mɔ menian'n-mɔ kan'n: “Pɔlʋ kalata'n-mɔ anun ɛjɔlɛ'n yɔ sɩ. Nan kʋsʋ sɛ yɩ́ muonun ɔ wɔ yɛ́ afian ɛwa a, ɔ tɩ bɛtɛɛ, ɛsɛ ɔ nzɩ man bagua nun jʋjɔ.” 11 Bɛ́ mɔ bɛ kan sɔ'n, bɛ nwún yɩ́ kɛ sɛ yɛ nnʋn man ɛmɔ afian ɛlɔ a, ɛjɔlɛ m'ɔ wɔ kalata'n mɔ yɛ kɔ hɛlɛ yɛ kɔ nwan ɛmɔ nɩn anun'n, yɩ́ kʋnmgba'n yɛ̂ sɛ yɛ ba ɛmɔ afian ɛlɔ a, yɛ 'kan ɔ.

12 Bɛ́ mɔ bɛ bu bɛ́ nwʋn kpa bɛ tala bɛ́ manngʋn-mɔ'n, yɛ nze man kɛ yɛ nʋn bɛ́ sɛ. Ɛsɛ yɛ nva man yɛ́ nwʋn yɛ ndʋ man bɛ́. Bɛ tɩ menian mɔ bɛ́ muonun bɛ fʋa bɛ́ nwʋn. Bɛ fa bɛ́ nwʋn bɛ susu bɛ́ muonun bɛ́ nwʋn. Bɛ́ ajʋnlɩn'n nza man bɛ́. 13 Nan yɛ́ dɩɛ, yɛ ngulo man kɛ yɛ tu yɛ́ nʋan nun maan ɔ bʋ sʋ. Ɔ sanlɩn kɛ lɩka mɔ Nyanmɩan a hele kɛ yɛ lí junman'n yɛ jú'n, ɛbɛlɛ yɛ̂ yɛ 'di yɛ ju ɔ. Nyanmɩan kʋsʋ yɛ̂ ɔ'a man atɩn maan y'a li junman'n dede y'a ju ɛmɔ ɛlɔ ɔ. 14 Yɩ́ ti, yɛ nyɔ man maan ɔ mmʋ man sʋ. Ɔ sanlɩn kɛ mɔ yɛ hɔlɩ ɛmɔ ɛlɔ'n, yɛ́ dein yɛ̂ yɛ lili mʋa yɛ bɔlɩ Ɛjɔlɛkpa'n m'ɔ tʋ de Kilisi'n yɛ helelɩ ɛmɔ ɔ. 15 Ɔ man sɛ yɛ lɛ tu yɛ́ nʋan nun an, nán sʋanlan bie junman mɔ ɔ'a li'n yɛ̂ yɛ 'fa yɛ 'tu yɛ́ nʋan nun ɔ. Nan yɛ le anyɩndasʋɛ kɛ ɛmɔ dedi'n 'kɔ yɩ́ nyunnun. Yɩ́ dɩɛ anɩn, yɛ di junman nɩn ɛmɔ afian ɛlɔ maan ɔ tɛlɛ kpili kpa dede ɔ kɔ ju lɩka mɔ Nyanmɩan helelɩ yɛ́'n. 16 Yɩ́ dɩɛ anɩn, yɛ fi ɛmɔ ɛbɛlɛ, yɛ kʋala kɛ yɛ kɔ lɩka fʋfɔlɛ yɛ kɔ bɔ Ɛjɔlɛkpa'n. Nan y'a nva man abie junman dɩɛ mɔ ɔ'a li'n y'a ndu man yɛ́ nʋan nun. 17 B'a hɛlɛ wɔ Ɛhɛlɛ Ɛjɔlɛ nɩn anun kɛ: Sʋanlan m'ɔ kulo kɛ ɔ tu yɩ́ nʋan nun'n, anɩn ɔ fá like mɔ yɛ́ Mɩn a yɔ'n ɔ tú yɩ́ nʋan nun. 18 Yɩ́ sɔ ati, ananhɔlɛ nun, sʋanlan mɔ yɩ́ muonun ɔ fʋa yɩ́ nwʋn'n, ɔ tɩ man sʋanlan. Nan nunhan mɔ yɛ́ Mɩn muonun fʋa yɩ́'n y'ɔ tɩ sʋanlan ɔ.

11

Pɔlʋ nʋn ato mmɔfʋɛ'n-mɔ

1 Sɛ bɔbɔ mɩn jʋjɔ kɛ sʋanlan mɔ yɩ́ ti nnʋn man ɛbɛlɛ a, ɛmɔ fá yɩ́ sɔ, bɛ jínlan mɩ́n nzin! 2 Ɛmɔ nwún yɩ́ kɛ mɩn cʋɩn ɛmɔ ati nyunnunngunlan kɛ Nyanmɩan cʋɩn yɩ́'n. Ɔ sanlɩn kɛ ɛmɔ tɩ kɛ talua muan mɔ yɩ́ ɛnanndɩɛ nɩn anwʋn buli man ɛbʋɩn mɔ m'an si yɩ́ siyɛlɛ m'an man belenzua kʋnmgba cein ɔ. Belenzua sɔ'n y'ɔ le Kilisi. 3 Nan yɛ́ nan balasua'n mɔ bɛ fɛlɛ yɩ́ Ɛvʋ'n manlɩn owo'n lakalɩ yɩ́. Yɩ́ ti, mɩn susu ɛmɔ anwʋn kɛ Kilisi mɔ ɛmɔ a fa bɛ́ nwʋn b'a man yɩ́ kanlanman kanlanman'n, ɛmɔ ati 'ba kaci bɛ yaci yɩ́ bɛ tʋ. 4 Ɔ sanlɩn kɛ y'a bɔ Kilisi anwʋn ɛjɔlɛ'n y'a hele ɛmɔ. Nan afɩ, ɔ yɔ sɛ mɔ sʋanlan biala ba ɛmɔ ɛlɔ, ɔ bɔ Zozi fʋfɔlɛ anwʋn ɛjɔlɛ ɔ kele ɛmɔ a, ɛmɔ de yɩ́ tʋ nun ɔ? Y'a han Wawɛ Nwannzan-nwannzan nɩn anwʋn ɛjɔlɛ'n y'a hele ɛmɔ. Nan afɩ, ɔ yɔ sɛ mɔ sʋanlan biala ba ɛmɔ ɛlɔ ɔ kan wawɛ fʋfɔlɛ anwʋn ɛjɔlɛ ɔ kele ɛmɔ a, ɛmɔ de yɩ́ tʋ nun ɔ? Y'a bɔ Ɛjɔlɛkpa'n y'a hele ɛmɔ. Nan afɩ, ɔ yɔ sɛ mɔ sʋanlan biala ba ɛmɔ ɛlɔ, ɔ bɔ ɛjɔlɛkpa fʋfɔlɛ ɔ kele ɛmɔ a, ɛmɔ de yɩ́ tʋ nun kpa ɔ? 5 Ɛmɔ mmɔfʋɛ mgbili mgbili sɔ'n-mɔ, bɛ ndala man mɩ́n like fɩ́ɩ́ anun. 6 Sɛ bagua nun yɛ̂ mɩn nzɩ man jʋjɔ a, nán Nyanmɩan ninnge'n-mɔ ɛsɩɛ nun ɔ. Afɩ, y'a man ɛmɔ a nwun yɩ́ sɔ yuein tɛmʋn biala nʋn ninnge kʋalaa anun.

7 Mɛlɛ mɔ m malɩ ɛmɔ ɛlɔ m mɔlɩ Nyanmɩan Ɛjɔlɛkpa'n n gelelɩ ɛmɔ'n, m'an nne man ɛmɔ babulu kʋn. Nan mɩ́n bɔbɔ muonun, m mɛbɛlɛlɩ mɩ́n nwʋn asɩ n nili junman n nɩanlɩn mɩ́n nwʋn manlɩn ɛmɔ nyanlɩn anunminnyanmʋn. Like sɔ'n mɔ n yɔlɩ'n, kanngʋ ɛtɛ yɛ̂ m'an yɔ ɔ? 8 N gbʋkpʋlɩ asɔnɩn ɛhɩnlɩn-mɔ anwʋn, bɛ tualɩ mɩ́n kalɛ yɛ̂ n valɩ m mʋalɩ ɛmɔ ɔ. 9 Mɛlɛ mɔ anɩn n wɔ ɛmɔ afian ɛlɔ mɔ emian'n tʋlɩ mɩ́n'n, m'an man sʋanlan fɩ́ɩ́ a mmɔ man mɩ́n nwʋn kalɛ. Ɔ sanlɩn kɛ anianman'n-mɔ mɔ bɛ fi Masedʋanɩn mân nun ɛlɔ bɛ walɩ'n, ninnge'n kʋalaa mɔ anɩn m'an mian yɩ́ nwʋn'n, bɛ falɩ bɛ bɛlɛlɩ mɩ́n. N zielɩ mɩ́n nwʋn ye, m'an man sʋanlan fɩ́ɩ́ a mmɔ man mɩ́n nwʋn kalɛ. Yɛ̂ mɩn 'sie mɩ́n nwʋn ye sɔ cɩan daa. 10 Sɛ ɔ tɩ ananhɔlɛ kɛ Kilisi wɔ mɩ́n nun an, ɛbɛlɛ ndutue dɩɛ mɔ mɩn di'n, sʋanlan fɩ́ɩ́ ngʋala ngan man yɩ́ nzin ɛjɔlɛ wɔ Akayi mân bɔndɩn nɩn anun. 11 Mɩn yɔ sɔ ti a, asʋ ɔ kele kɛ mɩn ngulo man ɛmɔ ɔ? Nyanmɩan muonun sɩ kɛ mɩn kulo ɛmɔ. 12 Mɔ m'an yɔ'n, mɩn 'yɔ yɩ́ sɔ cɩan daa man anyunnunguasɩɛ kan bɛ́ mɔ bɛ kulo kɛ bɛ nyan atɩn bɛ tu bɛ́ nʋan nun'n. Ɔ sanlɩn kɛ bɛ́ nwan bɛ di bɛ́ junman'n kɛ yɛ kpɩn yɛ di yɛ́ dɩɛ'n.

13 Menian sɔ'n-mɔ tɩ ato mmɔfʋɛ. Bɛ laka menian bɛ yɔ kɛ Kilisi mmɔfʋɛ y'ɔ le bɛ́. 14 Bɛ́ nyɔlɩɛ sɔ'n nzin man yɛ́ nwʋn fɩ́ɩ́ sʋa. Afɩ, Satan muonun kʋala ɔ kaci yɩ́ nwʋn kɛ nyanmɩansʋ bɔfʋɛ mɔ yɩ́ anunminnyanmʋn'n ta kɛ kanlannɩɛ ɔ. 15 Yɩ́ ti, sɛ Satan ngʋa'n-mɔ lɛ yɔ bɛ́ nwʋn kɛ bɛ tɩ ngʋa kpa a, ɛhɩ nzin man yɛ́ nwʋn fɩ́ɩ́ sʋa. Nan ayuelɩɛ cɩan nɩn anun yɛ̂ bɛ 'nyan bɛ́ nyɔlɩɛ'n-mɔ anwʋn ahatua ɔ.

Pɔlʋ ɛfɛ'n

16 Mɩɩn kan yɩ́ biekun kɛ sʋanlan fɩ́ɩ́ n'ɔ bu yɩ́ kɛ m'an sɛ. Sɛ kʋsʋ ɛmɔ bu mɩ́n kɛ m'an sɛ a, anɩn ɛmɔ lé mɩ́n bɛ tʋ́ nun, bɛ mán mɩ́n kʋsʋ n vá n dú mɩ́n nʋan nun kaan. 17 Ɛjɔlɛ mɔ mɩɩn kan yɩ́ kɩkaala'n, ɔ fi man yɛ́ Mɩn. Nan sɛ m'an han mɩ́n nʋan nun etue ɛjɔlɛ a, anɩn mɩɩn jʋjɔ kɛ mɩ́n ti a sɛcɩ. 18 Kɛmɔ afɩ menian mmie-mɔ dɔʋn tu bɛ́ nʋan nun kɛ eyuadɩ amma yɔ yɩ́'n, yɩ́ ti mɩ́n kʋsʋ, mɩn 'tu mɩ́n nʋan nun bie. 19 Ɔ sanlɩn kɛ ɛmɔ mɔ bɛ tɩ ngɛlɛfʋɛ'n, ɛmɔ tie bɛ si sɛnvʋɛ'n-mɔ sʋ, ɛhɩka yɔ ɛmɔ fɛ kpa. 20 Sɛ bɛ lɛ sie ɛmɔ kɛ nganga a, ɛmɔ kpɩnlɩn sʋ, sɛ bɛ lɛ di ɛmɔ dufule a, ɛmɔ kpɩnlɩn sʋ, sɛ bɛ lɛ laka ɛmɔ a, sɛ bɛ lɛ tu bɛ́ nwʋn bɛ kele ɛmɔ a, ɛmɔ kpɩnlɩn sʋ, sɛ bɛ lɛ kpacɩ ɛmɔ anyɩnsʋ a, ɛmɔ kpɩnlɩn sʋ. 21 Yɛ lɛ kan yɩ́ ananhɔlɛ, ɔ tɩ nyian. Y'a nnyan man anwʋnsɛlɛ y'a nyɔ man ɛmɔ sɔ.

Nan kʋsʋ like biala mɔ sʋanlan kʋn kʋala kɛ ɔ nanndɩ sʋ ɔ tu yɩ́ nʋan nun'n, mɩɩn jʋjɔ kɛ mɩ́n ti a sɛcɩ, mɩ́n kʋsʋ mɩn kʋala kɛ mɩn nanndɩ sʋ bie mɩn tu mɩ́n nʋan nun. 22 Sɛ bɛ tɩ Ebele a, mɩ́n kʋsʋ, n dɩ Ebele. Sɛ sakpa bɛ tɩ Izalayɛ menian an, mɩ́n kʋsʋ, sakpa n dɩ Izalayɛ sʋanlan. Sɛ bɛ tɩ Abalahamʋn abʋsʋ menian an, mɩ́n kʋsʋ, n dɩ Abalahamʋn abʋsʋ sʋanlan. 23 Sɛ bɛ tɩ Kilisi ngʋa a, mɩ́n kʋsʋ, n dɩ Kilisi akʋa. Mɩɩn jʋjɔ kɛ mɩ́n tɩ a sɛcɩ. Kilisi ngʋa sɔ'n mɔ bɛ tɩ'n, mɩn tala bɛ́. M'an li junman m'an tala bɛ́. B'a tʋ mɩ́n fiadɩ dɔʋn a tala bɛ́. B'a bʋ mɩ́n dɔʋn a tala bɛ́. Ɛfɔfʋan mɔ ewue a fɔfʋan mɩ́n'n, mɩn tala bɛ́. 24 Zufʋ'n-mɔ hyɩlɩ mɩ́n ngʋkʋn ngʋkʋn fâ nnun. Kʋn biala anun, bɛ fin mɩ́n mgbele abulasan nʋn ngʋanlan. 25 *Lɔmʋn menian'n-mɔ sɔlɩ mɩ́n nun ngʋkʋn ngʋkʋn fâ nsan. Kʋn biala anun, bɛ fin mɩ́n mgbele. Ɛsɛ cɩan kʋn, bɛ tʋtʋlɩ mɩ́n ɛbʋɛ, ahan bɛ kun mɩ́n. Yɛ butuli asue nun ngʋkʋn ngʋkʋn fâ nsan. Tɛmʋn kʋn anun, n nili cɩan kʋn asue nun. 26 Mɩ́n atɩn etue nwala'n mɔ mɩn tu nɩn anun, mɩn nwun ninnge esulo kpa. Bie sʋa, mɩn ngʋala man asue'n-mɔ kpɛ, mɩn nʋn kodiawu-mɔ yia, mɩ́n nianman Zufʋ'n-mɔ nʋn bɛ́ mɔ bɛ tɩ man Zufʋ'n man mɩn nwun amannɩnhunlun. Mɩn ka kulo mgbili'n-mɔ asʋ a, mɩn nwun amannɩnhunlun. Mɩn fa nanmue atɩn'n-mɔ a, mɩn nwun amannɩnhunlun. N nanndɩ asue jenvie nɩn anyɩnsʋ a, mɩn nwun amannɩnhunlun. Bɛ́ mɔ bɛ tɩ man anianman kpa'n-mɔ, bɛ́ kʋsʋ, bɛ man mɩn nwun amannɩnhunlun.

27 Junman ngiketee mɔ m'an li ɔ nʋn yalɛ mɔ m'an nwun yɩ́'n, ɔ tɩ man nzɛmɩndɛ. Tɛmʋn bie, mɩn nnyan man atɩn mɩn nna man, ɛhɔɛ nʋn nzuhoe kun mɩ́n, mɩn kpati mɩn cɩ ɛhɔɛ. Bie kʋsʋ a, mɩn nnyan man taladɩɛ mɩn nwula man, ɛyɛlɛ kun mɩ́n dede ɔ wʋlʋ mɩ́n kunnun. 28 Bɛ ngan man ɛjɔlɛ mun. Cɩan daa, asɔnɩn'n-mɔ kʋalaa anwʋn nzusue la mɩ́n nwʋn. 29 Sɛ asɔnɩn nɩn anun sʋanlan kʋn le man anwʋnsɛlɛ a, anɩn ɔ tɩ kɛ mɩ́n kʋsʋ, n nne man anwʋnsɛlɛ. Sɛ bie tɔ ɛtɛ nɩn anun an, mɩn di yɩ́ nwʋn yalɛ sʋnman. 30 Sɛ ɔ di mɔ mɩn tu mɩ́n nʋan nun an, ninnge'n-mɔ mɔ n nne man nun anwʋnsɛlɛ nɩn anwʋn yɛ̂ mɩn 'fa mɩn 'tu mɩ́n nʋan nun ɔ. 31 Nyanmɩan m'ɔ tɩ yɛ́ Mɩn Zozi Asɩ'n, ɔ sɩ kɛ ɛjɔlɛ'n mɔ m'an han'n tɩ ananhɔlɛ. Yɩ́ ti, nyila hán yɩ́ dunman'n cɩan daa! 32 Mɔ anɩn n wɔ Damasɩ kulo nɩn asʋ'n, mɩ́n ɛhyɩɛ ati, belemgbin Aletasɩ kʋnmanna'n kɔ yɩ nzalafʋ kɛ bɛ sísa kulo nɩn anwʋn anʋan'n-mɔ. 33 Ɛhɩ ati, bɛ kɔ sie mɩ́n ece nun, bɛ kɔ jula mɩ́n mɛnzɛlɛ kʋn anun kulo nɩn anwʋn talɛ nɩn anzin. Kɛ ɔ kpɩnlɩn yɔlɩ mɔ kʋnmanna sɔ nɩn asa a ngan man mɩ́n nɩn anɩn.

12

Like mɔ Nyanmɩan yɩlɩ helelɩ Pɔlʋ'n

1 Bɛ́ nʋan nun etue'n tɩ man like kpa. Nan kʋsʋ mɩn 'tu, afɩ ninnge mɔ yɛ́ Mɩn a yɩ a hele mɩ́n mɔ m'an nwun yɩ́ mɩ́n nyɩnsʋ, ɔ nʋn mɔ ɔ'a yɩ ɔ'a hele mɩ́n ɛlalɩɛ nun'n, mɩn 'kan yɩ́ nwʋn ɛjɔlɛ mɩn 'kele ɛmɔ. 2 Mɩn sɩ Kilisi menian'n-mɔ anun kʋn. Nyanmɩan falɩ yɩ́ fʋlɩ yɩ́ nwʋn ɛlɔ. Yɩ́ afʋɛ bulu nʋn nnan ahɩ. (Sɛ ɔ le yɩ́ nwʋnnaan kʋnlʋn-ngʋnlʋn'n yɛ̂ Nyanmɩan manlɩn ɔ fʋlɩ hɔlɩ yɩ́ nwʋn ɛlɔ e, sɛ kʋsʋ yɩ́ wawɛ'n yɛ̂ Nyanmɩan manlɩn ɔ fʋlɩ hɔlɩ yɩ́ nwʋn ɛlɔ e, mɩn nzɩ man, Nyanmɩan muonun y'ɔ sɩ ɔ.) 3 Mɩn sɩ kɛ sʋanlan sɔ'n fʋlɩ hɔlɩ nyanmɩansʋ. (Nan kʋsʋ sɛ ɔ le yɩ́ nwʋnnaan kʋnlʋn-ngʋnlʋn'n yɛ̂ Nyanmɩan manlɩn ɔ fʋlɩ hɔlɩ yɩ́ nwʋn ɛlɔ e, sɛ kʋsʋ yɩ́ wawɛ'n yɛ̂ Nyanmɩan manlɩn ɔ fʋlɩ hɔlɩ yɩ́ nwʋn ɛlɔ e, yɩ́ dɩɛ, mɩn nzɩ man, Nyanmɩan muonun y'ɔ sɩ ɔ.) 4 Ɛjɔlɛ m'ɔ tɩlɩ yɩ́ ɛlɔ'n, ɔ tɩ yɩ́ ngʋnmɩn yɩ́ dɩɛ. Ɔ le man atɩn ɔ ngan ɔ ngele man sʋanlan. 5 Sʋanlan sʋa yɛ̂ mɩn di yɩ́ nwʋn fɛ mɔ mɩn kʋala mɩn fa mɩn tu mɩ́n nʋan nun ɔ. Nan mɩn nva man mɩ́n muonun mɩn ndu man mɩ́n nʋan nun. Sɛ mɩn 'tu mɩ́n nʋan nun an, anɩn mɩn nɩan ninnge'n-mɔ mɔ n nne man nun anwʋnsɛlɛ nɩn anwʋn yɛ̂ mɩn 'fa mɩn 'tu mɩ́n nʋan nun ɔ. 6 Sɛ n gulolɩ kɛ mɩn 'tu mɩ́n nʋan nun an, nán kɛ mɩ́n ti a sɛcɩ ɔ, ɔ sanlɩn kɛ mɔ mɩn 'ba han'n tɩ ananhɔlɛ. Nan mɩ́n dɩɛ, mɩn ndu man mɩ́n nʋan nun. Yɩ́ dɩɛ anɩn, sʋanlan bie mmu man mɩ́n sʋanlan kpili ɔ ndala man like mɔ bɛ nwun yɩ́ mɩ́n nwʋn'n, anaan ɛjɔlɛ mɔ mɩn kan mɔ bɛ tɩ'n.

7 Ɛhɩ, ninnge mɔ Nyanmɩan yɩlɩ helelɩ mɩ́n'n tɩ mgbili mgbili sʋnman. Nan kɛ ɔ kɔ yɔ nán m'an ndu man mɩ́n nwʋn'n, Nyanmɩan kɔ man ewue kɔ tɔ mɩ́n nwʋn. Afɩ, Satan kɔ yɩ yɩ́ bɔfʋɛ'n kʋn kɛ ɔ héle mɩ́n ahʋlʋwa nán m'an ndu man mɩ́n nwʋn. 8 Ɛhɩ a, n gɔ sɛlɛ yɛ́ Mɩn ngʋkʋn ngʋkʋn fâ nsan kɛ ɔ mán mɩ́n nwʋn sá. 9 Yɛ́ Mɩn kɔ bua mɩ́n kɛ: “Anwunnvoe'n mɔ mɩn nwun wɔ́'n, ɔ bʋ sʋ. Ɔ sanlɩn kɛ mɛlɛ mɔ wɔ́ anwʋnsɛlɛ'n kɔ yue'n yɛ̂ mɩn man ɛ nwun mɩ́n tunmin nɩn ɔ.” Yɩ́ ti, sɛ mɩn 'tu mɩ́n nʋan nun an, anɩn ninnge'n-mɔ mɔ n nne man nun anwʋnsɛlɛ nɩn anwʋn yɛ̂ mɩn tu mɩ́n nʋan nun ɔ. Yɩ́ dɩɛ anɩn, Kilisi fa yɩ́ tunmin'n sisa mɩ́n. 10 Yɩ́ sɔ ati, mɩn di mɩ́n anwʋnsɛlɛ'n mɔ n nne man yɩ́ nɩn anwʋn fɛ. Ɛkpɛ'n mɔ bɛ kpɛ mɩ́n'n, ɔ nʋn alʋabɔ'n, ɔ nʋn nyinlinlin'n mɔ mɩn nwun yɩ́'n, ɔ nʋn ahʋlʋwa'n mɔ bɛ kele mɩ́n wɔ Kilisi dunman nun'n, mɩn di yɩ́ kʋalaa anwʋn fɛ. Ɔ sanlɩn kɛ mɛlɛ mɔ anwʋnsɛlɛ kɔ yue mɩ́n nun'n yɛ̂ mɩn nyan anwʋnsɛlɛ ɔ.

Pɔlʋ di Kolɩntɩ asɔnɩn mma'n-mɔ anwʋn yalɛ

11 Sɛ mɩɩn jʋjɔ kɛ mɩ́n ti a sɛcɩ a, ɔ fi ɛmɔ. Ɔ sanlɩn kɛ ɛmɔ y'ɔ sɛ kɛ bɛ lé mɩ́n ti alɔman ɔ. Nan sɛ n dɩ man like fɩ́ɩ́ bɔbɔ a, ɛmɔ mmɔfʋɛ mgbili mgbili sɔ'n-mɔ ndala man mɩ́n. 12 Mɛlɛ mɔ anɩn n wɔ ɛmɔ afian ɛlɔ'n, n zili abʋtalɛ wɔ emian kʋalaa m'ɔ tʋlɩ mɩ́n nɩn anun. N yɩlɩ atɛlɛ ɔ nʋn asinbɛnwʋn ninnge ɔ nʋn nzɔlɛ m'ɔ kele kɛ sakpa n dɩ Kilisi bɔfʋɛ. 13 Nzu like dɩɛ yɛ̂ n yɔlɩ m manlɩn asɔnɩn ɛhɩnlɩn-mɔ mɔ m'an nyɔ man bie m'an mman man ɛmɔ ɔ? Anaan kɛmɔ m'an mman ɛmɔ a mmɔ man mɩ́n nwʋn kalɛ'n, sɛ yɩ́ nwʋn akpue y'ɔ lɛ kun ɛmɔ a, anɩn ɛmɔ ehyiewu!

14 M'an sesie mɩ́n nwʋn a yue kɛ mɩɩn ba ɛmɔ anwʋn ɛlɔ. Mɩn de mɩn di kɛ yɩ́ kpɛ̂ nsan nɩn asʋ mɔ mɩn 'ba ɛlɔ anɩn. Nan kʋsʋ, sɛ mɩn ju ɛlɔ a, mɩn mman ɛmɔ anun bie fɩ́ɩ́ mmɔ man mɩ́n nwʋn kalɛ. Ɔ sanlɩn kɛ nán ɛmɔ esika'n y'ɔ cian mɩ́n ɔ, nan ɛmɔ muonun yɛ̂ ɛmɔ anwʋn cian mɩ́n ɔ. Afɩ, sɩɛ'n-mɔ y'ɔ di kɛ bɛ kpʋnndɛ esika bɛ sie bɛ́ mma nganngan'n-mɔ ɔ, nan nán mmatʋnman y'ɔ di kɛ bɛ kpʋnndɛ esika bɛ sie bɛ́ sɩ-mɔ ɔ. 15 Nan mɩ́n dɩɛ, sɛ mɩn fa yɩ́ kʋalaa mɔ n ne yɩ́'n mɩn bʋa ɛmɔ, ɛsɛ mɩn fa mɩ́n nwʋn mɩn tɩ mɩn bʋka sʋ mɩn bʋa ɛmɔ a, ɔ yɔ mɩ́n fɛ. Afɩ, sɛ bɔbɔ ɛmɔ ngulo man mɩ́n an, mɩ́n dɩɛ, mɩn kulo ɛmɔ kpa. 16 Ɛmɔ de tʋ nun kɛ m'an mman sʋanlan fɩ́ɩ́ a mmɔ man mɩ́n nwʋn kalɛ. Nan ɛmɔ anun sʋanlan kʋn kʋala kan kɛ m'an bɔ ngɛlɛ m'an laka ɛmɔ maan ɛmɔ a tɔ ngaa nun. 17 Asʋ bɛ́ mɔ yɛ̂ n zʋanlɩn bɛ́ ɛmɔ anwʋn ɛlɔ'n, n nanndɩlɩ bie sʋ n nakalɩ ɛmɔ ɔ? 18 N zɛlɛlɩ Titɩ kɛ ɔ hɔ́ ɛmɔ anwʋn ɛlɔ. N zʋanlɩn yɩ́ nʋn anianman'n mɔ ɛmɔ sɩ yɩ́'n. Asʋ ɛmɔ kʋala kan kɛ Titɩ hɔlɩ'n, ɔ lakalɩ ɛmɔ ɔ lelɩ like ɔ? Mɩn nʋn Titɩ, yɛ́ ajʋnlɩn'n kʋalaa tɩ kʋn, ɛsɛ yɛ́ bala mɔ yɛ́ bɔ'n tɩ kʋn.

19 Bɩcɩ, ɛmɔ jʋnlɩn kɛ ndɛnvɛ yɛ̂ yɛ lɛ kpʋnndɛ wɔ ɛmɔ anyunnun ɔ? Cɛcɛ, nán yɩ́ sɔ ɔ. Nan like mɔ Kilisi muonun kulo'n yɛ̂ yɛ lɛ kan wɔ Nyanmɩan anyunnun ɔ. Anianman-mɔ, yɛ kulo kɛ ɛmɔ dedi'n kɔ yɩ́ nyunnun, yɩ́ ti yɛ̂ yɛ lɛ kan ɛhɩ kʋalaa ɔ. 20 Mɩn sulo nun, afɩ, mɩn ba mɩn tʋ ɛmɔ ɛlɔ, nán sɛ ɛmɔ asɩtanlan'n tɩ man sɛsɛ a, ɔ ngɔ yɔ man mɩ́n fɛ. Ɛbɛlɛ nɩn anun, ɛmɔ kʋsʋ lɛ ngɔ tie man mɩ́n. Mɩn sulo kɛ ɔ kɔ kaci butule, ɛkpɔ, ɛya, mannzʋan, nzʋba, ɛjɔlɛ ɛtɛ ɛhan, atubɛnwʋn ɔ nʋn kʋasɩadɩ nyɔlɩɛ ɛmɔ afian. 21 Mɩn sulo kɛ ɛmɔ anwʋn ɛlɔ ɛhɔlɛ'n mɔ mɩn 'ba hɔ biekun'n, ɛmɔ kɔ man anyunnunguasɩɛ kɔ han mɩ́n wɔ mɩ́n Nyanmɩan anyunnun. Ɔ sanlɩn kɛ ɛmɔ anun mmie-mɔ dɔʋn yɔlɩ satɩlɩfʋɛ nyɔlɩɛ, bɛ tʋnlɩn ajaa, ɛsɛ bɛ yɔlɩ ninnge mgban mgban. B'a nnun man bɛ́ nwun b'a nyaci man nyɔlɩɛ ɛtɛ sɔ'n-mɔ b'a ngua man. Yɩ́ ti, sɛ mɩn tʋ ɛmɔ ɛlɔ a, mɩn 'sun mɩn gua bɛ́ nwʋn.

13

Pɔlʋ 'ba kannzʋ Kolɩntɩ asɔnɩn mma'n-mɔ

1 Ɛhɩ, sɛ mɩn ba ɛmɔ anwʋn ɛlɔ biekun an, anɩn yɩ́ kpɛ̂ nsan asʋ ahɩ. Kɛ Ɛhɛlɛ Ɛjɔlɛ'n kele'n: Ɛjɔlɛ kʋalaa mɔ bɛ 'di'n, ɔ di kɛ bɛ nyan yɩ́ nwʋn adanzɩɛ nnyuan anaan nsan. 2 Mɛlɛ mɔ m malɩ ɛmɔ ɛlɔ m'ɔ tian yɩ́ nnyuan'n, n gannzʋlɩ bɛ́ mɔ bɛ bɔ bala ɛtɛ'n-mɔ nʋn bɛ́ bʋ nga'n. Ɛnɛ mɔ n nnʋn ɛmɔ afian ɛlɔ'n, ɛsɛ mɩɩn kannzʋ bɛ́ mɔ bɛ bɔlɩ bala ɛtɛ'n ɔ nʋn bɛ́ bʋ nga'n kɛ, sɛ mɩn tʋ ɛmɔ ɛlɔ a, mɩn ngɔ nwun man sʋanlan fɩ́ɩ́ anwʋn anwunnvoe. 3 Afɩ, kɛmɔ ɛmɔ kulo kɛ bɛ nwun yɩ́ kɛ Kilisi nanndɩ mɩ́n sʋ yɛ̂ ɔ kan yɩ́ ɛjɔlɛ'n, ɛmɔ 'ba nwun yɩ́ kʋsʋ. Kilisi tɩ man ɛmɔ anwʋn ɛfʋan, nan ɔ le tunmin wɔ ɛmɔ afian. 4 Ɔ tɩ ananhɔlɛ kɛ mɛlɛ mɔ bɛ 'bʋbɔ yɩ́ kʋlʋwa nɩn asʋ'n, ɔ lolɩ yɩ́ nwʋn nun maan bɛ bʋbɔ yɩ́ sʋ. Nan kɩkaala dɩɛ, Nyanmɩan tunmin nun, ɔ tɩ asɩ. Kɛmɔ yɛ nʋn yɩ́ a yɔ munmuan kʋn'n, yɛ́ kʋsʋ y'a yɔ bɛtɛɛ. Nyanmɩan tunmin nun, ɛmɔ anwʋn bala'n mɔ yɛ bɔ'n, yɛ nʋn Kilisi m'ɔ tɩ asɩ'n yɛ̂ yɛ bɔ ɔ.

5 Ɛmɔ muonun sɔ́ bɛ́ nwʋn bɛ nɩ́an sɛ ɛmɔ de Kilisi bɛ di a. Ɛmɔ a nwun yɩ́ kɛ Zozi Kilisi wɔ bɛ́ afian, nán yɩ́ ɔ? Sɛ ɛmɔ nɩan nán ɔ nnʋn man bɛ́ afian an, anɩn ɔ kele kɛ ɛmɔ nne man yɩ́ bɛ nni man. 6 Mɩn yɔ ajʋnlɩn kɛ ɛmɔ nwun yɩ́ kɛ yɛ de Kilisi yɛ di. 7 Yɩ́ ti, yɛ sɛlɛ Nyanmɩan yɛ man ɛmɔ nán ɛmɔ a ndɔ man ɛtɛ nɩn anun fɩ́ɩ́, yɩ́ dɩɛ anɩn yɛ nvʋ man ɛmɔ ati anwʋn. Nán kɛ yɛ́ kpa mɔ yɛ tɩ ati ɔ. Nan yɛ sɛlɛ Nyanmɩan kɛ ɔ mán ɛmɔ bɔ́ bala kpa. 8 Ɔ sanlɩn kɛ sɛ ɛmɔ di ananhɔlɛ a, yɛ ngʋala man ananhɔlɛ sɔ nɩn anwʋn ɛjɔlɛ ɛtɛ fɩ́ɩ́ kan. Nan yɛ le tunmin yɛ di ananhɔlɛ nɩn anzin. 9 Ɔ man sɛ ɛmɔ jin bɛ́ ja nun, nán yɛ le man anwʋnsɛlɛ a, yɛ di yɩ́ nwʋn fɛ. Yɩ́ ti, yɛ́ mmʋtʋɛ'n-mɔ anun, yɛ sɛlɛ Nyanmɩan kɛ ɔ bʋ́ka ɛmɔ maan bɛ́ ɛnanndɩɛ'n yɔ́ fɔ́ʋ́n kɛ yɩ́ muonun ɔ kulo yɩ́'n. 10 Like ati mɔ mɩɩn kɛlɛ ɛmɔ nɩn anɩn, afɩ n nnʋn man ɛmɔ afian ɛlɔ. Yɩ́ dɩɛ, sɛ mɩn ba ɛmɔ anwʋn ɛlɔ a, anɩn mɩn nnanndɩ man tunmin'n mɔ yɛ́ Mɩn a man mɩ́n nɩn asʋ mɩn mbinnin man ɛmɔ. Nan mɩn fa tunmin sɔ'n mɩn wowula ɛmɔ anwʋnsɛlɛ mɩn bʋka ɛmɔ.

Ngalɩɛ

11 Kikaala dɩɛ, anianman-mɔ, mɩ́n nʋan a tɔ. Ɛmɔ lí fɛ, bɛ yɔ́ like mɔ Nyanmɩan kulo'n. Ɛmɔ cɩ́cɩ bɛ́ nwʋn lʋa. Bɛ mán bɛ́ nʋan sɛ́ bɛ́ nwʋn, bɛ tánlan wɔ anzʋnunjɔ nun. Sɛ ɛmɔ yɔ yɩ́ sɔ a, Nyanmɩan m'ɔ tɩ ehulo Nyanmɩan m'ɔ man alʋacɩcɩɛ'n, ɔ nʋn ɛmɔ 'tanlan.

12 Ɛmɔ bísa bɛ́ nwʋn ahɩn anianman nun, bɛ tɔ́ bɛ́ nwʋn nun. 13 Nyanmɩan menian'n-mɔ mɔ bɛ nʋn yɛ́ wɔ ɛwa'n, bɛ́ kʋalaa bɛ́ nwan bɛ 'bisa ɛmɔ ahɩn.

14 Yɛ́ Mɩn Zozi Kilisi m'ɔ nwun ɛmɔ anwʋn anwunnvoe'n, Nyanmɩan m'ɔ kulo ɛmɔ'n, ɔ nʋn Wawɛ Nwannzan-nwannzan'n m'ɔ man ɛmɔ di anʋannzɛ'n, bɛ nʋn ɛmɔ kʋalaa tánlan.

GALASI

1

2

3

4

5

6

PƆLƱ KALATA'N

M'Ɔ HƐLƐLƖ NWANLƖN

GALASI MAN NƖN ANUN

ASƆNƖN MMA'N-MƆ'N

M'ɔ wɔ nun'n

Pɔlʋ bɔlɩ asɔnɩn Galasi mân nɩn anun kulo mgbili'n mmie-mɔ asʋ. Galasi mân sɔ'n, ɛnɛ bɛ fɛlɛ yɩ́ Tuluki mân. Nan mɔ Pɔlʋ fi ɛbɛlɛ hɔlɩ'n, ɔ kɔ tɩ kɛ Zufʋ menian mmie-mɔ a hɔ ɛlɔ bɛ lɛ kekele ninnge ngacile. Bɛ́ nwan Pɔlʋ tɩ man Zozi bɔfʋɛ kpa, ɔ nni man Moyizɩ mala nɩn asʋ, ɛsɛ ɔ nni man Zufʋ'n-mɔ amanmuo nɩn asʋ. Bɛ́ ngehele nɩn anun, bɛ lɛ kele bɔbɔ kɛ ɔ tɩ cɩnnjɩn kɛ bɛ kpɛ́ mmelenzua'n-mɔ mmian nun nán b'a nyan bɛ́ ti. Pɔlʋ lɛ sa yɩ́ nɩn ɔ bua bɛ́ bie anwʋnsɛlɛ sʋ wɔ yɩ́ nwʋn ɛjɔlɛ ɛtɛ'n ɔ nʋn Zozi Kilisi Ɛjɔlɛkpa'n mɔ ɔ'a bɔ nɩn anwʋn ɛjɔlɛ ɛtɛ mɔ Zufʋ sɔ'n-mɔ a han'n.

Kalata nɩn ati 1-2, Pɔlʋ lɛ kan like m'ɔ sɩ ɔ nʋn mɔ ɔ'a nwun yɩ́ m'ɔ kele kɛ ɔ tɩ Zozi Kilisi bɔfʋɛ sakpa nɩn ɛjɔlɛ. Zozi Kilisi muonun y'ɔ fɛlɛlɩ yɩ́ ɔ. Kalata nɩn ati 3-4, Pɔlʋ lɛ kele kɛ nán Moyizɩ mala'n y'ɔ man sʋanlan nyan yɩ́ ti ɔ, nan dedi'n m'ɔ wɔ yɛ́ Mɩn Zozi anun'n y'ɔ man sʋanlan nyan yɩ́ ti ɔ. Kalata nɩn ati 5-6, Pɔlʋ lɛ kan kele yɩ́ nianman asɔnɩn mma'n-mɔ kɛ nán bɛ tie Zufʋ sɔ'n-mɔ ngehele'n. Nan bɛ tíla bɛ́ dedi'n m'ɔ wɔ Zozi Kilisi nun nɩn anun, bɛ mán Wawɛ Nwannzan-nwannzan'n tɩ́nngɛ bɛ́ atɩn bɛ bɔ́ bala m'ɔ tɩ kpa. Kalata nɩn agualɩɛ nun, Pɔlʋ lɛ kannzʋ bɛ́ mɔ bɛ kulo kɛ bɛ tinndin menian maan bɛ kpɛ bɛ́ mmian nun'n.

1

Ahɩn ebisa

1 Mɩ́n Pɔlʋ mɔ n dɩ Zozi bɔfʋɛ'n, mɩ́n yɛ̂ mɩɩn kɛlɛ kalata ɛhɩ mɩn nwan ɛmɔ ɔ. Nán menian'n-mɔ anaan sʋanlan yɛ̂ ɔ sielɩ mɩ́n bɔfʋɛ ɔ. Nan Zozi Kilisi nʋn Nyanmɩan m'ɔ tɩ yɛ́ Sɩ mɔ ɔ'a jasʋ Zozi fi ewue nun'n, bɛ́ yɛ̂ b'a sie mɩ́n bɔfʋɛ ɔ. 2 Anianman'n-mɔ mɔ bɛ nʋn mɩ́n yɛ wɔ ɛwa'n, bɛ nʋn mɩ́n yɛ̂ yɛ lɛ kɛlɛ kalata ɛhɩ yɛ nwan ɛmɔ mɔ bɛ wɔ asɔnɩn nɩn anun Galasi mân nɩn anun ɛlɔ nɩn ɔ.

3 Yɛ 'bisa ɛmɔ ahɩn. Nyanmɩan m'ɔ tɩ yɛ́ Sɩ'n, ɔ nʋn Zozi Kilisi m'ɔ tɩ yɛ́ Mɩn'n, bɛ nwún ɛmɔ anwʋn anwunnvoe bɛ mán ɛmɔ alʋa cɩ́cɩ bɛ́ nwʋn. 4 Yɛ́ ɛtɛ'n dunman nun, Zozi Kilisi falɩ yɩ́ nwʋn yɩlɩ tɛɛ maan y'a nyan yɛ́ ti. Ɔ man mân ɛhɩ anun ninnge ɛtɛ'n-mɔ le man tunmin yɛ́ sʋ kʋ́n. Zozi Kilisi yɔlɩ Nyanmɩan m'ɔ tɩ Sɩɛ nɩn akunnun like. 5 Anunminnyanmʋn hán Nyanmɩan cɩan daa! Amɩn!

Ɛjɔlɛkpa'n tɩ ba kʋnmgba cein

6 Ɔ sin mɩ́n nwʋn kpa kɛ kɩkaala ɛhɩ, ɛmɔ a kaci bɛ́ nzin b'a si Nyanmɩan. Zozi Kilisi anwunnvoe'n mɔ ɔ'a nwun ɛmɔ'n dunman nun, Nyanmɩan a fɛlɛ ɛmɔ. Nan kʋsʋ afɩ ɛmɔ a kaci bɛ́ nzin b'a si yɩ́ bɛ lɛ tie ɛjɔlɛkpa fʋfɔlɛ. 7 Nán kɛ ɛjɔlɛkpa fʋfɔlɛ biekun wɔ ɛbɛlɛ ɔ. Nan menian mmie-mɔ lɛ sɛcɩ ɛmɔ ati anun. Afɩ bɛ kulo kɛ bɛ kaci Kilisi Ɛjɔlɛkpa'n. 8 Yɩ́ ti, sɛ yɛ́ nun sʋanlan kʋn bɔbɔ, anaan nyanmɩansʋ bɔfʋɛ'n bie ba bɔ ɛjɔlɛkpa kele ɛmɔ, sɛ ɛjɔlɛkpa sɔ'n nʋn mɔ yɛ bɔlɩ yɛ helelɩ ɛmɔ'n tɩ man kʋn an, munnzue hán sʋanlan sɔ'n! 9 Y'a li mʋa y'a han y'a hele ɛmɔ, ɛsɛ mɩɩn kan mɩ́n funlan nun kɛ, sɛ sʋanlan bie ba bɔ ɛjɔlɛkpa kele ɛmɔ, sɛ ɛjɔlɛkpa sɔ'n nʋn mɔ b'a li mʋa ba bɔ ba hele ɛmɔ'n tɩ man kʋn an, munnzue hán sʋanlan sɔ'n.

10 Asʋ mɩn kulo kɛ menian'n-mɔ yɩ mɩ́n ayɛ anaan Nyanmɩan yɩ́ mɩ́n ayɛ ati yɛ̂ mɩɩn kan sɔ ɔ? Asʋ mɩn kpʋnndɛ kɛ mɩn yɔ like mɔ menian'n-mɔ kulo ɔ? Cɛcɛ, ɔ sanlɩn kɛ sɛ mɩn kpʋnndɛ kɛ mɩn yɔ like mɔ menian'n-mɔ kulo a, anɩn n dɩ man Kilisi akʋa kʋ́n.

Kɛ ɔ kpɩnlɩn yɔlɩ mɔ Pɔlʋ kacili Zozi bɔfʋɛ'n

11 Anianman-mɔ, mɩɩn kan mɩn kele ɛmɔ kɛ Ɛjɔlɛkpa'n mɔ m mɔlɩ n gelelɩ ɛmɔ'n, ɔ tɩ man like mɔ kulo sʋanlan dasannin yɛ̂ ɔ'a hyɩhyɛ ɔ. 12 Ɔ sanlɩn kɛ, nán sʋanlan yɛ̂ ɔ falɩ wulalɩ mɩ́n sa nun anaan ɔ hehelelɩ mɩ́n ɔ. Nan Zozi Kilisi muonun yɛ̂ ɔ yɩlɩ ɔ helelɩ mɩ́n ɔ. 13 Daba mɔ anɩn mɩn nʋn Zufʋ'n-mɔ yɛ́ asɔnɩn'n tɩ kʋn'n, ɛmɔ tɩlɩ mɩ́n abalabɔ mɔ mɩn bɔ nɩn anwʋn ɛjɔlɛ. Ɛmɔ sɩ kɛ anɩn mɩn kele Nyanmɩan asɔnɩn mma'n-mɔ yalɛ kpili kpa. Ɛsɛ anɩn mɩn kulo kɛ mɩn bɔ yɩ́ bʋsʋ. 14 Zufʋ'n-mɔ mɔ bɛ wɔ yɛ́ mân nɩn anun'n, bɛ́ mɔ mɩn nʋn bɛ́ yɛ tɩ tikpɛ yɛ́ Zufʋ asɔnɩn nɩn anun'n, anɩn mɩ́n nwʋn tɛ mɩ́n yɛ́ nan-mɔ amanmuo mɔ bɛ helelɩ yɛ́ nɩn anun ɔ tala bɛ́ kʋalaatin. 15 Nan Nyanmɩan a nwun mɩ́n nwʋn anwunnvoe. Mɔ anɩn bɛ wʋlɩ man mɩ́n'n, Nyanmɩan yɩlɩ mɩ́n ɛsɛ ɔ fɛlɛlɩ mɩ́n kɛ n zʋ́ yɩ́. 16 Mɛlɛ mɔ Nyanmɩan nwan ɔ 'yɩ yɩ́ Wa'n kele mɩ́n, maan mɩn kɔ bɔ Ɛjɔlɛkpa'n mɩn kele bɛ́ mɔ bɛ tɩ man Zufʋ'n, mɔ mɩn 'kɔ'n, m'an gɔ a mmisa man sʋanlan ɛjɔlɛ. 17 Ɛsɛ bɔbɔ, bɛ́ mɔ bɛ lili mʋa mɩ́n nyunnun bɛ kacili mmɔfʋɛ mɔ bɛ wɔ Zoluzalɛmʋn ɛlɔ'n, m'an ngɔ a nnwun man bɛ́ nwʋn. Nan n vi ɛbɛlɛ ala, mɩ́n nʋan y'ɔ le Alabi mân nun. N vi ɛbɛlɛ yɛ̂ n zalɩ n gɔlɩ Damasɩ ɔ.

18 Ɔ lili afʋɛ nsan kʋalaaka nán m'an sɩn m'an hɔ Zoluzalɛmʋn. Ɛbɛlɛ yɛ̂ n nwunlin Pɩɛlɩ (Sefasɩ) ɔ, nán m'an li mɔlɛ nnyuan yɩ́ nwʋn ɛbɛlɛ. 19 M'an nnwun man mmɔfʋɛ'n-mɔ anun bie fɩ́ɩ́, cɛlɛ kɛ yɛ́ Mɩn anianman Zʋakɩ ala. 20 Ɛjɔlɛ'n mɔ mɩɩn kan yɩ́ kalata nɩn anun ɛwa'n tɩ ananhɔlɛ, Nyanmɩan anyunnun mɩ́n nni man ato. 21 Ɛsɛ n vi ɛbɛlɛ, mɩ́n nʋan y'ɔ le Sili nʋn Silisi mân nun. 22 Tɛmʋn sɔ'n kʋalaatin, anɩn Zozi Kilisi asɔnɩn mma'n-mɔ mɔ bɛ wɔ Zude mân nɩn anun'n, bɛ nzɩ man mɩ́n sʋanlan baka'n. 23 Ɛjɔlɛ mɔ anɩn bɛ sɩ'n y'ɔ le mɔ menian'n-mɔ kan'n. Bɛ́ nwan: “Sʋanlan'n mɔ daba anɩn ɔ kele yɛ́ yalɛ, ɔ kpʋnndɛ kɛ ɔ bɔ yɛ́ bʋsʋ'n, sian dɩɛ, yɩ́ yɛ̂ ɔ lɛ bɔ Ɛjɔlɛkpa'n kpayɛ ɔ.” 24 Mɩ́n dunman nun ati, menian'n-mɔ yɩ Nyanmɩan ayɛ.

2

Pɔlʋ nʋn Zozi Kilisi mmɔfʋɛ nga'n-mɔ

1 Ɛhɩ, afʋɛ bulu nʋn nnan sɩnlɩn, yɩ́ nzin yɛ̂ n zalɩ n gɔlɩ Zoluzalɛmʋn ɔ. Mɔ mɩn 'kɔ Zoluzalɛmʋn'n, mɩn nʋn Baanabasɩ nʋn Titɩ yɛ̂ yɛ hɔlɩ ɔ. 2 Nyanmɩan hanlɩn helelɩ mɩ́n kɛ n gɔ́. Yɩ́ ti y'ɔ man n gɔlɩ ɔ. Mɔ n juli ɛlɔ'n, cɩan kʋn mɩn nʋn Asɔnɩn nɩn asʋ mgbain'n-mɔ kɔ yia. Ɛjɔlɛkpa'n mɔ mɩn bɔ mɩn kele bɛ́ mɔ bɛ tɩ man Zufʋ'n, n gɔ hehele bɛ́ nun. Afɩ mɩn ngulo man kɛ junman'n mɔ m'an li, anaan mɔ mɩɩn di'n yɔ mgban. 3 Sakpa, bɛ kɔ le mɩ́n junman'n bɛ kɔ tʋ nun. Ɔ sanlɩn kɛ Titɩ mɔ mɩn nʋn yɩ́ hɔlɩ'n, ɔ tɩ Gɛlɛkɩ. Nan kʋsʋ, b'a ndinndin man yɩ́ kɛ ɔ kpɛ́ yɩ́ mmian nun. 4 Sɛ mmian nun ɛkpɛ ɛjɔlɛ walɩ nun an, anɩn ɔ fi ato anianman'n-mɔ mɔ bɛ falɩ bɛ́ nwʋn bɛ fʋlalɩ yɛ́ nun'n. Bɛ fɩalɩ bɛ fʋlalɩ yɛ́ nun, yɩ́ dɩɛ, anɩn bɛ nyan atɩn bɛ tɩtɛ yɛ́ bɛ nwun fanwʋndi'n mɔ Zozi Kilisi a man y'a nyan yɩ́'n. Afɩ, bɛ kulo kɛ yɛ kaci bɛ́ nganga. 5 Y'a mman man ato anianman sɔ'n-mɔ atɩn sin kaan sʋa ala. Yɛ yɔlɩ sɔ maan Ɛjɔlɛkpa'n m'ɔ tɩ ananhɔlɛ nɩn a ndʋnndʋn man ɛmɔ afian.

6 Nan bɛ́ mɔ bɛ bu bɛ́ menian mgbili mgbili'n, kɛ anɩn bɛ kpɩn bɛ tɩ yɩ́ daba'n, nán ɛhɩ y'ɔ cian mɩ́n ɔ. Ɔ sanlɩn kɛ, Nyanmɩan nnɩan man sʋanlan anyunnun ɔ mmua man yɩ́ ndɛɛ. Menian sɔ'n-mɔ muonun, b'a ndinndin man mɩ́n kɛ n yɔ́ like fʋfɔlɛ. 7 Afɩ bɛ́ muonun bɛ nwunlɩn yɩ́ kɛ Nyanmɩan a fa Ɛjɔlɛkpa nɩn a wula mɩn sa nun kɛ m mɔ́ n géle bɛ́ mɔ bɛ tɩ man Zufʋ'n, kɛ ɔ falɩ wulalɩ Pɩɛlɩ asa nun kɛ ɔ bɔ́ héle Zufʋ'n-mɔ'n. 8 Ɔ sanlɩn kɛ Nyanmɩan m'ɔ manlɩn Pɩɛlɩ tunmin ɔ sielɩ yɩ́ bɔfʋɛ manlɩn Zufʋ'n-mɔ'n, yɩ́ yɛ̂ ɔ'a man mɩ́n tunmin ɔ'a sie mɩ́n bɔfʋɛ ɔ'a man bɛ́ mɔ bɛ tɩ man Zufʋ nɩn ɔ. 9 Ɔ man Zʋakɩ, Pɩɛlɩ (Sefasɩ) nʋn Zʋan mɔ anɩn bɛ tɩ kɛ asɔnɩn nɩn asʋ mgbain'n, bɛ nwunlɩn yɩ́ kɛ Nyanmɩan yɛ̂ ɔ falɩ junman sɔ'n wulalɩ mɩ́n sa nun ɔ. Bɛ kɔ soman mɩn nʋn Baanabasɩ yɛ́ sa nun. Ɔ fi ɛbɛlɛ, yɛ́ kʋalaa yɛ kɔ han, ɔ kɔ sɛ yɛ́ nʋan kɛ, bɛ́ mɔ bɛ tɩ man Zufʋ'n, bɛ́ afian ɛlɔ junman'n wɔ yɛ́ sa nun. Yɛ̂ bɛ mɔ bɛ tɩ Zufʋ'n, bɛ́ afian ɛlɔ junman'n wɔ bɛ́ kʋsʋ bɛ́ sa nun. 10 Ɛjɔlɛ kʋnmgba ala yɛ̂ bɛ hanlɩn bɛ helelɩ yɛ́ ɔ. Bɛ́ nwan yɛ́ ti kácɩ Zoluzalɛmʋn Asɔnɩn nɩn anun ehianfʋɛ'n-mɔ. Ɛbɛlɛ ɛjɔlɛ sɔ'n dɩɛ, m mɔlɩ mɔndɩnlɩn kpa n nili.

Pɔlʋ 'ba tu Pɩɛlɩ anyunnun Antiɔsʋ

11 Ɛhɩ, mɔ Pɩɛlɩ (Sefasɩ) walɩ Antiɔsʋ'n, n duli yɩ́ nyunnun bagua nun. Ɔ sanlɩn kɛ yɩ́ nyɔlɩɛ m'ɔ yɔlɩ'n tɩ man kpa fɩ́ɩ́. 12 Anɩn Pɩɛlɩ nʋn bɛ́ mɔ bɛ tɩ man Zufʋ'n yɛ̂ ɔ di like ɔ. Nan mɔ Zʋakɩ sʋanlɩn menian Antiɔsʋ ɛlɔ, mɔ Pɩɛlɩ nwunlin bɛ́'n, ɔ kɔ tɩ yɩ́ nwʋn, ɔ nʋn bɛ́ mɔ bɛ tɩ man Zufʋ'n ngɔ li man like kʋ́n. Ɔ sanlɩn kɛ anɩn Pɩɛlɩ sulo Zufʋ sɔ'n-mɔ mɔ bɛ lɛ kele kɛ, menian mɔ b'a mgbɛ man bɛ́ mmian nun'n, bɛ nnyan man ngʋan. 13 Anianman Zufʋ ɛhɩnlɩn-mɔ kʋsʋ kɔ nɩan Pɩɛlɩ nyɔlɩɛ ɛtɛ sɔ nɩn asʋ. Baanabasɩ muonun kɔ fa yɩ́ nwʋn kɔ wula nyɔlɩɛ ɛtɛ sɔ nɩn anun bie.

14 Nan mɔ n nwunlin kɛ bɛ́ ɛnanndɩɛ'n ngɔ man atɩn sʋ, mɔ ɛsɛ bɛ́ abalabɔ'n nʋn ananhɔlɛ Ɛjɔlɛkpa'n tɩ man kʋn'n, n gɔ bisa Pɩɛlɩ (Sefasɩ) bagua nɩn anyunnun ɛbɛlɛ kɛ: “Wɔ́ Pɩɛlɩ, ɛ tɩ Zufʋ, ɛ nʋn bɛ́ mɔ bɛ tɩ man Zufʋ'n yɛ̂ bɛ san ɔ. Nan afɩ ɔ yɔ sɛ mɔ ɛ kulo kɛ ɛ tinndin bɛ́ maan bɛ kaci Zufʋ ɔ?”

15 Yɛ́ dɩɛ, bɛ 'wʋ yɛ́ a, anɩn yɛ tɩ Zufʋ. Yɛ tɩ man kɛ mân ɛhɩnlɩn-mɔ anun menian'n-mɔ mɔ yɛ́ Zufʋ'n-mɔ yɛ bu bɛ́ ɛtɛfʋɛ'n. 16 Nan kʋsʋ yɛ sɩ kɛ nán like mɔ mala'n kele'n yɛ̂ sʋanlan yɔ a Nyanmɩan bu yɩ́ sɛsɛfʋɛ ɔ. Nan sʋanlan m'ɔ kɔ le Zozi Kilisi kɔ li nɩn ala yɛ̂ Nyanmɩan bu yɩ́ sɛsɛfʋɛ ɔ. Ɛhɩka ati, yɛ́ kʋsʋ y'a le Zozi Kilisi y'a li. Dedi sɔ'n mɔ yɛ le yɩ́ Kilisi anun'n yɛ̂ ɔ man yɛ kaci sɛsɛfʋɛ ɔ. Nan nán like mɔ Moyizɩ mala'n kɔ hele mɔ sʋanlan kɔ yɔ'n y'ɔ man ɔ kaci sɛsɛfʋɛ Nyanmɩan anyunnun ɔ. Ɔ sanlɩn kɛ Nyanmɩan anyunnun, bɛ́ mɔ bɛ di mala nɩn asʋ'n, bɛ́ nun bie fɩ́ɩ́ ngɔ ngaci man sɛsɛfʋɛ.

17 Nan kɛmɔ Zozi Kilisi dunman nun yɛ kulo kɛ yɛ kaci sɛsɛfʋɛ'n, sɛ bɛ nwun yɩ́ kɛ yɛ yɔ ɛtɛ kɛ bɛ́ mɔ bɛ tɩ man Zufʋ'n yɔ yɩ́ nɩn an, asʋ ɔ kele kɛ Kilisi di bɛ́ mɔ bɛ yɔ ɛtɛ nɩn anzin ɔ? Cɛcɛ! 18 Afɩ sɛ mɩn sa mɩn bɔ mɩn hyɩhyɛ mala'n mɔ m gbɛlɩ nun'n mɩn tʋ ɛbɛlɛ biekun an, anɩn ɔ kele kɛ n dɩ sʋanlan mɔ yɩ́ nyɩn nzɔ man mala nɩn ɔ. 19 Afɩ mala sɔ nɩn a man m'an nyan ewue, ɔ man mala'n le man tunmin wɔ mɩ́n sʋ kʋ́n. Nan sɛ n ne ngʋan mɩn sʋ Nyanmɩan an, ɔ fi Zozi Kilisi mɔ mɩn de yɩ́ mɩn di'n. 20 Ɔ sanlɩn kɛ, mɩ́n nʋn Kilisi b'a bʋbɔ yɛ́ kʋlʋwa nɩn asʋ. Sɛ n ne ngʋan an, ɔ fi man mɩ́n. Ɔ fi Kilisi m'ɔ wɔ mɩ́n nun'n. Asɩɛ nɩn asʋ ɛwa mɔ n dɩ'n, sian dɩɛ mɩn tanlan wɔ dedi'n mɔ n ne yɩ́ wɔ Nyanmɩan Awa nɩn anun'n. Ɔ sanlɩn kɛ Nyanmɩan Awa nɩn a hulo mɩ́n dede ɔ'a wu ɔ'a man m'an nyan mɩ́n ti. 21 Mɩ́n nwʋn anwunnvoe'n mɔ Nyanmɩan a nwun mɩ́n'n, mɩn mmu man yɩ́ junman nvule. Afɩ, sɛ bɛ di mala nɩn asʋ bɛ kaci sɛsɛfʋɛ wɔ Nyanmɩan anyunnun an, anɩn Kilisi ewue'n m'ɔ wuli nɩn a yɔ mgban.

3

Mala'n nʋn dedi'n tɩ man kʋn

1 O! Galasi amma ngʋasɩafʋɛ. Nwan yɛ̂ ɔ'a tʋ ɛmɔ ndɩnndan ɔ? Ɛmɔ sɩ yɩ́ yuein kɛ kʋlʋwa nɩn asʋ yɛ̂ bɛ bʋbɔlɩ Zozi Kilisi ɔ. 2 Mɩn kulo kɛ mɩn bisa ɛmɔ kosuan baa kʋnmgba cein maan ɛmɔ bua mɩ́n bie. Nyanmɩan Wawɛ'n m'ɔ wɔ ɛmɔ anun'n, asʋ mala'n mɔ ɛmɔ a li sʋ'n yɛ̂ ɔ man ɛmɔ a nyan yɩ́ anaan Ɛjɔlɛkpa'n mɔ ɛmɔ a tɩ b'a le b'a li'n yɛ̂ ɔ man ɛmɔ a nyan yɩ́ ɔ? 3 Ngɛlɛ yɛ̂ ɛmɔ nzɩ man anaan? Ɛmɔ le Nyanmɩan Wawɛ'n yɛ̂ ɛmɔ a bɔ yɩ́ bʋ. Sian dɩɛ, ɛmɔ kulo kɛ bɛ gua yɩ́ bʋ wɔ anwʋnnaan nun ɔ? 4 Asʋ ɛmɔ a fɛ mgban ɔ? Atɩn nnʋn man ɛbɛlɛ kɛ ɔ yɔ́ sɔ. 5 Nyanmɩan a fa yɩ́ Wawɛ'n ɔ'a man ɛmɔ. Ɔ yɔ asinbɛnwʋn ninnge ɛmɔ afian. Asʋ mala'n mɔ ɛmɔ di sʋ nɩn ati yɛ̂ ɔ yɔ sɔ anaan Ɛjɔlɛkpa'n mɔ ɛmɔ a tɩ b'a le b'a li nɩn ati ɔ?

6 Ɛ 'nwun ɛjɔlɛ mɔ b'a hɛlɛ wɔ Abalahamʋn anwʋn'n: Abalahamʋn lelɩ Nyanmɩan lili. Nyanmɩan nɩanlɩn Abalahamʋn dedi nɩn anwʋn ɔ buli yɩ́ kɛ sɛsɛfʋɛ. 7 Yɩ́ ti, ɛmɔ tɩ́ yɩ́ bʋ kɛ bɛ́ mɔ bɛ de Nyanmɩan bɛ di'n, bɛ́ yɛ̂ bɛ tɩ Abalahamʋn amma kpa nɩn ɔ. 8 Afɩ Ɛhɛlɛ Ɛjɔlɛ'n lɛ kele kɛ, bɛ́ mɔ bɛ tɩ man Zufʋ'n, Nyanmɩan 'nɩan bɛ́ dedi nɩn anwʋn ɔ bu bɛ́ sɛsɛfʋɛ. Ɛhɩka ati yɛ̂ Nyanmɩan lili mʋa ɔ bɔlɩ Ɛjɔlɛkpa sɔ'n ɔ helelɩ Abalahamʋn kɛ: Mɩn 'sɩn wɔ́ sʋ mɩn yeyila asɩɛ nɩn asʋ menian'n-mɔ kʋalaatin. 9 Kɛmɔ Abalahamʋn lelɩ Nyanmɩan lili, mɔ Nyanmɩan 'yeyilalɩ yɩ́'n, ɔ man bɛ́ kʋalaa mɔ bɛ de Nyanmɩan bɛ di'n, Nyanmɩan yeyila bɛ́ kɛ ɔ yeyilalɩ Abalahamʋn'n.

10 Nan bɛ́ mɔ bɛ susu bɛ́ ti bɛ gua mala nɩn asʋ'n, munnzue yɛ̂ b'a fa ɔ. Afɩ b'a hɛlɛ wɔ Ɛhɛlɛ Ɛjɔlɛ nɩn anun kɛ: Yɩ́ kʋalaa mɔ b'a hɛlɛ m'ɔ wɔ mala kalata nɩn anun'n, wɔ́ sʋanlan mɔ a nni man sʋ kpa bɔkɔɔ'n, munnzue hán wɔ́. 11 Sɛ ɛmɔ fa bɛ́ nyɩn bɛ tʋ a, ɛmɔ nwun yɩ́ yuein kɛ, Nyanmɩan anyunnun, sʋanlan ngʋala man kɛ ɔ di mala nɩn asʋ ɔ kaci sɛsɛfʋɛ ɔ. Ɔ sanlɩn kɛ Ɛhɛlɛ Ɛjɔlɛ'n lɛ kele kɛ: Sʋanlan mɔ yɩ́ dedi nɩn ati Nyanmɩan bu yɩ́ sɛsɛfʋɛ'n, sʋanlan sɔ'n 'nyan ngʋan. 12 Mala'n nʋn dedi'n tɩ man kʋn. Nan Ɛhɛlɛ Ɛjɔlɛ'n lɛ kele kɛ: Sʋanlan m'ɔ kɔ li mala nɩn asʋ'n, mala'n maan ɔ 'nyan ngʋan. 13 Nan mala nɩn asʋ munnzue'n m'ɔ di kɛ ɔ kan yɛ́'n, Kilisi a fa munnzue sɔ'n ɔ'a le yɛ́ ti. Ɛhɛlɛ Ɛjɔlɛ lɛ kele kɛ: Munnzue hán sʋanlan biala mɔ bɛ kɔ hun yɩ́ bɛ kɔ mɩnnda yɩ́ baka sʋ'n. 14 Ɛjɔlɛ sɔ nɩn a kpɩn sʋ. Ɔ sanlɩn kɛ, Zozi Kilisi dunman nun, Nyanmɩan nyila nɩn a han bɛ́ mɔ bɛ tɩ man Zufʋ'n kɛ ɔ falɩ bɔlɩ Abalahamʋn anɔhʋba'n. Yɩ́ ti, dedi'n y'ɔ man yɛ nyan Wawɛ Nwannzan-nwannzan'n mɔ Nyanmɩan a fa a bɔ yɛ́ anɔhʋba nɩn ɔ.

15 Anianman-mɔ, ɔ tɩ eyuadɩ nɩn anun ɛwa nvandʋhʋn. Nvandʋhʋn sɔ'n y'ɔ le kɛ, sɛ sʋanlan kʋn kɛlɛ ajâ kalata kɛ ɔ sɛ fata'n sie ɛbɛlɛ a, sʋanlan fɩ́ɩ́ le man atɩn ɔ mgbɔ man ɛjɔlɛ sɔ'n, ɛsɛ ɔ le man atɩn ɔ ndʋ man ɛjɔlɛ sɔ nɩn asʋ. 16 Kɛ ɛjɔlɛ'n tɩ yɩ́ nɩn anɩn. Nyanmɩan bɔlɩ Abalahamʋn nʋn yɩ́ bʋsʋ sʋanlan nɩn anɔhʋba. Ɛhɛlɛ Ɛjɔlɛ'n ngan man kɛ: “Abalahamʋn nʋn yɩ́ bʋsʋ menian'n-mɔ” kɛ like mɔ bɛ sʋnlɩn ɔ. Nan yɩ́ nwan: “Ɛ nʋn wɔ́ bʋsʋ sʋanlan.” Ɛbɛlɛ nɩn anun, yɛ nwun yɩ́ kɛ, yɩ́ bʋsʋ sʋanlan sɔ'n y'ɔ le Kilisi. 17 Mɔ mɩɩn kan'n y'ɔ le kɛ Nyanmɩan nʋn Abalahamʋn bɛ yɔlɩ nyɩhyɛ bɛ sielɩ. Ɔ sanlɩn kɛ ɔ bɔlɩ Abalahamʋn anɔhʋba yɩ́ nzin afʋɛ ɛya nnan abulasan kʋalaaka nán ɔ'a fa mala'n ɔ'a man Moyizɩ. Mala'n ngʋala man kɛ ɔ kpɔ ɛjɔlɛ sɔ'n ɔ man anɔhʋba'n mɔ Nyanmɩan bɔlɩ'n ka. 18 Afɩ ajâ'n mɔ Nyanmɩan sie'n, sɛ mala'n y'ɔ man bɛ nyan yɩ́ a, anɩn anɔhʋba ɛjɔlɛ nnʋn man nun kʋ́n. Nan kʋsʋ, anɔhʋba'n mɔ Nyanmɩan bɔlɩ Abalahamʋn'n, yɩ́ ti y'ɔ man ɔ nwunlin yɩ́ nwʋn anwunnvoe ɔ.

19 Sɛ ɛjɔlɛ'n tɩ sʋa a, anɩn nzukɛ ati yɛ̂ Nyanmɩan falɩ mala'n manlɩn bɛ́ ɔ? Nyanmɩan falɩ mala'n manlɩn bɛ́ maan bɛ nwun yɩ́ kɛ menian'n-mɔ nyɔlɩɛ'n nzɔ man yɩ́ nyɩn. Mala sɔ'n lalɩ ɛbɛlɛ dede ɔ juli Abalahamʋn abʋsʋ sʋanlan'n, mɔ yɩ́ ti yɛ̂ Nyanmɩan bɔlɩ yɩ́ anɔhʋba nɩn ɛwalɛ tɛmʋn. Nyanmɩan sʋanlɩn yɩ́ mmɔfʋɛ'n-mɔ maan bɛ nʋn mala'n walɩ, ɔ nanndɩ sʋanlan kʋn m'ɔ di asafian nɩn asʋ. 20 Sʋanlan'n m'ɔ di asafian'n, nán sʋanlan kʋnmgba ati ɛjɔlɛ y'ɔ di ɔ, nan anɔhʋba'n mɔ Nyanmɩan bɔlɩ'n, yɩ́ muonun y'ɔ lili nun ɛjɔlɛ nɩn ɔ.

21 Asʋ, like mɔ Nyanmɩan kɔ bɔ anɔhʋba kɛ ɔ 'yɔ'n, mala'n kʋala kɛ ɔ totua yɩ́ atɩn ɔ? Cɛcɛ! Ɔ sanlɩn kɛ, sɛ mala kʋn wɔ ɛbɛlɛ m'ɔ man sʋanlan nyan ngʋan an, ahan mala'n kʋala kɛ ɔ man sʋanlan kaci sɛsɛfʋɛ wɔ Nyanmɩan anyunnun. 22 Nan Ɛhɛlɛ Ɛjɔlɛ'n lɛ kele kɛ ɛtɛ nɩn a fa yɩ́ sa a tʋ yɛ́ kʋalaa yɛ́ sʋ. Ɔ man bɛ́ mɔ bɛ le dedi'n, bɛ́ dedi'n mɔ bɛ le yɩ́ wɔ Zozi Kilisi anun'n dunman nun, bɛ nyan anɔhʋba'n mɔ Nyanmɩan bɔlɩ nɩn anun like.

23 Asannan nán dedi'n tɛmʋn a ju sʋ'n, anɩn yɛ wɔ mala nɩn asa abʋ. Anɩn yɛ lɛ nwʋnndɛ dedi'n m'ɔ di kɛ bɛ yɩ bɛ kele'n 24 Ɔ man mala'n tɩ kɛ sʋanlan m'ɔ lɛ di yɛ́ taataa fa yɛ́ wula Kilisi asa nun, nán dedi'n mɔ yɛ le yɩ́ nɩn a man y'a kaci sɛsɛfʋɛ wɔ Nyanmɩan anyunnun. 25 Ɛnɛ mɔ yɛ wɔ dedi mɛlɛ nɩn anun'n, yɛ nnʋn man mala nɩn asa abʋ kʋ́n. 26 Afɩ, ɛmɔ nʋn Zozi Kilisi b'a yɔ kʋn, ɛmɔ dedi nɩn ati, ɛmɔ a kaci Nyanmɩan amma. 27 Ɛmɔ kʋalaatin mɔ b'a sɔnɩn ɛmɔ, mɔ ɛmɔ nʋn Kilisi b'a yɔ kʋn'n, ɛmɔ asɩtanlan nɩn a yɔ kɛ Kilisi dɩɛ nɩn ala. 28 Yɩ́ ti, kɩkaala dɩɛ, Zufʋ o, m'ɔ tɩ man Zufʋ o, kanga o, m'ɔ tɩ man kanga o, belenzua o, balasua o, mgbacɩ mgbacɩɛ nnʋn man bɛ́ afian kʋ́n. Ɔ sanlɩn kɛ ɛmɔ nʋn Zozi Kilisi a yɔ kʋn. 29 Sɛ ɛmɔ tɩ Kilisi dɩɛ a, anɩn ɛmɔ tɩ Abalahamʋn amma. Like mɔ Nyanmɩan falɩ bɔlɩ Abalahamʋn anɔhʋba'n, ɔ tɩ ɛmɔ dɩɛ.

4

1 Ɛ 'nwun ɛjɔlɛ mɔ mɩn kulo kɛ mɩn kan mɩn kele ɛmɔ'n. Baa'n mɔ yɩ́ sɩ wu a, yɩ́ yɛ̂ ɔ di yɩ́ ajâ'n, kannzɛ ninnge'n-mɔ kʋalaa tɩ yɩ́ dɩɛ bɔbɔ, nan sɛ ɔ tɛ tɩ batʋnman an, anɩn ɔ tɩ kɛ kanga. 2 Ɔ sanlɩn kɛ, mɛlɛ mɔ ɔ tɛ tɩ batʋnman'n, menian sie yɩ́, ɛsɛ bɛ nɩan yɩ́ ninnge'n-mɔ asʋ dede ɔ kɔ ju cɩan mɔ yɩ́ sɩ helelɩ'n. 3 Yɛ́ kʋsʋ yɛ́, mɛlɛ mɔ anɩn yɛ tɛ tɩ kɛ mmatʋnman'n, anɩn yɛ tɩ eyuadɩ nɩn anun mala'n-mɔ nganga. 4 Nan mɔ tɛmʋn'n juli'n, Nyanmɩan sʋanlɩn yɩ́ Wa'n. Baa sɔ'n, balasua kʋn y'ɔ wʋlʋ yɩ́ ɔ. Bɛ 'wʋ yɩ́ a, anɩn Zufʋ'n-mɔ mala'n wɔ ɛbɛlɛ. 5 Nyanmɩan kɔ sʋan yɩ́ kɛ ɔ bála a le bɛ́ mɔ bɛ tɩ mala'n nganga'n maan yɛ káci Nyanmɩan amma. 6 Like m'ɔ kele kɛ ɛmɔ tɩ Nyanmɩan amma'n y'ɔ le yɩ́ Wa'n Wawɛ'n mɔ ɔ'a fa ɔ'a wula yɛ́ nun'n. Wawɛ sɔ'n lɛ tɩan kan kɛ: “Aba!” Yɩ́ bʋ y'ɔ le kɛ Baba. 7 Yɩ́ ti, anianman, ɛ tɩ man kanga kʋ́n. Nan ɛ tɩ Nyanmɩan awa. Kɛmɔ ɛ tɩ yɩ́ wa'n, like kʋalaa mɔ Nyanmɩan 'fa man yɩ́ mma'n-mɔ'n, ɛ 'nyan bie.

Pɔlʋ lɛ di Galasi asɔnɩn mma'n-mɔ anwʋn yalɛ

8 Daba mɔ anɩn ɛmɔ nzɩ man Nyanmɩan'n, ɛmɔ tɩ mmʋsʋɩn'n-mɔ mɔ bɛ tɩ man Nyanmɩan'n nganga. 9 Nan sian dɩɛ mɔ ɛmɔ sɩ Nyanmɩan, mɔ ɛsɛ bɔbɔ Nyanmɩan sɩ ɛmɔ'n, ɔ yɔ sɛ mɔ ɛmɔ lɛ kaci bɛ́ nyɩn ninnge mgban-mgban sɔ'n-mɔ anwʋn ɛlɔ biekun ɔ? Ɔ yɔ sɛ mɔ ɛmɔ kulo kɛ bɛ kaci bɛ́ nganga biekun ɔ? 10 Ɛmɔ le bɛ anaân cɩan, sala'n m'ɔ bɔ yɩ́ bʋ fi'n ɔ nʋn afʋɛ anʋan fɛtɩ'n-mɔ elie'n tɩ ɛmɔ cɩnnjɩn kpa. 11 Mɩn di ɛmɔ anwʋn yalɛ, junman'n mɔ m'an li yɩ́ ɛmɔ afian ɛlɔ nɩn a yɔ mgban.

12 Anianman-mɔ, mɩn 'sɛlɛ ɛmɔ kɛ bɛ káci kɛ mɩ́n. N dɩ man Zufʋ'n-mɔ mala'n kanga kʋ́n. Yɩ́ ti, ɛmɔ kʋsʋ, nán bɛ kaci Zufʋ'n-mɔ mala'n nganga. Afɩ mɛlɛ mɔ m malɩ ɛmɔ anwʋn ɛlɔ'n, n gacɩlɩ kɛ ɛmɔ mɔ bɛ tɩ man Zufʋ'n, ɛmɔ anun bie fɩ́ɩ́ yɔlɩ man mɩ́n ɛtɛ. 13 Nan ɛmɔ ati kácɩ kɛ, mɛlɛ mɔ mɩn 'di mʋa mɩn bɔ Ɛjɔlɛkpa'n mɩn kele ɛmɔ'n, anɩn ewue lɛ kun mɩ́n. 14 Ewue sɔ'n, anɩn ɛmɔ ngʋala man yɩ́ nɩan. Nan kʋsʋ, ɛmɔ a mmu man mɩ́n sʋanlan mgban, ɛsɛ ɛmɔ a ndʋtʋ man mɩ́n nyunnun ngɛsɛlɛ. Ɛmɔ a sɔ mɩ́n nun kɛ nyanmɩansʋ bɔfʋɛ yɛ̂ ɔ'a a tʋ ɛmɔ ɔ. Ɛmɔ a sɔ mɩn nun kɛ Zozi Kilisi muonun yɛ̂ ɔ'a a tʋ ɛmɔ ɔ. 15 Tɛmʋn sɔ'n, ɛmɔ lili fɛ kpa. Afɩ mɩn di ɛmɔ anwʋn adanzɩɛ kɛ sɛ ɔ tɩ mɔ bɛ kʋala anyɩan fʋfɔlɛ fa sie ɛbɛlɛ a, ahan ɛmɔ falɩ bɛ́ nyɩn dɩɛ'n bɛ sielɩ mɩ́n dɩɛ nɩn abʋsʋ. Afɩ ɔ yɔ sɛ mɔ bɛ nnwun man ɛmɔ fɛ elie sɔ'n kʋ́n ɔ? 16 Ananhɔlɛ ɛjɔlɛ'n mɔ mɩɩn kan mɩn kele ɛmɔ'n, asʋ yɩ́ ti y'ɔ man m'an kaci ɛmɔ kpɔfʋɛ ɔ?

17 Ɛmɔ nwún yɩ́ kɛ menian sɔ'n-mɔ lɛ bɔ mɔndɩnlɩn kpa maan ɛmɔ kaci bɛ si bɛ́ sʋ, nan kʋsʋ ajʋnlɩn sɔ'n mɔ b'a fa'n tɩ man kpa. Mɔ bɛ lɛ kpʋnndɛ'n y'ɔ le kɛ, ɛmɔ káci bɛ́ nzin bɛ sí mɩ́n nán ɛmɔ fá bɛ́ nwʋn bɔ́ bɛ́ kpa. 18 Ɔ tɩ kpa kɛ ɛmɔ fá bɛ́ nwʋn bɛ bɔ́ bɛ́ mɔ bɛ kele ɛmɔ atɩn kpa'n. Nan atɩn'n mɔ n gelelɩ ɛmɔ mɛlɛ mɔ m malɩ ɛmɔ ɛlɔ'n, sɛ bɔbɔ n nnʋn man ɛmɔ anwʋn ɛlɔ a, ɛmɔ nánndɩ atɩn sɔ nɩn asʋ bɛ hɔ́ bɛ́ nyunnun. 19 Mɩ́n mma-mɔ, mɩn di ɛmɔ anwʋn yalɛ biekun. Ɛmɔ anwʋn yalɛ'n mɔ mɩɩn di'n, ɔ nʋn balasua mɔ yɩ́ kʋ a han yɩ́'n dɩɛ tɩ kʋn. Mɩn 'bɔ ɛmɔ anwʋn mɔndɩnlɩn dede ɛmɔ nanndɩ Kilisi atɩn dɩɛ nɩn asʋ. 20 Ɔ 'ka mɩ́n ngʋnmɩn an, ahan n wɔ ɛmɔ anwʋn ɛbɛlɛ nán m'an nwun kɛ mɩn 'kpɩn mɩn jʋjɔ bɛtɛɛ sʋ mɩn kele ɛmɔ'n. Ɔ sanlɩn kɛ mɩn di ɛmɔ anwʋn yalɛ kpa!

Agaa nʋn Sala

21 Ɛmɔ mɔ bɛ kulo kɛ bɛ di mala nɩn asʋ'n, ɛjɔlɛ'n m'ɔ wɔ mala nɩn anun'n, asʋ ɛmɔ tɩlɩ man ɔ? 22 Mala'n lɛ kele kɛ *Abalahamʋn wʋlɩ mma mmelenzua nnyuan. Nunhan kʋn anin'n tɩ kanga, bɛ fɛlɛ yɩ́ Agaa yɛ̂ nunhan kʋn kʋsʋ anin dɩɛ'n tɩ man kanga, bɛ fɛlɛ yɩ́ Sala. 23 Kanga balasua nɩn awa dɩɛ'n, ɔ wʋlɩ yɩ́ kɛ mmalasua'n-mɔ kʋalaa wɔ bɛ́ mma'n-mɔ'n. Nan balasua'n m'ɔ tɩ man kanga nɩn awa dɩɛ'n, Nyanmɩan falɩ bɔlɩ Abalahamʋn anɔhʋba.

24 Ɛjɔlɛ sɔ'n, yɛ kʋala kɛ yɛ fa yɛ tʋ like kʋn anwʋn. Like sɔ'n y'ɔ le kɛ mmalasua nnyuan sɔ'n-mɔ tɩ kɛ nyɩhyɛ nnyuan'n mɔ Nyanmɩan nʋn menian'n-mɔ hyɩhyɛlɩ'n. Nyɩhyɛ'n mɔ Nyanmɩan nʋn menian'n-mɔ hyɩhyɛlɩ yɩ́ *Sinayi bʋka nɩn asʋ'n, kanga balasua'n mɔ bɛ fɛlɛ yɩ́ Agaa'n, yɩ́ anɩn. Yɩ́ mma dɩɛ m'ɔ wʋ bɛ́'n tɩ nganga mma. 25 Yɩ́ ti, Sinayi bʋka'n m'ɔ wɔ Alabi mân nɩn anun ɛlɔ'n, yɛ̂ ɔ tɩ kɛ Agaa nɩn ɔ. Agaa sɔ'n, ɛsɛ ɔ tɩ kɛ ɛnɛ Zoluzalɛmʋn kulo'n. Ɔ nʋn yɩ́ mma'n-mɔ bɛ tɩ nganga. 26 Nan nyanmɩansʋ Zoluzalɛmʋn kulo dɩɛ'n, ɔ tɩ man kanga. Yɛ́ nin dɩɛ nɩn anɩn. 27 Afɩ Ɛhɛlɛ Ɛjɔlɛ'n lɛ kele kɛ:

Wɔ́ mɔ ɛ tɩ mʋta mɔ ɛ nwʋ man baa'n,

di yɩ́ nwʋn fɛ!

Wɔ́ mɔ ɛ nwunlin man awɔlɛ yalɛ,

bɔ e se ye! Ɔ sanlɩn kɛ,

balasua'n mɔ yɩ́ hun a nian man yɩ́ bʋsʋ'n,

yɩ́ mma'n-mɔ b'a sʋn tala nunhan'n

m'ɔ tɩ ajaa nɩn abʋ dɩɛ'n-mɔ.

28 Nan anianman-mɔ, ɛmɔ dɩɛ, anɔhʋba'n mɔ Nyanmɩan bɔlɩ'n, nun mma y'ɔ le ɛmɔ kɛ Izakɩ. 29 Daba, baa'n mɔ bɛ wʋlɩ yɩ́ kɛ mmatʋnman nga'n-mɔ'n, ɔ helelɩ baa'n mɔ bɛ wʋlɩ yɩ́ Wawɛ Nwannzan-nwannzan tunmin nɩn anun ahʋlʋwa. Ɛnɛ anun kʋsʋ, kɛ ɛjɔlɛ'n tɩ yɩ́ nɩn anɩn. 30 Nan Ɛhɛlɛ Ɛjɔlɛ'n nwan nzɛ? Yɩ́ nwan: “Fʋan kanga balasua sɔ'n nʋn yɩ́ wa belenzua'n, ɔ sanlɩn kɛ kanga baa'n le man atɩn ɔ nni man yɩ́ sɩ ajâ. Nan nunhan'n mɔ yɩ́ nin tɩ man kanga'n y'ɔ di ajâ ɔ.” 31 Yɩ́ ti, anianman-mɔ, yɛ tɩ man kanga balasua nɩn amma, nan nunhan'n m'ɔ tɩ man kanga'n, yɩ́ mma y'ɔ le yɛ́.

5

Fanwʋndi'n

1 Ɛhɩ, fanwʋndi'n dunman nun y'ɔ man Kilisi a a le yɛ́ ti ɔ. Yɩ́ ti, ɛmɔ jínlan bɛ́ ja nun kpunndiin kpa, nán bɛ man sʋanlan fɩ́ɩ́ fa ɛmɔ kaci yɩ́ nganga kʋ́n. 2 Ɛmɔ tíe, mɩ́n Pɔlʋ, mɩɩn kan mɩn kele ɛmɔ kɛ, sɛ ɛmɔ man bɛ kpɛ ɛmɔ mmian nun an, anɩn Kilisi tɩ mgban man ɛmɔ. 3 Ɛsɛ mɩɩn kan mɩn funlan nun kɛ, sʋanlan biala m'ɔ kulo kɛ ɔ kpɛ yɩ́ mmian nun'n, anɩn ɔ lí mala'n kʋalaatin asʋ. 4 Ɛmɔ mɔ ɛmɔ kulo kɛ bɛ di mala nɩn asʋ maan Nyanmɩan bu ɛmɔ sɛsɛfʋɛ'n, ɛmɔ nʋn Kilisi afian a tɩ. Ɛmɔ a tʋ a fʋn Nyanmɩan anwunnvoe'n. 5 Nan yɛ́ dɩɛ, dedi'n mɔ Nyanmɩan Wawɛ'n man'n, nun yɛ̂ yɛ lɛ kpʋnndɛ anyɩndasʋɛ'n nʋn sɛsɛ ɛyɔlɛ'n wɔ Nyanmɩan anyunnun ɔ. 6 Afɩ sɛ sʋanlan fa yɩ́ nwʋn man Zozi Kilisi a, b'a kpɛ yɩ́ mmian nun o, bɛ kpɛlɩ man yɩ́ mmian nun o, like m'ɔ tɩ cɩnnjɩn'n y'ɔ le dedi'n m'ɔ man yɛ kulo yɛ́ nwʋn'n.

7 Ngɛlɛmɔ nun, ɛmɔ bɔlɩ yɩ́ bʋ kanlanman. Nan nwan yɛ̂ ɔ'a totua ɛmɔ kɛ nán bɛ nanndɩ ananhɔlɛ atɩn nɩn asʋ kʋ́n ɔ? 8 Atɩn'n mɔ atofʋɛ'n-mɔ a hele ɛmɔ kɛ bɛ sɩ́n sʋ'n, ɔ fi man Nyanmɩan m'ɔ ɔ'a fɛlɛ ɛmɔ yɩ́ nwʋn'n. 9 Afɩ fali ayile kaan sʋa, ɔ man fali'n kʋalaa tu. 10 Nan kʋsʋ, mɩn de mɩn di kɛ yɛ́ Mɩn dunman nun, ɛmɔ ngɔ nyan man ajʋnlɩn ngacile. Nan sʋanlan'n m'ɔ lɛ tan ɛmɔ anyɩnsʋ'n, kɛ ɔ kpɩn tɩ yɩ́'n biala, Nyanmɩan 'tua yɩ́ kalɛ.

11 Anianman-mɔ, m'ɔ tʋ de mɩ́n'n, sɛ ɔ tɩ ananhɔlɛ kɛ mmian nun ɛkpɛ ɛjɔlɛ yɛ̂ mɩn bɔ mɩn kele menian'n-mɔ a, anɩn ɔ yɔ sɛ mɔ afɩ menian'n-mɔ tɛ kele mɩ́n ahʋlʋwa ɔ? Sɛ mmian nun ɛkpɛ ɛjɔlɛ yɛ̂ mɩn bɔ mɩn kele menian'n-mɔ a, ahan Kilisi ewue'n m'ɔ wuli kʋlʋwa nɩn asʋ'n njɩjɩ man sʋanlan fɩ́ɩ́. 12 Bɛ́ mɔ bɛ lɛ tan ɛmɔ anyɩnsʋ'n, mɔ mmian nun ɛkpɛ y'ɔ cian bɛ́'n, bɛ sá bɛ́ nwʋn e!

13 Anianman-mɔ, fanwʋndi nɩn ati yɛ̂ Nyanmɩan a fɛlɛ ɛmɔ ɔ. Yɩ́ ti, nán bɛ fa fanwʋndi sɔ'n bɛ bu atɩn ngacile bie asʋ bɛ yɔ mɔ anwʋnnaan'n kulo ɔ. Nan ɛmɔ húlo bɛ́ nwʋn bɛ sʋ́sɔ bɛ́ nwʋn nun. 14 Ɔ sanlɩn kɛ, mala'n kʋalaatin wɔ ɛjɔlɛ kpɔlɛ ɛhɩ anun: “Kulo wɔ́ manngʋn kɛ wɔ́ bɔbɔ muonun wɔ́ nwʋn.” 15 Nan sɛ ɛmɔ yɔ kɛ ebolo naan bɛ kɩka kɩka bɛ́ nwʋn, ɛsɛ ɛmɔ cɩ bɛ́ nwʋn bɛ di a, anɩn ɛmɔ nɩ́an bɛ nwʋn kpa nán ɛmɔ a nyue man ɛmɔ abʋsʋ bɔ.

Wawɛ Nwannzan-nwannzan'n nʋn ɛtɛ anwʋnnaan'n

16 Ɛ 'nwun ɛjɔlɛ mɔ mɩɩn kan mɩn kele ɛmɔ'n: Ɛmɔ yɔ́ like mɔ Wawɛ Nwannzan-nwannzan'n kulo'n nán bɛ yáci ɛtɛ anwʋnnaan'n dɩɛ'n. 17 Ɔ sanlɩn kɛ, like mɔ ɛtɛ anwʋnnaan'n kulo'n, Wawɛ Nwannzan-nwannzan'n ngulo man. Like kʋsʋ mɔ Wawɛ Nwannzan-nwannzan'n kulo'n, ɛtɛ anwʋnnaan'n ngulo man. Bɛ́ munnyuan bɛ nzʋn man etin kʋn asʋ. Yɩ́ ti y'ɔ man ɛmɔ ngʋala man like mɔ ɛmɔ kulo'n yɔ ɔ. 18 Afɩ sɛ ɛmɔ yɔ like mɔ Wawɛ Nwannzan-nwannzan'n kulo a, mala'n le man tunmin ɛmɔ sʋ.

19 Ninnge'n mɔ ɛtɛ anwʋnnaan'n kulo'n, ɔ nvɩa man. Ninnge sɔ'n y'ɔ le basa basa ɛjɔlɛ, satɩlɩfʋɛ ɛyɔlɛ, mgban-mgban ɛyɔlɛ, 20 amʋan ɛsɔ, jiliwa ɛyɩɛ, anvɔlɛ etua, butule elie, bɛ́ nwʋn ɛkpɔ, ɛya ɛfɛ, ejujue, bɛ́ nwʋn nun ebubue, ato eku ɛhyɩɛ 21 mân nɩn anun ninnge anyɩnbʋlʋ, kɔnʋnmɩnnzan, alɩɛ mɔ bɛ di dede ɔ fʋ bɛ́ ɛbʋɛ sʋ ɔ nʋn yɩ́ nzin ninnge ɛtɛ ɛtɛ mmiekun-mɔ kɛ ɛhɩka. Ɛjɔlɛ'n mɔ n nili mʋa n ganlɩn n gelelɩ ɛmɔ'n, mɩɩn kan mɩn funlan nun kɛ, bɛ́ mɔ bɛ bɔ abalabɔ sɔ'n-mɔ'n, bɛ nnyan man asɩtanlan Nyanmɩan Belemgbin Mân nɩn anun ɛlɔ.

22 Nan Wawɛ Nwannzan-nwannzan'n baa dɩɛ m'ɔ su'n y'ɔ le ehulo, fɛ elie, alʋacɩcɩɛ, abʋtalɛ esie, ahunnunye ɛyɔlɛ, kpa ɛyɔlɛ, ananhɔlɛ elie 23 bɛtɛɛ ɛyɔlɛ, bɛ́ nwʋn ye esie. Mala'n ngan man like mɔ Wawɛ Nwannzan-nwannzan'n kulo nɩn anwʋn ɛjɔlɛ ɛtɛ. 24 Ɔ sanlɩn kɛ bɛ́ mɔ bɛ tɩ Zozi Kilisi dɩɛ'n, ninnge mgban mgban'n-mɔ mɔ ɛtɛ anwʋnnaan'n kulo'n, b'a yaci yɩ́ kʋalaa b'a gua. Ɔ tɩ kɛ b'a bʋbɔ ninnge sɔ'n-mɔ kʋlʋwa'n mɔ Zozi Kilisi wuli sʋ nɩn asʋ. 25 Wawɛ Nwannzan-nwannzan'n y'ɔ man y'a nyan ngʋan ɔ. Yɩ́ ti, yɛ yáci yɩ́ maan ɔ tɩ́nngɛ yɛ́ atɩn. 26 Nán bɛ man yɛ tu yɛ́ nwʋn, nán man yɛ kan yɛ́ nwʋn ɛya, ɛsɛ nán man yɛ́ nyɩn bʋlʋ yɛ́ nwʋn.

6

Bɛ mán yɛ bʋ́ka bʋ́ka yɛ́ nwʋn

1 Ɛhɩ, anianman-mɔ, sɛ sʋanlan kʋn tɔ ɛtɛ nɩn anun nán ɛmɔ nwun yɩ́ a, ɛmɔ mɔ Wawɛ Nwannzan-nwannzan'n wɔ bɛ́ nun'n, ɛmɔ fá ahʋnlɩn bɛtɛɛ bɛ síe yɩ́ atɩn kpa nɩn asʋ. Wɔ́ mɔ ɛ lɛ bʋka yɩ́'n, síe wɔ́ nwʋn ye nán a ndɔ man ɛtɛ nɩn anun. 2 Ɛmɔ bʋ́ka bʋ́ka bɛ́ nwʋn wɔ bɛ́ emian'n-mɔ anun. Sɛ ɛmɔ yɔ yɩ́ sɔ a, anɩn ɛmɔ lɛ di Kilisi mala nɩn asʋ. 3 Sɛ sʋanlan kʋn bu yɩ́ nwʋn kpa tala yɩ́ manngʋn-mɔ, nan kʋsʋ ɔ tɩ man like fɩ́ɩ́ a, anɩn ɔ lɛ laka laka yɩ́ nwʋn. 4 Sʋanlan kʋn biala sɔ́ yɩ́ muonun yɩ́ ɛnanndɩɛ'n ɔ nɩ́an. Sɛ ɔ tɩ m'ɔ di yɩ́ nwʋn fɛ a, anɩn yɩ́ ngʋnmɩn ɔ lí yɩ́ nwʋn fɛ, nán man ɔ fa tʋ yɩ́ manngʋn'n-mɔ dɩɛ nɩn anwʋn. 5 Ɔ sanlɩn kɛ sʋanlan kʋn biala 'ba bu yɩ́ muonun yɩ́ ɛnanndɩɛ nɩn anwʋn akpʋnndan ɔ kele Nyanmɩan.

6 Sʋanlan mɔ bɛ lɛ kele yɩ́ Ɛjɔlɛkpa'n, ɔ di kɛ ɔ fa yɩ́ ninnge'n m'ɔ le yɩ́'n bie man sʋanlan'n m'ɔ lɛ kele yɩ́'n. 7 Nán bɛ laka laka bɛ́ nwʋn, bɛ ngʋlʋ man Nyanmɩan anwʋn. Like mɔ sʋanlan kɔ lua'n, like sɔ'n yɛ̂ ɔ 'tɩ ɔ. 8 Sɛ ɔ dua like mɔ ɛtɛ anwʋnnaan'n kulo a, like m'ɔ kpɔlɔ'n yɛ̂ ɔ 'tɩ ɔ. Nan sɛ ɔ dua like mɔ Wawɛ Nwannzan-nwannzan'n kulo a, Wawɛ'n 'man ɔ nyan nyanmɩansʋ ngʋan m'ɔ le man ayuelɩɛ'n. 9 Yɛ yɔ́ ye'n yɛ hɔ́ yɛ́ nyunnun, nán bɛ man yɛ́ nwʋn bubu yɛ́. Ɔ sanlɩn kɛ cɩan bie dede yɛ 'nyan nun like. 10 Ɛhɩka ati, tɛmʋn biala mɔ atɩn wɔ nun'n, yɛ yɔ́ menian'n-mɔ kʋalaa ye. Nan menian m'ɔ di kɛ yɛ yɔ bɛ́ ye kpa'n y'ɔ le Zozi Kilisi menian'n-mɔ.

Afʋtu nʋn ngalɩɛ

11 Sian dɩɛ, mɩ́n muonun mɩ́n sa yɛ̂ mɩɩn fa mɩn kɛlɛ ɛmɔ ɔ. Ɛmɔ sɩ mɩ́n ɛhɛlɛ'n nzɔlɛ. Ɔ sanlɩn kɛ mɩn kɛlɛ mgbili mgbili kpa.

12 Bɛ́ mɔ bɛ kulo kɛ mân'n nwun bɛ́'n, bɛ́ yɛ̂ bɛ lɛ tinndin ɛmɔ kɛ ɛmɔ kpɛ́ bɛ́ mmian nun nɩn ɔ. Bɛ lɛ yɔ sɔ, afɩ bɛ ngulo man kɛ bɛ kele bɛ́ ahʋlʋwa wɔ Kilisi kʋlʋwa'n dunman nun. 13 Bɛ́ muonun mɔ b'a kpɛ bɛ́ mmian nun'n, bɛ nni man mala nɩn asʋ. Nan bɛ kulo kɛ ɛmɔ kpɛ bɛ́ mmian nun maan bɛ fa ɛmɔ bɛ tu bɛ́ nʋan nun. 14 Nan mɩ́n dɩɛ, yɛ́ Mɩn Zozi Kilisi kʋlʋwa nɩn ala yɛ̂ mɩn fa mɩn tu mɩ́n nʋan nun. Ɔ sanlɩn kɛ Kilisi kʋlʋwa'n dunman nun, ɛtɛ mân'n nwun mɩ́n kɛ b'a bʋbɔ mɩ́n kʋlʋwa sʋ. Mɩ́n kʋsʋ mɩ́n, mɩn nwun ɛtɛ mân'n kɛ b'a bʋbɔ yɩ́ kʋlʋwa sʋ. Yɩ́ bʋ y'ɔ le kɛ mɩn nʋn ɛtɛ mân'n yɛ́ afian a tɩ. 15 Sɛ b'a kpɛ sʋanlan kʋn mmian nun o, sɛ bɛ kpɛlɩ man yɩ́ mmian nun o, nán ɛhɩ yɛ̂ ɔ tɩ cɩnnjɩn ɔ. Nan m'ɔ cian'n y'ɔ le kɛ yɛ káci abɔdɩɛ fʋfɔlɛ. 16 Nyanmɩan yíla bɛ́ mɔ bɛ 'nanndɩ atɩn sɔ'n mɔ m'an hele nɩn asʋ'n, bɛ nʋn Nyanmɩan Izalayɛ amma kpa'n-mɔ. Ɔ nwún bɛ́ nwʋn anwunnvoe ɔ mán bɛ́ tánlan alʋacɩcɩɛ nun.

17 Ɔ fi ɛnɛ m'ɔ kɔ'n, sʋanlan fɩ́ɩ́ n'ɔ wula mɩ́n akpue. Ɔ sanlɩn kɛ mɩ́n nwʋn kafʋan'n-mɔ kele kɛ n dɩ Zozi akʋa.

18 Anianman-mɔ, yɛ́ Mɩn Zozi Kilisi nwún ɛmɔ anwʋn anwunnvoe. Amɩn!

EFƐZƖ

1

2

3

4

5

6

PƆLƱ KALATA'N

M'Ɔ HƐLƐLƖ NWANLƖN

EFƐZƖ ASƆNƖN MMA'N-MƆ'N

M'ɔ wɔ nun'n

Tɛmʋn mɔ Pɔlʋ 'kɛlɛ kalata sɔ'n, anɩn ɔ la fiadɩ. Anɩn Efɛzɩ y'ɔ tɩ Azi mân nɩn anun kulo kpili nɩn ɔ. Mân sɔ'n, ɛnɛ bɛ fɛlɛ yɩ́ Tuluki. Pɔlʋ yɛ̂ ɔ bɔlɩ ɛbɛlɛ asɔnɩn nɩn abʋ ɔ. Ɔ lili afʋɛ nsan ɛbɛlɛ ɔ sesielɩ asɔnɩn'n. Asɔnɩn'n kɔ tɛlɛ dede ɔ kɔ ju kulo bʋ nga'n mɔ bɛ wɔ ɛbɛlɛ etin nɩn asʋ'n kʋalaatin. Ɔ tɩ ananhɔlɛ kɛ Efɛzɩ dunman yɛ̂ ɔ fite ɔ. Kʋsʋ kalata nɩn ɛhɛlɛ mɔ Pɔlʋ a hɛlɛ'n, ɔ tɩ etin sɔ nɩn asʋ asɔnɩn'n-mɔ kʋalaatin bɛ́ kalata. Yɩ́ ti yɛ̂ Pɔlʋ mmʋbɔ man menian dɔʋn dunman yɩ́ kalata sɔ nɩn anun ɔ.

Kalata sɔ'n, yɛ kʋala kɛ yɛ ce nun mgbili nnyuan. Mɔ li mʋa'n (yɩ́ ti 1-3), Pɔlʋ lɛ yɩ Nyanmɩan ayɛ ɔ da yɩ́ asɩ wɔ yɩ́ nyila'n kʋalaa m'ɔ fa man yɛ́ wɔ Kilisi dunman nun'n. Afɩ, bɛ́ mɔ bɛ de Kilisi bɛ di'n, m'ɔ tɩ Zufʋ o, m'ɔ tɩ man Zufʋ o, Zozi a han bɛ́ a bɔ nun ɔ'a man b'a kaci Nyanmɩan anwʋntɩɛ mma. Anwʋntɩɛ mma sɔ'n-mɔ yɛ̂ bɛ fɛlɛ bɛ́ asɔnɩn nɩn ɔ. Pɔlʋ lɛ sɛlɛ Nyanmɩan kɛ ɔ mán bɛ nyán yɩ́ Wawɛ Nwannzan-nwannzan'n nán b'a tɩ Kilisi ehulo nɩn abʋ kpa. M'ɔ li sian'n (yɩ́ ti 4-6), Pɔlʋ lɛ bʋtʋ asɔnɩn mma'n-mɔ kɛ bɛ bɔ́ abalabɔ kpa m'ɔ sɔ Nyanmɩan anyɩn. Kalata nɩn agualɩɛ nun (6.10-18), ɔ lɛ kacɩ asɔnɩn mma'n-mɔ kɛ bɛ fá Nyanmɩan ɛlɔɛ ninnge'n-mɔ bɛ síe bɛ́ nwʋn nán b'a hʋala bɛ́ ja nun jinlan wɔ Abɔnsanmʋn naka junman'n m'ɔ di nɩn anyunnun.

1

Ahɩn ebisa

1 Mɩ́n Pɔlʋ, mɔ Nyanmɩan a hulo kɛ n gáci Kilisi Zozi bɔfʋɛ'n, mɩ́n yɛ̂ mɩɩn kɛlɛ kalata ɛhɩ mɩn nwan ɛmɔ mɔ bɛ tɩ Nyanmɩan anwʋntɩɛ mma [Efɛzɩ kulo nɩn asʋ ɛlɔ], mɔ bɛ de Kilisi Zozi bɛ di'n.

2 Mɩn 'bisa ɛmɔ ahɩn. Yɛ́ Sɩ Nyanmɩan Kpili nʋn yɛ́ Mɩn Zozi Kilisi nwún ɛmɔ anwʋn anwunnvoe ɛsɛ bɛ cɩ́cɩ ɛmɔ alʋa.

Nyanmɩan nyila'n-mɔ

3 Yɛ yɩ́ Nyanmɩan Kpili m'ɔ tɩ yɛ́ Mɩn Zozi Kilisi Asɩ nɩn ayɛ. Ɔ sanlɩn kɛ kɛmɔ yɛ nʋn Kilisi a yɔ sʋanlan munmuan kʋn'n, Nyanmɩan a fa yɩ́ nyila'n kʋalaa m'ɔ le yɩ́ anwunno ɛlɔ'n ɔ'a man yɛ́. 4 Ɔ nanndɩ Kilisi sʋ, Nyanmɩan lili mʋa kpalɩ yɛ́ sielɩ kʋalaaka nán ɔ'a bɔ mân'n. Afɩ ɔ kulo kɛ yɛ́ ɛnanndɩɛ'n yɔ nwannzan-nwannzan wɔ yɩ́ nyunnun nán ɔ'a nyan man yɛ́ nwʋn ɛjɔlɛ ɛtɛ ɔ'a ngan man. Ehulo mɔ Nyanmɩan kulo yɛ́ nɩn ati, 5 ɔ lili mʋa ɔ hyɩhyɛlɩ sielɩ kɛ ɔ 'fa yɛ́ kaci yɩ́ mma wɔ Zozi Kilisi dunman nun. Ɔ yɔlɩ yɩ́ sɔ, ɔ sanlɩn kɛ ɔ yɔ yɩ́ ɛnyɩnmɩn. 6 Afɩ, ɔ kulo kɛ yɛ́ mɔ yɛ tɩ yɩ́ mma'n, yɛ yɩ yɩ́ ayɛ, yɛ wula yɩ́ anunminnyanmʋn ɔ fi yɩ́ ye kpili'n mɔ ɔ'a yɔ yɛ́ nɩn anwʋn wɔ yɩ́ ehulo Baa'n dunman nun. 7 Kilisi ewue'n m'ɔ wuli gualɩ yɩ́ moja nɩn asɩ nɩn a tua yɛ́ ti kalɛ'n. Nyanmɩan ye kpili ɛhɩ mɔ ɔ'a man yɛ́'n, ɔ'a man y'a nyan ɛtɛ face. 8 Ye sɔ'n mɔ ɔ'a yɔ yɛ'n tɩ kpili sʋnman. Ɔ man yɛ́ ngɛlɛ nʋn ajʋnlɩn. 9 Ɔ nanndɩ Kilisi asʋ, nvɩalɩɛ nun ɛhyɩhyɛ'n m'ɔ tɩ yɩ́ kunnun sʋ like, m'ɔ sesielɩ yɩ́ daba'n, ɔ'a yɩ ɔ'a hele yɛ́. 10 Ɛhyɩhyɛ sɔ'n mɔ Nyanmɩan 'ba gua yɩ́ bʋ mân nɩn ayuelɩɛ nun'n y'ɔ le kɛ ɔ 'ba han anwunno ɛlɔ nʋn asɩɛ nɩn asʋ ɛwa ninnge'n kʋalaatin bɔ nun ɔ fa bɛ́ wula Kilisi m'ɔ tɩ kpain nɩn asa nun.

11 Yɛ nʋn Kilisi y'a yɔ sʋanlan munmuan kʋn. Y'a kaci Nyanmɩan menian. Ɔ sanlɩn kɛ Nyanmɩan kpalɩ yɛ́ sielɩ daba daba ɔ fi yɩ́ ɛhyɩhyɛ nɩn anwʋn. Afɩ, ɔ'a hulo ɔ'a yɔ yɩ́ sɔ, 12 nán yɛ́ mɔ y'a li mʋa y'a fa yɛ́ lʋa'n y'a wula Ngʋandefʋɛ nɩn anun'n, yɛ yɩ Nyanmɩan ayɛ, yɛ wula yɩ́ anunminnyanmʋn. 13 Ɛmɔ kʋsʋ, mɛlɛ mɔ ɛmɔ tɩlɩ ananhɔlɛ ɛjɔlɛ'n, Ɛjɔlɛkpa'n m'ɔ man ɛmɔ ngʋan'n, ɛmɔ a le Kilisi a li. Ɛhɩka ati, Nyanmɩan a fa yɩ́ Wawɛ nwannzan-nwannzan'n m'ɔ falɩ bɔlɩ anɔhʋba'n ɔ'a wula ɛmɔ nun. Ɔ kele kɛ ɛmɔ tɩ yɩ́ dɩɛ. 14 Wawɛ Nwannzan-nwannzan sɔ'n di ajinlanmun kɛ yɛ tɩ Nyanmɩan afilie nɩn anun menian. Yɛ lɛ nwʋnndɛ kɛ ɔ lé yɛ́ ti bɔkɔɔ maan yɛ yɔ́ yɩ́ dɩɛ dahuu nán y'a yɩ yɩ́ ayɛ y'a wula yɩ́ anunminnyanmʋn.

Pɔlʋ ɛbʋtʋɛ'n

15 Ɛhɩka ati, sian mɔ mɩ́n kʋsʋ m'an tɩ kɛ ɛmɔ a fa bɛ́ dedi'n b'a wula yɛ́ Mɩn Zozi anun, ɛsɛ ɛmɔ kulo bɛ́ kʋalaa mɔ bɛ tɩ Nyanmɩan anwʋntɩɛ menian'n, 16 mɩn da Nyanmɩan asɩ cɩan biala wɔ ɛmɔ dunman nun. Mɩ́n ti kacɩ ɛmɔ mɩ́n mmʋtʋɛ'n-mɔ anun 17 mɩn sɛlɛ yɛ́ Mɩn Zozi Kilisi Nyanmɩan'n, m'ɔ tɩ Sɩɛ'n m'ɔ le anunminnyanmʋn'n kɛ ɔ mán ɛmɔ nwún ngɛlɛ kpa, ɔ yɩ́ yɩ́ nwʋn yuein ɔ héle ɛmɔ maan ɛmɔ sɩ́ yɩ́ kpa bɔkɔɔ. 18 Ɔ mán yɩ́ kanlannɩɛ'n tá ɛmɔ ajʋnlɩn nɩn anun yuein nán ɛmɔ a tɩ anyɩndasʋɛ'n mɔ yɩ́ ti yɛ̂ ɔ fɛlɛlɩ ɛmɔ nɩn abʋ. Ɔ mán ɛmɔ tɩ yɩ́ bʋ kɛ ninnge mgbakpa'n mɔ ɔ'a fa ɔ'a sie yɩ́ anwʋntɩɛ menian'n-mɔ'n tɩ anunminnyanmʋn like m'ɔ tɩ man nzɛmɩndɛ. 19 Ɔ mán ɛmɔ tɩ́ yɩ́ bʋ kɛ yɩ́ tunmin'n tɩ kpili sʋnman man yɛ́ mɔ yɛ de Kilisi yɛ di'n. Tunmin sɔ'n, yɩ́ yɛ̂ ɔ yɩlɩ helelɩ anwʋnsɛlɛ sʋ 20 ɔ manlɩn Ngʋandefʋɛ'n fi ewue nɩn anun tinngelɩ ɔ. Ɔ'a fa yɩ́ ɔ'a sie yɩ́ anunminnyanmʋn lɩka yɩ́ sa fama sʋ anwunno ɛlɔ mân dɩɛ nɩn anun. 21 Ɛbɛlɛ, Kilisi y'ɔ sie nyanmɩansʋ mmɔfʋɛ mgbain nʋn nganngan'n-mɔ kʋalaatin ɔ. Bɛ́ mɔ bɛ di kpain o, tunminfʋɛ o, kʋalafʋɛ o, bɛ́ mɔ bɛ di belemgbin o, yɩ́ y'ɔ sie bɛ́ kʋalaa ɔ. Yɩ́ asasʋɛ'n tala asasʋɛ biala mɔ bɛ kʋala kɛ bɛ nyan yɩ́ mân ɛhɩ anun nʋn fʋfɔlɛ'n kʋsʋ mɔ Nyanmɩan 'ba bɔ nɩn anun dɩɛ'n. 22 Nyanmɩan Kpili a sie Kilisi kpain like biala asʋ. Ɔ'a fa yɩ́ a man Asɔnɩn'n. 23 Asɔnɩn'n tɩ kɛ yɩ́ nwʋnnaan yɛ̂ ɔ tɩ kɛ Asɔnɩn nɩn ati. Ɔ wɔ eyuadɩ'n lɩka kʋalaatin. Yɩ́ yɛ̂ ɔ yɩ Asɔnɩn'n kpa bɔkɔɔ ɔ.

2

Nyanmɩan anwunnvoe'n

1 Ɛhɩ, ɛmɔ ɛtɛ'n-mɔ ati, daba nɩn anun, Nyanmɩan nwun ɛmɔ kɛ menian mɔ b'a wu ɔ. Ɔ sanlɩn kɛ ɛmɔ fʋnndʋnlɩn yɩ́. 2 Mɛlɛ sɔ nɩn anun, anɩn ɛmɔ ɛnanndɩɛ'n nʋn eyuadɩ dɩɛ'n tɩ kʋn kpɛ. Abɔnsanmʋn m'ɔ tɩ eyuadɩ nɩn asʋ kpain'n, yɩ́ yɛ̂ anɩn ɛmɔ sʋ yɩ́ ɔ. Kpain sɔ'n yɛ̂ ɔ lɛ di bɛ́ mɔ bɛ́ nyɩn ci Nyanmɩan nɩn anun junman tɛmʋn ɛhɩ mɔ yɛ wɔ nun nɩn ɔ. 3 Daba nɩn anun, anɩn kɛ yɛ́ kʋalaa yɛ tɩ yɩ́ nɩn anɩn. Like mɔ ɛtɛ anwʋnnaan nɩn anyɩn bʋlʋ yɩ́ nwʋn'n yɛ̂ yɛ kpʋnndɛ ɔ. Like mɔ ɛtɛ anwʋnnaan'n nʋn yɛ́ ajʋnlɩn'n kulo kɛ yɛ yɔ́'n, like sɔ'n yɛ̂ yɛ yɔ ɔ. Ɛtɛ'n mɔ b'a wʋ yɛ́ nʋn nɩn ati, yɛ́ tɩ menian mɔ Nyanmɩan sikpɛ'n cɩ yɛ́ kɛ menian bʋ nga'n-mɔ. 4 Nan Nyanmɩan Kpili a nwun yɛ́ nwʋn anwunnvoe. Ɔ sanlɩn kɛ ehulo'n m'ɔ kulo yɛ́'n tɩ kpili sʋnman. 5 Yɛ́ mɔ yɛ́ ɛtɛ'n-mɔ man yɛ wuli'n, ɔ'a man yɛ́ nʋn Kilisi y'a nyan ngʋan. Sɛ ɛmɔ a nyan ngʋan an, ɔ kele kɛ Nyanmɩan a nwun ɛmɔ anwʋn anwunnvoe ɔ'a man ɛmɔ a nyan ngʋan. 6 Kilisi Zozi dunman nun, Nyanmɩan a man yɛ́ nʋn Zozi fi ewue nun y'a tinnge, yɛ́ nʋn yɩ́ tɩ anwunno ɛlɔ mân nɩn anun. 7 Nyanmɩan a yɔ yɩ́ sɔ, ɔ'a hele kɛ mɛlɛ'n m'ɔ lɛ ba nɩn anun, yɩ́ ye nɩn anwʋn ninnge mgbakpa'n mɔ ɔ'a fa ɔ'a sie yɛ́ mɔ y'a le Kilisi Zozi y'a li'n tɩ man nzɛmɩndɛ. 8 Ɔ sanlɩn kɛ, sɛ ɛmɔ a nyan ngʋan an, ɔ kele kɛ Nyanmɩan a nwun ɛmɔ anwʋn anwunnvoe, ɔ fi ɛmɔ dedi nɩn anwʋn. Ngʋan sɔ'n mɔ ɛmɔ a nyan yɩ́'n, ɔ fi man ɛmɔ muonun. Nan ɔ tɩ Nyanmɩan acɛdɩɛ. 9 Nán kɛ mɔndɩnlɩn mɔ ɛmɔ a bɔ nɩn anun like ɔ, nán sʋanlan a fa a tu yɩ́ nwʋn. 10 Ɔ sanlɩn kɛ Nyanmɩan yɛ̂ ɔ'a sesie yɛ́ ɔ'a bɔ yɛ́ ɔ. Ɔ'a bɔ yɛ́ kɛ yɛ nʋn Ngʋandefʋɛ Zozi yɛ yɔ́ sʋanlan munmuan kʋn nán y'a hʋala y'a yɔ nyɔlɩɛ kpa. Nyɔlɩɛ sɔ'n-mɔ, Nyanmɩan Kpili lili mʋa sesielɩ manlɩn yɛ́ kɛ yɛ yɔ́.

Yɛ nʋn Kilisi a yɔ sʋanlan munmuan kʋn

11 Ɛhɩ, b'a nwʋ man ɛmɔ Zufʋ. Zufʋ'n-mɔ fɛlɛ ɛmɔ “bɛ́ mɔ bɛ kpɛlɩ man bɛ́ mmian nun”. Bɛ fɛlɛ bɛ́ nwʋn “bɛ́ mɔ b'a kpɛ bɛ́ mmian nun”, ɔ fi nzɔlɛ'n mɔ menian'n-mɔ a yɔ a sie yɩ́ bɛ́ nwʋnnaan nɩn asʋ'n. 12 Ɛmɔ kácɩ kɛ mɛlɛ sɔ nɩn anun'n anɩn ɛmɔ nni man Kilisi afilie'n bie. Izalayɛ amma'n-mɔ anyunnun an, bɛ nga man ɛmɔ bie. Nyɩhyɛ'n mɔ Nyanmɩan nʋn Izalayɛ amma'n-mɔ hyɩhyɛlɩ'n, anɔhʋba'n m'ɔ bɔlɩ bɛ́'n, anɩn ɛmɔ nnʋn man nun bie. Ɛmɔ gua mân nɩn anun mgban, ɛmɔ le man anyɩndasʋɛ, ɛsɛ ɛmɔ nzɩ man Nyanmɩan. 13 Nan sian dɩɛ, ɛmɔ nʋn Zozi Kilisi b'a yɔ sʋanlan munmuan kʋn. Ɛmɔ mɔ anɩn ɛmɔ nʋn Izalayɛ amma'n-mɔ afian tɩ'n, Ngʋandefʋɛ Zozi moja nɩn a hyʋɩn ɛmɔ ɔ'a mantan bɛ́. 14 Ɔ sanlɩn kɛ Kilisi a man bɛ́ mɔ bɛ tɩ Zufʋ o, bɛ́ mɔ bɛ tɩ man Zufʋ o, yɛ́ kʋalaa y'a nyan anzʋnunjɔ, yɛ nʋn yɩ́ y'a yɔ sʋanlan munmuan kʋn. Anɩn Zufʋ'n-mɔ nʋn bɛ́ mɔ bɛ tɩ man Zufʋ'n bɛ kpɔ bɛ́ nwʋn. Ɛkpɔ sɔ'n tɩ kɛ talɛ m'ɔ ja menian afian. Kilisi a wu ɔ'a tu ɛkpɔ'n kɛ talɛ mɔ b'a bubu yɩ́ ɔ. Ɔ'a han Zufʋ'n-mɔ nʋn bɛ́ mɔ bɛ tɩ man Zufʋ'n ɔ'a bɔ nun, ɔ'a man b'a yɔ fatule kʋnmgba cein. 15 Kilisi a wu ɔ'a kpɛ Zufʋ'n-mɔ mala'n nʋn sʋ ninnge'n-mɔ anun. Ɔ'a han Zufʋ'n-mɔ nʋn bɛ́ mɔ bɛ tɩ man Zufʋ'n ɔ'a bɔ nun. Ɔ'a man fatule nnyuan nɩn a yɔ fatule fʋfɔlɛ baa kʋnmgba cein. Fatule fʋfɔlɛ sɔ'n nʋn Kilisi a yɔ sʋanlan munmuan kʋn. Kɛ ɔ kpɩnlɩn yɔlɩ mɔ Kilisi a man y'a nyan anzʋnunjɔ nɩn anɩn. 16 Ɛkpɔ'n m'ɔ la fatule nnyuan nɩn afian'n, Kilisi a wu kʋlʋwa nɩn asʋ ɔ'a nunnun yɩ́ bʋsʋ. Ewue'n m'ɔ wuli kʋlʋwa nɩn asʋ nɩn ati, ɔ'a han fatule nnyuan'n, ɔ'a bɔ nun, ɛsɛ ɔ'a sesie bɛ́ nʋn Nyanmɩan bɛ́ afian. 17 Ɛhɩ, Kilisi a a, ɔ'a bɔ Ɛjɔlɛkpa'n m'ɔ man alʋacɩcɩɛ'n nɩn ɔ'a hele ɛmɔ mɔ bɛ tɩ man Zufʋ mɔ anɩn ɛmɔ nʋn Nyanmɩan bɛ́ afian tɩ'n. Ɛsɛ Zufʋ'n-mɔ mɔ bɛ mantan Nyanmɩan kʋkʋ'n, Kilisi a a, ɔ'a bɔ Ɛjɔlɛkpa'n m'ɔ man alʋacɩcɩɛ'n ɔ'a hele bɛ́ kʋsʋ. 18 Sɛ Wawɛ Nwannzan-nwannzan'n man Zufʋ o, bɛ́ mɔ bɛ tɩ man Zufʋ o, yɛ́ kʋalaa yɛ kʋala kɛ yɛ fite Nyanmɩan anyunnun an, anɩn ɔ fi Kilisi.

19 Ɛhɩka ati, ɛmɔ mɔ bɛ tɩ man Zufʋ'n, ɛmɔ tɩ man nyɔfʋɛ anaan menian mgban kʋ́n. Nan sian dɩɛ, ɛmɔ tɩ Nyanmɩan anwʋntɩɛ mma kpa bɔkɔɔ, ɛmɔ di yɩ́ afilie'n bie. 20 Ɛmɔ tɩ́ yɩ́ bʋ kpa. Asɔnɩn'n tɩ kɛ sua. Alimʋa nɩn anun, Nyanmɩan a sie Zozi Kilisi mmɔfʋɛ'n-mɔ nʋn yɩ́ mgbɔmanfʋɛ'n-mɔ kɛ sua nɩn awula bɛ́ bʋ. Ɛmɔ kʋsʋ wɔ yɩ́ sʋ ɛfʋla nɩn anun bie kɛ biliki. Alimʋa biliki'n mɔ bɛ́ mɔ bɛ lɛ si sua'n bɛ sie yɩ́ ayialɩɛ nɩn asʋ kʋalaaka nán b'a fʋla sua nɩn asʋ'n, biliki sɔ'n y'ɔ le Kilisi muonun. 21 Yɩ́ y'ɔ man sua bɔndin'n yɔ kunngun ɔ. Ɛsɛ yɩ́ y'ɔ man sua'n kɔ anwunno ɔ kaci asɔnɩn sua nwannzan-nwannzan man yɛ́ Mɩn ɔ. 22 Ɛmɔ nʋn Kilisi, b'a yɔ sʋanlan munmuan kʋn. Ɛmɔ wɔ sua'n mɔ bɛ lɛ si nɩn anun bie kɛ biliki. Ɛmɔ nʋn bɛ́ bʋ nga'n-mɔ b'a kaci kɛ sua mɔ Nyanmɩan Wawɛ Nwannzan-nwannzan'n wɔ nun ɔ.

3

Pɔlʋ junman'n

1 Ɛhɩka ati, mɩn sɛlɛ Nyanmɩan mɩn man ɛmɔ. Ɛmɔ sɩ kɛ Zozi dunman nun, Ɛjɔlɛkpa'n mɔ m malɩ m mɔlɩ n gelelɩ ɛmɔ mɔ bɛ tɩ man Zufʋ nɩn ati, b'a hyɩ mɩ́n Pɔlʋ b'a tʋ mɩ́n fiadɩ. 2 Junman'n mɔ Nyanmɩan Kpili ehulo nɩn anun ɔ'a fa ɔ'a wula mɩ́n sa nun kɛ n ní man ɛmɔ'n, mɩn de mɩn di kɛ ɛmɔ a tɩ junman sɔ nɩn angan. 3 Junman sɔ'n, nvɩalɩɛ nun like yɛ̂ Nyanmɩan a yɩ ɔ'a hele mɩ́n ɔ. Mɩ́n sa ati kalata ɛhɩ anun, m'an li mʋa m'an han like sɔ nɩn anwʋn ɛjɔlɛ kaan m'an hele ɛmɔ dada angʋnmɩn. 4 Sɛ ɛmɔ kɩnnga a, ɛmɔ 'ba nwun yɩ́ kɛ nvɩalɩɛ nun like sɔ'n tʋ de Kilisi. 5 Nvɩalɩɛ nun like sɔ'n, daba Nyanmɩan a nyɩ man ɔ'a ngele man menian'n-mɔ. Nan sian dɩɛ, ɔ nanndɩ yɩ́ Wawɛ Nwannzan-nwannzan nɩn asʋ, ɔ'a yɩ ɔ'a hele yɩ́ mmɔfʋɛ nʋn yɩ́ mgbɔmanfʋɛ nwannzan-nwannzan'n-mɔ. 6 Ɛ 'nwun nvɩalɩɛ nun like sɔ'n: bɛ́ mɔ bɛ tɩ man Zufʋ mɔ bɛ nʋn Kilisi a yɔ sʋanlan munmuan kʋn, ɔ fi Ɛjɔlɛkpa'n mɔ b'a le b'a li'n, bɛ di Nyanmɩan afilie'n bie kɛ Zufʋ'n-mɔ. Anɔhʋba'n mɔ Nyanmɩan bɔlɩ yɩ́ menian'n-mɔ nʋn sʋ nyila'n, ɛmɔ kʋsʋ wɔ nun bie.

7 Ɛjɔlɛkpa sɔ'n, Nyanmɩan a nwun mɩ́n nwʋn anwunnvoe ɔ'a fa ɔ'a wula mɩ́n sa nun. Ɔ'a man m'an kaci sʋ akʋa kɛ m mɔ́ n géle menian'n-mɔ kʋalaatin wɔ yɩ́ tunmin nɩn anun. 8 Nyanmɩan anwʋntɩɛ mma'n-mɔ anun, n dɩ man like fɩ́ɩ́. Nan kʋsʋ, ɔ'a man mɩ́n acɛdɩɛ kɛ m mɔ́ Ɛjɔlɛkpa'n n géle ɛmɔ mɔ bɛ tɩ man Zufʋ'n. Ɛjɔlɛkpa sɔ'n m'ɔ tʋ de Kilisi'n kele ninnge mgbakpa mɔ Kilisi le yɩ́ m'ɔ bʋ yɛ́ sʋ'n. 9 Nyanmɩan Kpili mɔ ɔ'a bɔ like biala'n, ɔ'a man mɩ́n atɩn kɛ n yɩ́ yɩ́ nvɩalɩɛ nun ɛhyɩhyɛ'n m'ɔ fɩalɩ sʋ dede ɔ'a ju ɛnɛ'n n géle menian'n-mɔ kʋalaatin. 10 Ɔ man sian dɩɛ, Asɔnɩn'n y'ɔ man nyanmɩansʋ mmɔfʋɛ'n-mɔ mɔ bɛ di kpain nʋn tunminfʋɛ'n nwun Nyanmɩan ngɛlɛ kpili'n m'ɔ sɩ nɩn ɔ. 11 Like'n m'ɔ jʋnlɩnlɩn yɩ́ nwʋn daba kɛ ɔ 'yɔ'n, ɔ nanndɩ yɛ́ Mɩn Zozi Kilisi sʋ, ɔ'a man ɔ'a kpɩn sʋ. 12 Kɛmɔ yɛ de Kilisi yɛ di, ɛsɛ yɛ nʋn yɩ́ y'a yɔ sʋanlan munmuan kʋn'n, yɛ́ kunnun ndɩtɩ man yɛ́ kʋ́n. Yɛ le atɩn yɛ kʋala kɛ yɛ fite Nyanmɩan anyunnun ahʋnmɩnkan nun. 13 Ɛjɔlɛkpa nɩn ati, sɛ mɩɩn nwun yalɛ ɛmɔ dunman nun an, nán bɛ man bɛ́ nwʋn bubu bɛ́. Nan ɔ tɩ ɛmɔ anunminnyanmʋn wɔ Nyanmɩan anyunnun.

Pɔlʋ ɛbʋtʋɛ'n

14 Ɛhɩka ati, sɛ mɩn tʋ mɩ́n nyɩn mɩn nɩan junman kpili'n mɔ Nyanmɩan a li a man yɛ́ nɩn an, mɩn kʋtʋ mɩ́n ja ebue nɩn asʋ Sɩɛ nɩn anyunnun. 15 Sɩɛ sɔ'n dunman'n la anwunno ɛlɔ nʋn asɩ ɛwa afilie kʋalaa asʋ. 16 Mɩn sɛlɛ yɩ́ kɛ, ɔ nanndɩ yɩ́ anunminnyanmʋn kpili'n m'ɔ le yɩ́ nɩn asʋ, ɔ fá yɩ́ Wawɛ'n ɔ wúla ɛmɔ ɛkala nɩn anwʋnsɛlɛ kpa. 17 Ɛsɛ, ɔ nanndɩ ɛmɔ dedi nɩn asʋ, ɔ mán Kilisi tánlan ɛmɔ ahʋnlɩn nɩn anun. Mɩn sɛlɛ yɩ́ kɛ ɔ mán ɛmɔ sɔ́ ndɩan bɛ tánlan Kilisi ehulo nɩn anun sɛlɛ kpa. 18 Mɩn sɛlɛ Nyanmɩan kɛ ɔ mán ɛmɔ nʋn anwʋntɩɛ mma'n-mɔ kʋalaatin hʋ́ala bɛ tɩ́ yɩ́ bʋ kɛ ehulo'n mɔ Kilisi kulo yɛ́'n tɩ tɛtɛlɛ, ɔ tɩ tɩnndɩn, ɔ kɔ anwunno ɛsɛ ɔ tɩ kpʋnlʋn-mgbʋnlʋn kpa. Ɔ tɩ man like nzɛmɩndɛ. 19 Nyanmɩan mán ɛmɔ nwún ehulo'n mɔ Kilisi kulo yɛ́'n. Ɔ tɩ ananhɔlɛ kɛ sʋanlan fɩ́ɩ́ ngʋala man kɛ ɔ nwun yɩ́ dede ɔ gua yɩ́ bʋ. Nan kʋsʋ, Nyanmɩan mán ɛmɔ nwún yɩ́ kpa bɔkɔɔ like biala anun, nán Nyanmɩan nyila'n kʋalaatin a han ɛmɔ. 20 Nyanmɩan Kpili m'ɔ le tunmin m'ɔ fa di junman wɔ yɛ́ nun'n, ɔ kʋala kɛ ɔ yɔ like biala m'ɔ tala mɔ yɛ kɔ sɛlɛ anaan mɔ yɛ kɔ jʋnlɩn nɩn asʋ. 21 Yɩ́ m'ɔ kʋala like biala yɔ maan ɔ tala sʋ'n, anunminnyanmʋn hán yɩ́ wɔ Asɔnɩn nɩn anun wɔ Zozi Kilisi dunman nun cɩan daa! Amɩn.

4

Asɔnɩn junman'n

1 Ɛhɩ, mɩ́n mɔ yɛ́ Mɩn dunman nun b'a tʋ mɩ́n fiadɩ'n, mɩn 'sɛlɛ ɛmɔ mɩn bʋtʋ bɛ́: Kɛmɔ Nyanmɩan a fɛlɛ ɛmɔ yɩ́ nwʋn'n, ɛmɔ bɔ́ abalabɔ kpa m'ɔ sɔ yɩ́ nyɩn. 2 Ɛmɔ bɛ́bɛlɛ bɛ́ nwʋn asɩ cɩan daa. Ɛmɔ nyán ahʋnlɩn bɛtɛɛ, ɛsɛ bɛ sí abʋtalɛ. Ɛmɔ fá ehulo bɛ sʋ́sɔ bɛ́ nwʋn nun. 3 Kɛmɔ Wawɛ Nwannzan-nwannzan nɩn a hohuan ɛmɔ anʋan maan ɛmɔ a yɔ kʋn'n, ɛmɔ bɔ́ mɔndɩnlɩn bɛ tánlan anʋannzɛ sɔ nɩn anun wɔ anzʋnunjɔ nun. 4 Asɔnɩn'n m'ɔ tɩ kɛ Kilisi anwʋnnaan'n tɩ baa kʋnmgba. Wawɛ Nwannzan-nwannzan'n kʋsʋ tɩ baa kʋnmgba. Anyɩndasʋɛ like'n kʋsʋ mɔ yɩ́ ti yɛ̂ Nyanmɩan a fɛlɛ ɛmɔ'n tɩ baa kʋnmgba. 5 Yɛ́ Mɩn Zozi tɩ baa kʋnmgba. Dedi'n tɩ baa kʋnmgba. Ɛsɔnɩan'n tɩ baa kʋnmgba. 6 Nyanmɩan m'ɔ tɩ yɛ́ kʋalaa yɛ́ Sɩ'n tɩ baa kʋnmgba. Ɔ sie yɛ́ kʋalaatin. Ɔ nanndɩ yɛ́ kʋalaa yɛ́ sʋ, ɔ di yɩ́ junman'n. Ɛsɛ ɔ wɔ yɛ́ kʋalaa yɛ́ nun. 7 Nan kʋsʋ, Kilisi a nɩan yɩ́ acɛdɩɛ nɩn anwʋn ɔ'a hye ɔ'a man yɛ́ ngʋkʋn ngʋkʋn. Acɛdɩɛ sɔ'n tɩ tunmin mɔ bɛ fa bɛ di Asɔnɩn nɩn anun junman. 8 Ɛhɩ ati, Ɛhɛlɛ Ɛjɔlɛ'n lɛ kan kɛ:

Ɔ'a li kunnunmun ɔ'a fʋ anwunno

ɔ nʋn nganga'n-mɔ a hɔ.

Ɛsɛ ɔ'a hye menian'n-mɔ acɛdɩɛ.

9 Bɛ́ nwan: “Ɔ'a fʋ anwunno”. Yɩ́ bʋ y'ɔ le benin? Yɩ́ bʋ y'ɔ le kɛ ɔ lili mʋa ɔ juli asɩɛ nɩn asʋ ɛwa. 10 Sʋanlan'n mɔ ɔ'a ju asɩɛ nɩn asʋ ɛwa'n, yɩ́ kʋnmgba'n yɛ̂ ɔ'a sa ɔ'a fʋ anwunno ɛlɔ nyanmɩansʋ nɩn ɔ. Ɔ wɔ like biala ati asʋ, ɛsɛ ɔ wɔ eyuadɩ'n lɩka kʋalaatin. 11 Yɩ́ yɛ̂ ɔ'a hye acɛdɩɛ nɩn ɔ. Ɔ'a sesie menian'n mmie-mɔ kɛ yɩ́ mmɔfʋɛ, mmie-mɔ kɛ yɩ́ mgbɔmanfʋɛ, mmie-mɔ kɛ Ɛjɔlɛkpabɔfʋɛ yɛ̂ mmie-mɔ kʋsʋ kɛ ɛsɔfʋ mɔ bɛ kele like. 12 Ɔ'a sesie bɛ́ kʋalaa sɔ maan Nyanmɩan anwʋntɩɛ mma'n-mɔ kʋala bɛ di yɩ́ junman'n bɛ man Asɔnɩn'n m'ɔ tɩ Kilisi anwʋnnaan'n kɔ yɩ́ nyunnun. 13 Yɩ́ dɩɛ, anɩn yɛ́ kʋalaa yɛ́ dedi'n yɔ kʋn yɛ sɩ Nyanmɩan Awa'n. Ɛbɛlɛ nɩn anun, anɩn yɛ́ ti a tin, y'a kaci kɛ Kilisi bɔbɔ muonun kpa bɔkɔɔ. 14 Yɩ́ sɔ ɛhɩ anun, anɩn yɛ ngaci man kɛ mmatʋnman kʋ́n, nán atofʋɛ'n-mɔ a nnaka man yɛ́, b'a mmɔ man yɛ́ tanngo tanngo kɛ asutue mgbaha bɔ ɛlɛɛ tanngo tanngo'n. 15 Nan sɛ yɛ le ehulo yɛ kan ananhɔlɛ, yɛ yɔ ananhɔlɛ like a, yɛ 'nyin yɛ tʋ Kilisi m'ɔ li yɛ́ ti'n wɔ like biala anun. 16 Sɛ anwʋnnaan nɩn akpɔlɛ akpɔlɛ'n kʋalaa a hohuan bɛ́ nʋan b'a yɔ kunngun kpa a, ɔ fi Kilisi. Yɩ́ yɛ̂ ɔ man anwʋnnaan bɔndɩn nɩn akpɔlɛ akpɔlɛ'n kʋalaa sisa sʋ ɔ yɔ munmuan kʋn ɔ. Yɩ́ sɔ ati, sɛ akpɔlɛ'n kʋn biala yɔ like m'ɔ sɛ fata nɩn an, anwʋnnaan bɔndɩn'n nyin ɛsɛ ɔ kpasi ehulo nɩn anun.

Abalabɔ ɛtɛ'n nʋn abalabɔ kpa'n

17 Ɛhɩ, yɛ́ Mɩn dunman nun, ɛ 'nwun ɛjɔlɛ mɔ mɩɩn kan mɩn fua sʋ mɩn kele ɛmɔ'n. Nán man ɛmɔ bu bɛ́ mân'n kɛ bɛ́ mɔ bɛ nzɩ man Kilisi'n. Ɔ sanlɩn kɛ ajʋnlɩn mgban-mgban y'ɔ wɔ bɛ́ ti anun ɔ. 18 Bɛ nzɩ man ngɛlɛ fɩ́ɩ́. Ngʋan'n mɔ Nyanmɩan fa ce'n, bɛ nnyan man bie. Ɔ sanlɩn kɛ bɛ nzɩ man yɩ́ nwʋn ɛjɔlɛ fɩ́ɩ́ bɔbɔ. Ɛsɛ bɛ́ ahʋnlɩn nɩn a kete sʋnman. 19 Bɛ nzɩ man nyian. B'a fa bɛ́ nwʋn b'a wula satɩlɩfʋɛ nyɔlɩɛ'n-mɔ anun yɛ̂ ɛtɛ ngacile ngacile'n kʋalaa gua bɛ́ nwʋn efian.

20 Nan ɛmɔ dɩɛ, nán ɛhɩ yɛ̂ ɛmɔ suanlɩn wɔ Kilisi anwʋn ɔ. 21 Ɛmɔ a tɩ Zozi anwʋn ɛjɔlɛ'n kʋalaatin. Ananhɔlɛ'n m'ɔ tʋ de Zozi'n, ɛmɔ mɔ bɛ tɩ yɩ́ menian'n, b'a han b'a hele ɛmɔ. 22 Mɔ b'a hele ɛmɔ'n y'ɔ le kɛ ɛmɔ yáci bɛ́ asɩtanlan daba'n bɛ tʋ́. Asɩtanlan daba sɔ'n, anyɩnbʋlʋ ɛtɛ m'ɔ wɔ nun'n, ɔ man ewue. 23 Ɛmɔ mán Nyanmɩan Wawɛ'n káci ɛmɔ ahʋnlɩn'n nʋn bɛ́ ajʋnlɩn'n kpa bɔkɔɔ. 24 Ɛmɔ bɔ́ abalabɔ kpa m'ɔ kele kɛ ɛmɔ tɩ menian nvʋfɔlɛ mɔ Nyanmɩan muonun a bɔ ɔ. Abalabɔ kpa sɔ'n, ɔ di kɛ bɛ nwun yɩ́ asɩtanlan sɛsɛ nʋn anwʋntɩɛ nun, m'ɔ kele kɛ ɛmɔ tɩ ananhɔlɛ nɩn anun sakpa.

25 Ɛhɩ ati, ɛmɔ yáci ato elie'n. Sʋanlan kʋn biala hán ananhɔlɛ héle yɩ́ manngʋn. Ɔ sanlɩn kɛ yɛ tɩ anwʋnnaan baa kʋnmgba nɩn anun akpɔlɛ akpɔlɛ. 26 Sɛ ɛmɔ fɛ ɛya a, ɛmɔ nɩ́an bɛ́ nwʋn kpa nán ɛmɔ a ndɔ man ɛtɛ nɩn anun. Nán bɛ fɛ ɛya dede maan alɩ́ɛ san sʋ. 27 Nán bɛ man Abɔnsanmʋn nyan ɛmɔ anwʋn atɩn fɩ́ɩ́. 28 Sʋanlan m'ɔ wua'n, ɔ yáci yɩ́ awue'n. Ɔ bɔ́ mɔndɩnlɩn, ɔ lí junman. Ɔ nyán yɩ́ nʋan nun alɩɛ nán ɔ'a nyan bie ɔ'a bʋka sʋanlan m'ɔ wɔ emian nun'n. 29 Nán bɛ man ɛjɔlɛ ɛtɛ fɩ́ɩ́ fi bɛ́ nʋan fite. Nan bɛ mán ɛjɔlɛ m'ɔ tɩ kpa fi bɛ́ nʋan fíte. Ɛjɔlɛ m'ɔ man sʋanlan dedi'n kɔ yɩ́ nyunnun, ɔ bʋka bɛ́ mɔ bɛ lɛ tie'n yɛ̂ ɔ tɩ kpa ɔ. 30 Nán bɛ bɔ Wawɛ Nwannzan-nwannzan alʋa. Ɔ wɔ ɛmɔ anun maan ɛmɔ nwun yɩ́ kɛ ɛmɔ tɩ Nyanmɩan dɩɛ dede ɔ kɔ ju cɩan mɔ Nyanmɩan 'de ɛmɔ ati kpa bɔkɔɔ'n. 31 Ɛmɔ yáci akunnun bile ɛyɔlɛ'n nʋn ɛya ɛfɛ'n, nʋn menian'n-mɔ ɛya ɛhan'n nʋn ɛtɛtɩan'n, ɔ nʋn nzʋba ɛkpɛ'n. Ɛmɔ yáci ati anun ɛtɛ ninnge'n kʋalaa bɛ gúa. 32 Nan ɛmɔ yɔ́ ati anun kpa menian, bɛ húlo bɛ́ nwʋn. Ɛmɔ fá bɛ́ nwʋn ɛtɛ'n-mɔ bɛ hyé bɛ́ nwʋn kɛ Nyanmɩan falɩ ɛmɔ dɩɛ'n hyelɩ ɛmɔ wɔ Kilisi dunman nun'n.

5

Yuein nɩn anun menian

1 Ɛhɩka ati, kɛmɔ ɛmɔ tɩ Nyanmɩan ehulo mma'n, ɛmɔ bɔ́ mɔndɩnlɩn bɛ yɔ́ bɛ́ ninnge'n-mɔ kɛ yɩ́. 2 Ɛmɔ mán bɛ́ asɩtanlan'n héle kɛ ɛmɔ kulo Nyanmɩan nʋn bɛ́ manngʋn-mɔ kɛ Kilisi a hulo yɛ́ dede ɔ'a wu yɛ́ dunman nun'n. Ewue'n mɔ Kilisi a wu yɛ́ dunman nun'n tɩ kɛ afɔlɩɛ nʋn tɛɛ ɛyɩɛ like m'ɔ tu ɛtɛ'n. Like sɔ'n ban fanlan kɛ anatɩlɩ, ɔ sɔ Nyanmɩan anyɩn.

3 Ɛmɔ tɩ Nyanmɩan anwʋntɩɛ mma, yɩ́ ti, nán man bɛ tɩ satɩlɩfʋɛ nyɔlɩɛ fɩ́ɩ́, anaan basa-basa ɛyɔlɛ ɔ nʋn anyɩnbʋlʋ bɔbɔ ɛmɔ afian ɛlɔ. 4 Kʋasɩanzɛmʋn, agʋlʋbɛnwʋn, ɔ nʋn ɛjɔlɛ ɛtɛ, nán bɛ man bie fɩ́ɩ́ fi bɛ́ nʋan fite. Nan like m'ɔ di kɛ ɛmɔ yɔ'n, y'ɔ le Nyanmɩan asɩna. 5 Afɩ, ɛmɔ nwún yɩ́ yuein kɛ sʋanlan biala m'ɔ yɔ satɩlɩfʋɛ nyɔlɩɛ, m'ɔ tɩ basa-basa, m'ɔ tɩ acɛbɛ (afɩ, acɛbɛ ɛyɔlɛ'n tɩ kɛ amʋan ɛsɔ), bɛ́ mɔ bɛ yɔ sɔ'n, bie fɩ́ɩ́ ngɔ man Kilisi nʋn Nyanmɩan Belemgbin Mân nɩn anun ɛlɔ lé. 6 Nán bɛ man sʋanlan fɩ́ɩ́ kan mgban-mgban ɛjɔlɛ ɔ laka ɛmɔ. Mgban-mgban ɛjɔlɛ sɔ'n-mɔ ati yɛ̂ Nyanmɩan sikpɛ'n 'cɩ bɛ́ mɔ bɛ nyɩn nzɔ man yɩ́ nɩn ɔ. 7 Menian sɔ'n-mɔ, nán bɛ nʋn bɛ́ tu nun fɩ́ɩ́.

8 Daba anɩn ɛmɔ wɔ awosin nɩn anun. Nan sian dɩɛ mɔ ɛmɔ nʋn yɛ́ Mɩn a yɔ sʋanlan munmuan kʋn'n, ɛmɔ wɔ yuein nɩn anun. Ɛhɩka ati, ɛmɔ nánndɩ kɛ yuein nun menian. 9 Ɔ sanlɩn kɛ sʋanlan m'ɔ nanndɩ yuein nɩn anun'n, ɔ bɔ bala kpa, ɔ tɩ sɛsɛ, ɛsɛ ɔ kan ananhɔlɛ. 10 Ɛmɔ bɔ́ mɔndɩnlɩn bɛ nwún like m'ɔ sɔ Yɛ́ Mɩn anyɩn nɩn angʋnmɩn. 11 Mgban-mgban ninnge'n-mɔ mɔ menian'n-mɔ yɔ yɩ́ awosin nɩn anun'n, nán bɛ fa bɛ́ nwʋn bɛ bɔ bɛ́ bɛ yɔ bie. Nan sɛ ɛmɔ nwun yɩ́ a, ɛmɔ héle kɛ ɔ tɩ ɛtɛ. 12 Menian sɔ'n-mɔ nyɔlɩɛ'n mɔ bɛ yɔ yɩ́ nvɩalɩɛ nun'n, sɛ bɛ kan an, ɔ tɩ nyian. 13 Nan mɔ bɛ kɔ tu nyɔlɩɛ sɔ'n-mɔ kʋalaa bɛ kɔ gua yuein nɩn anun'n, kɛ bɛ kpɩn bɛ tɩ yɩ́'n, anɩn b'a nwun yɩ́ yuein. 14 Afɩ like biala mɔ bɛ nwun yɩ́ yuein'n, anɩn ɔ wɔ yuein nun. Yɩ́ sɔ ati yɛ̂ b'a han kɛ:

Wɔ́ mɔ ɛ lɛ dafɩ'n, tinnge,

Nyanmɩan anyunnun an, ɔ tɩ kɛ a wu.

Yɩ́ ti, fi ewue nun jasʋ

nán Kilisi 'ba man ɛ fite yɩ́ yuein nɩn anun.

15 Ɛhɩ ati, ɛmɔ nɩ́an bɛ́ ɛnanndɩɛ nɩn asʋ kpa. Nán bɛ nanndɩ kɛ menian mɔ bɛ nzɩ man ɛjɔlɛ fɩ́ɩ́ ɔ. Nan ɛmɔ nánndɩ kɛ mmɛngɛlɛfʋɛ. 16 Kɛmɔ mɛlɛ'n mɔ yɛ wɔ nun'n yɔ sɩ'n, tɛmʋn kaan mɔ ɛmɔ kɔ nyan yɩ́'n, ɛmɔ fá lí Nyanmɩan junman'n kpa. 17 Ɛhɩ ati, nán bɛ yɔ kɛ ngʋasɩafʋɛ'n-mɔ. Nan ɛmɔ bɔ́ mɔndɩnlɩn bɛ tɩ́ like mɔ Nyanmɩan kulo kɛ ɛmɔ yɔ nɩn abʋ kpa. 18 Nán bɛ nʋn nzan bɛ bʋ. Ɔ man sʋanlan yɔ ninnge basa-basa. Nan ɛmɔ mán Nyanmɩan Wawɛ'n tánlan ɛmɔ nun kpa. 19 Ɛmɔ tʋ́ Izalayɛ ayɛ ɛyɩɛ ejue ɔ nʋn asɔnɩn ejue bɛ wówula bɛ́ nwʋn anwʋnsɛlɛ. Ɛmɔ fá bɛ́ ahʋnlɩn'n kʋalaatin bɛ tʋ́ ejue bɛ yɩ́ Yɛ́ Mɩn ayɛ. 20 Yɛ́ Mɩn Zozi Kilisi dunman nun, ɛmɔ lá Sɩɛ nɩn asɩ dahuu wɔ like biala anun.

21 Anyɩnnzɔ'n mɔ ɛmɔ man Kilisi nɩn ati, ɛmɔ bɛ́bɛlɛ bɛ́ nwʋn asɩ bɛ́ manngʋn'n-mɔ anyunnun.

Yɩɛ nʋn huan

22 Ɛhɩ, ɛmɔ mmalasua'n-mɔ, ɛmɔ bɛ́bɛlɛ bɛ́ nwʋn asɩ bɛ́ hun-mɔ anyunnun kɛ ɛmɔ bɛbɛlɛ bɛ́ nwʋn asɩ Yɛ́ Mɩn anyunnun'n. 23 Afɩ, belenzua sie yɩ́ yɩ kɛ Kilisi kʋsʋ sie Asɔnɩn'n. Asɔnɩn'n m'ɔ tɩ Kilisi anwʋnnaan'n, Kilisi y'ɔ tɩ yɩ́ Ngʋandefʋɛ nɩn ɔ. 24 Yɩ́ sɔ ati, ɛmɔ mmalasua'n-mɔ, ɛmɔ bɛ́bɛlɛ bɛ́ nwʋn asɩ like biala anun bɛ́ hun-mɔ anyunnun kɛ Asɔnɩn'n yɔ yɩ́ Kilisi anyunnun'n.

25 Ɛmɔ mmelenzua'n-mɔ kʋsʋ, ɛmɔ húlo bɛ́ yɩ-mɔ kɛ Kilisi hulolɩ Asɔnɩn'n dede ɔ wuli yɩ́ dunman nun'n. 26 Ɔ'a yɔ yɩ́ sɔ ɔ'a fa yɩ́ nʋan ɛjɔlɛ'n nʋn nzue ɔ'a bia Asɔnɩn'n, ɔ'a man yɩ́ nwʋn a tɩ ɔ'a fata Nyanmɩan. 27 Afɩ, Kilisi kulo kɛ Asɔnɩn'n fite yɩ́ muonun yɩ́ nyunnun anunminnyanmʋn nun, mɔ efian fɩ́ɩ́ nʋn like ɛtɛ fɩ́ɩ́ nnʋn man yɩ́ nwʋn. Yɩ́ nwʋn a tɩ, bɛ nnyan man yɩ́ nwʋn ɛjɔlɛ ɛtɛ fɩ́ɩ́ bɛ ngan man. 28 Kɛ Kilisi kpɩn kulo Asɔnɩn'n, mmelenzua'n-mɔ kʋsʋ húlo bɛ́ yɩ-mɔ kɛ bɛ́ muonun bɛ kulo bɛ́ nwʋn'n. Sʋanlan m'ɔ kulo yɩ́ yɩ'n kulo yɩ́ muonun yɩ́ nwʋn. 29 Afɩ, sʋanlan fɩ́ɩ́ kpɔlɩ man yɩ́ sʋanlan baka'n lé. Nan ɔ di alɩɛ ɛsɛ ɔ nɩan yɩ́ nwʋn kɛ Kilisi nɩan Asɔnɩn nɩn asʋ'n. 30 Asɔnɩn'n m'ɔ tɩ Kilisi anwʋnnaan'n, yɩ́ akpɔlɛ akpɔlɛ'n y'ɔ le yɛ́. 31 Ɛhɛlɛ Ɛjɔlɛ'n nwan: Ɛhɩka ati, belenzua'n fi yɩ́ sɩ nʋn yɩ́ nin abʋ anwʋn 'ba jasʋ. Ɔ 'fa yɩ́ nwʋn bɔ yɩ́ yɩ nán bɛ́ munnyuan'n bɛ yɔ sʋanlan munmuan kʋn. 32 Ajaa nɩn anwʋn ɛjɔlɛ sɔ'n, mɩn nɩan an, anɩn ɔ tʋ de Kilisi nʋn yɩ́ Asɔnɩn'n. Ɛjɔlɛ sɔ'n tɩ nvɩalɩɛ nun ɛjɔlɛ kpili kpa. 33 Ɛjɔlɛ'n kʋalaa kʋalaa'n y'ɔ le kɛ belenzua biala húlo yɩ́ yɩ kɛ yɩ́ muonun ɔ kulo yɩ́ nwʋn'n. Balasua biala kʋsʋ mán yɩ́ hun anyɩnnzɔ.

6

Mmatʋnman'n-mɔ nʋn bɛ́ sɩ nʋn bɛ́ nin

1 Ɛmɔ mmatʋnman'n-mɔ, kɛmɔ ɛmɔ nʋn yɛ́ Mɩn a yɔ sʋanlan munmuan kʋn'n, ɛmɔ mán bɛ́ nyɩn sɔ́ bɛ́ sɩ nʋn bɛ́ nin. Ɔ sanlɩn kɛ yɩ́ sɔ tɩ kpa. 2 Nyanmɩan mala'n lɛ kele kɛ: “Man wɔ́ nyɩn sɔ́ wɔ́ sɩ nʋn wɔ́ nin.” Ɔ tɩ alimʋa mala mɔ b'a bɔ anɔhʋba b'a tʋ sʋ kɛ: 3 “Nán wɔ́ asɩtanlan nɩn a yɔ kpa ɛsɛ a hyɛ asɩɛ nɩn asʋ.”

4 Ɛmɔ mɔ ɛmɔ tɩ sɩɛ'n kʋsʋ, nán man ɛmɔ kan ɛmɔ mma'n-mɔ ɛya. Nan ɛmɔ tá bɛ́ bɛ héle bɛ́ ngɛlɛ, ɛsɛ ɛmɔ tɩ́nngɛ bɛ́ wɔ yɛ́ Mɩn atɩn dɩɛ nɩn asʋ.

Nganga'n-mɔ nʋn bɛ́ mɩn-mɔ

5 Ɛmɔ mɔ ɛmɔ tɩ nganga'n, ɛmɔ mán bɛ́ nyɩn sɔ́ bɛ́ mɩn-mɔ mɔ bɛ wɔ asɩɛ nɩn asʋ ɛwa'n kpa. Ɛmɔ yɩ́ bɛ kunnun bɛ sʋ́ bɛ́ kɛ Kilisi yɛ̂ ɛmɔ lɛ sʋ yɩ́ ɔ. 6 Ɛmɔ amɩn'n-mɔ anyunnun, nán man ɛmɔ yɔ kɛ menian mɔ bɛ lɛ di junman bɛ kpʋnndɛ ɛfʋa, kʋsʋ bɛ kaci bɛ́ nzin an, anɩn ɛmɔ a bubu bɛ́ sa nʋn bɛ́ ja b'a tanlan sʋ. Nan ɛmɔ yɩ́ bɛ́ kunnun bɛ yɔ́ like mɔ Nyanmɩan kulo kɛ Kilisi ngʋa'n-mɔ yɔ'n. 7 Ɛmɔ fá ahʋnlɩn kpa bɛ lí kanga junman'n kanlanman. Ɔ tɩ kɛ yɛ́ Mɩn yɛ̂ ɛmɔ lɛ di man yɩ́, nan nán kulo menian'n-mɔ ala yɛ̂ ɛmɔ lɛ di man bɛ́ ɔ. 8 Ɛmɔ kácɩ kɛ sʋanlan biala, sɛ ɔ tɩ kanga o, sɛ ɔ tɩ man kanga o, yɩ́ junman kpa m'ɔ kɔ li'n, ɔ 'nyan yɩ́ nwʋn ahatua m'ɔ fata'n yɛ́ Mɩn asa nun.

9 Ɛmɔ mɩnlɩan'n-mɔ kʋsʋ mɔ bɛ le nganga'n, ɛmɔ yɔ́ bɛ́ kpa. Nán bɛ kele bɛ́ ahʋlʋwʋa. Ɛmɔ kácɩ kɛ ɛmɔ muonun kʋsʋ tɩ Kilisi ngʋa. Ɛmɔ nʋn bɛ́, ɛmɔ Amɩn'n tɩ kʋn. Ɔ tɩ anwunno. Yɩ́ dɩɛ, ɔ nnɩan man sʋanlan nyunnun ɔ mmu man yɩ́ bɩ.

Nyanmɩan ɛlɔɛ nɩn anwʋn ninnge'n-mɔ

10 Mɩ́n kalata nɩn agualɩɛ nun, mɩɩn kan mɩn kele ɛmɔ kɛ ɛmɔ kpʋ́nndɛ anwʋnsɛlɛ'n sʋanlan munmuan kʋn'n mɔ ɛmɔ nʋn yɛ́ Mɩn b'a yɔ'n, ɔ nʋn yɩ́ tunmin kpili nɩn anun. 11 Ɛmɔ fá Nyanmɩan ɛlɔɛ ninnge'n-mɔ kʋalaa bɛ síe bɛ́ nwʋn. Ɛmɔ fá síe bɛ́ nwʋn nán ɛmɔ a hʋala bɛ́ ja nun jinlan wɔ Abɔnsanmʋn naka junman'n m'ɔ di nɩn anyunnun. 12 Ɔ sanlɩn kɛ nán kulo menian'n-mɔ yɛ̂ yɛ nʋn bɛ́ le ɛlɔɛ ɔ. Nan anwunno ɛlɔ mmɔfʋɛ ati anun ɛtɛ'n-mɔ, bɛ́ mɔ bɛ di kpain, tunminfʋɛ nʋn bɛ́ mɔ bɛ sie awosin mân'n mɔ bɛ tɩ yɛ́ mgbɔfʋɛ'n yɛ̂ yɛ nʋn bɛ́ le ɛlɔɛ ɔ. 13 Ɛhɩka ati, ɛmɔ fá Nyanmɩan ɛlɔɛ ninnge'n-mɔ kʋalaa bɛ síe bɛ́ nwʋn! Yɩ́ dɩɛ, cɩan mɔ kpɔfʋɛ'n kɔ han ɛmɔ'n, ɛmɔ 'kʋala yɩ́ nyunnun jinlan bɛ nʋn yɩ́ kʋn dede bɛ di yɩ́ sʋ kunnunmun, anɩn ɛmɔ tɛ jin bɛ́ ja nun kpunndiin. 14 Yɩ́ ti, ɛmɔ bɔ́bʋa bɛ́ nwʋn kpa bɛ síe. Ɛmɔ mán ananhɔlɛ'n tánlan ɛmɔ anun. Ananhɔlɛ'n tɩ kɛ nzalafʋ'n bɛlɛtɩ'n m'ɔ hyɩ yɩ́ taladɩɛ nɩn asʋ'n. Sɛsɛ ɛyɔlɛ'n mɔ Kilisi a man ɛmɔ a yɔ wɔ Nyanmɩan anyunnun'n, ɔ káci kɛ ɛmɔ ɛlɔɛ taladɩɛ. Taladɩɛ sɔ'n tɩ bulalɛ. Bɛ wula bɛ sisa bɛ́ hue'n. 15 Ɛmɔ mán bɛ́ nwʋn tɛ bɛ́ bɛ bɔ́ Ɛjɔlɛkpa'n m'ɔ man alʋacɩcɩɛ'n. Ɔ tɩ kɛ ɛlɔɛ mgbabʋa mɔ nzalafʋ'n wula ɔ. 16 Ɛmɔ tíla dedi nɩn anun bɛ sísa bɛ́ nwʋn. Ɔ tɩ kɛ ɛlɔɛ nɩn anun ɛbʋɩn tɛtɛlɛ'n mɔ nzalafʋ'n tila ɔ sisa yɩ́ sʋanlan baka'n, nán taa nʋn acɔ nʋn dadɩɛ'n-mɔ a ngan man yɩ́. Sɛ ɛmɔ yɔ yɩ́ sɔ a, ɛmɔ 'ba hʋala Abɔnsanmʋn taa'n-mɔ kʋalaa mɔ b'a sɔ gʋgɔhɩn'n nonuan. 17 Ngʋan'n mɔ Ngʋandefʋɛ Zozi a man ɛmɔ'n, ɔ tɩ kɛ nzalafʋ'n bulalɛ kele'n m'ɔ sʋ'n. Ɛmɔ fá Nyanmɩan Anʋan Ɛjɔlɛ'n mɔ Wawɛ Nwannzan-nwannzan'n fa man ɛmɔ'n bɛ lí junman kɛ nzalafʋ'n fa yɩ́ dadɩɛ'n di'n. 18 Mɛlɛ biala anun, ɛmɔ tánlan Nyanmɩan Wawɛ nɩn anun bɛ sɛ́lɛ Nyanmɩan. Ɛmɔ mán bɛ́ nyɩn kpála bɛ tánlan mmʋtʋɛ nɩn anun cɩnnjɩn kpa. Ɛmɔ sɛ́lɛ Nyanmɩan bɛ mán yɩ́ anwʋntɩɛ mma'n-mɔ kʋalaatin.

19 Ɛmɔ sɛ́lɛ Nyanmɩan bɛ mán mɩ́n kʋsʋ maan ɔ fá ɛjɔlɛ m'ɔ di mɔ mɩn kan nɩn ala ɔ wúla mɩ́n nʋan. Ɔ mán n nyán anwʋnsɛlɛ m mɔ́ nvɩalɩɛ Ɛjɔlɛkpa'n n géle menian'n-mɔ. 20 Ɛjɔlɛkpa sɔ'n mɔ n dɩ sʋ bɔfʋɛ, mɔ yɩ́ ti yɛ̂ b'a bɔ mɩ́n kpaun'n, ɛjɔlɛ mɔ Nyanmɩan kulo kɛ mɩn kan'n, ɔ mán n nyán anwʋnsɛlɛ n gán.

Ngalɩɛ nʋn nyila

21 Tisiki m'ɔ tɩ yɛ́ ehulo anianman'n, ɔ sʋ Kilisi ananhɔlɛ nun ɔ bʋka mɩ́n yɛ di yɛ́ Mɩn junman'n. Ɔ 'ba bɔ kʋalaa kʋalaa'n ɔ kele ɛmɔ, nán ɛmɔ a nwun ɛjɔlɛ mɔ ɔ'a tʋ mɩ́n'n. 22 Ɛhɩka ati, mɩɩn sʋan anianman sɔ'n ɛmɔ anwʋn ɛlɔ maan ɔ kan kele ɛmɔ kɛ yɛ tɩ akpɔlɛ, nán ɛmɔ ahʋnlɩn a tɔ bɛ́ kunnun b'a nyan anwʋnsɛlɛ.

23 Sɩɛ Nyanmɩan Kpili nʋn yɛ́ Mɩn Zozi Kilisi cɩ́cɩ anianman'n-mɔ kʋalaa alʋa, bɛ mán bɛ nyán ehulo, ɔ nʋn dedi. 24 Bɛ́ kʋalaa mɔ bɛ le ehulo m'ɔ le man ayuelɩɛ bɛ kulo yɛ́ Mɩn Zozi Kilisi'n, Nyanmɩan nwún bɛ́ nwʋn anwunnvoe.

FILIPƱ ASƆNƖN MMA

1

2

3

4

PƆLƱ KALATA'N

M'Ɔ HƐLƐLƖ NWANLƖN

FILIPƱ ASƆNƖN MMA'N-MƆ'N

M'ɔ wɔ nun'n

Filipʋ tɩ Masedʋanɩn mân nɩn anun kulo kpili'n kʋn. Aboloci mân nun, alimʋa kulo'n mɔ Pɔlʋ hɔlɩ sʋ ɔ bɔlɩ Asɔnɩn nɩn anɩn (Junman 16.11-40). Mɔ Pɔlʋ fi ɛbɛlɛ ɔ hɔlɩ yɛ́ Mɩn junman nɩn elie kulo nvʋfɔlɛ asʋ'n, Filipʋ asɔnɩn mma'n-mɔ kɔ nwan yɩ́ esika bɛ kɔ bʋka yɩ́. Kalata ɛhɩ anun, Pɔlʋ lɛ da Filipʋ asɔnɩn mma'n-mɔ asɩ wɔ acɛdɩɛ'n mɔ bɛ nanndɩlɩ anianman bian Epafoloditɩ asʋ bɛ falɩ nwanlɩn yɩ́'n. Anɩn b'a tʋ Pɔlʋ fiadɩ. Nan mɔ yɩ́ sa hanlɩn acɛdɩɛ sɔ'n, ɔ lili yɩ́ nwʋn fɛ kpa.

Kalata nɩn ati 1.1-26 yɛ nwun yɩ́ kɛ Nyanmɩan anyunnun, Pɔlʋ sɩ Filipʋ asɔnɩn mma'n-mɔ anwʋn ye yɛ̂ ɔ lɛ bɔ yɩ́ fiadɩ nna'n m'ɔ la nɩn anun amannɩɛ kele bɛ́. Kalata nɩn ati 1.27-2.18, Pɔlʋ lɛ fa tʋ asɔnɩn mma'n mɔ anyunnun kɛ bɛ mán bɛ́ nʋan sɛ bɛ́ nwʋn, bɛ bɛ́bɛlɛ bɛ́ nwʋn asɩ, bɛ mán bɛ́ nwʋn anyɩnnzɔ. Kalata nɩn ati 2.19-30, Pɔlʋ lɛ kan Timote nʋn Epafoloditɩ m'ɔ sʋanlɩn bɛ́ Filipʋ ɛlɔ nɩn ɛjɔlɛ. Kalata nɩn ati 3, Pɔlʋ lɛ kannzʋ Filipʋ asɔnɩn mma'n-mɔ wɔ bɛ́ mɔ bɛ kekele Zufʋ mala ninnge nɩn anwʋn. Ɔ sanlɩn kɛ menian sɔ'n-mɔ kekele kɛ bɛ́ mɔ bɛ tɩ man Zufʋ'n, ɔ di kɛ bɛ kpɛ bɛ́ mmian nun nán b'a sɔ Nyanmɩan anyɩn. Pɔlʋ nwan bɛ nɩ́an yɩ́ ɛnanndɩɛ dɩɛ nɩn asʋ, yɩ́ bʋ y'ɔ le kɛ bɛ fá bɛ́ nwʋn bɛ mán Zozi Kilisi bɔkɔɔ. Kalata nɩn ati 4, Pɔlʋ lɛ man bɛ́ afʋtu, ɛsɛ ɔ lɛ bɔ sʋ biekun kɛ bɛ́ acɛdɩɛ'n-mɔ anwʋn, ɔ sɩ bɛ́ nwʋn ye.

1

Ahɩn ebisa

1 Mɩ́n Pɔlʋ, mɩn nʋn Timote mɔ yɛ tɩ Zozi Kilisi ngʋa'n, yɛ́ yɛ̂ yɛ lɛ kɛlɛ kalata ɛhɩ yɛ nwan ɛmɔ mɔ bɛ wɔ Filipʋ kulo nɩn asʋ ɛbɛlɛ nɩn ɔ. Ɛmɔ kʋalaa mɔ Zozi Kilisi a man ɛmɔ anwʋn a tɩ'n, Asɔnɩn nɩn asʋ mgbain'n-mɔ nʋn bɛ́ bʋkafʋɛ'n-mɔ, yɛ 'bisa ɛmɔ ahɩn.

2 Nyanmɩan m'ɔ tɩ yɛ́ Sɩ'n, ɔ nʋn Zozi Kilisi m'ɔ tɩ yɛ́ Mɩn'n, bɛ nwún ɛmɔ anwʋn anwunnvoe ɛsɛ bɛ mán ɛmɔ alʋa cɩ́cɩ bɛ́ nwʋn.

3 Ɛhɩ, cɩan biala mɔ mɩn ti kɔ kpɩn ɛmɔ asʋ'n, mɩn da Nyanmɩan asɩ wɔ ɛmɔ dunman nun. 4 Mɛlɛ biala mɔ mɩn 'sɛlɛ Nyanmɩan mɩn man ɛmɔ kʋalaatin'n, mɩn di yɩ́ nwʋn fɛ. 5 Ɔ sanlɩn kɛ, alimʋa cɩan'n mɔ n juli ɛmɔ ɛlɔ mɔ ɛmɔ lelɩ Ɛjɔlɛkpa'n bɛ lili'n, ɛmɔ bʋkalɩ mɩ́n maan m mɔlɩ Ɛjɔlɛkpa sɔ'n n gelelɩ menian'n-mɔ dede ɔ'a ju ɛnɛ. 6 Yɩ́ ti, mɩn de mɩn di kɛ Nyanmɩan mɔ ɔ'a li junman kanlanman sɔ nɩn ɛmɔ afian ɛlɔ'n, ɔ 'sesie yɩ́ kpa man ɛmɔ dede ɔ ju Kilisi Zozi ɛwalɛ cɩan.

7 Ɔ tɩ sɛsɛ kɛ n nyán ɛmɔ kʋalaa anwʋn ajʋnlɩn sɔ, ɔ sanlɩn kɛ ɛmɔ anwʋn cian mɩ́n kpa. Nyila'n mɔ Nyanmɩan a yeyila mɩ́n'n, bie a han ɛmɔ. Afɩ, mɛlɛ mɔ n na fiadɩ sua nɩn anun mɔ ngɔnzɔngɔnzɔ'n gua mɩ́n sa'n, ɛsɛ kʋsʋ, mɛlɛ mɔ bɛ nʋn mɩ́n kɔ fite mgbain'n-mɔ mɔ bɛ di ɛjɔlɛ'n-mɔ aja sʋ'n, mɔ mɩn nyan atɩn mɩn bɔ Ɛjɔlɛkpa'n mɩn kekele nun kɛ ɔ tɩ ananhɔlɛ sakpa'n, ɛmɔ nʋn mɩ́n. Sɛ n na fiadɩ sua nɩn anun an, anaan sɛ mɩn nyan atɩn mɩn bɔ Ɛjɔlɛkpa'n mɩn kekele menian'n-mɔ nun kɛ ɔ tɩ ananhɔlɛ ɛjɔlɛ a, ɛmɔ nʋn mɩ́n yɛ̂ yɛ bɔ ɔ. 8 Nyanmɩan muonun di mɩ́n adanzɩɛ kɛ mɩn kulo ɛmɔ kʋalaatin kpa kɛ Zozi Kilisi kulo ɛmɔ'n.

9 Ɛhɩ, mɩn sɛlɛ Nyanmɩan kɛ ehulo'n mɔ ɛmɔ kulo yɩ́'n, ɔ nʋn mɔ ɛmɔ fa kulo bɛ́ nwʋn'n, ɔ mán ehulo sɔ'n hɔ́ yɩ́ nyunnun. Ɔ mán ɛmɔ sɩ́ Nyanmɩan bɛ hɔ́ bɛ́ nyunnun, ɛsɛ ɔ mán ɛmɔ nwún ngɛlɛ kpa. 10 Afɩ, mɩn kulo kɛ ɛmɔ nyan anyɩan bɛ nwun like m'ɔ tɩ kpa ɔ nʋn like m'ɔ tɩ man kpa'n kʋsʋ angʋnmɩn. Yɩ́ dɩɛ, anɩn cɩan mɔ Kilisi 'sa ba'n, ɛmɔ anwʋn tɩ nán b'a ndu man bɛ́ nyunnun. 11 Zozi Kilisi 'ba man ɛmɔ yɔ nyɔlɩɛ mgbakpa ngʋnmɩn m'ɔ sɔ Nyanmɩan anyɩn. Menian'n-mɔ nwun yɩ́ sɔ a, bɛ 'ba yɩ Nyanmɩan ayɛ bɛ wula yɩ́ anunminnyanmʋn.

12 Ɛhɩ, anianman-mɔ, mɩn kulo kɛ ɛmɔ nwun yɩ́ kɛ fiadɩ'n mɔ b'a tʋ mɩ́n'n, ɔ'a man Ɛjɔlɛkpa nɩn a nga man nvɩalɩɛ nun nán ɔ'a hɔ yɩ́ nyunnun. 13 Afɩ, nzalafʋ'n-mɔ kʋalaatin mɔ bɛ sisa belemgbin kpain nɩn awulo'n, ɔ nʋn ɛhɩnlɩn-mɔ, bɛ́ kʋalaa bɛ sɩ kɛ Kilisi mɔ mɩn sʋ yɩ́'n dunman nun ati yɛ̂ n na fiadɩ ɔ. 14 Anianman'n-mɔ mɔ bɛ de yɛ́ Mɩn bɛ di nɩn a nwun yɩ́ kɛ n na fiadɩ, kʋsʋ bɛ́ dɔʋn b'a nzulo man kʋ́n. B'a nyan anwʋnsɛlɛ bɛ lɛ kan Nyanmɩan Anʋan Ɛjɔlɛ'n bɛ kele menian'n-mɔ.

15 Ɔ tɩ ananhɔlɛ kɛ ejujue'n mɔ mmie-mɔ nʋn mɩn lɛ juju'n, ɔ nʋn akpʋlʋwa esue ajʋnlɩn'n, yɩ́ ti y'ɔ man bɛ bɔ Kilisi Ɛjɔlɛkpa nɩn ɔ. Nan mmie-mɔ kʋsʋ dɩɛ, b'a yɩ bɛ́ kunnun bɛ lɛ bɔ Ɛjɔlɛkpa sɔ'n. 16 Bɛ́ mɔ b'a yɩ bɛ́ kunnun sɔ'n, bɛ sɩ kɛ Nyanmɩan a man mɩ́n junman kɛ m mɔ́ Ɛjɔlɛkpa'n n géle menian'n-mɔ, ɛsɛ n géle bɛ́ nun kɛ ɔ tɩ ananhɔlɛ ɛjɔlɛ. 17 Bɛ́ mɔ bɛ nʋn mɩn lɛ juju'n, bɛ 'kan Kilisi ɛjɔlɛ nɩan an, bɛ nyɩ man bɛ́ kunnun. Nan ejujue ajʋnlɩn yɛ̂ bɛ fa bɛ di junman nɩn ɔ. Kɛmɔ n na fiadɩ'n, bɛ́ nwan bɛ 'yɔ sɔ nan bɛ wula mɩ́n akpue. 18 Sɛ bɛ yɩlɩ bɛ́ kunnun e, sɛ b'a nyɩ man bɛ́ kunnun e, nán ɛhɩ y'ɔ cian bɔbɔ ɔ. Nan m'ɔ cian'n y'ɔ le kɛ bɛ lɛ bɔ Kilisi Ɛjɔlɛkpa'n bɛ kele menian'n-mɔ. Mɩn di yɩ́ nwʋn fɛ kɛ bɛ lɛ bɔ Kilisi Ɛjɔlɛkpa nɩn ɔ. Ɛsɛ mɩn 'di yɩ́ nwʋn fɛ biekun. 19 Ɔ sanlɩn kɛ ɛmɔ mmʋtʋɛ'n-mɔ adawʋlʋman, ɔ nʋn Zozi Kilisi kʋsʋ Wawɛ'n m'ɔ suan mɩ́n'n, mɩn sɩ kɛ mɩn 'nyan yɩ́ kʋalaa asʋ nvasʋɛ.

20 Afɩ, mɔ mɩɩn kpʋnndɛ'n y'ɔ le kɛ nán man mɩn yɔ anyunnunguasɩɛ like fɩ́ɩ́. Nan sɛ mɩ́n nyɩn wɔ sʋ o, sɛ mɩn wu o, menian'n-mɔ anyunnun, mɩ́n sʋanlan baka'n 'wula Kilisi anunminnyanmʋn kpa bɔkɔɔ ɛnɛ ɔ nʋn cɩan daa. 21 Ɔ sanlɩn kɛ mɩ́n dɩɛ, sɛ n dɩ asɩ a, n dɩ mɩn man Kilisi. Sɛ mɩn wu kʋsʋ a, mɩn nyan sʋ nvasʋɛ, afɩ mɩn 'kɔ yɩ́ nwʋn ɛlɔ. 22 Nan sɛ ɔ di mɔ mɩn nyan ngʋan mɩn di junman kpa biekun an, anaan sɛ ɔ di mɔ mɩn wu a, mɩn nnwun man kʋn mɔ mɩn 'fa ɔ. 23 M'an ha ninnge nnyuan sɔ'n-mɔ afian. Mɩn kulo kɛ mɩn fi mân ɛhɩ anun mɩn jasʋ mɩn kɔ Kilisi anwʋn ɛlɔ. Asɩtanlan sɔ'n tɩ kpa man mɩ́n. 24 Nan kʋsʋ ɛmɔ dunman nun, ɔ tɩ cɩnnjɩn kpa kɛ n dánlan ɛwa. 25 Kɛmɔ mɩn nwun yɩ́ kɛ ɛbɛlɛ dɩɛ'n y'ɔ tɩ fɔ́ʋ́n'n, mɩn sɩ kɛ mɩn 'ka ɛwa. Mɩn 'ka ɛwa mɩn bʋka ɛmɔ kʋalaatin maan bɛ́ dedi'n kɔ yɩ́ nyunnun bɛ di yɩ́ nwʋn fɛ. 26 Yɩ́ ti, sɛ bɛ yɩ mɩ́n fi fiadɩ nɩn anun nán yɛ nwun yɛ́ nwʋn ɛmɔ ɛlɔ biekun an, ɛmɔ 'di mɩ́n nwʋn ndutue kpili kpa wɔ Zozi Kilisi dunman nun.

27 Ɛhɩ, mɔ tɩ cɩnnjɩn kpa'n y'ɔ le kɛ, ɛmɔ nánndɩ kɛ Kilisi Ɛjɔlɛkpa'n kele'n. Yɩ́ dɩɛ, sɛ mɩn ba ɛmɔ abʋsʋ efua o, sɛ m'an mma man ɛmɔ abʋsʋ efua o, anɩn mɩn tɩ kɛ ɛmɔ jin bɛ́ ja nun, ɛmɔ ajʋnlɩn'n tɩ kʋn, ɛmɔ abʋ tɩ kʋn bɛ lɛ kpɩlɩ Ɛjɔlɛkpa'n m'ɔ man bɛ nyan dedi nɩn ati. 28 Nán bɛ man menian mɔ bɛ kpɔ ɛmɔ'n nyan atɩn bɛ nwonwunlan ɛmɔ. Sɛ ɛmɔ a mman man bɛ́ atɩn an, ɔ tɩ nzɔlɛ ɔ kele bɛ́ kɛ b'a minlin. Nan m'ɔ tʋ de ɛmɔ'n, ɔ tɩ nzɔlɛ ɔ kele kɛ ɛmɔ nanndɩ ngʋan atɩn nɩn asʋ. Ɛhɩ fi Nyanmɩan ɛlɔ. 29 Ɔ sanlɩn kɛ Nyanmɩan a nwun ɛmɔ anwʋn anwunnvoe kɛ ɛmɔ lé Kilisi bɛ lí. Nán kɛ ɛmɔ lé yɩ́ bɛ lí mgban ɔ, nan ɛmɔ nwún yɩ́ ti yalɛ bɛ bʋ́ka sʋ. 30 Afɩ kɩkaala dɩɛ, ɛmɔ lɛ bʋka mɩ́n maan yɛ kʋn. Kʋan sɔ'n mɔ ɛmɔ nwunlin kɛ mɩɩn kʋn yɩ́ daba'n, kɛmɔ ɛmɔ muonun sɩ'n, kʋan kʋnmgba sɔ'n yɛ̂ n dɛ kʋn ɔ.

2

Anwʋnmɛbɛlɛ nʋn anʋannzɛ elie'n

1 Ɛhɩka ati, sɛ dedi'n mɔ ɛmɔ le yɩ́ Kilisi anun'n jin yɩ́ ja nun, sɛ yɩ́ ehulo'n wɔ ɛmɔ anun, sɛ ɛmɔ nʋn Wawɛ Nwannzan-nwannzan'n di anʋannzɛ, sɛ ɛmɔ amanngʋn'n-mɔ anwʋn cian bɛ́ bɛ bʋka bɛ́ a, 2 anɩn ɛmɔ mán bɛ́ nʋan sɛ́ bɛ́ nwʋn, bɛ húlo bɛ́ nwʋn, ɛmɔ ajʋnlɩn yɔ́ kʋn, ɛsɛ ɛmɔ amanmuo'n yɔ́ kʋn nán mɩ́n lʋa a cɩcɩ kpa bɔkɔɔ. 3 Nán bɛ fa ejujue ajʋnlɩn bɛ yɔ like fɩ́ɩ́, ɛsɛ nán bɛ yɔ like bɛ fa bɛ tu bɛ́ nwʋn mgban sʋa. Nan ɛmɔ bɛ́bɛlɛ bɛ́ nwʋn asɩ bɛ́ manngʋn'n-mɔ anyunnun, ɛsɛ sʋanlan kʋn biala bú yɩ́ manngʋn'n-mɔ kɛ bɛ tɩ kpa bɛ tala yɩ́. 4 Sʋanlan fɩ́ɩ́ n'ɔ man yɩ́ ngʋnmɩn yɩ́ kʋ ɛsɛ̂'n cian yɩ́, nán ɔ nɩ́an ɛhɩnlɩn-mɔ kʋsʋ lɩka. 5 Ɛmɔ nɩ́an Kilisi Zozi amanmuo nɩn asʋ bɛ bú bie.

6 Zozi Kilisi m'ɔ tɩ Nyanmɩan'n,

ɔ'a ngele man yɩ́ nwʋn kɛ yɩ́ tikpɛ y'ɔ le Nyanmɩan.

7 Nan yɩ́ ninnge'n-mɔ kʋalaa m'ɔ le yɩ́'n,

ɔ sielɩ yɩ́ ahanmɩan ɔ kacili akʋa.

Ɔ falɩ yɩ́ nwʋn fʋlalɩ menian'n-mɔ anun,

ɔ kaci yɩ́ nwʋn kɛ kulo sʋanlan.

8 Ɔ bɛbɛlɛlɩ yɩ́ nwʋn asɩ yɩ́ nyɩn sɔlɩ Nyanmɩan dede

ɔ wuli anyunnunguasɩɛ ewue kʋlʋwa nɩn asʋ.

9 Ɛhɩka ati kʋsʋ yɛ̂ Nyanmɩan a kuku yɩ́ sʋ,

ɛsɛ dunman'n mɔ ɔ'a tʋn yɩ́'n,

ɔ tɩ dunman m'ɔ sʋ ɛbʋɛ ɔ tala dunman'n kʋalaatin.

10 Ɔ man Zozi dunman nun, nyanmɩansʋ ɛlɔ o,

asɩɛ asʋ ɛwa o, asɩɛ bʋ ɛlɔ o,

biala 'gua yɩ́ nanngʋnlʋnman asɩ

11 ɛsɛ ɔ 'kan kɛ Zozi Kilisi tɩ yɛ́ Mɩn.

Ɛbɛlɛ nɩn anun yɛ̂ anunminnyanmʋn 'kan Nyanmɩan

m'ɔ tɩ Sɩɛ nɩn ɔ.

Ɛmɔ tá kɛ nzalama

12 Ɛhɩka ati, ehulo mma, mɔ anɩn n wɔ ɛmɔ afian ɛlɔ'n, ɛjɔlɛ'n mɔ n ganlɩn n gelelɩ ɛmɔ'n, tɛmʋn biala ɛmɔ di sʋ. Ɛsɛ kɩkaala mɔ n nnʋn man ɛmɔ afian ɛlɔ'n, ɔ tɩ cɩnnjɩn kpa kɛ ɛmɔ lí mɩ́n ɛjɔlɛ nɩn asʋ. Ɛmɔ mán ɛjɔlɛ sɔ'n hían bɛ́ cɩnnjɩn kpa, bɛ nɩ́an bɛ́ asɩtanlan nɩn asʋ kpa nán b'a ndɔ man ɛtɛ nɩn anun. 13 Ɔ sanlɩn kɛ Nyanmɩan y'ɔ di junman ɛmɔ afian ɔ man ɛmɔ kʋala bɛ yɔ like m'ɔ kulo nɩn ɔ. 14 Like kʋalaa mɔ ɛmɔ 'yɔ'n, nán bɛ jʋjɔ bɛ́ konvin abʋ, ɛsɛ nán bɛ hyʋhyʋɩn bɛ́ bʋ asɩ. 15 Yɩ́ dɩɛ anɩn ɛmɔ anɩn fi nán sʋanlan fɩ́ɩ́ a ndu man ɛmɔ anyunnun. Ɛmɔ mɔ bɛ tɩ Nyanmɩan amma mɔ bɛ wɔ ɛtɛfʋɛ'n-mɔ nʋn abɔlɛ mma'n-mɔ afian asɩɛ nɩn asʋ'n, ɛmɔ tá kɛ nzalama 16 bɛ bɔ́ ngʋan ɛjɔlɛ'n bɛ héle bɛ́. Sɛ ɛmɔ yɔ yɩ́ sɔ a, Kilisi ɛwalɛ cɩan'n, mɩn 'di ɛmɔ anwʋn fɛ. Ɔ sanlɩn kɛ anɩn mɩ́n junman'n nʋn mɩ́n ɛfɛ mɔ n vɛlɩ ɛmɔ afian ɛlɔ nɩn a nyɔ man mgban. 17 Sɛ bɔbɔ ɔ di mɔ bɛ kun mɩ́n an, bɛ 'fa mɩ́n ngʋan'n bɛ bʋka ɛmɔ dedi nɩn asʋ bɛ fite Nyanmɩan anyunnun kɛ afɔlɩɛ. Sɛ ɔ yɔ sɔ a, mɩn di yɩ́ nwʋn fɛ ɛsɛ mɩn nʋn ɛmɔ kʋalaatin yɛ 'di yɩ́ nwʋn ndutue. 18 Ɛmɔ kʋsʋ, ɛmɔ lí yɩ́ nwʋn fɛ ɛsɛ ɛmɔ nʋn mɩ́n yɛ lí yɩ́ nwʋn ndutue.

19 Ɛhɩka ati, mɩn de mɩn di kɛ yɛ́ Mɩn Zozi man atɩn an, ɔ ngɔ hyɛ man, mɩn 'ba man Timote ba ɛmɔ anwʋn ɛlɔ. Yɩ́ dɩɛ, anɩn ɔ ba ɔ bɔ ɛmɔ anwʋn ɛlɔ amannɩɛ ɔ kele mɩ́n maan mɩ́n lʋa cɩcɩ. 20 Afɩ yɩ́ ngʋnmɩn ala y'ɔ wɔ ɛwa ɔ bʋka mɩ́n ɔ. Ɛsɛ yɩ́ ngʋnmɩn ala yɛ̂ ɛmɔ anwʋn ɛjɔlɛ cian yɩ́ kpa sakpa ɔ. 21 Nan bɛ́ bʋ nga'n-mɔ kʋalaatin dɩɛ, bɛ́ ti anwʋn dɩɛ yɛ̂ bɛ lɛ kpʋnndɛ ɔ, nan Zozi Kilisi dɩɛ'n njian man bɛ́. 22 Ɛmɔ muonun sɩ kɛ b'a sɔ Timote b'a nɩan b'a nwun yɩ́ kɛ ɔ kʋala Zozi junman'n di. Ɔ sanlɩn kɛ ɔ'a bʋka mɩ́n kɛ baa bʋka yɩ́ sɩ'n maan m'an bɔ Ɛjɔlɛkpa'n. 23 Sɛ mɩn nwun mɩ́n asɩtanlan nɩn anun yuein kaan ala, mɩn de mɩn di kɛ mɩn 'ba man Timote ba ɛmɔ anwʋn ɛlɔ. 24 Mɩn nwun yɩ́ fɔ́ʋ́n kɛ yɛ́ Mɩn dunman nun, ɔ ngɔ hyɛ man, mɩn 'ba a nɩan ɛmɔ abʋsʋ.

25 Ɛhɩ, mɩn nɩan an, ɔ tɩ cɩnnjɩn kɛ m mán Epafoloditɩ sá yɩ́ nzin ɛmɔ anwʋn ɛlɔ. Yɩ́ mɔ ɛmɔ falɩ like manlɩn yɩ́ kɛ n vá m mʋ́ka mɩ́n nwʋn'n, ɔ tɩ mɩ́n manngʋn. Ɔ bʋka mɩ́n junman elie nɩn anun ɔ nʋn kʋan nɩn anun. 26 Yɩ́ lʋa dɔ ɛmɔ kʋalaa kpa. Nan mɛlɛ mɔ ɛmɔ tɩlɩ kɛ ɔ'a fʋkɛ'n, ɔ lili yɩ́ nwʋn yalɛ. 27 Ɔ fʋkɛlɩ sakpa dede ɔ ka m'ɔ wu ɔ. Nan Nyanmɩan a nwun yɩ́ nwʋn anwunnvoe. Nán kɛ yɩ́ ngʋnmɩn yɩ́ nwʋn anwunnvoe ala yɛ̂ Nyanmɩan a nwun yɩ́ ɔ, nan ɔ'a nwun mɩ́n kʋsʋ mɩ́n nwʋn anwunnvoe. Ɔ sanlɩn kɛ mɩ́n yɛ̂ ahan mɩn 'nwun amannɩɛ kpili nɩn ɔ. 28 Yɩ́ ti, mɩɩn kan mɩ́n nwʋn mɩn man ɔ tʋ ɛmɔ ɛlɔ. Yɩ́ dɩɛ, sɛ ɛmɔ nwun yɩ́ a, anɩn ɛmɔ alʋa cɩcɩ maan mɩ́n kʋsʋ mɩ́n ti da. 29 Yɩ́ sɔ ati, yɛ́ Mɩn dunman nun, ɛmɔ lé yɩ́ atɩn kanlanman kpa. Menian mɔ bɛ tɩ kɛ yɩ́'n, ɛmɔ fɛ́lɩ bɛ́. 30 Ɔ sanlɩn kɛ Kilisi dunman nun ati yɛ̂ ahan ɔ 'wu ɔ. Mɩ́n ɛbʋka ati yɛ̂ ahan ɔ 'wu ɔ, afɩ, like'n mɔ ɛmɔ falɩ sʋanlan yɩ́ kɛ ɔ fá bɛ́lɛ mɩ́n'n, ɛmɔ muonun ngʋala man yɩ́ nʋn ba.

3

Kɛ bɛ kpɩn bɛ kaci sɛsɛfʋɛ wɔ Nyanmɩan anyunnun'n

1 Yɩ́ bɛ-yue-asɩɛ, anianman-mɔ, ɛmɔ lí ndutue wɔ yɛ́ Mɩn dunman nun. Ɔ njɩjɩ man mɩ́n kɛ n gɛ́lɛ ɛmɔ biekun nán n vúnlan ɛjɔlɛ'n mɔ m'an li mʋa m'an han m'an hele ɛmɔ nɩn anun. Ɔ sanlɩn kɛ ɔ tɩ kpa man ɛmɔ kɛ n yɔ́ yɩ́ sɔ. 2 Yɩ́ ti, ɛmɔ síe bɛ́ nwʋn ye wɔ bɛ́ mɔ bɛ bɔ bala ɛtɛ nɩn anwʋn. Bɛ tɩ kɛ njʋa-mɔ, bɛ di junmannvule, bɛ́ nwan b'a kpɛ bɛ́ mmian nun, kʋsʋ ɔ tɩ man sɔ. 3 Nan Nyanmɩan amma kpa'n-mɔ y'ɔ le yɛ́, nan nán bɛ́ ɔ. Afɩ, yɛ́ dɩɛ, Wawɛ Nwannzan-nwannzan'n y'ɔ bʋka yɛ́ maan yɛ sʋ Nyanmɩan ɔ. Yɛ́ anunminnyanmʋn'n y'ɔ le Kilisi Zozi, nan nán anwʋnnaan nɩn anun ninnge'n-mɔ anun yɛ̂ yɛ fa yɛ́ dedi'n yɛ wula ɔ.

4 Nan sɛ anwʋnnaan nɩn anun ninnge'n-mɔ yɛ̂ bɛ yɔ bɛ nyan bɛ ti a, mɩ́n kʋsʋ mɩn kʋala fa tu mɩ́n nwʋn. Yɩ́ ti, sɛ sʋanlan bie de di kɛ ninnge sɔ'n-mɔ y'ɔ yɔ a, ɔ nyan yɩ́ ti a, mɩ́n kʋsʋ mɩn kʋala fa tu mɩ́n nwʋn maan ɔ tala sʋ. 5 Ɔ sanlɩn kɛ bɛ wʋlɩ mɩ́n n nili ɛlɛɔcʋɛ yɛ̂ bɛ kpɛlɩ mɩ́n mmian nun ɔ. B'a wʋ mɩ́n Zufʋ. Mɩn di Bɩnnzʋamɩn afilie. Mɩ́n sɩ nʋn mɩ́n nin tɩ Ebele. Zufʋ mala fâ'n mɔ anɩn mɩn di'n y'ɔ le Falisifʋɛ'n-mɔ dɩɛ'n. 6 Mɩ́n fâ dɩɛ nɩn anun, anɩn mɩ́n nwʋn tɛ mɩ́n dede mɩn kele yɛ́ Mɩn Zozi Kilisi Asɔnɩn nɩn anun menian'n-mɔ ahʋlʋwa. Kɛmɔ mɩn kulo kɛ mɩn kaci sɛsɛfʋɛ nɩn ati, anɩn mɩn di Zufʋ'n-mɔ mala'n kʋalaa asʋ dede bɛ nyan man mɩ́n nwʋn ɛjɔlɛ ɛtɛ fɩ́ɩ́ bɛ ngan man.

7 Daba, anɩn mɩn nyan ninnge sɔ'n-mɔ asʋ nvasuɛ. Nan kɩkaala dɩɛ, Kilisi dunman nun, mɩn mmu man ninnge sɔ'n-mɔ like fɩ́ɩ́. 8 Afɩ, kɛ m'an kpɩn m'an sɩ Zozi Kilisi m'ɔ tɩ mɩ́n Mɩn'n, like fɩ́ɩ́ tɩ man kpa ndala man yɩ́ ɛsɩɛ'n. Ninnge'n kʋalaa mɔ anɩn mɩn nyan sʋ nvasʋɛ'n, Kilisi Zozi dunman nun, m'an yaci m'an gua. Mɩn bu ninnge sɔ'n-mɔ kʋalaa kɛ fʋfʋɛ sʋ ewula. Ɔ sanlɩn kɛ mɩn kulo kɛ mɩn fa mɩ́n nwʋn mɩn bɔ Kilisi 9 mɩn nʋn yɩ́ yɛ yɔ kʋn. Nán sɛsɛ ɛyɔlɛ'n mɔ bɛ di mala nɩn asʋ bɛ kaci'n yɛ̂ mɩɩn kpʋnndɛ ɔ, nan sɛsɛ ɛyɔlɛ'n mɔ sʋanlan de Zozi Kilisi di a ɔ kaci'n yɛ̂ mɩɩn kpʋnndɛ ɔ. Sɛsɛ ɛyɔlɛ sɔ'n dɩɛ, dedi nɩn anwʋn yɛ̂ Nyanmɩan nɩan maan bɛ kaci ɔ. 10 Mɩ́n nzusue'n kʋalaatin y'ɔ le kɛ mɩn nʋn Zozi Kilisi yɛ yɔ́ kʋn, n nwún yɩ́ tunmin'n m'ɔ man ɔ fi ewue nun tinngelɩ'n, n nwún amannɩnhunlun'n bie ɛsɛ n wú kɛ yɩ́ 11 nán ewuetinnge cɩan'n, mɩ́n kʋsʋ m'an nyan ngʋan.

12 Nán kɛ mɩ́n sa a han ahatua nɩn ɔ, anaan kɛ mɩ́n nwʋn a tɩ a yue ɔ, cɛcɛ. Nan mɩɩn bɔ mɔndɩnlɩn mɩn kpʋnndɛ ninnge sɔ'n-mɔ. Ɔ sanlɩn kɛ yɩ́ ti y'ɔ man Zozi Kilisi a tʋ yɩ́ sa a fɛlɛ mɩ́n ɔ. 13 Anianman-mɔ, mɩn ngan man kɛ mɩ́n sa a han ahatua'n dada angʋnmɩn, cɛcɛ. Nan mɔ mɩɩn kpʋnndɛ'n y'ɔ le kɛ mɩ́n lʋa fi ninnge'n mɔ ɔ'a sɩn'n nán m mían mɩ́n bʋ maan mɩ́n sa hán like'n m'ɔ wɔ mɩ́n nyunnun'n. 14 Ɛhɩka ati, mɩɩn nwanndi mɩn 'kɔ a le ahatua'n mɔ Nyanmɩan nanndɩ Kilisi Zozi asʋ, ɔ'a fɛlɛ yɛ́ kɛ y'a a le wɔ nyanmɩansʋ ɛlɔ'n.

15 Ɔ man ɛjɔlɛ sɔ nɩn anwʋn, yɛ́ kʋalaa mɔ y'a tin wɔ Nyanmɩan ninnge'n-mɔ anun'n, yɛ mán yɛ́ ajʋnlɩn yɔ́ kʋn. Sɛ kʋsʋ, ɛmɔ anun mmie-mɔ le ajʋnlɩn fʋfɔlɛ a, Nyanmɩan 'ba hehele ɛmɔ ɛjɔlɛ sɔ nɩn anun. 16 Kɛ ɔ kpɩn tɩ yɩ́'n biala, atɩn mɔ yɛ́ nʋan a sɛ yɛ nwʋn y'a nanndɩ sʋ dede ɔ'a ju ɛnɛ'n, bɛ mán yɛ nánndɩ atɩn sɔ nɩn asʋ yɛ hɔ́ yɛ́ nyunnun. 17 Ɛhɩka ati, anianman-mɔ, ɛmɔ kʋalaatin sósuan mɩ́n. Ɛmɔ nɩ́an bɛ́ mɔ bɛ nanndɩ kɛ yɛ́ nɩn asʋ nán bɛ nánndɩ sɔ bie. 18 Afɩ, ɛjɔlɛ sɔ'n, n ganlɩn yɩ́ daba, ɛsɛ ɛnɛ mɩɩn sun mɩn kan mɩn funlan nun kɛ mmie-mɔ dɔʋn a kaci bɛ́ nzin b'a si Kilisi kʋlʋwa'n. 19 Bɛ́ mɔ b'a kaci bɛ́ nzin b'a si Kilisi kʋlʋwa'n, sɛ bɛ wu a, bɛ ngɔ man nyanmɩansʋ. Ɔ sanlɩn kɛ bɛ́ kʋ ɛsɛ̂ nɩn ala y'ɔ cian bɛ́ ɔ. Anyunnunguasɩɛ ninnge'n-mɔ anwʋn ndutue yɛ̂ bɛ di ɔ. Ɛsɛ eyuadɩ nɩn anun ninnge'n-mɔ ala y'ɔ tɩ bɛ́ cɩnnjɩn ɔ. 20 Nan yɛ́ dɩɛ, yɛ tɩ nyanmɩansʋ ɛlɔ menian. Yɛ lɛ nwʋnndɛ kɛ yɛ́ Mɩn Zozi Kilisi m'ɔ tɩ Defʋɛ'n fi nyanmɩansʋ ɛlɔ ɔ bála. 21 Ɔ 'ba kaci ewue anwʋnnaan'n mɔ yɛ tɛ le yɩ́ ɛwa'n maan ɔ yɔ kɛ yɩ́ anunminnyanmʋn anwʋnnaan dɩɛ'n. Ɔ le yɩ́ nwʋn tunmin. Ɔ sanlɩn kɛ yɩ́ y'ɔ sie ninnge'n-mɔ kʋalaatin ɔ.

4

Afʋtu

1 Ɛhɩka ati, anianman ehulo mma, mɩ́n lʋa dɔ ɛmɔ sʋnman, ɛsɛ mɩn kulo kɛ mɩn nwun ɛmɔ anwʋn. Ɔ sanlɩn kɛ, ɛmɔ tɩ mɩ́n junman'n mɔ m'an li nɩn asʋ nvasʋɛ. Mɩn di ɛmɔ anwʋn fɛ. Yɩ́ ti, ɛmɔ bɔ́ mɔndɩnlɩn bɛ mántan yɛ́ Mɩn cɩnnjɩn kpa.

2 Kɩkaala dɩɛ, Evodi ɔ nʋn Sɩntisʋ yɛ̂ mɩɩn kan ɛjɔlɛ'n mɩn kele bɛ́ ɔ. Mɩn 'sɛlɛ ɛmɔ mɩn bʋtʋ bɛ́ kɛ bɛ mán bɛ́ nʋan sɛ́ bɛ́ nwʋn bɛ tánlan kɛ anianman mmala mɔ b'a le yɛ́ Mɩn b'a li'n tanlan yɩ́'n. 3 Anianman, wɔ́ mɔ wɔ́ kʋsʋ ɛ nʋn mɩ́n yɛ́ junman'n tɩ kʋn'n, bʋka bɛ́ maan bɛ́ nʋan sɛ́ bɛ́ nwʋn bɛ tánlan anianman ɛtanlán. Ɔ sanlɩn kɛ, bɛ́ nʋn Keleman nʋn bɛ́ kʋalaa mɔ yɛ nʋn bɛ́ yɛ di junman'n mɔ bɛ́ dunman wɔ ngʋan kalata nɩn anun'n, bɛ bʋkalɩ mɩ́n maan yɛ bɔlɩ Ɛjɔlɛkpa'n.

4 Kɛmɔ ɛmɔ nʋn yɛ́ Mɩn a yɔ kʋn'n, ɛmɔ lí yɩ́ nwʋn ndutue cɩan daa. Mɩɩn kan mɩn funlan nun kɛ ɛmɔ lí yɩ́ nwʋn ndutue! 5 Ɛmɔ mán menian'n-mɔ kʋalaa nwún yɩ́ kɛ ɛmɔ tɩ bɛtɛɛ. Ɔ sanlɩn kɛ yɛ́ Mɩn ɛwalɛ nɩn a ju a yue. 6 Nán man ɛmɔ susu like fɩ́ɩ́ anwʋn, nan like biala anun, ɛmɔ sɛ́lɛ Nyanmɩan bɛ súsu bɛ́ ɛjɔlɛ'n bɛ héle yɩ́, ɛsɛ ɛmɔ lá yɩ́ asɩ. 7 Sɛ ɛmɔ yɔ yɩ́ sɔ a, Nyanmɩan m'ɔ man alʋacɩcɩɛ'n mɔ tala kulo sʋanlan ajʋnlɩn'n, ɔ 'man ɛmɔ ahʋnlɩn tɔ bɛ́ kunnun, bɛ́ ti anun tɔ bɛ asɩ wɔ Kilisi Zozi dunman nun.

8 Anianman-mɔ, mɩ́n ɛjɔlɛ'n be-yue-asɩɛ'n y'ɔ le kɛ like biala m'ɔ tɩ kpa, mɔ bɛ yɩ́ ayɛ, m'ɔ tɩ ananhɔlɛ, m'ɔ le anyɩnnzɔ, m'ɔ tɩ fɔ́ʋ́n, mɔ yɩ́ nwʋn tɩ, m'ɔ yɔ ɛnyɩnmɩn mɔ ɛsɛ ɔ le anunminnyanmʋn'n, ɛmɔ mán bɛ́ ajʋnlɩn'n hɔ́ ɛbɛlɛ. 9 Like mɔ m'an hehele ɛmɔ'n, ɛjɔlɛ mɔ m'an han m'an hele ɛmɔ'n, ɔ nʋn like mɔ m'an yɔ m'an hele ɛmɔ'n, ɛmɔ nɩ́an sʋ bɛ yɔ́ bie. Sɛ ɛmɔ yɔ yɩ́ sɔ a, Nyanmɩan m'ɔ man alʋacɩcɩɛ'n, ɔ nʋn ɛmɔ 'tanlan.

10 Ɛhɩ, mɩn di ndutue kpili kpa wɔ yɛ́ Mɩn dunman nun. Ɔ sanlɩn kɛ ɛmɔ a man m'an nwun yɩ́ kɛ ɛmɔ ati tɛ wɔ mɩ́n sʋ. Mɩn sɩ kɛ ɛmɔ nɩan mɩ́n lɩka, kʋsʋ tɛmʋn bie juli, ɛmɔ asa a nyan man yɩ́ nwʋn. 11 Nán kɛ emian'n mɔ n wɔ nun nɩn ati y'ɔ man mɩɩn kan sɔ ɔ. Ɔ sanlɩn kɛ n nyanlɩn bie o, m'an nnyan man bie o, mɩn nni man yɩ́ nwʋn yalɛ. 12 Mɩn sɩ mɩ́n ehian'n di, ɛsɛ mɩn sɩ mɩ́n fɛ'n kʋsʋ di. Lɩka biala, asɩtanlan kʋalaa anun, sɛ n nyanlɩn bie n nili o, sɛ m'an nnyan man bie m'an nni man o, mɩn nni man yɩ́ nwʋn yalɛ. Sɛ n ne bie dɔʋn o, sɛ nne man bie dɔʋn o, mɩn nni man yɩ́ nwʋn yalɛ. 13 Ɔ sanlɩn kɛ Kilisi m'ɔ man mɩ́n anwʋnsɛlɛ nɩn adawʋlʋman, mɩn kʋala asɩtanlan sɔ'n-mɔ anun sɔ.

14 Nan kʋsʋ, mɔ ɛmɔ a yɔ'n tɩ like kpa, ɔ sanlɩn kɛ mɩ́n emian nɩn anun, ɛmɔ a sɔ mɩ́n afian b'a bʋka mɩ́n. 15 Ɛmɔ Filipʋ amma, ɛmɔ muonun sɩ kɛ mɛlɛ mɔ m mɔlɩ yɩ́ bʋ m mɔlɩ Ɛjɔlɛkpa nɩn ɛmɔ ɛlɔ, mɔ n vi Masedʋanɩn mân nun n gɔlɩ'n, ɛmɔ Asɔnɩn nɩn angʋnmɩn cein y'ɔ sɔlɩ mɩ́n afian ɔ bʋkalɩ mɩ́n ɔ. 16 Ɛsɛ tɛmʋn mɔ anɩn n wɔ Tesaloninki kulo nɩn asʋ ɛbɛlɛ'n muonun mɔ m mianlɩn'n, ɛmɔ sɔlɩ mɩ́n afian bɛ bʋkalɩ mɩ́n kɔ yɔ kpɛ̂ nyɛ. 17 Nán kɛ mɩɩn kpʋnndɛ ɛmɔ asa nun like ɔ, nan mɩn kulo kɛ ɛmɔ yɔ nyɔlɩɛ mɔ kele kɛ Nyanmɩan lɛ di junman kpili kpa wɔ ɛmɔ asɩtanlan nɩn anun. M'an nzuzu man kɛ mɩn sa kɔ han like ɔ. Nan mɔ ɛmɔ a yɔ'n, mɩɩn sɛlɛ Nyanmɩan mɩn man ɛmɔ kɛ ɔ yéyila ɛmɔ asʋ kpa. 18 Like'n mɔ ɛmɔ a fa wula Epafoloditɩ asa nun kɛ ɔ fá bɛ́lɛ mɩ́n'n, mɩ́n sa a han yɩ́ kʋalaatin. Ɔ sa mɩ́n dede ɔ bʋ sʋ. Mɔ ɛmɔ a yɔ a man mɩ́n'n, ɔ tɩ kɛ afɔlɩɛ m'ɔ ban fanlan mɔ Nyanmɩan kulo ɔ. 19 Yɩ́ ti, Zozi Kilisi dunman nun, Nyanmɩan mɔ mɩn sʋ yɩ́, mɔ ɔ'a nyan yɩ́ nwʋn kpili'n, ɔ 'man ɛmɔ asa kan ninnge'n kʋalaatin mɔ ɛmɔ a hian yɩ́ nwʋn'n. 20 Anunminnyanmʋn hán Nyanmɩan m'ɔ tɩ yɛ́ Sɩ'n cɩan daa. Amɩn.

Ngalɩɛ

21 Yɛ 'bisa Nyanmɩan anwʋntɩɛ mma'n-mɔ kʋalaa ahɩn wɔ Kilisi Zozi dunman nun. Anianman'n-mɔ mɔ mɩ́n nʋn bɛ́ yɛ wɔ ɛwa'n, bɛ́ kʋalaa bɛ́ nwan bɛ 'bisa ɛmɔ ahɩn. 22 Asɔnɩn mma'n-mɔ, ɛsɛ bɔbɔ bɛ́ mɔ bɛ wɔ belemgbin *Sezaa awulo nɩn anun'n, bɛ́ kʋalaa bɛ́ nwan bɛ 'bisa ɛmɔ ahɩn. 23 Yɛ́ Mɩn Zozi Kilisi nwún ɛmɔ kʋalaa anwʋn anwunnvoe.

KOLƆSƱ

1

2

3

4

PƆLƱ KALATA'N

M'Ɔ HƐLƐLƖ NWANLƖN

KOLƆSƱ ASƆNƖN MMA'N-MƆ'N

M'ɔ wɔ nun'n

Anɩn, Kolɔsʋ tɩ Azi mân nɩn anun ɛlɔ kulo kʋn. Ɛnɛ bɛ fɛlɛ Azi mân sɔ'n Tuluki. Asɔnɩn'n m'ɔ wɔ ɛbɛlɛ'n, Pɔlʋ amanngʋn kʋn, bɛ fɛlɛ yɩ́ Epafalasɩ, y'ɔ bɔlɩ ɔ. Pɔlʋ muonun a ngɔ ɛlɔ lé. Nan Epafalasɩ walɩ bɔlɩ yɩ́ amannɩɛ kɛ ato ngehelefʋɛ mmie-mɔ lɛ tan asɔnɩn mma'n-mɔ anyɩnsʋ. Pɔlʋ kɔ hɛlɛ kalata ɛhɩ kɔ wowula asɔnɩn mma'n-mɔ anwʋnsɛlɛ kɛ bɛ lí ngehele kpa nɩn asʋ nán bɛ yáci ato ngehele'n bɛ tʋ́. Mɔ Pɔlʋ 'kɛlɛ kalata ɛhɩ'n, anɩn ɔ la fiadɩ. Ɔ soman kɛ Pɔlʋ hɛlɛlɩ kalata ɛhɩ nʋn Efɛzɩ asɔnɩn mma'n-mɔ nʋn Filemʋn dɩɛ'n-mɔ kʋalaa nun kʋn.

Pɔlʋ 'bɔ yɩ́ kalata ɛhɩ ɛhɛlɛ nɩn abʋ'n, ɔ yɔlɩ asɔnɩn ɔ lalɩ Nyanmɩan asɩ wɔ Kolɔsʋ asɔnɩn mma'n-mɔ dunman nun (1.1-14). Ɛhɩ anzin, Pɔlʋ lɛ kacɩ bɛ́ yɩ́ ngehele'n mɔ nun y'ɔ hanlɩn Zozi Kilisi anwʋn ɛjɔlɛ ɔ nʋn like mɔ Zozi yɔlɩ manlɩn bɛ́'n (1.15-2.3). Zozi tɩ Nyanmɩan Awa, yɩ́ y'ɔ bɔlɩ ninnge kʋalaatin ɔ. Yɩ́ ewue'n m'ɔ wuli kʋlʋwa nɩn asʋ'n y'ɔ man yɛ nʋn Nyanmɩan yɛ́ afian a sɛ ɔ. Kalata nɩn ati 2.4-25, Pɔlʋ lɛ kele kɛ Ɛjɔlɛkpa nɩn anwʋn ngehele dɩɛ'n, ɔ nʋn mɔ ato ngehelefʋɛ'n-mɔ kekele yɩ́ bɛ́ afian ɛlɔ'n tɩ man kʋn. Ɔ sanlɩn kɛ Zufʋ'n-mɔ nʋn Gɛlɛkɩ'n-mɔ ngehele'n m'ɔ tʋ de nyanmɩansʋ mmɔfʋɛ'n-mɔ'n, ɔ nʋn mmian nun ɛkpɛ, ɔ nʋn Zufʋ'n-mɔ fɛtɩ'n-mɔ, ɔ nʋn mala mmie-mɔ, ɔ nʋn cilie-mɔ, ato ngehelefʋɛ sɔ'n-mɔ a han yɩ́ kʋalaa a bɔ nun yɛ̂ bɛ lɛ kekele ɔ. Kalata nɩn ati 3.1-4.6, Pɔlʋ lɛ kacɩ asɔnɩn mma'n-mɔ kɛ bɛ si bɛ nanndɩ wɔ kʋn ɛyɔlɛ'n mɔ bɛ nʋn yɛ́ Mɩn Zozi Kilisi b'a yɔ'n. Kalata nɩn agualɩɛ nun (4.7-18), Pɔlʋ a fa ahɩn ebisa nʋn yɩ́ ti anwʋn ngalɩɛ ɔ'a wula nun.

1

Ahɩn ebisa

1 Mɩ́n Pɔlʋ mɔ Nyanmɩan a hulo kɛ n gáci Kilisi Zozi bɔfʋɛ'n, mɩn nʋn anianman Timote yɛ̂ yɛ lɛ kɛlɛ kalata ɛhɩ ɔ. 2 Yɛ lɛ kɛlɛ kalata ɛhɩ yɛ nwan ɛmɔ mɔ bɛ wɔ Kolɔsʋ kulo nɩn asʋ ɛbɛlɛ'n. Anianman-mɔ, ɛmɔ mɔ bɛ nʋn Kilisi a yɔ kʋn, mɔ ɔ'a man ɛmɔ anwʋn a tɩ, mɔ bɛ nanndɩ yɩ́ atɩn nɩn asʋ'n, yɛ 'bisa ɛmɔ ahɩn. Nyanmɩan m'ɔ tɩ yɛ́ Sɩ'n, ɔ nwún ɛmɔ anwʋn anwunnvoe, ɛsɛ ɔ mán ɛmɔ alʋa cɩ́cɩ bɛ́ nwʋn.

Asɩna nʋn asɔnɩn ɛyɔlɛ

3 Mɛlɛ biala mɔ yɛ 'sɛlɛ yɛ man ɛmɔ'n, yɛ da Nyanmɩan m'ɔ tɩ yɛ́ Mɩn Zozi Kilisi Asɩ nɩn asɩ wɔ ɛmɔ dunman nun. 4 Yɛ da Nyanmɩan asɩ, ɔ sanlɩn kɛ y'a tɩ kɛ ɛmɔ de Zozi Kilisi bɛ di, ɛsɛ menian'n-mɔ kʋalaa mɔ bɛ tɩ yɛ́ Mɩn Nyanmɩan Kpili menian'n, ɛmɔ kulo bɛ́. 5 Dedi'n nʋn ehulo'n mɔ ɛmɔ le yɩ́'n, ɔ fi anyɩndasʋɛ like'n mɔ Nyanmɩan a fa a sie ɛmɔ wɔ nyanmɩansʋ ɛlɔ'n. Anyɩndasʋɛ like sɔ'n, bɛ lili mʋa bɛ hanlɩn yɩ́ nwʋn ɛjɔlɛ bɛ helelɩ ɛmɔ mɛlɛ mɔ bɛ 'kan Ɛjɔlɛkpa'n m'ɔ tɩ ananhɔlɛ ɛjɔlɛ'n bɛ kele ɛmɔ'n. 6 Ɛjɔlɛkpa'n lɛ tɛlɛ ɔ fa mân'n lɩka kʋalaatin, ɛsɛ ɔ lɛ man menian'n-mɔ abalabɔ'n kaci kɛ ɛmɔ dɩɛ nɩn a kaci'n. Afɩ cɩan mɔ bɛ bɔlɩ Ɛjɔlɛkpa sɔ'n bɛ helelɩ ɛmɔ nɩn ala yɛ̂ ɛmɔ nwunlin kɛ kanngʋ Nyanmɩan sɩ anwunnvoe sakpa ɔ. 7 Ɛjɔlɛkpa sɔ'n, yɛ́ manngʋn kpa Epafalasɩ m'ɔ nʋn yɛ di junman kʋn'n, y'ɔ bɔlɩ helelɩ ɛmɔ ɔ. Ɔ di yɛ́ ja nun ɔ di Kilisi junman'n kanlanman kpa wɔ ɛmɔ afian ɛlɔ. 8 Ehulo'n mɔ Nyanmɩan Wawɛ nɩn a fa a wula ɛmɔ anun, mɔ ɛmɔ fa kulo bɛ́ nwʋn'n, ɔ'a han yɩ́ nwʋn ɛjɔlɛ ɔ'a hele yɛ́.

9 Ɛhɩka ati, ɔ fi cɩan mɔ yɛ tɩlɩ ɛmɔ angan'n, cɩan daa yɛ yɔ asɔnɩn yɛ man ɛmɔ. Yɛ lɛ sɛlɛ Nyanmɩan kɛ ɔ mán yɩ́ Wawɛ'n héle ɛmɔ ngɛlɛ kpa ɔ mán ɛmɔ nyán ajʋnlɩn bɛ nwún like m'ɔ kulo kɛ ɛmɔ yɔ'n kpa bɔkɔɔ. 10 Ɛbɛlɛ nɩn anun yɛ̂ ɛmɔ 'ba hʋala bɛ yɔ like mɔ yɛ́ Mɩn kulo'n, nán ɛmɔ ɛnanndɩɛ nɩn a sɔ yɩ́ nyɩn atɩn biala asʋ. Ɛmɔ 'ba bɔ bala mgbakpa ngacile'n kʋalaatin, ɛsɛ ɛmɔ 'ba nwun Nyanmɩan bɛ kɔ bɛ́ nyunnun. 11 Yɛ lɛ sɛlɛ Nyanmɩan kɛ ɔ fá yɩ́ anunminnyanmʋn tunmin'n ɔ wówula ɛmɔ anwʋnsɛlɛ, ɔ mán ɛmɔ bɔ́ mɔndɩnlɩn bɛ tíla bɛ́ ahʋnlɩn wɔ yalɛ elie ngacile biala anun. 12 Ɛmɔ lí fɛ bɛ lá Nyanmɩan m'ɔ tɩ Sɩɛ nɩn asɩ. Ɔ sanlɩn kɛ yɩ́ anunminnyanmʋn mân nɩn anun ninnge'n mɔ ɔ'a sesie ɔ'a man bɛ́ mɔ bɛ tɩ yɩ́ dɩɛ'n, ɔ'a man ɛmɔ a nyan ninnge sɔ'n bie. 13 Ɔ'a le yɛ́ fi awosin tunmin nɩn anun, ɔ'a fa yɛ́ ɔ'a sie yɩ́ ehulo Baa'n belemgbin mân nɩn anun. 14 Baa sɔ'n, ɔ'a tua yɛ́ ti kalɛ ɔ a le yɛ́ fi ɛtɛ nɩn anun ɔ'a man y'a nyan ɛtɛ face.

Kilisi tɩ kpili tala ninnge'n kʋalaatin

15 Nyanmɩan mɔ bɛ nnwun man yɩ́'n, yɩ́ nvoninnin y'ɔ le Kilisi. Ɔ sanlɩn kɛ Kilisi anun yɛ̂ yɛ nwun kɛ Nyanmɩan kpɩn tɩ yɩ́ nɩn ɔ. Anɩn Kilisi wɔ ɛbɛlɛ asannan nán b'a bɔ ninnge'n kʋalaatin. Ɔ tɩ ninnge'n kʋalaatin mɔ Nyanmɩan a bɔ nɩn asʋ kpain. 16 Ɔ sanlɩn kɛ Nyanmɩan nanndɩ Kilisi sʋ yɛ̂ ɔ bɔlɩ ninnge kʋalaa ɔ. Anwunno ɛlɔ dɩɛ o, asɩ ɛwa dɩɛ o, mɔ bɛ́ nyɩn nwun yɩ́ o, mɔ bɛ́ nyɩn nnwun man yɩ́ o, wawɛ'n-mɔ mɔ bɛ di kpain nɩn o, bɛ́ mɔ bɛ le tunmin nɩn o, bɛ́ mɔ bɛ sie mân nɩn o, Nyanmɩan nanndɩ Kilisi sʋ yɛ̂ ɔ bɔlɩ ninnge'n kʋalaatin ɔ. Yɩ́ kʋalaa tɩ Kilisi dɩɛ. 17 Asannan nán mân nɩn a bɔ yɩ́ bʋ'n, anɩn Kilisi wɔ ɛbɛlɛ dada angʋnmɩn. Yɩ́ dunman nun yɛ̂ eyuadɩ'n jin yɩ́ ja nun ɔ. 18 Asɔnɩn'n m'ɔ tɩ kɛ sʋanlan baka'n, yɩ́ ti'n y'ɔ le Kilisi. Bɛ́ mɔ bɛ fi ewue mma'n-mɔ afian bɛ 'ba tinnge bɛ nyan ngʋan'n, Kilisi y'ɔ li bɛ́ ti ɔ. 19 Afɩ Nyanmɩan a yɩ yɩ́ nwʋn kpa bɔkɔɔ wɔ yɩ́ Wa nɩn anun. 20 Nyanmɩan nanndɩ yɩ́ Wa nɩn asʋ ɔ nʋn eyuadɩ'n b'a sesie bɛ́ afian. Nyanmɩan a man yɩ́ Wa nɩn a wu kʋlʋwa nɩn asʋ yɩ́ moja nɩn a gua asɩ, ɔ'a man ɔ nʋn anwunno ɛlɔ nʋn asɩ ɛwa ninnge'n kʋalaa b'a sesie bɛ́ afian.

21 Ɛmɔ kʋsʋ, daba anɩn ɛmɔ kpɔ Nyanmɩan ɛmɔ nʋn yɩ́ nni man. Ɔ sanlɩn kɛ ɛmɔ ajʋnlɩn'n tɩ ɛtɛ, ɛsɛ ɛmɔ nyɔ man nyɔlɩɛ kpa. 22 Nan sian dɩɛ, yɩ́ Wa nɩn anwʋnnaan nun ewue'n m'ɔ wuli nɩn ati, Nyanmɩan a sesie yɩ́ nʋn ɛmɔ afian. Ɔ man ɛmɔ kʋala bɛ fite yɩ́ nyunnun anwʋntɩɛ nun, ɛmɔ anwʋn saun, bɛ nnyan man ɛmɔ anwʋn ɛjɔlɛ ɛtɛ fɩ́ɩ́ bɛ ngan man. 23 Nan kʋsʋ, ɔ sɛ kɛ ɛmɔ tíla bɛ́ dedi nɩn anun kpolo bɛ sɔ́ ndɩan kpa wɔ yɛ́ Mɩn nun. Nán bɛ yaci bɛ́ nwʋn nun maan anyɩndasʋɛ like'n mɔ ɛmɔ a tɩ yɩ́ nwʋn ɛjɔlɛ wɔ Ɛjɔlɛkpa nɩn anun'n tʋ fʋn ɛmɔ. Afɩ Ɛjɔlɛkpa sɔ'n mɔ ɛmɔ a tɩ'n, mɔ mɩ́n Pɔlʋ m'an kaci sʋ akʋa'n, b'a bɔ b'a hele mân nɩn anun menian'n-mɔ kʋalaatin.

Pɔlʋ ɛfɛ'n

24 Sian'n, sɛ mɩɩn fɛ wɔ ɛmɔ dunman nun an, mɩn di yɩ́ nwʋn fɛ. Ɔ sanlɩn kɛ Asɔnɩn'n m'ɔ tɩ Kilisi anwʋnnaan'n dunman nun, ɛfɛ mɔ mɩɩn fɛ wɔ mɩ́n kpolo nun'n, mɩn 'gua yɩ́ bʋ kɛ Kilisi muonun fɛlɩ dede ɔ gualɩ yɩ́ bʋ'n. 25 Kilisi Asɔnɩn sɔ'n dunman nun yɛ̂ Nyanmɩan a yɩ mɩ́n kɛ m mʋ́ka ɛmɔ ɔ. Nyanmɩan a yɩ mɩ́n kɛ n gán yɩ́ Nʋan Ɛjɔlɛ'n kʋalaa n géle menian'n-mɔ. 26 Afɩ ɛjɔlɛ sɔ'n, daba anɩn ɔ tɩ nvɩalɩɛ nun ɛjɔlɛ man menian'n-mɔ. Nan ɛnɛ dɩɛ, Nyanmɩan a bɔ yɩ́ tɛtɛlɛ nun ɔ'a man bɛ́ mɔ bɛ tɩ yɩ́ dɩɛ'n. 27 Bɛ́ yɛ̂ Nyanmɩan hulolɩ kɛ ɔ yɩ nvɩalɩɛ nun like'n maan bɛ nwun yɩ́ ɔ. Nvɩalɩɛ nun like sɔ'n tɩ anyanbɛnwʋn like, ɔ tɩ ɛnyɩnmɩan like man menian'n-mɔ kʋalaatin mɔ bɛ tɩ man Zufʋ'n. Nvɩalɩɛ nun like sɔ'n y'ɔ le Kilisi m'ɔ wɔ ɛmɔ nun'n. Ɛhɩ y'ɔ man ɛmɔ le anyɩndasʋɛ kɛ ɛmɔ 'nyan yɩ́ anunminnyanmʋn'n bie ɔ. 28 Ɛhɩka ati yɛ̂ yɛ bɔ Kilisi anwʋn ɛjɔlɛ'n yɛ kele menian'n-mɔ kʋalaa ɔ. Yɛ kannzʋ bɛ́, ɛsɛ yɛ kekele bɛ́ ninnge sɔ'n-mɔ kʋalaa ngɛlɛ sʋ, nán biala m'ɔ ɔ'a fa yɩ́ nwʋn ɔ'a man Kilisi nɩn a tɩnngɛ fɔ́ʋ́n wɔ Nyanmɩan anyunnun. 29 Yɩ́ sɔ ati, anwʋnsɛlɛ kpili'n mɔ Kilisi a fa a wula mɩ́n nun'n, mɩɩn bɔ mɔndɩnlɩn mɩn fa mɩn di junman sɔ'n.

2

1 Ɛhɩ, mɩn kulo kɛ ɛmɔ nwun nun kɛ mɔndɩnlɩn kpili'n mɔ mɩɩn bɔ'n, mɩɩn fɛ mɩn man ɛmɔ nʋn Laodise kulo nɩn asʋ asɔnɩn mma'n ɔ nʋn bɛ́ kʋalaa mɔ bɛ nzɩ man mɩ́n'n. 2 Mɩɩn di junman sɔ'n mɩn man ɛmɔ alʋa cɩcɩ bɛ́ nwʋn, bɛ́ nʋan sɛ bɛ́ nwʋn bɛ kulo bɛ́ nwʋn, ɛsɛ ngɛlɛ'n fɔtɔ bɛ́ kpa bɔkɔɔ maan bɛ sɩ Kilisi m'ɔ tɩ Nyanmɩan nvɩalɩɛ nun like'n. 3 Afɩ Kilisi anun yɛ̂ Nyanmɩan man sʋanlan kʋala kɛ ɔ nwun yɩ́ Nyanmɩan muonun kpa bɔkɔɔ, ɛsɛ ɔ kʋala ɔ nwun ngɛlɛ maan ɔ bʋ sʋ ɔ. 4 Mɩɩn kan yɩ́ sʋa mɩn man ɛmɔ tɩ, nán ɛmɔ a mman man sʋanlan fɩ́ɩ́ a ngolo man yɩ́ nʋan nun ɔ'a nnaka man ɛmɔ. 5 Sɛ n wɔ mʋa bɔbɔ a, mɩ́n ti wɔ ɛmɔ asʋ, ɛsɛ mɩn di ɛmɔ anwʋn fɛ. Ɔ sanlɩn kɛ ɛmɔ anʋan sɛ bɛ́ nwʋn yɛ̂ dedi'n mɔ ɛmɔ le yɩ́ wɔ Kilisi anun'n, ɛmɔ le nun kpolo.

Zozi Kilisi tɩ yɛ́ like kʋalaatin

6 Kɛmɔ ɛmɔ a le Kilisi Zozi kɛ bɛ́ Mɩn'n, ɛmɔ mán bɛ ɛnanndɩɛ'n nʋn yɩ́ dɩɛ'n yɔ́ kʋn. 7 Ɔ fi ɛjɔlɛ'n mɔ bɛ hanlɩn bɛ helelɩ ɛmɔ'n, ɛmɔ fá bɛ́ susuguasʋ'n kʋalaa bɛ gúa Kilisi sʋ bɛ sɔ́ ndɩan wɔ yɩ́ nun, nán bɛ lá yɩ́ asɩ kpa.

8 Ɛmɔ nɩ́an bɛ́ nwʋn kpa, nán sʋanlan fɩ́ɩ́ a ngekele man ɛmɔ amanmuo m'ɔ fi kulo menian ngɛlɛ'n ɔ'a nnaka man ɛmɔ. Ngehele sɔ'n-mɔ, kulo menian'n-mɔ ɔ nʋn Abɔnsanmʋn nʋn yɩ́ sasʋ'n-mɔ yɛ̂ bɛ kekele ɔ, nan nán Kilisi y'ɔ kekele ɔ. 9 Afɩ Kilisi sʋanlan baka'n muonun anun yɛ̂ bɛ nwun Nyanmɩan kpa bɔkɔɔ ɔ. 10 Ɔ man sɛ ɛmɔ le Kilisi m'ɔ di tunmin kʋalaa asʋ kpain nɩn an, anɩn ɛmɔ le like biala kʋalaatin.

11 Kʋn ɛyɔlɛ'n mɔ ɛmɔ nʋn Kilisi b'a yɔ'n, yɩ́ nzɔlɛ'n m'ɔ kele kɛ ɛmɔ nʋn yɩ́ tɩ kʋn'n, y'ɔ le ɛmɔ mmian nun ɛkpɛ'n. Mmian nun ɛkpɛ sɔ'n y'ɔ le nyɔlɩɛ ɛtɛ ɛtɛ'n-mɔ mɔ ɔ'a yɩ yɛ́ nun ɔ'a fite'n. Kilisi y'ɔ di junman sɔ nɩn ɔ, nán ɔ fi man kulo sʋanlan. 12 Afɩ mɛlɛ mɔ bɛ sɔnɩnlɩn ɛmɔ'n, ɔ tɩ kɛ ɛmɔ nʋn Kilisi b'a wu. Yɛ̂ kɛmɔ ɛmɔ de di kɛ Nyanmɩan le tunmin ɔ'a man Kilisi fi ewue nun ɔ'a tinnge'n, ɔ tɩ kɛ ɛmɔ nʋn Kilisi bɛ fi ewue nun b'a tinnge. 13 Ɛmɔ mɔ daba anɩn b'a wu wɔ bɛ́ ɛtɛ'n-mɔ anun'n, afɩ anɩn ɛmɔ tɩ man Nyanmɩan menian'n, sian dɩɛ, Nyanmɩan a nwun yɛ́ nwʋn anwunnvoe, ɔ'a man ɛmɔ nʋn Kilisi b'a nyan ngʋan. Ɔ'a fa yɛ́ ɛtɛ'n-mɔ kʋalaa ɔ'a hye yɛ́. 14 Yɛ́ nyɔlɩɛ ɛtɛ ɛtɛ'n-mɔ tɩ kɛ kalɛ. Yɩ́ nwʋn kalata mɔ bɛ hɛlɛlɩ'n kele kɛ y'a tʋn mala. Yɩ́ ti, kalɛ sɔ'n dunman nun, ɔ sɛ kɛ bɛ kun yɛ́. Ɛhɩ, yɛ́ m'ɔ sɛ kɛ bɛ kun yɛ́'n, Kilisi a kaci yɛ́ ɔ'a man b'a hun yɩ́ kʋlʋwa nɩn asʋ yɛ́ kalɛ'n dunman nun. 15 Kilisi a wu kʋlʋwa nɩn asʋ. Ɛbɛlɛ yɛ̂ Nyanmɩan sɩnlɩn ɔ lili mmɔnsanmʋn'n-mɔ asʋ kunnunmun ɔ lelɩ bɛ́ tunmin'n kʋalaa ɔ. Ɔ tɩ kɛ sahɩnlan mɔ ɔ'a li kunnunmun ɛlɔɛ nun ɔ lɛ fa yɩ́ nganga'n-mɔ kele bagua nɩn ɔ.

16 Ɛhɩka ati, m'ɔ tʋ de alɩɛ, nʋn nzan, nʋn cilie'n-mɔ, ɔ nʋn Zufʋ'n-mɔ fɛtɩ elie kɛ sala m'ɔ kɔ fi fʋfɔlɛ nɩn anwʋn fɛtɩ'n anaan ɛnwʋnmɩan ele cɩan m'ɔ tɩ cɩnnjɩn man Zufʋ'n-mɔ'n, sɛ bɛ bua ɛmɔ ndɛɛ, ɔ sanlɩn kɛ ɛmɔ nni man sʋ a, nán bɛ di yɩ́ nwʋn yalɛ. 17 Ɛhɩ kʋalaa tɩ kɛ like kpa'n m'ɔ lɛ ba'n wawɛ. Like kpa sɔ'n y'ɔ le Kilisi muonun. 18 Yɩ́ ti, bɛ́ mɔ bɛ kulo bɛ́ nwʋn asɩ bɛbɛlɛ bɛ yɔ asɔnɩn bɛ sʋ nyanmɩansʋ mmɔfʋɛ'n-mɔ, mɔ ɛsɛ ninnge mɔ bɛ kɔ nwun yɩ́ wawɛ nun nɩn anwʋn cɩan bɛ́ kpa'n, sɛ bɛ kan bɛ kele ɛmɔ kɛ ɛmɔ a minlin, ɔ sanlɩn kɛ ɛmɔ nyɔ man ninnge sɔ'n-mɔ bie a, nán bɛ di yɩ́ nwʋn yalɛ. Bɛ tu bɛ́ nwʋn mgban, bɛ́ muonun bɛ́ ajʋnlɩn nɩn asʋ yɛ̂ bɛ di ɔ. 19 Bɛ nva man bɛ́ nwʋn bɛ mmɔ man Kilisi m'ɔ li yɛ́ ti'n. Afɩ Asɔnɩn'n tɩ kɛ anwʋnnaan, yɩ́ ti'n y'ɔ le Kilisi. Yɩ́ lɩlɩ y'ɔ man anwʋnnaan'n like di, ɔ man ɔ tɩ akpɔlɛ ɔ nyin kɛ Nyanmɩan lɛ kpʋnndɛ yɩ́ nɩn ɔ.

Ɛmɔ nʋn Kilisi b'a wu

20 Ɛmɔ nʋn Kilisi b'a wu, bɛ nʋn mmɔnsanmʋn'n-mɔ mɔ bɛ sie mân nɩn afian a tɩ. Nan ɔ yɔ sɛ mɔ afɩ ɛmɔ bɔ bɛ́ abalabɔ'n kɛ ɛmɔ tɩ ɛtɛ mân'n dɩɛ'n? Ɔ yɔ sɛ mɔ mân'n mala'n nʋn yɩ́ ngehele'n-mɔ asʋ yɛ̂ ɛmɔ di'n? 21 Mân'n nwan: “N'ɛ fa ɛhɩ!”, “N'ɛ di ɛhɩ!”, “N'ɛ kan ɛhɩ!”. 22 Alɩɛ mɔ bɛ di bɛ je bɛ gua'n, yɩ́ nwʋn mala nʋn ngehele mɔ mân'n kele nɩn anɩn. 23 Ɛ nwun kulo menian'n-mɔ mala sɔ'n-mɔ a, ɛ 'ba se kɛ ngɛlɛ ɛjɔlɛ m'ɔ fi Nyanmɩan ɛlɔ ɔ. Afɩ kɛ bɛ kulo kɛ bɛ sʋ Nyanmɩan'n yɛ̂ bɛ yɔ ɔ. Bɛ yɔ bɛ́ nwʋn kɛ bɛ tɩ menian mɔ bɛ bɛbɛlɛ bɛ́ nwʋn asɩ bɛ kele bɛ́ nwʋnnaan'n yalɛ kpa. Nan ɛhɩ kʋalaa tɩ mgban. Ɔ sanlɩn kɛ ɔ man yɛ nni man yɛ́ abalabɔ ɛtɛ nɩn asʋ kunnunmun.

3

Ɛmɔ nʋn Kilisi bɛ fi ewue nun b'a tinnge

1 Ɛmɔ nʋn Kilisi bɛ fi ewue nun b'a tinnge. Yɩ́ ti, ɛmɔ kpʋ́nndɛ nyanmɩansʋ ɛlɔ ninnge'n-mɔ. Yɩ́ bʋ y'ɔ le kɛ ɛmɔ bɔ́ bala m'ɔ sɔ Nyanmɩan anyɩn. Afɩ nyanmɩansʋ ɛlɔ yɛ̂ Kilisi wɔ ɔ, ɔ tɩ Nyanmɩan fama sʋ. 2 Yɩ́ ti, ɛmɔ mán nyanmɩansʋ ɛlɔ ninnge'n-mɔ anwʋn ɛjɔlɛ hían ɛmɔ ɔ tála asɩ ɛwa dɩɛ'n-mɔ. 3 Ɔ sanlɩn kɛ ɛmɔ a wu yɛ̂ ɛmɔ ngʋan'n fɩa Kilisi m'ɔ nʋn Nyanmɩan bɛ tɩ munmuan kʋn nɩn anun. 4 Nan mɛlɛ mɔ Kilisi m'ɔ man ɛmɔ ngʋan'n 'ba yɩ yɩ́ nwʋn kele menian'n-mɔ'n, ɔ nʋn ɛmɔ yɛ̂ ɔ 'ba fite wɔ yɩ́ anunminnyanmʋn nɩn anun ɔ.

Nyɔlɩɛ daba'n nʋn nyɔlɩɛ fʋfɔlɛ'n

5 Ɛhɩka ati, ɛmɔ yáci asɩɛ nɩn asʋ ɛwa ninnge ɛtɛ'n kʋalaa bɛ gúa. Ninnge sɔ'n-mɔ y'ɔ le satɩlɩfʋɛ ɔ nʋn ajʋnlɩn ɛtɛ ɛtɛ'n-mɔ, ɔ nʋn anwʋnnaan'n nyɔlɩɛ m'ɔ kulo m'ɔ wɔ ɛmɔ asɩtanlan nɩn anun'n, ɔ nʋn anyɩnbʋlʋ, ɔ nʋn acɛbɛ. Acɛbɛ ɛyɔlɛ'n kʋsʋ tɩ amʋan ɛsɔ'n bie. 6 Nyɔlɩɛ ɛtɛ sɔ'n-mɔ ati y'ɔ man Nyanmɩan sikpɛ'n cɩ bɛ́ mɔ bɛ mman man yɩ́ anyɩnnzɔ nɩn ɔ. 7 Ɛmɔ kʋsʋ, daba mɔ ɛmɔ nzɩ man Nyanmɩan'n, kɛ anɩn ɛmɔ asɩtanlan'n tɩ yɩ́ nɩn anɩn.

8 Nan sian dɩɛ, ɛmɔ yáci ɛhɩ kʋalaa bɛ gúa: ɛya ɛfɛ, ahʋnlɩn kpili, ati anun ɛtɛ ninnge, ɔ nʋn menian anwʋn ɛjɔlɛ ɛtɛ ɛhan. Yɛ̂ nán bɛ man ɛjɔlɛ ɛtɛ fɩ́ɩ́ fi bɛ́ nʋan fite. 9 Nán bɛ di ato bɛ kele bɛ́ nwʋn fɩ́ɩ́ kʋ́n. Ɔ sanlɩn kɛ nyɔlɩɛ ɛtɛ ɛtɛ m'ɔ wɔ ɛmɔ asɩtanlan nɩn anun daba'n, ɛmɔ a yaci a gua. 10 Ɛmɔ a nyan asɩtanlan fʋfɔlɛ. Ɛmɔ lɛ kaci kɛ Nyanmɩan muonun m'ɔ bɔlɩ ɛmɔ'n bɛ sɩ yɩ́ kpa bɔkɔɔ bɛ kɔ bɛ́ nyunnun. 11 Yɩ́ ti, sɛ ɛmɔ a kaci menian nvʋfɔlɛ a, anɩn ɔ le man kɛ bia tɩ Zufʋ, anaan bia tɩ man Zufʋ, b'a kpɛ bia mmian nun, anaan bɛ kpɛlɩ man bia mmian nun. Ɔ le man kɛ bia anyɩn a tɩ, anaan bia anyɩn tɩlɩ man. Ɔ le man kɛ bia tɩ kanga, anaan bia tɩ man kanga. Nan m'ɔ cian'n y'ɔ le Kilisi. Kilisi wɔ bɛ́ kʋalaa mɔ bɛ de yɩ́ bɛ di nɩn asɩtanlan nɩn anun.

12 Ɛhɩ, Nyanmɩan a hulo ɛmɔ, ɔ'a kpa ɛmɔ maan b'a kaci yɩ́ anwʋntɩɛ menian. Yɩ́ sɔ ati, ɛmɔ nwún ɛhɩnlɩn-mɔ anwʋn anwunnvoe, bɛ yɔ́ ahunnunye, bɛ bɛ́bɛlɛ bɛ́ nwʋn asɩ, bɛ tʋ́ bɛ́ ahʋnlɩn asɩ bɛtɛɛ, ɛsɛ bɛ sí abʋtalɛ. 13 Ɛmɔ tíla bɛ́ ahʋnlɩn bɛ yáci bɛ́ nwʋn sa bɛ hyé bɛ́ nwʋn. Sɛ ɔ di kɛ sʋanlan bie fɛ yɩ́ manngʋn anwʋn ɛya a, ɔ fá hyé yɩ́. Afɩ kɛmɔ Kilisi a yaci ɛmɔ anwʋn sa ɔ'a hye ɛmɔ'n, ɛmɔ kʋsʋ yáci bɛ́ manngʋn'n-mɔ anwʋn sa bɛ hyé bɛ́. 14 Like kʋalaa mɔ ɛmɔ 'yɔ'n, ɛmɔ yɔ́ yɩ́ ehulo nun, ɛmɔ mán bɛ́ nʋan sɛ́ bɛ́ nwʋn kpa bɔkɔɔ. 15 Kilisi mán ɛmɔ alʋa cɩ́cɩ bɛ́ nwʋn. Afɩ alʋacɩcɩɛ sɔ nɩn ati yɛ̂ Nyanmɩan a fɛlɛ ɛmɔ ɔ'a man bɛ nʋn Kilisi a yɔ munmuan kʋn ɔ. Yɩ́ ti, ɛmɔ nwún ye bɛ lá yɩ́ asɩ. 16 Ɛmɔ mán Kilisi Anʋan Ɛjɔlɛ'n wʋ́wʋlʋ ɛmɔ kpa, ɔ há ɛmɔ asɩtanlan nɩn anun. Ngɛlɛ'n kʋalaa mɔ Nyanmɩan a fa a man ɛmɔ'n, ɛmɔ fá bɛ héhele yɩ́ ninnge'n, ɛsɛ bɛ fá bɛ tú bɛ́ nwʋn fʋɔ. Ye'n mɔ Nyanmɩan a yɔ ɛmɔ'n, ɛmɔ nwún yɩ́ bɛ yɩ́ bɛ́ kunnun bɔkɔɔ bɛ tʋ́ Izalayɛ ejue'n-mɔ, ɔ nʋn mɔ Wawɛ Nwannzan-nwannzan'n kɔ hele ɛmɔ'n bɛ yɩ́ Nyanmɩan ayɛ. 17 Ɛmɔ like ɛyɔlɛ nun o, ɛmɔ ɛjʋjɔlɛ nun o, yɩ́ kʋalaa mɔ ɛmɔ lɛ yɔ'n, bɛ yɔ́ wɔ yɛ́ Mɩn Zozi dunman nun, nán ɔ nanndɩ yɩ́ sʋ, ɛmɔ a la Nyanmɩan m'ɔ tɩ Sɩɛ nɩn asɩ.

Asɔnɩn mma'n-mɔ abalabɔ'n

18 Ɛhɩ, ɛmɔ mmalasua'n-mɔ, ɛmɔ bɛ́bɛlɛ bɛ́ nwʋn asɩ bɛ mán bɛ́ hun-mɔ. Yɛ́ Mɩn anyunnun, m'ɔ sɛ kɛ ɛmɔ yɔ nɩn anɩn. 19 Ɛmɔ mmelenzua'n-mɔ, ɛmɔ kʋsʋ húlo bɛ́ yɩ-mɔ, nán bɛ momunlan bɛ́ nyunnun bɛ kele bɛ́. 20 Ɛmɔ mmatʋnman'n-mɔ, ɛmɔ mán bɛ́ sɩ nʋn bɛ́ nin-mɔ anyɩnnzɔ wɔ like biala anun. Afɩ yɩ́ sɔ yɛ̂ yɛ́ Mɩn kulo ɔ. 21 Ɛmɔ mɔ bɛ tɩ sɩɛ nʋn nian'n, nán bɛ kan bɛ́ mma'n-mɔ ɛya maan bɛ́ nwʋn bubu bɛ́. 22 Ɛmɔ mɔ bɛ tɩ nganga'n kʋsʋ, ɛmɔ mán bɛ́ mɩn-mɔ mɔ bɛ wɔ asɩɛ nɩn asʋ ɛwa nɩn anyɩnnzɔ wɔ like biala anun. Ɛmɔ amɩn'n-mɔ anyunnun, nán bɛ yɔ bɛ́ nwʋn kɛ menian mɔ bɛ le di junman bɛ kpʋnndɛ ɛfʋa, kʋsʋ bɛ kaci bɛ́ nzin an, anɩn ɛmɔ a bubu bɛ́ sa ɔ nʋn bɛ ja b'a tanlan sʋ. Nan kɛmɔ ɛmɔ man yɛ́ Mɩn anyɩnnzɔ'n, ɛmɔ yɩ́ bɛ́ kunnun bɛ lí bɛ́ junman'n. 23 Junman biala mɔ ɛmɔ 'di'n, ɛmɔ yɩ́ bɛ́ kunnun bɛ lí yɩ́ kanlanman kpa. Ɛmɔ lí yɩ́ kɛ bɛ le di bɛ man yɛ́ Mɩn, nan nán kulo menian'n-mɔ yɛ̂ ɛmɔ lɛ di man bɛ́ ɔ. 24 Afɩ Mɩnlɩan kpa'n mɔ ɛmɔ lɛ sʋ yɩ́'n y'ɔ le Kilisi. Yɩ́ ti, ɛmɔ kácɩ kɛ ajâ'n mɔ Nyanmɩan a fa a bɔ ɛmɔ anɔhʋba'n, Kilisi yɛ̂ ɔ 'man ɛmɔ asa 'kan yɩ́ ɔ. 25 Nan sʋanlan m'ɔ yɔ nyɔlɩɛ ɛtɛ'n, ɔ 'nyan yɩ́ ɛtɛ nɩn anwʋn ahatua. Ɔ sanlɩn kɛ Nyanmɩan dɩɛ, ɔ nnɩan man menian'n-mɔ anyunnun ɔ mmu man bɛ́ bɩ.

4

1 Ɛmɔ kʋsʋ mɔ ɛmɔ tɩ mɩnlɩan'n, ɛmɔ nʋn bɛ́ ngʋa'n-mɔ sɩ́n atɩn m'ɔ tɩ fɔ́ʋ́n, ɔ tɩ sɛsɛ nɩn asʋ. Ɛsɛ, nán man ɛmɔ alʋa fi kɛ ɛmɔ kʋsʋ le Mɩnlɩan kʋn. Mɩnlɩan sɔ'n wɔ nyanmɩansʋ ɛlɔ.

Afʋtu nʋn ngalɩɛ

2 Ɛmɔ bɔ́ mɔndɩnlɩn bɛ tánlan mmʋtʋɛ ɛyɔlɛ nɩn anun, bɛ mán bɛ́ nyɩn kpála, ɛsɛ bɛ lá Nyanmɩan asɩ. 3 Mɛlɛ mɔ ɛmɔ 'sɛlɛ Nyanmɩan'n, ɛmɔ sɛ́lɛ bie bɛ mán yɛ́ kʋsʋ maan Nyanmɩan kpɛ́ atɩn kpa ɔ mán yɛ hán yɩ́ Nʋan Ɛjɔlɛ'n, yɛ bɔ́ Kilisi nvɩalɩɛ nun ɛjɔlɛ'n mɔ sian dɩɛ Nyanmɩan a yɩ a hele'n. Afɩ nvɩalɩɛ nun ɛjɔlɛ sɔ'n dunman nun yɛ̂ n na fiadɩ tɛmʋn mɔ yɛ wɔ nun nɩn ɔ. 4 Ɛhɩka ati, ɛmɔ sɛ́lɛ Nyanmɩan. Ɔ mán n gán nvɩalɩɛ nun ɛjɔlɛ sɔ'n kɛ ɔ fata kɛ mɩn kan yɩ́'n, nán menian'n-mɔ a tɩ yɩ́ bʋ kpa bɔkɔɔ. 5 Ɛmɔ nʋn bɛ́ mɔ bɛ nzɩ man Kilisi'n tɩ a, ɛmɔ nánndɩ ngɛlɛ sʋ. Tɛmʋn'n mɔ yɛ wɔ nun'n, ɛmɔ hán Kilisi anwʋn ɛjɔlɛ'n bɛ héle bɛ́. 6 Ɛmɔ mán bɛ́ nʋan ɛjɔlɛ'n yɔ́ fɛ, ɛsɛ bɛ hán ɛjɔlɛ m'ɔ kɔ atɩn sʋ. Yɩ́ dɩɛ, sɛ sʋanlan bie bisa ɛmɔ kosuan an, anɩn ɛmɔ nyan bie bɛ bua yɩ́ kanlanman.

7 Tisiki tɩ yɛ́ nianman kpa, ɔ sʋ Kilisi ananhɔlɛ nun, ɔ bʋka mɩ́n yɛ di yɛ́ Mɩn junman'n. Ɔ 'ba bɔ kʋalaa kʋalaa'n ɔ kele ɛmɔ, nán ɛmɔ a nwun ɛjɔlɛ'n mɔ ɔ'a tʋ mɩ́n'n. 8 Ɛhɩka ati, mɩɩn sʋan anianman sɔ nɩn ɛmɔ anwʋn ɛlɔ, maan ɔ kan ɛwa ɛjɔlɛ ɔ kele ɛmɔ, nán ɛmɔ ahʋnlɩn a tɔ bɛ́ kunnun b'a nyan anwʋnsɛlɛ. 9 Mɩɩn sʋan yɩ́ nʋn Onezimʋn ɛmɔ anwʋn ɛlɔ. Ɔ tɩ yɛ́ nianman kpa, ɔ sʋ yɛ́ Mɩn ananhɔlɛ nun. Ɔ nʋn Tisiki, bɛ 'ba bɔ ɛwa kʋalaa kʋalaa'n bɛ kele ɛmɔ.

10 Alisitakɩ mɔ mɩn nʋn yɩ́ la fiadɩ sʋa nɩn anun ɛwa'n, yɩ́ nwan ɔ 'yɔ ɛmɔ like. Maakɩ m'ɔ tɩ Baanabasɩ anianman'n, yɩ́ kʋsʋ yɩ́ nwan ɔ 'yɔ bɛ́ like. Maakɩ sɔ'n, m'an han yɩ́ nwʋn ɛjɔlɛ m'an hele ɛmɔ daba. Yɩ́ ti, sɛ ɔ ba ɛmɔ anwʋn ɛlɔ a, ɛmɔ sɔ́ yɩ́ nun kanlanman. 11 Zozi mɔ bɛ fɛlɛ yɩ́ Zusutusu'n, yɩ́ kʋsʋ yɩ́ nwan ɔ 'yɔ bɛ́ like. Bɛ́ menian nsan sɔ'n, bɛ́ ala yɛ̂ bɛ tɩ Zufʋ mɔ b'a le Kilisi b'a li bɛ nʋn mɩ́n yɛ di Nyanmɩan Belemgbin Mân nɩn anwʋn junman ɔ. B'a man mɩ́n lʋa a cɩcɩ mɩ́n nwʋn kpa. 12 Epafalasɩ m'ɔ fi Kolɔsʋ'n, yɩ́ kʋsʋ yɩ́ nwan ɔ 'yɔ ɛmɔ like. Ɔ tɩ Kilisi akʋa. Ɔ yɔ mmʋtʋɛ m'ɔ sʋ ɛbʋɛ ɔ man ɛmɔ cɩan daa. Ɔ sɛlɛ Nyanmɩan kɛ ɛmɔ tíla bɛ́ dedi nɩn anun kpolo, ɔ mán ɛmɔ ati tín wɔ Wawɛ nun, ɛsɛ ɔ mán ɛmɔ hʋ́ala bɛ yɔ́ like biala m'ɔ kulo'n kpa bɔkɔɔ. 13 Mɩn kʋala mɩn di Epafalasɩ anwʋn adanzɩɛ kɛ, ɔ bɔ ɛmɔ anwʋn mɔndɩnlɩn kpa. Ɔ bɔ Laodise ɔ nʋn Hielapolisi asɔnɩn mma'n-mɔ kʋsʋ anwʋn mɔndɩnlɩn kpa. 14 Yɛ́ manngʋn Luku m'ɔ di dɔkʋtɛ junman'n, ɔ nʋn Demasɩ, bɛ́ nwan bɛ 'yɔ ɛmɔ like. 15 Ɛmɔ yɔ́ Laodise ɛlɔ anianman'n-mɔ like. Ɛmɔ yɔ́ Nɩnfa nʋn asɔnɩn mma'n-mɔ mɔ bɛ yia yɩ́ awulo ɛbɛlɛ'n like. 16 Sɛ ɛmɔ kɩnnga kalata ɛhɩ yue a, bɛ mán ɔ tʋ́ Laodise ɛlɔ anianman'n-mɔ maan bɛ́ kʋsʋ bɛ kɩ́nnga yɩ́ asɔnɩn sua nɩn anun. Ɛmɔ kʋsʋ kɩ́nnga kalata'n m'ɔ fi Laodise ɛlɔ mɔ ɛmɔ asa kɔ han yɩ́'n. 17 Ɛmɔ hán héle Alɩsipʋ kɛ junman'n mɔ yɛ́ Mɩn a fa a wula yɩ́ sa nun kɛ ɔ lí'n, ɔ bɔ́ mɔndɩnlɩn ɔ lí yɩ́ kpa bɔkɔɔ.

18 Ɛjɔlɛ kpɔlɛ ɛhɩ-mɔ tɩ mɩ́n muonun mɩ́n Pɔlʋ mɩ́n sa ati kalata. Mɩɩn kɛlɛ ɛmɔ mɩn bisa bɛ́ ahɩn. Nán bɛ man bɛ́ lʋa fi kɛ n dɛ la fiadɩ sua nɩn anun. Nyanmɩan nyila'n hán ɛmɔ!

1 TESALONINKI

1

2

3

4

5

PƆLƱ KALATA'N

M'Ɔ LILƖ MƱA HƐLƐLƖ

NWANLƖN TESALONINKI

ASƆNƖN MMA'N-MƆ'N

M'ɔ wɔ nun'n

Anɩn, Tesaloninki tɩ Masedʋanɩn mân nɩn anun ɛlɔ kulo kpili'n kʋn. Silivɩn mɔ bɛ fɛlɛ yɩ́ biekun Silasɩ'n, nʋn Timote yɛ̂ bɛ bʋkalɩ Pɔlʋ maan ɔ bɔlɩ ɛlɔ asɔnɩn nɩn ɔ. Nan kɛmɔ Zufʋ'n-mɔ totua yɩ́ atɩn'n, Pɔlʋ a njɛ man Tesaloninki ɛbɛlɛ (Junman 17). Ɔ kpatili ɔ fi Masedʋanɩn mân nɩn anun ɔ hɔlɩ Akayi mân nɩn anun. Nan m'ɔ fi Masedʋanɩn mân nɩn anun hɔlɩ'n, ɔ sʋanlɩn Timote Tesaloninki ɛlɔ kɛ ɔ hɔ́ nɩ́an asɔnɩn mma'n-mɔ abʋsʋ sɛ bɛ yacili man bɛ́ dedi'n bɛ tɩlɩ man wɔ ahʋlʋwa'n mɔ bɛ lɛ kele bɛ́ nɩn anwʋn an. Mɔ Timote hɔlɩ walɩ m'ɔ bɔlɩ amannɩɛ fɛ helelɩ Pɔlʋ'n, yɩ́ lʋa cɩcɩlɩ nán ɔ'a hɛlɛ kalata ɛhɩ ɔ'a nwan bɛ́. Kalata nɩn anun, ɔ'a nwun Nyanmɩan anwʋn ye, ɛsɛ ɔ'a wowula bɛ́ anwʋnsɛlɛ kɛ bɛ tíla bɛ́ dedi nɩn anun bɛ hɔ́ bɛ́ nyunnun.

Kalata nɩn ati 1-3, Pɔlʋ lɛ kacɩ kɛ ɔ kpɩnlɩn lili junman'n bɛ́ afian ɛlɔ'n. Yɛ̂ ɔ di fɛ kɛ sunnzun mɔ bɛ lɛ nwun yalɛ, bɛ le bɛ́ dedi nɩn anun kpolo. Ɔ kulo kɛ ɔ nwun bɛ́ nwʋn biekun. Kalata nɩn ati 4.1-12, Pɔlʋ lɛ kacɩ bɛ́ ngehele'n m'ɔ helelɩ bɛ́ wɔ ɛnanndɩɛ kpa nɩn anwʋn'n cɩnnjɩn, bɛ síe bɛ́ nwʋn ye wɔ ajʋamannɩn ngacile kʋalaa anwʋn. Kalata nɩn ati (4.13-5.11), Pɔlʋ lɛ kan yɛ́ Mɩn Zozi Kilisi ɛwalɛ'n mɔ ɔ 'sa ba nɩn ɛjɔlɛ. Kalata nɩn agualɩɛ nun, Pɔlʋ lɛ tu bɛ́ fʋɔ ɛsɛ ɔ lɛ yeyila bɛ́.

1

Ahɩn ebisa

1 Mɩ́n Pɔlʋ, mɩ́n nʋn Silivɩn nʋn Timote yɛ̂ yɛ lɛ kɛlɛ kalata ɛhɩ yɛ nwan ɛmɔ Tesaloninki asɔnɩn mma'n-mɔ ɔ. Ɛmɔ mɔ bɛ nʋn yɛ́ Sɩ Nyanmɩan nʋn yɛ́ Mɩn Zozi Kilisi a yɔ kʋn'n, yɛ 'bisa ɛmɔ ahɩn.

Nyanmɩan nwún ɛmɔ anwʋn anwunnvoe, ɛsɛ ɔ cɩ́cɩ ɛmɔ alʋa.

Asɩna

2 Yɛ da Nyanmɩan asɩ cɩan daa wɔ ɛmɔ dunman nun, ɛsɛ yɛ sɛlɛ Nyanmɩan Kpili cɩan daa yɛ man ɛmɔ. 3 Nyanmɩan m'ɔ tɩ yɛ́ Sɩ nɩn anyunnun, tɛmʋn biala yɛ́ ti kacɩ ɛmɔ nyɔlɩɛ'n m'ɔ kele kɛ ɛmɔ le dedi, ɛmɔ kulo bɛ́ nwʋn, ɛsɛ yɛ́ Mɩn Zozi Kilisi ɛwalɛ cɩan nɩn anwʋn anyɩndasʋɛ mɔ ɛmɔ le yɩ́'n, ɔ tɩ man nzɛmɩndɛ. 4 Anianman-mɔ, yɛ sɩ kɛ Nyanmɩan a hulo ɛmɔ, ɔ'a nɩan menian'n-mɔ anun ɔ'a kpa ɛmɔ maan b'a yɔ yɩ́ dɩɛ. 5 Ɔ sanlɩn kɛ nán yɛ́ nʋan mgban nɩn ala yɛ̂ yɛ falɩ yɛ bɔlɩ Ɛjɔlɛkpa'n yɛ helelɩ ɛmɔ ɔ. Nan Wawɛ Nwannzan-nwannzan'n jinlanlɩn yɛ́ nzin maan yɛ bɔlɩ yɩ́ tunmin sʋ kʋsʋ yɛ helelɩ ɛmɔ. Ɔ manlɩn ɛmɔ nwunlin yɩ́ fɔ́ʋ́n kʋsʋ kpa kɛ Ɛjɔlɛkpa sɔ'n tɩ ananhɔlɛ. Kɛ ɔ kɔ yɔ nán ɛmɔ a kpasi'n, ɛmɔ nwunlin kɛ yɛ kpɩnlɩn yɛ nʋn ɛmɔ tanlanlɩn'n. 6 Ɛmɔ a nɩan yɛ́ nʋn yɛ́ Mɩn asɩtanlan sɔ nɩn asʋ. Ɛhɩka ati yɛ̂ bɛ helelɩ ɛmɔ ahʋlʋwa kpa tɛmʋn mɔ ɛmɔ lelɩ Nyanmɩan Anʋan Ɛjɔlɛ'n bɛ lili nɩn ɔ. Nan kʋsʋ Wawɛ Nwannzan-nwannzan nɩn a man ɛmɔ le fɛ elie. 7 Ɔ man Masedʋanɩn nʋn Akayi mân nɩn anun, sɛ bɛ 'kan bɛ́ kʋalaa mɔ b'a le Zozi Kilisi b'a li nɩn ɛjɔlɛ a, bɛ bɔ ɛmɔ dunman. 8 Ɔ sanlɩn kɛ Nyanmɩan Anʋan Ɛjɔlɛ'n tɛtɛlɩ ɛmɔ Masedʋanɩn mân nɩn anun ɔ nʋn Akayi mân nɩn anun. Ɔ'a nga man ɛbɛlɛ ala, nan mân'n lɩka kʋalaatin, bɛ bɔ dedi'n mɔ ɛmɔ le yɩ́ wɔ Nyanmɩan anun nɩn anwʋn ɛjɔlɛ. Yɩ́ ti, yɛ́ muonun yɛ ngan man ɛmɔ dedi nɩn anwʋn ɛjɔlɛ kʋ́n. 9 Kɛ ɛmɔ kpɩnlɩn sɔlɩ yɛ́ nun mɛlɛ mɔ yɛ hɔlɩ ɛmɔ ɛlɔ, ɔ nʋn kɛ ɛmɔ kpɩnlɩn yɔlɩ bɛ yacili amʋan'n-mɔ bɛ gualɩ bɛ falɩ bɛ́ nwʋn bɛ manlɩn Tɩasɩfʋɛ Nyanmɩan'n m'ɔ tɩ ananhɔlɛ'n nán b'a sʋ yɩ́'n, menian'n-mɔ kʋalaa kan yɩ́ nwʋn ɛjɔlɛ. 10 Ɛsɛ bɛ kan kɛ ɛmɔ lɛ nwʋnndɛ kɛ Nyanmɩan Awa Zozi m'ɔ man ɔ fi ewue nun ɔ'a tinnge'n, ɔ fi nyanmɩansʋ ɔ bála. Afɩ, yɩ́ dein yɛ̂ ɔ de yɛ́ ti nán Nyanmɩan sikpɛ'n m'ɔ lɛ ba nɩn a ngun man yɛ́ ɔ.

2

Pɔlʋ nʋn yɩ́ manngʋn'n-mɔ junman'n

1 Anianman-mɔ, ɛmɔ muonun sɩ kɛ, ɛmɔ anwʋn ɛlɔ ɛwalɛ mɔ yɛ walɩ'n, ɔ'a nyɔ man mgban. Afɩ, yɛ́ Mɩn junman'n mɔ yɛ walɩ lili yɩ́ ɛmɔ afian ɛlɔ nɩn a su mma kpa. 2 Ɛmɔ sɩ kɛ bɛ helelɩ yɛ́ ahʋlʋwa Filipʋ kulo nɩn asʋ ɛlɔ kʋalaaka nán y'a ju Tesaloninki. Mɔ yɛ juli ɛmɔ anwʋn ɛlɔ'n, menian'n-mɔ jɩjɩlɩ yɛ́ sɛlɛ kpa, nan kʋsʋ Nyanmɩan Kpili manlɩn yɛ́ anwʋnsɛlɛ maan yɛ bɔlɩ Ɛjɔlɛkpa'n yɛ helelɩ ɛmɔ. 3 Ɔ man Ɛjɔlɛkpa sɔ'n mɔ yɛ bɔ yɛ kele menian'n-mɔ'n, ɔ tɩ man ato ɛjɔlɛ, yɛ mmɔ yɛ mgbʋnndɛ man esika, ɛsɛ yɛ mmɔ yɛ nnaka sʋanlan fɩ́ɩ́. 4 Nan yɛ kan ɛjɔlɛ'n kɛ Nyanmɩan Kpili muonun kulo kɛ yɛ kan yɩ́'n. Ɔ sanlɩn kɛ ɔ'a nwun yɛ́ ti anun, ɔ'a bu yɛ́ ɔ'a fa yɩ́ Ɛjɔlɛkpa'n ɔ'a wula yɛ́ sa nun. Yɩ́ sɔ ati, yɛ ngan man mɔ yɛ kan an, menian'n-mɔ akunnun jɔ yɩ́ nwʋn'n, nan mɔ Nyanmɩan Kpili akunnun jɔ yɩ́ nwʋn'n yɛ̂ yɛ kan ɔ. 5 Ɛmɔ muonun sɩ kɛ yɛ lakalɩ man ɛmɔ lé, ɛsɛ yɛ́ nyɩn bʋlʋlɩ man ɛmɔ anwʋndɩɛ'n-mɔ lé. Nyanmɩan muonun di yɩ́ nwʋn adanzɩɛ. 6 Cɩan bie lé, y'a mgbʋnndɛ man kɛ ɛmɔ anaan ɛhɩnlɩn-mɔ fʋa yɛ́. 7 Kɛmɔ yɛ tɩ Kilisi mmɔfʋɛ'n, yɛ kʋala yɛ kele ɛmɔ yɛ́ tunmin'n mɔ yɛ le yɩ́'n, nan yɛ́ dɩɛ, y'a nyɔ man yɩ́ sɔ. Mɔ anɩn yɛ wɔ ɛmɔ anwʋn ɛlɔ'n, yɛ bɛbɛlɛlɩ yɛ́ nwʋn asɩ yɛ manlɩn ɛmɔ. Yɛ yɔlɩ kɛ ɛta m'ɔ lɛ nɩan yɩ́ mma ɔ. 8 Ehulo kpili'n mɔ yɛ kulo ɛmɔ nɩn ati, nán Ɛjɔlɛkpa nɩn angʋnmɩn ala yɛ̂ ahan yɛ 'bɔ yɛ kele ɛmɔ ɔ, nan ɛsɛ ahan yɛ 'fa yɛ́ muonun yɛ́ ngʋan'n yɛ man ɛmɔ. Ɔ sanlɩn kɛ ɛmɔ anwʋn hianlɩn yɛ́ sʋnman. 9 Anianman-mɔ, ɛmɔ sɩ yɩ́ fɔ́ʋ́n kɛ mɛlɛ mɔ anɩn yɛ lɛ bɔ Nyanmɩan Ɛjɔlɛkpa'n yɛ kele ɛmɔ'n, yɛ lili junman sɛlɛ kpa kɔngɔɛ nʋn eyua, yɛ nwunlin yalɛ nʋn ɛfɛ, yɛ nyanlɩn esika yɛ sielɩ yɛ́ nwʋn. Ɔ man ɛmɔ anun bie fɩ́ɩ́ a mmɔ man yɛ́ nwʋn kalɛ. 10 Ɛmɔ nʋn Nyanmɩan di yɛ́ nwʋn adanzɩɛ kɛ yɛ bɔlɩ abalabɔ mɔ yɩ́ nwʋn tɩ, m'ɔ tɩ fɔ́ʋ́n, mɔ bɛ nnyan man yɩ́ nwʋn ɛjɔlɛ ɛtɛ fɩ́ɩ́ bɛ ngan man wɔ ɛmɔ mɔ bɛ de Zozi bɛ di nɩn afian. 11 Ɛmɔ sɩ kɛ yɛ nʋn ɛmɔ anun kʋn biala tanlanlɩn kɛ sɩɛ nʋn yɩ́ mma. 12 Yɛ wowulalɩ ɛmɔ anwʋnsɛlɛ, yɛ cɩcɩlɩ ɛmɔ alʋa ɛsɛ yɛ tuli ɛmɔ fʋɔ kɛ ɛmɔ bɔ́ bala kpa m'ɔ sɔ Nyanmɩan Kpili anyɩn. Afɩ, yɩ́ muonun yɛ̂ ɔ'a fɛlɛ ɛmɔ kɛ ɛmɔ bála bɛ káci yɩ́ anunminnyanmʋn belemgbin mân nɩn anun menian ɔ.

13 Ɛhɩka ati, yɛ da Nyanmɩan asɩ cɩan biala. Ɔ sanlɩn kɛ mɛlɛ mɔ yɛ hanlɩn Nyanmɩan Anʋan Ɛjɔlɛ'n yɛ helelɩ ɛmɔ'n, ɛmɔ a nne man ɛjɔlɛ sɔ'n b'a ndʋ man nun kɛ kulo sʋanlan ɛjɔlɛ, nan ɛmɔ sɔlɩ nun kɛ ɔ tɩ Nyanmɩan Anʋan Ɛjɔlɛ sakpa. Ɔ man ɛmɔ mɔ bɛ de bɛ di'n, Ɛjɔlɛkpa sɔ'n lɛ di junman sɛlɛ wɔ ɛmɔ asɩtanlan nɩn anun. 14 Anianman-mɔ, Nyanmɩan menian'n-mɔ mɔ bɛ wɔ Zude mân nɩn anun ɛlɔ mɔ bɛ nʋn Zozi Kilisi a yɔ kʋn'n, ɛmɔ a kaci kɛ bɛ́ ala. Yalɛ mɔ Zufʋ'n-mɔ helelɩ bɛ́'n, yɩ́ kʋnmgba nɩn ala yɛ̂ menian mɔ bɛ nʋn ɛmɔ tɩ nɩn a hele ɛmɔ nɩn ɔ. 15 Zufʋ sɔ'n-mɔ mɔ bɛ hunlin yɛ́ Mɩn Zozi nʋn Nyanmɩan mgbɔmanfʋɛ'n-mɔ'n, bɛ́ yɛ̂ bɛ helelɩ yɛ́ yalɛ nɩn ɔ. Bɛ nzɔ man Nyanmɩan anyɩn, ɛsɛ bɛ kpɔ menian'n-mɔ kʋalaatin! 16 Bɛ kulo kɛ bɛ tan yɛ́ nyɩnsʋ, yɩ́ dɩɛ anɩn yɛ ngan man ɛjɔlɛ'n yɛ ngele man bɛ́ mɔ bɛ tɩ man Zufʋ'n nán b'a nyan bɛ́ ti. Bɛ́ nyɔlɩɛ sɔ'n, ɔ man bɛ́ ɛtɛ nɩn a sʋn. B'a yɔ dede b'a man Nyanmɩan sikpɛ nɩn a hyɩ bɛ́.

Pɔlʋ alʋa lɛ dɔ Tesaloninki asɔnɩn mma'n-mɔ

17 Yɛ́ dɩɛ, anianman-mɔ, kɛ yɛ tɩtɩlɩ yɛ́ nwʋn nun kaan'n, yɛ nwunlin man ɛmɔ anwʋn, nan kʋsʋ yɛ́ ti wɔ ɛmɔ sʋ dahuu. Yɛ́ lʋa lɛ dɔ ɛmɔ kpa, yɛ kulo kɛ yɛ nwun ɛmɔ anwʋn. 18 Ɛhɩka ati, yɛ́ nwan ahan yɛ 'ba ɛmɔ anwʋn ɛlɔ. Nan mɩ́n bɔbɔ mɩ́n Pɔlʋ, m mɔbʋalɩ mɩ́n nwʋn kʋn, yɩ́ nzin biekun, mɩ́n nwan mɩn 'ba, nan *Satan a man y'a nnyan man atɩn. 19 Mɛlɛ mɔ yɛ́ Mɩn Zozi 'ba a, mɔ yɛ 'ba fite yɩ́ nyunnun'n, nzu like dɩɛ anwʋn yɛ̂ ɔ 'nɩan fʋa yɛ́ ɔ? Yɛ́ fɛ elie like'n y'ɔ le benin? Nzukɛ yɛ̂ ɔ kele kɛ yɛ lili kunnunmun mɔ yɛ kʋala kɛ yɛ fa yɛ tu yɛ́ nʋan nun ɔ? 20 Yɛ́ anunminnyanmʋn ɔ nʋn yɛ́ fɛ elie'n kʋalaa y'ɔ le ɛmɔ.

3

1 Ɛhɩka ati, kɛmɔ y'a tanlan dede yɛ ndɩ man ɛmɔ angan fɩ́ɩ́'n, sian y'a ngʋala man nwʋnndɛ kʋ́n. Ɔ man y'a fa ajʋnlɩn kɛ Timote hɔ́ nɩ́an ɛmɔ abʋsʋ, nán yɛ́ ngʋnmɩn yɛ ka Atɛnɩn ɛwa. 2 Yɛ́ nianman Timote nʋn yɛ́ y'ɔ di Nyanmɩan junman nɩn ɔ. Yɛ́ nʋn yɩ́ y'ɔ bɔ Zozi anwʋn Ɛjɔlɛkpa'n yɛ kele menian'n-mɔ ɔ. Yɛ lɛ sʋan yɩ́ ɛmɔ anwʋn ɛlɔ kɛ ɔ wówula ɛmɔ anwʋnsɛlɛ, ɔ cɩ́cɩ ɛmɔ alʋa, ɛsɛ ɔ bʋ́ka ɛmɔ maan bɛ́ dedi'n jínlan yɩ́ ja nun kpa. 3 Yɩ́ dɩɛ, anɩn ɛmɔ anun bie fɩ́ɩ́ anwʋn a mmubu man yɩ́ wɔ yalɛ'n mɔ yɛ lɛ nwun yɩ́ kɩkaala nɩn anun. Afɩ ɛmɔ muonun sɩ kɛ yalɛ sɔ'n mɔ yɛ lɛ nwun yɩ́'n wɔ ninnge'n-mɔ mɔ Nyanmɩan sesielɩ manlɩn yɛ́ nɩn anun bie. 4 Afɩ mɛlɛ mɔ anɩn yɛ tɛ wɔ ɛmɔ anwʋn ɛlɔ'n, yɛ lili mʋa yɛ hanlɩn yɛ helelɩ ɛmɔ kɛ bɛ lɛ ba hele yɛ́ yalɛ. Mɛlɛ sɔ'n yɛ̂ ɔ'a ju nɩn ɔ, ɛmɔ muonun sɩ. 5 Ɛhɩka ati, kɛmɔ m'an tanlan dede mɔ mɩn ndɩ man ɛmɔ angan fɩ́ɩ́'n, mɩn tanlan an, ɔ ndanlan man. Ɔ man m'an sʋan Timote ɛmɔ anwʋn ɛlɔ, kɛ ɔ hɔ́ nɩ́an sɛ ɛmɔ tɛ le dedi wɔ Zozi nun an. N nili yalɛ kɛ bɩcɩ Abɔnsanmʋn a a a sɔ ɛmɔ a nɩan, ɔ'a kaci ɛmɔ ajʋnlɩn, ɔ'a man yɛ́ junman nɩn a yɔ mgban.

Timote amannɩɛ'n

6 Nan kɩkaala dɩɛ, Timote fi ɛmɔ anwʋn ɛlɔ ɔ'a a. Ɔ'a bɔ ɛmɔ anwʋn amannɩɛ fɛ ɔ'a hele yɛ́. Yɩ́ nwan ɛmɔ le dedi, ɛmɔ le ehulo, ɛsɛ yɩ́ nwan ɛmɔ ati wɔ yɛ́ sʋ dahuu, ɛmɔ alʋa lɛ dɔ yɛ́ sɛlɛ kpa, ɛmɔ kulo kɛ bɛ nwun yɛ́ nwʋn kɛ yɛ́ kʋsʋ yɛ kulo kɛ yɛ nwun ɛmɔ anwʋn'n. 7 Ɛhɩka ati, anianman-mɔ, yalɛ nʋn ɛfɛ'n mɔ yɛ tɩ nun'n, ɛmɔ a man yɛ́ lʋa a cɩcɩ. Ɔ sanlɩn kɛ ɛmɔ dedi nɩn a wowula yɛ́ anwʋnsɛlɛ. 8 Ɔ man kɩkaala dɩɛ, yɛ́ nwʋn a sanndɩ yɛ́, afɩ ɛmɔ jin bɛ́ ja nun bɛ nʋn yɛ́ Mɩn tɛ nanndɩ. 9 Yɛ le ɛmɔ anwʋn fɛ elie kpili wɔ Nyanmɩan anyunnun, ɔ man yɛ nnwun man like fɩ́ɩ́ bɔbɔ mɔ yɛ 'fa yɛ 'da Nyanmɩan Kpili asɩ ɔ. 10 Kɔngɔɛ nʋn eyua, yɛ sɛlɛ yɩ́ kpa kɛ ɔ mán yɛ nyán atɩn yɛ nwún ɛmɔ anwʋn biekun, nán yɛ héhele ɛmɔ ninnge mɔ ɔ'a ha wɔ ɛmɔ dedi nɩn anwʋn'n yɛ sɔ́ sʋ.

11 Yɛ́ Sɩ Nyanmɩan Kpili muonun, ɔ nʋn yɛ́ Mɩn Zozi Kilisi, bɛ sésie yɛ́ atɩn kanlanman maan yɛ bála nwun ɛmɔ anwʋn. 12 Ehulo'n mɔ ɛmɔ kulo bɛ́ nwʋn, mɔ ɛmɔ fa kulo menian'n-mɔ kʋalaatin'n, yɛ́ Mɩn mán ɔ hɔ́ yɩ́ nyunnun kpa kɛ ehulo'n mɔ yɛ fa yɛ kulo ɛmɔ'n. 13 Yɛ́ Mɩn wówula ɛmɔ anwʋnsɛlɛ ɔ mán ɛmɔ ahʋnlɩn'n-mɔ anun tɩ́, nán b'a nnyan ɛmɔ anwʋn ɛjɔlɛ ɛtɛ fɩ́ɩ́ b'a ngan man wɔ Nyanmɩan m'ɔ tɩ Sɩɛ nɩn anyunnun, mɛlɛ mɔ yɛ́ Mɩn Zozi nʋn yɩ́ anwʋntɩɛ mma'n-mɔ kʋalaa 'ba a'n.

4

Abalabɔ m'ɔ sɔ Nyanmɩan anyɩn'n

1 Ɛhɩ, anianman-mɔ, abalabɔ mɔ ɛmɔ bɔ a, ɔ sɔ Nyanmɩan anyɩn'n, yɛ helelɩ ɛmɔ. Yɛ de yɛ di kɛ ɛmɔ bɔ abalabɔ sɔ'n. Nan, sian dɩɛ, yɛ lɛ bʋtʋ yɛ sɛlɛ ɛmɔ kɛ yɛ́ Mɩn Zozi dunman nun, ɛmɔ bɔ́ bala sɔ'n kpa bɛ hɔ́ bɛ́ nyunnun bɛ mán ɔ tála daba'n. 2 Afɩ ɛmɔ sɩ, amanmuo'n mɔ yɛ́ Mɩn Zozi helelɩ yɛ́ kɛ yɛ bú'n, y'a han yɩ́ nwʋn ɛjɔlɛ y'a hele ɛmɔ.

3 Nyɔlɩɛ mɔ Nyanmɩan kulo'n y'ɔ le ɛhɩ: ɔ kulo kɛ ɛmɔ yɔ menian nwannzan-nwannzan, ɛsɛ ɛmɔ nɩan bɛ́ nwʋn ye kpa wɔ satɩlɩfʋɛ nyɔlɩɛ'n-mɔ anwʋn. 4 Ɛmɔ anun kʋn biala nwún yɩ́ yɩ já, ɔ nʋn yɩ́ bɛ tánlan anwʋntɩɛ nun, ɔ nʋn anyɩnnzɔ nun, 5 nán ɛmɔ a nnyan man ajʋnlɩn basa basa kɛ bɛ́ mɔ bɛ nzɩ man Nyanmɩan'n le yɩ́'n. 6 Asɩtanlan sɔ nɩn anun, sʋanlan fɩ́ɩ́ n'ɔ bu yɩ́ manngʋn anyunnun ɔ sɛcɩ yɩ́ ajaa, anaan ɔ di yɩ́ dufule. Yɛ hanlɩn yɛ helelɩ ɛmɔ, ɛsɛ yɛ kannzʋlɩ ɛmɔ kpa kɛ menian mɔ bɛ yɔ ɛtɛ sɔ'n, Nyanmɩan Kpili 'ba tua bɛ́ yɩ́ nwʋn kalɛ. 7 Afɩ, Nyanmɩan a nvɛlɛ man yɛ́ kɛ yɛ yɔ́ satɩlɩfʋɛ nyɔlɩɛ, nan ɔ'a fɛlɛ yɛ́ kɛ yɛ bɔ́ abalabɔ m'ɔ sɔ yɩ́ nyɩn yɛ mán yɛ́ nwʋn tɩ́. 8 Ɛhɩka ati, sʋanlan mɔ ɔ'a nni man ngehele sɔ nɩn asʋ'n, nán kulo sʋanlan yɛ̂ ɔ'a mmu man yɩ́ like ɔ, nan Nyanmɩan Kpili'n mɔ ɔ'a fa yɩ́ Wawɛ Nwannzan-nwannzan'n ɔ'a man ɛmɔ'n yɛ̂ ɔ'a yɩ yɩ́ ɔ'a tʋ ɔ.

9 M'ɔ tʋ de ehulo'n mɔ ɛmɔ kulo anianman'n-mɔ mɔ bɛ le dedi'n, ɔ njian man kɛ yɛ kɛlɛ ɛmɔ yɩ́ nwʋn kalata biekun ɔ. Ɔ sanlɩn kɛ Nyanmɩan muonun a hele ɛmɔ kɛ ɛmɔ kpɩ́n bɛ húlo bɛ́ nwʋn'n. 10 Sakpa, ɛmɔ kulo anianman'n-mɔ kʋalaa mɔ bɛ wɔ Masedʋanɩn mân nɩn anun'n. Nan kʋsʋ, anianman-mɔ, yɛ 'sɛlɛ ɛmɔ kɛ ɛmɔ nyán ehulo kpili m'ɔ tala ɛhɩ asʋ. 11 Ɛmɔ mían bɛ́ bʋ kpa bɛ tánlan wɔ anzʋnunjɔ nun, ɛmɔ nɩ́an ɛmɔ muonun anwʋn ɛjɔlɛ bɛ lí, ɛsɛ ɛmɔ lí junman bɛ kpʋ́nndɛ mɔ ɛmɔ a mɩan yɩ́ nwʋn'n, kɛ yɛ selɩ ɛmɔ kɛ ɛmɔ yɔ́'n. 12 Sɛ ɛmɔ yɔ yɩ́ sɔ a, menian'n-mɔ mɔ bɛ nzɩ man Nyanmɩan'n, bɛ́ nyɩn 'ba sɔ ɛmɔ, ɛsɛ ɛmɔ ngɔ mian man like fɩ́ɩ́ anwʋn.

Yɛ́ Mɩn yɩ́ ɛwalɛ'n

13 Anianman-mɔ, yɛ kulo kɛ ɛmɔ nwun bɛ́ mɔ b'a wu nɩn anwʋn ɛjɔlɛ'n fɔ́ʋ́n, nán ɛmɔ anwʋn a mmubu man bɛ́ kɛ bɛ́ mɔ bɛ nzɩ man Nyanmɩan nɩn anwʋn bubu bɛ́'n, ɔ sanlɩn kɛ bɛ le man anyɩndasʋɛ kɛ yɛ́. 14 Yɛ́ dɩɛ, yɛ de yɛ di kɛ Zozi a wu, ɛsɛ ɔ fi ewue nun ɔ'a tinnge. Yɩ́ ti, yɛ de yɛ di biekun kɛ Zozi dunman nun, Nyanmɩan Kpili 'ba man bɛ́ mɔ bɛ de yɩ́ bɛ di mɔ b'a wu'n ngʋan maan bɛ fi ewue nun bɛ tinnge. 15 Ɛhɩ anwʋn, ɛmɔ tie yɛ́ Mɩn ngehele ɛjɔlɛ kʋn mɔ yɛ lɛ kan yɛ kele ɛmɔ'n. Ɛjɔlɛ sɔ'n y'ɔ le kɛ mɛlɛ mɔ yɛ́ Mɩn 'ba a'n, yɛ́ mɔ yɛ́ nyɩn tɛ wɔ sʋ'n, yɛ ngɔ li man mʋa bɛ́ mɔ b'a le Zozi b'a li mɔ b'a wu nɩn anyunnun. 16 Ɔ sanlɩn kɛ bɛ 'ba man atɩn, nyanmɩansʋ mmɔfʋɛ mgbain'n-mɔ anun kʋn 'ba tɩan nun, bɛ 'ba hu Nyanmɩan kɔnɔtɩ'n, anɩn yɛ́ Mɩn muonun fi anwunno ɛlɔ ɔ lɛ ju ba. Bɛ́ mɔ b'a le Kilisi b'a li mɔ b'a wu'n, bɛ fi ewue nun bɛ 'di mʋa bɛ tinnge. 17 Yɩ́ nzin, yɛ́ mɔ yɛ́ nyɩn tɛ wɔ sʋ tɛmʋn sɔ nɩn anun'n, yɛ́ nʋn bɛ́ mɔ bɛ fi ewue nun b'a tinnge'n, bɛ 'ba fʋla yɛ́ kʋalaa bɔlɛ́ nɩn anun anwunno ɛlɔ, yɛ 'kɔ a kpa yɛ́ Mɩn atɩn. Ɔ fi ɛbɛlɛ, yɛ́ nʋn yɛ́ Mɩn yɛ 'tanlan dahuu. 18 Ɛhɩka ati, ɛmɔ fá ɛjɔlɛ sɔ'n-mɔ bɛ wówula bɛ́ nwʋn anwʋnsɛlɛ.

5

1 M'ɔ tʋ de cɩan anaan mɛlɛ mɔ ninnge sɔ'n-mɔ 'te'n, anianman-mɔ, ɔ njian man kɛ yɛ kɛlɛ ɛmɔ yɩ́ nwʋn kalata. 2 Afɩ, ɛmɔ muonun sɩ yɩ́ fɔ́ʋ́n kɛ yɛ́ Mɩn yɩ́ ɛwalɛ cɩan'n 'ba li yɛ́ nvu nun kɛ awofʋɛ m'ɔ lɛ wua kɔngɔɛ ɔ. 3 Mɛlɛ mɔ eyuadɩ nɩn anun menian'n-mɔ alʋa 'ba fi bɛ́ nwʋn, mɔ bɛ 'ba han kɛ: “Yɛ le anzʋnunjɔ, ɛsɛ yɛ nzusu man ɛjɔlɛ fɩ́ɩ́”, tɛmʋn sɔ'n yɛ̂ nvu nun mgban, munnzue'n 'ba tʋ bɛ́ kɛ nwʋnnzɛfʋɛ mɔ yɩ́ kʋ kɔ han yɩ́. Ɔ man bɛ́ nun bie fɩ́ɩ́ ngɔ nnyan man atɩn nán ɔ'a nwanndi. 4 Nan ɛmɔ dɩɛ, anianman-mɔ, ɛmɔ tɩ man awosin nun, nán cɩan sɔ nɩn a li ɛmɔ nvu nun kɛ awofʋɛ m'ɔ lɛ wua ɔ. 5 Afɩ, ɛmɔ kʋalaa tɩ kanlannɩɛ'n nʋn alɩhɩan nɩn anun menian. Nán alɩsan nʋn awosin nun menian y'ɔ le yɛ́. 6 Ɛhɩka ati, nán bɛ man yɛ́ dafɩ kɛ menian ɛhɩnlɩn-mɔ, nan bɛ mán yɛ sísa, ɛsɛ yɛ yɔ́ yɛ́ ninnge'n-mɔ kʋalaa kpɛ kpɛ kpɛ. 7 Afɩ kɔngɔɛ yɛ̂ bɛ da bɛ dafɩ ɔ, ɛsɛ kɔngɔɛ yɛ̂ menian'n-mɔ nʋn nzan dede bɛ bʋ ɔ. 8 Nan yɛ́ dɩɛ, alɩhɩan nɩn anun menian y'ɔ le yɛ́. Ɛhɩka ati, bɛ mán yɛ yɔ́ yɛ́ ninnge'n-mɔ kʋalaa kpɛ kpɛ kpɛ. Kɛ sʋanlan m'ɔ lɛ kɔ ɛlɔɛ'n wula bulalɛ taladɩɛ'n ɔ sisa yɩ́ hue'n, yɛ́ kʋsʋ yɛ nyán dedi ɔ nʋn ehulo. Kɛ sʋanlan mɔ lɛ kɔ ɛlɔɛ'n sʋ bulalɛ kele'n ɔ sisa yɩ́ ti'n, yɛ́ kʋsʋ yɛ nyán anyɩndasʋɛ kɛ Zozi a le yɛ́ ti. 9 Ɔ sanlɩn kɛ Nyanmɩan a nvɛlɛ man yɛ́ yɩ́ nwʋn kɛ yɛ wú sikpɛ ewue, nan ɔ nanndɩ yɛ́ Mɩn Zozi Kilisi asʋ, ɔ'a fɛlɛ yɛ́ yɩ́ nwʋn kɛ y'a a nyan ngʋan. 10 Afɩ, yɛ́ ti yɛ̂ Zozi wuli ɔ. Ɔ man sɛ yɛ́ nyɩn wɔ sʋ, anaan sɛ yɛ wu a, yɛ 'nyan ngʋan yɛ nʋn yɩ́ tanlan dahuu mɛlɛ mɔ ɔ 'ba sa ba'n. 11 Ɛhɩka ati, ɛmɔ cɩ́cɩ bɛ́ nwʋn alʋa, ɛsɛ ɛmɔ wówula bɛ́ nwʋn anwʋnsɛlɛ kɛ ɛmɔ a bɔ yɩ́ bʋ bɛ lɛ yɔ'n.

Afʋtu

12 Anianman-mɔ, yɛ lɛ sɛlɛ ɛmɔ kɛ ɛmɔ mán bɛ́ nyɩn sɔ́ menian mɔ bɛ di yɛ́ Mɩn junman wɔ ɛmɔ afian ɛlɔ, mɔ yɛ́ Mɩn dunman nun, bɛ li ɛmɔ ati, ɛsɛ bɛ kannzʋ ɛmɔ'n. 13 Bɛ́ junman'n mɔ bɛ di nɩn ati, ɛmɔ fʋ́a bɛ́ kpa, ɛsɛ bɛ húlo bɛ́ kpa. Ɛmɔ afian ɛlɔ, ɛmɔ tánlan wɔ anzʋnunjɔ nun.

14 Anianman-mɔ, yɛ 'sɛlɛ ɛmɔ kɛ, ɛmɔ kánnzʋ ɛfʋanfʋɛ'n-mɔ. Bɛ́ mɔ bɛ nwʋn a bubu bɛ́'n-mɔ, ɛmɔ wówula bɛ́ anwʋnsɛlɛ, ɛmɔ bʋ́ka bɛ́ mɔ bɛ le man anwʋnsɛlɛ'n, bɛ sí abʋtalɛ wɔ menian'n-mɔ kʋalaa anwʋn. 15 Ɛmɔ nɩ́an bɛ́ nwʋn kpa, nán sʋanlan fɩ́ɩ́ a nva man ɛtɛ a ndua man ɛtɛ'n kalɛ. Mɛlɛ biala anun, ɛmɔ afian, ɔ nʋn menian nga'n-mɔ kʋalaa afian, ɛmɔ bɔ́ abalabɔ kpa.

16 Ɛmɔ lí ndutue cɩan daa. 17 Ɛmɔ yɔ́ asɔnɩn tɛmʋn biala. 18 Ɛmɔ lá Nyanmɩan asɩ like biala anun. Ɛmɔ mɔ bɛ nʋn Kilisi Zozi a yɔ kʋn'n, like mɔ Nyanmɩan lɛ kpʋnndɛ yɩ́ ɛmɔ ɛlɔ nɩn anɩn. 19 Ɛmɔ nán bɛ tan Wawɛ Nwannzan-nwannzan nɩn anyɩnsʋ, nán ɔ fi ɛmɔ anun ɔ'a ndu man. 20 Ɛjɔlɛ mɔ Nyanmɩan Wawɛ'n kɔ fa kɔ wula sʋanlan anʋan m'ɔ kɔ han'n, nán man ɛmɔ bu yɩ́ ɛjɔlɛ mgban-mgban. 21 Nan kʋsʋ, ɛmɔ nɛ́nɩan yɩ́ kʋalaa anun, bɛ fá m'ɔ tɩ kpa'n bɛ síe. 22 Like biala m'ɔ man bɛ tɔ ɛtɛ nun'n, nán bɛ yɔ. 23 Nyanmɩan Kpili m'ɔ tɩ alʋacɩcɩɛ baka'n, ɔ fá ɛmɔ yɔ́ yɩ́ dɩɛ kpa bɔkɔɔ. Ɔ nɩ́an ɛmɔ sʋanlan baka nɩn asʋ, ɛmɔ ajʋnlɩn nɩn asʋ, ɔ nʋn ɛmɔ ɛkala nɩn asʋ. N'ɔ man efian fɩ́ɩ́ kan ɛmɔ dede ɔ jú yɛ́ Mɩn Zozi Kilisi ɛwalɛ cɩan. 24 Nyanmɩan Kpili mɔ ɔ'a fɛlɛ ɛmɔ yɩ́ nwʋn'n tɩ ananhɔlɛfʋɛ, ɔ 'yɔ yɩ́ sɔ man ɛmɔ.

25 Anianman-mɔ, ɛmɔ sɛ́lɛ Nyanmɩan bɛ mán yɛ́ kʋsʋ. 26 Yɛ 'yɔ anianman'n-mɔ mɔ bɛ wɔ ɛlɔ'n kʋalaa like, ɛmɔ tɔ́ bɛ́ nun bɛ́ man yɛ́. 27 Mɩn 'sɛlɛ ɛmɔ kpa wɔ yɛ́ Mɩn dunman nun kɛ ɛmɔ kɩ́nnga kalata ɛhɩ bɛ héle anianman'n-mɔ kʋalaatin.

28 Yɛ́ Mɩn Zozi Kilisi nwún ɛmɔ anwʋn anwunnvoe.

2 TESALONINKI

1

2

3

PƆLƱ KALATA'N

M'Ɔ TIAN YƖ NNYUAN

M'Ɔ HƐLƐLƖ NWANLƖN

TESALONINKI

ASƆNƖN MMA'N-MƆ'N

M'ɔ wɔ nun'n

Kalata ɛhɩ anun, ɔ nʋn nunhan kʋn'n mɔ Pɔlʋ hɛlɛlɩ nwanlɩn Tesaloninki asɔnɩn, mma'n-mɔ anun, ɔ lɛ da Nyanmɩan asɩ. Ɔ sanlɩn kɛ Tesaloninki asɔnɩn mma'n-mɔ lɛ bɔ mɔndɩnlɩn bɛ́ dedi nɩn anun bɛ kɔ bɛ́ nyunnun, ɛsɛ bɛ kulo bɛ́ nwʋn sunnzun mɔ bɛ lɛ kele bɛ́ ahʋlʋwa ɔ. Pɔlʋ a hɛlɛ kalata ɛhɩ ɔ'a wowula bɛ́ anwʋnsɛlɛ, ɛsɛ ɔ'a tɩnngɛ bɛ́ wɔ ɛjɔlɛ mɔ anɩn ɔ jɩjɩ bɛ́ asɔnɩn nɩn anwʋn.

Kalata nɩn ati 1, Pɔlʋ lɛ wowula bɛ́ anwʋnsɛlɛ wɔ yalɛ'n mɔ bɛ lɛ nwun yɩ́ nɩn anun. Ɔ lɛ kacɩ bɛ́ kɛ yɛ́ Mɩn Zozi fi nyanmɩansʋ, ɔ 'ba sa ba ɔ yɩ bɛ́ wɔ yalɛ'n mɔ bɛ lɛ nwun yɩ́ nɩn anun nán ɔ tua bɛ́ mɔ bɛ lɛ man bɛ nwun yalɛ'n kalɛ. Kalata nɩn ati 2.1-12, Pɔlʋ lɛ kan yɛ́ Mɩn ɛwalɛ nɩn ɛjɔlɛ biekun. Menian mmie-mɔ a sɛcɩ asɔnɩn mma'n-mɔ ati anun. Bɛ lɛ kele kɛ yɛ́ Mɩn a a dada angʋnmɩn. Pɔlʋ lɛ kele nun kɛ asannan nán Zozi a sa a a'n, bɛ 'ba nwun yɩ́ kɛ sʋanlan ati anun ɛtɛ kʋn 'ba fite. Ɔ le Abɔnsanmʋn tunmin'n, ɔ 'ba jasʋ Nyanmɩan akɔmɩn anun. Nan yɛ́ Mɩn Zozi 'ba man sʋanlan sɔ'n wu. Kalata nɩn ati 2.13-3.15, Pɔlʋ lɛ kan kele asɔnɩn mma'n-mɔ kɛ bɛ tíla bɛ́ dedi nɩn anun kpolo, ɛsɛ bɛ bɔ́ mɔndɩnlɩn wɔ mmʋtʋɛ ɛyɔlɛ nɩn anun. Mɔ ɔ 'kɔ kalata nɩn agualɩɛ'n, Pɔlʋ a kuku bɛ́ asɔnɩn nɩn anun ɛjɔlɛ kʋn asʋ. Ɛjɔlɛ sɔ'n y'ɔ le kɛ ɔ'a tɩ kɛ Tesaloninki ɛbɛlɛ asɔnɩn mma'n mmie-mɔ ngulo man kɛ bɛ di junman. Pɔlʋ nwan bɛ kánnzʋ bɛ́. Ɔ sanlɩn kɛ bɛ́ abalabɔ nʋn ngehele'n m'ɔ hehelelɩ bɛ́'n ngɔ man sʋ (3.6-15). Kalata nɩn agualɩɛ nun, Pɔlʋ lɛ yeyila bɛ́.

1

Ahɩn ebisa

1 Mɩ́n Pɔlʋ, mɩn nʋn Silivɩn nʋn Timote yɛ̂ yɛ lɛ kɛlɛ kalata ɛhɩ yɛ nwan ɛmɔ Tesaloninki asɔnɩn mma'n-mɔ ɔ. Ɛmɔ mɔ bɛ nʋn yɛ́ Sɩ Nyanmɩan nʋn yɛ́ Mɩn Zozi Kilisi a yɔ kʋn'n, yɛ 'bisa ɛmɔ ahɩn.

2 Nyanmɩan m'ɔ tɩ yɛ́ Sɩ'n, ɔ nʋn yɛ́ Mɩn Zozi Kilisi, bɛ nwún ɛmɔ anwʋn anwunnvoe, ɛsɛ bɛ cɩ́cɩ ɛmɔ alʋa.

Asɩna

3 Anianman-mɔ, ɔ fata kɛ tɛmʋn biala yɛ da Nyanmɩan asɩ wɔ ɛmɔ dunman nun. Ɔ di kɛ yɛ yɔ yɩ́ sɔ, afɩ dedi'n mɔ ɛmɔ le yɩ́'n, ɔ nʋn ehulo mɔ ɛmɔ anun kʋn biala fa kulo bɛ́ bʋ nga'n-mɔ'n, ɔ kɔ yɩ́ nyunnun alɩhɩan biala. 4 Ɛhɩka ati, yɛ fa ɛmɔ yɛ tu yɛ́ nʋan nun wɔ Nyanmɩan asɔnɩn'n-mɔ anun. Afɩ sunnzun mɔ ɛmɔ lɛ nwun yalɛ ngacile kʋalaa, mɔ bɛ lɛ kele ɛmɔ ahʋlʋwa ɔ, ɛmɔ dedi'n jin yɩ́ ja nun. 5 Yalɛ'n mɔ ɛmɔ lɛ nwun yɩ́'n kele kɛ ɛmɔ sɛ fata Nyanmɩan Belemgbin Mân'n mɔ yɩ́ ti yɛ̂ ɛmɔ lɛ nwun yalɛ sɔ'n. Ɔ man sɛ Nyanmɩan 'bua menian'n-mɔ ndɛɛ a, yɩ́ fɔ́ʋ́n sʋ ɔ. 6 Afɩ, Nyanmɩan anyunnun, ɛ tɩ sɛsɛ kɛ ɔ héle bɛ́ mɔ bɛ lɛ kele ɛmɔ yalɛ'n kʋsʋ yalɛ 7 yɛ̂ ɛmɔ mɔ bɛ lɛ kele ɛmɔ ahʋlʋwa'n, Nyanmɩan 'ba man ɛmɔ nʋn yɛ́, yɛ 'nyan alaje. Alaje sɔ'n, yɛ 'ba nyan yɩ́ wɔ mɛlɛ mɔ yɛ́ Mɩn Zozi fi nyanmɩansʋ ɔ 'ba yɩ yɩ́ nwʋn kele'n. Ɔ nʋn yɩ́ tunminfʋɛ mmɔfʋɛ'n-mɔ yɛ̂ ɔ 'ba a ɔ. 8 Ɔ 'ba a sɩ̂n m'ɔ lɛ jue nɩn afian, ɔ 'tua bɛ́ mɔ bɛ nzɩ man Nyanmɩan ɔ nʋn bɛ́ mɔ b'a nne man yɛ́ Mɩn Zozi Ɛjɔlɛkpa'n b'a nni man'n kalɛ. 9 Menian sɔ'n-mɔ, bɛ́ ahatua mɔ bɛ 'nyan yɩ́'n y'ɔ le munnzue m'ɔ le man ayuelɩɛ'n. Bɛ́ nyɩn ngɔ bɔ man yɛ́ Mɩn ɔ nʋn yɩ́ anunminnyanmʋn tunmin'n lé. 10 Cɩan mɔ Zozi 'ba a'n, menian'n-mɔ mɔ b'a le yɩ́ b'a li mɔ bɛ tɩ yɩ́ dɩɛ'n 'ba wula yɩ́ anunminnyanmʋn, ɛsɛ bɛ 'fʋa yɩ́. Ɛmɔ 'ba tanlan menian sɔ'n-mɔ anun bie. Ɔ sanlɩn kɛ Nyanmɩan Ɛjɔlɛkpa nɩn anwʋn kpayɛ'n mɔ yɛ bɔlɩ'n, ɛmɔ a le a li.

11 Ɛhɩka ati, cɩan daa yɛ sɛlɛ Nyanmɩan yɛ man ɛmɔ. Yɛ sɛlɛ yɩ́ kɛ ɔ mán ɛmɔ sɛ́ fata ngʋan'n mɔ yɩ́ ti yɛ̂ ɔ'a fɛlɛ ɛmɔ yɩ́ nwʋn'n. Ɔ nanndɩ tunmin'n m'ɔ le yɩ́ nɩn asʋ, yɛ sɛlɛ yɩ́ kɛ, nyɔlɩɛ kpa mɔ yɩ́ nwʋn ajʋnlɩn wɔ ɛmɔ ati anun'n, ɔ mán ɛmɔ yɩ́ nwʋn anwʋnsɛlɛ maan ɛmɔ hʋ́ala yɩ́ yɔ́. Ɛsɛ nyɔlɩɛ kpa m'ɔ kɔ man ɛmɔ kɔ bɔ yɩ́ bʋ, m'ɔ kele kɛ ɛmɔ le dedi'n, ɔ mán ɛmɔ yɔ́ dede bɛ gúa yɩ́ bʋ. 12 Ɛbɛlɛ nɩn anun, ɔ nanndɩ Nyanmɩan Kpili ɔ nʋn yɛ́ Mɩn Zozi Kilisi anwunnvoe nɩn asʋ, ɛmɔ 'ba wula yɛ́ Mɩn Zozi anunminnyanmʋn, yɩ́ kʋsʋ, ɔ 'ba wula ɛmɔ bie.

2

Ɛtɛfʋɛ Sʋanlan Kpili'n

1 Anianman-mɔ, m'ɔ tʋ de yɛ́ Mɩn Zozi Kilisi ɛwalɛ'n, ɔ nʋn yɛ́ nʋan ehuan mɔ yɛ 'kuan wɔ yɩ́ nwʋn ɛbɛlɛ'n, yɛ 'sɛlɛ ɛmɔ kɛ 2 sɛ ɛmɔ a tɩ kɛ yɛ́ Mɩn cɩan sɔ nɩn a ju dada angʋnmɩn an, nán bɛ man bɛ́ ti anun sɛcɩ bɛ́ ndɛ-ndɛ sʋa, ɛsɛ nán bɛ man bɛ́ lʋa bɔ bɛ́ nwʋn. Ɛ 'su yɩ́ akpʋlʋwa a, sʋanlan bie a fa yɛ́ dunman a han kɛ Nyanmɩan a yɩ a hele yɛ́ maan y'a han ɛjɔlɛ sɔ'n, anaan y'a hɛlɛ yɩ́ nwʋn kalata kɛ yɛ́ Mɩn ɛwalɛ cɩan nɩn a ju dada angʋnmɩn. 3 Nán bɛ man sʋanlan fɩ́ɩ́ sɩn atɩn ngacile biala asʋ ɔ laka bɛ́. Ɔ sanlɩn kɛ asannan nan yɛ́ Mɩn Zozi a a'n, menian'n-mɔ 'ba yaci Nyanmɩan bɛ tʋ, Ɛtɛfʋɛ Sʋanlan Kpili'n mɔ ɔ 'jasʋ Nyanmɩan akɔmɩn anun nán ɔ wu'n 'ba yɩ yɩ nwʋn kele. 4 Ɛtɛfʋɛ Sʋanlan Kpili sɔ'n, like biala mɔ menian'n-mɔ fa sʋ Nyanmɩan'n, ɔ ngɔ bu man yɩ́ like fɩ́ɩ́. Nyanmɩan Kpili mɔ menian'n-mɔ sʋ yɩ́'n, ɔ 'ba jasʋ yɩ́ kɔmɩn anun. Ɛsɛ bɔbɔ, ɔ 'ba hɔ dede ɔ kɔ wʋlʋ Nyanmɩan Sua Nwannzan-nwannzan nɩn anun, ɔ 'tanlan asɩ ɔ bu yɩ́ nwʋn kɛ yɩ́ bɔbɔ muonun y'ɔ tɩ Nyanmɩan nɩn ɔ.

5 Ɛmɔ ngacɩ man kɛ mɛlɛ mɔ anɩn n wɔ ɛmɔ anwʋn ɛlɔ'n, n ganlɩn ɛjɔlɛ sɔ'n n gelelɩ ɛmɔ ɔ? 6 Nan kɩkaala, like kʋn jɩjɩ yɩ́, yɩ́ ti yɛ̂ ɔ man Ɛtɛfʋɛ Sʋanlan Kpili sɔ'n yɩlɩ man yɩ́ nwʋn dede ɔ 'ju tɛmʋn m'ɔ fata'n, ɛmɔ sɩ like sɔ'n. 7 Nvɩalɩɛ nun, Ɛtɛfʋɛ Sʋanlan Kpili sɔ'n tunmin'n lɛ di junman dada angʋnmɩn. Tɛmʋn mɔ yɛ wɔ nun'n, ɔ di kɛ sʋanlan'n m'ɔ man Ɛtɛfʋɛ sɔ'n fitelɩ man'n jasʋ ɛbɛlɛ. 8 Nan sɛ ɔ jasʋ ɛbɛlɛ yue a, bɛlɛ mɔ anɩn Ɛtɛfʋɛ Sʋanlan Kpili'n lɛ ba fite ɔ. Ɛtɛfʋɛ sɔ'n, tɛmʋn mɔ yɛ́ Mɩn Zozi 'ba a yɩ́ anunminnyanmʋn ɔ nʋn yɩ́ tunmin nɩn anun'n, ɔ 'ba bu yɩ́ fʋɔ maan bɛ kun yɩ́, ɛsɛ ɔ 'fa yɩ́ tunmin bɔ yɩ́ bʋsʋ bɔkɔɔ. 9 Mɛlɛ mɔ Ɛtɛfʋɛ Sʋanlan Kpili'n 'ba yɩ yɩ́ nwʋn'n, *Satan 'ba fa yɩ́ tunmin'n wula yɩ́ nun. Sʋanlan sɔ'n 'ba fa tunmin kpili sɔ'n yɔ ato nzɔlɛ ɔ nʋn ato asinbɛnwʋn ninnge. 10 Ɔ 'ba fa ɛtɛ ɛyɔlɛ tunmin'n m'ɔ le yɩ́'n yɔ ninnge ngacile kʋalaatin ɔ laka menian'n-mɔ ɔ man bɛ minlin. Menian sɔ'n-mɔ 'ba minlin, ɔ sanlɩn kɛ b'a nne man ananhɔlɛ ɛjɔlɛ'n b'a nni man, ɛsɛ b'a ngulo man ananhɔlɛ ɛjɔlɛ'n m'ɔ man bɛ nyan bɛ́ ti'n. 11 Ɛhɩka ati, Nyanmɩan Kpili a yɩ nnaka tunmin'n kɛ ɔ lí junman bɛ́ nun maan bɛ lé ato ɛjɔlɛ'n bɛ lí. 12 Yɩ́ ti, bɛ́ kʋalaa mɔ b'a nne man ananhɔlɛ ɛjɔlɛ'n b'a nni man'n, nan ɛtɛ nɩn anwʋn palasili yɛ̂ bɛ lili'n, bɛ́ sɔ menian'n-mɔ, bɛ 'bu bɛ́ fʋɔ bɛ kun bɛ́.

Ɛmɔ nánndɩ ngehele kpa nɩn asʋ

13 Anianman-mɔ, ɛmɔ mɔ yɛ́ Mɩn kulo bɛ́'n, ɔ di kɛ tɛmʋn biala yɛ da Nyanmɩan asɩ wɔ ɛmɔ dunman nun. Ɔ sanlɩn kɛ Nyanmɩan a fɛlɛ ɛmɔ abʋbɔ nɩn anun kɛ ɔ 'man ɛmɔ nyan bɛ́ ti, ɔ nanndɩ Wawɛ Nwannzan-nwannzan nɩn asʋ, ɛmɔ kaci yɩ́ menian bɛ de ananhɔlɛ'n bɛ di. 14 Ɔ nanndɩ Ɛjɔlɛkpa'n mɔ yɛ bɔlɩ yɛ helelɩ ɛmɔ nɩn asʋ yɛ̂ ɔ'a fɛlɛ ɛmɔ maan ɛmɔ a nyan ngʋan ɔ. Ɔ'a fɛlɛ ɛmɔ yɩ́ nwʋn kɛ ɛmɔ bála a nyan yɛ́ Mɩn Zozi Kilisi anunminnyanmʋn'n bie. 15 Ɛhɩka ati, anianman-mɔ, ngehele'n mɔ yɛ hanlɩn yɩ́ yɛ́ nʋan nun yɛ helelɩ ɛmɔ anaan yɛ hɛlɛlɩ yɩ́ kalata sʋ yɛ nwanlɩn ɛmɔ'n, ɛmɔ fá síe kpa bɛ nánndɩ sʋ.

16 Yɛ́ Mɩn Zozi Kilisi muonun nʋn yɛ́ Sɩ Nyanmɩan Kpili mɔ b'a hulo yɛ́, b'a nwun yɛ́ nwʋn anwunnvoe b'a wowula yɛ́ anwʋnsɛlɛ m'ɔ le man ayuelɩɛ, ɛsɛ b'a man y'a nyan anyɩndasʋɛ kpa'n. 17 Bɛ cɩ́cɩ ɛmɔ alʋa bɛ mán ɛmɔ anwʋnsɛlɛ maan ninnge kʋalaa mɔ ɛmɔ 'yɔ anaan ɛjɔlɛ kʋalaa mɔ ɛmɔ 'kan'n, ɔ yɔ́ faɩn.

3

Ɛmɔ sɛ́lɛ Nyanmɩan bɛ mán yɛ́

1 Yɩ́ bɛ-yue-asɩɛ, anianman-mɔ, ɛmɔ sɛ́lɛ Nyanmɩan bɛ mán yɛ́ maan yɛ́ Mɩn Anʋan Ɛjɔlɛ'n bɔ́ sánndɩ ndɛ-ndɛ, menian'n-mɔ lé lí, bɛ wúla yɩ́ anunminnyanmʋn kɛ bɛ wulalɩ yɩ́ wɔ ɛmɔ afian ɛlɔ'n. 2 Ɛsɛ ɛmɔ sɛ́lɛ Nyanmɩan bɛ mán ɔ lé yɛ́ fi menian ɛtɛfʋɛ'n-mɔ nʋn ati anun ɛtɛ'n-mɔ asa nun. Ɔ sanlɩn kɛ nán menian'n-mɔ kʋalaa yɛ̂ bɛ de Ɛjɔlɛkpa'n bɛ di ɔ. 3 Nan kʋsʋ yɛ́ Mɩn tɩ ananhɔlɛfʋɛ. Ɔ 'wowula ɛmɔ anwʋnsɛlɛ, ɛsɛ ɔ 'sisa ɛmɔ wɔ Abɔnsanmʋn anwʋn. 4 Yɛ́ Mɩn dunman nun, yɛ de ɛmɔ yɛ di. Ɔ man yɛ nwun yɩ́ fɔ́ʋ́n kɛ ɛmɔ lɛ yɔ, ɛsɛ ɛmɔ 'ba yɔ ninnge'n-mɔ mɔ y'a hele ɛmɔ kɛ ɛmɔ yɔ́'n. 5 Yɛ́ Mɩn bʋ́ka ɛmɔ maan Nyanmɩan ehulo'n tánlan ɛmɔ ahʋnlɩn'n-mɔ anun yɛ̂ yalɛ'n mɔ ɛmɔ lɛ nwun yɩ́'n, ɔ mán ɛmɔ sí abʋtalɛ kɛ Kilisi sili abʋtalɛ'n.

Junman elie'n yɔ ehian kpa

6 Anianman-mɔ, yɛ lɛ kɛlɛ ɛmɔ wɔ yɛ́ Mɩn Zozi Kilisi dunman nun kɛ nán man ɛmɔ nʋn anianman'n-mɔ mɔ bɛ lɛ yɔ ɛfʋan'n, mɔ ɛsɛ bɛ nnanndɩ man ngehele'n mɔ yɛ falɩ yɛ manlɩn ɛmɔ nɩn asʋ'n bie fɩ́ɩ́ tu nun. 7 Like mɔ ɛmɔ yɔ a, ɔ nʋn yɛ́ dɩɛ'n tɩ kʋn'n, ɛmɔ sɩ. Ɔ sanlɩn kɛ mɛlɛ mɔ anɩn yɛ wɔ ɛmɔ anwʋn ɛlɔ'n, y'a ngaci man ɛfʋanfʋɛ. 8 Y'a mman man sʋanlan fɩ́ɩ́ a ngua man yɛ́ nʋan alɩɛ mgban. Nan ɛfɛ nʋn yalɛ nɩn anun, yɛ lili junman sɛlɛ kpa kɔngɔɛ nʋn eyua, ɔ man ɛmɔ anun bie fɩ́ɩ́ a mmɔ man yɛ́ nwʋn kalɛ. 9 Yɛ yɔlɩ yɩ́ sɔ, nán kɛ bie a, yɛ le man atɩn kɛ yɛ sɔ ninnge'n mɔ ɛmɔ 'fa bɛ bʋka yɛ́ nɩn anun ɔ. Nan yɛ́ nwan yɛ 'yɔ yɩ́ sɔ maan ɛmɔ nɩan sʋ bɛ yɔ bie. 10 Mɛlɛ mɔ anɩn yɛ wɔ ɛmɔ anwʋn ɛlɔ'n, yɛ hanlɩn yɛ helelɩ ɛmɔ kɛ: “Sʋanlan m'ɔ ngulo man kɛ ɔ di junman'n, ɔ le man atɩn kʋsʋ kɛ ɔ di like ɔ”.

11 Yɛ lɛ kan sɔ yɛ kele ɛmɔ, afɩ y'a tɩ kɛ ɛmɔ afian ɛlɔ, mmie-mɔ a kaci ɛfʋanfʋɛ, bɛ nni man junman fɩ́ɩ́, nan menian ɛjɔlɛ nun cenjin elie yɛ̂ ɔ cian bɛ́ ɔ. 12 Bɛ́ sɔ menian'n-mɔ, yɛ́ Mɩn Zozi Kilisi dunman nun, yɛ 'bʋtʋ bɛ́ yɛ kan yɛ kele bɛ́ kɛ bɛ lí junman wɔ anzʋnunjɔ nun alɩhɩan biala bɛ nɩ́an bɛ́ nwʋn. 13 M'ɔ tʋ de ɛmɔ'n, anianman-mɔ, nán man ɛmɔ anwʋn bubu bɛ́ wɔ ye ɛyɔlɛ nɩn anwʋn.

14 Sʋanlan mɔ yɩ́ nyɩn a nzɔ man ngehele'n mɔ y'a hele wɔ kalata ɛhɩ anun'n, ɛmɔ hɛ́lɛ yɩ́ dunman bɛ síe, ɛsɛ nán man ɛmɔ nʋn yɩ́ tu nun, bɛ mán nyian hún yɩ́. 15 Nan kʋsʋ, nán man ɛmɔ bu yɩ́ kɛ kpɔfʋɛ, nan ɛmɔ kánnzʋ yɩ́. Ɔ sanlɩn kɛ ɔ tɩ ɛmɔ anianman.

Nyila

16 Yɛ́ Mɩn muonun m'ɔ man alʋacɩcɩɛ'n, ɔ sɩ́n atɩn biala asʋ ɔ mán ɛmɔ tánlan wɔ alʋacɩcɩɛ nun cɩan daa. Yɛ́ Mɩn nʋn ɛmɔ kʋalaa tánlan.

17 Ahɩn'n mɔ mɩɩn bisa ɛmɔ'n, mɩ́n muonun, mɩ́n Pɔlʋ, n ne mɩ́n sa yɛ̂ m'an hɛlɛ ɔ. Kɛ mɩn sannyɩn mɩ́n kalata'n-mɔ kʋalaa nɩn anɩn, kɛ mɩn kpɩn mɩn kɛlɛ yɩ́ nɩn anɩn. 18 Yɛ́ Mɩn Zozi Kilisi nwún ɛmɔ kʋalaa anwʋn anwunnvoe.

1 TIMOTE

1

2

3

4

5

6

PƆLƱ KALATA'N

M'Ɔ LILI MƱA

HƐLƐLƖ NWANLƖN

TIMOTE'N

M'ɔ wɔ nun'n

Timote fi Likawonin mân nun kulo'n mɔ bɛ fɛlɛ yɩ́ Lisitili nɩn asʋ (Junman 14.6). Ɛnɛ bɛ fɛlɛ mân sɔ'n Tuluki mân. Timote asɩ'n tɩ *Gɛlɛkɩ sʋanlan yɛ̂ yɩ́ nin'n tɩ Zufʋ balasua. Pɔlʋ junman'n m'ɔ lili ɔ bɔlɩ Zozi anwʋn Ɛjɔlɛkpa'n Lisitɩlɩ kulo nɩn asʋ'n, Timote nʋn yɩ́ nin Eninsi nʋn yɩ́ nin anin dɩɛ Loyisi kɔ fa bɛ́ nwʋn kɔ man Zozi. Mɔ Pɔlʋ salɩ hɔlɩ Lisitɩlɩ ɛlɔ'n, ɔ falɩ Timote bɔlɩ yɩ́ nwʋn maan ɔ bʋkalɩ yɩ́ bɛ lili yɛ́ Mɩn junman'n (Junman 16.1-3).

Kalata ɛhɩ anun, yɛ nwun yɩ́ kɛ Pɔlʋ fi Efɛzɩ kulo'n m'ɔ wɔ Azi mân nɩn asʋ, ɔ'a hɔ Masedʋanɩn mân nun. Mɔ ɔ 'kɔ'n, ɔ kɔ yaci Timote Efɛzɩ ɛbɛlɛ kɛ ɔ tótua ato ngehelefʋɛ'n-mɔ atɩn (yɩ́ ti 1.3). Pɔlʋ hɛlɛlɩ kalata sɔ'n, ɔ wowulalɩ Timote anwʋnsɛlɛ ɔ nʋn afʋtu kpa m'ɔ tʋ de yɩ́ junman'n m'ɔ di yɩ́ asɔnɩn nɩn anun'n.

Kalata nɩn ati 1, 4 nʋn 6 nɩn anun, Pɔlʋ lɛ kan bɛ́ mɔ bɛ kekele ato ninnge bɛ yaci ananhɔlɛ nɩn anwʋn ɛjɔlɛ. Ato ninnge sɔ'n-mɔ tʋ de Nyanmɩan mala'n ɔ nʋn Zozi anwʋn dedi'n. Kalata nɩn ati 2, Pɔlʋ lɛ kan kele asɔnɩn mma'n-mɔ kɛ bɛ yɔ́ mmʋtʋɛ, ɛsɛ ɔ lɛ kekele bɛ́ bɛ́ asɔnɩn ɛyɔlɛ nɩn anwʋn ninnge. Kalata nɩn ati 3, ɔ lɛ kan atɩn'n m'ɔ sɛ kɛ asɔnɩn mgbain'n-mɔ nanndɩ sʋ nɩn ɛjɔlɛ. Kalata nɩn ati 4.7-6.21, Pɔlʋ lɛ wowula Timote anwʋnsɛlɛ kɛ ɔ lí junman'n ɔ héhele Nyanmɩan Anʋan Ɛjɔlɛ'n. Ɔ lɛ tu yɩ́ fʋɔ kɛ ɔ si yɔ nán ɔ'a nɛnɩan menian fâ fâ'n-mɔ mɔ bɛ wɔ asɔnɩn nɩn anun nɩn asʋ kɛ Zozi Kilisi akʋa kpa'n yɔ yɩ́'n. Kalata nɩn agualɩɛ nun, Pɔlʋ lɛ wowula Timote anwʋnsɛlɛ kɛ ɔ hʋ́n dedi nɩn ati kʋan kpa'n.

1

1 Timote,

Mɩn Pɔlʋ mɔ n dɩ Kilisi Zozi bɔfʋɛ'n, ɔ fi Nyanmɩan m'ɔ tɩ yɛ́ Ngʋandefʋɛ'n, ɔ nʋn Zozi Kilisi m'ɔ tɩ yɛ́ susuguasʋ'n dunman nun, mɩ́n yɛ̂ mɩɩn kɛlɛ kalata ɛhɩ mɩn nwan wɔ́ ɔ. 2 Wɔ́ dedi nɩn ati, mɩn bu wɔ́ kɛ mɩ́n kunnun baa kpa bɔkɔɔ. Mɩn 'bisa wɔ́ ahɩn mɩn yɔ wɔ́ ɛcɩan'n mo.

Nyanmɩan m'ɔ tɩ Sɩɛ'n, ɔ nʋn Zozi Kilisi m'ɔ tɩ yɛ́ Mɩn'n, bɛ nwún wɔ nwʋn anwunnvoe, bɛ yɔ́ wɔ́ ye, bɛ cɩ́cɩ wɔ́ lʋa.

Ato ngehelefʋɛ'n-mɔ

3 Ɛjɔlɛ'n mɔ mɩn 'kɔ Masedʋanɩn mân nɩn anun mɔ n ganlɩn n gelelɩ wɔ́'n, mɩɩn kacɩ wɔ́ biekun. N zelɩ wɔ́ kɛ ɛ tánlan Efɛzɩ kulo nɩn asʋ nán ɛ tótua ato ninnge'n mɔ menian'n mmie-mɔ lɛ kekele wɔ asɔnɩn nɩn anun'n. 4 Kan kele bɛ́ kɛ bɛ yáci ɛhʋa m'ɔ man sʋanlan minlin yɩ́ dedi m'ɔ le yɩ́ wɔ Kilisi nun'n, nʋn bɛ́ nannan-mɔ dunman nɩn anwʋn akpʋlʋwa ndɩnndɩɩn esue'n. Ɔ man ngondin ba, ɔ man sʋanlan nnyan man dedi'n mɔ Nyanmɩan nanndɩ sʋ ɔ de yɩ́'n. 5 Mɩɩn tu wɔ́ fʋɔ sɔ'n, yɩ́ dɩɛ, anɩn asɔnɩn mma'n-mɔ nyan ehulo wɔ bɛ́ afian, ehulo m'ɔ fi ahʋnlɩn mɔ nun a tɩ, m'ɔ tɩ fufue, mɔ de Nyanmɩan di sakpa. 6 Menian'n mmie-mɔ fi abalabɔ atɩn kpa nɩn asʋ b'a jasʋ b'a fa bɛ́ nwʋn b'a wula ɛjɔlɛ mgban-mgban'n-mɔ anun. 7 Bɛ kulo kɛ bɛ yɔ Nyanmɩan *mala'n ngehelefʋɛ, nan kʋsʋ ɛjɔlɛ mɔ bɛ́ muonun bɛ lɛ kan'n, bɛ ndɩ man yɩ́ bʋ, ɛsɛ ninnge'n muonun mɔ bɛ jin sʋ cɩnnjɩn bɛ lɛ kele'n, bɛ ndɩ man yɩ́ bʋ.

8 Yɛ sɩ kɛ Nyanmɩan mala'n tɩ kpa, sɛ sʋanlan di sʋ kpa a. 9 Afɩ yɛ sɩ kɛ menian mɔ bɛ bɔ bala kpa'n, nán bɛ́ ti yɛ̂ Nyanmɩan Kpili kpɛlɩ mala'n tʋlɩ ɛbɛlɛ ɔ. Nan menian mɔ bɛ bɔ bala ɛtɛ'n, bɛ́ mɔ bɛ jasʋ Nyanmɩan akɔmɩn anun'n, bɛ́ mɔ bɛ́ ti akunnun tɩ ɛtɛ'n, ɔ nʋn ɛtɛfʋɛ'n-mɔ, bɛ́ mɔ bɛ́ nyɩn nzɔ Nyanmɩan mɔ bɛ́ nyɩn ci ninnge mɔ bɛ tɩ nwannzan-nwannzan'n, bɛ́ mɔ bɛ kun bɛ́ sɩ nʋn bɛ́ nin-mɔ, bɛ́ mɔ bɛ tɩ kodiawu bɛ di awue, 10 bɛ́ mɔ bɛ yɔ satɩlɩfʋɛ ninnge'n, mmelenzua mɔ bɛ nʋn bɛ́ manngʋn mmelenzua da anaan mmalasua mɔ bɛ nʋn bɛ́ manngʋn mmalasua da'n, bɛ́ mɔ bɛ tɔnɩn menian maan bɛ kaci nganga'n, bɛ́ mɔ bɛ di ato, ɔ nʋn bɛ́ mɔ bɛ kan ato ndâ, ɔ nʋn bɛ́ mɔ bɛ yɔ ɛtɛ ngacile ngacile dɔʋn biekun m'ɔ nʋn ananhɔlɛ ngehele kpa'n tɩ man kʋn'n. Bɛ́ ti yɛ̂ Nyanmɩan kpɛlɩ mala'n tʋlɩ ɛbɛlɛ ɔ. 11 Ananhɔlɛ ngehele sɔ'n y'ɔ le m'ɔ wɔ Ɛjɔlɛkpa'n mɔ b'a fa b'a wula mɩ́n sa nun nɩn anun'n. Anunminnyanmʋn Ɛjɔlɛkpa sɔ'n fi Nyanmɩan m'ɔ tɩ nyila baka nɩn ɛlɔ.

Pɔlʋ 'ba la Zozi Kilisi asɩ

12 Yɛ́ Mɩn Zozi Kilisi mɔ ɔ'a wula mɩ́n anwʋnsɛlɛ wɔ mɩ́n junman elie nɩn anun'n, mɩn 'da yɩ́ asɩ. Mɩn 'da yɩ́ asɩ kɛ ɔ'a bu mɩ́n sʋanlan ɔ'a fa yɩ́ junman'n ɔ'a wula mɩ́n sa nun. 13 Mɩ́n mɔ daba mɩn kan ɛjɔlɛ ɛtɛ mɩn tia yɩ́, mɔ ɛsɛ mɩn kele yɩ́ menian'n-mɔ yalɛ kpa'n, Zozi a nwun mɩ́n nwʋn anwunnvoe. Ɔ sanlɩn kɛ daba, anɩn mɩn nne man yɩ́ mɩn nni man, ɛsɛ anɩn mɩn nzɩ man kɛ like ɛtɛ yɛ̂ anɩn mɩn yɔ ɔ. 14 Yɛ́ Mɩn a nwun mɩ́n nwʋn anwunnvoe kpili sʋnman. Ɔ'a man mɩn nʋn Zozi Kilisi y'a yɔ kʋn, mɩn de yɩ́ mɩn di, ɛsɛ n ne yɩ́ nwʋn ehulo.

15 Ɛjɔlɛ kʋn m'ɔ tɩ ananhɔlɛ ɛjɔlɛ m'ɔ sɛ kɛ yɛ de yɛ di'n y'ɔ le kɛ Zozi Kilisi a a mân nɩn anun kɛ ɔ 'ba le ɛtɛfʋɛ'n-mɔ ati ngʋan. Nan ɛtɛfʋɛ'n-mɔ anun kpain'n y'ɔ le mɩ́n Pɔlʋ. 16 Nan Nyanmɩan a nwun mɩ́n nwʋn anwunnvoe. Afɩ mɩ́n mɔ n dɩ ɛtɛfʋɛ'n-mɔ kʋalaa anun kpain'n dunman nun, bɛ́ mɔ bɛ 'ba le Zozi Kilisi bɛ di bɛ nyan ngʋan m'ɔ le man ayuelɩɛ'n, bɛ 'ba nwun yɩ́ kɛ Zozi Kilisi si abʋtalɛ kpa. 17 Belemgbin mɔ yɩ́ mɛlɛ'n le man ayuelɩɛ, m'ɔ tɩ asɩ cɩan daa m'ɔ tɩ Nyanmɩan baa kʋnmgba cein mɔ bɛ nnwun man yɩ́'n, asasʋɛ nʋn anunminnyanmʋn hán yɩ́ dahuu! Amɩn!

Like mɔ Pɔlʋ nwan Timote yɔ́'n

18 Mɩ́n wa Timote, junman'n mɔ m'an hele wɔ́ kɛ ɛ lí'n y'ɔ le kɛ ɛ tótua ato ninnge'n mɔ menian'n mmie-mɔ lɛ kekele yɩ́ ɛlɔ asɔnɩn nɩn anun'n. Junman sɔ'n tʋ de wɔ́ nwʋn ɛjɔlɛ'n mɔ Nyanmɩan mgbɔmanfʋɛ'n-mɔ lili mʋa hanlɩn'n. Sɛ ɛ di ɛjɔlɛ sɔ nɩn asʋ a, ɛ 'ba hʋala kʋan kpa'n kʋn, 19 ɛ tila dedi'n mɔ ɛ le yɩ́ nɩn anun, ɛ nyan ajʋnlɩn kpa mɔ ahunnun ndɩtɩɛ nnʋn man yɩ́ nwʋn'n. Nan menian'n mmie-mɔ a ndie man afʋtu sɔ'n, ɔ man b'a minlin bɛ́ dedi'n. 20 Menian sɔ'n mmie-mɔ y'ɔ le Imene nʋn Alɛgɩzanndɩlɩ. M'an yɩ bɛ́ m'an man Abɔnsanmʋn maan bɛ nwun yɩ́ kɛ Nyanmɩan anwʋn ɛjɔlɛ ɛtɛ ɛhan'n tɩ man like kpa.

2

Bɛ yɔ́ asɔnɩn bɛ mán menian'n-mɔ kʋalaa

1 Ɛhɩ, like mɔ mɩɩn sɛlɛ kɛ bɛ lí mʋa bɛ yɔ́'n y'ɔ le kɛ bɛ bʋ́tʋ bɛ́ nwʋn bɛ héle Nyanmɩan, bɛ yɔ́ asɔnɩn, bɛ sɛ́lɛ Nyanmɩan bɛ mán menian'n-mɔ kʋalaatin, ɛsɛ bɛ lá Nyanmɩan asɩ. 2 Ɛmɔ sɛ́lɛ Nyanmɩan bɛ mán mmelemgbin'n-mɔ, ɔ nʋn bɛ́ kʋalaa mɔ bɛ le tunmin bɛ sie mân'n. Yɩ́ dɩɛ, anɩn yɛ tanlan wɔ anzʋnunjɔ nun, yɛ nyan yɛ́ nwʋn yɛ sʋ Nyanmɩan, yɛ bɔ bala m'ɔ sɔ yɩ́ nyɩn. 3 Like m'ɔ tɩ kpa mɔ Nyanmɩan m'ɔ tɩ yɛ́ Ngʋandefʋɛ'n kulo nɩn anɩn. 4 Afɩ ɔ kulo kɛ menian'n-mɔ kʋalaatin nwun ananhɔlɛ atɩn'n bɛ nyan bɛ́ ti. 5 Ɔ sanlɩn kɛ Nyanmɩan tɩ baa kʋnmgba cein. Sʋanlan kʋsʋ m'ɔ di kulo menian'n-mɔ nʋn Nyanmɩan asafian'n tɩ baa kʋnmgba cein. Sʋanlan sɔ'n y'ɔ le Kilisi Zozi m'ɔ kacili yɩ́ nwʋn kulo sʋanlan'n. 6 Yɩ́ muonun, ɔ'a fa yɩ́ nwʋn ɔ'a bɔ afɔlɩɛ ɔ'a yɩ tɛɛ ɔ'a tua kulo menian'n-mɔ kʋalaatin ɛtɛ nɩn ati kalɛ. Mɔ tɛmʋn'n juli'n, Kilisi yɔlɩ yɩ́ sɔ maan bɛ nwunlin yɩ́ kɛ Nyanmɩan kulo kɛ kulo menian'n-mɔ kʋalaatin nyan bɛ́ ti. 7 Ɛhɩka ati, ɔ'a yɩ mɩ́n kɛ n gán yɩ́ Nʋan Ɛjɔlɛ'n, ɛsɛ n gáci yɩ́ bɔfʋɛ m mán bɛ́ mɔ bɛ tɩ man Zufʋ'n nyán dedi ɛsɛ bɛ nwún ananhɔlɛ nɩn anwʋn atɩn'n. Ananhɔlɛ yɛ̂ mɩɩn kan ɔ, mɩn nni man ato.

8 Yɩ́ ti, mɩn kulo kɛ lɩka kʋalaatin, mmelenzua'n-mɔ sɛ́lɛ Nyanmɩan. Bɛ 'sɛlɛ a, bɛ kúku bɛ́ sa'n-mɔ asʋ anwunno wɔ anwʋntɩɛ nun, bɛ yɩ́ bɛ́ kunnun, nán bɛ man akpʋlʋwa esue ba bɛ́ afian.

9 Ɛsɛ mɩn kulo kɛ mmalasua'n-mɔ kʋsʋ wowula bɛ́ nwʋn kɛ ɔ sɛ fata'n. Nán bɛ wowula bɛ́ nwʋn bɛ kele bɛ́ nwʋn, nan bɛ wówula bɛ́ nwʋn kɛ ɔ sɛ fata'n. Nán bɛ nwan bɛ́ ti'n-mɔ ngacile ngacile, nán bɛ sɩsa njʋaba'n-mɔ bɛ sesie bɛ́ nwʋn, nán bɛ kala ɛtanlan mɔ yɩ́ gua yɔ sɩ'n bɛ kele bɛ́ nwʋn. 10 Nan bɛ bɔ́ bala kpa m'ɔ sɛ kɛ mmalasua mɔ bɛ lɛ sʋ Nyanmɩan'n bɔ'n.

11 Ɔ sɛ kɛ mmalasua'n-mɔ bɛ́bɛlɛ bɛ́ nwʋn asɩ, bɛ tánlan koun, bɛ tíe ninnge'n mɔ mmelenzua'n-mɔ lɛ kele'n. 12 Mɩn ngulo man kɛ balasua kekele ninnge anaan ɔ fʋ belenzua sʋ. Nan mɩn kulo kɛ ɔ sie yɩ́ nwʋn'n koun. 13 Ɔ sanlɩn kɛ Adamʋn yɛ̂ Nyanmɩan lili mʋa ɔ bɔlɩ yɩ́ asannan nán ɔ'a bɔ Ɛvʋ kʋsʋ ɔ. 14 Nán Adamʋn yɛ̂ bɛ lakalɩ yɩ́ ɔ. Nan balasua'n yɛ̂ bɛ lakalɩ yɩ́ mɔ yɩ́ nyɩn a nzɔ man Nyanmɩan ɔ. 15 Nan kʋsʋ, yɩ́ biala, kɛmɔ balasua'n tɩ ɛta'n, sɛ ɔ bɔ mɔndɩnlɩn ɔ tila yɩ́ dedi nɩn anun, ɔ kulo Nyanmɩan ɔ tanlan wɔ anwʋntɩɛ nun nán ɔ'a ngele man yɩ́ nwʋn an, ɔ 'nyan yɩ́ ti.

3

Asɔnɩn nɩn asʋ mgbain'n-mɔ

1 Ɛjɔlɛ ɛhɩ mɔ mɩɩn kan'n tɩ ananhɔlɛ: sɛ sʋanlan kʋn kulo kɛ ɔ di asɔnɩn nɩn asʋ kpain an, anɩn like kpa yɛ̂ ɔ'a kpʋnndɛ ɔ. 2 Nan kʋsʋ sʋanlan mɔ ɔ 'di asɔnɩn nɩn ati'n, ɔ di kɛ ɔ yɔ́ sʋanlan mɔ bɛ nnyan man yɩ́ nwʋn ɛjɔlɛ ɛtɛ fɩ́ɩ́ bɛ ngan man. Ɔ ja balasua kʋnmgba cein. Ɔ sɩ yɩ́ nwʋn sisa. Ɔ 'yɔ like a, ɔ jʋnlɩn yɩ́ nwʋn kpa. Ɔ bɔ abalabɔ m'ɔ fata, ɔ man menian'n-mɔ anyɩn sɔ yɩ́. Sɛ sʋanlan ba tʋ yɩ́ a, ɔ sɔ yɩ́ nun kanlanman. Ɔ tɩ sʋanlan m'ɔ kʋala like kele. 3 N'ɔ yɔ kɔnʋnmɩnnzan, ɛsɛ n'ɔ yɔ sʋanlan kpukpo-kpukpo. Ɔ tɩ sʋanlan mɔ yɩ́ ahʋnlɩn la asɩ m'ɔ mgbʋndɛ man butule. N'ɔ yɔ sʋanlan mɔ yɩ́ nyɩn bʋlʋ esika. 4 Ɔ yɔ́ sʋanlan mɔ yɩ́ muonun ɔ kʋala yɩ́ awulo nɩn asʋ nɩan, mɔ yɩ́ mma'n-mɔ anyɩn sɔ yɩ́ kpa. 5 Ɔ sanlɩn kɛ sʋanlan mɔ yɩ́ muonun ɔ ngʋala man yɩ́ awulo nɩn asʋ nɩan'n, ɔ 'yɔ sɛ nán ɔ'a hʋala ɔ'a nɩan Nyanmɩan Kpili asɔnɩn mma'n-mɔ asʋ? 6 Nán man ɔ yɔ sʋanlan mɔ bɛlɛ mɔ ɔ'a fa yɩ́ nwʋn ɔ'a man Nyanmɩan. Afɩ ɔ kʋala kɛ ɔ tu yɩ́ nwʋn kɛ Abɔnsanmʋn yɔlɩ yɩ́ mɔ yɩ́ ti yɛ̂ Nyanmɩan 'ba bua yɩ́ ndɛɛ'n. 7 Ɔ fata kɛ ɔ yɔ sʋanlan mɔ bɛ́ mɔ bɛ nzɩ Nyanmɩan'n de yɩ́ di, nán b'a ngʋlʋ man yɩ́ nwʋn, nán Abɔnsanmʋn kʋsʋ asa a ngan man yɩ́.

Asɔnɩn nɩn asʋ bʋkafʋɛ'n-mɔ

8 Asɔnɩn nɩn asʋ bʋkafʋɛ'n-mɔ kʋsʋ, ɔ fata kɛ bɛ yɔ́ menian mɔ bɛ fɛlɩ bɛ́, mɔ bɛ di ananhɔlɛ. Nán bɛ yɔ kɔnʋnmɩnnzan, nán bɛ yɔ menian mɔ bɛ́ nyɩn bʋlʋ esika. 9 Ɔ fata kɛ bɛ nyan ajʋnlɩn kpa nán b'a tila bɛ́ dedi'n m'ɔ tɩ nvɩalɩɛ nun like nɩn anun kpa. 10 Menian sɔ'n-mɔ, bɛ sá bɛ́ nɩ́an kʋalaaka, nán sɛ ɛmɔ a ndɩ man bɛ́ nwʋn ɛjɔlɛ ɛtɛ fɩ́ɩ́ a, bɛlɛ mɔ anɩn bɛ lɛ ba li junman sɔ nɩn ɔ.

11 Ɔ sɛ kɛ bɛ́ yɩ-mɔ kʋsʋ yɔ́ mmalasua mɔ bɛ fɛlɩ bɛ́. Nán bɛ yɔ mmalasua mɔ bɛ kan menian anwʋn ɛjɔlɛ ɛtɛ bɛ sɛcɩ bɛ́ dunman. Bɛ lé bɛ́ nwʋn bɛ lí. Bɛ lí ananhɔlɛ wɔ ninnge kʋalaa anun.

12 Ɔ sɛ kɛ asɔnɩn nɩn asʋ bʋkafʋɛ'n-mɔ já balasua kʋnmgba cein, ɛsɛ bɛ hʋ́ala bɛ nɩ́an bɛ́ mma'n-mɔ nʋn bɛ́ awulo nɩn asʋ kpa. 13 Afɩ bɛ́ mɔ bɛ di bɛ́ junman'n kpa'n, menian'n-mɔ anyɩn sɔ bɛ́, ɛsɛ bɛ́ dedi'n mɔ bɛ le yɩ́ wɔ Zozi Kilisi anun'n, ɔ jinlan yɩ́ ja nun kpa.

Nyanmɩan nvɩalɩɛ nun like kpili kpa'n

14 Timote, mɩɩn kɛlɛ wɔ́ kalata ɛhɩ, n ne anyɩndasʋɛ kɛ ɔ ngɔ hyɛ man fɩ́ɩ́ mɩn 'ba a wɔ́ nwʋn ɛlɔ. 15 Nan kʋsʋ sɛ mɩn cɛ nán m malɩ man an, kalata ɛhɩ 'ba hele wɔ́ bala m'ɔ sɛ kɛ Nyanmɩan awulo amma'n-mɔ bɔ'n. Nyanmɩan awulo amma sɔ'n-mɔ y'ɔ le Tɩasɩfʋɛ Nyanmɩan asɔnɩn mma'n-mɔ. Asɔnɩn mma sɔ'n-mɔ tɩ kɛ sua mpila, bɛ suan ananhɔlɛ'n. 16 Yɛ́ kʋalaa yɛ nwun yɩ́ yuein, Nyanmɩan a yɩ nvɩalɩɛ nun like kpili kpa ɔ'a hele yɛ́. Like sɔ'n y'ɔ le Zozi.

Ɔ'a kaci yɩ́ nwʋn kulo sʋanlan.

Nyanmɩan Wawɛ nɩn a hele kɛ

ɔ tɩ Nyanmɩan Awa sɛsɛfʋɛ.

Nyanmɩan mmɔfʋɛ'n-mɔ a nwun yɩ́.

Yɩ́ nwʋn ɛjɔlɛ'n, b'a bɔ

b'a hele mân nɩn anun menian'n-mɔ.

Mân nɩn anun menian'n-mɔ a le yɩ́ a li.

Ɔ'a fʋ ɔ'a hɔ nyanmɩansʋ

wɔ anunminnyanmʋn nun.

4

Ato ngehelefʋɛ'n-mɔ

1 Nyanmɩan Wawɛ'n kan yɩ́ yuein kɛ mɛlɛ kasian nɩn anun, menian mmie-mɔ mma nne man Kilisi bɛ nni man kʋ́n. Nan bɛ 'fa bɛ́ nwʋn bɛ bɔ ato ngehelefʋɛ'n-mɔ, ɛsɛ bɛ 'di wawɛ ɛtɛ'n-mɔ ngehele dɩɛ'n-mɔ asʋ. 2 Bɛ 'man apoo mma atofʋɛ'n-mɔ kolo bɛ́ nʋan nun bɛ laka bɛ́. Atofʋɛ sɔ'n-mɔ, bɛ le man ajʋnlɩn kʋ́n. Bɛ́ ajʋnlɩn'n ngan man ɛjɔlɛ ngele man bɛ́ kʋ́n. 3 Bɛ 'kekele kɛ ajaa'n tɩ man like kpa, ɛsɛ like mɔ bɛ di'n, bie tɩ man kpa mɔ bɛ di ɔ. Nan kʋsʋ Nyanmɩan bɔlɩ ninnge sɔ'n-mɔ kɛ menian mɔ bɛ de Kilisi bɛ di mɔ b'a nwun ananhɔlɛ'n, bɛ yɔ́ asɔnɩn, bɛ lá Nyanmɩan asɩ, nán bɛ lí ninnge sɔ'n-mɔ. 4 Ninnge'n mɔ Nyanmɩan Kpili bɔlɩ'n, yɩ́ kʋalaa tɩ kpa, baa kʋn nnʋn man nun m'ɔ tɩ man kpa ɔ. Yɩ́ ti ɔ sɛ kɛ yɛ da Nyanmɩan asɩ nán yɛ sɔ yɩ́ kʋalaa anun. 5 Ɔ sanlɩn kɛ Nyanmɩan Anʋan Ɛjɔlɛ'n nʋn asɔnɩn ɛyɔlɛ'n, ɔ man ninnge kʋalaa anwʋn tɩ wɔ Nyanmɩan anyunnun.

Zozi Kilisi akʋa kpa'n

6 Sɛ ɛ kekele anianman'n-mɔ ninnge ɛhɩ-mɔ a, ɛ 'ba kaci Zozi Kilisi akʋa kpa. Dedi nɩn anwʋn ngehele kpa'n mɔ ɛ nanndɩ sʋ'n y'ɔ tɩ wɔ́ ɛkala nɩn alɩɛ ɔ. 7 Ɛhʋa ɛjɔlɛ mgban-mgban'n m'ɔ nʋn dedi'n tɩ man kʋn'n, yaci gua. Nan bɔ mɔndɩnlɩn fa wɔ́ nwʋn bɔ Nyanmɩan kpa. 8 Anwʋnnaan nɩn anun ekpunndian'n tɩ like kpa, nan kʋsʋ ɔ tɩ man cɩnnjɩn. Nan like mɔ bɛ yɔ a, Nyanmɩan kulo'n, ɔ tɩ kpa wɔ like biala anun. Ɔ sanlɩn kɛ sɛ yɛ bɔ bala sɔ nɩn an, anɩn yɛ sɩ kɛ yɛ le ngʋan m'ɔ le man ayuelɩɛ wɔ mɛlɛ ɛhɩ anun, ɔ nʋn mɛlɛ'n m'ɔ lɛ ba nɩn anun.

9 Ɛjɔlɛ ɛhɩ tɩ ananhɔlɛ m'ɔ sɛ kɛ sʋanlan de di ɔ. 10 Yɩ́ sɔ ati yɛ̂ yɛ lɛ di junman ɛsɛ yɛ lɛ kpɩlɩ ɔ. Ɔ sanlɩn kɛ y'a fa yɛ́ anyɩndasʋɛ'n kʋalaa y'a wula Tɩasɩfʋɛ Nyanmɩan'n m'ɔ tɩ menian'n-mɔ kʋalaa Ngʋandefʋɛ nɩn anun. Nan kʋsʋ, menian mɔ bɛ de yɩ́ bɛ di'n, bɛ́ ala yɛ̂ ɔ de bɛ́ ɔ.

11 Kekele ninnge sɔ'n-mɔ nán kan fua sʋ kpa maan bɛ yɔ́. 12 Ɛ tɩ batʋnman, kʋsʋ n'ɛ man sʋanlan fɩ́ɩ́ tʋtʋ wɔ́ nyunnun ngɛsɛlɛ. Nan wɔ́ ɛjʋjɔlɛ nun o, wɔ́ abalabɔ nun o, wɔ́ ehulo mɔ ɛ fa kulo menian'n-mɔ o, wɔ́ dedi nun o, wɔ́ anwʋntɩɛ nun o, man menian mɔ bɛ le dedi'n, bɛ nɩ́an wɔ́ dɩɛ nɩn asʋ bɛ yɔ́ bie. 13 Kɩnnga Ɛhɛlɛ Ɛjɔlɛ'n bagua nun, kan Nyanmɩan Anʋan Ɛjɔlɛ'n wowula asɔnɩn mma'n-mɔ anwʋnsɛlɛ, ɛsɛ kekele bɛ́ ninnge dede maan m mála. 14 Mɛlɛ mɔ Nyanmɩan mgbɔmanfʋɛ'n-mɔ hanlɩn wɔ́ nwʋn ɛjɔlɛ, mɔ asɔnɩn mgbain'n-mɔ falɩ bɛ́ sa fualɩ wɔ́ nwʋn'n, wawɛ nun junman'n mɔ Nyanmɩan falɩ manlɩn wɔ́'n, n'ɛ bubu wɔ́ nyɩn gua sʋ. 15 Tɩ wɔ́ nyɩn di junman sɔ'n maan bɛ́ kʋalaa bɛ nwún yɩ́ kɛ ɛ lɛ bɔ mɔndɩnlɩn. 16 Sie wɔ́ muonun wɔ́ nwʋn ye, ɛsɛ nɩan wɔ́ ninnge'n mɔ ɛ kekele'n kʋsʋ asʋ, nán mian wɔ́ bʋ. Ɔ sanlɩn kɛ, sɛ ɛ yɔ yɩ́ sɔ a, wɔ́ muonun ɛ 'nyan wɔ́ ti, ɛsɛ bɛ́ mɔ bɛ tie wɔ́'n kʋsʋ 'nyan bɛ́ ti.

5

Pɔlʋ 'ba tu Timote fʋɔ

1 N'ɛ fa ahʋnlɩn kpili kan ɛjɔlɛ kele sʋanlan kpain. Nan sɛ ɛ 'kan ɛjɔlɛ ɛ kele yɩ́ ɛ tu yɩ́ fʋɔ a, bu yɩ́ kɛ yɩ́ y'ɔ wʋlɩ wɔ́ ɔ. Bu mgbafɛlɛ'n-mɔ kɛ wɔ́ nianman mmelenzua y'ɔ le bɛ́. 2 Bu mmalasua mgbain'n-mɔ kɛ wɔ́ nin y'ɔ le bɛ́. Bu ndalua'n-mɔ kʋsʋ kɛ wɔ́ nianman mmalasua y'ɔ le bɛ́. Sɛ ɛ 'kan ɛjɔlɛ ɛ kele bɛ́ ɛ tu bɛ́ fʋɔ a, kan wɔ anwʋntɩɛ nun kpa bɔkɔɔ.

Kunlannvʋɛ'n-mɔ

3 Kunlannvʋɛ mmalasua'n-mɔ mɔ bɛ le man sʋanlan fɩ́ɩ́ m'ɔ bʋka bɛ́'n, nɩan bɛ́ lɩka wɔ anyɩnnzɔ nun kpa. 4 Nan sɛ kunlannvʋɛ balasua kʋn le yɩ́ mma-mɔ a, anaan yɩ́ nnʋnman-mɔ a, kekele bɛ́ kɛ bɛ́ Nyanmɩan junman'n m'ɔ fata kɛ bɛ di mʋa bɛ di'n y'ɔ le kɛ bɛ nɩ́an bɛ́ nwʋn amma'n-mɔ. Bɛ yɔ́ yɩ́ sɔ bɛ síe mɔ bɛ́ nwʋn amma'n-mɔ yɔlɩ manlɩn bɛ́ nɩn abʋsʋ. Yɩ́ sɔ yɛ̂ Nyanmɩan Kpili kulo ɔ. 5 Balasua m'ɔ tɩ kunlannvʋɛ sakpa, m'ɔ le man sʋanlan fɩ́ɩ́ m'ɔ nɩan yɩ́'n, yɩ́ dɩɛ, ɔ fa yɩ́ lʋa'n kʋalaa ɔ wula Nyanmɩan Kpili asa nun. Ɔ bɔ mɔndɩnlɩn ɔ sɛlɛ yɩ́ kɔngɔɛ nʋn eyua kɛ ɔ nɩ́an yɩ́ sʋ. 6 Nan kunlannvʋɛ m'ɔ lɛ di mân'n, sɛ yɩ́ nyɩn wɔ sʋ bɔbɔ a, anɩn ɔ tɩ kɛ ɔ'a wu. 7 Kan ɛjɔlɛ sɔ'n kele bɛ́, nán sʋanlan fɩ́ɩ́ a nnyan man bɛ́ nwʋn ɛjɔlɛ ɛtɛ a ngan man. 8 Afɩ sɛ sʋanlan kʋn nnɩan man yɩ́ nwʋn amma'n-mɔ, cilili yɩ́ ata dɩɛ nɩn anun menian'n-mɔ a, anɩn ɔ tɩ kɛ ɔ'a yaci yɩ́ dedi'n ɔ'a tʋ. Sʋanlan m'ɔ nzɩ man Nyanmɩan'n tɩ kpa tala yɩ́.

9 Kunlannvʋɛ balasua mɔ ɛ 'ka yɩ́ wula kunlannvʋɛ'n-mɔ anun'n, man ɔ yɔ́ balasua mɔ ɔ'a li afʋɛ abulasian, m'ɔ jalɩ belenzua kʋnmgba cein. 10 Ɛsɛ ɔ yɔ́ balasua mɔ menian'n-mɔ bɔ yɩ́ dunman kpa, mɔ ɔ'a ta yɩ́ mma'n-mɔ kpa, mɔ ɛyɛfʋɛ tʋ yɩ́ a, ɔ sike yɩ́ kanlanman, ɔ nwunnzin Nyanmɩan menian'n-mɔ aja nɩn anwʋn, ɔ bʋka alʋabɔfʋɛ'n-mɔ, mɔ ɛsɛ ɔ yɔ nyɔlɩɛ ngacile kpa'n kʋalaatin'n.

Kunlannvʋɛ ndalua'n-mɔ

11 Nan kunlannvʋɛ ndalua'n-mɔ, n'ɛ ka bɛ́ wula nun. Ɔ sanlɩn kɛ sɛ bian ajaa ɛjɔlɛ tɔ bɛ́ ti anun an, anɩn b'a kaci bɛ́ nzin b'a si Kilisi. 12 B'a tʋn ndâ'n mɔ bɛ lili mʋa bɛ hanlɩn wɔ Kilisi anyunnun'n. 13 Sɛ bɔbɔ ɛ kɛlɛ bɛ́ dunman an, bɛ nyɔ man like kpa fɩ́ɩ́, nan bɛ cinnin awulo'n-mɔ anun. M'ɔ tɩ yalɛ biekun'n y'ɔ le kɛ adawu mgbili ɛbɔ nʋn cenjin yɛ̂ bɛ di ɔ. Ɛjɔlɛ m'ɔ nvata man mɔ bɛ kan'n yɛ̂ bɛ kan ɔ. 14 Ɛhɩka ati, mɩn kulo kɛ kunlannvʋɛ ndalua'n-mɔ já mmian, bɛ wʋ́ mma, bɛ nɩ́an bɛ́ awulo'n-mɔ asʋ, nán bɛ́ mɔ bɛ kpɔ yɛ́ nɩn a nnyan man yɛ́ nwʋn ɛjɔlɛ ɛtɛ a ngan man. 15 Mɩɩn kan sɔ, ɔ sanlɩn kɛ bɛ́ mmie-mɔ fi ananhɔlɛ atɩn nɩn asʋ b'a jasʋ dada angʋnmɩn b'a fa Abɔnsanmʋn dɩɛ nɩn asʋ. 16 Sɛ balasua kʋn le dedi nán kunlannvʋɛ mmalasua-mɔ gua yɩ́ sa sʋ a, ɔ nɩ́an bɛ́. N'ɔ yaci bɛ́ tʋ asɔnɩn nɩn asa sʋ, nán asɔnɩn nɩn a hʋala ɔ'a nɩan kʋnlannvʋɛ mmalasua'n-mɔ mɔ sakpa bɛ le man sʋanlan fɩ́ɩ́ m'ɔ nɩan bɛ́'n.

Asɔnɩn nɩn asʋ mgbain'n-mɔ

17 Asɔnɩn nɩn asʋ mgbain'n-mɔ mɔ bɛ nɩan asɔnɩn nɩn asʋ kpa'n, ɔ fata kɛ bɛ man bɛ́ anyɩnnzɔ nʋn ahatua kpa, nán yɩ́ lɩlɩ bɛ́ mɔ bɛ kan Nyanmɩan Anʋan Ɛjɔlɛ'n, mɔ ɛsɛ bɛ kekele ninnge'n. 18 M'ɔ man mɩɩn kan sɔ'n y'ɔ le kɛ, b'a hɛlɛ wɔ Ɛhɛlɛ Ɛjɔlɛ nɩn anun kɛ: Ɛnalɛ'n m'ɔ lɛ tetia *bele nɩn asʋ'n, n'ɛ cɩcɩ yɩ́ nʋan'n. Ɛsɛ b'a hɛlɛ yɩ́ biekun kɛ: Sʋanlan m'ɔ lɛ di junman'n, yɩ́ ahatua m'ɔ fata'n, bɛ fá bɛ mán yɩ́. 19 Asɔnɩn nɩn asʋ kpain kʋn mɔ bɛ kɔ tʋn yɩ́ ɛsʋan'n, sɛ menian nnyuan anaan nsan a nni man yɩ́ nwʋn adanzɩɛ a, n'ɛ de tʋ nun. 20 Bɛ́ mɔ bɛ kɔ yɔ like ɛtɛ'n, tu bɛ́ nyunnun bagua nun maan ɛhɩnlɩn-mɔ súlo nán bɛ́ kʋsʋ b'a nyɔ man ɛtɛ sɔ'n bie.

21 Nyanmɩan Kpili anyunnun, Kilisi Zozi nʋn nyanmɩansʋ mmɔfʋɛ'n-mɔ kʋsʋ anyunnun, mɩn kan ndâ kɛ ɛ lí ngehele sɔ-mɔ asʋ. Yɩ́ ti, n'ɛ nɩan sʋanlan anyunnun wɔ like biala anun, n'ɛ kulo menian'n-mɔ bie ɛ yaci bie.

22 N'ɛ ku fa wɔ́ sa sie sʋanlan ati asʋ, ɛ fa asɔnɩn'n junman wula yɩ́ sa nun, ɔ sanlɩn kɛ sɛ ɔ'a yɔ ɛtɛ a, yɩ́ ɛtɛ sɔ'n 'kan wɔ́ bie. Wɔ́ muonun, nɩan wɔ́ nwʋn kpa, man wɔ́ nwʋn tɩ́. 23 Kɛmɔ wɔ́ kʋ'n jɩjɩ wɔ́ m'ɔ man ɛ njɛ man nán a fʋkɛ'n, n'ɛ nʋn nzue ngʋnmɩn ala, nan nʋn divɩn nganngan. 24 Menian'n mmie-mɔ ɛtɛ mɔ bɛ kɔ yɔ'n, bɛ di mʋa bɛ nwun yɩ́ yuein kʋalaaka nán b'a bua bɛ́ ndɛɛ'n. Nan mmie-mɔ kʋsʋ dɩɛ'n, bɛ di mʋa bɛ bua bɛ́ ndɛɛ kʋalaaka nán b'a nwun yɩ́ kɛ b'a yɔ ɛtɛ. 25 Yɩ́ sɔ kʋsʋ ala, nyɔlɩɛ kpa mɔ sʋanlan kɔ yɔ'n, bɛ nwun yɩ́ yuein, yɛ̂ nunhan kʋsʋ mɔ bɛ ngʋala bɛ nnwun man yɩ́ ɛbɛlɛ ala'n, ɔ nvɩa man lé.

6

Nganga'n-mɔ

1 Bɛ́ kʋalaa mɔ bɛ tɩ nganga'n, bɛ mán bɛ́ nyɩn sɔ́ bɛ́ mɩn-mɔ kpa, nán menian'n-mɔ a nzɛcɩ man Nyanmɩan dunman, ɛsɛ b'a ngan man yɛ́ ngehele nɩn nwʋn ɛjɔlɛ ɛtɛ. 2 Nganga mɔ bɛ́ mɩn-mɔ de Kilisi di'n, nán bɛ tʋa kɛ bɛ́ nianman y'ɔ le bɛ́ nɩn ati, bɛ fa bɛ́ nyɩn bɛ wowula bɛ́ nyunnun. Nan ɔ sɛ kɛ bɛ sʋ bɛ́ kanlanman kpa. Ɔ sanlɩn kɛ bɛ di bɛ́ junman'n bɛ man bɛ́ mɔ b'a le yɛ́ Mɩn b'a li mɔ bɛ kulo bɛ́'n nyan sʋ nvasʋɛ. Kekele ninnge sɔ'n maan bɛ yɔ́.

Ato ngehele'n nʋn anyanbɛnwʋn kpa'n

3 Sɛ sʋanlan bie kekele ninnge ngacile ngacile, nán ɔ nni man yɛ́ Mɩn Zozi Kilisi anwʋntɩɛ ɛjɔlɛ'n-mɔ asʋ ɔ nʋn ngehele'n m'ɔ man bɛ bɔ abalabɔ m'ɔ sɔ Nyanmɩan anyɩn nɩn an, 4 anɩn sʋanlan sɔ'n tɩ atubɛnwʋn sʋanlan. Ɔ nzɩ man like fɩ́ɩ́. Yɩ́ like m'ɔ la yɩ́ nwʋn kɛ anwʋnnyalɛ'n y'ɔ le ninnge'n-mɔ anwʋn akpʋlʋwa esue nʋn ɛtɩan'n. Kɛ ɔ yɔ mɔ menian'n-mɔ fa bɛ́ nwʋn ɛkpɔ bɛ di butule, bɛ kpɛ nzʋba, bɛ kan bɛ́ nwʋn ɛjɔlɛ ɛtɛ, 5 bɛ su akpʋlʋwa ndɩnndɩɩn bɛ́ afian nɩn anɩn. Afɩ bɛ́ ajʋnlɩn nɩn a yɔ mgban-mgban, bɛ nzɩ man ananhɔlɛ nɩn anwʋn ɛjɔlɛ fɩ́ɩ́ kʋ́n. Bɛ jʋnlɩn kɛ Nyanmɩan anwʋn dedi'n mɔ yɛ le yɩ́'n, ɔ tɩ like mɔ bɛ fa bɛ kpʋnndɛ anyanbɛnwʋn.

6 Ɔ tɩ ananhɔlɛ, Nyanmɩan anwʋn dedi'n mɔ yɛ le yɩ́'n, ɔ tɩ anyanbɛnwʋn like kpili kpa man sʋanlan mɔ yɩ́ nyɩn sɔ yɩ́ dɩɛ kaan m'ɔ le yɩ́'n. 7 Ɔ sanlɩn kɛ mɔ yɛ 'ba mân ɛhɩ anun'n, yɛ nʋn like fɩ́ɩ́ a mma man, yɛ̂ sɛ yɛ 'sa yɛ kɔ a, yɛ ngʋala man bie nʋn kɔ. 8 Ɛhɩka ati, sɛ yɛ nyan alɩɛ yɛ di, yɛ nyan taladɩɛ yɛ wula a, ɛhɩ ala sa yɛ́. 9 Nan menian mɔ bɛ kulo kɛ bɛ nyan bɛ́ nwʋn'n, menian sɔ'n-mɔ, bɛ tɔ sɔnɩan nɩn anun kɛ ngaa. Ninnge mgban-mgban m'ɔ man menian sɛcɩ bɔkɔ-bɔkɔ, ɛsɛ bɛ́ bʋsʋ bɔ'n yɛ̂ bɛ kulo ɔ. 10 Afɩ ɛtɛ ngacile'n kʋalaa fi esika anyɩnbʋlʋ'n. Menian mmie-mɔ anyɩn a bʋlʋ esika'n dede b'a yaci bɛ́ dedi'n b'a tʋ mʋa, b'a fa bɛ́ nwʋn b'a wula emian ngacile dɔʋn anun.

Pɔlʋ 'ba tu Timote fʋɔ

11 Nan wɔ́ dɩɛ, ɛ tɩ Nyanmɩan sʋanlan, n'ɛ yɔ ninnge sɔ'n-mɔ bie. Yɔ nyɔlɩɛ kpa. Fa wɔ́ nwʋn bɔ Nyanmɩan sɛlɛ kpa, nyan dedi, nyan ehulo, si abʋtalɛ, yɔ bɛtɛɛ. 12 Bɔ mɔndɩnlɩn kpa, man wɔ́ asɩtanlan'n nʋn wɔ́ dedi'n yɔ́ kʋn. Kpʋnndɛ ngʋan m'ɔ le man ayuelɩɛ'n mɔ Nyanmɩan a fɛlɛ wɔ́ kɛ ɛ nyán yɩ́'n. Ɔ sanlɩn kɛ yɩ́ ti yɛ̂ ɛ lili wɔ́ dedi nɩn anwʋn adanzɩɛ kanlanman wɔ menian dɔʋn anyunnun ɔ. 13 Nyanmɩan Kpili m'ɔ man ninnge kʋalaa ngʋan nɩn anyunnun, ɔ nʋn Kilisi Zozi m'ɔ lili yɩ́ dedi nɩn anwʋn adanzɩɛ kanlanman wɔ Pʋnsʋ Pilatɩ anyunnun'n kʋsʋ anyunnun, mɩn kan ndâ kɛ 14 ɛ lí ɛjɔlɛ'n mɔ m'an hele wɔ́ nɩn asʋ, ɛsɛ ɛ síe wɔ́ nwʋn kʋnlʋn-ngʋnlʋn nán b'a nnyan man wɔ́ nwʋn ɛjɔlɛ ɛtɛ b'a ngan man. Yɔ yɩ́ sɔ dede m'ɔ jú cɩan mɔ yɛ́ Mɩn Zozi Kilisi 'yɩ yɩ nwʋn kele'n. 15 Cɩan'n mɔ yɛ́ Mɩn Zozi 'yɩ yɩ nwʋn kele'n, Nyanmɩan yɛ̂ ɔ 'kele ɔ. Nyanmɩan sɔ'n, yɩ́ ngʋnmɩn cein y'ɔ tɩ Belemgbin ɔ, ɔ tɩ salɩɛ baka, ɔ tɩ mmelemgbin'n-mɔ Belemgbin, ɔ tɩ mɩnlɩan'n-mɔ Amɩn. 16 Yɩ́ kʋnmgba cein ala yɛ̂ yɩ́ dɩɛ ɔ nwu man lé ɔ. Jawe'n m'ɔ tɩ nun'n, sʋanlan fɩ́ɩ́ ngʋala man yɩ́ nwʋn kpunnge. Sʋanlan fɩ́ɩ́ nwunlin man yɩ́ lé, yɛ̂ sʋanlan fɩ́ɩ́ ngʋala man yɩ́ nwʋn kpunnge. Kulo sʋanlan fɩ́ɩ́ nwunlin man yɩ́ lé, yɛ̂ kulo sʋanlan fɩ́ɩ́ ngʋala man kɛ ɔ nwun yɩ́. Asasʋɛ nʋn tunmin yɔ́ yɩ́ dɩɛ cɩan daa! Amɩn!

17 Bɛ́ mɔ b'a nyan mân ɛhɩ anun ninnge'n, tu bɛ́ fʋɔ kɛ nán bɛ fa bɛ tu bɛ́ nwʋn. Se bɛ́ kɛ nán bɛ fa bɛ́ anyɩndasʋɛ'n bɛ tʋ anwʋndɩɛ'n m'ɔ njɛ man nán ɔ'a sɛcɩ nɩn asʋ. Nan bɛ fá bɛ́ anyɩndasʋɛ'n bɛ tʋ́ Nyanmɩan Kpili asʋ. Yɩ́ mɔ sɛ ɔ 'fa like man yɛ́ a, ɔ man yɛ́ dɔʋn kpa maan yɛ di nun fɛ'n. 18 Tu bɛ́ fʋɔ kɛ bɛ yɔ́ nyɔlɩɛ kpa, bɛ mán ye ɛyɔlɛ'n tɩ́ bɛ́ kpa, bɛ yɔ́ ahunnunye, ɛsɛ bɛ bʋ́ka ɛhɩnlɩn-mɔ. 19 Sɛ bɛ yɔ yɩ́ sɔ a, ɔ tɩ kɛ anwʋnndɩɛ m'ɔ tɩ kpa, ɛsɛ ɔ nzɛcɩ man yɛ̂ bɛ lɛ kokuan bɛ sie bɛ man bɛ́ nwʋn wɔ mɛlɛ'n m'ɔ lɛ ba nɩn anun ɔ, nán b'a hʋala b'a nyan ananhɔlɛ ngʋan kpa'n bɛ́ asɩtanlan nɩn anun.

20 Timote, like'n mɔ Nyanmɩan a fa a wula wɔ́ sa nun'n, nɩan sʋ kpa. Ɛjɔlɛ mgban-mgban'n m'ɔ nʋn dedi'n tɩ man kʋn'n, n'ɛ tie bie, ɛsɛ bɛ́ ninnge'n mɔ bɛ́ nwan bɛ sɩ yɩ́ nan kʋsʋ ɔ tɩ ato mɔ bɛ lɛ kele'n, n'ɛ suan bie. 21 Like ati m'ɔ man mɩɩn kan sɔ'n, y'ɔ le kɛ menian mmie-mɔ bu bɛ́ nwʋn kɛ bɛ sɩ ananhɔlɛ ngehele'n kpa, bɛ nne man ananhɔlɛ ngehele kpa'n mɔ yɛ kekele'n bɛ nni man. Ɔ man bɛ fi dedi atɩn nɩn asʋ b'a jasʋ.

Nyanmɩan nwún ɛmɔ anwʋn anwunnvoe.

2 TIMOTE

1

2

3

4

PƆLƱ KALATA'N

M'Ɔ TIAN YƖ NNYUAN

M'Ɔ HƐLƐLƖ NWANLƖN

TIMOTE'N

M'ɔ wɔ nun'n

Mɔ anɩn Pɔlʋ la fiadɩ ɔ lɛ nwun yalɛ *Lɔmʋn ɛlɔ'n, y'ɔ hɛlɛlɩ kalata ɛhɩ ɔ (yɩ́ ti 1.8,16-17, 2.9). Ɔ hɛlɛlɩ nwanlɩn Timote. Mɛlɛ sɔ'n, anɩn Timote wɔ Efɛzɩ kulo nɩn asʋ ɛbɛlɛ. Pɔlʋ nwan Timote asa kan kalata nɩn an, n'ɔ de sie nan ɔ tʋ yɩ́ Lɔmʋn ɛlɔ (4.9). Afɩ, ɔ de di kɛ yɩ́ ewue cɩan nɩn a kpunnge (4.6). Pɔlʋ a li junman kpa ɔ'a man yɛ́ Mɩn Zozi Kilisi, yɩ́ ti, ɔ lɛ wowula Timote anwʋnsɛlɛ kɛ ɔ nɩ́an yɩ́ muonun yɩ́ Pɔlʋ dɩɛ nɩn asʋ nán ɔ lí bie.

Kalata nɩn ati 1.3-2.13, Pɔlʋ lɛ kan kele Timote kɛ ɔ tíla yɩ́ dedi nɩn anun kpa wɔ yalɛ'n mɔ bɛ́ mɔ bɛ bɔ Zozi Ɛjɔlɛkpa'n nwun yɩ́ nɩn anwʋn. Kalata nɩn ati 2.14-4.5, Pɔlʋ lɛ kan kele yɩ́ kɛ ɔ jínlan ngehele'n m'ɔ nʋn Ɛhɛlɛ Ɛjɔlɛ Nwannzan-nwannzan'n kɔ sʋ nɩn anun kpa. Kɛ Pɔlʋ yɔlɩ yɩ yɩ́ alimʋa kalata nɩn anun'n, ɔ lɛ kannzʋ Timote kɛ ɔ nɩ́an yɩ́ nwʋn wɔ ato ngehelefʋɛ'n-mɔ anwʋn. Kalata nɩn agualɩɛ nun, Pɔlʋ lɛ bɔ yɩ́ asɩtanlan nɩn anun amannɩɛ, ɔ lɛ man Timote ngalɩɛ.

1

Ahɩn ebisa

1 Timote,

Mɩ́n Pɔlʋ mɔ n dɩ Kilisi Zozi bɔfʋɛ'n kʋn, mɩ́n yɛ̂ mɩɩn kɛlɛ kalata ɛhɩ mɩn nwan wɔ́ ɔ. Nyanmɩan a hulo, ɔ'a yɩ mɩ́n kɛ m mɔ́ nyanmɩansʋ ngʋan m'ɔ le man ayuelɩɛ nɩn anwʋn kpayɛ. Ngʋan sɔ'n, Nyanmɩan falɩ bɔlɩ anɔhʋba daba. Sian dɩɛ, y'a nyan yɩ́ wɔ kʋn ɛyɔlɛ'n mɔ yɛ nʋn Zozi Kilisi y'a yɔ nɩn anun. 2 Mɩ́n wa mɔ mɩn kulo wɔ́ kpa, mɩn 'bisa wɔ́ ahɩn mɩn yɔ wɔ́ ɛcɩan'n mo.

Mɔndɩnlɩn nɩn anwʋn afʋtu'n

3 Nyanmɩan Kpili mɔ n ne ajʋnlɩn kpa mɩn sʋ yɩ́ kɛ yɛ nannan-mɔ sʋlɩ yɩ́'n, mɩn 'da yɩ́ asɩ. Mɩn 'da yɩ́ asɩ kɛ kɔngɔɛ nʋn eyua, sɛ mɩn 'yɔ asɔnɩn an, mɩ́n tɩ kacɩ wɔ́. 4 Mɩn kacɩ wɔ́ nyɩn ɛmʋɩn nɩn an, anɩn mɩ́n lʋa lɛ dɔ wɔ́ sɛlɛ kpa mɩn kulo kɛ mɩn nwun wɔ́ nwʋn, nán mɩn nyan fɛ elie kpili kpa. 5 Wɔ́ dedi'n m'ɔ tɩ ananhɔlɛ nɩn anwʋn ɛjɔlɛ tɛ wɔ mɩ́n ti anun. Dedi'n mɔ wɔ́ nan balasua Loyisi nʋn wɔ́ nin Eninsi, bɛ lili mʋa bɛ nyanlɩn yɩ́'n, mɩn de mɩn di kpa kɛ ɛ tɛ le dedi sɔ'n.

6 Ɛhɩka ati, mɩɩn kacɩ wɔ́ kɛ, mɛlɛ mɔ n valɩ mɩ́n sa n vualɩ wɔ́ nwʋn'n, junman'n mɔ Nyanmɩan Kpili falɩ manlɩn wɔ́ kɛ ɛ lí'n, bɔ mɔndɩnlɩn di. 7 Ɔ sanlɩn kɛ Wawɛ Nwannzan-nwannzan'n mɔ Nyanmɩan Kpili a fa a man yɛ́'n, ɔ man yɛ nyɔ man minndiin, nan ɔ wowula yɛ́ anwʋnsɛlɛ, ɔ man yɛ nyan ehulo, ɛsɛ ɔ man yɛ kʋala yɛ́ nwʋn bɩlɩ.

Nyian nɩn anwʋn afʋtu'n

8 Yɩ́ ti n'ɛ man yɛ́ Mɩn adanzɩɛ elie nɩn anwʋn nyian kun wɔ́. Mɩ́n kʋsʋ mɔ yɛ́ Mɩn dunman nun ati yɛ̂ b'a tʋ mɩ́n fiadɩ'n, n'ɛ man mɩ́n nwʋn nyian kun wɔ́. Nan nanndɩ anwʋnsɛlɛ'n mɔ Nyanmɩan Kpili a fa a man wɔ́ nɩn asʋ, nwun Ɛjɔlɛkpa nɩn anwʋn amannɩɛ'n bie kɛ mɩ́n. 9 Nyanmɩan yɛ̂ ɔ'a le yɛ́ ngʋan ɔ, ɛsɛ yɩ́ yɛ̂ ɔ'a fɛlɛ yɛ́ kɛ yɛ káci yɩ́ menian ɔ. Nán kɛ like kpa mɔ y'a yɔ ti ɔ, nan yɩ́ muonun ɔ'a hulo yɩ́ sɔ ɛsɛ ɔ'a nwun yɩ́ nwʋn anwunnvoe. Kilisi Zozi adawʋlʋman, Nyanmɩan a nwun yɛ́ nwʋn anwunnvoe sɔ'n, yɩ́ nzin nán ɔ'a bɔ mân'n. 10 Nan sian dɩɛ, yɛ́ Ngʋandefʋɛ Kilisi Zozi mɔ ɔ'a yɩ yɩ́ nwʋn ɔ'a hele'n dunman nun, Nyanmɩan a hele yɛ́ kɛ ɔ'a nwun yɛ́ nwʋn anwunnvoe. Ɔ sanlɩn kɛ Kilisi Zozi yɛ̂ ɔ'a tʋa ewue ɔ'a le yɩ́ tunmin'n m'ɔ le yɩ́ nɩn ɔ, ɛsɛ ɔ nanndɩ Ɛjɔlɛkpa nɩn asʋ, ɔ'a yɩ ngʋan m'ɔ le man ayuelɩɛ'n ɔ'a hele. 11 Ɛjɔlɛkpa sɔ nɩn ati yɛ̂ Nyanmɩan a yɩ mɩ́n kɛ bɔfʋɛ ɔ nʋn ngehelefʋɛ ɔ. 12 Ɛhɩka ati yɛ̂ mɩɩn nwun yalɛ ɛhɩ ɔ, nan kʋsʋ yɩ́ nwʋn nyian ngun man mɩ́n. Ɔ sanlɩn kɛ mɩn sɩ sʋanlan'n mɔ m'an fa mɩ́n lʋa'n kʋalaa m'an wula yɩ́ nun'n. Mɩn de mɩn di kɛ ɔ le tunmin ɔ nɩan like'n mɔ ɔ'a fa ɔ'a wula mɩ́n sa nun nɩn asʋ dede ɔ 'ju cɩan mɔ yɛ́ Mɩn 'bua menian'n-mɔ kʋalaa ndɛɛ'n.

13 Nɩan ananhɔlɛ ɛjɔlɛ'n mɔ n gelelɩ wɔ́ nɩn asʋ nanndɩ, nán jinlan wɔ́ ja nun kpa wɔ dedi'n nʋn ehulo'n mɔ yɛ le yɩ́ wɔ kʋn ɛyɔlɛ'n mɔ yɛ́ nʋn Zozi Kilisi y'a yɔ nɩn anun. 14 Ɔ nanndɩ Wawɛ Nwannzan-nwannzan'n m'ɔ wɔ yɛ́ nun nɩn asʋ, di ngehele kpa'n mɔ b'a fa b'a wula wɔ́ sa nun nɩn asʋ.

15 Wɔ́ muonun ɛ sɩ kɛ anianman'n-mɔ kʋalaa mɔ bɛ fi Azi mân nɩn anun'n, b'a nwanndi mɩ́n. Menian sɔ'n bɛ́ mmie-mɔ y'ɔ le Fizɛ nʋn Ɛlɩmozɛnɩn.

16 Nan Onezifɔɔ dɩɛ, Yɛ́ Mɩn yɔ́ yɩ́ nvilie'n-mɔ ye. Ɔ sanlɩn kɛ fiadɩ'n mɔ b'a tʋ mɩ́n'n, mɩ́n nwʋn nyian ngun man yɩ́, ɔ cɩcɩ mɩ́n lʋa. 17 M'ɔ juli *Lɔmʋn ɛwa'n, ɔ bɔlɩ mɔndɩnlɩn ɔ kpʋnndɛlɩ mɩ́n dede ɔ nwunlin mɩ́n. 18 Yɩ́ ti, cɩan mɔ yɛ́ Mɩn 'ba bua menian'n-mɔ ndɛɛ'n, ɔ nwún yɩ́ nwʋn anwunnvoe. Mɔ anɩn n wɔ Efɛzɩ ɛlɔ'n, mɩ́n nwʋn mɔndɩnlɩn m'ɔ bɔlɩ'n, wɔ́ muonun ɛ sɩ.

2

Nwun Kilisi anwʋn amannɩɛ'n bie kɛ mɩɩn nwun yɩ́'n

1 Nan wɔ́ dɩɛ, mɩ́n wa, Kilisi Zozi a nwun yɛ́ nwʋn anwunnvoe ɔ'a man yɛ nʋn yɩ́ y'a yɔ kʋn. Fa wɔ́ nyɩn tʋ nán wowula wɔ́ nwʋn anwʋnsɛlɛ. 2 Ɛjɔlɛ'n mɔ ɛ tɩlɩ kɛ n ganlɩn yɩ́ menian dɔʋn anyunnun, menian mɔ ɛ de di kɛ sɛ ɛ kan ɛjɔlɛ sɔ'n kele bɛ́ a, bɛ́ kʋsʋ bɛ kɔ hʋala yɩ́ kan kele bɛ́ manngʋn'n-mɔ'n, kan ɛjɔlɛ sɔ'n kele bɛ́. 3 Amannɩɛ'n m'ɔ mɩɩn nwun yɩ́ kɛ Kilisi Zozi nzalafʋ kpa'n, wɔ́ kʋsʋ nwun yɩ́ sɔ bie. 4 Nzalafʋ mɔ yɩ́ nwan ɔ yɔ like m'ɔ sɔ yɩ́ sahɩnlan'n mɔ ɔ'a fa yɩ́ junman nun nɩn anyɩn'n, ɛjɔlɛ mɔ bɛ́ mɔ bɛ tɩ man nzalafʋ'n di'n, ɔ nva man yɩ́ nwʋn nwula man nun. 5 Sʋanlan kʋsʋ m'ɔ lɛ su ɛnwanndie'n, sɛ ɔ nwanndi kɛ mala'n kele nɩn an, yɛ̂ bɛ fa kunnunmun elie nɩn anwʋn like bɛ man yɩ́ ɔ. 6 Sʋanlan m'ɔ kɔ li junman sɛlɛ kɔ fɛ kɔ lua ebo'n, yɩ́ yɛ̂ ɔ di mʋa ɔ tɩ ebo nɩn asʋ baa ɔ. 7 Ɛjɔlɛ ɛhɩ mɔ mɩɩn kan mɩn kele wɔ́'n, jʋnlɩn yɩ́ nwʋn kpa, nán yɛ́ Mɩn 'ba bʋka wɔ́ maan ɛ tɩ ninnge sɔ'n-mɔ kʋalaa abʋ.

8 Man wɔ́ ti kácɩ Zozi Kilisi m'ɔ fi ewue nun ɔ'a tinnge'n. Ɔ tɩ belemgbin *Davidi abʋsʋ sʋanlan kɛ Ɛjɔlɛkpa'n mɔ mɩn bɔ'n kpɩn kele'n. 9 Ɛjɔlɛkpa sɔ nɩn ati yɛ̂ mɩɩn nwun yalɛ m'ɔ ɛsɛ b'a gua mɩ́n sa ngɔnzɔngɔnzɔ kɛ kodiawu. Nan Nyanmɩan Anʋan Ɛjɔlɛ'n dɩɛ, bɛ bɔlɩ man yɩ́ kpaun. 10 Ɛhɩka ati, bɛ́ mɔ Nyanmɩan Kpili a kpa bɛ́ a yɔ yɩ́ dɩɛ'n-mɔ dunman nun, mɩn tila mɩ́n ahʋnlɩn wɔ amannɩɛ enwuan'n kʋalaa anun. Yɩ́ dɩɛ anɩn bɛ́ kʋsʋ bɛ nʋn Zozi yɔ kʋn, nán b'a nyan ngʋan, bɛ nʋn yɩ́ a tanlan yɩ́ anunminnyanmʋn'n m'ɔ le man ayuelɩɛ nɩn anun.

11 Ɛjɔlɛ ɛhɩ-mɔ mɔ bɛ lɛ kan'n tɩ ananhɔlɛ:

Sɛ yɛ nʋn yɩ́, y'a wu a,

yɛ nʋn yɩ́ 'nyan ngʋan.

12 Sɛ yɛ jinlan yɛ́ ja nun kpunndiin an,

yɛ nʋn yɩ́ 'di belemgbin.

Nan sɛ yɛ yɩ yɩ́ yɛ tʋ a,

yɩ́ kʋsʋ ɔ 'yɩ yɛ́ tʋ.

13 Sɛ yɛ nnanndɩ man fɔ́ʋ́n an,

yɩ́ dɩɛ, ɔ nanndɩ fɔ́ʋ́n.

Ɔ sanlɩn kɛ ɔ ngaci man yɩ́ nʋan lé.

Sʋanlan m'ɔ di junman kpa'n, Nyanmɩan yɔ yɩ́ mo

14 Kacɩ bɛ́ ɛjɔlɛ ɛhɩ nán tu bɛ́ fʋɔ kpa wɔ Nyanmɩan Kpili anyunnun, kɛ bɛ yáci ɛjɔlɛ'n-mɔ anwʋn butule elie'n. Ɔ sanlɩn kɛ nvasʋɛ fɩ́ɩ́ nnʋn man sʋ, ɔ man bɛ́ mɔ bɛ lɛ tie'n minlin. 15 Bɔ mɔndɩnlɩn kɛ sʋanlan mɔ b'a sɔ yɩ́ b'a nɩan m'ɔ fi nun ɔ'a fite, n'ɛ sa wɔ́ junman nɩn anwʋn nyian, kan ananhɔlɛ ɛjɔlɛ'n fɔ́ʋ́n, nán ɛ fite Nyanmɩan anyunnun an, ɔ'a ndu man wɔ́ nyunnun 16 Akpʋlʋwa esue kʋasɩa nun mgban m'ɔ nʋn dedi ɛjɔlɛ'n tɩ man kʋn'n, n'ɛ su bie. Ɔ sanlɩn kɛ bɛ́ mɔ bɛ kulo akpʋlʋwa esue sɔ'n, cɩan daa anɩn bɛ nʋn Nyanmɩan bɛ́ afian lɛ tɩ. 17 Bɛ́ ninnge dɩɛ'n mɔ bɛ kekele'n, ɔ tɩ kɛ anwʋnnyalɛ m'ɔ le man ayile. Menian sɔ'n bɛ́ mmie-mɔ y'ɔ le Imene nʋn Filɛtɩ. 18 Bɛ fi ananhɔlɛ atɩn nɩn asʋ b'a jasʋ, bɛ́ nwan ewuetinnge nɩn a sɩn dada angʋnmɩn. Ɛjɔlɛ mɔ bɛ kan bɛ kele menian'n-mɔ maan bɛ yaci bɛ́ dedi'n bɛ tʋ nɩn anɩn. 19 Nan kʋsʋ Asɔnɩn'n m'ɔ tɩ kɛ sua mɔ Nyanmɩan a wula yɩ́ bʋ'n, ɔ jin yɩ́ ja nun kunngun kpa. B'a hɛlɛ sʋ kɛ: “Yɛ́ Mɩn sɩ bɛ́ mɔ bɛ tɩ yɩ́ dɩɛ'n.” Ɛsɛ “Sʋanlan biala m'ɔ kɔ se kɛ ɔ tɩ Nyanmɩan dɩɛ'n, ɔ káci yɩ́ nzin ɔ sí nyɔlɩɛ ɛtɛ'n.”

20 Awulo kpili kʋn biala anun, nán esika kɔkɔlɛ nʋn jɛtɛ ninnge mɔ bɛ didi nun anaan bɛ nʋn nun nɩn angʋnmɩn ala yɛ bɛ nwun yɩ́ nun ɔ. Nan bɛ nwun baka nʋn afa kʋsʋ ninnge mɔ bɛ didi nun anaan bɛ nʋn nun kʋsʋ ɛbɛlɛ. Cɩan mgbili'n-mɔ anun yɛ́ bɛ fa esika kɔkɔlɛ nʋn jɛtɛ ninnge'n-mɔ ɔ. Nan baka nʋn afa dɩɛ'n-mɔ, cɩan daa bɛ fa bɛ yɔ like. 21 Yɩ́ sɔ kʋsʋ ala, sɛ sʋanlan kʋn sie yɩ́ nwʋn kʋnlʋn-ngʋnlʋn wɔ ɛtɛ'n-mɔ mɔ m'an bubu m'an hele wɔ́ nɩn anwʋn an, Nyanmɩan 'fa junman m'ɔ tɩ kpa'n ɔ man ɔ di. Ɔ sanlɩn kɛ ɔ tɩ yɩ́ Mɩn dɩɛ. Ɔ bɔbʋa yɩ́ nwʋn ɔ yɔ nyɔlɩɛ biala m'ɔ tɩ kpa'n.

22 Yɩ́ ti, nwanndi ninnge'n-mɔ mɔ mgbafɛlɛ'n-mɔ anyɩn bʋlʋ yɩ́ nwʋn'n. Kpʋnndɛ sɛsɛ ɛyɔlɛ wɔ́ asɩtanlan nɩn anun, nyan dedi nʋn ehulo kɔ wɔ́ nyunnun, ɛ nʋn bɛ́ mɔ bɛ sʋ Nyanmɩan ananhɔlɛ nun'n bɛ tánlan wɔ anzʋnunjɔ nun. 23 Akpʋlʋwa esue kʋasɩa nun mgban'n, n'ɛ su bie. Ɛ sɩ kɛ yɩ́ ayuelɩɛ'n, ɔ kaci butule. 24 Sʋanlan kʋsʋ m'ɔ di Nyanmɩan junman'n, ɔ nvata man kɛ ɔ di butule. Nan ɔ di kɛ ɔ kulo menian'n-mɔ kʋalaatin, ɔ yɔ sʋanlan m'ɔ kʋala like kele, ɛsɛ ɔ si abʋtalɛ. 25 Kpʋlʋfʋɛ'n-mɔ, ɔ di kɛ ɔ tʋ yɩ́ ahʋnlɩn asɩ ɔ kekele bɛ́ like. Ɛ 'su yɩ́ akpʋlʋwa a, Nyanmɩan kʋala kɛ ɔ man bɛ kaci bɛ́ abalabɔ'n bɛ nwun ananhɔlɛ atɩn'n. 26 Anɩn bɛ́ nyɩn a a kulo, bɛ yɩyɩ bɛ́ nwʋn fi Abɔnsanmʋn ngaa'n-mɔ mɔ bɛ tɔlɩ nun bɛ kacili nganga bɛ yɔlɩ m'ɔ kulo nɩn anun.

3

Ayuelɩɛ mɛlɛ nɩn anun asɩtanlan'n

1 Kacɩ kɛ mɛlɛ kasian nɩn anun, mân nɩn anun 'ba yɔ sɩ kpa. 2 Afɩ menian'n-mɔ 'ba kaci ahyʋan, bɛ́ nyɩn 'ba bʋlʋ esika, bɛ 'tu bɛ́ nʋan nun, ɛsɛ bɛ 'tu bɛ́ nwʋn. Bɛ 'kɩkan ɛjɔlɛ ɛtɛ bɛ tia Nyanmɩan, bɛ́ nyɩn ngɔ sɔ man bɛ́ sɩ nʋn bɛ́ nin-mɔ kʋ́n, bɛ ngɔ sɩ man ye, bɛ́ nyɩn ngɔ sɔ man like m'ɔ tɩ nwannzan-nwannzan'n. 3 Bɛ ngɔ hulo man sʋanlan, bɛ ngɔ nwun man koun, bɛ 'sɛcɩ menian dunman, bɛ ngɔ hʋala man bɛ́ nwʋn bɩlɩ fɩ́ɩ́, bɛ 'ba yɔ ati ɛtɛ, bɛ ngɔ hulo man kpa nɩn ɛyɔlɛ. 4 Bɛ 'laka menian, bɛ 'yɔ mɔ bɛ kulo, bɛ 'kuku bɛ́ nwʋn sʋ. Bɛ 'kulo mân nɩn anun fɛ'n bɛ tala Nyanmɩan. 5 Bɛ 'yɔ bɛ́ nwʋn kɛ menian mɔ bɛ de Nyanmɩan bɛ di kɛ yɛ́, nan kʋsʋ bɛ nne man yɩ́ tunmin'n bɛ nni man. Sɔ menian'n-mɔ, n'ɛ fa wɔ́ nwʋn bɔ bɛ́. 6 Nunhan mmie-mɔ wʋwʋlʋ awulo'n-mɔ anun bɛ laka laka mmalasua mɔ bɛ́ ajʋnnɩn'n tɩ tɩka, ɛtɛ dɔʋn sʋ bɛ́ mɔ bɛ kulo mân nɩn anun ninnge ngacile kʋalaatin'n. 7 Mmalasua sɔ'n-mɔ, cɩan daa bɛ kulo kɛ bɛ suan like, nan kʋsʋ bɛ nwunlin man ananhɔlɛ'n lé. 8 Kɛ Zʋanɛsɩ nʋn Zʋanbɛlɛsɩ, bɛ nun *Moyizɩ, bɛ jinlanlɩn sʋ'n, yɩ́ sɔ kʋsʋ ala, menian sɔ'n-mɔ nʋn ananhɔlɛ'n jin sʋ. Menian sɔ'n-mɔ ajʋnlɩn tɩ man kpa, ɛsɛ bɛ́ dedi'n kʋsʋ tɩ mgban. 9 Nan bɛ ngɔ hʋala man mʋa kɔ. Ɔ sanlɩn kɛ bɛ́ kʋasɩa mɔ bɛ tɩ'n, ɔ 'ba fite mân'n kʋalaa anyunnun kɛ Zʋanɛsɩ nʋn Zʋanbɛlɛsɩ dɩɛ'n.

Pɔlʋ amannɩɛ m'ɔ nwunlin yɩ́'n

10 Nan wɔ́ dɩɛ, ɛ nwunlin mɩ́n ninnge mɔ n gekelelɩ'n, mɩ́n abalabɔ mɔ m mɔlɩ'n, ɔ nʋn mɔ m muli bɛ́ nwʋn akpʋnndan n yɔlɩ'n, ɛ nwunlin mɩ́n dedi'n, ɔ nʋn abʋtalɛ'n mɔ n zili'n, ɔ nʋn ehulo'n mɔ n ne yɩ́'n, ɔ nʋn mɔndɩnlɩn'n mɔ m mɔlɩ'n, 11 ɔ nʋn yalɛ'n mɔ n nwunlin yɩ́'n. N nwunlin yalɛ kpa Antiɔsʋ, Ikoninwɔmʋn, ɔ nʋn Lisitili ɛlɔ. Nzu ahʋlʋwa dɩɛ yɛ̂ b'a ngele man mɩ́n ɔ? Nan kʋsʋ yɛ́ Mɩn lelɩ mɩ́n fi yɩ́ kʋalaa anun. 12 Ɛsɛ bɔbɔ, bɛ́ kʋalaa mɔ bɛ nʋn Kilisi Zozi b'a yɔ kʋn, mɔ bɛ kulo kɛ bɛ yɔ like mɔ Nyanmɩan kulo'n, bɛ 'kele bɛ́ ahʋlʋwa. 13 Nan ati ɛtɛ mma'n-mɔ nʋn atofʋɛ'n-mɔ, bɛ́ ti 'min ɛtɛ nɩn anun bɛ laka laka menian dede bɛ laka bɛ́ muonun bɛ́ nwʋn.

14 Nan wɔ́ dɩɛ, ninnge mɔ a suan, mɔ a nwun yɩ́ kɛ ɔ tɩ ananhɔlɛ'n, fa sie kpa. Wɔ́ muonun, ɛ sɩ sʋanlan'n m'ɔ hehelelɩ wɔ́ ninnge sɔ'n-mɔ'n. 15 Anɩn ɛ tɩ batʋnman kaan sʋa yɛ̂ ɛ nwunlin Ɛhɛlɛ Ɛjɔlɛ Nwannzan-nwannzan nɩn ɔ. Ɔ kʋala ɔ man ɛ nwun ngɛlɛ ɛ de Kilisi Zozi di ɛ nyan ngʋan. 16 Ɔ sanlɩn kɛ Ɛhɛlɛ Ɛjɔlɛ'n kʋalaa fi Nyanmɩan Kpili muonun ɛlɔ. Ɔ tɩ kpa mɔ bɛ fa bɛ kekele menian ninnge maan bɛ nwun ananhɔlɛ'n. Bɛ fa bɛ kpala ato'n, bɛ fa bɛ tɩnngɛ sʋanlan, bɛ fa bɛ bʋka sʋanlan maan ɔ bɔ bala m'ɔ sɔ Nyanmɩan anyɩn. 17 Yɩ́ dɩɛ, anɩn Nyanmɩan sʋanlan'n yɔ faɩn, ɔ kʋala like biala m'ɔ tɩ kpa'n yɔ.

4

1 Nyanmɩan Kpili nʋn Kilisi Zozi mɔ ɔ 'ba bua anyɩnwɔsʋɛ mma ɔ nʋn ewue mma ndɛɛ nɩn anyunnun, mɩn kan ndâ kɛ Kilisi ɛwalɛ'n mɔ ɔ 'ba sa ba'n, ɔ nʋn yɩ́ belemgbin mɔ ɔ 'ba li'n dunman nun, 2 kan Nyanmɩan Anʋan Ɛjɔlɛ fua sʋ, sɛ mɛlɛ'n tɩ kpa o, sɛ ɔ tɩ man kpa o, kan dede maan bɛ lé bɛ lí, tu bɛ́ nyunnun, wowula bɛ́ anwʋnsɛlɛ, si abʋtalɛ kpa bɔkɔɔ kekele bɛ́ ninnge. 3 Ɔ sanlɩn kɛ, ɔ 'ba ju mɛlɛ'n bie'n, menian'n-mɔ ngɔ tie man ananhɔlɛ ngehele'n kʋ́n. Like mɔ bɛ́ ahʋnlɩn'n kulo'n yɛ̂ bɛ 'yɔ ɔ. Ɛhɩka ati, ɛjɔlɛ mɔ bɛ́ muonun bɛ kulo kɛ bɛ tie'n, bɛ 'ba yia yɩ́ nwʋn ngehelefʋɛ dɔʋn maan bɛ kan bɛ kele bɛ́. 4 Bɛ 'ba totua bɛ́ nzʋ wɔ ananhɔlɛ ɛjɔlɛ nɩn anwʋn nán bɛ tie ɛhʋa. 5 Nan wɔ́ dɩɛ, sie tile wɔ like biala anun, tila wɔ́ ahʋnlɩn wɔ yalɛ elie nɩn anun, man wɔ́ nwʋn tɛ wɔ́ bɔ Ɛjɔlɛkpa'n, di junman mɔ Nyanmɩan a fa a man wɔ́'n.

6 Nan mɩ́n dɩɛ, n dɩ kɛ b'a hun mɩ́n, b'a butu mɩ́n moja nɩn asɩ dada angʋnmɩn. Afɩ mɩ́n ewue tɛmʋn a ju. 7 M'an hʋn kʋan kpa'n. M'an sɔ mɩ́n dedi nɩn anun kpa, m'an nwanndi dede m'an gua yɩ́ bʋ. 8 Kɩkaala dɩɛ, kunnunmun elie nɩn anwʋn ahatua lɛ nwʋnndɛ mɩ́n. Ahatua sɔ'n y'ɔ le ngʋan ele abotile'n. Mɩn 'nyan yɩ́ cɩan mɔ yɛ́ Mɩn m'ɔ bua ndɛɛ sɛsɛ'n, ɔ 'bua kulo menian'n-mɔ ndɛɛ'n. Ɛsɛ bɔbɔ, nan mɩ́n ngʋnmɩn ala yɛ̂ mɩn 'nyan yɩ́ ɔ, nan mɩn nʋn bɛ́ kʋalaa mɔ bɛ le ehulo bɛ lɛ nwʋnndɛ mɛlɛ'n mɔ yɛ́ Mɩn 'yɩ yɩ́ nwʋn kele'n.

Ngalɩɛ

9 Bɔ mɔndɩnlɩn tʋ mɩ́n ɛwa ndɛ-ndɛ. 10 Ɔ sanlɩn kɛ Demasɩ a hulo ɛnɛ mân'n dede ɔ'a nwanndi mɩ́n. Ɔ'a hɔ Tesaloninki. Kelesan a hɔ Galasi mân nun, Titɩ kʋsʋ a hɔ Dalɩmasi mân nun. 11 Luku angʋnmɩn yɛ̂ ɔ wɔ mɩ́n nwʋn ɛwa ɔ. Ɛ 'ba a, fa Maakɩ ɛ nʋn yɩ́ bɛ bála. Ɔ sanlɩn kɛ ɔ kʋala ɔ bʋka mɩ́n wɔ mɩ́n junman elie nɩn anun. 12 M'an sʋan Tisiki Efɛzɩ ɛlɔ. 13 N yacili mɩ́n taladɩɛ kpili'n mɔ mɩn wula taladɩɛ a, mɩn fa mɩn wula sʋ'n Tolowasɩ ɛlɔ, Kalɩpusɩ anwʋn ɛbɛlɛ. Sɛ ɛ 'ba a, fa bɛlɛ mɩ́n.

14 Alɛgɩzanndɩlɩ m'ɔ bɔ mmulalɛ'n, ɔ'a bɔ mɔndɩnlɩn ɔ'a li mɩ́n nwʋn ɛjɔlɛ ɛtɛ kpa. Yɛ́ Mɩn 'ba tua yɩ́ nyɔlɩɛ sɔ nɩn anwʋn kalɛ. 15 Wɔ́ kʋsʋ wɔ́, sie wɔ́ nwʋn ye wɔ yɩ́ nwʋn. Ɔ sanlɩn kɛ, ɔ tanlɩn yɛ́ nyɩnsʋ kpa wɔ yɛ́ ngehele nɩn anwʋn.

16 Alimʋa tɛmʋn mɔ bɛ nʋn mɩ́n hɔlɩ bɛ́ mɔ bɔ di ɛjɔlɛ'n-mɔ aja sʋ, mɔ mɩn 'sa mɩ́n nɩn'n, sʋanlan fɩ́ɩ́ a njinlan man mɩ́n nzin. Bɛ́ kʋalaa bɛ nwanndili mɩ́n. 17 Nan yɛ́ Mɩn jinlanlɩn mɩ́n nzin, ɔ wulalɩ mɩ́n anwʋnsɛlɛ, ɔ man m mɔlɩ Ɛjɔlɛkpa'n kpayɛ kpa bɔkɔɔ manlɩn bɛ́ kʋalaa mɔ bɛ tɩ man Zufʋ'n tɩlɩ. Yɛ́ Mɩn a le mɩ́n fi tɛtɩanfʋɛ nɩn asa nun. 18 Ɛsɛ yɛ́ Mɩn de mɩ́n fi ɛtɛ ngacile'n kʋalaa anun ɔ di mɩ́n taataa maan mɩn wʋlʋ yɩ́ Belemgbin Mân nɩn anun. Anyunminnyanmʋn hán yɩ́ dahuu. Amɩn.

19 Mɩn 'yɔ Pilisili nʋn Akilasɩ, Onezifɔɔ nʋn yɩ́ awulo amma'n-mɔ kʋalaa like. 20 Elasɩtɩ a ha Kolɩntɩ ɛlɔ yɛ̂ m'an yaci Tolofimʋn Minle ɛlɔ, ɔ sanlɩn kɛ anɩn ɔ ndɩ man akpɔlɛ. 21 Bɔ mɔndɩnlɩn bala kʋalaaka nán afʋɛ nɩn anʋan a yia. Ebulusi, Pudansɩ, Linunsɩ, Kolodia, ɔ nʋn anianman'n-mɔ kʋalaa, bɛ́ nwan bɛ 'yɔ wɔ́ like.

22 Yɛ́ Mɩn nʋn wɔ́ tánlan. Nyanmɩan nwún ɛmɔ kʋalaa anwʋn anwunnvoe.

TITƖ

1

2

3

PƆLƱ KALATA'N

M'Ɔ HƐLƐLƖ NWANLƖN

TITƖ'N

M'ɔ wɔ nun'n

Titɩ tɩ *Gɛlɛkɩ sʋanlan. Anɩn, ɔ wɔ bɛ́ mɔ bɛ nʋn Zozi Bɔfʋɛ Pɔlʋ di yɛ́ Mɩn junman nɩn anun bie. Ɔ nʋn Pɔlʋ bɛ tuli atɩn dɔʋn bɛ hɔlɩ bɔlɩ Zozi anwʋn Ɛjɔlɛkpa'n. Kɛ yɛ kpɩn yɛ nwun yɩ́ kalata ɛhɩ anun'n, Pɔlʋ yacili Titɩ Kɛlɛtɩ mân nun kɛ ɔ bʋ́ka asɔnɩn'n-mɔ mɔ bɛlɛ mɔ b'a bɔ yɩ́ bʋ'n (yɩ́ ti 1.5). Ɛsɛ yɛ nwun yɩ́ biekun wɔ alimʋa kalata'n mɔ Pɔlʋ hɛlɛlɩ nwanlɩn Timote nɩn anun'n kɛ Pɔlʋ lɛ man Titɩ nʋn asɔnɩn'n-mɔ kʋsʋ afʋtu.

Kalata nɩn anun, Pɔlʋ lɛ kan kele Titɩ kɛ ɔ sésie mgbain-mɔ asɔnɩn kʋn biala asʋ. Bɛ́ mɔ bɛ 'sesie bɛ́ mgbain'n, Pɔlʋ lɛ kacɩ Titɩ ninnge m'ɔ fata kɛ bɛ nwun yɩ́ bɛ́ asɩtanlan nɩn anun'n (1.5-9). Pɔlʋ lɛ kan kele Titɩ nʋn asɔnɩn mma'n-mɔ kɛ bɛ lí ananhɔlɛ ngehele'n mɔ bɛ tɩlɩ nɩn asʋ, nán bɛ héle Zufʋ'n mmie-mɔ mɔ bɛ kulo kɛ bɛ sɛcɩ asɔnɩn'n kɛ bɛ́ ngehele dɩɛ'n-mɔ tɩ ato. Kalata nɩn ati 2-3 nɩn anun, Pɔlʋ lɛ man mmelenzua, mmalasua, mgbafɛlɛ, ndalua nʋn nganga mɔ bɛ wɔ asɔnɩn'n-mɔ anun nɩn afʋtu. Ɔ lɛ kacɩ bɛ́ kʋalaa kɛ Nyanmɩan kpɩnlɩn yɔlɩ mɔ ɔ'a nwun bɛ́ nwʋn anwunnvoe ɔ'a man b'a nyan bɛ́ ti'n, nán ɔ wowula bɛ́ anwʋnsɛlɛ maan bɛ yɔ nyɔlɩɛ mgbakpa. Kalata nɩn agualɩɛ nun, Pɔlʋ lɛ kacɩ Titɩ kɛ ɔ fʋ́an bɛ́ mɔ bɛ man mgbacɩmgbacɩɛ ba asɔnɩn nɩn anun'n fi nun fite.

1

Ahɩn ebisa

1 Titi,

Mɩ́n Pɔlʋ mɔ n dɩ Nyanmɩan akʋa mɔ ɛsɛ n dɩ Zozi Kilisi bɔfʋɛ'n yɛ̂ mɩɩn kɛlɛ kalata ɛhɩ mɩn nwan wɔ́ ɔ. B'a yɩ mɩ́n kɛ n jʋ́ɩn bɛ́ mɔ Nyanmɩan a kpa bɛ́ a yɔ yɩ́ dɩɛ'n maan bɛ nyán dedi, ɛsɛ bɛ nwún ananhɔlɛ'n kpa bɔkɔɔ nán b'a yɔ like mɔ Nyanmɩan kulo. 2 Like mɔ Nyanmɩan kulo'n y'ɔ man bɛ nyan ngʋan m'ɔ le man ayuelɩɛ nɩn anwʋn anyɩndasʋɛ ɔ. Ngʋan m'ɔ le man ayuelɩɛ sɔ'n, Nyanmɩan m'ɔ nni man ato'n lili mʋa falɩ bɔlɩ yɛ́ anɔhʋba asannan nán ɔ'a bɔ mân'n. 3 Mɔ tɛmʋn'n juli'n, ɔ nanndɩ yɩ́ Nʋan Ɛjɔlɛ nɩn asʋ, ɔ'a yɩ́ ngʋan m'ɔ le man ayuelɩɛ'n ɔ'a hele. Ɛhɩka ati, Nyanmɩan m'ɔ tɩ Ngʋandefʋɛ nɩn a fa ɛjɔlɛ sɔ nɩn a wula mɩ́n sa nun ɔ'a man mɩ́n atɩn kɛ m mɔ́ n géle menian'n-mɔ.

4 Titɩ, wɔ́ mɔ ɛ tɩ mɩ́n wa kpa'n, afɩ a le Zozi Kilisi a li kɛ mɩ́n kʋsʋ m'an le yɩ́ m'an li'n, mɩn 'bisa wɔ́ ahɩn mɩn yɔ wɔ́ ɛcɩan'n mɔ.

Nyanmɩan m'ɔ tɩ Sɩɛ'n ɔ nʋn Zozi Kilisi m'ɔ tɩ yɛ́ Ngʋandefʋɛ'n, bɛ nwún wɔ́ nwʋn anwunnvoe ɛsɛ bɛ mán wɔ́ lʋa cɩ́cɩ wɔ́ nwʋn.

Junman m'ɔ sɛ kɛ Titɩ di wɔ Kɛlɛtɩ mân nɩn anun'n

5 N yacili wɔ́ Kɛlɛtɩ mân nɩn anun ɛlɔ kɛ ɛ sésie ɛjɔlɛ'n kʋalaa m'ɔ ka'n kpɛ kpɛ kpɛ. Kulo kʋn biala asʋ, sesie mgbain-mɔ ɛbɛlɛ asɔnɩn nɩn asʋ kɛ m gbɩnlɩn n gelelɩ wɔ́'n. 6 Sʋanlan mɔ ɛ 'sie yɩ́ kpain'n, ɔ sɛ kɛ ɔ yɔ́ sʋanlan mɔ bɛ nnyan man yɩ́ nwʋn ɛjɔlɛ ɛtɛ fɩ́ɩ́ bɛ ngan man. Ɔ ja balasua kʋnmgba cein, yɩ́ mma'n-mɔ de Zozi Kilisi bɛ di, bɛ mmɔ man bɛ́ dunman ɛtɛ kɛ bɛ yɔ mgban-mgban ninnge anaan bɛ́ nyɩn nzɔ man sʋanlan. 7 Afɩ asɔnɩn kpain'n, ɔ tɩ sʋanlan m'ɔ di Nyanmɩan junman. Yɩ́ ti, ɔ sɛ kɛ ɔ yɔ́ sʋanlan mɔ bɛ nnyan man yɩ́ nwʋn ɛjɔlɛ ɛtɛ fɩ́ɩ́ bɛ ngan man. Ɔ nni man kɛ ɔ yɔ sʋanlan m'ɔ tu yɩ́ nwʋn, m'ɔ fɛ ɛya, m'ɔ tɩ kɔnʋnmɩnnzan, m'ɔ tɩ kpukpo kpukpo, mɔ yɩ́ nyɩn bʋlʋ esika. 8 Nan ɔ fata kɛ ɔ yɔ sʋanlan m'ɔ sɔ menian nun kanlanman, m'ɔ kulo ye ɛyɔlɛ, m'ɔ le ajʋnlɩn, m'ɔ tɩ sɛsɛ, mɔ ɔ'a fa yɩ́ nwʋn ɔ'a man Nyanmɩan kpa bɔkɔɔ, m'ɔ kʋala yɩ́ nwʋn bɩlɩ, 9 m'ɔ di ananhɔlɛ ɛjɔlɛ'n mɔ b'a hehele yɩ́ nɩn asʋ, nán yɩ́ kʋsʋ ɔ'a hʋala ɔ'a fa ɔ'a wowula ɛhɩnlɩn-mɔ anwʋnsɛlɛ, nán ɔ'a hele bɛ́ mɔ bɛ di ato nzin'n maan bɛ nwun yɩ́ kɛ b'a fʋn.

10 Afɩ, Zufʋ'n-mɔ mɔ b'a fa bɛ́ nwʋn b'a man Zozi'n, bɛ́ nun mmie-mɔ dɔʋn kpa tɩ anzʋsɛlɛfʋɛ, bɛ kan mgban-mgban ɛjɔlɛ ɛsɛ bɛ laka menian. 11 Zufʋ sɔ'n-mɔ, ɔ sɛ kɛ ɛ tótua bɛ́ sʋ. Ɔ sanlɩn kɛ, awulo awulo mɔ nun menian'n-mɔ kʋalaa a fa bɛ́ nwʋn b'a man Zozi'n, Zufʋ sɔ'n-mɔ lɛ kekele bɛ́ ninnge m'ɔ nzɛ nvata man bɛ kpʋnndɛ ndunlunmun esika. 12 Kɛlɛtɩ amma'n-mɔ muonun le bɛ́ kpɔmanfʋɛ kʋn. Bɛ́ kpɔmanfʋɛ sɔ'n nwan:

Kɛlɛtɩ amma, bɛ di ato cɩan daa,

bɛ́ ti anun tɩ ɛtɛ bɛ yɔ bɛ ninnge'n-mɔ kɛ naan,

ɛsɛ bɛ tɩ ɛfʋanfʋɛ bɛ́ kʋ ɛsɛ̂ nɩn ala y'ɔ cian bɛ́ ɔ.

13 Ɛjɔlɛ'n mɔ bɛ́ kpɔmanfʋɛ sɔ'n hanlɩn'n tɩ ananhɔlɛ. Ɛhɩka ati, tu bɛ́ nyunnun kpa, nán bɛ́ dedi nɩn a yɔ fɔ́ʋ́n 14 b'a yaci Zufʋ ɛhʋa'n-mɔ b'a gua, nán ɛsɛ b'a nni man menian mɔ b'a kaci bɛ́ nzin b'a si ananhɔlɛ'n mala dɩɛ'n-mɔ asʋ. 15 Menian mɔ bɛ́ nwʋn a tɩ'n, like fɩ́ɩ́ tɩ man efian mman man bɛ́. Nan bɛ́ mɔ efian a gua bɛ́ nwʋn mɔ bɛ nne man Nyanmɩan bɛ nni man'n, like kʋalaa tɩ efian man bɛ́. Ɔ sanlɩn kɛ bɛ́ ngɛlɛ'n nʋn bɛ́ ajʋnlɩn'n tɩ ɛtɛ. 16 Bɛ kan kɛ bɛ sɩ Nyanmɩan, nan kʋsʋ bɛ́ nyɔlɩɛ'n-mɔ kele kɛ bɛ nzɩ man Nyanmɩan. Bɛ́ nwʋn le ɛkpɔ, bɛ tɩ anzʋsɛlɛfʋɛ yɛ̂ bɛ ngʋala man nyɔlɩɛ kpa baa kʋnmgba cein yɔ.

2

Pɔlʋ 'ba tu mgbain'n-mɔ fʋɔ

1 Nan wɔ́ dɩɛ, kekele menian'n-mɔ ɛjɔlɛ'n m'ɔ kɔ Nyanmɩan atɩn nɩn asʋ'n. 2 Kan kele mgbanmgbain'n-mɔ kɛ bɛ lé bɛ́ nwʋn bɛ lí, bɛ mán menian'n-mɔ fɛ́lɩ bɛ́, bɛ nánndɩ kanlanman, bɛ lé Nyanmɩan bɛ lí kpa, bɛ húlo bɛ́ nwʋn ɛsɛ bɛ sí abʋtalɛ wɔ yalɛ elie nɩn anun.

3 Kan kele mmalasua mgbanmgbain'n-mɔ kʋsʋ kɛ bɛ bɔ́ bala mɔ Nyanmɩan kulo. Nán bɛ sɛcɩ menian'n-mɔ dunman. Nán bɛ kaci nzan'n nganga. Nan bɛ mán afʋtu kpa, 4 nán b'a bʋka ndalua'n-mɔ maan b'a hulo bɛ́ hun nʋn bɛ́ mma'n-mɔ. 5 Anɩn bɛ́ ɛnanndɩɛ'n yɔ faɩn, bɛ́ nwʋn tɩ, bɛ bu awulo amanmuo kpa, bɛ kaci mmalasua kpa mɔ kʋn biala anyɩn sɔ yɩ́ muonun yɩ́ hun, nán sʋanlan a nnyan man Nyanmɩan Anʋan Ɛjɔlɛ nɩn anwʋn ɛjɔlɛ ɛtɛ fɩ́ɩ́ ɔ'a ngan man.

Pɔlʋ 'ba tu mgbafɛlɛ'n-mɔ fʋɔ

6 Kan kele mgbafɛlɛ'n-mɔ kʋsʋ kɛ asɩtanlan'n kʋalaa anun, bɛ nánndɩ kanlanman. 7 Wɔ́ bɔbɔ muonun yɔ nyɔlɩɛ m'ɔ tɩ kpa maan mgbafɛlɛ'n-mɔ nɩan sʋ bɛ yɔ́ bie. Man wɔ́ ngehele'n yɔ́ ananhɔlɛ, n'ɛ man ato ba nun. 8 Man ɛjɔlɛ mɔ ɛ kan'n yɔ́ sɛsɛ, mɔ bɛ nnyan man yɩ́ nzin ɛjɔlɛ ɛtɛ fɩ́ɩ́ bɛ ngan man, nán b'a ngan man yɛ́ nwʋn ɛjɔlɛ ɛtɛ. Sɛ ɛ yɔ yɩ́ sɔ a, anɩn kpɔfʋɛ nɩn anyunnun a gua asɩ.

Pɔlʋ 'ba tu nganga'n-mɔ fʋɔ

9 Kan kele nganga'n-mɔ kʋsʋ kɛ bɛ mán bɛ́ mɩn-mɔ anyɩnnzɔ wɔ like biala anun. Bɛ yɔ́ like mɔ bɛ́ mɩn-mɔ kulo. Nán bɛ yɔ menian mɔ bɛ tɩ bɔyɩ, 10 nán bɛ wua bɛ́ like fɩ́ɩ́. Nan cɩan daa, bɛ héle kɛ bɛ tɩ ananhɔlɛfʋɛ sakpa. Sɛ bɛ yɔ yɩ́ sɔ a, like biala anun, menian'n-mɔ 'ba le Nyanmɩan m'ɔ tɩ yɛ́ Ngʋandefʋɛ nɩn Anʋan Ɛjɔlɛ'n mɔ yɛ kekele'n bɛ tʋ nun.

Nyanmɩan sɩ anwunnvoe

11 Afɩ, Nyanmɩan m'ɔ sɩ anwunnvoe m'ɔ kulo kɛ kulo menian'n-mɔ kʋalaatin nyan bɛ́ ti'n, ɔ'a yɩ yɩ́ nwʋn ɔ'a hele. 12 Ɔ lɛ kele yɛ́ kɛ yɛ yáci nyɔlɩɛ ɛtɛ ɛtɛ'n-mɔ m'ɔ nzɔ man Nyanmɩan anyɩn'n, ɔ nʋn mân ɛhɩ anun ninnge'n-mɔ mɔ yɛ́ nyɩn bʋlʋ yɩ́ nwʋn'n yɛ gúa. Nán yɛ nánndɩ kanlanman wɔ ɛnɛ mɛlɛ ɛhɩ anun, yɛ bɔ́ bala m'ɔ tɩ sɛsɛ m'ɔ sɔ Nyanmɩan anyɩn. 13 Sʋa y'ɔ di kɛ yɛ yɔ yɛ nwʋnndɛ anyɩndasʋɛ cɩan nɩn ɔ. Cɩan sɔ'n yɛ̂ Ngʋandefʋɛ Zozi Kilisi m'ɔ tɩ yɛ́ Nyanmɩan Kpili'n 'ba yɩ yɩ́ anunminnyanmʋn kele yɛ́ ɔ. 14 Zozi Kilisi muonun a wu yɛ́ dunman nun, ɔ'a man y'a nyan yɛ́ ti fi nyɔlɩɛ ɛtɛ'n-mɔ anun, anɩn yɛ kaci yɩ́ ti anwʋn menian mɔ ɔ'a man bɛ́ nwʋn a tɩ mɔ ɛsɛ bɛ́ nwʋn tɛ bɛ́ bɛ yɔ nyɔlɩɛ m'ɔ tɩ kpa.

15 Ɛjɔlɛ m'ɔ fata mɔ ɛ kan nɩn anɩn. Tunmin'n kʋalaa mɔ a nyan yɩ́'n, fa wowula wɔ́ menian'n-mɔ anwʋnsɛlɛ, nán tu bɛ́ mɔ bɛ yɔ nyɔlɩɛ ɛtɛ'n-mɔ kʋsʋ anyunnun. N'ɛ man sʋanlan fɩ́ɩ́ tʋtʋ wɔ́ nyunnun ngɛsɛlɛ.

3

Abalabɔ m'ɔ sɛ kɛ asɔnɩn sʋanlan bɔ'n

1 Kacɩ asɔnɩn mma'n-mɔ kɛ bɛ bɛ́bɛlɛ bɛ́ nwʋn asɩ bɛ mán bɛ́ mɔ bɛ lí mân nɩn ati ɔ nʋn bɛ́ mɔ bɛ le tunmin'n. Bɛ mán bɛ́ anyɩnnzɔ, bɛ bɔ́bʋa bɛ́ nwʋn bɛ yɔ́ nyɔlɩɛ biala m'ɔ tɩ kpa'n. 2 Nán bɛ kan sʋanlan fɩ́ɩ́ anwʋn ɛjɔlɛ ɛtɛ, nan bɛ kpʋ́nndɛ anzʋnunjɔ'n, ɔ nʋn ati anun kpa ɛyɔlɛ'n ɔ nʋn bɛtɛɛ ɛyɔlɛ'n kpa bɔkɔɔ wɔ menian'n-mɔ kʋalaa anyunnun. 3 Ɔ sanlɩn kɛ, daba, anɩn yɛ́ kʋsʋ yɛ tɩ ngʋasɩafʋɛ, yɛ́ nyɩn nzɔ man sʋanlan, yɛ minlinlin, anɩn yɛ tɩ ninnge'n-mɔ kʋalaa mɔ yɛ kulo ɛsɛ yɛ yɔ'n nganga. Ati anun ɛtɛ mân yɛ̂ anɩn yɛ bu ɔ, yɛ tɩ anyɩnbʋlʋ menian, yɛ tɩ busuɔfʋɛ ɛsɛ anɩn yɛ kpɔ yɛ́ nwʋn. 4 Nan mɛlɛ mɔ Nyanmɩan m'ɔ tɩ Ngʋandefʋɛ'n helelɩ kulo menian'n-mɔ kɛ yɩ́ ti anun tɩ kpa ɛsɛ ɔ kulo bɛ́'n, 5 ɔ'a le yɛ́ ti ngʋan. Nán kɛ sɛsɛ nyɔlɩɛ mɔ y'a yɔ ati y'ɔ man ɔ'a le yɛ́ ti ngʋan ɔ, nan anwunnvoe yɛ̂ ɔ'a nwun yɛ́ ɔ. Ɔ naandɩ Wawɛ Nwannzan-nwannzan nɩn asʋ ɔ'a tu yɛ́ nwʋn efian ɔ'a man b'a wʋ yɛ́ fʋfɔlɛ. 6 Afɩ, Zozi Kilisi m'ɔ tɩ yɛ́ Ngʋandefʋɛ'n dunman nun, Nyanmɩan a fa Wawɛ Nwannzan-nwannzan'n ɔ'a man yɛ́ dede ɔ'a bʋ sʋ. 7 Nyanmɩan a nwun yɛ́ nwʋn anwunnvoe ɔ'a man y'a kaci sɛsɛfʋɛ wɔ yɩ́ nyunnun, nán y'a hʋala y'a nyan nyanmɩansʋ ngʋan'n m'ɔ le man ayuelɩɛ'n m'ɔ tɩ yɛ́ anyɩndasʋɛ like'n. 8 Ɛjɔlɛ'n mɔ m'an han'n tɩ ananhɔlɛ. Yɩ́ ti, mɩn kulo kɛ ɛ jinlan ɛjɔlɛ sɔ nɩn asʋ cɩnnjɩn kpa, nán bɛ́ mɔ b'a le Nyanmɩan b'a li nɩn a tɩ bɛ́ nyɩn b'a yɔ nyɔlɩɛ kpa ngʋnmɩn. Ninnge sɔ'n-mɔ tɩ nganlanman ɛsɛ bɛ tɩ kpa bɛ man bɛ́ kʋalaatin.

9 Nan kʋasɩa akpʋlʋwa esúe'n, n'ɛ su bie. Wɔ́ nannan-mɔ dunman nɩn anwʋn akpʋlʋwa esúe'n, n'ɛ su bie. Zufʋ'n-mɔ mala nɩn anwʋn akpʋlʋwa esúe'n ɔ nʋn sʋ butule elie'n, n'ɛ wula wɔ́ nwʋn nun. Ɔ sanlɩn kɛ nvasʋɛ nnʋn man sʋ, ɔ tɩ mgban. 10 Sʋanlan m'ɔ man mgbacɩmgbacɩɛ ba'n, di mʋa kannzʋ yɩ́ kʋn. Sɛ ɔ'a nyaci man yɩ́ nyɔlɩɛ nɩn an, ɛsɛ kannzʋ yɩ́ kʋn biekun. Sɛ ɔ'a nyaci man yɩ́ nyɔlɩɛ sɔ nɩn an, yɩ yɩ́ asɔnɩn nɩn anun. 11 Afɩ, ɛ sɩ kɛ sʋanlan m'ɔ tɩ sʋa'n, ɔ fi ananhɔlɛ atɩn nɩn asʋ ɔ'a jasʋ, ɔ yɔ ɛtɛ, ɛsɛ ɔ lɛ bu yɩ́ muonun yɩ́ nwʋn fʋɔ.

Ngalɩɛ

12 Mɩn 'ba sʋan Alɩtemasɩ anaan Tisiki wɔ́ nwʋn ɛlɔ. Sɛ ɛ nwun yɩ́ a, anɩn kan wɔ́ nwʋn tʋ mɩ́n Ninkopolisi kulo nɩn asʋ. Ɔ sanlɩn kɛ ɛlɔ yɛ̂ afʋɛ nɩn anʋan'n 'yia a, mɩn kulo kɛ mɩn kɔ ɔ. 13 Gua Zenasɩ m'ɔ tɩ avoka'n ɔ nʋn Apolɔsʋ atɩn kanlanman. Like mɔ b'a mian yɩ́ nwʋn wɔ bɛ́ atɩn etue nɩn anun'n, fa man bɛ́, n'ɛ man bɛ mian like fɩ́ɩ́ nwʋn. 14 Ɔ sɛ kɛ yɛ́ menian dɩɛ'n-mɔ kʋsʋ sósuan nyɔlɩɛ kpa'n-mɔ ngʋnmɩn ɛyɔlɛ, nán b'a bʋka bɛ́ mɔ bɛ wɔ emian nɩn anun cɩnnjɩn'n. Nán man bɛ bubu bɛ́ sa bɛ tanlan sʋ.

15 Bɛ́ kʋalaa mɔ bɛ nʋn mɩ́n wɔ ɛwa'n, bɛ́ nwan bɛ 'bisa wɔ́ ahɩn. Bɛ́ mɔ bɛ nʋn wɔ́ tɩ ɛlɔ, mɔ bɛ le dedi bɛ kulo yɛ́'n, yɛ 'bisa bɛ́ ahɩn.

Nyanmɩan nwún ɛmɔ kʋalaatin anwʋn anwunnvoe.

FILEMƱN

PƆLƱ KALATA'N

M'Ɔ HƐLƐLƖ NWANLƖN

FILEMƱN'N

M'ɔ wɔ nun'n

Mɔ Pɔlʋ 'kɛlɛ kalata ɛhɩ ɔ nwan Filemʋn'n, anɩn ɔ la fiadɩ. Ɔ 'ba yɔ sɔ'n, anɩn Filemʋn wɔ kulo'n mɔ bɛ fɛlɛ yɩ́ Kolɔsʋ nɩn asʋ, ɔ kɔ ɛbɛlɛ asɔnɩn'n bie. Yɩ́ awulo ɛbɛlɛ bɔbɔ yɛ̂ bɛ yɔ asɔnɩn nɩn ɔ. Afɩ, Pɔlʋ y'ɔ man Filemʋn leli Kilisi lili ɔ.

Anɩn Filemʋn le yɩ́ kanga kʋn. Kanga sɔ'n li Onezimʋn. Onezimʋn, yɩ́ bʋ y'ɔ le kɛ bʋkafʋɛ, mɔ yɩ́ nwʋn cian. Kanga sɔ'n nwanndili Filemʋn ɔ hɔlɩ tʋlɩ Pɔlʋ fiadɩ sua nɩn anun ɛlɔ. Pɔlʋ anwʋn ɛbɛlɛ, Onezimʋn kɔ le Zozi Kilisi kɔ li. Ɔ kɔ bʋka Pɔlʋ kpa. Nan kɛmɔ Pɔlʋ amanngʋn y'ɔ le Filemʋn m'ɔ de yɩ́ di'n, anɩn ɔ tɩ kpa kɛ ɔ man Onezimʋn sa kɔ Filemʋn anwʋn ɛlɔ. Afɩ, mala'n m'ɔ wɔ nun'n y'ɔ le kɛ kanga biala m'ɔ kɔ nwanndi yɩ́ mɩn'n nán bɛ cɩ yɩ́ a, bɛ pinnin yɩ́ sɛlɛ kpa. Ɛhɩka ati, Pɔlʋ kɔ hɛlɛ kalata ɔ kɔ nwan Filemʋn. Kalata nɩn anun, ɔ lɛ di Onezimʋn ati mgbata kɛ ɔ sɔ́ yɩ́ nun kanlanman. Nán man ɔ bu Onezimʋn kɛ kanga, nan ɔ bú yɩ́ kɛ yɩ́ nianman Kilisi dunman nun.

1

Ahɩn ebisa

1 Filemʋn,

Mɩ́n Pɔlʋ mɔ Kilisi Zozi dunman nun b'a tʋ mɩ́n fiadɩ'n, mɩn nʋn anianman Timote, yɛ lɛ kɛlɛ kalata ɛhɩ yɛ nwan wɔ́. Ɛ tɩ yɛ́ ehulo anianman kpa wɔ yɛ́ junman nɩn anun. 2 Yɛ 'bisa wɔ́ ahɩn, ɛ nʋn yɛ́ nianman bala Apia, ɔ nʋn Aasipʋ m'ɔ bʋka yɛ́ wawɛ nun kʋan nɩn anun'n, ɔ nʋn asɔnɩn mma'n-mɔ kʋalaa mɔ bɛ yia wɔ́ awulo ɛbɛlɛ'n.

3 Yɛ́ Sɩ Nyanmɩan Kpili ɔ nʋn yɛ́ Mɩn Zozi Kilisi, bɛ nwún ɛmɔ anwʋn anwunnvoe, ɛsɛ bɛ cɩ́cɩ ɛmɔ alʋa.

Dedi nʋn ehulo mɔ Filemʋn le yɩ́'n

4 Cɩan daa sɛ mɩn 'sɛlɛ a, mɩ́n ti kacɩ wɔ́, mɩn da Nyanmɩan asɩ wɔ wɔ́ dunman nun. 5 Ɔ sanlɩn kɛ ehulo mɔ ɛ kulo Nyanmɩan anwʋntɩɛ mma'n-mɔ kʋalaatin'n, ɔ nʋn dedi mɔ ɛ le yɩ́ wɔ yɛ́ Mɩn Zozi nun'n, mɩn tɩ kɛ menian'n-mɔ kan yɩ́ nwʋn ɛjɔlɛ kpa. 6 Mɩn sɛlɛ Nyanmɩan kɛ wɔ́ dedi'n m'ɔ nʋn yɛ́ dɩɛ'n tɩ kʋn'n dunman nun, ɔ mán ɛ bɔ́ mɔndɩnlɩn ɛ lí junman kpa ɛ hɔ́ wɔ́ nyunnun, nán a nwun ninnge mgbakpa'n mɔ yɛ le yɩ́ wɔ Kilisi anun'n kpa bɔkɔɔ. 7 Ɛhɩ ati, m'an li fɛ kpa, ɛsɛ mɩ́n lʋa a cɩcɩ ɔ sanlɩn kɛ ehulo mɔ ɛ kulo Nyanmɩan anwʋntɩɛ mma'n-mɔ nɩn a man bɛ́ ahʋnlɩn a tɔ bɛ́ kunnun.

Onezimʋn ati mgbata elie'n

8 Ɔ tɩ ananhɔlɛ kɛ Kilisi dunman nun, n ne atɩn mɩn kele wɔ́ like m'ɔ sɛ kɛ ɛ yɔ́ ɔ, 9 nan kʋsʋ ehulo'n dunman nun, mɩɩn bʋtʋ wɔ́ mɩn sɛlɛ wɔ́ like kʋn. Mɩ́n, Pɔlʋ, mɔ n dɩ sʋanlan kpain, mɔ ɛnɛ b'a hyɩ mɩ́n b'a tʋ fiadɩ wɔ Kilisi Zozi dunman nun'n, 10 mɩɩn di mɩ́n wa Onezimʋn ati mgbata. Mɩ́n mɔ b'a bɔ mɩ́n kpaun'n, ɔ tɩ mɩ́n wa. Afɩ, mɩ́n sa nun ɛwa yɛ̂ ɔ'a le Kilisi ɔ'a li ɔ. 11 Daba, anɩn ɔ tɩ sʋanlan m'ɔ ngʋala man like fɩ́ɩ́ yɔ man wɔ́ ɔ. Nan sian dɩɛ, ɔ kʋala wɔ́ nʋn mɩ́n bʋka kpa.

12 Yɩ́ ti, mɩɩn man ɔ sa ba wɔ́ nwʋn ɛlɔ, yɩ́ m'ɔ tɩ kɛ mɩ́n nwʋnnaan'n sin'n. 13 Kɛmɔ Ɛjɔlɛkpa'n dunman nun b'a bɔ mɩ́n kpaun'n, mɩn kulo kɛ ahan ɔ di wɔ́ ja nun ɛwa ɔ nɩan mɩ́n. 14 Nan kʋsʋ mɩn ngulo man kɛ mɩn bu wɔ́ nzin mɩn yɔ like fɩ́ɩ́, nán wɔ́ ye ɛyɔlɛ nɩn a nyɔ man kɛ ememian like. Nan sɛ ɔ yɔ wɔ́ kunnun sʋ a, kanlanman nɩn ahɩ. 15 Ɛ 'su yɩ́ akpʋlʋwa a, ɔ yacili wɔ́ ɔ hyʋɩnlɩn yɩ́ nzin kaan, yɩ́ dɩɛ, anɩn ɔ nʋn wɔ́ tanlan dahuu. 16 Mɩɩn man ɔ sa ba wɔ́ nwʋn ɛlɔ biekun. Kʋsʋ sian dɩɛ, n'ɛ bu yɩ́ kɛ kanga kʋ́n, nan bu yɩ́ kɛ ɔ tɩ kpa tala kanga, bu yɩ́ kɛ wɔ́ ehulo anianman kpa. Mɩ́n dɩɛ, ɔ'a kaci mɩ́n nianman mɔ yɩ́ nwʋn cian mɩ́n sɛlɛ kpa. Yɩ́ nwʋn 'ba hian wɔ́ sɛlɛ kpa, afɩ ɔ tɩ wɔ́ kanga, ɛsɛ ɔ tɩ wɔ́ nianman wɔ yɛ́ Mɩn nun.

17 Yɩ́ ti, sɛ ɛ bu mɩ́n kɛ wɔ́ manngʋn y'ɔ le mɩ́n an, anɩn sɔ yɩ́ nun kpa kɛ mɩ́n yɛ̂ ɛ lɛ sɔ mɩ́n nun ɔ. 18 Sɛ ɔ'a yɔ wɔ́ ɛtɛ bie a, sɛ kʋsʋ ɔ tua wɔ́ kalɛ a, fa yɩ́ kʋalaa gua mɩ́n sʋ. 19 Mɩ́n muonun, n ne mɩ́n sa mɩɩn kɛlɛ wɔ́ kɛ: Mɩ́n Pɔlʋ, mɩn 'tua kalɛ sɔ'n mɩn man wɔ́. Mɩ́n yɛ̂ m man ɛ nyanlɩn ngʋan ɔ, nan kʋsʋ mɩn ngulo man kɛ mɩn kacɩ wɔ́ kɛ wɔ́ kʋsʋ ɛ tua mɩ́n kalɛ, ɛ tua mɩ́n ngʋan. 20 Ɔ tɩ sɔ, anianman, yɛ́ Mɩn dunman nun, mɩɩn bʋtʋ wɔ́, sɔ yɩ́ nun man mɩ́n maan mɩ́n ahʋnlɩn tɔ́ mɩ́n kunnun wɔ Kilisi ehulo nɩn anwʋn. 21 Mɩn de mɩn di kɛ ɛhɩ mɔ mɩɩn kɛlɛ mɩn nwan wɔ́'n, kɛmɔ ɛ bu mɩ́n sʋanlan'n, like'n mɔ mɩɩn sɛlɛ wɔ́ kɛ ɛ yɔ́'n, ɛ 'yɔ bɔbɔ maan ɔ tala sʋ.

Ngalɩɛ

22 Wɔ́ sa kan mɩ́n ngalɩɛ nɩn an, sesie dabɛlɛ kʋn man mɩ́n. Afɩ, mɩn de mɩn di kɛ Nyanmɩan Kpili 'ba tie ɛmɔ mmʋtʋɛ'n-mɔ maan bɛ yɩ mɩ́n mɩn 'ba nɩan ɛmɔ abʋsʋ.

23 Epafalasɩ mɔ Kilisi Zozi dunman nun b'a tʋ yɩ́ nʋn mɩ́n fiadɩ'n, yɩ́ nwan ɔ 'yɔ wɔ́ like, 24 ɔ nʋn Maakɩ, ɔ nʋn Alisitakɩ, ɔ nʋn Demasɩ, ɔ nʋn Luku, mɔ bɛ nʋn mɩ́n di junman'n.

25 Yɛ́ Mɩn Zozi Kilisi nwún ɛmɔ anwʋn anwunnvoe.

EBELE'N-MƆ

1

2

3

4

5

6

7

8

9

10

11

12

13

KALATA'N MƆ BƐ

HƐLƐLƖ NWANLƖN

EBELE'N-MƆ'N

M'ɔ wɔ nun'n

Sʋanlan'n m'ɔ hɛlɛlɩ kalata ɛhɩ'n, ɔ'a ngɛlɛ man yɩ́ dunman ɔ'a ngua man nun. Nan kʋsʋ, ɔ tɩ sʋanlan m'ɔ kan *Gɛlɛkɩ anɩɛ'n kpa, ɔ sɩ Nyanmɩan Ɛhɛlɛ Ɛjɔlɛ'n kpa, ɛsɛ ɔ sɩ Zufʋ'n-mɔ amanmuo'n kʋsʋ kpa. Kɛ bɛ lɛ kpɩn bɛ kele'n, kalata sɔ'n wɔ Pɔlʋ dɩɛ'n-mɔ anun. Ɛ 'su yɩ́ akpʋlʋwa a, Apolɔsʋ m'ɔ nʋn Pɔlʋ bɛ lili yɛ́ Mɩn junman'n y'ɔ hɛlɛlɩ kalata sɔ nɩn ɔ (Junman 18.24-28, 1 Kolɩntɩ 3.5-9, 4.1-2).

Ɔ hɛlɛlɩ kalata sɔ'n ɔ bʋtʋlɩ Ebele menian-mɔ mɔ b'a fa bɛ́ nwʋn b'a man Zozi mɔ bɛ lɛ kele bɛ́ ahʋlʋwa'n kɛ bɛ tíla bɛ́ dedi nɩn anun. Ɔ lɛ kele bɛ́ kɛ nvasʋɛ nnʋn man sʋ mman man bɛ́ kɛ bɛ yáci bɛ́ dedi'n bɛ tʋ́ bɛ sá bɛ lí Zufʋ'n-mɔ mala nɩn asʋ. Ɔ sanlɩn kɛ bɛ́ ti ele nɩn anwʋn ɛjɔlɛ mɔ Zozi Kilisi walɩ hanlɩn nɩn ala y'ɔ tɩ ananhɔlɛ ɔ.

B'a hye kalata nɩn anun nnyuan. Alimʋa dɩɛ'n (yɩ́ ti 1.4-10.18) man yɛ nwun yɩ́ kɛ Zozi ti kpili kpa tala nyanmɩansʋ mmɔfʋɛ'n-mɔ. Ɔ tɩ kpili kpa tala *Moyizɩ nʋn nyɩhyɛ daba'n tɛɛyɩfʋɛ mgbain'n-mɔ. Zozi tɩ yɛ́ tɛɛyɩfʋɛ kpain wɔ Nyanmɩan anyunnun. Ɔ tɩ kɛ Mɛlɛkɩsedɛkɩ mɔ anɩn ɔ tɩ belemgbin ɛsɛ ɔ tɩ tɛɛyɩfʋɛ Abalahamʋn mɛlɛ sʋ'n. Zozi muonun falɩ yɩ́ nwʋn yɩlɩ tɛɛ ɔ falɩ yɛ́ ɛtɛ'n-mɔ sʋalɩ. Yɛ́ ɛtɛ sɔ'n-mɔ, nyɩhyɛ daba nɩn anun tɛɛ'n mɔ bɛ yɩ'n ngʋala man bɛ́ cici.

M'ɔ tian yɩ́ nnyuan'n (10.19-13.17), ɔ lɛ wowula Ebele'n-mɔ anwʋnsɛlɛ kɛ bɛ bɔ́ mɔndɩnlɩn bɛ́ dedi nɩn anun kɛ daba mma'n mɔ bɛ lili kunnunmun'n yɔlɩ yɩ́'n. Nyila nʋn ahɩn ebisa y'ɔ fa gua yɩ́ kalata nɩn abʋ ɔ.

1

Zozi Kilisi, m'ɔ tɩ Nyanmɩan Awa'n,

ɛ 'nwun kɛ ɔ kpɩn tɩ yɩ'n

1 Daba nɩn anun, Nyanmɩan nanndɩlɩ yɩ́ mgbɔmanfʋɛ'n-mɔ asʋ ɔ hanlɩn ɛjɔlɛ ɔ helelɩ yɛ́ nan-mɔ. Ɛjɔlɛ sɔ'n, ɔ yɔ dede a, anɩn Nyanmɩan a sɩn atɩn ngacile dɔʋn asʋ ɔ'a han. 2 Nan tɛmʋn'n mɔ yɛ wɔ nun m'ɔ tɩ mɛlɛ kasian'n, Nyanmɩan nanndɩ yɩ́ Wa nɩn asʋ yɛ̂ ɔ'a han ɛjɔlɛ ɔ'a hele yɛ́ ɔ. Baa sɔ'n, Nyanmɩan nanndɩ yɩ́ sʋ y'ɔ sesielɩ mân nɩn ɔ. Yɩ́ dein yɛ̂ ɔ'a yɩ yɩ́ ɔ'a fa ninnge kʋalaa ɔ'a wula yɩ́ sa nun ɔ. 3 Yɩ́ y'ɔ man yɛ nwun Nyanmɩan Kpili anunminnyanmʋn nɩn ɛta m'ɔ ta nɩn ɔ. Kɛ Nyanmɩan Kpili'n kpɩn tɩ yɩ́ nɩn ala kpɛ y'ɔ le yɩ́. Yɩ́ Nʋan Ɛjɔlɛ'n m'ɔ tɩ tunmin'n le ninnge'n kʋalaa anun. M'ɔ yuelɩ menian'n-mɔ ɛtɛ ecicie nɩn anwʋn junman'n di'n, ɔ fʋlɩ hɔlɩ nyanmɩansʋ. Ɔ hɔlɩ tanlanlɩn anunminnyanmʋn belemgbin bia nɩn asʋ Tunminfʋɛ Nyanmɩan Kpili asa fama sʋ.

Zozi Kilisi tɩ kpili tala nyanmɩansʋ mmɔfʋɛ'n-mɔ

4 Nyanmɩan Awa'n tɩ kpili tala nyanmɩansʋ mmɔfʋɛ'n-mɔ. Ɔ man dunman'n mɔ Nyanmɩan tʋnlɩn yɩ́'n tɩ kpili tala nyanmɩansʋ mmɔfʋɛ'n-mɔ dɩɛ'n. 5 Nyanmɩansʋ bɔfʋɛ benin yɛ̂ cɩan kʋn Nyanmɩan a han a hele yɩ́ kɛ:

Ɛ tɩ mɩ́n Wa,

ɛnɛ m'ɔ kɔ'n, wɔ́ Sɩ y'ɔ le mɩ́n'n?

Cɩan bie lé, ɔ selɩ man yɩ́ mmɔfʋɛ'n-mɔ anun bie kɛ:

Mɩn 'ba kaci wɔ́ Sɩ,

nán wɔ́ kʋsʋ ɛ 'kaci mɩ́n Wa.

6 Nan cɩan mɔ Nyanmɩan 'man yɩ́ Bamuan Baa'n ba mân nɩn anun'n, ɔ hanlɩn kɛ:

Nyanmɩansʋ mmɔfʋɛ'n-mɔ kʋalaa, bɛ kʋ́tʋ yɩ́.

7 Ɛ 'nwun nyanmɩansʋ mmɔfʋɛ'n-mɔ anwʋn ɛjɔlɛ'n mɔ b'a hɛlɛ wɔ Ɛhɛlɛ Ɛjɔlɛ nɩn anun'n:

Nyanmɩan man yɩ́ mmɔfʋɛ'n-mɔ

kaci kɛ anwʋnman,

ɛsɛ ɔ man yɩ́ ngʋa'n-mɔ kaci kɛ sɩ̂n tofeleman.

8 Nan m'ɔ tʋ de Baa'n, b'a hɛlɛ wɔ Ɛhɛlɛ Ɛjɔlɛ nɩn anun kɛ:

Nyanmɩan Kpili, wɔ́ dɩɛ ɛ tɩ belemgbin cɩan daa.

Ɛ bu mân'n sɛsɛ sʋ.

9 Ɛ kulo ananhɔlɛ'n,

nan ɛtɛ'n dɩɛ, ɛ kpɔ yɩ́ sʋnman.

Nyanmɩan, wɔ́ Nyanmɩan nɩn a yɩ wɔ́,

ɔ'a man ɛ di fɛ,

ɔ'a fa anatɩlɩ ɔ'a gua wɔ́ ti sʋ

m'ɔ kele kɛ ɛ tala wɔ́ manngʋn'n-mɔ kʋalaa ɔ.

10 B'a hɛlɛ yɩ́ biekun kɛ:

Mɩ́n Mɩn, wɔ́ dein yɛ̂ abʋbɔ nɩn anun

ɛ bɔlɩ mân nɩn ɔ.

Ɛsɛ anwunno'n tɩ wɔ́ sa ati like.

11 Ninnge sɔ'n-mɔ tɛmʋn 'ba sɩn

nan wɔ́ dɩɛ, wɔ́ tɛmʋn'n nzɩn man lé.

Anwunno nʋn asɩ 'ba yɔ kɛ ɛtanlan daba.

12 Ɛ 'bubu bɛ́ kɛ taladɩɛ.

Ɛsɛ ɛ 'kaci bɛ́ kɛ bɛ kaci taladɩɛ'n.

Nan wɔ́ dɩɛ, kɛ ɛ tɩ yɩ́'n yɛ̂ ɛ tɩ ɔ.

Wɔ́ mɛlɛ'n le man ayuelɩɛ.

13 Cɩan bie lé, Nyanmɩan hanlɩn helelɩ man yɩ́ mmɔfʋɛ'n-mɔ anun kʋn kɛ:

Tanlan mɩ́n sa fama sʋ

nán mɩn 'ba fa wɔ́ mgbɔfʋɛ'n-mɔ

mɩn gua wɔ́ ja abʋ

kɛ bia'n mɔ belemgbin sesie yɩ́ ja sʋ'n.

14 Nan nyanmɩansʋ mmɔfʋɛ'n-mɔ, bɛ tɩ bɛ́ dɩɛ sɛ? Bɛ́ kʋalaa, bɛ tɩ wawɛ. Bɛ sʋ Nyanmɩan. Ɔ sʋan bɛ́ maan bɛ bʋka bɛ́ mɔ b'a nyan bɛ́ ti mɔ Nyanmɩan 'fa yɩ́ ngʋan'n man bɛ́'n.

2

Bɛ mán yɛ́ ti tánlan

nyanmɩansʋ ngʋan nɩn anwʋn ɛjɔlɛ nɩn asʋ kpa

1 Ɛhɩka ati, ananhɔlɛ ɛjɔlɛ'n mɔ y'a tɩ'n, bɛ mán yɛ́ ti tánlan sʋ kpa yɛ nánndɩ sʋ nán y'a mminlin man. 2 Ɔ sanlɩn kɛ Nyanmɩan nanndɩlɩ nyanmɩansʋ mmɔfʋɛ'n-mɔ asʋ yɛ̂ ɔ falɩ mala'n manlɩn *Moyizɩ ɔ. Bɛ́ mɔ bɛ yɔlɩ anzʋsɛlɛ ɛjɔlɛ sɔ nɩn anwʋn'n, bɛ nyanlɩn yɩ́ nwʋn ahatua m'ɔ sɛ fata'n. 3 Ɛhɩ a, anɩn yɛ 'yɔ sɛ nán y'a nyan yɛ́ ti, mɔ y'a mmu man nyanmɩansʋ ngʋan'n like'n? Afɩ yɛ́ Mɩn Zozi muonun a li mʋa a han ɛjɔlɛ sɔ'n yɛ̂ bɛ́ mɔ bɛ tɩlɩ'n kʋsʋ a hele kɛ ɔ tɩ ananhɔlɛ sakpa. 4 Kɛmɔ ɛjɔlɛ sɔ'n tɩ ananhɔlɛ sakpa'n, bɛ́ mɔ bɛ lili yɛ́ Mɩn Zozi anwʋn adanzɩɛ'n, Nyanmɩan nanndɩlɩ bɛ́ sʋ ɔ yɔlɩ nzɔlɛ nʋn asinbɛnwʋn ninnge ngacile dɔʋn. Ɛsɛ ɔ nanndɩ yɩ́ Wawɛ Nwannzan-nwannzan nɩn asʋ, ɔ manlɩn bɛ́ tunmin maan bɛ lili junman ngacile ngacile m'ɔ kulo'n.

Zozi a kaci kulo sʋanlan

maan menian'n-mɔ nyan nyanmɩansʋ ngʋan'n

5 Ɛhɩ, mân fʋfɔlɛ'n mɔ yɛ lɛ kan yɩ́ nwʋn ɛjɔlɛ'n, nán nyanmɩansʋ mmɔfʋɛ'n-mɔ yɛ̂ Nyanmɩan a yɩ bɛ́ kɛ bɛ lí sʋ kpain ɔ. 6 Kʋsʋ Ɛhɛlɛ Ɛjɔlɛ nɩn anun lɩka kʋn, b'a hɛlɛ yɩ́ kɛ:

Nyanmɩan Kpili, kulo sʋanlan tɩ yɩ́ dɩɛ sɛ

mɔ wɔ́ ti 'kacɩ yɩ́ ɔ?

Kulo sʋanlan dasannin tɩ nzu

mɔ ɛ 'nɩan yɩ́ ɔ?

7 A han yɩ́ asɩ mɛlɛ kaan sʋa

a man nyanmɩansʋ mmɔfʋɛ'n-mɔ a tala yɩ́.

A man ɔ'a nyan anunminnyanmʋn

ɔ nʋn asasʋɛ kɛ belemgbin.

8 A man yɩ́ tunmin like biala asʋ.

Sɛ bɛ kan kɛ Nyanmɩan a man yɩ́ tunmin like biala asʋ a, anɩn ɔ kele kɛ like fɩ́ɩ́ nnʋn ɛbɛlɛ mɔ sʋanlan le man sʋ tunmin ɔ. Nan kʋsʋ kɩkaala dɩɛ, yɛ nnwun man kɛ sʋanlan le tunmin like biala asʋ. 9 Nan yɛ nwun yɩ́ kɛ Zozi mɔ Nyanmɩan a han yɩ́ asɩ mɛlɛ kaan sʋa a man nyanmɩansʋ mmɔfʋɛ'n-mɔ a tala yɩ́'n, Nyanmɩan adawʋlʋman, ɔ'a wu ɔ'a man menian'n-mɔ kʋalaatin. Ewue'n m'ɔ wuli nɩn ati, yɛ nwun yɩ́ sian dɩɛ kɛ ɔ'a nyan anunminnyanmʋn ɔ nʋn asasʋɛ kɛ belemgbin.

10 Afɩ Nyanmɩan y'ɔ bɔlɩ like biala ɔ. Ɛsɛ yɩ́ y'ɔ man like biala jin yɩ́ ja nun ɔ. Ɔ hulolɩ kɛ Zozi fɛ́ dede ɔ gúa yɩ́ bʋ bɔkɔɔ maan menian dɔʋn nyán bɛ́ ti bɛ wʋ́lʋ yɩ́ anunminnyanmʋn nɩn anun. Ɔ sanlɩn kɛ Zozi y'ɔ man menian'n-mɔ nyan ngʋan ɔ. 11 Zozi m'ɔ tɩ menian'n-mɔ anwʋn fi bɛ́ ɛtɛ nɩn anun'n, ɔ nʋn bɛ́ mɔ ɔ'a man bɛ́ nwʋn a tɩ'n, bɛ́ kʋalaa bɛ́ Sɩ'n tɩ kʋn. Ɛhɩka ati, sɛ Zozi fɛlɛ bɛ́ yɩ́ nianman-mɔ a, nyian ngun man yɩ́. 12 Afɩ ɔ'a han yɩ́ kɛ:

Nyanmɩan, mɩn 'kan wɔ́ nwʋn ɛjɔlɛ'n

mɩn kele mɩ́n nianman'n-mɔ.

Mɩn 'tʋ ejue mɩn yɩ wɔ́ ayɛ bagua nɩn anun.

13 Ɛsɛ ɔ'a han yɩ́ biekun kɛ:

Mɩn 'fa mɩ́n lʋa'n mɩn wula Nyanmɩan Kpili anun.

Ɛsɛ yɩ́ nwan:

Mma'n-mɔ mɔ Nyanmɩan falɩ bɛ́ manlɩn mɩ́n'n,

ɛ 'nwun bɛ́ nʋn mɩ́n.

14 Kɛmɔ mma sɔ'n-mɔ tɩ kulo menian mɔ moja wɔ bɛ́ nwʋnnaan nɩn anun'n, Zozi kʋsʋ kacili yɩ́ nwʋn kulo sʋanlan kɛ bɛ́. Ɔ yɔlɩ yɩ́ sɔ nán ɔ'a nyan atɩn, ɔ fi ewue'n m'ɔ wuli'n, ɔ'a sɛcɩ Abɔnsanmʋn tunmin'n m'ɔ le yɩ́ ewue nɩn asʋ'n. 15 Abɔnsanmʋn tunmin sɔ'n, Zozi a sɛcɩ yɩ́ maan bɛ́ mɔ bɛ́ asɩtanlan nɩn anun bɛ sulo ewue'n, mɔ b'a kaci kɛ nganga'n, bɛ nyan bɛ́ ti.

16 Afɩ ɔ tɩ ananhɔlɛ, nán nyanmɩansʋ mmɔfʋɛ'n-mɔ y'ɔ bʋka bɛ́ ɔ. Nan Abalahamʋn asasʋ'n-mɔ y'ɔ bʋka bɛ́ ɔ. 17 Ɛhɩka ati, like kʋalaa anun, ɔ'a kaci yɩ́ nwʋn kɛ yɩ́ nianman'n-mɔ. Ɔ'a yɔ yɩ́ sɔ ɔ'a kaci bɛ́ tɛɛyɩfʋɛ kpain. Ɔ kan ananhɔlɛ ɛsɛ ɔ fa ati anun kpa ɔ di yɩ́ junman'n Nyanmɩan anyunnun maan menian'n-mɔ kʋalaa nyan ɛtɛ face. 18 Kɛmɔ Zozi muonun nwunlin yalɛ mɛlɛ mɔ Abɔnsanmʋn sɔlɩ yɩ́ nɩanlɩn'n, sian dɩɛ, bɛ́ kʋalaa mɔ bɛ wɔ asɩtanlan sɔ nɩn anun'n, ɔ kʋala tɩ bɛ́ nyanman nun.

3

Zozi tɩ kpili tala Moyizɩ

1 Ɛhɩka ati, anianman anwʋntɩɛ mma, ɛmɔ mɔ Nyanmɩan a fɛlɛ ɛmɔ ɔ'a man ɛmɔ a kaci yɩ́ menian'n, ɛmɔ fá bɛ́ nyɩn bɛ tʋ́ Zozi. Ɔ sanlɩn kɛ dedi'n mɔ yɛ lɛ kan yɩ́ ɛjɔlɛ yɛ kele eyuadɩ'n, Zozi yɛ̂ Nyanmɩan a yɩ yɩ́ kɛ ɔ káci sʋ tɛɛyɩfʋɛ kpain ɔ. 2 Tɛɛyɩfʋɛ junman sɔ'n mɔ Nyanmɩan helelɩ Zozi kɛ ɔ lí'n, Zozi lili yɩ́ ananhɔlɛ nun kɛ *Moyizɩ kʋsʋ lili yɩ́ wɔ Nyanmɩan menian'n-mɔ kʋalaa afian'n. 3 Kɛ sʋanlan m'ɔ kɔ si sua nyan anunminnyanmʋn tala sua'n muonun'n, Zozi kʋsʋ a nyan anunminnyanmʋn a tala Moyizɩ. 4 Sua biala, sʋanlan y'ɔ si ɔ. Nan kʋsʋ sʋanlan'n m'ɔ bɔlɩ like biala'n y'ɔ le Nyanmɩan.

5 Moyizɩ a, junman'n mɔ Nyanmɩan helelɩ yɩ́ kɛ ɔ lí'n, ɔ lili yɩ́ ananhɔlɛ nun wɔ Nyanmɩan menian'n-mɔ kʋalaa afian. Ɛjɔlɛ mɔ Nyanmɩan kulo kɛ ɔ kan'n, ɔ fa wula Moyizɩ anʋan maan ɔ kan. 6 Nan Kilisi a, anɩn ɔ tɩ kɛ baa mɔ b'a sie yɩ́ awulo kpain ɔ. Nan sɛ yɛ tila yɛ́ dedi nɩn anun kpa ɔ nʋn anyɩndasʋɛ'n m'ɔ man yɛ di ndutue'n dede ɔ kɔ ju yɩ́ ayuelɩɛ a, anɩn yɩ́ awulo y'ɔ le yɛ́.

7 Afɩ Nyanmɩan Wawɛ Nwannzan-nwannzan nɩn a han kɛ:

Sɛ ɛnɛ ɛmɔ tɩ Nyanmɩan anɩn nɩn an,

8 nán bɛ totua bɛ́ nzʋ'n kɛ daba ɛmɔ anan-mɔ yɔlɩ

mɛlɛ mɔ bɛ jasʋlɩ yɩ́ kɔmɩn anun'n.

Nán bɛ yɔ kɛ cɩan mɔ ɛmɔ anan-mɔ sɔlɩ yɩ́

bɛ nɩanlɩn wɔ ɛwâ nɩn anun ɛlɔ'n.

9 Nyanmɩan nwan: Ɛlɔ, ɛmɔ anan-mɔ jɩjɩlɩ mɩ́n

bɛ sɔlɩ mɩ́n bɛ nɩanlɩn

sunnzun mɔ bɛ nwunlin yɩ́ kʋalaa

mɔ n yɔlɩ manlɩn bɛ́ afʋɛ abulanan nɩn anun'n.

10 Ɔ man m'an fa bɛ́ nwʋn sikpɛ

m'an wula mɩ́n kunnun

nán m'an han kɛ:

Bɛ tɩ menian mɔ bɛ́ ahʋnlɩn bɔ nvo,

bɛ nnanndɩ man mɩ́n atɩn nɩn asʋ.

11 Bɛ́ nwʋn ɛya'n m'ɔ kun mɩ́n nɩn ati,

m'an han ndâ kɛ:

Ɛnwʋnmɩan ele mân'n

mɔ m'an sesie m'an man bɛ́'n,

cɩan bie lé, bɛ ngɔ hɔ man nun ɛlɔ.

12 Ɛhɩka ati, anianman-mɔ, ɛmɔ síe bɛ́ nwʋn ye. Sɛ ɛmɔ sie bɛ́ nwʋn ye a, ɛmɔ anun bie fɩ́ɩ́ ngɔ nyan man ahʋnlɩn ɛtɛ. Bie fɩ́ɩ́ ngɔ yaci man yɩ́ dedi'n ngɔ tʋ man nán ɔ'a kaci yɩ́ nzin ɔ'a si Tɩasɩfʋɛ Nyanmɩan. 13 Nan m'ɔ wɔ nun'n, ɛmɔ wówula bɛ́ nwʋn anwʋnsɛlɛ alɩhɩan biala. Afɩ, yɛ́ ti yɛ̂ b'a hɛlɛ wɔ Ɛhɛlɛ Ɛjɔlɛ nɩn anun kɛ: Ɛnɛ nɩn ɔ. B'a hɛlɛ yɩ́ sɔ nán ɛmɔ anun bie ati a ngaci man ɔ'a ndɔ man ɛtɛ nɩn anun. 14 Afɩ yɛ nʋn Kilisi a yɔ kʋn. Nan kʋsʋ ɔ di kɛ yɛ tila dedi'n mɔ yɛ nyanlɩn yɩ́ ngɛlɛmɔ nun nɩn anun kpa kpolo dede ɔ kɔ ju yɩ́ ayuelɩɛ. 15 Ɛ 'nwun ɛjɔlɛ mɔ b'a hɛlɛ wɔ Ɛhɛlɛ Ɛjɔlɛ nɩn anun'n:

Sɛ ɛnɛ ɛmɔ tɩ Nyanmɩan anɩn nɩn an,

nán bɛ totua bɛ́ nzʋ'n kɛ daba ɛmɔ anan-mɔ yɔlɩ

mɛlɛ mɔ bɛ jasʋlɩ yɩ́ kɔmɩn anun'n.

16 Nwan menian dɩɛ-mɔ yɛ̂ bɛ tɩlɩ Nyanmɩan anɩn'n kʋsʋ bɛ jasʋlɩ yɩ́ kɔmɩn anun'n? Menian sɔ'n-mɔ y'ɔ le bɛ́ kʋalaa mɔ Moyizɩ nʋn bɛ́ fi Ezipiti mân nɩn anun fitelɩ'n. 17 Nwan-mɔ yɛ̂ Nyanmɩan sikpɛ'n hyɩlɩ bɛ́ afʋɛ abulanan'n mɔ bɛ lili wɔ ɛwâ nɩn anun ɛlɔ'n? Nyanmɩan sikpɛ'n hyɩlɩ bɛ́ mɔ bɛ hulolɩ ɛtɛ nɩn ɛyɔlɛ'n. Bɛ́ yɛ̂ bɛ wuli ɛwâ nɩn anun ɛlɔ nɩn ɔ. 18 Yɛ̂ nwan-mɔ anwʋn yɛ̂ Nyanmɩan hanlɩn ndâ kɛ bɛ ngɔ man yɩ́ ɛnwʋnmɩan ele mân nɩn anun ɛlɔ bie'n? Nyanmɩan hanlɩn ndâ'n gualɩ bɛ́ mɔ bɛ jasʋlɩ yɩ́ kɔmɩn anun nɩn anwʋn. 19 Yɛ nwun yɩ́ yuein kɛ b'a ngʋala man ɛnwʋnmɩan ele mân nɩn anun kɔ. Ɔ sanlɩn kɛ b'a nne man Nyanmɩan b'a nni man.

4

Nyanmɩan ɛnwʋnmɩan ele mân'n.

1 Nan yɛ́ dɩɛ, Nyanmɩan a bɔ yɛ́ anɔhʋba kɛ yɛ kʋala kɛ yɛ kɔ yɩ́ ɛnwʋnmɩan ele mân nɩn anun bie. Ɛhɩka ati, yɛ síe yɛ́ nwʋn ye nán sʋanlan fɩ́ɩ́ a nga man asɩ ɛmɔ afian ɛlɔ. 2 Ɔ sanlɩn kɛ y'a tɩ Ɛjɔlɛkpa'n kɛ bɛ́ kʋsʋ bɛ tɩlɩ yɩ́ daba ɛwâ nɩn anun ɛlɔ'n. Nan kʋsʋ b'a mmu man Ɛjɔlɛkpa sɔ'n like. Afɩ, mɛlɛ mɔ bɛ tɩlɩ'n, b'a nne b'a nni man. 3 Nan yɛ́ mɔ yɛ de yɛ di'n, ɛnwʋnmɩan ele mân sɔ'n mɔ Nyanmɩan lɛ kan yɩ́ ɛjɔlɛ'n, yɛ 'kɔ nun bie. Afɩ Nyanmɩan lɛ kele kɛ:

Bɛ́ nwʋn ɛya'n m'ɔ kun mɩ́n nɩn ati,

m'an han ndâ kɛ:

Ɛnwʋnmɩan ele mân'n

mɔ m'an sesie m'an man bɛ́'n,

cɩan bie lé bɛ ngɔ hɔ man nun ɛlɔ.

Mɔ Nyanmɩan 'kan ɛjɔlɛ sɔ'n, anɩn ɔ'a li mʋa ɔ'a bɔ mân'n dada ɔ'a yue yɩ́ junman'n di. 4 Ɛhɛlɛ Ɛjɔlɛ nɩn anun lɩka kʋn, b'a hɛlɛ ɛlɛsʋ nɩn anwʋn ɛjɔlɛ kɛ: Nyanmɩan falɩ cɩan nsian ɔ lili yɩ́ junman'n kʋalaatin nan yɩ́ ɛlɛsʋ nɩn asʋ, ɔ lelɩ yɩ́ ɛnwʋnmɩan.

5 Ɛjɔlɛ sɔ'n mɔ bɛ hanlɩn yɩ́ daba'n, bɛ lɛ kan yɩ́ ɛwa biekun kɛ: Ɛnwʋnmɩan ele mân'n mɔ m'an sesie m'an man bɛ́'n, cɩan bie lé bɛ ngɔ hɔ man nun ɛlɔ. 6 Alimʋa mma'n-mɔ mɔ bɛ tɩlɩ Ɛjɔlɛkpa'n mɔ b'a nne b'a nni man'n, b'a ngɔ man Nyanmɩan ɛnwʋnmɩan ele mân nɩn anun bie. Nan kʋsʋ atɩn wɔ nun man mmie-mɔ kɛ bɛ wʋ́lʋ Nyanmɩan ɛnwʋnmɩan ele mân nɩn anun. 7 Ɛhɩka ati, Nyanmɩan a sie cɩan fʋfɔlɛ kʋn biekun mɔ bɛ fɛlɛ yɩ́ “ɛnɛ”. Ɛnɛ sɔ'n mɔ b'a hɛlɛ yɩ́ ɛbɛlɛ'n, afʋɛ dɔʋn kpa sɩnlɩn, Nyanmɩan nanndɩlɩ belemgbin *Davidi asʋ ɔ hanlɩn kɛ:

Sɛ ɛnɛ ɛmɔ tɩ Nyanmɩan anɩn nɩn an,

nán bɛ totua bɛ́ nzʋ'n.

8 Sɛ ɔ tɩ kɛ Zozie m'ɔ lili Moyizɩ aja nun'n hʋalɩ bagua'n nʋn ɛnwʋnmɩan ele mân nɩn anun kɔ a, ahan Nyanmɩan a ngan man cɩan fʋfɔlɛ kʋ́n anwʋn ɛjɔlɛ ɛhɩ anzin. 9 Ɛhɩ, yɛ nwun yɩ́ kɛ ɛnwʋnmɩan ele cɩan kʋn tɛ wɔ ɛbɛlɛ man Nyanmɩan menian'n-mɔ. 10 Afɩ sʋanlan m'ɔ wɔ Nyanmɩan ɛnwʋnmɩan ele mân nɩn anun'n, anɩn ɔ lɛ de yɩ́ ɛnwʋnmɩan yɩ́ junman elie nɩn anun kɛ Nyanmɩan lelɩ yɩ́ ɛnwʋnmɩan'n.

11 Ɛhɩka ati, yɛ bɔ́ mɔndɩnlɩn yɛ wʋ́lʋ ɛnwʋnmɩn ele mân sɔ nɩn anun. Nán bɛ man yɛ́ nunhan bie yɔ anzʋsɛlɛ ɔ ka yɩ́ ɛtɛ nɩn anun kɛ yɛ́ nan-mɔ yɔlɩ yɩ́ ɛwâ nɩn anun ɛlɔ'n. 12 Ɔ sanlɩn kɛ Nyanmɩan Anʋan Ɛjɔlɛ'n wɔ ɛbɛlɛ dahuu, ɛjɔlɛ m'ɔ kɔ han'n, ɔ kpɩn sʋ. Ɔ yɔ nâ tala dadɩɛ ngacile biala mɔ b'a si yɩ́ nyunnun nʋn yɩ́ nzin ɔ. Kɛ dadɩɛ'n wɔ sʋanlan an, ɔ bɔ fite'n, Nyanmɩan Anʋan Ɛjɔlɛ'n kʋsʋ nwun ɛjɔlɛ m'ɔ wɔ sʋanlan ati anun ɔ nʋn m'ɔ kɔ jʋnlɩn'n ɔ bua yɩ́ ndɛɛ. 13 Ninnge'n mɔ Nyanmɩan bɔlɩ'n, fɩ́ɩ́ nnʋn man ɛbɛlɛ m'ɔ fʋn yɩ́ nyɩn ɔ. Yɩ́ nyunnun, yɩ́ kʋalaa wɔ jawe nun. Yɩ́ ja asʋ yɛ̂ yɛ 'bu yɛ́ junman'n mgbʋnndan ɔ.

14 Ɛhɩka ati, dedi'n mɔ yɛ le yɩ́ mɔ yɛ lɛ bɔ yɛ kele mân'n, yɛ tíla nun kpolo. Afɩ yɛ le tɛɛyɩfʋɛ kpain kʋn mɔ ɔ'a hɔ dede ɔ'a ju Nyanmɩan muonun anyunnun. Tɛɛyɩfʋɛ kpain sɔ'n y'ɔ le Zozi m'ɔ tɩ Nyanmɩan Awa'n. 15 Yɛ́ tɛɛyɩfʋɛ kpain'n kʋala yɛ́ nyanman nun tɩ wɔ emian ngacile kʋalaa anun. Nan kɛmɔ Abɔnsanmʋn sɔlɩ Zozi nɩanlɩn yɩ́ kʋalaa anun mɔ yɩ́ sa a ngan man yɩ́'n, ɔ man sɔnɩan nɩn anun, Zozi kʋala tɩ yɛ́ nyanman nun.

16 Ɛhɩka ati, nán man yɛ sulo, nan yɛ hyʋ́ɩn yɛ kpúnnge Anwunnvoe Enwunfʋɛ Nyanmɩan'n m'ɔ tɩ belemgbin bia nɩn asʋ'n. Ɔ nwun yɛ́ nwʋn anwunnvoe ɔ fa yɛ́ ɛtɛ'n-mɔ ce yɛ́. Ɛsɛ mɛlɛ mɔ emian'n kɔ tʋ yɛ́'n, ɔ 'tɩ yɛ́ nyanman nun.

5

Zozi y'ɔ tɩ tɛɛyɩfʋɛ kpain nɩn ɔ.

1 Nyanmɩan tɛɛyɩfʋɛ kpain biala mɔ bɛ kɔ nɩan menian'n-mɔ anun bɛ kɔ yɩ yɩ́'n, ɔ di asafian. Ɛtɛ nɩn anwʋn tɛɛ ɛyɩɛ'n nʋn acɛdɩɛ'n, yɩ́ yɛ̂ ɔ fa man Nyanmɩan ɔ. 2 Kɛmɔ tɛɛyɩfʋɛ sɔ'n muonun tɩ kulo sʋanlan'n, ɔ kʋala kɛ ɔ nwun bɛ́ mɔ bɛ nzɩ man Nyanmɩan mala'n nʋn bɛ́ mɔ b'a fʋn'n-mɔ anwʋn anwunnvoe. Ɔ sanlɩn kɛ, yɩ́ muonun ɔ kʋala kɛ ɔ fʋn. 3 Ɛhɩka ati, ɔ di kɛ ɔ yɩ yɩ́ muonun yɩ́ ti tɛɛ kɛ ɔ yɩ bagua nɩn ati tɛɛ'n.

4 Sɛ Nyanmɩan muonun a nvɛlɛ man sʋanlan kʋn kɛ ɔ fɛlɛlɩ Moyizɩ anianman Aalʋn ɔ sielɩ yɩ́ tɛɛyɩfʋɛ kpain nɩn an, sʋanlan fɩ́ɩ́ ngʋala njasʋ man ɔ nzie man yɩ́ nwʋn tɛɛyɩfʋɛ kpain. 5 Kilisi muonun a njasʋ man ɔ'a nzie man yɩ́ nwʋn tɛɛyɩfʋɛ kpain. Nan Nyanmɩan muonun a han a hele yɩ́ kɛ:

Ɛnɛ m'ɔ kɔ'n, ɛ tɩ mɩ́n Wa,

mɩ́n kʋsʋ n dɩ wɔ́ Sɩ.

6 Ɛsɛ ɔ'a han yɩ́ lɩka fʋfɔlɛ biekun kɛ:

Ɛ tɩ tɛɛyɩfʋɛ titi

kɛ Mɛlɛkɩsedɛkɩ tɩ yɩ́'n.

7 Mɔ anɩn Zozi wɔ asɩɛ nɩn asʋ ɛwa'n, ɔ yɔlɩ asɔnɩn ɔ tɩanlɩn sɛlɛ kpa ɔ sunlin fɛlɛlɩ Nyanmɩan m'ɔ kʋala yɩ́ de fi ewue nun'n. Kɛmɔ Zozi manlɩn Nyanmɩan anyɩnnzɔ nɩn ati, Nyanmɩan kʋsʋ tielɩ yɩ́. 8 Zozi tɩ Nyanmɩan Awa, kʋsʋ yɩ́ amannɩnhunlun nɩn anun, ɔ manlɩn Nyanmɩan anyɩnnzɔ. 9 Mɔ Nyanmɩan man Zozi fʋlɩ hɔlɩ nyanmɩansʋ yuelɩ'n, Zozi a kaci bɛ́ kʋalaa mɔ bɛ man yɩ́ anyɩnnzɔ'n, bɛ́ nyanmɩansʋ ngʋan baka. 10 Ɛhɩka ati, Nyanmɩan a sie yɩ́ tɛɛyɩfʋɛ kpain kɛ ɔ sielɩ Mɛlɛkɩsedɛkɩ'n.

Ɛkannzʋɛ

11 Yɛ le ɛjɔlɛ dɔʋn yɛ kan yɛ kele ɛmɔ ɛhɩ anwʋn, nan kʋsʋ, yɩ́ bʋ etue yɔ sɩ. Ɔ sanlɩn kɛ ɛmɔ ndɩ man ɛjɔlɛ bʋ ndɛ. 12 Ɛmɔ mɔ ahan ɛmɔ lɩlɩ y'ɔ di kɛ ɛmɔ kekele menian'n-mɔ Nyanmɩan anwʋn ɛjɔlɛ'n, ɛmɔ kulo kɛ bɛ kekele ɛmɔ Nyanmɩan anwʋn ɛjɔlɛ fɔtɩlɩ'n-mɔ biekun. Alɩɛ mɔ ɛmɔ 'kpʋnndɛ bɛ di'n, ɛhɩ nɔfanlan yɛ̂ ɛmɔ tɛ nʋn ɔ. 13 Sʋanlan biala m'ɔ tɛ nʋn nɔfanlan'n, anɩn ɔ tɩ batʋnman. Ɔ nzɩ man amanmuo sɛsɛ'n mɔ Nyanmɩan lɛ kpʋnndɛ'n. 14 Nan bɛ́ mɔ b'a tin'n, bɛ́ yɛ̂ bɛ di alɩɛ ketee nɩn ɔ, afɩ bɛ́ dɩɛ bɛ́ ti a tin. Bɛ sɩ like m'ɔ tɩ kpa nɩn angʋnmɩn. Bɛ sɩ m'ɔ tɩ man kpa'n kʋsʋ angʋnmɩn.

6

1 Ɛhɩka ati, yɛ yáci ɛjɔlɛ asɩ asɩ'n m'ɔ tʋ de Kilisi'n nán yɛ wʋ́lʋ mgbili mgbili'n-mɔ anun. Yɛ yáci ɛjɔlɛ'n m'ɔ tʋ de nyɔlɩɛ ɛtɛ nɩn ɛyacie'n, Nyanmɩan anwʋn dedi'n, 2 ɛsɔnɩan ngacile nɩn anwʋn ɛjɔlɛ'n, bɛ́ sa'n mɔ bɛ fa bɛ fua menian'n-mɔ asʋ m'ɔ kele kɛ Nyanmɩan a fa yɩ́ nyila nɩn a man'n, ewuetinnge'n nʋn menian'n-mɔ fʋɔ ebue'n mɔ Nyanmɩan 'ba bu bɛ́'n. Ninnge sɔ'n-mɔ, yɛ ngan man bɛ́ nwʋn ɛjɔlɛ kʋ́n. 3 Nan yɛ hɔ́ yɛ́ nyunnun. Sɛ Nyanmɩan man atɩn an, mɔ yɛ 'ba yɔ nɩn anɩn.

4 Ɛhɩ, bɛ́ mɔ bɛ nanndɩ Nyanmɩan jawe nɩn anun'n, Nyanmɩan a yeyila bɛ́ ɔ'a man b'a nyan yɩ́ Wawɛ Nwannzan-nwannzan'n. 5 B'a nwun yɩ́ kɛ yɩ́ Nʋan Ɛjɔlɛ'n tɩ like kpa. B'a nwun mân fʋfɔlɛ'n m'ɔ lɛ sesie nɩn anun tunmin'n. 6 Nan sɛ bɛ kaci bɛ́ nzin bɛ si Nyanmɩan, nán yɩ́ Nʋan Ɛjɔlɛ'n nvalɩ man bɛ́ nwʋn fɩ́ɩ́ kʋ́n an, bɛ ngʋala man like fɩ́ɩ́ kʋ́n yɔ maan bɛ sa bɛ́ nzin yɩ́ nwʋn ɛlɔ. Ɔ sanlɩn kɛ menian sɔ'n-mɔ bʋbɔ Kilisi kʋlʋwa nɩn asʋ biekun ɛsɛ bɛ gua yɩ́ nyunnun asɩ menian nun.

7 Tɛmʋn mɔ esue tɔ asɩɛ kʋn asʋ titi mɔ alɩɛ fite sʋ man bɛ́ mɔ b'a lua'n, asɩɛ sɔ'n, anɩn Nyanmɩan a yeyila yɩ́. 8 Nan sɛ eminlan mmowe nʋn ndile ɛtɛ fifi sʋ a, anɩn ɔ'a yɔ mgban ɔ'a ju yɩ́ sasan ɛbɔ. Yɩ́ agualɩɛ nun, bɛ tʋ nun sɩ̂n.

9 Anianman-mɔ, sɛ bɔbɔ yɛ lɛ kan sɔ a, yɛ de ɛmɔ yɛ di kpa. Yɛ sɩ kɛ ɛmɔ nanndɩ atɩn kpa'n m'ɔ fite nyanmɩansʋ ngʋan nɩn asʋ. 10 Afɩ Nyanmɩan dɩɛ, ɔ mmu man kpɔfʋndɛɛ. Junman'n mɔ ɛmɔ lɛ di'n, ye'n mɔ ɛmɔ a yɔ m'ɔ kele kɛ ɛmɔ kulo Nyanmɩan, mɔ ɛsɛ ɛmɔ tɛ yɔ tɛ man Zozi menian'n-mɔ mɔ bɛ tɩ ɛmɔ anianman'n, Nyanmɩan alʋa nvi man. 11 Nan yɛ kulo kɛ ɛmɔ nunhan kʋn biala bɔ́ mɔndɩnlɩn, ɔ héle kɛ ɔ kulo Nyanmɩan dede ɔ kɔ ju yɩ́ ayuelɩɛ, nán ɛmɔ asa a han mɔ ɛmɔ lɛ kpʋnndɛ yɩ́ Nyanmɩan asa nun'n kpa bɔkɔɔ. 12 Yɩ́ ti, nán man ɛmɔ kaci ɛfʋanfʋɛ. Nan ɛmɔ sɩ́n dedi mma'n-mɔ atɩn dɩɛ nɩn asʋ. Ɔ sanlɩn kɛ bɛ si abʋtalɛ dede bɛ́ sa kan like'n mɔ Nyanmɩan kɔ fa kɔ bɔ bɛ́ anɔhʋba'n.

13 Mɔ Nyanmɩan 'bɔ Abalahamʋn anɔhʋba'n, ɔ hanlɩn ndâ tʋlɩ sʋ. Kɛmɔ sʋanlan fɩ́ɩ́ nnʋn man ɛbɛlɛ m'ɔ tɩ kpili tala yɩ́'n, yɩ́ muonun ɔ hanlɩn yɩ́ ti. 14 Yɩ́ nwan: Mɩn kan mɩ́n ti kɛ mɩn 'yeyila wɔ́ sʋ maan ɛ di ata kpili kpa. 15 Mɔ Abalahamʋn tɩlɩ ɛjɔlɛ sɔ'n, ɔ sili abʋtalɛ dede yɩ́ sa hanlɩn like'n mɔ Nyanmɩan falɩ bɔlɩ yɩ́ anɔhʋba'n.

16 Nan sɛ menian'n-mɔ 'kan ndâ a, bɛ kan sʋanlan m'ɔ tala bɛ́ nɩn ati. Ndâ sɔ'n tɩ ajinlanmun. Yɩ́ y'ɔ man ɛjɔlɛ'n kpɛ ɔ. 17 Nan Nyanmɩan kʋsʋ ajʋnlɩn nun an, anɩn ɔ kulo kɛ bɛ́ m'ɔ di kɛ bɛ nyan anɔhʋba nɩn anun ninnge'n, bɛ nwun yɩ́ yuein kɛ ɛjɔlɛ'n m'ɔ fi yɩ́ nʋan fitelɩ'n, ɔ ngaci man yɩ́ lé. Ɛhɩka ati y'ɔ hanlɩn ndâ tʋlɩ anɔhʋba nɩn asʋ ɔ. 18 Anɔhʋba'n nʋn ndâ'n tɩ ninnge nnyuan mɔ bɛ ngʋala man yɩ́ kaci, ɛsɛ Nyanmɩan ngʋala man nun ato di. Ninnge sɔ nnyuan'n wula yɛ́ mɔ y'a nyan ɛfɩabɛlɛ Nyanmɩan anwʋn nɩn anwʋnsɛlɛ. Ɛfɩabɛlɛ sɔ nɩn anun, ɔ di kɛ yɛ tila anyɩndasʋɛ like'n m'ɔ wɔ yɛ́ nyunnun nɩn anun kpolo. 19 Kɛ sɛhɛ'n mɔ bɛ yɩ bɛ tʋ asue nɩn anun man meli'n jinlan bi'n, anyɩndasʋɛ like'n kʋsʋ man yɛ́ ɛkala'n jin bi. Anyɩndasʋɛ like sɔ'n man yɛ bɔ tala nyanmɩansʋ asɔnɩn sua nɩn anun mgbɛnun ɛtanlan'n. Yɛ kɔ dede yɛ ju lɩka nwannzan-nwannzan'n kɛ tɛɛyɩfʋɛ kpain'n. 20 Ɛbɛlɛ yɛ̂ yɛ́ dunman nun, Zozi lili mʋa yɛ́ nyunnun ɔ wʋlʋlɩ ɔ. Yɩ́ yɛ̂ ɔ'a kaci tɛɛyɩfʋɛ kpain'n cɩan daa kɛ anɩn Mɛlɛkɩsedɛkɩ tɩ yɩ́ nɩn ɔ.

7

Mɛlɛkɩsedɛkɩ tɩ belemgbin, ɛsɛ ɔ tɩ tɛɛyɩfʋɛ

1 Mɛlɛkɩsedɛkɩ sɔ'n, anɩn ɔ tɩ kulo'n mɔ bɛ fɛlɛ yɩ́ Salɛmʋn nɩn asʋ belemgbin. Ɛsɛ anɩn ɔ tɩ Nyanmɩan Kpili m'ɔ wɔ anwunno anwunno ɛlɔ'n kʋsʋ tɛɛyɩfʋɛ Abalahamʋn mɛlɛ sʋ. Mɛlɛ mɔ Abalahamʋn fi ɛlɔɛ ɔ 'sa ba'n, Mɛlɛkɩsedɛkɩ kɔ hɔ kɔ kpa yɩ́ atɩn ɔ kɔ yeyila yɩ́ sʋ. 2 Yɩ́ kʋalaa mɔ Abalahamʋn nyanlɩn yɩ́ ɛlɔɛ nɩn anun'n, ɔ kɔ bu nun bulu. Ɔ kɔ tu kʋn kɔ man Mɛlɛkɩsedɛkɩ.

Alimʋa nɩn anun, dunman Mɛlɛkɩsedɛkɩ'n kele kɛ: “belemgbin m'ɔ kulo sɛsɛ.” M'ɔ la sʋ'n, y'ɔ le kɛ ɔ tɩ Salɛmʋn belemgbin. Yɩ́ bʋ kele kɛ: “belemgbin m'ɔ kulo anzʋnunjɔ.” 3 B'a ngan man yɩ́ sɩ nʋn yɩ́ nin nʋn yɩ́ nan-mɔ anwʋn ɛjɔlɛ fɩ́ɩ́. B'a ngan man yɩ́ awɔlɛ cɩan nʋn yɩ́ ewue cɩan nɩn anwʋn ɛjɔlɛ kalata nɩn anun lɩka fɩ́ɩ́. Nan ɔ tɩ kɛ Nyanmɩan Awa'n. Mɛlɛkɩsedɛkɩ sɔ'n tɩ tɛɛyɩfʋɛ cɩan daa.

4 Ɛmɔ nwún yɩ́ kɛ Mɛlɛkɩsedɛkɩ tɩ kpili. Yɛ́ nan Abalahamʋn ninnge'n kʋalaa m'ɔ nyanlɩn yɩ́ ɛlɔɛ nɩn anun'n, ɔ buli nun bulu ɔ tuli kʋn manlɩn Mɛlɛkɩsedɛkɩ. 5 Levi asasʋ'n-mɔ tɩ Nyanmɩan tɛɛyɩfʋɛ. Moyizɩ mala'n man bɛ́ atɩn kɛ Izalayɛ amma'n-mɔ bu bɛ́ ninnge'n-mɔ anun bulu a, bɛ tú kʋn. Kʋsʋ bɛ́ tɩ anianman, bɛ́ nan y'ɔ le Abalahamʋn. 6 Mɛlɛkɩsedɛkɩ tɩ man Levi afilie nɩn anun sʋanlan. Kʋsʋ Abalahamʋn buli ninnge'n m'ɔ nyanlɩn yɩ́ ɛlɔɛ nɩn anun'n bulu ɔ tuli kʋn manlɩn yɩ́. Ɔ kɔ yeyila Abalahamʋn mɔ Nyanmɩan bɔlɩ yɩ́ anɔhʋba nɩn asʋ. 7 Ɔ tɩ ananhɔlɛ kɛ kpain yɛ̂ ɔ yeyila batʋnman sʋ ɔ. 8 Levi asasʋ'n-mɔ mɔ bɛ bubu ninnge'n-mɔ anun bulu, bɛ tu kʋn bɛ man bɛ́'n, kulo menian y'ɔ le bɛ́. Bɛ wu. Nan Mɛlɛkɩsedɛkɩ dɩɛ, ɔ tɩ sʋanlan m'ɔ tɩ asɩ kɛ Nyanmɩan Anʋan Ɛjɔlɛ'n kele'n. 9 Kɛmɔ Abalahamʋn buli yɩ́ ninnge'n-mɔ anun bulu ɔ tuli kʋn manlɩn Mɛlɛkɩsedɛkɩ'n, Levi muonun mɔ ɛnɛ bɛ bu ninnge'n-mɔ anun bulu bɛ tu kʋn bɛ man yɩ́ bʋsʋ menian'n-mɔ'n, yɩ́ kʋsʋ ɔ yɔlɩ sɔ bie. 10 Ɔ sanlɩn kɛ mɛlɛ mɔ Mɛlɛkɩsedɛkɩ 'kɔ a kpa Abalahamʋn atɩn'n, anɩn Levi tɛ wɔ Abalahamʋn akunnun.

Zozi tɩ kɛ Mɛlɛkɩsedɛkɩ

11 Tɛɛ'n mɔ Levi asasʋ'n-mɔ yɩ'n, mala'n mɔ Nyanmɩan falɩ manlɩn Izalayɛ amma'n-mɔ'n, sʋ yɛ̂ anɩn ɔ jin ɔ. Nan sɛ ɔ tɩ kɛ Levi asasʋ'n-mɔ mɔ bɛ tɩ tɛɛyɩfʋɛ kɛ Aalʋn'n, efian fɩ́ɩ́ nnʋn man bɛ́ junman nɩn anwʋn an, ahan tɛɛyɩfʋɛ ngacile kʋn kɛ Mɛlɛkɩsedɛkɩ a nvite man. 12 Ɔ sanlɩn kɛ sɛ Nyanmɩan tɛɛyɩfʋɛ'n-mɔ a kaci a, ɔ sɛ kɛ mala'n kʋsʋ káci. 13 Yɛ́ Mɩn'n mɔ yɛ lɛ kan yɩ́ nwʋn ɛjɔlɛ ɛwa'n, ɔ fi afilie fʋfɔlɛ anun. Afilie sɔ nɩn anun sʋanlan kacili man Nyanmɩan tɛɛyɩfʋɛ lé. 14 Bɛ́ kʋalaa bɛ sɩ kɛ yɛ́ Mɩn fi Zuda afilie nɩn anun. Mɔ Moyizɩ 'kan Nyanmɩan tɛɛyɩfʋɛ'n-mɔ anwʋn ɛjɔlɛ'n, ɔ'a ngan kɛ Zuda afilie nɩn anun sʋanlan kʋn tɩ tɛɛyɩfʋɛ.

15 Like kʋn man yɛ nwun yɩ́ yuein biekun. Like sɔ'n y'ɔ le kɛ tɛɛyɩfʋɛ kʋn biekun kɛ Mɛlɛkɩsedɛkɩ a fite. 16 Nán menian'n-mɔ mala nɩn asʋ yɛ̂ bɛ nɩanlɩn bɛ sielɩ yɩ́ tɛɛyɩfʋɛ ɔ. Nan tunmin'n m'ɔ man nyanmɩansʋ ngʋan m'ɔ le man ayuelɩɛ'n, y'ɔ man ɔ'a kaci Nyanmɩan tɛɛyɩfʋɛ ɔ. 17 Afɩ ɔ wɔ Ɛhɛlɛ Ɛjɔlɛ nɩn anun kɛ:

Ɛ 'kaci tɛɛyɩfʋɛ cɩan daa kɛ Mɛlɛkɩsedɛkɩ.

18 Ɛhɩ Nyanmɩan a yaci daba mala nɩn a tʋ. Ɔ sanlɩn kɛ tunmin nnʋn man nun, ɛsɛ ɔ'a yɔ mgban. 19 Afɩ Moyizɩ mala nɩn a man sʋanlan fɩ́ɩ́ anwʋn a ndɩ man. Nan Nyanmɩan a sie anyɩndasʋɛ like kʋn ɛbɛlɛ. Anyɩndasʋɛ like sɔ'n man yɛ cʋɩn yɛ kpunnge Nyanmɩan.

20 Afɩ m'ɔ la sʋ biekun'n y'ɔ le ndâ'n mɔ Nyanmɩan hanlɩn'n. Mɔ ɛhɩnlɩn-mɔ 'kaci tɛɛyɩfʋɛ'n, Nyanmɩan a ngan man yɩ́ nwʋn ndâ. 21 Nan Zozi dɩɛ, Nyanmɩan hanlɩn yɩ́ nwʋn ndâ. Ɛ 'nwun ɛjɔlɛ m'ɔ hanlɩn helelɩ yɩ́'n:

Yɛ́ Mɩn a han ndâ,

Yɩ́ Nʋan Ɛjɔlɛ'n, ɔ ngaci man yɩ́.

Yɩ́ nwan: Ɛ tɩ tɛɛyɩfʋɛ cɩan daa.

22 Ɛhɩka ati, Zozi di ajinlanmun maan yɛ nwun yɩ́ kɛ nyɩhyɛ'n mɔ Nyanmɩan nʋn yɛ́ a hyɩhyɛ'n tɩ ananhɔlɛ sakpa.

23 Ɛsɛ like biekun wɔ ɛbɛlɛ m'ɔ tɩ bɛ́ afian ɔ. Y'ɔ le kɛ anɩn tɛɛyɩfʋɛ'n-mɔ sʋnlɩn. Afɩ ewue'n man kʋn nni man junman'n dede ɔ nga man ɛbɛlɛ. 24 Kʋsʋ Zozi dɩɛ, ɔ tɩ asɩ dahuu. Tɛɛyɩfʋɛ junman'n m'ɔ di'n, junman sɔ'n nzɩn man sʋanlan fʋfɔlɛ asa nun. 25 Ɛhɩka ati, bɛ́ kʋalaa mɔ bɛ nanndɩ yɩ́ sʋ bɛ kpunnge Nyanmɩan anwʋn'n, ɔ kʋala de bɛ́ kpa bɔkɔɔ. Ɔ sanlɩn kɛ ɔ tɩ asɩ dahuu ɔ sɛlɛ Nyanmɩan man bɛ́. 26 Tɛɛyɩfʋɛ kpain'n mɔ y'a mian yɩ́ nwʋn'n y'ɔ le Zozi. Ɔ tɩ nwannzan-nwannzan, efian fɩ́ɩ́ nnʋn man yɩ́ nwʋn. Ɛtɛ fɩ́ɩ́ nnʋn man yɩ́ nun. Ɔ nʋn ɛtɛfʋɛ'n-mɔ afian tɩ. Ɔ tɩ like biala asʋ kpain. 27 Zozi tɩ man kɛ tɛɛyɩfʋɛ mgbain ɛhɩnlɩn-mɔ. Tɛɛyɩfʋɛ sɔ'n-mɔ, ɔ di kɛ bɛ yɩ bɛ́ muonun bɛ́ ti tɛɛ nán b'a yɩ bagua'n kʋsʋ dɩɛ. Nan yɩ́ dɩɛ, ɔ falɩ yɩ́ nwʋn yɩlɩ yɛ́ kʋalaa yɛ́ ti tɛɛ baa kʋnmgba cein. 28 Menian mɔ bɛ́ nwʋn ndɩ man, ɔ fi ɛtɛ'n dunman nun'n yɛ̂ *Moyizɩ mala'n fa bɛ́ sie tɛɛyɩfʋɛ mgbain ɔ. Mala nɩn anzin, Nyanmɩan hanlɩn ndâ tʋlɩ yɩ́ ɛjɔlɛ nɩn asʋ. Ɛjɔlɛ sɔ'n sie Baa'n mɔ yɩ́ nwʋn a tɩ kpa bɔkɔɔ'n tɛɛyɩfʋɛ kpain cɩan daa.

8

Zozi tɩ yɛ́ tɛɛyɩfʋɛ kpain.

1 Ɛjɔlɛ ɛhɩ kʋalaa mɔ yɛ lɛ kan'n, yɩ́ ti'n y'ɔ le kɛ yɛ le tɛɛyɩfʋɛ kpain kʋn. Ɔ'a fʋ anwunno ɛlɔ ɔ'a tanlan tunminfʋɛ Nyanmɩan kpili belemgbin bia'n fama sʋ. 2 Asɔnɩn sua nwannzan-nwannzan'n m'ɔ tɩ *tantɩ kpa'n, nán sʋanlan yɛ̂ ɔ'a bɔ ɔ. Nan yɛ́ Mɩn muonun yɛ̂ ɔ'a bɔ tantɩ sɔ nɩn ɔ. Ɛbɛlɛ yɛ̂ yɛ́ tɛɛyɩfʋɛ kpain'n di yɩ́ tɛɛ ɛyɩɛ junman nɩn ɔ. 3 Acɛdɩɛ nʋn tɛɛ ɛyɩɛ mɔ bɛ fa bɛ man Nyanmɩan'n, yɩ́ ti y'ɔ man bɛ sie tɛɛyɩfʋɛ biala ɔ. Ɔ sɛ kɛ yɛ́ tɛɛyɩfʋɛ kpain sɔ'n kʋsʋ nyan like mɔ ɔ 'fa fite Nyanmɩan anyunnun ɔ. 4 Sɛ ɔ tɩ kɛ yɛ́ tɛɛyɩfʋɛ kpain'n wɔ asɩɛ nɩn asʋ ɛwa a, ahan ɔ tɩ man tɛɛyɩfʋɛ bɔbɔ. Ɔ sanlɩn kɛ tɛɛyɩfʋɛ'n-mɔ mɔ bɛ di junman sɔ'n wɔ ɛbɛlɛ kɛ Zufʋ'n-mɔ mala kpɩn kele'n. 5 Junman'n mɔ tɛɛyɩfʋɛ sɔ'n-mɔ di'n, anwunno ɛlɔ dɩɛ'n nvoninnin'n mɔ Nyanmɩan yɩlɩ helelɩ Moyizɩ'n, sʋ yɛ̂ bɛ nɩan ɔ. Afɩ mɛlɛ mɔ Moyizɩ 'bɔ tantɩ'n man Nyanmɩan'n, Nyanmɩan hanlɩn helelɩ yɩ́ kɛ: Tantɩ'n mɔ m'an yɩ m'an hele wɔ́ bʋka nɩn asʋ'n, nɩan yɩ́ nwʋn sʋ yɔ.

6 Nan sian dɩɛ, tɛɛ ɛyɩɛ junman'n mɔ Zozi di'n, ɔ tala tɛɛyɩfʋɛ ɛhɩnlɩn-mɔ kʋalaa dɩɛ'n. Ɔ sanlɩn kɛ ɔ di nyɩhyɛ kpa nɩn anun asafian. Nyɩhyɛ sɔ'n jin anɔhʋba mgbakpa'n-mɔ asʋ. 7 Afɩ sɛ ɔ tɩ kɛ alimʋa nyɩhyɛ'n yɔlɩ kpa a, ahan ɔ'a ngaci man yɩ́. 8 Nan Nyanmɩan lɛ tu yɩ́ menian'n-mɔ anyunnun. Yɩ́ ti, y'ɔ man ɔ lɛ kan kele bɛ́ kɛ:

Tɛmʋn'n lɛ ba ju,

mɩn nʋn Izalayɛ mân'n nʋn Zuda mân'n,

yɛ 'ba cɩcɩ nyɩhyɛ fʋfɔlɛ.

9 Nyɩhyɛ sɔ'n tɩ man kɛ daba dɩɛ'n

mɔ mɩn nʋn bɛ́ nan-mɔ hyɩhyɛlɩ'n.

Daba dɩɛ'n, y'ɔ le cɩan mɔ n zɔlɩ bɛ́ sa

n yɩlɩ bɛ́ fi Ezipiti mân nɩn anun n vitelɩ'n.

B'a nanndɩ man nyɩhyɛ sɔ nɩn asʋ.

Ɛhɩka ati, bɛ́ kʋsʋ bɛ́ nwʋn ɛjɔlɛ a njian man mɩ́n.

10 Yɛ́ Mɩn nwan:

Sɛ tɛmʋn sɔ'n ju a, ɛ 'nwun nyɩhyɛ'n

mɔ mɩn nʋn Izalayɛ mân'n 'ba hyɩhyɛ'n.

Mɩn 'fa mɩ́n mala'n mɩn wula bɛ́ ajʋnlɩn nɩn anun.

Mɩn 'kɛlɛ yɩ́ bɛ́ ahʋnlɩn nɩn anun.

Mɩn 'kaci bɛ́ Nyanmɩan,

bɛ́ kʋsʋ bɛ́ 'kaci mɩ́n menian.

11 Sʋanlan fɩ́ɩ́ ngɔ hehele man yɩ́ manngʋn like,

anaan ɔ ngɔ han ɔ ngɔ hele yɩ́ nianman kɛ:

Kpʋnndɛ yɛ́ Mɩn.

Afɩ batʋnman o, kpain o, bɛ́ kʋalaa bɛ sɩ mɩ́n.

12 Mɩn 'fa bɛ́ ɛtɛ'n-mɔ mɩn ce bɛ́.

Mɩn mmɔ man sʋ fɩ́ɩ́ kʋ́n.

13 Sɛ Nyanmɩan lɛ kan nyɩhyɛ fʋfɔlɛ ɛjɔlɛ a, anɩn ɔ lɛ kele kɛ alimʋa dɩɛ nɩn a yɔ daba. Yɛ̂ like m'ɔ kɔ hyɛ, ɛsɛ ɔ kɔ yɔ daba'n, anɩn ɔ ka kaan yɩ́ bʋsʋ nunnun.

9

Asɩɛ nɩn asʋ ɛwa nʋn anwunno ɛlɔ Nyanmɩan tantɩ'n

1 Nyɩhyɛ daba nɩn anun, anɩn asɔnɩn ɛyɔlɛ'n le yɩ́ sua asɩɛ nɩn asʋ ɛwa ɔ nʋn yɩ́ nwʋn mala. 2 Asɔnɩn sua sɔ'n, ɔ tɩ tantɩ. Nyanmɩan tantɩ sɔ'n, mgbɛ nun ɛtanlan kʋn ce nun nnyuan, Lɩka m'ɔ wɔ mgbɛ nun ɛtanlan nɩn anyunnun'n, lɩka sɔ'n yɛ̂ bɛ fɛlɛ yɩ́ lɩka nwannzan-nwannzan nɩn ɔ. Ɛbɛlɛ yɛ̂ kanlannɩɛ'n, ɔ nʋn tɔbɩlɩ'n mɔ bɛ gua Nyanmɩan kpaʋn'n sʋ'n wɔ ɔ. 3 Nan mgbɛ nun ɛtanlan nɩn anzin lɩka dɩɛ'n, bɛ fɛlɛ yɩ́ lɩka nwannzan-nwannzan kpa. 4 Ɛbɛlɛ yɛ̂ tɔbɩlɩ'n mɔ bɛ yala *ansan sʋ'n nʋn nyɩhyɛ alaka'n wɔ ɔ. Tɔbɩlɩ'n nʋn alaka sɔ'n, b'a holo esika ɛmanlan b'a gua bɛ nwʋn. Alaka nɩn akunnun, ninnge nsan wa nun. Esika ɛmanlan ɛsɛ̂ kʋn jin nun. Ɛsɛ̂ sɔ nɩn anun yɛ̂ *mannan'n wɔ ɔ. Aalʋn kpɔman'n m'ɔ bɔlɩ ndetele'n wɔ alaka nɩn anun. Yɛ̂ ɛsɛ nyɔbʋɛ nnyuan'n mɔ b'a se bɛ́ ndɛtɛlɛ kɛ tabʋa b'a hɛlɛ nyɩhyɛ nɩn anwʋn ɛjɔlɛ'n b'a gua sʋ'n, bɛ wɔ alaka nɩn anun bie. 5 Bɛ kɔ se nyanmɩansʋ mmɔfʋɛ nnyuan bɛ kɔ sesie nyɩhyɛ alaka nɩn asʋ. Nyanmɩansʋ mmɔfʋɛ sɔ'n-mɔ, bɛ fɛlɛ bɛ́ selubɩn. Anunminnyanmʋn menian sɔ'n-mɔ kele kɛ Nyanmɩan wɔ ɛbɛlɛ. Bɛ ndɛba'n-mɔ sinnze alaka nɩn ati sʋ anwunno. Alaka nɩn ati sɔ nɩn asʋ yɛ̂ bɛ gua tɛɛ ɛyɩɛ moja nɩn ɔ. Nan mɩn ngulo man kɛ mɩn yɩyɩ ɛjɔlɛ nɩn anun dɔʋn kɩkaala.

6 Kɛ bɛ kpɩnlɩn bɛ sesielɩ lɩka sɔ'n, alɩhɩan biala, tɛɛyɩfʋɛ'n-mɔ wʋlʋ Nyanmɩan tantɩ'n lɩka m'ɔ wɔ mgbɛ nun ɛtanlan nɩn anyunnun'n, bɛ di bɛ́ junman nɩn ɛbɛlɛ. 7 Nan mgbɛ nun ɛtanlan nɩn anzin ɛlɔ lɩka dɩɛ'n, tɛɛyɩfʋɛ kpain nɩn ala y'ɔ wʋlʋ ɛlɔ ɔ. Ɔ wʋlʋ ɛlɔ afʋɛ nʋan. Ɔ 'wʋlʋ ɛlɔ a, yɩ́ muonun ɔ nʋn bagua'n ɛtɛ mɔ bɛ nzɩ man mɔ b'a yɔ'n dunman nun, ɔ fa naan moja ɔ fite Nyanmɩan anyunnun. 8 Wawɛ Nwannzan-nwannzan'n kele nun kɛ mɛlɛ mɔ Nyanmɩan tantɩ daba'n nʋn nun junman elie'n tɛ wɔ ɛbɛlɛ'n, anɩn atɩn'n m'ɔ man menian'n-mɔ kpunnge Nyanmɩan'n la man nun. 9 Ɛhɩ tɩ nvandʋhʋn ɛnɛ mɛlɛ'n mɔ yɛ wɔ nun nɩn anun. Yɩ́ bʋ kele kɛ nán acɛdɩɛ nʋn tɛɛ ɛyɩɛ y'ɔ man sʋanlan anwʋn tɩ wɔ Nyanmɩan anyunnun ɔ. 10 Afɩ, alɩɛ nʋn nzan nʋn bɛ́ nwʋn efian etue ebialɛ ngacile mala y'ɔ le ɛhɩ-mɔ. Ɔ tɩ mala m'ɔ tʋ de eyuadɩ nɩn anun ninnge'n-mɔ. Mala sɔ'n-mɔ abʋsʋ 'ba nunnun wɔ mɛlɛ Nyanmɩan 'kaci ninnge'n-mɔ kʋalaatin'n.

11 Nan ninnge mgbakpa'n m'ɔ wɔ yɛ́ nyunnun nɩn ati yɛ̂ Zozi a a kɛ tɛɛyɩfʋɛ kpain ɔ. Nyanmɩan tantɩ'n mɔ ɔ'a tanlan yɩ́ bʋ ɔ'a li yɩ́ junman nɩn anwʋn cian kpa, ɛsɛ ɛ tɩ kanlanman tala daba dɩɛ'n. Tantɩ sɔ'n, nán menian'n-mɔ asa ati like ɔ. Yɩ́ bʋ y'ɔ le kɛ nán mân ɛhɩ anun like ɔ. 12 Zozi a wʋlʋ lɩka nwannzan-nwannzan kpa'n kpɛ̂ kʋnmgba cein bɔkɔɔ. Ɔ'a nva man esile nʋn nnalɛ mma moja ɔ'a nvite man Nyanmɩan anyunnun. Nan ɔ le yɩ́ muonun yɩ́ moja'n m'ɔ man bɛ nyan ngʋan m'ɔ le man ayuelɩɛ'n. 13 Nyanmɩan anyunnun, bɛ́ mɔ efian kɔ gua bɛ́ nwʋn'n, sɛ bɛ fa esile nʋn nnalɛ nyin moja'n nʋn ɛnalɛ bɩlɩɛ mɔ bɛ kɔ yala yɩ́'n nzʋan'n bɛ kpʋnndɩn bɛ́ nwʋn an, anɩn bɛ́ nwʋn a tɩ. 14 Sɛ naan ɛhɩ-mɔ moja'n kʋala kɛ ɔ man sʋanlan anwʋn tɩ a, Kilisi moja'n kʋala kɛ ɔ man sʋanlan ahʋnlɩn nɩn anun tɩ tala sʋ! Ɔ nanndɩ Ɛdannganman Wawɛ nɩn asʋ, Kilisi muonun a fa yɩ́ nwʋn ɔ'a bɔ afɔlɩɛ mɔ efian fɩ́ɩ́ nnʋn man yɩ́ nwʋn ɔ'a man Nyanmɩan. Yɩ́ moja'n 'tɩ yɛ́ ahʋnlɩn nɩn anun fi nyɔlɩɛ nvuin nvuin'n-mɔ anwʋn maan yɛ sʋ Tɩasɩfʋɛ Nyanmɩan'n.

15 Ɛhɩka ati yɛ̂ Kilisi di nyɩhyɛ fʋfɔlɛ nɩn anun asafian ɔ. Ɔ di asafian maan bɛ́ mɔ Nyanmɩan a fɛlɛ bɛ́'n nyan nyanmɩansʋ ajapadɩɛ'n mɔ ɔ'a fa ɔ'a bɔ bɛ́ anɔhʋba'n. Bɛ kʋala kɛ bɛ́ sa kan yɩ́. Ɔ sanlɩn kɛ Kilisi a wu. Yɩ́ ewue sɔ'n de menian'n-mɔ ati fi bɛ́ ɛtɛ nɩn anun nyɩhyɛ daba nɩn abʋ.

16 Afɩ sʋanlan kɛlɛ yɩ́ kunnun ɛjɔlɛ kalata sʋ sie a, ɔ di kɛ bɛ nwun yɩ́ kɛ sʋanlan nɩn a wu sakpa nán kalata sɔ'n mɔ ɔ'a hɛlɛ ɔ'a sie nɩn a nyan tunmin. 17 Ɔ sanlɩn kɛ mɛlɛ mɔ sʋanlan'n mɔ ɔ'a hɛlɛ yɩ́ kʋnnun ɛjɔlɛ kalata sʋ ɔ'a sie'n tɛ tɩ asɩ'n, kalata sɔ'n le man tunmin. 18 Ɛhɩka ati, dede mɔ bɛ 'di daba nyɩhyɛ nɩn asʋ'n, bɛ le naan moja. 19 Alimʋa nɩn anun, Moyizɩ kɔ kɩnnga mala'n kʋalaa m'ɔ wɔ kalata nɩn anun'n ɔ kɔ hele bagua'n. M'ɔ kɩnngalɩ yuelɩ'n, ɔ kɔ fa nnalɛ mma nʋn esile moja'n nʋn nzue ɔ kɔ kpʋnndɩn kɔ gua mala kalata'n nʋn bagua'n kʋalaa anwʋn. Mɔ ɔ 'kpʋnndɩn'n, ɔ le *izɔpʋ asa baa nʋn naan enyuan kɔkɔlɛ y'ɔ kpʋnndɩnlɩn ɔ. 20 Moyizɩ nwan: Nyɩhyɛ'n mɔ Nyanmɩan a fa a man yɛ́ kɛ yɛ lí sʋ'n, yɩ́ nwʋn moja nɩn ahɩ. 21 Moyizɩ kpʋnndɩnlɩn Nyanmɩan tantɩ'n nʋn asɔnɩn nɩn anwʋn ninnge'n kʋalaatin anwʋn moja. 22 Kɛ mala'n kpɩn kele'n, moja'n man ninnge dɔʋn anwʋn tɩ. Afɩ sɛ moja a ngua man an, ɛtɛ face nnʋn man ɛbɛlɛ.

Zozi tɛɛ ɛyɩɛ'n tu ɛtɛ'n-mɔ

23 Ɛhɩka ati, anwunno ɛlɔ ninnge'n-mɔ, bɛ́ nvoninnin y'ɔ le asɩ ɛwa dɩɛ'n-mɔ. Bɛ 'tɩ bɛ́ nwʋn an, bɛ le moja. Nan anwunno ɛlɔ dɩɛ'n-mɔ, sɛ bɛ 'tɩ bɛ́ nwʋn an, ɔ di kɛ bɛ nyan tɛɛ ɛyɩɛ ninnge m'ɔ tɩ kpa tala asɩɛ nɩn asʋ ɛwa dɩɛ'n-mɔ. 24 Ɔ sanlɩn kɛ tantɩ'n mɔ Moyizɩ nɩanlɩn sʋ ɔ bɔlɩ asɩ ɛwa dɩɛ'n, nán ɛbɛlɛ yɛ̂ Kilisi wʋlʋlɩ ɔ. Nan ɔ'a fʋ ɔ'a hɔ anwunno. Yɛ́ dunman nun, ɔ jin Nyanmɩan anyunnun ɛbɛlɛ sian dɩɛ. 25 Tɛɛyɩfʋɛ kpain'n, afʋɛ nʋan y'ɔ wʋlʋ lɩka nwannzan-nwannzan kpa nɩn ɔ. Ɔ 'wʋlʋ a, ɔ le naan moja. Nan Kilisi dɩɛ, ɔ'a nwʋlʋ man ɛlɔ ɔ'a nva man yɩ́ nwʋn ɔ'a nyɩ man tɛɛ afʋɛ daa. Nan ɔ'a wʋlʋ ɛlɔ kpɛ̂ kʋnmgba cein bɔkɔɔ. 26 Sɛ nán yɩ́ sɔ a, ahan kɛ bɛ bɔlɩ mân'n, ɔ di kɛ Kilisi nwun yɩ́ nyunnun kpɛ̂ nyɛ nyɛ. Nan sian dɩɛ m'ɔ tɩ mɛlɛ kasian'n, Kilisi a yɩ yɩ́ nwʋn kpɛ̂ kʋnmgba bɔkɔɔ. Ɔ'a fa yɩ́ nwʋn ɔ'a yɩ tɛɛ ɔ'a tu ɛtɛ'n. 27 Ɔ la ɛbɛlɛ man sʋanlan kʋn biala kɛ ɔ wú kpɛ̂ baa kʋnmgba cein. Ɔ wu yue a, bɛlɛ mɔ anɩn Nyanmɩan lɛ ba bua yɩ́ ndɛɛ ɔ. 28 Yɩ́ sɔ kʋsʋ ala, Kilisi a fa yɩ́ nwʋn ɔ'a yɩ́ tɛɛ kpɛ̂ kʋnmgba cein bɔkɔɔ maan menian dɔʋn fi bɛ́ ɛtɛ nɩn anun b'a jasʋ. Ɔ 'ba sa ba biekun, kʋsʋ nán kɛ ɛtɛ nɩn ecicie ti ɔ. Nan ɔ 'ba ɔ de bɛ́ mɔ bɛ lɛ nwʋnndɛ yɩ́'n ngʋan.

10

Asɩ ɛwa ninnge'n-mɔ tɩ anwunno dɩɛ'n-mɔ nvoninnin

1 Ɛhɩ, mala'n mɔ Nyanmɩan falɩ manlɩn Moyizɩ'n, ɔ tɩ ninnge mgbakpa'n m'ɔ lɛ ba nɩn nvoninnin, nan nán yɩ́ kpa'n muonun ɔ. Bɛ́ mɔ afʋɛ daa bɛ nanndɩ tɛɛ ɛyɩɛ kʋnmgba nɩn asʋ bɛ kpunnge Nyanmɩan'n, mala sɔ'n le man anwʋnsɛlɛ fɩ́ɩ́ m'ɔ man bɛ́ nwʋn tɩ ɔ. 2 Sɛ ɔ tɩ kɛ bɛ́ mɔ bɛ nanndɩ tɛɛ ɛyɩɛ nɩn asʋ bɛ kpunnge Nyanmɩan nɩn anwʋn tɩlɩ kpɛ̂ kʋnmgba bɔkɔɔ a, ahan bɛ́ ɛtɛ nɩn anwʋn ɛjɔlɛ a mma man bɛ́ ajʋnlɩn nun kʋ́n, ɛsɛ ahan bɛ yacili tɛɛ ɛyɩɛ'n. 3 Tɛɛ'n mɔ bɛ yɩ yɩ́ afʋɛ daa'n kacɩ menian'n-mɔ ɛtɛ'n mɔ bɛ yɔ'n. 4 Ɔ sanlɩn kɛ nnalɛ nʋn esile'n-mɔ moja'n ngʋala man ɛtɛ'n cici bɔbɔ fɩ́ɩ́.

5 Ɛhɩka ati, mɛlɛ mɔ Kilisi 'ba mân nɩn anun'n, ɔ hanlɩn helelɩ Nyanmɩan kɛ:

Nán tɛɛ ɛyɩɛ nʋn acɛdɩɛ yɛ̂ ɛ lɛ kpʋnndɛ ɔ.

Nan a sesie anwʋnnaan a man mɩ́n.

6 Tɛɛ ɛyɩɛ naan'n nʋn ɛtɛ face dɩɛ'n,

bɛ nyɔ man wɔ́ ɛnyɩnmɩn.

7 Yɩ́ ti yɛ̂ mɩ́n nwan: Nyanmɩan, ɛ 'nwun mɩ́n.

Mɩɩn ba mɩn yɔ wɔ́ kʋnnun like kɛ

b'a kpɩn b'a hɛlɛ mɩ́n nwʋn ɛjɔlɛ'n

mala kalata nɩn anun'n.

8 Alimʋa nɩn anun, yɩ́ nwan: Nán tɛɛ ɛyɩɛ nʋn acɛdɩɛ yɛ̂ ɛ lɛ kpʋnndɛ ɔ. Tɛɛ ɛyɩɛ naan'n nʋn ɛtɛ face dɩɛ'n nyɔ man wɔ́ ɛnyɩnmɩn. Kʋsʋ afɩ tɛɛ ɛyɩɛ sɔ'n-mɔ, kɛ mala'n kele'n, yɩ́ nwʋn yɛ̂ bɛ nɩan bɛ yɩ ɔ. 9 Ɛhɩ anzin, yɩ́ nwan: Nyanmɩan, ɛ 'nwun mɩ́n. Mɩɩn ba mɩn yɔ wɔ́ kunnun like. Ɛbɛlɛ anun, Nyanmɩan a kpɛ daba like dɩɛ nɩn anun ɔ'a fa fʋfɔlɛ ɔ'a sie yɩ́ bʋsʋ. 10 Ɔ sanlɩn kɛ Zozi Kilisi a yɔ Nyanmɩan akunnun like. Ɔ'a fa yɩ́ nwʋn ɔ'a bɔ afɔlɩɛ a man Nyanmɩan kpɛ̂ kʋnmgba cein bɔkɔɔ. Afɔlɩɛ sɔ nɩn a man yɛ́ nwʋn a tɩ fi yɛ́ ɛtɛ'n-mɔ anun.

11 Cɩan daa tɛɛyɩfʋɛ'n jin Nyanmɩan *tantɩ nɩn abʋ ɔ di yɩ́ junman'n. Tɛɛ ɛyɩɛ kʋnmgba'n m'ɔ ngʋala man ɛtɛ'n tu fɩ́ɩ́'n y'ɔ yɩ ɔ. 12 Nan Kilisi dɩɛ, ɔ'a yɩ ɛtɛ nɩn anwʋn tɛɛ baa kʋnmgba cein. Ɛhɩ anzin, ɔ'a fʋ anwunno ɔ'a hɔ a tanlan Nyanmɩan asa fama sʋ. Ɔ 'tanlan ɛbɛlɛ mɛlɛ daa. 13 Sian dɩɛ, ɛbɛlɛ y'ɔ lɛ nwʋnndɛ maan Nyanmɩan fa yɩ́ mgbɔfʋɛ'n-mɔ gua yɩ́ ja abʋ kɛ bia mɔ belemgbin sesie yɩ́ ja sʋ ɔ. 14 Afɩ Kilisi tɛɛ ɛyɩɛ kʋnmgba cein ɛhɩ ati, ɔ'a man bɛ́ mɔ ɔ'a tɩ bɛ́ nwʋn nɩn anwʋn a tɩ kpa bɔkɔɔ wɔ mɛlɛ daa.

15 Ɛjɔlɛ sɔ'n kʋsʋ yɛ̂ Wawɛ Nwannzan-nwannzan kan kele yɛ́ ɔ. Afɩ alimʋa nɩn anun an, yɩ́ nwan:

16 Yɛ́ Mɩn nwan: Ɛ 'nwun kɛ cɩan bie dede

nyɩhyɛ'n mɔ mɩn nʋn bɛ́ yɛ 'ba hyɩhyɛ'n 'yɔ yɩ́'n.

Mɩn 'fa mɩ́n mala'n mɩn wula bɛ́ ahʋnlɩn nɩn anun,

mɩn 'kɛlɛ mɩn sie bɛ́ ajʋnlɩn nɩn anun.

17 Ɛsɛ yɩ́ nwan:

Mɩn ngɔ bɔ man bɛ́ ɛtɛ'n

nʋn bɛ́ mala ɛtʋan nɩn asʋ fɩ́ɩ́ kʋ́n.

18 Lɩka kʋsʋ mɔ ɛtɛ face wɔ'n, anɩn ɛtɛ nɩn anwʋn tɛɛ ɛyɩɛ fɩ́ɩ́ kʋ́n nnʋn man ɛbɛlɛ.

Yɛ hyʋ́ɩn yɛ kpúnnge Nyanmɩan.

19 Ɛhɩka ati, anianman-mɔ, Zozi moja'n dunman nun, yɛ le atɩn yɛ wʋlʋ lɩka nwannzan-nwannzan kpa'n. 20 Ɔ'a sɩn mgbɛ nun ɛtanlan nɩn anun. Mgbɛ nun ɛtanlan sɔ'n y'ɔ le yɩ́ muonun yɩ́ nwʋnnaan'n. Ɔ'a fa ɔ'a kpɛ atɩn fʋfɔlɛ m'ɔ tɩ ngʋan atɩn ɔ'a man yɛ́. 21 Yɛ le tɛɛyɩfʋɛ kpain kʋn m'ɔ nɩan Nyanmɩan awulo nɩn anun menian'n-mɔ asʋ ɔ. 22 Ɛhɩka ati, yɛ fá ahʋnlɩn mɔ nun a tɩ, yɛ nyán dedi nɩn anun anyɩndasʋɛ kpa yɛ hyʋ́ɩn yɛ kpúnnge Nyanmɩan. Ɔ sanlɩn kɛ Zozi moja nɩn a nwunnzin yɛ́ ahʋnlɩn'n-mɔ anun. Ɛsɛ ɔ'a fa efian etue nzue ɔ'a bia yɛ́. 23 Anyɩndasʋɛ like'n mɔ yɛ lɛ bɔ yɛ kele mân'n, yɛ tíla nun sɛlɛ kpa. Ɔ sanlɩn kɛ sʋanlan'n mɔ ɔ'a bɔ yɛ́ anɔhʋba'n kan ananhɔlɛ. 24 Yɛ nɛ́nɩan yɛ́ nwʋn sʋ nán yɛ wówula yɛ́ nwʋn anwʋnsɛlɛ yɛ húlo yɛ́ nwʋn kpa, yɛ bɔ́ bala m'ɔ tɩ kpa. 25 Lɩka mɔ yɛ yia daa yɛ tie Nyanmɩan Anʋan Ɛjɔlɛ'n, nán man yɛ yaci ɛbɛlɛ ɛhɔlɛ kɛ mmie-mɔ yɔ yɩ́'n. Nan yɛ wówula yɛ́ nwʋn anwʋnsɛlɛ maan ɔ tála sʋ, ɔ sanlɩn kɛ ɛmɔ nwun yɩ́ kɛ yɛ́ Mɩn cɩan nɩn a kpunnge.

26 Afɩ kɛmɔ y'a nwun ananhɔlɛ'n, sɛ yɛ́ nyunnunfuu yɛ tanlan yɛ yɔ ɛtɛ'n biekun an, tɛɛ ɛyɩɛ fɩ́ɩ́ kʋ́n nnʋn ɛbɛlɛ m'ɔ kʋala ɛtɛ sɔ'n cici ɔ. 27 Nan like mɔ ɔ 'nwʋnndɛ yɛ́'n y'ɔ le Nyanmɩan ndɛɛ ebua esulo'n nʋn sɩ̂n kpili'n mɔ ɔ 'yala Nyanmɩan mgbɔfʋɛ'n-mɔ'n. 28 Sɛ sʋanlan kʋn tʋn Moyizɩ mala'n nán menian nyuan anan nsan di adanzɩɛ kɛ ɔ'a tʋn mala'n sakpa a, anwunnvoe ɛsa nnʋn man nun, bɛ kun sʋanlan sɔ'n. 29 Sɛ ɛjɔlɛ'n tɩ sʋa a, bɛ́ mɔ bɛ́ nyɩn ci Nyanmɩan Awa'n, mɔ bɛ mmu man nyɩhyɛ'n moja'n mɔ ɔ'a tɩ bɛ́ nwʋn'n like fɩ́ɩ́'n, mɔ bɛ kpɛ anwunnvoe ɛsɩɛ Wawɛ'n nzʋba'n, asʋ bɛ 'yaci bɛ́ nwʋn sa bɛ ce bɛ́ ɔ? Ɛmɔ anyɩn ta nun kɛ ahatua mɔ bɛ 'tua bɛ́'n, ɔ tɩ man nzɛmɩndɛ. 30 Afɩ yɛ sɩ sʋanlan'n m'ɔ hanlɩn kɛ: Mɩ́n dein yɛ̂ mɩn 'de alɔman nɩn ɔ. Mɩ́n yɛ̂ mɩn 'tua bɛ́ yɩ́ nwʋn kalɛ ɔ. Ɛsɛ sʋanlan sɔ'n hanlɩn kɛ: Nyanmɩan 'bua yɩ́ menian'n-mɔ ndɛɛ. 31 Sʋanlan m'ɔ kɔ tɔ Tɩasɩfʋɛ Nyanmɩan nɩn asa nun'n, anɩn sʋanlan sɔ nɩn a mian kpa.

32 Ɛmɔ ati kácɩ kɛ mɛlɛ mɔ Nyanmɩan manlɩn ɛmɔ fitelɩ jawe nɩn anun'n, ɛmɔ nwunlin bɛ́ nyunnun kpa ɛlɔɛ kpili'n mɔ ɛmɔ hʋnlɩn nɩn anun. Ɛlɔɛ sɔ nɩn anun, ɛmɔ jinlanlɩn bɛ́ ja nun. 33 Mɛlɛ sɔ'n, cɩan bie ju a, amgba yɛ̂ bɛ bɔ ɛmɔ, ɛsɛ bɛ kele ɛmɔ ahʋlʋwa bagua nɩn anun. Cɩan bie kʋsʋ a, bɛ́ mɔ bɛ lɛ nwun yalɛ kɛ ɛmɔ'n, ɛmɔ fa bɛ́ nwʋn bɛ bɔ bɛ́. 34 Bɛ́ mɔ b'a gua bɛ́ fiadɩ mɔ bɛ kele bɛ́ ahʋlʋwa'n, ɛmɔ bʋkalɩ bɛ́. Tɛmʋn mɔ menian'n-mɔ tʋalɩ ɛmɔ lelɩ bɛ́ nwʋn ninnge'n, ɛmɔ a nni man yɩ́ nwʋn yalɛ, nan fɛ yɛ ɛmɔ lili ɔ. Afɩ ɛmɔ sɩ sie kɛ ɛmɔ le anwʋndɩɛ mgbakpa-mɔ. Ɛsɛ anwʋndɩɛ sɔ'n-mɔ nzɛcɩ man lé.

35 Anyɩndasʋɛ like'n mɔ ɛmɔ le yɩ́'n, nán bɛ yaci bɛ tʋ. Ɔ sanlɩn kɛ nvasʋɛ kpili kpa wɔ sʋ. 36 Ɔ di kɛ ɛmɔ bɔ mɔndɩnlɩn bɛ yɔ like mɔ Nyanmɩan kulo'n. Sɛ ɛmɔ yɔ yɩ́ sɔ a, yɩ́ anɔhʋba nɩn anun like'n, ɛmɔ asa 'kan yɩ́. 37 Afɩ Ɛhɛlɛ Ɛjɔlɛ'n kele kɛ:

Mɛlɛ kaan sʋa, kaan sʋa bɔbɔ,

sʋanlan'n m'ɔ di kɛ ɔ ba'n,

ɔ ngɔ hyɛ man, ɔ 'ba a.

38 Sʋanlan m'ɔ nanndɩ sɛsɛ wɔ mɩ́n nyunnun'n,

yɩ́ dedi nɩn ati, ɔ 'nyan ngʋan.

Nan sɛ ɔ yɩ yɩ́ nwʋn fi mɩ́n sa nun an,

mɩn mmu man yɩ́ sʋanlan kʋ́n.

39 Bɛ́ mɔ bɛ yɩ bɛ́ nwʋn bɛ minlin'n, nán bɛ́ mmie-mɔ y'ɔ le yɛ́. Nan yɛ́ dɩɛ, yɛ le dedi, ɛsɛ yɛ nanndɩ ngʋan atɩn nɩn asʋ.

11

Dedi nɩn anwʋn ɛjɔlɛ'n.

1 Dedi nɩn abʋ y'ɔ le kɛ like mɔ bɛ́ lʋa wɔ sʋ'n, bɛ sɩ yɩ́ fɔ́ʋ́n kɛ bɛ́ sa 'kan yɩ́. Ɛsɛ like'n mɔ bɛ nnwun man yɩ́ bɛ́ nyɩnsʋ'n, bɛ yɔ maan bɛ nwun yɩ́ kɛ like sɔ'n wɔ ɛbɛlɛ sakpa. 2 Daba menian'n-mɔ dedi'n mɔ anɩn bɛ le yɩ́ nɩn ati, Nyanmɩan lelɩ bɛ́ tʋlɩ nun.

3 Dedi'n man yɛ nwun yɩ́ kɛ Nyanmɩan le yɩ́ Nʋan Ɛjɔlɛ'n y'ɔ bɔlɩ mân nɩn ɔ. Ɔ man like mɔ bɛ nwun yɩ́'n, Nyanmɩan nanndɩlɩ mɔ bɛ nnwun man yɩ́ nɩn asʋ y'ɔ bɔlɩ ɔ.

4 Abɛlɩ lelɩ Nyanmɩan lili. Afɔlɩɛ'n m'ɔ bɔlɩ manlɩn Nyanmɩan'n sɔlɩ yɩ́ nyɩn talalɩ yɩ́ nianman kpain Kayɩn dɩɛ'n. Dedi'n mɔ Abɛlɩ le yɩ́ nɩn ati, Nyanmɩan buli yɩ́ sɛsɛfʋɛ. Ɔ sanlɩn kɛ Nyanmɩan muonun sɔlɩ Abɛlɩ afɔlɩɛ'n-mɔ anun. Abɛlɩ a wu. Nan kʋsʋ dedi'n m'ɔ le yɩ́ nɩn ati, ɔ tɩ kɛ yɩ́ nyɩn tɛ wɔ sʋ.

5 Dedi nɩn ati, ewue a ngu man Enɔkɩ. Nyanmɩan kpili falɩ yɩ́ hɔlɩ yɩ́ nwʋn ɛlɔ. B'a nnwun man yɩ́ fɩ́ɩ́ kʋ́n. Abɛlɛ mɔ anɩn Enɔkɩ tɛ wɔ eyuadɩ nɩn anun ɛwa'n, Nyanmɩan lili yɩ́ nwʋn adanzɩɛ kɛ Enɔkɩ ɛnanndɩɛ'n sɔ yɩ́ nyɩn. 6 M'ɔ wɔ nun'n y'ɔ le kɛ sʋanlan m'ɔ nne man Nyanmɩan nni man'n, yɩ́ ɛnanndɩɛ'n nzɔ man Nyanmɩan anyɩn. Ɛhɩka ati, sʋanlan mɔ ɔ 'kpunnge Nyanmɩan'n, ɔ lé lí kɛ Nyanmɩan wɔ ɛbɛlɛ yɛ̂ ɔ ce bɛ́ mɔ bɛ kpʋnndɛ yɩ́'n like.

7 Munnzue'n m'ɔ lɛ ba tɔ mân nɩn anun mɔ anɩn bɛ nwunlin man yɩ́'n, Nyanmɩan kɔ yɩ kɔ hele Nowe. Dedi nɩn ati, Nowe kɔ fa ɛjɔlɛ sɔ'n ananhɔlɛ. Ɔ kɔ man Nyanmɩan anyɩnnzɔ ɔ kɔ bʋbɔ meli'n. Ɔ nʋn yɩ́ yɩ nʋn bɛ́ mma'n-mɔ bɛ kɔ fʋ nun bɛ kɔ nyan bɛ́ ti. Ɛhɩka ati, Nowe helelɩ kɛ mân'n bɔ bala ɛtɛ. Yɩ́ dedi nɩn ati, Nyanmɩan buli yɩ́ sɛsɛfʋɛ.

8 Dedi nɩn ati, mɛlɛ mɔ Nyanmɩan fɛlɛlɩ Abalahamʋn'n, Abalahamʋn a nne a nzie man. Ɔ kɔ hɔ mân fʋfɔlɛ kʋn anun. Mân sɔ'n yɛ̂ anɩn Nyanmɩan lɛ ba fa man yɩ́ ɔ. Ɔ fi yɩ́ muonun yɩ́ mân dɩɛ nɩn anun ɔ kɔ tu kʋsʋ anɩn ɔ nzɩ lɩka'n m'ɔ lɛ kɔ'n. 9 Dedi nɩn ati, ɔ tanlanlɩn mân'n mɔ Nyanmɩan falɩ bɔlɩ yɩ́ anɔhʋba nɩn anun kɛ ɛyɛfʋɛ. Abalahamʋn bɔlɩ tantɩ ɛbɛlɛ ɔ tanlanlɩn yɩ́ bʋ. Izakɩ nʋn Zʋakɔbʋ mɔ bɛ tɩ yɩ́ bʋsʋ menian'n, bɛ́ kʋsʋ bɛ tanlanlɩn tantɩ nɩn abʋ. Anɔhʋba'n mɔ Nyanmɩan bɔlɩ Abalahamʋn'n, yɩ́ kpʋnmgba nɩn ala y'ɔ bɔlɩ bɛ́ kʋsʋ bɛ́ ɔ. 10 Afɩ anɩn Abalahamʋn lɛ nwʋnndɛ kulo'n mɔ yɩ́ awulabɛbʋ'n tɩ kunngun'n. Kulo sɔ'n, sʋanlan m'ɔ nyanlɩn yɩ́ nwʋn ajʋnlɩn ɔ hyɩhyɛ'n y'ɔ le Nyanmɩan muonun.

11 Dedi nɩn ati, Abalahamʋn nʋn Sala hʋalalɩ baa wʋ kʋsʋ anɩn bɛ tɩ mɩlɩwa kpa bɔkɔɔ. Ɔ sanlɩn kɛ ɔ lelɩ lili kɛ sʋanlan'n m'ɔ bɔlɩ anɔhʋba'n kʋala yɔ maan ɔ nyan nun like. 12 Ɛhɩka ati, ɔ nanndɩ sʋanlan baa kʋnmgba sɔ nɩn asʋ, yɩ́ mɔ anɩn ɔ tɩ kɛ ɔ'a wu a yue'n, menian nwala nwala kɛ nzalama, nwala nwala kɛ jenvie nʋan anyʋan fi yɩ́ kunnun fitelɩ.

13 Menian sɔ'n-mɔ kʋalaa nyanlɩn dedi dede bɛ falɩ bɛ wuli. Bɛ́ sa a ngan man ninnge'n-mɔ mɔ Nyanmɩan falɩ bɔlɩ bɛ́ anɔhʋba'n. Nan kʋsʋ bɛ nwunlin ninnge sɔ'n-mɔ mʋa bɛ lili yɩ́ nwʋn fɛ. Bɛ hanlɩn yɩ́ yuein kɛ bɛ tɩ nyɔfʋɛ, ɛsɛ bɛ walɩ mgbanza asɩɛ nɩn asʋ ɛwa. 14 Bɛ́ mɔ bɛ kan sɔ'n, bɛ kele nun kɛ bɛ lɛ kpʋnndɛ mân kʋn bɛ tanlan nun. 15 Nan sɛ ɔ tɩ kɛ bɛ lili mân'n mɔ bɛ fi nun bɛ tuli nɩn anwʋn yalɛ a, ahan bɛ kpɛlɩ atɩn bɛ salɩ hɔlɩ tanlanlɩn ɛlɔ. 16 Nan b'a nyɔ man yɩ́ sɔ. Ɔ sanlɩn kɛ nyanmɩansʋ mân dɩɛ'n yɛ̂ anɩn bɛ lɛ kpʋnndɛ ɔ. Ɛhɩka ati, sɛ bɛ fɛlɛ Nyanmɩan Kpili bɛ́ Nyanmɩan an, nyian ngun man yɩ́. Afɩ ɔ'a cɩcɩ kulo kʋn ɔ'a sie bɛ́.

17 Dedi nɩn ati, Abalahamʋn tielɩ manlɩn Nyanmɩan sɔlɩ yɩ́ nɩanlɩn. Afɩ Nyanmɩan hanlɩn helelɩ yɩ́ kɛ ɔ fá yɩ́ bangɔlɔ Izakɩ ɔ yɩ́ tɛɛ ɔ mán yɩ́. Abalahamʋn a nne a nzie man. Kʋsʋ yɩ́ lɩlɩ yɩ́ Abalahamʋn yɛ̂ Nyanmɩan bɔlɩ yɩ́ anɔhʋba kɛ ɔ 'man ɔ wʋ baa sɔ nɩn ɔ. 18 Afɩ, Nyanmɩan hanlɩn helelɩ yɩ́ kɛ: Mɩn 'sɩn Izakɩ asʋ mɩn man ɛ di ata kɛ m mɔlɩ wɔ́ anɔhʋba kɛ mɩn 'man ɛ di ata'n. 19 Abalahamʋn lelɩ lili kɛ sɛ bɔbɔ Izakɩ wu a, Nyanmɩan le tunmin ɔ kʋala ɔ man yɩ́ ngʋan. Sakpa kʋsʋ, Nyanmɩan manlɩn Izakɩ nyanlɩn ngʋan kɛ sʋanlan m'ɔ fi ewue nun a tinnge ɔ.

20 Dedi nɩn ati, Izakɩ yeyilalɩ Zʋakɔbʋ nʋn Ezau asʋ bɛ́ cɩan bie asɩtanlan'n dunman nun.

21 Dedi nɩn ati, Zʋakɔbʋ yeyilalɩ yɩ́ wa Zozɛfʋ amma'n-mɔ nunhan kʋn biala asʋ asannan nán ɔ'a wu. Ɔ butuli yɩ́ kpɔman nɩn asʋ ɔ yɩlɩ Nyanmɩan ayɛ.

22 Dedi nɩn ati, mɛlɛ mɔ Zozɛfʋ 'ba wu'n, ɔ hanlɩn tɛmʋn'n mɔ Izalayɛ amma'n-mɔ fi Ezipiti mân nɩn anun 'fite nɩn anwʋn ɛjɔlɛ. Ɛsɛ sɛ ɔ wu a, kɛ bɛ kpɩ́n bɛ yɔ́ yɩ́'n, ɔ hanlɩn yɩ́ nwʋn ɛjɔlɛ kʋsʋ.

23 Dedi nɩn ati, mɛlɛ mɔ bɛ wʋlɩ Moyizɩ'n, yɩ́ sɩ nʋn yɩ́ nin falɩ yɩ́ fɩalɩ dede sala nsan. Ɔ sanlɩn kɛ Moyizɩ tɩ baa kanlanman. Yɩ́ ti, yɩ́ sɩ nʋn yɩ́ nin a nzulo man b'a nni man belemgbin'n mala nɩn asʋ.

24 Dedi nɩn ati, mɔ Moyizɩ ati tinlin'n, yɩ́ nwan nán Falaʋn awa balasua nɩn awa y'ɔ le yɩ́. 25 Ahʋlʋwa'n mɔ anɩn bɛ lɛ kele Nyanmɩan menian'n-mɔ'n, yɩ́ nwan bɛ héle yɩ́ bie. Afɩ ɔ nɩan an, ɔ tɩ kpa tala kɛ ɔ tánlan ɛtɛ nɩn anun ɔ lí mân. Ɔ sanlɩn kɛ mân elie sɔ'n yɩ́ bʋsʋ njɛ man. 26 Ɔ nwunlin yɩ́ kɛ sɛ bɛ kele yɩ́ ahʋlʋwa kɛ bɛ helelɩ Kilisi nɩn an, ɔ tɩ anyanbɛnwʋn kpili kpa man yɩ́. Anyanbɛnwʋn sɔ'n tala Ezipiti mân nɩn anun dɩɛ'n. Afɩ Kilisi anyanbɛnwʋn dɩɛ'n yɛ̂ yɩ́ nyɩn tua yɩ́ ɔ.

27 Dedi nɩn ati, Moyizɩ a nzulo man belemgbin ɛya nɩn anzin. Ɔ fi Ezipiti mân nɩn anun jasʋlɩ. Ɔ tilalɩ yɩ́ ahʋnlɩn. Ɔ tɩ kɛ sʋanlan m'ɔ nwun Nyanmɩan'n mɔ bɛ nnwun man yɩ́ bɛ́ nyɩnsʋ nɩn anwʋn.

28 Dedi nɩn ati, Moyizɩ lili fɛtɩ'n mɔ bɛ fɛlɛ yɩ́ *Pakɩ'n. Ɛsɛ ɔ manlɩn atɩn kɛ bɛ kpʋ́nndɩn naan'n moja'n bɛ́ sua nɩn anʋan'n-mɔ anwʋn. Sɛ bɛ yɔ yɩ́ sɔ a, anɩn nyanmɩansʋ bɔfʋɛ'n mɔ ɔ 'kun Ezipiti mân nɩn anun bamuan mma'n-mɔ'n ngun man Izalayɛ dɩɛ'n-mɔ.

29 Dedi nɩn ati, bɛ kpɛlɩ asue'n mɔ bɛ fɛlɛ yɩ́ jenvie kɔkɔlɛ'n kɛ like mɔ nzue nnʋn man nun ɔ. Nan mɔ Ezipiti amma'n-mɔ kʋsʋ nwan bɛ 'kpɛ jenvie kɔkɔlɛ'n kɛ Izalayɛ amma'n-mɔ yɔlɩ yɩ́'n, jenvie'n kɔ hala bɛ́ sʋ.

30 Dedi nɩn ati, mɔ Izalayɛ amma'n-mɔ bɔlɩ Zoliko kulo'n mgbɔlɔka cɩan nsʋ'n, nyɔbʋɛ mgbili mgbili'n mɔ b'a fa b'a hyɩ yɩ́ nwʋn'n bubuli gualɩ.

31 Dedi nɩn ati, balasua'n mɔ bɛ fɛlɛ yɩ́ Lahabʋ m'ɔ si tutu'n, ɔ nʋn yɩ́ sasʋ'n-mɔ, b'a nwu man kɛ bɛ́ mɔ bɛ́ nyɩn a nzɔ man Nyanmɩan'n. Ɔ sanlɩn kɛ ɔ sɔlɩ bɛ́ mɔ Zozie yɩlɩ bɛ́ kɛ bɛ hɔ́ kpála Zoliko kulo nɩn anun kpa.

32 Nzukɛ ɛjɔlɛ dɩɛ biekun yɛ̂ mɩn 'kan ɔ? Sɛ mɩ́n nwan mɩn 'kan Zedeʋn nʋn Balakɩ, Sanmɩnsʋn nʋn Zɛfʋte, Davidi nʋn Samiɛ nʋn Nyanmɩan mgbɔmanfʋɛ'n-mɔ anwʋn ɛjɔlɛ a, tɛmʋn'n nza man mɩ́n. 33 Dedi nɩn ati, menian sɔ'n-mɔ lili mân nvʋfɔlɛ-mɔ asʋ kunnunmun bɛ falɩ bɛ́ bɛ sielɩ. Bɛ bɔlɩ bala m'ɔ sɔ Nyanmɩan anyɩn. Ɔ man anɔhʋba'n mɔ Nyanmɩan bɔlɩ bɛ́'n, bɛ́ sa hanlɩn nun ninnge'n. Bɛ momuanlɩn tɛtɩanfʋɛ'n-mɔ anʋan'n-mɔ asʋ. 34 Bɛ nonuanlɩn sɩ̂n m'ɔ bɔ mân. Ahan bɛ 'fa dadɩɛ bɛ kun bɛ́. Ɛhɩ kʋalaa tʋlɩ fʋnlɩn bɛ́. Anɩn bɛ le man anwʋnsɛlɛ. Bɛ nyanlɩn anwʋnsɛlɛ. Bɛ́ nwʋn yɔlɩ esulo. Bɛ hʋnlɩn ɛlɔɛ dede bɛ lili bɛ́ mgbɔfʋɛ'n-mɔ asʋ kunnunmun. 35 Mmalasua mmie-mɔ menian wuli. Bɛ́ nyɩnsʋ, bɛ́ menian sɔ'n-mɔ mɔ bɛ wuli'n fi ewue nun tinngelɩ. Bɛ helelɩ menian mmie-mɔ ahʋlʋwa bɛ hunlin bɛ́. Ewuetinnge kpa'n mɔ bɛ lɛ kpʋnndɛ nɩn ati, b'a ndie man kɛ sʋanlan lé bɛ́ ti. 36 Bɛ gʋlʋlɩ mmie-mɔ kʋsʋ anwʋn ɛsɛ bɛ finlin bɛ́ mgbele. Bɛ gualɩ mmie-mɔ asa ngɔnzɔngɔnzɔ bɛ gualɩ bɛ́ fiadɩ 37 Bɛ tʋtʋlɩ mmie-mɔ nyɔbʋɛ bɛ hunlin bɛ́. Bɛ le saha bɛ kukolɩ mmie-mɔ anun nnyuan nnyuan. Bɛ falɩ dadɩɛ bɛ hunlin mmie-mɔ. Anɩn like fɩ́ɩ́ nnʋn bɛ́ sa nun. Bʋa nʋn esile kpolo yɛ̂ b'a bu yɩ́ taladɩɛ b'a wula bɛ nanndɩ nun ɔ. Menian'n-mɔ kele bɛ́ ahʋlʋwa bɛ yɔ bɛ́ asa. 38 Meninkpa sɔ'n-mɔ m'ɔ nvata man kɛ ahan bɛ wu bɛ gua mân ɛhɩ anun'n, bɛ nanndɩ nanndɩ ɛwâ'n-mɔ anun ɔ nʋn mmʋka'n-mɔ asʋ. Bɛ dɩda bɔɛ'n-mɔ anun ɔ nʋn asɩɛ'n lɩka m'ɔ kɔ kpɛ kunman'n-mɔ anun.

39 Dedi nɩn ati, Nyanmɩan lelɩ menian sɔ'n-mɔ kʋalaa tʋlɩ nun. Nan kʋsʋ, like'n m'ɔ falɩ bɔlɩ bɛ́ anɔhʋba'n, bɛ́ sa a ngan man yɩ́. 40 Afɩ Nyanmɩan a ngulo man kɛ bɛ́ nwʋn tɩ bɛ yaci yɛ́. Ɔ sanlɩn kɛ yɛ́ dunman nun, ɔ'a sesie like m'ɔ tɩ kpa tala sʋ ɔ'a sie yɛ́.

12

Adanzɩɛ mma dɔʋn kpa ta si yia yɛ́.

1 Nan yɛ́ dɩɛ, adanzɩɛ mma dɔʋn kpa ta si yia yɛ́. Ɛhɩka ati, like kʋalaa m'ɔ tʋnndʋn yɛ́ ja nun'n, yɛ yáci yɛ tʋ́. Ɛsɛ ɛtɛ'n kʋsʋ mɔ kʋn nʋn nnyuan an anɩn ɔ'a fa yɩ́ sa ɔ a tʋ yɛ́ kɔmɩn'n, yɛ yáci yɛ tʋ́. Nan yɛ nwánndi kpa dede yɛ jú lɩka'n mɔ b'a hele yɛ́'n. 2 Sɛ yɛ 'nwanndi a, yɛ nɩ́an Zozi. Afɩ yɛ́ dedi nɩn abʋbɔ'n nʋn yɩ́ agualɩɛ'n y'ɔ le yɩ́. Ɔ tielɩ kɛ bɛ bʋ́bɔ yɩ́ kʋlʋwa nɩn asʋ, ɔ'a nnɩan man kɛ kʋlʋwa nɩn asʋ ewue sɔ'n tɩ anyunnunguasɩɛ like. Ɔ sanlɩn kɛ mɔ anɩn ɔ nwun yɩ́ nun'n y'ɔ le fɛ elie'n m'ɔ lɛ nwʋnndɛ yɩ́'n. Sian dɩɛ, ɔ tɩ anunminnyanmʋn belemgbin bia nɩn asʋ, Tunminfʋɛ Nyanmɩan Kpili asa fama sʋ. 3 Ɛmɔ ati kácɩ Zozi m'ɔ nwunlin amannɩɛ ɛtɛfʋɛ'n-mɔ asa nun'n, nán ɛmɔ anwʋn a mmubu man bɛ́, ɛsɛ bɛ́ lʋa a mmɔ man bɛ́ nwʋn.

4 Afɩ ngondin'n mɔ ɛmɔ nʋn ɛtɛ'n bɛ lɛ kʋn'n, ɛmɔ hʋnlɩn man dede bɛ wuli man. 5 Nán bɛ man bɛ́ lʋa fi afʋtu'n m'ɔ wowula anwʋnsɛlɛ mɔ Nyanmɩan tuli ɛmɔ kɛ yɩ́ mma-mɔ'n. Yɩ́ nwan:

Mɩ́n wa, sɛ ɛ yɔ like ɛtɛ

nán yɛ́ Mɩn pinnin wɔ́ a, fa sie.

Mɛlɛ m'ɔ lɛ tu wɔ́ nyunnun'n,

n'ɛ man wɔ́ nwʋn bubu wɔ́.

6 Ɔ sanlɩn kɛ sʋanlan mɔ yɛ́ Mɩn kulo yɩ́ ɛjɔlɛ'n,

sʋanlan sɔ'n, sɛ ɔ yɔ ɛtɛ a, Nyanmɩan pinnin yɩ́.

Sʋanlan biala mɔ yɛ́ Mɩn bu yɩ́ kɛ yɩ́ wa'n,

sʋanlan sɔ'n, sɛ ɔ yɔ like ɛtɛ a, Nyanmɩan bʋ yɩ́.

7 Ɛmɔ tíla bɛ́ ahʋnlɩn wɔ yalɛ'n mɔ ɛmɔ lɛ nwun yɩ́ nɩn anun. Ɛmɔ ɛtɛ nɩn anwʋn epinnian yɛ̂ Sɩɛ'n lɛ pinnin ɛmɔ ɔ. Afɩ yalɛ'n mɔ ɛmɔ lɛ nwun yɩ́'n, ɔ kele kɛ Sɩɛ'n bu ɛmɔ kɛ yɩ́ mma-mɔ. Batʋnman benin yɛ̂ sɛ ɔ yɔ ɛtɛ a, yɩ́ sɩ mbinnin man yɩ́ ɔ? 8 Sɛ ɔ'a mbinnin man ɛmɔ kɛ ɔ pinnin yɩ́ mma'n-mɔ kʋalaa mɔ bɛ kɔ yɔ like ɛtɛ nɩn an, anɩn ɛmɔ tɩ man yɩ́ kunnun mma, nan ɛmɔ tɩ gua sʋ mma. 9 Yɛ fá yɛ́ nyɩn yɛ tʋ́ yɛ́ sɩ-mɔ mɔ b'a wʋ yɛ́ b'a gua asɩɛ nɩn asʋ ɛwa'n. Sɛ yɛ yɔ like ɛtɛ a, bɛ pinnin yɛ́ yɩ́ nwʋn, ɛsɛ yɛ́ nyɩn sɔ bɛ́. Yɩ́ ti, ɔ di kɛ yɛ bɛbɛlɛ yɛ́ nwʋn asɩ yɛ man yɛ́ Sɩ'n m'ɔ wɔ anwunno'n nán y'a nyan ngʋan. 10 Sɛ yɛ yɔ ɛtɛ a, yɛ́ sɩ-mɔ pinnin yɛ́ cɩan kʋn anaan cɩan nnyuan kɛ bɛ́ kunnun kulo ɔ. Nan Nyanmɩan dɩɛ, yɛ́ kpa ɛyɔlɛ ati yɛ̂ yɛ yɔ ɛtɛ a, ɔ pinnin yɛ́ nɩn ɔ. Afɩ ɔ kulo kɛ yɛ yɔ menian nwannzan-nwannzan kɛ yɩ́ muonun. 11 Ɔ tɩ ananhɔlɛ kɛ alimʋa nɩn anun, sɛ bɛ pinnin sʋanlan kʋn yɩ́ ɛtɛ'n dunman nun an, yalɛ y'ɔ di ɔ, ɔ nni man yɩ́ nwʋn fɛ. Nan bɛ́ mɔ bɛ kɔ pinnin bɛ́ sɔ'n, ɔ wɔ ɛbɛlɛ dede bɛ kpasi a, ɛkpasie sɔ'n man bɛ nyan anzʋnunjɔ, ɛsɛ bɛ bɔ abalabɔ kpa.

Afʋtu.

12 Ɛhɩka ati, ɛmɔ kpúnndin kpúnndin bɛ́ sa'n-mɔ mɔ ɔ'a kpɔ nɩn anun. Ɛmɔ kpúnndin kpúnndin bɛ́ ja'n-mɔ m'ɔ lɛ bu nɩn anun. 13 Ɛmɔ nánndɩ atɩn fɔ́ʋ́n nɩn asʋ nán sʋanlan m'ɔ tia tɔ sʋ nɩn anwʋn a sa yɩ́ ja nɩn a nga man ɛbɛlɛ.

14 Ɛmɔ bɔ́ mɔndɩnlɩn bɛ nʋn menian'n-mɔ kʋalaa tánlan anzʋnunjɔ nun. Ɛsɛ ɛmɔ kpʋ́nndɛ nwannzan-nwannzan ɛyɔlɛ nɩn ɛmɔ asɩtanlan nɩn anun. Ɔ sanlɩn kɛ sʋanlan mɔ yɩ́ asɩtanlan'n tɩ man nwannzan-nwannzan'n, yɩ́ nyɩn ngɔ bɔ man yɛ́ Mɩn. 15 Ɛmɔ síe bɛ́ nwʋn ye nán sʋanlan fɩ́ɩ́ a ngaci man yɩ́ nzin ɔ'a nzi man Nyanmɩan mɔ ɔ'a nwun yɩ́ nwʋn anwunnvoe'n. Ɛmɔ síe bɛ́ nwʋn ye nán sʋanlan fɩ́ɩ́ a ngaci man kɛ baka m'ɔ fifi ɔ su diyɔlɛ mɔ menian'n-mɔ ngʋala man yɩ́ mma'n di'n.

16 Ɛmɔ síe bɛ́ nwʋn ye nán sʋanlan fɩ́ɩ́ a ngaci man satɩlɩfʋɛ. Ɛmɔ mán bɛ́ nyɩn sɔ́ Nyanmɩan ninnge'n-mɔ, nan nán bɛ yɔ kɛ Ezayu. Afɩ alɩɛ dunman nun, yɩ́ m'ɔ tɩ bamuan baa'n, ɔ tɔnɩnlɩn yɩ́ ajâ elie'n manlɩn yɩ́ nianman kasian'n. 17 Ɛmɔ sɩ kɛ tɛmʋn mɔ yɩ́ nwan yɩ́ sɩ yéyila yɩ́'n, ɔ sunlin sɛlɛ kpa, nan kʋsʋ yɩ́ sɩ a ndɛ man yɩ́ sʋ. Afɩ Ezayu nnwun man atɩn ngacili fɩ́ɩ́ mɔ ɔ 'sɩn sʋ nán yɩ́ sɩ a yeyila yɩ́ sʋ ɔ.

18 Ɛmɔ dɩɛ, ɛmɔ a njʋɩn a mgbunnge man bʋka kɛ Izalayɛ amma'n-mɔ hyɩnlɩn kpunngelɩ Sinayi bʋka'n. Bʋka sɔ'n mɔ bɛ kpunngelɩ'n, anɩn sɩ̂n'n lɛ jue sʋ, sʋ'n tɩ awosin, awosin kabii nʋn anwʋnman. 19 Bɛ tɩlɩ kɔnɔti nɩn angan ɔ nʋn anɩɛ kʋn. Bɛ́ mɔ bɛ tɩlɩ anɩɛ sɔ'n nwan nán man bɛ kan ɛjɔlɛ fɩ́ɩ́ kʋ́n bɛ tʋ sʋ. 20 Ɔ sanlɩn kɛ ɛjɔlɛ'n mɔ bɛ tɩlɩ'n, sʋanlan fɩ́ɩ́ ngʋala man sʋ di. Afɩ anɩɛ'n lɛ kele kɛ: Sʋanlan biala, anaan ayɛmʋa bɔbɔ kan bʋka nɩn an, bɛ 'tʋtʋ yɩ́ ɛbʋɛ bɛ kun yɩ́. 21 Mɔ bɛ nwunlin yɩ́'n yɔlɩ esulo dede Moyizɩ nwan: Mɩn sulo dede mɩ́n nwʋn lɛ wʋsʋ mɩ́n.

22 Nan ɛmɔ dɩɛ, ɛmɔ a hyʋɩn a kpunnge Siʋn bʋka'n, Tɩasɩfʋɛ Nyanmɩan kulo'n mɔ bɛ fɛlɛ yɩ́ anwunno Zoluzalɛmʋn'n. Ɛmɔ a hyʋɩn a kpunnge nyanmɩansʋ mmɔfʋɛ akpɩɩ akpɩɩ'n-mɔ mɔ b'a yia Nyanmɩan anwʋn bɛ lɛ di ɛnyɩnmɩan'n. 23 Ɛmɔ a hyʋɩn a kpunnge Nyanmɩan amma'n-mɔ mɔ ɔ'a hɛlɛ bɛ́ dunman yɩ́ kalata nɩn anun'n. Yɩ́ mma sɔ'n-mɔ tɩ kɛ yɩ́ bamuan mma. Ɔ'a sie bɛ́ ajâ. Ɛmɔ a hyʋɩn a kpunnge Nyanmɩan m'ɔ bua menian'n-mɔ kʋalaa ndɛɛ'n. Ɛmɔ a hyʋɩn a kpunnge sɛsɛfʋɛ'n-mɔ mɔ b'a wu mɔ Nyanmɩan a man bɛ́ nwʋn a tɩ'n. 24 Ɛmɔ a hyʋɩn a kpunnge Zozi. Ɔ'a sesie yɛ́ nʋn Nyanmɩan yɛ́ afian maan y'a wʋlʋ yɩ́ nyɩhyɛ fʋfɔlɛ nɩn anun. Ɛmɔ a hyʋɩn a kpunnge yɩ́ moja'n m'ɔ butuli'n. Moja sɔ'n, ɔ yɔ nâ tala Abɛlɩ dɩɛ'n.

25 Ɛhɩ ati, ɛmɔ nɩ́an bɛ́ nwʋn kpa! Nán bɛ totua bɛ́ nzʋ wɔ ɛjɔlɛ'n mɔ sʋanlan'n lɛ kan kele ɛmɔ nɩn anwʋn. Ɔ sanlɩn kɛ bɛ́ mɔ b'a ndie Nyanmɩan afʋtu'n, ɔ tualɩ bɛ́ yɩ́ nwʋn kalɛ. Yɛ́ kʋsʋ, sɛ yɛ totua yɛ́ nzʋ nán y'a ndie man sʋanlan'n m'ɔ wɔ anwunno ɛlɔ ɔ lɛ kan ɛjɔlɛ'n kele yɛ́ nɩn an, ɔ 'tua yɛ́ yɩ́ nwʋn kalɛ. 26 Sʋanlan sɔ'n m'ɔ jʋjɔlɩ mɔ asɩɛ nɩn anwʋn wʋsʋlɩ yɩ́'n, sian dɩɛ, ɔ'a bɔ yɛ́ anɔhʋba ɛhɩ kɛ: Mɩn 'ba man asɩɛ nɩn anwʋn wʋsʋ yɩ́ kʋn biekun. Nán asɩɛ nɩn angʋnmɩn yɛ̂ yɩ́ nwʋn 'ba wʋsʋ yɩ́ ɔ, nán anwunno'n kʋsʋ anwʋn 'ba wʋsʋ yɩ́ bie. 27 Ɛjɔlɛ kpɔlɛ sɔ'n-mɔ: “kʋn biekun,” yɩ́ bʋ kele kɛ ninnge'n-mɔ kʋalaa mɔ Nyanmɩan bɔlɩ mɔ bɛ́ nwʋn 'ba wʋsʋ bɛ́'n, ninnge sɔ'n-mɔ 'ba kpɛ nun. Nan nunhan mɔ bɛ́ nwʋn ngɔ nwʋsʋ man bɛ́'n, bɛ́ yɛ̂ bɛ 'ka ɛbɛlɛ ɔ.

28 Ɛhɩka ati, bɛ mán yɛ lá Nyanmɩan asɩ kɛ ɔ'a man yɛ́ ɛhɩnlɩn mân kʋn mɔ yɩ́ nwʋn nwʋsʋ man yɩ́ ɔ. Yɛ lá yɩ́ asɩ yɛ mán yɩ́ anyɩnnzɔ nʋn nindi, yɛ sʋ́ yɩ́ maan yɩ́ kunnun jɔ yɩ́ nwʋn. 29 Ɔ sanlɩn kɛ yɛ́ Nyanmɩan'n kʋsʋ tɩ sɩ̂n m'ɔ jue kun sʋanlan ɔ.

13

Ɛnanndɩɛ'n m'ɔ sɔ Nyanmɩan anyɩn'n.

1 Ɛhɩka ati ɛmɔ húlo bɛ́ amanngun'n-mɔ kɛ bɛ́ mɔ bɛ de Kilisi bɛ di'n kulo bɛ́ nwʋn'n. 2 Bɛ́ kʋalaa mɔ bɛ kɔ tʋ ɛmɔ'n, ɛmɔ síke bɛ́ kanlanman. Afɩ menian mmie-mɔ yɔlɩ sɔ bɛ sikelɩ nyanmɩansʋ mmɔfʋɛ kʋsʋ b'a nnwun man nun.

3 Ɛmɔ ati kácɩ bɛ́ mɔ b'a gua bɛ́ fiadɩ'n kɛ ɛmɔ nʋn bɛ́ yɛ̂ bɛ la ɛlɔ ɔ. Ɛmɔ ati kácɩ bɛ mɔ bɛ lɛ kele bɛ́ ahʋlʋwa'n kɛ ɛmɔ nʋn bɛ́ bɛ tɩ anwʋnnaan kʋn.

4 Ɛmɔ anun kʋn biala anyɩn sɔ́ ajaa'n. Belenzua'n mán yɩ́ yɩ nwún yɩ́ ti anun. Balasua'n kʋsʋ mán yɩ́ hun nwún yɩ́ ti anun. Afɩ, bɛ́ mɔ bɛ nanndɩ basa-basa'n, ɔ nʋn bɛ́ mɔ bɛ tʋn ajaa'n, Nyanmɩan 'bua bɛ́ ndɛɛ.

5 Ɛmɔ ɛnanndɩɛ nɩn anun, nán bɛ man esika ehulo'n wʋlʋ bɛ́ ajʋnlɩn nun. Nan nunhan mɔ ɛmɔ le yɩ́'n, ɛmɔ fá yɩ́ sɔ. Afɩ Nyanmɩan a han kɛ: Mɩn nyaci man wɔ́ lé, ɛsɛ mɩn nju man wɔ́ mɩn ndʋ man lé. 6 Yɩ́ ti, yɛ nzulo man yɩ́ nzin. Yɛ kʋala yɩ́ kan kɛ:

Yɛ́ Mɩn tɩ mɩ́n bʋkafʋɛ, mɩn nzulo man like fɩ́ɩ́.

Nzu like dɩɛ yɛ̂ kulo sʋanlan kʋala mɩ́n yɔ ɔ?

7 Ɛmɔ ati kácɩ bɛ́ mɔ bɛ lili ɛmɔ anyunnun daba mɔ bɛ bɔlɩ Nyanmɩan Ɛjɔlɛkpa'n bɛ helelɩ ɛmɔ'n. Kɛ bɛ kpɩnlɩn bɛ buli bɛ́ mân'n dede bɛ wuli'n, ɛmɔ ati tánlan sʋ bɛ nánndɩ dedi nɩn asʋ kɛ bɛ́.

8 Zozi Kilisi ngaci man. Kɛ ɔ tɩ yɩ́ anʋnman'n y'ɔ tɩ yɩ́ ɛnɛ nʋn dahuu nɩn ɔ. 9 Nán man ɛmɔ yaci bɛ́ nwʋn maan menian kekele ɛmɔ ninnge ngacile bɛ laka ɛmɔ. Ɔ sɛ kɛ anwunnvoe'n mɔ Nyanmɩan a nwun yɛ́'n wúla yɛ́ anwʋnsɛlɛ. Nan nán bɛ man alɩɛ anwʋn mala wula ɛmɔ anwʋnsɛlɛ. Afɩ bɛ́ mɔ bɛ di alɩɛ mala'n-mɔ asʋ'n, bɛ nyanlɩn man sʋ nvasʋɛ lé. 10 Tɛɛyɩfʋɛ'n-mɔ mɔ bɛ di junman Zufʋ'n-mɔ asɔnɩn sua nɩn anun'n, bɛ le man atɩn bɛ nni man yɛ́ tɛɛ ɛyɩɛ mʋcɩa nɩn asʋ. 11 Afɩ naan'n-mɔ moja'n m'ɔ tu ɛtɛ'n mɔ tɛɛyɩfʋɛ kpain'n fa wʋlʋ lɩka nwannzan-nwannzan kpa'n, kulo'n tiba yɛ̂ bɛ yala naan sɔ'n-mɔ ɔ. 12 Ɛhɩka ati, kɛ ɔ kɔ yɔ nán yɩ́ moja nɩn a man mân nɩn anwʋn a tɩ'n, Zozi kʋsʋ falɩ yɩ́ nwʋn yɩlɩ tɛɛ kulo tiba. 13 Kɛmɔ Zozi yɔlɩ yɩ́ sɔ'n, yɛ́ kʋsʋ yɛ kpʋ́ yɩ́ kulo tiba ɛlɔ yɛ nwún anyunnunguasɩɛ'n bie kɛ ɔ nwunlin yɩ́'n. 14 Afɩ, asɩ ɛwa, yɛ le man kulo mɔ yɩ́ bʋsʋ cɛ dahuu ɔ. Nan kulo'n m'ɔ lɛ ba'n yɛ̂ yɛ lɛ kpʋnndɛ ɔ.

15 Ɛhɩka ati, ɔ nanndɩ Zozi asʋ, yɛ yɩ́ Nyanmɩan ayɛ cɩan daa kɛ bɛ yɩ tɛɛ'n. Yɩ́ bʋ y'ɔ le kɛ yɛ fá yɛ́ nʋan'n yɛ kánnvʋ yɩ́ dunman'n. 16 Nán man ɛmɔ alʋa fi ye nɩn ɛyɔlɛ, ɛsɛ ɛmɔ bʋ́ka bɛ́ nwʋn. Ɔ sanlɩn kɛ tɛɛ ɛyɩɛ sʋa-mɔ yɛ̂ Nyanmɩan kulo ɔ.

17 Ɛmɔ mán bɛ nyɩn sɔ́ bɛ́ mgbain'n-mɔ bɛ bɛ́bɛlɛ bɛ́ nwʋn asɩ bɛ mán bɛ́. Afɩ bɛ́ yɛ̂ bɛ nɩan ɛmɔ ɛkala nɩn asʋ ɔ. Ɛsɛ bɛ́ yɛ̂ bɛ 'bu junman'n mɔ bɛ kɔ li nɩn anwʋn mgbʋnndan bɛ kele Nyanmɩan ɔ. Sɛ ɛmɔ man bɛ́ anyɩnnzɔ a, bɛ le fɛ elie bɛ 'di bɛ́ junman'n. Sɛ ɔ'a nyɔ man sɔ nán bɛ fa bíle bɛ di a, ɔ nyɔ man kpa mman man ɛmɔ.

18 Ɛmɔ sɛ́lɛ bɛ mán yɛ́ dahuu. Afɩ ɔ wɔ yɛ́ ahʋnlɩn nun kɛ like biala anun, yɛ kulo kɛ yɛ bɔ bala kpa. 19 Mɩɩn kan mɩn fua sʋ kɛ ɛmɔ sɛ́lɛ Nyanmɩan kɛ ɔ mán mɩ́n atɩn maan m mála ɛmɔ anwʋn ɛlɔ ndɛ-ndɛ.

20 Nyanmɩan m'ɔ tɩ alʋacɩcɩɛ baka nɩn a man yɛ́ Mɩn Zozi m'ɔ tɩ bʋa ɛnɩanfʋɛ kpa'n fi ewue nun a tinnge. Yɩ́ moja'n di ajinlanmun kɛ nyɩhyɛ'n mɔ Nyanmɩan nʋn yɛ́ hyɩhyɛlɩ'n wɔ ɛbɛlɛ dahuu. 21 Nyanmɩan mán ɛmɔ anwʋnsɛlɛ maan ɛmɔ hʋ́ala bɛ yɔ́ like biala m'ɔ tɩ kpa m'ɔ sɔ yɩ́ nyɩn'n. Zozi dunman nun, ɔ yɔ́ maan yɛ́ asɩtanlan'n sɔ́ yɩ́ nyɩn. Anunminnyanmʋn hán Zozi Kilisi cɩan daa! Amɩn!

22 Anianman-mɔ, mɩn 'bʋtʋ ɛmɔ kɛ bɛ sí abʋtalɛ bɛ tíe afʋtu ɛjɔlɛ ɛhɩ-mɔ. Ɔ sanlɩn kɛ kalata'n mɔ m'an hɛlɛ ɛmɔ nɩn a nwa man. 23 Mɩn kulo kɛ ɛmɔ tɩ kɛ yɛ́ nianman Timote mɔ bɛ tʋlɩ yɩ́ fiadɩ'n, b'a yɩ yɩ́. Sɛ ɔ ba tʋ mɩ́n ndɛ a, mɩ́n nʋn yɩ́ yɛ 'ba a a nɩan ɛmɔ abʋsʋ.

24 Ɛmɔ yɔ́ bɛ́ mgbain'n-mɔ nʋn anwʋntɩɛ mma'n-mɔ kʋalaa like bɛ mán mɩ́n. Itali amma'n-mɔ mɔ bɛ tɩ yɛ́ nianman'n, bɛ́ nwan bɛ 'yɔ ɛmɔ like.

25 Nyanmɩan nwún ɛmɔ kʋalaa anwʋn anwunnvoe.

ZƱAKƖ

1

2

3

4

5

ZƱAKƖ KALATA'N

M'Ɔ HƐLƐLƖ'N

M'ɔ wɔ nun'n

Nwan sʋanlan dɩɛ y'ɔ le Zʋakɩ? Kɛ menian'n-mɔ lɛ kpɩn kele'n, Zʋakɩ tɩ yɛ́ Mɩn Zozi anianman belenzua (Matie 13.55, Maakɩ 6.3, Galasi 1.19, 1 Kolɩntɩ 15.7). Ɔ kacili Zoluzalɛmʋn Asɔnɩn nɩn asʋ kpain'n kʋn (Junman 15.13-21, Galasi 2.9). Zʋakɩ hɛlɛlɩ yɩ́ kalata'n nwanlɩn “Izalayɛ nvilie bulu nʋn nnyuan'n”. Izalayɛ nvilie bulu nʋn nnyuan'n mɔ Zʋakɩ lɛ kan yɩ́ ɛjɔlɛ ɛwa'n, nán daba Izalayɛ nvilie bulu nʋn nnyuan nɩn ɔ. Nan ɔ lɛ kan Zufʋ'n-mɔ mɔ b'a fa bɛ́ nwʋn b'a man Zozi, mɔ ahʋlʋwa mɔ anɩn bɛ lɛ kele bɛ́'n dunman nun b'a tʋ b'a sanndɩ mân ɛhɩnlɩn-mɔ anun'n. Zʋakɩ anyunnun, Zufʋ sɔ'n-mɔ yɛ̂ bɛ tɩ Nyanmɩan menian sakpa ɔ. Yɩ́ kalata nɩn anun, ɔ lɛ bʋtʋ bɛ́ kɛ emian nɩn anun, bɛ sí abʋtalɛ. Ɛsɛ ɔ lɛ kan kele bɛ́ kɛ bɛ nánndɩ ngɛlɛ sʋ bɛ bɛ́bɛlɛ bɛ́ nwʋn asɩ bɛ bɔ́ bala kpa m'ɔ nʋn bɛ́ dedi'n kɔ sʋ. Ɔ lɛ kannzʋ esikafʋɛ'n-mɔ kʋsʋ kɛ bɛ nɩ́an bɛ́ nwʋn kpa, nán bɛ fa bɛ́ esika'n bɛ tu bɛ́ nwʋn, ɛsɛ ɔ lɛ wowula ehianfʋɛ'n-mɔ anwʋnsɛlɛ.

Kalata nɩn ati kʋn nɩn anun, Zʋakɩ lɛ bɔ yɩ́ ɛjɔlɛ tile tile'n-mɔ asʋ. Kalata nɩn ati nnyuan nɩn anun, ɔ lɛ kan kele anianman'n-mɔ kɛ bɛ síe bɛ́ nwʋn ye, nán bɛ nɩan esikafʋɛ'n-mɔ anyunnun bɛ kpɔ ehianfʋɛ'n-mɔ. Nan ɔ di kɛ bɛ bʋka ehianfʋɛ'n-mɔ wɔ bɛ́ ehian nɩn anun. Kalata nɩn ati 3.1-4.12, Zʋakɩ lɛ kan kele bɛ́ mɔ bɛ jʋnlɩn kɛ bɛ sɩ ngɛlɛ, ɛsɛ bɛ kulo kɛ bɛ kekele bɛ́ manngʋn'n-mɔ Nyanmɩan ninnge'n kɛ bɛ síe nwʋn ye wɔ atubɛnwʋn nʋn akpʋlʋwa esue nɩn anwʋn, nan bɛ jʋ́nlɩn ɛjɔlɛ m'ɔ fi bɛ́ nʋan 'fite nɩn anwʋn kpa. Kalata nɩn ati 4.13-5.6, ɔ lɛ kannzʋ esikafʋɛ'n-mɔ kɛ bɛ síe bɛ́ nwʋn ye wɔ atubɛnwʋn nʋn kʋasɩabuo nɩn anwʋn. Kalata nɩn agualɩɛ nun, Zʋakɩ lɛ kacɩ bɛ́ kɛ sɛ emian tʋ bɛ́ a, bɛ sí abʋtalɛ, ɛsɛ yɩ́ nwan bɛ sɛ́lɛ bɛ mán bɛ́ mɔ bɛ wɔ ɛfɛ nun ɔ nʋn bɛ́ mɔ bɛ ndɩ man akpɔlɛ'n.

1

Ahɩn ebisa

1 Mɩ́n Zʋakɩ mɔ n dɩ Nyanmɩan nʋn yɛ́ Mɩn Zozi Kilisi akʋa'n yɛ̂ mɩɩn kɛlɛ kalata ɛhɩ mɩn nwan ɛmɔ ɔ. Ɛmɔ mɔ bɛ tɩ Nyanmɩan menian mɔ bɛ fi Izalayɛ nvilie bulu nʋn nnyuan nɩn anun, mɔ emian nɩn a man ɛmɔ a tʋ a sanndɩ mân'n lɩka kʋalaatin'n, mɩn 'bisa ɛmɔ ahɩn.

Emian'n nʋn dedi nɩn anwʋn ɛjɔlɛ'n

2 Mɩ́n nianman-mɔ, sɛ emian ngacile ngacile'n kʋalaa tʋ ɛmɔ a, ɛmɔ lí yɩ́ nwʋn fɛ kpa. 3 Ɔ sanlɩn kɛ ɛmɔ mɔ bɛ de Nyanmɩan bɛ di'n, sɛ bɛ sa ɛmɔ bɛ nɩan, nan sɛ ɛmɔ jin bɛ́ ja nun an, anɩn ɛmɔ a yɔ kunngun. 4 Ɛmɔ jínlan bɛ́ ja nun kpa, nán ɛmɔ a kaci meninkpa mɔ nyɔlɩɛ ɛtɛ fɩ́ɩ́ nnʋn man bɛ́ abalabɔ nɩn anun, menian mɔ bɛ́ nwʋn a tɩ kpa bɔkɔɔ. 5 Sɛ ɛmɔ anun bie ngɛlɛ'n nza man yɩ́ a, anɩn ɔ 'sɛlɛ Nyanmɩan maan ɔ héle yɩ́ ngɛlɛ. Ɔ sanlɩn kɛ Nyanmɩan dɩɛ, ɔ nyɔ man sʋanlan abɔlɛ, ɔ yɩ yɩ́ kʋnnun ɔ man. 6 Nan sɛ ɔ 'sɛlɛ yɩ́ a, n'ɔ jʋnlɩn kɛ yɩ́ sa ngan man yɩ́, nan ɔ mán yɩ́ ti tánlan sʋ kɛ yɩ́ sa a han yɩ́ dada angʋnmɩn. Ɔ sanlɩn kɛ sʋanlan m'ɔ kɔ sɛlɛ like m'ɔ nne nni man kɛ yɩ́ sa a han yɩ́'n, sʋanlan sɔ'n, anɩn ɔ tɩ kɛ mgbaha mɔ asutue'n bɔ yɩ́ tango tango jenvie nɩn anyɩnsʋ ɔ. 7 Sʋanlan sʋa, n'ɔ jʋnlɩn kɛ ɔ 'nyan yɛ́ Mɩn asa nun like. 8 Ɔ sanlɩn kɛ ɔ tɩ sʋanlan mɔ yɩ́ ajʋnlɩn tɩ nnyuan nnyuan, yɩ́ nyɔlɩɛ'n-mɔ mmɔ man kpɔlɛ.

Ehianfʋɛ nʋn esikafʋɛ

9 Ehianfʋɛ'n m'ɔ si yɛ́ Mɩn Zozi sʋ'n, ɔ lí yɩ́ nwʋn fɛ, ɔ sanlɩn kɛ Nyanmɩan a man yɩ́ sʋ. 10 Esikafʋɛ'n kʋsʋ m'ɔ si Zozi sʋ'n, ɔ lí yɩ́ nwʋn fɛ, ɔ sanlɩn kɛ Nyanmɩan a man ɔ'a han yɩ́ nwʋn asɩ. Afɩ esikafʋɛ'n 'ba wu kɛ ndile'n-mɔ ndetele'n m'ɔ kpʋlʋ gua'n. 11 Eyua'n fi ɔ yala ndile'n-mɔ a, anɩn ndetele nɩn a kpʋlʋ a gua. Ɔ kpʋlʋ gua a, anɩn yɩ́ kanlanman nɩn a yue. Esikafʋɛ'n kʋsʋ, kɛ yɩ́ asɩtanlan'n tɩ yɩ́ nɩn ala anɩn. Ɔ 'wu yaci junman'n m'ɔ di nɩn ɛbɛlɛ.

Sɔnɩan m'ɔ tʋ sʋanlan'n

12 Nyila hán sʋanlan mɔ sɔnɩan'n tʋ yɩ́ a, ɔ si abʋtalɛ ɔ jinlan yɩ́ ja nun'n. Ɔ sanlɩn kɛ sɛ ɔ jinlan yɩ́ ja nun dede tɛmʋn'n sɩn an, Nyanmɩan 'man ɔ nyan ngʋan'n mɔ ɔ'a fa ɔ'a bɔ bɛ́ mɔ bɛ kulo yɩ́ nɩn anɔhʋba'n. 13 Sɛ sɔnɩan tʋ sʋanlan bie a, n'ɔ kan kɛ: “Nyanmɩan lɛ sɔ mɩ́n nɩan”. Ɔ sanlɩn kɛ like fɩ́ɩ́ ngʋala nnaka man Nyanmɩan kɛ ɔ yɔ́ ɛtɛ. Yɩ́ ti, Nyanmɩan kʋsʋ nnaka man sʋanlan kɛ ɔ yɔ́ ɛtɛ. 14 Nan sʋanlan muonun, yɩ́ anyɩnbʋlʋ'n nʋn yɩ́ ajʋnlɩn ɛtɛ m'ɔ jʋnlɩn'n, y'ɔ fɛlɛ sɔnɩan'n nʋn nnaka nɩn ɔ. 15 Ahonvinnzo'n kʋsʋ, like m'ɔ nʋn yɩ́ ba'n y'ɔ le ɛtɛ nɩn ɛyɔlɛ. Ɛtɛ'n sʋn an, ɔ man ewue.

16 Anianman ehulo mma, nán man ɛmɔ laka laka bɛ́ nwʋn. 17 Yɛ́ Sɩ Nyanmɩan m'ɔ wɔ anwunno ɛlɔ'n, like'n m'ɔ man'n tɩ kpa. Yɩ́ acɛdɩɛ biala tɩ like kanlanman kpa. Yɩ́ y'ɔ bɔlɩ sɛnzɛ'n nʋn sala'n nʋn nzalama'n-mɔ, m'ɔ man bɛ ta ɔ. Nan Nyanmɩan dɩɛ, ɔ ngaci man fɩ́ɩ́ kɛ ɛlʋlɔɛ'n kaci'n. 18 Nyanmɩan a hulo kɛ yɛ káci yɩ́ mma. Ɛhɩka ati, ɔ nanndɩ yɩ́ ananhɔlɛ ɛjɔlɛ nɩn asʋ, ɔ'a bɔ yɛ́ nvʋfɔlɛ maan yɛ di yɩ́ abɔdɩɛ nvʋfɔlɛ'n-mɔ ati.

Nán bɛ tie Nyanmɩan Anʋan Ɛjɔlɛ'n mgban

19 Anianman ehulo mma, sʋanlan kʋn biala yɔ́ anzʋɛ ɔ tíe ɛjɔlɛ'n kpa. Sɛ ɔ 'kan ɛjɔlɛ a, ɔ jʋ́nlɩn yɩ́ nwʋn kpa. Ɛsɛ n'ɔ fɛ ɛya ndɛ-ndɛ. 20 Ɔ sanlɩn kɛ sʋanlan m'ɔ kɔ fɛ ɛya'n, like m'ɔ yɔ'n, nán asɩtanlan sɛsɛ'n mɔ Nyanmɩan kulo nɩn anɩn. 21 Ɛhɩka ati, nyɔlɩɛ biala m'ɔ gua bɛ́ nwʋn efian nʋn ati anun ɛtɛ ninnge'n-mɔ kʋalaa, ɛmɔ yáci bɛ gúa. Nan ɛmɔ yɔ́ anzʋɛ, Nyanmɩan Anʋan Ɛjɔlɛ'n mɔ ɛmɔ a tɩ'n, m'ɔ há ɛmɔ ati anun bɛ nánndɩ sʋ. Ɔ sanlɩn kɛ ɛjɔlɛ sɔ'n kʋala kɛ ɔ de ɛmɔ ati nán Nyanmɩan sikpɛ nɩn a ngun man ɛmɔ. 22 Ɛmɔ yɔ́ like mɔ Nyanmɩan Anʋan Ɛjɔlɛ'n kan kele ɛmɔ'n, nan nán bɛ tie yɩ́ mgban bɛ laka laka bɛ́ nwʋn. 23 Afɩ, sʋanlan m'ɔ kɔ tie Nyanmɩan Anʋan Ɛjɔlɛ'n nán ɔ'a nnanndɩ man sʋ a, ɔ soman sʋanlan m'ɔ lɛ nɩan nɩannun nun ɔ. 24 Sɛ ɔ nɩan yɩ́ nyɩn nɩn anun nán ɔ kɔ a, ɛbɛlɛ ala, anɩn yɩ́ lʋa a fi kɛ ɔ kpɩn ɔ tɩ yɩ́'n. 25 Nan sʋanlan m'ɔ kɔ suan Nyanmɩan mala kpa'n m'ɔ man fanwʋndi'n, sɛ ɔ di sʋ kanlanman, ɔ yɔ mɔ mala'n kele'n, ɔ man yɩ́ lʋa nvi man an, sʋanlan sɔ'n, ninnge'n kʋalaa m'ɔ yɔ'n, Nyanmɩan 'yila sʋ. 26 Sʋanlan m'ɔ bu yɩ́ nwʋn kɛ ɔ sʋ Nyanmɩan, nan kʋsʋ ɔ fa yɩ́ nʋan'n kan ɛjɔlɛ'n kʋalaatin'n, anɩn ɔ laka laka yɩ́ nwʋn, yɩ́ Nyanmɩan ɛsʋɛ'n tɩ mgban. 27 Nan yɛ́ Sɩ Nyanmɩan anyunnun, ɛ 'nwun like mɔ sʋanlan m'ɔ sʋ yɩ́ kpa'n yɔ'n: ɔ nɩan awusian mma'n-mɔ nʋn kunlannvʋɛ mmalasua'n-mɔ mɔ bɛ wɔ yalɛ nɩn anun'n. Ɛsɛ ɔ sie yɩ́ nwʋn ye nán mân nɩn anun efian nɩn a gua man yɩ́ nwʋn.

2

Nán bɛ bu sʋanlan'n bie kpa bɛ tala bie

1 Anianman-mɔ, ɛmɔ mɔ bɛ de yɛ́ Mɩn Zozi Kilisi m'ɔ tɩ anunminnyanmʋn'n bɛ di'n, nán bɛ bu menian'n mmie-mɔ kpa bɛ tala bie. 2 Yɛ bú yɩ́ kɛ ɛmɔ wɔ asɔnɩn sua nɩn anun, esikafʋɛ kʋn, yɩ́ esika ngaa la yɩ́ sa, ɔ wula taladɩɛ kanlanman kpa, ɔ'a wʋlʋ asɔnɩn sua nɩn anun. Ehianfʋɛ kʋn kʋsʋ wula yɩ́ taladɩɛ ndɩtɩlɩka, yɩ́ kʋsʋ ɔ'a wʋlʋ asɔnɩn sua nɩn anun. 3 Sɛ ɛmɔ bu sʋanlan'n m'ɔ wula taladɩɛ kanlanman'n kpa nán ɛmɔ se yɩ́ kɛ: “Wɔ́, tanlan meninkpa'n-mɔ lɩka ɛwa”, nán sɛ ɛmɔ se ehianfʋɛ'n kɛ: “Wɔ́ dɩɛ, jinlan nzisi” anaan “Kpofo mɩ́n bʋ asɩ ɛwa”, 4 anɩn ɛmɔ lɛ bu ɛmɔ nun mmie-mɔ kpa tala bie, ɛsɛ anɩn ɔ kele kɛ ɛmɔ ajʋnlɩn'n tɩ man kpa.

5 Anianman ehulo mma, ɛmɔ tíe. Ɛmɔ sɩ yɩ́ yuein kɛ bɛ́ mɔ bɛ bu bɛ́ ehianfʋɛ mân ɛhɩ anun'n, Nyanmɩan a yɩ bɛ́ ɔ'a man b'a kaci yɩ́ mma, ɔ nanndɩ dedi'n mɔ bɛ le yɩ́ Zozi Kilisi anun nɩn asʋ. Ɔ 'fa yɩ́ Belemgbin Mân'n sie bɛ́ mɔ bɛ kulo yɩ́ nɩn ajâ kɛ ɔ falɩ bɔlɩ anɔhʋba'n. Ɛmɔ nnwun man kɛ ehianfʋɛ sɔ'n-mɔ tɩ anyanbɛnwʋn menian Nyanmɩan anyunnun ɔ? 6 Nan kʋsʋ ɛmɔ dɩɛ, ɛmɔ mmu man ehianfʋɛ'n-mɔ like fɩ́ɩ́. Nán esikafʋɛ'n-mɔ yɛ̂ bɛ sisi ɛmɔ, mɔ bɛ sanman ɛmɔ bɛ man bɛ́ mɔ bɛ di ɛjɔlɛ'n-mɔ ɔ? 7 Zozi Kilisi dunman kpa'n m'ɔ la ɛmɔ asʋ'n, nán bɛ́ yɛ̂ bɛ kan yɩ́ nwʋn ɛjɔlɛ ɛtɛ nɩn ɔ?

8 Nyanmɩan Belemgbin Mân nɩn anun mala'n mɔ b'a hɛlɛ wɔ Ɛhɛlɛ Ɛjɔlɛ nɩn anun'n kele kɛ: Kulo wɔ́ manngʋn kɛ wɔ́ muonun wɔ́ nwʋn. Sɛ ɛmɔ di mala sɔ nɩn asʋ a, ɔ tɩ kpa. 9 Nan sɛ ɛmɔ bu menian'n mmie-mɔ kpa tala mmie-mɔ a, anɩn ɛmɔ yɔ ɛtɛ. Mala'n cɩ ɛmɔ, ɔ sanlɩn kɛ ɛmɔ a fʋnndʋn yɩ́. 10 Afɩ, sɛ sʋanlan kʋn di Nyanmɩan mala'n kʋalaa asʋ nan ɔ fʋnndʋn kʋnmgba cein an, anɩn ɔ'a tʋn mala'n kʋalaatin. 11 Afɩ, Nyanmɩan mɔ ɔ'a han kɛ: “N'ɛ tʋn ajaa”, yɩ́ kʋnmgba'n nwan: “N'ɛ di awue.” Nan sɛ a ndʋn man ajaa nán sɛ ɛ di awue a, anɩn a tʋn mala'n-mɔ kʋalaatin. 12 Ɛhɩ ati, mɩɩn kan mɩn kele ɛmɔ kɛ, ɛmɔ nyɔlɩɛ biala anun, ɛmɔ yɔ́ yɩ́ kɛ menian mɔ Nyanmɩan lɛ ba bua ɛmɔ ndɛɛ wɔ anyɩnnzɔ'n mɔ ɛmɔ le yɩ́ wɔ mala m'ɔ man fanwʋndi nɩn anwʋn. 13 Ɔ sanlɩn kɛ sʋanlan mɔ ɔ'a nza man yɩ́ manngʋn'n-mɔ anwunnvoe'n, ndɛɛ ebua cɩan nɩn anun, Nyanmɩan ngɔ sa man yɩ́ anwunnvoe. Afɩ, anwunnvoe enwuan'n fʋ ndɛɛ ebua nɩn asʋ.

Dedi'n nʋn ye ɛyɔlɛ'n

14 Anianman-mɔ, sɛ sʋanlan kʋn kan kɛ: “Mɩn de Nyanmɩan mɩn di” nan sɛ ɔ mmɔ man bala kpa a, asʋ dedi sɔ'n m'ɔ le yɩ́'n kʋala de yɩ́ ɔ? Cɛcɛ, dedi sɔ'n ngʋala nne man yɩ́. 15 Bɛ bú yɩ́ kɛ anianman belenzua kʋn anaan anianman balasua kʋn, ɔ la bɔlɛ́ ɛsɛ ɔ le man alɩɛ nni man. 16 Sɛ ɛmɔ anun bie nwun yɩ́ nán ɔ kan kele yɩ́ kɛ: “Yɛ́ Mɩn yéyila wɔ́ sʋ. Ɔ bʋ́ka wɔ́ maan ɛ nyán taladɩɛ ɛ wúla ɛsɛ ɛ nyán alɩɛ ɛ lí, nanndɩ ye o.” Sɛ sʋanlan kʋn kan sʋa kele yɩ́ nianman nán sɛ ɔ'a mman man yɩ́ like fɩ́ɩ́ a, anɩn nzu ɛbʋka dɩɛ yɛ̂ ɔ'a bʋka yɩ́ ɔ? 17 Kɛ dedi'n kʋsʋ tɩ yɩ́ nɩn anɩn. Sʋanlan m'ɔ yɩ́ nwan ɔ de Nyanmɩan di, kʋsʋ ɔ nyɔ man ye'n, anɩn sʋanlan sɔ'n dedi'n tɩ wuluwa. 18 Ɛ 'su yɩ́ akpʋlʋwa a, sʋanlan bie 'ba han kɛ ɔ yɔ ye yɛ̂ wɔ́ kʋsʋ ɛ le dedi. Ɔ 'ba han kɛ ɛ héle yɩ́ wɔ́ ye'n mɔ ɛ yɔ mɔ wɔ́ nwan ɛ le dedi'n, nan yɩ́ kʋsʋ ɔ 'yɔ ye ɔ kele wɔ́ kɛ ɔ le dedi. 19 Ɛ de di kɛ Nyanmɩan tɩ baa kʋnmgba? Sakpa, ɔ tɩ ananhɔlɛ! Wawɛ ɛtɛ'n-mɔ kʋsʋ de di kɛ ɔ tɩ baa kʋnmgba, ɔ man bɛ sulo, bɛ́ nwʋn wʋsʋ bɛ́.

20 Tomgban, mɩn 'kele wɔ́ kɛ sʋanlan mɔ yɩ́ nwan ɔ le dedi, nan kʋsʋ ɔ nyɔ man nyɔlɩɛ kpa'n, yɩ́ dedi'n tɩ mgban. 21 Nɩan, Nyanmɩan buli yɛ́ nan Abalahamʋn sɛsɛfʋɛ mɛlɛ m'ɔ falɩ yɩ́ wa Izakɩ bɔlɩ afɔlɩɛ manlɩn yɩ́'n. 22 A nwun yɩ́ kɛ? Yɩ́ dedi'n m'ɔ le yɩ́'n, ɔ nʋn yɩ́ nyɔlɩɛ kpa'n kɔ nun kʋn. Yɩ́ nyɔlɩɛ kpa'n-mɔ ati, yɩ́ dedi'n m'ɔ le yɩ́'n tɩ fɔ́ʋ́n. 23 Ɛhɩka ati yɛ̂ b'a hɛlɛ wɔ Ɛhɛlɛ Ɛjɔlɛ nɩn anun kɛ: Abalahamʋn lelɩ Nyanmɩan lili. Yɩ́ dedi nɩn ati, Nyanmɩan buli yɩ́ sɛsɛfʋɛ. Ɛsɛ b'a fɛlɛ yɩ́ Nyanmɩan amanngʋn. 24 Ɛmɔ a nwun yɩ́ kɛ nán dedi'n mɔ sʋanlan le yɩ́ nɩn ala y'ɔ man Nyanmɩan bu yɩ́ sɛsɛfʋɛ ɔ. Nan yɩ́ nyɔlɩɛ kpa'n kʋsʋ bʋka sʋ y'ɔ man Nyanmɩan bu yɩ́ sɛsɛfʋɛ ɔ. 25 Lahabʋ kʋsʋ m'ɔ tɩ tutu balasua'n, kɛ yɩ́ nwʋn ɛjɔlɛ'n tɩ yɩ́ nɩn ala anɩn. Yɩ́ nyɔlɩɛ kpa'n dunman nun, Nyanmɩan buli yɩ́ sɛsɛfʋɛ. Ɔ sanlɩn kɛ Izalayɛ amma'n-mɔ mɔ bɛ sʋanlɩn bɛ́ kɛ bɛ hɔ́ kpála Zoliko kulo'n, ɔ lelɩ bɛ́, ɛsɛ ɔ helelɩ bɛ́ atɩn fʋfɔlɛ maan bɛ sɩnlɩn sʋ bɛ nwanndili bɛ hɔlɩ. 26 Dedi'n tɩ kɛ kulo sʋanlan. Sɛ ɛnwʋnmɩan nnʋn man kulo sʋanlan anun an, anɩn ɔ tɩ fuin. Sɛ sʋanlan kʋsʋ le dedi nan ɔ nyɔ man nyɔlɩɛ kpa a, anɩn yɩ́ dedi'n m'ɔ le yɩ́'n tɩ wuluwa.

3

Bɛ́ nʋan anun ɛjɔlɛ'n

1 Anianman-mɔ, nán man ɛmɔ nunhan dɔʋn anyɩn bʋlʋ Nyanmɩan ninnge nɩn ehele. Ɔ sanlɩn kɛ yɛ́ mɔ yɛ kele Nyanmɩan ninnge'n, yɛ́ ndɛɛ ebua dɩɛ'n mɔ Nyanmɩan 'ba bua yɛ́'n, nun yɔ esulo kpa tala menian'n-mɔ kʋalaa dɩɛ'n. 2 Yɛ́ kʋalaatin yɛ fʋn ɛfʋan ngacile dɔʋn. Sɛ sʋanlan kʋn anʋan nvʋn man ɛjʋjɔlɛ nun an, anɩn ɔ tɩ sʋanlan mɔ efian fɩ́ɩ́ nnʋn man yɩ́ nwʋn. Ɔ kʋala yɩ́ nwʋn sie kpa. 3 Ɛmɔ nɩ́an bɛ́ mɔ bɛ fʋ mgbanngɔ'n-mɔ asʋ'n. Bɛ fa bulalɛ kaan bie, nyanman mɩnnda yɩ́, bɛ fa bɛ wula mgbanngɔ'n-mɔ anʋan nun. Yɩ́ yɛ̂ bɛ fa bɛ bɩlɩ bɛ́ maan bɛ kɔ lɩka mɔ bɛ kulo ɔ. 4 Ɛsɛ bɛ mán yɛ fá yɛ́ nyɩn yɛ tʋ́ meli'n-mɔ anwʋn. Meli'n, sunnzun m'ɔ tɩ kpili mɔ anwʋnman mgbili'n-mɔ bɔlɩ yɩ́ bu ɔ, like'n mɔ sʋanlan'n m'ɔ kan nun'n fa bɩlɩ yɩ́'n tɩ kaan sʋa kɛ tamɩnngan'n mɔ bɛ fa bɛ bɩlɩ ɛlɛɛ'n. 5 Bɛ́ nʋan'n kʋsʋ, kɛ ɔ tɩ yɩ́ nɩn anɩn. Ɔ tɩ anwʋnnaan kaan sʋa, nan kʋsʋ ɛjɔlɛ mgbili mgbili m'ɔ kan'n, ɔ tɩ man nzɛmɩndɛ. Ɛmɔ sɩ kɛ sɩ̂n kaan sʋa m'ɔ kɔ tɔ ɛhʋayɛ nun'n, ɔ kʋala kɛ ɔ yala yɩ́ kʋalaatin. 6 Bɛ́ nʋan'n kʋsʋ tɩ kɛ sɩ̂n. Ɛtɛ dɔʋn mɔ bɛ yɔ yɩ́ mân nɩn anun'n, ɔ fi bɛ́ nʋan'n. Bɛ́ nʋan'n wɔ anwʋnnaan nɩn anun bie, ɔ kele yɛ́ sʋanlan baka'n kʋalaa yalɛ. Ɔ sɛcɩ yɛ́ asɩtanlan'n kɛ sɩ̂n'n sɛcɩ like'n. Sɩ̂n sɔ'n fi lɩka mɔ ɛbɛlɛ sɩ̂n'n nnun man lé'n. Lɩka sɔ'n, bɛ fɛlɛ yɩ́ Gehɛnɩn.

7 Ɛmɔ nɩ́an, kulo sʋanlan kʋala kɛ ɔ sie ninnge ngacile'n kʋalaatin. Naan o, nnʋnman o, owo o, ejue o, kulo sʋanlan a hʋala bɛ́ sie. 8 Nan kʋsʋ, bɛ́ nʋan kʋnmgba cein dɩɛ, sʋanlan fɩ́ɩ́ hʋalalɩ man yɩ́ sie lé. Ɔ tɩ like ɛtɛ kpa m'ɔ ngulo man kɛ ɔ tanlan koun fɩ́ɩ́ ɔ. Diyɔlɛ m'ɔ kun sʋanlan wɔ nun kpa.

9 Yɛ fa yɛ́ nʋan'n yɛ yɩ yɛ́ Mɩn Nyanmɩan m'ɔ tɩ yɛ́ Sɩ nɩn ayɛ, ɛsɛ menian'n-mɔ mɔ Nyanmɩan a nɩan yɩ́ nwʋn sʋ ɔ'a bɔ bɛ́'n, yɛ fa yɛ́ nʋan'n yɛ bɔ bɛ́ sasan. 10 Nʋan kʋnmgba'n yɩ Nyanmɩan ayɛ nán ɛsɛ ɔ'a bɔ menian'n-mɔ sasan. Anianman-mɔ, ɔ nvata man kɛ ahan ɔ yɔ sɔ. 11 Afɩ, nzue fɛ nʋn nzue kalʋ-kalʋ, bɛ ngʋala man kɛ bɛ fi asutile kʋn anun bɛ fite ɔ. 12 Anianman-mɔ, *figi baka kʋn ngʋala man kɛ ɔ su *olivʋ mma. *Divɩn baka ngʋala man kɛ ɔ su figi mma. Asutile kʋn kʋsʋ mɔ yɩ́ nzue'n tɩ kalʋ-kalʋ'n ngʋala man kɛ ɔ man nzue fɛ fite nun.

Nyanmɩan ngɛlɛ dɩɛ'n

13 Asʋ sʋanlan bie wɔ ɛmɔ anun m'ɔ sɩ ngɛlɛ, ɛsɛ ɔ sɩ ninnge'n kʋalaa ɔ? Yɩ́ abalabɔ nɩn anun, ɔ nʋn yɩ́ nyɔlɩɛ kpa'n mɔ ɔ 'yɔ a, ɔ bɛbɛlɛ yɩ́ nwʋn asɩ Nyanmɩan anyunnun'n y'ɔ man bɛ nwun yɩ́ kɛ ɔ sɩ ngɛlɛ ɔ. 14 Nan sɛ ɛmɔ akunnun tɩ bile, ɛsɛ sɛ ɛmɔ nʋn bɛ́ manngʋn'n-mɔ la mannzʋan sʋ a, anɩn nán bɛ tu bɛ́ nwʋn bɛ bu bɛ́ nwʋn kɛ bɛ tɩ menian mɔ bɛ sɩ ananhɔlɛ'n. 15 Ngɛlɛ sʋa fi man Nyanmɩan ɛlɔ, ɔ tɩ asɩ ɛwa ngɛlɛ, ɔ tɩ kulo sʋanlan ngɛlɛ, ɔ tɩ Abɔnsanmʋn ngɛlɛ. 16 Ɔ sanlɩn kɛ bɛ́ mɔ bɛ́ kunnun tɩ bile, ɔ nʋn bɛ́ mɔ bɛ cʋɩn mannzʋan'n, butule nʋn mgban mgban ninnge kʋalaatin fite fite bɛ́ asɩtanlan nɩn anun. 17 Nan ngɛlɛ'n m'ɔ fi Nyanmɩan ɛlɔ'n, alimʋa, yɩ́ nwʋn tɩ, ɛsɛ ɔ man sʋanlan m'ɔ kɔ suan ngɛlɛ sɔ'n kulo anzʋnunjɔ, ɔ tɩ bɛtɛɛ, ɔ kulo anʋannzɛ, ɔ sɩ anwunnvoe kpa, ɔ bɔ bala kpa, ɔ nnɩan man sʋanlan nyunnun ɔ mmua man yɩ́ ndɛɛ, ɔ kan ananhɔlɛ. 18 Bɛ́ mɔ bɛ kulo anzʋnunjɔ'n, bɛ sesie menian'n-mɔ afian maan anzʋnunjɔ ba. Bɛ́ nyɔlɩɛ sɔ'n tɩ kɛ like mɔ b'a lua ɔ'a su mɔ bɛ tɩ sʋ mma ɔ. Mma sɔ'n tɩ sɛsɛ nyɔlɩɛ.

4

Ɛmɔ bɛ́bɛlɛ bɛ́ nwʋn asɩ Nyanmɩan anyunnun

1 Butule'n nʋn ngondin m'ɔ wɔ ɛmɔ afian'n, ɔ fi nin? Ɔ fi ɛmɔ anyɩnbʋlʋ ɛtɛ'n. Yɩ́ y'ɔ di akpɩlɩkpɩlɩ wɔ ɛmɔ anun cɩan daa ɔ. 2 Ɛmɔ anyɩn bʋlʋ like, kʋsʋ ɛmɔ asa ngan man yɩ́. Anɩn ɔ'a man ɛmɔ a kaci kodiawu, bɛ́ nyɩn a bʋlʋ, kʋsʋ ɛmɔ asa ngan man like'n mɔ ɛmɔ lɛ kpʋnndɛ'n. Ɛmɔ kulo butule elie nʋn ngondin. Ɛmɔ asa ngan man like mɔ ɛmɔ lɛ kpʋnndɛ'n, ɔ sanlɩn kɛ ɛmɔ mmisa man Nyanmɩan. 3 Sɛ ɛmɔ sɛlɛ yɩ́ like a, ɛmɔ asa ngan man yɩ́, ɔ sanlɩn kɛ ɛmɔ ajʋnlɩn'n tɩ man kpa. Afɩ, like'n mɔ ɛmɔ lɛ kpʋnndɛ'n, sɛ ɛmɔ asa kan yɩ́ a, ɛmɔ fa bɔ bala mɔ ɛmɔ muonun kulo'n. 4 Ɛmɔ tɩ kɛ menian mɔ bɛ tʋn ajaa. Ɛmɔ nzɩ man kɛ sʋanlan m'ɔ yɩ́ nyɩn bʋlʋ mân ɛhɩ anun ninnge'n-mɔ'n, yɩ́ kpɔfʋɛ y'ɔ le Nyanmɩan ɔ? Yɩ́ ti, sʋanlan biala m'ɔ kulo kɛ ɔ nʋn mân sɔ'n tila amienguan'n, Nyanmɩan kaci yɩ́ kpɔfʋɛ. 5 Ɛmɔ jʋnlɩn kɛ Nyanmɩan Anʋan Ɛjɔlɛ tɩ mgban ɔ? Ɛmɔ nwún yɩ́ kɛ Nyanmɩan Wawɛ'n mɔ ɔ'a fa ɔ'a wula yɛ́ nun'n tɩ sʋanlan m'ɔ cʋɩn nyunngunlan! 6 Nan kʋsʋ, Nyanmɩan nwun yɛ́ nwʋn anwunnvoe sʋnman ɔ yɔ yɛ́ ye m'ɔ tala sʋ. Afɩ, b'a hɛlɛ wɔ Ɛhɛlɛ Ɛjɔlɛ nɩn anun kɛ: “Nyanmɩan nʋn bɛ́ mɔ bɛ tu bɛ́ nwʋn'n le bie. Nan bɛ́ mɔ bɛ bɛbɛlɛ bɛ́ nwʋn asɩ yɩ́ nyunnun'n, ɔ nwun bɛ́ nwʋn anwunnvoe.” 7 Ɛhɩka ati, ɛmɔ bɛ́bɛlɛ bɛ́ nwʋn asɩ Nyanmɩan anyunnun. Ɛmɔ jínlan kpunndiin Abɔnsanmʋn anyunnun nán ɔ 'nwanndi kɔ mʋa. 8 Ɛmɔ hyʋ́ɩn bɛ mántan Nyanmɩan, nán yɩ́ kʋsʋ ɔ 'cʋɩn mantan ɛmɔ. Kɛ menian'n-mɔ nwunnzin bɛ́ sa'n-mɔ anun bɛ tu efian'n, ɛmɔ ɛtɛfʋɛ'n-mɔ mɔ bɛ́ ajʋnlɩn'n tɩ nnyuan nnyuan'n, ɛmɔ mán bɛ́ ahʋnlɩn nɩn anun tɩ́. 9 Ɛmɔ kácɩ bɛ́ abalabɔ nán bɛ lí yɩ́ nwʋn yalɛ, bɛ yɩ́ awɔ́lɛ. Ɛmɔ yáci ɛsɩlɩɛ'n nán bɛ sún. Ɛmɔ mán bɛ fɛ elie'n káci alʋabɔ. 10 Ɛmɔ bɛ́bɛlɛ bɛ́ nwʋn asɩ Nyanmɩan anyunnun nán ɔ 'man ɛmɔ sʋ.

Nán bɛ kan bɛ́ manngʋn'n-mɔ anwʋn ɛjɔlɛ ɛtɛ.

11 Anianman-mɔ, nán man ɛmɔ kan bɛ́ manngʋn'n-mɔ anwʋn ɛjɔlɛ ɛtɛ. Sʋanlan m'ɔ kan yɩ́ manngʋn'n-mɔ anwʋn ɛjɔlɛ ɛtɛ, ɛsɛ ɔ bua yɩ́ manngʋn'n-mɔ ndɛɛ'n, anɩn ɔ tɩ kɛ ɔ kan mala nɩn anwʋn ɛjɔlɛ ɛtɛ, ɛsɛ anɩn ɔ bu mala'n fʋɔ. Nan sɛ ɛ bu mala'n fʋɔ a, anɩn ɛ nni man sʋ, nan ɛ bua yɩ́ ndɛɛ. 12 Nyanmɩan angʋnmɩn cein y'ɔ kpɛ mala man sʋanlan ɔ, ɛsɛ yɩ́ ngʋnmɩn ala y'ɔ bua sʋanlan ndɛɛ ɔ. Yɩ́ ngʋnmɩn cein y'ɔ kʋala kɛ ɔ de sʋanlan ngʋan ɔ, ɛsɛ yɩ́ y'ɔ kʋala kɛ ɔ man sʋanlan wu ɔ. Nan wɔ́ mɔ ɛ bua wɔ́ manngʋn ndɛɛ'n, ɛ tɩ wɔ́ dɩɛ sɛ?

Nán bɛ tu bɛ́ nwʋn

13 Afɩ sian dɩɛ, ɛmɔ yɔ́ anzʋɛ bɛ tíe! Ɛmɔ mɔ ɛmɔ kan kɛ: “Ɛnɛ anaan ɛhɩnman yɛ 'kɔ kulo kpili sʋa asʋ. Yɛ 'di ɛlɔ afʋɛ kʋn. Yɛ 'si kongo yɛ nyan esika.” 14 Nan ɛmɔ mɔ bɛ kan sɔ'n, asʋ ɛmɔ sɩ alɩ́ɛ nzin ɛjɔlɛ ɔ? Ɛmɔ ngʋan'n tɩ kɛ bɔlɛ́. Ɔ gua kaan dede, anɩn ɔ'a tɩtɩ. 15 Ɛ 'nwun ɛjɔlɛ m'ɔ di kɛ ɛmɔ kan'n: “Sɛ Nyanmɩan bʋa a, yɛ 'yɔ like ɛhɩ anaan like sʋa.” 16 Nan kʋsʋ ɛmɔ dɩɛ, ɛmɔ lɛ di bɛ́ nʋan, bɛ tu bɛ́ nwʋn. Atubɛnwʋn kɛ ɛhɩka sʋa bie fɩ́ɩ́ tɩ man kpa. 17 Afɩ, sʋanlan m'ɔ sɩ like m'ɔ tɩ kpa m'ɔ di m'ɔ yɔ'n, nán sɛ ɔ nyɔ man an, anɩn sʋanlan sɔ'n yɔ ɛtɛ.

5

Esikafʋɛ'n-mɔ

1 Afɩ sian dɩɛ, ɛmɔ esikafʋɛ'n-mɔ, ɛmɔ yɔ́ anzʋɛ bɛ tíe! Ɛmɔ sún bɛ nwʋ́nna bɛ yɩ́ awɔ́lɛ. Ɔ sanlɩn kɛ ɛmɔ 'ba nwun amannɩnhunnun. 2 Ɛmɔ anwʋnndɩɛ nɩn a kpɔlɔ. Ngakʋba'n-mɔ a li ɛmɔ taladɩɛ'n nʋn ɛmɔ ɛtanlan'n-mɔ. 3 Nyanmɩan anyunnun an, ɛmɔ esika kɔkɔlɛ'n nʋn ɛmɔ jɛtɛ fufue nɩn a li ngannɔlɛ. Ngannɔlɛ sɔ'n, ɔ kele kɛ sɩ̂n a tɔ ɛmɔ anwʋn. Mân'n lɛ kɔ yɩ́ ayuelɩɛ, kʋsʋ ɛmɔ a hohuan anwʋndɩɛ a sie! 4 Ɛmɔ nɩ́an, menian mɔ bɛ di ɛmɔ ebo nɩn asʋ junman'n, ɛmɔ ndua man bɛ́ kalɛ. Ɛmɔ tíe kɛ bɛ́ nɩn la nun bɛ lɛ sun ɔ. Nyanmɩan m'ɔ sie nyanmɩansʋ ɛlɔɛ mma'n-mɔ nɩn a tɩ bɛ́ sunfɛlɛ'n. 5 Ɛmɔ a li mân kpa, b'a yɔ like mɔ ɛmɔ muonun kulo ɔ. Ɛmɔ a hɩn kɛ naan mɔ bɛ lɛ ta yɩ́ bɛ kun yɩ́ cɩan kʋn ɔ. 6 Sɛsɛfʋɛ'n nʋn ɛmɔ mgbɩlɩ man, ɛmɔ bua yɩ́ ndɛɛ, ɛmɔ kun yɩ́.

Ɛmɔ sí abʋtalɛ, bɛ yɔ́ asɔnɩn

7 Ɛhɩka ati, anianman-mɔ, ɛmɔ sí abʋtalɛ dede bɛ mán ɔ jú yɛ́ Mɩn ɛwalɛ cɩan. Ɛmɔ nɩ́an sʋanlan m'ɔ di ebolo junman'n, ɔ si abʋtalɛ ɔ nwʋnndɛ kɛ mmaka mma'n-mɔ sú mma mgbakpa-mɔ. Alimʋa esue'n tɔ a, ɔ dua yɩ́ ninnge'n-mɔ, ɔ si abʋtalɛ dede esue kasian'n tɔ maan ninnge'n-mɔ yɔ kpa. 8 Ɛmɔ kʋsʋ sí abʋtalɛ, bɛ jínlan bɛ́ ja nun kpa. Ɔ sanlɩn kɛ yɛ́ Mɩn ɛwalɛ cɩan'n ka kaan ju. 9 Anianman-mɔ, nán bɛ fa bɛ́ manngʋn'n-mɔ anwʋn ɛjɔlɛ bɛ wula bɛ́ kunnun, nán Nyanmɩan a mmu man ɛmɔ fʋɔ. Ɛmɔ nɩ́an, ndɛɛbuafʋɛ'n jin anʋan nɩn anun. 10 Anianman-mɔ, ɛmɔ ati kácɩ Nyanmɩan mgbɔmanfʋɛ'n-mɔ mɔ bɛ hanlɩn yɛ́ Mɩn Anʋan Ɛjɔlɛ'n. Bɛ sili abʋtalɛ amannɩnhunnun'n mɔ bɛ nwunlin yɩ́ nɩn anun. Ɛmɔ kʋsʋ sí abʋtalɛ kɛ bɛ́. 11 Ɛmɔ nɩ́an, yɛ kan kɛ nyila a han bɛ́, ɔ sanlɩn kɛ bɛ jinlanlɩn bɛ́ ja nun kpa. Abʋtalɛ'n m'ɔ Zɔbʋ sili'n, ɛmɔ a tɩ yɩ́ nwʋn ɛjɔlɛ lé. Yɩ́ amannɩnhunnun nɩn anun, ɛmɔ nwunlin yɩ́ kɛ Nyanmɩan man ɔ fi nun fitelɩ. Ɔ sanlɩn kɛ Nyanmɩan tɩ kpa sʋnman, ɛsɛ ɔ sa anwunnvoe.

12 Anianman-mɔ, ɛjɔlɛ'n mɔ mɩn 'ba han mɩn kele ɛmɔ'n tɩ cɩnnjɩn kpa. Ɛjɔlɛ sɔ'n y'ɔ le kɛ nán man ɛmɔ kan ndâ. Nán bɛ kan Nyanmɩan, nán bɛ kan asɩɛ, nán bɛ kan ndâ ngacile fɩ́ɩ́. Sɛ bɛ bisa ɛmɔ ɛjɔlɛ m'ɔ di mɔ ɛmɔ kan: “Yuo” a, ɛmɔ hán. M'ɔ di mɔ ɛmɔ kan: “Cɛcɛ” a, ɛmɔ hán. Nán bɛ kan ndâ bɛ tʋ sʋ nán Nyanmɩan a mmu man ɛmɔ fʋɔ.

13 Sɛ ɛmɔ nunhan bie lɛ nwun amannɩɛ a, anɩn ɔ sɛ́lɛ Nyanmɩan maan ɔ lé yɩ́. Sɛ ɛmɔ nunhan bie lɛ di fɛ a, anɩn ɔ tʋ́ ejue ɔ yɩ́ Nyanmɩan Kpili ayɛ. 14 Sɛ ɛmɔ nunhan bie ndɩ man akpɔlɛ fɩ́ɩ́ a, anɩn ɔ fɛ́lɛ asɔnɩn mgbain'n-mɔ. Mgbain sɔ'n-mɔ kpʋ́kpa yɩ́ *olivʋ ngo wɔ yɛ́ Mɩn dunman nun nán bɛ sɛ́lɛ bɛ mán yɩ́. 15 Asɔnɩn sʋa mɔ bɛ fa dedi bɛ yɔ'n, ɔ man wuluwafʋɛ'n tɩ akpɔlɛ. Ɛsɛ sɛ ɔ yɔlɩ nyɔlɩɛ ɛtɛ a, ɔ 'nyan ɛtɛ face. 16 Ɛhɩka ati, ɛmɔ hán bɛ́ ɛtɛ'n-mɔ mɔ b'a yɔ'n bɛ héle bɛ́ nwʋn, bɛ yɔ́ asɔnɩn bɛ mán bɛ́ nwʋn nán Nyanmɩan a man ɛmɔ a tɩ akpɔlɛ. Sʋanlan m'ɔ tɩ sɛsɛ'n, asɔnɩn m'ɔ kɔ yɔ'n, tunmin kpili kpa wɔ nun. 17 Ɛmɔ nɩ́an, anɩn Nyanmɩan kpɔmanfʋɛ Eli tɩ kulo sʋanlan kɛ yɛ́ ala. Ɔ yɔlɩ asɔnɩn sɛlɛ kpa kɛ esue'n n'ɔ tɔ. Sakpa kɛ esue a ndɔ man dede afʋɛ nsan sala nsian. 18 Ɛhɩ anzin, Eli kɔ yɔ asɔnɩn biekun nán esue a tɔ maan ninnge'n-mɔ a yɔ kpa. 19 Anianman-mɔ, sɛ ɛmɔ nunhan bie fi Nyanmɩan atɩn nɩn asʋ jasʋ, nán sɛ ɛmɔ bie fa yɩ́ sa ba a, anɩn ɔ'a yɔ like m'ɔ tɩ kpa. 20 Ɛmɔ nwún yɩ́ kɛ sʋanlan m'ɔ kɔ yɩ ɛtɛfʋɛ kʋn fi yɩ́ nyɔlɩɛ ɛtɛ atɩn nɩn asʋ kɔ a Nyanmɩan atɩn nɩn asʋ'n, anɩn ɔ a man Nyanmɩan a le sʋanlan sɔ nɩn ati, ɛsɛ anɩn ɔ'a fa yɩ́ ɛtɛ'n dɔʋn ɔ'a hye yɩ́.

1 PƖƐLƖ

1

2

3

4

5

PƖƐLƖ KALATA'N

M'Ɔ LILI MƱA HƐLƐLƖ'N

M'ɔ wɔ nun'n

Nwan sʋanlan dɩɛ y'ɔ le Pɩɛlɩ? Zozi mmɔfʋɛ bulu nʋn nnyuan nɩn anun, yɩ́ yɛ̂ anɩn ɔ tɩ bɛ́ kpain ɔ. Dunman Pɩɛlɩ'n tɩ *gɛlɛkɩ anɩɛ, yɩ́ bʋ y'ɔ le kɛ ɛbʋɛ. Zozi y'ɔ tʋnlɩn yɩ́ sɔ ɔ, nan yɩ́ dunman'n, *ebele anɩɛ nɩn anun, bɛ fɛlɛ yɩ́ Simʋn. Pɩɛlɩ fi Galile mân nɩn anun kulo'n mɔ bɛ fɛlɛ yɩ́ Bɛtɩsayida nɩn asʋ (Zʋan 1.43). Anɩn, Pɩɛlɩ nʋn yɩ́ nianman bian Andele, bɛ cɩ ejue Galile asue nɩn anun. Nan mɔ Zozi fɛlɛlɩ bɛ́ yɩ́ nwʋn'n, bɛ yacili ejue ɛhyɩɛ junman'n bɛ sili yɩ́ sʋ bɛ kacili yɩ́ menian. Mɔ Zozi fʋlɩ hɔlɩ nyanmɩansʋ'n, Pɩɛlɩ bɔlɩ Zozi anwʋn Ɛjɔlɛkpa'n Zoluzalɛmʋn kulo nɩn asʋ ɛbɛlɛ, ɔ nʋn Zude nʋn Samali mân nɩn anun. Kɛ bɛ lɛ kpɩn bɛ kele'n, ɔ hɔlɩ dede ɔ juli *Lɔmʋn kulo nɩn asʋ. Ɛbɛlɛ yɛ̂ bɛ bʋbɔlɩ yɩ́ kʋlʋwa sʋ bɛ hunlin yɩ́ ɔ.

Kalata ɛhɩ anun, Pɩɛlɩ lɛ kan kele yɛ́ kɛ Silivɩn mɔ bɛ fɛlɛ yɩ́ biekun Silasɩ'n yɛ̂ ɔ'a hɛlɛ kalata sɔ'n ɔ'a man yɩ́ ɔ (5.12). “Babilɔnʋn” ɛlɔ yɛ̂ ɔ'a hɛlɛ kalata ɛhɩ ɔ (5.13). Babilɔnʋn, yɩ́ bʋ y'ɔ le kɛ Lɔmʋn. Ɔ'a hɛlɛ ɔ'a nwan Kilisi menian'n-mɔ mɔ b'a tʋ b'a sanndɩ mân mân'n-mɔ mɔ ɛnɛ bɛ fɛlɛ yɩ́ Tuluki mân nɩn anun'n (1.1).

Tɛmʋn sɔ'n, anɩn bɛ lɛ kele Kilisi menian'n-mɔ ahʋlʋwa ɛlɔ. Ɛhɩka ati, Pɩɛlɩ a hɛlɛ kalata ɛhɩ ɔ'a nwan bɛ́ ɔ'a wowula bɛ́ anwʋnsɛlɛ wɔ bɛ́ yalɛ'n mɔ bɛ lɛ nwun yɩ́ nɩn anun. Kalata nɩn ati 1.2-12, Pɩɛlɩ lɛ kacɩ bɛ́ kɛ Nyanmɩan 'ba le bɛ́ ti, ɛsɛ ɔ'a sie bɛ́ ajâ kpili kpa wɔ nyanmɩansʋ. Ajâ sɔ'n, bɛ 'ba nyan yɩ́ mɛlɛ mɔ Zozi Kilisi 'ba yɩ yɩ́ nwʋn kele menian'n-mɔ mân nɩn ayuelɩɛ nun'n. Yɩ́ sɔ ati, bɛ tíla bɛ́ ahʋnlɩn bɛ nyán dedi wɔ yalɛ enwuan mɔ bɛ lɛ nwun yɩ́ nɩn anun. Kalata nɩn ati 1.13-2.10, ɔ lɛ kacɩ bɛ́ kɛ Nyanmɩan nwan bɛ nánndɩ anwʋntɩɛ nun. Kalata nɩn ati 2.11-5.19, ɔ lɛ bʋtʋ bɛ́ kɛ bɛ nánndɩ kanlanman wɔ bɛ́ mɔ bɛ nzɩ man Nyanmɩan nɩn afian, ɛsɛ bɛ́ muonun bɛ́ afian, bɛ nánndɩ kanlanman. Bɛ nɩ́an Kilisi m'ɔ nwunlin yalɛ, nan kʋsʋ, ɔ'a nyɔ man ɛtɛ fɩ́ɩ́ nɩn ɛnanndɩɛ dɩɛ nɩn asʋ. Kalata nɩn agualɩɛ nun (5.1-14), Pɩɛlɩ lɛ man asɔnɩn mma'n-mɔ nʋn bɛ́ mgbain'n-mɔ afʋtu.

1

Ahɩn ebisa

1 Mɩ́n Pɩɛlɩ, mɔ n dɩ Zozi Kilisi bɔfʋɛ'n, mɩ́n yɛ̂ mɩɩn kɛlɛ kalata ɛhɩ mɩn nwan ɛmɔ ɔ. Mɩɩn kɛlɛ ɛmɔ mɔ Nyanmɩan a yɩ bɛ́ a yɔ yɩ́ dɩɛ'n, mɔ b'a kaci nyɔfʋɛ b'a tʋ b'a sanndɩ Pʋn, nʋn Galasi, nʋn Kapadɔsʋ, nʋn Azi nʋn Bitinin mân nɩn anun'n. 2 Nyanmɩan m'ɔ tɩ Sɩɛ nɩn a yɩ ɛmɔ ɔ'a wula yɩ́ nyɩhyɛ nɩn anun daba. Yɩ́ Wawɛ'n tunmin nun, ɔ'a man ɛmɔ a kaci yɩ́ anwʋntɩɛ menian. Yɩ́ Wawɛ nɩn a man ɛmɔ a fa bɛ́ nwʋn b'a man Zozi Kilisi. Ɔ'a man Zozi moja nɩn a tu ɛmɔ anwʋn efian'n.

Mɩn 'bisa ɛmɔ ahɩn. Nyanmɩan nwún ɛmɔ anwʋn anwunnvoe ɔ mán ɛmɔ alʋa cɩ́cɩ bɛ́ nwʋn kpa.

Ngʋan fʋfɔlɛ nɩn anwʋn anyɩndasʋɛ'n

3 Yɛ 'da Nyanmɩan asɩ, yɩ́ m'ɔ tɩ yɛ́ Mɩn Zozi Kilisi Asɩ'n. Nyanmɩan ehulo kpili nɩn ati, ɔ'a man Zozi Kilisi fi ewue nun a tinnge ɔ'a man y'a nyan ngʋan fʋfɔlɛ. Ɛhɩ ati, yɛ le nyanmɩansʋ ngʋan nɩn anwʋn anyɩndasʋɛ kpa. 4 Nyanmɩan a sie yɩ́ mma'n-mɔ ajâ. Nyila'n m'ɔ wɔ nun'n nzɛcɩ man lé, ɔ ngun man lé, ɔ mgba man lé. Ɔ'a fa ajâ sɔ'n ɔ'a sie ɛmɔ anwunno ɛlɔ. 5 Nyanmɩan fa yɩ́ tunmin'n ɔ sisa ɛmɔ. Ɔ sanlɩn kɛ ɛmɔ de yɩ́ di. Ɔ 'sisa ɛmɔ dede maan ɛmɔ nyan bɛ́ ti kpa bɔkɔɔ mân nɩn ayuelɩɛ nun. 6 Yɩ́ ti, sɛ bɔbɔ ɛmɔ lɛ nwun yalɛ ngacile biala mɛlɛ kaan ɛhɩ anun an, ɛmɔ lí fɛ. 7 Yalɛ ngacile sɔ'n-mɔ anun yɛ̂ bɛ nwun yɩ́ kɛ ɛmɔ de Nyanmɩan di sakpa ɔ. Ɛmɔ nwún yɩ́ kɛ esika kɔkɔlɛ'n, bɛ kolo bɛ tu yɩ́ nwʋn efian'n. Esika kɔkɔlɛ sɔ'n muonun m'ɔ nʋn mân'n bɛ 'ba kpɛ nun'n, bɛ fa sɩ̂n bɛ sɔ yɩ́ bɛ nɩan. Yɩ́ sɔ kʋsʋ ala, ɛmɔ dedi'n mɔ yɩ́ kpa tala esika kɔkɔlɛ'n, bɛ 'sɔ yɩ́ bɛ nɩan sɛ ɔ tɩ kunngun an. Yɩ́ dɩɛ anɩn cɩan mɔ Zozi Kilisi 'ba yɩ yɩ́ nwʋn'n, bɛ 'yɩ ɛmɔ ayɛ, bɛ kuku ɛmɔ asa sʋ, bɛ wula ɛmɔ anunminnyanmʋn. 8 Ɛmɔ kulo Zozi nan kʋsʋ ɛmɔ nwunlin man yɩ́ nyunnun lé. Ɛmɔ nwunlin man yɩ́ nyunnun lé, nan kʋsʋ ɛmɔ de yɩ́ di. Ɛmɔ di yɩ́ nwʋn fɛ kpili. Fɛ sɔ'n, bɛ ngʋala man yɩ́ kan, ɔ tɩ anunminnyanmʋn like. 9 Ɔ sanlɩn kɛ ɛmɔ dedi nɩn abʋ'n y'ɔ le kɛ Nyanmɩan 'de ɛmɔ ati.

10 M'ɔ tʋ de bɛ́ ti ele sɔ'n, Nyanmɩan mgbɔmanfʋɛ'n-mɔ hanlɩn anwunnvoe'n mɔ Nyanmɩan a nwun ɛmɔ nɩn anwʋn ɛjɔlɛ daba. Bɛ tɩlɩ bɛ́ nyɩn kpa 11 bɛ kpʋnndɛlɩ atɩn'n mɔ Nyanmɩan 'sɩn sʋ ɔ de menian'n-mɔ ati'n, ɛsɛ bɛ kpʋnndɛlɩ kɛ ahan bɛ nwun tɛmʋn mɔ ninnge sɔ'n-mɔ 'ju sʋ kɛ Kilisi Wawɛ'n helelɩ bɛ́'n. Afɩ Kilisi Wawɛ sɔ'n mɔ anɩn ɔ wɔ bɛ́ nun'n, ɔ lili mʋa ɔ hanlɩn amannɩnhunnun'n mɔ Kilisi 'ba nwun yɩ́'n, ɔ nʋn anunminnyanmʋn'n mɔ ɔ 'nyan yɩ́ nɩn anwʋn ɛjɔlɛ. 12 Nyanmɩan yɩlɩ helelɩ mgbɔmanfʋɛ sɔ'n-mɔ kɛ ngalɩɛ'n m'ɔ falɩ manlɩn bɛ́'n tɩ man bɛ́ muonun bɛ́ ngalɩɛ, nan ɔ tɩ ɛmɔ dɩɛ. Ngalɩɛ sɔ'n yɛ̂ sian dɩɛ bɛ́ mɔ bɛ bɔ Ɛjɔlɛkpa nɩn a han a hele ɛmɔ nɩn ɔ. Wawɛ Nwannzan-nwannzan'n mɔ Nyanmɩan sʋanlɩn yɩ́'n, yɩ́ yɛ̂ ɔ falɩ ɛjɔlɛ sɔ'n wulalɩ bɛ́ nʋan ɔ. Nyanmɩansʋ mmɔfʋɛ'n-mɔ muonun kpʋnndɛ kɛ ahan bɛ nwun like sɔ'n.

Abalabɔ nwannzan-nwannzan'n mɔ Nyanmɩan kulo'n

13 Ɛhɩka ati, ɛmɔ síe tile, bɛ fá bɛ́ ajʋnlɩn bɛ tʋ́ nyila'n mɔ Nyanmɩan 'yeyila ɛmɔ nɩn asʋ mɛlɛ mɔ Zozi Kilisi 'yɩ yɩ́ kele'n. Ɛmɔ nyán yɩ́ nwʋn anyɩndasʋɛ kpa bɔkɔɔ. 14 Ɛmɔ mán bɛ́ nyɩn sɔ́ Nyanmɩan. Nán man ɛmɔ nyan ajʋnlɩn ɛtɛ ɛtɛ bɛ yɔ nyɔlɩɛ m'ɔ tɩ man kpa kɛ tɛmʋn mɔ anɩn ɛmɔ nzɩ man Nyanmɩan anwʋn ɛjɔlɛ'n fɩ́ɩ́'n. 15 Kɛmɔ Nyanmɩan mɔ ɔ'a fɛlɛ ɛmɔ yɩ́ nwʋn'n tɩ nwannzan-nwannzan'n, ɛmɔ kʋsʋ abalabɔ kʋalaatin anun, ɛmɔ yɔ́ bɛ́ nwʋn nwannzan-nwannzan. 16 Afɩ b'a hɛlɛ wɔ Ɛhɛlɛ Ɛjɔlɛ nɩn anun kɛ Nyanmɩan nwan: Ɛmɔ síe bɛ́ nwʋn nwannzan-nwannzan, ɔ sanlɩn kɛ n dɩ nwannzan-nwannzan.

17 Nyanmɩan nnɩan man sʋanlan nyunnun ɔ mmua man yɩ́ ndɛɛ. Sʋanlan kʋn biala nyɔlɩɛ nɩn anwʋn yɛ̂ ɔ 'nɩan ɔ bua yɩ́ ndɛɛ ɔ. Ɛhɩka ati, ɛmɔ mmʋtʋɛ'n-mɔ anun, sɛ ɛmɔ fɛlɛ Nyanmɩan Sɩɛ a, anɩn mɛlɛ mɔ ɛmɔ tɛ nanndɩ asɩɛ nɩn asʋ ɛwa'n, ɛmɔ héle kɛ ɛmɔ man Nyanmɩan anyɩnnzɔ ɛmɔ nyɔlɩɛ'n-mɔ kʋalaa anun. 18 Afɩ ɛmɔ sɩ kalɛ mɔ b'a tua maan ɛmɔ a nyan bɛ́ ti fi asɩtanlan basa-basa'n mɔ ɛmɔ anan-mɔ helelɩ ɛmɔ nɩn anun'n. Nán esika jɛtɛ fufue anaan esika kɔkɔlɛ m'ɔ sɛcɩ'n yɛ̂ b'a fa b'a tua ɛmɔ ati kalɛ ɔ. 19 Nan bɛ le Kilisi moja'n m'ɔ sʋ ɛbʋɛ'n yɛ̂ b'a fa b'a yɩ ɛmɔ ati tɛɛ ɔ. Afɩ Kilisi tɩ kɛ *bʋa baa, yɩ́ lɩka fɩ́ɩ́ buli man ɛbʋɩn, yɩ́ nwʋn tɩta man nun. 20 Asannan nán Nyanmɩan a bɔ mân'n, ɔ lili mʋa yɩlɩ Kilisi kɛ ɔ'a a li sɔ junman'n. Nán ɛmɔ kpa ɛyɔlɛ ati, mɛlɛ kasian ɛhɩ-mɔ anun yɛ̂ ɔ'a yɩ yɩ́ nwʋn ɔ'a hele ɔ. 21 Yɩ́ dunman nun ati yɛ̂ ɛmɔ de Nyanmɩan Kpili m'ɔ jasʋlɩ yɩ́ fi ewue nun, mɔ ɔ'a man ɔ'a nyan anunminnyanmʋn'n di ɔ. Ɔ man ɛmɔ fa bɛ́ dedi'n nʋn bɛ́ anyɩndasʋɛ'n bɛ wula Nyanmɩan anun. 22 Ananhɔlɛ ɛjɔlɛ'n mɔ ɛmɔ anyɩn sɔ yɩ́'n, ɔ'a man ɛmɔ anwʋn a tɩ ɛsɛ ɛmɔ kulo anianman'n-mɔ. Ehulo sɔ'n tɩ man bɛ́ je sʋ ehulo. Ɛhɩka ati, ɛmɔ fá bɛ́ ahʋnlɩn'n kʋalaa bɛ húlo bɛ́ nwʋn kpa. 23 Afɩ b'a wʋ ɛmɔ fʋfɔlɛ. Awɔlɛ sɔ'n fi man kulo sʋanlan, nan ɔ fi ɛmɔ Asɩ Nyanmɩan Kpili. Ɔ nanndɩ yɩ́ Nʋan Ɛjɔlɛ'n m'ɔ wɔ ɛbɛlɛ dahuu nɩn asʋ y'ɔ man ɛmɔ a nyan ngʋan fʋfɔlɛ ɔ. 24 Afɩ b'a hɛlɛ wɔ Ɛhɛlɛ Ɛjɔlɛ nɩn anun kɛ:

Kulo menian'n-mɔ kʋalaa tɩ kɛ ndile.

Bɛ́ anunminnyanmʋn'n mɔ bɛ le yɩ́'n kʋalaatin

tɩ kɛ ndile'n ndetele'n.

Ndile'n yʋɩ a, ndetele'n tɩtɩ gua asɩ.

25 Nan yɛ́ Mɩn Anʋan Ɛjɔlɛ'n dɩɛ,

Ɔ wɔ ɛbɛlɛ dahuu.

Ɛjɔlɛ sɔ'n, y'ɔ le Ɛjɔlɛkpa'n mɔ b'a bɔ b'a hele ɛmɔ'n.

2

Nyanmɩan menian'n-mɔ

1 Ɛhɩka ati, ɛmɔ yáci ati anun ɛtɛ ninnge'n-mɔ kʋalaa bɛ gúa. Ɛmɔ yáci ato elie'n. Ɛmɔ yáci bɛ́ nwʋn apoo ɛbɔ ɔ nʋn bɛ́ nwʋn ɛkpɔ ɛfa'n. Ɛmɔ yáci bɛ́ manngʋn'n-mɔ anzin ɛjɔlɛ ɛtɛ ɛhan'n. 2 Nan ɛmɔ mán bɛ́ nyɩn bʋ́lʋ Nyanmɩan Anʋan Ɛjɔlɛ nɩn anun kpa kɛ adɔman'n-mɔ anyɩn bʋlʋ nyafʋsue'n nán ɔ'a man ɛmɔ a nyin b'a nyan bɛ́ ti. 3 Kɛ Ɛhɛlɛ Ɛjɔlɛ'n kan yɩ́'n: Ɛmɔ a nwun kɛ yɛ̂ Mɩn tɩ kpa sʋnman.

4 Ɛmɔ hyʋ́ɩn bɛ kpúnnge yɛ́ Mɩn Zozi Kilisi mɔ menian'n-mɔ a mmu man yɩ́ sʋanlan'n. Nan Nyanmɩan anyunnun an, Zozi anwʋn cian kpa. Kɛ sʋanlan m'ɔ lɛ si sua fa nyɔbʋɛ'n, Nyanmɩan kʋsʋ a fa Zozi Kilisi m'ɔ man ngʋan'n kɛ ɛbʋɛ, ɔ a bɔ yɩ́ sua nɩn abʋ. 5 Nyanmɩan lɛ fa ɛmɔ kʋsʋ mɔ Zozi a man ɛmɔ ngʋan'n kɛ nyɔbʋɛ ɔ si yɩ́ sua. Sua sɔ'n, ɔ nanndɩ Zozi Kilisi asʋ, ɛmɔ 'kaci nun anwʋntɩɛ tɛɛyɩfʋɛ bɛ bɔ afɔlɩɛ'n m'ɔ sɔ Nyanmɩan anyɩn'n. 6 Afɩ b'a hɛlɛ wɔ Ɛhɛlɛ Ɛjɔlɛ nɩn anun kɛ Nyanmɩan nwan:

Ɛmɔ nɩ́an, mɩɩn si mɩ́n sua'n Siʋn bʋka nɩn asʋ ɛbɛlɛ.

M'an yɩ sʋanlan kʋn mɔ yɩ́ nwʋn cian mɩ́n kpa

m'an sie ɛbɛlɛ kɛ ayialɩɛ nɩn asʋ ɛbʋɛ'n.

Sʋanlan biala m'ɔ de yɩ́ di'n,

anyunnunguasɩɛ ngan man yɩ́ lé.

7 Ɛmɔ mɔ bɛ de yɩ́ bɛ di'n, ɔ tɩ like m'ɔ sʋ ɛbʋɛ man ɛmɔ. Nan bɛ́ mɔ bɛ nne man yɩ́ bɛ nni man'n, bɛ́ dɩɛ, b'a hɛlɛ wɔ Ɛhɛlɛ Ɛjɔlɛ nɩn anun kɛ:

Ɛbʋɛ'n mɔ bɛ́ mɔ bɛ lɛ si sua'n buli yɩ́ kɛ

ɔ tɩ man kpa mɔ bɛ juli bɛ tʋlɩ'n,

yɩ́ yɛ̂ ɔ'a kaci ɛbʋɛ kpa'n m'ɔ le sua nɩn anun ɔ.

8 Ɛsɛ Ɛhɛlɛ Ɛjɔlɛ nɩn anun lɩka kʋn, Nyanmɩan nwan:

Ɛbʋɛ sɔ'n man sʋanlan aja kpula,

ɔ man sʋanlan fin asɩ.

Bɛ́ ja kpula yɩ́ bɛ fin asɩ, ɔ sanlɩn kɛ b'a nne man Nyanmɩan Anʋan Ɛjɔlɛ'n b'a nni man. Bɛ́ dɩɛ mɔ bɛ hyɩhyɛlɩ bɛ manlɩn bɛ́ nɩn anɩn.

9 Nan ɛmɔ dɩɛ, ɛmɔ tɩ menian mɔ Nyanmɩan a yɩ ɛmɔ. Ɛmɔ tɩ Nyanmɩan m'ɔ tɩ belemgbin'n tɛɛyɩfʋɛ, ɛmɔ tɩ menian nwannzan-nwannzan, ɛmɔ tɩ yɩ́ menian kpa bɔkɔɔ. Nyanmɩan a fɛlɛ ɛmɔ fi awosin nɩn anun, ɔ'a man ɛmɔ a fite yɩ́ jawe kpili nɩn anun. Ɔ'a yɩ ɛmɔ kɛ ɛmɔ bɔ́ yɩ́ ɛnyɩnman nyɔlɩɛ mgbili mgbili'n-mɔ bɛ héle menian'n-mɔ. 10 Daba anɩn ɛmɔ tɩ man Nyanmɩan menian. Nan sian dɩɛ, ɛmɔ a kaci yɩ́ menian. Daba anɩn Nyanmɩan nzɩ man ɛmɔ anwʋn anwunnvoe, nan sian dɩɛ, Nyanmɩan a nwun ɛmɔ anwʋn anwunnvoe.

Nyanmɩan menian'n-mɔ abalabɔ'n.

11 Anianman ehulo mma, ɛmɔ tɩ nyɔfʋɛ asɩɛ nɩn asʋ ɛwa. Ɛmɔ walɩ mgbannza. Yɩ́ ti, mɩn 'sɛlɛ ɛmɔ mɩn bʋtʋ bɛ́ kɛ ɛmɔ síe bɛ́ nwʋn ye wɔ ninnge ɛtɛ ɛtɛ'n-mɔ mɔ ɛtɛ anwʋnnaan nɩn anyɩn bʋlʋ yɩ́ nwʋn nɩn anwʋn. Ɔ sanlɩn kɛ ninnge sɔ'n-mɔ nʋn ɛmɔ ɛkala'n kʋn ɛlɔɛ. 12 Ɛmɔ bɔ́ abalabɔ kpa wɔ bɛ́ mɔ bɛ nzɩ man Nyanmɩan nɩn afian. Sɛ bɔbɔ bɛ tʋn ɛmɔ ɛsʋan kɛ ɛmɔ yɔ nyɔlɩɛ ɛtɛ a, bɛ 'ba nwun ɛmɔ nyɔlɩɛ kpa'n, nán cɩan mɔ Nyanmɩan kɔ yɩ yɩ́ nwʋn kɔ hele bɛ́'n, anɩn bɛ yɩ yɩ́ ayɛ.

13 Ɛhɩ, kɛmɔ ɛmɔ tɩ yɛ́ Mɩn menian'n, ɛmɔ bɛ́bɛlɛ bɛ́ nwʋn asɩ bɛ mán mgbain'n-mɔ kʋalaatin mɔ bɛ sie mân'n. Ɛmɔ bɛ́bɛlɛ bɛ́ nwʋn asɩ bɛ mán belemgbin kpain'n m'ɔ le tunmin wɔ menian'n-mɔ kʋalaa asʋ'n. 14 Kʋnmanna'n-mɔ mɔ belemgbin a sesie bɛ́ kɛ bɛ túa nyɔlɩɛtɛfʋɛ'n-mɔ kalɛ nán bɛ fʋ́a bɛ́ mɔ bɛ bɔ bala kpa'n, ɛmɔ bɛ́bɛlɛ bɛ́ nwʋn asɩ bɛ mán bɛ́ kʋsʋ. 15 Afɩ like mɔ Nyanmɩan kulo'n y'ɔ le kɛ ɛmɔ bɔ́ bala kpa. Yɩ́ dɩɛ, anɩn ngʋasɩafʋɛ'n-mɔ mɔ bɛ nzɩ man like fɩ́ɩ́'n, bɛ nnyan man ɛmɔ anwʋn ɛjɔlɛ ɛtɛ fɩ́ɩ́ bɛ ngan man. 16 Ɛmɔ a nyan fanwʋndi, nan kʋsʋ nán bɛ man fanwʋndi sɔ'n kaci kɛ ɛtanlan bɛ fɩa yɩ́ bʋ bɛ yɔ nyɔlɩɛ ɛtɛ. Nan ɛmɔ bɔ́ bala kpa, ɔ sanlɩn kɛ ɛmɔ tɩ Nyanmɩan ngʋa. 17 Ɛmɔ mán menian'n-mɔ kʋalaa anyɩnnzɔ. Ɛmɔ húlo anianman'n-mɔ mɔ b'a fa bɛ́ nwʋn b'a man Zozi'n. Ɛmɔ súlo Nyanmɩan, ɛmɔ mán belemgbin anyɩnnzɔ.

Ɛmɔ yɔ́ kɛ Zozi yɔlɩ yɩ́'n

18 Ɛmɔ mɔ bɛ tɩ ngʋa'n, ɛmɔ bɛ́bɛlɛ bɛ́ nwʋn asɩ, bɛ mán bɛ́ mɩn-mɔ anyɩnnzɔ kpa. Nán kɛ bɛ́ mɔ bɛ tɩ kpa mɔ bɛ tɩ bɛtɛɛ nɩn ala y'ɔ di kɛ ɛmɔ bɛbɛlɛ bɛ́ nwʋn asɩ bɛ man bɛ́ anyɩnnzɔ ɔ. Nan ɔ di kɛ ɛmɔ yɔ yɩ́ sɔ bɛ man bɛ́ mɔ bɛ tɩ man kpa'n-mɔ kʋsʋ. 19 Afɩ sɛ sʋanlan kʋn man Nyanmɩan anyɩnnzɔ nán ɔ lɛ nwun yalɛ m'ɔ nzɛ nvata man an, ɔ tɩ like kpa. 20 Nan sɛ ɛmɔ yɔ ɛtɛ nán bɛ lɛ kele ɛmɔ yalɛ, nán ɛmɔ tila bɛ́ ahʋnlɩn an, anɩn anunminnyanmʋn benin yɛ̂ ɛmɔ nyan yɩ́ nun ɔ? Nan sɛ ɛmɔ bɔ bala kpa, mɔ bɛ lɛ kele ɛmɔ yalɛ, nán sɛ ɛmɔ tila bɛ́ ahʋnlɩn bɛ nwun yalɛ sɔ nɩn an, ɔ tɩ like kpa wɔ Nyanmɩan anyunnun.

21 Ɛfɛlɛ'n mɔ Nyanmɩan a fɛlɛ ɛmɔ yɩ́ nwʋn'n, yɩ́ bʋ nɩn anɩn. Ɔ sanlɩn kɛ Kilisi kʋsʋ nwunlin amannɩɛ wɔ ɛmɔ dunman nun maan ɛmɔ kʋsʋ nɩan yɩ́ dɩɛ nɩn asʋ bɛ yɔ bie. 22 Kilisi a nyɔ man ɛtɛ lé, ɔ'a nni man ato lé. 23 Bɛ kpɛlɩ yɩ́ nzʋba, ɔ'a mgbɛ man bɛ́ bie. Bɛ helelɩ yɩ́ yalɛ, ɔ'a nvʋa man bɛ́ ti. Ɔ falɩ yɩ́ kʋalaa wulalɩ Nyanmɩan m'ɔ tɩ ndɛɛbuafʋɛ kpa nɩn asa nun. 24 Kilisi muonun sʋalɩ yɛ́ ɛtɛ'n kʋalaa yɩ́ ti sʋ wɔ kʋlʋwa nɩn asʋ. Ɔ'a yɔ sɔ maan y'a wu yɛ fi ɛtɛ nɩn anun y'a jasʋ yɛ bɔ bala m'ɔ tɩ sɛsɛ. Ɔ sanlɩn kɛ, ɛbʋta'n mɔ bɛ bʋtalɩ yɩ́'n y'ɔ man ɛmɔ anwʋn a sa ɔ. 25 Afɩ daba anɩn ɛmɔ tɩ kɛ mmʋa mɔ b'a minlin ɔ. Nan sian dɩɛ, ɛmɔ a sa a a Kilisi m'ɔ tɩ bʋa ɛnɩanfʋɛ kpa'n m'ɔ sisa ɛmɔ ɛkala nɩn anwʋn.

3

Balasua nʋn yɩ́ hun bɛ́ asɩtanlan'n

1 Ɛhɩ, ɛmɔ mmalasua'n-mɔ, ɛmɔ bɛ́bɛlɛ bɛ́ nwʋn asɩ bɛ́ mán bɛ́ hun-mɔ. Sɛ ɛmɔ ahun mmie-mɔ nne man Nyanmɩan Anʋan Ɛjɔlɛ'n bɛ nni man nán bɛ nwun ɛmɔ asɩtanlan kpa nɩn an, sɛ bɔbɔ ɛmɔ a ngan man ɛjɔlɛ b'a ngele man bɛ́ a, bɛ 'fa bɛ́ nwʋn bɛ man Nyanmɩan. 2 Afɩ bɛ 'ba nwun yɩ́ kɛ ɛmɔ asɩtanlan'n tɩ kpa, ɛsɛ ɛmɔ anyɩn sɔ bɛ́. 3 Nán bɛ kpʋnndɛ bɛ́ nwʋn elie kɛ bɛ́ ti enyuan mɔ b'a sesie yɩ́ kanlanman, ɔ nʋn esika ninnge mɔ bɛ fa bɛ sesie bɛ́ nwʋn, ɔ nʋn ɛtanlan nganlanman ɛhala. 4 Nan ɛmɔ mán ɛmɔ kanlanman'n fi ɛmɔ akunnun kʋsʋ ɔ fíte. Kanlanman'n mɔ bɛ lɛ kpʋnndɛ m'ɔ le man ɛsɛcɩɛ'n y'ɔ le ahʋnlɩn m'ɔ tɩ kpa, m'ɔ tɩ bɛtɛɛ. Kanlanman sɔ'n, ɔ tɩ like m'ɔ sʋ ɛbʋɛ kpa wɔ Nyanmɩan anyunnun. 5 Daba mmalasua'n-mɔ mɔ anɩn bɛ le anyɩndasʋɛ wɔ Nyanmɩan ɛlɔ'n, kɛ bɛ yɔlɩ yɩ́ nɩn anɩn. Bɛ bɛbɛlɛlɩ bɛ́ nwʋn asɩ bɛ manlɩn bɛ́ hun-mɔ. 6 Kɛ anɩn Sala tɩ yɩ́ nɩn anɩn. Ɔ bɛbɛlɛlɩ yɩ́ nwʋn asɩ dede ɔ fɛlɛlɩ Abalahamʋn “Yɛmɩnlɩn”. Sɛ ɛmɔ kʋsʋ bɔ bala kpa, nán sɛ ɛmɔ a nyaci man bɛ́ nwʋn maan like fɩ́ɩ́ a nnwonwunlan man ɛmɔ a, anɩn Sala amma mmalasua y'ɔ le ɛmɔ sakpa.

7 Ɛmɔ mmelenzua'n-mɔ kʋsʋ, ɛmɔ nʋn bɛ́ yɩ-mɔ tánlan kanlanman. Ɛmɔ nwún yɩ́ kɛ bɛ́ anwʋnsɛlɛ'n nju man ɛmɔ dɩɛ'n. Ɛmɔ mán bɛ́ anyɩnnzɔ. Ɔ sanlɩn kɛ ngʋan'n mɔ Nyanmɩan 'fa man ɛmɔ'n, bɛ́ kʋsʋ bɛ wɔ nun bie. Ɛmɔ yɔ́ yɩ́ sɔ, nán Nyanmɩan Kpili a tie ɛmɔ asɔnɩn ɛyɔlɛ'n.

Nyanmɩan 'yeyila bɛ́ mɔ bɛ lɛ nwun yalɛ wɔ Zozi Kilisi dunman nun'n

8 Mɩ́n ɛjɔlɛ nɩn ayuelɩɛ'n y'ɔ le kɛ ɛmɔ kʋalaa nyán ajʋnlɩn kʋn. Ɛmɔ nwún ɛmɔ anwʋn anwunnvoe. Ɛmɔ húlo bɛ́ nwʋn kɛ anianman-mɔ kulo bɛ́ nwʋn'n. Ɛmɔ yɔ́ bɛ́ nwʋn ye, bɛ bɛ́bɛlɛ bɛ́ nwʋn asɩ bɛ́ manngʋn'n-mɔ anyunnun. 9 Nán bɛ fa ɛtɛ bɛ tua ɛtɛ'n kalɛ, anaan nzʋba bɛ tua nzʋba'n kalɛ. Nan ɛmɔ sɛ́lɛ Nyanmɩan maan ɔ yéyila bɛ́. Ɔ sanlɩn kɛ Nyanmɩan kulo kɛ ɔ yeyila ɛmɔ, yɩ́ ti y'ɔ man ɔ fɛlɛlɩ ɛmɔ ɔ. 10 B'a hɛlɛ wɔ Ɛhɛlɛ Ɛjɔlɛ nɩn anun kɛ:

Sʋanlan m'ɔ kulo kɛ ɔ nyan ngʋan ɔ di fɛ'n,

anɩn ɔ yáci yɩ́ manngʋn'n-mɔ anwʋn ɛjɔlɛ ɛtɛ ɛhan

nʋn ato elie'n.

11 Ɔ yɩ́ yɩ́ sa nyɔlɩɛ ɛtɛ nɩn anun,

nán ɔ yɔ́ nyɔlɩɛ kpa.

Ɔ kpʋ́nndɛ anzʋnunjɔ atɩn'n, nán ɔ nánndɩ sʋ.

12 Ɔ sanlɩn kɛ Nyanmɩan anyɩn kpala sɛsɛfʋɛ'n-mɔ,

ɔ tie bɛ́ asɔnɩn ɛyɔlɛ'n.

Nan bɛ́ mɔ bɛ yɔ ɛtɛ'n,

ɔ ngulo man kɛ yɩ́ nyɩn bɔ bɛ́.

13 Sɛ ɛmɔ yɩ bɛ́ kunnun kpa bɔkɔɔ, mɔ ɛmɔ lɛ bɔ bala kpa'n, nwan y'ɔ kʋala ɔ yɔ ɛmɔ ɛtɛ ɔ? 14 Sɛ ɛmɔ bɔ bala kpa nán ɛmɔ nwun amannɩɛ bɔbɔ a, Nyanmɩan 'yeyila ɛmɔ. Yɩ́ sɔ ati, nán bɛ sulo bɛ́ mɔ bɛ kele ɛmɔ yalɛ'n maan ɛmɔ ati anun sɛcɩ ɛmɔ. 15 Nan ɛmɔ wúla Kilisi m'ɔ tɩ ɛmɔ Amɩn nɩn anunminnyanmʋn wɔ ɛmɔ ahʋnlɩn nɩn anun. Sɛ sʋanlan bie bisa ɛmɔ anyɩndasʋɛ'n mɔ ɛmɔ le yɩ́ wɔ Kilisi anun nɩn anwʋn ɛjɔlɛ a, 16 ɛmɔ tʋ́ bɛ́ ahʋnlɩn asɩ bɛ fá anyɩnnzɔ bɛ búa yɩ́. Ɛmɔ mán ɛmɔ anʋan ɛjɔlɛ nʋn ɛmɔ abalabɔ'n yɔ́ kʋn, nán anyunnunguasɩɛ a han bɛ́ mɔ Zozi Kilisi dunman nun bɛ kan ɛmɔ anzin ɛjɔlɛ ɛtɛ'n. 17 Afɩ ɔ tɩ kpa kɛ ɛmɔ yɔ́ nyɔlɩɛ kpa bɛ nwún amannɩɛ, ɔ sanlɩn kɛ Nyanmɩan kulo yɩ́ sɔ. Sɛ ɛmɔ yɔ nyɔlɩɛ kpa a, ɔ tɩ kpa tala kɛ ɛmɔ kɔ yɔ nyɔlɩɛ ɛtɛ nán ɛmɔ a nwun yalɛ'n.

18 Kilisi muonun wuli kpɛ̂ kʋnmgba cein yɛ́ ɛtɛ'n dunman nun. Yɩ́ m'ɔ tɩ sɛsɛfʋɛ'n, ɔ wuli bɛ́ mɔ bɛ tɩ man sɛsɛfʋɛ'n-mɔ dunman nun maan y'a fa yɛ́ nwʋn y'a wula Nyanmɩan asa nun. Bɛ hunlin yɩ́ nwʋnnaan'n, nan Nyanmɩan Wawɛ'n manlɩn yɩ́ ngʋan. 19 Wawɛ sɔ'n dunman nun, ɔ hɔlɩ hanlɩn Nyanmɩan Anʋan Ɛjɔlɛ'n ɔ helelɩ wawɛ'n-mɔ mɔ b'a gua bɛ́ fiadɩ'n. 20 Wawɛ sɔ'n-mɔ, mɛlɛ mɔ Nowe 'bʋbɔ meli'n, bɛ́ nyɩn a nzɔ man Nyanmɩan. Nyanmɩan Kpili sili abʋtalɛ ɔ nwʋnndɛlɩ bɛ́ dede, menian mɔ bɛ 'fʋ meli nɩn anun'n fʋlɩ. Bɛ́ mɔ bɛ fʋlɩ meli nɩn anun'n b'a nzʋn man fɩ́ɩ́. Bɛ tɩ menian mɔcʋɛ ala yɛ́ bɛ fʋlɩ nun bɛ nyanlɩn bɛ́ ti asue nɩn anyɩnsʋ ɔ. 21 Nzue sɔ'n, anɩn ɔ tɩ kɛ ɛsɔnɩan'n m'ɔ man ɛmɔ nyan bɛ́ ti sian dɩɛ'n nzɔlɛ. Ɛsɔnɩan sɔ'n, nán y'ɔ le bɛ́ nwʋn efian nɩn enwunnzian'n. Nan yɩ́ y'ɔ le ɛsɛlɛ'n mɔ yɛ sɛlɛ Nyanmɩan kɛ ɔ mán yɛ́ ahʋnlɩn nɩn anun tɩ'n. Ɔ sanlɩn kɛ Zozi Kilisi fi ewue nun ɔ'a jasʋ. 22 Ɔ'a fʋ ɔ'a hɔ anwunno, ɔ tɩ Nyanmɩan Kpili fama sʋ. Nyanmɩansʋ mmɔfʋɛ'n-mɔ anun, bɛ́ mɔ bɛ di kpain'n ɔ nʋn bɛ́ mɔ bɛ le tunmin'n, yɩ́ y'ɔ sie bɛ́ ɔ.

4

Abalabɔ fʋfɔlɛ'n

1 Ɛhɩ, kɛmɔ Kilisi nwunlin anwʋnnaan nun amannɩnhunnun'n, ɛmɔ kʋsʋ nyán ajʋnlɩn kʋnmgba sɔ'n mɔ anɩn ɔ le yɩ́'n. Ɔ sanlɩn kɛ sʋanlan m'ɔ kɔ nwun anwʋnnaan nun amannɩnhunnun'n, ɔ nwula man yɩ́ sa ɛtɛ nɩn anun kʋ́n. 2 Sian dɩɛ, ɔ di kɛ ɛmɔ bɔ bala mɔ Nyanmɩan kulo wɔ ɛmɔ asɩtanlan nɩn anun mɛlɛ mɔ ɛmɔ tɛ wɔ asɩɛ nɩn asʋ ɛwa'n. Nan ɔ nni man kɛ ɛmɔ bɔ bala ɛtɛ mɔ anwʋnnaan kulo'n kʋ́n. 3 Afɩ, bɛ́ mɔ bɛ nzɩ man Nyanmɩan'n, bɛ́ nyɔlɩɛ mɔ bɛ yɔ'n, daba ɛmɔ falɩ tɛmʋn dɔʋn bɛ yɔlɩ bie. Anɩn ɛmɔ asɩtanlan'n tɩ basa-basa, ɛmɔ bɔ bala ɛtɛ mɔ anwʋnnaan kulo'n, ɛmɔ tɩ kɔnʋnmɩnnzan, ɛmɔ nʋn bɛ́ manngʋn-mɔ bɛ didi bɛ nʋn nzan dede ɔ fʋ bɛ bʋ́ɛ sʋ, ɛsɛ ɛmɔ sɔ amʋan m'ɔ tɩ busuɔfʋɛ like'n. 4 Kɛmɔ sian dɩɛ, ɛmɔ nʋn bɛ́ mɔ bɛ nzɩ man Nyanmɩan'n nyɔ man mgban-mgban ninnge sɔ'n-mɔ kʋ́n'n, ɛhɩka ati yɛ̂ menian sɔ'n-mɔ bɔ ɛmɔ amgba ɔ. Ɔ sanlɩn kɛ ɛmɔ abalabɔ'n sin bɛ́ nwʋn. 5 Bɛ 'ba bu bɛ́ nyɔlɩɛ'n-mɔ anwʋn mgbʋnndan bɛ kele Nyanmɩan mɔ ɔ'a sesie yɩ́ nwʋn ɔ 'ba bua anyɩnwɔsʋɛ mma'n-mɔ nʋn ewue mma'n-mɔ ndɛɛ'n. 6 Afɩ bɛ hanlɩn Ɛjɔlɛkpa'n bɛ helelɩ yɛ́ nan-mɔ mɛlɛ mɔ anɩn bɛ́ nyɩn wɔ sʋ'n. Ɔ man sɛ b'a wu bɔbɔ a, Nyanmɩan tunmin nun, Wawɛ Nwannzan-nwannzan'n 'man bɛ nyan ngʋan.

7 Like biala ayuelɩɛ a kpunnge. Ɛhɩka ati, ɛmɔ bú mgbʋnndan kpa. Ɛmɔ sésie bɛ́ nwʋn nán b'a hʋala b'a tanlan mmʋtʋɛ nɩn anun. 8 M'ɔ cian tala like kʋalaa'n y'ɔ le kɛ ɛmɔ fá bɛ́ ahʋnlɩn'n kʋalaa bɛ húlo bɛ́ nwʋn. Ɔ sanlɩn kɛ ehulo'n kala ɛtɛ dɔʋn asʋ. 9 Sʋanlan biala m'ɔ kɔ wʋlʋ ɛmɔ awulo'n, ɛmɔ sɔ́ yɩ́ nun kanlanman, nán bɛ munlan bɛ jʋjɔ bɛ́ konvin abʋ. 10 Nyanmɩan Kpili a man ɛmɔ anun kʋn biala Wawɛ nun junman. Junman ngacile ngacile sɔ'n, sʋanlan kʋn lí yɩ́ dɩɛ'n kpa ɔ fá bʋ́ka yɩ́ manngʋn'n-mɔ kɛ ɔ sɛ fata'n. 11 Sʋanlan m'ɔ kan Nyanmɩan Anʋan Ɛjɔlɛ'n, ɔ hán ɛjɔlɛ mɔ Nyanmɩan kɔ man yɩ́ kɛ ɔ hán'n. Sʋanlan m'ɔ bʋka yɩ́ manngʋn'n-mɔ'n, ɔ fá anwʋnsɛlɛ'n kʋalaa mɔ Nyanmɩan Kpili a fa a man yɩ́'n ɔ bʋ́ka bɛ́. Like biala anun, yɛ yɔ́ yɩ́ sɔ maan anunminnyanmʋn hán Nyanmɩan wɔ Zozi Kilisi dunman nun. Ɔ sanlɩn kɛ anunminnyanmʋn'n nʋn tunmin'n tɩ yɩ́ dɩɛ cɩan daa. Amɩn!

Amannɩnhunnun nʋn nyila'n

12 Anianman ehulo mma, ɛmɔ lɛ nwun amannɩnhunnun. Amannɩnhunnun sɔ'n tɩ kɛ sɩ̂n mɔ b'a kpʋnmgbɔ b'a gua ɛmɔ anwʋn ɔ. Nán bɛ man ɔ sin bɛ́ nwʋn kɛ ɛjɔlɛ ngacile bie yɛ̂ ɔ'a tʋ ɛmɔ ɔ. 13 Nan ɛmɔ lí fɛ kɛ ɛmɔ lɛ nwun Kilisi amannɩnhunnun'n bie, nán cɩan mɔ ɔ 'yɩ yɩ́ anunminnyanmʋn'n kele'n, ɛmɔ a li fɛ dede ɔ'a bʋ sʋ. 14 Sɛ Kilisi dunman nun menian'n-mɔ kpɛ ɛmɔ nzʋba a, nyila kan ɛmɔ. Ɔ sanlɩn kɛ anunminnyanmʋn Wawɛ'n m'ɔ tɩ Nyanmɩan Wawɛ'n wɔ ɛmɔ anun. 15 Nán man ɛmɔ anun bie nwun amannɩɛ kɛ ɔ'a li awue, anaan ɔ'a wua, anaan ɔ'a yɔ ɛtɛ, anaan ɔ'a li abie ɛjɔlɛ dɩɛ anun cenjin. 16 Nan sɛ ɛmɔ anun bie lɛ nwun amannɩɛ Kilisi dunman nun an, n'ɔ man yɩ́ nwʋn nyian kun yɩ́. Nan ɔ lá Nyanmɩan asɩ kɛ ɔ tɩ Kilisi sʋanlan.

17 Afɩ mân'n ndɛɛ ebua nɩn a li mʋa a bɔ yɩ́ bʋ Nyanmɩan menian'n-mɔ ɛlɔ. Yɛ́ mɔ yɛ tɩ yɩ́ menian'n, sɛ ndɛɛ ebua'n bɔ yɩ́ bʋ yɛ́ ɛlɔ a, anɩn bɛ́ mɔ bɛ nne man Nyanmɩan Anʋan Ɛjɔlɛ'n bɛ nni man'n, bɛ́ ayuelɩɛ'n, ɔ 'yue bɛ́ sɛ? 18 Afɩ Ɛhɛlɛ Ɛjɔlɛ'n nwan:

Bɛ́ mɔ bɛ tɩ fɔ́ʋ́n'n,

sɛ bɛ́ ti ele tɩ man nzɛmɩndɛ a,

anɩn bɛ́ mɔ bɛ nne man Nyanmɩan bɛ nni man

ɔ nʋn ati anun ɛtɛ mma'n-mɔ, bɛ 'yɔ bɛ́ nwʋn sɛ?

19 Yɩ́ sɔ ati, bɛ́ mɔ bɛ lɛ nwun amannɩɛ, m'ɔ tɩ Nyanmɩan akunnun like'n, bɛ fá bɛ́ nwʋn bɛ wúla Nyanmɩan asa nun kpa bɔkɔɔ nán bɛ yɔ́ nyɔlɩɛ kpa. Afɩ yɩ́ m'ɔ bɔlɩ ɛmɔ'n, ɔ tɩ ananhɔlɛfʋɛ, yɩ́ anɔhʋba'n m'ɔ bɔlɩ ɛmɔ'n, ɔ 'di sʋ.

5

Asɔnɩn mgbain'n-mɔ

1 Kɩkaala dɩɛ, ɛ 'nwun ɛjɔlɛ kaan mɔ mɩɩn fa mɩn tʋ asɔnɩn mgbain'n-mɔ mɔ bɛ wɔ ɛmɔ afian ɛlɔ nɩn anyunnun'n. Mɩ́n muonun n dɩ asɔnɩn kpain'n bie kɛ bɛ́. Mɩn di Kilisi amannɩnhunnun'n mɔ ɔ'a nwun yɩ́ nɩn anwʋn adanzɩɛ, ɛsɛ mɛlɛ mɔ ɔ 'ba a'n, mɩn 'tanlan yɩ́ anunminnyanmʋn nɩn anun bie. Yɩ́ sɔ ati, mɩn 'sɛlɛ ɛmɔ mɩn bʋtʋ bɛ́ kɛ: 2 Nyanmɩan menian'n-mɔ mɔ ɔ'a fa bɛ́ ɔ'a wula ɛmɔ asa nun'n, bɛ tɩ kɛ mmʋa kpule, ɛmɔ nɩ́an bɛ́ sʋ kpa. Nán bɛ nɩan bɛ́ sʋ kɛ junman mɔ bɛ lɛ fa bɛ tinndin ɛmɔ kɛ bɛ lí ɔ, nan ɛmɔ yɩ́ bɛ́ kunnun bɛ nɩ́an bɛ́ sʋ kpa bɔkɔɔ kɛ Nyanmɩan kulo'n. Nán bɛ yɔ yɩ́ kɛ bɛ lɛ nɩan bɛ́ sʋ bɛ kpʋnndɛ nun esika. Nan ɛmɔ sí bɛ́ hue bɛ nɩ́an bɛ́ sʋ. 3 Menian mɔ Nyanmɩan a fa bɛ́ a wula ɛmɔ asa nun'n, nán bɛ sisi bɛ́, nan ɛmɔ mɔ bɛ tɩ mmʋa ɛnɩanfʋɛ'n, ɛmɔ bɔ́ bala kpa maan bɛ nɩ́an sʋ bɛ bɔ́ bie. 4 Yɩ́ dɩɛ cɩan mɔ Kilisi m'ɔ tɩ Bʋa Ɛnɩanfʋɛ Kpain'n kɔ a'n, anɩn ɛmɔ nyan anunminnyanmʋn abotile'n m'ɔ nzɛcɩ man lé'n.

Asɔnɩn mma'n-mɔ

5 Ɛmɔ mgbafɛlɛ'n-mɔ kʋsʋ, ɛmɔ bɛ́bɛlɛ bɛ́ nwʋn asɩ bɛ mán mgbain'n-mɔ. Afɩ mɩɩn kan mɩn kele ɛmɔ kʋalaa kɛ bɛ bɛ́bɛlɛ bɛ́ nwʋn asɩ bɛ mán bɛ́ nwʋn. Ɔ sanlɩn kɛ b'a hɛlɛ wɔ Ɛhɛlɛ Ɛjɔlɛ nɩn anun kɛ:

Atubɛnwʋn mma'n-mɔ,

Nyanmɩan Kpili nʋn bɛ́ le yɩ́.

Nan bɛ́ mɔ bɛ bɛbɛlɛ bɛ́ nwʋn asɩ'n,

Nyanmɩan nwun bɛ́ nwʋn anwunnvoe.

6 Yɩ́ sɔ ati, mɩɩn kan mɩn kele ɛmɔ kɛ ɛmɔ bɛ́bɛlɛ bɛ́ nwʋn asɩ bɛ mán tunminfʋɛ Nyanmɩan Kpili, nán ɔ'a man ɛmɔ sʋ mɛlɛ kasian nɩn anun. 7 Ɛmɔ fá bɛ́ nzusue'n kʋalaa bɛ wúla yɩ́ sa nun, ɔ sanlɩn kɛ ɔ nɩan ɛmɔ lɩka.

8 Ɛmɔ sésie bɛ́ nwʋn, bɛ sísa bɛ́ nwʋn, ɔ sanlɩn kɛ ɛmɔ kpɔfʋɛ Abɔnsanmʋn lɛ bɔ ɛmɔ anwʋn mgbɔlɔka kɛ tɛtɩanfʋɛ mɔ yɩ́ nyɩn a bʋlʋ ɔ lɛ tɛtɩan ɔ kpʋnndɛ naan mɔ ɔ 'cɩ yɩ́ di ɔ. 9 Ɛmɔ tíla bɛ́ dedi nɩn anun kpa bɛ jínlan bɛ́ ja nun kpunndiin wɔ yɩ́ nyunnun. Afɩ asɔnɩn mma'n-mɔ mɔ bɛ wɔ mân'n lɩka kʋalaatin'n, kɛ bɛ nwun yalɛ nɩn anɩn. 10 Kɩkaala ɛmɔ lɛ nwun yalɛ kaan, yɩ́ nzin, Nyanmɩan Kpili m'ɔ sɩ anwunnvoe sʋnman'n, mɔ ɔ'a fɛlɛ ɛmɔ kɛ ɛmɔ nʋn Kilisi bɛ yɔ́ kʋn bɛ tánlan yɩ́ anunminnyanmʋn'n m'ɔ le man ayuelɩɛ nɩn anun'n, yɩ́ muonun, ɔ 'sesie ɛmɔ kpa. Ɔ 'man ɛmɔ tin. Ɔ 'man ɛmɔ anwʋnsɛlɛ. Ɔ 'man ɛmɔ jinlan bɛ́ ja nun kpunndiin. 11 Tunmin'n tɩ yɩ́ dɩɛ cɩan daa! Amɩn.

Ngalɩɛ nʋn ahɩn ebisa

12 Anianman *Silivɩn yɛ̂ ɔ'a bʋka mɩ́n maan m'an hɛlɛ kalata sin kaan ɛhɩ m'an nwan ɛmɔ ɔ. Ɔ tɩ anianman m'ɔ nanndɩ ananhɔlɛ atɩn nɩn asʋ ɔ. Mɩɩn fa kalata sɔ'n mɩn wowula ɛmɔ anwʋnsɛlɛ ɛsɛ mɩn kele ɛmɔ kɛ Nyanmɩan a nwun yɛ́ nwʋn anwunnvoe sakpa. Yɩ́ ti, ɛmɔ jínlan bɛ́ ja nun kpunndiin.

13 Asɔnɩn mma'n-mɔ mɔ bɛ wɔ *Babilɔnʋn mɔ Nyanmɩan a fɛlɛ bɛ́ yɩ́ nwʋn kɛ ɔ'a fɛlɛ ɛmɔ'n, bɛ́ nwan bɛ 'bisa ɛmɔ ahɩn. Maakɩ mɔ asɔnɩn nɩn anun ɔ tɩ mɩ́n wa'n, yɩ́ kʋsʋ yɩ́ nwan ɔ 'bisa ɛmɔ ahɩn.

14 Ɛmɔ bísa bɛ́ nwʋn ahɩn bɛ tɔ́ bɛ́ nwʋn nun.

Bɛ́ kʋalaa mɔ b'a fa bɛ́ nwʋn b'a man Kilisi'n, Nyanmɩan cɩ́cɩ bɛ́ lʋa.

2 PƖƐLƖ

1

2

3

PIƐLƖ KALATA'N

M'Ɔ TƆ SƱ NNYUAN'N

M'ɔ wɔ nun'n

Pɩɛlɩ hɛlɛlɩ kalata ɛhɩ nwanlɩn bɛ́ kʋalaa mɔ b'a fa bɛ́ nwʋn b'a man Zozi Kilisi'n. Anɩn ɔ lɛ kan kele bɛ́ kɛ ɔ sɩ kɛ ɔ ngɔ hyɛ man, ɔ 'ba wu. Ɛhɩka ati, ɔ kulo kɛ ɔ kacɩ bɛ́ ninnge'n-mɔ m'ɔ hehelelɩ'n. Alimʋa kalata'n mɔ Pɩɛlɩ hɛlɛlɩ nɩn anun, ɔ lɛ kan kele asɔnɩn mma'n-mɔ kɛ sɛ mân'n lɛ kele bɛ́ ahʋlʋwa a, bɛ tíla bɛ́ dedi nɩn anun kpolo. Kalata'n m'ɔ tɔ sʋ nnyuan ɛhɩ anun, ɔ lɛ kan kele bɛ́ kɛ sɛ ato ngehelefʋɛ-mɔ fite asɔnɩn nɩn anun nán bɛ lɛ kekele ato ninnge bɛ sɛcɩ yɩ́ a, bɛ sɔ́ ananhɔlɛ ɛjɔlɛ'n mɔ bɛ tɩlɩ nɩn anun kpa.

Kalata nɩn ati 1.1-15, Pɩɛlɩ lɛ kan like ati m'ɔ man ɔ lɛ kɛlɛ yɩ́ kalata'n: ɔ 'kacɩ asɔnɩn mma'n-mɔ maan bɛ́ ti tanlan wawɛ nun ɛjɔlɛ'n mɔ bɛ hanlɩn helelɩ bɛ́ nɩn asʋ. Alimʋa ɛkacɩɛ dɩɛ'n (1.16-21) tʋ de Zozi Kilisi anwʋn Ɛjɔlɛkpa'n. Ɛjɔlɛkpa sɔ'n, yɩ́ Pɩɛlɩ muonun nʋn mmɔfʋɛ'n-mɔ di yɩ́ nwʋn adanzɩɛ kɛ ɔ tɩ ananhɔlɛ. Nyanmɩan mgbɔmanfʋɛ'n-mɔ mɔ Wawɛ Nwannzan-nwannzan'n hyʋɩnlɩn bɛ́ maan bɛ hɛlɛlɩ Ɛhɛlɛ Ɛjɔlɛ Nwannzan-nwannzan'n kʋsʋ di yɩ́ nwʋn adanzɩɛ. Kalata nɩn ati nnyuan nɩn anun, Pɩɛlɩ lɛ bɔ ato ngehelefʋɛ'n-mɔ nyɔlɩɛ'n-mɔ bɛ fa bɛ sɛcɩ asɔnɩn'n tɛtɛlɛ nun. Ɛkannzʋɛ mɔ Zudɩ kannzʋlɩ ato ngehelefʋɛ'n-mɔ yɩ́ kalata nɩn anun'n, yɩ́ kʋnmgba nɩn ala bɔbɔ yɛ̂ yɛ nwun yɩ́ Pɩɛlɩ kʋsʋ kalata nɩn anun ɔ. Kalata nɩn ati nsan nɩn anun, Pɩɛlɩ lɛ bua bɛ́ mɔ bɛ́ nwan yɛ́ Mɩn Zozi ngɔ sa ngɔ a man ɔ ngɔ bua man mân'n ndɛɛ'n. Ɔ lɛ kacɩ bɛ́ kɛ sɛ Kilisi a hyɛ nán ɔ walɩ man an, anɩn bɛ nwún yɩ́ kɛ Nyanmɩan a si abʋtalɛ. Ɔ sanlɩn kɛ Nyanmɩan ngulo man kɛ sʋanlan fɩ́ɩ́ minlin, nan ɔ kulo kɛ bɛ́ kʋalaa bɛ kaci bɛ́ asɩtanlan'n bɛ fi bɛ́ ɛtɛ nɩn anun bɛ jasʋ (3.9). Kalata nɩn agualɩɛ nun, Pɩɛlɩ kulo kɛ asɔnɩn mma'n-mɔ mɩan bɛ́ bʋ bɛ tanlan anwʋntɩɛ nun nán Nyanmɩan a nnyan man bɛ́ nwʋn ɛjɔlɛ ɛtɛ ɔ'a ngan man mɛlɛ mɔ Kilisi 'sa ba'n (3.11-18).

1

Ahɩn ebisa

1 Mɩ́n, Simʋn Pɩɛlɩ, mɔ n dɩ Zozi Kilisi akʋa ɛsɛ n dɩ yɩ́ bɔfʋɛ'n yɛ̂ mɩɩn kɛlɛ kalata ɛhɩ ɔ. Mɩɩn kɛlɛ mɩn nwan ɛmɔ kʋalaa mɔ ɛmɔ le dedi kʋnmgba'n mɔ yɛ le yɩ́ mɔ yɩ́ nwʋn cian'n. Zozi Kilisi m'ɔ tɩ yɛ́ Nyanmɩan m'ɔ tɩ yɛ́ Ngʋandefʋɛ nɩn adawʋlʋman, y'a nyan dedi sɔ'n ɔ sanlɩn kɛ ɔ tɩ sɛsɛ. 2 Mɩn 'bisa ɛmɔ ahɩn. Nyanmɩan nʋn yɛ́ Mɩn Zozi, bɛ nwún ɛmɔ anwʋn anwunnvoe, ɛsɛ bɛ́ man ɛmɔ alʋa cɩ́cɩ bɛ́ nwʋn kpa. Bɛ mán ɛmɔ sɩ́ bɛ́ kpa.

3 Zozi Kilisi mɔ Nyanmɩan tunmin'n wɔ yɩ́ nun'n, ɔ'a fa yɩ́ kʋalaa m'ɔ cian'n ɔ'a man yɛ́ maan yɛ bu amanmuo m'ɔ sɔ Nyanmɩan anyɩn. Ɔ'a man y'a sɩ Nyanmɩan m'ɔ fɛlɛlɩ yɛ́ kɛ yɛ yɔ́ kpa kɛ yɩ́ muonun ɛsɛ yɛ wʋ́lʋ yɩ́ anunminnyanmʋn nɩn anun'n. 4 Yɩ́ ti, ninnge mgbakpa'n-mɔ m'ɔ falɩ bɔlɩ yɛ́ anɔhʋba'n, ɔ'a man yɛ́ sa a han bɛ́. Ninnge sɔ'n-mɔ dunman nun, ɛmɔ kʋala bɛ nwanndi mân ɛhɩ anun anyɩnbʋlʋ ninnge ɛtɛ'n m'ɔ man ewue'n nán ɛmɔ nʋn Nyanmɩan bɛ yɔ kʋn.

5 Ɛhɩka ati, ɛmɔ bɔ́ mɔndɩnlɩn bɛ bɔ́ bala kpa bɛ tʋ́ bɛ́ dedi nɩn asʋ. Ɛmɔ nwún ngɛlɛ bɛ tʋ́ bɛ́ abalabɔ kpa nɩn asʋ. 6 Ɛsɛ ɛmɔ bɔ́ mɔndɩnlɩn bɛ sɔ́ bɛ́ nwʋn bɛ tʋ́ ngɛlɛ nɩn asʋ. Ɛmɔ sí abʋtalɛ bɛ tʋ́ bɛ́ nwʋn ɛsɔ nɩn asʋ. Ɛmɔ fá bɛ́ nwʋn bɛ bɔ́ Nyanmɩan. 7 Ɛmɔ anwʋn ɛbɔ mɔ b'a fa b'a bɔ Nyanmɩan'n, ɛmɔ húlo anianman'n-mɔ bɛ bʋ́ka sʋ. Ɛmɔ húlo menian'n-mɔ kʋalaatin bɛ tʋ́ anianman'n-mɔ ehulo nɩn asʋ. 8 Ninnge m'ɔ di kɛ ɛmɔ nyan yɩ́ bɛ́ asɩtanlan nɩn anun nɩn anɩn. Sɛ ɛmɔ nyan yɩ́ dɔʋn an, ɔ 'man ɛmɔ di junman'n kanlanman kpa ɛsɛ bɛ 'sɩ yɛ́ Mɩn Zozi Kilisi bɛ kɔ bɛ́ nyunnun. 9 Nan sʋanlan mɔ ninnge sɔ'n-mɔ nnʋn man yɩ́ nun'n, anɩn ɔ tɩ kɛ anyɩnsinlinwafʋɛ anaan ɔ tɩ kɛ sʋanlan m'ɔ nnwun man mʋa. Ɔ tɩ sʋanlan mɔ yɩ́ lʋa a fi kɛ yɩ́ ɛtɛ'n m'ɔ yɔlɩ yɩ́ daba'n, Nyanmɩan a fa a hye yɩ́. 10 Yɩ́ sɔ ati, ɛfɛlɛ'n mɔ Nyanmɩan a fɛlɛ ɛmɔ ɛsɛ ɔ'a fa ɛmɔ'n, ɛmɔ bɔ́ mɔndɩnlɩn bɛ jínlan nun cɩnnjɩn kpa. Ɔ sanlɩn kɛ sɛ ɛmɔ yɔ yɩ́ sɔ a, ɛmɔ ngɔ tɔ man ɛtɛ nun lé. 11 Ɛbɛlɛ nɩn anun yɛ̂ Nyanmɩan 'tike yɛ́ Mɩn Zozi Kilisi m'ɔ tɩ yɛ́ Ngʋandefʋɛ'n Belemgbin Mân'n m'ɔ mgbɛ man nun lé nɩn anʋan'n maan ɛmɔ wʋlʋ nun ɔ.

12 Ɛhɩka ati, cɩan biala mɩn 'kacɩ ɛmɔ ninnge sɔ'n-mɔ kɛmɔ afɩ ɛmɔ sɩ bɛ́ daba'n maan ananhɔlɛ ɛjɔlɛ'n mɔ ɛmɔ tɩlɩ'n fɔtɔ ɛmɔ kpa. 13 Kɛmɔ n dɛ tɩ asɩ'n, mɩn de mɩn di kɛ ɔ tɩ kpa kɛ n gácɩ ɛmɔ ninnge sɔ'n-mɔ nán ɛmɔ alʋa a nvi man bɛ́ nwʋn. 14 Afɩ mɩn sɩ kɛ ɔ ngɔ hyɛ man, m 'ba wu kɛ yɛ́ Mɩn Zozi Kilisi hanlɩn helelɩ mɩ́n'n. 15 Nan kɛmɔ n wuli man'n, mɩn 'bɔ mɔndɩnlɩn mɩn kɛlɛ kalata sɔ'n-mɔ mɩn sie ɛmɔ. Yɩ́ dɩɛ sɛ mɩn wu a, anɩn ɛmɔ alʋa nvi man ɛjɔlɛ sɔ'n-mɔ.

Zozi Kilisi anunminnyanmʋn'n

16 Ɛhɩ, yɛ́ Mɩn Zozi Kilisi tunmin m'ɔ le yɩ́ ɔ nʋn yɩ́ ɛwalɛ nɩn anwʋn ɛjɔlɛ yɛ̂ yɛ hanlɩn yɛ helelɩ ɛmɔ ɔ. Nán ɛjɔlɛ mɔ menian'n-mɔ bɔ bɛ́ ti anun bɛ kan'n yɛ̂ yɛ hanlɩn ɔ. Nan yɛ nwunlin yɩ́ anunminnyanmʋn kpili'n yɛ́ nyɩnsʋ. 17 Mɛlɛ mɔ Nyanmɩan m'ɔ tɩ Sɩɛ'n 'man yɩ́ asasʋɛ ɔ wula yɩ́ anunminnyanmʋn'n, anɩn yɛ wɔ ɛbɛlɛ. Yɩ́ anunminnyanmʋn kpili nɩn anun, Nyanmɩan kɔ man bɛ kɔ tɩ yɩ́ nɩn'n. Yɩ́ nwan: “Mɩ́n ehulo Baa y'ɔ le sʋanlan ɛhɩ. M'an fa mɩ́n lʋa'n kʋalaa m'an wula yɩ́ nun.” 18 Mɛlɛ mɔ anɩn yɛ nʋn yɩ́ wɔ bʋka nwannzan-nwannzan nɩn asʋ ɛlɔ'n, yɛ́ bɔbɔ muonun yɛ tɩlɩ anɩɛ sɔ'n m'ɔ fi nyanmɩansʋ'n.

19 Yɩ́ sɔ ati, yɛ de ɛjɔlɛ'n mɔ Nyanmɩan mgbɔmanfʋɛ'n-mɔ hanlɩn'n yɛ di kpa. Ɔ fata kɛ ɛmɔ yɔ anzʋɛ bɛ tie ɛjɔlɛ sɔ'n kpa. Ɔ sanlɩn kɛ ɛjɔlɛ sɔ'n-mɔ tɩ kɛ kanlannɩɛ m'ɔ lɛ ta awosin nun ɔ. Ɔ 'ta dede alɩbahɩan nzalama'n fite nán alɩ́ɛ nɩn a hɩn. Zozi Kilisi m'ɔ tɩ kɛ alɩbahɩan nzalama sɔ'n 'ta ɛmɔ ahʋnlɩn'n-mɔ anun. 20 Yɩ́ bɛ-yue-asɩɛ, ɛmɔ nwún yɩ́ kɛ, ɛjɔlɛ'n mɔ Nyanmɩan mgbɔmanfʋɛ'n-mɔ hanlɩn, m'ɔ wɔ Ɛhɛlɛ Ɛjɔlɛ nɩn anun'n, nán bɛ́ ngʋnmɩn bɛ́ ti anun yɛ̂ bɛ bɔlɩ bɛ́ hanlɩn ɔ. 21 Ɔ sanlɩn kɛ ɛjɔlɛ mɔ Nyanmɩan kɔ fɩtɩ nun ɔ kɔ hele'n, ɔ tɩ man like mɔ sʋanlan muonun kʋala kɛ ɔ bɔ yɩ́ ti anun ɔ kan ɔ. Nan Wawɛ Nwannzan-nwannzan'n m'ɔ wɔ mgbɔmanfʋɛ'n-mɔ anun'n y'ɔ man bɛ jʋjɔlɩ Nyanmɩan anʋan ɔ.

2

Ato ngehelefʋɛ'n-mɔ

1 Ɛhɩ, daba anɩn ato mgbɔmanfʋɛ-mɔ wɔ Nyanmɩan menian'n-mɔ anun. Ato ngehelefʋɛ-mɔ kʋsʋ 'ba fite fite ɛmɔ afian. Bɛ 'ba hehele ato ninnge nvɩalɩɛ nun bɛ sɛcɩ asɔnɩn'n. Menian sɔ'n-mɔ mɔ yɛ́ Mɩn a le bɛ́ ti fi bɛ́ ɛtɛ nɩn anun'n, b'a kaci bɛ́ nzin b'a si yɩ́. Bɛ́ nyɔlɩɛ sɔ'n 'ba man bɛ wu nvu nun. 2 Menian dɔʋn 'ba fa bɛ́ atɩn ɛtɛ nɩn asʋ yɛ̂ bɛ́ nyɔlɩɛ ɛtɛ'n dunman nun, menian'n-mɔ 'ba han Nyanmɩan ananhɔlɛ atɩn nɩn anwʋn ɛjɔlɛ ɛtɛ. 3 Esika anyɩnbʋlʋ'n dunman nun, ato ngehelefʋɛ sɔ'n-mɔ 'ba bɔ ɛmɔ apoo bɛ didi ɛmɔ anwʋn. Nan Nyanmɩan m'ɔ bua ndɛɛ nɩn a fa bɛ́ nwʋn ajʋnlɩn dada angʋnmɩn. Ɔ ngɔ hyɛ man fɩ́ɩ́ ɔ 'ba bɔ bɛ́ bʋsʋ.

4 Afɩ nyanmɩansʋ mmɔfʋɛ'n-mɔ mɔ bɛ yɔlɩ ɛtɛ'n, Nyanmɩan Kpili a nva man bɛ́ nwʋn sa a nje man bɛ́. Nán ɔ'a hyɩ bɛ́ ɔ'a gua bɔnza kpili nɩn anun, lɩka m'ɔ tɩ awosin'n. Bɛ wɔ ɛbɛlɛ dede ɔ 'bua bɛ́ ndɛɛ. 5 Nyanmɩan a nyaci man daba daba menian'n-mɔ anwʋn sa ɔ'a nje man bɛ́. Ɔ manlɩn esue kpili tɔlɩ dede ɔ nʋanlɩn menian ati anun ɛtɛ'n-mɔ mɔ anɩn bɛ wɔ mân sɔ nɩn anun'n. Bian'n mɔ bɛ fɛlɛ yɩ́ Nowe mɔ anɩn ɔ tu menian'n-mɔ fʋɔ kɛ bɛ bɔ́ bala kpa'n, ɔ nʋn menian nsʋ ala yɛ̂ Nyanmɩan Kpili lelɩ bɛ́ ngʋan ɔ. 6 Nyanmɩan Kpili bɔlɩ Sodɔmʋn nʋn Gomɔɔ kulo'n-mɔ abʋsʋ. Ɔ tʋlɩ bɛ́ nun sɩ̂n dede bɛ tɔlɩ nzʋan. Ɔ'a yɔ bɛ́ sɔ maan bɛ nwun yɩ́ kɛ menian mɔ bɛ́ nyɩn nzɔ man yɩ́'n, kɛ bɛ́ ayuelɩɛ'n yue yɩ́ nɩn anɩn. 7 Mɛlɛ sɔ'n, Lɔtʋ m'ɔ tɩ sʋanlan kpa, m'ɔ di menian'n-mɔ ɛtɛ'n mɔ bɛ yɔ nɩn anwʋn yalɛ'n, Nyanmɩan Kpili lelɩ yɩ́ ngʋan. 8 Anɩn sɛsɛfʋɛ sɔ'n tɩ ɛtɛfʋɛ'n-mɔ afian. Ɛtɛfʋɛ sɔ'n-mɔ nyɔlɩɛ'n mɔ bɛ yɔ yɩ́ cɩan daa m'ɔ tɩ ɛtɛ ɔ nwun yɩ́'n, ɔ man ɔ di yalɛ. 9 Ɛhɩka ati, yɛ́ Mɩn sɩ atɩn mɔ ɔ 'bu sʋ ɔ de bɛ́ mɔ b'a fa bɛ́ nwʋn b'a bɔ yɩ́'n fi emian nɩn anun. Nan ɛtɛfʋɛ'n-mɔ dɩɛ, mɔ Nyanmɩan a fa a sie bɛ́'n y'ɔ le ndɛɛ ebua'n mɔ ɔ 'bua bɛ́ ndɛɛ ebua cɩan nɩn anun'n. 10 Menian mɔ bɛ mmu man Nyanmɩan Kpili tunmin'n like fɩ́ɩ́ mɔ ninnge ɛtɛ mɔ anwʋnnaan'n kulo'n yɛ̂ cɩan daa bɛ yɔ'n, bɛ́ yɛ̂ Nyanmɩan 'tua bɛ́ kalɛ nɩn ɔ.

Ato ngehelefʋɛ sɔ'n-mɔ mɔ n ganlɩn bɛ́ ɛjɔlɛ'n, bɛ nzulo man sʋanlan fɩ́ɩ́, ɛsɛ bɛ tu bɛ́ nwʋn. Bɛ́ nyɩn nzɔ man nyanmɩansʋ mmɔfʋɛ'n-mɔ mɔ bɛ le anunminnyanmʋn'n, nan bɛ kan bɛ́ nwʋn ɛjɔlɛ ɛtɛ. 11 Kʋsʋ nyanmɩansʋ mmɔfʋɛ'n-mɔ muonun mɔ bɛ le anwʋnsɛlɛ kpa ɔ nʋn tunmin bɛ tala ato ngehelefʋɛ sɔ'n-mɔ'n, bɛ ngan man ɛjɔlɛ ɛtɛ bɛ ndia man bɛ́ wɔ Nyanmɩan anyunnun. 12 Nan menian sɔ'n-mɔ nzɩ man ngɛlɛ fɩ́ɩ́. Bɛ yɔ bɛ́ ninnge'n-mɔ kɛ ebolo naan. Mɔ bɛ́ ti'n kɔ se bɛ́'n yɛ̂ bɛ yɔ ɔ. Bɛ́ ɛhyɩɛ nʋn bɛ́ ehuan ati yɛ̂ bɛ bɔlɩ bɛ́ ɔ. Menian sɔ'n-mɔ kan like mɔ bɛ nzɩ man yɩ́ nɩn anwʋn ɛjɔlɛ ɛtɛ. Bɛ 'wu sakpa kɛ ebolo naan'n-mɔ wu yɩ́'n. 13 Yalɛ'n mɔ bɛ kele menian'n-mɔ'n, Nyanmɩan Kpili 'ba hele bɛ́ bie. Eyua sʋ kpa yɛ̂ bɛ yɔ bɛ́ ninnge ɛtɛ'n-mɔ ɔ. Sɛ ɛmɔ lɛ di ɛnyɩnmɩan nán bɛ ba ɛmɔ afian an, bɛ́ abalabɔ ɛtɛ'n gua ɛmɔ anyunnun asɩ. Ɛsɛ bɛ di apoo'n mɔ bɛ bɔ ɛmɔ nɩn anwʋn fɛ. 14 Balasua ɛjɔlɛ yɛ̂ ɔ wɔ bɛ́ ajʋnlɩn nun ɔ. Cɩan daa bɛ yɔ ɛtɛ'n bɛ kɔ bɛ́ nyunnun. Bɛ laka menian'n-mɔ mɔ Nyanmɩan Anʋan Ɛjɔlɛ'n tɩlɩ man bɛ́'n maan bɛ gua kunman nun. Esika anyɩnbʋlʋ y'ɔ la bɛ́ nwʋn ɔ. Menian sɔ'n-mɔ a fa munnzue. 15 Bɛ fi ananhɔlɛ atɩn nɩn asʋ b'a jasʋ. B'a minlin b'a fa Bozɔɔ awa Balamʋn m'ɔ kulo esika nɩn atɩn dɩɛ nɩn asʋ. Balamʋn sɔ'n, esika nɩn anyɩnbʋlʋ dunman nun, ɔ yɔlɩ nyɔlɩɛ ɛtɛ. 16 Nan cɩan kʋn Nyanmɩan tuli yɩ́ nyunnun wɔ yɩ́ anzʋsɛlɛ nɩn anwʋn. Afɩ afunlunmun'n mɔ anɩn ɔ tɩ sʋ'n, ɔ tɩ naan m'ɔ njʋjɔ man. Afunlunmun'n kɔ jʋjɔ kɛ kulo sʋanlan jʋjɔ'n ɔ kɔ tua kpɔmanfʋɛ sɔ nɩn atɩn wɔ yɩ́ nyɔlɩɛ ɛtɛ nɩn anwʋn.

17 Menian sɔ'n-mɔ tɩ kɛ asue mɔ ɔ'a sɩsan ɔ. Bɛ tɩ kɛ esue mɔ ɔ'a munlan mɔ anwʋnman'n nʋn yɩ́ a hɔ ɔ. Nyanmɩan Kpili a sesie bɛ́ lɩka awosin bibaa kpa nɩn anun. 18 Bɛ kolo bɛ́ nʋan nun mgban. Bɛ sua bɛ́ mɔ kɩkaala bɛ fi ɛtɛfʋɛ'n-mɔ asa nun b'a foti'n ngaa bɛ man bɛ nɩan bɛ́ nyɔlɩɛ ɛtɛ'n-mɔ asʋ maan bɛ gua kunman nun biekun. 19 Bɛ kan bɛ kele bɛ́ kɛ bɛ 'ba nyan fanwʋndi, nan kʋsʋ anɩn bɛ́ muonun bɛ tɩ ɛtɛ'n m'ɔ fa bɛ kɔ ewue nun'n nganga. Ɔ sanlɩn kɛ like m'ɔ sie sʋanlan'n man sʋanlan sɔ'n kaci yɩ́ kanga. 20 Afɩ menian mɔ bɛ kɔ sɩ yɛ́ Mɩn yɛ́ Defʋɛ Zozi Kilisi, mɔ bɛ kɔ tɩ bɛ́ nwʋn fi mân nɩn anun ninnge nvuin nvuin'n-mɔ anwʋn'n, sɛ bɛ sa bɛ́ nzin ninnge sɔ'n-mɔ anwʋn biekun an, bɛ etolo mɔ bɛ kɔ tolo'n, anɩn daba dɩɛ'n tɩ kpa. 21 Ɔ tɩ kpa man menian sɔ'n-mɔ kɛ ahan b'a nwun man Nyanmɩan atɩn'n, ɔ tala kɛ bɛ kɔ nwun yɩ́ nán b'a ju yɩ́ mala nwannzan-nwannzan'n m'ɔ kɔ hele bɛ́'n b'a tʋ'n. 22 Mɔ ɔ'a tʋ bɛ́'n, ɔ kele kɛ anyɩnndala'n mɔ menian'n-mɔ bu'n tɩ ananhɔlɛ. Bɛ́ nwan: “Cʋa nɩn a sa yɩ́ nzin ɔ'a li like'n m'ɔ kpuli'n,” ɛsɛ “Kpolike'n mɔ b'a bia yɩ́'n, ɔ'a sa ɔ'a kunndo yɩ́ nwʋn asâ nɩn anun biekun.”

3

Yɛ́ Mɩn ɛwalɛ'n

1 Ehulo mma, ɛ 'nwun kalata'n m'ɔ tian yɩ́ nnyuan'n mɔ mɩɩn kɛlɛ mɩn bɛlɛ ɛmɔ'n. Kalata nnyuan sɔ'n kʋalaa anun, mɩn kacɩ ɛmɔ ninnge mɔ ɛmɔ sɩ yɩ́ daba'n mɩn man ɛmɔ ati tanlan sʋ kpa. 2 Mɩn kulo kɛ ɛmɔ ati kacɩ ɛjɔlɛ'n mɔ Nyanmɩan mgbɔmanfʋɛ kʋnlʋn-ngʋnlʋn'n-mɔ hanlɩn yɩ́ daba'n. Ɛsɛ mɩn kulo kɛ ɛmɔ ati kacɩ yɛ́ Mɩn yɛ́ Defʋɛ'n mala'n mɔ ɛmɔ mmɔfʋɛ'n-mɔ sɩnlɩn ɛmɔ ɛlɔ bɛ hehelelɩ ɛmɔ'n.

3 Mɩ́n ɛjɔlɛ'n m'ɔ li mʋa'n y'ɔ le kɛ, ɛmɔ nwún yɩ́ kɛ mɛlɛ kasian nɩn anun, menian mmie-mɔ 'ba fite fite. Menian sɔ'n-mɔ 'ba yɔ nyɔlɩɛ ɛtɛ'n mɔ bɛ́ muonun bɛ́ kunnun kulo'n. Bɛ 'ba gʋlʋ ɛmɔ anwʋn 4 bɛ kan kɛ: “Asʋ Zozi a mmɔ man anɔhʋba kɛ ɔ 'ba ɔ? Nan ɔ wɔ nin? Ɔ sanlɩn kɛ, kɛ yɛ́ nan-mɔ wuli dada angʋnmɩn dede m'ɔ ju ɛnɛ'n, ninnge'n kʋalaa mɔ Nyanmɩan bɔlɩ'n, fɩ́ɩ́ kacili man!” 5 Menian sɔ'n-mɔ, bɛ man bɛ́ lʋa fi bɛ́ nwʋn kɛ daba daba, Nyanmɩan Kpili le yɩ́ Nʋan Ɛjɔlɛ'n y'ɔ bɔlɩ anwunno nʋn asɩ ɔ. Ɔ man asɩɛ'n fi nzue nun fitelɩ, nan ɔ'a tɩ asɩɛ'n fi nzue nɩn anwʋn. 6 Ɛsɛ Nyanmɩan kpili le nzue y'ɔ falɩ sɛcɩlɩ daba mân nɩn ɔ. Mân'n kʋalaa nʋanlɩn. 7 Nan anwunno nʋn asɩɛ'n mɔ bɛ wɔ ɛwa ɛnɛ'n, Nyanmɩan Anʋan Ɛjɔlɛ kʋnmgba sɔ nɩn a fa bɛ́ a sie dede ɔ 'ju cɩan mɔ ɔ 'tʋ bɛ́ nun sɩ̂n. Ɔ'a fa bɛ́ ɔ'a sie dede ɔ 'ju cɩan mɔ ɔ 'bua mân'n ndɛɛ ɔ kun ɛtɛfʋɛ'n-mɔ.

8 Ehulo mma, ɛjɔlɛ kʋn ɛhɩ, nán bɛ man bɛ́ lʋa fi. Ɛjɔlɛ sɔ'n y'ɔ le kɛ yɛ́ Mɩn anyunnun, cɩan kʋn tɩ kɛ afʋɛ akpɩɩ, yɛ̂ “afʋɛ akpɩɩ tɩ yɩ́ nyunnun cɩan kʋn.” 9 Menian'n mmie-mɔ jʋnlɩn kɛ like'n mɔ yɛ́ Mɩn nwan ɔ 'yɔ'n, ɔ'a hyɛ yɩ́ nwʋn sʋnman. Nán yɩ́ sɔ ɔ, nán ɔ'a si abʋtalɛ ɛmɔ dunman nun. Ɔ sanlɩn kɛ ɔ ngulo man kɛ ɛmɔ nunhan bie fɩ́ɩ́ minlin, nan ɔ kulo kɛ bɛ́ kʋalaa bɛ fi bɛ́ ɛtɛ nɩn anun bɛ jasʋ. 10 Nan kʋsʋ yɛ́ Mɩn ɛwalɛ cɩan'n, ɔ 'fu yɛ́ nun kɛ awofʋɛ. Cɩan sɔ'n, nyanmɩan'n 'ba han nun, ɔ 'man menian'n-mɔ anwʋn wʋsʋ bɛ́ nán yɩ́ bʋsʋ a nunnun. Sɩ̂n 'ba jue yala anwunno ɛlɔ ninnge'n-mɔ. Asɩɛ'n nʋn sʋ ninnge'n kʋalaa abʋsʋ 'ba bɔ.

11 Sɛ ninnge'n-mɔ kʋalaa ayuelɩɛ'n tɩ sʋa a, anɩn ɛmɔ nɩ́an bɛ́ nwʋn kpa wɔ bɛ́ abalabɔ nɩn anun. Ɔ di kɛ ɛmɔ ɛnanndɩɛ'n yɔ nwannzan-nwannzan m'ɔ kele kɛ ɛmɔ a fa bɛ́ nwʋn b'a bɔ Nyanmɩan. 12 Ɛmɔ tánlan bɛ nwʋ́nndɛ Nyanmɩan Kpili ɛwalɛ cɩan'n, nán ɛmɔ bɔ́ mɔndɩnlɩn bɛ yɔ́ like mɔ bɛ yɔ a, cɩan sɔ'n kɔ ju ndɛ'n. Cɩan sɔ'n, sɩ̂n'n 'yala anwunno ɛlɔ ninnge'n-mɔ ɔ bɔ bɛ́ bʋsʋ bɔkɔɔ! 13 Nan yɛ́ dɩɛ, yɛ lɛ nwʋnndɛ anwunno fʋfɔlɛ'n, nʋn asɩɛ fʋfɔlɛ'n m'ɔ tɩ sɛsɛfʋɛ'n-mɔ lɩka mɔ Nyanmɩan Kpili a fa a bɔ yɛ́ anɔhʋba'n.

14 Ɛhɩ ati, ehulo mma, kɛmɔ ɛmɔ lɛ nwʋnndɛ yɛ́ Mɩn ɛwalɛ'n, ɛmɔ bɔ́ mɔndɩnlɩn bɛ bɔ́ bala kpa. Yɩ́ dɩɛ, cɩan m'ɔ kɔ a'n, bɛ nnyan man ɛmɔ anwʋn ɛjɔlɛ ɛtɛ fɩ́ɩ́ bɛ ngan man wɔ yɩ́ nyunnun, nán ɛmɔ a tanlan wɔ alʋacɩcɩɛ nun. 15 Ɛmɔ nwún yɩ́ kɛ abʋtalɛ'n mɔ yɛ́ Mɩn lɛ si'n, menian'n-mɔ ngʋan ele ti ɔ. Ɛjɔlɛ sɔ'n yɛ̂ Pɔlʋ m'ɔ tɩ yɛ́ nianman kpa'n le ngɛlɛ'n mɔ Nyanmɩan manlɩn yɩ́'n ɔ hɛlɛlɩ bɛlɛlɩ ɛmɔ nɩn ɔ. 16 Yɩ́ kalata'n-mɔ kʋalaa m'ɔ kɔ hɛlɛ nɩn anun, ɔ kan ɛjɔlɛ sɔ'n. Yɩ́ kalata'n-mɔ anun, ɛjɔlɛ kpɔlɛ kpɔlɛ mmie-mɔ wɔ nun, bɛ́ bʋ ɛtɩɛ yɔ sɩ kpa. Menian mɔ bɛ nzɩ man like fɩ́ɩ́ mɔ bɛ́ dedi'n nza man bɛ́'n, bɛ kaci kaci ɛjɔlɛ sɔ'n-mɔ. Nyanmɩan Anʋan Ɛjɔlɛ bʋ nga'n, kɛ bɛ kaci kaci yɩ́ hɔ. Bɛ́ muonun bɛ lɛ yɔ bɛ́ nwʋn.

17 Nan ɛmɔ dɩɛ, ehulo mma, b'a kacɩ ɛmɔ. Ɛmɔ nɩ́an bɛ́ nwʋn kpa, nán bɛ́ mɔ bɛ kpɔ Nyanmɩan nɩn a nnaka man ɛmɔ maan ɛmɔ a minlin man bɛ́ jinlanbɛlɛ kpa'n. 18 Nan ɛmɔ bɔ́ mɔndɩnlɩn bɛ tánlan yɛ́ Mɩn Zozi m'ɔ tɩ yɛ́ Ngʋandefʋɛ nɩn anwunnvoe enwuan'n nʋn yɩ́ ɛsɩɛ nɩn anun bɛ hɔ́ bɛ́ nyunnun. Anunminnyanmʋn hán yɩ́ ɛnɛ, ɔ nʋn mɛlɛ daa! Amɩn.

1 ZƱAN

1

2

3

4

5

ZƱAN KALATA'N

M'Ɔ LI MƱA'N

M'ɔ wɔ nun'n

Kɛ menian'n-mɔ lɛ kpɩn kele'n, Zozi bɔfʋɛ Zʋan hɔlɩ tanlanlɩn kulo kpili'n mɔ bɛ fɛlɛ yɩ́ Efɛzɩ nɩn asʋ. Ɛbɛlɛ asɔnɩn'n-mɔ, Zozi bɔfʋɛ Pɔlʋ yɛ̂ ɔ bɔlɩ bɛ́ bʋ ɔ. Mɛlɛ mɔ Zʋan walɩ juli ɛbɛlɛ'n, ɔ kacili asɔnɩn sɔ'n-mɔ asʋ kpain. Ɛhɩka ati yɛ̂ ɔ fɛlɛ asɔnɩn'n-mɔ anun menian'n-mɔ yɩ́ mma nɩn ɔ.

Zʋan hɛlɛlɩ kalata nsan mɔ yɛ le yɩ́ yɛ́ sa nun ɛwa'n. Alimʋa kalata dɩɛ'n, ɔ'a ngɛlɛ ɔ ngɔ man asɔnɩn kʋn anaan sʋanlan kʋn. Nan kalata nɩn an, anɩn ɔ di kɛ asɔnɩn'n-mɔ kʋalaatin kɩnnga. Kalata nɩn anun, ɛjɔlɛ tile nnyuan wɔ nun. Ɛjɔlɛ tile kʋn lɛ sɛlɛ bɛ́ kɛ bɛ nánndɩ ananhɔlɛ atɩn nɩn asʋ. Ɛjɔlɛ sɔ'n, yɩ́ bʋ y'ɔ le kɛ bɛ lé yɛ́ Mɩn Zozi bɛ lí bɛ́ ahʋnlɩn nɩn anun kpa, ɛsɛ bɛ húlo bɛ́ nwʋn. Ɛjɔlɛ tile kʋn kʋsʋ lɛ kannzʋ bɛ́ kɛ bɛ nɩ́an bɛ́ nwʋn wɔ bɛ́ mɔ bɛ kekele ato ninnge'n-mɔ anwʋn (2.18-29, 4.1-6).

1

Sʋanlan'n mɔ yɩ́ nʋan ɛjɔlɛ'n man ngʋan'n

y'ɔ le Nyanmɩan Awa Zozi Kilisi

1 Anianman-mɔ, yɛ lɛ kɛlɛ ɛmɔ yɛ bɔ sʋanlan'n mɔ yɩ́ nʋan ɛjɔlɛ'n man ngʋan nɩn anwʋn ɛjɔlɛ yɛ kele ɛmɔ. Ninnge'n-mɔ kʋalaa abʋbɔ nɩn anun'n, anɩn sʋanlan sɔ'n wɔ ɛbɛlɛ. Yɛ́ dɩɛ, y'a tɩ yɩ́ nʋan anun ɛjɔlɛ, y'a nwun yɩ́ yɛ́ nyɩnsʋ, yɛ́ nyɩn a ha yɩ́ nwʋn y'a fa yɛ́ sa y'a han yɩ́. 2 Mɛlɛ m'ɔ yɩlɩ yɩ́ nwʋn'n, yɛ nwunlin yɩ́. Ɛhɩka ati, yɛ di yɩ́ nwʋn adanzɩɛ yɛ lɛ kan yɩ́ nwʋn ɛjɔlɛ yɛ kele ɛmɔ. Yɩ́ yɛ̂ ɔ man yɛ́ ngʋan m'ɔ le man ayuelɩɛ nɩn ɔ. Anɩn ɔ wɔ yɛ́ Sɩ Nyanmɩan anwʋn ɛlɔ yɛ̂ ɔ'a a yɩ yɩ́ nwʋn ɔ'a hele yɛ́ ɔ. 3 Anianman-mɔ, sʋanlan sɔ'n, ɔ tɩ Nyanmɩan Awa. Mɔ y'a nwun yɩ́ yɛ́ nyɩnsʋ nʋn ɛjɔlɛ mɔ y'a tɩ'n, yɛ lɛ bɔ nun amannɩɛ yɛ kele ɛmɔ kʋsʋ nán ɛmɔ nʋn yɛ́, yɛ kan yɛ bɔ nun yɛ yɔ kʋn. Afɩ yɛ́ dɩɛ, yɛ nʋn yɛ́ Sɩ Nyanmɩan nʋn yɩ́ Wa Zozi Kilisi y'a han y'a bɔ nun y'a yɔ kʋn. 4 Ɛhɩka ati yɛ̂ yɛ lɛ kɛlɛ kalata ɛhɩ yɛ bɛlɛ ɛmɔ nán yɛ́ fɛ elie nɩn a la yɩ́ nyɩn kpa bɔkɔɔ.

Nyanmɩan tɩ kanlannɩɛ

5 Anianman-mɔ, ɛ 'nwun ɛjɔlɛ'n mɔ Zozi Kilisi hanlɩn helelɩ yɛ́ mɔ yɛ lɛ bɔ nun amannɩɛ yɛ kele ɛmɔ'n. Ɛjɔlɛ sɔ'n, y'ɔ le kɛ Nyanmɩan tɩ kanlannɩɛ, awosin fɩ́ɩ́ nnʋn man yɩ́ nun. 6 Yɩ́ ti, sɛ yɛ kan kɛ yɛ nʋn yɩ́ y'a han y'a bɔ nun y'a yɔ kʋn nán sɛ yɛ tɛ yɔ awosin nɩn anun nyɔlɩɛ'n-mɔ a, anɩn yɛ lɛ laka laka yɛ́ muonun yɛ́ nwʋn yɛ́ ɛjɔlɛ'n nʋn yɛ́ nyɔlɩɛ'n-mɔ anun. 7 Nan sɛ yɛ tɩ kanlannɩɛ'n yuein nɩn anun kɛ Nyanmɩan muonun tɩ yɩ́ nɩn an, anɩn yɛ nʋn ɛmɔ, y'a han y'a bɔ nun. Anɩn yɩ́ Wa Zozi moja'n tɩ yɛ́ nwʋn wɔ ɛtɛ biala anun. 8 Sɛ yɛ kan kɛ yɛ nyɔ man ɛtɛ a, anɩn yɛ lɛ laka laka yɛ́ muonun yɛ́ nwʋn, ananhɔlɛ fɩ́ɩ́ nnʋn man yɛ́ nun. 9 Nan sɛ yɛ kan yɛ́ ɛtɛ'n-mɔ yɛ kele Nyanmɩan an, ɔ 'fa yɛ́ nwʋn sa ɔ ce yɛ́, ɛsɛ ɔ 'tɩ yɛ́ nwʋn wɔ ɛtɛ biala anun. Yɛ kʋala yɛ de yɩ́ yɛ tʋ nun. Ɔ sanlɩn kɛ Nyanmɩan tɩ sɛsɛfʋɛ. 10 Sɛ yɛ kan kɛ yɛ yɔlɩ man ɛtɛ a, anɩn yɛ lɛ kele kɛ Nyanmɩan tɩ atofʋɛ. Anɩn y'a nva man yɩ́ Nʋan Ɛjɔlɛ'n y'a nzie man.

2

Zozi Kilisi di yɛ́ ti ɛjɔlɛ

1 Mɩ́n mma-mɔ, kɛ ɔ kɔ yɔ nán ɛmɔ a nyɔ man ɛtɛ'n, yɩ́ ti yɛ̂ mɩɩn kɛlɛ kalata ɛhɩ mɩn bɛlɛ ɛmɔ ɔ. Nan sɛ sʋanlan bie yɔ ɛtɛ bɔbɔ a, yɛ le dimanfʋɛ kʋn wɔ yɛ́ Sɩ Nyanmɩan anwʋn ɛbɛlɛ m'ɔ di yɛ́ ti ɛjɔlɛ ɔ. Dimanfʋɛ sɔ'n, y'ɔ le Zozi Kilisi m'ɔ tɩ sɛsɛfʋɛ'n. 2 Ɔ sanlɩn kɛ Zozi Kilisi a fa yɩ́ nwʋn a yɩ yɛ́ ti tɛɛ maan Nyanmɩan a fa yɛ́ ɛtɛ'n kʋalaa a hye yɛ́. Nán yɛ́ ɛtɛ dɩɛ nɩn ala yɛ̂ ɔ 'fa ce yɛ́ ɔ, nan ɔ 'fa menian'n-mɔ kʋalaa ɛtɛ'n ɔ ce bɛ́. 3 Sɛ yɛ́ nyɩn sɔ Nyanmɩan, yɛ yɔ like m'ɔ kɔ hele yɛ́ kɛ yɛ yɔ́ nɩn an, anɩn yɛ sɩ Nyanmɩan sakpa. 4 Sʋanlan mɔ yɩ́ nwan: “Mɩ́n dɩɛ, mɩn sɩ Nyanmɩan,” nán yɩ́ nyɩn nzɔ man yɩ́ a, anɩn sʋanlan sɔ'n tɩ atofʋɛ, ɔ ngan man ananhɔlɛ fɩ́ɩ́. 5 Nan sʋanlan kʋsʋ mɔ yɩ́ nyɩn sɔ Nyanmɩan Anʋan Ɛjɔlɛ'n, anɩn ɔ tɩ sʋanlan m'ɔ kulo Nyanmɩan sakpa. Ɛbɛlɛ yɛ̂ yɛ nwun yɩ́ kɛ y'a fa yɛ́ nwʋn y'a bɔ Nyanmɩan ɔ. 6 Sʋanlan m'ɔ kɔ han kɛ ɔ nʋn Nyanmɩan b'a yɔ kʋn'n, ɔ di kɛ ɔ nanndɩ atɩn'n mɔ Zozi Kilisi nanndɩlɩ sʋ nɩn asʋ.

7 Mɩ́n ehulo mma, nán mala fʋfɔlɛ yɛ̂ mɩɩn kɛlɛ mɩn bɛlɛ ɛmɔ ɔ. Nan mala daba'n mɔ bɛ hanlɩn bɛ helelɩ ɛmɔ mɛlɛ mɔ ɛmɔ falɩ bɛ́ nwʋn bɛ manlɩn Zozi'n. Mala daba sɔ nɩn anwʋn ɛjɔlɛ yɛ̂ mɩɩn kacɩ ɛmɔ ɔ. 8 Nan kʋsʋ, ɔ tɩ kɛ mala fʋfɔlɛ yɛ̂ mɩɩn kɛlɛ mɩn bɛlɛ ɛmɔ ɔ. Bɛ nwun yɩ́ ananhɔlɛ wɔ Kilisi ɛnanndɩɛ nɩn anun, ɔ nʋn ɛmɔ kʋsʋ ɛnanndɩɛ nɩn anun. Yɛ nwun yɩ́ kɛ ɔ tɩ fʋfɔlɛ, ɔ sanlɩn kɛ awosin nɩn a hɔ a yue, jawe nɩn a fite dada angʋnmɩn. 9 Sʋanlan m'ɔ kɔ han kɛ ɔ nanndɩ jawe nɩn anun nan ɔ kpɔ yɩ́ nianman an, anɩn sʋanlan sɔ'n tɛ nanndɩ awosin nɩn anun. 10 Sʋanlan m'ɔ kulo yɩ́ nianman'n, anɩn sʋanlan sɔ'n nanndɩ jawe nun. Ɔ nyɔ man like fɩ́ɩ́ m'ɔ kʋala kɛ ɔ man sʋanlan tɔ ɛtɛ nɩn anun ɔ. 11 Nan sʋanlan m'ɔ kpɔ yɩ́ nianman'n, anɩn sʋanlan sɔ'n tɛ nanndɩ awosin nɩn anun. Ɔ nanndɩ awosin nun, ɔ nzɩ man lɩka m'ɔ lɛ kɔ'n. Afɩ awosin nɩn a lu yɩ́ nyɩn nɩn asʋ tuun.

Nán bɛ kulo eyuadɩ'n

12 Mɩ́n mma-mɔ, mɩɩn kɛlɛ kalata ɛhɩ mɩn bɛlɛ ɛmɔ, ɔ sanlɩn kɛ Kilisi dunman nun ati, Nyanmɩan a fa ɛmɔ ɛtɛ nɩn a hye ɛmɔ. 13 Mɩ́n sɩ-mɔ, mɩɩn kɛlɛ kalata ɛhɩ mɩn bɛlɛ ɛmɔ, ɔ sanlɩn kɛ ɛmɔ sɩ sʋanlan'n m'ɔ wɔ ɛbɛlɛ sunmin mân nɩn abʋbɔ nɩn anun'n. Mgbafɛlɛ-mɔ, mɩɩn kɛlɛ kalata ɛhɩ mɩn bɛlɛ ɛmɔ, ɔ sanlɩn kɛ ɛmɔ asa a hʋala Abɔnsanmʋn.

14 Mɩ́n mma-mɔ, mɩɩn kɛlɛ ɛhɩ mɩn bɛlɛ ɛmɔ, ɔ sanlɩn kɛ ɛmɔ sɩ Sɩɛ'n. Mɩ́n sɩ-mɔ, mɩɩn kɛlɛ kalata ɛhɩ mɩn bɛlɛ ɛmɔ, ɔ sanlɩn kɛ ɛmɔ sɩ sʋanlan'n m'ɔ wɔ ɛbɛlɛ sunmin mân nɩn abʋbɔ nɩn anun'n. Ɛmɔ mgbafɛlɛ'n-mɔ, mɩɩn kɛlɛ kalata ɛhɩ mɩn bɛlɛ ɛmɔ, ɔ sanlɩn kɛ ɛmɔ anwʋn yɔ sɩ. Nyanmɩan Anʋan Ɛjɔlɛ'n wɔ ɛmɔ anun, ɛsɛ ɛmɔ asa a hʋala Abɔnsanmʋn. 15 Nán bɛ kulo eyuadɩ'n, nán bɛ man bɛ́ nyɩn bʋlʋ nun ninnge'n-mɔ. Sʋanlan m'ɔ kɔ hulo eyuadɩ ɛhɩ anun ninnge'n-mɔ'n, sʋanlan sɔ'n, anɩn ɔ ngulo man Nyanmɩan. 16 Afɩ ninnge'n kʋalaa m'ɔ wɔ nun'n, ajʋnlɩn basa-basa, ɔ nʋn ninnge'n kʋalaa mɔ sʋanlan anyɩn bʋlʋ yɩ́ nwʋn'n, ɔ nʋn asɩɛ nɩn asʋ ɛwa anwʋndɩɛ'n mɔ bɛ fa bɛ tu bɛ́ nwʋn'n, ɛhɩ kʋalaa fi man Sɩɛ nɩn ɛlɔ, nan ɔ tɩ eyuadɩ nɩn anun ninnge. 17 Eyuadɩ'n nʋn nun anyɩnbʋlʋ'n 'kpɛ nun, nan sʋanlan m'ɔ yɔ like mɔ Nyanmɩan kulo'n, sʋanlan sɔ'n le nyanmɩansʋ ngʋan'n m'ɔ le man ayuelɩɛ'n.

Bɛ́ mɔ bɛ kpɔ Zozi Kilisi'n

18 Mɩ́n mma-mɔ, mân nɩn ayuelɩɛ ka kaan ju. Ɛmɔ a tɩ kɛ bɛ́ nwan Kilisi kpɔfʋɛ'n di kɛ ɔ ba. Sian dɩɛ, Kilisi mgbɔfʋɛ'n-mɔ a sʋn. Ɛhɩ y'ɔ man yɛ nwun yɩ́ kɛ yɛ wɔ mɛlɛ kasian nɩn anun ɔ. 19 Kilisi mgbɔfʋɛ sɔ'n-mɔ, daba anɩn bɛ wɔ yɛ́ eku nɩn anun bie, nan kʋsʋ bɛ nʋn yɛ́ tɩ man kʋn. Afɩ sɛ ɔ tɩ kɛ bɛ nʋn yɛ́ tɩ kʋn an, ahan b'a nyɩ man bɛ́ nwʋn. B'a yɩ bɛ́ nwʋn maan bɛ nwun yɩ́ ananhɔlɛ kɛ nán yɛ́ menian y'ɔ le bɛ́. 20 Nan ɛmɔ dɩɛ, Kilisi a fa Wawɛ Nwannzan-nwannzan'n ɔ'a man ɛmɔ, ɔ'a man ɛmɔ kʋalaa a nwun ananhɔlɛ ɛjɔlɛ'n. 21 Sɛ mɩɩn kɛlɛ ɛmɔ a, nán kɛ ɛmɔ nzɩ man ananhɔlɛ ɛjɔlɛ nɩn ɔ, nan kɛmɔ ɛmɔ sɩ yɩ́ nɩn ati ɔ. Afɩ, ɛmɔ sɩ kɛ ananhɔlɛ'n nʋn ato'n bɛ nzan man.

22 Atofʋɛ'n y'ɔ le nwan? Atofʋɛ'n y'ɔ le sʋanlan'n m'ɔ kan kɛ Zozi tɩ man Kilisi'n. Sʋanlan sɔ'n kpɔ Kilisi. Ɔ nne man Sɩɛ'n nʋn Baa'n nni man. 23 Afɩ, sʋanlan m'ɔ nne Baa'n nni man'n, anɩn sʋanlan sɔ'n, ɔ nne man Sɩɛ'n kʋsʋ nni man. Nan sʋanlan m'ɔ de Baa'n di'n, anɩn ɔ de Sɩɛ'n kʋsʋ di.

24 Ɛhɩka ati, ɛjɔlɛ'n mɔ abʋbɔ nɩn anun bɛ hanlɩn bɛ helelɩ ɛmɔ'n, ɛmɔ mán ɔ tánlan ɛmɔ ati anun kpa. Sɛ ɛmɔ fa ɛjɔlɛ sɔ'n sie a, anɩn ɛmɔ kʋsʋ nʋn Baa'n nʋn Sɩɛ nɩn a han a bɔ nun b'a yɔ kʋn.

25 Ɛ 'nwun like mɔ Kilisi a fa a bɔ yɛ́ anɔhʋba kɛ ɔ 'fa man yɛ́'n: nyanmɩansʋ ngʋan'n m'ɔ le man ayuelɩɛ'n.

26 Bɛ́ mɔ bɛ kulo kɛ bɛ laka ɛmɔ'n, bɛ́ ti yɛ̂ mɩɩn kɛlɛ kalata ɛhɩ mɩn bɛlɛ ɛmɔ ɔ. 27 Nan ɛmɔ dɩɛ, Kilisi a fa yɩ́ Wawɛ nɩn a man ɛmɔ. Kɛmɔ yɩ́ Wawɛ'n wɔ ɛmɔ anun nɩn ati, ɔ njian man kɛ sʋanlan héhele ɛmɔ ninnge. Ɔ sanlɩn kɛ Wawɛ'n kekele ɛmɔ ngɛlɛ ninnge kʋalaa anun. Ninnge'n kʋalaa m'ɔ kele'n tɩ ananhɔlɛ, ato nnʋn man nun. Ɛmɔ mán bɛ́ nyɩn sɔ́ like mɔ Wawɛ'n kele ɛmɔ'n nán ɛmɔ nʋn Kilisi a yɔ kʋn.

28 Afɩ sian, mɩ́n mma-mɔ, ɛmɔ nʋn Zozi Kilisi bɛ yɔ́ kʋn nán cɩan m'ɔ kɔ a'n, yɛ́ ahʋnlɩn a tɔ yɛ́ kunnun, nán yɛ́ nyunnun a ngua man asɩ yɩ́ ɛwalɛ nɩn anun. 29 Ɛmɔ sɩ kɛ Kilisi tɩ sɛsɛfʋɛ, ɛhɩka ati, ɛmɔ nwún yɩ́ kɛ sʋanlan m'ɔ yɔ nyɔlɩɛ m'ɔ tɩ kpa'n, sʋanlan sɔ'n tɩ Nyanmɩan awa.

3

Yɛ tɩ Nyanmɩan amma sakpa

1 Anianman-mɔ, ɛmɔ nɩ́an ehulo kpili'n mɔ Nyanmɩan a hulo yɛ́'n! Ɔ'a hulo yɛ́ dede ɔ'a fɛlɛ yɛ́ yɩ́ mma. Sɛ ɔ fɛlɛ yɛ́ yɩ́ mma a, ɔ tɩ ananhɔlɛ, ɔ sanlɩn kɛ y'a kaci yɩ́ mma sakpa. Ɛmɔ nɩ́an, like m'ɔ man menian'n-mɔ nnwun man kɛ yɛ tɩ yɩ́ mma'n, y'ɔ le kɛ bɛ nzɩ man Nyanmɩan muonun.

2 Ehulo mma, sian dɩɛ, yɛ tɩ Nyanmɩan amma. Nán kɛ cɩan bie yɛ 'ba kpɩn yɛ kaci yɩ́'n, ɔ fitelɩ man yuein. Kʋsʋ mɔ yɛ sɩ'n y'ɔ le kɛ cɩan mɔ Kilisi'n kɔ sa kɔ a'n, yɛ́ kʋalaa yɛ 'ba nwun yɩ́ yuein kɛ ɔ kpɩn tɩ yɩ́'n, nán yɛ kaci kɛ yɩ́. 3 Sʋanlan biala m'ɔ le anyɩndasʋɛ kɛ ɔ tɩ Nyanmɩan awa'n, ɔ sie yɩ́ nwʋn nwannzan-nwannzan kɛ Kilisi tɩ nwannzan-nwannzan'n. 4 Sʋanlan biala m'ɔ kɔ yɔ ɛtɛ'n, anɩn ɔ'a tʋn Nyanmɩan mala'n. Ɔ sanlɩn kɛ ɛtɛ ɛyɔlɛ'n yɛ̂ bɛ fɛlɛ yɩ́ mala ɛtʋan nɩn ɔ. 5 Ɛmɔ sɩ kɛ yɛ́ ɛtɛ nɩn ati yɛ̂ Zozi Kilisi walɩ ɔ. Ɔ walɩ yɛ́ ɛtɛ nɩn ecicie. Yɩ́ muonun, ɛtɛ sin kaan sʋa, ɔ yɔlɩ man bie lé. 6 Ɛhɩ ati, sʋanlan biala m'ɔ kɔ fa yɩ́ nwʋn ɔ kɔ bɔ Zozi Kilisi'n, ɔ yáci ɛtɛ nɩn ɛyɔlɛ. Nan sʋanlan m'ɔ tɛ yɔ ɛtɛ'n, anɩn ɔ nwunlin man Zozi Kilisi lé ɛsɛ ɔ nzɩ man yɩ́.

7 Mɩ́n mma-mɔ, nán bɛ man sʋanlan fɩ́ɩ́ laka ɛmɔ. Sʋanlan m'ɔ yɔ nyɔlɩɛ m'ɔ tɩ sɛsɛ'n, anɩn sʋanlan sɔ'n muonun tɩ sɛsɛfʋɛ kɛ Kilisi tɩ yɩ́'n. 8 Nan sʋanlan m'ɔ yɔ ɛtɛ'n, anɩn ɔ tɩ Abɔnsanmʋn sʋanlan. Ɔ sanlɩn kɛ mân'n bɔlɩ yɩ́ bʋ ala yɛ̂ Abɔnsanmʋn yɔlɩ ɛtɛ ɔ. Ɛhɩ ati, Nyanmɩan Awa'n walɩ kɛ ɔ 'ba bɔ Abɔnsanmʋn junman'n m'ɔ di nɩn abʋsʋ. 9 Sʋanlan biala m'ɔ tɩ Nyanmɩan awa'n, ɔ yáci ɛtɛ nɩn ɛyɔlɛ. Ɔ sanlɩn kɛ Nyanmɩan tunmin'n m'ɔ man ngʋan'n wɔ yɩ́ nun. Ɔ le man atɩn kɛ ɔ yɔ ɛtɛ ɔ, ɔ sanlɩn kɛ Nyanmɩan tɩ yɩ́ Sɩ. 10 Ɛ 'nwun like m'ɔ man bɛ nwun Nyanmɩan amma'n-mɔ nʋn Abɔnsanmʋn dɩɛ'n-mɔ angʋnmɩn'n: sʋanlan biala m'ɔ nyɔ man nyɔlɩɛ m'ɔ tɩ sɛsɛ anaan ɔ ngulo man yɩ́ nianman'n, anɩn sʋanlan sɔ'n tɩ man Nyanmɩan awa.

Ɛmɔ húlo bɛ́ nwʋn

11 Ɛhɩ, Ɛjɔlɛkpa nɩn abʋbɔ nɩn anun, ɛjɔlɛ mɔ ɛmɔ tɩlɩ'n y'ɔ le kɛ yɛ húlo yɛ́ nwʋn. 12 Nán man yɛ yɔ kɛ Kayɩn m'ɔ tɩ Abɔnsanmʋn sʋanlan, m'ɔ hunlin yɩ́ nianman'n. Nzukɛ ati yɛ̂ Kayɩn hunlin yɩ́ nianman'n? Ɔ hunlin yɩ́, ɔ sanlɩn kɛ Kayɩn muonun, yɩ́ nyɔlɩɛ'n-mɔ tɩ man kpa. Yɩ́ nianman'n nyɔlɩɛ dɩɛ'n-mɔ tɩ kpa.

13 Mɩ́n nianman-mɔ, sɛ mân nɩn anun menian'n-mɔ kpɔ ɛmɔ a, nán bɛ man ɔ sin bɛ́ nwʋn. 14 Yɛ sɩ kɛ yɛ fi ewue nun y'a tinnge y'a wʋlʋ ngʋan nun. Yɛ nwun yɩ́ sɔ, ɔ sanlɩn kɛ yɛ kulo yɛ́ nianman'n-mɔ. Sʋanlan m'ɔ ngulo man sʋanlan'n, anɩn ɔ tɛ wɔ ewue nun. 15 Sʋanlan biala m'ɔ ngulo man sʋanlan'n, anɩn ɔ kun sʋanlan. Ɛmɔ sɩ kɛ sʋanlan m'ɔ kun sʋanlan'n, ɔ nnyan man nyanmɩansʋ ngʋan'n m'ɔ le man ayuelɩɛ'n. 16 M'ɔ man y'a nwun ehulo'n y'ɔ le kɛ Zozi Kilisi a hulo kulo menian'n-mɔ dede ɔ'a wu bɛ́ dunman nun. Ɔ sɛ kɛ yɛ́ kʋsʋ yɛ húlo yɛ́ nianman'n-mɔ dede yɛ wú bɛ́ dunman nun. 17 Sɛ sʋanlan kʋn le eyuadɩ nɩn anun anwʋndɩɛ'n-mɔ, sɛ ɔ nwun yɩ́ kɛ yɩ́ nianman nɩn a mian nán sɛ ɔ'a nne man yɩ́ a, sʋanlan sʋa, ɔ yɔ sɛ m'ɔ kan kɛ Nyanmɩan ehulo'n wɔ yɩ́ nun ɔ?

18 Mɩ́n mma-mɔ, nán bɛ man yɛ kulo yɛ́ nwʋn yɛ́ je sʋ nʋn yɛ́ nʋan nun mgban. Nan bɛ mán yɛ húlo yɛ́ nwʋn ananhɔlɛ nun, ɛsɛ bɛ mán yɛ yɔ́ like m'ɔ kele kɛ yɛ kulo yɛ́ nwʋn sakpa. 19 Sɛ yɛ yɔ yɩ́ sɔ a, yɛ 'nwun yɩ́ kɛ ananhɔlɛ'n wɔ yɛ́ nun. Ɛhɩ yɛ̂ ɔ 'ba man yɛ́ ahʋnlɩn 'tɔ yɛ́ kunnun wɔ Nyanmɩan anyunnun ɔ. 20 Afɩ, sɛ yɛ́ ahʋnlɩn'n bu yɛ́ fʋɔ biala a, Nyanmɩan tɩ kpili tala yɛ́ ahʋnlɩn'n, ɛsɛ ɔ sɩ like biala.

21 Yɩ́ ti, ehulo mma, sɛ yɛ́ ahʋnlɩn'n mmu man yɛ́ fʋɔ a, anɩn yɛ́ ahʋnlɩn tɔ yɛ́ kunnun wɔ Nyanmɩan anyunnun. 22 Like biala mɔ yɛ kɔ sɛlɛ yɩ́'n, ɔ 'fa man yɛ́. Ɔ sanlɩn kɛ yɛ di yɩ́ mala nɩn asʋ ɛsɛ yɛ yɔ yɩ́ kunnun like. 23 Ɛ 'nwun mala'n mɔ ɔ'a fa ɔ'a man yɛ́'n: Yɛ lé yɩ́ Wa Zozi Kilisi yɛ lí, nán yɛ húlo yɛ́ nwʋn kɛ Kilisi hanlɩn helelɩ yɛ́'n. 24 Sʋanlan m'ɔ di Nyanmɩan mala nɩn asʋ'n, anɩn ɔ wɔ Nyanmɩan anun, Nyanmɩan kʋsʋ wɔ yɩ́ nun. Like m'ɔ man yɛ nwun yɩ́ kɛ Nyanmɩan wɔ yɛ́ nun'n y'ɔ le yɩ́ Wawɛ Nwannzan-nwannzan'n mɔ ɔ'a fa ɔ'a man yɛ́'n.

4

Nyanmɩan Wawɛ'n yɛ̂ kpɔfʋɛ'n wawɛ'n

1 Ehulo mma, nán bɛ de bɛ́ kʋalaa mɔ bɛ́ nwan bɛ le Nyanmɩan Wawɛ'n bɛ di. Nan ɛmɔ sɔ́ bɛ́ bɛ nɩ́an sɛ wawɛ'n mɔ bɛ le yɩ́'n fi Nyanmɩan ɛlɔ sakpa a. Afɩ ato mgbɔmanfʋɛ dɔʋn a tʋ a sanndɩ mân nɩn anun. 2 Ɛ 'nwun like m'ɔ man bɛ nwun yɩ́ kɛ sʋanlan ɛhɩ le Nyanmɩan Wawɛ'n: Sʋanlan biala m'ɔ kɔ han kɛ Zozi Kilisi a kaci yɩ́ nwʋn kulo sʋanlan sakpa'n, anɩn sʋanlan sɔ'n le Nyanmɩan Wawɛ'n. 3 Nan sʋanlan m'ɔ nne Zozi anwʋn ɛjɔlɛ sɔ'n nni man'n, anɩn sʋanlan sɔ'n le man Nyanmɩan Wawɛ'n. Wawɛ'n m'ɔ wɔ sʋanlan sɔ nɩn anun'n tɩ Kilisi kpɔfʋɛ'n wawɛ. Ɛmɔ tɩlɩ kɛ wawɛ sɔ'n 'ba a mân nɩn anun. Kɩkaala dɩɛ, wawɛ sɔ nɩn a a mân nɩn anun dada angʋnmɩn. 4 Mɩ́n mma-mɔ, ɛmɔ dɩɛ, ɛmɔ tɩ Nyanmɩan menian. Ɛmɔ asa a hʋala ato mgbɔmanfʋɛ'n-mɔ. Ɔ sanlɩn kɛ Wawɛ'n m'ɔ wɔ ɛmɔ anun'n, ɔ yɔ sɩ tala wawɛ'n m'ɔ wɔ mân ɛhɩ anun menian'n-mɔ anun'n. 5 Kɛmɔ bɛ tɩ mân ɛhɩ anun menian'n, nunhan ɛjɔlɛ ala yɛ̂ bɛ kan ɔ. Mɔ bɛ kɔ han'n kʋsʋ yɛ̂ menian'n-mɔ tie ɔ. 6 Nan yɛ́ dɩɛ, Nyanmɩan menian y'ɔ le yɛ́. Sʋanlan m'ɔ sɩ Nyanmɩan'n tie yɛ́. Nunhan m'ɔ nzɩ man Nyanmɩan'n ndie man yɛ́. Ɛbɛlɛ yɛ̂ yɛ fa yɛ nwun Nyanmɩan Wawɛ'n m'ɔ kan ananhɔlɛ'n nʋn atofʋɛ'n-mɔ wawɛ nɩn angʋnmɩn ɔ.

Nyanmɩan tɩ ehulo baka.

7 Ehulo mma, bɛ mán yɛ húlo yɛ́ nwʋn. Ɔ sanlɩn kɛ ehulo'n fi Nyanmɩan ɛlɔ. Sʋanlan biala m'ɔ kulo sʋanlan'n, ɔ tɩ Nyanmɩan awa, ɛsɛ anɩn ɔ sɩ Nyanmɩan. 8 Nan sʋanlan m'ɔ ngulo man sʋanlan'n, anɩn ɔ nzɩ man Nyanmɩan. Ɔ sanlɩn kɛ Nyanmɩan tɩ ehulo baka. 9 Ɛ 'nwun kɛ Nyanmɩan kpɩnlɩn helelɩ yɛ́ kɛ ɔ kulo yɛ́'n: ɔ'a sʋan yɩ́ Bangɔlɔ'n mân nɩn anun maan yɩ́ dunman nun, yɛ nyan ngʋan. 10 Nan ehulo'n mɔ Nyanmɩan kulo yɛ́'n, nán kɛ yɛ́ yɛ̂ y'a li mʋa y'a hulo Nyanmɩan ɔ. Nan yɩ́ lɩlɩ ɔ'a li mʋa ɔ'a hulo yɛ́ ɔ'a sʋan yɩ́ Wa'n kɛ yɛ́ ɛtɛ'n-mɔ dunman nun, ɔ yɩ́ yɛ́ ti tɛɛ maan yɛ nyán ɛtɛ facɛ.

11 Ehulo mma, sɛ Nyanmɩan a hulo yɛ́ sʋa a, yɛ́ kʋsʋ yɛ húlo yɛ́ nwʋn. 12 Sʋanlan fɩ́ɩ́ nwunlin man Nyanmɩan lé. Nan sɛ yɛ kulo yɛ́ nwʋn an, Nyanmɩan 'tanlan yɛ́ nun bɛ nwun yɩ́ ehulo'n m'ɔ wɔ yɛ́ nun'n kpa bɔkɔɔ. 13 Like m'ɔ man yɛ nwun kɛ Nyanmɩan wɔ yɛ́ nun, ɛsɛ yɛ́ kʋsʋ yɛ wɔ yɩ́ nun'n, y'ɔ le kɛ ɔ'a fa yɩ́ Wawɛ'n ɔ'a man yɛ́. 14 Y'a nwun yɩ́ yɛ̂ yɛ lɛ bɔ kpayɛ kɛ Sɩɛ nɩn a sʋan Baa'n kɛ ɔ bála a le mân nɩn ati. 15 Sɛ sʋanlan kʋn kan yɩ́ bagua nun kɛ Zozi tɩ Nyanmɩan Awa a, anɩn Nyanmɩan wɔ sʋanlan sɔ nɩn anun ɛsɛ yɩ́ kʋsʋ ɔ wɔ Nyanmɩan anun. 16 Nan yɛ́ dɩɛ, yɛ sɩ kɛ Nyanmɩan kpɩn kulo yɛ́'n, ɔ man y'a le yɩ́ y'a li. Nyanmɩan tɩ ehulo baka. Sʋanlan m'ɔ le ehulo'n, anɩn ɔ tɩ Nyanmɩan dɩɛ, Nyanmɩan kʋsʋ tɩ yɩ́ dɩɛ. 17 Sɛ yɛ le ehulo sakpa yɛ́ nun an, cɩan mɔ Nyanmɩan 'ba bua menian'n-mɔ ndɛɛ'n, yɛ́ kunnun ndɩtɩ man yɛ́. Ɔ sanlɩn kɛ asɩtanlan'n mɔ yɛ tɩ nun mân nɩn anun'n, ɔ nʋn Zozi dɩɛ'n tɩ kʋn. 18 Esulo nnʋn man ehulo nɩn anzin. Sʋanlan m'ɔ kulo sʋanlan kpa'n, ɔ nzulo man yɩ́ nzin. Sʋanlan m'ɔ sulo yɩ́ nzin'n, anɩn ɔ le man ehulo kpa. Afɩ, esulo'n kele kɛ ɛtɛ'n wɔ ɛbɛlɛ nʋn yɩ́ nwʋn ahatua. 19 Nan yɛ́ dɩɛ, yɛ kulo Nyanmɩan nʋn menian'n-mɔ, ɔ sanlɩn kɛ Nyanmɩan y'ɔ lili mʋa ɔ hulolɩ yɛ́ ɔ. 20 Sɛ sʋanlan kʋn kan kɛ: “Mɩn kulo Nyanmɩan” nán sɛ ɔ kpɔ yɩ́ nianman an, anɩn ɔ tɩ atofʋɛ. Afɩ, sɛ ɔ kpɔ yɩ́ nianman'n m'ɔ nwun yɩ́ nɩn an, nán Nyanmɩan m'ɔ nnwun man yɩ́'n yɛ̂ ɔ kʋala kɛ ɔ kulo yɩ́ ɔ. 21 Ɛ 'nwun mala'n mɔ Kilisi a fa a man yɛ́'n. Sʋanlan m'ɔ kulo Nyanmɩan'n di kɛ ɔ kulo yɩ́ nianman'n kʋsʋ.

5

Yɛ di mân nɩn asʋ kunnunmun

1 Sʋanlan biala m'ɔ de di kɛ Zozi tɩ Kilisi'n, anɩn sʋanlan sɔ'n tɩ Nyanmɩan awa. Ɛhɩka ati, sʋanlan mɔ yɩ́ nwan ɔ kulo Sɩɛ'n, anɩn ɔ kulo yɩ́ mma'n-mɔ kʋsʋ. 2 Like m'ɔ man yɛ nwun yɩ́ kɛ yɛ kulo Nyanmɩan amma'n-mɔ'n y'ɔ le mɛlɛ mɔ yɛ kulo Nyanmɩan yɛ di yɩ́ mala nɩn asʋ'n. 3 Afɩ, sɛ yɛ́ nwan yɛ kulo Nyanmɩan an, ɔ di kɛ yɛ di yɩ́ mala nɩn asʋ. Yɩ́ mala sɔ'n nyɔ man sɩ mɔ yɛ ngʋala man sʋ di ɔ. 4 Ɔ sanlɩn kɛ Nyanmɩan awa biala di mân nɩn asʋ kunnunmun. Like m'ɔ man yɛ di mân nɩn asʋ kunnunmun'n y'ɔ le yɛ́ dedi'n. 5 Nwan yɛ̂ ɔ kʋala mân nɩn asʋ kunnunmun di ɔ? Sʋanlan m'ɔ de di kɛ Zozi tɩ Nyanmɩan Awa'n yɛ̂ ɔ kʋala mân nɩn asʋ kunnunmun di ɔ.

Like m'ɔ kele kɛ Zozi tɩ Nyanmɩan Awa'n

6 Zozi Kilisi muonun walɩ asɩɛ nɩn asʋ ɛwa. Bɛ sɔnɩnlɩn yɩ́ asue nɩn anun, ɛsɛ mɛlɛ mɔ ɔ 'wu'n, ɔ gualɩ yɩ́ moja nɩn asɩ. Nán ɛsɔnɩan ala yɛ̂ bɛ sɔnɩnlɩn yɩ́ ɔ, nan ɛsɛ ɔ gualɩ yɩ́ moja nɩn asɩɛ nɩn asʋ. Nyanmɩan Wawɛ'n muonun di yɩ́ nwʋn adanzɩɛ. Ɔ sanlɩn kɛ yɩ́ dɩɛ, ɔ nni man ato. 7 Ninnge nsan kele yɛ́ kɛ Zozi tɩ Nyanmɩan Awa sakpa. 8 Ninnge nsan sɔ'n y'ɔ le Nyanmɩan Wawɛ'n, ɛsɔnɩan'n mɔ bɛ sɔnɩnlɩn yɩ́ asue nɩn anun'n, ɔ nʋn yɩ́ moja'n m'ɔ gualɩ asɩɛ nɩn asʋ'n. Ninnge nsan sɔ nɩn anʋan ɛjɔlɛ tɩ kʋn. 9 Menian'n-mɔ ninnge'n-mɔ mɔ bɛ kɔ nwun yɩ́'n, sɛ bɛ kan yɩ́ nwʋn ɛjɔlɛ bɛ kele yɛ́ a, yɛ de yɛ di. Nyanmɩan dɩɛ'n m'ɔ kan'n tala bɛ́ dɩɛ'n. Afɩ, Nyanmɩan muonun di adanzɩɛ kɛ Zozi tɩ yɩ́ Wa. 10 Sʋanlan m'ɔ de di kɛ Zozi Kilisi tɩ Nyanmɩan Awa'n, ɔ sɩ yɩ́ fɔ́ʋ́n kɛ ɛjɔlɛ sɔ'n tɩ ananhɔlɛ. Nan sʋanlan m'ɔ nne nni man'n, ɔ kele kɛ Nyanmɩan tɩ atofʋɛ. Ɔ sanlɩn kɛ adanzɩɛ'n mɔ Nyanmɩan di wɔ yɩ́ Wa nɩn anwʋn'n, sʋanlan sɔ'n dɩɛ, ɔ nne nni man. 11 Ɛ 'nwun adanzɩɛ sɔ'n: Nyanmɩan a man yɛ́ nyanmɩansʋ ngʋan'n m'ɔ le man ayuelɩɛ'n. Ngʋan sɔ'n, ɔ nanndɩ yɩ́ Wa nɩn asʋ yɛ̂ ɔ man yɛ nyan yɩ́ ɔ. 12 Sʋanlan m'ɔ kɔ le Baa'n kɔ li'n, ɔ le nyanmɩansʋ ngʋan'n. Nan sʋanlan mɔ ɔ'a nne man Nyanmɩan Awa'n ɔ'a nni man'n, ɔ le man ngʋan sɔ'n bie.

Nyanmɩansʋ ngʋan'n m'ɔ le man ayuelɩɛ'n

13 Ɛmɔ mɔ bɛ de Nyanmɩan Awa'n bɛ di'n, mɩɩn kɛlɛ kalata ɛhɩ mɩn bɛlɛ ɛmɔ, mɩn man ɛmɔ nwun yɩ́ kɛ ɛmɔ le nyanmɩansʋ ngʋan'n m'ɔ le man ayuelɩɛ'n. 14 Ɛ 'nwun like ati m'ɔ man yɛ́ kunnun ndɩtɩ man yɛ́ wɔ Nyanmɩan anyunnun'n: afɩ sɛ yɛ bisa yɩ́ like m'ɔ kulo a, yɛ sɩ yɩ́ fɔ́ʋ́n kɛ ɔ 'fa man yɛ́. 15 Kɛmɔ yɛ sɩ yɩ́ fɔ́ʋ́n kɛ sɛ yɛ bisa yɩ́ like a, ɔ yɔ anzʋɛ ɔ tie yɛ́'n, like biala mɔ yɛ kɔ bisa yɩ́ kɛ ɔ fá mán yɛ́'n, ɔ 'fa man yɛ́. 16 Sɛ sʋanlan kʋn nwun yɩ́ kɛ yɩ́ nianman lɛ yɔ ɛtɛ m'ɔ ngun man sʋanlan an, ɔ sɛ́lɛ Nyanmɩan ɔ mán yɩ́, nán Nyanmɩan 'ba man ɔ nyan ngʋan. Mɩ́n nwan bɛ́ mɔ bɛ yɔ ɛtɛ m'ɔ ngun man sʋanlan nɩn ala. Ɛtɛ kʋn wɔ ɛbɛlɛ, sɛ bɛ yɔ a, ɔ kun sʋanlan. M'an ngan man kɛ ɛmɔ sɛ́lɛ Nyanmɩan bɛ mán menian mɔ bɛ yɔ ɛtɛ sɔ'n. 17 Ɛtɛ kʋalaa tɩ ɛtɛ, nan kʋsʋ ɛtɛ'n mmie-mɔ wɔ ɛbɛlɛ, ɔ ngun man sʋanlan. 18 Yɛ sɩ kɛ sʋanlan biala m'ɔ tɩ Nyanmɩan dɩɛ'n, ɔ nga man ɛtɛ ɛyɔlɛ nɩn anun. Ɔ sanlɩn kɛ Nyanmɩan Awa'n sisa yɩ́. Abɔnsanmʋn ngʋala man yɩ́ like fɩ́ɩ́ yɔ. 19 Yɛ́ dɩɛ, yɛ sɩ kɛ yɛ tɩ Nyanmɩan amma, nan mân bɔndɩn'n, bɛ́ dɩɛ bɛ wɔ Abɔnsanmʋn asa nun. 20 Yɛ sɩ kɛ Nyanmɩan Awa nɩn a a hele yɛ́ ngɛlɛ maan y'a nwun ananhɔlɛ Nyanmɩan'n sakpa. Yɛ nʋn ananhɔlɛ Nyanmɩan'n muonun, y'a yɔ kʋn wɔ yɩ́ Wa Zozi Kilisi dunman nun. Yɩ́ y'ɔ tɩ ananhɔlɛ Nyanmɩan nɩn ɔ, ɛsɛ yɩ́ y'ɔ tɩ ngʋan'n m'ɔ le man ayuelɩɛ nɩn ɔ.

21 Mɩ́n mma-mɔ, ɛmɔ nɩ́an bɛ́ nwʋn kpa wɔ amʋan'n-mɔ anwʋn.

2 ZƱAN

ZƱAN KALATA'N

M'Ɔ TƆ SƱ NNYUAN'N

M'ɔ wɔ nun'n

Zozi bɔfʋɛ Zʋan m'ɔ tɩ Efɛzɩ asɔnɩn kpain'n yɛ̂ ɔ'a hɛlɛ kalata ɛhɩ a hɔ a man asɔnɩn kʋn ɔ. Asɔnɩn sɔ'n wɔ Efɛzɩ etin nɩn asʋ. Zʋan bu asɔnɩn sɔ'n kɛ bala ɛta yɛ̂ nun menian'n-mɔ kɛ bala ɛta nɩn amma. Yɩ́ ti yɛ̂ ɔ lɛ fɛlɛ asɔnɩn'n “m mo” ɔ. Yɩ́ asɔnɩn'n m'ɔ wɔ nun'n tɩ nunhan kʋn sɔ nɩn “anianman bala”.

Zʋan lɛ sɛlɛ asɔnɩn sɔ nɩn anun menian'n-mɔ kɛ bɛ húlo bɛ́ nwʋn. Ɛsɛ bɛ nɩ́an bɛ́ nwʋn wɔ bɛ́ mɔ bɛ kekele ato ninnge'n-mɔ anwʋn. Sɛ menian sɔ'n-mɔ ba tʋ bɛ́ a, nán bɛ sike bɛ́.

1

1 M mo,

Wɔ́ mɔ Nyanmɩan a fa wɔ́ a yɔ yɩ́ sʋanlan'n, mɩ́n mɔ n dɩ Asɔnɩn Kpain'n, mɩɩn kɛlɛ kalata ɛhɩ mɩn bɛlɛ wɔ́ nʋn wɔ́ mma'n-mɔ. Mɩn kulo ɛmɔ sʋnman. Nán kɛ mɩ́n ngʋnmɩn yɛ̂ mɩn kulo ɛmɔ ɔ, nan bɛ́ mɔ bɛ sɩ ananhɔlɛ'n, bɛ́ kʋalaa, bɛ kulo ɛmɔ. 2 Ɔ sanlɩn kɛ ananhɔlɛ wɔ yɛ́ nun yɛ̂ ɔ 'tanlan yɛ́ nun dahuu. 3 Nyanmɩan m'ɔ tɩ Sɩɛ'n ɔ nʋn yɩ́ Wa Zozi Kilisi, bɛ nwún yɛ́ nwʋn anwunnvoe bɛ fá yɛ́ ɛtɛ'n-mɔ bɛ hyé yɛ́, bɛ mán yɛ́ lʋa cɩ́cɩ yɛ́ nwʋn yɛ tánlan ananhɔlɛ nɩn anun, ɛsɛ yɛ húlo yɛ́ nwʋn.

Ananhɔlɛ'n nʋn ehulo'n

4 Mɛlɛ mɔ n nwunlin kɛ wɔ́ mma'n mmie-mɔ nanndɩ ananhɔlɛ atɩn'n mɔ Sɩɛ'n helelɩ yɛ́ kɛ yɛ nánndɩ sʋ nɩn asʋ'n, n nili yɩ́ nwʋn fɛ kpa.

5 Afɩ sian'n, m mo, nán kɛ mala fʋfɔlɛ yɛ̂ mɩɩn kɛlɛ mɩn bɛlɛ wɔ́ ɔ, nan ɔ tɩ mala mɔ yɛ tɩlɩ wɔ Ɛjɔlɛkpa nɩn abʋbɔ nɩn anun. Mɩɩn sɛlɛ wɔ́ kpa kɛ bɛ mán yɛ húlo yɛ́ nwʋn. 6 Ehulo'n y'ɔ le Nyanmɩan mala nɩn asʋ elie'n. Abʋbɔ nɩn anun, mala'n mɔ bɛ falɩ manlɩn ɛmɔ m'ɔ di kɛ ɛmɔ di sʋ nɩn anɩn.

Zozi Kilisi kpɔfʋɛ nɩn anwʋn ɛjɔlɛ'n

7 Afɩ, atofʋɛ dɔʋn a sʋn mân nɩn anun. Bɛ nne bɛ nni man kɛ Zozi Kilisi a kaci yɩ́ nwʋn kulo sʋanlan ɔ'a a mân ɛhɩ anun ɔ. Sʋanlan m'ɔ kɔ han kɛ Kilisi a ngaci man yɩ́ nwʋn kulo sʋanlan ɔ'a mma man mân ɛhɩ anun'n, sʋanlan sɔ'n, anɩn ɔ tɩ atofʋɛ, ɔ tɩ Kilisi kpɔfʋɛ. 8 Ɛmɔ síe bɛ́ nwʋn ye nán yɛ́ junman nɩn asʋ nvasʋɛ nɩn a mminlin man. Ɛmɔ síe bɛ́ nwʋn ye nán ɛmɔ a nyan nun ahatua. 9 Sʋanlan biala mɔ ɔ nnanndɩ man atɩn'n mɔ Kilisi helelɩ nɩn asʋ nan ɔ nanndɩ fʋfɔlɛ asʋ'n, anɩn sʋanlan sɔ'n nzɩ man Nyanmɩan. Nan sʋanlan m'ɔ nanndɩ Kilisi atɩn nɩn asʋ'n, anɩn ɔ sɩ Sɩɛ'n nʋn Baa'n. 10 Sɛ sʋanlan bie ba tʋ ɛmɔ nán ɔ'a ngele man ɛmɔ atɩn ɛhɩ, nan ɔ kele ɛmɔ atɩn fʋfɔlɛ a, nán bɛ yɔ sʋanlan sɔ nɩn akʋaba ɛsɛ nán bɛ sike yɩ́. 11 Ɔ sanlɩn kɛ, wɔ́ mɔ ɛ kɔ yɔ yɩ́ akʋaba'n, anɩn ɛ nʋn yɩ́ bɛ́ bʋ a yɔ kʋn wɔ yɩ́ nyɔlɩɛ ɛtɛ'n-mɔ anun.

Kalata nɩn agualɩɛ nun

12 N ne ɛjɔlɛ dɔʋn mɩn kan mɩn kele ɛmɔ, nan kʋsʋ mɩn ngulo man kɛ mɩn kɛlɛ yɩ́ kalata sʋ. N ne anyɩndasʋɛ kɛ mɩn 'ba a ɛmɔ anwʋn ɛlɔ mɩn kan yɩ́ mɩ́n nʋan nun mɩn kele ɛmɔ. Sɛ mɩn yɔ yɩ́ sɔ a, fɛ elie 'kan yɛ́ kpa bɔkɔɔ. 13 Anianman bala'n m'ɔ wɔ ɛwa mɔ yɩ́ kʋsʋ Nyanmɩan a fa yɩ́ a yɔ yɩ́ sʋanlan'n, yɩ́ mma'n-mɔ nwan bɛ 'bisa wɔ́ ahɩn.

3 ZƱAN

ZƱAN KALATA'N

M'Ɔ TƆ SƱ NSAN'N

M'ɔ wɔ nun'n

Zozi bɔfʋɛ Zʋan yɛ̂ ɔ'a hɛlɛ kalata ɛhɩ a hɔ a man bian'n mɔ bɛ fɛlɛ yɩ́ Gayiyusi'n. Gayiyusi tɩ Zozi Kilisi sʋanlan. Yɛ nzɩ man yɩ́ nwʋn ɛjɔlɛ dɔʋn ɔ nʋn kulo'n m'ɔ kɔ sʋ asɔnɩn'n. Nan kʋsʋ kalata nɩn anun an, yɛ nwun yɩ́ kɛ anianman'n-mɔ mɔ Zʋan kɔ suan bɛ́ yɩ́ nwʋn ɛlɔ'n, ɔ sɔ bɛ́ nun kanlanman. Afɩ, Zʋan sʋan anianman'n-mɔ maan bɛ kɔ han Nyanmɩan Anʋan Ɛjɔlɛ nɩn asɔnɩn'n-mɔ anun. Nan bɛ́ asɔnɩn nɩn anun ɛlɔ, bian kʋn wɔ ɛbɛlɛ, bɛ fɛlɛ yɩ́ Diyotɛlɛfʋ. Ɔ tɩ bɛ́ kpain'n bie. Yɩ́ dɩɛ, anianman'n-mɔ mɔ Zʋan kɔ sʋan bɛ́ yɩ́ nwʋn ɛlɔ'n, ɔ nzɔ man bɛ́ nun, ɛsɛ ɔ kan Asɔnɩn Kpain Zʋan anwʋn ɛjɔlɛ ɛtɛ.

Zʋan a hɛlɛ kalata sɔ'n ɔ'a yɩ Gayiyusi ayɛ ɛsɛ ɔ'a han ɔ'a hele yɩ́ kɛ n'ɔ nɩan Diyotɛlɛfʋ nyɔlɩɛ ɛtɛ nɩn asʋ. Ɔ'a han yɩ́ nun kɛ Gayiyusi sɔ́ sʋanlan'n m'ɔ lɛ fa kalata'n bɛlɛ yɩ́ nɩn anun kanlanman. Sʋanlan sɔ'n, bɛ fɛlɛ yɩ́ Demetiliyusi. Ɔ di yɛ́ Mɩn junman'n bie. Kalata nɩn a hele yɛ́ kɛ bɛ́ kʋalaa mɔ bɛ di yɛ́ Mɩn junman'n, ɔ di kɛ yɛ nyan ehulo yɛ sɔ bɛ́ nun kanlanman.

1

1 Anianman Gayiyusi,

Mɩ́n mɔ n dɩ Asɔnɩn Kpain'n, mɩ́n yɛ̂ mɩɩn kɛlɛ kalata ɛhɩ mɩn bɛlɛ wɔ́ ɔ. Mɩn kulo wɔ́ sakpa.

Gayiyusi anwʋn ɛjɔlɛ'n

2 Anianman, mɩɩn sɛlɛ Nyanmɩan kɛ like biala mɔ ɛ 'yɔ'n, ɔ mán ɔ yɔ́ kpa, ɛsɛ ɛ tɩ́ akpɔlɛ kɛ wɔ́ ɛkala'n tɩ akpɔlɛ'n. 3 Afɩ, mɔ anianman mmie-mɔ walɩ lili wɔ́ nwʋn adanzɩɛ kɛ ɛ nanndɩ ananhɔlɛ atɩn nɩn asʋ mɔ n dɩlɩ'n, n nili yɩ́ nwʋn fɛ sʋnman. 4 Mɛlɛ mɔ n gɔ tɩ kɛ mɩ́n mma'n-mɔ nanndɩ ananhɔlɛ atɩn nɩn asʋ'n, mɩn di yɩ́ nwʋn fɛ kpili kpa.

5 Anianman, sikefʋɛ junman'n mɔ ɛ di'n tɩ like kpa. Ye'n mɔ ɛ yɔ anianman'n-mɔ nʋn bɛ́ mɔ ɛ nzɩ man bɛ́ bɔbɔ'n, ɔ kele kɛ ɛ yɔ like'n mɔ yɛ́ Mɩn sʋanlan di kɛ ɔ yɔ'n. 6 Yɛ́ nianman sɔ'n-mɔ a li ehulo'n mɔ ɛ le yɩ́ nɩn anwʋn adanzɩɛ asɔnɩn mma'n-mɔ anyunnun ɛwa. Mɩɩn sɛlɛ wɔ́ kɛ ɛ bʋ́ka bɛ́ kpa cɩan daa wɔ bɛ́ atɩn etue nɩn anun maan ɔ yɔ́ Nyanmɩan fɛ. 7 Afɩ, yɛ́ Mɩn dunman nun ati yɛ̂ b'a tu atɩn ɔ. Bɛ 'kɔ'n, b'a nne man bɛ́ mɔ bɛ nzɩ man Kilisi nɩn asa nun like fɩ́ɩ́. 8 Yɩ́ sɔ ati, yɛ́ mɔ yɛ tɩ asɔnɩn mma'n, bɛ mán yɛ bʋ́ka anianman sɔ'n-mɔ nán yɛ nʋn bɛ́ a li ananhɔlɛ junman'n.

Diyotɛlɛfʋ anwʋn ɛjɔlɛ'n

9 N gɛlɛlɩ kalata sin kaan kʋn n nwanlɩn ɛmɔ ɛlɔ asɔnɩn'n. Nan Diyotɛlɛfʋ m'ɔ kulo kɛ ɔ di bɛ́ sʋ kpain'n, ɔ'a nzɔ man yɛ́ nun. 10 Yɩ́ ti, sɛ mɩn ba ɛlɔ a, yɩ́ nyɔlɩɛ ɛtɛ'n kʋalaa, mɩn 'ba han mɩn kele ɛmɔ. Yɛ́ nwʋn ɛjɔlɛ'n m'ɔ kan'n tɩ ato ɛjɔlɛ. Like m'ɔ yɔ m'ɔ tɩ ɛtɛ biekun'n y'ɔ le anianman'n-mɔ mɔ bɛ ba tʋ yɩ́ a, ɔ nzɔ man bɛ́ nun'n. Ɛsɛ, bɛ́ mɔ bɛ kulo kɛ bɛ sɔ bɛ́ nun'n, ɔ ndie man, anɩn ɔ 'kpʋnndɛ yɩ bɛ́ asɔnɩn nɩn anun.

Demetiliyusi anwʋn ɛjɔlɛ'n

11 Anianman, n'ɛ nɩan menian-mɔ abalabɔ ɛtɛ nɩn asʋ, nan bɔ bala m'ɔ tɩ kpa. Sʋanlan m'ɔ yɔ nyɔlɩɛ kpa'n, anɩn ɔ tɩ Nyanmɩan sʋanlan. Nan sʋanlan mɔ ɛtɛ yɛ̂ ɔ yɔ'n, anɩn ɔ nzɩ man Nyanmɩan. 12 Demetiliyusi dɩɛ, menian'n-mɔ kʋalaa di yɩ́ nwʋn adanzɩɛ kɛ ɔ tɩ sʋanlan kpa. Yɩ́ ɛnanndɩɛ'n sɔ yɛ́ Mɩn anyɩn. Yɛ́ kʋsʋ yɛ bɔ yɩ́ dunman kpa, yɛ̂ ɛ sɩ kɛ ɛjɔlɛ mɔ yɛ kɔ han'n tɩ ananhɔlɛ.

Kalata nɩn agualɩɛ nun

13 N ne ɛjɔlɛ dɔʋn mɩn kan mɩn kele wɔ́, nan kʋsʋ mɩn ngulo man kɛ mɩn kɛlɛ yɩ́ kalata sʋ. 14 N ne anyɩndasʋɛ kɛ, ɔ ngɔ hyɛ man, mɩn 'ba a wɔ́ nwʋn ɛlɔ, nán y'a yia y'a han.

15 Man wɔ́ lʋa cɩ́cɩ wɔ́ nwʋn. Wɔ́ manngʋn'n-mɔ nwan bɛ 'bisa wɔ́ ahɩn. Mɩn 'bisa mɩ́n manngʋn'n-mɔ anun kʋn biala ahɩn.

ZUDƖ

KALATA'N MƆ

ZUDƖ HƐLƐLƖ'N

M'ɔ wɔ nun'n

Zudɩ nʋn Zʋakɩ, bɛ tɩ yɛ́ Mɩn Zozi Kilisi anianman ngutua (bɛ nɩ́an Matie 13.55, Maakɩ 6.3). Yɛ nzɩ man asɔnɩn ɛhɔlɛ kʋn'n mɔ Zudɩ hɛlɛlɩ kalata ɛhɩ nwanlɩn yɩ́'n. Nan kʋsʋ, yɛ de yɛ di kɛ ɔ hɛlɛlɩ nwanlɩn asɔnɩn mɔ yɛ́ Mɩn Zozi mmɔfʋɛ'n-mɔ nanndɩlɩ nun bɛ bɔlɩ'n. Yɩ́ nzin, Zudɩ muonun sɩnlɩn lɩka sɔ'n-mɔ ɔ yɔlɩ asɔnɩn. Ɛjɔlɛ'n mɔ ɔ'a han wɔ yɩ́ kalata ɛhɩ anun'n, ɔ nʋn m'ɔ wɔ 2 Pɩɛlɩ 2 nɩn anun'n soman bɛ́ nwʋn kaan. Ɛjɔlɛ'n m'ɔ wɔ kalata nɩn anun'n y'ɔ le kɛ anɩn ato ngehelefʋɛ mmie-mɔ nanndɩ nun bɛ kɩkan ɛjɔlɛ bɛ sɛcɩ asɔnɩn'n. Bɛ́ nyɔlɩɛ ɛtɛ sɔ'n-mɔ anwʋn ati yɛ̂ Zudɩ hɛlɛlɩ asɔnɩn mma'n-mɔ kɛ bɛ jínlan bɛ́ ja nun kpa bɛ hʋ́n dedi nɩn ati.

1

Ahɩn ebisa

1 Mɩ́n Zudɩ mɔ n dɩ Zozi Kilisi akʋa mɔ ɛsɛ n dɩ Zʋakɩ anianman'n yɛ̂ mɩɩn kɛlɛ kalata ɛhɩ ɔ. Mɩɩn kɛlɛ mɩn nwan bɛ́ mɔ yɛ́ Sɩ Nyanmɩan a fɛlɛ bɛ́ yɩ́ nwʋn, m'ɔ kulo bɛ́ kpa, mɔ ɛsɛ ɔ nɩan bɛ́ sʋ man Zozi Kilisi'n.

2 Mɩn 'bisa ɛmɔ ahɩn. Nyanmɩan nwún ɛmɔ anwʋn anwunnvoe ɔ cɩ́cɩ ɛmɔ alʋa ɔ húlo ɛmɔ, man ɛmɔ húlo bɛ́ nwʋn kpa.

Ato ngehelefʋɛ'n-mɔ.

3 Anianman ehulo mma, ɔ wɔ mɩ́n kunnun kpa kɛ n gɛ́lɛ ɛmɔ wɔ ngʋan ele'n mɔ ɛmɔ nʋn mɩ́n yɛ le yɩ́ m'ɔ tɩ kʋn nɩn anwʋn kalata. Nan mɛlɛ mɔ mɩn 'kɛlɛ kalata ɛhɩ'n, m'an nɩan dede a, anɩn ɔ di kɛ mɩn kɛlɛ ɛmɔ mɩn wowula bɛ́ anwʋnsɛlɛ maan ɛmɔ kʋn dedi nɩn ati. Dedi sɔ'n, Nyanmɩan a fa a man bɛ́ mɔ bɛ tɩ yɩ́ dɩɛ'n kpɛ̂ kpʋnmgba bɔkɔɔ. 4 Mɔ mɩɩn kan'n y'ɔ le kɛ menian mmie-mɔ a laka ɛmɔ b'a wʋlʋ ɛmɔ afian. Menian sɔ'n-mɔ tɩ man Nyanmɩan menian. Ɔ sanlɩn kɛ bɛ butu Nyanmɩan Anʋan Ɛjɔlɛ nɩn anyɩn asɩ. Nyanmɩan a nwun yɛ́ nwʋn anwunnvoe ɔ'a man y'a nyan fanwʋndi. Nan bɛ́, bɛ kekele menian'n-mɔ kɛ bɛ kʋala kɛ bɛ nanndɩ fanwʋndi sɔ nɩn asʋ bɛ yɔ like biala mɔ bɛ kulo ɔ. Ɛhɩka ati, bɛ́ muonun bɛ tɩ satɩlɩfʋɛ, ɛsɛ bɛ ju Zozi Kilisi mɔ yɩ́ ngʋnmɩn cein ɔ tɩ yɛ́ Kpain ɔ nʋn yɛ́ Mɩn'n bɛ tʋ. Nán ɛnɛ bie ɔ, bɛ hanlɩn wɔ Nyanmɩan Anʋan Ɛjɔlɛ nɩn anun kɛ Nyanmɩan 'ba bua menian sɔ'n-mɔ ndɛɛ.

5 Mɩn sɩ kɛ ɛmɔ sɩ yɩ́ yuein bɛ sie kɛ Nyanmɩan kpɩnlɩn yɔlɩ m'ɔ lelɩ Izalayɛ amma'n-mɔ ati fi Ezipiti mân nɩn anun ɛlɔ'n. Nan kʋsʋ, mɩɩn kacɩ ɛmɔ kɛ Izalayɛ amma sɔ'n-mɔ mɔ bɛ fi Ezipiti mân nɩn anun bɛ tuli hɔlɩ mɔ b'a nne man Nyanmɩan b'a nni man'n, ɔ hunlin bɛ́. 6 Ɛmɔ ati kácɩ kɛ nyanmɩansʋ mmɔfʋɛ'n-mɔ mɔ bɛ́ nyɩn a nzɔ man dibɛlɛ'n mɔ Nyanmɩan falɩ manlɩn bɛ́, mɔ bɛ fi nyanmɩansʋ bɛ́ awulo nɩn anun bɛ tuli walɩ asɩɛ nɩn asʋ ɛwa'n, Nyanmɩan a sie bɛ́ awosin nun asɩɛ nɩn abʋ. Nyanmɩan a gua bɛ́ sa nʋn bɛ́ ja ngɔnzɔngɔnzɔ dede ɔ kɔ ju cɩan mɔ ɔ 'bua bɛ́ ndɛɛ. 7 Ɛmɔ ati kácɩ Sodɔmʋn nʋn Gomɔɔ nʋn kulo'n-mɔ mɔ bɛ mantan mantan bɛ́'n-mɔ. Ɛbɛlɛ menian'n-mɔ yɔlɩ nyɔlɩɛ ɛtɛ'n mɔ nyanmɩansʋ mmɔfʋɛ sɔ'n-mɔ yɔlɩ'n bie. Anɩn menian sɔ'n-mɔ tɩ satɩlɩfʋɛ. Menian'n-mɔ mɔ Nyanmɩan sʋanlɩn bɛ́ ɛlɔ'n, ɛbɛlɛ menian sɔ'n-mɔ kpʋnndɛlɩ bɛ́ nʋn nna. Nyanmɩan kɔ tʋ bɛ́ nun sɩ̂n ɔ kɔ yala bɛ́ ɔ kɔ tua bɛ́ nyɔlɩɛ sɔ nɩn anwʋn kalɛ. Ɔ tɩ nvandʋhʋn m'ɔ di kɛ yɛ́ kʋalaa yɛ fa yɛ tu yɛ́ nwʋn fʋɔ ɔ. Ɔ sanlɩn kɛ sɩ̂n m'ɔ le man ayuelɩɛ'n wɔ ɛbɛlɛ man bɛ́ mɔ bɛ yɔ ɛtɛ'n.

8 Ato ngehelefʋɛ sɔ'n-mɔ de di kɛ bɛ́ ɛlalɩɛ'n mɔ bɛ cɩn'n fi Nyanmɩan ɛlɔ. Nan bɛ́ nyɔlɩɛ'n tɩ ɛtɛ kɛ bɛ́ mɔ y'a li mʋa y'a han bɛ́ ɛjɔlɛ'n dɩɛ'n. Ɔ sanlɩn kɛ bɛ yɔ satɩlɩfʋɛ ninnge bɛ gua bɛ́ nwʋn efian. Bɛ mmu man yɛ́ Mɩn tunmin'n like fɩ́ɩ́. Bɛ kan ɛjɔlɛ ɛtɛ ɛtɛ bɛ tia nyanmɩansʋ mmɔfʋɛ'n-mɔ mɔ bɛ le anunminnyanmʋn'n. 9 Afɩ anɩn, nyanmɩansʋ mmɔfʋɛ mgbain'n-mɔ anun kʋn wɔ ɛbɛlɛ, bɛ fɛlɛ yɩ́ Minsɛ. Mɛlɛ mɔ Abɔnsanmʋn nʋn yɩ́ bɛ 'kpɩlɩ *Moyizɩ fuin'n, Minsɛ a ngan ɛjɔlɛ ɛtɛ ɔ'a ndia man yɩ́. Nan ɛjɔlɛ mɔ Minsɛ hanlɩn helelɩ yɩ́'n y'ɔ le kɛ: “Yɛ́ Mɩn yɛ̂ ɔ 'tua wɔ́ kalɛ ɔ!” 10 Nan ato ngehelefʋɛ sɔ'n-mɔ dɩɛ, anwunno ɛlɔ ninnge'n mɔ bɛ ndɩ man yɩ́ bʋ'n, anɩn bɛ lɛ kan yɩ́ nwʋn ɛjɔlɛ ɛtɛ. Mɔ bɛ́ ti'n kɔ se bɛ́'n yɛ̂ bɛ yɔ ɔ. Bɛ yɔ bɛ́ ninnge'n-mɔ kɛ ebolo naan. Ɛhɩ bɔbɔ yɛ̂ ɔ 'man bɛ́ ti ka nun ɔ. 11 Munnzue hán bɛ́! Ɔ sanlɩn kɛ bɛ́ nyɔlɩɛ ɛtɛ'n tɩ kɛ Kayɩn dɩɛ'n. Atɩn'n mɔ Kayɩn sɩnlɩn sʋ'n, sʋ yɛ̂ bɛ́ kʋsʋ b'a sɩn ɔ. Bɛ tɩ kɛ Balamʋn. Atɩn ɛtɛ'n m'ɔ sɩnlɩn sʋ ɔ nyanlɩn esika'n, bɛ́ kʋsʋ bɛ kpɩlɩ bɛ sɩn sʋ bie. Ɛsɛ kʋsʋ, bɛ tɩ kɛ Kole. Kole sɔ'n jasʋlɩ Nyanmɩan kpɔmanfʋɛ Moyizɩ akɔmɩn anun, nán Nyanmɩan a hun yɩ́. 12 Ato ngehelefʋɛ sɔ'n-mɔ mɔ bɛ yɔ nyɔlɩɛ ɛtɛ ɛtɛ'n, bɛ nza man nyian. Bɛ ba ɛmɔ afian, ɛmɔ nʋn bɛ́ bɛ di anianman alɩɛ nán ɛsɛ b'a li yɛ́ Mɩn dɩɛ'n. Nyanmɩan menian'n-mɔ m'ɔ di kɛ bɛ nɩan bɛ́ sʋ'n, bɛ nnɩan man bɛ́ sʋ. Nan bɛ́ muonun bɛ́ kʋ ɛsɛ̂ dɩɛ'n y'ɔ cian bɛ́ ɔ. Bɛ tɩ kɛ esue mɔ ɔ'a munlan mɔ anwʋnman'n man ɔ'a ngʋla man tɔ ɔ. Bɛ tɩ kɛ mmaka mɔ sɛ bɔbɔ ɛlʋlɔɛ'n ju a, bɛ nzu man mma ɔ. Bɛ tɩ kɛ mmaka mɔ b'a tutu bɛ́ bʋ b'a gua mɔ b'a yue wu bɔkɔɔ ɔ. 13 Bɛ tɩ kɛ asue jenvie nɩn anyɩnsʋ mgbaha nɩn anwʋn esulo'n. Bɛ́ anyunnunnguasɩɛ nyɔlɩɛ'n-mɔ tɩ kɛ mgbaha nɩn ahule'n mɔ jenvie'n bɔ gua ɔ yaci ewula'n. Bɛ tɩ kɛ nzalama mɔ bɛ lɛ tu ɔ. Nyanmɩan a sesie ato ngehelefʋɛ sɔ'n-mɔ lɩka. Lɩka sɔ'n, ɔ tɩ awosin bibaa kpa. Awosin sɔ'n wɔ ɛbɛlɛ dahuu.

14 Ɛjɔlɛ mɔ Nyanmɩan falɩ wulalɩ Adamʋn anganbɛnzʋ kʋn mɔ bɛ fɛlɛ yɩ́ Enɔkɩ anʋan'n, ɛjɔlɛ sɔ'n, ɔ kan ato ngehelefʋɛ sɔ'n-mɔ bie. Yɩ́ nwan: “Ɛmɔ nɩ́an, yɛ́ Mɩn nʋn nyanmɩansʋ anwʋntɩɛ mmɔfʋɛ akpɩɩ akpɩɩ 'ba a. 15 Ɔ nʋn bɛ́ 'ba a ɔ bua menian'n-mɔ kʋalaa ndɛɛ. Ɔ 'tua ɛtɛfʋɛ'n-mɔ kʋalaatin kalɛ wɔ bɛ́ nyɔlɩɛ ɛtɛ ɛtɛ'n-mɔ anwʋn. Ɔ 'tua bɛ́ kalɛ wɔ anyɩnnzɔ'n mɔ bɛ mman man Nyanmɩan nɩn anwʋn. Ɔ 'tua ɛtɛfʋɛ'n-mɔ kalɛ wɔ ɛjɔlɛ ɛtɛ ɛtɛ'n mɔ bɛ kan bɛ tia Nyanmɩan ɛsɛ bɛ jasʋ yɩ́ kɔmɩn anun nɩn anwʋn.” 16 Menian sɔ'n-mɔ mɔ m'an han bɛ́ ɛjɔlɛ'n, bɛ jʋjɔ bɛ́ konvin abʋ, bɛ́ kunnun jɔlɩ man lé. Bɛ́ asɩtanlan nun, like mɔ bɛ kulo'n yɛ̂ bɛ yɔ ɔ. Bɛ tɩ tutule ɛsɛ bɛ huhu menian'n-mɔ bɛ didi bɛ́ nwʋn.

Ɛkannzʋɛ.

17 Nan ɛmɔ dɩɛ, anianman ehulo mma, ɛmɔ mán bɛ́ ti tánlan ɛjɔlɛ'n mɔ yɛ́ Mɩn Zozi Kilisi mmɔfʋɛ'n-mɔ hanlɩn helelɩ ɛmɔ nɩn asʋ. 18 Afɩ bɛ hanlɩn bɛ helelɩ ɛmɔ kɛ: “Mɛlɛ kasian nɩn anun, menian mmie-mɔ 'ba fite fite bɛ gʋlʋ ɛmɔ anwʋn, ɛsɛ bɛ 'bɔ bala ɛtɛ mɔ bɛ́ kunnun kulo ɔ.” 19 Ato ngehelefʋɛ sɔ'n-mɔ mɔ m'an han bɛ́ ɛjɔlɛ'n, bɛ́ yɛ̂ bɛ man afiannzɛcɩɛ nʋn mgbacɩ-mgbacɩɛ'n ba ɔ. Nyanmɩan Wawɛ'n nzie man bɛ́, nan bɛ́ ngʋnmɩn yɛ̂ bɛ sie bɛ́ nwʋn ɔ.

20 Nan ɛmɔ dɩɛ, anianman ehulo mma, ɛmɔ bɔ́ mɔndɩnlɩn bɛ tíla bɛ dedi nwannzan-nwannzan nɩn anun bɛ bʋ́ka bʋ́ka bɛ́ nwʋn bɛ hɔ́ bɛ́ nyunnun. Ɛmɔ mán Wawɛ Nwannzan-nwannzan nɩn atɩn maan ɔ bʋ́ka ɛmɔ mmʋtʋɛ ɛyɔlɛ nɩn anun. 21 Ɛmɔ bɔ́ bala kpa maan Nyanmɩan húlo ɛmɔ. Ɛmɔ tánlan anyɩndasʋɛ nɩn anun bɛ nwʋ́nndɛ yɛ́ Mɩn Zozi Kilisi. Afɩ yɩ́ yɛ̂ ɔ 'nwun anwunnvoe ɔ man ɛmɔ nyan nyanmɩansʋ ngʋan'n m'ɔ le man ayuelɩɛ nɩn ɔ. 22 Ɛmɔ héle bɛ́ mɔ bɛ jin gua nda nɩn asʋ nɩn atɩn kpa'n 23 maan bɛ fá sʋ nán b'a ngua man sɩ̂n nɩn anun. Ɛmɔ nwún ɛhɩnlɩn-mɔ mɔ b'a sɩn atɩn ɛtɛ nɩn asʋ'n kʋsʋ anwʋn anwunnvoe. Nan kʋsʋ ɛmɔ súlo nun yɛ̂ bɛ́ taladɩɛ'n-mɔ mɔ bɛ wula bɛ yɔ bɛ́ nyɔlɩɛ ɛtɛ ɛtɛ'n-mɔ'n, nán bɛ fa bɛ́ sa bɛ kan yɩ́ bɔbɔ fɩ́ɩ́.

Ayɛ Ɛyɩɛ

24 Sian dɩɛ, mɩn 'yɩ Nyanmɩan ayɛ. Ɔ sanlɩn kɛ ɔ kʋala ɔ nɩan ɛmɔ sʋ nán ɛmɔ a ndu a nvin man. Ɔ kʋala kɛ ɔ man ɛmɔ anwʋn mmu man ɛbʋɩn bɛ fite yɩ́ nyunnun wɔ fɛ elie nun kpa. 25 Ecendu Nyanmɩan, yɛ́ Mɩn Zozi Kilisi dunman nun, mɩn 'yɩ wɔ́ ayɛ mɩn kannvʋ wɔ́. Afɩ, wɔ́ ngʋnmɩn ala y'ɛ tɩ yɛ́ Nyanmɩan ɛ tɩ yɛ́ Ngʋandefʋɛ ɔ. Ɛ le anunminnyanmʋn, wɔ́ nwʋn yɔ esulo, ɛ le tunmin. Bia'n tɩ wɔ́ dɩɛ daba, ɛnɛ nʋn mɛlɛ daa! Amɩn.

AYƖKELE

1

2

3

4

5

6

7

8

9

10

11

12

13

14

15

16

17

18

19

20

21

22

ZOZI KILISI

AYƖKELE'N

MƆ ZƱAN HƐLƐLƖ'N

M'ɔ wɔ nun'n

Zozi bɔfʋɛ Zʋan a hɛlɛ kalata ɛhɩ ɔ'a nwan asɔnɩn nsʋ wɔ Azi mân nɩn anun (ɛnɛ bɛ fɛlɛ lɩka sɔ'n Tuluki mân). Mɛlɛ sɔ'n, anɩn *Lɔmʋn mgbain'n-mɔ lɛ kele asɔnɩn mma'n-mɔ ahʋlʋwa. Bɛ hyɩlɩ Zʋan muonun bɛ nʋn yɩ́ hɔlɩ lɩka kʋn bɛ tʋlɩ yɩ́ fiadɩ. Lɩka sɔ'n, ɔ wɔ asue afian, bɛ fɛlɛ yɩ́ Patɩmɔsʋ. Ɛbɛlɛ yɛ̂ yɛ́ Mɩn Zozi yɩlɩ yɩ́ nwʋn ɛlalɩɛ nun helelɩ Zʋan ɔ. Ɔ hanlɩn helelɩ yɩ́ kɛ ɔ hɛ́lɛ mɔ ɔ'a nwun yɩ́'n. Kalata ɛhɩ anun ɛjɔlɛ'n y'ɔ le kɛ ɔ lɛ tʋ asɔnɩn mma'n-mɔ ati akunnun asɩ kɛ ɔ ngɔ hyɛ man, Zozi fi nyanmɩansʋ ɔ 'ba sa ba ɔ de yɩ́ menian'n-mɔ ati yɛ̂ like biala m'ɔ nʋn yɩ́ belemgbin mân'n nzɛ nvata man'n, ɔ 'bɔ yɩ́ bʋsʋ.

Kalata nɩn ati m'ɔ li mʋa nɩn anun, Zʋan lɛ kan kɛ ɔ kpɩnlɩn yɔlɩ mɔ yɛ́ Mɩn Zozi yɩlɩ yɩ́ nwʋn helelɩ yɩ́'n. Ɛhɩ anzin, Zʋan a hye yɩ́ kalata nɩn anun tile mgbili mgbili nsʋ. Ɛsɛ ɔ'a hye tile kpili kʋsʋ kʋn biala anun nsʋ. Ɛ 'nwun tile mgbili nsʋ'n-mɔ:

1. Kalata nsʋ'n mɔ bɛ hɛlɛlɩ nwanlɩn Azi mân nɩn anun asɔnɩn'n-mɔ'n (yɩ́ ti 2-3)

2. Kalata nɩn asʋ nzɔlɛ nsʋ'n (yɩ́ ti 4-8.6)

3. Kɔnɔtɩ nsʋ'n (yɩ́ ti 8.7-11.19)

4. Nzɔlɛ mgbili nsʋ'n (yɩ́ ti 12-15)

5. Nyanmɩan sikpɛ kangɔ nsʋ'n (yɩ́ ti 16)

6. Babilɔnʋn anwʋn ɛjɔlɛ kpɔlɛ nsʋ'n (17-19.10)

7. Ɛlalɩɛ kasian nsʋ'n m'ɔ tʋ de mân nɩn ayuelɩɛ'n, ɔ nʋn Zoluzalɛmʋn fʋfɔlɛ'n (19.11-22.5)

Kalata nɩn agualɩɛ nun, Zozi a bɔ anɔhʋba. Yɩ́ nwan: “Mɩn 'ba kɩkaala!” Yɩ́ asɔnɩn mma'n-mɔ nwan: “Yɛ́ Mɩn Zozi, bala!”

1

Kɛ ɔ kpɩnlɩn yɔlɩ mɔ Zʋan hɛlɛlɩ ayɩkele kalata ɛhɩ'n

1 Ninnge mɔ bɛ ngɔ hyɛ man fɩ́ɩ́ nán b'a a'n, bɛ́ nwʋn ɛjɔlɛ yɛ̂ bɛ lɛ kan wɔ kalata ɛhɩ anun ɔ. Nyanmɩan Kpili yɩlɩ ninnge sɔ'n-mɔ helelɩ Zozi Kilisi kɛ yɩ́ kʋsʋ ɔ yɩ́ héle yɩ́ ngʋa'n-mɔ. Kilisi sʋanlɩn yɩ́ bɔfʋɛ'n m'ɔ fi nyanmɩansʋ'n maan ɔ walɩ yɩlɩ ninnge sɔ'n-mɔ helelɩ yɩ́ akʋa Zʋan. 2 Zʋan kʋsʋ a han yɩ́ kʋalaa m'ɔ nwunlin yɩ́'n. Nyanmɩan Kpili muonun ɛjɔlɛ m'ɔ hanlɩn'n yɛ̂ yɩ́ kʋsʋ ɔ lɛ kan ɔ. Ananhɔlɛ ɛjɔlɛ'n mɔ Zozi yɩlɩ helelɩ'n, yɩ́ nwʋn ɛjɔlɛ y'ɔ lɛ kan ɔ.

3 Sʋanlan biala m'ɔ kɔ kɩnnga kalata ɛhɩ, ɔ nʋn bɛ́ mɔ bɛ lɛ tie ayɩkele ɛjɔlɛ ɛhɩ mɔ b'a hɛlɛ yɩ́ kalata ɛhɩ anun'n, sɛ bɛ man bɛ́ nyɩn sɔ yɩ́ a, menian sɔ'n-mɔ, Nyanmɩan Kpili yéyila bɛ́. Ɔ sanlɩn kɛ cɩan'n mɔ Nyanmɩan Kpili helelɩ kɛ ninnge sɔ'n-mɔ ɛyɔlɛ 'ba ju'n nnʋn man mʋa kʋ́n. Mɛlɛ sɔ nɩn a ju a yue.

Ahɩn ebisa

4 Mɩ́n bɔbɔ mɩ́n Zʋan, mɩ́n yɛ̂ mɩɩn kɛlɛ kalata ɛhɩ mɩn nwan ɛmɔ asɔnɩn nsʋ'n mɔ bɛ wɔ Azi mân nɩn anun nɩn ɔ. Mɩn 'bisa ɛmɔ ahɩn. Nyanmɩan Kpili m'ɔ wɔ ɛbɛlɛ daba, ɔ wɔ ɛbɛlɛ ɛnɛ mɔ ɛsɛ ɔ lɛ ba'n, ɔ nʋn wawɛ nsʋ'n mɔ bɛ wɔ yɩ́ belemgbin bia nɩn anyunnun'n, 5 ɔ nʋn Zozi Kilisi m'ɔ tɩ adanzɩɛ ananhɔlɛfʋɛ m'ɔ lili mʋa ɔ fi ewue nun tinngeli, m'ɔ li ninnge'n-mɔ kʋalaatin ati, m'ɔ sie asɩɛ nɩn asʋ mmelemgbin'n-mɔ kʋalaa'n, bɛ nwún ɛmɔ anwʋn anwunnvoe ɛsɛ bɛ mán ɛmɔ alʋa cɩ́cɩ bɛ́ nwʋn.

Zozi Kilisi sɔ'n, ɔ kulo yɛ́. Ɔ wuli yɛ́ ti, ɔ falɩ yɩ́ moja'n lelɩ yɛ́ fi yɛ́ ɛtɛ nɩn anun. 6 Ɔ'a yɔ ɔ'a man y'a kaci menian mɔ yɛ di mmelemgbin yɩ́ mân nɩn anun. Ɔ'a sie yɛ́ tɛɛyɩfʋɛ ɔ'a man Nyanmɩan m'ɔ tɩ yɩ́ Sɩ'n. Anunminnyanmʋn'n nʋn tunmin'n tɩ yɩ́ dɩɛ mɛlɛ daa! Amɩn.

7 Ɛmɔ nɩ́an, ɔ lɛ ba bɔlɛ́ nɩn afian. Sʋanlan biala 'ba nwun yɩ́. Bɛ́ bɔbɔ muonun mɔ bɛ bʋbɔlɩ yɩ́ kʋlʋwa nɩn asʋ'n 'ba nwun yɩ́ bie. Sɛ ɔ ba a, asɩɛ nɩn asʋ menian'n-mɔ kʋalaa 'ba yɩ awɔ́lɛ wɔ yɩ́ dunman nun. Yuo o, kɛ ɛjɔlɛ'n 'ba yɔ yɩ́ nɩn anɩn. Amɩn.

8 Ɛdannganman Nyanmɩan m'ɔ di like biala asʋ tunmin, m'ɔ wɔ ɛbɛlɛ daba, m'ɔ wɔ ɛbɛlɛ ɛnɛ mɔ ɛsɛ ɔ lɛ ba sa ba'n nwan: “N dɩ Alɩfa nʋn Omega, ninnge'n-mɔ kʋalaa Abʋbɔ ɛsɛ n dɩ yɩ́ kʋalaa Agualɩɛ”.

Nyanmɩan yɩlɩ Zozi wawɛ nun helelɩ Zʋan

9 Mɩ́n Zʋan mɔ n dɩ ɛmɔ anianman'n, mɩn nʋn Zozi y'a han y'a bɔ nun y'a yɔ kʋn. Mɩ́n nʋn ɛmɔ yɛ̂ yɛ lɛ nwun amannɩnhunlun nɩn ɔ. Mɩ́n nʋn ɛmɔ yɛ̂ yɛ lɛ bɔ mɔndɩnlɩn yɛ si abʋtalɛ yɛ nwʋnndɛ Nyanmɩan Belemgbin Mân nɩn ɔ. Nyanmɩan Anʋan Ɛjɔlɛ'n mɔ n ganlɩn'n, ɔ nʋn Zozi anwʋn adanzɩɛ'n mɔ n nili nɩn ati, bɛ kɔ hyɩ mɩ́n bɛ nʋn mɩn kɔ hɔ lɩka kʋn. Lɩka sɔ'n bɛ fɛlɛ yɩ́ Patɩmɔsʋ. Ɔ wɔ asue afian. 10 Ɛbɛlɛ, Nyanmɩan Wawɛ'n kɔ a mɩ́n nun mɔlɛ cɩan kʋn. Mɩn tie mɩ́n nzin ɛlɔ a, sʋanlan bie lɛ tɩan sɛlɛ kpa kɛ kɔnɔtɩ mɔ bɛ lɛ ku ɔ. 11 Yɩ́ nwan: “Like mɔ ɛ nwun yɩ́'n, kɛlɛ nán fa nwan asɔnɩn nsʋ'n. Asɔnɩn nsʋ sɔ'n-mɔ, ɛ 'nwun bɛ́: Efɛzɩ, Sɩminnin, Pɛlɩgamʋn, Tiatii, Salɩdɩ, Filadɛlɩfi, yɛ̂ Laodise.”

12 N gɔ tʋ mɩ́n nyɩn mɩ́n nzin mɩ́n nwan mɩn 'nɩan sʋanlan'n m'ɔ lɛ kan ɛjɔlɛ sɔ'n kele mɩ́n'n. Mɩn 'nɩan an, anɩn esika kɔkɔlɛ kanlannɩɛ baka nsʋ jijin ɛbɛlɛ. 13 Like mɔ n nwunlin yɩ́ nganlannɩɛ'n mɔ afian'n sɔman kulo sʋanlan. Ɔ wula taladɩɛ tɩnndɩɩn kpa. Esika kɔkɔlɛ bɛlɛtɩ hyɩ yɩ́ afian. 14 Yɩ́ ti enyuan'n tɩ hyɩɛɩn hyɩɛɩn kɛ jɛsɛ. Yɩ́ nyɩn'n jue kpa kɛ sɩ̂n. 15 Yɩ́ ja nɩn anwʋn ta mɩaɩn mɩaɩn kɛ ayɩwa mɔ b'a holo yɩ́ fʋnlʋnmʋn nun b'a hyui yɩ́ nwʋn ɔ. Yɩ́ nɩn'n tɩ kɛ asue kpili m'ɔ lɛ gua ɔ. 16 Ɔ le nzalama nsʋ yɩ́ sa fama nɩn anun. Dadɩɛ dɛnɛ-dɛnɛ kʋn san yɩ́ nʋan nun. B'a si yɩ́ nyunnun nʋn yɩ́ nzin. Sʋanlan sɔ nɩn anyɩn nɩn anun ta kɛ eyua mɔ ɔ lɛ fi sɛlɛ ɔ.

17 Mɩ́n nyɩn mɔ ɔ 'bɔ yɩ́ nɩn ala n gɔ kpɛ n gɔ fin yɩ́ ja abʋ, n na ɛbɛlɛ pɩpaan. Ɔ kɔ fa yɩ́ sa fama'n ɔ kɔ fua mɩ́n nwʋn. Yɩ́ nwan: “N'ɛ sulo! N dɩ ninnge'n-mɔ kʋalaa Abʋbɔ, ɛsɛ n dɩ yɩ́ kʋalaa Agualɩɛ. 18 N dɩ tɩasɩfʋɛ. N wuli, nan sian dɩɛ, n dɩ asɩ dahuu. Mɩn di ewue asʋ tunmin yɛ̂ ɛbɔlɔ sannvɛ'n wɔ mɩ́n sa nun. 19 Yɩ́ ti, kɛlɛ like mɔ a nwun yɩ́ kɩkaala'n, ɔ nʋn mɔ bɛ 'ba yɩ bɛ kele wɔ́ ɛhɩ anzin'n kʋsʋ. 20 Nzalama nsʋ'n mɔ a nwun yɩ́ mɩ́n sa fama nɩn anun'n, ɔ nʋn esika kɔkɔlɛ kanlannɩɛ mmaka nsʋ'n, yɩ́ bʋ y'ɔ le kɛ esika kɔkɔlɛ kanlannɩɛ mmaka nsʋ'n yɛ̂ ɔ le asɔnɩn nsʋ'n, yɛ̂ nzalama nsʋ'n, y'ɔ le nyanmɩansʋ mmɔfʋɛ nsʋ'n mɔ bɛ nɩan sʋ'n.”

KALATA NSƱ'N

2

1. Efɛzɩ Asɔnɩn'n kalata'n

1 Kɛlɛ nyanmɩansʋ bɔfʋɛ'n m'ɔ nɩan Efɛzɩ Asɔnɩn nɩn asʋ'n kɛ:

Sʋanlan'n m'ɔ le nzalama nsʋ'n yɩ́ sa fama nɩn anun, m'ɔ nanndɩ esika kɔkɔlɛ kanlannɩɛ mmaka nsʋ nɩn afian'n, ɛ 'nwun ɛjɔlɛ m'ɔ lɛ kan kele wɔ́'n:

2 Mɩn sɩ mɔ a yɔ'n kʋalaa, wɔ́ ɛfɛ'n m'ɔ ɛ fɛlɩ'n, nʋn wɔ́ ahʋnlɩn etila'n mɔ ɛ tilalɩ'n. Mɩn sɩ kɛ wɔ́ menian'n-mɔ anun, mɔ ɔ kɔ yɔ ɛtɛ'n, ɛ nyaci nje man yɩ́. Menian mɔ bɛ́ nwan bɛ tɩ mmɔfʋɛ'n, a sɔ bɛ́ a nɩan, a nwun yɩ́ kɛ bɛ tɩ atofʋɛ. 3 Ɛ tɩ sʋanlan mɔ ɛ si abʋtalɛ kpa, a nwun amannɩɛ kpa wɔ mɩ́n dunman nun, nan a mman man wɔ́ nwʋn a mmubu man wɔ́.

4 Kʋsʋ afɩ wɔ́ nwʋn ɛjɔlɛ kaan wɔ mɩ́n kunnun. Ɛjɔlɛ sɔ'n y'ɔ le kɛ ehulo'n mɔ ɛ hulolɩ mɩ́n daba'n, ɛ ngulo man mɩ́n sɔ kʋ́n. 5 Ɛhɩka ati, man wɔ́ ti kácɩ lɩka mɔ a fʋn'n. Nun wɔ́ nwʋn kaci wɔ́ abalabɔ'n, nán yɔ yɩ́ kɛ ɛ yɔlɩ yɩ́ abʋbɔ nɩn anun'n. Sɛ a ngaci man fi wɔ́ ɛtɛ nɩn anwʋn an, mɩn 'tʋ wɔ́ ɛlɔ, mɩn 'yɩ wɔ́ kanlannɩɛ baka nɩn ɛbɛlɛ. 6 Kʋsʋ a yɔ like kʋn m'ɔ tɩ kpa. Like sɔ'n y'ɔ le kɛ ɛ kpɔ Ninkola menian'n-mɔ nyɔlɩɛ'n. Bɛ́ nyɔlɩɛ sɔ'n, mɩ́n kʋsʋ mɩn kpɔ yɩ́.

7 Ɛjɔlɛ'n mɔ Nyanmɩan Wawɛ'n lɛ kan kele Asɔnɩn'n-mɔ'n, sʋanlan m'ɔ sɩ fasie'n, ɔ fá síe! Sʋanlan m'ɔ kɔ li kunnunmun'n, ngʋan baka'n m'ɔ jin Nyanmɩan fɛ elie lɩka ɛlɔ'n, mɩn 'man yɩ́ bie di.

2. Sɩminnin Asɔnɩn'n kalata'n

8 Kɛlɛ nyanmɩansʋ bɔfʋɛ'n m'ɔ nɩan Sɩminnin Asɔnɩn nɩn asʋ'n kɛ:

Sʋanlan'n m'ɔ tɩ like kʋalaa abʋbɔ, ɛsɛ ɔ tɩ yɩ́ kʋalaa agualɩɛ'n, m'ɔ wuli mɔ ɔ'a tinnge'n, ɛ 'nwun ɛjɔlɛ m'ɔ lɛ kan'n: 9 Mɩn sɩ ɛfɛ mɔ a fɛ wɔ mɩ́n dunman nun'n, mɩn sɩ wɔ́ ehian'n mɔ ɛ lɛ di'n. Nan kʋsʋ, ananhɔlɛ a nyan wɔ́ nwʋn. Menian mɔ bɛ tɩ Abɔnsanmʋn menian, mɔ bɛ bu bɛ́ nwʋn kɛ bɛ tɩ Zufʋ nan kʋsʋ bɛ tɩ man Zufʋ'n, ɛsʋan'n mɔ bɛ tʋn wɔ́'n, mɩn sɩ. 10 Amannɩɛ'n mɔ ɛ lɛ ba nwun yɩ́'n, n'ɛ susu yɩ́ nwʋn. Nɩan, Abɔnsanmʋn 'ba gua ɛmɔ anun mmie-mɔ dɔʋn fiadɩ ɔ sɔ ɛmɔ nɩan. Ɛmɔ 'ba nwun amannɩɛ dede cɩan bulu. Tila wɔ́ dedi nɩn anun dede maan bɛ hún wɔ́, nan mɩn 'ba man ɛ nyan ngʋan.

11 Ɛjɔlɛ mɔ Nyanmɩan Wawɛ'n lɛ kan kele Asɔnɩn'n-mɔ'n, sʋanlan m'ɔ sɩ fasie'n, ɔ fá síe! Sʋanlan m'ɔ kɔ li kunnunmun'n, ewue'n m'ɔ tian yɩ́ nnyuan'n ngun man yɩ́ bie.

3. Pɛlɩgamʋn Asɔnɩn'n kalata'n

12 Kɛlɛ nyanmɩansʋ bɔfʋɛ'n m'ɔ nɩan Pɛlɩgamʋn Asɔnɩn nɩn asʋ'n kɛ:

Sʋanlan'n mɔ dadɩɛ dɛnɛ-dɛnɛ'n mɔ b'a si yɩ́ nyunnun nʋn yɩ́ nzin'n san yɩ́ nʋan nun'n, ɛ 'nwun ɛjɔlɛ m'ɔ lɛ kan'n: 13 Mɩn sɩ wɔ́ lɩka mɔ ɛ tɩ'n, ɛbɛlɛ yɛ̂ Abɔnsanmʋn belemgbin bia'n jin ɔ. A fa wɔ́ nwʋn a bɔ mɩ́n sɛlɛ kpa. Tɛmʋn muonun mɔ bɛ hunlin Antipasɩ m'ɔ tɩ mɩ́n adanzɩfʋɛ ananhɔlɛfʋɛ nɩn ɛmɔ ɛlɔ'n, lɩka mɔ Abɔnsanmʋn wɔ'n, ɛmɔ a nyaci man dedi'n mɔ ɛmɔ le yɩ́ wɔ mɩ́n nun'n b'a ndʋ man.

14 Nan kʋsʋ wɔ́ nwʋn ɛjɔlɛ kaan wɔ mɩ́n kunnun. Ɛjɔlɛ sɔ'n y'ɔ le kɛ: Ɛ le menian mmie-mɔ wɔ́ ɛlɔ. Menian sɔ'n-mɔ nanndɩ Balamʋn ngehele nɩn asʋ. Balamʋn yɛ̂ ɔ helelɩ Balakɩ kɛ ɔ tʋ́nndʋn Izalayɛ amma'n-mɔ aja nun, ɔ man bɛ lili amʋan sʋ naan, ɛsɛ bɛ bɔlɩ ajʋamannɩn. 15 Ɛsɛ ɛ le menian mmiekun-mɔ wɔ́ nwʋn ɛlɔ. Bɛ́ kʋsʋ bɛ nanndɩ Ninkola menian'n-mɔ ngehele nɩn asʋ. 16 Nun wɔ́ nwʋn nán kaci wɔ́ abalabɔ sɔ'n. Sɛ a ngaci man an, mɩn 'tʋ wɔ́ ɛlɔ kɩkaala, mɩn 'fa dadɩɛ'n m'ɔ san mɩ́n nʋan nun'n mɩn fa ɛlɔɛ mɩn tʋ menian sɔ'n-mɔ mɔ bɛ wɔ wɔ́ afian ɛlɔ nɩn anwʋn.

17 Ɛjɔlɛ mɔ Nyanmɩan Wawɛ'n lɛ kan kele Asɔnɩn'n-mɔ'n, sʋanlan m'ɔ sɩ fasie'n, ɔ fá síe! Sʋanlan m'ɔ kɔ li kunnunmun'n, mannan'n m'ɔ fɩa'n, mɩn 'man yɩ́ bie di. Ɛsɛ mɩn 'fa ɛbʋɛ fufue kʋn mɔ b'a hɛlɛ dunman fʋfɔlɛ kʋn sʋ'n mɩn man yɩ́. Sʋanlan fɩ́ɩ́ nzɩ man dunman sɔ'n kɛ sʋanlan mɔ n gɔ fa n gɔ man yɩ́ nɩn ala.

4. Tiatii Asɔnɩn'n kalata'n

18 Kɛlɛ nyanmɩansʋ bɔfʋɛ'n m'ɔ nɩan Tiatii Asɔnɩn nɩn asʋ'n kɛ:

Nyanmɩan Awa'n, sʋanlan'n mɔ yɩ́ nyɩn'n jue kɛ sɩ̂n, mɔ yɩ́ ja'n-mɔ anwʋn ta kɛ ayɩwa mɔ b'a hyui yɩ́ nwʋn'n, ɛ 'nwun ɛjɔlɛ m'ɔ lɛ kan'n: 19 Mɩn sɩ wɔ́ ninnge'n mɔ ɛ yɔ'n, ɔ nʋn ehulo'n mɔ ɛ kulo mɩ́n'n, ɔ nʋn ele'n mɔ ɛ de mɩ́n di'n, ɔ nʋn mɔndɩnlɩn'n mɔ ɛ lɛ bɔ wɔ junman elie nɩn anun'n. Mɩn sɩ kɛ junman'n mɔ ɛ lɛ di yɩ́ sian'n, ɔ tala daba dɩɛ'n.

20 Nan kʋsʋ wɔ́ nwʋn ɛjɔlɛ kaan wɔ mɩ́n kunnun. Ɛjɔlɛ sɔ'n y'ɔ le kɛ balasua'n mɔ bɛ fɛlɛ yɩ́ Zozabɛlɩ'n, ɔ bu yɩ́ nwʋn kɛ ɔ tɩ Nyanmɩan kpɔmanfʋɛ. Ɛ man yɩ́ atɩn, ɔ kele mɩ́n menian'n-mɔ ninnge, ɔ lɛ laka bɛ́ maan bɛ bɔ ajʋamannɩn ɛsɛ bɛ di amʋan sʋ naan. 21 M'an man yɩ́ tɛmʋn kɛ ɔ káci fi yɩ́ nyɔlɩɛ ɛtɛ nɩn anwʋn, nan kʋsʋ ɔ ngulo man kɛ ɔ kaci yɩ́ nzin si yɩ́ ajʋamannɩn nɩn ɔ. 22 Yɩ́ sɔ ati, mɩn 'ba man ewue kan Zozabɛlɩ ɔ da ɛbɛɛ sʋ. Bɛ́ mɔ bɛ nʋn yɩ́ san nun'n, sɛ b'a ngaci man bɛ́ abalabɔ'n mɔ b'a suan yɩ́ sʋ nɩn an, mɩn 'man ewue kan bɛ́ kʋsʋ bɛ da ɛbɛɛ sʋ. 23 Ɛsɛ mɩn 'kun yɩ́ mma'n-mɔ, mɩn 'man Asɔnɩn'n-mɔ kʋalaa nwun yɩ́ kɛ mɩ́n yɛ̂ mɩn sɩ mɔ menian'n-mɔ kɔ jʋnlɩn, ɔ nʋn m'ɔ wɔ bɛ́ kunnun'n. Ɛmɔ nunhan kʋn biala nyɔlɩɛ nɩn anwʋn yɛ̂ mɩn 'nɩan mɩn tua yɩ́ kalɛ ɔ.

24 Ɛmɔ Tiatii asɔnɩn mma nga'n-mɔ, ɛmɔ dɩɛ, ɛmɔ a nnanndɩ man ngehele ɛtɛ sɔ nɩn asʋ b'a nzuan man like'n mɔ mmie-mɔ fɛlɛ yɩ́ Abɔnsanmʋn abʋ nvɩalɩɛ nun ɛjɔlɛ'n bie. Mɩɩn nva man ninnge nʋnnɔɛ fɩ́ɩ́ kʋ́n mɩn nzʋa man ɛmɔ. 25 Nan kʋsʋ, like'n mɔ ɛmɔ le nun'n, ɛmɔ tíla nun sɛlɛ kpa dede maan m mála.

26 Sʋanlan m'ɔ kɔ tila mɩ́n junman nɩn anun, ɔ kɔ li dede ɔ kɔ ju ayuelɩɛ, m'ɔ kɔ li kunnunmun'n, mɩn 'man ɔ sie mân'n. 27 Kɛ mɩ́n Sɩ falɩ tunmin'n manlɩn mɩ́n'n, mɩ́n kʋsʋ mɩn 'fa mɩn man yɩ́. Mɩn 'ba fa bulalɛ kpɔman mɩn wula yɩ́ sa nun, mɩn 'man ɔ fa bubo menian'n-mɔ kɛ bɛ fa bulalɛ'n bɛ bubo ninnge mɔ bɛ kɔ nwʋn'n. 28 Ɛsɛ mɩn 'wula yɩ́ anunminnyanmʋn maan ɔ ta kɛ alɩbahɩan nzalama. 29 Ɛjɔlɛ mɔ Nyanmɩan Wawɛ'n lɛ kan kele Asɔnɩn'n-mɔ'n, sʋanlan m'ɔ sɩ fasie'n, ɔ fá síe!

3

5. Salɩdɩ Asɔnɩn'n kalata'n

1 Kɛlɛ nyanmɩansʋ bɔfʋɛ'n m'ɔ nɩan Salɩdɩ Asɔnɩn nɩn asʋ'n kɛ:

Sʋanlan'n m'ɔ le Nyanmɩan Wawɛ nsʋ'n, ɛsɛ ɔ le nzalama nsʋ'n, ɛ 'nwun ɛjɔlɛ mɔ ɔ lɛ kan'n: Mɩn sɩ wɔ́ ninnge'n mɔ ɛ yɔ'n. Bɛ bɔ wɔ́ dunman kɛ ɛ le ngʋan, nan kʋsʋ a wu. 2 Tinnge nán wula bɛ́ bʋ nga'n mɔ bɛ ka kaan bɛ́ wu nɩn anwʋnsɛlɛ. Ɔ sanlɩn kɛ m'an nwun yɩ́ kɛ wɔ́ nyɔlɩɛ'n fɩ́ɩ́ tɩ man kpa mɩ́n Nyanmɩan nɩn anyunnun. 3 Ninnge'n mɔ bɛ helelɩ wɔ́ daba mɔ ɛ lili sʋ'n, kacɩ bɛ́ di sʋ biekun, nán nun wɔ́ nwʋn kaci wɔ́ abalabɔ'n. Sɛ a njasʋ man an, mɩn 'ba fu wɔ́ nun kɛ awofʋɛ, ɛ ngɔ nwun man dɔɛ mɔ mɩn 'ba mɩn fu wɔ́ nun'n.

4 Nan kʋsʋ Salɩdɩ ɛbɛlɛ muonun, menian mmie-mɔ wɔ ɛbɛlɛ, bɛ́ dɩɛ, b'a man efian a ngan man bɛ́ taladɩɛ fufue'n. Bɛ 'ba wula taladɩɛ fufue bɛ nʋn mɩ́n yɛ nanndɩ, ɔ sanlan kɛ ɔ sɛ fata bɛ́. 5 Sʋanlan m'ɔ kɔ li kunnunmun'n, kɛ ɔ 'wula taladɩɛ fufue nɩn anɩn. Mɩn njici man yɩ́ dunman'n wɔ ngʋan kalata nɩn anun. Mɩn 'kan yɩ́ mɩ́n Sɩ nʋn yɩ́ mmɔfʋɛ'n-mɔ anyunnun ɛbɛlɛ kɛ mɩ́n sʋanlan y'ɔ le yɩ́. 6 Ɛjɔlɛ mɔ Nyanmɩan Wawɛ'n lɛ kan kele Asɔnɩn'n-mɔ'n, sʋanlan m'ɔ sɩ fasie'n, ɔ fá síe!

6. Filadɛlɩfi Asɔnɩn'n kalata'n

7 Kɛlɛ nyanmɩansʋ bɔfʋɛ'n m'ɔ nɩan Filadɛlɩfi Asɔnɩn nɩn asʋ'n kɛ:

Sʋanlan'n m'ɔ tɩ kʋnlʋn-ngʋnlʋn, ɛsɛ ɔ tɩ Ananhɔlɛfʋɛ'n, sʋanlan'n mɔ belemgbin Davidi awulo'n sannvɛ'n wɔ yɩ́ sa nun'n, m'ɔ tike anʋan nɩn an, sʋanlan fɩ́ɩ́ kʋ́n ngʋala man nun tʋ'n, mɔ ɛsɛ ɔ tʋ nun an, sʋanlan fɩ́ɩ́ ngʋala man yɩ́ tike'n, ɛ 'nwun ɛjɔlɛ m'ɔ lɛ kan'n: 8 Mɩn sɩ wɔ́ ninnge'n mɔ ɛ yɔ'n. Mɩn sɩ kɛ wɔ́ anwʋnsɛlɛ'n tɩ kaan sʋa, nan kʋsʋ a fa mɩ́n ɛjɔlɛ nɩn a sie. A nze man mɩ́n kɛ ɛ nzɩ man mɩ́n. Yɩ́ ti, m'an tike anʋan kʋn wɔ́ nyunnun. Anʋan sɔ'n, sʋanlan fɩ́ɩ́ ngʋala man nun tʋ. 9 Ɛ 'nwun kɛ mɩn 'kpɩn mɩn yɔ bɛ́ mɔ bɛ sʋ Abɔnsanmʋn, mɔ bɛ bu bɛ́ nwʋn kɛ bɛ tɩ Zufʋ kʋsʋ bɛ tɩ man Zufʋ mɔ bɛ di ato'n. Mɩn 'ba hyɩ bɛ́ maan bɛ kʋtʋ wɔ́ nyunnun bɛ yɩ wɔ́ ayɛ. Mɩn 'man bɛ nwun yɩ́ kɛ mɩn kulo wɔ́. 10 Kɛmɔ a tila wɔ́ ahʋnlɩn a li mɩ́n Nʋan Ɛjɔlɛ nɩn asʋ'n, mɩ́n kʋsʋ, mɩn 'sisa wɔ́ mɛlɛ mɔ yalɛ'n 'ba tɔ mân nɩn anun menian'n-mɔ asʋ ɔ sa bɛ́ nɩan'n.

11 Mɩn 'ba kɩkaala. Tila like'n mɔ ɛ le nɩn anun sɛlɛ, n'ɛ man sʋanlan fɩ́ɩ́ tʋa wɔ́ de wɔ́ ahatua'n. 12 Sʋanlan m'ɔ kɔ li kunnunmun'n, mɩn 'fa yɩ́ mɩn yɔ mɩ́n Sɩ asɔnɩn sua nɩn anun mpila, ɔ nvite man fɩ́ɩ́ kʋ́n. Mɩn 'kɛlɛ mɩ́n Nyanmɩan'n dunman'n mɩn gua yɩ́ nwʋn, ɛsɛ mɩn 'kɛlɛ mɩ́n Nyanmɩan'n kulo'n dunman mɩn gua yɩ́ nwʋn. Kulo sɔ'n, y'ɔ le Zoluzalɛmʋn fʋfɔlɛ'n m'ɔ fi mɩ́n Nyanmɩan nɩn anwʋn ɛlɔ anwunno ɔ 'ba ju asɩ'n. Ɛsɛ mɩn 'kɛlɛ mɩ́n dunman fʋfɔlɛ'n yɩ́ nwʋn. 13 Ɛjɔlɛ mɔ Nyanmɩan Wawɛ'n lɛ kan kele Asɔnɩn'n-mɔ'n, sʋanlan m'ɔ sɩ fasie'n, ɔ fa síe!

7. Laodise Asɔnɩn'n kalata'n

14 Kɛlɛ nyanmɩansʋ bɔfʋɛ'n m'ɔ nɩan Laodise Asɔnɩn nɩn asʋ'n kɛ:

Sʋanlan'n mɔ bɛ fɛlɛ yɩ́ Amɩn'n, m'ɔ di Nyanmɩan anwʋn adanzɩɛ ananhɔlɛ nun nʋn fɔ́ʋ́n sʋ'n, yɩ́ mɔ Nyanmɩan nanndɩlɩ yɩ́ sʋ ɔ bɔlɩ ninnge'n-mɔ kʋalaatin'n, ɛ 'nwun ɛjɔlɛ m'ɔ lɛ kan'n: 15 Mɩn sɩ wɔ́ junman'n mɔ ɛ di'n. Mɩn sɩ kɛ ɛ tɩ man sʋanlan fɔlɔlɔ, ɛ tɩ man sʋanlan juejue kʋsʋ. Kɛmɔ ɛ wɔ ninnge nnyuan sɔ nɩn afian'n, mɩn kulo kɛ ahan ɛ wɔ kʋn afan. Fɔlɔlɔ anaan juejue. 16 Nan kɛmɔ ɛ tɩ man fɔlɔlɔ kʋsʋ ɛ tɩ man juejue mɔ ɛ jin yɩ́ nnyuan nɩn afian'n, mɩn 'ba kpu wɔ́ mɩn tʋ. 17 Ɛ kan kɛ a nyan wɔ́ nwʋn. Ninnge'n kʋalaa mɔ ɛ lɛ kpʋnndɛ'n, a nyan yɩ́. Ɛ mmian man like fɩ́ɩ́ anwʋn. Nan kʋsʋ ɛ nzɩ man kɛ kanngʋ ɛ tɩ yalɛfʋɛ, ɛ tɩ alʋabɔfʋɛ. Ɛ tɩ ehianfʋɛ, wɔ́ nwʋn gua sʋ, ɛsɛ ɛ tɩ anyɩnsinlinwafʋɛ. 18 Yɩ́ sɔ ati, mɩn 'kan mɩn kele wɔ́ kɛ ɛ tó mɩ́n sa nun esika kɔkɔlɛ'n mɔ b'a holo yɩ́ sɩ̂n nun b'a tɩ yɩ́ nwʋn'n nán a yɔ esikafʋɛ. To taladɩɛ fufue mɩ́n sa nun wula nán fɩa wɔ́ nwʋn nyian'n. Ɛsɛ to bɛ́ nyɩn ayile mɩ́n sa nun gua wɔ́ nyɩn nɩn asʋ nán a nwun asɩ.

19 Bɛ́ mɔ mɩn kulo bɛ́'n, mɩn cʋɩn bɛ́ nzʋ'n ɛsɛ mɩn tu bɛ́ fʋɔ. Yɩ́ sɔ ati, nun wɔ́ nwʋn kaci wɔ́ abalabɔ'n nán yɔ juejue.

20 Tie, n jin anʋan nɩn anzin mɩɩn bɔ. Sʋanlan m'ɔ kɔ tɩ mɩ́n nɩn'n m'ɔ kɔ tike anʋan'n, mɩn 'wʋlʋ yɩ́ awulo, mɩn nʋn yɩ́ yɛ 'didi, yɩ́ kʋsʋ ɔ nʋn mɩn yɛ 'didi.

21 Kɛmɔ n nili kunnunmun mɔ n dɩ mɩ́n Sɩ anwʋn ɛbɛlɛ belemgbin bia nɩn asʋ'n, sʋanlan biala mɔ yɩ́ kʋsʋ ɔ kɔ li kunnunmun'n, mɩn 'man ɔ tanlan mɩ́n nwʋn ɛbɛlɛ mɩ́n belemgbin bia nɩn asʋ. 22 Ɛjɔlɛ mɔ Nyanmɩan Wawɛ'n lɛ kan kele Asɔnɩn'n-mɔ'n, sʋanlan m'ɔ sɩ fasie'n, ɔ fá síe!

KALATA NƖN ASƱ NZƆLƐ NSƱ'N

4

Nyanmɩansʋ belemgbin bia'n

1 Ɛhɩ anzin, mɩn 'nɩan an, anɩn b'a tike anʋan kʋn nyanmɩansʋ ɛlɔ. Sʋanlan'n mɔ yɩ́ nɩn'n te kɛ kɔnɔtɩ'n mɔ n nili mʋa n dɩlɩ yɩ́ ngan'n, ɔ lɛ kan kele mɩ́n kɛ: “Fʋ bala ɛwa nán man n yɩ́ ninnge'n mɔ bɛ 'ba a'n n géle wɔ́.” 2 Ɛbɛlɛ ala, Nyanmɩan Wawɛ'n kɔ tɔ mɩ́n sʋ. Ɔ kɔ fa mɩ́n kɔ fʋ nyanmɩansʋ. Mɩn 'nɩan an, anɩn belemgbin bia kʋn jin ɛbɛlɛ, sʋanlan kʋn tɩ sʋ. 3 Sʋanlan sɔ'n, yɩ́ nyɩn nɩn anun ta kɛ ɛbʋɛ'n mɔ bɛ fɛlɛ yɩ́ zʋasɩpʋ'n, ɛsɛ ɔ ta kɛ ɛbʋɛ'n mɔ bɛ fɛlɛ yɩ́ salɩdʋanɩn'n. Belemgbin bia sɔ'n, nyanngʋnndʋn kʋn a tʋ a bala yɩ́. Nyanngʋnndʋn sɔ'n ta kɛ ɛbʋɛ'n mɔ bɛ fɛlɛ yɩ́ emelodɩ'n. 4 Bia abulaa nʋn nnan ta si yia belemgbin bia'n. Mgbain abulaa nʋn nnan wowula taladɩɛ nvufue, bɛ sʋ esika kɔkɔlɛ kele, bɛ tɩtɩ bia sɔ'n-mɔ asʋ. 5 Belemgbin bia nɩn anun, nyanmɩan'n kpɛ mɩaɩn mɩaɩn nʋn ɛjʋjɔlɛ ɔ nʋn mgbanlanlan fi nun fite. B'a sɔ tɛɛ nsʋ. Bɛ jue belemgbin bia nɩn anyunnun. Tɛɛ nsʋ sɔ'n y'ɔ le Nyanmɩan Wawɛ nsʋ'n. 6 Like kʋn wɔ bia nɩn anyunnun kɛ jenvie. Like sɔ'n ta kɛ ɛbʋɛ'n mɔ bɛ fɛlɛ yɩ́ kilisɩtalɩ'n. Bia nɩn ayialɩɛ nnan nɩn asʋ, naan nnan jijin ɛbɛlɛ. Naan sɔ'n-mɔ le anyɩan dɔʋn kpa bɛ́ nyunnun nʋn bɛ́ nzin. 7 Alimʋa dɩɛ'n sɔman tɛtɩanfʋɛ. M'ɔ tɩan yɩ nnyuan'n soman ɛnalɛ baa. M'ɔ tian yɩ́ nsan'n soman kulo sʋanlan. M'ɔ tian yɩ́ nnan'n soman kɔlɩɛ m'ɔ lɛ tu ɔ. 8 Naan sɔ'n-mɔ nunhan kʋn biala le ndɛba nsian. Bɛ́ nwʋn'n lɩka kʋalaa nʋn bɛ ndɛba'n-mɔ abʋ tɩ anyɩan. Cɩan daa, kɔngɔɛ o, eyua o, ɛjɔlɛ mɔ bɛ kan'n y'ɔ le kɛ:

“Kʋnlʋn-ngʋnlʋn, kʋnlʋn-ngʋnlʋn, kʋnlʋn-ngʋnlʋn

y'ɔ le yɛ́ Mɩn Tunminfʋɛ Nyanmɩan Kpili

mɔ daba anɩn ɔ wɔ ɛbɛlɛ, ɛnɛ ɔ wɔ ɛbɛlɛ mɔ ɛsɛ ɔ lɛ 'ba'n.”

9 Tɛmʋn biala mɔ naan nnan sɔ'n 'wula sʋanlan'n m'ɔ tɩ bia nɩn asʋ m'ɔ tɩ asɩ dahuu nɩn anunminnyanmʋn bɛ yɩ yɩ́ ayɛ bɛ da yɩ́ asɩ'n, 10 anɩn mgbain abulaa nʋn nnan nɩn a kʋtʋ sʋanlan'n m'ɔ tɩ bia nɩn asʋ nɩn anyunnun, bɛ sʋ sʋanlan'n m'ɔ tɩ asɩ dahuu'n. Bɛ 'kʋtʋ bɛ sʋ yɩ́ a, bɛ tu bɛ́ esika kɔkɔlɛ kele'n bɛ gua yɩ́ nyunnun ɛbɛlɛ, anɩn bɛ́ nwan:

11 “Yɛ́ Mɩn, yɛ́ Nyanmɩan, anunminnyanmʋn'n,

ayɛ ɛyɩɛ'n nʋn tunmin'n sɛ fata wɔ́.

Ɔ sanlɩn kɛ wɔ́ yɛ̂ a bɔ ninnge'n kʋalaa ɔ.

A hulo y'ɔ man bɛ wɔ ɛbɛlɛ bɛ le ngʋan ɔ.”

5

Nyanmɩan Bʋa Baa'n

1 Ɛhɩ anzin, mɩn 'tʋ mɩ́n nyɩn an, n gɔ nwun kalata kʋn, b'a nyɩnnyan yɩ́ bolomolo sʋa. B'a hɛlɛ yɩ́ kunnun nʋn yɩ́ nzin. Sʋanlan'n m'ɔ tɩ belemgbin bia nɩn asʋ'n le kalata sɔ'n yɩ́ sa fama nɩn anun. B'a sie sʋ nzɔlɛ nsʋ, 2 ɛsɛ mɩn 'nɩan an, anɩn nyanmɩansʋ bɔfʋɛ kʋn m'ɔ le tunmin lɛ tɩan sɛlɛ kpa ɔ bisa kɛ: “Nwan yɛ̂ ɔ kʋala nzɔlɛ'n-mɔ mɔ b'a sie yɩ́ kalata nɩn asʋ'n tɩtɩ nán ɔ buke nun ɔ?” 3 Ɔ bisalɩ sɔ a, nyanmɩansʋ ɛlɔ o, asɩ ɛwa o, asɩɛ nɩn abʋ ɛlɔ o b'a nnyan man sʋanlan fɩ́ɩ́ mɔ ɔ 'buke kalata nɩn anun ɔ nɩan nun ɔ. 4 N gɔ sɩsa mɩ́n sa n gɔ gua mɩ́n ti n gɔ sun sɛlɛ kpa. Ɔ sanlɩn kɛ b'a nnyan man sʋanlan m'ɔ sɛ fata mɔ ɔ 'buke kalata nɩn anun bɔbɔ nán ɔ nɩan nun ɔ. 5 Ɛhɩ a, mgbain abulaa nʋn nnan nɩn anun kʋn kɔ se mɩ́n kɛ: “N'ɛ sun, nan nɩan, tɛtɩanfʋɛ'n m'ɔ fi Zuda afilie nɩn anun'n, belemgbin *Davidi anʋnman'n, ɔ'a li kunnunmun, ɔ kʋala ɔ tɩtɩ nzɔlɛ'n-mɔ mɔ b'a sie kalata nɩn sʋ'n ɔ buke nun.”

6 Ɛhɩ, mɩn 'nɩan an, anɩn *Bʋa Baa kʋn jin naan nnan'n nʋn mgbain abulaa nʋn nnan'n mɔ b'a bɔ bia nɩn anwʋn holo nɩn afian. Ewue'n m'ɔ wuli'n kafʋan tɛ wɔ yɩ́ nwʋn. Ɔ le mmɛ nsʋ ɔ nʋn anyɩan nsʋ. Anyɩan nsʋ sɔ'n y'ɔ le Nyanmɩan Wawɛ nsʋ'n mɔ ɔ'a sʋan bɛ́ asɩɛ'n lɩka kʋalaatin'n. 7 Bʋa Baa'n kɔ kpunnge Sʋanlan'n m'ɔ tɩ bia nɩn asʋ mɔ kalata'n wɔ yɩ́ sa fama nɩn anun'n nán ɔ'a le. 8 Kɛ Bʋa Baa'n lelɩ kalata'n, naan nnan'n nʋn mgbain abulaa nʋn nnan'n, bɛ kɔ kʋtʋ yɩ́ nyunnun. Bɛ́ nunhan kʋn biala le sanngo kʋn, ɔ nʋn esika kɔkɔlɛ kangɔ. Kangɔ sɔ'n, *ansan yi yɩ́. Ansan'n y'ɔ le Nyanmɩan menian'n-mɔ asɔnɩn'n mɔ bɛ yɔ'n. 9 Bɛ kɔ tʋ ejue fʋfɔlɛ kʋn, bɛ́ nwan:

“Wɔ́ y'ɔ fata kɛ ɛ fa kalata nɩn ɔ.

Wɔ́ y'ɔ fata kɛ ɛ tɩtɩ nzɔlɛ'n-mɔ

mɔ b'a sie yɩ́ sʋ nɩn anun ɔ.

Ɔ sanlɩn kɛ bɛ hunlin wɔ́.

Ɔ nanndɩ wɔ́ ewue nɩn asʋ,

a to menian a man Nyanmɩan.

Menian sɔ'n-mɔ fi afilie biala anun, anɩɛ biala ɔ nʋn mân biala anun.

10 A man b'a kaci

yɛ́ Nyanmɩan'n Belemgbin Mân nɩn anun menian

b'a kaci tɛɛyɩfʋɛ bɛ sʋ yɩ́.

Ɛsɛ bɛ 'di belemgbin asɩɛ nɩn asʋ.”

11 Ɛhɩ anzin, mɩn 'tʋ mɩ́n nyɩn biekun an, mmɔfʋɛ nwala nwala kpa a ta a si a yia bia'n nʋn naan nnan'n nʋn mgbain abulaa nʋn nnan'n. Mmɔfʋɛ sɔ'n-mɔ tɩ akpɩɩ akpɩɩ kɔ yɔ nyɛ bɛ lɛ tɩan kpa 12 bɛ tʋ ejue kɛ:

“Bʋa Baa'n mɔ bɛ hunlin yɩ́'n,

yɩ́ yɛ̂ tunmin'n, anyanbɛnwʋn'n, ngɛlɛ'n,

anwʋnsɛlɛ'n, asasʋɛ'n, anunminnyanmʋn'n

nʋn ayɛ ɛyɩɛ'n sɛ fata yɩ́ ɔ.”

13 Mɩn 'tie kʋsʋ a, anɩn ninnge'n-mɔ mɔ Nyanmɩan a bɔ'n, m'ɔ wɔ nyanmɩansʋ o, asɩɛ asʋ o, asɩɛ abʋ ɔ nʋn jenvie nun o, bɛ́ kʋalaa bɛ lɛ tʋ ejue kɛ:

“Ayɛ ɛyɩɛ'n, asasʋɛ'n, anunminnyanmʋn'n

nʋn tunmin'n tɩ Sʋanlan'n m'ɔ tɩ bia nɩn asʋ'n

ɔ nʋn Bʋa Baa'n dɩɛ dahuu!”

14 Mɔ bɛ kɔ tʋ ejue sɔ'n, anɩn naan nnan nɩn a sɔ sʋ kɛ: “Amɩn!” Anɩn mgbain abulaa nʋn nnan nɩn a kʋtʋ b'a sʋ Sʋanlan'n m'ɔ tɩ asɩ dahuu'n.

6

1. Nzɔlɛ'n m'ɔ li mʋa nɩn ɛtɩɛ'n

1 Ɛhɩ anzin, mɩn 'tʋ mɩ́n nyɩn an, n gɔ nwun *Bʋa Baa'n kɛ ɔ'a tɩ alimʋa nzɔlɛ nsʋ'n mɔ b'a sie yɩ́ kalata nɩn asʋ nɩn anun. M'ɔ tɩlɩ nun'n, mɩn 'tie a, anɩn naan nnan nɩn anun kʋn, yɩ́ nɩn'n tɩ kɛ mgbanlanlan, yɩ́ nwan: ‘Bala!’ 2 Mɩn 'nɩan an, n gɔ nwun ɛkpanngɔ fufue kʋn. Sʋanlan'n m'ɔ tɩ sʋ'n le taa kʋn yɩ́ sa nun. B'a fa belemgbin kele b'a sʋa yɩ́. Ɔ lɛ kɔ belenzua sʋ kpa ɔ 'kɔ a hʋn ɔ di kunnunmun.

2. Nzɔlɛ'n m'ɔ tian yɩ́ nnyuan nɩn ɛtɩɛ'n

3 Ɛhɩ anzin, Bʋa Baa'n kɔ tɩ nzɔlɛ'n m'ɔ tian yɩ́ nnyuan nɩn anun. Mɩn 'tie a, anɩn naan nnan'n, m'ɔ tian yɩ́ nnyuan'n nwan: “Bala!” 4 Ɛkpanngɔ kʋn biekun kɔ fite, ɔ tɩ kɔkɔlɛ. Sʋanlan'n m'ɔ tɩ sʋ'n, bɛ kɔ man yɩ́ dadɩɛ kpili kʋn ɔ nʋn tunmin kɛ ɔ hyʋ́ɩn ɛlɔɛ ɔ tʋ́ mân nɩn anun, ɔ mán menian'n-mɔ hún bɛ́ nwʋn.

3. Nzɔlɛ'n m'ɔ tian yɩ́ nsan nɩn ɛtɩɛ'n

5 Ɛhɩ anzin, Bʋa Baa'n kɔ tɩ nzɔlɛ'n m'ɔ tian yɩ́ nsan nɩn anun. Mɩn 'tie a, anɩn naan nnan'n, m'ɔ 'tian yɩ́ nsan'n, nwan: “Bala!” Mɩn 'nɩan an, n gɔ nwun ɛkpanngɔ bile kʋn. Sʋanlan kʋn tɩ sʋ. Ɔ le toe kʋn yɩ́ sa nun. 6 N dɩlɩ anɩɛ bie wɔ naan nnan nɩn afian. Anɩɛ sɔ'n nwan: “*Bele cilo kʋn tɩ cɩan kʋn junman nɩn anwʋn ahatua. *Ɔlɩzʋ cilo nsan tɩ cɩan kʋn junman nɩn anwʋn ahatua. Nan divɩn nʋn ngo'n, bɛ́ dɩɛ, n'ɛ fa wɔ́ sa kan bɛ́.”

4. Nzɔlɛ'n m'ɔ tian yɩ́ nnan nɩn ɛtɩɛ'n

7 Ɛhɩ anzin, Bʋa Baa'n kɔ tɩ nzɔlɛ'n m'ɔ tian yɩ́ nnan nɩn anun. Mɩn 'tie a, anɩn naan nnan'n, m'ɔ tian yɩ́ nnan'n nwan: ‘Bala!’ 8 Mɩn 'nɩan an, n gɔ nwun ɛkpanngɔ kʋn. Ɔ tɩ asuaminlin. Sʋanlan'n m'ɔ tɩ sʋ'n, bɛ fɛlɛ yɩ́ “Ewue”. Ɔ 'kɔ a, anɩn ɛbɔlɔ mân'n tʋa yɩ́. Bɛ kɔ man bɛ́ dadɩɛ nʋn tunmin kɛ asɩɛ nɩn asʋ ɛwa menian'n-mɔ mɔ b'a bu bɛ́ nun nnan'n, bɛ tú kʋn. Bɛ mán bɛ wú ɛlɔɛ nun, ɛhɔɛ nun, ɛfʋkɛ nun yɛ̂ bɛ mán asɩɛ nɩn asʋ ebolo naan'n-mɔ hún bɛ́.

5. Nzɔlɛ'n m'ɔ tian yɩ́ nnun nɩn ɛtɩɛ'n

9 Ɛhɩ anzin, Bʋa Baa'n kɔ tɩ nzɔlɛ'n m'ɔ tɩan yɩ́ nnun nɩn anun. Mɩn 'nɩan an, n gɔ nwun bɛ́ mɔ bɛ hunlin bɛ́ nɩn ɛkala'n esika kɔkɔlɛ tɔbɩlɩ'n mɔ bɛ yala *ansan sʋ nɩn anwʋn. Bɛ hunlin bɛ́, ɔ sanlɩn kɛ bɛ lili Nyanmɩan anwʋn adanzɩɛ ananhɔlɛ nun ɛsɛ bɛ hanlɩn yɩ́ Nʋan Ɛjɔlɛ'n. 10 Bɛ lɛ tɩan sɛlɛ kpa bɛ kan kɛ: “Yɛ́ Mɩn, wɔ́ mɔ ɛ tɩ kʋnlʋn-ngʋnlʋn, ɛsɛ ɛ tɩ ananhɔlɛfʋɛ'n, ɛ 'nwʋnndɛ dede ɔ ju cɩan benin nán a bua asɩɛ nɩn asʋ menian'n-mɔ mɔ bɛ hunlin yɛ́'n ndɛɛ?” 11 Bɛ kɔ man bɛ́ kʋalaa taladɩɛ nvʋfue ngʋkʋn bɛ kɔ wula nán b'a han b'a hele bɛ́ kɛ bɛ sí abʋtalɛ bɛ nwʋ́nndɛ mɛlɛ kaan biekun, maan bɛ́ nʋan yía. Afɩ bɛ́ nianman'n-mɔ nʋn bɛ́ manngʋn'n-mɔ mɔ bɛ nʋn bɛ di junman'n mɔ bɛ tɛ wɔ asɩɛ nɩn asʋ'n, menian'n-mɔ 'ba hun bɛ́ kʋsʋ.

6. Nzɔlɛ'n m'ɔ tian yɩ́ nsian nɩn ɛtɩɛ'n

12 Ɛhɩ anzin, mɩn 'nɩan an, anɩn Bʋa Baa nɩn a tɩ nzɔlɛ'n m'ɔ tɩan yɩ́ nsian nɩn anun. Asɩɛ'n kɔ kpʋsʋ sɛlɛ kpa. Sɛnzɛ'n kɔ lu tuun kɛ ɛtanlan tuun. Sala'n kɔ bʋlʋ kɛ moja. 13 Nzalama'n-mɔ fi anwunno bɛ kɔ tutu bɛ kɔ gua asɩ kɛ figi amuin mɔ anwʋnman kpili kʋn a kpʋlʋ yɩ́ a gua ɔ. 14 Nyanmɩan'n kɔ nyɩnnyan bolomolo kɛ kalata mɔ b'a nyɩnnyan ɔ. Yɩ́ bʋsʋ kɔ nunnun. Mmʋka'n-mɔ kʋalaatin nʋn asue afian mgbɔlɛ'n-mɔ fi bɛ́ bʋsʋ kɔ tu.

15 Asɩɛ nɩn asʋ mmelemgbin ɔ nʋn sʋ mgbain'n-mɔ, nzalafʋ mgbain'n-mɔ, esikafʋɛ'n-mɔ, tunminfʋɛ'n-mɔ, menian bʋ nga'n-mɔ, nganga nʋn bɛ́ mɔ bɛ tɩ man nganga'n, bɛ́ kʋalaa bɛ kɔ nwanndi. Bɛ kɔ hɔ bɛ kɔ fɛfɩɛ kunman mgbili'n-mɔ anun, ɔ nʋn nyɔbʋɛ mgbili'n-mɔ mɔ bɛ wɔ mmʋka'n-mɔ asʋ nɩn afian. 16 Bɛ kan bɛ kele mmʋka'n-mɔ, nʋn nyɔbʋɛ mgbili'n-mɔ kɛ: “Ɛmɔ bú gúa yɛ́ sʋ, bɛ fɩ́a yɛ́. Nán bɛ man sʋanlan'n m'ɔ tɩ belemgbin bia nɩn asʋ'n nwun yɛ́. Nán bɛ man Bʋa Baa'n sikpɛ cɩ yɛ́. 17 Ɔ sanlɩn kɛ bɛ́ sikpɛ cɩan kpili nɩn a ju. Nan nwan yɛ̂ ɔ kɔ hʋala yɩ́ nyunnun jinlan ɔ.”

7

Izalayɛ menian akpɩɩ ɛya kʋn abulanan ɔ nʋn nnan'n

1 Ɛhɩ anzin, mɩn 'nɩan an, anɩn nyanmɩansʋ mmɔfʋɛ nnan jijin asɩɛ nɩn ayialɩɛ nnan nɩn asʋ. Bɛ kɔ hyɩ anwʋnman nnan'n m'ɔ fita asɩɛ nɩn asʋ ɛwa'n bɛ kɔ sie. Ɔ man anwʋnman fɩ́ɩ́ nvita man asɩɛ'n, jenvie'n nʋn baka biala asʋ kʋ́n. 2 Nan lɩka mɔ sɛnzɛ'n fite'n, mɩn 'nɩan an, anɩn nyanmɩansʋ bɔfʋɛ kʋn fi ɛlɔ. Ɔ le like kʋn yɩ́ sa nun. Like sɔ'n yɛ̂ Tɩasɩfʋɛ Nyanmɩan'n fa sie ninnge'n-mɔ nzɔlɛ ɔ. Bɔfʋɛ sɔ'n kɔ tɩan sɛlɛ kpa. Ɔ kɔ han kɔ hele mmɔfʋɛ nnan'n mɔ b'a man bɛ́ tunmin kɛ bɛ sɛ́cɩ asɩɛ nɩn asʋ ɔ nʋn jenvie nɩn anun ninnge'n kɛ: 3 “Nán bɛ fa bɛ́ sa bɛ kan asɩɛ'n, ɔ nʋn jenvie'n, ɔ nʋn mmaka'n-mɔ fɩ́ɩ́ dede ɔ hɔ́ jú mɛlɛ mɔ yɛ kɔ sie yɛ́ Nyanmɩan'n ngʋa'n-mɔ anwʋnman nɩn asʋ nzɔlɛ'n.” 4 Bɛ kɔ bɔ bɛ́ mɔ b'a sie bɛ́ nwʋnman nɩn asʋ nzɔlɛ nɩn anʋan bɛ kɔ hele mɩ́n. Bɛ tɩ menian akpɩɩ ɛya kʋn abulanan ɔ nʋn nnan. Bɛ fi Izalayɛ nvilie'n-mɔ kʋalaa anun.

5 Zuda afilie nɩn anun, menian akpɩɩ bulu nʋn nnyuan yɛ̂ bɔfʋɛ'n sielɩ bɛ́ nzɔlɛ ɔ. Lubɛnɩn afilie nɩn anun menian akpɩɩ bulu nʋn nnyuan. Gadɩ afilie nɩn anun menian akpɩɩ bulu nʋn nnyuan. 6 Azɛɛ afilie nɩn anun menian akpɩɩ bulu nʋn nnyuan. Nɛfʋtali afilie nɩn anun menian akpɩɩ bulu nʋn nnyuan. Manase afilie nɩn anun menian akpɩɩ bulu nʋn nnyuan. 7 Simeʋn afilie nɩn anun menian akpɩɩ bulu nʋn nnyuan. Levi afilie nɩn anun menian akpɩɩ bulu nʋn nnyuan. Isakaa afilie nɩn anun menian akpɩɩ bulu nʋn nnyuan. 8 Zabulʋn afilie nɩn anun menian akpɩɩ bulu nʋn nnyuan. Zozɛfʋ afilie nɩn anun menian akpɩɩ bulu nʋn nnyuan. Bɩnnzʋamɩn afilie nɩn anun menian akpɩɩ bulu nʋn nnyuan.

Meninsʋnman'n mɔ 'ba sʋ Nyanmɩan'n

9 Ɛhɩ anzin, mɩn 'tʋ mɩ́n nyɩn biekun an, n gɔ nwun menian dɔʋn kpa. Sʋanlan fɩ́ɩ́ ngʋala man bɛ́ ka. Menian sɔ'n-mɔ fi mân'n lɩka kʋalaatin, bɛ fi afilie kʋn biala anun, bɛ kan anɩɛ kʋn biala. Bɛ wowula taladɩɛ nvufue, bɛ le aye malɛ bɛ́ sa nun bɛ jijin Nyanmɩan belemgbin bia'n nʋn *Bʋa Baa nɩn anyunnun ɛbɛlɛ. 10 Bɛ lɛ bɔ bɛ sulo bɛ kan kɛ:

“Nyanmɩan m'ɔ tɩ belemgbin bia nɩn asʋ'n,

ɔ nʋn Bʋa Baa'n, bɛ́ yɛ̂ bɛ de yɛ́ ti ɔ.”

11 Nyanmɩansʋ mmɔfʋɛ'n-mɔ kʋalaatin kɔ ta kɔ si kɔ yia bia'n, mgbain abulaa nʋn nnan'n nʋn naan nnan'n. Bɛ kɔ butu butu bɛ́ nyɩn asɩ bia nɩn anyunnun bɛ kɔ sʋ Nyanmɩan. 12 Bɛ́ nwan:

“Amɩn!

Ayɛ ɛyɩɛ'n, anunminnyanmʋn'n,

ngɛlɛ'n, asɩna'n, asasʋɛ'n,

tunmin'n nʋn anwʋnsɛlɛ'n

tɩ yɛ́ Nyanmɩan'n dɩɛ cɩan daa!

Amɩn!”

13 Mɔ mmɔfʋɛ'n-mɔ anʋan tɔlɩ'n, mgbain abulaa nʋn nnan nɩn anun kʋn kɔ bisa mɩ́n kɛ: “Nwan menian dɩɛ-mɔ yɛ̂ bɛ wowula taladɩɛ nvufue'n? Ɛsɛ nin yɛ̂ bɛ fi ɔ?”

14 N gɔ bua yɩ́ kɛ: “Nannan, mɩn nzɩ man. Nan wɔ́ dɩɛ ɛ sɩ.”

Ɛhɩ a, ɔ kɔ han kɔ hele mɩ́n kɛ: “Menian sɔ'n-mɔ yɛ̂ b'a nwun bɛ́ nyunnun kpili nɩn ɔ. Bɛ le Bʋa Baa'n moja'n b'a kpʋ bɛ́ taladɩɛ'n maan ɔ a yɔ fufue. 15 Yɩ́ sɔ ati, yɛ̂ ɔ man bɛ jijin Nyanmɩan belemgbin bia nɩn anyunnun kɔngɔɛ nʋn eyua bɛ sʋ Nyanmɩan yɩ́ sua nɩn anun ɔ. Sʋanlan'n m'ɔ tɩ bia nɩn asʋ'n 'sisa bɛ́. 16 Ɛhɔɛ ngɔ hun man bɛ́ fɩ́ɩ́ kʋ́n. Nzuhoe ngɔ hun man bɛ́ fɩ́ɩ́ kʋ́n. Eyua ngɔ bɔ man bɛ́ fɩ́ɩ́ kʋ́n. Ahulo ngɔ hun man bɛ́ fɩ́ɩ́ kʋ́n. 17 Ɔ sanlɩn kɛ Bʋa Baa'n m'ɔ jin bia nɩn anyunnun'n, ɔ 'kaci bɛ́ bʋa ɛnɩanfʋɛ, ɔ 'man bɛ nʋn ngʋan nzue'n. Ɛsɛ Nyanmɩan 'ba cici bɛ́ nyɩn abʋ ɛmʋɩn'n kʋalaatin.”

8

7. Nzɔlɛ'n m'ɔ tian yɩ́ nsʋ nɩn ɛtɩɛ'n

1 Mɛlɛ mɔ *Bʋa Baa'n tɩlɩ nzɔlɛ'n m'ɔ tian yɩ́ nsʋ nɩn anun'n, ɛlɔ kɔ tɔ diin kɔ yɔ dɔhyʋɩlɩ fan. 2 Ɛhɩ anzin, mɩn 'nɩan an, n gɔ nwun nyanmɩansʋ mmɔfʋɛ nsʋ'n mɔ bɛ jijin Nyanmɩan anyunnun'n. Bɛ kɔ wowula bɛ́ sa nun kɔnɔtɩ nsʋ. 3 Nyanmɩansʋ bɔfʋɛ kʋn biekun kɔ a kɔ jinlan esika kɔkɔlɛ tɔbɩlɩ nɩn anwʋn ɛbɛlɛ. Ɔ le esika kɔkɔlɛ pʋpɔtɩ kʋn yɩ́ sa nun. Pʋpɔtɩ sɔ nɩn anun yɛ̂ bɛ yala alawu nɩn ɔ. Bɛ kɔ man yɩ́ alawu dɔʋn kpa. Ɔ kɔ fa kɔ fʋla Nyanmɩan menian'n-mɔ asɔnɩn ɛyɔlɛ nɩn anun. Ɔ kɔ yala yɩ́ esika kɔkɔlɛ tɔbɩlɩ'n m'ɔ wɔ bia nɩn anyunnun ɛbɛlɛ nɩn asʋ. 4 Alawu'n mɔ nyanmɩansʋ bɔfʋɛ'n lɛ yala yɩ́ nʋn Nyanmɩan menian'n-mɔ asɔnɩn ɛyɔlɛ'n, yɩ́ ewusanlan'n kɔ fʋ dede Nyanmɩan anyunnun. 5 Ɛsɛ nyanmɩansʋ bɔfʋɛ'n kɔ fa esika kɔkɔlɛ tɔbɩlɩ nɩn asʋ sɩ̂n'n bie. Ɔ kɔ fa kɔ gua alawu pʋpɔtɩ nɩn anun ɔ kɔ ju kɔ tʋ asɩɛ nɩn asʋ. Kɛ ɔ tʋlɩ yɩ́ asɩɛ nɩn asʋ'n, mgbanlanlan'n kɔ te, bɛ kɔ tɩ menian ɛjʋjɔlɛ, nyanmɩan'n kɔ kpɛ mɩaɩn, asɩɛ'n kɔ kpusu.

KƆNƆTƖ NSƱ'N

1. Kɔnɔtɩ'n m'ɔ li mʋa'n

6 Ɛhɩ anzin, nyanmɩansʋ mmɔfʋɛ nsʋ'n mɔ bɛ le kɔnɔtɩ nsʋ'n kɔ bɔbʋa bɛ́ nwʋn bɛ lɛ ba hu nun.

7 Alimʋa bɔfʋɛ'n kɔ hu yɩ́ kɔnɔtɩ dɩɛ'n. Ɛbɛlɛ ala, asukocʋɩn nʋn sɩ̂n, moja fʋla nun, ɔ kɔ tɔ asɩɛ nɩn asʋ. Bɛ bu asɩ nɩn anun nsan an, lɩka m'ɔ yalalɩ'n tu kʋn. Bɛ bu asɩɛ nɩn asʋ mmaka'n-mɔ anun nsan an, mɔ bɛ yalalɩ'n tu kʋn. Ndile kʋalaa yalalɩ.

2. Kɔnɔtɩ'n m'ɔ tian yɩ́ nnyuan'n

8 Ɛhɩ anzin, bɔfʋɛ'n m'ɔ tian yɩ́ nnyuan'n kɔ hu yɩ́ kɔnɔtɩ dɩɛ'n. Like'n tɩ kɛ bʋka kpili kpa mɔ sɩ̂n a tɔ nun ɔ. Bɛ kɔ ju like sɔ'n bɛ kɔ tʋ jenvie nɩn anun. Lɩka m'ɔ kacili moja'n, bɛ bu jenvie nɩn anun nsan an, ɔ tu kʋn. 9 Nun ninnge'n mɔ bɛ wuli'n, bɛ bu jenvie nɩn anun nsan an, bɛ tu kʋn. Meli'n mɔ bɛ wɔ jenvie nɩn anyɩnsʋ mɔ bɛ yalalɩ'n, sɛ bɛ bu jenvie nɩn anyɩnsʋ meli'n kʋalaa anun nsan an, bɛ tu kʋn.

3. Kɔnɔtɩ'n m'ɔ tian yɩ́ nsan'n

10 Ɛhɩ anzin, bɔfʋɛ'n m'ɔ tian yɩ́ nsan'n kɔ hu yɩ́ kɔnɔtɩ dɩɛ'n. Nzalama kpili kpa m'ɔ sɔ kɛ tɛɛ, ɔ fi anwunno kɔ tu kɔ tɔ. Bɛ bu asɩɛ nɩn asʋ asue'n-mɔ nʋn asutile'n-mɔ anun nsan an, lɩka m'ɔ tɔlɩ'n tu kʋn. 11 Bɛ fɛlɛ nzalama sɔ nɩn “Abɔyʋɩ”. Asue mɔ Abɔyʋɩ'n hanlɩn yɩ́'n, bɛ bu asɩɛ nɩn asʋ asue'n-mɔ anun nsan an, ɔ tu kʋn. Menian dʋɔn kpa kɔ nʋn Abɔyʋɩ nzue'n. Bɛ́ kʋalaa mɔ bɛ nʋnlɩn'n, bɛ wuli. Ɔ sanlɩn kɛ diyɔlɛ wɔ nun.

4. Kɔnɔtɩ'n m'ɔ tian yɩ́ nnan'n

12 Ɛhɩ anzin, bɔfʋɛ'n m'ɔ tian yɩ́ nnan'n kɔ hu yɩ́ kɔnɔtɩ dɩɛ'n. Sɛnzɛ nɩn ɛta m'ɔ ta'n, bɛ bu nun nsan an, lɩka m'ɔ nda man'n tu kʋn. Bɛ bu sala nɩn anun nsan an, lɩka m'ɔ nda man'n tu kʋn. Bɛ bu nzalama'n-mɔ anun nsan an, bɛ́ mɔ bɛ nda man'n tu kʋn. Bɛ bu alɩhɩan'n jawe nɩn anun nsan an, awosin'n tu kʋn. Bɛ bu alɩsan nɩn anun nsan kʋsʋ a, awosin'n tu kʋn.

13 Mɛlɛ sɔ'n, mɩn 'nɩan an, anɩn kɔlɩɛ kʋn lɛ tu sɩn nyanmɩan nɩn anyunnun. Mɩn tɩ kɛ ɔ lɛ sun ɔ kan yɩ́ sɛlɛ kpa kɛ: “Munnzue! Munnzue! Munnzue lɛ ba tʋ menian'n-mɔ mɔ bɛ wɔ asɩɛ nɩn asʋ'n mɛlɛ mɔ mmɔfʋɛ nsan'n 'ba hu bɛ́ kɔnɔtɩ'n!”

9

5. Kɔnɔtɩ'n m'ɔ tian yɩ́ nnun'n

1 Ɛhɩ anzin, nyanmɩansʋ bɔfʋɛ'n m'ɔ tian yɩ́ nnun'n kɔ hu yɩ́ kɔnɔtɩ dɩɛ'n. Mɩn 'nɩan an, anɩn nzalama kʋn fi anwunno ɔ kɔ tɔ asɩɛ nɩn asʋ. Bɛ kɔ fa kunman kpʋnlʋn-mgbʋnlʋn sannvɛ'n bɛ kɔ wula yɩ́ sa nun. 2 Ɔ kɔ tike kunman nɩn asʋ. Ɛbɛlɛ ala, ewusanlan mindo, mindo, kɛ ebo mɔ bɛ lɛ yala yɩ́ fi kunman nɩn anun kɔ fite. Ewusanlan'n m'ɔ fi kunman nɩn anun fitelɩ'n kɔ lu mân nɩn anun tuun ɔ kɔ hyɩ sɛnzɛ'n, bɛ ngʋala man ɛnwʋnmɩan de. 3 Tɛtɛbʋabʋa fi ewusanlan nɩn anun kɔ fite fite, bɛ kɔ fa asɩɛ'n. Bɛ kɔ man bɛ́ tunmin. Bɛ ka a, bɛ́ nʋan'n le bɔlɛ kɛ nyanmɩan aka'n. 4 Bɛ kɔ han bɛ kɔ hele bɛ́ kɛ nán bɛ kan ndile'n, nán bɛ kan baka fɩ́ɩ́. Nan menian mɔ Nyanmɩan nzɔlɛ nnʋn man bɛ́ nwʋnman nɩn asʋ'n, bɛ nʋn bɛ́ yía nun. 5 B'a mman man tɛtɛbʋabʋa sɔ'n-mɔ atɩn kɛ bɛ hún menian sɔ'n-mɔ. Nan bɛ manlɩn bɛ́ atɩn kɛ bɛ héle bɛ́ yalɛ dede sala nnun. Yalɛ sɔ'n mɔ bɛ 'kele bɛ́'n, ɔ tɩ kɛ sʋanlan mɔ nyanmɩan aka kɔ ha yɩ́'n. 6 Yalɛ sɔ'n mɔ bɛ 'ba li yɩ́ sala nnun nɩn anun'n, ɔ 'ka menian sɔ'n-mɔ angʋnmɩn an, ahan b'a wu kpɛ̂ kʋn, nan kʋsʋ bɛ le nwu man. Bɛ 'ba se kɛ ewue hún bɛ́ kpɛ̂ kʋn, nan kʋsʋ ewue'n ngɔ tɛ man bɛ́ sʋ.

7 Tɛtɛbʋabʋa sɔ'n-mɔ, bɛ tɩ kɛ mgbanngɔ-mɔ mɔ b'a sesie bɛ́ mɔ bɛ lɛ fa bɛ kɔ hʋn ɛlɔɛ ɔ. Bɛ sʋ esika kɔkɔlɛ kele. Bɛ́ nyɩn nɩn anun soman kulo sʋanlan. 8 Bɛ́ ti enyuan'n tɩ kɛ mmalasua'n-mɔ ati enyuan'n. Bɛ́ je'n-mɔ tɩ kɛ tɛtɩanfʋɛ aje. 9 Bɛ wowula bulalɛ taladɩɛ bɛ́ hue nɩn asʋ kɛ menian mɔ bɛ lɛ kɔ ɛlɔɛ ɔ. Bɛ 'tu a, bɛ́ ndɛba nɩn anun te kɛ hyuili mɔ ɛkpanngɔ lɛ cʋɩn kɔ ɛlɔɛ ɔ. 10 Bɛ́ dua'n tɩ dɛnɛ-dɛnɛ kɛ nyanmɩan aka'n-mɔ dɩɛ'n. Bɛ́ dua sɔ nɩn anun yɛ̂ tunmin'n mɔ bɛ 'fa bɛ kele menian'n-mɔ yalɛ dede sala nnun'n wɔ ɔ. 11 Bɛ le bɛ́ belemgbin kʋn. Belemgbin sɔ'n tɩ bɔfʋɛ. Yɩ́ yɛ̂ kunman kpʋnlʋn-mgbʋnlʋn'n wɔ yɩ́ sa nun ɔ. Ebele anɩɛ nɩn anun, bɛ fɛlɛ bɔfʋɛ sɔ'n “Abadʋn”. Gɛlɛkɩ anɩɛ nɩn anun an, bɛ fɛlɛ yɩ́ “Apoliʋn”. Dunman sɔ'n, yɩ́ bʋ y'ɔ le kɛ sɛcɩlɩwafʋɛ.

6. Kɔnɔtɩ'n m'ɔ tian yɩ́ nsian'n

12 Yalɛ m'ɔ li mʋa nɩn a sɩn. Nan yalɛ nnyuan mmiekun-mɔ wɔ bɛ́ nyunnun. 13 Ɛhɩ anzin, bɔfʋɛ'n m'ɔ tian yɩ́ nsian'n kɔ hu yɩ́ kɔnɔtɩ dɩɛ'n. Mɩn 'tie a, anɩn anɩɛ'n fi esika kɔkɔlɛ tɔbɩlɩ nɩn afannan nɩn anun. Esika kɔkɔlɛ tɔbɩlɩ sɔ'n jin Nyanmɩan anyunnun ɛbɛlɛ. 14 Anɩɛ'n lɛ kan kele bɔfʋɛ'n m'ɔ tian yɩ́ nsian m'ɔ le kɔnɔtɩ'n yɩ́ sa nun'n kɛ: “Nyannjɩ Abɔnsanmʋn mmɔfʋɛ nnan'n mɔ b'a cɩcɩ bɛ́ asue kpili'n mɔ bɛ fɛlɛ yɩ́ Efalatɩ nɩn anʋan ɛbɛlɛ'n.” 15 Bɛ kɔ nyannjɩ mmɔfʋɛ nnan sɔ'n-mɔ. Junman mɔ bɛ sielɩ bɛ́ ɛbɛlɛ kɛ bɛ lí afʋɛ sɔ'n, sala sɔ'n, cɩan sɔ'n ɔ nʋn dɔɛ sɔ'n, y'ɔ le kɛ, bɛ bu asɩɛ nɩn asʋ menian'n-mɔ anun fâ nsan an, mmɔfʋɛ sɔ'n hún fâ kʋn anun menian'n-mɔ. 16 Bɛ kɔ bɔ mmɔfʋɛ nnan sɔ'n-mɔ nzalafʋ'n-mɔ mɔ bɛ fʋ ɛkpanngɔ nɩn anʋan bɛ kɔ hele mɩ́n. Bɛ tɩ menian akpɩɩ ɛya nnyuan.

17 Kɛ mgbanngɔ'n-mɔ nʋn menian'n-mɔ kpɩn tɩ yɩ́'n, n gɔ nwun yɩ́ ɛlalɩɛ nɩn anun. Bɛ́ taladɩɛ'n mɔ bɛ wowula'n, yɩ́ hue nɩn asʋ tɩ bulalɛ. Mmie-mɔ dɩɛ'n tɩ kɔkɔlɛ kɛ sɩ̂n, mmie-mɔ tɩ kɔkɔlɛ zɔʋn, mmie-mɔ tɩ akɔ ɛlʋɩ. Mgbanngɔ'n-mɔ ati'n tɩ kɛ tɛtɩanfʋɛ ati. Sɩ̂n ewusanlan nvan nvan kɛ tui ndunmunlan fi bɛ́ nʋan anun fite. 18 Ninnge nsan sɔ'n kɔ hun menian'n-mɔ. Bɛ́ mɔ bɛ wuli'n, bɛ bu asɩɛ nɩn asʋ menian'n-mɔ anun nsan an, bɛ tu kʋn. 19 Mgbanngɔ'n-mɔ tunmin'n wɔ bɛ́ nʋan'n nʋn bɛ́ dua nɩn anun. Bɛ́ dua'n tɩ kɛ owo, bɛ le tile, bɛ fa bɛ kele menian'n-mɔ yalɛ.

20 Menian bʋ nga'n-mɔ mɔ ninnge sɔ'n-mɔ a ngun man bɛ́ bie'n, b'a nnun man bɛ́ nwʋn b'a ngaci man bɛ́ abalabɔ'n. Bɛ kɔ ha bɛ́ nyɔlɩɛ ɛtɛ nɩn anun, bɛ kɔ tʋtɔ mmʋsʋɩn'n-mɔ, esika kɔkɔlɛ, jɛtɛ nʋn ayɩwa abaaba, ɛbʋɛ nʋn baka abaaba. Abaaba sɔ'n-mɔ nnwun man asɩ, bɛ ndɩ man ɛjɔlɛ, bɛ ngʋala man nanndɩ. 21 Menian bʋ nga sɔ kʋnmgba'n kɔ ha bɛ́ meninhuan nɩn anun, bɛ́ jiliwa ɛyɩɛ nɩn anun, bɛ́ satɩlɩfʋɛ nɩn anun, bɛ́ awue nɩn anun.

10

Bɔfʋɛ'n nʋn kalata kaan'n.

1 Ɛhɩ anzin, mɩn 'nɩan an, n gɔ nwun tunminfʋɛ bɔfʋɛ kʋn biekun, ɔ fi nyanmɩansʋ ɔ lɛ ju. Esue bɔlɛ́ fʋfɔ yɩ́ nwʋn, yɛ̂ nyanngʋnndʋn nɩn a tʋ a bala yɩ́ ti'n. Yɩ́ nyɩn nɩn anun'n ta kɛ sɛnzɛ. Yɩ́ ja'n-mɔ jue kpalamgbalaʋn kɛ sɩ̂n. 2 Ɔ le kalata kaan kʋn yɩ́ sa nun. Kalata sɔ'n, b'a buke nun. Yɩ́ ejian m'ɔ jin'n, yɩ́ ja fama'n jin jenvie nɩn anyɩnsʋ, yɛ̂ bɛ̂'n jin asɩɛ nɩn asʋ. 3 Ɔ kɔ tɩan sɛlɛ kpa kɛ tɛtɩanfʋɛ. M'ɔ tɩanlɩn sɔ'n, mgbanlanlan nsʋ'n kɔ te bɛ kɔ sɔ sʋ. 4 Mɔ bɛ sɔlɩ sʋ'n, mɩ́n nwan mɩn 'kɛlɛ ɛjɔlɛ'n mɔ bɛ hanlɩn'n. Nan mɩn 'tie a, anɩɛ bie fi nyanmɩansʋ. Anɩɛ sɔ'n lɛ kan kele mɩ́n kɛ: “Ɛjɔlɛ'n mɔ mgbanlanlan nsʋ nɩn a han'n, n'ɛ kɛlɛ, nan man ɔ há wɔ́ ti anun.”

5 Ɛhɩ a, bɔfʋɛ'n mɔ yɩ́ ja'n kʋn jin jenvie nɩn anyɩnsʋ, mɔ kʋn'n kʋsʋ jin asɩɛ nɩn asʋ'n, ɔ kɔ tɩnngɛ yɩ́ sa fama'n nyanmɩansʋ. 6 Ɔ kɔ han sʋanlan'n m'ɔ tɩ asɩ dahuu, m'ɔ bɔlɩ anwunno nʋn asɩɛ nɩn asʋ ninnge'n-mɔ nʋn jenvie nɩn anun dɩɛ'n-mɔ nɩn ati kɛ: “Mɛlɛ nnʋn man ɛbɛlɛ fɩ́ɩ́ kʋ́n! 7 Nan mɛlɛ mɔ bɔfʋɛ'n m'ɔ tian yɩ́ nsʋ'n 'ba hu yɩ́ kɔnɔtɩ dɩɛ'n, Nyanmɩan nvɩalɩɛ nun like'n 'ba kpɩn sʋ. Like sɔ'n, ɔ hanlɩn yɩ́ nwʋn ɛjɔlɛ ɔ helelɩ yɩ́ ngʋa'n-mɔ mɔ bɛ tɩ yɩ́ mgbɔmanfʋɛ'n.”

8 Ɛhɩ anzin, anɩɛ'n m'ɔ fi nyanmɩansʋ m'ɔ n dɩlɩ'n kɔ han kɔ hele mɩ́n biekun kɛ: “Kalata'n mɔ b'a buke nun mɔ bɔfʋɛ'n m'ɔ jin jenvie nɩn anyɩnsʋ, ɛsɛ ɔ jin asɩɛ nɩn asʋ le yɩ́ yɩ́ sa nun'n, kɔ le.”

9 N gɔ hɔ bɔfʋɛ nɩn anwʋn ɛlɔ, n gɔ sɛlɛ yɩ́ kɛ ɔ fá kalata kaan'n mán mɩ́n. Ɔ kɔ han kɔ hele mɩ́n kɛ: “De kalata sɔ'n nán di. Ɔ 'yɔ wɔ́ kunnun ɛlɔ ɛyʋɩ ɛyʋɩ, nan kʋsʋ ɔ 'yɔ wɔ́ nʋan nɩn anun mɩnlɩn-mɩnlɩn kɛ wɛ.” 10 N gɔ le kalata'n m'ɔ wɔ yɩ́ sa nun'n n gɔ li. Ɔ kɔ yɔ mɩ́n nʋan nɩn anun mɩnlɩn-mɩnlɩn kɛ wɛ, nan mɔ m mɩnlɩn'n, ɔ yɔlɩ mɩ́n kunnun ɛlɔ ɛyʋɩ ɛyʋɩ. 11 Ɛhɩ a, bɛ kɔ han bɛ kɔ hele mɩ́n kɛ: “Nyanmɩan ngalɩɛ'n m'ɔ tʋ de menian dɔʋn'n, mân mân, anɩɛ anɩɛ ɔ nʋn mmelemgbin dɔʋn'n, ɔ sɛ kɛ ɛ hán yɩ́ biekun.”

11

Nyanmɩan mgbɔmanfʋɛ nnyuan'n.

1 Ɛhɩ anzin, bɛ kɔ wula mɩ́n sa nun ndɛɛ kpɔman kʋn. Kpɔman sɔ'n, bɛ fa bɛ susu ninnge. Bɛ kɔ han bɛ kɔ hele mɩ́n kɛ: “Jasʋ, susu Nyanmɩan sua'n ɔ nʋn esika kɔkɔlɛ tɔbɩlɩ'n, nán ka menian'n-mɔ mɔ bɛ kɔ asɔnɩn nun'n. 2 Nan awulo'n dɩɛ, n'ɛ susu yɩ́ bie, yaci yɩ́ ɛbɛlɛ, afɩ b'a fa b'a man bɛ́ mɔ bɛ tɩ man Nyanmɩan menian'n. Bɛ 'ba nanndɩ kulo nwannzan-nwannzan nɩn asʋ dede sala abulanan nʋn nnyuan. 3 Mɩn 'ba sʋan mɩ́n adanzɩɛ nnyuan'n mɩn man bɛ ba bɛ kan mɩ́n Nʋan Ɛjɔlɛ'n dede cɩan akpɩɩ kʋn ɛya nnyuan abulasian. Bɛ́ menian nnyuan sɔ'n, bɛ 'ba wula kotoku m'ɔ kele kɛ menian'n-mɔ nún bɛ́ nwʋn bɛ káci bɛ́ abalabɔ'n bɛ fá bɛ́ nwʋn bɛ mán Nyanmɩan.”

4 Adanzɩɛ nnyuan sɔ'n-mɔ y'ɔ le *olivʋ mmaka nnyuan'n ɔ nʋn nganlannɩɛ nnyuan'n mɔ bɛ jijin yɛ́ Mɩn m'ɔ le asɩɛ nɩn anyunnun ɛbɛlɛ'n. 5 Sɛ sʋanlan bie nwan ɔ 'yɔ bɛ́ ɛtɛ a, sɩ̂n fi bɛ́ nʋan nun fite ɔ yala bɛ́ mgbɔfʋɛ'n-mɔ. Sʋanlan mɔ yɩ́ nwan ɔ 'yɔ bɛ́ ɛtɛ'n, kɛ ɔ 'wu yɩ́ nɩn anɩn. 6 Mɛlɛ'n kʋalaa mɔ bɛ 'kan Nyanmɩan Anʋan Ɛjɔlɛ'n, bɛ le tunmin bɛ kʋala bɛ cɩ esue'n, bɛ man ɔ ndɔ man. Ɛsɛ bɛ le tunmin bɛ kʋala bɛ man asɩɛ nɩn asʋ asue'n-mɔ kʋalaa kaci moja. Sɛ bɛ kulo kɛ ewue ngacile kʋalaa ba mân nɩn anun an, bɛ le yɩ́ nwʋn tunmin bɛ man ɔ ba kɛ bɛ kulo wɔ mɛlɛ biala.

7 Sɛ bɛ yue Nyanmɩan Anʋan Ɛjɔlɛ'n kan an, naan'n m'ɔ fi kunman kpʋnlʋn-mgbʋnlʋn nɩn anun 'fite'n nʋn bɛ́ b'a hʋn ɛlɔɛ. Yɩ́ sa 'ba hʋala bɛ́ ɔ kun bɛ́. 8 Bɛ fuin'n 'ba ha kulo kpili'n gua nɩn asʋ. Ɛbɛlɛ yɛ̂ bɛ bʋbɔlɩ bɛ́ Mɩn kʋlʋwa nɩn asʋ ɔ. Kulo sɔ'n, bɛ fɛlɛ yɩ́ anyɩnndala nun Sodɔmʋn nʋn Ezipiti. 9 Mân mân anun menian, afilie afilie anun menian ɔ nʋn anɩɛ anɩɛ'n-mɔ anun menian 'ba tu nɩan bɛ́ fuin'n dede cɩan nsan nʋn sin. Bɛ ngɔ man man sʋanlan fɩ́ɩ́ atɩn kɛ ɔ síe bɛ́ fuin'n. 10 Mân nɩn anun menian'n-mɔ 'ba li menian nnyuan sɔ'n-mɔ ewue nɩn anwʋn fɛ. Bɛ 'di yɩ́ nwʋn ndutue bɛ ce bɛ́ nwʋn ninnge. Ɔ sanlɩn kɛ Nyanmɩan mgbɔmanfʋɛ nnyuan sɔ'n-mɔ, b'a man asɩɛ menian'n-mɔ a nwun bɛ́ nyɩnsʋ kpa.

11 Nan mɔ cɩan nsan nʋn sin'n sɩnlɩn'n, Nyanmɩan kɔ fa ngʋan wawɛ'n kɔ wula bɛ́ nun. Bɛ kɔ jasʋ kɔ jinlan bɛ́ ja nun. Esulo kpili kpa kɔ han bɛ́ kʋalaa mɔ bɛ nwunlin bɛ́'n. 12 Anɩɛ kʋn fi nyanmɩansʋ, ɔ kɔ tɩan sɛlɛ kpa ɔ kɔ han kɔ hele mgbɔmanfʋɛ nnyuan'n kɛ: “Ɛmɔ fʋ́ bála ɛwa!” Mɔ bɛ 'fʋ bɛ kɔ'n, esue bɔlɛ́ fʋfʋ bɛ́ nwʋn, bɛ́ mgbɔfʋɛ'n-mɔ nwunlin bɛ́ bɛ́ nyɩnsʋ.

13 Tɛmʋn sɔ kʋnmgba'n, asɩɛ'n kɔ kpusu sɛlɛ kpa. Kulo'n lɩka m'ɔ bubuli'n, bɛ bu kulo bɔndɩn nɩn anun bulu a, ɔ tu kʋn. Menian akpɩɩ nsʋ kɔ wu nun. Esulo kɔ han bɛ́ bʋ nga'n-mɔ. Bɛ kɔ wula anwunno Nyanmɩan nɩn anunminnyanmʋn.

14 Munnzue'n m'ɔ tian yɩ́ nnyuan nɩn a sɩn, m'ɔ tian yɩ́ nsan'n tʋa sʋ ndɛ-ndɛ.

7. Kɔnɔtɩ'n m'ɔ tian yɩ́ nsʋ'n

15 Ɛhɩ anzin, bɔfʋɛ'n m'ɔ tian yɩ́ nsʋ'n kɔ hu yɩ́ kɔnɔtɩ dɩɛ'n. N gɔ tɩ ɛjʋjɔlɛ wɔ nyanmɩansʋ ɛlɔ. Anɩɛ sɔ'n-mɔ lɛ tɩan sɛlɛ kpa bɛ kan kɛ:

“Mân nɩn asʋ belemgbin elie'n tɩ yɛ́ Mɩn

nʋn yɩ́ Kilisi'n dɩɛ sian'n.

Kilisi 'di belemgbin dahuu!”

16 Mɔ bɛ hanlɩn sɔ yuelɩ'n, mgbain abulaa nʋn nnan'n mɔ bɛ tɩtɩ bɛ́ bia'n-mɔ asʋ Nyanmɩan Kpili anyunnun ɛbɛlɛ'n, bɛ kɔ butu butu bɛ́ nyɩn asɩ bɛ kɔ sʋ Nyanmɩan Kpili. Bɛ́ nwan:

17 “Yɛ́ Mɩn, Tunminfʋɛ Nyanmɩan,

Wɔ́ mɔ daba anɩn ɛ wɔ ɛbɛlɛ,

ɛsɛ ɛ wɔ ɛbɛlɛ ɛnɛ muonun'n,

yɛ 'da wɔ́ asɩ.

Ɔ sanlɩn kɛ a yɩ wɔ́ tunmin kpili nɩn

a hele mân'n kʋalaa kɛ wɔ́ ngʋnmɩn ala yɛ̂

ɛ tɩ belemgbin ɔ.

18 Mân nɩn anun menian'n-mɔ falɩ wɔ́ nwʋn ɛkpɔ.

Nan mɛlɛ nɩn a ju mɔ ɛ 'ba hele bɛ́ kɛ

bɛ́ nwʋn sikpɛ wɔ wɔ́ kunnun.

Tɛmʋn nɩn a ju,

ɛ 'ba bua ewue mma'n-mɔ kʋalaa ndɛɛ.

Mɛlɛ nɩn a ju, wɔ́ ngʋa'n-mɔ

mɔ bɛ tɩ wɔ́ mgbɔmanfʋɛ'n, ɔ nʋn bɛ́

mɔ bɛ tɩ wɔ́ dɩɛ mɔ bɛ́ nyɩn sɔ wɔ́'n,

mgbain nʋn mmatʋnman, ɛ 'ba man bɛ́ ahatua.

Mɛlɛ nɩn a ju, bɛ́ mɔ bɛ bɔ mân'n,

ɛ 'ba bɔ bɛ́ bʋsʋ.”

19 M'ɔ yɔlɩ sɔ'n, bɛ kɔ tike Nyanmɩan sua'n m'ɔ wɔ nyanmɩansʋ ɛlɔ nɩn anʋan'n. Yɩ́ nyɩhyɛ alaka'n m'ɔ jin nun'n, bɛ nwun yɩ́. Nyanmɩan'n kɔ kpɛ mɩaɩn, n gɔ tɩ ɛjʋjɔlɛ, mgbanlanlan kɔ te, asɩɛ'n kɔ kpusu, asukɔcʋɩn kɔ tɩtɩ kɔ gua.

NZƆLƐ MGBILI NSƱ'N

12

1. Balasua'n nʋn naan kɔkɔlɛ kpili'n

1 Ɛhɩ anzin, nzɔlɛ kpili kʋn kɔ fite nyanmɩansʋ. Mɩn 'nɩan an, n gɔ nwun balasua kʋn, sɛnzɛ'n fʋfɔ yɩ́ nwʋn kɛ taladɩɛ m'ɔ wula. Yɩ́ ja'n jijin sala nɩn asʋ. Ɔ sʋ belemgbin kele. Kele sɔ'n, Nzalama bulu nʋn nnyuan wɔ sʋ. 2 Balasua sɔ'n tɩ nwʋnnzɛfʋɛ. Yɩ́ kʋ nɩn a han yɩ́, nán yɩ́ yalɛ'n mɔ ɔ lɛ yɔ yɩ́'n, ɔ lɛ man ɔ tɩan. 3 Nzɔlɛ kʋn biekun kɔ fite nyanmɩansʋ. Mɩn 'nɩan an, n gɔ nwun naan kɔkɔlɛ kpili kpa kʋn. Naan sɔ'n, ɔ le tile nsʋ, yɛ̂ mmɛ bulu. Yɩ́ ti kʋn biala sʋ belemgbin kele. 4 Ɔ le yɩ́ dua'n ɔ tutu nzalama'n-mɔ gua asɩ. Nzalama m'ɔ tutuli gualɩ asɩ'n, sɛ bɛ bu nzalama'n-mɔ kʋalaa anun nsan an, bɛ tu kʋn. Naan kɔkɔlɛ sɔ'n kɔ jinlan balasua'n m'ɔ lɛ wʋ nɩn anyunnun ɛbɛlɛ, nán sɛ ɔ wʋ a, anɩn ɔ 'di yɩ́ wa'n. 5 Balasua'n kɔ wʋ baa belenzua kʋn. Baa belenzua sɔ'n, yɩ́ dein yɛ̂ ɔ le bulalɛ kpɔman ɔ 'sie mân'n kʋalaa ɔ. Kɛ bɛ wʋlɩ yɩ́ bɛ tʋlɩ asɩ nɩn ala, bɛ kɔ fa yɩ́ bɛ kɔ hɔ Nyanmɩan anwʋn ɛlɔ yɩ́ bia nɩn anwʋn. 6 Balasua'n kɔ nwanndi kɔ hɔ ɛwâ nɩn anun ɛlɔ. Ɛbɛlɛ yɛ̂ Nyanmɩan sesielɩ lɩka kɛ ɔ tánlan maan bɛ tá yɩ́ dede cɩan akpɩɩ kʋn ɛya nnyuan abulasian ɔ.

7 Ɛhɩ a, ɛlɔɛ kʋn kɔ tɔ nyanmɩansʋ ɛlɔ. Nyanmɩan Kpili bɔfʋɛ'n mɔ bɛ fɛlɛ yɩ́ Minsɛ'n nʋn yɩ́ mmɔfʋɛ'n-mɔ mɔ bɛ si yɩ́ sʋ'n, bɛ nʋn naan kɔkɔlɛ sɔ'n nʋn yɩ́ sasʋ dɩɛ'n-mɔ bɛ kɔ hʋn. 8 Bɛ kɔ hʋn dede Minsɛ nʋn yɩ́ mmɔfʋɛ'n-mɔ asa kɔ hʋala naan kɔkɔlɛ'n nʋn yɩ́ sasʋ dɩɛ'n-mɔ. Bɛ kɔ tu bɛ́ fi nyanmɩansʋ. 9 Bɛ kɔ han naan kɔkɔlɛ kpili'n kɔ tʋ gua sʋ. Naan kɔkɔlɛ kpili sɔ'n, y'ɔ le owo daba'n mɔ bɛ fɛlɛ yɩ́ Abɔnsanmʋn'n. Bɛ fɛlɛ yɩ́ biekun *Satan m'ɔ laka mân bɔndɩn'n. Bɛ kɔ han yɩ́ ɔ nʋn yɩ́ sasʋ'n-mɔ bɛ kɔ gua asɩɛ nɩn asʋ.

10 Ɛhɩ anzin, mɩn 'tie a, n gɔ tɩ anɩɛ bie anwunno ɛlɔ. Anɩɛ sɔ'n lɛ tɩan kan kɛ:

“Sian dɩɛ, bɛ́ ti ele mɛlɛ nɩn a ju!

Sian dɩɛ, Nyanmɩan a yɩ yɩ́ belemgbin tunmin nɩn a hele!

Sɩan dɩɛ, tunmin'n wɔ yɩ́ Kilisi nɩn asa nun.

Ɔ sanlɩn kɛ sʋanlan'n mɔ kɔngɔɛ nʋn eyua

ɔ kpɛ yɛ́ nianman'n-mɔ anwʋn ngʋnndʋnmgbɔ kele Nyanmɩan'n,

b'a han yɩ́ b'a tʋ asɩ.

11 Ɔ nanndɩ *Bʋa Baa'n moja'n

nʋn yɩ́ nwʋn adanzɩɛ elie nɩn asʋ,

yɛ́ nianman'n-mɔ a li Abɔnsanmʋn asʋ kunnunmun.

B'a tie b'a fa bɛ́ ngʋan'n b'a to ewue.

12 Yɩ́ sɔ ati, nyanmɩansʋ, ɛ nʋn bɛ́ mɔ bɛ wɔ ɛlɔ'n,

ɛmɔ lí ndutue!

Nan munnzue a han asɩɛ'n nʋn jenvie'n!

Ɔ sanlɩn kɛ Abɔnsanmʋn a ju bɛ́ nwʋn ɛlɔ.

Ɔ'a fɛ ɛya kpa,

afɩ ɔ sɩ kɛ yɩ́ mɛlɛ'n m'ɔ ka'n tɩ sin kaan sʋa.”

13 Mɔ naan kɔkɔlɛ'n nwunlin kɛ b'a han yɩ́ b'a tʋ asɩɛ nɩn asʋ ɛwa'n, ɔ kɔ tu kɔ fʋan balasua'n m'ɔ wʋlɩ baa belenzua'n. 14 Mɔ ɔ 'tu fʋan yɩ́'n, bɛ kɔ man balasua'n ndɛba nnyuan. Ndɛba sɔ'n-mɔ tɩ kɔlɩɛ kpili kʋn ndɛba. Balasua'n kɔ tu kɔ hɔ ɛwâ nɩn anun ɛlɔ, lɩka mɔ bɛ sesielɩ bɛ manlɩn yɩ́ kɛ ɔ tánlan maan bɛ tá yɩ́ dede afʋɛ nsan nʋn sin'n, nán owo nɩn asa a ngan man yɩ́. 15 Nan mɔ balasua'n 'tu kɔ'n, naan kɔkɔlɛ'n kɔ kpu asue kpili kʋn maan balasua'n tɔ nun yɩ́ mgbaha'n nʋn yɩ́ kɔ. 16 Nan mɔ naan kɔkɔlɛ'n kpuli asue'n, asɩɛ'n kɔ sɔ kɔ nʋn ɔ kɔ le balasua'n. 17 Ɛhɩ a, naan kɔkɔlɛ'n kɔ fa balasua nɩn anwʋn ɛkpɔ. Balasua nɩn amma'n-mɔ, mɔ bɛ di Nyanmɩan mala nɩn asʋ, mɔ bɛ de Zozi Anʋan Ɛjɔlɛ'n bɛ di'n, naan kɔkɔlɛ'n kɔ fa ɛlɔɛ kɔ tʋa bɛ́. 18 Naan kɔkɔlɛ'n kɔ hɔ kɔ jinlan jenvie nɩn anʋan anyʋan nɩn asʋ.

13

2. Naan'n mɔ fi jenvie nɩn anun 'ba fite'n

1 Ɛhɩ anzin, mɩn 'nɩan an, n gɔ nwun naan kʋn kɛ ɔ fi jenvie nɩn anun ɔ lɛ fite. Naan sɔ'n le tile nsʋ, yɛ̂ mmɛ bulu. Mmɛ kʋn biala sʋ belemgbin kele. B'a hɛlɛ Nyanmɩan dunmannzɛcɩɛ ninnge b'a gua tile nsʋ'n kʋn biala asʋ. 2 Naan sɔ'n mɔ n nwunlin yɩ́'n tɩ kɛ abʋa. Yɩ́ ja'n tɩ kɛ naan kpili'n mɔ bɛ fɛlɛ yɩ́ *usu'n dɩɛ'n. Yɩ́ nʋan'n tɩ kɛ tɛtɩanfʋɛ anʋan. Naan anwʋn esulo'n kɔ fa yɩ́ tunmin'n, yɩ́ belemgbin bia'n ɔ nʋn yɩ́ tunmin'n m'ɔ fa sie mân'n kɔ man yɩ́. 3 Naan sɔ'n, ɛbʋta mɔ yɩ́ ti nsʋ nɩn anun kʋn bʋtalɩ'n, ɔ di kɛ ɔ wu. Nan kʋsʋ yɩ́ kanlan'n kɔ hɔ. Ɔ kɔ sin asɩɛ nɩn asʋ ɛwa menian'n-mɔ kʋalaa anwʋn, bɛ kɔ si yɩ́ sʋ. 4 Menian'n-mɔ kʋalaa kɔ sʋ naan kɔkɔlɛ'n. Ɔ sanlɩn kɛ ɔ'a fa yɩ́ tunmin'n ɔ'a man naan'n. Menian'n-mɔ kɔ sʋ naan'n kʋsʋ bie. Bɛ́ nwan: “Nwan yɛ̂ ɔ nʋn naan'n sɛ ɔ? Nwan yɛ̂ ɔ kʋala yɩ́ nʋn kʋn ɔ?”

5 Bɛ kɔ man naan nɩn atɩn kɛ ɔ hán ɛjɔlɛ ɛtɛ tía Nyanmɩan ɛsɛ ɔ sɛ́cɩ yɩ́ dunman. Mɛlɛ'n mɔ bɛ falɩ bɛ manlɩn yɩ́ kɛ ɔ lí tunmin'n tɩ sala abulanan nʋn nnyuan. 6 Ɔ kɔ bɔ yɩ́ bʋ ɔ kɔ han ɛjɔlɛ ɛtɛ ɛtɛ ɔ kɔ tia Nyanmɩan, ɔ kɔ sɛcɩ yɩ́ dunman. Nyanmɩan lɩka m'ɔ tɩ'n, ɔ nʋn menian mɔ bɛ nʋn yɩ́ wɔ nyanmɩansʋ ɛlɔ'n, ɔ kɔ han bɛ́ kʋalaa bɛ́ nwʋn ɛjɔlɛ ɛtɛ. 7 Bɛ kɔ man yɩ́ atɩn kɛ ɔ nʋn Nyanmɩan menian'n-mɔ hʋ́n ɛlɔɛ ɔ lí bɛ́ sʋ kunnunmun. Bɛ kɔ man yɩ́ tunmin kɛ ɔ síe mân nɩn anun nvilie'n-mɔ kʋalaa, ɔ nʋn mân nɩn anun menian'n-mɔ kʋalaa, ɔ nʋn mân nɩn anun anɩɛ'n-mɔ kʋalaa. 8 Asɩɛ nɩn asʋ menian'n-mɔ mɔ Nyanmɩan 'bɔ mân'n mɔ bɛ́ dunman nnʋn man *Bʋa Baa'n mɔ bɛ hunlin yɩ́'n kalata nɩn anun'n, menian sɔ'n-mɔ kʋalaa 'ba sʋ naan'n.

9 Sʋanlan m'ɔ sɩ fasie'n, ɔ fá síe. 10 Sʋanlan m'ɔ di mɔ bɛ tʋ yɩ́ fiadɩ'n, bɛ 'tʋ yɩ́ fiadɩ. Sʋanlan m'ɔ kɔ fa dadɩɛ kɔ hun sʋanlan'n, bɛ 'fa dadɩɛ bɛ kun yɩ́ muonun bie. Ɛhɩka ati, ɔ sɛ kɛ Nyanmɩan menian'n-mɔ héle kɛ bɛ le dedi ɛsɛ bɛ kʋala abʋtalɛ si.

3. Naan'n m'ɔ fi asɩɛ nɩn abʋ 'ba fite'n

11 Ɛhɩ anzin, mɩn 'nɩan an, n gɔ nwun naan kʋn biekun. Ɔ fi asɩɛ nɩn abʋ ɔ kɔ fite. Ɔ le mmɛ nnyuan kɛ bʋa baa mmɛ. Yɩ́ ɛjʋjɔlɛ'n soman naan kɔkɔlɛ'n dɩɛ'n. 12 Ɔ le naan'n m'ɔ lili mʋa fitelɩ'n tunmin'n kʋalaatin yɛ̂ ɔ fa yɔ ninnge'n-mɔ wɔ yɩ́ nyunnun ɔ. Ɔ kɔ man asɩɛ nɩn asʋ menian'n-mɔ kɔ kpati kɔ sʋ alimʋa naan'n mɔ bɛ bʋtalɩ yɩ́ kɛ ɔ 'wu mɔ yɩ́ kanlan'n hɔlɩ'n. 13 Ɔ kɔ yɔ asinbɛnwʋn ninnge mgbili mgbili kpa, dede ɔ man sɩ̂n bɔbɔ fi nyanmɩansʋ ɔ tɔ asɩɛ nɩn asʋ menian'n-mɔ kʋalaa anyunnun ɛbɛlɛ. 14 Asinbɛnwʋn ninnge'n mɔ bɛ manlɩn yɩ́ atɩn kɛ ɔ yɔ́ wɔ alimʋa naan nɩn anyunnun ɛbɛlɛ'n, ɔ manlɩn menian'n-mɔ minlinlin. Ɔ kɔ han kɔ hele asɩɛ nɩn asʋ menian'n-mɔ kɛ bɛ nɩ́an alimʋa naan nɩn anwʋn sʋ bɛ sé abaaba kʋn nán bɛ sʋ́ yɩ́. Alimʋa naan'n y'ɔ le mɔ bɛ le dadɩɛ bɛ bʋtalɩ yɩ́ ewue ɛbʋta mɔ ɔ'a nwu man'n. 15 Bɛ kɔ man kasian naan nɩn atɩn kɛ ɔ mán abaaba'n ngʋan maan ɔ jʋ́jɔ ɛsɛ ɔ hún bɛ́ kʋalaa mɔ bɛ ngulo man kɛ bɛ sʋ yɩ́'n. 16 Mgbain o, mmatʋnman o, esikafʋɛ o, ehianfʋɛ o, nganga o, bɛ́ mɔ bɛ tɩ man nganga o, naan'n kɔ man bɛ kɔ sesie bɛ́ kʋalaa bɛ́ nzɔlɛ bɛ́ sa fama'n anaan bɛ́ nwʋnnaan nɩn asʋ. 17 Sʋanlan mɔ b'a nzie man yɩ́ nzɔlɛ sɔ'n bie'n, ɔ le man atɩn ɔ ndo man like, ɔ le man atɩn ɔ ndɔnɩn man like. Nzɔlɛ sɔ'n y'ɔ le naan'n dunman'n anaan yɩ́ dunman'n mgbʋnndan nzɔlɛ'n.

18 Ɛwa dɩɛ, bɛngɛlɛfʋɛ ɛjɔlɛ ɔ. Sʋanlan m'ɔ sɩ ngɛlɛ'n kʋala kɛ ɔ tɩtɩ ɔ nwun naan'n dunman'n mgbʋnndan nzɔlɛ'n. Ɔ sanlɩn kɛ sʋanlan dunman ɔ. Yɩ́ nʋan tɩ ɛya nsian abulasian nʋn nsian.

14

4. Nyanmɩan Bʋa Baa'n nʋn yɩ́ menian'n-mɔ

1 Ɛhɩ anzin, mɩn 'nɩan an, n gɔ nwun *Bʋa Baa'n kɛ ɔ jin Siʋn bʋka nɩn asʋ. Menian akpɩɩ ɛya kʋn abulanan nʋn nnan jijin yɩ́ nwʋn ɛbɛlɛ. B'a hɛlɛ Bʋa Baa'n nʋn yɩ́ Sɩ bɛ́ dunman'n bɛ́ nwʋnman nɩn asʋ. 2 N gɔ tɩ anɩɛ bie. Anɩɛ sɔ'n fi nyanmɩansʋ. Ɔ te kɛ asue agualɩɛ mgbili'n-mɔ. Ɔ te kɛ mgbanlanlan m'ɔ kɔ te sɛlɛ kpa'n. Anɩɛ sɔ'n mɔ n dɩlɩ'n tɩ kɛ sanngo mɔ bɛ lɛ bɔ ɔ. 3 Menian nwala nwala sɔ'n-mɔ jijin Nyanmɩan belemgbin bia'n, nʋn naan nnan'n ɔ nʋn mgbain abulaa nʋn nnan nɩn anyunnun ɛbɛlɛ, bɛ lɛ tʋ ejue fʋfɔlɛ kʋn. Ejue sɔ'n, sʋanlan fɩ́ɩ́ ngʋala man yɩ́ suan, sannan menian akpɩɩ ɛya kʋn abulanan nʋn nnan'n mɔ Zozi falɩ yɩ́ moja'n tolɩ bɛ́ asɩɛ nɩn asʋ nɩn ala.

4 Menian sɔ'n-mɔ nʋn balasua a nzan man nun b'a ngua man bɛ́ nwʋn efian. Bɛ́ nwʋn tɩ. Lɩka biala mɔ bʋa Baa'n 'kɔ'n, bɛ́ nʋn yɩ́ yɛ̂ ɔ kɔ ɔ. B'a to bɛ́ wɔ menian'n-mɔ afian. Bɛ tɩ kɛ alimʋa ninnge mɔ bɛ lɛ fa bɛ bɔ afɔlɩɛ bɛ man Nyanmɩan ɔ nʋn Bʋa Baa'n. 5 Cɩan bie lé, bɛ tɩlɩ man kɛ ato ɛjɔlɛ fi menian sɔ'n-mɔ anʋan a fite. Efian fɩ́ɩ́ nnʋn man bɛ́ nwʋn.

5. Nyanmɩansʋ mmɔfʋɛ nsan'n

6 Ɛhɩ anzin, mɩn 'nɩan an, n gɔ nwun nyanmɩansʋ bɔfʋɛ kʋn. Bɔfʋɛ sɔ'n, anɩn ɔ lɛ tu sɩn anwunno anwunno kpa. Yɩ́ dein y'ɔ di kɛ ɔ bɔ Ɛjɔlɛkpa'n m'ɔ le man ayuelɩɛ'n ɔ kele asɩɛ nɩn asʋ menian'n-mɔ kʋalaatin, mân mân'n-mɔ, anɩɛ anɩɛ'n-mɔ, ɔ nʋn afilie afilie'n-mɔ. 7 Bɔfʋɛ'n lɛ tɩan sɛlɛ kpa kan kɛ: “Ɛmɔ súlo Nyanmɩan Kpili nán bɛ wúla yɩ́ anunminnyanmʋn! ɔ sanlɩn kɛ mɛlɛ'n mɔ ɔ 'fa bua menian'n-mɔ kʋalaa ndɛɛ nɩn a ju. Ɛmɔ sʋ́ sʋanlan'n m'ɔ bɔlɩ anwunno nʋn asɩɛ'n, jenvie'n nʋn asutile'n-mɔ'n.”

8 Ɛhɩ anzin, mɩn 'nɩan an, n gɔ nwun nyanmɩansʋ bɔfʋɛ kʋn biekun. Ɔ si alimʋa dɩɛ nɩn asʋ. Yɩ́ nwan: “Ɔ'a tɔ! Ɔ'a tɔ! Kulo kpili'n mɔ bɛ fɛlɛ yɩ́ Babilɔnʋn nɩn a tɔ! Yɩ́ mɔ ɔ'a su yɩ́ ajʋamannɩn bobolobe nzan'n ɔ'a man mân kʋalaa a nʋn'n!”

9 Ɛhɩ anzin, mɩn 'nɩan an, n gɔ nwun nyanmɩansʋ bɔfʋɛ kʋn biekun. Ɔ si alimʋa dɩɛ nnyuan'n-mɔ asʋ. Ɔ lɛ tɩan sɛlɛ kpa kan kɛ: “Sʋanlan biala m'ɔ kɔ sʋ naan'n nʋn yɩ́ abaaba'n, m'ɔ kɔ tie maan bɛ kɔ sie yɩ́ nwʋnman anaan yɩ́ sa nɩn asʋ nzɔlɛ'n, 10 sʋanlan sɔ'n, Nyanmɩan Kpili 'fɛ yɩ́ nwʋn ɛya kpili kpa, ɔ 'tua yɩ́ yɩ́ nwʋn kalɛ. Yɩ́ nwʋn kalɛ mɔ ɔ 'tua yɩ́'n, ɔ tɩ kɛ nzan m'ɔ yɔ sɩ, mɔ b'a ngua man nun nzue b'a nda man yɩ́ nʋan ɔ. Ɔ 'nʋn yɩ́ kʋalaa. Ɔ 'nwun yalɛ kpili kpa sɩ̂n'n nʋn like'n m'ɔ ban nvan nvan kɛ tui ndunmunlan nɩn anun wɔ nyanmɩansʋ mmɔfʋɛ nwannzan-nwannzan'n-mɔ nʋn Bʋa Baa nɩn anyunnun ɛbɛlɛ. 11 Sɩ̂n nɩn ewusanlan'n mɔ ɔ 'kpunmgbun bɛ́'n, ɔ nyue man lé. Bɛ́ mɔ bɛ kɔ sʋ naan'n, ɔ nʋn yɩ́ abaaba'n, mɔ ɛsɛ bɛ kɔ tie maan bɛ kɔ sie naan'n nzɔlɛ'n bɛ́ nwʋn'n, menian sɔ'n-mɔ, kɔngɔɛ nʋn eyua, ɛfɛ ala yɛ̂ ɔ la bɛ́ sʋ ɔ.”

12 Ɛhɩka ati, bɛ́ mɔ b'a fa bɛ́ nwʋn b'a man Nyanmɩan bɛ di yɩ́ mala nɩn asʋ, mɔ bɛ de Zozi bɛ di ananhɔlɛ nun'n, ɔ di kɛ bɛ kele kɛ bɛ si abʋtalɛ.

13 Ɛhɩ anzin, mɩn 'tie a, n gɔ tɩ anɩɛ bie. Anɩɛ sɔ'n fi nyanmɩansʋ. Ɔ lɛ kan kele mɩ́n kɛ: “Kɛlɛ ɛjɔlɛ ɛhɩ: Tɛmʋn mɔ yɛ wɔ nun'n, nyila hán bɛ́ mɔ bɛ wu wɔ yɛ́ Mɩn dunman nun'n!” Nyanmɩan Wawɛ'n kɔ sɔ sʋ kɛ: “Sakpa, ɔ tɩ ananhɔlɛ. Bɛ kʋala kɛ bɛ de bɛ́ ɛnwʋnmɩan wɔ́ bɛ́ junman elie nɩn anun. Ɔ sanlɩn kɛ bɛ́ nyɔlɩɛ kpa'n mɔ b'a yɔ'n si bɛ́ sʋ.”

6. Asɩɛ nɩn asʋ ninnge ɛtɩɛ'n

14 Ɛhɩ anzin, mɩn 'tʋ mɩ́n nyɩn biekun an, n gɔ nwun nyanmɩan nɩn anyunnun bɔlɛ́ fufue kʋn. Sʋanlan kʋn tɩ sʋ, ɔ soman Mân Baa. Esika kɔkɔlɛ abotile bɔ yɩ́ ti. Ɔ le dadɩɛ ati tɔkɔlɛ nâ nâ kʋn yɩ́ sa nun. 15 Ɛhɩ anzin, nyanmɩansʋ bɔfʋɛ kʋn biekun fi Nyanmɩan sua nɩn anun kɔ fite, ɔ lɛ tɩan sɛlɛ kpa ɔ kan kele sʋanlan'n m'ɔ tɩ bɔlɛ́ nɩn asʋ'n kɛ: “Fa wɔ́ dadɩɛ ati tɔkɔlɛ'n, nán tɩ asɩɛ nɩn asʋ ninnge'n. Ɔ sanlɩn kɛ asɩɛ nɩn asʋ ninnge'n kʋalaa a bʋlʋ, bɛ́ ɛtɩɛ tɛmʋn a ju.” 16 M'ɔ hanlɩn sɔ'n, sʋanlan'n m'ɔ tɩ bɔlɛ́ nɩn asʋ'n kɔ tʋ yɩ́ dadɩɛ ati tɔkɔlɛ nɩn asɩɛ nɩn asʋ, ɔ kɔ tɩ sʋ ninnge'n.

17 Ɛhɩ anzin, nyanmɩansʋ bɔfʋɛ kʋn biekun fi Nyanmɩan sua'n m'ɔ wɔ anwunno ɛlɔ nɩn anun kɔ fite. Yɩ́ kʋsʋ ɔ le dadɩɛ ati tɔkɔlɛ nâ nâ kʋn yɩ́ sa nun.

18 Ɛhɩ anzin, nyanmɩansʋ bɔfʋɛ kʋn biekun fi esika kɔkɔlɛ tɔbɩlɩ nɩn anun ɔ kɔ fite. Bɔfʋɛ sɔ'n le sɩ̂n nɩn asʋ tunmin. Ɔ kɔ tɩan sɛlɛ kpa ɔ kɔ han kɔ hele nunhan'n m'ɔ le dadɩɛ tɔkɔlɛ nâ'n kɛ: “Fa wɔ́ dadɩɛ ati tɔkɔlɛ'n tɩ asɩɛ nɩn asʋ divɩn sosokpue'n-mɔ, ɔ sanlɩn kɛ yɩ́ mma nɩn a bʋlʋ.” 19 Kɛ ɔ hanlɩn sɔ'n, bɔfʋɛ'n kɔ tʋ yɩ́ dadɩɛ ati tɔkɔlɛ nɩn asɩɛ nɩn asʋ. Ɔ kɔ tɩ asɩɛ nɩn asʋ divɩn sosokpue'n-mɔ ɔ kɔ gua lɩka kpili'n mɔ bɛ hyuhyuin divɩn nzue'n. Lɩka sɔ'n y'ɔ le Nyanmɩan sikpɛ'n. 20 Lɩka mɔ bɛ 'hyuhyuin divɩn'n nnʋn man kulo nɩn asʋ, ɔ wɔ ebolo. Moja fi lɩka mɔ bɛ lɛ hyuhyuin divɩn'n kɔ fite sʋa wa wa wa. Ɔ kɔ tɩnngɛ ɔ kɔ hɔ kɔ ju cilo ɛya nsan. Yɩ́ bʋ'n kɔ ɔ ju mɛtɩlɩ kʋn nʋn sin.

15

7. Nyanmɩansʋ mmɔfʋɛ nsʋ'n ɔ nʋn munnzue nsʋ'n

1 Ɛhɩ anzin, mɩn 'nɩan an, n gɔ nwun asinbɛnwʋn like kpili kʋn nyanmɩansʋ ɛlɔ. Like sɔ'n y'ɔ le kɛ nyanmɩansʋ mmɔfʋɛ nsʋ le munnzue nsʋ bɛ́ sa nun. Munnzue nsʋ sɔ'n, munnzue fɩ́ɩ́ kʋ́n nnʋn man bɛ́ nzin. Ɔ sanlɩn kɛ bɛ yɛ̂ bɛ kele Nyanmɩan sikpɛ'n lɩka m'ɔ kɔ ju nɩn ɔ. 2 Ɛhɩ anzin, mɩn 'nɩan an, n gɔ nwun jenvie kʋn, ɔ tɩ kɛ niannun, sɩ̂n fʋla nun. N gɔ nwun bɛ́ mɔ bɛ lili naan'n nʋn yɩ́ abaaba'n nʋn yɩ́ dunman nɩn asʋ kunnunmun'n. Bɛ jijin jenvie'n m'ɔ tɩ kɛ niannun nɩn asʋ, bɛ lile sanngo'n mɔ Nyanmɩan falɩ manlɩn bɛ́'n bɛ́ sa nun. 3 Bɛ lɛ tʋ Nyanmɩan akʋa *Moyizɩ ejue'n nʋn *Bʋa Baa nɩn ejue'n. Bɛ́ nwan:

“Yɛ́ Mɩn Tunminfʋɛ Nyanmɩan Kpili,

wɔ́ junman mgbili'n mɔ ɛ di'n

sin menian'n-mɔ anwʋn!

Ɛ tɩ mân mân'n-mɔ kʋalaa bɛ́ belemgbin.

Wɔ́ ninnge'n kʋalaa mɔ ɛ yɔ'n tɩ ananhɔlɛ,

ɛsɛ yɩ́ kʋalaa tɩ fɔ́ʋ́n.

4 Yɛ́ Mɩn, nwan yɛ̂ ɔ nzulo man wɔ́ ɔ?

Nwan yɛ̂ ɔ ngulo man kɛ

ɔ wula wɔ́ anunminnyanmʋn ɔ?

Wɔ́ dɩɛ, ɛ tɩ kʋnlʋn-ngʋnlʋn.

Mân nɩn anun menian'n-mɔ kʋalaa

'ba kʋtʋ wɔ́ nyunnun.

Ɔ sanlɩn kɛ b'a nwun yɩ́ kɛ wɔ́ junman'n

mɔ ɛ di'n tɩ fɔ́ʋ́n.”

5 Ɛhɩ anzin, mɩn 'nɩan an, n gɔ nwun yɩ́ kɛ Nyanmɩan sua nwannzan-nwannzan'n m'ɔ wɔ anwunno ɛlɔ, mɔ nyɩhyɛ alaka jin nun'n kɔ tike. 6 Nyanmɩansʋ mmɔfʋɛ nsʋ'n mɔ bɛ le munnzue nsʋ'n bɛ́ sa nun'n fi Nyanmɩan sua nɩn anun bɛ kɔ fite. Bɛ wowula taladɩɛ nvufue nhyɩhyɩɛɩn mɩnmɩaɩn mɩnmɩaɩn yɛ̂ esika kɔkɔlɛ bɛlɛtɩ hyɩ bɛ́ afian. 7 Naan nnan nɩn anun kʋn kɔ wowula mmɔfʋɛ nsʋ nɩn asa nun esika kɔkɔlɛ kangɔ nsʋ. Kangɔ nsʋ sɔ'n-mɔ, Nyanmɩan m'ɔ tɩ asɩ dahuu'n, yɩ́ sikpɛ'n yi yɩ́. 8 Nyanmɩan Kpili anunminnyanmʋn'n, ɔ nʋn yɩ́ tunmin'n kɔ yɩ ewusanlan, ɔ kɔ fa Nyanmɩan sua'n lɩka kʋalaatin. Munnzue nsʋ'n mɔ mmɔfʋɛ nsʋ'n le'n, sɛ ɔ yɔlɩ man dede ɔ sɩnlɩn man an, sʋanlan fɩ́ɩ́ ngʋala man Nyanmɩan sua nɩn anun wʋlʋ.

NYANMƖAN SIKPƐ KANGƆ NSƱ'N

16

1. Alimʋa kangɔ'n

1 Ɛhɩ anzin, mɩn 'tie a, n gɔ tɩ anɩɛ bie, ɔ fi Nyanmɩan sua nɩn anun ɛlɔ. Anɩɛ sɔ'n lɛ tɩan sɛlɛ kpa ɔ kan kele mmɔfʋɛ nsʋ'n kɛ: “Ɛmɔ hɔ́ bɛ bútu Nyanmɩan sikpɛ'n m'ɔ yi kangɔ nsʋ nɩn asɩɛ nɩn asʋ!”

2 Alimʋa bɔfʋɛ'n kɔ hɔ kɔ butu yɩ́ dɩɛ nɩn asɩɛ nɩn asʋ. M'ɔ butuli yɩ́ yuelɩ'n, kanlan ɛtɛ ɛtɛ m'ɔ fʋfʋ kɔ tutu bɛ́ mɔ bɛ sʋlɩ naan'n nʋn yɩ́ abaaba'n, mɔ yɩ́ nzɔlɛ'n wɔ bɛ nwʋn'n.

2. Kangɔ'n m'ɔ tian yɩ́ nnyuan'n

3 Ɛhɩ anzin, bɔfʋɛ'n m'ɔ tian yɩ́ nnyuan'n kɔ butu yɩ́ dɩɛ'n jenvie nɩn anun. Asue'n kɔ kaci moja kɛ sʋanlan mɔ ɔ'a wu anwʋn moja. Nun ninnge'n-mɔ kʋalaa kɔ wu.

3. Kangɔ'n mɔ tian yɩ́ nsan'n

4 Ɛhɩ anzin, bɔfʋɛ'n m'ɔ tian yɩ́ nsan'n kɔ butu yɩ́ dɩɛ nɩn asue mgbili'n-mɔ nʋn asutile'n-mɔ anun. Yɩ́ kʋalaa kɔ kaci moja. 5 Ɛhɩ, mɩn 'tie a, anɩn bɔfʋɛ'n m'ɔ nɩan asue'n-mɔ asʋ'n lɛ kan kɛ:

“Ɛ tɩ fɔ́ʋ́n, wɔ́ mɔ ɛ wɔ ɛbɛlɛ ɛnɛ,

mɔ anɩn ɛ wɔ ɛbɛlɛ daba'n.

Ɛ tɩ nwannzan-nwannzan.

Ɔ sanlɩn kɛ, mɔ a yɔ'n, yɩ́ nyɩn ɔ.

6 A man bɛ́ moja a nʋn,

afɩ b'a gua wɔ́ menian'n-mɔ

nʋn wɔ́ mgbɔmanfʋɛ'n-mɔ moja.

Mɔ b'a kpʋnndɛ'n yɛ̂ b'a nyan yɩ́ ɔ.”

7 Ɛhɩ anzin, mɩn 'tie a, anɩn bɔfʋɛ'n m'ɔ nɩan esika kɔkɔlɛ tɔbɩlɩ nɩn asʋ'n lɛ kan kɛ:

“Yuo, yɛ́ Mɩn Tunminfʋɛ Nyanmɩan Kpili,

wɔ́ ndɛɛ ebua'n tɩ ananhɔlɛ, ɔ tɩ sɛsɛ.”

4. Kangɔ'n m'ɔ tian yɩ́ nnan'n

8 Ɛhɩ anzin, bɔfʋɛ'n m'ɔ tian yɩ́ nnan'n kɔ butu yɩ́ dɩɛ'n sɛnzɛ nɩn asʋ. Bɛ kɔ man sɛnzɛ nɩn atɩn kɛ ɔ júe ɔ yɛ́yala asɩɛ nɩn asʋ menian'n-mɔ. 9 Ɔ kɔ yɛyala menian'n-mɔ anwʋn'n. Menian'n-mɔ kɔ han ɛjɔlɛ ɛtɛ bɛ kɔ tia Nyanmɩan m'ɔ le tunmin wɔ munnzue sɔ nɩn asʋ'n. B'a nnun man bɛ́ nwʋn b'a nwula man Nyanmɩan anunminnyanmʋn.

5. Kangɔ'n m'ɔ tian yɩ́ nnun'n

10 Ɛhɩ anzin, bɔfʋɛ'n m'ɔ tian yɩ́ nnun'n kɔ butu yɩ́ dɩɛ'n naan'n belemgbin bia nɩn asʋ. Ɛbɛlɛ ala, yɩ́ mân'n kɔ kaci awosin. Bɛ́ m'ɔ sie bɛ́'n kɔ kpʋsa bɛ́ tofeleman wɔ yalɛ'n mɔ bɛ lɛ nwun yɩ́'n dunman nun. 11 Bɛ́ nwʋn nganlan nganlan'n-mɔ nʋn yɩ́ ɛfʋfʋɛ'n m'ɔ lɛ fʋfʋ bɛ́'n dunman nun, bɛ kɔ han ɛjɔlɛ ɛtɛ bɛ kɔ tia Anwunno Nyanmɩan'n. B'a nnun man bɛ́ nwʋn b'a nyaci man bɛ́ nyɔlɩɛ ɛtɛ'n-mɔ b'a ngua man.

6. Kangɔ'n m'ɔ tian yɩ́ nsian'n

12 Ɛhɩ anzin, bɔfʋɛ'n m'ɔ tian yɩ́ nsian'n, kɔ butu yɩ́ dɩɛ nɩn asue kpili'n mɔ bɛ fɛlɛ yɩ́ Efalatɩ nɩn anun. Asue'n kɔ yue nun. Atɩn kɔ la nun kɔ man mmelemgbin'n-mɔ mɔ bɛ fi sɛnzɛ afitelɩɛ'n. 13 M'ɔ yɔlɩ sɔ'n, mɩn 'nɩan an, anɩn wawɛ ɛtɛ nsan, bɛ tɩ kɛ kɛlɛ. Kʋn fi naan kɔkɔlɛ kpili nɩn anʋan nun kɛ fite. Kʋn fi naan nɩn anʋan nun kɔ fite. Kʋn kʋsʋ fi ato kpɔmanfʋɛ nɩn anʋan nun kɔ fite. 14 Mmɔnsanmʋn wawɛ-mɔ ɔ. Wawɛ sɔ'n-mɔ yɔ asinbɛnwʋn ninnge. Bɛ lɛ kɔ mân nɩn anun mmelemgbin'n-mɔ kʋalaa anwʋn bɛ kɔ wowula bɛ́ bʋ maan bɛ kokuan bɛ́ nʋan, nán Tunminfʋɛ Nyanmɩan cɩan kpili'n ju a, anɩn b'a hʋn ɛlɔɛ'n.

15 Yɛ́ Mɩn nwan: “Tie, mɩn 'ba a nvu nun kɛ awofʋɛ. Nyila hán sʋanlan mɔ mɩn 'ba ju mɔ ɔ lɛ nnafɩ man, m'ɔ nɩan yɩ́ taladɩɛ nɩn asʋ, mɔ ɔ 'kɔ a, yɩ́ nwʋn gua man sʋ nán nyian a hun yɩ́.”

16 Mmɔnsanmʋn wawɛ'n-mɔ kɔ hohuan mmelemgbin'n-mɔ anʋan lɩka'n mɔ bɛ fɛlɛ yɩ́ ebele anɩɛ nɩn anun Haamagedʋn'n.

7. Kangɔ'n m'ɔ tian yɩ́ nsʋ'n

17 Bɔfʋɛ'n m'ɔ tian yɩ́ nsʋ'n kɔ butu yɩ́ dɩɛ nɩn anwʋnman nɩn anun. Mɩn 'tie a, anɩɛ bie fi Nyanmɩan sua nɩn anun belemgbin bia nɩn anwʋn ɛlɔ. Anɩɛ sɔ'n, lɛ kan kɛ: “Sian dɩɛ, ɔ'a yue!” 18 M'ɔ hanlɩn sɔ'n, nyanmɩan'n kɔ kpɛ mɩaɩn, n gɔ tɩ ɛjʋjɔlɛ, mgbanlanlan'n kɔ te. Asɩɛ'n kɔ kpusu kpili kpa. Kɛ ɔ kpɩnlɩn kpusuli'n, bɛ bɔlɩ kulo sʋanlan bɛ tʋlɩ asɩɛ nɩn asʋ dede mɔ ɔ 'ju ɛnɛ'n, asɩɛ'n kpusulɩ man sɔ lé. 19 Kulo kpili'n mɔ bɛ fɛlɛ yɩ́ Babilɔnʋn nɩn anun kɔ kpacɩ nsan. Mân nɩn anun kulo mgbili mgbili'n-mɔ kʋalaa kɔ sɛcɩ. Nyanmɩan ati kɔ kacɩ kulo kpili'n mɔ bɛ fɛlɛ yɩ́ Babilɔnʋn'n. Nyanmɩan kɔ fa kangɔ'n mɔ yɩ́ sikpɛ nzan'n wɔ nun'n ɔ kɔ man Babilɔnʋn kɔ nʋn. 20 Asue afian kpɔlɛ'n-mɔ kʋalaatin nʋn mmʋka'n-mɔ abʋsʋ kɔ nunnun. 21 Asukɔcʋɩn mgbili mgbili kpa, mɔ kʋn kʋala kɛ ɔ ju tonun abulanan kɔ tɩtɩ kɔ gua menian'n-mɔ asʋ. Menian'n-mɔ kɔ han ɛjɔlɛ ɛtɛ bɛ kɔ tia Nyanmɩan, ɔ fi yalɛ kpili'n mɔ asukɔcʋɩn'n helelɩ bɛ́'n.

BABILƆNƱN ANWƱN ƐJƆLƐ KPƆLƐ NSƱ'N

17

1. Tutu balasua'n

1 M'ɔ yɔlɩ sɔ'n, mmɔfʋɛ nsʋ'n mɔ bɛ le kangɔ nsʋ nɩn anun kʋn kɔ han kɔ hele mɩ́n kɛ: “Bala maan n géle wɔ́ kɛ bɛ 'kpɩn bɛ tua balasua'n m'ɔ si tutu'n kpili'n kalɛ'n. Tutu balasua sɔ'n, y'ɔ le kulo kpili'n mɔ b'a si yɩ́ asue mgbili'n-mɔ anʋan'n. 2 Mân nɩn anun mmelemgbin'n-mɔ nʋn yɩ́ a la. Asɩɛ nɩn asʋ menian'n-mɔ a nʋn yɩ́ ajʋanmannɩn nzan'n b'a bʋ.”

3 Wawɛ nun, bɔfʋɛ'n nʋn mɩ́n kɔ hɔ ɛwâ kʋn anun. Mɩn 'nɩan an, n gɔ nwun balasua kʋn. Balasua sɔ'n tɩ naan kɔkɔlɛ kpa kʋn asʋ. B'a hɛhɛlɛ dunman dɔʋn b'a gua naan nɩn asʋ. Dunman sɔ'n-mɔ tɩ Nyanmɩan dunmannzɛcɩɛ dunman. Naan sɔ'n le tile nsʋ yɛ̂ mmɛ bulu. 4 Balasua sɔ'n wula taladɩɛ kɔkɔlɛ kpa. Yɩ́ nwʋn njʋaba'n tɩ esika kɔkɔlɛ, nyɔbʋɛ mɔ bɛ mian yɩ́ nwʋn nʋn afile. Ɔ le esika kɔkɔlɛ kangɔ kʋn yɩ́ sa nun. Yɩ́ busuɔfʋɛ ninnge nʋn yɩ́ satɩlɩfʋɛ nyɔlɩɛ'n-mɔ yi yɩ́ tɛkɛɛ. 5 B'a hɛlɛ anyɩnndala dunman kʋn b'a gua yɩ́ nwʋnman nɩn asʋ. Dunman sɔ'n, yɩ́ bʋ y'ɔ le kɛ: “Babilɔnʋn m'ɔ tɩ kulo kpili'n, ɔ tɩ asɩɛ nɩn asʋ tutu'n-mɔ nʋn busuɔfʋɛ'n-mɔ anin.” 6 Mɩn 'nɩan an, anɩn balasua sɔ nɩn a nʋn Nyanmɩan menian'n-mɔ nʋn bɛ́ mɔ bɛ lili Zozi anwʋn adanzɩɛ ananhɔlɛ nun'n moja'n dede ɔ'a bʋ nzan.

Mɔ n nwunlin balasua sɔ'n, ɔ sinlin mɩ́n nwʋn sʋnman. 7 Ɛhɩ a, bɔfʋɛ'n kɔ bisa mɩ́n kɛ: “Ɛjɔlɛ'n sin wɔ́ nwʋn kɛ sɛ? Balasua'n m'ɔ tɩ naan ati nsʋ m'ɔ le mmɛ bulu nɩn asʋ'n, mɩn 'ba han bɛ́ bʋ ɛjɔlɛ mɩn kele wɔ́. 8 Naan'n mɔ a nwun yɩ́'n, anɩn ɔ wɔ ɛbɛlɛ daba, nan sian dɩɛ, ɔ nnʋn man ɛbɛlɛ kʋ́n. Nan kʋsʋ ɔ fi kunman nɩn anun ɔ 'ba fite ɔ kɔ minlin. Kɛ Nyanmɩan Kpili bɔlɩ mân'n, asɩɛ nɩn asʋ menian mɔ bɛ́ dunman nnʋn man ngʋan kalata nɩn anun'n, mɛlɛ mɔ bɛ 'ba nwun naan'n, ɔ 'ba sin bɛ́ nwʋn. Ɔ sanlɩn kɛ, daba anɩn naan sɔ'n wɔ ɛbɛlɛ, b'a nnwun man yɩ́ kʋ́n, bɛ 'nɩan an, yɩ́ ahɩ.

9 “Ɛwa, ɔ di ngɛlɛ kpa nán sʋanlan a tɩ ɛjɔlɛ ɛhɩ abʋ. Tile nsʋ'n, bɛ tɩ mmʋka nsʋ mɔ balasua'n tɩ sʋ ɔ. Tile nsʋ'n kʋsʋ tɩ mmelemgbin nsʋ. 10 Nunhan nnun mɛlɛ dɩɛ a sɩn. Kʋn tɛ tɩ bia nɩn asʋ. Nunhan'n m'ɔ tian yɩ́ nsʋ'n tanlanlɩn man bia nɩn asʋ. Nan sɛ bɛ sie yɩ́ sʋ a, ɔ ngɔ hyɛ man. 11 Naan'n mɔ anɩn ɔ wɔ ɛbɛlɛ daba mɔ ɔ nnʋn man ɛbɛlɛ kʋ́n'n, yɩ́ kʋsʋ ɔ tɩ belemgbin. Ɔ tɔ bɛ́ sʋ mɔcʋɛ. Nan kʋsʋ mmelemgbin nsʋ'n mɔ bɛ 'minlin'n, ɔ wɔ bɛ́ nun bie.

12 “Mmɛ bulu'n mɔ a nwun yɩ́'n, bɛ́ kʋsʋ bɛ tɩ mmelemgbin bulu. Nan bɛ́ dɩɛ, bɛ sielɩ man bɛ́ bia sʋ. Bɛ 'ba man bɛ́ tunmin maan bɛ nʋn naan'n di belemgbin dɔhyʋɩlɩ kʋn. 13 Mmelemgbin bulu sɔ'n, bɛ́ kʋalaa bɛ́ ajʋnlɩn tɩ kʋn. Bɛ fa bɛ́ tunmin'n bɛ di junman bɛ man naan'n. 14 Bɛ 'ba fa ɛlɔɛ bɛ tʋa *Bʋa Baa'n. Nan Bʋa Baa'n 'ba li bɛ́ sʋ kunnunmun. Ɔ sanlɩn kɛ, ɔ tɩ mɩnlɩan'n-mɔ kʋalaa Amɩn, mmelemgbin'n-mɔ kʋalaa Belemgbin. Bʋa Baa'n nʋn yɩ́ sasʋ'n-mɔ, bɛ́ mɔ ɔ'a fɛlɛ bɛ́ yɩ́ nwʋn mɔ bɛ nʋn yɩ́ nanndɩ ananhɔlɛ nun'n, ɔ nʋn bɛ́ yɛ̂ bɛ 'di kunnunmun nɩn ɔ.”

15 Bɔfʋɛ'n kɔ han kɔ hele mɩ́n biekun kɛ: “Asue asue'n-mɔ mɔ tutu balasua'n tɩ yɩ́ nʋan mɔ a nwun yɩ́'n, ɔ kele meninsʋnman, anɩɛ anɩɛ nʋn mân mân. 16 Mmɛ bulu'n mɔ a nwun yɩ́'n, bɛ́ nʋn naan'n, bɛ 'ba kpɔ tutu balasua'n. Bɛ 'ba tʋa yɩ́ bɛ de yɩ́ nwʋn ninnge'n maan ɔ ka yɩ́ nwʋn mgban. Bɛ 'di yɩ́ nwʋn naan'n bɛ tʋ yɩ́ bʋsʋ nɩn anun sɩ̂n bɛ yala yɩ́. 17 Afɩ Nyanmɩan a man mmelemgbin bulu sɔ nɩn atɩn kɛ bɛ yɔ́ yɩ́ muonun yɩ́ kunnun like. Mmelemgbin bulu sɔ'n-mɔ abʋ 'ba yɔ kʋn, bɛ 'ba fa bɛ́ belemgbin tunmin'n bɛ di junman bɛ man naan'n dede ɔ 'ju tɛmʋn mɔ Nyanmɩan Anʋan Ɛjɔlɛ'n kɔ kpɩn sʋ'n.

18 “Yɩ́ bɛ-yue-asɩɛ, balasua'n mɔ a nwun yɩ́'n, yɩ́ y'ɔ tɩ kulo kpili'n m'ɔ sie asɩɛ nɩn asʋ mmelemgbin'n-mɔ kʋalaa ɔ.”

18

2. Babilɔnʋn 'ba tɔ asɩ

1 Ɛhɩ anzin, mɩn 'nɩan an, n gɔ nwun nyanmɩansʋ bɔfʋɛ kʋn biekun kɛ ɔ fi nyanmɩansʋ ɔ lɛ ju. Bɔfʋɛ sɔ'n le tunmin kpili kpa. Yɩ́ nwʋn'n ta dede bɛ nwun yɩ́ anunminnyanmʋn nɩn asɩɛ'n lɩka kʋalaatin. 2 Anɩn ɔ lɛ tɩan sɛlɛ kpa kan kɛ:

“Ɔ'a tɔ asɩ! Ɔ'a tɔ asɩ!

Kulo kpili'n mɔ bɛ fɛlɛ yɩ́ Babilɔnʋn nɩn a tɔ asɩ!

Ɔ'a kaci mmɔnsanmʋn'n-mɔ kulo.

Ɔ'a kaci wawɛ ɛtɛ ngacile'n-mɔ kʋalaa fɩabɛlɛ.

Ɛbɛlɛ yɛ̂ nnʋnman ɛtɛ ɛtɛ

mɔ sʋanlan ngulo man'n kʋalaa wɔ ɔ.

3 Ɔ sanlɩn kɛ ɔ'a man menian'n-mɔ kʋalaa

a nʋn yɩ́ nzan'n bie,

yɩ́ ajʋamannɩn bobolobe nzan'n.

Asɩɛ nɩn asʋ mmelemgbin'n-mɔ kʋalaa nʋn yɩ́ a la.

Asɩɛ nɩn asʋ watafʋɛ'n-mɔ

le yɩ́ ninnge nganlanman nganlanman'n

b'a fa b'a nyan bɛ́ nwʋn.”

3. Babilɔnʋn esuan'n

4 Ɛhɩ anzin, mɩn 'tie a, n gɔ tɩ anɩɛ bie. Anɩɛ sɔ'n fi nyanmɩansʋ. Yɩ́ nwan:

“Mɩ́n menian, ɛmɔ fi kulo sɔ nɩn asʋ bɛ tú

nán ɛmɔ a nyɔ man yɩ́ ɛtɛ'n m'ɔ yɔ'n bie,

nán yɩ́ ɛtɛ nɩn anwʋn munnzue a ngan man ɛmɔ.

5 Ɔ sanlɩn kɛ yɩ́ ɛtɛ nɩn a sʋn

dede ɔ'a kpula nyanmɩan'n.

Ɔ man Nyanmɩan ati a kacɩ yɩ́ nvʋfʋsʋɛ nyɔlɩɛ'n-mɔ.

6 Like'n m'ɔ yɔlɩ ɛmɔ'n, ɛmɔ nɩ́an sʋ bɛ yɔ́ yɩ́ bie.

M'ɔ yɔlɩ ɛmɔ'n, ɛmɔ yɔ́ yɩ́ sɔ fâ nnyuan

bɛ túa yɩ́ kalɛ.

Kangɔ'n m'ɔ suli nzan'n gualɩ nun

manlɩn menian'n-mɔ'n,

ɛmɔ fá sú yɩ́ kpɛ̂ nnyuan bɛ mán yɩ́.

7 Yɩ́ nwʋn elie'n

nʋn yɩ́ atubɛnwʋn kpili'n m'ɔ tu'n,

ɛmɔ nɩ́an sʋ bɛ héle yɩ́ ahʋlʋwa nʋn amannɩnhunlun.

Afɩ yɩ́ nwan: ‘N dɩ asɩ kɛ belemgbin balasua.

N dɩ man kunlannvʋɛ.

Ɛsɛ mɩn ngɔ li man kunlan lé.’

8 Yɩ́ ɛjɔlɛ sɔ'n m'ɔ kan nɩn ati,

munnzue'n-mɔ kʋalaa m'ɔ wɔ ɛbɛlɛ man yɩ́'n,

ɔ 'ba tʋ yɩ́ cɩan kʋnmgba cein:

Ɛfʋkɛ m'ɔ kun sʋanlan, kunlan elie nʋn ɛhɔɛ,

ɛsɛ bɛ 'fa sɩ̂n bɛ yala yɩ́.

Ɔ sanlɩn kɛ yɛ́ Mɩn Nyanmɩan

mɔ ɔ'a bua yɩ́ ndɛɛ'n le tunmin.

9 “Asɩɛ nɩn asʋ mmelemgbin'n-mɔ kʋalaa mɔ bɛ nʋn Babilɔnʋn kulo nɩn a bɔ ajʋamannɩn, bɛ nʋn yɩ́ a li mân'n, mɛlɛ mɔ bɛ 'ba nwun yɩ́ sɩ̂n nɩn ewusanlan'n, bɛ 'ba sun yɩ́ bɛ yɩ yɩ́ nwʋn awɔ́lɛ. 10 Mɔ bɛ 'ba nwun munnzue'n mɔ ɔ'a han kulo'n, esulo 'ba han bɛ́. Bɛ 'ba jejinlan mʋa bɛ kan kɛ:

‘Nan nzu munnzue ɛjɔlɛ dɩɛ ahɩ?

Nan nzu munnzue ɛjɔlɛ dɩɛ ahɩ?

Kulo kpili, Babilɔnʋn kulo m'ɔ le tunmin!

B'a fa dɔhyʋɩlɩ kʋnmgba cein b'a bua wɔ́ ndɛɛ!’

11 “Asɩɛ nɩn asʋ watafʋɛ'n-mɔ kʋsʋ lɛ sun yɩ́ bɛ yɩ yɩ́ nwʋn awɔ́lɛ. Afɩ bɛ nnyan man sʋanlan fɩ́ɩ́ kʋ́n ɔ ndo man bɛ́ ninnge'n: 12 Esika kɔkɔlɛ, jɛtɛ, nyɔbʋɛ mɔ bɛ mian yɩ́ nwʋn, afile, ɛtanlan fufue, kɔkɔlɛ, mɩnmɩaɩn mɩnmɩaɩn, mmaka ngacile ngacile kʋalaa mɔ bɛ ban fanlan, ninnge ngacile ngacile kʋalaa mɔ bɛ le ɛsʋɩnje bɛ yɔ, yɩ́ kʋalaa mɔ bɛ le mmaka ngacile ngacile mɔ yɩ́ nwʋn cian bɛ yɔ, ayɩwa, bulalɛ, ɛbʋɛ malʋbʋ. 13 Bɛ ngɔ nyan man sʋanlan ngɔ to man bɛ́ baka abʋɩn'n m'ɔ ban fanlan'n, ɔ nʋn bɛ́ asɛsɩan'n, ɔ nʋn bɛ́ anatɩlɩ'n, ɔ nʋn bɛ́ alawu'n, ɔ nʋn bɛ́ abɛya'n, ɔ nʋn bɛ́ ngo'n, ɔ nʋn bɛ́ nzan'n, ɔ nʋn bɛ́ fali'n, ɔ nʋn bɛ́ *bele'n, ɔ nʋn bɛ́ nnalɛ'n, ɔ nʋn bɛ́ mmʋa'n, ɔ nʋn bɛ́ mgbanngɔ'n, nʋn bɛ́ hyuili'n, ɔ nʋn bɛ́ nganga'n, ɔ nʋn bɛ́ mɔ bɛ tɩ man nganga'n.

14 “Watafʋɛ sɔ'n-mɔ 'ba se kulo'n kɛ: ‘Ninnge'n kʋalaa mɔ ɛ kulo kɛ ɛ nyan yɩ́'n, ninnge sɔ'n-mɔ a tʋ a fʋn wɔ́. Wɔ́ anyanbɛnwʋn'n nʋn wɔ́ ninnge nganlanman'n-mɔ a minlin, ɛ ngɔ nwun man bɛ́ fɩ́ɩ́ kʋ́n.’ 15 Bɛ́ mɔ bɛ di wata kulo sɔ nɩn asʋ mɔ b'a nyan bɛ́ nwʋn'n, mɔ bɛ 'ba nwun munnzue'n mɔ ɔ'a han kulo'n, esulo 'ba han bɛ́. Bɛ 'ba jinlan mʋa bɛ sun yɩ́ bɛ yɩ yɩ́ nwʋn awɔ́lɛ. 16 Bɛ 'ba se kɛ:

‘Nan nzu munnzue ɛjɔlɛ dɩɛ ahɩ?

Nan nzu munnzue ɛjɔlɛ dɩɛ ahɩ?

Kulo kpili'n m'ɔ wula taladɩɛ fufue nʋn kɔkɔlɛ

mɔ bɛ́ gua yɔ sɩ

mɔ esika kɔkɔlɛ ninnge a yi yɩ́ kɔmɩn nʋn yɩ́ sa,

m'ɔ le nyɔbʋɛ mɔ bɛ mian yɩ́ nwʋn,

ɔ nʋn afile dɔʋn'n,

17 dɔhyʋɩlɩ kʋnmgba cein anun,

wɔ́ anyanbɛnwʋn nwala nwala ɛhɩ kʋalaa a minlin!’

“Bɛ mɔ bɛ nɩan meli'n-mɔ asʋ, bɛ́ mɔ bɛ fʋ meli nun bɛ tu atɩn, bɛ́ mɔ bɛ kan nun, bɛ́ mɔ bɛ di junman jenvie nɩn asʋ, bɛ́ kʋalaa bɛ jijin mʋa.

18 “Mɔ bɛ nwunlin sɩ̂n'n nʋn ewusanlan'n kulo nɩn anun'n, bɛ kɔ tɛtɩan bɛ́ nwan: ‘Kulo benin yɛ̂ anɩn ɔ nʋn kulo kpili ɛhɩ sɛ ɔ?’ 19 Bɛ 'tu nvutule bɛ gua bɛ́ ti'n-mɔ asʋ. Bɛ 'sun bɛ di yɩ́ nwʋn yalɛ, bɛ 'tɛtɩan bɛ kan kɛ:

‘Nan nzu munnzue ɛjɔlɛ dɩɛ ahɩ?

Nan nzu munnzue ɛjɔlɛ dɩɛ ahɩ?

Kulo kpili ɛhɩ mɔ ɔ'a man bɛ́ kʋalaa

mɔ bɛ di meli nɩn anun junman nɩn

a nyan bɛ́ nwʋn'n,

dɔhyʋɩlɩ kʋnmgba cein anun,

yɩ́ anyanbɛnwʋn'n kʋalaa a minlin!

20 Nyanmɩansʋ amma,

ɛmɔ lí fɛ kɛ kulo sɔ nɩn abʋsʋ a bɔ ɔ!

Nyanmɩan menian, mmɔfʋɛ nʋn mgbɔmanfʋɛ,

ɛmɔ lí fɛ! Ɔ sanlɩn kɛ ɛtɛ'n m'ɔ yɔlɩ ɛmɔ'n,

yɩ́ nwʋn ahatua yɛ̂ Nyanmɩan Kpili a tua yɩ́ ɔ.’ ”

4. Babilɔnʋn kulo nɩn ɛsɛcɩɛ'n

21 M'ɔ yɔlɩ sɔ'n, nyanmɩansʋ bɔfʋɛ kʋn, ɔ le tunmin, ɔ kɔ kuku ɛbʋɛ kpili kʋn kɛ nunhan'n mɔ bɛ fa bɛ nunkun *bele'n ɔ kɔ tʋ yɩ́ jenvie nɩn anun. Yɩ́ nwan:

“Bɛ 'fa anwʋnsɛlɛ

bɛ fin Babilɔnʋn kulo kpili nɩn asɩ sɛlɛ kpa

kɛ m'an kpɩn m'an ju ɛbʋɛ kpili'n

m'an tʋ jenvie nɩn anun'n.

Bɛ ngɔ nwun man yɩ́ fɩ́ɩ́ kʋ́n.

22 Cɩan bie lé bɛ ngɔ tɩ man kɛ

sʋanlan kʋn lɛ bɔ sanngo anaan

bɛ lɛ si abile, anaan bɛ lɛ ku fulutu,

anaan kɔnɔtɩ kulo sɔ nɩn asʋ kʋ́n.

Cɩan bie lé bɛ ngɔ tɩ man kɛ

sʋanlan kʋn lɛ di junman ngacile bie

wɔ kulo sɔ nɩn asʋ kʋ́n.

Cɩan bie lé, bɛ ngɔ tɩ man ɛbʋɛ'n

m'ɔ bɛ fa bɛ nunkun bele nɩn angan

wɔ kulo sɔnɩn asʋ kʋ́n.

23 Cɩan bie lé bɛ ngɔ sɔ man kanlannɩɛ

wɔ kulo sɔ nɩn asʋ kʋ́n.

Cɩan bie lé bɛ ngɔ tɩ man balasua nʋn belenzua

mɔ bɛ le ja bɛ́ nwʋn nɩn anɩn'n

kulo sɔ nɩn asʋ kʋ́n.

Ɔ sanlɩn kɛ mân nɩn anun watafʋɛ mgbili'n-mɔ,

ɛbɛlɛ yɛ̂ bɛ wɔ ɔ.

Kulo nɩn asʋ menian'n-mɔ yɔ jiliwa ninnge

bɛ laka asɩɛ nɩn asʋ menian'n-mɔ kʋalaatin.

24 B'a tua Babilɔnʋn nyɔlɩɛ nɩn anwʋn kalɛ.

Ɔ sanlɩn kɛ, Nyanmɩan mgbɔmanfʋɛ'n-mɔ,

Nyanmɩan menian'n-mɔ nʋn bɛ́ kʋalaa

mɔ bɛ hunlin bɛ́ asɩɛ nɩn asʋ'n,

ɛbɛlɛ yɛ̂ bɛ́ moja'n gualɩ ɔ.”

19

5. Alimʋa kunnunmun elie ejue'n

1 Ɛhɩ anzin, mɩn 'tie a, n gɔ tɩ meninsʋnman anɩn nyanmɩansʋ ɛlɔ. Bɛ lɛ tɩan sɛlɛ kpa bɛ kan kɛ:

“Aleluya! Bɛ yɩ́ yɛ́ Mɩn ayɛ!

Bɛ́ ti ele'n, anunminnyanmʋn'n nʋn tunmin'n

tɩ yɛ́ Nyanmɩan'n dɩɛ.

2 Yɩ́ ndɛɛ'n m'ɔ bua'n tɩ ananhɔlɛ, ɛsɛ ɔ tɩ fɔ́ʋ́n.

Ɔ sanlɩn kɛ balasua'n m'ɔ si tutu bobolobe

ɔ kele asɩɛ nɩn asʋ menian'n-mɔ ɛtɛ'n,

Nyanmɩan a bu yɩ́ fʋɔ.

Ɔ'a tua yɩ́ yɩ́ nwʋn kalɛ,

afɩ ɔ'a hun Nyanmɩan ngʋa'n-mɔ.”

6. Kunnunmun elie ejue'n m'ɔ tian yɩ́ nnyuan'n

3 Ɛsɛ bɛ kɔ han biekun kɛ:

“Aleluya! Bɛ yɩ́ yɛ́ Mɩn ayɛ!

Ɔ sanlɩn kɛ Babilɔnʋn ewusanlan'n wɔ ɛbɛlɛ dahuu.”

4 Mgbain abulaa nʋn nnan'n nʋn naan nnan'n kɔ kʋtʋ bɛ kɔ sʋ Nyanmɩan m'ɔ tɩ belemgbin bia nɩn asʋ'n. Bɛ́ nwan:

“Amɩn! Aleluya! Bɛ yɩ́ Nyanmɩan ayɛ!”

7. Kunnunmun elie ejue'n m'ɔ tian yɩ́ nsan'n

5 Mɩn 'tie a, n gɔ tɩ anɩɛ bie. Anɩɛ sɔ'n fɩ bia nɩn anun, yɩ́ nwan:

“Ɛmɔ kʋalaa mɔ bɛ tɩ Nyanmɩan ngʋa

mɔ bɛ man yɩ́ anyɩnnzɔ'n, mgbain o, mmatʋnman o,

ɛmɔ kʋalaa yɩ́ yɛ́ Nyanmɩan nɩn ayɛ!”

6 M'ɔ yɔlɩ sɔ'n, mɩn 'tie a, n gɔ tɩ meninsʋnman anɩn'n. Bɛ́ nɩn'n te kɛ asue kpili agualɩɛ, ɔ te kɛ mgbanlanlan. Bɛ́ nwan:

“Aleluya! Bɛ yɩ́ yɛ́ Mɩn ayɛ!

Ɔ sanlɩn kɛ yɛ́ Mɩn

m'ɔ tɩ yɛ́ Tunminfʋɛ Nyanmɩan'n

le di yɩ́ belemgbin'n.

7 Yɛ hán ngɔhʋa yɛ lí ndutue

yɛ wúla yɩ́ anunminnyanmʋn.

Ɔ sanlɩn kɛ *Bʋa Baa nɩn atɔnvɔlɛ mɛlɛ nɩn a ju.

Yɩ́ yɩ kʋsʋ a sesie yɩ́ nwʋn a yue.

8 B'a man yɩ́ yɩ atɩn kɛ

ɔ wúla taladɩɛ fufue hyɩɛɩn hyɩɛɩn kpa

m'ɔ kpacɩ mɔ efian fɩ́ɩ́ nnʋn man nun.”

(Taladɩɛ fufue'n y'ɔ le Nyanmɩan anwʋntɩɛ mma'n-mɔ nyɔlɩɛ sɛsɛ'n.)

9 Ɛhɩ a, bɔfʋɛ'n kɔ se mɩ́n kɛ: “Ɛjɔlɛ ɛhɩ mɔ mɩɩn kan mɩn kele wɔ́'n, kɛlɛ. Ɛjɔlɛ sɔ'n y'ɔ le kɛ: ‘Nyila hán bɛ́ mɔ bɛ 'di Bʋa Baa nɩn atɔnvɔlɛ alɩɛ'n bie'n!’ ” Ɔ kɔ han kɔ tʋ sʋ kɛ: “Ɛjɔlɛ ɛhɩ, Nyanmɩan muonun y'ɔ lɛ kan ɔ, ɔ tɩ man ato.”

10 Mɔ bɔfʋɛ'n hanlɩn sɔ'n, n gɔ tu n gɔ tɔ yɩ́ ja nun mɩɩn sʋ yɩ́. Ɔ kɔ se mɩ́n kɛ: “N'ɛ yɔ yɩ́ sɔ! Nán n dɩ Nyanmɩan akʋa kɛ wɔ́ nʋn wɔ́ nianman'n-mɔ mɔ b'a le ananhɔlɛ ɛjɔlɛ'n mɔ Zozi yɩlɩ hele bɛ́'n b'a li'n. Sʋ Nyanmɩan! Ananhɔlɛ ɛjɔlɛ'n mɔ Zozi a yɩ a hele ɛmɔ'n y'ɔ le mɔ Nyanmɩan Wawɛ'n falɩ wulalɩ mgbɔmanfʋɛ'n-mɔ anʋan'n.”

ƐLALƖƐ KASIAN NSƱ'N

1. Ɛkpanngɔ fufue'n nʋn sʋanlan'n m'ɔ tɩ sʋ'n

11 Ɛhɩ anzin, mɩn 'nɩan an, anɩn nyanmɩan nɩn a buke, ɛkpanngɔ fufue kʋn kɔ fite. Sʋanlan'n m'ɔ tɩ ɛkpanngɔ sɔ nɩn asʋ'n, bɛ fɛlɛ yɩ́ “Ananhɔlɛfʋɛ nʋn Fɔ́ʋ́nfʋɛ”. Ɔ bua menian'n-mɔ ndɛɛ'n sɛsɛ ɛsɛ ɔ kʋn ananhɔlɛ nɩn ati ɛlɔɛ. 12 Yɩ́ nyɩn'n jue kɛ sɩ̂n, ɛsɛ ɔ sʋ belemgbin kele dɔʋn. B'a hɛlɛ dunman kʋn yɩ́ nwʋn. Sɛ nán yɩ́ ngʋnmɩan an, sʋanlan fɩ́ɩ́ nzɩ man dunman sɔ'n. 13 Yɩ́ taladɩɛ'n m'ɔ wula'n, moja a bɔ a gua nun. Sʋanlan sɔ'n, bɛ fɛlɛ yɩ́ “Nyanmɩan Anʋan Ɛjɔlɛ”. 14 Nyanmɩansʋ kʋan mma'n-mɔ kʋalaa tɩtɩ mgbanngɔ nvufue sʋ bɛ si yɩ́ sʋ. Bɛ wowula ndaladɩɛ nvufue, bɛ le lɩn yɛ̂ b'a nwʋn ɔ, efian fɩ́ɩ́ nnʋn man nun. 15 Sʋanlan'n mɔ bɛ fɛlɛ yɩ́ “Nyanmɩan Anʋan Ɛjɔlɛ'n”, dadɩɛ nâ nâ kʋn fi yɩ́ nʋan nun fite. Dadɩɛ sɔ'n yɛ̂ ɔ 'fa kun mân nɩn anun menian'n-mɔ mɔ bɛ nʋn yɩ́ nni man nɩn ɔ. Ɔ le bulalɛ kpɔman yɩ́ sa nun ɔ 'fa kun bɛ́ mɔ bɛ kpɔ yɩ́'n-mɔ. Ɔ 'tetia yɩ́ mgbɔfʋɛ'n-mɔ asʋ ɔ nunkun bɛ́ kɛ bɛ́ mɔ bɛ le bɛ́ ja bɛ nunkun divɩn baka mma'n bɛ hyuhyuin yɩ́ nzue'n. Tunminfʋɛ Nyanmɩan ɛya kpili'n mɔ ɔ a fɛ'n, kɛ yɩ́ sikpɛ'n 'kun menian'n-mɔ nɩn anɩn. 16 Ɛ 'nwun dunman'n mɔ b'a hɛlɛ b'a gua yɩ́ taladɩɛ nɩn anun, m'ɔ kɔ yɩ́ sɔlɔwa nɩn anwʋn'n: “Melemgbin'n-mɔ Belemgbin, Mɩnlɩan'n-mɔ Amɩn.”

2. Nyanmɩansʋ bɔfʋɛ'n m'ɔ jin sɛnzɛ nɩn anun'n

17 Ɛhɩ anzin, mɩn 'nɩan an, n gɔ nwun yɩ́ kɛ bɔfʋɛ kʋn jin sɛnzɛ nɩn anun. Ɔ lɛ tɩan sɛlɛ kpa fɛlɛ nnʋnman'n-mɔ kʋalaatin mɔ bɛ lɛ tu bɛ sɩn'n kɛ: “Ɛmɔ bála, bɛ yía bɛ lí alɩɛ kpili'n mɔ Nyanmɩan a tʋn'n. 18 Ɛmɔ bála a li mmelemgbin'n-mɔ nʋn nzalafʋ naan. Ɛmɔ bála a li mgbanngɔ'n-mɔ nʋn bɛ́ mɔ bɛ tɩ sʋ'n naan. Nganga o, bɛ́ mɔ bɛ tɩ man nganga o, mgbain o mmatʋnman o, ɛmɔ bála a li bɛ́ naan.”

3. Naan'n nʋn ato kpɔmanfʋɛ'n

19 Ɛhɩ anzin, mɩn 'nɩan an, n gɔ nwun naan'n nʋn asɩɛ nɩn asʋ mmelemgbin'n-mɔ. B'a hohuan bɛ́ ɛlɔɛ menian'n-mɔ anʋan, bɛ 'kɔ a tʋa sʋanlan'n m'ɔ tɩ ɛkpanngɔ nɩn asʋ'n nʋn yɩ́ menian dɩɛ'n-mɔ kʋn ɛlɔɛ. 20 Ɛlɔɛ nɩn anun, bɛ kɔ hyɩ naan'n nʋn ato kpɔmanfʋɛ'n nóle. Ato kpɔmanfʋɛ sɔ'n y'ɔ yɔlɩ asinbɛnwʋn ninnge naan nɩn anyunnun ɛbɛlɛ nɩn ɔ. Asinbɛnwʋn ninnge sɔ'n-mɔ m'ɔ yɔlɩ'n y'ɔ falɩ lakalɩ bɛ́ mɔ bɛ sielɩ naan'n nzɔlɛ'n bɛ́ nwʋn bɛ sʋlɩ yɩ́ abaaba'n. Bɛ kɔ ju naan'n nʋn ato kpɔmanfʋɛ nɩn anyɩnwɔsʋɛ bɛ kɔ gua asubula sɩ̂n'n mɔ like nvan nvan kɛ tui ndunmunlan wɔ nun nɩn anun. 21 Sʋanlan'n m'ɔ tɩ ɛkpanngɔ nɩn asʋ'n le dadɩɛ'n m'ɔ san yɩ́ nʋan nun'n ɔ kɔ hun bɛ́ bʋ nga'n-mɔ. Nnʋnman'n-mɔ kɔ li bɛ́ naan.

20

4. Afʋɛ akpɩɩ kʋn'n

1 Ɛhɩ anzin, mɩn 'nɩan an, anɩn bɔfʋɛ kʋn fi nyanmɩansʋ ɔ lɛ ju. Ɔ le kunman kpʋnlʋn-mgbʋnlʋn'n sannvɛ'n nʋn ngɔnzɔngɔnzɔ kpili kʋn yɩ́ sa nun. 2 Ɔ kɔ hyɩ naan kɔkɔlɛ'n, owo daba'n mɔ yɩ́ y'ɔ le Abɔnsanmʋn'n mɔ bɛ fɛlɛ yɩ́ *Satan'n. Ɔ kɔ fa ngɔnzɔngɔnzɔ'n kɔ bɔ yɩ́ kpaun dede afʋɛ akpɩɩ kʋn. 3 Bɔfʋɛ'n kɔ ju yɩ́ kɔ tʋ kunman kpʋnlʋn-mgbʋnlʋn nɩn anun, ɔ kɔ hala sʋ ɔ kɔ tʋ nun ɔ kɔ sie sʋ nzɔlɛ. Ɔ'a yɔ yɩ́ sɔ nán Satan a nnaka man mân nɩn anun menian'n-mɔ kʋ́n dede ɔ kɔ ju afʋɛ akpɩɩ kʋn nɩn anʋan. Sɛ afʋɛ akpɩɩ kʋn'n sɩn an, ɔ di kɛ bɛ nyannjɩ yɩ́ mɛlɛ kaan anun.

5. Bɛ 'ba tʋ Abɔnsanmʋn sɩ̂n nɩn anun

4 Ɛhɩ anzin, mɩn 'nɩan an, n gɔ nwun mmelemgbin bia-mɔ. Bɛ́ mɔ bɛ tɩtɩ sʋ'n, bɛ kɔ man bɛ́ tunmin kɛ bɛ búa menian'n-mɔ ndɛɛ. Bɛ́ mɔ bɛ lelɩ Zozi bɛ lili mɔ bɛ lili yɩ́ nwʋn adanzɩɛ, mɔ bɛ hanlɩn Nyanmɩan Anʋan Ɛjɔlɛ'n bɛ helelɩ menian'n-mɔ, mɔ bɛ hunlin bɛ́'n, n gɔ nwun bɛ́ kʋsʋ bɛ́ ɛkala'n. Menian sɔ'n-mɔ a nzʋ man naan'n bie, ɛsɛ b'a nzʋ man yɩ́ abaaba'n bie. B'a man b'a nzie man bɛ́ naan'n nzɔlɛ'n bie bɛ́ nwʋnman nɩn asʋ nʋn bɛ́ sa nɩn anwʋn. Bɛ fi ewue nun bɛ kɔ tinnge bɛ nʋn Kilisi kɔ li belemgbin dede afʋɛ akpɩɩ kʋn. 5 (Menian nga'n mɔ bɛ wuli'n, bɛ́ dɩɛ, b'a ndinnge man dede afʋɛ akpɩɩ kʋn'n sɩnlɩn) Alimʋa ewuetinnge nɩn anɩn. 6 Nyila nʋn anwʋntɩɛ hán bɛ́ mɔ bɛ wɔ alimʋa ewuetinnge nɩn anun'n! Ewue'n m'ɔ tian yɩ́ nnyuan'n le man tunmin bɛ́ sʋ. Bɛ 'kaci Nyanmɩan nʋn Kilisi tɛɛyɩfʋɛ bɛ nʋn yɩ́ di belemgbin dede afʋɛ akpɩɩ kʋn.

5. Abɔnsanmʋn a tɔ asɩ.

7 Sɛ afʋɛ akpɩɩ kʋn'n sɩn an, bɛ 'ba yɩ Satan fi yɩ́ fiadɩ sua nɩn anun. 8 Sɛ bɛ yɩ yɩ́ a, ɔ 'kɔ a laka asɩɛ nɩn asʋ menian'n-mɔ, Gɔgʋ nʋn Magɔgʋ mɔ bɛ wɔ asɩɛ nɩn afannan nɩn asʋ'n. Ɔ 'kokuan bɛ́ nʋan nán bɛ kɔ tʋa Nyanmɩan bɛ kʋn. Menian sɔ'n-mɔ sʋnlɩn kɛ jenvie nɩn anʋan anyʋan'n. 9 Bɛ kɔ tʋ bɛ kɔ sanndɩ asɩɛ'n lɩka kʋalaatin, bɛ kɔ bɛ ta bɛ si bɛ yia Nyanmɩan menian'n-mɔ nʋn kulo'n mɔ Nyanmɩan kulo'n. Nan sɩ̂n fi anwunno ɔ kɔ tɔ menian sɔ'n-mɔ anun ɔ kɔ yala bɛ́. 10 Abɔnsanmʋn m'ɔ laka menian'n-mɔ'n, bɛ kɔ ju yɩ́ bɛ kɔ tʋ asubula sɩ̂n'n mɔ like nvan nvan kɛ tui ndunmunlan'n wɔ nun nɩn anun. Sɩ̂n sɔ nɩn anun yɛ̂ naan'n nʋn ato kpɔmanfʋɛ'n gua ɔ. Bɛ 'nwun yalɛ kɔngɔɛ nʋn eyua cɩan daa.

6. Kasian ndɛɛ ebua'n

11 Ɛhɩ anzin, mɩn 'nɩan an, n gɔ nwun belemgbin bia fufue kpili kʋn, ɔ nʋn sʋanlan'n m'ɔ tɩ sʋ'n. Anwunno'n nʋn asɩɛ'n kɔ nwanndi yɩ́ nyunnun, b'a nnwun man bɛ́ bʋsʋ fɩ́ɩ́ kʋ́n. 12 Mɩn 'nɩan an, n gɔ nwun bɛ́ mɔ b'a wu'n-mɔ, mgbain nʋn mmatʋnman. Bɛ jijin belemgbin bia nɩn anyunnun ɛbɛlɛ. Bɛ kɔ buke buke kalata'n-mɔ anun. Bɛ kɔ buke kalata kʋn biekun kʋsʋ anun. Kalata sɔ'n y'ɔ tɩ ngʋan kalata nɩn ɔ. Bɛ nɩan bɛ́ mɔ b'a wu'n-mɔ nyɔlɩɛ'n mɔ b'a hɛlɛ b'a gua kalata'n-mɔ anun nɩn anwʋn bɛ bua bɛ́ ndɛɛ. 13 Asue jenvie'n kɔ kpu menian mɔ bɛ wuli nun'n. Ewue nʋn ɛbɔlɔ kʋsʋ kɔ yɩ bɛ́ dɩɛ'n-mɔ kɔ fite fite. Bɛ nɩan sʋanlan kʋn nyɔlɩɛ nɩn anwʋn bɛ bua yɩ́ ndɛɛ. 14 Bɛ kɔ ju ewue nʋn ɛbɔlɔ bɛ gua asubula sɩ̂n nɩn anun. (Asubula sɩ̂n sɔ'n y'ɔ tɩ ewue'n m'ɔ tian yɩ́ nnyuan nɩn ɔ.) 15 Sʋanlan biala mɔ b'a ngɛlɛ man yɩ́ dunman ngʋan kalata nɩn anun'n, sʋanlan sɔ'n, bɛ 'ju yɩ́ bɛ tʋ asubula sɩ̂n nɩn anun.

21

7. Zoluzalɛmʋn fʋfɔlɛ'n

1 Ɛhɩ anzin, mɩn 'nɩan an, n gɔ nwun anwunno fʋfɔlɛ kʋn ɔ nʋn asɩɛ fʋfɔlɛ kʋsʋ kʋn. Afɩ anwunno daba'n nʋn asɩɛ daba nɩn abʋsʋ a nunnun. Jenvie'n kʋsʋ a nunnun. 2 N gɔ nwun anwʋntɩɛ kulo'n, Zoluzalɛmʋn fʋfɔlɛ'n. Ɔ fi Nyanmɩan anwʋn ɛlɔ anwunno ɔ lɛ ju. Ɔ tɩ kɛ atɔnvɔlɛ balasua mɔ ɔ'a li yɩ́ nwʋn kanlanman kpa ɔ lɛ kɔ a le yɩ́ hun atɩn ɔ. 3 N gɔ tɩ anɩɛ bie, ɔ fi Nyanmɩan belemgbin bia nɩn anun ɛlɔ. Anɩɛ sɔ'n lɛ tɩan sɛlɛ kpa kan kɛ: “Kulo ɛhɩ asʋ yɛ̂ Nyanmɩan 'ba tanlan wɔ menian'n-mɔ afian sian dɩɛ nɩn ɔ. Ɔ nʋn bɛ́ 'ba tanlan. Bɛ 'kaci yɩ́ menian, yɛ̂ yɩ́ kʋsʋ ɔ 'kaci bɛ́ Nyanmɩan. 4 Ɔ 'cici bɛ́ nyɩn abʋ ɛmʋɩn'n kʋalaatin, sʋanlan mma nwu man fɩ́ɩ́ kʋ́n, sʋanlan mma nyɩ man awɔ́lɛ fɩ́ɩ́ kʋ́n, sʋanlan mma nwun man yalɛ fɩ́ɩ́ kʋ́n. Afɩ daba ninnge'n-mɔ a kpɛ nun.”

5 Mɔ anɩɛ'n hanlɩn sɔ yuelɩ'n, sʋanlan'n m'ɔ tɩ belemgbin bia nɩn asʋ'n kɔ han kɛ: “Sian dɩɛ, mɩɩn bɔ ninnge'n-mɔ kʋalaa nvʋfɔlɛ biekun.” Ɛsɛ ɔ kɔ se mɩ́n kɛ: “Kɛlɛ ɛjɔlɛ ɛhɩ, afɩ mɩ́n ɛjɔlɛ'n tɩ ananhɔlɛ, ɔ fata kɛ sʋanlan biala de di.” 6 Ɔ kɔ han kɔ tʋ sʋ kɛ: “Ɔ'a kpɩn sʋ! N dɩ Alɩfa nʋn Omega, n dɩ abʋbɔ nʋn ayuelɩɛ. Sʋanlan biala mɔ nzuhoe lɛ kun yɩ́'n, mɩn 'man yɩ́ ngʋan asutile nzue'n bie maan ɔ nʋn yɩ́ mgban. 7 Sʋanlan biala m'ɔ kɔ li kunnunmun'n, ɔ 'nyan acɛdɩɛ sɔ'n. Mɩn 'kaci yɩ́ Nyanmɩan, yɩ́ kʋsʋ ɔ 'kaci mɩ́n wa. 8 Nan bɛ́ mɔ bɛ ngʋala man bɛ́ hue si si Zozi sʋ'n, ɔ nʋn bɛ́ mɔ bɛ nne man Zozi bɛ nni man ananhɔlɛ nun'n, ɔ nʋn busuɔfʋɛ mma'n, ɔ nʋn bɛ́ mɔ bɛ kun menian'n, ɔ nʋn bɛ́ mɔ bɛ bɔ ajʋamannɩn'n, ɔ nʋn bɛ́ mɔ bɛ yɔ baye ninnge'n, ɔ nʋn bɛ́ mɔ bɛ sɔ amʋan'n, ɔ nʋn atofʋɛ'n-mɔ kʋalaatin, bɛ́ lɩka dɩɛ y'ɔ le asubula sɩ̂n nɩn anun mɔ like nvan nvan kɛ tui ndunmunlan'n wɔ nun nɩn anun. Ewue m'ɔ tian yɩ́ nnyuan nɩn anɩn.”

9 Ɛhɩ anzin, mmɔfʋɛ nsʋ'n mɔ bɛ lile kangɔ nsʋ'n mɔ kasian munnzue'n-mɔ a yi bɛ́'n, bɛ́ nunhan kʋn kɔ a kɔ han kɔ hele mɩ́n kɛ: “Bala maan n géle wɔ́ atɔnvɔlɛ balasua'n, *Bʋa Baa nɩn ayɩ'n.” 10 Ɔ kɔ fa mɩ́n wawɛ nun ɔ nʋn mɩ́n kɔ hɔ bʋka kpili kannganlaun kʋn asʋ. Ɔ kɔ hele mɩ́n anwʋntɩɛ kulo'n mɔ bɛ fɛlɛ yɩ́ Zoluzalɛmʋn'n. Ɔ fi Nyanmɩan anwʋn ɛlɔ anwunno ɔ lɛ ju asɩ. 11 Nyanmɩan anunminnyanmʋn'n lɛ ta kulo sɔ nɩn asʋ. Kulo sɔ'n ta kɛ ɛbʋɛ'n mɔ bɛ mian yɩ́ nwʋn'n. Ɔ ta kɛ ɛbʋɛ'n mɔ bɛ fɛlɛ yɩ zʋasɩpʋ'n m'ɔ tɩ mɩnmɩan-mɩnmɩan kɛ ɛbʋɛ'n mɔ bɛ fɛlɛ yɩ́ kilisɩtalɩ'n. 12 B'a le kulo nɩn anwʋn dede ɔ'a yia. Yɩ́ nwʋn ele'n mɔ b'a le'n, sʋ hɔlɩ anwunno kpa. B'a kpɩkpɛ anʋan bulu nʋn nnyuan b'a gua yɩ́ nwʋn. Yɛ̂ anʋan biala anun, nyanmɩansʋ bɔfʋɛ kʋn jin ɛbɛlɛ. Izalayɛ nvilie bulu nʋn nnyuan'n, b'a hɛlɛ kʋn biala dunman anʋan sɔ'n-mɔ asʋ. 13 Kulo nɩn anwʋn ele mɔ b'a le'n, yɩ́ ebue nnan'n kʋalaa asʋ, b'a kpɩkpɛ anʋan nsan b'a gua yɩ́ nwʋn. Yɩ́ ebue kʋn'n m'ɔ kɔ lɩka mɔ sɛnzɛ'n fite'n: anʋan nsan. M'ɔ kɔ lɩka mɔ sɛnzɛ'n tɔ'n: anʋan nsan. Sɔlɔ: anʋan nsan. Ngʋa: anʋan nsan. 14 Yɩ́ nwʋn'n mɔ b'a le'n, b'a fa nyɔbʋɛ bulu nʋn nnyuan yɛ̂ b'a wula yɩ́ bʋ ɔ. Bʋa baa'n *mmɔfʋɛ bulu nʋn nnyuan'n, b'a hɛlɛ bɛ́ dunman nyɔbʋɛ sɔ'n-mɔ asʋ.

15 Bɔfʋɛ'n m'ɔ lɛ kan ɛjɔlɛ'n kele mɩ́n'n, ɔ le baka kʋn yɩ́ sa nun. Baka sɔ'n tɩ esika kɔkɔlɛ. Bɛ fa bɛ susu ninnge. Ɔ 'fa susu kulo'n, yɩ́ nwʋn'n mɔ b'a le'n, ɔ nʋn yɩ́ anʋan'n-mɔ. 16 Kulo nɩn anwʋn ele'n mɔ b'a le'n, yɩ́ kʋalaa sɛ. Bɔfʋɛ'n kɔ susu kulo'n, yɩ́ tɩnndɩɩn'n tɩ cilo akpɩɩ nnyuan cilo ɛya nnyuan, yɩ́ tɛtɛlɛ'n, nʋn yɩ́ sʋ anwunno'n kɛ ɔ tɩ yɩ́ nɩn anɩn, bie ndala man bie. 17 Ɔ kɔ susu talɛ'n kʋsʋ. Ɔ bɔ yɩ́ bʋ yɩ́ asɩ m'ɔ kɔ anwunno'n, ɔ tɩ mɛtɩlɩ abulasian nʋn nnan. Ɔ susuli yɩ́ kɛ menian'n-mɔ kpɩn susu bɛ́ ninnge'n. 18 Ɛbʋɛ'n mɔ bɛ fɛlɛ yɩ́ zʋasɩpʋ'n, yɛ̂ b'a fa b'a le yɩ́ nwʋn ɔ. Kulo'n muonun dɩɛ, bɛ le esika kɔkɔlɛ kpa yɛ̂ b'a si ɔ. Bɛ nɩan nun an, bɛ nwun yɩ́ nzin kɛ bondoman. 19 Kulo nɩn anwʋn mɔ b'a le'n, nyɔbʋɛ mɔ yɩ́ nwʋn cian yɛ̂ b'a fa b'a wula yɩ́ bʋ ɔ. B'a fa b'a tʋtɔ nun maan ɔ'a yɔ kanlanman kpa. Alimʋa ɛbʋɛ dɩɛ'n, bɛ fɛlɛ yɩ́ zʋasɩpʋ. M'ɔ tian yɩ́ nnyuan'n, bɛ fɛlɛ yɩ́ safii, m'ɔ tian yɩ́ nsan'n, bɛ́ fɛlɛ yɩ́ agatɩ, m'ɔ tian yɩ́ nnan'n, bɛ fɛlɛ yɩ́ emelodɩ, 20 m'ɔ tian yɩ́ nnun'n, bɛ fɛlɛ yɩ́ oninkisi, m'ɔ tian yɩ́ nsian'n, bɛ fɛlɛ yɩ́ saadʋanɩn, m'ɔ tian yɩ́ nsʋ'n, bɛ fɛlɛ yɩ́ kilizoliti, m'ɔ tian yɩ́ mɔcʋɛ'n, bɛ fɛlɛ yɩ́ belilɩ, m'ɔ tian yɩ́ ngʋanlan'n, bɛ fɛlɛ yɩ́ topazɩ, m'ɔ tian yɩ́ bulu'n, bɛ fɛlɛ yɩ́ kilizopalazɩ, m'ɔ tian yɩ́ bulu nʋn kʋn'n, bɛ fɛlɛ yɩ́ tulukʋazɩ, m'ɔ tian yɩ́ bulu nʋn nnyuan'n, bɛ fɛlɛ yɩ́ ametisitɩ. 21 Anʋan bulu nʋn nnyuan'n, bɛ le like'n mɔ bɛ fa bɛ yɔ afile'n, yɛ̂ b'a fa b'a yɔ ɔ. Kulo nɩn asʋ gua'n tɩ esika kɔkɔlɛ kpa, bɛ nɩan nun an, bɛ nwun yɩ́ nzin kɛ bondoman.

22 M'an nnwun man asɔnɩn sua kulo sɔ nɩn asʋ. Ɔ sanlɩn kɛ yɛ́ Mɩn m'ɔ tɩ Tunminfʋɛ'n ɔ nʋn Bʋa baa'n yɛ̂ bɛ tɩ asɔnɩn sua nɩn ɔ. 23 Bɛ mgbʋnndɛ man sɛnzɛ nʋn sala kulo sɔ nɩn asʋ. Afɩ Nyanmɩan anunminnyanmʋn'n ta kulo nɩn asʋ yɛ̂ Bʋa Baa'n tɩ sʋ kanlannɩɛ. 24 Mân nɩn anun menian'n-mɔ 'ba nanndɩ yɩ́ jawe nɩn anun. Asɩɛ nɩn asʋ mmelemgbin'n-mɔ kʋsʋ 'ba fa bɛ́ anunminnyanmʋn'n bɛ bʋka sʋ. 25 Kulo nɩn asʋ anʋan'n-mɔ la sʋ cɩan daa, bɛ nnyin man, ɔ sanlɩn kɛ alɩsan nnʋn man ɛbɛlɛ. 26 Bɛ 'ba fa mân nɩn anun anwʋnndɩɛ'n nʋn anunminnyanmʋn'n kʋalaa bɛ ba kulo sɔ nɩn asʋ. 27 Like ɛtɛ fɩ́ɩ́ ngɔ man kulo sɔ nɩn asʋ. Sʋanlan mɔ yɩ́ abalabɔ'n tɩ ɛtɛ anaan ɔ di ato'n, ɔ ngɔ man kulo sɔ nɩn asʋ bie. Bɛ́ mɔ b'a hɛlɛ bɛ́ dunman wɔ Bʋa Baa'n ngʋan kalata nɩn anun'n, bɛ́ ala yɛ̂ bɛ 'kɔ kulo sɔ nɩn asʋ ɔ.

22

Ngʋan baka'n

1 Ɛsɛ bɔfʋɛ'n kɔ hele mɩ́n ngʋan asue'n. Asue sɔ nɩn anyɩn'n tɩ jɩnlɩn jɩnlɩn, ɔ tɩ kɛ ɛbʋɛ'n mɔ bɛ fɛlɛ yɩ́ Kilisitalɩ'n. Asue sɔ nɩn ati'n fi Nyanmɩan nʋn Bʋa Baa'n bɛ́ belemgbin bia nɩn anun. 2 Ɔ sɩn kulo nɩn asʋ gua nɩn afian. Yɩ́ nʋan nnyuan nɩn asʋ yɛ̂ ngʋan baka'n jin ɔ. Baka sɔ'n, ɔ su kpɛ̂ bulu nʋn nnyuan afʋɛ kʋn anʋan. Sala biala ɔ su kʋn. Bɛ fa yɩ́ nyâ'n bɛ yɔ mân nɩn anun menian'n-mɔ ayile. 3 Like fɩ́ɩ́ kʋ́n nnʋn man kulo sɔ nɩn asʋ mɔ Nyanmɩan 'bɔ yɩ́ sasan ɔ.

Nyanmɩan Kpili nʋn *Bʋa Baa'n, bɛ 'ba fa bɛ́ belemgbin bia'n bɛ sie kulo sɔ nɩn asʋ, yɛ̂ yɩ́ ngʋa'n-mɔ 'ba sʋ yɩ́. 4 Bɛ 'nwun Nyanmɩan anyunnun, ɔ 'kɛlɛ yɩ́ dunman'n gua bɛ́ nwʋnman nɩn asʋ. 5 Alɩ́ɛ ngɔ san man kulo sɔ nɩn asʋ, bɛ ngɔ sɔ man kanlannɩɛ ɛbɛlɛ, eyua kʋsʋ ngɔ fi man ɛbɛlɛ, ɔ sanlɩn kɛ Nyanmɩan muonun 'ba ta bɛ́ nwʋn. Bɛ́ kʋsʋ bɛ 'di belemgbin cɩan daa.

Kalata nɩn agualɩɛ nun

6 Bɔfʋɛ'n kɔ han kɔ hele mɩ́n kɛ: “Ɛjɔlɛ ɛhɩ-mɔ tɩ ananhɔlɛ, ɔ fata kɛ sʋanlan biala de di. Yɛ́ Mɩn Nyanmɩan mɔ ɔ'a fa yɩ́ Wawɛ'n ɔ'a wula yɩ́ mgbɔmanfʋɛ'n-mɔ anun'n, ɔ a yɩ́ bɔfʋɛ'n kɛ ɔ bála ɔ'a han ninnge mɔ ɔ 'ba a kɩkaala nɩn anwʋn ɛjɔlɛ ɔ héle yɩ́ ngʋa'n-mɔ.”

7 Zozi nwan: “Nɩan, mɩn 'ba kɩkaala! Bɛ́ mɔ bɛ de kalata ɛhɩ anun ɛjɔlɛ'n mɔ Wawɛ nɩn a han'n bɛ di'n, nyila hán bɛ́.”

8 Mɩ́n Zʋan, mɩɩn di adanzɩɛ kɛ m'an tɩ ɛjɔlɛ sɔ'n-mɔ, ɛsɛ m'an nwun yɩ́ mɩ́n nyɩnsʋ. Mɔ n nwunlin ninnge sɔ'n-mɔ, mɔ ɛsɛ n yuelɩ ɛjɔlɛ'n tie'n, n gɔ tu n gɔ tɔ bɔfʋɛ'n m'ɔ anɩn ɔ lɛ kan ɛjɔlɛ'n kele mɩ́n nɩn aja nun n gɔ sʋ yɩ́. 9 Mɔ n yɔlɩ sɔ'n nán ɔ'a han ɔ'a hele mɩ́n kɛ: “N'ɛ yɔ yɩ́ sɔ! N dɩ yɛ́ Mɩn akʋa kɛ wɔ́. N dɩ yɛ́ Mɩn akʋa kɛ wɔ́ nianman'n-mɔ mɔ bɛ tɩ mgbɔmanfʋɛ'n. N dɩ yɛ́ Mɩn akʋa kɛ bɛ́ kʋalaa mɔ bɛ de kalata ɛhɩ anun ɛjɔlɛ'n bɛ di'n. Yɩ́ ti, sʋ Nyanmɩan kʋnmgba cein ala.”

10 Ɛhɩ anzin, ɔ kɔ han kɔ hele mɩ́n kɛ: “Wawɛ nɩn Anʋan Ɛjɔlɛ'n mɔ a hɛlɛ yɩ́ kalata ɛhɩ anun'n, n'ɛ sie sʋ nzɔlɛ. Ɔ sanlɩn kɛ ninnge sɔ'n-mɔ kʋalaa mɛlɛ'n mɔ bɛ helelɩ nɩn a kpunnge. 11 Sʋanlan m'ɔ yɔ nyɔlɩɛ ɛtɛ'n, ɔ bɔ́ mɔndɩnlɩn ɔ yɔ́ nyɔlɩɛ ɛtɛ sɔ'n ɔ hɔ́ yɩ́ nyunnun. M'ɔ kulo yɩ́ nwʋn efian'n, ɔ bɔ́ mɔndɩnlɩn ɔ gúa yɩ́ nwʋn efian ɔ hɔ́ yɩ́ nyunnun. Nan sʋanlan kʋsʋ m'ɔ kulo ye ɛyɔlɛ'n, ɔ bɔ́ mɔndɩnlɩn ɔ yɔ́ ye sɔ'n ɔ hɔ́ yɩ́ nyunnun. Sʋanlan kʋsʋ mɔ yɩ́ nwʋn tɩ'n, ɔ bɔ́ mɔndɩnlɩn ɔ tánlan anwʋntɩɛ nɩn anun.”

12 Zozi nwan: “Nɩan, mɩn 'ba kɩkaala! Mɩn nʋn sʋanlan kʋn biala junman'n m'ɔ lili nɩn anwʋn ahatua lɛ ba. 13 N dɩ Alɩfa nʋn Omega, n na bɛ́ ti, n na bɛ́ bʋ ati, n dɩ abʋbɔ n dɩ ayuelɩɛ.”

14 Nyila hán bɛ́ mɔ bɛ kpʋ bɛ́ taladɩɛ'n. Ɔ sanlɩn kɛ bɛ le atɩn bɛ sɩn anʋan nɩn anun bɛ wʋlʋ kulo nɩn anun bɛ di baka mma'n m'ɔ man ngʋan'n bie. 15 Nan busuɔfʋɛ mma, bɛ́ mɔ bɛ yɩ jiliwa, ajʋamannɩn mma, bɛ́ mɔ bɛ kun menian, bɛ́ mɔ bɛ sɔ amʋan ɔ nʋn bɛ́ kʋalaa mɔ bɛ kulo ato elie'n, bɛ́ dɩɛ, bɛ ngɔ man kulo sɔ nɩn asʋ bie.

16 “Mɩ́n Zozi, m'an sʋan mɩ́n bɔfʋɛ'n kɛ ɔ nánndɩ Asɔnɩn'n-mɔ anun ɔ hán ɛjɔlɛ sɔ'n kʋalaa ɔ héle ɛmɔ. N dɩ belemgbin Davidi afilie nɩn anun sʋanlan. N dɩ alɩbahɩan nzalama'n m'ɔ ta sɛlɛ'n”.

17 Nyanmɩan Wawɛ'n nʋn atɔnvɔlɛ balasua'n nwan: “Bala!” Sʋanlan m'ɔ kɔ tɩ ɛjɔlɛ sɔ'n, yɩ́ kʋsʋ ɔ hán kɛ: “Bala!” Sʋanlan mɔ nzuhoe lɛ kun yɩ́'n, ɔ bála. Sʋanlan m'ɔ kulo kɛ ɔ nʋn ngʋan nzue'n bie'n, ɔ bála a nʋn bie mgban.

18 Mɩ́n Zʋan, mɩɩn kannzʋ bɛ́ kʋalaa mɔ bɛ lɛ tie ɛjɔlɛ'n mɔ Nyanmɩan Wawɛ nɩn a yɩ a hele wɔ kalata ɛhɩ anun'n kɛ: Sɛ sʋanlan kʋn tʋ ɛjɔlɛ ɛhɩ asʋ bie a, Nyanmɩan 'tua yɩ́ kalɛ ɔ man munnzue'n mɔ ɔ 'kan mân'n mɔ b'a hɛlɛ yɩ́ ɛjɔlɛ wɔ kalata ɛhɩ anun'n kan yɩ́ maan ɔ bʋ sʋ. 19 Ɛsɛ sɛ sʋanlan kʋn yɩ ɛjɔlɛ'n mɔ Nyanmɩan Wawɛ nɩn a yɩ a hele wɔ kalata ɛhɩ anun'n bie a, yɩ́ ngʋan baka baa dɩɛ'n, Nyanmɩan 'tʋa yɩ́ de. Ɛsɛ anwʋntɩɛ kulo'n mɔ b'a han yɩ́ nwʋn ɛjɔlɛ wɔ kalata ɛhɩ anun'n, Nyanmɩan mman man sʋanlan sɔ'n ngɔ man ɛlɔ bie.

20 Sʋanlan'n m'ɔ lɛ kan ɛjɔlɛ sɔ'n-mɔ'n nwan: “Yuo, mɩn 'ba kɩkaala.”

Amɩn! Yɛ́ Mɩn Zozi, bala!

21 Yɛ́ Mɩn Zozi nwún ɛmɔ kʋalaa anwʋn anwunnvoe!