^

Tã-drı̣̃ Lẽlẽ Óꞌdí Óvârí Kâ

Avokaya: Tã-drı̣̃ Lẽlẽ Óꞌdí Óvârí Kâ New Testament

copyright © 2002 Wycliffe Bible Translators, Inc.
Language: (Avokaya)
Contributor: Wycliffe Bible Translators, Inc.

All rights reserved.

2025-04-26

ePub generated by Haiola 8 Aug 2026 from source files dated 26 Apr 2025

87931ba7-0e83-5f4d-bd6e-8c45876fc354

Mãtáyõ

1

2

3

4

5

6

7

8

9

10

11

12

13

14

15

16

17

18

19

20

21

22

23

24

25

26

27

28

Tã âtî-âtî tãndí Yésũ rî tãsĩ Mãtáyõ drí îgĩlí rî

Mãtáyõ

Tã ꞌẽꞌá zı̣̃lâ nı̣̃lı̣́ sı̣́sı̣́ rî

Búkũ nô, Mãtáyõ gólâ âꞌdó ꞌbá bê lãjóꞌbá Yésũ kâ rî ꞌbá yî ãlôlâ ró rî, îgĩ nĩ õjílã Yúdạ̃ yí kâ rî yî drí. Tã ífí gólâ drí îgĩzó lâ rî rĩꞌá ĩꞌdî tã rĩrĩ Yésũ kâ ãngó nõ drı̣̃ı̣̂ rî tã lâ âꞌdázó, gõꞌdá kpá tã Yésũ drí îmbálé õjílã drí rî bê. Mãtáyõ lẽ âꞌdálâ gólĩyî drí kĩ, Yésũ fí ĩꞌdî ꞌdíyî pã ꞌbá rî gógó Ôvârí drí tã lâ ꞌbãlé trá ạ̃kû ró ꞌẽꞌá âjólâ rî, gõꞌdá kĩ, Yésũ âꞌdó ꞌdíyî pã ꞌbá ró tótó õjílã Yúdạ̃ yí kâ drí kô. Bê-rî Yésũ rĩꞌá ꞌdíyî pã ꞌbá ró õjílã ꞌbạ̃súrú ãngó ꞌásĩ ndrĩ rî yî drí.

Búkũ Mãtáyõ kâ nõ ꞌá rî, íꞌdígówá rĩrĩ Yésũ kâ ãngó ꞌá nõngá rî kâ bê, gõꞌdá kpá õdrã gólâkâ rî, gõꞌdá tã âꞌdâ ãzâ ꞌbá yî kpá bê njı̣̂ rĩ ꞌbá tã îmbâ Yésũ kâ âꞌdálé rî,

Kápĩtã 5–7 Tã Yésũ drí îmbálé kúnı̣́ drı̣̃ ꞌálâ rî

ꞌDĩî rî íyíkâ rĩꞌá lạ́tı̣̂ rĩzó ãngó drı̣̃ı̣̂ nõngá kũmũ Ôvârí kâ zẽlé rî ĩꞌdî.

Kápĩtã 10 Tã Yésũ drí îmbálé lãjóꞌbá íyíkâ rî ꞌbá yî drí rî

ꞌDĩî rî íyíkâ rĩꞌá lạ́tı̣̂ gólâ tã gólâ kĩ ꞌbá nĩ rî, kậyı̣̂ gólâ Ôvârí drí ꞌẽzó õjílã ꞌbãlé ꞌdó rĩlí kũmũ íyíkâ zẽlé rî bí ꞌẽꞌá âcálé rî âtázó rî ĩꞌdî.

Kápĩtã 13 Úlı̣́ mãnĩgõ kũmũ Ôvârí kâ rî tãsĩ

Kápĩtã 18 Tã gólâ rĩrĩ kâ kpãkã ãlô ậdrúpı̣̃ ãzí ró kũmũ Ôvârí kâ zẽlé rî

Kápĩtã 24–25 Tã kậyı̣̂ gólâ Yésũ drí ꞌẽzó âgõlé rĩlí kúmú ró õjílã ãngó nõ kâ drı̣̃lı̣́ ndrĩ rî

1

Tã âfõ-âfõ Yésũ rî ạ́ꞌbı̣́yạ́ yí kâ tãsĩ rî

(Lúkạ̃ 3.23-38)

1 Tã âfõ-âfõ Yésũ Krístõ rî ạ́ꞌbı̣́yạ́ yí kâ rî rĩꞌá nõô. Yésũ rĩꞌá kúmú Dạ̃wúdı̣̃ rî ózõwá ꞌî. Gõꞌdá Dạ̃wúdı̣̃ íyíkâ Ãbãrãyámã rî ózõwá ꞌî. Ózõwá gólĩyî îtõlé bê Ãbãrãyámã rú sĩ cãlé bũúũ kúmú Dạ̃wúdı̣̃ rú rî rĩꞌá ĩyî õzõ nõô ꞌbá yí kâtí.

2 Ãbãrãyámã tı̣̂ Ĩsákã.

Gõꞌdá Ĩsákã tı̣̂ íyíkâ Yãkóbã.

Gõꞌdá Yãkóbã tı̣̂ íyíkâ Yúdạ̃ yî ậdrúpı̣̃ lâ yí bê.

3 Gõꞌdá Yúdạ̃ tı̣̂ Pẽrézẽ yî Zérã bê, gõꞌdá ândrê lâ yî Támã ĩꞌdî.

Gõꞌdá Pẽrézẽ tı̣̂ íyíkâ Ẽzẽrónẽ.

Gõꞌdá Ẽzẽrónẽ tı̣̂ íyíkâ Rámã.

4 Gõꞌdá Rámã tı̣̂ íyíkâ Ãmĩnãdábã.

Gõꞌdá Ãmĩnãdábã tı̣̂ íyíkâ Nãsónõ.

Gõꞌdá Nãsónõ tı̣̂ íyíkâ Sãlãmónã.

5 Gõꞌdá Sãlãmónã tı̣̂ íyíkâ Bõꞌázã. Gõꞌdá Bõꞌázã rî ândré íyíkâ Rãhábã.

Gõꞌdá Bõꞌázã tı̣̂ íyíkâ Óbẽdẽ. Gõꞌdá Óbẽdẽ rî ândré íyíkâ Rútạ̃.

Gõꞌdá Óbẽdẽ tı̣̂ íyíkâ Yésẽ.

6 Gõꞌdá Yésẽ tı̣̂ íyíkâ kúmú Dạ̃wúdı̣̃.

Gõꞌdá nĩngá sĩ, ózõwá gólĩyî îtõlé bê kúmú Dạ̃wúdı̣̃ rú sĩ cãlé bũúũ kậyı̣̂ gólâ õjílã Ĩsĩrãꞌélẽ kâ trõzó âjílí ꞌbạ̃drı̣̃ lídí ꞌá Bãbĩlónã ꞌálâ rî sĩ rî rĩꞌá õzõ nõô rî ꞌbá yî tí.

Kúmú Dạ̃wúdı̣̃ tı̣̂ Sólõmõ. Gõꞌdá Sólõmõ rî ândré íyíkâ Ũrı̣́yạ̃ rî ạ̃yı̣́zı̣́ rú bê Bãtẽsébã rî ĩꞌdî.

7 Gõꞌdá Sólõmõ tı̣̂ íyíkâ Rẽhõbówã.

Gõꞌdá Rẽhõbówã tı̣̂ íyíkâ Ãbíjã.

Gõꞌdá Ãbíjã tı̣̂ íyíkâ Ásã.

8 Gõꞌdá Ásã tı̣̂ íyíkâ Yõsãpátã.

Gõꞌdá Yõsãpátã tı̣̂ íyíkâ Yẽhõrámã.

Gõꞌdá Yẽhõrámã tı̣̂ íyíkâ Ũzı̣́yạ̃.

9 Gõꞌdá Ũzı̣́yạ̃ lôfõ íyíkâ Yõtámã.

Gõꞌdá Yõtámã tı̣̂ íyíkâ Ãházã.

Gõꞌdá Ãházã tı̣̂ íyíkâ Ẽzẽkíyã.

10 Gõꞌdá Ẽzẽkíyã tı̣̂ íyíkâ Mãnásẽ.

Mãnásẽ gõ tı̣̂ íyíkâ Ãmónã.

Gõꞌdá Ãmónã tı̣̂ íyíkâ Yõsíyã.

11 Gõꞌdá Yõsíyã tı̣̂ íyíkâ Yẽhõyãkínĩ yî ậdrúpı̣̃ lâ yí bê.

Ótrõ gólĩyî trá ndrô gólâ õjílã ãwã drí õjílã Ĩsĩrãꞌélẽ kâ ûrúzó ạ̃jú ꞌásĩ âjílí ꞌbạ̃drı̣̃ lídí ꞌá Bãbĩlónã ꞌálâ rĩlí tólâ ndrô dũû sĩ rî ꞌá.

12 Gõꞌdá ózõwá gólĩyî îtõlé ndrô gólâ õjílã Ĩsĩrãꞌélẽ kâ rũzó âjílí Bãbĩlónã ꞌálâ rî vósĩ rî cãlé bũúũ ndrô Yésũ rî tı̣̃zó rî ꞌá rî rĩꞌá ĩyî õzõ nõô rî ꞌbá yî tí.

Yẽhõyãkínĩ tı̣̂ Sẽyãlẽtélẽ.

Gõꞌdá Sẽyãlẽtélẽ tı̣̂ íyíkâ Zãrãbãbálã.

13 Gõꞌdá Zãrãbãbálã tı̣̂ íyíkâ Ạ̃bı̣̃yúdạ̃.

Gõꞌdá Ạ̃bı̣̃yúdạ̃ tı̣̂ íyíkâ Ẽlĩyãkímõ.

Gõꞌdá Ẽlĩyãkímõ tı̣̂ íyíkâ Ãzórã.

14 Gõꞌdá Ãzórã tı̣̂ íyíkâ Zãdókã.

Gõꞌdá Zãdókã tı̣̂ íyíkâ Ãkímã.

Gõꞌdá Ãkímã tı̣̂ íyíkâ Ẽlı̣̃yúdạ̃.

15 Gõꞌdá Ẽlı̣̃yúdạ̃ tı̣̂ íyíkâ Ẽlẽyázã.

Gõꞌdá Ẽlẽyázã tı̣̂ íyíkâ Mãtánã.

Gõꞌdá Mãtánã tı̣̂ íyíkâ Yãkóbã.

16 Yãkóbã tı̣̂ íyíkâ Yõsépã.

Yõsépã ꞌdĩ íyíkâ Mãríyã rî ágó ró rî ĩꞌdî.

Mãríyã íyíkâ Yésũ gólâ âꞌdó ꞌbá ꞌdíyî pã ꞌbá ró rî ândré ĩꞌdî.

17 Ĩtí rî, gõꞌdá îtõlé Ãbãrãyámã rú sĩ cãlé bũúũ kúmú Dạ̃wúdı̣̃ rú rî, ózõwá ândâ rû trá mûdrı̣́-drı̣̃-lâ-ngâ-sû. Gõꞌdá kpá îtõlé Dạ̃wúdı̣̃ rú sĩ cãlé bũúũ kậyı̣̂ õjílã Ĩsĩrãꞌélẽ kâ trõzó Bãbĩlónã ꞌálâ rî, ózõwá ândâ rû kpá trá mûdrı̣́-drı̣̃-lâ-ngâ-sû. Gõꞌdá îtõlé ndrô õjílã Ĩsĩrãꞌélẽ kâ trõzó Bãbĩlónã ꞌálâ rî ꞌá cãlé bũúũ Yésũ Krístõ rî tı̣̃rı̣̃ ꞌá rî, ózõwá ândâ rû kpá trá mûdrı̣́-drı̣̃-lâ-ngâ-sû.

Tã gólĩyî rû ꞌẽ ꞌbá Yésũ Krístõ rî tı̣̃tı̣̃ tãsĩ rî

(Lúkạ̃ 2.1-7)

18 Tã gólĩyî rû ꞌẽ ꞌbá Yésũ Krístõ rî tı̣̃tı̣̃ tãsĩ rî âꞌdô trá nõtí, gólâ rî ândré Mãríyã óndrê trá ꞌẽꞌá gĩlâ õkó ró Yõsépã drí. Gõꞌdá drẽ ãkpãkãꞌdã Yõsépã yî drí rĩ ãkó Mãríyã bê võ ãlô ꞌá õzõ ágó yî drí rĩrĩ rĩlí õkó bê rî kâtí rî, Mãríyã ûsû võ lâ trá kĩ, yí ꞌbã rû trá mvá bê mbârâkã Líndrí Tãndí Ôvârí kâ rî kâ sĩ. 19 Gõꞌdá Yõsépã nı̣̃ bê trá kĩꞌá nĩ rî, Mãríyã trá cú õtô bê ĩtí rî, gólâ lẽé kô ãnyĩ lôgõlé Mãríyã drı̣̃ı̣̂. Gólâ ı̣̂sũ tã trá ꞌẽzó Mãríyã rî âyélé ı̣̃nı̣́nı̣̂ ró võ lâ ûsú ãkó, tãlâ gólâ rĩꞌá ãgô tãndí ꞌî.

20 Gõꞌdá Yõsépã õtírĩ rĩî tã rî ꞌdĩ ı̣̂sũlı̣́ ꞌẽꞌá ꞌẽlâ rî, nyĩî ró, mãlãyíkã Ôvârí kâ drí rû âꞌdázó gólâ drí âbĩ-âbĩ ꞌá tã âtálé gólâ drí kĩ, “Yõsépã, Dạ̃wúdı̣̃ rî ózõwá,* ní ꞌê ũrı̣̃ kô Mãríyã rî trõlé ánî õkó ró, tãlâ gólâ ꞌbã rû mvá bê ꞌdĩ mbârâkã Líndrí Tãndí Ôvârí kâ rî kâ sĩ. Âꞌdó kô ãgô ãzâ sĩ. 21 Gólâ âꞌdô mvá ágó tı̣̃ꞌá, gõꞌdá ní âꞌdô rú lâ zı̣̃ꞌá Yésũ,* tãlâ gólâ âꞌdô õjílã íyíkâ pãꞌá tã õnjí gólĩyíkâ ꞌásĩ.” 22-25 Gõꞌdá Yõsépã njı̣̃ bê lı̣̃fı̣́ ậꞌdú ꞌásĩ rî, drílâ gõzó tã rî ꞌdĩ ꞌẽlé, té õzõ mãlãyíkã drí âtálé ꞌdĩ kâtí. Gólâ drí Mãríyã rî trõzó íyî õkó ró, gõꞌdá gólâ ậyı̣́ Mãríyã bê õkó ró kô cãlé bũúũ kậyı̣̂ Mãríyã drí mvá tı̣̃zó rî ꞌá. Gõꞌdá útı̣̂ bê mvá rî ꞌdĩ rî, Yõsépã drí rú lâ zı̣̃zó Yésũ.

Tã Yésũ rî tı̣̃ kâ ꞌê rû ĩtí ꞌdĩ, tãlâ tã gólâ Ôvârí drí âtálé trá ạ̃kû ró nã ꞌbá yî sĩ tã ậngũ ꞌbá íyíkâ Ĩsáyã sı̣́ rî ãꞌdô ró bê tã pạ̃tı̣́ı̣̃ ró kĩꞌá nĩ rî,

“Ízámvá gólâ tã ãgô kâ nı̣̃ ꞌbá drẽ kô rî âꞌdô ꞌẽꞌá rû ꞌbãlé ꞌâ bê.

Gólâ âꞌdô ꞌẽꞌá mvá ágó tı̣̃lı̣́, áâꞌdô rú lâ zı̣̃ꞌá Ĩmánõwẽlẽ.”

Ĩsáyã 7.14

Rú Ĩmánõwẽlẽ ꞌdĩ, tã ífí lâ kĩ, Ôvârí bê rĩꞌá ãmá bê.

2

Tã tã nı̣̃ ꞌbá yî drí ânĩzó Yésũ rî ı̣̂njı̣̃lı̣́ rî

1 Útı̣̂ Yésũ Bẽtẽlémẽ ꞌá ꞌbạ̃drı̣̃ Yũdạ́yạ̃ kâ ꞌá. Ndrô gólâ rî tı̣̃zó ꞌdĩ ꞌá rî, Ẽródẽ* ĩꞌdî kúmú ạ́ngı̣́ ꞌî ꞌbạ̃drı̣̃ rî ꞌdĩ drı̣̃lı̣́. Gõꞌdá Yésũ rî tı̣̃tı̣̃ vósĩ rî, tã nı̣̃ ꞌbá ãzâ ꞌbá yî gólĩyî rĩ ꞌbá tã ı̣̃ꞌbı̣̂ꞌbı̣̂wạ́ drí rĩꞌá âꞌdálâ rî nı̣̃lı̣́ rî drí ângázó ânĩlí võ jẽjẽ ꞌásĩ ómvórẽ lésĩ âcálé Yẽrõsãlémã ꞌá, tãlâ ı̣̃ꞌbı̣̂ꞌbı̣̂wạ́ ãzâ drı̣̃ gólĩyî trá jạ̃rı̣́bạ̃ rî ꞌdĩ ꞌálâ. 2 Gõꞌdá gólĩyî câ bê tólâ rî, drílĩyî rĩzó tã îjílí kĩ nĩ rî, “Mvá gólâ tı̣̃lı̣́ nõngá ꞌbạ̃drı̣̃ nô ꞌá ꞌẽ ꞌbá âꞌdólé kúmú ạ́ngı̣́ ró ãnî õjílã Yúdạ̃ yí kâ drı̣̃lı̣́ rî bê ángô lé ró yã? Ãmâ drí ꞌbãzó drẽ ómvórẽ ꞌálâ rî, ı̣̃ꞌbı̣̂ꞌbı̣̂wạ́ ãzâ âfõ trá tã âꞌdálé ãmâ drí kĩ, úũtı̣̂ kúmú ạ́ngı̣́ trá ꞌbạ̃drı̣̃ nô ꞌá. Ĩꞌdî ãmâ drí ânĩzó nõ gólâ rî ı̣̂njı̣̃lı̣́.”

3 Gõꞌdá tã ꞌdî ꞌdê bê kúmú ạ́ngı̣́ Ẽródẽ bı̣́lı̣́ rî, drílâ âꞌdózó tã ı̣̂sũ ró rõô, tãlâ gólâ ı̣̂sũ tã trá kĩ nĩ rî, kúmú óꞌdí ꞌdĩ ãꞌdô trá ânĩꞌá kũmũ trõlé yí drı̣́gạ́ sĩ. Gõꞌdá tã ꞌdî drí õjílã dũû Yẽrõsãlémã ꞌá rî ꞌbãzó kpá âꞌdólé tã ı̣̂sũ ró. 4 Tã rî ꞌdĩ tãsĩ rî, kúmú ạ́ngı̣́ Ẽródẽ drí drı̣̃-ꞌbá ạ́ngı̣́ Yúdạ̃ yí kâ rî ꞌbá yî ậzı̣́zó gõꞌdá kpá lãꞌbí îmbá ꞌbá yí bê ndrĩ ꞌdó ânĩlí yí ngálâ. Drílâ gólĩyî îjízó kĩ, “Úlı̣́ tã ậngũ ꞌbá Ôvârí kâ rî ꞌbá yí kâ vó ró rî, áâꞌdô kúmú ꞌẽ ꞌbá âꞌdólé ꞌdíyî pã ꞌbá ró rî tı̣̃ꞌá ángô lé yã?”

5 Gõꞌdá drı̣̃-ꞌbá Yúdạ̃ yí kâ ꞌdĩ ꞌbá yî drí tã-drı̣̃ lôgõzó kúmú Ẽródẽ drí kĩ, “Ôvârí kĩ, áâꞌdô gólâ rî tı̣̃ꞌá Bẽtẽlémẽ ꞌá ꞌbạ̃drı̣̃ ãmákâ Yũdạ́yạ̃ kâ ꞌá nõngá, õzõ tã ậngũ ꞌbá Míkã drí tã lâ îgĩlí trá ạ̃kû ró rî kâtí kĩꞌá nĩ rî,

6 ‘Bẽtẽlémẽ ꞌbạ̃drı̣̃ Yũdạ́yạ̃ kâ ꞌá, ní âꞌdô kpálé jạ̃rı̣́bạ̃ fínyáwá ró rî,

tã áníkâ lậvũ trá gạ̃rạ̃ jạ̃rı̣́bạ̃ ãzí drı̣̃ı̣̂ sĩ, tãlâ áâꞌdô kúmú ạ́ngı̣́ lôfõꞌá ní ꞌásĩ.

Gólâ âꞌdô ꞌẽꞌá ꞌbãlé lôkí ꞌbá ró õjílã ámákâ Ĩsĩrãꞌélẽ kâ drı̣̃lı̣́.’ ”

Míkã 5.2

7 Gõꞌdá nĩngá sĩ rî, kúmú Ẽródẽ drí tã nı̣̃ ꞌbá ꞌdĩ ꞌbá yî ậzı̣́zó ânĩlí yí ngálâ ı̣̃nı̣́nı̣̂ ró, tãlâ gólâ lẽ kậyı̣̂ sı̣́sı̣́ gólâ ı̣̃ꞌbı̣̂ꞌbı̣̂wạ́ drí âfõzó ꞌá lâ rî nı̣̃lı̣́ gólĩyî tı̣́ sĩ, tãlâ yí ũnı̣̃ ró kậyı̣̂ mvá rî ꞌdĩ tı̣̃zó ꞌá lâ rî bê.

8 Gõꞌdá tã nı̣̃ ꞌbá ꞌdĩ ꞌbá yî lôgõ tã-drı̣̃ tã îjî gólâkâ ꞌdĩ kâ gólâ drí bê rî, gólâ drí gólĩyî âdózó kĩ nĩ rî, “Nĩ nĩ mvá ꞌdĩ lôndãlé. Õzõ nĩ ũûsû gólâ trá rî, nĩ lôgõ tã lâ má drí, má nĩ ró bê kpá gólâ rî ı̣̂njı̣̃lı̣́.” Gõꞌdá Ẽródẽ drí tã nı̣̃ ꞌbá ꞌdĩ ꞌbá yî jõzó nĩlí Bẽtẽlémẽ ꞌálâ.

9-10 Nĩngá sĩ, gólĩyî drí rĩrĩ nĩlí Bẽtẽlémẽ ꞌálâ rî sĩ rî, gólĩyî drí kpá ı̣̃ꞌbı̣̂ꞌbı̣̂wạ́ ãlô-ãlô drílĩyî ndrẽlé trá ómvórẽ ꞌálâ rî ndrẽzó óꞌdí. Gõꞌdá gólĩyî ndrê ı̣̃ꞌbı̣̂ꞌbı̣̂wạ́ ꞌdĩ bê rî, gólĩyî drí âꞌdózó ãyĩkõ ãmbá sĩ. Ị̃ꞌbı̣̂ꞌbı̣̂wạ́ rî ꞌdĩ drí ꞌdẽzó gólĩyî drí sı̣́sı̣́, gõꞌdá nĩzó âdrélé té võ mvá bê rî ꞌá. 11 Gõꞌdá gólĩyî câ bê tólâ rî, drílĩyî fĩzó jó mvá bê rî ꞌá mvá ûsúlı̣́ ândrê lâ Mãríyã bê. Gõꞌdá drílĩyî ꞌãꞌî tı̣̃zó vũdrı̣́ mvá ꞌdĩ ı̣̂njı̣̃zó. Drílĩyî ngá fẽfẽ ĩyíkâ âꞌdó ꞌbá dáãbõ ró, dõ rúꞌbạ́ kâ zı̣̃lı̣́ múrạ̃, gõꞌdá kpá ngá tãndí ạ̃jı̣́ bê rî ꞌbá yí bê lôfõzó fẽlé mvá ꞌdĩ drí. Ngá fẽfẽ ꞌdî ꞌbá yî lâgî lâ lậvũ gạ̃rạ̃. 12 Gõꞌdá tã nı̣̃ ꞌbá ꞌdĩ ꞌbá yî ꞌê bê gõlé ꞌbạ̃drı̣̃ ĩyíkâ ꞌálâ rî, Ôvârí drí gólĩyî lı̣̃fı̣́ îmbázó âbĩ-âbĩ ꞌá kĩ nĩ rî, gólĩyî õgõ ĩyî kô kôrô Ẽródẽ drı̣̃ı̣̂ sĩ, tãlâ gólĩyî õzó mvá ꞌdĩ võ lâ âꞌdá Ẽródẽ drí kô. Gõꞌdá gólĩyî drí ngãzó gõlé ĩyî drí ꞌbạ̃drı̣̃ ꞌálâ lạ́tı̣̂ ngĩî ãzâ ꞌásĩ.

Tã Yõsépã yî drí rãzó Mạ́sı̣̃rı̣̃ ꞌálâ ĩyî nyãányâ pãlé rî

13 Gõꞌdá gõgõ tã nı̣̃ ꞌbá ꞌdĩ ꞌbá yí kâ rî vósĩ rî, mãlãyíkã Ôvârí kâ drí rû âꞌdázó kpá óꞌdí Yõsépã drí âbĩ-âbĩ ꞌá tã âtálé gólâ drí kĩ, “Ní ngâ ꞌwãâ ûrû mvá ꞌdĩ trõlé ândrê lâ bê, nĩ râ ró ĩꞌdí bê lâ ꞌbạ̃drı̣̃ Mạ́sı̣̃rı̣̃ kâ ꞌálâ, tãlâ Ẽródẽ rĩꞌá mvá ꞌdĩ lôndãꞌá ꞌẽꞌá fũlâ! Ĩtí rî, nĩ nĩ rĩlí Mạ́sı̣̃rı̣̃ ꞌá tólâ, té õzõ má ãâtâ tã trá ãnî drí rî, nĩ gõ ró bê âgõlé.” 14 Gõꞌdá Yõsépã drí tã ꞌdî ꞌẽzó té õzõ mãlãyíkã drí âtálé trá gólâ drí rî kâtí. Ngạ́cı̣̂ rî gógó ꞌdĩ sĩ rî, gólâ drí ngãzó mvá ꞌdĩ trõlé ândrê lâ bê rãzó Mạ́sı̣̃rı̣̃ ꞌálâ. 15 Gõꞌdá drílĩyî rĩzó Mạ́sı̣̃rı̣̃ ꞌá tólâ cãlé bũúũ ndrô kúmú Ẽródẽ drí drãzó rî sĩ.

Tã ꞌdî ꞌê rû ĩtí ꞌdĩ, tãlâ úlı̣́ Ôvârí drí âtálé trá tã ậngũ ꞌbá íyíkâ sĩ kĩꞌá nĩ rî, “Má ậzı̣̂ ámâ mvá âfõlé Mạ́sı̣̃rı̣̃ ꞌásĩ”* rî ãꞌdô ró bê tã pạ̃tı̣́ı̣̃ ró.

Tã kúmú Ẽródẽ drí tã ꞌbãzó ꞌdĩyímvá õnyíkõ ágó ró rî ꞌbá yî

ûfúzó ndrĩ vólé Bẽtẽlémẽ ꞌásĩ rî

16 Gõꞌdá nĩngá sĩ rî, kúmú Ẽródẽ nı̣̃ bê trá kĩꞌá nĩ rî, tã nı̣̃ ꞌbá ꞌdĩ ꞌbá yî ꞌé tã yí drí ꞌbãlé gólĩyî drí rî kôꞌdáwá rî, gólâ drí ꞌbãzó õmbã ró rõô. Gõꞌdá nĩngá sĩ rî, drílâ tã ꞌbãzó ạ̃jú ꞌbũ ꞌbá íyíkâ rî ꞌbá yî drí kĩ, “Nĩ nĩ ꞌdĩyímvá õnyíkõ ágó ró îtõlé gólĩyî cã ꞌbá drẽ ndrô ãlô kô rî ꞌbá yî rú sĩ cãlé bũúũ gólĩyî ndrô lâ yî drí cãlé rı̣̃ rî ꞌbá yî rú rî ûfúlı̣́ Bẽtẽlémẽ ꞌá gõꞌdá kpá võ âꞌdó ꞌbá ãnyî Bẽtẽlémẽ lạ̃gạ́tı̣́ rî ꞌbá yî ꞌásĩ ndrĩ.” Gólâ ꞌbã tã ꞌdî ĩtí ꞌdĩ rî, tãlâ kậyı̣̂ sı̣́sı̣́ gólâ ı̣̃ꞌbı̣̂ꞌbı̣̂wạ́ ꞌdĩ drí âfõzó ꞌá lâ tã nı̣̃ ꞌbá ꞌdĩ ꞌbá yî drí âꞌdálé gólâ drí rî tãsĩ.

17 Gõꞌdá ĩzã gólâ tã ậngũ ꞌbá Yẽrẽmíyã drí âtálé trá ạ̃kû ró jạ̃rı̣́bạ̃ Rámã kâ tãsĩ rî drí rû ꞌẽzó ĩtí Bẽtẽlémẽ ꞌá ꞌdĩyímvá ꞌdĩ ꞌbá yî ûfû-ûfû lâ yî tãsĩ. 18 Gólâ kĩ,

“Áârî ãwó lúlũ bê Rámã ꞌálâ.

Õkó Ĩsĩrãꞌélẽ kâ rî ꞌbá yî rî ĩyî nĩ ãwó ngõlé mvá lâ yî ôdrã ꞌbá trá rî tãsĩ.

Gõꞌdá gólĩyî lẽé kô ãwô ngõngõ ꞌdî âyélé mvá lâ yî ôdrã ꞌbá rî ꞌbá yî tãsĩ.”

Yẽrẽmíyã 31.15

Tã Yõsépã yî drí ngãzó gõlé vólé ꞌbạ̃drı̣̃ Ĩsĩrãꞌélẽ kâ rî ꞌálâ rî

19 Gõꞌdá kúmú ạ́ngı̣́ Ẽródẽ drã bê rî, nyĩî ró, mãlãyíkã Ôvârí kâ drí rû âꞌdázó Yõsépã drí Mạ́sı̣̃rı̣̃ ꞌálâ âbĩ-âbĩ ꞌá. 20 Drílâ tã âtázó Yõsépã drí kĩ, “Ní ngâ, ní trõ mvá ꞌdĩ ândrê lâ bê, nĩ nĩ ró gõlé gólĩyí bê ꞌbạ̃drı̣̃ Ĩsĩrãꞌélẽ kâ rî ꞌálâ, tãlâ õjílã gólĩyî lẽ ꞌbá mvá ꞌdĩ fũlı̣́ rî ꞌbá yî ôdrã ĩyî trá ndrĩ.” 21 Gõꞌdá úlı̣́ mãlãyíkã drí âtálé ꞌdĩ drí sĩ rî, Yõsépã drí ngãzó mvá ꞌdĩ trõlé ândrê lâ bê gõzó gólĩyí bê ꞌbạ̃drı̣̃ Ĩsĩrãꞌélẽ kâ rî ꞌálâ. 22 Gõꞌdá Yõsépã õtírĩ tã ârí kĩꞌá nĩ rî, kúmú Ẽródẽ rî mvá rú bê Ãrĩkẽlásã rî õrî trá kúmú ró átá lâ rî võ ꞌá ꞌbạ̃drı̣̃ Yũdạ́yạ̃ kâ drı̣̃lı̣́ rî, gólâ drí âꞌdózó ũrı̣̃ ró nĩꞌá gõlé tólâ. Gõꞌdá Ôvârí drí lı̣̃fı̣́ lõmbâ fẽzó Yõsépã drí âbĩ-âbĩ ꞌá, gólâ õnĩ kô gõlé ꞌbạ̃drı̣̃ Yũdạ́yạ̃ kâ rî ꞌálâ. Tã rî ꞌdĩ tãsĩ rî, gólâ drí ngãzó nĩlí ꞌbạ̃drı̣̃ Gãlĩláyã kâ rî ꞌálâ. 23 Ĩtí rî, gõꞌdá Yõsépã yî drí nĩzó rĩlí jạ̃rı̣́bạ̃ Nãzãrétã kâ ꞌálâ. Tã ꞌdî ꞌê rû trá ĩtí ꞌdĩ, tãlâ úlı̣́ gólĩyî tã ậngũ ꞌbá ãzâ drí âtálé trá ạ̃kû ró ꞌdíyî pã ꞌbá tãsĩ kĩꞌá nĩ rî, áâꞌdô gólâ rî zı̣̃ꞌá Nãzãrétã lé ꞌbá ró rî, ãꞌdô ró bê tã pạ̃tı̣́ı̣̃ ró.

3

Tã Yõwánĩ bãbãtízĩ ꞌẽ ꞌbá ró rî drí tã pẽzó õjílã drí rî

(Márãkõ 1.1-8; Lúkạ̃ 3.1-18; Yõwánĩ 1.19-28)

1 Gõꞌdá Yésũ mbâ bê âcálé ãgô ạ́ngı̣́ ró rî, Yõwánĩ bãbãtízĩ ꞌẽ ꞌbá ró rî drí âcázó õmã ꞌálâ ꞌbạ̃drı̣̃ Yũdạ́yạ̃ kâ ꞌá. Gólâ drí îtõzó rĩꞌá tã pẽlé õjílã drí kĩ nĩ rî, 2 “Nĩ âjâ drı̣̃ vólé tã õnjí ãníkâ rî ꞌbá yî ꞌásĩ, tãlâ ꞌdíyî pã ꞌbá gólâ Ôvârí drí tã lâ ꞌbãlé âjólé rî trá ãnyî ꞌẽꞌá âcálé âꞌdólé kúmú ró ãnî drı̣̃lı̣́.”

3 Yõwánĩ ĩꞌdî õjílã tíbê tã ậngũ ꞌbá Ĩsáyã drí tã lâ ậngũlı̣́ ạ̃kû ró nã sĩ kĩꞌá nĩ rî,

“Õjílã ãzâ bê õmã ꞌálâ, rĩꞌá tã îyáꞌá ngbạ́lạ́-ngbạ́lạ́ kĩ,

‘Nĩ êdê lạ́tı̣̂ njãâ Kúmú ãníkâ drí ânĩzó ꞌálâ sĩ.

Nĩ êdê lạ́tı̣̂ lâ ꞌdĩ ãꞌdô ró mbı̣̂ drílâ lậmúzó ꞌálâ sĩ rî.’ ”

Ĩsáyã 40.3

4 Yõwánĩ rî ꞌdĩ ítá drílâ rĩꞌá sõlâ rî éêdê trá gámẽlẽ ꞌbí ꞌásĩ. Gõꞌdá gásĩ gólâ drí rĩꞌá ômbélâ íyî ı̣́pı̣́tı̣́kû ꞌá rî éêdê trá ínyíríkó ꞌásĩ. Gõꞌdá gólâ rî ômbí nyãlé ĩꞌdî ápé õgó kâ bê.*

5 Gõꞌdá nĩngá sĩ rî, õjílã dũû ârî tã bê tã pẽpẽ Yõwánĩ kâ fạ́fạ̃ áyágá Jõrõdénĩ kâ rî ꞌálâ rî tãsĩ rî, drílĩyî ngãzó rĩꞌá ĩyî ânĩlí Yõwánĩ ngáá tólâ. Õjílã rî ꞌdĩ ꞌbá yî ũrûkậ lâ yî ânĩ trá Yẽrõsãlémã lésĩ, gõꞌdá ãzâ ꞌbá yî ânĩ trá võ ãzâ ꞌbá yî ꞌbạ̃drı̣̃ Yũdạ́yạ̃ kâ rî kâ ꞌásĩ, gõꞌdá ãzâ ꞌbá yî ânĩ ĩyíkâ trá ꞌbạ̃drı̣̃ gólâ ãnyî áyágá Jõrõdénĩ rî lạ̃gạ́tı̣́ rî ꞌásĩ. 6 Gõꞌdá õjílã ꞌdî ꞌbá yî ârî ĩyî úlı̣́ Yõwánĩ kâ ꞌdĩ bê rî, drílĩyî tã õnjí ĩyíkâ lôfõzó. Ĩtí rî, gõꞌdá Yõwánĩ drí bãbãtízĩ ꞌẽzó gólĩyî drí áyágá Jõrõdénĩ rî ꞌá.

7 Kậyı̣̂ nã ꞌbá yî sĩ rî, õjílã gólĩyî zı̣̃lı̣́ Pạ̃rúsı̣̃ ró rî ꞌbá yî gõꞌdá kpá gólĩyî zı̣̃lı̣́ Sạ̃dúsı̣̃ ró rî ꞌbá yí bê, drílĩyî ânĩzó Yõwánĩ ngálâ, tãlâ Yõwánĩ ĩîbábátízã ró ĩyî bê.* Gõꞌdá Yõwánĩ nı̣̃ âꞌdô-âꞌdô gólĩyíkâ trá. Gólâ drí tã âtázó drílĩyî kĩ, “Ãnî rĩꞌá nyé õzõ ı̣̃nı̣̃ gólĩyî rĩ ꞌbá rãlé vólé lạ̃sı̣́ ũrı̣̃ drí sĩ rî ꞌbá yí kâtí. Nĩ ı̣̂sũ ãníkâ bê rî, nĩ âꞌdô ꞌẽꞌá ngá pãlé õmbã Ôvârí kâ ꞌásĩ cé bãbãtízĩ sĩ yã? 8 Õzõ nĩ õlẽ trá ngá pãlé rî, ꞌdõvó nĩ âjâ drı̣̃ vólé tã õnjí ãníkâ ꞌásĩ. Ĩtí rî, tã ꞌẽꞌẽ tãndí ãníkâ âꞌdô âꞌdóꞌá õzõ lõꞌwâ tãndí kâtí, tãlâ áâꞌdâ ró bê kĩ pạ̃tı̣́ı̣̃ nĩ âjâ drı̣̃ trá vólé tã õnjí ãníkâ ꞌásĩ. 9 Gõꞌdá nĩ âyê tã ı̣̂sũ ãníkâ kĩꞌá nĩ rî, nĩ ãꞌdô ꞌẽꞌá ãnî nyãányâ pãlé õmbã Ôvârí kâ ꞌásĩ, tãlâ ãnî rĩꞌá Ãbãrãyámã rî ózõwá yî ĩꞌdî rî. Tã ꞌdî îcá kô ãnî pãlé. Nĩ ârî drẽ, Ôvârí rĩꞌá mbârâkã bê kúnı̣́ mvá nõ ꞌbá yî ôjázó Ãbãrãyámã rî ózõwá yî ró ãnî võ ꞌá. 10 Ãnî rĩꞌá õzõ fê ı̣̂ꞌdı̣́lı̣́ rî kâtí ı̣̃nyạ́kú nõ drı̣̃ı̣̂. Ôvârí ꞌbã ôlówá trá njãâ fê gólĩyî ꞌwã ꞌbá kô rî yî âgãzó vũdrı̣́. Ôvârí âꞌdô ngá-ạ̃rú gólâ ꞌwã ꞌbá kô rî zãꞌá õzõ tõtõ kâtí lạ̃sı̣́ gólâ rĩ ꞌbã vẽlé ạ̃dũkũ ãkó rî ꞌá.”

11 Gõꞌdá Yõwánĩ drí kpá tã îyázó õjílã drí ndrĩ kĩ, “Má rî bãbãtízĩ ꞌẽlé ãnî drí cé lũmvû sĩ, ꞌdĩî ãâꞌdâ ró tã bê kĩ, nĩ âjâ drı̣̃ trá vólé tã õnjí ãníkâ ꞌásĩ. Gõꞌdá õjílã ãzâ bê ꞌẽ ꞌbá âcálé má vósĩ. Ãmbã õjílã rî ꞌdĩ kâ lậvũ gạ̃rạ̃ ámákâ rî drı̣̃ı̣̂ sĩ. Má âꞌdó kô tãndí ró îcálé káꞌbókã gólâkâ trõlé. Gólâ âꞌdô bãbãtízĩ ꞌẽꞌá õjílã drí Líndrí Tãndí Ôvârí kâ sĩ gõꞌdá kpá lạ̃sı̣́ sĩ. 12 Gólâ trá njãâ ꞌẽꞌá ạ̃drúgú íyíkâ cãlé. Ĩtí rî, gólâ âꞌdô ạ̃drúgú ífí tãndí rî ꞌbá yî êléꞌá ꞌbãlé ẽró ꞌá. Gõꞌdá gólâ âꞌdô ạ̃drúgú kúrũmû êꞌbéꞌá vẽlé lạ̃sı̣́ ꞌá zãâ bạ̃dı̣̃.”

Tã Yõwánĩ drí Yésũ rî îbábátízãzó rî

(Márãkõ 1.9-11; Lúkạ̃ 3.21-22)

13 Nĩngá sĩ rî, Yésũ drí ngãzó jạ̃rı̣́bạ̃ íyíkâ Gãlĩláyã ꞌá rî âyélé nĩzó cãlé áyágá Jõrõdénĩ rî ꞌálâ, tãlâ Yõwánĩ õꞌê ró bãbãtízĩ bê yí drí. 14 Gõꞌdá Yõwánĩ ârî tã Yésũ drí lẽlé yí drí ꞌẽlé rî bê rî, gólâ lẽé kô Yésũ rî îbábátízãlé, tãlâ ãmbã Yésũ kâ lậvũ gạ̃rạ̃ ãmbã gólâkâ rî drı̣̃ı̣̂ sĩ. Gólâ kĩ Yésũ drí rî, “Ní ânĩ má drí bãbãtízĩ ꞌẽzó ní drí ãꞌdô tãsĩ yã? Ní âꞌdô bãbãtízĩ ꞌẽꞌá bê-rî nĩ má drí.”

15 Gõꞌdá Yésũ drí tã-drı̣̃ lôgõzó Yõwánĩ drí kĩ, “Ní ꞌê bãbãtízĩ nĩ má drí, tãlâ mã ꞌê ró tã mbı̣̂ gólâ Ôvârí drí lẽlé ãmâ drí ꞌẽlé rî ꞌbá yî bê.” Gõꞌdá Yõwánĩ ârî úlı̣́ Yésũ kâ ꞌdĩ bê rî, gólâ drí tã-drı̣̃ lẽzó Yésũ rî îbábátízãzó.

16 Gõꞌdá Yõwánĩ îbábátízã Yésũ bê rî, Yésũ õtírĩ íyî drı̣̃ îngá lı̣̃mvû ꞌásĩ rî, gõꞌdá kôrô ꞌbũû drí rû njı̣̃zó, gõꞌdá Yésũ drí Líndrí Tãndí Ôvârí kâ ndrẽzó ânĩrĩ ꞌá õzõ ạ̃túꞌbú kâtí ꞌdẽlé yí drı̣̃ı̣̂. 17 Gõꞌdá gbórókõ drí ậꞌúzó ûrú lésĩ úlı̣́ âtâ-âtâ bê kĩ nĩ rî, “Nõô ámâ mvá gólâ má drí lẽlé tákányĩ rî ĩꞌdî. Gólâ rî tã sû trá má rú rõô.”

4

Tã Sãtánã drí Yésũ rî ûjũzó kpı̣̃ı̣̂ rî

(Márãkõ 1.12-13; Lúkạ̃ 4.1-13)

1 Gõꞌdá nĩngá sĩ rî, Líndrí Tãndí Ôvârí kâ drí Yésũ rî trõzó âjílí õmã ꞌálâ, tãlâ Sãtánã ũûjũ ró gólâ bê. 2 Gólâ drí rĩzó õmã ꞌá tólâ kậyı̣̂ nyâꞌdî-rı̣̃ ı̣̃tú sĩ gõꞌdá kpá ngạ́cı̣̂ sĩ ꞌálé ꞌãꞌí sĩ. Tã rî ꞌdĩ tãsĩ rî, lõfó ꞌê gólâ trá rõô. 3 Gõꞌdá ꞌdĩî vósĩ rî, Sãtánã drí ânĩzó Yésũ rî ûjũlı̣́ kĩ, “Õzõ ní ãꞌdô fí Ôvârí rî mvá ꞌî rî, ꞌdõvó ní ꞌbã tã kúnı̣́ mvá nõ ꞌbá yî õjâ ró rû bê ãmbãtã ró ní drí nyãlé lõfó drí sĩ.” 4 Gõꞌdá Yésũ drí tã-drı̣̃ lôgõzó Sãtánã drí kĩ, “ꞌÉꞌẽ, tã îgĩ Ôvârí kâ âtâ tã trá kĩ,

‘Õjílã ĩîcá kô rĩlí cé ngá nyãnyã sĩ.

Ngá ãzâ lậvũ ꞌbá ngá nyãnyã drı̣̃ı̣̂ sĩ kôrô rî kpá bê,

rĩꞌá tákõ ĩꞌdî úlı̣́ ndrĩ gólĩyî Ôvârí drí âtálé õjílã drí rî ꞌbá yî ĩꞌdî.’ ”

Tã ꞌBãꞌbã Ândâ 8.3

5 Gõꞌdá nĩngá sĩ rî, Sãtánã drí kpá Yésũ rî âtrõzó õmã lésĩ âjílí jạ̃rı̣́bạ̃ Ôvârí kâ Yẽrõsãlémã rî ꞌá. Gõꞌdá Sãtánã drí mbãzó gólâ bê jó ạ́ngı̣́ Ôvârí kâ rî ãpírĩ lâ ꞌálâ. 6 Gõꞌdá Sãtánã drí kpá tã âtázó Yésũ drí kĩ, “Õzõ ní ãꞌdô fí Ôvârí rî mvá ꞌî rî, ꞌdõvó ní wã drẽ jó nõ drı̣̃ı̣̂ sĩ ꞌdẽlé vũdrı̣́ ꞌálâ, ãâꞌdâ ró kĩ nĩ rî, Ôvârí lôkî nî trá rõô, tãlâ íîgĩ trá búkũ Ôvârí kâ ꞌá kĩ nĩ rî,

‘Ôvârí ꞌbã tã trá mãlãyíkã íyíkâ yî drí ánî tãsĩ rĩzó ánî vó ndrẽlé.

Gólĩyî âꞌdô ánî lôkóꞌá ĩyî drı̣́gạ́, tãlâ ngá ãzãkã õzó ánî rúꞌbạ́ dõô kô,

gbõ lé ánî pá mvá õzó kpá rû sı̣̃ı̣̂ kúnı̣́ mvá rú kô.’ ”

Lôngó 91.11-12

7 Gõꞌdá Yésũ drí kpá tã-drı̣̃ lôgõzó Sãtánã drí kĩ, “Gõꞌdá íîgĩ kpá trá búkũ Ôvârí kâ ꞌá kĩ,

‘Ní ũûjũ Kúmú áníkâ Ôvârí kô.’

Tã ꞌBãꞌbã Ândâ 6.16

Ĩtí rî, má ûjũú Ôvârí kô.”

8 Gõꞌdá nĩngá sĩ rî, Sãtánã drí Yésũ rî trõzó âjílí kpá únı̣́ ạ́ngı̣́ ãpírĩ ꞌálâ. Gõꞌdá Sãtánã drí ꞌbạ̃drı̣̃ ãmbá ãngó nõ ꞌá nõngá nõ ꞌbá yî âꞌdázó Yésũ drí âꞌdô lâ tãndí ró rî bê. 9 Gõꞌdá Sãtánã drí gõzó tã âtálé Yésũ drí kĩ, “Ngá gólĩyî ndrĩ ãngó nõ ꞌá nõngá nõ ꞌbá yî, mâ ĩꞌdî lı̣́pı̣̂ lâ ꞌî. Õzõ ní ũtı̣̃ ꞌãꞌî trá má ândrá ámâ ı̣̂njı̣̃zó kúmú ró rî, má âꞌdô ngá ꞌdĩ ꞌbá yî fẽꞌá ndrĩ ní drí.” 10 Gõꞌdá Yésũ drí tã-drı̣̃ lôgõzó Sãtánã drí kĩ, “Sãtánã, ní âyê mâ! Íîgĩ trá búkũ Ôvârí kâ ꞌá kĩ,

‘Kúmú Ôvârí ĩꞌdî cé Ôvârí pạ̃tı̣́ı̣̃ ãníkâ ãnî drí ı̣̂njı̣̃lı̣́ rî ĩꞌdî,

gõꞌdá nĩ ı̣̂ꞌbũ rû cé gólâ drí.’ ”

Tã ꞌBãꞌbã Ândâ 6.13

11 Nĩngá sĩ, Sãtánã lôndã lạ́tı̣̂ bê trá kpı̣̃ı̣̂ Yésũ rî pẽzó rî, gólâ drí ngãzó nĩlí Yésũ rî âyélé. Gõꞌdá kôrô mãlãyíkã drí ânĩzó gólâ rî pãlé.

Tã Yésũ drí îtõzó tã pẽlé Gãlĩláyã ꞌálâ rî

(Márãkõ 1.14-15; Lúkạ̃ 4.14-15)

12 Gõꞌdá nĩngá sĩ, gõgõ Yésũ kâ õmã ꞌásĩ rî vósĩ rî, gólâ drí tã ârízó kĩ, Yõwánĩ bãbãtízĩ ꞌẽ ꞌbá ró rî óõꞌbã trá gạ̃nı̣́mạ̃ ꞌá. Gõꞌdá nĩngá sĩ rî, Yésũ drí ngãzó gõlé ꞌbạ̃drı̣̃ Gãlĩláyã kâ ꞌálâ. 13 Gólâ rí kô jạ̃rı̣́bạ̃ íyíkâ Nãzãrétã rî ꞌálâ. Gõꞌdá drílâ ngãzó lậvũlı̣́ nĩꞌá rĩlí jạ̃rı̣́bạ̃ zı̣̃lı̣́ Kãpẽrãnómã rî ꞌálâ, tíbê âꞌdó ꞌbá ãnyî lı̣̃mvû ândrê Gãlĩláyã kâ rú rî. ꞌDĩî ꞌbạ̃drı̣̃ ꞌbạ̃súrú zı̣̃lı̣́ Zạ̃bũlạ́nạ̃ gõꞌdá Nãfãtálĩ bê rî ꞌbá yî drí rĩzó ꞌá lâ rî ĩꞌdî. 14-17 Gõꞌdá Yésũ câ bê Gãlĩláyã ꞌá tólâ rî, gólâ drí îtõzó tã âtî-âtî tãndí Ôvârí kâ îmbálé õjílã drí. Gólâ kĩ, “Nĩ âjâ drı̣̃ vólé tã õnjí ãníkâ rî ꞌbá yî ꞌásĩ, tãlâ Ôvârí njı̣̃ lạ́tı̣̂ trá ãnî drí rĩzó kũmũ íyíkâ zẽlé õjílã íyíkâ ró.”

Yésũ ꞌê tã rî ꞌdĩ tólâ ĩtí ꞌdĩ, tãlâ úlı̣́ gólĩyî tã ậngũ ꞌbá Ĩsáyã drí âtálé trá ạ̃kû ró rî ãꞌdô ró bê tã pạ̃tı̣́ı̣̃ ró kĩꞌá nĩ rî,

“ꞌBạ̃drı̣̃ gólâ ꞌbạ̃súrú zı̣̃lı̣́ Zạ̃bũlạ́nạ̃ gõꞌdá Nãfãtálĩ yí bê drí rĩzó ꞌá lâ ꞌbạ̃súrú ãzâ ꞌbá yî gólĩyî âꞌdó ꞌbá kô õjílã Yúdạ̃ yí kâ ró rî ꞌbá yí bê rî,

ꞌbạ̃drı̣̃ Gãlĩláyã kâ ꞌdĩ îtõ áyágá Jõrõdénĩ rî ꞌásĩ nĩꞌá cãlé bũúũ lı̣̃mvû ândrê zı̣̃lı̣́ Mẽdĩtẽrénĩ rî rú.

Gõꞌdá õjílã gólĩyî rĩ ꞌbá ı̣́nı̣́rı̣́kúwạ́ ꞌá ndrô dũû sĩ tólâ nã ꞌbá yî, gólĩyî âꞌdô ngá îꞌĩ ạ́ngı̣́ ndrẽꞌá.

Õjílã gólĩyî rĩ ꞌbá ngá lậnjı̣̃ õdrã kâ zẽlé ꞌdĩ ꞌbá yî, ngá îꞌĩ rî ꞌdĩ âꞌdô võ îwáꞌá gólĩyî drı̣̃ı̣̂.”*

Ĩsáyã 9.1-2

Tã Yésũ drí ı̣̃ꞌbı̣̂ ꞌbẽ ꞌbá ậzı̣́zó sû âꞌdólé lãjóꞌbá íyíkâ ró rî

(Márãkõ 1.16-20; Lúkạ̃ 5.1-11)

18 Kậyı̣̂ ãzâ sĩ rî, Yésũ rĩꞌá nĩꞌá lı̣̃mvû ândrê Gãlĩláyã kâ gãrã drı̣̃ lâ ꞌásĩ. Gõꞌdá gólâ drí nĩzó ı̣̃ꞌbı̣̂ ꞌbẽ ꞌbá ãzâ ꞌbá yî ûsúlı̣́ rı̣̃, Sĩmónã Pétẽrõ gõꞌdá ậdrúpı̣̃ lâ Ãndĩríyã bê, gólĩyî vũ îmbá trá lı̣̃mvû ꞌá ı̣̃ꞌbı̣̂ rũzó. 19 Gõꞌdá Yésũ drí tã âtázó gólĩyî drí kĩ, “Nĩ ânĩ ꞌdẽlé má vósĩ rî, gõꞌdá má âꞌdô ãnî ꞌbãꞌá âꞌdólé õjílã ãzí âsé ꞌbá ró, tãlâ gólĩyî ãꞌdô ró bê õjílã ámákâ ró, õzõ ãnî drí rĩrĩ ı̣̃ꞌbı̣̂ âsélé rî kâtí.” 20 Gõꞌdá nĩngá sĩ, kôrô drílĩyî îmbá ĩyíkâ âyézó ꞌdẽzó Yésũ vósĩ lãjóꞌbá gólâkâ ró.

21 Gõꞌdá nĩngá sĩ, Yésũ yî drí ngãzó lậvũlı̣́ ạ̃tı̣́ ꞌálâ. Gólĩyî drí nĩzó Zẽbẽdáyõ rî mvá ágó rı̣̃ Yãkóbã yî ûsúlı̣́ ậdrúpı̣̃ lâ Yõwánĩ bê. Gólĩyî rĩꞌá kõlóngbõ ꞌá átá lâ yí bê îmbá ĩyíkâ lı̣̃fı̣́ lâ êdéꞌá. Gõꞌdá Yésũ drí gólĩyî ậzı̣́zó ânĩlí ꞌdẽlé yí vósĩ. 22 Gõꞌdá ꞌwãâ ró, drílĩyî ngãzó átá lâ yî âyélé kõlóngbõ ꞌá ꞌdẽzó Yésũ vósĩ lãjóꞌbá gólâkâ ró.

Tã õjílã dũû drí ânĩzó Yésũ ngálâ tã îmbâ gólâkâ tãsĩ

ngá lãzé ꞌbá êdê-êdê bê rî

(Lúkạ̃ 6.17-19)

23 Nĩngá sĩ rî, Yésũ yî drí nĩzó ậcı̣́ tõ bê jạ̃rı̣́bạ̃ mvá Gãlĩláyã kâ rî ꞌbá yî ꞌásĩ. Gõꞌdá võ rî ꞌdĩ ꞌbá yî ꞌásĩ rî, gólâ rî trá nĩꞌá õjílã lı̣̃fı̣́ îmbá bê tã âtî-âtî tãndí kũmũ Ôvârí kâ rî kâ tãsĩ jó tã Ôvârí kâ ârî kâ rî ꞌásĩ. Gõꞌdá gólâ nĩ kpá trá õjílã gólĩyî ngá lãzé tı̣̂ ngĩíngî bê rî êdé bê ngá lãzé gólĩyíkâ ꞌásĩ. 24 Tã rî ꞌdĩ tãsĩ rî, mbârâkã Yésũ kâ rĩzó ngá lãzé ꞌbá êdélé ꞌdĩ tã lâ drí lậꞌbúzó ꞌbạ̃drı̣̃ Sírĩyã kâ ꞌásĩ ndrĩ. Ĩtí rî, gõꞌdá õjílã Sírĩyã kâ rî ꞌbá yî drí õjílã gólĩyî ngá lãzé tı̣̂ ngĩíngî bê rî ꞌbá yî âjízó dũû Yésũ ngálâ. Gõꞌdá Yésũ êdê õjílã gólĩyî ngá lãzé lâ drí lâzélé rõô rî ꞌbá yî trá ngá lãzé gólĩyíkâ ꞌdĩ ꞌbá yî ꞌásĩ. Gõꞌdá gólâ lâdrô líndrí õnjí kpá trá õjílã gólĩyî líndrí õnjí drí ômbélé trá rî ꞌásĩ. Gõꞌdá gólâ êdê õjílã gólĩyî ngbãꞌó bê rî ꞌbá yî trá. Gõꞌdá gólâ êdê gólĩyî pá lâ yî drí drãlé trá ậcı̣́ tõ ꞌbá kô rî yî kpá trá, drílĩyî ậcı̣́ tõzó. 25 Gõꞌdá tã rî ꞌdĩ ꞌbá yî tãsĩ rî, õꞌbí ãmbá ânĩ trá Yésũ ngálâ võ ngĩíngî ꞌbạ̃drı̣̃ Gãlĩláyã kâ rî ꞌásĩ, kpá jạ̃rı̣́bạ̃ gólĩyî mûdrı̣́ lı̣̃mvû ândrê Gãlĩláyã kâ gãrã drı̣̃ lâ ãzâ rî lésĩ, Yẽrõsãlémã lésĩ gõꞌdá kpá võ ãzâ ꞌbá yî Yũdạ́yạ̃ kâ rî ꞌbá yî ꞌásĩ, gõꞌdá võ ãzâ ꞌbá yî áyágá Jõrõdénĩ ꞌdĩ ꞌáꞌá lé drı̣̃ lâ lésĩ rî ꞌásĩ. Gólĩyî ânĩ trá ndrĩ ꞌdẽlé Yésũ vósĩ.

5

Tã gólĩyî Yésũ drí îmbálé õjílã drí únı̣́ pá ꞌálâ rî

(Lúkạ̃ 6.20-23)

1 Gõꞌdá Yésũ ndrê bê õjílã õꞌbí ꞌdĩ ꞌbá yî rî, drílâ nĩzó rĩlí vũdrı̣́ únı̣́ pá ꞌálâ. Gõꞌdá tã ârí ꞌbá yî drí nĩzó kpá únı̣́ pá ꞌá tólâ õꞌbí ꞌdĩ ꞌbá yí bê, drílĩyî nĩzó rû êꞌbélé gbãâ Yésũ rú sĩ. 2 Gõꞌdá Yésũ drí îtõzó õjílã ꞌdî ꞌbá yî îmbálé kĩ nĩ rî,

3 “Õzõ nĩ ũnı̣̃ trá kĩꞌá nĩ rî, rĩꞌá Ôvârí ĩꞌdî gólâ îcá ꞌbá mbârâkã fẽlé ãnî drí tãlâ nĩ rî mbârâkã ãkó tã gólâkâ ꞌẽlé rî, tã ãníkâ âꞌdô sũꞌá gólâ rú. Ĩtí rî, nĩ âꞌdô rĩꞌá Ôvârí bê ûrú ꞌálâ.

4 Õzõ nĩ ãꞌdô ĩzã ró tã õnjí tãsĩ rî, tã ãníkâ âꞌdô sũꞌá Ôvârí rú. Ĩtí rî, Ôvârí âꞌdô ĩzã ãníkâ ndrẽꞌá, gõꞌdá gólâ drí ãnî pãzó ĩzã ãníkâ ꞌdĩ ꞌásĩ.

5 Õzõ nĩ õrî cú ĩtí ãnî nyãányâ ꞌbã ãkó sı̣́sı̣́ ꞌálâ rî, tã ãníkâ âꞌdô sũꞌá Ôvârí rú. Ĩtí rî, Ôvârí âꞌdô ãnî ꞌbãꞌá âꞌdólé cú drı̣́-ãcê bê ãmbá.

6 Õzõ nĩ õlẽ tákányĩ tã mbı̣̂ Ôvârí kâ ꞌẽlé rî, tã ãníkâ âꞌdô sũꞌá Ôvârí rú. Ĩtí rî, Ôvârí âꞌdô mbârâkã fẽꞌá ãmbá ãnî drí tã mbı̣̂ íyíkâ ꞌẽzó ndrĩ.

7 Õzõ nĩ õrî õjílã ãzí âyélé tã õnjí drílĩyî ꞌẽlé trá ãnî rú rî ꞌásĩ rî, tã ãníkâ âꞌdô sũꞌá Ôvârí rú. Ĩtí rî, Ôvârí âꞌdô kpá ãnî âyéꞌá tã õnjí ãníkâ ꞌásĩ.

8 Õzõ nĩ õrî tã ı̣̂sũ tãndí bê ãnî pı̣̃pı̣̂sı̣́lı̣́ ꞌá rî, tã ãníkâ âꞌdô sũꞌá Ôvârí rú. Ĩtí rî, nĩ âꞌdô rĩꞌá võ ãlô ꞌá Ôvârí bê gólâ rî nı̣̃lı̣́ dódó.

9 Õzõ nĩ õrî õjílã gólĩyî âꞌdó ꞌbá õmbã bê ĩyî lãfálé ꞌásĩ rî ꞌbá yî pãlé tã gólĩyî lãfálé ꞌásĩ rî ậꞌdı̣́lı̣́ tã tãndí sĩ rî, tã ãníkâ âꞌdô sũꞌá Ôvârí rú. Ĩtí rî, Ôvârí âꞌdô ãnî zı̣̃ꞌá íyî mvá yî ró.

10 Õzõ nĩ õrî zãâ tã mbı̣̂ Ôvârí kâ ꞌẽlé kậyı̣̂ õjílã drí lâŋõ fẽzó ãnî drí tã lâ tãsĩ rî ꞌá rî, tã ãníkâ âꞌdô sũꞌá Ôvârí rú. Ĩtí rî, ngá gólĩyî Ôvârí drí tã lâ ꞌbãlé ꞌẽꞌá fẽlâ õjílã íyíkâ drí rî, nĩ âꞌdô kpá ûsúꞌá lâ.

11-12 “Nĩ ndrê drẽ, õzõ õjílã õlôꞌdâ ĩyî ãnî ngãtá gólĩyî õfẽ ĩyî lâŋõ ãnî drí ngãtá ãâdô ĩyî õnjõ ꞌî ãnî rú, gólĩyî drí gõzó rĩlí tã õnjí ꞌdĩ ꞌbá yî ꞌẽlé ãnî drí tãlâ ãnî rĩꞌá tã ârí ꞌbá ámákâ ĩꞌdî rî drí sĩ rî, nĩ ı̣̂sũ tã kó kô. ꞌDĩî rî kpá lâŋõ tã ậngũ ꞌbá Ôvârí kâ sı̣́sı̣́ rî ꞌbá yî drí ûsúlı̣́ rî ĩꞌdî. Õzõ nĩ ũnjû Ôvârí rî rú lûyı̣́lı̣́ fĩî ậtũ-ậtũ sĩ tã ꞌdî ꞌbá yî tãsĩ rî, tã ãníkâ âꞌdô sũꞌá Ôvârí rú. Ĩtí rî, nĩ âꞌdô drı̣́-ꞌâ ạ́ngı̣́ ûsúꞌá ûrú ꞌálâ Ôvârí ngálâ.”

Tã Yésũ drí îmbálé tã ꞌẽꞌẽ tã ârí ꞌbá íyíkâ rî kâ drí âꞌdólé

õzõ ꞌạ̃ꞌı̣́-nyá kâtí gõꞌdá kpá õzõ ngá îꞌĩ kâtí rî

(Márãkõ 9.50; Lúkạ̃ 14.34-35)

13 Gõꞌdá nĩngá sĩ rî, Yésũ drí îtõzó tã ârí ꞌbá dũû ꞌdĩ ꞌbá yî îmbálé úlı̣́ mãnĩgõ sĩ kĩ nĩ rî, “Ãnî nyãányâ, tã ꞌẽꞌẽ ãníkâ ãꞌdô nyé õzõ ꞌạ̃ꞌı̣́-nyá drí âꞌdórẽ tãndí ró ngá nyãnyã drí rî kâtí. Gõꞌdá õzõ nĩ ãâyê tã tãndí ꞌẽꞌẽ trá rî, ãnî drí gõzó âꞌdólé nyé õzõ ꞌạ̃ꞌı̣́-nyá gólâ âsó ꞌbá kô pẽtẽkẽ rî kâtí. Îcá kô ꞌbãlâ drílâ âsózó dódó óꞌdí, tãlâ îzã rû trá. Ĩtí rî, áâꞌdô dãꞌá lâ vũdrı̣́.

14 “Ãnî rĩꞌá kpá nyé õzõ ngá îꞌĩ gólâ võ îwá ꞌbá õjílã drí ndrĩ rî kâtí, tãlâ gólĩyî õndrê ró bê tã gólĩyî Ôvârí drí lẽlé gólĩyî drí ꞌẽlé rî bê. Kpá ĩtí, ãnî rĩꞌá nyé õzõ jạ̃rı̣́bạ̃ gólâ ꞌdı̣̃lı̣́ lũtú drı̣̃ı̣̂ ndrẽlé tõ lậpı̣́lı̣́ kô rî kâtí. 15 Nĩ ndrê drẽ, õjílã ãzâ îꞌĩí lámbã íyíkâ kô ꞌbãlé jó ꞌá drı̣̃ lâ âkólé límvó sĩ. Gólâ âꞌdô ꞌbãꞌá lâ ûrû tãrãbízã drı̣̃ı̣̂ ĩîꞌĩ ró võ bê õjílã drí võ ndrẽzó dódó. 16 Gõꞌdá kpá rĩꞌá ĩtí, nĩ ꞌbã tã ꞌẽꞌẽ ãníkâ ãâꞌdô sũsũ ró õjílã ãzí lı̣̃fı̣́ drı̣̃ ꞌá, tãlâ õzõ gólĩyî õndrê tã sũsũ ãnî drí rĩꞌá ꞌẽlâ ꞌdĩ ꞌbá yî trá rî, gólĩyî âꞌdô âꞌdóꞌá ãyĩkõ ró, gõꞌdá gólĩyî âꞌdô ãnî átá ûrú ꞌálâ rî lûyı̣́ꞌá.”

Tã Yésũ drí îmbálé tã ꞌbãꞌbã Ôvârí kâ rî tãsĩ rî

17 Gõꞌdá Yésũ drí kpá tã îmbázó tã ꞌbãꞌbã Ôvârí kâ rî tãsĩ kĩ, “Nĩ ı̣̂sũ tã kô kĩ nĩ rî, má ânĩ tã ngĩî îmbálé tã ꞌbãꞌbã Ôvârí drí fẽlé Músạ̃ sĩ gõꞌdá tã îmbâ tã ậngũ ꞌbá íyíkâ rî kâ bê rî îzãlé. Má ânĩ, tãlâ tã pạ̃tı̣́ı̣̃ tã îmbâ gólĩyíkâ ꞌdĩ ꞌbá yí kâ âꞌdálé õjílã drí. 18 Má âtâ ãnî drí tã pạ̃tı̣́ı̣̃ ró, tã gólĩyî ndrĩ îgĩlí trá búkũ Ôvârí kâ ꞌá rî, tã îgĩ rî ꞌdĩ ꞌbá yî íîcá kô jãlâ âꞌdólé tã îgĩ ngĩî ãzâ ró úlı̣́ Ôvârí kâ drı̣̃ı̣̂ sĩ. Âꞌdô rĩꞌá ĩtí cãlé bũúũ kậyı̣̂ ạ̃dũkũ ãngó nõ kâ ꞌá. Gõꞌdá tã rî ꞌdĩ ꞌbá yî âꞌdô rû ꞌẽꞌá ĩtí, té õzõ Ôvârí drí ꞌbãlé trá rî kâtí. 19 Gõꞌdá õjílã tíbê tã ꞌbãꞌbã Ôvârí kâ ꞌbãlé ꞌẽlé rî gã ꞌbá trá dó ꞌẽzó lâ kô ngãtá drílâ õjílã ãzí îmbázó tã ꞌẽlé õzõ gólâ kâtí yã rî, Ôvârí âꞌdô kpá õjílã rî ꞌdĩ gãꞌá dó, îcá kô gólâ rî lậgúlı̣́ õjílã íyíkâ ró kũmũ íyíkâ võ ûrú ꞌálâ rî kâ ꞌá. Gõꞌdá gólâ rĩ ꞌbá tã ꞌbãꞌbã Ôvârí kâ ꞌẽlé ndrĩ gõꞌdá drílâ rĩzó õjílã ãzí îmbálé tã ꞌẽlé õzõ drílâ rĩrĩ tã rî ꞌdĩ ꞌbá yî ꞌẽlé ꞌdĩ kâtí rî, Ôvârí âꞌdô gólâ rî lậgúꞌá õjílã íyíkâ ró kũmũ íyíkâ võ ûrú ꞌálâ rî kâ ꞌá. 20 Nĩ ndrê drẽ, Pạ̃rúsı̣̃ yî lãꞌbí îmbá ꞌbá rî ꞌbá yí bê, gólĩyî rî trá tã ꞌbãꞌbã Ôvârí kâ ꞌẽlé dódó. Gõꞌdá õzõ nĩ õrî kô tã gólĩyî âꞌdó ꞌbá mbı̣̂ rî ꞌẽlé lậvũlı̣́ gạ̃rạ̃ tã mbı̣̂ gólĩyî Pạ̃rúsı̣̃ yî gõꞌdá lãꞌbí îmbá ꞌbá yí bê drí rĩꞌá ꞌẽlé rî ꞌbá yî drı̣̃ı̣̂ sĩ rî, nĩ îcá kô cãlé kũmũ Ôvârí kâ võ ûrú ꞌálâ rî kâ ꞌá.”

Tã Yésũ drí îmbálé tã ngãngã kâ ạ̃wạ̃ ró rî tãsĩ rî

(Lúkạ̃ 12.57-59)

21 Gõꞌdá nĩngá sĩ rî, Yésũ drí îtõzó tã îmbálé tã ngãngã kâ ạ̃wạ̃ ró rî tãsĩ. Gólâ kĩ, “Nĩ ârî tã gólâ âtálé trá ãmâ ạ́ꞌbı̣́yạ́ yî drí ạ̃kû ró Músạ̃ sĩ kĩꞌá nĩ rî, ‘Ní fû õjílã ãzí kô’ rî trá. Gõꞌdá áâtâ kpá trá kĩ, ‘Õzõ õjílã ãzâ ũfû õjílã ãzí trá rî, áâꞌdô tã kĩꞌá õjílã rî ꞌdĩ rú.’ 22 Gõꞌdá má âtâ ãnî drí õzõ õjílã ãzâ õngâ trá ạ̃wạ̃ ró íyî ãzí-ãzí bê rî, áâꞌdô tã kĩꞌá õjílã rî ꞌdĩ rú. Gõꞌdá õzõ õjílã ãzâ ãâtâ úlı̣́ õnjí trá íyî ãzí-ãzí rú rî, tã kĩ ꞌbá yî âꞌdô tã kĩꞌá õjílã rî ꞌdĩ rú. Gõꞌdá õzõ õjílã ãzâ ũzı̣̂ íyî ãzí-ãzí trá lîfõ-lîfõ ró rî, rĩꞌá mbı̣̂ õjílã rî ꞌdĩ vũzó lạ̃sı̣́ Ôvârí drí êdélé trá Sãtánã yî drí rî ꞌá.

23 “Gõꞌdá ĩtí rî, nî ãzâ, õzõ ní ãânĩ trá ꞌẽꞌá ngá fẽfẽ áníkâ fẽlé Ôvârí drí võ rĩzó ngá fẽfẽ ꞌbãlé rî ꞌá rî, gõꞌdá õzõ ánî ãzí-ãzí ãꞌdô cú tã ãzâ bê ní rú rî, õzõ tã rî ꞌdĩ ãâgâ trá ní drı̣̃ı̣̂ rî, ní fẽ ngá fẽfẽ rî ꞌdĩ drẽ kô. 24 Ní âyê ngá fẽfẽ rî ꞌdĩ ãkpã võ tã rî ꞌdĩ drí âgázó ní drı̣̃ı̣̂ ꞌdĩ ꞌá nĩngá. Mí nĩ ánî ãzí-ãzí ꞌdĩ ngálâ, nĩ êdê ró tã ãnî lãfálé ꞌásĩ ꞌdî zãlô sı̣́sı̣́, ní gõ ró bê âgõlé nĩꞌá ngá fẽfẽ áníkâ ꞌdĩ fẽlé Ôvârí drí.

25 “Gõꞌdá õzõ õjílã ãzâ ãꞌdô cú tã bê ní rú rî, gõꞌdá õjílã rî ꞌdĩ õlẽ trá ánî âjílí kúmú ândrá tã áníkâ kĩlí rî, ní ngâ ꞌwãâ nĩlí gólâ ngálâ, nĩꞌá tã ãnî lãfálé ꞌá gólâ bê ꞌdĩ êdélé drẽ ãkpãkãꞌdã gólâ drí ánî âjí ãkó kúmú ândrá. Gõꞌdá õzõ ní ẽêdê tã rî ꞌdĩ kô rî, gólâ õtrõ nî trá nĩꞌá âjílâ kúmú ândrá rî, kúmú âꞌdô tã áníkâ kĩꞌá õnjí ró, gólâ âꞌdô ánî fẽꞌá drı̣̃-ꞌbá gạ̃nı̣́mạ̃ kâ drı̣́gạ́. Ĩtí rî, gólâ âꞌdô ánî trõꞌá ꞌbãlé gạ̃nı̣́mạ̃ ꞌá. 26 Má âtâ ní drí tã pạ̃tı̣́ı̣̃ ró, ní âꞌdô rĩꞌá gạ̃nı̣́mạ̃ ꞌá tólâ cãlé bũúũ ậdı̣̂ kúmú drí ꞌbãlé ní drí fẽlé rî fẽꞌá zãlô gõzó ánî lôfõlé gạ̃nı̣́mạ̃ ꞌásĩ.”

Tã Yésũ drí îmbálé tã ậꞌdú kõ kâ ꞌdãzí rî õkó bê rî tãsĩ rî

27 Nĩngá sĩ, Yésũ drí kpá tã âtázó kĩ, “Nĩ ârî tã gólâ ꞌbãlé trá ạ̃kû ró ãmâ ạ́ꞌbı̣́yạ́ yî drí Músạ̃ sĩ kĩꞌá nĩ rî, ‘Nĩ ꞌbã õkó gólĩyî âꞌdó ꞌbá kô ánî õkó ró ngãtá ãgô gólĩyî âꞌdó ꞌbá kô ãnî ágó ró rî kô ãnî ũgúlı̣́ ậyı̣́zó ĩꞌdí bê lâ’ rî trá. 28 Gõꞌdá má âtâ tã ãnî drí, õzõ ãgô ãzâ õndrê õkó ãzâ trá lôvó sĩ ậꞌdú kõzó ĩꞌdí bê lâ rî, gólâ ꞌê ꞌdĩ tã õnjí ꞌî íyî pı̣̃pı̣̂sı̣́lı̣́ ꞌá õkó ꞌdĩ rú. ꞌDĩî kpá rĩꞌá nyé õzõ ãgô ꞌdî ꞌê tã rî ꞌdĩ trá rî kâtí. Gõꞌdá kpá rĩꞌá ĩtí õkó tãsĩ. 29 Gõꞌdá âꞌdô bê trá ĩtí rî, nî ãzâ, õzõ ánî lı̣̃fı̣́ drı̣́-ágó lésĩ rî õꞌbã nî tã õnjí ꞌẽlé rî, ní ângî gólâ trúwạ́ vólé. Rĩꞌá tãndí ró ní drí cãzó võ ûrú ꞌálâ rî ꞌá cé lı̣̃fı̣́ ãlô bê, gõꞌdá ní drí cãzó lı̣̃fı̣́ bê rı̣̃ nĩꞌá vẽlé lạ̃sı̣́ gólâ Ôvârí drí êdélé Sãtánã yî drí rî ꞌá rî drı̣̃ı̣̂ sĩ. 30 Gõꞌdá kpá rĩꞌá ĩtí, õzõ ánî drı̣́-ágó õꞌbã nî tã õnjí ꞌẽlé rî, ní gâ ánî drı̣́ rî ꞌdĩ njíyá vólé. Rĩꞌá tãndí ró ní drí cãzó võ ûrú ꞌálâ rî ꞌálâ cé drı̣́ ãlô bê, gõꞌdá ní drí cãzó drı̣́ bê rı̣̃ nĩꞌá vẽlé lạ̃sı̣́ gólâ Ôvârí drí êdélé Sãtánã yî drí rî ꞌá rî drı̣̃ı̣̂ sĩ.”

Tã Yésũ drí îmbálé tã õkó îngâ kâ tãsĩ rî

(Márãkõ 10.11-12; Lúkạ̃ 16.18)

31 Gõꞌdá Yésũ îmbâ tã trá tã õkó îngâ kâ tãsĩ kĩ nĩ rî, “Nĩ ârî kpá tã gólâ âtálé trá Músạ̃ sĩ tã õkó îngâ kâ tãsĩ kĩꞌá nĩ rî, ‘Õzõ õjílã ãzâ õlẽ trá íyî õkó rî îngálé rî, gólâ õfẽ wárãgã õkó îngâ kâ õkó rî ꞌdĩ drí’ rî trá. 32 Gõꞌdá mâ rî gógó, má âtâ ãnî drí, õzõ õjílã ãzâ ũûsû õkó lâ kô ậyı̣́rı̣̃ ꞌá ãgô ãzâ bê rî, gõꞌdá gólâ drí õkó lâ ꞌdĩ îngázó cú ĩtí tã õnjí ꞌdĩ ꞌẽ ãkó rî, gõꞌdá õzõ õkó ꞌdĩ õnĩ trá nĩꞌá ãgô ãzâ trõlé rî, gólâ ꞌbã õkó ꞌdĩ trá tã õnjí ꞌẽlé. Ĩtí rî, ãgô rî gógó õkó ꞌdĩ trõ ꞌbá ꞌdĩ, gólĩyî kpạ̃rạ̃tı̣́ õkó rî ꞌdĩ bê, gólĩyî ꞌê tã õnjí trá Ôvârí rî lı̣̃fı̣́ drı̣̃ ꞌá.”

Tã Yésũ drí îmbálé tã õjílã drí ꞌbãlé ꞌẽlé Ôvârí ândrá rî tãsĩ rî

33 Gõꞌdá Yésũ îmbâ tã kpá trá tã õjílã drí ꞌbãlé ꞌẽlé Ôvârí ândrá rî tãsĩ, gólâ kĩ, “Nĩ ârî tã gólâ âtálé trá ãmâ ạ́ꞌbı̣́yạ́ yî drí kĩꞌá nĩ rî, ‘Nî ãzâ, õzõ ní õꞌbã tã trá Ôvârí ândrá tã ãzâ ꞌẽzó rî, ní ꞌê tã rî ꞌdĩ té ĩtí. Õzõ ní õꞌê tã rî ꞌdĩ kô rî, rĩꞌá õnjí ró.’ 34 Gõꞌdá mâ rî gógó, má âtâ ãnî drí, nĩ îtrî lãtrítrí kô tã gólĩyî ãnî drí ꞌẽꞌá ꞌẽlâ rî ꞌbá yî tãsĩ. Ĩtí rî, nĩ îtrî lãtrítrí kô ꞌbũû sĩ, tãlâ ꞌbũû ꞌdĩ rĩꞌá rĩ-võ Ôvârí kâ rĩzó rĩlí kúmú ạ́ngı̣́ ró ngá drı̣̃lı̣́ ndrĩ rî ĩꞌdî. 35 Gõꞌdá nĩ îtrî lãtrítrí kpá kô ı̣̃nyạ́kú drı̣̃ sĩ, tãlâ ı̣̃nyạ́kú drı̣̃ ꞌdî rĩꞌá pá tõ võ Ôvârí kâ rĩzó kúmú ạ́ngı̣́ ró ãngó nõ drı̣̃lı̣́ rî ĩꞌdî. Gõꞌdá nĩ îtrî lãtrítrí kpá kô jạ̃rı̣́bạ̃ Yẽrõsãlémã kâ rú lâ sĩ, tãlâ ꞌdĩî kpá rĩꞌá jạ̃rı̣́bạ̃ gólâ Ôvârí drí rĩzó õjílã íyíkâ drı̣̃lı̣́ kúmú ạ́ngı̣́ ró rî ĩꞌdî. 36 Gõꞌdá nĩ îtrî lãtrítrí kpá kô ãnî drı̣̃ sĩ, tãlâ ãnî nyãányâ îcá kô drı̣̃-ꞌbí ãlô rî lârâkô lâ jãlé âꞌdólé mvẽêmvê ró ngãtá nı̣̃ı̣̂nı̣̂ ró. 37 Ĩtí rî, nĩ âtâ tã cé kĩ, ‘Ãwô, pạ̃tı̣́ı̣̃ mã âꞌdô ꞌẽꞌá lâ’, õzõ nĩ õlẽ trá ꞌẽlâ rî. Õzõ nĩ õlẽ ꞌẽlâ kô rî, gõꞌdá nĩ âtâ kpá cé kĩ, ‘ꞌÉꞌẽ, mã îcá kô ꞌẽlâ’, tãlâ úlı̣́ õjílã ãzâ drí âtálé tã ꞌdî ꞌbá yî drı̣̃ı̣̂ sĩ rî, tã âꞌdálé kĩ, tã õjílã ꞌdî drí âtálé ꞌdĩ rĩꞌá tã Sãtánã kâ ĩꞌdî.”

Tã Yésũ drí îmbálé tã tã-võ lôgõ kâ tãsĩ rî

(Lúkạ̃ 6.29-30)

38 Gõꞌdá Yésũ drí kpá tã îmbázó tã tã-võ lôgõ kâ tãsĩ kĩ, “Nĩ ârî úlı̣́ gólâ âtálé ạ̃kû ró nã sĩ rî trá kĩꞌá nĩ rî, ‘Õzõ õjílã ãzâ õcâ íyî ãzí-ãzí rî lı̣̃fı̣́ ãlô rî trá kpạ̃ạ́cũ rî, áâꞌdô kpá õjílã rî ꞌdĩ lı̣̃fı̣́ lâ cãꞌá õzõ drílâ íyî ãzí-ãzí rî lı̣̃fı̣́ cãrẽ ꞌdî kâtí’ rî trá. Gõꞌdá ‘õzõ õjílã ãzâ õcâ íyî ãzí-ãzí rî sı̣́ trá ŋõlé kãálĩ rî, áâꞌdô kpá õjílã rî ꞌdĩ sı̣́ lâ cãꞌá ŋõlé õzõ drílâ íyî ãzí-ãzí rî sı̣́ ŋõrẽ ꞌdî kâtí’* rî kpá trá. 39 Gõꞌdá ngbãângbânõ rî, má âtâ ãnî drí, nĩ lôgõ tã õnjí kô tã õnjí ãzí sĩ õjílã gólâ tã õnjí ꞌẽ ꞌbá trá ãnî rú rî drí. Õzõ õjílã ãzâ õsâ ánî ạ́yạ́ꞌbú drı̣́-ágó lésĩ rî, gõꞌdá ní jâ kpá ánî ạ́yạ́ꞌbú drı̣́-lı̣̃jı̣́ lésĩ rî, gólâ õsâ ró bê. 40 Gõꞌdá õzõ õjílã ãzâ ãâjî nî võ tã kĩ kâ ꞌálâ, ãꞌdô ró bê tã-vó áníkâ kĩzó ítá áníkâ ãlô rî trõzó rî, ní ôcî tı̣̂ kô tã rî ꞌdĩ ꞌá, gõꞌdá ní âyê gólâ õtrõ ró kpá ãzâ. 41 Ĩtí rî, gõꞌdá õzõ ạ̃jú ꞌbũ ꞌbá õꞌbã ĩyî nî mbârâkã sĩ ngá ĩyíkâ njı̣̃lı̣́ nĩzó ĩꞌdí bê lâ áyágá drı̣̃ mbãlé ãlô rî, ní mbã áyágá drı̣̃ zãlô rı̣̃ ngá gólĩyíkâ ꞌdĩ bê. 42 Õzõ õjílã ãzâ ũzı̣̂ ngá trá ní tı̣́ sĩ rî, ní fẽ ngá rî ꞌdĩ drílâ. Gõꞌdá õzõ õjílã ãzâ õlẽ ngá ậmúlı̣́ ní drı̣́gạ́ sĩ rî, ní fẽ ngá rî ꞌdĩ drílâ, ní lôgâ kô.”

Tã Yésũ drí îmbálé tã ngá lẽlẽ kâ ạ̃jú-ꞌbá-ãzí drí rî tãsĩ rî

(Lúkạ̃ 6.27-28, 32-36)

43 Gõꞌdá Yésũ drí tã âtázó tã ngá lẽlẽ kâ tãsĩ kĩ, “Nĩ ârî tã gólâ âtálé ạ̃kû ró nã sĩ kĩꞌá nĩ rî, ‘Nĩ lẽ ãnî rû-lẽ-ãzí yî, gõꞌdá nĩ ꞌbã ãnî ạ̃jú-ꞌbá-ãzí yî lôvó kô’ rî trá. 44 Gõꞌdá ngbãângbânõ rî, má âtâ tã ãnî drí, nĩ lẽ ãnî ạ̃jú-ꞌbá-ãzí yî. Gõꞌdá nĩ ꞌê rãtáã õjílã gólĩyî rĩ ꞌbá lâŋõ fẽlé ãnî drí rî ꞌbá yî tãsĩ, Ôvârí õpâ ró gólĩyî bê. 45 Õzõ nĩ õꞌê trá ĩtí rî, ꞌdĩî ãâꞌdâ ró bê kĩ, pạ̃tı̣́ı̣̃ ãnî rĩꞌá ãnî átá Ôvârí ûrú ꞌálâ rî mvá lâ yî ĩꞌdî. Tãlâ Ôvârí rî rĩꞌá tã tãndí ꞌẽlé õjílã drí ndrĩ, gólâ rî nĩ ı̣̃tú ꞌbãlé rĩꞌá võ îꞌĩlí õjílã gólĩyî tãndí rî ꞌbá yî drí kpãkã ãlô õjílã gólĩyî õnjí rî ꞌbá yí bê. Gõꞌdá gólâ rî kpá nĩ ôzê ꞌbãlé ꞌdı̣̃lı̣́ õjílã gólĩyî rĩ ꞌbá tã mbı̣̂ rî ꞌẽlé rî ꞌbá yî drí, gõꞌdá kpá õjílã gólĩyî rĩ ꞌbá tã õnjí ꞌẽlé rî ꞌbá yî drí. 46 Gõꞌdá õzõ nĩ õrî cé õjílã gólĩyî rĩ ꞌbá tã tãndí ꞌẽlé ãnî drí rî lẽlé ĩꞌdî rî, Ôvârí âꞌdô drı̣́-ꞌâ fẽꞌá ãnî drí ãꞌdô tãsĩ yã? Tãlâ gbõ lé õjílã õnjí rĩ ꞌbá ĩyî ậdı̣̂ ômbê gĩ kâ ûꞌdúlı̣́ rî ꞌbá yî, gólĩyî rî kpá cé õjílã gólĩyî ĩyî lẽ ꞌbá rî lẽlé ĩꞌdî. 47 Õzõ nĩ õrî cé nĩꞌá nî-bê-yã fẽ bê ãnî rû-lẽ-ãzí yî drí ĩꞌdî rî, nĩ ı̣̂sũ ãníkâ bê rî, nĩ ꞌê ꞌdĩ tã tãndí ꞌî Ôvârí rî lı̣̃fı̣́ drı̣̃ ꞌá yã? Õjílã gólĩyî gbõ lé Ôvârí rî nı̣̃ ꞌbá kô rî ꞌbá yî rî ĩyî kpá ꞌẽlâ ĩtí. 48 Ĩtí rî, ãnî nyãányâ, nĩ rî tã gólĩyî âꞌdó ꞌbá mbı̣̂ pạ̃tı̣́ı̣̃ rî ꞌẽlé ĩꞌdî kárá, õzõ ãnî átá ûrú ꞌálâ rî drí rĩrĩ tã mbı̣̂ ꞌẽlé rî kâtí.”

6

Tã Yésũ drí îmbálé õjílã õꞌbí ꞌdĩ ꞌbá yî drí tã tãndí ꞌẽzó

ı̣̃nı̣́nı̣̂ ró rî tãsĩ

1 Gõꞌdá nĩngá sĩ rî, Yésũ drí îtõzó kpá rĩꞌá õꞌbí ꞌdĩ ꞌbá yî îmbálé tã tã tãndí ꞌẽzó ı̣̃nı̣́nı̣̂ ró rî tãsĩ, gólâ kĩ, “Õzõ nĩ õlẽ trá tã tãndí ꞌẽlé rî, nĩ ꞌê tã rî ꞌdĩ dódó lı̣̃fı̣́ lõmbâ sĩ, ãâꞌdô kô õjílã lı̣̃fı̣́ drı̣̃ ꞌá, tãlâ gólĩyî õzó ndrẽlâ kô. Gõꞌdá õzõ nĩ õꞌê tã ꞌdî trá õjílã lı̣̃fı̣́ drı̣̃ ꞌá ãnî tã lôngózó bê rî, nĩ îcá kô drı̣́-ꞌâ ãzâ ûsúlı̣́ ãnî átá ûrú ꞌálâ rî drı̣́gạ́ sĩ.

2 “Bê trá ĩtí rî, õzõ nĩ õtírĩ rĩî ngá fẽlé õjílã gólĩyî ĩzã bê rî pãzó rî, nĩ îyâ tã lâ kô, õzõ õjílã gólĩyî âꞌdó ꞌbá lómbé-lómbéwá ꞌbá ró rî ꞌbá yî drí rĩrĩ ꞌẽlâ rî kâtí. Õzõ gólĩyî õfẽ ngá trá õjílã ãzí pãzó rî, gólĩyî rî tã lâ îyálé ûrû ngbạ́lạ́-ngbạ́lạ́ jó tã Ôvârí kâ ârî kâ rî ꞌbá yî ꞌásĩ gõꞌdá kpá lạ́tı̣̂ drı̣̃ı̣̂ sĩ. Gólĩyî rî tã ꞌdî ꞌẽlé ĩtí ꞌdĩ, cé tãlâ õjílã õndrê ró ĩyî bê, gõꞌdá gólĩyî ũlûyı̣̂ ró ĩyî kpá bê. Má âtâ ãnî drí, gólĩyî îcá kô drı̣́-ꞌâ ûsúlı̣́ Ôvârí drı̣́gạ́ sĩ, drı̣́-ꞌâ gólĩyíkâ ꞌẽꞌá ûsúlâ rî trá cé ĩꞌdî gólĩyî lûyı̣̂-lûyı̣̂ sĩ ꞌdî. 3 Gõꞌdá nî ãzâ, õzõ ní õtírĩ rĩî ngá fẽlé õjílã gólâ ĩzã bê rî pãzó rî, ní ꞌbã õjílã ãzâ kô tã ní drí rĩꞌá ꞌẽlé ꞌdĩ võ lâ ûsúlı̣́. 4 Ní ꞌê tã rî ꞌdĩ ı̣̃nı̣́nı̣̂ ró cé ãnî lãfálé ꞌásĩ õjílã rî ꞌdĩ bê. Õzõ ní õꞌê trá ĩtí rî, gõꞌdá Ôvârí ánî átá ûrú ꞌálâ gólâ rĩ ꞌbá tã gólĩyî rĩꞌá ꞌẽlâ ı̣̃nı̣́nı̣̂ ró rî nı̣̃lı̣́ ndrĩ rî âꞌdô tã ní drí ꞌẽlé ꞌdĩ ndrẽꞌá. Ĩtí rî, gólâ âꞌdô drı̣́-ꞌâ tãndí fẽꞌá ní drí.”

5 Gõꞌdá nĩngá sĩ, Yésũ drí ngãzó kpá rĩꞌá õꞌbí ꞌdĩ ꞌbá yî îmbálé tã rãtáã ꞌẽꞌẽ kâ tãsĩ. Gólâ kĩ, “Õzõ nĩ õtírĩ rĩî rãtáã ꞌẽlé Ôvârí drí rî, nĩ ꞌê kô õzõ õjílã gólĩyî âꞌdó ꞌbá lómbé-lómbéwá ꞌbá ró rî ꞌbá yî drí rĩrĩ ꞌẽlâ rî kâtí. Gólĩyî lẽ tã rõô âdrélé ûrû jó tã Ôvârí kâ ârî kâ ꞌásĩ gõꞌdá kpá lạ́tı̣̂ rû ûsûmậ ꞌásĩ ĩyî nyãányâ âꞌdálé, õjílã ãzí õndrê ró ĩyî bê yĩ õtírĩ rĩî rãtáã ꞌẽlé rî. Má âtâ ãnî drí tã pạ̃tı̣́ı̣̃ ró, gólĩyî îcá kô drı̣́-ꞌâ ûsúlı̣́ Ôvârí drı̣́gạ́ sĩ, drı̣́-ꞌâ gólĩyíkâ ꞌẽꞌá ûsúlâ rî trá cé ĩꞌdî gólĩyî lûyı̣̂-lûyı̣̂ sĩ ꞌdî. 6 Ĩtí rî, õzõ nĩ õtírĩ rĩî rãtáã ꞌẽlé Ôvârí drí rî, nĩ fî jó ãníkâ ꞌá, nĩ âꞌbã ró ạ́tı̣̃ ãníkâ, nĩ gõ ró bê rãtáã ꞌẽlé ı̣̃nı̣́nı̣̂ ró ãnî átá gólâ ãnî drí ndrẽlé kôꞌdáwá rî drí. Ĩtí rî, rãtáã gólâ ãnî drí ꞌẽlé ı̣̃nı̣́nı̣̂ ró ꞌdĩ, gólâ âꞌdô âríꞌá lâ, gõꞌdá gólâ âꞌdô drı̣́-ꞌâ fẽꞌá ãnî drí tã lâ sĩ.

7 “Ĩtí rî, nĩ ãâꞌdô trá rãtáã ꞌẽꞌá Ôvârí drí rî, nĩ rî kô ꞌẽlâ õzõ õjílã gólĩyî Ôvârí rî nı̣̃ ꞌbá kô rî ꞌbá yî drí rĩrĩ ꞌẽlâ rî kâtí. Gólĩyî rî rĩꞌá rãtáã ꞌẽlé ãcê úlı̣́ tã ífí ãkó rî ꞌbá yí bê dũû. Gólĩyî rî ĩyíkâ tã ányâ ı̣̂sũlı̣́ kĩ, rãtáã ĩyíkâ rĩꞌá ꞌẽlâ ãcê ꞌdĩ, Ôvârí âꞌdô âríꞌá lâ. 8 Nĩ rî kô rãtáã ꞌẽlé ĩtí tã ífí ãkó, õzõ gólĩyî drí rĩrĩ ꞌẽlâ rî kâtí. Gõꞌdá âꞌdó kô îcâ-îcâ ró ãnî drí rãtáã ꞌẽzó ãcê, tãlâ ãnî átá Ôvârí nı̣̃ ngá gólĩyî ãnî drí lẽlé yí drı̣́gạ́ sĩ rî trá cú ĩtí ãnî drí íyî îjí ãkó. 9 Gõꞌdá õzõ nĩ õtírĩ rĩî rãtáã ꞌẽlé rî, nĩ ꞌê rãtáã õzõ nõô rî tí.

‘Ãmâ átá ûrú ꞌálâ rî,

ánî rú ãꞌdô ı̣̂njı̣̃lı̣́ ı̣̂njı̣̃.

10 Kũmũ áníkâ rî ãâcâ,

tã ní drí lẽlé rû ꞌẽlé rî õꞌê rû ı̣̃nyạ́kú drı̣̃ı̣̂, õzõ drílâ âꞌdórẽ ûrú ꞌálâ rî kâtí.

11 Ãndrõ nô, ní âfẽ ngá nyãnyã ãmákâ kậyı̣̂ vósĩ cé rî ãmâ drí.

12 Ní âyê ãmâ tã õnjí ãmákâ rî ꞌbá yî ꞌásĩ,

õzõ ãmâ drí gólĩyî tã õnjí ꞌẽ ꞌbá trá ãmâ rú rî yî âyérẽ kâtí.

13 Ní âjî ãmâ kô lôfílí tã ûjũ-ûjũ ꞌá,

gõꞌdá ní pâ ãmâ Sãtánã drı̣́gạ́ sĩ.’*

14 “Õzõ nĩ ãâyê õjílã gólĩyî rĩ ꞌbá tã õnjí ꞌẽlé ãnî drí rî yî trá tã õnjí gólĩyíkâ rĩꞌá ꞌẽlâ ꞌdĩ ꞌásĩ rî, gõꞌdá Ôvârí ãnî átá ûrú ꞌálâ rî âꞌdô kpá ãnî âyéꞌá tã õnjí ãníkâ ꞌásĩ. 15 Gõꞌdá õzõ nĩ ãâyê gólĩyî kô tã õnjí gólĩyíkâ rĩꞌá ꞌẽlâ rî ꞌásĩ rî, Ôvârí ãnî átá ûrú ꞌálâ rî âyé ãnî kpá kô tã õnjí ãníkâ ꞌásĩ.”

16 Nĩngá sĩ rî, Yésũ drí õꞌbí ꞌdĩ ꞌbá yî îmbázó kĩ, “Õzõ nĩ ãâꞌdô trá tı̣̂ ꞌbĩꞌá rĩzó ꞌálé ꞌãꞌí sĩ ngá nyã ãkó rãtáã ꞌẽlé Ôvârí drí rî, nĩ ı̣̂njı̣̂ lı̣̃fı̣́ kô, õzõ õjílã gólĩyî âꞌdó ꞌbá lómbé-lómbéwá ꞌbá ró rî ꞌbá yî drí rĩrĩ ꞌẽlâ rî kâtí. Gólĩyî rî ĩyî nyãányâ âꞌdálé õjílã ãzí õndrê ró bê kĩ, ĩyî rĩꞌá tı̣̂ ꞌbĩꞌá. Tã gólĩyíkâ rĩꞌá ꞌẽlâ ĩyî tã lôngózó ꞌdĩ tãsĩ rî, má âtâ ãnî drí tã pạ̃tı̣́ı̣̃ ró, gólĩyî îcá kô drı̣́-ꞌâ ûsúlı̣́ Ôvârí drı̣́gạ́ sĩ. 17 Õzõ nĩ ãâꞌdô trá tı̣̂ ꞌbĩꞌá rĩzó ꞌálé ꞌãꞌí sĩ rãtáã ꞌẽlé Ôvârí drí rî, nĩ jĩ ãnî lı̣̃fı̣́ ngbángbá ãnî ꞌbãzó âꞌdólé ãyĩkõ ró, 18 tãlâ õjílã ãzí õzó nı̣̃lâ kĩꞌá nĩ rî, ãnî rĩꞌá tı̣̂ ꞌbĩꞌá. Ãnî átá tíbê ãnî drí ndrẽlé kôꞌdáwá rî âꞌdô nı̣̃ꞌá lâ cé nĩ. Ĩtí rî, rãtáã gólâ ãnî drí ꞌẽlé tı̣̂ ꞌbĩꞌbĩ sĩ ı̣̃nı̣́nı̣̂ ró ꞌdĩ, Ôvârí âꞌdô âríꞌá lâ, gõꞌdá drílâ tã-drı̣̃ lâ jãzó.”

Tã Yésũ drí îmbálé tã lı̣̃fı̣́ ꞌbãꞌbã kâ cé ngá ûrú ꞌálâ rî

drı̣̃ı̣̂ rî tãsĩ rî

(Lúkạ̃ 12.33-34)

19 Nĩngá sĩ, Yésũ drí kpá tã âtázó kĩ, “Nĩ êꞌbê ngá-tı̣̂ ãngó nõ ꞌá nõ ꞌbá yî kô cé tı̣̂tı̣̂ ꞌdó ãnî nyãányâ drí, ꞌbãlé võ tíbê ngá ạ̃sũkũꞌdũ yí kâtí gõꞌdá ûjúrúkú yí bê rî yî drí ꞌẽzó fĩlí îzãlâ rî ꞌá, ngãtá võ ngá gólĩyî ậdı̣̂ ꞌásĩ rî ꞌbá yî drí ꞌẽzó lâkálé rû îzãlé rî ꞌá, gõꞌdá kpá võ gólâ ũgú yî drí îcálé ạ́tı̣̃ ŋõlé ngá ûgũzó ꞌálâ sĩ rî ꞌá kô. 20 Gõꞌdá nĩ lậpı̣̂ bê-rî ngá-tı̣̂ tãndí ãnî nyãányâ drí võ ûrú ꞌálâ rî ꞌá. Tãlâ tólâ rî, ngá ạ̃sũkũꞌdũ yí kâtí ûjúrúkú yí bê rî îcá kô fĩlí ngá-tı̣̂ tãndí ꞌdĩ ꞌbá yî îzãlé, gõꞌdá ngá-tı̣̂ ꞌdĩ ꞌbá yî rúꞌbạ́ lâ yî îcá kô lâkálé gõꞌdá rû îzãlé, gõꞌdá ũgú îcá kpá kô fĩlí ngá-tı̣̂ ꞌdĩ ꞌbá yî ûgũlı̣́. 21 Tãlâ tã ı̣̂sũ ãníkâ âꞌdô ꞌbãꞌá nyé võ gólâ ãnî drí ngá tã lâ drí lâzélé ãnî rú kôrô rî ꞌbãzó ꞌá lâ rî ꞌá.

22 “Nĩ ndrê drẽ, ãnî lı̣̃fı̣́ rĩꞌá nyé õzõ lámbã kâtí võ îꞌĩlí ãnî rúꞌbạ́ drí tã ndrĩ ndrẽzó dódó. Gõꞌdá õzõ ãnî lı̣̃fı̣́ õndrê võ dódó rî, ãnî rúꞌbạ́ âꞌdô ꞌbãꞌá kpá ngá îꞌĩ ró tã pạ̃tı̣́ı̣̃ Ôvârí kâ ꞌẽzó. Âꞌdô rĩꞌá ĩtí ãnî drí õzõ nĩ õrî rĩlí ngá ãlô ró Ôvârí bê rî. 23 Gõꞌdá õzõ ãnî lı̣̃fı̣́ õndrê võ kô dódó tã gólĩyî mbı̣̂ Ôvârí kâ ndrẽzó rî, Gõꞌdá õzõ nĩ õrî kô ãnî lı̣̃fı̣́ ꞌbãlé Ôvârí drı̣̃ı̣̂ tã gólâkâ ꞌẽlé rî, ãnî rúꞌbạ́ âꞌdô ꞌbãꞌá kpá ı̣́nı̣́rı̣́kúwạ́ ró tã ányâ rî ꞌbá yî ꞌẽlé ĩꞌdî. Gõꞌdá ngá gólĩyî ãnî drí rĩꞌá ndrẽlâ ı̣́nı̣́rı̣́kúwạ́ ró rî ꞌbá yî, õzõ nĩ ı̣̃ı̣̂sũ kĩꞌá nĩ rî, ꞌdĩî ãꞌdô ngá îꞌĩ ꞌî ãnî drí tã mbı̣̂ ꞌẽzó ĩꞌdî sĩ lâ rî, tã ı̣̂sũ ãníkâ ꞌdĩ rĩꞌá ányâ ró ãnî âdólé ngbá.

24 “Nĩ ndrê drẽ, îcá kô õjílã ãlô drí rû ı̣̂ꞌbũzó kúmú rı̣̃ drí ꞌdó ı̣̃tú-pá ãlô ꞌá. Gõꞌdá gólâ îcá kô kúmú ngĩíngî rı̣̃ ꞌdî ꞌbá yî lẽlé ndrĩ ꞌdó. Gólâ âꞌdô tã kúmú ãlô rî kâ lẽꞌá ĩꞌdî, gõzó ãzâ rî gãlé dó. Âꞌdólé bê trá ĩtí rî, õzõ nĩ õlẽ trá lı̣̃fı̣́ ꞌbãlé ngá-tı̣̂ dũû ûsúlı̣́ ãnî nyãányâ drí ĩꞌdî rî, nĩ âꞌdô îcáꞌá rû ı̣̂ꞌbũlı̣́ Ôvârí drí pı̣̃pı̣̂sı̣́lı̣́ ãlô rî sĩ ángô tí yã? ꞌDĩî îcá kô ãlôwálâ. Nĩ ı̣̂ꞌbũ rû cé Ôvârí drí ĩꞌdî!”

Tã Yésũ drí îmbálé tã rĩrĩ kâ lı̣̃fı̣́ lôꞌbé ãkõ sĩ ngá ndrĩ gólĩyî õjílã drí lẽlé rĩzó ãngó ꞌá rî tãsĩ rî

(Lúkạ̃ 12.22-31)

25 Nĩngá sĩ, Yésũ drí õꞌbí ꞌdĩ ꞌbá yî îmbázó kĩ, “Ngá gólĩyî ãnî drí lẽlé rĩzó ãngó nõ ꞌá rî tãsĩ rî, má âtâ tã ãnî drí kĩ, nĩ âꞌdô kô tã ı̣̂sũ ró ngá gólĩyî ꞌẽ ꞌbá ãnî ꞌbãlé rĩlí lédrẽ-lédrẽ ró ngá nyãnyã kâtí ngá mvũmvũ bê, ngãtá ítá ãnî drí sõlé ãnî rúꞌbạ́ ꞌá rî tãsĩ. Nĩ ndrê drẽ, tã ngá nyãnyã kâ ítá sõsõ bê rî lậvũú kô gạ̃rạ̃ lôvó-lôvó drı̣̃ı̣̂ sĩ. 26 ꞌDõvó nĩ ı̣̂sũ drẽ ãríwá tã. Gólĩyî ꞌwãá ạ́mvú kô, gõꞌdá êꞌbé ĩyî kpá ngá-ĩyínyâ ạ́mvú ꞌásĩ ꞌbãlé ẽró ꞌá kô. Gbõ lé ĩtí rî, Ôvârí ãnî átá ûrú ꞌálâ rî, rî nĩ rĩꞌá ngá nyãnyã fẽlé gólĩyî drí rĩꞌá nyãlâ. Gõꞌdá ãnî tã lâzê gạ̃rạ̃ Ôvârí rú ãríwá drı̣̃ı̣̂ sĩ. Ĩtí rî, gólâ îcá kô tã ãníkâ ı̣̂vı̣̃lı̣́. 27 Gõꞌdá nĩ ı̣̂sũ ãníkâ bê rî, lı̣̃fı̣́ lôꞌbê-lôꞌbê ãníkâ ngá ꞌdĩ ꞌbá yî tãsĩ rî âꞌdô kậyı̣̂ ãníkâ rĩ kâ ãngó nõ ꞌá rî lôpéꞌá âꞌdólé ãcê yã?

28 “Gõꞌdá tãlâ ãꞌdô ꞌî ãnî drí rĩzó lı̣̃fı̣́ lôꞌbélé ítá sõlé rúꞌbạ́ ꞌá rî tãsĩ yã? ꞌDõvó nĩ ndrê drẽ lạ́tı̣̂ gólâ fê fõô õmã ꞌálâ rî drí rĩzó mbãlé rî. Gólĩyî lôsé ítá kô gõꞌdá ꞌé ĩyî lôsĩ kpá kô ítá ûsúzó ĩyî nyãányâ drí. 29 Gõꞌdá Ôvârí ꞌbã gólĩyî trá âꞌdólé lârâkô bê sũsũ ró rõô. Gõꞌdá ĩtí rî, ítá lârâkô Ôvârí drí ꞌbãlé drílĩyî rî sû lậvũlı̣́ kôrô ítá lârâkô kúmú Sólõmõ drí sõlé kũmũ kâ rî drı̣̃ı̣̂ sĩ. 30 Gõꞌdá nĩ ndrê drẽ, Ôvârí ꞌbã ngá-ạ̃rú nĩ âꞌdólé lârâkô bê sũsũ ró gólĩyî rĩ ꞌbá mbãlé rĩlí cé kậyı̣̂ dã sĩ gõꞌdá ândrálé ꞌĩlí vẽlé vólé õmã bê mîlí sĩ rî. Õzõ gõꞌdá Ôvârí ĩîcâ trá ngá-ạ̃rú ꞌbãlé âꞌdólé lârâkô bê sũsũ ró rî, gõꞌdá gólâ îcá íyíkâ ítá fẽlé ãnî drí kô yã? Ĩtí rî, nĩ rí kô tã lẽlẽ sĩ Ôvârí ꞌá pı̣̃pı̣̂sı̣́lı̣́ ãlô sĩ ãꞌdô tãsĩ yã? Ãnî tã lậvũ gạ̃rạ̃ Ôvârí drí ngá-ạ̃rú ꞌdĩ ꞌbá yî drı̣̃ı̣̂ sĩ. 31 Gõꞌdá ĩtí rî, nĩ lôꞌbê lı̣̃fı̣́ kô kĩ, ‘Óõ, mã âꞌdô nõ kó ãꞌdô nyãꞌá ĩꞌdî yã?’ ngãtá ‘Óõ, mã âꞌdô nõ kó ãꞌdô mvũꞌá ĩꞌdî yã?’ ngãtá ‘Óõ, mã âꞌdô ítá ûsúꞌá sõlé nõ kó ãꞌdô ꞌásĩ yã?’ 32 Tã ꞌdî ꞌbá yî tãsĩ rî, õjílã gólĩyî rĩ ꞌbá tã ı̣̂sũlı̣́ ĩtí ꞌdĩ ꞌbá yî, ꞌdĩî õjílã gólĩyî tã lẽ ꞌbá drẽ Ôvârí ꞌá kô rî ꞌbá yî ĩꞌdî. Ôvârí ãnî átá ûrú ꞌálâ rî nı̣̃ ngá gólĩyî ãnî drí âꞌdózó ĩzã lâ bê rî trá. 33 Tã lı̣̃fı̣́ lôꞌbê-lôꞌbê kâ ngá ãngó nõ ꞌá rî tãsĩ rî võ lâ ꞌá rî, nĩ rî zãâ kũmũ Ôvârí kâ zẽlé, gõꞌdá nĩ ꞌbã ró tã ı̣̂sũ ãníkâ bê tã gólĩyî Ôvârí drí lẽlé ãnî drí ꞌẽlé rî ꞌbá yî drı̣̃ı̣̂ ĩꞌdî. Õzõ nĩ õꞌê tã rî ꞌdĩ ꞌbá yî trá ĩtí rî, Ôvârí âꞌdô ngá gólĩyî ãnî drí âꞌdózó ĩzã bê tã lâ tãsĩ rî ꞌbá yî âfẽꞌá ãnî drí. 34 Gõꞌdá âꞌdô bê trá ĩtí rî, nĩ lôꞌbê lı̣̃fı̣́ kô ãndrõ nô tã gólĩyî ꞌẽ ꞌbá âꞌdólé ı̣̃drú rî ꞌbá yî tãsĩ, tãlâ nĩ nı̣̃ı̣́ drẽ tã gólĩyî ꞌẽ ꞌbá rû ꞌẽlé kậyı̣̂ ı̣̃drú rî ꞌá rî kô. Kậyı̣̂ ndrĩ rĩꞌá lâŋõ ngĩíngî ĩyíkâ bê ãlô-ãlô. Rĩꞌá îcâ-îcâ ró ãnî drí cé lâŋõ kậyı̣̂ ãlô rî kâ njı̣̃zó ĩꞌdî, ãnî drí lâŋõ kậyı̣̂ ndrĩ kâ njı̣̃zó rî drı̣̃ı̣̂ sĩ.”

7

Tã Yésũ drí îmbálé õjílã õꞌbí ꞌdĩ ꞌbá yî drí tã tã-vó õjílã ãzí kâ

kĩ kâ ányâ ró rî tãsĩ rî

(Lúkạ̃ 6.37-38, 41-42)

1 Gõꞌdá Yésũ drí kpá tã îmbázó tã tã-vó kĩkĩ kâ ányâ ró ãzí-ãzí rú rî tãsĩ kĩ, “Nĩ kî tã õjílã ãzí kâ kô tã gólĩyî drí rĩꞌá ꞌẽlâ ányâ ró rî ꞌbá yî tãsĩ, tãlâ Ôvârí õzó kô kpá tã-vó ãníkâ kĩî õnjí ró. 2 Nĩ ndrê drẽ, Ôvârí âꞌdô ꞌẽꞌá tã-vó ãníkâ kĩlí kpá té õzõ ãnî drí tã-vó ãnî ãzí-ãzí yí kâ kĩrĩ kâtí, gõꞌdá gólâ âꞌdô ãnî ꞌẽꞌá kpá té õzõ ãnî drí rĩrĩ õjílã ãzí ꞌẽlé rî kâtí. 3-5 Õzõ nĩ õlẽ kô ꞌdásí ꞌẽlé ãzí-ãzí rú rî, nĩ âtâ tã ãzí-ãzí drí kĩꞌá nĩ rî, gólĩyî âꞌdó õnjí rî kô. Nĩ õꞌê trá ĩtí rî, ãnî cú tı̣̂ ãcê bê. Tõtõ ãnî drí ạ̃ꞌdı̣́-drı̣̃ ꞌá rî, nĩ kũ zãlô, nĩ gõ ró tõtõ ãnî ãzí-ãzí yí kâ rî tã lâ âtálé. Nĩ ndrê tã ꞌẽꞌẽ ãníkâ rî zãlô, nĩ gõ ró ãnî ãzí-ãzí yí kâ rî tã lâ âtálé.”

Tã tã Ôvârí kâ îmbá kâ õjílã gólĩyî rĩ ꞌbá ĩyî ꞌdásí ꞌẽlé

úlı̣́ Ôvârí kâ rú rî drí rî

6 Gõꞌdá nĩngá sĩ, Yésũ drí kpá tã îmbázó kĩ, “Õzõ nĩ õrî úlı̣́ Ôvârí kâ îmbálé õjílã drí gõꞌdá õjílã rî ꞌdĩ ꞌbá yî õrî ĩyî ãnî lôꞌdálé lôꞌdâ úlı̣́ Ôvârí kâ ꞌdĩ ꞌbá yî tãsĩ rî, nĩ âyê gólĩyî, nĩ îmbâ gõꞌdá úlı̣́ Ôvârí kâ kô drílĩyî, tãlâ gólĩyî âꞌdô ꞌẽꞌá vólé gãlé dó úlı̣́ Ôvârí kâ ꞌdĩ ârílí gõꞌdá kpá tã lâ ꞌẽlé. Gólĩyî rĩꞌá nyé õzõ õké lîfõ tíbê ãnî drí ngá nyãnyã fẽzó drílâ, gõꞌdá drílâ rû jãzó ãkpã ãnî ôcílí dró ngá nyãnyã tãndí ãníkâ fẽlé drílâ ꞌdĩ drı̣̃lı̣́ rî kâtí. Gõꞌdá gólĩyî kpá rĩꞌá õzõ ngbíkpí ꞌbã kâ gólâ ngá sũsũ ꞌdíyî lôꞌĩ kâ ãnî drí fẽlé trá drílâ rî tõ ꞌbá pá sĩ ũlútrạ́ ꞌá rî kâtí.”

Tã ngá tã îjî-îjî kâ Ôvârí drı̣́gạ́ sĩ rî tãsĩ rî

(Lúkạ̃ 11.9-13)

7-8 Gõꞌdá Yésũ drí kpá tã îmbázó tã rãtáã ꞌẽꞌẽ kâ tãsĩ kĩ, “Õzõ nĩ ĩîjî ãnî átá ûrú ꞌálâ rî ngá gólĩyî ãnî drí âꞌdózó ĩzã lâ bê rî ꞌbá yî tãsĩ rî, gólâ âꞌdô âfẽꞌá lâ ãnî drí. Gõꞌdá õzõ nĩ õrî lôndãlâ rî, nĩ âꞌdô ûsúꞌá lâ. Gõꞌdá õzõ nĩ õgâ ạ́tı̣̃ rî, áâꞌdô njı̣̃ꞌá lâ ãnî drí. Nĩ ndrê drẽ, Ôvârí âꞌdô rãtáã ãnî drí ꞌẽlé drílâ rî âríꞌá trá. Gólâ âꞌdô ngá gólĩyî ãnî drí âꞌdózó ĩzã bê tã lâ tãsĩ ꞌdî ꞌbá yî fẽꞌá trá ãnî drí. 9 Ĩtí rî, ꞌdõvó nĩ ı̣̂sũ drẽ ãnî nyãányâ tã, ãnî mvá rî átá yî, õzõ ãnî mvá yî ĩîjî ãmbãtã tã ãnî tı̣́ sĩ nyãlé rî, nĩ âꞌdô kúnı̣́ mvá âtrõꞌá ĩꞌdî fẽlé gólĩyî drí ãmbãtã ꞌdî võ lâ ꞌá yã? 10 Ngãtá õzõ ãnî mvá yî ĩîjî ı̣̃ꞌbı̣̂ tã ãnî tı̣́ sĩ nyãlé rî, ní âꞌdô ı̣̃nı̣̃ âtrõꞌá ĩꞌdî fẽlé gólĩyî drí yã? 11 Õzõ ãnî gólĩyî âꞌdó ꞌbá tã õnjí ꞌbá ró rî ĩîcâ trá ngá tãndí fẽlé ãnî mvá yî drí rî, ĩtí rî, Ôvârí ãnî átá ûrú ꞌálâ rî âꞌdô îcáꞌá kó ngá tãndí fẽlé ãnî drí. Gólâ rĩꞌá njãâ ngá tãndí fẽlé ãnî drí lậvũlı̣́ gạ̃rạ̃ ãnî drí fẽlé ãnî mvá yî drí rî drı̣̃ı̣̂ sĩ.

12 “Tã gólâ Ôvârí drí lẽlé lậvũ ꞌbá gạ̃rạ̃ rî ĩꞌdî nõ. Nĩ rî tã gólĩyî âꞌdó ꞌbá tãndí rî ꞌbá yî ꞌẽlé ĩꞌdî õjílã ãzí drí. Tã tãndí gólĩyî ãnî drí lẽlé õjílã drí ꞌẽlé ãnî drí rî ꞌbá yî, nĩ rî kpá ꞌẽlâ ĩꞌdî õjílã ãzí drí. ꞌDĩî tã Ôvârí drí ꞌbãlé ãmâ drí ꞌẽlé tã îgĩ-îgĩ íyíkâ ꞌá rî ĩꞌdî.”

Tã Yésũ drí îmbálé tã fĩfĩ kâ ãngó Ôvârí kâ ꞌálâ rî tãsĩ rî

(Lúkạ̃ 13.24)

13-14 Gõꞌdá Yésũ drí tã îmbázó tã fĩfĩ kâ cãlé ãngó Ôvârí kâ ꞌálâ rî tãsĩ kĩ, “Lạ́tı̣̂ gólâ fĩzó cãlé ãngó Ôvârí kâ ꞌálâ rî, jó tı̣́lı̣́-tı̣̂ lâ rĩꞌá ngbãâ ꞌbílíwá ĩtí. Lạ́tı̣̂ fĩzó cãlé tólâ rî, rĩꞌá lạ́tı̣̂ âmbâ-âmbâ ꞌî. Õjílã ꞌẽ ꞌbá fĩlí ꞌálâ sĩ rî âꞌdô ꞌbãꞌá cé dã. Gõꞌdá õjílã gólĩyî fĩ ꞌbá tólâ rî âꞌdô ĩyî lédrẽ-lédrẽ ạ̃dũkũ ãkó rî ûsúꞌá. Gõꞌdá lạ́tı̣̂ nĩzó võ lạ̃sı̣́ kâ Ôvârí drí êdélé trá Sãtánã yî drí rî ꞌálâ rî, jó tı̣́lı̣́-tı̣̂ lâ rĩꞌá ậvû-ậvû ró. Lạ́tı̣̂ fĩ kâ tólâ rî âꞌdó kô âmbâ-âmbâ ró. Õjílã ãmbá âꞌdô ĩyî nĩꞌá ꞌálâ sĩ.”

Tã Yésũ drí tã âtázó õjílã gólĩyî tã âmã ꞌbá kĩꞌá nĩ rî yĩ ãꞌdô

tã Ôvârí kâ îmbá ꞌbá ꞌî rî tãsĩ rî

(Lúkạ̃ 6.43-44)

15 Gõꞌdá Yésũ drí drı̣́-mbílí sõzó õjílã õꞌbí ꞌdĩ ꞌbá yî lı̣̃fı̣́ tã õjílã gólĩyî tã âmã ꞌbá kĩꞌá nĩ rî, yĩ ãꞌdô tã Ôvârí kâ îmbâ ꞌbá ꞌî rî kâ tãsĩ kĩ, “Ãnî lı̣̃fı̣́ õmbâ ãnî rú tã îmbá ꞌbá gólĩyî âꞌdó ꞌbá õjílã âdó ꞌbá ró rî tãsĩ. Gólĩyî lêndrê õzõ kạ́bı̣̃lı̣́kı̣̃ mvá kâtí, gõꞌdá tã ı̣̂sũ gólĩyî pı̣̃pı̣̂sı̣́lı̣́ ꞌá rî rĩꞌá õzõ kíâkêlówá gólâ rĩ ꞌbá kõrõnyã ãzí fũlı̣́ rî kâtí. 16 Õzõ nĩ õrî tã îmbá ꞌbá ꞌdĩ ꞌbá yî ndrẽlé mãnísĩ rî, nĩ âꞌdô gólĩyî âꞌdô-âꞌdô nı̣̃ꞌá tã ꞌẽꞌẽ gólĩyíkâ ꞌásĩ. Nĩ âꞌdô kpá nı̣̃ꞌá lâ ngãtá tã gólĩyî drí rĩꞌá îmbálâ ꞌdĩ pạ̃tı̣́ı̣̃ tã Ôvârí kâ ꞌî ngã âꞌdó kô tã Ôvârí kâ ꞌî yã rî. Tã ꞌẽꞌẽ gólĩyíkâ âꞌdâ gólĩyî trá õzõ fê lõꞌwâ drí fê lâ âꞌdárẽ kâtí. Ạ̃kû lâ sĩ, ólófí fê ꞌwâ lõꞌwâ bê kạ̃nı̣́kı̣̃ ró yã? Ngãtá púrũcı̣́ fê ꞌwâ lõꞌwâ bê kãnágõwá ró yã? 17-18 Fê gólâ tãndí ró rî ꞌwâ íyíkâ té lõꞌwâ tãndí ĩꞌdî, gõꞌdá fê gólâ õnjí ró rî ꞌwâ íyíkâ kpá té lõꞌwâ õnjí ĩꞌdî. 19 Ĩtí rî, fê gólĩyî tíbê lõꞌwâ tãndí ꞌwã ꞌbá kô rî, áâꞌdô gãꞌá lâ vólé vũdrı̣́ zãlé lạ̃sı̣́ sĩ. 20 Kpá ĩtí rî, nĩ âꞌdô tã îmbá ꞌbá rĩ ꞌbá õjílã âdólé rî ꞌbá yî nı̣̃ꞌá tã gólĩyî drí rĩꞌá ꞌẽlâ rî ꞌbá yî ꞌásĩ.”

Tã Yésũ drí îmbálé õjílã gólĩyî tã âmã ꞌbá kĩꞌá nĩ rî,

yĩ ãꞌdô tã ârí ꞌbá gólâkâ ĩꞌdî rî tãsĩ rî

(Lúkạ̃ 13.25-27)

21 Gõꞌdá Yésũ drí gõzó tã îmbálé tã õjílã drí ꞌẽzó cãlé ãngó Ôvârí kâ ûrú ꞌálâ rî ꞌá rî tãsĩ kĩ, “Õjílã ndrĩ gólĩyî rĩ ꞌbá ámâ zı̣̃lı̣́ kúmú, kúmú rî, gólĩyî îcá kô ndrĩ cãlé ãngó Ôvârí kâ ûrú ꞌálâ rî ꞌá. Gõꞌdá gólĩyî rĩ ꞌbá tã ámâ átá Ôvârí ûrú ꞌálâ rî drí lẽlé ꞌẽlé rî ꞌbá yî ꞌẽlé rî, gólĩyî âꞌdô cãꞌá cé nĩ. 22 Gõꞌdá kậyı̣̂ gólâ Ôvârí drí ꞌẽzó tã-vó õjílã ndrĩ kâ kĩlí rî tú rî, õjílã dũû âꞌdô ĩyî ânĩꞌá má ngálâ tã âtálé kĩ, ‘Kúmú, mã îmbâ tã áníkâ trá õjílã drí.’ Gõꞌdá ãzâ ꞌbá yî âꞌdô ĩyî tã âtáꞌá kĩꞌá nĩ rî, ‘Kúmú, mã rî trá rĩꞌá líndrí õnjí lâdrólé õjílã ꞌásĩ ánî rú sĩ.’ Gõꞌdá ãzâ ꞌbá yî âꞌdô ĩyî tã âtáꞌá kĩꞌá nĩ rî, ‘Kúmú, mã ꞌê tã lârâkô tı̣̂ drí ậꞌdı̣́zó rî ꞌbá yî trá dũû ánî rú sĩ.’ 23 Gõꞌdá má âꞌdô tã lôgõꞌá drílĩyî kĩ, ‘Mĩ nĩ vólé má lạ̃gạ́tı̣́ sĩ, ãnî tã õnjí ꞌbá yî! Má nı̣̃ı̣́ ãnî kô!’ ”

Tã Yésũ drí õjílã gólĩyî vó lôbẽ ꞌbá íyíkâ ró rî ꞌbá yî tã lâ ı̣̂ꞌbı̣̃zó jó ꞌdı̣̃ ꞌbá rı̣̃ rî ꞌbá yî rú rî

(Lúkạ̃ 6.47-49)

24 Gõꞌdá Yésũ drí kpá tã âtázó õjílã gólĩyî íyî vó lôbẽ ꞌbá rî yî tãsĩ kĩ, “Õjílã gólâ úlı̣́ ámákâ ârí ꞌbá gõꞌdá tã lâ ꞌẽzó rî, gólâ rĩꞌá õzõ tã nı̣̃ ꞌbá gólâ jó íyíkâ ꞌdı̣̃ ꞌbá gá lũtú drı̣̃ı̣̂ ı̣̃nyạ́kú tãndí ꞌá rî kâtí. 25 Tã ꞌdî tãsĩ rî, gbõ lé ôzê ũꞌdı̣̂ trá kạ̃gũmạ́ạ̃ bê rõô rî, gõꞌdá lı̣̃mvû drí tı̣̃zó rõô rî, jó ꞌdĩ îcá kô ꞌdẽlé vũdrı̣́, tãlâ úꞌdı̣̂ trá gá lũtú drı̣̃ı̣̂ ı̣̃nyạ́kú tãndí ꞌá. 26 Gõꞌdá õjílã tíbê úlı̣́ ámákâ ârí ꞌbá cé ârî gõꞌdá ꞌẽ ꞌbá lâ kô rî, gólâ rĩꞌá õzõ tã nı̣̃ ãkó lé ꞌbá gólâ jó íyíkâ ꞌdı̣̃ ꞌbá võ ãlólẽ ꞌá rî kâtí. 27 Ĩtí rî, gõꞌdá õzõ ôzê ũꞌdı̣̂ trá kạ̃gũmạ́ạ̃ bê rõô rî, gõꞌdá lı̣̃mvû drí tı̣̃zó rõô rî, jó ꞌdĩ âꞌdô ꞌẽꞌá ꞌdẽlé, drílâ rû îzãzó.”

28 Gõꞌdá Yésũ ndẽ bê tã îmbâ íyíkâ ꞌdĩ ꞌbá yî rî, õꞌbí gólĩyî tã ꞌdî ꞌbá yî ârí ꞌbá ꞌdĩ tı̣̂ lâ ĩyî drí ậꞌdı̣́zó tã îmbâ gólâkâ ꞌdĩ tãsĩ. 29 Gõꞌdá gólĩyî nı̣̃ ĩyî trá kĩ, gólâ rí kô tã îmbálé õzõ tã lãꞌbí kâ îmbá ꞌbá rî ꞌbá yî drí rĩrĩ tã îmbálé rî kâtí. Gólâ cú rĩꞌá drı̣́-ãcê bê.

8

Tã Yésũ drí ãgô ãzâ ngá lãzé ãrí kâ bê rî êdézó rî

(Márãkõ 1.40-45; Lúkạ̃ 5.12-16)

1 Nĩngá sĩ rî, Yésũ yî drí ngãzó nĩlí lũtú ꞌdĩ âyélé, gõꞌdá õꞌbí ãmbá drí kpá ꞌdẽzó zãâ gólĩyî vósĩ. 2 Gõꞌdá ãgô ãzâ ngá lãzé ãrí kâ bê rî drí ânĩzó ꞌãꞌî tı̣̃lı̣́ vũdrı̣́ Yésũ ândrá, gõzó rúꞌbạ́ lôꞌbãlé Yésũ drí kĩ, “Óõ kúmú, õzõ ĩîcâ trá ní lı̣̃fı̣́ ní drí ámâ pãzó ngá lãzé nõ ꞌásĩ rî, ní êdê ámâ rúꞌbạ́ nõ âꞌdólé ngbángbá.” 3 Ĩtí rî, Yésũ drí íyî drı̣́ îjõzó ãgô ꞌdĩ rúꞌbạ́ lâ dõlé. Gõꞌdá gólâ drí tã âtázó kĩ, “Ãwô, má lẽ trá ánî êdélé ngá lãzé áníkâ ꞌdĩ ꞌásĩ. ꞌDõvó ánî rúꞌbạ́ ẽêdê rû ngbángbá.” Gõꞌdá kôrô ãgô ꞌdĩ rúꞌbạ́ lâ drí rû êdézó dódó ngá lãzé íyíkâ ꞌdĩ ꞌásĩ. 4 Ĩtí rî, Yésũ drí tã âtázó ãgô rî ꞌdĩ drí kĩ, “Tã gólâ rû ꞌẽ ꞌbá ní drí nõ, ní âtâ tã lâ kô õjílã ãzâ drí ãlôlâ. Ní nĩ drı̣̃-ꞌbá lãꞌbí ꞌẽ kâ ngálâ lãꞌbí ꞌdíyî êdê kâ ãrí ꞌásĩ rî ꞌdãlé zãlô, tãlâ gólâ õndrê ró bê kĩ, pạ̃tı̣́ı̣̃ ngá lãzé áníkâ ndẽ rû trá ngbángbá, ní gõ ró kõrõnyã lı̣̃lı̣́ ngá fẽfẽ ró Ôvârí drí, õzõ Músạ̃ drí tã lâ ꞌbãlé trá rî kâtí.” Gõꞌdá ãgô ꞌdĩ drí nĩzó tã ꞌdî ꞌẽlé.

Tã Yésũ drí rû ı̣̂ꞌbũ ꞌbá drı̣̃-ꞌbá ngá ãwã ró Rómã kâ rî kâ êdézó cé tã lẽlẽ drı̣̃-ꞌbá ꞌdĩ kâ rõô rî tãsĩ rî

(Lúkạ̃ 7.1-10)

5 Gõꞌdá nĩngá sĩ, Yésũ yî drí ngãzó nĩlí cãlé jạ̃rı̣́bạ̃ gólâ zı̣̃lı̣́ Kãpẽrãnómã rî ꞌálâ. Gõꞌdá gólĩyî câ bê tólâ rî, ãgô ãzâ drı̣̃-ꞌbá ạ̃jú ꞌbũ ꞌbá Rómã kâ ró rî drí ânĩzó Yésũ ngálâ. Gõꞌdá drílâ ngãzó tã âtálé Yésũ drí rúꞌbạ́ lôꞌbã-lôꞌbã sĩ kĩ, 6 “Ãmbá, rû ı̣̂ꞌbũ ꞌbá ámákâ rĩꞌá ngá lãzé ró ãnyî ꞌẽꞌá drãlé. Ngá lãzé ꞌdĩ lâzê trá rõô gólâ rú, gólâ mbârâkã ãkó íyî jãzó. Ní pâ gólâ!” 7 Gõꞌdá Yésũ drí tã âtázó drı̣̃-ꞌbá ꞌdĩ drí kĩ, “Tãndí ró, má âꞌdô nĩꞌá rû ı̣̂ꞌbũ ꞌbá áníkâ ꞌdĩ pãlé.” 8 Gõꞌdá drı̣̃-ꞌbá ꞌdĩ drí tã-drı̣̃ lôgõzó Yésũ drí kĩ, “ꞌÉꞌẽ ãmbá, ãmbã ámákâ rî îcá kô ánî ꞌbãlé âcálé bũúũ má drí ꞌbã ꞌálâ. Gõꞌdá õzõ ní ãâtâ kó cé tã drı̣́-ãcê áníkâ sĩ rî, má nı̣̃ trá, rû ı̣̂ꞌbũ ꞌbá ámákâ âꞌdô ngãꞌá ngá lãzé ꞌdĩ ꞌásĩ. 9 Ní ndrê drẽ, ãmbá, mâ kpá rĩꞌá drı̣́-ãcê drı̣̃-ꞌbá ámákâ gólĩyî sı̣́sı̣́-lésĩ rî ꞌbá yí kâ zẽlé. Gõꞌdá mâ kpá cú rĩꞌá drı̣́-ãcê bê tã ꞌbãzó õjílã má zẽlé rî ꞌbá yî drí tã má drí lẽlé rî ꞌbá yî ꞌẽzó. Õzõ má ãâtâ tã trá ạ̃jú ꞌbũ ꞌbá ámákâ ãlô rî drí kĩ, gólâ õnĩ nĩꞌá tã ãzâ ꞌẽlé rî, drílâ nĩzó ꞌẽlâ. Gõꞌdá õzõ má ạ̃ậzı̣̂ ạ̃jú ꞌbũ ꞌbá ãlô rî trá kĩ, gólâ ãânĩ rî, drílâ ânĩzó ꞌwãâ. Gõꞌdá má õkĩ kpá rû ı̣̂ꞌbũ ꞌbá ámákâ ãlô rî drí, ‘Ní ꞌê tã nõ’ rî, drílâ ꞌẽzó lâ, té õzõ má drí âtálé ꞌdĩ kâtí.”

10 Gõꞌdá Yésũ ârî tã drı̣̃-ꞌbá ạ̃jú ꞌbũ ꞌbá kâ ꞌdĩ drí âtálé bê rî, gólâ rî tı̣̂ drí ậꞌdı̣́zó ậꞌdı̣̂. Gõꞌdá drílâ ngãzó tã âtálé õjílã gólĩyî rĩ ꞌbá ꞌdẽlé gólâ vósĩ ꞌdî ꞌbá yî drí kĩ, “Má âtâ ãnî drí, tã pạ̃tı̣́ı̣̃ ró, má ûsú drẽ õjílã ãzâ õrĩ ãmákâ Ĩsĩrãꞌélẽ kâ ꞌásĩ âꞌdó ꞌbá tã lẽlẽ bê rõô õzõ ãgô ãwã nõ kâtí rî kô. 11 Gõꞌdá má âtâ ãnî drí nõtí. Kậyı̣̂ ạ̃dũkũ ãngó nõ kâ tú rî, õjílã gólĩyî âꞌdó ꞌbá kô õjílã Yúdạ̃ yí kâ ró rî ꞌbá yî âꞌdô ânĩꞌá ꞌbạ̃drı̣̃ ꞌásĩ ndrĩ rĩlí võ ãlô ꞌá ãngó Ôvârí kâ ûrú ꞌálâ rî ꞌá kãrámã nyãlé ãmâ ạ́ꞌbı̣́yạ́ Ãbãrãyámã yî Ĩsákã gõꞌdá kpá Yãkóbã yí bê. 12 Gõꞌdá õjílã Yúdạ̃ yí kâ tíbê Ôvârí drí njĩlí âꞌdólé õjílã íyíkâ ró rî ꞌbá yî, Ôvârí âꞌdô õjílã dũû gólĩyî lãfálé ꞌásĩ rî gãꞌá dó, tãlâ gólĩyî gâ vólé trá dó tã lẽlé má ꞌá. Áâꞌdô gólĩyî vũꞌá ı̣́nı̣́rı̣́kúwạ́ ꞌá, lạ̃sı̣́ Ôvârí drí êdélé trá Sãtánã yî drí rî ꞌá. Tólâ rî, gólĩyî âꞌdô ãwó ngõꞌá sı̣́-gílí nyãnyã bê ngá lâzê-lâzê lạ̃sı̣́ kâ drí sĩ.”

13 Nĩngá sĩ, Yésũ drí gõzó tã âtálé drı̣̃-ꞌbá ạ̃jú ꞌbũ ꞌbá kâ ꞌdĩ drí kĩ, “Mí nĩ gõlé ꞌbã ꞌálâ pı̣̃pı̣̂sı̣́lı̣́ ạ̃ꞌdı̣́ sĩ, tãlâ tã gólâ ní drí lẽlé rî ꞌê rû trá ní drí tã lẽlẽ áníkâ má ꞌá rî sĩ.” Gõꞌdá kôrô rû ı̣̂ꞌbũ ꞌbá gólâkâ nã drí rû êdézó ngá lãzé íyíkâ ꞌdĩ ꞌásĩ ı̣̃tú-pá ãlô-ãlô ꞌdĩ ꞌá.

Tã Yésũ drí õjílã dũû îngázó ngá lãzé ꞌásĩ rî

(Márãkõ 1.29-34; Lúkạ̃ 4.38-41)

14 Gõꞌdá Yésũ yî drí ngãzó nĩlí Pétẽrõ drí ꞌbã ꞌálâ. Gõꞌdá drílĩyî Pétẽrõ rî ãdrá rî ûsúzó ngá lãzé ró ậyı̣́ꞌá gbãrãkã drı̣̃ı̣̂. Rúꞌbạ́ lâ ndrĩ âmê-âmê ró tílí-tílí. 15 Gõꞌdá Yésũ drí ngãzó drı̣́ lâ dõlé. Gõꞌdá kôrô ngá lãzé ꞌdĩ drí rû ndẽzó. Ĩtí rî, Pétẽrõ rî ãdrá ꞌdĩ drí ngãzó ûrû gbãrãkã drı̣̃ı̣̂ sĩ ngá nyãnyã âtrõlé âfẽlé Yésũ yî drí nyãlé lãjóꞌbá gólâkâ rî ꞌbá yí bê.

16 Gõꞌdá câ bê lạ̃njạ́túlı̣́ sĩ rî, õjílã ãzâ ꞌbá yî drí õjílã gólĩyî líndrí õnjí drí ômbélé trá rî ꞌbá yî âtrõzó âjílí Yésũ ngálâ. Gõꞌdá Yésũ drí líndrí õnjí ꞌdĩ ꞌbá yî lâdrózó õjílã ꞌdî ꞌbá yî ꞌásĩ cé úlı̣́ âtâ-âtâ sĩ. Gõꞌdá gólâ drí õjílã gólĩyî ndrĩ ngá lãzé bê rî ꞌbá yî îngázó ngá lãzé ĩyíkâ ꞌásĩ. 17 Yésũ ꞌê tã ꞌdî ĩtí ꞌdĩ, tãlâ úlı̣́ gólâ tã ậngũ ꞌbá Ĩsáyã drí âtálé trá ạ̃kû ró kĩꞌá nĩ rî, gólâ trõ ngá lãzé trá vólé ãmâ rú sĩ, gõꞌdá gólâ êdê ngá lãzé ãmákâ trá rî, ãꞌdô ró bê tã pạ̃tı̣́ı̣̃ ró.*

Tã Yésũ drí tã âtázó õjílã ãzâ ꞌbá yî gólĩyî lẽ ꞌbá ꞌdẽlé

gólâ vósĩ rî drí rî

(Lúkạ̃ 9.57-62)

18 Nĩngá sĩ rî, õjílã dũû drí rĩzó ĩyî ꞌdó ânĩlí Yésũ ngálâ lı̣̃mvû ândrê Gãlĩláyã kâ ꞌdĩ gãrã drı̣̃ lâ ꞌá, tãlâ mbârâkã gólâkâ rĩzó tã lârâkô ꞌdĩ ꞌbá yî ꞌẽlé ꞌdĩ tãsĩ. Gõꞌdá Yésũ ndrê bê õjílã yí lạ̃gạ́tı̣́ dũû ꞌdĩ ꞌbá yî rî, drílâ tã âtázó lãjóꞌbá íyíkâ drí, gólĩyî ẽêdê ró kõlóngbõ njãâ, tãlâ yĩ õmbã ró gólĩyí bê ꞌáꞌá lé drı̣̃ lı̣̃mvû ândrê ꞌdĩ kâ ãzâ lésĩ rî ꞌálâ. 19 Ĩtí rî, lãjóꞌbá Yésũ kâ ꞌdĩ ꞌbá yî õtírĩ rĩî kõlóngbõ êdélé rî, gõꞌdá kôrô lãꞌbí îmbá ꞌbá ãzâ drí ânĩzó Yésũ ngálâ. Gõꞌdá drílâ tã âtázó Yésũ drí kĩ, “Tã îmbá ꞌbá, mâ rĩꞌá njãâ ánî vó bẽlé võ gólâ ní drí ꞌẽzó nĩlí ꞌálâ rî ꞌá.” 20 Yésũ drí tã-drı̣̃ lôgõzó drílâ kĩ, “Õbá yî cú rĩꞌá ꞌbú ĩyíkâ bê rĩzó ꞌá lâ, gõꞌdá ãríwá yî kpá rĩꞌá jó ĩyíkâ ậꞌdú kõ kâ bê. Gõꞌdá mâ rî gógó gólâ Ôvârí drí âjólé ûrú lésĩ rî rĩꞌá võ ãkó rĩzó ꞌá lâ gõꞌdá kpá võ ậꞌdú kõ kâ ãkó.”

21 Nĩngá sĩ rî, ãgô ãzâ gólâ rĩ ꞌbá úlı̣́ Yésũ kâ ârílí rî drí kpá ânĩzó tã âtálé Yésũ drí kĩ, “Kúmú, má lẽ fí trá nĩlí ánî vó bẽlé rî, gõꞌdá má drẽ rĩꞌá tãkõ ámâ átá rî tẽlé ꞌbãlé zãlô ꞌbú ꞌá.”

22 Gõꞌdá Yésũ drí tã-drı̣̃ lôgõzó ãgô rî ꞌdĩ drí kĩ, “Ní âyê õjílã gólĩyî âꞌdó ꞌbá ãvõ* ró rî ꞌbá yî õꞌbã ãvõ ãzí ĩyíkâ. Gõꞌdá ní ânĩ ꞌdẽlé má vósĩ.”

Tã Yésũ drí kạ̃gũmạ́ạ̃ ândrê êdrẽzó rî

(Márãkõ 4.35-41; Lúkạ̃ 8.22-25)

23 ꞌDĩî vósĩ rî, Yésũ yî drí ngãzó mbãlé kõlóngbõ ꞌá lãjóꞌbá íyíkâ yí bê nĩlí lı̣̃mvû ândrê Gãlĩláyã kâ ꞌdĩ drı̣̃ lâ mbãlé. 24 Gõꞌdá gólĩyî õtírĩ rĩî nĩlí rî, gõꞌdá nyĩî ró, kạ̃gũmạ́ạ̃ ândrê drí îtõzó rĩꞌá sı̣̃lı̣́ õnjí ró. Ĩtí rî, kạ̃gũmạ́ạ̃ ꞌdĩ drí rĩzó kõlóngbõ îyálé mbârâkã sĩ kãgbã-kãgbã. Gõꞌdá kạ̃gũmạ́ạ̃ rî ꞌdĩ drí lı̣̃mvû vı̣̃zó dũû kõlóngbõ ꞌá, gõꞌdá kõlóngbõ drí ꞌẽzó rû îrílí lı̣̃mvû ꞌá. Tã ꞌdî ꞌbá yî õtírĩ rĩî rû ꞌẽlé ꞌdĩ rî, Yésũ rĩꞌá ậꞌdú kõꞌá kõlóngbõ ꞌá. 25 Ĩtí rî, ũrı̣̃ drí fĩzó lãjóꞌbá gólâkâ ꞌdĩ ꞌbá yî ꞌá. Gõꞌdá drílĩyî ngãzó nĩꞌá gólâ rî ôlólé ậꞌdú ꞌásĩ ôtrê-ôtrê bê kĩ “Kúmú, ní ngâ ûrû ãmâ pãlé. Ãmâ trá ꞌẽꞌá drãlé nõ.” 26 Gõꞌdá Yésũ drí tã-drı̣̃ lôgõzó gólĩyî drí kĩ, “Ãnî ũrı̣̃ ró ãꞌdô tãsĩ yã? Tã lẽlẽ ãníkâ má ꞌá rî cé fínyáwá ĩtí ãꞌdô tãsĩ yã?” Gõꞌdá gólâ drí ngãzó âdrélé ûrû tã ꞌbãlé kạ̃gũmạ́ạ̃ ândrê rĩ ꞌbá sı̣̃lı̣́ gõꞌdá lı̣̃mvû rĩ ꞌbá rû îyálé ꞌdĩ bê ãâdrê ró bê. Gõꞌdá kôrô kạ̃gũmạ́ạ̃ ândrê ãmbá rĩ ꞌbá sı̣̃lı̣́ gõꞌdá lı̣̃mvû gólâ rĩ ꞌbá kõlóngbõ îyálé rî bê drí âdrézó.

27 Ĩtí rî, lãjóꞌbá Yésũ kâ ꞌdĩ ꞌbá yî ndrê tã gólâ rû ꞌẽ ꞌbá ꞌdĩ bê rî, gólĩyî tı̣̂ drí ậꞌdı̣́zó ndrúndrú. Gõꞌdá drílĩyî ngãzó tã âtálé ĩyî võ ꞌásĩ kĩ, “Ãgô gólâ kạ̃gũmạ́ạ̃ drí tã ꞌbãꞌbã gólâkâ ârízó lı̣̃mvû ãmbá rĩ ꞌbá kõlóngbõ îyálé rî bê nõ íyíkâ ãgô lârâkô ángô rî ĩꞌdî yã?”

Tã Yésũ drí líndrí õnjí drõzó ãgô ãzâ ꞌbá yî rı̣̃ rî ꞌásĩ rî

(Márãkõ 5.1-20; Lúkạ̃ 8.26-39)

28 Gõꞌdá Yésũ yî mbã bê lı̣̃mvû ândrê ꞌdĩ drı̣̃ lâ rî, drílĩyî nĩzó cãlé võ gólâ zı̣̃lı̣́ Gẽrãgésã rî ꞌálâ.* Gõꞌdá võ rî ꞌdĩ ꞌá tólâ rî, drílĩyî nĩzó rû ûsúlı̣́ ãgô ãzâ ꞌbá yî rı̣̃ líndrí õnjí ạ̃bạ̃bạ̃ kâ bê rî yí bê. Ãgô rı̣̃ ꞌdî ꞌbá yî rî ĩyî rĩlí ũgı̣́ lóꞌdé kâ rĩzó õjílã ꞌbạ̃drı̣̃ ꞌdî kâ ôdrã ꞌbá rî yî ꞌbãlé ꞌá lâ rî ꞌá. Gõꞌdá líndrí õnjí ꞌdĩ ꞌbá yî ꞌbã ãgô ꞌdĩ ꞌbá yî trá âꞌdólé ạ̃wạ́lạ́kạ́ ró rõô. Tã rî ꞌdĩ tãsĩ, õjílã âꞌdô trá ũrı̣̃ ró ậcı̣́ tõlé lạ́tı̣̂ rî ꞌdĩ ꞌásĩ. 29 Gõꞌdá ãgô ꞌdĩ ꞌbá yî ûsû võ lâ bê kĩꞌá nĩ rî, ꞌdĩî ãꞌdô Yésũ ĩꞌdî rî, líndrí õnjí gólĩyî ꞌá rî ꞌbá yî drí ngãzó rĩꞌá ôtrélé kĩ, “Ôvârí rî mvá, ní lẽ ãꞌdô ꞌî ãmâ drı̣́gạ́ sĩ yã? Ní ânĩ trá lâŋõ fẽlé ãmâ drí drẽ ãkpãkãꞌdã ı̣̃tú gólâ Ôvârí drí ꞌbãlé lâŋõ fẽzó ãmâ drí rî drí âcá ãkó yã?”

30 Ãnyî võ rî ꞌdĩ lạ̃gạ́tı̣́ sĩ rî, ngbíkpí õtólõꞌbĩ rĩꞌá ĩyî ngá nyãꞌá gĩâ nãtí. 31 Gõꞌdá líndrí õnjí ꞌdĩ ꞌbá yî drí ngãzó rúꞌbạ́ lôꞌbãlé Yésũ drí kĩ, “Õzõ ní õlẽ trá ãmâ drõlé vólé rî, ní jô ãmâ nĩꞌá fĩlí õtólõꞌbĩ ngbíkpí nã ꞌbá yí kâ ꞌá.” 32 Gõꞌdá Yésũ drí tã ꞌbãzó líndrí õnjí ꞌdĩ ꞌbá yî drí kĩ, “ꞌDõvó, nĩ âfõ!” Gõꞌdá drílĩyî ngãzó âfõlé, nĩꞌá kôrô fĩlí ngbíkpí ꞌdĩ ꞌbá yî ꞌá. Ĩtí rî, õtólõꞌbĩ ngbíkpí ꞌdĩ ꞌbá yí kâ drí ngãzó ĩyî ndrĩ rãlé ãlólẽ gólókõ lı̣̃mvû ândrê ꞌdĩ kâ ꞌá. Drílĩyî lôꞌdézó lı̣̃mvû ꞌá lı̣̂mvúlı̣́ ôdrãlé ndrĩ.

33 Gõꞌdá ꞌdĩî vósĩ rî, õjílã rĩ ꞌbá ngbíkpí ꞌdĩ ꞌbá yî vó lâ yî ndrẽlé rî ꞌbá yî drí ngãzó ĩyî rãlé jạ̃rı̣́bạ̃ ꞌálâ, nĩꞌá tã ndrĩ Yésũ drí ꞌẽlé líndrí õnjí drõzó ãgô ꞌdĩ ꞌbá yî ꞌásĩ gólĩyî drí ndrẽlé rî tã lâ ngĩlí õjílã tólâ nã ꞌbá yî drí. 34 Gõꞌdá õjílã jạ̃rı̣́bạ̃ ꞌdî kâ ꞌdĩ ꞌbá yî ârî ĩyî tã Yésũ drí ꞌẽlé ꞌdĩ bê rî, gólĩyî drí ꞌbãzó ạ̃wạ̃ ró Yésũ rú. Tã ꞌdî tãsĩ rî, drílĩyî ngãzó nĩlí Yésũ ngálâ tã âtálé drílâ rúꞌbạ́ lôꞌbã-lôꞌbã sĩ kĩ, “Ní ngâ fõlé vólé ꞌbạ̃drı̣̃ ãmákâ ꞌásĩ.”

9

Tã Yésũ drí tã âꞌdázó õjílã drí kĩ yî cú rĩꞌá drı̣́-ãcê bê tã õnjí õjílã kâ âyézó rî

(Márãkõ 2.1-12; Lúkạ̃ 5.17-26)

1 Gõꞌdá nĩngá sĩ rî, Yésũ yî drí mbãzó kõlóngbõ ꞌá lãjóꞌbá íyíkâ yí bê. Drílĩyî ngãzó nĩlí kôrô lı̣̃mvû ândrê Gãlĩláyã kâ ꞌdĩ drı̣̃ı̣̂ sĩ, nĩꞌá gõlé jạ̃rı̣́bạ̃ ĩyî nyãányâ kâ Kãpẽrãnómã rî ꞌálâ. 2 Gõꞌdá gólĩyî câ bê Kãpẽrãnómã ꞌálâ rî, õjílã ãzâ ꞌbá yî drí ãgô ãzâ gólâ pá lâ yî drí drãzó trá rî âtrõzó gbãrãkã drı̣̃ı̣̂ âjílí Yésũ ngálâ, gólâ ĩîngâ ró ãgô ꞌdĩ bê. Gõꞌdá Yésũ ndrê tã õjílã ꞌdî ꞌbá yî drí ꞌẽlé ãgô ꞌdĩ âtrõzó âjízó yí ngálâ ꞌdĩ bê rî, gólâ drí nı̣̃zó lâ kĩ, gólĩyî lẽ tã trá mbârâkã íyíkâ rĩzó õjílã îngálé ngá lãzé ꞌásĩ rî ꞌá. Gõꞌdá drílâ ngãzó tã âtálé ãgô rî gógó ꞌdĩ drí kĩ, “Ámâ rû-lẽ-ãzíyã, ní ꞌê ũrı̣̃ kô. Áâyê nî trá tã õnjí áníkâ ꞌásĩ.”

3 Gõꞌdá lãꞌbí îmbá ꞌbá ãzâ ꞌbá yî bê rĩꞌá ĩyî võ rî ꞌdĩ ꞌá tólâ. Gõꞌdá gólĩyî ârílí bê úlı̣́ Yésũ kâ âtálé ãgô rî ꞌdĩ drí rî, drílĩyî îtõzó rĩꞌá tã âtálé ĩyî lãfálé ꞌásĩ kĩ, “Ãgô ꞌdĩ rî úlı̣́ âtálé ĩtí ꞌdĩ ãꞌdô tãsĩ yã? Gólâ ı̣̂sũ íyíkâ bê rî kĩ, yí ãꞌdô Ôvârí ꞌî yã? Ôvârí rî cé nĩ rĩꞌá tã õnjí õjílã kâ âyélé.”

4 Gõꞌdá Yésũ nı̣̃ tã ı̣̂sũ gólĩyíkâ ányâ ró yí rú ꞌdĩ trá tõ. Yésũ drí gõzó tã âtálé drílĩyî kĩ, “Nĩ rî tã ı̣̂sũlı̣́ má rú ányâ ró ĩtí ãꞌdô tãsĩ yã? 5-7 Mâ gólâ âjólé ûrú lésĩ rî cú rĩꞌá drı̣́-ãcê bê ãngó nõ ꞌá tã õnjí âyézó. Âꞌdô ꞌbãꞌá cú ĩtí lâŋõ ãkó má drí tã õnjí õjílã kâ âyézó cé úlı̣́ âtâ-âtâ sĩ. Gõꞌdá õzõ má ĩîngâ ãgô pá lâ drí drãlé nõ trá ûrû ậcı̣́ tõlé cé úlı̣́ âtâ-âtâ sĩ rî, ꞌdĩî âꞌdô âꞌdálâ kĩ, mâ cú rĩꞌá drı̣́-ãcê bê tã õnjí gólâkâ âyézó.” Gõꞌdá ĩtí rî, Yésũ drí ngãzó tã âtálé ãgô pá lâ drí drãlé ꞌdĩ drí kĩ, “Ní ngâ ûrû!” Gõꞌdá kôrô ãgô ꞌdĩ pá lâ drí âmbázó âcálé tãndí ró, gõꞌdá drílâ ngãzó âdrélé ûrû. Gõꞌdá Yésũ drí tã âtázó gólâ drí kĩ, “Ní njı̣̃ gbãrãkã áníkâ nĩzó gõlé ꞌbã ꞌálâ.” Nĩngá sĩ, ãgô ꞌdĩ drí gbãrãkã íyíkâ njı̣̃zó nĩzó gõlé yí drí ꞌbã ꞌálâ. 8 Gõꞌdá õjílã õꞌbí tólâ nã ꞌbá yî ndrê ĩyî tã lârâkô Yésũ drí ꞌẽlé ꞌdĩ bê rî, gólĩyî tı̣̂ drí ậꞌdı̣́zó ndrúndrú. Gõꞌdá drílĩyî îtõzó rĩꞌá Ôvârí rî lûyı̣́lı̣́, tãlâ gólâ âfẽ mbârâkã trá ãmbá Yésũ drí.

Tã Yésũ drí Mãtáyõ rî njĩzó âꞌdólé lãjóꞌbá íyíkâ ró rî

(Márãkõ 2.13-17; Lúkạ̃ 5.27-32)

9 Gõꞌdá nĩngá sĩ, Yésũ yî âyê võ ꞌdî bê rî, drílĩyî ngãzó nĩlí ậcı̣́ ĩyíkâ ꞌá. Gõꞌdá drílĩyî nĩzó ãgô ãzâ bélé-bélé ûꞌdú ꞌbá ró rú bê Mãtáyõ* rî ûsúlı̣́ rĩꞌá võ íyíkâ bélé-bélé ûꞌdû kâ ꞌá. Gõꞌdá Yésũ ndrê gólâ bê rî, Yésũ drí tã âtázó drílâ kĩ, “Ní ânĩ ámâ vó bẽlé lãjóꞌbá ámákâ ró.” Gõꞌdá kôrô Mãtáyõ drí ngãzó ûrû ꞌdẽlé Yésũ vósĩ.

10 Kậyı̣̂ ãzâ sĩ, Mãtáyõ drí Yésũ yî ậzı̣́zó lãjóꞌbá gólâkâ yí bê yí drí ꞌbã ꞌálâ ngá nyãlé yí bê. Gõꞌdá gólâ drí kpá íyî rû-lẽ-ãzí yî bélé-bélé ûꞌdú ꞌbá ró rî ꞌbá yî gõꞌdá kpá õjílã ãzâ ꞌbá yî gólĩyî Pạ̃rúsı̣̃ yî drí rĩꞌá ndrẽlâ tã õnjí ꞌbá ró rî yí bê ậzı̣́zó ânĩlí ngá nyãlé Yésũ yí bê. 11 Gõꞌdá Pạ̃rúsı̣̃* ãzâ ꞌbá yî nı̣̃ ĩyî bê tã Yésũ yî drí ngá nyãzó bélé-bélé ûꞌdú ꞌbá yí bê gõꞌdá õjílã tíbê gólĩyî drí rĩꞌá ndrẽlâ tã õnjí ꞌbá ró rî ꞌbá yí bê ꞌdĩ rî, drílĩyî ngãzó ânĩlí lãjóꞌbá Yésũ kâ rî ꞌbá yî ngálâ tã âtálé Yésũ rú ạ̃wạ̃ sĩ kĩ, “Tãlâ ãꞌdô ꞌî tã îmbá ꞌbá ãníkâ drí rĩzó ngá nyãlé võ ãlô ꞌá õjílã õnjí ĩtí ꞌdĩ ꞌbá yí bê yã?”

12 Gõꞌdá Yésũ ârî tã Pạ̃rúsı̣̃ ꞌdĩ ꞌbá yî drí âtálé ꞌdĩ bê rî, drílâ gõzó tã âtálé Pạ̃rúsı̣̃ ꞌdĩ ꞌbá yî drí kĩ, “Õjílã gólâ ngá lãzé ãkó rî nĩí kô ãlókõ ꞌbá ngálâ, cé gólĩyî ngá lãzé ró rî ꞌbá yî ĩꞌdî. 13 Nĩ ârî drẽ gõꞌdá nĩ ı̣̂sũ drẽ úlı̣́ gólâ Ôvârí drí âtálé búkũ íyíkâ ꞌá rî, tã lâ kĩꞌá nĩ rî, ‘Tã gólâ lậvũ ꞌbá gạ̃rạ̃ tã kõrõnyã zã kâ ngá fẽfẽ ró má drí rî drı̣̃ı̣̂ rî sĩ ĩꞌdî nõ, nĩ âꞌdô ngá lẽlẽ bê õjílã ãzí drí.’* Gõꞌdá má ânĩí kô tã mbı̣̂ ꞌbá pãlé, má ânĩ tã õnjí ꞌbá ậzı̣́lı̣́, tãlâ ópâ ró gólĩyî bê tã õnjí gólĩyíkâ ꞌásĩ.”

Tã Yésũ drí tã âtázó tã tı̣̂ ꞌbĩꞌbĩ kâ tãsĩ gõꞌdá kpá

lãꞌbí ạ̃kû rî tãsĩ rî

(Márãkõ 2.18-22; Lúkạ̃ 5.33-39)

14 Nĩngá sĩ, tã ârí ꞌbá Yõwánĩ bãbãtízĩ ꞌẽ ꞌbá ró rî kâ ãzâ ꞌbá yî drí ânĩzó ĩyî Yésũ ngálâ tã îjílí gólâ tı̣́ kĩ, “Ãmâ tã ârí ꞌbá Yõwánĩ bãbãtízĩ ꞌẽ ꞌbá ró rî kâ rî ꞌbá yî gõꞌdá tã ârí ꞌbá Pạ̃rúsı̣̃ kâ rî ꞌbá yí bê, kậyı̣̂ ãzâ ꞌbá yî sĩ, mã rî tı̣̂ ꞌbĩlí rĩzó ꞌálé ꞌãꞌí sĩ rãtáã ꞌẽlé Ôvârí drí. Gõꞌdá lãjóꞌbá áníkâ rî ꞌbá yî rí ĩyî kô tı̣̂ ꞌbĩlí ãꞌdô tãsĩ yã?”

15 Nĩngá sĩ, Yésũ drí tã-drı̣̃ lôgõzó gólĩyî drí úlı̣́ mãnĩgõ sĩ kĩ nĩ rî, “Âꞌdô âꞌdóꞌá íyíkâ ángô tí ró ũmú drí tı̣̂ ꞌbĩzó ĩzã âꞌdálé võ kãrámã kâ ꞌá õdrógô drí ꞌbãrẽ drẽ bê gólĩyî lãfálé ꞌá rî yã?* ꞌDĩî îcá kô. Gõꞌdá ı̣̃zạ́tú rî, kậyı̣̂ âꞌdô âcáꞌá õdrógô drí âꞌdózó yû gólĩyî lãfálé. Gõꞌdá kậyı̣̂ rî ꞌdĩ sĩ, gólĩyî drí gõzó rĩlí ꞌálé ꞌãꞌí sĩ tı̣̂ ꞌbĩlí ĩzã drí sĩ.

16 “Gõꞌdá nĩ ı̣̂sũ drẽ kpá tã ítá ạ̃kû gólâ sĩ ꞌbá trá rî tã lâ. Õzõ õjílã ãzâ õŋõ ítá óꞌdí lôsélé ũpı̣̃ ítá ạ̃kû gólâ sĩ ꞌbá trá ꞌdĩ kâ rú gõzó jĩlâ lı̣̃mvû sĩ rî, ítá gólâ óꞌdí ꞌdĩ âꞌdô íyîngá ôróꞌá ânjólé vólé ítá ạ̃kû ꞌdĩ rú sĩ, ũpı̣̃ lâ drí rĩzó hõwéẽ ậvû-ậvû ró lậvũlı̣́ gạ̃rạ̃ sı̣́sı̣́ rî drı̣̃ı̣̂ sĩ. 17 Gõꞌdá âꞌdó kô tãndí ró õjílã ãzâ drí õdrá óꞌdí lôrózó mõrá gólâ ạ̃kû mbârâkã ãkó rî ꞌá. Gólâ õꞌê trá ĩtí rî, gõꞌdá õdrá õtírĩ ângá rî, mõrá ạ̃kû ꞌdĩ âꞌdô pı̣̃ꞌá, õdrá ꞌdĩ drí lâsózó vũdrı̣́ rû îzãlé. Ĩtí rî, órî õdrá óꞌdí lôrólâ mõrá gólâ tãndí ró rî ꞌá. Tã ꞌdî tãsĩ rî, âꞌdô rĩꞌá dódó cú ĩtí rû îzã ãkó. Gõꞌdá tã îmbâ ámákâ ꞌdĩ rĩꞌá tã îmbâ óꞌdí gólâ îcá ꞌbá kô ônjálé lãꞌbí ạ̃kû bê rî ĩꞌdî, rĩꞌá õzõ ítá óꞌdí ꞌdĩ gõꞌdá õdrá óꞌdí ꞌdĩ bê rî kâtí.”

Tã Yésũ drí ízámvá ãzâ îngázó õdrã ꞌásĩ gõꞌdá kpá õkó ãzâ

ngá lãzé párá õkó kâ rî kâ bê rî êdézó rî

(Márãkõ 5.21-43; Lúkạ̃ 8.40-56)

18 Gõꞌdá nĩngá sĩ, Yésũ drẽ rĩꞌá tã âtáꞌá tã ârí ꞌbá Yõwánĩ kâ ꞌdĩ ꞌbá yî drí rî, gõꞌdá ãgô ãzâ gólâ âꞌdó ꞌbá jó tã Ôvârí kâ ârî kâ vó lâ ndrẽ ꞌbá ró rî drí ânĩzó Yésũ ngálâ ꞌãꞌî tı̣̃lı̣́ vũdrı̣́ gólâ ândrá rúꞌbạ́ lôꞌbãlé drílâ kĩ, “Óõ kúmú, ámâ mvá ãnjó drã trá ngbãângbânõ. Gõꞌdá õzõ ní ãânĩ gólâ ngálâ drı̣́ ꞌbãlé rúꞌbạ́ lâ ꞌá rî, gólâ âꞌdô lîdríꞌá óꞌdí õdrã ꞌásĩ rĩlí lédrẽ-lédrẽ ró.” 19 Ĩtí rî, kôrô Yésũ yî drí ngãzó nĩlí lãjóꞌbá íyíkâ yí bê ꞌdẽlé ãgô ꞌdĩ vó lâ bẽlé.

20 Gõꞌdá gólĩyî õtírĩ ꞌbãâ rĩꞌá nĩꞌá lạ́tı̣̂ ꞌásĩ rî, õkó ãzâ drí ânĩzó. Õkó ꞌdĩ rĩꞌá cú ngá lãzé párá kâ bê. Ngá lãzé rî ꞌdĩ ꞌê õkó ꞌdĩ trá ndrô mûdrı̣́-drı̣̃-lâ-ngâ-rı̣̃ sĩ. Drílâ ânĩzó Yésũ ũgúlı̣́ lésĩ ró, ânĩꞌá ítá tı̣̂ Yésũ kâ dõlé kírî ró. 21 Gólâ ı̣̂sũ tã trá yí ꞌá kĩ, õzõ yí õdõ kó cé ítá tı̣̂ Yésũ kâ ꞌdĩ ĩꞌdî rî, yí ãâꞌdô rû êdéꞌá ngá lãzé íyíkâ ꞌdĩ ꞌásĩ.

22 Gõꞌdá Yésũ ûsû tã õkó ꞌdĩ drí ꞌẽlé ꞌdĩ võ lâ bê rî, drílâ gõzó íyî jãlé võ ndrẽlé õkó ꞌdĩ ngálâ, gõꞌdá drílâ tã âtázó kĩ, “Ámâ îzó, ánî pı̣̃pı̣̂sı̣́lı̣́ ạ̃ậꞌdı̣̂. Tã lẽlẽ áníkâ má ꞌá rî êdê nî trá ngá lãzé ꞌdĩ ꞌásĩ.” Gõꞌdá kôrô ãrí rĩ ꞌbá rãlé õkó ꞌdĩ rú sĩ rî drí âdrézó.

23 Gõꞌdá Yésũ yî drí ngãzó lậvũlı̣́ nĩꞌá cãlé ãgô drı̣̃-ꞌbá ró ꞌdĩ drí ꞌbã ꞌálâ ãgô rî gógó ꞌdĩ yí bê. Gõꞌdá gólĩyî câ bê tólâ rî, gólĩyî drí õjílã dũû ûsúzó rĩꞌá ĩyî kángá yî võꞌá gûnı̣́yạ́ yí bê, gõꞌdá ãzâ ꞌbá yî rĩꞌá ĩyíkâ ãwó ngõꞌá. Võ trá bárábányá ró. 24 Nĩngá sĩ, Yésũ drí gõzó tã âtálé õjílã ꞌdî ꞌbá yî drí kĩ, gólĩyî õfõ ndrĩ ĩví ꞌálâ jó mvá ãvõ bê ꞌdĩ ꞌásĩ. Gólâ kĩ gólĩyî drí rî, “Ízá ꞌdĩ drãá kô. Gólâ rî ꞌdĩ íyîngá ậꞌdú kõꞌá.” Gõꞌdá õjílã ꞌdî ꞌbá yî ârî bê úlı̣́ Yésũ kâ âtálé ꞌdĩ rî, drílĩyî ngãzó rĩꞌá Yésũ rî gũlı̣́ gbõ gũgũ. 25 Gõꞌdá õjílã ꞌdî ꞌbá yî fõ ĩyî bê ĩví ꞌálâ rî, Yésũ drí ngãzó fĩlí jó gólâ mvá ãvõ bê ꞌdĩ ꞌá. Gõꞌdá drílâ ízámvá ꞌdĩ drı̣́ lâ rũzó, gõꞌdá kôrô ízámvá ꞌdĩ drí ngãzó ûrû lédrẽ-lédrẽ ró. 26 Gõꞌdá nĩngá sĩ rî, tã lârâkô Yésũ drí ꞌẽlé ꞌdĩ tã lâ drí lậꞌbúzó ndrĩ ꞌbạ̃drı̣̃ ꞌdî ꞌásĩ.

Tã Yésũ drí lı̣̃fı̣́ ãkó lé ꞌbá rı̣̃ rî ꞌbá yî lı̣̃fı̣́ lâ yî êdézó gõꞌdá kpá líndrí õnjí drõzó ãgô ãzâ úlı̣́ âtá ꞌbá kô rî ꞌásĩ rî

27 Gõꞌdá nĩngá sĩ rî, Yésũ yî drí ngãzó võ ꞌdî âyélé nĩzó zãâ ậcı̣́ ĩyíkâ ꞌá ạ̃tı̣́ ꞌálâ. Gólĩyî õtírĩ rĩî nĩlí lạ́tı̣̂ ꞌásĩ rî, ãgô ãzâ ꞌbá yî rı̣̃ lı̣̃fı̣́ ãkó lé ꞌbá ró rî ꞌbá yî drí ꞌdẽzó Yésũ yî vósĩ. Gõꞌdá drílĩyî ngãzó trẽlé ûrû lạ̃zı̣́ zı̣̃zı̣̃ bê kĩ nĩ rî, “Yésũ Dạ̃wúdı̣̃ rî ózõwá, ní ndrê ãmâ ĩzã! Ní pâ ãmâ!”

28 Gõꞌdá Yésũ yî drí ngãzó kũlı̣́ ãgô rı̣̃ ꞌdî ꞌbá yí bê ꞌbã gólĩyî drí rĩzó ꞌálâ lãjóꞌbá íyíkâ bê rî ꞌá. Gõꞌdá Yésũ drí ãgô lı̣̃fı̣́ ãkó lé ꞌbá ꞌdĩ ꞌbá yî îjízó kĩ, “Nĩ lẽ tã trá kĩ, má âꞌdô îcáꞌá ãnî lı̣̃fı̣́ êdélé yã?” Gõꞌdá drílĩyî tã-drı̣̃ lôgõzó Yésũ drí kĩ, “Ãwô kúmú, mã lẽ tã trá.” 29 Ĩtí rî, Yésũ drí gólĩyî lı̣̃fı̣́ dõzó tã âtâ-âtâ bê kĩ, “ꞌDõvó ãnî lı̣̃fı̣́ ẽêdê rû tãlâ tã lẽlẽ ãníkâ má ꞌá ꞌdĩ tãsĩ.” 30 Gõꞌdá kôrô, gólĩyî lı̣̃fı̣́ drí rû njı̣̃zó võ ndrẽlé ngbángbá. Nĩngá sĩ rî, Yésũ drí drı̣́-mbílí sõzó gólĩyî lı̣̃fı̣́ kĩ, “Tã lârâkô gólâ rû ꞌẽ ꞌbá ãnî drí ꞌdĩ, nĩ âtâ tã lâ kô õjílã ãzãkã drí ãlôwálâ.” 31 Gbõ lé Yésũ âtâ tã bê ĩtí rî, ãgô rî ꞌdĩ ꞌbá yî drí nĩzó tã Yésũ drí gólĩyî lı̣̃fı̣́ êdézó ꞌdĩ tã lâ âtá bê õjílã drí. Ĩtí rî, tã rî ꞌdĩ drí lậꞌbúzó ndrĩ ꞌbạ̃drı̣̃ ꞌdî ꞌásĩ.

32 Gõꞌdá ãgô gólĩyî Yésũ drí lı̣̃fı̣́ lâ yî êdélé trá ꞌdĩ ꞌbá yî lậvũ ĩyî bê rî, õjílã ãzâ ꞌbá yî drí ãgô ãzâ líndrí õnjí drí rĩꞌá ômbélé gõꞌdá gólâ rî ꞌbã ꞌbá úlı̣́ âtálé kô rî âtrõzó âjílí Yésũ ngálâ. 33 Gõꞌdá Yésũ drí líndrí õnjí ꞌdĩ drõzó vólé ãgô ꞌdĩ ꞌásĩ, gõꞌdá kôrô ãgô ꞌdĩ drí ngãzó rĩꞌá úlı̣́ âtálé. Ĩtí rî, õjílã dũû gólĩyî tã ꞌdî ndrẽ ꞌbá rî yî, tı̣̂ lâ ĩyî drí ậꞌdı̣́zó ndrúndrú. Gõꞌdá drílĩyî ngãzó tã âtálé kĩ, “Mã ndré drẽ tã lârâkô nõtí nõ kó kô rû ꞌẽrẽ ꞌá ꞌbạ̃drı̣̃ Ĩsĩrãꞌélẽ kâ ꞌá nõngá.”

34 Gõꞌdá Pạ̃rúsı̣̃ ãzâ ꞌbá yî kpá bê tólâ. Gõꞌdá gólĩyî ndrê bê ãgô ꞌdĩ úlı̣́ âtárẽ ꞌá gõꞌdá kpá ârî úlı̣́ õjílã ꞌdî ꞌbá yí kâ bê rî, drílĩyî ngãzó tã âtálé Yésũ rú kĩ, “Mbârâkã gólâ Yésũ drí rĩzó tã lârâkô ꞌẽlé ĩꞌdî sĩ lâ ꞌdĩ, drı̣̃-ꞌbá líndrí õnjí kâ Sãtánã fẽ mbârâkã ꞌdî nĩ Yésũ drí líndrí õnjí ꞌdĩ lôfõzó ãgô ꞌdĩ ꞌásĩ.”

Tã Yésũ drí ĩzã õjílã dũû kâ ndrẽzó gõꞌdá kpá tã âtázó õjílã lôsĩ Ôvârí kâ ꞌẽ ꞌbá rî tãsĩ rî

35 Gõꞌdá nĩngá sĩ rî, Yésũ yî drí ngãzó nĩꞌá lậmú bê lãjóꞌbá íyíkâ yí bê jạ̃rı̣́bạ̃ Gãlĩláyã kâ rî ꞌbá yî ꞌásĩ ndrĩ gõꞌdá kpá võ mvá õnyíkõ Gãlĩláyã ꞌá rî ꞌbá yî ꞌásĩ ndrĩ. Võ rî ꞌdĩ ꞌbá yî ꞌásĩ cé tı̣̂tı̣̂, Yésũ rî trá õjílã lı̣̃fı̣́ îmbá bê jó tã Ôvârí kâ ârî kâ ꞌásĩ. Gõꞌdá gólâ rî kpá trá nĩꞌá tã âtî-âtî tãndí pẽ bê õjílã drí, tãlâ gólĩyî õjâ ró ĩyî nyãányâ ꞌbãlé kũmũ Ôvârí kâ zẽlé õjílã gólâkâ ró. Gõꞌdá gólâ drí kpá rĩzó õjílã ndrĩ gólĩyî ngá lãzé bê rî ꞌbá yî îngálé ngá lãzé gólĩyíkâ ꞌásĩ. 36 Gõꞌdá Yésũ ndrê bê õꞌbí rû êꞌbé ꞌbá yí lạ̃gạ́tı̣́ rĩ ꞌbá tã îmbâ íyíkâ ârílí ꞌdĩ ꞌbá yî rî, gólâ drí âꞌdózó tã ı̣̂sũ ró gólĩyî tãsĩ, tãlâ gólĩyî rĩꞌá lâŋõ bê ãmbá, õjílã ãzâ yû gólĩyî pãlé. Gólĩyî rĩꞌá nyé õzõ kạ́bı̣̃lı̣́kı̣̃ gólĩyî âꞌdó ꞌbá lôkí ꞌbá ãkó rî kâtí gólâ rî lı̣̃fı̣́ drı̣̃ ꞌá. 37 Nĩngá sĩ, Yésũ drí gõzó tã âtálé lãjóꞌbá íyíkâ yî drí õjílã dũû gólĩyî âꞌdó ꞌbá lâŋõ bê ãmbá ꞌdĩ ꞌbá yî tãsĩ kĩ nĩ rî, “Nĩ ndrê drẽ, ngá-ĩyínyâ ạ́mvú ꞌá rî rĩꞌá ãmbá, trá njãâ ꞌẽꞌá lôsĩ lâ ꞌẽlé, gõꞌdá õjílã gólĩyî ꞌẽ ꞌbá lôsĩ lâ ꞌẽlé rî rĩꞌá cé dã. 38 Tã ꞌdî tãsĩ rî, nĩ ꞌê rãtáã Ôvârí gólâ ạ́mvú lı̣́pı̣̂ ró rî drí, gólâ ãâjô ró bê õjílã dũû ânĩlí lôsĩ ꞌẽlé ạ́mvú gólâkâ ꞌdĩ ꞌá.”

10

Tã Yésũ drí lãjóꞌbá íyíkâ mûdrı̣́-drı̣̃-lâ-ngâ-rı̣̃ rî ꞌbá yî jõzó nĩꞌá lôsĩ Ôvârí kâ ꞌẽ bê rî

(Márãkõ 3.13-19; Lúkạ̃ 6.12-16)

1 Gõꞌdá nĩngá sĩ rî, Yésũ drí lãjóꞌbá íyíkâ mûdrı̣́-drı̣̃-lâ-ngâ-rı̣̃ rî ꞌbá yî ậzı̣́zó yí ngálâ. Gõꞌdá drílâ drı̣́-ãcê fẽzó drílĩyî, tãlâ gólĩyî õnĩ ró ĩyî líndrí õnjí lâdró bê õjílã ꞌásĩ, gõꞌdá kpá õjílã gólĩyî ngá lãzé bê rî ꞌbá yî îngá bê ngá lãzé tı̣̂ ngĩíngî gólĩyíkâ rî ꞌbá yî ꞌásĩ ndrĩ. 2 Lãjóꞌbá Yésũ kâ mûdrı̣́-drı̣̃-lâ-ngâ-rı̣̃ rî ꞌbá yî rú lâ ĩyî ĩꞌdî nõ,

Sĩmónã gólâ kpá rĩꞌá zı̣̃lâ Pétẽrõ rî, ậdrúpı̣̃ lâ

Ãndĩríyã, Zẽbẽdáyõ rî mvá yî

Yãkóbã yî

Yõwánĩ bê,

3 Fílĩpõ,

Bãtõlõméyõ,*

Tómã,

Mãtáyõ bélé-bélé ûꞌdú ꞌbá ró rî,

Yãkóbã Ãlõpáyã rî mvá,

Tãdéyõ,*

4 Sĩmónã gólâ ạ̃kû ró âsĩ ꞌbá trá ạ̃jú ꞌbũlı̣́ mı̣́rı̣̃ Rómã kâ bê rî, gõꞌdá

Yúdạ̃ Ĩsĩkãrĩyótã gólâ ꞌẽ ꞌbá Yésũ rî drı̣́-bã fẽlé fũlı̣́ rî.

5 Gõꞌdá Yésũ drí gõzó tã âtálé lãjóꞌbá íyíkâ mûdrı̣́-drı̣̃-lâ-ngâ-rı̣̃ ꞌdî ꞌbá yî drí ậcı̣́ gólĩyíkâ ꞌẽꞌá tõlâ ꞌdĩ tãsĩ kĩ, “Mĩ nĩ kô õjílã gólĩyî âꞌdó ꞌbá kô õjílã Yúdạ̃ yí kâ ró rî ꞌbá yî ngálâ gõꞌdá kpá õjílã gólĩyî âꞌdó ꞌbá Sãmárĩyã lé ꞌbá ró rî ꞌbá yî ngálâ. 6 Mĩ nĩ bê-rî cé õjílã ãmákâ Ĩsĩrãꞌélẽ kâ gólĩyî âꞌdó ꞌbá õzõ kạ́bı̣̃lı̣́kı̣̃ gólĩyî kũ ꞌbá trá lạ́tı̣̂ mbı̣̂ ꞌásĩ rî ꞌbá yí kâtí rî ꞌbá yî ngálâ, nĩ pẽ ró úlı̣́ Ôvârí kâ bê gólĩyî drí. 7 Gõꞌdá võ cé tı̣̂tı̣̂ ãnî drí ꞌẽzó nĩlí ꞌálâ sĩ rî ꞌbá yî ꞌásĩ rî, nĩ pẽ tã õjílã drí kĩ nĩ rî, ‘Kậyı̣̂ gólâ Ôvârí drí ꞌbãlé õjílã drí ꞌẽzó rĩlí kũmũ íyíkâ zẽlé rî âbí ꞌẽꞌá âcálé ꞌwãâ ró.’ 8 Õzõ nĩ ũûsû gólĩyî ngá lãzé bê rî ꞌbá yî trá rî, nĩ îngâ gólĩyî ngá lãzé ĩyíkâ ꞌásĩ. Gõꞌdá nĩ îngâ gólĩyî ôdrã ꞌbá trá rî yî õdrã ꞌásĩ. Gólĩyî ngá lãzé ãrí kâ bê rî ꞌbá yî, nĩ êdê gólĩyî ngá lãzé gólĩyíkâ ꞌdĩ ꞌásĩ. Gõꞌdá gólĩyî líndrí õnjí bê rî ꞌbá yî, nĩ lâdrô líndrí ꞌdĩ ꞌbá yî vólé gólĩyî ꞌásĩ. Nĩ ꞌê tã ꞌdî ꞌbá yî tãkó cú ĩtí ngá ãzãkã zı̣̃ ãkó gólĩyî tı̣́ sĩ, tãlâ má fẽ drı̣́-ãcê trá ãnî drí tãkó ĩtí tã lârâkô ꞌdĩ ꞌbá yî ꞌẽzó. 9 Gõꞌdá ĩtí rî, nĩ trõ ậdı̣̂ ãzãkã kô ãní bê ậcı̣́ ãnî drí ꞌẽꞌá tõlâ ꞌdĩ ꞌá. 10 Gõꞌdá nĩ trõ jõráã ítá ꞌbã kâ kpá kô ãní bê. Gõꞌdá nĩ trõ ítá, ngãtá káꞌbókã, ngãtá pı̣̃drı̣́gú ãzâ kpá kô ãní bê. Nĩ ndrê drẽ, rĩꞌá mbı̣̂ õjílã drí ngá ãnî drí âꞌdózó ĩzã lâ bê tã lâ tãsĩ lôsĩ Ôvârí kâ ꞌẽzó rî ꞌbá yî fẽzó ãnî drí.

11 “Õzõ nĩ õcâ trá jạ̃rı̣́bạ̃ ãzâ ꞌá ngãtá võ mvá ãzâ ꞌá yã rî, õzõ nĩ ũûsû õjílã tãndí gólâ njãâ ꞌẽ ꞌbá ãnî lậgúlı̣́ yí drí ꞌbã ꞌá ũmú ró rî trá rî, nĩ rî ꞌbã rî ꞌdĩ ꞌá nĩngá cãlé bũúũ kậyı̣̂ gólâ ãnî drí ꞌẽzó võ ꞌdî âyélé lậvũzó ạ̃tı̣́ ꞌálâ rî tú. 12 Gõꞌdá õzõ nĩ õfî trá ꞌbã ãzâ ꞌá rî, nĩ âtâ tã kĩ, Ôvârí ãâꞌdô õjílã ꞌbã rî ꞌdĩ kâ rî ꞌbá yí bê. 13 Õzõ gólĩyî õlậgû ãnî trá rî, Ôvârí âꞌdô âꞌdóꞌá gólĩyí bê. Gõꞌdá õzõ gólĩyî õgâ vólé trá dó ãnî lậgúlı̣́ rî, nĩ âyê ꞌbã rî ꞌdĩ, nĩ lậvũ vólé nĩngá sĩ. Ĩtí rî, Ôvârí îcá kô âꞌdólé gólĩyí bê. 14 Gõꞌdá õzõ õjílã jạ̃rı̣́bạ̃ ãzâ ꞌbá yí kâ ngãtá õjílã ꞌbã ãzâ ꞌbá yí kâ õlậgû ĩyî ãnî kô rî, gõꞌdá gólĩyî õgâ vólé trá dó úlı̣́ Ôvârí kâ ãnî drí pẽlé rî ârílí rî, nĩ âyê võ rî ꞌdĩ. Nĩ õtírĩ võ rî ꞌdĩ âyé rî, nĩ îyâ tạ̃pı̣́lı̣́ndrı̣́ võ rî ꞌdĩ kâ vólé ãnî pá ágálé ꞌásĩ lãmbé lãtrí kâ ró gólĩyî rú. 15 Má âtâ ãnî drí tã pạ̃tı̣́ı̣̃ ró, kậyı̣̂ gólâ Ôvârí drí ꞌẽzó tã-vó õjílã ndrĩ kâ kĩlí rî tú rî, lâŋõ gólâ Ôvârí drí ꞌẽꞌá fẽlâ õjílã gólĩyî vólé gã ꞌbá tã ãníkâ ârílí ꞌdĩ ꞌbá yî drí rî, âꞌdô lậvũꞌá gạ̃rạ̃ lâŋõ gólâ Ôvârí drí fẽlé trá ạ̃kû ró õjílã Gõmórã kâ gõꞌdá Sõdómõ kâ bê rî ꞌbá yî drí rî drı̣̃ı̣̂ sĩ.”

Tã Yésũ drí lı̣̃fı̣́ lõmbâ fẽzó lãjóꞌbá íyíkâ drí lâŋõ gólâ ꞌẽ ꞌbá ꞌdẽlé gólĩyî drı̣̃ı̣̂ rî tãsĩ rî

(Márãkõ 6.7-13; Lúkạ̃ 9.1-6)

16 Nĩngá sĩ, Yésũ drí tã âtázó lãjóꞌbá íyíkâ drí lâŋõ gólĩyî drí ꞌẽꞌá ûsúlâ rî tãsĩ kĩ nĩ rî, “Nĩ ârî drẽ! Mâ ꞌẽꞌá ãnî jõlé úlı̣́ Ôvârí kâ pẽlé õjílã gólĩyî tã ámákâ lẽ ꞌbá kô rî ꞌbá yî drí. Õjílã rî ꞌdĩ ꞌbá yî rĩꞌá nyé õzõ ápápá gólâ rĩ ꞌbá ꞌạ̃ꞌú mvá lôkólé rî kâtí. Gólĩyî âꞌdô ꞌẽꞌá lâŋõ fẽlé ãnî drí. Ĩtí rî, ãnî lı̣̃fı̣́ õmbâ ãnî rú õzõ kákárá lı̣́mú lı̣̃fı̣́ drí mbãrẽ rî kâtí. Nĩ ꞌbã ãnî âꞌdólé nyé õzõ ạ̃túꞌbú kâtí, tã õnjí ãzâ ꞌẽ ãkó gólĩyî drí. 17 Ãnî lı̣̃fı̣́ õmbâ ãnî rú, tãlâ õjílã Yúdạ̃ yí kâ ãzâ ꞌbá yî âꞌdô ĩyî ꞌẽꞌá ãnî rũlı̣́ cãlé ônjóróꞌbí sĩ jó gólĩyíkâ tã Ôvârí kâ ârî kâ ꞌá. Gõꞌdá õjílã âꞌdô ãnî trõꞌá âjílí tã kĩ ꞌbá ândrá võ tã kĩ kâ ꞌá tã ãníkâ kĩlí. 18 Õjílã âꞌdô ãnî trõꞌá kpá âjílí drı̣̃-ꞌbá ạ́ngı̣́ ꞌbạ̃drı̣̃ kâ rî ꞌbá yî ândrá tã ãníkâ kĩlí, tãlâ ãnî bê rĩꞌá lãjóꞌbá ámákâ ró rî drí sĩ. Õzõ gólĩyî ãâjî ãnî trá tã kĩ ꞌbá ꞌdĩ ꞌbá yî ândrá rî, ꞌdĩî trá ândrâ-tãndĩ gólâ ãnî drí ꞌẽzó tã ámákâ âꞌdálé gólĩyî drí, gõꞌdá kpá õjílã ãzâ ꞌbá yî gólĩyî âꞌdó ꞌbá kô õjílã Yúdạ̃ yí kâ ró rî ꞌbá yî drí rî ĩꞌdî. 19 Gõꞌdá õzõ áãâtrõ ãnî trá âjílí tã kĩ ꞌbá ândrá tã-vó ãníkâ kĩlí rî, nĩ ꞌê ũrı̣̃ kô tã gólĩyî ãnî drí ꞌẽꞌá âtálâ gólĩyî drí rî ꞌbá yî tãsĩ, tãlâ áâꞌdô tã gólĩyî ãnî drí ꞌẽꞌá âtálâ rî fẽꞌá ãnî drí. 20 Nĩ ndrê drẽ, Líndrí Tãndí ãnî átá Ôvârí kâ rî âꞌdô úlı̣́ gólĩyî ãnî drí ꞌẽꞌá âtálâ rî ꞌbá yî âꞌdáꞌá nĩ ãnî drí âtálé. Úlı̣́ ꞌdĩ ꞌbá yî âꞌdó kô ãnî nyãányâ kâ ĩꞌdî.

21 “Õjílã âꞌdô rû jãꞌá tã lẽ ꞌbá má ꞌá rî ꞌbá yî rú. Õjílã ãzâ ꞌbá yî âꞌdô rû jãꞌá ĩyî ậdrúpı̣̃ yî drı̣́-bã fẽlé fũlı̣́ ũrı̣̃ drí sĩ, gõꞌdá mvá rî átá yî âꞌdô kpá rû jãꞌá ãkpã mvá lâ yî drı̣́-bã fẽlé fũlı̣́, gõꞌdá ꞌdĩyímvá yî âꞌdô kpá rû jãꞌá ãkpã átá lâ yî gõꞌdá ândrê lâ yí bê drı̣́-bã lâ yî fẽlé fũlı̣́. 22 Õjílã gólĩyî tã lẽ ꞌbá má ꞌá kô rî ꞌbá yî âꞌdô rû jãꞌá ãnî rú. Gólĩyî ꞌbãá ãnî lôvó kô tãlâ tã lẽlẽ ãníkâ âꞌdózó õjílã ámákâ ró ꞌdĩ tãsĩ. Gólĩyî ndrĩ tíbê tã lẽlẽ ĩyíkâ má ꞌá rî ậtı̣̃ ꞌbá gạ́gạ́ rĩzó zãâ ĩꞌdî bê lâ rî, gólĩyî âꞌdô ngá pãpã ûsúꞌá. 23 Õzõ õjílã õfẽ ĩyî lâŋõ trá ãnî drí jạ̃rı̣́bạ̃ ãlô rî ꞌá rî, nĩ âyê jạ̃rı̣́bạ̃ rî ꞌdĩ. Nĩ râ tã ámákâ pẽlé õjílã jạ̃rı̣́bạ̃ ãzâ kâ rî ꞌbá yî drí. Má âtâ ãnî drí tã pạ̃tı̣́ı̣̃ ró, nĩ îcá kô lôsĩ ãníkâ tã pẽpẽ kâ ndẽlé jạ̃rı̣́bạ̃ Ĩsĩrãꞌélẽ kâ dũû rî ꞌbá yî ꞌásĩ ndrĩ, drẽ ãkpãkãꞌdã mâ rî gógó Ôvârí drí âjólé ûrú lésĩ nõ drí âgõ ãkó.*

24 “Má âtâ ãnî drí, ı̣́ı̣̂njı̣̃ı̣́ tã ârí ꞌbá kô lậvũlı̣́ gạ̃rạ̃ tã îmbá ꞌbá gólâkâ drı̣̃ı̣̂ sĩ. Gõꞌdá ı̣́ı̣̂njı̣̃ı̣́ rạ̃gı̣́ı̣̃ kpá kô lậvũlı̣́ gạ̃rạ̃ gólâ rî lı̣́pı̣̂ drı̣̃ı̣̂ sĩ. 25 Gõꞌdá ãnî lãjóꞌbá ámákâ rî ꞌbá yî, õzõ õjílã õrî ĩyî tã ꞌẽlé ãnî drí õzõ drílĩyî ꞌẽrẽ lâ mâ tã îmbá ꞌbá ãníkâ ró rî drí rî tí rî, nĩ âꞌdô ãyĩkõ ró. Ãnî gólĩyî rạ̃gı̣́ı̣̃ ró rî ꞌbá yî kpá rĩꞌá ĩtí. Nĩ nı̣̃ trá kĩ, rĩꞌá mbı̣̂ õjílã drí rĩzó tã ꞌẽlé ãnî drí, õzõ drílĩyî ꞌẽlé mâ ãnî lı̣́pı̣̂ ró rî drí rî kâtí. Ĩtí rî, mâ gólâ âꞌdó ꞌbá drı̣̃-ꞌbá ꞌbã-tı̣̂ Ôvârí kâ rî kâ ró rî, áâtâ úlı̣́ ꞌdásí kâ trá má rú kĩ, Sãtánã* õrî nĩ rĩꞌá mbârâkã fẽlé má drí. Âꞌdô bê trá ĩtí rî, âꞌdô îcáꞌá íyíkâ úlı̣́ ꞌdásí kâ âtázó ãnî gólĩyî âꞌdó ꞌbá ꞌbã-tı̣̂ Ôvârí kâ rî ꞌbá yî rú õnjí ró lậvũlı̣́ gạ̃rạ̃ úlı̣́ ꞌdásí kâ gólâ õjílã drí âtálé má rú rî drı̣̃ı̣̂ sĩ kô yã?

26 “Gõꞌdá nĩ ꞌê ũrı̣̃ kô õjílã gólĩyî ꞌẽ ꞌbá lâŋõ fẽlé ãnî drí rî ꞌbá yî drí sĩ. Tã ndrĩ gólĩyî lậpı̣́lı̣́ lậpı̣̂ rî ꞌbá yî, Ôvârí âꞌdô lôfõꞌá lâ võ ngbángbá ꞌá. Gõꞌdá tã gólĩyî õjílã drí rĩꞌá ꞌẽlé kírî võ lâ ûsú ãkó rî ꞌbá yî áâꞌdô lôfõꞌá lâ õjílã drí nı̣̃lı̣́ ndrĩ. 27 Gõꞌdá kpá ĩtí, ngbãângbânõ rî, tã ndrĩ gólĩyî má drí âtálé ãnî lãjóꞌbá drí ı̣̃nı̣́nı̣̂ ró rî ꞌbá yî, nĩ lôfõ ndrĩ õjílã drí võ ngbángbá ꞌá. Gõꞌdá tã ndrĩ gólĩyî má drí âtálé ãnî bı̣́-ꞌbálé ꞌá ãyãyã sĩ rî ꞌbá yî, nî îyâ tã rî ꞌdĩ ꞌbá yî õfõ ró kôrô jó-drı̣̃ ãpírĩ ꞌásĩ õjílã drí ârílí. 28 Nĩ ꞌê ũrı̣̃ kô õjílã gólĩyî ꞌẽ ꞌbá ãnî fũlı̣́ tã ámákâ tãsĩ rî ꞌbá yî drí sĩ. Nĩ rî tã ámákâ ꞌẽlé, tãlâ gólĩyî îcá kô ãnî líndrí fũlı̣́ cé ãnî rúꞌbạ́ ĩꞌdî. Nĩ ûrı̣̃ cé Ôvârí gólâ ꞌẽ ꞌbá õjílã líndrí îzãlé rúꞌbạ́ ı̣̃nyạ́kú bê lạ̃sı̣́ gólâ êdélé trá Sãtánã yî drí rî ꞌá rî ĩꞌdî.

29 “Gõꞌdá nĩ ı̣̂sũ tã ãríwá mvá gólĩyî njúwạ̃ ró rĩ ꞌbá õjílã bê ꞌbã ꞌá rî ꞌbá yî tã lâ. Órî rĩꞌá gólĩyî ndrẽlé ngá fínyáwá ró. Gbõ lé ĩtí rî, ãlô rî îcá kô âꞌdélé vũdrı̣́ drãlé cú ĩtí Ôvârí drí võ lâ ûsú ãkó. Ôvârí rî nĩ rĩꞌá gólĩyî vó ndrẽlé. 30-31 Gõꞌdá ãnî nyãányâ nĩ ı̣̂sũ tã kô. Ôvârí lẽ ãnî trá rõô lậvũlı̣́ gạ̃rạ̃ ãríwá mvá ꞌdĩ ꞌbá yî drı̣̃ı̣̂ sĩ. Gólâ nı̣̃ tã ãníkâ trá ndrĩ dódó. Gbõ lé drı̣̃-ꞌbí ãnî drı̣̃ı̣̂ ꞌdĩ, gólâ lâ trá ãlô-ãlô ndrĩ.

32 “Gõꞌdá õjílã gólĩyî ndrĩ âdré ꞌbá tã lẽlẽ ĩyíkâ má ꞌá rî sĩ ũrı̣̃ ãkó õjílã ãzí ândrá tã âtálé kĩ, yĩ ãꞌdô õjílã ámákâ ĩꞌdî tã lẽlẽ ĩyíkâ má ꞌá rî âyé ãkó rî, má âꞌdô kpá tã âtáꞌá ámâ átá ûrú ꞌálâ rî ândrá kĩ, gólĩyî ꞌdĩ ꞌbá yî rĩꞌá pạ̃tı̣́ı̣̃ õjílã ámákâ ĩꞌdî. 33 Gõꞌdá õjílã gólĩyî tíbê tã lẽlẽ ĩyíkâ má ꞌá rî âyé ꞌbá ũrı̣̃ drí kậyı̣̂ lâŋõ kâ sĩ gõꞌdá ámâ tı̣̂ gã ꞌbá dó õjílã ãzí ândrá gõꞌdá tã âtá ꞌbá kĩꞌá nĩ rî, yĩ âꞌdó kô õjílã ámákâ ĩꞌdî rî, má âꞌdô kpá gólĩyî tı̣̂ gãꞌá ámâ átá ûrú ꞌálâ rî ândrá kĩ, gólĩyî âꞌdó kô õjílã ámákâ ĩꞌdî, má nı̣̃ı̣́ gólĩyî kô.”

Tã ꞌdẽꞌdẽ Yésũ vósĩ rî drí âꞌdózó lâŋõ ꞌásĩ rî

(Lúkạ̃ 12.51-53; 14.26-27)

34 Gõꞌdá Yésũ drí kpá tã âtázó kĩ, “Nĩ ı̣̂sũ tã kô kĩ nĩ rî, má ãânĩ tã ạ̃ꞌdı̣́ âjílí õjílã ãngó nõ kâ lãfálé. Ânĩ-ânĩ ámákâ sĩ rî, õjílã gólĩyî tã lẽ ꞌbá drẽ má ꞌá kô rî ꞌbá yî âꞌdô ĩyî ꞌbãꞌá ạ̃jú-ꞌbá-ãzí ró ãnî gólĩyî tã lẽ ꞌbá trá má ꞌá rî ꞌbá yî rú. 35-36 Ânĩ-ânĩ ámákâ õjílã ậzı̣́lı̣́ má ngálâ rî âꞌdô ꞌẽꞌá lãfálé cãcã âjílí õjílã drí. Tã ꞌdî tãsĩ rî, gólĩyî ạ̃jú-ꞌbá-ãzí yî âꞌdô ꞌbãꞌá ãkpã õjílã ꞌbã-tı̣̂ gólĩyî nyãányâ kâ rî ꞌbá yî ꞌásĩ.

‘ꞌDĩyímvá âꞌdô ngãꞌá ꞌdẽlé ạ̃wạ̃ bê átá lâ yî drı̣̃ı̣̂ tã lẽlẽ átá lâ yí kâ má ꞌá rî tãsĩ.

Gõꞌdá õkó mvá âꞌdô kpá ngãꞌá ꞌdẽlé ạ̃wạ̃ bê ândrê lâ yî drı̣̃ı̣̂ tã lẽlẽ ândrê lâ yí kâ má ꞌá rî tãsĩ.

Gõꞌdá mvạ́zı̣́ yî âꞌdô ĩyî kpá tã rî ꞌdĩ ꞌbá yî ꞌẽꞌá ĩtí ãdrá lâ yî drí tã lẽlẽ ãdrá lâ yí kâ má ꞌá rî tãsĩ.’

Míkã 7.6

37 “Ãnî gólĩyî ãnî átá yî lẽ ꞌbá ãnî ândrê yí bê ĩꞌdî lậvũlı̣́ gạ̃rạ̃ ámâ lẽlé drı̣̃ı̣̂ sĩ rî, nĩ îcá kô âꞌdólé tã ârî ꞌbá ámákâ ró. Gõꞌdá ãnî gólĩyî âꞌdó ꞌbá mvá rî átá yî ró rî ꞌbá yî kpá rĩꞌá ĩtí, õzõ nĩ õrî ãnî mvá yî lẽlé ĩꞌdî lậvũlı̣́ gạ̃rạ̃ ámâ lẽlé drı̣̃ı̣̂ sĩ rî, nĩ îcá kpá kô âꞌdólé tã ârí ꞌbá ámákâ ró. 38 Õzõ õjílã ãzâ õlẽ trá ámâ vó bẽlé âꞌdólé tã ârí ꞌbá ámákâ ró rî, gólâ ãâꞌdô njãâ lâŋõ ûsúlı̣́ tã lẽlẽ gólâkâ má ꞌá rî tãsĩ, õzõ õjílã gólâ ꞌẽ ꞌbá fê lậlı̣̂-lậlı̣̂ íyíkâ njı̣̃lı̣́ gõzó nĩꞌá gólâ rî îpálé drı̣̃ lâ, drílâ lâŋõ ûsúzó rî kâtí. Gõꞌdá õzõ õjílã rî ꞌdĩ ĩîcâ kô tã rî ꞌdĩ ꞌẽlé ĩtí rî, gólâ îcá kô âꞌdólé tã ârí ꞌbá ámákâ ró. 39 Õjílã gólâ tíbê rĩ ꞌbá tã gólĩyî íyî pã kâ ãngó nõ ꞌá rî ꞌẽlé cé ĩꞌdî gõzó lạ́tı̣̂ ámákâ âyélé rî, gólâ îcá kô lédrẽ-lédrẽ ạ̃dũkũ ãkó rî ûsúlı̣́. Gõꞌdá gólâ tíbê âꞌdó ꞌbá njãâ íyî nyãányâ fẽlé lâŋõ ûsúlı̣́ ámâ tãsĩ rî, gólâ âꞌdô lédrẽ-lédrẽ ạ̃dũkũ ãkó rî ûsúꞌá.”

Tã Yésũ drí tã âtázó tã ꞌẽꞌẽ tãndí õjílã kâ tã íyíkâ pẽ ꞌbá yî drí rî tãsĩ rî

(Márãkõ 9.41)

40 Nĩngá sĩ, Yésũ drí tã âtázó õjílã gólĩyî lãjóꞌbá íyíkâ rî ꞌbá yî drí ꞌẽꞌá ûsúlâ ậcı̣́ gólĩyíkâ ꞌá rî tãsĩ kĩ, “Õzõ õjílã ãzâ õlậgû ãnî trá ũmú ró yí drí ꞌbã ꞌá rî, õjílã rî ꞌdĩ lậgû ꞌdĩ mâ ĩꞌdî, gõꞌdá kpá Ôvârí gólâ ámâ âjólé bê rî ĩꞌdî. 41 Gõꞌdá õzõ õjílã ãzâ õlậgû ãnî gólĩyî nĩ ꞌbá úlı̣́ Ôvârí kâ âtá bê tãlâ ãnî rĩꞌá úlı̣́ Ôvârí kâ âtá ꞌbá ró rî, Ôvârí âꞌdô drı̣́-ꞌâ gólâ îcá ꞌbá rî fẽꞌá õjílã rî ꞌdĩ drí, õzõ drílâ ꞌẽꞌá fẽlâ ãnî drí rî kâtí. Gõꞌdá õzõ õjílã ãzâ õlậgû ãnî trá tã tãndí ꞌẽ ꞌbá ró rî, Ôvârí âꞌdô kpá drı̣́-ꞌâ tíbê ꞌẽꞌá fẽlâ tã mbı̣̂ ꞌbá drí rî fẽꞌá ĩꞌdî gólâ drí. 42 Nî ãzâ, õzõ ní õpâ õjílã ãzí trá gbõ kó cé lı̣̃mvû ạ̃ꞌdı̣́ fẽzó ĩꞌdî õjílã rî ꞌdĩ drí mvũlı̣́ tãlâ gólâ tã ârí ꞌbá ámákâ ĩꞌdî, gbõ lé ndrẽlé ngá tãkó ró rî, tã tãndí áníkâ ꞌdĩ tãsĩ rî, Ôvârí âꞌdô drı̣́-ꞌâ fẽꞌá ní drí.”

11

Tã võrã ꞌbá Yõwánĩ bãbãtízĩ ꞌẽ ꞌbá ró rî kâ drí nĩzó

Yésũ rî îjílí rî

(Lúkạ̃ 7.18-35)

1 Gõꞌdá nĩngá sĩ rî, Yésũ ndẽ bê tã îmbâ drílâ âꞌdálé lãjóꞌbá íyíkâ ꞌdĩ ꞌbá yî drí ꞌẽlé ꞌdĩ ꞌbá yî rî, gõꞌdá drílâ ngãzó nĩlí jạ̃rı̣́bạ̃ ꞌbạ̃drı̣̃ Gãlĩláyã kâ rî ꞌbá yî ꞌásĩ, nĩꞌá õjílã lı̣̃fı̣́ îmbá bê tã Ôvârí kâ sĩ, gõꞌdá kpá tã pẽ bê.

2 Gõꞌdá óꞌbã Yõwánĩ bãbãtízĩ ꞌẽ ꞌbá ró rî bê gạ̃nı̣́mạ̃ ꞌá rî, Yõwánĩ drí tã lârâkô Yésũ drí rĩꞌá ꞌẽlâ rî ꞌbá yî tã lâ ârízó. Ĩtí rî, drílâ ngãzó võrã ꞌbá íyíkâ ãzâ ꞌbá yî jõlé Yésũ ngálâ, nĩꞌá Yésũ rî îjílí, ãꞌdô ró bê yí drí tã gólâ rî nyãányâ tãsĩ rî nı̣̃zó. 3 Gõꞌdá võrã ꞌbá ꞌdĩ ꞌbá yî câ ĩyî bê Yésũ rî ûsúlı̣́ rî, drílĩyî Yésũ rî îjízó kĩ, “Nî õjílã gólâ ꞌẽꞌá âjólâ ꞌdíyî pã ꞌbá ró rî ĩꞌdî, ngãtá mã õtẽ drẽ õjílã ãzâ ngĩî lâ ĩꞌdî yã?”

4 Gõꞌdá Yésũ drí tã-drı̣̃ lôgõzó drílĩyî kĩ, “Nĩ gõ tã gólĩyî ãnî drí ndrẽlé trá gõꞌdá kpá ârílí trá ámâ tãsĩ rî ꞌbá yî âtálé Yõwánĩ drí. 5 Má ꞌbã õjílã lı̣̃fı̣́ ãkó lé ꞌbá trá võ ndrẽlé ngbángbá, õjílã gólĩyî õŋõ ró rî ꞌbá yî trá ậcı̣́ tõlé tãndí ró, gõꞌdá õjílã ãrí bê rî ꞌbá yî rúꞌbạ́ lâ êdê rû trá ngbángbá, õjílã bı̣́-ꞌbálé lâ drí ậsı̣̃lı̣́ rî trá tã âríꞌá, õjílã drã ꞌbá rî ꞌbá yî ngâ ĩyî trá õdrã ꞌásĩ, gõꞌdá tã âtî-âtî tãndí Ôvârí kâ áâꞌdô trá rĩꞌá pẽꞌá lâ õjílã gólĩyî ĩzã ꞌbá ró rî ꞌbá yî drí. 6 Nĩ ndrê drẽ, gbõ lé tã gólĩyî má drí ꞌẽlé rî ꞌbá yî õꞌbã õjílã dũû nĩ ámâ gãlé dó rî, Ôvârí âꞌdô õrẽ fẽꞌá õjílã gólĩyî ámâ gã ꞌbá kô tã ꞌdî ꞌbá yî tãsĩ rî ꞌbá yî drí. Ĩtí rî, nĩ âtâ tã Yõwánĩ drí, gólâ õrî zãâ tã lẽlé má ꞌá.”

Tã Yésũ drí âtálé Yõwánĩ bãbãtízĩ ꞌẽ ꞌbá ró rî tãsĩ rî

7 Gõꞌdá võrã ꞌbá Yõwánĩ kâ ꞌdĩ ꞌbá yî lậvũ ĩyî bê nĩꞌá gõlé rî, Yésũ drí îtõzó rĩꞌá tã âtálé õjílã dũû gólĩyî rĩ ꞌbá yí bê rî ꞌbá yî drí Yõwánĩ rî tãsĩ kĩ, “Kậyı̣̂ gólâ ãnî drí nĩzó õmã ꞌálâ tã Yõwánĩ kâ ârílí rî ꞌá rî, nĩ ndrê ãꞌdô ngá ꞌî tólâ yã? Nĩ ndrê õjílã gólâ mbârâkã ãkó õzõ õmã ĩlî drí ꞌẽꞌá bı̣̃lâ vũdrı̣́ rî kâtí rî ĩꞌdî yã? ꞌÉꞌẽ, âꞌdó ĩtí kô. 8 Ngãtá nĩ ı̣̂sũ ãníkâ bê-rî kĩ, nĩ ãꞌdô õjílã gólâ ítá tãndí sũ ꞌbá rî ûsúꞌá ĩꞌdî õmã ꞌá tólâ yã? ꞌÉꞌẽ âꞌdó ĩtí kô. Õjílã gólĩyî rĩ ꞌbá ítá tãndí sũlı̣́ rî ꞌbá yî, rî ĩyî rĩlí jó ạ́ngı̣́ ạ́ngı̣́ ꞌá jạ̃rı̣́bạ̃ ꞌásĩ. 9 Nĩ âꞌdâ drẽ ngá gólâ ãnî drí nĩꞌá ndrẽlâ kậyı̣̂ ãnî drí nĩrĩ Yõwánĩ ngálâ tólâ rî sĩ rî má drí. Õzõ nĩ õnĩ tã ậngũ ꞌbá ndrẽlé rî, ꞌdĩî tã pạ̃tı̣́ı̣̃ ꞌî. Yõwánĩ rĩꞌá tã ậngũ ꞌbá ꞌî, ãmbã gólâkâ rî lậvũ gạ̃rạ̃ tã ậngũ ꞌbá ãzâ ꞌbá yí kâ drı̣̃ı̣̂ sĩ. 10 Yõwánĩ ĩꞌdî õjílã gólâ Ôvârí drí tã âtázó gólâ rî tãsĩ tã îgĩ íyíkâ ꞌá kĩꞌá nĩ rî, yí âꞌdô lãjóꞌbá íyíkâ âjóꞌá sı̣́sı̣́, ãânĩ ró bê lạ́tı̣̂ êdélé má drí ânĩ-ânĩ ámákâ rî tãsĩ.*

11 “Má âtâ nõ ãnî drí tã pạ̃tı̣́ı̣̃ ró, ãmbã Yõwánĩ bãbãtízĩ ꞌẽ ꞌbá ró rî kâ rî lậvũ gạ̃rạ̃ ãmbã õjílã gólĩyî tı̣̃lı̣́ ndrĩ ãngó nõ ꞌá bũúũ ãndrõ nô rî ꞌbá yí kâ drı̣̃ı̣̂ sĩ. Gõꞌdá õjílã ndrĩ gólĩyî âꞌdó ꞌbá õjílã Ôvârí kâ ró tã lẽlẽ gólĩyíkâ má ꞌá ꞌdíyî pã ꞌbá ró rî tãsĩ rî ꞌbá yî lãfálé ꞌásĩ rî, õjílã gólâ ãmbã lâ drí âꞌdólé cé fínyáwá rî, ãmbã gólâkâ lậvũ gạ̃rạ̃ ãmbã Yõwánĩ kâ drı̣̃ı̣̂ sĩ. 12 Îtõlé kậyı̣̂ gólâ Yõwánĩ drí îtõzó tã Ôvârí kâ pẽlé rî sĩ, âcálé bũúũ ãndrõ nô, õjílã ạ̃wạ́lạ́kạ́ ró rî ꞌbá yî rĩꞌá lâŋõ fẽꞌá õjílã Ôvârí kâ drí. Õjílã rî ꞌdĩ ꞌbá yî rî ĩyî tã rî ꞌdĩ ꞌẽlé õnjí ró mbârâkã sĩ. 13 Drẽ ãkpãkãꞌdã Yõwánĩ bãbãtízĩ ꞌẽ ꞌbá ró rî âjó ãkó âcálé bũúũ kậyı̣̂ gólâ drí rĩzó tã Ôvârí kâ pẽlé rî sĩ, tã gólĩyî ꞌẽ ꞌbá rû ꞌẽlé rî, tã ậngũ ꞌbá yî ndrĩ tã îgĩ Músạ̃ kâ yí bê âtâ ĩyî tã trá tã rî ꞌdĩ ꞌbá yî tãsĩ. 14 Õzõ nĩ õlẽ tã trá úlı̣́ tã ậngũ ꞌbá yí kâ ꞌdĩ ꞌá rî, nĩ âꞌdô nı̣̃ꞌá lâ kĩ, Yõwánĩ bãbãtízĩ ꞌẽ ꞌbá ró rî ĩꞌdî tã ậngũ ꞌbá gólâ Ôvârí drí tã lâ ꞌbãlé trá ꞌẽꞌá âjólâ õzõ tã ậngũ ꞌbá Ẽlíyã kâtí rî. 15 Õzõ ãnî bı̣́-ꞌbálé ãârî tã bê rî, ꞌdõvó nĩ ârî drẽ úlı̣́ nõ ꞌbá yî.

16-17 “Õjílã kậyı̣̂ nõ ꞌbá yí kâ gólĩyî vólé gã ꞌbá dó tã lẽlé tã Ôvârí kâ ꞌá nõ ꞌbá yî, áâꞌdô gólĩyî ı̣̂ꞌbı̣̃ꞌá õzõ ãꞌdô kâtí yã? Gólĩyî rĩꞌá nyé õzõ ꞌdĩyímvá gólĩyî vólé gã ꞌbá dó lâvílí ãzí-ãzí lâ yí bê võ ãlô ꞌá rî kâtí. Õzõ ꞌdĩyímvá õcâ ĩyî lậrı̣́ trá rĩzó ậndú tõlé rî, gõꞌdá ãzâ ꞌbá yî õgã trá dó ậndú tõlé rî, drílĩyî tã âtázó kĩ nĩ rî, ‘Mã câ lậrı̣́ ậndú tõzó, gõꞌdá nĩ lẽé ậndú tõlé ãmá bê kô ãꞌdô tãsĩ yã?’ Gõꞌdá õzõ gólĩyî õngô gbõ ãwó lôngó drílĩyî ãwó ngõzó rî, gõꞌdá ãzâ ꞌbá yî õgã kpá dó ãwó ngõlé gólĩyí bê rî, drílĩyî tã âtázó kĩ nĩ rî ‘Nĩ lẽé kpá ãwó ngõlé ãmá bê kô ãꞌdô tãsĩ yã?’ 18 Nĩ ndrê drẽ, Yõwánĩ bãbãtízĩ ꞌẽ ꞌbá ró rî âcâ bê rî, gólâ nyá ngá nyãnyã tãndí kô, gõꞌdá gólâ mvú õdrá kpá kô. Tã rî ꞌdĩ tãsĩ rî, nĩ âtâ kĩ nĩ rî, gólâ cú líndrí õnjí bê yí ꞌá. 19 Gõꞌdá mâ gólâ Ôvârí drí âjólé ûrú lésĩ rî âcâ bê rî, má nyâ ngá nyãnyã tãndí trá, gõꞌdá má mvû kpá õdrá trá. Tã ꞌdî tãsĩ rî, áâtâ tã ámâ tãsĩ kĩ nĩ rî, ‘Mĩ ndrê, nõô rĩꞌá ꞌálé kõ ꞌbá ꞌî gõꞌdá kpá õdrá mvũ ꞌbá ꞌî. Gõꞌdá gólâ trõ õjílã õnjí ãzâ ꞌbá yî trá âꞌdólé gólâ rî rû-lẽ-ãzíyã yî ró.’ Gõꞌdá má kĩ nĩ rî tã ãzâ ĩꞌdî nõ, ãnî õjílã gólĩyî úlı̣́ Yõwánĩ kâ ârí ꞌbá úlı̣́ ámákâ rî bê rî âꞌdô ĩyî nı̣̃ꞌá lâ tã pạ̃tı̣́-pạ̃tı̣̃ ró. Úlı̣́ má drí rĩꞌá âtálâ nõ rî Ôvârí kâ ĩꞌdî.”

Tã Yésũ drí tã âtázó õjílã jạ̃rı̣́bạ̃ ãzâ ꞌbá yí kâ gólĩyî tã íyíkâ

lẽ ꞌbá kô rî ꞌbá yî rú rî

(Lúkạ̃ 10.13-15)

20 Gõꞌdá nĩngá sĩ rî, Yésũ drí tã âtázó õjílã gólĩyî rĩ ꞌbá rĩlí jạ̃rı̣́bạ̃ gólĩyî gólâ drí rĩzó tã lârâkô ãmbá tı̣̂ drí ậꞌdı̣́zó tã lâ sĩ rî ꞌbá yî ꞌẽlé ꞌálâ sĩ rî ꞌá rî ꞌbá yî rú, tãlâ õjílã rî ꞌdĩ ꞌbá yî lẽé ĩyî kô drı̣̃ âdĩlí tã õnjí ĩyíkâ rî ꞌbá yî ꞌásĩ tã lẽzó gólâ ꞌá. 21 Gólâ kĩ, “Ãnî õjílã jạ̃rı̣́bạ̃ Kõrázã kâ rî kâ rî ꞌbá yî gõꞌdá ãnî õjílã jạ̃rı̣́bạ̃ Bẽtãsédã kâ rî kâ rî ꞌbá yí bê, lâŋõ õnjí tẽtẽ âꞌdô ꞌẽꞌá ꞌdẽlé ãnî drı̣̃ı̣̂, tãlâ nĩ gâ vólé dó tã lẽlé má ꞌá. Nĩ ı̣̂sũ drẽ tã jạ̃rı̣́bạ̃ Tírã kâ rî kâ gõꞌdá Sĩdónã kâ bê. Ôvârí îzã jạ̃rı̣́bạ̃ ꞌdî ꞌbá yî trá ạ̃kû ró tã õnjí õjílã gólĩyî rĩ ꞌbá tólâ nã ꞌbá yí kâ tãsĩ. Gõꞌdá tí õjílã jạ̃rı̣́bạ̃ ꞌdî ꞌbá yí kâ ꞌdĩ ꞌbá yî õró ĩyî tã lârâkô gólĩyî má drí rĩꞌá ꞌẽlâ ãnî lãfálé ꞌá rî ꞌbá yî ndrẽê cú ĩyî lı̣̃fı̣́ sĩ rî, tí gólĩyî sõ ítá lı̣́rı̣́kũ ĩzã kâ trá ĩyî rú gõzó ófó fõlé ĩyî drı̣̃ı̣̂, ꞌdĩî ãâꞌdâ ró bê kĩ, pạ̃tı̣́ı̣̃ gólĩyî âdĩ drı̣̃ trá ꞌwãâ tã õnjí ĩyíkâ rî ꞌbá yî ꞌásĩ. 22 Mã âtâ ãnî drí tã pạ̃tı̣́ı̣̃ ró, ãnî õjílã Kõrázã kâ gõꞌdá Bẽtãsédã kâ bê rî, kậyı̣̂ gólâ Ôvârí drí ꞌẽzó tã-vó õjílã ndrĩ kâ kĩlí rî tú rî, lâŋõ gólâ ꞌẽꞌá fẽlâ ãnî drí rî âꞌdô ꞌẽꞌá lậvũlı̣́ gạ̃rạ̃ lâŋõ gólâ Ôvârí drí ꞌẽꞌá fẽlâ õjílã Tírã yí kâ Sĩdónã bê ꞌdĩ ꞌbá yî drí rî drı̣̃ı̣̂ sĩ.

23 “Gõꞌdá ãnî õjílã Kãpẽrãnómã kâ rî ꞌbá yî, nĩ ı̣̂sũ ãníkâ bê-rî kĩ, Ôvârí ãâꞌdô ãnî lậgúꞌá yí ngálâ ûrú ꞌálâ yã? Gólâ âꞌdô ãnî vũꞌá lạ̃sı̣́ gólâ êdélé Sãtánã yî drí rî ꞌá. Gólâ îcá kô ãnî lậgúlı̣́, tãlâ nĩ gâ vólé trá dó tã lẽlé má ꞌá. Gõꞌdá nĩ ı̣̂sũ drẽ tã Sõdómõ kâ tíbê Ôvârí drí îzãlé trá õjílã íyíkâ bê ạ̃kû ró tã õnjí gólĩyíkâ tãsĩ rî tã lâ. Gõꞌdá tí tã lârâkô gólĩyî ãnî õjílã Kãpẽrãnómã kâ drí ndrẽlé rî ꞌbá yî óõró ꞌẽlâ Sõdómõ ꞌálâ rî, tí õjílã lâ yî âdĩ drı̣̃ trá tã õnjí ĩyíkâ rî ꞌbá yî ꞌásĩ, gõꞌdá tí Ôvârí îcá jạ̃rı̣́bạ̃ ꞌdî îzãlé kô, âꞌdô ꞌbãꞌá drẽ bê rĩꞌá zãâ âcálé bũúũ ãndrõ nô. 24 Má âtâ ãnî drí tã pạ̃tı̣́ı̣̃ ró, ãnî õjílã Kãpẽrãnómã kâ rî ꞌbá yî, kậyı̣̂ gólâ Ôvârí drí ꞌẽzó tã-vó õjílã ndrĩ kâ kĩlí rî tú rî, lâŋõ gólâ ꞌẽꞌá fẽlâ ãnî drí rî âꞌdô ꞌẽꞌá lậvũlı̣́ gạ̃rạ̃ lâŋõ gólâ Ôvârí drí ꞌẽꞌá fẽlâ õjílã Sõdómõ kâ ꞌdĩ ꞌbá yî drí rî drı̣̃ı̣̂ sĩ.”

Tã Ôvârí drí tã íyíkâ âꞌdázó õjílã gólĩyî ĩyî nyãányâ lôgõ ꞌbá õzõ ꞌdĩyímvá kâtí rî ꞌbá yî drí rî

(Lúkạ̃ 10.21-22)

25 Gõꞌdá nĩngá sĩ rî, Yésũ drí îtõzó rĩꞌá Ôvârí rî lûyı̣́lı̣́ kĩ nĩ rî, “Tátá, ní rî trá võ ûrú ꞌálâ rî ꞌá gõꞌdá kpá ãngó nõ drı̣̃lı̣́ kúmú ró, má lûyı̣̂ nî, tãlâ ní lậpı̣̂ tã pạ̃tı̣́ı̣̃ áníkâ rî trá õjílã gólĩyî tã ı̣̂sũ ꞌbá kĩꞌá nĩ rî, ĩyî lı̣̃fı̣́ õmbâ rõô gõꞌdá yĩ ũnı̣̃ tã kpá rõô rî ꞌbá yî drí sĩ. Ĩtí rî, ní âꞌdâ tã rî ꞌdĩ ꞌbá yî trá trậ õjílã gólĩyî ĩyî nyãányâ lôgõ ꞌbá õzõ ꞌdĩyímvá kâtí rî ꞌbá yî drí. 26 Tátá, sû trá ní rú tã rî ꞌdĩ ꞌbá yî drí rû ꞌẽzó ĩtí ꞌdĩ.”

27 Gõꞌdá Yésũ drí tã âtázó kĩ, “Ámâ átá âfẽ drı̣́-ãcê trá má drí âꞌdózó ngá ndrĩ drı̣̃lı̣́. Ĩtí rî, õjílã ãzãkã îcá kô ámâ nı̣̃lı̣́ Ôvârí rî mvá ró, ámâ átá Ôvârí nı̣̃ mâ cé nĩ. Gõꞌdá õjílã ãzãkã îcá kpá kô ámâ átá rî nı̣̃lı̣́. Gõꞌdá mâ rî gógó gólâ rî mvá ró rî nı̣̃ gólâ cé nĩ, gõꞌdá õjílã gólĩyî má drí njĩlí ámâ átá rî âꞌdázó drílĩyî rî ꞌbá yí bê.”

Tã Yésũ drí tã âtázó õjílã gólĩyî lâŋõ bê rî ꞌbá yî drí rî

28 Gõꞌdá Yésũ drí tã âtázó kĩ, “Ãnî gólĩyî âꞌdó ꞌbá lâŋõ ngá lậnjı̣̃ kâ bê rî, nĩ ânĩ má ngálâ, tãlâ má fẽ ró mbârâkã bê ãnî drí. Má âꞌdô ãnî ꞌbãꞌá lôvólé pı̣̃pı̣̂sı̣́lı̣́ ạ̃ꞌdı̣́ sĩ kậyı̣̂ lâŋõ kâ rî ꞌbá yî ꞌá. 29 Nĩ ꞌbã ãnî nyãányâ drı̣́-ãcê ámákâ zẽlé rû ı̣̂ꞌbũ ꞌbá ámákâ ró. Nĩ ârî tã gólĩyî má drí rĩꞌá âtálâ ãnî drí rî ꞌbá yî, nĩ gõ ró tã rî ꞌdĩ ꞌbá yî ꞌẽlé ĩꞌdî, tãlâ má âꞌdó kô sı̣́ lõmbâ ꞌbá ꞌî. Tã ámákâ rĩꞌá mãnísĩ, âꞌdó kô mbârâkã sĩ. Õzõ nĩ õꞌê tã rî ꞌdĩ ꞌbá yî trá ĩtí rî, nĩ âꞌdô lôvô-lôvô ûsúꞌá ãnî nyãányâ drí. 30 Tã gólĩyî má drí lẽlé ãnî drí ꞌẽlé rî ꞌbá yî, má âꞌdô mbârâkã fẽꞌá ãnî drí ꞌẽzó lâ lâŋõ ãkó. Ĩtí rî, ngá gólĩyî má drí lẽlé ãnî drí njı̣̃lı̣́ rî rĩꞌá tẽlẽfẽ ĩtí, âꞌdó kô ngá lậnjı̣̃-lậnjı̣̃ ꞌî.”

12

Tã Yésũ drí íyî âꞌdázó kậyı̣̂ rãtáã kâ rî lı̣́pı̣̂ lâ ró rî

(Márãkõ 2.23-28; Lúkạ̃ 6.1-5)

1 Kậyı̣̂ rãtáã kâ* sĩ, Yésũ yî drí ngãzó nĩlí lãjóꞌbá íyíkâ yí bê kôrô ạ́mvú ạ̃drúgú lı̣̂njı̣́ ꞌbá trá rî kâ ꞌásĩ. Gõꞌdá lãjóꞌbá gólâkâ ꞌdĩ ꞌbá yî trá rĩꞌá lõfó ró. Ĩtí rî, gólĩyî õtírĩ rĩî lậvũlı̣́ ạ̃drúgú ꞌdĩ ꞌbá yî rú sĩ rî, drílĩyî rĩzó ạ̃drúgú ôsĩlí nyãlé. 2 Nĩngá sĩ, Pạ̃rúsı̣̃ ãzâ ꞌbá yî õtírĩ lãjóꞌbá Yésũ kâ ꞌdĩ ꞌbá yî ndrẽê tã ꞌdî ꞌẽrẽ ꞌá rî, drílĩyî tã âtázó Yésũ drí kĩ, “Lãjóꞌbá áníkâ ꞌdĩ ꞌbá yî rî ĩyî tã gólâ ãmâ drí âyélé kô ꞌẽlé lãꞌbí ãmákâ vó ró rî ꞌẽlé ĩtí kậyı̣̂ rãtáã kâ sĩ ãꞌdô tãsĩ yã?”*

3 Gõꞌdá Yésũ drí tã-drı̣̃ lôgõzó drílĩyî kĩ, “Nĩ zı̣́ tã gólâ îgĩlí kúmú ạ́ngı̣́ Dạ̃wúdı̣̃ rî tãsĩ búkũ Ôvârí kâ ꞌá rî kô yã? Kậyı̣̂ gólĩyî drí ꞌbãzó lõfó ró ạ̃jú ꞌbũ ꞌbá íyíkâ yí bê rî ꞌá rî, gólĩyî ꞌê ãꞌdô ꞌî yã? 4 Gólĩyî fî trá jó Ôvârí kâ ꞌá ãmbãtã fẽlé trá ngá fẽfẽ ró Ôvârí drí rî nyãlé. Nĩ nı̣̃ trá tãndí ró kĩꞌá nĩ rî, cé drı̣̃-ꞌbá lãꞌbí ꞌẽ kâ rî ꞌbá yî áâyê ĩꞌdî ngá nyãnyã rî ꞌdĩ nyãlé. Gbõ lé Dạ̃wúdı̣̃ yî nyâ bê ngá nyãnyã rî ꞌdĩ rî, úzı̣́ gólĩyî kô lãꞌbí îzã ꞌbá ró. 5 Gõꞌdá nĩ zı̣́ tã ꞌbãꞌbã gólĩyî îgĩlí búkũ Ôvârí kâ ꞌá drı̣̃-ꞌbá lãꞌbí ꞌẽ kâ rî ꞌbá yî tãsĩ rî kô yã? Gólĩyî rî lôsĩ ꞌẽlé jó ạ́ngı̣́ Ôvârí kâ ꞌá kậyı̣̂ rãtáã kâ sĩ. Gõꞌdá úzı̣́ gólĩyî kô lãꞌbí îzã ꞌbá ró. 6 Má âtâ ãnî drí tã pạ̃tı̣́-pạ̃tı̣̃ ró, ngá ãzâ bê nõngá,* ãmbã gólâkâ lậvũ gạ̃rạ̃ ãmbã jó ạ́ngı̣́ Ôvârí kâ rî kâ drı̣̃ı̣̂ sĩ. 7 Gõꞌdá nĩ ı̣̂sũ drẽ tã gólâ îgĩlí búkũ Ôvârí kâ ꞌá kĩꞌá nĩ rî, ‘Tã gólâ má drí lẽlé lậvũ ꞌbá gạ̃rạ̃ tã kõrõnyã zãzã kâ má drí rî drı̣̃ı̣̂ sĩ rî ĩꞌdî nõ, nĩ ndrê ĩzã õjílã ãzí kâ.’* Úlı̣́ ꞌdĩ ꞌbá yî, mĩ nı̣̃ı̣́ tã ífí lâ kô. Tí nĩ õró tã ífí lâ nı̣̃ı̣̂ rî, tí nĩ îcá kô tã kĩlí õjílã gólĩyî rĩ ꞌbá kô tã ꞌẽlé ányâ ró rî ꞌbá yî rú. 8 Gõꞌdá mâ gólâ âjólé ûrú lésĩ rî rĩꞌá cú drı̣́-ãcê bê kậyı̣̂ rãtáã kâ drı̣̃lı̣́.”

Tã Yésũ drí ãgô ãzâ drı̣́ lâ drí ôgólé ôgô rî êdézó kpá

kậyı̣̂ rãtáã kâ ꞌdĩ sĩ rî

(Márãkõ 3.1-6; Lúkạ̃ 6.6-11)

9 Gõꞌdá nĩngá sĩ rî, Yésũ yî drí ngãzó võ ꞌdî âyélé nĩzó fĩlí jó tã Ôvârí kâ ârî kâ rî ꞌálâ. 10 Gõꞌdá jó ꞌdĩ ꞌá tólâ rî, Yésũ drí ãgô ãzâ drı̣́ lâ drí ôgólé ôgô rî ûsúzó. Gõꞌdá Pạ̃rúsı̣̃ yî lãꞌbí îmbá ꞌbá ãzâ ꞌbá yí bê kpá bê rĩꞌá ĩyî tólâ. Gólĩyî ndrê ãgô gólâ drı̣́ lâ drí ôgólé ôgô ꞌdĩ bê rî, gólĩyî ı̣̂sũ tã trá kĩ, ngãtá Yésũ âꞌdô ãgô ꞌdĩ êdéꞌá yã rî. Gõꞌdá drílĩyî ngãzó Yésũ rî îjílí kĩ, “Ãꞌdô lãꞌbí ãmákâ vó ró rî, rĩꞌá tãndí ró õjílã ngá lãzé bê rî êdélé kậyı̣̂ rãtáã kâ sĩ yã?” Gólĩyî rî ꞌdĩ Yésũ rî mãndĩkã lôꞌbãꞌá, õzõ gólâ õꞌê tã ányâ trá rî, ókî ró tã gólâkâ bê õnjí ró. 11 Gõꞌdá Yésũ drí tã-drı̣̃ lôgõzó drílĩyî kĩ, “Õzõ õjílã ãzâ ãlô ãnî lãfálé sĩ ãꞌdô kạ́bı̣̃lı̣́kı̣̃ íyíkâ bê ãlô, gõꞌdá kạ́bı̣̃lı̣́kı̣̃ gólâkâ ꞌdĩ õꞌdê trá ꞌbú ạ́ngı̣́ ꞌá kậyı̣̂ rãtáã kâ ꞌá rî, áâyé gólâ kô lôfõlâ vólé ꞌbú ꞌásĩ yã? Gólâ âꞌdô kạ́bı̣̃lı̣́kı̣̃ ꞌdî âséꞌá. 12 Lãꞌbí ãmákâ âyê ãmâ tã tãndí ꞌẽlé kõrõnyã ꞌbã kâ pãlé kậyı̣̂ rãtáã kâ sĩ. Gõꞌdá nĩ ı̣̂sũ drẽ tã õjílã mvá kâ. Õjílã mvá tã lâzê gạ̃rạ̃ kạ́bı̣̃lı̣́kı̣̃ tã drı̣̃ı̣̂ sĩ. Ĩtí rî, lãꞌbí ãmákâ âyê ãmâ tã tãndí ꞌẽlé õjílã ãzí pãlé kậyı̣̂ rãtáã kâ sĩ.” 13 Gõꞌdá Yésũ drí gõzó tã âtálé ãgô drı̣́ lâ drí ôgólé ꞌdĩ drí kĩ, “Ní îjõ ánî drı̣́.” Gõꞌdá ãgô ꞌdĩ drí íyî drı̣́ îjõzó mbı̣̂. Gõꞌdá gólâ rî drı̣́ drí rû êdézó âꞌdólé tãndí ró, õzõ drı̣́ lâ ãzâ rî kâtí.

14 Nĩngá sĩ, Pạ̃rúsı̣̃ ꞌdĩ ꞌbá yî drí ngãzó nĩlí võ ꞌdî âyélé tã ı̣̂ꞌbı̣̃lı̣́ Yésũ rú, tãlâ yĩ ûsû ró lạ́tı̣̂ bê gólâ rî fũzó.

Tã Yésũ gólâ Ôvârí drí njĩlí nĩ rû ı̣̂ꞌbũ ꞌbá íyíkâ ró rî tãsĩ

15 Gõꞌdá Yésũ nı̣̃ tã ı̣̂sũ Pạ̃rúsı̣̃ ꞌdĩ ꞌbá yí kâ ꞌẽzó íyî fũlı̣́ ꞌdĩ bê rî, drílâ ngãzó nĩlí vólé võ ꞌdî ꞌásĩ. Nĩngá sĩ, õꞌbí dũû võ ãzâ ꞌbá yî ꞌásĩ drí ngãzó ꞌdẽlé gólâ rî vó bẽlé. Gõꞌdá õjílã gólĩyî ndrĩ ngá lãzé tı̣̂ ngĩíngî bê rî ꞌbá yî, gólâ drí gólĩyî êdézó ngá lãzé ĩyíkâ ꞌásĩ. 16 Gõꞌdá Yésũ êdê õjílã gólĩyî ngá lãzé bê ꞌdĩ ꞌbá yî bê rî, gólâ drí drı̣́-mbílí sõzó gólĩyî lı̣̃fı̣́ tã âtâ-âtâ bê kĩ, “Nĩ lôfõ ãmâ tã kô kĩ má ãâꞌdô ãꞌdî ĩꞌdî yã õjílã ãzãkã drí.” 17 Tã ꞌdî ꞌê rû trá ĩtí ꞌdĩ, tãlâ tã gólâ Ôvârí drí âtálé trá tã ậngũ ꞌbá Ĩsáyã tı̣́ ạ̃kû ró nã rî ãꞌdô ró bê tã pạ̃tı̣́ı̣̃ ró. Gólâ kĩ,

18 “Nõô gólâ tíbê má drí njĩlí âꞌdólé rû ı̣̂ꞌbũ ꞌbá ámákâ ró rî ĩꞌdî.

Gólâ ĩꞌdî tíbê má drí lẽlé rõô rî.

Gõꞌdá gólâ rî tã sû trá má rú tákányĩ.

Má âꞌdô Líndrí Tãndí ámákâ âjóꞌá mbârâkã sõlé gólâ ꞌá,

tãlâ gólâ õpẽ ró tã ngá pãpã kâ mbı̣̂ rî bê õrĩ ndrĩ õjílã kâ ãngó ꞌásĩ rî drí.

19 Õzõ gólâ õtírĩ rĩî tã îmbálé rî, gólâ rí kô lâwãlé ngãtá ôtrélé.

Ĩtí rî, õjílã gólĩyî rĩ ꞌbá lạ́tı̣̂ drı̣̃ı̣̂ rî ꞌbá yî ârí gólâ kô ôtrérẽ ꞌá.

20 Lómí gólâ tõlé pá sĩ rî, gólâ îcá kô ŋõlâ,

gõꞌdá gólâ îcá kpá kô lámbã gólâ rĩ ꞌbá kõlé õcĩkã ró rî âdrãlé,*

cãlé bũúũ kậyı̣̂ gólâ drí ꞌẽzó lạ́tı̣̂ ngá pãpã kâ njı̣̃lı̣́ õjílã pãzó rî tú.

21 Tã ꞌdî tãsĩ rî, õjílã ꞌbạ̃súrú ndrĩ kâ âꞌdô ĩyî lı̣̃fı̣́ ꞌbãꞌá gólâ drı̣̃ı̣̂ ꞌdíyî pã ꞌbá ró.”

Ĩsáyã 42.1-4

Tã Yésũ drí mbârâkã íyíkâ rĩzó tã lârâkô ꞌẽlé rî tã lâ âꞌdázó kĩ, âꞌdó kô mbârâkã Sãtánã kâ ĩꞌdî rî

(Márãkõ 3.20-30; Lúkạ̃ 11.14-23)

22 Gõꞌdá nĩngá sĩ, ãgô ãzâ líndrí õnjí drí rĩꞌá ômbélé ômbê rî âtrõzó âjílí Yésũ ngálâ. Líndrí õnjí rî ꞌdĩ ꞌbã ãgô ꞌdĩ trá úlı̣́ âtá ãkó gõꞌdá kpá võ ndrẽ ãkó. Gõꞌdá Yésũ drí líndrí õnjí ꞌdĩ drõzó vólé ãgô ꞌdĩ ꞌásĩ. Gõꞌdá gólâ lôfõ líndrí õnjí ꞌdĩ bê rî, ãgô ꞌdĩ drí ngãzó rĩꞌá úlı̣́ âtálé, gõꞌdá kpá lı̣̃fı̣́ lâ drí rû njı̣̃zó võ ndrẽlé dódó. 23 Ĩtí rî, õꞌbí ꞌdĩ ꞌbá yî ndrê ĩyî tã Yésũ drí ꞌẽlé ꞌdĩ bê rî, tı̣̂ lâ ĩyî drí ậꞌdı̣́zó ndrúndrú. Gõꞌdá gólĩyî drí tã îjízó ĩyî lãfálé ꞌásĩ kĩ, “Ãgô nõ âꞌdô ꞌbãꞌá Dạ̃wúdı̣̃ rî ózõwá gólâ Ôvârí drí ꞌẽꞌá âjólâ ꞌdíyî pã ꞌbá ró rî ĩꞌdî yã?”

24 Gõꞌdá Pạ̃rúsı̣̃ ãzâ ꞌbá yî ârî ĩyî úlı̣́ õꞌbí ꞌdĩ ꞌbá yî drí âtálé ꞌdĩ bê rî, gólĩyî drí ngãzó tã âtálé Yésũ rú kĩ nĩ rî, “Mbârâkã gólâ Yésũ drí rĩzó tã lârâkô ꞌẽlé ĩꞌdî sĩ lâ ꞌdĩ, drı̣̃-ꞌbá líndrí õnjí kâ Sãtánã õrî nĩ rĩꞌá mbârâkã ꞌdî fẽlé gólâ drí rĩzó tã ꞌdî ꞌbá yî ꞌẽlé ꞌdĩ.”

25 Gõꞌdá Yésũ nı̣̃ tã Pạ̃rúsı̣̃ ꞌdî ꞌbá yî drí rĩꞌá ı̣̂sũlâ ꞌdĩ trá. Gõꞌdá drílâ gõzó tã âtálé gólĩyî drí úlı̣́ mãnĩgõ sĩ kĩ nĩ rî, “Õzõ õjílã ꞌbạ̃drı̣̃ ãlô kâ õcâ ĩyî lãfâ trá ạ̃jú ꞌbũlı̣́ ãkpã ĩyî võ ꞌásĩ rî, ꞌbạ̃drı̣̃ ꞌdî âꞌdô ꞌdẽꞌá, drílâ rû îzãzó. Õzõ gõꞌdá õjílã jạ̃rı̣́bạ̃ ãlô kâ ngãtá ꞌbã-tı̣̂ ãlô kâ õcâ ĩyî lãfâ rû fũlı̣́ ãkpã ĩyî võ ꞌásĩ rî, âꞌdô ĩyî ꞌdẽꞌá drílâ rû lâpẽzó. 26 Gõꞌdá õzõ Sãtánã õrî ãkpã nĩ líndrí õnjí íyíkâ lâdrólé õjílã gólĩyî líndrí õnjí bê rî ꞌásĩ rî, ꞌdĩî gólĩyî câ lãfá trá ãkpã ĩyî võ ꞌásĩ. Ĩtí rî, kũmũ gólâkâ âꞌdô ꞌẽꞌá ꞌbãlé âmbâ-âmbâ ró mbârâkã bê rî íyíkâ ángô tí ró yã? 27 Gõꞌdá õjílã ãníkâ rî ĩyî bê líndrí õnjí lâdrólé õjílã ꞌásĩ rî, ãꞌdî fẽ mbârâkã ꞌdî nĩ gólĩyî drí yã? ꞌDõvó nĩ ı̣̂sũ drẽ tã ꞌdî vó lâ dódó, nĩ gõ ró tã-vó ámákâ kĩlí mbı̣̂mbı̣̂. Tã-vó gólĩyíkâ âꞌdô tã âꞌdáꞌá ãnî drí kĩ, îcá kô má drí líndrí õnjí lâdrólé õjílã ꞌásĩ mbârâkã drı̣̃-ꞌbá líndrí õnjí ꞌdĩ ꞌbá yí kâ rî kâ sĩ. 28 Gõꞌdá õzõ pạ̃tı̣́ı̣̃ Líndrí Tãndí Ôvârí kâ õfẽ mbârâkã nĩ má drí rĩzó líndrí õnjí lâdrólé rî, Ôvârí âꞌdâ tã trá kĩ, yí âjô mâ trá ꞌdíyî pã ꞌbá ró, tãlâ õjílã ndrĩ õrî ró bê kũmũ íyíkâ zẽlé.”

29 Gõꞌdá Yésũ drí úlı̣́ mãnĩgõ ãzâ âtázó kĩ, “Ũgú îcá kô fĩlí õjílã gólâ fãfã bê rî drí ꞌbã ꞌá, nĩꞌá ngá gólâkâ ûgũlı̣́ jó ꞌásĩ. Îcâ trá ũgú rî ꞌdĩ fãfã lâ drí lậvũzó gạ̃rạ̃ fãfã ꞌbã-lı̣́pı̣̂ ꞌdĩ kâ drı̣̃ı̣̂ sĩ* gólâ drí ꞌbã-lı̣́pı̣̂ ꞌdĩ ômbézó zãlô sı̣́sı̣́ rî, gólâ õró gõ îcálé fĩlí nĩꞌá ngá ꞌbã-lı̣́pı̣̂ ꞌdĩ kâ ûgũlı̣́. 30 Má âtâ ãnî drí, õzõ õjílã ãzâ ãâꞌdô kô má bê ngá ãlô ró rî, õjílã rî ꞌdĩ rĩꞌá ámâ ạ̃jú-ꞌbá-ãzí ꞌî. 31-32 Má âtâ ãnî drí tã pạ̃tı̣́ı̣̃ ró, õzõ õjílã ãzâ õꞌê tã õnjí ãzâ ꞌbá yî trá Ôvârí rú ngãtá ãâtâ úlı̣́ õnjí Ôvârí rú rî, áâꞌdô îcáꞌá tã õnjí gólâkâ âyélé. Gõꞌdá õzõ õjílã ãzâ ãâtâ úlı̣́ õnjí mâ rî gógó Ôvârí drí âjólé ûrú lésĩ ꞌdíyî pã ꞌbá ró nõ rú rî, áâꞌdô kpá tã õnjí õjílã rî ꞌdĩ kâ âyéꞌá. Gõꞌdá õzõ õjílã ãzâ ãâtâ úlı̣́ õnjí trá Líndrí Tãndí Ôvârí kâ rú rî, Ôvârí îcá kô tã õnjí õjílã rî ꞌdĩ kâ âyélé, ngbãângbânõ cãlé bũúũ ı̣̃zạ́tú.”

Tã rĩzó õjílã pı̣̃pı̣̂sı̣́lı̣́ nı̣̃lı̣́ úlı̣́ gólĩyî drí rĩꞌá âtálâ rî sĩ rî

(Lúkạ̃ 6.43-45)

33 Gõꞌdá Yésũ drí kpá tã âtázó kĩ nĩ rî, “Õzõ nĩ õrî úlı̣́ âtálé rî, nĩ ı̣̂sũ vó lâ dódó. Õzõ nĩ õlẽ fê lõꞌwâ tãndí rî ûsúlı̣́ rî, ní âꞌdô ûsúꞌá lâ fê tãndí drı̣̃ı̣̂. Õzõ gõꞌdá fê rî ꞌdĩ ãꞌdô fê gólâ õnjí rî ĩꞌdî rî, nĩ âꞌdô lõꞌwâ õnjí rî ûsúꞌá ĩꞌdî fê rî ꞌdĩ drı̣̃ı̣̂. Tã ꞌdî tãsĩ rî, nĩ âꞌdô fê nı̣̃ꞌá lõꞌwâ lâ ꞌásĩ. 34 Gõꞌdá ãnî Pạ̃rúsı̣̃ yî, ãnî rĩꞌá nyé õzõ ı̣̃nı̣̃ kâtí, tã ı̣̂sũ ãnî pı̣̃pı̣̂sı̣́lı̣́ ꞌá rî rĩꞌá õnjí ró. Nĩ âꞌdô îcáꞌá tã tãndí âtálé íyíkâ ángô tí ró yã? Nĩ ndrê drẽ, õjílã rî íyíkâ fí té tã íyî pı̣̃pı̣̂sı̣́lı̣́ ꞌá rî âtálé ĩꞌdî. 35 Gõꞌdá õjílã gólĩyî tãndí ró rî, rî ĩyíkâ tã tãndí ı̣̂sũlı̣́ ĩꞌdî. Tã ꞌdî tãsĩ rî, gólĩyî rî úlı̣́ tãndí lôfõlé ĩꞌdî ĩyî pı̣̃pı̣̂sı̣́lı̣́ ꞌásĩ. Gõꞌdá ĩtí rî, õjílã gólĩyî õnjí rî ꞌbá yî, gólĩyî rî ĩyíkâ tã õnjí ı̣̂sũlı̣́ ĩꞌdî. Tã ꞌdî tãsĩ rî, gólĩyî rî tã õnjí lôfõlé ĩꞌdî ĩyî pı̣̃pı̣̂sı̣́lı̣́ ꞌásĩ. 36 Gõꞌdá má âtâ ãnî drí, kậyı̣̂ gólâ Ôvârí drí ꞌẽzó tã-vó õjílã ndrĩ kâ kĩlí rî tú rî, Ôvârí âꞌdô ꞌẽꞌá tã-vó ãníkâ kĩlí úlı̣́ gólĩyî ndrĩ ãnî drí âtálé vó lâ ı̣̂sũ ãkó rî vó ró. 37 Ĩtí rî, úlı̣́ ãníkâ ãzâ ꞌbá yî âꞌdô âꞌdálâ kĩ, nĩ ꞌê tã mbı̣̂ ꞌî, gõꞌdá úlı̣́ ãzâ ꞌbá yî âꞌdô âꞌdálâ kĩ, nĩ ꞌê tã ányâ ꞌî.”

Tã Yésũ drí tã âtázó drı̣̃-ꞌbá ạ́ngı̣́ Yúdạ̃ yí kâ gólĩyî gólâ rî îjí ꞌbá tã lârâkô ꞌẽlé ĩyî drí rî ꞌbá yî rú rî

(Márãkõ 8.11-12; Lúkạ̃ 11.29-32)

38 Gõꞌdá nĩngá sĩ rî, lãꞌbí îmbá ꞌbá ãzâ ꞌbá yî gõꞌdá Pạ̃rúsı̣̃ yí bê drí Yésũ rî ûjũzó kĩ, “Tã îmbá ꞌbá, ní ꞌê tã lârâkô gólâ tı̣̂ drí ậꞌdı̣́zó rî ãmâ drí, tãlâ mã nı̣̃ ró bê kĩ, pạ̃tı̣́ı̣̃ Ôvârí âjô nî nĩ.”

39 Gõꞌdá Yésũ drí ngãzó tã lôgõlé õjílã ꞌdî ꞌbá yî drí tã lẽ ãkõ gólĩyíkâ yí ꞌá rî drí kĩ, “Ãnî õjílã kậyı̣̂ nõ ꞌbá yí kâ nõ rĩꞌá õjílã õnjí ꞌî. Nĩ ró Ôvârí kô. Nĩ rî ámâ îjílí tã lârâkô ꞌẽlé ãnî drí ndrẽlé ãꞌdô tãsĩ yã? Tã lârâkô gólâ ãnî drí ꞌẽꞌá ndrẽlâ má sĩ rî âꞌdô ꞌbãꞌá cé õzõ tã lârâkô gólâ Ôvârí drí ꞌẽlé trá ạ̃kû ró tã ậngũ ꞌbá Yónã drí rî kâtí rî ĩꞌdî. 40 Ạ̃kû ró nã ꞌbá yî sĩ, ı̣̃ꞌbı̣̂ ândrê tê Yónã bê rî, gólâ rî trá ı̣̃ꞌbı̣̂ ândrê nã ꞌá ı̣̃tú nâ gõꞌdá ngạ́cı̣̂ kpá nâ. Âꞌdô ꞌbãꞌá kpá ĩtí ámâ tãsĩ. Mâ gólâ Ôvârí drí âjólé ûrú lésĩ ꞌdíyî pã ꞌbá ró rî âꞌdô ꞌẽꞌá rĩlí ı̣̃nyạ́kú ꞌá ı̣̃tú nâ gõꞌdá ngạ́cı̣̂ kpá nâ. 41 ꞌDõvó nĩ ı̣̂sũ drẽ õjílã Nínĩvẽ kâ tã lâ. Yónã pẽ úlı̣́ Ôvârí kâ bê gólĩyî drí rî, drílĩyî tã lẽzó ꞌá lâ, gõꞌdá gólĩyî âdĩ drı̣̃ trá tã õnjí ĩyíkâ ꞌásĩ.* Ãmbã ámákâ lậvũ gạ̃rạ̃ ãmbã Yónã kâ drı̣̃ı̣̂ sĩ. Nĩ lẽé tã kô úlı̣́ ámákâ ꞌá ãꞌdô tãsĩ yã? Ãnî õjílã kậyı̣̂ nõ ꞌbá yí kâ nõ, nĩ ndrê drẽ, kậyı̣̂ gólâ ꞌẽzó tã-vó õjílã kâ kĩlí rî tú rî, õjílã Nínĩvẽ kâ âꞌdô ĩyî ícícíyá ꞌẽꞌá ãnî rú Ôvârí ândrá, tãlâ nĩ gâ vólé trá dó tã lẽlé úlı̣́ ámákâ ꞌá. 42 Gõꞌdá nĩ ı̣̂sũ drẽ kpá kúmú ạ́ngı̣́ gólâ õkó ró âꞌdó ꞌbá ꞌbạ̃drı̣̃ Sébã kâ drı̣̃lı̣́ rî tã lâ.* Gólâ rĩꞌá õkó tã nı̣̃nı̣̃ ꞌbá ꞌî. Gólâ ângâ trá ânĩlí ꞌbạ̃drı̣̃ íyíkâ jẽjẽ ró nã lésĩ, nĩꞌá kúmú ạ́ngı̣́ Sólõmõ rî ndrẽlé, tãlâ gólâ ârî tã nı̣̃nı̣̃ kúmú Sólõmõ kâ rõô ꞌdĩ tã lâ trá, ĩꞌdî gólâ drí ângázó ânĩlí, tãlâ Sólõmõ ĩîmbâ ró yî bê tã nı̣̃nı̣̃ íyíkâ ꞌdĩ sĩ. Ãmbã ámákâ lậvũ gạ̃rạ̃ kúmú Sólõmõ kâ drı̣̃ı̣̂ sĩ. Má âtâ ãnî drí, ãnî õjílã kậyı̣̂ nõ ꞌbá yí kâ nõ, kậyı̣̂ gólâ Ôvârí drí ꞌẽzó tã-vó õjílã kâ kĩlí rî tú rî, õkó ꞌdĩ âꞌdô ícícíyá ꞌẽꞌá ãnî rú Ôvârí ândrá, tãlâ nĩ gâ vólé dó tã lẽlé má ꞌá.”

Tã âgõ-âgõ líndrí õnjí kâ fĩlí kpá óꞌdí õjílã ꞌá rî tãsĩ

(Lúkạ̃ 11.24-26)

43 Gõꞌdá nĩngá sĩ, Yésũ drí kpá tã âtázó kĩ, “Õzõ óõdrô líndrí õnjí trá õjílã ꞌásĩ rî, líndrí õnjí ꞌdĩ âꞌdô nĩꞌá lậmú bê võ ãgângbêlẽ ꞌásĩ, nĩꞌá võ lôndã bê rĩzó ꞌá lâ. Õzõ gõꞌdá gólâ ũûsû võ kô rĩzó lôvólé ꞌá lâ rî, 44 gólâ âꞌdô tã âtáꞌá íyî nyãányâ drí kĩ, ‘Má âꞌdô nĩꞌá gõlé õjílã má drí âfõzó ꞌálâ sĩ rî ꞌá.’ Õzõ õjílã ꞌdî ạ̃ậzı̣̂ Líndrí Tãndí Ôvârí kâ kô rĩlí íyî pı̣̃pı̣̂sı̣́lı̣́ ꞌá rî, líndrí õnjí ꞌdĩ âꞌdô õjílã ꞌdî pı̣̃pı̣̂sı̣́lı̣́ lâ ûsúꞌá drẽ zãâ tãkó ĩtí. Úkũ ꞌâ lâ trá ngbángbá, gõꞌdá éêdê trá tãndí ró. 45 Gõꞌdá líndrí õnjí ꞌdĩ âꞌdô nĩꞌá líndrí õnjí õnjĩ lâ drí lậvũlı̣́ gạ̃rạ̃ gólâkâ drı̣̃ı̣̂ sĩ rî ꞌbá yî ậdrı̣̃lı̣́ njı̣̂-drı̣̃-lâ-rı̣̃, drílĩyî ânĩzó fĩlí õjílã ꞌdî ꞌá. Ĩtí rî, líndrí õnjí ꞌdĩ ꞌbá yî âꞌdô õjílã ꞌdî ꞌẽꞌá õnjí tẽtẽ ró rõô lậvũlı̣́ gạ̃rạ̃ gólâ sı̣́sı̣́ rî drı̣̃ı̣̂ sĩ. Âꞌdô âꞌdóꞌá kpá ĩtí õjílã kậyı̣̂ nõ ꞌbá yí kâ gólĩyî vólé gã ꞌbá dó tã lẽlé má ꞌá rî ꞌbá yî drí.”

Tã Yésũ drí tã âtázó íyî ândré yî tãsĩ íyî ậdrúpı̣̃ yí bê rî

(Márãkõ 3.31-35; Lúkạ̃ 8.19-21)

46 Gõꞌdá Yésũ õtírĩ rĩî drẽ zãâ tã âtálé õꞌbí ꞌdĩ ꞌbá yî drí rî, ândrê lâ yî ậdrúpı̣̃ lâ yí bê, drílĩyî âcázó ânĩꞌá gólâ rî lôndã bê. Drílĩyî âdrézó ãkpã ĩví ꞌálâ. 47 Gõꞌdá drílĩyî õjílã ãlô jõzó fĩlí jó ꞌálâ, nĩꞌá tã âtálé Yésũ drí kĩ nĩ rî, “Ánî ândré yî ánî ậdrúpı̣̃ yí bê, gólĩyî bê ĩví ꞌálâ, gólĩyî kĩ nĩ rî, ní õnĩ ĩyî ngálâ, tãlâ yĩ lẽ tã âtálé ní bê.” 48 Gõꞌdá Yésũ drí tã-drı̣̃ lôgõzó kĩ nĩ rî, “Ámâ ândré íyíkâ ãꞌdî ĩꞌdî ámâ ậdrúpı̣̃ yí bê yã?” 49 Gõꞌdá Yésũ drí íyî drı̣́ îjõzó tã ârí ꞌbá íyíkâ ꞌdĩ ꞌbá yî âꞌdálé, gõꞌdá drílâ ngãzó tã âtálé kĩ nĩ rî, “Nĩ ndrê drẽ, nõ ꞌbá yî rĩꞌá ámâ ândré yî ĩꞌdî ámâ ậdrúpı̣̃ yí bê. 50 Ĩtí rî, õjílã gólĩyî rĩ ꞌbá tã gólâ ámâ átá ûrú ꞌálâ rî drí lẽlé õjílã drí ꞌẽlé rî ꞌbá yî ꞌẽlé ĩꞌdî rî, gólĩyî ĩꞌdî ámâ ậdrúpı̣̃ yî, ámâ îzó yî, gõꞌdá ámâ ândré yí bê.”

13

Íꞌdígówá órĩ rĩ ꞌbá kâ úlı̣́ mãnĩgõ sĩ rî

(Márãkõ 4.1-9; Lúkạ̃ 8.4-8)

1 Kậyı̣̂ ãlô-ãlô ꞌdĩ sĩ rî, Yésũ yî drí ngãzó ꞌbã ꞌdî âyélé nĩzó lı̣̃mvû ândrê Gãlĩláyã kâ tı̣́ ꞌálâ, tãlâ yí nĩ ró bê rĩlí tólâ õjílã îmbálé. 2 Gõꞌdá õjílã drí îtõzó rĩꞌá ânĩlí Yésũ ngálâ. Gõꞌdá gólâ ndrê õjílã ꞌdî ꞌbá yî bê rû êꞌbéꞌá âcálé dũû yí lạ̃gạ́tı̣́ rî, drílâ ngãzó mbãlé kõlóngbõ ꞌá rĩlí vũdrı̣́. Gõꞌdá õjílã õꞌbí ꞌdĩ ꞌbá yî drí âdrézó ĩyíkâ lı̣̃mvû ândrê ꞌdĩ gãrã drı̣̃ lâ ꞌá. 3 Gõꞌdá Yésũ drí îtõzó rĩꞌá tã ãmbá ãzâ ꞌbá yî îmbálé õꞌbí ꞌdĩ ꞌbá yî drí úlı̣́ mãnĩgõ yî sĩ íꞌdígówá yí bê. Gólâ kĩ nĩ rî, “Kậyı̣̂ ãzâ sĩ, ạ́mvú ꞌwã ꞌbá ãzâ drí ngãzó nĩlí yí drí ạ́mvú ꞌálâ nĩꞌá órĩ rĩlí. 4 Gõꞌdá gólâ õtírĩ rĩî órĩ rĩlí rî, órĩ ãzâ ꞌbá yî lôꞌdê ĩyíkâ trá pávó tı̣̂ ꞌá. Gõꞌdá ãríwá ânĩ trá ûꞌdúlâ nyãlé. 5 Gõꞌdá órĩ ãzâ ꞌbá yî lôꞌdê ĩyíkâ võ gólâ rõvõ bê ı̣̃nyạ́kú lâ drí âꞌdózó cé fínyáwá rî ꞌá. Gõꞌdá ĩtí rî, órĩ lâ drí âfõzó mbãlé ꞌwãâꞌwâ, tãlâ ı̣̃nyạ́kú âꞌdó kô fĩfĩ ró. 6 Gõꞌdá ı̣̃tú âfõ bê kãlé gbílí-gbílí rî, drílâ ngá-ạ̃rú ꞌdĩ zãzó, drílâ ândrázó ꞌĩlí, gõꞌdá drílâ drãzó, tãlâ índrĩgó lâ fí kô dódó ı̣̃nyạ́kú ꞌá. 7 Gõꞌdá órĩ ãzâ ꞌbá yî lôꞌdê ĩyíkâ ãsõpá ngbũkpũ rî ꞌbá yî lãfálé ꞌá. Ĩtí rî, drílĩyî âfõzó mbãlé tãndí ró. Gõꞌdá ãsõpá ꞌdĩ ꞌbá yî drí ngá-ạ̃rú ꞌdĩ ꞌbá yî võzó, drílĩyî drãzó. 8 Gõꞌdá órĩ ãzâ ꞌbá yî lôꞌdê ĩyíkâ ı̣̃nyạ́kú tãndí ꞌá. Drílĩyî mbãzó tãndí ró lõꞌwâ ꞌwãlé cõkpõ-cõkpõ. Gõꞌdá ãzâ ꞌbá yî drí lõꞌwâ ꞌwãzó kámá-ãlô, ãzâ ꞌbá yî ꞌwâ ĩyíkâ nyâꞌdî-nâ, gõꞌdá ãzâ ꞌbá yî ꞌwâ ĩyíkâ nyâꞌdî-trá-drı̣̃-lâ-ngâ-mûdrı̣́. 9 Gõꞌdá õzõ nĩ ãârî tã bê rî, ꞌdõvó nĩ ârî úlı̣́ ꞌdĩ ꞌbá yî dódó ꞌbãlé ãnî drı̣̃ı̣̂.”

Tã ífí Yésũ drí rĩzó tã îmbálé úlı̣́ mãnĩgõ sĩ íꞌdígówá bê rî

(Márãkõ 4.10-12; Lúkạ̃ 8.9-10)

10 Nĩngá sĩ, tã ârí ꞌbá Yésũ kâ rî ꞌbá yî drí ânĩzó ĩyî gólâ ngálâ tã îjílí gólâ tı̣́ kĩ, “Tãlâ ãꞌdô ꞌî ní drí rĩzó tã îmbálé õjílã drí úlı̣́ mãnĩgõ sĩ yã?”

11 Gõꞌdá Yésũ drí tã-drı̣̃ lôgõzó drílĩyî kĩ, “Ónyĩ ãnî nyãányâ trá, tãlâ tã Ôvârí kâ gólâ drí lậpı̣́lı̣́ õjílã ãzâ ꞌbá yî drí sĩ tã tíbê gólâ drí õjílã ꞌbãzó rĩlí kũmũ íyíkâ zẽlé rî tãsĩ rî áâꞌdâ ró bê ãnî drí. Gõꞌdá rĩꞌá âmbâ-âmbâ ró õjílã ãzâ ꞌbá yî drí tã ꞌdî ꞌbá yî nı̣̃zó. 12 Nĩ ndrê drẽ, õjílã gólĩyî tã Ôvârí kâ drí fĩzó gólĩyî drı̣̃ı̣̂ rî, áâꞌdô gólĩyî îmbáꞌá rõô tã Ôvârí kâ sĩ. Gólĩyî âꞌdô ꞌbãꞌá tã nı̣̃nı̣̃ bê ãmbá. Gõꞌdá gólĩyî tã ámákâ drí fĩzó gólĩyî drı̣̃ı̣̂ kôꞌdáwá rî, tã Ôvârí kâ fínyáwá gólĩyî drí nı̣̃lı̣́ ꞌdĩ îcá kô gólĩyî pãlé, âꞌdô ꞌbãꞌá cú ĩtí lôsĩ ãkó. 13 Má rî tã îmbálé úlı̣́ mãnĩgõ sĩ íꞌdígówá bê, tãlâ tã gólĩyî má drí rĩꞌá ꞌẽlâ rî, õjílã ãmbá gólĩyî rĩ ꞌbá ndrẽlâ rî ꞌbá yî âmbê ĩyî lı̣̃fı̣́ kpạ̃ạ́kũ, tãlâ ĩyî õzó kô îcá ndrẽlâ. Ĩtí rî, gólĩyî îcá kô tã ífí lâ nı̣̃lı̣́. Gõꞌdá tã má drí rĩꞌá âtálâ rî, ârî ĩyî bê rî, gólĩyî jâ ĩyî bı̣́ vólé, tãlâ ĩyî õzó kô îcá ârílâ. Ĩtí rî, tã lâ fí kpá kô gólĩyî drı̣̃ı̣̂. ꞌDĩî tã ífí gólâ má drí rĩzó gólĩyî îmbálé úlı̣́ mãnĩgõ sĩ íꞌdígówá bê rî ĩꞌdî ꞌdĩ. 14 Ĩtí rî, tã gólâ tã ậngũ ꞌbá Ĩsáyã drí âtálé trá ạ̃kû ró gólĩyî tãsĩ rî rĩꞌá tã pạ̃tı̣́ı̣̃ ꞌî, kĩꞌá nĩ rî,

‘Nĩ âꞌdô úlı̣́ ámákâ âríꞌá, gõꞌdá tã lâ îcá kô fĩlí ãnî drı̣̃ı̣̂.

Nĩ âꞌdô tã gólâ má drí rĩꞌá ꞌẽlâ rî ndrẽꞌá, gõꞌdá nĩ îcá kô tã ífí lâ nı̣̃lı̣́.

15 Tí õjílã ꞌdî ꞌbá yî drı̣̃ lâ yî õró ꞌbãâ kô âmbâ-âmbâ ró,

gõꞌdá gólĩyî õró ĩyî bı̣́-ꞌbálé ậsı̣̃ı̣̂ kô kpạ̃ạ́kũ,

gõꞌdá õró ĩyî kpá lı̣̃fı̣́ âmbé kpạ̃ạ́kũ kô rî,

tí lı̣̃fı̣́ lâ yî ndrê tã nô trá,

tí bı̣́-ꞌbálé lâ yî ârî tã nô trá,

tí tã ámákâ fî nõ trá gólĩyî drı̣̃ı̣̂.

Gõꞌdá gólĩyî âjâ drı̣̃ nô trá âgõlé má ngálâ,

má pâ ró gólĩyî bê.’

Ĩsáyã 6.9-10

16 “Ãnî tã ârí ꞌbá ámákâ rî ꞌbá yî, ãnî rĩꞌá ândrâ-tãndĩ bê, tãlâ nĩ njı̣̃ ãnî lı̣̃fı̣́ trá tã ámákâ ndrẽlé dódó, gõꞌdá nĩ njı̣̃ ãnî bı̣́-ꞌbálé kpá trá tã ámákâ ârílí dódó gõzó ꞌẽlâ tãndí ró. 17 Má âtâ ãnî drí tã pạ̃tı̣́ı̣̃ ró, tã ậngũ ꞌbá dũû gólĩyî âꞌdó ꞌbá ạ̃kû ró nã ꞌbá yî gõꞌdá tã mbı̣̂ ꞌbá dũû Ôvârí kâ ãzâ ꞌbá yí bê, gólĩyî lẽ ĩyî trá tákányĩ tã gólĩyî ãnî drí rĩꞌá ndrẽlé ngbãângbânõ ãnî lı̣̃fı̣́ sĩ nõ ꞌbá yî ndrẽlé, gõꞌdá gólĩyî îcá kô ndrẽlâ. Gólĩyî lẽ trá kpá tã gólĩyî ãnî drí rĩꞌá ârílâ ngbãângbânõ rî ârílí ĩyî bı̣́ sĩ, gõꞌdá gólĩyî îcá kpá kô ârílâ.”

Tã Yésũ drí íꞌdígówá órĩ rĩ ꞌbá kâ ꞌdĩ tã ífí lâ âꞌdázó rî

(Márãkõ 4.13-20; Lúkạ̃ 8.11-15)

18 Gõꞌdá Yésũ drí îtõzó íꞌdígówá órĩ rĩ ꞌbá kâ ꞌdĩ tã ífí lâ âꞌdálé. Gólâ kĩ nĩ rî, 19 “Nĩ ârî drẽ, órĩ gólĩyî ꞌdẽ ꞌbá lạ́tı̣̂ ꞌá rî, ꞌdĩî õjílã gólĩyî tã âtî-âtî tãndí kũmũ Ôvârí kâ rî tãsĩ rî ârí ꞌbá, gõꞌdá tã lâ fí gólĩyî drı̣̃ı̣̂ dódó kô. Ĩtí rî, Sãtánã drí ânĩzó úlı̣́ gólĩyî drí ârílí ꞌdĩ trõlé vólé gólĩyî pı̣̃pı̣̂sı̣́lı̣́ ꞌásĩ. 20 Gõꞌdá órĩ gólĩyî ꞌdẽ ꞌbá ı̣̃nyạ́kú rõvõ bê rî ꞌá rî, ꞌdĩî rĩꞌá õjílã gólĩyî tã âtî-âtî tãndí ꞌdĩ ârí ꞌbá dódó, gõꞌdá drílĩyî tã lẽzó ꞌá lâ ãyĩkõ sĩ. 21 Gõꞌdá tã lẽlẽ gólĩyíkâ âꞌdó kô cú mbârâkã bê rõô. Ĩtí rî, úlı̣́ gólĩyî drí ârílí ꞌdĩ ꞌbá yî îcá kô rĩlí zãâ gólĩyî pı̣̃pı̣̂sı̣́lı̣́ ꞌá. Gõꞌdá õzõ kậyı̣̂ ĩzã kâ ãâcâ trá rî, ngãtá õzõ óõfẽ lâŋõ õnjí tẽtẽ trá gólĩyî drí tã lẽlẽ gólĩyíkâ tãsĩ rî, drílĩyî tã lẽlẽ ĩyíkâ ꞌdĩ âyézó ꞌwãâ ró. 22 Órĩ gólâ ꞌdẽ ꞌbá ãsõpá ngbũkpũ lãfálé ꞌá rî, ꞌdĩî rĩꞌá õjílã gólĩyî tã âtî-âtî tãndí Ôvârí kâ ꞌdĩ ârí ꞌbá dódó gõzó tã lẽlé ꞌá lâ. Gbõ lé ĩtí rî, gólĩyî rĩꞌá tã ı̣̂sũ bê rõô ngá gólĩyî ãngó nõ ꞌá nõ ꞌbá yî tãsĩ. Ĩtí rî, gólĩyî lẽ âꞌdólé ngá-drı̣̃ ãmbá bê. Tã ı̣̂sũ gólĩyíkâ ꞌdĩ âꞌdô gólĩyî âdóꞌá. Ĩtí rî, tã lẽlẽ gólĩyíkâ Ôvârí ꞌá ꞌdĩ drí âꞌdózó cú ĩtí lõꞌwâ ãkó. 23 Órĩ gólâ ꞌdẽ ꞌbá ı̣̃nyạ́kú tãndí ꞌá rî, ꞌdĩî rĩꞌá õjílã gólĩyî tã âtî-âtî tãndí Ôvârí kâ ꞌdĩ ârí ꞌbá drílĩyî tã lẽzó ꞌá lâ pı̣̃pı̣̂sı̣́lı̣́ ãlô sĩ rî ꞌbá yî ĩꞌdî. Ĩtí rî, ãzâ ꞌbá yî drí lõꞌwâ ꞌwãzó âcálé kámá-ãlô tã ꞌẽꞌẽ tãndí gólĩyíkâ sĩ, ãzâ ꞌbá yî ꞌwâ ĩyíkâ nyâꞌdî-nâ, gõꞌdá ãzâ ꞌbá yî ꞌwâ ĩyíkâ nyâꞌdî-ãlô-drı̣̃-lâ-ngâ-mûdrı̣́.”

Íꞌdígówá Yésũ drí âtálé tã írírí ôngî-ôngî kâ ĩfó ꞌásĩ rî tãsĩ rî

24 Gõꞌdá nĩngá sĩ, Yésũ drí îtõzó íꞌdígówá ãzâ âtálé õꞌbí ꞌdĩ ꞌbá yî drí kĩ, “Tã gólâ Ôvârí drí ꞌẽzó õjílã gólĩyî rĩ ꞌbá ĩyî kũmũ íyíkâ zẽlé rî vó lâ yî ndrẽlé rî rĩꞌá nõtí. Ãgô ãzâ drí ạ́mvú íyíkâ ꞌwãzó, gõꞌdá drílâ ĩfó órĩ tãndí rĩzó ạ́mvú íyíkâ ꞌdĩ ꞌá. 25 Gõꞌdá ngạ́cı̣̂ ãzâ sĩ, õjílã õtírĩ ꞌbãâ ĩyî ndrĩ ậꞌdú kõꞌá rî, ạ̃jú-ꞌbá-ãzí ạ́mvú lı̣́pı̣̂ ꞌdĩ kâ drí ânĩzó kírî ró írírí ífí rĩlí dró ĩfó gólâkâ rĩlí ꞌdĩ ꞌbá yî lãfálé sĩ. Gõꞌdá drílâ íyîngá ngãzó lậvũlı̣́. 26 Gõꞌdá ĩfó ꞌdĩ ꞌbá yî õtírĩ ꞌbãâ âfõꞌá mbãlé lõꞌwâ ꞌwãlé rî, gõꞌdá írírí ꞌdĩ ꞌbá yî drí kpá âfõzó mbãlé ꞌdũwạ̃ ĩfó ꞌdĩ ꞌbá yí bê. 27 Gõꞌdá rû ı̣̂ꞌbũ ꞌbá ạ́mvú lı̣́pı̣̂ ꞌdĩ kâ ꞌdĩ ꞌbá yî ndrê ĩyî írírí rĩ ꞌbá âfõlé ĩfó lãfálé sĩ ꞌdî ꞌbá yî bê rî, drílĩyî ngãzó nĩlí ạ́mvú lı̣́pı̣̂ ꞌdĩ îjílí kĩ, ‘Ãmbá, ákĩ, ní rî fí cé ĩfó órĩ ĩꞌdî ạ́mvú áníkâ ꞌdĩ ꞌá kô yã? Gõꞌdá írírí âfõ ꞌbá ꞌá lâ rõô ꞌdĩ ꞌbá yî ûsû rû ĩyíkâ ángô lésĩ yã?’ 28 Gõꞌdá ạ́mvú lı̣́pı̣̂ ꞌdĩ drí tã-drı̣̃ lôgõzó drílĩyî kĩ, ‘Ạ̃jú-ꞌbá-ãzí rî ĩyî írírí ꞌdĩ ꞌbá yî nĩ.’ Ĩtí rî, rû ı̣̂ꞌbũ ꞌbá gólâkâ ꞌdĩ ꞌbá yî drí gólâ rî îjízó kĩ, ‘Ãꞌdô bê ĩtí rî, ní lẽ tã-drı̣̃ trá ãmâ drí nĩzó írírí ꞌdĩ ꞌbá yî ôngílí vólé yã?’ 29 Gõꞌdá ĩtí rî, ạ́mvú lı̣́pı̣̂ ꞌdĩ drí kpá tã-drı̣̃ lôgõzó drílĩyî kĩ, ‘ꞌÉꞌẽ, nĩ ôngî drẽ kô ngbãângbânõ, tãlâ nĩ õzó gõꞌdá kô ĩfó ôngí kpãâ gólĩyí bê. 30 Nĩ âyê drẽ írírí ꞌdĩ ꞌbá yî õmbâ ró ĩyî ꞌdũwạ̃ ĩfó ꞌdĩ ꞌbá yí bê cãlé bũúũ párá rĩzó ĩfó ŋõlé rî ꞌá. ꞌDĩî vósĩ rî, má âꞌdô tã âtáꞌá lôsĩ ꞌẽ ꞌbá ámákâ rî ꞌbá yî drí, gólĩyî õôngî ró ĩyî drẽ írírí ꞌdĩ ꞌbá yî sı̣́sı̣́, gólĩyî õômbê ró tũ võ ãlô ꞌá zãlé lạ̃sı̣́ sĩ, gõꞌdá gólĩyî õgõ ró ĩfó ŋõlé ꞌbãlé ẽró ꞌá.’ ”

Úlı̣́ mãnĩgõ lạ́tı̣̂ gólâ õjílã Ôvârí kâ drí ꞌẽzó lîzólé âcálé dũû rî tãsĩ rî

(Márãkõ 4.30-32; Lúkạ̃ 13.20-21)

31 Gõꞌdá Yésũ drí úlı̣́ mãnĩgõ ãzâ âtázó rı̣̃ õjílã gólĩyî ꞌẽ ꞌbá âꞌdólé õjílã Ôvârí kâ ró rî ꞌbá yî tãsĩ. Gólâ kĩ, “Lạ́tı̣̂ gólâ Ôvârí drí ꞌẽzó õjílã dũû ꞌbãlé lîzólé âꞌdólé õjílã íyíkâ ró rî rĩꞌá õzõ ãgô ãzâ gólâ líꞌbá ífí ı̣̂ꞌdı̣́ ꞌbá ạ́mvú íyíkâ ꞌá rî kâtí. 32 Gbõ lé líꞌbá ífí ꞌdĩ rĩꞌá fínyáwá ĩtí rî, gõꞌdá õtírĩ âfõô rî, âꞌdô mbãꞌá âcálé fê ạ́ngı̣́ ró. Ĩtí rî, ãríwá âꞌdô ĩyî rĩꞌá gárá lâ ꞌdĩ ꞌbá yî drı̣̃ı̣̂. Âꞌdô âꞌdóꞌá kpá ĩtí õjílã dã gólĩyî rĩ ꞌbá ámâ vó lôbẽlé rî ꞌbá yî drí, gólĩyî âꞌdô ꞌẽꞌá lîzólé dũû ĩtí ı̣̃zạ́tú.”

33 Gõꞌdá nĩngá sĩ rî, Yésũ drí kpá úlı̣́ mãnĩgõ ãzâ âtázó tã ãlô-ãlô ꞌdĩ tãsĩ. Gólâ kĩ, “Lạ́tı̣̂ gólâ Ôvârí drí ꞌẽzó õjílã íyíkâ ꞌbãlé lîzólé dũû rî kpá rĩꞌá õzõ õkó ãzâ gólâ lẽ ꞌbá ãmbãtã íyíkâ ạ̃kú sĩ rî ꞌbẽlé rî kâtí. Gólâ âꞌdô ꞌạ̃ꞌı̣́-ãrá âtrõꞌá ãmbá gõzó ạ̃kú âtrõlé fínyáwá ĩtí dãlé ꞌá lâ. Ĩtí rî, ạ̃kú fínyáwá ꞌdĩ drí ꞌạ̃ꞌı̣́-ãrá ꞌdĩ ꞌbãzó ậpı̣̃lı̣́ ãmbá.”

34-35 Yésũ rí kô õꞌbí îmbálé cú ĩtí úlı̣́ mãnĩgõ ãkó íꞌdígówá bê. Gólâ rî gólĩyî îmbálé úlı̣́ mãnĩgõ sĩ íꞌdígówá bê ꞌdĩ, tãlâ úlı̣́ gólâ tã ậngũ ꞌbá Ôvârí kâ drí âtálé trá ạ̃kû ró Yésũ rî tãsĩ rî nã ꞌbá yî ãꞌdô ró bê tã pạ̃tı̣́ı̣̃ ró. Úlı̣́ rî ꞌdĩ ꞌbá yî kĩ,

“Má âꞌdô tã âtáꞌá ãnî drí úlı̣́ mãnĩgõ sĩ íꞌdígówá bê.

Má âꞌdô tã gólĩyî lậpı̣́lı̣́ kírî îtõ võ ãngó nõ kâ ꞌásĩ rî ꞌbá yî âꞌdáꞌá ãnî drí úlı̣́ mãnĩgõ sĩ íꞌdígówá bê.”

Lôngó 78.2

Tã Yésũ drí íꞌdígówá írírí ôngî-ôngî kâ ĩfó ꞌásĩ ífí lâ âꞌdázó rî

36 Nĩngá sĩ, Yésũ yî drí ngãzó õꞌbí ꞌdĩ ꞌbá yî âyélé tã ârí ꞌbá íyíkâ yí bê nĩzó gõlé ꞌbã ꞌálâ. Gõꞌdá gólĩyî câ bê ꞌbã ꞌálâ rî, tã ârí ꞌbá gólâkâ ꞌdĩ ꞌbá yî drí ânĩzó ĩyî gólâ rî îjílí kĩ, “Ní âꞌdâ drẽ íꞌdígówá áníkâ írírí ífí kâ rĩlí ạ́mvú ĩfó kâ ꞌá ꞌdĩ ĩtõ lâ ãmâ drí.” 37 Gõꞌdá Yésũ drí ngãzó íꞌdígówá ꞌdĩ tã ífí lâ âꞌdálé drílĩyî. Gólâ kĩ, “Ãgô gólâ órĩ ĩfó kâ rĩ ꞌbá ạ́mvú íyíkâ ꞌá ꞌdĩ mâ gólâ Ôvârí drí âjólé ûrú lésĩ nõ ĩꞌdî. 38 Gõꞌdá ạ́mvú rî gógó íyíkâ ãngó nõ ĩꞌdî. Gõꞌdá órĩ ĩfó kâ ꞌdĩ íyíkâ õjílã gólĩyî ꞌẽ ꞌbá âꞌdólé õjílã Ôvârí kâ ró rî ꞌbá yî ĩꞌdî. Gõꞌdá órĩ írírí kâ ꞌdĩ íyíkâ õjílã gólĩyî Sãtánã kâ ró rî ꞌbá yî ĩꞌdî. 39 Gõꞌdá ạ̃jú-ꞌbá-ãzí gólâ órĩ õnjí írírí kâ rĩ ꞌbá ꞌdĩ íyíkâ Sãtánã ĩꞌdî. Kậyı̣̂ ĩfó ŋõ kâ ꞌdĩ íyíkâ kậyı̣̂ ạ̃dũkũ ãngó nõ kâ rî ĩꞌdî. Gõꞌdá lôsĩ ꞌẽ ꞌbá ngá gólĩyî ạ́mvú ꞌá rî ŋõlé rî ĩyíkâ mãlãyíkã Ôvârí kâ rî ꞌbá yî ĩꞌdî.

40 “Õzõ írírí êꞌbérẽ tũ võ ãlô ꞌá zãlé lạ̃sı̣́ ꞌá rî kâtí, âꞌdô rû ꞌẽꞌá kpá ĩtí kậyı̣̂ ạ̃dũkũ ãngó nõ kâ sĩ. 41 Gõꞌdá má âꞌdô mãlãyíkã ámákâ âjóꞌá. Gólĩyî âꞌdô ânĩꞌá õjílã gólĩyî rĩ ꞌbá õjílã ãzí ꞌbãlé tã õnjí ꞌẽlé rî ꞌbá yî êꞌbélé ndrĩ ãngó Ôvârí drí ꞌbãlé nõ ꞌásĩ, gõꞌdá kpá gólĩyî ndrĩ rĩ ꞌbá tã õnjí ãzâ ꞌbá yî ꞌẽlé rî ꞌbá yí bê. 42 Gõꞌdá mãlãyíkã ꞌdî ꞌbá yî âꞌdô gólĩyî trõꞌá vũlı̣́ lạ̃sı̣́ rạ̃ꞌdạ̃ êdélé Sãtánã yî drí rî ꞌá vẽlé tólâ ngbá. Gólĩyî âꞌdô ãwó ngõꞌá sı̣́-gílí nyãnyã bê, ngá lãzé-lãzé õnjí ꞌdĩ drí sĩ. 43 Gõꞌdá õjílã gólĩyî rĩ ꞌbá tã mbı̣̂ Ôvârí kâ ꞌẽlé rî ꞌbá yî, gólĩyî âꞌdô lậgúꞌá lậgû õzõ ı̣̃tú kâtí ãngó óꞌdí gólĩyî átá Ôvârí kâ rî ꞌálâ. Õzõ nĩ ãꞌdô bı̣́ bê rî, ꞌdõvó nĩ ârî drẽ úlı̣́ ámákâ ꞌdĩ ꞌbá yî dódó.”

Tã âꞌdô-âꞌdô õjílã Ôvârí kâ ró rî tã lâ drí âꞌdózó tã ạ́ngı̣́ ró rî

44 Gõꞌdá nĩngá sĩ, Yésũ drí úlı̣́ mãnĩgõ ãzâ âtázó rı̣̃ tã âꞌdô-âꞌdô õjílã Ôvârí kâ ró rî kâ tãsĩ. Gólâ kĩ, “Tã âꞌdô-âꞌdô õjílã Ôvârí kâ ró rî kâ rĩꞌá nyé õzõ ãgô ãzâ gólâ nĩ ꞌbá ngá gólâ lâgî lâ drí âꞌdózó rõô õzõ dáãbõ kâtí lậpı̣́lı̣́ trá võ ạ́mvú kâ ꞌá rî ûsúlı̣́ rî kâtí. Gõꞌdá gólâ ndrê ngá rî ꞌdĩ bê rî, drílâ lậpı̣́zó lâ kpá óꞌdí võ rî ꞌdĩ ꞌá. Gõꞌdá drílâ ngãzó nĩꞌá gõlé yí drí ꞌbã ꞌálâ, nĩꞌá ngá íyíkâ ꞌbã kâ lậzı̣́lı̣́ gĩlí ndrĩ vólé, ãꞌdô ró yí drí âꞌdózó lãfâ bê dũû âgõzó ạ́mvú võ ꞌdî gĩlí, ãꞌdô ró bê íyî nyãányâ kâ ró, gõꞌdá ngá gólâ õzõ dáãbõ kâtí ꞌdĩ, yí trõ ró bê yí drí.

45 “Gõꞌdá âꞌdô-âꞌdô õjílã Ôvârí kâ ró rî kpá rĩꞌá õzõ ngá lậzı̣́ ꞌbá gólâ nĩ ꞌbá ngá ꞌdíyî lôꞌĩ kâ sũsũ ró zı̣̃lı̣́ pérẽlẽ rî lôndã bê gĩlí rî kâtí. 46 Gõꞌdá drílâ pérẽlẽ ãzâ sũsũ ró lâgî lâ drí lậvũlı̣́ gạ̃rạ̃ rî ûsúzó. Gõꞌdá gólâ ûsû pérẽlẽ ꞌdî bê rî, drílâ nĩzó ngá íyíkâ lậzı̣́lı̣́ gĩlí ndrĩ vólé, gõꞌdá drílâ pérẽlẽ ꞌdî gĩzó yí drí.”

Tã Yésũ drí úlı̣́ mãnĩgõ âtázó tã Ôvârí drí õjílã íyíkâ êpẽzó trõlé ûrú ꞌálâ rî tãsĩ rî

47 Gõꞌdá nĩngá sĩ, Yésũ drí kpá úlı̣́ mãnĩgõ ãzâ âtázó kĩ, “Tã Ôvârí drí ꞌẽzó õjílã íyíkâ êpẽlé trõlé ûrú ꞌálâ rî rĩꞌá nyé õzõ ı̣̃ꞌbı̣̂ ꞌbẽ ꞌbá ãzâ ꞌbá yî nĩ ꞌbá ı̣̃ꞌbı̣̂ ꞌbẽlé áyágá ꞌálâ îmbá sĩ gõꞌdá drílĩyî ı̣̃ꞌbı̣̂ tı̣̂ ûrúzó dũû îmbá ĩyíkâ ꞌdĩ ꞌá rî kâtí. 48 Gõꞌdá drílĩyî gõzó îmbá ꞌdĩ âsélé ĩvĩ ángálángâ drı̣̃ ꞌálâ. Gõꞌdá drílĩyî ı̣̃ꞌbı̣̂ gólĩyî tãndí rî yî êpẽzó ꞌbãlé bâgã ꞌá, gõꞌdá ngá lédrẽ-lédrẽ õnjí rî ꞌbá yî êpẽzó vũlı̣́ vólé. 49 Âꞌdô ꞌẽꞌá rû ꞌẽlé kpá ĩtí kậyı̣̂ ạ̃dũkũ ãngó nõ kâ sĩ. Mãlãyíkã Ôvârí kâ âꞌdô ĩyî ânĩꞌá õjílã gólĩyî õnjí rî ꞌbá yî lãfálé lâ cãlé õjílã gólĩyî tãndí rî ꞌbá yî rú sĩ. 50 Ĩtí rî, áâꞌdô õjílã õnjí ꞌdĩ ꞌbá yî trõꞌá vũlı̣́ lạ̃sı̣́ ꞌá. Tólâ gólĩyî âꞌdô ãwó ngõꞌá sı̣́-gílí nyãnyã bê ngá lãzé-lãzé lạ̃sı̣́ kâ ꞌdĩ drí sĩ.”

51 Gõꞌdá Yésũ drí tã îjízó tã ârí ꞌbá íyíkâ ꞌdĩ ꞌbá yî tı̣́ kĩ, “Tã ꞌdî ꞌbá yî fî trá ãnî drı̣̃ı̣̂ yã?” Gõꞌdá drílĩyî tã ꞌdî drı̣̃ lâ kõzó kĩ, “Ãwô, tã ꞌdî ꞌbá yî fî trá ãmâ drı̣̃ı̣̂.” 52 Gõꞌdá Yésũ drí kpá tã âtázó drílĩyî kĩ nĩ rî, “Rĩꞌá tãndí ró õzõ ãꞌdô trá ĩtí rî, tãlâ lãꞌbí îmbá ꞌbá gólâ tã Ôvârí kâ ı̣̂lı̣́ ꞌbá gõꞌdá drílâ gõzó rĩlí kũmũ Ôvârí kâ zẽlé rî, gólâ rĩꞌá nyé õzõ ꞌbã-lı̣́pı̣̂ gólâ ngá tãndí óꞌdí íyíkâ lôfõ ꞌbá ngá tãndí ạ̃kû bê võ gólâ drí lậpı̣́zó lâ rî ꞌásĩ tã tãndí ꞌẽzó ĩꞌdî sĩ lâ yî rî kâtí. Gólâ âꞌdô tã Ôvârí drí âꞌdálé ạ̃kû ró rî ꞌbá yî ı̣̂lı̣́ꞌá tã Ôvârí drí âꞌdálé ngbãângbânõ rî ꞌbá yí bê.”

53 Nĩngá sĩ, Yésũ ndẽ bê tã îmbâ íyíkâ úlı̣́ mãnĩgõ sĩ ꞌdî ꞌbá yî rî, drílâ ngãzó nĩlí vólé nĩngá sĩ.

Tã õjílã Yésũ rî nyãányâ kâ rî ꞌbá yî drí vólé gãzó dó tã lẽlé gólâ ꞌá rî

(Márãkõ 6.1-6; Lúkạ̃ 4.16-30)

54 Gõꞌdá nĩngá sĩ rî, Yésũ drí ngãzó nĩꞌá gõlé jạ̃rı̣́bạ̃ íyî nyãányâ kâ Nãzãrétã rî ꞌálâ. Gõꞌdá gólâ câ bê tólâ rî, drílâ nĩzó fĩlí jó tã Ôvârí kâ ârî kâ ꞌálâ, rĩꞌá õjílã îmbálé. Ĩtí rî, õjílã ârî ĩyî tã gólâ drí rĩꞌá îmbálâ ꞌdĩ ꞌbá yî bê rî, tı̣̂ lâ ĩyî drí ậꞌdı̣́zó. Gõꞌdá drílĩyî ngãzó tã âtálé Yésũ rú kĩ, “Ãgô nõ ûsû íyíkâ tã nı̣̃nı̣̃ rõô mbârâkã bê rĩzó tã lârâkô ꞌẽlé nõ ãꞌdô ꞌásĩ yã? 55 Mã nı̣̃ gólâ trá tãndí ró. Gólâ ĩꞌdî ãgô gólâ rĩ ꞌbá ngá êdélé fê ꞌásĩ rî mvá lâ ĩꞌdî. Ândrê lâ Mãríyã ĩꞌdî. Gõꞌdá ậdrúpı̣̃ lâ yî ĩꞌdî Yãkóbã, Yõsépã, Sĩmónã gõꞌdá kpá Yúdạ̃. 56 Gõꞌdá îzó lâ yî ndrĩ ꞌdó rĩꞌá ĩyî ãmá bê nõngá. Gõꞌdá gólâ âꞌdô rû jãꞌá âꞌdólé tã nı̣̃nı̣̃ ꞌdî ꞌbá yí bê rõô gõꞌdá kpá mbârâkã bê rõô ꞌdĩ íyíkâ ángô tí ró yã?” 57 Ĩtí rî, õjílã ꞌdî ꞌbá yî drí âꞌdózó ạ̃wạ̃ ró Yésũ bê, Gõꞌdá drílĩyî Yésũ rî gãzó dó lı̣̃fı̣́ îmbá ꞌbá ró. Gõꞌdá ĩtí rî, Yésũ drí ngãzó tã âtálé drílĩyî kĩ, “Órî tã ậngũ ꞌbá ı̣̂njı̣̃lı̣́ ı̣̂njı̣̃ võ ꞌásĩ ndrĩ. Gõꞌdá cé õjílã ꞌbạ̃drı̣̃ gólâ rî nyãányâ kâ rî ꞌbá yî gõꞌdá õjílã ꞌbã-tı̣̂ gólâkâ rî kâ rî ꞌbá yí bê ı̣̂njı̣̃ı̣́ ĩyî gólâ kô.” 58 Tãlâ tã lẽ ãkõ õjílã ꞌdî ꞌbá yí kâ tãsĩ rî, gólâ ꞌé tã tı̣̂ drí ậꞌdı̣́zó rî ꞌbá yî kô ãmbá ꞌbạ̃drı̣̃ íyíkâ ꞌdĩ ꞌá nĩngá.

14

Tã õdrã Yõwánĩ bãbãtízĩ ꞌẽ ꞌbá ró rî kâ tãsĩ rî

(Márãkõ 6.14-29; Lúkạ̃ 9.7-9)

1 Kậyı̣̂ nã ꞌbá yî sĩ rî, Ẽródẽ Ãnĩtípã ĩꞌdî kúmú ạ́ngı̣́ ꞌî ꞌbạ̃drı̣̃ Gãlĩláyã kâ drı̣̃lı̣́. Gõꞌdá drílâ rĩzó tã lârâkô Yésũ drí rĩꞌá ꞌẽlâ rî ꞌbá yî tã lâ yî ârílí. 2 Gõꞌdá Ẽródẽ ârî tã lârâkô ꞌdĩ ꞌbá yî tã lâ bê rî, gólâ drí tã âtázó Yésũ rî tãsĩ tã lôgõ ꞌbá íyíkâ rî ꞌbá yî drí kĩ, Yésũ ãâꞌdô pạ̃tı̣́ı̣̃ Yõwánĩ bãbãtízĩ ꞌẽ ꞌbá ró rî ĩꞌdî. Gólâ õlîdrî trá óꞌdí õdrã ꞌásĩ mbârâkã bê. Ĩꞌdî gólâ drí âꞌdózó cú mbârâkã bê rĩzó tã lârâkô ꞌdĩ ꞌbá yî ꞌẽlé ꞌdĩ.

3-5 Nĩ ndrê drẽ, tã gólâ õdrã pá âsé ꞌbá Yõwánĩ drı̣̃ı̣̂ rî ĩꞌdî nõ. Sı̣́sı̣́ rî, kúmú Ẽródẽ drí ậdrúpı̣̃ lâ Fílĩpõ rî õkó rú bê Ẽrõdíyã rî drı̣̃ îzãzó. Gõꞌdá drílâ õkó ꞌdĩ pãzó ậdrúpı̣̃ lâ drı̣́gạ́ sĩ trõlé yí drí õkó ró. Gõꞌdá Yõwánĩ ndrê tã Ẽródẽ drí ꞌẽlé ꞌdĩ bê rî, gólâ drí gõzó tã lôgõlé Ẽródẽ drı̣̃ı̣̂ kĩ, “Âꞌdó kô tã mbı̣̂ ró ní drí õkó pãzó ánî ậdrúpı̣̃ drı̣́gạ́ sĩ.” Gõꞌdá Ẽródẽ ârî tã Yõwánĩ drí âtálé yí drí ꞌdĩ bê rî, drílâ ngãzó ạ̃wạ̃ ró Yõwánĩ bê ꞌẽzó gólâ rî fũlı̣́. Gõꞌdá Ẽródẽ ꞌê bê Yõwánĩ rî fũlı̣́ rî, gólâ drí âꞌdózó ũrı̣̃ ró tã ı̣̂sũ õjílã Yúdạ̃ yí kâ rî ꞌbá yí kâ tãsĩ, tãlâ gólâ nı̣̃ trá kĩ, õjílã Yúdạ̃ yí kâ rî ꞌbá yî nı̣̃ ĩyî trá kĩ Yõwánĩ ãꞌdô rĩꞌá tã ậngũ ꞌbá ꞌî. Tã ꞌdî tãsĩ rî, gólâ ꞌbãá tã kô Yõwánĩ rî fũzó, gõꞌdá gólâ drí tã ꞌbãzó Yõwánĩ rî ậrúzó ômbélé ꞌbãlé gạ̃nı̣́mạ̃ ꞌá. 6 Nĩngá sĩ, kậyı̣̂ Ẽródẽ rî tı̣̃zó ꞌá lâ rî âcâ bê rî, gólâ drí kãrámã ạ́ngı̣́ ꞌẽzó. Gõꞌdá gólâ drí õjílã ạ́ngı̣́ ạ́ngı̣́ ậzı̣́zó dũû ânĩlí kãrámã ꞌdî ꞌá. Gõꞌdá drílâ tã ꞌbãzó Ẽrõdíyã rî mvá ãnjó drí ậndú tõzó ũmú ꞌdĩ ꞌbá yî ândrá. Gõꞌdá ízámvá ꞌdĩ drí ậndú tõzó sũsũ ró lậvũlı̣́ kôrô gólĩyî ândrá. Ậndú gólâkâ tõlé ꞌdĩ tã lâ drí sũzó kúmú Ẽródẽ rú rõô. 7 Tã rî ꞌdĩ tãsĩ rî, kúmú Ẽródẽ drí lãtrítrí îtrízó ízámvá ꞌdĩ drí kĩ, ngá tíbê gólâ drí zı̣̃lı̣́ yí tı̣́ sĩ rî, yí âꞌdô ngá rî ꞌdĩ fẽꞌá gólâ drí.

8 Gõꞌdá Ẽródẽ rî õkó drí gõzó ngá íyî mvá drí ꞌẽꞌá zı̣̃lâ Ẽródẽ tı̣́ ꞌdĩ âꞌdálé íyî mvá drí. Gõꞌdá ízámvá ꞌdĩ drí gõzó tã âtálé Ẽródẽ drí kĩ, “Ónĩ nĩꞌá Yõwánĩ bãbãtízĩ ꞌẽ ꞌbá ró rî drı̣̃ lâ âgálé njíyá ꞌbãlé tạ́bı̣́gạ́ drı̣̃ı̣̂ âjílí má drí nõlé.” 9 Gõꞌdá Ẽródẽ ârî úlı̣́ ꞌdĩ ꞌbá yî bê rî, gólâ drí gõzó âꞌdólé tã ı̣̂sũ ró úlı̣́ ꞌdĩ ꞌbá yî tãsĩ. Gõꞌdá lãtrítrí gólâ drí îtrílí ũmú ꞌdĩ ꞌbá yî ândrá ꞌdĩ tãsĩ rî, drílâ tã-drı̣̃ lẽzó ngá ízámvá ꞌdĩ drí lẽlé ꞌdĩ fẽzó drílâ. 10 Nĩngá sĩ rî, Ẽródẽ drí ạ̃jú ꞌbũ ꞌbá íyíkâ rî ꞌbá yî jõzó nĩꞌá gạ̃nı̣́mạ̃ ꞌálâ Yõwánĩ rî drı̣̃ âgálé njíyá, drı̣̃ lâ âtrõlé tạ́bı̣́gạ́ drı̣̃ı̣̂. 11 Gõꞌdá gólĩyî âgâ Yõwánĩ rî drı̣̃ bê rî, drílĩyî âtrõzó lâ tạ́bı̣́gạ́ drı̣̃ı̣̂, ânĩꞌá fẽlâ ízámvá ꞌdĩ drí. Gõꞌdá ízámvá ꞌdĩ drí trõzó lâ nĩꞌá fẽlâ ândrê lâ drí. 12 ꞌDĩî vósĩ rî, tã ârí ꞌbá Yõwánĩ kâ rî ꞌbá yî drí ânĩzó ĩyî Yõwánĩ rî ãvõ ạ̃lı̣́ ꞌdĩ trõlé nĩꞌá ꞌbãlâ ꞌbú ꞌá. Gõꞌdá drílĩyî nĩzó kpá nĩꞌá tã lâ âtálé Yésũ drí.

Tã Yésũ drí ngá nyãnyã fẽzó õjílã dũû drí rî

(Márãkõ 6.30-44; Lúkạ̃ 9.10-17; Yõwánĩ 6.1-14)

13 Gõꞌdá Yésũ ârî bê Yõwánĩ rî õdrã tã rî, drílâ ngãzó nĩlí mbãlé kõlóngbõ ꞌá nĩꞌá lı̣̃mvû ândrê Gãlĩláyã kâ ꞌdĩ drı̣̃ lâ mbãlé, tãlâ yí nĩ ró bê võ gólâ õjílã ãkó rî ûsúlı̣́ rĩzó ꞌá lâ. Gõꞌdá õjílã ârî ĩyî tã bê kĩꞌá nĩ rî, Yésũ ngâ trá ꞌẽꞌá nĩlí kõlóngbõ sĩ rî, drílĩyî ngãzó jạ̃rı̣́bạ̃ ĩyíkâ âyélé lậvũzó sı̣́sı̣́ ꞌálâ pá sĩ lı̣̃mvû ândrê ꞌdĩ gãrã drı̣̃ lâ ꞌásĩ, nĩꞌá võ gólâ Yésũ drí ꞌẽzó nĩlí ꞌá lâ rî ꞌá. 14 Gõꞌdá Yésũ câ bê tólâ rî, drílâ âfõzó kõlóngbõ ꞌásĩ. Drílâ õꞌbí tı̣́lı̣́lı̣́ ndrẽzó. Gõꞌdá gólâ ndrê õꞌbí ꞌdĩ ꞌbá yî bê rî, gólĩyî ĩzã drí gãzó gólâ rú, gõꞌdá drílâ gólĩyî ngá lãzé bê rî ꞌbá yî êdézó ngá lãzé ĩyíkâ ꞌásĩ. 15 Gõꞌdá câ bê lạ̃njạ́túlı̣́ bê rî, lãjóꞌbá Yésũ kâ drí ânĩzó Yésũ ngálâ tã îjílí gólâ tı̣́ kĩ, “Nõô gõꞌdá trá võ ãgângbêlẽ ꞌî nõ, ı̣̃tú gõꞌdá trá ꞌẽꞌá fĩlí. Ní jô õꞌbí nõ ꞌbá yî ãkpã nõtí, õnĩ ró ĩyî bê, nĩꞌá ngá nyãnyã lôndãlé võ mvá ãzâ ꞌbá yî õjílã bê rî ꞌásĩ ĩyî drí nyãlé.” 16 Gõꞌdá Yésũ drí gõzó tã-drı̣̃ lôgõlé lãjóꞌbá íyíkâ ꞌdĩ ꞌbá yî drí kĩ nĩ rî, “Âꞌdó kô îcâ-îcâ ró drílĩyî nĩzó ngá nyãnyã lôndãlé ĩyî drí nyãlé. Ãnî nyãányâ, nĩ fẽ ngá nyãnyã gólĩyî drí nyãlé.” 17 Gõꞌdá lãjóꞌbá ꞌdĩ ꞌbá yî drí tã-drı̣̃ lôgõzó Yésũ drí kĩ, “Ãmâ kó cé rĩꞌá ãmbãtã bê njı̣̂ gõꞌdá ı̣̃ꞌbı̣̂ mvá bê kpá rı̣̃.”

18 Nĩngá sĩ, Yésũ drí tã âtázó drílĩyî kĩ, “Nĩ âjî ngá nyãnyã rî gógó ꞌdĩ ꞌbá yî má ngáá nõlé.” Gõꞌdá drílĩyî trõzó lâ fẽlé Yésũ drí. 19 Gõꞌdá ĩtí rî, Yésũ drí tã âtázó õꞌbí ꞌdĩ ꞌbá yî drí kĩ nĩ rî, gólĩyî õrî vũdrı̣́ õmã drı̣̃ı̣̂. Gólĩyî rî bê vũdrı̣́ rî, gólâ drí ãmbãtã njı̣̂ ꞌdĩ trõzó ı̣̃ꞌbı̣̂ rı̣̃ ꞌdî bê yí drı̣́gạ́ gõꞌdá võ ndrẽzó ꞌbũû ꞌálâ, drílâ rãtáã ꞌẽzó Ôvârí drí ngá nyãnyã ꞌdî ꞌbá yî tãsĩ. Gõꞌdá drílâ ãmbãtã ꞌdî ꞌâ lâ pı̣̃zó ı̣̃ꞌbı̣̂ ꞌdĩ ꞌbá yí bê. Nĩngá sĩ, drílâ trõzó lâ fẽlé lãjóꞌbá íyíkâ ꞌdĩ ꞌbá yî drı̣́gạ́, gõꞌdá lãjóꞌbá ꞌdĩ ꞌbá yî drí trõzó lâ lânjílí õꞌbí ꞌdĩ ꞌbá yî drí. 20 Drílĩyî nyãzó lâ, ngá nyãnyã ꞌdî drí gólĩyî îcázó. Gõꞌdá lãjóꞌbá ꞌdĩ ꞌbá yî drí ngá nyãnyã ạ̃mbúkũ lâkí ꞌbá rî êꞌbézó ívõ ꞌásĩ dũûdû zãlô mûdrı̣́-drı̣̃-lâ-ngâ-rı̣̃. 21 Ĩtí rî, õjílã gólĩyî ngá ꞌdĩ ꞌbá yî nyã ꞌbá rî rĩꞌá ĩyî kútũ-njı̣̂. ꞌDĩî ólã cé ãgô ĩꞌdî. Gõꞌdá ólãá õkó ꞌdĩyímvá bê kô.

Tã Yésũ drí ậcı̣́ tõzó lı̣̃mvû ândrê drı̣̃ı̣̂ sĩ rî

(Márãkõ 6.45-52; Yõwánĩ 6.15-21)

22 Gõꞌdá kôrô tã ꞌdî vósĩ rî, Yésũ drí tã âtázó lãjóꞌbá íyíkâ ꞌdĩ ꞌbá yî drí kĩ nĩ rî, gólĩyî õmbã kõlóngbõ ꞌá lậvũlı̣́ sı̣́sı̣́ ꞌálâ, nĩꞌá gõlé ꞌáꞌá lé drı̣̃ lı̣̃mvû ândrê ꞌdĩ kâ ãzâ lésĩ rî ꞌá. Yî drẽ rĩꞌá tãkõ, tãlâ yí lẽ õꞌbí ꞌdĩ ꞌbá yî jõlé zãlô sı̣́sı̣́, gólĩyî õnĩ ró bê gõlé ĩyî drí ꞌbã ꞌásĩ. 23 Gõꞌdá Yésũ jô õꞌbí ꞌdĩ ꞌbá yî bê ndrĩ, nĩꞌá gõlé ĩyî drí ꞌbã ꞌásĩ rî, drílâ gõzó mbãlé únı̣́ drı̣̃ ꞌálâ, nĩꞌá rãtáã ꞌẽlé. Gólâ drí rĩzó élê únı̣́ drı̣̃ ꞌá tólâ rãtáã ꞌẽlé ngạ́cı̣̂ ꞌdĩ sĩ. 24 Gõꞌdá lãjóꞌbá Yésũ kâ ꞌdĩ ꞌbá yî õtírĩ nĩî jẽjẽ ró lı̣̃mvû ândrê ꞌdĩ ító ꞌâ lâ ꞌá rî, kạ̃gũmạ́ạ̃ ândrê drí îtõzó rĩꞌá ậsı̣̃lı̣́ õnjí ró. Ĩtí rî, kạ̃gũmạ́ạ̃ ꞌdĩ drí rĩzó lı̣̃mvû ândrê ꞌdĩ drı̣̃ lâ îyálé kãgbã-kãgbã. Lı̣̃mvû rĩ ꞌbá rû îyálé ꞌdĩ drí rĩzó rû sı̣̃lı̣́ kõlóngbõ rú. Drílâ rĩzó kõlóngbõ îyálé õnjí tẽtẽ ró.

25 Gõꞌdá õtírĩ cãâ ꞌbõlõwá ãwó sĩ rî, Yésũ drí ngãzó rĩꞌá nĩlí lãjóꞌbá íyíkâ ꞌdĩ ꞌbá yî ngálâ lı̣̃mvû drı̣̃ı̣̂ sĩ. 26 Gõꞌdá lãjóꞌbá gólâkâ ꞌdĩ ꞌbá yî ndrê ĩyî gólâ bê rĩꞌá ânĩꞌá lı̣̃mvû drı̣̃ı̣̂ sĩ rî, ũrı̣̃ drí gãzó gólĩyî rú. Gõꞌdá drílĩyî ngãzó trẽlé tã âtá bê kĩ, “Wúûwú, ꞌdĩî ãvõ líndrí ꞌî rĩ ꞌbá ânĩlí ꞌdĩ!”

27 Yésũ ârî tã gólĩyíkâ âtálé ꞌdĩ bê rî, gõꞌdá kôrô drílâ ngãzó tã âtálé drílĩyî kĩ nĩ rî, “Nĩ ꞌê ũrı̣̃ kô. Nõô mâ Yésũ ĩꞌdî.” 28 Gõꞌdá Pétẽrõ drí gõzó tã-drı̣̃ lôgõlé Yésũ drí kĩ nĩ rî, “Kúmú, õzõ ꞌdĩî ãꞌdô fí pạ̃tı̣́ı̣̃ nî ĩꞌdî rî, ꞌdõvó ní zı̣̂ mâ nĩlí ní ngálâ lı̣̃mvû drı̣̃ı̣̂ sĩ.” 29 Gõꞌdá Yésũ drí tã âtázó Pétẽrõ drí kĩ nĩ rî, “ꞌDõvó ní ânĩ.” Gõꞌdá Pétẽrõ drí ârízó kõlóngbõ ꞌásĩ nĩlí Yésũ ngálâ lı̣̃mvû drı̣̃ı̣̂ sĩ. 30 Gõꞌdá Pétẽrõ õtírĩ rĩî nĩlí rî, gólâ drí lı̣̃fı̣́ jãzó võ ndrẽlé gãrã drı̣̃ı̣̂. Ĩtí rî, gólâ ûsû kạ̃gũmạ́ạ̃ rĩ ꞌbá lı̣̃mvû drı̣̃ îyálé ꞌdĩ võ lâ bê rî, kôrô ũrı̣̃ drí gãzó gólâ rú. Gõꞌdá drílâ îtõzó rĩꞌá lêtélé nĩꞌá lı̣̃mvû zẽ ꞌálâ. Gõꞌdá drílâ ngãzó trẽlé kĩ, “Kúmú, ní pâ mâ!” 31 Gõꞌdá kôrô Yésũ drí íyî drı̣́ îjõzó ꞌwãâ Pétẽrõ rî lôkózó âsélé gólâ õzó lêté kô. Gõꞌdá drílâ ngãzó tã âtálé Pétẽrõ drí kĩ, “Tã lẽlẽ áníkâ má ꞌá rî cé fínyáwá ĩtí ãꞌdô tãsĩ yã? Ní rî tã ı̣̂sũlı̣́ rı̣̃ rı̣̃ ãꞌdô tãsĩ yã?”

32 Gõꞌdá Pétẽrõ yî Yésũ bê drí ngãzó ĩyî mbãlé kõlóngbõ ꞌá. Ĩtí rî, gólĩyî fî bê kõlóngbõ ꞌá rî, kôrô kạ̃gũmạ́ạ̃ ꞌdĩ drí âdrézó. 33 Gõꞌdá lãjóꞌbá gólĩyî ndrĩ kõlóngbõ ꞌdî ꞌá ꞌdĩ ꞌbá yî ndrê ĩyî tã gólĩyî rû ꞌẽ ꞌbá ꞌdĩ ꞌbá yî bê rî, drílĩyî ngãzó Yésũ rî ı̣̂njı̣̃lı̣́ úlı̣́ âtâ-âtâ bê kĩ, “Pạ̃tı̣́ı̣̃ nõô rĩꞌá Ôvârí rî mvá ĩꞌdî.”

Tã Yésũ drí ngá lãzé ꞌbá êdézó ngá lãzé ĩyíkâ ꞌásĩ ꞌbạ̃drı̣̃ zı̣̃lı̣́ Gẽnẽsãrétẽ rî ꞌálâ rî

(Márãkõ 6.53-56)

34 Nĩngá sĩ, Yésũ yî mbã bê lı̣̃mvû ândrê ꞌdĩ drı̣̃ lâ rî, drílĩyî nĩzó cãlé ꞌbạ̃drı̣̃ gólâ zı̣̃lı̣́ Gẽnẽsãrétẽ rî ꞌálâ. 35 Gõꞌdá õjílã tólâ nã ꞌbá yî ârî ĩyî tã bê kĩꞌá nĩ rî, Yésũ ãâcâ trá rî, drílĩyî ngãzó tã lâ ꞌbãlé õjílã gólĩyî võ ꞌdî kâ ꞌdĩ ꞌbá yî drí ârílí ndrĩ, gólĩyî ãâjî ró õjílã gólĩyíkâ ngá lãzé bê rî ꞌbá yî Yésũ ngálâ. 36 Gõꞌdá áâjílí bê õjílã gólĩyî ngá lãzé bê ꞌdĩ ꞌbá yî Yésũ ngálâ rî, õjílã gólĩyî õjílã ngá lãzé bê ꞌdĩ ꞌbá yî âjí ꞌbá rî yî drí gõzó rúꞌbạ́ lôꞌbãlé Yésũ rú kĩ, “Ní âyê õjílã ngá lãzé bê ꞌdĩ ꞌbá yî õdõ ĩyî cé ítá tı̣̂ áníkâ ĩꞌdî, ngá lãzé gólĩyíkâ âꞌdô rû ndẽꞌá.” Gõꞌdá Yésũ drí tã gólĩyíkâ ꞌdĩ drı̣̃ lâ lẽzó. Ĩtí rî, gólĩyî ndrĩ ítá tı̣̂ Yésũ kâ dõ ꞌbá rî yî, ngá lãzé gólĩyíkâ drí rû ndẽzó.

15

Tã Yésũ drí tã âtázó lãꞌbí Yúdạ̃ yí kâ tãsĩ rî

(Márãkõ 7.1-13)

1 Gõꞌdá nĩngá sĩ rî, Pạ̃rúsı̣̃ ãzâ ꞌbá yî gõꞌdá lãꞌbí Yúdạ̃ yí kâ îmbá ꞌbá ãzâ ꞌbá yí bê drí ânĩzó Yẽrõsãlémã lésĩ, ânĩꞌá ícícíyá ꞌẽlé Yésũ rú. Gõꞌdá drílĩyî tã îjízó Yésũ tı̣́ kĩ, 2 “Lãjóꞌbá áníkâ rî ꞌbá yî rí ĩyî kô lãꞌbí ãmâ ạ́ꞌbı̣́yạ́ yí kâ ꞌẽlé ndrĩ ãꞌdô tãsĩ yã? Ní ndrê drẽ, gólĩyî õlẽ trá ngá nyãlé rî, gólĩyî rí kô ĩyî drı̣́ jĩlí lạ́tı̣̂ mbı̣̂ sĩ lãꞌbí ãmákâ rî vó ró.” 3 Gõꞌdá Yésũ drí tã-drı̣̃ lôgõzó drílĩyî kĩ, “Tãlâ ãꞌdô ꞌî ãnî drí rĩzó tã ꞌbãꞌbã Ôvârí kâ ꞌẽlé kô tã lãꞌbí ãníkâ rî ꞌbá yí kâ ꞌẽꞌẽ lâ sĩ yã? 4 Nĩ ndrê drẽ, Ôvârí ꞌbã tã trá kĩ nĩ rî, ‘Ní ı̣̂njı̣̃ ánî átá yî ánî ândré bê.* Gõꞌdá õzõ õjílã ãzâ õꞌê ꞌdásí átá lâ rú ngãtá ândré lâ rú yã rî, áâꞌdô õjílã rî ꞌdĩ fũꞌá vólé.’* 5-6 Gõꞌdá nĩ rî tã îmbálé kĩ nĩ rî, õzõ õjílã ãzâ ãâꞌdô ngá ãzâ ꞌbá yí bê îcálé fẽlé íyî átá rî pãzó íyî ândré bê gõꞌdá sı̣́sı̣́ gólâ âtâ tã trá ngá ꞌdĩ ꞌbá yî âꞌdô trá fẽlé ngá fẽfẽ ró Ôvârí drí rî, ĩtí rî, îcá gõꞌdá kô gólâ drí ngá rî ꞌdĩ fẽzó íyî átá yî drí íyî ândré bê. Ĩtí rî, lãꞌbí ꞌdĩ ꞌẽꞌẽ lâ sĩ rî, nĩ njı̣̃ lạ́tı̣̂ trá gólâ drí átá lâ rî ı̣̂njı̣̃zó kô ândré lâ bê. Tã ꞌdî tãsĩ rî, nĩ njâ tã ꞌbãꞌbã Ôvârí kâ rî trá ãnî drí gõzó tã lãꞌbí ãnî nyãányâ kâ rî kâ ꞌẽlé ĩꞌdî. 7 Ãnî gólĩyî âꞌdó ꞌbá tã ı̣̂sũ bê rı̣̃ nô ꞌbá yî, úlı̣́ gólâ Ôvârí drí âtálé tã ậngũ ꞌbá Ĩsáyã sĩ ãnî tãsĩ rî, rĩꞌá mbı̣̂. 8 Gólâ kĩ,

‘Õjílã nô ꞌbá yî rî ĩyî ámâ ı̣̂njı̣̃lı̣́ cé ĩyî tı̣̂ sĩ,

gõꞌdá gólĩyî lẽé kô tã ámákâ ꞌẽlé ĩyî pı̣̃pı̣̂sı̣́lı̣́ sĩ.

9 Gólĩyî rî ámâ ı̣̂njı̣̃lı̣́ tã ífí ãkó,

tãlâ gólĩyî rî lãꞌbí ĩyíkâ õjílã mvá kâ rî îmbálé ĩꞌdî tã ꞌbãꞌbã ámákâ Ôvârí kâ rî võ lâ ꞌá.’ ”

Ĩsáyã 29.13

Ngá gólĩyî rĩ ꞌbá õjílã ꞌbãlé âꞌdólé õnjí ró Ôvârí rî lı̣̃fı̣́ drı̣̃ ꞌá rî

(Márãkõ 7.14-23)

10 Gõꞌdá nĩngá sĩ rî, Yésũ drí õꞌbí gólĩyî rû êꞌbé ꞌbá gólâ lạ̃gạ́tı̣́ rî ꞌbá yî ậzı̣́zó ânĩlí yí ngálâ. Gõꞌdá drílâ tã âtázó gólĩyî drí kĩ, “Nĩ ârî úlı̣́ má drí ꞌẽꞌá âtálâ ãnî drí nõ, gõꞌdá tã lâ õfî ãnî drı̣̃ı̣̂ dódó. 11 Ngá gólâ fĩ ꞌbá õjílã sı̣́-ꞌbálé ꞌásĩ rî, rí kô õjílã ꞌbãlé âꞌdólé õnjí ró Ôvârí rî lı̣̃fı̣́ drı̣̃ ꞌá. Gõꞌdá ngá gólâ rĩ ꞌbá zãâ lậpı̣̂-lậpı̣̂ ró õjílã pı̣̃pı̣̂sı̣́lı̣́ ꞌá rî, rî nĩ rĩꞌá õjílã ꞌbãlé âꞌdólé õnjí ró Ôvârí rî lı̣̃fı̣́ drı̣̃ ꞌá.”

12 Nĩngá sĩ, lãjóꞌbá Yésũ kâ rî ꞌbá yî drí rû êsézó ãnyî gólâ lạ̃gạ́tı̣́. Gõꞌdá drílĩyî tã îjízó gólâ tı̣́ kĩ, “Ní nı̣̃ trá kĩꞌá nĩ rî, úlı̣́ ní drí âtálé ꞌdĩ ꞌbá yî ꞌbã Pạ̃rúsı̣̃ yî trá âꞌdólé ạ̃wạ̃ ró ní bê yã?”

13 Gõꞌdá Yésũ drí tã-drı̣̃ lôgõzó drílĩyî úlı̣́ mãnĩgõ sĩ kĩ, “Ngá-ạ̃rú ndrĩ gólĩyî ámâ átá ûrú ꞌálâ rî drí ı̣̂ꞌdı̣́lı̣́ nĩ kôꞌdáwá rî, áâꞌdô ângíꞌá lâ vólé õmvórẽ lâ ꞌásĩ. 14 Nĩ âyê drẽ Pạ̃rúsı̣̃ ꞌdĩ ꞌbá yî. Gólĩyî rĩꞌá õzõ õjílã gólĩyî lı̣̃fı̣́ ãkó lé ꞌbá tíbê rĩ ꞌbá ĩyî ãzí-ãzí yî lı̣̃fı̣́ ãkó lé ꞌbá ró rî ꞌbá yî sẽlé rî kâtí. Âꞌdô îcáꞌá fí trá õjílã gólâ lı̣̃fı̣́ ãkó rî drí íyî ãzí-ãzí rî sẽzó yã? Îcá kô. Õzõ gólâ õsê íyî ãzí-ãzí trá rî, gólĩyî kpạ̃rạ̃tı̣́ âꞌdô ꞌdẽꞌá ĩyî ꞌbú ândrê fĩfĩ ró rî ꞌá.”

15 Gõꞌdá Pétẽrõ drí gõzó tã âtálé Yésũ drí kĩ nĩ rî, “Ní âꞌdâ drẽ úlı̣́ mãnĩgõ ngá gólâ rĩ ꞌbá õjílã ꞌbãlé âꞌdólé õnjí ró Ôvârí rî lı̣̃fı̣́ drı̣̃ ꞌá rî tãsĩ rî tã ífí lâ ãmâ drí.”

16 Ĩtí rî, Yésũ drí tã lôgõzó âmbâ-âmbâ ró lãjóꞌbá íyíkâ ꞌdĩ ꞌbá yî drí kĩ, “Tã nô fí drẽ zãâ ãnî drı̣̃ı̣̂ kô yã? 17 Nĩ nı̣̃ı̣́ kô kĩꞌá nĩ rî, ngá gólâ fĩ ꞌbá õjílã tı̣̂ ꞌásĩ rî, rî íyíkâ nĩlí õjílã ꞌâ ꞌá, gõꞌdá drílâ âfõzó vólé rúꞌbạ́ ꞌásĩ yã? Ngá gólâ õjílã drí nyãlé rî îcá kô gólâ rî îzãlé Ôvârí rî lı̣̃fı̣́ drı̣̃ ꞌá. 18 Gõꞌdá ngá gólâ âfõ ꞌbá õjílã tı̣̂ ꞌásĩ rî, ꞌdĩî ngá gólâ âfõ ꞌbá tã ı̣̂sũ gólâkâ ꞌásĩ rî ĩꞌdî. ꞌDĩî ngá gólâ rĩ ꞌbá õjílã îzãlé Ôvârí rî lı̣̃fı̣́ drı̣̃ ꞌá rî ĩꞌdî. 19 Nĩ ndrê drẽ, tã ı̣̂sũ õnjí gólâ rĩ ꞌbá õjílã ãzâ ꞌbãlé õjílã ãzí fũlı̣́, ngãtá gólâ rî ꞌbãlé ậyı̣́lı̣́ ꞌdãzí rî õkó bê ngãtá ꞌdãzí rî ágó bê, ngãtá gólâ rî ꞌbãlé ãvẽ ꞌẽlé, ngãtá gólâ rî ꞌbãlé ngá õjílã ãzí kâ ûgũlı̣́, ngãtá gólâ rî ꞌbãlé õnjõ âdólé õjílã ãzí rú, ngãtá gólâ rî ꞌbãlé úlı̣́ õnjí âtálé õjílã ãzí rú yã rî, tã ı̣̂sũ õnjí ꞌdĩ ꞌbá yî rî âfõlé õjílã rî ꞌdĩ pı̣̃pı̣̂sı̣́lı̣́ lâ ꞌásĩ. 20 ꞌDĩî ngá gólĩyî rĩ ꞌbá õjílã ꞌbãlé âꞌdólé õnjí ró Ôvârí rî lı̣̃fı̣́ drı̣̃ ꞌá rî ꞌbá yî ĩꞌdî. Ĩtí rî, ngá nyãnyã drı̣́ jĩjĩ lạ́tı̣̂ mbı̣̂ ꞌásĩ rî ãkó rî ꞌbãá õjílã kô âꞌdólé õnjí ró Ôvârí rî lı̣̃fı̣́ drı̣̃ ꞌá.”

Tã Yésũ drí mvá ãnjó õkó ãzâ õjílã lídí ró rî kâ êdézó rî

(Márãkõ 7.24-30)

21 Gõꞌdá nĩngá sĩ rî, Yésũ yî drí ngãzó võ ꞌdî âyélé lãjóꞌbá íyíkâ ꞌdĩ ꞌbá yí bê nĩzó ꞌbạ̃drı̣̃ gólâ ãnyî jạ̃rı̣́bạ̃ Tírã kâ Sĩdónã kâ bê rî lạ̃gạ́tı̣́ rî ꞌálâ. 22 Gõꞌdá gólĩyî câ bê tólâ rî, õkó ãzâ õrĩ Kãnánã kâ ꞌásĩ gólâ rĩ ꞌbá ꞌbạ̃drı̣̃ ꞌdî ꞌá rî drí ânĩzó ãwó ngõlé Yésũ drí rúꞌbạ́ lôꞌbã-lôꞌbã sĩ kĩ, “Kúmú Yésũ, Dạ̃wúdı̣̃ rî ózõwá, ní ndrê ámâ ĩzã! Mvá ãnjó ámákâ, gólâ cú rĩꞌá líndrí õnjí bê. Líndrí õnjí ꞌdĩ rî gólâ rî îkpókpólõlé rõô. Ní pâ gólâ!” 23 Gõꞌdá Yésũ lôgõó tã õkó ꞌdĩ kâ ꞌdĩ drı̣̃ lâ kô. Gólâ drí íyîngá rĩzó tı̣́tı̣́. Nĩngá sĩ, lãjóꞌbá Yésũ kâ ꞌdĩ ꞌbá yî drí ânĩzó tã âtálé gólâ drí rúꞌbạ́ lôꞌbã-lôꞌbã sĩ kĩ, “Ní drô õkó lídí ꞌdĩ vólé ãmâ lạ̃gạ́tı̣́ sĩ, gólâ õzó rĩî kô ãmâ îkpókpólõlé ôtrê-ôtrê sĩ.”

24 Ĩtí rî, Yésũ drí ngãzó tã-drı̣̃ lôgõlé kĩ, “Ôvârí âjô mâ ânĩlí nõngá nõ cé õjílã Yúdạ̃ yí kâ gólĩyî ậvı̣̃ ꞌbá trá õzõ kạ́bı̣̃lı̣́kı̣̃ kâtí rî ꞌbá yî lôndãlé.” 25 Gõꞌdá õkó ꞌdĩ drí ngãzó ânĩlí Yésũ rî ı̣̂njı̣̃lı̣́. Gõꞌdá drílâ ngãzó tã âtálé kĩ, “Kúmú, ní pâ mâ!”

26 Gõꞌdá Yésũ drí kpá tã-drı̣̃ lôgõzó gólâ drí úlı̣́ mãnĩgõ sĩ kĩ, “Âꞌdó kô tãndí ró ngá nyãnyã trõzó ꞌdĩyímvá* drı̣́gạ́ sĩ fẽlé õké drí nyãlé.” 27 Ĩtí rî, õkó ꞌdĩ drí ngãzó tã âtálé Yésũ drí kĩ nĩ rî, “Ãwô kúmú, ꞌdĩî rĩꞌá tã pạ̃tı̣́ı̣̃ ꞌî. Gõꞌdá õké rî ngá ĩdíkõ rĩ ꞌbá lôꞌdélé íyî lı̣́pı̣̂ drı̣́gạ́ sĩ rî ꞌbá yî ûꞌdúlı̣́ ĩꞌdî nyãlé.” 28 Gõꞌdá Yésũ drí tã-drı̣̃ lôgõzó õkó ꞌdĩ drí kĩ, “Nî rĩꞌá õkó gólâ âꞌdó ꞌbá tã lẽlẽ bê gạ̃rạ̃ má ꞌá rî ĩꞌdî. Tã gólâ ní drí lẽlé rî âꞌdô rû ꞌẽꞌá ní drí.” Gõꞌdá kôrô líndrí õnjí rĩ ꞌbá mvá ãnjó lâ ꞌdĩ îkpókpólõlé ꞌdĩ drí âfõzó vólé. Ĩtí rî, mvá ãnjó gólâkâ ꞌdĩ rúꞌbạ́ lâ drí rû êdézó.

Tã gólâ Yésũ drí õjílã dũû êdézó ngá lãzé ĩyíkâ ꞌásĩ rî

29 Gõꞌdá nĩngá sĩ rî, Yésũ yî drí ꞌbạ̃drı̣̃ ꞌdî âyézó lãjóꞌbá íyíkâ ꞌdĩ ꞌbá yí bê. Drílĩyî ngãzó nĩlí, nĩꞌá cãlé lı̣̃mvû ândrê Gãlĩláyã kâ tı̣́. Gõꞌdá drílĩyî nĩzó zãâ lı̣̃mvû ândrê ꞌdĩ gãrã drı̣̃ lâ ꞌásĩ, nĩꞌá cãlé únı̣́ ãzâ rú. Gõꞌdá drílĩyî mbãzó únı̣́ gãrã drı̣̃ lâ ꞌá rĩlí vũdrı̣́. 30 Nĩngá sĩ, õꞌbí dũû drí ngãzó ĩyî rĩꞌá ânĩlí Yésũ ngálâ. Gólĩyî drí ngá lãzé ꞌbá gólĩyî õŋõ ró ậcı̣́ tõ ꞌbá kô rî ꞌbá yî, gólĩyî lı̣̃fı̣́ ãkó lé ꞌbá ró rî ꞌbá yî, gólĩyî kõrõkpó ró rî ꞌbá yî, gólĩyî úlı̣́ âtá ꞌbá kô rî ꞌbá yî, gõꞌdá gólĩyî ngá lãzé tı̣̂ ngĩíngî bê rî ꞌbá yî âtrõzó âjílí Yésũ ngálâ. Gõꞌdá drílĩyî õjílã gólĩyî ngá lãzé ró ꞌdĩ ꞌbá yî lôꞌbãzó Yésũ ândrá. Gõꞌdá Yésũ drí gólĩyî êdézó ngá lãzé gólĩyíkâ ꞌdĩ ꞌbá yî ꞌásĩ. 31 Ĩtí rî, õꞌbí ꞌdĩ ꞌbá yî ndrê ĩyî õjílã gólĩyî úlı̣́ âtá ꞌbá kô rî ꞌbá yî bê trá rĩꞌá úlı̣́ âtáꞌá, gólĩyî kõrõkpó ró rî ꞌbá yî pá lâ yî lôtô rû bê trá âcálé mbı̣̂mbı̣̂, gólĩyî õŋõ ró rî ꞌbá yî gõꞌdá bê trá ậcı̣́ tõꞌá, gólĩyî lı̣̃fı̣́ lâ yî drí võ ndrẽlé kô rî ꞌbá yî bê trá võ ndrẽꞌá dódó rî, tı̣̂ lâ ĩyî drí ậꞌdı̣́zó ndrúndrú. Ĩtí rî, drílĩyî ngãzó ĩyî rĩꞌá Ôvârí gólâ õjílã Ĩsĩrãꞌélẽ kâ drí rĩꞌá ı̣̂njı̣̃lâ rî lûyı̣́lı̣́ tã gólâ rû ꞌẽ ꞌbá ꞌdĩ tãsĩ.

Tã Yésũ drí ngá nyãnyã fẽzó kpá óꞌdí õjílã dũû drí rî

(Márãkõ 8.1-10)

32 Gõꞌdá nĩngá sĩ rî, Yésũ drí lãjóꞌbá íyíkâ ꞌdĩ ꞌbá yî ậzı̣́zó ânĩlí yí ngálâ. Gõꞌdá drílâ tã âtázó drílĩyî kĩ, “Mâ rĩꞌá tã ı̣̂sũ ró õꞌbí nõ ꞌbá yî tãsĩ, tãlâ gólĩyî rî trá má bê nõngá kậyı̣̂ nâ, gõꞌdá ngbãângbânõ rî, gólĩyî trá rĩꞌá ngá ãzâ ãkó nyãlé. Má lẽé kô gólĩyî jõlé nĩꞌá gõlé ĩyî drí ꞌbã ꞌálâ lõfó sĩ, gólĩyî lı̣̃fı̣́ õzó ậnı̣́ kô lạ́tı̣̂ ꞌá lõfó drí sĩ.”

33 Gõꞌdá lãjóꞌbá Yésũ kâ ꞌdĩ ꞌbá yî drí tã-drı̣̃ lôgõzó gólâ drí kĩ, “Mã âꞌdô ngá nyãnyã ûsúꞌá võ ꞌbã ãkó nõ ꞌá õꞌbí nõ ꞌbá yî îcálé ãꞌdô ꞌásĩ yã?”

34 Gõꞌdá Yésũ drí tã îjízó gólĩyî tı̣́ kĩ, “Ãnî rĩꞌá ãmbãtã bê nõngá tạ̃sı̣̂ yã?” Drílĩyî tã-drı̣̃ lôgõzó kĩ, “Ãmâ cé rĩꞌá ãmbãtã bê njı̣̂-drı̣̃-lâ-rı̣̃ gõꞌdá kpá ı̣̃ꞌbı̣̂ bê dã.”

35 Nĩngá sĩ, Yésũ drí gõzó tã âtálé õꞌbí ꞌdĩ ꞌbá yî drí kĩ, gólĩyî õrî vũdrı̣́ ı̣̃nyạ́kú drı̣̃ı̣̂. 36 Gõꞌdá drílâ ãmbãtã njı̣̂-drı̣̃-lâ-rı̣̃ ꞌdî ꞌbá yî trõzó yí drı̣́gạ́ ı̣̃ꞌbı̣̂ dã ꞌdî bê. Drílâ ãwô-ĩtí ꞌẽzó Ôvârí drí ngá ꞌdĩ ꞌbá yî tãsĩ. Gõꞌdá drílâ ꞌâ lâ yî ûpı̣̃zó, gõꞌdá trõzó lâ fẽlé lãjóꞌbá íyíkâ ꞌdĩ ꞌbá yî drı̣́gạ́. Gõꞌdá drílĩyî trõzó lâ lânjílí õꞌbí ꞌdĩ ꞌbá yî drí nyãlé. 37 Ĩtí rî, õꞌbí ꞌdĩ ꞌbá yî ndrĩ drí ngá nyãzó. Ngá nyãnyã drí gólĩyî îcázó. Gõꞌdá lãjóꞌbá Yésũ kâ ꞌdĩ ꞌbá yî drí ngá nyãnyã ạ̃mbúkũ lâkí ꞌbá rî ûꞌdúzó êꞌbélé ívõ ꞌásĩ dũûdû njı̣̂-drı̣̃-lâ-rı̣̃. 38 Õjílã ndrĩ gólĩyî ngá ꞌdĩ nyã ꞌbá rî yî rĩꞌá kútũ-sû. ꞌDĩî ólã cé ãgô ĩꞌdî. Gõꞌdá ólãá õkó ꞌdĩyímvá bê kô. 39 Gõꞌdá ꞌdĩî vósĩ rî, Yésũ drí õꞌbí ꞌdĩ ꞌbá yî jõzó, nĩꞌá gõlé ĩyî drí ꞌbã ꞌásĩ. Gõꞌdá gólâ jô õꞌbí ꞌdĩ ꞌbá yî bê vólé rî, drílĩyî ngãzó mbãlé kõlóngbõ ꞌá lãjóꞌbá íyíkâ yí bê nĩlí ꞌbạ̃drı̣̃ mvá gólâ zı̣̃lı̣́ Mãgãdánã rî ꞌálâ.

16

Tã drı̣̃-ꞌbá ạ́ngı̣́ Yúdạ̃ yí kâ rî ꞌbá yî drí Yésũ rî îjízó tã lârâkô ꞌẽlé rî

(Márãkõ 8.11-13; Lúkạ̃ 12.54-56)

1 Kậyı̣̂ ãzâ sĩ, Pạ̃rúsı̣̃ ãzâ ꞌbá yî gõꞌdá Sạ̃dúsı̣̃ ãzâ ꞌbá yí bê drí ânĩzó ĩyî Yésũ rî ûjũlı̣́. Ĩtí rî, drílĩyî Yésũ rî îjízó kĩ, “Ní ꞌê tã lârâkô tı̣̂ drí ậꞌdı̣́zó rî ꞌbá yî, tã âꞌdálé kĩ, pạ̃tı̣́ı̣̃ Ôvârí âjô nî nĩ ûrú lésĩ.”

2 Gõꞌdá Yésũ drí tã-drı̣̃ lôgõzó drílĩyî ngá gólĩyî drí rĩꞌá ndrẽlâ rĩ ꞌbá rû âꞌdálé lãmbé sĩ rî ꞌbá yî tãsĩ kĩ, “Õzõ ı̣̃tú õtírĩ ꞌẽê nĩꞌá fĩlí rî, võ lı̣̃fı̣́ õlîkâ trá lîkâ kãâkâ ró rî, nĩ rî tã âtálé kĩ nĩ rî, ı̣̃drú ꞌbũû lı̣̃fı̣́ âꞌdô ꞌbãꞌá ngbángbá. 3 Õzõ gõꞌdá nĩ õndrê ꞌbũû lı̣̃fı̣́ âꞌdô trá mũkũkũ ró cı̣̃ı̣́nó rî, nĩ rî tã âtálé kĩ nĩ rî, ôzê âbí ꞌẽꞌá ꞌdı̣̃lı̣́. Nĩ rî lãmbé ngá gólĩyî rĩ ꞌbá rû ꞌẽlé ꞌbũû ꞌálâ rî ꞌbá yí kâ ndrẽlé ãnî drí tã ífí lâ âꞌdázó. Gõꞌdá lãmbé kậyı̣̂ nõ ꞌbá yí kâ gólâ âꞌdó ꞌbá tã má drí rĩꞌá ꞌẽlâ rî ró nõ, nĩ îcá kô tã ífí lâ âꞌdálé.* 4 Õjílã kậyı̣̂ nõ ꞌbá yí kâ nõ rĩꞌá õjílã õnjí ꞌî. Gólĩyî ró Ôvârí kô. Gólĩyî rî rĩꞌá ámâ îjílí lãmbé tã lârâkô tı̣̂ drí ậꞌdı̣́zó rî ꞌbá yí kâ ꞌẽlé ĩyî drí ndrẽlé ãꞌdô tãsĩ yã? Tã lârâkô gólâ gólĩyî drí ꞌẽꞌá ndrẽlâ má sĩ rî âꞌdô ꞌbãꞌá cé õzõ tã lârâkô gólâ Ôvârí drí ꞌẽlé tã ậngũ ꞌbá Yónã drí rî kâtí rî ĩꞌdî.”* Nĩngá sĩ, Yésũ drí ngãzó gólĩyî âyélé nĩzó vólé.

Tã Yésũ drí lı̣̃fı̣́ lõmbâ fẽzó lãjóꞌbá íyíkâ drí tã îmbâ ányâ Pạ̃rúsı̣̃ yí kâ Sạ̃dúsı̣̃ yí bê rî tãsĩ rî

(Márãkõ 8.14-21)

5 Nĩngá sĩ rî, Yésũ yî drí mbãzó lãjóꞌbá íyíkâ ꞌdĩ ꞌbá yí bê ꞌáꞌá lé drı̣̃ lı̣̃mvû ândrê ꞌdĩ kâ ãzâ lésĩ rî ꞌá. Gõꞌdá gólĩyî mbã bê lı̣̃mvû ꞌdĩ drı̣̃ lâ rî, lãjóꞌbá gólâkâ ꞌdĩ ꞌbá yî drí võ lâ ûsúzó kĩ, ãmbãtã tã jâ trá ĩyî drı̣̃ı̣̂ sĩ trõlé kpãâ ĩyí bê. 6 Gõꞌdá Yésũ drí lı̣̃fı̣́ lõmbâ fẽzó lãjóꞌbá íyíkâ ꞌdĩ ꞌbá yî drí kĩ, “Ãnî lı̣̃fı̣́ õmbâ ãnî rú ạ̃kú Pạ̃rúsı̣̃ yí kâ Sạ̃dúsı̣̃ yí bê rî tãsĩ.”

7 Gõꞌdá lãjóꞌbá Yésũ kâ ꞌdĩ ꞌbá yî ârî ĩyî úlı̣́ gólâkâ ꞌdĩ bê rî, tã ífí lâ fí gólĩyî drı̣̃ı̣̂ dódó kô. Gõꞌdá drílĩyî ngãzó rĩꞌá tã âtálé ĩyî lãfálé ꞌásĩ kĩ, “Yésũ âtâ úlı̣́ ĩtí ꞌdĩ, tãlâ ãmbãtã tã drí jãzó ãmâ drı̣̃ı̣̂ sĩ âtrõlé kpãâ ãmá bê rî drí sĩ yã?”

8 Gõꞌdá Yésũ nı̣̃ tã gólĩyî drí rĩꞌá ı̣̂sũlâ ꞌdĩ bê rî, drílâ gõzó tã âtálé kĩ, “Nĩ rî ãmbãtã ãnî drí ꞌẽꞌá nyãlâ rî tã lâ ı̣̂sũlı̣́ ãꞌdô tãsĩ yã? Tã lẽlẽ ãníkâ má ꞌá rî rĩꞌá cé fínyáwá ĩtí ãꞌdô tãsĩ yã? 9 Tã gólâ má drí ngá nyãnyã fẽzó õꞌbí kútũ-njı̣̂ drí nyãlé ãmbãtã njı̣̂ sĩ rî, tã lâ fí ãnî drı̣̃ı̣̂ kô yã? Gõꞌdá ngá nyãnyã ạ̃mbúkũ lâkí ꞌbá ãnî drí ûꞌdúlı̣́ êꞌbélé dũûdû ívõ ꞌásĩ rî tạ̃sı̣̂ yã? Tã ꞌdî âgá ãnî drı̣̃ı̣̂ kô yã? 10 Gõꞌdá nĩ ı̣̂sũ drẽ tã má drí ngá nyãnyã fẽzó õꞌbí kútũ-sû drí ãmbãtã njı̣̂-drı̣̃-lâ-rı̣̃ sĩ rî tã lâ, ngá nyãnyã ạ̃mbúkũ lâkí ꞌbá rî nĩ ûꞌdû êꞌbélé ívõ ꞌásĩ dũûdû tạ̃sı̣̂ yã? 11 Nĩ rî tã ı̣̂sũlı̣́ kĩꞌá nĩ rî, má rî drı̣́-mbílí sõlé ãnî lı̣̃fı̣́ ngá nyãnyã tãsĩ rî ãꞌdô tãsĩ yã? Má rí kô tã ngá nyãnyã kâ tã lâ âtálé ãnî drí, ãnî lı̣̃fı̣́ õmbâ ãnî rú ạ̃kú Pạ̃rúsı̣̃ yí kâ Sạ̃dúsı̣̃ yí bê rî tãsĩ.”

12 Nĩngá sĩ, úlı̣́ Yésũ kâ ꞌdĩ tã ífí lâ drí gõzó fĩlí lãjóꞌbá gólâkâ ꞌdĩ ꞌbá yî drı̣̃ı̣̂ dódó. Gólĩyî nı̣̃ trá kĩ nĩ rî, Yésũ rí kô lı̣̃fı̣́ lõmbâ fẽlé ĩyî drí ꞌdĩ ạ̃kú gólâ rĩzó ãmbãtã ꞌbẽlé rî tãsĩ. Gólâ rî lı̣̃fı̣́ lõmbâ fẽlé ĩyî drí ꞌdĩ tã îmbâ ányâ Pạ̃rúsı̣̃ yí kâ Sạ̃dúsı̣̃ yí bê gólâ îcá ꞌbá tã ı̣̂sũ õjílã kâ îzãlé rî tãsĩ.

Tã Pétẽrõ drí Yésũ rî âꞌdázó ꞌdíyî pã ꞌbá ró rî

(Márãkõ 8.27–9.1; Lúkạ̃ 9.18-27)

13 Gõꞌdá nĩngá sĩ, Yésũ yî drí nĩzó lãjóꞌbá íyíkâ ꞌdĩ ꞌbá yí bê cãlé võ gólâ ãnyî jạ̃rı̣́bạ̃ zı̣̃lı̣́ Sẽsãréyã Fı̣̃lı̣́pı̣̃ rú rî ꞌálâ. Gõꞌdá gólĩyî câ bê tólâ rî, Yésũ drí lãjóꞌbá íyíkâ ꞌdĩ ꞌbá yî îjízó kĩ, “Mâ gólâ âjólé ûrú lésĩ nô, õjílã ı̣̂sũ ĩyî tã bê ámâ tãsĩ rî, gólĩyî kĩ nĩ rî, mâ ãꞌdî ĩꞌdî yã?”

14 Gõꞌdá drílĩyî tã-drı̣̃ lôgõzó Yésũ drí kĩ, “Õjílã ãzâ ꞌbá yî ı̣̂sũ ĩyíkâ kĩ nĩ rî, ní ãꞌdô Yõwánĩ bãbãtízĩ ꞌẽ ꞌbá ró gólâ drã ꞌbá trá rî ĩꞌdî. Gõꞌdá õjílã ãzâ ꞌbá yî ı̣̂sũ ĩyíkâ kĩ nĩ rî, ní ãꞌdô tã ậngũ ꞌbá Ẽlíyã gólâ âꞌdó ꞌbá bê ạ̃kû ró gõꞌdá ꞌẽ ꞌbá âgõlé ãngó nõ ꞌá rî ĩꞌdî. Gõꞌdá ãzâ ꞌbá yî ı̣̂sũ ĩyíkâ kĩ nĩ rî, ní ãꞌdô tã ậngũ ꞌbá Yẽrẽmíyã âꞌdó ꞌbá kpá bê ạ̃kû ró rî ĩꞌdî. Gõꞌdá ãzâ ꞌbá yî ı̣̂sũ ĩyíkâ tã kĩ nĩ rî, ngãtá ní ãꞌdô ꞌbãꞌá ãlô tã ậngũ ꞌbá ãzí yî lãfálé sĩ rî ĩꞌdî yã rî.” 15 Nĩngá sĩ, Yésũ drí gõzó tã îjílí lãjóꞌbá íyíkâ ꞌdĩ ꞌbá yî tı̣́ kĩ nĩ rî, “Ãnî nyãányâ nĩ ı̣̂sũ ãníkâ bê rî, mâ ãꞌdî ĩꞌdî yã?”

16 Gõꞌdá Sĩmónã Pétẽrõ drí ngãzó tã-drı̣̃ lôgõlé kĩ, “Nî rĩꞌá ꞌdíyî pã ꞌbá gólâ âjólé ûrú lésĩ rî ĩꞌdî, nî Ôvârí gólâ lédrẽ-lédrẽ ró rî mvá lâ ĩꞌdî.”

17 Ĩtí rî, Yésũ drí tã-drı̣̃ lôgõzó Pétẽrõ drí kĩ nĩ rî, “Sĩmónã Yónã rî mvá, Ôvârí fẽ õrẽ tã nı̣̃nı̣̃ kâ trá ní drí. Úlı̣́ ꞌdĩ ámâ átá gólâ ûrú ꞌálâ rî âꞌdâ nĩ ní drí.” 18 Gõꞌdá Yésũ drí tã âtázó Pétẽrõ drí tã ꞌbãꞌbã ró kĩ nĩ rî, “Nî Pétẽrõ, má âtâ tã ní drí, nî rĩꞌá õzõ kúnı̣́ kâtí. Má âꞌdô kạ̃nı̣́sạ̃ ámákâ ꞌdı̣̃ꞌá kúnı̣́ nõ drı̣̃ı̣̂. Gõꞌdá mbârâkã õdrã kâ îcá kô kạ̃nı̣́sạ̃ ꞌdî pẽlé.* 19 Tã ꞌdî tãsĩ rî, má âꞌdô drı̣́-ãcê võ ûrú ꞌálâ rî kâ fẽꞌá ní drí. Õzõ ní õlôgâ tã ãzâ trá dó âꞌdólé ı̣̃nyạ́kú drı̣̃ı̣̂ nõngá rî, ꞌdĩî rî tã âꞌdálé kĩ, Ôvârí lôgâ tã ꞌdî kpá trá dó ûrú ꞌálâ. Gõꞌdá õzõ ní õlẽ tã-drı̣̃ trá tã drí rû ꞌẽzó ı̣̃nyạ́kú drı̣̃ı̣̂ nõngá rî, ꞌdĩî rî tã âꞌdálé kĩ, Ôvârí lẽ tã ꞌdî kpá trá drílâ rû ꞌẽzó ûrú ꞌálâ.” 20 Nĩngá sĩ, Yésũ drí ngãzó drı̣́-mbílí sõlé lãjóꞌbá íyíkâ ꞌdĩ ꞌbá yî lı̣̃fı̣́ kĩ nĩ rî, gólĩyî ãâꞌdâ ĩyî tã kô õjílã ãzãkã drí kĩ, yí âꞌdô ꞌdíyî pã ꞌbá gólâ Ôvârí drí âjólé ûrú lésĩ rî ĩꞌdî.

Tã Yésũ drí õdrã íyíkâ tã lâ âꞌdázó lãjóꞌbá íyíkâ rî ꞌbá yî drí rî

21 Gõꞌdá tã ꞌdî ꞌbá yî vósĩ rî, Yésũ drí îtõzó tã gólĩyî ꞌẽ ꞌbá rû ꞌẽlé yí drí rî ngĩlí ngbálí-ngbálí lãjóꞌbá íyíkâ rî ꞌbá yî drí. Gólâ kĩ, “Îcâ trá má drí nĩzó Yẽrõsãlémã ꞌálâ. Tólâ má âꞌdô lâŋõ ûsúꞌá rõô drı̣̃-ꞌbá ạ́ngı̣́ Yúdạ̃ yí kâ rî ꞌbá yî gõꞌdá gólĩyî sı̣́sı̣́-lésĩ rî ꞌbá yî drı̣́gạ́ sĩ, gõꞌdá kpá gólĩyî lãꞌbí îmbá ꞌbá ró rî ꞌbá yí bê. Áâꞌdô ámâ fũꞌá. Gõꞌdá kậyı̣̂ nâ sĩ, má âꞌdô lîdríꞌá õdrã ꞌásĩ.”

22 Gõꞌdá Pétẽrõ ârî úlı̣́ Yésũ drí âtálé ꞌdĩ bê rî, drílâ Yésũ rî drı̣́ rũzó sẽlé gbíyá gãrã drı̣̃ı̣̂ ãzí-ãzí lâ yî rú sĩ. Gõꞌdá drílâ tã lôgõzó Yésũ drı̣̃ı̣̂ kĩ nĩ rî, “Kúmú, tã ꞌdî ꞌbá yî õꞌé rû kô ní drí, Ôvârí õpâ nî tã ꞌdî ꞌbá yî ꞌásĩ.” 23 Gõꞌdá Yésũ drí rû jãzó tã âtálé Pétẽrõ drí âmbâ-âmbâ ró kĩ, “Pétẽrõ, ní âyê mâ tã ı̣̂sũ áníkâ Sãtánã kâ ꞌdĩ ꞌásĩ. Lạ́tı̣̂ Ôvârí drí ꞌbãlé trá má drí rî, ní lẽ âꞌbãlâ ãꞌdô tãsĩ yã? Tã ı̣̂sũ áníkâ ꞌdĩ rĩꞌá tã ı̣̂sũ ánî nyãányâ kâ ꞌî, ꞌdĩî âꞌdó kô tã ı̣̂sũ tãndí Ôvârí kâ rî ĩꞌdî.”

24 Gõꞌdá Yésũ drí tã âtázó lãjóꞌbá íyíkâ ꞌdĩ ꞌbá yî drí kĩ, “Nĩ ârî drẽ, õzõ õjílã ãzâ õlẽ trá ꞌdẽlé má vósĩ tã ârí ꞌbá ámákâ ró rî, gólâ ãâyê tã gólâ drí lẽlé íyî nyãányâ drí rî ꞌbá yî, gõꞌdá gólâ ãꞌdô njãâ fê lậlı̣̂-lậlı̣̂ íyíkâ njı̣̃lı̣́, ânĩzó ꞌdẽlé má vósĩ tã ârí ꞌbá ámákâ ró. 25 Nĩ ndrê drẽ, õzõ õjílã ãzâ õlẽ trá íyî nyãányâ pãlé õdrã ꞌásĩ ámâ gãgã dó rî sĩ rî, gólâ îcá kô lédrẽ-lédrẽ ạ̃dũkũ ãkó rî ûsúlı̣́. Gõꞌdá õjílã gólâ íyî nyãányâ fẽ ꞌbá rû îzãlé gõꞌdá kpá drãlé ámâ tãsĩ rî, gólâ âꞌdô lédrẽ-lédrẽ ạ̃dũkũ ãkó rî ûsúꞌá. 26 Âꞌdô âꞌdóꞌá ángô tí õzõ õjílã ãꞌdô cú ngá-drı̣̃ ãmbá ãngó nõ ꞌá nõ bê ndrĩ rî, gõꞌdá õzõ gólâ ı̣̃ı̣̂vı̣̃ lạ́tı̣̂ lédrẽ-lédrẽ ạ̃dũkũ ãkó rî kâ trá rî yã? Ĩtí rî, gólâ âꞌdô îcáꞌá ngá ãzâ gĩlí lédrẽ-lédrẽ ạ̃dũkũ ãkó rî võ lâ lôgõzó yã? 27 Tã ꞌdî tãsĩ rî, mâ gólâ âjólé ûrú lésĩ nô âꞌdô ꞌẽꞌá âgõlé kpá óꞌdí mbârâkã ámâ átá kâ bê gõꞌdá kpá mãlãyíkã ámákâ yí bê. Gõꞌdá má âꞌdô ꞌẽꞌá tã-vó õjílã ndrĩ kâ kĩlí âꞌdô tã gólĩyî drí ꞌẽlé rî vó ró. 28 Má âtâ ãnî drí nõ tã pạ̃tı̣́ı̣̃ ró, ãnî gólĩyî âꞌdó ꞌbá ngbãângbânõ nõngá nõ ꞌbá yî lãfálé sĩ rî, õjílã ãzâ ꞌbá yî îcá kô drãlé cãlé bũúũ kậyı̣̂ gólĩyî drí ꞌẽzó ámâ ndrẽlé âgõrẽ ꞌá rĩlí kúmú ạ́ngı̣́ ró ãngó nõ drı̣̃lı̣́ rî tú.”

17

Tã Yésũ rî rúꞌbạ́ drí rû jãzó âꞌdólé lậgû-lậgû ró rî

(Márãkõ 9.2-13; Lúkạ̃ 9.28-36)

1 Gõꞌdá kậyı̣̂ njı̣̂-kázíyá vósĩ rî, Yésũ drí Yãkóbã yî drı̣̃zó ậdrúpı̣̃ lâ Yõwánĩ bê, gõꞌdá kpá Pétẽrõ bê nĩzó mbãlé únı̣́ ãzâ drı̣̃ lâ ꞌá rĩlí cé gólĩyí bê ĩyî drı̣̃ı̣̂ sĩ tólâ. 2 Gõꞌdá Yésũ õtírĩ ꞌbãâ lãjóꞌbá íyíkâ ꞌdĩ ꞌbá yí bê únı̣́ ꞌdĩ drı̣̃ ꞌá tólâ rî, nyĩî ró, Yésũ rî lârâkô drí rû jãzó âꞌdólé lậgû-lậgû ró, nı̣̃lı̣́ lâ drí gõzó lậgúlı̣́ kạ̃ꞌdậ-kạ̃ꞌdậ õzõ ı̣̃tú kâtí. Gõꞌdá ítá gólâkâ drí rû jãzó kpá âꞌdólé lậgû-lậgû ró rõô õzõ ngá îꞌĩ kâtí. 3 Gõꞌdá nyĩî ró, Músạ̃ yî drí âgázó Ẽlíyã bê gólĩyî ândrá, rĩꞌá ĩyî úlı̣́ âtálé Yésũ bê.

4 Nĩngá sĩ, Pétẽrõ drí ngãzó tã âtálé Yésũ drí kĩ nĩ rî, “Kúmú, rĩꞌá tã tãndí ꞌî ãmâ drí âꞌdózó ãní bê nõngá. Õzõ ní õlẽ rî, má âꞌdô gũgũ gãꞌá nõngá nâ, ãlô ní drí, ãlô Músạ̃ drí, gõꞌdá ãlô Ẽlíyã drí.” 5 Gõꞌdá Pétẽrõ õtírĩ ꞌbãâ drẽ zãâ rĩꞌá úlı̣́ âtáꞌá rî, ꞌwãâ ró, mbãrãsãsã mvẽêmvê drí ânĩzó ûrú lésĩ ânĩꞌá gólĩyî rúꞌbạ́ lîmólé. Gõꞌdá gbórókõ drí ậꞌúzó úlı̣́ âtâ-âtâ bê mbãrãsãsã ꞌdî ꞌásĩ kĩ, “Nõô ámâ mvá gólâ má drí lẽlé rõô rî ĩꞌdî. Nĩ ârî tã gólâkâ.” 6 Ĩtí rî, lãjóꞌbá Yésũ kâ nâ ꞌdĩ ꞌbá yî ârî ĩyî úlı̣́ ꞌdĩ bê rî, gólĩyî drí âꞌdózó ũrı̣̃ ró, gõꞌdá drílĩyî ngãzó ꞌdẽlé ĩyî lı̣̃fı̣́ âkólé vũdrı̣́ ı̣̃nyạ́kú drı̣̃ı̣̂. 7 Gõꞌdá Yésũ drí ânĩzó drı̣́ dõlé gólĩyî rú, gõꞌdá drílâ ngãzó tã âtálé gólĩyî drí kĩ nĩ rî, “Nĩ ꞌê ũrı̣̃ kôꞌdáwá. Nĩ ngâ ûrû!” 8 Gõꞌdá gólĩyî õtírĩ ĩyî drı̣̃ îngá võ ndrẽlé rî, gólĩyî ndrê gbõ cé Yésũ ĩꞌdî élê.

9 Nĩngá sĩ rî, Yésũ yî õtírĩ ꞌbãâ âríꞌá únı̣́ drı̣̃ lésĩ rî, gólâ drí ngãzó tã âtálé ngbálí-ngbálí lãjóꞌbá íyíkâ nâ ꞌdĩ ꞌbá yî drí kĩ nĩ rî, “Tã lârâkô gólâ ãnî drí ndrẽlé ꞌdĩ, nĩ âtâ tã lâ kô õjílã ãzãkã drí ãlôwálâ cãlé bũúũ kậyı̣̂ gólâ mâ gólâ âjólé ûrú lésĩ rî drí ꞌẽzó lîdrílí õdrã ꞌásĩ rî tú.”

10 Gõꞌdá lãjóꞌbá gólâkâ ꞌdĩ ꞌbá yî drí gólâ rî îjízó kĩ, “Tãlâ ãꞌdô ꞌî lãꞌbí îmbá ꞌbá rî ꞌbá yî drí tã âtázó kĩ nĩ rî, rĩꞌá îcâ-îcâ ró Ẽlíyã drí âgõzó zãlô sı̣́sı̣́ ãngó ꞌá nõngá ꞌdíyî pã ꞌbá drí gõzó âcálé yã?”* 11 Gõꞌdá Yésũ drí tã-drı̣̃ lôgõzó kĩ nĩ rî, “Úlı̣́ gólĩyî drí âtálé ꞌdĩ rĩꞌá tã mbı̣̂ ꞌî. Rĩꞌá îcâ-îcâ ró Ẽlíyã drí âcázó sı̣́sı̣́ lạ́tı̣̂ êdélé njãâ ꞌdíyî pã ꞌbá drí ânĩzó ꞌálâ sĩ. 12 Gõꞌdá má âtá ãnî drí kĩ, Ẽlíyã âcâ trá nõngá. Gõꞌdá drı̣̃-ꞌbá Yúdạ̃ yí kâ ꞌdĩ ꞌbá yî nı̣̃ı̣́ ĩyî gólâ kô. Gõꞌdá gólĩyî lôꞌê gólâ rî lârâkô trá õnjí ró, õzõ gólĩyî drí lẽlé rî kâtí. Gõꞌdá kpá rĩꞌá ĩtí, mâ gólâ âjólé ûrú lésĩ rî, gólĩyî âꞌdô ꞌẽꞌá lâŋõ fẽlé má drí rõô.” 13 Ĩtí rî, lãjóꞌbá Yésũ kâ ꞌdĩ ꞌbá yî ârî ĩyî úlı̣́ Yésũ drí âtálé ꞌdĩ bê rî, úlı̣́ Ẽlíyã rî tãsĩ ꞌdî tã ífí lâ drí gõzó fĩlí gólĩyî drı̣̃ı̣̂ dódó. Gõꞌdá gólĩyî drí nı̣̃zó lâ kĩ, Yésũ õrî ꞌdĩ tã Yõwánĩ bãbãtízĩ ꞌẽ ꞌbá ró rî kâ tã lâ âtálé ĩꞌdî ĩyî drí ꞌdĩ.

Tã Yésũ drí líndrí õnjí tíbê lãjóꞌbá gólâkâ rî ꞌbá yî drí îcálé drõlâ kô rî drõzó ágámvá ãzâ ꞌásĩ rî

(Márãkõ 9.14-29; Lúkạ̃ 9.37-43)

14 Gõꞌdá Yésũ yî âcâ ĩyî bê únı̣̃ ꞌdî pálé lâ ꞌá lãjóꞌbá íyíkâ nâ ꞌdĩ ꞌbá yí bê rî, gólĩyî drí õꞌbí dũû ûsúzó, rĩꞌá ĩyî gólĩyî tẽꞌá. Nĩngá sĩ, ãgô ãzâ drí ânĩzó nĩꞌá ꞌãꞌî tı̣̃lı̣́ Yésũ ândrá. 15 Gõꞌdá gólâ drí ngãzó tã âtálé Yésũ drí kĩ, “Kúmú, ámâ mvá ãgô ró rî rĩꞌá cú líndrí õnjí tíbê rĩ ꞌbá gólâ rî ꞌẽlé õnjí ró rî bê. Líndrí õnjí ꞌdĩ rî gólâ rî âsélé âsê. Kậyı̣̂ ãzâ ꞌbá yî sĩ rî, líndrí õnjí ꞌdĩ rî gólâ rî vũlı̣́ lạ̃sı̣́ ꞌá, gõꞌdá kậyı̣̂ ãzâ ꞌbá yî sĩ rî, rî gólâ rî vũlı̣́ lı̣̃mvû ꞌá. Ní ndrê gólâ rî ĩzã! Ní pâ gólâ! 16 Má âjî gólâ bê lãjóꞌbá áníkâ rî ꞌbá yî ngálâ rî, gõꞌdá gólĩyî îcá kô gólâ rî êdélé.” 17 Gõꞌdá Yésũ ârî úlı̣́ ãgô ꞌdĩ drí âtálé ꞌdĩ bê rî, drílâ ngãzó tã âtálé kĩ, “Ãnî õjílã kậyı̣̂ nõ ꞌbá yí kâ nõ, ãnî rĩꞌá tã lẽlẽ ãkó Ôvârí ꞌá. Tã ı̣̂sũ ãníkâ rĩꞌá ányâ ró. Má âꞌdô ꞌẽꞌá rĩlí ãní bê ĩtí ꞌdĩ bũúũ ángô tú yã? Má âꞌdô fĩî ậtũꞌá rĩzó ãní bê ĩtí ꞌdĩ bũúũ ángô tú yã? Áâjî mvá líndrí õnjí bê ꞌdĩ má ngáá nõlé.” 18 Gõꞌdá áâjî mvá ꞌdĩ bê Yésũ ngálâ rî, gólâ drí tã ꞌbãzó drı̣́-ãcê sĩ líndrí õnjí ꞌdĩ drí kĩ, “Ní âfõ!” Gõꞌdá kôrô líndrí õnjí ꞌdĩ drí âfõzó vólé. Ĩtí rî, kôrô mvá ꞌdĩ drí rû êdézó ı̣̃tú-pá ãlô-ãlô ꞌdĩ sĩ.

19 Gõꞌdá tã rî ꞌdĩ vósĩ rî, lãjóꞌbá Yésũ kâ ꞌdĩ ꞌbá yî drí ngãzó nĩꞌá Yésũ rî îjílí gólĩyî drí ꞌbãrẽ ĩyî drı̣̃ı̣̂ sĩ rî ꞌá. Gólĩyî kĩ, “Mã îcá kô líndrí õnjí ꞌdĩ drõlé ágámvá ꞌdĩ ꞌásĩ ãꞌdô tãsĩ yã?” 20 Gõꞌdá Yésũ drí tã-drı̣̃ lôgõzó drílĩyî kĩ, “Nĩ îcá kô líndrí õnjí ꞌdĩ drõlé, tãlâ tã lẽlẽ ãníkâ Ôvârí ꞌá rî rĩꞌá cé fínyáwá ĩtí. Má âtâ ãnî drí tã pạ̃tı̣́ı̣̃ ró, tí nĩ õró ꞌbãâ tã lẽlẽ bê Ôvârí ꞌá cé fínyáwá õzõ ạ́nú ífí rî kâtí rî, nĩ âꞌdô îcáꞌá cú tã âtálé únı̣́ nõ drí kĩ, gólâ ẽêsê rû võ íyíkâ ꞌdĩ ꞌásĩ rî, únı̣́ ꞌdĩ âꞌdô rû êséꞌá. Ngá ãzâ îcá kô ãnî ndẽlé.” 21 (Gõꞌdá Yésũ drí tã âtázó kĩ, “Líndrí õnjí lârâkô bê ĩtí ꞌdĩ îcá kô âfõlé, õzõ nĩ õꞌbĩ tı̣̂ kô rĩzó rãtáã ꞌẽlé Ôvârí drí tã lâ tãsĩ rî.”)*

Tã Yésũ drí íyî õdrã tã âtázó kpá óꞌdí rî

(Márãkõ 9.30-32; Lúkạ̃ 9.43-45)

22 Yésũ yî âgõ bê lãjóꞌbá íyíkâ ꞌdĩ ꞌbá yí bê âcálé ꞌbạ̃drı̣̃ Gãlĩláyã kâ ꞌá rî, kậyı̣̂ ãzâ sĩ, gólâ drí ngãzó tã âtálé gólĩyî drí kĩ, “Áâꞌdô trá ꞌẽꞌá mâ gólâ âjólé ûrú lésĩ rî drı̣́-bã lâ fẽlé õjílã drı̣́gạ́. 23 Ĩtí rî, áâꞌdô ámâ fũꞌá. Gõꞌdá kpálé ĩtí rî, kậyı̣̂ nâ sĩ, má âꞌdô lîdríꞌá õdrã ꞌásĩ.” Gõꞌdá lãjóꞌbá gólâkâ ꞌdĩ ꞌbá yî ârî ĩyî úlı̣́ gólâ drí âtálé ꞌdĩ bê rî, gólĩyî drí gõzó âꞌdólé ĩzã ró rõô.

Tã Yésũ drí tã âtázó tã bélé-bélé fẽfẽ kâ jó ạ́ngı̣́ Ôvârí kâ ꞌá rî

tãsĩ rî

24 Gõꞌdá nĩngá sĩ, Yésũ yî drí nĩzó lãjóꞌbá íyíkâ ꞌdĩ ꞌbá yí bê cãlé jạ̃rı̣́bạ̃ Kãpẽrãnómã kâ rî ꞌálâ. Tólâ rî, bélé-bélé ûꞌdú ꞌbá gólĩyî rĩ ꞌbá bélé-bélé ûꞌdúlı̣́ jó ạ́ngı̣́ Ôvârí kâ ꞌá rî ãzâ ꞌbá yî drí ânĩzó ĩyî Pétẽrõ rî îjílí kĩ, “Tã îmbá ꞌbá ãníkâ, Yésũ rî bê bélé-bélé rĩꞌá fẽlâ jó ạ́ngı̣́ Ôvârí kâ ꞌá rî fẽlé yã?”* 25 Gõꞌdá Pétẽrõ drí tã-drı̣̃ lôgõzó gólĩyî drí kĩ nĩ rî, “Ãwô, gólâ rî bê fẽlâ.”

Nĩngá sĩ, Pétẽrõ drí ngãzó gõlé ꞌbã ꞌálâ, nĩꞌá tã ꞌdî âtálé Yésũ drí. Drẽ ãkpãkãꞌdã Pétẽrõ îtõó drẽ tã ꞌdî ngĩlí sı̣́sı̣́ Yésũ drí kô rî, kôrô Yésũ drí Pétẽrõ rî îjízó kĩ, “Sĩmónã, ní âꞌdâ drẽ tã ı̣̂sũ áníkâ tã bélé-bélé fẽ kâ tãsĩ rî má drí. Tã ı̣̂sũ áníkâ ꞌá rî, õzõ kúmú ꞌbạ̃drı̣̃ kâ rî ꞌbá yî õlẽ trá bélé-bélé ûꞌdúlı̣́ rî, gólĩyî rî ûꞌdúlâ ãꞌdî yî drı̣́gạ́ sĩ yã? Gólĩyî rî ûꞌdúlâ ãkpã mvá ĩyíkâ rî ꞌbá yî drı̣́gạ́ sĩ ngãtá õjílã ãzâ ꞌbá yî drı̣́gạ́ sĩ yã?” 26 Gõꞌdá Pétẽrõ drí tã-drı̣̃ lôgõzó kĩ nĩ rî, “Õjílã ãzâ ꞌbá yî rî ĩyî nĩ fẽlâ.” Gõꞌdá Yésũ drí tã âtázó kĩ, “ꞌDĩî rĩꞌá mbı̣̂. Ĩtí rî, îcá kô mvá kúmú ꞌdĩ ꞌbá yí kâ drí bélé-bélé fẽzó.* 27 Gõꞌdá ĩtí rî, mã ꞌbã bélé-bélé ûꞌdú ꞌbá ꞌdĩ ꞌbá yî kô âꞌdólé ạ̃wạ̃ ró ãmá bê. Ní ngâ nĩlí ı̣̃ꞌbı̣̂ ꞌbẽlé lı̣̃mvû ândrê ꞌálâ. Õzõ ní ãâsê ı̣̃ꞌbı̣̂ drı̣̃-káká trá rî, ní njı̣̃ ı̣̃ꞌbı̣̂ rî ꞌdĩ sı̣́-ꞌbálé lâ. Ní âꞌdô ậdı̣̂ ûsúꞌá sı̣́-ꞌbálé lâ ꞌdĩ ꞌá, gõꞌdá ní trõ ró ậdı̣̂ rî ꞌdĩ nĩꞌá fẽlâ bélé-bélé ûꞌdú ꞌbá ꞌdĩ ꞌbá yî drí ãmâ ômbê gĩzó ní bê.” Gõꞌdá Pétẽrõ drí tã ꞌdî ꞌẽzó té õzõ Yésũ drí âtálé ꞌdĩ kâtí. Ĩtí rî, drílâ ậdı̣̂ ûsúzó, drílâ nĩzó âjílâ bélé-bélé ûꞌdú ꞌbá ꞌdĩ ꞌbá yî drí ĩyî ômbê gĩzó Yésũ bê.

18

Tã Yésũ drí âtálé tã âꞌdô-âꞌdô kâ ãmbá ró Ôvârí rî lı̣̃fı̣́ drı̣̃ ꞌá rî tãsĩ rî

(Márãkõ 9.33-37; Lúkạ̃ 9.46-48)

1 Gõꞌdá nĩngá sĩ rî, lãjóꞌbá Yésũ kâ rî ꞌbá yî drí ânĩzó ĩyî tã îjílí gólâ tı̣́ kĩ nĩ rî, “Õjílã gólĩyî rĩ ꞌbá kũmũ Ôvârí kâ zẽlé rî ꞌbá yî lãfálé sĩ rî, õjílã gólâ ãmbã gólâkâ drí lậvũlı̣́ gạ̃rạ̃ ãzí-ãzí drı̣̃ı̣̂ sĩ rî íyíkâ ãꞌdî ĩꞌdî yã?” 2 Gõꞌdá Yésũ ârî bê tã îjî lãjóꞌbá íyíkâ ꞌdĩ ꞌbá yí kâ ꞌdĩ rî, gólâ drí mvá fínyáwá ãzâ ậzı̣́zó ꞌbãlé âdrélé lãjóꞌbá íyíkâ ꞌdĩ ꞌbá yî ândrá. 3 Gõꞌdá Yésũ drí gõzó tã âtálé drílĩyî kĩ, “Má âtâ ãnî drí tã pạ̃tı̣́ı̣̃ ró, õzõ nĩ õlôgõ ãnî nyãányâ kô âꞌdólé õzõ mvá fínyáwá nõ kâtí rî, nĩ îcá kô cãlé ãngó Ôvârí kâ võ ûrú ꞌálâ rî ꞌá. 4 Tã ꞌdî tãsĩ rî, õjílã gólâ ãmbã lâ drí âꞌdólé gạ̃rạ̃ õjílã rĩ ꞌbá kũmũ Ôvârí kâ zẽlé rî ꞌbá yî lãfálé sĩ rî, rĩꞌá õjílã gólâ tíbê íyî nyãányâ lôgõ ꞌbá áyábálá ró õzõ mvá fínyáwá nõ kâtí rî ĩꞌdî. 5 Gõꞌdá õzõ õjílã ãzâ õlậgû gbõ cé mvá fínyáwá nõtí nõ ĩꞌdî tã lẽlẽ gólâkâ má ꞌá rî tãsĩ rî, õjílã rî ꞌdĩ lậgû kpá mâ ĩꞌdî.”

Ngá gólĩyî rĩ ꞌbá õjílã ꞌbãlé tã õnjí ꞌẽlé rî ꞌbá yî

(Márãkõ 9.42-48; Lúkạ̃ 17.1-2)

6 Gõꞌdá Yésũ drí kpá tã âtázó tã õjílã ãzí âdô-âdô kâ tãsĩ. Gólâ kĩ, “Õzõ õjílã ãzâ ãâdô õjílã gólĩyî âꞌdó ꞌbá tã lẽlẽ bê õzõ ꞌdĩyímvá fínyáwá kâtí rî trá, ãꞌdô ró bê drílĩyî tã lẽlẽ ĩyíkâ má ꞌá rî âyézó rî, lâŋõ gólâ Ôvârí drí ꞌẽꞌá fẽlâ õjílã rî ꞌdĩ drí rî âꞌdô ꞌẽꞌá ꞌbãlé õnjí tẽtẽ ró lậvũlı̣́ gạ̃rạ̃ lâŋõ õjílã gólâ kúnı̣́ úngû kũlũtũtũ rî ômbézó ômbê lâ ꞌá trõlé vũlı̣́ gạ́lı̣́ ꞌá drãlé vólé rî kâ drı̣̃ı̣̂ sĩ. 7 Gõꞌdá kpá ĩtí, lâŋõ bê rĩꞌá ãmbá õjílã ãngó nõ kâ rî ꞌbá yî drí, tãlâ ngá gólĩyî rĩ ꞌbá õjílã âdólé tã õnjí ꞌẽlé rî ꞌbá yî bê dũû. Ngá ꞌdĩ ꞌbá yî âꞌdô rĩꞌá rû ꞌẽlé zãâ ĩtí. Gõꞌdá gólĩyî rĩ ꞌbá õjílã ãzí âdólé ꞌdĩ ꞌbá yî, lâŋõ gólâ Ôvârí drí ꞌẽꞌá fẽlâ gólĩyî drí rî âꞌdô ꞌẽꞌá ꞌbãlé õnjí tẽtẽ ró.

8 “Gõꞌdá nî ãzâ õzõ ánî drı̣́ ngãtá ánî pá õrî nĩ ánî ꞌbãlé tã õnjí ꞌẽlé rî, ní gâ ánî drı̣́ rî ꞌdĩ njíyá vólé ngãtá ánî pá ꞌdĩ vólé. Rĩꞌá tãndí ró ní drí cãzó võ ûrú ꞌálâ rî ꞌá cé drı̣́ bê ãlô ngãtá pá bê ãlô, ní drí cãzó drı̣́ bê rı̣̃ ngãtá pá bê rı̣̃, nĩꞌá vẽlé lạ̃sı̣́ gólâ Ôvârí drí êdélé Sãtánã yî drí rî ꞌá rî drı̣̃ı̣̂ sĩ. 9 Gõꞌdá õzõ ánî lı̣̃fı̣́ õꞌbã nî nĩ tã õnjí ꞌẽlé rî, ní ângî gólâ vólé. Rĩꞌá tãndí ró ní drí cãzó ûrú ꞌálâ võ lédrẽ-lédrẽ ạ̃dũkũ ãkó rî kâ ꞌá cé lı̣̃fı̣́ bê ãlô, ní drí cãzó lı̣̃fı̣́ bê rı̣̃, nĩꞌá vẽlé lạ̃sı̣́ gólâ Ôvârí drí êdélé Sãtánã yî drí rî ꞌá rî drı̣̃ı̣̂ sĩ.”

Tã Yésũ drí íꞌdígówá âtázó kạ́bı̣̃lı̣́kı̣̃ gólâ ậvı̣̃ ꞌbá trá rî tãsĩ rî

(Lúkạ̃ 15.3-7)

10 Gõꞌdá nĩngá sĩ, Yésũ drí tã âtázó lãjóꞌbá íyíkâ rî ꞌbá yî drí kĩ nĩ rî, “Nĩ ndrê õjílã gólĩyî rĩ ꞌbá ꞌdẽlé má vósĩ õzõ ꞌdĩyímvá kâtí rî ꞌbá yî kô õzõ ngá tãkó kâtí. Má âtâ ãnî drí, tã lâ yî lâzê rõô Ôvârí rú. Ĩtí rî, mãlãyíkã gólĩyî rĩ ꞌbá gólĩyî vó ndrẽlé rî ꞌbá yî bê ámâ átá ûrú ꞌálâ rî ândrá gólĩyî tã âꞌdálé gólâ drí. 11 (Nĩ ndrê drẽ, mâ rî gógó ânĩ ꞌbá ûrú lésĩ nô, Ôvârí âjô mâ ãngó nõ ꞌá nõ õjílã gólĩyî ậvı̣̃ ꞌbá trá rî ꞌbá yî lôndãlé, tãlâ má pâ ró gólĩyî bê.)*

12 “ꞌDõvó nĩ ı̣̂sũ drẽ tã kạ́bı̣̃lı̣́kı̣̃ lôkí ꞌbá kâ. Õzõ gólâ ãꞌdô kạ́bı̣̃lı̣́kı̣̃ íyíkâ bê nyâꞌdî-njı̣̂ rî, gõꞌdá õzõ kạ́bı̣̃lı̣́kı̣̃ ãlô kạ́bı̣̃lı̣́kı̣̃ gólâkâ ꞌdĩ ꞌbá yî lãfálé ꞌásĩ ạ̃ậvı̣̃ trá rî, gólâ âꞌdô ãꞌdô ꞌẽꞌá ĩꞌdî yã? Gólâ âꞌdô kạ́bı̣̃lı̣́kı̣̃ lâkí ꞌbá nyâꞌdî-sû-drı̣̃-lâ-gâ-mûdrı̣́-drı̣̃-lâ-gâ-njı̣̂-drı̣̃-lâ-sû ꞌdĩ ꞌbá yî âyéꞌá ngá nyãrẽ ꞌá lũtú pálé nĩngá, gõzó nĩlí gólâ ãlô ậvı̣̃ ꞌbá trá rî lôndãlé. 13 Má âtâ ãnî drí tã pạ̃tı̣́ı̣̃ ró, õzõ gólâ ũûsû kạ́bı̣̃lı̣́kı̣̃ íyíkâ ãlô ậvı̣̃ ꞌbá ꞌdĩ trá rî, gólâ âꞌdô ꞌbãꞌá ãyĩkõ ró rõô lậvũlı̣́ gạ̃rạ̃ ãyĩkõ gólâ drí âꞌdózó ĩꞌdí bê lâ kạ́bı̣̃lı̣́kı̣̃ gólâkâ nyâꞌdî-sû-drı̣̃-lâ-gâ-mûdrı̣́-drı̣̃-lâ-gâ-njı̣̂-drı̣̃-lâ-sû ậvı̣̃ ꞌbá kô ꞌdĩ ꞌbá yî tãsĩ rî drı̣̃ı̣̂ sĩ. 14 Gõꞌdá kpá rĩꞌá ĩtí, ãnî átá ûrú ꞌálâ rî lẽé õjílã gólĩyî rĩ ꞌbá ꞌdẽlé má vósĩ õzõ ꞌdĩyímvá õnyíkõ kâtí nõ ꞌbá yî ãlô rî drí ậvı̣̃lı̣́ kôꞌdáwá lạ́tı̣̂ íyíkâ ꞌásĩ.”

Tã Yésũ drí îmbálé tã lãfálé êdê-êdê kâ õjílã gólâ tã õnjí ꞌẽ ꞌbá trá õjílã ãzí drí rî tãsĩ rî

15 Gõꞌdá Yésũ drí kpá tã îmbázó lãjóꞌbá íyíkâ rî ꞌbá yî drí kĩ nĩ rî, “Nî ãzâ, õzõ tã lẽ ꞌbá ãzí ãzâ õꞌê tã õnjí trá ní drí rî, ní nĩ gólâ ngálâ nĩꞌá tã õnjí gólâkâ ꞌdĩ âꞌdálé gólâ drí. Nĩ ꞌê tã rî ꞌdĩ cé rı̣̃ ãnî lãfálé ꞌásĩ gólâ bê. Õzõ gólâ ãârî tã áníkâ trá rî, ní pâ gólâ trá tã õnjí gólâkâ ꞌdĩ âyélé. 16 Gõꞌdá õzõ õjílã rî ꞌdĩ õgâ vólé trá dó tã áníkâ ârílí rî, ní drı̣̃ õjílã ãzâ ãlô ngãtá rı̣̃ yã rî nĩzó kpá óꞌdí õjílã ꞌdî ngálâ, tãlâ áãâtâ ró tã ꞌdî bê õjílã ꞌdî ꞌbá yî lı̣̃fı̣́ drı̣̃ lâ ꞌá, tãlâ tã ndrĩ ãnî drí âtálé gólâ bê rî, õjílã ꞌdî ꞌbá yî ãârî ró ĩyî bê dódó. 17 Gõꞌdá õzõ õjílã rî ꞌdĩ õgâ vólé kpá trá dó tã õjílã ꞌdî ꞌbá yí kâ ârílí rî, nĩ âtâ tã lâ õjílã kạ̃nı̣́sạ̃ kâ drí. Gõꞌdá õzõ gólâ õgâ vólé kpá trá dó tã õjílã kạ̃nı̣́sạ̃ kâ kâ ârílí rî, nĩ ꞌê gólâ õzõ õjílã tã lẽ ꞌbá Ôvârí ꞌá kô rî kâtí, gõꞌdá kpá tã õnjí ꞌbá ró õzõ bélé-bélé ûꞌdú ꞌbá gólĩyî rĩ ꞌbá ậdı̣̂ nyãlé rî kâtí.

18 “Má âtâ ãnî drí tã pạ̃tı̣́ı̣̃ ró, õzõ nĩ õgã tã ãzâ trá dó rû ꞌẽlé ãngó nõ ꞌá nõngá rî, ꞌdĩî kpá tã gólâ Ôvârí drí gãlé trá dó rû ꞌẽlé ûrú ꞌálâ rî ĩꞌdî. Gõꞌdá õzõ nĩ ãâyê tã ãzâ trá rû ꞌẽlé ãngó nõ ꞌá nõngá rî, ꞌdĩî kpá tã gólâ Ôvârí drí âyélé trá rû ꞌẽlé ûrú ꞌálâ rî ĩꞌdî. 19 Gõꞌdá má âtâ kpá ãnî drí nõtí, õzõ õjílã rı̣̃ õlẽ ĩyî tã-drı̣̃ trá ngá ãzâ ꞌẽzó ãngó nõ ꞌá nõngá rî, nĩ ꞌê rãtáã Ôvârí ãmâ átá ûrú ꞌálâ rî drí ngá rî ꞌdĩ tãsĩ. Gólâ âꞌdô ngá rî ꞌdĩ ꞌẽꞌá ãnî drí. 20 Ĩtí rî, õzõ õjílã ẽêꞌbê ĩyî rû trá rı̣̃ ngãtá nâ võ ãlô ꞌá ámâ rú sĩ rî, má âꞌdô âꞌdóꞌá gólĩyî lãfálé ꞌá.”

Tã Yésũ drí lôgõlé Pétẽrõ drí tã tã õnjí õjílã ãzí kâ âyê-âyê kâ

tãsĩ rî

21 Gõꞌdá nĩngá sĩ rî, Pétẽrõ drí ânĩzó tã îjílí Yésũ tı̣́ kĩ nĩ rî, “Kúmú, õzõ ámâ ãzí-ãzí ãzâ õrî trá zãâ rĩꞌá tã õnjí ꞌẽlé má drí ândálé ândálé rî, má ãâyê gólâ tã õnjí gólâkâ ꞌdĩ ꞌbá yî ꞌásĩ ândâlâ tạ̃sı̣̂ yã? Rĩꞌá tãndí ró má drí gólâ rî âyézó ândâlâ njı̣̂-drı̣̃-lâ-rı̣̃ yã?” 22 Gõꞌdá Yésũ drí tã-drı̣̃ lôgõzó Pétẽrõ drí kĩ, “ꞌÉꞌẽ, ní âyê gólâ kô cé ândâlâ njı̣̂-drı̣̃-lâ-rı̣̃. Ní âyê gólâ nyâꞌdî-nâ-drı̣̃-lâ-mûdrı̣́ ândâlâ njı̣̂-drı̣̃-lâ-rı̣̃.”

23 Gõꞌdá Yésũ drí tã âtázó tã kũmũ Ôvârí kâ rî kâ tãsĩ. Gólâ kĩ, “Âꞌdô-âꞌdô kũmũ Ôvârí kâ rî kâ rî rĩꞌá õzõ kúmú ạ́ngı̣́ ãzâ gólâ âꞌdó ꞌbá lôsĩ ꞌẽ ꞌbá íyíkâ bê rî kâtí. Lôsĩ ꞌẽ ꞌbá gólâkâ ꞌdĩ ꞌbá yî, ãzâ ꞌbá yî trõ ĩyî ậdı̣̂ trá gólâ drı̣́gạ́ sĩ ꞌẽꞌá lôgõlâ ạ̃tı̣́ ꞌá tólâ. Gõꞌdá kậyı̣̂ ãzâ sĩ, gólâ drí lôsĩ ꞌẽ ꞌbá gólâkâ ꞌdĩ ꞌbá yî ậzı̣́zó ânĩlí ậdı̣̂ íyíkâ ꞌdĩ ꞌbá yî lôgõlé. 24 Ĩtí rî, lôsĩ ꞌẽ ꞌbá ãlô kúmú ꞌdĩ kâ tíbê ậdı̣̂ trõ ꞌbá gólâ drı̣́gạ́ sĩ rî âjízó lâ kúmú ꞌdĩ ândrá. Ậdı̣̂ rî ꞌdĩ rĩꞌá ậdı̣̂ õjílã dũû lôsĩ ndrô dũû kâ rî kâ ꞌî. 25 Nĩngá sĩ, lôsĩ ꞌẽ ꞌbá kúmú ꞌdĩ kâ ꞌdĩ îcá kô ậdı̣̂ ꞌdĩ võ lâ lôgõlé, tãlâ ậdı̣̂ ꞌdĩ rĩꞌá ậdı̣̂ ãmbá ꞌî. Tã ꞌdî tãsĩ rî, kúmú ꞌdĩ drí tã ꞌbãzó óõgî ró gólĩyî bê vólé rạ̃gı̣́ı̣̃ ró õkó lâ bê mvá lâ yí bê gõꞌdá kpá ngá gólâkâ ꞌbã kâ rî yí bê ndrĩ vólé, gólâ îcâ ró bê ậdı̣̂ íyíkâ ꞌdĩ võ lâ lôgõlé.

26 “Gõꞌdá lôsĩ ꞌẽ ꞌbá ꞌdĩ ârî tã ꞌdî bê ĩtí rî, drílâ âꞌdózó tã ı̣̂sũ ró, gõꞌdá drílâ ngãzó ꞌãꞌî tı̣̃lı̣́ vũdrı̣́ kúmú ꞌdĩ ândrá rû lôꞌbãlé gólâ drí kĩ, ‘Óõ kúmú, ní ndrê ámâ ĩzã, ánî ꞌâ ạ̃ậꞌdı̣̂ má rú. Ní êsê kậyı̣̂ gbíyá má drí sı̣́sı̣́ ꞌálâ, má âꞌdô ậdı̣̂ áníkâ ꞌdĩ võ lâ lôndãꞌá ânĩzó lôgõlâ ndrĩ ní drí.’ 27 Gõꞌdá lôsĩ ꞌẽ ꞌbá kúmú ꞌdĩ kâ ꞌdĩ, ĩzã lâ drí gãzó gólâ rú. Ĩtí rî, drílâ ậdı̣̂ ꞌdĩ âyézó drílâ, gõꞌdá gólâ drí lôsĩ ꞌẽ ꞌbá gólâkâ ꞌdĩ âyézó nĩlí drı̣̃-bạ́lạ́yı̣̂ ró.

28 “Nĩngá sĩ, lôsĩ ꞌẽ ꞌbá gólâ âyélé nõ drí nĩzó ĩyî rû ûsúlı̣́ ãzí-ãzí lâ ãzâ ậdı̣̂ fínyáwá trõ ꞌbá gólâ drı̣́gạ́ sĩ kpá ꞌẽꞌá lôgõlâ ạ̃tı̣́ ꞌálâ rî bê.* Gõꞌdá gólĩyî ûsû rû bê ãzí-ãzí lâ ꞌdĩ bê rî, gõꞌdá kôrô drílâ ngãzó ꞌdẽlé ômbê lâ rũlı̣́ ạ̃ngbũ rĩꞌá îzálâ. Gõꞌdá drílâ ngãzó tã âtálé ãzí-ãzí lâ ꞌdĩ drí kĩ, ‘Ní âfẽ ậdı̣̂ ámákâ tíbê ní drí trõlé má drı̣́gạ́ sĩ rî ngbãângbânõ!’ 29 Gõꞌdá ãzí-ãzí lâ ꞌdĩ drí ngãzó ꞌãꞌî tı̣̃lı̣́ vũdrı̣́ lôsĩ ꞌẽ ꞌbá ãzí lâ ꞌdĩ ândrá rû lôꞌbãlé gólâ drí kĩ, ‘Óõ ámâ ãzí-ãzí, ní ndrê ámâ ĩzã, ánî ꞌâ ạ̃ậꞌdı̣̂ má rû! Ní êsê kậyı̣̂ gbíyá má drí sı̣́sı̣́ ꞌálâ. Má âꞌdô ậdı̣̂ áníkâ ꞌdĩ võ lâ lôndãꞌá ânĩzó fẽlâ ndrĩ ní drí.’ 30 Gõꞌdá lôsĩ ꞌẽ ꞌbá gólâ sı̣́sı̣́ kúmú drí gólâ rî âyélé ậdı̣̂ íyíkâ tãsĩ nô rî, gâ vólé trá dó ãzí-ãzí lâ ậdı̣̂ fínyáwá trõ ꞌbá gólâ drı̣́gạ́ sĩ rî âyélé. Bê-rî, gólâ drí lôsĩ ꞌẽ ꞌbá ãzí gólâkâ ꞌdĩ trõzó ꞌbãlé gạ̃nı̣́mạ̃ ꞌá rĩlí tólâ, té gólâ ãâfẽ ró ậdı̣̂ íyíkâ ꞌdĩ bê zãlô. 31 Ĩtí rî, lôsĩ ꞌẽ ꞌbá kúmú ꞌdĩ kâ ãzâ ꞌbá yî ndrê tã rû ꞌẽ ꞌbá ꞌdĩ bê rî, gólĩyî drí âꞌdózó tã ı̣̂sũ ró rõô. Gõꞌdá drílĩyî ngãzó nĩlí tã ꞌdî âtálé kúmú ĩyíkâ ꞌdĩ drí.

32 “Gõꞌdá kúmú ꞌdĩ ârî bê tã ꞌdî ĩtí rî, drílâ lôsĩ ꞌẽ ꞌbá íyíkâ gólâ ãzí-ãzí lâ rî ꞌbã ꞌbá gạ̃nı̣́mạ̃ ꞌá ꞌdĩ ậzı̣́zó. Gõꞌdá gólâ âcâ bê rî, kúmú drí ngãzó tã âtálé drílâ kĩ, ‘Nî rĩꞌá lôsĩ ꞌẽ ꞌbá õnjí ꞌî! Ní lôꞌbã rúꞌbạ́ bê má drí ậdı̣̂ ní drí trõlé má drı̣́gạ́ sĩ rî tãsĩ rî, má âyê nî té õzõ ní drí îjílí rî kâtí. 33 Gõꞌdá ní ꞌê tã ánî ãzí-ãzí drí ĩtí ãꞌdô tãsĩ yã? Tí ní âꞌdô ánî ãzí-ãzí rî ĩzã ndrẽꞌá kpá õzõ má drí ánî ĩzã ndrẽrẽ rî kâtí!’ 34 Gõꞌdá kúmú ꞌdĩ drí ꞌbãzó ạ̃wạ̃ ró tã ꞌdî tãsĩ. Drílâ lôsĩ ꞌẽ ꞌbá ꞌdĩ jõzó ꞌbãlé gạ̃nı̣́mạ̃ ꞌá, tãlâ óõfẽ ró lâŋõ bê gólâ drí, té ậdı̣̂ íyíkâ gólâ drí trõlé rî, gólâ õlôgõ ró bê ndrĩ zãlô.”

35 Gõꞌdá Yésũ ngî bê íꞌdígówá ꞌdĩ ndẽlé rî, gólâ kĩ, “Õzõ nĩ ãâyê tã õnjí ãnî ãzí-ãzí kâ kô ãnî pı̣̃pı̣̂sı̣́lı̣́ ꞌásĩ rî, ãnî ãlô-ãlô ndrĩ, ámâ átá ûrú ꞌálâ rî âꞌdô kpá ꞌẽꞌá ãnî ꞌẽlé té õzõ ꞌdĩî rî kâtí.”

19

Tã Yésũ drí îmbálé tã õkó îngâ kâ tãsĩ rî

(Márãkõ 10.1-12)

1 Gõꞌdá Yésũ ndẽlé bê tã îmbâ íyíkâ tã õnjí âyê-âyê tãsĩ rî, drílĩyî ngãzó ꞌbạ̃drı̣̃ Gãlĩláyã kâ âyélé lãjóꞌbá íyíkâ bê. Drílĩyî nĩzó mbãlé ꞌáꞌá lé drı̣̃ áyágá Jõrõdénĩ kâ ãzâ lésĩ rî ꞌá. Drílĩyî nĩzó zãâ áyágá Jõrõdénĩ kâ ꞌdĩ ꞌáꞌá lé drı̣̃ lâ lésĩ. Gõꞌdá drílĩyî mbãzó kpá gõlé ꞌáꞌá lé drı̣̃ ãzâ rî lésĩ cãlé ꞌbạ̃drı̣̃ Yũdạ́yạ̃ kâ rî ꞌá. 2 Gõꞌdá gólĩyî câ bê ꞌbạ̃drı̣̃ Yũdạ́yạ̃ kâ ꞌdĩ ꞌá tólâ rî, õjílã õꞌbí dũû drí îtõzó ꞌdẽlé gólĩyî vósĩ. Õjílã gólĩyî ngá lãzé bê rî ꞌbá yî, Yésũ drí gólĩyî êdézó ndrĩ ngá lãzé ĩyíkâ ꞌdĩ ꞌbá yî ꞌásĩ.

3 Nĩngá sĩ, Pạ̃rúsı̣̃ ãzâ ꞌbá yî drí ânĩzó ĩyî Yésũ rî ûjũlı̣́, ngãtá gólâ âꞌdô úlı̣́ ányâ âtáꞌá yã rî. Drílĩyî tã îjízó gólâ tı̣́ kĩ nĩ rî, “Tã ꞌbãꞌbã Ôvârí drí fẽlé ãmâ drí ꞌẽlé Músạ̃ sĩ rî vó ró rî, rĩꞌá tãndí ró õjílã ãzâ drí õkó lâ rî îngázó, õzõ õkó rî ꞌdĩ õꞌê tã ányâ ãzâ trá rî yã?”

4 Gõꞌdá Yésũ drí tã-drı̣̃ lôgõzó Pạ̃rúsı̣̃ ꞌdĩ ꞌbá yî drí kĩ nĩ rî, “Nĩ zı̣́ tã gólâ îgĩlí búkũ Ôvârí kâ ꞌá rî kô kĩꞌá nĩ rî, îtõ võ ãngó kâ ꞌásĩ rî, Ôvârí ꞌbã õjílã mvá bê rî, gólâ ꞌbã ãgô yî trá õkó yí bê yã? 5 Tã ꞌdî tãsĩ rî, Ôvârí âtâ tã trá kĩ nĩ rî,

‘Ãgô âꞌdô átá lâ rî âyéꞌá ândré lâ bê âꞌdózó õkó lâ bê ngá ãlô ró.

6 Gólĩyî rı̣̃ ꞌdî âꞌdó ngá ngĩíngî ꞌî kô. Ĩtí rî, ãgô yî õkó bê gólĩyî rĩꞌá ngá ãlô ꞌî.

ꞌDõvó ngá gólâ Ôvârí drí êbẽlé trá ngá ãlô ró rî, õjílã ãzâ õcâ gólĩyî lãfálé kô.’ ”

Tã Ómvó Ngá 2.24

7 Gõꞌdá Pạ̃rúsı̣̃ ꞌdĩ ꞌbá yî drí Yésũ rî îjízó kpá óꞌdí kĩ, “Ní kĩ nĩ rî, âꞌdó kô tãndí ró ãmâ drí õkó îngázó rî, gõꞌdá tãlâ ãꞌdô ꞌî Músạ̃ drí tã ꞌbãzó ãmâ drí kĩ, õzõ mã õlẽ trá õkó îngálé rî, mã ĩîgĩ wárãgã õkó îngâ kâ fẽlé õkó rî ꞌdĩ drí yã?”

8 Gõꞌdá Yésũ drí tã-drı̣̃ lôgõzó gólĩyî drí kĩ, “Músạ̃ îgĩ tã ꞌdî ãnî drí ĩtí ꞌdĩ, tãlâ ãnî drı̣̃ rĩꞌá âmbâ-âmbâ ró, tãlâ tã ãꞌdô trá ãnî lãfálé ꞌásĩ ãnî õkó yí bê rî nĩ îcá kô tã rî ꞌdĩ êdélé. Gõꞌdá tã ꞌbãꞌbã Ôvârí kâ âꞌdó kô ĩtí îtõ võ ãngó kâ ꞌásĩ. Sı̣́sı̣́ rî, Ôvârí ꞌbãá tã ꞌbãꞌbã õkó îngâ kâ kô. 9 Má âtâ ãnî drí, âꞌdó kô tãndí ró õjílã ãzâ drí õkó lâ rî îngázó cú ĩtí tã ífí ãzâ ãkó, õzõ õkó rî ꞌdĩ õꞌê tã õnjí ãzâ kô gõꞌdá ãgô rî ꞌdĩ drí nĩzó õkó ãzâ trõlé ậyı̣́zó ĩꞌdí bê lâ rî, gólâ ꞌê ꞌdĩ tã õnjí ꞌî Ôvârí rî lı̣̃fı̣́ drı̣̃ ꞌá, âyê fí ãlô, õzõ õjílã rî ꞌdĩ ũûsû õkó lâ trá ậyı̣́rı̣̃ ꞌá ĩyî ãgô ãzâ bê rî ĩꞌdî, gólâ õró gõ õkó lâ ꞌdĩ îngálé.”

10 Gõꞌdá lãjóꞌbá Yésũ kâ ꞌdĩ ꞌbá yî ârî ĩyî úlı̣́ Yésũ drí âtálé ꞌdĩ bê rî, gõꞌdá drílĩyî gõzó tã âtálé gólâ drí kĩ nĩ rî, “Õzõ tã ãgô yî lãfálé ꞌá õkó bê rî ãâꞌdô âmbâ-âmbâ ró ĩtí rî, rĩꞌá tãndí ró ãgô drí rĩzó cú ĩtí õkó trõ ãkó.”

11 Gõꞌdá Yésũ drí tã-drı̣̃ lôgõzó drílĩyî kĩ nĩ rî, “Õjílã dũû îcá ĩyî kô tã ı̣̂sũ ãníkâ õkó tãsĩ ꞌdî ꞌẽlé. Âꞌdô ꞌbãꞌá cé õjílã îcá ꞌbá rĩlí õkó trõ ãkó rî ꞌbá yî ĩꞌdî. 12 Tã ꞌdî tãsĩ rî, tã ífí bê rĩꞌá ngĩíngî õjílã ãzâ ꞌbá yî drí õkó trõzó kô ꞌá lâ rî. Útı̣̂ õjílã ãzâ ꞌbá yî trá ĩtí ꞌbáŋá ró, gõꞌdá õjílã ãzâ ꞌbá yî õjílã ãzí lîsî gólĩyî nĩ, gõꞌdá õjílã ãzâ ꞌbá yî lẽé ĩyî õkó gĩlí kô, tãlâ gólĩyî fẽ ĩyî nyãányâ trá cé lôsĩ Ôvârí kâ ꞌẽlé ĩꞌdî. Õjílã gólâ îcá ꞌbá trá tã rî ꞌdĩ ꞌẽlé rî, ꞌdõvó gólâ õꞌê.”

Tã Yésũ drí õrẽ fẽzó ꞌdĩyímvá õnyíkõ drí rî

(Márãkõ 10.13-16; Lúkạ̃ 18.15-17)

13 Gõꞌdá nĩngá sĩ, õjílã ãzâ ꞌbá yî drí ꞌdĩyímvá õnyíkõ âtrõzó âjílí Yésũ ngálâ, tãlâ Yésũ õꞌbã ró drı̣́ bê gólĩyî drı̣̃ı̣̂ õrẽ fẽzó drílĩyî, gõꞌdá kpá rãtáã ꞌẽzó bê gólĩyî tãsĩ. Gõꞌdá lãjóꞌbá gólâkâ ꞌdĩ ꞌbá yî drí õjílã ꞌdî ꞌbá yî lôgázó dó ânĩlí ꞌdĩyímvá ꞌdĩ ꞌbá yî bê Yésũ ngálâ. 14 Gõꞌdá Yésũ drí ngãzó tã âtálé kĩ nĩ rî, “Nĩ âyê ꞌdĩyímvá ꞌdĩ ꞌbá yî ãânĩ ró ĩyî má ngálâ, nĩ lôgâ gólĩyî kô, tãlâ õjílã rĩ ꞌbá kũmũ Ôvârí kâ zẽlé rî ꞌbá yî rĩꞌá õjílã gólĩyî ĩyî nyãányâ lôgõ ꞌbá õzõ ꞌdĩyímvá õnyíkõ nõtí nõ ꞌbá yí kâtí rî ĩꞌdî.” 15 Nĩngá sĩ rî, drílâ íyî drı̣́ ꞌbãzó ꞌdĩyímvá ꞌdĩ ꞌbá yî drı̣̃ı̣̂ sĩ ãlô-ãlô, gõꞌdá drílâ õrẽ fẽzó drílĩyî. Gõꞌdá drílĩyî ngãzó nĩlí võ ꞌdî âyélé lãjóꞌbá ꞌdĩ ꞌbá yí bê.

Tã Yésũ drí âtálé ágámvá gólâ ngá-tı̣̂ ãmbá bê rî drí lédrẽ-lédrẽ ạ̃dũkũ ãkó rî tãsĩ rî

(Márãkõ 10.17-31; Lúkạ̃ 18.18-30)

16 Gõꞌdá nĩngá sĩ rî, ágámvá ãzâ ngá-tı̣̂ ãmbá bê rî drí ânĩzó tã îjílí Yésũ tı̣́ kĩ nĩ rî, “Tã îmbá ꞌbá, õzõ má õlẽ lédrẽ-lédrẽ ạ̃dũkũ ãkó rî ûsúlı̣́ rî, má âꞌdô tã tãndí ángô rî ꞌẽꞌá ĩꞌdî sũlı̣́ Ôvârí rî lı̣̃fı̣́ drı̣̃ ꞌá ûsúzó lâ yã?” 17 Gõꞌdá Yésũ drí tã-drı̣̃ lôgõzó drílâ kĩ, “Tãlâ ãꞌdô ꞌî ní drí ámâ îjízó tã gólâ âꞌdó ꞌbá tãndí ró rî tãsĩ yã? Ôvârí cé ĩꞌdî rĩꞌá tãndí ró. Õzõ ní õlẽ trá lédrẽ-lédrẽ ạ̃dũkũ ãkó rî ûsúlı̣́ rî, ní ı̣̂njı̣̃ tã ꞌbãꞌbã Ôvârí kâ rî ĩꞌdî ndrĩ.”

18 Ĩtí rî, ágámvá ꞌdĩ drí Yésũ rî îjízó kĩ, “Má âꞌdô tã ꞌbãꞌbã ángô rî ꞌẽꞌá ĩꞌdî yã?”

Ĩtí rî, Yésũ drí gõzó tã-drı̣̃ lôgõlé drílâ kĩ, “Ní fû õjílã ãzí kô. Ní ꞌbã õkó gólâ âꞌdó ꞌbá kô ánî õkó ró rî kô ní ũgúlı̣́ ậyı̣́zó ĩꞌdí bê lâ. Ní ûgũ ngá kô. Ní âdô õnjõ kô õjílã ãzí rú. 19 Ní ârî ánî átá yî tı̣̂-võ ánî ândré bê, tãlâ ní ı̣̂njı̣̃ ró gólĩyî bê. Ní lẽ õjílã ãzí õzõ ní drí ánî nyãányâ lẽrẽ kâtí.”

20 Nĩngá sĩ, ágámvá ꞌdĩ drí tã-drı̣̃ lôgõzó Yésũ drí kĩ, “Tã ꞌbãꞌbã ꞌdî ꞌbá yî, má ꞌê trá ndrĩ. Gõꞌdá tã ãzâ kpá bê drẽ zãâ má drí ꞌẽlé yã?”

21 Gõꞌdá Yésũ drí tã-drı̣̃ lôgõzó drílâ kĩ, “Õzõ ní õlẽ trá âꞌdólé tã mbı̣̂ ꞌẽ ꞌbá ró Ôvârí rî lı̣̃fı̣́ drı̣̃ ꞌá rî, ní gõ nĩlí ngá-tı̣̂ ãmbá áníkâ ꞌdĩ ꞌbá yî lậzı̣́lı̣́ gĩlí ndrĩ vólé, ní fẽ ró ậdı̣̂ lâ õjílã gólĩyî ĩzã bê rî ꞌbá yî drí, gõꞌdá ní gõ ró bê ânĩlí ꞌdẽlé ámâ vó bẽlé tã ârí ꞌbá ámákâ ró. Õzõ ní õꞌê tã ꞌdî trá ĩtí rî, ní âꞌdô ꞌbãꞌá ngá-tı̣̂ tãndí bê dũû ûrú ꞌálâ.” 22 Gõꞌdá ágámvá ꞌdĩ ârílí bê úlı̣́ Yésũ drí âtálé ĩtí ꞌdĩ rî, kôrô rúꞌbạ́ lâ drí âdãzó. Gõꞌdá drílâ âꞌdózó tã ı̣̂sũ ró rõô, tãlâ gólâ lẽé kô ngá íyíkâ ãmbá ꞌdĩ ꞌbá yî lậzı̣́lı̣́ gĩlí vólé. Gõꞌdá drílâ ngãzó nĩlí vólé.

23 Nĩngá sĩ, Yésũ drí gõzó tã âtálé tã ârí ꞌbá íyíkâ rî ꞌbá yî drí kĩ, “Má âtâ ãnî drí tã pạ̃tı̣́ı̣̃ ró, rĩꞌá âmbâ-âmbâ ró õjílã gólĩyî ngá-tı̣̂ ãmbá bê rî ꞌbá yî drí âꞌdózó õjílã Ôvârí kâ ró gólĩyî drí îcázó rĩlí kũmũ gólâkâ zẽlé tã gólâkâ rî ꞌẽlé. 24 Âꞌdô ꞌbãꞌá âmbâ-âmbâ ró gólĩyî drí lậvũlı̣́ gạ̃rạ̃ tã âmbâ-âmbâ ĩnjígó drí ꞌẽꞌá ûsúlâ ûjũrı̣̃ fĩlí kôrô lı̣́bı̣̃rạ̃ ꞌbú ꞌásĩ rî drı̣̃ı̣̂ sĩ.” 25 Gõꞌdá tã ârí ꞌbá Yésũ kâ ꞌdĩ ꞌbá yî ârî ĩyî úlı̣́ gólâ drí âtálé ꞌdĩ bê rî, tı̣̂ lâ yî drí ậꞌdı̣́zó rõô úlı̣́ ꞌdĩ ꞌbá yî drí sĩ. Gõꞌdá drílĩyî Yésũ rî îjízó kĩ, “Õzõ ãꞌdô trá ĩtí rî, õjílã gólĩyî Ôvârí drí ꞌẽꞌá pãlâ rî âꞌdô ꞌbãꞌá ĩyíkâ õjílã ángô rî ꞌbá yî ĩꞌdî yã?”* 26 Yésũ drí lı̣̃fı̣́ jãzó võ ndrẽlé gólĩyî ngálâ ró, gõꞌdá drílâ gõzó tã âtálé kĩ, “Ngá gólĩyî õjílã mvá drí îcálé kô ꞌẽlâ rî, Ôvârí îcâ trá ꞌẽlâ ndrĩ.”

27 Nĩngá sĩ rî, Pétẽrõ drí ngãzó tã âtálé Yésũ drí kĩ nĩ rî, “Ní ndrê drẽ, ãmâ lãjóꞌbá áníkâ rî ꞌbá yî, mã âyê ngá ãmâ nyãányâ kâ rî ꞌbá yî trá ndrĩ ânĩzó ꞌdẽlé ní vósĩ tã ârí ꞌbá áníkâ ró. Ĩtí rî, tã tãndí gólâ ãmâ drí ꞌẽꞌá ûsúlâ Ôvârí drı̣́gạ́ sĩ ı̣̃zạ́tú rî íyíkâ ãꞌdô ꞌî yã?”

28 Gõꞌdá Yésũ drí tã-drı̣̃ lôgõzó lãjóꞌbá íyíkâ ꞌdĩ ꞌbá yî drí kĩ, “Má âtâ ãnî drí tã pạ̃tı̣́ı̣̃ ró, mâ gólâ Ôvârí drí âjólé trá ûrú lésĩ nô, kậyı̣̂ gólâ má drí ꞌẽzó ngá ndrĩ ꞌbãlé óꞌdí ı̣̃zạ́tú rî sĩ rî, má âꞌdô ꞌẽꞌá rĩlí kı̣́tı̣̃ ámákâ drı̣̃ı̣̂ kúmú ạ́ngı̣́ ró drı̣́-ãcê bê. Gõꞌdá ãnî lãjóꞌbá ámákâ mûdrı̣́-drı̣̃-lâ-gâ-rı̣̃ rî ꞌbá yî âꞌdô ꞌẽꞌá rĩlí má bê kı̣́tı̣̃ mûdrı̣́-drı̣̃-lâ-gâ-rı̣̃ rî ꞌbá yî drı̣̃ı̣̂ kúmú ró tã-vó õrĩ õjílã Ĩsĩrãꞌélẽ kâ rî kâ mûdrı̣́-drı̣̃-lâ-gâ-rı̣̃ rî ꞌbá yí kâ kĩlí. 29 Gõꞌdá õjílã ndrĩ gólĩyî ꞌbã ĩyíkâ âyé ꞌbá, átá lâ yî, ândrê lâ yî, mvá lâ yî, ậdrúpı̣̃ lâ yî, îzó lâ yî, ngãtá ạ́mvú yí bê âyé ꞌbá ꞌdẽzó má vósĩ tã ârí ꞌbá ámákâ ró rî, ngá gólĩyî drí ꞌẽꞌá ûsúlâ ámâ átá Ôvârí drı̣́gạ́ sĩ ı̣̃zạ́tú rî âꞌdô ꞌẽꞌá lậvũlı̣́ gạ̃rạ̃ ândâlâ kámá-ãlô ngá gólĩyî drí âyélé rî drı̣̃ı̣̂ sĩ. Gõꞌdá gólĩyî âꞌdô kpá lédrẽ-lédrẽ ạ̃dũkũ ãkó rî ûsúꞌá. 30 Gõꞌdá ĩtí rî, õjílã dũû tíbê ngbãângbânõ ndrẽlé ĩyî õjílã ãmbâ-ãmbâ ró rî ꞌbá yî, ı̣̃zạ́tú rî, gólĩyî âꞌdô âꞌdóꞌá õjílã tãkó ró Ôvârí rî lı̣̃fı̣́ drı̣̃ ꞌá, gólĩyî âꞌdô gõꞌá vólé ꞌálâ. Gõꞌdá õjílã gólĩyî dũû gólĩyî ngbãângbânõ rĩꞌá ndrẽlâ ĩyî õjílã tãkó ró rî ꞌbá yî, ı̣̃zạ́tú rî, gólĩyî âꞌdô âꞌdóꞌá õjílã ãmbâ-ãmbâ ró Ôvârí rî lı̣̃fı̣́ drı̣̃ ꞌá, gólĩyî âꞌdô ꞌbãꞌá sı̣́sı̣́ ꞌálâ.”

20

Úlı̣́ mãnĩgõ lạ́tı̣̂ gólâ Ôvârí drí ꞌẽzó drı̣́-ꞌâ fẽlé õjílã drí ı̣̃zạ́tú rî

tãsĩ rî

1 Gõꞌdá nĩngá sĩ rî, Yésũ drí îtõzó tã îmbálé úlı̣́ mãnĩgõ sĩ tã ârí ꞌbá íyíkâ rî ꞌbá yî drí lạ́tı̣̂ gólâ Ôvârí drí ꞌẽzó drı̣́-ꞌâ fẽlé õjílã íyíkâ drí ı̣̃zạ́tú rî tãsĩ. Gólâ kĩ, “Lạ́tı̣̂ gólâ Ôvârí drí ꞌẽzó drı̣́-ꞌâ fẽlé õjílã íyíkâ drí rî rĩꞌá nyé õzõ ãgô ãzâ ạ́mvú lı̣́pı̣̂ ró rî kâtí. Kậyı̣̂ ãzâ sĩ, ãkpã cı̣̃ı̣́nó, gólâ drí ngãzó nĩlí võ ngá lậzı̣̂ kâ gĩlí rî ꞌálâ, nĩꞌá õjílã lôndãlé ãânĩ ró ĩyî lôsĩ ꞌẽlé ạ́mvú íyíkâ ꞌdĩ ꞌá ậdı̣̂ sĩ. 2 Gõꞌdá ạ́mvú lı̣́pı̣̂ ûsû õjílã bê lôsĩ ꞌẽlé ạ́mvú íyíkâ ꞌdĩ ꞌá rî, gólâ drí tã ı̣̂ꞌbı̣̃zó gólĩyí bê ậdı̣̂ tãndí kậyı̣̂ ãlô kâ fẽlé drílĩyî ndrĩ îcâ-îcâ ró. Gõꞌdá drílĩyî tã-drı̣̃ lâ lẽzó. Nĩngá sĩ rî, ạ́mvú lı̣́pı̣̂ drí gólĩyî jõzó nĩꞌá lôsĩ ꞌẽlé ạ́mvú íyíkâ ꞌdĩ ꞌálâ.

3 “Nĩngá sĩ, ı̣̃tú-pá njı̣̂-drı̣̃-lâ-sû cı̣̃ı̣́nó ꞌdĩ kâ rî sĩ, ạ́mvú lı̣́pı̣̂ ꞌdĩ drí nĩzó gõlé kpá óꞌdí võ ngá lậzı̣̂ kâ gĩlí ꞌdĩ ꞌálâ. Gõꞌdá drílâ nĩzó õjílã ãzâ ꞌbá yî ûsúlı̣́, rĩꞌá ĩyî âdréꞌá tólâ tãkó ĩtí. 4 Gõꞌdá drílâ tã âtázó drílĩyî kĩ nĩ rî, ‘Nĩ nĩ kpá nĩꞌá lôsĩ ꞌẽlé má drí ạ́mvú ꞌálâ, má âꞌdô ậdı̣̂ mbı̣̂ lôsĩ ãnî drí ꞌẽlé má drí kậyı̣̂ ãndrõ nô kâ sĩ rî fẽꞌá ãnî drí.’ Gõꞌdá drílĩyî ngãzó nĩlí lôsĩ ꞌẽlé.

5 “Gõꞌdá ı̣̃tú-pá câ bê mûdrı̣́-drı̣̃-lâ-gâ-rı̣̃ ı̣̃tú-ạ̃yı̣́ sĩ rî gõꞌdá kpá ı̣̃tú-pá nâ lạ̃njạ́túlı̣́ bê rî, ạ́mvú lı̣́pı̣̂ ꞌdĩ drí kpá tã ãlô-ãlô ꞌdĩ ꞌẽzó. Drílâ nĩzó kpá óꞌdí võ ngá lậzı̣̂ kâ gĩlí rî ꞌálâ, nĩꞌá õjílã lôndãlé ânĩꞌá lôsĩ ꞌẽlé ạ́mvú íyíkâ ꞌdĩ ꞌá. 6 Gõꞌdá câ bê lạ̃njạ́túlı̣́ bê ı̣̃tú drí ꞌbãrẽ ꞌẽꞌá nĩꞌá fĩlí rî ꞌá rî, ạ́mvú lı̣́pı̣̂ ꞌdĩ drí nĩzó gõlé kpá óꞌdí võ ngá lậzı̣̂ kâ gĩlí rî ꞌálâ. Drílâ nĩzó õjílã ãzâ ꞌbá yî ûsúlı̣́ rĩꞌá âdréꞌá ĩyî tãkó tólâ võ ngá lậzı̣̂ kâ ꞌdĩ ꞌá. Gõꞌdá drílâ tã îjízó gólĩyî tı̣́ kĩ, ‘Nĩ rî âdrélé nõngá ı̣̃tú kạ̃ạ́lũ tãkó lôsĩ ꞌẽ ãkó ãꞌdô tãsĩ yã?’ 7 Gõꞌdá drílĩyî tã-drı̣̃ lôgõzó kĩ nĩ rî, ‘Õjílã ãzãkã yû lôsĩ fẽ ꞌbá ãmâ drí ꞌẽlé.’ Gõꞌdá ạ́mvú lı̣́pı̣̂ drí gõzó tã âtálé drílĩyî kĩ nĩ rî, ‘ꞌDõvó nĩ nĩ kpá lôsĩ ꞌẽlé má drí ạ́mvú ꞌálâ.’ Gõꞌdá drílĩyî nĩzó kpá lôsĩ ꞌẽlé.

8 “Gõꞌdá câ bê võ drí ꞌẽrẽ ậnı̣́lı̣́ rî ꞌá rî, ạ́mvú lı̣́pı̣̂ drí tã âtázó drı̣̃-ꞌbá íyíkâ lôsĩ kâ drí kĩ, ‘Ní ậzı̣̂ lôsĩ ꞌẽ ꞌbá ꞌdĩ ꞌbá yî, ní fẽ ró ậdı̣̂ gólĩyî drí. Ní îtõ ậdı̣̂ fẽlé õjílã gólĩyî lôsĩ îtõ ꞌbá ꞌẽlé lạ̃njạ́túlı̣́ bê rî ꞌbá yî rú sĩ, cãlé gólĩyî lôsĩ îtõ ꞌbá ꞌẽlé ãkpã cı̣̃ı̣́nó rî ꞌbá yî rú.’ 9 Gõꞌdá õjílã gólĩyî lôsĩ îtõ ꞌbá ꞌẽlé lạ̃njạ́túlı̣́ ꞌásĩ rî ꞌbá yî ânĩ ĩyî bê ậdı̣̂ ĩyíkâ trõlé rî, drı̣̃-ꞌbá lôsĩ kâ fẽ gólĩyî drí ậdı̣̂ lôsĩ kậyı̣̂ ãlô kâ rî kâ ĩꞌdî. Kpá ĩtí, õjílã gólĩyî ndrĩ ạ́mvú lı̣́pı̣̂ drí ậzı̣́lı̣́ ânĩꞌá lôsĩ ꞌẽlé rî ꞌbá yî, drı̣̃-ꞌbá lôsĩ kâ fẽ kpá ậdı̣̂ lôsĩ kậyı̣̂ ãlô kâ rî kâ ĩꞌdî gólĩyî drí ndrĩ. 10 Gõꞌdá õjílã gólĩyî lôsĩ îtõ ꞌbá ꞌẽlé ãkpã cı̣̃ı̣́nó rî lésĩ rî ꞌbá yî ânĩ ĩyî bê ậdı̣̂ ĩyíkâ trõlé rî, gólĩyî ı̣̂sũ tã trá kĩ nĩ rî, áãꞌdô ậdı̣̂ fẽꞌá ĩyî drí lậvũlı̣́ gạ̃rạ̃ ậdı̣̂ fẽlé õjílã gólĩyî lôsĩ îtõ ꞌbá ꞌẽlé lạ̃njạ́túlı̣́ bê rî ꞌbá yî drí rî drı̣̃ı̣̂ sĩ. Gõꞌdá ófẽ kpá ậdı̣̂ lôsĩ kậyı̣̂ ãlô kâ rî kâ ĩꞌdî gólĩyî drí.

11 “Gõꞌdá gólĩyî trõ ậdı̣̂ ĩyíkâ bê rî, drílĩyî îtõzó rĩꞌá lôzólé úlı̣́ ngũrũ-ngũrũ bê ạ́mvú lı̣́pı̣̂ ꞌdĩ rú. 12 Gõꞌdá drílĩyî ngãzó tã âtálé ạ́mvú lı̣́pı̣̂ drí kĩ, ‘Õjílã gólĩyî lôsĩ îtõ ꞌbá ꞌẽlé lạ̃njạ́túlı̣́ ꞌásĩ rî ꞌbá yî ꞌê ĩyî lôsĩ cé dã ĩtí. Gõꞌdá ãmâ rî gógó ãmákâ lôsĩ ꞌẽ ꞌbá ı̣̃tú kạ̃ạ́lũ ı̣̃tú ãmé drı̣̃ı̣̂ sĩ nô rî ꞌbá yî, áâꞌdô ậdı̣̂ fẽꞌá ãmâ drí îcâ-îcâ ró õjílã gólĩyî lôsĩ îtõ ꞌbá ꞌẽlé vólé lésĩ rî ꞌbá yí bê ángô tí ró yã?’ 13 Gõꞌdá ạ́mvú lı̣́pı̣̂ drí gõzó tã âtálé lôsĩ ꞌẽ ꞌbá ãlô gólĩyî lãfálé ꞌásĩ rî drí kĩ, ‘Ámâ rû-lẽ-ãzíyã, nĩ lẽ tã-drı̣̃ trá ậdı̣̂ kậyı̣̂ ãlô kâ ꞌẽꞌá fẽlâ ãnî drí rî tãsĩ. Má âdó ãnî kô. 14 Nĩ trõ ậdı̣̂ ãníkâ, nĩ nĩ gõlé ãnî drí ꞌbã ꞌásĩ. Má lẽ kpá ậdı̣̂ fẽlé îcâ-îcâ ró õjílã gólĩyî lôsĩ îtõ ꞌbá vólé lésĩ rî ꞌbá yî drí õzõ má drí fẽlé ãnî drí ꞌdĩ kâtí. 15 Ní ı̣̂sũ áníkâ bê-rî, âꞌdó kô rĩꞌá mbı̣̂ má drí tã gólâ má drí lẽlé ꞌẽlé rî ꞌẽzó ậdı̣̂ ámákâ sĩ õzõ má drí lẽlé rî kâtí yã? Gõꞌdá tãlâ ãꞌdô ꞌî ãnî drí âꞌdózó ạ̃wạ̃ ró má bê yã? Ãnî rĩꞌá ạ̃wạ̃ ró má bê tãlâ tã gólâ má drí ꞌẽlé tãndí ró õjílã pãlé rî tãsĩ yã? Má âꞌdô îcáꞌá tã gólâ má drí lẽlé ꞌẽlé rî ꞌẽlé õzõ má drí lẽlé rî kâtí ậdı̣̂ ámákâ sĩ.’ ”

16 Gõꞌdá Yésũ ndẽlé bê úlı̣́ mãnĩgõ lạ́tı̣̂ gólâ Ôvârí drí ꞌẽzó drı̣́-ꞌâ fẽlé õjílã íyíkâ drí rî tãsĩ rî, drílâ gõzó tã âtálé kĩ nĩ rî, “Õjílã dũû tíbê ngbãângbânõ ndrẽlé ĩyî õjílã ãmbâ-ãmbâ ró rî ꞌbá yî âꞌdô ĩyî âꞌdóꞌá ı̣̃zạ́tú õjílã tãkó ró Ôvârí rî lı̣̃fı̣́ drı̣̃ ꞌá, gólĩyî âꞌdô gõꞌá vólé ꞌálâ. Gõꞌdá õjílã dũû gólĩyî ngbãângbânõ rĩꞌá ndrẽlâ ĩyî õjílã tãkó ró rî ꞌbá yî, ı̣̃zạ́tú rî, gólĩyî âꞌdô âꞌdóꞌá õjílã ãmbâ-ãmbâ ró Ôvârí rî lı̣̃fı̣́ drı̣̃ ꞌá, gólĩyî âꞌdô ꞌbãꞌá sı̣́sı̣́ ꞌálâ.”

Tã Yésũ drí íyî õdrã tã âtázó kpá óꞌdí lãjóꞌbá íyíkâ

rî ꞌbá yî drí rî

(Márãkõ 10.32-34; Lúkạ̃ 18.31-34)

17 Gõꞌdá nĩngá sĩ, Yésũ yî drí ngãzó nĩlí Yẽrõsãlémã ꞌálâ tã ârí ꞌbá íyíkâ rî ꞌbá yí bê. Gõꞌdá gólĩyî õtírĩ rĩî nĩlí lạ́tı̣̂ ꞌásĩ rî, drílâ ngãzó lãjóꞌbá íyíkâ mûdrı̣́-drı̣̃-lâ-gâ-rı̣̃ rî ꞌbá yî drı̣̃lı̣́ gbíyá lạ́tı̣̂ gãrã drı̣̃ ꞌá tã ârí ꞌbá ꞌdĩ ꞌbá yî lãfálé sĩ, tãlâ yĩ ãꞌdô ró bê cé ĩyî drı̣̃ı̣̂ sĩ. Gõꞌdá Yésũ drí tã gólĩyî ꞌẽ ꞌbá rû ꞌẽlé yí drí Yẽrõsãlémã ꞌálâ rî tã lâ âtázó gólĩyî drí. 18 Gólâ kĩ, “Nĩ ârî drẽ, ãmâ trá ꞌẽꞌá nĩlí Yẽrõsãlémã ꞌálâ nõ. Mâ gólâ âjólé ûrú lésĩ nô, áâꞌdô ꞌẽꞌá ámâ drı̣́-bã fẽlé drı̣̃-ꞌbá ạ́ngı̣́ Yúdạ̃ yí kâ rî ꞌbá yî drı̣́gạ́ gõꞌdá kpá lãꞌbí îmbá ꞌbá rî ꞌbá yí bê. Gólĩyî âꞌdô ꞌẽꞌá tã-vó ámákâ kĩlí ányâ ró, tãlâ úfû ró mâ bê. 19 Gõꞌdá gólĩyî âꞌdô ĩyî ámâ drı̣́-bã fẽꞌá õjílã ãtrâ Rómã kâ rî ꞌbá yî drı̣́gạ́. Ĩtí rî, gólĩyî âꞌdô ámâ lârâkô lôꞌéꞌá. Gólĩyî âꞌdô ámâ cãꞌá ônjóróꞌbí sĩ, gõꞌdá gólĩyî âꞌdô ámâ îpáꞌá fê lậlı̣̂-lậlı̣̂ drı̣̃ı̣̂ má drí drãzó. Gõꞌdá kậyı̣̂ nâ sĩ, má âꞌdô lîdríꞌá kpá óꞌdí õdrã ꞌásĩ.” Gõꞌdá Yésũ âtâ úlı̣́ ꞌdĩ ꞌbá yî bê lãjóꞌbá íyíkâ ꞌdĩ ꞌbá yî drí rî, drílĩyî ngãzó gõlé tã ârí ꞌbá íyíkâ ꞌdĩ ꞌbá yî lãfálé.

Tã Yãkóbã yî Yõwánĩ bê ândrê lâ yî drí tã îjízó Yésũ tı̣́

íyî mvá yî tãsĩ rî

(Márãkõ 10.35-45)

20 Gõꞌdá nĩngá sĩ rî, Zẽbẽdáyõ rî õkó drí ngãzó mvá lâ yî rı̣̃ Yãkóbã yî Yõwánĩ bê drı̣̃lı̣́ âfõzó gólĩyí bê lãjóꞌbá ꞌdĩ ꞌbá yî lãfálé sĩ. Drílĩyî nĩzó cãlé Yésũ lạ̃gạ́tı̣́. Gõꞌdá câ ĩyî bê Yésũ lạ̃gạ́tı̣́ rî, õkó rî gógó drí ngãzó ꞌãꞌî tı̣̃lı̣́ vũdrı̣́ Yésũ ândrá tã ı̣̂njı̣̃ sĩ. Gõꞌdá drílâ tã îjízó Yésũ tı̣́ íyî mvá ꞌdĩ ꞌbá yî tãsĩ. 21 Gõꞌdá Yésũ ârî úlı̣́ gólâkâ ꞌdĩ bê rî, drílâ tã îjízó õkó ꞌdĩ tı̣́ kĩ nĩ rî, “Ní lẽ má õꞌê ãꞌdô ĩꞌdî ní drí yã?” Gõꞌdá õkó ꞌdĩ drí ngãzó tã âtálé Yésũ drí rúꞌbạ́ lôꞌbã-lôꞌbã sĩ kĩ nĩ rî, “Ị̃zạ́tú kậyı̣̂ gólâ ní drí ꞌẽzó rĩlí kúmú ạ́ngı̣́ ró ãngó nõ drı̣̃lı̣́ rî tú rî, ní ꞌbã ámâ mvá nõ ꞌbá yî rĩlí ní bê, ãlô rî õrî íyíkâ ánî drı̣́-ágó drı̣̃ lésĩ ró gõꞌdá ãzâ rî õrî íyíkâ ánî drı̣́-lı̣̃jı̣́ drı̣̃ lésĩ rî ꞌá.”

22 Gõꞌdá Yésũ drí tã âtázó Yãkóbã yî drí Yõwánĩ bê kĩ, “Tã gólâ ãnî drí tã lâ îjílí má tı̣́ sĩ ꞌdî rî, nĩ nı̣̃ı̣́ tã ífí lâ kô. Nĩ âꞌdô îcáꞌá cú ngá mvũlı̣́ ĩgã mvá lâŋõ kâ gólâ má drí ꞌẽzó ngá mvũlı̣́ ꞌá lâ sĩ rî ꞌásĩ má bê yã?” Gõꞌdá drílĩyî tã-drı̣̃ lôgõzó Yésũ drí kĩ nĩ rî, “Ãwô, ãmâ rĩꞌá njãâ ngá mvũlı̣́ ĩgã mvá lâŋõ kâ ꞌdĩ ꞌásĩ.” 23 Gõꞌdá Yésũ drí tã-drı̣̃ lôgõzó drílĩyî kĩ nĩ rî, “Nĩ âꞌdô ngá mvũꞌá trá cú ĩgã mvá lâŋõ kâ ꞌdĩ ꞌásĩ. Gõꞌdá mâ rĩꞌá drı̣́-ãcê ãkó õjílã gólĩyî ꞌẽ ꞌbá rĩlí ámâ gãrã drı̣̃ ꞌá rî ꞌbá yî njĩzó. Ámâ átá êdê võ ꞌdî ꞌbá yî trá õjílã gólĩyî gólâ drí ꞌẽꞌá njĩlâ nĩ rĩlí ꞌá lâ rî ꞌbá yî drí.”

24 Gõꞌdá lãjóꞌbá ạ̃mbúkũ Yésũ kâ mûdrı̣́ ꞌdĩ ꞌbá yî ârî ĩyî tã Yãkóbã yî Yõwánĩ bê ândré lâ yî drí îjílí Yésũ tı̣́ gólĩyî tãsĩ ꞌdî tã lâ bê rî, drílĩyî âꞌdózó ạ̃wạ̃ ró Yãkóbã yî rú Yõwánĩ bê. 25 Tã ꞌdî tãsĩ rî, Yésũ drí lãjóꞌbá íyíkâ ꞌdĩ ꞌbá yî ậzı̣́zó ndrĩ ânĩlí yí lạ̃gạ́tı̣́. Gõꞌdá drílâ tã âtázó gólĩyî drí kĩ, “Mĩ nı̣̃ trá kĩ nĩ rî, kúmú ꞌbạ̃súrú kâ rî ꞌbá yî rî rĩlí ꞌbạ̃súrú íyíkâ rî ꞌbá yî drı̣̃lı̣́ mbârâkã sĩ. 26 Gõꞌdá ãnî lãjóꞌbá ámákâ rî ꞌbá yî lãfálé ꞌá rî, nĩ ꞌé ĩtí kô. Gólâ tíbê lẽ ꞌbá âꞌdólé ãmbá ró ãnî lãfálé ꞌásĩ Ôvârí rî lı̣̃fı̣́ drı̣̃ ꞌá rî, gólâ ı̣̃ı̣̂ꞌbũ rû íyî ãzí-ãzí yî drí ndrĩ. 27 Õjílã ãnî lãfálé sĩ gólâ tíbê lẽ ꞌbá âꞌdólé ãmbá ró sı̣́sı̣́ íyî ãzí-ãzí yî drı̣̃ı̣̂ sĩ Ôvârí rî lı̣̃fı̣́ drı̣̃ ꞌá rî, gólâ ãâꞌdô rạ̃gı̣́ı̣̃ ró rû ı̣̂ꞌbũlı̣́ ãzí-ãzí lâ yî drí ndrĩ. 28 Tã ꞌdî tãsĩ rî, mâ rî gógó âjólé ûrú lésĩ nô, má ânĩí kô ãâꞌdô ró bê rû ı̣̂ꞌbũzó má drí. Má ânĩ rû ı̣̂ꞌbũlı̣́ ãzí-ãzí yî drí gõꞌdá kpá ámâ nyãányâ fẽlé drãlé õjílã dũû tãsĩ, tãlâ má înjî ró gólĩyî bê tã õnjí ĩyíkâ ꞌásĩ.”

Tã Yésũ drí lı̣̃fı̣́ ãkó lé ꞌbá rı̣̃ rî ꞌbá yî lı̣̃fı̣́ lâ yî êdézó rî

(Márãkõ 10.46-52; Lúkạ̃ 18.35-43)

29 Gõꞌdá nĩngá sĩ rî, Yésũ yî drí ngãzó nĩlí zãâ ậcı̣́ ĩyíkâ ꞌá lãjóꞌbá íyíkâ rî bê, nĩꞌá Yẽrõsãlémã ꞌálâ. Gõꞌdá drílĩyî ânĩzó âcálé jạ̃rı̣́bạ̃ gólâ zı̣̃lı̣́ Yérĩkõ rî ꞌá. Gõꞌdá gólĩyî õtírĩ jạ̃rı̣́bạ̃ ꞌdî âyé rî, õjílã õꞌbí dũû drí ngãzó ꞌdẽlé gólĩyî vósĩ. 30 Gõꞌdá tólâ rî, Yésũ yî õtírĩ ꞌbãâ lậvũꞌá lạ́tı̣̂ ꞌásĩ rî, ãgô lı̣̃fı̣́ ãkó lé ꞌbá ró ãzâ ꞌbá yî bê rĩꞌá rı̣̃ lạ́tı̣̂ gãrã drı̣̃ ꞌá. Gõꞌdá gólĩyî ârî ĩyî tã bê kĩꞌá nĩ rî, ꞌdĩî ãꞌdô Yésũ ĩꞌdî rĩꞌá lậvũꞌá rî, drílĩyî ngãzó trẽlé lạ̃zı̣́ bê kĩ nĩ rî, “Yésũ, ní ꞌbã ãmâ ĩzã õgâ ní drı̣̃ı̣̂, nî ĩꞌdî tíbê Ôvârí drí tã lâ âtálé kĩꞌá nĩ rî, âꞌdô ânĩꞌá ãmâ pãlé nõ, ní pâ ãmâ.”

31 Nĩngá sĩ, õꞌbí ꞌdĩ ꞌbá yî ârî ĩyî bê ôtrê-ôtrê lı̣̃fı̣́ ãkó lé ꞌbá ꞌdĩ ꞌbá yí kâ rî, drílĩyî tã lôgõzó gólĩyî drı̣̃ı̣̂ mbârâkã sĩ kĩ, “Nĩ ôtrê kô, nĩ rî tı̣́tı̣́.” Gõꞌdá gbõ lé ĩtí rî, lı̣̃fı̣́ ãkó lé ꞌbá ꞌdĩ ꞌbá yî drí ngãzó rĩꞌá ôtrélé lậvũlı̣́ gạ̃rạ̃ sı̣́sı̣́ rî drı̣̃ı̣̂ sĩ kĩ nĩ rî, “Nî ĩꞌdî tíbê Ôvârí drí tã lâ âtálé kĩꞌá nĩ rî, âꞌdô ânĩꞌá ãmâ pãlé nõ, ní ndrê ãmâ ĩzã! Ánî ꞌâ ạ̃ậꞌdı̣̂ ãmâ rú! Ní pâ ãmâ!”

32 Gõꞌdá Yésũ drí âdrézó lı̣̃fı̣́ ãkó lé ꞌbá ꞌdĩ ꞌbá yî ậzı̣́lı̣́ ânĩlí yí ngálâ. Gõꞌdá gólĩyî âcâ bê Yésũ lạ̃gạ́tı̣́ rî, Yésũ drí tã îjízó gólĩyî tı̣́ kĩ nĩ rî, “Nĩ lẽ má drí ãꞌdô ꞌẽlé ãnî drí yã?” 33 Gõꞌdá drílĩyî tã-drı̣̃ lôgõzó Yésũ drí kĩ nĩ rî, “Kúmú, ní njı̣̃ ãmâ lı̣̃fı̣́, tãlâ mã ndrê ró võ bê!” 34 Ĩtí rî, gólĩyî ĩzã drí gãzó Yésũ rú. Gõꞌdá Yésũ drí gólĩyî lı̣̃fı̣́ dõzó. Gõꞌdá gólâ dõlé bê gólĩyî lı̣̃fı̣́ rî, kôrô gólĩyî lı̣̃fı̣́ drí rû njı̣̃zó võ ndrẽlé dódó. Nĩngá sĩ rî, drílĩyî ngãzó ꞌdẽlé Yésũ vósĩ.

21

Tã Yésũ rî lûyı̣́zó fĩrĩ ꞌá Yẽrõsãlémã ꞌálâ rî

(Márãkõ 11.1-11; Lúkạ̃ 19.28-40; Yõwánĩ 12.12-19)

1 Gõꞌdá nĩngá sĩ, Yésũ yî nĩ ĩyî bê tã ârí ꞌbá íyíkâ ꞌdĩ ꞌbá yí bê ãnyî ꞌẽꞌá cãlé Yẽrõsãlémã rú rî, drílĩyî cãzó ꞌbạ̃drı̣̃ mvá zı̣̃lı̣́ Bẽtẽfágẽ rî ꞌálâ únı̣́ gólâ fê dõ kâ zı̣̃lı̣́ õlívĩ rî bê yí drı̣̃ı̣̂ rî lạ̃gạ́tı̣́. Gõꞌdá nĩngá sĩ rî, Yésũ drí tã ârí ꞌbá íyíkâ rı̣̃ rî ꞌbá yî ậzı̣́zó jõlé nĩlí sı̣́sı̣́ ꞌálâ. 2 Gõꞌdá Yésũ drí tã âtázó drílĩyî kĩ, “Nĩ nĩ fĩlí ꞌbạ̃drı̣̃ mvá Bẽtẽfágẽ ãmâ ágá ꞌálâ nã ꞌá. Õzõ nĩ õcâ trá tólâ rî, nĩ âꞌdô dõngí ândrê ûsúꞌá mvá lâ bê ólôꞌĩ trá. Ĩtí rî, nĩ âtĩ gólĩyî âjílí má drí nõlé. 3 Gõꞌdá õzõ õjílã ãzâ ĩîjî ãnî trá kĩꞌá nĩ rî, nĩ rî dõngí ꞌdĩ ꞌbá yî âtĩlí ãꞌdô tãsĩ yã rî, nĩ âtâ kĩ nĩ rî, ‘Kúmú ãmákâ lẽ nĩ, gólâ âꞌdô lôgõꞌá lâ ꞌwãâ vólé.’ ”

4 Yésũ âtâ tã tã ârí ꞌbá gólâkâ ꞌdĩ ꞌbá yî drí ĩtí ꞌdĩ, tãlâ úlı̣́ gólâ tã ậngũ ꞌbá Zẽkãríyã drí âtálé trá ạ̃kû ró nã rî âꞌdô rû ꞌẽꞌá té õzõ drílâ ậngũlı̣́ trá rî kâtí kĩꞌá nĩ rî,

5 “Nĩ âtâ tã õjílã Yẽrõsãlémã kâ drí kĩ, ‘Nĩ ndrê drẽ, kúmú ãníkâ rĩꞌá ânĩꞌá ãnî ngálâ.

Gólâ lôgõ íyî nyãányâ trá vũdrı̣́, gólâ mbã trá dõngí drı̣̃ı̣̂, gólâ rĩꞌá ânĩꞌá dõngí mvá drı̣̃ı̣̂.’ ”

Zẽkãríyã 9.9

6 Ĩtí rî, tã ârí ꞌbá rı̣̃ ꞌdî ꞌbá yî drí nĩzó tã ꞌdî ꞌẽlé té õzõ Yésũ drí âtálé ꞌdĩ kâtí. 7 Gólĩyî drí dõngí ândrê ꞌdĩ âtrõzó mvá lâ bê âjílí Yésũ drí. Gõꞌdá drílĩyî ítá ĩyíkâ âtrõzó, ânĩꞌá ꞌbãlâ dõngí ꞌdĩ ꞌbá yî drı̣̃ı̣̂. Gõꞌdá Yésũ drí mbãzó rĩlí dõngí mvá ꞌdĩ drı̣̃ı̣̂, tãlâ yí nĩ ró bê fĩlí drı̣̃ lâ Yẽrõsãlémã ꞌálâ. 8 Nĩngá sĩ rî, õꞌbí dũû drí ítá ĩyíkâ âtrõzó ꞌbẽlé vũdrı̣́ lạ́tı̣̂ drı̣̃ı̣̂ sĩ. Gõꞌdá õjílã ãzâ ꞌbá yî gólĩyî lãfálé sĩ rî ôŋõ ĩyíkâ mbı̣́rạ́ bı̣́ ĩꞌdî lôꞌbélé vũdrı̣́ lạ́tı̣̂ drı̣̃ı̣̂ sĩ, tãlâ Yésũ õnĩ ró dõngí ꞌdĩ bê drı̣̃ lâ ꞌásĩ. Gólĩyî ꞌê tã ꞌdî ĩtí ꞌdĩ Yésũ rî ı̣̂njı̣̃zó. 9 Gólĩyî õtírĩ ꞌbãâ rĩꞌá nĩꞌá rî, õjílã õꞌbí gólĩyî rĩ ꞌbá nĩlí Yésũ yí bê ꞌdĩ ꞌbá yî, gólĩyî ꞌdẽ ꞌbá sı̣́sı̣́ rî ꞌbá yî gõꞌdá gólĩyî ꞌdẽ ꞌbá vólé lésĩ rî ꞌbá yí bê, drílĩyî ngãzó rĩꞌá Yésũ rî lûyı̣́lı̣́ kĩ nĩ rî, “Mã lûyı̣̂ nî kúmú gólâ ꞌbãlé trá ꞌdíyî pã ꞌbá ró rî. Ôvârí õfẽ õrẽ ní drí, nî tíbê ânĩ ꞌbá mbârâkã gólâkâ bê rî. Ôvârí ꞌbũû ꞌálâ rî, rú lâ ãꞌdô lûyı̣́lı̣́ lûyı̣̂ rõô.”

10 Gõꞌdá Yésũ yî câ bê Yẽrõsãlémã ꞌálâ rî, õjílã ndrĩ jạ̃rı̣́bạ̃ Yẽrõsãlémã kâ ꞌá ꞌdĩ ꞌbá yî drí âꞌdózó lârõ-lârõ ró. Gõꞌdá drílĩyî tã îjízó ĩyî võ ꞌásĩ kĩ nĩ rî, “Ãgô nõ íyíkâ ãꞌdî ĩꞌdî yã?”

11 Gõꞌdá õꞌbí gólĩyî ânĩ ꞌbá Yésũ yí bê ꞌdĩ ꞌbá yî drí tã-drı̣̃ lôgõzó drílĩyî kĩ nĩ rî, “Nõô Yésũ Nãzãrétã ꞌbạ̃drı̣̃ Gãlĩláyã kâ rî lésĩ, gólâ Ôvârí drí tã lâ ꞌbãlé ꞌẽꞌá âjólâ tã ậngũ ꞌbá ró rî ĩꞌdî.”

Tã gólĩyî Yésũ drí ꞌẽlé ạ̃ꞌdı̣́-drı̣̃ jó ạ́ngı̣́ Ôvârí kâ rî kâ ꞌálâ

rî ꞌbá yî

(Márãkõ 11.15-19; Lúkạ̃ 19.45-48; Yõwánĩ 2.13-22)

12 Gõꞌdá nĩngá sĩ rî, Yésũ drí ngãzó nĩlí fĩlí ạ̃ꞌdı̣́-drı̣̃ jó ạ́ngı̣́ Ôvârí kâ rî kâ ꞌálâ. Gõꞌdá gólâ fî bê tólâ rî, drílâ ngá lậzı̣́ ꞌbá gõꞌdá kpá ãmámõ lậzı̣́ ꞌbá ngá fẽfẽ ró Ôvârí drí rî ꞌbá yî ûsúzó ngá ĩyíkâ lậzı̣́ꞌá lâgî õnjí sĩ. Gõꞌdá gólâ drí kpá õjílã gólĩyî rĩ ꞌbá ậdı̣̂ õrĩ ngĩíngî ı̣̂kúrạ̃lé ậdı̣̂ õrĩ ãzâ ꞌbá yí kâ sĩ rî ûsúzó. Gõꞌdá Yésũ ûsû tã ꞌdî bê ĩtí rî, gólâ drí ngãzó õmbã ró õjílã ꞌdî ꞌbá yí bê. Gólâ drí ngãzó tãrãbízã rĩzó ậdı̣̂ ı̣̂kúrạ̃lé drı̣̃ lâ ꞌá rî drı̣̃ lâ âkólé ndrĩ vũdrı̣́. Gõꞌdá Yésũ drí kpá gbáꞌdá õjílã gólĩyî rĩ ꞌbá ãmámõ ꞌdî ꞌbá yî lậzı̣́lı̣́ gĩlí rî ꞌbá yí kâ drı̣̃ lâ âkózó vũdrı̣́. Nĩngá sĩ, Yésũ drí ngãzó õjílã ꞌdî ꞌbá yî lâdrólé ndrĩ vólé ạ̃ꞌdı̣́-drı̣̃ jó ạ́ngı̣́ Ôvârí kâ rî kâ ꞌdĩ ꞌásĩ úlı̣́ âtâ-âtâ bê kĩ,

13 “Íîgĩ trá búkũ Ôvârí kâ ꞌá kĩ nĩ rî, ‘Jó ámákâ rĩꞌá võ gólâ rĩzó rãtáã ꞌẽlé má drí ꞌá lâ rî ĩꞌdî.’

Ĩsáyã 56.7

Gõꞌdá nĩ jâ jó ámákâ ꞌdĩ trá âꞌdólé võ ũgú yî drí rĩzó ngá ĩyíkâ lậpı̣́lı̣́ ꞌá lâ rî kâ ró.”

14 Nĩngá sĩ rî, õjílã gólĩyî lı̣̃fı̣́ ãkó lé ꞌbá ró rî ꞌbá yî gõꞌdá gólĩyî õŋõ ró rî ꞌbá yí bê, drílĩyî ânĩzó Yésũ ngálâ ạ̃ꞌdı̣́-drı̣̃ jó ạ́ngı̣́ Ôvârí kâ rî kâ ꞌdĩ ꞌá. Gõꞌdá Yésũ drí õjílã ꞌdî ꞌbá yî êdézó âcálé dódó ngá lãzé gólĩyíkâ ꞌdĩ ꞌbá yî ꞌásĩ. 15 Gõꞌdá drı̣̃-ꞌbá ạ́ngı̣́ Yúdạ̃ yí kâ rî ꞌbá yî gõꞌdá kpá lãꞌbí îmbá ꞌbá rî ꞌbá yí bê, ndrê ĩyî tã lârâkô Yésũ drí ꞌẽlé ꞌdĩ ꞌbá yî bê, gõꞌdá gólĩyî ârî ꞌdĩyímvá bê rĩꞌá ĩyî ôtréꞌá Yésũ rî lûyı̣̂-lûyı̣̂ bê kĩ nĩ rî, “Mã lûyı̣̂ nî gólâ kúmú, Dạ̃wúdı̣̃ rî ózõwá ró” rî, drílĩyî âꞌdózó ạ̃wạ̃ ró Yésũ rú. 16 Ĩtí rî, drílĩyî Yésũ rî îjízó kĩ, “Ní ârî tã ꞌdĩyímvá ꞌdĩ ꞌbá yî drí rĩꞌá âtálâ ꞌdĩ trá yã? Gólĩyî rî rĩꞌá ánî lûyı̣́lı̣́ ĩtí ꞌdĩ ãꞌdô tãsĩ yã?” Gõꞌdá Yésũ drí tã-drı̣̃ lôgõzó drílĩyî kĩ nĩ rî, “Ãwô, má ârî tã gólĩyíkâ ꞌdĩ trá. Nĩ zı̣́ tã gólâ Dạ̃wúdı̣̃ drí âtálé Ôvârí drí kĩꞌá nĩ rî, ‘Ní ꞌbã ꞌdĩyímvá õnyíkõ trá ꞌdĩyímvá õdé bê ánî lûyı̣́lı̣́ ĩyî tı̣̂ sĩ’ rî kô yã?”* 17 Nĩngá sĩ, Yésũ drí ngãzó drı̣̃-ꞌbá ꞌdĩ ꞌbá yî âyélé. Drílâ fõzó vólé Yẽrõsãlémã ꞌásĩ. Drílâ nĩzó jạ̃rı̣́bạ̃ Bẽtánĩ kâ rî ꞌálâ. Gõꞌdá drílâ ậꞌdú kõzó ãkpã tólâ.

Tã Yésũ drí mbârâkã tã lẽlẽ kâ âꞌdázó kãnágõwá fê rú rî

(Márãkõ 11.12-14, 20-24)

18 Gõꞌdá nĩngá sĩ, kậyı̣̂ drı̣̃zõ lâ ãzâ rî sĩ ãkpãkãꞌdã cı̣̃ı̣́nó, Yésũ yî drí ngãzó nĩꞌá gõlé lãjóꞌbá íyíkâ yí bê Yẽrõsãlémã ꞌálâ. Gõꞌdá lạ́tı̣̂ drı̣̃ı̣̂ sĩ rî, gólâ gõꞌdá trá lõfó ró. 19 Gõꞌdá gólâ drí kãnágõwá fê ndrẽzó lạ́tı̣̂ gãrã drı̣̃ ꞌá bı̣́ bê ngbũkpũ. Gõꞌdá drílâ nĩzó kãnágõwá fê ꞌdĩ lõꞌwâ lâ ndrẽlé, ãꞌdô ró bê yí drí nyãlé lõfó drí. Gõꞌdá gólâ ûsú lõꞌwâ lâ kô. Gólâ ûsû cé bı̣́ lâ ĩꞌdî. Tã ꞌdî tãsĩ rî, Yésũ drí kãnágõwá fê ꞌdĩ trĩzó kĩ, “Ní îcâ áníkâ lõꞌwâ ãzãkã ꞌwãlé kó kô.” Gõꞌdá kôrô fê ꞌdĩ drí ândrázó drãlé. 20 Ĩtí rî, lãjóꞌbá Yésũ kâ ꞌdĩ ꞌbá yî ndrê ĩyî bê tã gólâ rû ꞌẽ ꞌbá ꞌdĩ ĩtí rî, tı̣̂ lâ ĩyî drí ậꞌdı̣́zó ndrúndrú. Gõꞌdá drílĩyî tã îjízó Yésũ tı̣́ kĩ nĩ rî, “Fê ꞌdĩ ândrâ ꞌwãâ drãlé ĩtí ꞌdĩ ángô tí ró yã?” 21 Gõꞌdá Yésũ drí tã-drı̣̃ lôgõzó lãjóꞌbá íyíkâ ꞌdĩ ꞌbá yî drí kĩ, “Má âtâ ãnî drí tã pạ̃tı̣́ı̣̃ ró, õzõ nĩ ãꞌdô cú tã lẽlẽ bê Ôvârí ꞌá gõꞌdá tã ı̣̂sũ ãnî pı̣̃pı̣̂sı̣́lı̣́ ꞌá rî ãꞌdô kô rı̣̃ rı̣̃ rî, nĩ âꞌdô îcáꞌá cú tã gólâ má drí ꞌẽlé fê nõ drí nõ ꞌẽlé, gõꞌdá nĩ âꞌdô îcáꞌá cú tã ãzâ ꞌbá yî ꞌẽlé gạ̃rạ̃ nõô drı̣̃ı̣̂ sĩ. Õzõ nĩ ãâtâ tã únı̣́ ạ́ngı̣́ drí kĩ, ‘Ní ngâ nĩꞌá ꞌdẽlé lı̣̃mvû ândrê ꞌá’ rî, tã rî ꞌdĩ âꞌdô rû ꞌẽꞌá, õzõ ãnî drí âtálé ꞌdĩ kâtí. 22 Õzõ nĩ ãꞌdô cú tã lẽlẽ bê ĩtí rî, ngá gólâ ãnî drí tã lâ îjílí Ôvârí tı̣́ rãtáã sĩ rî, nĩ âꞌdô ûsúꞌá lâ.”

Tã drı̣̃-ꞌbá ạ́ngı̣́ Yúdạ̃ yí kâ rî ꞌbá yî drí Yésũ rî îjízó

drı̣́-ãcê gólâkâ tãsĩ rî

(Márãkõ 11.27-33; Lúkạ̃ 20.1-8)

23 Gõꞌdá nĩngá sĩ rî, Yésũ drí nĩzó gõlé kpá óꞌdí ạ̃ꞌdı̣́-drı̣̃ jó ạ́ngı̣́ Ôvârí kâ rî kâ ꞌdĩ ꞌá Yẽrõsãlémã ꞌálâ. Drílâ îtõzó rĩꞌá õjílã îmbálé. Gólâ õtírĩ ꞌbãâ tã îmbáꞌá rî, drı̣̃-ꞌbá ạ́ngı̣́ Yúdạ̃ yí kâ rî ꞌbá yî gõꞌdá gólĩyî âꞌdó ꞌbá sı̣́sı̣́-lésĩ ró rî ꞌbá yí bê rî drí ânĩzó ĩyî tã îjílí Yésũ tı̣́ kĩ, “Ní ûsû áníkâ drı̣́-ãcê tã nô ꞌbá yî ꞌẽzó ãꞌdô ꞌásĩ yã? Ãꞌdî fẽ drı̣́-ãcê nĩ ní drí rĩzó tã gólĩyî ní drí rĩꞌá ꞌẽlâ ꞌdĩ ꞌbá yî ꞌẽlé yã?”

24 Ĩtí rî, Yésũ drí tã-drı̣̃ lôgõzó drílĩyî kĩ nĩ rî, “Õzõ nĩ õlẽ trá nı̣̃lâ kĩꞌá nĩ, ãꞌdî fẽ drı̣́-ãcê nĩ má drí tã ꞌdî ꞌbá yî ꞌẽzó yã rî, má lẽ ãnî îjílí tã îjî ãzâ sĩ, õzõ nĩ õlôgõ tã îjî ámákâ ꞌdĩ drı̣̃ lâ trá rî, má drí gõzó gólâ tíbê drı̣́-ãcê fẽ ꞌbá má drí rî âꞌdálé ãnî drí. 25 Nĩ âꞌdâ drẽ tã má drí, tã Yõwánĩ bãbãtízĩ ꞌẽ ꞌbá ró rî kâ tãsĩ, ãꞌdî fẽ drı̣́-ãcê gólâ drí rĩzó bãbãtízĩ ꞌẽlé õjílã drí rî nĩ, Ôvârí fẽ nĩ ngãtá õjílã mvá fẽ nĩ yã?” Gõꞌdá drı̣̃-ꞌbá ạ́ngı̣́ Yúdạ̃ yí kâ ꞌdĩ ꞌbá yî ârî ĩyî tã Yésũ drí îjílí ꞌdĩ bê rî, drílĩyî ngãzó rĩꞌá tã ôjálé ĩyî võ ꞌásĩ kĩ, “Õzõ mã ãâtâ tã kĩ nĩ rî, Ôvârí õfẽ drı̣́-ãcê nĩ Yõwánĩ drí rî, Yésũ âꞌdô ãmâ îjíꞌá kĩ, mã lẽé tã kô tã Yõwánĩ drí pẽlé rî ꞌá ãꞌdô tãsĩ yã? 26 Gõꞌdá õzõ mã ãâtâ kĩ nĩ rî, õjílã mvá õfẽ drı̣́-ãcê nĩ Yõwánĩ drí rî, ãmâ rĩꞌá ũrı̣̃ ró tã õjílã drí ꞌẽꞌá ꞌẽlâ ãmâ drí rî tãsĩ, tãlâ gólĩyî âꞌdô ngãꞌá ạ̃wạ̃ ró ãmá bê. Gólĩyî ndrĩ nı̣̃ ĩyî trá kĩ nĩ rî, Yõwánĩ rĩꞌá tã ậngũ ꞌbá ꞌî.” 27 Gõꞌdá drílĩyî tã-drı̣̃ lôgõzó Yésũ drí kĩ, “Mã nı̣̃ı̣́ kô ãꞌdî fẽ drı̣́-ãcê nĩ Yõwánĩ drí yã rî.” Gõꞌdá Yésũ drí kpá tã âtázó drı̣̃-ꞌbá ạ́ngı̣́ Yúdạ̃ yí kâ ꞌdĩ ꞌbá yî drí kĩ nĩ rî, “Má îcá kpá kô âꞌdálâ ãnî drí ngãtá ãꞌdî fẽ drı̣́-ãcê nĩ má drí yã rî.”

Tã mvá gólâ tã íyî átá kâ ꞌẽ ꞌbá rî kâ

28 Gõꞌdá nĩngá sĩ rî, Yésũ drí ngãzó íꞌdígówá ãgô ãzâ mvá bê rı̣̃ rî kâ ngĩlí drı̣̃-ꞌbá ạ́ngı̣́ Yúdạ̃ yí kâ ꞌdĩ ꞌbá yî drí. Gólâ kĩ, “Ãgô ãzâ bê rĩꞌá mvá ágó bê rı̣̃. Drílâ ngãzó tã âtálé íyî mvá sı̣́sı̣́ rî drí kĩ, ‘Ámâ mvá, ní nĩ ãndrõ nĩꞌá ngá ꞌwãlé má drí ạ́mvú ꞌálâ.’ 29 Gõꞌdá mvá ꞌdĩ drí tã-drı̣̃ lôgõzó íyî átá drí kĩ nĩ rî, ‘ꞌÉꞌẽ, má lẽé kô.’ Gõꞌdá tã ꞌdî vósĩ rî, drílâ gõzó tã ı̣̂sũ íyíkâ jãlé, drílâ gõzó nĩlí ngá ꞌwãlé. 30 Gõꞌdá ãgô ꞌdĩ drí kpá tã ãlô-ãlô ꞌdĩ âtázó íyî mvá ạ̃dũ rî drí. Gõꞌdá mvá ạ̃dũ rî drí tã-drı̣̃ lôgõzó átá lâ drí kĩ, ‘Ãwô, tátá, má âꞌdô nĩꞌá ngá ꞌwãlé.’ Gõꞌdá gólâ nĩí kô.” 31 Gõꞌdá Yésũ drí drı̣̃-ꞌbá ạ́ngı̣́ Yúdạ̃ yí kâ ꞌdĩ ꞌbá yî îjízó kĩ, “ꞌDĩyímvá rı̣̃ ꞌdî ꞌbá yî lãfálé sĩ rî, mvá gólâ ángô rî ꞌê tã átá lâ drí lẽlé rî nĩ yã?” Gõꞌdá drílĩyî tã-drı̣̃ lôgõzó Yésũ drí kĩ, “Mvá gólâ sı̣́sı̣́ rî ĩꞌdî.”

Gõꞌdá Yésũ drí tã âtázó drílĩyî kĩ, “Má âtâ ãnî drí tã pạ̃tı̣́ı̣̃ ró, bélé-bélé ûꞌdú ꞌbá õnjí rî ꞌbá yî gõꞌdá õkó gólĩyî ãgô kpã ꞌbá ró rî ꞌbá yí bê, gólĩyî ãnî drí ndrẽlé tã õnjí ꞌbá ró rî âꞌdô ĩyî rû jãꞌá nĩ sı̣́sı̣́ ãnî drí sĩ tã lẽlé Ôvârí ꞌá âꞌdózó õjílã Ôvârí kâ ró. 32 Gõꞌdá tã âꞌdálâ ĩꞌdî nõ, Yõwánĩ bãbãtízĩ ꞌẽ ꞌbá ró rî ânĩ bê lạ́tı̣̂ mbı̣̂ âꞌdálé ãnî drí âꞌdózó tã mbı̣̂ ꞌẽ ꞌbá ró Ôvârí rî lı̣̃fı̣́ drı̣̃ ꞌá rî, nĩ gâ vólé trá dó tã lẽlé úlı̣́ Ôvârí kâ gólâ drí pẽlé rî ꞌá. Gõꞌdá bélé-bélé ûꞌdú ꞌbá yî gõꞌdá õkó gólĩyî ãgô kpã ꞌbá ró rî yí bê, gólĩyî lẽ tã trá tã Yõwánĩ drí pẽlé ꞌdĩ ꞌá. Gõꞌdá nĩ ndrê tã gólĩyî drí ꞌẽlé ꞌdĩ bê rî, nĩ gâ vólé trá dó drı̣̃ âjálé tã õnjí ãníkâ ꞌásĩ tã lẽzó úlı̣́ Ôvârí kâ Yõwánĩ drí pẽlé ãnî drí ꞌdĩ ꞌá.”

Tã Yésũ drí úlı̣́ mãnĩgõ ạ́mvú ꞌwã ꞌbá õnjí rî ꞌbá yí kâ rî âtázó drı̣̃-ꞌbá ạ́ngı̣́ Yúdạ̃ yí kâ rî ꞌbá yî rú rî

(Márãkõ 12.1-12; Lúkạ̃ 20.9-19)

33 Gõꞌdá nĩngá sĩ rî, Yésũ drí úlı̣́ mãnĩgõ ãzâ âtázó drı̣̃-ꞌbá ạ́ngı̣́ Yúdạ̃ yí kâ ꞌdĩ ꞌbá yî drí. Gólâ kĩ, “Nĩ ârî drẽ, ãgô ãzâ bê rĩꞌá ạ́mvú ạ́ngı̣́ íyíkâ bê. Gólâ drí fê õzõ âlâꞌbâ kâtí gólâ rĩzó õdrá ꞌẽlé lõꞌwâ lâ ꞌásĩ rî ı̣̂ꞌdı̣́zó dũû ạ́mvú íyíkâ ꞌdĩ ꞌásĩ. Gõꞌdá drílâ ndõgõ gãzó dîrî gbãâ ạ́mvú íyíkâ ꞌdĩ rú sĩ, tãlâ ũgú gõꞌdá kõrõnyã bê õzó lạ́tı̣̂ ûsú âfízó ạ́mvú íyíkâ ꞌdĩ ꞌá kô. Gõꞌdá ạ́mvú lı̣́pı̣̂ ꞌdĩ drí võ ãzâ êdézó gũạ̃lı̣̃-gũạ̃lı̣̃ kúnı̣́ ꞌá, tãlâ rĩzó õdrá ꞌdĩ zãlé ꞌá lâ. Gõꞌdá drílâ kpãrá êdézó ãcê ûrû, tãlâ õjílã gólâ rĩ ꞌbá ạ́mvú íyíkâ ꞌdĩ vó lâ ndrẽlé rî drí mbãzó rĩlí drı̣̃ lâ ꞌá rĩꞌá võ lôndrélé. Nĩngá sĩ, ạ́mvú lı̣́pı̣̂ ꞌdĩ drí ạ́mvú ꞌwã ꞌbá ãzâ ꞌbá yî ậzı̣́zó ânĩꞌá lôsĩ ꞌẽlé ạ́mvú íyíkâ ꞌdĩ ꞌá nĩngá. Gõꞌdá drílĩyî tã ı̣̂ꞌbı̣̃zó ạ́mvú ꞌwã ꞌbá ꞌdĩ ꞌbá yí bê fê ạ́mvú íyíkâ ꞌá ꞌdĩ ꞌbá yî lõꞌwâ lâ yî lãfálé lâ cãlé gólĩyí bê. Nĩngá sĩ, ạ́mvú lı̣́pı̣̂ ꞌdĩ drí ngãzó nĩlí ậcı̣́ íyíkâ ꞌá jẽjẽ ró ꞌbạ̃drı̣̃ ãzâ ꞌá. 34 Gõꞌdá kậyı̣̂ fê lõꞌwâ ꞌdĩ ꞌbá yî drí kãzó rĩzó ôkílâ rî âcâ bê rî, ạ́mvú lı̣́pı̣̂ drí lãjóꞌbá íyíkâ ãzâ ꞌbá yî jõzó ạ́mvú ꞌwã ꞌbá íyíkâ ꞌdĩ ꞌbá yî ngálâ, nĩꞌá fê lõꞌwâ gólâ íyíkâ ró rî âtrõlé âjílí yí drí.

35 “Gõꞌdá lãjóꞌbá ꞌdĩ ꞌbá yî câ ĩyî bê ạ́mvú ꞌwã ꞌbá ꞌdĩ ꞌbá yî ngálâ rî, ạ́mvú ꞌwã ꞌbá ꞌdĩ ꞌbá yî drí ngãzó ꞌdẽlé lãjóꞌbá ꞌdĩ ꞌbá yî drı̣̃ı̣̂. Drílĩyî lãjóꞌbá ãlô rî rũzó cãlé, gõꞌdá drílĩyî lãjóꞌbá ãzâ rî fũzó, gõꞌdá drílĩyî lãjóꞌbá ãzâ nâ lâ ró rî lûvũzó kúnı̣́ mvá sĩ.

36 “Gõꞌdá ạ́mvú lı̣́pı̣̂ ꞌdĩ ârî tã õnjí ạ́mvú ꞌwã ꞌbá ꞌdĩ ꞌbá yî drí ꞌẽlé ꞌdĩ bê rî, drílâ gõzó kpá óꞌdí lãjóꞌbá íyíkâ ãzâ ꞌbá yî jõlé lậvũlı̣́ gạ̃rạ̃ lãjóꞌbá gólâ drí jõlé sı̣́sı̣́ rî ꞌbá yî drı̣̃ı̣̂ sĩ. Gõꞌdá lãjóꞌbá ꞌdĩ ꞌbá yî câ ĩyî bê ạ́mvú ꞌwã ꞌbá ꞌdĩ ꞌbá yî ngálâ rî, ạ́mvú ꞌwã ꞌbá ꞌdĩ ꞌbá yî drí tã gólĩyî drí ꞌẽlé lãjóꞌbá ạ́mvú lı̣́pı̣̂ kâ âjólé sı̣́sı̣́ rî ꞌbá yî drí rî ꞌẽzó kpá lãjóꞌbá âjólé ꞌdĩ ꞌbá yî drí. 37 Gõꞌdá ạ́mvú lı̣́pı̣̂ ꞌdĩ ârî tã gólâ rû ꞌẽ ꞌbá lãjóꞌbá íyíkâ jõlé ꞌdĩ ꞌbá yî drí rî bê rî, gólâ drí tã ı̣̂sũzó kĩ nĩ rî, ‘Má âꞌdô ámâ mvá nyãányâ rî jõꞌá ạ́mvú ꞌwã ꞌbá ꞌdĩ ꞌbá yî ngálâ. Ãzângá sĩ, gólĩyî âꞌdô gólâ rî ı̣̂njı̣̃ꞌá.’ Gõꞌdá ạ̃dũkũ lâ ró, ạ́mvú lı̣́pı̣̂ drí gõzó íyî mvá rî jõlé gólĩyî ngálâ. 38 Gõꞌdá ạ́mvú ꞌwã ꞌbá ꞌdĩ ꞌbá yî ndrê ĩyî ạ́mvú lı̣́pı̣̂ rî mvá bê rĩꞌá ânĩꞌá ĩyî ngálâ rî, drílĩyî tã ı̣̂ꞌbı̣̃zó ĩyî võ ꞌásĩ kĩ, ‘ꞌDĩî ạ́mvú lı̣́pı̣̂ rî mvá ĩꞌdî ꞌẽ ꞌbá ngá nõ ꞌbá yî trõlé ndrĩ drı̣́-vó ró yí drí rî. Ãꞌdô ĩtí rî, mã fû gólâ vólé, tãlâ mã trõ ró bê ạ́mvú ꞌẽ ꞌbá âꞌdólé drı̣́-vó gólâkâ ró nõ ngá ndrĩ ꞌá lâ nõ ꞌbá yí bê ãmâ nyãányâ drí.’ 39 Gõꞌdá ạ́mvú lı̣́pı̣̂ ꞌdĩ mvá lâ âcâ bê gólĩyî ngálâ rî, drílĩyî gólâ rî rũzó sẽlé lôfõlé vólé ạ́mvú ꞌásĩ. Gõꞌdá drílĩyî gólâ rî fũzó.”

40 Nĩngá sĩ, Yésũ drí tã îjízó drı̣̃-ꞌbá ạ́ngı̣́ Yúdạ̃ yí kâ ꞌdĩ ꞌbá yî tı̣́ kĩ nĩ rî, “Tã ı̣̂sũ ãníkâ ꞌá rî, õzõ ạ́mvú lı̣́pı̣̂ ãâgõ trá âcálé rî, gólâ âꞌdô ãꞌdô tã ꞌẽꞌá ĩꞌdî ạ́mvú ꞌwã ꞌbá ꞌdĩ ꞌbá yî drí yã?” 41 Gõꞌdá drı̣̃-ꞌbá ạ́ngı̣́ Yúdạ̃ yí kâ ꞌdĩ ꞌbá yî drí tã-drı̣̃ lôgõzó Yésũ drí kĩ nĩ rî, “Ạ́mvú lı̣́pı̣̂ ꞌdĩ âꞌdô õjílã õnjí tẽtẽ ꞌdî ꞌbá yî ûfúꞌá. Gõꞌdá drílâ gõzó ạ́mvú ꞌwã ꞌbá tãndí gólĩyî ꞌẽ ꞌbá lõꞌwâ íyíkâ ró rî fẽlé yí drí mbı̣̂ kậyı̣̂ fê lõꞌwâ ꞌdĩ ôkî-ôkî kâ sĩ ãzâ ꞌbá yî ậzı̣́lı̣́, ânĩꞌá lôsĩ ꞌẽlé ạ́mvú íyíkâ ꞌdĩ ꞌá nĩngá.”

42 Gõꞌdá Yésũ drí tã âtázó drı̣̃-ꞌbá ạ́ngı̣́ Yúdạ̃ yí kâ ꞌdĩ ꞌbá yî drí kĩ nĩ rî, “Tã ãnî drí lôgõlé má drí ꞌdĩ rĩꞌá tã mbı̣̂ ꞌî. ꞌDõvó nĩ ı̣̂sũ drẽ ãnî nyãányâ tã.” Gõꞌdá Yésũ drí gõzó tã îjílí gólĩyî tı̣́ kĩ, “Nĩ zı̣́ tã gólâ îgĩlí búkũ Ôvârí kâ ꞌá ámâ tãsĩ rî kô kĩꞌá nĩ rî,

‘Jó ậjû gólâ jó ꞌdı̣̃ ꞌbá yî drí gãlé trá dó rî,

gólâ trá ĩꞌdî ậjû tãndí jó kâ tã lâ drí lâzélé gạ̃rạ̃ rî ró,

tãlâ gólâ ĩꞌdî mbârâkã jó-drı̣̃ kâ ꞌî.

Ôvârí ꞌê tã rî ꞌdĩ nĩ âꞌdólé ĩtí.

Tã rî ꞌdĩ rĩꞌá tã gólâ ãmâ tı̣̂ drí ậꞌdı̣́zó tã lâ tãsĩ rî ĩꞌdî.’ ”

Lôngó 118.22-23

43 Gõꞌdá Yésũ drí tã âtázó drı̣̃-ꞌbá ạ́ngı̣́ Yúdạ̃ yí kâ ꞌdĩ ꞌbá yî drí kĩ, “Tãlâ nĩ gâ vólé trá dõ tã lẽlé má ꞌá rî drí sĩ rî, ândrâ-tãndĩ gólâ Ôvârí drí ꞌẽꞌá fẽlâ ãnî drí âꞌdózó õjílã íyíkâ ró rî, Ôvârí âꞌdô ꞌẽꞌá trõlâ vólé ãnî drı̣́gạ́ sĩ fẽlé õjílã ãzâ ꞌbá yî gólĩyî tíbê ꞌẽ ꞌbá ĩyî tã gólâ Ôvârí drí lẽlé ꞌẽlé rî ꞌbá yî drí, ãꞌdô ró bê drílĩyî lõꞌwâ tãndí ꞌwãzó Ôvârí drí. 44 Ĩtí rî, õzõ õjílã ãzâ ũsı̣̃ íyî pá trá jó ậjû ꞌdĩ rú rî, gólâ rî pá âꞌdô ŋõꞌá. Gõꞌdá õzõ jó ậjû ꞌdĩ ãâꞌdê õjílã rî ꞌdĩ drı̣̃ı̣̂ rî, âꞌdô gólâ rî ôŋõꞌá cĩnyí-cĩnyí.”*

45 Gõꞌdá drı̣̃-ꞌbá ạ́ngı̣́ Yúdạ̃ yí kâ ârî ĩyî úlı̣́ mãnĩgõ gólĩyî Yésũ drí âtálé ꞌdĩ ꞌbá yî bê rî, gólĩyî nı̣̃ trá kĩ nĩ rî, Yésũ rî úlı̣́ ꞌdĩ ꞌbá yî âtálé ꞌdĩ ĩyî rú. 46 Ĩtí rî, drílĩyî rĩzó lạ́tı̣̂ lôndãlé ꞌẽzó Yésũ rî rũlı̣́. Gõꞌdá gólĩyî îcá kô tã rî ꞌdĩ ꞌẽlé ꞌwãâ ró, tãlâ gólĩyî rĩꞌá ũrı̣̃ ró õꞌbí ꞌdĩ ꞌbá yî drí sĩ, tãlâ õꞌbí ꞌdĩ ꞌbá yî nı̣̃ ĩyî trá kĩ nĩ rî, Yésũ rĩꞌá tã ậngũ ꞌbá Ôvârí kâ ꞌî.

22

Tã Yésũ drí íꞌdígówá kãrámã lãgĩ kâ rî kâ ngĩzó tã õjílã drí ꞌẽzó rĩlí kũmũ Ôvârí kâ zẽlé rî tãsĩ rî

(Lúkạ̃ 14.15-24)

1 Gõꞌdá nĩngá sĩ rî, Yésũ drí kpá íꞌdígówá ãzâ ngĩzó õjílã Yúdạ̃ yí kâ ꞌdĩ ꞌbá yî drí tã õjílã drí ꞌẽzó rĩlí kũmũ Ôvârí kâ zẽlé rî tãsĩ. 2 Gólâ kĩ, “Tã rĩrĩ kâ kũmũ Ôvârí kâ zẽlé rî rĩꞌá õzõ kúmú ạ́ngı̣́ ãzâ kãrámã lãgĩ kâ êdé ꞌbá mvá lâ drí rî kâtí. Gõꞌdá kúmú ꞌdĩ êdê kãrámã lãgĩ kâ ꞌdĩ bê njãâ rî, gólâ âtâ tã trá õjílã dũû ãânĩ ró ĩyî kãrámã rî ꞌdĩ ꞌá ũmú ró. 3 Gõꞌdá kậyı̣̂ gólâ ꞌẽzó kãrámã lãgĩ kâ ꞌdĩ ꞌẽlé rî âcâ bê rî, kúmú ꞌdĩ drí rû ı̣̂ꞌbũ ꞌbá íyíkâ jõzó nĩꞌá tã âtálé õjílã gólĩyî yí drí ậzı̣́lı̣́ rî ꞌbá yî drí, gólĩyî ãânĩ ró ĩyî kãrámã ꞌdî ꞌá. Gõꞌdá õjílã gólĩyî ậzı̣́lı̣́ ꞌdĩ ꞌbá yî lẽé ĩyî kô ânĩlí kãrámã rî ꞌdĩ ꞌá.

4 “Gõꞌdá õjílã ậzı̣́lı̣́ ꞌdĩ ꞌbá yî lẽé ĩyî bê kô ânĩlí rî, gõꞌdá kúmú ꞌdĩ drí rû ı̣̂ꞌbũ ꞌbá íyíkâ ãzâ ꞌbá yî jõzó kpá óꞌdí võrã bê tã âtálé õjílã gólĩyî gólâ drí ậzı̣́lı̣́ sı̣́sı̣́ ꞌdĩ ꞌbá yî drí ãlô-ãlô kĩ, ‘Nĩ ndrê drẽ, má fû ı̣́tı̣́ trá dũû. Má êdê ngá trá ndrĩ njãâ, nĩ ânĩ ꞌwãâ kãrámã nyãlé.’ 5 Gõꞌdá õjílã võrã jõzó gólĩyî vó ꞌdĩ ꞌbá yî drí vólé gãzó dó tã rû ı̣̂ꞌbũ ꞌbá jõlé ꞌdĩ ꞌbá yí kâ ârílí, tãlâ gólĩyî rî ĩyîngá trá lôsĩ ĩyî nyãányâ kâ ꞌẽlé ĩꞌdî. Ãzâ ꞌbá yî nĩ ĩyîngá trá ngá ꞌwãlé ĩꞌdî ĩyî drí ạ́mvú ꞌálâ. Gõꞌdá ãzâ ꞌbá yî nĩ ĩyîngá trá võ ĩyíkâ lôsĩ kâ ãzâ ꞌbá yî ꞌásĩ. 6 Gõꞌdá õjílã gólĩyî ậzı̣́lı̣́ ꞌdĩ ꞌbá yî lãfálé ꞌásĩ rî, ãzâ ꞌbá yî drí ngãzó ꞌdẽlé rû ı̣̂ꞌbũ ꞌbá ꞌdĩ ꞌbá yî drı̣̃ı̣̂ gólĩyî rũlı̣́ cãlé õnjí tẽtẽ ró, gõꞌdá drílĩyî rû ı̣̂ꞌbũ ꞌbá ꞌdĩ ꞌbá yî ũrûkậ ꞌbá yî ûfúzó. 7 Gõꞌdá kúmú ꞌdĩ ârî tã rû ꞌẽ ꞌbá ꞌdĩ bê ĩtí rî, gólâ drí âꞌdózó ạ̃wạ̃ ró rõô. Gõꞌdá drílâ ngãzó ạ̃jú ꞌbũ ꞌbá íyíkâ rî ꞌbá yî jõlé, nĩꞌá õjílã ꞌdî ꞌbá yî ûfúlı̣́ gõꞌdá kpá jạ̃rı̣́bạ̃ gólĩyíkâ lôzãlé vólé.

8 “ꞌDĩî vósĩ rî, kúmú ꞌdĩ drí rû ı̣̂ꞌbũ ꞌbá gólâkâ ũrûkậ lâ âgõ ꞌbá ꞌdĩ ꞌbá yî ậzı̣́zó ânĩlí yí ngálâ, gõꞌdá drílâ tã âtázó drílĩyî kĩ, ‘Nĩ ndrê drẽ, õjílã gólĩyî má drí ậzı̣́lı̣́ sı̣́sı̣́ rî ꞌbá yî rĩꞌá õjílã õnjí ꞌî. Gólĩyî âꞌdó kô õjílã tãndí îcálé ậzı̣́lı̣́ rî yî ĩꞌdî. 9 Tã ꞌdî tãsĩ rî, nĩ ngâ nĩlí lạ́tı̣̂ rû ûsûmậ ꞌásĩ, õjílã gólĩyî tíbê ãnî drí ûsúlı̣́ rî, nĩ ậzı̣̂ gólĩyî ãânĩ ró ĩyî bê kãrámã ámákâ nõ ꞌá.’ 10 Gõꞌdá rû ı̣̂ꞌbũ ꞌbá ꞌdĩ ꞌbá yî drí nĩzó ĩyî tã ꞌdî ꞌẽlé õzõ kúmú ꞌdĩ drí âtálé trá gólĩyî drí ꞌdĩ kâtí. Drílĩyî nĩzó õjílã gólĩyî drí ûsúlı̣́ tãndí ró rî ꞌbá yî, gõꞌdá kpá õnjí ró rî ꞌbá yí bê êꞌbélé ậdrı̣̃lı̣́ ânĩzó gólĩyí bê võ kãrámã kâ ꞌá. Ĩtí rî, jó gólâ kãrámã kâ ꞌdĩ drí âꞌdózó ũmú bê dũû.

11 “Gõꞌdá nĩngá sĩ rî, kúmú kãrámã lı̣́pı̣̂ ró ꞌdĩ drí ngãzó fĩlí jó kãrámã kâ ꞌdĩ ꞌá, nĩꞌá nî-bê-yã ꞌẽlé ũmú íyíkâ ꞌdĩ ꞌbá yî drí. Gólâ fî bê tólâ rî, gólâ drí ũmú ãzâ gólâ ítá lãgĩ kâ sõ ꞌbá kô rî ûsúzó ũmú ꞌdĩ ꞌbá yî lãfálé ꞌá.* 12 Nĩngá sĩ, kúmú kãrámã lı̣́pı̣̂ ró ꞌdĩ drí tã îjízó ũmú rî gógó ꞌdĩ tı̣́ kĩ nĩ rî, ‘Ámâ rû-lẽ-ãzíyã, ní âfî nõngá cú ĩtí ítá lãgĩ kâ ãkó nõ ángô tí ró yã?’ Gõꞌdá ãgô ꞌdĩ îcá kô tã lôgõlé kãrámã lı̣́pı̣̂ ꞌdĩ drí. Gólâ rî trá tı̣́tı̣́ ró. 13 Gõꞌdá kúmú ꞌdĩ drí tã ꞌbãzó rû ı̣̂ꞌbũ ꞌbá íyíkâ ꞌdĩ ꞌbá yî drí kĩ, ‘Nĩ ômbê pá lâ yî drı̣́ lâ yí bê, nĩ vũ ró gólâ ĩví ꞌálâ ı̣́nı̣́rı̣́kúwạ́ ꞌá. Tólâ gólâ âꞌdô ãwó ngõꞌá sı̣́-gílí nyãnyã bê.’ ”

14 Gõꞌdá ạ̃dũkũ lâ ró, Yésũ drí tã âtázó kĩ nĩ rî, “Nĩ ndrê drẽ, Ôvârí ậzı̣̂ õjílã trá dũû âꞌdólé õjílã íyíkâ ró. Gõꞌdá gólâ njĩ õjílã trá cé dã âꞌdólé õjílã íyíkâ ró. ꞌDĩî õjílã gólĩyî ꞌẽ ꞌbá tã gólâkâ ꞌẽlé rî ꞌbá yî ĩꞌdî.”

Tã Pạ̃rúsı̣̃ yî drí Yésũ rî ûjũzó tã ômbê gĩ kâ kúmú ạ́ngı̣́

Rómã kâ drí rî tãsĩ rî

(Márãkõ 12.13-17; Lúkạ̃ 20.20-26)

15 Gõꞌdá nĩngá sĩ rî, Pạ̃rúsı̣̃ yî drí nĩzó rû êꞌbélé võ ãlô ꞌá tã ı̣̂ꞌbı̣̃lı̣́, ãꞌdô ró bê ĩyî drí lạ́tı̣̂ lôndãzó Yésũ rî ûjũlı̣́ ngãtá gólâ âꞌdô úlı̣́ ányâ âtáꞌá yã rî. 16 Nĩngá sĩ, Pạ̃rúsı̣̃ ꞌdĩ ꞌbá yî drí õjílã ĩyíkâ ãzâ ꞌbá yî jõzó õjílã kúmú Ẽródẽ kâ ãzâ ꞌbá yí bê, nĩꞌá Yésũ rî ûjũlı̣́ tã îjî sĩ. Gõꞌdá gólĩyî câ bê Yésũ ngálâ rî, drílĩyî tã îjízó Yésũ tı̣́ kĩ nĩ rî, “Tã îmbá ꞌbá, mã nı̣̃ trá, ı̣́ı̣̂njı̣̃ nî trá tã mbı̣̂ ꞌẽ ꞌbá ró. Ní rî tã gólĩyî mbı̣̂ Ôvârí kâ rî îmbálé ĩꞌdî õjílã drí ꞌẽlé. Ní âꞌdó kô ũrı̣̃ ró tã ı̣̂sũ õjílã kâ ányâ ró tã îmbâ áníkâ rú rî tãsĩ. Ní rí kô lı̣̃fı̣́ ꞌbãlé ãmbã gólĩyíkâ drı̣̃ı̣̂. 17 Ní âꞌdâ drẽ tã ı̣̂sũ áníkâ rî ãmâ drí. Rĩꞌá mbı̣̂ ãmâ drí ômbê gĩzó kúmú ạ́ngı̣́ Rómã kâ drí, ngãtá âꞌdó kô rĩꞌá mbı̣̂ yã?”

18 Gõꞌdá Yésũ nı̣̃ tã ı̣̂sũ Pạ̃rúsı̣̃ ꞌdĩ ꞌbá yí kâ gõꞌdá õjílã Ẽródẽ kâ rî ꞌbá yí bê drílĩyî ꞌẽzó íyî mãndĩkã lôꞌbãlé ꞌdĩ bê rî,* gólâ drí ngãzó tã âtálé drílĩyî mbârâkã sĩ kĩ nĩ rî, “Ãnî gólĩyî âꞌdó ꞌbá tã ậnjú ꞌbá ró nõ ꞌbá yî, nĩ lẽ ámâ ûjũlı̣́ ámâ mãndĩkã lôꞌbã-lôꞌbã ꞌdî sĩ ãꞌdô tãsĩ yã? 19 Nĩ âꞌdâ drẽ ậdı̣̂ tíbê ãnî drí ꞌẽzó ômbê gĩlí ĩꞌdî sĩ lâ ꞌdĩ ãlô rî má ndrê ró bê.” Gõꞌdá drílĩyî ậdı̣̂ rî ꞌdĩ ãlô rî âtrõzó fẽlé Yésũ drí ndrẽlé. 20 Gõꞌdá Yésũ drí gólĩyî îjízó kĩ, “Nõô ãꞌdî rî líndrí ꞌî ậdı̣̂ ífí nõ rú, gõꞌdá rú îgĩlí rú lâ ꞌá nõ bê yã?” 21 Gõꞌdá drílĩyî tã-drı̣̃ lôgõzó Yésũ drí kĩ nĩ rî, “ꞌDĩî rĩꞌá kúmú ạ́ngı̣́ Rómã kâ Sízã rî líndrí ꞌî gõꞌdá rú lâ bê ꞌdĩ.”

Gõꞌdá Yésũ drí tã âtázó gólĩyî drí kĩ, “Õzõ ãꞌdô ĩtí rî, gólâ ĩꞌdî lãfâ ꞌdĩ lı̣́pı̣̂ lâ ꞌî, nĩ lôgõ lãfâ ꞌdĩ vólé gólâ drí ômbê gĩgĩ sĩ. Gõꞌdá ãnî rî gógó ífífí lâ ãnî lı̣́pı̣̂ rĩꞌá Ôvârí ĩꞌdî, nĩ fẽ ãnî nyãányâ gólâ drí tã gólâ drí lẽlé ãnî drí ꞌẽlé rî ꞌẽzó.”

22 Gõꞌdá gólĩyî ârî ĩyî tã Yésũ drí âtálé ꞌdĩ bê rî, gólĩyî tı̣̂ drí ậꞌdı̣́zó ndrúndrú, gõꞌdá drílĩyî ngãzó lậꞌbúlı̣́ Yésũ rî âyélé.

Tã Sạ̃dúsı̣̃ yî drí Yésũ rî ûjũzó tã îjî sĩ tã õjílã drí ꞌẽzó lîdrílí õdrã ꞌásĩ rî tãsĩ rî

(Márãkõ 12.18-27; Lúkạ̃ 20.27-40)

23 Gõꞌdá kậyı̣̂ ãlô-ãlô ꞌdĩ sĩ rî, Sạ̃dúsı̣̃ ãzâ ꞌbá yî drí kpá ânĩzó ĩyî Yésũ rî ûjũlı̣́ tã îjî sĩ tã lîdrî-lîdrî kâ õdrã ꞌásĩ rî tãsĩ. Sạ̃dúsı̣̃ ꞌdĩ ꞌbá yî tã ı̣̂sũ gólĩyíkâ ꞌá rî, gólĩyî kĩ nĩ rî, õzõ õjílã õdrã trá rî, gólâ îcá kô lîdrílí kpá óꞌdí õdrã ꞌásĩ. 24 Gõꞌdá drílĩyî tã îjízó Yésũ tı̣́ kĩ, “Tã îmbá ꞌbá, tã îmbâ Músạ̃ kâ ꞌbãlé ãmâ drí rî rĩꞌá nõtí, ‘Õzõ nî ãzâ ánî ậdrúpı̣̃ õdrã trá õkó lâ rî âyélé cú ĩtí mvá ãkó rî, nî ậdrúpı̣̃ lâ ꞌdĩ âꞌdô ạ̃yı̣́zı̣́ ꞌdĩ trõꞌá, ãꞌdô ró bê mvá tı̣̃zó ánî ậdrúpı̣̃ ạ̃ꞌdı̣́ ró ꞌdĩ võ lâ ꞌá.’ 25 Ãꞌdô ĩtí rî, mã lẽ tã ı̣̂sũ áníkâ nı̣̃lı̣́ tã nô tãsĩ. Õjílã ãzâ ꞌbá yî bê rĩꞌá ĩyî njı̣̂-drı̣̃-lâ-rı̣̃ ꞌdó ậdrúpı̣̃ ró õjílã ãmákâ lãfálé sĩ. Gõꞌdá gólĩyî ậdrúpı̣̃ sı̣́sı̣́ rî drí õkó trõzó, gõꞌdá drílâ drãzó drẽ ãkpãkãꞌdã tı̣́ ĩyî mvá kô õkó lâ ꞌdĩ bê. Gõꞌdá ậdrúpı̣̃ gólâ ꞌdẽ ꞌbá sı̣́sı̣́ rî vó rî drí ạ̃yı̣́zı̣́ ꞌdĩ trõzó ãꞌdô ró bê mvá tı̣̃zó ậdrúpı̣̃ lâ ꞌdĩ võ lâ ꞌá. 26 Gõꞌdá drílâ kpá drãzó drẽ ãkpãkãꞌdã tı̣́ ĩyî mvá kô ạ̃yı̣́zı̣́ ꞌdĩ bê. Gõꞌdá tã ãlô-ãlô ꞌdĩ drí kpá rû ꞌẽzó ậdrúpı̣̃ gólâ nâ lâ ró rî drí, gõꞌdá kpá ậdrúpı̣̃ ạ̃mbúkũ ꞌdî ꞌbá yî drí ndrĩ ĩtí, gólĩyî drí ạ̃yı̣́zı̣́ ꞌdĩ trõzó gõꞌdá gólĩyî tı̣́ mvá ĩꞌdí bê lâ kpá kô. 27 Gõꞌdá ạ̃dũkũ lâ ró, õkó ạ̃yı̣́zı̣́ ró ꞌdĩ drí kpá drãzó. 28 Ĩtí rî, õjílã gólĩyî âꞌdó ꞌbá njı̣̂-drı̣̃-lâ-rı̣̃ ậdrúpı̣̃ ró ꞌdĩ ꞌbá yî trõ ĩyî õkó ꞌdĩ trá ndrĩ ĩyî drí õkó ró. Õzõ ãꞌdô bê trá ĩtí rî, kậyı̣̂ gólâ õjílã drí ꞌẽzó lîdrílí õdrã ꞌásĩ rî tú rî, õkó ꞌdĩ âꞌdô ꞌbãꞌá ậdrúpı̣̃ ángô rî õkó lâ ꞌî ậdrúpı̣̃ gólĩyî njı̣̂-drı̣̃-lâ-rı̣̃ ꞌdî ꞌbá yî lãfálé sĩ yã?”

29 Gõꞌdá Yésũ drí tã-drı̣̃ lôgõzó drílĩyî kĩ nĩ rî, “Nĩ rî ãnî nyãányâ âdólé tã lîdrî-lîdrî kâ õdrã ꞌásĩ rî tãsĩ, tãlâ mĩ nı̣̃ı̣́ tã gólâ îgĩlí búkũ Ôvârí kâ ꞌá rî kô, gõꞌdá mĩ nı̣̃ı̣́ mbârâkã Ôvârí kâ kpá kô. 30 Tã îjî ãnî drí îjílí ꞌdĩ tãsĩ rî, kậyı̣̂ gólâ õjílã drí ꞌẽzó lîdrílí õdrã ꞌásĩ rî tú rî, õjílã trõó õkó kô. Gólĩyî âꞌdô ꞌbãꞌá õzõ mãlãyíkã ûrú ꞌálâ rî ꞌbá yí kâtí.

31 “Tã lîdrî-lîdrî kâ õdrã ꞌásĩ rî tãsĩ rî, nĩ zı̣́ tã gólâ Ôvârí drí âtálé ãnî drí búkũ íyíkâ ꞌá rî kô yã? 32 Gólâ kĩ,

‘Mâ Ôvârí tíbê Ãbãrãyámã drí rĩꞌá rõlâ rî, mâ kpá ĩꞌdî Ôvârí tíbê Ĩsákã drí rĩꞌá rõlâ rî, kpá Ôvârí Yãkóbã drí rõlé rî ĩꞌdî.’

Âfõ-âfõ 3.6

Rĩꞌá õjílã lédrẽ-lédrẽ ró gólĩyî îcá ꞌbá Ôvârí rî rõlé. Îcá kô ãvõ drí Ôvârí rî rõzó. Ĩtí rî, gbõ lé Ãbãrãyámã yî ôdrã bê trá ạ̃kû ró nã rî, gólĩyî líndrí bê rĩꞌá lédrẽ-lédrẽ ró Ôvârí ngálâ ûrú ꞌálâ.”

33 Ĩtí rî, õjílã gólĩyî rû êꞌbé ꞌbá tã Yésũ drí rĩꞌá âtálâ Sạ̃dúsı̣̃ yî drí ꞌdĩ ârílí rî ꞌbá yî ârî tã Yésũ drí âtálé ꞌdĩ bê rî, tı̣̂ lâ ĩyî drí ậꞌdı̣́zó úlı̣́ gólâkâ ꞌdĩ ꞌbá yî tãsĩ.

Tã Pạ̃rúsı̣̃ yî drí Yésũ rî îjízó tã ꞌbãꞌbã Ôvârí kâ gólâ lậvũ ꞌbá gạ̃rạ̃ rî tãsĩ rî

(Márãkõ 12.28-34; Lúkạ̃ 10.25-28)

34 Gõꞌdá nĩngá sĩ, Pạ̃rúsı̣̃ yî ârî tã bê kĩꞌá nĩ rî, Yésũ õpẽ Sạ̃dúsı̣̃ ꞌdĩ ꞌbá yî trá rî, drílĩyî ngãzó rû êꞌbélé tã ı̣̂ꞌbı̣̃lı̣́, ãꞌdô ró lạ́tı̣̂ ãzâ lôndãzó, tãlâ ĩyî drí Yésũ rî ûjũzó bê kpá óꞌdí. 35 ꞌDĩî vósĩ rî, Pạ̃rúsı̣̃ ꞌdĩ ꞌbá yî drí ânĩzó Yésũ ngálâ. Gõꞌdá ãlô gólĩyî lãfálé sĩ gólâ tíbê tã ꞌbãꞌbã Ôvârí kâ nı̣̃ ꞌbá trá dódó rî, gólâ drí Yésũ rî ûjũzó tã îjî ãzâ sĩ. 36 Gólâ kĩ, “Tã îmbá ꞌbá, tã ꞌbãꞌbã gólĩyî ndrĩ Ôvârí drí âfẽlé ãmâ drí ꞌẽlé Músạ̃ sĩ rî ꞌbá yî lãfálé sĩ rî, tã ꞌbãꞌbã gólâ lậvũ ꞌbá gạ̃rạ̃ rî íyíkâ ángô rî ĩꞌdî yã?” 37 Gõꞌdá Yésũ drí tã-drı̣̃ lôgõzó drílâ kĩ,

“ ‘Ní lẽ Yãkóvã Ôvârí áníkâ ánî pı̣̃pı̣̂sı̣́lı̣́ sĩ ndrĩ, ánî líndrí sĩ ndrĩ, gõꞌdá kpá tã ı̣̂sũ áníkâ sĩ ndrĩ.’

Tã ꞌBãꞌbã Ândâ 6.5

38 ꞌDĩî rĩꞌá tã ꞌbãꞌbã sı̣́sı̣́ gólâ lậvũ ꞌbá gạ̃rạ̃ tã ꞌbãꞌbã ãzí drı̣̃ı̣̂ sĩ rî ĩꞌdî. 39 Gõꞌdá tã ꞌbãꞌbã ãzâ rı̣̃ lâ ró gólâ lậvũ ꞌbá kpá gạ̃rạ̃ rî rĩꞌá ĩꞌdî nõ.

‘Ní lẽ õjílã ãzí õzõ ní drí ánî nyãányâ lẽrẽ kâtí.’

Lạ́vı̣̃ ꞌbá yî 19.18

40 Tã ꞌbãꞌbã gólĩyî ndrĩ Ôvârí drí âfẽlé ãmâ drí ꞌẽlé Músạ̃ sĩ rî ꞌbá yî gõꞌdá tã îmbâ tã ậngũ ꞌbá yí kâ bê rî, ólôgõ trá cé ĩꞌdî rı̣̃ ꞌdî.”

Tã Yésũ drí îjílí ꞌdíyî pã ꞌbá tãsĩ rî

(Márãkõ 12.35-37; Lúkạ̃ 20.41-44)

41 Gõꞌdá nĩngá sĩ rî, Pạ̃rúsı̣̃ yî drẽ bê rĩꞌá ĩyî zãâ võ ãlô ꞌá Yésũ yí bê rî, Yésũ drí tã îjízó gólĩyî tı̣́ kĩ, 42 “Tã ı̣̂sũ ãníkâ ꞌá rî, ꞌdíyî pã ꞌbá gólâ Ôvârí drí tã lâ ꞌbãlé âjólé rî íyíkâ ãꞌdî ĩꞌdî yã? Gólâ rĩꞌá ãꞌdî rî ózõwá ĩꞌdî yã?” Gõꞌdá drílĩyî tã-drı̣̃ lôgõzó Yésũ drí kĩ nĩ rî, “Gólâ rĩꞌá kúmú Dạ̃wúdı̣̃ rî ózõwá ĩꞌdî.” 43 Gõꞌdá Yésũ drí tã îjízó gólĩyî tı̣́ kĩ, “Õzõ ꞌdíyî pã ꞌbá ãꞌdô Dạ̃wúdı̣̃ rî ózõwá ꞌî rî, gõꞌdá tãlâ ãꞌdô ꞌî Dạ̃wúdı̣̃ drí gólâ rî zı̣̃zó kúmú ró yã? Nĩ ndrê drẽ, Dạ̃wúdı̣̃ âtâ úlı̣́ Ôvârí kâ nõ ꞌbá yî trá ꞌdíyî pã ꞌbá tãsĩ mbârâkã Líndrí Tãndí Ôvârí kâ rî kâ sĩ. 44 Gólâ kĩ, ‘Kúmú Ôvârí âtâ tã trá kúmú ámákâ drí kĩ nĩ rî,

“Ní rî ámâ drı̣́-ágó drı̣̃ lésĩ ró drı̣́-ãcê bê. Má âꞌdô ánî ạ̃jú-ꞌbá-ãzí yî ꞌbãꞌá ánî pá zẽlé.” ’ ”

Lôngó 110.1

45 Gõꞌdá Yésũ drí tã îjízó gólĩyî tı̣́ kĩ, “Õzõ Dạ̃wúdı̣̃ ũzı̣̂ ꞌdíyî pã ꞌbá trá kúmú íyíkâ ró rî, ĩtí rî, âꞌdô âꞌdóꞌá íyíkâ ángô tí ró ꞌdíyî pã ꞌbá drí âꞌdózó gólâ rî ózõwá ró yã?”*

46 Nĩngá sĩ rî, Pạ̃rúsı̣̃ ꞌdĩ ꞌbá yî ârî ĩyî úlı̣́ Yésũ drí lôgõlé gólĩyî drí ꞌdĩ bê rî, õjílã ãzãkã yû gólĩyî lãfálé sĩ gólâ îcá ꞌbá tã îjî Yésũ kâ ꞌdĩ ꞌbá yî tã-drı̣̃ lâ lôgõlé rî. Ĩtí rî, îtõlé kậyı̣̂ ꞌdĩ sĩ nĩꞌá ạ̃tı̣́ ꞌálâ õjílã ãzãkã yû lẽ ꞌbá Yésũ rî îjílí tã îjî ãzâ ꞌbá yî sĩ, tãlâ gólĩyî trá ndrĩ ũrı̣̃ ró.

23

Tã Yésũ drí tã âtázó drı̣̃-ꞌbá ạ́ngı̣́ Yúdạ̃ yí kâ rî ꞌbá yî rú rî

1 Gõꞌdá nĩngá sĩ rî, Yésũ drí tã âtázó lãjóꞌbá íyíkâ rî ꞌbá yî drí õjílã gólĩyî rû êꞌbé ꞌbá úlı̣́ gólâkâ ârílí rî ꞌbá yí bê. 2 Gólâ kĩ, “Lãꞌbí îmbá ꞌbá yî gõꞌdá Pạ̃rúsı̣̃ yí bê, gólĩyî cú rĩꞌá drı̣́-ãcê bê tã ꞌbãꞌbã Ôvârí drí âfẽlé Músạ̃ sĩ rî ꞌbá yî âꞌdázó õjílã drí. 3 Gõꞌdá nĩ ı̣̂sũ tã kĩ nĩ rî, rĩꞌá mbı̣̂ ãnî drí tã ndrĩ gólĩyî drí âtálé rî ꞌbá yî ꞌẽzó yã? Nĩ ndrê tã gólĩyî drí rĩꞌá ꞌẽlâ rî ꞌbá yî! Gõꞌdá nĩ ꞌê tã kô õzõ gólĩyî drí rĩꞌá ꞌẽlâ rî kâtí, tãlâ tã gólĩyî drí rĩꞌá îmbálâ ãnî drí ꞌẽlé ꞌdĩ ꞌbá yî, gólĩyî nyãányâ rí ĩyî kô tã rî ꞌdĩ ꞌbá yî ꞌẽlé té ĩtí. 4 Nĩ ndrê drẽ, gólĩyî âtrõ tã ꞌbãꞌbã ĩyî nyãányâ kâ ãzâ ꞌbá yî trá dró ꞌbãlé tã ꞌbãꞌbã Ôvârí kâ drı̣̃ı̣̂. Tã ꞌbãꞌbã rî ꞌdĩ ꞌbá yî ndrĩ gõꞌdá trá rĩꞌá ngá lậnjı̣̃ ró õjílã drí ꞌẽlé. Gõꞌdá drílĩyî gõzó õjílã ꞌbãlé rĩꞌá tã rî ꞌdĩ ꞌbá yî ꞌẽlé mbârâkã sĩ. Gbõ lé ĩtí rî, gólĩyî nyãányâ lẽé kô õjílã pãlé ngá lậnjı̣̃ rî ꞌdĩ ꞌbá yî ꞌásĩ.

5 “Gõꞌdá gólĩyî rî úlı̣́ Ôvârí kâ îgĩlí ínyíríkó ậvû-ậvû ró rî drı̣̃ı̣̂, tãlâ ólêndrê ró bê dódó. Gõꞌdá drílĩyî gõzó ômbélâ ĩyî ándrá-gạ́-sı̣́lı̣́ ꞌásĩ, gõꞌdá drílĩyî sõzó lâ kpá ĩyî drı̣́ ꞌásĩ. Gólĩyî ꞌê ꞌdĩ rĩzó rãtáã ꞌẽlé ĩꞌdî sĩ lâ. Gõꞌdá gólĩyî cú rĩꞌá ítá ãzâ rĩꞌá âkólâ ĩyî ũwû ꞌá rî bê. Gólĩyî drí kẽlẽlẽ lôsézó dũû ítá rî ꞌdĩ tı̣́ sĩ ãcê-ãcê ĩtí. Gólĩyî rî tã ꞌbãꞌbã Ôvârí kâ lãlé kẽlẽlẽ rî ꞌdĩ ꞌbá yî sĩ, gólĩyî õtírĩ rĩî rãtáã ꞌẽlé rî. Gólĩyî rî tã ꞌdî ꞌbá yî ꞌẽlé ĩtí ꞌdĩ, tãlâ õjílã ũnı̣̃ ró bê kĩꞌá nĩ rî, yĩ rî tã ꞌbãꞌbã Ôvârí kâ ꞌẽlé ndrĩ dódó. 6 Gõꞌdá gólĩyî õnĩ trá võ kãrámã kâ ꞌásĩ gõꞌdá jó tã Ôvârí kâ ârî kâ ꞌásĩ rî, gólĩyî lẽ ĩyî nyãányâ ꞌbãlé rĩlí rĩ-võ õjílã ãmbâ-ãmbâ kâ drı̣̃ı̣̂ sĩ. 7 Gõꞌdá õzõ gólĩyî õtírĩ nĩî võ ngá lậzı̣̂ kâ gĩlí rî ꞌbá yî ꞌásĩ rî, gólĩyî lẽ õjílã drí nî-bê-yã ꞌẽlé ĩyî drí tã rõrõ sĩ, gõꞌdá gólĩyî lẽ õjílã ı̣̃ı̣̂njı̣̃ ró ĩyî bê ı̣̂njı̣̃, gõꞌdá úzı̣̂ ró ĩyî bê “ ‘ãmbá” ’ ró.

8 “Nĩ ꞌbã õjílã ãzí kô ãnî zı̣̃lı̣́ “ ‘ãmbá” ’, ãnî rĩꞌá tã îmbá ꞌbá bê cé ãlô, tãlâ ãmbã ãníkâ rĩꞌá ꞌdó ãlô, ãnî ndrĩ rĩꞌá ậdrúpı̣̃ ãzí ró. 9 Gõꞌdá kpá ĩtí, nĩ zı̣̂ õjílã ãzí ãngó nõ ꞌá nõngá nõ kô “ ‘átá” ’, tãlâ ãnî átá rĩꞌá cé ãlô Ôvârí ĩꞌdî ꞌbũû ꞌálâ. 10 Nĩ ꞌbã õjílã kô ãnî zı̣̃lı̣́ “ ‘kúmú” ’ ró, tãlâ Kúmú ãníkâ cé Krístõ ꞌdíyî pã ꞌbá ró rî ĩꞌdî. 11 Gõꞌdá õjílã ãnî lãfálé sĩ gólâ lẽ ꞌbá âꞌdólé ãmbá ró rî, gólâ ãâꞌdô rû ı̣̂ꞌbũ ꞌbá ró íyî ãzí-ãzí yî drí. 12 Gõꞌdá õjílã tíbê íyî nyãányâ ꞌbã ꞌbá âꞌdólé ãmbá ró rî, Ôvârí âꞌdô gólâ rî lôgõꞌá vũdrı̣́. Gõꞌdá õjílã gólâ tíbê íyî nyãányâ lôgõ ꞌbá âꞌdólé ngá tãkó ró rî, Ôvârí âꞌdô gólâ rî ꞌbãꞌá âꞌdólé õjílã ãmbá ró.”

Tã Yésũ drí lâŋõ ꞌẽ ꞌbá ꞌdẽlé drı̣̃-ꞌbá Yúdạ̃ yí kâ rî ꞌbá yî drı̣̃ı̣̂ rî

tã lâ âtázó rî

13 Gõꞌdá nĩngá sĩ, Yésũ drí ngãzó tã âtálé drı̣̃-ꞌbá Yúdạ̃ yí kâ ꞌdĩ ꞌbá yî drí lâŋõ gólâ Ôvârí drí ꞌẽꞌá fẽlâ gólĩyî drí rî tãsĩ. Gólâ kĩ, “Ãnî lãꞌbí îmbá ꞌbá yî Pạ̃rúsı̣̃ yí bê, nĩ rî trá ãnî nyãányâ âdólé. Ôvârí âꞌdô lâŋõ õnjí tẽtẽ fẽꞌá ãnî drí, tãlâ nĩ âꞌbã ạ́tı̣̃ fĩzó võ ûrú ꞌálâ rî ꞌá rî trá kpạ̃ạ́kũ õjílã drí, tã ꞌbãꞌbã dũû ãnî drí ꞌbãlé õjílã drí ꞌẽlé rî ꞌbá yî sĩ. Gõꞌdá ãnî nyãányâ îcá kô fĩlí, tãlâ nĩ rí kô tã ꞌbãꞌbã ãnî drí rĩꞌá îmbálâ õjílã drí rî ꞌbá yî ꞌẽlé. Gõꞌdá õjílã gólĩyî lẽ ꞌbá fĩlí rî, nĩ njı̣̃ı̣́ ạ́tı̣̃ kô gólĩyî drí fĩzó. 14 (Ãnî drı̣̃-ꞌbá ạ́ngı̣́ Yúdạ̃ yí kâ nõ ꞌbá yî, ãnî rĩꞌá mãnĩ ꞌbá ꞌî. Nĩ rî ạ̃yı̣́zı̣́ âdólé rĩzó ậdı̣̂ gólĩyî drí ꞌẽꞌá fẽlâ jó drílĩyî rĩzó ꞌá lâ rî lı̣́pı̣̂ lâ yî drí rî trõlé drı̣́gạ́ lâ yî nyãlé vólé. Gõꞌdá nĩ rî kpá rãtáã ꞌẽlé ãcê, tãlâ Ôvârí ãꞌdô ró bê ãyĩkõ ró ãní bê. Tã ꞌdî tãsĩ rî, Ôvârí âꞌdô lâŋõ õnjí tẽtẽ fẽꞌá ãnî drí.)*

15 “Ãnî drı̣̃-ꞌbá ạ́ngı̣́ Yúdạ̃ yí kâ rĩ ꞌbá ãnî nyãányâ âdólé nõ ꞌbá yî, Ôvârí âꞌdô lâŋõ õnjí tẽtẽ fẽꞌá ãnî drí, tãlâ nĩ rî nĩꞌá ꞌbạ̃drı̣̃ ãzâ ꞌbá yî ꞌásĩ jẽjẽ ró õjílã lôndã bê âꞌdólé tã ârí ꞌbá ãníkâ ró, gõꞌdá nĩ rî kpá nĩꞌá lı̣̃mvû ândrê drı̣̃ mbã bê, nĩꞌá õjílã lôndã bê âꞌdólé kpá tã ârí ꞌbá ãníkâ ró. Gõꞌdá õzõ nĩ ũûsû gólĩyî trá rî, tã îmbâ ãníkâ lãꞌbí ndrĩ ꞌẽꞌẽ tãsĩ ꞌdî âꞌdô gólĩyî ꞌbãꞌá âꞌdólé õnjí ró lậvũlı̣́ gạ̃rạ̃ ãnî nyãányâ drı̣̃ı̣̂ sĩ. Ĩtí rî, nĩ ꞌbã gólĩyî trá ꞌẽꞌá nĩꞌá vẽlé lạ̃sı̣́ gólâ Ôvârí drí êdélé Sãtánã yî drí rî ꞌá.

16 “Ãnî drı̣̃-ꞌbá ạ́ngı̣́ Yúdạ̃ yí kâ, ãnî rĩꞌá lı̣̃fı̣́ ãkó lé ꞌbá gólĩyî rĩ ꞌbá ĩyî ãzí-ãzí yî sẽlé rî ꞌbá yî ĩꞌdî, tãlâ nĩ rî tã ányâ îmbálé ĩꞌdî õjílã drí. Nĩ rî trá tã îmbálé kĩ nĩ rî, õzõ õjílã ãzâ ĩîtrî lãtrítrí trá ngá ãzâ ꞌẽzó jó ạ́ngı̣́ Ôvârí kâ rú lâ sĩ rî, gõꞌdá õzõ gólâ õꞌê ngá rî ꞌdĩ kô rî, ꞌdĩî âꞌdó kô tã õnjí ꞌî. Gõꞌdá õzõ õjílã rî ꞌdĩ ĩîtrî lãtrítrí trá ngá ãzâ ꞌẽzó dáãbõ jó ạ́ngı̣́ Ôvârí kâ ꞌá ꞌdĩ rú lâ sĩ rî, gõꞌdá îcâ trá gólâ drí tã rî ꞌdĩ ꞌẽlé. ꞌDĩî rĩꞌá tã îmbâ ányâ ꞌî. Tã ꞌdî tãsĩ rî, Ôvârí âꞌdô lâŋõ õnjí tẽtẽ fẽꞌá ãnî drí. 17 Ãnî rĩꞌá lı̣̃fı̣́ ãkó lé ꞌbá gólĩyî tã nı̣̃nı̣̃ ãkó rî ꞌbá yî ĩꞌdî. Ĩtí rî, tã ı̣̂sũ ãníkâ ꞌá rî, ngá ángô rî ĩꞌdî tã lâ drí lậvũlı̣́ gạ̃rạ̃ rî, dáãbõ jó ạ́ngı̣́ Ôvârí kâ ꞌá ꞌdĩ ĩꞌdî ngãtá jó ạ́ngı̣́ Ôvârí kâ gólâ dáãbõ ꞌdî ꞌbã ꞌbá âꞌdólé tãndí ró Ôvârí drí ꞌdĩ ĩꞌdî yã? 18 Gõꞌdá nĩ rî kpá tã îmbálé kĩ, õzõ õjílã ãzâ ĩîtrî lãtrítrí trá võ rĩzó kõrõnyã zãlé fẽlé Ôvârí drí ngá fẽfẽ ró rî rú lâ sĩ ngá ãzâ ꞌẽzó rî, gõꞌdá õzõ gólâ õꞌê ngá rî ꞌdĩ kô rî, ꞌdĩî âꞌdó kô tã õnjí ꞌî. Gõꞌdá õzõ õjílã ãzâ ĩîtrî lãtrítrí trá ngá gólĩyî fẽlé Ôvârí drí ngá fẽfẽ ró ꞌdĩ rú lâ sĩ ngá ãzâ ꞌẽzó rî, îcâ trá gólâ drí ngá rî ꞌdĩ ꞌẽlé. 19 Ãnî rĩꞌá õjílã gólĩyî lı̣̃fı̣́ ãkó lé ꞌbá ró rî yî ĩꞌdî. Tã îmbâ ãníkâ ꞌdĩ rĩꞌá ányâ ró. Gõꞌdá tã ı̣̂sũ ãníkâ ꞌá rî, ngá ángô rî ĩꞌdî tã lâ drí lậvũlı̣́ gạ̃rạ̃ rî, ngá gólĩyî fẽlé trá Ôvârí drí ngá fẽfẽ ró ꞌdĩ ꞌbá yî ĩꞌdî ngãtá võ gólâ ngá ꞌdĩ ꞌbá yî ꞌbãzó drı̣̃ lâ ꞌá tíbê ngá fẽfẽ ꞌdî ꞌbá yî ꞌbã ꞌbá âꞌdólé tãndí ró Ôvârí drí rî ĩꞌdî yã? 20 Tã ꞌdî tãsĩ rî, õjílã gólâ tíbê lãtrítrí îtrí ꞌbá trá võ rĩzó kõrõnyã zãlé fẽlé Ôvârí drí ngá fẽfẽ ró rî rú lâ sĩ rî, gólâ îtrî lãtrítrí kpá trá ngá fẽfẽ gólĩyî drı̣̃ lâ ꞌá ꞌdĩ ꞌbá yî rú lâ sĩ ndrĩ. 21 Gõꞌdá õzõ õjílã ãzâ ĩîtrî lãtrítrí trá jó ạ́ngı̣́ Ôvârí kâ rú lâ sĩ rî, gólâ îtrî lãtrítrí ꞌdĩ kpá trá Ôvârí gólâ rĩ ꞌbá jó ꞌdĩ ꞌá ꞌdĩ rú lâ sĩ. 22 Gõꞌdá õzõ õjílã ãzâ ĩîtrî lãtrítrí ꞌbũû rú sĩ rî, gólâ îtrî lãtrítrí trá kı̣́tı̣̃ Ôvârí drí rĩzó rĩlí drı̣̃ lâ ꞌá kúmú ró rî rú lâ sĩ gõꞌdá kpá Ôvârí gólâ tíbê rĩ ꞌbá kı̣́tı̣̃ rî ꞌdĩ drı̣̃ı̣̂ rî bê.

23 “Gõꞌdá nĩ rî trá ãlô mûdrı̣́ ꞌásĩ trõlé ngá gólĩyî ãtó drí âsózó drí lâ sĩ, õzõ ꞌạ̃ꞌı̣́-nyá yí kâtí, dõ yí kâtí, gõꞌdá kpá õzõ ꞌạ̃ꞌı̣́-tĩtĩ kâtí rî ꞌbá yí bê, fẽlé Ôvârí drí ngá fẽfẽ ró. Tã ꞌdî ꞌbá yî, nĩ rî ꞌẽlâ ndrĩ tãndí ró, gõꞌdá nĩ rí kô tã ꞌbãꞌbã Ôvârí kâ lậvũ ꞌbá gạ̃rạ̃ rî ꞌbá yî ꞌẽlé. Nĩ rí kô tã-vó õjílã kâ kĩlí mbı̣̂, gõꞌdá nĩ rí kpá kô õjílã gólĩyî ĩzã bê rî ꞌbá yî pãlé, gõꞌdá nĩ rí kpá kô rĩlí zãâ tã gólĩyî mbı̣̂ Ôvârí drí lẽlé ãnî drí ꞌẽlé rî ꞌbá yî ꞌẽlé. Tã ꞌdî tãsĩ rî, Ôvârí âꞌdô lâŋõ õnjí tẽtẽ fẽꞌá ãnî drí.”

24 Gõꞌdá Yésũ drí úlı̣́ mãnĩgõ ãzâ âtázó tã ꞌdî tãsĩ drı̣̃-ꞌbá ạ́ngı̣́ Yúdạ̃ yí kâ ꞌdĩ ꞌbá yî drí kĩ, “Ãnî rĩꞌá õzõ lı̣̃fı̣́ ãkó lé ꞌbá yí kâtí. Ãnî rĩꞌá nyé õzõ õjílã gólĩyî nyạ̃ạ́múrúwạ́ drí ꞌdẽzó ngá mvũmvũ gólĩyíkâ ꞌá ndrẽlé tõ drílĩyî âpẽzó lâ vólé gõꞌdá ĩnjígó ândrê gólâ ꞌdẽ ꞌbá ngá mvũmvũ ꞌdî ꞌá ꞌdĩ ndrẽzó lâ kô gõꞌdá drílĩyî gõzó ĩnjígó ꞌdĩ mvũlı̣́ tẽlé nyé ĩyî ꞌâ ꞌá rî kâtí.

25 “Ãnî drı̣̃-ꞌbá Yúdạ̃ yí kâ nõ ꞌbá yî, tã ꞌẽꞌẽ ãníkâ rî ꞌbá yî rĩꞌá rı̣̃ rı̣̃. Nĩ rî ĩgã mvá ãníkâ gõꞌdá tạ́bı̣́gạ́ ãníkâ bê rî ꞌbá yî rúꞌbạ́ lâ ĩví lésĩ rî jĩlí cé ĩꞌdî ngbángbá, gõꞌdá ãnî drí ꞌálé lâ yî âyézó ĩyíkâ ı̣̃ndı̣̂ ró, tãlâ ngá gólĩyî ãnî drí rĩꞌá ûsúlâ rî ꞌbá yî, nĩ rî rĩꞌá ûsúlâ õjílã âdô-âdô sĩ, gõꞌdá nĩ lẽ ngá dũû ndrĩ ãnî nyãányâ drí. Nĩ ꞌbã ãnî nyãányâ âꞌdólé õjílã tãndí ró, gõꞌdá ãnî pı̣̃pı̣̂sı̣́lı̣́ rĩꞌá õnjí ró. Tã ꞌdî tãsĩ rî, Ôvârí âꞌdô lâŋõ õnjí tẽtẽ fẽꞌá ãnî drí. 26 Ãnî rĩꞌá õjílã gólĩyî lı̣̃fı̣́ ãkó lé ꞌbá ró rî yî ĩꞌdî. ꞌDõvó nĩ jĩ drẽ ĩgã mvá ãníkâ ꞌâ lâ zãlô sı̣́sı̣́, gõꞌdá nĩ gõ ró bê rúꞌbạ́ lâ ĩví lésĩ rî jĩlí, tãlâ ãꞌdô ró bê ngbángbá.

27 “Ĩtí rî, ãnî drı̣̃-ꞌbá Yúdạ̃ yí kâ ꞌdĩ ꞌbá yî, ãnî kpá rĩꞌá nyé õzõ lóꞌdé gólĩyî rúꞌbạ́ lâ bẽlé dódó õlêndrê ró bê ĩví lésĩ sũsũ ró rî kâtí. Gõꞌdá lóꞌdé rî ꞌdĩ ꞌálé lâ ꞌá tólâ rî, áâꞌdô õjílã ãvõ fã ûsúꞌá ĩꞌdî, gõꞌdá kpá ngá õnjî-õnjî ãzâ ꞌbá yí bê dũû. Tã ꞌdî tãsĩ rî, Ôvârí âꞌdô lâŋõ õnjí tẽtẽ fẽꞌá ãnî drí. 28 Gõꞌdá ãnî kpá rĩꞌá ĩtí. Nĩ ꞌbã ãnî nyãányâ trá âꞌdólé õjílã ãzí lı̣̃fı̣́ drı̣̃ ꞌá tã mbı̣̂ ꞌẽ ꞌbá ró. Gõꞌdá ãnî pı̣̃pı̣̂sı̣́lı̣́ rĩꞌá õnjí ró tã ı̣̂sũ bê rı̣̃ rı̣̃.

29 “Ãnî drı̣̃-ꞌbá Yúdạ̃ yí kâ ꞌdĩ ꞌbá yî, ãnî rĩꞌá tã ôjá ꞌbá ꞌî. Ôvârí âꞌdô lâŋõ õnjí tẽtẽ fẽꞌá ãnî drí tã nô ꞌbá yî tãsĩ. Nĩ rî trá lóꞌdé tã ậngũ ꞌbá Ôvârí kâ ôdrã ꞌbá trá rî yí kâ rúꞌbạ́ lâ êdélé dódó, gõꞌdá nĩ rî kpá trá rĩꞌá lóꞌdé tã mbı̣̂ ꞌbá Ôvârí kâ ôdrã ꞌbá trá rî yí kâ rúꞌbạ́ lâ êdélé sũsũ ró njõrókõ bê, tãlâ ãꞌdô ró bê ãnî drí rĩzó gólĩyî ı̣̂njı̣̃lı̣́. 30 Nĩ rî tã âtálé kĩ nĩ rî, ‘Tí mã õró ꞌbãâ bê kậyı̣̂ ạ̃kû ró gólâ ãmâ ạ́ꞌbı̣́yạ́ yî drí rĩzó tã ậngũ ꞌbá Ôvârí kâ ûfúlı̣́ nã ꞌbá yî sĩ rî, tí mã îcá kô tã-drı̣̃ lẽlé rû êꞌbélé gólĩyí bê tã ậngũ ꞌbá ꞌdĩ ꞌbá yî ûfúzó.’ 31 Úlı̣́ gólâ ãnî drí âtálé ãnî tı̣̂ sĩ ꞌdî rî âꞌdâ tã trá kĩ nĩ rî, õjílã tã ậngũ ꞌbá Ôvârí kâ ûfú ꞌbá nã ꞌbá yî, ãnî rĩꞌá gólĩyî ózõwá yî ĩꞌdî. 32 Bê trá ĩtí rî, tã õnjí ãnî ạ́ꞌbı̣́yạ́ yî drí îtõlé ꞌẽlé rî, nĩ trõ kpá ĩꞌdî ꞌẽlé cãzó bê bũúũ ạ̃dũkũ lâ ꞌá, tãlâ ãnî rĩꞌá nyé õzõ gólĩyí kâtí. 33 Ãnî rĩꞌá ı̣̃nı̣̃ cú gĩî bê rî ꞌbá yî ĩꞌdî, nĩ âꞌdô îcáꞌá ãnî pãlé lâŋõ lạ̃sı̣́ kâ Ôvârí drí ꞌẽꞌá fẽlâ ãnî drí rî ꞌásĩ ángô tí ró yã?

34 “Tã gólâ ꞌẽ ꞌbá tã ꞌdî ꞌbá yî âꞌdálé ãnî tãsĩ rî ĩꞌdî nõ. Má âꞌdô tã Ôvârí kâ âtá ꞌbá ãzâ ꞌbá yî tã nı̣̃ ꞌbá ãzâ ꞌbá yí bê gõꞌdá kpá tã îmbá ꞌbá ãzâ ꞌbá yí bê âjóꞌá ãnî ngálâ. Nĩ âꞌdô ũrûkậ ꞌbá yî îpáꞌá fê lậlı̣̂-lậlı̣̂ drı̣̃ı̣̂, gõꞌdá nĩ âꞌdô ꞌẽꞌá ũrûkậ ꞌbá yî ûfúlı̣́ lạ́tı̣̂ ngĩíngî ꞌásĩ. Gõꞌdá nĩ âꞌdô ꞌẽꞌá ãzâ ꞌbá yî cãlé ônjóróꞌbí sĩ jó tã Ôvârí kâ ârî kâ ꞌásĩ. Gõꞌdá nĩ âꞌdô nĩꞌá lârá bê jạ̃rı̣́bạ̃ ꞌásĩ, nĩꞌá ãzâ ꞌbá yî gólĩyî lãfálé ꞌásĩ rî lôndã bê lâŋõ fẽzó drílĩyî. 35 Tã õnjí ãnî drí ꞌẽꞌá ꞌẽlâ ꞌdĩ ꞌbá yî tãsĩ rî, tã mbı̣̂ ꞌbá Ôvârí kâ ãnî ạ́ꞌbı̣́yạ́ yî drí ûfúlı̣́ trá ạ̃kû ró nã ꞌbá yî, lâŋõ lâ âꞌdô âgõꞌá ãkpã ãnî drı̣̃ı̣̂, îtõlé õdrã tã mbı̣̂ ꞌbá Ôvârí kâ Ábẽlẽ rú sĩ bũúũ âcálé õdrã tã ậngũ ꞌbá rú bê Zẽkãríyã kâ rî rú gólâ tíbê âꞌdó ꞌbá Bẽrẽkíyã rî mvá ró ãnî ạ́ꞌbı̣́yạ́ yî drí fũlı̣́ jó ạ́ngı̣́ Ôvârí kâ ꞌá,* võ tíbê Ôvârí drí rĩzó ꞌá lâ rî lãfálé ꞌá võ rĩzó kõrõnyã zãlé fẽlé Ôvârí drí ngá fẽfẽ ró rî bê. 36 Má âtâ ãnî drí tã pạ̃tı̣́ı̣̃ ró, tã õnjí gólĩyî ꞌẽlé tã mbı̣̂ ꞌbá Ôvârí kâ ûfúzó ạ̃kû ró nã ꞌbá yî, lâŋõ lâ âꞌdô ꞌdẽꞌá ãnî õjílã kậyı̣̂ nõ ꞌbá yí kâ nõ drı̣̃ı̣̂.”

Tã lâzé ꞌbá Yésũ rú õjílã Yúdạ̃ yí kâ Yẽrõsãlémã ꞌá rî ꞌbá yî

tãsĩ rî

(Lúkạ̃ 13.34-35)

37 Gõꞌdá nĩngá sĩ rî, Yésũ drí tã âtázó õjílã Yúdạ̃ yí kâ Yẽrõsãlémã ꞌálâ rî ꞌbá yî drí kĩ, “Ãnî õjílã Yẽrõsãlémã kâ, nĩ ûfû tã ậngũ ꞌbá Ôvârí kâ âjólé ãnî ngálâ rî ꞌbá yî trá, gõꞌdá nĩ lûvũ lãjóꞌbá gólĩyî Ôvârí drí âjólé ãnî ngálâ rî ꞌbá yî kpá trá kúnı̣́ mvá sĩ. Gbõ lé ĩtí rî, mâ rĩꞌá zãâ ngá lẽlẽ bê ãnî tãsĩ. Gõꞌdá má ûjũ trá kpı̣̃ı̣̂ ãnî êꞌbélé võ ãlô ꞌá sũzó ãnî rú, õzõ ꞌạ̃ꞌú ândrê drí mvá lâ yî êꞌbérẽ íyî úfú zẽlé sũzó gólĩyî rú rî kâtí. Gõꞌdá nĩ gã lõvõ ámákâ ãnî drí ꞌdĩ trá dó. 38 Nĩ ndrê drẽ, jạ̃rı̣́bạ̃ ãníkâ gõꞌdá jó ạ́ngı̣́ ãnî drí rĩzó Ôvârí rî ı̣̂njı̣̃lı̣́ ꞌá lâ rî bê âꞌdô rû îzãꞌá, gõꞌdá drílâ rĩzó cú ĩtí õjílã ãzãkã ãkó, tãlâ Ôvârí âyê trá. 39 Má âtâ ãnî drí tã pạ̃tı̣́ı̣̃ ró, nĩ îcá kô ámâ ndrẽlé óꞌdí nõngá cãlé bũúũ kậyı̣̂ gólâ má drí ꞌẽzó âgõlé rĩlí kúmú ró ãngó nõ drı̣̃lı̣́ rî tú. Kậyı̣̂ ꞌdĩ ꞌá rî, õzõ õjílã õndrê ĩyî mâ trá rî, gólĩyî âꞌdô ꞌẽꞌá tã âtálé kĩ nĩ rî, Ôvârí õfẽ õrẽ mâ gólâ ânĩ ꞌbá drı̣́-ãcê gólâkâ bê kúmú ró rî drí.”

24

Tã Yésũ drí tã gólĩyî ꞌẽ ꞌbá rû ꞌẽlé tã âꞌdâ ró ı̣̃zạ́tú drẽ ãkpãkãꞌdã yí drí âgõ ãkó ãngó nõ ꞌá rî tú rî âꞌdázó lãjóꞌbá íyíkâ

rî ꞌbá yî drí rî

(Márãkõ 13.1-23; Lúkạ̃ 21.5-24)

1 Gõꞌdá nĩngá sĩ rî, Yésũ yî drí ngãzó jó ạ́ngı̣́ Ôvârí kâ ꞌdĩ âyélé lãjóꞌbá íyíkâ rî ꞌbá yí bê. Gõꞌdá gólĩyî õtírĩ ꞌbãâ lậvũꞌá jó ạ́ngı̣́ ꞌdĩ rú sĩ rî, lãjóꞌbá gólâkâ ꞌdĩ ꞌbá yî drí ngãzó jó ạ́ngı̣́ ꞌdĩ ꞌbá yî bẽbẽ lâ sũsũ lâ ꞌdĩ ꞌbá yí bê âꞌdálé gólâ drí. 2 Gõꞌdá Yésũ drí tã âtázó gólĩyî drí kĩ, “Nĩ ndrê jó ạ́ngı̣́ Ôvârí kâ ꞌdĩ trá yã? Tã pạ̃tı̣́ı̣̃ ró, jó ãnî drí ndrẽlé sũsũ ró ꞌdĩ áâꞌdô ûfúꞌá lâ ndrĩ, gõꞌdá kúnı̣́ mvá ãlô îcá kô lâkílí jó ꞌdĩ drı̣̃ı̣̂, âꞌdô lôꞌdéꞌá ndrĩ vũdrı̣́.”

3 Gõꞌdá nĩngá sĩ rî, Yésũ yî drí nĩzó cãlé únı̣́ gólâ fê dõ kâ bê rî drı̣̃ ꞌálâ lãjóꞌbá íyíkâ ꞌdĩ ꞌbá yí bê. Gõꞌdá drílĩyî mbãzó únı̣́ ꞌdĩ drı̣̃ı̣̂, gólĩyî cé ĩyî drı̣̃ı̣̂ sĩ. Gõꞌdá Yésũ drí ngãzó rĩlí vũdrı̣́. Nĩngá sĩ, lãjóꞌbá gólâkâ ꞌdĩ ꞌbá yî drí rû êsézó ãnyî gólâ lạ̃gạ́tı̣́. Drílĩyî tã îjízó gólâ tı̣́ kĩ, “Kúmú, tã jó ạ́ngı̣́ Ôvârí kâ ûfû kâ ꞌdĩ âꞌdô ꞌẽꞌá rû ꞌẽlé ángô tú yã? Tã gólĩyî ꞌẽ ꞌbá rû ꞌẽlé tã âꞌdâ ró kậyı̣̂ âgõ-âgõ áníkâ ãngó nõ ꞌá rî kâ âꞌdálé ãmâ drí rî âꞌdô ꞌbãꞌá ãꞌdô ꞌî yã? Gõꞌdá kpá tã gólĩyî ꞌẽ ꞌbá kậyı̣̂ ạ̃dũkũ ãngó nõ kâ âꞌdálé ãmâ drí rî âꞌdô ꞌbãꞌá ãꞌdô ꞌî yã?”

4 Gõꞌdá Yésũ drí tã-drı̣̃ lôgõzó lãjóꞌbá íyíkâ ꞌdĩ ꞌbá yî drí kĩ, “Ãnî lı̣̃fı̣́ õmbâ ãnî rú, nĩ âyê õjílã ãzãkã kô ãnî âdólé âgõ-âgõ ámákâ tãsĩ. 5 Tãlâ õjílã dũû âꞌdô ĩyî ânĩꞌá tã âmãlé kĩ, yĩ ãâꞌdô ꞌdíyî pã ꞌbá gólâ Ôvârí drí âjólé ûrú lésĩ rî ĩꞌdî. Tã ꞌdî tãsĩ rî, gólĩyî âꞌdô ꞌẽꞌá õjílã dũû âdólé, drílĩyî tã lẽlẽ ĩyíkâ má ꞌá rî âyézó.

6 “Gõꞌdá nĩ âꞌdô kpá ạ̃jú ạ̃yı̣́ âríꞌá ãnyî, gõꞌdá nĩ âꞌdô kpá ạ̃jú gólĩyî jẽjẽ ró rî ꞌbá yî tã lâ âríꞌá. Tã ꞌdî ꞌbá yî âꞌdô rû ꞌẽꞌá ndrĩ sı̣́sı̣́ tã Ôvârí drí lẽlé rî vó ró. Ĩtí rî, nĩ ꞌê ũrı̣̃ kô, tãlâ ꞌdĩî âꞌdá tã kô kĩ nĩ rî, ꞌdĩî trá ạ̃dũkũ ãngó nõ kâ ꞌî. 7 Gõꞌdá õjílã ꞌbạ̃drı̣̃ ãlô kâ âꞌdô ngãꞌá ꞌdẽlé ạ̃jú bê õjílã ꞌbạ̃drı̣̃ ãzâ kâ rî drı̣̃ı̣̂. Gõꞌdá ạ̃jú ꞌbũ ꞌbá kúmú ãzâ rî kâ âꞌdô ngãꞌá nĩlí ꞌdẽlé ạ̃jú bê ạ̃jú ꞌbũ ꞌbá kúmú ãzâ kâ rî drı̣̃ı̣̂. Gõꞌdá lõfó õnjí tẽtẽ âꞌdô ꞌẽꞌá ꞌdẽlé õjílã drı̣̃ı̣̂, gõꞌdá ạ̃gbı̣̃gbı̣̃ âꞌdô ı̣̃nyạ́kú drı̣̃ îyáꞌá võ ꞌásĩ ndrĩ. 8 Tã ꞌdî ꞌbá yî âꞌdô ꞌbãꞌá, nyé õzõ mvá lâzê-lâzê âꞌdó ꞌbá sı̣́sı̣́ õkó gólâ ꞌẽ ꞌbá mvá tı̣̃lı̣́ rî drí rî kâtí.

9 “Õjílã âꞌdô ĩyî ãnî rũꞌá fẽlé ãnî ạ̃jú-ꞌbá-ãzí gólĩyî ꞌẽ ꞌbá lâŋõ fẽlé ãnî drí rî ꞌbá yî drı̣́gạ́. Gólĩyî âꞌdô ãnî ꞌbãꞌá gạ̃nı̣́mạ̃ ꞌá. Gõꞌdá gólĩyî âꞌdô lâŋõ õnjí tẽtẽ fẽꞌá ãnî drí. Gõꞌdá gólĩyî drí kpá ãnî ûfúzó. Ĩtí rî, õjílã cé tı̣̂tı̣̂ ꞌbãá ĩyî ãnî lôvó kô, tãlâ ãnî rĩꞌá tã ârí ꞌbá ámákâ ĩꞌdî rî drí sĩ. 10 Tã rî ꞌdĩ ꞌbá yî õtírĩ rĩî rû ꞌẽlé rî, õjílã dũû âꞌdô ĩyî tã lẽlẽ ĩyíkâ má ꞌá rî âyéꞌá, gõꞌdá gólĩyî âꞌdô ĩyî ãzí-ãzí yî drı̣́-bã fẽꞌá ạ̃jú-ꞌbá-ãzí lâ yî drı̣́gạ́. 11 Tã ậngũ ꞌbá dũû tã âmã ꞌbá kĩꞌá nĩ rî, ĩyî ãꞌdô tã ậngũ ꞌbá Ôvârí kâ ĩꞌdî rî, âꞌdô ĩyî ânĩꞌá õjílã dũû âdólé õnjõ sĩ. 12 Tã õnjí gólĩyî ꞌẽ ꞌbá rû ꞌẽlé ãngó nõ ꞌá rî ꞌbá yî âꞌdô lı̣̂tı̣́ꞌá rõô lậvũlı̣́ gạ̃rạ̃ sı̣́sı̣́ rî drı̣̃ı̣̂ sĩ. Tã ꞌdî tãsĩ rî, ꞌdĩî trá kậyı̣̂ gólâ õjílã ãmbá drí ꞌẽzó âꞌdólé ngá lẽlẽ ãkó ĩyî ãzí-ãzí yî drí rî trá ĩꞌdî. 13 Gbõ lé ĩtí rî, õjílã gólâ tã lẽlẽ íyíkâ má ꞌá rî ậtı̣̃ ꞌbá gạ́gạ́ âyé ꞌbá lâ kô cãzó bũúũ ạ̃dũkũ lâ ꞌá rî, gólâ âꞌdô lédrẽ-lédrẽ ạ̃dũkũ ãkó rî ûsúꞌá. 14 Gõꞌdá áâꞌdô tã âtî-âtî tãndí kũmũ Ôvârí kâ tãsĩ nô rî pẽꞌá zãlô sı̣́sı̣́ õjílã õrĩ ndrĩ kâ ãngó nõ ꞌásĩ rî ꞌbá yî drí, tãlâ gólĩyî ãârî ró ĩyî tã pạ̃tı̣́ı̣̃ ꞌdĩ bê. Gõꞌdá ꞌdĩî vósĩ, ạ̃dũkũ ãngó nõ kâ õró gõ âcálé.

15 “Tã gólâ ꞌẽzó Yẽrõsãlémã rî îzãlé rî tãsĩ, kậyı̣̂ âꞌdô ꞌẽꞌá âcálé ãnî drí ngá tã ậngũ ꞌbá Dãnĩyélẽ drí tã lâ âtálé trá ạ̃kû ró nã rî ndrẽzó. Nĩ ârî drẽ úlı̣́ ngbạ́ngậ nõ. Gólâ kĩ,

‘Ị̃zạ́tú nĩ âꞌdô ngá õnjí gólâ ꞌẽ ꞌbá ãnyĩ âjílí rî ndrẽꞌá.

Gõꞌdá áâꞌdô ngá rî ꞌdĩ âtrõꞌá ꞌbãlé jó ạ́ngı̣́ Ôvârí kâ ꞌá.

Ngá rî ꞌdĩ âꞌdô jó Ôvârí kâ ꞌdĩ ꞌbãꞌá âꞌdólé ı̣̃ndı̣̂ ró Ôvârí rî lı̣̃fı̣́ drı̣̃ ꞌá.’ ”

Dãnĩyélẽ 9.27; 11.31

16 Gõꞌdá Yésũ drí kpá tã âtázó lãjóꞌbá íyíkâ drí kĩ, “Õjílã Yũdạ́yạ̃ kâ rî ꞌbá yî, õzõ gólĩyî õndrê tã ãnyĩ kâ ꞌdĩ trá rû ꞌẽrẽ ꞌá rî, gólĩyî õrâ vólé ꞌwãâꞌwâ, nĩꞌá ĩyî lậpı̣́lı̣́ únı̣́ lãfálé ꞌá. 17 Õjílã gólâ rĩ ꞌbá lôsĩ ꞌẽlé jó íyíkâ drı̣̃ı̣̂ rî, gólâ ãârî rãlé vólé ꞌwãâꞌwâ, gólâ õlîpî kô kpá fĩlí jó ꞌálâ nĩꞌá ngá íyíkâ jó kâ rî ꞌbá yî âtrõlé. 18 Gõꞌdá õjílã gólâ rĩ ꞌbá lôsĩ ꞌẽlé yí drí ạ́mvú ꞌá kậyı̣̂ rî ꞌdĩ sĩ rî, gólâ õgõ kô ꞌbã ꞌálâ nĩꞌá ítá íyíkâ âtrõlé. Gólâ õlîpî kô, gólâ õrâ nĩꞌá íyî lậpı̣́lı̣́. 19 Gõꞌdá kậyı̣̂ ꞌdĩ sĩ rî, õkó gólĩyî rû ꞌbã ꞌbá mvá bê rî ꞌbá yî âꞌdô ĩyî ꞌẽꞌá ꞌbãlé lâŋõ õnjí tẽtẽ bê gõꞌdá kpá õkó gólĩyî mvá õdé bê ĩyî drı̣́gạ́ rî ꞌbá yí bê, tãlâ rãrã ꞌdî tãsĩ. 20 Õzõ kậyı̣̂ lâŋõ rî ꞌdĩ kâ ãâcâ trá rî, îcâ trá ãnî drí rãlé ꞌwãâꞌwâ. Tã ꞌdî tãsĩ rî, nĩ ꞌê rãtáã Ôvârí drí kậyı̣̂ rî ꞌdĩ õzó âcá kô ôzê lı̣̃mvû sĩ gõꞌdá kậyı̣̂ lôvô-lôvô kâ sĩ. 21 Lâŋõ gólâ ꞌẽ ꞌbá âꞌdólé kậyı̣̂ ꞌdĩ ꞌá rî, âꞌdô lậvũꞌá gạ̃rạ̃ lâŋõ gólĩyî rû ꞌẽ ꞌbá îtõ võ ãngó nõ ꞌbãrẽ kâ ꞌásĩ âcálé bũúũ ãndrõ nô rî kâ drı̣̃ı̣̂ sĩ. Gõꞌdá ạ̃tı̣́ ꞌálâ rî, lâŋõ ãzâ îcá kô lậvũlı̣́ gạ̃rạ̃ lâŋõ ꞌdî drı̣̃ı̣̂ sĩ. 22 Gólâ lôgõ kậyı̣̂ rî ꞌdĩ trá ngbãâ kútúwạ́, tãlâ yí pâ ró õjílã yí drí njĩlí trá âꞌdólé õjílã íyíkâ ró rî ꞌbá yî bê. Tí gólâ õró gõ kậyı̣̂ rî ꞌdĩ ꞌbãlé ãcê rî, õjílã âꞌdô ĩyî ôdrãꞌá ndrĩ. Gólĩyî îcá kô ngá pãlé.

23 “Gõꞌdá kậyı̣̂ ꞌdĩ ꞌbá yî sĩ, õzõ õjílã ãzâ ãâtâ tã trá ãnî drí kĩ, ‘Nĩ ndrê drẽ, ꞌdíyî pã ꞌbá rĩꞌá nõ’, ngãtá ‘gólâ rĩꞌá nã’ yã rî, ní lẽ tã gólâkâ ꞌdĩ kô. 24 Tãlâ õjílã dũû rĩꞌá gólĩyî ꞌẽ ꞌbá ĩyî tã âmãlé kĩꞌá nĩ rî, ĩyî ãꞌdô ꞌdíyî pã ꞌbá Ôvârí drí âjólé rî ꞌbá yî ĩꞌdî. Gõꞌdá tã ậngũ ꞌbá õjílã âdó ꞌbá ãzâ ꞌbá yí bê, gólĩyî âꞌdô kpá ânĩꞌá ĩyî tã lârâkô ãmbá õjílã tı̣̂ drí ậꞌdı̣́zó drílâ sĩ rî ꞌbá yî ꞌẽlé, tãlâ ãꞌdô ró bê ĩyî drí lạ́tı̣̂ lôndãzó õjílã gólĩyî Ôvârí drí njĩlí âꞌdólé õjílã íyíkâ ró rî ꞌbá yî âdózó, tí õzõ yĩ ũûsû lạ́tı̣̂ lâ trá rî. 25 Nĩ ârî drẽ, má âtâ tã ꞌdî ꞌbá yî ãnî drí sı̣́sı̣́, tãlâ ãnî lı̣̃fı̣́ õmbâ ró bê ãnî rú drẽ ãkpãkãꞌdã tã ꞌdî ꞌbá yî drí rû ꞌẽ ãkó.

26 “Gõꞌdá õzõ õjílã ãzâ ãâtâ tã trá ãnî drí kĩ nĩ rî, ‘Nĩ ndrê drẽ, ꞌdíyî pã ꞌbá âꞌdô bê rĩꞌá võ ãgângbêlẽ ꞌá’ rî, nĩ nĩ kô tólâ gólâ rî lôndãlé. Ngãtá õzõ áãâtâ tã trá kĩꞌá nĩ rî, gólâ õlậpı̣̂ yî trá rĩꞌá jó ꞌá nõ rî, nĩ lẽ tã gólâkâ ꞌdĩ kpá kô. 27 Kậyı̣̂ gólâ mâ âjólé ûrú lésĩ ꞌdíyî pã ꞌbá ró rî drí ꞌẽzó âgõlé kpá óꞌdí ãngó nõ ꞌá rî tú rî, õjílã ndrĩ âꞌdô ĩyî ámâ ndrẽꞌá õzõ ngá îꞌĩ gólâ võ îꞌĩ ꞌbá kãꞌdâ-kãꞌdâ ómvórẽ lésĩ bũúũ lạ̃njı̣́ ꞌálâ rî kâtí. 28 Kậyı̣̂ gólâ má drí ꞌẽzó âgõlé ãngó nõ ꞌá rî tú rî, õjílã ndrĩ âꞌdô ndrẽꞌá lâ õzõ drílĩyî lõgónõ ndrẽrẽ lôꞌdérẽ kõrõnyã ãvõ drı̣̃ı̣̂ rî kâtí.”

Tã Yésũ drí âgõ-âgõ íyíkâ ãngó nõ ꞌá rî tã lâ âꞌdázó rî

(Márãkõ 13.24-31; Lúkạ̃ 21.25-33)

29 Gõꞌdá Yésũ drí kpá tã âtázó kĩ nĩ rî, “Gõꞌdá kôrô lâŋõ kậyı̣̂ ꞌdĩ ꞌbá yí kâ vósĩ rî, ngá gólĩyî âꞌdó ꞌbá ꞌbũû ꞌálâ rî ꞌbá yî âꞌdô ĩyî rû îyáꞌá ndrĩ, îcá ĩyî kô lôsĩ ꞌẽlé dódó. Gõꞌdá ı̣̃tú lı̣̃fı̣́ âꞌdô îkánágõꞌá ı̣́nı̣́rı̣́kúwạ́ ró, îcá kô võ îwálé. Gõꞌdá párá îcá kpá kô võ îwálé. Gõꞌdá ı̣̃ꞌbı̣̂ꞌbı̣̂wạ́ âꞌdô ĩyî lôꞌdéꞌá ndrĩ vũdrı̣́ ꞌbũû lésĩ.* 30 ꞌDĩî vósĩ rî, ngá gólâ ꞌẽ ꞌbá âgõ-âgõ mâ gólâ âjólé ûrú lésĩ nô kâ âꞌdálé rî, âꞌdô rû âꞌdáꞌá ꞌbũû ꞌálâ. Ĩtí rî, õjílã õrĩ ndrĩ kâ âꞌdô ĩyî ꞌẽꞌá ámâ ndrẽlé ânĩrĩ ꞌá mbãrãsãsã bê. Õzõ gólĩyî õndrê mâ trá rî, õjílã ãmbá ãꞌdô ĩyî ãwó ngõꞌá ũrı̣̃ drí sĩ, tãlâ má âꞌdô ꞌẽꞌá ânĩlí cú mbârâkã ạ́ngı̣́ bê gõꞌdá kpá ãmbã Ôvârí kâ bê. 31 Má âꞌdô ꞌẽꞌá mãlãyíkã yî ậzı̣́lı̣́ gûnı̣́yạ́ sĩ. Áâꞌdô ꞌẽꞌá gûnı̣́yạ́ võlé, gõꞌdá mãlãyíkã yî âꞌdô ĩyî rû êꞌbéꞌá ndrĩ võ ãlô ꞌá. Ôvârí âꞌdô gólĩyî jõꞌá ãngó ꞌásĩ ndrĩ, nĩꞌá õjílã ndrĩ gólĩyî yí drí njĩlí õjílã íyíkâ ró rî ꞌbá yî êꞌbélé võ ꞌásĩ ndrĩ.

32 “Nĩ ârî drẽ úlı̣́ mãnĩgõ gólâ fê bı̣́ tãsĩ nõ, ĩîmbâ ró ãnî bê. Õzõ nĩ õndrê gárá lâ ꞌdĩ ꞌbá yî trá ârõꞌá bı̣́ bê cãrõ rî, nĩ âꞌdô nı̣̃ꞌá lâ kĩ nĩ rî, ôzê lı̣̃mvû trá ãnyî ꞌẽꞌá âcálé. 33 Âꞌdô ꞌẽꞌá âꞌdólé kpá ĩtí âgõ-âgõ ámákâ tãsĩ. Õzõ nĩ õndrê tã gólĩyî ndrĩ má drí âtálé ꞌdĩ ꞌbá yî trá rû ꞌẽrẽ ꞌá rî, nĩ âꞌdô nı̣̃ꞌá lâ kĩ nĩ rî, kậyı̣̂ má drí ꞌẽzó âgõlé rî trá ãnyî. 34 Má âtâ ãnî drí tã pạ̃tı̣́ı̣̃ ró, tã ꞌdî ꞌbá yî âꞌdô ꞌẽꞌá rû ꞌẽlé sı̣́sı̣́ drẽ ãkpãkãꞌdã õjílã kậyı̣̂ nõ ꞌbá yí kâ ôdrãá ĩyî kô ndrĩ. 35 Õzõ ãngó nõ õndẽ gbõ lé ꞌbũû bê rî, úlı̣́ ámákâ îcá kô rû ndẽlé.”

Tã Yésũ drí âtálé kậyı̣̂ âgõ-âgõ íyíkâ kâ rî tãsĩ rî

(Márãkõ 13.32-37; Lúkạ̃ 17.26-30, 34-36)

36 Gõꞌdá Yésũ drí kpá tã âtázó lãjóꞌbá íyíkâ ꞌdĩ ꞌbá yî drí tã âgõ-âgõ íyíkâ ãngó nõ ꞌá rî kâ tãsĩ. Gólâ kĩ, “Kậyı̣̂ má drí ꞌẽzó âgõlé ãngó nõ ꞌá rî, õjílã ãzãkã îcá kô nı̣̃lâ, gbõ lé mãlãyíkã gólĩyî ûrú ꞌálâ rî ꞌbá yî (gõꞌdá mâ rî gógó Ôvârí rî mvá ró nõ bê)* nı̣̃ı̣́ ĩyî kậyı̣̂ rî ꞌdĩ kpá kô. Ámâ átá nı̣̃ kậyı̣̂ rî ꞌdĩ cé nĩ. 37 Kậyı̣̂ gólâ má drí ꞌẽzó âgõlé tã-vó õjílã kâ kĩlí ãngó nõ ꞌá rî tú rî, âꞌdô ꞌbãꞌá nyé õzõ kậyı̣̂ gólâ Nówã kâ ạ̃kû ró nã sĩ rî kâtí. 38-39 Gõꞌdá drẽ ãkpãkãꞌdã Ôvârí âjó lı̣̃mvû tı̣̃tı̣̃ kô ânĩꞌá õjílã ûfúlı̣́ tã õnjí ĩyíkâ tãsĩ rî, õjílã nã ꞌbá yî rî ĩyîngá drı̣̃-bạ́lạ́yı̣̂ ró tã ı̣̂sũ ãkó kĩꞌá nĩ rî, lâŋõ ãꞌdô ꞌẽꞌá ânĩlí ꞌdẽlé ĩyî drı̣̃ı̣̂. Gólĩyî rî trá ngá nyãlé, ngá mvũlı̣́, gõꞌdá ãgô rî ĩyî trá õkó gĩlí cãlé bũúũ kậyı̣̂ gólâ Nówã yî drí fĩzó kõlóngbõ ândrê ꞌá ĩyî nyãányâ pãlé rî tú. Gõꞌdá gólĩyî nı̣̃ı̣́ ĩyî kĩꞌá nĩ rî, ôzê trá ânĩꞌá ꞌdı̣̃lı̣́ rî kô, cãlé bũúũ kậyı̣̂ gólâ lı̣̃mvû tı̣̃tı̣̃ drí ânĩzó gólĩyî ûfúlı̣́ rî tú. Âꞌdô rû ꞌẽꞌá kpá ĩtí kậyı̣̂ mâ gólâ âjólé ûrú lésĩ rî drí ꞌẽrẽ âgõlé ãngó nõ ꞌá rî tú. Âgõ-âgõ ámákâ âꞌdô ꞌẽꞌá gólĩyî îrõlé îrõ. 40 Gõꞌdá kậyı̣̂ rî ꞌdĩ tú rî, õzõ ãgô rı̣̃ ãꞌdô ĩyî trá rĩꞌá ngá ꞌwãꞌá ạ́mvú ꞌá rî, áâꞌdô ãlô rî trõꞌá, gõzó ãzâ rî âyélé. 41 Gõꞌdá õzõ õkó ãꞌdô ĩyî rı̣̃ rĩꞌá ngá ꞌı̣̃ꞌá kúnı̣́ ngá ꞌı̣̃ kâ drı̣̃ı̣̂ rî, áâꞌdô kpá ãlô rî trõꞌá ĩꞌdî, gõzó ãzâ rî âyélé.

42 “Nĩ rî rĩlí tã mbı̣̂mbı̣̂ rî ꞌẽꞌẽ lâ sĩ âgõ-âgõ ámákâ tẽlé, tãlâ mĩ nı̣̃ı̣́ kậyı̣̂ gólâ má drí ꞌẽzó âgõlé rî kô. Ĩtí rî, nĩ rî ngíyá ró. 43 Gõꞌdá nĩ ı̣̂sũ drẽ tã nô, tí ꞌbã-lı̣́pı̣̂ õró gõ ı̣̃tú-pá ngạ́cı̣̂ kâ gólâ ũgú drí ꞌẽzó ânĩlí ngá gólâkâ ûgũlı̣́ ꞌá lâ rî nı̣̃ı̣̂ rî, tí gólâ âꞌdô rĩꞌá ngíyá ró, gólâ îcá kô ũgú ꞌdĩ âyélé âfílí ngá gólâkâ ûgũlı̣́ gólâ drí jó ꞌásĩ. 44 Gõꞌdá kpá rĩꞌá ĩtí âgõ-âgõ ámákâ tãsĩ. Nĩ rî rĩlí ngíyá ró, tãlâ mĩ nı̣̃ı̣́ kậyı̣̂ gólâ má drí ꞌẽzó âgõlé ꞌá lâ rî kô. Má âꞌdô âgõꞌá nyĩî ró.”

Tã Yésũ drí îmbálé tã rû ı̣̂ꞌbũ ꞌbá gólâ rĩ ꞌbá tã gólâkâ

ꞌẽlé mbı̣̂ rî kâ tãsĩ rî

(Lúkạ̃ 12.41-48)

45 Gõꞌdá nĩngá sĩ rî, Yésũ drí kpá tã îmbázó lãjóꞌbá íyíkâ ꞌdĩ ꞌbá yî drí tã rû ı̣̂ꞌbũ ꞌbá tãndí rî kâ tãsĩ. Gólâ kĩ, “ꞌBã-lı̣́pı̣̂ âꞌdô ãꞌdô ꞌẽꞌá ĩꞌdî rû ı̣̂ꞌbũ ꞌbá gólâ tã nı̣̃nı̣̃ bê lı̣̃fı̣́ ꞌbãzó drı̣̃ lâ ꞌá rî drí yã? Õzõ gólâ õtírĩ ꞌẽê nĩlí ậcı̣́ íyíkâ ꞌá rî, gólâ âꞌdô ꞌẽꞌá rû ı̣̂ꞌbũ ꞌbá ꞌdĩ ꞌbãlé ãzí-ãzí lâ yî vó ndrẽlé mbı̣̂mbı̣̂ lôsĩ lânjî-lânjî sĩ. 46 Gõꞌdá õzõ ꞌbã-lı̣́pı̣̂ rî ꞌdĩ ãâgõ trá âcálé rû ı̣̂ꞌbũ ꞌbá gólâkâ ꞌdĩ ûsúlı̣́ tã ꞌdî ꞌẽrẽ ꞌá tãndí ró ĩtí rî, gólâ âꞌdô ꞌbãꞌá ãyĩkõ ró rû ı̣̂ꞌbũ ꞌbá ꞌdĩ bê. 47 Má âtâ ãnî drí tã pạ̃tı̣́ı̣̃ ró, ꞌbã-lı̣́pı̣̂ ꞌdĩ âꞌdô rû ı̣̂ꞌbũ ꞌbá ꞌdĩ ꞌbãꞌá ngá íyíkâ ꞌbã kâ ndrĩ rî ꞌbá yî vó lâ ndrẽlé. 48 Gõꞌdá õzõ rû ı̣̂ꞌbũ ꞌbá gólâ ꞌbãlé ãzí-ãzí lâ yî vó ndrẽlé ꞌdĩ ãꞌdô rû ı̣̂ꞌbũ ꞌbá õnjí ꞌî rî, õzõ ꞌbã-lı̣́pı̣̂ ꞌdĩ õnjã trá ậcı̣́ gólâkâ ꞌdĩ ꞌá rî, rû ı̣̂ꞌbũ ꞌbá ꞌdĩ âꞌdô tã ı̣̂sũꞌá kĩ nĩ rî, ꞌbã-lı̣́pı̣̂ íyíkâ ꞌdĩ njã trá rõô, gólâ îcá kô âgõlé ꞌwãâ. 49 Gõꞌdá rû ı̣̂ꞌbũ ꞌbá ꞌdĩ drí ngãzó rĩꞌá rû ı̣̂ꞌbũ ꞌbá ãzí ꞌdĩ ꞌbá yî ꞌẽlé õnjí ró, rĩꞌá gólĩyî cãlé, gõꞌdá drílâ rĩzó cé ngá nyãlé ĩꞌdî gõꞌdá kpá õdrá mvũlı̣́ õdrá mvũ ꞌbá ãzí lâ yí bê. 50 Gõꞌdá õzõ ꞌbã-lı̣́pı̣̂ rû ı̣̂ꞌbũ ꞌbá ꞌdĩ kâ õtírĩ âgõô âcálé rî, gólâ âꞌdô âcáꞌá nyĩî ró, ı̣̃tú gólâ rû ı̣̂ꞌbũ ꞌbá ꞌdĩ drí nı̣̃lı̣́ kôꞌdáwá rî sĩ. 51 ꞌBã-lı̣́pı̣̂ âꞌdô lâŋõ õnjí tẽtẽ fẽꞌá drílâ, õzõ lâŋõ ꞌẽꞌá fẽlâ tã õnjí ꞌẽ ꞌbá drí rî kâtí, gõꞌdá âꞌdô gólâ rî vũꞌá võ lâŋõ kâ rî ꞌá, tólâ gólâ âꞌdô ãwó ngõꞌá sı̣́-gílí nyãnyã bê ngá lâzê-lâzê drí sĩ.”

25

Tã Yésũ drí íꞌdígówá õkó mvá mûdrı̣́ rî ꞌbá yí kâ ngĩzó

âgõ-âgõ íyíkâ tãsĩ rî

1 Gõꞌdá nĩngá sĩ rî, Yésũ drí îtõzó lãjóꞌbá íyíkâ ꞌdĩ ꞌbá yî îmbálé âgõ-âgõ íyíkâ ãngó nõ ꞌá kúmú ró rî tãsĩ. Gólâ kĩ, “Âgõ-âgõ ámákâ kúmú ró ãngó nõ ꞌá rî âꞌdô gõꞌdá âꞌdóꞌá õzõ õkó mvá mûdrı̣́ gólĩyî rĩ ꞌbá õdrógô drı̣̃ tẽlé rî kâtí. Gólĩyî trõ lámbã ĩyíkâ trá nĩzó õdrógô drı̣̃ tẽlé. 2 Õkó mvá njı̣̂ rî ꞌbá yî rĩꞌá tã nı̣̃ ꞌbá ꞌî, gõꞌdá gólĩyî ãzâ njı̣̂ rî ꞌbá yî rĩꞌá tã nı̣̃ ãkó lé ꞌbá ꞌî. 3 Gõꞌdá õkó mvá gólĩyî njı̣̂ tã nı̣̃ ãkó lé ꞌbá ró rî ꞌbá yî trõ lámbã ĩyíkâ bê rî, gólĩyî trõó dõ ạ̃lı̣́pı̣̂ kpãâ kô ĩyí bê. 4 Gõꞌdá õkó mvá gólĩyî tã nı̣̃ ꞌbá rî yî trõ lámbã ĩyíkâ bê rî, gólĩyî trõ dõ ạ̃lı̣́pı̣̂ kpãâ ĩyí bê mãlãngĩ ꞌá. 5 Gõꞌdá õdrógô drílĩyî rĩꞌá tẽlâ rî âcá kô ꞌwãâ, gõꞌdá ậꞌdú drí îtõzó rĩꞌá gólĩyî ꞌẽlé, gólĩyî trá lûsû-lûsû ró ậꞌdú drí sĩ, gõꞌdá drílĩyî ngãzó ậꞌdú kõlé.

6 “Gõꞌdá câ bê ãꞌbí ító ꞌá rî, õkó mvá gólĩyî mûdrı̣́ ꞌdĩ ꞌbá yî drí ôtrê-ôtrê ârízó kĩ nĩ rî, ‘Nĩ ndrê drẽ, õdrógô bí ânĩꞌá! Nĩ âfõ ꞌwãâꞌwâ gólâ rî lậgúlı̣́!’ 7 Gõꞌdá õkó mvá mûdrı̣́ ꞌdĩ ꞌbá yî drí lı̣̃fı̣́ njı̣̃zó ậꞌdú ꞌásĩ, gõꞌdá drílĩyî îtõzó rĩꞌá lámbã ĩyíkâ ꞌdĩ ꞌbá yî bãgó lâ êdélé. 8 Gõꞌdá õkó mvá gólĩyî njı̣̂ tã nı̣̃ ãkó lé ꞌbá ró rî ꞌbá yî ûsû ĩyî võ lâ bê trá kĩ, dõ lámbã ĩyíkâ ꞌá rî bê trá ꞌẽꞌá rû ndẽlé rî, õkó mvá njı̣̂ ꞌdĩ ꞌbá yî drí tã âtázó õkó mvá gólĩyî tã nı̣̃ ꞌbá ró rî yî drí kĩ nĩ rî, ‘Nĩ âfẽ dõ ạ̃lı̣́pı̣̂ ãmâ drí, tãlâ dõ ãmákâ trá ꞌẽꞌá rû ndẽlé.’ 9 Gõꞌdá õkó mvá tã nı̣̃ ꞌbá ꞌdĩ ꞌbá yî drí tã-drı̣̃ lôgõzó õkó mvá gólĩyî tã nı̣̃ ãkó lé ꞌbá ró rî ꞌdĩ ꞌbá yî drí kĩ, ‘Dõ nô îcá ãmâ drí ãní bê kô, nĩ nĩ dõ gĩlí dõ lậzı̣́ ꞌbá ngálâ.’

10 “Gõꞌdá õkó mvá gólĩyî tã nı̣̃ ãkó lé ꞌbá ró ꞌdĩ ꞌbá yî drí ngãzó nĩlí võ dõ gĩ kâ ꞌálâ. Gõꞌdá gólĩyî õtírĩ lậvũû rî, õdrógô drí íyîngá âcázó. Õkó mvá gólĩyî njı̣̂ lámbã ĩyíkâ êdé ꞌbá njãâ rî ꞌbá yî drí fĩzó õdrógô bê jó kãrámã kâ ꞌálâ, gõꞌdá ódrí ạ́tı̣̃ âꞌbãzó. 11 ꞌDĩî vósĩ rî, õkó mvá gólĩyî tã nı̣̃ ãkó lé ꞌbá ró ꞌdĩ ꞌbá yî drí âgõzó âcálé võ dõ gĩ kâ rî lésĩ. Gõꞌdá gólĩyî âgõ bê âcálé rî, áâꞌbã ạ́tı̣̃ trá kpạ̃ạ́kũ. Gõꞌdá drílĩyî lạ̃zı̣́ zı̣̃zó kĩ nĩ rî, ‘Kúmú, kúmú, ní njı̣̃ ạ́tı̣̃ ãmâ drí!’ 12 Gõꞌdá õdrógô drí tã-drı̣̃ lôgõzó drílĩyî kĩ nĩ rî, ‘Má âtâ ãnî drí tã pạ̃tı̣́ı̣̃ ró, má nı̣̃ı̣́ ãnî kô.’ ” 13 Ạ̃dũkũ lâ ró, Yésũ drí tã âtázó lãjóꞌbá íyíkâ ꞌdĩ ꞌbá yî drí kĩ nĩ rî, “Nĩ rî njãâ âgõ-âgõ ámákâ tẽlé, tãlâ mĩ nı̣̃ı̣́ kậyı̣̂ gólâ má drí ꞌẽzó âgõlé ꞌá lâ rî kô. Má âꞌdô âgõꞌá âcálé nyĩî ró.”

Íꞌdígówá rû ı̣̂ꞌbũ ꞌbá nâ kúmú ãzâ kâ rî ꞌbá yî tãsĩ

(Lúkạ̃ 19.11-27)

14 Gõꞌdá nĩngá sĩ rî, Yésũ drí íꞌdígówá ãzâ ngĩzó drı̣́-ꞌâ drílâ ꞌẽꞌá fẽlâ õjílã íyíkâ drí lôsĩ íyíkâ ꞌẽzó rî tãsĩ kậyı̣̂ drílâ ꞌẽzó âgõlé kúmú ró rî sĩ. Gólâ kĩ, “Tã drı̣́-ꞌâ Ôvârí drí ꞌẽꞌá fẽlâ õjílã íyíkâ drí lôsĩ íyíkâ ꞌẽzó rî tãsĩ rî rĩꞌá õzõ kúmú ãzâ ꞌẽ ꞌbá nĩlí ậcı̣́ íyíkâ ꞌá jẽjẽ ró rî kâtí. Gõꞌdá drẽ ãkpãkãꞌdã gólâ nĩí kô ậcı̣́ íyíkâ ꞌdĩ ꞌá rî, gólâ drí rû ı̣̂ꞌbũ ꞌbá íyíkâ nâ rî ꞌbá yî ậzı̣́zó, gõꞌdá drílâ tã âtázó drílĩyî kĩ nĩ rî, ‘Nĩ ndrê ngá ámákâ nõ ꞌbá yî vó lâ dódó.’ 15 Gõꞌdá kúmú ꞌdĩ drí ậdı̣̂ fẽzó drílĩyî, âꞌdô mbârâkã gólĩyíkâ sũzó ngá rú rî vó ró, tãlâ gólĩyî ũlı̣̂pı̣̃ ró ậdı̣̂ íyíkâ ꞌdĩ bê. Gõꞌdá rû ı̣̂ꞌbũ ꞌbá sı̣́sı̣́ rî drí rî, gólâ drí ậdı̣̂ fẽzó kísĩ njı̣̂, gõꞌdá rû ı̣̂ꞌbũ ꞌbá rı̣̃ lâ ró rî drí, gólâ drí ậdı̣̂ fẽzó kísĩ rı̣̃, gõꞌdá rû ı̣̂ꞌbũ ꞌbá nâ ró rî drí, gólâ drí ậdı̣̂ fẽzó kísĩ ãlô. Nĩngá sĩ, kúmú ꞌdĩ drí ngãzó nĩlí ậcı̣́ íyíkâ ꞌá. 16 Gõꞌdá rû ı̣̂ꞌbũ ꞌbá gólâ sı̣́sı̣́ ậdı̣̂ fẽzó drílâ kísĩ njı̣̂ rî, gólâ drí nĩzó lôsĩ ãzâ ꞌẽlé ậdı̣̂ ꞌdĩ sĩ, tãlâ ậdı̣̂ ꞌdĩ ũlı̣̂pı̣̃ ró bê. Gõꞌdá drílâ ậdı̣̂ ãzâ ûsúzó kpá kísĩ njı̣̂ lôsĩ ꞌẽꞌẽ sĩ. Ậdı̣̂ gólâkâ ꞌdĩ drí lı̣̂pı̣̃zó âcálé kísĩ mûdrı̣́. 17 Gõꞌdá rû ı̣̂ꞌbũ ꞌbá gólâ ậdı̣̂ fẽzó drílâ kísĩ rı̣̃ rî drí kpá nĩzó lôsĩ ꞌẽlé ậdı̣̂ fẽlâ gólâ drí ꞌdĩ sĩ. Gõꞌdá drílâ ậdı̣̂ ãzâ ûsúzó kpá kísĩ rı̣̃ lôsĩ ꞌẽꞌẽ sĩ. Ậdı̣̂ gólâkâ drí lı̣̂pı̣̃zó âcálé kísĩ sû. 18 Gõꞌdá rû ı̣̂ꞌbũ ꞌbá gólâ ậdı̣̂ fẽzó drílâ kísĩ ãlô rî drí nĩzó ꞌbú ꞌdı̣̃lı̣́ ậdı̣̂ kúmú gólâkâ ꞌdĩ kâ lậpı̣́zó ꞌá lâ, tãlâ yí drí sũzó bê ậdı̣̂ ꞌdĩ rú kúmú drí.

19 “Gõꞌdá kậyı̣̂ dũû vósĩ, kúmú ꞌdĩ drí âcázó âgõlé yí drí ꞌbã ꞌá. Gólâ âgõ bê rî, gólâ drí rû ı̣̂ꞌbũ ꞌbá íyíkâ ꞌdĩ ꞌbá yî ậzı̣́zó yí ngálâ, tãlâ gólĩyî âꞌdâ ró lôsĩ gólĩyî drí ꞌẽlé ậdı̣̂ íyíkâ ꞌdĩ sĩ rî bê yí drí. 20 Gõꞌdá rû ı̣̂ꞌbũ ꞌbá gólâ ậdı̣̂ fẽzó drílâ kísĩ njı̣̂ rî drí ậdı̣̂ gólâ drí ûsúlı̣́ ndrĩ rî âtrõzó âjílí kúmú drí. Gõꞌdá drílâ ngãzó tã âtálé kĩ nĩ rî, ‘Ãmbá, ní ndrê drẽ, ậdı̣̂ ní drí fẽlé má drí kísĩ njı̣̂ sı̣́sı̣́ rî ĩꞌdî rĩꞌá nõ. Gõꞌdá má ûsû ậdı̣̂ ãzâ kpá kísĩ njı̣̂ ậdı̣̂ rî ꞌdĩ drı̣̃ı̣̂, ậdı̣̂ lâ ĩꞌdî rĩꞌá nõ!’

21 “Gõꞌdá kúmú drí rû ı̣̂ꞌbũ ꞌbá ꞌdĩ lûyı̣́zó kĩ nĩ rî, ‘Ní rĩꞌá rû ı̣̂ꞌbũ ꞌbá ámákâ tãndí ró má drí lı̣̃fı̣́ ꞌbãzó drı̣̃ lâ ꞌá rî ĩꞌdî. Tãlâ ní ndrê ậdı̣̂ fínyáwá má drí fẽlé ní drí rî vó lâ trá tãndí ró, má âꞌdô ánî ꞌbãꞌá ngá ámákâ ãmbá rî ꞌbá yî vó lâ ndrẽlé. Ní ânĩ, mã ꞌê ró ãyĩkõ ní bê.’

22 “Gõꞌdá rû ı̣̂ꞌbũ ꞌbá gólâ ậdı̣̂ fẽzó drí lâ kísĩ rı̣̃ rî drí kpá ậdı̣̂ gólâ drí ûsúlı̣́ rî âtrõzó âjílí kúmú drí. Gõꞌdá drílâ tã âtázó kĩ nĩ rî, ‘Ãmbá, ní ndrê drẽ, ậdı̣̂ ní drí fẽlé má drí kísĩ rı̣̃ rî rĩꞌá nõ. Má ûsû ậdı̣̂ ãzâ kpá kísĩ rı̣̃ ậdı̣̂ rî ꞌdĩ drı̣̃ı̣̂, ậdı̣̂ lâ ĩꞌdî rĩꞌá nõ!’

23 “Gõꞌdá kúmú drí kpá rû ı̣̂ꞌbũ ꞌbá íyíkâ ꞌdĩ lûyı̣́zó kĩ nĩ rî, ‘Nî rĩꞌá rû ı̣̂ꞌbũ ꞌbá ámákâ tãndí ró má drí lı̣̃fı̣́ ꞌbãzó drı̣̃ lâ ꞌá rî ĩꞌdî. Tãlâ ní ndrê ậdı̣̂ fínyáwá má drí fẽlé ní drí rî vó lâ trá tãndí ró, má âꞌdô ánî ꞌbãꞌá ngá ámákâ ãmbá rî ꞌbá yî vó lâ ndrẽlé. Ní ânĩ, mã ꞌê ró ãyĩkõ ní bê.’

24 “Gõꞌdá rû ı̣̂ꞌbũ ꞌbá gólâ ậdı̣̂ fẽzó drílâ kísĩ ãlô rî drí ngãzó ậdı̣̂ fẽlé gólâ drí rî lôgõlé kúmú drí. Gõꞌdá drílâ tã ı̣̂sũ íyî nyãányâ kâ âtázó kúmú drí kĩ nĩ rî, ‘Ãmbá, má nı̣̃ trá kĩ nĩ rî, nî rĩꞌá sı̣́ lõmbâ ꞌbá ꞌî, tãlâ ậdı̣̂ ánî nyãányâ kâ rî ậpı̣̃lı̣́ lôsĩ rû ı̣̂ꞌbũ ꞌbá áníkâ rî ꞌbá yí kâ sĩ, gõꞌdá ní rî kpá ngá ĩyínyâ tíbê ánî nyãányâ drí ı̣̂ꞌdı̣́lı̣́ nĩ kôꞌdáwá rî ꞌbá yî êꞌbélé ánî nyãányâ drí. 25 Ĩtí rî, mâ rĩꞌá ũrı̣̃ ró ậdı̣̂ áníkâ ꞌdĩ îzãlé. Tã ꞌdî tãsĩ rî, ĩꞌdî má drí nĩzó ꞌbú ꞌdı̣̃lı̣́ ậdı̣̂ ꞌdĩ lậpı̣́zó ꞌá lâ. Ní ndrê, ậdı̣̂ rî ĩꞌdî rĩꞌá nõ.’

26 “Gõꞌdá kúmú drí tã-drı̣̃ lôgõzó rû ı̣̂ꞌbũ ꞌbá ꞌdĩ drí kĩ nĩ rî, ‘Nî rĩꞌá rû ı̣̂ꞌbũ ꞌbá õnjí ꞌî, rû ı̣̂ꞌbũ ꞌbá gólâ õvó ró rî ĩꞌdî. Mí nı̣̃ trá kĩ nĩ rî, má rî ậdı̣̂ ûsúlı̣́ rû ı̣̂ꞌbũ ꞌbá ámákâ rî ꞌbá yî drı̣́gạ́ sĩ. Gõꞌdá má rî kpá ngá ĩyínyâ tíbê ámâ nyãányâ drí ı̣̂ꞌdı̣́lı̣́ nĩ kôꞌdáwá rî ꞌbá yî êꞌbélé má drí. 27 Ní lậpı̣̂ ậdı̣̂ ámákâ ãꞌdô tãsĩ yã? Tí âꞌdô âꞌdóꞌá tãndí ró ní drí ậdı̣̂ ꞌdĩ fẽzó õjílã ãzâ drí lôsĩ ꞌẽzó ĩꞌdî sĩ lâ, ãꞌdô ró bê gólâ drí ậdı̣̂ ãzâ ûsúzó fínyáwá gá drı̣̃ lâ ꞌá, tãlâ má õtírĩ âgõô rî, má ũûsû ró bê ậdı̣̂ rî ꞌdĩ cú drı̣̃ bê.’

28 “Nĩngá sĩ, kúmú drí tã ꞌbãzó rû ı̣̂ꞌbũ ꞌbá íyíkâ ãlô rî drí kĩ, ‘Ní trõ ậdı̣̂ ꞌdĩ vólé rû ı̣̂ꞌbũ ꞌbá õnjí ꞌdĩ drı̣́gạ́ sĩ, fẽlé rû ı̣̂ꞌbũ ꞌbá gólâ ậdı̣̂ ûsú ꞌbá kísĩ mûdrı̣́ rî drí.’ 29 Gõꞌdá kúmú drí tã âtázó kĩ nĩ rî, ‘Õjílã gólâ âꞌdó ꞌbá ngá bê rî, áâꞌdô ꞌẽꞌá ngá fẽlé gólâ drí ãmbá lậvũlı̣́ gạ̃rạ̃ ngá gólâ drí ûsúlı̣́ rî drı̣̃ı̣̂ sĩ. Gõꞌdá õjílã gólâ âꞌdó ꞌbá ngá ãkó rî, gbõ lé ngá fínyáwá gólâ drí ûsúlı̣́ rî, áâꞌdô trõꞌá lâ vólé gólâ drı̣́gạ́ sĩ.’* 30 Gõꞌdá kúmú drí tã âtázó kĩ nĩ rî, ‘Rû ı̣̂ꞌbũ ꞌbá gólâ lôsĩ ꞌẽ ꞌbá kô nõ, ótrõ gólâ vũlı̣́ ĩví ꞌálâ ı̣́nı̣́rı̣́kúwạ́ ꞌá, võ gólâ Ôvârí drí êdélé Sãtánã yî drí rî ꞌá, võ gólâ õjílã drí ꞌẽzó ãwó ngõlé sı̣́-gílí nyãnyã bê rî ꞌá.’ ”

Tã Yésũ drí ꞌẽzó tã-vó õjílã ndrĩ kâ kĩlí âꞌdô tã ꞌẽꞌẽ gólĩyíkâ

vó ró rî

31 Gõꞌdá nĩngá sĩ rî, Yésũ drí tã âtázó âgõ-âgõ íyíkâ ãngó ꞌá nõngá tã-vó õjílã kâ kĩlí rî tãsĩ. Gólâ kĩ, “Kậyı̣̂ tíbê mâ gólâ âjólé ûrú lésĩ rî drí ꞌẽzó âgõlé ãngó nõ ꞌá rî sĩ, má âꞌdô âgõꞌá mbârâkã ãkĩ bê, mãlãyíkã ámákâ rî ꞌbá yî âꞌdô ĩyî ꞌbãꞌá ndrĩ má bê. Má âꞌdô rĩꞌá kúmú ró kı̣́tı̣̃ ámákâ drı̣̃ı̣̂ drı̣́-ãcê bê tã-vó õjílã kâ kĩlí. 32 Gõꞌdá õjílã õrĩ ndrĩ kâ ãngó ꞌásĩ rî ꞌbá yî âꞌdô ĩyî rû êꞌbéꞌá ndrĩ má ândrá. Má âꞌdô gólĩyî lãfá cãꞌá rı̣̃, õzõ kạ́bı̣̃lı̣́kı̣̃ lãfá cãrẽ ı̣̃ndrı̣̂ rú sĩ rî kâtí. 33 Má âꞌdô õjílã tã mbı̣̂ ꞌbá rî ꞌbá yî ꞌbãꞌá ámâ drı̣́-ágó drı̣̃ lésĩ ró, gõꞌdá má âꞌdô õjílã tã õnjí ꞌbá ró rî ꞌbá yî ꞌbãꞌá ĩyíkâ ámâ drı̣́-lı̣̃jı̣́ lésĩ rî ꞌá.

34 “Gõꞌdá mâ gólâ rĩ ꞌbá kúmú ró rî âꞌdô tã âtáꞌá õjílã gólĩyî ámâ drı̣́-ágó drı̣̃ lésĩ rî ꞌbá yî drí kĩ nĩ rî, ‘Ãnî õjílã gólĩyî ámâ átá drí õrẽ fẽzó drílĩyî rî ĩꞌdî, nĩ ânĩ ngá tãndí gólĩyî Ôvârí drí êdélé ãnî õjílã íyíkâ ró rî ꞌbá yî drí îtõ võ ãngó nõ kâ sĩ rî trõlé ãnî drí drı̣́-ꞌâ ró. 35 Tãlâ má âꞌdô bê lõfó ró rî, nĩ âfẽ ngá nyãnyã trá má drí nyãlé. Gõꞌdá lı̣̃mvû lôvó ꞌê mâ bê rî, nĩ âfẽ lı̣̃mvû trá má drí mvũlı̣́. Gõꞌdá nĩ ndrê mâ bê õjílã lídí ró rî, nĩ lậgû mâ trá ãnî drí ꞌbã ꞌá ũmú ró. 36 Gõꞌdá nĩ ndrê mâ bê ítá ĩzã bê rî, nĩ âfẽ ítá trá má drí sõlé. Gõꞌdá má âꞌdô bê ngá lãzé ró rî, nĩ ndrê ámâ vó trá tãndí ró. Gõꞌdá óꞌbã mâ bê gạ̃nı̣́mạ̃ ꞌá rî, nĩ ânĩ trá ámâ lômílí.’

37 “Gõꞌdá õjílã tã mbı̣̂ ꞌbá âꞌdô ĩyî tã-drı̣̃ lôgõꞌá má drí kĩ nĩ rî, ‘Kúmú, mã ndrê nî lõfó ró ãmâ drí ngá nyãnyã fẽzó ní drí nyãlé rî ángô tú yã? Mã ndrê nî lı̣̃mvû lôvó bê ãmâ drí lı̣̃mvû fẽzó ní drí mvũlı̣́ rî ángô tú yã? 38 Mã ndrê nî õjílã lídí ró ãmâ drí ánî lậgúzó ãmâ drí ꞌbã ꞌá ũmú ró rî ángô tú yã? Gõꞌdá mã ndrê nî ítá ĩzã bê ãmâ drí ítá fẽzó ní drí sõlé rî ángô tú yã? 39 Gõꞌdá mã ndrê nî ngá lãzé ró ngãtá gạ̃nı̣́mạ̃ ꞌá ãmâ drí nĩzó ánî ndrẽlé rî ángô tú yã?’ 40 Gõꞌdá mâ kúmú ró rî âꞌdô tã-drı̣̃ lôgõꞌá drílĩyî kĩ nĩ rî, ‘Má âtâ ãnî drí tã pạ̃tı̣́ı̣̃ ró, õzõ nĩ õpâ õjílã ámákâ ãlô rî trá rî, gbõ lé óõndrê õjílã rî ꞌdĩ ngá tãkó ró rî, nĩ pâ ꞌdĩ kpá mâ ĩꞌdî.’

41 “Gõꞌdá má âꞌdô rû jãꞌá tã âtálé õjílã gólĩyî ámâ drı̣́-lı̣̃jı̣́ drı̣̃ lésĩ rî ꞌbá yî drí kĩ nĩ rî, ‘Ãnî gólĩyî Ôvârí drí trĩlí nõ ꞌbá yî, nĩ nĩ vólé má lạ̃gạ́tı̣́ sĩ, nĩꞌá lạ̃sı̣́ gólâ rĩ ꞌbá vẽlé ạ̃dũkũ ãkó tíbê Ôvârí drí êdélé Sãtánã yî drí mãlãyíkã gólâkâ rî ꞌbá yí bê rî ꞌálâ. 42 Tãlâ nĩ ndrê mâ bê lõfó ró rî, nĩ âfẽé ngá nyãnyã kô má drí nyãlé, gõꞌdá nĩ ndrê mâ bê lı̣̃mvû lôvó bê rî, nĩ âfẽé lı̣̃mvû kô má drí mvũlı̣́. 43 Gõꞌdá nĩ ndrê mâ bê õjílã lídí ró rî, nĩ lậgú mâ kô ãnî drí ꞌbã ꞌá. Gõꞌdá nĩ ndrê mâ bê ítá ĩzã bê rî, nĩ âfẽé ítá kô má drí sõlé. Gõꞌdá má âꞌdô bê ngá lãzé ró rî, nĩ ndré ámâ vó kô. Gõꞌdá óꞌbã mâ bê gạ̃nı̣́mạ̃ ꞌá rî, nĩ ânĩí kô ámâ ndrẽlé.’

44 “Gõꞌdá õjílã rî ꞌdĩ ꞌbá yî âꞌdô ĩyî tã-drı̣̃ lôgõꞌá kĩ nĩ rî, ‘Kúmú, mã ndrê nî lõfó ró rî ángô tú yã, ngãtá lı̣̃mvû lôvó bê rî ángô tú yã, ngãtá õjílã lídí ró rî ángô tú yã, ngãtá ítá ĩzã bê rî ángô tú yã, ngãtá ngá lãzé ró rî ángô tú yã, ngãtá gạ̃nı̣́mạ̃ ꞌá rî ángô tú ãmâ drí ánî pãzó kô rî yã?’ 45 Gõꞌdá má âꞌdô tã-drı̣̃ lôgõꞌá drílĩyî kĩ, ‘Má âtâ ãnî drí tã pạ̃tı̣́ı̣̃ ró, õzõ nĩ õgâ vólé trá dó õjílã ámákâ ãlô rî pãlé rî, gbõ lé óõndrê õjílã rî ꞌdĩ ngá tãkó ró rî, nĩ gâ vólé ꞌdĩ kpá trá dó ãmâ pãlé.’ 46 Gõꞌdá Ôvârí âꞌdô õjílã õnjí ꞌdĩ ꞌbá yî jõꞌá võ gólâ lâŋõ ạ̃dũkũ ãkó rî kâ rî ꞌá. Gõꞌdá tã mbı̣̂ ꞌbá âꞌdô ĩyî nĩꞌá cé nĩ rĩlí Ôvârí bê zãâ gbạ́dú ạ̃dũkũ ãkó.”

26

Tã drı̣̃-ꞌbá ạ́ngı̣́ Yúdạ̃ yí kâ rî ꞌbá yî drí tã ı̣̂ꞌbı̣̃zó ꞌẽzó

Yésũ rî fũlı̣́ rî

(Márãkõ 14.1-2; Lúkạ̃ 22.1-2; Yõwánĩ 11.45-53)

1 Gõꞌdá nĩngá sĩ rî, Yésũ ndẽlé bê tã îmbâ íyíkâ ꞌdĩ ꞌbá yî ndrĩ rî, drílâ gõzó tã âtálé lãjóꞌbá íyíkâ ꞌdĩ ꞌbá yî drí kĩ, 2 “Nĩ nı̣̃ trá kĩ, kậyı̣̂ ꞌẽzó kãrámã lậvũ-lậvũ kôrô kâ ꞌẽlé rî âꞌdô ꞌẽꞌá îtõlé kậyı̣̂ rı̣̃ vósĩ.* Mâ rî gógó âjólé ûrú lésĩ nõ, áâꞌdô ámâ drı̣́-bã fẽꞌá ámâ ạ̃jú-ꞌbá-ãzí yî drı̣́gạ́. Gólĩyî âꞌdô ámâ îpáꞌá fê lậlı̣̂-lậlı̣̂ drı̣̃ı̣̂.”

3 Gõꞌdá kậyı̣̂ Yésũ drí tã âtázó lãjóꞌbá íyíkâ ꞌdĩ ꞌbá yî drí ꞌdĩ sĩ, drı̣̃-ꞌbá ạ́ngı̣́ Yúdạ̃ yí kâ rî ꞌbá yî gõꞌdá õjílã sı̣́sı̣́-lésĩ rî ꞌbá yí bê, gólĩyî êꞌbê ĩyî rû trá drı̣̃-ꞌbá drı̣̃-ꞌbá ãzí rî ꞌbá yî drı̣̃lı̣́ rú bê Kãyífã rî drí ꞌbã ꞌálâ. 4 Gólĩyî êꞌbê rû tólâ ꞌdĩ, tãlâ tã ı̣̂ꞌbı̣̃lı̣́ ĩyî võ ꞌásĩ Yésũ rî rũzó bê kírî ró gólâ rî fũzó vólé. 5 Gõꞌdá gólĩyî ı̣̂sũ tã trá kĩ nĩ rî, âꞌdó kô tãndí ró ĩyî drí Yésũ rî rũzó kậyı̣̂ kãrámã lậvũ-lậvũ kôrô kâ ꞌdĩ sĩ, tãlâ õjílã dũû âꞌdô ngãꞌá ạ̃wạ̃ ꞌẽlé ĩyí bê.

Tã õkó ãzâ drí dõ ûtúzó Yésũ drı̣̃ı̣̂ Bẽtánĩ ꞌálâ rî

(Márãkõ 14.3-9; Yõwánĩ 12.1-8)

6 Kậyı̣̂ ꞌdĩ ꞌbá yî sĩ rî, Yésũ yî rî rĩlí jạ̃rı̣́bạ̃ zı̣̃lı̣́ Bẽtánĩ rî ꞌálâ, ãgô ãzâ gólâ drí êdélé ngá lãzé ãrí kâ ꞌásĩ rú bê Sĩmónã rî drí ꞌbã ꞌá. 7 Gõꞌdá Yésũ yî õtírĩ ꞌbãâ ngá nyãꞌá Sĩmónã drí ꞌbã ꞌá tólâ rî, õkó ãzâ drí dõ gólâ ạ̃jı̣́ bê tũrũ-tũrũ rî âtrõzó mãlãngĩ gólâ êdélé kúnı̣́ zı̣̃lı̣́ ãlãbãsétã rî ꞌásĩ rî ꞌá, ânĩꞌá ûtúlâ Yésũ drı̣̃ı̣̂. Lâgî dõ rî ꞌdĩ kâ lậvũ gạ̃rạ̃ dõ ãzí drı̣̃ı̣̂ sĩ. Õkó ꞌdĩ ꞌê tã ꞌdî ĩtí ꞌdĩ tãlâ Yésũ rî ı̣̂njı̣̃zó. 8 Gõꞌdá lãjóꞌbá Yésũ kâ ꞌdĩ ꞌbá yî ndrê ĩyî tã õkó ꞌdĩ drí ꞌẽlé ꞌdĩ bê rî, tã ꞌdî ꞌbãá gólĩyî gõꞌdá kô âꞌdólé ãyĩkõ ró. Drílĩyî rĩzó tã âtálé ĩyî lãfálé ꞌásĩ kĩ, “ꞌDĩî rĩꞌá tã ngá îzã-îzã kâ ꞌî. 9 Tí âꞌdô âꞌdóꞌá tãndí ró õzõ óõꞌbã dõ ꞌdî gĩlí vólé ậdı̣̂ ãmbá sĩ, gõzó ậdı̣̂ lâ fẽlé ngá ãkó lé ꞌbá rî ꞌbá yî pãzó rî.”

10 Gõꞌdá Yésũ nı̣̃ tã ı̣̂sũ lãjóꞌbá ꞌdĩ ꞌbá yí kâ ꞌdĩ bê rî, gólâ drí ngãzó tã âtálé drílĩyî kĩ nĩ rî, “Nĩ rî õkó ꞌdĩ îkpókpólõlé ĩtí ãꞌdô tãsĩ yã? Gólâ ꞌê ꞌdĩ tã tãndí ꞌî má drí. Tã gólâkâ ꞌdĩ sû trá má rú tákányĩ. 11 Ngá ãkó lé ꞌbá ró rî ꞌbá yî âꞌdô ĩyî ꞌbãꞌá ãní bê nõngá kậyı̣̂ vósĩ cé. Gõꞌdá má îcá kô rĩlí zãâ ãní bê nõngá. 12 Dõ õkó ꞌdĩ drí ûtúlı̣́ má drı̣̃ı̣̂ ꞌdĩ, tã ífí lâ kĩ, gólâ êdê ꞌdĩ ámâ rúꞌbạ́ ãvõ ꞌî ꞌbãlé ꞌbú ꞌá. 13 Má âtâ ãnî drí tã pạ̃tı̣́ı̣̃ ró, õzõ óõtírĩ tã âtî-âtî tãndí Ôvârí kâ pẽê ãngó ꞌásĩ õjílã ꞌbạ̃súrú ndrĩ kâ rî drí rî, áâꞌdô tã tãndí õkó ꞌdĩ drí ꞌẽlé ꞌdĩ tã lâ âtáꞌá õjílã drí, tãlâ gólâ rî tã ı̣̂sũzó bê.”

Tã Yúdạ̃ drí tã ꞌbãzó Yésũ rî drı̣́-bã fẽzó drı̣̃-ꞌbá ạ́ngı̣́ Yúdạ̃ yí kâ rî ꞌbá yî drí rî

(Márãkõ 14.10-11; Lúkạ̃ 22.3-6)

14 Gõꞌdá nĩngá sĩ rî, lãjóꞌbá ãlô Yésũ kâ rú bê Yúdạ̃ Ĩsĩkãrĩyótã rî drí ngãzó nĩlí drı̣̃-ꞌbá ạ́ngı̣́ Yúdạ̃ yí kâ rî ꞌbá yî ngálâ, tãlâ Yésũ rî drı̣́-bã fẽzó gólĩyî drí. 15 Gõꞌdá Yúdạ̃ drí tã îjízó gólĩyî tı̣́ kĩ nĩ rî, “Õzõ nĩ õlẽ tã-drı̣̃ trá má drí Yésũ rî drı̣́-bã fẽzó ãnî drí rî, nĩ âꞌdô ậdı̣̂ fẽꞌá má drí tạ̃sı̣̂ yã?” Gõꞌdá drílĩyî tã îjî Yúdạ̃ kâ ꞌdĩ drı̣̃ lâ lôgõzó. Gólĩyî drí ậdı̣̂ ífí lãzó nyâꞌdî-trá-drı̣̃-lâ-ngâ-mûdrı̣́ sílĩvã ꞌásĩ fẽlé Yúdạ̃ drí. 16 Gõꞌdá îtõlé kậyı̣̂ rî ꞌdĩ ꞌásĩ rî, Yúdạ̃ drí îtõzó rĩꞌá lạ́tı̣̂ lôndãlé, tãlâ yí fẽ ró Yésũ rî drı̣́-bã bê gólĩyî drí.

Tã Yésũ drí ngá nyãnyã ạ̃dũkũ nyãzó lãjóꞌbá íyíkâ yí bê rî

(Márãkõ 14.12-26; Lúkạ̃ 22.7-23; Yõwánĩ 13.21-30)

17 Gõꞌdá nĩngá sĩ, kậyı̣̂ drı̣̃-káká kãrámã ãmbãtã ạ̃kú ãkó rî kâ rî kâ âcâ bê rî, lãjóꞌbá Yésũ kâ rî ꞌbá yî drí ânĩzó tã îjílí gólâ tı̣́ kĩ nĩ rî, “Ní lẽ ãmâ drí nĩlí kãrámã lậvũ-lậvũ kôrô kâ êdélé ãmâ drí nyãlé ángô lé yã?”*

18 Gõꞌdá Yésũ drí tã-drı̣̃ lôgõzó lãjóꞌbá íyíkâ ꞌdĩ ꞌbá yî drí kĩ, “Nĩ ngâ nĩlí fĩlí jạ̃rı̣́bạ̃ ạ́ngı̣́ Yẽrõsãlémã kâ nã ꞌálâ. Õzõ nĩ õcâ trá tólâ rî, nĩ âꞌdô ãgô ãzâ ûsúꞌá. Nĩ âtâ tã gólâ drí kĩ, ‘Tã îmbá ꞌbá ãmákâ kĩ nĩ rî, kậyı̣̂ gólâ Ôvârí drí ꞌbãlé yí drí rî trá ãnyî ꞌẽꞌá âcálé. Yí âꞌdô ânĩꞌá kãrámã lậvũ-lậvũ kôrô kâ nyãlé ní drí ꞌbá ꞌá ãmâ lãjóꞌbá íyíkâ yí bê.’ ” 19 Gõꞌdá lãjóꞌbá Yésũ kâ ꞌdĩ ꞌbá yî drí nĩzó ĩyî tã ꞌdî ꞌẽlé té õzõ Yésũ drí âtálé gólĩyî drí ꞌdĩ kâtí. Drílĩyî ngá nyãnyã kãrámã kâ êdézó ãgô ꞌdĩ drí ꞌbã ꞌá nĩngá.

20 Gõꞌdá câ bê lạ̃njạ́túlı̣́ bê rî, Yésũ yî drí rû êꞌbézó võ ãlô ꞌá lãjóꞌbá íyíkâ mûdrı̣́-drı̣̃-lâ-ngâ-rı̣̃ ꞌdî ꞌbá yí bê kãrámã ꞌdî nyãlé. 21 Gólĩyî õtírĩ ꞌbãâ rĩꞌá ngá nyãꞌá rî, Yésũ drí ngãzó tã âtálé lãjóꞌbá íyíkâ ꞌdĩ ꞌbá yî drí kĩ, “Má âtâ ãnî drí tã pạ̃tı̣́ı̣̃ ró, lãjóꞌbá ãlô ãnî lãfálé sĩ âꞌdô ámâ drı̣́-bã fẽꞌá ámâ ạ̃jú-ꞌbá-ãzí yî drı̣́gạ́.” 22 Gõꞌdá lãjóꞌbá Yésũ kâ ꞌdĩ ꞌbá yî ârî ĩyî úlı̣́ gólâ drí âtálé ꞌdĩ bê rî, gólĩyî drí âꞌdózó ndrĩ tã ı̣̂sũ ró rõô. Gõꞌdá drílĩyî ngãzó rĩꞌá ĩyî âꞌdálé Yésũ drí ãlô-ãlô kĩ, “Kúmú, õjílã ꞌẽ ꞌbá ánî drı̣́-bã fẽlé rî âꞌdô âꞌdóꞌá mâ ĩꞌdî yã?”

23 Gõꞌdá Yésũ drí tã-drı̣̃ lôgõzó drílĩyî kĩ nĩ rî, “Õjílã ãlô ãnî lãfálé ꞌásĩ gólâ ngbãângbânõ rĩ ꞌbá drı̣́ sõlé má bê sãánĩ ãtó kâ ãlô ꞌá rî âꞌdô ámâ drı̣́-bã fẽꞌá nĩ. 24 Áâꞌdô mâ gólâ âjólé ûrú lésĩ nô fũꞌá, õzõ tã lâ îgĩlí trá búkũ Ôvârí kâ ꞌá rî kâtí. Gõꞌdá õjílã gólâ ꞌẽ ꞌbá ámâ drı̣́-bã fẽlé ꞌdĩ, Ôvârí âꞌdô lâŋõ õnjí tẽtẽ fẽꞌá drílâ. Tí âꞌdô âꞌdóꞌá tãndí ró õzõ úũtı̣̂ õjílã rî ꞌdĩ kô.”

25 Yúdạ̃ gólâ tíbê ꞌẽ ꞌbá Yésũ rî drı̣́-bã fẽlé rî drí tã îjízó gólâ tı̣́ kĩ nĩ rî, “Tã îmbá ꞌbá, âꞌdô âꞌdóꞌá ãꞌdî ĩꞌdî yã? Mâ ĩꞌdî yã?” Yésũ drí tã-drı̣̃ lôgõzó drílâ kĩ nĩ rî, “Ãwô, nî ĩꞌdî!”

26 Gõꞌdá Yésũ yî õtírĩ rĩî ngá nyãlé rî, gólâ drí ãmbãtã trõzó. Drílâ rãtáã ꞌẽzó Ôvârí drí ãmbãtã ꞌdî tãsĩ. Drílâ ãmbãtã ꞌdî ꞌâ lâ ûpı̣̃zó, gõꞌdá drílâ trõzó lâ fẽlé lãjóꞌbá íyíkâ yî drí tã âtâ-âtâ bê kĩ nĩ rî, “Nĩ trõ, nĩ nyâ, nõô rĩꞌá ámâ rúꞌbạ́ ꞌî.” 27 Gõꞌdá Yésũ drí kpá ĩgã õdrá âlâꞌbâ kâ trõzó. Drílâ rãtáã ꞌẽzó Ôvârí drí tã lâ tãsĩ. Gõꞌdá drílâ fẽzó lâ lãjóꞌbá íyíkâ ꞌdĩ ꞌbá yî drí mvũlı̣́ tã âtâ-âtâ bê kĩ nĩ rî, “Ãnî ndrĩ, nĩ mvû! 28 Nõô rî ámâ ãrí tã-drı̣̃ lẽlẽ óꞌdí êdézó Ôvârí yî lãfálé õjílã íyíkâ yí bê rî ĩꞌdî, tíbê rã ꞌbá tã õnjí õjílã kâ âyê-âyê kâ tãsĩ rî ĩꞌdî. 29 Má âtâ ãnî drí, má îcá kô õdrá nõ mvũlı̣́, cãlé bũúũ kậyı̣̂ gólâ má drí ꞌẽzó mvũlâ ãní bê kpá óꞌdí kậyı̣̂ ámâ átá drí ámâ ꞌbãzó kúmú ró õjílã drı̣̃lı̣́ rî tú.”

30 Nĩngá sĩ rî, Yésũ yî drí lôngó Ôvârí rî lûyı̣̂ kâ ngõzó lãjóꞌbá íyíkâ ꞌdĩ ꞌbá yí bê. ꞌDĩî vósĩ rî, drílĩyî nĩzó únı̣́ fê dõ kâ bê yí drı̣̃ı̣̂ rî ꞌálâ.

Tã Yésũ drí tã Pétẽrõ drí ꞌẽzó íyî tı̣̂ gãlé rî tã lâ âtázó rî

(Márãkõ 14.27-31; Lúkạ̃ 22.31-34; Yõwánĩ 13.36-38)

31 Gõꞌdá nĩngá sĩ rî, Yésũ drí tã lãjóꞌbá íyíkâ ꞌdĩ ꞌbá yî drí ꞌẽzó rãlé yí rú sĩ rî tã lâ âtázó gólĩyî drí. Gólâ kĩ, “Má âtâ ãnî drí, ngạ́cı̣̂ nõ sĩ, nĩ âꞌdô rãꞌá ndrĩ ámâ âyélé, tãlâ Ôvârí âtâ tã trá tã îgĩ íyíkâ ꞌá kĩ nĩ rî,

‘Má âꞌdô kạ́bı̣̃lı̣́kı̣̃ lôkí ꞌbá fũꞌá,

gõꞌdá kạ́bı̣̃lı̣́kı̣̃ gólâkâ âꞌdô ĩyî rû lâpẽꞌá ndrĩ vólé.’

Zẽkãríyã 13.7

32 Má âꞌdô lîdríꞌá õdrã ꞌásĩ. ꞌDĩî vósĩ rî, má âꞌdô lậvũꞌá sı̣́sı̣́ ãnî ândrá Gãlĩláyã ꞌálâ. Nĩ âꞌdô nĩꞌá ámâ ûsúlı̣́ tólâ.”

33 Gõꞌdá Pétẽrõ drí ngãzó tã-drı̣̃ lôgõlé Yésũ drí kĩ nĩ rî, “Ámâ ãzí-ãzí yî õlậꞌbû gbõ lé ndrĩ ánî âyélé rî, má îcá kô ánî âyélé.”

34 Gõꞌdá Yésũ drí tã âtázó Pétẽrõ drí kĩ, “Pétẽrõ, má âtâ ní drí tã pạ̃tı̣́ı̣̃ ró, ngạ́cı̣̂ nõ sĩ, drẽ ãkpãkãꞌdã ꞌạ̃ꞌú-lúgú drí cı̣́rı̣̃ ꞌbẽ ãkó rî, ní âꞌdô tı̣̂ gãꞌá má rú sĩ ândâlâ nâ. Ní âꞌdô tã âtáꞌá kĩ nĩ rî, yí nı̣̃ı̣́ mâ kô.”

35 Gõꞌdá Pétẽrõ drí tã-drı̣̃ lôgõzó Yésũ drí kĩ nĩ rî, “Má îcá kô tı̣̂ gãlé ní rú sĩ. Õzõ ãꞌdô õdrã ꞌî rî, mã âꞌdô drãꞌá ní bê.” Gõꞌdá lãjóꞌbá ãzí ꞌdĩ ꞌbá yî drí kpá tã âtázó õzõ Pétẽrõ drí âtálé ꞌdĩ kâtí.

Tã Yésũ drí rãtáã ꞌẽzó Gẽtẽsẽmánĩ ꞌálâ rî

(Márãkõ 14.32-42; Lúkạ̃ 22.39-46)

36 Gõꞌdá nĩngá sĩ rî, Yésũ yî drí nĩzó cãlé võ gólâ zı̣̃lı̣́ Gẽtẽsẽmánĩ rî ꞌálâ. Gólĩyî câ bê tólâ rî, Yésũ drí ngãzó tã âtálé lãjóꞌbá íyíkâ ꞌdĩ ꞌbá yî drí kĩ nĩ rî, “Nĩ rî nõngá. Mâ drẽ nĩꞌá gbíyá ạ̃tı̣́ ꞌálâ rãtáã ꞌẽlé.” 37 Gõꞌdá Yésũ drí Pétẽrõ yî, Zẽbẽdáyõ rî mvá rı̣̃ Yãkóbã yî Yõwánĩ bê rî ꞌbá yî drı̣̃zó kpãâ yí bê. Gõꞌdá Yésũ drí âꞌdózó ĩzã ró gõꞌdá kpá tã ı̣̂sũ ró rõô. 38 Gõꞌdá gólâ drí tã âtázó lãjóꞌbá íyíkâ ꞌdĩ ꞌbá yî drí kĩ nĩ rî, “Ámâ pı̣̃pı̣̂sı̣́lı̣́ trá tã ı̣̂sũ ró rõô. Tã ı̣̂sũ ꞌdî ꞌê trá ámâ fũlı̣́. Nĩ rî nõngá lı̣̃fı̣́ ngbậ ró tãlâ rãtáã ꞌẽlé má bê.”

39 Nĩngá sĩ, Yésũ drí ngãzó nĩlí gbíyá ạ̃tı̣́ ꞌálâ, gõꞌdá drílâ íyî lâlãzó vũdrı̣́ ı̣̃nyạ́kú drı̣̃ı̣̂ rãtáã ꞌẽlé kĩ, “Tátá, õzõ ĩîcâ trá ní lı̣̃fı̣́ rî, ní trõ ĩgã mvá lâŋõ gólâ ꞌẽ ꞌbá ámâ ꞌẽlé rî kâ nõ vólé. Gõꞌdá ní ꞌê tã gólâ ní drí lẽlé ꞌẽlé rî ĩꞌdî, âꞌdó kô tã gólâ má drí lẽlé rî ĩꞌdî.”

40 Gõꞌdá Yésũ drí ngãzó gõlé lãjóꞌbá íyíkâ nâ ꞌdĩ ꞌbá yî ngálâ. Gólâ drí gólĩyî ûsúzó rĩꞌá ĩyî ậꞌdú kõꞌá. Gõꞌdá gólâ drí ngãzó tã âtálé Pétẽrõ yî drí kĩ, “Nĩ îcá kô rĩlí lı̣̃fı̣́ ngbậ ró rãtáã ꞌẽlé má bê cãlé cé ı̣̃tú-pá ãlô ãꞌdô tãsĩ yã? 41 Nĩ rî lı̣̃fı̣́ ngbậ ró rãtáã ꞌẽlé, tãlâ Sãtánã õzó ãnî ûjũû kô ámâ âyélé. Ãnî pı̣̃pı̣̂sı̣́lı̣́ lẽ tã tãndí ꞌẽlé, gõꞌdá ãnî rúꞌbạ́ rĩꞌá cú ĩtí mbârâkã ãkó tã rî ꞌdĩ ꞌẽzó.”

42 Gõꞌdá Yésũ drí gõzó kpá óꞌdí nĩꞌá rãtáã ꞌẽlé. Gólâ kĩ, “Tátá, õzõ ĩîcâ kô ní drí ĩgã mvá lâŋõ kâ nõ trõlé vólé má drí mvũ ãkó lâ rî, má âꞌdô ꞌẽꞌá lâ õzõ ní drí lẽlé rî kâtí.” 43 Nĩngá sĩ, Yésũ drí ngãzó gõlé lãjóꞌbá íyíkâ ꞌdĩ ꞌbá yî ngálâ. Gõꞌdá gólâ drí kpá gólĩyî ûsúzó rĩꞌá lûsúꞌá ậꞌdú drí sĩ.

44 Gõꞌdá drílâ ngãzó lãjóꞌbá íyíkâ ꞌdĩ ꞌbá yî âyélé, nĩzó rãtáã ândâlâ nâ lâ ꞌẽlé. Gõꞌdá drílâ kpá rãtáã ãlô-ãlô ꞌdĩ ꞌẽzó ĩꞌdî. 45 Gõꞌdá Yésũ drí gõzó lãjóꞌbá íyíkâ ꞌdĩ ꞌbá yî ngálâ. Gólâ ûsû gólĩyî rĩꞌá ậꞌdú kõꞌá. Gõꞌdá gólâ drí tã âtázó drílĩyî kĩ, “Ãnî drẽ zãâ rĩꞌá ậꞌdú kõꞌá yã? Nĩ ndrê drẽ, ı̣̃tú-pá âcâ trá ngbãângbânõ ꞌẽzó mâ gólâ âjólé ûrú lésĩ nô drı̣́-bã lâ fẽlé tã õnjí ꞌbá yî drı̣́gạ́. 46 Nĩ ngâ ûrû, mã nĩ ró bê! Nĩ ndrê õjílã gólâ ꞌẽ ꞌbá ámâ drı̣́-bã fẽlé rî rĩꞌá ânĩꞌá nã!”

Tã Yésũ rî rũzó rî

(Márãkõ 14.43-50; Lúkạ̃ 22.47-53; Yõwánĩ 18.3-12)

47 Gõꞌdá nĩngá sĩ, Yésũ õtírĩ rĩî drẽ zãâ tã âtáꞌá lãjóꞌbá íyíkâ ꞌdĩ ꞌbá yî drí rî, kôrô lãjóꞌbá gólâkâ ãlô Yúdạ̃ rî drí âcázó õjílã õꞌbí bê dũû. Õjílã rî ꞌdĩ ꞌbá yî, drı̣̃-ꞌbá ạ́ngı̣́ Yúdạ̃ yí kâ rî ꞌbá yî gõꞌdá gólĩyî sı̣́sı̣́-lésĩ rî ꞌbá yí bê rî âjô gólĩyî nĩ lı̣́gú mbẽlẽsó-mbélésô bê gõꞌdá kpá pı̣̃drı̣́gú ạ́ngı̣́ ạ́ngı̣́ yí bê ĩyî drı̣́gạ́ sĩ, ânĩꞌá Yésũ rî rũlı̣́. 48 Yúdạ̃ âꞌdâ lạ́tı̣̂ yí drí ꞌẽzó Yésũ rî drı̣́-bã fẽlé rî trá ạ̃kû ró õjílã ꞌdî ꞌbá yî drí. Gólâ kĩ, “Õjílã gólâ má drí ꞌẽꞌá nĩꞌá âmvólâ bı̣́-ꞌbálé lâ võlé rî, nĩ rû gólâ ĩꞌdî.” 49 Gõꞌdá gólĩyî ânĩ bê âcálé rî, Yúdạ̃ drí nĩzó mbı̣̂ Yésũ ngálâ, nĩꞌá nî-bê-yã fẽlé Yésũ drí, gólâ kĩ, “Tã îmbá ꞌbá, nî bê yã?” Gólâ drí Yésũ rî âmvózó bı̣́-ꞌbálé lâ võlé.

50 Gõꞌdá Yúdạ̃ ꞌê nî-bê-yã bê Yésũ drí rî, Yésũ drí tã âtázó gólâ drí kĩ nĩ rî, “Ámâ rû-lẽ-ãzíyã, ní ꞌê tã ní drí ânĩꞌá ꞌẽlâ rî.”

Gõꞌdá kôrô õjílã ꞌdî ꞌbá yî drí ngãzó ndrõlé ạ̃ngbũ Yésũ drı̣̃ı̣̂. Gõꞌdá drílĩyî Yésũ rî rũzó. 51 Gõꞌdá lãjóꞌbá ãlô lãjóꞌbá Yésũ kâ ꞌdĩ ꞌbá yî lãfálé ꞌásĩ drí lı̣́gú mbẽlẽsõ íyíkâ ângízó fókã lâ ꞌásĩ. Gõꞌdá kôrô drílâ rû ı̣̂ꞌbũ ꞌbá drı̣́-ꞌbá drı̣́-ꞌbá Yúdạ̃ yí kâ rî ꞌbá yî rî kâ rî kâ bı̣́ lâ gãzó njíyá vólé vũdrı̣́.

52 Gõꞌdá Yésũ drí tã âtázó lãjóꞌbá gólâ rû ı̣̂ꞌbũ ꞌbá ꞌdĩ bı̣́ lâ gã ꞌbá ꞌdĩ drí kĩ nĩ rî, “Ní sõ lı̣́gú áníkâ ꞌdĩ lôgõlé vólé fókã lâ ꞌá. Õjílã gólĩyî rĩ ꞌbá ạ̃wạ̃ ꞌẽlé lı̣́gú mbẽlẽsó-mbélésô rî ꞌbá yî sĩ rî, áâꞌdô kpá gólĩyî fũꞌá lı̣́gú mbẽlẽsó-mbélésô sĩ. 53 Mí nı̣̃ı̣́ kô kĩ nĩ rî, má âꞌdô îcáꞌá ámâ átá Ôvârí rî zı̣̃lı̣́ mãlãyíkã âjólé ânĩꞌá ámâ pãlé yã? Gólâ âꞌdô îcáꞌá mãlãyíkã âjólé dũûdû. 54 Gõꞌdá õzõ Ôvârí ãâjô mãlãyíkã trá ânĩꞌá ámâ pãlé rî, tã gólâ îgĩlí búkũ Ôvârí kâ ꞌá ꞌẽ ꞌbá rû ꞌẽlé ámâ tãsĩ rî âꞌdô rû ꞌẽꞌá ángô tí yã?”

55 Gõꞌdá Yésũ drí ngãzó tã âtálé õjílã õꞌbí ꞌdĩ ꞌbá yî drí kĩ nĩ rî, “Nĩ ânĩ ámâ rũlı̣́ lı̣́gú mbẽlẽsó-mbélésô bê gõꞌdá kpá pı̣̃drı̣́gú ạ́ngı̣́ ạ́ngı̣́ yí bê õzõ õjílã gólâ tã õnjí ꞌẽ ꞌbá mı̣́rı̣̃ rú rî kâtí ãꞌdô tãsĩ yã? Má rî trá tã îmbálé kậyı̣̂ vósĩ cé ạ̃ꞌdı̣́-drı̣̃ jó ạ́ngı̣́ Ôvârí kâ rî kâ ꞌá. Nĩ rú mâ kô tólâ ãꞌdô tãsĩ yã? 56 Tã gólĩyî ndrĩ ãnî drí rĩꞌá ꞌẽlâ ꞌdĩ ꞌbá yî, ꞌê rû ĩtí ꞌdĩ, tãlâ úlı̣́ gólĩyî tã ậngũ ꞌbá yî drí îgĩlí búkũ Ôvârí kâ ꞌá rî ãꞌdô ró bê tã pạ̃tı̣́ı̣̃ ró.”

Nĩngá sĩ rî, lãjóꞌbá Yésũ kâ ꞌdĩ ꞌbá yî drí lârázó ndrĩ Yésũ rú sĩ, gólâ rî âyélé élê.

Tã Yésũ drí âdrézó lãkíkã ꞌá drı̣̃-ꞌbá ạ́ngı̣́ Yúdạ̃ yí kâ ândrá rî

(Márãkõ 14.53-65; Lúkạ̃ 22.54-55, 63-71; Yõwánĩ 18.13-14, 19-24)

57 Gõꞌdá nĩngá sĩ rî, õjílã gólĩyî Yésũ rî rũ ꞌbá rî yî drí gólâ rî trõzó âjílí ãmbá drı̣̃-ꞌbá ạ́ngı̣́ Yúdạ̃ yí kâ rî ꞌbá yí kâ rú bê Kãyífã rî drí jó ꞌálâ. Tólâ lãꞌbí îmbá ꞌbá yî gõꞌdá õjílã gólĩyî sı̣́sı̣́-lésĩ rî ꞌbá yí bê êꞌbê ĩyî rû trá drı̣̃-ꞌbá ạ́ngı̣́ Yúdạ̃ yí kâ ãzâ ꞌbá yí bê, tãlâ ĩyî drí tã-vó Yésũ kâ kĩzó bê. 58 Gõꞌdá Pétẽrõ drí ngãzó ꞌdẽlé nĩlí Yésũ yî vósĩ jẽjẽ ró vólé lésĩ. Drílâ ânĩzó âcálé ạ̃ꞌdı̣́-drı̣̃ drı̣̃-ꞌbá ạ́ngı̣́ Kãyífã kâ rî ꞌá. Gólâ câ bê tólâ rî, drílâ fĩzó nĩꞌá rĩlí võ ãlô ꞌá lómígówá gólĩyî rĩ ꞌbá ạ̃ꞌdı̣́-drı̣̃ ꞌdî vó lâ ndrẽlé rî ꞌbá yí bê, tãlâ yí ndrê ró tã gólâ ꞌẽ ꞌbá rû ꞌẽlé Yésũ drí rî bê. 59 Gõꞌdá jó Yésũ rî lôfízó ꞌálâ ꞌdĩ ꞌá tólâ rî, tã kĩ ꞌbá ꞌdĩ ꞌbá yî ndrĩ õjílã gólĩyî rû êꞌbé ꞌbá tólâ nã ꞌbá yí bê, drílĩyî rĩzó õjílã gólĩyî ꞌẽ ꞌbá tã âꞌbãlé Yésũ rú õnjõ sĩ rî lôndãlé, tãlâ ĩyî drí gólâ rî fũzó bê. 60 Gbõ lé õjílã dũû âfõ ĩyî bê tã âtálé Yésũ rú õnjõ sĩ rî, úûsú tã õnjí Yésũ drí ꞌẽlé rî kô. Ạ̃dũkũ lâ ró rî, ãgô ãzâ ꞌbá yî rı̣̃ drí ngãzó âfõlé âdrélé tã kĩ ꞌbá ꞌdĩ ꞌbá yî ândrá tã âꞌbãlé Yésũ rú õnjõ sĩ kĩ, 61 “Ãgô nõ kĩ nĩ rî, yí âꞌdô îcáꞌá jó ạ́ngı̣́ Ôvârí kâ ûfúlı̣́, gõꞌdá yí drí bẽzó lâ óꞌdí võ lâ ꞌá kậyı̣̂ nâ sĩ.”

62 Gõꞌdá ãmbá drı̣̃-ꞌbá ạ́ngı̣́ ꞌdĩ ꞌbá yí kâ ꞌdĩ ârî úlı̣́ ãgô ꞌdĩ ꞌbá yî drí âtálé ꞌdĩ bê rî, drílâ ngãzó ûrû tã âtálé Yésũ drí kĩ nĩ rî, “Ní ârî úlı̣́ ãgô ꞌdĩ ꞌbá yî drí âtálé ní rú ꞌdĩ trá yã? Nî cú tã ãzâ bê lôgõlé tã gólĩyî drí âtálé ní rú ꞌdĩ vó lâ ꞌásĩ yã?” 63 Gõꞌdá Yésũ drí rĩzó tı̣́tı̣́ úlı̣́ âtá ãkó. Nĩngá sĩ, ãmbá ꞌdĩ drí tã âtázó Yésũ drí kĩ nĩ rî, “Má ꞌbã ní drí lãtrítrí îtrílí Ôvârí gólâ rĩ ꞌbá lédrẽ-lédrẽ ró rî rú lâ sĩ, ní âꞌdâ ãmâ drí õzõ ní ãꞌdô pạ̃tı̣́ı̣̃ ꞌdíyî pã ꞌbá, Ôvârí rî mvá ĩꞌdî rî.”

64 Gõꞌdá Yésũ drí tã-drı̣̃ lôgõzó kĩ nĩ rî, “Rĩꞌá õzõ ní drí âtálé ꞌdĩ kâtí. Gõꞌdá má âtâ ãnî drí tã pạ̃tı̣́ı̣̃ ró, ı̣̃zạ́tú rî, nĩ âꞌdô mâ gólâ âjólé ûrú lésĩ nô ndrẽꞌá rĩrĩ ꞌá Ôvârí mbârâkã ãkĩ rî drı̣́-ágó drı̣̃ lésĩ ró. Nĩ âꞌdô ámâ ndrẽꞌá âgõrẽ ꞌá mbârâkã bê ꞌbũû lésĩ mbãrãsãsã bê.”

65 Gõꞌdá ãmbá ꞌdĩ ârî úlı̣́ Yésũ drí âtálé ꞌdĩ bê rî, gólâ drí âꞌdózó õmbã ró, gõꞌdá drílâ ítá íyíkâ sĩzó õmbã sĩ. Gõꞌdá drílâ tã âtázó tã kĩ ꞌbá ꞌdĩ ꞌbá yî drí kĩ, “Ãnî ndrĩ, nĩ ârî úlı̣́ gólâ drí âtálé Ôvârí rî ꞌdãzó ꞌdĩ trá. Gólâ âmã tã trá kĩ nĩ rî, yí ãꞌdô ꞌdíyî pã ꞌbá Ôvârí rî mvá ĩꞌdî. Mã lẽé gõꞌdá õjílã ãzãkã kô ânĩꞌá tã âtálé gólâ rî tãsĩ. 66 Gõꞌdá tã ı̣̂sũ-ı̣̂sũ ãníkâ ángô tí tã ãgô ꞌdĩ kâ tãsĩ yã?” Gõꞌdá drílĩyî ngãzó tã kĩlí Yésũ rú kĩ nĩ rî, “Gólâ âtâ úlı̣́ õnjí trá Ôvârí rú. Úfû gólâ vólé.”*

67 Nĩngá sĩ, drílĩyî Yésũ rî lı̣̃fı̣́ âmbézó kpạ̃ạ́kũ ítá sĩ. Gõꞌdá lómígówá ãzâ ꞌbá yî drí tũ lûwúzó gólâ rî lı̣̃fı̣́ ꞌá. Gõꞌdá ãzâ ꞌbá yî drí gólâ rî sı̣̃zó drı̣́ sĩ. Gõꞌdá ãzâ ꞌbá yî drí ĩyíkâ gólâ rî lı̣̃fı̣́ sãzó. 68 Gõꞌdá drílĩyî rĩzó ꞌdásí ꞌẽlé Yésũ rú tã îjî sĩ kĩ, “ꞌDíyî pã ꞌbá, ní âꞌdâ drẽ õjílã ánî sı̣̃ ꞌbá ꞌdĩ ãmâ drí.”

Tã Pétẽrõ drí tı̣̂ gãzó Yésũ rú sĩ rî

(Márãkõ 14.66-72; Lúkạ̃ 22.56-62; Yõwánĩ 18.15-18, 25-27)

69 Gõꞌdá Yésũ õtírĩ ꞌbãâ drẽ âdréꞌá lãkíkã ꞌá tã kĩ ꞌbá ꞌdĩ ꞌbá yî ândrá gõꞌdá Pétẽrõ drẽ kpá zãâ ạ̃ꞌdı̣́-drı̣̃ ꞌdî ꞌá rî, ízámvá ãzâ rû ı̣̂ꞌbũ ꞌbá ró rî drí Pétẽrõ rî ndrẽzó. Drílâ ânĩzó tã âtálé Pétẽrõ drí kĩ, “Ákĩ, nî fí ĩꞌdî gólâ rĩ ꞌbá lậmúlı̣́ Yésũ gólâ Gãlĩláyã lé ꞌbá ró rî bê rî!” 70 Gõꞌdá Pétẽrõ ârî tã ízámvá ꞌdĩ drí âtálé gólâ drí ꞌdĩ bê rî, drílâ tı̣̂ gãzó õjílã gólĩyî drí rĩzó gólĩyí bê ꞌdĩ ândrá kĩ nĩ rî, “Má nı̣̃ı̣́ tã áníkâ rĩꞌá âtálé ꞌdĩ kô!”

71 Gõꞌdá Pétẽrõ ní drí ngãzó nĩlí võ ꞌdî ꞌásĩ gõlé ạ́tı̣̃ ndõgõ ꞌdî kâ rî tı̣́ ꞌálâ. Ạ́tı̣̃ tı̣́ tólâ rî, õjílã ãzâ ꞌbá yî kpá bê rĩꞌá ĩyî âdréꞌá nĩngá. Gõꞌdá ízámvá ãzâ rû ı̣̂ꞌbũ ꞌbá ró rî drí kpá Pétẽrõ rî ndrẽzó. Ízámvá ꞌdĩ drí gólâ rî âꞌdázó õjílã ꞌdî ꞌbá yî drí kĩ nĩ rî, “Ãgô nõ õjílã ãlô gólâ rĩ ꞌbá lậmúlı̣́ Yésũ gólâ Nãzãrétã lé ꞌbá ró rî yí bê rî ĩꞌdî.” 72 Gõꞌdá Pétẽrõ ní ârî úlı̣́ ꞌdĩ bê rî, ní drí tı̣̂ gãzó ândálé kpá óꞌdí. Gõꞌdá ní drí lãtrítrí îtrízó gõꞌdá tã âtázó kĩ nĩ rî, “Má nı̣̃ı̣́ ãgô ꞌdĩ kó kô!”

73 Gõꞌdá ı̣̃tú-pá dã vósĩ rî, õjílã ãzâ ꞌbá yî gólĩyî rĩ ꞌbá âdrélé tólâ nã ꞌbá yî drí ânĩzó ĩyî tã âtálé Pétẽrõ drí kĩ, “Pạ̃tı̣́ı̣̃, nî õjílã ãlô gólâ rĩ ꞌbá lậmúlı̣́ Yésũ yí bê rî ĩꞌdî! Mã nı̣̃ nî úlı̣́ âtâ-âtâ áníkâ ꞌásĩ, ní rî úlı̣́ âtálé nyé õzõ Gãlĩláyã lé ꞌbá kâtí.” 74 Gõꞌdá Pétẽrõ ní drí lãtrítrí îtrízó kĩ nĩ rî, “Õzõ má ãꞌdô fí ãlô õjílã Yésũ kâ ꞌásĩ rî ĩꞌdî rî, ngá ãzâ õꞌê mâ! Má nı̣̃ı̣́ ãgô ꞌdĩ kô!”

Úlı̣́ Pétẽrõ kâ ꞌdĩ vósĩ rî, kôrô ꞌạ̃ꞌú-lúgú drí cı̣́rı̣̃ ꞌbẽzó. 75 Gõꞌdá Pétẽrõ ârî ꞌạ̃ꞌú-lúgú ꞌdĩ cı̣́rı̣̃ lâ bê rî, kôrô úlı̣́ Yésũ drí âtálé gólâ drí kĩꞌá nĩ rî, “Drẽ ãkpãkãꞌdã ꞌạ̃ꞌú-lúgú ꞌbé cı̣́rı̣̃ kô rî, ní âꞌdô tı̣̂ gãꞌá má rú sĩ ândâlâ nâ” rî drí âgázó gólâ drı̣̃ı̣̂. Gõꞌdá úlı̣́ Yésũ kâ ꞌdĩ ꞌbá yî âgâ bê Pétẽrõ drı̣̃ı̣̂ rî, drílâ ngãzó fõlé ĩví ꞌálâ ạ̃ꞌdı̣́-drı̣̃ ꞌdî ꞌásĩ, gõꞌdá drílâ ngãzó rĩꞌá ãwó ngõlé ngbạ́lạ́-ngbạ́lạ́ ı̣̃lı̣́ndrı̣̂ bê tã õnjí íyíkâ ꞌdĩ tãsĩ.

27

Tã drı̣̃-ꞌbá Yúdạ̃ yí kâ drí Yésũ rî âjízó kúmú Pĩlátõ ândrá rî

(Márãkõ 15.1; Lúkạ̃ 23.1-2; Yõwánĩ 18.28-32)

1 Gõꞌdá nĩngá sĩ, cı̣̃ı̣́nó rî sĩ, drı̣̃-ꞌbá ạ́ngı̣́ Yúdạ̃ yí kâ rî ꞌbá yî ndrĩ gõꞌdá gólĩyî sı̣́sı̣́-lésĩ rî ꞌbá yí bê drí rû êꞌbézó võ ãlô ꞌá tã ı̣̂ꞌbı̣̃lı̣́, ãꞌdô ró bê ĩyî drí Yésũ rî fũzó. 2 Gõꞌdá gólĩyî drí Yésũ rî âmbézó drı̣̃lı̣́ âjílí Pĩlátõ gólâ mı̣́rı̣̃ Rómã kâ drí ꞌbãlé kúmú ró ꞌbạ̃drı̣̃ Yũdạ́yạ̃ kâ drı̣̃lı̣́ rî ândrá, tãlâ Pĩlátõ õkî ró tã gólâkâ bê.*

Tã rû ꞌẽ ꞌbá Yúdạ̃ drí ậdı̣̂ gólâ drí trõlé rî tãsĩ rî

(Tã ꞌẼꞌẽ 1.18-19)

3 Gõꞌdá Yúdạ̃ gólâ Yésũ rî drı̣́-bã fẽ ꞌbá rî ârî tã bê kĩꞌá nĩ rî, óõkî tã trá ꞌẽzó Yésũ rî fũlı̣́ rî, gólâ drí âꞌdózó tã ı̣̂sũ ró tã õnjí gólâ drí ꞌẽlé ꞌdĩ tãsĩ. Gõꞌdá drílâ ngãzó ậdı̣̂ ífí sílĩvã ꞌásĩ fẽlé gólâ drí nyâꞌdî-trá-drı̣̃-lâ-ngâ-mûdrı̣́ ꞌdĩ trõlé nĩꞌá lôgõlâ vólé drı̣̃-ꞌbá ạ́ngı̣́ Yúdạ̃ yí kâ rî ꞌbá yî drí gólĩyî sı̣́sı̣́-lésĩ rî ꞌbá yí bê ạ̃ꞌdı̣́-drı̣̃ jó ạ́ngı̣́ Ôvârí kâ rî kâ ꞌálâ. 4 Gõꞌdá Yúdạ̃ drí ngãzó tã âtálé gólĩyî drí kĩ, “Má ꞌê tã õnjí trá, má drí ãgô tã õnjí ꞌẽ ꞌbá kô nõ drı̣́-bã lâ fẽzó ãnî drí õnjõ sĩ fũlı̣́.” Gõꞌdá drı̣̃-ꞌbá ꞌdĩ ꞌbá yî drí tã-drı̣̃ lôgõzó Yúdạ̃ drí kĩ, “ꞌDĩî rĩꞌá tã áníkâ ĩꞌdî, gõꞌdá âꞌdó kô tã ãmákâ ĩꞌdî.”

5 Yúdạ̃ ârî úlı̣́ drı̣̃-ꞌbá ꞌdĩ ꞌbá yí kâ ꞌdĩ bê rî, drílâ ậdı̣̂ ꞌdĩ trõzó vũlı̣́ vũdrı̣́ ạ̃ꞌdı̣́-drı̣̃ jó ạ́ngı̣́ Ôvârí kâ ꞌdĩ kâ ꞌá. Gõꞌdá gólâ drí ngãzó nĩlí vólé íyî ômbê ꞌĩlí, gõꞌdá drãzó.

6 Gõꞌdá drı̣̃-ꞌbá ạ́ngı̣́ Yúdạ̃ yí kâ ꞌdĩ ꞌbá yî drí ngãzó ậdı̣̂ ꞌdĩ trõlé. Gõꞌdá drílĩyî tã âtázó kĩ, “Tã ꞌbãꞌbã ãmákâ vó ró rî, âꞌdó kô mbı̣̂ ãmâ drí ậdı̣̂ nõ ꞌbãzó võ gólâ rĩzó ậdı̣̂ jó ạ́ngı̣́ Ôvârí kâ rî kâ ꞌbãlé ꞌá lâ rî ꞌá, tãlâ ꞌdĩî rĩꞌá ậdı̣̂ õjílã ãrí kâ ꞌî, ófẽ Yésũ rî fũzó.” 7 Gõꞌdá drı̣̃-ꞌbá ꞌdĩ ꞌbá yî drí tã ı̣̂ꞌbı̣̃zó tã gólĩyî drí ꞌẽꞌá ꞌẽlâ ậdı̣̂ ꞌdĩ sĩ rî tãsĩ. Drílĩyî tã-drı̣̃ lẽzó võ gĩzó ậdı̣̂ rî ꞌdĩ sĩ. Gõꞌdá drílĩyî võ rî ꞌdĩ gĩzó límvó rũ ꞌbá ãzâ drı̣́gạ́ sĩ, ãꞌdô ró bê võ lóꞌdé kâ ró rĩzó õjílã lídí ró rî ꞌbá yî ãvõ lâ yî lôꞌbãlé ꞌá lâ. 8 Tã ꞌdî tãsĩ rî, gõzó võ ꞌdî rú lâ zı̣̃lı̣́ “ ‘Võ Ãrí kâ” ’ âcálé bũúũ ãndrõ nô. 9 Tã ꞌdî ꞌê rû trá ĩtí ꞌdĩ, tãlâ úlı̣́ gólâ tã ậngũ ꞌbá Yẽrẽmíyã drí âtálé trá ạ̃kû ró nã rî ãꞌdô ró bê tã pạ̃tı̣́ı̣̃ ró. Gólâ kĩ, “Gólĩyî drí ậdı̣̂ ífí sílĩvã ꞌásĩ rî trõzó nyâꞌdî-trá-drı̣̃-lâ-mûdrı̣́. ꞌDĩî rĩꞌá ậdı̣̂ õjílã Ĩsĩrãꞌélẽ kâ drí tã-drı̣̃ lẽzó trõlé fẽlé õjílã drı̣́-bã fẽzó fũlı̣́ rî ĩꞌdî. 10 Gõꞌdá gólĩyî drí ậdı̣̂ ꞌdĩ trõzó võ gĩzó ĩꞌdî sĩ lâ límvó rũ ꞌbá drı̣́gạ́ sĩ. Tã ꞌdî ꞌê rû trá õzõ Ôvârí drí tã lâ ꞌbãlé trá má drí rî kâtí.”

Tã kúmú Pĩlátõ drí tã Yésũ kâ kĩzó õꞌbí ândrá rî

(Márãkõ 15.2-15; Lúkạ̃ 23.3-25; Yõwánĩ 18.33–19.16)

11 Gõꞌdá Yésũ õtírĩ rĩî âdrélé kúmú ꞌbạ̃drı̣̃ Yũdạ́yạ̃ kâ drı̣̃lı̣́ Pĩlátõ ândrá rî, Pĩlátõ drí Yésũ rî îjízó kĩ, “Nî ĩꞌdî kúmú ạ́ngı̣́ gólâ rĩ ꞌbá rĩlí õjílã Yúdạ̃ yí kâ drı̣̃lı̣́ rî ĩꞌdî yã?” Gõꞌdá Yésũ drí tã-drı̣̃ lôgõzó kĩ, “Rĩꞌá õzõ ní drí âtálé nĩ ꞌdî kâtí.”

12 Nĩngá sĩ, drı̣̃-ꞌbá Yúdạ̃ yí kâ ndrĩ ꞌdî ꞌbá yî drí rĩzó ĩyî ícícíyá ꞌẽlé Yésũ rú. Gõꞌdá gólĩyî rî bê ícícíyá ꞌẽlé Yésũ rú rî, gólâ drí rĩzó tı̣́tı̣́ ró tã ãzãkã âtá ãkó. 13 Gõꞌdá Pĩlátõ drí ngãzó tã âtálé Yésũ drí kĩ, “Tã ãmbá rĩꞌá âtálé ní rú ꞌdĩ ꞌbá yî, ní ârí kô yã?” 14 Gõꞌdá Yésũ drí rĩzó tı̣́tı̣́ ró tã-drı̣̃ lôgõ ãkó Pĩlátõ drí. Tã ꞌdî tãsĩ rî, Pĩlátõ rî tı̣̂ drí ậꞌdı̣́zó ndrúndrú.*

15 Rĩꞌá ndrô vósĩ cé, kậyı̣̂ kãrámã lậvũ-lậvũ kôrô kâ rî sĩ, kúmú Rómã kâ âꞌdó ꞌbá ndrô rî ꞌdĩ sĩ ꞌbạ̃drı̣̃ Yũdạ́yạ̃ kâ drı̣̃lı̣́ rî drí õjílã ꞌbãlé gạ̃nı̣́mạ̃ ꞌá rî ãlô rî ꞌbá yî ãlô lâ yî lôfõzó vólé gạ̃nı̣́mạ̃ ꞌásĩ drı̣̃-bạ́lạ́yı̣̂ ró. ꞌDĩî rî rĩꞌá õjílã gólâ õꞌbí Yúdạ̃ yí kâ drí njĩlí lôfõlé rî ĩꞌdî. 16 Kậyı̣̂ ꞌdĩ ꞌbá yî sĩ rî, gạ̃nı̣́mạ̃ lé ꞌbá ãzâ rú bê Bãrábã tíbê rú lâ drí lậꞌbúlı̣́ õjílã drí tã õnjí ꞌẽꞌẽ gólâkâ drí sĩ rî bê rĩꞌá gạ̃nı̣́mạ̃ ꞌá. 17 Gõꞌdá õjílã õꞌbí êꞌbê ĩyî rû bê âcálé dũû Pĩlátõ ândrá rî, Pĩlátõ drí õꞌbí ꞌdĩ ꞌbá yî îjízó kĩ, “Nĩ lẽ má drí õjílã ángô rî înjílí ĩꞌdî ãnî drí gạ̃nı̣́mạ̃ ꞌásĩ kậyı̣̂ ãmbá nõ tú yã? Má ĩînjî Bãrábã ĩꞌdî ngãtá Yésũ gólâ zı̣̃lı̣́ ꞌdíyî pã ꞌbá ró rî ĩꞌdî yã?” 18 Pĩlátõ îjî tã ꞌdî ĩtí ꞌdĩ, tãlâ gólâ nı̣̃ trá dódó kĩ nĩ rî, drı̣̃-ꞌbá Yúdạ̃ yí kâ ꞌdĩ ꞌbá yî ꞌálé lâ yî âdrã trá Yésũ rú drı̣́-ãcê gólâkâ tãsĩ. Ĩꞌdî gólĩyî drí Yésũ rî trõzó âjílí gólâ ândrá.

19 Nĩngá sĩ, kúmú Pĩlátõ drẽ zãâ rĩꞌá kı̣́tı̣̃ íyíkâ tã kĩ kâ ꞌdĩ drı̣̃ı̣̂ rî, õkó lâ drí tã âtízó ânĩꞌá âtálâ drílâ kĩ, “Ní ꞌê tã õnjí ãzãkã kô ãlôwálâ ãgô tã õnjí ꞌẽ ꞌbá kô ꞌdĩ drí, tãlâ má âbĩ trá õnjí ró tã gólâkâ tãsĩ ngạ́cı̣̂ ậgı̣́ rî kâ sĩ. Gõꞌdá âbĩ-âbĩ rî ꞌdĩ îkpókpólõ mâ trá rõô.”

20 Nĩngá sĩ rî, drı̣̃-ꞌbá Yúdạ̃ yí kâ ꞌdĩ ꞌbá yî drí rĩzó tã sõlé õjílã õꞌbí ꞌdĩ ꞌbá yî ꞌá kĩ nĩ rî, “Nĩ âtâ tã Pĩlátõ drí kĩ, ‘Mã lẽ ólôfõ Bãrábã ĩꞌdî ãmâ drí, gõꞌdá úfû Yésũ ĩꞌdî vólé.’ ” 21 Gõꞌdá Pĩlátõ drí tã îjízó kpá óꞌdí õꞌbí ꞌdĩ ꞌbá yî tı̣́ kĩ nĩ rî, “Õjílã rı̣̃ nô ꞌbá yî lãfálé sĩ rî, nĩ lẽ má ĩînjî õjílã ángô rî ĩꞌdî ãnî drí yã?” Drílĩyî tã-drı̣̃ lôgõzó kĩ, “Ní înjî Bãrábã ĩꞌdî!”

22 Gõꞌdá Pĩlátõ drí tã âtázó gólĩyî drí kĩ, “Õzõ má ĩînjî Bãrábã trá rî, má õꞌê ãꞌdô ĩꞌdî Yésũ gólâ zı̣̃lı̣́ ꞌdíyî pã ꞌbá ró rî drí yã?” Drílĩyî tã-drı̣̃ lôgõzó ôtrê-ôtrê sĩ kĩ nĩ rî, “Íĩîpâ gólâ fê lậlı̣̂-lậlı̣̂ drı̣̃ı̣̂ drãlé vólé!”

23 Gõꞌdá Pĩlátõ drí tã îjízó õjílã õꞌbí ꞌdĩ ꞌbá yî tı̣́ kĩ, “Nĩ lẽ má drí ãgô nõ fũlı̣́ ãꞌdô tãsĩ yã? Tã gólâ drí ꞌẽlé õnjí rî ãꞌdô ꞌî yã?” Õjílã ꞌdî ꞌbá yî ârî ĩyî tã Pĩlátõ drí îjílí ꞌdĩ bê rî, drílĩyî ngãzó trẽlé tã bê ngbạ́lạ́-ngbạ́lạ́ kĩ nĩ rî, “Íîpâ gólâ fê lậlı̣̂-lậlı̣̂ drı̣̃ı̣̂ õdrã ró vólé!”

24 Gõꞌdá Pĩlátõ cê rû bê trá kpı̣̃ı̣̂ tã ı̣̂sũ õjílã ꞌdî ꞌbá yí kâ jãlé rî, gólâ îcá kô tã rî ꞌdĩ ꞌẽlé. Tãlâ õzõ gólâ õrî zãâ tã îjílí Yésũ rî tãsĩ rî, õjílã ꞌdî ꞌbá yî âꞌdô ĩyî ngãꞌá ạ̃wạ̃ ró rõô gólâ bê. Gõꞌdá Pĩlátõ ndrê tã ꞌdî bê ĩtí rî, drílâ ngãzó lı̣̃mvû âtrõlé íyî drı̣́ jĩzó õꞌbí ꞌdĩ ꞌbá yî ândrá tã âꞌdâ ró. Gõꞌdá drílâ ngãzó tã âtálé kĩ, “Mâ tã ãzãkã ãkó õdrã ãgô nõ kâ tãsĩ. ꞌDĩî rĩꞌá tã ãníkâ ĩꞌdî.” 25 Gõꞌdá õꞌbí ꞌdĩ ꞌbá yî ndrĩ drí ngãzó tã âtálé Pĩlátõ drí kĩ, “Õdrã ãgô ꞌdĩ kâ, lâŋõ lâ õgõ ãmâ drı̣̃ı̣̂ ãmâ mvá yí bê.”

26 Nĩngá sĩ, Pĩlátõ drí Bãrábã rî înjízó gạ̃nı̣́mạ̃ ꞌásĩ fẽlé õꞌbí ꞌdĩ ꞌbá yî drí. Gõꞌdá drílâ tã ꞌbãzó Yésũ rî cãzó ônjóróꞌbí sĩ, gõꞌdá Yésũ rî fẽzó, nĩꞌá îpálâ fê lậlı̣̂-lậlı̣̂ drı̣̃ı̣̂ drãlé.

Tã ạ̃jú ꞌbũ ꞌbá Pĩlátõ kâ rî ꞌbá yî drí ꞌdásí ꞌẽzó Yésũ rú rî

(Márãkõ 15.16-20; Yõwánĩ 19.2-3)

27 Gõꞌdá nĩngá sĩ rî, ạ̃jú ꞌbũ ꞌbá kúmú Pĩlátõ kâ rî ꞌbá yî drí Yésũ rî trõzó, nĩꞌá âjílâ võ ĩyíkâ rĩzó rî ꞌá ꞌbã ạ́ngı̣́* Pĩlátõ kâ rî ꞌálâ. Gõꞌdá tólâ rî, ạ̃jú ꞌbũ ꞌbá ꞌdĩ ꞌbá yî drí ĩyî ãzí-ãzí yî ậzı̣́zó ndrĩ ânĩꞌá rû êꞌbélé dîrî Yésũ rú sĩ. 28 Gõꞌdá drílĩyî ítá Yésũ drí sõlé rî ângízó vólé gólâ rú sĩ. Gõꞌdá drílĩyî ítá bı̣́ ạ̃kû kãâkâ ró kũmũ kâ rĩꞌá âkólâ rî âtrõzó ĩꞌdî âkólé gólâ rú, ãꞌdô ró bê ꞌdásí ꞌẽzó gólâ rú. 29 Gõꞌdá drílĩyî púrũcı̣́ gárá êdézó ạ́pạ̃ ró âkólé ãtrã Yésũ drı̣̃ı̣̂. Drílĩyî pı̣̃drı̣́gú trõzó ꞌbãlé Yésũ rî drı̣́-ágó lésĩ rî ꞌá, ãꞌdô ró bê õzõ pı̣̃drı̣́gú kũmũ kâ rî kâtí. Gõꞌdá drílĩyî ậndı̣̃zó Yésũ ândrá, rĩꞌá ꞌdásí ꞌẽlé gólâ rú kĩ nĩ rî, “Kúmú ạ́ngı̣́ gólâ rĩ ꞌbá õjílã Yúdạ̃ yí kâ drı̣̃lı̣́ rî, mã lûyı̣̂ nî, ní rî zãâ gbạ́dú ró.” 30 Nĩngá sĩ, gólĩyî drí rĩzó tũ lûwúlı̣́ Yésũ rî lı̣̃fı̣́ ꞌá. Gõꞌdá gólĩyî drí pı̣̃drı̣́gú drílĩyî fẽlé gólâ drí rî trõzó gólâ drı̣́gạ́ sĩ, rĩzó gólâ rî cãlé drı̣̃ ꞌá ĩꞌdî sĩ lâ ândálé ândálé. 31 Gõꞌdá gólĩyî lôꞌê ĩyî Yésũ rî lârâkô bê trá mãní mãní îcálé rî, drílĩyî gõzó ítá kúmú kâ gólĩyî drí âkólé gólâ rú rî ângízó vólé, gõꞌdá drílĩyî ítá gólâkâ rî sõzó ĩꞌdî lôgõlé gólâ rú. Gõꞌdá nĩngá sĩ, gólĩyî drí Yésũ rî ꞌbãzó fê lậlı̣̂-lậlı̣̂ ꞌẽzó gólâ rî îpálé drı̣̃ lâ ꞌá rî njı̣̃lı̣́, nĩzó võ ꞌẽzó nĩꞌá gólâ rî îpálé rî ꞌálâ.

Tã Yésũ rî trõzó nĩꞌá îpálâ fê lậlı̣̂-lậlı̣̂ drı̣̃ı̣̂ drãlé rî

(Márãkõ 15.21-32; Lúkạ̃ 23.26-43; Yõwánĩ 19.17-27)

32 Gõꞌdá gólĩyî õtírĩ ꞌbãâ rĩꞌá nĩꞌá lạ́tı̣̂ ꞌásĩ rî, drílĩyî nĩzó rû ûsúlı̣́ ĩyî ãgô ãzâ rú bê Sĩmónã rî bê. Gólâ rî íyîngá ânĩlí jạ̃rı̣́bạ̃ gólâ zı̣̃lı̣́ Kĩrénẽ* rî lésĩ. Gólĩyî ûsû rû bê lạ́tı̣̂ ꞌá rî, ạ̃jú ꞌbũ ꞌbá ꞌdĩ ꞌbá yî drí ãgô rî ꞌdĩ ꞌbãzó mbârâkã sĩ fê lậlı̣̂-lậlı̣̂ Yésũ kâ ꞌdĩ njı̣̃lı̣́ nĩzó ĩꞌdí bê lâ. 33 Gõꞌdá drílĩyî nĩzó cãlé võ gólâ zı̣̃lı̣́ Gõlõgótã rî ꞌá.* 34 Võ rî ꞌdĩ ꞌá tólâ rî, ạ̃jú ꞌbũ ꞌbá ꞌdĩ ꞌbá yî drí õdrá gólâ ônjálé ãlókõ ãzâ gĩgĩ lâ ró rî sĩ rî âtrõzó fẽlé Yésũ drí mvũlı̣́, ãꞌdô ró ngá lâzê-lâzê gólâ rú ꞌdĩ sı̣́ lâ ậꞌdı̣́lı̣́. Gõꞌdá Yésũ âmbê õdrá ꞌdĩ bê rî, gólâ drí vólé gãzó dó mvũlâ. 35-38 Nĩngá sĩ rî, ạ̃jú ꞌbũ ꞌbá ꞌdĩ ꞌbá yî drí Yésũ rî îpázó fê lậlı̣̂-lậlı̣̂ drı̣̃ı̣̂. Gõꞌdá gólĩyî ndẽ Yésũ rî îpâ-îpâ bê rî, drílĩyî tã gólâ îgĩlí trạ̃kũ tã âꞌbã-âꞌbã ró Yésũ rú fê kpẽkẽrẽ drı̣̃ı̣̂ rî îpázó ûrû Yésũ drı̣̃lı̣́. Tã âꞌbã-âꞌbã îgĩlí ꞌdĩ rĩꞌá nõô.

NÕÔ YÉSŨ GÓLÂ ÂꞌDÓ ꞌBÁ KÚMÚ Ạ́NGỊ́ RÓ

ÕJÍLÃ YÚDẠ̃ YÍ KÂ DRỊ̃LỊ́ RÎ ĨꞌDÎ

Gõꞌdá drílĩyî kpá ngá ôpá ꞌbá rı̣̃ ãzâ ꞌbá yî îpázó fê lậlı̣̂-lậlı̣̂ ãzâ drı̣̃ı̣̂ Yésũ rî gãrã drı̣̃ ꞌá, íîpâ ãlô rî gõlé Yésũ rî drı̣́-ágó drı̣̃ lésĩ ró, gõꞌdá ãzâ rî îpázó íyíkâ gõlé Yésũ rî drı̣́-lı̣̃jı̣́ drı̣̃ lésĩ ró. ꞌDĩî vósĩ rî, ạ̃jú ꞌbũ ꞌbá ꞌdĩ ꞌbá yî drí ítá Yésũ kâ lãfálé lâ cãzó ĩyî võ ꞌásĩ. Gõꞌdá drílĩyî gõmárĩ vũzó ĩꞌdî, tãlâ ngãtá ítá tãndí ãzâ Yésũ kâ rî âꞌdô ꞌdẽꞌá ãꞌdî drí yã rî. Nĩngá sĩ, drílĩyî ngãzó rĩlí vũdrı̣́ rĩꞌá Yésũ rî ndrẽlé ûrû fê lậlı̣̂-lậlı̣̂ drı̣̃ı̣̂ lómígówá ró.

39 Nĩngá sĩ, õjílã gólĩyî rĩ ꞌbá lậvũlı̣́ lạ́tı̣̂ ꞌásĩ rî ꞌbá yî ndrê ĩyî Yésũ bê rî, drílĩyî rĩzó drı̣̃ îyálé gõꞌdá kpá Yésũ rî lôꞌdâ-lôꞌdâ bê kĩ, 40 “Ní âtâ tã nĩ kĩ nĩ rî, yí ãâꞌdô jó ạ́ngı̣́ Ôvârí kâ ûfúꞌá gõzó bẽlâ óꞌdí kậyı̣̂ nâ sĩ, õzõ ní ãꞌdô fí Ôvârí rî mvá ꞌî rî, ní pâ ánî nyãányâ, ní ârî vũdrı̣́ fê lậlı̣̂-lậlı̣̂ ꞌdĩ drı̣̃ı̣̂ sĩ.”

41 Gõꞌdá drı̣̃-ꞌbá ạ́ngı̣́ Yúdạ̃ yí kâ rî ꞌbá yî, lãꞌbí îmbá ꞌbá yî, gõꞌdá gólĩyî sı̣́sı̣́-lésĩ rî ꞌbá yí bê drí rĩzó ĩyî kpá Yésũ rî gũlı̣́. 42 Drílĩyî tã âtázó kĩ, “Nî gólâ rĩ ꞌbá õjílã ãzí pãlé rî, ní pá ánî nyãányâ kô ãꞌdô tãsĩ yã? Õzõ ní ãꞌdô fí kúmú ạ́ngı̣́ gólâ rĩ ꞌbá ãmâ õjílã Ĩsĩrãꞌélẽ kâ drı̣̃lı̣́ rî ĩꞌdî rî, ꞌdõvó ní ârî vũdrı̣́ fê lậlı̣̂-lậlı̣̂ drı̣̃ı̣̂ sĩ, tãlâ mã lẽ ró tã bê ní ꞌá. 43 Ní âtâ tã trá kĩ, yí ꞌbã lı̣̃fı̣́ trá Ôvârí drı̣̃ı̣̂, gõꞌdá kpá kĩ nĩ rî, yí âꞌdô Ôvârí rî mvá ꞌî. Gõꞌdá õzõ Ôvârí õlẽ trá ánî pãlé rî, gólâ õpâ nî ngbãângbânõ.” 44 Gõꞌdá ngá ôpá ꞌbá gólĩyî îpálé Yésũ bê fê lậlı̣̂-lậlı̣̂ drı̣̃ı̣̂ rî drí kpá Yésũ rî ꞌdãzó lãꞌdá ãlô-ãlô ꞌdĩ sĩ.

Tã Yésũ rî õdrã tãsĩ rî

(Márãkõ 15.33-41; Lúkạ̃ 23.44-49; Yõwánĩ 19.28-30)

45 Gõꞌdá nĩngá sĩ rî, ı̣̃tú õtírĩ cãâ ı̣̃tú-pá mûdrı̣́-drı̣̃-lâ-ngâ-rı̣̃ ı̣̃tú-ạ̃yı̣́ sĩ rî, ı̣́nı̣́rı̣́kúwạ́ drí ꞌbạ̃drı̣̃ ꞌdî lîmózó ndrĩ cãlé bũúũ ı̣̃tú-pá nâ lạ̃njạ́túlı̣́ sĩ rî ꞌá. 46 Gõꞌdá câ bê ı̣̃tú-pá nâ lạ̃njạ́túlı̣́ kâ ꞌdĩ ꞌá rî, Yésũ drí ngãzó trẽlé ûrû ngbạ́lạ́-ngbạ́lạ́ Ãrãmáyã tı̣̂ sĩ kĩ nĩ rî, Ẽlóyĩ, Ẽlóyĩ, lámã sãbãkãtánĩ? Tã ífí lâ kĩ, “Ôvârí ámákâ, Ôvârí ámákâ, ní âyê mâ ãꞌdô tãsĩ yã?”

47 Gõꞌdá õjílã ãzâ ꞌbá yî rĩ ꞌbá âdrélé tólâ nã ꞌbá yî ârî ĩyî trẽtrẽ Yésũ kâ ûrû ꞌdĩ bê rî, gólĩyî ı̣̂sũ ĩyíkâ tã kĩ nĩ rî, Yésũ õrî ꞌdĩ tã ậngũ ꞌbá Ẽlíyã rî zı̣̃ꞌá ĩꞌdî. 48 Gõꞌdá ãlô õjílã ꞌdî ꞌbá yî lãfálé ꞌásĩ rî drí rãzó ꞌwãâ, nĩꞌá ngá ãzâ cõfõ-cõfõ rî âtrõlé sõlé õdrá ạ̃ꞌdı̣́ ꞌá. Drílâ ngá rî ꞌdĩ ômbézó fê mvá sı̣́lı̣́, ânĩꞌá ꞌbãlâ Yésũ tı̣́ gólâ ũnjû ró lı̣̃mvû lâ ꞌdĩ bê. 49 Gõꞌdá õjílã ũrûkậ ꞌbá yî âtâ ĩyíkâ tã kĩ nĩ rî, “Óꞌbã drẽ õdrá ꞌdĩ Yésũ tı̣́ kô. Mã ndrê drẽ ngãtá tã ậngũ ꞌbá Ẽlíyã âꞌdô ânĩꞌá gólâ rî pãlé yã rî.”

50 Gõꞌdá Yésũ drí trẽzó kpá óꞌdí ûrû, gõꞌdá drílâ lôvó-lôvó âyézó.

51 Ị̃tú-pá gólâ Yésũ drí lôvó-lôvó âyézó ꞌdĩ ꞌá rî, ítá gólâ ꞌĩlí jó ạ́ngı̣́ Ôvârí kâ ꞌá, jó mvá* ãzâ zı̣̃lı̣́ “ ‘võ ngîngî lâ Ôvârí drí” ’ ꞌálé lésĩ rî jó tı̣́lı̣́-tı̣̂ lâ ꞌá rî, ítá ꞌdĩ ꞌâ lâ drí sĩzó kpẽérẽ rı̣̃ ûrú lésĩ âcálé bũúũ vũdrı̣́. Gõꞌdá ı̣̃nyạ́kú drı̣̃ drí rû îyázó kı̣̃gbı̣̃-kı̣̃gbı̣̃, gõꞌdá kúnı̣́ drí ûfũzó lôꞌdélé ngĩíngî võ ꞌásĩ. 52 Gõꞌdá lóꞌdé drí rû njı̣̃zó hûwậ ı̣̃nyạ́kú drı̣̃ rû îyá ꞌbá ꞌdĩ drí sĩ, gõꞌdá tã mbı̣̂ ꞌbá dũû Ôvârí kâ ôdrã ꞌbá trá ạ̃kû ró rî ꞌbá yî drí lîdrízó ĩyî õdrã ꞌásĩ âꞌdólé lédrẽ-lédrẽ ró. 53 Gõꞌdá drílĩyî âfõzó ĩyî lóꞌdé ꞌásĩ. Gõꞌdá Yésũ rî lîdrî-lîdrî õdrã ꞌásĩ rî vólé drı̣̃ lâ ꞌásĩ rî, drílĩyî nĩzó jạ̃rı̣́bạ̃ Ôvârí kâ Yẽrõsãlémã ꞌá rî ꞌálâ. Tólâ rî, õjílã dũû drí gólĩyî ndrẽzó.

54 Gõꞌdá drı̣̃-ꞌbá ạ̃jú ꞌbũ ꞌbá Rómã kâ rî kâ gõꞌdá ạ̃jú ꞌbú ꞌbá gólâkâ gólĩyî rĩ ꞌbá ĩyî Yésũ rî lômílí rî ꞌbá yí bê ndrê ĩyî ạ̃gbı̣̃gbı̣̃ gólâ ı̣̃nyạ́kú drı̣̃ îyá ꞌbá ꞌdĩ bê gõꞌdá tã gólĩyî rû ꞌẽ ꞌbá ꞌdĩ ꞌbá yí bê rî, gólĩyî drí âꞌdózó ũrı̣̃ ró rõô. Gõꞌdá drílĩyî ngãzó tã âtálé kĩ, “Pạ̃tı̣́ı̣̃, nõô rĩꞌá Ôvârí rî mvá ꞌî.”

55 Õkó dũû gólĩyî rĩ ꞌbá Yésũ rî pãlé rî ꞌbá yî, ânĩ ꞌbá ĩyî Yésũ yí bê Gãlĩláyã lésĩ rî yî drí âdrézó jẽjẽ ró, rĩꞌá ĩyî Yésũ rî ndrẽlé. 56 Gólĩyî lãfálé ꞌá rî, Mãríyã Mãgãdálã, gõꞌdá Mãríyã gólâ âꞌdó ꞌbá Yãkóbã yî Jósẽ bê ândrê ró rî, gõꞌdá kpá Zẽbẽdáyõ rî õkó gólâ âꞌdó ꞌbá Yãkóbã yî Yõwánĩ bê rî ândrê lâ ró rî bê, gólĩyî bê nĩngá.

Tã Yésũ rî ãvõ ꞌbãzó rî

(Márãkõ 15.42-47; Lúkạ̃ 23.50-56; Yõwánĩ 19.38-42)

57-58 Gõꞌdá câ bê lạ̃njạ́túlı̣́ bê rî, ãgô ãzâ ngá-tı̣̂ ãmbá ꞌbá ró gólâ âꞌdó ꞌbá Ãrãmãtáyã lé ꞌbá ró rú bê Yõsépã rî drí ngãzó nĩlí Pĩlátõ ngálâ, nĩꞌá Yésũ rî ãvõ tã îjílí, yí trõ ró bê nĩꞌá ꞌbãlâ. Yõsépã rî ꞌdĩ, gólâ rĩꞌá tã ârí ꞌbá Yésũ kâ ĩꞌdî. Gõꞌdá Pĩlátõ drí tã ꞌbãzó Yésũ rî ãvõ ꞌdî âyézó Yõsépã drí trõlé. 59 Nĩngá sĩ, Yõsépã yî drí Yésũ rî ãvõ ꞌdî âtrõzó êdélé, gõꞌdá drílĩyî Yésũ rî ãvõ gõzó ítá óꞌdí ngbángbá ró rî ꞌá.* 60-61 Gõꞌdá drílĩyî Yésũ rî ãvõ ꞌdî trõzó, nĩꞌá ꞌbãlâ ꞌbú Yõsépã drí êdélé óꞌdí ró ũgı̣́ ró íyî nyãányâ drí rî ꞌá. Mãríyã Mãgãdálã yî Mãríyã ãzâ rî bê tíbê rĩ ꞌbá âdrélé ĩyî Yésũ rî ndrẽlé fê lậlı̣̂-lậlı̣̂ drı̣̃ı̣̂ rî, gólĩyî drí nĩzó Yõsépã yî âjílí ꞌbú gólâ ꞌẽzó Yésũ rî ãvõ ꞌbãlé ꞌá lâ rî drı̣̃ ꞌálâ. Gõꞌdá Yõsépã yî ꞌbã Yésũ rî ãvõ bê rî, drílĩyî kúnı̣́ úngû ạ́ngı̣́ lîlízó, gõꞌdá drílĩyî ũgı̣́ ꞌdĩ tı̣̂ lâ âꞌbãzó kpạ̃ạ́kũ ĩꞌdî sĩ lâ. Gõꞌdá drílĩyî nĩzó vólé nĩngá sĩ. Gõꞌdá õkó ꞌdĩ ꞌbá yî drí rĩzó ĩyíkâ ãkpã lóꞌdé gãrã drı̣̃ ꞌá tólâ, rĩꞌá võ ndrẽlé lóꞌdé drı̣̃ ꞌálâ.

Tã Pĩlátõ drí ạ̃jú ꞌbũ ꞌbá yî ꞌbãzó rĩꞌá Yésũ rî lóꞌdé lômílí rî

62 Gõꞌdá drı̣̃zõ ãzâ rî sĩ, ꞌdĩî rĩꞌá kậyı̣̂ õjílã Yúdạ̃ yí kâ drí rĩzó rãtáã ꞌẽlé ꞌá lâ rî ĩꞌdî. Kậyı̣̂ rî ꞌdĩ ꞌá rî, drı̣̃-ꞌbá ạ́ngı̣́ Yúdạ̃ yí kâ rî ꞌbá yî gõꞌdá Pạ̃rúsı̣̃ yí bê drí ngãzó nĩlí Pĩlátõ ngálâ tã âtálé Yésũ rî ãvõ tãsĩ. 63 Gólĩyî kĩ, “Ãmbá, ní ndrê drẽ, õnjõ ꞌbá ꞌdĩ âtâ tã trá kĩ nĩ rî, õzõ yí õdrã trá rî, kậyı̣̂ nâ sĩ, yí âꞌdô lîdríꞌá õdrã ꞌásĩ. 64 Tã ꞌdî tãsĩ rî, mã ânĩ nõ tã îjílí ní tı̣́, âꞌdô âꞌdóꞌá tãndí ró, õzõ ní õꞌbã ạ̃jú ꞌbũ ꞌbá ãzâ ꞌbá yî lóꞌdé drı̣̃ ꞌdî lômílí dódó cãlé bũúũ kậyı̣̂ nâ sĩ rî, tãlâ lãjóꞌbá gólâkâ ꞌdĩ ꞌbá yî õzó ânĩî ĩyî kô gólâ rî ãvõ ûgũlı̣́ gõzó tã âtálé kĩ nĩ rî, gólâ õlîdrî trá õdrã ꞌásĩ. Õnjõ ꞌdî âꞌdô õjílã âdóꞌá dũû lậvũlı̣́ gạ̃rạ̃ õnjõ Yésũ drí âdólé sı̣́sı̣́ rî drı̣̃ı̣̂ sĩ.” 65 Gõꞌdá Pĩlátõ drí tã-drı̣̃ lẽzó drı̣̃-ꞌbá Yúdạ̃ yí kâ ꞌdĩ ꞌbá yî drí kĩ, “Tãndí ró, nĩ trõ ạ̃jú ꞌbũ ꞌbá ámákâ ãzâ ꞌbá yî ꞌbãlé, õndrê ró ĩyî lóꞌdé ꞌdĩ võ lâ bê dódó.” 66 Gõꞌdá drílĩyî nĩzó lóꞌdé ꞌdĩ tı̣̂ lâ bẽlé íꞌdá sĩ, gõꞌdá drílĩyî ạ̃jú ꞌbũ ꞌbá ꞌdĩ ꞌbá yî ꞌbãzó tólâ lómígówá ró.

28

Tã Yésũ drí lîdrízó õdrã ꞌásĩ rî

(Márãkõ 16.1-10; Lúkạ̃ 24.1-12; Yõwánĩ 20.1-10)

1 Gõꞌdá nĩngá sĩ rî, kậyı̣̂ Yúdạ̃ yí kâ rãtáã kâ vósĩ rî, kậyı̣̂ Gímã kâ sĩ ãkpãkãꞌdã cı̣̃ı̣́nó, Mãríyã Mãgãdálã yî drí ngãzó nĩlí Mãríyã ãzí lâ bê lóꞌdé drı̣̃ ꞌálâ. 2 Gõꞌdá gólĩyî câ bê tólâ rî, mãlãyíkã Ôvârí kâ ãzâ drí âcázó ûrú lésĩ. Nyĩî ró, ạ̃gbı̣̃gbı̣̃ ândrê drí îtõzó ı̣̃nyạ́kú drı̣̃ îyálé rõô, tãlâ âcâ-âcâ mãlãyíkã ꞌdî kâ ꞌdĩ drí sĩ. Mãlãyíkã ꞌdî âcâ bê rî, drílâ kúnı̣́ úngû ꞌbãlé ũgı̣́ Yésũ rî ãvõ ꞌbãzó ꞌá lâ rî tı̣́ ꞌdĩ lîlízó vólé, drílâ gõzó rĩlí gá kúnı̣́ rî ꞌdĩ drı̣̃ı̣̂. 3 Gõꞌdá mãlãyíkã ꞌdî ándrá-gạ́-sı̣́lı̣́ lâ rĩꞌá lậgû-lậgû ró õzõ ngá îꞌĩ-îꞌĩ kâtí, gõꞌdá ítá gólâkâ rĩꞌá mvẽêmvê ró kpírí-kpírí. 4 Ĩtí rî, ạ̃jú ꞌbũ ꞌbá gólĩyî ꞌbãlé rĩꞌá ĩyî Yésũ rî lóꞌdé vó ndrẽlé ꞌdĩ ꞌbá yî ndrê ĩyî mãlãyíkã ꞌdî bê rî, ũrı̣̃ drí gãzó gólĩyî rú rõô. Gólĩyî rúꞌbạ́ drí rĩzó lẽlé ũrı̣̃ drí sĩ, gõꞌdá drílĩyî lôꞌdézó ndrĩ vũdrı̣́ rû îꞌwã ãkó õzõ ãvõ kâtí.

5 Gõꞌdá mãlãyíkã ꞌdî drí ngãzó tã âtálé õkó ꞌdĩ ꞌbá yî drí kĩ, “Nĩ ꞌê ũrı̣̃ kô! Má nı̣̃ trá, nĩ rî Yésũ gólâ îpálé fê lậlı̣̂-lậlı̣̂ drı̣̃ı̣̂ rî lôndãlé. 6 Gólâ yû nõngá. Gólâ lîdrî trá, õzõ gólâ drí tã lâ âtárẽ trá ãnî drí rî kâtí. Nĩ ânĩ võ gólâ rî ãvõ lâlãzó ꞌá lâ rî ndrẽlé. 7 Nĩ nĩ ꞌwãâ, nĩꞌá tã lâ âtálé lãjóꞌbá gólâkâ rî ꞌbá yî drí kĩ, gólâ lîdrî trá õdrã ꞌásĩ. Gólâ âꞌdô lậvũꞌá sı̣́sı̣́ ãnî ândrá nĩlí Gãlĩláyã ꞌálâ. Nĩ âꞌdô nĩꞌá gólâ rî ndrẽlé tólâ. ꞌDĩî tã má drí âtílí ãnî drí nĩꞌá âtálé rî ĩꞌdî.”

8 Ĩtí rî, õkó ꞌdĩ ꞌbá yî drẽ zãâ ũrı̣̃ ró, gõꞌdá gólĩyî drí kpá âꞌdózó ãyĩkõ ãmbá bê tã tãndí âtílí gólĩyî drí ꞌdĩ tãsĩ. Gõꞌdá drílĩyî nĩzó ꞌwãâꞌwâ tã mãlãyíkã ꞌdî drí âtílí gólĩyî tı̣́ ꞌdĩ âtálé lãjóꞌbá Yésũ kâ rî ꞌbá yî drí. 9 Gólĩyî õtírĩ ꞌbãâ nĩꞌá rî, nyĩî ró, Yésũ rî gógó nyãányâ lâ drí ânĩzó rû ûsúlı̣́ gólĩyí bê lạ́tı̣̂ ꞌá. Yésũ drí nî-bê-yã ꞌẽzó drílĩyî. Gõꞌdá drílĩyî rãzó nĩꞌá rû ûtúlı̣́ Yésũ drı̣̃ı̣̂, gõꞌdá drílĩyî Yésũ rî pá âmvózó gólâ rî ı̣̂njı̣̃zó. 10 Gõꞌdá Yésũ drí tã âtázó drílĩyî kĩ, “Nĩ ꞌê ũrı̣̃ kô! Nĩ nĩ tã âtálé ámâ rû-lẽ-ãzí yî drí, gólĩyî õnĩ Gãlĩláyã ꞌálâ. Gólĩyî âꞌdô ámâ ndrẽꞌá tólâ.”

Tã ạ̃jú ꞌbũ ꞌbá yî drí tã gólĩyî rû ꞌẽ ꞌbá Yésũ rî lóꞌdé drı̣̃ ꞌálâ rî ꞌbá yî tã lâ ngĩzó drı̣̃-ꞌbá Yúdạ̃ yí kâ rî ꞌbá yî drí rî

11 Nĩngá sĩ rî, õkó ꞌdĩ ꞌbá yî drí ngãzó lậvũlı̣́ ậcı̣́ ĩyíkâ ꞌá, nĩꞌá lãjóꞌbá Yésũ kâ rî ꞌbá yî ngálâ. Gõꞌdá drẽ ãkpãkãꞌdã gólĩyî drí cã ãkó rî, ạ̃jú ꞌbũ ꞌbá ũrûkậ ꞌbá yî gólĩyî rĩ ꞌbá Yésũ rî lóꞌdé drı̣̃ lômílí rî ꞌbá yî drí ngãzó nĩlí ĩyî Yẽrõsãlémã ꞌálâ, nĩꞌá tã gólĩyî rû ꞌẽ ꞌbá ꞌdĩ ꞌbá yî tã lâ âtálé drı̣̃-ꞌbá ạ́ngı̣́ Yúdạ̃ yí kâ rî ꞌbá yî drí. 12 Drı̣̃-ꞌbá ạ́ngı̣́ Yúdạ̃ yí kâ ꞌdĩ ꞌbá yî ârî ĩyî tã ạ̃jú ꞌbũ ꞌbá ꞌdĩ ꞌbá yî drí âtálé ꞌdĩ bê rî, drílĩyî ngãzó rû êꞌbélé võ ãlô ꞌá õjílã sı̣́sı̣́-lésĩ rî ꞌbá yí bê tã ı̣̂ꞌbı̣̃lı̣́ tã gólĩyî rû ꞌẽ ꞌbá ꞌdĩ ꞌbá yî tãsĩ. Gõꞌdá drílĩyî ạ̃jú ꞌbũ ꞌbá ꞌdĩ ꞌbá yî lı̣̃fı̣́ lâ yî gĩzó ậdı̣̂ ãmbá sĩ, tãlâ gólĩyî ãâdô ró õnjõ bê tã ꞌdî ꞌbá yî tãsĩ. 13 Gõꞌdá drı̣̃-ꞌbá ạ́ngı̣́ Yúdạ̃ yí kâ ꞌdĩ ꞌbá yî drí tã âtázó ạ̃jú ꞌbũ ꞌbá ꞌdĩ ꞌbá yî drí kĩ, “Õzõ íĩîjî ãnî trá rî, nĩ âtâ tã kĩ nĩ rî, ‘Mã õtírĩ ꞌbãâ ậꞌdú kõꞌá ngạ́cı̣̂ bê rî, lãjóꞌbá Yésũ kâ rî ꞌbá yî drí ânĩzó gólâ rî ãvõ ûgũlı̣́ ũgı̣́ ꞌásĩ.’ 14 Gõꞌdá õzõ úlı̣́ ꞌdĩ õꞌdê trá kúmú Pĩlátõ bı̣́lı̣́ rî, mã âꞌdô âdréꞌá ãní bê. Mã âꞌdô tã âtáꞌá gólâ drí kĩ nĩ rî, úlı̣́ ãnî drí âtálé ꞌdĩ rĩꞌá tã pạ̃tı̣́ı̣̃ ꞌî. Ĩtí rî, gólâ îcá kô lâŋõ fẽlé ãnî drí.”

15 Nĩngá sĩ, ạ̃jú ꞌbũ ꞌbá ꞌdĩ ꞌbá yî drí tã-drı̣̃ lẽzó. Drílĩyî ậdı̣̂ fẽlé ĩyî drí ꞌdĩ trõzó nĩzó tã gólâ âtálé gólĩyî drí kĩꞌá nĩ rî, lãjóꞌbá Yésũ kâ ũûgũ ĩyî Yésũ rî ãvõ nĩ ꞌdî tã lâ âtálé õjílã drí. Gõꞌdá tã ꞌdî drí lậꞌbúzó õjílã Yúdạ̃ yí kâ rî ꞌbá yî lãfálé sĩ, âcálé bũúũ ãndrõ nô. Ĩtí rî, õjílã Yúdạ̃ yí kâ lẽé ĩyî tã kô kĩꞌá nĩ rî, Yésũ õlîdrî trá õdrã ꞌásĩ rî.

Tã Yésũ drí drı̣́-ãcê fẽzó lãjóꞌbá íyíkâ rî ꞌbá yî drí rî

(Márãkõ 16.14-18; Lúkạ̃ 24.36-49; Yõwánĩ 20.19-23; Tã ꞌẼꞌẽ 1.6-8)

16 Gõꞌdá nĩngá sĩ, lãjóꞌbá Yésũ kâ mûdrı̣́-drı̣̃-lâ-ngâ-ãlô ꞌdĩ ꞌbá yî ârî ĩyî tã Yésũ drí âtílí õkó ꞌdĩ ꞌbá yî tı̣́ ânĩꞌá âtálâ ĩyî drí ꞌdĩ bê rî, drílĩyî ngãzó nĩlí Gãlĩláyã ꞌálâ únı̣́ gólâ Yésũ drí tã lâ âtálé kĩꞌá nĩ rî, gólĩyî ãꞌdô nĩꞌá íyî ûsúlı̣́ drı̣̃ lâ ꞌálâ rî drı̣̃ ꞌálâ. 17 Gólĩyî câ bê tólâ rî, drílĩyî Yésũ rî ûsúzó, gõꞌdá drílĩyî gólâ rî ı̣̂njı̣̃zó. Gõꞌdá kpálé gólĩyî ndrélé bê Yésũ rî, tã ârí ꞌbá ũrûkậ ꞌbá yî, tã ı̣̂sũ gólĩyíkâ drẽ zãâ rĩꞌá rı̣̃ rı̣̃ tã lẽlé kĩ, ꞌdĩî ãꞌdô pạ̃tı̣́ı̣̃ Yésũ ĩꞌdî. 18 Gõꞌdá Yésũ drí rû êsézó ãnyî lãjóꞌbá íyíkâ ꞌdĩ ꞌbá yî lạ̃gạ́tı̣́, gõꞌdá drílâ ngãzó tã âtálé drílĩyî kĩ, “Ôvârí fẽ drı̣́-ãcê ngá gólĩyî ndrĩ ꞌbũû ꞌálâ rî ꞌbá yí kâ gõꞌdá ngá gólĩyî ndrĩ ãngó nõ ꞌá rî ꞌbá yí bê rî kâ trá má drı̣́gạ́. 19 Tã ꞌdî tãsĩ rî, nĩ ngâ lậꞌbúlı̣́ võ ꞌásĩ ndrĩ tã âtî-âtî tãndí ámákâ nõ pẽlé õjílã õrĩ ndrĩ ãngó ꞌásĩ rî kâ drí, gólĩyî ãꞌdô ró bê tã ârí ꞌbá ámákâ ró. Gõꞌdá gólĩyî tã lẽ ꞌbá trá rî, nĩ îbábátízã gólĩyî Átá rî rú sĩ, Mvá rî rú sĩ, gõꞌdá kpá Líndrí Tãndí rî rú sĩ. 20 Gõꞌdá nĩ îmbâ gólĩyî kpá tã ndrĩ má drí âꞌdálé ãnî drí rî ꞌbá yî ꞌẽlé. Má âꞌdô rĩꞌá ãní bê kậyı̣̂ vósĩ cé, cãlé bũúũ kậyı̣̂ ạ̃dũkũ ãngó nõ kâ rî tú.” Ĩꞌdî ꞌdĩ.

* 1:20 1.20 Tã ậngũ ꞌbá ậngũ tã trá kĩ, ꞌdíyî pã ꞌbá âꞌdô âfõꞌá Dạ̃wúdı̣̃ rî ózõwá yî ꞌásĩ.

* 1:21 1.21 Rú Yésũ ꞌdĩ, tã ífí lâ kĩ, ꞌdíyî pã ꞌbá.

* 2:1 2.1 Ẽródẽ ꞌDĩî rĩꞌá Ẽródẽ ãzâ gólâ ꞌẽ ꞌbá rĩlí kúmú ró ı̣̃zạ́tú kậyı̣̂ Yésũ rî fũzó rî ꞌá rî, átá lâ ĩꞌdî.

* 2:15 2.15 Õséyã 11.1.

* 3:4 3.4 Rĩrĩ Yõwánĩ kâ âꞌdô trá õzõ rĩrĩ tã ậngũ ꞌbá Ôvârí kâ gólâ zı̣̃lı̣́ Ẽlíyã rî kâtí.

* 3:7 3.7 Pạ̃rúsı̣̃ yî gõꞌdá Sạ̃dúsı̣̃ yí bê rĩꞌá drı̣̃-ꞌbá Yúdạ̃ yí kâ gólĩyî lẽ ꞌbá tã gólĩyî sũ ꞌbá Ôvârí rú rî ꞌbá yî ꞌẽlé rî ĩꞌdî, gõꞌdá pı̣̃pı̣̂sı̣́lı̣́ lâ yî rî trá õnjí ró.

* 4:14-17 4.14-17 Úlı̣́ ꞌdĩ ꞌbá yî tã ífí lâ kĩ nĩ rî, õjílã ꞌdî ꞌbá yî nı̣̃ı̣́ lạ́tı̣̂ pạ̃tı̣́ı̣̃ Ôvârí kâ kô. Gõꞌdá Yésũ âꞌdô âꞌdáꞌá lâ gólĩyî drí.

* 5:38 5.38 Âfõ-âfõ 21.24.

* 6:13 6.13 Tã îgĩ ãzâ ꞌbá yî vérẽsĩ nõ ꞌá rî íîgĩ úlı̣́ nõ ꞌbá yî kpá ꞌá lâ, “Tãlâ kũmũ, mbârâkã gõꞌdá ãmbã ãkĩ ꞌdó ĩyî áníkâ ĩꞌdî. Ãâꞌdô ĩtí.””

* 8:17 8.17 Ĩsáyã 53.4.

* 8:22 8.22 Úlı̣́ rî ꞌdĩ tã ífí lâ kĩ, õjílã gólĩyî tã lẽ ꞌbá drẽ kô Yésũ ꞌá rî ꞌbá yî õꞌbã ãvõ ãzí ĩyíkâ nĩ.

* 8:28 8.28 Gẽrãgésã Võ ꞌdî rú lâ ãzâ kpá Gẽrásã gõꞌdá Gãdárã.

* 9:9 9.9 Mãtáyõ rî rú ãzâ kpá Lạ́vı̣̃. Gólâ kpá búkũ nô îgĩ ꞌbá rî ĩꞌdî.

* 9:11 9.11 Tã ı̣̂sũ Pạ̃rúsı̣̃ yí kâ ꞌá rî, gólĩyî kĩ, ngá nyãnyã võ ãlô ꞌá tã õnjí ꞌbá bê rî âꞌdô ĩyî ꞌbãꞌá âꞌdólé õnjí ró Ôvârí lı̣̃fı̣́ drı̣̃ ꞌá.

* 9:13 9.13 Õséyã 6.6.

* 9:15 9.15 Õdrógô ꞌdĩ Yésũ ĩꞌdî, gõꞌdá ũmú ꞌdĩ ꞌbá yî rĩꞌá ĩyî lãjóꞌbá Yésũ kâ rî ꞌbá yî ĩꞌdî. Lãꞌbí Yúdạ̃ yí kâ vó ró rî, órî ngá nyãlé õdrógô bê ꞌdó võ ãlô ꞌá.

* 10:3 10.3 Bãtõlõméyõ rî rú ãzâ kpá ĩꞌdî Nãtãnélẽ.

* 10:3 10.3 Tãdéyõ rî rú ãzâ kpá Yúdạ̃ gólâ rĩꞌá Yãkóbã ãzâ rî mvá lâ ĩꞌdî.

* 10:23 10.23 Úlı̣́ gólâ Yésũ drí âtálé kĩꞌá nĩ rî, lãjóꞌbá íyíkâ îcá ĩyî kô lôsĩ gólĩyíkâ ndẽlé cãlé kậyı̣̂ yí drí ꞌẽzó âgõlé tú rî, õjílã ãzâ ꞌbá yî ı̣̂sũ tã trá kĩ, ꞌdĩî kậyı̣̂ gólâ Yésũ rî lîdrî-lîdrî õdrã ꞌásĩ rî vósĩ rî ĩꞌdî.

* 10:25 10.25 Vérẽsĩ 25 ꞌá, Mãtáyõ zı̣̂ Sãtánã “ ‘Bẽlĩzãbábã”””. Tã ífí lâ kĩ, kúmú líndrí õnjí rî ꞌbá yí kâ.

* 11:10 11.10 Mãlákĩ 3.1.

* 12:1 12.1 ꞌDĩî Sạ́bı̣̃ sĩ, âꞌdó kô Gímã sĩ.

* 12:2 12.2 Lãꞌbí Yúdạ̃ yí kâ vó ró rî, áâyê õjílã kô ạ̃drúgú drı̣̃ ôsĩlí kậyı̣̂ rãtáã kâ sĩ, tãlâ kậyı̣̂ rãtáã kâ ꞌá rî, óꞌé lôsĩ kô.

* 12:6 12.6 Ngá ꞌdĩ rĩꞌá Yésũ ĩꞌdî.

* 12:7 12.7 Õséyã 6.6.

* 12:20 12.20 Úlı̣́ mãnĩgõ ꞌdî ꞌbá yî, tã ífí lâ kĩ, Yésũ îcá kô õjílã gólĩyî mbârâkã ãkó rî ꞌbá yî gãlé dó.

* 12:29 12.29 Úlı̣́ mãnĩgõ ꞌdî tã ífí lâ kĩ, mbârâkã Yésũ kâ lậvũ trá gạ̃rạ̃ líndrí õnjí drõzó õjílã ꞌásĩ.

* 12:41 12.41 Nĩ zı̣̂ tã õjílã Nínĩvẽ kâ ꞌdĩ ꞌbá yî tãsĩ búkũ Yónã kâ ꞌá kápĩtã 3.

* 12:42 12.42 Nĩ zı̣̂ tã õkó ꞌdĩ tãsĩ 1 Kúmú 10 ꞌá.

* 15:4 15.4 Âfõ-âfõ 20.12.

* 15:4 15.4 Âfõ-âfõ 21.17.

* 15:26 15.26 ꞌDĩyímvá ꞌDĩyímvá nõ ꞌbá yî gólĩyî ꞌbạ̃súrú Yúdạ̃ yí kâ rî ĩꞌdî. Õjílã Yúdạ̃ yí kâ ndrê õjílã ãtrâ õzõ õké kâtí.

* 16:3 16.3 Úlı̣́ ꞌdĩ tã ífí lâ kĩ, drı̣̃-ꞌbá ạ́ngı̣́ Yúdạ̃ yí kâ ꞌdĩ ꞌbá yî nı̣̃ı̣́ ĩyî Yésũ kô ꞌdíyî pã ꞌbá ró.

* 16:4 16.4 Tã Yésũ kâ õzõ Yónã kâtí rî ĩꞌdî nõ, Yónã rî ı̣̃ꞌbı̣̂ ꞌá kậyı̣̂ nâ gõꞌdá ı̣̃ꞌbı̣̂ drí gólâ rî lôꞌdézó lédrẽ-lédrẽ ró, gõꞌdá kpá ĩtí Yésũ âꞌdô ꞌẽꞌá rĩlí ꞌbú ꞌá kậyı̣̂ nâ. Nĩ zı̣̂ búkũ Yónã kâ, kápĩtã 1-2.

* 16:18 16.18 Pétẽrõ Rú ꞌdî tã ífí lâ kĩ nĩ rî, “ ‘kúnı̣́”””. Gólâ âꞌdô ꞌbãꞌá drı̣̃-ꞌbá kạ̃nı̣́sạ̃ kâ ró. Úlı̣́ mbârâkã õdrã kâ tãsĩ ꞌdî ꞌbá yî, tã ífí lâ kĩ, mbârâkã Sãtánã kâ îcá kô krístõ ꞌbá yî ꞌbãlé ndrĩ tã lẽlẽ ĩyíkâ Yésũ ꞌá rî âyélé kạ̃nı̣́sạ̃ drí drãzó.

* 17:10 17.10 Úlı̣́ Ẽlíyã rî tãsĩ ꞌdî, íîgĩ trá Mãlákĩ 4.5 ꞌá.

* 17:21 17.21 Sı̣́sı̣́ rî, úlı̣́ vérẽsĩ 21 kâ nõ ꞌbá yî íîgĩí kô.

* 17:24 17.24 Õjílã Yúdạ̃ yí kâ ãgô ró rî ꞌbá yî rî ĩyî rĩꞌá ậdı̣̂ lôsĩ kậyı̣̂ rı̣̃ kâ rî kâ fẽlé ndrô vósĩ cé jó ạ́ngı̣́ Ôvârí kâ ꞌá.

* 17:26 17.26 Úlı̣́ Yésũ kâ ꞌdĩ ꞌbá yî, tã ífí lâ kĩ, îcá kô Yésũ Ôvârí rî mvá ró rî drí bélé-bélé fẽzó jó ạ́ngı̣́ Ôvârí kâ ꞌá.

* 18:11 18.11 Úlı̣́ gólĩyî vérẽsĩ 11 ꞌá ꞌdĩ íîgĩí kô tã îgĩ Mãtáyõ kâ ãzâ ꞌbá yî ꞌá.

* 18:28 18.28 Ậdı̣̂ ꞌdĩ rĩꞌá ậdı̣̂ kậyı̣̂ kámá-ãlô kâ ꞌî.

* 19:25 19.25 Tã ârí ꞌbá Yésũ kâ ꞌdĩ ꞌbá yî îjî tã ꞌdî ĩtí ꞌdĩ rî, tãlâ tã ı̣̂sũ gólĩyíkâ ꞌá rî, ngá-tı̣̂ ãmbá ꞌdĩ ãâꞌdô lãmbé õrẽ Ôvârí drí fẽlé õjílã drí rî ĩꞌdî. Ĩtí rî, õjílã ngá-tı̣̂ bê dũû rî âꞌdô ĩyî õjílã tãndí ꞌî.

* 21:16 21.16 Lôngó 8.2.

* 21:44 21.44 Úlı̣́ ꞌdĩ ꞌbá yî, tã ífí lâ kĩ, õjílã gólĩyî Yésũ rî gã ꞌbá dó rî, lâŋõ õnjí tẽtẽ âꞌdô ꞌdẽꞌá gólĩyî drı̣̃ı̣̂.

* 22:11 22.11 Úlı̣́ ũmú gólâ ítá lãgĩ kâ sõ ꞌbá kô rî tãsĩ ꞌdî, tã ífí lâ kĩ, õjílã gólâ ânĩ ꞌbá Yésũ ngálâ tã õnjí íyíkâ âyé ꞌbá kô rî ĩꞌdî.

* 22:18 22.18 Pạ̃rúsı̣̃ yî ậzı̣̂ õjílã Ẽródẽ kâ trá ꞌẽzó Yésũ rî mãndĩkã lôꞌbãlé tã ꞌdî tãsĩ, tãlâ tã ı̣̂sũ gólĩyíkâ tã ꞌdî tãsĩ rî rĩꞌá ngĩíngî. Pạ̃rúsı̣̃ lẽé ĩyî tã õjílã ĩyíkâ drí ômbê gĩzó kúmú Rómã kâ drí ꞌdĩ kô, gõꞌdá õjílã Ẽródẽ kâ rî ꞌbá yî lẽ nĩ.

* 22:45 22.45 Yésũ âtâ tã ꞌdî ĩtí, tãlâ gólâ lẽ gólĩyî drí nı̣̃lı̣́ dódó, ꞌdíyî pã ꞌbá ꞌdĩ rî âꞌdô ꞌbãꞌá õjílã mvá ró, kpá õzõ Ôvârí rî ífífí tí.

* 23:14 23.14 Sı̣́sı̣́ rî, íîgĩí úlı̣́ vérẽsĩ 14 kâ nõ ꞌbá yî kô búkũ Mãtáyõ kâ ꞌá.

* 23:35 23.35 Ábẽlẽ rĩꞌá tã mbı̣̂ ꞌbá Ôvârí kâ gólâ fũlı̣́ sı̣́sı̣́ îtõ võ ãngó kâ sĩ rî ĩꞌdî. Gõꞌdá Zẽkãríyã íyíkâ tã mbı̣̂ ꞌbá Ôvârí kâ gólâ fũlı̣́ ạ̃dũkũ lâ ró drẽ ãkpãkãꞌdã útı̣́ Yésũ kô.

* 24:29 24.29 Yõwélẽ 2.10.

* 24:36 24.36 Úlı̣́ gólâ Ôvârí rî mvá kâ ꞌdĩ íîgĩí kô wárãgã bı̣́ Mãtáyõ kâ ãzâ ꞌbá yî ꞌá.

* 25:29 25.29 Úlı̣́ gólâ õjílã ngá bê ꞌdĩ, tã ífí lâ kĩ nĩ rî, ꞌdĩî õjílã gólâ lôsĩ ꞌẽ ꞌbá tãndí ró Ôvârí drí âꞌdô mbârâkã Ôvârí drí fẽlé gólâ drí rî vó ró rî ĩꞌdî. Gõꞌdá õjílã gólâ âꞌdó ꞌbá ngá ãkó rî, ꞌdĩî õjílã gólâ lôsĩ ꞌẽ ꞌbá kô tãndí ró Ôvârí drí mbârâkã Ôvârí drí fẽlé gólâ drí rî sĩ ĩꞌdî.

* 26:2 26.2 Úfû Yésũ kôrô kãrámã ꞌdî vósĩ tã âꞌdâ ró kĩ, Yésũ rĩꞌá õzõ kạ́bı̣̃lı̣́kı̣̃ gólâ fũlı̣́ ãrí lâ lôbẽlé jó tı̣́lı̣́ sĩ õjílã õpâ ró ngá bê rî kâtí.

* 26:17 26.17 Kãrámã ãmbãtã ạ̃kú ãkó rî kâ ꞌdĩ, órî rĩꞌá ꞌẽlé kậyı̣̂ njı̣̂-drı̣̃-lâ-rı̣̃. Órî nyãsá kãrámã lậvũ-lậvũ kôrô kâ rî kâ êdélé kậyı̣̂ sı̣́sı̣́ kãrámã rî ꞌdĩ kâ ꞌá.

* 26:66 26.66 Búkũ Lạ́vı̣̃ ꞌBá kâ vó ró rî, õjílã gólâ Ôvârí rî ꞌdã ꞌbá rî, áâꞌdô gólâ rî fũꞌá.

* 27:2 27.2 Gólĩyî drı̣̃ Yésũ âjílí Pĩlátõ ândrá tã lâ kĩlí, tãlâ rĩꞌá cé kúmú Rómã kâ rî ꞌbá yî ĩꞌdî tã-vó õjílã kâ kĩlí rĩꞌá fũlâ.

* 27:14 27.14 Pĩlátõ ı̣̂sũ tã kĩ, Yésũ âꞌdó kô tã õnjí tẽtẽ ꞌẽ ꞌbá ꞌî. Tã ꞌdî tãsĩ rî, Pĩlátõ rî tı̣̂ drí ậꞌdı̣́zó, tãlâ Yésũ âtá tã mbı̣̂mbı̣̂ íyî nyãányâ pãzó kô.

* 27:27 27.27 Órî jó ạ́ngı̣́ rî ꞌdĩ zı̣̃lı̣́ Pãrẽtõríyã. Ĩtõ lâ kĩ, jó kúmú ạ́ngı̣́ kâ.

* 27:32 27.32 Kĩrénẽ ꞌDĩî jạ̃rı̣́bạ̃ gólâ âꞌdó ꞌbá ꞌbạ̃drı̣̃ õjílã ãndrõ nô kâ drí rĩꞌá zı̣̃lâ Líbĩyã rî ꞌá rî ĩꞌdî.

* 27:33 27.33 Gõlõgótã Tã ífí lâ kĩ nĩ rî, ꞌdĩî rĩꞌá võ gólâ ãvõ drı̣̃ fã bê rî ĩꞌdî.

* 27:51 27.51 Jó mvá ꞌdĩ cé võ ãmbá ãlô drı̣̃-ꞌbá ạ́ngı̣́ Yúdạ̃ yí kâ rî ꞌbá yí kâ drí rĩzó fĩlí ꞌá lâ, nĩꞌá Ôvârí ngálâ rî ĩꞌdî.

* 27:59 27.59 Nĩkõdímã pâ Yõsépã nĩ Yésũ rî ãvõ ꞌbãꞌbã lóꞌdé ꞌá rî sĩ. Nĩ âꞌdô ûsúꞌá lâ Yõwánĩ 19.39-40 ꞌá.

Márãkõ

1

2

3

4

5

6

7

8

9

10

11

12

13

14

15

16

Tã âtî-âtî tãndí Yésũ rî tãsĩ Márãkõ drí îgĩlí rî

Márãkõ

Tã ꞌẽꞌá zı̣̃lâ nı̣̃lı̣́ sı̣́sı̣́ rî

Búkũ nô, Yõwánĩ Márãkõ gólâ âꞌdó ꞌbá bê ậcı̣́ tõ ãzí Póõlõ yí kâ ró Bãrãnábã yí bê rî, îgĩ nĩ. Gólâ kpá Pétẽrõ rî lậmû-ãzíyã ꞌî. Nĩ zı̣̂ tã Márãkõ nõ tãsĩ búkũ Tã ꞌẼꞌẽ kâ ꞌá, kápĩtã lâ yî 12-15. Márãkõ kĩ nĩ rî, nõô ãꞌdô rĩꞌá tã âtî-âtî tãndí Yésũ Ôvârí rî mvá ró rî tãsĩ rî ĩꞌdî.

Márãkõ lẽ âꞌdálâ kĩ, Yésũ rĩꞌá mbârâkã bê ngá ãmbá nõ ꞌbá yî drı̣̃ı̣̂ sĩ ndrĩ. Ĩꞌdî gólâ drí ꞌbãzó íꞌdígówá tã lârâkô Yésũ drí ꞌẽlé rî ꞌbá yí kâ bê dũû. ꞌDĩî rî tã lâ ãâꞌdâ ró bê kĩ, Yésũ mbârâkã bê õjílã ngá lãzé bê rî îngázó ngá lãzé ꞌásĩ, gõꞌdá kpá líndrí õnjí ꞌbãlé tã íyíkâ ârílí, gõꞌdá kạ̃gũmạ́ạ̃ ꞌbãlé lı̣̃mvû ândrê bê tã íyíkâ ârílí gõꞌdá ngá nyãnyã fẽlé õjílã gólĩyî lõfó ró rî yî drí, gõꞌdá kpá õjílã gólĩyî ôdrã ꞌbá trá rî yî lîdrílí âgõlé lédrẽ-lédrẽ ró. Gõꞌdá gólâ kpá mbârâkã bê tã õnjí õjílã kâ âyézó. Gólâ âꞌdâ mbârâkã íyíkâ kpá trá lîdrî-lîdrî íyíkâ õdrã ꞌásĩ rî sĩ.

1

Tã gólâ Yõwánĩ bãbãtízĩ ꞌẽ ꞌbá ró rî drí ânĩzó lạ́tı̣̂ êdélé âcâ-âcâ ꞌdíyî pã ꞌbá ãmákâ kâ rî tãsĩ rî

(Mãtáyõ 3.1-12; Lúkạ̃ 3.1-18; Yõwánĩ 1.19-28)

1 Tã âtî-âtî tãndí Yésũ Krístõ gólâ Ôvârí rî mvá rî tãsĩ rî rĩꞌá nõtí. 2 Tã Yésũ kâ îtõ rû trá õzõ tã ậngũ ꞌbá Ĩsáyã drí îgĩlí trá ạ̃kû ró nã sĩ rî kâtí, Ôvârí âtâ íyî mvá drí kĩ nĩ rî,

“Ní ndrê drẽ, má âꞌdô lãjóꞌbá ámákâ jõꞌá ạ̃tı̣́ ꞌálâ, ãꞌdô ró lạ́tı̣̂ êdélé ní drí ânĩzó.

Mãlákĩ 3.1

3 Lãjóꞌbá rî gógó ꞌdĩ âꞌdô rĩꞌá õmã ꞌá.

Gólâ âꞌdô tã îyáꞌá ûrû âkĩꞌá nĩ rî,

‘Ãnî õjílã, kúmú ãmákâ ãâꞌdô bí ꞌẽꞌá âcálé.

Ĩtí rî, nĩ êdê lạ́tı̣̂ ãníkâ njãâ gólâ drí.

Nĩ êdê lạ́tı̣̂ rî ꞌdĩ dódó mbı̣̂mbı̣̂ ró, ãꞌdô ró bê gólâ drí ậcı̣́ tõzó drı̣̃ lâ ꞌásĩ.’ ”

Ĩsáyã 40.3

4 Lãjóꞌbá gólâ Ôvârí drí tã lâ pẽlé ꞌdĩ Yõwánĩ ĩꞌdî. Gólâ rî õmã ꞌá, gõꞌdá drílâ rĩzó õjílã ậzı̣́lı̣́ ânĩlí, yí dã ró lũmvû gólĩyî drı̣̃ı̣̂ bãbãtízĩ ró.* Gólâ âtâ úlı̣́ gólĩyî drí kĩ nĩ rî, “Nĩ âjâ drı̣̃ tã õnjí ꞌásĩ Ôvârí rî rõlé. Õzõ nĩ õꞌê tã ꞌdî ĩꞌdî rî, Ôvârí âꞌdô ãnî âyéꞌá tã õnjí ãníkâ ꞌásĩ. Gõꞌdá nĩ ânĩ má dã ró lũmvû ãnî drı̣̃ı̣̂ bãbãtízĩ ró.”

5 Nĩngá sĩ, õjílã dũû drí ngãzó nĩlí Yõwánĩ ngálâ õmã ꞌálâ. Õjílã rî ꞌdĩ ꞌbá yî ũrûkậ lâ ânĩ ĩyî Yẽrõsãlémã lésĩ, gõꞌdá ãzâ ꞌbá yî ânĩ ĩyî võ ãzâ ꞌbá yî lésĩ Yũdạ́yạ̃ ꞌá. Nĩngá sĩ, drílĩyî úlı̣́ Yõwánĩ drí pẽlé ꞌdĩ ârízó ĩyî. Vólé drı̣̃ lâ ꞌásĩ rî, drílĩyî ngãzó tã õnjí ĩyíkâ lôfõlé. Gõꞌdá nĩngá sĩ, Yõwánĩ drí ngãzó lũmvû dãlé gólĩyî drı̣̃ı̣̂ lı̣̃mvû áyágá zı̣̃lı̣́ Jõrõdénĩ rî ꞌá bãbãtízĩ ró.

6 Yõwánĩ rî ꞌdĩ, éêdê ítá gólâkâ trá gámẽlẽ ꞌbí ꞌásĩ. Gásĩ gólâkâ íyî ı̣́pı̣́tı̣́kû ꞌá rî íyíkâ ínyíríkó ꞌásĩ, gõꞌdá ngá nyãnyã gólâkâ rî íyíkâ ômbí ĩꞌdî gbõ ápé õgó kâ bê. 7 Yõwánĩ îyâ tã âtî-âtî tãndí ꞌdĩ kĩ, “Õjílã ãzâ âbí ânĩꞌá má vó, ãmbã gólâkâ gạ̃rạ̃ ámákâ rî drı̣̃ı̣̂ sĩ. Ãmbã ámákâ îcá kô. Má îcá kô ậndı̣̃lı̣́ káꞌbókã gólâkâ ângílí. 8 Mâ rî gógó Yõwánĩ nô ꞌê bãbãtízĩ õjílã drí cé lũmvû sĩ. Gõꞌdá gólâ rî gógó âꞌdô bãbãtízĩ ꞌẽꞌá õjílã drí Líndrí Tãndí Ôvârí kâ rî sĩ.”

Tã Ôvârí drí Yésũ rî êdézó njãâ lôsĩ gólâkâ tãsĩ rî

(Mãtáyõ 3.13–4.11; Lúkạ̃ 3.21-22; 4.1-13)

9 Nĩngá sĩ, Yésũ drí ngãzó Nãzãrétã gólâ ꞌbạ̃drı̣̃ zı̣̃lı̣́ Gãlĩláyã rî ꞌá rî lésĩ nĩlí Yõwánĩ ngálâ. Nĩngá sĩ, Yõwánĩ drí ngãzó gólâ rî îbábátízãlé áyágá zı̣̃lı̣́ Jõrõdénĩ rî ꞌá. 10 Gõꞌdá nĩngá sĩ, Yésũ õtírĩ rĩî âfõlé lı̣̃mvû ꞌdĩ ꞌásĩ rî, gólâ drí ꞌbũû ndrẽzó rû njı̣̃rı̣̃ ꞌá, gõꞌdá Líndrí Tãndí Ôvârí kâ drí âꞌdézó drı̣̃ lâ õzõ ạ̃túꞌbú kâtí. 11 Gõꞌdá úlı̣́ drí ậꞌúzó ꞌbũû lésĩ Yésũ drí kĩ nĩ rî, “Nî nõ ámâ mvá ífífí má drí lôvó lâ ꞌbãlé kôrô rî ĩꞌdî. Ánî tã sû trá má rú rõô.”

12 Tã ꞌdî vólé drı̣̃ lâ ꞌásĩ, Líndrí Tãndí Ôvârí kâ ꞌdĩ drí Yésũ rî jõzó vólé õmã ꞌálâ. 13 Tólâ õmã ꞌálâ, Yésũ ꞌê kậyı̣̂ rĩꞌá nyâꞌdî-rı̣̃ kõrõnyã õnjí õmã kâ lãfálé. ꞌDĩî Sãtánã íyíkâ rĩꞌá gólâ rî ûjũꞌá kpı̣̃ı̣̂. Gõꞌdá mãlãyíkã Ôvârí kâ rî ꞌbá yí bê, rĩꞌá ĩyî Yésũ rî gógó lôkíꞌá.

Tã Yésũ drí lãjóꞌbá íyíkâ sı̣́sı̣́ rî ꞌbá yî ậzı̣́zó rî

(Mãtáyõ 4.12-22; Lúkạ̃ 4.14-15; 5.1-11)

14 Yõwánĩ gólâ bãbãtízĩ ꞌẽ ꞌbá rî ômbérẽ gạ̃nı̣́mạ̃ ꞌá rî vólé drı̣̃ lâ ꞌásĩ rî, Yésũ drí ngãzó gõlé Gãlĩláyã ꞌálâ. Tólâ gólâ lậmû võ ꞌásĩ nĩlí nĩꞌá tã âtî-âtî Ôvârí kâ pẽ bê. 15 Gólâ kĩ nĩ rî, “Ôvârí njı̣̃ lạ́tı̣̂ trá ãnî drí rĩzó kũmũ íyíkâ zẽlé õjílã íyíkâ ró. Âꞌdô bê trá ĩtí rî, nĩ âjâ drı̣̃ tã õnjí ãníkâ ꞌásĩ, nĩ gõ ró tã lẽlẽ ãníkâ ꞌbãlé tã âtî-âtî tãndí Ôvârí kâ ꞌdĩ ꞌá.”

16 Kậyı̣̂ ãlô sĩ, Yésũ õtírĩ rĩî nĩlí lı̣̃mvû ândrê Gãlĩláyã kâ rî tı̣́ sĩ rî, drílâ nĩzó ı̣̃ꞌbı̣̂ ꞌbẽ ꞌbá ãzâ ꞌbá yî ûsúlı̣́ rı̣̃, Sĩmónã Pétẽrõ gõꞌdá ậdrúpı̣̃ lâ Ãndĩríyã bê. Gólĩyî rĩꞌá îmbá ĩyíkâ ı̣̃ꞌbı̣̂ kâ vũꞌá lı̣̃mvû ꞌá. Sĩmónã yî Ãndĩríyã bê rĩꞌá ĩyî kpạ̃rạ̃tı̣́ ı̣̃ꞌbı̣̂ ꞌbẽ ꞌbá ꞌî. 17 Nĩngá sĩ, Yésũ drí ngãzó tã âtálé gólĩyî drí kĩ nĩ rî, “Nĩ ânĩ ꞌdẽlé má vósĩ, tãlâ má ꞌbã ró ãnî bê õjílã âsé ꞌbá ró má drí, gólĩyî ãꞌdô ró õjílã ámákâ ró, õzõ ãnî drí âꞌdórẽ ı̣̃ꞌbı̣̂ âsé ꞌbá ró sı̣́sı̣́ rî kâtí.” 18 Gõꞌdá nĩngá sĩ, drílĩyî ngãzó ꞌwãâ îmbá ĩyíkâ âyélé ꞌdẽzó Yésũ vósĩ lãjóꞌbá gólâkâ ró. 19 Gõꞌdá drílĩyî ngãzó nĩlí ạ̃tı̣́ ꞌálâ fínyáwá. Nĩngá sĩ, Yésũ drí Zẽbẽdáyõ yî ûsúzó mvá lâ yí bê rı̣̃, rú lâ yî Yãkóbã yî Yõwánĩ bê. ꞌDĩî gólĩyî rĩꞌá kõlóngbõ ꞌá îmbá ĩyíkâ lı̣̃fı̣́ lâ êdéꞌá. 20 Gõꞌdá nĩngá sĩ, Yésũ ndrê gólĩyî bê rî, drílâ ngãzó ꞌwãâ Yãkóbã yî ậzı̣́lı̣́ Yõwánĩ bê âꞌdólé lãjóꞌbá íyíkâ ró. Nĩngá sĩ, drílĩyî ngãzó átá lâ yî âyélé kõlóngbõ ꞌá ꞌdẽzó Yésũ vósĩ lãjóꞌbá gólâkâ ró.

Tã õjílã líndrí õnjí bê rî tãsĩ

(Lúkạ̃ 4.31-37)

21 ꞌDĩî vósĩ, Yésũ yî drí ngãzó nĩlí lãjóꞌbá íyíkâ bê jạ̃rı̣́bạ̃ zı̣̃lı̣́ Kãpẽrãnómã rî ꞌálâ. Kậyı̣̂ rãtáã kâ sĩ rî, Yésũ yî drí ngãzó fĩlí ĩyî jó tã Ôvârí kâ ârî kâ ꞌá. Tólâ Yésũ drí ngãzó rĩꞌá tã Ôvârí kâ îmbálé õjílã drí. 22 Gõꞌdá nĩngá sĩ rî, õjílã ꞌdî ꞌbá yî tı̣̂ lâ yî drí ậꞌdı̣́zó tã Yésũ drí rĩꞌá îmbálâ ꞌdĩ drí sĩ. Tã îmbâ Yésũ kâ rî âꞌdó õzõ lı̣̃fı̣́ îmbá ꞌbá ãzâ ꞌbá yî gólĩyî rĩ ꞌbá rĩlí lãꞌbí Ôvârí kâ âꞌdálé rî ãzâ ꞌbá yí kâtí kô ãlôwálâ, tãlâ Yésũ rî gógó nyãányâ lâ îmbâ tã íyíkâ cú drı̣́-ãcê kúmú kâ rî sĩ.

23 Yésũ õtírĩ rĩî drẽ tã îmbálé rî, ãgô ãzâ bê rĩꞌá líndrí õnjí ạ̃bạ̃bạ̃ Sãtánã kâ rî kâ bê, ômbê gólâ trá vũdrı̣́. Gõꞌdá ạ̃trũ kũꞌdũ ró, ãgô rî ꞌdĩ drí ngãzó rĩꞌá ôtrélé lạ̃zı̣́ zı̣̃zı̣̃ bê úlı̣́ líndrí õnjí yí ꞌá ꞌdĩ ꞌbá yí kâ sĩ kĩ nĩ rî, 24 “Má nı̣̃ nî trá dódó, Yésũ õjílã Nãzãrétã kâ ró. Nî õjílã ndı̣̂ndı̣̂ ꞌî pạ̃tı̣́ı̣̃ Ôvârí kâ rî ĩꞌdî. Ní lẽ ãꞌdô ꞌẽlé má rú yã? Ní ânĩ nô mâ líndrí õnjí ró ãgô nõ ꞌá nõ fũlı̣́ yã?”

25 Gõꞌdá nĩngá sĩ, Yésũ drí tã âtázó líndrí õnjí ạ̃bạ̃bạ̃ kâ ꞌdĩ drí ꞌálé ãdrã sĩ, “Ní rî tı̣́tı̣́, ní âfõ vólé ãgô nõ ꞌásĩ.” 26 Gõꞌdá nĩngá sĩ, líndrí õnjí ạ̃bạ̃bạ̃ kâ rĩ ꞌbá ãgô ꞌdĩ ꞌá ꞌdĩ drí rĩzó ãgô rî ꞌdĩ îyálé kĩíkĩí mbârâkã sĩ, drílâ ãgô ꞌdĩ ꞌbãzó ôtrélé ngbạ́lạ́-ngbạ́lạ́, gõꞌdá drílâ ngãzó drı̣́ înjílí vólé ãgô rî ꞌdĩ rú sĩ.

27 Gõꞌdá nĩngá sĩ, õjílã tı̣̂ drí ậꞌdı̣́zó ndrĩ tã ꞌdî drí sĩ. Nĩngá sĩ, drílĩyî ngãzó rĩꞌá tã îjílí ĩyî võ ꞌásĩ kĩ nĩ rî, “Ngá nõtí nõ ãꞌdô ꞌî? Gólâ rî tã âtálé drı̣́-ãcê Ôvârí kâ rî sĩ, tãlâ líndrí õnjí ꞌdĩ ãârî ró kpá tã gólâ drí rĩꞌá rãlâ rî ꞌbá yî bê.” 28 Nĩngá sĩ, õjílã ꞌdî ꞌbá yî drí ngãzó nĩlí ꞌbã ꞌálâ tã Yésũ drí líndrí õnjí ꞌdĩ drõzó ꞌdĩ âtálé õjílã ãzâ ꞌbá yî drí. Ĩtí, tã ꞌdî ꞌbã Yésũ rî rú âꞌdólé lı̣̂kû-lı̣̂kû ró ꞌbạ̃drı̣̃ Gãlĩláyã kâ rî ꞌásĩ dîrî kạ̃ngbû.

Tã Yésũ drí ngá lãzé ꞌbá îngázó Kãpẽrãnómã ꞌálâ rî

(Mãtáyõ 8.14-17; Lúkạ̃ 4.38-41)

29 ꞌDĩî vósĩ, Yésũ yî drí ngãzó nĩlí vólé jó tã Ôvârí kâ ârî kâ rî ꞌásĩ. Gólĩyî Sĩmónã, Ãndĩríyã, Yãkóbã, gõꞌdá Yõwánĩ yí bê. Gólĩyî nĩ kôrô mbı̣̂ Sĩmónã Pétẽrõ yî drí ꞌbã ꞌálâ ậdrúpı̣̃ lâ Ãndĩríyã bê. 30 Tólâ Sĩmónã rî ãdrá rĩꞌá ậyı̣́ꞌá vũdrı̣́ gbãrãkã drı̣̃ı̣̂ jó ꞌá. Rúꞌbạ́ lâ âmê trá tílí-tílí. Nĩngá sĩ, ꞌwãâ ngá lãzé gólâkâ ꞌdĩ ódrí tã lâ pẽzó Yésũ drí. 31 Yésũ drí ngãzó fĩlí õkó rî ꞌdĩ ngálâ jó ꞌálâ. Nĩngá sĩ, Yésũ drí drı̣́ lâ rũzó sẽlé, tãlâ gólâ õngâ ró bê ûrû. Kôrô ꞌwãâ õkó rî ꞌdĩ rúꞌbạ́ lâ âmé ꞌbá ꞌdĩ drí ậꞌdı̣́zó, gõꞌdá drílâ ngãzó nĩlí ngá nyãnyã lâꞌdílí gólĩyî drí nyãlé.

32 Ị̃tú õtírĩ fĩî rî,* õjílã drí ngãzó rĩꞌá ngá lãzé ꞌbá gõꞌdá kpá gólĩyî líndrí õnjí Sãtánã kâ drí ômbélé trá rî ꞌbá yí bê âtrõlé âjílí Yésũ ngálâ. 33 Gõꞌdá nĩngá sĩ, õjílã jạ̃rı̣́bạ̃ ꞌdî ꞌásĩ rî drí ĩyî ômózó tı̣́lı̣́lı̣́ ró jó tı̣́lı̣́ jó Yésũ drí rĩzó rĩlí rî tı̣́. 34 Nĩngá sĩ, Yésũ drí ngãzó rĩꞌá õjílã dũû ngá lãzé tı̣̂ lârâkô ngĩíngî bê rî ꞌbá yî pãlé ngá lãzé ĩyíkâ ꞌásĩ. Drílâ kpá líndrí õnjí ꞌdĩ ꞌbá yî lâdrózó vólé õjílã gólĩyî âꞌdó ꞌbá ĩꞌdí bê lâ rî ꞌbá yî ꞌásĩ. Gólâ âyé líndrí õnjí ꞌdĩ ꞌbá yî kô tı̣̂ njı̣̃lı̣́ lãndrâ drı̣̃ı̣̂ sĩ, tãlâ gólĩyî nı̣̃ trá kĩ, gólâ ãꞌdî ĩꞌdî yã. Gõꞌdá ĩtí rî, Yésũ lẽé drẽ kô gólĩyî drí íyî tã ꞌbãlé lậꞌbúlı̣́ ꞌwãâ õjílã drí.

Tã Yésũ drí ngãzó lậvũlı̣́ Kãpẽrãnómã ꞌásĩ rî

(Lúkạ̃ 4.42-44)

35 Cı̣̃ı̣́nó rî ꞌdĩ sĩ, Yésũ drí ngãzó jó ꞌdĩ ꞌásĩ ãkpã võ drẽ pạ̃nı̣̃-pạ̃nı̣̃ nĩlí võ õjílã ãkó rî ꞌá tólâ nĩlí tı̣̂ îrátãlé Ôvârí drí. 36 Gõꞌdá Yésũ bê trá yûꞌdạ́wạ́ rî, Sĩmónã yî íyî ãzí-ãzí yí bê drí ngãzó nĩlí Yésũ rî lôndãlé. 37 Gõꞌdá gólĩyî ûsû Yésũ bê rî, drílĩyî ngãzó tã âtálé drílâ kĩ nĩ rî, “Õjílã ndrĩ ꞌdó rĩꞌá ánî lôndãꞌá, ní ãâgõ ró ĩyî pãlé!” 38 Nĩngá sĩ, Yésũ drí tã-drı̣̃ lôgõzó gólĩyî drí kĩ nĩ rî, “Nĩ ꞌdê, mã nĩ ró võ ãzâ ꞌbá yî âꞌdó ꞌbá ãnyî rî ꞌbá yî ꞌálâ, tãlâ má lẽ kpá úlı̣́ Ôvârí kâ pẽlé õjílã gólĩyî võ ꞌdî ꞌbá yî ꞌá ꞌdĩ yî drí, tãlâ ꞌdĩî ngá ꞌẽꞌẽ má drí ânĩꞌá ꞌẽlâ nõngá rî ĩꞌdî.” 39 Ĩtí ró rî, gólĩyî drí lậmúzó dîrî võ Gãlĩláyã kâ rî ꞌásĩ ndrĩ. Võ rî ꞌdĩ ꞌbá yî ꞌá rî, Yésũ drí nĩzó úlı̣́ Ôvârí kâ pẽ bê õjílã drí jó tã Ôvârí kâ ârî kâ rî ꞌbá yî ꞌásĩ. Gõꞌdá gólâ lâdrô líndrí õnjí kpá õjílã líndrí ꞌdĩ ꞌbá yî drí rĩzó ꞌá lâ yî rî ꞌásĩ.

Tã Yésũ drí ãrí ꞌbá êdézó rî

(Mãtáyõ 8.1-4; Lúkạ̃ 5.12-16)

40 Ị̃tú ãzâ sĩ, ãgô ãzâ ãrí ꞌbá ró drí ânĩzó ꞌãꞌî tı̣̃lı̣́ ı̣̃nyạ́kú drı̣̃ı̣̂ Yésũ ândrá. Drílâ ngãzó rúꞌbạ́ lôꞌbãlé Yésũ drí kĩ nĩ rî, “Õzõ ĩîcâ trá ní lı̣̃fı̣́ ãꞌdô ró bê ámâ êdézó rî, ꞌdõvó ní êdê mâ ngbángbá ngá lãzé ámákâ nõ ꞌásĩ.” 41 Nĩngá sĩ, ãgô rî ꞌdĩ ĩzã lâ drí gãzó Yésũ drí. Gõꞌdá Yésũ drí ngãzó drı̣́ ꞌbãlé gólâ drı̣̃ı̣̂, gõzó tã âtálé kĩ nĩ rî, “Ãwô, má lẽ tã trá ánî pãzó âꞌdólé rúꞌbạ́ bê ngbángbá.” 42 Nĩngá sĩ, kôrô ãrí ꞌdĩ drí rû ndẽzó vólé ãgô ꞌdĩ rúꞌbạ́ lâ ꞌásĩ. Gõꞌdá ãgô rî ꞌdĩ rúꞌbạ́ lâ drí âꞌdózó lúwạ́-lúwạ́. 43-44 Gõꞌdá nĩngá sĩ, Yésũ drí ngãzó ãgô rî ꞌdĩ âtílí ngbílí-ngbílí kĩ nĩ rî, “Ní ârî dódó, ní âtâ tã kô tã rî nõ tãsĩ õjílã ãzãkã drí. Ní ꞌdâ lãꞌbí rúꞌbạ́ drí rû êdézó ãrí ꞌásĩ rî ĩꞌdî. Ní nĩ cú nî, ánî nyãányâ âꞌdálé drı̣̃-ꞌbá lãꞌbí ꞌẽ kâ rî drí, ní gõ ró kõrõnyã lı̣̃lı̣́ ngá fẽfẽ ró Ôvârí drí, õzõ tã âtâ Músạ̃ kâ ꞌbãlé ãrí ꞌbá ãꞌdô ró ngbángbá rî kâtí, tãlâ ní ꞌê ró ãwô-ĩtí ãmbá Ôvârí drí. Õzõ ní õꞌê tã rî ꞌdĩ trá ĩtí rî, õjílã ndrĩ âꞌdô nı̣̃ꞌá lâ ĩyî kĩ nĩ rî, ngá lãzé áníkâ ãrí ró ꞌdĩ õndẽ rû trá ní rú sĩ.” 45 Yésũ âtâ bê tã ꞌdî kpálé ĩtí ãgô rî ꞌdĩ drí rî, ãgô rî ꞌdĩ cí tı̣̂ tã Yésũ drí pẽlé yí drí ꞌdĩ drı̣̃ı̣̂ kô. Gólâ ngâ íyîngá nĩꞌá tã rî ꞌdĩ âtá bê õjílã drí ârílí ndrĩ, gõꞌdá tã rî ꞌdĩ drí lậꞌbúzó fãã võ ꞌásĩ cé tı̣̂tı̣̂. Ĩtí lâ ꞌdĩ drí rî, Yésũ îcá gõꞌdá kô nĩꞌá fĩlí jạ̃rı̣́bạ̃ ãzâ ꞌbá yî ꞌásĩ, õjílã tı̣́lı̣́lı̣́ õzó ĩyî gólâ rî ômó kô rõô. Ĩꞌdî ĩtí, Yésũ lãjóꞌbá íyíkâ rî ꞌbá yí bê drí gõzó rĩlí ĩyî õmã ꞌá. Kpálé Yésũ yî rĩrĩ õmã ꞌá ꞌdĩ sĩ rî, õjílã dũû ĩyíkâ zãâ ânĩꞌá ĩyî gólâ ngálâ võ drı̣̃ ꞌásĩ cé tı̣̂tı̣̂.

2

Tã Yésũ drí mbârâkã íyíkâ âꞌdázó tã õnjí ãgô pá lâ drí ôdrãlé trá kpạ̃rạ̃tı̣́ rî kâ rî âyézó rî sĩ

(Mãtáyõ 9.1-8; Lúkạ̃ 5.17-26)

1 Kậyı̣̂ fínyáwá vólé drı̣̃ ꞌásĩ, Yésũ drí ngãzó gõlé vólé Kãpẽrãnómã ꞌálâ. Áâtâ ókĩ nĩ rî, Yésũ bê ꞌbã gólâ drí rĩzó rî ꞌálâ. 2 Gõꞌdá õjílã ârî ĩyî bê úlı̣́ rî ꞌdĩ rî, õjílã ı̣́tı̣́lı̣́lı̣́ drí ngãzó rû êꞌbélé dũû jó ꞌá Yésũ ngálâ bũúũ ạ̃ꞌdı̣́-drı̣̃ ꞌásĩ ndrĩ. Gõꞌdá Yésũ drí ngãzó rĩꞌá tã Ôvârí kâ âtálé gólĩyî drí. 3 Nĩngá sĩ, Yésũ õtírĩ rĩî úlı̣́ âtálé rî, õjílã sû drí ãgô ãzâ pá lâ drí ôdrãlé trá kpạ̃rạ̃tı̣́ rî ậnjı̣̃zó ânĩzó ĩꞌdí bê lâ gbãrãkã sĩ Yésũ ngálâ, tãlâ Yésũ õpâ ró gólâ bê âꞌdólé ndı̣̂ndı̣̂ ró. 4 Nĩngá sĩ, gólĩyî âcâ bê ꞌbã rî ꞌdĩ ꞌá rî, gólĩyî îcá gõꞌdá kô ãgô pá lâ drí ôdrãlé trá kpạ̃rạ̃tı̣́ ꞌdĩ lôfílí Yésũ ngálâ jó ꞌálâ, tãlâ õjílã trá rĩꞌá ĩyî ngbạ̃ꞌũ rõô. Gõꞌdá nĩngá sĩ, õjílã gólĩyî ãgô pá lâ drí ôdrãlé trá ꞌdĩ ậnjı̣̃ ꞌbá ꞌdĩ ꞌbá yî drí ngãzó mbãlé ũpı̣̃ lõlé jó-drı̣̃ lésĩ* gõzó gbãrãkã ãgô pá lâ drí ôdrãlé ꞌdĩ bê ꞌdĩ âꞌĩzó bãgó sĩ îrílí kôrô ũpı̣̃ rî ꞌdĩ ꞌásĩ jó ꞌálâ. 5 Gõꞌdá Yésũ ndrê tã rî ꞌdĩ ĩtí bê rî, drílâ nı̣̃zó lâ kĩ nĩ rî, ãgô ꞌdĩ ꞌbá yî rĩꞌá ĩyî tã lẽlẽ ạ́ngı̣́ bê mbârâkã íyíkâ õjílã pã kâ rî ꞌá. Ĩtí ró rî, Yésũ drí ngãzó tã âtálé ãgô pá lâ drí ôdrãlé trá ꞌdĩ drí kĩ nĩ rî, “Ámâ rû-lẽ-ãzíyã, áâyê nî trá tã õnjí áníkâ ꞌásĩ.”

6 Nĩngá sĩ rî, gólĩyî lãꞌbí îmbá ꞌbá rî ꞌbá yî kpá rĩꞌá ĩyî tólâ Yésũ bê. Gõꞌdá gólĩyî ârî úlı̣́ Yésũ kâ ꞌdĩ bê rî, drílĩyî ngãzó tã ı̣̂sũlı̣́ ĩyî ꞌá kĩ nĩ rî, 7 íyíkâ kô ángô tí ró ãgô nõ drí rĩzó úlı̣́ âtálé nõtí nõ yã? Gólâ trá ꞌẽꞌá Ôvârí rî mbârâkã âmãlé yí drí. Cé Ôvârí ĩꞌdî îcá ꞌbá ró tã õnjí õjílã kâ âyélé.

8 Nĩngá sĩ, Yésũ drí ꞌwãâ tã ı̣̂sũ-ı̣̂sũ gólĩyíkâ ꞌdĩ nı̣̃zó, gõꞌdá drílâ gólĩyî îjízó kĩ nĩ rî, “Nĩ rî tã ı̣̂sũlı̣́ ĩtí lâ ꞌdĩ ró má rú ãꞌdô tãsĩ? 9 Mâ ꞌdíyî pã ꞌbá Ôvârí ngá lésĩ rî ĩꞌdî cú mbârâkã bê õjílã âyézó tã õnjí gólĩyíkâ ꞌásĩ. Gõꞌdá má îcâ trá tã ꞌdî âtálé cú ĩtí lâŋõ ãkó. Tã ꞌẽ ꞌbá âꞌdálâ kĩꞌá nĩ rî, pạ̃tı̣́ı̣̃ má âꞌdô âꞌdóꞌá mbârâkã ꞌdî bê rî, rĩꞌá nõtí, má âꞌdô ãgô nõ pá lâ yî ꞌbãꞌá âꞌdólé tãndí ró. 10 Ngbãângbânõ, má âꞌdô úlı̣́ âtáꞌá, tãlâ mĩ nı̣̃ ró bê kĩꞌá nĩ rî, mâ gólâ Ôvârí drí âjólé trá ûrú lésĩ rî rĩꞌá cú mbârâkã tã õnjí âyê kâ bê ãngó nõ ꞌá nõngá.” Nĩngá sĩ, Yésũ drí tã âtázó ãgô pá lâ drí ôdrãlé trá kpạ̃rạ̃tı̣́ rî drí kĩ nĩ rî, 11 “Má ꞌbã tã ní drí kĩ nĩ rî, ní ngâ ûrû, ní trõ gbãrãkã áníkâ ꞌdĩ nĩzó ꞌbã ꞌálâ.” 12 Nĩngá sĩ, õjílã ꞌdî ꞌbá yî lı̣̃fı̣́ drı̣̃ lâ ꞌá ndrĩ ãgô ꞌdĩ drí ngãzó ꞌwãâ kôrô âdrélé ûrû, drílâ gbãrãkã íyíkâ ꞌdĩ trõzó gõzó ngãlé fõlé ĩꞌdí bê lâ ĩví ꞌálâ. Tã lârâkô ꞌdĩ tãsĩ rî, õjílã ꞌdî ꞌbá yî tı̣̂ lâ yî drí ậꞌdı̣́zó. Gõꞌdá nĩngá sĩ, drílĩyî ngãzó Ôvârí rî lûyı̣́lı̣́ kĩ nĩ rî, “Ị̃tú ãmâ tı̣̃zó rî sĩ rî, mã ndré drẽ tã ꞌdî rî kâtí rî drẽ kó kô. Mã nı̣̃ı̣́ kô kĩ, Ôvârí ãâfẽ mbârâkã trá ãmbá Yésũ drí.”

Tã Yésũ yí kâ bélé-bélé ûꞌdú ꞌbá yí bê

(Mãtáyõ 9.9-13; Lúkạ̃ 5.27-32)

13 Tólâ sĩ, Yésũ yî drí ngãzó gõlé vólé lı̣̃mvû ândrê tı̣́ ꞌálâ tã ârí ꞌbá íyíkâ rî ꞌbá yí bê. ꞌDĩî õjílã ı̣́tı̣́lı̣́lı̣́ rõô bê rĩꞌá ânĩꞌá tã Yésũ kâ ârílí. Nĩngá sĩ rî, Yésũ drí ngãzó tã îmbálé gólĩyî drí.

14 Gõꞌdá ꞌdĩî vósĩ rî, Yésũ yî rĩꞌá lậmúꞌá rî, drílĩyî Mãtáyõ* Ãlõpáyã rî mvá rî ûsúzó rĩꞌá võ íyíkâ bélé-bélé ûꞌdû kâ rî ꞌá. Nĩngá sĩ rî, Yésũ drí ngãzó tã âtálé gólâ drí kĩ nĩ rî, “Ní ngâ ꞌdẽlé má vósĩ âꞌdólé lãjóꞌbá ámákâ ró.” Nĩngá sĩ, Mãtáyõ drí ngãzó ꞌwãâ ꞌdẽlé gólâ vósĩ lãjóꞌbá ró.

15 ꞌDĩî vósĩ, Mãtáyõ drí Yésũ yî ậzı̣́zó yí drí ꞌbã ꞌálâ. Yésũ yî õtírĩ rĩî ngá nyãlé Mãtáyõ rí ꞌbã ꞌálâ rî, bélé-bélé ûꞌdú ꞌbá gõꞌdá gólĩyî lãꞌbí Yúdạ̃ yí kâ rî ꞌdã ꞌbá kô rî ꞌbá yí bê rĩꞌá ĩyî dũû, tãlâ õjílã õzõ gólĩyí kâtí ꞌdĩ ꞌbá yî trá rĩꞌá dũû ꞌdó Yésũ rî vó lôbẽ ꞌbá ró. Yésũ yî lãjóꞌbá íyíkâ rî ꞌbá yí bê rî ĩyî rĩꞌá ngá nyãꞌá gólĩyí bê tólâ.

16 Nĩngá sĩ, lãꞌbí îmbá ꞌbá âꞌdó ꞌbá ĩyî Pạ̃rúsı̣̃* ró rî ꞌbá yî drí ngãzó ânĩlí Yésũ rî ûsúlı̣́ lãjóꞌbá íyíkâ bê rĩꞌá ĩyî ngá nyãꞌá bélé-bélé ûꞌdú ꞌbá ꞌdĩ ꞌbá yí bê gõꞌdá kpá gólĩyî lãꞌbí îzã ꞌbá rî ꞌbá yí bê. Nĩngá sĩ, drílĩyî ngãzó tã îjílí lãjóꞌbá Yésũ kâ rî ꞌbá yî tı̣́ kĩ nĩ rî, “Yésũ rî rĩꞌá ngá nyãlé tã õnjí ꞌbá ꞌdĩ ꞌbá yí bê võ ãlô ꞌá ãꞌdô tãsĩ yã?”

17 Nĩngá sĩ, Yésũ ârî bê tã îjî gólĩyíkâ ꞌdĩ rî, drílâ ngãzó tã-drı̣̃ lôgõlé kĩ nĩ rî, “Ngá lãzé ãkó lé ꞌbá lôndãá ójó kô, cé ngá lãzé ꞌbá lôndã ójó nĩ ĩyî pãlé. Gõꞌdá má ânĩí kô tã mbı̣̂ ꞌbá pãlé, má ânĩ tã õnjí ꞌbá ậzı̣́lı̣́, tãlâ ópâ ró gólĩyî bê tã õnjí gólĩyíkâ ꞌásĩ.”

Tã tã îmbâ óꞌdí Yésũ kâ rî tãsĩ

(Mãtáyõ 9.14-17; Lúkạ̃ 5.33-39)

18 Nĩngá sĩ, tã ârí ꞌbá Yõwánĩ bãbãtízĩ ꞌẽ ꞌbá ró rî kâ gõꞌdá kpá Pạ̃rúsı̣̃ kâ bê rî ĩyî trá tı̣̂ ꞌbĩlí rĩzó ꞌálé ꞌãꞌí ró rãtáã ꞌẽlé Ôvârí drí lãꞌbí Yúdạ̃ yí kâ vó ró. Nĩngá sĩ, õjílã ãzâ ꞌbá yî drí ngãzó Yésũ rî îjílí kĩ nĩ rî, “Tã ârí ꞌbá Yõwánĩ bãbãtízĩ ꞌbá ró rî kâ kpạ̃rạ̃tı̣́ tã ârí ꞌbá Pạ̃rúsı̣̃ kâ bê, rî ĩyî tı̣̂ ꞌbĩlí rĩzó ꞌálé ꞌãꞌí ró rãtáã ꞌẽlé Ôvârí drí. Gõꞌdá ãꞌdô tãsĩ gólĩyî tã ârí ꞌbá ánî nyãányâ kâ ró rî ꞌbá yî rí kô tı̣̂ ꞌbĩlí rĩzó ꞌálé ꞌãꞌí ró õzõ gólĩyí kâtí yã?”

19 Nĩngá sĩ, Yésũ drí tã-drı̣̃ lôgõzó gólĩyî drí úlı̣́ mãnĩgõ sĩ kĩ nĩ rî, “Õdrógô* bê rĩꞌá nõngá ãnî lãfálé ꞌá. Âꞌdô âꞌdóꞌá íyíkâ ángô tí ró ũmú gólâkâ drí rĩzó tı̣̂ ꞌbĩlí, gõꞌdá õdrógô drí âꞌdózó kpá bê lãfálé lâ yî ꞌá ãyĩkõ õnõ-võ kâ ꞌẽlé gólĩyí bê rî yã? Îcá kô âꞌdólé ĩtí lâ ꞌdĩ ró, tãlâ õdrógô bê gólĩyî lãfálé. 20 Gõꞌdá ı̣̃zạ́tú rî, ı̣̃tú âꞌdô ậwúꞌá trá õdrógô trõzó vólé gólĩyî lãfálé sĩ. Gõꞌdá ı̣̃tú rî ꞌdĩ tú rî, gólĩyî âꞌdô rĩꞌá trá ꞌálé ꞌãꞌí ró ĩzã drí sĩ.

21 “Úlı̣́ mãnĩgõ ãzâ bê rı̣̃ tã îmbâ óꞌdí ámákâ rî tãsĩ, gólĩyî rĩꞌá nõtí. Ólôsé ítá óꞌdí ró rî kô kpạ̃ạ́kũ ítá ạ̃kû ôsĩ ꞌbá trá rî rú, tãlâ ítá óꞌdí ꞌdĩ õzó ôró ânjólé vólé ítá ạ̃kû ꞌdĩ ũpı̣̃ lâ âyélé hõwéẽ ậvû-ậvû ró lậvũlı̣́ gạ̃rạ̃ sı̣́sı̣́ rî drı̣̃ı̣̂ sĩ. 22 Gõꞌdá âꞌdó kô tãndí ró õjílã ãzâ drí õdrá óꞌdí lôrózó mõrá gólâ ạ̃kû mbârâkã ãkó rî ꞌá. Gólâ õꞌê trá ĩtí rî, gõꞌdá õdrá õtírĩ ângá rî, mõrá ạ̃kû ꞌdĩ âꞌdô pı̣̃ꞌá, õdrá ꞌdĩ drí lâsózó vũdrı̣́ rû îzãlé. Ĩtí rî, órî õdrá óꞌdí lôrólâ mõrá gólâ tãndí ró rî ꞌá. Tã ꞌdî tãsĩ rî, âꞌdô rĩꞌá dódó cú ĩtí rû îzã ãkó. Ĩtí rî, îcá kô tã îmbâ óꞌdí ámákâ rî ônjálé lãꞌbí ạ̃kû rî bê.”

Tã Yésũ drí íyî âꞌdázó kậyı̣̂ rãtáã kâ rî lı̣́pı̣̂ lâ ró rî

(Mãtáyõ 12.1-8; Lúkạ̃ 6.1-5)

23 Kậyı̣̂ rãtáã kâ* sĩ, Yésũ yî lãjóꞌbá íyíkâ rî ꞌbá yí bê rĩꞌá ĩyî nĩꞌá kôrô ạ́mvú ạ̃drúgú lı̣̂njı̣́ ꞌbá trá rî kâ ꞌásĩ. Ạ́mvú rî ꞌdĩ ꞌá nĩngá rî, drílĩyî ngãzó rĩꞌá ạ̃drúgú vũlı̣́ rĩꞌá nyãlâ lõfó drí sĩ.

24 Nĩngá sĩ, õjílã Pạ̃rúsı̣̃ kâ ârî ĩyî tã ꞌdî bê rî, drílĩyî ngãzó Yésũ rî îjílí kĩ nĩ rî, “Lãjóꞌbá áníkâ rî ĩyî cú ĩtí lãꞌbí ãmákâ rî ꞌdã ãkó ãꞌdô tãsĩ yã? Drílĩyî rĩzó rĩꞌá lôsĩ ꞌẽlé kậyı̣̂ rãtáã kâ rî sĩ.”

25-26 Nĩngá sĩ, Yésũ drí ngãzó tã ꞌdî drı̣̃ lâ lôgõlé gólĩyî drí kĩ nĩ rî, “Nĩ zı̣́ tã kúmú ạ́ngı̣́ Dạ̃wúdı̣̃ rî tãsĩ búkũ Ôvârí kâ ꞌá rî kô yã?* Ị̃tú Ãbĩyãtárã drí âꞌdózó drẽ ãmbá drı̣̃-ꞌbá lãꞌbí ꞌẽ ꞌbá rî ꞌbá yí kâ ró, gõꞌdá Dạ̃wúdı̣̃ yî drí âꞌdózó ạ̃jú ꞌbũ ꞌbá íyíkâ rî ꞌbá yí bê lõfó ró kôrô rî. Gõꞌdá drílĩyî ngãzó fĩlí jó Ôvârí kâ ꞌá ãmbãtã fẽlé trá ngá fẽfẽ ró Ôvârí drí rî nyãlé rî. Nĩ nı̣̃ trá tãndí ró kĩ nĩ rî, cé drı̣̃-ꞌbá lãꞌbí ꞌẽ kâ rî ꞌbá yî áâyê ĩꞌdî ngá nyãnyã rî ꞌdĩ nyãlé. Ãꞌdô kpálé ĩtí rî, Dạ̃wúdı̣̃ yî nyâ ngá nyãnyã rî ꞌdĩ ạ̃jú ꞌbũ ꞌbá íyíkâ ꞌdĩ ꞌbá yí bê. Gõꞌdá áâtá kô kĩ nĩ rî, gólĩyî lãꞌbí îzã ꞌbá ꞌî tã gólĩyî drí ꞌẽlé trá ꞌdĩ tãsĩ, tãlâ lõfó mbârâkã lậvũ kôrô tã lãꞌbí ꞌdã ꞌbá kâ rî drı̣̃ı̣̂ sĩ.”

27 Nĩngá sĩ, Yésũ âtâ tã ãzâ kpá trá gólĩyî drí kĩ nĩ rî, “Ôvârí ꞌbã ı̣̃tú rãtáã kâ ꞌdĩ âꞌdólé õjílã drí lôvózó ꞌá lâ. Gõꞌdá ꞌbãá õjílã kô lãꞌbí kậyı̣̂ rãtáã kâ lậnjı̣̃ lâ trõlé. 28 Mâ gólâ Ôvârí drí âjólé trá ûrú lésĩ rî, ĩꞌdî kậyı̣̂ rãtáã kâ drı̣̃lı̣́.”

3

Tã Yésũ drí ãgô drı̣́ ôgô-ôgô bê rî êdézó ı̣̃tú rãtáã kâ sĩ rî

(Mãtáyõ 12.9-14; Lúkạ̃ 6.6-11)

1 Kậyı̣̂ rãtáã kâ ãzâ sĩ, Yésũ yî drí ngãzó nĩlí fĩlí jó tã Ôvârí kâ ârî kâ rî ꞌálâ. Jó rî ꞌdĩ ꞌá tólâ rî, ãgô ãzâ bê rĩꞌá. Ãgô rî ꞌdĩ drı̣́ lâ rĩꞌá ôgô-ôgô ró. 2 Gõꞌdá Pạ̃rúsı̣̃ yî lãꞌbí îmbá ꞌbá ãzâ ꞌbá yí bê kpá bê rĩꞌá ĩyî tólâ. Gólĩyî lẽ Yésũ rî ạ̃lı̣̃ âŋõlé tã õnjí ꞌbá ró. Gólĩyî rĩꞌá Yésũ rî mãndĩkã lôꞌbãꞌá ngãtá Yésũ rî âꞌdô ãgô gólâ drı̣́ lâ drí ôgólé ôgô ꞌdĩ pãꞌá yã rî, ãꞌdô kpálé kậyı̣̂ rãtáã kâ rî ĩꞌdî rî. 3 Nĩngá sĩ, Yésũ drí ngãzó ãgô ꞌdĩ zı̣̃lı̣́ kĩ nĩ rî, “Ní ngâ ûrû, gõꞌdá ní ânĩ ró âdrélé õjílã lãfálé ꞌá nõlé.” Ĩtí rî, ãgô rî ꞌdĩ drí tã ꞌdî ꞌẽzó té ĩtí.

4 ꞌDĩî vósĩ rî, Yésũ drí ngãzó tã pẽlé õjílã ꞌdî ꞌbá yî drí kĩ nĩ rî, “Kậyı̣̂ rãtáã ꞌẽzó rî sĩ rî, tã mbı̣̂mbı̣̂ ꞌẽlé rî íyíkâ kó ãꞌdô ꞌî yã? Ĩtí rî, tã ꞌbãꞌbã ãmákâ ꞌẽlé rî ꞌbã ãmâ õjílã ꞌâ ậmúlı̣́ ngãtá ꞌâ ậmúlı̣́ kô yã? Tã ꞌbãꞌbã rî gógó ãlôlâ ãmákâ ꞌdĩ ꞌbã ãmâ bê õjílã pãlé ngãtá õjílã âyélé drãlé yã?” Nĩngá sĩ rî, õjílã ꞌdî ꞌbá yî drí rĩzó ĩyî njũrũ tã ꞌdî drı̣̃ lâ lôgõ ãkó.

5 Gõꞌdá ĩtí rî, Yésũ drí võ ndrẽzó gólĩyî drı̣̃ı̣̂ sĩ lı̣̃fı̣́ ı̣̂njı̣̂-ı̣̂njı̣̂ õmbã kâ rî sĩ. Gólâ gõꞌdá kpá ĩzã ró gólĩyî tãsĩ, tãlâ gólĩyî drı̣̃ rĩꞌá âmbâ-âmbâ ró ĩzã ngá lãzé ꞌbá kâ nı̣̃lı̣́. Ĩꞌdî ĩtí, Yésũ drí ngãzó tã pẽlé ãgô drı̣́ bê kõgõꞌdõ ꞌdî drí kĩ nĩ rî, “Ní êjẽ ánî drı̣́ ꞌdĩ, tãlâ ẽêjẽ ró rû bê mbı̣̂mbı̣̂ ró.” Nĩngá sĩ, ãgô ꞌdĩ drí tã ꞌdî ꞌẽzó té õzõ âtálé ꞌdĩ kâtí, gõꞌdá kôrô drı̣́ lâ ꞌdĩ drí rû êjẽzó âcálé mbı̣̂mbı̣̂ dódó. 6 Tã rî ꞌdĩ vólé drı̣̃ lâ ꞌásĩ, Pạ̃rúsı̣̃ ꞌdĩ ꞌbá yî drí ngãzó nĩlí õjílã gólĩyî kúmú ạ́ngı̣́ zı̣̃lı̣́ Ẽródẽ rî kâ rî ꞌbá yî ngálâ nĩlí nĩꞌá tã ı̣̂ꞌbı̣̃lı̣́, ãꞌdô ró bê Yésũ rî fũzó vólé.

Tã lârâkô Yésũ drí ꞌẽlé lı̣̃mvû ândrê tı̣́ ꞌálâ rî

7-8 Tólâ sĩ, Yésũ yî drí ngãzó tã ârí ꞌbá íyíkâ rî ꞌbá yí bê nĩlí õjílã õꞌbí ꞌdĩ ꞌbá yî âyélé nĩzó lı̣̃mvû ândrê zı̣̃lı̣́ Gãlĩláyã rî tı̣́ ꞌálâ. Gõꞌdá õjílã dũû drí ânĩzó ꞌbạ̃drı̣̃ Gãlĩláyã kâ rî lésĩ ꞌdẽlé gólĩyî vósĩ. Õjílã dũû ãzâ ꞌbá yî fî kpá dró dũû ꞌdẽlé gólĩyî vó, tãlâ gólĩyî ârî tã ạ́ngı̣́ Yésũ drí rĩꞌá ꞌẽlâ rî trá. Õjílã ãzâ ꞌbá yî ânĩ ĩyî ĩyíkâ Yẽrõsãlémã lésĩ, kpá võ ãzâ ꞌbá yî lésĩ Yũdạ́yạ̃ ꞌá. Ãzâ ꞌbá yî ânĩ ĩyî ꞌbạ̃drı̣̃ Ị̃dũmı̣́yạ̃ kâ rî lésĩ, ũrûkậ ꞌbá yî gõꞌdá ĩyíkâ kpá áyágá Jõrõdénĩ rî ꞌáꞌá lé drı̣̃ lâ lésĩ, gõꞌdá gólĩyî jạ̃rı̣́bạ̃ zı̣̃lı̣́ Tírã Sĩdónã bê rî gãrã drı̣̃ lâ lésĩ. 9 Tãlâ õjílã ı̣́tı̣́lı̣́lı̣́ ꞌdĩ ꞌbá yî tãsĩ rî, Yésũ drí ngãzó tã âtálé tã ârí ꞌbá íyíkâ rî ꞌbá yî drí kõlóngbõ mvá âsélé ãnyî mbãzó ꞌá lâ, õzó ĩyî íyî lôzé kô. 10 Yésũ ꞌê ĩtí ró, tãlâ õjílã ngá lãzé ꞌbá ndrĩ ꞌdó rû fũꞌá ĩyî ânĩlí gólâ rî dõlé, tãlâ yĩ pâ ró ngá bê kpá ngá lãzé ĩyíkâ rî ꞌbá yî ꞌásĩ, tãlâ gólĩyî nı̣̃ trá kĩ, sı̣́sı̣́ Yésũ pâ õjílã ngá lãzé ꞌbá trá rõô. 11 Õjílã líndrí õnjí drí ômbélé rî ꞌbá yî tãsĩ, õzõ gólĩyî õtírĩ Yésũ rî ndrẽê rî, kôrô líndrí õnjí gólĩyíkâ ꞌdĩ drí gólĩyî lûvũzó ı̣̃nyạ́kú drı̣̃ı̣̂ ôtrê-ôtrê bê ûrû kĩ nĩ rî, “Nî ĩꞌdî Ôvârí rî mvá ꞌî.” 12 Yésũ drí tã ꞌbãzó líndrí õnjí ꞌdĩ ꞌbá yî drí, tãlâ gólĩyî õzó íyî tã lôfõô.

Tã Yésũ drí õjílã mûdrı̣́-drı̣̃-lâ-ngâ-rı̣̃ njĩzó lãjóꞌbá íyíkâ ró rî

(Mãtáyõ 10.1-4; Lúkạ̃ 6.12-16)

13-14 Nĩngá sĩ, Yésũ yî drí ngãzó tã ârí ꞌbá íyíkâ yí bê nĩlí únı̣́ ꞌálâ. ꞌDĩî vósĩ rî, drílâ ngãzó ãgô mûdrı̣́-drı̣̃-lâ-ngâ-rı̣̃ yí drí lẽlé rî ꞌbá yî ậzı̣́lı̣́ âꞌdólé lãjóꞌbá íyíkâ ró. Gõꞌdá nĩngá sĩ, drílĩyî ngãzó ânĩlí gólâ ngálâ. Gólâ njĩ gólĩyî ꞌdĩ, tãlâ gólĩyî õrî ró bê yí bê, gõꞌdá kpá tãlâ yí lâjô ró gólĩyî bê nĩlí úlı̣́ íyíkâ pẽ bê, 15 gõꞌdá gólĩyî ãꞌdô ró bê cú mbârâkã drı̣́-ãcê kâ bê líndrí õnjí lâdrózó õjílã gólĩyî líndrí õnjí drí ômbélé rî ꞌbá yî ꞌásĩ, tãlâ líndrí õnjí ãâfõ ró vólé gólĩyî ꞌásĩ. 16 Nõô yî rĩꞌá ãgô Yésũ drí njĩlí mûdrı̣́-drı̣̃-lâ-ngâ-rı̣̃ rî ꞌbá yî rú lâ yî ĩꞌdî,

Sĩmónã gólâ drí zı̣̃lı̣́ kpá Pétẽrõ rî, 17 Zẽbẽdáyõ rî mvá yî

Yãkóbã yî

Yõwánĩ bê gólĩyî Yésũ drí rú lâ yî zı̣̃lı̣́ kpạ̃rạ̃tı̣́ “ ‘Mõgbárá Mvá” ’ rî, 18 Gólâ njĩ kpá

Ãndĩríyã,

Fílĩpõ,

Bãtõlõméyõ,*

Mãtáyõ,

Tómã,

Yãkóbã Ãlõpáyã rî mvá,

Tãdéyõ,*

Sĩmónã gólâ fĩ ꞌbá õmã ꞌá õmbã ꞌẽlé ꞌbạ̃drı̣̃ tãsĩ rî ĩꞌdî, 19 gõꞌdá

Yúdạ̃ Ĩsĩkãrĩyótã gólâ ꞌẽ ꞌbá Yésũ rî gĩlí fũlı̣́ rî.

Tã Yésũ drí tã ı̣̂sũ ányâ íyî tãsĩ rî êdézó mbı̣̂ rî

(Mãtáyõ 12.22-32; Lúkạ̃ 11.14-23; 12.10)

20 ꞌDĩî vósĩ, Yésũ yî drí ngãzó nĩlí tã ârí ꞌbá íyíkâ yí bê gõlé ꞌbã ĩyî drí rĩzó rî ꞌálâ. Gólĩyî cãcã gõlé ꞌbã ꞌálâ rî vósĩ, õjílã drí rû êꞌbézó óꞌdí ngbạ̃ꞌũ dîrî Yésũ yî rú sĩ lậvũlı̣́ kôrô, tãlâ Yésũ yî õzó îcá nyãsá nyãlé kô. 21 Tã Yésũ drí rĩꞌá ꞌẽlâ ꞌdĩ drí lûꞌúzó áró lâ yî bı̣́lı̣́, gõꞌdá drílĩyî ngãzó ânĩlí, tãlâ yĩ õtrõ ró gólâ bê vólé, tãlâ áâtâ trá ókĩ nĩ rî, “Yésũ ãꞌdô õjílã lîfõ ꞌî.”

22 Gõꞌdá kpá lãꞌbí îmbá ꞌbá ãzâ ꞌbá yî ânĩ ꞌbá ĩyî Yẽrõsãlémã lésĩ rî, ânĩꞌá tã Yésũ kâ rĩꞌá ꞌẽlâ rî ꞌbá yî ndrẽlé ĩyî lı̣̃fı̣́ sĩ, âtâ ĩyî tã mbârâkã Yésũ kâ rî tãsĩ kĩ nĩ rî, “Sãtánã õfẽ mbârâkã nĩ Yésũ drí. ꞌDĩî kúmú líndrí õnjí kâ* rî nĩ rĩꞌá mbârâkã fẽlé drílâ líndrí õnjí lâdrózó ĩꞌdî sĩ lâ vólé õjílã ꞌásĩ.” 23 Gõꞌdá ĩtí, Yésũ ârî tã ꞌdî bê rî, drílâ ngãzó gólĩyî lãꞌbí îmbá ꞌbá ꞌdĩ ꞌbá yî ậzı̣́lı̣́ yí ngálâ. Nĩngá sĩ, drílâ ngãzó rĩlí tã âtálé gólĩyî drí kĩ nĩ rî, “Ĩtí rî, Sãtánã âꞌdô îcáꞌá íyî nyãányâ drõlé vólé õjílã ꞌásĩ ꞌdî ángô tí ró yã? Tã ı̣̂sũ ãníkâ ámâ tãsĩ ányâ ró. 24 Tã âꞌdálâ bê rı̣̃: Õzõ ꞌbã-tı̣̂ õrî rû lônyĩ-lônyĩ ró ạ̃wạ̃ ꞌẽlé rî, ꞌbã-tı̣̂ rî ꞌdĩ îcá kô âdrélé ạ̃wạ̃ ꞌdî ꞌẽlé té õzõ gólĩyî drí fĩî ômbérẽ ãlô rî kâtí. 25 Gõꞌdá kpá õzõ õjílã ạ̃ꞌdı̣́-drı̣̃ ãlô rî kâ õlônyĩ ĩyî lãfálé lônyĩ-lônyĩ rû fũzó ãzí-ãzí bê rî, ꞌdĩî ạ̃ꞌdı̣́-drı̣̃ ꞌdî njãá kô zı̣̃ rû fũfũ rî ꞌdĩ ꞌá. 26 Kpá ĩtí ró, õzõ Sãtánã õfẽ fí mbârâkã trá má drí líndrí õnjí drõzó rî, ꞌdĩî gólâ ngâ trá ạ̃jú ꞌbũlı̣́ íyî nyãányâ bê gõꞌdá gólâ rĩꞌá rû lônyĩ-lônyĩ ró, gõꞌdá gólâ âꞌdô mbârâkã gólâkâ îzãꞌá ꞌwãâ.

27 “Gõꞌdá mĩ nı̣̃ trá, ũgú îcá kô fĩlí jó õjílã gólâ fãfã bê rî kâ ꞌá cú ĩtí õjílã rî ꞌdĩ ômbé ãkó njírí-njírí. Îcá trá fãfã õjílã ꞌdî kâ drí âꞌdólé lậvũlı̣́ kôrô fãfã ꞌbã lı̣́pı̣̂ ꞌdĩ kâ drı̣̃ı̣̂ sĩ. Õzõ óõômbê gólâ trá rî, ũgú drí gõzó fí fĩlí ngá ꞌẽꞌá ûgũlâ rî ûgũlı̣́. Ĩtí rî, fãfã ámákâ lậvũ trá kôrô fãfã Sãtánã kâ drı̣̃ı̣̂ sĩ.

28 “Nõô má âtâ tã pạ̃tı̣́-pạ̃tı̣̃ ꞌî ãnî drí, tã tı̣̂ õnjí õjílã úlı̣́ âtá ꞌbá õnjí Ôvârí rú rî, âꞌdô îcáꞌá cú Ôvârí drí tã õnjí gólĩyíkâ ꞌdĩ ꞌbá yî âyélé. 29 Gõꞌdá õjílã úlı̣́ õnjí âtá ꞌbá Líndrí Tãndí Ôvârí kâ rú rî, îcá kô tã õnjí gólĩyíkâ âyélé ãlôwálâ. Gõꞌdá âꞌdô íyíkâ lậnjı̣̃ tã õnjí ꞌdĩ kâ njı̣̃ꞌá zãâ bạ̃dı̣̃ ạ̃dũkũ ãkó.” 30 Yésũ âtâ úlı̣́ ꞌdĩ ĩtí, tãlâ õjílã ꞌdî ꞌbá yî ꞌê ꞌdásí trá Líndrí Tãndí Ôvârí kâ rú úlı̣́ gólĩyíkâ sĩ kĩ nĩ rî, Yésũ âꞌdô líndrí õnjí zẽlé.

Tã Yésũ rî áró yî tãsĩ

(Mãtáyõ 12.46-50; Lúkạ̃ 8.19-21)

31-32 ꞌDĩî õjílã dũû trá rĩꞌá ĩyî dîrî gbãâ Yésũ rú sĩ. Nĩngá sĩ rî, Yésũ rî ândré gõꞌdá Yésũ rî ậdrúpı̣̃ yí bê drí âcázó. Gólĩyî âcâ bê rî, drílĩyî rĩzó tãkõ ĩví ꞌálâ, tãlâ îcá kô gólĩyî drí âcázó fĩlí kôrô jó ꞌálâ õjílã õꞌbí ꞌdĩ ꞌbá yî tãsĩ. Gõꞌdá drílĩyî tã âtízó jó ꞌálâ Yésũ drí, Yésũ rî ậzı̣́lı̣́ ânĩlí ĩyî ngálâ ĩví ꞌálâ. Nĩngá sĩ, õjílã rĩ ꞌbá jó ꞌálâ ꞌdĩ ꞌbá yî drí tã âtázó Yésũ drí kĩ nĩ rî, “Ní ndrê drẽ, ánî ândré ánî ậdrúpı̣̃ yí bê rĩꞌá ĩyî ĩví ꞌálâ, gõꞌdá gólĩyî lẽ nî âfõlé ĩyî ngálâ.”

33 Nĩngá sĩ, Yésũ drí ngãzó tã lôgõlé kĩ nĩ rî, “Ámâ ândré ámâ ậdrúpı̣̃ yí bê ĩyíkâ ãꞌdî ĩꞌdî yã? Õjílã ãzâ ꞌbá yî kpá ámâ áró ꞌî.” 34 Ĩtí, drílâ ngãzó võ ndrẽlé dîrî õjílã rĩ ꞌbá pạ̃rạ̃-pạ̃rạ̃ gólâ rú sĩ gbãâ ꞌdĩ ꞌbá yî drı̣̃ı̣̂ sĩ, gõꞌdá drílâ tã âtázó kĩ nĩ rî, “Nĩ ndrê, nõô ámâ ândré yî ĩꞌdî ámâ ậdrúpı̣̃ yí bê ámâ îzó yí bê. 35 Gólĩyî tã Ôvârí drí lẽlé rî ꞌẽ ꞌbá rî, gólĩyî rĩꞌá ámâ ậdrúpı̣̃ yî ĩꞌdî, ámâ îzó yî ĩꞌdî, ámâ ândré yî ĩꞌdî. Má lẽ gólĩyî rõô.”

4

Íꞌdígówá órĩ rĩ ꞌbá kâ úlı̣́ mãnĩgõ sĩ rî

(Mãtáyõ 13.1-9; Lúkạ̃ 8.4-8)

1 Nĩngá sĩ, Yésũ drí ngãzó kpá óꞌdí rĩꞌá lậmúlı̣́ lı̣̃mvû ândrê Gãlĩláyã kâ rî tı̣́ sĩ. Nĩngá sĩ, drílâ ngãzó rĩꞌá õjílã îmbálé. Õjílã tı̣́lı̣́lı̣́ drí âvázó mậndrı̣̃ dũû. Tãlâ õjílã õꞌbí ꞌdĩ ꞌbá yî lôzê rû trá ãnyî Yésũ rú, Yésũ drí ngãzó mbãlé cú kõlóngbõ ꞌá nĩlí lı̣̃mvû ꞌálâ fínyáwá, drílâ gõzó rĩlí kõlóngbõ ꞌdî ꞌá. ꞌDĩî õjílã ãmbá âvá ꞌbá rû êꞌbélé ngbạ̃ꞌũ ꞌdî ꞌbá yî rî ĩyíkâ gõlé ángálángâ drı̣̃lı̣́ lésĩ ró. 2 Ĩtí, Yésũ drí rĩzó rĩꞌá tã âꞌdálé gólĩyî drí úlı̣́ mãnĩgõ sĩ. Úlı̣́ mãnĩgõ ãlô sĩ rî, drílâ ngãzó tã âtálé nõtí, 3 “Nĩ ârî drẽ úlı̣́ má drí ꞌẽꞌá âtálâ ãnî drí nõ. Ị̃tú ãzâ sĩ, ạ́mvú ꞌwã ꞌbá ngâ trá nĩlí órĩ rĩlí yí drí ạ́mvú ꞌálâ. 4 Gõꞌdá gólâ rî bê rĩꞌá órĩ ꞌdî rĩlí rî, órĩ ãzâ ꞌbá yî lôngâ lôꞌdélé gĩâ pávó ꞌá ẽsê-drı̣̃. Ĩtí rî, ãríwá drí âꞌdézó ûꞌdúlâ nyãlé vólé.

5 “Nĩngá sĩ, gõꞌdá órĩ ãzâ ꞌbá yî lôꞌdê ĩyíkâ ı̣̃nyạ́kú âꞌdó ꞌbá rõvõ drı̣̃ı̣̂ rî ꞌá. Ĩtí rî, ı̣̃nyạ́kú rî ꞌdĩ âꞌdó kô njı̣̃njı̣̃ ró. 6 Gõꞌdá ngá-ạ̃rú drí âfõzó mbãlé ꞌwãâꞌwâ. Lé ĩtí rî, õzõ ı̣̃tú ãâcâ trá lété-lété lâ ꞌá rî, ngá-ạ̃rú âfõ ꞌbá trá ꞌdĩ âꞌdô ândráꞌá vẽlé vólé háwô, tãlâ índrĩgó lâ yî fí drẽ kô dódó ı̣̃nyạ́kú ꞌá.

7 “Gõꞌdá órĩ ífí ũrûkậ ꞌbá yî ꞌdê ĩyíkâ ãsõpá kãrãnyã rî ꞌá. Nĩngá sĩ, ãsõpá rî ꞌdĩ drí lı̣̂pı̣̃zó ạ́ngı̣́ ró, gõꞌdá drílâ ngá-ạ̃rú âfõ ꞌbá ꞌdĩ ûfúzó tílílí ngá ífí ãzâ ûsú ãkó ngá-ạ̃rú ꞌdĩ ꞌbá yî ꞌásĩ. 8 Gõꞌdá nĩngá sĩ, órĩ ãzâ ꞌbá yî lôngâ ꞌdẽlé ĩyíkâ ı̣̃nyạ́kú tãndí drı̣̃ı̣̂, gõꞌdá drílĩyî mbãzó tãndí ró lõꞌwâ ꞌwãlé cõkpõ-cõkpõ. Gõꞌdá ãzâ ꞌbá yî drí lõꞌwâ ꞌwãzó ândâlâ nyâꞌdî-trá-drı̣̃-lâ-ngâ-mûdrı̣́, gõꞌdá ãzâ ꞌbá yî õzõ ândâlâ nyâꞌdî-nâ kâtí, nĩngá sĩ, ãzâ ꞌbá yî ĩyíkâ ândâlâ nyâꞌdî-njı̣̂ kâtí.” 9 Ãꞌdô trá ĩtí, Yésũ drí úlı̣́ mãnĩgõ íyíkâ vó lâ âtízó õjílã ꞌdî ꞌbá yî drí kĩ nĩ rî, “Gõꞌdá õzõ nĩ ãârî tã bê rî, ꞌdõvó nĩ ârî úlı̣́ ꞌdĩ ꞌbá yî dódó ꞌbãlé ãnî drı̣̃.”

Tã Yésũ drí tã âtázó úlı̣́ mãnĩgõ tãsĩ rî

(Mãtáyõ 13.10-17; Lúkạ̃ 8.9-10)

10 Gõꞌdá ꞌdĩî vósĩ, Yésũ yî lãjóꞌbá íyíkâ mûdrı̣́-drı̣̃-lâ-ngâ-rı̣̃ rî ꞌbá yí bê õtírĩ rĩî rĩlí õjílã ũrûkậ ꞌbá yí bê ĩyî drı̣̃ı̣̂ sĩ rî, lãjóꞌbá rî ꞌdĩ ꞌbá yî õjílã ũrûkậ ꞌdĩ ꞌbá yí bê drí ngãzó Yésũ rî îjílí, ãꞌdô ró bê gólâ drí úlı̣́ mãnĩgõ ífí gólâ drí âtálé trá ꞌdĩ lôfõzó ĩyî drí trạ̃ậtrậ. 11 Bê trá ĩtí rî, Yésũ drí ngãzó tã-drı̣̃ lôgõlé gólĩyî drí kĩ nĩ rî, “Ạ̃kû ró Ôvârí âꞌdá tã kô ngbálí-ngbálí õjílã drí pávó yí drí õjílã ꞌbãzó âꞌdólé õjílã íyíkâ ró rî tãsĩ. Gõꞌdá ngbãângbânõ, má âꞌdô âꞌdáꞌá lâ ngbálí-ngbálí ãnî drí. Gõꞌdá õjílã gólĩyî lẽ ꞌbá kô Ôvârí rî nı̣̃lı̣́ rî ꞌdĩ ꞌbá yî tãsĩ, nõô má rã tã trá ãkí ãkó gólĩyî drí úlı̣́ mãnĩgõ sĩ. 12 Tã rî ꞌdĩ âꞌdô âꞌdóꞌá, õzõ tã ậngũ ꞌbá drí îgĩlí trá gólĩyî tã lẽlẽ ãkó rî tãsĩ ạ̃kû ró ạ̃kû ró nã sĩ rî kâtí.

‘Ĩtí rî, gólĩyî âꞌdô tã Ôvârí kâ ndrẽꞌá té ĩyî lı̣̃fı̣́ sĩ cú ĩtí ĩtõ lâ nı̣̃ ãkó.

Gõꞌdá gólĩyî âꞌdô kpá Ôvârí rî gbórókõ âríꞌá ĩyî bı̣́ sĩ cú ĩtí tã ífí lâ nı̣̃ ãkó.

Õzõ gólĩyî õndrê tã ꞌdî trá ârî-ârî lâ bê rî,

gólĩyî drí gõzó drı̣̃ âjálé tã õnjí ĩyíkâ ꞌásĩ, tãlâ õgõ ró bê tã õnjí ĩyíkâ ꞌdĩ âyélé ĩyî drí.’ ”

Ĩsáyã 6.9-10

Tã Yésũ drí úlı̣́ mãnĩgõ ĩtõ ı̣̃nyạ́kú lârâkô tãsĩ rî lôfõzó rî

(Mãtáyõ 13.18-23; Lúkạ̃ 8.11-15)

13 Bê trá ĩtí rî, Yésũ drí ngãzó lãjóꞌbá íyíkâ mûdrı̣́-drı̣̃-lâ-ngâ-rı̣̃ ꞌdî ꞌbá yî îjílí kĩ nĩ rî, “Tã ífí úlı̣́ mãnĩgõ ı̣̃nyạ́kú tı̣̂ lârâkô tãsĩ ꞌdî fî trá ãnî drı̣̃ yã? Õzõ gõꞌdá óõfî ãnî drı̣̃ı̣̂ kôꞌdáwá rî, nĩ âꞌdô îcáꞌá gõꞌdá ángô tí ró úlı̣́ mãnĩgõ ãzâ ꞌbá yî tã ífí lâ yî nı̣̃lı̣́ yã? ꞌDõvó bê trá ĩtí rî, úlı̣́ mãnĩgõ lâ tã ífí lâ ĩꞌdî nõtí. 14 Órĩ rĩrĩ ꞌdî rĩꞌá õzõ tã âtî-âtî Ôvârí kâ pẽrẽ rî kâtí. 15 Gõꞌdá õjílã ãzâ ꞌbá yî tãsĩ rî, âꞌdô trá õzõ órĩ gólâ lôngá ꞌbá ꞌdẽlé pávó ꞌá ẽsê-drı̣̃ rî kâtí. Õzõ áãâtâ tã âtî-âtî Ôvârí kâ trá gólĩyî drí rî, gólĩyî ı̣̂njı̣̃ı̣́ kô, tãlâ kôrô Sãtánã âtrõꞌá lâ vólé gólĩyî ꞌásĩ. 16 Gõꞌdá úlı̣́ ꞌdĩ ârí ꞌbá ãzâ ꞌbá yî tãsĩ rî, gólĩyî ĩyíkâ âꞌdóꞌá õzõ órĩ gólâ lôngá ꞌbá ꞌdẽlé ı̣̃nyạ́kú gólâ rõvõ drı̣̃ı̣̂ rî ꞌá rî kâtí. Gólĩyî ꞌdĩ ꞌbá yî ârî ĩyî tã âtî-âtî Ôvârí kâ trá rî, gõꞌdá drílĩyî trõzó lâ ꞌwãâ ãyĩkõ sĩ. 17 Gõꞌdá gólĩyî rĩꞌá õzõ ngá-ạ̃rú índrĩgó lâ drí fĩlí kôꞌdáwá rî tí, gólĩyî rî cé fínyáwá ĩtí tã lẽlẽ sĩ Ôvârí ꞌá. Gõꞌdá nĩngá sĩ, õzõ lâŋõ ꞌdíyî ûfû kâ ãâꞌdê trá gólĩyî drı̣̃ı̣̂ tãlâ tã âtî-âtî ꞌdĩ tãsĩ rî, gólĩyî drí âyézó lâ kôrô ꞌwãâ. 18 Gõꞌdá õjílã ãzâ ꞌbá yî tãsĩ rî, ĩyíkâ õzõ órĩ gólâ lôngá ꞌbá ꞌdẽlé ãsõpá kãrãnyã rî lãfálé ꞌá rî kâtí. Gólĩyî ꞌdĩ ꞌbá yî ârî ĩyíkâ fí tã âtî-âtî Ôvârí kâ trá. 19 Gõꞌdá gólĩyî rĩꞌá pı̣̃pı̣̂sı̣́lı̣́ bê rı̣̃, tãlâ tã ı̣̂sũ ngá ãngó nõ kâ rî kâ fî trá gólĩyî ꞌá, ngãtá gólĩyî âyê lãfâ trá ĩyî âdólé, gólĩyî lẽ âꞌdólé cú ngá-tı̣̂ bê dũû. Tã ꞌdî ꞌbá yî tãsĩ rî, tã âtî-âtî ꞌdĩ gõꞌdá já gólĩyî kô Ôvârí rî rõlé dódó. ꞌDĩî rĩrĩ gólĩyíkâ rî rĩꞌá cú ĩtí lõꞌwâ ãkó. 20 Nĩngá sĩ, õjílã ãzâ ꞌbá yî kpá bê rĩꞌá ĩyî õzõ órĩ gólâ lôngá ꞌbá ꞌdẽlé ı̣̃nyạ́kú tãndí drı̣̃ı̣̂ rî kâtí. Gólĩyî rĩꞌá pı̣̃pı̣̂sı̣́lı̣́ ãlô bê, gõꞌdá gólĩyî ârî ĩyíkâ tã âtî-âtî Ôvârí kâ gõzó kpá tã-drı̣̃ lâ lẽlé, gõꞌdá kpá lõꞌwâ lâ lôfõzó rĩrĩ gólĩyíkâ tãndí rî sĩ, ândâlâ nyâꞌdî-trá-drı̣̃-lâ-ngâ-mûdrı̣́, nyâꞌdî-nâ, gõꞌdá kpá nyâꞌdî-njı̣̂, gạ̃rạ̃ órĩ gólâ tíbê rĩlí trá rî drı̣̃ı̣̂ sĩ.”

Úlı̣́ mãnĩgõ võ îwâ-îwâ lámbã kâ rî tãsĩ

(Lúkạ̃ 8.16-18)

21 Drẽ Yésũ zãâ rĩꞌá úlı̣́ pẽꞌá õjílã tı̣́lı̣́lı̣́ ꞌdĩ ꞌbá yî drí rî, drílâ kpá tã âtázó kĩ nĩ rî, “Õzõ õjílã ãzâ ĩîꞌĩ lámbã íyíkâ trá ngạ́cı̣̂ sĩ rî, gólâ trõ fí bê ꞌbãlé gõzó drı̣̃ lâ âkólé límvó sĩ yã? Ĩtí rî, gólâ âꞌdô trõꞌá lâ lậpı̣́lı̣́ gbãrãkã íyíkâ zẽlé yã? ꞌDĩî îcá kô âꞌdólé ĩtí lâ ꞌdĩ ró. Gólâ trõ lámbã rî ꞌdĩ ꞌbãlé gá tãrãbízã drı̣̃ı̣̂, tãlâ võ îwálé. 22 Õzõ lámbã drí âꞌdórẽ kâtí, tã âtî-âtî pạ̃tı̣́ı̣̃ lậpı̣́lı̣́ ngbãângbânõ rî, îcá trá âtrõlâ âꞌdálé ndrĩ lı̣̃fı̣́ drı̣̃ ꞌá ı̣̃zạ́tú. Gõꞌdá îcâ kpá trá õjílã drí tã îmbâ-îmbâ ámákâ nı̣̃lı̣́ ı̣̃zạ́tú. 23 Õzõ ãnî ãꞌdô bı̣́ bê rî, nĩ ârî tã ꞌdî tãndí ró.”

24 Gõꞌdá nĩngá sĩ, Yésũ drí kpá tã âtázó gólĩyî drí kĩ nĩ rî, “Nĩ îgâ bı̣́ dódó tã má drí âtálé ãnî drí nõ ârízó. Ĩtí rî, nĩ âꞌdô Ôvârí rî nı̣̃ꞌá dódó. Õzõ nĩ ãârî tã trá dódó ꞌẽlé rî, nĩ âꞌdô tã nı̣̃ꞌá Ôvârí rî tãsĩ kpá dódó lậvũlı̣́ kôrô. 25 Õzõ nĩ ĩîcâ trá tã Ôvârí kâ rî ꞌbá yî ârílí rî, ꞌdĩî âꞌdô ãnî ꞌbãꞌá tã gólâkâ rî ꞌbá yî ârílí kôrô. Õzõ nĩ õgã trá ârílâ rî, tã nı̣̃nı̣̃ tã Ôvârí kâ rî ꞌbá yî tãsĩ rî âꞌdô ậvı̣̃ꞌá ãnî drı̣̃ı̣̂ sĩ.”

Úlı̣́ mãnĩgõ ngá-ạ̃rú mbã ꞌbá bũúũ lı̣̂njı̣́lı̣́ rî tãsĩ

26 Nĩngá sĩ, Yésũ âtâ úlı̣́ mãnĩgõ ãzâ kpá kĩ nĩ rî, “Ôvârí ꞌê õjílã kó ángô tí ró âꞌdólé õjílã íyíkâ ró yã? ꞌDĩî âꞌdô õzõ órĩ mbã ꞌbá rî kâtí. Õjílã ngâ órĩ rĩlí ĩꞌdî sı̣́sı̣́ yí drí ạ́mvú ꞌá. 27 ꞌDĩî vósĩ, õjílã rî ꞌdĩ drí rĩzó ậꞌdú kõlé ngạ́cı̣̂ vósĩ cé, gõzó ngãlé rĩꞌá ngá ꞌẽꞌẽ ãzâ ꞌẽlé cı̣̃ı̣́nó vósĩ kpá cé. Gólâ õtírĩ rĩî ngá ãzâ ꞌbá yî ꞌẽlé rî, órĩ ꞌdî drí võ lûtúzó ĩvĩ mbãlé. ꞌDĩî gólâ nı̣̃ı̣́ kô kĩꞌá nĩ rî, ngá rî ꞌdĩ ꞌê rû ĩtí ꞌdĩ ángô tí ró yã. 28 Ôzê ꞌê órĩ nĩ võ lûtúlı̣́ cú ĩtí. Sı̣́sı̣́ ngá-ạ̃rú pá fã âfõ nĩ mbãlé, vó lâ ꞌásĩ, drílâ ngãzó fõô ꞌbãlé, gõꞌdá lı̣̃fı̣́ lâ drí lı̣̂njı̣́zó drı̣̃ lâ ꞌá ạ̃dũkũ lâ ró. 29 Õzõ ạ̃drúgú ũlı̣̂njı̣̂ trá rî, gõzó tõlâ vũdrı̣́, ꞌdĩî trá tı̣̂ lâ îtónãrẽ ꞌî ạ́mvú lı̣́pı̣̂ drí.”*

Úlı̣́ mãnĩgõ líꞌbá ífí tãsĩ

(Mãtáyõ 13.31-32; Lúkạ̃ 13.18-19)

30-31 Yésũ îjî kpá õjílã, gólâ kĩ nĩ rî, “Lạ́tı̣̂ gólâ Ôvârí drí ꞌẽzó õjílã dũû ꞌbãlé lîzólé âꞌdólé õjílã íyíkâ ró rî rĩꞌá õzõ ãꞌdô tã kâtí yã? ꞌDĩî rĩꞌá õzõ ãgô ãzâ gólâ líꞌbá ífí ı̣̂ꞌdı̣́ ꞌbá ạ́mvú íyíkâ ꞌá rî kâtí. Líꞌbá ífí rĩꞌá cíkírĩnyáwá ĩtí. 32 Õzõ ãꞌdô kpálé ĩtí lâ ꞌdĩ kâtí rî, õzõ ı̣́ı̣̃ı̣̂ꞌdı̣̂ líꞌbá ífí rî ꞌdĩ trá rî, drílâ âfõzó mbãlé fê ândrê ró gạ̃rạ̃ cú gárá bê ngbũkpũ ãríwá drí rĩzó ꞌdẽlé lôvólé drı̣̃ lâ ꞌá. Âꞌdô âꞌdóꞌá kpá ĩtí õjílã dã gólĩyî rĩ ꞌbá ámâ vó lôbẽlé rî ꞌbá yî drí, gólĩyî âꞌdô ꞌẽꞌá lîzólé dũû ĩtí ı̣̃zạ́tú.”

33 Yésũ ngî íyî tı̣̂-võ õjílã tı̣́lı̣́lı̣́ ꞌdĩ ꞌbá yî drí kpá úlı̣́ mãnĩgõ ãzâ ꞌbá yî sĩ õzõ drílâ ngĩlí ꞌdĩ ꞌbá yí kâtí. Gólâ ngî úlı̣́ mãnĩgõ ꞌdî ꞌbá yî tã nı̣̃nı̣̃ õjílã ꞌdî ꞌbá yí kâ vó ró. 34 Gólâ ngî tã õjílã tı̣́lı̣́lı̣́ ꞌdĩ ꞌbá yî drí cé úlı̣́ mãnĩgõ sĩ cú ĩtí ĩtõ lâ yî lôfõ ãkó. Gõꞌdá õzõ gólĩyî ãꞌdô trá ĩyî drı̣̃ı̣̂ sĩ tã ârí ꞌbá íyíkâ bê rî, drílâ tã ꞌdî ꞌbá yî ĩtõ lâ lôfõzó ndrĩ tã ârí ꞌbá íyíkâ ꞌdĩ ꞌbá yî drí.

Tã Yésũ drí kạ̃gũmạ́ạ̃ ândrê êdrẽzó rî

(Mãtáyõ 8.23-27; Lúkạ̃ 8.22-25)

35 Lạ̃njạ́túlı̣́ bê kpá ı̣̃tú rî ꞌdĩ sĩ, Yésũ drí ngãzó tã âtálé lãjóꞌbá íyíkâ ꞌdĩ ꞌbá yî drí kĩ nĩ rî, “Nĩ ꞌdê mã ngâ ró nĩlí lı̣̃mvû ândrê mbãlé ꞌáꞌá tólâ sĩ.” 36 Ĩtí, lãjóꞌbá rî ꞌdĩ ꞌbá yî drí ngãzó mbãlé fĩlí kõlóngbõ Yésũ drí âꞌdózó ꞌá lâ ꞌdĩ ꞌá. ꞌDĩî gólĩyî âyê õjílã tı̣́lı̣́lı̣́ ꞌdĩ ꞌbá yî trá ãkpãkãꞌdã ꞌáꞌá lé drı̣̃ ãzâ lésĩ rî ꞌá, drílĩyî gõzó Yésũ rî âjílí kõlóngbõ sĩ ꞌáꞌá ꞌálâ. ꞌDĩî gõꞌdá kõlóngbõ ãzâ ꞌbá yî kpá bê kpãâ gólĩyî vó.

37 Nĩngá sĩ, Yésũ yî õtírĩ rĩî lı̣̃mvû ândrê ꞌdĩ mbãlé kõlóngbõ sĩ rî, nyĩî ró, kạ̃gũmạ́ạ̃ drí ngãzó vı̣̃lı̣́ õnjí lâ ró. Drílâ lı̣̃mvû drı̣̃ ônjázó kpũrú-kpũrú kõlóngbõ drí rĩzó rû îkándãlé ngãâlõ-ngãâlõ. Gõꞌdá lı̣̃mvû drí fĩzó kõlóngbõ ꞌá ꞌẽꞌá kõlóngbõ îcálé dũû. 38 ꞌDĩî Yésũ bê rĩꞌá ậꞌdú kõꞌá vólé lésĩ kõlóngbõ rî ꞌdĩ ꞌá. Gólâ ꞌbã íyî drı̣̃ gá ngá drı̣̃-ậdrı̣̃ kâ drı̣̃ı̣̂. Nĩngá sĩ, lãjóꞌbá gólâkâ rî ꞌbá yî drí ânĩzó gólâ rî ôlólé kĩ nĩ rî, “Wáâwá, lı̣̃fı̣́ îcí ꞌbá, ní pâ ãmâ, tí nõtí nõ lı̣̃mvû ûfû ãmâ trá ngbá cú ĩtí ní drí võ lâ ûsú ãkó. Ĩtí rî, ãmâ tã njı̣̃ı̣́ ní drı̣̃ı̣̂ kô, õzõ mã õdrã trá rî yã? Ní ndré lâŋõ ãmâ drí âꞌdózó ꞌá lâ nõ kô yã?” 39 Ĩtí rî, Yésũ drí ngãzó tã âtálé kạ̃gũmạ́ạ̃ ꞌdĩ drí âdrézó tı̣́ı̣́. Gólâ kĩ nĩ rî, “Kạ̃gũmạ́ạ̃, ní âdrê tı̣́ı̣́. Lı̣̃mvû, ní âdrê.” Gõꞌdá ĩtí kôrô kạ̃gũmạ́ạ̃ drí âdrézó, võ ạ̃yı̣́ drí vı̣̃zó yĩî, kpá lı̣̃mvû drí âdrézó lẽẽ. 40 Nĩngá sĩ, Yésũ drí ngãzó tã âtálé lãjóꞌbá íyíkâ drí kĩ nĩ rî, “Ãnî ũrı̣̃ ró ãꞌdô tãsĩ yã? Tã lẽlẽ ãníkâ má ꞌá rî âꞌdô drẽ cé fínyáwá ĩtí ãꞌdô tãsĩ yã? Má âꞌdô ãnî ậtı̣̃ꞌá gạ́gạ́.” 41 Ĩtí rî, gõꞌdá lãjóꞌbá gólâkâ drí ngãzó rĩꞌá gólâ rî rõlé kôrô, tãlâ gólâ rî mbârâkã tãsĩ. Nĩngá sĩ, gólĩyî drí tã âtázó ĩyî lãfálé ꞌásĩ kĩ nĩ rî, “Ãgô rî nõ íyíkâ cú rĩꞌá mbârâkã Ôvârí kâ bê! Ĩꞌdî kạ̃gũmạ́ạ̃ gõꞌdá lı̣̃mvû bê drí tã gólâkâ ârízó nõ!”

5

Tã Yésũ drí ãgô líndrí õnjí yî drí ômbélé rî înjízó rî

(Mãtáyõ 8.28-34; Lúkạ̃ 8.26-39)

1 Tã ꞌdî ꞌbá yî vósĩ, Yésũ yî lãjóꞌbá íyíkâ âꞌdó ꞌbá kõlóngbõ ꞌá rî ꞌbá yí bê drí ngãzó lı̣̃mvû ândrê zı̣̃lı̣́ Gãlĩláyã rî mbãlé ꞌáꞌá ãzâ rî lésĩ. Drílĩyî cãzó võ tãkó ꞌálâ Gẽrãgésã* rî ꞌálâ. 2 Drẽ gólĩyî õtírĩ rĩî âfõlé kõlóngbõ ĩyíkâ ꞌásĩ rî, drílĩyî ãgô ãzâ ûsúzó, líndrí õnjí ạ̃bạ̃bạ̃ kâ Sãtánã vá lésĩ rî ômbê gólâ trá vũdrı̣́. Ãgô rî ꞌdĩ ngâ trá rãlé ũndú ró Yésũ ngálâ ũgı̣́ ꞌásĩ cãlé Yésũ rî ûsúlı̣́. 3-4 Gólâ ânĩ trá rĩlí lóꞌdé ũgı̣́ ró rî yî lãfálé ꞌá ạ̃kû ró. Õjílã rî trá rĩꞌá gólâ rî ômbélé nyãrĩ yî sĩ ândâlâ dũû. Ãꞌdô kpálé ĩtí rî, ı̣̃tú vósĩ cé, õzõ óõômbê gólâ trá rî, gólâ drí rĩzó nyãrĩ ꞌdî ꞌbá yî ôkílí tú tú vólé. Ĩtí rî, îcá gõꞌdá kô gólâ rî ômbézó, ãꞌdô kpálé ômbélé nyãrĩ sĩ rî. Õjílã ãzâ ꞌbá yî mbârâkã lâ îcá kô gólâ rî ậtũzó. 5 Gólâ rî trá lậmúlı̣́ ı̣̃tú kárá ngạ́cı̣̂ gı̣̃rı̣̃ lóꞌdé ũgı̣́ ró rî ꞌbá yî lãfálé sĩ gõꞌdá kpá kúnı̣́ lãfálé sĩ. Gólâ rî kárá rĩꞌá ôtrélé gõꞌdá kpá rĩꞌá íyî ậdı̣̃lı̣́ kúnı̣́ mvá sĩ, tãlâ yí ũûsû ró lãzé bê. Ĩzã ꞌê gólâ kó trá rõô.

6 Rû ûsû-ûsû ãgô rî ꞌdĩ kâ Yésũ bê rî âꞌdô trá nõtí. Gólâ ndrê Yésũ bê rî, drílâ ngãzó nĩꞌá Yésũ ngálâ. Gõꞌdá gólâ câ bê Yésũ ngálâ rî, drílâ ngãzó ꞌdẽlé ꞌãꞌî drı̣̃ı̣̂ Yésũ ândrá rúꞌbạ́ lôꞌbãlé gólâ drí. 7-8 Ĩtí, Yésũ ndrê ãgô rî ꞌdĩ bê rî, Yésũ drí ngãzó tã âtálé líndrí õnjí ạ̃bạ̃bạ̃ kâ gólâ ꞌá ꞌdĩ drí kĩ nĩ rî, “Líndrí õnjí, ní âfõ vólé ãgô nõ ꞌásĩ.” Gõꞌdá nĩngá sĩ, ãgô rî ꞌdĩ drí ngãzó trẽlé ûrû kĩ nĩ rî, “Yésũ, Ôvârí ãmbá rî mvá, ní lẽ ãꞌdô ngá ꞌî má drı̣́gạ́ sĩ yã? Má lôꞌbã rúꞌbạ́ ní drí Ôvârí rî rú sĩ, ní îkpókpólõ ãmâ kôꞌdáwá.” 9 Ĩtí, Yésũ drí ngãzó gólâ rî îjílí kĩ nĩ rî, “Ánî rú ãꞌdî ĩꞌdî yã?” Gõꞌdá nĩngá sĩ, ãgô rî ꞌdĩ drí tã-drı̣̃ ꞌdî lôgõzó Yésũ drí kĩ nĩ rî, “Ámâ rú Õꞌbígó, tãlâ ãmâ rĩꞌá dũû líndrí õnjí bê.” 10 Nĩngá sĩ, ãgô rî ꞌdĩ drí rúꞌbạ́ lôꞌbãzó rõô Yésũ drí, tãlâ Yésũ õzó líndrí õnjí ꞌdĩ ꞌbá yî lâdró vólé ꞌbạ̃drı̣̃ ꞌdî ꞌásĩ.

11-13 ꞌDĩî rî, ngbíkpí õtólõꞌbĩ ꞌbã kâ bê rĩꞌá ĩyî ãnyî võ rî ꞌdĩ ꞌá zãlô kútũ-rı̣̃ gólĩyî rĩꞌá ânyáꞌá lũtú gãrã ꞌá. Gõꞌdá líndrí õnjí ãgô ꞌdĩ ꞌá ꞌdĩ ꞌbá yî drí ngãzó rúꞌbạ́ lôꞌbãlé Yésũ drí kĩ nĩ rî, “Ní drô ãmâ fĩlí ngbíkpí ꞌbã kâ gólĩyî rĩ ꞌbá ĩyî ânyálé nã yî ꞌá.” Ĩtí, Yésũ drí tã lẽzó drílĩyî fĩzó ngbíkpí ꞌdĩ ꞌbá yî ꞌá. Nĩngá sĩ, líndrí õnjí rî ꞌdĩ ꞌbá yî ndrĩ drí âfõzó ãgô rî ꞌdĩ ꞌásĩ nĩlí ĩyî fĩlí ngbíkpí ꞌbã kâ ꞌá, õzõ Yésũ drí lẽlé trá rî kâtí. Gõꞌdá ꞌwãâ ngbíkpí ꞌbã kâ ꞌdĩ ꞌbá yî drí ngãzó rãlé ãlólẽ lũtú pá lâ gólókõ nã ꞌá zãâ lôꞌdélé lı̣̃mvû ꞌálâ, gõꞌdá drílĩyî lı̣̂mvúzó ôdrãlé ndrĩ.

14 Nĩngá sĩ, ngbíkpí ꞌdĩ ꞌbá yî lôkí ꞌbá lâ yî ndrélé bê ĩyî tã ꞌdî ꞌbá yî rî, drílĩyî ngãzó rãlé vólé tã lâ âꞌdálé õjílã gólĩyî ꞌbạ̃drı̣̃ ꞌdî kâ âꞌdó ꞌbá ĩyî õmã ꞌásĩ gõꞌdá kpá jạ̃rı̣́bạ̃ ꞌásĩ rî ꞌbá yî drí. Tãlâ tã gólĩyî drí âꞌdálé ꞌdĩ tãsĩ rî, õjílã dũû drí ngãzó ânĩlí ĩyî tã rû ꞌẽ ꞌbá trá ꞌdĩ ndrẽlé. 15 Gõꞌdá gólĩyî âcálé bê Yésũ ngálâ rî, drílĩyî ãgô líndrí õnjí dũû drí ômbélé trá gõꞌdá Yésũ drí drõlé trá ꞌdĩ ndrẽzó, gólâ trá gõꞌdá rĩꞌá tı̣́tı̣́ drı̣̃ tãndí sĩ, gõꞌdá kpá trá cú ítá bê yí rú. Gólĩyî ndrê bê kĩꞌá nĩ rî, líndrí õnjí ạ̃bạ̃bạ̃ kâ âfõ ĩyî trá ãgô rî ꞌdĩ ꞌásĩ rî, drílĩyî âꞌdózó ndrĩ ꞌdó ũrı̣̃ ró tákányĩ. 16 Tã ꞌdî vólé drı̣̃ lâ ꞌásĩ, gólĩyî líndrí õnjí ndrẽ ꞌbá trá âfõrẽ ꞌá rî yî drí tã ãgô ꞌdĩ ꞌẽ ꞌbá ꞌdĩ ngĩzó õjílã ũrûkậ ꞌbá yî drí ârílí. ꞌDĩî gólĩyî ngî tã ngbíkpí ꞌẽ ꞌbá lôꞌdélé ndrĩ lı̣̃mvû ꞌá ôdrãlé rî kpá trá õjílã ũrûkậ ꞌdĩ ꞌbá yî drí. 17 Nĩngá sĩ, õjílã ꞌdî ꞌbá yî drí rúꞌbạ́ lôꞌbãzó Yésũ rú, tãlâ Yésũ ãâyê ró ꞌbạ̃drı̣̃ ĩyíkâ.

18 Bê trá ĩtí rî, Yésũ yî drí ngãzó mbãlé kõlóngbõ ꞌá kpá óꞌdí gõlé lı̣̃mvû ândrê ãlôlâ ꞌdĩ drı̣̃ı̣̂ sĩ ꞌáꞌá ꞌálâ. Gólâ mbâ bê kõlóngbõ ꞌá rî, ãgô líndrí õnjí yî drí âfõzó trá ꞌálâ sĩ ꞌdî drí ngãzó rúꞌbạ́ lôꞌbãlé Yésũ rú kĩ nĩ rî, “Yésũ, má lẽ nĩlí ní bê.” 19 Gõꞌdá nĩngá sĩ, Yésũ drí gãzó dó. Gólâ kĩ ãgô ꞌdĩ drí rî, “ꞌDõvó ní ngâ gõlé ní drí ꞌbã ꞌálâ õjílã áníkâ ꞌbã ꞌá rî yî ngálâ, ní ngî ró bê tã Ôvârí drí ꞌẽlé ní drí tãndí ró ꞌdĩ gólĩyî drí. Ní ngî gólĩyî drí, ní kĩ, Ôvârí ndrê ánî ĩzã ꞌî, gõꞌdá drílâ ánî pãzó ꞌálâ sĩ.” 20 Nĩngá sĩ, ãgô rî ꞌdĩ drí ngãzó nĩlí jạ̃rı̣́bạ̃ ꞌbạ̃drı̣̃ ꞌdî kâ mûdrı̣́ rî ꞌbá yî ꞌásĩ. Drílâ tã Yésũ drí ꞌẽlé yí drí rî ngĩzó õjílã drí. Gõꞌdá õjílã ndrĩ tã ꞌdî ârí ꞌbá rî tı̣̂ lâ yî drí ậꞌdı̣́zó ndrú tã lârâkô ꞌdĩ drí.

Tã lârâkô rı̣̃ Yésũ drí ꞌẽlé rî ꞌbá yî

(Mãtáyõ 9.18-26; Lúkạ̃ 8.40-56)

21 Tólâ sĩ, Yésũ yî drí âmbãzó kõlóngbõ sĩ âgõlé lı̣̃mvû ândrê ꞌdĩ ꞌáꞌá lé drı̣̃ ı̣̃tú drí fĩrĩ ꞌálâ rî ãzâ rî lésĩ. Gõꞌdá gólĩyî âcâ bê lı̣̃mvû tı̣́ rî, õjílã ı̣́tı̣́lı̣́lı̣́ drí rû êꞌbézó Yésũ lạ̃gạ́tı̣́. 22 Yésũ yî bê drẽ ãkpã lı̣̃mvû ândrê tı̣́ ꞌálâ rî, ãgô ãzâ rú lâ Yáĩrõ drí âcázó. Gólâ jó tã Ôvârí kâ ârî kâ vó lâ ndrẽ ꞌbá ꞌî. Gólâ âcâ bê gõꞌdá drílâ Yésũ rî ndrẽzó rî, drílâ ꞌãꞌî tı̣̃zó vũdrı̣́ gõzó drı̣̃ âsõlé Yésũ ândrá. 23 Nĩngá sĩ, drílâ rúꞌbạ́ lôꞌbãzó Yésũ rú rõô kĩ nĩ rî, “Ámâ mvá õkó mvá ró rî ꞌê trá ãnyî drãlé. ꞌDõvó ní ânĩ drı̣́ ꞌbãlé drı̣̃ lâ, tãlâ gólâ õpâ ró ngá bê. Ní pâ gólâ, tãlâ gólâ õzó drãâ kô.” 24 Ĩtí rî, Yésũ drí tã-drı̣̃ lẽzó nĩlí Yáĩrõ bê.

Nĩngá sĩ, Yésũ yî õtírĩ rĩî nĩlí Yáĩrõ bê Yáĩrõ drí ꞌbã ꞌálâ rî, õjílã dũû drí ngãzó kpá ꞌdẽlé gólĩyî vósĩ. Gõꞌdá nĩꞌá ĩyî lôꞌbé bê Yésũ rú sĩ. 25 Nĩngá sĩ, õkó ãzâ nî áníkâ bê gólĩyí bê nĩngá. Nî rĩꞌá cú ãrí bê lâsóꞌá ní rú sĩ párá ró.* Rúꞌbạ́ rî ꞌdĩ rî trá rĩꞌá gólâ rî ꞌẽlé ndrô mûdrı̣́-drı̣̃-lâ-ngâ-rı̣̃ sĩ. 26 ꞌDĩî gólâ lậmû trá kpı̣̃ı̣̂ ójó ngálâ. Nĩngá sĩ, ójó ꞌdĩ ꞌbá yî îcá kô õkó ꞌdĩ ꞌbãlé âꞌdólé tãndí ró. Tíkó ãꞌdô ró bê õkó rî ꞌdĩ ꞌbãzó âꞌdólé tãndí ró rî, gõꞌdá rúꞌbạ́ gólâ rú ꞌdĩ lậnjı̣̃ íyîngá ạ̃tı̣́ ꞌálâ. Gõꞌdá lãfâ ĩdíkõ gólâ drı̣́gạ́ rî ꞌbá yî ndẽ rû trá ndrĩ ójó drí. 27-28 Gõꞌdá õkó ꞌdĩ ârî bê Yésũ rî tã rî, gõꞌdá gólâ gõ ndrélé bê Yésũ rî, gólâ drí ngãzó ꞌdẽlé kpãâ õjílã õꞌbí ꞌdĩ ꞌbá yí bê Yésũ vósĩ. Gólâ ı̣̂sũ íyíkâ yí drı̣̃ı̣̂ rî kĩ nĩ rî, õzõ yí õdõ cé ítá tı̣̂ Yésũ kâ ꞌdĩ ĩꞌdî rî, íyî rúꞌbạ́ âꞌdô âgõꞌá võ lâ ꞌá tãndí ró. Gõꞌdá tólâ sĩ, gólâ drí ânĩzó ítá Yésũ kâ dõlé kírî ró. 29 Ĩtí rî, ꞌwãâ ãrí rĩ ꞌbá lâsólé gólâ rú sĩ ꞌdî drí kĩzó vólé. Gõꞌdá gólâ drí nı̣̃zó lâ kĩ nĩ rî, yí êdê rû trá ndrĩ dódó.

30 Gõꞌdá nĩngá sĩ, ꞌwãâ Yésũ ní drí nı̣̃zó lâ kĩ, mbârâkã áníkâ êdê õjílã trá. Gõꞌdá ĩtí rî, ní drí âdrézó rû pĩlí gbãâ tã îjílí õjílã õꞌbí ꞌdĩ ꞌbá yî tı̣́ kĩ nĩ rî, “Ãꞌdî dõ ítá ámákâ kírî ró nĩ yã?” 31 Gõꞌdá lãjóꞌbá gólâkâ drí tã-drı̣̃ lôgõzó kĩ nĩ rî, “Ní îjî tã kĩ, ãꞌdî dõ ítá áníkâ nĩ yã ꞌdî ãꞌdô tãsĩ yã? Ní ndré áníkâ õjílã nô ꞌbá yî rĩ ꞌbá rĩꞌá rû îfílí ní rú nõ kô yã?”

32 Gõꞌdá bê kpálé ĩtí rî, Yésũ drẽ zãâ rĩꞌá võ ndrẽꞌá dîrî gbãâ tãlâ gólâ ítá íyíkâ dõ ꞌbá trá ꞌdĩ ûsúzó. 33 Nĩngá sĩ, õkó ítá Yésũ kâ dõ ꞌbá trá ꞌdĩ drí ngãzó ânĩlí Yésũ ngálâ lẽlẽ ró kpã kpã kpã ũrı̣̃ bê, tãlâ gólâ nı̣̃ trá kĩ, íyî rúꞌbạ́ êdê rû trá. Ĩtí, drílâ íyî âdãzó ạ̃drũ Yésũ ândrá gõzó ngãlé tã pạ̃tı̣́ı̣̃ rî âtálé Yésũ drí kĩ, “Má dõ ítá áníkâ mâ kírî ró.” 34 Vó lâ sĩ, Yésũ drí tã âtázó kĩ nĩ rî, “Ámâ îzó, ní êdê rû trá tã lẽlẽ áníkâ má ꞌá rî tãsĩ. Ní ngâ gõlé ꞌbã ꞌálâ rúꞌbạ́ ạ̃ꞌdı̣́ sĩ. Ní âꞌdô kô tã ı̣̂sũ-ı̣̂sũ ró rúꞌbạ́ ní rú âꞌdó ꞌbá trá ꞌdĩ tãsĩ. Rúꞌbạ́ áníkâ ꞌdĩ kî trá zãâ gbạ́dú.”

35 Gõꞌdá Yésũ yî õtírĩ rĩî úlı̣́ ꞌdĩ âtálé õkó rî ꞌdĩ bê rî, õjílã ũrûkậ ꞌbá yî drí ngãzó âcálé Yáĩrõ mvá lâ drí ꞌbãlé ngá lãzé ró rî drí ꞌbã lésĩ võrã bê Yáĩrõ drí kĩ nĩ rî, “Yáĩrõ, ánî mvá drã trá. Ní rî gõꞌdá lı̣̃fı̣́ îcí ꞌbá rî îjílí ânĩlí ní drí ꞌbã ꞌálâ kô.” 36 Lé ĩtí rî, Yésũ gã tã õjílã ꞌdî ꞌbá yî drí âtálé Yáĩrõ drí ꞌdĩ dó. Gõꞌdá gólâ kĩ Yáĩrõ drí rî, “Ánî líndrí õꞌbê kô dı̣̃. Ní rî tã lẽlẽ sĩ Ôvârí ꞌá.”

37 Tã ꞌdî vósĩ, Yésũ lẽé gõꞌdá õjílã õꞌbí ꞌdĩ ꞌbá yî kô ꞌdẽlé yí vósĩ nĩlí Yáĩrõ drí ꞌbã ꞌálâ. Lãjóꞌbá gólâkâ lãfálé sĩ, cé Pétẽrõ, gõꞌdá Yõwánĩ ậdrúpı̣̃ lâ Yãkóbã bê âjî ĩyî Yésũ nĩ. 38 Gõꞌdá nĩngá sĩ, gólĩyî õtírĩ âcá Yáĩrõ drí ꞌbã ꞌálâ rî, võ trá bárábányá, gõꞌdá õjílã dũû trá ꞌdó ãwó ngõꞌá rõô ĩzã ró, gõꞌdá lúlũ ângbâ ĩyíkâ trá káwó-káwó. 39 Nĩngá sĩ, Yésũ yî drí fĩzó jó ãwó kâ rî ꞌálâ, gõꞌdá Yésũ drí tã âtázó ãwó ãnjó ꞌbá drí ãgô bê kĩ nĩ rî, “Nĩ rî rĩꞌá ãwó ngõlé ngbạ́lạ́-ngbạ́lạ́ nõ ãꞌdô tãsĩ yã? Nĩ rî rĩꞌá tã gólâ bárábányá ró nõtí nõ ꞌẽlé ãꞌdô tãsĩ yã? Mvá nõ drãá kô. Gólâ rî íyîngá ậꞌdú kõꞌá.” 40 Nĩngá sĩ, õjílã ãwó ꞌá ꞌdĩ ꞌbá yî drí Yésũ rî gũzó gbõ gũgũ.

Gõꞌdá nĩngá sĩ, Yésũ drí tã ꞌbãzó õjílã gólĩyî jó ãvõ kâ rî ꞌálâ rî ꞌbá yî drí âfõlé ĩví ꞌálâ. Gõꞌdá drílâ ngãzó mvá ꞌdĩ ândré lâ yî, átá lâ bê gõꞌdá kpá lãjóꞌbá íyíkâ nâ ꞌdĩ ꞌbá yí bê zı̣̃zó fĩlí yí bê jó ãvõ ꞌbãzó ngbạ́ngbạ́ drı̣̃ı̣̂ ꞌdĩ ꞌálâ. 41 Gõꞌdá gólĩyî âfî bê rî, Yésũ drí ízámvá rî ꞌdĩ drı̣́ lâ rũzó. Gõꞌdá drílâ ngãzó tã âtálé Ãrãmáyã tı̣̂ sĩ kĩ nĩ rî, Tãlítã gúmı̣̃. Ĩtõ lâ kĩ nĩ rî, “Ízámvá, ní ngâ ûrû.” 42-43 Ĩtí rî, ꞌwãâ ízámvá ꞌdĩ drí kôrô ngãzó ûrû, gõꞌdá drílâ gõzó rĩꞌá lậmúlı̣́ dîrî. Âꞌdô bê trá ĩtí rî, õjílã kậkậrậ ndrĩ gólâ rî ndrẽ ꞌbá trá rî yî, tı̣̂ lâ ĩyî drí ậꞌdı̣́zó ꞌdó ậꞌdı̣̂-ậꞌdı̣̂ ndrú. Gõꞌdá nĩngá sĩ, Yésũ drí tã ꞌbãzó gólĩyî drí, tãlâ gólĩyî õzó tã ꞌdî pẽê kô õjílã drí ãlôlâ. Gõꞌdá gólâ drí kpá tã âtázó kĩ, óõfẽ ngá nyãnyã ízámvá rî ꞌdĩ drí nyãlé. Ízá rî ꞌdĩ ndrô lâ trá rĩꞌá mûdrı̣́-drı̣̃-lâ-ngâ-rı̣̃.

6

Tã Nãzãrétã lé ꞌbá drí Yésũ rî gãzó dó rî

(Mãtáyõ 13.53-58; Lúkạ̃ 4.16-30)

1 Tólâ sĩ, Yésũ yî drí ngãzó lãjóꞌbá íyíkâ rî ꞌbá yí bê võ nã âyélé nĩzó jạ̃rı̣́bạ̃ Yésũ rî lı̣̃fı̣́ drí cĩzó ꞌá lâ ãgô ró rî ꞌálâ. 2 Ĩtí, gõꞌdá kậyı̣̂ rãtáã ꞌẽ kâ Ôvârí drí rî âcâ bê rî, Yésũ drí ngãzó nĩlí fĩlí jó tã Ôvârí kâ ârî kâ rî ꞌálâ. Jó rî ꞌdĩ ꞌá tólâ rî, drílâ ngãzó rĩꞌá õjílã lı̣̃fı̣́ îmbálé. Nĩngá sĩ, õjílã dũû gólĩyî Yésũ rî úlı̣́ ârí ꞌbá trá rî yî tı̣̂ lâ yî drí ậꞌdı̣́zó ndrú. Gõꞌdá gólĩyî drí tã âtázó kĩ nĩ rî, “Ãgô rî gólâ nõ ûsû íyíkâ tã nı̣̃nı̣̃ ạ́ngı̣́ rî nõ ꞌbá yî ángô lésĩ ró yã? Gõꞌdá gólâ rî ꞌbã ꞌbá kpá âꞌdólé cú mbârâkã bê rĩzó tã lârâkô ꞌẽlé nõ ãꞌdô ꞌásĩ yã? 3 Gólâ âꞌdó kô cé õjílã rĩ ꞌbá ngá êdélé fê ꞌásĩ ãmâ drí nı̣̃lı̣́ trá nõ ĩꞌdî kô yã? Gólâ âꞌdó kô Mãríyã rî mvá ágó ró rî ĩꞌdî yã? Ĩtí rî, mã nı̣̃ ậdrúpı̣̃ lâ yî trá. Gólĩyî ĩꞌdî Yãkóbã, Yõsépã, Yúdạ̃ gõꞌdá kpá Sĩmónã. Gõꞌdá gólâ rî îzó yî âꞌdó kô ãmá bê nõngá yã? Âꞌdô îcáꞌá gólâ drí tã îmbázó tã nı̣̃nı̣̃ sĩ ãmâ drí ángô tí yã?” Bê trá ĩtí rî, drílĩyî Yésũ rî gãzó dó lı̣̃fı̣́ îmbá ꞌbá ró.

4 Nĩngá sĩ, Yésũ drí ngãzó tã-drı̣̃ lôgõlé gólĩyî drí úlı̣́ mãnĩgõ sĩ kĩ nĩ rî, “Tã pạ̃tı̣́-pạ̃tı̣̃ ró, gõꞌdá cé õjílã ꞌbạ̃drı̣̃ gólâkâ rî ꞌá rî ꞌbá yî ı̣̂njı̣̃ı̣́ ĩyî kô gólâ rú. Ĩtí lâ ꞌdĩ ró, ãnî ndrĩ ꞌdó ꞌbãá lậnjı̣̃ má rú kô.”

5-6 Yésũ rî tı̣̂ drí ậꞌdı̣́zó, tãlâ õjílã ꞌdî ꞌbá yî rĩꞌá cú ĩtí tã lẽlẽ ãkó gólâ ꞌá. Tã rî ꞌdĩ tãsĩ rî, îcá kô Yésũ drí tã lârâkô ãmbá ꞌẽzó ĩyî drí ꞌbạ̃drı̣̃ ꞌá tólâ. Gólâ ꞌbã drı̣́ trá cé ngá lãzé ꞌbá ũrûkậ ꞌbá yî drı̣̃ı̣̂, tãlâ gólĩyî ãꞌdô ró bê tãndí ró. ꞌDĩî ꞌbá yî ngá Yésũ drí ꞌẽlé võ gólâ rî lı̣̃fı̣́ drí cĩzó ãgô ró rî ꞌálâ rî ĩꞌdî.

Tã Yésũ drí lãjóꞌbá íyíkâ mûdrı̣́-drı̣̃-lâ-ngâ-rı̣̃ rî ꞌbá yî jõzó rî

(Mãtáyõ 10.5-15; Lúkạ̃ 9.1-6)

Tólâ sĩ, Yésũ yî drí ngãzó nĩlí lậmú bê gbãâ jạ̃rı̣́bạ̃ ãzâ ꞌbá yî ꞌásĩ õjílã lı̣̃fı̣́ îmbá bê.

7 Ị̃tú ãzâ sĩ, Yésũ drí ngãzó lãjóꞌbá íyíkâ mûdrı̣́-drı̣̃-lâ-ngâ-rı̣̃ rî ꞌbá yî ậzı̣́zó yí ngálâ, yí jô ró gólĩyî tı̣̂ sú ãzí ró rı̣̃ rı̣̃ nĩlí tã âtî-âtî íyíkâ pẽ bê õjílã drí. Gólâ fẽ mbârâkã gólĩyî drí líndrí õnjí lâdrózó ĩꞌdî sĩ lâ vólé. 8 Yésũ ꞌbã tã lãjóꞌbá rî ꞌdĩ ꞌbá yî drí ậcı̣́ gólĩyíkâ ꞌdĩ tõzó drı̣́-drı̣́ı̣̃ ró. Gólâ kĩ gólĩyî drí rî, “Nĩ trõ ngá nyãnyã kô. Nĩ trõ jõráã ítá ꞌbã kâ kô, gõꞌdá nĩ trõ lãfâ kpá kô. Nĩ trõ cé pı̣̃drı̣́gú mvá ĩꞌdî ãnî drı̣́gạ́. 9 Nĩ sõ káꞌbókã ĩꞌdî ãnî pá. Gõꞌdá nĩ âkpã ítá kô zãlô rı̣̃ ãnî rú.” 10 Nĩngá sĩ, Yésũ drí tã âtázó lãjóꞌbá ꞌdĩ ꞌbá yî drí kĩ nĩ rî, “Jạ̃rı̣́bạ̃ ãnî drí nĩzó fĩ bê ꞌálâ sĩ cé tı̣̂tı̣̂ ꞌdĩ ꞌá rî, õzõ nĩ õcâ trá ꞌbã ãzâ ꞌá ũmú ró rî, nĩ rî ậꞌdú kõlé cé ꞌbã rî ꞌdĩ ꞌá té bũúũ kậyı̣̂ ãnî drí jạ̃rı̣́bạ̃ rî ꞌdĩ âyézó rî tú. 11 Nĩ õcâ trá võ ũrûkậ ꞌbá yî ãnî lậgúzó ꞌá lâ sĩ kô rî ꞌá rî, gõꞌdá õzõ óõgã trá dó úlı̣́ ãníkâ ârílí rî, nĩ rî kô ꞌá lâ tólâ. Gõꞌdá õzõ nĩ õngâ trá nĩlí ꞌá lâ ꞌásĩ vólé rî, nĩ yâ ró tạ̃pı̣́lı̣́ndrı̣́ lâ vólé ãnî pá ágálé ꞌásĩ. Nĩ ꞌê ꞌdĩ, ãâꞌdâ ró bê tã gólĩyî rú lãmbé ró kĩ nĩ rî, Ôvârí âꞌdô lâŋõ fẽꞌá gólĩyî drí.”

12 Vólé drı̣̃ lâ ꞌásĩ, lãjóꞌbá ꞌdĩ ꞌbá yî drí ngãzó nĩlí ĩyî õzõ tã Yésũ drí âtálé trá rî kâtí. Gólĩyî pẽ tã õjílã drí kĩ nĩ rî, õjílã ãâdĩ drı̣̃ tã õnjí ĩyíkâ ꞌásĩ. 13 Gólĩyî nĩ trá líndrí õnjí lâdró bê õjílã ꞌásĩ. Gõꞌdá gólĩyî lôbẽ dõ kpá trá ngá lãzé ꞌbá ándrá-gạ́-sı̣́lı̣́ ꞌásĩ rãtáã ꞌẽꞌẽ sĩ gõꞌdá ngá lãzé drí ndẽzó gólĩyî rú sĩ.

Tã Ẽródẽ drí tã Yésũ drí ꞌẽlé rî ârízó rî

(Mãtáyõ 14.1-12; Lúkạ̃ 9.7-9)

14 Kúmú ạ́ngı̣́ ꞌbạ̃drı̣̃ Gãlĩláyã kâ rî rú lâ Ẽródẽ Ãnĩtípã. Gólâ ârî tã lârâkô dũû Yésũ drí ꞌẽlé ꞌdĩ ꞌbá yî trá ndrĩ, tãlâ Yésũ rî rú lı̣̂kû trá rõô. Gõꞌdá õjílã ũrûkậ ꞌbá yî âtâ ĩyî tã kĩ nĩ rî, “Ãꞌdô Yõwánĩ bãbãtízĩ ꞌbá ró drã ꞌbá trá rî ĩꞌdî. Ĩtí rî, óꞌê gólâ kpá trá lîdrílí óꞌdí. Tãlâ ĩꞌdî, ngbãângbânõ, gólâ drí âꞌdózó cú mbârâkã ãmbá ĩtí ꞌdĩ bê tã lârâkô ꞌẽzó.” 15 Ãzâ ꞌbá yî kĩ ĩyíkâ rî, “Yésũ ãꞌdô tã ậngũ ꞌbá Ẽlíyã ĩꞌdî. Ôvârí ãâjô gólâ trá ûrú lésĩ, õzõ yí drí ꞌbãlé rî kâtí.”* Gõꞌdá ãzâ ꞌbá yî âtâ ĩyíkâ kpá kĩ nĩ rî, “Gólâ ãꞌdô cé tã ậngũ ꞌbá ãzâ ꞌî, õzõ tã ậngũ ꞌbá âꞌdó ꞌbá trá ạ̃kû nã ꞌbá yí kâtí.”

16 Gõꞌdá nĩngá sĩ, kúmú ạ́ngı̣́ Ẽródẽ ârî bê tã õjílã drí rĩꞌá âtálâ, gõꞌdá kpá ı̣̂sũlâ Yésũ rî tã ꞌá rî, gólâ rî nyãányâ drí ngãzó tã ı̣̂sũlı̣́ cú nĩ kĩ nĩ rî, “Gólâ ꞌdĩ Yõwánĩ má drí ômbê lâ gãlé trá njíyá vólé rî ĩꞌdî. Gólâ lîdrî nõ gõꞌdá kpá trá lîdrî õdrã ꞌásĩ.”

Tã ódrí Yõwánĩ bãbãtízĩ ꞌbá ró rî fũzó rî

17-20 Tã gólâ õdrã pá âsé ꞌbá Yõwánĩ drı̣̃ı̣̂ rî ĩꞌdî nõ. Sı̣́sı̣́ õkó ãzâ rú lâ Ẽrõdíyã âꞌdô trá Ẽródẽ rî ậdrúpı̣̃ Fílĩpõ rî õkó ꞌî. Gõꞌdá Ẽródẽ ní drí ngãzó õkó rî ꞌdĩ drı̣̃ lâ îzãlé vólé ánî ậdrúpı̣̃ Fílĩpõ drı̣́gạ́ sĩ âꞌdólé nî rî gógó drí õkó ró. Gõꞌdá Yõwánĩ ndrê tã ꞌdî bê rî, drílâ ngãzó tã pẽlé Ẽródẽ drí kĩ nĩ rî, “Âꞌdó kô tã mbı̣̂ ró ní drí ánî ậdrúpı̣̃ rî õkó rî trõzó âꞌdólé ní drí õkó ró.” Tãlâ tã ꞌdî tãsĩ rî, õkó rî gógó Ẽrõdíyã drí ngãzó tã ômbélé ngóló yí ꞌá Yõwánĩ rú. Gólâ lôndã pávó yí drí Yõwánĩ rî fũzó ꞌá lâ sĩ rî kpı̣̃ı̣̂. Gõꞌdá ĩtí rî, Ẽródẽ âyé gólâ kô tã rî ꞌdĩ ꞌẽlé, tãlâ Ẽródẽ rî gógó ı̣̂njı̣̃ Yõwánĩ trá rõô. Gólâ nı̣̃ trá kĩ, Yõwánĩ õjílã tãndí mbı̣̂ rî ĩꞌdî Ôvârí rî lı̣̃fı̣́ drı̣̃ ꞌá. Ĩtí rî, Ẽródẽ rî lı̣̃fı̣́ drí mbãzó Yõwánĩ drı̣̃ı̣̂ Ẽrõdíyã drı̣́gạ́ sĩ. Ĩꞌdî Ẽródẽ drí Yõwánĩ rî ômbézó ꞌbãlé gạ̃nı̣́mạ̃ ꞌá. Ẽródẽ rî kpá zãâ nĩlí úlı̣́ Ôvârí kâ Yõwánĩ drí rĩꞌá ngĩlâ rî ꞌbá yî ârílí gạ̃nı̣́mạ̃ ꞌálâ. Úlı̣́ Yõwánĩ kâ ꞌdĩ ãꞌdô kpálé gólâ rî drı̣̃ lîjãꞌá rî, gólâ rî kpá zãâ gõlé ârílâ, tãlâ úlı̣́ rî ꞌdĩ ꞌbá yî rĩꞌá tãndí ró kôrô.

21 Gõꞌdá kậyı̣̂ ãzâ sĩ, Ẽrõdíyã drí ngãzó lạ́tı̣̂ ûsúlı̣́ Yõwánĩ rî fũzó. Kậyı̣̂ rî ꞌdĩ kậyı̣̂ Ẽródẽ rî tı̣̃zó ꞌá lâ rî ĩꞌdî. Ĩtí, kậyı̣̂ rî ꞌdĩ tú, Ẽródẽ yî drí kãrámã ândrê ꞌbãzó. Gõꞌdá Ẽródẽ drí ngãzó tã âtílí õjílã ãmbâ-ãmbâ kũmũ íyíkâ zẽlé rî yî drí, drı̣̃-ꞌbá ạ̃jú ꞌbũ ꞌbá yí kâ gõꞌdá kpá ꞌdó õjílã ãmbâ-ãmbâ Gãlĩláyã ꞌálâ rî yî drí, tãlâ gólĩyî ânĩ ró ĩyî kãrámã rî ꞌdĩ nyãlé yí ngálâ.

22 Nĩngá sĩ, kãrámã rî ꞌdĩ tú rî, Ẽrõdíyã rî mvá ãnjó ró rî drí ngãzó fĩlí ậndú tõlé lậvũlı̣́ gạ̃rạ̃. Ĩtí rî, ậndú tõtõ gólâkâ ꞌdĩ drí Ẽródẽ yî ũmú ĩyíkâ rî ꞌbá yí bê ꞌbãzó âꞌdólé ndrĩ ãyĩkõ ró lậvũlı̣́ kôrô. Tãlâ ậndú ízámvá ꞌdĩ drí tõlé ꞌdĩ tãsĩ rî, Ẽródẽ drí tã âtázó drílâ kĩ nĩ rî, “Õzõ ní ĩîjî mâ rî, má âꞌdô ngá ní drí lẽlé rî fẽꞌá ní drí.” 23 Gõꞌdá nĩngá sĩ, Ẽródẽ drí ngãzó tã âtálé lãtrítrí ró kĩ nĩ rî, “Má âꞌdô ngá ní drí lẽlé rî fẽꞌá ní drí. Õzõ ní õlẽ rî, má âꞌdô ꞌbạ̃drı̣̃ ámákâ lãfálâ nyĩꞌá rı̣̃ gõzó ãzâ rî fẽlé ní drí.”

24 Tólâ sĩ, ízámvá ꞌdĩ drí ngãzó nĩlí ândré lâ Ẽrõdíyã rî îjílí kĩ nĩ rî, “Má âꞌdô ngá ángô rî zı̣̃ꞌá ĩꞌdî Ẽródẽ tı̣́ sĩ âfẽlé má drí yã?” Gõꞌdá ândré lâ drí tã-drı̣̃ lôgõzó drílâ kĩ nĩ rî, “Ní âtâ Ẽródẽ drí, gólâ õjô õjílã nĩꞌá Yõwánĩ bãbãtízĩ ꞌbá ró rî ômbê lâ gãlé njíyá, áâtrõ ró drı̣̃ lâ ꞌdĩ tạ́bı̣́gạ́ ꞌá âjílí ní drí, tãlâ má nı̣̃ ró kĩ nĩ rî, gólâ drã trá.”

25 Ĩtí rî, ízámvá ꞌdĩ drí ngãzó rãlé ꞌwãâꞌwâ pá drı̣̃ kâ sĩ gõlé Ẽródẽ ngálâ. Gõꞌdá drílâ tã âtázó Ẽródẽ drí kĩ nĩ rî, “Má lẽ úfû Yõwánĩ bãbãtízĩ ꞌbá ró rî, ógâ ômbê lâ njíyá vólé, óꞌbã ró drı̣̃ lâ ꞌdĩ tạ́bı̣́gạ́ ꞌá âtrõlé âjílí má drí nõlé.”

26 Nĩngá sĩ, Ẽródẽ drí âꞌdózó tã ı̣̂sũ ró, tãlâ lãtrítrí gólâ drí îtrílí trá ízámvá ꞌdĩ drí rî tãsĩ. Õzõ gólâ õgã dó tã ízámvá ꞌdĩ kâ lẽlé ꞌdĩ ꞌẽlé rî, ãnyĩ âꞌdô gãꞌá gólâ drı̣̃ı̣̂ ũmú gólâkâ ꞌdĩ ꞌbá yî ândrá. 27 Gõꞌdá bê trá ĩtí rî, Ẽródẽ drí gbõ tã-drı̣̃ lẽzó óõgâ ró Yõwánĩ rî ômbê njíyá vólé. Gõꞌdá Ẽródẽ drí tã ꞌbãzó ạ̃jú ꞌbũ ꞌbá íyíkâ ãlô rî drí, õnĩ ró bê Yõwánĩ rî drı̣̃ âgálé âtrõlé âgõzó ĩꞌdí bê lâ. Gõꞌdá ạ̃jú ꞌbũ ꞌbá Ẽródẽ kâ ꞌdĩ drí ngãzó nĩlí gạ̃nı̣́mạ̃ ꞌálâ. Gólâ câ bê tólâ rî, drílâ Yõwánĩ rî ômbê gãzó njíyá vólé. 28 Nĩngá sĩ, drílâ ngãzó âgõlé Yõwánĩ rî drı̣̃ bê tạ́bı̣́gạ́ ꞌá âjílí fẽlé ízámvá ꞌdĩ drí. Gõꞌdá gólâ âcâ bê ĩꞌdí bê lâ rî, ízámvá ꞌdĩ drí ngãzó drı̣̃ rî ꞌdĩ trõlé âjílí ândré lâ drí. 29 Nĩngá sĩ, tã ârí ꞌbá Yõwánĩ kâ rî ꞌbá yî ârî ĩyî tã ꞌdî bê ĩtí rî, drílĩyî ngãzó nĩlí gạ̃nı̣́mạ̃ ꞌálâ Yõwánĩ rî ãvõ ạ̃lı̣́ ꞌdĩ njı̣̃lı̣́ nĩzó ĩꞌdí bê lâ ꞌbãlé ꞌbú ꞌá.

Tã Yésũ drí ngá nyãnyã fẽzó õꞌbí ãmbá drí rî

(Mãtáyõ 14.13-21; Lúkạ̃ 9.10-17; Yõwánĩ 6.1-14)

30 Tólâ sĩ, lãjóꞌbá Yésũ kâ ꞌdĩ ꞌbá yî drí âgõzó ĩyî ậcı̣́ ĩyíkâ tõlé nã ꞌásĩ Yésũ ngálâ. Gõꞌdá drílĩyî rĩzó tã rû ꞌẽ ꞌbá ậcı̣́ ĩyî drí tõlé nã ꞌbá yî ꞌásĩ rî ngĩlí Yésũ drí kpá ꞌdó ndrĩ tã drílĩyî îmbálé trá õjílã drí rî yí bê. 31 Ị̃tú rî nã ꞌbá yî sĩ, õjílã dũû rî ĩyî trá ânĩlí kárá Yésũ rî ndrẽlé. Ĩtí rî, ânĩ-ânĩ gõꞌdá õjílã ꞌdî ꞌbá yí kâ ꞌdĩ ꞌbãá Yésũ yî kô ngá nyãlé dódó gõꞌdá kpá lôvólé tãndí ró. Gõꞌdá tã rî ꞌdĩ tãsĩ rî, Yésũ drí tã âtázó lãjóꞌbá íyíkâ ꞌdĩ ꞌbá yî drí kĩ nĩ rî, “Nĩ ngâ, mã nĩ ró võ õjílã ãkó rî ndãlé ûsúlı̣́, ãꞌdô ró ãmâ nyãányâ drí lôvózó ꞌá lâ tãkõ.” 32 Nĩngá sĩ, drílĩyî ngãzó fĩlí kõlóngbõ ꞌá, gõzó lı̣̃mvû ândrê ꞌdĩ drı̣̃ lâ mbãzó nĩlí võ õjílã ãkó rî ꞌálâ. 33 Gõꞌdá tólâ sĩ, õjílã dũû ndrê ĩyî Yésũ yî trá nĩrĩ ꞌá kõlóngbõ sĩ. Drílĩyî võ Yésũ yî drí rĩzó nĩlí ꞌálâ ꞌdĩ nı̣̃zó téké, gõꞌdá drílĩyî ngãzó ndrĩ nĩlí ꞌwãâꞌwâ rû êꞌbélé jạ̃rı̣́bạ̃ ꞌásĩ ndrĩ. Nĩngá sĩ, drílĩyî ngãzó nĩlí ꞌwãâꞌwâ pá sĩ lı̣̃mvû ândrê ꞌdĩ tı̣́ ꞌálâ, gõꞌdá cãlé võ õjílã ãkó ꞌdĩ ꞌá sı̣́sı̣́ Yésũ yî drí sĩ.

34 Gõꞌdá nĩngá sĩ, Yésũ yî câ bê võ rî nã ꞌá gõzó ꞌẽꞌá ârílí kõlóngbõ ꞌásĩ rî, drílĩyî õjílã õꞌbí ndrẽzó êꞌbê rû ĩyî trá ngbạ̃ꞌũ Yésũ rî tẽlé. Gõꞌdá Yésũ ndrê gólĩyî bê trá ĩtí rî, ĩzã lâ yî drí gólâ rî ꞌẽzó. Õjílã ꞌdî ꞌbá yî lêndrê ĩyî Yésũ rî lı̣̃fı̣́ drı̣̃ ꞌá õzõ kạ́bı̣̃lı̣́kı̣̃ âꞌdó ꞌbá ĩyî lôkí ꞌbá ãkó rî kâtí. Nĩngá sĩ, Yésũ drí ngãzó gólĩyî îmbálé tã dũû sĩ. Yésũ âꞌdâ tã trá gólĩyî drí cãlé bũúũ lạ̃njạ́túlı̣́ ꞌá.

35 Nĩngá sĩ, lạ̃njạ́túlı̣́ ãlô ꞌdĩ sĩ, lãjóꞌbá Yésũ kâ rî ꞌbá yî drí ngãzó ânĩlí Yésũ rî gógó ngálâ tã âtálé gólâ drí kĩ nĩ rî, “Ní ndrê drẽ, Kúmú, nõô ı̣̃tú trá ꞌẽꞌá fĩlí. Gõꞌdá õjílã ãmbá ꞌdĩ ꞌbá yî trá ĩyî ndrĩ lõfó ró, gõꞌdá ꞌbã kpá yûꞌdạ́wạ́ võ rî nõ ꞌá gólĩyî drí ngá nyãnyã ûsúzó. 36 Ní îcâ drẽ gólĩyî âyélé, tãlâ õnĩ ró ĩyî bê ngá nyãnyã ndãlé gĩlí ĩyî drí nyãlé võ mvá ãzâ ꞌbá yî õjílã bê rî ꞌá.”

37 Gõꞌdá nĩngá sĩ, Yésũ drí tã lôgõzó lãjóꞌbá íyíkâ ꞌdĩ ꞌbá yî drí kĩ nĩ rî, “Ãnî rî gógó, nĩ fẽ ngá nyãnyã õjílã rî ꞌdĩ ꞌbá yî drí nyãlé kẽ.” Nĩngá sĩ, lãjóꞌbá ꞌdĩ ꞌbá yî drí ngãzó tã îjílí kĩ nĩ rî, “Mã âꞌdô ꞌẽꞌá lâ ángô tí ró yã? Ngá ꞌdĩ lẽ íyíkâ cú lãfâ ãmbá ngá nyãnyã ndrô ãlô rî kâ gĩzó ĩꞌdî dũû îcálé fẽlé õjílã rî nõ ꞌbá yî drí ndrĩ.” 38 Gõꞌdá nĩngá sĩ, Yésũ drí lãjóꞌbá íyíkâ ꞌdĩ ꞌbá yî îjízó kĩ nĩ rî, “Ãmbãtã ãnî drı̣́gạ́ õꞌbí ꞌdĩ ꞌbá yí bê tạ̃sı̣̂ yã? Nĩ ngâ drẽ ndrẽlâ.” Ĩtí, lãjóꞌbá ꞌdĩ ꞌbá yî drí ngãzó nĩlí ngá nyãnyã ndrẽlé õꞌbí ꞌdĩ ꞌbá yî drı̣́gạ́ sĩ. Gõꞌdá gólĩyî ûsû ãmbãtã cé njı̣̂ gõꞌdá ı̣̃ꞌbı̣̂ mvá bê rı̣̃. Nĩngá sĩ, lãjóꞌbá ꞌdĩ ꞌbá yî drí gõzó ngá nyãnyã ꞌdî bê âꞌdálé Yésũ drí.

39 Võ ꞌdî ꞌá tólâ rî, õmã ạ̃rú dı̣̂rı̣̂ bê rĩꞌá ı̣̃nyạ́kú drı̣̃ı̣̂ kpạ̃ạ́kũ. Nĩngá sĩ, Yésũ drí tã âtázó lãjóꞌbá íyíkâ ꞌdĩ ꞌbá yî drí, tãlâ gólĩyî õlônyĩ ró õꞌbí ꞌdĩ ꞌbá yî lãfálé lâ rĩlí õmã ạ̃rú ꞌdî drı̣̃ı̣̂ võ ꞌásĩ tũ tũ ngĩíngî. 40 Ĩtí, õꞌbí ꞌdĩ ꞌbá yî drí rĩzó ĩyî vũdrı̣́ võ ꞌásĩ tũ tũ. ꞌDĩî rî, õjílã ũrûkậ ꞌbá yî võ ãlô ꞌá kámá-ãlô gõꞌdá ãzâ ꞌbá yî rĩꞌá nyâꞌdî-rı̣̃-drı̣̃-lâ-ngâ-mûdrı̣́. 41 Nĩngá sĩ, Yésũ drí ãmbãtã njı̣̂ gõꞌdá ı̣̃ꞌbı̣̂ rı̣̃ ꞌdî bê âtrõzó. Drílâ võ ndrẽzó ꞌbũû ꞌálâ, gõꞌdá drílâ ãwô-ĩtí ꞌẽzó Ôvârí drí tãlâ ngá nyãnyã ꞌdî tãsĩ. Nĩngá sĩ, drílâ ãmbãtã ꞌdî ꞌbá yî ꞌâ lâ ûpı̣̃zó õnyí ró. Gõꞌdá drílâ fẽzó lâ lãjóꞌbá íyíkâ ꞌdĩ ꞌbá yî drı̣́gạ́ sĩ, tãlâ gólĩyî õlânjî ró ndrĩ õꞌbí ꞌdĩ ꞌbá yî drí nyãlé. Gólâ ꞌê ı̣̃ꞌbı̣̂ rı̣̃ ꞌdî ꞌbá yî kpá té õzõ drílâ ãmbãtã ꞌẽrẽ kâtí lânjílí õꞌbí ꞌdĩ ꞌbá yî drí. 42 Ĩtí rî, õꞌbí ꞌdĩ ꞌbá yî drí ngá nyãzó dũûdû. Ngá nyãnyã drí gólĩyî pẽzó. 43 Vólé drı̣̃ lâ ꞌásĩ, lãjóꞌbá ꞌdĩ ꞌbá yî drí ngãzó ngá nyãnyã ạ̃mbúkũ lâkí ꞌbá trá rî ꞌbá yî êꞌbélé. Ĩtí rî, ngá nyãnyã ạ̃mbúkũ gólĩyî drí êꞌbélé ꞌdĩ îcâ trá cú ívõ mûdrı̣́-drı̣̃-lâ-ngâ-rı̣̃ ꞌásĩ dũûdû. 44 Gõꞌdá ãgô ndrĩ ngá ꞌdĩ nyã ꞌbá trá rî yî rĩꞌá kútũ-njı̣̂. ꞌDĩî rî, ólãá õkó kô ꞌdĩyímvá bê.

Tã Yésũ drí lậmúzó lı̣̃mvû drı̣̃ı̣̂ sĩ rî

(Mãtáyõ 14.22-33; Yõwánĩ 6.15-21)

45 Nĩngá sĩ, Yésũ drí ngãzó tã âtálé lãjóꞌbá íyíkâ ꞌdĩ ꞌbá yî drí, tãlâ gólĩyî õmbã ró ꞌwãâ kõlóngbõ ꞌá, ãꞌdô ró bê gólĩyî drí lậvũzó ạ̃tı̣́ ꞌálâ jạ̃rı̣́bạ̃ zı̣̃lı̣́ Bẽtãsédã rî ꞌálâ gõlé lı̣̃mvû ândrê ꞌdĩ ꞌáꞌá lé drílâ ı̣̃tú drí fĩrĩ ꞌálâ ró rî lésĩ. Gõꞌdá gólâ rî gógó âꞌdô íyíkâ lâkíꞌá tãkõ, tãlâ õꞌbí ꞌdĩ ꞌbá yî jõlé gõlé ꞌbã ꞌálâ. Nĩngá sĩ, lãjóꞌbá ꞌdĩ ꞌbá yî drí tã Yésũ drí âtálé ꞌdĩ ꞌẽzó té ĩtí. 46 Gõꞌdá õꞌbí ꞌdĩ ꞌbá yî lậvũlı̣́ bê trá gõlé ĩyî drí ꞌbã ꞌásĩ rî, Yésũ drí ngãzó nĩꞌá mbãlé únı̣́ drı̣̃ ꞌálâ rãtáã ꞌẽlé Ôvârí drí.

47 Vó lâ sĩ, võ drí ậnı̣́rı̣̃ ꞌá ꞌdĩ, kõlóngbõ tíbê lãjóꞌbá bê yí ꞌá ꞌdĩ trá lı̣̃mvû ândrê ító ꞌâ ꞌá. ꞌDĩî Yésũ rî gógó íyíkâ élêwálâ lı̣̃mvû ândrê gãrã drı̣̃ ãzâ rî lésĩ únı̣́ drı̣̃ ꞌálâ. 48 Gõꞌdá nĩngá sĩ, kạ̃gũmạ́ạ̃ ândrê drí ngãzó rĩꞌá ậsı̣̃lı̣́ rĩí rĩí rĩí lı̣̃mvû ândrê drı̣̃ı̣̂ sĩ. Bê trá ĩtí rî, lãjóꞌbá ꞌdĩ ꞌbá yî drí lâŋõ ândrê ûsúzó kõlóngbõ ꞌdî zẽrẽ ꞌá vólé kạ̃gũmạ́ạ̃ ꞌdĩ drí sĩ. Gólĩyî ûjũ kpı̣̃ı̣̂ kõlóngbõ ꞌdî zẽlé sı̣́sı̣́ ꞌálâ ró fê sĩ. Gõꞌdá Yésũ ndrê bê rî, lãjóꞌbá íyíkâ trá lâŋõ ândrê ꞌá. Ị̃tú-pá sû ngá drí ậwúrı̣̃ sĩ, drílâ gõzó ngãlé nĩꞌá lı̣̃mvû ândrê ꞌdĩ tı̣́ ꞌálâ. Tólâ gólâ drí ngãzó rĩꞌá nĩlí lı̣̃mvû drı̣̃ı̣̂ sĩ, nĩꞌá lãjóꞌbá íyíkâ kõlóngbõ ꞌá ꞌdĩ ꞌbá yî ngálâ. 49 Gõꞌdá lãjóꞌbá ꞌdĩ ꞌbá yî ndrê gólâ bê rĩꞌá ânĩꞌá lı̣̃mvû drı̣̃ı̣̂ sĩ ĩyî ngálâ rî, drílĩyî ngãzó trẽlé ûrû kĩ nĩ rî, “Wúûwú, nĩ ndrê drẽ ngá ꞌbã ꞌbá ânĩꞌá nã, ãvõ líndrí ꞌî, rĩꞌá ânĩꞌá nã.” 50 Gõꞌdá gólĩyî ndrê gólâ bê ĩtí lâ ꞌdĩ ró rî, líndrí lâ yî drí lôꞌbézó dı̣̃ı̣̃ ũrı̣̃ drí.

Ĩtí rî, kôrô Yésũ drí ngãzó tã âtálé gólĩyî drí kĩ nĩ rî, “Nĩ âꞌdô kô ũrı̣̃ ró. Nĩ ậtũ ãnî fĩî, nõô mâ rî gógó Yésũ ĩꞌdî.” 51 Vó lâ ꞌásĩ, drílâ ngãzó mbãlé fĩlí kõlóngbõ ꞌálâ gólĩyí bê. Gõꞌdá kôrô ĩlî ândrê ꞌdĩ drí âdrézó. Nĩngá sĩ, lãjóꞌbá ꞌdĩ ꞌbá yî tı̣̂ lâ ĩyî drí ậꞌdı̣́zó, gõꞌdá sı̣́-ꞌbálé drí rĩzó kãꞌdã. Tã ı̣̂sũ gólĩyíkâ kĩ, “ꞌÁ! Nõtí nõ ãꞌdô tã ꞌî yã?” 52 Gólĩyî tı̣̂ ậꞌdı̣̂ trá, tãlâ mbârâkã Yésũ drí ãmbãtã njı̣̂ fẽzó õꞌbí drí rî, tã lâ fí gólĩyî drı̣̃ı̣̂ kô.

Tã Gẽnẽsãrétẽ ꞌálâ rî tãsĩ

(Mãtáyõ 14.34-36)

53 Tólâ sĩ, Yésũ yî drí lı̣̃mvû ândrê ꞌdĩ drı̣̃ lâ mbãzó kõlóngbõ sĩ, gõzó cãlé ꞌbạ̃drı̣̃ zı̣̃lı̣́ Gẽnẽsãrétẽ rî ꞌálâ. Gõꞌdá mbã ĩyî lı̣̃mvû ândrê ꞌdĩ bê rî, drílĩyî ngãzó kõlóngbõ ꞌdî sẽlé ômbélé gạ́ lı̣̃mvû tı̣́. 54 Gõꞌdá nĩngá sĩ, gólĩyî õtírĩ kõlóngbõ ꞌdî âyé rî, õjílã tólâ nã, drílĩyî kôrô Yésũ rî nı̣̃zó. 55 Gõꞌdá nĩngá sĩ, drílĩyî ngãzó lậꞌbúlı̣́ nĩlí ꞌwãâꞌwâ ĩyî drí ꞌbã ꞌásĩ tã pẽlé õjílã drí ndrĩ kĩ, Yésũ âcâ trá. Gõꞌdá ꞌbạ̃drı̣̃ ꞌdî ꞌásĩ ndrĩ, õjílã drí ngãzó ngá lãzé ꞌbá ĩyíkâ ậnjı̣̃lı̣́ gbãrãkã sĩ ânĩzó âjílâ ĩyî Yésũ ngálâ. 56 Jạ̃rı̣́bạ̃ ꞌásĩ gõꞌdá kpá ꞌbạ̃drı̣̃ ꞌásĩ ndrĩ, õzõ Yésũ ãâcâ trá rî, órî ngá lãzé ꞌbá âtrõlé âjílí võ rĩzó ngá lậzı̣́lı̣́ rî ꞌá. Tólâ rî, ngá lãzé ꞌbá rî ĩyî rúꞌbạ́ lôꞌbãlé Yésũ drí kĩ nĩ rî, “ꞌDõvó mã dõ cé ítá tı̣̂ áníkâ ĩꞌdî, tãlâ mã ngâ ró ngá lãzé ꞌásĩ.” Gõꞌdá ngá lãzé ꞌbá ndrĩ kậkậrậ ítá tı̣̂ Yésũ kâ sõlé rî dõ ꞌbá trá rî drí ngãzó ngá lãzé ꞌásĩ âꞌdólé ndı̣̂ndı̣̂.

7

Tã Yésũ drí âtálé lãꞌbí Yúdạ̃ yí kâ tãsĩ rî

(Mãtáyõ 15.1-9)

1 Ị̃tú ãzâ sĩ, Pạ̃rúsı̣̃ Yẽrõsãlémã lé ꞌbá ró rî ꞌbá yî drí ânĩzó Yésũ ngálâ gólĩyî tã lãꞌbí kâ îmbá ꞌbá ãzâ ꞌbá yí bê.* 2 Gólĩyî ndrê tã ârí ꞌbá Yésũ kâ ãzâ ꞌbá yî trá ngá nyãnyã nyãꞌá ĩyî cú ĩtí ĩyî drı̣́ jĩ ãkó tãndí ró bũúũ drı̣́ kûlúgûsú ꞌásĩ. Âꞌdô lãꞌbí gólĩyíkâ vó ró rî, gólĩyî drı̣́ drẽ ꞌdó ı̣̃ndı̣̂ ró. 3 Nĩ ndrê trá Pạ̃rúsı̣̃ yî gõꞌdá õjílã õrĩ Yúdạ̃ yí kâ ãzâ ꞌbá yí bê drẽ zãâ ndrĩ lãꞌbí ĩyî ạ́ꞌbı̣́yạ́ yí kâ ꞌdãꞌá. Lãꞌbí ꞌdĩ âꞌdâ gólĩyî drí lạ́tı̣̂ mbı̣̂mbı̣̂ ꞌî gólĩyî drí ĩyî drı̣́ jĩzó drẽ ãkpãkãꞌdã sı̣́sı̣́ ngá nyãnyã nyã ãkó rî ĩꞌdî. 4 Gõꞌdá kpá õzõ Pạ̃rúsı̣̃ ꞌdĩ ꞌbá yî õgî ngá nyãlé rî yî trá rî, gólĩyî jĩ zãlô sı̣́sı̣́ drẽ gólĩyî drí nyã ãkó lâ. Lãꞌbí gólĩyíkâ ꞌdĩ âꞌdâ gólĩyî drí kpá lạ́tı̣̂ tãndí ngá ãzâ ꞌbá yî ngá nyãnyã tãsĩ õzõ ĩgã yî, límvó yî, sãánĩ yî, gõꞌdá kpá kõjõrónĩ yî tí rî jĩjĩ âꞌdólé ngbángbá ı̣̃ndı̣̂ ãkó rî tãsĩ, tãlâ Ôvârí õzó ĩyî ndrẽê ı̣̃ndı̣̂ ꞌbá ró kô.

5 Tãlâ lãꞌbí ãmbá ꞌdĩ ꞌbá yî tãsĩ rî, Pạ̃rúsı̣̃ ꞌdĩ ꞌbá yî gõꞌdá gólĩyî tã lãꞌbí kâ îmbá ꞌbá ꞌdĩ ꞌbá yí bê drí ngãzó Yésũ rî îjílí kĩ nĩ rî, “Tã ârí ꞌbá áníkâ ꞌdĩ ꞌbá yî ꞌdá ĩyî lãꞌbí ãmâ ạ́ꞌbı̣́yạ́ yí kâ lôpélé ãmâ drí rî kô ãꞌdô tãsĩ yã? Gólĩyî jĩí ĩyî drı̣́ kô bũúũ drı̣́ kûlúgûsú ꞌásĩ drẽ ãkpãkãꞌdã ngá nyã ãkó. Õzõ gólĩyî õnyâ ngá trá rî, gólĩyî drı̣́ âꞌdó kô ngbángbá lãꞌbí ãmákâ rî vó ró.”

6 Gõꞌdá nĩngá sĩ, Yésũ drí tã ꞌdî drı̣̃ lâ lôgõzó kĩ nĩ rî, “Ãnî rĩꞌá ãndõtô kâtí drı̣̃ bê rı̣̃ Ôvârí rî tãsĩ. Tã ậngũ ꞌbá Ĩsáyã îgĩ tã pạ̃tı̣́ı̣̃ trá ãnî tãsĩ ạ̃kû ró kĩ nĩ rî,

‘Õjílã nô ꞌbá yî ı̣̂njı̣̃ ĩyî mâ cú ĩtí ĩyî tı̣̂ sĩ,

gõꞌdá gólĩyî ꞌbãá ámâ lôvó kô ĩyî pı̣̃pı̣̂sı̣́lı̣́ ꞌá.

7 Gólĩyî ı̣̂njı̣̃ ĩyî mâ cú ĩtí tı̣̂ sĩ,

tãlâ tã drílĩyî rĩꞌá îmbálâ rî ꞌbá yî âꞌdó kô mâ Ôvârí ngá lésĩ.

Tã drílĩyî rĩꞌá îmbálâ ꞌdĩ ꞌbá yî rĩꞌá cé lãꞌbí õjílã mvá kâ ꞌî.’

Ĩsáyã 29.13

8 Nĩ âyê tã Ôvârí drí ꞌbãlé rî yî trá vólé gõꞌdá nĩ rî trá cé ãnîngá lãꞌbí õjílã mvá kâ âꞌdálé ĩꞌdî.”

9 Nĩngá sĩ, Yésũ âtâ úlı̣́ ãzâ kpá gólĩyî drí kĩ nĩ rî, “Pạ̃tı̣́ı̣̃ nĩ ı̣̂sũ ãníkâ bê rî, ꞌdĩî âꞌdô rĩꞌá tã tãndí ꞌî yã? Gõꞌdá ãnî drí rĩzó tã Ôvârí drí ꞌbãlé rî gãlé dó, gõzó rĩlí lãꞌbí ãnî nyãányâ kâ rî ꞌbá yî ꞌdãlé ĩꞌdî. 10 Músạ̃ kĩ nĩ rî,

‘Ní ı̣̂njı̣̃ ánî átá ánî ândré bê.’

Âfõ-âfõ 20.12

Gõꞌdá ‘Õzõ õjílã ãzâ ãâtâ úlı̣́ õnjí trá átá lâ rú ngãtá ândré lâ rú yã rî, áâꞌdô gólâ rî fũꞌá vólé.’

Âfõ-âfõ 21.17

11 ꞌDĩî tã Ôvârí drí âtálé trá rî ĩꞌdî. Gõꞌdá nĩ ró úlı̣́ rî ꞌdĩ kô, tãlâ lãꞌbí ãníkâ zı̣̃lı̣́ Kõrõbánĩ ꞌdĩ tãsĩ.* Âꞌdô lãꞌbí Kõrõbánĩ kâ vó ró rî, õjílã ãzâ âtâ tã trá nõtí, ‘Ngá nõ ꞌbá yî ndrĩ Ôvârí kâ ĩꞌdî.’ Gõꞌdá ꞌdĩî vósĩ rî, tã ꞌbãꞌbã gólâkâ Ôvârí drí rî tãsĩ, îcá kô drílâ ngá ꞌdĩ ꞌbá yî fẽlé íyî átá yî drí íyî ândré bê. 12 Lãꞌbí rî ꞌdĩ tãsĩ, ãnî Pạ̃rúsı̣̃, nĩ âyé gólĩyî lãꞌbí Kõrõbánĩ kâ ꞌdã ꞌbá ꞌdĩ ꞌbá yî kô ngá ãzãkã ꞌẽlé ĩyî átá yî drí ĩyî ândré yí bê, tãlâ ngá ĩyíkâ ndrĩ âꞌdô trá Ôvârí kâ. 13 Lãꞌbí rî ãnî drí rĩꞌá lôpélâ ạ̃tı̣́lı̣́ ạ̃tı̣́lı̣́ ãnî ózõwá yî drí ꞌdĩ ꞌbá yî ꞌê úlı̣́ Ôvârí drí ꞌbãlé trá rî âꞌdólé ãyõ ró ífí ãkó. Gõꞌdá nĩ rî kpá trá tã ányâ ãzâ ꞌbá yî îmbálé õzõ ꞌdĩî kâtí.”

Tã rĩ ꞌbá õjílã îzãlé pạ̃tı̣́ı̣̃ ró Ôvârí rî lı̣̃fı̣́ drı̣̃ ꞌá rî tãsĩ

(Mãtáyõ 15.10-20)

14 Nĩngá sĩ, Yésũ drí ngãzó õjílã ậzı̣́lı̣́ dũû ânĩlí úlı̣́ íyíkâ ârílí. Gólâ kĩ gólĩyî drí rî, “Ãnî ndrĩ, nĩ ârî úlı̣́ ámákâ nõ ꞌbá yî õfî ró ãnî drı̣̃ı̣̂. 15 Ngá rĩ ꞌbá õjílã îzãlé Ôvârí rî lı̣̃fı̣́ drı̣̃ ꞌá rî íyíkâ ãꞌdô ꞌî yã? Âꞌdó kô ngá gólâ fĩ ꞌbá õjílã ꞌâ kôrô sı̣́-ꞌbálé ꞌásĩ rî ĩꞌdî, íyîngá ngá gólâ rĩꞌá lậpı̣́lâ zãâ pı̣̃pı̣̂sı̣́lı̣́ ꞌá rî ĩꞌdî. 16 Ĩtí rî, ãnî cú bı̣́ bê yã? ꞌDõvó nĩ ârî úlı̣́ ámákâ nõ ꞌbá yî ndrĩ.”

17 Nĩngá sĩ, Yésũ yî drí ngãzó tã ârí ꞌbá íyíkâ rî ꞌbá yí bê õꞌbí dũû ꞌdĩ ꞌbá yî âyélé ngãzó fĩlí jó ꞌálâ. Jó ꞌdĩ ꞌá tólâ rî, tã ârí ꞌbá Yésũ kâ ꞌdĩ ꞌbá yî drí ngãzó Yésũ rî îjílí úlı̣́ mãnĩgõ tã õjílã îzã ꞌbá rî kâ ĩtõ lâ lôfõlé ĩyî drí. 18 Nĩngá sĩ, Yésũ drí ngãzó drı̣́-mbílí sõlé gólĩyî lı̣̃fı̣́ úlı̣́ âtâ-âtâ sĩ kĩ, “Tã nô fí drẽ zãâ ãnî drı̣̃ı̣̂ kô yã? Nyãsá gólâ ãnî drí nyãlé rî îzãá ãnî kô, 19 tãlâ nyãsá rî gógó ꞌdĩ lậpı̣́ rû ãnî pı̣̃pı̣̂sı̣́lı̣́ ꞌá kô. Nyãsá rî ꞌdĩ fî rĩlí õjílã fĩî ꞌá, gõꞌdá drílâ lậꞌbúzó rúꞌbạ́ ꞌásĩ.” Úlı̣́ nõ ꞌbá yî sĩ, Yésũ âꞌdâ tã ꞌî kĩ nĩ rî, ngá õjílã drí rĩꞌá nyãlâ rî ꞌbá yî ndrĩ tãndí ró Ôvârí rî lı̣̃fı̣́ drı̣̃ ꞌá.

20 Nĩngá sĩ, Yésũ drí tã rĩ ꞌbá õjílã îzãlé rî ꞌbá yî lôfõzó nõtí, “Tã ı̣̂sũ-ı̣̂sũ õnjí õjílã kâ ꞌálé lésĩ ró rî ĩꞌdî rĩ ꞌbá gólâ rî îzãlé rî. 21-22 Tã õnjí ꞌdĩ ꞌbá yî ndrĩ âfî tã ı̣̂sũ-ı̣̂sũ õnjí õjílã kâ rî ꞌásĩ, õkó zı̣̃zı̣̃, ãgô ndãndã, ûgũ, õjílã fũfũ, ãvẽ, ngá õjílã kâ lôvó lâ ꞌbãꞌbã, tã õnjí ꞌẽꞌẽ ãzí-ãzí drí, âdômâ, tã õnjí lôvó tã õnjí ꞌẽzó, õjílã ndrı̣̃ndrı̣̃, õjílã ꞌdãꞌdã, ạ́rú-ạ́rúwạ́, tã õfô ꞌẽꞌẽ. 23 Tã õnjí ꞌdĩ ꞌbá yî ndrĩ ꞌdó rî âfõlé õjílã ꞌásĩ. Gõꞌdá tã rî ꞌdĩ ꞌbá yî ĩꞌdî rĩ ꞌbá õjílã îzãlé rî.”

Tã Yésũ drí õkó ãtrâ ãzâ pãzó tã lẽlẽ õkó rî ꞌdĩ kâ tãsĩ rî

(Mãtáyõ 15.21-28)

24 Tólâ sĩ, Yésũ drí ngãzó nĩlí ꞌbạ̃drı̣̃ ãnyî jạ̃rı̣́bạ̃ zı̣̃lı̣́ Tírã rî lạ̃gạ́tı̣́ rî ꞌálâ. Gõꞌdá gólâ câ bê tólâ rî, drílâ fĩzó jó ãzâ ꞌá kírî rĩlí tı̣́ õjílã drí sĩ, tãlâ gólâ lẽé kô õjílã drí võ yí drí rĩzó ꞌá lâ rî nı̣̃lı̣́. Tákõ gólâ lậpı̣̂ rû bê kpálé õjílã drí sĩ rî, õjílã ûsû gólâ rî võ trá. 25-26 Gõꞌdá võ rî ꞌdĩ ꞌá rî, õkó ãtrâ ãzâ bê rĩꞌá ꞌbạ̃súrú Gı̣̃rı̣́kı̣̃ kâ ꞌásĩ. Útı̣̂ gólâ trá võ zı̣̃lı̣́ Sírĩyã rî ꞌálâ rî. Õkó rî ꞌdĩ cú mvá ãnjó bê, líndrí õnjí rî trá ômbélâ. Nĩngá sĩ, õkó rî ꞌdĩ drí tã ârízó kĩ nĩ rî, Yésũ âcâ trá. Drílâ ânĩzó kôrô íyî âdãlé ạ̃drũ ı̣̃nyạ́kú drı̣̃ı̣̂ Yésũ ândrá rúꞌbạ́ lôꞌbã-lôꞌbã sĩ Yésũ drí kĩ nĩ rî, gólâ õlôfõ líndrí õnjí nã vólé íyî mvá ãnjó ró nã ꞌásĩ. 27 Gõꞌdá Yésũ drí ngãzó tã-drı̣̃ lôgõlé drílâ úlı̣́ mãnĩgõ sĩ kĩ nĩ rî, “Ní âyê má fẽ ró ngá nyãnyã sı̣́sı̣́ ámâ mvá yî nyãányâ rî yî drí. Âꞌdó kô rĩꞌá mbı̣̂ ngá nyãnyã ꞌdĩyímvá sı̣́lı̣́ sĩ rî âtrõzó vólé fẽlé ãnî õké drí nyãlé.”* 28 Nĩngá sĩ, õkó rî ꞌdĩ drí tã-drı̣̃ lôgõzó Yésũ drí kĩ nĩ rî, “Kúmú, õzõ ãꞌdô kpálé ĩtí rî, ꞌdĩî rĩꞌá úlı̣́ mbı̣̂ ꞌî, gõꞌdá õké gólĩyî vũ ꞌbá tãrãbízã zẽlé rî îcâ ĩyî kpá trá ngá nyãnyã lôꞌdé ꞌbá ꞌdĩyímvá drı̣́gạ́ sĩ rî nyãlé.”

29 Nĩngá sĩ, úlı̣́ õkó ꞌdĩ kâ lôgõlé ꞌdĩ drí sũzó Yésũ bı̣́lı̣́ tákányĩ. Gõꞌdá Yésũ drí ngãzó tã âtálé õkó ꞌdĩ drí kĩ nĩ rî, “Tãlâ úlı̣́ ní drí âtálé trá ꞌdĩ tãsĩ rî, líndrí õnjí nã ódrô trá vólé ánî mvá ãnjó nã ꞌásĩ. ꞌDõvó ní ngâ gõlé ꞌbã ꞌálâ gólâ rî ndrẽlé.” 30 Tólâ sĩ, õkó ꞌdĩ drí ngãzó gõlé ꞌbã ꞌálâ. Drílâ íyî mvá ãnjó ꞌdĩ ûsúzó ậyı̣́ꞌá gbãrãkã drı̣̃ı̣̂. Tã pạ̃tı̣́ı̣̃ ró, líndrí õnjí ꞌdĩ fõ trá gólâ ꞌásĩ vólé.

Tã Yésũ drí ãgô bı̣́-ꞌbálé ãkó rî pãzó rî

31 Tólâ sĩ, Yésũ drí ngãzó nĩlí kôrô võ ãnyî Tírã rú rî ꞌásĩ. Gólâ nĩ lậvũlı̣́ ꞌdĩ kôrô jạ̃rı̣́bạ̃ zı̣̃lı̣́ Sĩdónã rî rú sĩ. Nĩngá sĩ, drílâ nĩzó lậmúlı̣́ dîrî lı̣̃mvû ândrê zı̣̃lı̣́ Gãlĩláyã rî rú sĩ bũúũ drílâ cãzó ꞌbạ̃drı̣̃ gólâ jạ̃rı̣́bạ̃ bê mûdrı̣́ rî ꞌá rî ꞌálâ. 32 Tólâ rî, õjílã drí ngãzó ãgô ãzâ bı̣́-ꞌbálé ãkó rî âtrõlé âjílí Yésũ ngálâ, gólâ õpâ ró ãgô rî ꞌdĩ drı̣́ ꞌbãꞌbã sĩ drı̣̃ lâ. Ãgô rî gógó ꞌdĩ îcá kpá kô úlı̣́ âtálé kpĩyã-kpĩyã ró.

33 Nĩngá sĩ, Yésũ drí ãgô ꞌdĩ âtrõzó élêwálâ õjílã dũû ꞌdĩ ꞌbá yî lãfálé ꞌásĩ. Drílâ ngãzó íyî drı̣́-mvá sõlé ãgô rî ꞌdĩ bı̣́-ꞌbálé lâ ꞌá. Nĩngá sĩ, Yésũ drí tũ wũzó íyî drı̣́-mvá ꞌá, gõꞌdá drílâ bẽzó lâ ãgô ꞌdĩ lãndrâ lâ ꞌá. 34 Gõꞌdá nĩngá sĩ, Yésũ drí võ ndrẽzó ûrú ꞌálâ ꞌbũû ꞌálâ. Nĩngá sĩ, drílâ lôvózó kẽfẽẽ mbârâkã ûsúzó ngá pãpã ꞌẽzó ĩꞌdî sĩ lâ. Gólâ âtâ tã trá íyî tı̣̂ sĩ ãgô ꞌdĩ bı̣́-ꞌbálé lâ tãsĩ gólâ rî lãndrâ bê kĩ nĩ rî, Éfãtã. Ĩtõ lâ kĩ, “ ‘Nĩ njı̣̃ rû” ’. 35 Ĩtí rî, ãgô ꞌdĩ bı̣́-ꞌbálé lâ drí rû njı̣̃zó, drílâ tã ârízó. Gõꞌdá kpá lãndrâ lâ drí rû înjízó úlı̣́ âtálé ngbạ́lạ́-ngbạ́lạ́ dódó.

36 Vó lâ sĩ, Yésũ drí ãgô ꞌdĩ âtrõzó lôgõlé vólé õjílã dũû ꞌdĩ ꞌbá yî válâ. Gõꞌdá nĩngá sĩ, Yésũ drí tã ꞌbãzó gólĩyî drí ngbílí-ngbílí kĩ nĩ rî, “Nĩ pẽ tã lârâkô nõ tã lâ kô õjílã ãzâ drí ãlôwálâ.” Gõꞌdá bê kpálé ĩtí rî, õjílã ꞌdî ꞌbá yî ârí ĩyî úlı̣́ Yésũ kâ ꞌdĩ kô. Gõꞌdá drílĩyî ngãzó nĩlí tã lâ pẽ bê õjílã drí ãkí ãkó. ꞌDĩî Yésũ íyíkâ zãâ rĩꞌá tã pẽꞌá õjílã drí, tãlâ gólĩyî õzó tã tã lârâkô ꞌdĩ kâ ꞌbãâ lậꞌbúlı̣́ fãã. Gõꞌdá gólĩyî ĩyîngá gbõ zãâ tã ꞌdî lôpéꞌá õjílã ãzâ ꞌbá yî drí ạ̃tı̣́ ꞌálâ, tãlâ tã rî ꞌdĩ õlậꞌbû ró bê õjílã drí ârílí ndrĩ kậkậrậ. 37 Ĩtí rî, gólĩyî tã rî ꞌdĩ ârí ꞌbá trá rî yî, tı̣̂ lâ yî drí ậꞌdı̣́zó ndrúndrú. Gõꞌdá nĩngá sĩ, drílĩyî tã âtázó Yésũ rî tãsĩ kĩ nĩ rî, “Gólâ ꞌê tã trá ndrĩ dódó. Tã gólâkâ ꞌdĩ tã ạ́ngı̣́ ꞌî. Gõꞌdá gólâ êdê ãgô bı̣́-ꞌbálé ãkó ꞌdĩ trá tã ârílí, gõꞌdá gólâ êdê ãgô ũdũrũdú ró rî kpá trá úlı̣́ âtálé kpĩyã-kpĩyã dódó.”

8

Tã Yésũ drí ngá nyãnyã fẽzó kpá óꞌdí õjílã dũû drí rî

(Mãtáyõ 15.32-39)

1 Ị̃tú ãzâ sĩ, õjílã tı̣́lı̣́lı̣́ ãzâ ꞌbá yî drí ngãzó ĩyî êꞌbélé ꞌdẽlé Yésũ vó. Gólĩyî ꞌê trá Yésũ yí bê kậyı̣̂ nâ. Gõꞌdá nĩngá sĩ rî, ngá nyãnyã gólĩyíkâ ndẽ rû trá. Tã rî ꞌdĩ tãsĩ rî, Yésũ ní drí ngãzó lãjóꞌbá áníkâ rî ꞌbá yî ậzı̣́lı̣́ ní ngálâ, gõꞌdá ní drí tã âtázó gólĩyî drí kĩ nĩ rî, 2 “Mâ rĩꞌá ĩzã ró õjílã tı̣́lı̣́lı̣́ nõ ꞌbá yî tãsĩ. Mã rî trá gólĩyí bê kậyı̣̂ nâ, gõꞌdá ngbãângbânõ rî, gólĩyî trá cú ĩtí ngá ãzâ ãkó ĩyî drı̣́gạ́ nyãlé. 3 Õzõ má õjô gólĩyî nĩlí gõlé ĩyî drí ꞌbã ꞌásĩ cú ĩtí ngá nyãnyã fẽ ãkó sı̣́sı̣́ gólĩyî drí rî, gólĩyî lı̣̃fı̣́ âꞌdô ậnı̣́ꞌá lạ́tı̣̂ ꞌá lõfó drí sĩ, tãlâ gólĩyî ãzâ ꞌbá yî ânĩ ĩyî trá võ jẽjẽ ꞌásĩ.”

4 Nĩngá sĩ, lãjóꞌbá gólâkâ rî ꞌbá yî drí ngãzó úlı̣́ ꞌdĩ drı̣̃ lâ lôgõlé gólâ drí kĩ nĩ rî, “Nõô rĩꞌá võ ngbángbá ꞌãꞌí ꞌî ꞌbã ãzãkã ãkó. Gõꞌdá trá ĩtí rî, mã âꞌdô îcáꞌá trá ngá nyãnyã ûsúlı̣́ võ rî nõ ꞌá fẽlé õjílã rî tı̣́lı̣́lı̣́ ró nõ ꞌbá yî drí yã?”

5 Bê trá ĩtí rî, Yésũ drí ngãzó lãjóꞌbá íyíkâ ꞌdĩ ꞌbá yî îjílí kĩ nĩ rî, “Ãnî ndrĩ ꞌdó õjílã ꞌdî ꞌbá yí bê rî, ãmbãtã bê ãnî drı̣́gạ́ tạ̃sı̣̂ yã?” Gõꞌdá lãjóꞌbá drí tã-drı̣̃ lôgõzó Yésũ drí kĩ nĩ rî, “Bê rĩꞌá njı̣̂-drı̣̃-lâ-rı̣̃.”

6 Ĩtí rî, Yésũ drí ngãzó tã âtálé õjílã tı̣́lı̣́lı̣́ ꞌdĩ ꞌbá yî drí kĩ, gólĩyî õrî vũdrı̣́. Vó lâ sĩ rî, drílâ ngãzó ãmbãtã njı̣̂-drı̣̃-lâ-rı̣̃ ꞌdî ꞌbá yî âtrõlé. Drílâ gõzó ãwô-ĩtí ꞌẽlé Ôvârí drí tã lâ sĩ. Nĩngá sĩ, drílâ ãmbãtã ꞌdî ꞌbá yî ꞌâ lâ ûpı̣̃zó gõzó trõlâ fẽlé lãjóꞌbá íyíkâ ꞌdĩ ꞌbá yî drí lânjílí õjílã tı̣́lı̣́lı̣́ ꞌdĩ ꞌbá yî drí. Gõꞌdá lãjóꞌbá ꞌdĩ ꞌbá yî drí ꞌẽzó lâ té gólâ drí âtálé rî kâtí.

7 ꞌDĩî rî, ı̣̃ꞌbı̣̂ õnyí kpá bê cé dã ĩtí. Nĩngá sĩ, Yésũ drí ngãzó âtrõlâ, gõꞌdá drílâ ãwô-ĩtí ꞌẽzó kpá Ôvârí drí tã lâ sĩ, gõzó tã âtálé lãjóꞌbá íyíkâ ꞌdĩ ꞌbá yî drí, õtrõ ró ĩyî kpá ı̣̃ꞌbı̣̂ õnyí ꞌdĩ ꞌbá yî lânjílí õjílã tı̣́lı̣́lı̣́ ꞌdĩ ꞌbá yî drí. 8 Gõꞌdá nĩngá sĩ, õjílã ꞌdî ꞌbá yî drí ngá nyãzó dũûdû. Gõꞌdá ngá nyãnyã ꞌdî vólé drı̣̃ lâ ꞌásĩ rî, lãjóꞌbá drí ãmbãtã ạ̃mbúkũ ı̣̃ꞌbı̣̂ yí bê lâkí ꞌbá ꞌdĩ ûꞌdúzó lôꞌbãlé dũûdû ívõ ãmbá ãmbá zãlô njı̣̂-drı̣̃-lâ-rı̣̃ rî ꞌbá yî ꞌásĩ. 9 Ãgô ngá nyãnyã rî ꞌdĩ nyã ꞌbá rî yî ólã gólĩyî rĩꞌá kútũ-sû. ꞌDĩî rî, ólãá õkó kô ꞌdĩyímvá bê. Tã rî ꞌdĩ vósĩ, Yésũ drí ngãzó õjílã ꞌdî ꞌbá yî jõlé vólé. 10 Nĩngá sĩ, kôrô Yésũ yî drí nĩzó mbãlé kõlóngbõ ꞌá lãjóꞌbá íyíkâ yí bê. Drílĩyî gõzó lı̣̃mvû drı̣̃ mbãlé nĩlí ꞌbạ̃drı̣̃ mvá zı̣̃lı̣́ Dãlãmãnótã rî ꞌálâ.

Tã Pạ̃rúsı̣̃ yî drí Yésũ rî ûjũzó rî

(Mãtáyõ 12.38-42; 16.1-4)

11 Nĩngá sĩ, Pạ̃rúsı̣̃ ũrûkậ ꞌbá yî drí ngãzó ânĩlí úlı̣́ ngĩlí Yésũ bê, tãlâ gólĩyî lẽ trá Yésũ rî ûjũlı̣́. Ĩtí rî, drílĩyî Yésũ rî îjízó tã lârâkô gólâ tã âꞌdá ꞌbá kĩꞌá nĩ rî, Ôvârí âjô gólâ nĩ rî, âꞌdálé ĩyî drí. Gólĩyî ı̣̂sũ tã kĩ, îcá kô Yésũ drí tã lârâkô ꞌẽzó. 12 Bê ĩtí rî, Yésũ drí ngãzó zõlé tãlâ tã lẽ ãkõ gólĩyíkâ tãsĩ, gõzó úlı̣́ âtálé kĩ nĩ rî, “Ãnî õjílã rĩ ꞌbá ãndrõ nô ꞌbá yî, tãlâ ãꞌdô ꞌî ãnî drí ngãzó rĩꞌá tã tã lârâkô kâ îjílí ndrẽlé, tã âꞌdálé ãnî drí kĩ, Ôvârí âjô mâ nĩ yã? Má âtâ trá ãnî drí, nĩ ndré tã lârâkô ãzãkã tı̣̂, tı̣̂ drí ậꞌdı̣́zó rî gbõ kó kô ãlôwálâ.” 13 Nĩngá sĩ, drílĩyî ngãzó Pạ̃rúsı̣̃ ꞌdĩ ꞌbá yî âyélé gõzó mbãlé fĩlí kõlóngbõ ꞌá lãjóꞌbá íyíkâ bê óꞌdí.

Tã gólĩyî Yésũ drí pẽlé tã îmbâ-îmbâ Pạ̃rúsı̣̃ yí kâ tãsĩ rî ꞌbá yî

(Mãtáyõ 16.5-12)

Gõꞌdá Yésũ yî drí ꞌẽrẽ lı̣̃mvû ândrê drı̣̃ mbãlé nĩzó ꞌáꞌá ãzâ rî ꞌálâ rî, 14-16 Yésũ drí drı̣́-mbílí sõzó lãjóꞌbá íyíkâ rî ꞌbá yî lı̣̃fı̣́ úlı̣́ mãnĩgõ sĩ kĩ nĩ rî, “Nĩ ndrê ãnî vó ạ̃kú ódrí ꞌbãlé ãmbãtã ꞌá rî drí sĩ Pạ̃rúsı̣̃ yî drı̣́gạ́ sĩ gõꞌdá kpá õjílã ꞌdẽ ꞌbá Ẽródẽ vó rî ꞌbá yí bê.”

Gõꞌdá lãjóꞌbá ꞌdĩ ꞌbá yî nı̣̃ı̣́ ĩyî úlı̣́ mãnĩgõ ꞌdî ífí lâ kô. Drílĩyî rĩzó rĩꞌá úlı̣́ Yésũ kâ ꞌdĩ ngĩlí ĩyî lãfálé ꞌásĩ kĩ nĩ rî, “Gólâ âtâ úlı̣́ rî ꞌdĩ kó ĩtí lâ ꞌdĩ ró, tãlâ ãmâ rĩꞌá ãmbãtã ãkó rî drí.”*

17 ꞌDĩî Yésũ nı̣̃ tã gólĩyíkâ rĩꞌá âtálâ kírî ró ꞌdĩ trá. Gõꞌdá âꞌdólé bê ĩtí rî, Yésũ drí tã âtázó gólĩyî drí kĩ nĩ rî, “Nĩ rî tã ãnî drí âꞌdózó ãmbãtã ãkó rî âtálé ãnî lãfálé ꞌásĩ ãꞌdô tãsĩ yã? Tã fí drẽ zãâ ãnî drı̣̃ı̣̂ kô yã? 18 Ãnî rĩꞌá cú lı̣̃fı̣́ bê, ngã nĩ ndré võ kô ãꞌdô tãsĩ yã? Ãnî rĩꞌá cú bı̣́ bê, ngã nĩ ârí tã kô ãꞌdô tãsĩ yã? Ãnî rĩꞌá tã má drí ꞌẽlé trá rî ꞌbá yî ı̣̂sũꞌá yã? 19 Má õtírĩ ãmbãtã njı̣̂ rî ûpı̣̃ı̣̂ fẽlé õjílã kútũ-njı̣̂ drí nyãlé rî, ívõ lâkí ꞌbá ĩyî dũûdû ngá nyãnyã ạ̃mbúkũ bê ãnî drí ûꞌdúlı̣́ rî tạ̃sı̣̂ yã?” Nĩngá sĩ, drílĩyî tã-drı̣̃ lôgõzó kĩ nĩ rî, “Ívõ dũûdû mûdrı̣́-drı̣̃-lâ-ngâ-rı̣̃.” 20 Gõꞌdá nĩngá sĩ, Yésũ drí kpá tã îjízó gólĩyî tı̣́ kĩ nĩ rî, “Ngã gõꞌdá má ûpı̣̃ bê ãmbãtã njı̣̂-drı̣̃-lâ-rı̣̃ rî trá fẽlé õjílã kútũ-sû drí nyãlé rî, ívõ ândrê dũûdû ngá nyãnyã ạ̃mbúkũ bê ãnî drí ûꞌdúlı̣́ trá rî rĩꞌá tạ̃sı̣̂ yã?” Gõꞌdá drílĩyî tã lôgõzó kĩ nĩ rî, “Njı̣̂-drı̣̃-lâ-rı̣̃.” 21 Nĩngá sĩ, Yésũ drí tã lôgõzó gólĩyî drí kĩ nĩ rî, “Tã ndrĩ ꞌdî ꞌbá yî ꞌásĩ rî, zãâ tã mbârâkã ámákâ kâ ngá nyãnyã fẽzó ãnî drí õjílã bê rî fí drẽ ãnî drı̣̃ı̣̂ kô yã?”

Tã Yésũ drí ãgô lı̣̃fı̣́ ãkó rî lı̣̃fı̣́ lâ êdézó rî

22 Nĩngá sĩ, Yésũ yî drí nĩzó kõlóngbõ sĩ cãlé jạ̃rı̣́bạ̃ zı̣̃lı̣́ Bẽtãsédã rî ꞌálâ. Tólâ õjílã ãzâ ꞌbá yî drí ãgô ãzâ lı̣̃fı̣́ ãkó rî âtrõzó âjílí Yésũ ngálâ. Gõꞌdá drílĩyî rúꞌbạ́ lôꞌbãzó Yésũ drí, gólâ õꞌbã ró drı̣́ ãgô lı̣̃fı̣́ ãkó ꞌdĩ drı̣̃ı̣̂, tãlâ ãgô rî ꞌdĩ õndrê ró võ bê. 23 Nĩngá sĩ, Yésũ drí ãgô ꞌdĩ drı̣́ lâ ậrúzó âsélé nĩzó ĩꞌdí bê lâ vólé jạ̃rı̣́bạ̃ ꞌásĩ.* Gõꞌdá drílâ tũ wũzó pẽ pẽ ãgô ꞌdĩ lı̣̃fı̣́ lâ ꞌá. Drílâ drı̣́ ꞌbãzó kpá lı̣̃fı̣́ lâ ꞌá. Vó lâ sĩ, Yésũ drí gõzó gólâ rî îjílí kĩ nĩ rî, “Nî bí ngá ãzãkã ndrẽꞌá yã?” 24 Gõꞌdá ãgô ꞌdĩ drí võ ndrẽzó dîrî, gõꞌdá drílâ tã-drı̣̃ lôgõzó Yésũ drí kĩ nĩ rî, “Ãwô, mâ bí ngá ndrẽꞌá mãnã-mãnã. Má ndrê õjílã lậmúꞌá má lı̣̃fı̣́ õzõ fê gárá ĩlî drí rĩꞌá îyálâ rî kâtí.” 25 Nĩngá sĩ, Yésũ drí drı̣́ ꞌbãzó ãgô ꞌdĩ lı̣̃fı̣́ lâ ꞌá kpá óꞌdí. Gõꞌdá ꞌdĩî vósĩ rî, ãgô ꞌdĩ drí võ ndrẽzó rárá. Pạ̃tı̣́ı̣̃ lı̣̃fı̣́ lâ éêdê trá âꞌdólé sı̣́sı̣́ rî kâtí dódó óꞌdí. 26 Nĩngá sĩ, Yésũ drí ãgô rî ꞌdĩ jõzó mbı̣̂ ꞌbã ꞌálâ, gõꞌdá tã âtázó drílâ kĩ nĩ rî, “Ní gõ vólé kôrô jạ̃rı̣́bạ̃ ꞌásĩ kô, tãlâ tã ánî lı̣̃fı̣́ drí rû êdézó trá dódó ꞌdĩ õzó kô lậꞌbú õjílã drí.”

Tã Yésũ drí tã îjízó kĩ, yí âꞌdô ãꞌdî ĩꞌdî yã rî

(Mãtáyõ 16.13-20; Lúkạ̃ 9.18-21)

27 Tólâ sĩ, Yésũ yî lãjóꞌbá íyíkâ rî ꞌbá yí bê drí ngãzó ĩyî nĩlí ꞌbạ̃drı̣̃ mvá ãnyî jạ̃rı̣́bạ̃ zı̣̃lı̣́ Sẽsãréyã Fı̣̃lı̣́pı̣̃ rú rî ꞌálâ. Ãkpãkãꞌdã drẽ lạ́tı̣̂ drı̣̃ı̣̂, Yésũ drí lãjóꞌbá íyíkâ ꞌdĩ ꞌbá yî îjízó kĩ nĩ rî, “Nĩ âtâ drẽ má drí, õjílã kĩ má ãâꞌdô ãꞌdî ĩꞌdî yã?”

28 Nĩngá sĩ, lãjóꞌbá drí tã îjî Yésũ kâ ꞌdĩ drı̣̃ lâ lôgõzó kĩ, “Õjílã ı̣̂sũ tã kĩ, ní ãâꞌdô õjílã ạ̃kû gólâ âgõ ꞌbá ûrú lésĩ rî ĩꞌdî. Õjílã ũrûkậ ꞌbá yî kĩ nĩ rî, ní ãâꞌdô Yõwánĩ bãbãtízĩ ꞌẽ ꞌbá ró rî ĩꞌdî. Gõꞌdá õjílã ãzâ ꞌbá yî kĩ nĩ rî, ní ãâꞌdô Ẽlíyã tã ậngũ ꞌbá ró ạ̃kû nã ãâgõ nĩ ûrú lésĩ. Nĩngá sĩ, ãzâ ꞌbá yî kĩ ĩyíkâ, ní ãâꞌdô ãlô tã ậngũ ꞌbá ạ̃kû ró rî yî ĩꞌdî.”

29 Ĩtí rî, Yésũ drí ngãzó lãjóꞌbá íyíkâ ꞌdĩ ꞌbá yî îjílí kĩ nĩ rî, “Ngã gõꞌdá ãnî, nĩ kĩ ãníkâ rî, má ãâꞌdô ãꞌdî ĩꞌdî yã?”

Nĩngá sĩ, Pétẽrõ drí tã îjî Yésũ kâ ꞌdĩ drı̣̃ lâ lôgõzó kĩ nĩ rî, “Nî ꞌdíyî pã ꞌbá gólâ Ôvârí drí âjólé rî ĩꞌdî.” 30 Ĩtí rî, Yésũ drí tã ꞌbãzó lãjóꞌbá ꞌdĩ ꞌbá yî drí kĩ nĩ rî, gólĩyî ãâtâ tã pạ̃tı̣́ı̣̃ gólâ rî tãsĩ ꞌdî kô õjílã ãzâ drí ãlôwálâ.

Tã Yésũ drí tã ậngũzó lâŋõ íyíkâ tãsĩ rî

(Mãtáyõ 16.21-28; Lúkạ̃ 9.22-27)

31 Vó lâ sĩ, Yésũ drí ngãzó rĩꞌá lãjóꞌbá íyíkâ ꞌdĩ ꞌbá yî lı̣̃fı̣́ lâ ĩyî îmbálé kĩ nĩ rî, “Mâ Ôvârí drí âjólé ûrú lésĩ rî íyíkâ kó ĩzã ꞌẽlé tákányĩ. Ĩtí rî, gólĩyî sı̣́sı̣́-lésĩ rî ꞌbá yî gõꞌdá drı̣̃-ꞌbá ạ́ngı̣́ Yúdạ̃ yí kâ rî ꞌbá yí bê, gõꞌdá kpá gólĩyî lãꞌbí îmbá ꞌbá rî ꞌbá yí bê âꞌdô ĩyî ámâ gãꞌá dó. Gõꞌdá drílĩyî ámâ fũzó, gõꞌdá kậyı̣̂ nâ sĩ,* má âꞌdô lîdríꞌá õdrã ꞌásĩ.” 32 Yésũ pẽ úlı̣́ trá trậ lãjóꞌbá íyíkâ ꞌdĩ ꞌbá yî drí, gólĩyî ãârî ró ĩyî tã ꞌdî bê dódó. Nĩngá sĩ, Pétẽrõ drí ngãzó Yésũ rî drı̣̃lı̣́ gbíyá vólé ãzí-ãzí ꞌásĩ, gõꞌdá ngãzó rĩꞌá tã lôgõlé Yésũ drí kĩ nĩ rî, “Ní âtâ úlı̣́ ꞌdĩ ꞌbá yî kô. Úfú nî kô.”

33 Gõꞌdá nĩngá sĩ, Yésũ drí íyî jãzó võ ndrẽlé lãjóꞌbá íyíkâ ngálâ gõzó tã lôgõlé Pétẽrõ drı̣̃ı̣̂ kĩ nĩ rî, “Ní âyê mâ úlı̣́ áníkâ Sãtánã kâ ró ꞌdĩ ꞌásĩ. Tã ní drí âtálé ꞌdĩ âꞌdó kô Ôvârí kâ. ꞌDĩî tã ı̣̂sũ ánî nyãányâ kâ ĩꞌdî.”

Tã Yésũ drí ꞌbãlé õjílã gólĩyî lẽ ꞌbá âꞌdólé tã ârí ꞌbá íyíkâ ró

rî yî drí rî

34 Gõꞌdá nĩngá sĩ, Yésũ drí õjílã dũû ꞌdó tã ârí ꞌbá íyíkâ bê ꞌdĩ ꞌbá yî ậzı̣́zó kpãkã ãlô gõzó tã âtálé gólĩyî drí kĩ nĩ rî, “Õzõ õjílã ãlô ãzâ õlẽ trá ꞌdẽlé má vó tã ârí ꞌbá ró rî, ꞌdõvó gólâ ãâyê tã lôvókô íyî nyãányâ kâ, gõꞌdá gólâ ãꞌdô kpá njãâ drãlé, õzõ õjílã fê lậlı̣̂-lậlı̣̂ íyíkâ njı̣̃ ꞌbá ãꞌdô ró íyî îpázó drı̣̃ lâ rî kâtí. ꞌDõvó gólâ õꞌdê má vósĩ zãâ tã ârí ꞌbá ámákâ ró. 35 Õzõ õjílã ãzâ ãâyê mâ õdrã ũrı̣̃ drí sĩ rî, gólâ trõó lédrẽ-lédrẽ ạ̃dũkũ ãkó rî kó kô. Õzõ tã ârí ꞌbá õrî zãâ tã ámákâ ꞌẽlé tã âtî-âtî Ôvârí kâ bê rî, úũfû gólâ kpálé rî, gólâ âꞌdô rĩꞌá zãâ lédrẽ-lédrẽ ạ̃dũkũ ãkó rî bê. 36 Nĩ ı̣̂sũ tã ãnî lédrẽ-lédrẽ tãsĩ. Õzõ nĩ õlậzı̣̂ ãnî lédrẽ-lédrẽ nyãányâ trá gĩlí vólé, tãlâ lãfâ ndrĩ ꞌbạ̃drı̣̃ nô ꞌá rî ûsúzó rî, nĩ âꞌdô âꞌdóꞌá trá ãyĩkõ ró lãfâ rî ꞌdĩ bê yã? Ĩtí kô, ꞌdĩî nĩ ı̣̂vı̣̃ ngá tã lâ drí ꞌdẽlé kôrô rî trá. 37 Ngá ãzâ bê rĩꞌá tólâ õjílã drí íyî lédrẽ-lédrẽ âgízó lôgõlé vólé ĩꞌdî sĩ lâ yã? Ngá ãzãkã yûꞌdạ́wạ́. 38 Ĩtí rî, õzõ õjílã ãzâ õgã mâ trá dó tã má drí rĩꞌá îmbálâ gõꞌdá âtálâ rî ꞌbá yí bê õjílã õnjí ãngó nõ kâ ândrá rî, ĩtí rî, ı̣̃tú tã õnjí kĩ kâ sĩ, mâ gólâ Ôvârí drí âjólé ûrú lésĩ rî âꞌdô kpá gólâ rî gãꞌá dó ı̣̃tú gólâ má õtírĩ âgõô rî ꞌá. Ị̃tú rî ꞌdĩ tú rî, má âꞌdô âgõꞌá cú âꞌdô lânjã Ôvârí kâ bê, gõꞌdá kpá mãlãyíkã tãndí ãkĩ gólâkâ rî ꞌbá yí bê.”

9

1 Nĩngá sĩ, Yésũ drí kpá úlı̣́ âtázó gólĩyî drí kĩ nĩ rî, “Tã ꞌdî õjâ ãnî drı̣̃ sĩ kô. Õjílã ũrûkậ ꞌbá yî nõngá âꞌdô ꞌbãꞌá ĩyî drẽ zãâ lédrẽ-lédrẽ ró, Ôvârí õtírĩ mbârâkã ạ́ngı̣́ íyíkâ rî âꞌdá ãngó nõ ꞌá rî.”

Tã Yésũ rî rúꞌbạ́ drí rû jãzó âꞌdólé lậgû-lậgû ró rî

(Mãtáyõ 17.1-13; Lúkạ̃ 9.28-36)

2 Kậyı̣̂ njı̣̂-kázíyá vósĩ, Yésũ yî drí ngãzó nĩlí. ꞌDĩî gólĩyî Pétẽrõ, Yãkóbã gõꞌdá Yõwánĩ yí bê. Yésũ drí gólĩyî drı̣̃zó nĩzó únı̣́ ãzâ drı̣̃ ꞌálâ ngĩî õjílã ũrûkậ ꞌbá yî ꞌásĩ. Gõꞌdá únı̣́ ꞌdĩ drı̣̃ ꞌá tólâ rî, Yésũ rî lârâkô drí rû ôjázó Pétẽrõ yî lı̣̃fı̣́ drı̣̃ ꞌá Yãkóbã gõꞌdá Yõwánĩ yí bê. 3 Ítá Yésũ kâ drí ngãzó lậgúlı̣́ kạ̃ꞌdậ-kạ̃ꞌdậ, gõꞌdá drílâ rû jãzó mvẽêmvê ró kpírí-kpírí gạ̃rạ̃ ítá gólâ õjílã drí îcálé jĩlâ ãngó ꞌá nõngá rî drı̣̃ı̣̂ sĩ. 4 Nĩngá sĩ, Ẽlíyã yî Músạ̃ bê drí âfõzó lãjóꞌbá nâ ꞌdĩ ꞌbá yî ândrá, rĩꞌá ĩyî úlı̣́ âtáꞌá Yésũ yí bê. 5 Gõꞌdá Pétẽrõ ndrê gólĩyî bê rî, drílâ ngãzó tã âtálé Yésũ drí kĩ nĩ rî, “Kúmú rĩꞌá tã tãndí ꞌî ãmâ drí âꞌdózó ãní bê nõngá. Ĩtí rî, mã âꞌdô gũgũ gãꞌá nâ. ꞌDĩî ãlô ní drí, ãzâ Músạ̃ drí gõꞌdá kpá ãlô Ẽlíyã drí.” 6 Pétẽrõ âtâ úlı̣́ ꞌdĩ tã ı̣̂sũ ãkó, tãlâ gólâ nı̣̃ı̣́ tã yí drí ꞌẽꞌá âtálâ rî kô. Gólâ gõꞌdá lãjóꞌbá ãzâ rı̣̃ rî ꞌbá yí bê trá ũrı̣̃ ró rõô.

7 Nĩngá sĩ, mbãrãsãsã drí ậsı̣́zó ûrú lésĩ gólĩyî lîmólé ndrĩ. Gõꞌdá lãjóꞌbá ꞌdĩ ꞌbá yî drí úlı̣́ ârízó mbãrãsãsã ꞌásĩ kĩ nĩ rî, “Nõô ámâ mvá nyãányâ má drí lôvó lâ ꞌbãlé rî ĩꞌdî, ꞌdõvó nĩ rî úlı̣́ gólâkâ ârílí.”

8 Nĩngá sĩ, mbãrãsãsã wálé bê rî, lãjóꞌbá ꞌdĩ ꞌbá yî drí ngãzó ꞌwãâ võ ndrẽlé dîrî gbãâ. Drílĩyî cé Yésũ rî ndrẽzó ĩꞌdî ĩyí bê, gõꞌdá Músạ̃ yî Ẽlíyã bê trá yûꞌdạ́wạ́.

9 Vó lâ ꞌásĩ, gólĩyî õtírĩ rĩî ârílí únı̣́ drı̣̃ lésĩ Yésũ yí bê rî, Yésũ drí ngãzó tã âtálé gólĩyî drí, tãlâ gólĩyî õzó tã gólĩyî drí ndrẽlé trá ꞌdĩ pẽê õjílã ãzãkã ãlôlâ drí. Gólĩyî õꞌbã tã ꞌdî tãkõ ĩyî ꞌá té ı̣̃tú gólâ yí Yésũ drí lîdrízó óꞌdí õdrã ꞌásĩ rî tú. 10 Ĩtí rî, drílĩyî tã Yésũ kâ âtálé ĩyî drí ꞌdĩ ꞌẽzó té ĩtí. Gõꞌdá gólĩyî drí rĩzó kpá ĩyî îjílí ĩyî lãfálé ꞌásĩ úlı̣́ ĩtõ kĩꞌá nĩ rî, lîdrî-lîdrî óꞌdí õdrã ꞌásĩ rî tãsĩ. 11 Vólé drı̣̃ lâ ꞌásĩ, lãjóꞌbá ꞌdĩ ꞌbá yî drí Yésũ rî îjízó kĩ nĩ rî, “Úlı̣́ lãꞌbí îmbá ꞌbá drí âtálé kĩꞌá nĩ rî, Ẽlíyã âꞌdô âcáꞌá âgõlé zãlô sı̣́sı̣́ ꞌdíyî pã ꞌbá âjólé Ôvârí ngá lésĩ rî drí sĩ rî tã pạ̃tı̣́ı̣̃ ꞌî yã?”*

12-13 Nĩngá sĩ, Yésũ drí tã îjî gólĩyíkâ ꞌdĩ drı̣̃ lâ lôgõzó kĩ nĩ rî, “Tã pạ̃tı̣́ı̣̃ ꞌî, rĩꞌá dó Ẽlíyã drí âcázó sı̣́sı̣́ õjílã pı̣̃pı̣̂sı̣́lı̣́ êdélé njãâ âcâ-âcâ ꞌdíyî pã ꞌbá kâ tãsĩ. Má âtâ ãnî drí pạ̃tı̣́ı̣̃ ró, Ẽlíyã âcâ trá.* Gõꞌdá õjílã ꞌê ĩyî gólâ trá õnjí ró, õzõ drílĩyî lẽlé rî tí. Gólĩyî ꞌê gólâ té õzõ tã ậngũ ꞌbá drí îgĩlí trá Ẽlíyã rî tãsĩ ạ̃kû ró rî kâtí. Gõꞌdá kpá mâ rî gógó Ôvârí drí âjólé trá ûrú lésĩ nô kâtí, íîgĩ trá kĩ nĩ rî, má âꞌdô ꞌbãꞌá lâŋõ bê rõô. Áâꞌdô ámâ gãꞌá dó. Íîgĩ úlı̣́ ꞌdĩ ꞌbá yî trá ámâ tãsĩ ĩtí ãꞌdô tãsĩ yã?”

Tã Yésũ drí líndrí õnjí rî lôfõzó ágámvá ãzâ ꞌásĩ rî

(Mãtáyõ 17.14-21; Lúkạ̃ 9.37-43)

14 Nĩngá sĩ, Yésũ yî ângâ bê lãjóꞌbá nâ rî ꞌbá yí bê âgõlé lãjóꞌbá ũrûkậ ꞌbá yî ngálâ rî, drílĩyî õjílã tı̣́lı̣́lı̣́ ûsúzó êꞌbê rû ĩyî trá gbãâ lãjóꞌbá rî ꞌdĩ ꞌbá yî rú sĩ. ꞌDĩî lãꞌbí îmbá ꞌbá rî ĩyî kpá bê tólâ rĩꞌá ĩyî tã ôjáꞌá lãjóꞌbá rî ꞌdĩ ꞌbá yí bê. 15 Gõꞌdá ꞌwãâ õjílã drí ndrĩ lı̣̃fı̣́ ꞌbẽzó Yésũ rú ânĩrĩ ꞌá ĩyî lãjóꞌbá nâ rî ꞌbá yí bê. Ĩtí rî, tı̣̂ lâ ĩyî drí ậꞌdı̣́zó ndrĩ. Õjílã ꞌdî ꞌbá yî drí ngãzó rãlé gólâ ngálâ nî-bê-yã fẽlé gólâ drí. 16 Nĩngá sĩ, Yésũ drí õjílã rî ꞌdĩ ꞌbá yî îjízó kĩ, “Nĩ rî ãꞌdô tã ôjáꞌá ngbãângbânõ lãjóꞌbá ámákâ nõ ꞌbá yí bê yã?”

17 Gõꞌdá nĩngá sĩ, ãgô ãzâ ãlô õjílã tı̣́lı̣́lı̣́ ꞌdĩ ꞌbá yî lãfálé sĩ drí ngãzó tã îjî Yésũ kâ ꞌdĩ drı̣̃ lâ lôgõlé kĩ, “Tã îmbá ꞌbá, má âjî ámâ mvá ágó ró nõ ní ngálâ, tãlâ gólâ rĩꞌá cú líndrí õnjí bê, gõꞌdá ꞌê gólâ trá rĩlí úlı̣́ âtá ãkó. 18 Líndrí õnjí rî ꞌdĩ rî gólâ rî âsélé âsê gĩ gĩ gĩ vũdrı̣́ cú ãmósá bê yí tı̣́ kạ̃trũ-kạ̃trũ, gõꞌdá nĩꞌá lôngá bê pẽrẽ-pẽrẽ. Nĩngá sĩ, kpá cú sı̣́-gílí nyãnyã bê kítrí-kítrí, gõꞌdá drílâ gólâ rî âsézó kãgãꞌdã. Gõꞌdá má âcálé bê nõngá rî, má ndã nî trá kpı̣̃ı̣̂. Gõꞌdá má drí gbõ lãjóꞌbá áníkâ ꞌdĩ ꞌbá yî îjízó, tãlâ gólĩyî õlôfõ ró ĩyî líndrí õnjí ꞌdĩ ámâ mvá ágó ró nõ ꞌásĩ. Tákõ gólĩyî îcá kô líndrí õnjí ꞌdĩ lôfõlé.”

19 Nĩngá sĩ, Yésũ drí tã-drı̣̃ lôgõzó gólĩyî drí kĩ nĩ rî, “Ãnî ndrĩ rĩꞌá ꞌdó tã lẽlẽ ãkó. Má âꞌdô rĩꞌá ãnî tã lẽlẽ ãkó ꞌbá bê ạ̃dũkũ lâ cãlé bũúũ ángô tú yã? Nĩ âꞌdô tã âríꞌá ángô tú yã? Nĩ âjî ágámvá ꞌdĩ má ngáá nõlé.”

20 Ĩtí rî, drílĩyî ágámvá ꞌdĩ âjízó Yésũ ngálâ. Nĩngá sĩ, líndrí õnjí rĩ ꞌbá ômbélâ ꞌdĩ ndrê Yésũ bê rî, ꞌwãâ drílâ ágámvá rî ꞌdĩ îngázó vũlı̣́ vũdrı̣́. Gõꞌdá drílâ rĩzó íyî lînyílí ı̣̃nyạ́kú drı̣̃ sĩ, gõꞌdá cú ãmósá bê yí tı̣́ kạ̃trũ-kạ̃trũ.

21 Nĩngá sĩ, Yésũ drí ágámvá ꞌdĩ átá lâ rî îjízó kĩ, “Líndrí õnjí ꞌdĩ îtõ ánî mvá ágó ꞌdĩ ꞌẽlé ángô tú yã?” Ĩtí rî, ágámvá ꞌdĩ átá lâ drí tã Yésũ kâ îjílí ꞌdĩ drı̣̃ lâ lôgõzó kĩ, “Îtõ gólâ trá ạ̃kû ró kó ꞌdĩmvã ꞌásĩ. 22 Gõꞌdá lôꞌbê gólâ kpá trá ândálé ândálé ı̣̃tú ãzâ ꞌbá yî sĩ rî lạ̃sı̣́ ꞌá, gõꞌdá ı̣̃tú ãzâ sĩ rî lı̣̃mvû ꞌá, ãꞌdô ró tíkó drílâ drãzó vólé. Ĩtí rî, ní îcâ trá gólâ rî pãlé yã? Õzõ ní ĩîcâ fí trá rî, ꞌdõvó ní ndrê ãmâ ĩzã. Ní pâ ãmâ.”

23 Nĩngá sĩ, Yésũ drí tã âtázó gólâ drí kĩ nĩ rî, “Ní âtâ trá má drí kĩ, õzõ má ĩîcâ trá rî, má âtâ ní drí, õzõ ní ãꞌdô cú tã lẽlẽ bê Ôvârí ꞌá rî, rĩꞌá tã tãkó ꞌî Ôvârí drí tã cé tı̣̂tı̣̂ ꞌẽzó ní drí.” 24 Gõꞌdá ꞌwãâ, ágámvá ꞌdĩ átá lâ drí ãwó ngõzó kĩ nĩ rî, “Mâ rĩꞌá tã lẽlẽ bê fínyáwá ĩtí, ꞌdõvó ní pâ mâ, má âꞌdô ró tã lẽlẽ bê ạ̃tı̣́ ꞌálâ.”

25 Nĩngá sĩ, Yésũ drí õjílã tı̣́lı̣́lı̣́ ndrẽzó âráꞌá yí ngálâ. Gõꞌdá gólâ ndrélé bê gólĩyî ĩtí rî, drílâ íyî jãzó líndrí õnjí gólâ ágámvá ꞌdĩ ꞌẽ ꞌbá trá âꞌdólé úlı̣́ âtá ãkó gõꞌdá kpá tã ârí ãkó ꞌdĩ drõzó vólé úlı̣́ âtâ-âtâ sĩ kĩ nĩ rî, “Nî líndrí õnjí ꞌdĩ, ní âfõ vólé gólâ ꞌásĩ. Ní fî gõꞌdá kô gólâ ꞌá kpá óꞌdí.”

26 Nĩngá sĩ, líndrí õnjí ꞌdĩ drí trẽzó ûrû ágámvá ꞌdĩ tı̣̂ lâ sĩ, gõꞌdá ngãzó ágámvá ꞌdĩ âꞌbélé vũdrı̣́, gõꞌdá kpá rĩꞌá gólâ rî îzílí kı̣̃zı̣́-kı̣̃zı̣́. Gõꞌdá drílâ ngãzó âfõlé vólé ágámvá ꞌdĩ ꞌá lâ ꞌásĩ. ꞌDĩî ꞌélé bê rû trá ĩtí rî, ágámvá ꞌdĩ drí rĩzó drẽ nyé ãvõ kâtí. Gõꞌdá tã ꞌdî tãsĩ rî, õjílã drí ngãzó tã âtálé kĩ nĩ rî, “ꞌÁ, mvá ãgô ꞌdĩ kâ ꞌdĩ drã ꞌbô trá ꞌdĩ!” 27 Gõꞌdá nĩngá sĩ, Yésũ drí ágámvá rî ꞌdĩ drı̣́ lâ rũzó gólâ rî îngázó ûrû. Ĩtí rî, ágámvá ꞌdĩ drí ngãzó âdrélé ûrû, éêdê gólâ trá.

28 Vó lâ ꞌásĩ, Yésũ yî lãjóꞌbá íyíkâ yí bê drí ngãzó fĩlí jó ꞌálâ. Gõꞌdá lãjóꞌbá gólâkâ ꞌdĩ ꞌbá yî drí gólâ rî îjízó ı̣̃nı̣́nı̣̂ ró kĩ nĩ rî, “Tãlâ ãꞌdô ꞌî ãmâ nyãányâ drí îcázó kô líndrí õnjí ꞌdĩ lôfõlé vólé ágámvá ꞌdĩ ꞌásĩ yã?” 29 Nĩngá sĩ, Yésũ drí tã-drı̣̃ ꞌdî lôgõzó gólĩyî drí kĩ nĩ rî, “Líndrí õnjí lârâkô ꞌdĩ îcá kô ãnî drí drõlé cú ĩtí rãtáã ꞌẽꞌẽ ãkó. Nĩ âꞌdô rãtáã ꞌẽꞌá zãlô ãmbá Ôvârí drí, tãlâ gólâ õfẽ ró mbârâkã drõzó lâ ĩꞌdî sĩ lâ vólé.”

Tã Yésũ drí íyî õdrã pávó tã âtázó kpá óꞌdí rî

(Mãtáyõ 17.22-23; Lúkạ̃ 9.43-45)

30 Nĩngá sĩ, Yésũ yî drí ngãzó lậvũlı̣́ võ ꞌdî âyélé. Gólĩyî lậvũ kôrô ı̣̃nı̣́nı̣̂ ró ꞌbạ̃drı̣̃ zı̣̃lı̣́ Gãlĩláyã rî ꞌásĩ, tãlâ Yésũ lẽé kô õjílã ãzâ drí nı̣̃lâ kĩ, ĩyî bí lậvũꞌá. 31 Yésũ ꞌê tã rî ꞌdĩ ĩtí ꞌdĩ, tãlâ gólâ rĩꞌá lãjóꞌbá íyíkâ ꞌdĩ ꞌbá yî lı̣̃fı̣́ lâ yî îmbáꞌá íyî õdrã tãsĩ. Ĩtí rî, gólâ kĩ gólĩyî drí rî, “Mâ gólâ Ôvârí drí âjólé ûrú lésĩ rî, áâꞌdô ámâ drı̣́-bã fẽꞌá õjílã drí, drílĩyî fũlı̣́. Õzõ ãꞌdô kpálé ĩtí rî, kậyı̣̂ nâ sĩ rî, má âꞌdô lîdríꞌá õdrã ꞌásĩ.” 32 Nĩngá sĩ, lãjóꞌbá ꞌdĩ ꞌbá yî nı̣̃ı̣́ úlı̣́ gólâkâ âtálé ꞌdĩ ꞌbá yî ífí lâ kô. Gõꞌdá gólĩyî îjí ífí lâ tã kpá kô, tãlâ ũrı̣̃ gâ trá gólĩyî rú.

Tã ãmbã pạ̃tı̣́-pạ̃tı̣̃ rî tãsĩ rî

(Mãtáyõ 18.1-5; Lúkạ̃ 9.46-48)

33 Nĩngá sĩ, Yésũ yî lãjóꞌbá íyíkâ mûdrı̣́-drı̣̃-lâ-ngâ-rı̣̃ rî ꞌbá yí bê drí ngãzó gõlé Kãpẽrãnómã ꞌálâ. Gõꞌdá tólâ Yésũ yî âꞌdólé bê ĩyî jó ꞌá rî, drílâ lãjóꞌbá ꞌdĩ ꞌbá yî îjízó kĩ nĩ rî, “Tã ãnî drí rĩꞌá tã lâ ôjálé ãnî lãfálé ꞌásĩ lạ́tı̣̂ ꞌásĩ rî ãꞌdô ꞌî yã?” 34 Ĩtí rî, lãjóꞌbá ꞌdĩ ꞌbá yî drí âgízó tı̣́ı̣́ ãnyĩ drí sĩ, tãlâ pávó ꞌásĩ rî, gólĩyî rî trá tã ôjálé tãlâ lãjóꞌbá gólâ ꞌẽ ꞌbá âꞌdólé õjílã ãmbá ró gạ̃rạ̃ rî Yésũ rî lı̣̃fı̣́ drı̣̃ ꞌá rî ãꞌdî ĩꞌdî yã rî tãsĩ. 35 Nĩngá sĩ, Yésũ drí rĩzó vũdrı̣́. Drílâ lãjóꞌbá íyíkâ ꞌdĩ ꞌbá yî ậzı̣́zó âꞌdólé dîrî yí rú sĩ. Gõꞌdá gólâ kĩ gólĩyî drí rî, “Õjílã gólâ lẽ ꞌbá âꞌdólé ãmbá íyî ãzí-ãzí rî lậvũlı̣́ kôrô rî, gólâ õꞌbã yî âꞌdólé ạ̃dũkũ ró ãmbã ãngó nõ kâ ãkó, tãlâ gólâ ãꞌdô ró bê rû ı̣̂ꞌbũ ꞌbá ró ãzí-ãzí drí ndrĩ.”

36 Nĩngá sĩ rî, Yésũ drí ngãzó mvá ãzâ âtrõlé ãlô âdrélé ĩyî ândrá ndrĩ. Gõꞌdá drílâ mvá ꞌdĩ âmvózó íyî drı̣́ sĩ gõzó tã âtálé lãjóꞌbá drí kĩ, 37 “Õjílã gólâ ãlô ꞌdĩyímvá fínyáwá nõ ꞌbá yî ꞌásĩ lậgú ꞌbá, õzõ õjílã má drí lẽlé rî kâtí rî, ꞌdĩî lậgû kpá trá mâ ĩꞌdî. Gõꞌdá õjílã ámâ lậgú ꞌbá rî lậgû kpá gólâ ámâ âjó ꞌbá nõngá rî ĩꞌdî.”

Tã õjílã tã lârâkô ꞌẽ ꞌbá Yésũ rî rú sĩ rî tãsĩ rî

(Lúkạ̃ 9.49-50)

38 Nĩngá sĩ, Yõwánĩ drí tã âtázó Yésũ drí kĩ, “Ãmbá, mã ndrê ãgô ãzâ trá gólâ âꞌdó kô ãmâ lãfálé ꞌásĩ, gõꞌdá gólâ rĩꞌá ánî rú zı̣̃ꞌá ĩꞌdî líndrí õnjí lâdrózó vólé õjílã ꞌásĩ. Mã cê rû trá kpı̣̃ı̣̂ rú lâ tã ꞌdî âyélé, tãlâ gólâ âꞌdó kô ãmâ lãfálé ꞌásĩ.”

39 Gõꞌdá ĩtí rî, Yésũ drí tã-drı̣̃ lôgõzó gólĩyî drí kĩ nĩ rî, “Nĩ ı̣̂sũ tã kô. Nĩ êdrẽ gólâ kô. Õjílã gólâ ámâ rú zı̣̃ ꞌbá ĩꞌdî tã lârâkô ꞌẽzó rî, gólâ îcá kô úlı̣́ õnjí âtálé ꞌwãâ má rú. 40 Õjílã ãzâ rĩ ꞌbá kô tã õnjí ꞌẽlé ãmâ rú rî, rĩꞌá tã pạ̃tı̣́ı̣̃ ró ãmâ ãzí-ãzí ꞌî. 41 Má âtâ ãnî drí tã pạ̃tı̣́ı̣̃ ró. Õzõ kpálé õjílã ãzâ õfẽ lũmvû cé ĩgã sĩ dũû mvũlı̣́, tãlâ ãnî trá õjílã ámákâ ĩꞌdî rî, gólâ ꞌdĩ tã mbı̣̂ ró âꞌdô drı̣́-ꞌâ Ôvârí kâ ûsúꞌá.”

Ngá õjílã ꞌbã ꞌbá tã õnjí ꞌẽlé rî

(Mãtáyõ 18.6-9; Lúkạ̃ 17.1-2)

42 Nĩngá sĩ, Yésũ drí tã âtázó kĩ nĩ rî, “Nî ãzâ, õzõ ní ãâdô gólĩyî dãdãwá ró* rî yî trá lạ́tı̣̂ mbı̣̂ Ôvârí kâ rî âyélé gõꞌdá rĩzó tã õnjí ꞌẽlé ĩꞌdî rî, rĩꞌá õnjí ró lậvũlı̣́. Tíkó âꞌdô âꞌdóꞌá tãndí ró, õzõ tí óõtrõ kúnı̣́ ândrê kũlũtũtũ rî ĩꞌdî ꞌbãlé ômbélé ngạ́rạ́ ánî ômbê ꞌá, gõꞌdá ánî trõzó vũlı̣́ ĩꞌdí bê lâ gạ́lı̣́ ꞌá, tãlâ ní drã ró bê vólé, drẽ ãkpãkãꞌdã ní drí gólâ dãwá ꞌdĩ âdó ãkó.

43-44 “Kpá ĩtí õzõ ní õlẽ tã õnjí ꞌẽlé ánî drı̣́ sĩ rî, ní âyê, ní lı̣̂ gólâ túú vólé, ãꞌdô ró bê lédrẽ-lédrẽ ạ̃dũkũ ãkó rî tãsĩ. Ní drí âꞌdózó lédrẽ-lédrẽ ạ̃dũkũ ãkó rî bê cé drı̣́ ạ̃lı̣́ bê rî sû nĩ gạ̃rạ̃ ní drí âꞌdózó drı̣́ bê rı̣̃, gõꞌdá fĩzó vẽlé lạ̃sı̣́ ândrê rạ̃ꞌdạ̃ âdrã ꞌbá kô rî ꞌá rî drı̣̃ı̣̂ sĩ. 45-46 Kpá ĩtí ró, õzõ ní õlẽ nĩlí pá sĩ tã õnjí ꞌẽlé rî, ní âyê, ní lı̣̂ ánî pá njíyá vólé. Rĩꞌá tãndí ró ní drí âꞌdózó lédrẽ-lédrẽ ạ̃dũkũ ãkó rî bê cé pá ãlô bê, gõꞌdá gólâ ní drí âꞌdózó cú pá bê rı̣̃ ní drí vẽzó lạ̃sı̣́ ꞌá rî drı̣̃ı̣̂ sĩ. 47 Õzõ gõꞌdá ánî lı̣̃fı̣́ õꞌê nĩ ánî ꞌbãlé tã õnjí ꞌẽlé rî, ní ângî gólâ vũlı̣́ vólé. Rĩꞌá tãndí ró ní drí cãzó ꞌbũû ꞌálâ lı̣̃fı̣́ bê ãlô, gõꞌdá ní drí âꞌdózó lı̣̃fı̣́ bê rı̣̃ ánî vũzó lạ̃sı̣́ ꞌá rî drı̣̃ı̣̂ sĩ. 48 Võ ꞌdî ꞌá tólâ rî, ı̣̃ꞌbû gólĩyî drã ꞌbá kô rî ꞌbá yî rî ĩyíkâ zãâ õjílã nyãlé, gõꞌdá lạ̃sı̣́ rĩ ꞌbá gólĩyî zãlé rî âdrãá íyíkâ kpá kô.

49 “Órî ꞌạ̃ꞌı̣́-nyá ŋãlé ãꞌwá ı̣́bı̣̃ rú, tãlâ õzó ŋãâ kô. Ĩꞌdî kpá nyé ĩtí, Ôvârí rî ãmâ jũlı̣́ lạ̃sı̣́* sĩ âꞌdólé õjílã tãndí ró yí drí. 50 ꞌẠ̃ꞌı̣́-nyá rĩꞌá ngá âsô-âsô ꞌî. Gõꞌdá õzõ ꞌạ̃ꞌı̣́-nyá rî ꞌdĩ âsô-âsô lâ õndẽ trá rî, ní âꞌdô ꞌạ̃ꞌı̣́-nyá rî ꞌdĩ ꞌẽꞌá ángô tí yã? Ní âꞌdô dãꞌá lâ vólé vũdrı̣́, tãlâ ní îcá kô ꞌẽlâ âsólé óꞌdí. Ãnî ndrĩ, nĩ âꞌdô ꞌạ̃ꞌı̣́-nyá ró ngírí-ngírí ãnî ãzí-ãzí yî lãfálé. Nĩ rî gólĩyí bê ạ̃ꞌdı̣́ ró. Nĩ ôjâ tã kô ãnî lãfálé ꞌásĩ âꞌdózó ãmbá ró.” ꞌDĩî ꞌbá yî Yésũ rî tı̣̂-võ ꞌî lãjóꞌbá íyíkâ rî ꞌbá yî drí.

10

Tã Yésũ drí îmbálé tã õkó îngâ kâ tãsĩ rî

(Mãtáyõ 19.1-12; Lúkạ̃ 16.18)

1 ꞌDĩî vósĩ, Yésũ yî drí Kãpẽrãnómã rî âyézó ngãzó nĩlí mbãlé ꞌáꞌá lé drı̣̃ áyágá Jõrõdénĩ kâ ãzâ lésĩ rî ꞌá. Drílĩyî nĩzó zãâ áyágá Jõrõdénĩ kâ ꞌdĩ ꞌáꞌá lé drı̣̃ lâ lésĩ. Gõꞌdá drílĩyî mbãzó kpá gõlé ꞌáꞌá lé drı̣̃ ãzâ rî lésĩ cãlé ꞌbạ̃drı̣̃ Yũdạ́yạ̃ kâ rî ꞌá. Ĩtí rî, võ ꞌdî ꞌbá yî ꞌásĩ ndrĩ, õjílã õꞌbí drí rû êꞌbézó dîrî gbãâ gólâ rú sĩ kpá óꞌdí. Nĩngá sĩ, gólâ drí ngãzó rĩꞌá tã âꞌdálé gólĩyî drí õzõ drílâ rĩꞌá kó ꞌẽlâ sı̣́sı̣́ rî kâtí.

2 Nĩngá sĩ rî, Pạ̃rúsı̣̃ yî drí ngãzó ânĩlí ĩyî gólâ ngálâ, tãlâ gólĩyî lẽ gólâ rî ûjũlı̣́ tã îjî sĩ, õzõ gólâ ãâtâ tã ányâ trá tã ꞌbãꞌbã Músạ̃ kâ rú rî tãsĩ. Îjî ĩyî gólâ kĩ nĩ rî, “Rĩꞌá tã mbı̣̂ ꞌî õjílã drí íyî õkó rî îngázó vólé õzõ õkó rî ꞌdĩ õꞌê tã ányâ ãzâ trá rî yã?” 3 Ĩtí rî, Yésũ drí tã îjî gólĩyíkâ ꞌdĩ drı̣̃ lâ lôgõzó kĩ, “Tã âtâ Músạ̃ kâ ꞌbãlé trá búkũ Ôvârí kâ ꞌá ạ̃kû ró ãnî drí ꞌẽlé tã ꞌdî tãsĩ rî kĩ ãꞌdô yã?”

4 Nĩngá sĩ, drílĩyî tã-drı̣̃ lôgõzó kĩ nĩ rî, “Músạ̃ ꞌbã tã kĩ, õzõ õjílã õlẽ íyî õkó rî îngálé rî, gólâ õfẽ wárãgã õkó îngâ kâ õkó rî ꞌdĩ drí.” 5 Ĩtí, Yésũ drí tã âtázó gólĩyî drí kĩ nĩ rî, “Músạ̃ îgĩ tã trá õzõ ꞌdĩî kâtí cé tãlâ ãnî ạ́ꞌbı̣́yạ́ yî drı̣̃ âꞌdô trá âmbâ-âmbâ ró. Ngbãângbânõ, ãnî drı̣̃ kpá trá âmbâ-âmbâ ró, tãlâ tã âꞌdô trá ãnî lãfálé ꞌásĩ ãnî õkó yí bê rî, nĩ îcá kô tã rî ꞌdĩ êdélé. 6 Ạ̃kû ró kậyı̣̂ nã ꞌbá yî sĩ, Ôvârí drí sı̣́sı̣́ ı̣̃nyạ́kú yî ꞌbũû bê ꞌbãzó rî, ‘gólâ ꞌbã ãgô cú íyî õkó bê’.*

7-8 ‘Tãlâ ĩꞌdî ꞌdĩ, õjílã drí ꞌbã íyî átá yí kâ ândré bê rî âyézó, gõꞌdá njũzó õkó lâ bê ngá ãlô ró.’

Tã Ómvó Ngá 2.24

Nĩ ndrê drẽ, gólĩyî âꞌdó gõꞌdá kô ngá rı̣̃ ꞌî. 9 Ĩtí rî, nĩ câ õjílã lãfálé Ôvârí drí ı̣̂cúlı̣́ trá ngá ãlô ró rî kôꞌdáwá.”

10 Nĩngá sĩ, Yésũ yî gõ bê ꞌbã ꞌálâ rî, lãjóꞌbá gólâkâ drí gólâ rî îjízó kpá óꞌdí tã ꞌdî tãsĩ. 11 Ĩtí, Yésũ drí tã-drı̣̃ lôgõzó drílĩyî kĩ nĩ rî, “Õjílã ãzâ gólâ íyî õkó rî îngá ꞌbá vólé ãꞌdô ró bê õkó óꞌdí ãzâ gĩzó ĩꞌdî rî, gólâ ꞌê ꞌdĩ tã õnjí ꞌî õkó lâ rú gõꞌdá kpá Ôvârí rú. 12 Gõꞌdá õzõ õkó õngâ kpá trá vólé íyî ágó drı̣́gạ́ sĩ nĩꞌá ágó ãzâ trõlé ĩꞌdî rî, ꞌdĩî gólâ ꞌê tã õnjí kpá trá íyî ágó ạ̃kû rî drí gõꞌdá kpá Ôvârí rú.”

Tã Yésũ drí õrẽ fẽzó ꞌdĩyímvá õnyíkõ drí rî

(Mãtáyõ 19.13-15; Lúkạ̃ 18.15-17)

13 Nĩngá sĩ, õjílã ãzâ ꞌbá yî drí ꞌdĩyímvá õnyíkõ ậdrı̣̃zó âjílí Yésũ ngálâ, ãꞌdô ró bê gólâ drí tũ wũzó gólĩyî pı̣̃pı̣̂sı̣́lı̣́ ꞌá õrẽ ró gólĩyî drí. Gõꞌdá lãjóꞌbá gólâkâ drí ngãzó tã lôgõlé õjílã ꞌdĩyímvá âjí ꞌbá ꞌdĩ ꞌbá yî drı̣̃ı̣̂ kĩ nĩ rî, gólĩyî ãânĩ kô. 14 Yésũ ndrê bê lãjóꞌbá ꞌdĩ ꞌbá yî tã ꞌẽꞌá ĩtí rî, tã ꞌdî cí Yésũ rî fĩî kô, gõꞌdá drílâ tã âtázó gólĩyî drí kĩ nĩ rî, “Nĩ âyê ꞌdĩyímvá ꞌdĩ ꞌbá yî ânĩlí má ngálâ. Nĩ lôgâ gólĩyî kô, tãlâ õjílã gólĩyî tã ámákâ ârí ꞌbá ꞌẽlé ꞌwãâ õzõ ꞌdĩyímvá nõ ꞌbá yî drí tã ârírĩ ꞌẽlé rî kâtí rî âꞌdô ĩyî âꞌdóꞌá õjílã Ôvârí kâ ró. 15 Tã pạ̃tı̣́ı̣̃ ró, má âtâ ãnî drí, õzõ nĩ õlẽ âꞌdólé õjílã Ôvârí kâ ró rî, ꞌdõvó nĩ ârî tã ámákâ ꞌẽlé ꞌwãâ õzõ ꞌdĩyímvá õnyíkõ nô ꞌbá yí kâtí. Õzõ ãꞌdô ĩtí kôꞌdáwá rî, nĩ îcá kô âꞌdólé õjílã Ôvârí kâ ró.” 16 Vó lâ sĩ, Yésũ drí ꞌdĩyímvá ꞌdĩ ꞌbá yî ậzı̣́zó âgõlé yí ngálâ. Gõꞌdá drílâ tũ wũzó gólĩyî pı̣̃pı̣̂sı̣́lı̣́ ꞌá, gõzó Ôvârí rî îjílí ófẽ ró bê õrẽ gólĩyî drí ndrĩ.

Tã Yésũ drí âtálé ngá-tı̣̂ dũû ꞌbá drí rî

(Mãtáyõ 19.16-30; Lúkạ̃ 18.18-30)

17 Vó lâ sĩ, Yésũ yî õtírĩ ngãâ võ ꞌdî âyélé rî, ãgô ãzâ drí ngãzó ârálé ꞌãꞌî tı̣̃lı̣́ vũdrı̣́ Yésũ ândrá, gõꞌdá drílâ Yésũ rî îjízó kĩ, “Lı̣̃fı̣́ îmbá ꞌbá tãndí, má âꞌdô tã ángô rî ꞌẽꞌá ĩꞌdî, tãlâ má drí âꞌdózó lédrẽ-lédrẽ ạ̃dũkũ ãkó rî bê yã?” 18 Ĩtí rî, Yésũ drí ngãzó tã ꞌdî drı̣̃ lâ lôgõlé drílâ kĩ nĩ rî, “Ní zı̣̂ mâ õjílã tãndí ró ãꞌdô tãsĩ yã? Õjílã tãndí ãngó nõ ꞌá yû. Cé Ôvârí ĩꞌdî rĩꞌá tãndí ró. 19 Ãꞌdô lạ́tı̣̂ ꞌbũû ꞌálâ rî tãsĩ rî, ní nı̣̃ tã Ôvârí drí ꞌbãlé trá rî yî rĩꞌá nõ ꞌbá yî tí. Ní fû õjílã kô. Ní ꞌbã õkó gólâ âꞌdó ꞌbá kô ánî õkó ró rî kô ní ũgúlı̣́ ậyı̣́zó ĩꞌdí bê lâ. Ní ûgũ ngá kô. Ní âdô õnjõ kô. Ní âdô õjílã kô ngá gólâkâ trõzó vólé. Ní ârî ánî átá yî tı̣̂-võ ánî ândré bê, tãlâ ní ı̣̂njı̣̃ ró gólĩyî bê.”

20 Nĩngá sĩ, ãgô ꞌdĩ drí tã lôgõzó Yésũ drí kĩ, “Ãwô, má rî trá tã ꞌdî ꞌbá yî ꞌẽlé kó ãkpãkãꞌdã ꞌdĩmvã lésĩ bũúũ âcálé ãndrõ nô.”

21 Nĩngá sĩ, Yésũ drí ngãzó võ ndrẽlé mbı̣̂ ãgô rî ꞌdĩ ngálâ lôvó sĩ. Gõꞌdá nĩngá sĩ, Yésũ drí tã âtázó drílâ kĩ nĩ rî, “Ngá ãzâ lâkî trá ãlô ní drí ꞌẽlé. ꞌDõvó ní ngâ nĩlí ngá âꞌdó ꞌbá áníkâ ró rî ꞌbá yî lậzı̣́lı̣́ gĩlí ndrĩ vólé, tãlâ ní trõ ró lãfâ lâ ꞌdĩ fẽlé ngá ãkó lé ꞌbá drí. Ĩtí rî, ní âꞌdô âꞌdóꞌá ngá tãndí bê dũû ꞌbũû ꞌálâ. Õzõ ní õꞌê tã rî ꞌdĩ ꞌbá yî trá rî, ní gõ ró bê ânĩlí ꞌdẽlé má vó zãâ tã ârí ꞌbá ámákâ ró.”

22 Gõꞌdá ãgô ꞌdĩ ârílí bê úlı̣́ Yésũ kâ ꞌdĩ ꞌbá yî rî, võ drí rû îzãzó rú lâ. Drílâ ngãzó nĩlí vólé ĩzã ró, tãlâ gólâ rĩꞌá ngá-tı̣̂ bê dũû. Gólâ lẽé kô ngá ãmbá íyíkâ ꞌdĩ ꞌbá yî lậzı̣́lı̣́ gĩlí vólé.

23 Nĩngá sĩ, Yésũ drí ngãzó võ ndrẽlé dîrî gbãâ, gõꞌdá drílâ tã âtázó tã ârí ꞌbá íyíkâ drí kĩ nĩ rî, “Rĩꞌá âmbâ-âmbâ ró õjílã ngá-tı̣̂ bê dũû rî drí âꞌdózó õjílã Ôvârí kâ ró.” 24 Ĩtí rî, tã ârí ꞌbá tı̣̂ drí ậꞌdı̣́zó. Gõꞌdá Yésũ drí tã ꞌdî âtázó kpá óꞌdí gólĩyî drí kĩ nĩ rî, “Ámâ ꞌbá yî, rĩꞌá lâŋõ ró ãmbá ngá-tı̣̂ dũû ꞌbá drí âꞌdózó õjílã Ôvârí kâ ró. 25 Lâŋõ lâ âꞌdô lậvũꞌá kôrô lâŋõ ĩnjígó rĩ ꞌbá ûjũlı̣́ fĩlí kôrô lı̣́bı̣̃rạ̃ ꞌbú ꞌásĩ rî kâ drı̣̃ı̣̂ sĩ.”

26 Gõꞌdá nĩngá sĩ, tã ârí ꞌbá ꞌdĩ ꞌbá yî tı̣̂ lâ yî drí ậꞌdı̣́zó rõô úlı̣́ ꞌdĩ ꞌbá yî drí sĩ. Nĩngá sĩ, drílĩyî tã âtázó ĩyî lãfálé ꞌásĩ kĩ nĩ rî, “Õzõ ãꞌdô ĩtí lâ ꞌdĩ ró rî, âꞌdô âꞌdóꞌá ángô tí ró õjílã ãzãkã drí ngá pãzó yã?”*

27 Vó lâ sĩ, Yésũ drí võ ndrẽzó gólĩyî ngálâ, gõzó tã âtálé kĩ nĩ rî, “Õjílã ãzâ îcá kô íyî nyãányâ pãlé yí sẽésẽ ró. Cé Ôvârí ĩꞌdî, tãlâ tã ndẽé gólâ kô. Ôvârí cú fãfã bê tã ndrĩ ꞌẽzó.”

Lạ́tı̣̂ nĩzó Ôvârí ngálâ rî

28 Nĩngá sĩ, Pétẽrõ drí tã âtázó Yésũ drí ĩyî lãjóꞌbá yî tãsĩ kĩ nĩ rî, “Ní ndrê drẽ, mã âyê ngá ãmákâ rî ꞌbá yî trá ndrĩ, tã lâ rĩzó ánî vó lôbẽlé ĩꞌdî. Gõꞌdá bê trá ĩtí rî, mã âꞌdô ãꞌdô ûsúꞌá ĩꞌdî Ôvârí drı̣́gạ́ sĩ yã?” 29 Ĩtí rî, Yésũ drí tã âtázó lãjóꞌbá íyíkâ drí kĩ nĩ rî, “Pạ̃tı̣́ı̣̃, má âtâ ãnî drí, õjílã ngá íyíkâ rî ꞌbá yî âyé ꞌbá tã ámákâ ꞌẽzó ĩꞌdî rî, õzõ gólâ ãâyê íyî átá ꞌî ngãtá íyî ândré, íyî ậdrúpı̣̃, íyî îzó ngãtá ꞌdĩyímvá yî ĩꞌdî yã, ngãtá ꞌbô ꞌbã ꞌî ạ́mvú yí bê, ãꞌdô ró bê tã âtî-âtî Ôvârí kâ âtázó õjílã drí yã rî, 30 gólâ âꞌdô ngá ûsúꞌá dũû ãngó nõ ꞌá. Gólâ âꞌdô âꞌdóꞌá ândrê bê dũû, ậdrúpı̣̃ yî, îzó yî, átá yî, ꞌbã yî gõꞌdá ạ́mvú yí bê dũûdû ãngó nõ ꞌá. Gólâ âꞌdô kpá lâŋõ ûsúꞌá rõô, tãlâ õjílã âꞌdô gólâ rî lârâkô ꞌẽꞌá úlı̣́ ámákâ âtâ-âtâ lâ tãsĩ. Gõꞌdá gólâ âꞌdô kpá tã tãndí ûsúꞌá ꞌbũû ꞌálâ, rĩzó zãâ gbạ́dú ạ̃dũkũ ãkó tólâ. 31 Gõꞌdá nĩ ꞌbã ãnî nyãányâ kô âꞌdólé lậnjı̣̃-lậnjı̣̃ ró ngá ãníkâ âyélé ndrĩ ámâ tãsĩ rî tãsĩ, tãlâ õjílã gólĩyî tã lâ drí lậnjı̣̃lı̣́ rõô rî ꞌbá yî, tã lâ yî âꞌdô âzáꞌá, gõꞌdá gólĩyî tã lâ drí lậnjı̣̃lı̣́ kôꞌdáwá rî, áâꞌdô gólĩyî tã ꞌbãꞌá âꞌdólé lậnjı̣̃-lậnjı̣̃ ró kôrô ı̣̃zạ́tú.”

Tã Yésũ drí tã âtázó kpá óꞌdí íyî õdrã tãsĩ rî

(Mãtáyõ 20.17-19; Lúkạ̃ 18.31-34)

32 Kậyı̣̂ ãzâ sĩ, Yésũ yî drí ngãzó nĩlí lạ́tı̣̂ Yẽrõsãlémã kâ rî ꞌásĩ gõlé Yẽrõsãlémã ꞌálâ. ꞌDĩî Yésũ ꞌdê íyíkâ tã ârí ꞌbá íyíkâ ꞌdĩ ꞌbá yî ândrá. Gõꞌdá tã ârí ꞌbá gólâkâ ꞌdĩ ꞌbá yî, tı̣̂ lâ yî drí ậꞌdı̣́zó, tãlâ fĩî ı̣̂dû-ı̣̂dû gólâkâ ꞌdĩ tãsĩ. Gólĩyî bê kpálé ꞌdẽꞌá Yésũ vósĩ rî, gólĩyî kpá rĩꞌá ũrı̣̃ ró. Ĩtí rî, Yésũ drí âdrézó, gõꞌdá drílâ lãjóꞌbá íyíkâ mûdrı̣́-drı̣̃-lâ-ngâ-rı̣̃ ꞌdî ꞌbá yî ậzı̣́zó yí ngálâ. Nĩngá sĩ, drílâ tã âtázó gólĩyî drí tã ꞌẽ ꞌbá rû ꞌẽlé yí drí rî tãsĩ. 33 Gólâ kĩ gólĩyî drí rî, “Nĩ ârî drẽ, nõô ãmâ trá nĩꞌá Yẽrõsãlémã ꞌálâ nõ. Tólâ rî, mâ gólâ Ôvârí drí âjólé trá ûrú lésĩ nô, áâꞌdô ámâ drı̣́-bã fẽꞌá ámâ trõzó drı̣̃-ꞌbá ạ́ngı̣́ Yúdạ̃ yí kâ rî ꞌbá yî ândrá gõꞌdá kpá lãꞌbí îmbá ꞌbá yí bê. Tólâ rî, gólĩyî âꞌdô tã ámákâ kĩꞌá kĩ nĩ rî, ꞌdõvó úfû mâ. Gólĩyî âꞌdô ámâ trõꞌá âjílí õjílã ãtrâ Rómã kâ rî ꞌbá yî drí. 34 Gõꞌdá õjílã ꞌdî ꞌbá yî âꞌdô ámâ gũꞌá. Gólĩyî âꞌdô tũ lûwúꞌá má lı̣̃fı̣́, vó lâ sĩ, ámâ cãzó. Gõꞌdá tã ꞌdî ꞌbá yî vósĩ, gólĩyî âꞌdô ámâ fũꞌá. Gõꞌdá kậyı̣̂ nâ sĩ rî, má âꞌdô lîdríꞌá õdrã ꞌásĩ.”

Tã Yãkóbã yî Yõwánĩ bê drí tã îjízó Yésũ tı̣́ rî

(Mãtáyõ 20.20-28)

35 Nĩngá sĩ, Yãkóbã yî ậdrúpı̣̃ lâ Yõwánĩ bê, Zẽbẽdáyõ rî mvá yî ró rî drí ngãzó ĩyî rû êsélé ãnyî Yésũ lạ̃gạ́tı̣́ gõꞌdá tã îjílí tı̣́ lâ kĩ nĩ rî, “Lı̣̃fı̣́ îmbá ꞌbá, ní âꞌdô îcáꞌá trá tã ãlô gólâ ãmâ drí ꞌẽꞌá îjílâ nõ ꞌẽlé ãmâ drí yã?” 36 Ĩtí rî, Yésũ drí gólĩyî îjízó kĩ, “Nĩ lẽ má õꞌê ãꞌdô ĩꞌdî ãnî drí yã?” 37 Gõꞌdá lôgõ ĩyî tã-drı̣̃ Yésũ drí kĩ, “Ị̃tú ní drí ânĩzó rĩlí kúmú ạ́ngı̣́ ró ãngó nõ drı̣̃ı̣̂ rî sĩ, ní ꞌbã ãmâ rĩlí ánî gãrã drı̣̃ ꞌá, ãlô ãmâ lãfálé ꞌásĩ rî íyíkâ ánî drı̣́-ágó drı̣̃ı̣̂, gõꞌdá ãzâ ãlô rî ãꞌdô ró íyíkâ ánî drı̣́-lı̣̃jı̣́ drı̣̃ı̣̂, mã gõ ró rĩlí ãní bê ãngó nõ drı̣̃ı̣̂.”

38 Nĩngá sĩ, Yésũ drí tã âtázó gólĩyî drí kĩ, “Mĩ nı̣̃ı̣́ tã ífí tã ãnî drí îjílí ꞌdĩ kâ kô. Nĩ õlẽ trá ãyĩkõ ámákâ rî ꞌẽlé rî, ĩtí rî, nĩ âꞌdô îcáꞌá trá ĩzã kõkõ ámákâ âꞌdó ꞌbá ạ̃tı̣́ ꞌálâ rî ꞌẽlé yã? Nĩ âꞌdô îcáꞌá trá ngá mvũlı̣́ ĩgã lâŋõ kâ gólâ má drí ꞌẽzó ngá mvũlı̣́ ꞌálâ sĩ rî ꞌásĩ yã? Lâŋõ âꞌdô ꞌdı̣̃ꞌá má drı̣̃ı̣̂ õzõ lı̣̃mvû gólâ rĩꞌá dãlâ õjílã drı̣̃ı̣̂ bãbãtízĩ ꞌẽ võ ꞌá rî kâtí. Nĩ îcâ trá âꞌdólé bãbãtízĩ ꞌẽꞌẽ ĩtí ꞌdĩ bê yã?” 39 Ĩtí rî, drílĩyî tã-drı̣̃ lôgõzó Yésũ drí kĩ nĩ rî, “Ãwô, mã îcâ trá.”

Nĩngá sĩ, Yésũ drí tã âtázó gólĩyî drí kĩ nĩ rî, “Âꞌdô âꞌdóꞌá õzõ ꞌdĩî tí. Nĩ âꞌdô kpá ngá mvũꞌá ĩgã lâŋõ kâ má drí ngá mvũzó ꞌálâ sĩ rî ꞌásĩ, gõꞌdá áâꞌdô kpá bãbãtízĩ lâŋõ kâ ꞌẽꞌá ãnî drí õzõ ꞌẽꞌá ꞌẽlâ má drí rî kâtí. 40 Õzõ ãꞌdô kpálé ꞌdĩî kâtí rî, mâ mbârâkã ãkó võ rĩ kâ ámâ gãrã drı̣̃ ꞌá rî fẽzó ãnî drí. Ôvârí rĩꞌá võ kũmũ kâ êdéꞌá õjílã drílâ ꞌẽꞌá êpẽlâ rî yî drí.”

41 Gõꞌdá nĩngá sĩ, lãjóꞌbá mûdrı̣́ rî ꞌbá yî ârílí bê ĩyî úlı̣́ Yãkóbã yí kâ ậdrúpı̣̃ lâ Yõwánĩ bê ꞌdĩ rî, gólĩyî drí âꞌdózó õmbã ró Yãkóbã yî drí. 42 Ĩtí rî, Yésũ drí tã âtázó gólĩyî drí rû êꞌbézó ndrĩ dîrî, gõꞌdá gólâ drí tã âtázó gólĩyî drí kĩ nĩ rî, “Mĩ nı̣̃ trá kĩ nĩ rî, kúmú ꞌbạ̃súrú kâ rî ꞌbá yî rî rĩlí ꞌbạ̃súrú íyíkâ rî ꞌbá yî drı̣̃lı̣́ mbârâkã sĩ. 43 Gõꞌdá ãnî lãjóꞌbá ámákâ rî ꞌbá yî lãfálé ꞌá rî, nĩ ꞌé ĩtí kô. Gólâ tíbê lẽ ꞌbá âꞌdólé ãmbá ró ãnî lãfálé ꞌásĩ Ôvârí rî lı̣̃fı̣́ drı̣̃ ꞌá rî, gólâ ı̣̃ı̣̂ꞌbũ rû íyî ãzí-ãzí yî drí ndrĩ. 44 Õjílã ãnî lãfálé sĩ gólâ tíbê lẽ ꞌbá âꞌdólé ãmbá ró sı̣́sı̣́ íyî ãzí-ãzí yî drı̣̃ı̣̂ sĩ Ôvârí rî lı̣̃fı̣́ drı̣̃ ꞌá rî, gólâ ãâꞌdô rạ̃gı̣́ı̣̃ ró rû ı̣̂ꞌbũlı̣́ ãzí-ãzí lâ yî drí ndrĩ. 45 Nĩ ârî drẽ, mâ gólâ âjólé trá ûrú lésĩ rî, ânĩí kô âꞌdólé ãzí-ãzí drí rû ı̣̂ꞌbũzó má drí. Má ânĩ nô rû ı̣̂ꞌbũlı̣́ ĩꞌdî ãzí-ãzí drí, gõꞌdá kpá ámâ nyãányâ fẽlé drãlé, tãlâ má ãꞌdô ró bê õjílã dũû drı̣̃ tĩzó ĩꞌdî sĩ lâ.”

Tã Yésũ drí Bãtĩmáyã rî lı̣̃fı̣́ êdézó rî

(Mãtáyõ 20.29-34; Lúkạ̃ 18.35-43)

46 Nĩngá sĩ, Yésũ yî rî trá nĩꞌá gõlé Yẽrõsãlémã ꞌálâ ró, gõꞌdá drílĩyî cãzó Yérĩkõ ꞌá. Gõꞌdá gólĩyî bê trá lậvũꞌá Yérĩkõ ꞌásĩ rî, õjílã tı̣́lı̣́lı̣́ ĩyíkâ kpá zãâ gólĩyí bê ꞌdũwạ̃. Tólâ lı̣̃fı̣́ ãkó lé ꞌbá ãzâ bê rĩꞌá rú lâ Bãtĩmáyã, gõꞌdá átá lâ rî rú rĩꞌá Tĩmáyã, gólâ rî rĩlí lạ́tı̣̂ gãrã drı̣̃ ꞌá, tãlâ yí õrî ró bê lãfâ zı̣̃lı̣́ õjílã lạ́tı̣̂ kâ drı̣́gạ́ sĩ. 47 Ĩtí rî, gólâ drí tã ârízó kĩ nĩ rî, ãâꞌdô Yésũ Nãzãrétã lésĩ rî ĩꞌdî lậvũꞌá õjílã tı̣́lı̣́lı̣́ bê. Gõꞌdá gólâ ârílí bê tã ꞌdî rî, drílâ ngãzó rĩlí lạ̃zı̣́ zı̣̃lı̣́ ngbạ́lạ́-ngbạ́lạ́ kĩ nĩ rî, “Yésũ, ní ꞌbã ámâ ĩzã õgâ ní drı̣̃ı̣̂, nî ĩꞌdî tíbê Ôvârí drí tã lâ âtálé kĩꞌá nĩ rî, âꞌdô ânĩꞌá ãmâ pãlé nõ, ní pâ mâ.”

48 Nĩngá sĩ, õjílã dũû drí ngãzó nĩlí gólâ ngálâ rĩꞌá tã lôgõlé gólâ drı̣̃ı̣̂, gólâ ãâgî tı̣́tı̣́. Gõꞌdá lé ĩtí rî, Bãtĩmáyã, ní lẽé tã õjílã ꞌdî ꞌbá yí kâ ꞌdĩ ârílí kô. Ĩtí, ní drí gõzó trẽlé ûrû kpá óꞌdí ngbạ́lạ́-ngbạ́lạ́ kĩ, “Nî ĩꞌdî tíbê Ôvârí drí tã lâ âtálé kĩꞌá nĩ rî, âꞌdô ânĩꞌá ãmâ pãlé nõ, ní ndrê ámâ ĩzã! Ánî ꞌâ ạ̃ậꞌdı̣̂ má rú! Ní pâ mâ!”

49 Nĩngá sĩ, Yésũ drí âdrézó tã âtálé õjílã ꞌdî ꞌbá yî drí kĩ nĩ rî, “Nĩ ậzı̣̂ ãgô nã ânĩlí má ngáá nõlé.” Ĩtí rî, õjílã ꞌdî ꞌbá yî drí lı̣̃fı̣́ ãkó lé ꞌbá Bãtĩmáyã rî ậzı̣́zó kĩ nĩ rî, “Ánî pı̣̃pı̣̂sı̣́lı̣́ ạ̃ậꞌdı̣̂. Ní ngâ ûrû nĩlí, tãlâ gólâ trá ánî zı̣̃ꞌá.”

50 Ĩtí rî, Bãtĩmáyã ní drí ítá ândrê ní rú rî ângízó vũlı̣́ vũdrı̣́, ngãzó nĩlí ꞌwãâꞌwâ Yésũ ngálâ. 51 Gõꞌdá gólâ câ bê rî, Yésũ drí îjízó lâ kĩ nĩ rî, “Ní lẽ má õꞌê ãꞌdô ĩꞌdî ní drí yã?”

Nĩngá sĩ, drílâ tã lôgõzó Yésũ drí kĩ, “Ãmbá, ní êdê ámâ lı̣̃fı̣́, ãꞌdô ró bê má drí võ ndrẽzó.”

52 Gõꞌdá Yésũ kĩ drílâ rî, “Ãꞌdô trá ꞌdĩî kâtí rî, ní nĩ, má pâ nî trá, tãlâ ní rî rĩlí tã lẽlẽ ámákâ bê ní ꞌá.” Gõꞌdá Yésũ õtírĩ kpá úlı̣́ ꞌdĩ ꞌbá yî âtá ndẽlé rî, kôrô Bãtĩmáyã rî lı̣̃fı̣́ drí rû njı̣̃zó, drílâ võ ndrẽzó rárá. Ĩtí rî, Bãtĩmáyã drí ngãzó ꞌdẽlé kpãâ Yésũ vósĩ õjílã tı̣́lı̣́lı̣́ ꞌdĩ ꞌbá yí bê ꞌdũwạ̃.

11

Tã Yésũ rî lûyı̣́zó drílâ fĩrĩ Yẽrõsãlémã ꞌálâ rî ꞌá rî

(Mãtáyõ 21.1-11; Lúkạ̃ 19.28-40; Yõwánĩ 12.12-19)

1 Yésũ yî tã ârí ꞌbá íyíkâ rî ꞌbá yí bê trá rĩꞌá ĩyî nĩꞌá sı̣́sı̣́ ꞌálâ ró gõlé Yẽrõsãlémã ꞌálâ. Nĩngá sĩ, drílĩyî cãzó jạ̃rı̣́bạ̃ zı̣̃lı̣́ Bẽtánĩ gõꞌdá Bẽtẽfágẽ bê ãnyî Yẽrõsãlémã rú rî ꞌálâ. Tólâ lạ́tı̣̂ ꞌdĩ drı̣̃ı̣̂ rî, drílĩyî cãzó únı̣́ gólâ fê dõ kâ zı̣̃lı̣́ õlívĩ rî bê yí drı̣̃ı̣̂ rî ꞌálâ. Gõꞌdá gólĩyî câ bê tólâ rî, Yésũ drí ngãzó tã ârí ꞌbá íyíkâ rı̣̃ rî ꞌbá yî jõlé ạ̃tı̣́ ꞌálâ. 2 Ĩtí, drílâ tã âtázó gólĩyî drí kĩ nĩ rî, “Nĩ fî ꞌbạ̃drı̣̃ mvá Bẽtẽfágẽ ạ̃tı̣́ ꞌálâ nã ꞌá. Tólâ rî, nĩ âꞌdô dõngí mvá ãzâ ómbãá drẽ drı̣̃ lâ ꞌá kôꞌdáwá rî ûsúꞌá óꞌĩ trá ꞌĩꞌĩ tólâ. Nĩ âtĩ ânĩzó ĩꞌdí bê lâ. 3 Õzõ õjílã ãzâ ꞌbá yî ĩîjî ãnî trá kĩ nĩ rî, nĩ rî dõngí ꞌdĩ âtĩlí ãꞌdô tãsĩ yã rî, nĩ lôgõ tã-drı̣̃ drílâ kĩ nĩ rî, ‘Kúmú ãmákâ lẽ nĩ, gólâ âꞌdô lôgõꞌá lâ ꞌwãâ vólé.’ ”

4 Ĩtí, tã ârí ꞌbá rı̣̃ ꞌdî ꞌbá yî drí ngãzó nĩlí, gõꞌdá drílĩyî dõngí ûsúzó, óꞌĩ ꞌĩ ãnyî jó tı̣́lı̣́-tı̣̂ bê ꞌbã ãzâ ꞌá lạ́tı̣̂ gãrã drı̣̃ ꞌá. Nĩngá sĩ, drílĩyî ꞌdẽzó rĩꞌá âtĩlâ. 5 Gõꞌdá gólĩyî ꞌdê bê rĩꞌá dõngí rî ꞌdĩ âtĩlí rî, õjílã rĩ ꞌbá âdrélé ãnyî rî ꞌbá yî drí gólĩyî îjízó kĩ, “Nĩ rî dõngí ꞌdĩ âtĩlí ãꞌdô tãsĩ yã?” 6 Gõꞌdá tã ârí ꞌbá rı̣̃ ꞌdî ꞌbá yî lôgõ yî tã-drı̣̃ gbõ õjílã rî ꞌdĩ ꞌbá yî drí nyé õzõ Yésũ drí âtálé trá gólĩyî drí rî kâtí. Bê trá ĩtí rî, õjílã ꞌdî ꞌbá yî drí tã ârí ꞌbá ꞌdĩ ꞌbá yî âyézó dõngí rî ꞌdĩ âtĩlí sẽlé nĩzó ĩꞌdí bê lâ vólé.

7 Nĩngá sĩ, drílĩyî dõngí ꞌdĩ âsézó âjílí Yésũ drí. Gõꞌdá gólĩyî drí ítá bı̣́ ạ́ngı̣́ ró rî ꞌbá yî âtrõzó ꞌbẽlé dõngí rî ꞌdĩ ũgúlı̣́, tãlâ Yésũ õrî ró bê drı̣̃ lâ. Gõꞌdá ĩtí rî, Yésũ drí mbãzó rĩlí gá drı̣̃ lâ fĩlí Yẽrõsãlémã ꞌálâ. 8 Gõꞌdá dõngí âꞌdô bê rĩꞌá nĩꞌá Yésũ bê yí drı̣̃ı̣̂ rî, õjílã dũû drí ngãzó ꞌdó rĩꞌá ítá ĩyíkâ ꞌbẽlé ı̣̃nyạ́kú drı̣̃ı̣̂ sĩ lạ́tı̣̂ ꞌásĩ Yésũ ândrá, tãlâ gólâ õnĩ ró drı̣̃ lâ sĩ. Gõꞌdá õjílã ũrûkậ ꞌbá yî ĩyíkâ nĩꞌá lârá bê mbı̣́rạ́ bı̣́ âŋõ bê õmã ꞌásĩ âjílí ꞌbẽlé ꞌdó Yésũ ândrá drílâ nĩzó drı̣̃ lâ sĩ. ꞌDĩî gólĩyî lậgû õjílã ãmbá ꞌî. 9-10 Nĩngá sĩ, õjílã ạ̃tı̣́ ꞌálâ rî ꞌbá yî gõꞌdá ꞌdó gólĩyî vólé ꞌálâ rî ꞌbá yí bê drí ngãzó ĩyî rĩlí tã pẽlé gbórókõ vạ́vạ́rạ́vạ́ sĩ kĩ nĩ rî,

“Mã lûyı̣̂ nî, Kúmú.

Ní âjô Yésũ trá drı̣́-ãcê áníkâ bê rĩlí ãngó drı̣̃lı̣́ ꞌdíyî pã ꞌbá ró,

Mã lûyı̣̂ nî, Ôvârí, tãlâ ãngó lı̣́pı̣̂ trá ãnyî ꞌẽꞌá ãngó rũlı̣́.

Mã lûyı̣̂ nî, Ôvârí gólâ rĩ ꞌbá ꞌbũû ꞌálâ rî.”

Ĩtí, gólĩyî lậgû Yésũ trá kúmú ạ́ngı̣́ ĩyíkâ ró.

11 Ĩtí rî, Yésũ yî drí ngãzó nĩlí Yẽrõsãlémã ꞌálâ. Tólâ, Yésũ yî drí âfízó ạ̃ꞌdı̣́-drı̣̃ jó ạ́ngı̣́ Ôvârí kâ rî kâ ꞌá. Gõꞌdá Yésũ drí võ ndrẽzó dîrî ꞌálé lâ ꞌásĩ. Tãlâ ı̣̃tú ꞌdê trá rî drí sĩ, Yésũ yî lãjóꞌbá íyíkâ mûdrı̣́-drı̣̃-lâ-ngâ-rı̣̃ rî ꞌbá yí bê drí ngãzó gõlé vólé Bẽtánĩ ꞌálâ, võ drílĩyî rĩzó rî ꞌálâ.

Tã Yésũ drí kãnágõwá lõꞌwâ ãkó rî trĩzó rî

(Mãtáyõ 21.18-19)

12 Gõꞌdá cı̣̃ı̣́nó lâ sĩ, Yésũ yî trá âgõꞌá ĩyî lãjóꞌbá íyíkâ yí bê Yẽrõsãlémã ꞌálâ Bẽtánĩ lésĩ. Yésũ trá gõꞌdá lõfó ró. 13 Gõꞌdá Yésũ yî âꞌdô bê rĩꞌá nĩꞌá ĩyî lạ́tı̣̂ ꞌásĩ rî, drílâ fê ãzâ rĩꞌá zı̣̃lâ kãnágõwá rî ndrẽzó gĩâ jẽjẽ ró bı̣́ bê ngbũkpũ. Ĩtí, drílĩyî ngãzó nĩlí zẽlé lâ ꞌálâ, tãlâ ndrẽlâ ngãtá lõꞌwâ lâ bê yã rî tãsĩ. Gõꞌdá gólĩyî câ bê fê rî ꞌdĩ zẽlé rî, lõꞌwâ lâ trá yûꞌdạ́wạ́ ãlôwálâ. Ûsû ĩyî cé bı̣́ lâ ĩꞌdî ngbũkpũ fê lâ drı̣̃ı̣̂, tãlâ kậyı̣̂ gólâkâ ꞌwãzó rî âcá drẽ kô. 14 Bê trá ĩtí rî, Yésũ drí fê ꞌdĩ trĩzó kĩ nĩ rî, “Ní rî áníkâ fí zãâ ĩtí lõꞌwâ ꞌwã ãkó, gõꞌdá õjílã õzó îcá kô ánî lõꞌwâ nyãlé óꞌdí ãlôwálâ.” Gõꞌdá nĩngá rî, lãjóꞌbá gólâkâ rî ꞌbá yî ârî ĩyî lãtrí drílâ trĩlí ꞌdĩ trá.

Tã Yésũ drí ngá lậzı̣́ ꞌbá lâdrózó ạ̃ꞌdı̣́-drı̣̃ jó ạ́ngı̣́ Ôvârí kâ ꞌásĩ rî

(Mãtáyõ 21.12-17; Lúkạ̃ 19.45-48; Yõwánĩ 2.13-17)

15 Vó lâ sĩ, Yésũ yî drí ngãzó nĩlí cãlé Yẽrõsãlémã ꞌálâ kpá óꞌdí. Gõꞌdá drílĩyî fĩzó ạ̃ꞌdı̣́-drı̣̃ jó ạ́ngı̣́ Ôvârí kâ rî kâ ꞌá. Tólâ rî, Yésũ drí õjílã ûsúzó rĩꞌá ĩyî ngá lậzı̣́ꞌá gõꞌdá kpá ngá gĩ bê lâgî õnjí sĩ. Gõꞌdá gólâ drí kpá õjílã ãzâ ꞌbá yî ndrẽzó rĩꞌá ĩyî ậdı̣̂ õrĩ ãzâ ꞌbá yî ı̣̂kúrạ̃ꞌá ậdı̣̂ õrĩ ãzâ ꞌbá yî sĩ. Gõꞌdá Yésũ ndrê tã ꞌdî bê ĩtí rî, gólâ drí âꞌdózó õmbã ró, tãlâ gólĩyî rî trá võ íyî átá kâ rî îzãlé. Ĩtí rî, Yésũ drí ngãzó nĩlí tãrãbízã ậdı̣̂ ı̣̂kúrạ̃ ꞌbá yí kâ ꞌdĩ ꞌbá yî lôzélé gõꞌdá drı̣̃ lâ yî âkólé ndrĩ vũdrı̣́. Gõꞌdá gólâ drí kpá ngãzó nĩlí gbáꞌdá õjílã gólĩyî rĩ ꞌbá ĩyíkâ ãmámõ âꞌdó ꞌbá ngá fẽfẽ ró Ôvârí drí rî yî lậzı̣́lı̣́ gĩlí vólé rî lôzélé kpá ndrĩ ꞌdó vũdrı̣́. Drílâ gõzó õjílã ꞌdî ꞌbá yî lâdrólé ndrĩ vólé úlı̣́ âtâ-âtâ bê kĩ, 16-17 “Úlı̣́ Ôvârí kâ îgĩlí jó Ôvârí kâ tãsĩ rî kĩ ãꞌdô yã? Ôvârí kĩ nĩ rî,

‘Jó ámákâ rĩꞌá võ ꞌbạ̃súrú ngĩíngî drí ânĩzó rû êꞌbélé ꞌá lâ rĩlí cé rãtáã ꞌẽlé ĩꞌdî.’

Ĩsáyã 56.7

Gõꞌdá nõô, ‘nĩ jâ jó ámákâ trá võ ũgũ kâ ró’,* õzõ ãnî drí rĩꞌá ꞌẽlâ ꞌdĩ kâtí.” Yésũ lẽ trá võ ꞌdî âyélé cé õjílã drí rãtáã ꞌẽzó ĩꞌdî ꞌá lâ. Gólâ âyé õjílã kô ngá ĩyíkâ lậzı̣́lı̣́ ạ̃ꞌdı̣́-drı̣̃ jó ạ́ngı̣́ Ôvârí kâ ꞌdĩ ꞌá.

18 Nĩngá sĩ, drı̣̃-ꞌbá Yúdạ̃ yí kâ rî ꞌbá yî drí tã Yésũ kâ õjílã lâdrózó ꞌdĩ ârízó ĩyî. Tã ꞌdî tãsĩ rî, gólĩyî drí ngãzó rĩꞌá lạ́tı̣̂ lôndãlé Yésũ rî fũzó ũrı̣̃ drí sĩ. Tã ı̣̂sũ gólĩyíkâ kĩ, õjílã âꞌdô ꞌdẽꞌá ndrĩ Yésũ vó ĩyî âyélé, tãlâ õjílã dũû ndrĩ tı̣̂ lâ yî ậꞌdı̣̂ trá lı̣̃fı̣́ îmbâ-îmbâ Yésũ kâ ꞌdĩ tãsĩ.

19 Nĩngá sĩ, tã Yésũ drí õjílã lâdrózó ạ̃ꞌdı̣́-drı̣̃ ꞌásĩ ꞌdî vósĩ, lạ̃njạ́túlı̣́ bê rî, Yésũ yî lãjóꞌbá íyíkâ yí bê drí ngãzó drı̣̃ dĩlí ĩyî gõlé ꞌbã ꞌálâ Bẽtánĩ ꞌálâ.

Tã Yésũ drí îmbálé tã lẽlẽ tãsĩ kãnágõwá fê yí drí trĩlí rî rú rî

(Mãtáyõ 21.20-22)

20 Gõꞌdá cı̣̃ı̣́nó Yésũ yî drí ngãzó gõlé Yẽrõsãlémã ꞌálâ. Lạ́tı̣̂ ꞌásĩ rî, gólĩyî drí fê Yésũ drí trĩlí sı̣́sı̣́ rî ndrẽzó. Gõꞌdá gólĩyî âꞌdô bê rĩꞌá lậvũꞌá rî, drílĩyî fê rî ꞌdĩ ndrẽzó drã trá, gõꞌdá ꞌî trá kó õmvórẽ lâ lésĩ rãŋõ. 21 Ĩtí rî, tã Yésũ drí fê ꞌdĩ trĩzó rî drí âgázó Pétẽrõ drı̣̃ı̣̂. Gõꞌdá drílâ ngãzó tã âtálé Yésũ drí kĩ nĩ rî, “Tã îmbá ꞌbá, ní ndrê drẽ, fê gólâ ní drí trĩlí rî drã trá, ꞌî trá kãgãꞌdã nâ.” 22 Nĩngá sĩ, Yésũ drí tã-drı̣̃ lôgõzó Pétẽrõ yî drí kĩ nĩ rî, “Õzõ nĩ õꞌbã tã lẽlẽ ãníkâ ndrĩ gạ́gạ́ Ôvârí ꞌá rî, nĩ âꞌdô kpá îcáꞌá tã rî ꞌdĩ ꞌẽlé má tí mbârâkã Ôvârí kâ sĩ. 23 Má âtâ ãnî drí nõ tã pạ̃tı̣́ı̣̃ ꞌî. Õzõ nĩ ãâtâ úlı̣́ trá únı̣́ ạ́ngı̣́ drí kĩ nĩ rî, ‘Únı̣́ ạ́ngı̣́, únjı̣̃ rû ꞌdẽlé lı̣̃mvû ândrê ꞌá rî.’ Õzõ nĩ ãâtâ úlı̣́ rî ꞌdĩ tã lẽlẽ gạ́gạ́ rákã fê kâtí rî sĩ cú ĩtí tã ı̣̂sũ rı̣̃ rı̣̃ ãkó ãlôwálâ rî, Ôvârí õró fí tã rî ãnî drí âtálé ꞌdĩ ꞌẽê ãnî drí pạ̃tı̣́ı̣̃. 24 Tã ꞌdî tãsĩ rî, má âtâ kpá óꞌdí, õzõ nĩ õtírĩ rãtáã ꞌẽê Ôvârí drí tã ãzâ ꞌẽzó ãnî drí rî, õzõ nĩ õrî tã lẽlẽ sĩ kĩ pạ̃tı̣́ı̣̃ Ôvârí âꞌdô tã rî ꞌdĩ ꞌẽꞌá rî, tã rî ꞌdĩ âꞌdô rû ꞌẽꞌá ãnî drí.

25 “Õzõ nî ãzâ ãâꞌdô bí rĩꞌá tı̣̂ îrátãꞌá Ôvârí drí, ngãtá õjílã ãzâ õꞌê tã õnjí trá ní drí yã rî, ánî fĩî ạ̃ậꞌdı̣̂ gólâ rú, ní âyê gólâ tã õnjí ꞌdĩ ꞌásĩ, tãlâ ánî átá gólâ ꞌbũû ꞌálâ rî ãâyê ró kpá tã õnjí áníkâ rî ꞌbá yî bê. 26 Õzõ ní õgã dó tã õnjí ãzí-ãzí kâ âyélé rî, Ôvârí âꞌdô gãꞌá kpá dó tã õnjí áníkâ rî âyélé.”

Tã îjî drı̣́-ãcê Yésũ kâ tãsĩ rî

(Mãtáyõ 21.23-27; Lúkạ̃ 20.1-8)

27 Nĩngá sĩ, Yésũ yî drí cãzó kpá óꞌdí Yẽrõsãlémã ꞌálâ lãjóꞌbá íyíkâ ꞌdĩ ꞌbá yí bê. Gõꞌdá gólĩyî âꞌdô bê rĩꞌá nĩꞌá ĩyî jó ạ́ngı̣́ Ôvârí kâ rî ꞌálâ õjílã lı̣̃fı̣́ îmbálé rî, lãꞌbí îmbá ꞌbá, gõꞌdá drı̣̃-ꞌbá ạ́ngı̣́ Yúdạ̃ yí kâ rî ꞌbá yî ndrĩ ꞌdó gólĩyî sı̣́sı̣́-lésĩ ró rî ꞌbá yí bê, drílĩyî ngãzó ĩyî ânĩlí Yésũ ngálâ ạ̃ꞌdı̣́-drı̣̃ jó Ôvârí kâ rî kâ ꞌá. 28 Nĩngá sĩ rî, drílĩyî tã îjízó Yésũ tı̣́ kĩ nĩ rî, “Ndá drı̣́-ãcê ãꞌdô kâ ꞌî ní drı̣́gạ́ rĩzó õjílã lı̣̃fı̣́ îmbálé ạ̃ꞌdı̣́-drı̣̃ jó Ôvârí kâ rî kâ ꞌásĩ yã? Kó ãꞌdî fẽ drẽ drı̣́-ãcê rî ꞌdĩ ní drí nĩ yã?” 29 Nĩngá sĩ, Yésũ drí tã îjî gólĩyíkâ ꞌdĩ drı̣̃ lâ lôgõzó kĩ, “Má âꞌdô kpá ãnî îjíꞌá tã îjî sĩ. Õzõ tã îjî ámákâ ꞌdĩ nĩ õlôgõ tã-drı̣̃ lâ trá rî, má drí ꞌdẽzó fí drı̣́-ãcê ángô rî sĩ má drí rĩzó tã nô ꞌbá yî ꞌẽlé nõ lôfõlé ãnî drí. 30 Ĩtí rî, ãꞌdî âjô Yõwánĩ bãbãtízĩ ꞌẽ ꞌbá ró rî nĩ ânĩlí rĩlí bãbãtízĩ ꞌẽlé õjílã drí yã? Ôvârí âjô gólâ nĩ bãbãtízĩ ꞌẽlé ngãtá õjílã mvá âjô gólâ nĩ yã?”

31 Nĩngá sĩ, drı̣̃-ꞌbá Yúdạ̃ yí kâ ꞌdĩ ꞌbá yî drí ngãzó rĩꞌá tã îjî Yésũ kâ ꞌdĩ ôjálé ĩyî lãfálé ꞌásĩ kĩ nĩ rî, “Mã âꞌdô tã îjî gólâkâ ꞌdĩ drı̣̃ lâ jãꞌá ángô tí yã? Õzõ mã õjâ kĩ nĩ rî, Ôvârí âjô Yõwánĩ nĩ rî, ꞌdĩî gólâ âꞌdô tã lôgõꞌá ãmâ drí kĩ nĩ rî, ‘Õzõ ãꞌdô trá ĩtí rî, nĩ gã dó úlı̣́ Yõwánĩ kâ rî lẽlé ãꞌdô tãsĩ yã?’ 32 Gõꞌdá õzõ mã ãâtâ kĩ, õjílã ãzâ ãâjô gólâ nĩ rî, âꞌdô âꞌdóꞌá ángô tí yã?” Gólĩyî rî tã ꞌdî ôjálé ꞌdĩ ũrı̣̃ drí, tãlâ õjílã ĩyíkâ rî ꞌbá yî õzó kô rû jãâ ĩyî rú, tãlâ õjílã rî ꞌdĩ ꞌbá yî ndrĩ tã pạ̃tı̣́ı̣̃ ró lẽ ĩyî tã trá kĩ nĩ rî, Yõwánĩ rĩꞌá tã ậngũ ꞌbá nyãányâ Ôvârí kâ ꞌî. 33 Âꞌdólé bê trá ĩtí rî, drı̣̃-ꞌbá Yúdạ̃ yí kâ ꞌdĩ ꞌbá yî drí ngãzó tã-drı̣̃ lôgõlé ĩyî Yésũ drí kĩ nĩ rî, “Mã nı̣̃ı̣́ gólâ Yõwánĩ rî âjó ꞌbá rî kô.” Nĩngá sĩ, Yésũ drí ngãzó úlı̣́ âtálé gólĩyî drí kĩ nĩ rî, “Õzõ tã-drı̣̃ lôgõ ãníkâ ãꞌdô ĩtí rî, gõꞌdá má gã kpá trá dó drı̣́-ãcê fẽ ꞌbá má drí rî âꞌdálé ãnî drí.”

12

Úlı̣́ mãnĩgõ ạ́mvú ꞌwã ꞌbá kâ Yésũ drí âtálé drı̣̃-ꞌbá Yúdạ̃ yí kâ

rî ꞌbá yî rú rî

(Mãtáyõ 21.33-46; Lúkạ̃ 20.9-19)

1 Nĩngá sĩ, Yésũ drí ngãzó úlı̣́ mãnĩgõ âtálé drı̣̃-ꞌbá Yúdạ̃ yí kâ ꞌdĩ ꞌbá yî drí. Úlı̣́ mãnĩgõ rî ĩꞌdî nõtí. “Ãgô ãzâ bê ãlô. Drílâ ngãzó fê õzõ âlâꞌbâ kâtí gólâ rĩzó õdrá ꞌẽlé lõꞌwâ lâ ꞌásĩ rî ı̣̂ꞌdı̣́lı̣́ dũû yí drí ạ́mvú ꞌá. Gõꞌdá drílâ ndõgõ gãzó dîrî gbãâ rú lâ sĩ, tãlâ ũgú gõꞌdá kõrõnyã bê õzó lạ́tı̣̂ ûsú âfízó ânĩlí fê lõꞌwâ ꞌdĩ îzãlé. Gõꞌdá éêdê võ ãzâ kpá kúnı̣́ ꞌá gũạ̃lı̣̃-gũạ̃lı̣̃ ĩtí rĩzó õdrá ꞌdĩ zãlé ꞌá lâ. Gõꞌdá drílâ kpãrá ꞌdı̣̃zó ûrû, tãlâ kpá ạ́mvú vó ndrẽ ꞌbá drí rĩzó mbãlé rĩlí gá drı̣̃ lâ ꞌá rĩꞌá ạ́mvú vó ndrẽlé. Nĩngá sĩ, gólâ drí ạ́mvú ꞌwã ꞌbá ãzâ ꞌbá yî ậzı̣́zó ânĩlí lôsĩ ꞌẽlé ạ́mvú íyíkâ ꞌdĩ ꞌá, õzõ õꞌwâ trá rî, yí fẽ ró ũrûkậ lâ bê gólĩyî drí. Gõꞌdá gólâ rî gógó drí íyíkâ ngãzó nĩlí ꞌbạ̃drı̣̃ ãzâ ꞌálâ jẽjẽ ró. 2 Gólâ vólé sĩ rî, fê lõꞌwâ ꞌdĩ ꞌbá yî drí lı̣̂njı̣́zó kãlé. Gõꞌdá lõꞌwâ ꞌdĩ ꞌbá yî ôkírĩ tú rî, ạ́mvú lı̣́pı̣̂ nĩ ꞌbá trá ꞌbạ̃drı̣̃ lídí ꞌálâ nã drí ngãzó lãjóꞌbá íyíkâ âjólé kó tólâ sĩ ạ́mvú ꞌwã ꞌbá ꞌdĩ ꞌbá yî ngálâ, tãlâ lõꞌwâ âꞌdó ꞌbá trá íyíkâ ró rî tãsĩ yí drí. 3 Gõꞌdá ạ́mvú ꞌwã ꞌbá ꞌdĩ ꞌbá yî gã dó. Nĩngá sĩ, drílĩyî lãjóꞌbá âjólé ꞌdĩ rũzó ãnjĩ cãlé kpãdí-kpãdí õnjí lâ drı̣̃ı̣̂, gõꞌdá drílĩyî drı̣́ yĩzó rú lâ sĩ gõlé vólé ạ́mvú lı̣́pı̣̂ ngálâ drı̣́-drı̣́ı̣̃ ró.

4 “Vó lâ sĩ, ạ́mvú lı̣́pı̣̂ drí kpá lãjóꞌbá íyíkâ ãzâ âjózó ạ́mvú ꞌwã ꞌbá rî ꞌdĩ ꞌbá yî ngálâ zãâ lõꞌwâ íyíkâ ró rî tãsĩ. Gõꞌdá ꞌdĩî rî, ạ́mvú ꞌwã ꞌbá drí ngãzó ĩyî rĩꞌá lãjóꞌbá ꞌdĩ cãlé õnjí ró. Gólĩyî ꞌê tã ãnyĩ kâ trá ãmbá lãjóꞌbá ꞌdĩ drí, gõꞌdá kpá gólâ rî lôꞌdázó drõlé gõlé vólé. 5 Nĩngá sĩ, ạ́mvú lı̣́pı̣̂ drí ngãzó kpá lãjóꞌbá íyíkâ ãzâ âjólé ạ́mvú ꞌwã ꞌbá ꞌdĩ ꞌbá yî ngálâ. Gõꞌdá ạ́mvú ꞌwã ꞌbá ꞌdĩ ꞌbá yî drí lãjóꞌbá ꞌdĩ fũzó. Lé ĩtí rî, ạ́mvú lı̣́pı̣̂ drí rĩzó fí zãâ lãjóꞌbá íyíkâ rî ꞌbá yî âjólé ãlô-ãlô ạ́mvú ꞌwã ꞌbá ꞌdĩ ꞌbá yî ngálâ. Nĩngá sĩ, ạ́mvú ꞌwã ꞌbá ꞌdĩ ꞌbá yî drí ĩyíkâ rĩzó kpá zãâ, lãjóꞌbá rĩꞌá âjólâ ꞌdĩ ꞌbá yî, ãzâ ꞌbá yî cãlé gõꞌdá ãzâ ꞌbá yî ûfúlı̣́.

6 “Gõꞌdá vó lâ sĩ, lâkí ꞌbá ạ́mvú lı̣́pı̣̂ drí jõlé ạ́mvú ꞌwã ꞌbá ꞌdĩ ꞌbá yî ngálâ kó rî, cé mvá lâ drílâ lẽlé tákányĩ rî ĩꞌdî. Ĩtí rî, ạ́mvú lı̣́pı̣̂ ꞌdĩ drí íyî mvá ꞌdĩ jõzó ạ́mvú ꞌwã ꞌbá ꞌdĩ ꞌbá yî ngálâ ạ̃dũkũ lâ ró tã ı̣̂sũ-ı̣̂sũ bê yí drı̣̃ı̣̂ kĩ nĩ rî, ạ́mvú ꞌwã ꞌbá ꞌdĩ ꞌbá yî âꞌdô ĩyî íyî mvá ꞌdĩ ı̣̂njı̣̃ꞌá. 7 Gõꞌdá võ rî ꞌdĩ ꞌá nĩngá rî, mvá lâ ꞌdĩ âcálé bê ạ́mvú ꞌwã ꞌbá ꞌdĩ ꞌbá yî ngálâ ạ́mvú ꞌálâ rî, ạ́mvú ꞌwã ꞌbá ꞌdĩ ꞌbá yî drí ngãzó tã ngõlé kírî ró ĩyî lãfálé ꞌásĩ kĩ nĩ rî, ‘Nõô trá rĩꞌá gólâ drı̣́-vó lı̣́pı̣̂ ró rî ĩꞌdî. Nĩ ngâ mã fû ró gólâ vólé. Vó lâ sĩ rî, drı̣́-vó ꞌdĩ âꞌdô âꞌdóꞌá ãmákâ ró.’ 8 Ĩtí rî, drílĩyî ạ́mvú lı̣́pı̣̂ rî mvá ꞌdĩ fũzó gõzó ãvõ lâ trõlé vũlı̣́ vólé ạ́mvú ꞌásĩ tã ạ̃dũkũ ró.

9 “Ngbãângbânõ rî, má îjî ãnî nõtí, ạ́mvú ꞌdĩ lı̣́pı̣̂ lâ âꞌdô ãꞌdô ꞌẽꞌá ĩꞌdî yã? Má âꞌdô âꞌdáꞌá lâ ãnî drí. Gólâ âꞌdô ângáꞌá ânĩlí ạ́mvú ꞌwã ꞌbá ꞌdĩ ꞌbá yî ûfúlı̣́ ngbá, gõzó ạ́mvú ꞌdĩ trõlé fẽlé ạ́mvú ꞌwã ꞌbá ãzâ ꞌbá yî drí vó lâ ndrẽlé.”

10 Gõꞌdá Yésũ drí kpá tã âtázó íyî ífífí tãsĩ kĩ nĩ rî, “Nĩ zı̣́ tã nô kô tã îgĩ Ôvârí kâ ꞌásĩ yã? Gólâ kĩ nĩ rî,

‘Ậjû nyãányâ gólâ jó ꞌdı̣̃ ꞌbá yî drí gãlé dó rî,

âꞌdô gõꞌdá trá ậjû tã lâ drí lâzélé rõô jó kâ ró rî ĩꞌdî.

11 Tã ꞌdî rĩꞌá Ôvârí drı̣́gạ́ sĩ, gõꞌdá gólâ rî nyãányâ ꞌê nĩ.

Ãmâ tı̣̂ ậꞌdı̣̂ trá tã ꞌdî drí sĩ.’ ”

Lôngó 118.1-2

12 Yésũ ndẽ bê úlı̣́ âtâ-âtâ ꞌdĩ rî, drı̣̃-ꞌbá Yúdạ̃ yí kâ lẽ trá gólâ rî rũlı̣́, tãlâ gólĩyî nı̣̃ trá kĩ nĩ rî, Yésũ âtâ úlı̣́ mãnĩgõ ꞌdî ꞌbá yî ĩyî rú. Gõꞌdá gólĩyî âyê Yésũ gõzó nĩlí vólé cú ĩtí gólâ rî rũ ãkó, tãlâ gólĩyî trá ũrı̣̃ ró õjílã õꞌbí ꞌdĩ ꞌbá yî tãsĩ.

Tã ódrí Yésũ rî ûjũzó tã ômbê gĩgĩ kâ mı̣́rı̣̃ Rómã kâ tãsĩ rî

(Mãtáyõ 22.15-22; Lúkạ̃ 20.20-26)

13 Tólâ sĩ, drı̣̃-ꞌbá Yúdạ̃ yí kâ ꞌdĩ ꞌbá yî drí ngãzó Pạ̃rúsı̣̃ ãzâ ꞌbá yî jõlé õjílã gólĩyî ꞌdẽ ꞌbá kúmú Ẽródẽ vó rî ꞌbá yí bê* Yésũ ngálâ nĩlí gólâ rî ûjũlı̣́ tã âtâ-âtâ ányâ gólâkâ tãsĩ, tãlâ gólâ âtâ ró tã ányâ bê kũmũ Sízã kâ rú. 14 Nĩngá sĩ, gólĩyî drí âcázó Yésũ ngálâ, gõꞌdá drílĩyî tã âtázó kĩ nĩ rî, “Ãmbá, mã nı̣̃ trá kĩ nĩ rî, ı̣́ı̣̂njı̣̃ nî trá tã mbı̣̂ ꞌẽ ꞌbá ró. Ní âyé õjílã kôꞌdáwá ánî drı̣̃ îzãlé, ãmbã gólĩyíkâ sĩ. Võ rî ꞌdĩ ꞌá rî, pạ̃tı̣́ı̣̃ ní rî õjílã îmbálé tã Ôvârí kâ rî ꞌbá yî sĩ. Âꞌdô bê trá ĩtí rî, mã îjî tã ní tı̣́. Rĩꞌá tã mbı̣̂ ꞌî ômbê gĩzó kúmú ạ́ngı̣́ Rómã kâ Sízã drí ngãtá rĩꞌá tã ányâ ꞌî yã? 15 Mã õgî ômbê ngãtá mã õgã dó ômbê gĩlí yã?” Gõꞌdá Yésũ ârílí bê tã îjî ꞌdĩ rî, gólâ nı̣̃ tã ı̣̂sũ gólĩyíkâ trá tã ậnjú ꞌbá ró. Nĩngá sĩ, drílâ tã îjízó gólĩyî tı̣́ kĩ nĩ rî, “Nĩ lẽ ámâ âdólé tã ányâ âtálé mı̣́rı̣̃ rú ãꞌdô tãsĩ yã? Nĩ âfẽ drẽ lãfâ ãnî drí rĩzó ômbê gĩlí ꞌdĩ ãlô rî má drí, tãlâ má ndrê ró bê.”

16 Ĩtí rî, gólĩyî drí ngãzó ậdı̣̂ ífí ꞌdĩ âjílí Yésũ ngálâ. Nĩngá sĩ, drílâ ậdı̣̂ ífí ꞌdĩ âtrõzó âꞌdálé gólĩyî drí, gõꞌdá tã îjízó kĩ, “Nõô ãꞌdî rî líndrí ꞌî ậdı̣̂ ífí nõ rú, gõꞌdá rú îgĩlí rú lâ ꞌá nõ bê yã?” Nĩngá sĩ, drílĩyî tã-drı̣̃ lôgõzó Yésũ drí kĩ, “Kúmú ạ́ngı̣́ Rómã kâ Sízã rî líndrí ꞌî rú lâ bê.” 17 Gõꞌdá Yésũ drí tã âtázó gólĩyî drí kĩ, “Õzõ ãꞌdô ĩtí rî, gólâ ĩꞌdî lãfâ ꞌdĩ lı̣́pı̣̂ lâ ꞌî, nĩ lôgõ lãfâ ꞌdĩ vólé gólâ drí ômbê gĩgĩ sĩ. Gõꞌdá ãnî rî gógó ífífí lâ ãnî lı̣́pı̣̂ rĩꞌá Ôvârí ĩꞌdî, nĩ fẽ ãnî nyãányâ gólâ drí tã gólâ drí lẽlé ãnî drí ꞌẽlé rî ꞌẽzó.” Ĩtí rî, ãgô ꞌdĩ ꞌbá yî tı̣̂ lâ yî drí ậꞌdı̣́zó, gõꞌdá drílĩyî ngãzó nĩlí ĩyî vólé.

Tã lîdrî-lîdrî õjílã kâ õdrã ꞌásĩ rî tãsĩ

(Mãtáyõ 22.23-33; Lúkạ̃ 20.27-40)

18 Nĩngá sĩ, õjílã zı̣̃lı̣́ Sạ̃dúsı̣̃ rî ꞌbá yî drí ânĩzó kpá Yésũ ngálâ gólâ rî ûjũlı̣́. Gólĩyî õjílã tã îmbá ꞌbá kĩꞌá nĩ rî, Ôvârí õlîdrí õjílã kó kô õdrã ꞌásĩ rî yî ĩꞌdî. Gólĩyî âcâ bê rî, drílĩyî Yésũ rî îjízó kĩ nĩ rî, 19 “Ãmbá, ạ̃kû ró Músạ̃ îgĩ tã trá ãmâ drí ꞌẽlé kĩ, ‘Õzõ nî ãzâ ánî ậdrúpı̣̃ õdrã trá õkó lâ rî âyélé cú ĩtí mvá ãkó rî, nî ậdrúpı̣̃ lâ ꞌdĩ âꞌdô ạ̃yı̣́zı̣́ ꞌdĩ trõꞌá, ãꞌdô ró bê mvá tı̣̃zó ánî ậdrúpı̣̃ ạ̃ꞌdı̣́ ró ꞌdĩ võ lâ ꞌá.’ 20 ꞌDõvó, tã âꞌdâ ró, mã ngî drẽ íꞌdígówá ní drí. Õjílã bê rĩꞌá ĩyî zãlô njı̣̂-drı̣̃-lâ-rı̣̃ ꞌdó ậdrúpı̣̃ ró. Nĩngá sĩ, ậdrúpı̣̃ sı̣́sı̣́ rî drí ngãzó õkó trõlé. Gõꞌdá gólâ drã bê rî, gólâ cú ĩtí ꞌdĩyímvá ãkó õkó rî ꞌdĩ bê. 21 Tã rî ꞌdĩ tãsĩ rî, ậdrúpı̣̃ lâ tı̣̃lı̣́ ũgúlı̣́ lâ ꞌá rî drí õkó rî ꞌdĩ trõzó. Nĩngá sĩ, gólâ drí kpá drãzó cú ĩtí ꞌdĩyímvá ãkó õkó ꞌdĩ bê. Gõꞌdá ậdrúpı̣̃ nâ lâ ró rî drí kpá õkó ãlô ꞌdĩ trõzó. Nĩngá sĩ, gõzó kpá drãlé vólé. 22 ꞌDó lạ́tı̣̂ ãlô ꞌdĩ ꞌásĩ, ậdrúpı̣̃ njı̣̂-drı̣̃-lâ-rı̣̃ ꞌdî ꞌbá yî drí ꞌdó õkó ꞌdĩ trõzó ãlô-ãlô, gõꞌdá ôdrãzó kpá ngbá vólé ꞌdĩyímvá ãzãkã tı̣̃ ãkó. Gõꞌdá ạ̃dũkũ lâ ró, õkó rî ꞌdĩ nyãányâ lâ drí ngãzó drãlé kpá vólé. 23 Ngã ậdrúpı̣̃ njı̣̂-drı̣̃-lâ-rı̣̃ ꞌdî ꞌbá yî drí õkó ꞌdĩ trõzó trá ndrĩ õkó ró nõ, gõꞌdá ı̣̃tú gólâ ậdrúpı̣̃ ꞌdî ꞌbá yî õkó rî ꞌdĩ bê drí lîdrízó õdrã ꞌásĩ rî sĩ rî, õkó rî ꞌdĩ âꞌdô ꞌbãꞌá ậdrúpı̣̃ ángô rî kâ ĩꞌdî yã?”

24 Ĩtí rî, Yésũ drí tã ꞌdî drı̣̃ lâ lôgõzó gólĩyî drí kĩ nĩ rî, “Tã ı̣̂sũ ãníkâ rĩꞌá ányâ ró, tãlâ nĩ nı̣̃ı̣́ tã ífí úlı̣́ Ôvârí kâ kô. Gõꞌdá nĩ gã dó tã lẽlé kĩ, Ôvârí mbârâkã bê õjílã lîdrílí õdrã ꞌásĩ. 25 Ị̃tú gólâ õjílã drí lîdrízó âfõlé õdrã ꞌásĩ rî tú rî, ãgô trõó gõꞌdá õkó kô, gõꞌdá ófẽé õkó kpá kôꞌdáwá ãgô drí õkó ró. Võ ꞌdî ꞌá rî, õjílã âꞌdô âꞌdóꞌá õzõ mãlãyíkã gólĩyî âꞌdó ꞌbá ûrú ꞌálâ rî ꞌbá yí kâtí.

26 “Ãꞌdô lîdrî-lîdrî õdrã ꞌásĩ rî tãsĩ rî, búkũ Ôvârí kâ ꞌá, nĩ zı̣́ tã Músạ̃ drí îgĩlí úlı̣́ Ôvârí drí âtálé gólâ drí fê cú lạ̃sı̣́ bê yí ꞌá rî kô yã?* Ị̃tú rî ꞌdĩ sĩ, Ôvârí kĩ Músạ̃ drí rî, ‘Mâ Ôvârí gólâ Ãbãrãyámã yî drí rĩꞌá rõlâ Yãkóbã yî Ĩsákã yí bê rî ĩꞌdî.’

27 “Úlı̣́ ꞌdĩ ꞌbá yî âꞌdâ tã ãmâ drí kĩ, lîdrî-lîdrî õjílã kâ õdrã ꞌásĩ rî rĩꞌá tã pạ̃tı̣́ı̣̃ ꞌî. Nĩ ndrê drẽ, îcâ fí trá Ôvârí drí tã nô âtázó ãvõ tãsĩ kĩ, gólĩyî rĩꞌá gólâ rî rõlé yã? Îcá kô. Gólâ Ôvârí õjílã gólĩyî lédrẽ-lédrẽ ró rî ꞌbá yî drí rõlé ꞌî. Nĩ ndrê drẽ, Ãbãrãyámã yî ôdrã bê kpálé rî, gólĩyî líndrí bê zãâ ûrú ꞌálâ Ôvârí bê. Ĩtí rî, tã ı̣̂sũ ãníkâ kĩꞌá nĩ rî õjílã õlîdrí kô õdrã ꞌásĩ ꞌdî rî rĩꞌá ányâ ró.”

Tã tã ꞌbãꞌbã lậvũ ꞌbá kôrô rî tãsĩ

(Mãtáyõ 22.34-40; Lúkạ̃ 10.25-28)

28 Lãꞌbí îmbá ꞌbá ãzâ ãlô ârî Yésũ trá tã ꞌdî ꞌbá yî ngĩrĩ ꞌá Sạ̃dúsı̣̃ ꞌdĩ ꞌbá yí bê. Gõꞌdá gólâ ndrê bê Yésũ lôgõ tã îjî gólĩyíkâ ꞌdĩ trá tã nı̣̃nı̣̃ sĩ rî, gólâ drí kpá ngãzó Yésũ rî îjílí tã îjî sĩ kĩ, “Tã ãmbá ndrĩ Ôvârí kâ ꞌbãlé ꞌdĩ lãfálé lâ ꞌásĩ rî, tã ꞌbãꞌbã ángô rî íyíkâ ĩꞌdî lậvũlı̣́ kôrô ãmâ drí ârílí yã?”

29 Nĩngá sĩ, Yésũ drí tã îjî gólâkâ ꞌdĩ drı̣̃ lâ lôgõzó kĩ, “Tã ꞌbãꞌbã gólâ lậvũ ꞌbá kôrô ãnî drí ꞌẽlé rî ĩꞌdî nõ, ‘Ãnî õjílã ãmákâ Ĩsĩrãꞌélẽ kâ, nĩ ârî drẽ tã nô! Ôvârí ãmákâ Yãkóvã rĩꞌá Ôvârí ãlô pạ̃tı̣́ı̣̃ rî ĩꞌdî. Ôvârí ãzâ yûꞌdạ́wạ́. 30 Nĩ ꞌbã Yãkóvã Ôvârí ãníkâ lôvó lâ pı̣̃pı̣̂sı̣́lı̣́ ãlô sĩ ndrĩ, ãnî líndrí sĩ ndrĩ, tã ı̣̂sũ ãníkâ sĩ ndrĩ, gõꞌdá kpá ãnî mbârâkã sĩ ndrĩ.’ 31 Vó lâ sĩ, tã ꞌbãꞌbã ãzâ lậvũ ꞌbá kôrô rı̣̃ lâ ró rî ĩꞌdî nõ. ‘Nĩ ꞌbã õjílã ãzí lôvó kpá té õzõ ãnî drí ãnî lôvó ꞌbãrẽ kâtí.’ Tã ꞌbãꞌbã ãzâ yûꞌdạ́wạ́ lậvũ ꞌbá kôrô tã ꞌbãꞌbã gólĩyî rı̣̃ ꞌdî ꞌbá yî drı̣̃ı̣̂ sĩ.”

32 Nĩngá sĩ, lãꞌbí îmbá ꞌbá ꞌdĩ drí tã-drı̣̃ lôgõzó Yésũ drí kĩ, “Tã îmbá ꞌbá, ní pẽ úlı̣́ trá dó, úlı̣́ áníkâ rĩꞌá mbı̣̂ kĩꞌá nĩ rî, Ôvârí rĩꞌá ãlô gõꞌdá Ôvârí ãzâ yûꞌdạ́wạ́. 33 Ôvârí rî lôvó ꞌbãꞌbã pı̣̃pı̣̂sı̣́lı̣́ ãlô sĩ ndrĩ, ãnî líndrí sĩ ndrĩ, tã ı̣̂sũ ãníkâ sĩ ndrĩ, ãnî mbârâkã sĩ ndrĩ, gõꞌdá ãzí-ãzí lôvó ꞌbãꞌbã té õzõ ãnî drí ãnî nyãányâ lôvó ꞌbãrẽ kâtí rî, gõꞌdá ĩtí rî, tã ꞌbãꞌbã rı̣̃ ꞌdî ꞌbá yî rĩꞌá ĩyî lậvũ ꞌbá kôrô kõrõnyã lı̣̃lı̣̃ õjílã drí rĩꞌá zãlâ ngá fẽfẽ ró Ôvârí drí rî ꞌbá yî drı̣̃ı̣̂ sĩ. Kõrõnyã lı̣̃lı̣̃ lôvó ãkó rî rĩꞌá tã tãkó ꞌî.”

34 Nĩngá sĩ, Yésũ ârî bê úlı̣́ ãgô ꞌdĩ kâ ꞌdĩ ꞌbá yî rî, gólâ nı̣̃ trá kĩ, ãgô ꞌdĩ âtâ úlı̣́ rî ꞌdĩ ꞌbá yî tã nı̣̃nı̣̃ sĩ. Gõꞌdá drílâ tã âtázó ãgô rî ꞌdĩ drí kĩ, “Nî trá ãnyî ꞌẽꞌá tã Ôvârí drí õjílã ꞌbãzó âꞌdólé íyíkâ ró rî nı̣̃lı̣́ mbı̣̂mbı̣̂.” Vó lâ sĩ, õjílã gõꞌdá trá ĩyî ndrĩ ũrı̣̃ ró tã îjílí Yésũ tı̣́ tã ûjũ-ûjũ ró.

Tã Yésũ drí îjílí ꞌdíyî pã ꞌbá tãsĩ rî

(Mãtáyõ 22.41-46; Lúkạ̃ 20.41-44)

35 Gõꞌdá nĩngá sĩ, Yésũ rĩꞌá õjílã îmbáꞌá ạ̃ꞌdı̣́-drı̣̃ jó ạ́ngı̣́ Ôvârí kâ rî kâ ꞌá. Drílâ ngãzó tã îjílí kĩ nĩ rî, “Lãꞌbí îmbá ꞌbá âtâ ĩyî kĩ nĩ rî, ‘Õjílã Ôvârí drí âjólé ꞌdíyî pã ꞌbá ró rî âꞌdô âꞌdóꞌá ózõwá kúmú ạ́ngı̣́ Dạ̃wúdı̣̃ kâ ró.’ Âꞌdô âꞌdóꞌá ĩtí ꞌdĩ ángô tí ró yã? 36 Dạ̃wúdı̣̃ rî nyãányâ pẽ úlı̣́ gólĩyî Líndrí Tãndí Ôvârí kâ drí âꞌdálé drílâ ꞌdíyî pã ꞌbá ꞌdĩ tãsĩ rî trá kĩ,

‘Ôvârí Yãkóvã âtâ trá kúmú ámákâ drí kĩ nĩ rî,

“ꞌDõvó ní rî ámâ gãrã drı̣̃ ꞌá gõlé drı̣́-ágó drı̣̃ lésĩ ãngó nõ rũlı̣́ má bê.

Gõꞌdá má âꞌdô ạ̃jú-ꞌbá-ãzí áníkâ rî ꞌbá yî ꞌbãꞌá rĩlí ánî pá zẽlé.” ’

Lôngó 110.1

37 Nĩ ndrê, Dạ̃wúdı̣̃ rî nyãányâ zı̣̂ ꞌdíyî pã ꞌbá Ôvârí ngá lésĩ ꞌdî trá kúmú íyíkâ ró. Gõꞌdá bê trá ĩtí ꞌdĩ kâtí rî, ꞌdíyî pã ꞌbá ꞌdĩ âꞌdô ꞌbãꞌá cé Dạ̃wúdı̣̃ rî ózõwá ró ángô tí yã?” Yésũ âtâ tã ꞌdî ĩtí, tãlâ gólâ lẽ gólĩyî drí nı̣̃lı̣́ dódó, ꞌdíyî pã ꞌbá ꞌdĩ rî âꞌdô ꞌbãꞌá õjílã mvá ró, kpá õzõ Ôvârí rî ífífí tí.

Nĩngá sĩ, õjílã tı̣́lı̣́lı̣́ ạ̃ꞌdı̣́-drı̣̃ jó ạ́ngı̣́ Ôvârí kâ rî ꞌá ꞌdĩ ꞌbá yî drí úlı̣́ Yésũ kâ ꞌdĩ tã-drı̣̃ lâ lẽzó ãyĩkõ sĩ.

Tã Yésũ drí õjílã lı̣̃fı̣́ îmbázó tã lãꞌbí îmbá ꞌbá kâ tãsĩ rî

(Mãtáyõ 23.1-36; Lúkạ̃ 20.45-47)

38 Yésũ âꞌdâ tã kpá kĩ nĩ rî, “Ãnî lı̣̃fı̣́ õmbâ ãnî rú, lãꞌbí îmbá ꞌbá tãsĩ, nĩ õzó kô ꞌbãâ õzõ gólĩyî tí. Gólĩyî lẽ õjílã ndrĩ drí ĩyî ndrẽlé õjílã ãmbá ró. Gólĩyî lẽ ítá kũndrũ-kũndrũ ĩyíkâ sõlé gõzó ngãlé nĩꞌá lậmú bê dîrî võ ngá lậzı̣̂ kâ ꞌásĩ, tãlâ õjílã õꞌê ró bê nî-bê-yã ĩyî drí õzõ õjílã ãmbá kâtí rû ı̣̂njı̣̃-ı̣̂njı̣̃ sĩ. 39 Gõꞌdá kpá õzõ gólĩyî õfî ĩyî trá jó tã Ôvârí kâ ârî kâ ꞌá rî, gólĩyî fî rĩlí té rĩ-võ sũ ꞌbá kôrô rî ꞌbá yî drı̣̃ı̣̂ sĩ. Kãrámã sĩ rî, gólĩyî lẽ kpá rĩlí rĩ-võ sũ ꞌbá kôrô rî ꞌbá yî drı̣̃ı̣̂ ngá nyãlé õjílã ãmbâ-ãmbâ bê. 40 Gólĩyî njãâ rãtáã ꞌẽlé Ôvârí drí ãcê ró, tãlâ ı̣́ı̣̃ı̣̂sũ ró bê kĩ nĩ rî, yĩ âꞌdô ĩyíkâ lậvũ ꞌbá gạ̃rạ̃ rî ĩꞌdî. Gõꞌdá nĩ ndrê drẽ tã õnjí gólĩyî nyãányâ drí rĩꞌá ꞌẽlâ rî. Gõꞌdá óꞌbã gólĩyî bê rĩꞌá ngá ꞌẽlé ạ̃yı̣́zı̣́ rî ꞌbá yî drí vó lâ yî ndrẽlé rî, gólĩyî âdô ạ̃yı̣́zı̣́ ꞌdĩ ꞌbá yî lãfâ gólĩyíkâ tãsĩ. Ôvârí âꞌdô lâŋõ ândrê fẽꞌá õjílã ꞌdî ꞌbá yî drí.”

Lãfâ fẽfẽ ạ̃yı̣́zı̣́ ĩzã ꞌbá ró rî kâ

(Lúkạ̃ 21.1-4)

41 Nĩngá sĩ, Yésũ drí ngãzó nĩlí rĩlí vũdrı̣́ ãnyî ngá õjílã drí rĩzó lãfâ ngá fẽfẽ ró Ôvârí drí ꞌá lâ rî lạ̃gạ́tı̣́ jó ạ́ngı̣́ Ôvârí kâ rî ꞌá. Gólâ rî trá rĩꞌá õjílã gólĩyî ndrĩ rĩ ꞌbá ânĩlí lãfâ ngá fẽfẽ ĩyíkâ ró rî ꞌbá yî ꞌbãꞌbã lâ yî ngá ꞌdĩ ꞌá rî ndrẽlé. Ngá-tı̣̂ dũû ꞌbá ânĩꞌá ĩyî kpá lãfâ ãmbá ãmbá ꞌbãlé ngá ꞌdĩ ꞌá. 42 Gõꞌdá ạ̃yı̣́zı̣́ ãzâ lãfâ ĩzã ꞌbá ró rî drí kpá ânĩzó ngá fẽfẽ íyíkâ rî bê fẽlé Ôvârí drí. Drílâ lãfâ ífí ạ̃mbúkũ íyíkâ cé fínyáwá rı̣̃ rî ꞌbá yî âtrõzó ꞌbãlé ngá ꞌdĩ ꞌá. 43 Gõꞌdá Yésũ ndrélé bê gólâ rî, drílâ ngãzó lãjóꞌbá íyíkâ rî ꞌbá yî ậzı̣́lı̣́ ânĩlí ãnyî, gõꞌdá gólĩyî ânĩlí bê ĩyî rî, Yésũ drí tã âtázó gólĩyî drí kĩ, “Nĩ ndrê ạ̃yı̣́zı̣́ lãfâ ĩzã ꞌbá nã. Má âtâ tã pạ̃tı̣́ı̣̃ ꞌî ãnî drí. Ôvârí rî lı̣̃fı̣́ drı̣̃ ꞌá, ạ̃yı̣́zı̣́ lãfâ ĩzã ꞌbá ró nã ꞌbã lãfâ ãmbá ꞌî ngá nõ ꞌá lậvũlı̣́ kôrô õjílã ãzâ ꞌbá yî drı̣̃ı̣̂ sĩ, 44 tãlâ õjílã ãmbá ꞌdĩ ꞌbá yî ndrĩ ꞌdó rĩꞌá ĩyî lãfâ ạ̃mbúkũ bê ĩyî lĩkítí ꞌásĩ, lãfâ gólĩyî drí ꞌbãlé ngá nõ ꞌá nõ rî ũrûkậ lâ ꞌî. Gõꞌdá ạ̃yı̣́zı̣́ ꞌdĩ ꞌbã íyíkâ rî trá ndrĩ, ũrûkậ lâ âyé ãkó yí drí ngá pãzó drı̣̃ lâ.”

13

Tã Yésũ drí jó ạ́ngı̣́ Ôvârí kâ ûfû-ûfû lâ tã ậngũzó rî

(Mãtáyõ 24.1-2; Lúkạ̃ 21.5-6)

1 Yésũ yî lãjóꞌbá íyíkâ yí bê drí ngãzó âfõlé vólé jó ạ́ngı̣́ Ôvârí kâ rî ꞌásĩ. Gólĩyî drí rĩrĩ âfõlé rî ꞌá rî, lãjóꞌbá ãlô lãjóꞌbá gólâkâ ꞌdĩ ꞌbá yî lãfálé sĩ drí tã âtázó gólâ drí kĩ, “Tã îmbá ꞌbá, jó ꞌdı̣̃lı̣́ Ôvârí drí nõ ꞌbá yî sû trá kôrô. Ní ndrê drẽ kúnı̣́ mvá lâ yî ꞌdó rĩꞌá ạ́ngı̣́ ạ́ngı̣́ ró ãbẽ ꞌá.” 2 Gõꞌdá Yésũ drí tã-drı̣̃ ꞌdî lôgõzó gólĩyî drí kĩ nĩ rî, “Nĩ ndrê jó ạ́ngı̣́ ạ́ngı̣́ sũsũ ró ꞌdĩ ꞌbá yî. Pạ̃tı̣́ı̣̃ ró, má âtâ tã ãnî drí ndrĩ, ı̣̃zạ́tú rî, áâꞌdô ûfúꞌá lâ ndrĩ. Kúnı̣́ mvá ãzãkã ãlôlâ lâkí kô rû âdrõ-âdrõ ró gá ãzí-ãzí drı̣̃ı̣̂.”

3 Nĩngá sĩ, Yésũ yî drí ngãzó nĩlí mbãlé únı̣́ fê dõ kâ bê yí drı̣̃ı̣̂ rî drı̣̃ ꞌálâ. Únı̣́ rî ꞌdĩ drı̣̃ sĩ, óndrê jó ạ́ngı̣́ Ôvârí kâ ꞌdĩ tõ. Gõꞌdá gólâ õtírĩ ꞌbãâ rĩꞌá únı̣́ ꞌdĩ drı̣̃ rî, Pétẽrõ, Yãkóbã, Yõwánĩ, gõꞌdá kpá Ãndĩríyã yî drí rû êsézó ĩyî ãnyî Yésũ rî îjílí ı̣̃nı̣́nı̣̂ ró kĩ nĩ rî, 4 “ꞌDõvó, ní âꞌdâ kậyı̣̂ gólâ ꞌẽzó jó Ôvârí kâ nõ îzãlé rî ãmâ drí. Ní gõ ró kpá lãmbé tã gólĩyî ꞌẽ ꞌbá âꞌdólé sı̣́sı̣́ tã âꞌdâ ró kĩꞌá nĩ rî kậyı̣̂ rî ꞌdĩ trá ãnyî rî âꞌdálé ãmâ drí.”

Lâŋõ ꞌẽ ꞌbá ꞌdẽlé ãngó nõ drı̣̃ı̣̂ rî

(Mãtáyõ 24.3-14; Lúkạ̃ 21.7-19)

5 Ĩtí rî, Yésũ drí tã lôgõzó gólĩyî drí kĩ, “Ãnî lı̣̃fı̣́ õmbâ ãnî rú. Nĩ âyê õjílã ãzãkã kô ãnî âdólé âgõ-âgõ ámákâ tãsĩ. 6 Má âtâ tã ꞌdî ĩtí, tãlâ õjílã dũû âꞌdô ĩyî ânĩꞌá ꞌdó ámâ rú bê ĩyî sı̣́lı̣́ sĩ tã âꞌbã-âꞌbã bê kĩ, ‘Mâ ꞌdíyî pã ꞌbá Ôvârí drí âjólé rî ĩꞌdî.’ Ĩtí rî, gólĩyî âꞌdô õjílã dũû âdóꞌá lạ́tı̣̂ Ôvârí kâ âyélé.

7 “Gõꞌdá kpá õzõ nĩ ãârî tã ạ̃jú kâ trá ãnyî ãnyî, gõꞌdá kpá õzõ nĩ ãârî tã õmbã kâ trá rî, nĩ ꞌê ũrı̣̃ kô. Tã ĩtí ꞌdĩ ꞌbá yî îcâ trá âꞌdólé õzõ tã Ôvârí kâ lẽlé rî kâtí. Gõꞌdá ạ̃dũkũ ãngó nõ kâ âcá drẽ kô. Ngá õnjí ãzâ ꞌbá yî âꞌdô kpá rû ꞌẽꞌá cákáꞌdá. 8 Pạ̃tı̣́ı̣̃ ró, ꞌbạ̃drı̣̃ âꞌdô ngãꞌá ꞌdẽlé ạ̃jú bê ꞌbạ̃drı̣̃ ãzí drı̣̃ı̣̂. Kúmú ạ́ngı̣́ ãzâ ạ̃jú ꞌbũ ꞌbá íyíkâ bê âꞌdô ngãꞌá ĩyî ꞌdẽlé ạ̃jú bê kúmú ạ́ngı̣́ ãzí drı̣̃ı̣̂. Gõꞌdá kpá ı̣̃nyạ́kú drı̣̃ âꞌdô rû îyáꞌá gbı̣̃ gbı̣̃ gbı̣̃ rõô võ drı̣̃ ãzâ ꞌbá yî ꞌásĩ. Lõfó õnjí tẽtẽ âꞌdô ꞌdẽꞌá õjílã drı̣̃ı̣̂. Lâŋõ rî ꞌdĩ ꞌbá yî rĩꞌá õzõ ngá lâzê-lâzê sı̣́sı̣́ rĩ ꞌbá drı̣̃ îngálé drẽ ãkpãkãꞌdã útı̣́ mvá kô rî kâtí.”

9 Yésũ sõ drı̣́-mbílí kpá lãjóꞌbá íyíkâ rî ꞌbá yî lı̣̃fı̣́ kĩ nĩ rî, “Ãnî lı̣̃fı̣́ õmbâ ãnî rú, õjílã âꞌdô ãnî rú trõꞌá âjílí kúmú ândrá, tãlâ nĩ ꞌdê trá má vó. Gólĩyî âꞌdô ãnî ũrûkậ ꞌbá yî ôkíꞌá ônjóróꞌbí sĩ jó tã Ôvârí kâ ârî kâ rî ꞌá. Óõtírĩ ãnî âjí âdrélé kúmú ândrá rî, nĩ âꞌdô îcáꞌá tã ámákâ âtálé lı̣̃fı̣́ drı̣̃ ꞌbá ró. 10 Ãkpãkãꞌdã ạ̃dũkũ ãngó nõ kâ âcá drẽ kô rî, îcâ-îcâ tã lẽ ꞌbá drí tã âtî-âtî tãndí Ôvârí kâ nõ âtázó zãâ bạ̃dı̣̃ õjílã drí ãngó nõ ꞌásĩ kậkậrậ. 11 Õzõ úũrû ãnî trá trõlé âjílí âdrélé kúmú ândrá rî, ãnî líndrí õꞌbê kô dı̣̃ sı̣́sı̣́ tã ãnî drí ꞌẽꞌá âtálâ kúmú drí rî tãsĩ. Nĩ pẽ cé úlı̣́ gólĩyî Ôvârí drí âtálé ãnî drí pẽlé âdrérẽ ꞌá kúmú ândrá rî ĩꞌdî. Líndrí Tãndí Ôvârí kâ âꞌdô âꞌdóꞌá nĩ tã âtálé ãnî tı̣́ sĩ. Nĩ âtá úlı̣́ ãnî nyãányâ kâ rî kô.”

12 Nĩngá sĩ, Yésũ drí tã âtázó zãâ kĩ nĩ rî, “Kậyı̣̂ rî ꞌdĩ ꞌbá yî tú rî, ãgô âꞌdô íyî ậdrúpı̣̃ rî ạ̃lı̣̃ âŋõꞌá ꞌbãlé fũlı̣́ vólé, tãlâ ậdrúpı̣̃ lâ ꞌdĩ õjílã ámákâ ĩꞌdî. Átá ró rî âꞌdô kpá tã ãlôlâ ꞌdĩ ꞌẽꞌá ĩꞌdî íyî mvá nyãányâ õjílã ámákâ ró rî drí. Kpá ĩtí, ꞌdĩyímvá âꞌdô ĩyî rû jãꞌá kpúrũkélẽ ãkpã ĩyî ândré yî rú átá yí bê, gólĩyî ꞌbãlé ãꞌdô ró ûfúlı̣́ vólé. 13 Ĩtí rî, õjílã cé tı̣̂tı̣̂ ꞌbãá ãnî lôvó kô, tãlâ nĩ lẽ tã trá má ꞌá. Õjílã gólĩyî âdré ꞌbá ĩyíkâ zãâ rákã fê kâtí ı̣̃tú lâŋõ ãmbá ꞌdĩ ꞌbá yí kâ ꞌásĩ rî, Ôvârí âꞌdô gólĩyî pãꞌá.”

Tã ãnyĩ kâ ꞌẽꞌá lôfílâ jó ạ́ngı̣́ Ôvârí kâ ꞌá rî tãsĩ

(Mãtáyõ 24.15-28; Lúkạ̃ 21.20-24)

14 Gõꞌdá Yésũ âtâ tã kpá kĩ, “ꞌDõvó nĩ ârî drẽ úlı̣́ ngbạ́ngậ nõ. Ị̃zạ́tú, áâꞌdô ngá õnjí ãnyĩ kâ âtrõꞌá lôfílí jó ạ́ngı̣́ Ôvârí kâ ꞌá ꞌbãlâ âꞌdólé ı̣̃ndı̣̂ ró Ôvârí rî lı̣̃fı̣́ drı̣̃ ꞌá. Õzõ nĩ õndrê ngá rî ꞌdĩ trá rî, ꞌdõvó õjílã Yũdạ́yạ̃ ꞌá rî õrâ vólé ꞌwãâꞌwâ únı̣́ ꞌálâ ĩyî nyãányâ pãlé. 15 Ãnî gólĩyî jó-drı̣̃ ꞌálâ rî ꞌbá yî, nĩ ârî gõꞌdá kô vũdrı̣́ fĩlí jó ꞌálâ ngá lôfõlé ĩvĩ. Ị̃tú-pá yû ngá rúꞌbạ́ kâ rî ꞌbá yî pãzó. 16 Ãnî rĩ ꞌbá ngá ꞌẽlé ãnî drí ạ́mvú ꞌásĩ rî ꞌbá yî, nĩ ngâ kô gõlé ꞌbã ꞌálâ ítá ãníkâ âtrõlé. 17 Kậyı̣̂ rî ꞌdĩ tú rî, õkó gólĩyî cú ꞌâ bê gõꞌdá gólĩyî cú ꞌdĩyímvá õdé bê drẽ bã ndrõꞌá yî rî ꞌbá yî âꞌdô lâŋõ njı̣̃ꞌá rõô. 18 Nĩ îrátã tı̣̂ Ôvârí drí, tãlâ tã õnjí rî ꞌdĩ õzó kô rû ꞌẽê ôzê lı̣̃mvû sĩ, 19 tãlâ ı̣̃tú lâŋõ kâ ꞌdĩ ꞌbá yî âꞌdô âꞌdóꞌá lâŋõ bê rõô, ı̣̃tú ãzâ ꞌbá yî drı̣̃ı̣̂ sĩ, îtõlé kó Ôvârí drí ãngó ꞌbãzó rî sĩ. Lâŋõ õnjí ĩtí ꞌdĩ ꞌbá yî ândá rû kô óꞌdí ꞌdĩî vósĩ. 20 Õzõ Ôvârí ãâyê lâŋõ õnjí ꞌdĩ njãlé kậyı̣̂ dũû sĩ rî, õjílã rĩ ꞌbá lédrẽ-lédrẽ ró rî yûꞌdạ́wạ́. Tãlâ õjílã gólĩyî Ôvârí drí zĩlí trá tã lẽlé yí ꞌá rî tãsĩ, gólâ âyé lâŋõ õnjí ꞌdĩ njãlé kô, âꞌdô ꞌbãꞌá cé kậyı̣̂ fínyáwá sĩ.”

Drı̣́-mbílí sõsõ Yésũ kâ õjílã lı̣̃fı̣́ tã âmã-âmã õjílã ãzâ ꞌbá yí kâ rî tãsĩ rî

21 “Kậyı̣̂ rî ꞌdĩ sĩ, õzõ õjílã ãzâ ãânĩ trá tã pẽlé ãnî drí kĩ, ‘Nĩ ndrê drẽ, ꞌdíyî pã ꞌbá ãmákâ rî rĩꞌá nõ’, ngãtá õjílã ãzâ õkĩ nĩ rî, ‘ꞌDíyî pã ꞌbá ãmákâ gĩâ rĩꞌá nã’ rî, nĩ ꞌbã tã kô úlı̣́ gólâkâ ꞌdĩ ꞌbá yî ꞌá. 22 Õjílã âꞌdô ânĩꞌá ĩyî rĩꞌá õnjõ âgãlé kĩ nĩ rî, yĩ ãꞌdô tã ậngũ ꞌbá Ôvârí kâ, ngãtá yĩ ãꞌdô ꞌdíyî pã ꞌbá âjólé Ôvârí ngá lésĩ rî ĩꞌdî. Gólĩyî âꞌdô tã tı̣̂ drí ậꞌdı̣́zó rî ꞌbá yî ꞌẽꞌá õjílã âdózó ĩꞌdî sĩ lâ. Õzõ ĩîcâ trá rî, gólĩyî âꞌdô kpá tã jũꞌá õjílã Ôvârí drí êpẽlé trá pãlé rî ꞌbá yî âdózó.

23 “Tãlâ lâŋõ rî ꞌdĩ ꞌbá yî tãsĩ ndrĩ rî, ꞌdõvó ãnî lı̣̃fı̣́ õmbâ ãnî rú kákárá lı̣́mú kâtí. Má sõ drı̣́-mbílí ãnî lı̣̃fı̣́ tã ꞌdî ꞌbá yî tãsĩ drẽ ãkpãkãꞌdã, õzó ĩyî ãnî âdó kô.”

Tã âgõ-âgõ Yésũ kâ tãsĩ rî

(Mãtáyõ 24.29-44; Lúkạ̃ 21.25-33)

24 Gõꞌdá Yésũ drí tã âtázó gólĩyî drí kpá õzõ úlı̣́ Ĩsáyã drí âtálé rî kâtí kĩ nĩ rî, “Lâŋõ rî ꞌdĩ ꞌbá yî vósĩ, tã nô ꞌbá yî âꞌdô âꞌdóꞌá,

‘Ị́nı̣́rı̣́kúwạ́ âꞌdô ậsı̣́ꞌá ạ̃mvũ ı̣̃tú lı̣̃fı̣́. Gõꞌdá párá îwá võ kô ngạ́cı̣̂ bê.

25 Ị̃ꞌbı̣̂ꞌbı̣̂wạ́ âꞌdô lôꞌdéꞌá ı̣̃nyạ́kú drı̣̃ı̣̂ ꞌbũû lésĩ.

Ngá ꞌbũû ꞌálâ rî ꞌbá yî ndrĩ drí rû îyázó kı̣̃zı̣̃-kı̣̃zı̣̃.’

Ĩsáyã 13.10; 34.4

26 “Ị̃tú rî ꞌdĩ tú rî, õjílã drí mâ Ôvârí drí âjólé ûrú lésĩ rî ndrẽzó tõ ânĩrĩ ꞌá ûrú lésĩ mbãrãsãsã bê. Má âꞌdô ânĩꞌá cú mbârâkã ạ́ngı̣́ bê gõꞌdá kpá ãmbã Ôvârí kâ rî bê. 27 Má âꞌdô mãlãyíkã ámákâ rî ꞌbá yî âjóꞌá võ ãngó nõ drı̣̃ı̣̂ rî ꞌásĩ ndrĩ, tãlâ nĩꞌá õjílã gólĩyî Ôvârí drí êpẽlé trá tã ârí ꞌbá ámákâ ró rî ꞌbá yî êꞌbélé tũ võ ãlô ꞌá ãngó drı̣̃ı̣̂ sĩ ndrĩ.”

28 Yésũ âtâ kpá gólĩyî drí kĩ nĩ rî, “Nĩ ı̣̂sũ tã lãmbé gólâ ôzê lı̣̃mvû âꞌdá ꞌbá kĩ trá ãnyî ꞌẽꞌá âcálé rî tãsĩ. Õzõ nĩ õndrê fê bı̣́ ãꞌdô trá ârõꞌá kạ̃ꞌdậ-kạ̃ꞌdậ rî, ꞌdĩî nĩ ı̣̂sũ kĩ nĩ rî, ôzê lı̣̃mvû trá ꞌẽꞌá âcálé. 29 Ĩtí rî, õzõ nĩ õndrê ngá má drí tã lâ ậngũlı̣́ ꞌdĩ ꞌbá yî trá rû ꞌẽꞌá rî, nĩ âꞌdô nı̣̃ꞌá lâ kĩ, ı̣̃tú má drí ꞌẽzó âgõlé ꞌá lâ rî bí ꞌẽꞌá âcálé. 30 Má âtâ ãnî drí nõ úlı̣́ pạ̃tı̣́-pạ̃tı̣̃ ꞌî. Tã má drí âtálé ãnî drí nõ ꞌbá yî ndrĩ âꞌdô rû ꞌẽꞌá drẽ ãkpãkãꞌdã õjílã ũrûkậ ꞌbá yî gólĩyî lédrẽ-lédrẽ ró ngbãângbânõ nô ꞌbá yî ôdrãá drẽ kô. 31 Ị̃nyạ́kú drı̣̃ ꞌbũû bê âꞌdô rû ndẽꞌá. Gõꞌdá tã ámákâ má drí âtálé nõ ꞌbá yî ndẽé rû kô, âꞌdô rû ꞌẽꞌá ndrĩ.”

32 Yésũ âtâ kpá kĩ nĩ rî, “Õjílã ãzãkã nı̣̃ı̣́ kậyı̣̂ má drí âcázó âgõlé ãngó nõ ꞌá rî kô. Gõꞌdá mãlãyíkã ꞌbũû ꞌálâ rî ꞌbá yî nı̣̃ı̣́ kpá kô. Kpálé mâ Ôvârí rî mvá ró rî nı̣̃ı̣́ kậyı̣̂ rî ꞌdĩ kpá kô, cé Ôvârí ãmâ átá nı̣̃ íyîngá nĩ. 33 Ãnî lı̣̃fı̣́ õmbâ ãnî rú, nĩ rî tı̣̂ îrátã-îrátã sĩ, tãlâ mĩ nı̣̃ı̣́ kậyı̣̂ mbı̣̂mbı̣̂ tã rî ꞌdĩ drí ꞌẽzó âꞌdólé ꞌá lâ rî kô.

34 “Âgõ-âgõ ámákâ âꞌdô ꞌbãꞌá õzõ ãgô gólâ ꞌbã âyé ꞌbá ngãzó nĩlí ậcı̣́ ꞌá rî kâtí. Drẽ ãkpãkãꞌdã gólâ ngá drẽ kô rî, gólâ lânjî lôsĩ trá cé tı̣̂tı̣̂ ngá ꞌẽ ꞌbá íyíkâ drí ꞌẽlé. Gólâ âtâ tã kpá lómígówá íyíkâ ạ́tı̣̃ tı̣́ rî drí võ ậrı̣̃lı̣́ dódó. 35 Ãnî lı̣̃fı̣́ õmbâ tã ámákâ ậrı̣̃lı̣́ dódó, õzõ lómígówá ꞌdĩ kâtí, nĩ nı̣̃ı̣́ kô má âꞌdô âcáꞌá âgõlé ángô tú. Má âꞌdô íyîngá âcáꞌá âgõlé lạ̃njạ́túlı̣́ sĩ, ãꞌbí ító ꞌá, ꞌạ̃ꞌú-lúgú cı̣́rı̣̃ sĩ ngãtá cı̣̃ı̣́nó yã rî. 36 Nĩ kô ậꞌdú kô. Nĩ rî njãâ, má âꞌdô âcáꞌá âgõlé nyĩî ró ãnî ûsúlı̣́ ı̣̃tú ãnî drí nı̣̃lı̣́ kô rî ꞌá. 37 Má âtâ kpá úlı̣́ ãlôlâ nõ ĩꞌdî ãnî drí ndrĩ. Ãnî lı̣̃fı̣́ õmbâ tã rî ꞌdĩ drı̣̃ı̣̂ dódó. Úlı̣́ ạ̃dũkũ ámákâ ãnî drí rî ĩꞌdî ꞌdĩ.”

14

Tã õkó ãzâ drí dõ dãzó Yésũ drı̣̃ı̣̂ rî

(Mãtáyõ 26.1-16; Lúkạ̃ 7.37-38; Yõwánĩ 12.1-8)

1 Kậyı̣̂ ạ̃mbúkũ lâkî trá rı̣̃ ı̣̃tú kãrámã lậvũ-lậvũ kôrô kâ* rî drí ꞌẽzó âcálé. Kãrámã rî ꞌdĩ úzı̣̂ kpá kãrámã ãmbãtã ạ̃kú ãkó rî nyã kâ. Drẽ ãkpãkãꞌdã sı̣́sı̣́ kậyı̣̂ kãrámã ꞌdî kâ drí âcá ãkó rî, drı̣̃-ꞌbá ạ́ngı̣́ Yúdạ̃ yí kâ rî ꞌbá yî gõꞌdá lãꞌbí îmbá ꞌbá bê trá rĩꞌá ĩyî tã lôndãꞌá ı̣̃nı̣́nı̣̂ ró Yésũ rî rũzó fũlı̣́ vólé. 2 Kpálé gólĩyî lẽ bê trá Yésũ rî fũlı̣́ rî, gólĩyî kĩ nĩ rî, “Mã rû gólâ kô kậyı̣̂ kãrámã kâ ꞌdĩ sĩ, tãlâ õjílã dũû ꞌdĩ ꞌbá yî õzó ĩyî ngãâ ạ̃wạ̃ ró Yésũ rî pãlé cú ãmâ drı̣́gạ́ sĩ.” Gólĩyî lẽ kãrámã ạ̃dũkũ tẽlé ĩꞌdî.

3 Kậyı̣̂ rî ꞌdĩ sĩ, Yésũ rî gógó rĩꞌá Bẽtánĩ ꞌálâ. Gólâ rî ãgô ãzâ gólâ drí êdélé ngá lãzé ãrí kâ ꞌásĩ, rú bê Sĩmónã rî drí ꞌbã ꞌálâ. Gõꞌdá Yésũ yî bê trá rĩꞌá nyãsá nyãꞌá tólâ rî, õkó ãzâ drí ngãzó âfílí cú mãlãngĩ* dõ ạ̃jı̣́ bê tũrũ-tũrũ lâgî lâ drí ꞌbãlé kôrô rî kâ bê yí drı̣́gạ́. Dõ rî ꞌdĩ, rú lâ rĩꞌá nárãdã. Ĩtí rî, õkó ꞌdĩ drí cãzó Yésũ ngálâ. Drílâ mãlãngĩ tı̣̂ pı̣̃zó, gõꞌdá dõ ꞌá lâ ꞌdĩ ûtúzó trũtrũ tílílí Yésũ drı̣̃ı̣̂, ãꞌdô ró bê gólâ rî ı̣̂njı̣̃zó.

4 Nĩngá sĩ, õjílã ũrûkậ ꞌbá yî jó ꞌálâ rî yî drí ngãzó rĩꞌá úlı̣́ âtálé ạ̃wạ̃ sĩ ĩyî lãfálé ꞌásĩ kĩ nĩ rî, “Õkó ꞌdĩ îzã dõ lâgî lâ drí ꞌbãlé kôrô ꞌdĩ dãlé vũdrı̣́ ãꞌdô tãsĩ yã? 5 Lãfâ gĩzó lâ rî lậvũ gạ̃rạ̃ lãfâ ngá ꞌẽ ꞌbá kâ ndrô ãlô kâ rî drı̣̃ı̣̂ sĩ. Gólâ ãꞌdô tíkó dõ ꞌdî lậzı̣́ꞌá gĩlí vólé tãlâ lãfâ lâ ꞌdĩ tãsĩ fẽlé ngá ãkó lé ꞌbá drí.” Gólĩyî âtâ úlı̣́ trá rõô õkó rî ꞌdĩ drí.

6 Ĩtí rî, Yésũ drí tã-drı̣̃ lôgõzó gólĩyî drí kĩ nĩ rî, “Nĩ rî õkó ꞌdĩ îkpókpólõlé ãꞌdô tãsĩ yã? Gólâ ꞌê tã sũsũ trá má drí. 7 Ngá ãkó lé ꞌbá âꞌdô âꞌdóꞌá zãâ ãnyî ãnî drí pãlé zãâ cé, õzõ ãnî drí lẽlé rî tí. Gõꞌdá mâ rî gógó âꞌdó kô zãâ cé ãní bê. 8 Õkó nõ ꞌê ngá gólâ drí îcálé ꞌẽlâ má drí rî trá. Gólâ dã dõ ạ̃jı̣́ bê tũrũ-tũrũ ꞌdî trá má drı̣̃ı̣̂ ámâ rúꞌbạ́ êdélé sı̣́sı̣́ ámâ ãvõ lậpı̣́ ãkó ꞌbú ꞌá.* 9 Pạ̃tı̣́ı̣̃ võ drı̣̃ ꞌásĩ ndrĩ ãngó ꞌásĩ, õjílã õtírĩ rĩî tã âtî-âtî Ôvârí kâ ngĩlí rî, gólĩyî âꞌdô kpá tã õkó nõ drí ꞌẽlé trá nõ ngĩꞌá tólâ, gólâ rî tã ãâgâ ró bê drı̣̃ ꞌá.”

10 Vó lâ sĩ, lãjóꞌbá ãlô mûdrı̣́-drı̣̃-lâ-ngâ-rı̣̃ rî ꞌbá yî lãfálé ꞌásĩ rú bê Yúdạ̃ Ĩsĩkãrĩyótã rî drí ngãzó nĩlí drı̣̃-ꞌbá ạ́ngı̣́ Yúdạ̃ yí kâ rî ꞌbá yî rî ngálâ, ãꞌdô ró bê Yésũ rî drı̣́-bã fẽlé rũlı̣́. 11 Gólĩyî rĩꞌá ãyĩkõ ãmbá sĩ úlı̣́ Yúdạ̃ kâ ꞌdĩ ꞌá. Nĩngá sĩ rî, gólĩyî drí tã ꞌbãzó lãfâ fẽzó Yúdạ̃ drí. Tã rî ꞌdĩ tãsĩ rî, Yúdạ̃ drí lạ́tı̣̂ ndãzó Yésũ rî fẽzó gólĩyî drı̣́gạ́.

Tã Yésũ drí ngá nyãnyã ạ̃dũkũ nyãzó lãjóꞌbá íyíkâ rî ꞌbá yí bê

(Mãtáyõ 26.17-30; Lúkạ̃ 22.7-23; Yõwánĩ 13.21-30)

12 Kậyı̣̂ drı̣̃-káká kãrámã ãmbãtã ạ̃kú ãkó rî kâ, gõꞌdá kpá rĩꞌá kậyı̣̂ rĩzó kạ́bı̣̃lı̣́kı̣̃ ûlı̣́lı̣́ lãmbé lậvũ-lậvũ kôrô ạ́tı̣̃ tı̣́ sĩ kâ ró rî ĩꞌdî, lãjóꞌbá Yésũ kâ rî ꞌbá yî drí ngãzó gólâ rî îjílí kĩ nĩ rî, “Ní lẽ ãmâ drí võ êdélé ángô lé, ãꞌdô ró ãmâ drí nyãsá lậvũ-lậvũ kôrô kâ nõ nyãzó ꞌá lâ kpãkã ãlô yã?”

13 Nĩngá sĩ, Yésũ drí lãjóꞌbá íyíkâ rı̣̃ rî ꞌbá yî ậzı̣́zó gólĩyî mûdrı̣́-drı̣̃-lâ-ngâ-rı̣̃ ꞌdî ꞌbá yî lãfálé sĩ. Drílâ ngãzó tã pẽlé gólĩyî drí kĩ nĩ rî, “Nĩ nĩ fĩlí Yẽrõsãlémã ꞌálâ. Tólâ nĩ âꞌdô ãgô ûsúꞌá rĩꞌá lı̣̃mvû límvó lı̣̃mvû bê dũû yí ꞌá rî njı̣̃ꞌá. Nĩ ꞌdê, nĩ bẽ ró gólâ rî vó, bũúũ gólâ õfî ró jó ꞌálâ. 14 Gõꞌdá nĩ îjî ró tã jó lı̣́pı̣̂ ꞌdĩ tı̣́ kĩ nĩ rî, ‘Tã îmbá ꞌbá îjî tã nô nĩ kĩ, “Jó ũmú kâ ángô lé ró ãmâ drí nyãsá kãrámã lậvũ-lậvũ kôrô rî kâ nyãzó ꞌá lâ lãjóꞌbá ámákâ rî ꞌbá yí bê yã?” ’ 15 Tólâ rî, jó lı̣́pı̣̂ âꞌdô ãnî âjíꞌá jó lạ̃kũ ûrú lésĩ rî ꞌálâ, éêdê trá njãâ tãrãbízã yí bê yí ꞌá. Nĩ êdê võ rî ꞌdĩ ãmâ drí ngá nyãzó ꞌá lâ tólâ.”

16 Ĩtí rî, lãjóꞌbá rı̣̃ ꞌdî ꞌbá yî drí ngãzó nĩlí ĩyî. Gõꞌdá gólĩyî drí cãzó jạ̃rı̣́bạ̃ ạ́ngı̣́ nã ꞌálâ. Gõꞌdá tã Yésũ drí rãlé trá gólĩyî drí ꞌdĩ ꞌbá yî, drílĩyî ꞌẽzó lâ, té õzõ Yésũ drí âtálé rî tí. Drílĩyî nyãsá ꞌẽzó dódó ĩtí kãrámã lậvũ-lậvũ kôrô rî kâ tãsĩ.

17 Nĩngá sĩ, lạ̃njạ́túlı̣́ bê, Yésũ yî drí cãzó tólâ lãjóꞌbá íyíkâ mûdrı̣́-drı̣̃-lâ-ngâ-rı̣̃ ꞌdî ꞌbá yí bê nyãsá kãrámã kâ nyãlé. 18 Gõꞌdá gólĩyî drẽ rĩꞌá dîrî gbãâ tãrãbízã rú sĩ nyãsá nyãꞌá ĩyî rî, Yésũ drí ngãzó tã âtálé gólĩyî drí kĩ nĩ rî, “Pạ̃tı̣́ı̣̃ ró, õjílã ãlô ãnî rĩ ꞌbá tãrãbízã rú sĩ nyãsá nyãlé nõ ꞌbá yî ꞌásĩ âꞌdô ámâ drı̣́-bã fẽꞌá nĩ ạ̃jú-ꞌbá-ãzí ámákâ yî drí.”

19 Gõꞌdá lãjóꞌbá ꞌdĩ ꞌbá yî ârílí bê úlı̣́ ꞌdĩ ꞌbá yî rî, drílĩyî âꞌdózó tã ı̣̂sũ-ı̣̂sũ ró. Gõꞌdá gólĩyî drí ngãzó ãlô-ãlô Yésũ rî îjílí kĩ nĩ rî, “Âꞌdô îcáꞌá trá má drí âꞌdózó õjílã rî ꞌdĩ ró yã? Îcá kô.” 20 Ĩtí, Yésũ drí tã-drı̣̃ lôgõzó gólĩyî drí kĩ nĩ rî, “Gólâ ꞌẽ ꞌbá ámâ drı̣́-bã fẽlé rî, ãnî lãjóꞌbá ámákâ nõ ꞌbá yî lãfálé sĩ. Gólâ ĩꞌdî ꞌẽ ꞌbá ãmbãtã íyíkâ trõlé sõlé sãánĩ mvá ãtó kâ ꞌá ꞌdũwạ̃ má bê rî. 21 Mâ gólâ âjólé ûrú lésĩ rî, âꞌdô drãꞌá nyé õzõ îgĩlí trá búkũ Ôvârí kâ ꞌá ámâ tãsĩ rî kâtí. Gõꞌdá ãgô gólâ ꞌẽ ꞌbá ámâ drı̣́-bã fẽlé ámâ ạ̃jú-ꞌbá-ãzí yî drí ꞌdĩ, lâŋõ âꞌdô ꞌdẽꞌá gólâ drı̣̃ı̣̂ rõô. Âꞌdô âꞌdóꞌá kó tãndí ró tí õzõ úũtı̣̂ ãgô rî ꞌdĩ kôꞌdáwá rî.”

22 Gõꞌdá gólĩyî drẽ bê zãâ ngá nyãꞌá ĩyî rî, Yésũ drí ãmbãtã âtrõzó ãwô-ĩtí ꞌẽzó Ôvârí drí, gõꞌdá gólâ drí ꞌâ lâ pı̣̃zó. Gólâ drí trõzó lâ fẽlé lãjóꞌbá íyíkâ ꞌdĩ ꞌbá yî drí ndrĩ, gõꞌdá drílâ tã âtázó gólĩyî drí kĩ nĩ rî, “Nĩ nyâ, nõô ámâ rúꞌbạ́ ꞌî.”

23 Vó lâ sĩ, Yésũ drí ĩgã õdrá âlâꞌbâ kâ rî âtrõzó. Drílâ ãwô-ĩtí ꞌẽzó Ôvârí drí. Gõꞌdá gólâ drí trõzó lâ fẽlé lãjóꞌbá íyíkâ yî drí. Drílĩyî mvũzó lâ. 24 Gólĩyî õtírĩ rĩî mvũlâ rî, Yésũ drí tã âtázó gólĩyî drí kĩ nĩ rî, “Nõô ámâ ãrí tã-drı̣̃ lẽlẽ óꞌdí rî kâ, gólâ ꞌẽ ꞌbá rãlé má rú sĩ rî ĩꞌdî ãnî õjílã dũû pãlé, õzõ Ôvârí drí ꞌbãlé trá rî tí. 25 Má âtâ ãnî drí nõ tã pạ̃tı̣́ı̣̃ ꞌî. Nõô rî vósĩ, mã mvú õdrá âlâꞌbâ kâ gõꞌdá kô ãní bê kpá óꞌdí, mã âꞌdô mvũꞌá lâ ãní bê té ı̣̃tú gólâ õjílã drí Ôvârí rî ndrẽzó ãngó nõ rũ ꞌbá ró rî sĩ.”

26 Nĩngá sĩ, gólĩyî drí ngãzó lôngó ngõlé Ôvârí rî lûyı̣́zó. Vó lâ ꞌásĩ, drílĩyî ngãzó fõlé nĩlí únı̣́ fê dõ kâ bê yí drı̣̃ı̣̂ drı̣̃ ꞌálâ.

Tã Yésũ drí tã ậngũzó kĩ, Pétẽrõ âꞌdô íyî tı̣̂ gãꞌá rî

(Mãtáyõ 26.31-35; Lúkạ̃ 22.31-34; Yõwánĩ 13.36-38)

27 Lạ́tı̣̂ drı̣̃ı̣̂ rî, Yésũ drí tã âtázó lãjóꞌbá íyíkâ rî ꞌbá yî drí kĩ nĩ rî, “Nĩ âꞌdô ndrĩ ꞌdó ámâ âyéꞌá. Âꞌdô âꞌdóꞌá õzõ Ôvârí drí âtálé trá ạ̃kû ró búkũ íyíkâ ꞌá rî kâtí kĩ, yí âꞌdô lôkí ꞌbá fũꞌá, gõꞌdá kạ́bı̣̃lı̣́kı̣̃ âꞌdô rû lâpẽꞌá ndrĩ.* 28 Má âtâ ãnî drí, õzõ má õlîdrî trá õdrã ꞌásĩ rî, má âꞌdô cãꞌá sı̣́sı̣́ ãnî drí Gãlĩláyã ꞌálâ, nĩ âꞌdô ámâ ûsúꞌá tólâ.”

29 Nĩngá sĩ, Pétẽrõ drí ngãzó tã âtálé Yésũ drí kĩ nĩ rî, “Õzõ ãꞌdô kpálé lãjóꞌbá õjâ ũgúlı̣́ nĩ ní drí rî, mâ rî gógó nyãányâ lâ já ũgúlı̣́ ní drí kô ãlôwálâ.”

30 Nĩngá sĩ, Yésũ drí tã-drı̣̃ lôgõzó drílâ kĩ nĩ rî, “Má âtâ tã pạ̃tı̣́ı̣̃ ꞌî ní drí. Ngạ́cı̣̂ nõ sĩ, drẽ ãkpãkãꞌdã ꞌạ̃ꞌú-lúgú ꞌbé cı̣́rı̣̃ kô ândâlâ rı̣̃, ní âꞌdô tı̣̂ gãꞌá má rú sĩ. Ní â kĩꞌá nĩ rî, yí nı̣̃ı̣́ mâ kô ândâlâ nâ.”

31 Gõꞌdá Pétẽrõ drí tã âtázó ngbạ́lạ́-ngbạ́lạ́ kĩ nĩ rî, “Mâ rĩꞌá njãâ drãlé ní bê, má gãá tı̣̂ kô.” Gõꞌdá lãjóꞌbá ãzâ ꞌdĩ ꞌbá yî âtâ ĩyî kpá ndrĩ ꞌdó úlı̣́ Pétẽrõ kâ ãlôlâ ꞌdĩ ĩꞌdî.

Rãtáã Yésũ kâ ꞌẽlé Gẽtẽsẽmánĩ ꞌálâ drẽ ãkpãkãꞌdã úfú gólâ kô rî

(Mãtáyõ 26.36-46; Lúkạ̃ 22.39-46)

32 Nĩngá sĩ, Yésũ yî lãjóꞌbá íyíkâ yí bê, drílĩyî ngãzó nĩlí võ zı̣̃lı̣́ Gẽtẽsẽmánĩ rî ꞌálâ. Tólâ, Yésũ drí tã âtázó gólĩyî ãzâ ꞌbá yî drí kĩ nĩ rî, “Nĩ rî nõngá, mâ drẽ nĩꞌá rãtáã ꞌẽlé.”

33 Nĩngá sĩ, Yésũ drí Pétẽrõ, Yãkóbã gõꞌdá Yõwánĩ yí bê drı̣̃zó kpãâ yí bê. Drílâ ngãzó âꞌdólé tã ı̣̂sũ ró rõô gõꞌdá kpá ĩzã ró. 34 Gõꞌdá nĩngá sĩ, drílâ tã âtázó gólĩyî drí kĩ nĩ rî, “Mâ trá rĩꞌá ĩzã ró rõô, má ı̣̂sũ tã kĩ, ĩzã má rú trá rõô, âꞌdô ámâ fũꞌá nĩ. Nĩ rî nõngá lı̣̃fı̣́ lõmbâ sĩ âꞌdólé ãnî vó lôkílí.”

35 Ĩtí, Yésũ drí nĩzó gbíyá ạ̃tı̣́ ꞌálâ. Drílâ ngãzó íyî âdãlé ạ̃drũ vũdrı̣́, gõꞌdá ngãzó tı̣̂ îrátãlé Ôvârí drí kĩ nĩ rî, “Õzõ ĩîcâ trá rî, ní âyê mâ kô ĩzã nı̣̃lı̣́. 36 Ámâ átá, rĩꞌá ní drí lâŋõ ãkó tã tı̣̂ ꞌẽzó cé tı̣̂tı̣̂. Ĩtí rî, ní trõ ĩgã lâŋõ kâ nõ vólé má drı̣́gạ́ sĩ.* Gõꞌdá kpálé má õlẽ ní drí ámâ pãlé rî, má âꞌdô ngá ní drí lẽlé má drí ꞌẽlé rî ꞌẽꞌá.”

37 Vó lâ sĩ, Yésũ drí ngãzó gõlé lãjóꞌbá íyíkâ nâ ꞌdĩ ꞌbá yî ngálâ. Gólâ ûsû gólĩyî ậꞌdú kõꞌá. Gõꞌdá drílâ tã âtázó Sĩmónã Pétẽrõ drí kĩ nĩ rî, “Sĩmónã, ãnî ậꞌdú kõꞌá yã? Nĩ îcá kô rĩlí cé ı̣̃tú-pá ãlô lı̣̃fı̣́ ngbậ võ lôkílí yã? 38 Ámâ ậdrúpı̣̃ yî, nĩ lôkî ãnî nyãányâ gõꞌdá nĩ îrátã ró tı̣̂, tãlâ nĩ õzó kô tã ányâ ꞌẽê. Má nı̣̃ trá, nĩ lẽ tã mbı̣̂mbı̣̂ rî ꞌẽlé, gõꞌdá ãnî mbârâkã ãkó ꞌẽzó lâ.”

39 Nĩngá sĩ, Yésũ drí ngãzó nĩlí kpá óꞌdí nĩꞌá rãtáã ãlôlâ ꞌdĩ ꞌẽlé Ôvârí drí. 40 Gõꞌdá gólâ âgõ bê lãjóꞌbá íyíkâ nâ ꞌdĩ ꞌbá yî ngálâ rî, gólâ ûsû gólĩyî kpá zãâ ậꞌdú kõꞌá, tãlâ gólĩyî rĩꞌá lîndĩꞌá. Gõꞌdá Yésũ drí gólĩyî îjízó kĩ, “Nĩ rî ậꞌdú kõlé nõtí ãꞌdô tãsĩ yã?” Nĩngá sĩ, gólĩyî nı̣̃ı̣́ tã-drı̣̃ ĩyî drí ꞌẽꞌá lôgõlâ Yésũ drí rî kô. 41 Nĩngá sĩ, Yésũ drí ngãzó nĩlí kpá óꞌdí rãtáã ꞌẽlé, gõꞌdá drílâ âgõzó. Gõꞌdá gólâ ûsû bê lãjóꞌbá íyíkâ nâ ꞌdĩ ꞌbá yî drẽ kpá zãâ ậꞌdú kõꞌá rî, drílâ ngãzó tã âtálé gólĩyî drí kĩ nĩ rî, “Ãnî drẽ zãâ ậꞌdú kõꞌá yã? Îcâ trá ꞌdĩ. Nĩ ndrê drẽ, ngbãângbânõ rî, mâ gólâ Ôvârí drí âjólé ûrú lésĩ rî óꞌê trá fẽlâ ạ̃jú-ꞌbá-ãzí drı̣́gạ́. 42 Gólâ ámâ drı̣́-bã fẽ ꞌbá rî trá ânĩꞌá. Nĩ ngâ ûrû, mã nĩ ró rû ûsúlı̣́ gólĩyí bê lạ́tı̣̂ ꞌá.”

Tã ódrí Yésũ rî rũzó rî

(Mãtáyõ 26.47-56; Lúkạ̃ 22.47-53; Yõwánĩ 18.3-12)

43 Yésũ õtírĩ rĩî úlı̣́ âtálé rî, Yúdạ̃ gólâ âꞌdó ꞌbá ãlô lãjóꞌbá mûdrı̣́-drı̣̃-lâ-ngâ-rı̣̃ Yésũ kâ rî ꞌbá yî ꞌásĩ rî drí âcázó. Gólâ ậdrı̣̃ õjílã tı̣́lı̣́lı̣́ kpãâ yí bê. Gólĩyî cú lı̣́gú mbẽlẽsó-mbélésô rî ꞌbá yí bê, gõꞌdá kpá pı̣̃drı̣́gú kũjũbı̣́-kújúbı̣̂ rî ꞌbá yí bê. Õjílã tı̣́lı̣́lı̣́ âjólé Yúdạ̃ bê ꞌdĩ ꞌbá yî, drı̣̃-ꞌbá ạ́ngı̣́ Yúdạ̃ yí kâ rî ꞌbá yî, lãꞌbí îmbá ꞌbá yî, gõꞌdá kpá õjílã gólĩyî âꞌdó ꞌbá sı̣́sı̣́-lésĩ rî ꞌbá yí bê âjô gólĩyî nĩ.

44 Drẽ ãkpãkãꞌdã gólĩyî âcá drẽ kôꞌdáwá rî, Yúdạ̃ rî ꞌdĩ lẽ tã-drı̣̃ trá kírî ró õjílã tı̣́lı̣́lı̣́ ꞌdĩ ꞌbá yî drí Yésũ rî âꞌdázó. Gólâ kĩ õjílã rî ꞌdĩ ꞌbá yî drí rî, “Õjílã gólâ má drí âmvólé gõzó bı̣́-ꞌbálé lâ võlé rî, ꞌdĩî gólâ ĩꞌdî ãnî drí rũlı̣́ ạ̃ngbũ ômbélé njírí-njírí trõlé vólé lôkî-lôkî lâ ró rî.” 45 Nĩngá sĩ, gólĩyî âcâ bê rî, kôrô Yúdạ̃ drí ânĩzó Yésũ rî zı̣̃lı̣́ “Tã îmbá ꞌbá!” gõꞌdá gólâ rî âmvózó gõzó bı̣́-ꞌbálé lâ võlé. 46 Ĩtí rî, kôrô ãgô ꞌdĩ ꞌbá yî drí ngãzó ndrõlé ạ̃ngbũ Yésũ drı̣̃ı̣̂. Gõꞌdá drílĩyî Yésũ rî rũzó. 47 Bê trá ĩtí rî, lãjóꞌbá Yésũ kâ ãlô rî drí ngãzó lı̣́gú mbẽlẽsõ íyíkâ ângílí ãhõwã, fókã lâ ꞌásĩ rû fũzó. Gõꞌdá drílâ ãgô ãzâ ãlô rî bı̣́ lâ gãzó njíyá. Ãgô ꞌdĩ rû ı̣̂ꞌbũ ꞌbá drı̣̃-ꞌbá drı̣̃-ꞌbá ãzí drı̣̃ı̣̂ kâ rî ĩꞌdî.

48 Nĩngá sĩ, Yésũ drí tã âtázó õjílã dũû ꞌdĩ ꞌbá yî drí kĩ nĩ rî, “Nĩ ânĩ ámâ rũlı̣́ pı̣̃drı̣́gú ândrê ândrê bê gõꞌdá kpá lı̣́gú mbẽlẽsó-mbélésô bê ãꞌdô tãsĩ yã? Mâ drı̣̃-ꞌbá õjílã õnjí kâ ꞌî mı̣́rı̣̃ rú yã? 49 Mã rî rĩlí ãní bê ı̣̃tú vósĩ cé. Má rî rĩlí tã âꞌdálé ạ̃ꞌdı̣́-drı̣̃ jó ạ́ngı̣́ Ôvârí kâ rî kâ ꞌá. Drẽ má âꞌdô bê tólâ rî, nĩ rú mâ kô. Gõꞌdá ꞌdĩî rĩꞌá mbı̣̂, tã tã îgĩ Ôvârí kâ drí âtálé rî drí rû ꞌẽzó.”

50 Ĩtí rî, lãjóꞌbá Yésũ kâ ꞌdĩ ꞌbá yî ndrĩ drí Yésũ rî âyézó, gõꞌdá ngãzó rãlé ĩyî vólé.

51 Gõꞌdá ãgô ãnjî ãlô ítá tãndí gõ ꞌbá tãkó yí rú rî trá rĩꞌá ꞌdẽꞌá Yésũ vósĩ. Gõꞌdá õjílã ꞌdî ꞌbá yî ndrô ĩyî bê ạ̃ngbũ drı̣̃ lâ rî, 52 drílâ íyî ânjózó ãpõwã, ítá íyíkâ ãlô ꞌdĩ âyélé gólĩyî drı̣́gạ́, rãzó ũndú ró.

Tã Yésũ rî âjízó drı̣̃-ꞌbá Yúdạ̃ yí kâ ândrá rî

(Mãtáyõ 26.57-68; Lúkạ̃ 22.54-55, 63-71; Yõwánĩ 18.13-14, 19-24)

53 Nĩngá sĩ, õjílã ꞌdî ꞌbá yî drí Yésũ rî drı̣̃zó âjílí ãmbá drı̣̃-ꞌbá ạ́ngı̣́ Yúdạ̃ yí kâ rî ꞌbá yí kâ rî ândrá. Drı̣̃-ꞌbá ạ́ngı̣́ ãzâ ꞌbá yî ꞌdó ndrĩ lãꞌbí îmbá ꞌbá yí bê, gõꞌdá gólĩyî âꞌdó ꞌbá sı̣́sı̣́-lésĩ rî ꞌbá yí bê drí rû êꞌbézó tũ tólâ. 54 Gõꞌdá Pétẽrõ drí ngãzó ꞌdẽlé Yésũ yî vó gĩâ jẽjẽ ró vólé ꞌálâ. Vó lâ sĩ, drílâ âfízó kírî ạ̃ꞌdı̣́-drı̣̃ ãmbá drı̣̃-ꞌbá ạ́ngı̣́ Yúdạ̃ yí kâ rî ꞌbá yí kâ rî kâ ꞌá. Tólâ drílĩyî rĩzó lạ̃sı̣́ yãlé kpãkã ãlô lómígówá ꞌdĩ ꞌbá yí bê.

55 Gõꞌdá jó ꞌálâ rî, drı̣̃-ꞌbá ạ́ngı̣́ ꞌdĩ ꞌbá yî ndrĩ ꞌdó tã kĩ ꞌbá ãzâ ꞌbá yí bê rĩꞌá zãâ ĩyî tã ífí lôndãꞌá lôꞌbãlé Yésũ rú cú ĩtí, ãꞌdô ró bê gólâ rî fũzó vólé. Nĩngá sĩ rî, Yésũ rĩꞌá cú ĩtí tã õnjí ãkó. 56 Õjílã dũû âdô ĩyî õnjõ trá Yésũ rú. Gõꞌdá õnjõ drílĩyî lôꞌbãlé Yésũ rú ꞌdĩ ꞌbá yî ꞌbé drı̣̃ kô ãlôwálâ. 57 Õjílã ũrûkậ ꞌbá yî ngâ ĩyî âdrélé cú ûrû tã lôꞌbãlé Yésũ rú õnjõ sĩ kĩ nĩ rî, 58 “Mã ârî gólâ trá tã âtáꞌá kĩ nĩ rî, yí âꞌdô jó ạ́ngı̣́ Ôvârí kâ õjílã mvá drí bẽlé nĩ nô ûfúꞌá îzãlé vólé. Gõꞌdá kậyı̣̂ nâ sĩ, yí âꞌdô jó ãzâ Ôvârí kâ õjílã mvá drí bẽlé nĩ kôꞌdáwá rî bẽꞌá.” 59 Gõꞌdá õnjõ gólĩyíkâ ꞌdĩ âꞌdô bê kpá trá lé ĩtí rî, ꞌbé drı̣̃ kpá kô úlı̣́ ãzâ drílĩyî lôꞌbãlé trá rî ꞌbá yí bê.

60 Nĩngá sĩ, ãmbá drı̣̃-ꞌbá ạ́ngı̣́ ꞌdĩ ꞌbá yí kâ ꞌdĩ drí ngãzó âdrélé ûrû tã kĩ ꞌbá ndrĩ ândrá, tãlâ Yésũ rî îjílí tã îjî sĩ. Ĩtí gólâ kĩ Yésũ drí rî, “Ní lôgõó úlı̣́ ãmbá õjílã nô ꞌbá yî drí rĩzó ánî ạ̃lı̣̃ âŋõlé ĩꞌdî sĩ lâ nõ kô yã?” 61 Lé ĩtí rî, Yésũ rî íyîngá gbõ tı̣́tı̣́ ró úlı̣́ îjílí ꞌdĩ drı̣̃ lâ lôgõ ãkó.

Drı̣̃-ꞌbá drı̣̃-ꞌbá Yúdạ̃ yí kâ ꞌdĩ ꞌbá yí kâ ꞌdĩ drí Yésũ rî îjízó kpá óꞌdí tã îjî sĩ kĩ nĩ rî, “Ní ı̣̂sũ áníkâ bê rî, nî ꞌdíyî pã ꞌbá âjólé ûrú lésĩ rî ĩꞌdî, gõꞌdá kpá Ôvârí gólâ tãndĩ ãkĩ rî mvá lâ ꞌî yã?” 62 Nĩngá sĩ, Yésũ drí tã-drı̣̃ lôgõzó kĩ, “Pạ̃tı̣́ı̣̃, mâ fí ĩꞌdî gólâ ní drí tã lâ âtálé ꞌdĩ. Gõꞌdá nĩ âꞌdô mâ gólâ Ôvârí drí âjólé ûrú lésĩ nô ndrẽꞌá kậyı̣̂ rî gógó ꞌdĩ sĩ, má õtírĩ rĩî Ôvârí mbârâkã ãkĩ rî drı̣́-ágó drı̣̃ lésĩ ró rî, nĩ âꞌdô kpá ámâ ndrẽꞌá âgõ-âgõ rî ꞌdĩ sĩ ãngó nõ ꞌá mbârâkã Ôvârí kâ bê.”

63 Nĩngá sĩ, drı̣̃-ꞌbá ạ́ngı̣́ ꞌdĩ drí ngãzó õmbã ró. Drílâ ítá íyíkâ sĩzó õmbã sĩ, gõꞌdá tã âtázó kĩ nĩ rî, “Îcá gõꞌdá kô õjílã ãzâ ꞌbá yî drí kpá ngãzó ĩyî úlı̣́ âtálé tı̣̂ gã ꞌbá ró. 64 Ãnî õjílã nô ꞌbá yî, nĩ ârî lãꞌdá gólâkâ Ôvârí rú nõ trá. Ãgô nõ lẽ íyî ꞌbãlé âꞌdólé Ôvârí kâtí, ꞌdĩî sú kô. Âꞌdô bê trá ĩtí rî, mã lẽé gõꞌdá tı̣̂ gã ꞌbá ãzâ kô. Tã ı̣̂sũ ãníkâ tã ꞌdî ꞌá rî íyíkâ ángô tí ró yã?” Gõꞌdá nĩngá sĩ, gólĩyî drí ngãzó ꞌdó tã kĩlí Yésũ rú kĩ nĩ rî, “Úfû gólâ vólé.”

65 Ĩtí rî, lómígówá ãzâ ꞌbá yî drí ngãzó rĩꞌá tũ lûwúlı̣́ gólâ rú. Drílĩyî gólâ rî lı̣̃fı̣́ ômbézó kpạ̃ạ́kũ ítá sĩ. Gõꞌdá gólĩyî drí rĩzó Yésũ rî ậdı̣̃lı̣́ drı̣́ mbãcĩkõ sĩ kı̣̃ kı̣̃. Gõꞌdá âgõzó ĩyî tã âtálé kĩ nĩ rî, “Ní kĩ yí ãꞌdô tã ậngũ ꞌbá ꞌî rî, ní âꞌdâ drẽ ngbãângbânõ ngãtá ãꞌdî dı̣̂ nî ãmâ lãfálé sĩ nĩ yã rî.” Gõꞌdá ĩtí rî, lómígówá ãzâ ꞌbá yî gólĩyî lãfálé ꞌásĩ drí gólâ rî trõzó cãlé rõô.

Tã Pétẽrõ drí tı̣̂ gãzó Yésũ rú sĩ rî

(Mãtáyõ 26.69-75; Lúkạ̃ 22.56-62; Yõwánĩ 18.15-18, 25-27)

66 Yésũ õtírĩ ꞌbãâ drẽ tã kĩ ꞌbá ândrá jó ꞌálâ rî, Pétẽrõ drí rĩzó íyíkâ ãkpã ạ̃ꞌdı̣́-drı̣̃ ꞌá ĩvĩ. Ízámvá ãlô gólâ âꞌdó ꞌbá rû ı̣̂ꞌbũ ꞌbá drı̣̃-ꞌbá ạ́ngı̣́ ꞌdĩ kâ rî ró drí ânĩzó ãnyî Pétẽrõ lạ̃gạ́tı̣́ ạ̃ꞌdı̣́-drı̣̃ ꞌá. 67 Gõꞌdá nĩngá sĩ, gólâ ndrê bê Pétẽrõ rĩꞌá lạ̃sı̣́ tı̣́ rî, drílâ ngãzó gólâ rî ndrẽlé trı̣́ı̣́. Nĩngá sĩ rî, drílâ tã âtázó kĩ nĩ rî, “Hé, nî ákĩ fí kpá Yésũ Nãzãrétã lé ꞌbá ró rî bê!”

68 Ĩtí rî, Pétẽrõ drí tı̣̂ gãzó dó. Gólâ kĩ nĩ rî, “Má nı̣̃ı̣́ tã áníkâ rĩꞌá âtálâ ꞌdĩ ꞌbá yî kôꞌdáwá. Má nı̣̃ı̣́ ãgô ꞌdĩ kô.” Gõꞌdá Pétẽrõ drí ngãzó nĩlí gõlé ạ́tı̣̃ ndõgõ kâ tı̣́ ꞌálâ ró. Kôrô ꞌạ̃ꞌú-lúgú drí cı̣́rı̣̃ ꞌbẽzó. 69 Gõꞌdá rû ı̣̂ꞌbũ ꞌbá ízámvá ró ꞌdĩ ndrê bê gólâ âdrérẽ ꞌá ạ́tı̣̃ ndõgõ kâ rî tı̣́ ꞌálâ rî, drílâ ngãzó tã âtálé kpá óꞌdí õjílã gólĩyî âꞌdó ꞌbá trá âdréꞌá ãnyî rî ꞌbá yî drí kĩ nĩ rî, “Má nı̣̃ trá, ãgô nõ rĩꞌá õjílã Yésũ kâ ĩꞌdî.” 70 Ĩtí rî, Pétẽrõ drí tı̣̂ gãzó kpá óꞌdí kĩ, “Âꞌdó mâ ĩꞌdî kô.”

Gõꞌdá ı̣̃tú-pá dã vósĩ rî, õjílã gólĩyî rĩ ꞌbá âdrélé ãnyî Pétẽrõ lạ̃gạ́tı̣́ rî ꞌbá yî drí ngãzó tã âtálé kĩ nĩ rî, “Pạ̃tı̣́ı̣̃, nî rĩꞌá ãlô õjílã Yésũ kâ rî ꞌbá yî ꞌásĩ, tãlâ ní ânĩ Gãlĩláyã lésĩ.”*

71 Gõꞌdá Pétẽrõ drí ngãzó íyî lâtrílí kĩ nĩ rî, “Õzõ má ãâdô õnjõ ꞌî rî, ngá ãzâ õꞌê mâ. Nĩ fû mâ tãkó kô. Má nı̣̃ı̣́ ãgô ãnî drí rĩꞌá tã lâ âtálé ꞌdĩ kô.” 72 Nĩngá sĩ, kôrô ꞌạ̃ꞌú-lúgú drí cı̣́rı̣̃ ꞌbẽzó ândâlâ rı̣̃ lâ ró. Nĩngá sĩ, úlı̣́ Yésũ kâ âtálé trá kĩꞌá nĩ rî, drẽ ãkpãkãꞌdã ꞌạ̃ꞌú-lúgú ꞌbé cı̣́rı̣̃ kô ândâlâ rı̣̃ rî, ní âꞌdô tı̣̂ gãꞌá kĩ nĩ rî, yí nı̣̃ı̣́ mâ kôꞌdáwá ândâlâ nâ rî drí kôrô âgázó Pétẽrõ drı̣̃ı̣̂. Ĩtí rî, kpạ̃ạ́fũ Pétẽrõ drí fũzó ãwó bê õnjí tẽtẽ ró ı̣̃lı̣́ndrı̣̂ bê cõrõ-cõrõ tã õnjí íyíkâ ꞌdĩ tãsĩ.

15

Tã kúmú Pĩlátõ drí tã Yésũ kâ kĩzó ányâ ró rî

(Mãtáyõ 27.1-2, 11-26; Lúkạ̃ 23.1-5, 13-25; Yõwánĩ 18.28–19.16)

1 Ãkpã cı̣̃ı̣́nó, gólĩyî tã kĩ ꞌbá ró rî yî ndrĩ drí rĩzó ĩyî tã ı̣̂ꞌbı̣̃lı̣́ ĩyî lãfálé ꞌásĩ Yésũ rú. Gólĩyî ĩꞌdî drı̣̃-ꞌbá ạ́ngı̣́ Yúdạ̃ yí kâ rî ꞌbá yî, gõꞌdá gólĩyî sı̣́sı̣́-lésĩ rî ꞌbá yî, lãꞌbí îmbá ꞌbá yí bê. Nĩngá sĩ, drílĩyî tã-drı̣̃ kĩzó Yésũ rî ômbélé drı̣̃lı̣́ âjílí kúmú Pĩlátõ* ândrá, Pĩlátõ õlẽ ró tã-drı̣̃ bê gólâ rî fũzó.

2 Gõꞌdá nĩngá sĩ, gólĩyî fílí bê kúmú Pĩlátõ drı̣̃ı̣̂ jó ꞌálâ tã Yésũ kâ ꞌdĩ ngĩlí drílâ rî, Pĩlátõ drí ngãzó Yésũ rî îjílí kĩ, “Nî ĩꞌdî kúmú ạ́ngı̣́ õjílã áníkâ Yúdạ̃ yí kâ rî kâ yã?” Nĩngá sĩ, Yésũ drí tã îjî kúmú kâ ꞌdĩ drı̣̃ lâ lôgõzó kĩ, “Âꞌbãꞌá fí õzõ ní drí âtálé ꞌdĩ tí.”

3 Nĩngá sĩ, drı̣̃-ꞌbá ạ́ngı̣́ Yúdạ̃ yí kâ ꞌdĩ ꞌbá yî drí ngãzó tã âꞌbãlé kpá óꞌdí Yésũ rú. Gólĩyî kĩ nĩ rî kúmú Pĩlátõ drí rî, Yésũ õꞌê tã õnjí trá dũû. 4 Gõꞌdá tãlâ úlı̣́ ꞌdĩ ꞌbá yî tãsĩ rî, Pĩlátõ drí ngãzó Yésũ rî îjílí kpá óꞌdí, “Ní âꞌdô tã nô drı̣̃ lâ lôgõꞌá trá yã? Ní ârî tã õnjí áníkâ ꞌẽlé dũû nõ tã lâ trá yã?” 5 Âꞌdô bê ĩtí rî, Yésũ lôgõó tã îjî ꞌdĩ drı̣̃ lâ kô kúmú Pĩlátõ drí ãlôwálâ. Ĩtí rî, Pĩlátõ rî tı̣̂ drí ậꞌdı̣́zó ndrú.*

6 Gõꞌdá lãꞌbí ãzâ kpá bê rĩꞌá kậyı̣̂ kãrámã lậvũ-lậvũ kôrô kâ nã ꞌá, ódrí õjílã ãlô înjízó vólé gạ̃nı̣́mạ̃ ꞌásĩ. Õjílã gólâ ódrí njĩlí înjílí rî, gólâ ĩꞌdî înjílí gạ̃nı̣́mạ̃ ꞌásĩ. 7 Ãgô ãzâ bê rĩꞌá gạ̃nı̣́mạ̃ ꞌá, rú lâ Bãrábã. Gólĩyî rĩꞌá õjílã ũrûkậ gã ꞌbá trá ĩyî kõrá ró rî ꞌbá yí bê. Bãrábã rî gógó fû õjílã ãzâ ꞌbá yî trá kậyı̣̂ gólâ drí tã sõzó õjílã ꞌá rû jãlé kõrá ró mı̣̃rı̣̃ Rómã kâ rú rî sĩ. 8 Tãlâ lãꞌbí ꞌdĩ tãsĩ rî, õjílã tı̣́lı̣́lı̣́ drí ânĩzó ĩyî kúmú Pĩlátõ ngálâ tã îjílí gólâ tı̣́ õjílã ãlô gạ̃nı̣́mạ̃ ꞌá rî înjî-înjî lâ vólé rî tãsĩ, õzõ gólâ drí rĩrĩ trá ꞌẽlâ ndrô vósĩ cé ı̣̃tú kãrámã rî ꞌdĩ kâ tú rî kâtí.

9 Nĩngá sĩ rî, kúmú Pĩlátõ drí ngãzó õjílã rî ꞌdĩ ꞌbá yî îjílí kĩ nĩ rî, “Nĩ lẽ má înjî kúmú ạ́ngı̣́ ãnî Yúdạ̃ yí kâ nõ ĩꞌdî vólé gạ̃nı̣́mạ̃ ꞌásĩ yã?”* 10 Pĩlátõ îjî tã ꞌdî ĩtí lâ ꞌdĩ ró, tãlâ gólâ nı̣̃ trá dódó kĩ nĩ rî, drı̣̃-ꞌbá Yúdạ̃ yí kâ ꞌdĩ ꞌbá yî ꞌê ĩyî Yésũ rî rũlı̣́ âjílí yí drí, tãlâ drı̣́-ãcê Yésũ kâ ꞌdĩ âgî-âgî gólĩyî lı̣̃fı̣́. 11 Gõꞌdá drı̣̃-ꞌbá rî ꞌdĩ ꞌbá yî lẽé ĩyî tã rî ꞌdĩ kô ãlôwálâ. Gõꞌdá gólĩyî rî ĩyíkâ trá zãâ tã sõlé õjílã tı̣́lı̣́lı̣́ ꞌdĩ ꞌbá yî ꞌá, ãꞌdô ró tã îjílí Bãrábã rî înjízó ĩꞌdî vólé gạ̃nı̣́mạ̃ ꞌásĩ Yésũ rî võ ꞌá.

12 Nĩngá sĩ, Pĩlátõ drí gólĩyî îjízó kĩ, “Nĩ lẽ má õꞌê ãꞌdô ĩꞌdî gólâ ódrí zı̣̃lı̣́ trá kúmú Yúdạ̃ yí kâ ró nõ drí yã?” 13 Ĩtí rî, õjílã tı̣́lı̣́lı̣́ ꞌdĩ ꞌbá yî drí ngãzó ângbálé kãwõ kĩ, “Íîpâ gólâ ngạ́rạ́ fê lậlı̣̂-lậlı̣̂ drı̣̃ı̣̂, tãlâ gólâ õdrã ró bê vólé.”

14 Nĩngá sĩ, kúmú Pĩlátõ drí gólĩyî îjízó kĩ, “Tãlâ ãꞌdô ꞌî má drí tã õnjí tẽtẽ ꞌdî ꞌẽzó yã? Gólâ ꞌê ãꞌdô ꞌî õnjí tẽtẽ ró yã?”* Gõꞌdá õjílã ꞌdî ꞌbá yî gã dó tã ârílí. Gõꞌdá gólĩyî ôtrê gbõ ạ̃tı̣́ ꞌálâ ûrû kĩ nĩ rî, “Íîpâ gólâ fê lậlı̣̂-lậlı̣̂ drı̣̃ı̣̂ õdrã ró vólé.”

15 Nĩngá sĩ, kúmú Pĩlátõ lẽ trá tã gólâ õjílã tı̣́lı̣́lı̣́ ꞌdĩ ꞌbá yî drí lẽlé rî ꞌẽlé gólĩyî drí. Tã rî ꞌdĩ tãsĩ, Pĩlátõ ní drí Bãrábã rî înjízó vólé gạ̃nı̣́mạ̃ ꞌásĩ, õzõ õjílã rî ꞌdĩ ꞌbá yî drí lẽlé rî kâtí. Nĩngá sĩ, gólâ drí ngãzó tã âtálé ạ̃jú ꞌbũ ꞌbá íyíkâ rî ꞌbá yî drí, ãꞌdô ró bê Yésũ rî cãzó ônjóróꞌbí sĩ ndîrí-ndîrí, gõꞌdá gólâ rî trõzó fẽlé õjílã gólĩyî ꞌẽ ꞌbá gólâ rî îpálé ngạ́rạ́ fê lậlı̣̂-lậlı̣̂ drı̣̃ı̣̂ rî ꞌbá yî drí.

Tã ạ̃jú ꞌbũ ꞌbá Pĩlátõ kâ drí ĩyî ꞌdásí ꞌẽzó Yésũ rú rî

(Mãtáyõ 27.27-31; Yõwánĩ 19.2-3)

16 Ĩtí rî, ạ̃jú ꞌbũ ꞌbá Pĩlátõ kâ ꞌdĩ ꞌbá yî drí Yésũ rî drı̣̃zó âjílí ạ̃ꞌdı̣́-drı̣̃ jó ạ́ngı̣́* kúmú ãmbá rî kâ rî ꞌálâ. Gõꞌdá gólĩyî câ bê tólâ rî, drílĩyî ạ̃jú ꞌbũ ꞌbá ãzâ ꞌbá yî ậzı̣́zó ndrĩ tũ. 17 Gõꞌdá nĩngá sĩ, gólĩyî drí ítá bı̣́ ạ̃kû kãâkâ dãdã lâ ró rî âtrõzó gõlé dîrî gbãâ Yésũ rî ũwû ꞌásĩ. Nĩngá sĩ, gólĩyî gâ kpá púrũcı̣́ gárá pãlé õzõ ı̣́tı̣̃tı̣́ kâtí ạ́pạ̃ kúmú ạ́ngı̣́ kâ ró âsálé ãtrã Yésũ drı̣̃ı̣̂. Gólĩyî ꞌê tã ꞌdî ꞌbá yî ĩyíkâ ꞌdó, tãlâ Yésũ rî gógó õlêndrê ró kúmú ạ́ngı̣́ kâtí. 18 Vó lâ ꞌásĩ, ạ̃jú ꞌbũ ꞌbá ꞌdĩ ꞌbá yî drí ngãzó rĩꞌá ôtrélé Yésũ drı̣̃ı̣̂, gólâ rî gũꞌá ĩyî kĩ, “Mã ꞌê nî-bê-yã ní drí kúmú ạ́ngı̣́ õrĩ Yúdạ̃ yí kâ rî kâ.” 19 Gólĩyî tı̣̃ ꞌãꞌî kpá Yésũ ândrá ândálé ândálé õzõ gólâ rî ı̣̂njı̣̃rı̣̃ kâtí. Nĩngá sĩ rî, drílĩyî Yésũ rî drı̣̃ cãzó pı̣̃drı̣́gú sĩ kpõwẽ-kpõwẽ ândálé ândálé, gõꞌdá rĩzó tũ lûwúlı̣́ lı̣̃fı̣́ lâ ꞌásĩ ândálé ândálé. ꞌDĩî ꞌbá yî ndrĩ ꞌdó ꞌdásí ꞌẽꞌẽ ꞌî Yésũ rú. 20 Gõꞌdá ꞌdásí ꞌẽꞌẽ ꞌdî îcâ gólĩyî bê trá rî, gólĩyî drí ítá kãâkâ drílĩyî gõlé trá rúꞌbạ́ lâ ꞌá rî înjízó gõzó ítá gólâkâ rî âtrõlé ĩꞌdî âsõlé rúꞌbạ́ lâ ꞌá óꞌdí. Drílĩyî gólâ rî drı̣̃zó âjílí võ ꞌẽzó gólâ rî îpálé fê lậlı̣̂-lậlı̣̂ drı̣̃ı̣̂ rî ꞌálâ.

Tã Yésũ rî îpázó fê lậlı̣̂-lậlı̣̂ drı̣̃ı̣̂ drãlé rî

(Mãtáyõ 27.32-44; Lúkạ̃ 23.26-43; Yõwánĩ 19.17-27)

21 Yésũ trá rĩꞌá fê lậlı̣̂-lậlı̣̂ njı̣̃ꞌá nĩzó ĩꞌdí bê lâ võ õjílã îpâ kâ rî ꞌálâ. Gõꞌdá pávó ꞌá rî, Yésũ rî fãfã drí rû ndẽzó. Gõꞌdá îcá kô drílâ rĩzó zãâ fê lậlı̣̂-lậlı̣̂ íyíkâ ꞌdĩ njı̣̃lı̣́. Tólâ ãgô ãzâ bê Kĩrénẽ lé ꞌbá ꞌî pávó tı̣̂ ꞌá, rú lâ Sĩmónã.* Sĩmónã rî nĩꞌá Yẽrõsãlémã ꞌálâ ꞌbạ̃drı̣̃ mvá íyíkâ rî lésĩ. Gõꞌdá ạ̃jú ꞌbũ ꞌbá ꞌdĩ ꞌbá yî ûsû gólâ bê pávó ꞌá rî, drílĩyî gólâ rî ꞌbãzó mbârâkã sĩ fê lậlı̣̂-lậlı̣̂ Yésũ drí îcálé njı̣̃lâ kô ꞌdĩ njı̣̃lı̣́ Yésũ bê. 22 Ĩtí rî, drílĩyî Yésũ rî âjízó võ zı̣̃lı̣́ Gõlõgótã rî ꞌálâ. Gõlõgótã ꞌdĩ ĩtõ lâ kĩ, võ ãvõ drı̣̃ fã kâ.* 23 Võ rî ꞌdĩ ꞌá tólâ rî, ạ̃jú ꞌbũ ꞌbá ꞌdĩ ꞌbá yî drí ngãzó rĩlí õdrá ônjálé trá ãlókõ bê rî âtrõlé rĩꞌá fẽlâ Yésũ drí mvũlı̣́, ãꞌdô ró ngá lâzê-lâzê gólâ rú ꞌdĩ sı̣́ lâ ậꞌdı̣́lı̣́. Gõꞌdá Yésũ gã íyîngá dó mvũlâ.

24 Nĩngá sĩ, ạ̃jú ꞌbũ ꞌbá ꞌdĩ ꞌbá yî drí ngãzó ítá Yésũ kâ ângílí vólé, gõꞌdá gólâ rî trõzó îpálé ngạ́rạ́ fê lậlı̣̂-lậlı̣̂ drı̣̃ı̣̂, gõzó ítá gólâkâ âtrõlé lãfálâ cãlé ĩyî võ ꞌásĩ, gõꞌdá ãzâ tãndí rî âtrõzó vũlı̣́ gõmárĩ sĩ, tãlâ gólĩyî lẽ ndrẽlâ ngãtá ítá rî ꞌdĩ â ꞌdẽꞌá ãꞌdî drí yã rî. 25 Ị̃tú-pá gólĩyî drí Yésũ rî îpázó rî trá rĩꞌá njı̣̂-drı̣̃-lâ-sû cı̣̃ı̣́nó. 26 Nĩngá sĩ, tã âꞌbãlé Yésũ rú rî îgĩzó ngá tã âꞌdâ kâ drı̣̃ı̣̂ trõlé îpálé gá fê lậlı̣̂-lậlı̣̂ ꞌdĩ drı̣̃ı̣̂ Yésũ rî drı̣̃lı̣́ ꞌá. Tã âꞌbã îgĩlí Yésũ rú ꞌdĩ rĩꞌá nõtí,

NÕÔ RĨꞌÁ KÚMÚ Ạ́NGỊ́ YÚDẠ̃ YÍ KÂ RÎ ĨꞌDÎ.

27 Ị̃tú gólâ Yésũ rî îpázó ꞌdĩ tú rî, íîpâ ngá ôpá ꞌbá ãzâ ꞌbá yî kpá zãlô rı̣̃ gólâ rî gãrã drı̣̃ ꞌá fê lậlı̣̂-lậlı̣̂ drı̣̃ı̣̂. Ngá ôpá ꞌbá ãzâ ãlô rî íîpâ íyíkâ gõlé Yésũ rî drı̣́-ágó drı̣̃ lésĩ, gõꞌdá gólâ ãzâ rî íyíkâ gõlé drı̣́-lı̣̃jı̣́ lâ lésĩ ró.

28 (Tã ngá ôpá ꞌbá gólĩyî îpálé Yésũ rî gãrã drı̣̃ ꞌá ꞌdĩ ꞌbá yí kâ âꞌdâ tã gólâ îgĩlí trá búkũ Ôvârí kâ ꞌá kĩꞌá nĩ rî,

“Úûsû gólâ trá tã õnjí ꞌbá ró, ĩꞌdî gõzó gólâ rî fũlı̣́ tã õnjí ꞌbá ãzí bê.”)*

Ĩsáyã 53.12

29 Õjílã gólĩyî rĩ ꞌbá lậvũlı̣́ rî ꞌbá yî drí rĩzó Yésũ rî lôꞌdálé gõzó ĩyî drı̣̃ îyálé. Nĩngá sĩ, drílĩyî tã âtázó kĩ nĩ rî, “Ní kĩ nĩ rî, yí âꞌdô îcáꞌá cú jó ạ́ngı̣́ Ôvârí kâ ûfúlı̣́ gõꞌdá kpá bẽzó lâ jó óꞌdí ró cé kậyı̣̂ nâ sĩ. 30 Bê trá ĩtí rî, õzõ ní ãꞌdô cú mbârâkã bê rî, ꞌdõvó ní pâ drẽ nî ngbãângbânõ kậyı̣̂ nõ sĩ fê lậlı̣̂-lậlı̣̂ ꞌdĩ drı̣̃ı̣̂ sĩ.”

31 Kpá té õzõ sı̣́sı̣́ nã ꞌbá yí kâtí, drı̣̃-ꞌbá ạ́ngı̣́ Yúdạ̃ yí kâ rî ꞌbá yî ndrĩ ꞌdó lãꞌbí îmbá ꞌbá ãzâ ꞌbá yí bê drí ngãzó ĩyî rĩlí Yésũ rî gũlı̣́ rõô ĩyî lãfálé ꞌásĩ kĩ nĩ rî, “Gólâ îcâ íyíkâ cé õjílã ãzâ ꞌbá yî pãlé ĩꞌdî, gõꞌdá gólâ îcá íyíkâ kô íyî nyãányâ pãlé õdrã ꞌásĩ. 32 Gólâ kĩ, yí ãꞌdô ꞌdíyî pã ꞌbá ꞌî gõꞌdá kpá kúmú ạ́ngı̣́ ãmâ õjílã Ĩsĩrãꞌélẽ yí kâ ĩꞌdî rî, ꞌdõvó gólâ ãârî vũdrı̣́ fê lậlı̣̂-lậlı̣̂ drı̣̃ı̣̂ sĩ ngbãângbânõ, tãlâ mã ndrê ró drẽ gólâ rî mbârâkã, gõꞌdá mã lẽ ró tã gólâ ꞌá.” Gõꞌdá ngá ôpá ꞌbá gólĩyî rı̣̃ Yésũ bê fê lậlı̣̂-lậlı̣̂ drı̣̃ı̣̂ rî ꞌbá yî gû ĩyî kpá gólâ.

Tã Yésũ drí drãzó rî

(Mãtáyõ 27.45-56; Lúkạ̃ 23.44-49; Yõwánĩ 19.28-30)

33 Ị̃tú-pá mûdrı̣́-drı̣̃-lâ-ngâ-rı̣̃ sĩ, ı̣̃tú gạ̃gạ̃lı̣́gạ̃ sĩ ı̣́nı̣́rı̣́kúwạ́ drí ꞌbạ̃drı̣̃ lîmózó ndrĩ gúndrı̣̃ tã lârâkô ró. Ị́nı̣́rı̣́kúwạ́ ꞌdĩ lîmô ꞌbạ̃drı̣̃ njãlé bũúũ ı̣̃tú-pá nâ ꞌá. 34 Gõꞌdá ı̣̃tú-pá nâ ꞌdĩ ꞌá rî, Yésũ drí ngãzó trẽlé ûrû Ãrãmáyã tı̣̂ sĩ kĩ nĩ rî, Ẽlóyĩ, Ẽlóyĩ, lámã sãbãkãtánĩ? Ĩtõ lâ kĩ, “Ôvârí ámákâ, Ôvârí ámákâ, ní âyê mâ ãꞌdô tãsĩ yã?” 35 Gõꞌdá nĩngá sĩ, õjílã ũrûkậ ꞌbá yî rĩ ꞌbá âdrélé ĩyî ãnyî rî ꞌbá yî ârílí bê ĩyî úlı̣́ Yésũ kâ ꞌdĩ rî, gólĩyî nı̣̃ı̣́ tã ífí lâ kô, gõꞌdá drílĩyî ngãzó tã âtálé kĩ, “Hé! Nĩ ârî drẽ úlı̣́ gólâkâ ꞌdĩ. Gólâ rĩꞌá tã ậngũ ꞌbá Ẽlíyã rî zı̣̃ꞌá ânĩlí íyî pãlé.” 36 Vó lâ sĩ, ãgô ãzâ drí ngãzó rãlé nĩꞌá ngá ãzâ õzõ cõfó kâtí rî âtrõlé. Drílâ trõzó lâ sõlé õdrá ạ̃ꞌdı̣́ ꞌá gõzó sõlâ fê mvá sı̣́lı̣́, gõꞌdá îngázó lâ îjõlé Yésũ drí ndrõlé.* Nĩngá sĩ, drílâ tã âtázó õjílã ãzâ ꞌbá yî drí kĩ nĩ rî, “Nĩ rî drẽ njũrũ ngbãângbânõ ndrẽlâ ngãtá Ẽlíyã âꞌdô âcáꞌá fí trá gólâ rî pãlé yã rî.”

37 Ĩtí, Yésũ drí kpá ngãzó trẽlé ûrû óꞌdí gõꞌdá lôvó-lôvó âyézó.

38 Gõꞌdá Yésũ drã bê rî, ítá bı̣́ ꞌbãlé jó mvá* tı̣́ jó ạ́ngı̣́ Ôvârí kâ ꞌá rî drí ngãzó sĩlí ãkpẽrẽ ûrú lésĩ bũúũ vũdrı̣́.

39 Nĩngá sĩ, drı̣̃-ꞌbá ạ̃jú ꞌbũ ꞌbá kâ gólâ âdré ꞌbá Yésũ ândrá rî ârílí bê Yésũ rî trẽtrẽ gõꞌdá ndrélé bê lạ́tı̣̂ Yésũ drí drãzó ꞌdĩ rî, drílâ gõzó tã âtálé kĩ, “Pạ̃tı̣́ı̣̃! Ãgô nõ rĩꞌá Ôvârí rî mvá ꞌî.”

40 Gõꞌdá nĩngá sĩ, õkó ũrûkậ ꞌbá yî Yésũ rî lẽ ꞌbá trá rî ĩyíkâ gĩâ âdréꞌá ĩyî nãtí Yésũ rú sĩ rĩꞌá ĩyî gólâ rî ndrẽꞌá drãrẽ ꞌá. Gólĩyî lãfálé ꞌá rî, rĩꞌá Mãríyã Mãgãdálã, Sãlómẽ, gõꞌdá kpá Mãríyã Yãkóbã gólâ dãwá ró rî ândrê yî Jósẽ bê. 41 Gãlĩláyã ꞌálâ rî, õkó nâ ꞌdĩ ꞌbá yî lôbẽ ĩyî Yésũ rî vó trá, gólĩyî fẽ ngá nyãnyã trá tólâ Yésũ yî drí lãjóꞌbá íyíkâ ꞌdĩ ꞌbá yí bê. Gõꞌdá õkó ãmbá dũû gólĩyî ânĩ ꞌbá trá Yésũ bê Yẽrõsãlémã lésĩ rî, kpá ꞌdó bê ndrĩ rĩꞌá ĩyî tólâ õkó nâ ꞌdĩ ꞌbá yí bê.

Tã ódrí Yésũ rî ãvõ ꞌbãzó ũgı̣́ ꞌá rî

(Mãtáyõ 27.57-61; Lúkạ̃ 23.50-56; Yõwánĩ 19.38-42)

42-43 Yésũ drã té ı̣̃tú gólâ õjílã drí rĩzó ĩyî êdélé kậyı̣̂ gólâ lôvô-lôvô kâ rî tãsĩ rî ꞌá. Kậyı̣̂ rî ꞌdĩ ĩꞌdî sı̣́sı̣́ Sạ́bı̣̃ drí sĩ. Tólâ ãgô ãzâ bê rĩꞌá rú lâ Yõsépã Ãrãmãtáyã lésĩ. Gólâ ãgô ı̣̂njı̣̃-ı̣̂njı̣̃ ꞌî gólĩyî drı̣̃-ꞌbá Yúdạ̃ yí kâ rî ꞌbá yî lãfálé ꞌásĩ. Gólâ rî trá tã lẽꞌá Yésũ ꞌá gõꞌdá gólâ rî âgõ-âgõ ãngó nõ ꞌá rî tẽlé. Gõꞌdá lạ̃njạ́túlı̣́ âcâ bê rî, drílâ ngãzó íyî fĩî zãlé ngãzó nĩlí kúmú Pĩlátõ ngálâ Yésũ rî ãvõ tãsĩ, tãlâ yí õlậpı̣̂ ró bê drẽ ãkpãkãꞌdã kậyı̣̂ lôvô-lôvô kâ rî âcá drẽ kô. 44 Gõꞌdá úlı̣́ kĩzó nĩ Yésũ õdrã trá rî drí ẽꞌdẽ dãzó Pĩlátõ rú. Nĩngá sĩ, drílâ drı̣̃-ꞌbá ạ̃jú ꞌbũ ꞌbá kâ ậzı̣́zó ãlô yí ngálâ îjílí ngãtá fí tã pạ̃tı̣́ı̣̃ ꞌî kĩzó nĩ rî, Yésũ õdrã trá yã rî. 45 Gõꞌdá gólâ ârílí bê kĩ, pạ̃tı̣́ı̣̃ Yésũ drã trá rî, drílâ tã-drı̣̃ lẽzó Yõsépã yî drí Yésũ rî ãvõ trõlé nĩꞌá ꞌbãlâ. 46 Ĩtí rî, Yõsépã yî drí ítá tãndí mvẽêmvê âtrõzó, gõzó Yésũ rî ãvõ âtrõlé fê lậlı̣̂-lậlı̣̂ drı̣̃ı̣̂ sĩ, gõꞌdá ítá ꞌdĩ âtrõzó Yésũ rî ãvõ gõzó ĩꞌdî sĩ lâ ngóló-ngóló. Nĩngá sĩ, trõzó lâ ꞌbãlé ũgı̣́ gólâkâ drílâ ꞌdı̣̃lı̣́ ꞌdı̣̃ꞌdı̣̃ únı̣́ ꞌá rî ꞌá. Vó lâ sĩ, drílâ kúnı̣́ úngû ạ́ngı̣́ lîlízó ndũû ũgı̣́ ꞌdĩ tı̣́. 47 ꞌDĩî Mãríyã Mãgãdálã yî Mãríyã gólâ Jósẽ rî ândrê ró rî bê, drílĩyî ngãzó ꞌdẽlé ĩyî Yõsépã yî vó nĩꞌá võ gólâ Yésũ rî ãvõ ꞌbãzó rî ndrẽlé.

16

Tã Yésũ drí lîdrízó õdrã ꞌásĩ rî

(Mãtáyõ 28.1-8; Lúkạ̃ 24.1-12; Yõwánĩ 20.1-10)

1 Gõꞌdá kậyı̣̂ lôvô-lôvô kâ ndẽ rû bê ı̣̃tú-pá njı̣̂-kázíyá sĩ lạ̃njạ́túlı̣́ bê rî, Mãríyã Yãkóbã rî ândrê, gõꞌdá Mãríyã Mãgãdálã lésĩ rî, Sãlómẽ yí bê drí ngãzó ĩyî nĩlí ãlókõ dõ ró gólĩyî drí gĩlí trá rî âtrõlé ânĩzó ĩꞌdí bê lâ lóꞌdé drı̣̃ ꞌálâ ı̣̂nı̣́lı̣́ Yésũ rî ãvõ rú. 2 Kậyı̣̂ ãlô kậyı̣̂ lôvô-lôvô kâ vósĩ rî,* drílĩyî ngãzó nĩlí ĩyî ãkpãkãꞌdã ꞌbõlõwá ãwó sĩ. Gõꞌdá ı̣̃tú drí âfõrẽ ꞌá rî, drílĩyî cãzó lóꞌdé drı̣̃ ꞌálâ. 3 Drẽ gólĩyî ãkpãkãꞌdã lạ́tı̣̂ ꞌá rî, gólĩyî îjî tã trá ĩyî võ ꞌásĩ kĩ, “Ãꞌdî âꞌdô kó kúnı̣́ úngû ạ́ngı̣́ ũgı̣́ tı̣́ ꞌdĩ jãꞌá vólé ãmâ drí nĩ yã?” 4 Gõꞌdá gólĩyî îngâ bê drı̣̃ võ ndrẽlé ạ̃tı̣́ ꞌálâ rî, drílĩyî ngá ndrẽzó, kúnı̣́ úngû ạ́ngı̣́ ũgı̣́ tı̣́ rî ójâ trá vólé. 5 Ĩtí, drílĩyî ngãzó fĩlí cú ũgı̣́ ꞌálâ. Gõꞌdá ũgı̣́ ꞌá tólâ rî, gólĩyî drí ãgô ãnjî ãzâ ndrẽzó ítá mvẽêmvê ãcê kpírí-kpírí rî bê yí rú. Ãgô ãnjî rî ꞌdĩ rî gõlé drı̣́-ágó lésĩ ró. Gõꞌdá õkó nâ ꞌdĩ ꞌbá yî ndrê bê gólâ ĩtí rî, tı̣̂ lâ yî drí ậꞌdı̣́zó ũrı̣̃ drí tã lârâkô ꞌdĩ drí sĩ.

6 Nĩngá sĩ, ãgô rî ꞌdĩ drí ngãzó tã âtálé gólĩyî drí kĩ, “Nĩ ꞌê ũrı̣̃ kô. Nĩ lôndã ꞌdî Yésũ Nãzãrétã lésĩ rî ĩꞌdî. Gólâ ĩꞌdî fũlı̣́ fê lậlı̣̂-lậlı̣̂ drı̣̃ı̣̂ rî. Nĩ ndrê võ gólâ rî ãvõ lâlãzó rî. Nĩ ndrê, ngbãângbânõ gólâ gõꞌdá trá nĩngá yûꞌdạ́wạ́. Gólâ bê rĩꞌá lédrẽ-lédrẽ ró. Gólâ lîdrî trá õdrã ꞌásĩ. 7 Nĩ ngâ nĩlí tã ꞌdî pẽlé Pétẽrõ drí lãjóꞌbá ãzí lâ yí bê. Nĩ pẽ gólĩyî drí kĩ nĩ rî, Yésũ trá rĩꞌá nĩꞌá Gãlĩláyã ꞌálâ gólĩyî ândrá ꞌálâ. Gólĩyî âꞌdô gólâ rî ndrẽꞌá tólâ, õzõ drílâ âtálé trá gólĩyî drí sı̣́sı̣́ rî tí.”

8 Ĩtí, õkó ꞌdĩ ꞌbá yî drí ngãzó lóꞌdé drı̣̃ âyélé rãzó, tãlâ tı̣̂ lâ yî ậꞌdı̣̂ trá ậꞌdı̣̂, gõꞌdá gólĩyî trá ndrĩ ũrı̣̃ ró kpá lẽlẽ ró. Gólĩyî njı̣̃ı̣́ tı̣̂ kô õjílã ãzãkã drí pávó ꞌá, tãlâ gólĩyî trá ũrı̣̃ ró rõô.

Tã ạ̃lı̣́pı̣̂ búkũ nô ndẽzó rî*

9 Gõꞌdá Yésũ lîdrî bê õdrã ꞌásĩ Gímã sĩ ãkpãkãꞌdã cı̣̃ı̣́nó rî, drílâ íyî âꞌdázó sı̣́sı̣́ Mãríyã Mãgãdálã drí. Mãríyã ꞌdĩ gólâ Yésũ drí líndrí õnjí njı̣̂-drı̣̃-lâ-rı̣̃ lâdrózó trá vólé ꞌálâ sĩ rî ĩꞌdî. 10 Nĩngá sĩ, Mãríyã Mãgãdálã drí ngãzó nĩlí tã ꞌdî ngĩlí õjílã gólĩyî âꞌdó ꞌbá Yésũ bê rî yî drí. Gólĩyî trá ĩzã ꞌẽꞌá, gõꞌdá kpá ãwó ró rõô. 11 Gõꞌdá Mãríyã Mãgãdálã drí tã âtázó õjílã ꞌdî ꞌbá yî drí kĩ nĩ rî, yí õndrê Yésũ trá, gólâ lîdrî trá. Gólĩyî gã dó úlı̣́ Mãríyã drí âtálé ꞌdĩ ârílí.

12 ꞌDĩî vósĩ, Yésũ drí kpá íyî âꞌdázó lârâkô ngĩî ãzâ sĩ tã ârí ꞌbá rı̣̃ rî ꞌbá yî drí, drílĩyî rû ûsúrı̣̃ lạ́tı̣̂ ꞌá nĩrĩ ꞌá ꞌbạ̃drı̣̃ mvá ãzâ rî ꞌálâ. 13 Nĩngá sĩ, tã ârí ꞌbá rı̣̃ ꞌdî ꞌbá yî drí ngãzó gõlé Yẽrõsãlémã ꞌálâ nĩꞌá kpá tã lâ pẽlé tã ârí ꞌbá ạ̃mbúkũ ꞌdî ꞌbá yî drí.* Gõꞌdá tã ârí ꞌbá ạ̃mbúkũ ꞌdî ꞌbá yî lẽé ĩyî tã kpá kô úlı̣́ tã ârí ꞌbá rı̣̃ ꞌdî ꞌbá yî drí pẽlé ꞌdĩ ꞌá.

14 ꞌDĩî vósĩ, Yésũ drí íyî âꞌdázó lãjóꞌbá íyíkâ mûdrı̣́-drı̣̃-lâ-ngâ-ãlô rî ꞌbá yî drí gólĩyî drí rĩrĩ ngá nyãlé rî ꞌá. Yésũ drí tã lôgõzó gólĩyî drı̣̃ı̣̂ tã õnjí gólĩyíkâ tãsĩ, tãlâ gólĩyî cú ĩtí tã lẽlẽ ãkó. Gólĩyî gã trá dó úlı̣́ õjílã Yésũ rî ndrẽ ꞌbá trá rî ꞌbá yí kâ ârílí Yésũ rî gógó lîdrî-lîdrî lâ õdrã ꞌásĩ rî tãsĩ.

15 Gõꞌdá nĩngá sĩ, Yésũ drí tã âtázó gólĩyî drí kĩ, “Nĩ ngâ lậꞌbúlı̣́ ꞌbạ̃drı̣̃ ꞌásĩ ndrĩ tã âtî-âtî tãndí Ôvârí kâ ngĩlí õjílã drí ndrĩ kậkậrậ. 16 Áâꞌdô õjílã gólĩyî tã lẽ ꞌbá trá tã âtî-âtî tãndí Ôvârí kâ ꞌá gõꞌdá kpá lũmvû bãbãtízĩ kâ dãzó trá drı̣̃ lâ ĩyî rî pãꞌá. Gólĩyî gã ꞌbá ĩyíkâ dó rî, áâꞌdô tã-vó gólĩyíkâ kĩꞌá õnjí ró. 17 Gólĩyî tã lẽ ꞌbá trá rî ꞌbá yî âꞌdô ĩyî tã lârâkô nõ ꞌbá yî ꞌẽꞌá ĩꞌdî. Gólĩyî âꞌdô líndrí õnjí lôfõꞌá vólé õjílã ꞌásĩ ámâ rú zı̣̃zı̣̃ sĩ. Gólĩyî âꞌdô tı̣̂ drílĩyî âtálé kôꞌdáwá rî âtáꞌá. 18 Gólĩyî âꞌdô ı̣̃nı̣̃ rũꞌá drı̣́ sĩ, ngãtá õzõ gólĩyî ũmvû ạ̃lı̣́ trá rî, gólĩyî drãá kô. Gólĩyî âꞌdô drı̣́ ꞌbãꞌá ngá lãzé ꞌbá drı̣̃ı̣̂, tãlâ õngâ ró ĩyî bê ngá lãzé ꞌásĩ âꞌdólé rúꞌbạ́ ạ̃ꞌdı̣́ sĩ.”

19 Nĩngá sĩ, Yésũ âtâ bê úlı̣́ ndẽlé lãjóꞌbá íyíkâ drí rî, ódrí gólâ rî trõzó ꞌbũû ꞌálâ rĩlí drı̣́-ágó Ôvârí kâ drı̣̃ı̣̂, ãngó rũlı̣́ Ôvârí bê. 20 Nĩngá sĩ, tã ârí ꞌbá ꞌdĩ ꞌbá yî drí ngãzó nĩlí tã âtî-âtî tãndí Ôvârí kâ ngĩ bê õjílã drí võ ꞌásĩ ndrĩ. Gõꞌdá Yésũ drí gólĩyî pãzó tã âꞌdálé õjílã drí kĩ, tã âtî-âtî gólĩyî drí âtálé ꞌdĩ rĩꞌá pạ̃tı̣́ı̣̃ tã lârâkô gólĩyî drí ꞌẽlé rî ꞌbá yî sĩ.

Íꞌdígówá nõ ạ̃dũkũ lâ ĩꞌdî nõ.

* 1:4 1.4 Lũmvû dãdã drı̣̃ ꞌá ꞌDĩî rĩꞌá tã âꞌdâ-âꞌdâ ró, ꞌdíyî jĩjĩ tã õnjí ꞌásĩ rî kâ ĩꞌdî.

* 1:32 1.32 Õjílã ânĩ trá ı̣̃tú drí fĩrĩ ꞌá, tãlâ kậyı̣̂ rãtáã kâ gólâ õjílã drí lôvózó ꞌá lâ ꞌdĩ ndẽ rû trá.

* 2:4 2.4 Jó-drı̣̃ ꞌdî trá rĩꞌá sãlãrã ĩtí.

* 2:14 2.14 Mãtáyõ rî rú ãzâ kpá Lạ́vı̣̃ ĩꞌdî.

* 2:16 2.16 Pạ̃rúsı̣̃ ꞌDĩî õjílã gólĩyî lãꞌbí ĩyíkâ ậtı̣̃ ꞌbá gạ́ kpãkã ãlô tã ꞌbãꞌbã Ôvârí kâ bê rî ĩꞌdî. ꞌDĩî rĩꞌá õjílã tã lãꞌbí ꞌdã ꞌbá ĩꞌdî.

* 2:19 2.19 Õdrógô ꞌDĩî Yésũ ĩꞌdî, gõꞌdá ũmú ꞌdĩ ꞌbá yî rĩꞌá ĩyî lãjóꞌbá Yésũ kâ rî ꞌbá yî ĩꞌdî. Lãꞌbí Yúdạ̃ yí kâ vó ró rî, órî ngá nyãlé õdrógô bê ꞌdó võ ãlô ꞌá.

* 2:23 2.23 ꞌDĩî Sạ́bı̣̃ sĩ, âꞌdó kô Gímã sĩ.

* 2:25-26 2.25-26 1 Sãmõwélẽ 21.3-6.

* 3:18 3.18 Bãtõlõméyõ rî rú ãzâ Nãtãnélẽ.

* 3:18 3.18 Tãdéyõ rî rú ãzâ Yúdạ̃, átá lâ rî rú Yãkóbã.

* 3:22 3.22 Õjílã õtírĩ tã âtá Sãtánã kúmú líndrí õnjí kâ rî ró rî tãsĩ, úzı̣̂ rú lâ Bẽlĩzãbábã.

* 4:29 4.29 Úlı̣́ mãnĩgõ ꞌdî tã ífí lâ kĩ, õjílã jâ rû âꞌdólé õjílã Ôvârí kâ ró cú ĩtí, mã nı̣̃ı̣́ pávó lâ dódó kô.

* 5:1 5.1 Gẽrãgésã Võ ꞌdî rú lâ ãzâ kpá Gẽrásã gõꞌdá Gãdárã.

* 5:25 5.25 Lãꞌbí Yúdạ̃ yí kâ vó ró rî, îcâ trá õkó ꞌdĩ drí rĩzó élê ngá lãzé ꞌdĩ tãsĩ.

* 6:15 6.15 Ẽlíyã Nĩ zı̣̃ 1 Kúmú kápĩtã 17.

* 7:1 7.1 Lãꞌbí îmbá ꞌbá ꞌDĩî kpá Pạ̃rúsı̣̃ yî lãfálé ꞌásĩ.

* 7:11 7.11 Kõrõbánĩ Tã ífí lâ kĩ, ngá fẽfẽ.

* 7:27 7.27 ꞌDĩyímvá nõ ꞌbá yî gólĩyî ꞌbạ̃súrú Yúdạ̃ yí kâ rî ĩꞌdî. Õjílã Yúdạ̃ yí kâ ndrê õjílã ãtrâ õzõ õké kâtí.

* 8:14-16 8.14-16 Ạ̃kú Tã ífí lâ kĩ, tã îmbâ-îmbâ ányâ Pạ̃rúsı̣̃ yí kâ rî ꞌbá yî ĩꞌdî.

* 8:23 8.23 Yésũ âsê ãgô ꞌdĩ vólé jạ̃rı̣́bạ̃ ꞌásĩ, tãlâ gólâ lẽ êdélâ kírî ró.

* 8:31 8.31 Áâꞌdô Yésũ rî fũꞌá kậyı̣̂ lôsĩ kâ njı̣̂ ꞌá, gõꞌdá gólâ âꞌdô lîdríꞌá õdrã ꞌásĩ gímã ꞌá. Õjílã Yúdạ̃ yí kâ lã ĩyî ı̣̃tú-ạ̃yı̣́ ĩꞌdî kậyı̣̂ ró.

* 9:11 9.11 Tã ı̣̂sũ gólĩyíkâ kĩ, îcá kô ꞌdíyî pã ꞌbá drí drãzó. Âcâ-âcâ Ẽlíyã kâ vósĩ, ꞌdíyî pã ꞌbá âꞌdô rĩꞌá ãngó nõ drı̣̃ı̣̂ mbârâkã sĩ kúmú ạ́ngı̣́ ró.

* 9:12-13 9.12-13 Ẽlíyã ꞌDĩî Yõwánĩ bãbãtízĩ ꞌbá ró rî ĩꞌdî.

* 9:42 9.42 Gólĩyî dãdãwá ró rî âꞌdó kô cé ꞌdĩyímvá ĩꞌdî, kpá gólĩyî tã lẽlẽ bê fínyáwá rî.

* 9:49 9.49 Lạ̃sı̣́ ꞌDĩî lâŋõ ꞌî, õzõ Yóbõ rî ꞌẽ ꞌbá rî kâtí. Nĩ zı̣̂ Yóbõ kápĩtã 1-2.

* 10:6 10.6 Tã Ómvó Ngá 1.27.

* 10:26 10.26 Gólĩyî îjî tã îjî ꞌdĩ, tãlâ tã ı̣̂sũ gólĩyíkâ ꞌá rî kĩ, ngá dũû ãꞌdô lãmbé õrẽ Ôvârí kâ õjílã drí rî ĩꞌdî. Ngá-tı̣̂ dũû ꞌbá âꞌdô trá õjílã tãndí ꞌî.

* 11:16-17 11.16-17 Yẽrẽmíyã 7.11.

* 12:13 12.13 Pạ̃rúsı̣̃ yî ậzı̣̂ õjílã Ẽródẽ kâ trá ꞌẽzó Yésũ rî mãndĩkã lôꞌbãlé tã îjî tã ômbê gĩgĩ kâ tãsĩ rî sĩ, tãlâ tã ı̣̂sũ gólĩyíkâ tã ômbê gĩgĩ kâ tãsĩ rî rĩꞌá ngĩíngî. Pạ̃rúsı̣̃ lẽé ĩyî tã õjílã ĩyíkâ Yúdạ̃ yí kâ rî drí ômbê gĩzó kúmú ạ́ngı̣́ Rómã kâ drí ꞌdĩ kô, gõꞌdá õjílã Ẽródẽ kâ rî ꞌbá yî lẽ nĩ.

* 12:26 12.26 Nĩ zı̣̂ Âfõ-âfõ kápĩtã 3.

* 14:1 14.1 Kãrámã lậvũ-lậvũ kôrô kâ ꞌDĩî kãrámã õjílã Yúdạ̃ yí kâ drí kậyı̣̂ gólĩyî ạ́ꞌbı̣́yạ́ yî drí âfõzó Mạ́sı̣̃rı̣̃ ꞌásĩ rî tã lâ ı̣̂sũzó rî. Gólĩyî ûfû kạ́bı̣̃lı̣́kı̣̃ ãrí lâ lôbẽlé gólĩyî drí ạ́tı̣̃ tı̣́ sĩ, ãꞌdô ró bê lãmbé ró mãlãyíkã drí ndrẽlé lậvũzó bê kôrô ạ́tı̣̃ tı̣́ sĩ tã lâ õzó mvá drı̣̃-káká gólĩyíkâ ágó ró rî ꞌbá yî ûfú kô.

* 14:3 14.3 Mãlãngĩ ꞌDĩî éêdê kúnı̣́ zı̣̃lı̣́ ãlãbãsétã rî ꞌásĩ.

* 14:8 14.8 Lãꞌbí Yúdạ̃ yí kâ vó ró, ı̣́ı̣̂nı̣̂ ãvõ dõ sĩ ãkpãkãꞌdã sı̣́sı̣́ lậpı̣́ ãkó lâ ꞌbú ꞌá.

* 14:27 14.27 Zẽkãríyã 13.7.

* 14:36 14.36 Ĩgã lâŋõ kâ ꞌDĩî rĩꞌá õdrã Yésũ kâ fê lậlı̣̂-lậlı̣̂ drı̣̃ı̣̂ rî ĩꞌdî gõꞌdá kpá lậnjı̣̃-lậnjı̣̃ tã õnjí õjílã kâ ndrĩ rî njı̣̃njı̣̃ lâ kâ ꞌî.

* 14:70 14.70 Gólĩyî ârî Pétẽrõ rî gbórókõ trá õzõ Gãlĩláyã lé ꞌbá kâtí.

* 15:1 15.1 Pĩlátõ Gólâ ĩꞌdî kúmú Rómã ꞌbá kâ rĩ ꞌbá ꞌbạ̃drı̣̃ Yũdạ́yạ̃ kâ drı̣̃lı̣́ rî. Drı̣̃-ꞌbá Yúdạ̃ yí kâ ꞌdĩ ꞌbá yî âjî Yésũ trá gólâ ngálâ, tãlâ rĩꞌá cé kúmú Rómã kâ rî ꞌbá yî ĩꞌdî tã-vó õjílã kâ kĩlí rĩꞌá fũlâ.

* 15:5 15.5 Pĩlátõ ı̣̂sũ tã kĩ, Yésũ âꞌdó kô tã õnjí tẽtẽ ꞌẽ ꞌbá ꞌî. Tã ꞌdî tãsĩ rî, Pĩlátõ rî tı̣̂ drí ậꞌdı̣́zó, tãlâ Yésũ âtá tã mbı̣̂mbı̣̂ íyî nyãányâ pãzó kô.

* 15:9 15.9 Pĩlátõ îjî tã ꞌdî ĩtí ꞌdĩ, tãlâ gólâ lẽ tíkó õjílã ꞌdî ꞌbá yî õlẽ ró ĩyî tã-drı̣̃ Yésũ rî înjízó ĩꞌdî gạ̃nı̣́mạ̃ ꞌásĩ.

* 15:14 15.14 Nĩ zı̣̂ úlı̣́ ạ̃mbúkũ Pĩlátõ kâ Lúkạ̃ 23.22 ꞌá.

* 15:16 15.16 Órî jó ạ́ngı̣́ rî ꞌdĩ zı̣̃lı̣́ Pãrẽtõríyã. Ĩtõ lâ kĩ, jó kúmú ạ́ngı̣́ kâ.

* 15:21 15.21 Sĩmónã rî ꞌdĩ Ãlẽkẽzándã rî átá ꞌî Rũfúsạ̃ bê.

* 15:22 15.22 Úzı̣̂ võ ꞌdî võ ãvõ drı̣̃ fã kâ, tãlâ úûfû tã õnjí ꞌbá trá dũû võ ꞌdî ꞌá.

* 15:28 15.28 Tã îgĩlí vérẽsĩ 28 ꞌá ꞌdĩ, tã îgĩ ꞌbá sı̣́sı̣́ rî ꞌbá yî îgĩí kô.

* 15:36 15.36 Õdrá ạ̃ꞌdı̣́ ꞌdĩ ófẽ Yésũ drí ꞌdĩ rî ạ̃ậꞌdı̣̂ ró lũmvû lôvó rĩ ꞌbá gólâ rî ꞌẽlé ꞌdĩ bê.

* 15:38 15.38 Jó mvá ꞌdĩ cé võ tíbê ãmbá ãlô drı̣̃-ꞌbá ạ́ngı̣́ Yúdạ̃ yí kâ rî ꞌbá yí kâ drí rĩzó fĩlí ꞌá lâ, nĩꞌá Ôvârí ngálâ rî ĩꞌdî. Ngbãângbânõ tı̣̂ lâ hûwậ tã lẽ ꞌbá ndrĩ drí fĩzó Ôvârí ândrá.

* 16:2 16.2 Kậyı̣̂ ãlô kậyı̣̂ lôvô-lôvô kâ vósĩ ꞌdî rĩꞌá kậyı̣̂ Gímã kâ ꞌî.

* 16:8 16.8 Tã îgĩ Márãkõ kâ ạ̃dũkũ lâ ró rî ꞌbá yî ậvı̣̃ trá. Ĩꞌdî tã îgĩ lôpé ꞌbá ãzâ ꞌbá yî îgĩ ĩyî tã gólâ vérẽsĩ 9-20 ꞌá ꞌdĩ nĩ.

* 16:13 16.13 Nĩ zı̣̂ íꞌdígówá Yésũ drí íyî âꞌdázó lãjóꞌbá rı̣̃ ꞌdî ꞌbá yî drí búkũ Lúkạ̃ kâ ꞌá kápĩtã 24.

Lúkạ̃

1

2

3

4

5

6

7

8

9

10

11

12

13

14

15

16

17

18

19

20

21

22

23

24

Tã âtî-âtî tãndí Yésũ rî tãsĩ Lúkạ̃ drí îgĩlí rî

Lúkạ̃

Tã ꞌẽꞌá zı̣̃lâ nı̣̃lı̣́ sı̣́sı̣́ rî

Nõô rĩꞌá búkũ drı̣̃-káká Lúkạ̃ drí îgĩlí rî ĩꞌdî. Gólâ îgĩ búkũ gólâ Tã ꞌẼꞌẽ kâ rî kpá nĩ. Lúkạ̃ rĩꞌá dõkõtórõ ꞌî, gólâ âꞌdó kô ꞌbạ̃súrú Yúdạ̃ yí kâ ꞌásĩ. Gólâ âꞌdô trá Póõlõ rî ậcı̣́ tõ ãzí ró Póõlõ õtírĩ nĩî ꞌbạ̃drı̣̃ ngĩî ãzâ ꞌbá yî ꞌásĩ rî. Búkũ rı̣̃ ꞌdî ꞌbá yî gólâ îgĩ trá õjílã ãmbá ãzâ rú bê Tĩyõfílẽ rî drí, tãlâ gólâ rî îmbálé gõꞌdá kpá tã lẽ ꞌbá ãzâ ꞌbá yî âꞌdó ꞌbá bê õjílã Yúdạ̃ yí kâ ró rî ꞌbá yí bê tã Yésũ rî tãsĩ rî sĩ.

Tã Lúkạ̃ drí îmbálé rî kĩ, Ôvârí lẽ õjílã ndrĩ, gõꞌdá Yésũ ꞌdíyî pã ꞌbá õjílã kâ ꞌî ndrĩ. Ĩꞌdî tã ꞌdî kâ rî tí rî, gólâ drí âꞌdózó íꞌdígówá gólâ õjílã gólâ õjílã ãzí drí lẽlé kô rî ꞌbá yî tãsĩ rî bê dũû, õzõ ĩzã ꞌbá rú bê Lázãrõ rî tí, ágámvá gólâ rĩ ꞌbá tã ꞌẽlé íyî átá drí tã rõrõ ãkó rî gõꞌdá lãfâ átá lâ drí fẽlé drílâ rî îzã ꞌbá ndrĩ rî, gõꞌdá kpá bélé-bélé ûꞌdú ꞌbá Zãkáyõ, õjílã tãndí Sãmárĩyã lé ꞌbá ró tã tãndí ꞌẽ ꞌbá íyî ạ̃jú-ꞌbá-ãzí drí rî, gõꞌdá kpá ãmbá ạ̃jú ꞌbũ ꞌbá Rómã kâ kâ, gõꞌdá kpá íꞌdígówá õkó ãzâ ꞌbá yî õjílã ãzí drí lẽlé kô rî yí kâ bê, gõꞌdá kpá tã ngá ôpá ꞌbá gólĩyî rı̣̃ îpálé Yésũ bê rî ꞌbá yí kâ bê.

Lúkạ̃ rî tã íyíkâ îgĩlí vó lâ ndrẽndrẽ bê dódó gõꞌdá tã ífí âꞌdó ꞌbá bê rî ꞌbá yî gólâ drí ꞌbãzó lâ sı̣́rú-sı̣́rú, tãlâ õꞌbã ró íꞌdígówá íyíkâ bê âꞌdólé pạ̃tı̣́ı̣̃. Íꞌdígówá ãmbá võ ãzâ ꞌbá yî, gólâ ûsû âꞌbãꞌá Mãríyã, Yésũ rî ândré tı̣́ sĩ. Gõꞌdá íîgĩí íꞌdígówá ꞌdĩ ꞌbá yî ãzâ ꞌbá yî kô búkũ ãzâ ꞌbá yî ꞌásĩ. Lúkạ̃ kĩ nĩ rî, Yésũ õꞌê rãtáã Ôvârí drí ândâlâ dũû, tã âꞌdálé ãmâ gólâ rî vó bẽ ꞌbá ró nõ ꞌbá yî drí, gõꞌdá gólâ âtâ tã kpá dũû Líndrí Tãndí Ôvârí kâ tãsĩ. Gólâ âꞌdâ tã kpá kĩ, ngá fẽfẽ ạ́ngı̣́ Ôvârí kâ ãmâ drí rî, rĩꞌá tã õnjí ãmákâ âyê-âyê lâ ĩꞌdî.

1

1-4 Ãgô ãmbá Tĩyõfílẽ, tã îgĩ-îgĩ nô ní drí õjílã ãzâ ꞌbá yî ãnî drí ꞌbãzó gólĩyí bê Kúmú Yésũ ꞌá rî yí bê. Má lẽ trá tã nô ífí lâ mbı̣̂mbı̣̂ lâ âtálé ãnî drí tã Yésũ kâ tãsĩ. Õjílã ãzâ ꞌbá yî rĩꞌá nı̣̃ ĩyî trá dódó, îgĩ ĩyî tã trá tã gólâkâ tãsĩ. Má nı̣̃ trá tã õjílã nã ꞌbá yî drí îgĩlí ꞌdĩ rĩꞌá tã pạ̃tı̣́-pạ̃tı̣̃ rû ꞌẽ ꞌbá trá rî ĩꞌdî. Õjílã nã ꞌbá yî ĩꞌdî rĩ ꞌbá ĩyî tã gólâkâ rî îcílí õjílã drí rî ĩꞌdî, mâ rî gógó má rî trá tã gólâkâ ꞌdĩ tı̣̂ lâ ŋãlé õjílã nã ꞌbá yí bê. Má drí kpá tã ꞌdî ndrẽ ꞌbá lâ ãzâ ꞌbá yî ûsúzó ãmâ drí rĩzó tã ꞌdî tı̣̂ lâ ŋãlé gólĩyí bê. Má ûjũ tã gólĩyî drí îgĩlí ꞌdĩ îgĩlí óꞌdí mãnísĩ tãndí ró, tãlâ nĩ lẽ ró tã lâ bê ndrĩ dódó. Tã má drí îgĩlí ãnî drí nõ îtõ rĩꞌá Yésũ rî tı̣̃tı̣̃ ꞌásĩ bũúũ âcálé gólâ rî gõgõ Ôvârí ngálâ ûrú ꞌálâ rî ꞌá.

Tã tã gólâ Yõwánĩ rî tı̣̃zó rî tãsĩ

5 Ndrô gólâ tíbê Yõwánĩ rî tı̣̃zó rî ꞌá rî, Ẽródẽ ĩꞌdî kúmú ró ꞌbạ̃drı̣̃ Yũdạ́yạ̃ kâ rî drı̣̃ı̣̂. Ndrô gólâ ꞌdĩ ꞌá rî, ãgô ãzâ rĩꞌá drı̣̃-ꞌbá lãꞌbí ꞌẽ kâ rî ró, rú lâ Zãkãríyã, õkó lâ rî rú íyíkâ Ẽlĩzãbétã. Gõꞌdá Ẽlĩzãbétã rî átá kpá drı̣̃-ꞌbá lãꞌbí ꞌẽ kâ ꞌî. 6 Zãkãríyã yî õkó lâ bê tã ꞌẽꞌẽ gólĩyíkâ rĩꞌá tãndí ró Ôvârí rî lı̣̃fı̣́ drı̣̃ ꞌá. Gólĩyî rô Ôvârí rî tı̣̂-võ trá, té õzõ Ôvârí drí lẽlé rî tí. 7 Gólĩyî cú ĩtí mvá ãkó, tãlâ Ẽlĩzãbétã rĩꞌá óndó ꞌî. Gólĩyî ꞌdó kpạ̃rạ̃tı̣́ ãrãkã ró.

8 Tã ꞌẽꞌẽ gólâ drı̣̃-ꞌbá lãꞌbí ꞌẽ kâ rî kâ ꞌdĩ, órî ꞌẽlâ Yẽrõsãlémã ꞌálâ jó ạ́ngı̣́ Ôvârí kâ nã ꞌá. Zãkãríyã yî drı̣̃-ꞌbá lãꞌbí ꞌẽ kâ ãzâ ꞌbá yí bê gólĩyî ꞌbạ̃súrú dãwá rî gógó Zãkãríyã kâ rî ꞌásĩ rî,* drílĩyî ânĩzó Yẽrõsãlémã ꞌálâ rĩlí ngá ạ̃jı̣́ bê tũrũ-tũrũ õzõ bạ̃húrũ kâtí rî zãlé Ôvârí drí ûrú ꞌálâ. Gólĩyî ꞌê ĩyî tã ꞌdî õrĩ Yúdạ̃ yí kâ drí ndrĩ. Kậyı̣̂ vósĩ cé lạ̃njạ́túlı̣́ bê, drı̣̃-ꞌbá lãꞌbí ꞌẽ kâ ãlô rî drí fĩzó jó ạ́ngı̣́ Ôvârí kâ ꞌdĩ ꞌálâ rĩlí ngá ạ̃jı̣́ bê rî zãlé Ôvârí drí ûrú ꞌálâ.

9 Kậyı̣̂ ãzâ sĩ, lạ̃njạ́túlı̣́ bê, Zãkãríyã rî ãzí-ãzí yî zĩ gólâ trá ꞌbãlé rĩꞌá ngá ạ̃jı̣́ bê rî zãlé jó ạ́ngı̣́ Ôvârí kâ nã ꞌá. Drílâ gõzó fĩlí jó ạ́ngı̣́ ꞌdĩ ꞌá cé élêwálâ. 10 Õjílã ãzâ ꞌbá yî bê dũû, rî ĩyíkâ ĩví ꞌálâ rãtáã ꞌẽlé.

11 Gólâ rî bê ngá ạ̃jı̣́ bê ꞌdĩ zãlé jó ạ́ngı̣́ ꞌdĩ ꞌálâ rî, mãlãyíkã lãjóꞌbá Ôvârí kâ drí âcázó. Mãlãyíkã ꞌdî rî âdrélé ãnyî võ ngá zãzó ꞌdĩ rú, drı̣́-ágó lésĩ ró. 12 Gõꞌdá gólâ ndrê mãlãyíkã ꞌdî bê rî, gólâ lârô trá, dạ̃kạ́rũ, lẽlẽ ró. 13 Gõꞌdá mãlãyíkã ꞌdî drí tã âtázó gólâ drí kĩ nĩ rî, “Ní ꞌê ũrı̣̃ kô. Má ânĩ ĩꞌdî tã nô âtálé ní drí nõ, rãtáã áníkâ rĩꞌá ꞌẽlé ı̣̃tú vósĩ cé rî, Ôvârí ârî trá. Ánî õkó Ẽlĩzãbétã âꞌdô rû ꞌbãꞌá ꞌâ bê. Drílâ mvá tı̣̃zó ágó ró. Ní âꞌdô rú lâ zı̣̃ꞌá Yõwánĩ. 14 Ánî lı̣̃fı̣́ âꞌdô wãꞌá tõwã mvá ꞌdĩ tãsĩ. Õjílã ndrĩ sı̣́ lâ ĩyî âꞌdô ârí gũꞌá tã ꞌẽꞌẽ tãndí mvá ꞌdĩ kâ rî tãsĩ. 15 Tã ífí lâ ĩꞌdî rĩꞌá nõtí, tãlâ Ôvârí zĩ gólâ trá rĩlí õjílã lı̣̃fı̣́ îcílí tã mbı̣̂mbı̣̂ sĩ. Ôvârí zĩ gólâ trá ꞌbãlé õjílã ífífí ró, tã ꞌẽꞌẽ gólâkâ âꞌdô ꞌbãꞌá ngĩî ãzí-ãzí lãfálé sĩ. Gólâ mvú õdrá kô. Líndrí Tãndí Ôvârí kâ âꞌdô rĩꞌá gólâ bê gólâ rî lôpélé gólâ rî pãꞌá tã íyíkâ ꞌẽlé ndrĩ tãndí ró. 16 Gólâ âꞌdô õjílã õrĩ Ĩsĩrãꞌélẽ kâ rî ꞌbá yí kâ drı̣̃ lâ yî âjáꞌá ꞌdẽlé Ôvârí vó. 17 Gólâ âꞌdô ꞌdẽꞌá sı̣́sı̣́ võ êdélé Ôvârí drí âꞌdézó gólâ vó. Gólâ âꞌdô tã âtî-âtî tãndí Ôvârí kâ pẽꞌá, drílâ õjílã âsézó ndrĩ ârílâ. Gólâ rî gógó âꞌdô ꞌbãꞌá kpá mbârâkã bê, õzõ tã ậngũ ꞌbá Ẽlíyã tíbê drã ꞌbá ạ̃kû ró rî tí. Gólâ âꞌdô tã pẽꞌá mvá rî átá yî drí mvá lâ yí bê gólĩyî ꞌbãlé âꞌdólé ãyĩkõ ró ꞌâ ạ̃ꞌdı̣́ sĩ. Gólâ âꞌdô tã pẽꞌá õjílã gólĩyî ârîmâkô ꞌbá drí, gõꞌdá drílĩyî ĩyî jãzó tã mbı̣̂ rî ı̣̂sũlı̣́ ĩꞌdî. Gólâ âꞌdô tã pẽꞌá õjílã drí ĩyî êdézó njãâ tã õnjí ãkó Ôvârí drí âcázó ûsúlâ ĩyî ndrĩ.”

18 Zãkãríyã drí tã âtázó mãlãyíkã ꞌdî drí, “Âꞌdô ꞌbãꞌá ángô tí ró yã? Mâ trá ãrãkã ró, ámâ õkó kpá trá ãrãkã ꞌî rî.” 19 Mãlãyíkã ꞌdî drí tã-drı̣̃ lôgõzó kĩ nĩ rî, “Mâ Gãbẽrélẽ ĩꞌdî. Mâ lãjóꞌbá Ôvârí kâ ĩꞌdî. Ôvârí âjô mâ tã tãndí nõ âtálé ní drí, gõꞌdá ní lẽé kô. 20 Tã ámâ âjózó ĩꞌdí bê lâ rî rĩꞌá tã pạ̃tı̣́ı̣̃ ꞌî, âꞌdô rû ꞌẽꞌá té õzõ má drí âtálé ꞌdĩ tí. Gõꞌdá ní lẽé tã má drí âtálé ꞌdĩ bê kô rî, ngbãângbânõ nĩlí sı̣́sı̣́ ꞌálâ Ôvârí âꞌdô ánî ꞌbãꞌá ũꞌdúꞌdû ró.”

21 Gõꞌdá õjílã gólĩyî ĩví ꞌálâ rî ꞌbá yî ĩyíkâ drẽ zãâ âdréꞌá jó ạ́ngı̣́ ꞌdĩ tı̣́lı̣́ Zãkãríyã rî tẽlé âfõlé rî, gólĩyî kĩ, “Zãkãríyã rî njãlé jó ꞌá nõ ãꞌdô ꞌẽꞌá yã?” 22 Gõꞌdá gólâ âfõ bê rî, âtá úlı̣́ gõꞌdá kó kô, tãlâ gólâ trá ũꞌdúꞌdû ró. Rî tã âtálé cé drı̣́ sĩ. Gõꞌdá õjílã ꞌdî ꞌbá yî âtâ ĩyî tã trá kĩ nĩ rî, “ꞌDĩî, gólâ ndrê tã lârâkô ãzâ ꞌbá yî trá jó ꞌá tólâ.”

23 Gõꞌdá ꞌdĩî rî vósĩ rî, kậyı̣̂ ꞌdĩ ꞌbá yî gólâ drí rĩzó ngá ꞌẽꞌẽ ꞌẽlé jó ạ́ngı̣́ Ôvârí kâ ꞌdĩ ꞌálâ rî ndẽ rû trá. Gólâ ngâ trá gõlé ꞌbã ꞌálâ té ꞌbạ̃drı̣̃ mvá íyíkâ rî ꞌálâ. 24 Gõꞌdá õkó lâ Ẽlĩzãbétã ꞌbã rû trá ꞌâ bê. Ẽlĩzãbétã rî trá ꞌbã ꞌá lậmú ãkó ꞌbã-tı̣̂ ꞌásĩ párá njı̣̂. 25 Ẽlĩzãbétã kĩ nĩ rî, “Ngbãângbânõ Ôvârí pâ mâ trá. Gólâ ndrê mâ bê rî, ámâ ĩzã gâ trá gólâ lı̣̃fı̣́, má ꞌbã rû trá ꞌâ bê. Gólâ trõ ãnyĩ trá má drı̣̃ı̣̂ sĩ.”

26 Ẽlĩzãbétã bê trá ꞌâ bê párá njı̣̂-kázíyá rî, Ôvârí drí lãjóꞌbá íyíkâ Gãbẽrélẽ rî âjózó ízámvá ãzâ rú bê Mãríyã rî ngálâ. Mãríyã ꞌdĩ rî rĩlí Nãzãrétã ꞌálâ. Nãzãrétã rĩꞌá Gãlĩláyã ꞌá. 27 Gólâ lẽ tã trá ãgô ãzâ rú bê Yõsépã rî trõzó ágó ró. ꞌDĩî gólâ nı̣̃ı̣́ drẽ ãgô tã kô. ꞌDĩî Yõsépã rĩꞌá kúmú Dạ̃wúdı̣̃ rî ózõwá ĩꞌdî. 28 Gãbẽrélẽ drí âcázó Mãríyã ngálâ tã âtálé kĩ nĩ rî, “Tã ậꞌdı̣̂-ậꞌdı̣̂ Ôvârí kâ ãâꞌdô ní bê. Gólâ lẽ nî trá kôrô.”

29 Tã âtálé ꞌdĩ sĩ rî, Mãríyã rî drı̣̃ lîjã trá, gõꞌdá gólâ nı̣̃ı̣́ úlı̣́ ífí Gãbẽrélẽ drí âtálé yí drí ꞌdĩ kô. 30 Gãbẽrélẽ drí gõzó tã âtálé gólâ drí kĩ nĩ rî, “Mãríyã, ní ꞌê ũrı̣̃ kô, tãlâ Ôvârí zĩ nî trá cé ĩꞌdî élêwálâ õkó mvá ãzí lãfálé sĩ ꞌbãlé ꞌdíyî pã ꞌbá rî ândrê ró. 31 Ní âꞌdô rû ꞌbãꞌá ꞌâ bê, gõꞌdá ní drí tı̣̃zó lâ mvá ágó ró. Ní âꞌdô rú lâ zı̣̃ꞌá “ ‘Yésũ” ’. 32-33 Gólâ ĩꞌdî tíbê Dạ̃wúdı̣̃ rî ózõwá ró rî, gõꞌdá gólâ kpá ĩꞌdî tíbê Ôvârí drí tã lâ ꞌbãlé kĩꞌá nĩ rî, yí âꞌdô âjóꞌá lâ rĩlí kúmú ró õrĩ ãníkâ rî ꞌbá yî drı̣̃ı̣̂ zãâ ạ̃dũkũ ãkó rî ĩꞌdî.”

34 Mãríyã kĩ nĩ rî, “ꞌDĩî rî âꞌdô ꞌbãꞌá ángô tí yã? Mâ drẽ ꞌdĩyímvá ró nõ. Má nı̣̃ı̣́ drẽ tã ãgô kâ kpá kô nõ.” 35 Gãbẽrélẽ kĩ, “Ôvârí rî mbârâkã âꞌdô ánî ꞌbãꞌá trá rû ꞌbãlé ꞌâ bê, tãlâ mvá rî ꞌdĩ âꞌdô ꞌbãꞌá Ôvârí rî mvá ró, gólâ âꞌdô té õzõ Ôvârí rî gógó kâtí. 36 Ní ndrê drẽ, ánî áró Ẽlĩzãbétã gólâ óndó ꞌî gõꞌdá kpá ãrãkã ró, ngbãângbânõ rî, gólâ trá cú ꞌâ bê párá njı̣̂-kázíyá. 37 Tã ãmbá nã ꞌbá yî, Ôvârí âꞌdô ꞌbãꞌá lâ rû ꞌẽlé cú ĩtí lâŋõ ãkó. Úlı̣́ Ôvârí kâ cú mbârâkã bê.” 38 Mãríyã kĩ, “Mâ rĩꞌá rû ı̣̂ꞌbũ ꞌbá Ôvârí kâ ĩꞌdî. Má rî gólâ rî rõlé zãâ rõrõ kárá. Má âꞌdô rû ꞌbãꞌá mvá ꞌdĩ bê. Tã ꞌdî âꞌdô âꞌdóꞌá ĩtí.” Gãbẽrélẽ drí Mãríyã rî âyézó, gõzó nĩlí.

39 Gõꞌdá nĩngá sĩ rî, Mãríyã drí ngá íyíkâ êdézó ꞌwãâꞌwâ nĩzó íyî áró Ẽlĩzãbétã rî ndrẽlé. Ẽlĩzãbétã rî rĩlí ꞌbạ̃drı̣̃ mvá ãzâ ꞌá, võ lâ ꞌdĩ lũtú ró ꞌbạ̃drı̣̃ Yũdạ́yạ̃ kâ rî ꞌálâ. 40 Mãríyã drí âcázó Ẽlĩzãbétã drí ꞌbã ꞌálâ, gõzó fĩlí jó ꞌálâ, nî-bê-yã fẽlé Ẽlĩzãbétã drí. 41 Gólâ fẽ nî-bê-yã bê Ẽlĩzãbétã drí rî, mvá drí rû îꞌwãzó Ẽlĩzãbétã ꞌá. Gõꞌdá Líndrí Ôvârí kâ îmbâ Ẽlĩzãbétã rî lı̣̃fı̣́ trá tã nı̣̃nı̣̃ sĩ. 42 Gõꞌdá Ẽlĩzãbétã kĩ nĩ rî, “Óõ Mãríyã, Ôvârí ꞌbã lı̣̃fı̣́ trá ní drı̣̃ı̣̂ kôrô õkó ãzí drı̣̃ı̣̂ sĩ, tãlâ Ôvârí zĩ nî trá mvá íyíkâ tı̣̃lı̣́. Mvá tíbê ní drí ꞌẽꞌá tı̣̃lâ nõ rî, Ôvârí lẽ trá kôrô. 43 Tãlâ ãꞌdô ꞌî, ní drí ânĩzó ámâ ndrẽlé yã? Mâ cú ĩtí fõlõgâ ró nõ. Nî ámâ pã ꞌbá rî ândrê ꞌî. 44 Má nı̣̃ trá kĩ, ní âꞌdô ꞌbãꞌá Ôvârí rî ândrê ró, tãlâ mvá mâ rî gógó ꞌá nõ îꞌwã rû trá ãyĩkõ drí nî-bê-yã ní drí fẽlé má drí ꞌdĩ sĩ. 45 Ôvârí lẽ nî fí trá kôrô, gólâ âꞌdô ꞌẽꞌá tã ꞌdî ꞌẽlé té õzõ drílâ âtálé mãlãyíkã drí rî tí pạ̃tı̣́ı̣̃ ró.”

Nõô lôngó Mãríyã kâ ĩꞌdî

46 Gõꞌdá Mãríyã drí Ôvârí rî lûyı̣́zó lôngó sĩ nõtí,

“Má rî nõ Ôvârí rî lûyı̣́lı̣́ gólâ tíbê ꞌdíyî pã ꞌbá ró nõ.

47 Gólâ ꞌbã mâ trá âꞌdólé ãyĩkõ sĩ.

48-49 Mâ gólâ áyábálá ró nõ, gólâ ꞌbã lı̣̃fı̣́ trá má drı̣̃ı̣̂.

Nõngá sĩ, õkó ãzí ndrĩ kĩ nĩ rî, mâ trá cú ândrâ-tãndĩ bê,

tãlâ Ôvârí tíbê mbârâkã ãkĩ nô,

gólâ âꞌdô fãfã fẽꞌá kpá nĩ má drí tã ꞌdî ꞌbá yî ꞌẽzó.

Gólâ ĩꞌdî âꞌdô-âꞌdô gólâkâ drí ꞌbãlé ngĩî õjílã ndrĩ drı̣̃ı̣̂ sĩ,

tã tãndĩ gólâkâ rĩꞌá ãmbá.

50 Ãmâ ĩzã gâ trá gólâ drı̣̃ı̣̂.

Õzõ mã õrô gólâ rî, gólâ âꞌdô ãmâ pãꞌá, õzõ gólâ drí ãmâ ạ́ꞌbı̣́yạ́ yî pãrẽ ạ̃kû ró rî tí.

51 Gólâ rî drı̣́ rĩꞌá mbârâkã bê õjílã gólĩyî lómbé-lómbéwá ꞌbá rî ꞌbá yî îzãzó vólé.

52 Gólâ âꞌdô kúmú gólĩyî lómbé-lómbéwá ꞌbá ró rî yî îngáꞌá vólé kı̣́tı̣̃ kúmú kâ rî drı̣̃ı̣̂ sĩ,

gólĩyî ꞌbã ꞌbá vólé ꞌálâ rî ꞌbãzó ĩꞌdî sı̣́sı̣́ ꞌálâ.

53 Gólâ rî pı̣̃pı̣̂sı̣́lı̣́ mvẽêmvê ró, õjílã gólĩyî ꞌbã ꞌbá ĩzã ró rî yî pãlé.

Gõꞌdá gólâ lẽé õjílã gólĩyî ãrõ-ãrõ ꞌbá ngá ãmbá ãꞌdô ró ꞌdó yí drí ꞌdĩ ꞌbá yî kô.

54 Ngbãângbânõ rî, gólâ ꞌbã trá zãâ tã íyíkâ yí drí âtálé ãmâ ạ́ꞌbı̣́yạ́ yî drí rî ĩꞌdî.

55 Gólâ rî ãmâ pãlé, gõꞌdá gólâ zĩ ãmâ, Ãbãrãyámã rî õrĩ yî, õjílã íyíkâ ró. Ĩꞌdî ꞌdĩ.”

56 Mãríyã rî trá áró lâ Ẽlĩzãbétã bê párá nâ. Ẽlĩzãbétã drí mvá tı̣̃zó zãlô, drílâ gõzó gõlé.

57 Ẽlĩzãbétã tı̣̂ mvá trá mvá ágó ró. 58 Gólâ rî áró yî, gólâ rî rû-lẽ-ãzí yí bê trá ĩyî ndrĩ ãyĩkõ ró, tãlâ Ôvârí ꞌbã gólâ trá mvá tı̣̃lı̣́ gólâ drí ꞌbãrẽ õkó ãdrá ró rî ꞌá.

59 Kậyı̣̂ njı̣̂-drı̣̃-lâ-rı̣̃ vósĩ rî, õjílã ãzâ ꞌbá yî ânĩ ĩyî trá mvá ꞌdĩ âjílí ꞌdẽlé bãsã ꞌá. Kậyı̣̂ ꞌdĩ trá kpá kậyı̣̂ gólâ rú zı̣̃zó mvá ꞌdĩ drı̣̃ı̣̂ rî ĩꞌdî. Gólĩyî kĩ nĩ rî, “Mvá ꞌdĩ rú lâ úzı̣̂ Zãkãríyã.” 60 Gõꞌdá Ẽlĩzãbétã lẽé kô. Ẽlĩzãbétã kĩ nĩ rî, “Mvá ꞌdĩ rú lâ rĩꞌá Yõwánĩ.” 61 Õjílã ꞌdî ꞌbá yî kĩ nĩ rî, “ꞌDĩî rî lãꞌbí ãmákâ rî ĩꞌdî, mvá ꞌdĩ rú lâ zı̣̃zó õzõ áró lâ yí kâtí. Nî áró ãzâ ãkó rú bê Yõwánĩ.” 62 Gõꞌdá gólĩyî îjî Zãkãríyã trá kĩ nĩ rî, “Ní lẽ mvá nõ rú lâ zı̣̃lı̣́ ãꞌdî ĩꞌdî yã?” 63 Zãkãríyã drí gõzó mvá ꞌdĩ rú lâ îgĩlí wárãgã bı̣́ drı̣̃ı̣̂ kĩ nĩ rî, “Úzı̣̂ rú lâ Yõwánĩ.” Õjílã ꞌdî ꞌbá yî lârõ trá. 64 Kôrô Zãkãríyã rî tı̣̂ drí rû njı̣̃zó úlı̣́ âtálé íyî tı̣̂ sĩ. Drílâ îtónãzó Ôvârí rî lûyı̣́lı̣́. 65 Gõꞌdá ãzí-ãzí lâ yî trá ꞌdó ũrı̣̃ ró. Tã ꞌdî lậꞌbû trá ndrĩ võ nã ꞌbá yî ꞌásĩ. 66 Õjílã ndrĩ tã ꞌdî ꞌbá yî ârí ꞌbá rî ĩyî trá ꞌdó tã ı̣̂sũ-ı̣̂sũ ró, gólĩyî kĩ nĩ rî, “Á! Mvá rî nõ ãꞌdô lâ ꞌî yã?”

Nõô lôngó Zãkãríyã kâ ĩꞌdî

67 Gõꞌdá nĩngá sĩ rî, Ôvârí njı̣̃ Zãkãríyã rî tı̣̂ bê rî, Líndrí Tãndí Ôvârí kâ drí gólâ rî lı̣̃fı̣́ îmbázó tã nı̣̃nı̣̃ sĩ, úlı̣́ âtázó nõtí,

68 “Má lûyı̣̂ drẽ Ôvârí ámákâ.

Gólâ trá ãnyî ꞌẽꞌá ꞌdíyî pã ꞌbá âjólé ãmâ drí mbârâkã bê.

69 ꞌDíyî pã ꞌbá nõ rî âꞌdô ꞌẽꞌá ꞌbãlé ãmâ drı̣̃ı̣̂ ndrĩ kúmú ró.

Gólâ âꞌdô ꞌbãꞌá nĩ ãmâ lı̣́pı̣̂ ró, õzõ gólâ rî ạ́ꞌbı̣́yạ́ Dạ̃wúdı̣̃ tíbê Ôvârí rõ ꞌbá rî tí.

70 Ạ̃kû ró rî, tã ậngũ ꞌbá Ôvârí kâ drí tã lâ âtílí kĩꞌá nĩ rî,

71 Ôvârí âꞌdô ãmâ pãꞌá nĩ ãmâ ạ̃jú-ꞌbá-ãzí yî drı̣́gạ́ sĩ, îzãá ĩyî ãmâ kô.

72 ꞌDĩî rî tã gólâ drílâ ꞌbãlé zãâ ãmâ ạ́ꞌbı̣́yạ́ drí ạ̃kû ró rî ĩꞌdî.

Gólâ âꞌdô tã gólâ drílâ ꞌbãlé gólĩyî drí ꞌdĩ ꞌbãꞌá drílâ rû ꞌẽzó.

73 Gólâ ꞌbã tã rî gógó ꞌdĩ trá rû ꞌẽlé Ãbãrãyámã drí, gõꞌdá tã rî gógó ꞌdĩ drí rû ꞌẽzó.

74 Gólâ âꞌdô ãmâ pãꞌá ãmâ ạ̃jú-ꞌbá-ãzí yî drı̣́gạ́ sĩ, mã ı̣̂ꞌbũ ró rû bê yí drí cú ĩtí ũrı̣̃ ãkó.

75 Gõꞌdá kpá mã rî ró bê tã mbı̣̂ ꞌbá ró yí lı̣̃fı̣́.

76 Ámâ mvá, má âtâ tã nô ní drí.

Ní âꞌdô ꞌbãꞌá tã ậngũ ꞌbá mbârâkã bê kôrô rî ró.

Ní âꞌdô ꞌbãꞌá tã ãmâ pã ꞌbá kâ lôyá ꞌbá ró.

Ní âꞌdô kpá ꞌbãꞌá lı̣̃fı̣́ îcí ꞌbá ró õjílã drí âcâ-âcâ ãmâ pã ꞌbá kâ rî drı̣̃ lâ tẽlé.

77 Ní âꞌdô õjílã lı̣̃fı̣́ îcíꞌá nĩ kĩ nĩ rî, Ôvârí rĩꞌá pı̣̃pı̣̂sı̣́lı̣́ bê mvẽêmvê ró,

tãlâ gólâ âꞌdô rĩꞌá nĩ tã õnjí õjílã kâ âyélé.

78 Ôvârí ãmákâ rĩꞌá ꞌâ ạ̃ꞌdı̣́ bê kpá ngá lẽlẽ bê.

79 Gólâ âꞌdô âcáꞌá õjílã ꞌbãlé rû ôjálé ngĩî tã ꞌẽꞌẽ ĩyíkâ rî ꞌásĩ.

Gólâ âꞌdô ãmâ îcíꞌá ꞌbãlé mbı̣̂ Ôvârí ágálé,

Ôvârí rî pı̣̃pı̣̂sı̣́lı̣́ drí ậꞌdı̣́zó ãmâ rú.

Gólâ âꞌdô õdrã ũrı̣̃ gólâ rĩ ꞌbá ãmâ lı̣̃fı̣́ ôjálé õzõ ı̣́nı̣́rı̣́kúwạ́ kâtí rî trõꞌá vólé ãmâ pı̣̃pı̣̂sı̣́lı̣́ ꞌásĩ.

Gólâ âꞌdô lạ́tı̣̂ Ôvârí kâ rî îꞌĩꞌá ngbángbá, gólâ rî pı̣̃pı̣̂sı̣́lı̣́ âꞌdô ậꞌdı̣́ꞌá ậꞌdı̣̂ ãmâ rú ndrĩ. Ĩꞌdî ꞌdĩ.”

80 Gõꞌdá Yõwánĩ mbâ trá ạ́ngı̣́ ãgô ró, gõꞌdá gólâ nĩ trá rĩlí õmã ꞌálâ élêwálâ bũúũ âcálé ndrô gólâ drílâ rĩzó tã pẽlé õjílã gólĩyî Yũdạ́yạ̃ kâ rî ꞌbá yî drí rî ꞌá.

2

Tã gólâ Yésũ rî tı̣̃zó rî

(Mãtáyõ 1.18-25)

1-2 Ndrô nã ꞌbá yî sĩ, kúmú ạ́ngı̣́ Rómã kâ ãzâ rĩꞌá kúmú ãzí drı̣̃ı̣̂ sĩ ndrĩ, rú lâ rĩꞌá Ạ̃gúsũtũ. Kúmú ạ́ngı̣́ ꞌdĩ drí tã ꞌbãzó õjílã drí ndrĩ kĩ nĩ rî, 3 õjílã õgõ tílílí ꞌbạ̃drı̣̃ ĩyî ạ́ꞌbı̣́yạ́ yî tı̣̃zó rî ꞌásĩ, nĩꞌá ĩyî rú îgĩlí ꞌbã-tı̣̂ ĩyíkâ vó ró bélé-bélé tãsĩ.*

4-5 Ạ̃kû ró rî, Yõsépã rî ạ́ꞌbı̣́yạ́ rî trá ꞌbạ̃drı̣̃ mvá gólâ zı̣̃lı̣́ Bẽtẽlémẽ ꞌdĩ ꞌá, gólâ ꞌbạ̃súrú kúmú Dạ̃wúdı̣̃ yí kâ rî ꞌásĩ. Gõꞌdá nĩngá sĩ rî, Yõsépã yî ngâ ĩyî trá Mãríyã bê, Nãzãrétã ꞌásĩ nĩlí Bẽtẽlémẽ ꞌálâ ĩyî rú îgĩlí bélé-bélé tãsĩ. Mãríyã ꞌbã rû trá ꞌâ bê mbârâkã Ôvârí kâ sĩ. 6 Gólĩyî õtírĩ rĩî Bẽtẽlémẽ ꞌálâ rî, kậyı̣̂ Mãríyã drí ꞌẽzó mvá tı̣̃lı̣́ rî câ trá, ûsû gólâ trá tólâ.

7 Mãríyã drí gõzó mvá sı̣́sı̣́ íyíkâ tı̣̃lı̣́ ágó ró. Drílâ mvá ꞌdĩ gõzó ítá sĩ ngóló-ngóló gólâ rî lãlé õmã ꞌãꞌí drı̣̃ı̣̂. Gólĩyî rĩꞌá jó gólâ kạ́bı̣̃lı̣́kı̣̃ drí rĩzó ꞌá lâ rî ꞌá, tãlâ võ yûꞌdạ́wạ́ drílĩyî ậyı̣́zó jó ũmú kâ rî ꞌálâ.

8 Kậyı̣̂ ꞌdĩ ꞌbá yî ꞌá rî, õjílã ãzâ ꞌbá yî kpá rĩꞌá ĩyî kạ́bı̣̃lı̣́kı̣̃ ĩyíkâ lôkíꞌá ngạ́cı̣̂ sĩ õmã ꞌálâ. 9 Mãlãyíkã Ôvârí kâ ãzâ drí ânĩzó gólĩyî ngálâ. Gõꞌdá ı̣́nı̣́rı̣́kúwạ́ ãmbá ngạ́cı̣̂ kâ ꞌdĩ drí gõzó ꞌbãlé õzõ ı̣̃tú-ạ̃yı̣́ kâtí, kãngbê-kãngbê, lậgû-lậgû ró. Lôkí ꞌbá ꞌdĩ ꞌbá yî lârô ĩyî trá ũrı̣̃ bê.

10 Mãlãyíkã ꞌdî drí tã âtázó drílĩyî kĩ nĩ rî, “Nĩ ꞌê ũrı̣̃ kô, tãlâ Ôvârí âjô mâ trá tã tãndí pẽlé ãnî drí. Tã tãndí má drí ânĩzó ĩꞌdí bê lâ nõ âꞌdô õjílã ndrĩ ꞌẽꞌá ãyĩkõ ró, 11 tãlâ ãndrõ nô rî ꞌdíyî pã ꞌbá tíbê Ôvârí drí tã lâ âtálé kĩꞌá nĩ rî, áâꞌdô âjóꞌá lâ õjílã pãlé rî, útı̣̂ trá Bẽtẽlémẽ ꞌálâ. 12 Nĩ âꞌdô ûsúꞌá lâ ꞌwãâ. Tã pạ̃tı̣́ı̣̃ ró rî, õzõ nĩ õcâ trá Bẽtẽlémẽ ꞌálâ rî, nĩ âꞌdô mvá õdé ûsúꞌá ógõ trá ítá sĩ ngóló-ngóló jó kạ́bı̣̃lı̣́kı̣̃ drí rĩzó rî ꞌá. Ândrê lâ lã trá õmã ꞌãꞌí drı̣̃ı̣̂.”

13 Kôrô ꞌdĩî rî vósĩ rî, mãlãyíkã Ôvârí kâ údúgúꞌbı̣́ drí rĩzó ĩyî ânĩlí ûrú lésĩ lôngó ngõ bê Ôvârí rî lûyı̣̂-lûyı̣̂ bê kĩ nĩ rî,

14 “Õjílã ndrĩ ũlûyı̣̂ Ôvârí ûrú ꞌálâ rî,

gólâ lẽ õjílã trá kôrô.

Gólâ ꞌbã íyî pı̣̃pı̣̂sı̣́lı̣́ trá ậꞌdı̣̂-ậꞌdı̣̂ ró ãnî rú ndrĩ. Ĩꞌdî ꞌdĩ.”

15 Mãlãyíkã údúgúꞌbı̣́ Ôvârí kâ ꞌdĩ ꞌbá yî drí gõzó ûrú ꞌálâ.

Gõꞌdá lôkí ꞌbá ꞌdĩ ꞌbá yî drí tã ı̣̂ꞌbı̣̃zó kĩ nĩ rî, yĩ õnĩ drẽ Bẽtẽlémẽ ꞌálâ tã gólâ mãlãyíkã ꞌdî ꞌbá yî drí rĩꞌá pẽlâ ĩyî drí ꞌdĩ ndrẽlé. 16 Gólĩyî râ ĩyî trá ꞌwãâꞌwâ, nĩꞌá tã nã ndrẽlé, drílĩyî mvá õdé ꞌdĩ ûsúzó ândrê lâ bê, mvá õdé ꞌdĩ ólã trá vũdrı̣́ õmã ꞌãꞌí drı̣̃ı̣̂.

17-20 Gõꞌdá nĩngá sĩ rî, drílĩyî nĩzó gõlé vólé lôngó Ôvârí rî lûyı̣̂-lûyı̣̂ kâ bê. Tã tíbê drílĩyî ârílí gõꞌdá kpá drílĩyî ndrẽzó lâ rĩꞌá kpá té õzõ mãlãyíkã ꞌdî ꞌbá yî drí âtálé drílĩyî rî tí. Õjílã gólĩyî tíbê tã kạ́bı̣̃lı̣́kı̣̃ lôkí ꞌbá yî drí âtálé nõ ârí ꞌbá lâ ĩyî rî, gólĩyî trá ꞌdó ndrĩ lârõ-lârõ ró tã ꞌdî ârírĩ ꞌá.

Gõꞌdá nĩngá sĩ rî, tákõ tã tíbê sı̣́sı̣́ Ôvârí drí rĩꞌá âtálâ Mãríyã drí mãlãyíkã íyíkâ sĩ rî âgâ trá ndrĩ gólâ ꞌá. Drílâ rĩzó tı̣́tı̣́ dĩyí rĩꞌá tã ꞌdî ĩtõ lâ ı̣̂sũlı̣́.

21 Kậyı̣̂ njı̣̂-drı̣̃-lâ-rı̣̃ vósĩ rî, óꞌbê mvá ꞌdĩ trá bãsã ꞌá, gõꞌdá átá lâ zı̣̂ rú lâ trá Yésũ, té õzõ Gãbẽrélẽ drí âtálé ândrê lâ Mãríyã drí rî kâtí.

Tã gólâ Yésũ rî âꞌdázó jó ạ́ngı̣́ Ôvârí kâ ꞌálâ rî

22-24 Mvá ꞌdĩ tı̣̃tı̣̃ lâ vósĩ rî, Mãríyã drí ꞌẽzó lâ kậyı̣̂ nyâꞌdî-rı̣̃, drílĩyî gõzó ngãlé nĩlí Yõsépã bê Yẽrõsãlémã ꞌálâ. Gólĩyî câ bê rî, nĩ ĩyî trá fĩlí jó ạ́ngı̣́ Ôvârí kâ rî ꞌálâ mvá ꞌdĩ âꞌdálé Ôvârí drí kpá ngá fẽfẽ ĩyíkâ fẽlé Ôvârí drí. Ngá fẽfẽ drílĩyî fẽlé ꞌdĩ rĩꞌá ãmámõ rı̣̃, âꞌdô tã ꞌbãꞌbã Ôvârí drí ꞌbãlé Músạ̃ sĩ rî vó ró, tãlâ ꞌdĩî rĩꞌá mvá sı̣́sı̣́ ꞌî.

25 ꞌDĩî vósĩ rî, ãgô ãzâ bê rĩꞌá Yẽrõsãlémã ꞌá tólâ, rú lâ rĩꞌá Sĩmónã. Gólâ rĩꞌá ãgô tãndí ꞌî. Gólâ ꞌê lãꞌbí ꞌdĩ ꞌbá yî trá ndrĩ bê rî, gólâ drí tã gólâ Líndrí Tãndí Ôvârí kâ drí rĩꞌá âtálâ drílâ rî rõzó. 26 Líndrí Tãndí Ôvârí kâ ꞌbã tã trá gólâ drí kĩ, gólâ õdrãá kô té gólâ drí ꞌdíyî pã ꞌbá ndrẽzó zãlô. 27 Líndrí Tãndí Ôvârí kâ drí tã âtázó drílâ õnĩ ró bê jó ạ́ngı̣́ Ôvârí kâ nã ꞌá tólâ. Gõꞌdá ꞌdĩî rî kpá trá té kậyı̣̂ gólâ Mãríyã yî drí nĩzó ágó lâ Yõsépã bê fĩlí jó ạ́ngı̣́ ꞌdĩ ꞌálâ ngá fẽfẽ ĩyíkâ fẽlé Ôvârí drí rî ĩꞌdî. Sĩmónã drí drı̣̃ ꞌbẽzó gólĩyí bê jó ạ́ngı̣́ nã ꞌá tólâ. 28 Gõꞌdá gólâ ndrê mvá nã bê rî, nı̣̃ trá, yí trõ mvá ꞌdĩ trá yí rú ândré lâ rú sĩ. Gólâ kĩ, “ꞌDĩî rî ꞌdíyî pã ꞌbá Ôvârí drí tã lâ âtálé rî ĩꞌdî.” Gõꞌdá drílâ gõzó Ôvârí rî lûyı̣́lı̣́ kĩ nĩ rî,

29-30 “Kúmú ámákâ Ôvârí, má ꞌê ãwô-ĩtí ãmbá ní drí, tãlâ ní âjô mvá ꞌdĩ ãngó ꞌá nõ,

ꞌdĩî má âꞌdô gõꞌdá drãꞌá, má ndrê gólâ trá cú ámâ lı̣̃fı̣́ sĩ.

31 Mvá ꞌdĩ ní ꞌbã trá, kó ạ̃kû ró õrĩ nõ ꞌbá yî pãlé ndrĩ ãngó ꞌá nõngá.

32 Mvá, nĩ âꞌdô ꞌbãꞌá õzõ lạ̃sı̣́ kõkõ kâtí Ôvârí rî ífífí âꞌdálé õjílã ãngó ꞌá nõ ꞌbá yî drí ndrĩ.

Gólâ ĩꞌdî ãlô õjílã Ĩsĩrãꞌélẽ kâ ꞌásĩ gólâ ꞌé ꞌbá õjílã ndrĩ drí lûyı̣́lı̣́ rî. Ĩꞌdî ꞌdĩ.”

33 ꞌDĩî vósĩ rî, Mãríyã yî Yõsépã bê trá ĩyî lârõ-lârõ ró úlı̣́ Sĩmónã drí âtálé ꞌdĩ ꞌá. 34-35 Sĩmónã drí gõzó õrẽ fẽlé gólĩyî drí, gõꞌdá Sĩmónã drí tã âtázó Mãríyã drí kĩ nĩ rî, “Ní ârî drẽ, õjílã ãzâ ꞌbá yî âꞌdô ĩyî âtálâ kĩ, ãwô, tã pạ̃tı̣́ı̣̃ ró, Ôvârí âjô gólâ nĩ ãngó ꞌá nõngá, gõꞌdá õjílã ꞌdî ꞌbá yî, Ôvârí âꞌdô gólĩyî pãꞌá. Gõꞌdá õjílã ãzâ ꞌbá yî âꞌdô ĩyî âtálâ kĩ, ꞌéꞌẽ, Ôvârí âjó gólâ nĩ kô, gõꞌdá õjílã gólĩyî ĩtí ꞌdĩ ꞌbá yî Ôvârí âꞌdô gólĩyî îzãꞌá. Óõ Mãríyã, nî gólâ rî ândrê, ní âꞌdô ꞌbãꞌá ĩzã kõkõ bê rõô lâŋõ ꞌẽ ꞌbá gólâ rî ꞌẽlé rî sĩ.”

36-37 Gõꞌdá kôrô ꞌdĩî rî vósĩ rî, õkó ãzâ drí kpá âfízó jó ạ́ngı̣́ Ôvârí kâ ꞌdĩ ꞌá, rú lâ Ánã, Fạ̃nũwélẽ rî mvá ꞌî, ꞌbạ̃súrú Ãsérã yí kâ. Gólâ tã ậngũ ꞌbá ꞌî. Gólâ rĩꞌá õkó ãdrá ꞌî, ndrô lâ trá nyâꞌdî-sû-drı̣̃-lâ-sû. Ágó lâ gî gólâ bê rî, ꞌê ĩyî trá ndrô njı̣̂-drı̣̃-lâ-rı̣̃, ágó lâ drí gõzó drãlé. Gólâ rî gõꞌdá trá ạ̃yı̣́zı̣́ ró ágó lâ rî vólé drı̣̃ ꞌásĩ zãâ ágó ãkó. Gólâ rĩꞌá kậyı̣̂ vósĩ cé jó ạ́ngı̣́ Ôvârí kâ ꞌdĩ ꞌálâ rãtáã ꞌẽꞌá Ôvârí drí, gõꞌdá rí kậyı̣̂ ãlô tã ı̣̂sũlı̣́ nõtí kĩꞌá nĩ rî, ngá nyãnyã ꞌẽzó yí drí rî kô, cé rĩzó rãtáã ꞌẽlé ĩꞌdî Ôvârí drí. 38 Gõꞌdá gólâ ndrê mvá ꞌdĩ bê rî, gólâ nı̣̃ trá kĩ nĩ rî, ꞌdĩî rî ꞌdíyî pã ꞌbá ꞌî Ôvârí ngá lésĩ. Gólâ lûyı̣̂ Ôvârí trá, gõꞌdá lânjî tã lâ trá gólĩyî rĩ ꞌbá ꞌdíyî pã ꞌbá tẽlé Yẽrõsãlémã ꞌálâ ânĩlí Ôvârí ngá lésĩ ãngó ꞌá nõngá õjílã íyíkâ pãlé rî yî drí.

39 Gõꞌdá nĩngá sĩ, Yõsépã yî Mãríyã bê Yésũ rî õdẽ yí bê nĩ ĩyî trá rĩlí Nãzãrétã ꞌá ꞌbạ̃drı̣̃ zı̣̃lı̣́ Gãlĩláyã rî ꞌálâ.

Tã Yésũ drí ꞌbãzó drẽ ꞌdĩyímvá ró rî

40 Mvá Yésũ ꞌdĩ mbâ trá tólâ mbârâkã bê. Gólâ trá tã nı̣̃nı̣̃ bê ãmbá. Ôvârí pâ gólâ trá. 41 Ndrô vósĩ cé, gólâ rî átá yî ândrê lâ bê rî ĩyî trá nĩlí Yẽrõsãlémã ꞌálâ kãrámã lậvũ-lậvũ kôrô kâ ꞌẽlé. 42 Gõꞌdá gólâ õtírĩ ꞌbãâ ndrô bê mûdrı̣́-drı̣̃-lâ-ngâ-rı̣̃ rî gólâ nĩ trá lậmúlı̣́ íyî átá yî íyî ândrê bê Yẽrõsãlémã ꞌálâ kãrámã ꞌdî ꞌẽlé. Áró lâ yî dũû nĩ ĩyî trá ꞌdó gólĩyí bê.

43 Kãrámã ꞌdî vósĩ rî, Yõsépã yî Mãríyã bê ngâ ĩyî trá gõlé Nãzãrétã ꞌálâ, gõꞌdá mvá Yésũ ꞌdĩ ꞌbê íyîngá võ trá ãkpãkãꞌdã Yẽrõsãlémã ꞌálâ cú ĩtí, ândré lâ yî átá bê drí nı̣̃ ãkó. 44 Átá lâ yî nı̣̃ı̣́ ĩyî ândrê lâ bê kĩꞌá nĩ rî, gólâ ãꞌdô ãkpã vólé rî kô. Gólĩyî kĩ ĩyíkâ rî, gólâ õlậvũ trá áró lâ ãzâ ꞌbá yí bê sı̣́sı̣́ ꞌálâ. Kậyı̣̂ drílĩyî ngãzó ĩyîngá nĩlí rî sĩ, lạ̃njạ́túlı̣́ bê, ı̣̃tú drí fĩrĩ ꞌá, Yõsépã Mãríyã bê gõꞌdá drílĩyî rĩzó gólâ rî ndãlé. 45 Gõꞌdá gólĩyî ndã gólâ trá kpı̣̃ı̣̂, ûsú ĩyî gólâ kô ãzí-ãzí lâ yî lãfálé sĩ. Gõꞌdá gólĩyî drí gõzó vólé Yẽrõsãlémã ꞌálâ gólâ rî ndãlé kpá óꞌdí. 46 Ndã ĩyî gólâ trá kậyı̣̂ rı̣̃ sĩ, drílĩyî gõzó nĩlí gólâ rî ûsúlı̣́ jó ạ́ngı̣́ Ôvârí kâ ꞌdĩ ꞌálâ, íyîngá rĩꞌá lãꞌbí îmbá ꞌbá rî ꞌbá yî lãfálé, rĩꞌá úlı̣́ gólĩyíkâ âríꞌá, kpá rĩꞌá gólĩyî îjíꞌá tã îjî-îjî ãzâ ꞌbá yî sĩ. 47 Õjílã rĩ ꞌbá ĩyî tã gólâ drí âtálé rî ꞌbá yî ârílí rî, tı̣̂ lâ ĩyî ậꞌdı̣̂ trá tã gólâ drí rĩꞌá âtálâ rî ꞌá kpá tã îjî gólâkâ rî ꞌá, tãlâ gólâ nı̣̃ tã trá kôrô.

48 Gõꞌdá ândrê lâ Mãríyã âtâ tã trá gólâ drí nõtí kĩ nĩ rî, “Ãmâ mvá, ní ꞌê ãmâ drí nõ ãꞌdô tã ꞌî yã? Ãmâ ánî átá bê gõꞌdá trá ũrı̣̃ ró, tãlâ mã ndã nî trá kpı̣̃ı̣̂.” 49 Gõꞌdá gólâ lôgõ úlı̣́ võ trá gólĩyî drí nõtí, “Nĩ rî ámâ ndãlé ãmbá võ ãzâ ꞌbá yî ꞌásĩ nõ ãꞌdô tãsĩ yã? Nĩ nı̣̃ı̣́ kô kĩꞌá nĩ rî, bê má drí ꞌẽꞌá rĩlí jó ámâ átá Ôvârí kâ rî ꞌá tã gólâkâ rî ꞌẽlé yã?” 50 Mãríyã yî Yõsépã bê nı̣̃ı̣́ ĩyî tã ífí gólâ drí âtálé ꞌdĩ kô. 51 Drílĩyî gõzó ândrê lâ yí bê átá lâ yí bê ꞌdũwạ̃ Nãzãrétã ꞌálâ. Gólâ rô íyî átá yî trá ândrê lâ bê tã ãmbá ꞌdĩ ꞌbá yî ꞌásĩ ndrĩ. Ândrê lâ ı̣̂sũ tã gólâ kó rû ꞌẽ ꞌbá gólâ rî tı̣̃rı̣̃ ꞌá rî trá gõꞌdá âgâ trá ꞌá lâ, rî trá tã ı̣̂sũlı̣́ ãmbá tã lâ sĩ. 52 Gólâ mbâ trá mbârâkã bê, gólâ îcî íyî lı̣̃fı̣́ trá tã nı̣̃nı̣̃ ãzâ ꞌbá yî sĩ. Ôvârí trá ãyĩkõ ró ãmbá gólâ bê. Gõꞌdá kpá õjílã gólâ rî nı̣̃ ꞌbá rî yî, gólĩyî kpá trá ãyĩkõ ró gólâ bê.

3

Tã tã pẽpẽ Yõwánĩ kâ tãsĩ

(Mãtáyõ 3.1-12; Márãkõ 1.1-8; Yõwánĩ 1.19-28)

1 Gõꞌdá Yésũ õtírĩ cãâ ndrô nyâꞌdî-trá-drı̣̃-lâ-ngâ-mûdrı̣́ rî, Tĩbérĩyã ĩꞌdî kúmú ạ́ngı̣́ ꞌî kúmú ãzí drı̣̃ı̣̂ sĩ ndrĩ ꞌbãlé Ạ̃gúsũtũ rî võ ꞌá. Tĩbérĩyã ꞌê trá kũmũ ꞌá ndrô mûdrı̣́-drı̣̃-lâ-ngâ-njı̣̂. Tĩbérĩyã ꞌbã kúmú Pĩlátõ trá Yũdạ́yạ̃ lé ꞌbá yî drı̣̃lı̣́, gõꞌdá kúmú Ẽródẽ Ãnĩtípã* trá Gãlĩláyã lé ꞌbá yî drı̣̃lı̣́, gõꞌdá kúmú Fílĩpõ íyíkâ trá Ị̃tũrı̣́yạ̃ lé ꞌbá drı̣̃lı̣́ gõꞌdá kpá Trãkónĩ bê, gõꞌdá kúmú Lĩsánĩ íyíkâ Ãbĩlínĩ ꞌálâ. 2 Kãyífã ĩꞌdî drı̣̃-ꞌbá drı̣̃-ꞌbá Yúdạ̃ yí kâ rî ꞌbá yí kâ ꞌî, gólâ rî ạ́ꞌbı̣́ Ánãsĩ bê. Kậyı̣̂ ꞌdĩ ꞌá rî, Ôvârí drí tã âtázó Yõwánĩ drí kĩ nĩ rî, “Ngbãângbânõ rî, ní îtónã õjílã ꞌbãlé tã pẽpẽ sĩ njãâ lạ́tı̣̂ ꞌá rĩlí Ôvârí rî drı̣̃ tẽlé lậgúlı̣́.” Yõwánĩ rĩꞌá õmã ꞌá.

3 Gõꞌdá Yõwánĩ drí ngãzó nĩlí lậmú bê tã ꞌbãlé õjílã rĩ ꞌbá ãnyî áyágá Jõrõdénĩ lạ̃gạ́tı̣́ rî yî drí. Tã gólâ drí rĩꞌá pẽlâ rî ĩꞌdî rĩꞌá nõtí, “Nĩ âdĩ drı̣̃ tã õnjí ꞌásĩ Ôvârí rî rõlé. Gõꞌdá nĩ ânĩ má drí lũmvû dãzó ãnî drı̣̃ı̣̂ bãbãtízĩ ró áyágá Jõrõdénĩ ꞌdĩ ꞌá tã âꞌdâ-âꞌdâ ró kĩꞌá nĩ rî, nĩ âjâ drı̣̃ trá tã õnjí ãníkâ ꞌásĩ. Nĩ õꞌê tã ꞌdî rî ĩꞌdî rî, Ôvârí âꞌdô ãnî âyéꞌá tã õnjí ãníkâ ꞌásĩ.”

4-5 Ãkpã ạ̃kû ró rî, Ôvârí ꞌbã tã ậngũ ꞌbá ãzâ trá rú lâ Ĩsáyã tã pẽlé Yõwánĩ rî tãsĩ nõtí,

“Ãgô ãzâ âꞌdô rĩꞌá ôtrélé õmã ꞌá kĩ nĩ rî,

‘Nĩ êdê lạ́tı̣̂ mbı̣̂ Kúmú ãníkâ ꞌdíyî pã ꞌbá rî drí âcázó lậmúlı̣́ drı̣̃ lâ sĩ.

6 Ãꞌdô ĩtí rî, õrĩ ndrĩ ꞌbạ̃drı̣̃ ãmbá nõ ꞌbá yî ꞌásĩ âꞌdô ĩyî nı̣̃ꞌá lâ tõ kĩ nĩ rî,

nõô ãgô gólâ Ôvârí drí ꞌẽꞌá âjólâ rî ĩꞌdî.’ ”

Ĩsáyã 40.3-5

7 Nĩngá sĩ rî, õjílã ãmbá rî trá ânĩlí Yõwánĩ ngálâ gólâ õdã ró lũmvû bê ĩyî drı̣̃ı̣̂ bãbãtízĩ ró. Õꞌbí ãmbá ꞌdĩ ꞌbá yî lãfálé sĩ, õjílã ãzâ ꞌbá yî lẽ ĩyî tã-drı̣̃ kpá trá lũmvû dãzó ĩyî drı̣̃ı̣̂. Gõꞌdá gólĩyî gã ĩyî dó drı̣̃ âjálé tã õnjí ĩyíkâ ꞌásĩ. Gõꞌdá Yõwánĩ drí tã âtázó gólĩyî drí kãkãrãkã sĩ kĩ nĩ rî, “Ãnî âꞌdô rĩꞌá õzõ ı̣̃nı̣̃ gólĩyî rã ꞌbá lạ̃sı̣́ ngbı̣̃lı̣̃rı̣̃ ágálé sĩ rî kâtí. Nĩ ı̣̂sũ ãníkâ bê rî, nĩ âꞌdô ꞌẽꞌá ngá pãlé õmbã Ôvârí kâ ꞌásĩ cé bãbãtízĩ sĩ yã? 8 Õzõ nĩ õlẽ trá ngá pãlé rî, ꞌdõvó nĩ âjâ drı̣̃ vólé tã õnjí ãníkâ ꞌásĩ. Ĩtí rî, tã ꞌẽꞌẽ tãndí ãníkâ âꞌdô âꞌdóꞌá õzõ lõꞌwâ tãndí kâtí, tãlâ ãâꞌdâ ró bê kĩ, pạ̃tı̣́ı̣̃ nĩ âjâ drı̣̃ trá vólé tã õnjí ãníkâ ꞌásĩ. Gõꞌdá nĩ âyê tã ı̣̂sũ ãníkâ kĩꞌá nĩ rî, nĩ ãâꞌdô ꞌẽꞌá ãnî nyãányâ pãlé lâŋõ Ôvârí drí ꞌẽꞌá fẽlâ ãnî drí rî ꞌásĩ, tãlâ ãnî rĩꞌá Ãbãrãyámã rî ózõwá yî ĩꞌdî rî. Tã ꞌdî îcá kô ãnî pãlé. Nĩ ârî drẽ, Ôvârí mbârâkã bê âꞌdô kúnı̣́ mvá nõ ꞌbá yî ôjáꞌá Ãbãrãyámã rî ózõwá yî ró ãnî võ ꞌá. 9 Ãnî õzõ fê ı̣̂ꞌdı̣́lı̣́ rî kâtí ı̣̃nyạ́kú nõ drı̣̃ı̣̂. Ôvârí ꞌbã ôlówá trá njãâ fê gólĩyî ꞌwã ꞌbá kô rî yî âgãzó vũdrı̣́. Ôvârí âꞌdô fê gólâ ꞌwã ꞌbá kô rî zãꞌá õzõ tõtõ kâtí lạ̃sı̣́ gólâ rĩ ꞌbá vẽlé ạ̃dũkũ ãkó rî ꞌá.”

10 Gõꞌdá õjílã gólĩyî tã gólâ Yõwánĩ drí âtálé rî ârí ꞌbá rî, âtâ ĩyî tã trá kĩ nĩ rî, “Mã âꞌdô âꞌdáꞌá lâ ángô tí yã kĩꞌá nĩ rî, áâyê ãmâ trá tã õnjí ãmákâ tãsĩ rî, mã rî gõꞌdá trá Ôvârí rî rõlé ĩꞌdî yã?” 11 Yõwánĩ kĩ, “Nĩ ꞌê tã tãndí ĩꞌdî õjílã drí ndrĩ lãꞌbí ãníkâ rî lậvũlı̣́. Õzõ nĩ ãꞌdô ítá bê rı̣̃ rî, nĩ fẽ ãlô rî õjílã gólâ ítá ãkó rî drí. Õzõ nĩ ãꞌdô ngá-ĩyínyâ bê rî, nĩ câ lãfálâ õjílã gólâ ĩzã lâ bê rî yî drí.”

12 Gõꞌdá bélé-bélé ûꞌdú ꞌbá ãzâ ꞌbá yî kpá rĩꞌá tólâ, gólĩyî lẽ kpá Yõwánĩ ĩîbábátízã ró ĩyî bê tã õnjí ĩyíkâ tãsĩ. Bélé-bélé ûꞌdú ꞌbá ꞌdĩ ꞌbá yî âtâ ĩyî trá Yõwánĩ drí kĩ nĩ rî, “Ãmâ bélé-bélé ûꞌdú ꞌbá nõ ꞌbá yî, mã âꞌdô ãmákâ kó mbı̣̂mbı̣̂ lâ ãꞌdô ꞌẽꞌá ĩꞌdî yã?” 13 Yõwánĩ kĩ, “Nĩ lôpê lãfâ bélé-bélé kâ ꞌdĩ kô sı̣́sı̣́ ꞌálâ tã ãníkâ rî tí.”

14 Gõꞌdá ạ̃jú ꞌbũ ꞌbá ãzâ ꞌbá yî kpá rĩꞌá ĩtí, gólĩyî îjî Yõwánĩ kpá trá kĩ nĩ rî, “Ngã gõꞌdá ãmâ tãsĩ rî yã?” Yõwánĩ kĩ, “Nĩ ꞌbã õjílã õrî ãnî lı̣̃fı̣́ gĩlí, nĩ âyê ró ĩyí bê tã ạ́ngı̣́ ĩyî drí ꞌẽlé rî tãsĩ kô. Nĩ ꞌê ícícíyá õjílã ãzí rú õnjõ sĩ kô. Lãfâ gólâ rĩꞌá fẽlâ ãnî drí rî, nĩ mâ kô.”

15 ꞌDĩî rî kậyı̣̂ tíbê ãyĩkõ drí ꞌbạ̃súrú Yúdạ̃ yí kâ rî ꞌbá yî cĩzó rî ĩꞌdî. Gólĩyî ı̣̂sũ ĩyíkâ bê rî, Yõwánĩ âꞌdô ꞌdíyî pã ꞌbá ĩyî drí rĩꞌá tẽlâ Ôvârí ngá lésĩ rî, âꞌdô ꞌẽꞌá âjólâ õjílã pãlé rî ĩꞌdî. 16 Gõꞌdá Yõwánĩ drí tã îyázó gólĩyî drí kĩ nĩ rî, “Má âꞌdó kô ꞌdíyî pã ꞌbá gólâ ꞌẽ ꞌbá õjílã îbábátízãlé lạ̃sı̣́ sĩ gõꞌdá kpá Líndrí Tãndí Ôvârí kâ sĩ rî ĩꞌdî. Mâ ámákâ cé ãnî îbábátízãlé lũmvû sĩ. Gõꞌdá ãgô ãzâ kpá rĩꞌá ânĩꞌá má vó. Gólâ ĩꞌdî tíbê ãnî drí rĩꞌá tẽlâ ꞌẽ ꞌbá âcálé ꞌdíyî pã ꞌbá ró rî, tã gólâkâ rî ĩꞌdî nõtí, õjílã tã gólâkâ lẽ ꞌbá rî, gólâ âꞌdô Líndrí Tãndí Ôvârí kâ fẽꞌá drílâ. Gõꞌdá õjílã tã gólâkâ lẽ ꞌbá kô rî, áâꞌdô îzãꞌá lâ lạ̃sı̣́ sĩ. Gólâ mbârâkã bê gạ̃rạ̃ má drı̣̃ı̣̂ sĩ. Má îcá kô káꞌbókã gólâkâ ângílí pá lâ sĩ. 17 Gólâ íyíkâ rĩꞌá õzõ õjílã ạ̃drúgú cã ꞌbá kâtí, gólâ âꞌdô ạ̃drúgú ífí tãndí rî êléꞌá dãlé yí drí ꞌbãlé ẽró ꞌálâ rî ĩꞌdî, gõꞌdá kúrũmû lâ ꞌdĩ dãzó íyíkâ tõtõ ró õmã ꞌálâ zãlé vólé lạ̃sı̣́ sĩ ạ̃dũkũ ãkó.” 18 ꞌDĩî rî tã gólâ Yõwánĩ drí rĩꞌá pẽlâ ândálé kárá lãjóꞌbá Ôvârí kâ ró õjílã drí rî ĩꞌdî, õjílã õꞌbã ró lı̣̃fı̣́ bê Ôvârí drı̣̃ı̣̂.

19 Tã ãzâ Yõwánĩ drí ꞌẽlé rî ĩꞌdî nõ. Gólâ nĩ trá kúmú Ẽródẽ Ãnĩtípã ngálâ, sõ drı̣́-mbílí trá gólâ lı̣̃fı̣́ tã õnjí Ẽródẽ drí ꞌẽlé rî ꞌá, tãlâ Ẽródẽ pâ ậdrúpı̣̃ lâ rî õkó rú bê Ẽrõdíyã rî trá gólâ drı̣́gạ́ sĩ trõlé yí drí õkó ró. 20 Gõꞌdá Ẽródẽ ârílí bê tã Yõwánĩ drí âtálé ĩtí ꞌdĩ rî, gólâ ꞌbã Yõwánĩ trá gạ̃nı̣́mạ̃ ꞌá. ꞌDĩî rî tã õnjí ãzâ gólâ Ẽródẽ drí ꞌẽlé rî ĩꞌdî.

Tã Yõwánĩ drí Yésũ rî îbábátízãzó rî

(Mãtáyõ 3.13-17; Márãkõ 1.9-11)

21 Ãkpãkãꞌdã Ẽródẽ rú drẽ Yõwánĩ ꞌbãlé gạ̃nı̣́mạ̃ ꞌá kô rî, Yõwánĩ dã lũmvû trá õjílã drı̣̃ı̣̂ bãbãtízĩ ró ãmbá áyágá Jõrõdénĩ kâ ꞌálâ. Gólâ ꞌê bãbãtízĩ kpá trá Yésũ drí zãlô Jõrõdénĩ ꞌálâ. Gõꞌdá gólâ ndẽ bãbãtízĩ ꞌẽꞌẽ bê rî, Yésũ drí rĩzó rãtáã ꞌẽlé drẽ ãkpãkãꞌdã lı̣̃mvû ꞌá. 22 Kôrô ꞌbũû drí rû njı̣̃zó, Líndrí Tãndí Ôvârí kâ drí âꞌdézó Yésũ drı̣̃ı̣̂ õzõ ạ̃túꞌbú kâtí. Úlı̣́ drí ậꞌúzó ꞌbũû lésĩ Yésũ drí kĩ nĩ rî, “Nî ámâ mvá ífífí rî ĩꞌdî má drí lẽlé rõô rî. Ánî tã sû trá má rú rõô.”

23-38 Yésũ trá ndrô bê nyâꞌdî-trá-drı̣̃-lâ-ngâ-mûdrı̣́, gólâ drí ngá ꞌẽꞌẽ îtõzó ãngó nõ ꞌá nõngá. Õjílã ndrĩ ı̣̂sũ ĩyíkâ bê rî, gólâ âꞌdô Yõsépã rî mvá ꞌî.

Nõô rî tã Yésũ rî ạ́ꞌbı̣́yạ́ yí kâ rî ĩꞌdî

(Mãtáyõ 1.1-17)

Ạ̃kû ró rî Ôvârí ꞌbã Ádãmã trá.

Ádãmã tı̣̂ mvá trá rú lâ Sétẽ.

Sétẽ tı̣̂ mvá trá rú lâ Ẽnósã.

Ẽnósã tı̣̂ mvá trá rú lâ Kẽnánã.

Kẽnánã tı̣̂ mvá trá rú lâ Mãjãlélẽ.

Mãjãlélẽ tı̣̂ mvá trá rú lâ Yãrádã.

Yãrádã tı̣̂ mvá trá rú lâ Ẽnókã.

Ẽnókã tı̣̂ mvá trá rú lâ Mẽtũsélạ̃.

Mẽtũsélạ̃ tı̣̂ mvá trá rú lâ Lẽmékẽ.

Lẽmékẽ tı̣̂ mvá trá rú lâ Nówã.

Nówã tı̣̂ mvá trá rú lâ Sémẽ.

Sémẽ tı̣̂ mvá trá rú lâ Ãrãpãsádã.

Ãrãpãsádã tı̣̂ mvá trá rú lâ Kãnánã.

Kãnánã tı̣̂ mvá trá rú lâ Sélã.

Sélã tı̣̂ mvá trá rú lâ Ẽbérẽ.

Ẽbérẽ tı̣̂ mvá trá rú lâ Pẽlégẽ.

Pẽlégẽ tı̣̂ mvá trá rú lâ Rúũ.

Rúũ tı̣̂ mvá trá rú lâ Sẽrúgı̣̃.

Sẽrúgı̣̃ tı̣̂ mvá trá rú lâ Nãhórã.

Nãhórã tı̣̂ mvá trá rú lâ Térã.

Térã tı̣̂ mvá trá rú lâ Ãbãrãyámã.

Ãbãrãyámã tı̣̂ mvá trá rú lâ Ĩsákã.

Ĩsákã tı̣̂ mvá trá rú lâ Yãkóbã.

Yãkóbã tı̣̂ mvá trá rú lâ Yúdạ̃.

Yúdạ̃ tı̣̂ mvá trá rú lâ Pẽrézẽ.

Pẽrézẽ tı̣̂ mvá trá rú lâ Ẽzẽrónẽ.

Ẽzẽrónẽ tı̣̂ mvá trá rú lâ Ãrínĩ.

Ãrínĩ tı̣̂ mvá trá rú lâ Ãdãmínõ.

Ãdãmínõ tı̣̂ mvá trá rú lâ Ãmĩnãdábã.

Ãmĩnãdábã tı̣̂ mvá trá rú lâ Nãsónõ.

Nãsónõ tı̣̂ mvá trá rú lâ Sãlámõ.

Sãlámõ tı̣̂ mvá trá rú lâ Bõꞌázã.

Bõꞌázã tı̣̂ mvá trá rú lâ Óbẽdẽ.

Óbẽdẽ tı̣̂ mvá trá rú lâ Yésẽ.

Yésẽ tı̣̂ mvá trá rú lâ Dạ̃wúdı̣̃.

Dạ̃wúdı̣̃ tı̣̂ mvá trá rú lâ Nãtánã.

Nãtánã tı̣̂ mvá trá rú lâ Mãtátã.

Mãtátã tı̣̂ mvá trá rú lâ Ménã.

Ménã tı̣̂ mvá trá rú lâ Mẽlíyã.

Mẽlíyã tı̣̂ mvá trá rú lâ Ẽlĩyãkímõ.

Ẽlĩyãkímõ tı̣̂ mvá trá rú lâ Yõnámõ.

Yõnámõ tı̣̂ mvá trá rú lâ Yõsépã.

Yõsépã tı̣̂ mvá trá rú lâ Yúdạ̃.

Yúdạ̃ tı̣̂ mvá trá rú lâ Sĩmónã.

Sĩmónã tı̣̂ mvá trá rú lâ Lạ́vı̣̃.

Lạ́vı̣̃ tı̣̂ mvá trá rú lâ Mãtátã.

Mãtátã tı̣̂ mvá trá rú lâ Yõrímõ.

Yõrímõ tı̣̂ mvá trá rú lâ Ẽlĩyézẽ.

Ẽlĩyézẽ tı̣̂ mvá trá rú lâ Yásõwã.

Yásõwã tı̣̂ mvá trá rú lâ Érẽ.

Érẽ tı̣̂ mvá trá rú lâ Ẽlẽmãdémõ.

Ẽlẽmãdémõ tı̣̂ mvá trá rú lâ Kõsámõ.

Kõsámõ tı̣̂ mvá trá rú lâ Ádĩ.

Ádĩ tı̣̂ mvá trá rú lâ Mẽlékẽ.

Mẽlékẽ tı̣̂ mvá trá rú lâ Nérĩ.

Nérĩ tı̣̂ mvá trá rú lâ Sĩyátĩ.

Sĩyátĩ tı̣̂ mvá trá rú lâ Zãrãbãbálã.

Zãrãbãbálã tı̣̂ mvá trá rú lâ Résã.

Résã tı̣̂ mvá trá rú lâ Yõánã.

Yõánã tı̣̂ mvá trá rú lâ Yódã.

Yódã tı̣̂ mvá trá rú lâ Yõsékẽ.

Yõsékẽ tı̣̂ mvá trá rú lâ Sẽménẽ.

Sẽménẽ tı̣̂ mvá trá rú lâ Mãtãtíyã.

Mãtãtíyã tı̣̂ mvá trá rú lâ Mátã.

Mátã tı̣̂ mvá trá rú lâ Nágã.

Nágã tı̣̂ mvá trá rú lâ Ẽsílĩ.

Ẽsílĩ tı̣̂ mvá trá rú lâ Nạ́hũmạ̃.

Nạ́hũmạ̃ tı̣̂ mvá trá rú lâ Ãmósẽ.

Ãmósẽ tı̣̂ mvá trá rú lâ Mãtãtíyã.

Mãtãtíyã tı̣̂ mvá trá rú lâ Yõsépã.

Yõsépã tı̣̂ mvá trá rú lâ Jãnáyĩ.

Jãnáyĩ tı̣̂ mvá trá rú lâ Mẽlékẽ.

Mẽlékẽ tı̣̂ mvá trá rú lâ Lạ́vı̣̃.

Lạ́vı̣̃ tı̣̂ mvá trá rú lâ Mãtátã.

Mãtátã tı̣̂ mvá trá rú lâ Élĩ.

Élĩ tı̣̂ mvá trá rú lâ Yõsépã.

Gõꞌdá Yõsépã îmbâ Yésũ trá õzõ íyî mvá tı̣̃lı̣́ nĩ rî kâtí.

4

Tã Sãtánã drí Yésũ rî ûjũzó rî

(Mãtáyõ 4.1-11; Márãkõ 1.12-13)

1 Gõꞌdá nĩngá sĩ rî, Yésũ trá mbârâkã Líndrí Tãndí Ôvârí kâ rî kâ bê yí ꞌá rõô. Gólâ ngâ trá ꞌbạ̃drı̣̃ áyágá Jõrõdénĩ kâ ꞌdĩ ꞌásĩ nĩlí sı̣́sı̣́ ꞌálâ rî, gõꞌdá Líndrí Tãndí Ôvârí kâ drí gólâ rî âjízó nĩlí lậmúlı̣́ õmã ꞌálâ. Tólâ rî, Sãtánã drí rĩzó gólâ rî ûjũlı̣́ kậyı̣̂ nyâꞌdî-rı̣̃ sĩ. 2 Kậyı̣̂ nyâꞌdî-rı̣̃ ꞌdî ꞌbá yî ꞌá rî, gólâ cú ĩtí ngá nyãnyã ãkó, gólâ trá lõfó ró tákányĩ. 3 Gõꞌdá Sãtánã drí tã âtázó gólâ drí kĩ nĩ rî, “Ní ãꞌdô fí pạ̃tı̣́ı̣̃ Ôvârí rî mvá ꞌî rî, ní jâ kúnı̣́ mvá nõ ngá nyãnyã ró ní drí nyãlé.” 4 Gõꞌdá Yésũ kĩ, “ꞌÉꞌẽ, tã îgĩ Ôvârí kâ ꞌá áâtâ trá nõtí,

‘Õjílã rí rĩlí cé ngá nyãnyã sĩ kô.

Ngá ãzâ lậvũ ꞌbá ngá nyãnyã drı̣̃ı̣̂ sĩ kôrô rî kpá bê,

tákõ ĩꞌdî rĩꞌá úlı̣́ Ôvârí kâ.’ ”

Tã ꞌBãꞌbã Ândâ 8.3

5 Sãtánã drí kpá gólâ rî îngázó ûrû ꞌwãâ ꞌbạ̃drı̣̃ ãmbá nõ ꞌbá yî âꞌdázó ndrĩ drílâ. 6 Sãtánã drí gõzó tã âtálé gólâ drí kĩ nĩ rî, “Mâ ĩꞌdî ngá ndrĩ ãngó nõ ꞌá lı̣́pı̣̂ lâ ꞌî. Õzõ ní õlẽ trá rî, má âꞌdô kpá drı̣́-ãcê ámákâ rî fẽꞌá ní drí gõꞌdá kpá ngá tãndí ãmbá ãngó nõ kâ rî ꞌbá yî fẽꞌá ní drí, tã ãzâ ꞌbá yî ní drí lẽlé ꞌẽlé rî ꞌẽzó ĩꞌdí bê lâ. 7 Õzõ ní ũtı̣̃ ꞌãꞌî trá vũdrı̣́ ámâ ı̣̂njı̣̃zó rî, má âꞌdô kpá mbârâkã fẽꞌá ndrĩ ní drí.” 8 Yésũ kĩ, “Íîgĩ trá búkũ Ôvârí kâ ꞌá kĩ,

‘Kúmú Ôvârí ĩꞌdî cé Ôvârí pạ̃tı̣́ı̣̃ ãníkâ ãnî drí ı̣̂njı̣̃lı̣́ rî ĩꞌdî, gõꞌdá nĩ ı̣̂ꞌbũ rû cé gólâ drí.’ ”

Tã ꞌBãꞌbã Ândâ 6.13

9 Gõꞌdá Sãtánã drí gólâ rî âjízó ꞌwãâ Yẽrõsãlémã ꞌálâ. Gõꞌdá Sãtánã drí gólâ rî ꞌbãzó jó ạ́ngı̣́ Ôvârí kâ rî ãpírĩ lâ ꞌálâ. Sãtánã drí tã âtázó gólâ drí kĩ nĩ rî, “Õzõ ní ãꞌdô fí Ôvârí rî mvá ĩꞌdî rî, ní âwã drẽ âꞌdélé vũdrı̣́ ãâꞌdâ ró tã bê kĩ nĩ rî, Ôvârí lôkî nî trá rõô, 10 tãlâ íîgĩ trá búkũ Ôvârí kâ ꞌá kĩ nĩ rî,

‘Ôvârí ꞌbã tã trá mãlãyíkã íyíkâ yî drí ánî tãsĩ rĩzó ánî vó ndrẽlé.

11 Gólĩyî âꞌdô ánî lôkóꞌá ĩyî drı̣́gạ́, tãlâ ngá ãzãkã õzó ánî rúꞌbạ́ dõô kô,

gbõ lé ánî pá mvá õzó kpá rû sı̣̃ı̣̂ kúnı̣́ mvá rú kô.’ ”

Lôngó 91.11-12

12 Gõꞌdá Yésũ kĩ, “Búkũ Ôvârí kâ ꞌdĩ ꞌá rî, ókĩ nĩ rî,

‘Ní ꞌbã Kúmú áníkâ Ôvârí kô rĩꞌá ûjũlâ.’ ”

Tã ꞌBãꞌbã Ândâ 6.16

13 Sãtánã ûjũ Yésũ bê kpı̣̃ı̣̂ ngá ãmbá nõ ꞌbá yî ꞌásĩ ĩtí rî, gõꞌdá Sãtánã âyê gólâ trá drẽ tãkõ.

14-15 Yésũ drí gõzó Gãlĩláyã ꞌálâ. Líndrí Tãndí Ôvârí kâ drí mbârâkã fẽzó drílâ rĩzó õjílã lı̣̃fı̣́ îcílí kôrô. Gólâ rî trá õjílã lı̣̃fı̣́ îcílí jó tã ârî kâ rî ꞌbá yî ꞌásĩ ndrĩ ꞌbạ̃drı̣̃ Gãlĩláyã kâ ꞌá. Õjílã rî trá gólâ rî rú lûyı̣́lı̣́ rõô ꞌbạ̃drı̣̃ ꞌásĩ ndrĩ tã ꞌẽꞌẽ tãndí gólâkâ drí.

Tã Yésũ drí tã pẽzó Nãzãrétã ꞌálâ rî

(Mãtáyõ 13.53-58; Márãkõ 6.1-6)

16 Yésũ drí âgõzó Nãzãrétã ꞌálâ, võ yí drí rĩzó trá ãkpãkãꞌdã ꞌdĩyímvá ró rî ꞌálâ. Kậyı̣̂ rãtáã ꞌẽzó rî, drílâ nĩzó jó tã ârî kâ rî ꞌálâ, ꞌdĩî íyíkâ kó tã ꞌẽꞌẽ gólâkâ ĩꞌdî. Drílâ gõzó âdrélé ûrû, tãlâ gólâ lẽ úlı̣́ Ôvârí kâ zı̣̃lı̣́ õjílã drí. 17 Gõꞌdá ófẽ wárãgã bı̣́ ãzâ trá drílâ ngóló-ngóló. Wárãgã bı̣́ nã ꞌá rî, Ôvârí ậngũ tã gólĩyî ꞌẽ ꞌbá rû ꞌẽlé ı̣̃zạ́tú rî ꞌbá yî trá tã ậngũ ꞌbá Ĩsáyã tı̣́ sĩ. Yésũ zı̣̂ úlı̣́ ꞌdĩ trá nõtí,

18 “Ôvârí zĩ mâ trá õjílã pãlé. Gólâ âfẽ fãfã trá má drí Líndrí Tãndí íyíkâ sĩ.

Má ânĩ trá tã ậꞌdı̣̂-ậꞌdı̣̂ fẽlé õjílã gólĩyî rĩ ꞌbá lı̣̃fı̣́ lôꞌbélé tã õnjí ĩyíkâ tãsĩ rî yî drí.

19 Tã má drí ânĩꞌá âtálâ ãnî drí nõ trá kậyı̣̂ Ôvârí drí õjílã íyíkâ lôfõzó tã ậtũ-ậtũ ꞌásĩ rî ĩꞌdî.”

Ĩsáyã 61.1-2

20 ꞌDĩî rî vósĩ rî, Yésũ drí gõzó wárãgã bı̣́ yí drí rĩꞌá zı̣̃lâ ꞌdĩ rî âꞌbãzó pãlé ngóló-ngóló fẽlé õjílã gólâ rĩ ꞌbá vó lâ ndrẽlé rî drı̣́gạ́. Drílâ gõzó rĩlí vũdrı̣́ rĩꞌá õjílã lı̣̃fı̣́ îcílí tã yí drí zı̣̃lı̣́ rî yî sĩ. Õjílã rĩ ꞌbá ĩyî ndrĩ ꞌdî ꞌbá yî îgâ ĩyî bı̣́lı̣́ trá, tã ꞌẽ ꞌbá âfõlé rî ârízó ndrĩ. 21 Drílâ gõzó tã pẽpẽ îtónãlé nõtí kĩ nĩ rî, “Ị̃tú gólâ ãndrõ nô sĩ rî, tã tíbê má drí rĩꞌá zı̣̃lâ ãnî drí tíbê nõ ꞌê rû trá, âcâ trá tã pạ̃tı̣́-pạ̃tı̣̃ ró, õzõ tã ậngũ ꞌbá drí îgĩlí rî kâtí.” Gólâ îcî õjílã trá tã ífí gólâ drí rĩꞌá zı̣̃lâ ꞌdĩ ꞌbá yî sĩ, gõꞌdá ĩꞌdî õjílã ꞌdî ꞌbá yî ı̣̂sũ ĩyíkâ bê rî kĩ, gólâ õkĩ yí ãꞌdô ĩꞌdî tíbê tã ậngũ ꞌbá Ĩsáyã drí rĩꞌá tã lâ âtálé rî ĩꞌdî.

22 Õjílã ndrĩ âꞌdó ꞌbá tólâ rî ꞌbá yî rî ĩyî trá tã tãndí âtálé ĩꞌdî gólâ rî tãsĩ. Gõꞌdá tı̣̂ lâ yî drí ậꞌdı̣́zó ndrúndrú tãlâ tã tãndí gólâ drí rĩꞌá âtálâ ꞌdĩ ꞌbá yî tãsĩ. Gõꞌdá drílĩyî kpá rĩzó tã âtálé kĩ, “Îcâ ángô tí ró mvá Yõsépã kâ nõ drí rĩzó úlı̣́ ĩtí ꞌdĩ ꞌbá yî âtálé yã?”

23 Yésũ âtâ trá õjílã ꞌdî ꞌbá yî drí kĩ nĩ rî, “Nĩ lẽé tã má drí rĩꞌá âtálâ rî kô. Nĩ nı̣̃ nô úlı̣́ mãnĩgõ gólâ kĩꞌá nĩ rî, ‘Nî ójó, ní ngî ngá sı̣́sı̣́ ánî rú sĩ, ní gõ ró ãzí-ãzí rú sĩ rî ngĩlí.’ Má âtâ úlı̣́ mãnĩgõ ꞌdî, tãlâ nĩ ârî tã má drí rĩzó tã lârâkô ꞌẽlé Kãpẽrãnómã ꞌálâ rî trá, ĩꞌdî nĩ kĩ kpá má õꞌê ró bê ãnî drí nõngá zãlô, yĩ õndrê ró, yĩ õgõ ró tã lẽlé. 24 ꞌDõvó má lôgõ drẽ úlı̣́ mãnĩgõ ngĩíngî ãnî drí, ‘Tã ậngũ ꞌbá ûsú õrẽ kô íyî áró yî drı̣́gạ́ sĩ.’ 25 Nĩ ndrê drẽ, ạ̃kû ró rî, tã ậngũ ꞌbá Ẽlíyã ûsú õrẽ kô õjílã íyíkâ drı̣́gạ́ sĩ. Ĩtí rî, Ôvârí drí gõzó lõfó õnjí tẽtẽ ꞌbãlé gólĩyî îzãlé ndrô nâ cú drı̣̃ bê. Gõꞌdá ꞌbạ̃drı̣̃ ãmâ Ĩsĩrãꞌélẽ kâ ꞌá rî, ạ̃yı̣́zı̣́ bê rĩꞌá dũû ĩzã ꞌẽꞌá ĩyî. 26 Gõꞌdá Ôvârí âjó tã ậngũ ꞌbá Ẽlíyã kô ạ̃yı̣́zı̣́ rî ꞌdĩ ꞌbá yî pãlé. Gõꞌdá gólâ jô íyîngá Ẽlíyã vólé ꞌbạ̃drı̣̃ ãmákâ nõ ꞌásĩ, nĩꞌá ạ̃yı̣́zı̣́ ãzâ ngĩî lâ pãlé ĩꞌdî. Ạ̃yı̣́zı̣́ rî ꞌdĩ Zãrẽpátã lé ꞌbá ꞌî ꞌbạ̃drı̣̃ Sĩdónã kâ ꞌá.

27 “Gõꞌdá kpá kậyı̣̂ tã ậngũ ꞌbá Ẽlísã kâ rî sĩ, Ôvârí pá õjílã ãzâ õrĩ ãmákâ nõ ꞌásĩ, ngá lãzé bê õzõ ãrí ꞌbá kâtí rî kô, gõꞌdá gólâ pâ cé ãgô rú bê Nãmánã Sírĩyã lé ꞌbá ró rî ĩꞌdî, gĩâ ꞌbạ̃súrú lídí ꞌásĩ.”

28 Gõꞌdá õjílã ꞌdî ꞌbá yî ârílí bê tã gólâ drí rĩꞌá âtálâ ꞌdĩ rî, drílĩyî ngãzó ꞌdó õmbã ró lậvũlı̣́ kôrô. 29 Õjílã ꞌdî ꞌbá yî ndrĩ ngâ ĩyî trá ûrû gólâ rî drõlé vólé ꞌbạ̃drı̣̃ mvá nã ꞌásĩ, nĩzó gólâ rî lôzé bê võ cı̣̂rı̣̂ngı̣́ꞌdı̣̂ꞌdı̣̂ rî ꞌásĩ, tãlâ gólâ ãâꞌdê ró bê drãlé vólé. 30 Gõꞌdá gólâ drí íyîngá ngá pãzó cú õjílã õꞌbí ꞌdĩ ꞌbá yî lãfálé sĩ võ ꞌdî âyélé, gõꞌdá íyîngá nĩzó võ ãzâ ꞌá.

Tã Yésũ drí tã pẽzó Kãpẽrãnómã ꞌálâ rî

(Márãkõ 1.21-28)

31 Nĩngá sĩ rî, drílâ nĩzó gõlé Kãpẽrãnómã ꞌálâ.* Kậyı̣̂ rãtáã kâ sĩ, gólâ rĩꞌá tã Ôvârí kâ îmbáꞌá õjílã drí jó tã Ôvârí kâ ârî kâ ꞌá tólâ. 32 Gõꞌdá õjílã ꞌdî ꞌbá yî tı̣̂ lâ yî drí ậꞌdı̣́zó, tãlâ Yésũ îmbâ tã íyíkâ cú drı̣́-ãcê Ôvârí kâ rî sĩ.

33 Ãgô ãzâ rĩꞌá jó tã ârî kâ ꞌdĩ ꞌá. Ãgô ꞌdĩ cú rĩꞌá líndrí õnjí ạ̃bạ̃bạ̃ Sãtánã kâ bê yí ꞌá, gõꞌdá líndrí õnjí ꞌdĩ ômbê gólâ trá. Gõꞌdá líndrí õnjí ꞌdĩ drí trẽzó ãgô ꞌdĩ gbórókõ lâ sĩ ûrû kĩ nĩ rî, 34 “Yésũ, ní îzã ámâ drı̣̃ kô. Ní ânĩ nõ trá ámâ îzãlé. Má nı̣̃ trá, nî Ôvârí rî mvá ĩꞌdî.” 35 Yésũ drí gõzó tã âtálé líndrí õnjí ạ̃bạ̃bạ̃ kâ ꞌdĩ drí ꞌálé âdrã sĩ, “Nî, ní rî tı̣́tı̣́. Ní âfõ ãgô ꞌdĩ ꞌásĩ.” Ĩtí rî, líndrí õnjí ꞌdĩ drí ãgô ꞌdĩ vũzó vũdrı̣́ õjílã ꞌdî ꞌbá yî ândrá. Líndrí õnjí ꞌdĩ drí âfõzó ãgô ꞌdĩ âyélé. Gõꞌdá líndrí õnjí ạ̃bạ̃bạ̃ kâ ꞌdĩ ꞌé gólâ õnjí ró kô.

36 Nĩngá sĩ, õjílã tı̣̂ drí ậꞌdı̣́zó ndrĩ tã ꞌdî drí sĩ. Õjílã ꞌdî ꞌbá yî rî ĩyî trá tã âtálé ĩyî võ ꞌásĩ kĩ nĩ rî, “Ãꞌdî fẽ mbârâkã Yésũ drí líndrí õnjí ạ̃bạ̃bạ̃ kâ ꞌbãzó íyî rõlé rî nĩ yã?” 37 Gõꞌdá õjílã ꞌdî ꞌbá yî drí tã Yésũ drí ꞌẽlé ꞌdĩ âtázó lậꞌbúlı̣́ ndrĩ võ ꞌdî ꞌbá yî ꞌásĩ.

Tã Yésũ drí ngá lãzé ꞌbá êdézó rî

(Mãtáyõ 8.14-17; Márãkõ 1.29-34)

38 ꞌDĩî vósĩ rî, Yésũ yî ãzí-ãzí lâ yí bê drí gõzó ngãlé jó tã ârî kâ ꞌásĩ nĩꞌá Sĩmónã Pétẽrõ drí ꞌbã ꞌálâ nyãsá nyãlé. Gõꞌdá Sĩmónã Pétẽrõ rî ãdrá rĩꞌá ngá lãzé ró, rúꞌbạ́ lâ âmê trá tílí-tílí. Ódrí tã lâ pẽzó Yésũ drí. 39 Yésũ drí ânĩzó âdrélé ãnyî gbãrãkã gólâ drí ậyı̣́zó rî lạ̃gạ́tı̣́. Gólâ kĩ, “Ngá lãzé ꞌdĩ õndẽ rû.” Kôrô Sĩmónã Pétẽrõ rî ãdrá rî rúꞌbạ́ drí ậꞌdı̣́zó. Drílâ ngãzó ûrû nyãsá lâꞌdílí.

40 Lạ̃njạ́túlı̣́ bê, õjílã ãzâ ꞌbá yî drí kpá ĩyî rû-lẽ-ãzí yî âjízó ngá lãzé ngĩíngî bê gólâ ngálâ êdélé. Gólâ rî trá íyî drı̣́ ꞌbãlé gólĩyî drı̣̃ı̣̂, êdê rû ĩyî trá ndrĩ. 41 Gólâ rî trá õjílã ãzâ ꞌbá yî kpá înjílí líndrí õnjí Sãtánã kâ ꞌásĩ. Líndrí õnjí ꞌdĩ ꞌbá yî drí trẽzó ûrû kĩ nĩ rî, “Wûú! Nî Ôvârí rî mvá ĩꞌdî, ꞌdíyî pã ꞌbá ꞌî.” Gõꞌdá gólâ âtâ tã trá líndrí õnjí ꞌdĩ ꞌbá yî drí kĩ nĩ rî, “Nĩ rî tı̣́tı̣́.” Gólâ lẽé drẽ kô õjílã drí gólâ rî nı̣̃lı̣́ ꞌdíyî pã ꞌbá ró.

42 Ị̃drú rî tí, võ drí ậwúrı̣̃ sĩ, gólâ drí ngãzó jạ̃rı̣́bạ̃ nã ꞌásĩ âfõlé nĩꞌá võ õjílã ãkó rî ꞌálâ. Gõꞌdá õjílã ꞌdî ꞌbá yî drí ĩyî rĩzó gólâ rî ndãlé. Gõꞌdá ûsû ĩyî gólâ bê rî, âtâ ĩyî tã trá drílâ kĩ nĩ rî, “Ní rî ãmá bê nõngá. Ní nĩ kô.” 43 Gólâ kĩ, “Îcá kô má drí rĩzó cé võ ãlô nõ ꞌá, má âꞌdô nĩꞌá kpá võ ãzâ ꞌbá yî ꞌásĩ tã Ôvârí kâ âtálé õjílã drí ndrĩ, tãlâ Ôvârí âjô mâ trá tã íyíkâ âtálé.”

44 ꞌDĩî vósĩ rî, gólâ nĩ trá zãâ tã îmbá bê jó tã Ôvârí kâ ârî kâ ꞌásĩ ꞌbạ̃drı̣̃ mvá ꞌbạ̃drı̣̃ Yũdạ́yạ̃ kâ ꞌá ꞌdĩ ꞌbá yî ꞌásĩ ndrĩ.

5

Tã Sĩmónã Pétẽrõ yî Yãkóbã yî Yõwánĩ yí bê drí ꞌdẽzó Yésũ vó rî

(Mãtáyõ 4.18-22; Márãkõ 1.16-20)

1 Kậyı̣̂ ãzâ sĩ rî, Yésũ rĩꞌá õjílã õꞌbí ãmbá lı̣̃fı̣́ îcíꞌá ãnyî lı̣̃mvû ândrê zı̣̃lı̣́ Gãlĩláyã rî lạ̃gạ́tı̣́.* Õjílã lîzô trá rõô îfî ĩyî ꞌâ trá ngárá-ngárá rû îpĩ ꞌbá rî yî, rû lôzé ꞌbá rî ꞌbá yí bê.

2-3 Gõꞌdá Yésũ ndrê bê ĩtí rî, õjílã trá dũû ãnyî ãnyî yí rú rî, gólâ ndrê kõlóngbõ trá rı̣̃ ĩtí lı̣́pı̣̂ lâ yî âsê ĩyî trá ĩví ꞌálâ lı̣̃mvû ꞌásĩ. Gólâ drí gõzó mbãlé ãlô rî drı̣̃ı̣̂, tãlâ óndrê ró yî bê tõ tã âtárẽ ꞌá. Kõlóngbõ ꞌdî, lı̣́pı̣̂ lâ Sĩmónã Pétẽrõ ĩꞌdî. Sĩmónã Pétẽrõ yî lậmû-ãzíyã lâ yí bê rĩꞌá ĩyî îmbá ĩyíkâ ı̣̃ꞌbı̣̂ kâ lı̣̃fı̣́ lâ êdéꞌá ngbãâ ãnyî. Lậmû-ãzíyã lâ ꞌdĩ ꞌbá yî, rú lâ yî Yãkóbã yî Yõwánĩ bê, Zẽbẽdáyõ rî mvá ró rî yî. Yésũ drí tã âtázó Sĩmónã drí, gólâ ẽêsê drẽ kõlóngbõ íyíkâ ꞌdĩ fínyáwá lı̣̃mvû ꞌálâ õjílã ꞌdî ꞌbá yî rú sĩ, yí gõ ró tã âtálé rĩzó gólĩyî lı̣̃fı̣́ îcílí lı̣̃mvû lésĩ ró, ãârî ró ĩyî bê tãndí ró.

4 Yésũ ndẽ õjílã õꞌbí ꞌdĩ ꞌbá yî lı̣̃fı̣́ lâ yî îcî-îcî trá. Drílâ gõzó tã âtálé Sĩmónã Pétẽrõ yî drí Yãkóbã yí bê Yõwánĩ yí bê kõlóngbõ zẽlé lı̣̃mvû gạ́lı̣́ ꞌá, õꞌbê ró ĩyî îmbá ĩyíkâ lı̣̃mvû ꞌá ı̣̃ꞌbı̣̂ rũzó. 5 Sĩmónã drí tã âtázó Yésũ drí kĩ nĩ rî, “Lı̣̃fı̣́ îcí ꞌbá, mã rî trá îmbá nõ ꞌbẽlé ı̣̃ꞌbı̣̂ drí ngạ́cı̣̂ nõ sĩ kárá lı̣̃mvû nõ ꞌá, gõꞌdá mã rú kó ngá ãzâ kô. Gõꞌdá tãlâ ní âtâ tã trá ãmâ drí rî drí sĩ, mã âꞌdô îmbá ꞌbẽꞌá óꞌdí.”

6 Gõꞌdá ꞌbê ĩyî îmbá bê ândálé rî, drílĩyî gõzó ı̣̃ꞌbı̣̂ rũlı̣́ ĩyíkâ îmbá ꞌá dũû õzõ tõtõ kâtí, âsê ĩyî kpı̣̃ı̣̂. 7 Drílĩyî ãzí-ãzí lâ yî ậzı̣́zó ĩyî pãlé ı̣̃ꞌbı̣̂ âsélé lı̣̃mvû ꞌásĩ ꞌbãlé kõlóngbõ ꞌá, îmbá gõꞌdá trá sĩꞌá, ꞌbã ĩyî ı̣̃ꞌbı̣̂ gõꞌdá trá njúꞌdậ-njúꞌdậ kõlóngbõ ꞌá lậnjı̣̃-lậnjı̣̃ ró, kõlóngbõ trá ꞌẽꞌá fĩlí fĩfĩ lı̣̃mvû zẽlé.

8-10 Gõꞌdá Sĩmónã yî ãzí-ãzí lâ yí bê ndrê bê ı̣̃ꞌbı̣̂ trá dũû îmbá ꞌá rî, tı̣̂ lâ yî ậꞌdı̣̂ trá ndrĩ. Sĩmónã drí ꞌãꞌî tı̣̃zó vũdrı̣́ Yésũ ágálé kĩ nĩ rî, “Ôvârí, mâ nõ õjílã õnjí ꞌî. Nî, ní ꞌê âfílí kõlóngbõ ãmákâ nõ ꞌá ãmâ pãlé nõ ángô tí ró, mâ cú ĩtí áyábálá ró nõ yã?” Yésũ kĩ, “Ní ꞌê ũrı̣̃ kô, îtónã ĩꞌdî ngbãângbânõ ı̣̃tú ãndrõ nô sĩ rî, tã ꞌẽꞌẽ áníkâ âꞌdó gõꞌdá ı̣̃ꞌbı̣̂ âsélé ĩꞌdî kô. Ní âꞌdô gõꞌdá rĩꞌá õjílã mvá âsélé ĩꞌdî ꞌdẽlé má vó tã ámákâ rî ꞌẽlé ĩꞌdî.” 11 Sĩmónã yî ãzí-ãzí lâ yí bê drí gõzó kõlóngbõ âsélé lı̣̃mvû ꞌásĩ. Îtónãlé kậyı̣̂ ꞌdĩ ꞌá rî, Sĩmónã yî Yãkóbã yî Yõwánĩ bê âyê ĩyî lôsĩ ı̣̃ꞌbı̣̂ rũrũ kâ trá, âgõ ĩyî trá ꞌdẽlé Yésũ vó lãjóꞌbá ró.

Tã Yésũ drí ãgô ãzâ ngá lãzé ãrí kâ bê yí rú rî êdézó rî

(Mãtáyõ 8.1-4; Márãkõ 1.40-45)

12 Kậyı̣̂ ãzâ sĩ, Yésũ rĩꞌá ꞌbạ̃drı̣̃ mvá ãzâ ꞌá. Drílâ ãgô ãzâ ûsúzó ngá lãzé ãrí kâ bê yí rú. Ãgô nõ drí rĩzó vũdrı̣́ ꞌãꞌî drı̣̃ı̣̂ gólâ ágálé rúꞌbạ́ lôꞌbãlé kĩ nĩ rî, “Kúmú, õzõ ĩîcâ trá ní lı̣̃fı̣́ rî, ní êdê ámâ rúꞌbạ́ nõ, ãꞌdô ró bê ngbángbá.” 13 Drílâ drı̣́ ꞌbãzó gólâ rú kĩ nĩ rî, “Ãwô-ꞌdĩ, má lẽ trá ánî pãlé êdélé rúꞌbạ́ bê lúwạ́-lúwạ́.” Nĩngá sĩ rî, kôrô ngá lãzé ꞌdĩ drí ndẽzó ãgô ꞌdĩ rú sĩ. Ãgô ꞌdĩ, rúꞌbạ́ lâ drí âgõzó lúwạ́-lúwạ́. 14 Drílâ tã ꞌbãzó ãgô ꞌdĩ drí kĩ nĩ rî, “Ní âꞌdâ tã nô õjílã ãzâ drí kô. Ní nĩ zãlô ánî rúꞌbạ́ ꞌdĩ âꞌdálé drı̣̃-ꞌbá lãꞌbí ꞌẽ kâ drí, ní gõ ró ngá fẽfẽ fẽlé Ôvârí drí. ꞌDĩî rî tã Ôvârí drí âtálé ãmâ ạ́ꞌbı̣́yạ́ Músạ̃ drí tã ꞌbãꞌbã ró rî ĩꞌdî. Õzõ ní õꞌê trá ĩtí rî, õjílã ndrĩ âꞌdô ĩyî nı̣̃ꞌá lâ kĩ nĩ rî, ní êdê rû trá ngbángbá ãrí ꞌdĩ ꞌásĩ.”

15 Tã Yésũ drí rĩꞌá ꞌẽlâ nõ lậꞌbû trá zãâ ngbẽrê võ ꞌásĩ ndrĩ. Gõꞌdá õꞌbí ãzâ ꞌbá yî ĩyíkâ kpá zãâ ânĩꞌá gólâ ngálâ úlı̣́ gólâkâ rî ârílí, gõꞌdá kpá gólâ rî îjílí ĩyî êdélé ngá lãzé ꞌásĩ. 16 Gõꞌdá Yésũ rî rĩꞌá ꞌbẽlé íyîngá ꞌbẽꞌbẽ ũgũ sĩ, nĩꞌá võ gólâ õjílã ãkó rî ꞌálâ rãtáã íyíkâ ꞌẽlé.

Tã Yésũ drí ãgô ãzâ ngá lãzé bê kõrõkpó ró rî êdézó rî

(Mãtáyõ 9.1-8; Márãkõ 2.1-12)

17 Gõꞌdá kậyı̣̂ ãzâ sĩ rî, Yésũ rĩꞌá õjílã îmbáꞌá jó ãzâ ꞌá. Lãꞌbí îmbá ꞌbá yî Pạ̃rúsı̣̃* ãzâ ꞌbá yí bê rĩꞌá ĩyî úlı̣́ Yésũ kâ rĩꞌá âtálâ rî ârílí kpá gólâ rî ûjũlı̣́. Võ drílĩyî ânĩzó ꞌálâ ꞌásĩ rî, ãzâ ꞌbá yî ãnyî ãnyî, ãzâ ꞌbá yî jẽjẽ ró õzõ Yẽrõsãlémã tí rî. Gõꞌdá Ôvârí rî rĩꞌá mbârâkã fẽlé Yésũ drí rĩzó õjílã ngá lãzé bê rî ꞌbá yî êdélé. 18 Õjílã ãzâ ꞌbá yî ậnjı̣̃ ĩyî ãgô ãzâ trá gbãrãkã sĩ nĩzó gólâ ngálâ. Ãgô rî ꞌdĩ rĩꞌá kõrõkpó ró. 19 Õjílã ꞌdî ꞌbá yî îcá gõꞌdá fĩlí jó ꞌálâ kô, tãlâ õjílã gõꞌdá trá rõô bũúũ ĩvĩ sĩ. Gõꞌdá õjílã ꞌdî ꞌbá yî drí gõzó mbãlé jó-drı̣̃ ꞌálâ,* ũpı̣̃ lõlé jó-drı̣̃ lésĩ ró ãgô nã îrízó kôrô gbãrãkã bê nyé vũdrı̣́ ꞌálâ ãnyî Yésũ ágálé ĩtí. 20 Gólâ nı̣̃ trá kĩ nĩ rî, õjílã ꞌdî ꞌbá yî lẽ ĩyî tã trá kĩ nĩ rî, yî rĩꞌá cú mbârâkã bê ãgô ꞌdĩ êdézó rî, drílâ gõzó tã âtálé ãgô ngá lãzé bê ꞌdĩ drí kĩ nĩ rî, “Ámâ rû-lẽ-ãzí, áâyê nî trá tã õnjí áníkâ ꞌásĩ.”

21 Nĩngá sĩ rî, Pạ̃rúsı̣̃ ꞌdĩ ꞌbá yî lãꞌbí îmbá ꞌbá ꞌdĩ ꞌbá yí bê, drílĩyî rĩzó lôzólé ĩyî võ ꞌásĩ Yésũ rú. Drílĩyî tã âtázó kĩ nĩ rî, “Ãgô nõ gólâ rî íyíkâ ãꞌdô tã âtálé ĩꞌdî, gólâ ı̣̂sũ íyíkâ bê rî, yí ãâꞌdô Ôvârí ĩꞌdî yã? Cé Ôvârí ĩꞌdî rĩ ꞌbá tã õnjí õjílã kâ âyélé rî.”

22 Gõꞌdá Yésũ nı̣̃ tã ı̣̂sũ-ı̣̂sũ gólĩyíkâ bê trá ĩtí rî, drílâ gõzó tã âtálé kĩ nĩ rî, “Nĩ rî tã ı̣̂sũlı̣́ ĩtí ãꞌdô tãsĩ yã? 23 Mâ gólâ âjólé ûrú lésĩ rî cú rĩꞌá drı̣́-ãcê bê ãngó nõ ꞌá tã õnjí õjílã kâ âyézó. Âꞌdô ꞌbãꞌá cú ĩtí lâŋõ ãkó má drí tã õnjí õjílã kâ âyézó cé úlı̣́ âtâ-âtâ sĩ. 24 Gõꞌdá õzõ má ĩîngâ ãgô kõrõkpó ró nõ trá ûrû ậcı̣́ tõlé cé úlı̣́ âtâ-âtâ sĩ rî, ꞌdĩî âꞌdô âꞌdálâ kĩ, mâ cú rĩꞌá drı̣́-ãcê bê tã õnjí gólâkâ âyézó.” Drílâ tã âtázó ãgô ngá lãzé bê ꞌdĩ drí kĩ nĩ rî, “Ní ngâ ûrû. Ní trõ gbãrãkã áníkâ, ní gõ ró ꞌbã ꞌálâ.” 25 Tã Yésũ drí âtálé ꞌdĩ sĩ rî, ãgô ꞌdĩ drí ngãzó ûrû, gbãrãkã íyíkâ trõlé, zãâ nĩzó íyî pá sĩ yí drí ꞌbã ꞌálâ. 26 Õjílã tíbê tã ꞌdî ndrẽ ꞌbá trá rî, tı̣̂ lâ ĩyî drí ậꞌdı̣́zó. Gõꞌdá drílĩyî Ôvârí rî lûyı̣́zó kĩ nĩ rî, “Mã ndrê tã tı̣̂ drí ậꞌdı̣́zó drí lâ sĩ rî trá ãndrõ nô.”

Tã Yésũ drí Mãtáyõ rî zĩzó rî

(Mãtáyõ 9.9; Márãkõ 2.13-14)

27 Gõꞌdá ꞌdĩî rî vósĩ rî, kậyı̣̂ ãzâ sĩ rî, Yésũ rĩꞌá lậmúꞌá. Gólâ ûsû ãgô ãzâ trá. Ãgô ꞌdĩ bélé-bélé ûꞌdú ꞌbá ꞌî, rú lâ Mãtáyõ.* Mãtáyõ rĩꞌá võ íyíkâ bélé-bélé ûꞌdû kâ ꞌá. Yésũ drí tã âtázó Mãtáyõ drí kĩ nĩ rî, “Mãtáyõ, ní ânĩ ꞌdẽlé má vó lãjóꞌbá ámákâ ró.” 28 Îtónãlé kậyı̣̂ ꞌdĩ ꞌásĩ rî, Mãtáyõ âyê ngá ꞌẽꞌẽ íyíkâ trá, nĩ trá ꞌdẽlé Yésũ vó.

29 Nĩngá sĩ rî, Mãtáyõ drí rû-lẽ-ãzíyã lâ yî ậzı̣́zó, ãânĩ ró ĩyî ngá nyãlé yí drí ꞌbã ꞌálâ, tãlâ ũûsû ró ĩyî Yésũ yî bê lãjóꞌbá gólâkâ yí bê tólâ. Rû-lẽ-ãzíyã lâ ꞌdĩ ꞌbá yî ãmbá lâ rĩꞌá bélé-bélé ûꞌdú ꞌbá ꞌî.

Tã lı̣̃fı̣́ îcí ꞌbá Yúdạ̃ yí kâ rî ꞌbá yî drí tã Yésũ kâ lẽzó kô rî

(Mãtáyõ 9.10-17; Márãkõ 2.15-22)

30 Pạ̃rúsı̣̃ yî gõꞌdá gólĩyî ũrûkậ âꞌdó ꞌbá lãꞌbí îmbá ꞌbá ró rî ꞌbá yí bê ndrê ĩyî bélé-bélé ûꞌdú ꞌbá rî ꞌbá yî tã õnjí ꞌbá ró, tãlâ bélé-bélé ûꞌdú ꞌbá yî îzã lãꞌbí õrĩ gólĩyíkâ trá. Gõꞌdá lı̣̃fı̣́ îcí ꞌbá Yúdạ̃ yí kâ ꞌdĩ ꞌbá yî drí tã âtázó lãjóꞌbá Yésũ kâ ꞌdĩ ꞌbá yî drí kĩ nĩ rî, “Yésũ rî íyíkâ ngá nyãlé tã õnjí ꞌbá ꞌdĩ ꞌbá yí bê tãlâ ãꞌdô ꞌî yã?”

31-32 Nĩngá sĩ rî, Yésũ drí tã âtázó lı̣̃fı̣́ îcí ꞌbá ꞌdĩ ꞌbá yî drí kĩ nĩ rî, “Nĩ ârî drẽ, ngá lãzé ꞌbá nĩ cé nĩ ójó ngálâ ngá ngĩlí. Gõꞌdá má ânĩí kô tã mbı̣̂ ꞌbá pãlé, má ânĩ trá tã õnjí ꞌbá ậzı̣́lı̣́, tãlâ ópâ ró gólĩyî bê tã õnjí gólĩyíkâ ꞌásĩ.”

33 Gõꞌdá nĩngá sĩ rî, lãꞌbí îmbá ꞌbá ꞌdĩ ꞌbá yî drí tã âtázó gólâ drí kĩ nĩ rî, “Tã ârí ꞌbá Yõwánĩ kâ rî ꞌbá yî tã ârí ꞌbá Pạ̃rúsı̣̃ yí kâ bê rî ĩyî trá tı̣̂ ꞌbĩlí rĩzó ꞌálé ꞌãꞌí ró rãtáã ꞌẽlé ĩꞌdî, gõꞌdá tã ârí ꞌbá áníkâ nõ ꞌbá yî rî ĩyíkâ ngá nyãlé zãâ kárá kpá ngá mvũꞌá cú ĩtí tı̣̂ ꞌbĩ ãkó ãꞌdô tãsĩ yã?” 34 Gõꞌdá Yésũ drí tã-drı̣̃ lôgõzó gólĩyî drí kĩ, “Nĩ ârî drẽ, gõꞌdá õdrógô yî õtírĩ rĩî dûrûbạ̃ bê lãgĩ ꞌá ạ́ꞌbı̣́ lâ drí ꞌbã ꞌálâ rî, gólĩyî nyá ĩyî ngá ndrĩ ꞌdó võ ãlô ꞌá ãyĩkõ ꞌẽzó kô yã? Õzõ ãꞌdô ĩtí ngbãângbânõ rî, ãmâ tã ârí ꞌbá ámákâ bê kpá trá ꞌdó ãyĩkõ ró ngá nyãꞌá ꞌdó võ ãlô ꞌá. 35 Tã âꞌdâ-âꞌdâ lâ õzõ õdrógô õtírĩ âꞌdó yû rî, gólĩyî âꞌdô rĩꞌá cú ĩtí ngá nyã ãkó. Kpá ĩtí, õzõ má õtírĩ gõô ámâ átá ngálâ ûrú ꞌálâ rî, tã ârí ꞌbá ámákâ âꞌdô rĩꞌá kpá cú ĩtí ngá nyã ãkó.”

36 Gólâ âtâ trá lãꞌbí îmbá ꞌbá ꞌdĩ ꞌbá yî drí kĩ nĩ rî, “Má rî nõ tã óꞌdí îmbálé ĩꞌdî tã ârí ꞌbá ámákâ rî ꞌbá yî drí, tã óꞌdí ró rî ĩꞌdî tã ạ̃kû rî võ lâ ꞌá. Tã gólâ má drí rĩꞌá îmbálâ nõ rĩꞌá õzõ ítá óꞌdí kâtí. Ólôsé ítá óꞌdí ró rî kô kpạ̃ạ́kũ ítá ạ̃kû ôsĩ ꞌbá trá rî rú, tãlâ ítá óꞌdí ꞌdĩ õzó ôró ânjólé vólé ítá ạ̃kû ꞌdĩ ũpı̣̃ lâ âyélé hõwéẽ ậvû-ậvû ró lậvũlı̣́ gạ̃rạ̃ sı̣́sı̣́ rî drı̣̃ı̣̂ sĩ. 37 Gõꞌdá tã gólâ má drí rĩꞌá îmbálâ nõ kpá rĩꞌá õzõ õdrá óꞌdí kâtí. Âꞌdó kô tãndí ró õjílã ãzâ drí õdrá óꞌdí lôrózó mõrá gólâ ạ̃kû mbârâkã ãkó rî ꞌá. Gólâ õꞌê trá ĩtí rî, gõꞌdá õdrá õtírĩ ângá rî, mõrá ạ̃kû ꞌdĩ âꞌdô pı̣̃ꞌá, õdrá ꞌdĩ drí lâsózó vũdrı̣́ rû îzãlé. 38 Ĩtí rî, órî õdrá óꞌdí lôrólâ mõrá gólâ tãndí ró rî ꞌá. Tã ꞌdî tãsĩ rî, âꞌdô rĩꞌá dódó cú ĩtí rû îzã ãkó. 39 Ãnî lãꞌbí îmbá ꞌbá nõ ꞌbá yî Pạ̃rúsı̣̃ yí bê lẽ ĩyíkâ cé tã ạ̃kû rî rõlé ĩꞌdî, nĩ âꞌdô trá õzõ õjílã gólâ rĩ ꞌbá íyíkâ cé õdrá ạ̃kû mvũlı̣́ ĩꞌdî rî kâtí, nĩ lẽé kô ngá óꞌdí îtójõlé ngã ꞌbô tãndí ró, ngã âꞌdó kô tãndí ró yã rî, nĩ lẽé kpá tã ârí ꞌbá ámákâ drí tã óꞌdí ámákâ ârílí kô. Ĩꞌdî ꞌdĩ.”

6

Tã Pạ̃rúsı̣̃ yî drí ngãzó õmbã bê tãlâ Yésũ drí lãꞌbí kậyı̣̂ rãtáã kâ rî kâ ı̣̂njı̣̃zó kô rî tãsĩ

(Mãtáyõ 12.1-14; Márãkõ 2.23–3.6)

1 Kậyı̣̂ rãtáã kâ sĩ, Yésũ yî rĩꞌá lậvũꞌá pávó kôrô ạ́mvú ạ̃drúgú lı̣̂njı̣́ ꞌbá trá rî kâ ꞌásĩ lãjóꞌbá íyíkâ rî ꞌbá yí bê. Gõꞌdá lãjóꞌbá gólâkâ ꞌdĩ ꞌbá yî drí ạ̃drúgú ôsĩzó nyãlé lõfó drí sĩ. 2 Gõꞌdá lãjóꞌbá ꞌdĩ ꞌbá yî ꞌê bê ĩtí rî, Pạ̃rúsı̣̃ ãzâ ꞌbá yî ngâ trá õmbã ró. Pạ̃rúsı̣̃ ꞌdĩ ꞌbá yî drí tã âtázó Yésũ drí kĩ nĩ rî, “Tãlâ ãꞌdô ꞌî lãjóꞌbá áníkâ ꞌdĩ ꞌbá yî drí ạ̃drúgú ôsĩzó kậyı̣̂ rãtáã kâ nõ sĩ yã? Rĩꞌá tã õnjí ꞌî lôsĩ ꞌẽzó ĩtí kậyı̣̂ rãtáã kâ sĩ.”

3 Yésũ drí tã âtázó Pạ̃rúsı̣̃ ꞌdĩ ꞌbá yî drí kĩ nĩ rî, “Nĩ zı̣́ tã ãmâ ạ́ꞌbı̣́yạ́ kúmú ạ́ngı̣́ Dạ̃wúdı̣̃ rî tãsĩ rî trá búkũ Ôvârí kâ ꞌá yã?* Gólĩyî ạ̃jú ꞌbũ ꞌbá íyíkâ rî ꞌbá yí bê rĩꞌá lõfó ró. 4 Gólĩyî fî ĩyî trá jó Ôvârí kâ ꞌálâ ãmbãtã fẽlé trá ngá fẽfẽ ró Ôvârí drí rî nyãlé. Nĩ nı̣̃ trá tãndí ró kĩꞌá nĩ rî, cé drı̣̃-ꞌbá lãꞌbí ꞌẽ kâ rî ꞌbá yî áâyê ĩꞌdî ngá nyãnyã rî ꞌdĩ nyãlé. Gõꞌdá áâtá kô kĩ nĩ rî, gólĩyî lãꞌbí îzã ꞌbá ꞌî tã gólĩyî drí ꞌẽlé trá ꞌdĩ tãsĩ, tãlâ lõfó mbârâkã lậvũ kôrô tã lãꞌbí ꞌdã ꞌbá kâ rî drı̣̃ı̣̂ sĩ. 5 Mâ gólâ âjólé ûrú lésĩ rî rĩꞌá drı̣́-ãcê bê kậyı̣̂ gólâ ꞌbãlé rãtáã ꞌẽzó ꞌdĩ drı̣̃lı̣́.”

6 Kậyı̣̂ ãzâ sĩ, kpá kậyı̣̂ rãtáã kâ ꞌî, Yésũ drí fĩzó jó tã Ôvârí kâ ârî kâ ãzâ ꞌá õjílã lı̣̃fı̣́ îcílí. Ãgô ãzâ rĩꞌá tólâ, drı̣́-ágó lâ lîsî trá, êjẽé rû kô, rî trá kõgõꞌdõ ĩtí. 7 Pạ̃rúsı̣̃ yî lãꞌbí îmbá ꞌbá ãzâ ꞌbá yí bê rĩꞌá ĩyî võ ꞌdî ꞌá tólâ, rĩꞌá ĩyî Yésũ rî lôtíꞌá ngãtá gólâ ãâꞌdô ꞌbô tã îzãꞌá kậyı̣̂ rãtáã ꞌẽzó ꞌdĩ ꞌá ãgô ꞌdĩ êdézó yã rî, yĩ õfẽ ró mõndrã lâ bê, úũrû ró gólâ, rî ĩyî trá cé gólâ rî ndrẽlé ĩꞌdî lôsĩ ꞌdî ꞌẽrẽ ꞌá kậyı̣̂ rãtáã kâ ꞌdĩ sĩ. 8 Gõꞌdá Yésũ nı̣̃ bê tã ı̣̂sũ-ı̣̂sũ gólĩyíkâ ꞌdĩ trá rî, gólĩyî lẽé ĩyî trá íyî fũlı̣́ vólé, tãlâ gólâ lẽé tã ãmbá gólĩyíkâ rĩꞌá ꞌbãlâ ꞌdĩ ꞌbá yî kô. Yésũ drí gõzó tã âtálé ãgô drı̣́ bê lĩsí ró ꞌdĩ drí kĩ nĩ rî, “Ní ngâ ûrû, ní ânĩ ró má ngáá nõlé, Pạ̃rúsı̣̃ ꞌdĩ ꞌbá yî lãꞌbí îmbá ꞌbá ꞌdĩ ꞌbá yí bê õndrê ró ĩyî bê tã má drí ꞌẽꞌá ꞌẽlâ rî.” Ãgô ꞌdĩ drí ngãzó ûrû ânĩlí gólâ ngálâ.

9 Gólâ drí tã âtázó Pạ̃rúsı̣̃ yî drí lãꞌbí îmbá ꞌbá ꞌdĩ ꞌbá yí bê kĩ nĩ rî, “Tã ꞌbãꞌbã ãmákâ ꞌá rî, îcâ trá ãmâ drí õjílã pãzó kậyı̣̂ rãtáã ꞌẽzó rî ꞌá ngãtá kô yã? Má âꞌdô õjílã ãlô rî pãꞌá cú ngãtá má ãâyê gólâ õrî ró bê ĩzã ꞌẽlé yã?” 10 Gólâ drí rĩzó Pạ̃rúsı̣̃ yî tẽlé tã-drı̣̃ ĩyíkâ ꞌdĩ jãlé rî, kó õjílã ãlô ãzâ âtá úlı̣́ kô. Gólâ drí gõzó tã âtálé ãgô ꞌdĩ drí kĩ nĩ rî, “Ní êjẽ ánî drı̣́ mbı̣̂mbı̣̂.” Ãgô ꞌdĩ drí úlı̣́ gólâkâ ꞌdĩ ârízó íyî drı̣́ êjẽzó. Gõꞌdá ãgô ꞌdĩ drí íyî drı̣́ ꞌbãzó tãndí ró mbı̣̂mbı̣̂ mẽné-ménê. 11 Gõꞌdá Pạ̃rúsı̣̃ yî lãꞌbí îmbá ꞌbá ꞌdĩ ꞌbá yí bê trá ꞌdó õmbã ró, rĩꞌá lı̣̃fı̣́ ı̣̂njı̣́ꞌá, sı̣́-gílí nyãꞌá, rî ĩyî trá tã âtálé ĩyî võ ꞌásĩ kĩ, yĩ âꞌdô gólâ rî ꞌẽꞌá ángô tí ró yã ĩyî drí fũzó lâ vólé rî.

Tã Yésũ drí õjílã ãzâ ꞌbá yî zĩzó mûdrı̣́-drı̣̃-lâ-ngâ-rı̣̃

lãjóꞌbá íyíkâ ró rî

(Mãtáyõ 10.1-4; Márãkõ 3.13-19)

12 Gõꞌdá ꞌdó kậyı̣̂ gólâ ꞌdĩ ꞌá rî, Yésũ âyê tã ârí ꞌbá íyíkâ trá ꞌdó vólé, drílâ mbãzó únı̣́ drı̣̃ ꞌálâ élêwálâ, gólâ rî trá tólâ ngạ́cı̣̂ gı̣̃rı̣̃ cé rãtáã ꞌẽlé ĩꞌdî. 13 Gõꞌdá võ ậwúlı̣́ bê rî, drílâ âgõzó únı̣́ drı̣̃ lésĩ tã ârí ꞌbá íyíkâ rî ꞌbá yî ậzı̣́lı̣́ yí ngálâ. Gõꞌdá drílâ tã ârí ꞌbá íyíkâ ꞌdĩ ꞌbá yî êꞌbézó ꞌdó võ ãlô ꞌá, tã âtázó drílĩyî, drílâ gõzó zĩlâ ꞌálâ ꞌásĩ cé mûdrı̣́-drı̣̃-lâ-ngâ-rı̣̃ rĩlí yí bê lãjóꞌbá íyíkâ ró tã yí drí rĩꞌá îmbálâ rî ꞌbá yî ı̣̂lı̣́lı̣́. 14-16 Gõꞌdá rú lâ ĩyî ĩꞌdî nõ,

Sĩmónã rĩꞌá zı̣̃lâ Pétẽrõ rî,

Ãndĩríyã, Sĩmónã rî ậdrúpı̣̃ ró rî,

Yãkóbã yî ậdrúpı̣̃ lâ

Yõwánĩ bê.

Fílĩpõ,

Bãtõlõméyõ,*

Mãtáyõ,

Tómã,

Yãkóbã Ãlõpáyã rî mvá ĩꞌdî,

Sĩmónã gólâ fĩ ꞌbá õmã ꞌá õmbã ꞌẽlé ꞌbạ̃drı̣̃ tãsĩ rî ĩꞌdî,

Yúdạ̃ Yãkóbã ãzâ rî mvá lâ ró rî,*

Yúdạ̃ Ĩsĩkãrĩyótã gólâ ꞌẽ ꞌbá Yésũ rî gĩlí fũlı̣́ rî.

Tã Yésũ drí pẽlé õjílã drí únı̣́ zẽ ꞌálâ rî

(Mãtáyõ 5–7)

17 Yésũ yî lãjóꞌbá íyíkâ rî ꞌbá yí bê, ârî ĩyî trá vũdrı̣́ únı̣́ ãpírĩ lésĩ, zãâ âcâ ĩyî trá ı̣̃nyạ́kú drı̣̃ı̣̂ võ sãlãrã sãlãrã rî ꞌá, võ gólâ õjílã drí rĩzó rû êꞌbélé võ ãmbá nõ ꞌbá yî ꞌásĩ ndrĩ tã îmbâ-îmbâ gólâkâ ârílí rî ꞌá, võ jẽjẽ ꞌásĩ, Yẽrõsãlémã lésĩ, Tírã lésĩ, gõꞌdá kpá Sĩdónã lésĩ. 18 Võ ꞌdî ꞌá rî, õjílã ãzâ ꞌbá yî ngá lãzé bê rî ânĩ ĩyî trá gólâ ngálâ, gólâ ẽêdê ró ĩyî. Gõꞌdá kpá ãzâ ꞌbá yî Sãtánã drí ômbélé trá rî ânĩ ĩyî trá, gólâ ẽêdê ró ĩyî. 19 Õjílã ndrĩ ûjũ ĩyî trá ꞌẽꞌá drı̣́ dõlé Yésũ rú kĩ nĩ rî, Yésũ õdõ drı̣́ gbõ ꞌwãâ õjílã nô ꞌbá yî rú, kôrô drílĩyî rû êdézó. Gólâ rî mbârâkã câ trá õjílã ꞌdî ꞌbá yî rú, drílĩyî ꞌbãzó tãndí ró ꞌdĩ.

20 Gõꞌdá nĩngá sĩ rî, gólâ ndrê tã ârí ꞌbá íyíkâ rî yî lı̣̃fı̣́ lâ trá, drílâ rĩzó tã âtálé gólĩyî drí kĩ nĩ rî, “Ãnî tã ârí ꞌbá ámákâ rî yî,

õzõ ãnî ãꞌdô mbârâkã ãkó ngá ãkó lé ꞌbá ró rî, tã ãníkâ âꞌdô sũꞌá Ôvârí rú. Ĩtí rî, nĩ âꞌdô rĩꞌá gólâ bê ûrú ꞌálâ.

21 Õzõ ãnî ãꞌdô ngá lôvó bê dũû rî, cé Ôvârí ĩꞌdî ngá lôvó ãníkâ ꞌdĩ ndrẽlé. Gólâ âꞌdô ngá ãnî drí âꞌdózó lôvó lâ bê ꞌdĩ fẽꞌá ãnî drí.

Õzõ nĩ õrî ãwó ngõlé nõ tãlâ tã ꞌẽꞌẽ õnjí ãníkâ îzã tã tãndí ãnî lãfálé Ôvârí bê rî ꞌá rî trá rî drí rî, tã ãníkâ âꞌdô sũꞌá Ôvârí rú. Ãyĩkõ âꞌdô ãnî cĩꞌá, õzõ Ôvârí õtírĩ tã õnjí ãníkâ trõô vólé rî.

22-23 Õzõ õjílã ãzâ ꞌbá yî õcâ ĩyî lãfálé câ ãnî rú sĩ, rĩzó ãnî lôꞌdálé kpá ꞌdásí ꞌẽlé ãnî rú, tãlâ ãnî ãꞌdô tã ârí ꞌbá ámákâ ĩꞌdî rî, nĩ ı̣̂sũ tã kô.

Tã ı̣̂sũ-ı̣̂sũ võ ꞌá rî, nĩ ꞌbã tã ậꞌdı̣̂-ậꞌdı̣̂ ĩꞌdî ãyĩkõ sĩ ãnî pı̣̃pı̣̂sı̣́lı̣́ ꞌá, ãnî rĩꞌá cú tã tãndí bê, tãlâ nĩ âꞌdô drı̣́-ꞌâ ạ́ngı̣́ ûsúꞌá ûrú ꞌálâ Ôvârí ngálâ.

Ạ̃kû rî, tã ậngũ ꞌbá Ôvârí kâ rî ꞌbá yî, ạ́ꞌbı̣́yạ́ õjílã ꞌdî ꞌbá yí kâ rî îzã kpá gólĩyî rú.

Ãnî pı̣̃pı̣̂sı̣́lı̣́ ı̣̃ı̣̂dû ı̣̂dû Ôvârí rî rõlé õzõ tã ậngũ ꞌbá nã ꞌbá yî tí.

24 “Ngbãângbânõ rî, gólĩyî tíbê ꞌbã ꞌbá tã ârí ꞌbá ámákâ ró kô rî, tã gólĩyíkâ rî ĩyíkâ kpá ngĩî.

Ĩzã kõkõ âꞌdô âcáꞌá gólĩyî rĩ ꞌbá ãngó nõ ꞌá rî ngá-tı̣̂ dũû rî ꞌbá yí bê rî ꞌbá yî drı̣̃ı̣̂,

tãlâ gólĩyî êꞌbê ngá-tı̣̂ trá dũû lậpı̣́ ꞌbá ró gólĩyî nyãányâ drí.

25 Ĩzã kõkõ âꞌdô âcáꞌá gólĩyî ꞌbã ꞌbá ãrõ-ãrõ bê rî ꞌbá yî drı̣̃ı̣̂,

gólĩyî trá cé ngá bê ãngó ꞌá nõngá, gõꞌdá gólĩyî ngá ãzâ ãkó Ôvârí ngálâ.

Ĩzã kõkõ âꞌdô âcáꞌá gólĩyî tíbê âꞌdó ꞌbá cé ãyĩkõ bê ãngó nõ ꞌá rî ꞌbá yî drı̣̃ı̣̂, tãlâ gólĩyî lẽé tã ámákâ kô.

26 Ĩzã kõkõ âꞌdô âcáꞌá gólĩyî tíbê lẽ ꞌbá ĩyíkâ cé õjílã drí ĩyî lûyı̣́lı̣́ ĩꞌdî rî drı̣̃ı̣̂,

gólĩyî rĩꞌá õzõ tã ậngũ ꞌbá õnjí gólĩyî ãnî ạ́ꞌbı̣́yạ́ yî drí lûyı̣́lı̣́ rî ꞌbá yí kâtí.”

Tã ãmâ drí lârâkô ãmâ átá Ôvârí kâ trõzó rî

27 “Ãnî tã ârí ꞌbá ámákâ rî, nĩ ârî drẽ, nĩ lẽ õjílã gólĩyî rĩ ꞌbá ãnî îzãlé rî ꞌbá yî. Nĩ ꞌê tã tãndí gólĩyî drí.

28 “Õzõ gólĩyî ãâꞌdô rĩꞌá ãnî trĩꞌá rî, nĩ ꞌê rãtáã Ôvârí õfẽ ró tã tãndí gólĩyî drí. 29-30 Õzõ õjílã ãzâ ũsı̣̃ ãnî ékpẽ ngãtá ꞌbô ãnî úlũgbúrũ ngã ꞌbô ãnî gạ̃gạ̃lı̣́-fã yã rî, nĩ sı̣̃ gólâkâ kô, nĩ âyê gólâ ũsı̣̃ ró ãnî kpá óꞌdí. Õzõ ũgú ũûgũ ítá ãníkâ ãlô rî, nĩ êdrẽ gólâ kô. Õzõ õjílã ãzâ ũzı̣̂ ngá ní tı̣̂ sĩ rî, nĩ lôgâ kô, nĩ fẽ drílâ. Õzõ óõlôgõ kô rî, nĩ îjî kô. 31 Tã gólâ ní drí lẽlé kĩꞌá nĩ, ĩyî ãzí-ãzí yî õꞌê ĩyî ĩꞌdî ãnî drí rî, nĩ ꞌê kpá ĩꞌdî gólĩyî drí.

32 “Îcá kô õzõ nĩ õlẽ cé ãnî rû-lẽ-ãzí yî ĩꞌdî. Âꞌdô ꞌbãꞌá kpá ĩtí õjílã gólĩyî Ôvârí rõ ꞌbá kô rî yî drí. Ôvârí lẽ ãnî drí õjílã lẽlé ndrĩ ãnî ạ̃jú-ꞌbá-ãzí yí bê ndrĩ. ꞌDĩî rî, tã gólĩyî má drí ꞌẽꞌá âꞌdálâ ãnî drí rî, ĩꞌdî nĩ ꞌê kpá gólĩyî rĩ ꞌbá ãnî îkpókpólõlé rî yî drí. 33 Tã õnjí ꞌbá ꞌê ĩyíkâ tã tãndí ĩꞌdî õjílã drí, tãlâ gólĩyî lẽ ĩyíkâ kpá ólôgõ ró tã tãndí ĩyíkâ ꞌdĩ võ lâ ĩyî drí. Gõꞌdá ãnî, nĩ ꞌê kpá tã tãndí ĩꞌdî õjílã gólĩyî îcá ꞌbá tã tãndí võ lôgõlé ãnî drí kô rî yî drí. 34 Tã õnjí ꞌbá yî fẽ ĩyíkâ lãfâ cé õjílã gólâ îcá ꞌbá võ lâ lôgõlé ĩyî drí rî ꞌbá yî drí. Gõꞌdá Ôvârí kĩ, nĩ fẽ ngá kpá õjílã gólâ îcá ꞌbá ngá ãníkâ ꞌdĩ võ lâ lôgõlé kô rî yî drí. 35-36 Nĩ ꞌê tã tãndí kpá õjílã drí ndrĩ. Õzõ nĩ õꞌê trá ĩtí rî, õjílã ãâꞌdô kĩꞌá nĩ rî, ãnî âꞌdô õzõ ãnî átá Ôvârí kâtí, ãnî rú âꞌdô lı̣̂kúꞌá. Ãnî átá Ôvârí rî sı̣́ rĩꞌá ĩvĩ õjílã drí ndrĩ, gólâ rî õjílã âyélé tã õnjí ĩyíkâ ꞌásĩ. Nĩ trõ lârâkô ãnî átá Ôvârí kâ ĩꞌdî.

37 “Nĩ ꞌê ꞌdásí tã kĩzó ányâ ró õjílã ãzí rú kô, Ôvârí õzó kpá ꞌẽlâ ãnî drí. Nĩ âyê tã õnjí ãnî ãzí-ãzí yî drí ꞌẽlé ãnî drí rî, Ôvârí õgõ ró tã õnjí ãníkâ rî âyélé. 38 Nĩ fẽ ngá ãnî ãzí-ãzí yî drí nyãlé lı̣̃fı̣́ âmbé ãkó, tãlâ Ôvârí âꞌdô kpá võ lâ lôgõꞌá ãnî drí lı̣̃fı̣́ âmbé ãkó lậvũlı̣́ gạ̃rạ̃.”

Tã lı̣̃fı̣́ îcí ꞌbá tãndí ró rî kâ ârízó rî tãsĩ

39 “Lı̣̃fı̣́ ãkó lé ꞌbá sê lı̣̃fı̣́ ãkó lé ꞌbá kpá bê yã? ꞌÉꞌẽ gólĩyî kpạ̃rạ̃tı̣́ âꞌdô ĩyî ꞌdẽꞌá ꞌbú ꞌá. Nĩ ꞌdê kô lı̣̃fı̣́ îcí ꞌbá õnjí vó, gólâ rĩꞌá õzõ lı̣̃fı̣́ ãkó lé ꞌbá kâtí. 40 Õzõ ãnî ífífí ãꞌdô trá lı̣̃fı̣́ îcí ꞌbá ró rî, nĩ nı̣̃ tãndí ró kĩ nĩ rî, ꞌdĩyímvá ãnî drí rĩꞌá lı̣̃fı̣́ lâ yî îcílí rî âꞌdô ĩyî ãnî lârâkô trõꞌá ĩꞌdî. Lı̣̃fı̣́ îmbá ꞌbá õnjí âꞌdô ꞌdĩyímvá ĩyíkâ îmbáꞌá kpá õnjí tẽtẽ ĩtí. 41-42 Õzõ nĩ õlẽ kô ꞌdásí ꞌẽlé ãzí-ãzí rú rî, nĩ âtâ tã ãzí-ãzí drí kĩꞌá nĩ rî, gólĩyî âꞌdô õnjí rî kô. Nĩ õꞌê trá ĩtí rî, ãnî cú tı̣̂ ãcê bê. Tõtõ ãnî drí ạ̃ꞌdı̣́-drı̣̃ ꞌá rî, nĩ kũ zãlô, nĩ gõ ró tõtõ ãnî ãzí-ãzí yí kâ rî tã lâ âtálé. Nĩ ndrê tã ꞌẽꞌẽ ãníkâ rî zãlô, nĩ gõ ró ãnî ãzí-ãzí yí kâ rî tã lâ âtálé.”

43 Yésũ âtâ úlı̣́ mãnĩgõ ãzâ kpá trá kĩ nĩ rî, “Fê tãndí ꞌwá lõꞌwâ õnjí kô. 44 Gõꞌdá mã nı̣̃ fê lârâkô tãndí ró rî lõꞌwâ lâ sĩ, õzõ nĩ õndrê lõꞌwâ lâ trá rî, nĩ kĩ nĩ rî, nõô rî fê ꞌdĩ ĩꞌdî. Tã âꞌdâ-âꞌdâ lâ rĩꞌá nõtí, ãꞌdî ôkî íyíkâ kạ̃nı̣́kı̣̃ lõꞌwâ ólófí fê drı̣̃ı̣̂ sĩ rî nĩ yã? 45 Úlı̣́ mãnĩgõ ámákâ nõ rî tã ífí lâ rĩꞌá nõtí, õjílã tãndí rî kpá té tã tãndí ꞌẽlé ĩꞌdî, gõꞌdá rî kpá úlı̣́ tãndí âtálé ĩꞌdî yí sı̣́lı̣́ sĩ. Õjílã õnjí rî íyíkâ kpá té tã âfõ ꞌbá ndrĩ gólâ ꞌásĩ õnjí tẽtẽ ró rî ꞌẽlé ĩꞌdî. 46 Ãnî ãzâ ꞌbá yî, nĩ rî kárá ámâ zı̣̃lı̣́ kúmú kúmú, gõꞌdá nĩ ró tã ámákâ kô. 47-48 Õjílã gólâ úlı̣́ ámákâ rõ ꞌbá rî rĩꞌá õzõ ãgô ãzâ gólâ ꞌbú ꞌdı̣̃ ꞌbá kạ̃ạ́lũ jó íyíkâ ꞌdı̣̃zó gá lũtú drı̣̃ı̣̂ ı̣̃nyạ́kú tãndí ꞌá rî kâtí. Tãlâ gbõ lé ôzê ũꞌdı̣̂ trá kạ̃gũmạ́ạ̃ bê rõô rî, gõꞌdá lı̣̃mvû drí tı̣̃zó rõô rî, jó ꞌdĩ îcá kô ꞌdẽlé vũdrı̣́, tãlâ úꞌdı̣̂ trá gá lũtú drı̣̃ı̣̂ ı̣̃nyạ́kú tãndí ꞌá. 49 Gõꞌdá õjílã gólâ úlı̣́ ámákâ ârí ꞌbá cú ĩtí rõ ꞌbá lâ kô rî rĩꞌá õzõ ãgô ãzâ gólâ jó íyíkâ ꞌdı̣̃ ꞌbá võ ãlólẽ ꞌá rî kâtí. Ĩtí rî, gõꞌdá õzõ ôzê ũꞌdı̣̂ trá kạ̃gũmạ́ạ̃ bê rõô rî, gõꞌdá lı̣̃mvû drí tı̣̃zó rõô rî, jó ꞌdĩ âꞌdô ꞌẽꞌá ꞌdẽlé, drílâ rû îzãzó.”

7

Tã Yésũ drí rû ı̣̂ꞌbũ ꞌbá ãgô ãwã ró rî kâ êdézó cé tã lẽlẽ

ãgô ãwã ꞌdî kâ rõô rî tãsĩ rî

(Mãtáyõ 8.5-13)

1 Gõꞌdá Yésũ ndẽ bê úlı̣́ ꞌdĩ ꞌbá yî âtâ-âtâ lâ ndrĩ rî, drílĩyî gõzó nĩlí gõlé Kãpẽrãnómã ꞌálâ lãjóꞌbá íyíkâ ꞌdĩ ꞌbá yí bê. 2 Tólâ rî, ãgô ãzâ rĩꞌá, gólâ drı̣̃-ꞌbá ạ̃jú ꞌbũ ꞌbá Rómã kâ rî ꞌbá yí kâ ꞌî. Rû ı̣̂ꞌbũ ꞌbá gólâkâ bê ꞌbã ꞌálâ ngá lãzé bê, ãnyî ꞌẽꞌá drãlé. Gólâ lẽ rû ı̣̂ꞌbũ ꞌbá íyíkâ ꞌdĩ tã lâ trá rõô. 3 Gõꞌdá ârî bê kĩꞌá nĩ rî, Yésũ âcâ trá rî, gólâ drí õjílã Yúdạ̃ yí kâ sı̣́sı̣́-lésĩ rî jõzó Yésũ ngálâ gólâ ẽêdê ró rû ı̣̂ꞌbũ ꞌbá ꞌdĩ bê ꞌbãlé tãndí ró. 4 Gõꞌdá õjílã gólĩyî sı̣́sı̣́-lésĩ ꞌdî ꞌbá yî âcâ ĩyî bê Yésũ ngálâ rî, drílĩyî tã âtázó Yésũ drí kĩ nĩ rî, “Ní ânĩ rû ı̣̂ꞌbũ ꞌbá ãgô nã kâ nã pãlé, tãlâ ãgô nã rĩꞌá ãgô tãndí ꞌî. 5 Gólâ âꞌdó õrĩ ãmákâ rî ꞌásĩ kô. Gõꞌdá ní ndrê drẽ, gólâ âfẽ lãfâ trá ãmâ drí jó tã ârî kâ ꞌdı̣̃zó.”

6 Gõꞌdá Yésũ drí ngãzó nĩlí õjílã sı̣́sı̣́-lésĩ ꞌdî ꞌbá yí bê drı̣̃-ꞌbá ạ̃jú ꞌbũ ꞌbá kâ ꞌdĩ drí ꞌbã ꞌálâ. Gõꞌdá câ ĩyí bê ãnyî rî, drı̣̃-ꞌbá ạ̃jú ꞌbũ ꞌbá kâ ꞌdĩ drí õjílã ãzâ ꞌbá yî jõzó, nĩꞌá Yésũ rî ûsúlı̣́ pávó ꞌá tã âtî-âtî ãzâ bê kĩ nĩ rî, “Lı̣̃fı̣́ îcí ꞌbá, nî rĩꞌá ãgô ãmbá ꞌî. Îcá kô ní drí ânĩzó ánî îkpókpólõlé âcázó bũúũ má drí ꞌbã ꞌá nõlé. 7 Mâ ámákâ nõ áyábálá ꞌî, má jô cé tã ĩꞌdî ní drí, ní âtâ ró tã tólâ sĩ, ngá lãzé ãâyê ró rû ı̣̂ꞌbũ ꞌbá ámákâ nõ. 8 Má nı̣̃ tã gólâ drı̣́-ãcê kâ ꞌdĩ trá, mâ rĩꞌá drı̣̃-ꞌbá ạ̃jú ꞌbũ ꞌbá kâ ꞌî, má rî kpá tã õjílã gólâ sı̣́sı̣́-lésĩ má drí rî kâ rõlé. Gõꞌdá gólĩyî ꞌbã ꞌbá má zẽlé rî ꞌbá yî rô ĩyî kpá tã ámákâ rî, õzõ má ãâtâ gólĩyî drí kĩ nĩ rî, gólĩyî õnĩ rî, âꞌdô ĩyî nĩꞌá, õzõ má õkĩ nĩ rî, gólĩyî ãânĩ rî, âꞌdô ĩyî kpá ânĩꞌá. Gõꞌdá rû ı̣̂ꞌbũ ꞌbá ámákâ rî ꞌbá yî rî ĩyî kpá ámâ rõlé kpá ĩtí. Õzõ ní ãâtâ cé tã ĩꞌdî tólâ sĩ rî, má nı̣̃ trá, gólâ âꞌdô ꞌbãꞌá tãndí ró.”

9 Gõꞌdá Yésũ ârílí bê tã ãgô ãmbá drı̣̃-ꞌbá ạ̃jú ꞌbũ ꞌbá kâ ꞌdĩ kâ rî, gólâ lârõ trá kĩ nĩ rî, “Ãgô ꞌdĩ lẽ tã trá tã pạ̃tı̣́ı̣̃ ró, mbârâkã ámákâ trá kôrô.” Gõꞌdá Yésũ drí tã âtázó õꞌbí ãmbá âꞌdé ꞌbá yí vósĩ ꞌdî ꞌbá yî drí kĩ nĩ rî, “Õjílã gólĩyî õrĩ ãmákâ Ĩsĩrãꞌélẽ kâ rî ꞌá rî, tã lẽlẽ gólĩyíkâ Ôvârí ꞌá rî âꞌdó rõô té õzõ ãgô nõ kâ rî tí kô.” Yésũ ꞌê trá té õzõ drı̣̃-ꞌbá ạ̃jú ꞌbũ ꞌbá kâ ꞌdĩ drí âtálé rî tí. Gólâ ꞌê rãtáã trá Ôvârí drí rû ı̣̂ꞌbũ ꞌbá ꞌdĩ tãsĩ. 10 ꞌDĩî vósĩ rî, õjílã gólĩyî tíbê ânĩ ꞌbá drı̣̃-ꞌbá ạ̃jú ꞌbũ ꞌbá kâ nõ drí ꞌbã lésĩ rî, gõꞌdá gõ ĩyî bê ꞌbã ꞌálâ rî, ûsû ĩyî rû ı̣̂ꞌbũ ꞌbá tíbê ngá lãzé bê ꞌdĩ ngâ trá ngá lãzé ꞌásĩ trá tãndí ró.

Tã Yésũ drí ạ̃yı̣́zı̣́ ãzâ mvá lâ îngázó ãvõ ꞌásĩ rî

11 ꞌDĩî rî vósĩ rî, Yésũ drí ngãzó nĩlí ꞌbạ̃drı̣̃ mvá ãzâ rĩꞌá zı̣̃lâ Nánã rî ꞌálâ. Gõꞌdá tã ârí ꞌbá gólâkâ ꞌdĩ ꞌbá yî õꞌbí ãmbá ꞌdĩ ꞌbá yí bê ꞌdê trá zãâ gólâ vósĩ. 12 Gólâ õtírĩ cãâ ãnyî ꞌbạ̃drı̣̃ mvá nã ꞌá rî, ûsû ĩyî rû trá õjílã õꞌbí ãzâ ꞌbá yí bê, ânĩꞌá ĩyî ꞌbạ̃drı̣̃ nã lésĩ ágámvá ãzâ ãvõ lâ bê, nĩꞌá ꞌbãlâ ꞌbú ꞌá. Ágámvá ꞌdĩ útı̣̂ gólâ kó ĩꞌdî élêwálâ ꞌdĩ, átá lâ drã trá. Ândrê lâ gõꞌdá ĩꞌdî ạ̃yı̣́zı̣́ ró. 13 Kúmú Yésũ ndrê bê ĩtí rî, gólâ trá tã ı̣̂sũ-ı̣̂sũ ró õkó ạ̃yı̣́zı̣́ ró nõ ĩzã lâ drí. Gólâ drí tã âtázó õkó ạ̃yı̣́zı̣́ ró ꞌdĩ drí kĩ nĩ rî, “Óõ ámâ ândré, ní ngô ãwô kô.” 14 Drílâ gõzó íyî drı̣́ tı̣̃lı̣́ gbãrãkã ãvõ njı̣̃zó ꞌdĩ rú. Õjílã gólĩyî tíbê rĩ ꞌbá ãvõ njı̣̃lı̣́ ꞌdĩ ꞌbá yî drí âdrézó ãvõ bê. Drílâ tã âtázó ãvõ ꞌdî drí kĩ nĩ rî, “Nî, ní ngâ ûrû õdrã ꞌásĩ.” 15 Ãvõ drí gõzó ngãlé ûrû rĩꞌá úlı̣́ âtálé õjílã drí. Yésũ drí mvá nõ îngázó âsézó lâ ândrê lâ ngálâ.

16 Õjílã tı̣̂ drí ậꞌdı̣́zó ndrĩ ꞌdó, drílĩyî ãwô-ĩtí ãmbá ꞌẽzó Ôvârí drí. Õjílã ãzâ ꞌbá yî kĩ nĩ rî, “Ãgô gólâ Yésũ nõ rĩꞌá pạ̃tı̣́ı̣̃ õzõ tã ậngũ ꞌbá kâtí cú mbârâkã bê.” Ãzâ ꞌbá yî drí tã âtázó kĩ nĩ rî, “Ôvârí lẽ ꞌbạ̃súrú ãmákâ nõ trá kôrô, tãlâ gólâ âjô ãgô gólâ Yésũ nõ trá ãmá drí.” 17 Tã gólâ Yésũ drí ꞌẽlé nõ rî lậꞌbû trá võ ꞌásĩ ndrĩ.

Tã võrã ꞌbá Yõwánĩ bãbãtízĩ ꞌẽ ꞌbá ró rî kâ drí nĩzó Yésũ rî îjílí rî

(Mãtáyõ 11.2-6)

18 Yõwánĩ bãbãtízĩ ꞌẽ ꞌbá ró rĩꞌá drẽ gạ̃nı̣́mạ̃ ꞌálâ. Gólâ ârî bê tã lârâkô ãmbá Yésũ drí rĩꞌá ꞌẽlâ ꞌdĩ ꞌbá yî tã ârí ꞌbá yî rî gógó kâ rî sı̣́lı̣́ sĩ rî, 19-20 gólâ jô võrã ꞌbá yî trá rı̣̃ nĩꞌá Yésũ ngálâ võrã bê. Võrã ꞌbá rı̣̃ ꞌdî ꞌbá yî îjî ĩyî Yésũ trá tã Yõwánĩ drí âtálé rî sĩ kĩ nĩ rî, “Nî õjílã gólâ ꞌẽꞌá âjólâ ꞌdíyî pã ꞌbá ró rî ĩꞌdî, ngãtá mã õtẽ drẽ õjílã ãzâ ngĩî lâ ĩꞌdî yã?”

21 Võrã ꞌbá ꞌdĩ ꞌbá yî õtírĩ âcá rî, ûsû ĩyî Yésũ rĩꞌá õjílã ãzâ ꞌbá yî êdéꞌá dũû, kpá rĩꞌá õjílã ãzâ ꞌbá yî lı̣̃fı̣́ lâ êdéꞌá võ ndrẽlé, gõꞌdá kpá gólĩyî líndrí õnjí bê rî înjíꞌá ꞌbãlé tãndí ró. 22 Yésũ drí tã âtázó võrã ꞌbá Yõwánĩ kâ ꞌdĩ ꞌbá yî drí kĩ nĩ rî, “Nĩ gõ vólé Yõwánĩ ngálâ, nĩ gõ ró ngá gólâ tíbê ãnî drí ndrẽlé nõlé nõ ꞌbá yî tã lâ âtálé Yõwánĩ drí. Nĩ âtâ gólâ drí, má ꞌbã õjílã lı̣̃fı̣́ ãkó lé ꞌbá trá võ ndrẽlé ngbángbá, õjílã gólĩyî õŋõ ró rî ꞌbá yî trá ậcı̣́ tõlé tãndí ró, gõꞌdá õjílã ãrí bê rî ꞌbá yî rúꞌbạ́ lâ êdê rû trá ngbángbá, õjílã bı̣́-ꞌbálé lâ drí ậsı̣̃lı̣́ rî trá tã âríꞌá, õjílã drã ꞌbá rî ꞌbá yî ngâ ĩyî trá õdrã ꞌásĩ, gólĩyî ngá ãkó lé ꞌbá ûsû ĩyî úlı̣́ tãndí trá má tı̣́ sĩ. 23 Ĩtí rî, nĩ âtâ Yõwánĩ drí, mâ ĩꞌdî âjólé trá Ôvârí ngá lésĩ ꞌdíyî pã ꞌbá ró, gólâ õrî zãâ tã lẽlé ĩꞌdî má ꞌá. Nĩ ndrê drẽ, gbõ lé tã gólĩyî má drí ꞌẽlé rî ꞌbá yî õꞌbã õjílã dũû nĩ ámâ gãlé dó rî, Ôvârí âꞌdô õrẽ fẽꞌá õjílã gólĩyî ámâ gã ꞌbá kô tã ꞌdî ꞌbá yî tãsĩ rî ꞌbá yî drí.”

Tã Yésũ drí âtálé Yõwánĩ bãbãtízĩ ꞌẽ ꞌbá ró rî tãsĩ rî

(Mãtáyõ 11.7-19)

24 Gõꞌdá võrã ꞌbá rı̣̃ ꞌdî ꞌbá yî gõ ĩyî bê vólé rî, Yésũ îtónã trá tã âtálé õꞌbí ãmbá âꞌdé ꞌbá gólâ vó ꞌdĩ ꞌbá yî drí. Âtâ tã trá gólĩyî drí kĩ nĩ rî, “Tã Yõwánĩ kâ rĩꞌá nõtí. Nĩ nĩ ndrĩ Yõwánĩ rî ârílí õmã ꞌálâ ꞌdĩ ãꞌdô tãsĩ yã? Nĩ nĩ ndrĩ õjílã gólâ mbârâkã ãkó õzõ õmã ĩlî drí ꞌẽꞌá bı̣̃lâ vũdrı̣́ rî kâtí rî ndrẽlé yã? ꞌÉꞌẽ, âꞌdó ĩtí kô. 25 Ngã gõꞌdá nĩ nĩ Yõwánĩ rî ârílí õmã ꞌálâ nõ rî, tãlâ drílâ ꞌbãzó õjílã ngá-drı̣̃ ãmbá bê, ítá sũ ꞌbá tãndí ró rî bê rî drí sĩ yã? ꞌÉꞌẽ! Âꞌdó kpá ĩtí kô, tãlâ õjílã gólâ ngá-drı̣̃ ãmbá bê rî rí õmã ꞌá kô. Õjílã gólâ ngá-drı̣̃ ãmbá bê rî, rî ĩyíkâ jạ̃rı̣́bạ̃ ꞌálâ jó ạ́ngı̣́ ạ́ngı̣́ ꞌá. 26 Nĩ nĩ Yõwánĩ rî ndrẽlé, tãlâ nĩ lẽ tã trá kĩ, gólâ ĩꞌdî tã ậngũ ꞌbá ꞌî Ôvârí ngá lésĩ. Tãndí ró, Yõwánĩ lậvũ gạ̃rạ̃ tã ậngũ ꞌbá ãzâ ꞌbá yî drı̣̃ı̣̂ sĩ. 27 Yõwánĩ ĩꞌdî tíbê Ôvârí drí tã lâ âtálé tã ậngũ ꞌbá Mãlákĩ sı̣́lı̣́ kĩꞌá nĩ rî, ‘Ôvârí kĩ nĩ rî, yí âbí lãjóꞌbá íyíkâ jõꞌá sı̣́sı̣́, nĩꞌá ámâ tã âtálé sı̣́sı̣́ õjílã drí, má âcâ ró bê ûsúlâ njãâ.’ ”

28 Yésũ âtâ trá kĩ nĩ rî, “Õjílã gólĩyî tı̣̃lı̣́ trá ãngó nõ ꞌá bũúũ ãndrõ nô rî ꞌbá yî lãfálé sĩ rî, ãmbã Yõwánĩ kâ ĩꞌdî kôrô gólĩyíkâ drı̣̃ı̣̂ sĩ. Gõꞌdá ãnî gólĩyî lı̣̃fı̣́ ꞌbã ꞌbá má drı̣̃ı̣̂ ꞌdíyî pã ꞌbá ãníkâ ró, ámâ rõlé õzõ Kúmú ãníkâ kâtí rî ꞌbá yî lãfálé ꞌásĩ, õjílã tíbê ꞌbã ꞌbá áyábálá ró ãngó ꞌá nõngá rî, ãmbã lâ âꞌdô ꞌbãꞌá kôrô Yõwánĩ kâ drı̣̃ı̣̂ sĩ kũmũ Ôvârí kâ rî ꞌá.”

29 Gõꞌdá õjílã ꞌdî ꞌbá yî ndrĩ ârî tã Yésũ drí âtálé ĩtí ꞌdĩ bê rî, õjílã ndrĩ bélé-bélé ûꞌdú ꞌbá rî ꞌbá yí bê lûyı̣̂ ĩyî Ôvârí trá, tãlâ gólĩyî lẽ tã trá úlı̣́ Yõwánĩ kâ ꞌá. Sı̣́sı̣́ rî, õjílã ꞌdî ꞌbá yî îjî ĩyî tã trá Yõwánĩ tı̣́, gólâ õdã ró lũmvû ĩyî drı̣̃ı̣̂ tã õnjí ĩyíkâ âyézó tã lẽlẽ ĩyíkâ Ôvârí ꞌá rî sĩ. 30 Gõꞌdá Pạ̃rúsı̣̃ yî lãꞌbí îmbá ꞌbá rî yí bê, gã ĩyî trá dó Yõwánĩ drí lũmvû dãlé ĩyî drı̣̃ı̣̂ tã õnjí ĩyíkâ tãsĩ, tãlâ gólĩyî lẽé tã Ôvârí kâ rî kô.

31-32 Gõꞌdá Yésũ rî trá zãâ tã âtálé kĩ nĩ rî, “Õjílã ãndrõ nô kâ gólĩyî tã Yõwánĩ kâ lẽ ꞌbá kô rî, gõꞌdá gólĩyî lẽé tã ámákâ kpá kô tã ꞌdî ꞌá rî ĩꞌdî, má âtâ úlı̣́ mãnĩgõ nô gólĩyî tãsĩ. Gólĩyî rĩꞌá nyé õzõ ꞌdĩyímvá gólĩyî vólé gã ꞌbá dó lâvílí ãzí-ãzí lâ yí bê võ ãlô ꞌá rî kâtí. Õzõ ꞌdĩyímvá õcâ ĩyî lậrı̣́ trá rĩzó ậndú tõlé rî, gõꞌdá ãzâ ꞌbá yî õgã trá dó ậndú tõlé rî, drílĩyî tã âtázó kĩ nĩ rî, ‘Mã câ lậrı̣́ ậndú tõzó, gõꞌdá nĩ lẽé ậndú tõlé ãmá bê kô ãꞌdô tãsĩ yã?’ Gõꞌdá õzõ gólĩyî õngô gbõ ãwó lôngó drílĩyî ãwó ngõzó rî, gõꞌdá ãzâ ꞌbá yî õgã kpá dó ãwó ngõlé gólĩyí bê rî, drílĩyî tã âtázó kĩ nĩ rî ‘Nĩ lẽé kpá ãwó ngõlé ãmá bê kô ãꞌdô tãsĩ yã?’

33 “Nĩ ndrê drẽ, kậyı̣̂ ãwó ngõ kâ sĩ, Yõwánĩ rî bê cú ĩtí nyãsá tãndí nyã ãkó õdrá mvũ ãkó rî, nĩ âtâ kpá kĩ nĩ rî, Yõwánĩ ãâꞌdô cú líndrí õnjí bê. 34 Gõꞌdá mâ gólâ Ôvârí drí âjólé ûrú lésĩ rî âcâ bê nyãsá nyãlé ãní bê ꞌdũwạ̃, õdrá mvũlı̣́ ãní bê ꞌdũwạ̃ rî, nĩ kĩ nĩ rî, má ãâꞌdô ꞌálé kõ ꞌbá ꞌî, má ãâꞌdô kpá õdrá mvũ ꞌbá ꞌî, má õtrõ õjílã õnjî-õnjî kpá lậmû-ãzíyã ró má drí. 35 Gõꞌdá má kĩ nĩ rî tã ãzâ ĩꞌdî nõ, ãnî õjílã gólĩyî úlı̣́ Yõwánĩ kâ ârí ꞌbá úlı̣́ ámákâ rî bê rî âꞌdô ĩyî nı̣̃ꞌá lâ tã pạ̃tı̣́-pạ̃tı̣̃ ró. Úlı̣́ má drí rĩꞌá âtálâ nõ rî Ôvârí kâ ĩꞌdî.”

Tã Pạ̃rúsı̣̃ ãzâ drí tã tãndí ꞌẽzó Yésũ drí kô rî

36 Kậyı̣̂ ãzâ rî sĩ rî, Pạ̃rúsı̣̃ ãzâ rú lâ Sĩmónã drí Yésũ rî ậzı̣́zó ânĩlí yí drí ꞌbã ꞌálâ ngá nyãlé õzõ ũmú kâtí. Gõꞌdá Yésũ âcálé bê rî, drílâ ânĩzó rĩlí ãnyî tãrãbízã lạ̃gạ́tı̣́ ngá nyãlé.

37 Gõꞌdá õkó ãzâ rĩꞌá tólâ ãnyî Sĩmónã drí ꞌbã lạ̃gạ́tı̣́. Õkó ꞌdĩ tã ꞌẽꞌẽ lâ sú kô, õjílã ndrĩ zı̣̂ ĩyî gólâ ꞌdó õkó õnjí ró. Õkó ꞌdĩ ârî bê kĩꞌá nĩ rî, Yésũ rĩꞌá ngá nyãꞌá Sĩmónã drí ꞌbã ꞌálâ rî, õkó ꞌdĩ drí mãlãngĩ mvá dõ ı̣̂nı̣̂-ı̣̂nı̣̂ kâ ạ̃jı̣́ bê tũrũ-tũrũ rî âtrõzó kpãâ yí drı̣́gạ́. Dõ ı̣̂nı̣̂-ı̣̂nı̣̂ ꞌdĩ órî gĩlâ lãfâ ãmbá sĩ. Õkó ꞌdĩ drí ânĩzó âfílí jó ꞌálâ. 38 Õkó ꞌdĩ drí rû jãzó Yésũ ũgúlı̣́ lésĩ ró ãwó bê. Gõꞌdá ãwó drílâ rĩꞌá ngõlâ ꞌdĩ rî ı̣̃lı̣́ndrı̣̂ lâ drí Yésũ rî pá ũgúlı̣́ âjízó ndrĩ ꞌbẽlẽkẽtẽ. Gõꞌdá õkó ꞌdĩ drí rĩzó vũdrı̣́ Yésũ rî pá lĩlí íyî drı̣̃-ꞌbí ãcê-ãcê ꞌdĩ sĩ. Õkó ꞌdĩ drí tũ wũzó pẽ pẽ Yésũ rî pá ꞌá, gólâ rî rúmvạ́ ạ̃ậꞌdı̣̂ ndrúndrú, drílâ gõzó dõ ạ̃jı̣́ bê nõ ı̣̂nı̣́lı̣́ Yésũ rî pá ũgúlı̣́ ꞌá õzõ õrẽ fẽrẽ kâtí.

39 Sĩmónã ndrê bê tã õkó ꞌdĩ drí ꞌẽlé ꞌdĩ ĩtí rî, ı̣̂sũ tã trá ãkpã yí ꞌá kĩ nĩ rî, “Ãgô gólâ Yésũ nõ rî âꞌdó tã ậngũ ꞌbá ꞌî kô. Tí gólâ õró ꞌbãâ tã ậngũ ꞌbá ꞌî rî, gólâ nı̣̃ tã ꞌẽꞌẽ õkó ꞌdĩ kâ õnjí ꞌdĩ trá, tí âyé õkó ꞌdĩ âcálé ãnyî yí lạ̃gạ́tı̣́ kô.” 40 Gõꞌdá Yésũ kĩ nĩ rî Sĩmónã drí rî, “Má lẽ trá tã ãzâ âtálé ní drí.” Sĩmónã kĩ, “Ãwô, ní âtâ.” 41 Yésũ drí úlı̣́ mãnĩgõ âtázó nõtí, “Ãgô ãzâ ꞌbá yî rı̣̃ nĩ ĩyî trá lãfâ zı̣̃lı̣́ ãgô ãzâ tı̣́ sĩ, tí drílĩyî ꞌẽzó lãfâ ꞌdĩ võ lâ lôgõlé. Ãgô ãzâ rî trõ íyíkâ gĩníyã kútũ-njı̣̂, ãzâ rî trõ íyíkâ gĩníyã kámá-njı̣̂. 42 Îcá gõꞌdá ãgô ꞌdĩ ꞌbá yî drí lãfâ drílĩyî trõlé ꞌdĩ lôgõzó lı̣́pı̣̂ lâ drí kô. Gõꞌdá lãfâ lı̣́pı̣̂ ꞌdĩ kĩ nĩ rî, ‘Nĩ âyê lãfâ ꞌdĩ nĩ lôgõ má drí gõꞌdá kô.’ Ĩꞌdî ꞌdĩ. Ngbãângbânõ rî, má îjî drẽ nĩ, ãgô ángô rî âꞌdô lãfâ lı̣́pı̣̂ rî lẽꞌá nĩ kôrô íyî ãzí-ãzí drı̣̃ı̣̂ sĩ rî nĩ yã?”

43 Sĩmónã lôgõ tã îjî-îjî ꞌdĩ trá Yésũ drí nõtí, “Ãgô gólâ lãfâ trõ ꞌbá gạ̃rạ̃ rî, gõꞌdá lãfâ lı̣́pı̣̂ drí tã âtázó kĩꞌá nĩ rî, gólâ ãâyê õlôgõ lãfâ ꞌdĩ võ lâ yí drí kô rî ĩꞌdî.” Yésũ kĩ, “Tã pạ̃tı̣́ı̣̃ ró. 44 Sĩmónã, ní ꞌé tã dódó má drí kô, ní dãá lı̣̃mvû ámâ pá ꞌá kô, gõꞌdá õkó ꞌdĩ jĩ ámâ pá trá íyî lı̣̃fı̣́ ı̣̃lı̣́ndrı̣̂ sĩ. 45 Gõꞌdá ní âfõó ámâ ĩngílí ndrõlé õzõ lãꞌbí ãmákâ rî tí kô, õkó nõ ndrô ámâ pá mvá trá gạ̃rạ̃ ní drı̣̃ı̣̂ sĩ. 46 Gõꞌdá ní ı̣̂nı̣́ dõ kô ámâ pá rĩzó dõ ı̣̂nı̣́lı̣́ rî ꞌá kô. Õkó nõ gõꞌdá ânĩ nĩ dõ ı̣̂nı̣́lı̣́ ámâ pá rú. Gõꞌdá dõ ꞌdî ógî rĩꞌá lãfâ ãmbá sĩ. 47 Má âtâ tã ãzâ ĩꞌdî ní drí nõ. Tã õkó nõ drí ꞌẽlé nõ rî, tãlâ gólâ nı̣̃ trá Ôvârí âyê gólâ trá tã õnjí ãmbá íyíkâ rî ꞌásĩ ndrĩ, tã gólâ drí ámâ lẽzó kôrô rî ĩꞌdî ꞌdĩ. Õzõ õjílã ãꞌdô cé tã õnjí bê fínyáwá ĩtí rî, Ôvârí drí gólâ rî âyézó tã lâ sĩ rî, gólâ âꞌdô Ôvârí rî lẽꞌá kpá cé dãwá ĩtí.”

48 Yésũ drí tã âtázó õkó ꞌdĩ drí kĩ nĩ rî, “Ôvârí âyê nî trá tã õnjí áníkâ tãsĩ.”

49 Gõꞌdá õjílã ãzâ ꞌbá yî rĩ ꞌbá ĩyî ngá nyãlé Yésũ yí bê võ ãlô ꞌá ꞌdĩ ꞌbá yî, drílĩyî tã âtázó ĩyî võ ꞌásĩ kĩ nĩ rî, “Ãgô nõ íyíkâ kó ãꞌdî ĩꞌdî yã? Gólâ rî kpá tã õnjí õjílã kâ rî âyélé yã?”

50 Gõꞌdá Yésũ drí tã âtázó õkó ꞌdĩ drí kĩ nĩ rî, “Ôvârí âꞌdô íyî lı̣̃fı̣́ ꞌbãꞌá ní drı̣̃ı̣̂ ánî pãlé, tãlâ ní lẽ tã ámákâ trá. Ní nĩ, ánî rúꞌbạ́ ạ̃ậꞌdı̣̂ ndrúndrú.”

8

1 Gõꞌdá ꞌdĩî rî vólé drı̣̃ lâ ꞌásĩ rî, Yésũ yî nĩ ĩyî trá lậmú bê ꞌbạ̃drı̣̃ mvá õnyíkõ ꞌdî ꞌbá yî ꞌásĩ ndrĩ, nĩꞌá tã tãndí âtá bê õjílã drí tã kũmũ Ôvârí kâ rî kâ tãsĩ. Lãjóꞌbá gólâkâ mûdrı̣́-drı̣̃-lâ-ngâ-rı̣̃ ꞌdî ꞌbá yî nĩ ĩyî kpá trá lậmúlı̣́ gólâ bê. 2 Gõꞌdá õkó ãzâ ꞌbá yî dũû ꞌdê ĩyî trá nĩlí gólĩyí bê. Õkó ꞌdĩ ꞌbá yî, ãzâ ꞌbá yî Yésũ êdê trá ngá lãzé ꞌásĩ. Gõꞌdá ãzâ ꞌbá yî, Yésũ drô líndrí õnjí trá ꞌá lâ yî sĩ, õzõ Mãríyã Mãgãdálã gólâ Yésũ drí líndrí õnjí drõzó ꞌá lâ sĩ njı̣̂-drı̣̃-lâ-ngâ-rı̣̃ rî kâtí. 3 Gõꞌdá õkó ãzâ ꞌdĩ íyíkâ Kózã rî õkó ĩꞌdî, rú lâ Jõánã. Kózã ꞌdĩ rĩꞌá drı̣̃-ꞌbá rû ı̣̂ꞌbũ ꞌbá kúmú Ẽródẽ kâ rî ꞌbá yí kâ ĩꞌdî. Gõꞌdá õkó ãzâ kpá tólâ, rú lâ Sõzánã. Gõꞌdá õkó ꞌdĩ ꞌbá yî rî trá ndrĩ lãfâ ĩyíkâ fẽlé ngá nyãnyã gĩzó gólĩyî drí nyãlé.

Tã Yésũ drí tã âtázó õjílã drí úlı̣́ mãnĩgõ sĩ rî

(Mãtáyõ 13.1-23; Márãkõ 4.1-25)

4 Nĩngá sĩ, õjílã êꞌbê rû trá ꞌdó ndrĩ võ ãlô ꞌá. Õjílã ânĩ trá ꞌbạ̃drı̣̃ mvá ãmbá nõ ꞌbá yî ꞌásĩ ndrĩ ꞌdó úlı̣́ Yésũ kâ ârílí. Gõꞌdá gólâ âtâ tã trá drílĩyî úlı̣́ mãnĩgõ sĩ nõtí kĩ nĩ rî, 5 “Ạ́mvú ꞌwã ꞌbá ãzâ nĩ trá ạ́mvú ꞌálâ. Drílâ órĩ rĩzó. Órĩ ãzâ ꞌbá yî lôwã trá ꞌdẽlé lạ́tı̣̂ lı̣̃fı̣́ ꞌá, gõꞌdá õjílã rî trá lậmúlı̣́ drı̣̃ lâ sĩ, úkũú ı̣̃nyạ́kú drı̣̃ lâ kô, ãríwá ânĩ trá nyãlâ vólé. 6 Gõꞌdá órĩ ãzâ ꞌbá yî ꞌdê ĩyíkâ trá rõvõ drı̣̃ı̣̂, âfõ trá. Gõꞌdá nĩngá sĩ rî, ı̣̃tú âfõ bê kãlé rî, drílâ ngá-ạ̃rú lâ ꞌdĩ zãzó, drílâ drãzó kpá vólé. 7 Gõꞌdá órĩ ãzâ ꞌbá yî lôꞌdê ĩyíkâ ãsõpá ngbũkpũ rî ꞌbá yî lãfálé ꞌá. Ĩtí rî, drílĩyî âfõzó mbãlé tãndí ró. Gõꞌdá ãsõpá ꞌdĩ ꞌbá yî drí ạ̃rú lâ ꞌdĩ ꞌbá yî võzó, drílĩyî drãzó. 8 Gõꞌdá órĩ ãzâ drí ĩyíkâ ꞌdẽzó ı̣̃nyạ́kú tãndí ãzâ rũꞌbũ-rũꞌbũ lâ ꞌá. Drílâ âfõzó íyíkâ tãndí ró, pá fã bê kõdõngbõ ĩtí. Drílâ fõzó ꞌwãlé cõkpõ-cõkpõ pá fã ãlô ꞌdĩ sĩ, ífí bê kũrũgbũ.” Gõꞌdá gólâ âtâ tã trá õꞌbí ꞌdĩ ꞌbá yî drí kĩ nĩ rî, “Ãnî, nĩ ı̣̂sũ úlı̣́ ámákâ ꞌdĩ vólé drı̣̃ lâ tãndí ró, nĩ ꞌbã ró ãnî drı̣̃ı̣̂.”

9 Gõꞌdá ꞌdĩî rî vósĩ rî, lãjóꞌbá gólâkâ ꞌdĩ ꞌbá yî drí tã âtázó gólâ rî îjízó kĩ nĩ rî, “Úlı̣́ mãnĩgõ áníkâ âtálé nõ tã ífí lâ ángô tí yã?” 10 Drílâ tã-drı̣̃ lôgõzó kĩ nĩ rî, “Ónyĩ ãnî nyãányâ trá, tãlâ tã Ôvârí kâ gólâ drí lậpı̣́lı̣́ õjílã ãzâ ꞌbá yî drí sĩ tã tíbê gólâ drí õjílã ꞌbãzó rĩlí kũmũ íyíkâ zẽlé rî tãsĩ rî áâꞌdâ ró bê ãnî drí.

Gõꞌdá õjílã gólĩyî tíbê tã lâ lẽ ꞌbá kô rî, gólĩyî ârî ĩyî úlı̣́ mãnĩgõ má drí rĩꞌá âtálâ rî trá.

‘Ĩtí rî, gólĩyî âꞌdô tã Ôvârí kâ ndrẽꞌá té ĩyî lı̣̃fı̣́ sĩ cú ĩtí ĩtõ lâ nı̣̃ ãkó.

Gõꞌdá gólĩyî âꞌdô kpá Ôvârí rî gbórókõ âríꞌá ĩyî bı̣́ sĩ cú ĩtí tã ífí lâ nı̣̃ ãkó.’

Ĩsáyã 6.9

11 “Úlı̣́ mãnĩgõ má drí âtálé nõ, tã ífí lâ rĩꞌá nõtí. Órĩ ꞌdî ꞌbá yî âꞌdô trá õzõ tã tíbê Ôvârí drí rĩꞌá âtálâ ãnî drí rî tí. 12 Lạ́tı̣̂ lı̣̃fı̣́ ꞌdĩ rî íyíkâ õzõ õjílã gólâ úlı̣́ Ôvârí kâ ârí ꞌbá trá rî tí, gõꞌdá Sãtánã drí îzãzó lâ vólé pı̣̃pı̣̂sı̣́lı̣́ lâ ꞌásĩ, gólâ lẽé gõꞌdá tã Ôvârí kâ rî kô, Ôvârí pá gõꞌdá gólâ tã õnjí gólâkâ rî ꞌásĩ kô. 13 Rõvõ drı̣̃ı̣̂ ꞌdĩ íyíkâ õzõ õjílã gólâ úlı̣́ Ôvârí kâ ârí ꞌbá trá fí dódó, gõꞌdá gólâ cé tã lẽlẽ fínyáwá bê Ôvârí ꞌá. Õzõ lâŋõ ãzâ õtírĩ gólâ rî ûsú rî, drílâ tã Ôvârí kâ ꞌdĩ âyézó vólé ꞌwãâ. 14 Órĩ gólâ ꞌdẽ ꞌbá ãsõpá ngbũkpũ lãfálé ꞌá rî, ꞌdĩî rĩꞌá õjílã gólâ tã âtî-âtî tãndí Ôvârí kâ ꞌdĩ ârí ꞌbá dódó gõzó tã lẽlé ꞌá lâ. Gbõ lé ĩtí rî, gólâ rĩꞌá tã ı̣̂sũ bê rõô ngá gólĩyî ãngó nõ ꞌá nõ ꞌbá yî tãsĩ. Ĩtí rî, gólâ lẽ yí drí ꞌbãlé ngá-drı̣̃ ãmbá nõ ꞌbá yí bê gạ̃rạ̃. Gõꞌdá ꞌdĩî vósĩ rî, tã ꞌẽꞌẽ ãngó nõ kâ ômbê gólâ trá ngạ́rạ́-ngạ́rạ́, gólâ îcá tã tãndí ꞌẽlé dódó kô tã õnjí âyézó. 15 Ị̃nyạ́kú gólâ tãndí ró rũꞌbũ-rũꞌbũ ꞌdî rî, íyíkâ õjílã gólĩyî tíbê úlı̣́ Ôvârí kâ ârí ꞌbá rõzó lâ rî ꞌbá yî ĩꞌdî. Gólĩyî rî trá zãâ tã lẽlẽ bê Ôvârí ꞌá ꞌálé ı̣̂dû-ı̣̂dû sĩ rî, gólĩyî rî ĩyíkâ zãâ tã tãndí ꞌẽꞌẽ sĩ Ôvârí drí. Tã tãndí drílĩyî rĩꞌá ꞌẽlâ ꞌdĩ âꞌdô âꞌdóꞌá õzõ ạ̃drúgú gólâ ꞌwã ꞌbá ífí bê cõkpõ-cõkpõ lı̣̃fı̣́ bê kũrũgbũ nâ kâtí.”

16-18 Yésũ kĩ nĩ rî, “Õzõ má drí rĩꞌá âtálâ ãnî drí rî tí, má rî bê ãnî lı̣̃fı̣́ îcílí úlı̣́ mãnĩgõ sĩ rî, õjílã ãmbá nı̣̃ı̣́ ĩyî tã ífí lâ kô. Gõꞌdá ĩꞌdî nõ kậyı̣̂ lâ trá ꞌẽꞌá âcálé ĩꞌdî nõ õjílã ndrĩ drí tã ífí lâ yî nı̣̃zó dódó. Tã îmbâ-îmbâ ámákâ íyíkâ rĩꞌá õzõ lámbã îꞌĩ-îꞌĩ kâtí. Õjílã ãzâ îꞌĩ lámbã íyíkâ bê drı̣̃ lâ âkólé límvó sĩ ngã ꞌbô lậpı̣́lı̣́ gbãrãkã zẽlé yã? Âꞌdó ĩtí kô. Õjílã ndrĩ rî lámbã îꞌĩlí ꞌbãlé tãrãbízã drı̣̃ı̣̂ jó ꞌá. Õjílã õtírĩ fĩî jó ꞌálâ rî, drílâ ndrẽzó lâ tõ. Kpá ĩꞌdî ĩtí, kậyı̣̂ trá ꞌẽꞌá cãlé õjílã drí tã îmbâ-îmbâ ámákâ nı̣̃zó dódó. Ãnî lãjóꞌbá ámákâ rî ꞌbá yî âꞌdô ꞌbãꞌá lâ nĩ õjílã drí nı̣̃lı̣́ tãndí ró. Âꞌdô ꞌbãꞌá kpá ĩtí, nĩ âꞌdô tã ámákâ rî âríꞌá nĩ îmbálé õjílã ãzí drí. Õzõ nĩ õꞌê trá ĩtí rî, má âꞌdô tã nı̣̃nı̣̃ ãníkâ lôpéꞌá tã ámákâ rî ꞌá. Gõꞌdá õzõ nĩ õgã trá dó ârílâ rî, tã tã nı̣̃nı̣̃ ꞌdî tãsĩ rî âꞌdô ậvı̣̃ꞌá ãnî drı̣̃ı̣̂ sĩ.”

19 Gõꞌdá ꞌdĩî rî vósĩ rî, Yésũ rî ândré, gólâ rî ậdrúpı̣̃ yí bê âcâ ĩyî trá, ꞌẽꞌá gólâ rî ndrẽlé. Gõꞌdá nĩngá sĩ rî, gólĩyî îcá kô ânĩlí ãnyî gólâ rú, tãlâ õꞌbí ãmbá ꞌdĩ ꞌbá yî drí sĩ. 20 Drílĩyî gõzó õjílã jõlé ĩꞌdî gólâ rî ậzı̣́lı̣́ ĩyî ngálâ. 21 Gõꞌdá gólâ ârílí bê tã kĩꞌá nĩ rî, íyî ândré yî, íyî ậdrúpı̣̃ yí bê, lẽ ĩyî íyî ndrẽlé rî, drílâ gõzó tã âtálé nõtí kĩ nĩ rî, “Tã pạ̃tı̣́ı̣̃ ró rî, má lẽ ámâ ândré yî ámâ ậdrúpı̣̃ yí bê. Gõꞌdá õjílã gólĩyî úlı̣́ ámákâ ârí ꞌbá kpá rõzó lâ rî, gólĩyî kpá ámâ ândré yî ĩꞌdî ámâ ậdrúpı̣̃ yí bê.”

Tã Yésũ drí lı̣̃mvû ândrê tı̣̃ ꞌbá kạ̃gũmạ́ạ̃ bê ꞌbãzó rĩlí tı̣́tı̣́ rî

(Mãtáyõ 8.23-27; Márãkõ 4.35-41)

22 Kậyı̣̂ ãzâ sĩ rî, Yésũ âtâ tã trá lãjóꞌbá íyíkâ ꞌdĩ ꞌbá yî drí kĩ nĩ rî, “Mã mbã lı̣̃mvû ândrê nõ drı̣̃ı̣̂ sĩ ꞌáꞌá ꞌálâ.” Drílĩyî gõzó mbãlé kõlóngbõ ꞌá. 23 Gõꞌdá gólĩyî drí îtõzó trá ꞌẽꞌá mbãlé ꞌáꞌá ꞌálâ rî, Yésũ õkô trá lâŋõ ãmbá õꞌbí kâ ꞌdĩ ꞌbá yî drí, gólâ ꞌdê trá ậꞌdú bê kõlóngbõ ꞌá kĩní-kĩní. Gõꞌdá nĩngá sĩ rî, kạ̃gũmạ́ạ̃ ândrê drí ânĩzó rĩꞌá vı̣̃lı̣́. Gõꞌdá kõlóngbõ bí íyîngá ꞌẽꞌá fĩlí lı̣̃mvû zẽ ꞌálâ. 24 Gõꞌdá lãjóꞌbá ꞌdĩ ꞌbá yî drí gólâ rî ôlózó ậꞌdú ꞌásĩ kĩ nĩ rî, “Ãmâ lı̣́pı̣̂, ní ngâ, ãmâ trá ꞌẽꞌá drãlé nõ.” Gólâ drí lı̣̃fı̣́ njı̣̃zó tã âtálé lı̣̃mvû ãmbá tı̣̃ ꞌbá kạ̃gũmạ́ạ̃ bê ꞌdĩ drí rĩzó tı̣́tı̣́. Gõꞌdá kôrô kạ̃gũmạ́ạ̃ ândrê ãmbá rĩ ꞌbá sı̣̃lı̣́ gõꞌdá lı̣̃mvû gólâ rĩ ꞌbá kõlóngbõ îyálé rî bê drí âdrézó. 25 Gólâ drí gõzó tã âtálé lãjóꞌbá íyíkâ rî yî drí kĩ nĩ rî, “Tãlâ ãꞌdô ꞌî ãnî drí tã lẽlẽ ãníkâ âyézó yã?” Lãjóꞌbá ꞌdĩ ꞌbá yî, tı̣̂ lâ yî drí ậꞌdı̣́zó gólâ rî mbârâkã drí. Âtâ ĩyî tã trá ĩyî võ ꞌásĩ kĩ nĩ rî, “Ãgô nõ íyíkâ ãꞌdô lâ ꞌî tã âtá ꞌbá kạ̃gũmạ́ạ̃ drí lı̣̃mvû bê drílĩyî âdrézó nõ.”

Tã Yésũ drí líndrí õnjí dũû lôfõzó ãgô ãzâ ꞌásĩ rî

(Mãtáyõ 8.28-34; Márãkõ 5.1-20)

26 Gõꞌdá nĩngá sĩ rî, Yésũ yî lãjóꞌbá íyíkâ ꞌdĩ ꞌbá yí bê mbã ĩyî lı̣̃mvû ândrê ꞌdĩ drı̣̃ lâ trá ꞌáꞌá lésĩ ró rî, gólĩyî drí nĩzó fõlé võ ãzâ zı̣̃lı̣́ Gẽrãgésã rî ꞌá.* 27-29 Võ ꞌdî ꞌá tólâ rî, ãgô ãzâ rĩꞌá, Sãtánã âjô líndrí õnjí ạ̃bạ̃bạ̃ kâ trá rĩlí ꞌá lâ. Gólâ rĩꞌá jó ãkó gõꞌdá rî íyíkâ rĩ bê ũgı̣́ gólĩyî rĩzó ãvõ ꞌbãlé rî ꞌbá yî ꞌásĩ jẽjẽ ró. Óômbê gólâ trá nyãrĩ sĩ, gõꞌdá rî trá ôkílâ tõwãrĩ-tõwãrĩ vólé. Gólâ rî íyîngá lârá bê õmã ꞌásĩ cú ĩtí ũndú ró.

Yésũ âfõ bê kõlóngbõ ꞌásĩ âcálé võ tãkó ꞌálâ rî, ãgô gólâ líndrí õnjí bê ꞌdĩ drí ngãzó ânĩꞌá ôtré bê gbõ ĩtí líndrí õnjí ạ̃bạ̃bạ̃ kâ drí. Gólâ drí ânĩzó ꞌdẽlé ꞌãꞌî sĩ Yésũ ágálé. Yésũ âtâ tã trá líndrí õnjí ꞌdĩ drí âfõzó vólé gólâ ꞌásĩ. Yésũ âtâ bê tã ĩtí líndrí õnjí ꞌdĩ drí rî, líndrí õnjí ꞌdĩ drí gõzó trẽlé gbórókõ ãmbá ãgô ꞌdĩ kâ sĩ kĩ nĩ rî, “Yésũ, Ôvârí ãmbá rî mvá, ní lẽ ãꞌdô ngá ꞌî ãmâ drı̣́gạ́ sĩ yã? Ní îkpókpólõ ãmâ kô, ní îzã ãmâ kô.” 30-31 Gõꞌdá nĩngá sĩ rî, Yésũ îjî líndrí õnjí ạ̃bạ̃bạ̃ kâ ꞌdĩ trá kĩ nĩ rî, “Ánî rú ãꞌdî ĩꞌdî yã?” Líndrí õnjí ạ̃bạ̃bạ̃ kâ ꞌdĩ lôgõ tã-drı̣̃ trá Yésũ drí kĩ nĩ rî, “Ãmâ rú rĩꞌá Õꞌbígó, tãlâ ãmâ rĩꞌá dũû.” Gõꞌdá líndrí õnjí ꞌdĩ îjî Yésũ trá ândálé ândálé, “Ní ꞌbã ãmâ kô võ õnjí rû îzã kâ ạ̃dũkũ ãkó rî ꞌá. Ní jô ãmâ cé ãnyî.”

32 Ngbíkpí õtólõꞌbĩ ãzâ ꞌbá yî rĩꞌá ĩyî ngá sı̣̃ꞌá nyãlé ãnyî lũtú gãrã ꞌá, gõꞌdá líndrí õnjí ạ̃bạ̃bạ̃ kâ ꞌdĩ ꞌbá yî îjî tã trá kĩ nĩ rî, “Mã ânĩ fĩlí ngbíkpí ꞌdĩ ꞌbá yî ꞌá. Ní lẽ tã-drı̣̃ trá ãmâ drí yã?” Yésũ lẽ tã-drı̣̃ trá líndrí õnjí ꞌdĩ ꞌbá yî drí, gõꞌdá nĩ ĩyî trá fĩlí ngbíkpí ꞌá. 33 Gõꞌdá nĩngá sĩ, líndrí õnjí ạ̃bạ̃bạ̃ kâ fî bê ngbíkpí ꞌdĩ ꞌbá yî ꞌá rî, râ ĩyî trá zãâ líndrí õnjí ạ̃bạ̃bạ̃ kâ ꞌdĩ ꞌbá yí bê õzõ lîfõ-lîfõ kâtí, ãlólẽ lũtú pá ꞌálâ gólókõ ꞌá zãâ lôꞌdélé lı̣̃mvû ꞌá ôdrãlé.

34 Gõꞌdá õjílã gólĩyî rĩ ꞌbá ngbíkpí lôkílí rî, gólĩyî rĩꞌá tólâ. Lôkí ꞌbá ꞌdĩ ꞌbá yî ndrê tã ꞌdî bê ĩtí rî, râ ĩyî trá vólé, nĩꞌá tã âtá bê õjílã drílĩyî ûsúlı̣́ lạ́tı̣̂ ꞌásĩ rî ꞌbá yî drí. 35 Õjílã gólĩyî tã ꞌdî ârí ꞌbá rî ânĩ ĩyî trá ndrĩ tã ꞌdî ndrẽlé cú ĩyî lı̣̃fı̣́ sĩ. Ûsû ĩyî ãgô gólâ líndrí õnjí ạ̃bạ̃bạ̃ kâ drí âfõzó ꞌá lâ sĩ nõ rĩꞌá vũdrı̣́ Yésũ lạ̃gạ́tı̣́, tã Yésũ drí rĩꞌá âtálâ rî âríꞌá. Gõꞌdá ãgô ꞌdĩ trá cú ítá bê yí rú, líndrí õnjí ạ̃bạ̃bạ̃ kâ ꞌdĩ ꞌbá yî âyê gólâ trá zãâ. Tã ı̣̂sũ gólâkâ gõꞌdá trá tãndí ró. 36 Gólĩyî ꞌbã ꞌbá nĩngá tã ꞌdî ndrẽlé ĩyî lı̣̃fı̣́ sĩ rî, âtâ ĩyî tã Yésũ drí ãgô ꞌdĩ ꞌbãzó tãndí ró ꞌdĩ trá kpá ãzâ ꞌbá yî drí. 37-38 Gólĩyî trá ũrı̣̃ ró ãmbá, âtâ ĩyî tã trá Yésũ drí, õnĩ ró bê nĩngá sĩ vólé.

Ãgô ꞌdĩ gõꞌdá âꞌdó kô zãâ líndrí õnjí ạ̃bạ̃bạ̃ kâ bê, lẽ trá zãâ ꞌdẽlé Yésũ vó tã ârí ꞌbá ró. Gõꞌdá Yésũ âtâ trá drílâ nõtí, 39 “Ní gõ ní drí ꞌbã ꞌálâ, ní âtâ ró tã Ôvârí drí ꞌẽlé ní drí nõ õjílã drí.” Gõꞌdá nĩngá sĩ rî, ãgô ꞌdĩ nĩ trá, nĩꞌá tã ꞌẽlé yí drí ꞌdĩ âtá bê õjílã drí. Gõꞌdá Yésũ yî lãjóꞌbá íyíkâ ꞌdĩ ꞌbá yí bê mbã ĩyî trá kõlóngbõ ꞌá, nĩꞌá gõlé vólé.

Tã Yésũ drí Yáĩrõ rî mvá rî îngázó õdrã ꞌásĩ rî

(Mãtáyõ 9.18-26; Márãkõ 5.21-43)

40 Yésũ yî õtírĩ âgõô lı̣̃mvû ândrê nã ꞌáꞌá lé drı̣̃ lâ lésĩ rî, õꞌbí ãmbá rî ĩyî trá gólâ rî tẽlé lậgúlı̣́. 41 Ãgô ãzâ bê rú lâ Yáĩrõ, drílâ ânĩzó Yésũ ngálâ. Yáĩrõ rĩꞌá jó tã ârí kâ vó lâ ndrẽ ꞌbá ꞌî. Yáĩrõ ânĩ trá rĩlí ꞌãꞌî sĩ Yésũ ágálé, îjî gólâ trá ânĩlí yí drí ꞌbã ꞌálâ íyî pãlé, 42 tãlâ mvá lâ trá ngá lãzé ró, ꞌẽꞌá drãlé. Ízámvá ꞌdĩ ĩꞌdî ãlô ꞌdĩ. Ndrô lâ rĩꞌá mûdrı̣́-drı̣̃-lâ-ngâ-rı̣̃.

ꞌDĩî ꞌásĩ rî, Yésũ nĩ trá Yáĩrõ rî âjílí ꞌbã ꞌálâ. Gõꞌdá õꞌbí ãmbá ꞌdĩ ꞌbá yî nĩ trá ndrĩ gólâ vósĩ, rú lôzê-lôzê bê gólâ rú sĩ. 43 Gõꞌdá õkó ãzâ rĩꞌá ngá lãzé bê ndrô mûdrı̣́-drı̣̃-lâ-ngâ-rı̣̃, ndẽé rû kô, ngá lãzé ꞌdĩ rî párá ró. Õkó ꞌdĩ rî trá lãfâ îzãlé ãmbá ngá lãzé ꞌdĩ õndẽ ró rû bê. Gõꞌdá õjílã ãzâ ójó ró, ãlókõ ꞌbá ró êdé ꞌbá lâ rî yû. 44 Gõꞌdá õkó ꞌdĩ drí ânĩzó rû âjálé Yésũ ũgúlı̣́ lésĩ ró, ítá tı̣̂ gólâkâ dõlé. Kôrô ngá lãzé ꞌdĩ drí rû ndẽzó. 45 Gõꞌdá nĩngá sĩ rî, Yésũ drí tã îjízó, “Ãꞌdî dõ mâ nĩ yã?” Gõꞌdá õjílã ndrĩ ꞌdî ꞌbá yî gã ĩyî tı̣̂ trá kĩ nĩ rî, “Mã nı̣̃ı̣́ kô.” Gõꞌdá õjílã ꞌdî ꞌbá yî gã ĩyî tı̣̂ bê ndrĩ rî, Pétẽrõ âtâ tã trá nõtí kĩ nĩ rî, “Ámâ lı̣́pı̣̂, õjílã ndrĩ ꞌdó rĩꞌá ánî ı̣̂pı̣̃ꞌá.” 46 Gõꞌdá Yésũ kĩ nĩ rî Pétẽrõ drí rî, “Õjílã ãzâ dõ mâ trá, má nı̣̃ trá, má ôtójõ trá bũúũ má rú, ámâ fãfã câ trá gólâ rú.” 47 Gõꞌdá õkó ꞌdĩ ârílí bê tã gólâ drí âtálé ꞌdĩ rî, gólâ nı̣̃ trá kĩ nĩ rî, Yésũ nı̣̃ yî trá. Kôrô drílâ ânĩzó rĩlí ꞌãꞌî sĩ gólâ ágálé, ũrı̣̃ ãmbá sĩ lẽlẽ ró. Tã gólâ drí Yésũ rî dõzó ẽêdê ró yî bê rî tãsĩ, kpá pạ̃tı̣́ı̣̃ gólâ êdê rû trá. 48 Gõꞌdá gólâ âtâ trá õkó ꞌdĩ drí kĩ nĩ rî, “Ámâ îzó, ngbãângbânõ rî, nî trá dódó. Tã lẽlẽ áníkâ ꞌbã mâ nĩ ánî êdélé. Ní ngâ ûrû, ní nĩ. Ôvârí ãâꞌdô ní bê.”

49 Gõꞌdá gólâ drẽ tã âtáꞌá õkó nõ drí rî, lãjóꞌbá ãzâ âcâ kpá trá Yáĩrõ drí ꞌbã lésĩ kĩ nĩ rî, Yáĩrõ rî mvá õdrã trá, îcá kô Yésũ drí ânĩzó. 50 Gõꞌdá Yésũ ârílí bê úlı̣́ ꞌdĩ ĩtí rî, gólâ kĩ nĩ rî Yáĩrõ drí rî, “Ní ꞌê ũrı̣̃ kô, ní lẽ tã-drı̣̃ ámákâ, ánî mvá âꞌdô ngãꞌá âꞌdólé tãndí ró.” 51-52 Gõꞌdá gólĩyî ndrĩ nĩ ĩyî trá ꞌdó cãlé Yáĩrõ drí ꞌbã ꞌálâ. Gõꞌdá âcâ ĩyî bê rî, õjílã õꞌbí ãmbá ꞌdĩ ꞌbá yî rĩꞌá ĩyî ꞌdó ãwó ngõꞌá.

Gõꞌdá nĩngá sĩ rî, Yésũ lẽ cé Pétẽrõ, Yõwánĩ, Yãkóbã gõꞌdá gbõ mvá rî ândrê mvá rî átá bê fĩlí jó ãwó kâ rî ꞌá yí bê. Gólâ kĩ nĩ rî ãwó ãnjó ꞌbá ꞌdĩ ꞌbá yî drí rî, “Nĩ âyê ãwó, mvá ꞌdĩ drãá kô, gólâ rî íyîngá ậꞌdú kõꞌá.” 53 Gõꞌdá õꞌbí ãmbá ãwó ãnjó ꞌbá kâ ꞌdĩ ꞌbá yî gû ĩyî gólâ trá kĩ nĩ rî, “ꞌDĩî tã õnjõ kâ ꞌî, mvá ꞌdĩ drã trá.” 54 Gólâ fî trá jó ꞌálâ, rû mvá ãvõ nô drı̣́ lâ trá, gõꞌdá âtâ tã trá kĩ nĩ rî, “Ízámvá, ní ngâ ûrû.” 55 Kôrô mvá nõ lôvó-lôvó lâ drí âgõzó ꞌá lâ. Drílâ ngãzó õdrã ꞌásĩ. Yésũ âtâ tã trá mvá rî ândrê drí kĩ nĩ rî, “Ní âfẽ ngá nyãnyã mvá nõ drí nyãlé.” 56 Gõꞌdá mvá rî ândrê yî átá lâ yí bê lârõ ĩyî trá ãmbá, tã lârâkô drílĩyî ndrẽlé sı̣́sı̣́ lâ kô ꞌdĩ ꞌá. Yésũ âtâ trá drílĩyî, gólĩyî ãâtâ tã ꞌdî õjílã ãzâ ãlôlâ drí kô.

9

Tã Yésũ drí drı̣́-ãcê fẽzó lãjóꞌbá íyíkâ rî ꞌbá yî drí rî

(Mãtáyõ 10.5-15; Márãkõ 6.7-13)

1-2 Gõꞌdá nĩngá sĩ rî, Yésũ zı̣̂ lãjóꞌbá íyíkâ mûdrı̣́-drı̣̃-lâ-ngâ-rı̣̃ ꞌdî ꞌbá yî trá ndrĩ yí ngálâ. Gólâ kĩ nĩ rî, “Ngbãângbânõ, má fẽ drı̣́-ãcê ámákâ trá ãnî drí, má fẽ fãfã ámákâ kpá trá ãnî drí, ãnî drí nĩzó líndrí õnjí lâdró bê õjílã ꞌásĩ, kpá rĩzó õjílã gólĩyî ngá lãzé bê rî ꞌbá yî ꞌbãlé ngãlé ngá lãzé ꞌásĩ tãndí ró. Ngbãângbânõ rî, nĩ lânjî tã ꞌdî ꞌbá yî jạ̃rı̣́bạ̃ ꞌásĩ ndrĩ kpá rĩzó õjílã lı̣̃fı̣́ îcí bê tã kũmũ Ôvârí kâ rî kâ tãsĩ. 3 Nĩ ârî drẽ, nĩ trõ ngá ãzâ kô ãní bê ậcı̣́ ꞌdĩ tõrẽ lâ ꞌá. Tã âꞌdâ-âꞌdâ lâ rĩꞌá õzõ nõô rî tí, ngá tíbê ꞌbã ꞌbá õzõ pı̣̃drı̣́gú, ngá nyãnyã, jõráã ítá ꞌbã kâ, lãfâ rĩzó ngá nyãlé rî ꞌbá yí kâtí rî, nĩ trõ ãní bê kô. 4 Õzõ nĩ ãâcâ trá ạ̃ꞌdı̣́-drı̣̃ ꞌá rî, ꞌbã-lı̣́pı̣̂ õlậgû ãnî rĩlí yí bê nĩngá rî, nĩ rî gólâ bê cãlé bũúũ kậyı̣̂ gólâ ãnî drí ꞌẽzó ꞌbạ̃drı̣̃ mvá ꞌdĩ âyélé ꞌẽzó nĩlí sı̣́sı̣́ ꞌálâ rî sĩ. 5 Õzõ õjílã õlậgû ãnî kô rĩlí yí bê rî, nĩ lậvũ ãnîngá sı̣́sı̣́ ꞌálâ. Nĩ yâ tạ̃pı̣́lı̣́ndrı̣́ ꞌbạ̃drı̣̃ ꞌdî kâ ãnî pá ágálé ꞌásĩ. Nĩ ꞌê ꞌdĩî tã âꞌdâ ró kĩ, õjílã ꞌdî ꞌbá yî gã Ôvârí trá dó.” 6 Gõꞌdá lãjóꞌbá gólĩyî mûdrı̣́-drı̣̃-lâ-ngâ-rı̣̃ ꞌdî ꞌbá yî drí ngãzó nĩlí ậcı̣́ ĩyíkâ ꞌá, nĩꞌá lậmú bê võ kpã bê nĩngá sĩ kôrô nĩngá ꞌbã õnyíkõ ꞌásĩ ndrĩ, õjílã lı̣̃fı̣́ îcí bê tã kũmũ Ôvârí kâ rî kâ tãsĩ, nĩzó ngá lãzé ꞌbá êdé bê.

7 ꞌDĩî ꞌásĩ rî, tã Yésũ kâ nĩꞌá ꞌẽ bê lâ ꞌdĩ ꞌbá yî câ trá kúmú Ẽródẽ Ãnĩtípã rú. Ẽródẽ rî drı̣̃ lîjã trá lîjã-lîjã tã Yésũ kâ rî ꞌá, tãlâ õjílã ãzâ ꞌbá yî kĩ nĩ rî, Yésũ ãâꞌdô Yõwánĩ bãbãtízĩ ꞌẽ ꞌbá ró gólâ âfõ ꞌbá õdrã ꞌásĩ rî ĩꞌdî. 8 Gõꞌdá ãzâ ꞌbá yî kĩ nĩ rî, Yésũ ãꞌdô tã ậngũ ꞌbá Ẽlíyã ĩꞌdî. Gõꞌdá õjílã ãzâ ꞌbá yî kĩ nĩ rî, Yésũ ãꞌdô kpá tã ậngũ ꞌbá ãzâ ꞌbá yî ngĩî rî ĩꞌdî. 9 Ẽródẽ ı̣̂sũ tã trá ãkpã yí ꞌá kĩ nĩ rî, “Ãgô nõ âꞌdó Yõwánĩ ĩꞌdî kô, tãlâ mâ rî gógó rî fû Yõwánĩ trá drı̣̃ lâ gãlé vólé ạ̃kû ró. Ãgô nõ âꞌdô ꞌbãꞌá gõꞌdá kó ãꞌdî ĩꞌdî yã? Má lẽ drẽ gólâ rî lı̣̃fı̣́ ndrẽlé.”

Tã Yésũ drí tã lârâkô ꞌẽzó õjílã ãmbá lõfó bê rî ꞌbá yî drí rî

(Mãtáyõ 14.13-21; Márãkõ 6.30-44; Yõwánĩ 6.1-14)

10 Gõꞌdá lãjóꞌbá Yésũ kâ ꞌdĩ ꞌbá yî õtírĩ ĩyî âgõô ậcı̣́ ĩyíkâ tõlé rî tã lâ âtálé Yésũ drí rî, Yésũ yî drí ngãzó nĩlí ꞌbạ̃drı̣̃ mvá ãzâ fínyáwá rĩꞌá zı̣̃lâ Bẽtãsédã rî ꞌálâ lôvólé lâŋõ õjílã õꞌbí kâ ꞌásĩ. 11 Gõꞌdá õꞌbí ꞌdĩ ꞌbá yî ꞌdê ĩyî kpá té zãâ gólĩyî vó. Yésũ drí kpá tã-drı̣̃ lẽzó ngá lãzé ꞌbá îngázó ngá lãzé ꞌásĩ, gólĩyî lı̣̃fı̣́ îcílí tã kũmũ Ôvârí kâ rî kâ tãsĩ.

12 Gõꞌdá lạ̃njạ́túlı̣́ bê rî, lãjóꞌbá ꞌdĩ ꞌbá yî ânĩ ĩyî trá gólâ ngálâ tã âtálé drílâ kĩ nĩ rî, “Ní jô õjílã ꞌdî ꞌbá yî vólé, õnĩ ró ĩyî võ ndãlé ĩyî drí ậꞌdú kõzó ꞌá lâ, kpá ngá ndãlé ĩyî drí nyãlé, tãlâ jó yûꞌdạ́wạ́ võ nô ꞌá nõngá gólĩyî drí.” 13 Gólâ kĩ nĩ rî lãjóꞌbá ꞌdĩ ꞌbá yî drí rî, gólĩyî rî gógó õfẽ nyãsá õjílã ꞌdî ꞌbá yî drí nyãlé. Gõꞌdá lãjóꞌbá ꞌdĩ ꞌbá yî kĩ nĩ rî gólâ drí rî, “Mã âꞌdô nyãsá gĩꞌá õjílã ãmbá nõ ꞌbá yî drí yã? Îcá kô, ãmâ cé rĩꞌá ãmbãtã bê njı̣̂, ı̣̃ꞌbı̣̂ cé rı̣̃. 14 Ãgô ꞌdĩ ꞌbá yî trá gạ̃rạ̃ lậvũlı̣́ kútũ-njı̣̂ drı̣̃ı̣̂ sĩ.”

Yésũ drí gõzó tã âtálé lãjóꞌbá íyíkâ rî ꞌbá yî drí, ãâtâ ró ĩyî tã õꞌbí ãmbá ꞌdĩ ꞌbá yî drí rĩzó vũdrı̣́ võ ꞌásĩ tũ tũ, võ ãlô rî ꞌá õjílã õrî nyâꞌdî-rı̣̃-drı̣̃-lâ-ngâ-mûdrı̣́. 15 Gõꞌdá õꞌbí ãmbá ꞌdĩ ꞌbá yî rî ĩyî bê ndrĩ vũdrı̣́ rî, 16 Yésũ drí gõzó ãwô-ĩtí ꞌẽlé Ôvârí drí ngá nyãnyã drílĩyî ꞌẽꞌá nyãlâ ꞌdĩ tãsĩ. Gólâ drí gõzó ãmbãtã ı̣̃ꞌbı̣̂ bê ꞌdĩ trõlé ꞌâ lâ ûpı̣̃lı̣́ dãdã ĩtí, fẽlé õꞌbí ãmbá ꞌdĩ ꞌbá yî drí. Lãjóꞌbá gólâkâ rî drí ãmbãtã lânjízó õjílã õꞌbí ꞌdĩ ꞌbá yî drí. 17 Õꞌbí ãmbá ꞌdĩ ꞌbá yî ndrĩ drí ãmbãtã nyãzó îcálé ĩyî ꞌá dũûdû. Ạ̃mbúkũ lâ drí lâkízó ûꞌdúzó lâ ívõ ꞌásĩ dũûdû mûdrı̣́-drı̣̃-lâ-ngâ-rı̣̃.

Tã Ôvârí drí Yésũ rî âꞌdázó Pétẽrõ yî drí Yõwánĩ yî

Yãkóbã yí bê mvá íyíkâ ró rî

(Mãtáyõ 16.13–17.13; Márãkõ 8.27–9.13)

18 Kậyı̣̂ ãzâ sĩ, Yésũ rĩꞌá rãtáã ꞌẽꞌá Ôvârí drí. Lãjóꞌbá gólâkâ ꞌdĩ ꞌbá yî kpá rĩꞌá ãnyî gólâ bê. Gólâ ndẽ rãtáã bê rî, gólâ drí ngãzó lãjóꞌbá íyíkâ ꞌdĩ ꞌbá yî îjílí. Gólâ kĩ nĩ rî gólĩyî drí rî, “Õjílã õꞌbí ãmbá rĩ ꞌbá ꞌdĩ ꞌbá yî tã ı̣̂sũ-ı̣̂sũ gólĩyíkâ ámâ tãsĩ rî ĩyíkâ ángô tí yã?” 19 Lãjóꞌbá gólâkâ ꞌdĩ ꞌbá yî kĩ nĩ rî gólâ drí rî, “Tã ı̣̂sũ-ı̣̂sũ õꞌbí ꞌdĩ ꞌbá yí kâ rî kĩ nĩ rî, ní ãâꞌdô Yõwánĩ bãbãtízĩ ꞌẽ ꞌbá ró rî ĩꞌdî. Gõꞌdá ãzâ ꞌbá yî kĩ ĩyíkâ, ní ãâꞌdô Ẽlíyã âgõ ꞌbá ûrú lésĩ rî ĩꞌdî. Gõꞌdá ãzâ ꞌbá yî kĩ ĩyíkâ, ní ãâꞌdô tã ậngũ ꞌbá ãzâ ꞌbá yî ngĩî âgõ ꞌbá ûrú lésĩ rî ĩꞌdî.”

20 Yésũ drí kpá lãjóꞌbá íyíkâ ꞌdĩ ꞌbá yî îjízó, “Gõꞌdá ãnî rî gógó rî, nĩ ı̣̂sũ ãníkâ bê rî, mâ ãꞌdî ĩꞌdî yã?” Pétẽrõ drí gõzó tã âtálé kĩ nĩ rî, “Nî ꞌdíyî pã ꞌbá gólâ Ôvârí drí âjólé rî ĩꞌdî.” 21 Yésũ drí gõzó tã âtálé lãjóꞌbá íyíkâ ꞌdĩ ꞌbá yî drí kĩ nĩ rî, “Ãwô, ꞌdĩî tã pạ̃tı̣́ı̣̃ ꞌî. Gõꞌdá nĩ âꞌdâ drẽ õjílã ãzâ ꞌbá yî drí kô. 22 Mâ Ôvârí drí âjólé ûrú lésĩ rî ĩꞌdî, má âꞌdô lâŋõ ûsúꞌá rõô sı̣́sı̣́-lésĩ rî ꞌbá yî gõꞌdá drı̣̃-ꞌbá ạ́ngı̣́ Yúdạ̃ yí kâ rî ꞌbá yí bê gõꞌdá kpá lãꞌbí îmbá ꞌbá rî ꞌbá yí bê rî drı̣́gạ́ sĩ. Gõꞌdá drílĩyî ámâ fũzó, gõꞌdá kậyı̣̂ nâ rî sĩ,* má âꞌdô lîdríꞌá õdrã ꞌásĩ.”

23 Yésũ drí kpá tã âtázó kĩ nĩ rî, “Ngbãângbânõ tã gólâ má drí ꞌẽꞌá âtálé õjílã drí ndrĩ nô rî, õzõ õjílã ãzâ õlẽ trá ꞌdẽlé má vó rî, gólâ ı̣̃ı̣̂sũ tã kô íyî ífífí tãsĩ, gólâ õrî njãâ drãlé tã ámákâ ꞌẽrẽ ꞌá. 24 Õzõ õjílã ãzâ õfẽ íyî ífífí õdrã drí tã ámákâ rî ꞌá kô rî, gõꞌdá gólâ ãꞌdô ũrı̣̃ ró rî, gólâ âꞌdô ꞌbãꞌá cú ĩtí võ ãkó má ngálâ. Õzõ õjílã ãzâ õꞌê ũrı̣̃ kô õdrã drí tã ámákâ tãsĩ rî, gólâ âꞌdô ꞌbãꞌá cú võ bê má ngálâ ûrú ꞌálâ. 25 Âꞌdô âꞌdóꞌá ángô tí õzõ õjílã ãꞌdô cú ngá-drı̣̃ ãmbá ãngó nõ ꞌá nõ bê ndrĩ rî, gõꞌdá õzõ gólâ ı̣̃ı̣̂vı̣̃ lạ́tı̣̂ lédrẽ-lédrẽ ạ̃dũkũ ãkó rî kâ trá rî yã? 26 Nĩ ârî drẽ, õzõ õjílã ãzâ drı̣̃ lâ õôkî ôkî ámâ zı̣̃lı̣́ õjílã íyíkâ ró ngã ꞌbô rû-lẽ-ãzí ró yã rî, õzõ má õtírĩ âgõô kpá óꞌdí mbârâkã Ôvârí drí âfẽlé má drí rî bê mãlãyíkã ámákâ rî ꞌbá yí bê rî, ámâ drı̣̃ âꞌdô ôkíꞌá kpá ôkî gólâ rî zı̣̃lı̣́ má ngálâ. 27 Ãnî, má âtâ ĩꞌdî ãnî drí nõ ãnî ꞌdĩ ꞌbá yî lãfálé sĩ, nĩ drãá drẽ kô, Ôvârí âꞌdô ꞌẽꞌá âꞌdálâ ãnî drí dódó ãnî drí nı̣̃zó lâ kĩ, mâ rĩꞌá gólâ tíbê gólâ drí âjólé rî ĩꞌdî.”

28 Gõꞌdá kậyı̣̂ njı̣̂-drı̣̃-lâ-nâ lậvũ bê tã Yésũ drí âtálé ꞌdĩ vólé drı̣̃ lâ ꞌásĩ rî, drílâ gõzó mbãlé únı̣́ drı̣̃ ꞌálâ rãtáã ꞌẽlé. Pétẽrõ, Yõwánĩ, Yãkóbã drílĩyî gólâ rî âjízó. 29 Gólâ drí rĩrĩ rãtáã ꞌẽlé rî ꞌá rî, lı̣̃fı̣́ lâ drí rû ôjázó gõꞌdá ngĩî kạ̃ꞌdậ-kạ̃ꞌdậ, ítá gólâ rú rî drí gõzó rĩꞌá lậgúlı̣́, õzõ mõgbárá drí lậgúrı̣̃ kâtí. 30-31 Kôrô ꞌdĩî rî vósĩ rî, ãgô ãzâ ꞌbá yî rı̣̃ drí âfõzó gólâ lạ̃gạ́tı̣́. Ãgô rı̣̃ ꞌdî ꞌbá yî Músạ̃ yî ĩꞌdî Ẽlíyã bê. Gólĩyî ꞌdó lậgû-lậgû ró. Gólĩyî rĩꞌá õdrã tã Yésũ kâ rî tã lâ âtáꞌá âfõ-âfõ gólâkâ õdrã ꞌásĩ Yẽrõsãlémã ꞌálâ rî bê ꞌẽ ꞌbá rû ꞌẽlé ngbãângbânõ rî. 32 Pétẽrõ yî íyî ãzí-ãzí yí bê trá ĩyî lîndĩꞌá ậꞌdú bê. Gõꞌdá gólĩyî õtírĩ lı̣̃fı̣́ njı̣̃ı̣̂ ậꞌdú ꞌásĩ rî, gõꞌdá ndrê ĩyî gbõ Yésũ ĩꞌdî ĩyî lạ̃gạ́tı̣́ rúmvạ́ bê ꞌdó lậgû-lậgû ró zãâ ãgô rı̣̃ ꞌdî ꞌbá yí bê yí lạ̃gạ́tı̣́. 33 Gõꞌdá ãgô rı̣̃ ꞌdî ꞌbá yî drí Yésũ rî âyézó ĩyîngá nĩzó. Pétẽrõ drí tã âtázó Yésũ drí kĩ nĩ rî, “Lı̣̃fı̣́ îcí ꞌbá, rĩꞌá tã tãndí ꞌî ãmâ drí âꞌdózó ãní bê nõngá. Ngbãângbânõ rî, mã gâ gũgũ nâ, ãlô rî ní drí, ãlô rî Músạ̃ drí, gõꞌdá ãlô rî Ẽlíyã drí.” Tákõ Pétẽrõ rî íyíkâ nõ ꞌdó tã tãkó âtálé ĩꞌdî.

34 Pétẽrõ drẽ rĩꞌá tã âtáꞌá yí sı̣́lı̣́ sĩ nõtí nõ rî, mbãrãsãsã drí gólĩyî lîmózó kpạ̃ạ́kũ, gólĩyî gõꞌdá trá ũrı̣̃ ró. 35 Drílĩyî gõzó õjílã ãzâ gbórókõ lâ ârílí mbãrãsãsã ꞌdî ꞌá rĩꞌá úlı̣́ âtáꞌá kĩ nĩ rî, “Nõô rî ámâ mvá gólâ má drí lẽlé rõô rî ĩꞌdî.” 36 Gõꞌdá ꞌdĩî rî vólé drı̣̃ lâ ꞌásĩ rî, gólĩyî ndrê ĩyî võ bê tãndí ró rî, ndrê ĩyî Yésũ gõꞌdá élêwálâ. Gõꞌdá lãjóꞌbá ꞌdĩ ꞌbá yî drí rĩzó ꞌdó njũrũ, âtá ĩyî tã kô õjílã ãzâ drí tã gólĩyî drí ndrẽlé ꞌdĩ tãsĩ, té Yésũ drí gõzó zãlô ûrú ꞌálâ.

Tã Yésũ drí líndrí õnjí lôfõzó mvá ãzâ ꞌásĩ rî

(Mãtáyõ 17.14-18; Márãkõ 9.14-27)

37 Gõꞌdá cı̣̃ı̣́nó ãzâ rî sĩ rî, drílĩyî gõzó ârílí kúnı̣́ drı̣̃ lésĩ, gõꞌdá õꞌbí ãmbá drí rû êꞌbézó gbãâ dîrî Yésũ rú sĩ. 38 Õjílã ãlô õꞌbí ꞌdĩ ꞌbá yî lãfálé sĩ, drílâ trẽzó ûrû lạ̃zı̣́ bê Yésũ drí kĩ, “Lı̣̃fı̣́ îcí ꞌbá, ní ânĩ ámâ mvá nõ ndrẽlé, gólâ cé ĩꞌdî má drí ãlô nõ. 39 Líndrí õnjí rĩ ꞌbá Sãtánã rî rõlé rî, rî trá mvá ꞌdĩ vũlı̣́ vũdrı̣́ trẽtrẽ bê ûrû. Líndrí õnjí ꞌdĩ rî mvá ꞌdĩ âsélé ãmósá bê kạ̃trũ íyî tı̣̂ ꞌásĩ, gólâ rî ꞌẽlé kậyı̣̂ vósĩ cé. Fãfã lâ drí rĩzó rû ndẽlé. 40 Má lôꞌbã rúꞌbạ́ trá lãjóꞌbá áníkâ ꞌdĩ ꞌbá yî drí, ãâtâ ró ĩyî tã, líndrí õnjí ꞌdĩ ãâyê ró gólâ rî, gõꞌdá gólĩyî îcá kô.”

41 Yésũ kĩ nĩ rî, “Ãnî õjílã nô ꞌbá yî, nĩ lẽé tã Ôvârí ꞌá kô yã? Má âꞌdô rĩꞌá zãâ ãní bê ạ̃dũkũ lâ cãlé bũúũ ángô tú yã? Ní âjî ánî mvá ꞌdĩ má ngáá nõlé.”

42 Gõꞌdá mvá ꞌdĩ õtírĩ kpá ângá ânĩlí gólâ ngálâ rî, líndrí õnjí ꞌdĩ drí âsézó lâ, drílâ rĩzó lẽlé. Yésũ drí gõzó tã âtálé líndrí õnjí ꞌdĩ drí mvá ꞌdĩ âyézó, drílâ ꞌbãzó tãndí ró. Drílâ mvá ꞌdĩ trõzó âjílí átá lâ ngálâ. 43 Õjílã ndrê trá ndrĩ, Ôvârí fẽ fãfã trá Yésũ drí. Kậyı̣̂ nã ꞌbá yî sĩ rî, õjílã ꞌbạ̃drı̣̃ nã kâ rî trá ꞌdó úlı̣́ âtálé gólâ rî tãsĩ.

Gõꞌdá õjílã ꞌbạ̃drı̣̃ mvá nã ꞌbá yí kâ nã âꞌdô bê trá ndrĩ lârõ-lârõ ró tã Yésũ drí rĩꞌá ꞌẽlâ rî ꞌá rî, gõꞌdá Yésũ drí gõzó úlı̣́ ngũrũ-ngũrũ âtálé lãjóꞌbá íyíkâ ꞌdĩ ꞌbá yî drí kĩ nĩ rî, 44 “Nĩ ârî úlı̣́ má drí ꞌẽꞌá âtálâ ãnî drí nõ tãndí ró, tã má drí ꞌẽꞌá âtálâ ãnî drí rî ĩꞌdî nõ. Mâ gólâ Ôvârí drí âjólé ûrú lésĩ rî, áâꞌdô bí ꞌẽꞌá ámâ drı̣́-bã fẽlé õjílã drí fũlı̣́.” 45 Lãjóꞌbá gólâkâ ꞌdĩ ꞌbá yî nı̣̃ı̣́ ĩyî úlı̣́ gólâ drí âtálé ꞌdĩ ífí lâ kô, tãlâ Ôvârí lôgâ tã ífí lâ nĩ gólĩyî drí. Gõꞌdá nĩngá sĩ rî, gólĩyî kpá ũrı̣̃ ró Yésũ rî îjílí tã ífí lâ âꞌdálé ĩyî drí.

46 Gõꞌdá lãjóꞌbá gólâkâ rî ꞌbá yî ngâ ĩyî trá ndrĩ tã ôkî-ôkî bê ĩyî lãfálé ꞌásĩ ãꞌdî ĩꞌdî ãmbá ró gạ̃rạ̃ ĩyî drı̣̃ı̣̂ sĩ yã. 47 Gólâ nı̣̃ tã ı̣̂sũ-ı̣̂sũ gólĩyíkâ ꞌdĩ trá téké. Gõꞌdá drílâ gõzó mvá fínyáwá ãzâ âtrõlé ꞌbãlé âdrélé ĩyî lạ̃gạ́tı̣́ ĩtí. 48 Gõꞌdá drílâ tã âtázó nõtí gólĩyî drí, “Õzõ õjílã ãzâ õlẽ ꞌdĩyímvá fínyáwá trá rî, õjílã rî ꞌdĩ lẽ mâ ĩꞌdî. Õzõ õjílã ãzâ õlẽ mâ trá rî, gólâ lẽ ꞌdî Ôvârí gólâ ámâ âjó ꞌbá rî ĩꞌdî. Nĩ ndrê drẽ, õzõ óõꞌbã kpálé mvá fínyáwá nõ ĩꞌdî ãnî drı̣̃ı̣̂ ãmbá ró rî, nĩ ı̣̂ꞌbũ rû kpá gólâ drí. Nĩ ndrê trá, tã ı̣̂sũ-ı̣̂sũ Ôvârí kâ ꞌá rî, íyíkâ cé rĩlí õjílã ãzí pãlé ĩꞌdî. Ãnî tã ârí ꞌbá ámákâ rî ꞌbá yî, tãlâ ãꞌdô ꞌî ãnî drí rĩzó rû cẽlé ꞌbãzó õjílã ạ́ngı̣́ ró yã?”

49 Gõꞌdá nĩngá sĩ rî, Yõwánĩ drí tã âtázó kĩ nĩ rî, “Lı̣̃fı̣́ îcí ꞌbá, mã ndrê ãgô ãzâ trá rĩꞌá líndrí õnjí lôfõꞌá õjílã ꞌásĩ. Gólâ rî trá ngá nyãlé ánî rú sĩ tã líndrí õnjí lôfõ-lôfõ kâ ꞌdĩ ꞌá, mã rî trá gólâ rî îkílí tã ꞌdî ꞌbá yî ꞌẽrẽ lâ ꞌásĩ, tãlâ gólâ âꞌdó ãmâ lãfálé sĩ kô.” 50 Gõꞌdá Yésũ kĩ nĩ rî gólĩyî drí rî, “Nĩ âyê gólâ, tãlâ gólâ ꞌé tã ꞌdî kô õzõ ạ̃jú-ꞌbá-ãzí kâtí.”

Tã Yésũ drí ngãzó Gãlĩláyã rî âyélé nĩzó Yẽrõsãlémã ꞌálâ rî

51 Gõꞌdá Yésũ õtírĩ kậyı̣̂ yí drí ꞌẽzó gõlé ûrú ꞌálâ rî ndrẽê ãnyî ãnyî âcáꞌá rî, gólâ ômbê íyî fĩî trá íyî êdézó nĩlí drãlé Yẽrõsãlémã ꞌálâ. Gólâ âyê ꞌbạ̃drı̣̃ gólâ Gãlĩláyã kâ ꞌdĩ trá, drílâ fĩzó ꞌbạ̃drı̣̃ Sãmárĩyã lé ꞌbá kâ rî ꞌá. 52 Drílâ íyî ândrâ âtízó sı̣́sı̣́, tãlâ gólĩyî õrî ró ĩyî bê njãâ íyî âcâ-âcâ tẽlé. Tã gólâ drí âtílí ꞌdĩ rî câ trá bũúũ ꞌbạ̃drı̣̃ mvá ãzâ gólâ õjílã Sãmárĩyã lé ꞌbá yî drí rĩzó kpá ꞌá lâ rî ꞌá. 53 Õjílã ꞌdî ꞌbá yî lẽé ĩyî tã gólâkâ ꞌdĩ tã-drı̣̃ lâ kô, tãlâ gólĩyî nı̣̃ trá kĩ nĩ rî, gólâ ꞌê trá nĩlí Yẽrõsãlémã ꞌálâ, ꞌbạ̃drı̣̃ ĩyî ạ̃jú-ꞌbá-ãzí yí kâ rî ꞌálâ. 54 Gõꞌdá Yõwánĩ yî ậdrúpı̣̃ lâ Yãkóbã bê ârî ĩyî tã ꞌdî bê rî, gólĩyî âtâ ĩyî tã trá Yésũ drí kĩ nĩ rî, “Ãmâ lı̣́pı̣̂, ní lẽ tã-drı̣̃ ãmâ drí Ôvârí rî îjízó ãâjô ró bê lạ̃sı̣́ õjílã ꞌdî ꞌbá yî zãlé vólé.” 55 Gólâ âtâ tã trá, tã ı̣̂sũ gólĩyíkâ ꞌdĩ ãâyê ró ĩyî. 56 Gõꞌdá nĩngá sĩ rî, zãâ drílĩyî nĩzó ꞌbạ̃drı̣̃ mvá ãzâ ngĩî lâ ꞌá.

57 Gõꞌdá gólĩyî drí rĩrĩ nĩlí lạ́tı̣̂ ꞌásĩ rî ꞌá, gólĩyî ûsû ãgô ãzâ trá. Ãgô ꞌdĩ âtâ trá Yésũ drí kĩ nĩ rî, “Má lẽ trá ánî vó bẽlé zãâ võ ãmbá nõ ꞌásĩ bạ̃dı̣̃ võ ní drí rĩzó lậmúlı̣́ rî ꞌásĩ õzõ tã ârí ꞌbá áníkâ kâtí.” 58 Gõꞌdá gólâ lôgõ tã ꞌdî drı̣̃ lâ trá úlı̣́ mãnĩgõ sĩ kĩ, “Õbá cú ꞌbú íyíkâ bê ậꞌdú kõzó ꞌá lâ, gõꞌdá ãríwá kpá cú jó íyíkâ bê ậꞌdú kõzó. Gõꞌdá mâ gólâ âjólé trá ûrú lésĩ nõ rî, mâ cú ĩtí ꞌbã ãkó rĩzó lôvólé ꞌá lâ ámâ ífífí kâ.”

59 Kậyı̣̂ ãzâ sĩ, drílâ kpá ãgô ãzâ îjízó ãânĩ ró bê, yí õrî ró lı̣̃fı̣́ lâ îcílí. Ãgô ꞌdĩ lôgõ tã trá gólâ drí kĩ nĩ rî, “Má lẽ fí trá nĩlí rî, mâ drẽ rĩꞌá tãkõ ámâ átá rî ãrãkã tẽlé ꞌbãlé ꞌbú ꞌá zãlô.” 60 Gõꞌdá Yésũ kĩ, “Ní âyê õjílã gólĩyî tã lẽ ꞌbá ĩyî pı̣̃pı̣̂sı̣́lı̣́ ꞌá kô rî âꞌdô ĩyî ãvõ ꞌbãꞌá trá. Má lẽ ní drí ânĩzó ãmá bê ãndrõ nô õjílã ậzı̣́lı̣́ ânĩlí ꞌbãlé Ôvârí rî mvá ró.”

61 Gõꞌdá ãgô ãzâ âtâ tã kpá trá kĩ nĩ rî, “Ãwô, má lẽ trá ãmâ drí nĩzó ní bê, ní âyê drẽ mâ, má nĩꞌá zãlô tã lâ ı̣̂ꞌbı̣̃lı̣́ ámâ átá bê.”

62 Gólâ âtâ úlı̣́ mãnĩgõ kpá trá drílâ kĩ nĩ rî, “Õzõ õjílã ãzâ õndẽ lôsĩ íyíkâ ꞌbãlé rî kô drílâ rĩzó gõlé vólé ꞌbã ꞌálâ tã lâ sĩ, lôsĩ ámákâ rî âyézó rî, õjílã ꞌdî âꞌdó õjílã ámákâ lôsĩ ámákâ ꞌẽ ꞌbá rî ĩꞌdî kô.”

10

Tã Yésũ drí õjílã ãzâ ꞌbá yî zı̣̃zó nyâꞌdî-nâ-drı̣̃-lâ-ngâ-mûdrı̣́-drı̣̃-lâ-ngâ-rı̣̃ rî

1 ꞌDĩî rî vósĩ rî, Kúmú Yésũ drí õjílã ãzâ ꞌbá yî zı̣̃zó nyâꞌdî-nâ-drı̣̃-lâ-ngâ-mûdrı̣́-drı̣̃-lâ-ngâ-rı̣̃, jõlé sı̣́sı̣́ ꞌbạ̃drı̣̃ mvá õnyíkõ yí drí ꞌẽꞌá nĩꞌá lậmú bê ꞌá lâ sĩ rî ꞌásĩ, rı̣̃ rı̣̃. 2 Drílâ úlı̣́ mãnĩgõ ãzâ âtázó õjílã ꞌdî ꞌbá yî drí kĩ nĩ rî, “Nĩ nĩ sı̣́sı̣́ má ágá ꞌálâ tã Ôvârí kâ pẽlé õjílã drí, tãlâ õjílã ãmbá lẽ tã ꞌdî ârílí. Gólĩyî rĩꞌá õzõ ạ́mvú ạ́ngı̣́ ạ̃drúgú lâ drí mvẽlé trá njãâ ꞌẽꞌá ŋõlâ rî, gõꞌdá õjílã ŋõ ꞌbá lâ yû rî kâtí. Gõꞌdá má lẽ nĩ ꞌê rãtáã Ôvârí drí gólâ tíbê ꞌbã ꞌbá õjílã ndrĩ lı̣́pı̣̂ ró rî, gólâ ãâjô ró bê õjílã rĩꞌá õjílã ãzí nõ ꞌbá yî lı̣̃fı̣́ lâ yî îcílí tã gólâkâ ârílí. 3 Nĩ nĩ, nĩ ndrê ãnî tãndí ró, tãlâ ãnî rĩꞌá õzõ ı̣̃ndrı̣̂ mvá gólâ rĩ ꞌbá lậvũlı̣́ kôrô võ gólâ kíâkêlówá drí ꞌbãzó ꞌá lâ ꞌásĩ rî kâtí. 4 Nĩ nĩ ꞌwãâꞌwâ, nĩ trõ ngá kô ãní bê, õzõ lãfâ, jõráã, káꞌbókã kâtí rî ꞌbá yî. Nĩ âdrê kpá kô nĩꞌá nî-bê-yã ꞌẽ bê õjílã drí lạ́tı̣̂ ꞌásĩ. 5 Õzõ nĩ ãâcâ trá ꞌbã ãzâ ꞌá rî, nĩ fẽ nî-bê-yã ꞌbã-lı̣́pı̣̂ drí nõtí kĩ nĩ rî, ‘Ní trõ tã ạ̃ꞌdı̣́ Ôvârí kâ trá ní bê.’ 6 Õzõ ꞌbã-lı̣́pı̣̂ yî õlẽ tã trá rî, Ôvârí âꞌdô gólĩyî pãꞌá. Õzõ õlẽ ĩyî kô rî, Ôvârí pá gólĩyî kô. 7 Nĩ rî zãâ ꞌbã ãlô ꞌá, âꞌdó kô nĩꞌá lậmú bê ꞌbã-tı̣̂ kpã bê kô. Nĩ nyâ ngá, nĩ mvû ngá gólĩyî drí âfẽlé ãnî drí rî ꞌbá yî, tãlâ ngá ꞌdĩ õfẽ ró fãfã ãnî drí rĩzó tã ámákâ rî îcílí.

8 “Õzõ óõlậgû ãnî trá ꞌbạ̃drı̣̃ mvá ãzâ ꞌá rî, nĩ nyâ ngá ndrĩ, nĩ gâ ngá gólâ gólĩyî drí âfẽlé ãnî drí rî kô. 9 Nĩ êdê õjílã gólĩyî ngá lãzé bê rî ꞌbá yî dódó, nĩ âtâ gólĩyî drí kĩ nĩ rî, ‘Ôvârí lẽ ãnî ãꞌdô ró õjílã íyíkâ ró, ólẽ ngá lẽlẽ ãníkâ gólâ bê rî õꞌbê drı̣̃ ãlô.’ 10 Õzõ õjílã ãzâ ꞌbá yî ꞌbạ̃drı̣̃ ꞌdî kâ õlẽ tã ãníkâ kô rî, nĩ âtâ gólĩyî drí nõtí kĩ nĩ rî, 11 ‘Mã âyê ãnî trá zãâ, nĩ ndrê drẽ, mã yâ tạ̃pı̣́lı̣́ndrı̣́ ꞌbạ̃drı̣̃ ꞌdî kâ trá ãmâ pá ágálé ꞌásĩ, mã tô pá ꞌá lâ gõꞌdá kô. Nĩ ndrê trá, Ôvârí lẽ ãnî, gólâ rî ãnî zı̣̃ꞌá ânĩlí õjílã íyíkâ ró, gõꞌdá nĩ gã dó.’ 12 Lâŋõ gólâ Ôvârí drí ꞌẽꞌá fẽlâ drílĩyî rî âꞌdô lâŋõ gólâ drílâ ꞌẽꞌá fẽlâ õjílã Sõdómõ kâ drí rî lậvũꞌá.

13-14 “Á! Ãnî õjílã ꞌbạ̃drı̣̃ Kõrázã kâ nõ õjílã gólĩyî ꞌbạ̃drı̣̃ Bẽtãsédã kâ rî ꞌbá yí bê, má ꞌê tã lârâkô trá ândálé ândálé ãnî lı̣̃fı̣́ drı̣̃ ꞌá. Ãnî lẽé kô drı̣̃ âjálé ꞌdẽzó Ôvârí vó. Nĩ nı̣̃ trá ãꞌdô tã âꞌdô nĩ jạ̃rı̣́bạ̃ Tírã yí kâ drí Sĩdónã bê, ạ̃kû ró rî, Ôvârí îzã gólĩyî trá kôrô. Gólĩyî õró tã lârâkô gólĩyî má drí rĩꞌá ꞌẽlâ ãnî lãfálé ꞌá rî ꞌbá yî ndrẽê cú ĩyî lı̣̃fı̣́ sĩ rî, tí gólĩyî âdĩ drı̣̃ trá tã õnjí ĩyíkâ rî ꞌbá yî ꞌásĩ. Ĩtí rî, Ôvârí âꞌdô lâŋõ ãmbá fẽꞌá ãnî drí lậvũlı̣́ kôrô. 15 Gõꞌdá õjílã gólĩyî Kãpẽrãnómã kâ rî ꞌbá yî ı̣̂sũ ĩyíkâ bê rî, Ôvârí âꞌdô gólĩyî lậgúꞌá trõlé ûrú ꞌálâ, tãlâ gólĩyî ârî tã âtâ-âtâ ámákâ bê rî, gõꞌdá nı̣̃ ĩyî mâ trá tã lârâkô ndrĩ má drí ꞌẽlé rî ꞌá yã? ꞌÉꞌẽ! Gólĩyî âꞌdô nĩꞌá lạ̃sı̣́ ạ̃dũkũ ãkó rî ꞌá, tãlâ gólĩyî gã dó drı̣̃ âdĩlí tã õnjí gólĩyíkâ ꞌásĩ.”

16 Gõꞌdá Yésũ âtâ tã trá lãjóꞌbá íyíkâ rî ꞌbá yî drí nõtí, “Má fẽ drı̣́-ãcê ámákâ trá ãnî drí õjílã lı̣̃fı̣́ îcízó ámâ võ ꞌá. Õzõ õjílã ãzâ ꞌbá yî õlẽ tã ãníkâ trá rî, gólĩyî lẽ tã ámákâ rî kpá trá. Õzõ gólĩyî õgã tã îmbâ-îmbâ ãníkâ trá dó rî, gólĩyî gã ámákâ rî kpá trá dó. Õzõ õjílã ãzâ ꞌbá yî õgã tã ámákâ trá dó rî, gólĩyî gã Ôvârí kâ rî kpá trá dó, tãlâ gólâ ámâ âjó ꞌbá rî ĩꞌdî.”

17 Gõꞌdá õjílã gólĩyî zĩlí nyâꞌdî-nâ-drı̣̃-lâ-ngâ-mûdrı̣́-drı̣̃-lâ-ngâ-rı̣̃ ꞌdî ꞌbá yî, nĩ ĩyî trá tã Yésũ kâ âtá bê. Gõꞌdá gólĩyî âgõ ĩyî gólâ ngálâ rúꞌbạ́ âsô-âsô bê. Gólĩyî kĩ nĩ rî, “Mã ꞌê tã ꞌdî trá té õzõ ní drí âtálé rî tí. Líndrí õnjí gólâ Sãtánã kâ, mã âtâ tã bê drílĩyî rî, gólĩyî âyê õjílã trá. Mã zı̣̂ ánî rú bê rî, gõꞌdá kôrô drílĩyî rõzó lâ.” 18 Yésũ drí gõzó tã âtálé gólĩyî drí kĩ nĩ rî, “Ãwô, ạ̃kû ró rî, Sãtánã njâ tã Ôvârí kâ bê njãnjã rî, má ndrê ámâ lı̣̃fı̣́ sĩ Ôvârí drí Sãtánã rî ậvũzó ûrú lésĩ vũdrı̣́ ꞌá nõlé. 19 Líndrí õnjí ꞌdĩ ꞌbá yî rĩꞌá õzõ ótónyî kâtí õjílã zãlé zãzã, kpá ı̣̃nı̣̃ bê rî õjílã cĩlí lâzê-lâzê ró. Gõꞌdá nĩ ró tã kô, gólĩyî lîsí ãnî kô, tãlâ má fẽ drı̣́-ãcê ámákâ trá ãnî drí gólĩyî îzãzó. 20 Ngbãângbânõ rî, ãnî rúꞌbạ́ trá âsô-âsô ró, tãlâ nĩ ı̣̂sũ bê, rî ĩyî trá mbârâkã bê líndrí õnjí îzãzó. Tãndí ró, ãnî rúꞌbạ́ ãâꞌdô âsô-âsô ró, tãlâ nĩ âꞌdô trá Ôvârí rî mvá ró rî drí sĩ.”

21 Gõꞌdá Líndrí Tãndí Ôvârí kâ ꞌbã Yésũ trá âꞌdólé pı̣̃pı̣̂sı̣́lı̣́ lâ bê ndrĩ ãyĩkõ ró, drílâ tã âtázó Ôvârí drí rãtáã sĩ kĩ nĩ rî, “Ãwô-ĩtí, ámâ átá, nî tíbê ãngó lı̣́pı̣̂ ró rî, ní lậpı̣̂ tã nô ꞌbá yî trá ndrĩ õjílã gólĩyî tã nı̣̃ ãkĩ nõ ꞌbá yî drí. Ánî Líndrí âꞌdâ tã ífí nõ õjílã gólĩyî áyábálá ró rî yî drí. Ní ꞌê ĩtí õzõ tã gólâ ánî pı̣̃pı̣̂sı̣́lı̣́ drí lẽlé rî tí.”

22 Gõꞌdá gólâ drí tã âtázó lãjóꞌbá íyíkâ rî drí kĩ nĩ rî, “Ámâ átá Ôvârí âfẽ ngá ãmbá nõ ꞌbá yî trá ndrĩ má drı̣́gạ́. Ámâ átá Ôvârí nı̣̃ mâ trá íyî mvá ró, mâ ĩꞌdî. Má nı̣̃ gólâ kpá trá ámâ átá ró Ôvârí ĩꞌdî. Gõꞌdá má lẽ trá Ôvârí rî âꞌdálé õjílã gólĩyî má drí êpẽlé nõ ꞌbá yî drí.” 23 Drílâ gõzó tã âtálé mãnísĩ lãjóꞌbá íyíkâ ꞌdĩ ꞌbá yî drí kĩ nĩ rî, “Ôvârí rî lı̣̃fı̣́ ãâꞌdô ãnî drı̣̃ı̣̂, tãlâ nĩ rî trá ámâ ndrẽlé tã lârâkô ꞌẽrẽ ꞌá ãmbá. 24 Kúmú ãmbá ãzâ ꞌbá yî, gõꞌdá tã ậngũ ꞌbá ãmbá rî ꞌbá yí bê lẽ ĩyî tã lârâkô ꞌdĩ ꞌbá yî ndrẽlé rî, gõꞌdá îcá ĩyî ndrẽlâ kô, lẽ ĩyî kpá úlı̣́ gólĩyî má drí rĩꞌá âtálâ cú ámâ tı̣̂ sĩ ãnî drí nã ꞌbá yî ârílí rî, gólĩyî ârí kpá kô.”

Íꞌdígówá Sãmárĩyã lé ꞌbá drí íyî ạ̃jú-ꞌbá-ãzí pãzó rî

25 Kậyı̣̂ ãzâ sĩ, ãgô ãzâ gólâ lãꞌbí îmbá ꞌbá rî îjî Yésũ trá, ꞌẽzó tã nı̣̃nı̣̃ Yésũ kâ rî ûjũlı̣́ tã ãzâ ꞌbá yî ꞌá, tãlâ lãꞌbí îmbá ꞌbá ꞌdĩ lẽ Yésũ âtâ ró úlı̣́ ãzâ bê ányâ ró. Lãꞌbí îmbá ꞌbá ꞌdĩ drí tã âtázó gólâ drí kĩ nĩ rî, “Lı̣̃fı̣́ îcí ꞌbá Yésũ, õzõ má õlẽ trá rĩlí ạ̃dũkũ ãkó võ ûrú ꞌálâ rî ꞌá rî, má âꞌdô ãꞌdô ꞌẽꞌá ĩꞌdî yã?” 26 Gólâ âtâ trá lãꞌbí îmbá ꞌbá ꞌdĩ drí nõtí kĩ nĩ rî, “Tã tíbê Músạ̃ drí îgĩlí tã ꞌbãꞌbã Ôvârí kâ tãsĩ rî, âtâ tã kĩ ãꞌdî yã? Ní âtâ tã lâ má drí.” 27 Lãꞌbí îmbá ꞌbá ꞌdĩ lôgõ tã trá kĩ nĩ rî, “Tã îgĩ tã ꞌbãꞌbã Ôvârí kâ ꞌdĩ rî úlı̣́ âtálé ãmâ drí kĩ nĩ rî,

‘Ní lẽ Ôvârí Kúmú áníkâ ró rî pı̣̃pı̣̂sı̣́lı̣́ ãlô sĩ,

ánî mbârâkã sĩ ndrĩ, tã ı̣̂sũ-ı̣̂sũ áníkâ sĩ ndrĩ.’

Tã ꞌBãꞌbã Ândâ 6.5

Gõꞌdá kpá,

‘Ní lẽ ánî ãzí-ãzí yî, õzõ ní drí ánî ífífí lẽrẽ kâtí.’ ”

Lạ́vı̣̃ ꞌbá yî 19.18

28 Yésũ kĩ, “Tã ní drí îjílí má tı̣́ rî, ní ndẽ trá ĩꞌdî ꞌdĩ. Õzõ ní õꞌê tã ꞌdî ꞌbá yî trá ngbá ꞌbũû rî, ní âꞌdô rĩꞌá Ôvârí bê ꞌbạ̃drı̣̃ ûrú ꞌálâ rî ꞌá ạ̃dũkũ ãkó.” 29 Lãꞌbí îmbá ꞌbá ꞌdĩ lẽé kô õjílã drí tã âtálé kĩꞌá nĩ rî, Yésũ ĩꞌdî tã nı̣̃nı̣̃ bê kôrô yí drı̣̃ı̣̂ sĩ. Lãꞌbí îmbá ꞌbá ꞌdĩ kĩ, “Ní âꞌdâ drẽ má drí õjílã ángô rî ꞌbá yî ĩꞌdî ámâ ãzí-ãzí ró má drí lẽlé rî yã?”

30 Gõꞌdá Yésũ lôgõ tã-drı̣̃ trá lãꞌbí îmbá ꞌbá ꞌdĩ drí íꞌdígówá sĩ kĩ nĩ rî, “Ãgô ãzâ rĩꞌá ânĩꞌá Yẽrõsãlémã lésĩ, ꞌẽꞌá nĩlí Yérĩkõ ꞌálâ. Ãgô ãzâ ꞌbá yî ngá ôpá ꞌbá ꞌî, rû ĩyî gólâ trá lạ́tı̣̂ ꞌá. Ngá ôpá ꞌbá ꞌdĩ ꞌbá yî drí ngá gólâkâ ôpázó ndrĩ, ítá yí bê ndrĩ. Gólâ gõꞌdá cú ĩtí ũndú ró. Ngá ôpá ꞌbá ꞌdĩ ꞌbá yî drí gõzó gólâ rî cãlé ꞌẽꞌá fũlâ fũfũ, sẽzó lâ nĩꞌá vũlâ pávó gãrã ꞌá ĩtí, gbõcõ, ĩyî drı̣́gạ́ sĩ âyélé ãvõ ró.

31 “Kậyı̣̂ ꞌdĩ sĩ rî, ândrâ-tãndĩ ró, drı̣̃-ꞌbá lãꞌbí ꞌẽ kâ ãzâ íyîngá kpá rĩꞌá ânĩꞌá âcálé võ tíbê gólâ drí rĩzó õzõ ãvõ kâtí ꞌdĩ ꞌá. Gõꞌdá drı̣̃-ꞌbá lãꞌbí ꞌẽ kâ ꞌdĩ ndrê bê gólâ ậyı̣́ꞌá vũdrı̣́ ĩtí rî, drílâ íyîngá lậvũzó rú lâ sĩ âyélâ nĩngá.

32 “Gõꞌdá ꞌdĩî rî vósĩ rî, ãgô ãzâ drí kpá âcázó. Ãgô âcá ꞌbá nõ rî lôsĩ gólâkâ rî rĩꞌá íyíkâ ũgúlı̣́ ậtı̣̃ ꞌbá drı̣̃-ꞌbá lãꞌbí ꞌẽ kâ rî ꞌbá yí kâ lãfálé sĩ. Gõꞌdá ãgô nõ ndrê gólâ bê rî, drílâ íyîngá kpá lậvũzó rú lâ sĩ lạ́tı̣̂ gãrã drı̣̃ ãzâ rî ꞌásĩ.

33 “Gõꞌdá ꞌdĩî rî vósĩ rî, ãgô ãzâ drí kpá âcázó. Ãgô ꞌdĩ Sãmárĩyã lé ꞌbá ꞌî, íyíkâ gĩâ ngá ãwã ꞌî. Ãgô gólâ Sãmárĩyã lé ꞌbá ró ꞌdĩ ndrê bê ãgô lãzé bê ꞌdĩ ậyı̣́ꞌá vũdrı̣́ rî, ĩzã lâ gâ trá drílâ, gólâ kĩ nĩ rî, ‘Óõ! Ãꞌdô ꞌê ãgô nõ nõtí nõ nĩ yã?’

34 “Gõꞌdá drílâ ânĩzó ãgô lãzé bê ꞌdĩ îngálé lãzé lâ jĩzó õdrá sĩ, drílâ kpá dõ dãzó ĩꞌdî lãzé ꞌdĩ ꞌá ãlókõ ró, drílâ lãzé lâ ômbézó ítá sĩ ngạ́rạ́-ngạ́rạ́. Drílâ ãgô lãzé bê ꞌdĩ îngázó ꞌbãlé dõngí íyíkâ rî drı̣̃ı̣̂, trõlé âjílí jạ̃rı̣́bạ̃ ꞌálâ. Âcâ ĩyî bê jạ̃rı̣́bạ̃ ꞌálâ rî, ꞌbã ãgô lãzé bê ꞌdĩ trá jó ũmú kâ rî ꞌálâ. Gólâ ndrê ãgô lãzé bê ꞌdĩ vó lâ trá tãndí ró. 35 Ị̃drú rî tí, drílâ gõzó lậvũlı̣́. Drílâ lãfâ fẽzó ãgô jó ũmú kâ vó lâ ndrẽ ꞌbá ró ꞌdĩ drí ãlókõ gĩzó, kpá ngá nyãnyã gĩzó ãgô lãzé bê ꞌdĩ drí. Drílâ kpá tã âtázó kĩ nĩ rî, õzõ yí õtírĩ âgõô rî, yí âꞌdô kpá lãfâ ãzâ fẽꞌá ngá gólâ drí nyãlé nõngá rî tãsĩ. Ĩꞌdî ꞌdĩ.”

36 Gõꞌdá Yésũ âtâ trá ãgô gólâ lãꞌbí îmbá ꞌbá ró ꞌdĩ drí kĩ nĩ rî, “Tã ı̣̂sũ áníkâ rî íyíkâ ángô tí yã? Õjílã nâ ꞌdĩ ꞌbá yî lãfálé sĩ rî, ãꞌdî pâ ãgô gólâ ngá ôpá ꞌbá drí cãlé rî nĩ yã, tã ꞌẽzó drílâ õzõ áró lâ kâtí rî yã?”

37 Lãꞌbí îmbá ꞌbá ꞌdĩ âtâ trá kĩ nĩ rî, “Cé õjílã ânĩ ꞌbá Sãmárĩyã lésĩ rî ĩꞌdî.” Yésũ kĩ, “Ní gõ ꞌbã ꞌálâ, ní ꞌê kpá õzõ ãgô gólâ Sãmárĩyã lésĩ rî drí ꞌẽlé ꞌdĩ tí.”

Tã Yésũ drí âtálé Márãtã drí rî

38-39 Yésũ yî lãjóꞌbá íyíkâ bê drílĩyî rĩrĩ nĩlí Yẽrõsãlémã ꞌálâ rî ꞌá, kậyı̣̂ ãzâ sĩ pávó ꞌá rî, drílĩyî âcázó ꞌbạ̃drı̣̃ mvá ãzâ ꞌá. ꞌBạ̃drı̣̃ mvá ꞌdĩ ꞌá rî, õkó ãzâ rĩꞌá tólâ rú bê Márãtã. Ậmvúpı̣̃ lâ rî rú Mãríyã. Gólĩyî nı̣̃ Yésũ trá. Márãtã drí Yésũ rî tã âtízó ânĩlí ĩyî drí ꞌbã ꞌálâ ũmú ró. Yésũ âcâ bê drílĩyî ꞌbã ꞌá rî, Mãríyã ânĩ trá rĩlí vũdrı̣́ Kúmú Yésũ lạ̃gạ́tı̣́, úlı̣́ gólâkâ rĩꞌá âtálâ rî ârílí ĩꞌdî. 40 Gõꞌdá Márãtã îcá íyíkâ úlı̣́ Yésũ kâ ꞌdĩ ârílí kó kô, tãlâ gólâ rî lı̣̃fı̣́ trá lârâ-lârâ ró, lôsĩ nyãsá lâꞌdî-lâꞌdî kâ rî ꞌẽꞌá ĩꞌdî, drı̣̃ lâ lîjã trá ndı̣̃ ĩtí. Márãtã drí tã âtázó Yésũ drí kĩ nĩ rî, “Kúmú Yésũ, tãlâ ãꞌdô ꞌî ámâ ậmvúpı̣̃ Mãríyã drí ámâ âyézó élêwálâ, rĩꞌá lôsĩ nyãsá lâꞌdî-lâꞌdî kâ ꞌẽlé yã? Ní âtâ gólâ drí ãânĩ ró ámâ pãlé lôsĩ ãzâ ꞌbá yî ꞌásĩ.”

41 Gõꞌdá Kúmú Yésũ drí tã âtázó kĩ nĩ rî, “Márãtã, Márãtã, kậyı̣̂ vósĩ ndrĩ, ní rî zãâ rĩꞌá lı̣̃fı̣́ lôꞌbélé lôꞌbê lôsĩ jó kâ ꞌẽrẽ ꞌá ángô tí yã? 42 Ní ârî drẽ, lôsĩ tãndí kó ĩꞌdî ãlô nõ. Tákõ ĩꞌdî úlı̣́ má drí rĩꞌá âtálâ nõ ârî-ârî lâ ĩꞌdî. Mãríyã lẽ trá úlı̣́ má drí rĩꞌá âtálâ nõ ârílí. Nĩngá sĩ rî, má îcá tã âtálé drílâ kĩꞌá nĩ rî, gólâ õnĩ lôsĩ ãzâ ꞌẽlé rî kô.”

11

Tã rãtáã ꞌẽzó Ôvârí drí rî tãsĩ

(Mãtáyõ 6.9-13; 7.7-11)

1 Gõꞌdá kậyı̣̂ ãzâ sĩ, Yésũ rî rãtáã ꞌẽꞌá Ôvârí drí. Gõꞌdá lãjóꞌbá gólâkâ rĩꞌá gólâ bê tólâ, ãlô gólĩyî lãfálé ꞌásĩ rî kĩ nĩ rî, “Kúmú ãmákâ, ní îcî ãmâ lı̣̃fı̣́ rãtáã ꞌẽꞌẽ sĩ Ôvârí drí. Ókĩ nĩ rî, Yõwánĩ îcî íyíkâ tã ârí ꞌbá íyíkâ rî ꞌbá yî lı̣̃fı̣́ lâ trá rãtáã ꞌẽꞌẽ sĩ.” 2-4 Gõꞌdá Yésũ drí gõzó tã âtálé lãjóꞌbá íyíkâ ꞌdĩ ꞌbá yî drí kĩ nĩ rî, “Nĩ ꞌê rãtáã nõtí, nĩ kĩ,

Ãmâ átá ûrú ꞌálâ rî, ánî rú ãꞌdô ı̣̂njı̣̃lı̣́ ı̣̂njı̣̃.

Kũmũ áníkâ rî ãâcâ.

Ãndrõ nô, ní âfẽ ngá nyãnyã ãmákâ kậyı̣̂ vósĩ cé rî ãmâ drí.

Ní âyê ãmâ tã õnjí ãmákâ rî ꞌbá yî ꞌásĩ,

ãmâ drí rĩꞌá ꞌẽlâ rî ꞌbá yî tãsĩ,

õzõ ãmâ drí rĩrĩ ãzí-ãzí gólĩyî rĩ ꞌbá tã õnjí ꞌẽlé ãmâ drí rî ꞌbá yî âyérẽ kâtí.

Tã ûjũ-ûjũ ꞌá rî, ní ꞌbã ãmâ pı̣̃pı̣̂sı̣́lı̣́ ı̣̃ı̣̂dû ı̣̂dû,

tãlâ mã õzó tã õnjí ꞌẽê.”

5-6 Gõꞌdá nĩngá sĩ, Yésũ drí kpá tã ãzâ âtázó gólĩyî drí tã rãtáã ꞌẽꞌẽ kâ Ôvârí drí rî tãsĩ nõtí, “Õzõ tí tã ãzâ ꞌbá yî ãꞌdô trá õzõ nõtí rî. Ngạ́cı̣̂ ító ꞌá, õzõ ũmú ãzâ ãâcâ ní drí ꞌbã ꞌá võ jẽjẽ ãzâ ꞌásĩ rî, gõꞌdá ũmú rî ꞌdĩ rĩꞌá lõfó ró, gõꞌdá nî cú ĩtí ngá nyãnyã ãkó fẽlé ũmú ꞌdĩ drí nyãlé rî, gõꞌdá ní ngâ nĩlí ꞌbã-tı̣̂-ꞌdı̣̃-ãzí áníkâ ngálâ. Ní kĩ ꞌbã-tı̣̂-ꞌdı̣̃-ãzí ꞌdĩ drí rî, ũmú âcâ trá yí drı̣̃ı̣̂ võ jẽjẽ ꞌásĩ, yî cú ĩtí ngá nyãnyã ãkó fẽlé drílâ nyãlé, îcá kô âkórí drí ãmbãtã âfẽzó yí drí fẽlé drílâ yã?

7 “Ngbãângbânõ rî, má âtâ ãnî drí drẽ ãnî tã îjî-îjî sĩ. ꞌBã-tı̣̂-ꞌdı̣̃-ãzí áníkâ ꞌdĩ âꞌdô lôgõꞌá lâ ní drí kĩ nĩ rî, ‘Ní îkpókpólõ mâ kô, má âꞌbã ạ́tı̣̃ trá, má njı̣̃ı̣́ gõꞌdá ạ́tı̣̃ kô, ãmâ, ãmângá trá ãmâ mvá yí bê ậꞌdú kõꞌá.’

8 “Gõꞌdá ꞌbã-tı̣̂-ꞌdı̣̃-ãzí áníkâ ꞌdĩ âꞌdô ngãꞌá gbãrãkã drı̣̃ı̣̂ sĩ, ạ́tı̣̃ njı̣̃lı̣́ ní drí, ngá gólâ ní drí lẽlé rî âfẽzó ní drí. Gólâ ꞌê tã ꞌdî ĩtí tãlâ ãꞌdô ꞌî yã? Tãlâ ní gólâ rî rû-lẽ-ãzí ꞌî rî drí yã? ꞌÉꞌẽ, gólâ ꞌê tã ꞌdî ĩtí, tãlâ nî rĩꞌá zãâ tã îjíꞌá gólâ tı̣́, gólâ gõꞌdá lẽé õjílã drí tã ı̣̂sũlı̣́ kĩ, yî ꞌbã-tı̣̂-ꞌdı̣̃-ãzí õnjí ꞌî rî kô. Õzõ ãꞌdô ĩtí rî, Ôvârí gólâ tíbê ꞌbã ꞌbá kôrô ánî ꞌbã-tı̣̂-ꞌdı̣̃-ãzí drı̣̃ı̣̂ sĩ rî âꞌdô tã îjî-îjî áníkâ âríꞌá.

9-10 “Õzõ õjílã ãzâ ĩîjî ngá ãzâ tã lâ Ôvârí tı̣́ rî, áâꞌdô fẽꞌá lâ té gólâ drí. Õzõ õjílã õrî ngá ãzâ ndãꞌá rî, áâꞌdô kpá ûsúꞌá lâ. Õzõ õjílã ãzâ õrî ạ́tı̣̃ gãlé rî, áâꞌdô njı̣̃ꞌá lâ gólâ drí. 11 Õzõ mvá ãzâ ũzı̣̂ ngá nyãnyã átá lâ tı̣́ rî, átá lâ fẽé kúnı̣́ mvá ĩꞌdî kô gólâ drí. Õzõ ũzı̣̂ ı̣̃ꞌbı̣̂ ꞌî rî, ófẽé ı̣̃nı̣̃ ĩꞌdî drílâ kô. 12 Õzõ ũzı̣̂ ꞌạ̃ꞌú ꞌbú ĩꞌdî rî, ófẽé ótónyî ĩꞌdî drílâ kpá kô. 13 Nĩ ndrê drẽ, ãnî gólĩyî tíbê tã õnjí bê rî ꞌbá yî, nĩ fẽ kpá ngá tãndí ĩꞌdî ãnî mvá yî drí. Ngã gõꞌdá ãmâ átá tíbê ûrú ꞌálâ rî âꞌdô íyíkâ fẽꞌá lâ ãnî drí gạ̃rạ̃ kô yã? Õzõ nĩ ạ̃ậzı̣̂ Líndrí Tãndí gólâkâ ĩꞌdî rî, gólâ âꞌdô fẽꞌá lâ kpá ãnî drí.”

Tã líndrí õnjí Sãtánã kâ rî ꞌbá yî tãsĩ

(Mãtáyõ 12.22-30; Márãkõ 3.20-27)

14 Kậyı̣̂ ãzâ sĩ rî, Yésũ êdê ãgô ãzâ trá ngá lãzé líndrí õnjí kâ ꞌásĩ. Líndrí õnjí ꞌdĩ ꞌbã ãgô rî ꞌdĩ trá rĩlí cú ĩtí úlı̣́ âtá ãkó ũꞌdúꞌdû ró. Gõꞌdá éêdê ãgô ꞌdĩ bê rî, ãgô ꞌdĩ rî trá gõꞌdá tã âtálé íyî tı̣̂ sĩ tãndí ró õjílã drí ârílí. Õjílã gólĩyî ãgô ꞌdĩ ndrẽ ꞌbá Yésũ drí rĩrĩ êdérẽ lâ ꞌá rî âꞌdô ĩyî trá ndrĩ lârõ-lârõ ró. 15 Gõꞌdá õjílã ãzâ ꞌbá yî gã dó tã-drı̣̃ lẽlé kĩ, mbârâkã gólâ Yésũ drí rĩzó õjílã êdélé ĩꞌdî sĩ lâ ꞌdĩ, âꞌdó Ôvârí ngá lésĩ kô, õjílã gólâ mbârâkã fẽ ꞌbá Yésũ drí rĩzó õjílã êdélé nõ rĩꞌá Sãtánã ĩꞌdî, tãlâ líndrí õnjí ꞌdĩ bê rĩꞌá Sãtánã bê mbârâkã Sãtánã kâ zẽlé. 16 Õjílã ãzâ ꞌbá yî tã lẽlẽ ãkó rî, lẽ ĩyî Yésũ rî ûjũlı̣́ kĩ nĩ rî, gólâ âꞌdô ngá âdó ꞌbá ꞌî, ꞌdõvó gólâ õꞌê drẽ kpá tã lârâkô ngĩî gólĩyî õndrê ró bê gólĩyî ũnı̣̃ ró bê kĩꞌá nĩ rî, Ôvârí fẽ mbârâkã ꞌdî nĩ gólâ drí.

17 Gõꞌdá Yésũ nı̣̃ tã ı̣̂sũ-ı̣̂sũ õnjí õjílã ꞌdî ꞌbá yí kâ ꞌdĩ trá kĩ nĩ rî, gólĩyî lẽ trá kõlõgbõ cãlé yí drí. Gólĩyî lẽ âꞌdálâ kĩ, Ôvârí âꞌdó ĩꞌdî kô íyî âjó ꞌbá rî. Gõꞌdá Yésũ âtâ tã trá õjílã ꞌdî ꞌbá yî drí kĩ nĩ rî, “ꞌBạ̃súrú gólâ tíbê lãfálé cã ꞌbá rı̣̃ gõzó rĩlí rû fũlı̣́ ĩyî võ ꞌásĩ rî âꞌdô rĩꞌá fí trá zı̣̃lı̣́ ꞌbạ̃súrú ãlô ró yã? ꞌBã gólâ rĩzó lâwãlé ꞌá lâ ı̣̃tú vósĩ cé ãzí-ãzí bê rî, âꞌdô rĩꞌá trá võ ãlô ꞌá ꞌbã-tı̣̂ ãlô ró yã? 18 Õzõ õjílã gólĩyî ậyı̣́ ꞌbá ꞌdó Sãtánã zẽlé rî õrî ĩyî lâwãlé kárá rî, kũmũ Sãtánã kâ âꞌdô rĩꞌá ãlô rî ángô tí yã? ꞌÉꞌẽ, îcá rĩlí kô. Rĩꞌá pạ̃tı̣́ı̣̃ ró, Sãtánã âꞌdô vólé gãꞌá dó mbârâkã âfẽlé má drí. Nĩ ı̣̂sũ ãníkâ bê rî, Sãtánã fẽ mbârâkã nĩ má drí rĩzó líndrí õnjí ạ̃bạ̃bạ̃ kâ lôfõlé õjílã ꞌásĩ ꞌdî. Õzõ ãꞌdô ĩtí rî, Sãtánã âꞌdô kpá mbârâkã âfẽꞌá má drí rĩzó líndrí õnjí gólâkâ gólâ rî úfú zẽlé ꞌdĩ ꞌbá yî îzãzó yã? 19 Gõꞌdá nĩ ı̣̂sũ drẽ tã dã ãnî drı̣̃ı̣̂, tã gólâ má drí ꞌẽꞌá âtálâ ãnî drí nõ tãsĩ. Õzõ Sãtánã ãꞌdô ĩꞌdî mbârâkã fẽ ꞌbá ró má drí rî, gõꞌdá ãꞌdî fẽ íyíkâ mbârâkã ãnî drı̣̃-ꞌbá yî drí rĩzó líndrí õnjí lôfõlé õjílã ꞌásĩ rî nĩ yã? Nĩ îjî tã drẽ drı̣̃-ꞌbá ꞌdĩ ꞌbá yî tı̣́, ãꞌdî fẽ mbârâkã ꞌdî gólĩyî drí nĩ yã? Drı̣̃-ꞌbá ꞌdĩ ꞌbá yî âꞌdô âtáꞌá lâ ãnî drí kĩ, Ôvârí âfẽ mbârâkã nô nĩ ĩyî drí. 20 Gõꞌdá mâ rî gógó kpá rĩꞌá mbârâkã Ôvârí ngá lésĩ rî bê. Nĩ ndrê drẽ, gólâ rî gógó tíbê mbârâkã ꞌbá ró ꞌẽ ꞌbá ãnî pãlé rî, mâ ĩꞌdî rĩꞌá nõ. Ôvârí âjô mâ nĩ ãnî lı̣̃fı̣́ îcílí, mâ ĩꞌdî tíbê ãnî drí ꞌẽꞌá rõlâ rî.

21 “Sãtánã rĩꞌá õzõ ãgô ạ̃wạ̃lạ̃kạ̃ ꞌbá íyíkâ rĩ ꞌbá íyî mvá yî vó ndrẽlé ndrẽndrẽ ạ̃jú sĩ rî kâtí. 22 Õzõ ãgô ãzâ kpá ạ̃wạ́lạ́kạ́ ró mbârâkã lâ drí gólâ rî lậvũlı̣́ gạ̃rạ̃ rî ãânĩ kpá ꞌdẽlé õmbã bê gólâ drı̣̃ı̣̂ rî, âꞌdô gólâ rî drõꞌá cú ꞌbã ꞌásĩ ꞌdĩyímvá gólâkâ ꞌdĩ ꞌbá yî ûwũzó ngbá ngá ꞌbã kâ bê.

23 “Má îmbâ ãnî lı̣̃fı̣́ ĩꞌdî nõ. Nĩ rî kô õmbã Ôvârí yî lãfálé ꞌá Sãtánã bê rî tẽlé. Pạ̃tı̣́ı̣̃ ró, õmbã rî ꞌdĩ ꞌẽꞌá âcálé. Õzõ nĩ ạ̃ậmû ꞌâ má bê kpãkã ãlô kô rî, nĩ lẽ gõꞌdá trá ꞌâ ậmúlı̣́ ạ̃jú-ꞌbá-ãzíyã Sãtánã bê. Ãnî drí ámâ pãlé õjílã Ôvârí kâ êꞌbélé võ ãlô ꞌá õzõ kạ́bı̣̃lı̣́kı̣̃ lôkí ꞌbá drí kạ́bı̣̃lı̣́kı̣̃ íyíkâ êꞌbérẽ kâtí. Õzõ nĩ õꞌê ĩtí kô rî, nĩ lẽ gõꞌdá trá õjílã Ôvârí kâ lâpẽlé má rú sĩ vólé. Gõꞌdá ꞌdĩî ꞌásĩ rî, Ôvârí âꞌdô tã âtáꞌá kĩ nĩ rî, ‘Ãnî ámâ ạ̃jú-ꞌbá-ãzí ꞌî.’

24 “Má lẽ trá tã ãzâ âtálé ãnî drí nõngá líndrí õnjí ꞌbá tãsĩ. Õzõ líndrí õnjí Sãtánã ꞌásĩ ꞌdî ãâyê õjílã trá rî, drílâ rĩzó nĩꞌá lậmú bê élê nĩꞌá õjílã ãzâ ꞌbá yî ndãlé, nĩzó rĩlí ꞌâ lâ ꞌá. Õzõ ũûsû õjílã ꞌâ ãzâ kô drílâ rĩzó ꞌá lâ rî, âꞌdô õjílã sı̣́sı̣́ ꞌdĩ nı̣̃ꞌá, gõꞌdá drílâ âgõzó óꞌdí. 25 Õzõ õjílã ꞌdî ạ̃ậzı̣̂ Líndrí Tãndí Ôvârí kâ íyî pı̣̃pı̣̂sı̣́lı̣́ ꞌá kô líndrí õnjí ꞌdĩ võ lâ ꞌá rî, líndrí õnjí ꞌdĩ õtírĩ âgõô rî, âꞌdô gólâ rî pı̣̃pı̣̂sı̣́lı̣́ ûsúꞌá zãâ tãkó ĩtí íyî tẽꞌá ngbángbá, õzõ jó gólâ tõtõ ậkũzó trá ꞌálâ sĩ êdélé ũmú drí rî kâtí. 26 Gõꞌdá líndrí õnjí ꞌdĩ âꞌdô ãzí-ãzí êꞌbéꞌá dũû ânĩzó rĩlí võ ꞌdî ꞌá, ꞌdĩî rî âꞌdô ꞌbãꞌá lâŋõ ró ãmbá lậvũlı̣́ sı̣́sı̣́ rî drı̣̃ sĩ.”

27 Gõꞌdá Yésũ drẽ rĩꞌá tã ạ̃dũkũ íyíkâ âtáꞌá õꞌbí ãmbá rĩ ꞌbá ĩtí ꞌdĩ ꞌbá yî drí rî, gõꞌdá õkó ãzâ õꞌbí ꞌdĩ ꞌbá yî lãfálé ꞌásĩ, drílâ trẽzó úlı̣́ bê Yésũ drí kĩ nĩ rî, “Õkó ãzâ gólâ ꞌbã ꞌbá ánî ândrê ró nõ, Ôvârí fẽ ãyĩkõ trá drílâ lậvũlı̣́ kôrô.” 28 Gõꞌdá Yésũ drí tã âtázó õkó ꞌdĩ drí nõtí, “Ôvârí âꞌdô ãyĩkõ fẽꞌá lậvũlı̣́ kôrô õjílã gólâ rĩ ꞌbá úlı̣́ má drí âtálé nõ ârílí rî drí gõꞌdá kpá rõ ꞌbá lâ rî drí.”

Tã Yésũ drí gãzó dó tã lârâkô ꞌẽlé rî

(Mãtáyõ 12.38-42)

29 Gõꞌdá nĩngá sĩ rî, õꞌbí ãmbá ꞌdĩ ꞌbá yî trá ậsı̣́ꞌá dîrî gbãâ Yésũ rú sĩ, õzõ õbẽbẽwá drí vó bẽrẽ gbãâ rî kâtí. Gõꞌdá Yésũ drí tã âtázó gólĩyî drí kĩ nĩ rî, “Õjílã rĩꞌá ãmbá tã lẽlẽ ãkó. Gólĩyî lẽ má drí tã lârâkô ꞌẽlé gólĩyî lı̣̃fı̣́ drı̣̃ ꞌá. Má gã dó tã lârâkô ꞌẽlé gólĩyî lı̣̃fı̣́ drı̣̃ ꞌá. Ạ̃dũkũ lâ, gólĩyî âꞌdô ĩyî tã lârâkô ãzâ ndrẽꞌá cé ãlô, õzõ tã âꞌdâ-âꞌdâ kâtí, õzõ tã tíbê Ôvârí drí ꞌẽlé Yónã drí rî kâtí. 30 Tã Yónã kâ rî rĩꞌá nõtí. Ạ̃kû ró, ı̣̃ꞌbı̣̂ ạ́ngı̣́ ãzâ tê gólâ trá nyé yí ꞌá. Gõꞌdá Ôvârí drí ı̣̃ꞌbı̣̂ ꞌdĩ ꞌbãzó gólâ rî lôꞌdélé vólé lédrẽ-lédrẽ ró. Gõꞌdá õjílã gólĩyî ꞌbạ̃drı̣̃ Nínĩvẽ kâ rî ꞌbá yî ꞌá rî ârî ĩyî tã ꞌdî bê rî, gólĩyî drí nı̣̃zó lâ kĩ nĩ rî, Ôvârí âjô gólâ nĩ ĩyî ngálâ. Gõꞌdá tã ámákâ rî rĩꞌá nõtí, Ôvârí âꞌdô kpá ámâ ꞌbãꞌá âꞌdólé lédrẽ-lédrẽ ró má drí ꞌbãzó ꞌbú ꞌálâ rî vósĩ. Gõꞌdá ꞌdĩî rî vósĩ rî, õjílã gólĩyî rĩ ꞌbá ãngó ꞌá nõngá nõ ꞌbá yî rî âꞌdô ĩyî nı̣̃ꞌá lâ kĩ nĩ rî, Ôvârí âjô mâ nĩ. 31-32 Ị̃zạ́tú kậyı̣̂ gólâ Ôvârí drí tã-vó ãnî õjílã kâ rî kĩzó rî ꞌá rî, õjílã gólĩyî Nínĩvẽ kâ rî âꞌdô ꞌbãꞌá kpá ĩtí tı̣̂ gã ꞌbá ró ícícíyá ꞌẽlé ãnî tíbê tã ârí ꞌbá kô rî ꞌbá yî rú, tãlâ õjílã gólĩyî Nínĩvẽ kâ rî ꞌbá yî ârî ĩyî tã Yónã kâ bê rî, drílĩyî drı̣̃ âdĩzó tã õnjí ꞌásĩ.

“Gõꞌdá kúmú ãzâ kpá gólâ võ jẽjẽ ãzâ kâ rî rĩꞌá õkó ꞌî.* Gólâ âꞌdô ꞌbãꞌá tólâ kpá ĩtí ícícíyá ꞌẽlé ãnî gólĩyî tã lẽ ꞌbá kô rî ꞌbá yî rú. Gólâ ânĩ trá võ jẽjẽ ꞌásĩ úlı̣́ tã nı̣̃nı̣̃ kâ ârílí kúmú Sólõmõ sı̣́lı̣́ sĩ. Gõꞌdá mâ tíbê âjólé ûrú lésĩ rî âꞌdô ꞌbãꞌá gạ̃rạ̃ kúmú Sólõmõ drı̣̃ı̣̂ sĩ. Gõꞌdá nĩ lẽé úlı̣́ ámákâ ârílí kô. Ngbãângbânõ, má rî tã Ôvârí kâ îcíꞌá ãnî drí, gõꞌdá nĩ lẽé kô ârílâ má tı̣́ sĩ.

33 “ꞌDõvó nĩ ârî drẽ, õjílã ãzâ yûꞌdạ́wạ́ lạ̃sı̣́ îꞌĩlí drı̣̃ lâ âkólé límvó zẽlé. Õzõ õjílã ĩîꞌĩ lạ̃sı̣́ îngálé ûrû rî, õjílã õtírĩ ꞌẽê fĩlí jó ı̣́nı̣́rı̣́kúwạ́ ró rî ꞌá rî, âꞌdô ndrẽꞌá lâ tõ. Úlı̣́ ámákâ rî ĩyíkâ õzõ lạ̃sı̣́ îꞌĩlí lậpı̣́lı̣́ límvó zẽlé kô rî kâtí. Îcá té tã lârâkô ꞌẽzó ĩꞌdî rî kô. 34 Võ îꞌĩ-îꞌĩ drí fĩzó bũúũ ꞌá lâ ngbángbá. Õzõ ãnî lı̣̃fı̣́ ãꞌdô ngá lãzé ró rî, ngá îꞌĩ fí kô, âꞌdô ꞌbãꞌá ı̣́nı̣́rı̣́kúwạ́ ró. Õzõ nĩ ãârî úlı̣́ ámákâ kô rî, ãnî nyé õzõ lı̣̃fı̣́ gólâ ngá lãzé ró rî kâtí. 35-36 Úlı̣́ ámákâ nõ âꞌdô ꞌbãꞌá õzõ ngá îꞌĩ-îꞌĩ kâtí, ãnî lı̣̃fı̣́ õmbâ ãnî rú, ãnî drí úlı̣́ ámákâ trõzó ꞌbãlé ãnî pı̣̃pı̣̂sı̣́lı̣́ ꞌá tãlâ úlı̣́ ámákâ nõ rî rĩlí võ îꞌĩlí ãnî pı̣̃pı̣̂sı̣́lı̣́ ꞌá, õzõ võ îꞌĩ-îꞌĩ ngbángbá rî kâtí.”

Tã Yésũ drí tı̣̂ ânyázó Pạ̃rúsı̣̃ yî lãꞌbí îmbá ꞌbá rî ꞌbá yí bê rî

(Mãtáyõ 23.1-36; Márãkõ 12.38-40)

37 Gõꞌdá ꞌdĩî rî vósĩ rî, Pạ̃rúsı̣̃ ãzâ drí Yésũ rî zı̣̃zó ânĩlí ngá nyãlé yí bê. Gõꞌdá Yésũ drí âcázó rĩlí vũdrı̣́ õzõ lãꞌbí gólĩyíkâ rî tí. Drílâ gõzó îtónãlé ngá nyãlé. 38 Gõꞌdá gólâ îjí lı̣̃mvû tã kô íyî drı̣́ jĩzó bũúũ kûlúgûsú ꞌá, õzõ lãꞌbí Pạ̃rúsı̣̃ kâ rî tí. Pạ̃rúsı̣̃ ꞌdĩ trá lârõ-lârõ ró. 39 Gõꞌdá Yésũ drí tã âtázó Pạ̃rúsı̣̃ ꞌdĩ drí kĩ nĩ rî, “Ãnî ãnî ãzí-ãzí yí bê gólĩyî âꞌdó ꞌbá Pạ̃rúsı̣̃ ró rî ꞌbá yî, nĩ ârî drẽ. Nĩ rô lãꞌbí ãníkâ trá tákányĩ. Nĩ jĩ ãníkâ cé ãnî rúmvạ́ ĩꞌdî, gõꞌdá ãnî pı̣̃pı̣̂sı̣́lı̣́ drí ĩyíkâ rĩzó ı̣̃ndı̣̂ ró. Má âtâ tã ꞌdî tãlâ ãnî ngá lôvó ꞌbá ꞌî, gõꞌdá nĩ âꞌdô kpá õjílã gólĩyî ĩzã ꞌbá ró rî yî ꞌbãꞌá ậdı̣̂ ĩyíkâ fẽlé ãnî drí. 40-41 Õzõ nĩ õjĩ cé límvó rúꞌbạ́ ĩví lésĩ rî ĩꞌdî rî, nĩ ı̣̂sũ ãníkâ bê rî, ꞌálé lâ âꞌdô ꞌbãꞌá kpá ngbángbá yã? Nĩ jĩ ãnî pı̣̃pı̣̂sı̣́lı̣́ kpá, Ôvârí ẽêdê ró kpá ãnî rúꞌbạ́ ãnî pı̣̃pı̣̂sı̣́lı̣́ bê. Gõꞌdá ãꞌdô ĩtí rî, nĩ âyê ngá lôvó vólé, ậdı̣̂ ãnî lĩkítí ꞌá, ãnî drí rĩꞌá ꞌbãlâ ꞌdĩ, nĩ fẽ ĩzã ꞌbá drí, ãnî pı̣̃pı̣̂sı̣́lı̣́ ãꞌdô ró bê ngbángbá.

42 “Ãnî Pạ̃rúsı̣̃ yî, lâŋõ ạ́ngı̣́ âꞌdô ãnî ꞌẽꞌá, tãlâ nĩ rî trá tã õnyíkõ ãmbá lãꞌbí ãníkâ rî ꞌbá yí kâ vó lâ lôbẽlé ı̣́ndı̣̂-ı̣́ndı̣̂, gõꞌdá tã ꞌbãꞌbã tíbê Ôvârí kâ rî âyézó vũdrı̣́. Tã âꞌdâ-âꞌdâ lâ rĩꞌá nõtí, nĩ câ ạ́mvú ãníkâ ạ̃túbı̣́ kâ lãfálâ mûdrı̣́, gõꞌdá ãlô rî ãnî drí fẽzó lâ Ôvârí drí, gõꞌdá nĩ lẽé õjílã gólĩyî ĩzã ró rî ꞌbá yî vó lâ ndrẽlé kô. ꞌDĩî rî, nĩ lẽé Ôvârí pı̣̃pı̣̂sı̣́lı̣́ ãlô sĩ kô.

43 “Ãnî Pạ̃rúsı̣̃ nô ꞌbá yî, nĩ lẽ ãníkâ rĩlí ꞌdó rĩ-võ ãmbâ-ãmbâ drı̣̃ı̣̂ sı̣́sı̣́ lésĩ õjílã ágálé, õzõ nĩ õtírĩ nĩî jó tã ârí kâ rî ꞌálâ rî, nĩ lẽ õjílã õfẽ ró nî-bê-yã ĩyî drí rĩzó ĩyî ı̣̂njı̣̃lı̣́ võ rû êꞌbê kâ ꞌdĩ ꞌá. 44 Õjílã ꞌdî ꞌbá yî nı̣̃ı̣́ kô kĩ, ãnî pı̣̃pı̣̂sı̣́lı̣́ âꞌdô rĩꞌá ı̣̃ndı̣̂ ró.”

45 Gõꞌdá ãgô ãzâ rĩ ꞌbá lãꞌbí îmbálé rî drí ngãzó tã âtálé Yésũ drí kĩ nĩ rî, “Õzõ ní ãâtâ tã trá ĩtí õjílã gólĩyî Pạ̃rúsı̣̃ ró rî yî drí rî, ꞌdĩî rî, ní rî kpá gólĩyî rĩ ꞌbá lãꞌbí îmbálé rî ꞌbá yî ꞌbãꞌá ꞌdásí ꞌẽzó rú lâ ĩyî.” 46 Nĩngá sĩ, Yésũ drí tã âtázó ãgô ꞌdĩ drí kĩ, “Tã pạ̃tı̣́ı̣̃ ró, õjílã gólĩyî lãꞌbí îmbá ꞌbá ꞌdĩ ꞌbá yî, Ôvârí âꞌdô lâŋõ fẽꞌá gólĩyî drí, tãlâ lãꞌbí îmbá ꞌbá ꞌdĩ ꞌbá yî rî ĩyî tã ãzâ ꞌbá yî lãꞌbí kâ lôpélé dũû õjílã drí ꞌẽlé. Tã õnyíkõ ꞌdî ꞌbá yî ndrĩ êꞌbê rû gõꞌdá trá dũû gólĩyî ômbê kúkú ꞌá lậnjı̣̃-lậnjı̣̃ ró, õzõ ngá lậnjı̣̃ kâtí. Ãnî gólĩyî lãꞌbí îmbá ꞌbá ꞌdĩ ꞌbá yî rî ĩyî ngá êꞌbélé dũû lậnjı̣̃-lậnjı̣̃ ró õjílã drí njı̣̃lı̣́, gõꞌdá nĩ lẽé gólĩyî pãlé njı̣̃rı̣̃ lâ ꞌá gõꞌdá kpá kô.

47 “Nĩ rî lóꞌdé tãndí óꞌdí bẽlé võ ãzâ ꞌbá yî ꞌásĩ ngĩíngî võ gólĩyî tíbê tã ậngũ ꞌbá Ôvârí kâ rî ꞌbá yî ãvõ lâ ꞌbãzó rî ꞌá. Nĩ ꞌê ĩtí, tãlâ õjílã õlôngô ró ãnî tã bê, gõꞌdá ãnî ạ́ꞌbı̣́yạ́ yî gâ ĩyî vólé dó úlı̣́ tã ậngũ ꞌbá ꞌdĩ ꞌbá yí kâ ârílí, gõzó tã ậngũ ꞌbá yî fũlı̣́ vólé. 48 Nĩ trõ ãníkâ ꞌdĩ té ãnî ạ́ꞌbı̣́yạ́ yî lârâkô ĩꞌdî. 49 Õzõ ãndrõ nô Ôvârí ãâjô tã ậngũ ꞌbá ãzâ rî, nĩ âꞌdô úlı̣́ gólâkâ gãꞌá dó, gõꞌdá ãnî drí kpá gólâ rî fũzó vólé. Tã pạ̃tı̣́ı̣̃ ró, Ôvârí kĩ, yí âꞌdô võrã âjóꞌá tã ậngũ ꞌbá íyíkâ bê tã âtálé ãnî drí, ãnî rî gógó âꞌdô gólâ rî drõꞌá vólé kpá gólâ rî fũzó. 50 Ôvârí âꞌdô kpá ãnî îzãꞌá vólé. Ôvârí âꞌdô ícícíyá ꞌẽꞌá ãnî rú, tãlâ tã ậngũ ꞌbá yî ãnî drí fũlı̣́ ãmbá kó îtõ võ ãngó kâ rî ꞌá bũúũ ı̣̃tú ãndrõ nô ꞌá rî tãsĩ, 51 îtõlé kó sı̣́sı̣́ Ábẽlẽ drı̣̃ı̣̂ sĩ bũúũ âcálé ãzâ rú bê Zẽkãríyã rî rú, úfû Zẽkãríyã íyíkâ jó ạ́ngı̣́ Ôvârí kâ rî ꞌá, ãnyî võ kõrõnyã zã kâ lạ̃gạ́tı̣́.* Ãnî õjílã gólĩyî ꞌbã ꞌbá drẽ lédrẽ-lédrẽ ró rî, Ôvârí âꞌdô ãnî îzãꞌá kpá lâŋõ fẽzó ãnî drí tã õnjí ꞌdĩ tãsĩ.

52 “Ãnî gólĩyî lãꞌbí îmbá ꞌbá ró ꞌdĩ ĩyíkâ õzõ õjílã gólĩyî ꞌbã ꞌbá gbákálã-fê, jó tı̣́lı̣́-tı̣̂ Ôvârí kâ îgbálákãzó ĩꞌdî sĩ lâ rî kâtí. Gbákálã-fê íyíkâ õzõ tã nı̣̃nı̣̃ gólâ ꞌẽzó ãmâ pãlé mbârâkã tã õnjí kâ ꞌásĩ rî kâtí. Ãnî lãꞌbí îmbá ꞌbá yî, nĩ lẽé kô ạ́tı̣̃ Ôvârí kâ njı̣̃lı̣́ õjílã drí fĩzó jó tı̣́lı̣́-tı̣̂ ꞌdĩ ꞌásĩ. Ôvârí âꞌdô kpá gólĩyî pãꞌá, drílĩyî fĩzó, gõꞌdá ãnî rî gógó, nĩ fí kô.”

53 Gõꞌdá Yésũ drí võ ꞌdî âyézó. Pạ̃rúsı̣̃ yî lãꞌbí îmbá ꞌbá ꞌdĩ ꞌbá yí bê drí rĩzó tã âtálé ꞌálé âdrã sĩ Yésũ rú. Kậyı̣̂ ꞌdĩ ꞌá rî, Yésũ gõꞌdá trá zãâ gólĩyî ạ̃jú-ꞌbá-ãzíyã ꞌî, gõꞌdá gólĩyî rî trá Yésũ rî îjílí tã îjî-îjî ãzâ ꞌbá yî sĩ dũû, 54 tãlâ Yésũ ạ̃ậvı̣̃ ró bê úlı̣́ ãzâ ꞌbá yî ꞌá, gõꞌdá yĩ ũrû ró gólâ bê úlı̣́ âfõ ꞌbá gólâ sı̣́lı̣́ sĩ rî sĩ, ãꞌdô ró bê ĩyî drí ícícíyá ꞌẽzó gólâ rú gólĩyî sı̣́sı̣́-lésĩ rî drí, ãꞌdô ró bê gólâ rî fũzó vólé.

12

1 Kậyı̣̂ vósĩ cé, õꞌbí ãmbá êꞌbê rû trá zãâ rĩꞌá Yésũ rî vó bẽlé. Õjílã trá dũû. Gõꞌdá Yésũ drí tã âtázó lãjóꞌbá íyíkâ drí kĩ nĩ rî, “Ãnî lı̣̃fı̣́ õmbâ ãnî rú, nĩ trõ tã Pạ̃rúsı̣̃ yí kâ kô. Pạ̃rúsı̣̃ yî rî ĩyíkâ tã âtálé kôrô Ôvârí rî rõrõ tãsĩ, gõꞌdá gólĩyî ꞌé ĩyî tã lâ kô, gõꞌdá gólĩyî rî rĩlí tã lãꞌbí ĩyíkâ rî kâ ꞌẽlé ĩꞌdî, gólĩyî pı̣̃pı̣̂sı̣́lı̣́ sú kô. 2 Gõꞌdá ı̣̃zạ́tú rî, Ôvârí âꞌdô tã gólĩyî õjílã pı̣̃pı̣̂sı̣́lı̣́ ꞌá rî âꞌdáꞌá ãlô-ãlô ndrĩ. 3 Îcá kô õjílã ãlô ãnî lãfálé ꞌásĩ rî drí úlı̣́ ãyãyã ãnî drí rĩꞌá âtálâ jó ı̣́nı̣́rı̣́kúwạ́ ró rî ꞌá rî lậpı̣́lı̣́, ãyãyã rî ꞌdĩ âꞌdô âꞌdóꞌá úlı̣́ ngbạ́lạ́-ngbạ́lạ́ ró õjílã ndrĩ drí ârílí ꞌbũû.”

Tã gólâ õjílã ãzâ rõzó kô cé Ôvârí rî rõzó ĩꞌdî rî

(Mãtáyõ 10.26-33)

4 “Nĩ ârî drẽ, nĩ rô õjílã gólâ mbârâkã bê ꞌẽ ꞌbá ãnî rúꞌbạ́ ı̣̃nyạ́kú fũlı̣́ rî kô. 5 Nĩ rô cé Ôvârí ĩꞌdî, tãlâ gólâ îcâ kpá ãnî ꞌbãlé drãlé, gõꞌdá gólâ îcâ kpá ãnî ꞌbãlé võ gólâ lạ̃sı̣́ ạ̃dũkũ ãkó rĩ ꞌbá vẽlé rî ꞌá, tãlâ tã õnjí ãníkâ tãsĩ. Gólâ ĩꞌdî rĩꞌá ãnî drí ꞌẽꞌá rõlâ rî.

6 “Nĩ ârî drẽ, õzõ nĩ õgî ãríwá mvá rĩꞌá sõlâ fê sı̣́lı̣́ dãdãwá ꞌdĩ ꞌbá yî ĩꞌdî nyãlé lãfâ fínyáwá sĩ rî, õjílã ꞌbãá lı̣̃fı̣́ drı̣̃ lâ kô. Gõꞌdá ãríwá dãdãwá rî ꞌdĩ ꞌbá yî, Ôvârí nı̣̃ gólĩyî trá ãlô-ãlô ndrĩ. 7 Nĩ ndrê trá, Ôvârí lã õjílã drı̣̃-ꞌbí ꞌdĩ trá ndrĩ ãlô-ãlô, ꞌbãá ãnî tã vı̣̃lı̣́ kô. Ãꞌdô ĩtí rî, nĩ ꞌê ũrı̣̃ kô, tãlâ Ôvârí lẽ ãnî trá kôrô lậvũlı̣́ ngá õnyíkõ ndrĩ drı̣̃ı̣̂ sĩ.”

8 Yésũ kĩ nĩ rî, “Õzõ nĩ ãâꞌdâ tã gólâ ãnî drí tã ámákâ lẽzó ꞌdĩ trá õjílã lı̣̃fı̣́ drı̣̃ ꞌá rî, gõꞌdá má âꞌdô kpá âꞌdáꞌá lâ ámâ átá rî lı̣̃fı̣́ drı̣̃ ꞌá kĩꞌá nĩ rî, ãnî nõ õjílã ámákâ ĩꞌdî. Gõꞌdá mãlãyíkã Ôvârí kâ âꞌdô ĩyî kpá tã ꞌdî ꞌbá yî nı̣̃ꞌá ndrĩ. 9 Õzõ nĩ õgã dó ꞌdẽlé má vó õjílã lı̣̃fı̣́ drı̣̃ ꞌá ũrı̣̃ drí sĩ rî, gõꞌdá má âꞌdô vólé gãꞌá kpá dó ãnî âꞌdálé ámâ átá drí mãlãyíkã íyíkâ rî ꞌbá yí bê. Nĩ âꞌdó õjílã ámákâ kô. 10 Nĩ ârî drẽ, má âtâ tã ãzâ gólĩyî tíbê ámâ gã ꞌbá dó rî ꞌbá yî drí, õzõ gólĩyî õꞌê ꞌdásí mâ tíbê âjólé ûrú lésĩ nô rú rî, gõꞌdá gólĩyî drí Ôvârí rî îjízó ĩyî âyélé tã õnjí ĩyíkâ ꞌdĩ tãsĩ rî, Ôvârí âꞌdô gólĩyî âyéꞌá. Õzõ nĩ ãâtâ kĩ nĩ rî, mbârâkã ámákâ nõ ãꞌdô íyíkâ Sãtánã kâ ĩꞌdî, mbârâkã ámákâ rî ãâꞌdó kô Líndrí Tãndí Ôvârí kâ sĩ rî. Õzõ nĩ ĩîjî Ôvârí ãnî pãlé rî, Ôvârí îcá kô ãnî pãlé tã õnjí ãníkâ ꞌásĩ.

11 “Ãnî tíbê ꞌbã ꞌbá õjílã ámákâ ró rî, nĩ ârî drẽ. Õzõ õjílã ãzâ õfẽ ãnî drı̣́-bã ícícíyá ꞌẽzó ãnî rú, ãnî ꞌbãzó âdrélé õjílã ãmbâ-ãmbâ ꞌbãlé jó tã ârî kâ rî ꞌá rî ágálé, ngã ꞌbô kúmú ágálé tã Ôvârí kâ rî sĩ rî, nĩ ꞌê ũrı̣̃ kô, 12 Tãlâ Líndrí Tãndí Ôvârí kâ âꞌdô úlı̣́ tãndí ꞌbãꞌá ãnî sı̣́lı̣́ âtálé.”

Tã Yésũ drí âtálé ãgô ngá-tı̣̂ ãmbá kậkậrậ cé ãngó ꞌá nõngá nõ

lẽ ꞌbá lâ ró rî tãsĩ

13 Ãgô ãzâ rĩꞌá õꞌbí ãmbá ĩtí ꞌdĩ ꞌásĩ, ãgô ꞌdĩ drí Yésũ rî îjízó nõtí kĩ nĩ rî, “Lı̣̃fı̣́ îcí ꞌbá, ní âtâ tã ámâ ậdrúpı̣̃ sı̣́sı̣́ rî drí, gólâ ãâfẽ drı̣́-vó ãmâ átá kâ rî ũrûkậ lâ má drí âꞌdô lãꞌbí ãmákâ rî vó ró, tãlâ ꞌdĩ rî ngá ạ̃dũkũ ãmâ átá drí ꞌẽlé rî ĩꞌdî. Gõꞌdá gólâ lẽé tã ꞌdî ꞌẽlé kô.” 14 Yésũ jâ tã-drı̣̃ ꞌdî trá gólâ drí kĩ nĩ rî, “Má âꞌdó mvá sı̣́sı̣́ ꞌbạ̃súrú ãníkâ rî ꞌá rî ĩꞌdî kô tã ãníkâ ꞌdĩ âtálé yã?” 15 Yésũ âtâ tã trá õꞌbí ãmbá ꞌdĩ ꞌbá yî drí kĩ nĩ rî, “Nĩ ꞌbã ãnî lı̣̃fı̣́ ngá ãmbá dũû rî drı̣̃ı̣̂ kô, tãlâ rĩrĩ ãmákâ ãngó nõ ꞌá rî âꞌdó kô ãnî drí ꞌbãzó ngá-tı̣̂ bê ãmbá. Õzõ nĩ õꞌbã ãnî lı̣̃fı̣́ ngá ãmbá dũû rî drı̣̃ı̣̂ rî, nĩ âꞌdô ꞌẽꞌá lạ́tı̣̂ võ ûrú ꞌálâ rî kâ ı̣̂vı̣̃lı̣́.

16 “ꞌDõvó má âtâ drẽ íꞌdígówá ãzâ ãnî drí, nĩ ârî ró bê. Ãgô ãzâ rĩꞌá ạ́mvú íyíkâ bê ạ̃drúgú lâ rĩꞌá rõô. Gólâ trõ ạ̃drúgú trá ndrô ꞌdĩ ꞌá rõô. 17 Gólâ rî trá tã ı̣̂sũlı̣́ nõtí kĩ nĩ rî, ‘Mâ ẽró ạ́ngı̣́ ãkó má drí ạ̃drúgú ꞌbãzó ꞌá lâ. 18 Âꞌdô bê trá ĩtí rî, má lẽ trá ẽró gólâ ạ̃kû rî ûfúlı̣́ vólé óꞌdí lâ ꞌdı̣̃zó ĩꞌdî võ lâ ꞌá ạ́ngı̣́ ró, má drí ạ̃drúgú ámákâ ãmbá ꞌdĩ ꞌbãzó ndrĩ ꞌá lâ ngá õnyíkõ bê ndrĩ, 19 tãlâ ndrô ãzâ rĩ ꞌbá âgõlé nã sĩ rî, má ãꞌdô ró bê ngá nyãnyã bê dũû, gõꞌdá má lẽé gõꞌdá ạ́mvú ãzâ ꞌwãlé kô, tãlâ má rî ró tãkó ĩtí cé ngá nyãlé ĩꞌdî ãyĩkõ sĩ.’ 20 Gõꞌdá Ôvârí drí tã âtázó ãgô ꞌdĩ drí kĩ nĩ rî, ‘Ánî drı̣̃ yû. Gõꞌdá ngạ́cı̣̂ ãndrõ nô sĩ, má âꞌdô fê áníkâ ŋõꞌá. Ní âꞌdô ngá áníkâ ãmbá ꞌdĩ ꞌbá yî âyéꞌá ãꞌdî drí yã?’ Ĩꞌdî ꞌdĩ.” 21 Gõꞌdá Yésũ kĩ, “Íꞌdígówá má drí âtálé ꞌdĩ rĩꞌá õjílã gólĩyî ĩyîngá lẽ ꞌbá ꞌbãlé ngá bê ãmbá ãngó nõ ꞌá rî ꞌbá yî drí. Õzõ ãꞌdô trá ĩtí rî, tãndí ró ãmâ drí tã Ôvârí kâ rî ꞌẽzó ĩꞌdî ãngó nõ ꞌá, tãlâ ĩzã õzó ãmâ ꞌẽê kô ı̣̃zạ́tú.”

22 Gõꞌdá Yésũ drí tã âtázó lãjóꞌbá íyíkâ rî ꞌbá yî drí kĩ nĩ rî, “Má âtâ ĩꞌdî ãnî drí nõ, nĩ lôꞌbê lı̣̃fı̣́ kô ngá nyãnyã ãngó nõ kâ tãsĩ, ítá sõsõ, ãyĩkõ ãngó nõ kâ rî bê. Îcâ ãnî drí rĩꞌá Ôvârí rî tã lôngólé ĩꞌdî. 23 Nĩ õrî cé tã ı̣̂sũlı̣́ ngá-tı̣̂ ãmbá tãsĩ rî, Ôvârí ꞌbãá ãnî rúmvạ́ âsô-âsô ró kô. 24 Nĩ ndrê drẽ gbõ tã âꞌdâ-âꞌdâ lâ ãríwá tãsĩ, gólĩyî cú ĩtí ạ́mvú ãkó kpá ẽró ãkó ãngó ꞌá nõngá, gõꞌdá Ôvârí rî ngá nyãnyã fẽlé nĩ gólĩyî drí kậyı̣̂ vósĩ cé. Ngã gõꞌdá ãnî rî gógó õjílã mvá ró, Ôvârí drí lẽlé kôrô ãríwá drı̣̃ı̣̂ sĩ rî. 25 Õzõ nĩ õrî lı̣̃fı̣́ lôꞌbélé lôꞌbê rî, âꞌdô Ôvârí rî ꞌbãꞌá fí trá kậyı̣̂ ãníkâ lôpélé ạ̃tı̣́ ꞌálâ yã? 26 Õzõ ãꞌdô ĩtí kô rî, tãlâ ãꞌdô ꞌî ãnî drí rĩzó lı̣̃fı̣́ lôꞌbélé ĩtí yã?

27 “Nĩ ndrê drẽ gbõ fê fõô õmã ꞌálâ rî, rĩꞌá sũsũ ró, lârâkô lâ ĩyî ꞌdó ngĩíngî. Gólĩyî ꞌé lôsĩ fãfã sĩ ítá lôfõzó ĩyî drí kô. Kúmú ạ́ngı̣́ rú bê Sólõmõ rî, gólâ rî trá ítá tãndí sũsũ ró rî bê. Gõꞌdá ítá gólâ fê fõô kâ rî sû íyíkâ lậvũlı̣́ gạ̃rạ̃. 28 Gõꞌdá fê fõô ꞌdĩ ꞌbá yî rî ĩyíkâ cé kậyı̣̂ dãwá sĩ ĩtí, gõꞌdá drílĩyî vẽzó õmã bê ndrĩ vólé. Õzõ Ôvârí õfẽ íyíkâ ítá tãndí fê fõô yî drí õmã ꞌálâ vẽlé vólé rî, fẽé íyíkâ ngá ãnî drí rî kô yã? Nĩ lẽé tã-drı̣̃ kĩꞌá nĩ rî Ôvârí rĩꞌá ãnî vó ndrẽꞌá rî kô tãlâ ãꞌdô ꞌî yã? 29 Nĩ ı̣̂sũ tã kô kậyı̣̂ vósĩ cé tã tãndí ãngó nõ kâ tãsĩ, õzõ ngá mvũmvũ kâtí ngá nyãnyã bê rî tãsĩ, gõꞌdá nĩ lôꞌbê lı̣̃fı̣́ kpá kô. 30 Õjílã gólĩyî tíbê Ôvârí rî rõ ꞌbá kô rî, gólĩyî rî ngá ꞌdĩ ꞌbá yî lẽlé zãâ nĩ. Nĩ ꞌê ũrı̣̃ kô, tãlâ ãnî átá ûrú ꞌálâ rî nı̣̃ ngá gólĩyî îcá ꞌbá ãnî drí rî trá. 31 Nĩ ꞌbã Ôvârí rî lı̣̃fı̣́ õwâ tõwã tã rõrõ ãníkâ gólâ drí rî sĩ. Ĩtí gólâ âꞌdô ãnî vó ndrẽꞌá ngá gólĩyî ꞌẽ ꞌbá îcálé ãnî drí rî fẽzó ãnî drí.

32 “Ãnî lãjóꞌbá ámákâ rĩꞌá cé dãwá ĩtí gõꞌdá ãnî tã ꞌdê má drí tákányĩ. Nĩ ꞌê ũrı̣̃ kô, tãlâ ãnî átá tíbê Ôvârí rî âꞌdô ãnî ꞌbãꞌá ãnî rúꞌbạ́ drí âsózó kôrô ûrú ꞌálâ. 33 Õzõ nĩ õꞌbã ngá ãmbá ãníkâ ꞌdĩ ꞌbá yî gĩlí vólé õjílã ĩzã ꞌbá rî pãzó ĩꞌdî sĩ lâ rî, nĩ âꞌdô ngá tãndí ûsúꞌá trá Ôvârí ngálâ. Ũgú ûgũú ngá tãndí gólâ Ôvârí drí fẽlé trá ãnî drí ꞌdĩ kô, gõꞌdá îzãá rû kpá kô, âꞌdô rĩꞌá ạ̃dũkũ ãkó zãâ ãníkâ ró. 34 Õzõ ngá tãndí ãníkâ õlậpı̣̂ rû ãngó ꞌá nõngá rî, nĩ lẽ rĩlí zãâ ngá tãndí ꞌdĩ lạ̃gạ́tı̣́. Õzõ ngá tãndí ãníkâ õlậpı̣̂ rû ûrú ꞌálâ Ôvârí bê rî, nĩ lẽ rĩlí kpá Ôvârí bê lạ̃gạ́tı̣́ lâ.

Tã Yésũ drí âtálé úlı̣́ mãnĩgõ sĩ lãjóꞌbá íyíkâ rî yî drí

íyî êdézó njãâ âgõ-âgõ íyíkâ tãsĩ rî

35-36 “Ãnî lãjóꞌbá ámákâ rî ꞌbá yî, nĩ rî ı̣̃tú vósĩ cé njãâ ámâ âgõ-âgõ tẽlé, tãlâ nĩ nı̣̃ı̣́ kậyı̣̂ ámákâ âgõzó rî kô. Nĩ rî njãâ võ tẽlé, õzõ rû ı̣̂ꞌbũ ꞌbá drí rĩrĩ njãâ íyî lı̣́pı̣̂ rî tẽlé âgõlé ngạ́cı̣̂ sĩ ꞌbã ꞌá kãrámã vósĩ rî kâtí, tãlâ yí õrî ró bê lı̣̃fı̣́ ngbậ ạ́tı̣̃ njı̣̃lı̣́ íyî lı̣́pı̣̂ drí. 37 Õzõ lı̣́pı̣̂ lâ ũûsû gólâ rĩꞌá njãâ rî, gólâ ãꞌdô ró bê ãyĩkõ sĩ. Gõꞌdá lı̣́pı̣̂ lâ âꞌdô gólâ rî ꞌbãꞌá rĩlí vũdrı̣́ tãrãbízã lạ̃gạ́tı̣́, gõꞌdá gólâ rî lı̣́pı̣̂ âꞌdô nyãsá trõꞌá fẽlé gólâ drí nyãlé. Gõꞌdá õzõ mâ ãnî lı̣́pı̣̂ ró rî ãâgõ ãngó nõ ꞌá ãnî ûsúlı̣́ njãâ ámâ tẽrẽ ꞌá rî, má âꞌdô âꞌdóꞌá kpá ãyĩkõ ró. Kậyı̣̂ ꞌdĩ ꞌá rî, má âꞌdô ãnî ꞌbãꞌá rĩlí vũdrı̣́ tãrãbízã ámákâ lạ̃gạ́tı̣́ ûrú ꞌálâ. 38 Rû ı̣̂ꞌbũ ꞌbá nı̣̃ı̣́ kô ngãtá ꞌbô lı̣́pı̣̂ lâ âꞌdô âcáꞌá lạ̃njạ́túlı̣́ bê ngãtá ꞌbô ngạ́cı̣̂ ító ꞌá yã rî. Õzõ ũûsû rû ı̣̂ꞌbũ ꞌbá íyíkâ zãâ lı̣̃fı̣́ ngbậ rî, gólâ âꞌdô ꞌbãꞌá ãyĩkõ ró. 39-40 ꞌDõvó ãꞌdô ĩtí rî, nĩ rî njãâ ámâ âgõ-âgõ tẽlé, tãlâ âgõ-âgõ ámákâ únı̣̃ı̣́ ı̣̃tú lâ kô. Õzõ âgõ-âgõ ámákâ rî ãꞌdô kpálé jẽjẽ ró rî, nĩ âꞌdô njãâ. Ãnî lı̣̃fı̣́ õmbâ ãnî rú, nĩ âꞌdô kô õzõ õjílã ũgú drí ngá gólâkâ ûgũlı̣́ rî tí. Tãlâ gólâ nı̣̃ı̣́ kô kĩ, ũgú âꞌdô ânĩꞌá fĩlí yí drí jó ꞌá ngá ûgũlı̣́. Õzõ tí gólâ õró nı̣̃lâ nı̣̃nı̣̃ rî, gólâ âꞌdô rĩꞌá njãâ ũgú ꞌdĩ tẽlé.”

41 Nĩngá sĩ rî, Pétẽrõ drí tã âtázó Yésũ drí kĩ nĩ rî, “Kúmú ámákâ, ní rî tã ꞌdî âtálé ꞌdĩ ãmâ lãjóꞌbá áníkâ ró rî yî drí, ngã ꞌbô õjílã drí ndrĩ yã?” 42 Gõꞌdá Kúmú Yésũ lôgõ tã-drı̣̃ ꞌdî trá Pétẽrõ drí kĩ, “Má âtâ tã ꞌdî tã lẽ ꞌbá ámákâ rî yî drí ndrĩ. Ãnî lãjóꞌbá ámákâ rî ãnî lı̣̃fı̣́ õmbâ ãnî rú, nĩ âꞌdô ró rû ı̣̂ꞌbũ ꞌbá tãndí ró. Ĩtí rî, rû ı̣̂ꞌbũ ꞌbá gólâ âꞌdó ꞌbá drı̣̃-ꞌbá ngá vó ndrẽ ꞌbá ró drı̣̃ lõmbâ bê rî, rî íyíkâ ãꞌdô ꞌẽlé ĩꞌdî yã? Gólâ ĩꞌdî tíbê lı̣́pı̣̂ lâ drí ꞌbãlé âꞌdólé rû ı̣̂ꞌbũ ꞌbá ãzí drı̣̃ı̣̂ ndrĩ drı̣̃-ꞌbá ró rî. Gólâ rî rĩꞌá ngá nyãnyã gólĩyíkâ êdélé. 43-44 Gõꞌdá lı̣́pı̣̂ lâ õtírĩ âgõô ậcı̣́ ꞌásĩ rî, rû ı̣̂ꞌbũ ꞌbá gólâkâ ꞌdĩ ꞌê ngá ꞌẽꞌẽ gólâkâ trá ndrĩ tãndí ró. Gõꞌdá lı̣́pı̣̂ lâ drí âꞌdózó gólâ rî tã lôngô-lôngô bê, gõꞌdá drílâ âꞌdózó ãyĩkõ ró, gõꞌdá kpá gólâ rî ꞌbãlé ngá ꞌẽꞌẽ íyíkâ vó lâ ndrẽlé ndrĩ, tãlâ gólâ ĩꞌdî drı̣̃-ꞌbá tãndí ꞌî.

45 “Gõꞌdá rû ı̣̂ꞌbũ ꞌbá drı̣̃-ꞌbá ró ꞌdĩ õkĩ íyî lı̣́pı̣̂ ãâcá drẽ âgõlé ꞌwãâ ậcı̣́ ꞌásĩ kô, gólâ drí rĩzó rû ı̣̂ꞌbũ ꞌbá ãzí gólâ bê nĩngá ꞌdĩ ꞌbá yî cãlé, gõꞌdá kpá rĩꞌá ngá lı̣́pı̣̂ lâ kâ îzãlé, gõꞌdá gbõ rĩꞌá ngá nyãlé ĩꞌdî, õdrá yî mvũlı̣́ ĩꞌdî rõô, õdrá drí rĩzó cĩlâ rî. 46 Gõꞌdá nĩngá sĩ rî, lı̣́pı̣̂ lâ âꞌdô âgõꞌá nyĩî rô, gólâ rî ûsúlı̣́ tã ányâ rî ꞌbá yî ꞌẽrẽ lâ ꞌá. Gõꞌdá lı̣́pı̣̂ lâ ꞌdĩ âꞌdô ꞌẽꞌá gólâ rî cãlé, gõꞌdá kpá trõlé ꞌbãlé gạ̃nı̣́mạ̃ ꞌá, tãlâ gólâ âꞌdó drı̣̃-ꞌbá tãndí ꞌî kô. Gólâ rî rú âꞌdó kpá kô lôngô-lôngô ró.

47 “Rû ı̣̂ꞌbũ ꞌbá tíbê tã lı̣́pı̣̂ lâ kâ nı̣̃ ꞌbá trá gõꞌdá drílâ rõzó lâ kô rî, lı̣́pı̣̂ lâ âꞌdô lâŋõ fẽꞌá drílâ kôrô. 48 Gõꞌdá rû ı̣̂ꞌbũ ꞌbá tíbê tã lı̣́pı̣̂ lâ kâ nı̣̃ ꞌbá kô gõꞌdá drílâ ậvı̣̃zó ꞌá lâ sĩ rî, âꞌdô kpá lâŋõ fẽꞌá drílâ cé fínyáwá ĩtí. Ãnî lãjóꞌbá ámákâ rî ꞌbá yî, má îcî ãnî trá tã ãmbá sĩ tã ꞌdî ꞌbá yî ãnî drí gólĩyî rõlé gõꞌdá kpá ãnî drí tã ꞌdî ꞌbá yî îmbálé õjílã drí ꞌbũû.

49-50 “Âgõ-âgõ ámákâ ãngó ꞌá nõngá rî âꞌdô lâŋõ Ôvârí kâ ꞌbãꞌá ãngó drı̣̃ı̣̂. Lâŋõ Ôvârí kâ ꞌdĩ âꞌdô âꞌdóꞌá õzõ ngbı̣̃lı̣̃rı̣̃ lạ̃sı̣́ kâ rî tí. Ngbı̣̃lı̣̃rı̣̃ rî gógó ꞌdĩ âꞌdô kpá ámâ zãꞌá. Tã ꞌdî rî trá zãâ ngíyá má drı̣̃ı̣̂ tã ꞌdî õꞌê rû gbõ ꞌwãâ. 51 Nĩ ı̣̂sũ ãníkâ bê rî, má ânĩ ãngó nõ êdélé yã? ꞌÉꞌẽ, õjílã âꞌdô ĩyî lãfálé cãꞌá ãzí-ãzí rú sĩ ámâ tãsĩ. 52 ꞌBã-tı̣̂ ãlô nõtí nõ ꞌá rî, õjílã ãzâ ꞌbá yî âꞌdô ꞌdẽꞌá má vó, gõꞌdá ãzâ ꞌbá yî âꞌdô ámâ gãꞌá. 53 Ãzâ ꞌbá yî átá lâ yî âꞌdô ámâ lẽꞌá, gõꞌdá mvá lâ yî lẽé ĩyíkâ mâ kô. Õzõ mvạ́zı̣́ yî õlẽ mâ nĩ rî, gõꞌdá ãdrá yî lẽé mâ kô. Nĩ ı̣̂sũ drẽ tã ĩtí ꞌdĩ ꞌbá yî dódó ãnî drı̣̃ı̣̂.”

Tã Yésũ drí drı̣́-mbílí sõzó õjílã lı̣̃fı̣́ tãlâ ĩyî êdézó njãâ

âgõ-âgõ íyíkâ ãngó ꞌá nõngá rî tãsĩ rî

54 “Ãnî õjílã ndrĩ nĩ ârî drẽ, õzõ nĩ õndrê mbãrãsãsã mũkũkũ trá ậnı̣́ꞌá rõô ómvórẽ lésĩ rî, nĩ nı̣̃ trá kĩ nĩ rî, ôzê bí ânĩꞌá ꞌdı̣̃lı̣́. 55 Gõꞌdá kpá ĩtí, õzõ nĩ õndrê fê bı̣́ õmã bê trá lâwáꞌá rî, nĩ nı̣̃ trá kĩ nĩ rî, mîlí trá ãnyî âcáꞌá. 56 Nĩ kĩ, nĩ rî ĩyî rĩꞌá tã nı̣̃nı̣̃ bê mîlí tãsĩ kpá ôzê lı̣̃mvû tãsĩ rî, ngã gõꞌdá ãꞌdô tã ꞌî, nĩ âꞌdó kô tã nı̣̃nı̣̃ bê tã Ôvârí kâ tãsĩ yã?

57-58 “Nĩ ârî drẽ, õzõ nĩ õtrõ lãfâ õjílã ãzâ drı̣́gạ́ sĩ rî, gólâ âkĩꞌá nĩ rî, nĩ âfẽ ꞌwãâꞌwâ yí õzó ãnî âjí tã-vó kĩ kâ ꞌá kô. 59 Gõꞌdá óõꞌbã ãnî trá gạ̃nı̣́mạ̃ ꞌá rî, nĩ âfõó tãkó ĩtí kô, nĩ âꞌdô té lãfâ fẽꞌá zãlô gõzó ãnî lôfõlé. Gõꞌdá Ôvârí ꞌê ícícíyá trá ãnî rú, tãlâ nĩ lẽé gólâ rî rõlé kô. Ãꞌdô ĩtí rî, nĩ ndã lạ́tı̣̂ ꞌwãâꞌwâ ãnî drí ãnî pãzó, tãlâ kậyı̣̂ ꞌẽzó lâŋõ fẽlé ãnî drí rî trá âcáꞌá ãnyî.”

13

Tã õjílã gólĩyî rĩ ꞌbá drãlé nyĩî ró rî tãsĩ rî

1 Gõꞌdá nĩngá sĩ rî, õjílã ãzâ ꞌbá yî âcâ ĩyî trá tã tíbê ãmbá rû ꞌẽ ꞌbá Yẽrõsãlémã ꞌálâ nã tã lâ âtálé. Õjílã ꞌdî ꞌbá yî âtâ ĩyî tã trá kĩ nĩ rî, “Kúmú Pĩlátõ ûfû ãgô ãzâ ꞌbá yî trá Gãlĩláyã lésĩ. Pĩlátõ fû gólĩyî drílĩyî rĩrĩ ngá fẽfẽ fẽlé jó ạ́ngı̣́ Ôvârí kâ ꞌá rî ꞌá. ꞌDĩî rĩꞌá tã pạ̃tı̣́ı̣̃ ꞌî gólĩyî õjílã õnjí ꞌî yã?” 2 Yésũ âtâ trá kĩ nĩ rî, “Nĩ ı̣̂sũ ãníkâ bê rî, Ôvârí ꞌbã õjílã ꞌdî ꞌbá yî Pĩlátõ ũfû ró, tãlâ gólĩyî õjílã õnjí ꞌî yã? Gólĩyî rĩꞌá õjílã õnjí ꞌî lậvũlı̣́ gạ̃rạ̃ õjílã ãzí Gãlĩláyã lé ꞌbá ró rî yî drı̣̃ı̣̂ sĩ yã? 3 Ôvârí fú gólĩyî vólé ꞌdĩ kĩꞌá nĩ rî gólĩyî õjílã õnjí ꞌî rî kô. ꞌDĩî rî âꞌdó tã ífí lâ ĩꞌdî kô, gõꞌdá âꞌdô ĩyíkâ ꞌbãꞌá tã pạ̃tı̣́ı̣̃ ró, Ôvârí âꞌdô tã-vó gólĩyíkâ kĩꞌá õjílã ãmbá nõ ꞌbá yí bê ndrĩ gõzó lâŋõ fẽlé gólĩyî drí. Gõꞌdá nĩ âdĩ drı̣̃ tã õnjí ãníkâ ꞌásĩ. 4 Nĩ nı̣̃ı̣́ tã tíbê õjílã gólĩyî ãmbá drã ꞌbá mûdrı̣́-drı̣̃-lâ-ngâ-njı̣̂-drı̣̃-lâ-nâ jó bẽlé tõrõngõlõ Sĩlómã ꞌá rî drí pı̣̃zó drı̣̃ lâ yî gólĩyî ûfúlı̣́ ndrĩ rî kô yã? Nĩ ı̣̂sũ ãníkâ bê rî, Ôvârí ꞌbã gólĩyî ĩyíkâ kó drãlé ĩtí, tãlâ gólĩyî õjílã õnjí ꞌî lậvũlı̣́ gạ̃rạ̃ ãzí-ãzí drı̣̃ı̣̂ sĩ yã? 5 ꞌÉꞌẽ, nĩ ârî drẽ, õzõ nĩ ãâdĩ drı̣̃ tã õnjí ꞌásĩ kô rî, Ôvârí âꞌdô ãnî îzãꞌá.”

Tã tã Yésũ drí âtálé úlı̣́ mãnĩgõ ró, tã Ôvârí drí lâŋõ îkízó,

tãlâ õjílã ãâdĩ ró drı̣̃ bê rî tãsĩ

6 Gõꞌdá Yésũ âtâ úlı̣́ mãnĩgõ ãzâ trá nõtí kĩ nĩ rî, “Ãgô ãzâ ı̣̂ꞌdı̣̂ kãnágõwá trá yí drí ạ́mvú ꞌá. Fê ꞌdĩ rî trá ndrô ãmbá sĩ ꞌwá kô. 7 Nĩngá sĩ rî, gólâ lẽ trá fê ꞌdĩ gãlé vólé, tãlâ rî trá võ ạ́mvú ꞌá ꞌdĩ lôgálé tãkó. 8 Gõꞌdá nĩngá sĩ rî, ãzí-ãzí lâ ãzâ drí tã âtázó drílâ kĩ nĩ rî, ‘Ní âyê drẽ ndrô ãlô sĩ, õzõ õꞌwâ kpá kô rî, ní gõ ró gãlâ vólé. Ní ꞌwã lạ̃gạ́tı̣́ lâ ngbá dîrî, ní njô ró tõtõ ĩdíkõ ꞌdî ndrĩ õmvórẽ lâ ꞌá, 9 ngãtá âꞌdô ꞌwãâ yã rî, õzõ õꞌwâ kpá kô rî, ní gõ ró gãlâ vólé.’ ”

Tã Yésũ drí õkó ãzâ êdézó kậyı̣̂ rãtáã kâ sĩ ãnyĩ fẽzó ạ̃jú-ꞌbá-ãzí

lâ yî drí rî

10 Kậyı̣̂ rãtáã kâ ãzâ sĩ rî, Yésũ rĩꞌá tã Ôvârí kâ îmbáꞌá jó tã ârî kâ ꞌá. 11 Õkó ãzâ rĩꞌá tólâ ngá lãzé ãnyâ-fã kâ bê. Ãnyâ-fã âdĩ õkó ꞌdĩ trá ngbãâ kúgúꞌdúwạ́ ĩtí, îjõó yî kô ndrô lâ mûdrı̣́-drı̣̃-lâ-ngâ-njı̣̂-drı̣̃-lâ-nâ. 12 Yésũ ndrê õkó ꞌdĩ bê rî, gólâ kĩ nĩ rî, “Íyá, ngbãângbânõ rî, ngá lãzé áníkâ ꞌdĩ ndẽ rû trá.” 13 Drílâ gõzó íyî drı̣́ ꞌbãlé õkó ꞌdĩ drı̣̃ı̣̂. Kôrô ngá lãzé ꞌdĩ drí rû ndẽzó. Õkó ꞌdĩ drí rû îjõzó mbı̣̂mbı̣̂, té õzõ íyíkâ ạ̃kû rî tí. Õkó ꞌdĩ drí gõzó Ôvârí rî lûyı̣́lı̣́ ãmbá íyî êdê-êdê ꞌdĩ tãsĩ.

14 Gõꞌdá ãgô gólâ ãmbá sı̣́sı̣́-lésĩ jó tã ârî kâ ꞌdĩ ꞌá rî, gólâ trá õmbã ró, tãlâ Yésũ êdê õkó ꞌdĩ trá kậyı̣̂ rãtáã ꞌẽzó ꞌdĩ sĩ. Ãgô gólâ ãmbá sı̣́sı̣́-lésĩ ꞌdî drí tã âtázó õjílã drí kĩ nĩ rî, “Kậyı̣̂ rĩꞌá ãmâ drí ngá ꞌẽzó ꞌá lâ njı̣̂-kázíyá. Nĩ ânĩ kậyı̣̂ ꞌdĩ ꞌbá yî ꞌá éêdê ró ãnî, âꞌdó kô kậyı̣̂ rãtáã kâ sĩ.” 15 Kúmú Yésũ lôgõ tã-drı̣̃ trá ãgô ãmbá sı̣́sı̣́-lésĩ ꞌdî drí kĩ nĩ rî, “Ãnî ạ́kpúrúkạ̃ ꞌî, ãnî ꞌdĩ ꞌbá yî ndrĩ, õzõ õjílã ãlô ãꞌdô ı̣̃ndrı̣̂ íyíkâ bê ngãtá kạ́bı̣̃lı̣́kı̣̃ íyíkâ bê yã rî, înjílâ lı̣̃mvû fẽzó drílâ mvũlı̣́ kậyı̣̂ rãtáã kâ ꞌdĩ ꞌá kô yã? 16 Gõꞌdá õkó nõ rĩꞌá õjílã ãníkâ ĩꞌdî, gólâ rĩꞌá ngá lãzé bê. Sãtánã ômbê trá âdĩ-âdĩ ró ndrô ãmbá sĩ, îcá kô gólâ rî înjízó kậyı̣̂ rãtáã kâ ꞌdĩ ꞌá yã?” 17 Gõꞌdá nĩngá sĩ rî, tã-drı̣̃ lôgõ-lôgõ Yésũ kâ ꞌdĩ ꞌê íyî ạ̃jú-ꞌbá-ãzí yî trá ꞌdó ꞌbãlé ãnyĩ ró tã gólâ drí âtálé ꞌdĩ ꞌá. Gõꞌdá õjílã ũrûkậ ãzâ ꞌbá yî rĩꞌá ĩyî ãyĩkõ ãmbá sĩ tã tãndí ạ́ngı̣́ Yésũ drí ꞌẽlé ꞌdĩ ꞌá.

Tã Yésũ drí âtálé úlı̣́ mãnĩgõ sĩ ândâlâ rı̣̃, õjílã Ôvârí kâ rĩrĩ lâ ãngó ꞌá nõngá rî tãsĩ rî

18-19 Gõꞌdá Yésũ kĩ nĩ rî, “Õjílã gólĩyî úlı̣́ Ôvârí kâ rî ârí ꞌbá rî ꞌbá yî rĩꞌá õzõ líꞌbá ífí kâtí. Nĩ ndrê líꞌbá ífí cé fínyáwá ĩtí, drílâ ngãzó âfõlé mbãlé fê ạ́ngı̣́ ró gárá bê dũû tõrõngõlõ ûrû. Ãríwá drí rĩzó ꞌdẽlé drı̣̃ lâ kpá ꞌbã ꞌdı̣̃zó drı̣̃ lâ ꞌá. Õjílã gólĩyî cé dãwá úlı̣́ ámákâ ârí ꞌbá rî âꞌdô ĩyíkâ ꞌbãꞌá ĩtí dũû.

20-21 “Õjílã Ôvârí kâ kpá rĩꞌá õzõ ạ̃kú kâtí. Õkó ãzâ âꞌdô ạ̃kú dãꞌá cé fínyáwá ĩtí õdrá ꞌá, drílâ lậꞌbúzó ndrĩ ꞌá lâ sĩ.”

Tã gólâ fĩfĩ kũmũ Ôvârí kâ ꞌá ûrú ꞌálâ rî rĩꞌá âmbâ-âmbâ ró

rî tãsĩ

(Mãtáyõ 7.13-14, 21-23)

22 Yésũ õtírĩ rĩî nĩlí lậmúlı̣́ Yẽrõsãlémã ꞌálâ rî, gólâ rî trá âdrélé ꞌbạ̃drı̣̃ mvá õnyíkõ ãzâ ꞌbá yî ꞌásĩ õjílã lı̣̃fı̣́ îcí bê. 23 Ãgô ãzâ îjî gólâ trá kĩ nĩ rî, “Lı̣̃fı̣́ îcí ꞌbá, áâꞌdô cé õjílã ũrûkậ pãꞌá ĩꞌdî fĩlí ûrú ꞌálâ yã?” 24 Yésũ lôgõ tã trá gólâ drí kĩ nĩ rî, “Õjílã ãzâ nı̣̃ı̣́ kô kĩꞌá nĩ rî, õjílã bê tạ̃sı̣̂ ꞌẽꞌá cãlé ꞌbạ̃drı̣̃ Ôvârí kâ rî ꞌálâ. Gõꞌdá ãnî, nĩ sõ fãfã nĩ câ ró bê, tãlâ õjílã ãmbá ı̣̂sũ ĩyíkâ kĩ, ãâꞌdô tã fínyáwá ꞌî cãzó kũmũ Ôvârí kâ ꞌá. Gõꞌdá Ôvârí âꞌdô õjílã ꞌdî ꞌbá yî lôgáꞌá dó cãlé, tãlâ gólĩyî rí ĩyî Ôvârí rî tẽlé pı̣̃pı̣̂sı̣́lı̣́ ãlô sĩ kô. 25 Ôvârí rĩꞌá õzõ jó lı̣́pı̣̂ kâtí. Õjílã ãmbá âꞌdô ûjũꞌá lâ fĩlí, gõꞌdá kậyı̣̂ ndẽ rû bê rî, Ôvârí drí íyîngá ngãzó ạ́tı̣̃ âꞌbãlé kpạ̃ạ́kũ. Õzõ ní ãꞌdô zãâ rĩꞌá jó tı̣́lı̣́-tı̣̂ ꞌá rî, îcá gõꞌdá ní drí fĩzó kô. Gõꞌdá ní âkĩꞌá nĩ rî, ‘Ôvârí, ní njı̣̃ ạ́tı̣̃ má drí.’ Ôvârí âkĩꞌá nĩ rî, ‘Má nı̣̃ı̣́ nî kô. Má nı̣̃ı̣́ võ ní drí ânĩzó rî kpá kô.’ 26 Õzõ ní ãâtâ gbõ lé kĩ nĩ rî, ‘Ní rî trá fí nĩ ámâ lı̣̃fı̣́ îcílí tã áníkâ sĩ jạ̃rı̣́bạ̃ ámákâ rî ꞌálâ rî. Má rî trá kpá ngá nyãlé ãní bê’ rî. 27 Ôvârí âkĩꞌá nĩ rî kpá, ‘Má nı̣̃ı̣́ võ ní drí ânĩzó rî kpá kô. Ní nĩ nĩngá sĩ vólé. Má nı̣̃ı̣́ nî kô, nî õjílã õnjí ꞌî.’ 28 Gõꞌdá ní drí âꞌdô rĩꞌá ãwó ngõlé ãmbá, tã ı̣̂sũ-ı̣̂sũ bê gõꞌdá kpá ĩzã drí rĩzó ánî ꞌẽlé ạ̃dũkũ ãkó. Ní âꞌdô Ãbãrãyámã yî ndrẽꞌá Ĩsákã bê Yãkóbã yí bê rĩꞌá ĩyî jó tãndí nã ꞌálâ tã ậngũ ꞌbá Ôvârí kâ yí bê, gõꞌdá nî rî gógó Ôvârí îkî nî trá ãkpã jó tı̣́lı̣́-tı̣̂ ꞌá fĩ ãkó yí ngálâ.

29 “Tã pạ̃tı̣́ı̣̃ ró, Ôvârí âꞌdô õjílã ậzı̣́ꞌá õrĩ ãmbá ꞌbạ̃drı̣̃ ꞌá nõ ꞌbá yî ꞌásĩ ómvórẽ lésĩ, kpá ı̣̃tú drí fĩrĩ lésĩ ꞌdó ndrĩ ânĩlí rĩlí ngá nyãlé yí bê jó ꞌálâ. 30 Âꞌdô ꞌbãꞌá ĩtí ı̣̃zạ́tú rî, gólĩyî tíbê kĩ ꞌbá nĩ rî ĩyî ĩyíkâ õjílã vólé áyábálá ró rî ĩꞌdî rî, Ôvârí âꞌdô gólĩyî trõꞌá lậvũlı̣́ ꞌbãlé sı̣́sı̣́ õjílã ꞌbạ̃súrú ĩyíkâ kâ rî ró. Gõꞌdá âꞌdô ꞌbãꞌá kpá ĩtí ãnî tíbê ĩyî ꞌbã ꞌbá sı̣́sı̣́ rî, âꞌdô ĩyíkâ ꞌbãꞌá õjílã ạ̃dũkũ ró. Nĩ fí kô ꞌbạ̃drı̣̃ Ôvârí kâ rî ꞌálâ.”

31 Gõꞌdá kôrô Pạ̃rúsı̣̃ ãzâ ꞌbá yî drí âcázó Yésũ ngálâ tã âtálé mbârâkã sĩ gólâ drí kĩ nĩ rî, “Yésũ, ní ngâ nĩlí nõngá sĩ vólé, tãlâ Ẽródẽ lẽ trá ánî fũlı̣́.” 32 Yésũ lôgõ tã-drı̣̃ trá Pạ̃rúsı̣̃ ꞌdĩ ꞌbá yî drí kĩ nĩ rî, “Nĩ êgbê mâ lé rî, má ꞌé ũrı̣̃ kô ãlôlâ. Ẽródẽ âꞌdô õzõ õtógôwá kâtí. Nĩ nĩ tã âtálé õtógôwá ꞌdĩ, Ẽródẽ drí kĩ, mâ drẽ zãâ ngá ámákâ ꞌẽꞌá õjílã gólĩyî líndrí õnjí bê rî ꞌbá yî kpá gólĩyî ngá lãzé bê rî ꞌbá yî êdé bê. 33 Kậyı̣̂ ámákâ má drí ngá ámákâ ndẽzó rî âcá drẽ kô. Ẽródẽ âꞌdó ĩꞌdî ꞌẽ ꞌbá ámâ fũlı̣́ rî kô, tãlâ mâ rĩꞌá tã ậngũ ꞌbá ꞌî, má âꞌdô drãꞌá Yẽrõsãlémã ꞌálâ, tãlâ ꞌdĩî rî võ gólâ õjílã tã ậngũ ꞌbá drí drãzó ꞌá lâ rî ĩꞌdî.

34 “Á! Ãnî õjílã Yẽrõsãlémã lé ꞌbá yî, nĩ fû tã ậngũ ꞌbá yî gólâ Ôvârí ngá lésĩ nô nĩ. Nĩ lûvũ võrã ꞌbá Ôvârí kâ rî ꞌbá yî nĩ kúnı̣́ mvá sĩ. Má lẽ ámâ drı̣́ ꞌbãlé ãnî rú sĩ ãnî âmvózó kũrú-kúrû õzõ ꞌạ̃ꞌú ândrê drí vũrı̣̃ íyî úfú ꞌbãlé mvá lâ yî drı̣̃ı̣̂ sĩ kũrú-kúrû rî kâtí rî, gõꞌdá nĩ gâ vólé dó. 35 Ngbãângbânõ rî, áâꞌdô jạ̃rı̣́bạ̃ ãníkâ ꞌdĩ îzãꞌá vólé. Nĩ ndré mâ kô zãâ, té kậyı̣̂ ı̣̃zạ́tú ãnî drí ámâ lûyı̣́zó má drí rĩrĩ âgõlé Ôvârí ngá lésĩ rî ꞌá.”

14

Tã Yésũ drí ãgô ãzâ kũzı̣́kû bê rî êdézó kậyı̣̂ rãtáã ꞌẽ kâ ꞌá rĩzó Pạ̃rúsı̣̃ yî tı̣̂ ânyálé rî

1 Kậyı̣̂ ãzâ rãtáã kâ sĩ rî, Pạ̃rúsı̣̃ ãzâ gólâ ãmbá ró rî, ậzı̣̂ Yésũ trá ânĩlí ngá nyãlé yí bê. Gõꞌdá Pạ̃rúsı̣̃ ꞌdĩ ãzí-ãzí lâ yî ãzâ ꞌbá yí bê, lẽ ĩyî trá Yésũ rî ûjũlı̣́. Drílĩyî rĩzó gólâ rî îpítãlé õzõ tí gólâ ãâꞌdô tã õnjí ãzâ ꞌẽꞌá yã rî. 2 Drílĩyî tã ı̣̂ꞌbı̣̃zó, ãgô ãzâ âjízó pá lâ drı̣́ lâ bê rĩꞌá gãgã ró, Yésũ ẽêdê ró gólâ bê kậyı̣̂ ꞌdĩ sĩ. 3 Gõꞌdá nĩngá sĩ rî, Yésũ nı̣̃ tã gólĩyíkâ ꞌdĩ trá, ı̣̂ꞌbı̣̃ ĩyî tã ꞌẽzó íyî drı̣̃ rũlı̣́ ꞌá lâ. Drílâ tã îjízó gólĩyî tı̣́ kĩ nĩ rî, “Îcâ trá ngá pãpã ꞌẽzó kậyı̣̂ rãtáã kâ nõ ꞌá yã? Nĩ âtâ tã ꞌdî má drí.” 4 Gõꞌdá nĩngá sĩ rî, õjílã ãzâ ãlô tã-drı̣̃ jã ꞌbá rî yû. Drílâ gõzó drı̣́ ꞌbãlé ngá lãzé ꞌbá nõ drı̣̃ lâ rũzó drı̣́ lâ bê kĩ nĩ rî, “Ní ngâ ûrû, ngá lãzé áníkâ ndẽ rû trá.” Drílâ gõzó tã ꞌbãlé ngá lãzé ꞌbá nõ rî drí nĩzó.

5 Gõꞌdá Yésũ drí tã âtázó lı̣̃fı̣́ îmbá ꞌbá ꞌdĩ ꞌbá yî drí kĩ nĩ rî, “Ãgô ãzâ ãꞌdô mvá bê, gõꞌdá mvá ꞌdĩ õꞌdê óró fĩfĩ ꞌá rî, âꞌdô îcáꞌá lôfõzó lâ kậyı̣̂ rãtáã kâ ꞌdĩ ꞌá kô yã? Õzõ õjílã ãzâ ãꞌdô ı̣́tı̣́ bê, ı̣́tı̣́ gólâkâ õꞌdê óró ꞌá rî, âꞌdô îcáꞌá lôfõzó lâ kậyı̣̂ rãtáã kâ ꞌdĩ ꞌá kô yã?” 6 Gõꞌdá nĩngá sĩ rî, gólĩyî rî ĩyî trá ꞌdó tı̣́tı̣́, îcá ĩyî kô úlı̣́ gólâkâ ꞌdĩ võ lâ lôgõlé.

7 ꞌDĩî rî vósĩ rî, Yésũ drí úlı̣́ mãnĩgõ ãzâ âtázó ũmú gólĩyî gólâ bê tólâ rî yî drí tã yí drí rĩꞌá ndrẽlâ ũmú ãzâ ꞌbá yî drí rĩꞌá ꞌẽlâ rî ꞌásĩ. Ũmú ãzâ ꞌbá yî ãâcâ trá võ kãrámã kâ ꞌá rî, gólĩyî lẽ ĩyíkâ rĩlí té kı̣́tı̣̃ gólâ ꞌbãlé õjílã ãmbâ-ãmbâ drí rĩzó rî drı̣̃ı̣̂. 8 Yésũ kĩ nĩ rî, “Õzõ úũzı̣̂ ãnî trá võ ãmbá ãzâ ꞌá ngãtá ꞌbô lãgĩ ꞌá ngã ꞌbô kãrámã ạ́ngı̣́ ãzâ ꞌbá yî ꞌá yã rî, nî ãzâ, ní rî kô kı̣́tı̣̃ gólâ ꞌbãlé õjílã ãmbâ-ãmbâ drí rĩzó rî drı̣̃ı̣̂. 9 Õzõ õjílã ãmbá rî võ ꞌdî ꞌbãzó drílâ ꞌdĩ ãâcâ trá rî, áâꞌdô ánî îngáꞌá rî võ ꞌdî drı̣̃ı̣̂ sĩ. Ãnyĩ ạ́ngı̣́ drí gãzó ní drı̣̃ı̣̂, ní drí nĩzó rĩlí ı̣̃nyạ́kú ꞌá. 10 Õzõ ní ãꞌdô tã nı̣̃ ꞌbá ꞌî rî, ní rî sı̣́sı̣́ ı̣̃nyạ́kú drı̣̃ı̣̂, ógõ ró ánî îngálé rĩlí kı̣́tı̣̃ drı̣̃ı̣̂, õjílã ndrĩ ũnı̣̃ ró bê kĩ nĩ rî, ı̣́ı̣̂njı̣̃ nî trá kôrô. 11 Õjílã gólâ tíbê íyî ꞌbã ꞌbá õjílã ạ́ngı̣́ ró gạ̃rạ̃ ãzí-ãzí drı̣̃ı̣̂ sĩ rî, Ôvârí âꞌdô gólâ rî lı̣̃fı̣́ êmvéꞌá, drílâ ꞌbãzó ãnyĩ ró õjílã lı̣̃fı̣́ drı̣̃ ꞌá ndrĩ. Gõꞌdá õjílã gólâ íyî ꞌbã ꞌbá áyábálá ró rî, Ôvârí âꞌdô õjílã ꞌbãꞌá gólâ rî ı̣̂njı̣̃lı̣́.”

12 Gõꞌdá Yésũ drí tã âtázó ãgô gólâ ngá lı̣́pı̣̂ ró nõ drí kĩ nĩ rî, “Õzõ õjílã ãzâ õtírĩ ꞌẽê ãzí-ãzí zı̣̃lı̣́ kãrámã íyíkâ ꞌá ngã ꞌbô ânĩlí ngá nyãlé yí bê yã rî, gólâ ạ̃ậzı̣̂ cé íyî lậmû-ãzíyã yî ĩꞌdî kô, gólâ ạ̃ậzı̣̂ kpá cé õjílã gólĩyî ngá bê ãmbá ꞌdĩ ꞌbá yî ĩꞌdî kô. Nĩ nı̣̃ trá õjílã gólĩyî cé ãnî lậmû-ãzíyã ró ĩꞌdî, âꞌdô ĩyî kpá ãnî ậzı̣́ꞌá ngá nyãlé ĩyí bê kãrámã ĩyíkâ ꞌá. 13 Õzõ nĩ õlẽ trá õjílã zı̣̃lı̣́ rî, nĩ zı̣̂ lı̣̃fı̣́ ãkó lé ꞌbá kõrõkpó gõꞌdá kpá ĩzã ꞌbá bê, ãânĩ ró ĩyî kãrámã nyãlé. 14 Tãlâ gólĩyî ngá ãkó lôgõlé ãnî drí. Ị̃zạ́tú rî, õdrã ãníkâ vósĩ, nĩ õtírĩ cãâ ûrú ꞌálâ rî, Ôvârí âꞌdô õrẽ fẽꞌá nĩ ãnî drí tã tãndí bê.”

Tã Yésũ drí íꞌdígówá kãrámã ạ́ngı̣́ ãzâ kâ ngĩzó õjílã lı̣̃fı̣́ îcízó

tã kũmũ Ôvârí kâ rî kâ tãsĩ rî

(Mãtáyõ 22.1-10)

15 Ãgô ãzâ kpá rĩꞌá tãrãbízã lạ̃gạ́tı̣́ ĩtí, ãgô nõ ârílí bê tã Yésũ drí âtálé nõ rî, gólâ âtâ tã trá nõtí kĩ nĩ rî, “Wáâwá! Õjílã tíbê gólĩyî âꞌdó ꞌbá ꞌẽꞌá kãrámã nyãlé Ôvârí drí ꞌbã ꞌálâ ûrú ꞌálâ rî, gólĩyî rĩꞌá cú ândrâ-tãndĩ bê.” 16 Yésũ âtâ tã trá ãgô ꞌdĩ drí nõtí kĩ nĩ rî, “Ãwô, tã pạ̃tı̣́-pạ̃tı̣̃ ró, ꞌdĩî tã tãndí ꞌî.

“Nĩ ârî drẽ íꞌdígówá ámákâ nõ. Ãgô ãzâ zı̣̂ õjílã trá kãrámã íyíkâ ꞌá dũû lậvũlı̣́ kôrô. 17 Gõꞌdá nĩngá sĩ rî, óõtírĩ nyãsá âvó rî, gólâ jô rû ı̣̂ꞌbũ ꞌbá íyíkâ trá, nĩꞌá õjílã gólĩyî ũmú ró rî ꞌbá yî ậzı̣́lı̣́, ãânĩ ró ĩyî. Gólâ âtâ tã trá kĩ nĩ rî, éêdê ngá nyãnyã trá ngá mvũmvũ yí bê kpânó-kpânó. Gólĩyî ãânĩ. 18 Gõꞌdá õjílã ꞌdî ꞌbá yî ndrĩ gã ĩyî trá dó ânĩlí. Õjílã gólâ zı̣̃lı̣́ sı̣́sı̣́ rî kĩ nĩ rî, ‘Má nĩí kô. Má gî ạ́mvú óꞌdí ámákâ trá, mâ drẽ nĩꞌá ndrẽlâ.’ 19 Gõꞌdá ãzâ rî kĩ nĩ rî, ‘Má gî ı̣̃ndrı̣̂ ámákâ trá óꞌdí ró, má nĩ drẽ trá, nĩꞌá âjílâ võ tãndí ãzâ ꞌá ngá nyãlé, má âcá kãrámã ꞌdî ꞌá kô.’ 20 Gõꞌdá kpá ãgô ãzâ kĩ nĩ rî rû ı̣̂ꞌbũ ꞌbá ꞌdĩ drí rî, ‘Má îcá ânĩlí kô, tãlâ lãgĩ ámâ õkó kâ óꞌê drẽ ậgı̣́.’

21 “Gõꞌdá rû ı̣̂ꞌbũ ꞌbá ꞌdĩ drí gõzó vólé íyî lı̣́pı̣̂ ngálâ tã lâ âtálé drílâ. Ãgô kãrámã lı̣́pı̣̂ ãmbá ꞌdĩ trá õmbã ró, âtâ tã trá rû ı̣̂ꞌbũ ꞌbá íyíkâ ꞌdĩ drí kĩ nĩ rî, ‘Ní ndrê drẽ, má êdê ngá nyãnyã trá ngá mvũmvũ yí bê kpânó-kpânó kãrámã nô tãsĩ, õjílã ãânĩ ndrĩ nyãlâ õzó rû îzãâ. Ní ngâ nĩlí fõfõrõ, nĩꞌá lậmú bê lạ́tı̣̂ õnyíkõ ꞌásĩ ndrĩ õjílã ậzı̣́ bê, ní ậzı̣̂ lı̣̃fı̣́ ãkó lé ꞌbá, kõrõkpó ĩzã ꞌbá, ạ̃yı̣́zı̣́ bê, ãânĩ ró ĩyî kãrámã ámákâ nõ ꞌá.’ Gõꞌdá rû ı̣̂ꞌbũ ꞌbá ꞌdĩ nĩ trá õjílã ꞌdî ꞌbá yî ậzı̣́lı̣́, âgõzó ĩꞌdí bê lâ ĩyî. 22-23 Gõꞌdá kãrámã lı̣́pı̣̂ kĩ nĩ rî, võ drẽ zãâ bê õjílã drí rĩzó, gólâ õgõ kpá. Rû ı̣̂ꞌbũ ꞌbá íyíkâ õnĩ gõꞌdá ꞌbã-tı̣̂ ꞌásĩ õjílã ậzı̣́ bê mbârâkã sĩ ânĩlí. Kãrámã lı̣́pı̣̂ lẽ ạ̃ꞌdı̣́-drı̣̃ íyíkâ drí ꞌbãlé ndrĩ ꞌdó ũmú ró. 24 Kãrámã lı̣́pı̣̂ kĩ nĩ rî, yí âtâ trá nõtí, õzõ õjílã tíbê gã ꞌbá dó ânĩlí rî ãânĩ rî, gólĩyî nyá ngá ãzâ rú bê nyãsá rî yí drí ꞌbã ꞌá nõngá kô.”

Tã gólâ Ôvârí drí lẽlé lãjóꞌbá tãndí ꞌbãzó rî

(Mãtáyõ 10.37-38)

25 Kậyı̣̂ ãzâ sĩ rî, õjílã zî-ândrê drí nĩzó ĩyî Yésũ bê lạ́tı̣̂ ꞌásĩ. 26 Yésũ drí âdrézó, rĩꞌá gólĩyî lı̣̃fı̣́ îcílí tã ãzâ ꞌbá yî sĩ, gólĩyî ãꞌdô ró ĩyî bê ngá lẽlẽ bê Ôvârí ꞌá kĩ nĩ rî, “Õzõ nĩ õlẽ tã ámákâ kô lậvũlı̣́ gạ̃rạ̃ õjílã ãníkâ ꞌbã ꞌá rî drı̣̃ı̣̂ sĩ rî, kpá ãnî rî gógó ífífí lâ drı̣̃ı̣̂ sĩ rî, îcá kô ãnî drí ꞌbãzó rû ı̣̂ꞌbũ ꞌbá ámákâ ró. 27 Õzõ nĩ õfẽ ãnî ífífí trá ꞌẽꞌá fũlâ ámâ tãsĩ rî, nĩ âꞌdô ꞌbãꞌá rû ı̣̂ꞌbũ ꞌbá ámákâ ró. Õzõ nĩ õlẽ cé ãnî rúꞌbạ́ ı̣̃nyạ́kú pãlé ĩꞌdî rî, nĩ âꞌdó kô rû ı̣̂ꞌbũ ꞌbá ámákâ ró. Nĩ ı̣̂sũ tã má drí âtálé ãnî drí ꞌdĩ zãlô sı̣́sı̣́, nĩ gõ ró âꞌdélé ámâ vó bẽlé.

28 “Tã âꞌdâ-âꞌdâ lâ rĩꞌá nõtí, õzõ nĩ õlẽ trá õjílã ũꞌdı̣̂ ró jó ạ́ngı̣́ ãnî drí ûrû tõrõngõlõ rî, sı̣́sı̣́ nĩ âꞌdô lãfâ ãníkâ lôfõꞌá lãlé zãlô, nĩ gõ ró lôsĩ ꞌbá ꞌdĩ ꞌbá yî îjílí âꞌdô ĩyî ꞌdı̣̃ꞌá lâ tạ̃sı̣̂ yã. 29 Õzõ nĩ îtõ gbõ kôrô jó ạ́ngı̣́ ꞌdı̣̃lı̣́ ĩꞌdî lãfâ fínyáwá sĩ rî, ndẽé rû kô, lãfâ drí ndẽzó ãnî drı̣́gạ́ sĩ, õjílã drí rĩzó ãnî gũlı̣́ kĩ nĩ rî, 30 ‘Wáyéẽ! Nĩ ndrê drẽ, gólâ îtónã jó ạ́ngı̣́ ꞌdı̣̃lı̣́ âyélé cú ĩtí ndẽ ãkó lâ. Ngã lãfâ ãꞌdô yû rî, ngã kó ãꞌdô ꞌî yã?’

31 “Tã âꞌdâ-âꞌdâ lâ ãzâ kpá ĩꞌdî nõ. Õzõ õjílã ꞌbạ̃drı̣̃ ãzâ kâ ãânĩ trá ꞌdẽlé ạ̃jú bê ꞌbạ̃drı̣̃ ãzâ drı̣̃ı̣̂ rî, kúmú ꞌdẽzó drı̣̃ lâ ꞌdĩ îtõó kôrô ạ̃jú îtónãlé ĩꞌdî kô, ậzı̣̂ drı̣̃-ꞌbá ạ̃jú ꞌbũ ꞌbá kâ zãlô tã lâ ı̣̂ꞌbı̣̃zó, õzõ gólĩyî ĩîcâ trá rî, nı̣̃zó lâ kĩ ạ̃jú ꞌbû ꞌbá îcâ trá yã rî. 32 Õzõ gólĩyî ĩîcâ kô rî, kúmú drí tã lâ êdézó kúmú ãzí bê, úꞌbú ạ̃jú kô, tãlâ óõzó õjílã íyíkâ ûfú ndẽlé. 33 Má âtâ ĩꞌdî nõ ãnî drí, nĩ ı̣̂sũ tã zãlô sı̣́sı̣́, õzõ nĩ ãꞌdô trá njãâ ngá ãmbá ãníkâ ꞌdĩ ꞌbá yî âyélé, õjílã ãníkâ ꞌbã ꞌá rî ꞌbá yí bê, ámâ vó bẽzó ĩꞌdî rî. Õzõ nĩ õꞌê ĩtí kô rî, óꞌbãá ãnî rû ı̣̂ꞌbũ ꞌbá ámákâ ró rî kô. 34-35 Rû ı̣̂ꞌbũ ꞌbá gólâ tã ámákâ âyé ꞌbá ꞌẽlé kô kĩꞌá nĩ rî âmbâ-âmbâ rî, âꞌdô íyíkâ ꞌbãꞌá té õzõ ꞌạ̃ꞌı̣́-nyá gólâ rû îzã ꞌbá trá rî kâtí. Gõꞌdá trá tõtõ ꞌî dãlé vólé õmã ꞌálâ. Õzõ ãnî ãꞌdô bı̣́ bê rî, nĩ ârî tã ꞌdî.”

15

Tã ãyĩkõ drí Ôvârí rî cĩzó õjílã drı̣̃ âdĩ ꞌbá rî tãsĩ rî

1 Kậyı̣̂ ãzâ sĩ rî, bélé-bélé ûꞌdú ꞌbá yî kpá lãꞌbí îzã ꞌbá yí bê dũû ânĩ ĩyî trá úlı̣́ Yésũ kâ ârílí. 2 Gõꞌdá õjílã gólĩyî zı̣̃lı̣́ Pạ̃rúsı̣̃ ró rî ꞌbá yî, kpá lãꞌbí îmbá ꞌbá yî rî trá tã ãzâ ꞌbá yî tı̣̂ lâ ŋãlé ꞌẽlé ĩyî lãfálé ꞌásĩ kĩ nĩ rî, “Yésũ kpá lậmû-ãzíyã ꞌî lãꞌbí îzã ꞌbá nõ ꞌbá yí bê. Nĩ ndrê gólâ ngá nyãꞌá gólĩyí bê.” Pạ̃rúsı̣̃ ꞌdĩ ꞌbá yî zı̣̂ õjílã gólĩyî lãꞌbí îzã ꞌbá ꞌdĩ ꞌbá yî “ ‘õjílã ậvı̣̃-ậvı̣̃ ró” ’.

3 Gõꞌdá Yésũ ârílí bê tã ꞌdî ĩtí rî, drílâ gõzó íꞌdígówá ãzâ ngĩlí. 4 Gólâ kĩ nĩ rî,

Õzõ õjílã ãzâ ãꞌdô kạ́bı̣̃lı̣́kı̣̃ bê nyâꞌdî-njı̣̂, gõꞌdá cé ãlô rî õrî trá vólé, ậvı̣̃ trá rî, gólâ âꞌdô kạ́bı̣̃lı̣́kı̣̃ ꞌdî ꞌbá yî ạ̃mbúkũ lâ ꞌbãꞌá kõró ꞌá. Drílâ gõzó zãâ nĩꞌá ãlô ꞌdĩ ndãlé té drílâ ûsúzó lâ ĩꞌdî. 5 Õzõ ũûsû trá rî, drílâ ậnjı̣̃zó lâ ángbálángõ ꞌá, âgõzó ĩꞌdí bê lâ, drílâ gõzó ꞌbãlé ãyĩkõ ró. 6 Õró gõ tã lâ âtálé íyî lậmû-ãzíyã drí kĩ nĩ rî, “Mâ trá ãyĩkõ ãmbá sĩ, tãlâ kạ́bı̣̃lı̣́kı̣̃ ámákâ ậvı̣̃ ꞌbá rî, má ûsû trá.”

7 Gõꞌdá nĩngá sĩ rî, Yésũ kĩ nĩ rî, íꞌdígówá íyíkâ ꞌdĩ tã ífí lâ rĩꞌá nõtí, Ôvârí rĩꞌá ãyĩkõ ãmbá sĩ, õzõ õjílã ãlô ãâdĩ drı̣̃ trá tã õnjí ꞌásĩ rî, Ôvârí âꞌdó kô ãyĩkõ sĩ õjílã gólĩyî drı̣̃ âdĩ ꞌbá kô ꞌdĩ ꞌbá yí bê, tãlâ gólĩyî rĩꞌá õjílã lómbé-lómbéwá ꞌbá ꞌî, kĩ nĩ rî, yĩ âꞌdô tãndí ró.

8 Nĩngá sĩ, Yésũ âtâ íꞌdígówá ãzâ kpá trá õkó ãzâ tãsĩ kĩ nĩ rî,

Lãfâ õkó ãzâ kâ ậvı̣̃ trá drı̣́gạ́ lâ sĩ jó ꞌá. Õkó ꞌdĩ rî trá lãfâ íyíkâ ꞌdĩ ndãlé jó ꞌásĩ. Drílâ lạ̃sı̣́ îꞌĩzó ãlíká sĩ, rĩzó jó ꞌálé ậkũlı̣́ mãnísĩ, ı̣́ndı̣̂-ı̣́ndı̣̂, rĩzó lãfâ íyíkâ ꞌdĩ ndãlé té drílâ ûsúzó lâ ĩꞌdî. Gólâ kĩ nĩ rî, “Wáâwá! Ãwô-ĩtí, má ûsû lãfâ ámákâ ậvı̣̃ ꞌbá rî trá.” 9 Õkó ꞌdĩ drí kpá íyî lậmû-ãzíyã yî ậzı̣́zó kĩ nĩ rî drílĩyî, “Ãwô-ĩtí, ãyĩkõ cî trá má rú, tãlâ lãfâ ámákâ ậvı̣̃ ꞌbá jó ꞌá rî, má ûsû trá.”

10 Yésũ drí gõzó tã âtálé kĩ, “Õzõ tã õnjí ꞌbá ãlô âdĩ drı̣̃ trá tã õnjí ꞌásĩ rî, ãyĩkõ cî trá Ôvârí rú ãmbá.”

11 Yésũ âtâ íꞌdígówá ãzâ ngĩî lâ kpá trá tã Ôvârí drí drı̣̃ âdĩ ꞌbá rî lẽzó rî tãsĩ drílĩyî kĩ nĩ rî,

Ãgô ãzâ ngá-drı̣̃ ãmbá bê, gólâ rĩꞌá mvá bê rı̣̃, ãgô mvá ró. 12 Gõꞌdá mvá gólâ ạ̃dú ró rî drí tã âtázó íyî átá drí kĩ nĩ rî, “Tátá, nî rĩꞌá ngá bê ãmbá. Má lẽ ní câ ngá ꞌdĩ ꞌbá yî lãfálé ãmâ drí ãkpã ní drí drã ãkó. Ní âfẽ ámákâ rî ngbãângbânõ.” Gõꞌdá átá lâ drí ngá yí bê rî lãfálé lâ cãzó drílĩyî ậdrúpı̣̃ lâ bê. 13 Gõꞌdá nĩngá sĩ rî, mvá gólâ ạ̃dú rî drí ngá gólâ íyíkâ rî gĩzó ngbá vólé, íyîngá nĩzó ꞌbạ̃drı̣̃ ãzâ ꞌá jẽjẽ ró átá lâ rú sĩ. Gõꞌdá nĩngá sĩ rî, gólâ îzã lãfâ tíbê ꞌbã ꞌbá yí bê rî trá ndrĩ rĩrĩ õnjî-õnjî sĩ. 14 Lãfâ tíbê ãmbá mvá ꞌdĩ drı̣́gạ́ nõ ndẽ rû trá ꞌbũû. Gõꞌdá nĩngá sĩ, kãrábã ạ́ngı̣́ lõfó kâ ꞌdê trá ꞌbạ̃drı̣̃ ãmbá ꞌdĩ ꞌásĩ ndrĩ, gõꞌdá ûsû mvá nã trá cú ĩtí lãfâ ãzâ ãkó yí drı̣́gạ́. 15-16 Gõꞌdá nĩngá sĩ, mvá ꞌdĩ nĩ trá ãgô ãzâ ꞌbá yî kó ꞌbạ̃drı̣̃ ꞌbá ró rî ãlô lâ ngálâ lôsĩ ndãlé ꞌẽlé. Gõꞌdá ãgô ꞌdĩ drí gólâ rî jõzó nĩꞌá võ ngbíkpí kâ rî ꞌálâ, ngbíkpí íyíkâ vó lâ ndrẽlé. Gõꞌdá gólâ ı̣̂sũ tã trá kĩ nĩ rî, “Ãwô-ꞌdĩ, tãkó, má âꞌdô ngá nyãꞌá ãndrõ ạ̃drúgú kúrũmû rĩꞌá dãlâ ĩgîzẽ bê ngbíkpí drí ꞌdĩ ꞌbá yî.” Gõꞌdá nĩngá sĩ rî, õjílã ãzâ ãlôlâ fẽé ngá ꞌdĩ ꞌbá yî drílâ nyãlé kô.

17 Nĩngá sĩ rî, tã ı̣̂sũ-ı̣̂sũ âcâ trá gólâ drı̣̃ı̣̂ nõtí kĩ nĩ rî, “Má õtírĩ rĩî drãlé lõfó drí nõ rî, lôsĩ ꞌẽ ꞌbá ámâ átá drí ạ́mvú ꞌá rî yî, gólĩyî rĩꞌá ngá nyãnyã bê kpânó-kpânó vũdrı̣́ sĩ. Gõꞌdá nõô rî, má drí rĩzó íyíkâ drãlé lõfó drí ámâ átá drí ꞌbãrẽ bê rî ꞌá yã? 18 Mâ nĩꞌá gõlé ámâ átá ngálâ, mâ kĩꞌá nĩ rî, ‘Tátá, má îzã rû trá, má ꞌê tã õnjí trá bũúũ Ôvârí rú, gõꞌdá kpá ní rú. 19 Ngbãângbânõ rî, îcá gõꞌdá kô ní drí ámâ zı̣̃zó kpá óꞌdí ánî mvá ró. Ní ꞌê mâ õzõ lôsĩ ꞌẽ ꞌbá áníkâ rî tí.’ ”

20 Gõꞌdá nĩngá sĩ rî, drílâ ngãzó zãâ nĩꞌá gõlé íyî átá ngálâ. Gólâ drẽ jẽjẽ ró íyî átá lạ̃gạ́tı̣́ sĩ rî, átá lâ drí gólâ rî ndrẽzó. Átá lâ rî ꞌâ gâ trá ạ̃trạ̃. Átá lâ drí ârázó ânĩlí rû ûtúlı̣́ gólâ drı̣̃ı̣̂, gólâ rî âmvólé bı̣́-ꞌbálé lâ võzó. 21 Gólâ âtâ tã trá átá lâ drí kĩ nĩ rî, “Tátá, má îzã rû trá, má ꞌê tã õnjí trá bũúũ Ôvârí rú gõꞌdá kpá ní drí, îcá kô gõꞌdá ní drí ámâ zı̣̃zó ánî mvá ró.”

22-23 Gõꞌdá mvá ꞌdĩ átá lâ, ãyĩkõ cî gólâ trá ãmbá, rî tã ꞌẽlé ꞌdó lı̣̃fı̣́ ãkó. Drílâ lãjóꞌbá íyíkâ zı̣̃zó kĩ nĩ rî, “ꞌWãâꞌwâ, nĩ ꞌbã lũmvû drílâ dãlé yí rú, õsõ ró ítá tãndí, káꞌbókã bê íyî pá ꞌá. Nĩ âfẽ ró tómó ámákâ nã sõlé drı̣́gạ́ lâ. Nĩ nĩ ró bê kạ́bı̣̃lı̣́kı̣̃ sẽsẽ ró ꞌdĩ âsélé fũlı̣́. Mã ꞌê ró bê kãrámã ạ́ngı̣́. 24 Má kĩ nĩ rî, mvá ámákâ nõ drã trá, tákõ íyîngá lédrẽ-lédrẽ ró.” Gõꞌdá drílĩyî kãrámã îtónãzó.

25-26 Nĩngá sĩ rî, ójô ꞌdĩyímvá nĩꞌá mvá gólâ sı̣́sı̣́ rî ậzı̣́lı̣́ ạ́mvú lésĩ ãânĩ ró, tãlâ gólâ rî ậdrúpı̣̃ tíbê ậvı̣̃ ꞌbá rî âcâ trá ꞌbã ꞌá. Gõꞌdá ágámvá gólâ sı̣́sı̣́ ꞌdĩ õtírĩ íyíkâ âcá ãnyî ꞌbã lạ̃gạ́tı̣́ rî, kálálá gõꞌdá trá tákányĩ ꞌbã ꞌálâ. Ágámvá ꞌdĩ kĩ, “Ãꞌdô tã ꞌî nõtí nõ yã?” 27 ꞌDĩyímvá ꞌdĩ kĩ, “Ánî átá fû kạ́bı̣̃lı̣́kı̣̃ lîngâ-lîngâ trá kãrámã ạ́ngı̣́ ꞌẽzó ĩꞌdî sĩ lâ, tãlâ ánî ậdrúpı̣̃ âgõ trá vólé ꞌbã ꞌá, tã ãmbá gólâ rî ı̣̂mvú ꞌbá ꞌdĩ ꞌásĩ.”

28 Mvá sı̣́sı̣́ rî trá õmbã ró, îcá gõꞌdá âfõlé ạ̃ꞌdı̣́-drı̣̃ ꞌá kô. Nĩngá sĩ, átá lâ drí ânĩzó rúꞌbạ́ lôꞌbãlé rú lâ, ãâfõ ró bê ꞌbã ꞌálâ nî-bê-yã fẽlé íyî ậdrúpı̣̃ drí. 29 Âtâ tã trá átá lâ drí kĩ nĩ rî, “Ámâ átá, ní ndrê drẽ, ndrô ãmbá nõ sĩ rî, má rî trá ꞌbã ꞌá ngá ꞌẽlé ní drí õzõ lãjóꞌbá kâtí. Má ꞌé tã õnjí ãzâ ní drí kô. Ní âfẽ íyíkâ ãꞌdô ꞌî má drí yã? Ngbãâ ꞌạ̃ꞌú ró rî, ní fú ãmâ drí nyãlé ámâ lậmû-ãzíyã yí bê kãrámã ꞌẽzó kô. 30 Gõꞌdá mvá áníkâ tíbê ngá áníkâ îzã ꞌbá ndrĩ õkó mvá drı̣̃ı̣̂ õlẽ ró yî bê gõꞌdá âgõ íyíkâ bê rî, ní drí kạ́bı̣̃lı̣́kı̣̃ ạ́ngı̣́ fũzó drílâ.”

31 Átá lâ lôgõ tã-drı̣̃ trá drílâ kĩ nĩ rî, “Ámâ mvá, ní ndrê drẽ, ãmâ rĩꞌá ní bê ı̣̃tú vósĩ cé ꞌbã ꞌá nõ, ngá gólâ ámákâ rî ndrĩ ꞌdó rĩꞌá kpá áníkâ. 32 Má ꞌê drẽ kãrámã, má âꞌdô ró ãyĩkõ sĩ, tãlâ ánî ậdrúpı̣̃ tíbê ngá pã ꞌbá õdrã ꞌásĩ nô rî tãsĩ.”

Ngá gólâ íꞌdígówá gólĩyî nâ nõ ꞌbá yî ꞌá rî yî rî tã âꞌdálé âꞌdô ngá lẽlẽ Ôvârí kâ tã õnjí ꞌẽ ꞌbá drí rî tãsĩ. Yésũ rî tã ꞌdî âtálé Pạ̃rúsı̣̃ yî drí, tãlâ Pạ̃rúsı̣̃ yî lẽé ĩyî Yésũ drí rĩlí tã õnjí ꞌẽ ꞌbá bê võ ãlô ꞌá kô.

16

Tã ãgô ãzâ drí íyî êdézó tã ạ̃tı̣́ ꞌálâ rî tãsĩ rî

1 Gõꞌdá Yésũ âtâ trá lãjóꞌbá íyíkâ rî yî drí kĩ nĩ rî, “Nõô rî íꞌdígówá ãgô ãzâ ngá-drı̣̃ ãmbá lı̣́pı̣̂ ró rî kâ, ãgô ãzâ drílâ ꞌbãlé ngá íyíkâ ꞌdĩ ꞌbá yî vó lâ ndrẽlé rî bê. Õjílã ãzâ drí tã âtázó ãgô ãmbá ngá lı̣́pı̣̂ ró ꞌdĩ drí, ãgô tíbê âkórí drí ꞌbãlé ngá íyíkâ ꞌdĩ ꞌbá yî vó lâ ndrẽlé rî, âꞌdô trá rĩꞌá lãfâ âkórí kâ nyãꞌá. 2 Ãgô ngá lı̣́pı̣̂ ró ꞌdĩ drí ngãzó ngá vó ndrẽ ꞌbá íyíkâ ꞌdĩ ậzı̣́lı̣́ tã âtázó drílâ kĩ nĩ rî, ‘Õjílã ãzâ âtâ tã má drí kĩ nĩ rî, ní õrî trá lãfâ ámákâ îzãlé. Âꞌdô trá ĩtí rî, ní îgĩ ngá gólâ tíbê rû îzã ꞌbá rî, õjílã drí trõlé ní drı̣́gạ́ sĩ mạ̃rı̣́ ró rî ꞌẽꞌá lôgõlâ má drí rî ꞌbá yî vũdrı̣́, gõꞌdá kpá ngá gólâ ꞌbã ꞌbá rî ꞌbá yí bê, mã nı̣̃ ró bê. Gõꞌdá má lẽ trá ánî înjílí vólé ngá ꞌẽrẽ ꞌásĩ, tãlâ ní ꞌé ngá dódó kô.’

3 “Gõꞌdá ãgô gólâ ngá vó ndrẽ ꞌbá ró ꞌdĩ ı̣̂sũ tã trá ãkpã yí ꞌá kĩ nĩ rî, ‘Óõ! Ámâ lı̣́pı̣̂ lẽ trá ámâ înjílí ngá ꞌẽrẽ ꞌásĩ vólé, má âꞌdô ꞌẽꞌá lâ ãꞌdô ró yã? Má drí rĩzó óꞌbã ngá ꞌẽlé cú ámâ drı̣́ sĩ yã? ꞌÉꞌẽ! Mâ fãfã ãkó, má îcá kô. Má drí ꞌbãzó ngá ndã ꞌbá ró ꞌbã ꞌásĩ kpá ngá zı̣̃ ꞌbá ró yã? ꞌÉꞌẽ! Má ãnyĩ ró tã ꞌdî ꞌbá yî ꞌẽrẽ ꞌá. 4 Má nı̣̃ tã má drí ꞌẽꞌá ꞌẽlâ rî trá. Má lẽ trá tã tãndí ꞌẽlé õjílã drí ndrĩ, õzõ íĩînjî mâ trá ngá ꞌẽrẽ ꞌásĩ rî, ũzı̣̂ ró ĩyî mâ bê ngá nyãlé ĩyî drí ꞌbã ꞌásĩ.’

5 “Ãgô gólâ ngá vó ndrẽ ꞌbá ró ꞌdĩ ꞌê tã trá nõtí, gólâ zı̣̂ õjílã gólĩyî rĩ ꞌbá mạ̃rı̣́ trõlé ãgô ãmbá ꞌdĩ drı̣́gạ́ sĩ rî yî trá ndrĩ ânĩlí yí ngálâ ãlô-ãlô. Gólâ âtâ tã trá ãgô sı̣́sı̣́ rî drí kĩ nĩ rî, ‘Ní âꞌdô ꞌẽꞌá ngá ãgô ãmbá nõ kâ lôgõlé tạ̃sı̣̂ yã?’ 6 Ãgô ꞌdĩ kĩ nĩ rî, ‘Má trõ dõ rĩꞌá sãfíyã kámá-ãlô-drı̣̃-lâ-nyâꞌdî-nâ.’ Ngá vó ndrẽ ꞌbá ꞌdĩ kĩ nĩ rî, ‘Ní ndrê drẽ, ãmâ ꞌdó rĩꞌá ngá ãlô ꞌî ní bê. Má âꞌdô ꞌẽꞌá lâ ní drí nõtí, ãꞌdô ró bê ní drí njõzó lâ ꞌá lâ, kpá ní drí ánî drı̣́ lãfálé ândrãzó, sãfíyã kámá-ãlô-drı̣̃-lâ-nyâꞌdî-nâ ꞌdĩ ꞌá rî, má îgĩ cé nyâꞌdî-sû ní drí lôgõlâ.’ Gõꞌdá ãgô gólâ mạ̃rı̣́ trõ ꞌbá ꞌdĩ drí tã-drı̣̃ lẽzó ꞌdó ãlô. 7 Ngá vó ndrẽ ꞌbá ꞌdĩ drí kpá ãgô ãzâ ĩtí ꞌdĩ îjízó, ‘Ní mạ̃rı̣́ ãgô ãmbá kâ bê ní vó tạ̃sı̣̂ yã?’ Ãgô ꞌdĩ kĩ nĩ rî, íyíkâ bê ạ̃drúgú rĩꞌá kõmvõ kútũ-ãlô. Ngá vó ndrẽ ꞌbá nã drí tã-drı̣̃ lẽzó îgĩzó lâ cé kõmvõ kámá-njı̣̂.

8 “Gõꞌdá ãgô ãmbá ngá lı̣́pı̣̂ ró ꞌdĩ ârî tã gólâ ngá vó ndrẽ ꞌbá ꞌdĩ drí rĩꞌá ꞌẽlâ ꞌdĩ bê rî, gólâ kĩ, ‘Ngá vó ndrẽ ꞌbá ꞌdĩ ꞌê ꞌdĩ lı̣̃fı̣́ lõmbâ ꞌî yí drí. Gólâ êdê lạ́tı̣̂ yí drí ı̣̃zạ́tú óõtírĩ íyî âyé ngá ꞌẽrẽ ꞌásĩ rî tãsĩ.’ ”

Gõꞌdá Yésũ âtâ tã trá nõtí kĩ nĩ rî, “Nĩ ndrê drẽ, õjílã ãngó nõ kâ bê ndrĩ, gólĩyî rĩꞌá tã nı̣̃ ꞌbá ꞌî kôrô õjílã Ôvârí kâ rî ꞌbá yî drı̣̃ı̣̂ sĩ, tãlâ õjílã ãngó nõ rî kâ rî ĩyî êdélé njãâ rĩlí tã gólâ ꞌẽ ꞌbá âcálé ı̣̃drú ı̣̃nậtú ãngó nõ ꞌá rî tãsĩ. Gõꞌdá õjílã Ôvârí kâ rî ꞌbá yî êdé ĩyíkâ ĩyî kô võ ꞌbũû ꞌálâ rî tãsĩ. 9 Má âtâ ãnî drí nõ, õzõ ãnî ãꞌdô trá lãfâ ạ́ngı̣́ bê ãnî drı̣́gạ́ rî, nĩ ꞌbã cé ãnî ífífí drí ĩꞌdî kô. Nĩ pâ kpá õjílã gólĩyî ngá ãkó lé ꞌbá ĩzã ró rî ĩꞌdî sĩ lâ. Ị̃zạ́tú rî, nĩ õtírĩ drãâ nĩlí ûrú ꞌálâ rî, Ôvârí õlậgû ró ãnî bê, ânĩrĩ ꞌá yí ngálâ.”

Tã lãfâ kâ tãsĩ

10 “Õzõ õjílã ãzâ ãꞌdô drı̣́ lõmbâ bê, ngá fínyáwá rú rî, gólâ âꞌdô ꞌbãꞌá kpá drı̣́ lõmbâ bê ngá ạ́ngı̣́ rú. 11 Ámâ ậdrúpı̣̃ yî, Ôvârí fẽ lãfâ ạ́ngı̣́ ãnî drí nõ, ãꞌdô ró ãnî drí ãnî ãzí-ãzí yî pãzó ĩꞌdî sĩ lâ, ngã gõꞌdá õzõ ãnî drı̣́ ãâmbâ âmbâ rú lâ rî, nĩ õpâ ãnî ãzí-ãzí yî ĩꞌdî sĩ lâ kô rî, gõꞌdá ı̣̃zạ́tú õdrã ãníkâ vósĩ rî, Ôvârí âꞌdô fí ãnî pãꞌá trá ngá tãndí sĩ yã? 12 Õzõ nĩ õrî ngá ãzí-ãzí kâ rî îzãlé îzã rî, ãꞌdî âꞌdô ngá fẽꞌá nĩ ãnî drí ãꞌdô ró bê ãnî drí vó lâ ndrẽlé yã?

13 “Õzõ nĩ õlẽ lãfâ ạ́ngı̣́ rî, âꞌdô ꞌbãꞌá ãnî drí lậnjı̣̃-lậnjı̣̃ ró Ôvârí rî rõzó. Rû ı̣̂ꞌbũ ꞌbá ãlô rî ı̣̂ꞌbũú rû õjílã rı̣̃ drí ꞌdó ı̣̃tú-pá ãlô rî ꞌá kô. Õzõ gólâ ãârî cé tã õjílã ãlô rî kâ ĩꞌdî rî, gólâ ârí tã õjílã ãzâ rî kâ kô. Má âtâ ĩꞌdî ãnî drí nõ, âꞌdó kô tãndí ró ꞌbãzó rû ı̣̂ꞌbũ ꞌbá Ôvârí kâ ró gõꞌdá kpá lãfâ kâ ró rî.”

14 Pạ̃rúsı̣̃ yî lẽ ĩyíkâ tã lãfâ kâ ꞌdĩ kôrô, ârî ĩyî úlı̣́ Yésũ drí âtálé ĩtí ꞌdĩ bê rî, drílĩyî rĩzó Yésũ rî gũlı̣́. 15 Yésũ kĩ nĩ rî, “Ãnî Pạ̃rúsı̣̃ yî, nĩ rî tã tãndí ãníkâ ꞌẽlé cé õjílã lı̣̃fı̣́ drı̣̃ ꞌá, óõlôngô ró ĩyî tã bê. Ôvârí lẽé õjílã gólĩyî rĩ ꞌbá tã ꞌẽlé ĩtí ꞌdĩ ꞌbá yî kô. Ôvârí nı̣̃ íyíkâ ãnî pı̣̃pı̣̂sı̣́lı̣́ trá ndrĩ ꞌdó ãŋâ ró.

16 “Ạ̃kû ró rî, Ôvârí âtâ tã tãndí yí drí ꞌẽꞌá ꞌẽlâ õjílã pãzó rî trá. Músạ̃ rî trá úlı̣́ Ôvârí kâ âtálé, gõꞌdá tã ậngũ ꞌbá ãzâ ꞌbá yî rî kpá ꞌẽlâ. Gõꞌdá Yõwánĩ tíbê rĩ ꞌbá lı̣̃mvû dãlé õjílã drı̣̃ı̣̂, ãâyê ró ĩyî tã õnjí ĩyíkâ rî âtâ kpá. Mâ kpá ĩꞌdî âtáꞌá lâ nõ, õzõ nĩ ãâjâ drı̣̃ tã õnjí ꞌásĩ rî, Ôvârí âꞌdô ãnî pãꞌá. Õjílã ãmbá ârî tã ámákâ trá, gõꞌdá ꞌbã ĩyî trá ậyı̣́lı̣́ úlı̣́ ámákâ rî drı̣̃ı̣̂ îcâ-îcâ ró. 17 Gõꞌdá má lẽ zãâ ãnî drí rĩlí tã Músạ̃ kâ rî rõlé kpá tã tã ậngũ ꞌbá kâ rî bê ndrĩ ꞌbũû, tãlâ úlı̣́ Ôvârí kâ nõ rĩꞌá úlı̣́ ífífí ꞌî, pạ̃tı̣́-pạ̃tı̣̃ ró. Mã ı̣̂njı̣̃ úlı̣́ ꞌdĩ ꞌbá yî õrî ró ạ̃dũkũ ãkó.

18 “Nĩ nı̣̃ trá lãꞌbí ꞌá rî, rĩꞌá ꞌwãâ ró ãnî drí ãnî õkó yî îngázó, õkó óꞌdí trõzó. Má âtâ ãnî drí ꞌdĩ, õzõ nĩ õꞌê trá ĩtí rî, nĩ ró Ôvârí kô. Õzõ nĩ õgî õkó ãzí-ãzí drí îngálé trá ạ̃kû rî ĩꞌdî rî, ꞌdĩî kpá rĩꞌá tã õnjí ꞌî Ôvârí ágálé. Tã ífí lâ ĩꞌdî rĩꞌá nõ, tãlâ kậyı̣̂ gólâ ãgô õtírĩ rû gĩî õkó lâ bê rî, Ôvârí kĩ gólĩyî ãâꞌdô ngá ãlô ró té drílĩyî drãzó drãdrã, ágó ró õkó ró, lãfálé cã ãkó.”

Tã õjílã ngá-tı̣̂ ãmbá bê lẽ ꞌbá ãzí-ãzí pãlé kô rî tãsĩ rî

19 Gõꞌdá Yésũ âtâ tã trá kĩ nĩ rî, “Ãgô ãzâ bê rĩꞌá nõngá, gólâ rĩꞌá ngá ãmbá nõ ꞌbá yî tı̣̂ lâ bê cé tı̣̂tı̣̂. Gólâ rĩꞌá ítá tãndí bê, rî íyíkâ ngá tãndí nyãlé ĩꞌdî, kậyı̣̂ vósĩ cé. 20-21 Ãgô ãzâ rú bê Lázãrõ. Õjílã ãzâ ậnjı̣̃ gólâ trá âyélé ndõgõ ãgô gólâ ngá bê ãmbá ꞌdĩ kâ ꞌdı̣̃lı̣́ ꞌbã rú sĩ ĩtí ꞌdĩ kâ tı̣́lı̣́. Lázãrõ rĩꞌá ĩzã ꞌbá ꞌî, kpá lãzé bê dũû. Lãzé gólâkâ ꞌdĩ ꞌbá yî rî lôrálé lôrâ, õké rî trá ândrãlâ. Lázãrõ ı̣̂sũ tã trá, yí ânĩ ró bê nyãsá ꞌãꞌí lâkí ꞌbá ãgô ꞌdĩ drí âyélé lôꞌdé ꞌbá vũdrı̣́ sĩ rî nyãlé ĩꞌdî.

22 “Ị̃tú ãzâ sĩ, Lázãrõ tíbê ĩzã ꞌbá ró nõ drã trá. Mãlãyíkã Ôvârí kâ drí gólâ rî âjízó võ gólâ ãmâ ạ́ꞌbı̣́yạ́ Ãbãrãyámã drí rĩzó ꞌá lâ ûrú ꞌálâ rî ꞌá. Gõꞌdá ãgô ãmbá ꞌdĩ drí kpá drãzó, ãvõ lâ ꞌbãzó ꞌbú ꞌá, 23 gólâ drí nĩzó võ õjílã zã kâ lạ̃sı̣́ ró rî ꞌálâ rĩꞌá vẽlé. Ãgô ãmbá ꞌdĩ õtírĩ võ ndrẽê ûrú ꞌálâ rî, gólâ ndrê Ãbãrãyámã yî trá Lázãrõ bê jẽjẽ ró yí rú sĩ. Ãbãrãyámã âmvô Lázãrõ trá kpãácĩ yí rú. 24 Ãgô ãmbá ꞌdĩ drí trẽzó ûrû kĩ nĩ rî, ‘Ãbãrãyámã, ní ndrê ámâ ĩzã nô, ní âjô Lázãrõ lũmvû bê dãlé má sı̣́lı̣́, ámâ lãndrâ pá õmvórẽ trá kĩꞌá lạ̃sı̣́ drí nõ. Mâ trá vẽꞌá nõ.’

25 “Ãbãrãyámã lôgõ tã trá ãgô ãmbá ꞌdĩ drí kĩ nĩ rî, ‘Ní ı̣̂sũ drẽ, tã tíbê ní drí ꞌbãzó drẽ ãngó ꞌálâ rî, nî rĩꞌá ngá bê ãmbá ãyĩkõ bê, kậyı̣̂ vósĩ cé, ngá tãndí nyãꞌá. Lázãrõ íyíkâ rĩꞌá ĩzã ꞌẽꞌá tã ı̣̂sũ-ı̣̂sũ bê. Ngbãângbânõ rî, Ôvârí ꞌbã Lázãrõ trá võ tãndí nõ ꞌá ãyĩkõ bê kậyı̣̂ vósĩ cé, nî áníkâ kpá rĩꞌá ĩzã ꞌẽꞌá. 26 Tã ãzâ kpá ĩꞌdî nõ. Îcá kô má drí lậvũzó nĩngá tólâ, tãlâ gólókõ ạ́ngı̣́ rĩꞌá ꞌdĩ ãmâ lãfálé ãní bê rî ꞌá, õjílã ãzâ îcá lậvũlı̣́ tólâ kô.’

27 “Ãgô ãmbá ꞌdĩ âtâ trá kĩ nĩ rî, ‘Âꞌdô trá ĩtí rî, ní âjô Lázãrõ ãânĩ ró ámâ átá rî mvá yî ngálâ. 28 Mâ rĩꞌá ậdrúpı̣̃ bê njı̣̂, ãâtâ ró tã gólĩyî drí mbı̣̂mbı̣̂, õzó ĩyî gõꞌdá kpá pávó tı̣̂ má drí trõlé nõ trõô õdrã gólĩyíkâ rî vósĩ.’ 29 Ãbãrãyámã âtâ trá gólâ drí kĩ nĩ rî, ‘Gólĩyî cú búkũ Músạ̃ drí îgĩlí rî bê, gõꞌdá kpá tã ậngũ ꞌbá drí îgĩlí rî bê, gólĩyî ãârî úlı̣́ lâ.’ 30 Ãgô ãmbá ꞌdĩ âtâ kpá trá kĩ nĩ rî, ‘Ạ́ꞌbı̣́yạ́ Ãbãrãyámã, gólĩyî âꞌdô ĩyî tã lẽꞌá, té õzõ õjílã ãzâ ãâfõ trá õdrã ꞌásĩ gõlé tã âtálé gólĩyî drí rî, õró ĩyî gõ ârílâ.’ 31 Gõꞌdá Ãbãrãyámã âtâ kpá trá gólâ drí kĩ nĩ rî, ‘Õzõ gólĩyî ãârî úlı̣́ Músạ̃ yî drí îgĩlí tã ậngũ ꞌbá bê búkũ ꞌá rî kô rî, gólĩyî ârí úlı̣́ õjílã âfõ ꞌbá ãvõ ꞌásĩ nĩlí tã âtálé gólĩyî drí rî kâ kpá kô.’ Ĩꞌdî ꞌdĩ.”

17

Tã îcî-îcî Yésũ kâ âꞌdô-âꞌdô tã ârí ꞌbá íyíkâ ró rî kâ tãsĩ

1 Yésũ âtâ tã trá tã ârí ꞌbá íyíkâ rî ꞌbá yî drí kĩ nĩ rî, “Õjílã âdó ꞌbá bê dũû rĩ ꞌbá õjílã ãzí ꞌbãlé rĩꞌá tã õnjí ꞌẽlé rî. Nĩ ârî drẽ, má âtâ ãnî drí, õjílã rĩ ꞌbá õjílã ãzí âdólé rĩꞌá tã õnjí ꞌẽlé rî, Ôvârí âꞌdô lâŋõ ạ́ngı̣́ fẽꞌá gólĩyî drí. 2 Õzõ ãꞌdô ĩtí rî, ãnî gólĩyî rĩ ꞌbá õjílã ꞌbãlé tã õnjí ꞌẽlé rî, õzõ tí nĩ õrî nı̣̃lâ kĩꞌá nĩ, lâŋõ lâ Ôvârí drí ꞌẽꞌá fẽlâ ãnî drí rî rĩꞌá gạ̃rạ̃ rî, nĩ âꞌdô tã ı̣̂sũꞌá kĩ, ‘Tí ũkũkũ õró tã ngĩî bê má drí sı̣́sı̣́ rî, má ꞌé tã ꞌdî ꞌbá yî kô. ꞌÉꞌẽ, nõô má âꞌdô ámâ ꞌĩꞌá bãgó sĩ vólé.’

3 “Õzõ õjílã ãzâ õꞌê tã õnjí ãnî drí rî, nĩ sõ drı̣́-mbílí gólâ lı̣̃fı̣́ sı̣́sı̣́, õzõ gólâ ãꞌdô trá tã ı̣̂sũ-ı̣̂sũ ró tã lâ sĩ rî, õzõ ĩîjî ãnî trá íyî âyélé tã õnjí íyíkâ tãsĩ rî, nĩ âyê gólâ. 4 Õzõ gólâ õrî kpá zãâ tã õnjí ꞌdĩ ꞌẽlé ãnî drí ândálé ândálé rî, gõꞌdá gólâ ãꞌdô trá kpá tã ı̣̂sũ-ı̣̂sũ ró tã lâ sĩ rî, gólâ ĩîjî ãnî rî, nĩ âyê kpá gólâ tã lâ tãsĩ.”

5 Kậyı̣̂ ãzâ sĩ rî, lãjóꞌbá Yésũ kâ drí gólâ rî îjízó kĩ nĩ rî, “Mã lẽ ní ꞌbã ãmâ tã pạ̃tı̣́ı̣̃ ró tã lẽlé gạ̃rạ̃.” 6 Yésũ lôgõ tã trá kĩ nĩ rî, “Õzõ tã lẽlẽ ãníkâ ãꞌdô cé fínyáwá ĩtí õzõ líꞌbá ífí kâtí rî, nĩ âꞌdô tã lârâkô ꞌẽꞌá, ãnî drí tã âtázó fê ạ́ngı̣́ ĩtí ꞌdĩ drí, íyî índrĩgó ângízó rû êsézó, nĩꞌá âdrélé lı̣̃mvû ândrê ĩtí ꞌdĩ ꞌá. Gõꞌdá fê ꞌdĩ âꞌdô tã ꞌdî ꞌẽꞌá té ĩtí.”

7 Kậyı̣̂ ãzâ sĩ, Yésũ âtâ úlı̣́ mãnĩgõ trá tã ârí ꞌbá íyíkâ rî yî drí nõtí, “Õzõ nĩ ãꞌdô rạ̃gı̣́ı̣̃ lı̣́pı̣̂ ꞌî rî, rạ̃gı̣́ı̣̃ ꞌdĩ õꞌê ngá trá ãnî drí rî, ngãtá rî ꞌbô ạ́mvú ãníkâ ꞌwãꞌá, ngã ꞌbô kạ́bı̣̃lı̣́kı̣̃ ãníkâ vó lâ ndrẽlé yã rî, õzõ rạ̃gı̣́ı̣̃ ꞌdĩ õndẽ ngá ꞌẽꞌẽ trá ndrĩ lạ̃njạ́túlı̣́ bê drílâ âgõzó ꞌbã ꞌálâ rî, gólâ âꞌdô âgõꞌá zãâ rĩlí vũdrı̣́ ngá nyãlé yã? 8 ꞌÉꞌẽ îcá kô, sı̣́sı̣́ gólâ âꞌdô âgõꞌá nyãsá âtrõlé ꞌbãlé tãrãbízã drı̣̃ı̣̂ êdélé íyî lı̣́pı̣̂ drí zãlô nyãlé sı̣́sı̣́. Õzõ gólâ õꞌê trá rî, gõꞌdá ꞌdĩî vósĩ rî, lı̣́pı̣̂ lâ õró gõ gólâ rî âyélé rĩlí vũdrı̣́ íyíkâ rî nyãlé. 9 Õzõ gólâ õndẽ ngá ꞌẽꞌẽ ꞌdî ꞌbá yî trá ndrĩ rî, lı̣́pı̣̂ lâ ꞌé ãwô-ĩtí drílâ kpá kô âkĩꞌá nĩ rî, rạ̃gı̣́ı̣̃ ꞌdĩ ꞌé ngá ãzâ gólâ drí tãndí ró lậvũlı̣́ kô rî tí. 10 Ĩtí Ôvârí ĩꞌdî ãnî lı̣́pı̣̂ ꞌî, gõꞌdá ãnî rạ̃gı̣́ı̣̃ gólâkâ ĩꞌdî, îcâ trá ãnî drí gólâ rî rõzó ĩꞌdî. Nĩ rô Ôvârí, gólâ õꞌê tã tãndí kpálé ãnî drí kô rî, tãlâ gólâ rĩꞌá lı̣́pı̣̂ ãníkâ ĩꞌdî.”

Tã Yésũ drí ãrí ꞌbá mûdrı̣́ êdézó rî

11 Yésũ drí rĩrĩ lậmúlı̣́ Yẽrõsãlémã ꞌálâ rî ꞌá, gólâ lậvũ trá ãnyî ẽsê-drı̣̃ Sãmárĩyã yí kâ Gãlĩláyã bê rî ꞌásĩ. 12 Gólâ ûsû ãgô ãzâ ꞌbá yî trá mûdrı̣́ ꞌdó ãrí ꞌbá ꞌî ĩyî ꞌbã-tı̣̂ ãzâ gãrã lâ ꞌá. Ãgô ꞌdĩ ꞌbá yî âdrê ĩyî trá ĩyî võ ꞌá, ânĩí ĩyî ãnyî Yésũ ngálâ kô. 13 Gólĩyî zı̣̂ Yésũ trá kĩ nĩ rî, “Yésũ ãmâ lı̣́pı̣̂, ní ndrê ãmâ ĩzã, ní êdê ró ãmâ bê.”

14 Yésũ ndrê gólĩyî bê ĩtí rî, drílâ gõzó tã âtálé gólĩyî drí kĩ nĩ rî, “Nĩ ngâ nĩ nĩ ró ãnî rúꞌbạ́ ꞌdĩ ꞌbá yî âꞌdálé drı̣̃-ꞌbá lãꞌbí ꞌẽ kâ drí, tãlâ drı̣̃-ꞌbá lãꞌbí ꞌẽ kâ õlôyâ ró bê tã lâ õjílã drí kĩ nĩ rî, ãnî rúꞌbạ́ êdê rû trá.” Gõꞌdá gólĩyî õtírĩ nĩî rî, rúꞌbạ́ lâ yî êdê rû trá tãndí ró.

15 Ãrí ꞌbá gólâ ãlô rî ndrê bê ĩtí rî, gólâ âgõ trá Yésũ ngálâ ãwô-ĩtí ꞌẽlé Yésũ drí, kpá Ôvârí rî lûyı̣̂-lûyı̣̂ bê ôtrê-ôtrê bê gbórókõ ãmbá sĩ. 16 Gólâ ânĩ trá ꞌãꞌî tı̣̃lı̣́ Yésũ ágálé ãwô-ĩtí ꞌẽlé Yésũ drí. Ãgô ꞌdĩ rĩꞌá Sãmárĩyã lé ꞌbá ꞌî, gólâ âꞌdó õjílã Yúdạ̃ yí kâ ꞌî kô.

17 Gõꞌdá Yésũ drí tã âtázó kĩ nĩ rî, “Má êdê õjílã mûdrı̣́ trá tãndí ró. Ãlô rî âgõ cé nĩ rî, ạ̃mbúkũ lâ ꞌdĩ ꞌbá yî ãꞌdô ꞌá yã? 18 Cé õjílã ãtrâ nõ âgõ íyíkâ cé nĩ, ãwô-ĩtí ꞌẽlé Ôvârí drí rî yã?” 19 Yésũ drí tã âtázó ãgô ꞌdĩ drí kĩ nĩ rî, “Ní ngâ ûrû, ní nĩ, nî trá tãndí ró. Tã lẽlẽ áníkâ má ꞌá rî êdê nî nĩ.”

Tã âꞌdô kũmũ Yésũ kâ ãngó ꞌá rî kâ tãsĩ

(Mãtáyõ 24.23-28, 37-41)

20 Kậyı̣̂ ãzâ sĩ rî, Pạ̃rúsı̣̃ ãzâ ꞌbá yî îjî ĩyî tã îjî-îjî trá Yésũ tı̣́ gólâ rî ûjũzó kĩ nĩ rî, “Ôvârí âꞌdô gólâ tíbê yí drí zĩlí rî âjóꞌá ãmâ pãlé, gõꞌdá kpá rĩlí ãmâ drı̣̃ı̣̂ kúmú ró rî ángô tû yã?” Gõꞌdá Yésũ lôgõ tã trá gólĩyî drí, “Õzõ gólâ tíbê Ôvârí drí zĩlí rî ãâcâ rî, âꞌdô âcáꞌá ı̣̃nı̣́nı̣̂ ró. 21 Gólâ âcá kô rĩlí kı̣́tı̣̃ íyíkâ drı̣̃ı̣̂ rĩꞌá ãnî vó ndrẽlé kúmú ãzâ võ lâ ꞌá rî kô. Nĩ nı̣̃ı̣́ kĩꞌá nĩ rî, gólâ tíbê Ôvârí drí zĩlí rî âcâ trá ãngó ꞌá nõngá, gólâ rĩꞌá ngbãângbânõ ãnî lãfálé ꞌá nõngá rî kô yã?”

22 ꞌDĩî vósĩ, Yésũ âtâ tã trá tã ârí ꞌbá íyíkâ rî yî drí kĩ nĩ rî, “Ị̃zạ́tú rî, nĩ âꞌdô tã mâ gólâ âjólé trá ûrú lésĩ rî kâ ı̣̂sũꞌá kôrô, má ãâgõ ró bê ãngó ꞌá nõngá ĩyî pãlé, gõꞌdá ꞌdĩî rî âꞌdó drẽ kậyı̣̂ ámákâ ꞌẽzó âgõlé rî ĩꞌdî kô. 23 Õjílã ãzâ ꞌbá yî âꞌdô rĩꞌá ãnî âdólé kĩ nĩ rî, yĩ õndrê mâ gólâ âjólé ûrú lésĩ rî trá võ ãzâ ꞌá. Gõꞌdá ꞌdĩî rî, nĩ lẽé tã-drı̣̃ lâ kô, nĩ lẽé tã-drı̣̃ kpá kô âꞌdézó gólĩyî vó. 24 Õzõ má õꞌê âcálé rî, tã lâ âꞌdô lậꞌbúꞌá ꞌbạ̃drı̣̃ ãmbá nõ ꞌbá yî ꞌásĩ ndrĩ, õzõ ôzê lậgû-lậgû gólâ lậgú ꞌbá ꞌwãâ ûrû õjílã drí ndrẽlé võ ꞌásĩ ndrĩ rî kâtí. 25 Ngbãângbânõ rî, mâ ꞌẽꞌá lâŋõ ûsúlı̣́ ĩzã kõkõ ãmbá bê, õjílã gólĩyî ꞌbã ꞌbá lédrẽ-lédrẽ ró ndrẽ ꞌbá lâ rî âꞌdô gãꞌá dó tã ámákâ rî lẽlé. Tákõ, ꞌdĩî rî mâ gólâ Ôvârí drí âjólé ûrú lésĩ rî ĩꞌdî.

26 “Gõꞌdá kậyı̣̂ tíbê má drí ꞌẽzó âgõlé ãngó ꞌá nõngá rî ꞌá, õjílã âꞌdô rĩꞌá tã ꞌẽlé, té õzõ drílĩyî rĩrĩ tã ꞌẽlé kậyı̣̂ Nówã kâ rî ꞌá rî kâtí. 27 Gólĩyî âꞌdô ĩyîngá rĩꞌá ậndú tõlé, õdrá mvũlı̣́, lãgĩ õkó kâ ꞌẽꞌá ĩꞌdî. Nĩ ndrê drẽ, õjílã kậyı̣̂ Nówã kâ rî ꞌá rî ı̣̂sũú ĩyî tã kô, Nówã õtírĩ fĩî kõlóngbõ ạ́ngı̣́ ꞌdĩ ꞌá rî, gõꞌdá ꞌdĩî rî vósĩ rî, ôzê drí ꞌdı̣̃zó, lı̣̃mvû ândrê drí tı̣̃zó gólĩyî ûfúlı̣́ ndrĩ vólé, tãlâ gólĩyî êdé ĩyî njíyá ró lı̣̃mvû tı̣̃tı̣̃ drı̣̃ tẽzó kô, tãlâ gólĩyî kĩ, lı̣̃mvû îcá tı̣̃lı̣́ ãngó ãmbá nõ êtélé kô. Âꞌdô tã âgõ-âgõ ámákâ ãngó ꞌá rî kâ tãsĩ rî kpá ĩtí, õjílã îcá kô tã lâ lẽlé kĩ, má âgõ trá.

28 “Kậyı̣̂ gólâ má drí ꞌẽzó âgõlé ãngó ꞌá nõlé rî, âꞌdô ꞌbãꞌá õzõ kậyı̣̂ gólâ tíbê Ôvârí drí õjílã Sõdómõ kâ zãzó lạ̃sı̣́ sĩ Gõmórã kâ bê rî tí, kậyı̣̂ Lótõ drí ꞌbãzó drẽ rĩꞌá gólĩyî lãfálé rî kâtí. Õjílã ꞌdî ꞌbá yî rî ĩyîngá drı̣̃-bạ́lạ́yı̣̂ ró. Õjílã ãzâ ꞌbá yî ĩyîngá ngá nyãꞌá, gõꞌdá ãzâ ꞌbá yî rĩꞌá õdrá mvũꞌá, gõꞌdá ãzâ ꞌbá yî ĩyíkâ ngá gĩꞌá, ãzâ ꞌbá yî ạ́mvú ĩyíkâ ꞌwãꞌá, ãzâ ꞌbá yî jó óꞌdí ĩyíkâ bẽꞌá. Gólĩyî nı̣̃ı̣́ kĩꞌá nĩ rî, Ôvârí bí ꞌẽꞌá ĩyî zãlé ꞌbũû ngbãângbânõ rî tí rî kô. 29 Lótõ yî ꞌbã-tı̣̂ íyíkâ rî bê, drílĩyî ĩyîngá rãzó fõlé vólé, gõꞌdá Ôvârí drí lạ̃sı̣́ âdãzó ꞌbũû lésĩ õjílã ꞌdî ꞌbá yî drı̣̃ı̣̂ gólĩyî zãlé ngá õnyíkõ bê ngbá ndrĩ. 30 Ámâ âgõ-âgõ ı̣̃zạ́tú rî, âꞌdô ꞌbãꞌá nyé õzõ ꞌdĩî rî kâtí. Õjílã ãmbá âꞌdó kô njãâ ámâ âgõ-âgõ tã ârílí rĩzó ámâ drı̣̃ tẽlé.

31 “Kậyı̣̂ gólâ má drí ꞌẽzó âgõlé rî ꞌá, õzõ nĩ ãꞌdô ûrû jó-drı̣̃ tĩꞌá rî, nĩ ârî gõꞌdá vũdrı̣́ fĩlí ãnî drí jó ꞌálâ kô ngá õnyíkõ ãníkâ âtrõlé. Õzõ nĩ ãâꞌdô ngá ꞌwãꞌá ạ́mvú ꞌálâ rî, nĩ âgõ gõꞌdá ꞌbã ꞌálâ kô. 32 Tã gólâ Lótõ rî õkó kâ rî ãâgâ drẽ ãnî ꞌá, nĩ ı̣̂sũ tã lâ. 33 Õzõ nĩ ı̣̃ı̣̂sũ rĩrĩ ãníkâ ãngó ꞌá nõngá rî tã lâ ũsû ãnî drí kôrô rî, nĩ îcá gõꞌdá rĩlí ꞌbạ̃drı̣̃ Ôvârí kâ ạ̃dũkũ ãkó nã ꞌálâ rĩlí zãâ gólâ bê gbạ́dú kô. Kậyı̣̂ gólâ âgõ-âgõ ámákâ ãngó ꞌá nõngá rî tú rî, má âꞌdô õjílã ãzâ ꞌbá yî pãꞌá, gõꞌdá má âꞌdô kpá ũgúlı̣́ dĩꞌá õjílã ãzâ ꞌbá yî drí. 34 Ãgô ãzâ ꞌbá yî, õzõ õkô ĩyî ậꞌdú gbãrãkã ãlô drı̣̃ı̣̂ rı̣̃ rî, má âꞌdô ãlô rî pãꞌá, má âꞌdô ãlô rî âyéꞌá. 35-36 Õzõ õkó ãzâ ꞌbá yî âꞌdô rı̣̃ õrî ĩyî ngá ꞌı̣̃ꞌá rî, má âꞌdô cé ãlô rî trõꞌá ĩꞌdî, õzõ ãzâ rî ãꞌdô kô õjílã ámákâ ĩꞌdî rî, má âꞌdô âyéꞌá lâ ãkpã võ ꞌdî ꞌá nĩngá.”

37 Gõꞌdá tã ârí ꞌbá Yésũ kâ ꞌdĩ ꞌbá yî drí gólâ rî îjízó kĩ nĩ rî, “Võ mbı̣̂mbı̣̂ áníkâ ní drí ꞌẽzó âgõlé rî, íyíkâ ãꞌdô ꞌá yã?” Gõꞌdá Yésũ drí tã lôgõzó kĩ nĩ rî, “Nĩ âꞌdô nı̣̃ꞌá lâ, õzõ lõgónõ drí võ gólâ kõrõnyã drí drãzó ꞌá lâ rî nı̣̃rı̣̃ kâtí.”

18

Tã Yésũ drí íꞌdígówá ãzâ ngĩzó õjílã lı̣̃fı̣́ îcízó rãtáã ꞌẽꞌẽ Ôvârí

drí rî tãsĩ rî

1 ꞌDĩî vósĩ, Yésũ ngî íꞌdígówá ãzâ trá tã ârí ꞌbá íyíkâ rî ꞌbá yî drí. Íꞌdígówá ꞌdĩ rî tã âꞌdálé nõtí, tãndí ró ãnî drí rĩzó zãâ rãtáã ꞌẽlé ĩꞌdî, nĩ âyê tã lâ, ũvı̣̃ kô, nĩ õzó ôkõô kô. 2 Yésũ kĩ nĩ rî, “Tã kĩ ꞌbá ãzâ gólâ âꞌdó tã kĩ ꞌbá tãndí ꞌî kô. 3 Õkó ãzâ ạ̃yı̣́zı̣́ ró ânĩ trá gólâ ngálâ ândálé ândálé, õpâ ró yî tã-vó íyíkâ kĩlí rî. 4 Tã kĩ ꞌbá ꞌdĩ rî gãlé zãâ dó tã-vó õkó ꞌdĩ kâ kĩlí. Gõꞌdá kậyı̣̂ ãmbá ãzâ ꞌbá yî vósĩ rî, tã kĩ ꞌbá ꞌdĩ ı̣̂sũ tã trá yí ꞌá kĩ nĩ rî, ‘Má ró Ôvârí kô õjílã bê ndrĩ. 5 Tákõ má lẽ trá tã-vó õkó ꞌdĩ kâ kĩlí, tãlâ gólâ rî trá ámâ îkpókpólõlé ı̣̃tú vósĩ cé.’ ”

6 Yésũ gõꞌdá âtâ tã trá lãjóꞌbá íyíkâ rî yî drí kĩ nĩ rî, “Nĩ ârî úlı̣́ tã kĩ ꞌbá ꞌdĩ drí âtálé ꞌdĩ trá yã? Gólâ âꞌdó kô tã kĩ ꞌbá tãndí ꞌî, gõꞌdá gólâ pâ õkó ꞌdĩ trá. 7 Nĩ ndrê drẽ, Ôvârí tíbê ꞌbã ꞌbá ı̣̃tú vósĩ cé tãndí ró nõ âꞌdô rĩꞌá zãâ õjílã rĩ ꞌbá ãwó ngõlé yí drí rãtáã bê rî pãlé. 8 Õzõ gólâ õpâ õjílã ꞌdî ꞌbá yî kô ꞌwãâ ró, ãkpã drílĩyî ãwó ngõrẽ ꞌá rî, ꞌdĩî rî âꞌdô gólĩyî pãꞌá kpá kậyı̣̂ ãzâ ꞌbá yî sĩ ꞌwãâ ró. Ãꞌdô ĩtí rî, má îjî ãnî rĩlí ãwó ngõlé ı̣̃tú vósĩ cé rãtáã bê, tãlâ mâ gólâ ûrú lésĩ nô õtírĩ âgõô ãngó ꞌá nõngá rî, ũûsû ró ãnî bê njãâ rãtáã ꞌẽrẽ ꞌá ãwó ngõngõ bê.”

Úlı̣́ mãnĩgõ Yésũ drí âtálé lómbé-lómbéwá ꞌbá rú rî

9 Kậyı̣̂ ãzâ sĩ, Yésũ âtâ úlı̣́ mãnĩgõ ãzâ trá õjílã gólĩyî lómbé-lómbéwá ꞌbá ró kĩꞌá nĩ rî, yĩ âꞌdô tã tãndí ꞌẽ ꞌbá ꞌî rĩzó õjílã ãzí zı̣̃lı̣́ tã õnjí ꞌbá ró rî yî drí. 10 Gólâ kĩ nĩ rî nõtí, “Õjílã ãzâ ꞌbá yî rı̣̃, nĩ ĩyî trá rãtáã ꞌẽlé jó ạ́ngı̣́ Ôvârí kâ ꞌálâ. Ãlô rî íyíkâ bélé-bélé ûꞌdú ꞌbá ꞌî, gõꞌdá ãzâ rî íyíkâ Pạ̃rúsı̣̃ ꞌî. 11 Pạ̃rúsı̣̃ ꞌdĩ âdrê íyíkâ ûrû õjílã lı̣̃fı̣́ drı̣̃ ꞌá íyî âꞌdálé rĩzó rãtáã ꞌẽlé. Gólâ kĩ nĩ rî, ‘Ãwô-ĩtí Ôvârí, má lûyı̣̂ nî trá, tãlâ ní ꞌbã mâ trá tãndí ró õjílã ãzí drı̣̃ı̣̂ sĩ ndrĩ, gólĩyî ngá ôpá ꞌbá, õmbã ꞌẽ ꞌbá, ꞌdãzí rî õkó ậyı̣́ ꞌbá, gõꞌdá kpá õzõ bélé-bélé ûꞌdú ꞌbá ámâ gãrã ꞌá nõtí nõ gõꞌdá kpá gólĩyî tã lãꞌbí ãmákâ kâ îzã ꞌbá rî. Hâã! Mâ tãndí ró gạ̃rạ̃ drı̣̃ lâ yî sĩ. 12 Ôvârí, ní ndrê trá, má rî rãtáã ꞌẽlé ꞌálé ꞌãꞌí sĩ ní drí, má rî rĩlí lõfó sĩ ândâlâ rı̣̃ gímã ãlô ꞌá. Má rî kpá lãfâ fẽlé õjílã rĩ ꞌbá tã áníkâ âtálé ãmâ drí rî drı̣́gạ́.’

13 “Gõꞌdá bélé-bélé ûꞌdú ꞌbá ꞌdĩ ânĩ bê rî, ꞌê rãtáã íyíkâ ı̣̃nı̣́nı̣̂ ró rúꞌbạ́ lôꞌbã-lôꞌbã sĩ. Õzõ õjílã áyábálá kâtí, gólâ rî âdrélé íyîngá ãkpã vólé ꞌálâ ró. Drílâ rĩzó íyî ạ́gạ́sı̣́ drı̣̃ sãlé ĩzã sĩ trạ̃ trạ̃ kĩ nĩ rî, ‘Óõ! Ôvârí mâ tã õnjí ꞌbá nõ, má lôꞌbã rúꞌbạ́ ní drí, ní âyê mâ tã õnjí ámákâ ãmbá nõ ꞌásĩ, mâ rĩꞌá tã õnjí ꞌbá ꞌî.’ ” 14 Gõꞌdá Yésũ âtâ trá kĩ, “Má âtâ drẽ tã nô ãnî drí. Ôvârí âyê tã õnjí bélé-bélé ûꞌdú ꞌbá ꞌdĩ kâ trá, gõꞌdá gólâ âyé tã õnjí gólâ Pạ̃rúsı̣̃ kâ rî kô. Õzõ õjílã ãzâ õlôngô íyî tã ãkpã nĩ rî, Ôvârí âꞌdô gólâ rî ꞌbãꞌá âꞌdólé ngá tãkó ró. Õzõ õjílã ãzâ õꞌbã yî âꞌdólé ngá tãkó ró rî, Ôvârí âꞌdô gólâ rî rú ꞌbãꞌá lôngô-lôngô ró.”

Yésũ lôngô õjílã gólĩyî íyî rõ ꞌbá rî trá õzõ ꞌdĩyímvá fínyáwá drí tã átá lâ yí kâ rõrẽ tí

(Mãtáyõ 19.13-15; Márãkõ 10.13-16)

15 Gõꞌdá nĩngá sĩ rî, õjílã ãzâ ꞌbá yî drí ꞌdĩyímvá õnyíkõ âjízó Yésũ ngálâ, õfẽ ró õrẽ gólĩyî drí. Gõꞌdá lãjóꞌbá gólâkâ ꞌdĩ ꞌbá yî lôgâ gólĩyî dó ânĩlí ãnyî ꞌdĩyímvá ꞌdĩ ꞌbá yí bê. 16 Gõꞌdá gólâ ndrê bê ĩtí rî, gólâ ậzı̣̂ ꞌdĩyímvá õnyíkõ ꞌdî ꞌbá yî trá ânĩlí yí ngálâ. Gólâ âtâ trá lãjóꞌbá íyíkâ ꞌdĩ ꞌbá yî drí kĩ nĩ rî, “Nĩ âyê ꞌdĩyímvá õnyíkõ ꞌdî ꞌbá yî ãânĩ ró ĩyî má ngáá nõlé. Nĩ lôgâ gólĩyî kô. 17 Nĩ ndrê trá, tã kũmũ Ôvârí kâ ꞌá rî rĩꞌá nõtí, õjílã lâ ꞌá lâ rî, rĩꞌá tã lẽlẽ bê, õzõ ꞌdĩyímvá õnyíkõ kâtí. Âꞌdô ꞌbãꞌá cé ãnî tã lẽ ꞌbá õzõ ꞌdĩyímvá õnyíkõ kâtí rî ꞌbá yî drí. Âꞌdô ĩyî fĩꞌá nĩ kũmũ Ôvârí kâ rî ꞌá.”

Tã gólâ õjílã ngá-drı̣̃ ãmbá bê rî drí ngá ĩyíkâ ꞌdĩ ꞌbá yî âyézó kô ꞌdẽzó Yésũ vósĩ rî

(Mãtáyõ 19.16-30; Márãkõ 10.17-31)

18 Kậyı̣̂ ãzâ sĩ, ãgô ãmbá ãzâ îjî Yésũ trá kĩ nĩ rî, “Lı̣̃fı̣́ îmbá ꞌbá tãndí, má âꞌdô ãꞌdô ꞌẽꞌá ĩꞌdî má drí rĩzó kũmũ Ôvârí kâ zẽlé, rĩlí gólâ bê ạ̃dũkũ ãkó yã?” 19 Yésũ kĩ nĩ rî, “Má lôgõ tã-vó áníkâ ꞌdĩ nõtí. Ní zı̣̂ mâ lı̣̃fı̣́ îmbá ꞌbá tãndí ró tãlâ ãꞌdô ꞌî yã? Cé Ôvârí ĩꞌdî tãndí ró. 20 Gõꞌdá ní rô tã ãmbá Ôvârí drí âꞌdálé Músạ̃ drí mûdrı̣́ rî ꞌbá yî trá ndrĩ yã, kĩꞌá nĩ rî, ní ꞌbã õkó gólâ âꞌdó ꞌbá kô ánî õkó ró rî kô ní ũgúlı̣́ ậyı̣́zó ĩꞌdí bê lâ, ní fû õjílã kô, ní ûgũ ngá kô, ní âdô õnjõ kô, ní ârî ánî átá yî tı̣̂-võ ánî ândré yí bê, tãlâ ní ı̣̂njı̣̃ ró gólĩyî bê yã?” 21 Ãgô ꞌdĩ lôgõ tã-drı̣̃ trá Yésũ drí kĩ nĩ rî, “Drẽ ãkpãkãꞌdã, má drí ꞌbãzó ꞌdĩyímvá ró rî, má rô tã ꞌdî ꞌbá yî trá ndrĩ.”

22 Gõꞌdá Yésũ ârî tã ꞌdî ꞌbá yî bê rî, drílâ tã âtázó ãgô ꞌdĩ drí kĩ nĩ rî, “Tãndí ró, ní rô tã ꞌdî ꞌbá yî trá ndrĩ. Tã ãzâ rĩꞌá ãlô, ní gî ngá ní drí ꞌbãzó ĩꞌdí bê lâ ꞌdĩ ꞌbá yî ndrĩ, ní fẽ ró lãfâ lâ ĩzã ꞌbá yî drí ĩyî pãzó. Õzõ ní õꞌê trá ĩtí rî, Ôvârí âꞌdô ngá tãndí tı̣̂ dũû fẽꞌá ní drí, ní drí rĩzó gólâ bê võ ûrú ꞌálâ rî ꞌálâ. ꞌDĩî rî tã gólâ lậvũ ꞌbá gạ̃rạ̃ lãfâ drı̣̃ı̣̂ sĩ rî ĩꞌdî, ní gõ ró âꞌdélé má vó.” 23 Ãgô ꞌdĩ ârî tã Yésũ drí âtálé ĩtí ꞌdĩ bê rî, gólâ trá tã ı̣̂sũ-ı̣̂sũ ró ãmbá, tãlâ gólâ rĩꞌá ngá-tı̣̂ bê ãmbá, lẽé gĩlâ ndrĩ kô.

24 Gõꞌdá Yésũ âtâ trá õjílã rĩ ꞌbá ĩtí tã ꞌdî ârílí rî ꞌbá yî drí kĩ nĩ rî, “Rĩꞌá lâŋõ ró ãmbá õjílã ngá-tı̣̂ bê dũû rî drí fĩzó kũmũ Ôvârí kâ rî ꞌálâ. 25 Âꞌdô ꞌbãꞌá cú ĩtí lâŋõ ãkó ĩnjígó drí fĩzó lı̣́bı̣̃rạ̃ ꞌbú ꞌásĩ kõólõróõ.” 26 Gõꞌdá õjílã rĩ ꞌbá ãmbá tã ârílí ĩtí ꞌdĩ ꞌbá yî âtâ ĩyî trá Yésũ drí kĩ nĩ rî, “Õzõ ãꞌdô ĩtí rî, âꞌdô âꞌdóꞌá ángô tí ró õjílã ãzãkã drí ngá pãzó yã?”* 27 Yésũ drí tã-drı̣̃ jãzó kĩ nĩ rî, “Õjílã ãzãkã yûꞌdạ́wạ́ ãnî lãfálé sĩ tã tãndí ꞌẽlé tãlâ ĩyî ꞌbãlé õjílã Ôvârí kâ ró rĩlí gólâ bê ạ̃dũkũ ãkó ûrú ꞌálâ, cé Ôvârí âꞌdô ãnî ꞌbãꞌá nĩ õjílã íyíkâ ró.”

28 Pétẽrõ âtâ trá Yésũ drí kĩ nĩ rî, “Ní ndrê drẽ, ãmâ rî gógó rî, mã âyê ngá ãmbá ãmákâ rî ꞌbá yî trá ndrĩ vólé âꞌdézó ánî vó bẽlé nõ. Âꞌdô îcáꞌá trá ãmâ drí fĩzó kũmũ Ôvârí kâ rî ꞌálâ yã?” 29-30 Yésũ drí kpá tã âtázó tã ârí ꞌbá íyíkâ ꞌdĩ ꞌbá yî drí kĩ nĩ rî, “Ôvârí âꞌdô ngá tãndí âfẽꞌá dũû ãnî drí ãngó ꞌá nõngá, gõꞌdá gólâ âꞌdô lédrẽ-lédrẽ ạ̃dũkũ ãkó rî fẽꞌá ãnî drí võ ûrú ꞌálâ rî ꞌálâ, ãnî gólĩyî ꞌbã ĩyíkâ âyé ꞌbá ndrĩ ĩyî áró yí bê ndrĩ kũmũ Ôvârí kâ tãsĩ rî yî drí.”

Tã Yésũ drí õdrã tã íyíkâ ꞌẽ ꞌbá âꞌdólé Yẽrõsãlémã ꞌálâ rî

tã lâ âtázó kpá óꞌdí lãjóꞌbá íyíkâ rî ꞌbá yî drí rî

(Mãtáyõ 20.17-19; Márãkõ 10.32-34)

31 Gõꞌdá Yésũ yî drí ngãzó nĩlí lạ́tı̣̂ Yẽrõsãlémã kâ ꞌásĩ gõlé Yẽrõsãlémã ꞌálâ ró. Drílâ lãjóꞌbá íyíkâ mûdrı̣́-drı̣̃-lâ-ngâ-rı̣̃ rî ꞌbá yî ậzı̣́zó ndrĩ tã ârí ꞌbá ãzâ ꞌdĩ ꞌbá yî lãfálé ꞌásĩ rĩlí yí lạ̃gạ́tı̣́ tã âtázó drílĩyî. Gólâ kĩ, “Ngbãângbânõ rî, nĩ ngâ, mã nĩ Yẽrõsãlémã ꞌálâ, tãlâ ạ̃kû ró rî, tã ậngũ ꞌbá Ôvârí kâ âtâ trá kĩ nĩ rî, cé Yẽrõsãlémã ꞌálâ ĩꞌdî, tã ãzâ ꞌbá yî drí rû ꞌẽzó mâ gólâ tíbê âjólé Ôvârí ngá lésĩ rî drí. 32 Ámâ drı̣̃ âꞌdô âꞌdéꞌá õjílã ãtrâ Rómã kâ rî ꞌbá yî drı̣́gạ́. Õjílã ꞌdî ꞌbá yî âꞌdô ĩyî ámâ lôꞌdáꞌá, âꞌdô ĩyî tũ lûwúꞌá má rú. 33 Drílĩyî ámâ cãzó kpá drílĩyî ámâ fũzó. Gõꞌdá kậyı̣̂ nâ lâ ꞌá rî, má drí kpá âfõzó óꞌdí õdrã ꞌásĩ.” 34 Gõꞌdá lãjóꞌbá Yésũ kâ ꞌdĩ ꞌbá yî nı̣̃ı̣́ ĩyî tã Yésũ drí âtálé ĩyî drí ꞌdĩ ífí lâ kô, âꞌdó kô mbı̣̂ gólĩyî bı̣́lı̣́.

Tã Yésũ drí lı̣̃fı̣́ ãkó lé ꞌbá êdézó ãnyî Yérĩkõ ꞌálâ rî

(Mãtáyõ 20.29-34; Márãkõ 10.46-52)

35 Yésũ drí ꞌẽrẽ nĩlí lậvũlı̣́ kôrô Yérĩkõ ꞌásĩ nĩlí Yẽrõsãlémã ꞌálâ rî ꞌá rî, õꞌbí ãmbá rî trá nĩlí gólâ bê. Ãgô ãzâ lı̣̃fı̣́ ãkó rĩ ꞌbá nĩꞌá lãfâ zı̣̃ bê õjílã tı̣́ sĩ rî, rĩꞌá ãnyî pávó tı̣̂ gãrã ꞌá. 36 Lı̣̃fı̣́ ãkó lé ꞌbá ꞌdĩ ârílí bê õjílã õꞌbí ãmbá dũû rî ꞌbá ĩyî lậvũlı̣́ yí lạ̃gạ́tı̣́ sĩ ꞌdî ạ̃yı̣́ lâ rî, gólâ îjî õjílã ãzâ ãnyî yí lạ̃gạ́tı̣́ ĩtí ꞌdĩ trá kĩ nĩ rî, “ꞌDĩî ãꞌdô ꞌî yã ãmbá ạ̃yı̣́ bê ꞌdĩ?” 37 Õjílã ꞌdî âtâ trá gólâ drí kĩ nĩ rî, “Yésũ Nãzãrétã lé ꞌbá ró rî ĩꞌdî õjílã ãzâ ꞌbá yí bê lậvũꞌá ĩyî.”

38 Ãgô gólâ lı̣̃fı̣́ ãkó ꞌdĩ zı̣̂ lạ̃zı̣́ trá ãmbá ãmbá kĩ nĩ rî, “Yésũ, ní ꞌbã ámâ ĩzã õgâ ní drı̣̃ı̣̂, nî ĩꞌdî tíbê Ôvârí drí tã lâ âtálé kĩꞌá nĩ rî, ãâꞌdô ânĩꞌá ãmâ pãlé nõ, ní pâ mâ.” 39 Gõꞌdá õjílã ãzâ ꞌbá yî drí tã lôgõzó gólâ drı̣̃ı̣̂ kĩ nĩ rî, “Nî, ní rî tı̣́tı̣́.” Gõꞌdá gólâ ârí tã õjílã ꞌdî ꞌbá yí kâ ꞌdĩ kô. Drílâ lạ̃zı̣́ ãzâ zı̣̃zó kpá ãmbá ãmbá kĩ nĩ rî, “Nî ĩꞌdî tíbê Ôvârí drí tã lâ âtálé kĩꞌá nĩ rî, ãâꞌdô ânĩꞌá ãmâ pãlé nõ, ní ndrê ámâ ĩzã! Ánî ꞌâ ạ̃ậꞌdı̣̂ má rú! Ní pâ mâ!”

40 Gõꞌdá Yésũ drí âdrézó kĩ nĩ rî õjílã ꞌdî ꞌbá yî drí rî, “Nĩ âjî ãgô ꞌdĩ má ngáá nõlé.” Gõꞌdá lı̣̃fı̣́ ãkó lé ꞌbá ꞌdĩ drí ânĩzó ãnyî Yésũ lạ̃gạ́tı̣́. Yésũ kĩ nĩ rî, 41 “Ní lẽ ãꞌdô má drı̣́gạ́ sĩ yã? Má âꞌdô ánî pãꞌá ángô tí ró yã?” Lı̣̃fı̣́ ãkó lé ꞌbá ꞌdĩ kĩ, “Ãgô ãmbá, ní êdê ámâ lı̣̃fı̣́ nõ võ ndrẽlé tãndí ró.” 42 Gõꞌdá Yésũ kĩ, “Ánî lı̣̃fı̣́ ꞌdĩ âꞌdô võ ndrẽꞌá, âꞌdô ꞌbãꞌá tãndí ró. Tã lẽlẽ áníkâ má ꞌá rî ꞌbã nî trá rû êdélé tãndí ró.”

43 Kôrô ı̣̃tú ꞌdĩ sĩ rî, ãgô ꞌdĩ drí võ ndrẽzó tãndí ró rárá. Gõꞌdá ãgô ꞌdĩ drí ngãzó ꞌdẽlé Yésũ vó, Yésũ rî rú lûyı̣̂-lûyı̣̂ bê ãwô-ĩtí ãmbá ꞌẽꞌẽ bê Ôvârí drí ı̣̃tú vósĩ cé kĩ nĩ rî, “Tákõ, Ôvârí rĩꞌá mbârâkã bê tákányĩ pạ̃tı̣́ı̣̃ tí má ndré võ kô.” Gõꞌdá õjílã ãmbá ꞌdĩ ꞌbá yî ndrê ĩyî gólâ bê võ ndrẽꞌá rî, lûyı̣̂ ĩyî Ôvârí kpá trá kĩ nĩ rî, “Tákõ, Ôvârí fẽ fãfã trá gạ̃rạ̃ Yésũ drí pạ̃tı̣́ı̣̃.”

19

Tã bélé-bélé ûꞌdú ꞌbá Zãkáyõ rî tãsĩ rî

1 Gõꞌdá Yésũ drí ngãzó nĩlí kôrô jạ̃rı̣́bạ̃ Yérĩkõ kâ rî ꞌásĩ. 2 Ãgô ãzâ bê tólâ rú lâ Zãkáyõ, gólâ rĩꞌá drı̣̃-ꞌbá bélé-bélé ûꞌdú ꞌbá kâ ꞌî, gólâ rĩꞌá kpá ngá-tı̣̂ ãmbá rî ꞌbá yí bê dũû, tã ndẽé gólâ kô. Õjílã ndrĩ ꞌbãá ĩyî bélé-bélé ûꞌdú ꞌbá lôvó kô, tãlâ gólĩyî rî ĩyî trá lãꞌbí gólĩyíkâ îzãlé kpá rĩꞌá lãfâ õjílã kâ âdólé nyãlé. 3 Zãkáyõ ârî bê kĩꞌá nĩ rî, Yésũ trá ânĩꞌá kôrô jạ̃rı̣́bạ̃ ꞌásĩ rî, gólâ lẽ trá cú Yésũ rî lı̣̃fı̣́ ndrẽlé. Zãkáyõ rĩꞌá ãgô kútúwạ́ ꞌî, nyãgõrã ró, îcá Yésũ rî rúꞌbạ́ ndrẽlé tólâ kô, tãlâ õꞌbí trá dũû. 4 Gõꞌdá nĩngá sĩ rî, râ trá lậvũlı̣́ sı̣́sı̣́ ꞌálâ mbãlé fê ạ́ngı̣́ tõrõngõlõ lâ drı̣̃ı̣̂ Yésũ rî lậvũ-lậvũ tẽlé rúꞌbạ́ lâ ndrẽlé.

5 Gõꞌdá Yésũ âcálé bê té fê ạ́ngı̣́ ꞌdĩ zẽlé rî, gólâ drí Zãkáyõ rî zı̣̃zó kĩ nĩ rî, “Zãkáyõ, Zãkáyõ, ní ârî vũdrı̣́. Ãndrõ nô rî, má lẽ trá nĩlí rĩlí ní drí ꞌbã ꞌálâ ní bê.” 6 Ãyĩkõ cî Zãkáyõ trá. Drílâ ârízó fê drı̣̃ sĩ vũdrı̣́ ꞌwãâꞌwâ, nî-bê-yã fẽlé Yésũ drí.

7 Gõꞌdá õjílã ndrê bê ꞌdó Yésũ nĩ trá Zãkáyõ drí ꞌbã ꞌálâ rî, gólĩyî ngâ trá ndrĩ ꞌdó úlı̣́ ngũrũ-ngũrũ bê kĩ nĩ rî, “ꞌÉꞌẽ, Yésũ nĩ íyíkâ rĩlí ãgô tã õnjí ꞌbá nã drí ꞌbã ꞌálâ ãꞌdô drí yã?”

8 Zãkáyõ drí gõzó âdrélé Yésũ ágálé ãnyî, íyî ômbê kúkú âdĩlí tã âtázó kĩ nĩ rî, “Kúmú ámákâ, ní âyê mâ tã õnjí ámákâ tãsĩ. Má lẽ trá ngá ãmbá má drí ꞌbãzó ĩꞌdí bê lâ nõ lãfálâ cãlé rı̣̃, ãzâ ꞌbá yî fẽzó õjílã ĩzã ꞌbá ngá ãkó rî yî drí. Gõꞌdá má lẽ trá lãfâ tíbê õjílã kâ má drí rĩꞌá âdólâ nyãlé rî ꞌbá yí kâ rî lôgõlé vólé gólĩyî drí. Má lẽ gõꞌdá võ lâ fẽlé ândâlâ sû õjílã drí ãlô-ãlô.”

9 Yésũ kĩ nĩ rî gólâ drí rî, “Kậyı̣̂ ãndrõ nô sĩ rî, Ôvârí âyê nî trá tã õnjí áníkâ tãsĩ. Sı̣́sı̣́ rî, ní âꞌdô trá gbõ bélé-bélé ûꞌdú ꞌbá ꞌî rî, ní îzã lãꞌbí trá, õjílã kĩ nĩ rî, ní âꞌdó Ãbãrãyámã rî ózõwá ꞌî kô. Tákõ ngbãângbânõ rî, nî pạ̃tı̣́-pạ̃tı̣̃ ró Ãbãrãyámã rî ózõwá ĩꞌdî, tãlâ ní âjâ drı̣̃ trá tã õnjí áníkâ ꞌásĩ. 10 Má drí ânĩrĩ Ôvârí ngá lésĩ rî tú rî, má ânĩ cé õjílã gólĩyî ậvı̣̃ ꞌbá trá lạ́tı̣̂ Ôvârí kâ ꞌásĩ tã õnjí drí rî pãlé.”

Íꞌdígówá kúmú ạ́ngı̣́ ãzâ drí drı̣́-ãcê fẽzó rû ı̣̂ꞌbũ ꞌbá íyíkâ

lı̣̃fı̣́ lõmbâ bê rî drí rî tãsĩ

(Mãtáyõ 25.14-30)

11 Gõꞌdá nĩngá sĩ, Yésũ îtónã trá íꞌdígówá ãzâ âtálé õjílã nĩ ꞌbá ĩyî âjílí Yẽrõsãlémã ꞌálâ rî drí, tãlâ õjílã ꞌdî ꞌbá yî ı̣̂sũ ĩyíkâ bê rî, tã Yésũ drí rĩꞌá âtálâ tã kũmũ Ôvârí kâ rî tãsĩ rî âꞌdô rû ꞌẽꞌá ãkpãkãꞌdã ĩyî lı̣̃fı̣́ drı̣̃ ꞌá, Yẽrõsãlémã ꞌá tólâ. 12 Gólâ kĩ nĩ rî, “Ãgô ãmbá ãzâ úzı̣̂ gólâ trá nĩlí ꞌbạ̃drı̣̃ ãzâ ꞌá jẽjẽ ró íyî ꞌbãlé kúmú ꞌbạ̃drı̣̃ íyíkâ kâ ró, gõꞌdá âgõlé yí drí ꞌbã ꞌálâ. 13 Drẽ ãkpã gólâ ngá drẽ nĩlí ꞌbã ꞌásĩ kô, gólâ ậzı̣̂ rû ı̣̂ꞌbũ ꞌbá íyíkâ trá mûdrı̣́ ânĩlí yí ngálâ, tã íyíkâ ꞌẽꞌá âtálâ gólĩyî drí rî ârílí. Drílâ lãfâ fẽzó gólĩyî drí cé tı̣̂tı̣̂ lãfâ párá nâ kâ. Gõꞌdá drílâ tã âtázó gólĩyî drí kĩ nĩ rî, ‘Nĩ ꞌê lôsĩ lãfâ ámákâ nõ drí mbãzó, ãꞌdô ró bê ãmbá má drí.’ Gõꞌdá gólâ drí ngãzó nĩlí ꞌbạ̃drı̣̃ jẽjẽ ró nã ꞌálâ. 14 Õjílã gólâ rî ífífí kâ rî gã ĩyî gólâ dó ꞌbãlé kúmú ró ĩyî drı̣̃ı̣̂, gólĩyî drí kpá tã âtízó jõlé ꞌbạ̃drı̣̃ jẽjẽ ró ꞌdĩ ꞌálâ kĩ nĩ rî, ‘Mã lẽé ãgô ꞌdĩ kô ꞌbãlé kúmú ró ãmâ drı̣̃ı̣̂.’

15 “Gõꞌdá nĩngá sĩ rî, óꞌbã gólâ trá kúmú ró, âgõ trá yí drí ꞌbã ꞌá. Gõꞌdá gólâ âgõ bê rî, ậzı̣̂ rû ı̣̂ꞌbũ ꞌbá íyíkâ ꞌdĩ ꞌbá yî trá ndrĩ ânĩlí yí ngálâ, gólâ lẽ trá lãfâ yí drí âyélé gólĩyî drı̣́gạ́ rî ndrẽlé, ãꞌdî kâ rî lậvũ nĩ kôrô yã? 16 Gõꞌdá rû ı̣̂ꞌbũ ꞌbá ãlô rî drí ânĩzó gólâ ngálâ kĩ nĩ rî, ‘ꞌBã-lı̣́pı̣̂, má ꞌê lôsĩ trá lãfâ párá nâ kâ ꞌdĩ lôpê rû trá ândálé mûdrı̣́.’ 17 Gólĩyî lı̣́pı̣̂ ꞌdĩ kĩ nĩ rî ãgô ꞌdĩ drí rî, ‘Tã tãndí ꞌî, má âꞌdô ánî ꞌbãꞌá kpá kúmú ꞌbạ̃drı̣̃ mvá mûdrı̣́ rî kâ ró.’ 18 Gõꞌdá rû ı̣̂ꞌbũ ꞌbá rı̣̃ lâ rî drí ânĩzó gólâ ngálâ kĩ nĩ rî, ‘ꞌBã-lı̣́pı̣̂, má ꞌê lôsĩ trá lãfâ párá nâ kâ ꞌdĩ lôpê rû trá ândálé njı̣̂.’ 19 Gólĩyî lı̣́pı̣̂ ꞌdĩ kĩ nĩ rî ãgô ꞌdĩ drí rî, ‘Tã tãndí ꞌî, má âꞌdô ánî ꞌbãꞌá kpá kúmú ꞌbạ̃drı̣̃ njı̣̂ kâ ró.’

20 “Gõꞌdá ãzâ drí kpá ângázó kĩ nĩ rî, ‘ꞌBã-lı̣́pı̣̂, lãfâ áníkâ tíbê fẽlé má drı̣́gạ́ lãfâ párá nâ kâ rî rĩꞌá nõ, má âbí lôgõꞌá lâ ní drí, má lậpı̣̂ zãâ rĩꞌá kpậkậ ítá kâ ꞌá nõ. 21 Ũrı̣̃ ꞌê mâ ꞌẽꞌẽ, tãlâ nî õjílã ạ̃wạ́lạ́kạ́ ꞌî. Ní rî ngá gólĩyî ꞌbã ꞌbá áníkâ ró kô rî trõlé ꞌdó ndrĩ ní drí, gõꞌdá ní rî kpá ngá gólĩyî õjílã kâ ı̣̂ꞌdı̣́lı̣́ kã ꞌbá âꞌdó ꞌbá áníkâ ró kô rî ŋõlé ndrĩ ní drí.’ 22 Gõꞌdá ãgô ꞌdĩ lı̣́pı̣̂ lâ kĩ nĩ rî, ‘Nî rĩꞌá rû ı̣̂ꞌbũ ꞌbá õnjí ꞌî. Tã ꞌdî âfõ nî rî gógó sı̣́lı̣́ sĩ kĩ nĩ rî, má ãꞌdô õjílã ạ̃wạ́lạ́kạ́ ꞌî. 23 Tãlâ ãꞌdô ꞌî ní drí lãfâ ꞌdĩ ꞌbãzó cú ĩtí lôsĩ ꞌẽzó ĩꞌdî sĩ lâ, drílâ tı̣̃zó nĩꞌá sı̣́sı̣́ ꞌálâ kô yã? Tã ní drí lãfâ ꞌdĩ lậpı̣́zó rĩlí cú ĩtí ꞌdĩ rî, má lẽ trõlâ vólé ní drı̣́gạ́ sĩ.’

24 “Kúmú drí tã âtázó rû ı̣̂ꞌbũ ꞌbá ãzâ ꞌbá yî drí kĩ nĩ rî, ‘Ní trõ lãfâ ꞌdĩ vólé drı̣́gạ́ lâ sĩ, fẽlé ãgô gólâ íyíkâ ꞌbã ꞌbá tı̣̃lı̣́ ândâlâ mûdrı̣́ rî drí.’ 25 Gõꞌdá rû ı̣̂ꞌbũ ꞌbá ꞌdĩ ꞌbá yî kĩ nĩ rî, ‘Gõꞌdá ãgô ãzâ nã kpá rĩꞌá lãfâ dũû bê rî, âꞌdô nõô rî fẽꞌá kpá gólâ drí yã?’ 26 Gõꞌdá lãfâ lı̣́pı̣̂ kĩ nĩ rî, ‘Má âtâ drẽ tã ãzâ ãnî drí, õjílã gólĩyî má drí ı̣̂njı̣̃lı̣́ rî, má âꞌdô ngá fẽꞌá drílĩyî gạ̃rạ̃. Gõꞌdá gólĩyî tíbê má drí ı̣̂njı̣̃lı̣́ kô rî, má âꞌdô ngá gólĩyíkâ rî trõꞌá vólé drı̣́gạ́ lâ ĩyî sĩ. 27 Ngbãângbânõ má lẽ nĩ âjî ámâ ạ̃jú-ꞌbá-ãzíyã yî gólĩyî tíbê ámâ lẽ ꞌbá kô ꞌbãlé kúmú ró ĩyî drı̣̃ı̣̂ rî fũlı̣́ ngbãângbânõ ámâ lı̣̃fı̣́ drı̣̃ ꞌá nõngá.’ ”

Tã õꞌbí ãmbá drí Yésũ rî lậgúzó âcárẽ Yẽrõsãlémã ꞌálâ rî ꞌá rî

(Mãtáyõ 21.1-11; Márãkõ 11.1-11; Yõwánĩ 12.12-19)

28 Gõꞌdá nĩngá sĩ rî, Yésũ drẽ zãâ rĩꞌá nĩꞌá Yẽrõsãlémã ꞌálâ. Tã ârí ꞌbá gólâkâ ꞌdĩ ꞌbá yî ꞌdê trá zãâ gólâ vó. 29 Gólĩyî ânĩ trá âcálé ãnyî ꞌbạ̃drı̣̃ mvá zı̣̃lı̣́ Bẽtẽfágẽ rî ꞌá. Bẽtẽfágẽ ꞌdĩ rĩꞌá ãnyî Bẽtánĩ lạ̃gạ́tı̣́. Yésũ yî câ trá únı̣́ gólâ fê dõ kâ zı̣̃lı̣́ õlívĩ rî bê yí drı̣̃ı̣̂ rî drı̣̃ ꞌálâ, gõꞌdá drílâ tã ârí ꞌbá ãzâ ꞌbá yî jõzó rı̣̃ sı̣́sı̣́, nĩꞌá fĩlí ꞌbạ̃drı̣̃ mvá Bẽtẽfágẽ kâ ꞌdĩ ꞌá. 30 Gólâ kĩ nĩ rî, “Nĩ nĩ, nĩ fî Bẽtẽfágẽ ꞌálâ. Õzõ nĩ õcâ trá rî, nĩ âꞌdô dõngí mvá ûsúꞌá óꞌĩ trá ꞌĩꞌĩ tólâ. Dõngí ꞌdĩ kó õjílã ãzâ mbãá drẽ drı̣̃ lâ kô. Nĩ âtĩ dõngí ꞌdĩ, nĩ âsê ró âjílí má drí nõlé. 31 Õzõ õjílã ãzâ ĩîjî ãnî trá kĩꞌá nĩ rî, nĩ rî dõngí ꞌdĩ âtĩlí nĩzó ĩꞌdí bê lâ ãꞌdî drí yã rî, nĩ âtâ drílâ nõtí kĩ nĩ rî, ‘Kúmú ãmákâ lẽ nĩ, gólâ âꞌdô lôgõꞌá lâ ꞌwãâ vólé.’ ”

32 Tã ârí ꞌbá rı̣̃ ꞌdî ꞌbá yî nĩ ĩyî trá, ꞌê ĩyî tã ꞌdî trá, té õzõ Yésũ drí âtálé gólĩyî drí rî tí. Nĩ ĩyî ûsû ĩyî dõngí óꞌdíwá ꞌdĩ trá, 33 ꞌdê ĩyî trá rĩꞌá âtĩlâ. Gõꞌdá dõngí ꞌdĩ lı̣́pı̣̂ lâ îjî gólĩyî trá kĩ nĩ rî, “Háyĩ, nĩ rî dõngí ꞌdĩ âtĩlí ãꞌdô tãsĩ yã?” 34 Tã ârí ꞌbá rı̣̃ nô ꞌbá yî lôgõ ĩyî tã trá kĩ nĩ rî, “Kúmú rî lẽlâ nĩ.” 35 Tã ârí ꞌbá rı̣̃ ꞌdî ꞌbá yî drí dõngí ꞌdĩ âtĩzó âjílí Yésũ drí. Õjílã rĩꞌá dũû ânĩ ꞌbá Yésũ rî âjílí rî, ãzâ ꞌbá yî drí ítá dãzó dõngí ꞌdĩ ũgúlı̣́, ãꞌdô ró bê Yésũ drí rĩzó drı̣̃ lâ mı̣̃ ꞌdî. 36 Gõꞌdá drílĩyî Yésũ rî îngázó ꞌbãlé dõngí ũgúlı̣́. Gõꞌdá ãzâ ꞌbá yî ꞌdê ĩyíkâ sı̣́sı̣́ zãâ, nĩꞌá ítá ꞌbẽ bê vũdrı̣́ sĩ lạ́tı̣̂ ꞌásĩ, Yésũ drí nĩzó dõngí bê drı̣̃ lâ sĩ. Õjílã ꞌdî ꞌbá yî ꞌê ĩyî tã ꞌdî ĩtí ꞌdĩ, tãlâ gólĩyî lẽ ĩyíkâ trá Yésũ trá ĩꞌdî kúmú ạ́ngı̣́ ĩyíkâ ró.

37 Gõꞌdá nĩngá sĩ rî, Yésũ drí ngãzó âlólé únı̣́ gólâ fê dõ kâ bê yí drı̣̃ı̣̂ ꞌdĩ pálé lâ ꞌálâ. Õꞌbí ãmbá drí nĩzó gólâ rî âjílí. Drílĩyî rĩzó Ôvârí rî lûyı̣́lı̣́ gbórókõ ãmbá sĩ. Gólĩyî ꞌê ĩyî ãwô-ĩtí trá Ôvârí drí, tãlâ Yésũ ꞌê tã lârâkô ãzâ ꞌbá yî õyĩ ró rî trá dũû gólĩyî lı̣̃fı̣́ drı̣̃ ꞌá. 38 Gólĩyî kĩ nĩ rî, Ôvârí ãâfẽ õrẽ kúmú ạ́ngı̣́ drílâ âjólé ĩyî drí nõ drí. Gólĩyî kĩ nĩ rî, ngbãângbânõ, tã ạ̃ꞌdı̣́ âcâ trá ĩyî lãfálé Ôvârí ngá lésĩ, yĩ ı̣̃ı̣̂njı̣̃ Ôvârí gólâ rĩ ꞌbá mbârâkã bê gạ̃rạ̃ ûrú ꞌálâ rî.

39 Gõꞌdá Pạ̃rúsı̣̃ yî ârî ĩyî tã ꞌdî bê ĩtí rî, gólĩyî âtâ ĩyî tã trá Yésũ drí kĩ nĩ rî, gólâ ãâtâ tã õjílã ꞌdî ꞌbá yî drí kĩ, gólĩyî ãâtâ tã ꞌdî ꞌbá yî kô, gólĩyî õrî tı̣́tı̣́, gólĩyî õrî tã ãzâ âtálé Yésũ rî rú sĩ kô. 40 Yésũ drí tã âtázó Pạ̃rúsı̣̃ ꞌdĩ ꞌbá yî drí kĩ nĩ rî, “Îcá kô gólĩyî drí rĩzó tı̣́tı̣́. Õzõ gólĩyî ũlûyı̣̂ Ôvârí kô ámâ tãsĩ rî, kúnı̣́ mvá gólĩyî lạ́tı̣̂ ꞌá nõ ꞌbá yî âꞌdô Ôvârí rî lûyı̣́ꞌá trá.”

41 Gõꞌdá nĩngá sĩ rî, Yésũ drí Yẽrõsãlémã rî ndrẽzó sı̣́sı̣́ yî ágálé ĩtí, gólâ drí îtónãzó ãwó ngõlé ı̣̃lı̣́ndrı̣̂ sĩ. 42 Drílâ tã âtázó kĩ nĩ rî, “Óõ ãnî õjílã Yẽrõsãlémã lé ꞌbá nõ rî trá ândrâ-tãndĩ ꞌî ạ̃dũkũ ãníkâ ꞌẽzó ãnî pãlé rî ĩꞌdî nõ. Õmbã Ôvârí kâ sı̣́ lâ drí ậꞌdı̣́zó ãnî rú rî ĩꞌdî. Gõꞌdá nĩ nı̣̃ı̣́ gõꞌdá kô, nĩ ndré kpá kô. 43-44 Ngbãângbânõ rî, ãnî ạ̃jú-ꞌbá-ãzí yî âꞌdô ꞌdẽꞌá ãnî drı̣̃ı̣̂ võ ꞌásĩ ndrĩ. Gólĩyî âꞌdô rû êꞌbéꞌá ndrĩ gbãâ jạ̃rı̣́bạ̃ ãníkâ rú sĩ. Gólĩyî âꞌdô ngá ꞌbáráŋã ró rî ꞌdı̣̃ꞌá, kpá bẽzó lâ únı̣́ sĩ jạ̃rı̣́bạ̃ ãníkâ rú sĩ, nĩ õzó ꞌbẽê rãlé kô. Gólĩyî âꞌdô ãnî ûfúꞌá ngbá ndẽlé vólé. Drílĩyî jạ̃rı̣́bạ̃ ãníkâ ꞌdĩ îzãzó ngbángbá. Tãlâ nĩ gâ vólé dó tã lẽlé kĩꞌá nĩ rî, Ôvârí âcâ trá ĩyî pãlé.”

45-46 Yésũ drí fĩzó jạ̃rı̣́bạ̃ ꞌálâ zãâ lậvũlı̣́ jó ạ́ngı̣́ Ôvârí kâ rî ꞌálâ, gólâ õtírĩ âcá ạ̃ꞌdı̣́-drı̣̃ jó ạ́ngı̣́ Ôvârí kâ ꞌdĩ ꞌálâ rî, gólâ ûsû õjílã ãzâ ꞌbá yî trá rĩꞌá ĩyî ngá gólâ rĩꞌá fẽlâ zãlé ngá fẽfẽ ró rî gĩꞌá ãkpã jó ꞌá. Yésũ drí tã âtázó gólĩyî drí õmbã sĩ kĩ nĩ rî, “Ôvârí âtâ trá tã ậngũ ꞌbá Ĩsáyã sı̣́lı̣́ kĩ nĩ rî,

‘Jó ámákâ rî íyíkâ cé rãtáã ꞌẽzó ĩꞌdî ꞌá lâ má drí ámâ lûyı̣̂-lûyı̣̂ bê.’

Ĩsáyã 56.7

Nĩ ârî drẽ, jó Ôvârí kâ âꞌdó kô ngá ãzâ ꞌẽzó ꞌá lâ. Gõꞌdá nõô rî, nĩ jâ trá rĩzó ngá ãníkâ gĩlí ꞌá lâ, rĩꞌá lãfâ lâ nyãlé. Ãnî trá õzõ ũgú kâtí.” Gõꞌdá Yésũ lâdrô õjílã ꞌdî ꞌbá yî trá õmbã sĩ.

47 Gõꞌdá nĩngá sĩ rî, Yésũ rî trá lậmúlı̣́ kậyı̣̂ vósĩ cé, jó ạ́ngı̣́ Ôvârí kâ ꞌdĩ ꞌá, rĩlí tã tãndí Ôvârí kâ âtálé õjílã gólĩyî rĩ ꞌbá rû êꞌbélé jó ạ́ngı̣́ Ôvârí kâ rî ꞌá rî yí drí. Drı̣̃-ꞌbá ạ́ngı̣́ Yúdạ̃ yí kâ rî ꞌbá yî, lãꞌbí îmbá ꞌbá yî gõꞌdá kpá gólĩyî sı̣́sı̣́-lésĩ ró rî ꞌbá yí bê, lẽ ĩyî trá Yésũ rî fũlı̣́ rî. 48 Îcá ĩyî kô, tãlâ õjílã ãmbá ꞌdó rĩꞌá tólâ úlı̣́ Yésũ drí rĩꞌá lôyálâ ꞌdĩ âríꞌá. Õꞌbí ãmbá ĩtí ꞌdĩ ꞌbá yî lẽ ꞌdó úlı̣́ Yésũ kâ ârílí ĩyî bı̣́-ꞌbálé sĩ.

20

Tã ạ̃jú-ꞌbá-ãzí Yésũ kâ ꞌdĩ ꞌbá yî drí tı̣̂ ânyázó Yésũ bê

drı̣́-ãcê gólâkâ rî tãsĩ rî

(Mãtáyõ 21.23-27; Márãkõ 11.27-33)

1 Kậyı̣̂ ãzâ sĩ, Yésũ õtírĩ rĩî tã pẽlé jó ạ́ngı̣́ Ôvârí kâ ꞌdĩ ꞌá rî, drı̣̃-ꞌbá ạ́ngı̣́ Yúdạ̃ yí kâ rî ꞌbá yî gõꞌdá lãꞌbí îmbá ꞌbá yí bê, rî ĩyî trá Yésũ rî îjílí tã îjî-îjî sĩ kĩ nĩ rî, 2 “Ãꞌdî ꞌbã nî rĩꞌá tã pẽlé jó Ôvârí kâ nõ ꞌá rî nĩ yã? Ãꞌdî fẽ drı̣́-ãcê ní drí tã ꞌdî ꞌbá yî ꞌẽzó rî nĩ yã?” 3 Yésũ lôgõ tã-drı̣̃ trá gólĩyî drí nõtí, “Má lẽ trá ãnî îjílí tã îjî-îjî sĩ nõtí, 4 ãꞌdî ꞌbã Yõwánĩ rĩꞌá bãbãtízĩ ꞌẽlé õjílã drí rî nĩ yã?”

5 Gõꞌdá drı̣̃-ꞌbá Yúdạ̃ yí kâ ꞌdĩ ꞌbá yî îcá ĩyî úlı̣́ Yésũ kâ ꞌdĩ võ lâ lôgõlé kô. Gólĩyî ı̣̂sũ tã trá kĩ nĩ rî, õzõ yĩ ãâtâ gólâ drí kĩꞌá nĩ rî, Ôvârí ĩꞌdî rî, Yésũ âꞌdô lôgõꞌá lâ ĩyî drí kĩ nĩ rî, ngã ãꞌdô kpá ĩtí rî, gólĩyî ró úlı̣́ Yõwánĩ kâ kô ãꞌdô tãsĩ yã? 6 Õzõ gõꞌdá yĩ ãâtâ kpá âꞌdó Ôvârí ĩꞌdî kô rî, õꞌbí ãmbá rĩ ꞌbá ĩtí ꞌdĩ ꞌbá yî âꞌdô ꞌdẽꞌá kpá ĩyî drı̣̃ı̣̂ ĩyî fũlı̣́, tãlâ gólĩyî lẽ ĩyî tã-drı̣̃ trá kĩ nĩ rî, Yõwánĩ ĩꞌdî tã ậngũ ꞌbá Ôvârí kâ. 7 Gõꞌdá âꞌdô bê ĩtí rî, drı̣̃-ꞌbá Yúdạ̃ yí kâ ꞌdĩ ꞌbá yî gã ĩyî trá dó tã-drı̣̃ lôgõlé, gólĩyî drí tã âtázó Yésũ drí kĩ nĩ rî, yĩ nı̣̃ı̣́ kô.

8 Gõꞌdá Yésũ âtâ trá gólĩyî drí kĩ nĩ rî, “Õzõ ãꞌdô ĩtí rî, má lẽé kpá kô âꞌdálâ ãnî drí kĩ, ãꞌdî ꞌbã mâ nĩ tã pẽlé yã rî.”

Tã Yésũ drí tã îmbázó íꞌdígówá sĩ, drı̣̃-ꞌbá õrĩ íyíkâ kâ rî ꞌbá yî âꞌdô íyî gãꞌá dó rî

(Mãtáyõ 21.33-46; Márãkõ 12.1-12)

9 Yésũ âtâ íꞌdígówá trá drı̣̃-ꞌbá Yúdạ̃ yí kâ ꞌdĩ ꞌbá yî drí kĩ nĩ rî, “Ãgô ãzâ ꞌwã ạ́mvú íyíkâ trá, gólâ drí fê õzõ âlâꞌbâ kâtí gólâ rĩzó õdrá ꞌẽlé lõꞌwâ lâ ꞌásĩ rî ı̣̂ꞌdı̣́zó ꞌá lâ. Ạ́mvú lı̣́pı̣̂ ꞌdĩ drí gõzó ạ́mvú ꞌwã ꞌbá ãzâ ꞌbá yî ꞌbãlé rĩꞌá lôsĩ ꞌẽlé ạ́mvú íyíkâ ꞌdĩ ꞌá, tãlâ gólâ ꞌẽꞌá nĩlí rĩlí ꞌbạ̃drı̣̃ ãzâ ꞌá jẽjẽ ró ạ́mvú íyíkâ ꞌdĩ rú sĩ. Drílâ gõzó tã âtálé ạ́mvú ꞌwã ꞌbá ꞌdĩ ꞌbá yî drí kĩ nĩ rî, ‘Õzõ fê ạ́mvú ꞌá ꞌdĩ õꞌwâ trá rî, nĩ trõ lõꞌwâ lâ ũrûkậ ꞌbá yî ãnî drí, nĩ gõ ró ạ̃mbúkũ lâ âfẽlé má lı̣́pı̣̂ lâ drí.’ 10 Gõꞌdá fê lõꞌwâ ꞌdĩ kâ trá ạ́mvú ꞌwã ꞌbá ꞌdĩ ꞌbá yî drí ôkízó lâ. Ạ́mvú lı̣́pı̣̂ drí gõzó lãjóꞌbá íyíkâ âjólé ânĩꞌá fê lõꞌwâ íyíkâ ró rî trõlé. Ạ́mvú ꞌwã ꞌbá ꞌdĩ ꞌbá yî drí lãjóꞌbá ạ́mvú lı̣́pı̣̂ kâ ꞌdĩ rũzó cãlé drõlé vólé, drílĩyî gãzó dó fê lõꞌwâ ꞌdĩ fẽlé ạ́mvú lı̣́pı̣̂ ꞌdĩ drí. 11 Ạ́mvú lı̣́pı̣̂ ꞌdĩ drí kpá lãjóꞌbá ãzâ âjózó. Ạ́mvú ꞌwã ꞌbá ꞌdĩ ꞌbá yî drí rũzó lâ kpá cãlé. Gólĩyî ꞌê tã ãnyĩ kâ trá ãmbá lãjóꞌbá ꞌdĩ drí, gõꞌdá kpá gólâ rî lôꞌdázó drõlé gõlé vólé. Lôgâ ĩyî fê lõꞌwâ ꞌdĩ kpá dó fẽlé. 12 Ạ́mvú lı̣́pı̣̂ ꞌdĩ drí gõzó lãjóꞌbá nâ lâ jõlé, drílĩyî kpá cãzó lâ, lôꞌézó lâ rõô. Fẽé ĩyî fê lõꞌwâ ꞌdĩ ạ́mvú lı̣́pı̣̂ drí kpá kô.

13 “Ạ́mvú lı̣́pı̣̂ ꞌdĩ drí tã ı̣̂sũzó kĩ nĩ rî, ‘Má âꞌdô ꞌẽꞌá lâ nõ ángô tí ró yã? Má lẽ gõꞌdá trá drẽ ámâ mvá má drí lẽlé kôrô rî jõlé ĩꞌdî. Ãzângá sĩ, gólĩyî âꞌdô gólâ rî rõꞌá, drílĩyî ngá ámákâ ꞌdĩ âfẽzó.’ Gõꞌdá mvá ꞌdĩ drí nĩzó ạ́mvú ꞌálâ.

14 “Gõꞌdá ạ́mvú ꞌwã ꞌbá ꞌdĩ ꞌbá yî õtírĩ ạ́mvú lı̣́pı̣̂ ꞌdĩ mvá lâ rî ndrẽê rî, âtâ ĩyî tã trá ĩyî lãfálé ꞌásĩ kĩ nĩ rî, ‘Nõô rî ạ́mvú lı̣́pı̣̂ rî mvá ĩꞌdî, mã rû gólâ fũlı̣́ vólé, tãlâ ạ́mvú nõ õrî ró bê ãmângá ãmâ drí.’ 15 Gólĩyî lôkô ạ́mvú lı̣́pı̣̂ rî mvá trá, sẽlâ vólé ạ́mvú ꞌásĩ gõꞌdá nĩꞌá fũlı̣́ vólé.”

Gõꞌdá íꞌdígówá ꞌdĩ vósĩ rî, Yésũ îjî tã trá drı̣̃-ꞌbá Yúdạ̃ yí kâ ꞌdĩ ꞌbá yî tı̣́ kĩ nĩ rî, “Gõꞌdá ạ́mvú lı̣́pı̣̂ ꞌdĩ âꞌdô ꞌẽꞌá lâ ángô tí ró yã? 16 Tã pạ̃tı̣́ı̣̃ ró, ạ́mvú lı̣́pı̣̂ âꞌdô ânĩꞌá ạ́mvú ꞌwã ꞌbá õnjí ꞌdĩ ꞌbá yî ûfúlı̣́, drílâ gõzó ạ́mvú ꞌwã ꞌbá ãzâ ꞌbá yî ꞌbãlé ĩꞌdî ạ́mvú ꞌdĩ ꞌá.” Gõꞌdá õꞌbí ãmbá rĩ ꞌbá ĩtí ꞌdĩ ꞌbá yî drí tã âtázó kĩ nĩ rî, “Tã ĩtí ꞌdĩ ꞌbá yî îcá rû ꞌẽlé kô.”

17 Yésũ âꞌdâ õjílã ꞌdî ꞌbá yî lı̣̃fı̣́ lâ trá drı̣́-mbílí sĩ kĩ nĩ rî, “Nĩ nı̣̃ úlı̣́ tã ậngũ ꞌbá Ôvârí kâ drí âtálé kĩꞌá nĩ rî,

‘Ậjû nyãányâ gólâ jó ꞌdı̣̃ ꞌbá yî drí gãlé dó rî, âꞌdô gõꞌdá trá ậjû tã lâ drí lâzélé rõô jó kâ ró rî ĩꞌdî.

Tã ꞌdî rĩꞌá Ôvârí drı̣́gạ́ sĩ, gõꞌdá gólâ rî nyãányâ ꞌê nĩ. Ãmâ tı̣̂ ậꞌdı̣̂ trá tã ꞌdî drí sĩ.’

Lôngó 118.22

18 “Ĩtí rî, õzõ õjílã ãzâ ũsı̣̃ íyî pá trá jó ậjû ꞌdĩ rú rî, gólâ rî pá âꞌdô ŋõꞌá. Gõꞌdá õzõ jó ậjû ꞌdĩ ãâꞌdê õjílã rî ꞌdĩ drı̣̃ı̣̂ rî, âꞌdô gólâ rî ôŋõꞌá cĩnyí-cĩnyí.”*

19 Gõꞌdá nĩngá sĩ, drı̣̃-ꞌbá Yúdạ̃ yí kâ ꞌdĩ ꞌbá yî lẽ ĩyî trá Yésũ rî trõlé nĩꞌá fũlâ, tãlâ gólĩyî nı̣̃ trá Yésũ rî íꞌdígówá âtálé ꞌdĩ ĩyî rú. Nĩngá sĩ rî, gólĩyî îcá ꞌẽlâ kô, tãlâ gólĩyî rô õꞌbí ãmbá ꞌdĩ ꞌbá yî ạ̃wạ̃lạ̃kạ̃ lâ yî ĩꞌdî.

Tã drı̣̃-ꞌbá Yúdạ̃ yí kâ rî ꞌbá yî drí kõlõgbõ cãzó kpı̣̃ı̣̂,

Yésũ drí ꞌdẽzó zẽlé lâ ꞌá rî

(Mãtáyõ 22.15-33; Márãkõ 12.13-27)

20 Drı̣̃-ꞌbá Yúdạ̃ yí kâ ꞌdĩ ꞌbá yî rî ĩyî trá Yésũ rî âdólé, úlı̣́ õnjí ãzâ ãâfõ ró bê gólâ sı̣́lı̣́ sĩ, yĩ ũrû ró gólâ bê. Jô ĩyî tã ngõ ꞌbá yî trá nĩlí Yésũ rî tı̣̂ lôtẽlé, ãâtâ ró úlı̣́ ãzâ bê ányâ ró, gólĩyî ãânĩ ró bê tã lâ ngõlé ĩyî drí. Gólĩyî drí kpá tã âtázó tã ngõ ꞌbá ꞌdĩ ꞌbá yî drí, gólĩyî õjâ ĩyî kpá ꞌbãlé õjílã tãndí ró tã îjî-îjî ãzâ ꞌbá yî îjílí Yésũ tı̣́, pávó lôndãzó gólâ rî rũzó, drı̣̃ lâ ãâꞌdê ró bê, gólĩyî ãâꞌdô kpá ícícíyá ꞌẽ ꞌbá ró Yésũ rú. 21 Õjílã gólĩyî tã ngõ ꞌbá ꞌdĩ yî îjî ĩyî Yésũ trá kĩ nĩ rî, “Lı̣̃fı̣́ îcí ꞌbá, ní âtâ úlı̣́ tãndí trá, gõꞌdá ní îcî õjílã lı̣̃fı̣́ trá tã pạ̃tı̣́-pạ̃tı̣̃ Ôvârí kâ rî sĩ, õzõ õjílã ãmbá ꞌdĩ ꞌbá yî ãꞌdô ĩyî gbõ lé õmbã ró ní bê rî. 22 Mã lẽ ní âtâ ãmâ drí tã mbı̣̂ ró, mã õgî ômbê ngá ãtrâ Rómã kâ drí ngã kô yã?” 23 Yésũ nı̣̃ trá gólĩyî rî ꞌdĩ kõlõgbõ cãꞌá yí drí ꞌdẽzó, tãlâ yĩ ũrû ró yî bê.

Gólâ drí gõzó tã âtálé gólĩyî drí nõtí, 24 “Nĩ âfẽ drẽ lãfâ ãnî drí rĩzó ômbê gĩlí ĩꞌdî sĩ lâ ꞌdĩ ãlô rî má drí, tãlâ má ndrê ró bê. Nõô ãꞌdî rî líndrí ꞌî ậdı̣̂ ífí nõ rú, gõꞌdá rú îgĩlí rú lâ ꞌá nõ bê yã?” 25 Tã ngõ ꞌbá ꞌdĩ ꞌbá yî drí tã âtázó Yésũ drí kĩ nĩ rî, “Nõô rî kúmú Rómã kâ ꞌbãlé ãmâ drı̣̃ı̣̂ nõ líndrí lâ ĩꞌdî.”

Gõꞌdá Yésũ âtâ trá gólĩyî drí nõtí, “Õzõ ãꞌdô ĩtí rî, gólâ ĩꞌdî lãfâ ꞌdĩ lı̣́pı̣̂ lâ ꞌî, nĩ lôgõ lãfâ ꞌdĩ vólé gólâ drí ômbê gĩgĩ sĩ. Gõꞌdá ãnî rî gógó ífífí lâ ãnî lı̣́pı̣̂ rĩꞌá Ôvârí ĩꞌdî, nĩ fẽ ãnî nyãányâ gólâ drí tã gólâ drí lẽlé ãnî drí ꞌẽlé rî ꞌẽzó.” 26 Nĩngá sĩ rî, tã ngõ ꞌbá ꞌdĩ ꞌbá yî trá ꞌdó lârõ-lârõ ró, tãlâ Yésũ lôgõ tã îjî-îjî gólĩyíkâ ꞌdĩ trá tã nı̣̃nı̣̃ sĩ. Gólĩyî îcá ĩyî úlı̣́ ãzâ âtálé Yésũ rî drı̣̃ rũzó rî kô. Gólĩyî gõꞌdá trá úlı̣́ ãzâ ãkó âtálé.

27 Gõꞌdá Sạ̃dúsı̣̃ ãzâ ꞌbá yî âcâ ĩyî trá Yésũ rî ûjũlı̣́. Gólĩyî rî ĩyíkâ õjílã lı̣̃fı̣́ îcílí kĩ nĩ rî, Ôvârí îcá kô õjílã îngálé õdrã ꞌásĩ. 28 Gólĩyî âtâ trá Yésũ drí nõtí, “Lı̣̃fı̣́ îcí ꞌbá, ãmâ ạ́ꞌbı̣́yạ́ Músạ̃ îgĩ tã trá ãmâ drí kĩ nĩ rî, ‘Õzõ ãgô ãzâ õdrã cú ĩtí mvá tı̣̃ ãkó rî, gólâ rî ậdrúpı̣̃ yî âꞌdô gólâ rî õkó ꞌdĩ trõꞌá mvá tı̣̃zó gólâ drí.’ 29 Ngbãângbânõ rî, mã âtâ drẽ íꞌdígówá ãzâ ní drí. Ãgô ãzâ rĩꞌá mvá bê njı̣̂-drı̣̃-lâ-rı̣̃ ꞌdó ĩyî ágó ró. Gõꞌdá mvá sı̣́sı̣́ rî drí õkó gĩzó, drílâ drãzó õkó ꞌdĩ âyélé tı̣́ ĩyî mvá õkó ꞌdĩ bê kô. 30 Ậdrúpı̣̃ lâ ãzâ drí trõzó lâ ạ̃yı̣́zı̣́ ró, tı̣́ ĩyî mvá kpá kô, drílâ kpá drãzó. 31 Ậdrúpı̣̃ ãzâ drí kpá ạ̃yı̣́zı̣́ ꞌdĩ trõzó, tı̣́ mvá kpá kô, drílâ kpá drãzó. Ậdrúpı̣̃ ãzâ drí kpá ạ̃yı̣́zı̣́ ꞌdĩ trõzó, tı̣́ mvá kpá kô, drílâ kpá drãzó, ndrĩ gbõ ꞌdó ĩtí té ạ̃dũkũ lâ mvá ạ̃dũ ró rî, drílâ ạ̃yı̣́zı̣́ ꞌdĩ trõzó nĩ, tı̣́ ĩyî mvá kpá kô. Mvá ạ̃dũ ꞌdî drí kpá drãzó. 32 Õkó ꞌdĩ drí kpá drãzó. Gõꞌdá ní âtâ drẽ tã lâ ãmâ drí. 33 Ị̃zạ́tú ãngó nõ ꞌá rî, õzõ Ôvârí ĩîngâ õjílã ôdrã ꞌbá rî yî trá lédrẽ-lédrẽ ró rî, ậdrúpı̣̃ gólĩyî njı̣̂-drı̣̃-lâ-rı̣̃ ꞌdó õkó ꞌdĩ trõ ꞌbá ndrĩ ꞌdî ꞌbá yî ꞌásĩ rî, õkó ꞌdĩ âꞌdô ꞌbãꞌá ángô rî õkó lâ ró yã?” Gólĩyî âtâ tã ꞌdî ĩtí ꞌdĩ, tãlâ Yésũ rî rúꞌbạ́ ônjâ ró bê tã ányâ lôgõlé ĩꞌdî.

34 Yésũ drí tã âtázó Sạ̃dúsı̣̃ ꞌdĩ ꞌbá yî drí kĩ nĩ rî, “Ãngó ꞌá nõngá rî, ãgô rî õkó gĩlí. 35 Gõꞌdá võ Ôvârí ngálâ ûrú ꞌálâ rî ꞌá rî, âꞌdó kô õkó gĩzó ĩꞌdî ꞌbãzó ãyĩkõ ró, õjílã tı̣́ mvá kô, 36 gõꞌdá õjílã drãá kpá kô. Õjílã âꞌdô ꞌbãꞌá ꞌdó ndrĩ õzõ mãlãyíkã kâtí, drãá ĩyî gõꞌdá kô. Gólĩyî âꞌdô ꞌbãꞌá Ôvârí rî mvá ró, tãlâ Ôvârí îngâ gólĩyî trá õdrã ꞌásĩ. 37 Ãnî Sạ̃dúsı̣̃ yî, tã ı̣̂sũ ãníkâ âꞌdó kô mbı̣̂. Ãmâ ạ́ꞌbı̣́yạ́ Músạ̃ îgĩ tã trá âyélé ãmâ drí, kậyı̣̂ tíbê Ôvârí drí úlı̣́ âtázó yí drí fê ngbũkpũ-ngbũkpũ rĩ ꞌbá kõlé lạ̃sı̣́ ró ĩtí ꞌdĩ ꞌásĩ kĩ nĩ rî, ‘Mâ cé ĩꞌdî Ôvârí tíbê Ãbãrãyámã drí rĩꞌá rõlâ rî, mâ kpá ĩꞌdî Ôvârí tíbê Ĩsákã drí rĩꞌá rõlâ rî ĩꞌdî, kpá Ôvârí Yãkóbã drí rõlé rî ĩꞌdî.’ Ôvârí õtírĩ tã âtá Músạ̃ drí rî, Ãbãrãyámã, Ĩsákã gõꞌdá Yãkóbã yî drã ĩyî trá. 38 Îcá gõꞌdá kô ãvõ drí Ôvârí rî rõzó, gõꞌdá ngbãângbânõ rî, Ãbãrãyámã, Ĩsákã, Yãkóbã gõꞌdá trá lédrẽ-lédrẽ ró Ôvârí ngálâ.”

39 Lãꞌbí îmbá ꞌbá ãzâ ꞌbá yî drí tã âtázó Yésũ drí kĩ nĩ rî, “Yésũ, ní lôgõ tã-drı̣̃ Sạ̃dúsı̣̃ ꞌdĩ ꞌbá yí kâ trá tãndí ró.” Gólĩyî âtâ tã ꞌdî ĩtí ꞌdĩ, tãlâ gólĩyî lẽé ĩyî Sạ̃dúsı̣̃ yî kô.

40 Gõꞌdá nĩngá sĩ, lãꞌbí îmbá ꞌbá ꞌdĩ ꞌbá yî õjílã gólĩyî sı̣́sı̣́-lésĩ rî yí bê rô ĩyî Yésũ trá, îjí ĩyî gõꞌdá gólâ óꞌdí kô, tãlâ gólĩyî îcá gõꞌdá tã ãzâ ı̣̂sũlı̣́ Yésũ rî drı̣̃ rũzó ꞌá lâ kô. Tã lôgõ-lôgõ Yésũ kâ rî lậvũ gólĩyî trá tã nı̣̃nı̣̃ sĩ.

Tã ꞌdíyî pã ꞌbá rî tãsĩ

(Mãtáyõ 22.41-46; Márãkõ 12.35-37)

41 Gõꞌdá Yésũ kĩ drı̣̃-ꞌbá Yúdạ̃ yí kâ ꞌdĩ ꞌbá yî drí rî, “Nĩ ı̣̂sũ drẽ tã mãnísĩ tã ꞌdíyî pã ꞌbá kâ tãsĩ. Íîgĩ trá búkũ Ôvârí kâ ꞌá kĩꞌá nĩ rî, ꞌdíyî pã ꞌbá gólâ Ôvârí drí ꞌẽꞌá âjólâ nõ rĩꞌá kúmú Dạ̃wúdı̣̃ rî ózõwá ꞌî. 42 Gõꞌdá má kĩ, kúmú Dạ̃wúdı̣̃ rî gógó âtâ trá lôngó ãzâ ꞌá nĩngá kĩ nĩ rî, ꞌdíyî pã ꞌbá gólâ Ôvârí drí ꞌẽꞌá âjólâ nõ ãâꞌdô ꞌbãꞌá kúmú íyíkâ ró. Dạ̃wúdı̣̃ âtâ trá nõtí,

‘Ôvârí âtâ tã trá Kúmú ámákâ drí, gólâ õrî yí bê võ ãlô ꞌá cú drı̣́-ãcê bê ãngó nõ rũlı̣́ yí bê.

43 Gõꞌdá yí âꞌdô gólâ rî ạ̃jú-ꞌbá-ãzí yî ꞌbãꞌá âꞌdólé áyábálá ró gólâ rî pá zẽlé.’ ”

Lôngó 110.1

44 Gõꞌdá Yésũ âtâ tã trá drı̣̃-ꞌbá Yúdạ̃ yí kâ ꞌdĩ ꞌbá yî drí úlı̣́ mãnĩgõ sĩ kĩ nĩ rî, “Âꞌdô âꞌdóꞌá ángô tí ró, ꞌdíyî pã ꞌbá gólâ Ôvârí drí ꞌẽꞌá âjólâ rî drí ꞌbãzó kúmú ró Dạ̃wúdı̣̃ drı̣̃ı̣̂, gõꞌdá kpá âꞌdólé Dạ̃wúdı̣̃ rî ózõwá ró yã?” Yésũ âtâ tã ꞌdî ĩtí, tãlâ gólâ lẽ gólĩyî drí nı̣̃lâ dódó, ꞌdíyî pã ꞌbá ꞌdĩ rî âꞌdô ꞌbãꞌá õjílã mvá ró, kpá õzõ Ôvârí rî ífífí tí.

45 Gõꞌdá nĩngá sĩ, Yésũ âtâ tã trá tã ârí ꞌbá íyíkâ rî drí, gõꞌdá õꞌbí ãmbá ꞌdĩ ꞌbá yî ârî ĩyî gólâ kpá trá, tã âtâ rĩꞌá nõtí, 46 “Nĩ ꞌbã ãnî drı̣̃ı̣̂, ạ̃dũkũ lâ ró, nĩ õzó ꞌbãâ kô õzõ lãꞌbí îmbá ꞌbá ꞌdĩ ꞌbá yî tí. Lãꞌbí îmbá ꞌbá rî ꞌbá yî gólĩyî rî ĩyíkâ ítá ãcê-ãcê sõlé ĩꞌdî kạ́trạ́-kạ́trạ́ vũdrı̣́ sĩ, ĩyî âꞌdázó bê lı̣̃fı̣́ îcí ꞌbá ró. Gõꞌdá kpá rĩzó ậcı̣́ tõlé lómbé-lómbéwá sĩ gõcẽ-gõcẽ võ ngá gĩ kâ ꞌásĩ, õjílã õrî ró bê nî-bê-yã fẽlé ĩyî drí tã rõrõ sĩ. Gõꞌdá gólĩyî nĩ bê rãtáã ꞌẽlé jó tã ârî kâ ꞌálâ rî, gólĩyî drí té kı̣́tı̣̃ ạ́ngı̣́ ạ́ngı̣́ sı̣́sı̣́ ꞌálâ rî ꞌbá yî zĩzó ĩꞌdî rĩzó drı̣̃ lâ. Õzõ gólĩyî õcâ trá võ kãrámã kâ ꞌá rî, gólĩyî drí ĩyíkâ rĩzó zãâ ĩyî ífífí ꞌbãlé âꞌdólé sı̣́sı̣́ rĩlí kı̣́tı̣̃ ạ́ngı̣́ ạ́ngı̣́ drı̣̃ı̣̂, kı̣́tı̣̃ gólĩyî kó ꞌbãlé cé ũmú gólĩyî ãmbâ-ãmbâ drí rî yî drı̣̃ı̣̂. 47 Gõꞌdá óꞌbã gólĩyî bê rĩꞌá ngá ꞌẽlé õkó gólĩyî ágó lâ yî drí ôdrãlé rî vó lâ yî ndrẽlé rî, gólĩyî rî ĩyîngá cé lãfâ õkó ꞌdĩ ꞌbá yí kâ ꞌdĩ îzãlé ĩꞌdî. Gõꞌdá gólĩyî rî trá rĩꞌá rãtáã ꞌẽlé kárá Ôvârí drí, gbórókõ ãmbá sĩ ngbạ́lạ́-ngbạ́lạ́, õjílã ãzí lı̣̃fı̣́ drı̣̃ ꞌá. Gõꞌdá nĩngá sĩ rî, gólĩyî rĩꞌá tã õnjí bê tákányĩ ĩyî pı̣̃pı̣̂sı̣́lı̣́ ꞌá. Tã lâ rĩꞌá nõtí, Ôvârí âꞌdô lâŋõ fẽꞌá gólĩyî drí lậvũlı̣́ kôrô.”

21

1 Yésũ rî trá ãnyî ngá gólâ rĩzó lãfâ ngá fẽfẽ ró rî ꞌbãlé ꞌá lâ rĩzó ngá ꞌẽꞌẽ Ôvârí kâ vó lâ ndrẽlé jó ạ́ngı̣́ Ôvârí kâ ꞌá rî lạ̃gạ́tı̣́. Gólâ ndrê ãgô ãzâ ꞌbá yî ngá-drı̣̃ ãmbá bê rî ꞌbá yî trá, lãfâ ãmbá ꞌbãꞌá ngá ꞌdĩ ꞌá. 2 Gõꞌdá ạ̃yı̣́zı̣́ ãzâ ĩzã ꞌbá ró rî gólâ cé lãfâ ífí bê rı̣̃, drílâ kpá ânĩzó fẽlâ Ôvârí drí. 3 Gõꞌdá Yésũ drí tã âtázó kĩ nĩ rî, “Má âtâ ãnî drí tã pạ̃tı̣́ı̣̃ ró, nĩ ndrê drẽ õkó ĩzã ꞌbá ró nõ. Gólâ fẽ lãfâ dódó ró Ôvârí drí lậvũlı̣́ gạ̃rạ̃, tãlâ gólâ cú ĩtí ngá ãzâ ãkó fẽlé. Ôvârí âꞌdô tã tãndí gólâkâ ꞌdĩ võ lâ lôgõꞌá. 4 Ãgô gólĩyî ngá-drı̣̃ ãmbá bê nõ ꞌbá yî rĩꞌá lãfâ bê dũû, fẽfẽ lâ âꞌdó lâŋõ ró kô. Gõꞌdá õkó gólâ ĩzã ꞌbá ró nõ kâ rî, fẽ íyíkâ ĩꞌdî nyé ꞌdĩ, ạ̃mbúkũ lâ âyé ãkó yí drí ngá pãzó drı̣̃ lâ ạ̃tı̣́ ꞌálâ, ꞌdĩî ngá lẽlẽ gólâkâ rî ĩꞌdî.”

Tã Yésũ drí âꞌdálé lãjóꞌbá íyíkâ drí Yẽrõsãlémã rî rû îzã-îzã tãsĩ ı̣̃zạ́tú rî

(Mãtáyõ 24.1-35; Márãkõ 13.1-31)

5 Lãjóꞌbá Yésũ kâ bê rĩꞌá âfõꞌá jó ạ́ngı̣́ Ôvârí kâ ꞌásĩ rî, gólĩyî drí rĩzó tã âtálé tã jó ạ́ngı̣́ Ôvârí kâ sû ãkĩ, bẽlé kúnı̣́ mvá sĩ îgígírãlé nyạ̃rũ-nyạ̃rũ nâ tãsĩ, kpá ngá fẽfẽ Ôvârí drí jó ạ́ngı̣́ gólâkâ nã êdézó sũlı̣́ rõô nã tãsĩ. 6 Yésũ âtâ tã trá gólĩyî drí kĩ nĩ rî, “Má âtâ ĩꞌdî ãnî drí tã pạ̃tı̣́ı̣̃ ró, ı̣̃zạ́tú rî, nĩ âꞌdô ndrẽꞌá lâ, jó ạ́ngı̣́ tõrõngõlõ sũ ꞌbá ãkĩ ꞌdî, kậyı̣̂ lâ õtírĩ cãâ rî, áâꞌdô lâpẽꞌá lâ ndéré-ndéré, kúnı̣́ mvá lâ ꞌdĩ ꞌbá yî drí lôꞌdézó ndrĩ vũdrı̣́ sĩ ndíyá-ndíyá.”

7 Gõꞌdá nĩngá sĩ, lãjóꞌbá ꞌdĩ ꞌbá yî drí tã îjízó Yésũ tı̣́ kĩ nĩ rî, “Ngá ꞌdĩ, kậyı̣̂ lâ âꞌdô âcáꞌá ángô tû yã? Ngá ãzâ bê ꞌẽ ꞌbá rû ꞌẽlé sı̣́sı̣́ kậyı̣̂ lâ âꞌdálé ãmâ drí yã?” 8 Yésũ kĩ, “Nĩ ꞌbã ãnî drı̣̃ı̣̂ tãndí ró, nĩ ꞌbã õjílã ãâdô ãnî kô âgõ-âgõ ámákâ rî tã lâ tãsĩ. Õnjõ ꞌbá ãzâ ꞌbá yî bê rĩꞌá dũû. Ãzâ ꞌbá yî âꞌdô tã âmãꞌá kĩ nĩ rî, yĩ ãꞌdô ĩꞌdî ꞌdíyî pã ꞌbá ꞌî. Ãzâ ꞌbá yî âꞌdô âtáꞌá lâ kĩ nĩ rî, kậyı̣̂ câ trá ạ̃dũkũ ãngó kâ drí âcázó. Gõꞌdá nĩ ârî tã ꞌdî ꞌbá yî kô ãlôwálâ, tãlâ ꞌdĩî ꞌdó õnjõ ꞌî.

9 “Gõꞌdá õzõ nĩ ãârî tã ạ̃jú kâ ngãꞌá gbõ lé võ ãzâ ꞌbá yî ꞌásĩ rî, nĩ ꞌê ũrı̣̃ kô. Nĩ lôꞌbê lı̣̃fı̣́ kpá kô kĩꞌá nĩ rî, ạ̃dũkũ ãngó kâ trá âcáꞌá ĩꞌdî ꞌdĩ. Ngá ãmbá ꞌdĩ ꞌbá yî âꞌdô lậvũꞌá ndrĩ ạ̃dũkũ ãngó kâ õró gõ âcálé vólé lésĩ ró. 10 Nĩ âꞌdô ndrẽꞌá lâ, õrĩ tı̣̂ ãmbá âꞌdô ngãꞌá rĩꞌá rû fũlı̣́ ĩyî võ ꞌásĩ gĩâ nãlé gõꞌdá kpá nõngá. Kó nĩ ꞌê ũrı̣̃ kô. 11 Nĩ âꞌdô ndrẽꞌá lâ, tã lârâkô âꞌdô rû ꞌẽꞌá, ı̣̃nyạ́kú drí rĩzó rû îyálé, kpá lõfó õnjí drí ꞌdẽzó õjílã drı̣̃ı̣̂, ngá lãzé tı̣̂ õnjî-õnjî âꞌdô õjílã ꞌẽꞌá ndrĩ. Gõꞌdá nĩ âꞌdô ndrẽꞌá lâ kpá tã lârâkô ãzâ ꞌbá yî õzõ õyĩ ạ́ngı̣́ kâtí rî âꞌdô rû ꞌẽꞌá ꞌbũû ꞌá. Ị̃tú lı̣̃fı̣́ ngã ꞌbô ı̣̃ꞌbı̣̂ꞌbı̣̂wạ́ lı̣̃fı̣́ ꞌî yã rî, âꞌdô rĩꞌá rû ôjálé võ ꞌásĩ ngĩíngî. ꞌDĩî rî tã âꞌdálé kĩ, kậyı̣̂ ạ̃dũkũ trá ãnyî.

12 “Gõꞌdá ãkpãkãꞌdã drẽ ngá ꞌdĩ ꞌbá yî ꞌé rû kô rî, ãnî ãzâ ꞌbá yî, õjílã âꞌdô ãnî rũꞌá âjílí õjílã ạ́ngı̣́ sı̣́sı̣́-lésĩ rî ágálé tã lâ kĩlí, ãzâ ꞌbá yî âjízó kúmú ạ́ngı̣́ ạ́ngı̣́ ágálé tã lâ kĩlí ꞌbãlé gạ̃nı̣́mạ̃ ꞌá, rĩꞌá ãnî îzãlé, tãlâ ãnî lãjóꞌbá ámákâ ĩꞌdî rî drí sĩ. 13 Õzõ tã ꞌdî ꞌbá yî õtírĩ rû ꞌẽê rî, nĩ âꞌdô lạ́tı̣̂ tãndí ûsúꞌá tã âtázó ámâ tãsĩ. 14-15 Nĩ ꞌê ũrı̣̃ kô. Óõꞌbã ãnî gbõ lé gạ̃nı̣́mạ̃ ꞌá rî, nĩ lôꞌbê lı̣̃fı̣́ kô úlı̣́ võ ãnî ạ̃jú-ꞌbá-ãzí yí kâ ícícíyá ꞌẽzó ãnî rú rî lôgõrẽ ꞌá, tãlâ mâ bê. Má âꞌdô tã nı̣̃nı̣̃ âfẽꞌá ãnî drí úlı̣́ ífífí âtázó ĩꞌdî gólĩyî pẽzó. 16 Ãnî ãzí-ãzí yî ngãtá ꞌbô ãnî áró yî âꞌdô lé õdrã sõꞌá nĩ ãnî lı̣̃fı̣́ ámâ tãsĩ rî, nĩ ꞌê ũrı̣̃ kô. Áâꞌdô õjílã ãzâ ꞌbá yî ãnî lãfálé sĩ rî ûfúꞌá kpá ámâ tãsĩ. 17 Õjílã ãzâ ꞌbá yî dũû ꞌálé lâ yî drí âdrãzó kpá ãnî rú ámâ tãsĩ. 18 Gólĩyî âꞌdô ãnî fũꞌá gõꞌdá gólĩyî îcá kô ãnî fũlı̣́ zãâ, âꞌdô ĩyî cé ãnî rúꞌbạ́ fũꞌá ĩꞌdî, ãnî lîdrí-lîdrí âyélé. 19 Õzõ õjílã ãâꞌdô ãnî îzãꞌá rõô ámâ tãsĩ rî, nĩ rî fĩî ậtũ-ậtũ sĩ. Ĩtí rî, nĩ âꞌdô lédrẽ-lédrẽ ạ̃dũkũ ãkó rî ûsúꞌá.

20 “Nĩ ndrê dódó õzõ ạ̃jú ꞌbũ ꞌbá õtírĩ rãâ dîrî gbãâ Yẽrõsãlémã rú sĩ ạ̃jú ꞌbũlı̣́ rî, nĩ nı̣̃ trá âbí ꞌẽꞌá îzãlâ. 21 Õjílã gólĩyî rĩ ꞌbá dîrî Yũdạ́yạ̃ rú sĩ rî õrâ ndrĩ únı̣́ drı̣̃ ꞌálâ ĩyî lậpı̣́lı̣́. Gõꞌdá õjílã gólĩyî rĩ ꞌbá ĩyî ꞌbã-tı̣̂ ĩyíkâ ꞌásĩ rî, âꞌdó kô tãndí ró drílĩyî gõꞌdá rãzó Yẽrõsãlémã ꞌálâ ĩyî lậpı̣́lı̣́. 22 Gólĩyî ꞌê rãlé ꞌdĩ, tãlâ Ôvârí trá ꞌẽꞌá Yẽrõsãlémã rî îzãlé. Ôvârí ꞌê Yẽrõsãlémã rî îzãlé ꞌdĩ, tãlâ ạ̃kû ró rî tã ậngũ ꞌbá âtâ tã lâ trá ĩtí. 23 Nõô rî trá kậyı̣̂ ĩzã kâ ꞌî õkó ꞌâ bê rî ꞌbá yî drí gõꞌdá kpá gólĩyî mvá bê drı̣́ ꞌá rî ꞌbá yî drí! Õjílã ndrĩ âꞌdô ĩzã ꞌẽꞌá rõô ngbı̣̃lı̣̃rı̣̃ Ôvârí kâ drí sĩ. 24 Áâꞌdô õjílã ãmbá ꞌdı̣̃ꞌá îzãꞌá ạ̃jú sĩ, áâꞌdô õjílã ãzâ ꞌbá yî rũꞌá fẽlé rạ̃gı̣́ı̣̃ ró ꞌbạ̃drı̣̃ ãzâ ꞌbá yî ꞌá jẽjẽ ró. Õjílã lídí drí ânĩzó nĩ Yẽrõsãlémã rî rũlı̣́, té kậyı̣̂ Ôvârí drí ꞌbãlé mbârâkã gólĩyíkâ drí rû ndẽzó rî drí cãzó nĩ.”

Tã Yésũ drí âtálé lãjóꞌbá íyíkâ drí âgõ-âgõ íyíkâ tãsĩ rî

25-26 “Gõꞌdá nĩngá sĩ rî, tã lârâkô ãzâ ꞌbá yî âꞌdô rû ꞌẽꞌá ı̣̃tú lı̣̃fı̣́, kpá párá lı̣̃fı̣́, kpá ı̣̃ꞌbı̣̂ꞌbı̣̂wạ́ lı̣̃fı̣́. ꞌDĩî rî, ngá ꞌbũû ꞌálâ rî ꞌbá yî âꞌdô rû îyáꞌá kı̣̃zı̣̃-kı̣̃zı̣̃ õyĩ ró. Tã ꞌdî ꞌbá yî âꞌdô õjílã ãmbá ꞌbãꞌá âꞌdólé kõló-kólô ró fãfã ãkó ĩtí. Õjílã ãmbá îcá rãlé kô, tãlâ ngá ꞌdĩ ꞌbá yî âꞌdô lı̣̃mvû ândrê ꞌbãꞌá tı̣̃lı̣́ õjílã ûfúlı̣́. Õjílã ãmbá drı̣̃ âꞌdô lîjãꞌá ũrı̣̃ drí, tãlâ gólĩyî âkĩꞌá nĩ rî, ạ̃dũkũ ãngó kâ âcâ trá. 27 Gõꞌdá mâ gólâ âjólé ûrú lésĩ nô âꞌdô âgõꞌá mbãrãsãsã bê. Má âꞌdô ânĩꞌá cú mbârâkã ạ́ngı̣́ bê gõꞌdá kpá ãmbã Ôvârí kâ rî bê, õjílã drí ndrẽzó lâ ndrĩ. 28 Tã ꞌdî ꞌbá yî õtírĩ rû ꞌẽê ĩtí rî, nĩ ꞌbã lı̣̃fı̣́ vó lâ, tãlâ má âꞌdô âgõꞌá õjílã gólĩyî ĩzã bê ámâ tãsĩ rî pãlé ĩzã rî ꞌdĩ ꞌásĩ.”

29-30 Gõꞌdá Yésũ âtâ úlı̣́ mãnĩgõ trá gólĩyî drí nõtí kĩ nĩ rî, “Nĩ õtírĩ fê bı̣́ ndrẽê ârõꞌá cãrõ rî, nĩ nı̣̃ trá kĩ nĩ rî, ôzê lı̣̃mvû trá ãnyî ꞌẽꞌá âcálé. 31 Gõꞌdá nõô rî kpá ĩtí, õzõ nĩ õtírĩ tã lârâkô ꞌdĩ ꞌbá yî ndrẽê rû ꞌẽꞌá rî, nĩ âꞌdô nı̣̃ꞌá lâ kpá kĩ nĩ rî, tã kũmũ Ôvârí kâ rî kâ rî ꞌẽꞌá ãnyî âcálé. 32 Õjílã ãnî lãfálé sĩ rî, ãzâ ꞌbá yî âꞌdô ndrẽꞌá lâ drẽ ãkpã gólĩyî ôdrãá drẽ kô. 33 Õzõ kpálé ı̣̃nyạ́kú drı̣̃ ꞌbũû bê ãâꞌdô rû ndẽꞌá ndrĩ rî, úlı̣́ ámákâ nõ ndẽé rû kô ãlôwálâ. 34-35 Nĩ sû ãnî rú dódó, nĩ ı̣̂sũ tã kô cé tã ãngó nõ kâ tãsĩ, nĩ sõ ãnî kô mõrá õdrá kâ rî ꞌá, rĩzó cú ĩtí tã ı̣̂sũ-ı̣̂sũ ãkó. Âgõ-âgõ ámákâ ãngó ꞌá nõlé rî âꞌdô ꞌbãꞌá cú ĩtí, õjílã ãzâ drí kậyı̣̂ lâ nı̣̃ ãkó, âꞌdô ꞌbãꞌá ꞌwãâ ró, õzõ kõlõgbõ drí ậsı̣́rı̣̃ ꞌwãâ ró ãcõmõ édrégó drı̣̃ı̣̂ rî kâtí. Õjílã gólĩyî tíbê drı̣̃ âdĩ ꞌbá tã õnjí ĩyíkâ ꞌásĩ kô rî, ûsú ĩyî kậyı̣̂ gõꞌdá drı̣̃ âdĩzó tã õnjí ĩyíkâ ꞌásĩ kô. 36 Ãnî lãjóꞌbá ámákâ rî ꞌbá yî, nĩ rî njãâ. Má âꞌdô ꞌẽꞌá âgõlé ꞌwãâ ró, nĩ rî zãâ rãtáã ꞌẽlé Ôvârí drí, õꞌbã ró ãnî pı̣̃pı̣̂sı̣́lı̣́ bê ı̣̂dû-ı̣̂dû ró rĩlí lãjóꞌbá tãndí ró. Õzõ nĩ õꞌê trá ĩtí rî, âꞌdó kô ãnyĩ ró âdrérẽ ꞌá ı̣̃zạ́tú má ágálé, má õtírĩ âgõô tã kĩlí ạ̃dũkũ lâ ró rî. Nĩ âꞌdô kákárá lı̣́mú kâtí, nĩ pâ ró ngá bê lâŋõ ãmbá ꞌdĩ ꞌbá yî ꞌásĩ. Nĩ ꞌbã ãnî pı̣̃pı̣̂sı̣́lı̣́ kpá vũdrı̣́, nĩ pâ ró ngá bê lâŋõ Ôvârí rî mvá kâ rî ꞌásĩ. ꞌDĩî tã ámákâ ĩꞌdî.”

37 Yésũ rî trá õjílã lı̣̃fı̣́ îcílí ı̣̃tú vósĩ cé jó ạ́ngı̣́ Ôvârí kâ ꞌálâ. Lạ̃njạ́túlı̣́ sĩ rî, drílâ ngãzó gõlé táyã gólĩyíkâ ꞌálâ, únı̣́ fê dõ kâ bê dũû drı̣̃ lâ rî drı̣̃ ꞌálâ. 38 Ãkpãkãꞌdã õjí bê, ı̣̃tú vósĩ cé, õjílã ãmbá rî ĩyî trá nĩlí tã gólâkâ ârílí.

22

Tã drı̣̃-ꞌbá ạ́ngı̣́ Yúdạ̃ yí kâ rî ꞌbá yî drí ậyı̣́lı̣́ lãꞌbí îmbá ꞌbá bê ꞌẽzó Yésũ rî fũlı̣́ rî

1 Gõꞌdá kãrámã ãmbãtã ạ̃kú ãkó rî kâ tíbê rĩꞌá zı̣̃lâ kpá kãrámã lậvũ-lậvũ kôrô kâ âcâ trá ãnyî. 2 Drı̣̃-ꞌbá ạ́ngı̣́ Yúdạ̃ yí kâ rî ꞌbá yî lãꞌbí îmbá ꞌbá yí bê, êꞌbê ĩyî rû trá tã ı̣̂ꞌbı̣̃lı̣́ ꞌẽzó Yésũ rî fũlı̣́ ı̣̃nı̣́nı̣̂ ró, tãlâ gólĩyî rô õmbã õjílã kâ rî ĩꞌdî. 3 Kpá kậyı̣̂ gólĩyî drí rĩrĩ tã ı̣̂ꞌbı̣̃lı̣́ rî ꞌá rî, Sãtánã drí fĩzó Yúdạ̃ Ĩsĩkãrĩyótã ꞌá, Yúdạ̃ rî ꞌbãlé Yésũ rî drı̣́-bã fẽlé íyî ạ̃jú-ꞌbá-ãzí yî drı̣́gạ́. Yúdạ̃ ꞌdĩ kpá lãjóꞌbá Yésũ kâ ĩꞌdî. 4 Yúdạ̃ drí nĩzó õjílã ãmbâ-ãmbâ Yúdạ̃ yí kâ gólĩyî rĩ ꞌbá ĩyî tã lôndãlé ꞌẽzó Yésũ rî fũlı̣́ ꞌdĩ ꞌbá yî ngálâ tã ꞌdî ı̣̂ꞌbı̣̃lı̣́ gólĩyí bê. 5 Âcâ-âcâ Yúdạ̃ kâ gólĩyî ngálâ rî, ãyĩkõ lâ cî gólĩyî trá kôrô. Drílĩyî tã-drı̣̃ lẽzó lãfâ fẽzó Yúdạ̃ drí, Yésũ rî drı̣́-bã fẽzó ĩyî drı̣́ rî sĩ. 6 Yúdạ̃ rî trá cé ı̣̃tú tẽlé ĩꞌdî ꞌẽzó Yésũ rî drı̣́-bã fẽlé ạ̃jú-ꞌbá-ãzí drí, gólâ õtírĩ ꞌbãâ élêwálâ rî.

Tã ngá nyãnyã Yésũ kâ ạ̃dũkũ lâ ró lãjóꞌbá íyíkâ bê rî tãsĩ rî

(Mãtáyõ 26.17-30; Márãkõ 14.12-26; Yõwánĩ 13)

7 Kậyı̣̂ gólâ kãrámã nã kâ sĩ rî, ꞌbã-lı̣́pı̣̂ ꞌbã-tı̣̂ ãlô-ãlô kâ drí kạ́bı̣̃lı̣́kı̣̃ ûlı̣́zó nyãlé ạ̃ꞌdı̣́-drı̣̃ ĩyíkâ ꞌá, ãꞌdô ró bê kậyı̣̂ Ôvârí drí lậvũzó kôrô ĩyî drı̣̃ı̣̂ sĩ Mạ́sı̣̃rı̣̃ ꞌálâ rî, tã lâ õzó jãâ kô. 8 Yésũ drí tã âtázó Pétẽrõ yî drí Yõwánĩ bê nĩlí ngá kãrámã ꞌdî kâ êdélé. 9 Pétẽrõ yî Yõwánĩ bê drílĩyî tã îjízó Yésũ tı̣́ kĩ, võ lâ ꞌdĩ ángô lé yã? 10 Yésũ âtâ trá gólĩyî drí kĩ, “Nĩ nĩ, õzõ nĩ õcâ trá Yẽrõsãlémã ꞌálâ rî, nĩ âꞌdô ãgô ãzâ ûsúꞌá, rĩꞌá lũmvû límvó njı̣̃ꞌá. Nĩ ꞌdê zãâ gólâ vó, âꞌdô nĩꞌá fĩlí jó ꞌálâ. 11 Nĩ gõ ró úlı̣́ âtálé ꞌbã-lı̣́pı̣̂ drí kĩ nĩ rî, ‘Ãmâ lı̣́pı̣̂ âtâ tã ní drí nõtí, jó ĩyî drí rĩzó ꞌá lâ lãjóꞌbá íyíkâ rî ꞌbá yí bê kãrámã nyãlé rî íyíkâ ángô lé yã?’ 12 Gólâ âꞌdô jó ꞌálé ạ́ngı̣́ ãzâ âꞌdáꞌá ãnî drí, lạ̃kũ ûrú lésĩ rî ꞌá õrî mbãlé mbãmbã nĩꞌá ꞌálâ ãzâ rî ꞌá tólâ. Tãrãbízã yî ngá ãzâ ꞌbá yí bê ꞌdó rĩꞌá tólâ kpá, nĩ lı̣̂ ró kạ́bı̣̃lı̣́kı̣̃ lâꞌdílí ngá nyãnyã ãzâ ꞌbá yí bê êdélé njãâ, ãmâ drí ânĩꞌá nyãlâ, nĩ gõ ró ânĩlí tã lâ âtálé ãmâ drí.” 13 Gõꞌdá Pétẽrõ yî Yõwánĩ bê, drílĩyî nĩzó ãgô ꞌdĩ ûsúlı̣́, té õzõ Yésũ drí âtálé rî tí. Gõꞌdá drílĩyî ngá kãrámã ꞌdî kâ êdézó.

14 Gõꞌdá nĩngá sĩ, Pétẽrõ yî Yõwánĩ bê ânĩ ĩyî trá tã lâ âtálé Yésũ drí. Yésũ yî drí âcázó lãjóꞌbá íyíkâ rî ꞌbá yí bê kãrámã nyãlé. Drílĩyî nĩzó rĩlí tãrãbízã lạ̃gạ́tı̣́ ĩtí. 15 Yésũ drí gõzó tã âtálé lãjóꞌbá íyíkâ drí kĩ nĩ rî, “Má rî tã âtálé ãnî drí rî, má lẽ tã trá tákányĩ ãmâ drí kãrámã nô ꞌẽzó ãní bê drẽ ãkpãkãꞌdã má drãá drẽ kô. 16 Má ꞌé kãrámã ãzâ gõꞌdá õzõ nõô rî tí kô, zãâ té ngá gólâ tã lâ âꞌdálé nõ âꞌdô rû ꞌẽꞌá zãlô. Gõꞌdá Ôvârí âꞌdô ámâ ꞌbãꞌá kúmú võ ûrú ꞌálâ rî kâ ró.”

17 Yésũ drí ĩgã õdrá âlâꞌbâ kâ îngázó ûrû, drílâ rãtáã ꞌẽzó Ôvârí drí. Gõꞌdá gólâ kĩ nĩ rî, “Ãnî ndrĩ, nĩ trõ ĩgã õdrá âlâꞌbâ kâ nõ má drı̣́gạ́ sĩ, nĩ mvû ró. 18 Õzõ má drí âtálé ãnî drí nõtí, má mvú õdrá âlâꞌbâ gõꞌdá kô té tã kũmũ Ôvârí kâ tã lâ drí rû ꞌẽzó zãlô.” 19 Gõꞌdá drílâ ãmbãtã trõzó, rãtáã ꞌẽzó Ôvârí drí, drílâ ûpı̣̃zó lâ fẽlé lãjóꞌbá íyíkâ rî yî drí kĩ nĩ rî, “Áâꞌdô ámâ rúꞌbạ́ ûpı̣̃ꞌá, õzõ ãmbãtã nô tí. Má lẽ ãnî drí ãmbãtã nô nyãlé kpãkã ãlô õzõ nõô tí, ãꞌdô ró bê ãnî drí ámâ õdrã gólâ ãnî pãzó rî tã lâ ı̣̂sũzó.”

20 Gõꞌdá nyâ ĩyî ngá bê trá ndrĩ rî, Yésũ drí kpá ĩgã õdrá kâ nõ trõzó kpá óꞌdí kĩ nĩ rî, “Ámâ ãrí âꞌdô lâsóꞌá trá õzõ õdrá nõ tí, ãꞌdô ró bê Ôvârí drí ãnî pãzó. Õdrá nõ âꞌdâ tã-drı̣̃ lẽlẽ óꞌdí Ôvârí kâ ĩꞌdî ãnî pãzó, tãlâ õdrã ámákâ âꞌdô ãnî gĩꞌá.

21 “Tákõ gólâ ꞌẽ ꞌbá ámâ drı̣́-bã fẽlé ámâ ạ̃jú-ꞌbá-ãzí yî drı̣́gạ́ rî kpá rĩꞌá ãnyî má lạ̃gạ́tı̣́ nõ. 22 Trá ãnyî ꞌẽꞌá ámâ fũlı̣́ vólé ĩꞌdî, ꞌdĩî tã Ôvârí drí ámâ âjózó ânĩlí ãngó ꞌá nõ, ãꞌdô ró bê tã õnjí ãníkâ tãsĩ ãnî drı̣̃ tĩzó. Gólâ tíbê ámâ drı̣́-bã fẽ ꞌbá ámâ ạ̃jú-ꞌbá-ãzí yî drı̣́gạ́ rî, gólâ rî ĩzã gâ trá má drı̣̃ı̣̂, tã õnjí ꞌẽꞌẽ gólâkâ ꞌdĩ âꞌdô gõꞌá ãkpã gólâ drı̣̃ı̣̂.” 23 Lãjóꞌbá ꞌdĩ ꞌbá yî rî trá tã îjílí ĩyî võ ꞌásĩ kĩ nĩ rî, “Tã ꞌdî âꞌdô ꞌbãꞌá ángô tí yã? Õjílã ángô rî âꞌdô tã ꞌẽꞌá nĩ ĩtí ãmâ lãfálé sĩ yã?”

24 ꞌDĩî rî vósĩ rî, lãjóꞌbá gólâkâ ꞌdĩ ꞌbá yî drí ngãzó rĩꞌá tı̣̂ ôcílí ĩyî võ ꞌásĩ, ãꞌdî ĩꞌdî ĩyî lãfálé kôrô ĩyî drı̣̃ı̣̂ yã. 25 Gõꞌdá Yésũ âtâ trá gólĩyî drí kĩ nĩ rî, “Nĩ ârî drẽ, tã kúmú ạ́ngı̣́ ạ́ngı̣́ kâ ãngó ꞌá nõngá rî trá nõtí, gólĩyî âtâ ĩyî tã trá õjílã drí ânĩzó ꞌwãâꞌwâ ngã ꞌbô tã ãzâ ꞌbá yî ꞌẽzó ꞌwãâꞌwâ. Gõꞌdá gólĩyî ꞌbã õjílã trá rú ãzâ zı̣̃lı̣́ ĩyî drı̣̃ı̣̂ nõtí, “ ‘rû-lẽ-ãzíyã õjílã kâ ndrĩ” ’. 26 Gõꞌdá ãnî drí rî âꞌdó ĩtí kô. Gólâ tíbê ꞌẽ ꞌbá rû ı̣̂ꞌbũlı̣́ íyî ãzí-ãzí yî drí rî, gólâ ĩꞌdî tíbê Ôvârí drí ꞌẽꞌá ꞌbãlâ õjílã ạ́ngı̣́ ró rî. 27 Nĩ âꞌdâ drẽ má drí, ãꞌdî ĩꞌdî gạ̃rạ̃ yã, õjílã gólâ rĩ ꞌbá tãrãbízã bê yí ágálé rî ĩꞌdî, ngã ꞌbô õjílã rĩ ꞌbá nyãsá lânjílí ĩyî drí nõ ĩꞌdî? Nĩ lôgõ drẽ tã nô má drí, õjílã gólâ rĩ ꞌbá tãrãbízã lạ̃gạ́tı̣́ nõ, nĩ ı̣̂sũ drẽ tã ꞌẽꞌẽ ámákâ. Nĩ ndrê drẽ, mâ bê ãnî lãfálé nõngá, õzõ rû ı̣̂ꞌbũ ꞌbá kâtí.”

28 Gõꞌdá Yésũ kĩ, “Nĩ rî trá má bê lâŋõ drí ámâ ꞌẽrẽ ꞌá. 29 Ámâ átá Ôvârí âfẽ drı̣́-ãcê íyíkâ trá má drí. Ngbãângbânõ rî, má fẽ drı̣́-ãcê trá ãnî drí ndrĩ, tãlâ nĩ rî trá ãnyî má lạ̃gạ́tı̣́ tã ámákâ ârílí. 30 Nĩ âꞌdô rĩꞌá ngá mvũlı̣́, ngá nyãlé má bê tãrãbízã ámákâ drı̣̃ı̣̂ kũmũ ámákâ ꞌá, nĩ âꞌdô rĩꞌá má bê tã-vó ꞌbạ̃súrú Ĩsĩrãꞌélẽ kâ mûdrı̣́-drı̣̃-lâ-ngâ-rı̣̃ rî ꞌbá yí kâ kĩlí.”

31 Yésũ drí tã âtázó Sĩmónã Pétẽrõ drí kĩ, “Sĩmónã, ní ârî úlı̣́ ámákâ. Sãtánã ûsû drı̣́-ãcê Ôvârí drı̣́gạ́ sĩ ãnî ûjũzó ndrĩ. Gólâ âꞌdô ãnî îyáꞌá õzõ yãvó ạ̃drúgú kúrũmû kâ îyárẽ kâtí. 32 Má rî trá rãtáã ꞌẽlé ánî tãsĩ, tãlâ ní õzó tã lẽlẽ áníkâ âyé vólé kô. Ní âꞌdô tã õnjí ꞌẽꞌá, gõꞌdá ní õtírĩ drı̣̃ âdĩî tã õnjí áníkâ ꞌásĩ rî, ní sõ mbârâkã ánî ậdrúpı̣̃ yî nõngá nõ ꞌbá yî rî ꞌá gạ́gạ́, ꞌdê ĩyî kô.”

33 Pétẽrõ âtâ trá Yésũ drí kĩ nĩ rî, “Ámâ lı̣́pı̣̂, mâ trá njãâ nĩlí gạ̃nı̣́mạ̃ ꞌálâ kpá drãlé ní bê.”

34 Yésũ kĩ, “Kậyı̣̂ gólâ ãndrõ nô ꞌá nõ, drẽ ãkpãkãꞌdã ꞌạ̃ꞌú-lúgú ꞌbé cı̣́rı̣̃ kô, ní âꞌdô ámâ gãꞌá ândâlâ nâ kĩꞌá nĩ rî, yí nı̣̃ı̣́ mâ kô.”

35 Gõꞌdá Yésũ drí tã âtázó lãjóꞌbá íyíkâ ꞌdĩ ꞌbá yî drí ndrĩ kĩ nĩ rî, “Kậyı̣̂ tíbê má drí ãnî jõzó nĩlí tã âtá bê rî ꞌá, má kĩ nĩ rî, nĩ trõ lãfâ kô, nĩ trõ ítá, káꞌbókã, jõráã ãníkâ ngá ꞌbãzó ꞌá lâ rî yî kô. Nĩ lẽ ngá ãzâ trá yã?” Gólĩyî lôgõ tã-drı̣̃ trá Yésũ drí kĩ nĩ rî, “ꞌÉꞌẽ.” 36 Yésũ kĩ, “Ngbãângbânõ rî, trá ı̣̃tú-pá ĩzã kâ ꞌî. Nĩ trõ lãfâ jõráã yí bê, tãlâ nĩ nı̣̃ı̣́ kô, nĩ ãâꞌdô ꞌẽꞌá rãlé jẽjẽ ró rî. Nĩ âꞌdô ítá ạ́ngı̣́ ãníkâ ꞌbãꞌá gĩlí, lı̣́gú ândrê gĩzó drı̣́-lãfâ ró ãnî drı̣́gạ́ óõzó ãnî fũû kô. 37 Má âtâ tã ꞌdî ĩtí, tãlâ tã tíbê tã ậngũ ꞌbá Ĩsáyã drí âtálé ạ̃kû ró rî ꞌá ámâ tãsĩ âꞌdô bí ꞌẽꞌá âcálé ngbãângbânõ, âꞌdô ĩyî ámâ îzãꞌá õzõ tã õnjí ꞌbá kâtí.* Ãwô, tã ꞌdî ꞌbá yî âꞌdô rû ꞌẽꞌá ꞌdó ngbãângbânõ.”

38 Lãjóꞌbá gólâkâ ꞌdĩ ꞌbá yî nı̣̃ı̣́ ĩyî tã ꞌdî ífí lâ kô. Gólĩyî kĩ, “Ní ndrê, Yésũ, ãmâ rĩꞌá lı̣́gú ândrê bê zãlô rı̣̃.” Yésũ îkî gólĩyî kĩ nĩ rî, “Îcâ trá ꞌdĩ.”

Tã Yésũ drí íyî êdézó rãtáã sĩ drãzó rî

(Mãtáyõ 26.36-46; Márãkõ 14.32-42)

39 ꞌDĩî rî vósĩ rî, Yésũ yî drí gõzó lãjóꞌbá íyíkâ ꞌdĩ ꞌbá yí bê táyã gólĩyíkâ rî gãrã drı̣̃ lâ mbãlé únı̣́ fê dó kâ bê yí drı̣̃ı̣̂ rî drı̣̃ ꞌálâ. 40 Gólĩyî õtírĩ cãâ võ ꞌdî ꞌá rî, gólâ drí tã âtázó lãjóꞌbá íyíkâ ꞌdĩ ꞌbá yî drí kĩ nĩ rî, “Nĩ ꞌê rãtáã Ôvârí drí, gólâ õꞌbã ãnî pı̣̃pı̣̂sı̣́lı̣́ ı̣̂dû-ı̣̂dû ró, tãlâ nĩ õzó tã lẽlẽ ãníkâ ôjá õdrã ũrı̣̃ drí.”

41 Drílâ ngãzó nĩlí gólĩyî lạ̃gạ́tı̣́ sĩ vólé rĩlí gĩâ nãtí, ꞌãꞌî tı̣̃lı̣́ vũdrı̣́ rãtáã ꞌẽzó Ôvârí drí. 42 Gólâ kĩ nĩ rî, “Tátá, õzõ ní õlẽ trá rî, ní ꞌbã lâŋõ ạ́ngı̣́ nõ kâ kô má drı̣̃ı̣̂. Gõꞌdá ní ꞌbã tã âꞌdô õzõ tã lẽlẽ áníkâ rî tí. Má âꞌdô rõꞌá lâ.” 43 Gõꞌdá mãlãyíkã Ôvârí kâ drí ânĩzó ûrú lésĩ gólâ rî lôpélé mbârâkã fẽlé gólâ drí, tãlâ gólâ rî rúꞌbạ́ ôdrã trá ndrĩ, tã ı̣̂sũ-ı̣̂sũ tãsĩ. 44 Gólâ ꞌê rãtáã trá rõô cú tã ı̣̂sũ-ı̣̂sũ ĩzã kâ sĩ íyî pı̣̃pı̣̂sı̣́lı̣́ ꞌá. Gõꞌdá gólâ rî ũrı̣́ râ trá gólâ rú sĩ vũdrı̣́, õzõ ãrí drí rãrẽ kâtí.

45 Gólâ ndẽ rãtáã ꞌẽꞌẽ bê rî, drílâ gõzó lãjóꞌbá íyíkâ rî yî ngálâ, ûsû gólĩyî trá ꞌdó ậꞌdú kõꞌá, gólĩyî trá lâŋõ ró ĩzã drí sĩ. 46 Gõꞌdá gólâ âtâ trá drílĩyî kĩ nĩ rî, “Nĩ rî ậꞌdú kõlé ãꞌdô drí yã? Nĩ ngâ ûrû rãtáã ꞌẽlé, tãlâ nĩ õzó tã lẽlẽ ãníkâ ôjá kô õdrã ũrı̣̃ drí sĩ.”

Tã lãꞌbí îmbá ꞌbá yî drı̣̃-ꞌbá ạ́ngı̣́ Yúdạ̃ yí kâ rî ꞌbá yí bê rî drí Yésũ rî rũzó rî

(Mãtáyõ 26.47-56; Márãkõ 14.43-50; Yõwánĩ 18.3-11)

47 Yésũ drẽ tã âtáꞌá lãjóꞌbá íyíkâ drí nõ rî, õjílã õꞌbí ãzâ ꞌbá yî drí âcázó. Yúdạ̃, lãjóꞌbá Yésũ kâ rî, ậdrı̣̃ õjílã õꞌbí trá ânĩlí Yésũ rî rũlı̣́. Yúdạ̃ ânĩ trá Yésũ rî âmvólé, nî-bê-yã fẽzó drílâ. 48 Yésũ âtâ trá Yúdạ̃ drí kĩ nĩ rî, “Yúdạ̃, ní ꞌê tã nõtí ãꞌdô tãsĩ yã, ámâ drı̣́-bã fẽzó ạ̃jú-ꞌbá-ãzí drí nî-bê-yã fẽfẽ sĩ má drí nõ?”

49 Lãjóꞌbá gólâkâ ꞌdĩ ꞌbá yî ndrê ĩyî bê tã ꞌdî trá ãnyî rî, gólĩyî kĩ nĩ rî, “Ãmâ lı̣́pı̣̂, mã õgâ gólĩyî lı̣́gú ândrê ãmákâ nõ ꞌbá yî sĩ yã?” 50 Gõꞌdá lãjóꞌbá ãzâ Yésũ kâ rî drí, drı̣̃-ꞌbá drı̣̃-ꞌbá Yúdạ̃ yí kâ rî ꞌbá yí kâ rû ı̣̂ꞌbũ ꞌbá lâ bı̣́ lâ gãzó lı̣́gú ândrê sĩ njíyá vũdrı̣́. 51 Gõꞌdá Yésũ drí tã âtázó lãjóꞌbá ꞌdĩ drí kĩ nĩ rî, “Îcâ trá ꞌdĩ, ní âyê.” Gõꞌdá drílâ ngãzó ãgô ꞌdĩ bı̣́ lâ trõlé lôgõlé võ lâ ꞌá êdélé dódó.

52 Gõꞌdá Yésũ âtâ tã trá drı̣̃-ꞌbá ạ́ngı̣́ Yúdạ̃ yí kâ rî ꞌbá yî, ạ̃jú ꞌbũ ꞌbá gólĩyíkâ yí drí kĩ nĩ rî, “Nĩ lẽ ânĩlí lı̣́gú yí bê, pı̣̃drı̣́gú yí bê yã? 53 Õzõ nĩ õlẽ mâ rî, má rî trá jó ạ́ngı̣́ Ôvârí kâ ꞌá ãní bê, nĩ lẽé kô ámâ rũlı̣́ tólâ ãꞌdô tãsĩ yã? Nĩ rî ânĩlí ngạ́cı̣̂ sĩ nô tã nô ꞌbá yî ꞌẽlé má drí nõ rî, tãlâ nĩ rî tã ꞌẽꞌẽ Sãtánã kâ ꞌẽlé ĩꞌdî yã?”

Tã Pétẽrõ drí tı̣̂ gãzó Yésũ rú sĩ ũrı̣̃ drí rî

(Mãtáyõ 26.57-68; Márãkõ 14.53-65; Yõwánĩ 18.12-27)

54 Õjílã nâ ꞌbá yî rû ĩyî Yésũ trá, sê ĩyî gólâ trá mbârâkã sĩ, nĩzó ĩꞌdí bê lâ drı̣̃-ꞌbá drı̣̃-ꞌbá Yúdạ̃ yí kâ rî ꞌbá yí kâ nã ngálâ. Pétẽrõ drí ꞌdẽzó zãâ gólĩyî vó ũgúlı̣́ lésĩ ró, ũgũ sĩ. 55 Lómígówá ãzâ ꞌbá yî îcî ĩyî lạ̃sı̣́ trá ạ̃ꞌdı̣́-drı̣̃ ꞌá ĩtí, rĩzó tı̣́ lâ. Pétẽrõ drí ânĩzó âtólé tı̣́ lâ ĩtí. 56 Ízámvá ãzâ rû ı̣̂ꞌbũ ꞌbá ró rî drí Pétẽrõ rî nı̣̃zó rĩrĩ lạ̃sı̣́ tı̣́ rî ꞌá. Ízámvá ꞌdĩ drí Pétẽrõ rî âꞌdázó õjílã ãzâ ꞌbá yî drí tã âtázó kĩ nĩ rî, “Ãgô nõ gólĩyî Yésũ yí bê ãlô.” 57 Pétẽrõ gã tı̣̂ trá dó kĩ nĩ rî, “Má nı̣̃ı̣́ ãgô ꞌdĩ kô.” 58 Gõꞌdá kpá ꞌdĩî rî vósĩ rî, õjílã ãzâ drí kpá ânĩzó tã âtálé Pétẽrõ drí kĩ nĩ rî, “Má nı̣̃ trá kĩ, nî rĩꞌá ãlô Yésũ bê rî ꞌbá yî ꞌásĩ rî ĩꞌdî.” Pétẽrõ kĩ, “ꞌÉꞌẽ, âꞌdó mâ ĩꞌdî kô.”

59 Gõꞌdá ꞌdĩî rî vólé drı̣̃ lâ ꞌê cé ı̣̃tú-pá ãlô, õjílã ãzâ drí kpá ânĩzó kĩ nĩ rî, “Tã pạ̃tı̣́ı̣̃ ró, ãgô nõ gólĩyî Yésũ bê. Nĩ ndrê gólâ Gãlĩláyã lé ꞌbá ꞌî.”* 60 Pétẽrõ kĩ, “ꞌDĩî õnjõ ꞌî.” Drẽ Pétẽrõ rĩꞌá tã âtáꞌá yí sı̣́lı̣́ nõtí nõ rî, ꞌạ̃ꞌú-lúgú trá cı̣́rı̣̃ ꞌbẽꞌá. 61 Kúmú Yésũ drí lı̣̃fı̣́ âjázó mbı̣̂ võ ndrẽlé Pétẽrõ ngálâ. Kôrô Pétẽrõ drí tã Yésũ drí âtálé yí drí rî ı̣̂sũzó kĩꞌá nĩ rî, ꞌạ̃ꞌú-lúgú õtírĩ cı̣́rı̣̃ ꞌbẽê ãndrõ nô rî, gólâ gã íyî tı̣̂ trá ândâlâ nâ rî. 62 Gõꞌdá Pétẽrõ drí ngãzó nĩlí vólé ạ̃ꞌdı̣́-drı̣̃ ꞌdî ꞌásĩ, rĩꞌá ãwó ngõlé rõô tã ı̣̂sũ-ı̣̂sũ bê tã õnjí íyíkâ ꞌdĩ tãsĩ.

63 Gõꞌdá ngạ́cı̣̂ ãlô-ãlô ꞌdĩ sĩ rî, lómígówá gólĩyî rĩ ꞌbá Yésũ rî vó ndrẽlé rî, rî ĩyî trá zãâ Yésũ rî lôꞌdálé kpá rĩꞌá gólâ rî cãlé. 64 Ômbê ĩyî ítá trá gólâ lı̣̃fı̣́ kĩ nĩ rî, “Ní âꞌdô õzõ tã ậngũ ꞌbá kâtí rî, ní âꞌdâ ãmâ drí, ãꞌdî rî ánî cãlé ngbãângbânõ rî nĩ yã?” 65 Rî ĩyî trá zãâ tã ãzâ õnjî-õnjî âtálé gólâ drí.

Tã drı̣̃-ꞌbá Yúdạ̃ yí kâ rî ꞌbá yî drí rû êꞌbézó Yésũ rî drı̣́-bã fẽlé

tã õnjí ꞌbá ró rî

66 Ngá drí ậwúrı̣̃ ꞌá, drı̣̃-ꞌbá ạ́ngı̣́ Yúdạ̃ yí kâ rî ꞌbá yî êꞌbê ĩyî rû trá gólĩyî âꞌdó ꞌbá sı̣́sı̣́-lésĩ rî ꞌbá yí bê gõꞌdá kpá lãꞌbí îmbá ꞌbá rî ꞌbá yí bê võ ãlô ꞌá. Ódrí nĩzó Yésũ rî ậdrı̣̃lı̣́ ꞌbãlé gólĩyî ágálé. 67 Gólĩyî drí Yésũ rî îjízó kĩ nĩ rî, “Õzõ ní ãꞌdô ĩꞌdî Ôvârí drí âjólé ꞌdíyî pã ꞌbá ró rî, ní âtâ tã lâ ãmâ drí.” Yésũ âtâ trá gólĩyî drí kĩ nĩ rî, “Õzõ má ãâtâ ãnî drí ngbãângbânõ kĩꞌá nĩ rî, mâ ĩꞌdî nõô rî, nĩ lẽé tã-drı̣̃ lâ kô, nĩ âkĩꞌá nĩ rî, âꞌdô õnjõ ꞌî. 68 Õzõ má ĩîjî tã ãnî tı̣́ rî, nĩ lôgõó võ lâ má drí kpá kô. 69 Gõꞌdá ngbãângbânõ rî, tã pạ̃tı̣́ı̣̃ ró, mâ âjólé Ôvârí ngá lésĩ nô, âꞌdô fí gõꞌá, rĩlí Ôvârí mbârâkã lı̣́pı̣̂ ró rî gãrã drı̣̃ lâ ꞌá drı̣́-ágó lâ lésĩ ró.” 70 Gólĩyî kĩ nĩ rî, “Nî ĩꞌdî Ôvârí rî mvá ꞌî yã? Ní âtâ ãmâ drí.” Yésũ kĩ, “Ĩꞌdî ꞌdĩ õzõ ãnî drí âtálé ꞌdĩ tí.” 71 Gõꞌdá gólĩyî âtâ ĩyî kĩ nĩ rî, “Ãmâ tã ı̣̂sũ ãzâ ãkó õjílã ãzâ ậzı̣́lı̣́ ãmâ ạ̃lı̣́pı̣̂ ró. Gõꞌdá mã ârî trá gólâ sı̣́lı̣́ sĩ, âtâ trá íyî tı̣̂ sĩ kĩ nĩ rî, yí âꞌdô Ôvârí ĩꞌdî. ꞌDĩî rĩꞌá tã õnjí ꞌî, mã fû gólâ vólé.”

23

Tã kúmú Pĩlátõ drí tã Yésũ kâ kĩzó rî

(Mãtáyõ 27.1-26; Márãkõ 15.1-15; Yõwánĩ 18.28–19.16)

1 Gõꞌdá ꞌdĩî vósĩ rî, drílĩyî Yésũ rî âjízó kúmú Pĩlátõ ágálé.* 2 Gólĩyî drí rĩzó ícícíyá ꞌẽlé gólâ rú kĩ nĩ rî, “Ãgô nõ sõ tã trá õjílã ãmákâ ꞌá kĩ nĩ rî, gólĩyî õgî ômbê kô ãnî gólĩyî ngá ãtrâ ró rî ꞌbá yî drí. Gõꞌdá gólâ kĩ nĩ rî, yí âꞌdô kpá ꞌdíyî pã ꞌbá gólâ tíbê Ôvârí drí tã lâ âtálé, yí âꞌdô âjóꞌá lâ ãngó ꞌá nõngá ꞌbãlé kúmú ãmákâ ró rî ĩꞌdî. Ní fû gólâ vólé.” 3 Gõꞌdá Pĩlátõ îjî Yésũ trá kĩ nĩ rî, “Nî ĩꞌdî kúmú ꞌî õrĩ Yúdạ̃ yí kâ drı̣̃ı̣̂ yã?” Yésũ lôgõ tã trá Pĩlátõ drí kĩ nĩ rî, “Rĩꞌá õzõ ní drí âtálé nĩ ꞌdî kâtí.”

4 Gõꞌdá Pĩlátõ ârî ícícíyá ꞌdĩ ꞌbá yî bê ndrĩ rî, âtâ tã trá drı̣̃-ꞌbá sı̣́sı̣́-lésĩ rî ꞌbá yî drí õꞌbí ãmbá ꞌdĩ ꞌbá yí bê kĩ nĩ rî, “Má âtâ ãnî drí nõ, ãgô nõ ꞌé tã õnjí ãzâ ãlôlâ kô.” 5 Gõꞌdá õjílã gólĩyî ícícíyá ꞌbá ꞌdĩ ꞌbá yî rî ĩyî trá zãâ sõlé tã bê kĩ nĩ rî, Yésũ õrî õjílã ꞌâ îngálé, lı̣̃fı̣́ îcílí tã õnjí ꞌẽlé ĩꞌdî îtónãlé ꞌbạ̃drı̣̃ Gãlĩláyã kâ rî ꞌásĩ ndrĩ bũúũ âcálé nõngá Yẽrõsãlémã ꞌá.

6 Gõꞌdá Pĩlátõ ârî tã ꞌdî bê ĩtí rî, gólâ îjî gólĩyî trá kĩ nĩ rî, “Yésũ ꞌdĩ Gãlĩláyã lé ꞌbá ꞌî yã?” 7 Gõꞌdá Ẽródẽ ĩꞌdî kúmú ꞌî Gãlĩláyã lé ꞌbá yî drı̣̃lı̣́. Gõꞌdá kậyı̣̂ nã ꞌbá yî sĩ rî, Ẽródẽ kpá trá ânĩꞌá ũmũ tõlé Yẽrõsãlémã ꞌálâ, gõꞌdá Pĩlátõ drí Yésũ rî jõzó ícícíyá ꞌbá ꞌdĩ ꞌbá yí bê ndrĩ Ẽródẽ ngálâ gólâ õkî ró tã gólĩyíkâ.

8 Kậyı̣̂ ãmbá ꞌdĩ ꞌbá yî sĩ rî, Ẽródẽ ꞌê trá lạ́tı̣̂ lôndãlé ꞌẽzó Yésũ rî ndrẽlé tã lârâkô drílâ rĩꞌá ꞌẽlâ ꞌdĩ ꞌbá yí bê, gõꞌdá Ẽródẽ trá ãyĩkõ ró ãmbá Pĩlátõ bê Yésũ rî âjólé yí ngálâ. 9 Ẽródẽ îjî Yésũ trá tã îjî-îjî ãzâ ꞌbá yî sĩ dũû, gõꞌdá Yésũ âtá úlı̣́ ãzâ kô ãlôwálâ. 10 Drı̣̃-ꞌbá ạ́ngı̣́ Yúdạ̃ yí kâ rî ꞌbá yî lãꞌbí îmbá ꞌbá ãzâ ꞌbá yí bê, rî ĩyî trá zãâ ícícíyá ꞌẽlé Yésũ rú kôrô. ꞌÂ lâ yî drí ngãzó õmbã bê gólâ rú. 11 Ẽródẽ yî ạ̃jú ꞌbũ ꞌbá íyíkâ rî yí bê, rî ĩyî trá Yésũ rî lôꞌdálé rĩzó lârâkô lâ ꞌẽlé, drílĩyî ítá nyạ̃rũ-nyạ̃rũ sõzó Yésũ rú õzõ ítá kúmú kâ kâtí ꞌdásí ró. Drílĩyî Yésũ rî jõzó lôgõlé vólé Pĩlátõ ngálâ. 12 Kậyı̣̂ ꞌdĩ sĩ rî, Ẽródẽ yî Pĩlátõ bê, drílĩyî ꞌbãzó zãâ rû-lẽ-ãzí ró. Kó drẽ ạ̃kû rî, gólĩyî lẽé ĩyî rû ĩyî lãfálé ꞌásĩ kô.

13 Gõꞌdá Pĩlátõ drí drı̣̃-ꞌbá ạ́ngı̣́ Yúdạ̃ yí kâ ꞌdĩ ꞌbá yî ậzı̣́zó gólĩyî sı̣́sı̣́-lésĩ ꞌdî ꞌbá yí bê ꞌdó, gõꞌdá drílâ õjílã ndrĩ kpá zı̣̃zó võ ãlô ꞌá, 14 tã âtázó drílĩyî kĩ nĩ rî, “Nĩ âjî Yésũ trá má ngálâ ícícíyá ꞌẽzó rú lâ má drí kĩ nĩ rî, gólâ õrî õjílã âdólé. Gõꞌdá mâ rî gógó, má rî bê ndrẽlâ rî, má ûsú tã õnjí gólâkâ kô, ícícíyá ãníkâ ꞌdĩ tã ífí ãkó. 15 Ẽródẽ ı̣̂sũ tã kpá ĩtí, tãlâ âjô Yésũ kpá trá lôgõlé má ngálâ. Nĩ ndrê trá gólâ ꞌé tã õnjí kô, má lẽé kô gólâ rî fũlı̣́ cú ĩtí. 16-17 Ãꞌdô trá ĩtí rî, má lẽ trá gólâ rî âyélé. Sı̣́sı̣́ má âꞌdô õjílã ꞌbãꞌá gólâ rî cãlé ônjóróꞌbí sĩ ãnî drí.”

18 Gõꞌdá õjílã ꞌdî ꞌbá yî ângbâ ĩyî trá ꞌdó tã bê kĩ nĩ rî, “Ní fû gólâ vólé, gólâ tíbê ãmâ drí lẽlé lôfõlé ãmâ drí rî Bãrábã ĩꞌdî.”* 19 Bãrábã nõ rî, óꞌbã gólâ gạ̃nı̣́mạ̃ ꞌá, tãlâ gólâ fû õjílã trá, gólâ sõ tã kpá trá õjílã ꞌâ ngá ãtrâ rõzó kô. 20 Gõꞌdá Pĩlátõ âtâ trá õꞌbí ãmbá ꞌdĩ ꞌbá yî drí óꞌdí kĩ nĩ rî, yí lẽ trá Yésũ rî âyélé, yí lẽé gólâ rî fũlı̣́ kô. 21 Gõꞌdá drílĩyî kpá ôtrézó tã bê óꞌdí kĩ nĩ rî, “Ní fû gólâ vólé fê lậlı̣̂-lậlı̣̂ drı̣̃ı̣̂.” 22 Kpá Pĩlátõ drí õꞌbí ãmbá ꞌdĩ ꞌbá yî îjízó óꞌdí kĩ nĩ rî, “Tãlâ ãꞌdô ꞌî nĩ lẽ Yésũ rî fũlı̣́ yã? Nĩ âꞌdâ drẽ tã õnjí gólâ drí ꞌẽlé rî má drí. Má kĩ nĩ rî, gólâ ꞌé tã õnjí kô, má lẽ cé gólâ rî cãlé ĩꞌdî, gólâ rî âyézó.” 23 Gõꞌdá õꞌbí ãmbá ꞌdĩ ꞌbá yî drí ângbázó ôtrê-ôtrê bê kĩ nĩ rî, “Ní fû gólâ! Ní îpâ gólâ fê lậlı̣̂-lậlı̣̂ drı̣̃ı̣̂!” Gõꞌdá gólĩyî ôtrê trá rõô. 24 Pĩlátõ drí tã gólĩyíkâ drı̣̃ lâ lẽzó, 25 Bãrábã rî lôfõzó gạ̃nı̣́mạ̃ ꞌásĩ gõꞌdá Yésũ rî fũzó, õzõ tã gólĩyî drí lẽlé rî tí.

Tã Yésũ rî fũzó rî

(Mãtáyõ 27.32-56; Márãkõ 15.21-41; Yõwánĩ 19.17-27)

26 Ạ̃jú ꞌbũ ꞌbá ꞌdĩ ꞌbá yî drí Yésũ rî sẽzó vólé nĩngá sĩ. Lạ́tı̣̂ ꞌá rî, drílĩyî kpá ãgô ãzâ rú bê Sĩmónã rî ûsúzó. Sĩmónã gólâ Kĩrénẽ* lé ꞌbá ꞌî. Sĩmónã rî nĩꞌá Yẽrõsãlémã ꞌálâ ꞌbạ̃drı̣̃ mvá íyíkâ rî lésĩ. Drílĩyî Sĩmónã rî ꞌbãzó mbârâkã sĩ fê lậlı̣̂-lậlı̣̂ êdélé Yésũ rî îpázó drı̣̃ lâ nã njı̣̃lı̣́ Yésũ bê.

27 Gõꞌdá õꞌbí ãmbá ꞌdĩ ꞌbá yî drí ꞌdẽzó ĩyíkâ gólĩyî vó. Õkó ãzâ ꞌbá yî kpá tólâ rî ĩyî trá ãwó ngõlé ãmbá Yésũ rî tãsĩ. 28 Yésũ drí lı̣̃fı̣́ âjázó vólé gólĩyî ndrẽlé, tã âtázó drílĩyî kĩ nĩ rî, “Ãnî mvá Yẽrõsãlémã kâ rî yî, nĩ ngô ãwó ámâ tãsĩ kô, nĩ ngô ãwó ãnî ífífí tãsĩ kpá ãnî mvá yî tãsĩ. 29 Ị̃zạ́tú rî, ĩzã ạ́ngı̣́ âꞌdô ãnî ꞌẽꞌá. Ị̃tú ĩzã kâ ꞌdĩ sĩ rî, nĩ âꞌdô tã ı̣̂sũꞌá kĩ nĩ rî, ‘Ãꞌdî kĩ tí mã ũtı̣́ mvá gbõ kô, mã rî ró ãmângá óndó ró mvá ãkó, mã õzó rĩî ĩzã ndrẽlé ãmâ mvá yî rú drílĩyî drãrẽ ꞌá.’

30 ‘Nĩ âꞌdô tã îjíꞌá kúnı̣́ tı̣́ kĩ nĩ rî,

yĩ õfî ró ĩyî lậpı̣́lı̣́ ũgı̣́ lâ ꞌá, gõꞌdá îcá kpá kô.’

Õséyã 10.8

31 Õzõ lâŋõ ꞌdî õꞌê mâ gólâ tã õnjí ꞌẽ ꞌbá kô rî trá rî, lâŋõ âꞌdô ꞌẽꞌá âꞌdólé õjílã gólĩyî tã õnjí ꞌẽ ꞌbá kôrô rî yî drı̣̃ı̣̂ lậvũlı̣́ gạ̃rạ̃. Ĩꞌdî ꞌdĩ.”

32-33 Gõꞌdá ãgô ãzâ ꞌbá yî kpá rı̣̃, ãgô ꞌdĩ ꞌbá yî ngá ôpá ꞌbá yî ĩꞌdî, ạ̃jú ꞌbũ ꞌbá ꞌdĩ ꞌbá yî trõ ĩyî kpá trá nĩꞌá îpálâ Yésũ bê fê lậlı̣̂-lậlı̣̂ drı̣̃ı̣̂ sĩ fũlı̣́ vólé, võ ãzâ kó õjílã fũ kâ rĩꞌá zı̣̃lı̣́ ãvõ drı̣̃-fã rî ꞌálâ. Íîpâ Yésũ trá gólĩyî lãfálé ꞌá.

34 Gõꞌdá ꞌdĩî vósĩ rî, Yésũ drí tã âtázó Ôvârí drí kĩ nĩ rî, “Ámâ átá, ní âyê õjílã gólĩyî ámâ fũ ꞌbá nõ ꞌbá yî, tãlâ gólĩyî nı̣̃ı̣́ kô kĩꞌá nĩ rî, mâ ánî mvá ní drí âjólé gólĩyî pãlé rî ĩꞌdî.” Ạ̃jú ꞌbũ ꞌbá ꞌdĩ ꞌbá yî lânjî ítá Yésũ kâ trá ĩyî võ ꞌásĩ, gõꞌdá ãzâ tãndí rî âtrõzó vũlı̣́ gõmárĩ sĩ.

35 Õꞌbí ãmbá ꞌdĩ ꞌbá yî rî ĩyî trá ndrẽlâ. Drı̣̃-ꞌbá Yúdạ̃ yí kâ rî ꞌbá yî rî ĩyî trá ꞌdásí ꞌẽlé Yésũ rú kĩ nĩ rî, “Nĩ ndrê drẽ, gólâ rî íyíkâ ãzí-ãzí pãlé, gõꞌdá pá íyî ífífí kô ãꞌdô drí yã? Gólâ âꞌdó kô ĩꞌdî ꞌdíyî pã ꞌbá tíbê Ôvârí drí zĩlí nĩ rî ĩꞌdî yã?”

36 Ạ̃jú ꞌbũ ꞌbá ꞌdĩ ꞌbá yî ꞌê ĩyî ꞌdásí kpá trá Yésũ rú, drílĩyî õdrá ĩdrí fẽzó Yésũ drí mvũlı̣́. 37 Gólĩyî kĩ nĩ rî, “Õzõ ní ãꞌdô ĩꞌdî kúmú ꞌî õjílã Yúdạ̃ yí kâ rî drı̣̃lı̣́ mbârâkã bê kôrô rî, ní pâ ánî ífífí.” 38 Áâtâ tã ꞌdî ĩtí, tãlâ õjílã ãzâ îgĩ trá fê lậlı̣̂-lậlı̣̂ ꞌdĩ drı̣̃ı̣̂ kĩ nĩ rî,

NÕÔ RĨꞌÁ KÚMÚ YÚDẠ̃ YÍ KÂ RÎ ĨꞌDÎ

39 Ngá ôpá ꞌbá ãzâ ãlô îpálé Yésũ bê rî ꞌê ꞌdásí kpá trá kĩ nĩ rî, “Õzõ ní ãꞌdô ꞌdíyî pã ꞌbá Ôvârí ngá lésĩ rî ĩꞌdî rî, ní pâ ánî ífífí ãmá bê ndrĩ.” 40 Gõꞌdá ngá ôpá ꞌbá ãzâ gólâ îpálé ꞌdó võ ãlô ꞌá Yésũ yí bê rî kĩ nĩ rî, “Ní ró Ôvârí kô, ní drí tã âtázó drílâ ĩtí ꞌdĩ yã? Ní kpá rĩꞌá ĩzã ꞌẽꞌá gólâ tí, 41 gõꞌdá mã rî ãmákâ ĩzã ꞌẽlé nõ tã ꞌẽꞌẽ õnjí ãmákâ rî drí. Gõꞌdá gólâ ꞌé tã õnjí ãzâ kô.” 42 Gõꞌdá ngá ôpá ꞌbá ꞌdĩ drí tã âtázó Yésũ drí kĩ nĩ rî, “Yésũ, ní ꞌbã ámâ tã ũvı̣̃ kô õzõ ní õtírĩ âgõô ãngó nõ ꞌá kúmú ró rî.” 43 Gõꞌdá nĩngá sĩ, Yésũ kĩ gólâ drí rî, “Tã pạ̃tı̣́ı̣̃ ró, má âtâ ní drí, ní âꞌdô ꞌbãꞌá má bê võ ûrú ꞌálâ rî ꞌá ãndrõ nô.”

44 Gõꞌdá ꞌdĩî rî vósĩ rî, ı̣̃tú-pá mûdrı̣́-drı̣̃-lâ-ngâ-rı̣̃ ı̣̃tú-ạ̃yı̣́ ꞌdĩ sĩ, ı̣́nı̣́rı̣́kúwạ́ drí ꞌbạ̃drı̣̃ lîmózó ndrĩ cãlé bũúũ ı̣̃tú-pá nâ sĩ. 45 Jẽjẽ ró, jó ạ́ngı̣́ Ôvârí kâ nã ꞌálâ rî, ítá gólâ tíbê ômbélé jó mvá* õjílã drí cãzó ꞌá lâ kô rî ꞌá, drílâ sĩzó kpẽrẽ ûrú lésĩ bũúũ vũdrı̣́ zãlô rı̣̃.

46 Gõꞌdá Yésũ drí trẽzó ãmbá ûrû Ôvârí drí kĩ nĩ rî, “Tátá, má fẽ ámâ lôvó-lôvó ní drı̣́gạ́.” Nĩngá sĩ, kôrô Yésũ drí drãzó. 47 Gõꞌdá drı̣̃-ꞌbá gólâ ãmbá ạ̃jú ꞌbũ ꞌbá kâ ꞌbãlé gólĩyî vó ndrẽlé ꞌdĩ rî ndrê tã ꞌdî bê ĩtí rî, drílâ Ôvârí rî lûyı̣́zó kĩ nĩ rî, “Tã pạ̃tı̣́ı̣̃ ró, ãgô nõ tã mbı̣̂ ꞌbá ꞌî, úfû gólâ nõ cú ĩtí.” 48 Kpá õꞌbí ãmbá nõ ꞌbá yî ndrê ĩyî tã ꞌdî bê ĩtí rî, drílĩyî gõzó ĩyî ꞌbã ꞌálâ, ạ́gạ́sı̣́ sãsã bê tã ı̣̂sũ-ı̣̂sũ ãmbá ꞌdĩ drí sĩ. 49 Gõꞌdá Yésũ rî rû-lẽ-ãzí yî õkó gólĩyî ânĩ ꞌbá gólâ rî âjílí Gãlĩláyã lésĩ rî ꞌbá yí bê, âdrê ĩyî trá jẽjẽ ró Yésũ rî ndrẽlé.

Tã Yésũ rî ãvõ ꞌbãzó ũgı̣́ ꞌálâ rî

(Mãtáyõ 27.56-61; Márãkõ 15.42-47; Yõwánĩ 19.38-42)

50-51 Nĩngá sĩ, ãgô ãzâ rĩꞌá, rú lâ Yõsépã, gólâ Ãrãmãtáyã* lé ꞌbá ꞌî. Gólâ ĩꞌdî drı̣̃-ꞌbá Yúdạ̃ yí kâ. Gólâ ĩꞌdî rĩꞌá õjílã tãndí ꞌî. Gólâ lẽé tã-drı̣̃ kô Yésũ rî fũzó. Gólâ lẽ tã trá pạ̃tı̣́ı̣̃ kĩ, Yésũ ĩꞌdî tíbê âjólé Ôvârí ngá lésĩ ró rî ĩꞌdî ꞌbãlé õjílã drı̣̃ı̣̂ kúmú ró. 52 Gólâ nĩ trá Pĩlátõ rî îjílí Yésũ rî ãvõ tãsĩ, yí õtrõ ró bê ꞌbãlé. 53 Pĩlátõ lẽ tã-drı̣̃ trá drílâ, Yésũ rî ãvõ ângízó fê lậlı̣̂-lậlı̣̂ drı̣̃ı̣̂ sĩ, ítá tãndí mvẽêmvê sõzó rú lâ. Gólĩyî ꞌbã Yésũ rî ãvõ trá ũgı̣́ ꞌá kãtrã-kãtrã ró, gólâ ndẽé êdê-êdê lâ ndrĩ kô, tãlâ ı̣̃tú trá fĩꞌá. Õꞌbãá drẽ õjílã ãzâ kó ũgı̣́ ꞌdĩ ꞌá kô sı̣́sı̣́ lâ sĩ.*

54 Kậyı̣̂ ꞌdĩ gímã vólé drı̣̃ı̣̂ njı̣̂ ꞌî, kậyı̣̂ rî ꞌdĩ rĩꞌá kậyı̣̂ õjílã drí rĩzó ĩyî êdélé nĩzó rãtáã ꞌẽlé rî ĩꞌdî. Îcá kô ngá ꞌẽzó kậyı̣̂ rãtáã ꞌẽzó rî ꞌá. 55 Õkó gólĩyî Yésũ rî âjí ꞌbá Gãlĩláyã lésĩ rî ꞌbá yî ꞌdê ĩyî trá zãâ Yõsépã yî vó bũúũ võ Yésũ rî ꞌbãzó ũgı̣́ ꞌá rî ꞌálâ, tãlâ yĩ âgõ ró bê kậyı̣̂ rãtáã kâ vósĩ Yésũ rî ãvõ êdélé. 56 Drílĩyî gõzó âgõlé vólé ꞌbạ̃drı̣̃ mvá nã ꞌálâ ãlókõ ãzâ ꞌbá yî ꞌbạ̃drı̣̃ kâ êdélé dõ bê ãvõ lâ ı̣̂nı̣́zó kpá nĩꞌá ãwó ngõlé, ı̣̃drú cı̣̃ı̣́nó rî tí, gõꞌdá rãtáã ꞌẽzó, tãlâ ꞌdĩî trá tã ꞌbãꞌbã ꞌî, ótó ậcı̣́ kô.

24

Tã Yésũ rî ãvõ drí lîdrízó õdrã ꞌásĩ mbârâkã Ôvârí kâ sĩ rî

(Mãtáyõ 28.1-10; Márãkõ 16.1-8; Yõwánĩ 20.1-10)

1 Kậyı̣̂ gólâ rãtáã kâ ꞌdĩ vósĩ, ãkpãkãꞌdã ngá drí ậwúrı̣̃ ꞌá, võ pạ̃nı̣̃-pạ̃nı̣̃ rî, õkó ꞌdĩ ꞌbá yî ngâ ĩyî trá gõlé võ gólâ Yésũ rî ãvõ ꞌbãzó ũgı̣́ ꞌá rî ꞌálâ êdélâ ãlókõ sĩ dõ yí bê. 2 Gõꞌdá õkó ꞌdĩ ꞌbá yî câ ĩyî bê ũgı̣́ ꞌálâ rî, ndrê ĩyî ólîlî kúnı̣́ úngû ꞌbãlé tíbê ũgı̣́ tı̣́ ạ́ngı̣́ nã trá vólé ũgı̣́ tı̣́ sĩ. 3 Gólĩyî fî ĩyî bê ũgı̣́ ꞌálâ rî, ûsú ĩyî Yésũ rî ãvõ gõꞌdá võ lâ ꞌá kô. 4 ꞌÂ lâ yî drí gãzó. Gõꞌdá gólĩyî tı̣̂ drí kpá ậꞌdı̣́zó. Kôrô ãgô ãzâ ꞌbá yî rı̣̃ ítá lậgû-lậgû bê rî ꞌbá yî drí âdrézó ĩyî tólâ. 5 Õkó ꞌdĩ ꞌbá yî lârõ ĩyî trá ũrı̣̃ bê, âsõ ĩyî drı̣̃ trá vũdrı̣́. Gõꞌdá ãgô ꞌdĩ ꞌbá yî drí tã âtázó gólĩyî drí kĩ nĩ rî, “Tãlâ ãꞌdô ꞌî ãnî drí rĩzó õjílã lédrẽ-lédrẽ ró rî ndãlé võ ãvõ ꞌbã kâ rî ꞌá yã? 6 Yésũ âtâ tã trá ãnî drí kĩ nĩ rî, yí âꞌdô ngãꞌá õdrã ꞌásĩ. Gólâ nõngá yûꞌdạ́wạ́. Nĩ ı̣̂sũ drẽ tã tíbê drílâ âtálé ãnî drí Gãlĩláyã ꞌálâ rî, gólâ âtâ tã ãnî drí kĩ nĩ rî, 7 ‘Mâ âjólé ûrú lésĩ nõ áâꞌdô ámâ drı̣́-bã fẽꞌá ạ̃wạ́lạ́kạ́ drı̣́gạ́ îpálé fê lậlı̣̂-lậlı̣̂ drı̣̃ı̣̂. Má drí drãzó, kậyı̣̂ nâ ꞌá rî má drí kpá ngãzó õdrã ꞌásĩ.’ ” 8 Gõꞌdá tã tíbê Yésũ drí âtálé rî drí âgázó gólĩyî drı̣̃ı̣̂.

9 Gõꞌdá õkó ꞌdĩ ꞌbá yî drí âgõzó ũgı̣́ lésĩ vólé Yẽrõsãlémã ꞌálâ tã ꞌdî ꞌbá yî âtálé lãjóꞌbá Yésũ kâ rî yî drí rû-lẽ-ãzí lâ yî ãzâ ꞌbá yí bê. 10 Õkó ꞌdĩ ꞌbá yî lãfálé sĩ rî nı̣̃lı̣́ rî Mãríyã Mãgãdálã ĩꞌdî, Jõánã gõꞌdá Mãríyã gólâ Yãkóbã rî ândré yí bê.

11 Gõꞌdá lãjóꞌbá ꞌdĩ ꞌbá yî ârî ĩyî tã õkó ꞌdĩ ꞌbá yî drí âtálé kĩꞌá nĩ rî, Yésũ lîdrî trá õdrã ꞌásĩ rî, gólĩyî drí tã âtázó kĩ nĩ rî, õkó ꞌdĩ ꞌbá yî âtâ ĩyî úlı̣́ âzâ-âzâ ꞌî, lẽé ĩyî úlı̣́ ꞌdĩ tã lâ ârílí kô. 12 Gõꞌdá Pétẽrõ drí ngãzó rãlé nĩꞌá ũgı̣́ ꞌálâ. Gõꞌdá gólâ câ bê tólâ rî, drílâ ậndı̣̃zó rĩꞌá võ ı̣̂ndrı̣́lı̣́ dĩyí ũgı̣́ ꞌálâ, gõꞌdá ndrê cé ítá tãndí gólâ ãvõ ꞌbãzó ꞌá lâ rî ĩꞌdî, ãvõ gõꞌdá yû. Gõꞌdá nĩngá sĩ, drílâ ngãzó nĩꞌá gõlé ꞌbã ꞌálâ tã ı̣̂sũ-ı̣̂sũ bê lậvũlı̣́ kôrô.

Tã Yésũ drí rû âꞌdázó lãjóꞌbá íyíkâ rî ꞌbá yî drí rî

(Márãkõ 16.12-13)

13 ꞌDó kậyı̣̂ ãlô ꞌdĩ ĩꞌdî, Yésũ rî rû-lẽ-ãzí yî kpá zãlô rı̣̃ rĩꞌá ĩyî nĩꞌá ꞌbạ̃drı̣̃ mvá ãzâ rĩꞌá zı̣̃lâ Ẽmáwõ rî ꞌálâ. ꞌBạ̃drı̣̃ mvá ꞌdĩ jẽjẽ lâ rĩꞌá kĩlõmítĩrĩ mûdrı̣́-drı̣̃-lâ-ngâ-ãlô Yẽrõsãlémã rú sĩ. Ãgô ãlô, rú lâ Kẽlẽópã. 14 Gólĩyî rĩꞌá õdrã tã Yésũ kâ rî âtáꞌá, gõꞌdá ngá nõ ꞌbá yî ꞌê rû ꞌdó vólé lésĩ. 15 Gólĩyî drí rĩrĩ tã âtálé rî ꞌá Yésũ drí ânĩzó âcálé ãnyî gólĩyî lạ̃gạ́tı̣́ tã âtálé gólĩyí bê. 16 Gõꞌdá Ôvârí ꞌê ãgô ꞌdĩ ꞌbá yî gólâ rî nı̣̃lı̣́ kô. 17 Gõꞌdá Yésũ drí tã âtázó gólĩyî drí kĩ nĩ rî, “Nĩ rî ãꞌdô tã âtáꞌá lạ́tı̣̂ ꞌásĩ yã?” Gólĩyî drí âdrézó pávó tı̣̂ ꞌá, lı̣̃fı̣́ lâ yî gõꞌdá trá ĩzã ró. 18 Gõꞌdá Kẽlẽópã drí tã âtázó Yésũ drí kĩ nĩ rî, “Ní ârí tã ạ́ngı̣́ rû ꞌẽ ꞌbá ậndrạ́tú Yẽrõsãlémã ꞌálâ rî kô yã?”

19 Yésũ drí tã-drı̣̃ jãzó kĩ nĩ rî, “Ãꞌdô tã ꞌê rû nĩ yã?” Gólĩyî kĩ, “Tã gólâ Yésũ Nãzãrétã lé ꞌbá ró rî kâ. Gólâ trá tã ậngũ ꞌbá Ôvârí kâ ꞌî. Drílâ rĩzó tã tãndí âtálé dódó mbârâkã sĩ. Tã ꞌẽꞌẽ gólâkâ ndrĩ ꞌdó tã Ôvârí kâ rî vó ró. Õjílã dũû ı̣̂njı̣̃ ĩyî gólâ trá. 20 Gõꞌdá drı̣̃-ꞌbá ạ́ngı̣́ Yúdạ̃ yí kâ rî ꞌbá yî rî gólĩyî sı̣́sı̣́-lésĩ rî ꞌbá yí bê, fẽ ĩyî gólâ rî drı̣́-bã trá fũlı̣́ vólé, gólâ rî îpâ-îpâ fê lậlı̣̂-lậlı̣̂ drı̣̃ı̣̂ sĩ rî. 21 Mã nı̣̃ trá ãgô rî ꞌdĩ âꞌdô ãmâ pãꞌá nĩ ãmâ ạ̃jú-ꞌbá-ãzí yî drı̣́gạ́ sĩ. Gõꞌdá gólâ drã trá, ꞌê trá kậyı̣̂ rı̣̃. 22 Gõꞌdá tã ãzâ kpá ĩꞌdî nõ, ûsú gõꞌdá ãvõ lâ ũgı̣́ ꞌá kpá kô. Cı̣̃ı̣́nó nõ õkó ãzâ ꞌbá yî ãmâ lãfálé sĩ, âtâ ĩyî úlı̣́ rũbạ́ạ̃ ãzâ trá nõngá kĩ nĩ rî, yĩ õnĩ bê ũgı̣́ gólâ Yésũ rî ãvõ ꞌbãzó rî ndrẽlé rî, 23 yĩ ûsú gólâ rî ãvõ ꞌá lâ kô. Gólĩyî drí âgõzó vólé tã lâ âtálé ãmâ drí, yĩ õndrê mãlãyíkã ꞌî gólâ rî võ ꞌá tólâ. Gõꞌdá mãlãyíkã ꞌdî drí tã âtázó ĩyî drí kĩ nĩ rî, ‘Yésũ âꞌdô bê lédrẽ-lédrẽ ró.’ 24 Gõꞌdá ãgô ãzâ ꞌbá yî ãmâ lãfálé sĩ rî drí kpá nĩzó ũgı̣́ gólâ rî ꞌbãzó ꞌá lâ ꞌdĩ ndrẽlé rî, ûsû ĩyî tã kpá té õzõ õkó ꞌdĩ ꞌbá yî drí âtárẽ lâ tí, ûsú ĩyî gólâ rî ãvõ kô.”

25 Gõꞌdá nĩngá sĩ, Yésũ kĩ nĩ rî gólĩyî drí rî, “Ãnî gólĩyî tíbê tã nı̣̃ ꞌbá kôꞌdáwá nõ ꞌbá yî, nĩ lẽé kô úlı̣́ gólĩyî tíbê tã ậngũ ꞌbá drí îgĩlí ãnî drí rî ârílí yã? 26 Tã ậngũ ꞌbá âtâ trá kĩ nĩ rî, ı̣̃zạ́tú rî, gólâ tíbê Ôvârí drí zĩlí nĩ ꞌdíyî pã ꞌbá ró rî âꞌdô rû îzãꞌá ĩtí, gõꞌdá Ôvârí drí gólâ rî ꞌbãzó kpá mbârâkã bê gạ̃rạ̃ kúmú ạ́ngı̣́ ró.” 27 Gõꞌdá Yésũ drí tã gólâ Músạ̃ yî drí îgĩlí tã ậngũ ꞌbá bê tã íyíkâ rî tãsĩ rî ífí lâ âtázó drílĩyî.

28 Gõꞌdá gólĩyî câ ĩyî bê Ẽmáwõ ꞌá rî, Yésũ ꞌê trá zãâ nĩlí sı̣́sı̣́ ꞌálâ. 29 Gõꞌdá îkî ĩyî Yésũ trá tã âtázó drílâ kĩ nĩ rî, “Ní rî ãmá bê nõngá. Ní ndrê, ı̣̃tú trá fĩꞌá.” Gõꞌdá Yésũ drí ânĩzó âfílí jó ꞌá gólĩyí bê rĩlí.

30 Gólâ rî trá vũdrı̣́ ngá nyãlé gólĩyí bê. Gõꞌdá trõ ãmbãtã trá, drílâ rãtáã ꞌẽzó Ôvârí drí, gõꞌdá drílâ ûpı̣̃zó lâ cíkírĩnyáwá ró ĩtí fẽlé gólĩyî drí. 31 Ngbãângbânõ rî, Ôvârí njı̣̃ gólĩyî rî lı̣̃fı̣́ trá Yésũ rî nı̣̃lı̣́. Gõꞌdá Yésũ drí íyîngá ậvı̣̃zó. 32 Gõꞌdá ãgô ꞌdĩ ꞌbá yî drí tã âtázó ĩyî võ ꞌásĩ kĩ nĩ rî, “Ãgô ꞌdĩ fí té Yésũ rî ífífí ĩꞌdî. Ãmâ trá ãyĩkõ ró gólâ drí tã âtárẽ ãmâ drí lạ́tı̣̂ ꞌá, kpá tã gólâ drí tã lâ îgĩlí ꞌdĩ ꞌbá yî ífí lâ lôfõrẽ ãmâ drí rî ꞌá.”

33 Kôrô gólĩyî drí ngãzó ûrû, nĩꞌá gõlé vólé Yẽrõsãlémã ꞌálâ. Gõꞌdá gólĩyî câ ĩyî bê rî, ûsû ĩyî lãjóꞌbá Yésũ kâ mûdrı̣́-drı̣̃-lâ-ngâ-ãlô ꞌdĩ ꞌbá yî êꞌbê ĩyî rû trá ꞌdó võ ãlô ꞌá, ĩyî rû-lẽ-ãzíyã yí bê. 34 Lãjóꞌbá ꞌdĩ ꞌbá yî kĩ nĩ rî gólĩyî drí rî, “Ãwô-ĩtí Yésũ lîdrî trá õdrã ꞌásĩ, gólâ âꞌdâ yî trá Sĩmónã Pétẽrõ drí.” 35 Gõꞌdá ãgô rı̣̃ nã ꞌbá yî âtâ ĩyî kpá gólĩyî drí, tã tíbê rû ꞌẽ ꞌbá lạ́tı̣̂ ꞌá drílĩyî ndrẽlé rî tãsĩ, gõꞌdá kpá drílĩyî Yésũ rî nı̣̃zó drílâ rĩrĩ ãmbãtã ûpı̣̃lı̣́ rî ꞌá.

36 Nĩngá sĩ, kôrô Yésũ rî gógó drí âdrézó gólĩyî lãfálé tã âtálé gólĩyî drí kĩ nĩ rî, “Ãnî pı̣̃pı̣̂sı̣́lı̣́ ạ̃ậꞌdı̣̂.” 37 Gõꞌdá lãjóꞌbá ꞌdĩ ꞌbá yî lârõ ĩyî trá, rî ĩyî trá ꞌdó tı̣́tı̣́ ũrı̣̃ bê, tãlâ gólĩyî ı̣̂sũ ĩyíkâ bê rî, Yésũ âꞌdô ꞌbúlı̣́-ꞌbá ꞌî. 38 Yésũ drí tã âtázó gólĩyî drí kĩ nĩ rî, “Nĩ rî ũrı̣̃ ꞌẽlé ãꞌdô drí sĩ yã? Nĩ rî tã ı̣̂sũlı̣́ rı̣̃ rı̣̃ kĩꞌá nĩ rî, âꞌdó mâ ĩꞌdî kô rî ãꞌdô drí sĩ yã? 39-40 Nĩ ndrê drẽ ạ̃lı̣́bı̣́ ámâ drı̣́ ꞌá, ámâ pá bê. Mâ rî gógó ĩꞌdî rĩꞌá nõ. Nĩ ậnjû drẽ ámâ rúꞌbạ́. Nĩ ndrê drẽ, ꞌbúlı̣́-ꞌbá cú ĩtí ĩnyĩrĩkõ ãkó kpá fã ãkó, mâ rĩꞌá cú ĩnyĩrĩkõ bê gõꞌdá kpá fã bê.” 41 Gólĩyî ꞌâ gâ trá, líndrí lâ yî ꞌbê trá dı̣̃, tãlâ tã ꞌdî trá õzõ tã lârâkô tã lẽzó ꞌá lâ kô rî kâtí. Gõꞌdá Yésũ drí tã âtázó gólĩyî drí kĩ nĩ rî, “Ãnî cú ngá nyãnyã bê âfẽlé má drí nyãlé yã?” 42 Gõꞌdá gólĩyî drí ı̣̃ꞌbı̣̂ lâꞌdî-lâꞌdî âfẽzó Yésũ drí nyãlé. 43 Yésũ drí gõzó ı̣̃ꞌbı̣̂ ꞌdĩ nyãlé gólĩyî lı̣̃fı̣́ drı̣̃ ꞌá.

44 Gõꞌdá nĩngá sĩ, Yésũ drí tã âtázó gólĩyî drí, “Ãnî, nĩ ı̣̂sũ tã tíbê má drí âtálé ãnî drí, má drí ꞌbãzó drẽ ãní bê ꞌbạ̃drı̣̃ ꞌá nõngá rî ꞌá rî trá yã? Má âtâ tã trá ãnî drí kĩ, tã gólĩyî Músạ̃ yî drí îgĩlí ámâ tãsĩ, tã ậngũ ꞌbá yí bê, kpá tã ndrĩ lôꞌbãzó lôngó sĩ rî âꞌdô rû ꞌẽꞌá trá.” 45 Gõꞌdá ꞌdĩî vósĩ rî, Yésũ âtâ bê tã ꞌdî rî, gólâ drí gólĩyî ꞌbãzó nı̣̃lâ lı̣̃fı̣́ îcî úlı̣́ Ôvârí kâ búkũ ꞌá rî kâ rî sĩ, gólĩyî ũnı̣̃ ró tã ífí lâ bê dódó. 46 Gõꞌdá drílâ tã âtázó gólĩyî drí, “Ôvârí âtâ trá tã ậngũ ꞌbá drí kĩ, gólâ tíbê âjólé ûrú lésĩ ꞌdíyî pã ꞌbá ró rî, ĩzã âꞌdô gólâ rî ꞌẽꞌá, drílâ drãzó, gõꞌdá kậyı̣̂ nâ ꞌá rî, gólâ drí lîdrízó õdrã ꞌásĩ. 47 ꞌDĩî rî vósĩ rî, õjílã ãzâ ꞌbá yî âꞌdô ĩyî tã lâ pẽꞌá õrĩ ãmbá ãngó ꞌá nõ ꞌbá yî drí kĩ nĩ rî, gólĩyî tíbê drı̣̃ âjá ꞌbá trá tã ꞌẽꞌẽ õnjí ĩyíkâ ꞌásĩ rî, Ôvârí âꞌdô gólĩyî âyéꞌá tã õnjí gólĩyíkâ ꞌásĩ ꞌdíyî pã ꞌbá rî tãsĩ. 48 Ãnî ífífí ĩꞌdî ꞌẽ ꞌbá tã ámákâ pẽlé rî, tãlâ ãnî rî gógó rî ndrê tã rû ꞌẽ ꞌbá rî cú nĩ ãnî lı̣̃fı̣́ ífífí sĩ. 49 Ámâ ífífí âꞌdô Líndrí Tãndí Ôvârí kâ tíbê ámâ átá drí tã lâ âtálé rî âjóꞌá ãnî pãlé. Nĩ rî drẽ tãkõ Yẽrõsãlémã ꞌá nõngá tẽlâ té drílâ âcázó nĩ. Gõꞌdá kpá mbârâkã Ôvârí kâ âꞌdô âcáꞌá rĩlí ãní bê.”

Tã Yésũ drí gõzó ûrú ꞌálâ rî

(Márãkõ 16.19-20)

50 Gõꞌdá nĩngá sĩ rî, Yésũ drí gólĩyî lôfõzó ꞌbạ̃drı̣̃ mvá nã ꞌásĩ, nĩlí ãnyî ꞌbạ̃drı̣̃ mvá ãzâ ꞌálâ Bẽtánĩ rú. Gõꞌdá drílâ õrẽ fẽzó drílĩyî. 51 Gõꞌdá Yésũ fẽ õrẽ bê gólĩyî drí ndrĩ rî, Ôvârí drí Yésũ rî trõzó nĩlí võ ꞌbũû ꞌálâ ûrú ꞌálâ rî ꞌálâ. 52 Nĩngá sĩ, gólĩyî drí ãwô-ĩtí ãmbá ꞌẽzó Yésũ drí gólâ rî lûyı̣́zó Ôvârí ró. Gõꞌdá drílĩyî âgõzó vólé Yẽrõsãlémã ꞌálâ ãyĩkõ ró ãmbá. 53 Gólĩyî rî trá Ôvârí rî lûyı̣́lı̣́ ı̣̃tú vósĩ cé ĩyî pı̣̃pı̣̂sı̣́lı̣́ sĩ jó ạ́ngı̣́ Ôvârí kâ rî ꞌá.

* 1:8 1.8 ꞌBạ̃súrú dãwá Drı̣̃-ꞌbá ꞌdĩ ꞌbá yî lîzô ĩyî trá dũû, drílĩyî ĩyî lãfálé cãzó ꞌbạ̃súrú ꞌdĩ ꞌbá yî ꞌásĩ dãdã, gõꞌdá ꞌbạ̃súrú dãwá Zãkãríyã kâ rî úzı̣̂ íyíkâ ĩꞌdî Ãbíjã. ꞌBạ̃súrú dãwá ꞌdĩ ꞌbá yî, lôsĩ gólĩyíkâ rî ĩꞌdî, drílĩyî rĩzó ânĩlí ngĩíngî ândâlâ rı̣̃ ndrô ãlô sĩ, nĩꞌá Yẽrõsãlémã ꞌálâ ngá fẽfẽ fẽlé Ôvârí drí.

* 2:3 2.3 Ãnyî ꞌbạ̃drı̣̃ gólâ Yũdạ́yạ̃ ꞌdĩ lạ̃gạ́tı̣́ ꞌbạ̃drı̣̃ ãzâ rú bê Sírĩyã ꞌdĩ kúmú lâ íyíkâ Kĩrínyã ĩꞌdî.

* 3:1 3.1 Ẽródẽ Ãnĩtípã yî Fílĩpõ bê átá lâ yî ĩꞌdî Ẽródẽ gólâ ꞌẽ ꞌbá Yésũ rî õdẽ fũlı̣́ rî.

* 4:31 4.31 Kãpẽrãnómã ꞌDĩî rĩꞌá ꞌbạ̃drı̣̃ zı̣̃lı̣́ Gãlĩláyã rî ꞌá.

* 5:1 5.1 Lı̣̃mvû ândrê Gãlĩláyã Rú lâ ãzâ órî kpá zı̣̃lâ Gẽnẽsãrétẽ.

* 5:17 5.17 Pạ̃rúsı̣̃ Pạ̃rúsı̣̃ yî rĩꞌá õjílã gólĩyî ĩyî âꞌdálé kĩ, ĩyî âꞌdô tã õnyíkõ lãꞌbí kâ rõ ꞌbá cé tı̣̂tı̣̂ rî ꞌbá yî ĩꞌdî. Gólĩyî ꞌdó kpãkã ãlô lậmû-ãzíyã ꞌî lãꞌbí îmbá ꞌbá rî ꞌbá yí bê. Gõꞌdá gólĩyî rî tã ꞌẽꞌẽ tãndí ĩyíkâ âꞌdálé ĩvĩ õjílã lı̣̃fı̣́ drı̣̃ı̣̂ ꞌá.

* 5:19 5.19 Jó ꞌdĩ drı̣̃ lâ rĩꞌá sãlãrã ró ĩtí.

* 5:27 5.27 Mãtáyõ Mãtáyõ rî rú ãzâ kpá Lạ́vı̣̃ ĩꞌdî.

* 6:3 6.3 Ní zı̣̂ íꞌdígówá nõ 1 Sãmõwélẽ 11 ꞌá.

* 6:14-16 6.14-16 Bãtõlõméyõ Bãtõlõméyõ rî rú ãzâ Nãtãnélẽ.

* 6:14-16 6.14-16 Yúdạ̃ Yúdạ̃ ꞌdĩ rĩꞌá zı̣̃lâ kpá Tãdéyõ rî ĩꞌdî.

* 8:26 8.26 Gẽrãgésã Võ ꞌdî rú lâ ãzâ kpá Gẽrásã gõꞌdá Gãdárã.

* 9:22 9.22 Kậyı̣̂ nâ rî sĩ Áâꞌdô Yésũ rî fũꞌá kậyı̣̂ lôsĩ kâ njı̣̂ ꞌá, gõꞌdá gólâ âꞌdô lîdríꞌá õdrã ꞌásĩ Gímã ꞌá. Õjílã Yúdạ̃ yí kâ lã ĩyî ı̣̃tú-ạ̃yı̣́ ĩꞌdî kậyı̣̂ ró.

* 11:31-32 11.31-32 Kúmú ꞌdĩ rî trá kúmú Sólõmõ rî lômílí, gólâ Sébã lésĩ. Sébã ꞌdî Sãwõdíyã ũgú ꞌálâ. Nĩ zı̣̂ tã gólâkâ búkũ Kúmú kâ ãlô rî ꞌá, kápĩtã mûdrı̣́.

* 11:51 11.51 Nĩ zı̣̂ tã Zẽkãríyã kâ búkũ 2 Kúmú kâ ꞌá, kápĩtã 24.

* 18:26 18.26 Gólĩyî îjî tã îjî ꞌdĩ, tãlâ tã ı̣̂sũ gólĩyíkâ ꞌá rî kĩ, ngá dũû ãꞌdô lãmbé õrẽ Ôvârí kâ õjílã drí rî kâ ĩꞌdî. Ngá-tı̣̂ dũû ꞌbá âꞌdô trá õjílã tãndí ꞌî.

* 20:18 20.18 Úlı̣́ ꞌdĩ ꞌbá yî, tã ífí lâ kĩ, õjílã gólĩyî Yésũ rî gã ꞌbá dó rî, lâŋõ õnjí tẽtẽ âꞌdô ꞌdẽꞌá gólĩyî drı̣̃ı̣̂.

* 22:37 22.37 Ĩsáyã 53.12.

* 22:59 22.59 Gólâ ârî Pétẽrõ rî gbórókõ trá õzõ Gãlĩláyã lé ꞌbá kâtí.

* 23:1 23.1 Gólĩyî âjî Yésũ Pĩlátõ ágálé tã lâ kĩlí, tãlâ rĩꞌá cé kúmú Rómã kâ rî ꞌbá yî ĩꞌdî tã-vó õjílã kâ kĩlí rĩꞌá fũlâ.

* 23:18 23.18 Kậyı̣̂ ãmbá ãzâ ꞌbá yî vósĩ cé ꞌdĩ rî ꞌá, tã ꞌẽꞌẽ kúmú ꞌdĩ kâ ĩꞌdî gólâ rî trá tã ꞌbãlé gạ̃nı̣́mạ̃ ꞌbá ãzâ ãlô lôfõzó vólé gạ̃nı̣́mạ̃ ꞌásĩ.

* 23:26 23.26 Kĩrénẽ ꞌdĩ jạ̃rı̣́bạ̃ gólâ âꞌdó ꞌbá ꞌbạ̃drı̣̃ õjílã ãndrõ nô kâ drí rĩꞌá zı̣̃lâ Líbĩyã rî ꞌá rî ĩꞌdî.

* 23:45 23.45 Jó mvá ꞌdĩ cé võ drı̣̃-ꞌbá ạ́ngı̣́ ãlô drı̣̃-ꞌbá Yúdạ̃ yí kâ rî ꞌbá yí kâ drí rĩzó fĩlí ꞌá lâ, nĩꞌá Ôvârí ngálâ rî ĩꞌdî.

* 23:50-51 23.50-51 Ãrãmãtáyã ꞌdĩ rĩꞌá ꞌbạ̃drı̣̃ Yũdạ́yạ̃ rî ꞌá.

* 23:53 23.53 Yúdạ̃ yî ꞌbã ãvõ ũgı̣́ ꞌá, tãlâ ı̣̃nyạ́kú âmbâ-âmbâ, îcá kô ꞌbú ꞌdı̣̃zó ꞌá lâ.

Yõwánĩ

1

2

3

4

5

6

7

8

9

10

11

12

13

14

15

16

17

18

19

20

21

Tã âtî-âtî Tãndí Yésũ rî tãsĩ Yõwánĩ drí îgĩlí rî

Yõwánĩ

Tã ꞌẽꞌá zı̣̃lâ nı̣̃lı̣́ sı̣́sı̣́ rî

Búkũ nô, lãjóꞌbá Yõwánĩ îgĩ nĩ, gólâ ĩꞌdî íyî zı̣̃ ꞌbá lãjóꞌbá gólâ Yésũ drí lẽlé rõô rî. Gólâ ĩꞌdî gólâ tã Yésũ drí ꞌẽlé rî ndrẽ ꞌbá cú íyî lı̣̃fı̣́ sĩ rî. Gólâ îgĩ búkũ Tã Âꞌdâ kâ kpá nĩ, gõꞌdá kpá Tã Îgĩ-îgĩ Yõwánĩ kâ nâ rî ꞌbá yí bê. Gólâ îgĩ búkũ nô tãlâ õjílã õlẽ ró bê kĩ, Yésũ Ôvârí rî mvá ꞌî. Gõꞌdá tã lẽlẽ gólĩyíkâ ꞌdĩ tãsĩ rî, gólĩyî âꞌdô âꞌdóꞌá lédrẽ-lédrẽ ạ̃dũkũ ãkó rî bê.

Yõwánĩ âꞌdâ tã ꞌdî âꞌdólé tã pạ̃tı̣́ı̣̃ ró, tã lârâkô ãzâ ꞌbá yî njı̣̂-drı̣̃-lâ-rı̣̃ Yésũ drí ꞌẽlé rî âꞌdâ-âꞌdâ lâ yî sĩ, gõꞌdá kpá tã Yésũ drí rĩꞌá âtálâ íyî tãsĩ rî ꞌbá yî tãsĩ. Tã îgĩ Yõwánĩ kâ nõ ꞌá rî, úzı̣̂ Yésũ nõtí:

Ôvârí rî âꞌdá ꞌbá, Kạ́bı̣̃lı̣́kı̣̃ drı̣̃ tĩ ꞌbá Ôvârí kâ, Ôvârí rî mvá, ꞌDíyî pã ꞌbá tã lâ ꞌbãlé trá ạ̃kû ró, Ngá îꞌĩ ꞌbá, Lédrẽ-lédrẽ ạ̃dũkũ ãkó fẽ ꞌbá, Gólâ lạ́tı̣̂ mbı̣̂ nĩzó Ôvârí ngálâ rî âꞌdá ꞌbá, Gólâ âꞌdó ꞌbá ró ãngó drí ndrĩ, Lôkí ꞌbá tãndí rĩ ꞌbá kạ́bı̣̃lı̣́kı̣̃ íyíkâ vó lâ ndrẽlé dódó, Gólâ õjílã îngá ꞌbá õdrã ꞌásĩ, gõꞌdá Gólâ âꞌdó ꞌbá fẽ ậmbậndı̣̂ ró.

Tã gólâkâ lậvũ ꞌbá kôrô rî kĩ nõtí, Yésũ ãꞌdô lédrẽ-lédrẽ ạ̃dũkũ ãkó rî fẽꞌá ãmâ drí ngá fẽfẽ drı̣̃-bạ́lạ́yı̣̂ ró, õzõ mã õlẽ tã gólâkâ trá rî.

1

Tã Yésũ Ôvârí rî âꞌdá ꞌbá ró rî tãsĩ

1 Drẽ ãkpãkãꞌdã sı̣́sı̣́ óꞌbãá ãngó nõ drẽ kô rî, “ ‘Ôvârí rî âꞌdá ꞌbá” ’* bê rĩꞌá Ôvârí bê. Gólâ Ôvârí ꞌî. 2 Îtõ võ ꞌásĩ, Ôvârí õtírĩ ãngó ꞌbãâ rî, gólâ bê rĩꞌá Ôvârí bê. 3 Õzõ Ôvârí õlẽ trá ngá lôꞌbãlé rî, Ôvârí âtâ tã lâ gólâ drí, drílâ ꞌẽzó lâ, nyé õzõ Ôvârí drí lẽlé rî kâtí. Ngá ãzâ yûꞌdạ́wạ́ ꞌbãlé cú ĩtí gólâ ãkó. 4-5 Gólâ ĩꞌdî Ôvârí drí âjólé lédrẽ-lédrẽ ạ̃dũkũ ãkó rî fẽlé õjílã drí rî. Gólâ kpá ĩꞌdî Ôvârí drí âjólé ngá îꞌĩ íyíkâ bê ânĩlí ı̣́nı̣́rı̣́kúwạ́ tã õnjí kâ drõlé vólé õjílã pı̣̃pı̣̂sı̣́lı̣́ ꞌásĩ rî. Gbõ lé õjílã lẽé ĩyî kô ı̣́nı̣́rı̣́kúwạ́ ĩyíkâ îꞌĩlí rî, îcá kô lôsĩ gólâkâ ı̣́nı̣́rı̣́kúwạ́ îꞌĩ kâ ꞌdĩ pẽlé.

6-7 Ãgô ãzâ bê rú lâ Yõwánĩ bãbãtízĩ ꞌẽ ꞌbá ró rî. Ôvârí njĩ gólâ trá jõlé nĩꞌá tã Ngá îꞌĩ ꞌbá kâ pẽlé õjílã drí, gólĩyî ẽêdê ĩyî njãâ ngá îꞌĩ ꞌbá ꞌẽ ꞌbá âcálé ꞌdĩ tẽlé tã lẽlẽ sĩ tã âtî-âtî ꞌdĩ ꞌá. 8 Yõwánĩ rî gógó âꞌdó kô Ngá îꞌĩ ꞌbá ꞌdĩ ĩꞌdî. Gõꞌdá lôsĩ Yõwánĩ kâ rî íyíkâ cé Ngá îꞌĩ ꞌbá rî gógó ꞌdĩ tã lâ pẽlé õjílã drí. 9 Gólâ Ngá îꞌĩ ꞌbá ró Ôvârí rî âꞌdá ꞌbá ãmâ drí rî ĩꞌdî tíbê Ôvârí drí âjólé ûrú lésĩ õjílã mvá ró ãmâ lãfálé ãngó ꞌá nõngá, tã mbı̣̂ Ôvârí kâ âꞌdálé ãmâ õjílã drí rî ĩꞌdî.

10 Gbõ lé óꞌbã bê õjílã ãngó nõ ꞌá ndrĩ gólâ sĩ rî, gõꞌdá kpálé gólâ âꞌdô bê kpá ĩꞌdî Ôvârí rî âꞌdá ꞌbá ró õjílã drí ãngó nõ ꞌá rî, õjílã dũû gâ ĩyî vólé dó gólâ rî nı̣̃lı̣́ ꞌdíyî pã ꞌbá ró. 11 Gbõ lé útı̣̂ bê gólâ õjílã Yúdạ̃ yí kâ ró rî, Yúdạ̃ yî gã ĩyî gólâ dó. 12 Gõꞌdá ũrûkậ ꞌbá yî lãfálé sĩ gólĩyî tíbê tã lẽ ꞌbá trá gólâ ꞌá rî, gólâ ꞌbã gólĩyî trá âꞌdólé Ôvârí rî mvá yî ró pı̣̃pı̣̂sı̣́lı̣́ tãndĩ íyíkâ rî sĩ. 13 Gólĩyî âcâ trá âꞌdólé Ôvârí rî mvá yî ró, tãlâ gólĩyî lẽ tã trá gólâ tíbê Ôvârí rî âꞌdá ꞌbá rî ꞌá rî drí sĩ. Gólĩyî âcâ âꞌdólé Ôvârí rî mvá ró ꞌdĩ âꞌdó õzõ ãmâ õjílã mvá ândrê drí tı̣̃lı̣́ nĩ átá bê rî tí kô, Ôvârí jâ âꞌdô-âꞌdô gólĩyíkâ rî ĩꞌdî gólĩyî ꞌbãlé âꞌdólé íyî mvá yî ró.

14-15 Gõꞌdá gólâ tíbê “ ‘Ôvârí rî âꞌdá ꞌbá” ’ rî útı̣̂ trá õjílã mvá ró ânĩlí rĩlí ãmâ lãfálé ꞌá ãngó nõ ꞌá. Ãmâ lãjóꞌbá gólâkâ rî, mã nı̣̃ gólâ Ôvârí rî mvá ãlôwá ró, tãlâ mbârâkã átá lâ Ôvârí kâ fẽlé gólâ drí rî tãsĩ. Gólâ ĩꞌdî tíbê Yõwánĩ bãbãtízĩ ꞌẽ ꞌbá ró rî drí tã lâ âtálé kĩꞌá nĩ rî, gólâ âꞌdô âcáꞌá rî. Yõwánĩ âtâ kĩ, “Nõô ãgô tíbê má drí rĩꞌá tã lâ âtálé ãnî drí kĩzó nĩ rî, ãâꞌdô âcáꞌá má vósĩ rî ĩꞌdî. Gõꞌdá ãmbã gólâkâ rî lậvũ gạ̃rạ̃ ámákâ rî drı̣̃ı̣̂ sĩ. Má nı̣̃ trá, ꞌdĩî tã pạ̃tı̣́ı̣̃ ꞌî, tãlâ gólâ bê rĩꞌá drẽ ãkpãkãꞌdã útı̣́ mâ kô.” Gólâ Ôvârí rî âꞌdá ꞌbá ró ꞌdĩ ãâꞌdô pı̣̃pı̣̂sı̣́lı̣́ pạ̃tı̣́ı̣̃ mbı̣̂ bê ꞌâ ạ̃ꞌdı̣́ bê õjílã tãsĩ. 16 ꞌÂ ạ̃ꞌdı̣́ ãmbá gólâkâ õjílã tãsĩ ꞌdî sĩ, gólâ fẽ õrẽ trá ãmâ drí lậvũlı̣́ gạ̃rạ̃ zãâ bạ̃dı̣̃. 17 Nĩ ndrê drẽ, Ôvârí fẽ tã ꞌbãꞌbã íyíkâ ãmâ drí Músạ̃ sĩ, gõꞌdá gólâ rî ꞌâ ậꞌdı̣̂ trá ãmâ tãsĩ Yésũ Krístõ sĩ. Gõꞌdá mã nı̣̃ pı̣̃pı̣̂sı̣́lı̣́ pạ̃tı̣́ı̣̃ mbı̣̂ gólâkâ Yésũ sĩ. 18 Õjílã ãzãkã yûꞌdạ́wạ́ Ôvârí rî ndrẽ ꞌbá trá íyî lı̣̃fı̣́ sĩ rî. Gõꞌdá Yésũ Ôvârí rî mvá ró ĩꞌdî Ôvârí rî cócóló ꞌî. Gólâ âꞌdâ âꞌdô-âꞌdô tãndí Ôvârí kâ õjílã tãsĩ rî trá dódó õjílã drí ãngó nõ ꞌá tã ꞌẽꞌẽ íyíkâ rî sĩ.

Tã drı̣̃-ꞌbá ạ́ngı̣́ Yúdạ̃ yí kâ rî ꞌbá yî drí õjílã jõzó nĩꞌá Yõwánĩ bãbãtízĩ ꞌẽ ꞌbá ró rî îjílí rî

(Mãtáyõ 3.1-12; Márãkõ 1.1-8; Lúkạ̃ 3.1-18)

19 Drı̣̃-ꞌbá ạ́ngı̣́ Yúdạ̃ yí kâ rî ꞌbá yî ârî ĩyî tã bê kĩꞌá nĩ rî, Yõwánĩ rĩꞌá tã pẽꞌá kpá bãbãtízĩ ꞌẽꞌá õjílã drí rî, gólĩyî pı̣̃pı̣̂sı̣́lı̣́ drí lôngázó tã rî ꞌdĩ tãsĩ. Gõꞌdá drílĩyî drı̣̃-ꞌbá ãzâ ꞌbá yî gólĩyî lãfálé ꞌásĩ gõꞌdá kpá ũgúlı̣́ ậtı̣̃ ꞌbá gólĩyíkâ ãzâ ꞌbá yí bê jõzó Yẽrõsãlémã ꞌásĩ nĩlí Yõwánĩ rî îjílí ngãtá gólâ ãꞌdî ĩꞌdî yã rî, ngãtá gólâ ꞌdíyî pã ꞌbá Ôvârí drí tã lâ âtálé kĩzó nĩ, yí âꞌdô âjóꞌá lâ ãngó ꞌá õjílã pãlé rî ĩꞌdî yã rî. 20 Gõꞌdá õjílã jõlé ꞌdĩ ꞌbá yî câ bê Yõwánĩ ngálâ tã ꞌdî îjílí rî, Yõwánĩ drí ngãzó tã lôgõlé gólĩyî drí trậ kĩ, yí âꞌdó kô ꞌdíyî pã ꞌbá tã lâ âtálé rî ĩꞌdî.

21 Gõꞌdá ãgô ꞌdĩ ꞌbá yî drí tã îjízó kpá óꞌdí Yõwánĩ tı̣́ kĩ, “Háyĩ, ngã gõꞌdá nî ãꞌdî ĩꞌdî yã? Nî tã ậngũ ꞌbá Ẽlíyã gólâ ꞌẽ ꞌbá âgõlé kpá óꞌdí rî ĩꞌdî yã?” Yõwánĩ kĩ gólĩyî drí rî, “Má âꞌdó Ẽlíyã ĩꞌdî kô.” Gõꞌdá gólĩyî drí Yõwánĩ rî îjízó kpá óꞌdí kĩ, “Mã kĩ, gõꞌdá nî áníkâ kó ãꞌdî ĩꞌdî yã, nî tã ậngũ ꞌbá Músạ̃ drí tã lâ îgĩlí búkũ* Ôvârí kâ ꞌá kĩꞌá nĩ rî, ãâꞌdô âcáꞌá rî ĩꞌdî?” Gõꞌdá Yõwánĩ drí tã-drı̣̃ jãzó kpá óꞌdí kĩ, “Kó kô, má âꞌdó kpá kô tã ậngũ ꞌbá ãnî drí tã lâ âtálé ꞌdĩ ĩꞌdî.”

22 Gõꞌdá gólĩyî drí gólâ rî îjízó kpá óꞌdí kĩ, “Ní âtâ drẽ tã mbı̣̂ ãmâ drí, mã gõ ró bê nĩꞌá âtálâ õjílã ãmbâ-ãmbâ ãmâ âjó ꞌbá rî yî drí. Gõꞌdá nî áníkâ kó ãꞌdî ĩꞌdî yã?” 23 Gõꞌdá Yõwánĩ drí tã-drı̣̃ lôgõzó gólĩyî drí úlı̣́ gólĩyî tã ậngũ ꞌbá Ĩsáyã drí ậngũlı̣́ íyî tãsĩ kĩ,

“Má âꞌdô âcáꞌá tã îyálé õmã ꞌálâ õjílã drí kĩ,

‘Kúmú ãmákâ bí ânĩꞌá, nĩ êdê lạ́tı̣̂ njãâ gólâ drí ânĩzó ꞌá lâ sĩ.’ ”

Ĩsáyã 40.3

24 Gõꞌdá õjílã drı̣̃-ꞌbá ạ́ngı̣́ Yúdạ̃ yí kâ ꞌdĩ ꞌbá yî drí âjólé ꞌdĩ ꞌbá yî, Pạ̃rúsı̣̃ yî kpá bê gólĩyî lãfálé. Drílĩyî Yõwánĩ rî îjízó kĩ, 25 “Õzõ ní ãꞌdô ꞌdíyî pã ꞌbá ãmâ Yúdạ̃ yî drí rĩꞌá tẽlâ rî ĩꞌdî kô, ní ãꞌdô gõꞌdá kpá Ẽlíyã ĩꞌdî kô, gõꞌdá kpá tã ậngũ ꞌbá Músạ̃ drí tã lâ âtálé rî ĩꞌdî kô rî, gõꞌdá ní rî õjílã îbábátízãlé ãꞌdô tãsĩ yã?” 26-27 Gõꞌdá Yõwánĩ drí tã-drı̣̃ jãzó gólĩyî drí kĩ nĩ rî, “Má rî rĩꞌá õjílã îbábátízãlé lı̣̃mvû sĩ, tãlâ má rî gólĩyî êdélé âꞌdólé njãâ ꞌdíyî pã ꞌbá rî lậgúlı̣́. Má âtâ ãnî drí, ꞌdíyî pã ꞌbá rî gógó ꞌdĩ bê rĩꞌá ngbãângbânõ ãngó ãmákâ nõ ꞌá nõngá. Gõꞌdá gólâ ĩꞌdî tíbê tã lâ drí ꞌẽꞌá lâzélé kôrô ꞌẽ ꞌbá âꞌdólé ãmbá ró rî. Gólâ âꞌdô bê gbõ lé nõngá rî, nĩ nı̣̃ı̣́ gólâ kô. Mâ rî gógó Yõwánĩ nõ âꞌdó kô tãndí ró îcálé âꞌdólé rû ı̣̂ꞌbũ ꞌbá gólâkâ ró káꞌbókã gólâkâ ângílí.”

28 Tã ꞌdî ꞌê rû trá ĩtí áyágá ãmbá zı̣̃lı̣́ Jõrõdénĩ gólâ Yõwánĩ drí rĩzó bãbãtízĩ ꞌẽlé ꞌá lâ rî, ꞌáꞌá lé drı̣̃ õjí lésĩ rî ꞌálâ.*

Tã Yõwánĩ drí Yésũ rî âꞌdázó Kạ́bı̣̃lı̣́kı̣̃ drı̣̃ tĩ ꞌbá Ôvârí kâ ró rî

29 Kậyı̣̂ ãzâ rî sĩ, Yõwánĩ bãbãtízĩ ꞌbá ró rî drí Yésũ rî ndrẽzó ânĩrĩ ꞌá yí ngálâ. Kôrô Yõwánĩ drí ngãzó tã âtálé õjílã gólĩyî rĩ ꞌbá gólâ bê ꞌdĩ ꞌbá yî drí kĩ, “Nĩ ndrê drẽ ãgô nã. ꞌDĩî ãgô Ôvârí drí âjólé drı̣̃ tĩ ꞌbá ró rî ĩꞌdî. Gólâ ĩꞌdî “ ‘Kạ́bı̣̃lı̣́kı̣̃ drı̣̃ tĩ ꞌbá Ôvârí kâ” ’ ãrí lâ drí ꞌẽꞌá tã õnjí õjílã kâ jĩlí ndrĩ rî. 30 Gólâ ĩꞌdî má drí tã lâ âtálé ãnî drí kĩ, gólâ ãâꞌdô íyî âꞌdáꞌá ngbãângbânõ rî. Gõꞌdá gólâ kpá ĩꞌdî má drí kĩꞌá nĩ rî, ãmbã gólâkâ rî rĩꞌá gạ̃rạ̃ má drı̣̃ı̣̂ sĩ rî, tãlâ drẽ ãkpã útı̣́ mâ kô rî, gólâ bê rĩꞌá. 31 Sı̣́sı̣́ rî, má nı̣̃ı̣́ gólâ kô ꞌdíyî pã ꞌbá ró. Gõꞌdá ngbãângbânõ rî, má nı̣̃ gólâ trá. Má rî bãbãtízĩ ꞌẽlé ãnî drí lı̣̃mvû sĩ, ꞌdĩî rî ãꞌdô ró bê gólâ rî âꞌdázó ãnî Ĩsĩrãꞌélẽ yî drí, tãlâ ãꞌdô ró bê kpá õjílã ꞌbãlé âꞌdólé njãâ gólâ rî lậgúlı̣́ kậyı̣̂ gólâ drí âcázó rî tú.”

32-33 Gõꞌdá Yõwánĩ drí lạ́tı̣̂ yí drí tã nı̣̃zó kĩ, Yésũ ĩꞌdî rĩꞌá ꞌdíyî pã ꞌbá ꞌî rî âꞌdázó õjílã drí kĩ, “Kậyı̣̂ Yésũ drí ânĩzó má drí gólâ rî îbábátízãzó rî, má nı̣̃ gólâ trá ꞌdíyî pã ꞌbá ró. Mĩ ndrê drẽ, Ôvârí kĩ, má ãâꞌdô íyî mvá ꞌdĩ nı̣̃ꞌá, õzõ má õtírĩ Líndrí Tãndí íyíkâ ndrẽê âꞌdérẽ ꞌá rĩlí gólâ drı̣̃ı̣̂ õzõ ạ̃túꞌbú kâtí rî. Ôvârí kĩ, õzõ má õndrê tã ꞌdî trá rû ꞌẽꞌá rî, má âꞌdô nı̣̃ꞌá lâ kĩ, õjílã tã rî ꞌdĩ drí rû ꞌẽzó drílâ ꞌdĩ rî, trá rĩꞌá ꞌdíyî pã ꞌbá ꞌî, gõꞌdá kpá gólâ tíbê rĩ ꞌbá Líndrí Tãndí Ôvârí kâ âfẽlé õjílã drí rî ĩꞌdî. 34 Mâ rî gógó Yõwánĩ, má ndrê Líndrí Tãndí Ôvârí kâ ꞌdĩ trá ámâ lı̣̃fı̣́ sĩ âꞌdê trá rĩlí gá Yésũ rî gógó drı̣̃ı̣̂. Má âtâ ãnî drí pạ̃tı̣́-pạ̃tı̣̃ ró, gólâ rĩꞌá ꞌdíyî pã ꞌbá ꞌî, gõꞌdá gólâ kpá rĩꞌá Ôvârí rî mvá ꞌî.”

Tã Yésũ drí îtõzó lãjóꞌbá drı̣̃-káká íyíkâ zĩlí rî

35 Ị̃drú rî tí rî, Yõwánĩ bãbãtízĩ ꞌẽ ꞌbá ró rî rĩꞌá ĩyî âdréꞌá lãjóꞌbá íyíkâ rı̣̃ rî ꞌbá yí bê. 36 Gõꞌdá Yõwánĩ ndrê Yésũ bê ânĩꞌá rî, gólâ drí tã âtázó lãjóꞌbá íyíkâ rı̣̃ ꞌdî ꞌbá yî drí kĩ, “Nĩ ndrê drẽ ãgô rĩ ꞌbá ânĩlí nã! ꞌDĩî rĩꞌá ꞌdíyî pã ꞌbá gólâ Ôvârí drí âjólé ânĩꞌá drãlé õzõ kạ́bı̣̃lı̣́kı̣̃ drı̣̃ tĩtĩ kâ ró rî kâtí.”

37 Gõꞌdá nĩngá sĩ, lãjóꞌbá Yõwánĩ kâ rı̣̃ ꞌdî ꞌbá yî ârî ĩyî bê úlı̣́ Yõwánĩ drí âtálé ꞌdĩ rî, kôrô drílĩyî ngãzó ꞌdẽlé Yésũ vósĩ. 38 Nĩngá sĩ, Yésũ õtírĩ võ ndrẽê vólé rî, lãjóꞌbá Yõwánĩ kâ rı̣̃ ꞌdî ꞌbá yî rĩꞌá ĩyî ânĩꞌá gólâ vósĩ. Ĩtí rî, Yésũ drí âdrézó gólĩyî tẽlé, gõꞌdá âcâ ĩyî bê rî, Yésũ drí gólĩyî îjízó kĩ, “Ngá ãnî drí lẽlé rî ãꞌdô ꞌî yã?”

Gõꞌdá lãjóꞌbá Yõwánĩ kâ ꞌdĩ ꞌbá yî drí tã-drı̣̃ lôgõzó Yésũ drí kĩ, “Lı̣̃fı̣́ îmbá ꞌbá, mã lẽ võ ní drí rĩzó rĩlí rî ndrẽlé.”

39 Gõꞌdá nĩngá sĩ, Yésũ drí kpá tã-drı̣̃ lôgõzó gólĩyî drí kĩ, “Õzõ nĩ õlẽ trá võ má drí rĩzó rî ndrẽlé rî, ꞌdõvó nĩ âꞌdê má vósĩ, nĩ ânĩ ró bê ndrẽlâ.” Ĩtí rî, drílĩyî ꞌdẽzó Yésũ vósĩ, gólâ rî âjílí bũúũ cãlé võ gólâ drí rĩzó rĩlí rî ꞌálâ. Gólĩyî drí cãzó Yésũ yí bê võ Yésũ drí rĩzó rĩlí rî ꞌálâ lạ̃njạ́túlı̣́ sĩ ı̣̃tú-pá sû ꞌá. Gõꞌdá drílĩyî rĩzó Yésũ yí bê tólâ kậyı̣̂ rî ꞌdĩ sĩ.

40 Lãjóꞌbá Yõwánĩ kâ ãlô gólâ ꞌdẽ ꞌbá Yésũ vósĩ kậyı̣̂ rî ꞌdĩ ꞌá rî, rú lâ Ãndĩríyã. 41 Gõꞌdá ı̣̃drú rî tí rî, kôrô Ãndĩríyã drí ngãzó nĩlí íyî ậdrúpı̣̃ rú bê Sĩmónã rî ngálâ. Gõꞌdá Ãndĩríyã drí tã âtázó ậdrúpı̣̃ lâ Sĩmónã drí kĩ, “Mã ûsû ꞌdíyî pã ꞌbá trá!”

42 Gõꞌdá drílâ íyî ậdrúpı̣̃ Sĩmónã rî ậdrı̣̃zó âjílí Yésũ ngálâ. Gõꞌdá Yésũ ndrélé bê Sĩmónã rî, kôrô gólâ drí nı̣̃zó lâ tõ kĩ, Sĩmónã lẽ trá ꞌdẽlé yí vósĩ âꞌdólé lãjóꞌbá íyíkâ ró. Gõꞌdá gólâ drí tã âtázó Sĩmónã drí kĩ, “Sĩmónã, Yónã rî mvá, má âꞌdô ánî rú zı̣̃ꞌá gõꞌdá Pétẽrõ.” (Rú Pétẽrõ ꞌdĩ Ị́bũrũ tı̣̂ sĩ rĩꞌá Kéfã, tã ífí lâ kĩ, kúnı̣́.)

43 Gõꞌdá ı̣̃tú ãzâ rî sĩ, Yésũ ı̣̂sũ tã trá nĩzó gõlé ꞌbạ̃drı̣̃ zı̣̃lı̣́ Gãlĩláyã rî ꞌálâ lãjóꞌbá yí drí ûsúlı̣́ ꞌdĩ ꞌbá yí bê. Gõꞌdá gólĩyî câ bê Gãlĩláyã ꞌálâ rî, Yésũ drí ãgô ãzâ ûsúzó tólâ rú lâ Fílĩpõ, gõꞌdá Yésũ drí tã âtázó gólâ drí kĩ, “Ní âꞌdê má vósĩ.” 44 Fílĩpõ rî gógó ꞌdĩ ânĩ jạ̃rı̣́bạ̃ zı̣̃lı̣́ Bẽtãsédã rî lésĩ, Bẽtãsédã ꞌdĩ kpá jạ̃rı̣́bạ̃ Ãndĩríyã yî drí ânĩzó ꞌálâ sĩ Pétẽrõ bê rî ĩꞌdî.

45 Gõꞌdá nĩngá sĩ, Fílĩpõ drí nĩzó nĩꞌá Nãtãnélẽ rî ûsúlı̣́, drílâ tã âtázó Nãtãnélẽ drí kĩ, “Ní ı̣̂sũ drẽ tã gólâ Ôvârí drí âtálé ạ̃kû ró Músạ̃ yî tı̣́ sĩ tã ậngũ ꞌbá yí bê kĩzó nĩ, yí ãꞌdô ꞌdíyî pã ꞌbá âjóꞌá ãmâ drí rî! ꞌDíyî pã ꞌbá rî gógó ꞌdĩ bê rĩꞌá ãmâ lãfálé ngbãângbânõ! Mã ûsû gólâ trá! Rú lâ Yésũ gólâ Yõsépã rî mvá ꞌî jạ̃rı̣́bạ̃ zı̣̃lı̣́ Nãzãrétã rî lésĩ.”

46 Gõꞌdá Nãtãnélẽ drí tã âtázó Fílĩpõ drí kĩ, “Tã tãndí îcâ fí trá âfõlé Nãzãrétã lésĩ yã?” Fílĩpõ drí tã-drı̣̃ lôgõzó Nãtãnélẽ drí kĩ, “Ní ôkî tã kô, nõô tã pạ̃tı̣́ı̣̃ ꞌî! Ní ânĩ, mã nĩ ró bê ndrẽlâ.” Gõꞌdá ĩtí rî, drílĩyî ngãzó nĩlí Yésũ rî ndrẽlé.

47 Gõꞌdá Yésũ ndrê bê Nãtãnélẽ ânĩrĩ ꞌá yí ngálâ rî, Yésũ drí tã âtázó kĩ, “Nĩ ndrê drẽ ãgô rĩ ꞌbá ânĩlí nã! Gólâ rĩꞌá õjílã tãndí ãmákâ Ĩsĩrãꞌélẽ yí kâ tíbê õnjõ âdó ꞌbá kô rî ĩꞌdî.”

48 Nĩngá sĩ, Nãtãnélẽ drí tã âtázó Yésũ drí kĩ, “Tí ní nı̣̃ mâ ángô tí ró yã?” Gõꞌdá Yésũ drí tã-drı̣̃ jãzó Nãtãnélẽ tı̣́ kĩ, “Má ndrê nî trá võ tíbê ní drí rĩzó lôvólé ꞌá lâ, kãnágõwá líndrí nã ꞌá, drẽ ãkpãkãꞌdã Fílĩpõ nĩí ámâ tã âtálé ní drí kô.”

49 Gõꞌdá Nãtãnélẽ drí tã âtázó Yésũ drí kĩ, “Lı̣̃fı̣́ îmbá ꞌbá, má lẽ tã trá kĩ, nî Ôvârí rî mvá ꞌî, gõꞌdá kpá Kúmú ãmâ õjílã Ĩsĩrãꞌélẽ kâ kâ.”

50 Gõꞌdá nĩngá sĩ, Yésũ drí kpá tã-drı̣̃ lôgõzó Nãtãnélẽ drí kĩ, “Ní lẽ tã kĩzó nĩ, má ãꞌdô Ôvârí rî mvá ĩꞌdî rî, tãlâ má drí tã âtázó ní drí kĩ, má ndrê nî ãkpãkãꞌdã, ní drí rĩzó lôvólé kãnágõwá líndrí nã ꞌá rî drí sĩ yã? Má âtâ ní drí pạ̃tı̣́-pạ̃tı̣̃ ró, ní âꞌdô tã lârâkô gólâ ánî tı̣̂ drí ậꞌdı̣́zó rî ndrẽꞌá ı̣̃zạ́tú gạ̃rạ̃ gólâ nõ drı̣̃ı̣̂ sĩ.” 51 Gõꞌdá Yésũ drí kpá tã âtázó óꞌdí kĩ, “Nĩ ârî tã nô, ãnî ndrĩ! Ị̃zạ́tú ꞌbũû âꞌdô rû njı̣̃ꞌá ãnî drí mãlãyíkã Ôvârí kâ rî ꞌbá yî ndrẽzó ânĩrĩ ꞌá má ngálâ, Ôvârí âꞌdô âꞌdáꞌá lâ kĩ, pạ̃tı̣́ı̣̃, mâ rĩꞌá gólâ tíbê yí drí âjólé trá ûrú lésĩ rî ĩꞌdî.”

2

Tã lârâkô drı̣̃-káká Yésũ drí ꞌẽlé lãgĩ Kánã ꞌálâ rî ꞌá rî

1 Kậyı̣̂ rı̣̃ vósĩ, õjílã ãzâ ꞌbá yî rĩꞌá kãrámã lãgĩ kâ ꞌẽꞌá jạ̃rı̣́bạ̃ mvá zı̣̃lı̣́ Kánã rî ꞌá, ꞌbạ̃drı̣̃ Gãlĩláyã kâ rî ꞌálâ. Mãríyã Yésũ rî ândrê kpá rĩꞌá lãgĩ ꞌdî võ lâ ꞌá. 2 Gõꞌdá lãgĩ lı̣́pı̣̂ yî drí kpá Yésũ rî ậzı̣́zó ânĩlí kãrámã lãgĩ ꞌdî kâ ꞌdĩ ꞌá lãjóꞌbá íyíkâ rî ꞌbá yí bê. Ĩtí rî, Yésũ yî drí ngãzó nĩlí. 3 Gõꞌdá õtírĩ cãâ kãrámã lãgĩ kâ ꞌdĩ ító ꞌâ lâ ꞌá rî, õdrá kãrámã kâ ꞌdĩ drí rû ndẽzó. Gõꞌdá õdrá kãrámã rî ꞌdĩ kâ ndẽ rû bê rî, Mãríyã drí ânĩzó Yésũ ngálâ tã âtálé gólâ drí kĩ nĩ rî, “Ámâ mvá, õdrá kãrámã nô kâ nõ ndẽ rû trá!”

4 Gõꞌdá nĩngá sĩ rî, Yésũ drí tã-drı̣̃ lôgõzó ândrê lâ drí kĩ, “Ní âtâ tã lâ má drí ãꞌdô tãsĩ yã? ꞌDĩî âꞌdó tã ámákâ ĩꞌdî kô. Kậyı̣̂ má drí mbârâkã ámákâ âꞌdázó õjílã drí rî âcá drẽ kô.”

5 Gõꞌdá nĩngá sĩ, ândrê lâ drí lı̣̃fı̣́ jãzó rû ı̣̂ꞌbũ ꞌbá lãgĩ lı̣́pı̣̂ kâ rî ꞌbá yî ngálâ tã âtálé gólĩyî drí kĩ nĩ rî, “Nĩ ꞌê ngá gólâ drí âꞌdálé ãnî drí ꞌẽlé rî ĩꞌdî.”

6 ꞌBã kãrámã ꞌẽzó ꞌá lâ ꞌdĩ, cú rĩꞌá límvó ạ́ngı̣́ ạ́ngı̣́ bê njı̣̂-kázíyá rĩzó lı̣̃mvû lôdãlé ꞌá lâ sĩ.*

7 Gõꞌdá nĩngá sĩ, Yésũ drí tã âtázó rû ı̣̂ꞌbũ ꞌbá ꞌdĩ ꞌbá yî drí kĩ nĩ rî, “Nĩ nĩ lı̣̃mvû âbẽlé óró lésĩ lôdãlé límvó ꞌdĩ ꞌbá yî ꞌásĩ.” Ĩtí rî, rû ı̣̂ꞌbũ ꞌbá ꞌdĩ ꞌbá yî drí nĩzó lı̣̃mvû âbẽlé lôdãlé límvó ꞌdĩ ꞌbá yî ꞌásĩ dũûdû. 8 Gõꞌdá nĩngá sĩ, límvó ạ́ngı̣́ ạ́ngı̣́ ꞌdĩ ꞌbá yî îcâ bê dũûdû rî, Yésũ drí kpá tã âtázó rû ı̣̂ꞌbũ ꞌbá ꞌdĩ ꞌbá yî drí kĩ, “Nĩ bẽ lı̣̃mvû ꞌdĩ âjílí kãrámã vó ndrẽ ꞌbá drí.” Drílĩyî ꞌẽzó lâ té õzõ Yésũ drí âtálé rî kâtí.

9 Nĩngá sĩ, kãrámã vó ndrẽ ꞌbá ꞌdĩ drí lı̣̃mvû rû ı̣̂ꞌbũ ꞌbá ꞌdĩ ꞌbá yî drí âjílí yí drí ꞌdĩ trõzó âmbélé rî, gõꞌdá lı̣̃mvû rî ꞌdĩ jâ rû trá õdrá ró, gõꞌdá âsô-âsô ró gạ̃rạ̃ sı̣́sı̣́ gólĩyî drí rĩꞌá mvũlâ rî drı̣̃ı̣̂ sĩ. Kãrámã vó ndrẽ ꞌbá ꞌdĩ nı̣̃ı̣́ kô ngãtá õdrá ꞌdĩ ûsû rû ãꞌdô ꞌásĩ yã rî, gõꞌdá rû ı̣̂ꞌbũ ꞌbá ꞌdĩ ꞌbá yî nı̣̃ võ õdrá ꞌdĩ ûsúzó rî trá, gólĩyî âꞌdá lâ kô kãrámã vó ndrẽ ꞌbá ꞌdĩ drí. Gõꞌdá kãrámã vó ndrẽ ꞌbá ꞌdĩ drí õdrógô õkó lâ rî âjílí ꞌdĩ ậzı̣́zó tã âtázó drílâ kĩ nĩ rî, 10 “Õjílã rî õdrá íyíkâ âsó ꞌbá âsô rî lânjílí ĩꞌdî sı̣́sı̣́ kãrámã võ ꞌásĩ, gõzó gólâ âsó ꞌbá kô rî fẽlé ạ̃dũkũ lâ ró, õzõ õjílã ậzı̣́lı̣́ rî ꞌbá yî ãꞌdô trá ꞌdó õdrá ró rî. Gõꞌdá áníkâ rî âꞌdó íyíkâ ĩtí kô. Ní âyê áníkâ õdrá âsó ꞌbá dódó kôrô rî trá fẽlé õjílã drí ạ̃dũkũ lâ ró.”

11 ꞌDĩî tã lârâkô drı̣̃-káká Yésũ kâ ꞌẽlé rî ĩꞌdî. Tã lârâkô ꞌdĩ rî âꞌdálâ kĩ, Yésũ Ôvârí rî mvá ꞌî. Gõꞌdá lãjóꞌbá gólâkâ ndrê ĩyî bê tã lârâkô gólâ drí ꞌẽlé ꞌdĩ rî, gólĩyî drí tã-drı̣̃ lẽzó pạ̃tı̣́-pạ̃tı̣̃ ró kĩ, Yésũ Ôvârí rî mvá ꞌî.

12 Kãrámã lãgĩ kâ ꞌdĩ vósĩ rî, Yésũ yî drí ngãzó nĩlí Kãpẽrãnómã ꞌálâ, ândrê lâ yí bê, gõꞌdá ậdrúpı̣̃ lâ yí bê gõꞌdá kpá lãjóꞌbá íyíkâ rî ꞌbá yí bê ꞌẽlâ kậyı̣̂ fínyáwá.

Tã Yésũ drí ngá lậzı̣́ ꞌbá lâdrózó ạ̃ꞌdı̣́-drı̣̃ jó ạ́ngı̣́ Ôvârí kâ

rî kâ ꞌásĩ rî

(Mãtáyõ 21.12-13; Márãkõ 11.15-17; Lúkạ̃ 19.45-46)

13 Gõꞌdá kậyı̣̂ kãrámã lậvũ-lậvũ kôrô kâ rî trá ãnyî. Tã ꞌdî tãsĩ rî, Yésũ yî drí nĩzó Yẽrõsãlémã ꞌálâ lãjóꞌbá íyíkâ ꞌdĩ ꞌbá yí bê. 14 Tólâ drílĩyî fĩzó ạ̃ꞌdı̣́-drı̣̃ jó ạ́ngı̣́ Ôvârí kâ rî kâ ꞌá, drílĩyî ngá lậzı̣́ ꞌbá ûsúzó dũû, ãzâ ꞌbá yî rĩꞌá ı̣́tı̣́ lậzı̣́ꞌá, ãzâ ꞌbá yî rĩꞌá kạ́bı̣̃lı̣́kı̣̃ lậzı̣́ꞌá, ãzâ ꞌbá yî ãmámõ lậzı̣́ꞌá, ãꞌdô ró bê fẽlé ngá fẽfẽ ró Ôvârí drí, gõꞌdá ãzâ ꞌbá yî ĩyíkâ kpá ậdı̣̂ õrĩ ı̣̂kúrạ̃ꞌá ậdı̣̂ õrĩ ngĩíngî õjílã ãzâ ꞌbá yí kâ sĩ. 15 Gõꞌdá Yésũ ndrê tã ꞌdî bê rî, tã rî ꞌdĩ sú gólâ lı̣̃fı̣́ kô, tãlâ õjílã ꞌdî ꞌbá yî rî ngá ꞌdĩ ꞌbá yî lậzı̣́lı̣́ lâgî õnjí sĩ jó Ôvârí kâ rî ꞌá. Ĩtí rî, Yésũ drí ngãzó bãgó pĩpĩ âtrõlé gõzó ꞌâ lâ âtílí ândálé, ãꞌdô ró bê ônjóróꞌbí ró, õjílã rĩ ꞌbá kõrõnyã lậzı̣́lı̣́ ꞌdĩ ꞌbá yî lâdrózó ndrĩ vólé kõrõnyã ĩyíkâ ꞌdĩ ꞌbá yí bê ĩꞌdî sĩ lâ, gõꞌdá gólâ drí kpá tãrãbízã ậdı̣̂ ı̣̂kúrạ̃ ꞌbá yí kâ ꞌdĩ lôzézó ndrĩ vũdrı̣́ ậdı̣̂ gólĩyíkâ ꞌdĩ ꞌbá yî drí rû lâpẽzó ndíyángá vũdrı̣́ sĩ. 16 Gõꞌdá Yésũ drí tã âtázó õjílã gólĩyî rĩ ꞌbá ãmámõ lậzı̣́lı̣́ ꞌdĩ ꞌbá yî drí kĩ nĩ rî, “Nĩ ârî drẽ tã ámákâ nõ! Nĩ rî ngá lậzı̣́lı̣́ ạ̃ꞌdı̣́-drı̣̃ jó ạ́ngı̣́ Ôvârí kâ rî kâ ꞌá ãꞌdô tãsĩ yã? Nõô võ ámâ átá kâ ĩꞌdî. Rĩꞌá õnjí ró ãnî drí ꞌbãzó lâ âꞌdólé võ ngá lậzı̣̂ kâ ró! Nĩ ûꞌdû ngá ãníkâ ꞌdĩ ꞌbá yî trõlé, nĩzó ĩꞌdí bê lâ vólé nõngá sĩ.”

17 Gõꞌdá nĩngá sĩ, lãjóꞌbá Yésũ kâ ârî ĩyî tã Yésũ drí âtálé ꞌdĩ bê rî, gólĩyî drí nı̣̃zó lâ kĩ, Yésũ rĩꞌá võ Ôvârí rî îrátã kâ lôvó lâ bê yí ꞌá dũû. Gólâ rî vó lâ ndrẽlé nyé õzõ kúmú Dạ̃wúdı̣̃ kâtí, tíbê tã âtá ꞌbá kĩꞌá nĩ rî, “Ôvârí, tã lôvó bê rĩꞌá má ꞌá dũû rĩzó jó áníkâ vó lâ ndrẽlé.”*

18 Gõꞌdá nĩngá sĩ, drı̣̃-ꞌbá ạ́ngı̣́ Yúdạ̃ yí kâ rî ꞌbá yî trá ạ̃wạ̃ ró tã Yésũ drí ngá lậzı̣́ ꞌbá lâdrózó ạ̃ꞌdı̣́-drı̣̃ jó ạ́ngı̣́ Ôvârí kâ rî kâ ꞌásĩ rî tãsĩ, gólĩyî drí ânĩzó Yésũ ngálâ tı̣̂ ânyálé gólâ bê tã ꞌdî tãsĩ kĩ, “Tãlâ ãꞌdô ꞌî ní drí ánî ꞌbãzó âꞌdólé gạ̃rạ̃ ãzí-ãzí drı̣̃ı̣̂ sĩ yã? Ãꞌdô ĩtí rî, ní ꞌê drẽ tã lârâkô tíbê âꞌdá ꞌbá lâ kĩꞌá nĩ rî, ꞌdĩî drı̣́-ãcê Ôvârí kâ rî ĩꞌdî rî, mã nı̣̃ ró bê kĩꞌá nĩ rî, ní ânĩ Ôvârí ngá lésĩ.” 19 Yésũ drí tã-drı̣̃ lôgõzó gólĩyî drí kĩ, “Ãnî, õzõ kpálé nĩ ũûfû jó Ôvârí kâ nõ rî, mâ rî gógó, má âꞌdô bẽꞌá lâ kpá óꞌdí cé kậyı̣̂ nâ sĩ.”

20 Gõꞌdá drı̣̃-ꞌbá ạ́ngı̣́ Yúdạ̃ yí kâ ꞌdĩ ꞌbá yî drí tã-drı̣̃ jãzó Yésũ drí kĩ, “Wúûwú, ní ậvı̣̃ tráã! Ní nı̣̃ı̣́ kô kĩꞌá nĩ rî, õjílã ꞌdı̣̂ jó ạ́ngı̣́ Ôvârí kâ ꞌdĩ ndẽlé ndrô nyâꞌdî-rı̣̃-drı̣̃-lâ-ngâ-njı̣̂-kázíyá sĩ yã? Ní ı̣̂sũ áníkâ bê-rî kĩ, ní âꞌdô îcáꞌá jó ạ́ngı̣́ ꞌdĩ ꞌdı̣̃lı̣́ ndẽlé cé kậyı̣̂ nâ sĩ yã?”

21 Úlı̣́ Yésũ drí âtálé jó ạ́ngı̣́ Ôvârí kâ ûfû kâ ꞌdĩ, tákõ, rĩꞌá úlı̣́ mãnĩgõ ꞌî, íyî rúꞌbạ́ ı̣̃nyạ́kú tãsĩ, drı̣̃-ꞌbá ạ́ngı̣́ Yúdạ̃ yí kâ âꞌdô íyî fũꞌá, gõꞌdá kậyı̣̂ nâ sĩ, yí âꞌdô lîdríꞌá kpá óꞌdí õdrã ꞌásĩ. 22 Gõꞌdá kậyı̣̂ gólâ lãjóꞌbá Yésũ kâ ꞌdĩ ꞌbá yî drí Yésũ rî ndrẽzó lîdrî trá õdrã ꞌásĩ rî, úlı̣́ tíbê Yésũ drí âtálé gólĩyî drí kĩꞌá nĩ rî, áâꞌdô íyî fũꞌá, gõꞌdá kậyı̣̂ nâ sĩ, yí âꞌdô lîdríꞌá kpá óꞌdí õdrã ꞌásĩ rî drí âgázó gólĩyî drı̣̃ı̣̂. Gõꞌdá lãjóꞌbá gólâkâ ꞌdĩ ꞌbá yî drí tã lẽzó úlı̣́ tíbê Ôvârí drí âtálé búkũ ꞌá kĩꞌá nĩ rî, yí âꞌdô ꞌdíyî pã ꞌbá rî lîdríꞌá kpá óꞌdí õdrã ꞌásĩ rî trá, tákõ, rĩꞌá tã mbı̣̂ ꞌî. Gólĩyî lẽ tã ꞌdî, tãlâ gólĩyî ndrê trá úlı̣́ Yésũ drí âtálé rî, tã lâ ꞌê rû trá pạ̃tı̣́ı̣̃.

23 Kậyı̣̂ kãrámã lậvũ-lậvũ kôrô kâ ꞌdĩ ꞌbá yî sĩ, Yésũ drí tã lârâkô õjílã pã kâ ꞌẽzó dũû mbârâkã Ôvârí kâ sĩ. Gõꞌdá õjílã ndrê ĩyî tã lârâkô gólâkâ ꞌẽlé ꞌdĩ ꞌbá yî bê rî, õjílã dũû drí ngãzó ꞌdó tã lẽlé gólâ ꞌá. Gõꞌdá tã ı̣̂sũ gólĩyíkâ Yésũ rî tãsĩ kĩꞌá nĩ rî, Yésũ âꞌdô ĩyî pãꞌá õjílã Rómã kâ drı̣́gạ́ sĩ ꞌdî rĩꞌá ányâ ró. 24 Gõꞌdá Yésũ lẽé kô tã ı̣̂sũ gólĩyíkâ ꞌdĩ ꞌẽlé ĩꞌdî, tãlâ gólâ nı̣̃ tã ı̣̂sũ gólĩyíkâ trá ndrĩ tãndí ró. 25 Gólâ lẽé kô õjílã ãzâ drí tã âtálé yí drí õjílã mvá tãsĩ, tãlâ gólâ nı̣̃ tã ı̣̂sũ ányâ gólĩyî pı̣̃pı̣̂sı̣́lı̣́ ꞌá rî kpá trá ndrĩ.

3

Tã Nĩkõdímã drí nĩzó tã îjílí Yésũ tı̣́ rî

1 Ãgô ãzâ bê rú lâ Nĩkõdímã, gólâ sı̣́sı̣́-lésĩ tã Yúdạ̃ yí kâ kĩ ꞌbá ꞌî, gõꞌdá kpá drı̣̃-ꞌbá Pạ̃rúsı̣̃ yí kâ ĩꞌdî. 2 Ngạ́cı̣̂ ãlô sĩ, gólâ drí ngãzó nĩlí Yésũ ngálâ. Gõꞌdá gólâ câ bê Yésũ ngálâ rî, drílâ tã âtázó Yésũ drí kĩ, “Tã îmbá ꞌbá, mã nı̣̃ trá kĩ, Ôvârí âjô nî nĩ ânĩꞌá tã íyíkâ îmbálé ãmâ drí, tãlâ õjílã ãzâ yûꞌdạ́wạ́ ãngó nõ ꞌá tã lârâkô ní drí rĩꞌá ꞌẽlâ ꞌdĩ ꞌẽlé, õzõ mbârâkã Ôvârí kâ ãꞌdô yûꞌdạ́wạ́ gólâ bê rî.”

3 Gõꞌdá Yésũ drí tã-drı̣̃ jãzó Nĩkõdímã drí kĩ, “Má âtâ ní drí nõ tã pạ̃tı̣́-pạ̃tı̣̃ ró rî ĩꞌdî, õzõ õjílã õlẽ tã trá âꞌdózó Ôvârí rî mvá ró rî, áâꞌdô gólâ rî tı̣̃ꞌá zãlô óꞌdí.”

4 Gõꞌdá Nĩkõdímã nı̣̃ı̣́ úlı̣́ Yésũ kâ âtálé ꞌdĩ ífí lâ kô, gólâ rî tı̣̂ ậꞌdı̣̂ gõꞌdá trá ậꞌdı̣̂ tã Yésũ drí âtálé ꞌdĩ tãsĩ. Gõꞌdá gólâ drí tã-drı̣̃ jãzó Yésũ drí kĩ, “Âꞌdô âꞌdóꞌá ĩtí ꞌdĩ íyíkâ kó ángô tí ró kĩzó nĩ rî, õjílã âꞌdó ꞌbá trá ạ́ngı̣́ rî áãꞌdô tı̣̃ꞌá lâ kpá óꞌdí ꞌdĩ yã? Õjílã mbã ꞌbá trá ạ́ngı̣́ rî âꞌdô gõꞌá kpá óꞌdí ândrê lâ ꞌá gõzó tı̣̃lâ ândálé trá óꞌdí yã?”

5 Gõꞌdá Yésũ drí kpá tã-drı̣̃ lôgõzó Nĩkõdímã drí kĩ, “Má âtâ ní drí nõ tã pạ̃tı̣́ı̣̃ ꞌî, õzõ úũtı̣̂ õjílã kô óꞌdí ró rî, gólâ îcá kô âꞌdólé õjílã Ôvârí kâ ró. Áâꞌdô õjílã ndrĩ tı̣̃ꞌá zãlô Líndrí Tãndí Ôvârí kâ rî sĩ, gõꞌdá kpá tã õnjí gólĩyíkâ jĩzó zãlô lı̣̃mvû Ôvârí kâ rî sĩ, ĩtí rî, gólĩyî ꞌdê gbõ âꞌdólé õjílã Ôvârí kâ ró. 6 Mí ndrê drẽ, õjílã mvá tı̣̂ íyíkâ kpá té íyî nyãányâ ĩꞌdî, gõꞌdá Líndrí Tãndí Ôvârí kâ tı̣̂ íyíkâ fí té íyî nyãányâ ĩꞌdî, âꞌdô-âꞌdô bê õjílã Ôvârí kâ ró. 7 Nĩkõdímã! Ánî drı̣̃ õlîjã tã má drí âtálé ní drí nõ sĩ kô! Rĩꞌá tã pạ̃tı̣́ı̣̃ ró ãnî ndrĩ tı̣̃zó óꞌdí, nĩ ꞌdê gbõ âꞌdólé õjílã Ôvârí kâ ró. 8 Ní ı̣̂sũ drẽ gbõ tã ĩlî kâ. Ĩlî vı̣̂ íyíkâ võ ꞌásĩ ndrĩ. Gõꞌdá mã ndré võ ĩlî kâ rĩzó rî kô. Ĩlî õtírĩ rĩî vı̣̃lı̣́ rî, mã nı̣̃ı̣́ kô, gólâ rî nĩlí ángô lé, gõꞌdá mã ndré ĩlî rî ꞌdĩ rúꞌbạ́ lâ kpá kô. Gõꞌdá õjílã gólâ tı̣̃lı̣́ trá Líndrí Tãndí Ôvârí kâ sĩ rî, âꞌdô ꞌbãꞌá kpá ĩtí. Ĩtí rî, mã nı̣̃ı̣́ tã tã lâ sĩ rî kpá kô.”

9 Gõꞌdá Nĩkõdímã drí kpá tã-drı̣̃ lôgõzó Yésũ drí kĩ, “ꞌÉꞌẽ, tã áníkâ ꞌdĩ fí drẽ zãâ má drı̣̃ı̣̂ kô.”

10 Nĩngá sĩ, Yésũ drí kpá tã âtázó Nĩkõdímã drí óꞌdí kĩ, “Nĩkõdímã, nî tã îmbá ꞌbá ạ́ngı̣́ õjílã ndrĩ ãmákâ Ĩsĩrãꞌélẽ kâ drí rĩꞌá ı̣̂njı̣̃lâ rî ĩꞌdî. Tãlâ ãꞌdô ꞌî úlı̣́ má drí âtálé nõ drí zãâ fĩzó ní drı̣̃ı̣̂ kô rî? 11 Ní ârî drẽ tã má drí âtálé ní drí nõ tãndí ró, tãlâ ꞌdĩî rĩꞌá ngá gólâ ãmâ drí ndrẽlé trá ãmâ lı̣̃fı̣́ sĩ rî ĩꞌdî. Gõꞌdá tãlâ ãꞌdô ꞌî ní drí tã lẽzó kô ngá ãmâ drí ndrẽlé trá pạ̃tı̣́ı̣̃ ró nõ ꞌá yã? 12 Ní ârî drẽ, má âꞌdâ tã ûrú ꞌálâ nã âꞌdô lâ ãnî drí ngá gólĩyî ãngó nõ ꞌá nõ ꞌbá yî sĩ, gõꞌdá tã lâ fí drẽ zãâ ãnî drı̣̃ı̣̂ kô. Õzõ gõꞌdá má ãâtâ ngá gólĩyî ûrú ꞌálâ rî tã lâ ĩꞌdî pạ̃tı̣́ı̣̃ rî, nĩ âꞌdô tã-drı̣̃ lâ lẽꞌá fí trá yã? 13 Má âtâ ní drí, õjílã ãzâ yûꞌdạ́wạ́ cã ꞌbá trá ûrú ꞌálâ, cé mâ gólâ âjólé trá ûrú lésĩ nô ĩꞌdî ânĩ ꞌbá tã ûrú ꞌálâ kâ nã ꞌbá yî âtálé ní drí rî.

14-15 “Má âtâ ní drí, rĩꞌá îcâ-îcâ ró ódrí mâ âjólé trá ûrú lésĩ rî îngálé ûrû fê drı̣̃ı̣̂, tãlâ gólĩyî tíbê tã lẽ ꞌbá trá má ꞌá rî ũûsû ró ĩyî lédrẽ-lédrẽ ạ̃dũkũ ãkó rî bê, nyé õzõ Músạ̃* drí ꞌẽrẽ lâ ạ̃kû ró ãmâ ạ́ꞌbı̣́yạ́ yî drí õmã ꞌá kậyı̣̂ ı̣̃nı̣̃ drí rĩzó gólĩyî ôcílí rî tú rî kâtí. Gólâ êdê ı̣̃nı̣̃ líndrí trá îpálé fê sı̣́lı̣́ îngálé ûrû, tãlâ õjílã gólĩyî ı̣̃nı̣̃ drí ôcílí rî ĩîngâ ĩyî lı̣̃fı̣́ trá ûrû ı̣̃nı̣̃ líndrí ꞌdĩ ndrẽlé rî, Ôvârí âꞌdô gólĩyî pãꞌá õdrã ı̣̃nı̣̃ drí gólĩyî cĩzó ꞌdĩ ꞌásĩ. 16 Ôvârí lẽ õjílã trá ndrĩ rõô, tãlâ gólâ âjô mvá íyíkâ kó ãlô nõ trá ânĩꞌá drãlé tã õnjí gólĩyíkâ tãsĩ, tãlâ õjílã tíbê tã lẽ ꞌbá trá mvá gólâkâ nõ ꞌá rî drãá kô gõꞌdá âꞌdô rĩꞌá lédrẽ-lédrẽ ró zãâ, õzõ rúꞌbạ́ ı̣̃nyạ́kú lâ õdrã kpá lé rî.”

17 Pạ̃tı̣́-pạ̃tı̣̃ ró, Ôvârí âjô íyî mvá ãngó nõ ꞌá nõ, âꞌdó kô lâŋõ fẽlé õjílã drí tã õnjí gólĩyíkâ tãsĩ. Bê-rî Ôvârí âjô íyî mvá ãngó nõ ꞌá nõ õjílã pãlé tã õnjí gólĩyíkâ rî ꞌásĩ. 18 Õjílã gólĩyî ndrĩ lẽ ꞌbá trá Ôvârí rî mvá ꞌá rî áâꞌdô ĩyî ngá pãꞌá lâŋõ ꞌẽꞌá fẽlâ gólĩyî drí tã õnjí gólĩyíkâ tãsĩ rî ꞌásĩ. Gõꞌdá gólĩyî lẽ ꞌbá Ôvârí rî mvá ꞌá kô rî, áâꞌdô ĩyíkâ lâŋõ tã õnjí ĩyíkâ rî kâ ŋãꞌá ĩyî drı̣̃ı̣̂. 19 Rĩꞌá tã mbı̣̂ ró, lâŋõ tã õnjí õjílã gólĩyî tã lẽ ꞌbá Ôvârí rî mvá ꞌá kô rî kâ fẽzó gólĩyî drí. Nĩ ndrê drẽ, Ôvârí âjô íyî mvá ãngó nõ ꞌá nõ, ãꞌdô ró ngá îꞌĩ tã mbı̣̂ kâ âꞌdálé õjílã drí. Gõꞌdá õjílã lẽé kô rĩlí ngá îꞌĩ ꞌdî ꞌá. Gólĩyî lẽ tákányĩ rĩlí zãâ ı̣́nı̣́rı̣́kúwạ́ Sãtánã kâ rî ꞌá, tãlâ tã ꞌẽꞌẽ gólĩyíkâ ndrĩ rĩꞌá õnjí ró. 20 Õjílã gólĩyî tã õnjí ꞌẽ ꞌbá rî yî gã ĩyî ngá îꞌĩ trá dó, tãlâ óõzó tã õnjí ĩyíkâ ndrẽê kô. 21 Õjílã gólĩyî rĩ ꞌbá tã pạ̃tı̣́ı̣̃ Ôvârí kâ lẽlé pı̣̃pı̣̂sı̣́lı̣́ ãlô sĩ rî, gólĩyî ĩꞌdî tíbê ngá îꞌĩ Ôvârí kâ ꞌdĩ lậgú ꞌbá rî. Gõꞌdá ngá îꞌĩ ꞌdî âꞌdô tã âꞌdáꞌá õjílã ãzâ ꞌbá yî drí kĩ, gólâ rî ꞌdĩ tã Ôvârí drí lẽlé gólâ drí ꞌẽlé rî ꞌẽlé ĩꞌdî.

Tã Yõwánĩ bãbãtízĩ ꞌẽ ꞌbá ró rî drí âtálé ꞌdíyî pã ꞌbá tãsĩ rî

22 Gõꞌdá nĩngá sĩ rî, Yésũ yî drí ngãzó Yẽrõsãlémã ꞌásĩ nĩlí lãjóꞌbá íyíkâ yí bê ꞌbạ̃drı̣̃ mvá ãzâ ꞌbá yî Yũdạ́yạ̃ kâ ꞌálâ rĩlí õjílã ꞌbạ̃drı̣̃ mvá ꞌdĩ ꞌbá yí kâ lı̣̃fı̣́ lâ yî îmbálé tã Ôvârí kâ sĩ. Gõꞌdá gólĩyî drí rĩzó õjílã gólĩyî tã îmbâ Yésũ kâ tãsĩ rî lẽ ꞌbá trá rî ꞌbá yî îbábátízãlé. 23 ꞌDĩî Yõwánĩ íyíkâ kpá rĩꞌá õjílã îbábátízãꞌá võ zı̣̃lı̣́ Ãyẽnónã rî ꞌá ãnyî jạ̃rı̣́bạ̃ ãzâ zı̣̃lı̣́ Sãlímã rî lạ̃gạ́tı̣́, tãlâ lı̣̃mvû tãndí bê tólâ dũû bãbãtízĩ ꞌẽzó ꞌá lâ. Gõꞌdá õjílã dũû tã lẽ ꞌbá trá tã Ôvârí kâ ꞌá rî, rî ĩyî trá ânĩlí Yõwánĩ rî îjílí ĩyî îbábátízãlé. 24 Tã ꞌdî ꞌbá yî âꞌdô trá drẽ ãkpãkãꞌdã Ẽródẽ Ãnĩtípã rú drẽ Yõwánĩ ꞌbãlé gạ̃nı̣́mạ̃ ꞌá kô.

25 Kậyı̣̂ ãzâ sĩ, lãjóꞌbá Yõwánĩ kâ rĩꞌá ĩyî tı̣̂ ânyáꞌá ãgô ãzâ ꞌbạ̃súrú Yúdạ̃ yí kâ ꞌásĩ rî bê, tã lãꞌbí ngĩíngî gólâ âꞌdózó ngbángbá Ôvârí rî lı̣̃fı̣́ drı̣̃ ꞌá rî tãsĩ. 26 Gõꞌdá gólĩyî ârílí bê tã tíbê ãgô ꞌdĩ âtálé rî, lãjóꞌbá Yõwánĩ kâ ꞌdĩ ꞌbá yî drí tã âtázó Yõwánĩ drí kĩ nĩ rî, “Lı̣̃fı̣́ îmbá ꞌbá, ãgô gólâ ní drí ûsúlı̣́ ꞌáꞌá lésĩ ní drí zı̣̃lı̣́ ꞌdíyî pã ꞌbá ró rî kpá rĩꞌá õjílã îbábátízãꞌá gõꞌdá ânĩ-ânĩ õjílã kâ ãmâ ngáá nõlé rî võ lâ ꞌá rî, õjílã ĩyîngá ꞌdó rĩꞌá nĩꞌá gólâ ngálâ bãbãtízĩ tãsĩ.”

27 Gõꞌdá nĩngá sĩ, Yõwánĩ drí tã-drı̣̃ lôgõzó lãjóꞌbá íyíkâ ꞌdĩ ꞌbá yî drí kĩ, “Nĩ ı̣̂sũ tã kô, tãlâ ãgô rú bê Yésũ ꞌdĩ rî, Ôvârí fẽ mbârâkã nĩ gólâ drí rĩzó õjílã îbábátízãlé ꞌdĩ. Gólâ ꞌê ꞌdĩ âꞌdó kô mbârâkã íyíkâ sĩ. 28 Ãnî ndrĩ, nĩ nı̣̃ trá tãndí ró, má rî trá âtálâ õjílã drí ndrĩ kĩ, ‘Má âꞌdó kô ꞌdíyî pã ꞌbá ꞌî. Ôvârí âjô mâ trá sı̣́sı̣́ íyíkâ cé õjílã êdélé njãâ ânĩ-ânĩ gólâkâ rî tẽlé.’ 29 Mâ rĩꞌá ãyĩkõ ró, tãlâ õjílã dũû rĩꞌá nĩꞌá Yésũ ngálâ. ꞌDĩî má âꞌdô ꞌbãꞌá nyé õzõ ãgô ãnjî ãzâ rû-lẽ-ãzí lâ bê rî kâtí, gõꞌdá õzõ ãgô ãnjî rî ꞌdĩ õgî õkó trá óꞌdí rî, õjílã ndrĩ drí âꞌdózó ãyĩkõ ró, tãlâ gólĩyî ndrê ãyĩkõ ãgô ãnjî ꞌdĩ kâ ĩꞌdî õkó lâ óꞌdí ꞌdĩ bê. Kpálé rî, gólĩyî îcá kô õkó ꞌdĩ trõlé nĩ. 30 Rĩꞌá tãndí ró Yésũ drí âcázó õjílã ãmbá tã lâ drí lâzélé rõô rî ró. Õzõ ámâ tã õlâzê kô rî, tã lâ ꞌé ngá ãzâ kô.

31 “Tã pạ̃tı̣́ı̣̃ ró, õjílã gólâ ânĩ ꞌbá Ôvârí ngá lésĩ rî îmbâ íyíkâ kpá té tã gólĩyî Ôvârí ngá lésĩ rî yî ĩꞌdî. Gõꞌdá mâ õjílã ãngó nõ kâ ró rî, rî tã Ôvârí kâ îmbálé tã nı̣̃nı̣̃ ãngó nõ kâ rî vó ró. Ĩtí rî, Yésũ rĩꞌá gạ̃rạ̃ má drı̣̃ı̣̂ sĩ, tãlâ gólâ ânĩ trá Ôvârí ngá lésĩ. 32 Yésũ rî íyíkâ nõ tã yí drí ndrẽlé trá kpá yí drí ârílí trá rî îmbálé ĩꞌdî. Gõꞌdá cé õjílã fínyáwá lẽ ĩyî tã nĩ tã îmbâ gólâkâ ꞌdĩ ꞌá. 33 Õjílã gólĩyî tã lẽ ꞌbá trá tã îmbâ Yésũ kâ ꞌá rî, ꞌdĩî gólĩyî âꞌdâ tã trá kĩ, tã Ôvârí kâ tã pạ̃tı̣́ı̣̃ ró. 34 Tãlâ Ôvârí âjô Yésũ nĩ ânĩlí tã âtî-âtî íyíkâ îmbálé ãmâ drí. Ôvârí rĩꞌá Yésũ bê ngá ãlô ró, gõꞌdá gólâ drí Líndrí Tãndí íyíkâ âjózó mbârâkã bê ânĩlí rĩlí Yésũ bê, Yésũ õꞌê ró ngá ndrĩ mbârâkã lâ sĩ. 35 Nĩ ndrê drẽ, Ôvârí lẽ íyî mvá Yésũ trá rõô. Gõꞌdá gólâ drí drı̣́-ãcê fẽzó Yésũ drí âꞌdózó mbârâkã bê ngá ndrĩ drı̣̃lı̣́. 36 Õjílã ndrĩ tíbê tã lẽ ꞌbá trá Ôvârí rî mvá ꞌá rî, gólĩyî trá õjílã Ôvârí kâ ĩꞌdî gõꞌdá Ôvârí âꞌdô lédrẽ-lédrẽ ạ̃dũkũ ãkó rî fẽꞌá gólĩyî drí. Gõꞌdá õzõ õjílã õlẽ tã Ôvârí rî mvá ꞌá kô rî, rĩꞌá õnjí ró! Ôvârí fẽé lédrẽ-lédrẽ ạ̃dũkũ ãkó rî gólĩyî drí kô. Ôvârí âꞌdô rĩꞌá zãâ lâŋõ fẽꞌá ĩꞌdî gólĩyî drí tã õnjí gólĩyíkâ ꞌdĩ tãsĩ, tãlâ Ôvârí rĩꞌá ạ̃wạ̃ ró gólĩyí bê.”

4

Tã Yésũ drí âtálé õkó Sãmárĩyã lé ꞌbá ró rî drí rî

1-3 Kậyı̣̂ nã ꞌbá yî ꞌá rî, õjílã dũû rî trá nĩlí Yésũ ngálâ bãbãtízĩ ꞌẽlé. Õjílã rĩ ꞌbá ꞌdẽlé Yésũ vósĩ gõꞌdá Yésũ yî drí kpá rĩzó bãbãtízĩ ꞌẽlé drílĩyî rî, trá gạ̃rạ̃ gólĩyî rĩ ꞌbá nĩlí Yõwánĩ ngálâ rî ꞌbá yî drı̣̃ı̣̂ sĩ. Gbõ lé õjílã ꞌdî ꞌbá yî rî ĩyî bê nĩlí Yésũ ngálâ rî, Yésũ rî gógó nyãányâ lâ ꞌé bãbãtízĩ cú nĩ õjílã rî ꞌdĩ ꞌbá yî drí kô. Lãjóꞌbá gólâkâ rî ꞌbá yî rî ĩyî nĩ bãbãtízĩ ꞌẽlé õjílã ꞌdî ꞌbá yî drí. Gõꞌdá Pạ̃rúsı̣̃ yî ârî ĩyî bê tã ꞌdî rî, tã ꞌdî sú gõꞌdá gólĩyî rú kô. Gõꞌdá Yésũ nı̣̃ tã ꞌdî bê kĩ, tã ꞌdî sú Pạ̃rúsı̣̃ yî rú gõꞌdá kô rî, gólĩyî drí ngãzó nĩlí lãjóꞌbá íyíkâ ꞌdĩ ꞌbá yí bê ꞌbạ̃drı̣̃ Yũdạ́yạ̃ kâ ꞌdĩ âyélé gõzó vólé Gãlĩláyã ꞌálâ.

4 Gõꞌdá gõgõ Gãlĩláyã ꞌálâ rî sĩ rî, Yésũ yî nĩ kôrô lạ́tı̣̂ gólâ nĩ ꞌbá kpũrú ꞌbạ̃drı̣̃ zı̣̃lı̣́ Sãmárĩyã rî ꞌásĩ rî ꞌásĩ. 5-6 Gõꞌdá gólĩyî drí nĩzó cãlé ãnyî jạ̃rı̣́bạ̃ mvá ãzâ Sãmárĩyã kâ zı̣̃lı̣́ Sĩkárã rî lạ̃gạ́tı̣́. Óró bê rĩꞌá tólâ tíbê Yãkóbã* drí ꞌdı̣̃lı̣́ trá ạ̃kû ró gõꞌdá drílâ fẽlé ı̣̃nyạ́kú lâ bê íyî mvá Yõsépã drí rî. Yésũ yî gõ câ bê óró ꞌdĩ tı̣́ rî, lâŋõ ậcı̣́ kâ fî trá gólâ rú rõô. ꞌDĩî rĩꞌá ı̣̃tú-pá mûdrı̣́-drı̣̃-lâ-gâ-rı̣̃ sĩ, ı̣̃tú âmê gõꞌdá trá rõô. Ĩtí rî, gólâ drí rĩzó vũdrı̣́ lôvólé óró ꞌdĩ tı̣́. 7-8 Gõꞌdá lãjóꞌbá gólâkâ ꞌdĩ ꞌbá yî drí ĩyî ngãzó nĩlí jạ̃rı̣́bạ̃ mvá nã ꞌálâ nĩꞌá ngá nyãnyã gĩlí, gólâ rî âyélé ãkpã óró ꞌdĩ tı̣́ nĩngá élê.

Nĩngá sĩ, õkó ãzâ ꞌbạ̃súrú Sãmárĩyã kâ ꞌásĩ, rî rĩlí jạ̃rı̣́bạ̃ mvá ꞌdĩ ꞌá nĩngá drí ânĩzó lı̣̃mvû ꞌũlı̣́ óró ꞌdĩ ꞌásĩ. Gõꞌdá õkó Sãmárĩyã lé ꞌbá ró ꞌdĩ âcâ bê rî, Yésũ drí tã âtázó õkó ꞌdĩ drí kĩ, “Ámâ îzó, ní âꞌdô îcáꞌá fí trá lı̣̃mvû âfẽlé má tı̣́ yã?”

9 Gõꞌdá õkó ꞌdĩ drí tã-drı̣̃ lôgõzó Yésũ drí kĩ, “Ní zı̣̂ lı̣̃mvû má tı̣́ ꞌdĩ ángô tí ró? Mâ Sãmárĩyã lé ꞌbá ꞌî. Ạ̃kû lâ sĩ, ãnî õjílã Yúdạ̃ yí kâ mvû ĩyî ĩgã tı̣́ bê õjílã Sãmárĩyã kâ bê yã?” Õkó ꞌdĩ âtâ úlı̣́ ꞌdĩ ĩtí ꞌdĩ, tãlâ õjílã Yúdạ̃ yí kâ kĩ, ngá Sãmárĩyã lé ꞌbá kâ âꞌdô ĩyî îzãꞌá Ôvârí rî lı̣̃fı̣́ drı̣̃ ꞌá.

10 Gõꞌdá Yésũ drí tã-drı̣̃ lôgõzó õkó ꞌdĩ drí kĩ, “Tí ní õró ngá fẽfẽ tãndí Ôvârí drí rĩꞌá fẽlâ õjílã drí ngbãângbânõ rî nı̣̃ı̣̂ bê, gõꞌdá ní õró tí kpá mâ rî gógó lı̣̃mvû zı̣̃ ꞌbá ní tı̣́ sĩ nô nı̣̃ı̣̂ bê, gõꞌdá ní drí lı̣̃mvû zı̣̃zó má tı̣́ sĩ rî, tí má âꞌdô lı̣̃mvû gólâ ánî ꞌbã ꞌbá rĩlí zãâ lédrẽ-lédrẽ ró rî fẽꞌá ní drí.”

11 Gõꞌdá õkó ꞌdĩ drí tã-drı̣̃ lôgõzó Yésũ drí kĩ, “Ãmbá, óró nõ fĩfĩ, nî kpá ngá lı̣̃mvû âsê kâ ãkó rî, ní âꞌdô áníkâ lı̣̃mvû rî ꞌdĩ âséꞌá ãꞌdô sĩ yã? Gõꞌdá ní âꞌdô áníkâ lı̣̃mvû ámâ ꞌbã ꞌbá rĩlí zãâ lédrẽ-lédrẽ ró rî ûsúꞌá ãꞌdô ꞌásĩ ãngó nõ ꞌá rî yã? 12 Úlı̣́ áníkâ âtálé ꞌdĩ ꞌá rî, ní ı̣̂sũ áníkâ bê rî, nî gạ̃rạ̃ ãmâ ạ́ꞌbı̣́yạ́ Yãkóbã tíbê óró nõ ꞌdı̣̃ ꞌbá nĩ, yî rî gógó drí mvũlı̣́ kõrõnyã íyíkâ yí bê ndrĩ, gõꞌdá íyî mvá yî drí mvũzó lâ kpá ĩꞌdî rĩrĩ gólĩyíkâ sĩ gõꞌdá âcálé bũúũ ãmâ rú rî drı̣̃ı̣̂ sĩ yã?”

13 Gõꞌdá Yésũ drí tã-drı̣̃ jãzó õkó ꞌdĩ drí kĩ, “Õjílã tíbê lı̣̃mvû mvũ ꞌbá óró Yãkóbã kâ ꞌdĩ ꞌásĩ rî, lı̣̃mvû lôvó âꞌdô gólâ rî ꞌẽꞌá kpá óꞌdí. 14 Gõꞌdá õjílã tíbê lı̣̃mvû má drí ꞌẽꞌá fẽlâ ní drí rî mvũ ꞌbá rî, lı̣̃mvû lôvó ꞌé gólâ gõꞌdá kô, tãlâ lı̣̃mvû má drí ꞌẽꞌá fẽlâ gólâ drí ꞌdĩ rî, âꞌdô rĩꞌá gólâ rî pı̣̃pı̣̂sı̣́lı̣́ ꞌá õzõ óró kâtí, lı̣̃mvû lâ ꞌdĩ âꞌdô rĩꞌá ậtı̣́lı̣́ gólâ rî pãlé zãâ gbạ́dú ạ̃dũkũ ãkó.”

15 Gõꞌdá õkó ꞌdĩ drí tã lôgõzó kpá Yésũ drí kĩ, “Ãmbá, ní âfẽ lı̣̃mvû rî lârâkô bê ĩtí ꞌdĩ má drí kẽ, tãlâ lı̣̃mvû lôvó õzó kô ámâ ꞌẽê kpá óꞌdí, gõꞌdá má õzó kô kpá ânĩî lı̣̃mvû ậꞌũlı̣́ óꞌdí óró nõ ꞌásĩ.”

16 Yésũ drí gõzó tã âtálé õkó ꞌdĩ drí kĩ, “Tãndí ró, ꞌdõvó ní nĩ ánî ágó rî ậzı̣́lı̣́, nĩ ânĩ ró gólâ bê má ngáá nõlé.” 17-18 Gõꞌdá õkó ꞌdĩ drí tã-drı̣̃ jãzó Yésũ drí kĩ, “Mâ ámângá ágó ãkó.”

Gõꞌdá Yésũ drí tã âtázó gólâ drí kĩ, “Pạ̃tı̣́ı̣̃, úlı̣́ áníkâ ꞌdĩ rĩꞌá mbı̣̂! Nî ágó ãkó, tãlâ ní trõ ágó trá âyélé âyélé ândâlâ njı̣̂, gõꞌdá ãgô gólâ ãnî drí ꞌbãzó gólâ bê ngbãângbânõ rî, âꞌdó kô ánî ágó ꞌî.”

19 Gõꞌdá õkó ꞌdĩ drí tã-drı̣̃ lôgõzó Yésũ drí kĩ, “Ãmbá, ãꞌdô ĩtí rî, pạ̃tı̣́ı̣̃ nî rĩꞌá tã ậngũ ꞌbá ꞌî! 20 Ĩtí rî ꞌdõvó, má îjî drẽ tã ní tı̣́. Võ gólâ tãndí mbı̣̂ õjílã drí Ôvârí rî ı̣̂njı̣̃zó ꞌá lâ rî íyíkâ ángô rî ĩꞌdî yã? Tãlâ ãmâ ạ́ꞌbı̣́yạ́ yî îmbâ ĩyíkâ ãmâ lãꞌbí ãmákâ ꞌá Ôvârí rî ı̣̂njı̣̃lı̣́ únı̣́ ãmbá ãzâ drı̣̃ı̣̂ nõngá. Gõꞌdá ãnî õjílã Yúdạ̃ yí kâ rî, rî âtálâ kĩ, võ tãndí mbı̣̂ Ôvârí rî ı̣̂njı̣̃ kâ âꞌdô cé Yẽrõsãlémã ꞌálâ. Ngbãângbânõ võ rı̣̃ ꞌdî ꞌásĩ rî, gõꞌdá ángô rî íyíkâ ĩꞌdî tãndí ró Ôvârí rî ı̣̂njı̣̃zó yã?”

21 Gõꞌdá Yésũ drí tã-drı̣̃ jãzó gólâ drí kĩ, “Ní ârî drẽ úlı̣́ má drí ꞌẽꞌá âtálâ ní drí nõ. Kậyı̣̂ lâ trá ngbãâ ãnyî õjílã drí Ôvârí rî ı̣̂njı̣̃zó võ ꞌásĩ ndrĩ pı̣̃pı̣̂sı̣́lı̣́ ãlô sĩ, gõꞌdá Ôvârí drí rãtáã gólĩyíkâ ꞌdĩ ârízó. Âꞌdó kô cé únı̣́ drı̣̃ı̣̂ nõngá, ngãtá cé Yẽrõsãlémã ꞌálâ. 22 Ãnî Sãmárĩyã lé ꞌbá, nĩ rî Ôvârí gólâ ãnî drí nı̣̃lı̣́ kô rî ı̣̂njı̣̃lı̣́ ĩꞌdî. Gõꞌdá ãmâ Yúdạ̃ yî, mã rî Ôvârí ãmâ drí nı̣̃lı̣́ trá dódó rî ı̣̂njı̣̃lı̣́ ĩꞌdî, tãlâ ꞌdíyî pã ꞌbá gólâ Ôvârí drí âjólé rî rĩꞌá õjílã Yúdạ̃ kâ ꞌî. 23 Gõꞌdá kậyı̣̂ âcâ trá Ôvârí drí lạ́tı̣̂ óꞌdí âꞌdázó õjílã drí. Ôvârí lẽ õjílã drí íyî ı̣̂njı̣̃lı̣́ võ ꞌásĩ ndrĩ tã mbı̣̂ sĩ. Gõꞌdá tã lậvũ ꞌbá gạ̃rạ̃ rî, gólâ lẽ õjílã drí íyî ı̣̂njı̣̃lı̣́ pı̣̃pı̣̂sı̣́lı̣́ ãlô tãndí rî sĩ. 24 Ní ârî drẽ! Ôvârí rĩꞌá líndrí ró. Gólâ rí kô cé võ ãlô ꞌá. Gólâ rî kárá tã ꞌẽlé pı̣̃pı̣̂sı̣́lı̣́ tãndí ãlô rî sĩ. Õjílã ı̣̃ı̣̂njı̣̃ gólâ pı̣̃pı̣̂sı̣́lı̣́ tãndí pạ̃tı̣́ı̣̃ mbı̣̂ gõꞌdá kpá ãlô rî sĩ. ꞌDĩî rî sû nĩ Ôvârí drí rõô.”

25 Gõꞌdá õkó ꞌdĩ drí tã-drı̣̃ lôgõzó kĩ, “Úlı̣́ tãndí ní drí âtálé ꞌdĩ ꞌbã mâ trá ꞌdíyî pã ꞌbá tíbê ꞌẽ ꞌbá âcálé rî tã lâ ı̣̂sũlı̣́, gólâ âꞌdô âcáꞌá nĩ tã pạ̃tı̣́ı̣̃ Ôvârí ngá lésĩ rî âꞌdálé ndrĩ ãmâ drí.” 26 Yésũ drí tã-drı̣̃ lôgõzó õkó ꞌdĩ drí kĩ, “Mâ rĩ ꞌbá tã nô âtálé ní drí nõ rĩꞌá ꞌdíyî pã ꞌbá rî gógó ĩꞌdî.”

27 Gõꞌdá Yésũ drẽ zãâ rĩꞌá úlı̣́ âtáꞌá õkó ꞌdĩ bê rî, lãjóꞌbá gólâkâ rî ꞌbá yî drí âgõzó jạ̃rı̣́bạ̃ lésĩ gólĩyî ûsúlı̣́ úlı̣́ âtárẽ ꞌá. Gõꞌdá lãjóꞌbá Yésũ kâ ꞌdĩ ꞌbá yî ûsû ĩyî gólĩyî bê úlı̣́ âtárẽ ꞌá rî, drílĩyî âꞌdózó lârõ-lârõ ró, tãlâ lãꞌbí Yúdạ̃ yí kâ ꞌá rî, rĩꞌá õnjí ró ãgô drí rĩzó tã ngĩlí õkó lídí bê. Gbõ lé lãjóꞌbá ꞌdĩ ꞌbá yî âꞌdô bê lârõ-lârõ ró gõꞌdá kpá tã ı̣̂sũ ró rî, õjílã ãlô gólĩyî lãfálé sĩ õkó ꞌdĩ îjí ꞌbá kĩꞌá nĩ rî, ní lẽ ãꞌdô yã, ngãtá Yésũ rî îjí ꞌbá kĩꞌá nĩ rî, gólâ rî úlı̣́ âtálé õkó Sãmárĩyã lé ꞌbá ró ꞌdĩ bê ãꞌdô tãsĩ yã rî yû.

28 Gõꞌdá õkó ꞌdĩ drí lı̣̃mvû límvó íyíkâ âyézó ãkpã nĩngá, gólâ drí ngãzó nĩlí ꞌwãâꞌwâ gõlé vólé jạ̃rı̣́bạ̃ ꞌálâ. Gõꞌdá gólâ câ bê tólâ rî, gólâ drí õjílã ậzı̣́zó tã âtázó gólĩyî drí kĩ, 29 “Nĩ ânĩ drẽ ꞌwãâꞌwâ tã nô ârílí! Má ûsû ãgô ãzâ trá óró tı̣́ tólâ, gõꞌdá ãgô rî ꞌdĩ âꞌdâ tã gólĩyî má drí ꞌẽlé trá ạ̃kû ró rî yî trá ndrĩ má drí! Gólâ îcâ fí trá âꞌdólé ꞌdíyî pã ꞌbá ãmâ drí rĩꞌá tẽlâ rî ĩꞌdî yã? Nĩ ânĩ, mã nĩ ró ndrẽlâ.” 30 Gõꞌdá õjílã ꞌdî ꞌbá yî ârílí bê úlı̣́ õkó ꞌdĩ kâ âtálé ꞌdĩ rî, gólĩyî drí ngãzó ndrĩ nĩlí Yésũ rî ndrẽlé óró tı̣́ ꞌá tólâ.

31 Gõꞌdá õkó ꞌdĩ õtírĩ kpá lậvũû rî, kôrô lãjóꞌbá Yésũ kâ ꞌdĩ ꞌbá yî drí ngá nyãnyã âtrõzó fẽlé Yésũ drí. Gólĩyî drí tã âtázó kĩ, “Tã îmbá ꞌbá, mã gî ngá nyãnyã trá, rĩꞌá nõ, ní nyâ.” 32 Gõꞌdá Yésũ drí tã âtázó lãjóꞌbá íyíkâ ꞌdĩ ꞌbá yî drí kĩ, “Mâ cú ngá nyãnyã ámákâ bê, tíbê ãnî ndrĩ drí tã lâ nı̣̃lı̣́ kô rî.” 33 Gõꞌdá lãjóꞌbá ꞌdĩ ꞌbá yî, drı̣̃ lâ ĩyî trá lîjã-lîjã ró. Gõꞌdá drílĩyî rĩzó tã âtálé ĩyî lãfálé ꞌásĩ kĩ, “Õjílã ãzâ âjî ngá nyãnyã trá gólâ drí ãmâ vólé sĩ nô yã?”

34 Nĩngá sĩ, Yésũ drí gõzó úlı̣́ mãnĩgõ íyíkâ ngá nyãnyã kâ ꞌdĩ ĩtõ lâ âꞌdálé gólĩyî drí kĩ, “Nĩ ndrê drẽ, má rî nõ lôsĩ gólâ Ôvârí drí ámâ âjózó ꞌẽlâ rî ꞌẽꞌá. Õzõ má õtírĩ rĩî lôsĩ gólâ drí lẽlé má drí ꞌẽlé rî ꞌẽlé rî, ꞌdĩî fẽ fãfã má drí õzõ ngá nyãnyã drí fãfã fẽrẽ õjílã drí rî kâtí. Má lẽ ámákâ zãâ ı̣̃tú vósĩ cé lôsĩ rî ꞌdĩ ꞌẽlé ndẽlé vólé. 35 Õjílã rî trá tã âtálé kĩ, õzõ ạ́ạ̃ậfũ ạ̃drúgú trá rî, ạ̃drúgú rî ꞌẽlâ párá dũû ạ́mvú ꞌá gõzó ŋõlâ! Nĩ ndrê drẽ, ãndrõ nô rî, âꞌdó gõꞌdá ĩtí kô. Nĩ ndrê drẽ võ lạ́tı̣̂ ꞌálâ! Ạ̃drúgú lı̣̂njı̣̂ trá njãâ ŋõlé! Nĩ ânĩ, mã ŋõ ró êꞌbélé võ ãlô ꞌá ꞌbãlé ẽró Ôvârí kâ ꞌá. 36 Ôvârí âjô mâ ânĩlí úlı̣́ íyíkâ ı̣̂ꞌdı̣́lı̣́ õjílã ꞌásĩ. Nĩ ânĩ ámâ pãlé õjílã ꞌdî ꞌbá yî êꞌbélé tũ võ ãlô ꞌá, tãlâ õrî ró ĩyî bê lédrẽ-lédrẽ ró zãâ gbạ́dú ạ̃dũkũ ãkó. Mâ ĩꞌdî ı̣̂ꞌdı̣́ ꞌbá lâ ꞌî, má âꞌdô lâŋõ lôsĩ kâ ãnî drí ámâ pãzó ꞌdĩ drı̣́-ꞌâ lâ fẽꞌá ãnî drí, mã âꞌdô ró bê ãyĩkõ ró kpãkã ãlô ãní bê õjílã gólĩyî ãmâ drí îmbálé ꞌdĩ ꞌbá yî tãsĩ. 37 Rĩꞌá tã pạ̃tı̣́ı̣̃ ró õjílã drí rĩzó tã âtálé kĩ, ‘Ãzâ ꞌbá yî ı̣̂ꞌdı̣̂ ĩyíkâ ı̣̂ꞌdı̣̂-ı̣̂ꞌdı̣̂ lâ, gõꞌdá ãzâ ꞌbá yî ŋõ ĩyíkâ ŋõŋõ lâ êꞌbélé ẽró ꞌá.’ 38 Gõꞌdá ngbãângbânõ rî, mâ rĩꞌá ãnî jõꞌá ngá gólĩyî má drí ı̣̂ꞌdı̣́lı̣́ rî ꞌbá yî êꞌbélé. Gbõ lé õjílã ãzâ ꞌbá yî õꞌê ĩyî lôsĩ õjílã ꞌdî ꞌbá yî êdê-êdê lâ kâ nĩ ãnî drí rî, gõꞌdá nĩ âꞌdô ândrâ-tãndĩ lâ ûsúꞌá.”

39 Gõꞌdá Sãmárĩyã lé ꞌbá ꞌdĩ ꞌbá yî ârî ĩyî bê úlı̣́ õkó ꞌdĩ kâ âtálé kĩꞌá nĩ rî, Yésũ õlôfõ tã yí drí ꞌẽlé trá ạ̃kû ró rî yî trá ndrĩ ꞌdó yí drí rî, õjílã dũû gólĩyî lãfálé ꞌásĩ drí tã lẽzó pạ̃tı̣́ı̣̃ kĩ, Yésũ ãâꞌdô ꞌdíyî pã ꞌbá ꞌî. 40 Gõꞌdá Sãmárĩyã lé ꞌbá ꞌdĩ ꞌbá yî câ ĩyî bê Yésũ ngálâ óró tı̣́ ꞌá tólâ rî, gólĩyî lẽ drẽ zãâ tã îmbâ Yésũ kâ ârílí, gõꞌdá drílĩyî rúꞌbạ́ lôꞌbãzó Yésũ rú, gólâ õrî ró drẽ dã ĩyí bê jạ̃rı̣́bạ̃ ĩyíkâ ꞌdĩ ꞌá nĩngá. Yésũ drí tã-drı̣̃ gólĩyíkâ ꞌdĩ lẽzó, gõꞌdá gólâ drí rĩzó gólĩyí bê nĩngá kậyı̣̂ rı̣̃ sĩ. 41 Gõꞌdá Yésũ îmbâ gólĩyî bê kậyı̣̂ rı̣̃ ꞌdî ꞌá rî, õjílã dũû drí ngãzó tã lẽlé Yésũ ꞌá ꞌdíyî pã ꞌbá ró pı̣̃pı̣̂sı̣́lı̣́ ãlô sĩ.

42 Õjílã gólĩyî tã lẽ ꞌbá trá Yésũ ꞌá ꞌdĩ ꞌbá yî, drílĩyî ngãzó úlı̣́ âtálé õkó gólâ gólĩyî ậzı̣́ ꞌbá ânĩlí Yésũ rî ndrẽlé ꞌdĩ drí kĩ, “Ãmâ îzó, mã nı̣̃ trá ngbãângbânõ kĩ, pạ̃tı̣́ı̣̃ Yésũ ĩꞌdî gólâ ânĩ ꞌbá õjílã ndrĩ pãlé tã õnjí gólĩyíkâ ꞌásĩ rî. Sı̣́sı̣́ rî, mã lẽ tã cé úlı̣́ ní drí âtálé ãmâ drí nã tãsĩ. Gõꞌdá mã lẽ tã pı̣̃pı̣̂sı̣́lı̣́ ãlô sĩ ngbãângbânõ rî, tãlâ mã ârî úlı̣́ rĩ ꞌbá âfõlé gólâ sı̣́lı̣́ sĩ rî trá cú ãmâ bı̣́ sĩ. Ngbãângbânõ, mã ꞌdê trá gólâ vósĩ.”

Tã Yésũ drí ãgô ãmbá ãzâ mvá lâ îngázó ngá lãzé ꞌásĩ

cú ĩtí ndrẽ ãkó lâ rî

43 Kậyı̣̂ rı̣̃ ꞌdî vósĩ, Yésũ yî drí ngãzó lậvũlı̣́ Gãlĩláyã ꞌálâ. 44 Gõꞌdá ꞌdĩî gólâ âtâ úlı̣́ mãnĩgõ trá kĩ, “Õjílã gólâ tã ậngũ ꞌbá Ôvârí kâ ró rî, õjílã gólâkâ rî ꞌbá yî ró gólâ kô.” Gólâ âtâ úlı̣́ ꞌdĩ trá ĩtí, tãlâ gólâ nı̣̃ trá kĩ, õjílã Yúdạ̃ yí kâ rî ꞌbá yî ı̣̂njı̣̃ı̣́ ĩyî yî kô. 45 Gõꞌdá gólĩyî câ bê Gãlĩláyã ꞌálâ rî, õjílã ndrĩ drí ngãzó Yésũ rî lậgúlı̣́ ãyĩkõ sĩ, gólĩyî ı̣̂sũ ĩyíkâ bê rî kĩ, Yésũ âꞌdô kpá tã lârâkô gólâ drí ꞌẽlé Yẽrõsãlémã ꞌálâ rî ꞌẽꞌá ꞌbạ̃drı̣̃ ĩyíkâ ꞌá nĩngá, tãlâ õjílã gólĩyî ũrûkậ ꞌbá yî nĩ ꞌbá Yẽrõsãlémã ꞌálâ kãrámã lậvũ-lậvũ kôrô kâ ꞌẽlé nã ꞌbá yî ngî ĩyî tã lârâkô Yésũ drí ꞌẽlé tólâ nã tã lâ trá gólĩyî drí.

46 Kậyı̣̂ ãzâ sĩ, Yésũ drí nĩzó kpá óꞌdí Kánã tíbê gólâ drí lı̣̃mvû jãzó õdrá ró ꞌá lâ rî ꞌálâ. Gõꞌdá ãgô ãmbá ãzâ kũmũ Ẽródẽ kâ zẽlé bê jạ̃rı̣́bạ̃ ãzâ zı̣̃lı̣́ Kãpẽrãnómã nã ꞌá. Mvá ãgô ãmbá ꞌdĩ kâ trá ngá lãzé ró ãnyî ꞌẽꞌá drãlé.

47 Gõꞌdá ãgô ãmbá ꞌdĩ ârílí bê tã kĩꞌá nĩ rî, Yésũ ãâcâ trá Yũdạ́yạ̃ lésĩ Gãlĩláyã ꞌá, gõꞌdá gólâ ãâꞌdô bê Kánã ꞌálâ rî, ãgô ãmbá ꞌdĩ drí ngãzó ꞌwãâ nĩlí Yésũ ngálâ. Gõꞌdá ãgô ꞌdĩ câ bê Yésũ rî ûsúlı̣́ rî, gólâ drí rúꞌbạ́ lôꞌbãzó Yésũ rú kĩ, “Óõ, kúmú, mvá ágó ámákâ ngá lãzé ró ạ̃mbúkũ lâ cé pı̣̃pı̣̂sı̣́lı̣́ ꞌá, ní âꞌdô ânĩꞌá fí trá pãlâ má drí õdrã ꞌásĩ yã?”

48 Gõꞌdá Yésũ drí tã-drı̣̃ jãzó ãgô ꞌdĩ drí trậ kĩ, “Ãnî õjílã Gãlĩláyã kâ nõ ꞌbá yî, õzõ nĩ õndrê tã lârâkô má drí rĩꞌá ꞌẽlâ rî kô rî, nĩ gã dó tã lẽlé kĩ, pạ̃tı̣́ı̣̃ Ôvârí âjô mâ nĩ.”

49 Gõꞌdá ãgô ãmbá ꞌdĩ drí tã lôgõzó Yésũ drí kĩ, “Ãmbá, ní ânĩ, mã nĩ ró bê ꞌwãâꞌwâ ámâ mvá ágó nõ trá ꞌẽꞌá lôvó-lôvó âyélé!”

50 Gõꞌdá nĩngá sĩ, Yésũ drí tã âtázó ãgô ꞌdĩ drí kĩ, “Tãndí ró, ánî mvá ágó ꞌdĩ drãá kô, âꞌdô ngá pãꞌá. Ní nĩ gõlé ní drí ꞌbã ꞌálâ.” Ãgô ãmbá ꞌdĩ drí tã lẽzó úlı̣́ Yésũ kâ ꞌdĩ ꞌá, gõꞌdá gólâ drí ngãzó nĩꞌá gõlé yí drí ꞌbã ꞌálâ.

51 Gõꞌdá ãgô ãmbá ꞌdĩ ngâ bê nĩꞌá gõlé yí drí ꞌbã ꞌálâ rî, gólâ õtírĩ cãâ ãnyî yí drí ꞌbã bê rî, gólâ drí rû ûsúzó rû ı̣̂ꞌbũ ꞌbá íyíkâ yí bê lạ́tı̣̂ ꞌá. Gõꞌdá kôrô rû ı̣̂ꞌbũ ꞌbá gólâkâ ꞌdĩ ꞌbá yî drí ngãzó tã âtálé gólâ drí kĩ, “Ánî mvá ágó ngâ trá ngá lãzé ꞌásĩ! Gólâ rî rúꞌbạ́ âcâ trá tãndí ró!”

52 Gõꞌdá ãgô ꞌdĩ drí tã îjízó rû ı̣̂ꞌbũ ꞌbá íyíkâ ꞌdĩ ꞌbá yî tı̣́ kĩ, “ꞌDĩî tã pạ̃tı̣́ı̣̃ ꞌî yã? Gólâ rî rúꞌbạ́ âcâ tãndí ró ꞌdĩ ángô tú yã?” Gõꞌdá gólĩyî drí tã-drı̣̃ jãzó kĩ, “Ậgı̣́ ı̣̃tú drí drı̣̃ dĩrĩ ꞌá kôrô gólâ rî rúꞌbạ́ ãmbá âmé ꞌbá ꞌdĩ drí ậꞌdı̣́zó, gõꞌdá mbârâkã lâ drí âgõzó rúꞌbạ́ lâ ꞌá.” 53 Gõꞌdá kôrô ãgô ꞌdĩ drí nı̣̃zó lâ kĩ, ngá lãzé fõ trá íyî mvá rú sĩ té ı̣̃tú-pá gólâ Yésũ drí úlı̣́ âtázó yí drí kĩꞌá nĩ rî, yí õnĩ ꞌbã ꞌálâ, íyî mvá ágó ãâꞌdô ngãꞌá ngá lãzé ꞌásĩ ꞌdî ꞌá. Gõꞌdá ãgô ãmbá ꞌdĩ drí tã lẽzó pạ̃tı̣́-pạ̃tı̣̃ ró pı̣̃pı̣̂sı̣́lı̣́ ãlô sĩ Yésũ ꞌá, gõꞌdá õjílã gólâkâ ꞌbã kâ ndrĩ drí tã lẽzó kpá pı̣̃pı̣̂sı̣́lı̣́ ãlô sĩ õzõ gólâ kâtí. 54 ꞌDĩî tã lârâkô rı̣̃ lâ Yésũ drí ꞌẽlé Gãlĩláyã ꞌálâ âgõ-âgõ gólâkâ Yũdạ́yạ̃ lésĩ rî vósĩ rî ĩꞌdî.

5

Tã Yésũ drí ngá lãzé ꞌbá ãzâ êdézó kậyı̣̂ lôvô kâ sĩ rî

1 Tã Yésũ drí ꞌẽlé Gãlĩláyã ꞌálâ ꞌdĩ ꞌbá yî vósĩ rî, gólâ drí ngãzó kpá óꞌdí Gãlĩláyã ꞌásĩ nĩlí Yẽrõsãlémã ꞌálâ kãrámã Yúdạ̃ yí kâ ꞌẽlé. 2 Gõꞌdá Yẽrõsãlémã ꞌá tólâ rî, ạ́pậrı̣̂ ãzâ bê rú lâ Bẽtẽzádã tı̣̂ Yúdạ̃ yí kâ sĩ, ãnyî ạ́tı̣̃ jạ̃rı̣́bạ̃ kâ zı̣̃lı̣́ Ạ́tı̣̃ Kạ́bı̣̃lı̣́kı̣̃ kâ rî lạ̃gạ́tı̣́. Gõꞌdá ạ́pậrı̣̂ ꞌdĩ tı̣́ rî, úꞌdı̣̂ pạ̃trạ̃ trá tólâ njı̣̂. 3-4 Õjílã gólĩyî ngá lãzé ꞌbá ró rî rî ĩyî trá pạ̃trạ̃ ꞌdî ꞌbá yî ꞌásĩ, gólĩyî lı̣̃fı̣́ ãkó rî ꞌbá yî, lĩsí ró rî ꞌbá yí bê gõꞌdá rĩ ꞌbá õŋõ ró rî ꞌbá yí bê. (Tãlâ mãlãyíkã Ôvârí kâ rî ânĩlí lı̣̃mvû ạ́pậrı̣̂ ꞌdĩ kâ îyálé kãgbã-kãgbã. Õzõ õjílã ãzâ ngá lãzé bê rî õꞌdê trá sı̣́sı̣́ lı̣̃mvû ạ́pậrı̣̂ ꞌdĩ kâ rĩ ꞌbá rû îyálé ꞌdĩ ꞌá rî, kôrô ngá lãzé gólâkâ ꞌdĩ drí rû ndẽzó.)* Ĩꞌdî ngá lãzé ꞌbá ꞌdĩ ꞌbá yî rî lı̣̃mvû ꞌdĩ rû îyâ-îyâ lâ tẽlé. 5-6 Gõꞌdá Yésũ yî câ bê ạ́pậrı̣̂ ꞌdĩ tı̣́ ꞌálâ rî, gólĩyî drí ãgô ãzâ ûsúzó tólâ, ậyı̣́ꞌá gbũrũkũ drı̣̃ı̣̂ ngá lãzé bê, ãgô rî ꞌdĩ ꞌê trá ndrô nyâꞌdî-trá-drı̣̃-lâ-ngâ-mûdrı̣́-drı̣̃-lâ-ngâ-njı̣̂-drı̣̃-lâ-nâ ngá lãzé íyíkâ ꞌdĩ bê. Gõꞌdá Yésũ ndrélé bê ãgô ngá lãzé bê ꞌdĩ ậyı̣́rı̣̃ ꞌá vũdrı̣́ rî, drílâ nı̣̃zó lâ kĩ, ãgô ꞌdĩ ꞌê trá ndrô ãmbá lâŋõ ngá lãzé íyíkâ ꞌdĩ kâ bê. Gõꞌdá Yésũ drí ãgô rî ꞌdĩ îjízó kĩ, “Ámâ ậdrúpı̣̃, ní lẽ ngãlé ngá lãzé áníkâ ꞌdĩ ꞌásĩ yã?”

7 Gõꞌdá ãgô ngá lãzé bê ꞌdĩ drí tã lôgõzó Yésũ drí kĩ, “Óõ ãmbá, mâ õjílã ãkó ámâ zẽlé ꞌwãâ lı̣̃mvû ꞌdĩ ꞌá tólâ, õzõ lı̣̃mvû ꞌdĩ õtírĩ rû îyá kãgbã-kãgbã rî. Tãlâ má õtírĩ ámákâ drẽ rĩî ámâ sẽlé mãnísĩ rî, ạ̃kû ró õjílã gólĩyî mbârâkã bê rî ꞌbá yî ꞌdê ĩyîngá trá sı̣́sı̣́ má drí lı̣̃mvû ꞌá tólâ.”

8 Gõꞌdá Yésũ drí tã âtázó gólâ drí kĩ, “Ní ngâ ûrû! Ní pâ gbũrũkũ áníkâ, ní ngâ nĩꞌá lậmú bê!” 9 Ĩtí rî, kôrô ãgô ꞌdĩ pá lâ drí âmbázó óꞌdí, té õzõ ạ̃kû rî tí. Gõꞌdá drílâ ngãzó ûrû gbũrũkũ íyíkâ pãlé nĩzó lậmú bê.

ꞌDĩî Yésũ îngâ ãgô ꞌdĩ ngá lãzé ꞌásĩ, té kậyı̣̂ Yúdạ̃ yí kâ lôvô kâ ꞌá. 10 Tã ꞌdî tãsĩ rî, drı̣̃-ꞌbá ạ́ngı̣́ Yúdạ̃ yí kâ ãzâ ꞌbá yî ndrê bê ãgô Yésũ drí îngálé ngá lãzé ꞌásĩ ꞌdî nĩꞌá lậmú bê lạ́tı̣̂ ꞌásĩ gbũrũkũ íyíkâ bê yí drı̣̃ı̣̂ kậyı̣̂ ĩyíkâ lôvô kâ sĩ rî, gólĩyî drí ꞌbãzó ạ̃wạ̃ ró ãgô ꞌdĩ bê. Gõꞌdá gólĩyî drí tã îjízó ãgô ꞌdĩ tı̣́ kĩ, “Nî, tãlâ ãꞌdô ꞌî ní drí rĩzó ngá njı̣̃lı̣́ kậyı̣̂ ãmákâ kậyı̣̂ lôvô kâ sĩ yã? Ní nı̣̃ı̣́ kĩꞌá nĩ rî, ãndrõ nô rî kậyı̣̂ ãmákâ rãtáã ꞌẽ kâ ꞌî rî kô yã? ꞌDĩî rĩꞌá tã õnjí ꞌî.”

11 Gõꞌdá ãgô ꞌdĩ drí tã-drı̣̃ lôgõzó gólĩyî drí kĩ, “Tã ámákâ bê yã? Mâ ámângá kó ậyı̣́ꞌá ngá lãzé ámákâ bê gõꞌdá ãgô ãzâ drí ânĩzó ámâ îngálé ngá lãzé ámákâ ꞌdĩ ꞌásĩ, gõꞌdá drílâ tã âtázó má drí kĩ, má õngâ má õtrõ gbũrũkũ ámákâ, má õnĩ lậmú bê. Ĩꞌdî má drí rĩzó nĩlí nõ.”

12 Gõꞌdá drílĩyî tã âtázó ãgô ꞌdĩ drí kĩ, “Õjílã õnjí rî gógó gólâ tã âtá ꞌbá ní drí kĩꞌá nĩ rî, ní õtrõ gbũrũkũ áníkâ nĩzó ĩꞌdí bê lâ kậyı̣̂ ãmákâ rãtáã ꞌẽ kâ nõ ꞌá nõ íyíkâ ãꞌdî ĩꞌdî yã?”

13 Gõꞌdá ãgô ꞌdĩ îcá kô tã îjî gólĩyíkâ ꞌdĩ tã-drı̣̃ lâ lôgõlé, tãlâ gólâ nı̣̃ı̣́ õjílã íyî îngá ꞌbá ngá lãzé ꞌásĩ ꞌdî rú lâ kô. Tãlâ Yésũ îngâ gólâ bê ngá lãzé ꞌásĩ rî, Yésũ drí íyîngá kôrô fĩzó ꞌwãâ õjílã õꞌbí ạ́pậrı̣̂ tı̣́ ꞌdĩ ꞌbá yî lãfálé.

14 Tã ndrĩ ꞌdî vósĩ rî, ãgô îngálé ngá lãzé ꞌásĩ ꞌdî drí ngãzó kpá nĩlí jó ạ́ngı̣́ Ôvârí kâ rî ꞌálâ. Gõꞌdá Yésũ drí gólâ rî ûsúzó kpá óꞌdí jó Ôvârí kâ nã ꞌálâ. Gõꞌdá Yésũ drí tã âtázó gólâ drí kĩ, “Ámâ ậdrúpı̣̃, ópâ nî trá! Ngbãângbânõ rî, ní âyê tã õnjí ꞌẽꞌẽ. Õzõ ní ãâyê tã õnjí ꞌẽꞌẽ kô rî, ngá ãzâ õnjí tẽtẽ lâ âꞌdô âꞌdóꞌá ní bê gạ̃rạ̃ sı̣́sı̣́ ꞌdĩ drı̣̃ı̣̂ sĩ.” 15 Gõꞌdá ãgô ꞌdĩ drí ngãzó nĩlí ꞌwãâꞌwâ drı̣̃-ꞌbá ạ́ngı̣́ Yúdạ̃ yí kâ tíbê gólâ rî îjí ꞌbá sı̣́sı̣́ rî yî ngálâ. Gõꞌdá drílâ tã âtázó gólĩyî drí kĩ, “Ãgô tíbê ámâ îngá ꞌbá ngá lãzé ꞌásĩ ãnî drí rĩꞌá tã lâ îjílí má tı̣́ rî, gólâ ĩꞌdî ãgô gólâ rĩꞌá zı̣̃lâ Yésũ rî.”

16 Gõꞌdá drı̣̃-ꞌbá ạ́ngı̣́ Yúdạ̃ yí kâ ꞌdĩ ꞌbá yî ârî ĩyî bê tã ꞌdî ĩtí rî, gólĩyî ꞌbãá Yésũ rî lôvó gõꞌdá kô, tãlâ tã Yésũ drí ꞌẽlé kậyı̣̂ gólĩyíkâ rãtáã kâ ꞌdĩ ꞌá ꞌdĩ tãsĩ. Gõꞌdá gólĩyî drí rĩzó zãâ Yésũ rî îkpókpólõlé úlı̣́ sĩ. 17 Gõꞌdá Yésũ drí tã âtázó gólĩyî drí gólĩyî lı̣̃fı̣́ drı̣̃ ꞌá kĩ, “Tãlâ ãꞌdô ꞌî nĩ lẽé tã gólâ má drí rĩꞌá ꞌẽlâ nõ kô yã? Nĩ nı̣̃ı̣́ kô kĩꞌá nĩ rî, ámâ átá Ôvârí rî lôsĩ ꞌẽlé kậyı̣̂ vósĩ cé yã? Gólâ rî zãâ ãnî vó ndrẽlé kậyı̣̂ rãtáã kâ ꞌá. Tãlâ ĩꞌdî ꞌdĩ má drí rĩzó kpá lôsĩ ꞌẽlé kậyı̣̂ rãtáã kâ sĩ ꞌdî, õzõ ámâ átá kâtí.” 18 Úlı̣́ Yésũ kâ ꞌdĩ drí drı̣̃-ꞌbá ạ́ngı̣́ Yúdạ̃ yí kâ ꞌdĩ ꞌbá yî ꞌbãzó âꞌdólé ạ̃wạ̃ ró rõô. Yésũ rî lôvó drí fõzó gólĩyî ꞌásĩ zãâ gbạ́dú. Gõꞌdá drílĩyî rĩzó lạ́tı̣̂ lôndãlé, ãꞌdô ró bê Yésũ rî fũzó vólé. Tã ífí gólĩyî drí ꞌbãzó ạ̃wạ̃ ró Yésũ bê rî, tãlâ Yésũ ró lãꞌbí gólĩyíkâ kĩꞌá nĩ rî, kậyı̣̂ rãtáã kâ ꞌdĩ ãâꞌdô kậyı̣̂ lôvô kâ ꞌî õjílã õꞌê lôsĩ ꞌá lâ kô rî kô. Gõꞌdá ngîngî lâ, tã pạ̃tı̣́ı̣̃ gólâ Yésũ drí Ôvârí rî zı̣̃zó íyî átá ró ꞌdĩ ꞌbã gólĩyî trá âꞌdólé ạ̃wạ̃ ró rõô, tãlâ tã ı̣̂sũ gólĩyíkâ ꞌá rî, úlı̣́ Yésũ kâ ꞌdĩ rî âꞌdálâ kĩ, Yésũ ãâmã yî trá âꞌdólé Ôvârí ró.

Drı̣́-ãcê Ôvârí drí fẽlé Yésũ drí rî

19 Gõꞌdá drı̣̃-ꞌbá ạ́ngı̣́ ꞌdĩ ꞌbá yî rî ĩyî bê Yésũ rî tı̣̂ ânyálé rî, Yésũ drí gõzó tã âtálé gólĩyî drí kĩ, “Má âtâ ãnî drí tã pạ̃tı̣́-pạ̃tı̣̃ ró, má îcá kô tã ꞌẽlé cú ĩtí ámâ átá ãkó. Má rî cé tã Ôvârí drí rĩꞌá ꞌẽlâ rî ꞌbá yî ꞌẽlé ĩꞌdî. Má lẽ cé ngá gólâ drí lẽlé má drí ꞌẽlé rî ꞌẽlé ĩꞌdî. 20 Tãlâ ámâ átá lẽ mâ íyî mvá trá rõô, ĩꞌdî ꞌdĩ gólâ drí ngá yí drí lẽlé ꞌẽlé rî âꞌdázó ndrĩ má drí. Má âtâ ãnî drí, ámâ átá âꞌdô ámâ ꞌbãꞌá tã tãndí ãzâ ꞌbá yî ꞌẽlé gạ̃rạ̃ tã gólâ ãnî drí ndrẽlé nõ drı̣̃ı̣̂ sĩ. Nĩ õtírĩ ámâ ndrẽê ꞌẽrẽ lâ ꞌá rî, gõꞌdá ãnî tı̣̂ âꞌdô ậꞌdı̣́ꞌá ậꞌdı̣̂. 21 Ámâ átá rî õjílã lîdrílí õdrã ꞌásĩ gólĩyî ꞌbãlé âꞌdólé lédrẽ-lédrẽ ró, õzõ drílâ lẽlé rî tí. Mâ rî gógó gólâ rî mvá ró nõ âꞌdô kpá õjílã lîdríꞌá õdrã ꞌásĩ gólĩyî ꞌbãlé âꞌdólé lédrẽ-lédrẽ ró, õzõ má drí lẽlé rî tí, nyé õzõ ámâ átá kâtí. 22 Gõꞌdá ámâ átá fẽ drı̣́-ãcê trá ndrĩ má drı̣́gạ́, má drí tã-vó õjílã ndrĩ kâ kĩzó. 23 Gólâ ꞌê tã ꞌdî ĩtí ꞌdĩ rî, tãlâ õjílã ndrĩ ı̣̃ı̣̂njı̣̃ ró mâ bê íyî mvá ró, õzõ gólĩyî ãꞌdô fí gólâ rî ı̣̂njı̣̃ ꞌbá ꞌî rî. Õzõ õjílã ãzâ ı̣̃ı̣̂njı̣̃ mâ Ôvârí rî mvá ró nõ kô rî, õjílã rî gógó ꞌdĩ ı̣̂njı̣̃ı̣́ ámâ átá gólâ tíbê ámâ âjó ꞌbá nõ kpá kô.

24 “Má âtâ ãnî drí tã pạ̃tı̣́-pạ̃tı̣̃ ró, õzõ õjílã ãzâ ãârî úlı̣́ má drí rĩꞌá âtálâ rî ꞌbá yî trá, gõꞌdá õjílã rî ꞌdĩ drí tã lẽzó kĩ, Ôvârí âjô mâ nĩ rî, õjílã rî gógó ꞌdĩ âꞌdô lédrẽ-lédrẽ ạ̃dũkũ ãkó rî ûsúꞌá. Õjílã rî ꞌdĩ rúꞌbạ́ ı̣̃nyạ́kú lâ õdrã lé rî, lôvó-lôvó lâ âꞌdô rĩꞌá zãâ gbạ́dú ạ̃dũkũ ãkó õdrã gólâkâ vósĩ, tãlâ lâŋõ má drí ꞌẽꞌá fẽlâ gólâ drí tã õnjí gólâkâ tãsĩ rî, má fẽé gõꞌdá kô. Gólâ lậvũ trá õdrã ꞌásĩ fĩlí lédrẽ-lédrẽ ạ̃dũkũ ãkó rî ꞌá. 25 Má âtâ tã pạ̃tı̣́ı̣̃ ró, kậyı̣̂ âcâ trá tã óꞌdí drí rû ꞌẽzó ngbãângbânõ! Gõꞌdá mâ rî gógó Ôvârí rî mvá ró nõ âꞌdô tã âtáꞌá õjílã gólĩyî ôdrã ꞌbá rî yî drí, gólĩyî drí ámâ gbórókõ ârízó, gõꞌdá drílĩyî ngãzó âfõlé õdrã ꞌásĩ rĩlí lédrẽ-lédrẽ ró zãâ gbạ́dú ạ̃dũkũ ãkó. 26 Tãlâ ámâ átá fẽ mbârâkã trá má drí õjílã îngázó õdrã ꞌásĩ óꞌdí rĩlí lédrẽ-lédrẽ ró zãâ gbạ́dú ạ̃dũkũ ãkó, nyé õzõ gólâ drí ngá ndrĩ lôꞌbãrẽ tí, gõzó ngá ndrĩ ꞌdî ꞌbá yî vó lâ ndrẽlé âꞌdólé lédrẽ-lédrẽ ró cé íyî úlı̣́ sĩ. 27 Gõꞌdá lạ́tı̣̂ ãlô-ãlô ꞌdĩ ꞌásĩ, ámâ átá Ôvârí âfẽ drı̣́-ãcê kpá trá má drí tã-vó õjílã ndrĩ kâ kĩzó, tãlâ mâ gólâ rî mvá ꞌî, gõꞌdá ĩꞌdî gólâ drí ámâ âjózó ûrú lésĩ.

28 “Ãnî tı̣̂ rî ậꞌdı̣́lı̣́ úlı̣́ má drí rĩꞌá âtálâ nõ ꞌá tãlâ ãꞌdô ꞌî yã? Nĩ lẽ tã úlı̣́ má drí âtálé nõ ꞌá. Kậyı̣̂ âbí âcáꞌá, má drí õjílã gólĩyî ndrĩ ôdrã ꞌbá trá rî yî zı̣̃zó, drílĩyî lạ̃zı̣́ ámákâ ârízó, gõꞌdá drílĩyî ngãzó âfõlé õdrã ꞌásĩ. 29 Gõꞌdá õjílã gólĩyî tã tãndí ꞌẽ ꞌbá kậyı̣̂ drílĩyî ꞌbãzó lédrẽ-lédrẽ ró rî sĩ rî, âꞌdô ngãꞌá õdrã ꞌásĩ rĩlí lédrẽ-lédrẽ ró zãâ gbạ́dú ạ̃dũkũ ãkó. Gõꞌdá õjílã gólĩyî tã õnjí ꞌẽ ꞌbá kậyı̣̂ drílĩyî ꞌbãzó drẽ lédrẽ-lédrẽ ró ı̣̃nyạ́kú drı̣̃ı̣̂ nõngá nõ ꞌá rî, âꞌdô ĩyî lâŋõ zãâ gbạ́dú ạ̃dũkũ ãkó rî ûsúꞌá. 30 Tã ndrĩ má drí rĩꞌá ꞌẽlâ rî, âꞌdó kô tã ámâ nyãányâ kâ ĩꞌdî. Má rí kô tã ámâ nyãányâ drí lẽlé rî ꞌẽlé ĩꞌdî. Má âꞌdô tã-vó õjílã kâ kĩꞌá, nyé õzõ ámâ átá drí âꞌdálé trá má drí rî kâtí. Õzõ ꞌdĩî rî kâtí rî, má rî tã-vó õjílã kâ kĩlí lạ́tı̣̂ mbı̣̂ ꞌásĩ, tãlâ má rî té tã gólĩyî ámâ átá ámâ âjó ꞌbá rî drí lẽlé rî ꞌẽlé ĩꞌdî.”

Tã tã âꞌdá ꞌbá kĩ, Ôvârí âjô Yésũ nĩ rî

31 “Má âtâ ãnî drí, nĩ ı̣̂sũ ãníkâ bê rî, má lôngô ꞌdĩ ámâ tã ꞌî yã? Âꞌdó ĩtí kô. Õzõ má õró nõ rĩî ámâ nyãányâ tã lôngólé ĩꞌdî rî, tí tã ndrĩ má drí rĩꞌá âtálâ nõ ꞌbá yî âꞌdô ꞌbãꞌá ndrĩ tã tãkó ró. 32 Pạ̃tı̣́-pạ̃tı̣̃ ró, ámâ átá Ôvârí âꞌdâ tã pạ̃tı̣́ı̣̃ ámákâ rî nĩ ãnî drí. Gõꞌdá má nı̣̃ trá kĩ, tã drílâ âꞌdálé ámâ tãsĩ rî rĩꞌá tã pạ̃tı̣́ı̣̃ ꞌî. 33 Nĩ jô õjílã trá Yõwánĩ ngálâ, gólĩyî ãꞌdô ró tã gólâkâ ârílí. Gõꞌdá Yõwánĩ drí tã pạ̃tı̣́ı̣̃ âtázó gólĩyî drí ámâ tãsĩ. 34 Tã bê âꞌdó ꞌbá tãndí ró lậvũlı̣́ gạ̃rạ̃ úlı̣́ õjílã mvá õzõ Yõwánĩ kâtí rî kâ drı̣̃ı̣̂ sĩ. Gõꞌdá má rî tã nô âtálé úlı̣́ Yõwánĩ kâ tãsĩ, tãlâ úlı̣́ gólâkâ ꞌdĩ ãâgâ ró bê ãnî drı̣̃ı̣̂, gõꞌdá nĩ âdĩ ró drı̣̃ bê tã õnjí ãníkâ rî ꞌásĩ ânĩlí má ngálâ, má pâ ró ãnî bê. 35 Yõwánĩ rĩꞌá õzõ ngá îꞌĩ gólâ tíbê rĩ ꞌbá lạ́tı̣̂ îꞌĩlí ãnî drí rî kâtí. Gõꞌdá nĩ âꞌdô trá ãyĩkõ ró tã lẽlé úlı̣́ gólâkâ ꞌá kậyı̣̂ dã sĩ. 36 Tã tíbê âꞌdó ꞌbá ꞌbãlé tãndí ró lậvũlı̣́ gạ̃rạ̃ úlı̣́ Yõwánĩ kâ drı̣̃ı̣̂ sĩ rĩꞌá tã gólĩyî má drí rĩꞌá ꞌẽlâ nõ rî, gólĩyî rî tã âꞌdálé kĩ, Ôvârí âjô mâ nĩ. Má rî nõ té tã ámâ átá drí âtálé má drí ꞌẽlé rî ꞌẽlé ĩꞌdî ndẽlé.

37-38 “Õzõ pạ̃tı̣́ı̣̃ nĩ ũnı̣̃ úlı̣́ Ôvârí kâ fí trá dódó rî, nĩ âꞌdô nı̣̃ꞌá lâ kĩ, pạ̃tı̣́ı̣̃ Ôvârí âjô mâ nĩ, tãlâ búkũ gólâkâ ꞌá rî, gólâ âtâ tã ámâ âcâ-âcâ kâ trá ãnî drí. Gõꞌdá nĩ gã trá dó tã lẽlé úlı̣́ gólâkâ ꞌdĩ ꞌá, nĩ ârí gólâ rî úlı̣́ kô ãnî bı̣́ sĩ, gõꞌdá nĩ ndré gólâ kpá kô ãnî lı̣̃fı̣́ sĩ. 39 Nĩ rî zãâ kárá búkũ Ôvârí kâ rî zı̣̃lı̣́ mãnísĩ, tãlâ ãnî drí tã mbı̣̂ ûsúzó lédrẽ-lédrẽ ạ̃dũkũ ãkó rî tãsĩ, gõꞌdá tãlâ ãꞌdô ꞌî ãnî drí tã lẽzó kô kĩ, búkũ Ôvârí kâ ꞌdĩ rî ámâ tã âtálé ĩꞌdî ãnî drí yã? 40 Gõꞌdá nĩ rî ámâ gãlé dó ãꞌdô tãsĩ yã? Mâ ĩꞌdî õjílã lédrẽ-lédrẽ ạ̃dũkũ ãkó rî fẽ ꞌbá ꞌî.

41-43 “Má nı̣̃ trá, ãnî ndrĩ, nĩ lẽé Ôvârí kô ãlôlâ, tãlâ nĩ lẽé kô tã lẽlé tã âtî-âtî má drí ânĩzó ĩꞌdí bê lâ nõ ꞌá. Ámâ átá Ôvârí âjô mâ nĩ ânĩlí ãnî îmbálé. Gõꞌdá má ndrê bê rî, nĩ ꞌê ãníkâ tã lẽlé cé õjílã gólâ ânĩ ꞌbá íyî tã lôngô-lôngô bê kĩ, yí ãâꞌdô íyíkâ ĩꞌdî gạ̃rạ̃ rî ꞌá! Mâ rî gógó nyãányâ lâ nõ, tã ı̣̂sũ ámákâ rî âꞌdó kô cé ãnî õjílã drí ámâ lûyı̣́lı̣́ ĩꞌdî. Má lẽ ámákâ cé ãnî drí tã lẽlé tã âtî-âtî ámákâ nõ ꞌá ĩꞌdî. 44 Tí nĩ âꞌdô tã lẽꞌá má ꞌá ángô tí, õzõ nĩ õꞌbã lı̣̃fı̣́ nõ gbõ zãâ ngá gólĩyî ãngó nõ kâ rî ꞌbá yî vó, tãlâ ãnî ãzí-ãzí yî ũlûyı̣̂ ró ãnî rú bê kĩ, ãnî ãꞌdô õjílã tãndí ꞌî rî yã? ꞌDĩî gõꞌdá nĩ lẽé kô tã gólĩyî sũ ꞌbá Ôvârí rú rî ꞌbá yî ꞌẽlé.

45 “Ãnî, nĩ gã úlı̣́ ãnî ạ́ꞌbı̣́yạ́ Músạ̃ kâ kpá trá dó, tíbê ãnî drí kĩꞌá nĩ, ãâꞌdô tã ãnî drí lı̣̃fı̣́ ꞌbãzó vó lâ rî âtáꞌá nĩ ãnî tãsĩ Ôvârí ágálé rî. Gõꞌdá nĩ gã bê úlı̣́ gólâkâ ámâ tãsĩ rî kpá trá dó ꞌdĩ rî, Músạ̃ rî gógó âꞌdô âdréꞌá gõꞌdá kpá nĩ Ôvârí ágálé ãnî ạ̃lı̣̃ âŋõlé. Âꞌdó kô mâ rî gógó nõ ĩꞌdî. 46 Nĩ ndrê trá, tí nĩ õró úlı̣́ Músạ̃ kâ âtálé rî lẽê rî, tí nĩ lẽ tã kpá trá úlı̣́ ámákâ ꞌá, tãlâ Músạ̃ rî tã âtálé âcâ-âcâ ámákâ rî tãsĩ. 47 Gõꞌdá nĩ lẽé bê tã tã Músạ̃ drí îgĩlí trá rî ꞌá kô rî, ĩtí rî, tí nĩ âꞌdô tã lẽꞌá úlı̣́ má drí âtálé rî ꞌá ángô tí yã?” ꞌDĩî úlı̣́ Yésũ drí âtálé drı̣̃-ꞌbá ạ́ngı̣́ Yúdạ̃ yí kâ drí Yẽrõsãlémã ꞌálâ rî ĩꞌdî.

6

Tã Yésũ drí ngá nyãnyã fẽzó õꞌbí drí rî

(Mãtáyõ 14.13-21; Márãkõ 6.30-44; Lúkạ̃ 9.10-17)

1 Gõꞌdá ꞌdĩî vósĩ rî, Yésũ yî drí âgõzó Yẽrõsãlémã lésĩ gõlé Gãlĩláyã ꞌálâ lãjóꞌbá íyíkâ rî ꞌbá yí bê. Kậyı̣̂ ãzâ sĩ, gólĩyî drí ngãzó fĩlí kõlóngbõ ꞌá mbãlé lı̣̃mvû ândrê Gãlĩláyã* kâ rî ꞌáꞌá lé drı̣̃ lâ lésĩ. 2-4 ꞌDĩî rĩꞌá kậyı̣̂ kãrámã Yúdạ̃ yí kâ zı̣̃lı̣́ kãrámã lậvũ-lậvũ kôrô kâ rî trá ãnyî. Gõꞌdá õjílã ndrê bê tã lârâkô Yésũ drí rĩꞌá ꞌẽlâ rĩzó õjílã îngálé ngá lãzé ꞌásĩ ꞌdî rî, gólĩyî drí ngãzó ꞌdó ꞌdẽlé gólâ vósĩ. Nĩngá sĩ, Yésũ yî drí nĩzó mbãlé lũtú drı̣̃ı̣̂ ꞌálâ, gõꞌdá gólĩyî drí rĩzó vũdrı̣́ lãjóꞌbá íyíkâ rî ꞌbá yí bê dîrî yí lạ̃gạ́tı̣́ sĩ. 5 Gõꞌdá Yésũ õtírĩ rĩî lãjóꞌbá íyíkâ ꞌdĩ ꞌbá yî lı̣̃fı̣́ lâ yî îcílí rî, ꞌdĩî õjílã ãzâ ꞌbá yî kpá bê dũû rĩꞌá ĩyî ânĩꞌá gólâ ngálâ. Gõꞌdá Yésũ jâ lı̣̃fı̣́ bê gólĩyî ndrẽlé dîrî rî, drílâ ngãzó tã îjílí Fílĩpõ tı̣́ kĩ, “Fílĩpõ, mã âꞌdô ngá nyãnyã ûsúꞌá ãꞌdô ꞌásĩ gĩlí fẽlé õjílã õꞌbí nõ ꞌbá yî drí nyãlé yã?” 6 Yésũ îjî tã ꞌdî Fílĩpõ tı̣́ ꞌdĩ, ãꞌdô ró tã ı̣̂sũ Fílĩpõ kâ ûjũzó, ngãtá Fílĩpõ lẽ tã trá kĩ, yî Yésũ cú rĩꞌá mbârâkã bê ngá nyãnyã ûsúzó fẽlé õjílã dũû rĩ ꞌbá ânĩlí ꞌdĩ ꞌbá yî drí yã. Tákõ gólâ nı̣̃ íyîngá tã yí drí ꞌẽꞌá ꞌẽlâ rî trá.

7 Gõꞌdá nĩngá sĩ, Fílĩpõ drí tã ꞌdî drı̣̃ lâ jãzó Yésũ drí kĩ, “Mã âꞌdô ngá nyãnyã rî ꞌdĩ ûsúꞌá õjílã õꞌbí ꞌdĩ ꞌbá yî drí ĩtí ꞌdĩ ãꞌdô ꞌásĩ yã? Õzõ kpálé óõtrõ ậdı̣̂ kậyı̣̂ kámá-rı̣̃ kâ ãmbãtã gĩzó rî, îcá õjílã õꞌbí ꞌdĩ ꞌbá yî drí nyãlé cé tı̣̂tı̣̂ kô.”

8 Gõꞌdá nĩngá sĩ, lãjóꞌbá Yésũ kâ Sĩmónã Pétẽrõ rî ậdrúpı̣̃ ró rú bê Ãndĩríyã rî drí tã âtázó Yésũ drí kĩ, 9 “Ágámvá ãzâ bê rĩꞌá nõ, gólâ cú ãmbãtã dãdãwá bê njı̣̂, gólâ kpá cú ı̣̃ꞌbı̣̂ fínyá-fînyâwá bê rı̣̃. Gõꞌdá õzõ kpálé mã õfẽ ãmbãtã njı̣̂ ꞌdĩ gõꞌdá ı̣̃ꞌbı̣̂ rı̣̃ ꞌdî ꞌbá yí bê õjílã õꞌbí ꞌdĩ ꞌbá yî drí nyãlé rî, îcá gólĩyî drí kô.”

10 Gõꞌdá ĩtí rî, Yésũ drí tã âtázó lãjóꞌbá íyíkâ rî ꞌbá yî drí, gólĩyî ãâtâ ró tã õjílã õꞌbí ꞌdĩ ꞌbá yî drí, tãlâ õrî ró ĩyî bê vũdrı̣́ ngá nyãlé. Gõꞌdá õjílã õꞌbí ꞌdĩ ꞌbá yî drí rĩzó vũdrı̣́ õmã ạ̃rú drı̣̃ı̣̂ ngá nyãnyã tẽlé. Õjílã rĩ ꞌbá ꞌdĩ ꞌbá yî rĩꞌá kútũ-njı̣̂. ꞌDĩî ólã cé ãgô ĩꞌdî, gõꞌdá ólãá õkó ꞌdĩyímvá bê kô. 11 Gõꞌdá nĩngá sĩ, Yésũ drí ãmbãtã njı̣̂ ꞌdĩ trõzó, gõꞌdá drílâ rãtáã ꞌẽzó Ôvârí drí, gõꞌdá drílâ fẽzó lâ lãjóꞌbá íyíkâ ꞌdĩ ꞌbá yî drí, gólĩyî õlânjî ró õjílã õꞌbí gólĩyî rĩ ꞌbá vũdrı̣́ ꞌdĩ ꞌbá yî drí. Gõꞌdá gólâ drí ı̣̃ꞌbı̣̂ rı̣̃ ꞌdî ꞌbá yî ꞌẽzó kpá ĩtí. Mbârâkã Ôvârí kâ sĩ, ãmbãtã njı̣̂ ꞌdĩ ꞌbá yî gõꞌdá kpá ı̣̃ꞌbı̣̂ rı̣̃ ꞌdî ꞌbá yí bê drí õjílã õꞌbí ꞌdĩ ꞌbá yî îcázó ndrĩ.

12 Gõꞌdá õꞌbí ꞌdĩ ꞌbá yî nyâ ĩyî ngá nyãnyã bê îcálé dũû rî, Yésũ drí tã âtázó lãjóꞌbá íyíkâ ꞌdĩ ꞌbá yî drí, gólĩyî ũûꞌdû ngá nyãnyã ạ̃mbúkũ õjílã õꞌbí ꞌdĩ ꞌbá yî drí nyãlé âyélé ꞌdĩ ꞌbãlé dódó, õzó kô rû îzãâ. 13 Gõꞌdá ĩtí rî, lãjóꞌbá Yésũ kâ ꞌdĩ ꞌbá yî drí ãmbãtã ạ̃mbúkũ ı̣̃ꞌbı̣̂ bê lâkí ꞌbá ꞌdĩ ûꞌdúzó ívõ ꞌásĩ dũûdû. ꞌDĩî cé ãmbãtã dãdãwá njı̣̂ gõꞌdá ı̣̃ꞌbı̣̂ fínyá-fînyâwá bê rı̣̃ Yésũ drí rãtáã ꞌẽzó drı̣̃ lâ rî drí õjílã õꞌbí ꞌdĩ ꞌbá yî îcázó, gõꞌdá ạ̃mbúkũ lâ drí kpá lâkízó ívõ ꞌásĩ mûdrı̣́-drı̣̃-lâ-ngâ-rı̣̃.

14 Gõꞌdá nĩngá sĩ, õjílã õꞌbí ꞌdĩ ꞌbá yî ndrê ĩyî bê tã lârâkô Yésũ drí ꞌẽlé mbârâkã Ôvârí kâ sĩ ngá nyãnyã ꞌdî ꞌẽzó âcálé dũû rî, tı̣̂ lâ ĩyî drí ậꞌdı̣́zó. Gõꞌdá drílĩyî tã ı̣̂sũzó kĩ, “Ãꞌdô ĩtí rî, ꞌdĩî trá pạ̃tı̣́ı̣̃ ꞌdíyî pã ꞌbá gólâ Ôvârí drí tã lâ ꞌbãlé trá búkũ íyíkâ ꞌá ꞌẽꞌá âjólâ ãmâ pãlé rî ĩꞌdî, ĩꞌdî gólâ âcâ trá.” 15 Gólĩyî lẽ trá Yésũ rî ꞌbãlé âꞌdólé kúmú gólĩyíkâ ró mbârâkã sĩ, tãlâ gólâ õdrô ró bê ạ̃jú-ꞌbá-ãzí gólĩyíkâ vólé. Tákõ, Yésũ nı̣̃ tã ı̣̂sũ gólĩyíkâ ꞌdĩ trá ạ̃kû, gõꞌdá tã ı̣̂sũ gólĩyíkâ ꞌdĩ sú gólâ rú kô, gõꞌdá gólâ drí íyîngá ꞌbẽzó kírî élêwálâ ró nĩlí íyî lậpı̣́lı̣́ únı̣́ lãfálé.

Tã Yésũ drí ậcı̣́ tõzó lı̣̃mvû drı̣̃ı̣̂ sĩ rî

(Mãtáyõ 14.22-33; Márãkõ 6.45-52)

16-17 Gõꞌdá ngá drí ậnı̣́rı̣̃ ꞌá, Yésũ drẽ zãâ únı̣́ lãfá ꞌálâ. Lãjóꞌbá gólâkâ ꞌdĩ ꞌbá yî drí ngãzó nĩlí gõlé lı̣̃mvû ândrê tı̣́ ꞌálâ, ãꞌdô ró nĩꞌá kõlóngbõ mbãlé nĩzó gõlé Kãpẽrãnómã ꞌálâ ró. Gõꞌdá Yésũ rî gógó âgõó drẽ kô gólĩyî ngálâ. Gõꞌdá ngá ậnı̣̂ bê gólĩyî ûsúlı̣́ drẽ ãkpã lı̣̃mvû ító ꞌâ ꞌá rî, ꞌdĩî Yésũ âcá drẽ zãâ gólĩyî ngálâ kô. 18 Gõꞌdá gólĩyî câ bê kõlóngbõ bê lı̣̃mvû ândrê ꞌdĩ kâ ꞌdĩ ító ꞌâ lâ ꞌá rî, kạ̃gũmạ́ạ̃ ândrê drí îtõzó rĩꞌá ậsı̣̃lı̣́ mbârâkã sĩ. Gõꞌdá lı̣̃mvû drı̣̃ drí rĩzó rû îyálé mbârâkã sĩ kãgbã-kãgbã. 19 Gõꞌdá ꞌdĩî gólĩyî nĩ trá õzõ kĩlõmítĩrĩ njı̣̂ kâtí lı̣̃mvû ândrê ꞌdĩ tı̣́ sĩ, drílĩyî ngá ndrẽzó vólé rî, drílĩyî õjílã ãzâ ndrẽzó ânĩꞌá gólĩyî ngálâ lı̣̃mvû drı̣̃ı̣̂ sĩ, kôrô ũrı̣̃ drí gãzó gólĩyî rú. 20 Gõꞌdá Yésũ âcâ bê ãnyî rî, gólâ drí tã âtázó gólĩyî drí kĩ, “Nĩ ꞌê ũrı̣̃ kô! Nĩ nı̣̃ı̣́ kô kĩ, nõô mâ ĩꞌdî yã?” 21 Gõꞌdá lãjóꞌbá ꞌdĩ ꞌbá yî drí ꞌbãzó ndrĩ ãyĩkõ ró, drílĩyî Yésũ rî ậzı̣́zó mbãlé kõlóngbõ ꞌá ĩyî ngálâ. Gõꞌdá ꞌwãâ ró, kõlóngbõ ꞌdî drí cãzó tãndí ró lı̣̃mvû tı̣́ ꞌálâ.

Tã õjílã õꞌbí drí Yésũ rî lôndãzó rî

22 Gõꞌdá cı̣̃ı̣́nó ãzâ lâ sĩ rî, õꞌbí gólĩyî Yésũ drí ngá nyãnyã fẽzó drílĩyî rî drí ngãzó rĩꞌá Yésũ rî lôndãlé võ ngá nyãnyã fẽzó drílĩyî ꞌdĩ ꞌá nĩngá, tãlâ gólĩyî nı̣̃ trá kĩ, ậgı̣́ rî, kõlóngbõ kó cé ãlô lãjóꞌbá Yésũ kâ drí mbãzó ꞌá lâ nĩlí Kãpẽrãnómã ꞌálâ rî ĩꞌdî, gõꞌdá gólĩyî nı̣̃ kpá trá kĩ, Yésũ mbãá kô kõlóngbõ ꞌdî ꞌá nĩlí lãjóꞌbá íyíkâ yí bê. 23 Gõꞌdá kõlóngbõ ãzâ ꞌbá yî drí kpá âcázó jạ̃rı̣́bạ̃ Tĩbérĩyã kâ rî lésĩ âdrélé ãnyî võ Yésũ drí ngá nyãnyã fẽzó õꞌbí ꞌdĩ ꞌbá yî drí ꞌdĩ lạ̃gạ́tı̣́ nĩngá. 24 Gõꞌdá õꞌbí ꞌdĩ ꞌbá yî lôndã ĩyî bê Yésũ trá kpı̣̃ı̣̂, gõꞌdá lãjóꞌbá gólâkâ âꞌdô bê kpá tólâ yûꞌdạ́wạ́ rî, gólĩyî drí mbãzó kõlóngbõ âcá ꞌbá Tĩbérĩyã lésĩ ꞌdî ꞌbá yî ꞌá, ãꞌdô ró nĩlí Kãpẽrãnómã ꞌálâ Yésũ rî lôndãlé tólâ.

Tã Yésũ drí îmbálé õꞌbí drí íyî nyãányâ tãsĩ kĩ, yí ãꞌdô ãmbãtã

ûrú lésĩ rî ĩꞌdî rî

25 Gõꞌdá Kãpẽrãnómã ꞌá tólâ rî, õjílã ꞌdî ꞌbá yî drí Yésũ rî ûsúzó jó tã Ôvârí kâ ârî kâ ꞌá õjílã bê dũû. Gõꞌdá drílĩyî Yésũ rî îjízó kĩ, “Lı̣̃fı̣́ îmbá ꞌbá, ní âcâ nõngá ángô tí yã?” 26 Nĩngá sĩ, Yésũ drí tã âtázó gólĩyî drí kĩ, “Nĩ rî ámâ lôndãlé tãlâ ãꞌdô ꞌî yã? Nĩ rî ámâ ndãlé nõ cé ngá nyãnyã má drí fẽlé ãnî drí ậgı̣́ rî tãsĩ, âꞌdó kô tã lârâkô má drí ꞌẽlé trá rî tãsĩ. 27 Pạ̃tı̣́-pạ̃tı̣̃ ró, má âtâ ãnî drí, nĩ âyê nyãsá tíbê ꞌẽ ꞌbá lâvãlé ãnî ꞌásĩ ꞌwãâ rî ndãndã lâ. Nĩ ndã nyãsá gólâ tíbê ꞌẽ ꞌbá ãnî pãlé gbạ́dú rî ĩꞌdî, tãlâ lédrẽ-lédrẽ ạ̃dũkũ ãkó rî fẽlé ãnî drí. ꞌDĩî ngá nyãnyã tíbê mâ rî gógó ânĩ ꞌbá ûrú lésĩ nõ drí ꞌẽꞌá fẽlâ ãnî drí rî ĩꞌdî. Ámâ átá Ôvârí âjô mâ nĩ ngá nyãnyã fẽlé ãnî drí, gõꞌdá tã ámákâ sû trá gólâ rú rõô.”

28 Gõꞌdá Yésũ âtâ bê úlı̣́ ꞌdĩ ĩtí rî, õjílã ꞌdî ꞌbá yî drí tã îjízó gólâ tı̣́ kĩ, “Õzõ ãꞌdô ĩtí rî, mã âꞌdô ãꞌdô ꞌẽꞌá ĩꞌdî sũlı̣́ Ôvârí lı̣̃fı̣́ yã?” 29 Yésũ drí gõzó kpá tã-drı̣̃ lôgõlé gólĩyî drí kĩ, “Tã Ôvârí drí lẽlé ãnî drí ꞌẽlé rî cé ĩꞌdî nõ, ãnî drí tã lẽlé mâ rî gógó gólâ Ôvârí drí âjólé nõ ꞌá.”

30 Gõꞌdá õjílã ꞌdî ꞌbá yî drí kpá Yésũ rî îjízó kĩ, “Ãꞌdô ĩtí rî, ꞌdõvó ní ꞌê tã lârâkô ãzâ, ãꞌdô ró bê mbârâkã áníkâ âꞌdálé ãmâ drí. Gõꞌdá mã ꞌdê gbõ nı̣̃lâ kĩ, pạ̃tı̣́ı̣̃ Ôvârí âjô nî nĩ, gõꞌdá ãmâ drí gõzó tã lẽlẽ bê ní ꞌá. 31 Mí ndrê drẽ, ãmâ ạ́ꞌbı̣́yạ́ yî õtírĩ lậmú õmã ꞌálâ rî, Músạ̃ fẽ ngá nyãnyã trá gólĩyî drí. Íîgĩ trá búkũ Ôvârí kâ ꞌá kĩ, ‘Gólâ âfẽ ngá nyãnyã trá ûrú lésĩ gólĩyî drí nyãlé.’* Gólĩyî rî trá ngá nyãnyã ꞌdî nyãlé ı̣̃tú vósĩ cé ndrô drílĩyî rĩzó lậmúlı̣́ õmã ꞌálâ rî ꞌbá yî sĩ.”

32 Gõꞌdá nĩngá sĩ, Yésũ drí gõzó kpá tã-drı̣̃ lôgõlé gólĩyî drí kĩ, “Má âtâ tã pạ̃tı̣́ı̣̃ ãnî drí, ngá nyãnyã gólâ ódrí fẽlé ãnî ạ́ꞌbı̣́yạ́ yî drí nã rî, ámâ átá âfẽ nĩ, âꞌdó kô Músạ̃ ĩꞌdî. Ngá nyãnyã rî ꞌdĩ trá ngá nyãnyã rúꞌbạ́ ı̣̃nyạ́kú kâ ꞌî. Gõꞌdá ngá nyãnyã pạ̃tı̣́-pạ̃tı̣̃ tíbê ûrú lésĩ rî, ámâ átá lẽ trá fẽlâ ãnî drí ãndrõ nô. 33 Õjílã gólâ Ôvârí drí âjólé trá ûrú lésĩ rî, gólâ ĩꞌdî rĩ ꞌbá ngá nyãnyã gólâ rĩ ꞌbá lédrẽ-lédrẽ ạ̃dũkũ ãkó rî fẽlé õjílã drí rî fẽlé rî.” 34 Gõꞌdá õjílã ꞌdî ꞌbá yî drí tã-drı̣̃ lôgõzó Yésũ drí kĩ, “Tãndí ró kúmú, ãꞌdô ĩtí rî, ní âfẽ ngá nyãnyã rî gógó ꞌdĩ ãmâ drí kậyı̣̂ vósĩ cé!”

35 Gõꞌdá Yésũ drí gõzó tã âtálé gólĩyî drí kĩ, “Nĩ ârî drẽ, ámâ nyãányâ ĩꞌdî ngá nyãnyã lédrẽ-lédrẽ ạ̃dũkũ ãkó rî fẽ ꞌbá ꞌî. Õjílã gólâ tíbê tã lẽ ꞌbá má ꞌá pı̣̃pı̣̂sı̣́lı̣́ ãlô sĩ, gõꞌdá kpá íyî nyãányâ fẽ ꞌbá ndrĩ má drí pạ̃tı̣́-pạ̃tı̣̃ rî, má âꞌdô gólâ rî ꞌbãꞌá lõfó drí îcázó gõꞌdá gólâ rî ꞌẽlé kô, gõꞌdá lı̣̃mvû lôvó fú gólâ kpá kô. Drílâ rĩzó lédrẽ-lédrẽ ró zãâ gbạ́dú ạ̃dũkũ ãkó. 36 Gõꞌdá nĩ ndrê mbârâkã ámákâ bê kpálé trá rî, nĩ lẽé tã drẽ zãâ kô kĩ, Ôvârí âjô mâ nĩ. 37 Õjílã ndrĩ gólĩyî ámâ átá drí âfẽlé má drí rî âꞌdô tã lẽꞌá má ꞌá. Gõꞌdá má âꞌdô gólĩyî ndrĩ lậgúꞌá ãyĩkõ ãmbá sĩ âꞌdólé õjílã ámákâ ró. 38 Ôvârí âjô mâ trá ûrú lésĩ ãngó nõ ꞌá tã gólâkâ ꞌẽlé. Má ânĩí kô tã ámâ nyãányâ kâ ꞌẽlé ĩꞌdî. 39-40 Tã ámâ átá Ôvârí drí lẽlé má drí ꞌẽlé rî ĩꞌdî nõô. Õjílã gólĩyî gólâ drí âfẽlé má drí rî, gõꞌdá tã lẽ ꞌbá mâ Ôvârí rî mvá ró rî ꞌá rî, gólâ lẽ má drí vó lâ ĩyî ndrẽlé dódó, õjílã ãzâ gólĩyî lãfálé ꞌásĩ ậvı̣̃ı̣́ kô. Ôvârí lẽ kpá má drí lédrẽ-lédrẽ ạ̃dũkũ ãkó rî fẽlé gólĩyî drí. Gõꞌdá kậyı̣̂ ạ̃dũkũ ꞌá rî, má âꞌdô gólĩyî lîdríꞌá õdrã ꞌásĩ.”

41 Gõꞌdá õjílã õꞌbí ꞌdĩ ꞌbá yî ârî ĩyî bê úlı̣́ Yésũ kâ âtálé kĩꞌá nĩ rî, yí ãâꞌdô ĩꞌdî ngá nyãnyã gólâ ûrú lésĩ rî ĩꞌdî rî, gólĩyî drí ngãzó rĩꞌá lôzólé ĩyî võ ꞌásĩ Yésũ rú. 42 Gõꞌdá drílĩyî tã âtázó kĩ, “Ãgô ꞌdĩ rî tã âtálé ĩtí tãlâ ãꞌdô ꞌî yã? Gólâ âꞌdó kô cé Yésũ Yõsépã rî mvá ró nõ ĩꞌdî, tíbê ãmâ drí átá lâ rî nı̣̃lı̣́ trá ândré lâ bê nõ yã? Gólâ kĩ, yí ânĩ ûrú lésĩ rî ángô tí ró yã?”

43 Gõꞌdá ĩtí rî, Yésũ drí ngãzó tã âtálé gólĩyî drí kĩ, “Nĩ âyê drẽ lôzô-lôzô ãníkâ má rú ãnî lãfálé ꞌásĩ ꞌdî. Nĩ ârî drẽ úlı̣́ ámákâ nõ. 44 Tã pạ̃tı̣́ı̣̃ ró, má âtâ ãnî drí, õjílã ãzâ îcá kô tã lẽlé má ꞌá cú ĩtí ámâ átá Ôvârí gólâ ámâ âjó ꞌbá rî drí gólâ rî ậzı̣́ ãkó. Gõꞌdá má âꞌdô õjílã rî ꞌdĩ lîdríꞌá õdrã ꞌásĩ kậyı̣̂ ạ̃dũkũ ꞌá. 45 Tã ậngũ ꞌbá yî îgĩ trá búkũ Ôvârí kâ ꞌá kĩ, ‘Ôvârí âꞌdô õjílã îmbáꞌá nĩ’. Pạ̃tı̣́ı̣̃ má âtâ ãnî drí, õjílã gólĩyî tã îmbâ-îmbâ Ôvârí kâ ârí ꞌbá dódó rî, gólĩyî âꞌdô ĩyî tã lẽꞌá má ꞌá. 46 Gõꞌdá õjílã ãzâ ãlô ãnî lãfálé sĩ ámâ átá rî ndrẽ ꞌbá rî yû. Mâ rî gógó nõ ndrê Ôvârí cé nĩ, tãlâ má ânĩ Ôvârí ngá lésĩ.

47 “Má âtâ ãnî drí tã pạ̃tı̣́-pạ̃tı̣̃ ró, õjílã tíbê tã lẽ ꞌbá má ꞌá pı̣̃pı̣̂sı̣́lı̣́ ãlô sĩ rî ûsû lédrẽ-lédrẽ ạ̃dũkũ ãkó rî trá. 48 Mĩ ndrê drẽ, mâ ngá nyãnyã gólâ õjílã ꞌbã ꞌbá rĩlí zãâ gbạ́dú ạ̃dũkũ ãkó rî ĩꞌdî! 49 ꞌDõvó nĩ ı̣̂sũ tã ãnî ạ́ꞌbı̣́yạ́ yî tãsĩ. Gólĩyî ndrĩ nyâ ĩyî bê ngá nyãnyã Músạ̃ drí fẽlé gólĩyî drí rî bê rî, gólĩyî zãâ bê rĩꞌá lédrẽ-lédrẽ ró yã? Âꞌdó ĩtí kô, gólĩyî ôdrã trá ndrĩ! 50 Gõꞌdá mâ ngá nyãnyã ânĩ ꞌbá ûrú lésĩ rî ĩꞌdî. Õjílã gólâ ngá nyãnyã ꞌdî nyã ꞌbá rî drãá kô. 51 Má âtâ ãnî drí kpá óꞌdí, ngá nyãnyã lédrẽ-lédrẽ ạ̃dũkũ ãkó fẽ ꞌbá ꞌdĩ rĩꞌá ámâ rúꞌbạ́ ꞌî. Má ânĩ trá ûrú lésĩ, gõꞌdá mâ rĩꞌá njãâ ámâ rúꞌbạ́ fẽlé drãlé ãnî õjílã ãngó nõ kâ pãlé tã õnjí ãníkâ ꞌásĩ. Õzõ nĩ õnyâ ámâ rúꞌbạ́ trá rî,* ãnî drí rĩzó lédrẽ-lédrẽ ró zãâ gbạ́dú ạ̃dũkũ ãkó.”

52 Gõꞌdá õjílã õꞌbí ꞌdĩ ꞌbá yî ârî ĩyî bê úlı̣́ Yésũ kâ kĩꞌá nĩ íyî rúꞌbạ́ âꞌdô ĩꞌdî ngá nyãnyã ânĩ ꞌbá ûrú lésĩ rî ĩꞌdî rî, gólĩyî drí ngãzó ạ̃wạ̃ ró, gõꞌdá rĩꞌá ĩyî úlı̣́ âtálé ĩyî lãfálé ꞌásĩ kĩ, “Ãgô nõ âꞌdô íyî rúꞌbạ́ âfẽꞌá ãmâ drí nyãlé ꞌdĩ íyíkâ ángô tí ró yã?”

53 Gõꞌdá Yésũ drí kpá tã-drı̣̃ jãzó gólĩyî drí kĩ, “Pạ̃tı̣́-pạ̃tı̣̃ ró, má âtâ ãnî drí, mâ gólâ Ôvârí drí âjólé trá ûrú lésĩ rî, õjílã gólâ ámâ rúꞌbạ́ nyã ꞌbá kô gõꞌdá ámâ ãrí mvũ ꞌbá kpá kô rî, ûsú lédrẽ-lédrẽ ạ̃dũkũ ãkó rî kô! 54 Pạ̃tı̣́-pạ̃tı̣̃ má âtâ ãnî drí, õjílã gólâ ámâ rúꞌbạ́ nyã ꞌbá gõꞌdá kpá ámâ ãrí mvũ ꞌbá rî, âꞌdô rĩꞌá lédrẽ-lédrẽ ró zãâ gbạ́dú ạ̃dũkũ ãkó. Má âꞌdô gólâ rî lîdríꞌá õdrã ꞌásĩ, kậyı̣̂ ạ̃dũkũ ꞌá. 55 Mĩ ndrê drẽ, ámâ rúꞌbạ́ gõꞌdá ámâ ãrí bê rî ĩꞌdî cé ngá nyãnyã gólâ ꞌẽ ꞌbá õjílã ꞌbãlé rĩlí lédrẽ-lédrẽ ró zãâ gbạ́dú ạ̃dũkũ ãkó rî. 56 Õjílã gólâ tíbê ámâ rúꞌbạ́ nyã ꞌbá gõꞌdá kpá ámâ ãrí mvũ ꞌbá rî, gólâ âꞌdô rĩꞌá má bê ngá ãlô ró, gõꞌdá má âꞌdô kpá rĩꞌá gólâ bê. 57 Nĩ ârî drẽ, ámâ átá ĩꞌdî rĩ ꞌbá lédrẽ-lédrẽ âfẽlé rî. Gõꞌdá gólâ ꞌbã mâ kpá nĩ rĩlí lédrẽ-lédrẽ ró. Ĩtí rî, õjílã gólâ ámâ rúꞌbạ́ nyã ꞌbá rî âꞌdô rĩꞌá kpá lédrẽ-lédrẽ ró mbârâkã ámákâ sĩ zãâ gbạ́dú ạ̃dũkũ ãkó. 58 Kpá ĩꞌdî õzõ má drí âtálé trá ãnî drí rî kâtí, mâ rĩꞌá ngá nyãnyã ûrú lésĩ rî ĩꞌdî. ꞌDĩî âꞌdó kô õzõ ngá nyãnyã gólâ ãnî ạ́ꞌbı̣́yạ́ yî drí nyãlé trá rî kâtí, gõꞌdá ꞌdĩî vósĩ rî, gólĩyî drã trá ndrĩ. Gõꞌdá gólĩyî tíbê ámâ rúꞌbạ́ nyã ꞌbá rî âꞌdô ĩyíkâ rĩꞌá lédrẽ-lédrẽ ró zãâ gbạ́dú ạ̃dũkũ ãkó.”

59 Úlı̣́ ꞌdĩ ꞌbá yî Yésũ âtâ trá õjílã ꞌdî ꞌbá yî drí, drílâ rĩrĩ tã îmbálé Kãpẽrãnómã ꞌálâ jó tã Ôvârí kâ ârî kâ rî ꞌá.

Tã tã ârí ꞌbá Yésũ kâ rî ꞌbá yî drí lãfálé cãzó úlı̣́ Yésũ kâ ꞌdĩ ꞌbá yî tãsĩ rî

60 Gõꞌdá tã ârí ꞌbá Yésũ kâ ũrûkậ ꞌbá yî ârî ĩyî bê úlı̣́ Yésũ kâ ꞌdĩ ꞌbá yî ndrĩ rî, tı̣̂ lâ yî drí ậꞌdı̣́zó, gõꞌdá drílĩyî úlı̣́ Yésũ kâ ꞌdĩ gãzó dó. Gõꞌdá drílĩyî ngãzó rĩꞌá úlı̣́ âtálé ĩyî lãfálé ꞌásĩ kĩ, “ꞌÁá, úlı̣́ ꞌdĩ âmbâ trá rõô õjílã drí tã lẽzó ꞌá lâ!”

61 Gõꞌdá Yésũ nı̣̃ trá cú ĩtí kĩ, tã ârí ꞌbá íyíkâ ꞌdĩ ꞌbá yî lãfálé sĩ, ãzâ ꞌbá yî lẽé úlı̣́ yí drí âtálé ꞌdĩ ꞌbá yî kô. Gólâ drí gõzó tã îjílí gólĩyî tı̣́ kĩ, “Úlı̣́ má drí âtálé ꞌdĩ sú ãnî rú kô, ĩꞌdî ãnî drí ꞌẽzó ámâ âyélé gõzó vólé yã? 62 Õzõ nĩ õndrê mâ gõrẽ ꞌá vólé ûrú ꞌálâ, võ ámâ âjózó rî ꞌálâ sĩ rî ꞌálâ rî, tã ı̣̂sũ ãníkâ tã ꞌdî tãsĩ rî âꞌdô ꞌbãꞌá ángô tí yã? 63 Má âtâ ãnî drí, nĩ ı̣̂sũ úlı̣́ má drí âtálé ãnî drí ámâ rúꞌbạ́ nyã kâ ꞌdĩ ífí lâ dódó. Mbârâkã õjílã mvá kâ îcá lédrẽ-lédrẽ ạ̃dũkũ ãkó rî fẽlé ãnî drí kô. Tã ꞌdî tãsĩ rî, úlı̣́ ámákâ ꞌdĩ ꞌbá yî âꞌdó kô rúꞌbạ́ ı̣̃nyạ́kú nõ tãsĩ. Úlı̣́ ꞌdĩ ꞌbá yî rĩꞌá Líndrí Tãndí Ôvârí kâ tãsĩ, gólâ ꞌẽ ꞌbá ãnî ꞌbãlé rĩlí lédrẽ-lédrẽ ró zãâ gbạ́dú ạ̃dũkũ ãkó tã lẽlẽ ãníkâ má ꞌá rî sĩ rî. 64 Gõꞌdá ngbãângbânõ rî, mâ rĩꞌá tã ı̣̂sũ ró, tãlâ ãnî ũrûkậ ꞌbá yî lẽé drẽ zãâ tã kô má ꞌá.” Yésũ âtâ tã ꞌdî ĩtí ꞌdĩ rî, tãlâ gólâ nı̣̃ tã ı̣̂sũ tã ârí ꞌbá íyíkâ ꞌdĩ ꞌbá yí kâ trá ndrĩ ãkpãkãꞌdã kậyı̣̂ gólĩyî drí ꞌdẽzó yí vósĩ rî ꞌá. Gólâ nı̣̃ gólĩyî tã íyíkâ lẽ ꞌbá kô rî yî trá ndrĩ. Gõꞌdá gólâ nı̣̃ lãjóꞌbá gólâ ángô rî ĩꞌdî tíbê ꞌẽ ꞌbá íyî drı̣́-bã fẽlé fũlı̣́ rî kpá trá. 65 Tãlâ gólâ âtâ trá sı̣́sı̣́ lãjóꞌbá íyíkâ rî yî drí kĩ, õjílã ãzãkã îcá kô ânĩlí yí ngálâ cú ĩtí tã ı̣̂sũ gólâkâ sĩ. Ôvârí âꞌdô gólâ rî pı̣̃pı̣̂sı̣́lı̣́ âjáꞌá nĩ ĩꞌdî ꞌdê gbõ tã lẽlé yí ꞌá.

66 Gõꞌdá úlı̣́ Yésũ kâ ꞌdĩ ꞌbá yî vósĩ rî, tã ârí ꞌbá gólâkâ ãzâ ꞌbá yî dũû drí ngãzó ĩyî gólâ rî âyélé, nĩzó gõlé ĩyî drí ꞌbã ꞌásĩ. Gólĩyî drí tã îmbâ-îmbâ Yésũ kâ âyézó.

67 Gõꞌdá Yésũ drí lı̣̃fı̣́ jãzó lãjóꞌbá íyíkâ mûdrı̣́-drı̣̃-lâ-gâ-rı̣̃ tíbê gólâ drí êpẽlé nĩ sı̣́sı̣́ rî yî ngálâ, gõꞌdá drílâ tã îjízó gólĩyî tı̣́ kĩ, “Ãnî, nĩ lẽ kpá trá ámâ âyélé nĩzó, õzõ gólĩyî nĩ ꞌbá ꞌdĩ ꞌbá yí kâtí yã?” 68-69 Gõꞌdá Sĩmónã Pétẽrõ drí tã-drı̣̃ jãzó Yésũ drí kĩ, “Kúmú, mã âꞌdô ãmákâ nĩꞌá nõ ꞌbô ángô lé ró yã? Mã nı̣̃ trá, mã lẽ tã kpá trá kĩ, nî rĩꞌá õjílã ndı̣̂ndı̣̂ ꞌî pạ̃tı̣́ı̣̃ Ôvârí kâ rî ĩꞌdî, úlı̣́ áníkâ âtálé rî âꞌdô ãmâ ꞌbãꞌá nĩ rĩlí zãâ gbạ́dú ạ̃dũkũ ãkó, õjílã ãzãkã yûꞌdạ́wạ́ ãmâ drí ꞌdẽzó vó lâ ꞌásĩ õzõ ání kâtí.”

70 Gõꞌdá Yésũ drí tã âtázó lãjóꞌbá íyíkâ ꞌdĩ ꞌbá yî drí kĩ, “Má zĩ ãnî nĩ mûdrı̣́-drı̣̃-lâ-gâ-rı̣̃ lãjóꞌbá ámákâ ró, gõꞌdá kpálé rî, ãnî lãfálé sĩ rî, ámâ ạ̃jú-ꞌbá-ãzí bê ãlô tíbê ꞌẽ ꞌbá ámâ drı̣́-bã fẽlé fũlı̣́ rî.”

71 Yésũ âtâ tã ꞌdî ĩtí ꞌdĩ rî Yúdạ̃ Sĩmónã Ĩsĩkãrĩyótã rî mvá rî tãsĩ. Gõꞌdá kpálé Yúdạ̃ rĩꞌá lãjóꞌbá ãlô lãjóꞌbá Yésũ kâ mûdrı̣́-drı̣̃-lâ-ngâ-rı̣̃ rî lãfálé sĩ rî, Yésũ nı̣̃ trá kĩ, ạ̃tı̣́ ꞌá tólâ gólâ ãâꞌdô íyî drı̣́-bã fẽꞌá nĩ fũlı̣́.

7

Tã Yésũ rî ậdrúpı̣̃ yî drí Yésũ rî îcízó mbârâkã íyíkâ âꞌdálé õꞌbí ꞌá rî

1 Gõꞌdá Yésũ drẽ rĩꞌá Gãlĩláyã ꞌálâ rî, drílâ nĩzó lậmú bê õjílã lı̣̃fı̣́ îmbá bê jạ̃rı̣́bạ̃ Gãlĩláyã kâ ꞌásĩ. Gólâ lẽé kô cãlé Yũdạ́yạ̃ ꞌálâ õjílã lı̣̃fı̣́ îmbálé, tãlâ drı̣̃-ꞌbá ạ́ngı̣́ Yúdạ̃ yí kâ Yẽrõsãlémã ꞌálâ rî lẽ trá gólâ rî fũlı̣́. 2 Gõꞌdá kậyı̣̂ gólĩyî kãrámã Yúdạ̃ yí kâ zı̣̃lı̣́ kãrámã gũgũ kâ rî kâ trá ãnyî.* 3 Gõꞌdá kậyı̣̂ gólĩyî kãrámã ꞌdî kâ câ bê rî, Yésũ rî ậdrúpı̣̃ yî drí ngãzó Yésũ rî îcílí tã lârâkô gólâ drí rĩꞌá ꞌẽlâ rî ꞌbá yî tãsĩ, gõꞌdá drílĩyî tã âtázó drílâ kĩ, “Hé, tí gõꞌdá ní nĩí Yẽrõsãlémã ꞌálâ õjílã lı̣̃fı̣́ îmbálé kậyı̣̂ gólĩyî ãmbá kãrámã nô kâ ꞌá mbârâkã áníkâ âꞌdálé tólâ õꞌbí ꞌá, tãlâ õjílã dũû õꞌdê ró bê ní vósĩ rî kô yã? 4 Ní lẽ áníkâ tã lârâkô ꞌẽlé nõ cé nõngá kírî ũgũ ró ãꞌdô tãsĩ yã? Õzõ ní õlẽ õjílã dũû drí ꞌdẽlé ní vósĩ rî, ní nĩ tã lârâkô ꞌẽlé õꞌbí ꞌá Yẽrõsãlémã ꞌá tólâ, õꞌbí nã ꞌbá yî õndrê ró mbârâkã áníkâ bê.” 5 Gõꞌdá ꞌdĩî zãâ Yésũ rî ậdrúpı̣̃ yî lẽé ĩyî drẽ tã kô Yésũ ꞌá.

6 Gõꞌdá Yésũ drí tã lôgõzó íyî ậdrúpı̣̃ yî drí kĩ, “Ị̃tú ámákâ nĩzó Yẽrõsãlémã ꞌálâ rî cá drẽ kô. Ãnî drí rî, kậyı̣̂ íyíkâ ndrĩ rĩꞌá tãndí ró ãnî drí nĩzó Yẽrõsãlémã ꞌálâ. 7 Ãníkâ rî, õjílã ãngó nõ kâ ꞌbã ĩyíkâ ãnî lôvó ꞌbãꞌbã, gõꞌdá gólĩyî ꞌbãá ĩyíkâ ámâ lôvó kô, tãlâ má rî bê kárá tã õnjí gólĩyíkâ rĩꞌá ꞌẽlâ rî tã lâ âꞌdálé gólĩyî drí rî sĩ. 8 Ãnî rî gógó, nĩ lậvũ sı̣́sı̣́ kãrámã ꞌá tólâ. Má îcá nĩlí tólâ ngbãângbânõ kô, tãlâ ı̣̃tú ámákâ nĩ kâ cá drẽ kô.” 9 Ĩtí rî, úlı̣́ Yésũ kâ ꞌdĩ vósĩ rî, ậdrúpı̣̃ lâ yî drí ngãzó nĩlí Yẽrõsãlémã ꞌálâ. Gõꞌdá Yésũ drí rĩzó Gãlĩláyã ꞌá nĩngá.

10 Gõꞌdá Yésũ rî ậdrúpı̣̃ yî lậvũ bê Yẽrõsãlémã ꞌálâ rî, kậyı̣̂ ãzâ sĩ, Yésũ drí ngãzó kpá nĩlí Yẽrõsãlémã ꞌá tólâ kírî ũgũ ró.

11 Gõꞌdá kậyı̣̂ kãrámã gũgũ kâ ꞌdĩ kâ rî ꞌbá yî sĩ rî, Yẽrõsãlémã ꞌá tólâ rî, drı̣̃-ꞌbá ạ́ngı̣́ Yúdạ̃ yí kâ rî ꞌbá yî drí rĩzó Yésũ rî lôndãlé õꞌbí lãfálé ꞌásĩ. Drílĩyî nĩzó tã îjí bê õjílã tı̣́ sĩ kĩ, “Ãgô rú bê Yésũ rî, rî rĩlí ángô lé ró yã? Nĩ ndré gólâ kô yã?”

12 Gõꞌdá õjílã ꞌdî ꞌbá yî drí rĩzó tã âtálé ĩyî lãfálé ꞌásĩ ãyãyã sĩ. Ãzâ ꞌbá yî kĩ, “Ãgô rú bê Yésũ ꞌdĩ ãgô tãndí ꞌî.” Gõꞌdá ãzâ ꞌbá yî kĩ ĩyíkâ, “ꞌÉꞌẽ, ãgô ꞌdĩ rî õjílã âdólé õnjõ sĩ.” 13 Gõꞌdá õjílã ãzãkã yûꞌdạ́wạ́ úlı̣́ âtálé Yésũ rî tãsĩ drı̣̃-bạ́lạ́yı̣̂ ró ngbạ́lạ́-ngbạ́lạ́, tãlâ õjílã ndrĩ ꞌdó ũrı̣̃ ró, drı̣̃-ꞌbá ạ́ngı̣́ Yúdạ̃ yí kâ õzó ngãâ kô ạ̃wạ̃ ró ĩyí bê.

Tã Yésũ drí îmbálé jó ạ́ngı̣́ Ôvârí kâ ꞌálâ rî

14 Gõꞌdá õjílã ꞌê ĩyî kãrámã ꞌdî bê cãlé kậyı̣̂ nâ sĩ rî, Yésũ drí nĩzó fĩlí jó ạ́ngı̣́ Ôvârí kâ rî ꞌálâ, drílâ îtõzó rĩꞌá õꞌbí rĩ ꞌbá tólâ nã ꞌbá yî îmbálé. 15 Gõꞌdá drı̣̃-ꞌbá ạ́ngı̣́ Yúdạ̃ yí kâ ârî ĩyî bê tã îmbâ Yésũ kâ ꞌdĩ rî, tı̣̂ lâ yî drí ậꞌdı̣́zó. Drílĩyî ngãzó tã âtálé gólâ rî tãsĩ kĩ, “Gólâ ûsû íyíkâ tã nı̣̃nı̣̃ tã îmbâ kâ nõ ãꞌdô ꞌásĩ yã? Gólâ rĩꞌá cú ĩtí tã îmbá ꞌbá ãkó.”

16 Gõꞌdá Yésũ ârî tã gólĩyíkâ rĩꞌá âtálâ ꞌdĩ bê rî, gólâ drí tã-drı̣̃ lôgõzó gólĩyî drí kĩ, “Tã gólâ má drí rĩꞌá îmbálâ nõ âꞌdó tã îmbâ-îmbâ ámâ nyãányâ kâ ĩꞌdî kô, má rî tã îmbâ Ôvârí gólâ ámâ âjó ꞌbá rî kâ îmbálé ĩꞌdî. 17 Õjílã gólĩyî tã Ôvârí kâ ꞌẽ ꞌbá rî ꞌbá yî âꞌdô ĩyî nı̣̃ꞌá lâ pạ̃tı̣́ı̣̃ kĩ, ngãtá tã má drí rĩꞌá îmbálâ nõ ámâ nyãányâ kâ ngã tã îmbâ Ôvârí kâ ĩꞌdî yã rî. 18 Õzõ má õrî nõ tã ámâ nyãányâ kâ îmbálé ĩꞌdî rî, nĩ âꞌdô nı̣̃ꞌá lâ kĩ, má lẽ cé õjílã drí lậnjı̣̃ ꞌbãlé má rú ĩꞌdî. Gõꞌdá âꞌdó kô ĩtí. Má ânĩ tã Ôvârí gólâ ámâ âjó ꞌbá rî kâ îmbálé ĩꞌdî, tãlâ óꞌbã ró bê lậnjı̣̃ gólâ rú. Tã îmbâ ámákâ ꞌdĩ âꞌdó kô õnjõ ꞌî, rĩꞌá tã pạ̃tı̣́ı̣̃ ꞌî. 19 Gõꞌdá ãnî, nĩ rî ámâ lôndãlé fũlı̣́ tãkó ãꞌdô tãsĩ yã? Nĩ rî tã âꞌbãlé kĩ, yĩ ârî tã ꞌbãꞌbã Ôvârí kâ Músạ̃ drí âꞌdálé ãnî drí rî trá. Tákõ, ãnî rĩꞌá njãâ ámâ fũlı̣́. Nĩ ârí tã ꞌbãꞌbã Músạ̃ kâ ꞌdĩ kó kô.”

20 Gõꞌdá õjílã ãmbá gólĩyî lãfálé ꞌásĩ rî yî drí tã-drı̣̃ lôgõzó Yésũ drí kĩ, “Ãꞌdî ꞌê tí ánî fũlı̣́ nĩ yã? Ní lîfõ-lîfõ! Õjílã ãzâ yûꞌdạ́wạ́ ꞌẽ ꞌbá ánî fũlı̣́!”

21 Gõꞌdá Yésũ drí ngãzó tã âtálé gólĩyî drí kĩ, “Má îngâ õjílã ngá lãzé ꞌásĩ ândâlâ ãlô kậyı̣̂ ãmákâ rãtáã ꞌẽ kâ sĩ, gõꞌdá nĩ kĩ, má õꞌê ꞌdĩ tã õnjí ꞌî tã lâ drí lâzézó ãnî rú ĩꞌdî ãnî drí ngãzó má bê ạ̃wạ̃ ró tã lârâkô má drí ꞌẽlé ꞌdĩ ꞌá yã? 22 Gõꞌdá tã ꞌdẽꞌdẽ kâ bãsã ꞌá rî, nĩ rî ꞌẽlâ kậyı̣̂ lôvô-lôvô kâ sĩ. Músạ̃ ꞌbã tã Yúdạ̃ yî drí mvá lâ yî ꞌbẽlé bãsã ꞌá. ꞌDẽꞌdẽ bãsã ꞌá rî âꞌdó kô cé tã Músạ̃ drí ꞌbãlé ꞌdĩ ĩꞌdî. ꞌDẽꞌdẽ bãsã ꞌá rî îtõ trá ãmâ ạ́ꞌbı̣́yạ́ Ãbãrãyámã drı̣̃ı̣̂ sĩ. 23 Õzõ kậyı̣̂ ꞌdĩyímvá kâ ꞌdẽ kâ bãsã ꞌá rî õꞌdê trá kậyı̣̂ lôvô-lôvô kâ ꞌá rî,* nĩ ꞌbãá ꞌdĩyímvá ꞌdẽlé bãsã ꞌá kô yã? Nĩ rî ꞌẽlâ! Gõꞌdá má îngâ bê õjílã ngá lãzé ꞌásĩ kậyı̣̂ lôvô-lôvô kâ ꞌá rî, tã lâ sú ãnî drí kô tãlâ ãꞌdô ꞌî yã? Nĩ ı̣̂sũ ãníkâ bê rî, tã ꞌdẽꞌdẽ kâ bãsã ꞌá Músạ̃ drí ꞌbãlé rî tã lâ lậvũ gạ̃rạ̃ tã ꞌbãꞌbã kậyı̣̂ lôvô-lôvô kâ kâ drı̣̃ı̣̂ sĩ. 24 Nĩ âyê tã gólâ ãnî drí rĩzó lãꞌbí ãníkâ tã lâ trõlé ĩꞌdî ꞌbãlé gạ̃rạ̃ ꞌdî. Nĩ ꞌê tã ꞌẽꞌẽ gólâ tãndí ró mbı̣̂mbı̣̂ rî ĩꞌdî.”

Tã õjílã drí ı̣̂sũlı̣́ Yésũ rî tãsĩ rî

25 Gõꞌdá nĩngá sĩ, Yésũ âtâ bê úlı̣́ ꞌdĩ ꞌbá yî ĩtí rî, õjílã ãzâ ꞌbá yî rĩ ꞌbá rĩlí ĩyî jạ̃rı̣́bạ̃ Yẽrõsãlémã kâ ꞌá rî drí ngãzó ĩyî tã âtálé ĩyî võ ꞌásĩ kĩ, “ꞌDĩî âꞌdó kô ãgô gólâ drı̣̃-ꞌbá ãmákâ rî yî drí ꞌẽꞌá fũlâ rî ĩꞌdî yã?” 26 Gõꞌdá õjílã ãzâ ꞌbá yî ãkpã gólĩyî lãfálé ꞌásĩ drí tã-drı̣̃ lôgõzó kĩ, “Drı̣̃-ꞌbá ãmákâ ꞌdĩ ꞌbá yî âyê ĩyî gólâ rĩꞌá tã îmbálé õjílã drí drı̣̃-bạ́lạ́yı̣̂ ró tãlâ ãꞌdô ꞌî yã? Drı̣̃-ꞌbá ãmákâ ꞌdĩ ꞌbá yî êdrẽé ĩyî gólâ tã îmbâ ꞌdĩ ꞌásĩ kô, tãlâ gólĩyî ı̣̂sũ tã bê rî kĩ, ãgô ꞌdĩ ãâꞌdô ꞌdíyî pã ꞌbá ꞌî yã?” 27 Gõꞌdá õjílã ãzâ ꞌbá yî drí kpá tã-drı̣̃ lôgõzó kĩ, “Ãgô nõ âꞌdô ꞌbãꞌá ꞌdíyî pã ꞌbá ró ꞌdĩ ángô tí yã? Mã nı̣̃ jạ̃rı̣́bạ̃ gólâ drí rĩzó ꞌá lâ rî trá! Gólâ Nãzãrétã lé ꞌbá ꞌî! Gõꞌdá õjílã îcá kô võ ꞌdíyî pã ꞌbá drí ꞌẽzó ânĩlí âfõlé ꞌálâ sĩ rî nı̣̃lı̣́.”

28 Gõꞌdá Yésũ bê drẽ zãâ tã îmbáꞌá jó ạ́ngı̣́ Ôvârí kâ rî ꞌálâ rî gõꞌdá ârî úlı̣́ õjílã ꞌdî ꞌbá yí kâ âtálé ꞌdĩ bê rî, drílâ tã âtázó drílĩyî ngbạ́lạ́-ngbạ́lạ́ kĩ, “Nĩ ı̣̂sũ ãníkâ bê rî, nĩ ũnı̣̃ mâ trá. Nĩ ũnı̣̃ jạ̃rı̣́bạ̃ má drí ânĩzó ꞌálâ ꞌásĩ rî trá. Gõꞌdá nĩ nı̣̃ı̣́ kô kĩ, ãꞌdî âjô mâ nĩ ãngó nõ ꞌá yã rî. Ámâ átá Ôvârí âjô mâ nĩ. Má ânĩí kô drı̣́-ãcê ámákâ sĩ. Má ânĩ trá drı̣́-ãcê ámâ átá gólâ ámâ âjó ꞌbá rî kâ sĩ. Gólâ Ôvârí pạ̃tı̣́-pạ̃tı̣̃ rî ĩꞌdî. Gõꞌdá nĩ nı̣̃ı̣́ gólâ kô. 29 Gõꞌdá má nı̣̃ gólâ trá, tãlâ má ânĩ gólâ ngá lésĩ, gólâ âjô mâ nĩ.”

30 Gõꞌdá drı̣̃-ꞌbá ạ́ngı̣́ Yúdạ̃ yí kâ ꞌdĩ ꞌbá yî ârî ĩyî bê úlı̣́ Yésũ kâ âtálé ꞌdĩ rî, drílĩyî ngãzó ꞌẽꞌá gólâ rî rũlı̣́ rî, gõꞌdá gólĩyî îcá kô gólâ rî rũlı̣́, tãlâ kậyı̣̂ Ôvârí drí ꞌbãlé gólâ rî rũzó ꞌá lâ rî âcá drẽ kô. 31 Gõꞌdá õjílã dũû õꞌbí ꞌdĩ ꞌbá yî lãfálé sĩ lẽ ĩyî tã trá Yésũ ꞌá, drílĩyî ngãzó gõꞌdá tã âtálé kĩ, “Ãgô gólâ Yésũ nõ ꞌdíyî pã ꞌbá ꞌî pạ̃tı̣́ı̣̃. Îcá kô õjílã ãzâ drí âꞌdólé ꞌdíyî pã ꞌbá ró tã lârâkô ꞌẽlé lậvũlı̣́ gạ̃rạ̃ tã lârâkô Yésũ drí ꞌẽlé ꞌdĩ ꞌbá yî drı̣̃ı̣̂ sĩ.” ꞌDĩî âꞌdâ trá kĩ, Yésũ ĩꞌdî ꞌdíyî pã ꞌbá ꞌî.

32 Gõꞌdá Pạ̃rúsı̣̃ yî ârî ĩyî bê tã õjílã dũû ꞌdĩ ꞌbá yî drí rĩꞌá âtálâ tã lârâkô ãmbá Yésũ kâ ꞌẽlé rî tãsĩ rî, gólĩyî drí ꞌbãzó ạ̃wạ̃ ró. Drílĩyî ngãzó nĩlí drı̣̃-ꞌbá ạ́ngı̣́ Yúdạ̃ yí kâ rî ꞌbá yî ngálâ tã ı̣̂ꞌbı̣̃lı̣́ Yésũ rú. Gõꞌdá drílĩyî ạ̃jú ꞌbũ ꞌbá ĩyíkâ jõzó nĩlí Yésũ rî ậrúlı̣́.

33 Gõꞌdá ạ̃jú ꞌbũ ꞌbá ꞌdĩ ꞌbá yî nĩ ĩyî bê cãlé Yésũ ngálâ rî, Yésũ drí rĩzó zãâ tã îmbálé kĩ, “Má âꞌdô ꞌbãꞌá drẽ zãâ bê ãní bê nõngá kậyı̣̂ fínyáwá sĩ. ꞌDĩî vósĩ rî, má âꞌdô gõꞌá ámâ átá gólâ ámâ âjó ꞌbá rî ngálâ. 34 Õzõ nĩ õrî ámâ lôndãlé sı̣́sı̣́ ꞌálâ rî, nĩ îcá kô ámâ ûsúlı̣́, tãlâ võ gólâ má drí ꞌẽzó nĩlí ꞌálâ rî, nĩ îcá kô nĩlí cãlé tólâ.” 35 Gõꞌdá õjílã Yúdạ̃ yí kâ ũrûkậ ꞌbá yî ârî ĩyî bê úlı̣́ Yésũ kâ âtálé ꞌdĩ rî, drílĩyî ngãzó rĩꞌá ĩyî úlı̣́ âtálé ĩyî lãfálé ꞌásĩ kĩ, “Ãgô nõ rî íyíkâ kó úlı̣́ âtálé nõtí nõ ángô tí yã? Gólâ ꞌê íyíkâ nĩlí nõngá sĩ nô ꞌbô ángô lé yã ãmâ drí ꞌẽzó gólâ rî lôndãlé kpı̣̃ı̣̂, gõꞌdá gólâ rî ûsúzó kô rî? Gólâ ꞌê nĩlí ꞌbạ̃drı̣̃ Gı̣̃rı̣́kı̣̃ kâ ꞌálâ võ gólâ õjílã ãmákâ drí rĩzó rî ꞌálâ, õjílã Gı̣̃rı̣́kı̣̃ kâ îmbálé tólâ yã? 36 Úlı̣́ Yésũ kâ âtálé kĩꞌá nĩ rî, õzõ mã õrî íyî lôndãlé rî, mã îcá kô íyî ûsúlı̣́, tãlâ võ yí drí ꞌẽzó nĩlí ꞌálâ rî, mã îcá kpá kô cãlé ꞌá lâ ꞌdĩ tã ífí lâ ãꞌdô ꞌî yã?”

Tã Yésũ drí ꞌẽꞌá ꞌẽlé õjílã gólĩyî tã lẽ ꞌbá gólâ ꞌá rî ꞌbá yî drí rî

37 Gõꞌdá kậyı̣̂ ạ̃dũkũ kãrámã gũgũ kâ ꞌdĩ kâ sĩ rî,* Yésũ drí âfõzó âdrélé kpá óꞌdí jó ạ́ngı̣́ Ôvârí kâ ꞌá. Drílâ ngãzó rĩꞌá õꞌbí ꞌdĩ ꞌbá yî lı̣̃fı̣́ lâ yî îmbálé rê-rê ûrû kĩ, “Nĩ ârî drẽ tã nô, ãnî ndrĩ, õzõ õjílã ãzâ ãꞌdô lı̣̃mvû lôvó bê rî, õjílã rî ꞌdĩ ãânĩ má ngálâ rî, má âꞌdô lı̣̃mvû lânjã fẽꞌá õjílã rî ꞌdĩ drí. 38 Õjílã gólĩyî tã lẽ ꞌbá trá má ꞌá pı̣̃pı̣̂sı̣́lı̣́ ãlô sĩ rî, õzõ gólĩyî ũmvû lı̣̃mvû má drí fẽlé gólĩyî drí rî trá rî, lı̣̃mvû ꞌdĩ âꞌdô rĩꞌá ậdı̣́lı̣́ gólĩyî pı̣̃pı̣̂sı̣́lı̣́ ꞌásĩ õzõ óró kâtí. Lı̣̃mvû rî ꞌdĩ âꞌdô lédrẽ-lédrẽ ạ̃dũkũ ãkó rî fẽꞌá gólĩyî drí, õzõ Ôvârí drí âtálé trá rî kâtí.” 39 Úlı̣́ gólâ Yésũ drí âtálé lı̣̃mvû kâ ꞌdĩ, gólâ rî ꞌdĩ Líndrí Tãndí Ôvârí kâ rî tã lâ âtálé ĩꞌdî. Õjílã gólĩyî tíbê tã lẽ ꞌbá trá yí ꞌá rî, yí âꞌdô Líndrí Tãndí Ôvârí kâ âjóꞌá gólĩyî drí. Yésũ õtírĩ rĩî úlı̣́ ꞌdĩ ꞌbá yî âtálé rî, gólâ drãá drẽ kô âfõlé óꞌdí õdrã ꞌásĩ gõlé ûrú ꞌálâ Líndrí Tãndí rî ꞌdĩ âjólé.

Tã ı̣̂sũ õjílã kâ úlı̣́ Yésũ kâ âtálé ꞌdĩ ꞌbá yî tãsĩ rî

40 Gõꞌdá õꞌbí ꞌdĩ ꞌbá yî ârî úlı̣́ Yésũ drí âtálé ꞌdĩ bê trá rî, ũrûkậ ꞌbá yî drí ngãzó ĩyî rĩꞌá tã âtálé kĩ, “Ãꞌdô ĩtí rî, ãgô nõ pạ̃tı̣́ı̣̃ tã ậngũ ꞌbá Ôvârí drí kĩꞌá nĩ rî, yí âꞌdô âjóꞌá lâ ãmâ drí rî ĩꞌdî!” 41 Gõꞌdá ãzâ ꞌbá yî kĩ ĩyíkâ, “Pạ̃tı̣́ı̣̃ ró, ꞌdĩî ꞌdíyî pã ꞌbá ꞌî.” Gõꞌdá õjílã ãzâ ꞌbá yî lẽé ĩyíkâ tã ꞌdî kô. Gólĩyî kĩ ĩyíkâ rî, “Ãgô nõ âꞌdó kô ꞌdíyî pã ꞌbá ꞌî, tãlâ ãgô nõ rĩꞌá Gãlĩláyã lé ꞌbá ꞌî. Gõꞌdá ꞌdíyî pã ꞌbá îcá kô ânĩlí Gãlĩláyã lésĩ. 42 Mã nı̣̃ trá ndrĩ búkũ Ôvârí kâ kĩ nĩ rî, ‘ꞌDíyî pã ꞌbá ꞌdĩ âꞌdô âꞌdóꞌá Dạ̃wúdı̣̃ rî ózõwá yî ꞌásĩ, gõꞌdá áâꞌdô tı̣̃ꞌá lâ Bẽtẽlémẽ* ꞌálâ, jạ̃rı̣́bạ̃ Dạ̃wúdı̣̃ kâ rî ꞌá.’ ” 43 Tã ı̣̂sũ õꞌbí ꞌdĩ ꞌbá yí kâ âꞌdó kô ãlô ĩyî lãfálé ꞌásĩ. Ũrûkậ ꞌbá yî lẽ ĩyî tã trá Yésũ ꞌá. Gõꞌdá ãzâ ꞌbá yî gâ ĩyî vólé dó tã lẽlé Yésũ ꞌá. 44 Drı̣̃-ꞌbá ạ́ngı̣́ Yúdạ̃ yí kâ rî ꞌbá yî gõꞌdá ạ̃jú ꞌbũ ꞌbá ĩyíkâ rî ꞌbá yí bê lẽ ĩyî bê kpálé Yésũ rî rũlı̣́ rî, õjílã ãzâ ãlô gólĩyî lãfálé ꞌásĩ drı̣́ dõ ꞌbá Yésũ rú rî yû, tãlâ gólĩyî ndrĩ ꞌdó ũrı̣̃ ró.

45 Gõꞌdá ạ̃jú ꞌbũ ꞌbá gólĩyî jõlé Yésũ vó rî drí âgõzó ĩyî cú ĩtí Yésũ rî rũ ãkó drı̣́-drı̣́ı̣̃ ró drı̣̃-ꞌbá ạ́ngı̣́ Yúdạ̃ yí kâ gõꞌdá Pạ̃rúsı̣̃ yí bê ꞌdĩ ꞌbá yî ngálâ. Gõꞌdá drı̣̃-ꞌbá ꞌdĩ ꞌbá yî drí ạ̃jú ꞌbũ ꞌbá ꞌdĩ ꞌbá yî îjízó kĩ, “Nĩ âgõ cú ĩtí Yésũ rî ậrú ãkó ãꞌdô tãsĩ yã? Ãꞌdô tã âꞌdô nĩ ãnî drí âgõzó ãmâ ngálâ drı̣́-drı̣́ı̣̃ ró nõ yã?” 46 Gõꞌdá ạ̃jú ꞌbũ ꞌbá ꞌdĩ ꞌbá yî drí tã-drı̣̃ lôgõzó drı̣̃-ꞌbá ꞌdĩ ꞌbá yî drí kĩ “Úlı̣́ Yésũ drí âtálé rî ꞌbã ãmâ ndrĩ âꞌdólé ũrı̣̃ ró tã õnjí ꞌẽlé gólâ drí, tãlâ gólâ rî úlı̣́ âtálé mbârâkã sĩ. Mã ûsú drẽ õjílã ãzâ kô úlı̣́ âtá ꞌbá õzõ Yésũ kâtí.” 47 Gõꞌdá drı̣̃-ꞌbá ꞌdĩ ꞌbá yî Pạ̃rúsı̣̃ yí bê drí ạ̃jú ꞌbũ ꞌbá ꞌdĩ ꞌbá yî îjízó kpá óꞌdí ạ̃wạ̃ sĩ kĩ, “Ãgô ꞌdĩ âdô ãnî kpá trá úlı̣́ gólâkâ sĩ õzõ drílâ õjílã ãzâ ꞌbá yî âdórẽ tí yã? 48 Nĩ ûsû drı̣̃-ꞌbá ạ́ngı̣́ ãmákâ Yúdạ̃ yí kâ ãzâ ꞌbá yî tã lẽ ꞌbá ãgô ꞌdĩ ꞌá rî trá yã? 49 ꞌDĩî õjílã gólĩyî tã lẽ ꞌbá Yésũ ꞌá rî ꞌbá yî gólĩyî lãꞌbí ãmákâ nı̣̃ ꞌbá kô rî ĩꞌdî. Lâŋõ ạ́ngı̣́ õꞌdê gólĩyî drı̣̃ı̣̂.”

50 Gõꞌdá Pạ̃rúsı̣̃ ãzâ ãlô gólĩyî lãfálé ꞌásĩ rú bê Nĩkõdímã rî, gólâ tíbê nĩ ꞌbá trá sı̣́sı̣́ ngạ́cı̣̂ bê tã îjílí Yésũ tı̣́ rî, drí tã âtázó íyî ãzí-ãzí yî drí kĩ, 51 “Îcâ fí trá lâŋõ fẽzó õjílã ãzâ drí cú ĩtí tã gólâkâ kĩ ãkó yã? Îcá kô! Tã ꞌbãꞌbã ãmákâ vó ró, sı̣́sı̣́ áâꞌdô tã gólâkâ âríꞌá zãlô.” 52 Gõꞌdá Nĩkõdímã rî ãzí-ãzí yî drí tã-drı̣̃ lôgõzó gólâ drí ạ̃wạ̃ sĩ kĩ, “Ndá nî, ní rî úlı̣́ âtálé ĩtí rî, nî kpá Gãlĩláyã lé ꞌbá ꞌî yã? ꞌDõvó ní âtâ bê trá ĩtí rî, ní nĩ drẽ ndãlâ búkũ Ôvârí kâ ꞌá, ngãtá ní âꞌdô tã ûsúꞌá kĩ, tã ậngũ ꞌbá ãâꞌdô âfõꞌá Gãlĩláyã lésĩ yã rî!”

Tã Yésũ drí õkó ãzâ rũlı̣́ ãgô bê rî âyézó tã õnjí íyíkâ ꞌásĩ rî*

53 Gõꞌdá drı̣̃-ꞌbá ạ́ngı̣́ Yúdạ̃ yí kâ ꞌdĩ ꞌbá yî ndã ĩyî lạ́tı̣̂ bê trá kpı̣̃ı̣̂ ꞌẽzó Yésũ rî rũlı̣́ rî, gbõ drílĩyî ngãzó lậꞌbúlı̣́ nĩlí gõlé ĩyî drí ꞌbã ꞌásĩ.

8

1 Gõꞌdá Yésũ ndẽ bê tã îmbâ-îmbâ gólâ drí rĩꞌá îmbálâ jó ạ́ngı̣́ Ôvârí kâ nã ꞌálâ rî, gólâ drí ngãzó nĩlí únı̣́ fê dõ kâ bê yí drı̣̃ı̣̂ nã ꞌálâ ậꞌdú kõlé tólâ.

2 Gõꞌdá võ âfõ bê ậwúlı̣́ ãkpãkãꞌdã cı̣̃ı̣́nó rî, Yésũ drí ngãzó kpá óꞌdí gõlé jó ạ́ngı̣́ Ôvârí kâ nã ꞌálâ. Õjílã õtírĩ ĩyî Yésũ rî ndrẽê rî, ꞌwãâ drílĩyî rû êꞌbézó kpá óꞌdí dũû dîrî gólâ rú sĩ tã gólâkâ ârílí. Gõꞌdá Yésũ ndrê bê õjílã ꞌdî ꞌbá yî dũû ĩtí rî, gólâ drí rĩzó vũdrı̣́ õjílã rû êꞌbé ꞌbá ꞌdĩ ꞌbá yî îmbálé. 3 Gõꞌdá Yésũ õtírĩ rĩî õjílã õꞌbí ꞌdĩ ꞌbá yî îmbálé rî, kôrô Pạ̃rúsı̣̃ yî gõꞌdá kpá gólĩyî lãꞌbí îmbá ꞌbá yí bê drí õkó ãzâ drílĩyî rũlı̣́ ãgô ãzâ bê ậyı̣́rı̣̃ ꞌá rî âtrõzó ꞌbãlé âdrélé Yésũ ândrá õꞌbí ꞌdĩ ꞌbá yí bê. 4 Gõꞌdá drílĩyî tã âtázó Yésũ drí kĩ, “Nî tíbê tã îmbá ꞌbá ró nõ, mã lẽ ánî îjílí tã nô tãsĩ. Ní ndrê drẽ õkó nõ, mã rû gólâ trá ậyı̣́rı̣̃ ꞌá ĩyî ãgô ãzâ tíbê âꞌdó ꞌbá kô gólâ rî ágó ró rî bê. 5 Tã ꞌbãꞌbã ãmákâ Músạ̃ drí ꞌbãlé rî vó ró rî, îcâ trá õkó ꞌdĩ lûvũlı̣́ kúnı̣́ mvá sĩ drãlé vólé.” Gõꞌdá drílĩyî Yésũ rî îjízó kĩ, “Gõꞌdá ngbãângbânõ rî, tã ı̣̂sũ áníkâ rî ángô tí tã õkó nõ drí ꞌẽlé rî tãsĩ yã?” 6 Tã îjî õjílã ꞌdî ꞌbá yí kâ ꞌdĩ ꞌá rî, gólĩyî rî ꞌdĩ Yésũ rî ûjũꞌá. Õzõ gólâ ãâtâ úlı̣́ trá ányâ ró tã ꞌbãꞌbã ĩyíkâ rú rî, yĩ âꞌbã ró bê tã gólâ rú, tãlâ tã gólâkâ kĩzó bê tã rî ꞌdĩ tãsĩ.

Gõꞌdá Yésũ lôgõó tã-drı̣̃ gólĩyíkâ ꞌdĩ kô. Ĩtí rî, gólâ drí ậndı̣̃zó vũdrı̣́ rĩꞌá tã îgĩlí ı̣̃nyạ́kú drı̣̃ı̣̂ íyî drı̣́-mvá sĩ. 7 Gõꞌdá Pạ̃rúsı̣̃ yî lãꞌbí îmbá ꞌbá ꞌdĩ ꞌbá yí bê, drílĩyî rĩzó Yésũ rî îjílí kpá óꞌdí, tãlâ gólâ ãâꞌdâ ró bê tã ı̣̂sũ íyíkâ tã õkó ꞌdĩ kâ tãsĩ rî. Gõꞌdá nĩngá sĩ rî, Yésũ drí ngãzó âdrélé ûrû íyî ãcê vó ꞌásĩ tã âtálé gólĩyî drí kĩ, “Õzõ õjílã ãzâ ãꞌdô bê ãlô ãnî lãfálé sĩ íyî ndrẽ ꞌbá trá kĩ yí ãâꞌdô tã õnjí ãkó rî, ꞌdõvó gólâ õtrõ kúnı̣́ mvá nĩ õkó ꞌdĩ vũzó sı̣́sı̣́.” 8 Gõꞌdá drílâ ậndı̣̃zó kpá óꞌdí, rĩꞌá tã îgĩlí ı̣̃nyạ́kú drı̣̃ı̣̂.

9 Gõꞌdá õjílã ꞌdî ꞌbá yî ârî ĩyî bê úlı̣́ Yésũ kâ âtálé ꞌdĩ rî, kôrô õjílã gólĩyî õkó ꞌdĩ ậrú ꞌbá âjílí Yésũ ngálâ ꞌdĩ ꞌbá yî drí ngãzó lậꞌbúlı̣́ ãlô-ãlô. Gólĩyî ãrãkã ró rî ꞌbá yî drí ꞌdẽzó lậvũlı̣́ sı̣́sı̣́, gõꞌdá ạ̃mbúkũ lâ ꞌdĩ ꞌbá yî drí ꞌdẽzó gólĩyî vósĩ. Âyê cé Yésũ yî ĩꞌdî õkó ꞌdĩ bê gõꞌdá õꞌbí tólâ nã ꞌbá yí bê. 10 Gõꞌdá õjílã gólĩyî õkó ꞌdĩ âjí ꞌbá ꞌdĩ ꞌbá yî lậꞌbû ĩyî bê ndrĩ rî, Yésũ drí gõzó ngãlé ûrû tã îjílí õkó ꞌdĩ tı̣́ kĩ, “Õjílã ꞌẽ ꞌbá ĩyî ánî fũlı̣́ nõ ꞌbá yî ángô lé yã? Õjílã ãlô lâkí ꞌbá gólĩyî lãfálé ꞌásĩ lâŋõ fẽ ꞌbá ní drí rî bê yã?” 11 Õkó ꞌdĩ drí tã lôgõzó Yésũ drí kĩ, “ꞌÉꞌẽ lı̣̃fı̣́ îmbá ꞌbá, õjílã ãzâ ãlô lâŋõ fẽ ꞌbá má drí rî yûꞌdạ́wạ́.” Gõꞌdá Yésũ drí tã âtázó õkó ꞌdĩ drí kĩ, “Ãꞌdô bê trá ĩtí rî, má âyê nî trá tã õnjí áníkâ ꞌásĩ. Ní nĩ, gõꞌdá ní ꞌê tã õnjí ꞌdĩ kpá kô óꞌdí.”

Tã Pạ̃rúsı̣̃ yî drí Yésũ rî îjízó tã âꞌdálé ĩyî drí kĩ úlı̣́ gólâkâ ꞌdĩ rĩꞌá tã pạ̃tı̣́-pạ̃tı̣̃ ꞌî yã rî

12 Gõꞌdá nĩngá sĩ, Yésũ drí îtõzó kpá óꞌdí õjílã õꞌbí ꞌdĩ ꞌbá yî îmbálé. Gólâ kĩ, “Mâ ĩꞌdî Ngá îꞌĩ ꞌî õjílã ndrĩ ãngó nõ kâ rî ꞌbá yî drí. Õjílã gólâ tã lẽ ꞌbá má ꞌá rî, gólâ âꞌdô lậmúꞌá ngá îꞌĩ ꞌásĩ. Gõꞌdá gólâ lậmú ı̣́nı̣́rı̣́kúwạ́ ꞌásĩ kô. Ĩtí rî, ngá îꞌĩ má drí ꞌẽꞌá fẽlâ õjílã rî ꞌdĩ drí rî âꞌdô lédrẽ-lédrẽ ạ̃dũkũ ãkó rî fẽꞌá gólâ drí.”

13 Gõꞌdá Pạ̃rúsı̣̃ yî tíbê rĩ ꞌbá ĩyî lạ́tı̣̂ lôndãlé ꞌẽzó Yésũ rî fũlı̣́ rî kpá bê ĩyî õjílã õꞌbí Yésũ drí rĩꞌá îmbálâ ꞌdĩ ꞌbá yî lãfálé. Gõꞌdá drílĩyî ngãzó úlı̣́ âtálé Yésũ drí kĩ, “Nî, ãꞌdî âꞌdô kó tã lẽꞌá nĩ úlı̣́ áníkâ ní drí rĩzó ánî lômbélé âtálâ ꞌdĩ ꞌbá yî ꞌá, ní drí ꞌbãzó cú ĩtí ũgúlı̣́ ậtı̣̃ ꞌbá ãkó nõ yã?”

14 Gõꞌdá Yésũ drí tã-drı̣̃ lôgõzó gólĩyî drí kĩ, “Má ãꞌdô kpálé ũgúlı̣́ ậtı̣̃ ꞌbá ãkó rî, úlı̣́ má drí rĩꞌá âtálâ ámâ tãsĩ nô rĩꞌá tã pạ̃tı̣́ı̣̃ ꞌî. Ãnî, nĩ ndré võ má drí ânĩzó ꞌálâ sĩ gõꞌdá má drí ꞌẽzó kpá gõlé ꞌálâ rî kô. Mâ rî gógó, má nı̣̃ trá kĩ, má ânĩ Ôvârí ngá lésĩ, gõꞌdá má âꞌdô gõꞌá kpá Ôvârí ngálâ ûrú ꞌálâ. 15 Nĩ ꞌbã tã ı̣̂sũ ãníkâ cé lãꞌbí ãníkâ ꞌá ĩꞌdî. Tã ꞌdî tãsĩ rî, ãnî drí tã âꞌbãzó má rú kĩ, má ãâꞌdô tã õnjí ꞌbá ꞌî. Tã ı̣̂sũ ámákâ rî âꞌdó ĩtí kô, tãlâ má zı̣́ õjílã ãzâ ãlô kô tã õnjí ꞌbá ró. 16 Gõꞌdá õzõ má õlẽ tã-vó ãníkâ kĩlí rî, má âꞌdô kĩꞌá lâ mbı̣̂, tãlâ má âꞌdó kô élê tã ı̣̂sũ rî ꞌdĩ ꞌá. Tã ndrĩ má drí ı̣̂sũlı̣́ ꞌẽlé rî, rĩꞌá ámâ átá gólâ ámâ âjó ꞌbá rî kâ ĩꞌdî. 17 Tã ꞌbãꞌbã ãníkâ ꞌá rî, íîgĩ trá kĩ, ‘Õzõ õjílã rı̣̃ õlẽ ĩyî tã-drı̣̃ trá ꞌdó úlı̣́ ãlô ꞌá rî, úlı̣́ rî ꞌdĩ trá úlı̣́ pạ̃tı̣́ı̣̃ ꞌî.’ 18 Ĩtí rî, úlı̣́ má drí rĩꞌá âtálâ ꞌdĩ ꞌbá yî, mâ rî gógó ãkpã ĩꞌdî ũgúlı̣́ ậtı̣̃ ꞌbá ámâ nyãányâ kâ, gõꞌdá ámâ átá gólâ ámâ âjó ꞌbá rî kpá ĩꞌdî ũgúlı̣́ ậtı̣̃ ꞌbá ãzâ tã ndrĩ má drí rĩꞌá âtálâ nõ ꞌbá yí kâ ĩꞌdî, tãlâ úlı̣́ ãmákâ ámâ átá bê ndrĩ ꞌdó rĩꞌá úlı̣́ ãlô ꞌî.”

19 Gõꞌdá nĩngá sĩ, gólĩyî drí Yésũ rî îjízó kĩ, “Ánî átá íyíkâ ãꞌdî ĩꞌdî yã? Gólâ bê ángô lé yã?” Gõꞌdá Yésũ drí tã-drı̣̃ lôgõzó gólĩyî drí kĩ, “Õzõ nĩ õlẽ tã trá má ꞌá rî, nĩ âꞌdô ámâ átá rî nı̣̃ꞌá. Gõꞌdá õzõ nĩ õlẽ tã má ꞌá kô rî, nĩ nı̣̃ı̣́ ámâ átá kpá kô.” 20 Yésũ rî úlı̣́ ꞌdĩ ꞌbá yî âtálé ꞌdĩ gólâ drí rĩrĩ tã îmbálé jó ạ́ngı̣́ Ôvârí kâ rî ꞌálâ rî ꞌá, ãnyî jó gólâ rĩzó ngá fẽfẽ rĩꞌá fẽlâ Ôvârí drí rî ꞌbãlé ꞌálâ rî ꞌá. Gõꞌdá õjílã ãzãkã dõó drı̣́ Yésũ rú kô, tãlâ kậyı̣̂ ꞌẽzó gólâ rî rũlı̣́ rî âcá drẽ kô.

Tã drı̣̃-ꞌbá ạ́ngı̣́ Yúdạ̃ yí kâ drí úlı̣́ Yésũ kâ tã ífí lâ yî nı̣̃zó kô rî

21 Gõꞌdá Yésũ drí tã âtázó drı̣̃-ꞌbá ạ́ngı̣́ Yúdạ̃ yí kâ ꞌdĩ ꞌbá yî drí kpá óꞌdí kĩ, “Má âtâ ãnî drí tã pạ̃tı̣́ı̣̃ ró, má âꞌdô nĩꞌá nõngá sĩ vólé. Nĩ âꞌdô ámâ ndãꞌá kpı̣̃ı̣̂. Võ gólâ má drí ꞌẽzó nĩlí ꞌálâ rî, nĩ cá kô tólâ, gõꞌdá nĩ âꞌdô ôdrãꞌá tã õnjí ãníkâ ꞌá, tãlâ nĩ lẽé tã ámákâ kô.”

22 Gõꞌdá nĩngá sĩ, drı̣̃-ꞌbá ạ́ngı̣́ Yúdạ̃ yí kâ ꞌdĩ ꞌbá yî ârî ĩyî bê úlı̣́ Yésũ kâ âtálé ꞌdĩ rî, drílĩyî tã âtázó ĩyî lãfálé ꞌásĩ kĩ, “Úlı̣́ gólâkâ âtálé kĩ, mã îcá kô cãlé võ yí drí ꞌẽzó nĩlí ꞌálâ rî ꞌá rî, tã ífí lâ ángô tí yã? Gólâ âꞌdô íyî nyãányâ fũꞌá yã?”

23 Nĩngá sĩ, Yésũ drí tã âtázó drílĩyî tã lẽ ãkõ gólĩyíkâ tãsĩ kĩ, “Má âtâ ãnî drí, ãnî rĩꞌá cé õjílã ãngó nõ kâ ꞌî, gõꞌdá mâ rî gógó âꞌdó kô cé õjílã ãngó nõ kâ ꞌî, má ânĩ ûrú lésĩ. 24 Ĩtí rî, má âtâ ãnî drí, õzõ nĩ õlẽ tã kô kĩ, mâ ĩꞌdî ꞌdíyî pã ꞌbá ꞌî rî, lâŋõ tã õnjí ãníkâ rî kâ âꞌdô gõꞌá ãkpã ãnî drı̣̃ı̣̂. Nĩ âꞌdô ôdrãꞌá tã õnjí ãníkâ ꞌá.”

25 Gõꞌdá drı̣̃-ꞌbá ạ́ngı̣́ Yúdạ̃ yí kâ ꞌdĩ ꞌbá yî drí tã îjízó Yésũ tı̣́ kĩ, “Ní âꞌdâ drẽ tã ãmâ drí trậ, nî ãꞌdî ĩꞌdî yã?” Yésũ drí gõzó tã-drı̣̃ lôgõlé gólĩyî drí kĩ, “Mâ õjílã gólâ má drí rĩꞌá tã lâ âtálé ãnî drí ı̣̃tú vósĩ cé rî ĩꞌdî. 26 Mâ rĩꞌá tã bê dũû ꞌẽꞌá âꞌdálâ ãnî drí tã õnjí ãníkâ rĩꞌá ꞌẽlâ rî ꞌbá yî tãsĩ. Gõꞌdá má rî nõ kpá té tã gólâ ámâ âjó ꞌbá rî kâ âtálé ĩꞌdî ãnî õjílã ãngó nõ kâ drí. Gõꞌdá gólâ ámâ âjó ꞌbá rî, rî íyíkâ zãâ úlı̣́ pạ̃tı̣́ı̣̃ âtálé ĩꞌdî.”

27 Gõꞌdá drı̣̃-ꞌbá ạ́ngı̣́ Yúdạ̃ yí kâ ꞌdĩ ꞌbá yî nı̣̃ı̣́ kô kĩ, Yésũ rî ꞌdĩ tã íyî átá Ôvârí tíbê íyî âjó ꞌbá rî kâ âtálé ĩꞌdî gólĩyî drí. 28 Ĩtí rî, Yésũ drí tã âtázó gólĩyî drí kĩ, “Má nı̣̃ trá kĩ, õzõ kậyı̣̂ ãnî drí ꞌẽzó ámâ fũlı̣́ ꞌá lâ rî õtírĩ âcá rî, nĩ âꞌdô ámâ îpáꞌá fê lậlı̣̂-lậlı̣̂ drı̣̃ı̣̂ ûrû. Gõꞌdá õzõ nĩ õꞌê trá ĩtí rî, ãnî drí gõzó nı̣̃lâ ạ̃dũ lésĩ kĩ, pạ̃tı̣́ı̣̃, mâ ĩꞌdî ꞌdíyî pã ꞌbá tíbê Ôvârí drí âjólé ûrú lésĩ rî. Nĩ âꞌdô nı̣̃ꞌá lâ kpá kĩ, tã ndrĩ má drí rĩꞌá îmbálâ rî ꞌbá yî, âꞌdó kô tã ámâ nyãányâ kâ ĩꞌdî. Gõꞌdá má rî tã ámâ átá drí âꞌdálé rî îmbálé ĩꞌdî. 29 Ôvârí ámâ âjó ꞌbá rî, gólâ bê rĩꞌá má bê kậyı̣̂ vósĩ cé, tãlâ má rî tã gólâ drí lẽlé rî ꞌẽlé ĩꞌdî.” 30 Gõꞌdá õjílã ꞌdî ꞌbá yî ârî ĩyî tã îmbâ-îmbâ Yésũ drí îmbálé ꞌdĩ bê rî, õjílã dũû gólĩyî lãfálé ꞌásĩ drí ngãzó tã lẽlé Yésũ ꞌá.

Tã Yésũ drí îmbálé tã õjílã înjî kâ tã õnjí ꞌásĩ rî tãsĩ rî

31 Nĩngá sĩ, Yésũ drí ngãzó tã âtálé õjílã gólĩyî tã lẽ ꞌbá trá yí ꞌá ꞌdĩ ꞌbá yî drí kĩ, “Má âtâ ãnî drí pạ̃tı̣́-pạ̃tı̣̃ ró, úlı̣́ Ôvârí kâ má drí rĩꞌá îmbálâ ãnî drí nõ, õzõ nĩ ũnjû trá rú lâ rî, nĩ âꞌdô ꞌbãꞌá pạ̃tı̣́ı̣̃ tã ârí ꞌbá ámákâ ró. 32 Gõꞌdá nĩ âꞌdô úlı̣́ Ôvârí kâ ꞌdĩ ífí lâ nı̣̃ꞌá. Õzõ nĩ ũnı̣̃ úlı̣́ rî ꞌdĩ ífí lâ trá rî, úlı̣́ rî ꞌdĩ âꞌdô ãnî înjíꞌá lâŋõ tã õnjí ãníkâ rî kâ ꞌásĩ. Nĩ âꞌdó gõꞌdá rạ̃gı̣́ı̣̃ tã õnjí kâ ró kô.”

33 Gõꞌdá Pạ̃rúsı̣̃ yî tíbê tã Yésũ kâ lẽ ꞌbá kô rî yî drí tã lôgõzó Yésũ drı̣̃ı̣̂ kĩ, “Ní kĩ ãꞌdô yã? Mã âꞌdó rạ̃gı̣́ı̣̃ õjílã ãzâ kâ ꞌî kô! Ãmâ rĩꞌá Ãbãrãyámã rî ózõwá yî ĩꞌdî. Ní âꞌdô ãmâ înjíꞌá ángô tí yã?”

34 Gõꞌdá Yésũ drí tã-drı̣̃ lôgõzó gólĩyî drí kĩ, “Má âtâ tã ãnî drí, õjílã gólâ tíbê rĩ ꞌbá zãâ tã õnjí ꞌẽlé rî, gólâ rĩꞌá rạ̃gı̣́ı̣̃ tã õnjí kâ ꞌî. 35 Nĩ nı̣̃ trá tãndí ró kĩ, rạ̃gı̣́ı̣̃ rí zãâ lôsĩ ꞌẽlé íyî lı̣́pı̣̂ gólâ drí rĩzó lôsĩ ꞌẽlé drílâ rî bê kô, tãlâ lı̣́pı̣̂ lâ îcâ trá gólâ rî gĩlí vólé õjílã ãzâ drí. Gõꞌdá mvá ágó ró ꞌbã-lı̣́pı̣̂ kâ rî âꞌdô rĩꞌá cé nĩ zãâ átá lâ rî mvá ró. 36 Ĩtí rî, mâ rî gógó Ôvârí rî mvá ró rî, õzõ má ĩînjî ãnî trá tã õnjí ãníkâ ꞌásĩ rî, pạ̃tı̣́ı̣̃ ró, áâꞌdô ãnî ꞌbãꞌá drı̣̃-bạ́lạ́yı̣̂ ró rạ̃gı̣̃ tã õnjí kâ ꞌdĩ ꞌásĩ.”

Tã Yésũ drí îmbálé õjílã pạ̃tı̣́ı̣̃ Ôvârí kâ Ãbãrãyámã rî mvá yî ró

rî tãsĩ rî

37 Gõꞌdá nĩngá sĩ, Yésũ drí kpá tã âtázó Pạ̃rúsı̣̃ ꞌdĩ ꞌbá yî drí kĩ, “Má nı̣̃ trá kĩ, ãnî Ãbãrãyámã rî ózõwá yî ĩꞌdî. Gõꞌdá nĩ ꞌê ámâ fũlı̣́ ãꞌdô tãsĩ yã? Má ndrê bê rî, nĩ ꞌê ámâ fũlı̣́ ꞌdĩ, tãlâ nĩ lẽé tã ámákâ rĩꞌá îmbálâ rî kô. 38 Pạ̃tı̣́ı̣̃ ró, má âtâ ãnî drí tã gólĩyî má drí rĩꞌá îmbálâ nõ rĩꞌá ámâ átá drí âꞌdálé má drí ꞌẽlé rî ĩꞌdî. Gõꞌdá nĩ rî ãníkâ tã gólâ ãnî átá ãzákôlâ ꞌdĩ drí âtálé ãnî drí ꞌẽlé rî ꞌẽlé ĩꞌdî.”

39 Gõꞌdá õjílã ꞌdî ꞌbá yî ârî ĩyî bê úlı̣́ Yésũ kâ âtálé ꞌdĩ ꞌbá yî rî, drílĩyî tã-drı̣̃ lôgõzó gólâ drí kĩ, “Pạ̃tı̣́ı̣̃ ãmâ átá rĩꞌá Ãbãrãyámã ĩꞌdî.”

Gõꞌdá Yésũ drí tã-drı̣̃ lôgõzó gólĩyî drí kĩ, “Tí õzõ nĩ ãꞌdô pạ̃tı̣́ı̣̃ Ãbãrãyámã rî mvá yî ĩꞌdî rî, tí nĩ âꞌdô tã lẽꞌá úlı̣́ ámákâ nõ ꞌbá yî ꞌá, õzõ Ãbãrãyámã drí tã lẽrẽ úlı̣́ Ôvârí kâ ꞌá rî tí. 40 Má rî nõ pạ̃tı̣́ı̣̃ ró tã Ôvârí drí âꞌdálé trá má drí rî âtálé ĩꞌdî. Kpálé ĩtí rî, nĩ lẽ ámâ fũlı̣́. Ãbãrãyámã ꞌé tã ãzâ kô õzõ ãnî drí ꞌẽꞌá ꞌẽlâ rî kâtí! 41 Ãꞌdô ĩtí rî, nĩ âꞌdó kô Ãbãrãyámã rî mvá yî ĩꞌdî. Ãnî átá bê rĩꞌá ngĩî, tãlâ nĩ rî tã gólâkâ ꞌẽlé ĩꞌdî.”

Gõꞌdá õjílã ꞌdî ꞌbá yî ârî ĩyî bê úlı̣́ Yésũ kâ âtálé ꞌdĩ rî, drílĩyî kpá tã-drı̣̃ lôgõzó Yésũ drí ạ̃wạ̃ sĩ kĩ, “Tã pạ̃tı̣́ı̣̃ ró, mã âꞌdó kô mõrõgíyã mvá ꞌî. Ãmâ átá íyíkâ kó cé ãlô Ôvârí ĩꞌdî.”

42 Ĩtí rî, Yésũ drí kpá tã âtázó õjílã ꞌdî ꞌbá yî drí kĩ, “Õzõ tíkó ãnî ãꞌdô pạ̃tı̣́-pạ̃tı̣̃ Ôvârí rî mvá ꞌî rî, ámâ lôvó âꞌdô ꞌbãꞌá ãnî ꞌá, nĩ âꞌdô ámâ lẽꞌá. Má ânĩí kô ámâ nyãányâ sĩ. Má ânĩ drı̣́-ãcê Ôvârí kâ sĩ. Gólâ âjô mâ nĩ. 43 Úlı̣́ má drí rĩꞌá âtálâ ãnî drí rî, tã ífí lâ fí kô ãnî drı̣̃ı̣̂ ãꞌdô tãsĩ yã? Nĩ gâ vólé dó, tãlâ nĩ lẽé úlı̣́ ꞌdĩ ârílí tã lâ ꞌẽzó kô! 44 Má nı̣̃ trá kĩ, ãnî Sãtánã rî mvá yî ĩꞌdî. Tãlâ ĩꞌdî ꞌdĩ ãnî drí lẽzó tã Sãtánã drí lẽlé rî ꞌẽlé ĩꞌdî. Tã gólâ drí lẽlé rî íyíkâ zãâ tã õjílã ûfû kâ ĩꞌdî. Gólâ lẽé tã mbı̣̂ Ôvârí kâ rî kô. Gólâ âtâ íyíkâ zãâ úlı̣́ õnjõ kâ õjílã âdózó rî ĩꞌdî, gólâ ꞌê íyíkâ kpá zãâ tã íyî pı̣̃pı̣̂sı̣́lı̣́ drí lẽlé rî ĩꞌdî, tãlâ gólâ âꞌdó kô tã pạ̃tı̣́ı̣̃ âtá ꞌbá ꞌî. Gólâ rĩꞌá õnjõ lı̣́pı̣̂ ꞌî. 45 Gõꞌdá mâ rî gógó âdó õnjõ kô, gõꞌdá má rî zãâ tã pạ̃tı̣́ı̣̃ âtálé ĩꞌdî. Tã ꞌdî tãsĩ rî, ĩꞌdî ãnî drí vólé gãzó dó tã lẽlé úlı̣́ má drí âtálé rî ꞌá. 46 Mĩ ndrê drẽ, tã ndrĩ má drí rĩꞌá ꞌẽlâ rî ꞌbá yî, tã õnjí bê ꞌá lâ yã? Õzõ tã má drí rĩꞌá âtálâ rî ꞌbá yî ãꞌdô tã pạ̃tı̣́ı̣̃ ꞌî rî, gõꞌdá nĩ lẽé tã kô ꞌá lâ ãꞌdô tãsĩ yã? 47 Õzõ ãꞌdô trá ĩtí rî, nĩ âꞌdó kô Ôvârí rî mvá yî ĩꞌdî, tãlâ nĩ gã úlı̣́ Ôvârí kâ trá dó! Õzõ tí nĩ ãꞌdô pạ̃tı̣́-pạ̃tı̣̃ ró Ôvârí rî mvá yî ĩꞌdî rî, nĩ âꞌdô tã lẽꞌá úlı̣́ Ôvârí kâ má drí rĩꞌá âtálâ nõ ꞌbá yî ꞌá.”

Tã Pạ̃rúsı̣̃ yî drí vólé gãzó dó tã lẽlé Yésũ ꞌá ꞌdíyî pã ꞌbá ró rî

48 Gõꞌdá nĩngá sĩ, õjílã Yúdạ̃ yí kâ ꞌdĩ ꞌbá yî drí tã âtázó Yésũ drí ꞌdásí sĩ kĩ, “Tíkó mã nı̣̃ı̣́ kô kĩ, nî rĩꞌá Sãmárĩyã lé ꞌbá ꞌî, cú líndrí õnjí bê ní ꞌá yã?”

49 Ĩtí rî, Yésũ drí tã-drı̣̃ lôgõzó õjílã ꞌdî ꞌbá yî drí kĩ, “Má âꞌdó líndrí õnjí bê kô. Má rî nõ ámâ átá Ôvârí rî ı̣̂njı̣̃ꞌá. Gõꞌdá nĩ gã dó ámâ ı̣̂njı̣̃lı̣́. 50 Má âtâ ãnî drí tã pạ̃tı̣́ı̣̃ ró, má ꞌbãá ámâ nyãányâ nĩ kô õjílã ı̣̃ı̣̂njı̣̃ ró mâ bê. Ôvârí lẽ nĩ õjílã drí ámâ ı̣̂njı̣̃lı̣́, gõꞌdá Ôvârí âꞌdô tã gólĩyíkâ kĩꞌá nĩ. 51 Má âtâ ãnî drí tã pạ̃tı̣́-pạ̃tı̣̃ ró, õzõ õjílã ãzâ õlẽ tã trá úlı̣́ ámákâ rĩꞌá âtálâ nõ ꞌbá yî ꞌá rî, õjílã rî ꞌdĩ drãá kô, gólâ âꞌdô rĩꞌá lédrẽ-lédrẽ ró zãâ.”

52-53 Gõꞌdá õjílã ꞌdî ꞌbá yî ârî ĩyî bê úlı̣́ Yésũ kâ âtálé ꞌdĩ rî, drílĩyî tã âtázó gólâ drí kĩ, “Úlı̣́ ãmâ drí âtálé rî fõ trá ꞌálâ sĩ pạ̃tı̣́ı̣̃. Ãgô ꞌdĩ rĩꞌá cú líndrí õnjí bê yí ꞌá. Ãmâ ạ́ꞌbı̣́yạ́ Ãbãrãyámã tã ậngũ ꞌbá ạ̃kû rî ꞌbá yí bê rî ôdrã ĩyíkâ trá. Gõꞌdá õjílã ãzâ kpá bê ãngó nõ ꞌá drã ꞌbá kô yã? Gõꞌdá ánî nyãányâ, ní âtâ tã kĩ, õzõ mã ãârî úlı̣́ áníkâ trá rî, mã îcá kô drãlé rî! Ní ı̣̂sũ áníkâ bê rî, nî ãꞌdî ĩꞌdî yã? Ĩtí rî, mbârâkã áníkâ rî lậvũ gạ̃rạ̃ mbârâkã gólĩyî tíbê drã ꞌbá ꞌdĩ ꞌbá yí kâ drı̣̃ı̣̂ sĩ yã?”

54 Gõꞌdá nĩngá sĩ, Yésũ drí tã-drı̣̃ lôgõzó kpá óꞌdí gólĩyî drí kĩ, “Nĩ ı̣̂sũ ãníkâ bê rî, má ꞌbã ámâ nyãányâ nĩ âꞌdólé ãmbá ró yã? Âꞌdó ĩtí kô. Tí õzõ má õró ámâ nyãányâ ꞌbãâ nĩ âꞌdólé ãmbá ró rî, tí úlı̣́ ámákâ nõ âꞌdô ꞌbãꞌá âzâ-âzâ ró ãnî drí. Gólâ tíbê ámâ ꞌbã ꞌbá ãmbá ró rî, rĩꞌá ámâ átá tíbê ãnî drí rĩꞌá ı̣̂njı̣̃lâ kĩ, ãâꞌdô Ôvârí ãníkâ ĩꞌdî rî ĩꞌdî. 55 Gõꞌdá nĩ nı̣̃ı̣́ gólâ kô. Má nı̣̃ gólâ trá cé nĩ. Tí õzõ má ãâtâ kĩ, má ũnı̣̃ı̣́ gólâ kô rî, má âꞌdô ꞌbãꞌá õnjõ ꞌbá ró õzõ ãní kâtí. Má nı̣̃ gólâ trá tãndí ró, gõꞌdá má rî nõ té tã gólâ drí lẽlé má drí ꞌẽlé rî ꞌẽlé ĩꞌdî. 56 Ạ̃kû ró drẽ ãkpã Ãbãrãyámã drãâ kô rî, gólâ ꞌbã lı̣̃fı̣́ trá âcâ-âcâ ámákâ drı̣̃ı̣̂, gõꞌdá gólâ rĩꞌá ãyĩkõ ró ámâ ndrẽlé. Gõꞌdá tãlâ ãꞌdô ꞌî ãnî gólâ rî ózõwá yî drí ámâ lẽzó kô yã?”

57 Gõꞌdá Pạ̃rúsı̣̃ ꞌdî ꞌbá yî drí kpá tã lôgõzó Yésũ drí kĩ, “Wáâwá, ní rî tã âtálé ĩtí ꞌdĩ ãꞌdô tãsĩ yã? Ndrô áníkâ cá drẽ nyâꞌdî-rı̣̃-drı̣̃-lâ-ngâ-mûdrı̣́ kô. Ãmâ ạ́ꞌbı̣́yạ́ Ãbãrãyámã drã trá ạ̃kû ró, gõꞌdá ní âkĩꞌá nĩ rî, yí õndrê gólâ trá ꞌdĩ ángô tí yã?”

58 Yésũ drí tã-drı̣̃ lôgõzó drílĩyî kĩ, “Má âtâ ãnî drí tã pạ̃tı̣́-pạ̃tı̣̃ ró, sı̣́sı̣́ drẽ Ãbãrãyámã rî tı̣̃ ãkó rî, mâ bê rĩꞌá ạ̃kû ró Ôvârí ngálâ.”

59 Gõꞌdá nĩngá sĩ, Pạ̃rúsı̣̃ yî ârî ĩyî úlı̣́ Yésũ drí âtálé ꞌdĩ bê rî, kôrô drílĩyî ngãzó ạ̃wạ̃ ró, nĩꞌá kúnı̣́ mvá lôndãlé ꞌẽzó Yésũ rî lûvũlı̣́ ĩꞌdî sĩ lâ fũlı̣́, tãlâ gólâ âmã yî trá âꞌdólé Ôvârí ró.* Gõꞌdá kôrô Yésũ drí íyîngá ꞌbẽzó dı̣̃ vólé gólĩyî ágálé sĩ ạ̃ꞌdı̣́-drı̣̃ jó ạ́ngı̣́ Ôvârí kâ kâ ꞌdĩ ꞌásĩ.

9

Tã Yésũ drí ãgô gólâ tı̣̃lı̣́ lı̣̃fı̣́ ãkó rî lı̣̃fı̣́ lâ njı̣̃zó kậyı̣̂ lôvô-lôvô kâ sĩ rî

1 Kậyı̣̂ ãzâ sĩ, Yésũ yî rĩꞌá lậvũꞌá lãjóꞌbá íyíkâ rî ꞌbá yí bê lạ́tı̣̂ drı̣̃ı̣̂ sĩ. Gõꞌdá drílĩyî nĩzó ãgô ãzâ ûsúlı̣́, útı̣̂ ãgô rî ꞌdĩ kó lı̣̃fı̣́ ãkó ꞌálé lésĩ. 2 Lãjóꞌbá Yésũ kâ ꞌdĩ ꞌbá yî ndrê ĩyî bê ãgô ꞌdĩ lı̣̃fı̣́ ãkó rî, drílĩyî Yésũ rî îjízó kĩ, “Tã îmbá ꞌbá, tã õnjí rî gógó ãgô nõ ꞌbã ꞌbá gólâ rî tı̣̃zó ꞌálé lésĩ lı̣̃fı̣́ ãkó nõ ãꞌdî kâ ĩꞌdî yã? ꞌDĩî tã õnjí átá lâ yí kâ ĩꞌdî ândré lâ bê, ngãtá tã õnjí gólâ rî nyãányâ kâ ĩꞌdî yã?”

3 Gõꞌdá Yésũ drí tã-drı̣̃ jãzó gólĩyî drí kĩ, “Tı̣̃tı̣̃ ãgô ꞌdĩ kâ lı̣̃fı̣́ ãkó ꞌdĩ rî âꞌdó kô tã õnjí õjílã ãzâ ãlôlâ kâ tãsĩ. Tı̣̃tı̣̃ gólâkâ lı̣̃fı̣́ ãkó ꞌdĩ, Ôvârí lẽ má drí mbârâkã íyíkâ âꞌdálé ãgô nõ rú lı̣̃fı̣́ lâ njı̣̃njı̣̃ sĩ. 4 Rĩꞌá tãndí ró ãmâ drí lôsĩ Ôvârí gólâ ámâ âjó ꞌbá rî kâ rî ꞌẽzó ngbãângbânõ ãkpãkãꞌdã ngá ậnı̣́ drẽ kô. Tãlâ ı̣̃tú õfî trá rî, õjílã ãzâ gõꞌdá yûꞌdạ́wạ́ lôsĩ ꞌẽlé ngạ́cı̣̂ sĩ. 5 Gõꞌdá nĩ ndrê drẽ, kậyı̣̂ má drí ꞌbãzó drẽ bê rĩꞌá lédrẽ-lédrẽ ró ãngó nõ ꞌá rî, mâ ĩꞌdî rĩꞌá Ngá îꞌĩ ꞌî õjílã ãngó nõ kâ drí.”

6 Gõꞌdá Yésũ âtálé bê úlı̣́ ꞌdĩ ĩtí lãjóꞌbá íyíkâ ꞌdĩ ꞌbá yî drí rî, gólâ drí ậndı̣̃zó tũ wũlı̣́ ı̣̃nyạ́kú drı̣̃ı̣̂, gõꞌdá drílâ tũ ꞌdî ônjázó ı̣̃nyạ́kú bê gõzó ũlútrạ́ lâ ꞌdĩ bẽlé ãgô ꞌdĩ lı̣̃fı̣́ ĩnyĩrĩkõ lâ ꞌá. 7 Gõꞌdá nĩngá sĩ, drílâ tã âtázó ãgô ꞌdĩ drí kĩ, “Ní nĩ ánî lı̣̃fı̣́ jĩlí ạ́pậrı̣̂ gólâ zı̣̃lı̣́ Sĩlómã* nã ꞌálâ.” Gõꞌdá ãgô ꞌdĩ drí ngãzó nĩlí ạ́pậrı̣̂ rî ꞌdĩ tı̣́ ꞌálâ. Gólâ câ bê tólâ rî, drílâ íyî lı̣̃fı̣́ jĩzó lũmvû ạ́pậrı̣̂ ꞌdĩ kâ sĩ, õzõ Yésũ drí âtálé gólâ drí rî kâtí. Kôrô ãgô ꞌdĩ lı̣̃fı̣́ lâ drí rû njı̣̃zó, drílâ võ ndrẽzó ngbángbá. Gõꞌdá ãgô ꞌdĩ drí ngãzó gõlé ꞌbã ꞌálâ.

8 Ĩtí rî, õjílã gólĩyî ꞌbã-tı̣̂-ꞌdı̣̃-ãzí gólâkâ ró rî yî gõꞌdá kpá gólĩyî gólâ rî ndrẽ ꞌbá trá sı̣́sı̣́ rĩrĩ ꞌá lạ́tı̣̂ gãrã drı̣̃ ꞌá rĩꞌá ngá zı̣̃lı̣́ õjílã tı̣́ sĩ rî drí tã âtázó kĩ, “Hé, ákĩ ꞌdĩî fí ãgô lı̣̃fı̣́ ãkó rĩ ꞌbá rĩlí ngá zı̣̃lı̣́ kárá õjílã tı̣́ sĩ lạ́tı̣̂ gãrã drı̣̃ ꞌá rî ĩꞌdî kô yã? Gólâ gõ rî ngá ndrẽlé nõ ángô tí ró yã?” 9 Gõꞌdá õjílã ãzâ ꞌbá yî kĩ, “ꞌDĩî âꞌdó kô gólâ ĩꞌdî! Ãgô ãzâ bê rĩꞌá nyé õzõ gólâ tí.” Gõꞌdá ãgô lı̣̃fı̣́ lâ drí rû njı̣̃lı̣́ trá ꞌdĩ ârílí bê tã õjílã ꞌdî ꞌbá yî drí rĩꞌá ôjálâ ĩyî lãfálé ꞌásĩ ꞌdî rî, drílâ gõzó tã âtálé gólĩyî drí kĩ, “Mâ ĩꞌdî tíbê lı̣̃fı̣́ ãkó rĩ ꞌbá ngá zı̣̃lı̣́ õjílã tı̣́ sĩ lạ́tı̣̂ gãrã drı̣̃ ꞌásĩ rî. Má rî võ ndrẽlé nõ nĩ pạ̃tı̣́ı̣̃, tãlâ ámâ lı̣̃fı̣́ njı̣̃ rû trá!”

10 Gõꞌdá õjílã ꞌdî ꞌbá yî tı̣̂ lâ yî drí ậꞌdı̣́zó ndrĩ. Gõꞌdá drílĩyî ãgô ꞌdĩ îjízó kĩ, “Ánî lı̣̃fı̣́ njı̣̃ rû ní drí rĩzó võ ndrẽlé ꞌdĩ ángô tí yã?”

11 Ãgô ꞌdĩ drí tã-drı̣̃ lôgõzó gólĩyî drí kĩ, “Ãgô gólâ rú bê Yésũ rî njı̣̃ ámâ lı̣̃fı̣́ nĩ. Gólâ wû tũ nĩ ı̣̃nyạ́kú ônjázó ĩꞌdî sĩ lâ, gõzó ũlútrạ́ lâ ꞌdĩ bẽlé ámâ lı̣̃fı̣́ ꞌá. Gõꞌdá gólâ drí ámâ jõzó nĩlí ạ́pậrı̣̂ zı̣̃lı̣́ Sĩlómã rî tı̣́ ꞌálâ ámâ lı̣̃fı̣́ jĩlí lũmvû lâ sĩ. Gõꞌdá má jĩ ámâ lı̣̃fı̣́ lũmvû nã sĩ bê rî, kôrô ámâ lı̣̃fı̣́ drí rû njı̣̃zó má drí võ ndrẽzó ngbángbá!”

12 Gõꞌdá õjílã ꞌdî ꞌbá yî drí kpá gólâ rî îjízó kĩ, “Gõꞌdá ãgô rî gógó ꞌdĩ bê ángô lé yã?” Ãgô ꞌdĩ drí tã-drı̣̃ lôgõzó gólĩyî drí kĩ, “Má nı̣̃ı̣́ võ gólâ drí ꞌbãzó ꞌá lâ rî kô.”

Tã Pạ̃rúsı̣̃ yî drí lẽzó tã nı̣̃lı̣́ tã ãgô lı̣̃fı̣́ ãkó rî lı̣̃fı̣́ lâ njı̣̃zó rî tãsĩ rî

13 Gõꞌdá nĩngá sĩ, õjílã ꞌdî ꞌbá yî drí ngãzó ãgô lı̣̃fı̣́ lâ njı̣̃lı̣́ trá ꞌdĩ trõlé âjílí Pạ̃rúsı̣̃ yî ândrá tã lâ âꞌdálé gólĩyî drí. 14 Gólĩyî âjî ãgô ꞌdĩ Pạ̃rúsı̣̃ yî ngálâ, tãlâ kậyı̣̂ gólâ Yésũ drí ãgô ꞌdĩ lı̣̃fı̣́ lâ njı̣̃zó ꞌá lâ rî rĩꞌá kậyı̣̂ lôvô kâ ꞌî. 15 Gõꞌdá Pạ̃rúsı̣̃ yî drí ãgô ꞌdĩ îjízó kĩ, “Ánî lı̣̃fı̣́ njı̣̃ rû trá ángô tí ró võ ndrẽlé yã?” Gólâ kĩ, “Ãgô rú bê Yésũ rî ônjâ ı̣̃nyạ́kú nĩ tũ sĩ ũlútrạ́ lâ trõlé bẽlé ámâ lı̣̃fı̣́ ꞌá, gõꞌdá gólâ kĩ, má õnĩ nĩꞌá ámâ lı̣̃fı̣́ jĩlí. Gõꞌdá má jĩ ámâ lı̣̃fı̣́ bê rî, kôrô ámâ lı̣̃fı̣́ drí rû njı̣̃zó võ ndrẽlé dódó nõ!”

16 Gõꞌdá Pạ̃rúsı̣̃ yî ârílí bê úlı̣́ ãgô ꞌdĩ drí ngĩlí gólĩyî drí ꞌdĩ rî, kôrô drílĩyî ngãzó rĩꞌá tı̣̂ ânyálé ĩyî lãfálé ꞌásĩ. Ãzâ ꞌbá yî kĩ, “Ãꞌdô ĩtí rî, ãgô Yésũ ꞌdĩ tã õnjí ꞌbá ꞌî. Ôvârí âjó gólâ nĩ kô, tãlâ gólâ wã trá tã ꞌbãꞌbã ãmákâ kậyı̣̂ rãtáã kâ rî kâ drı̣̃ı̣̂ sĩ.” Gõꞌdá ãzâ ꞌbá yî kĩ ĩyíkâ rî, “Õjílã gólâ ꞌbã ꞌbá tã õnjí ꞌbá ró rî âꞌdô íyíkâ mbârâkã ûsúꞌá tã lârâkô ãmbá ĩtí ꞌdĩ ꞌẽzó ꞌdĩ ãꞌdô ꞌásĩ yã?”

17 Ĩtí rî, Pạ̃rúsı̣̃ ꞌdĩ ꞌbá yî drí ãgô ꞌdĩ îjízó kpá óꞌdí kĩ, “Nî gólâ tíbê lı̣̃fı̣́ lâ njı̣̃lı̣́ nõ, ní âtâ drẽ tã nô tãndí ró ãmâ drí. Tã ı̣̂sũ áníkâ ãgô gólâ ánî lı̣̃fı̣́ njı̣̃ ꞌbá ꞌdĩ tãsĩ rî íyíkâ ángô tí yã?” Gõꞌdá ãgô ꞌdĩ drí tã-drı̣̃ lôgõzó gólĩyî drí kĩ, “Ãgô ámâ lı̣̃fı̣́ njı̣̃ ꞌbá ꞌdĩ, gólâ rĩꞌá tã ậngũ ꞌbá Ôvârí drí âjólé rî ĩꞌdî!”

18 Gõꞌdá kpálé tã ndrĩ ãgô ꞌdĩ drí ngĩlí Pạ̃rúsı̣̃ ꞌdĩ ꞌbá yî drí ꞌdĩ ꞌbá yî ꞌásĩ rî, gólĩyî gâ ĩyî vólé dó tã lẽlé kĩ, pạ̃tı̣́ı̣̃ ãgô ꞌdĩ tı̣̃rı̣̃ lâ ꞌásĩ rî gólâ rĩꞌá lı̣̃fı̣́ ãkó, gõꞌdá Yésũ njı̣̃ lı̣̃fı̣́ lâ nĩ võ ndrẽlé dódó. Gõꞌdá drílĩyî võrã jõzó ãgô ꞌdĩ átá lâ yî vó ândré lâ bê gólĩyî ậzı̣́lı̣́ ânĩlí ĩyî ngálâ. 19 Gõꞌdá ãgô ꞌdĩ átá lâ yî âcâ bê ândré lâ bê rî, Pạ̃rúsı̣̃ ꞌdĩ ꞌbá yî drí kpá gólĩyî îjízó kĩ, “Nõô pạ̃tı̣́ı̣̃ mvá ágó ãnî drí tı̣̃lı̣́ lı̣̃fı̣́ ãkó ꞌálé lésĩ rî ĩꞌdî yã? Õzõ ãꞌdô pạ̃tı̣́ı̣̃ gólâ ĩꞌdî rî, lı̣̃fı̣́ lâ gõ njı̣̃ rû rĩꞌá võ ndrẽlé ãmbã drı̣̃ı̣̂ nõ ángô tí ró yã?”

20 Gõꞌdá ãgô ꞌdĩ átá lâ yî ândré lâ bê drí tã-drı̣̃ lôgõzó Pạ̃rúsı̣̃ ꞌdĩ ꞌbá yî drí kĩ, “Ãwô pạ̃tı̣́ı̣̃, nõô mvá ágó ãmákâ rî ĩꞌdî, mã nı̣̃ trá pạ̃tı̣́ı̣̃ kĩ, mã tı̣̂ gólâ trá lı̣̃fı̣́ ãkó. 21 Gõꞌdá mã nı̣̃ı̣́ lạ́tı̣̂ ãmâ mvá ꞌdĩ lı̣̃fı̣́ lâ drí rû njı̣̃zó rî kô, ngãtá ãꞌdî njı̣̃ lı̣̃fı̣́ lâ nĩ võ ndrẽlé yã rî. Nĩ âꞌdô îjíꞌá lâ fí gólâ tı̣́, gólâ ãâꞌdâ ró íyî tı̣̂ sĩ ãnî drí, tãlâ gólâ trá õjílã ãmbá ꞌî.” 22 Ãgô ꞌdĩ átá lâ yî ândré lâ bê âtâ ĩyî tã ꞌdî ĩtí ꞌdĩ rî, tãlâ gólĩyî ũrı̣̃ ró tã ꞌbãꞌbã Yúdạ̃ yí kâ tãsĩ kĩꞌá nĩ rî, õzõ õjílã ãzâ õlẽ tã trá Yésũ ꞌá kĩ, gólâ ãâꞌdô ꞌdíyî pã ꞌbá ꞌî rî, áâꞌdô õjílã rî ꞌdĩ drõꞌá vólé jó tã Ôvârí kâ ârî kâ ꞌásĩ. 23 ꞌDĩî tã ífí ãgô ꞌdĩ átá lâ yî ândré lâ bê drí tã âtázó Pạ̃rúsı̣̃ ꞌdĩ ꞌbá yî drí, gólĩyî ĩîjî mvá ꞌdĩ ãâꞌdâ ró bê cú íyî tı̣̂ sĩ, tãlâ gólâ trá ãmbá ró rî ĩꞌdî.

24 Gõꞌdá Pạ̃rúsı̣̃ ꞌdĩ ꞌbá yî drí ãgô lı̣̃fı̣́ lâ njı̣̃lı̣́ ꞌdĩ ậzı̣́zó kpá óꞌdí tã îjízó tı̣́ lâ kĩ. “Ní âꞌdâ drẽ tã pạ̃tı̣́-pạ̃tı̣̃ Ôvârí rî ı̣̂njı̣̃zó rî ãmâ drí Ôvârí ágálé, pạ̃tı̣́ı̣̃ ãgô rú bê Yésũ ꞌdĩ njı̣̃ ánî lı̣̃fı̣́ fí nĩ yã? Mã îjî nî nõ rî, tãlâ mã nı̣̃ trá ãgô gólâ Yésũ ꞌdĩ rĩꞌá tã õnjí ꞌbá ꞌî.”

25 Gõꞌdá ãgô ꞌdĩ drí tã-drı̣̃ lôgõzó Pạ̃rúsı̣̃ ꞌdĩ ꞌbá yî drí kĩ, “Má nı̣̃ı̣́ kô ngãtá Yésũ tã õnjí ꞌbá ꞌî yã ngãtá âꞌdó kô tã õnjí ꞌbá ꞌî yã rî. Tã má drí nı̣̃lı̣́ rî íyíkâ cé tã ãlô ꞌî, ámâ lı̣̃fı̣́ ndré võ kó kô ãkpã ámâ tı̣̃rı̣̃ lésĩ. Gõꞌdá ngbãângbânõ rî, Yésũ njı̣̃ ámâ lı̣̃fı̣́ trá, ámâ lı̣̃fı̣́ ndrê võ gõꞌdá trá dódó.”

26 Nĩngá sĩ, Pạ̃rúsı̣̃ ꞌdĩ ꞌbá yî drí ãgô ꞌdĩ îjízó kpá óꞌdí kĩ, “Ní âtâ drẽ tã mbı̣̂ rî ĩꞌdî ãmâ drí! Gólâ ꞌê ãꞌdô tã ꞌî ánî lı̣̃fı̣́ drí rû njı̣̃zó võ ndrẽlé nõ yã?” 27 Gõꞌdá ãgô ꞌdĩ drí ngãzó tã-drı̣̃ lôgõlé gólĩyî drí kĩ, “Nĩ rî ámâ îjílí kpá óꞌdí tã ãlô nõ tãsĩ ꞌdî tãlâ ãꞌdô ꞌî yã? Tí õzõ má õró tã-drı̣̃ lôgõô ãnî drí kô rî, rĩꞌá tãndí ró! Nĩ îjî mâ ꞌdĩ, tãlâ nĩ lẽ kpá trá âꞌdólé tã ârí ꞌbá Yésũ kâ ró yã?”

28 Gõꞌdá Pạ̃rúsı̣̃ ꞌdĩ ꞌbá yî drí ngãzó ạ̃wạ̃ ró úlı̣́ ꞌdĩ ꞌbá yî tãsĩ. Drílĩyî ãgô ꞌdĩ ꞌdãzó gõꞌdá tã âtázó drílâ kĩ, “Mã ndrê bê rî, nî rî gógó rĩꞌá tã ârí ꞌbá ãzâ ãlô Yésũ kâ rî ĩꞌdî. Gõꞌdá mã rî ãmákâ tã ꞌbãꞌbã Músạ̃ kâ rî ârílí gõꞌdá ꞌẽlé ĩꞌdî. 29 Tãlâ mã nı̣̃ trá kĩ, Ôvârí âtâ úlı̣́ trá ãmâ ạ́ꞌbı̣́yạ́ yî drí Músạ̃ sĩ, rĩꞌá úlı̣́ pạ̃tı̣́ı̣̃ ꞌî. Gõꞌdá mã nı̣̃ı̣́ tã ãzãkã kô Yésũ rî tãsĩ. Gõꞌdá mã nı̣̃ı̣́ võ gólâ drí ânĩzó ꞌálâ sĩ rî kpá kô.”

30 Nĩngá sĩ, ãgô ꞌdĩ drí kpá tã-drı̣̃ lôgõzó ꞌwãâ gólĩyî drí kĩ, “ꞌDĩî úlı̣́ ángô rî ĩꞌdî ãnî drí rĩꞌá âtálé ĩtí ꞌdĩ yã? Nĩ kĩ, yĩ ũnı̣̃ı̣́ võ gólâ drí ânĩzó ꞌálâ sĩ rî kô! Nĩ ı̣̂sũ tã mbârâkã gólâkâ tãsĩ. Útı̣̂ mâ rĩꞌá lı̣̃fı̣́ ãkó, gõꞌdá ngbãângbânõ rî, gólâ njı̣̃ ámâ lı̣̃fı̣́ nĩ má drí rĩzó võ ndrẽlé dódó nõ! 31-33 Ĩtí ạ̃kû lâ sĩ tã ómvó ngá ꞌásĩ rî, nĩ ârî tã ãzâ trá kĩ, õjílã mvá ãzâ bê êdê õjílã gólĩyî tı̣̃lı̣́ lı̣̃fı̣́ ãkó rî ꞌbá yî trá, gõꞌdá lı̣̃fı̣́ lâ yî drí rû njı̣̃zó võ ndrẽlé dódó yã? Õzõ mbârâkã Yésũ drí ámâ lı̣̃fı̣́ êdézó nõ ãꞌdô Ôvârí kâ kô rî, gólâ îcá tã lârâkô ĩtí ꞌdĩ ꞌẽlé kô, tãlâ Ôvârí fẽé mbârâkã íyíkâ kô õjílã gólĩyî rĩ ꞌbá tã õnjí ꞌẽlé rî ꞌbá yî drí, gólâ rî cé tã õjílã gólĩyî rĩ ꞌbá tã gólâkâ ꞌẽlé rî kâ ârílí ĩꞌdî.”

34 Gõꞌdá Pạ̃rúsı̣̃ ꞌdĩ ꞌbá yî ârî ĩyî tã ãgô ꞌdĩ drí lôgõlé ĩyî drí ꞌdĩ bê rî, drílĩyî âꞌdózó ạ̃wạ̃ ró rõô. Gõꞌdá drílĩyî tã âtázó ãgô ꞌdĩ drí kĩ, “Útı̣̂ nî lı̣̃fı̣́ ãkó ꞌdĩ ákĩ fí tã õnjí áníkâ drí sĩ kô yã? Ãmâ gólĩyî tã Ôvârí kâ nı̣̃ ꞌbá trá tãndí ró rî, ní âꞌdô ãmâ îmbáꞌá tã Ôvârí kâ sĩ ángô tí yã?” Gõꞌdá drílĩyî ãgô ꞌdĩ drõzó vólé ĩyî lãfálé sĩ.

35 Gõꞌdá Yésũ ârílí bê kĩ, Pạ̃rúsı̣̃ yî drô ãgô yí drí lı̣̃fı̣́ lâ njı̣̃lı̣́ ꞌdĩ trá rî, gólâ drí ꞌdẽzó rĩꞌá ãgô ꞌdĩ lôndãlé. Gõꞌdá gólâ ûsúlı̣́ bê ãgô ꞌdĩ rî, gólâ drí ãgô rî ꞌdĩ îjízó kĩ “Pạ̃tı̣́ı̣̃, ní lẽ tã fí trá ꞌdíyî pã ꞌbá Ôvârí drí âjólé ûrú lésĩ rî ꞌá yã?” 36 Ãgô ꞌdĩ drí tã-drı̣̃ lôgõzó Yésũ drí kĩ, “Ãmbá, ní âꞌdâ drẽ ꞌdíyî pã ꞌbá rî gógó ꞌdĩ má drí, tãlâ má lẽ ró tã bê gólâ ꞌá.”

37 Nĩngá sĩ, Yésũ drí gõzó tã-drı̣̃ lôgõlé gólâ drí kĩ, “Ní ndrê gólâ trá ánî lı̣̃fı̣́ sĩ. Gólâ rî gógó ĩꞌdî rĩ ꞌbá tã âtálé ní bê ngbãângbânõ rî.” 38 Gõꞌdá ãgô ꞌdĩ ârílí bê tã Yésũ kâ âtálé ꞌdĩ rî, gólâ drí ꞌãꞌî tı̣̃zó vũdrı̣́ Yésũ rî ı̣̂njı̣̃lı̣́. Gõꞌdá drílâ tã âtázó kĩ, “Kúmú, má nı̣̃ trá kĩ, nî ĩꞌdî ꞌdíyî pã ꞌbá Ôvârí drí âjólé trá rî. Ngbãângbânõ rî, má lẽ tã trá ní ꞌá.”

Tã Yésũ drí Pạ̃rúsı̣̃ yî zı̣̃zó lı̣̃fı̣́ ãkó lé ꞌbá ró rî

39 Tã ꞌdî ꞌbá yî vósĩ rî, Yésũ drí ngãzó tã âtálé ãgô yí drí lı̣̃fı̣́ lâ njı̣̃lı̣́ trá ꞌdĩ drí kĩ, “Má ânĩ ãngó nõ ꞌá nõ, tãlâ õjílã gólĩyî lı̣̃fı̣́ ãkó tã Ôvârí kâ nı̣̃ ꞌbá drẽ kô rî ꞌbá yî lı̣̃fı̣́ lâ yî ũnjı̣̃ ró rû bê tã Ôvârí kâ nı̣̃lı̣́, gõꞌdá gólĩyî kĩ ꞌbá nĩ, yĩ ũnı̣̃ tã Ôvârí kâ trá dódó rî, lı̣̃fı̣́ lâ yî drí ậsı̣̃zó kpạ̃ạ́kũ. ꞌDĩî tã ífí gólâ má drí ânĩzó ãngó nõ ꞌá rî ĩꞌdî ꞌdĩ.”

40 Gõꞌdá Yésũ õtírĩ rĩî úlı̣́ ꞌdĩ ꞌbá yî âtálé rî, Pạ̃rúsı̣̃ ãzâ ꞌbá yî kpá bê âdréꞌá tólâ. Gõꞌdá drílĩyî tã îjízó Yésũ tı̣́ kĩ, “Úlı̣́ gólâ ní drí âtálé ꞌdĩ ꞌbá yî ꞌásĩ rî, ní ı̣̂sũ áníkâ bê rî, ãmâ kpá lı̣̃fı̣́ ãkó yã?”

41 Yésũ drí tã-drı̣̃ lôgõzó gólĩyî drí kĩ, “Tí õzõ nĩ õró tã-drı̣̃ lẽê nõ kĩ, nĩ âꞌdô lı̣̃fı̣́ ãkó rî, nĩ âꞌdô ânĩꞌá Ôvârí ngálâ, gõꞌdá gólâ âꞌdô ãnî âyéꞌá tã õnjí ãníkâ ꞌásĩ ndrĩ. Gõꞌdá nĩ âtálé bê trá kĩ, yĩ âꞌdô cú lı̣̃fı̣́ bê võ ndrẽzó rî, nĩ âdô ꞌdĩ ãnî nyãányâ ꞌî. Gõꞌdá Ôvârí âꞌdô lâŋõ fẽꞌá ãnî drí tã õnjí ãníkâ tãsĩ.”

10

Tã Yésũ drí úlı̣́ mãnĩgõ âtázó tã õjílã íyíkâ vó lâ yî ndrẽndrẽ kâ tãsĩ õzõ kạ́bı̣̃lı̣́kı̣̃ kâtí rî

1 Gõꞌdá nĩngá sĩ, Yésũ drí ngãzó úlı̣́ mãnĩgõ âtálé Pạ̃rúsı̣̃ ꞌdĩ ꞌbá yî drí kĩ, “Má âtâ ãnî drí tã pạ̃tı̣́-pạ̃tı̣̃ ró, õjílã gólâ fĩ ꞌbá kô jó tı̣́lı̣́-tı̣̂ kạ́bı̣̃lı̣́kı̣̃ lôkí ꞌbá kâ rî ꞌásĩ, gõꞌdá mbã ꞌbá íyíkâ ãbẽ drı̣̃ ꞌásĩ fĩlí jó ꞌálâ rî, gólâ rĩꞌá ũgú ꞌî. 2 Gõꞌdá õjílã gólâ ânĩ ꞌbá fĩlí jó ꞌálâ kôrô jó tı̣́lı̣́-tı̣̂ ꞌásĩ rî, rĩꞌá kạ́bı̣̃lı̣́kı̣̃ lôkí ꞌbá ꞌî. 3 Kạ́bı̣̃lı̣́kı̣̃ lı̣́pı̣̂ ꞌdĩ âꞌdô ânĩꞌá âcálé ạ́tı̣̃ tı̣́. Ĩtí rî, kõró tı̣̂ vó ndrẽ ꞌbá ꞌdĩ âꞌdô ạ́tı̣̃ njı̣̃ꞌá drílâ. Gõꞌdá gólâ âꞌdô kạ́bı̣̃lı̣́kı̣̃ íyíkâ ꞌdĩ ꞌbá yî zı̣̃ꞌá rú sĩ ãlô-ãlô. Gõꞌdá kạ́bı̣̃lı̣́kı̣̃ gólâkâ ꞌdĩ ꞌbá yî ndrĩ âꞌdô gólâ rî gbórókõ nı̣̃ꞌá, gõꞌdá drílĩyî ânĩzó gólâ ngálâ, drílâ gólĩyî lôfõzó ĩví ꞌálâ. 4 Gólâ âꞌdéꞌá sı̣́sı̣́, gõꞌdá kạ́bı̣̃lı̣́kı̣̃ gólâkâ ꞌdĩ ꞌbá yî drí ꞌdẽzó gólâ vósĩ. Ĩtí rî, kạ́bı̣̃lı̣́kı̣̃ ꞌdî ꞌbá yî âꞌdô ĩyî ꞌdẽꞌá ndrĩ nĩlí vó lâ sĩ ũrı̣̃ ãkó, tãlâ gólĩyî nı̣̃ gólâ rî gbórókõ trá tãndí ró. Gólâ âꞌdô gólĩyî drı̣̃ꞌá nĩꞌá âjílâ võ õmã bê rî ꞌálâ. 5 Gõꞌdá õzõ ãꞌdô õjílã lídí ꞌî rî, kạ́bı̣̃lı̣́kı̣̃ ꞌdî ꞌbá yî âꞌdô ꞌbãꞌá ĩyî ũrı̣̃ ró ꞌdẽlé vó lâ sĩ, gólĩyî âꞌdô lâráꞌá vólé, tãlâ gólĩyî nı̣̃ı̣́ gólâ rî gbórókõ kô.” 6 Ĩtí rî, Pạ̃rúsı̣̃ ꞌdĩ ꞌbá yî ârî ĩyî bê úlı̣́ Yésũ kâ âtálé ꞌdĩ rî, tã ífí lâ fí gólĩyî drı̣̃ı̣̂ kô, tãlâ gólâ âtâ úlı̣́ ꞌdĩ ꞌbá yî úlı̣́ mãnĩgõ sĩ.

Tã Yésũ drí tã âtázó kĩ, yí âꞌdô ĩꞌdî Kạ́bı̣̃lı̣́kı̣̃ lôkí ꞌbá tãndí ꞌî rî

7 Gõꞌdá Yésũ drí kpá tã âtázó óꞌdí Pạ̃rúsı̣̃ ꞌdĩ ꞌbá yî drí kĩ, “Má âtâ tã pạ̃tı̣́ı̣̃ ró ãnî drí kĩ, mâ ĩꞌdî rĩ ꞌbá õjílã ámákâ rî ꞌbá yî vó lâ yî ndrẽlé dódó õzõ kạ́bı̣̃lı̣́kı̣̃ lôkí ꞌbá drí rĩrĩ kạ́bı̣̃lı̣́kı̣̃ íyíkâ vó lâ yî ndrẽlé rî kâtí. Gõꞌdá mâ rî gógó ĩꞌdî ạ́tı̣̃ jó tı̣́lı̣́-tı̣̂ kâ ĩꞌdî gólĩyî drí ndrĩ.

8 “Gõꞌdá õjílã ãzâ ꞌbá yî ânĩ ꞌbá sı̣́sı̣́ má drí sĩ rî ꞌbá yî ꞌbã ĩyî nyãányâ trá âꞌdólé kạ́bı̣̃lı̣́kı̣̃ lôkí ꞌbá ró, tákõ gõꞌdá gólĩyî rĩꞌá ũgú ꞌî. Tã ꞌdî tãsĩ rî, kạ́bı̣̃lı̣́kı̣̃ gã dó gólĩyî gbórókõ ârílí ꞌdẽzó gólĩyî vósĩ. 9 Ĩtí rî, mâ ĩꞌdî rĩꞌá ạ́tı̣̃ tı̣̂ ꞌî kạ́bı̣̃lı̣́kı̣̃ drí. Kạ́bı̣̃lı̣́kı̣̃ gólĩyî fĩ ꞌbá jó ꞌálâ kôrô má sĩ rî âꞌdô ĩyî ngá pãꞌá. Má âꞌdô gólĩyî vó ndrẽꞌá, ngá õnjí ꞌé gólĩyî kô. Õzõ gólĩyî õtírĩ ĩyî ꞌẽê âfõlé nĩꞌá õmã nyãlé rî, gõꞌdá drílĩyî âgõzó fĩlí jó ꞌálâ lâŋõ ãzâ ãkó. 10 Ũgú ânĩ ĩyíkâ cé kạ́bı̣̃lı̣́kı̣̃ ûgũlı̣́, gõꞌdá kpá gólĩyî ûfúlı̣́ vólé. Gõꞌdá mâ rî gógó, má ânĩ nõ, tãlâ kạ́bı̣̃lı̣́kı̣̃ ámákâ rî ꞌbá yî ũûsû ró ngá pãpã bê, ngá pãpã gólâ ꞌẽ ꞌbá gólĩyî ꞌbãlé rĩlí zãâ lédrẽ-lédrẽ ró ãyĩkõ sĩ mbârâkã Ôvârí kâ sĩ rî.

11 “Mâ ĩꞌdî rĩꞌá “ ‘Kạ́bı̣̃lı̣́kı̣̃ lôkí ꞌbá tãndí” ’ rĩ ꞌbá vó kạ́bı̣̃lı̣́kı̣̃ íyíkâ vó lâ yî ndrẽlé dódó rî ĩꞌdî. Mâ rĩꞌá njãâ ámâ nyãányâ fẽlé drãlé gólĩyî pãlé tã õnjí ꞌásĩ. 12 Õjílã gólâ rĩ ꞌbá kạ́bı̣̃lı̣́kı̣̃ vó ndrẽlé cé lãfâ tãsĩ rî ndré kạ́bı̣̃lı̣́kı̣̃ vó dódó kô, tãlâ gólâ âꞌdó kô kạ́bı̣̃lı̣́kı̣̃ ꞌdî ꞌbá yî lı̣́pı̣̂ lâ ꞌî. Õzõ gólâ õndrê kíâkêlówá trá ânĩrĩ ꞌá kạ́bı̣̃lı̣́kı̣̃ rũlı̣́ rî, gólâ âꞌdô rãꞌá kạ́bı̣̃lı̣́kı̣̃ ꞌdî ꞌbá yî âyélé kíâkêlówá ꞌdĩ drí rũlı̣́, gõꞌdá kpá gólĩyî lâpẽlé lậꞌbúlı̣́ fãã. 13 Kạ́bı̣̃lı̣́kı̣̃ vó ndrẽ ꞌbá ꞌdĩ râ kạ́bı̣̃lı̣́kı̣̃ ꞌdî ꞌbá yî âyélé, tãlâ gólâ ꞌê lôsĩ ꞌdî cé lãfâ ûsúzó. Tí õzõ kạ́bı̣̃lı̣́kı̣̃ vó ndrẽ ꞌbá ꞌdĩ õró ꞌbãâ ngá lẽlẽ bê kạ́bı̣̃lı̣́kı̣̃ ꞌdî ꞌbá yî vó lâ yî ndrẽndrẽ tãsĩ rî, gólâ îcá rãlé gólĩyî âyélé kô.

14-15 “Mâ rî gógó ĩꞌdî “ ‘Kạ́bı̣̃lı̣́kı̣̃ lôkí ꞌbá tãndí” ’ rĩ ꞌbá kạ́bı̣̃lı̣́kı̣̃ ámákâ rî ꞌbá yî vó lâ yî ndrẽlé dódó rî ĩꞌdî. Ãmâ rĩꞌá ámâ átá bê ngá ãlô ꞌî. Má nı̣̃ gólâ trá tãndí ró, gõꞌdá gólâ nı̣̃ mâ kpá trá tãndí ró. Kpá ĩtí, kạ́bı̣̃lı̣́kı̣̃ ámákâ rî ꞌbá yî nı̣̃ ĩyî mâ trá dódó, kpá õzõ má drí gólĩyî nı̣̃rı̣̃ dódó rî kâtí. Mâ rĩꞌá njãâ drãlé gólĩyî pãlé tã õnjí ꞌásĩ. 16 Kạ́bı̣̃lı̣́kı̣̃ ãzâ ꞌbá yî kpá bê.* Má âꞌdô gólĩyî ꞌbãꞌá âꞌdólé kạ́bı̣̃lı̣́kı̣̃ ámákâ ró. Ngbãângbânõ gólĩyî rí kô võ ãlô ꞌá kạ́bı̣̃lı̣́kı̣̃ ámákâ nõ ꞌbá yí bê. Gõꞌdá má âꞌdô gólĩyî ậzı̣́ꞌá kpá ânĩlí má ngálâ, tãlâ gólĩyî õrî ró ĩyî bê ngá ãlô ró kạ́bı̣̃lı̣́kı̣̃ ámákâ nõ ꞌbá yí bê. Gólĩyî âꞌdô ámâ gbórókõ nı̣̃ꞌá. Gõꞌdá má âꞌdô gólĩyî êꞌbéꞌá ndrĩ võ ãlô ꞌá âꞌdólé kạ́bı̣̃lı̣́kı̣̃ ámâ nyãányâ kâ ró. Mâ lôkí ꞌbá gólĩyíkâ ĩꞌdî ndrĩ. 17 Má âꞌdô ámâ nyãányâ fẽꞌá drãlé. Õzõ má õdrã trá rî, má âꞌdô lîdríꞌá kpá óꞌdí õdrã rî ꞌdĩ ꞌásĩ, tãlâ õjílã ámákâ rî ꞌbá yî pãlé. ꞌDĩî tã ámâ átá drí ꞌbãlé má drí ꞌẽlé rî ĩꞌdî. 18 Õjílã ãzâ yû ꞌẽ ꞌbá ámâ fũlı̣́ cú ĩtí mbârâkã íyíkâ sĩ. Má âꞌdô ámâ nyãányâ fẽꞌá nĩ drãlé. Mâ kpá rĩꞌá mbârâkã bê lîdrízó õdrã rî ꞌdĩ ꞌásĩ. Tãlâ ꞌdĩî rĩꞌá tã gólâ ámâ átá Ôvârí drí ꞌbãlé má drí ꞌẽlé rî ĩꞌdî.”

19 Gõꞌdá drı̣̃-ꞌbá ạ́ngı̣́ Yúdạ̃ yí kâ ꞌdĩ ꞌbá yî ârî ĩyî bê úlı̣́ Yésũ kâ âtálé ꞌdĩ rî, gólĩyî lẽé ĩyî tã-drı̣̃ kô ĩyî lãfálé ꞌásĩ úlı̣́ Yésũ kâ âtálé ꞌdĩ ꞌbá yî tãsĩ, gõꞌdá drílĩyî lãfálé cãzó. 20 Õjílã dũû gólĩyî lãfálé sĩ kĩ, “Yésũ ãꞌdô cú líndrí õnjí bê yí ꞌá rĩꞌá gólâ rî ꞌbãlé âꞌdólé lîfõ-lîfõ ró. Tãlâ ãꞌdô ꞌî ãnî drí rĩzó tã gólâkâ ârílí yã?” 21 Gõꞌdá õjílã ãzâ ꞌbá yî gólĩyî lãfálé sĩ kĩ ĩyíkâ rî, “Õjílã gólâ líndrí õnjí bê rî îcá kô úlı̣́ âtálé ĩtí. Líndrí õnjí âꞌdô mbârâkã ûsúꞌá õjílã gólĩyî lı̣̃fı̣́ lâ yî drí võ ndrẽlé kô rî ꞌbá yî lı̣̃fı̣́ lâ yî njı̣̃zó ãꞌdô ꞌásĩ yã?”

Tã Pạ̃rúsı̣̃ yî drí ngãzó ạ̃wạ̃ ró Yésũ bê rî

22 Tã ꞌdî ꞌbá yî vósĩ ndrĩ, kậyı̣̂ Yúdạ̃ yí kâ kãrámã jó ạ́ngı̣́ Ôvârí kâ ꞌbã kâ âꞌdólé cé Ôvârí drí rĩꞌá ꞌẽlâ ndrô vósĩ cé võ ạ̃ꞌdı̣́ sĩ Yẽrõsãlémã ꞌálâ rî drí âcázó. Gõꞌdá ĩtí rî, Yúdạ̃ yî drí ngãzó nĩlí ndrĩ kãrámã rî ꞌdĩ ꞌálâ. 23 Kãrámã nã ꞌá tólâ rî, kậyı̣̂ ãzâ sĩ, Yésũ drí ngãzó nĩlí lậvũlı̣́ ạ̃ꞌdı̣́-drı̣̃ jó ạ́ngı̣́ Ôvârí kâ rî kâ ꞌdĩ ꞌásĩ, nĩꞌá gõlé jó-bı̣́lı̣́ Sólõmõ kâ rî ꞌálâ. 24 Gõꞌdá Yésũ drí rĩrĩ lậvũlı̣́ rî ꞌá rî, drı̣̃-ꞌbá ạ́ngı̣́ Yúdạ̃ yí kâ drí ânĩzó gólâ rî êdrẽlé gõꞌdá âdrézó ĩyî rú lâ sĩ dîrî. Nĩngá sĩ, drílĩyî gólâ rî îjízó ạ̃wạ̃ sĩ kĩ, “Ní âꞌdô kó ãmâ drı̣̃ ꞌbãꞌá rĩꞌá lîjãlé nõtí nõ bũúũ ángô tú yã? Ní âtâ drẽ ãmâ drí hậ, õzõ ní ãꞌdô pạ̃tı̣́ı̣̃ ꞌdíyî pã ꞌbá tíbê Ôvârí drí âjólé rî ĩꞌdî rî.”

25 Gõꞌdá nĩngá sĩ, Yésũ drí tã-drı̣̃ lôgõzó gólĩyî drí kĩ nĩ rî, “Má âtâ tã ꞌdî trá ãnî drí ạ̃kû ró kĩ, mâ ꞌdíyî pã ꞌbá tíbê Ôvârí drí âjólé rî ĩꞌdî, gõꞌdá nĩ gâ vólé dó úlı̣́ ámákâ âtálé ꞌdĩ ârílí, gbõ lé nĩ ndrê bê tã lârâkô gólâ má drí ꞌẽlé trá ngá lãzé ꞌbá îngázó mbârâkã Ôvârí kâ sĩ rî ꞌbá yî rî. Gõꞌdá tã lârâkô ꞌdĩ ꞌbá yî rî tã âꞌdálé kĩ, mâ ĩꞌdî pạ̃tı̣́ı̣̃ õjílã gólâ má drí tã lâ âtálé trá ãnî drí rî ĩꞌdî. 26 Gõꞌdá nĩ gâ vólé dó tã lẽlé má ꞌá, tãlâ nĩ âꞌdó kô kạ́bı̣̃lı̣́kı̣̃ ámákâ ĩꞌdî. 27 Kạ́bı̣̃lı̣́kı̣̃ ámákâ rî ꞌbá yî rî ĩyíkâ zãâ kárá tã îmbâ ámákâ rî ꞌbá yî ârílí ꞌẽlé tãndí ró, gõꞌdá mâ rî gógó, má nı̣̃ gólĩyî trá ãlô-ãlô kạ́bı̣̃lı̣́kı̣̃ ámákâ ró, gõꞌdá gólĩyî rî ꞌdẽlé má vó pı̣̃pı̣̂sı̣́lı̣́ ãlô sĩ tã ârí ꞌbá ámákâ ró. 28 Mâ rî gógó, má âꞌdô gólĩyî ꞌbãꞌá rĩlí zãâ gbạ́dú ạ̃dũkũ ãkó. Gõꞌdá gólĩyî ôdrãá kô zãâ gbạ́dú. Gõꞌdá ĩtí rî, õjílã ãzâ îcá kô gólĩyî ôpálé má drı̣́gạ́ sĩ. 29 Mĩ ndrê drẽ, ámâ átá Ôvârí âfẽ gólĩyî nĩ má drí, gõꞌdá mbârâkã gólâkâ lậvũ trá gạ̃rạ̃ ngá ãngó nõ kâ rî ꞌbá yî drı̣̃ı̣̂ sĩ ndrĩ. Tã ꞌdî tãsĩ rî, õjílã ãzâ îcá kô gólĩyî ôpálé ámâ átá drı̣́gạ́ sĩ. 30 Mĩ ndrê drẽ, ãmâ ámâ átá bê rĩꞌá ngá ãlô ꞌî.”

31 Gõꞌdá Pạ̃rúsı̣̃ ꞌdĩ ꞌbá yî ârî ĩyî bê úlı̣́ Yésũ kâ ꞌdĩ rî, drílĩyî ngãzó ạ̃wạ̃ ró rõô gõꞌdá kúnı̣́ mvá ûꞌdúlı̣́ ĩyî drı̣́gạ́, tíkó yĩ ũlûvũ ró Yésũ ĩꞌdî sĩ lâ drãlé vólé. 32 Nĩngá sĩ, Yésũ drí gõzó ngãlé tã âtálé gólĩyî drí kĩ, “Ãnî ndrĩ, nĩ ndrê õjílã gólĩyî ngá lãzé bê má drí rĩꞌá îngálâ ngá lãzé ꞌásĩ mbârâkã ámâ átá Ôvârí kâ sĩ rî ꞌbá yî trá ãnî lı̣̃fı̣́ sĩ tãndí ró. Gõꞌdá tã gólâ sũ ꞌbá ãnî rú kô, ãnî drí ꞌẽzó ámâ lûvũlı̣́ kúnı̣́ mvá sĩ fũlı̣́ vólé nõ íyíkâ ángô rî ĩꞌdî yã?”

33 Gõꞌdá Pạ̃rúsı̣̃ ꞌdĩ ꞌbá yî drí tã-drı̣̃ lôgõzó Yésũ drí kĩ, “Mã ꞌê ánî fũlı̣́ nõ, âꞌdó kô tã tãndí áníkâ ꞌẽlé ꞌdĩ tãsĩ. Mã ꞌê ánî fũlı̣́ nõ, tãlâ úlı̣́ ꞌdásí áníkâ âꞌbãlé Ôvârí rî gógó rú kĩꞌá nĩ rî, yĩ ãâꞌdô ãlô Ôvârí bê nõ tãsĩ. Nî õjílã mvá tãkó nõ ĩꞌdî, ní âꞌdô áníkâ ánî lômbéꞌá ꞌbãlé ãlô Ôvârí bê ꞌdĩ ángô tí yã?”

34 Gõꞌdá Yésũ drí kpá tã-drı̣̃ lôgõzó gólĩyî drí kĩ, “Ngã gõꞌdá úlı̣́ Ôvârí drí âtálé îgĩlí búkũ gólâkâ ꞌá rî kĩ ãꞌdô yã? Gólâ âtâ tã trá kĩ, tã kĩ ꞌbá yî drí ꞌbãlé õjílã íyíkâ drı̣̃lı̣́ rî ꞌbá yî rĩꞌá õzõ yî Ôvârí tí.* 35 Mã nı̣̃ trá kĩ nĩ rî, úlı̣́ gólâ Ôvârí drí rĩꞌá âtálâ rî rĩꞌá pạ̃tı̣́-pạ̃tı̣̃ ró zãâ gbạ́dú. Gõꞌdá ĩtí rî, Ôvârí zı̣̂ tã kĩ ꞌbá rî ꞌdĩ ꞌbá yî ôvârí yî ró. ꞌDĩî õjílã gólĩyî tã âtî-âtî gólâkâ âfẽzó trá drílĩyî rî ĩꞌdî. 36 Gõꞌdá õzõ má tí rî, ámâ átá âjô mâ trá ãngó nõ ꞌá. Bê trá ĩtí rî, nĩ îcâ tã âtálé kĩ, má ãâꞌbã tã ꞌî, tãlâ má ãâtâ tã trá kĩ, má ãâꞌdô Ôvârí rî mvá ꞌî rî ángô tí ró yã? 37 Nĩ ârî drẽ úlı̣́ nõ, tí õzõ tã lârâkô ndrĩ má drí rĩꞌá ꞌẽlâ nõ ꞌbá yî, má õꞌê mbârâkã ámâ átá kâ sĩ kô rî, nĩ lẽ tã má ꞌá kô. 38 Õzõ gõꞌdá má õrî fí tã lârâkô ꞌdĩ ꞌẽlé ndrĩ mbârâkã ámâ átá kâ sĩ rî, ꞌdõvó nĩ lẽ tã má ꞌá, tãlâ tã lârâkô ndrĩ má drí rĩꞌá ꞌẽlâ ꞌdĩ ꞌbá yî rĩꞌá Ôvârí kâ ĩꞌdî, gólâ fẽ mbârâkã lâ nĩ ꞌẽzó lâ, gõꞌdá ãmâ gólâ bê ngá ãlô ꞌî.” 39 Gõꞌdá Yésũ rî ạ̃jú-ꞌbá-ãzí ꞌdĩ ꞌbá yî ârî ĩyî bê úlı̣́ Yésũ drí âtálé ꞌdĩ rî, gólĩyî drí kpá ngãzó ĩyî, tãlâ úũrû ró Yésũ bê fũlı̣́, gõꞌdá Yésũ drí íyîngá ꞌbẽzó gólĩyî drı̣́gạ́ sĩ dı̣̃ íyîngá nĩlí vólé.

Tã õjílã dũû Jõrõdénĩ rî ꞌáꞌá lé drı̣̃ lésĩ rî drí tã lẽzó Yésũ ꞌá rî

40 Nĩngá sĩ, Yésũ drí ngãzó Yẽrõsãlémã rî âyélé nĩzó áyágá zı̣̃lı̣́ Jõrõdénĩ rî mbãlé, nĩzó lậvũlı̣́ rĩlí võ sı̣́sı̣́ Yõwánĩ bãbãtízĩ ꞌẽ ꞌbá ró rî drí rĩzó tã Ôvârí kâ pẽlé gõꞌdá kpá õjílã gólĩyî tã lẽ ꞌbá trá rî îbábátízãlé rî ꞌálâ. 41 Gõꞌdá Yésũ ãꞌdô bê tólâ rî, õjílã dũû drí rĩzó ânĩlí tã îmbâ gólâkâ ꞌdĩ ârílí. Gõꞌdá õjílã ꞌdî ꞌbá yî ârî ĩyî bê tã îmbâ gólâkâ ꞌdĩ, gõꞌdá ndrê ĩyî bê kpá tã lârâkô gólâkâ rĩꞌá ꞌẽlâ ꞌdĩ ꞌbá yî rî, drílĩyî tã âtázó kĩ, “Pạ̃tı̣́ı̣̃, ãgô nõ rĩꞌá ꞌdíyî pã ꞌbá Yõwánĩ drí tã lâ îmbálé trá ãmâ drí kĩꞌá nĩ rî, ãâꞌdô âcáꞌá Ôvârí ngá lésĩ rî ĩꞌdî, tãlâ ãmâ rĩꞌá tã lârâkô gólâ drí rĩꞌá ꞌẽlâ rî ndrẽꞌá. Gbõ lé Yõwánĩ ꞌé bê tã lârâkô ãmâ drí ndrẽlé kô rî, úlı̣́ Yõwánĩ kâ âtálé Yésũ rî tãsĩ rî rĩꞌá ndrĩ pạ̃tı̣́ı̣̃ ró.” 42 Gõꞌdá tã ꞌdî kâ rî tí rî, õjílã dũû võ ꞌdî ꞌá ꞌdĩ drí ĩyî tã lẽzó Yésũ ꞌá kĩ, pạ̃tı̣́ı̣̃ Yésũ rĩꞌá ꞌdíyî pã ꞌbá gólâ Ôvârí drí âjólé rî ĩꞌdî.

11

Tã Yésũ drí íyî rû-lẽ-ãzí Lázãrõ rî îngázó õdrã ꞌásĩ rî

1-2 Ãgô ãzâ bê rú lâ Lázãrõ, gólâ rĩꞌá îzó bê zãlô rı̣̃, rú lâ yî rĩꞌá Mãríyã gõꞌdá ãzâ rî rú lâ íyíkâ Márãtã. Gólĩyî nı̣̃ ĩyî rû trá Yésũ yí bê tãndí ró. ꞌBã gólĩyíkâ jạ̃rı̣́bạ̃ zı̣̃lı̣́ Bẽtánĩ* rî ꞌálâ. Gõꞌdá Mãríyã rî Lázãrõ rî îzó ró ꞌdĩ âꞌdô dõ lâgî-lâgî lâ drí lậvũlı̣́ gạ̃rạ̃ rî dãꞌá kpá nĩ Yésũ rî pá drı̣̃ı̣̂ ı̣̃zạ́tú.

Gõꞌdá kậyı̣̂ ãzâ sĩ rî, Lázãrõ drí ꞌdẽzó ngá lãzé bê Yésũ vólé sĩ. 3 Gõꞌdá nĩngá sĩ, Lázãrõ rî îzó yî ndrélé bê ngá lãzé Lázãrõ kâ ꞌdĩ lậnjı̣̃-lậnjı̣̃ ró kĩ, gólâ ĩîcá kô ngá pãlé ꞌálâ sĩ rî, drílĩyî ngãzó võrã jõlé Yésũ drí kĩ, “Kúmú, ánî rû-lẽ-ãzí tãndí Lázãrõ trá ngá lãzé bê lậnjı̣̃-lậnjı̣̃ ró ãnyî ꞌẽꞌá drãlé.” 4 Gõꞌdá Yésũ ârílí bê ngá lãzé Lázãrõ kâ ꞌdĩ tã lâ rî, gólâ drí tã âtázó lãjóꞌbá íyíkâ drí kĩ, “Ngá lãzé Lázãrõ kâ ꞌdĩ íyíkâ fí lậnjı̣̃-lậnjı̣̃ ró rî, gõꞌdá gólâ îcá drãlé trõlé ꞌbãlé ꞌbú ꞌá zãâ kô, tãlâ ngá lãzé gólâkâ ꞌdĩ âꞌdô ĩtí ꞌdĩ, ãꞌdô ró bê mbârâkã Ôvârí kâ âꞌdázó, gõꞌdá kpá nı̣̃zó lâ kĩ, pạ̃tı̣́ı̣̃ Ôvârí âjô mâ nĩ mbârâkã íyíkâ ꞌdĩ bê.” 5 Tã pạ̃tı̣́ı̣̃ ró, Yésũ lẽ Lázãrõ trá rõô îzó lâ yí bê. 6 Gbõ lé Yésũ ârî tã bê kĩ, ngá lãzé Lázãrõ kâ lậnjı̣̃-lậnjı̣̃ ró, gõꞌdá gólâ õpá ngá ꞌá lâ sĩ kô ꞌdĩ tã lâ rî, gólâ ngá kôrô nĩlí Lázãrõ rî ndrẽlé kô. Võ ꞌdî ꞌá rî, gólâ ꞌê kậyı̣̂ zãlô rı̣̃ võrã ꞌdî ârî-ârî lâ vólé drı̣̃ ꞌásĩ.

7 ꞌDĩî vósĩ rî, Yésũ drí tã âtázó lãjóꞌbá íyíkâ drí kĩ, “Mã nĩ gõlé kpá vólé Yũdạ́yạ̃ ꞌálâ, tãlâ mã nĩ ró bê Bẽtánĩ ꞌálâ.” 8 Gõꞌdá lãjóꞌbá gólâkâ drí tã-drı̣̃ lôgõzó gólâ drí kĩ, “Tã îmbá ꞌbá, ậndrạ́tú drı̣̃-ꞌbá ạ́ngı̣́ Yúdạ̃ yí kâ rî ꞌbá yî ꞌê ĩyî kpá ánî fũlı̣́ tólâ kô yã? Gólĩyî â ꞌbãꞌá nõ zãâ rĩꞌá lạ́tı̣̂ lôndãꞌá ꞌẽzó ánî fũlı̣́. Gõꞌdá ní lẽ nô kpá ãmâ drí gõzó tólâ óꞌdí yã?” 9-10 Gõꞌdá nĩngá sĩ, Yésũ drí ngãzó úlı̣́ âtálé gólĩyî drí tãlâ ũrı̣̃ gólĩyíkâ ꞌdĩ tãsĩ kĩ, “Nĩ ꞌê ũrı̣̃ kô, Ôvârí âꞌdô ámâ vó ndrẽꞌá bũúũ má drí lôsĩ gólâkâ ndẽzó. Kậyı̣̂ bê drẽ rĩꞌá ãmbá, má âꞌdó kô ũrı̣̃ ró tã gólĩyî drí ꞌẽzó ámâ fũlı̣́ ꞌdĩ ꞌá.”

11 Gõꞌdá Yésũ âtâ bê úlı̣́ ꞌdĩ ĩtí rî, gólâ drí kpá tã yí drí lẽlé ꞌẽꞌá ꞌẽlâ Yũdạ́yạ̃ ꞌálâ rî âtázó kĩ, “Ámâ rû-lẽ-ãzíyã Lázãrõ bê rĩꞌá ậꞌdú kõꞌá Bẽtánĩ ꞌá tólâ, mã nĩ, gõꞌdá má nĩ ró bê gólâ rî ôlólé ậꞌdú ꞌásĩ.” 12 Gõꞌdá lãjóꞌbá gólâkâ ꞌdĩ ꞌbá yî drí tã-drı̣̃ lôgõzó gólâ drí kĩ, “Kúmú, õzõ Lázãrõ ãâꞌdô ậꞌdú kõꞌá rî, rĩꞌá tãndí ró, gólâ âꞌdô lı̣̃fı̣́ njı̣̃ꞌá trá ậꞌdú rî ꞌdĩ ꞌásĩ.”

13 Gõꞌdá nĩngá sĩ, tákõ tã Yésũ kâ âtálé lãjóꞌbá íyíkâ ꞌdĩ ꞌbá yî drí kĩꞌá nĩ rî, Lázãrõ ãâꞌdô ậꞌdú kõꞌá nõ rî, íyîngá rĩꞌá úlı̣́ mãnĩgõ ꞌî, gólâ nı̣̃ trá tãndí ró kĩ, Lázãrõ drã trá. Gõꞌdá lãjóꞌbá gólâkâ ꞌdĩ ꞌbá yî nı̣̃ı̣́ ĩyíkâ úlı̣́ mãnĩgõ gólâkâ âtálé ꞌdĩ ífí lâ kô, gólĩyî ı̣̂sũ ĩyíkâ rî kĩ, tã pạ̃tı̣́-pạ̃tı̣̃ ró, Lázãrõ ãâꞌdô ậꞌdú tãkó rî kõꞌá ĩꞌdî. 14 Gõꞌdá Yésũ drí tã yí drí âtálé ꞌdĩ ífí lâ lôfõzó gólĩyî drí trậ, tãlâ gólĩyî ũnı̣̃ ró ĩyî ífí lâ bê. Ĩtí rî, gólâ kĩ, “Lázãrõ drã trá! 15 Gõꞌdá mâ rĩꞌá ãyĩkõ ró, tãlâ Lázãrõ drã trá má vólé sĩ, ꞌdĩî trá rĩꞌá tãndí ró, tãlâ nĩ lẽ ró tã bê má ꞌá pạ̃tı̣́-pạ̃tı̣̃ ró. Bê trá ĩtí rî, ꞌdõvó nĩ ânĩ mã nĩ ró bê ãwó võ ꞌálâ.”

16 Gõꞌdá nĩngá sĩ, lãjóꞌbá Yésũ kâ rú bê Tómã* rî drí ngãzó tã âtálé íyî ãzí-ãzí yî drí kĩ, “Ãꞌdô trá ĩtí rî, ꞌdõvó mã nĩ gólĩyí bê ãwó ꞌdĩ võ lâ ꞌá, tãlâ õzõ óõlẽ gólâ rî fũlı̣́ rî, ógõ ró bê ãmâ ûfúlı̣́ ndrĩ gólĩyí bê.” Gõꞌdá ĩtí rî, Yésũ yî drí ngãzó nĩlí Bẽtánĩ ꞌálâ lãjóꞌbá íyíkâ ꞌdĩ ꞌbá yí bê ndrĩ.

17-18 Gõꞌdá Yésũ yî ngâ bê nĩlí lãjóꞌbá íyíkâ yí bê rî, gõꞌdá cãlé ãnyî jạ̃rı̣́bạ̃ Bẽtánĩ kâ ꞌdĩ rú rî, drílĩyî rû ûsúzó õjílã ãzâ ꞌbá yí bê. Gõꞌdá õjílã rî ꞌdĩ ꞌbá yî drí tã âtázó gólĩyî drí kĩ nĩ rî, yĩ õꞌbã Lázãrõ trá ꞌbú ꞌá, ꞌdĩî gólâ ꞌê trá kậyı̣̂ sû ꞌbú ꞌá. 19 Ĩtí rî, õjílã Yúdạ̃ yí kâ ãzâ ꞌbá yî dũû ânĩ ĩyî kpá trá nĩꞌá ãwó ngõlé Márãtã yî ngálâ Mãríyã bê gõꞌdá kpá tã tãndí lôgõlé gólĩyî drı̣̃ı̣̂, tãlâ ĩzã õzó gólĩyî ꞌẽê rõô kô.

20 Gõꞌdá Márãtã ârî tã bê kĩꞌá nĩ rî, Yésũ ãâꞌdô trá ânĩꞌá, gõꞌdá gólâ ãâcâ trá ãnyî rî, Márãtã drí ngãzó rãlé nĩꞌá Yésũ rî drı̣̃ tẽlé lạ́tı̣̂ ꞌálâ. Gõꞌdá Mãríyã drí íyíkâ rĩzó ãkpã ãwó jó ꞌá tólâ. 21 Gõꞌdá nĩngá sĩ, Márãtã ndrê Yésũ bê rî, gólâ drí tã âtázó Yésũ drí kĩ nĩ rî, “Óõ kúmú, tíkó ní õró ꞌbãâ nõngá rî, ãmâ lônyí nõ drãá kô, tí ní îngâ gólâ nõ trá ngá lãzé gólâ rî fũ ꞌbá trá nõ ꞌásĩ. 22 Gõꞌdá má nı̣̃ trá kĩ, Ôvârí âꞌdô tã ndrĩ ní drí îjílí gólâ tı̣́ rî ꞌẽꞌá, Lázãrõ õdrã gbõ lé rî.” 23 Gõꞌdá nĩngá sĩ, Yésũ drí tã âtázó Márãtã drí kĩ, “Márãtã ámâ îzó, ánî lônyí âꞌdô lîdríꞌá õdrã ꞌásĩ.” 24 Gõꞌdá ĩtí rî, Márãtã drí tã-drı̣̃ lôgõzó kpá Yésũ drí kĩ, “Ãwô, má nı̣̃ trá, Ôvârí âꞌdô gólâ rî ꞌẽꞌá lîdrílí õdrã ꞌásĩ kậyı̣̂ Ôvârí drí õjílã íyíkâ lîdrízó ndrĩ rî ꞌá.”

25 Gõꞌdá nĩngá sĩ, Yésũ drí tã-drı̣̃ lôgõzó kpá Márãtã drí kĩ, “Márãtã, mâ rĩꞌá cú mbârâkã õjílã lîdrî kâ bê õdrã ꞌásĩ. Gõꞌdá õjílã gólâ tã lẽ ꞌbá trá má ꞌá rî, õzõ gólâ õdrã kpálé ãngó nõ ꞌásĩ rî, gólâ âꞌdô lîdríꞌá kpá óꞌdí õdrã ꞌásĩ. 26 Õzõ õjílã rî ꞌdĩ õlîdrî trá õdrã ꞌásĩ rî, gólâ drãá gõꞌdá kô ãlôwálâ. Ĩtí rî, Márãtã, ní lẽ tã trá úlı̣́ má drí âtálé nõ ꞌá yã?” 27 Gõꞌdá nĩngá sĩ, Márãtã drí tã-drı̣̃ lôgõzó Yésũ drí kĩ, “Ãwô kúmú, má lẽ tã trá úlı̣́ ꞌdĩ ꞌá, tãlâ má nı̣̃ trá, ní ânĩ Ôvârí ngá lésĩ ꞌdíyî pã ꞌbá ró. Má nı̣̃ trá, nî Ôvârí rî mvá ꞌî.”

28 Gõꞌdá Márãtã âtâ úlı̣́ ꞌdĩ bê Yésũ drí ĩtí rî, gólâ drí ngãzó nĩlí ꞌbã ꞌálâ tã âtálé íyî ậmvúpı̣̃ Mãríyã drí kírî ró kĩ, “Tã îmbá ꞌbá ãmákâ âcâ trá, gólâ kĩ, yí õlẽ úlı̣́ âtálé ní bê.”

29 Gõꞌdá nĩngá sĩ, Mãríyã ârílí bê úlı̣́ ậmvúpı̣̃ lâ drí âtálé ꞌdĩ rî, gólâ drí ngãzó ạ̃vũ ûrû nĩlí ꞌwãâꞌwâ Yésũ ngálâ. 30 ꞌDĩî Yésũ drẽ zãâ âdréꞌá lạ́tı̣̂ ꞌá võ tíbê Márãtã drí gólâ rî âyézó ꞌálâ rî ꞌá. ꞌDĩî gólâ cá drẽ zãâ ãwó võ ꞌdî ꞌálâ kô. 31 Gõꞌdá õjílã õꞌbí Yúdạ̃ yí kâ rĩ ꞌbá ĩyî Márãtã yî lạ̃gạ́tı̣́ Mãríyã bê ãwó võ ꞌálâ nã ꞌbá yî ndrê bê ĩyî Mãríyã nĩꞌá ꞌwãâꞌwâ rî, gólĩyî drí kpá ngãzó ꞌdẽlé Mãríyã vósĩ, tãlâ gólĩyî ı̣̂sũ ĩyíkâ bê rî kĩ, Mãríyã õrî nĩlí ꞌdĩ lóꞌdé drı̣̃ ꞌálâ.

32 Nĩngá sĩ, Mãríyã yî nĩ bê cãlé Yésũ rî ûsúlı̣́ rî, Mãríyã drí ârázó ꞌãꞌî tı̣̃lı̣́ Yésũ ândrá ãwó bê, gõꞌdá drílâ tã âtázó Yésũ drí kĩ, “Óõ kúmú, tí ní õró ꞌbãâ nõ kó nõngá rî, tí ámâ lônyí nõ drãá kô, tãlâ tí ní pâ gólâ nõ trá ngá lãzé ꞌdĩ ꞌásĩ.”

33 Gõꞌdá Yésũ ndrélé bê Mãríyã õjílã dũû ꞌdẽ ꞌbá vó lâ sĩ ꞌdî ꞌbá yí bê ꞌdó ãwó ngõꞌá ĩyî rî, kôrô ĩzã drí gãzó gólâ rú. 34 Gõꞌdá drílâ tã îjízó gólĩyî tı̣́ kĩ, “Nĩ ꞌbã gólâ rî ãvõ nô ángô lé ró yã?”

Gõꞌdá drílĩyî tã-drı̣̃ lôgõzó Yésũ drí kĩ, “Kúmú, ní ânĩ, mã nĩ ró bê võ gólâ rî ꞌbãzó rî âꞌdálé ní drí.”

35 Gõꞌdá ĩtí rî, kôrô ı̣̃lı̣́ndrı̣̂ drí lâdãzó Yésũ lı̣̃fı̣́ sĩ.

36 Gõꞌdá õjílã gólĩyî ânĩ ꞌbá ꞌdĩ ꞌbá yî ndrê ĩyî Yésũ bê ãwó ngõꞌá rî, ãzâ ꞌbá yî drí ngãzó tã âtálé kĩ nĩ rî, “Nĩ ndrê drẽ, gólâ lẽ Lázãrõ trá rõô!”

37 Gõꞌdá õjílã rî ꞌdĩ ãzâ ꞌbá yî âtâ ĩyíkâ tã kĩ, “ꞌDĩî âꞌdó kô tí ãgô gólâ rĩ ꞌbá õjílã lı̣̃fı̣́ êdélé rî ĩꞌdî yã? Tí gõꞌdá gólâ îngá rû-lẽ-ãzí lâ ngá lãzé õdrã kâ ꞌdĩ ꞌásĩ kô ãꞌdô tãsĩ yã?”

38 Gõꞌdá Yésũ ndrélé bê õjílã dũû ꞌdó rû êꞌbé ꞌbá ãwó ngõlé Mãríyã yí bê ꞌdĩ ꞌbá yî rî, gólĩyî ĩzã drí gólâ rî ꞌẽzó rõô, ĩꞌdî gólâ drí rĩzó ãwó ngõlé ꞌdĩ. Ĩtí rî, Yésũ yî õtírĩ nĩî cãlé lóꞌdé drı̣̃ ꞌálâ rî, gólâ drẽ zãâ ãwó ngõꞌá. Óꞌbã Lázãrõ rî ãvõ ꞌdî ũgı̣́ ꞌá, gõzó kúnı̣́ úngû âtrõlé ꞌbãlé kpạ̃ạ́kũ tı̣́ lâ.

39 Nĩngá sĩ, Yésũ yî câ bê lóꞌdé drı̣̃ ꞌálâ rî, gólâ drí tã âtázó gólĩyî drí kĩ, gólĩyî õlîlî kúnı̣́ úngû ꞌbãlé ũgı̣́ tı̣́ ꞌdĩ vólé.

Gõꞌdá ĩtí rî, Márãtã drí tã âtázó Yésũ drí kĩ, “Kúmú, ãvõ ậyı̣́ ꞌbá trá ꞌbú ꞌá kậyı̣̂ sû nõ rî áâꞌdô tı̣̂ lâ njı̣̃ꞌá ángô tí ró yã? Ạ̃jı̣́ lâ ngũ nõ trá õnjí ró.”

40 Gõꞌdá nĩngá sĩ, Yésũ drí tã-drı̣̃ lôgõzó Márãtã drí kĩ, “Márãtã, tã má drí âtálé rî fí drẽ zãâ ní drı̣̃ı̣̂ kô yã? Má kĩ ní drí rî, õzõ ní õlẽ tã trá má ꞌá pı̣̃pı̣̂sı̣́lı̣́ ãlô sĩ rî, ní âꞌdô mbârâkã Ôvârí kâ ndrẽꞌá.”

41 Nĩngá sĩ, drílĩyî kúnı̣́ úngû ũgı̣́ tı̣́ ꞌdĩ lîlízó vólé. Gõꞌdá Yésũ drí lı̣̃fı̣́ îngázó ûrú ꞌálâ, gõzó rãtáã ꞌẽlé Ôvârí drí kĩ, “Tátá, ãwô-ĩtí ãâꞌdô ní drí, má lûyı̣̂ nî, tãlâ ní rî ı̣̃tú vósĩ cé zãâ rãtáã ámákâ ârílí mbârâkã âfẽzó má drí. 42 Má nı̣̃ trá kĩ, ní âfẽ mbârâkã trá ndrĩ má drı̣́gạ́. Gõꞌdá má îrátã nî nõ rî, tãlâ õjílã gólĩyî má lạ̃gạ́tı̣́ nõ ꞌbá yî ũnı̣̃ ró ĩyî tã bê kĩ, pạ̃tı̣́-pạ̃tı̣̃ ró ní âjô mâ nĩ.”

43 Gõꞌdá nĩngá sĩ, Yésũ ndẽ rãtáã íyíkâ ꞌdĩ bê ndrĩ rî, gólâ drí Lázãrõ rî zı̣̃zó ngbạ́lạ́-ngbạ́lạ́ kĩ, “Lázãrõ, ámâ rû-lẽ-ãzíyã, ní âfõ ĩví ꞌá nõlé!”

44 Gõꞌdá nĩngá sĩ rî, Lázãrõ tíbê drã ꞌbá trá ꞌdĩ rî drí lîdrízó õdrã ꞌásĩ âfõlé ĩvĩ ũgı̣́ ꞌdĩ ꞌásĩ. Ĩtí rî, gólâ drẽ zãâ ítá gólâ rî ꞌbãzó rî bê yí rú, gõꞌdá ítá tı̣̂ ômbélé kpạ̃ạ́kũ drı̣̃ lâ ꞌá rî drẽ kpá zãâ bê.

Nĩngá sĩ, Yésũ drí tã âtázó õjílã rĩ ꞌbá ĩyî âdrélé ꞌdĩ ꞌbá yî drí kĩ, “Nĩ înjî ítá ꞌdĩ ꞌbá yî gólâ rú sĩ, ítá drı̣̃ lâ ꞌá ꞌdĩ bê, mã nĩ ró bê ꞌbã ꞌálâ.”

Tã drı̣̃-ꞌbá ạ́ngı̣́ Yúdạ̃ yí kâ drí tã ı̣̂ꞌbı̣̃zó ꞌẽzó Yésũ rî fũlı̣́ rî

45 Gõꞌdá õjílã gólĩyî ãwó võ ꞌá ꞌdĩ ꞌbá yî ndrélé bê ĩyî tã lârâkô Yésũ drí ꞌẽlé Lázãrõ rî îngázó õdrã ꞌásĩ ꞌdî rî, ãmbá võ lâ yî drí ngãzó ĩyî ꞌdó tã lẽlé Yésũ ꞌá. 46 Gõꞌdá ãzâ ꞌbá yî drí ĩyíkâ rãzó bê-rî nĩꞌá tã lârâkô Yésũ kâ ꞌẽlé ꞌdĩ tã lâ âtálé ĩꞌdî Pạ̃rúsı̣̃ yî drí. 47 Gõꞌdá Pạ̃rúsı̣̃ yî drı̣̃-ꞌbá ạ́ngı̣́ rî ꞌbá yí bê ârî ĩyî bê tã ꞌdî rî, gólĩyî drí âꞌdózó ndrĩ ạ̃wạ̃ ró. Nĩngá sĩ rî, drílĩyî tã kĩ ꞌbá Yúdạ̃ yí kâ ró rî ꞌbá yî ậzı̣́zó ndrĩ rû êꞌbélé võ ãlô ꞌá tã ı̣̂ꞌbı̣̃lı̣́ Yésũ rú. Gõꞌdá êꞌbê rû ĩyî bê ndrĩ rî, drílĩyî rĩzó tã ı̣̂ꞌbı̣̃lı̣́ kĩ, “Mã âꞌdô ãꞌdô ꞌẽꞌá ĩꞌdî ãgô nõ êdrẽzó, tã gólâkâ rĩꞌá ꞌẽlâ nõ ꞌásĩ yã? Gólâ rĩꞌá õjílã drı̣̃ îzãꞌá tã lârâkô íyíkâ ꞌdĩ sĩ nô. 48 Õzõ mã ãâyê gólâ trá rĩꞌá zãâ tã ꞌdî ꞌẽlé ĩtí rî, gólâ âꞌdô õjílã drı̣̃ îzãꞌá ndrĩ ꞌdó ꞌdẽlé yí vósĩ, tã íyíkâ rî lẽlé ĩꞌdî! Gõꞌdá õzõ mı̣́rı̣̃ Rómã kâ ãârî ĩyî tã lâ trá rî, gólĩyî âꞌdô ngãꞌá ãmá bê ạ̃wạ̃ ró, gólĩyî â kĩꞌá nĩ rî, mã ı̣̃ı̣̂ꞌbı̣̃ tã ꞌdó nĩ gólĩyí bê tã ꞌdî ꞌbá yî ꞌẽzó ꞌdĩ. Gõꞌdá gólĩyî âꞌdô ânĩꞌá ạ̃jú ꞌbũ ꞌbá ĩyíkâ yí bê ânĩꞌá ãmâ rũlı̣́ ôjálé vólé kũmũ ãmákâ ꞌásĩ.”

49 Gõꞌdá drı̣̃-ꞌbá drı̣̃-ꞌbá Yúdạ̃ yí kâ rî kâ ndrô ꞌdĩ sĩ zı̣̃lı̣́ Kãyífã rî drí ngãzó tã âtálé gólĩyî drí kĩ nĩ rî, “Ũrı̣̃ ãníkâ nõtí nõ kó ãꞌdô kâ ꞌî yã? Nĩ nı̣̃ı̣́ tã ãmâ înjízó lâŋõ ꞌdî ꞌásĩ rî kô yã? 50 Nĩ nı̣̃ı̣́ kô kĩꞌá nĩ rî, rĩꞌá tãndí ró õjílã ãlô drí drãlé õjílã dũû drı̣̃ tĩlí yã? Õjílã rî ꞌdĩ âꞌdô drãꞌá ꞌbạ̃súrú ãmákâ Yúdạ̃ yí kâ pãlé, tãlâ mı̣́rı̣̃ Rómã kâ õzó kô ânĩî õjílã ãmákâ ûfúlı̣́ ndrĩ.”

51 Kãyífã âtâ úlı̣́ ꞌdĩ ĩtí ꞌdĩ, tãlâ úũfû ró Yésũ bê. Gólâ nı̣̃ı̣́ kô kĩ, Ôvârí ꞌbã úlı̣́ ꞌdĩ nĩ yí sı̣́lı̣́ âtálé ĩtí, õzõ tã ậngũ ꞌbá kâtí kĩ, Yésũ ãâꞌdô drãꞌá ꞌbạ̃súrú Yúdạ̃ yí kâ tãsĩ ndrĩ, 52 gõꞌdá kpá ꞌbạ̃súrú ãzâ ꞌbá yî ngĩíngî rî yî pãlé. Drãdrã Yésũ kâ ꞌdĩ ꞌá rî, gólâ âꞌdô õjílã gólĩyî tíbê õjílã íyíkâ ró rî yî ꞌbãꞌá âꞌdólé ngá ãlô ró íyî mvá yî ró.

53 Gõꞌdá drı̣̃-ꞌbá ạ́ngı̣́ Yúdạ̃ yí kâ ꞌdĩ ꞌbá yî ârî ĩyî bê úlı̣́ Kãyífã kâ âtálé ꞌdĩ rî, gólĩyî kĩ ĩyíkâ, ãwô-ꞌdĩ yĩ ûsû lạ́tı̣̂ trá Yésũ rî fũzó. ꞌDĩî vósĩ rî, ꞌâ lâ ĩyî drí ĩyíkâ gõzó gĩlí Yésũ rú rõô lậvũlı̣́ sı̣́sı̣́ rî drı̣̃ı̣̂ sĩ.

54 Gõꞌdá Yésũ nı̣̃ bê trá kĩꞌá nĩ rî, gólĩyî lẽ trá íyî fũlı̣́ rî, gólâ drí rĩzó íyî lậpı̣́lı̣́ lậpı̣̂, gõꞌdá drílâ nĩzó nĩꞌá rĩlí jạ̃rı̣́bạ̃ mvá zı̣̃lı̣́ Ẽfẽrémã rî ꞌálâ lãjóꞌbá íyíkâ yí bê kậyı̣̂ dã sĩ. Jạ̃rı̣́bạ̃ ꞌdî rĩꞌá ãnyî võ gólâ ꞌbã ãkó rî lạ̃gạ́tı̣́.

55 Tã ꞌdî ꞌbá yî vósĩ rî, kậyı̣̂ Yúdạ̃ yí kâ kãrámã lậvũ-lậvũ kôrô kâ rî trá ãnyî. Gõꞌdá õjílã dũû trá ꞌdó rĩꞌá ĩyî nĩꞌá Yẽrõsãlémã ꞌálâ kãrámã rî ꞌdĩ tãsĩ. 56 Gõꞌdá Yúdạ̃ yî ãzâ ꞌbá yî câ bê ĩyî Yẽrõsãlémã ꞌálâ rî, lı̣̃fı̣́ lâ yî ĩyíkâ trá ꞌdó pávó ꞌá Yésũ rî tẽꞌá âcálé ạ̃ꞌdı̣́-drı̣̃ jó ạ́ngı̣́ Ôvârí kâ rî kâ ꞌdĩ ꞌálâ. Gõꞌdá ãzâ ꞌbá yî ĩyíkâ tã îjíꞌá ĩyî lãfálé ꞌásĩ ngãtá Yésũ ãâꞌdô âcáꞌá fí té trá kãrámã ꞌdî ꞌá yã rî. 57 Ĩtí rî, ạ̃kû drı̣̃-ꞌbá ạ́ngı̣́ Yúdạ̃ yí kâ Pạ̃rúsı̣̃ yí bê rî, ꞌbã ĩyî tã trá lậnjı̣̃-lậnjı̣̃ ró gólĩyî ĩyíkâ ró rî ꞌbá yî drí. Õzõ õjílã ãzâ õndrê võ Yésũ drí ꞌbãzó ꞌá lâ rî trá rî, gólĩyî ânĩ kôrô tã lâ âtálé ĩyî drí, tãlâ yĩ õnĩ ró bê gólâ rî ậrúlı̣́.

12

Tã Mãríyã drí dõ dãzó Yésũ rî pá ũgúlı̣́ ꞌá gólâ rî ı̣̂njı̣̃zó rî

(Mãtáyõ 26.6-13; Márãkõ 14.3-9)

1-2 Gõꞌdá nĩngá sĩ, Yésũ yî drí ngãzó gõlé kpá óꞌdí Bẽtánĩ ꞌálâ võ Lázãrõ gólâ Yésũ drí îngálé õdrã ꞌásĩ rî drí rĩzó rî ꞌálâ rî, ꞌdĩî kậyı̣̂ ạ̃mbúkũ âyê trá cé njı̣̂-kázíyá kãrámã lậvũ-lậvũ kôrô kâ drí âcázó. Tólâ rî, õjílã ãzâ ꞌbá yî drí Yésũ rî zı̣̃zó lãjóꞌbá íyíkâ yí bê ngá nyãlé Yésũ rî lậgúzó, gõꞌdá Lázãrõ kpá bê ngá nyãnyã ꞌdî võ lâ ꞌá. Márãtã rî nĩ rû ı̣̂ꞌbũlı̣́ gólĩyî drí ngá nyãnyã ꞌdî võ lâ ꞌá tólâ. 3 Gõꞌdá Yésũ yî õtírĩ ꞌbãâ ngá nyãꞌá rî, Mãríyã drí ânĩzó dõ ạ̃jı̣́ bê tũrũ-tũrũ lâgî lâ drí lậvũlı̣́ kôrô rî bê mãlãngĩ ꞌá dũû. Drílâ ânĩzó kôrô dõ ꞌdî bê ûtúlâ Yésũ rî pá ũgúlı̣́ ꞌá gólâ rî ı̣̂njı̣̃zó, gõꞌdá rĩzó lĩlâ íyî drı̣̃-ꞌbí sĩ. Gõꞌdá dõ rî ꞌdĩ ạ̃jı̣́ lâ drí lậꞌbúzó jó ꞌdĩ ꞌálé lâ ꞌásĩ ndrĩ tũrũ-tũrũ. 4 Ĩtí rî, lãjóꞌbá ãzâ Yésũ kâ rú bê Yúdạ̃ Ĩsĩkãrĩyótã rî kpá bê võ ꞌdî ꞌá. Yúdạ̃ rî gógó ĩꞌdî ꞌẽ ꞌbá tíbê Yésũ rî drı̣́-bã fẽlé ạ̃jú-ꞌbá-ãzí Yésũ kâ rî yî drí rî. Gõꞌdá Yúdạ̃ ndrê bê tã Mãríyã drí ꞌẽlé ꞌdĩ rî, gólâ drí ngãzó tã âtálé ạ̃wạ̃ sĩ kĩ, 5 “Dõ lâgî lâ drí lậvũlı̣́ kôrô ꞌdĩ órî îzãlâ ĩtí ãꞌdô drí yã?* Tí gólâ gí dõ ꞌdî vólé gõzó lãfâ lâ ûsúlı̣́ âfẽlé ãmâ drí lânjílí ngá ãkó lé ꞌbá drí kô ãꞌdô drí yã?” 6 Tã Yúdạ̃ kâ âtálé ꞌdĩ rî âꞌdó kô kĩ, gólâ lẽ pạ̃tı̣́ı̣̃ lãfâ ꞌdĩ fẽlé ngá ãkó lé ꞌbá drí. Yúdạ̃ âtâ tã ꞌdî ĩtí ꞌdĩ rî, tãlâ gólâ ĩꞌdî lãfâ ãzí-ãzí lâ ꞌdĩ ꞌbá yí kâ vó lâ ndrẽ ꞌbá ꞌî. Gólâ lẽ õzõ óõfẽ lãfâ ꞌdĩ trá yí drí vó lâ ndrẽlé rî, yí õrî ró bê rĩꞌá ûgũlâ nĩzó íyî tı̣̂ nyã bê.

7 Yúdạ̃ âtâ úlı̣́ ꞌdĩ bê ĩtí rî, Yésũ drí tã âtázó gólâ drí kĩ, “Ní îkpókpólõ õkó ꞌdĩ kô! Gólâ ꞌê ꞌdĩ tã tãndí ꞌî. Tã gólâ drí ꞌẽlé dõ dãzó ámâ pá rú ꞌdĩ rî âꞌdálâ kĩ, gólâ êdê ꞌdĩ ámâ rúꞌbạ́ ꞌî njãâ ꞌbãlé ꞌbú ꞌá. 8 Õzõ ní õlẽ ngá ãkó lé ꞌbá pãlé rî, gólĩyî bê ãní bê nõngá ı̣̃tú vósĩ cé ãnî drí rĩꞌá pãlâ. Gõꞌdá mâ rî gógó nõ, má âꞌdó kô rĩ ꞌbá ꞌî ãní bê nõngá ı̣̃tú vósĩ cé. Má âꞌdô nĩꞌá vólé ꞌwãâ.”

9 Nĩngá sĩ, õjílã gõ ârî ĩyî bê tã kĩꞌá nĩ rî, Yésũ ãꞌdô bê Bẽtánĩ ꞌálâ rî, drílĩyî ngãzó nĩlí tólâ, ãꞌdô ró bê Yésũ rî ndrẽlé, gõꞌdá lậvũlı̣́ bê gạ̃rạ̃ lâ, gólĩyî lẽ Lázãrõ tíbê Yésũ drí îngálé õdrã ꞌásĩ rî ndrẽlé. 10 Gõꞌdá drı̣̃-ꞌbá ạ́ngı̣́ Yúdạ̃ yí kâ ârî ĩyî bê kpá tã kĩ, õjílã dũû nĩ ĩyî trá ꞌdó Lázãrõ rî ndrẽlé rî, drílĩyî kpá tã ı̣̂ꞌbı̣̃zó ĩyî lãfálé ꞌásĩ ꞌẽzó Lázãrõ rî fũlı̣́ vólé, 11 tãlâ mbârâkã Yésũ drí Lázãrõ rî îngázó ĩꞌdî sĩ lâ õdrã ꞌásĩ ꞌdî pạ̃tı̣́ı̣̃ Ôvârí kâ ĩꞌdî. Ĩtí rî, mbârâkã ãkĩ ꞌdî drí tã âꞌdázó õjílã õꞌbí ꞌdĩ ꞌbá yî drí kĩ, pạ̃tı̣́ı̣̃ Yésũ Ôvârí rî mvá ꞌî. Õjílã ãmbá gólĩyî lãfálé rî ꞌbá yî drí drı̣̃-ꞌbá ạ́ngı̣́ Yúdạ̃ yí kâ ꞌdĩ ꞌbá yî âyézó, gõꞌdá ꞌdẽzó Yésũ vósĩ tã ârí ꞌbá ró.

Tã õjílã drí Yésũ rî lậgúzó kúmú ĩyíkâ ró fĩrĩ ꞌá Yẽrõsãlémã ꞌálâ rî

(Mãtáyõ 21.1-11; Márãkõ 11.1-11; Lúkạ̃ 19.28-40)

12 Gõꞌdá kậyı̣̂ ãzâ rî sĩ, Yésũ yî drí ngãzó lãjóꞌbá íyíkâ yí bê nĩlí Yẽrõsãlémã ꞌálâ. Lạ́tı̣̂ ꞌá, lãjóꞌbá ꞌdĩ ꞌbá yî drí dõngí âtrõzó ãꞌdô ró bê Yésũ drí mbãzó bê drı̣̃ lâ ꞌá nĩlí fĩlí Yẽrõsãlémã ꞌálâ. Ĩtí rî, õjílã õꞌbí tíbê ânĩ ꞌbá gólâ rî ndrẽlé Lázãrõ bê Bẽtánĩ ꞌá nĩngá rî, ndrê ĩyî bê Yésũ nĩꞌá Yẽrõsãlémã ꞌálâ rî, drílĩyî ꞌdẽzó kpãâ Yésũ yî vó. Gõꞌdá õjílã õꞌbí ãzâ ꞌbá yî ânĩ ꞌbá Yẽrõsãlémã ꞌálâ kãrámã lậvũ-lậvũ kôrô kâ ꞌẽlé rî, ârî ĩyî bê tã kĩꞌá nĩ, Yésũ ãâꞌdô bí ânĩꞌá rî, drílĩyî nĩzó gólâ rî lûyı̣́ bê âjílí Yẽrõsãlémã ꞌálâ. 13 Drílĩyî ngãzó ndrĩ ꞌdó mbı̣́rạ́ bı̣́ ôŋõlé ĩyî drı̣́gạ́ rãzó nĩꞌá Yésũ rî drı̣̃ tẽlé lạ́tı̣̂ ꞌálâ. Gõꞌdá drílĩyî rĩzó kpá Yésũ rî lûyı̣́lı̣́ gõꞌdá kpá ı̣̂njı̣̃lı̣́ úlı̣́ âtâ-âtâ bê ngbạ́lạ́-ngbạ́lạ́ kĩ, “Ãmâ ndrĩ, mã lûyı̣̂ Ôvârí! Mã lûyı̣̂ nî gólâ âcá ꞌbá Ôvârí ngá lésĩ rî. Ní ânĩ rĩlí kúmú ạ́ngı̣́ ãmákâ Ĩsĩrãꞌélẽ kâ ró!”

14 Yésũ rî rãlé dõngí drı̣̃ı̣̂ nyé õzõ búkũ Ôvârí kâ drí âtálé rî kâtí kĩꞌá nĩ rî,

15 “Ãnî õjílã Yẽrõsãlémã kâ, nĩ ꞌê ũrı̣̃ gõꞌdá kô.

Nĩ ndrê kúmú ãníkâ bí ânĩꞌá!

Nĩ ndrê gólâ rĩꞌá ânĩꞌá dõngí jõrã drı̣̃ı̣̂.”

Zẽkãríyã 9.9

16 Ĩtí rî, lãjóꞌbá Yésũ kâ ꞌdĩ ꞌbá yî nı̣̃ı̣́ ĩyî tã rû ꞌẽ ꞌbá ꞌdĩ ífí lâ kô. Yésũ ngâ té nĩ zãlô õdrã ꞌásĩ, drílĩyî gõzó úlı̣́ ífí îgĩlí búkũ Ôvârí kâ ꞌá nã nı̣̃lı̣́. Yésũ õtírĩ ngãâ õdrã ꞌásĩ rî, drílĩyî nı̣̃zó lâ kĩ, tã Yésũ drí âcázó dõngí drı̣̃ı̣̂ õjílã drí gólâ rî lûyı̣́zó nã ꞌê rû trá té õzõ búkũ Ôvârí kâ drí tã lâ âꞌdálé rî tí.

17-18 Õjílã õꞌbí ꞌdĩ ꞌbá yî ngâ ĩyî ndrĩ ꞌdó nĩꞌá Yésũ rî lậgúlı̣́ ꞌdĩ rî, tãlâ gólĩyî ârî tã gólâ kĩꞌá nĩ rî, Yésũ ĩîngâ Lázãrõ trá õdrã ꞌásĩ rî ĩꞌdî. Tãlâ õjílã gólĩyî Yésũ rî ndrẽ ꞌbá cú Lázãrõ rî îngárẽ ꞌá õdrã ꞌásĩ rî yî, gólĩyî rî nĩ nĩlí võrã lâ lânjí bê õjílã drí kĩ, Yésũ ãâꞌdô cú mbârâkã Ôvârí kâ bê.

19 Gõꞌdá Pạ̃rúsı̣̃ yî ndrê ĩyî bê õjílã dũû ꞌdó Yésũ rî lûyı̣́ꞌá rî, drílĩyî ꞌbãzó gõꞌdá tã ı̣̂sũ ró rõô. Drílĩyî rĩzó tã âtálé ĩyî võ ꞌásĩ kĩ, “Mã âꞌdô Yésũ rî êdrẽꞌá ángô tí yã? Nĩ ndrê drẽ gbõ õjílã õꞌbí rĩ ꞌbá ꞌdẽlé gólâ sĩ ꞌdî ꞌbá yî.”

Tã Yésũ drí âtálé õdrã íyíkâ tã lâ tãsĩ rî

20 Õjílã õꞌbí ãmbá ânĩ ꞌbá Yẽrõsãlémã ꞌá Ôvârí rî îrátãlé kậyı̣̂ kãrámã kâ ꞌdĩ ꞌá ꞌdĩ, ꞌbạ̃súrú Gı̣̃rı̣́kı̣̃ kâ kpá bê lãfálé lâ ĩyî ꞌá. 21 Gõꞌdá õjílã Gı̣̃rı̣́kı̣̃ kâ ũrûkậ ꞌbá yî drí ânĩzó tã âtálé Fílĩpõ* drí. Gólĩyî kĩ gólâ drí rî, “Ãmbá, mã lẽ Yésũ rî ndrẽlé.” 22 Gõꞌdá Fílĩpõ drí ngãzó nĩlí tã õjílã Gı̣̃rı̣́kı̣̃ kâ ꞌdĩ ꞌbá yî drí âtálé yí drí ꞌdĩ âtálé Ãndĩríyã drí, gõꞌdá drílĩyî ngãzó kpạ̃rạ̃tı̣́ Ãndĩríyã bê nĩꞌá õjílã ꞌdî ꞌbá yî âjílí Yésũ ngálâ. Drílĩyî ngá õjílã ꞌdî ꞌbá yî drí lẽlé rî tã lâ âtázó ndrĩ Yésũ drí.

23 Gõꞌdá Yésũ ârílí bê ngá õjílã gólĩyî Gı̣̃rı̣́kı̣̃ kâ ꞌdĩ ꞌbá yî drí lẽlé ꞌdĩ tã lâ rî, gólâ drí ngãzó úlı̣́ âtálé gólĩyî drí ndrĩ lãjóꞌbá íyíkâ ꞌdĩ ꞌbá yí bê kĩ, “Kậyı̣̂ gólâ Ôvârí drí ámâ âꞌdázó gólâ tíbê yí drí âjólé ûrú lésĩ rî âcâ trá. Ôvârí âꞌdô tã lâ âꞌdáꞌá gólĩyî drí õdrã ámákâ sĩ lîdrî-lîdrî ámákâ õdrã ꞌásĩ rî bê. 24 Nĩ ârî tã má drí ꞌẽꞌá âtálâ nõ dódó, má âꞌdô ꞌẽꞌá drãlé ꞌbãlé ꞌbú ꞌá, nyé õzõ ạ̃drúgú ífí ı̣̂ꞌdı̣́rı̣̃ kâtí. Õzõ ní õlẽ ạ̃drúgú ífí ãlô rî drí tı̣̃lı̣́ dũû rî, ní âꞌdô ạ̃drúgú ífí ãlô ꞌdĩ ı̣̂ꞌdı̣́ꞌá zãlô ꞌbú ꞌá, ạ̃drúgú ífí ꞌdĩ drí gõzó âfõlé óꞌdí mbãlé ãcê, drílâ fõzó, drílâ gõzó ífí ꞌbãlé dũû. Rĩꞌá tãndí ró ạ̃drúgú ífí rî ꞌdĩ ı̣̂ꞌdı̣́zó zãlô ꞌbú ꞌá, drílâ gõzó âfõlé dũû. Tí õzõ ı̣́ı̣̃ı̣̂ꞌdı̣̂ ꞌbú ꞌá kô rî, ífí lâ ꞌdĩ âꞌdô ꞌbãꞌá kó zãâ cé ãlô ĩtí. Ĩtí rî, îcâ trá má drí drãlé ámâ ꞌbãzó ꞌbú ꞌá. 25 Õjílã gólâ tã ãngó nõ kâ lẽ ꞌbá ĩꞌdî rõô gạ̃rạ̃ má drı̣̃ı̣̂ sĩ rî, gólâ âꞌdô drãꞌá zãâ gbạ́dú ạ̃dũkũ ãkó. Gõꞌdá õjílã gólâ íyî nyãányâ fẽ ꞌbá drãlé ámâ tãsĩ rî, gólâ âꞌdô lédrẽ-lédrẽ ạ̃dũkũ ãkó rî ûsúꞌá. 26 Õzõ õjílã ãzâ pạ̃tı̣́-pạ̃tı̣̃ ró õlẽ trá ꞌdẽlé má vó rî, õrî ĩyî ãnyî má bê nõngá tã ârí ꞌbá ámákâ ró. Gbõ lé óõlẽ ãmâ fũlı̣́ gólĩyí bê rî, gólĩyî õrâ kô vólé. Õzõ gólĩyî ạ̃ậtũ fĩî trá ꞌdũwạ̃ má bê rî, ámâ átá âꞌdô drı̣́-ꞌâ fẽꞌá gólĩyî drí.”

27 Gõꞌdá Yésũ drí ngãzó tã ı̣̂sũ íyíkâ âꞌdálé gólĩyî drí kĩ nĩ rî, “Ngbãângbânõ rî, mâ tã ı̣̂sũ bê rõô. Má nı̣̃ı̣́ kô, ngãtá má âkĩꞌá nĩ rî ãꞌdô yã rî. Ngãtá má ĩîjî ámâ átá má õzó kô drãâ yã? Kó, má îcá kô tã îjílí ĩtí, tãlâ má ânĩ trá ãngó nõ ꞌá lâŋõ tã õnjí kâ trõlé má drı̣̃ı̣̂ õjílã ndrĩ pãlé. 28 Ĩtí rî, ámâ átá, má fẽ ámâ nyãányâ ní drı̣́gạ́. Ní âꞌdâ mbârâkã áníkâ õjílã drí õzõ ãmâ drí ı̣̂ꞌbı̣̃lı̣́ trá ní bê rî kâtí!”

Gõꞌdá Yésũ âtâ bê úlı̣́ ꞌdĩ ĩtí rî, Ôvârí drí tã âtázó ûrú lésĩ kĩ, “Má âꞌdâ mbârâkã ámákâ trá, gõꞌdá mâ kpá trá njãâ âꞌdálâ õjílã drí ngbãângbânõ óꞌdí ró ní sĩ.”

29 Õjílã ndrĩ võ ꞌdî ꞌá ꞌdĩ drí ĩyî úlı̣́ ậꞌú ꞌbá ûrú lésĩ Ôvârí drí âtálé ꞌdĩ ârízó ndrĩ. Gõꞌdá õjílã ãzâ ꞌbá yî kĩ ĩyíkâ rî, ꞌdĩî ãâꞌdô mõgbárá ꞌî. Gõꞌdá ãzâ ꞌbá yî kĩ, mãlãyíkã Ôvârí kâ ãâtâ tã nĩ Yésũ drí ûrú lésĩ.

30 Gõꞌdá Yésũ drí tã âtázó õjílã ꞌdî ꞌbá yî drí kĩ, “Ãwô, Ôvârí âtâ úlı̣́ ꞌdĩ nĩ, gólâ âtá tã ꞌdî kô ámâ pãlé, gólâ âtâ tã ꞌdî ámâ âꞌdálé ãnî drí Ôvârí rî mvá ró. 31 Má âꞌdô Sãtánã gólâ íyî ꞌbã ꞌbá kúmú ró ãngó nõ ꞌá nõ pẽꞌá ngbãângbânõ, má drí gólâ rî drõzó vólé. Gõꞌdá õjílã võ ꞌásĩ ndrĩ gólĩyî tíbê rĩ ꞌbá tã Sãtánã kâ rî ꞌẽlé ĩꞌdî rî drí ĩyî jãzó ꞌdẽlé má vó tã ámákâ rî ꞌẽlé ĩꞌdî. 32 Õzõ íĩîngâ mâ trá fê drı̣̃ı̣̂ rî, gõꞌdá õjílã ndrĩ drí âgõzó ꞌdẽlé má vósĩ.” 33 ꞌDĩî tã Yésũ drí õdrã lârâkô íyî ạ̃jú-ꞌbá-ãzí yî drí ꞌẽzó íyî fũlı̣́ rî âꞌdázó rî ĩꞌdî.

34 Gõꞌdá Yésũ âtâ tã ꞌdî bê ĩtí rî, õjílã ãzâ drí tã âtázó õꞌbí ꞌdĩ ꞌbá yî lãfálé sĩ kĩ, “Úlı̣́ áníkâ âtálé ꞌdĩ ꞌbã ãmâ drı̣̃ gõꞌdá trá nõlé lîjãlé lîjã. Íîgĩ trá búkũ Ôvârí kâ ꞌá kĩ, ꞌdíyî pã ꞌbá Ôvârí drí ꞌẽꞌá âjólâ rî õdrãá kô, ãâꞌdô rĩꞌá zãâ gbạ́dú ạ̃dũkũ ãkó rî, gõꞌdá ní âtâ tã kĩꞌá nĩ rî, íĩîngâ gólâ tíbê âjólé trá ûrú lésĩ ꞌdî fê drı̣̃ı̣̂ rî ãꞌdô tãsĩ yã? Gólâ tíbê âjólé trá ûrú lésĩ ní drí tã âtálé tã lâ tãsĩ ꞌdî ãꞌdî ĩꞌdî yã?”

35 Nĩngá sĩ rî, Yésũ drí tã âtázó kpá gólĩyî drí kĩ, “Mâ bê ãní bê ngá îꞌĩ ró ãnî drí cé kậyı̣̂ fínyáwá sĩ. Bê trá ĩtí rî, nĩ tô ậcı̣́ drẽ ãkpã ngá îꞌĩ drẽ bê nõ, tãlâ võ õtírĩ gõꞌdá ậnı̣́ rî, nĩ îcá gõꞌdá ậcı̣́ tõlé ı̣́nı̣́rı̣́kúwạ́ ꞌásĩ kô, ı̣́nı̣́rı̣́kúwạ́ ꞌásĩ rî, õjílã îcá kô võ yí drí lẽlé nĩlí ꞌálâ rî ndrẽlé dódó. 36 Nĩ lẽ tã má ꞌá ngbãângbânõ pı̣̃pı̣̂sı̣́lı̣́ ãlô sĩ má drí ꞌbãrẽ bê nõngá nõ ꞌá nõ! Õzõ nĩ õlẽ tã trá má ꞌá ngá îꞌĩ lạ́tı̣̂ Ôvârí kâ âꞌdá ꞌbá rî ró rî, ãnî drí âꞌdózó õjílã ámákâ ró âꞌdólé cú ngá îꞌĩ ámákâ bê. Ĩtí rî, nĩ âꞌdô lạ́tı̣̂ Ôvârí kâ nı̣̃ꞌá dódó ậcı̣́ tõzó drı̣̃ lâ sĩ mbı̣̂mbı̣̂ ró.” Gõꞌdá Yésũ âtâ úlı̣́ ꞌdĩ bê ĩtí rî, gólâ drí ngãzó gólĩyî âyélé ndrĩ ꞌdó nĩngá nĩzó íyî lậpı̣́lı̣́ íyî ạ̃jú-ꞌbá-ãzí yî lı̣̃fı̣́ drı̣̃ ꞌásĩ kírî ró.

Tã Yésũ drí tã Yúdạ̃ yî drí vólé gãzó dó tã lẽlé yí ꞌá rî tã lâ âtázó rî

37 Gbõ lé Yésũ âꞌdâ yî bê õjílã Yúdạ̃ yí kâ rî ꞌbá yî drí ândálé tã lârâkô dũû sĩ kĩ, Ôvârí âjô yî nĩ rî, õjílã dũû gâ vólé trá dó tã pạ̃tı̣́ı̣̃ ꞌdĩ lẽlé. 38 Gólĩyî gâ vólé trá dó tã pạ̃tı̣́ı̣̃ rî lẽlé, nyé õzõ õjílã gólĩyî ạ̃kû vólé gã ꞌbá ꞌdó dó tã lẽlé rî yí kâtí. Tã ậngũ ꞌbá Ĩsáyã ậngũ tã gólĩyî tãsĩ kĩ nĩ rî,

“Ôvârí, õjílã nô ꞌbá yî ãlôlâ lẽé tã kô úlı̣́ áníkâ ãmâ drí rĩꞌá âtálâ gólĩyî drí nõ ꞌá!

Õjílã ãzâ fí bê ãlô gólĩyî lãfálé sĩ mbârâkã áníkâ ndrẽ ꞌbá yã?”

Ĩsáyã 53.1

39 Õjílã gólĩyî tã lẽ ꞌbá Yésũ ꞌá kô ꞌdĩ, gólĩyî nyé õzõ õjílã gólĩyî gã ꞌbá dó tã lârâkô tı̣̂ drí ậꞌdı̣́zó ậꞌdı̣̂ Ôvârí drí rĩꞌá ꞌẽlâ Ĩsáyã drí rĩrĩ tã îmbálé gólĩyî drí rî ꞌá rî kâtí. Gõꞌdá Ôvârí âtâ kpá ĩtí Ĩsáyã tı̣̂ sĩ õjílã gólĩyî tã lẽ ꞌbá Yésũ ꞌá kô ꞌdĩ ꞌbá yî tãsĩ. Gólâ kĩ nĩ rî,

40 “Gólĩyî drı̣̃ rĩꞌá âmbâ-âmbâ ró tã ámákâ Ôvârí kâ drí fĩzó ꞌá lâ.

Gõꞌdá gólĩyî âmbê ĩyî lı̣̃fı̣́ kpá trá gạ́gạ́.

Tí õzõ ãꞌdô kô ĩtí rî, tí gólĩyî âꞌdô îcáꞌá pạ̃tı̣́ı̣̃ tã ámákâ ndrẽlé ĩyî lı̣̃fı̣́ sĩ nı̣̃zó lâ.

Tí tã âtî-âtî ámákâ âꞌdô fĩꞌá gólĩyî drı̣̃ı̣̂,

tãlâ gólĩyî ãâdĩ ró drı̣̃ tã õnjí ꞌásĩ âgõzó má ngálâ.

Ĩtí rî, má âꞌdô gólĩyî êdéꞌá âꞌdólé dódó.”

Ĩsáyã 6.10

41 Ĩsáyã âtâ tã ꞌdî tã ậngũ ꞌbá ró tã õjílã drí Yésũ rî gãzó dó rî âꞌdázó, tãlâ Ôvârí âꞌdâ mbârâkã Yésũ kâ trá Ĩsáyã drí.

42 Gbõ lé drı̣̃-ꞌbá ạ́ngı̣́ Yúdạ̃ yí kâ ꞌdĩ ꞌbá yî ãmbá lâ gâ vólé bê dó tã lẽlé Yésũ ꞌá rî, gõꞌdá ãzâ ꞌbá yî gólĩyî lãfálé ꞌásĩ lẽ ĩyíkâ tã kpá trá Yésũ ꞌá. Gõꞌdá gólĩyî ãzâ ꞌbá yî ꞌdó tã lẽ ꞌbá trá Yésũ ꞌá ꞌdĩ rî, gólĩyî lẽé ĩyî kô âꞌdálâ õꞌbí ꞌá kĩ, yĩ õlẽ tã trá Yésũ ꞌá, tãlâ gólĩyî ũrı̣̃ ró ĩyî ãzí-ãzí Pạ̃rúsı̣̃ ró ꞌdĩ ꞌbá yî tãsĩ. Tãlâ Pạ̃rúsı̣̃ ꞌdĩ ꞌbá yî ꞌbã ĩyî tã trá kĩ, õjílã tíbê tã lẽ ꞌbá trá Yésũ ꞌá rî, gólĩyî trá ndrĩ õjílã õnjí ꞌî, áâyé gólĩyî kô fĩlí jó tã Ôvârí kâ ârî kâ ꞌá. 43 Tãlâ Pạ̃rúsı̣̃ tíbê tã lẽ ꞌbá Yésũ ꞌá ꞌdĩ ꞌbá yî, lẽé ĩyî kô ĩyî ãzí-ãzí yî drí ĩyî zı̣̃lı̣́ õjílã õnjí ró, gólĩyî lẽ tã ı̣̂sũ ĩyî ãzí-ãzí Pạ̃rúsı̣̃ ró rî ꞌbá yí kâ gạ̃rạ̃ tã ı̣̂sũ Ôvârí kâ rî drı̣̃ı̣̂ sĩ.

Tã Yésũ drí tã âtázó kĩ, õjílã gólĩyî tã lẽ ꞌbá yí ꞌá kô rî ꞌbá yî

lẽé ĩyî tã Ôvârí ꞌá kpá kô rî

44 Gõꞌdá kậyı̣̂ ãzâ sĩ rî, Yésũ kpá rĩꞌá õjílã lı̣̃fı̣́ îmbáꞌá. Ĩtí rî, Yésũ drí tã âtázó ûrû gólĩyî drí kĩ, “Õzõ õjílã õlẽ tã trá má ꞌá rî, gólâ lẽ tã ꞌdî kpá Ôvârí tíbê ámâ âjó ꞌbá nõ ꞌá. Gólâ lẽ tã ꞌdî âꞌdó kô cé má ꞌá. 45 Õjílã gólâ ámâ nı̣̃ ꞌbá trá tãndí ró kĩ, mâ Ôvârí rî mvá ꞌî rî, ꞌdĩî gólâ nı̣̃ Ôvârí kpá trá. 46 Má ânĩ ãngó nõ ꞌá nõ âꞌdólé ngá îꞌĩ ró ãnî drí. Õjílã gólâ tíbê tã lẽ ꞌbá trá má ꞌá rî, õjílã rî ꞌdĩ âꞌdô íyíkâ zãâ rĩꞌá ậcı̣́ tõlé ngá îꞌĩ ꞌásĩ, gõꞌdá gólâ rí kô ı̣́nı̣́rı̣́kúwạ́ ꞌá.

47-48 “Õzõ õjílã ãzâ õlẽ tã lẽlé tã îmbâ ámákâ ꞌá gõꞌdá kpá má ꞌá kô rî, õjílã rî ꞌdĩ âꞌdô lâŋõ lậnjı̣̃-lậnjı̣̃ ûsúꞌá. Tã lẽ ãkõ gólâkâ ꞌdĩ âꞌdô tã-vó gólâkâ kĩꞌá ãkpã nĩ. Mâ rî gógó âꞌdó kô õjílã gólâ ꞌẽ ꞌbá tã-vó gólâkâ kĩlí rî ĩꞌdî, tãlâ má ânĩ trá ãngó nõ ꞌá nõ õjílã pãlé tã õnjí gólĩyíkâ ꞌásĩ, âꞌdó kô lâŋõ fẽlé drílĩyî tã õnjí gólĩyíkâ tãsĩ. 49 Tã gólâ má drí rĩꞌá âtálâ ãnî drí nõ rî âꞌdó kô úlı̣́ ámákâ ĩꞌdî, ámâ átá ûrú ꞌálâ rî âtâ úlı̣́ nõ nĩ má sı̣́lı̣́. Gólâ kĩ nĩ rî, má ãânĩ âtálâ ãnî drí, nyé õzõ yí drí âtálé má drí rî kâtí. 50 Má rî nõ té tã gólâ drí âtálé má drí rî âtálé ĩꞌdî ãnî drí nõ. Má nı̣̃ kpá trá tãndí ró, õzõ õjílã ãzâ õlẽ tã trá úlı̣́ ámâ átá kâ nõ ꞌá rî, õjílã rî ꞌdĩ âꞌdô lédrẽ-lédrẽ ạ̃dũkũ ãkó rî ûsúꞌá.”

13

Tã Yésũ drí ngá lẽlẽ íyíkâ âꞌdázó lãjóꞌbá íyíkâ rî ꞌbá yî drí

gólĩyî pá jĩjĩ sĩ rî

1 Kậyı̣̂ Yésũ drí kãrámã lậvũ-lậvũ kôrô rî kâ* ꞌẽzó lãjóꞌbá íyíkâ rî ꞌbá yí bê rî drí âcázó. Gõꞌdá Yésũ drí tã âꞌdázó lãjóꞌbá íyíkâ yî drí kĩ, yí lẽ gólĩyî trá kó îtõ võ ꞌásĩ bũúũ kậyı̣̂ gólâ yí drí rĩzó gólĩyí bê ãngó nõ ꞌá ngá lẽlẽ âꞌdálé gólĩyî drí ꞌdĩ ꞌá. Kậyı̣̂ ꞌdĩ ꞌá rî, Yésũ nı̣̃ trá kĩ, kậyı̣̂ yí drí drãzó rî âbí âcáꞌá. Ĩtí rî, Yésũ âꞌdâ ngá lẽlẽ íyíkâ lãjóꞌbá íyíkâ rî yî drí lạ́tı̣̂ nõ ꞌbá yî ꞌásĩ. 2 Kậyı̣̂ rî gógó ꞌdĩ ꞌbá yî ꞌá rî, Yúdạ̃ Ĩsĩkãrĩyótã Sĩmónã rî mvá, ꞌbã ꞌbá bê kpá lãjóꞌbá Yésũ kâ ró rî, Sãtánã fî trá pı̣̃pı̣̂sı̣́lı̣́ lâ ꞌá, gólâ õꞌê Yésũ rî drı̣́-bã fẽlé. Ĩtí rî, kậyı̣̂ kãrámã lậvũ-lậvũ kôrô rî kâ ꞌdĩ lạ̃njạ́túlı̣́ lâ sĩ rî, Yésũ yî lãjóꞌbá íyíkâ yí bê êꞌbê rû ĩyî trá ꞌdó võ ãlô ꞌá ngá nyãlé. 3 Gõꞌdá Yésũ nı̣̃ trá kĩ, íyî átá fẽ mbârâkã trá ndrĩ ꞌdó yí drı̣́gạ́ tã ꞌbã ꞌbá bê rî ꞌbá yî ndẽzó. Gõꞌdá gólâ nı̣̃ kpá trá kĩ, yí ânĩ Ôvârí ngá lésĩ, gõꞌdá yí âꞌdô ꞌẽꞌá kpá gõlé ngbãângbânõ Ôvârí ngálâ.

4 Gõꞌdá gólĩyî drí ꞌbãrẽ ngá nyãꞌá lãjóꞌbá íyíkâ yí bê rî, Yésũ drí ngá nyãnyã âyézó, gõꞌdá ngãzó âdrélé ûrû, gõzó ítá íyíkâ ãmbá rĩꞌá âsálâ yí rú ítá ãzí drı̣̃ı̣̂ rî ângízó ꞌbãlé vũdrı̣́, gõzó ítá rúꞌbạ́ lĩ kâ âtrõlé âmbélé íyî ı̣́pı̣́tı̣́kû ꞌá. 5 Nĩngá sĩ rî, gólâ drí lũmvû âdãzó límvó lũmvû dã kâ ꞌá õzõ rạ̃gı̣́ı̣̃ tãndí kâtí, gõꞌdá ngãzó rĩꞌá lãjóꞌbá íyíkâ ꞌdĩ ꞌbá yî pá lâ yî jĩlí ãlô-ãlô gõzó lĩlâ ítá rúꞌbạ́ lĩ kâ ꞌdĩ sĩ.

6 Gõꞌdá Yésũ rî bê lãjóꞌbá íyíkâ ꞌdĩ pá lâ yî jĩlí ãlô-ãlô cãzó ĩꞌdí bê lâ bũúũ Sĩmónã Pétẽrõ rú, gõꞌdá kpá yí õjĩ ró Pétẽrõ rî pá rî, Pétẽrõ ní drí vólé gãzó dó. Ní kĩ Yésũ drí rî, “Kúmú, má lẽé kô ní drí ámâ pá jĩzó õzõ rạ̃gı̣́ı̣̃ ámákâ kâtí!” 7 Gõꞌdá Yésũ drí tã-drı̣̃ lôgõzó Pétẽrõ drí kĩ, “Pétẽrõ, ní nı̣̃ı̣́ drẽ tã má drí rĩꞌá ꞌẽlâ nõ ífí lâ kô, gõꞌdá ní âꞌdô ífí lâ nı̣̃ꞌá trá tãndí ró.” 8 Ĩtí rî, Pétẽrõ gâ vólé zãâ dó Yésũ drí íyî pá jĩzó. Gólâ kĩ nĩ rî, “Kúmú kó kô, ní âꞌdô ánî lôgõꞌá õjílã rạ̃gı̣́ı̣̃ ró ámâ pá jĩlí ꞌdĩ kó ángô tí yã? Má lẽé kô!” Gõꞌdá Yésũ drí kpá tã-drı̣̃ lôgõzó Pétẽrõ drí kĩ, “Pétẽrõ, õzõ má õjĩ ánî pá kô rî, ní âꞌdó gõꞌdá kô lãjóꞌbá ámákâ ĩꞌdî.”

9 Nĩngá sĩ rî, gbõ Pétẽrõ drí tã-drı̣̃ lẽzó Yésũ drí íyî pá jĩzó. Gólâ kĩ, “Ãꞌdô ĩtí rî Kúmú, ꞌdõvó ní jĩ kpá ámâ drı̣́ yî ámâ drı̣̃ bê, má âꞌdô ró bê zãâ áníkâ ró.” 10 Gõꞌdá Yésũ drí tã-drı̣̃ lôgõzó Pétẽrõ drí kĩ, “Ní ndrê drẽ, õjílã gólâ tíbê lũmvû dã ꞌbá trá rî, rúꞌbạ́ lâ trá ndrĩ ngbángbá. Õzõ õjílã rî ꞌdĩ õtô ậcı̣́ trá rî, rĩꞌá tãndí ró gólâ drí cé íyî pá jĩzó ĩꞌdî. Ãnî lãjóꞌbá ámákâ rî ꞌbá yî, ãnî trá ngbángbá, gõꞌdá cé õjílã ãlô ãnî lãfálé ꞌásĩ gólâ âꞌdó kô ngbángbá.” 11 Yésũ âtâ tã ꞌdî ĩtí ꞌdĩ rî, tãlâ gólâ nı̣̃ trá kĩ, lãjóꞌbá íyíkâ rî ꞌbá yî lãfálé sĩ rî, ãlô rî âꞌdô íyî drı̣́-bã fẽꞌá nĩ íyî ạ̃jú-ꞌbá-ãzí yî drí. Ĩꞌdî gólâ drí tã âtázó kĩ, “Nĩ âꞌdó kô ndrĩ ngbángbá ĩtí.”

12 Gõꞌdá Yésũ jĩ bê lãjóꞌbá íyíkâ ꞌdĩ ꞌbá yî pá lâ yî ndrĩ rî, gólâ drí ítá íyíkâ âtrõzó sõlé yí rú ngãzó gõlé íyî võ ꞌálâ. Drílâ gõzó tã îjílí lãjóꞌbá íyíkâ ꞌdĩ ꞌbá yî tı̣́ kĩ, “Nĩ nı̣̃ tã gólâ má drí ꞌẽlé ãnî drí ꞌdĩ ífí lâ trá yã? 13 Rĩꞌá tãndí ró ãnî drí rĩzó ámâ zı̣̃lı̣́ “ ‘Tã îmbá ꞌbá” ’ gõꞌdá kpá “ ‘Kúmú” ’, õzõ má drí ꞌbãrẽ ãmbá ãníkâ ró rî tí rî. 14 Nĩ ı̣̂sũ drẽ ngbãângbânõ, má drí ngãzó ûrû ãnî pá jĩlí ndrĩ õzõ rạ̃gı̣́ı̣̃ ãníkâ kâtí ngá lẽlẽ sĩ ꞌdî, má lẽ kpá ãnî drí tã gólâ má drí ꞌẽlé ãnî drí ꞌdĩ ꞌẽlé ãnî lãfálé ꞌásĩ, ãnî ãzí-ãzí yî pá jĩlí kpá, õzõ má drí ãníkâ jĩrĩ tí. 15 Má lẽ ãnî drí ãnî lôvó ꞌbãlé ãnî lãfálé ꞌásĩ, nyé õzõ má drí rû ı̣̂ꞌbũrı̣̃ ãnî drí ngbãângbânõ rî kâtí. 16 Nĩ ârî úlı̣́ má drí ꞌẽꞌá âtálâ nõ tãndí ró. Ngbãângbânõ, nĩ ndrê mâ gólâ tíbê ꞌbã ꞌbá kúmú ãníkâ ró nõ trá rû ı̣̂ꞌbũrı̣̃ ꞌá ãnî lãjóꞌbá ámákâ ró rî ꞌbá yî drí, ĩtí rî, má lẽ kpá ãnî drí rû ı̣̂ꞌbũlı̣́ ãnî ãzí-ãzí yî drí, õzõ má drí ꞌẽlé ꞌdĩ kâtí. 17 Õzõ nĩ õꞌê tã má drí âꞌdálé nõ trá ãnî ãzí-ãzí yî drí rî, Ôvârí âꞌdô ꞌbãꞌá ãyĩkõ ró ãní bê.”

Tã Yésũ drí tã âtázó kĩ lãjóꞌbá íyíkâ ãlô rî âꞌdô

íyî drı̣́-bã fẽꞌá nĩ rî

(Mãtáyõ 26.20-25; Márãkõ 14.17-21; Lúkạ̃ 22.21-23)

18 ꞌDĩî vósĩ rî, Yésũ drí kpá tã âtázó lãjóꞌbá íyíkâ ꞌdĩ ꞌbá yî drí kĩ, “Ãnî gólĩyî ámákâ ró má drí njĩlí nĩ rî, má nı̣̃ tã ı̣̂sũ ãníkâ trá tãndí ró. Gõꞌdá ãnî lãfálé ꞌásĩ rî, má nı̣̃ trá kĩ, õjílã ãlô âꞌdô ꞌbãꞌá nyé õzõ õjílã gólâ tã lâ îgĩlí trá ạ̃kû ró búkũ Ôvârí kâ ꞌá rî kâtí kĩꞌá nĩ rî, ‘Õjílã gólâ ãmâ drí rĩzó ngá nyãlé gólâ bê ngá ãlô ꞌá rî âꞌdô ámâ drı̣́-bã fẽꞌá ãkpã nĩ.’ Gõꞌdá tã má drí âtálé ꞌdĩ âꞌdô rû ꞌẽꞌá ngbãângbânõ. 19 Má âtâ tã ꞌdî ãnî drí drẽ ãkpãkãꞌdã tã lâ ꞌé rû drẽ kô. Gõꞌdá õzõ tã rî ꞌdĩ õꞌê rû trá rî, nĩ lẽ ró tã bê kĩ, pạ̃tı̣́ı̣̃, mâ Ôvârí rî mvá ꞌî. 20 Nĩ ârî úlı̣́ ámákâ nõ tãndí ró, ãnî nõ ꞌbá yî lãjóꞌbá ámákâ rî ꞌbá yî ĩꞌdî. Õzõ õjílã õlẽ tã trá úlı̣́ ãnî drí âtálé gólĩyî drí rî ꞌá rî, ꞌdĩî gólĩyî lẽ tã ꞌdî kpá úlı̣́ ámákâ ꞌá, õzõ gõꞌdá gólĩyî õlẽ tã trá úlı̣́ pạ̃tı̣́-pạ̃tı̣̃ ró ámákâ nõ ꞌá rî, ꞌdĩî gólĩyî lẽ tã ꞌdî kpá Ôvârí rî gógó ámâ âjó ꞌbá rî ꞌá.”

21 Gõꞌdá Yésũ âtâ bê úlı̣́ ꞌdĩ ꞌbá yî ndrĩ rî, ꞌdĩî vósĩ rî, drílâ ꞌbãzó ĩzã ró rõô íyî pı̣̃pı̣̂sı̣́lı̣́ ꞌá tã íyî drı̣́-bã fẽfẽ kâ ꞌdĩ tãsĩ. Ĩtí rî, gólâ drí ngãzó kpá óꞌdí tã âtálé ngbạ́lạ́-ngbạ́lạ́ lãjóꞌbá íyíkâ ꞌdĩ ꞌbá yî drí kĩ, “Nĩ ârî drẽ, õjílã ãlô ãnî lãfálé sĩ âꞌdô ámâ drı̣́-bã fẽꞌá nĩ ámâ ạ̃jú-ꞌbá-ãzí yî drí rũlı̣́.” 22 Yésũ gõ âtâ tã ꞌdî bê ĩtí rî, lãjóꞌbá ꞌdĩ ꞌbá yî drı̣̃ lâ ĩyî gõꞌdá trá ꞌdó lîjã-lîjã ró úlı̣́ ꞌdĩ ꞌbá yî tãsĩ, gólĩyî nı̣̃ı̣́ lãjóꞌbá Yésũ drí tã lâ âtálé ꞌdĩ kô, gõꞌdá drílĩyî ngãzó rĩꞌá ĩyî lôndrélé ĩyî lãfálé ꞌásĩ. 23 Gõꞌdá lãjóꞌbá ãzâ Yésũ drí lẽlé rõô rî, rî íyíkâ trá ãnyî Yésũ lạ̃gạ́tı̣́. 24 Gõꞌdá Sĩmónã Pétẽrõ drí tã âtázó lãjóꞌbá Yésũ drí lẽlé rõô ꞌdĩ drí lı̣̃fı̣́ sĩ kĩ, gólâ ĩîjî drẽ Yésũ ngãtá õjílã gólâ drí tã lâ âtálé ꞌdĩ ãꞌdî ĩꞌdî yã rî. 25 Gõꞌdá lãjóꞌbá rî ꞌdĩ drí rû êsézó ãnyî Yésũ rú tã îjílí kĩ, “Kúmú, õjílã ní drí tã lâ âtálé ꞌdĩ ãꞌdî ĩꞌdî yã?” 26 Yésũ drí tã-drı̣̃ lôgõzó kĩ, “Õjílã rî ꞌdĩ âꞌdô ꞌbãꞌá õjílã gólâ má drí ꞌẽzó ãmbãtã má drı̣́gạ́ nõ sõlé ãtó ꞌá fẽlé drílâ rî ĩꞌdî.” Gõꞌdá kôrô Yésũ drí ãmbãtã yí drı̣́gạ́ ꞌdĩ sõzó ãtó ꞌá fẽlé Yúdạ̃ Sĩmónã Ĩsĩkãrĩyótã rî mvá drí. 27 Gõꞌdá Yúdạ̃ ní drí ãmbãtã ꞌdî trõzó nyãlé, gõꞌdá ní nyâ ãmbãtã ꞌdî bê rî, kôrô Sãtánã drí fĩzó ánî pı̣̃pı̣̂sı̣́lı̣́ ꞌá. Ĩtí rî, Yésũ drí tã âtázó Yúdạ̃ drí kĩ, “Ní nĩ tã ní drí ꞌẽꞌá ꞌẽlé rî ꞌẽlé ꞌwãâꞌwâ!”

28 Õjílã ãlô lãjóꞌbá Yésũ kâ ꞌdĩ ꞌbá yî lãfálé ꞌásĩ úlı̣́ Yésũ drí âtálé Yúdạ̃ drí ꞌdĩ ífí lâ nı̣̃ ꞌbá rî yû. 29 Gõꞌdá lãjóꞌbá ꞌdĩ ꞌbá yî, ãzâ ꞌbá yî gólĩyî lãfálé sĩ ı̣̂sũ ĩyíkâ bê-rî kĩ, Yésũ ãâtâ úlı̣́ ꞌdĩ ĩtí ꞌdĩ, tãlâ gólâ õlẽ Yúdạ̃ õnĩ ró ngá nyãnyã ạ̃lı̣́pı̣̂ gĩlí, ãzâ ꞌbá yî ı̣̂sũ ĩyíkâ kĩ, ngãtá Yésũ õlẽ Yúdạ̃ rî jõlé nĩꞌá lãfâ fẽlé ngá ãkó lé ꞌbá drí,* gólĩyî ı̣̂sũ tã ꞌdî ĩtí, tãlâ Yúdạ̃ ĩꞌdî lãfâ vó ndrẽ ꞌbá ꞌî. 30 Gõꞌdá Yúdạ̃ nyâ ãmbãtã Yésũ drí fẽlé ꞌdĩ bê rî, kôrô gólâ drí ngãzó fõlé ĩví ꞌálâ. ꞌDĩî gõꞌdá trá ngạ́cı̣̂ bê.

Tã Yésũ drí âtálé õdrã íyíkâ tã lâ tãsĩ rî

31 Gõꞌdá Yúdạ̃ fõ bê ĩví ꞌálâ nĩlí rî, Yésũ drí gõzó tã âtálé lãjóꞌbá ạ̃mbúkũ lâkí ꞌbá ꞌdĩ ꞌbá yî drí kĩ, “Tã âꞌdô ꞌẽꞌá rû ꞌẽlé ngbãângbânõ ꞌwãâ tíbê ãmbã ámákâ âꞌdázó õjílã drí gólĩyî ũnı̣̃ ró bê kĩ, mâ ĩꞌdî gólâ tíbê âjólé trá ûrú lésĩ rî. Nĩ âꞌdô ãmbã Ôvârí kâ ndrẽꞌá mbârâkã gólâkâ ꞌẽꞌá âꞌdálâ ãnî drí rî sĩ. Tã ꞌdî tãsĩ rî, õjílã ndrĩ âꞌdô Ôvârí rî lûyı̣́ꞌá. 32 Ngbãângbânõ, Ôvârí âꞌdô ãmbã íyíkâ âꞌdáꞌá mbârâkã íyíkâ bê tã ꞌẽꞌẽ ámákâ sĩ. Tã ꞌdî sĩ, gólâ âꞌdô ãmbã ámákâ âꞌdáꞌá õjílã lı̣̃fı̣́ drı̣̃ ꞌá.

33 “Ámâ rû-lẽ-ãzí yî, má âꞌdô ꞌẽꞌá rĩlí ãní bê cé dã ĩtí, tãlâ mâ ꞌẽꞌá nĩlí ngbãângbânõ vólé. Nĩ âꞌdô ꞌbãꞌá cú ámâ lôvó bê ndrẽlé, gõꞌdá nĩ îcá kô ámâ ûsúlı̣́. Gõꞌdá ngbãângbânõ má âtâ ãnî drí, nyé õzõ má drí âtálé drı̣̃-ꞌbá ạ́ngı̣́ Yúdạ̃ yí kâ rî ꞌbá yî drí rî kâtí. Nĩ îcá cãlé võ má drí ꞌẽzó nĩlí ꞌálâ rî ꞌá kô.

34 “Ngbãângbânõ, mâ trá tã óꞌdí nõ ꞌbãꞌá ãnî drí ꞌẽlé nõ, nĩ ꞌbã ãnî ãzí-ãzí yî lôvó nyé õzõ má drí ãnî lôvó ꞌbãrẽ kâtí. 35 Õzõ nĩ õlẽ ãnî trá ãnî vó ꞌásĩ ĩtí rî, õjílã drí nı̣̃zó lâ kĩ, pạ̃tı̣́-pạ̃tı̣̃ ãnî lãjóꞌbá ámákâ ĩꞌdî.”

Tã Yésũ drí âtálé kĩ, Pétẽrõ ãꞌdô tı̣̂ gãꞌá yí rú sĩ rî

(Mãtáyõ 26.31-35; Márãkõ 14.27-31; Lúkạ̃ 22.31-34)

36 Gõꞌdá Sĩmónã Pétẽrõ drí Yésũ rî îjízó kĩ, “Kúmú, ní ꞌê nĩlí ángô lé yã?” Yésũ drí tã lôgõzó kĩ, “Nĩ îcá kô cãlé võ má drí ꞌẽzó nĩlí nõ ꞌá ngbãângbânõ nô. Gõꞌdá ı̣̃zạ́tú rî, nĩ âꞌdô cãꞌá nĩꞌá rĩlí má bê tólâ.” 37 Tã Yésũ drí âtálé ꞌdĩ îcá Pétẽrõ drẽ zãâ kô, Pétẽrõ drí kpá tã âtázó ândálé kĩ, “Kúmú, má ꞌdé ní vósĩ kô ãꞌdô drí yã? Mã âꞌdô nĩꞌá ní bê gbõ lé ãꞌdô õdrã ꞌî rî, mâ njãâ ꞌẽꞌá drãlé ní bê.” 38 Yésũ drí kpá tã-drı̣̃ lôgõzó Pétẽrõ drí kĩ, “Ní kĩ, mã âꞌdô drãꞌá yí bê yã? Ní ârî tã má drí ꞌẽꞌá âtálâ nõ. Má nı̣̃ trá kĩ, pạ̃tı̣́ı̣̃ ró, ngạ́cı̣̂ bê nõ ní âꞌdô tı̣̂ gãꞌá má rú sĩ ândâlâ nâ ũrı̣̃ drí sĩ, drẽ ãkpãkãꞌdã ꞌạ̃ꞌú-lúgú ꞌbé cı̣́rı̣̃ kô.”

14

Tã Yésũ drí âtálé mbârâkã sõlé lãjóꞌbá íyíkâ rî ꞌbá yî ꞌá rî

1 Gõꞌdá Yésũ drí kpá zãâ rĩzó úlı̣́ âtálé kĩ, “Nĩ ı̣̂sũ tã kô rõô tã gólâ má drí ꞌẽzó ãnî âyélé nõ ꞌá. Võ lâ ꞌá rî, nĩ ꞌbã lı̣̃fı̣́ Ôvârí drı̣̃ı̣̂, gólâ õrî ró bê zãâ ãnî vó ndrẽlé. Gõꞌdá nĩ gõ ró lı̣̃fı̣́ ꞌbãlé kpá má drı̣̃ı̣̂, mã rî ró kpá bê ãnî vó ndrẽlé. 2 Má ꞌê nĩlí võ êdélé ãnî drí ámâ átá Ôvârí ngálâ. Võ rĩrĩ kâ bê rĩꞌá dũû ámâ átá Ôvârí drí ꞌbã ꞌálâ. Tí õró ꞌbãâ ĩtí kô rî, tí má âtá tã lâ ãnî drí ĩtí kô. 3 Gõꞌdá õzõ má ẽêdê võ ãníkâ trá ndẽlé rî, má drí gõzó âgõlé ãnî drı̣̃lı̣́ nĩzó ĩꞌdí bê lâ võ má drí êdélé ãnî drí nã ꞌálâ, tãlâ mã rî ró bê kpãkã ãlô ãní bê tólâ. 4 Võ gólâ má drí ꞌẽzó nĩlí ꞌá lâ ꞌá rî, nĩ nı̣̃ trá gõꞌdá nĩ nı̣̃ lạ́tı̣̂ lâ cãzó ꞌá lâ rî kpá trá.”

5 Gõꞌdá lãjóꞌbá ãzâ zı̣̃lı̣́ Tómã rî drí tã îjízó Yésũ tı̣́ kĩ, “Kúmú, mã nı̣̃ı̣́ võ ní drí ꞌẽzó nĩlí ꞌálâ ꞌdĩ kô. Ĩtí rî, mã âꞌdô lạ́tı̣̂ nĩzó võ ꞌdî ꞌá tólâ rî nı̣̃ꞌá ángô tí yã? Ní âꞌdâ lạ́tı̣̂ lâ ãmâ drí kẽ!”

6 Ĩtí rî, Yésũ drí gõzó tã-drı̣̃ jãlé Tómã drí kĩ, “Mâ ĩꞌdî lạ́tı̣̂ mbı̣̂ Ôvârí kâ rî âꞌdá ꞌbá lâ ꞌî ãnî drí, gõꞌdá mâ kpá ĩꞌdî lédrẽ-lédrẽ ạ̃dũkũ ãkó rî fẽ ꞌbá lâ ꞌî ãnî drí. Tã îmbá ꞌbá tãndí ãzâ yû ꞌẽ ꞌbá tã mbı̣̂ ámâ átá Ôvârí kâ îmbálé ãnî drí rî, kó cé mâ ĩꞌdî. 7 Ãnî gólĩyî lãjóꞌbá ámákâ ró rî ꞌbá yî, nĩ nı̣̃ mâ trá tãndí ró. Õzõ nĩ ũnı̣̃ mâ trá ĩtí rî, nĩ nı̣̃ ámâ átá kpá trá. Gõꞌdá nĩ ndrê mâ trá. Õzõ ãnî drí ámâ ndrẽrẽ tí rî, ĩꞌdî nĩ ndrê ámâ átá kpá trá. Gõꞌdá ngbãângbânõ zãâ nĩꞌá ạ̃tı̣́ ꞌálâ rî, nĩ âꞌdô ámâ átá rî nı̣̃ꞌá gạ̃rạ̃ sı̣́sı̣́ rî drı̣̃ı̣̂ sĩ.”

8 Gõꞌdá nĩngá sĩ, lãjóꞌbá ãzâ rú bê Fílĩpõ rî drí kpá tã âtázó kĩ, “Kúmú, mâ bê tã bê ãlô ꞌẽꞌá îjílâ ní tı̣́. Ní âꞌdâ átá gólâ rĩ ꞌbá ûrú ꞌálâ rî ãmâ drí kẽ, tãlâ mã nı̣̃ ró gólâ bê dódó. ꞌDĩî rĩꞌá cé tã gólâ ãmâ drí lẽlé ní drı̣́gạ́ sĩ rî ĩꞌdî.”

9 Ĩtí rî, Yésũ drí gõzó tã-drı̣̃ Fílĩpõ kâ ꞌdĩ lôgõlé kĩ, “Fílĩpõ, má rî trá ãní bê nõngá ạ̃kû ró bũúũ ngbãângbânõ. Gõꞌdá nĩ nı̣̃ mâ trá tãndí ró, gõꞌdá ꞌdĩî rî, nĩ nı̣̃ ámâ átá kpá trá. Õzõ nĩ õndrê mâ trá tã ꞌẽrẽ ꞌá rî, ꞌdĩî nĩ ndrê tã ꞌẽꞌẽ ámâ átá kâ kpá trá ĩꞌdî ꞌdĩ. Nĩ nı̣̃ı̣́ drẽ zãâ tã ꞌẽꞌẽ ámákâ rî kô ãnî drí rĩzó zãâ ámâ îjílí ĩtí, kĩꞌá nĩ, má ãâꞌdâ átá ãnî drí rî yã? 10 Nĩ lẽé drẽ zãâ tã kô kĩꞌá nĩ rî, tã ꞌẽꞌẽ ámákâ rî nyé õzõ ámâ átá kâ rî tí yã? Ámâ átá rî nĩ tã má drí rĩꞌá îmbálâ ãnî drí nõ âꞌdálé, ĩꞌdî má drí rĩzó ãnî îmbálé ĩꞌdî sĩ lâ nõ. Ámâ átá rî má ꞌá, gõꞌdá gólâ rî kpá nĩ rĩꞌá mbârâkã fẽlé má drí rĩzó tã ndrĩ má drí rĩꞌá ꞌẽlâ rî ꞌẽlé. 11 Õzõ nĩ õlẽ drẽ zãâ tã úlı̣́ má drí âtálé nõ ꞌá kô rî, ꞌdõvó nĩ ı̣̂sũ drẽ tã lârâkô má drí rĩꞌá ꞌẽlâ rî ꞌbá yî vó lâ, ꞌdĩî nĩ âꞌdô kôrô tã lẽꞌá ꞌwãâ tãndí ró má ꞌá. Tã pạ̃tı̣́ı̣̃ ró, ãmâ ámâ átá bê, ãmâ rĩꞌá ngá ãlô ró.

12 “Gõꞌdá nĩ ârî drẽ úlı̣́ má drí ꞌẽꞌá âtálâ nõ! Õzõ õjílã ãzâ õlẽ tã trá má ꞌá pạ̃tı̣́-pạ̃tı̣̃ ró pı̣̃pı̣̂sı̣́lı̣́ ãlô sĩ rî, õjílã rî ꞌdĩ âꞌdô tã lârâkô má drí rĩꞌá ꞌẽlâ rî ꞌẽꞌá, gõꞌdá má âꞌdô mbârâkã fẽꞌá gólâ drí tã ꞌẽzó gạ̃rạ̃ má drí rĩꞌá ꞌẽlâ rî ꞌbá yî drı̣̃ı̣̂ sĩ, tãlâ mâ trá nĩꞌá gõlé ámâ átá ngálâ. 13 Má âꞌdô tã ndrĩ ãnî lãjóꞌbá ámákâ rî ꞌbá yî drí îjílí ámâ rú sĩ rî ꞌẽꞌá ãnî drí, tãlâ mâ Ôvârí rî mvá ꞌî, gõꞌdá má lẽ õjílã ũlûyı̣̂ ró gólâ bê. 14 Má âtâ tã pạ̃tı̣́ı̣̃ ró, õzõ ãnî õjílã ámákâ rî ꞌbá yî ĩîjî tã trá má tı̣́ sĩ rî, má âꞌdô ꞌẽꞌá lâ ãnî drí.”

Tã Yésũ drí ꞌbãlé Líndrí Tãndí Ôvârí kâ tãsĩ rî

15 Gõꞌdá nĩngá sĩ, Yésũ drí kpá tã ãzâ âtázó lãjóꞌbá íyíkâ drí kĩ, “Ámâ rû-lẽ-ãzí yî, õzõ nĩ õꞌbã ámâ lôvó trá rî, nĩ âꞌdô tã îmbâ gólâ má drí îmbálé ãnî drí rî ı̣̂njı̣̃ꞌá ꞌẽlé. 16 Gõꞌdá õzõ má õcâ trá ûrú ꞌálâ ámâ átá ngálâ rî, má âꞌdô gólâ rî îjíꞌá, tãlâ gólâ õfẽ ró Líndrí Tãndí íyíkâ bê rĩlí ãní bê zãâ gbạ́dú ãnî ậmú ꞌbá ró, gõꞌdá kpá õrî ró bê mbârâkã fẽlé ãnî drí. 17 Líndrí Tãndí Ôvârí kâ ꞌdĩ âꞌdô rĩꞌá ãnî îmbálé tã pạ̃tı̣́ı̣̃ rî sĩ. Gõꞌdá ãnî drí gólâ rî nı̣̃zó ndrĩ, tãlâ Líndrí Tãndí ꞌdĩ âꞌdô rĩꞌá ãní bê mbârâkã sõ ꞌbá ró rĩlí zãâ ãnî ꞌá. Gõꞌdá õjílã ãngó nõ ꞌá gólĩyî âꞌdó ꞌbá kô ámákâ ró rî, âꞌdô ĩyíkâ gólâ rî gãꞌá dó, tãlâ gólĩyî îcá kô gólâ rî ndrẽlé ĩyî lı̣̃fı̣́ sĩ gõꞌdá nı̣̃ı̣́ ĩyî âꞌdô-âꞌdô gólâkâ rî kpá kô. 18 Õzõ má õnĩ trá rî, má îcá kô ãnî âyélé rĩlí ãnî drı̣̃ı̣̂ sĩ õzõ ĩmvá-ãnjî kâtí. Má âꞌdô kpá âgõꞌá trá ãnî pãlé.

19 “Kậyı̣̂ ãndrõ nô kâ vósĩ rî, õjílã ãngó nõ kâ îcá gõꞌdá kô ámâ ndrẽlé kpá óꞌdí. Gõꞌdá ãnî gólĩyî ámákâ ró rî ꞌbá yî âꞌdô ámâ ndrẽꞌá cé nĩ kậyı̣̂ dã vósĩ, tãlâ mâ ꞌẽꞌá lîdrílí kpá óꞌdí. Gõꞌdá lîdrî-lîdrî ámákâ sĩ rî, má âꞌdô ãnî ꞌbãꞌá rĩlí zãâ gbạ́dú. 20 Õzõ gõꞌdá má õlîdrî trá óꞌdí rî, ãnî drí gõzó nı̣̃lâ pạ̃tı̣́-pạ̃tı̣̃ ró kĩ, ãmâ rĩꞌá ngá ãlô ró ámâ átá Ôvârí bê. Ĩtí rî, ãnî drí gõzó kpá nı̣̃lâ tãndí ró kĩ, pạ̃tı̣́ı̣̃ ãnî ámákâ ĩꞌdî gõꞌdá mâ kpá ãníkâ ĩꞌdî.

21 “Õzõ õjílã ãzâ ãârî gõꞌdá ı̣̃ı̣̂njı̣̃ tã ꞌbãꞌbã ámákâ rî ꞌbá yî trá rî, ꞌdĩî má âꞌdô nı̣̃ꞌá lâ kĩ, õjílã rî ꞌdĩ lẽ má trá pı̣̃pı̣̂sı̣́lı̣́ ãlô sĩ. Gõꞌdá mâ rî gógó âꞌdô kpá õjílã rî gógó ꞌdĩ lẽꞌá, gõꞌdá ámâ átá âꞌdô kpá gólâ rî lẽꞌá. Gõꞌdá má âꞌdô ámâ nyãányâ âꞌdáꞌá kpá õjílã rî gógó ꞌdĩ drí.”

22 Nĩngá sĩ, lãjóꞌbá ãzâ kpá bê ãlô rú lâ Yúdạ̃* gólâ âꞌdó kô Yúdạ̃ Ĩsĩkãrĩyótã ĩꞌdî. Gõꞌdá gólâ drí ngãzó tã îjílí Yésũ tı̣́ kĩ, “Kúmú, ní âꞌdô ánî nyãányâ âꞌdáꞌá cé ãmâ drí gõꞌdá âꞌdó kô õjílã ãngó nõ kâ drí ãꞌdô tãsĩ yã?”

23 Gõꞌdá nĩngá sĩ, Yésũ drí tã-drı̣̃ lôgõzó lãjóꞌbá ꞌdĩ ꞌbá yî drí ndrĩ kĩ, “Nĩ ârî drẽ, õzõ õjílã ãzâ õlẽ mâ fí trá rî, õjílã rî ꞌdĩ âꞌdô tã îmbâ ámákâ ı̣̂njı̣̃ꞌá ꞌẽlâ. Õzõ õjílã rî ꞌdĩ ı̣̃ı̣̂njı̣̃ tã îmbâ ámákâ trá rî, ámâ átá Ôvârí drí kpá gólâ rî lẽzó gõꞌdá ãmâ drí ânĩzó kpạ̃rạ̃tı̣́ rĩlí õjílã rî ꞌdĩ ꞌá. 24 Gõꞌdá õzõ õjílã ãzâ õlẽ mâ kô rî, gólâ îcá kô tã îmbâ ámákâ ı̣̂njı̣̃lı̣́ gõꞌdá ꞌẽzó lâ. Gõꞌdá nĩ nı̣̃ trá ndrĩ kĩ nĩ rî, tã îmbâ má drí rĩꞌá îmbálâ ãnî drí nõ ânĩ ámâ átá ngá lésĩ. Má îmbá tã kô cú ĩtí drı̣́-ãcê ámákâ sĩ. Ámâ átá âjô mâ trá tã ꞌdî îmbálé.

25 “Má lẽ tã ꞌdî ꞌbá yî âꞌdálé ãnî drí drẽ ãkpãkãꞌdã má drí ꞌbãrẽ ãní bê nõ ꞌá nõ. 26 Gõꞌdá õzõ Líndrí Tãndí ámâ átá kâ õtírĩ ânĩî gólâ ngá lésĩ rĩlí ãní bê ãnî pãlé ámâ võ ꞌá rî, gólâ âꞌdô tã ámákâ ndrĩ îmbáꞌá ãnî drí tãndí ró, ãnî drí gõzó tã má drí îmbálé ãnî drí rî nı̣̃lı̣́ tãndí ró, mbârâkã gólâkâ sĩ, gõꞌdá tã ndrĩ gólĩyî má drí îmbálé trá ãnî drí rî âꞌdô âgáꞌá ãnî drı̣̃ı̣̂.

27-28 “Gbõ lé má âꞌdô bê ꞌẽꞌá nĩlí vólé ãnî âyélé rî, má âꞌdô tã ạ̃ꞌdı̣́ ámákâ âyéꞌá ãnî pı̣̃pı̣̂sı̣́lı̣́ ꞌá. Má lẽ ãnî drí âꞌdózó cú tã ạ̃ꞌdı̣́ bê ãnî pı̣̃pı̣̂sı̣́lı̣́ ꞌá. Tã ạ̃ꞌdı̣́ má drí ꞌẽꞌá fẽlâ ãnî drí rî âꞌdô lậvũꞌá gạ̃rạ̃ tã ạ̃ꞌdı̣́ gólâ ngá ãngó nõ kâ rî ꞌbá yî drí îcálé fẽlé ãnî drí rî drı̣̃ı̣̂ sĩ. Má lẽé kô ãnî drí âꞌdólé ũrı̣̃ ró gõꞌdá kpá tã ı̣̂sũ ró, õzõ má õtírĩ ãnî âyé rî. Õzõ nĩ õlẽ mâ pı̣̃pı̣̂sı̣́lı̣́ ãlô sĩ rî, nĩ âꞌdó kô tã ı̣̂sũ ró, tãlâ tã gólâ má drí âtálé ãnî drí kĩꞌá nĩ rî, ‘Má âꞌdô ꞌẽꞌá nĩlí vólé ãnî rú sĩ’ rî tãsĩ, tãlâ má âꞌdô âgõꞌá trá ãnî ngálâ. Tí nĩ âꞌdô ꞌbãꞌá ãyĩkõ ró, tãlâ má ꞌê nĩlí ꞌdĩ ámâ átá mbârâkã lâ drí lậvũlı̣́ gạ̃rạ̃ má drı̣̃ı̣̂ sĩ rî ngálâ, gõꞌdá mã ãꞌdô ró bê kpá ãmbá ró óꞌdí gólâ bê. 29 Nĩ ârî drẽ, má âtâ tã nô ꞌbá yî ãnî drí drẽ ãkpã ꞌé rû kô, tãlâ õzõ tã lâ õꞌê rû trá rî, nĩ lẽ ró tã bê má ꞌá dódó.

30 “Ngbãângbânõ rî, mâ gõꞌdá trá kậyı̣̂ ãzâ ãkó dũû ãní bê má drí rĩzó zãâ rĩꞌá ãnî îmbálé, tãlâ Sãtánã kúmú ãngó nõ kâ ró rî, trá ꞌẽꞌá tã õnjí ꞌẽlé ngbãângbânõ má drí, má õzó kô lôsĩ Ôvârí kâ nõ ndẽê. Gõꞌdá kpálé rî, gólâ îcá kô ámâ pẽlé. 31 Mâ rî gógó trá njãâ drãlé, tãlâ má ndẽ ró tã ámâ átá drí ꞌbãlé má drí rî bê. Má lẽ õjílã ndrĩ ũnı̣̃ ró ĩyî bê kĩ, pạ̃tı̣́-pạ̃tı̣̃ ró, má lẽ ámâ átá trá. Nĩ ngâ, mã nĩ ró bê võ rî gógó ãmákâ rî ꞌálâ.”

15

Tã õjílã Yésũ kâ drí ꞌbãzó Yésũ bê ngá ãlô ró rî

1 Gõꞌdá ĩtí rî, Yésũ drí rĩzó zãâ bạ̃dı̣̃ úlı̣́ âtálé lãjóꞌbá íyíkâ ꞌdĩ ꞌbá yî drí kĩ, “Má âtâ ãnî drí pạ̃tı̣́-pạ̃tı̣̃ ró ámâ ậdrúpı̣̃ yî, má rî nĩ mbârâkã fẽlé ãnî drí. Ãmâ ãní bê kpãkã ãlô õzõ fê rĩ ꞌbá ꞌwãlé rî kâtí. Mâ íyíkâ ĩꞌdî õzõ ậmbậndı̣̂ lâ kâtí. Gõꞌdá ámâ átá íyíkâ ạ́mvú lı̣́pı̣̂ rĩ ꞌbá ãmâ vó ndrẽlé rî ĩꞌdî. 2 Õzõ gárá lâ ãzâ ꞌbá yî õꞌwâ lõꞌwâ kô rî, gólâ drí âgãzó lâ vólé, gólĩyî rĩ ꞌbá lõꞌwâ ꞌwãlé rî âyézó ĩꞌdî. Gõꞌdá kpá gárá gólĩyî õnyíkõ ró ꞌwã ꞌbá dódó kô ꞌdĩ ꞌbá yî, gólâ drí drı̣̃ lâ âgãzó vólé, tãlâ õꞌwâ ró gõꞌdá bê gạ̃rạ̃ sı̣́sı̣́ rî drı̣̃ı̣̂ sĩ. 3 Ãnî lãjóꞌbá ámákâ rî ꞌbá yî, ámâ átá Ôvârí njĩ ãnî trá âꞌdólé ámâ gárá ró. Tã îmbâ gólâ má drí rĩꞌá îmbálâ ãnî drí nõ drí rĩzó ãnî ꞌbãlé âꞌdólé õzõ fê gárá gólâ lôꞌwá ꞌbá rõô rî kâtí Ôvârí rî lı̣̃fı̣́ drı̣̃ ꞌá. 4 Ãnî ndrĩ, nĩ rî ngá ãlô ró má bê, ĩtí rî, má âꞌdô kpá rĩꞌá ngá ãlô ró ãní bê. Tãlâ fê gárá ãzâ yûꞌdạ́wạ́ lõꞌwâ ꞌwã ꞌbá õzõ óõgâ trá vólé ậmbậndı̣̂ lâ rú sĩ rî. Fê gárá rî ꞌwãlé, õzõ ãꞌdô drẽ ãkpã ậmbậndı̣̂ lâ rú rî ĩꞌdî. Gõꞌdá ãnî kpá ĩtí, nĩ îcá kô tã Ôvârí drí lẽlé ãnî drí ꞌẽlé rî ꞌẽlé cú ĩtí mâ ãkó.

5 “Má âtâ ãnî drí kpá óꞌdí nõtí kĩ, ãmâ ãní bê rĩꞌá kpãkã ãlô õzõ fê rĩ ꞌbá ꞌwãlé rî kâtí. Mâ ámákâ ĩꞌdî ậmbậndı̣̂ lâ ꞌî, gõꞌdá ãnî ãníkâ ĩꞌdî õzõ gárá lâ kâtí. Õzõ õjílã ãzâ õrî trá ngá ãlô ró má bê rî, gólâ âꞌdô tã tãndí gólâ Ôvârí drí lẽlé rî ꞌẽꞌá ĩꞌdî gạ̃rạ̃ sı̣́sı̣́ rî drı̣̃ı̣̂ sĩ. Nĩ ârî drẽ, nĩ îcá kô tã Ôvârí drí lẽlé ãnî drí ꞌẽlé rî ꞌẽlé cú ĩtí mâ ãkó. 6 Gõꞌdá õzõ õjílã ãzâ õrî zãâ ngá ãlô ró má bê kô rî, õjílã rî ꞌdĩ âꞌdô ꞌbãꞌá, õzõ fê gárá gólâ ꞌĩ ꞌbá trá rî kâtí. Ạ́mvú lı̣́pı̣̂ rî fê gárá gólâ ꞌĩ ꞌbá trá rî âgãlé vólé vũlı̣́ vũdrı̣́, õꞌî ró bê dódó. Gõꞌdá gárá ꞌdĩ âꞌdô ꞌbãꞌá tãndí ró cé lạ̃sı̣́ ró rî ĩꞌdî. 7 Gõꞌdá õzõ ãnî drí ꞌbãrẽ trá ngá ãlô ró má bê tã îmbâ ámákâ ı̣̂njı̣̃-ı̣̂njı̣̃ sĩ ꞌẽlé rî kâtí rî, tã ndrĩ ãnî drí îjílí má tı̣́ sĩ rî, má âꞌdô ꞌẽꞌá lâ ãnî drí. 8 Nĩ ârî drẽ, tã ꞌẽꞌẽ tãndí ãníkâ rî âꞌdô õjílã ꞌbãꞌá nĩ ámâ átá Ôvârí rî lûyı̣́lı̣́, õzõ nĩ ãâꞌdâ trá pạ̃tı̣́-pạ̃tı̣̃ kĩ ãnî lãjóꞌbá ámákâ ĩꞌdî tã ꞌẽꞌẽ tãndí ãníkâ ꞌdĩ sĩ rî.

9 “Ámâ átá lẽ mâ trá rõô. Gõꞌdá má lẽ ãnî kpá trá rõô õzõ ámâ átá drí ámâ lẽrẽ kâtí. Ĩtí rî, nĩ rî zãâ ngá lẽlẽ ámákâ ãnî drí ꞌdĩ ꞌá, tãlâ má lôkî ró ãnî bê tãndí ró lõvõ ámákâ ꞌdĩ sĩ. 10 Ãnî gõꞌdá õzõ nĩ õrî zãâ tã îmbâ ámákâ ꞌẽlé rî, nĩ âꞌdô rĩꞌá zãâ ngá lẽlẽ ámákâ ãnî drí ꞌdĩ ꞌá, gõꞌdá má drí ãnî lôkízó tãndí ró. Nĩ âꞌdô ámâ ı̣̂njı̣̃ꞌá gõꞌdá tã ámákâ ꞌẽzó, nyé õzõ má drí rĩrĩ ámâ átá rî ı̣̂njı̣̃lı̣́ gõꞌdá tã gólâkâ ꞌẽzó, gõꞌdá drílâ rĩzó ámâ vó ndrẽlé tãndí ró rî kâtí. 11 Má rî tã nô îmbálé ãnî drí nõ rî, tãlâ nĩ ũûsû ró ãyĩkõ gólâ má drí ûsúlı̣́ ámâ átá rî ı̣̂njı̣̃rı̣̃ ꞌá rî bê, gõꞌdá kpá ãyĩkõ ãníkâ ãꞌdô ró bê gạ̃rạ̃.

12 “Nõô tã ꞌbãꞌbã ámákâ ĩꞌdî ãnî drí. Nĩ lẽ ãnî ãnî vó ꞌásĩ, õzõ má drí ãnî ãlô-ãlô lẽrẽ rî kâtí. 13 Má lẽ bê ãnî trá rõô rî, ĩꞌdî ꞌdĩ mâ trá nĩꞌá drãlé ãnî tãsĩ. Ạ̃kû lâ sĩ, nĩ ndrê tã ĩtí ꞌdĩ ꞌbá yî trá rû ꞌẽꞌá, õjílã ãlô drí íyî nyãányâ fẽzó drãlé íyî ãzí-ãzí yî pãlé yã? ꞌDĩî rĩꞌá ngá lẽlẽ ạ́ngı̣́ ꞌî! 14 Ĩtí rî, ãnî gõꞌdá trá ámâ rû-lẽ-ãzí yî ĩꞌdî, tãlâ nĩ rî trá zãâ tã îmbâ ámákâ ãnî drí rî ꞌẽlé ĩꞌdî. 15 Gõꞌdá ngbãângbânõ rî, má zı̣́ gõꞌdá ãnî kô cé lãjóꞌbá ámákâ ró, tãlâ lãjóꞌbá yî nı̣̃ı̣́ tã ndrĩ gólĩyî ãmbá gólĩyíkâ rî drí rĩꞌá ꞌẽlâ rî kô. Ãnî trá ámâ rû-lẽ-ãzí yî ĩꞌdî, tãlâ tã gólĩyî má drí ârílí ámâ átá tı̣́ sĩ rî, má âtâ trá ndrĩ ãnî drí. 16 Ĩtí rî, nĩ njĩí mâ nĩ kô, má njĩ ãnî nõ nĩ, tãlâ nĩ nĩ ró bê zãâ tã ámákâ nõ îmbá bê õjílã drí, gólĩyî drí tã lẽzó ꞌá lâ pı̣̃pı̣̂sı̣́lı̣́ ãlô sĩ. Õzõ nĩ õrî trá tã ꞌdî ꞌẽlé ĩtí rî, Ôvârí âꞌdô tã ãnî drí îjílí gólâ tı̣́ ámâ rú sĩ rî ꞌẽꞌá ãnî drí. 17 Ĩtí rî, tã ạ́ngı̣́ má drí lẽlé ãnî drí ꞌẽlé rî ĩꞌdî nõ. Nĩ lẽ ãnî ãnî vó ꞌásĩ.”

Tã õjílã ãngó nõ kâ drí lâŋõ fẽzó lãjóꞌbá Yésũ kâ drí rî

18 Gõꞌdá nĩngá sĩ, Yésũ drí tã âtázó lãjóꞌbá íyíkâ yî drí kĩ, “Má âtâ ãnî drí, õjílã gólĩyî ãngó nõ ꞌá nõ âꞌdô ꞌẽꞌá ãnî gãlé dó õjílã ámákâ ró, tãlâ gólĩyî gã má kpá trá dó sı̣́sı̣́ ãnî drí sĩ. 19 Tí nĩ õró rĩî nõ zãâ tã ꞌẽlé nyé õzõ õjílã ãngó nõ ꞌá rî drí rĩꞌá ꞌẽlé rî kâtí rî, tí õjílã ãngó nõ ꞌá nõ âꞌdô ãnî lẽꞌá õjílã ĩyíkâ ró. Gõꞌdá âꞌdó kô ĩtí, âꞌdô-âꞌdô ãníkâ trá ngĩî gólĩyíkâ rî yî drı̣̃ı̣̂ sĩ, tãlâ má njĩ ãnî trá rî drí sĩ âꞌdólé õjílã ámákâ ró tã ámákâ ꞌẽlé. Ĩtí rî, ãnî lôvó fõ trá gólĩyî ꞌásĩ. 20 Tã má drí âtálé ãnî drí rî ꞌbá yî ũvı̣̃ ãnî drı̣̃ sĩ kô, kĩꞌá nĩ rî, lãjóꞌbá ãzãkã yûꞌdạ́wạ́ ı̣̂njı̣̃lı̣́ gạ̃rạ̃ ãmbá gólâkâ drı̣̃ı̣̂ sĩ rî. ꞌDĩî kâ rî tí rî, õjílã ãngó nõ kâ âꞌdô lâŋõ fẽꞌá ãnî drí, nyé õzõ drílĩyî lâŋõ fẽrẽ má drí rî tí. Tí õzõ gólĩyî õrî trá tã îmbâ ámákâ ârílí rî, tí gólĩyî âꞌdô tã ãníkâ âríꞌá. 21 Ãnî lôvó âꞌdô fõꞌá gólĩyî ꞌásĩ, tãlâ ãnî trá õjílã ámákâ ĩꞌdî, tãlâ gólĩyî gâ vólé dó tã lẽlé kĩ, pạ̃tı̣́ı̣̃ Ôvârí âjô mâ nĩ. 22 Mâ ĩꞌdî gólâ Ôvârí drí âjólé tã íyíkâ pẽlé õjílã ãngó nõ kâ drí rî, gõꞌdá gólĩyî gã tã âtî-âtî Ôvârí kâ ꞌdĩ trá dó. Tí má õró ânĩî tã âtî-âtî ꞌdĩ bê gólĩyî drí kô rî, tí gólĩyî âꞌdô ꞌbãꞌá tã õnjí tã âtî-âtî ꞌdĩ gãgã lâ kâ ãkó. Gõꞌdá ngbãângbânõ rî, gólĩyî îcá gõꞌdá kô ĩyî nyãányâ pãlé lâŋõ tã õnjí ꞌdĩ kâ ꞌásĩ kĩ, ĩyî ãâꞌdô tã õnjí ꞌdĩ ãkó.

23 “Má âtâ ãnî drí, õjílã gólâ ámâ gã ꞌbá dó rî, ꞌdĩî gólâ gã ꞌdî kpá ámâ átá gólâ ámâ âjó ꞌbá rî ĩꞌdî. 24 Tí gólâ õró ámâ ndrẽê tã lârâkô ámákâ gólĩyî õjílã ãzâ ꞌbá yî drí îcálé kô ꞌẽlâ rî ꞌẽrẽ ꞌá kô rî, tí lâŋõ tã õnjí gólâkâ ámâ gã kâ dó ꞌdĩ kâ îcá kô âꞌdólé gólâ drı̣̃ı̣̂ lậvũlı̣́ gạ̃rạ̃. Gõꞌdá gólâ ndrê bê tã lârâkô má drí rĩꞌá ꞌẽlâ rî trá, gólâ drí gõzó ãmâ gãlé dó kpạ̃rạ̃tı̣́ ámâ átá bê rî, gõꞌdá tã õnjí tẽtẽ gólâkâ ãmâ gãzó dó ꞌdĩ íyíkâ trá gólâ rî ômbéꞌá õzõ bãgó kâtí. 25 Õjílã gólĩyî ámâ gã ꞌbá dó ꞌdĩ ꞌbá yî rĩꞌá ĩyî, nyé õzõ õjílã gólĩyî tã lâ îgĩlí búkũ Ôvârí kâ ꞌá kĩꞌá nĩ rî,

‘Gólĩyî ꞌbãá ámâ lôvó kô tãkó ĩtí,

má ꞌé tã ãzâ õnjí lâ gólĩyî drí rî kpá kô.’

Lôngó 35.19; 69.4

26 “Ámâ rû-lẽ-ãzí yî, nĩ ı̣̂sũ tã kô. Õzõ má õcâ trá ámâ átá ngálâ rî, má âꞌdô Líndrí Tãndí tã pạ̃tı̣́ı̣̃ âꞌdá ꞌbá ró rî âjóꞌá ꞌwãâ ãnî pãlé. Õzõ Ôvârí ãâjô Líndrí Tãndí íyíkâ ꞌdĩ trá rî, Líndrí Tãndí ꞌdĩ âꞌdô tã gólĩyî má drí îmbálé trá ãnî drí ꞌdĩ ífí lâ âꞌdáꞌá ngbálí-ngbálí ãnî drí. 27 Ĩtí rî, ãnî drí gõzó úlı̣́ ámákâ âꞌdálé õjílã drí ndrĩ, tãlâ ãnî ĩꞌdî õjílã gólĩyî âꞌdó ꞌbá ámákâ ró kó îtõ võ lésĩ rî, gõꞌdá nĩ nı̣̃ tã îmbâ ámákâ rî ꞌbá yî trá tãndí ró.”

16

1 “Má rî tã õjílã ꞌdî ꞌbá yí kâ ꞌẽzó ãnî lôvó ꞌbãlé kô ꞌdĩ âtálé ãnî drí nõ, tãlâ nĩ âdrê ró bê gạ́gạ́, nĩ õzó kô tã lẽlẽ ãníkâ má ꞌá rî âyé ũrı̣̃ drí sĩ, õzõ õjílã ꞌdî ꞌbá yî õtírĩ ĩyî îtõô tã õnjí ꞌẽlé ãnî drí rî. 2 Má âtâ ãnî drí, kậyı̣̂ lâ õtírĩ âcá rî, õjílã ꞌdî ꞌbá yî, ãzâ ꞌbá yî âꞌdô ĩyî ãnî drõꞌá vólé jó gólĩyíkâ tã Ôvârí kâ ârî kâ rî ꞌásĩ. Ãzâ ꞌbá yî âꞌdô ĩyî rû cẽꞌá ãnî fũlı̣́, gõꞌdá gólĩyî âꞌdô kĩꞌá nĩ rî, yĩ õrî tã ꞌdî ꞌẽlé ꞌdĩ lạ́tı̣̂ pạ̃tı̣́ı̣̃ rĩzó Ôvârí rî ı̣̂njı̣̃lı̣́ rî ꞌásĩ. 3 Gólĩyî âꞌdô tã ꞌẽꞌá ãnî drí ĩtí ꞌdĩ rî, tãlâ gólĩyî nı̣̃ı̣́ ámâ átá Ôvârí kô, gõꞌdá gólĩyî nı̣̃ı̣́ mâ kpá kô. 4 Ngbãângbânõ rî, má âtâ tã gólĩyî ꞌẽ ꞌbá rû ꞌẽlé ãnî drí rî yî trá, tãlâ õzõ nĩ õndrê tã ꞌdî ꞌbá yî trá rû ꞌẽꞌá ãnî drí rî, tã má drí âtálé ãnî drí ꞌdĩ ãâgâ ró bê ãnî drı̣̃ı̣̂ ãnî pãlé âdrélé gạ́gạ́.”

Tã Yésũ drí âtálé mbârâkã sõlé lãjóꞌbá íyíkâ rî ꞌbá yî ꞌá rî

Gõꞌdá Yésũ drí kpá zãâ rĩzó tã âtálé lãjóꞌbá íyíkâ ꞌdĩ ꞌbá yî drí kĩ, “Má âtá tã ꞌdî ꞌbá yî ãnî drí sı̣́sı̣́ ãnî drí îtõrẽ ꞌdẽlé má vó rî ꞌá kô, tãlâ mâ drẽ bê ãní bê nõngá rî drí sĩ. 5 Gõꞌdá ngbãângbânõ rî, má ꞌê trá nĩꞌá gõlé gólâ tíbê ámâ âjó ꞌbá rî ngálâ. Gõꞌdá âꞌdô kpálé ĩtí rî, õjílã ãzâ ãlô ãnî lãfálé sĩ ámâ îjí ꞌbá nĩnĩ ámákâ ꞌdĩ tãsĩ rî yû. 6 Gõꞌdá má âtâ tã ꞌdî ꞌbá yî bê ãnî drí rî, ãnî gõꞌdá trá ndrĩ tã ı̣̂sũ ró rõô. 7 Má âtâ tã pạ̃tı̣́ı̣̃ ãnî drí, gõgõ ámákâ ûrú ꞌálâ nõ âꞌdô ꞌẽꞌá tã tãndí âfẽlé ãnî drí. Tãlâ má âꞌdô Líndrí Tãndí Ôvârí kâ âjóꞌá ꞌwãâ, ãânĩ ró bê ãnî pãlé tã îmbá ꞌbá ãníkâ ró. Tí õzõ má õnĩ vólé kô rî, tí Líndrí Tãndí Ôvârí kâ ꞌdĩ îcá kô ânĩlí ãnî ngálâ. 8 Gõꞌdá õzõ Líndrí Tãndí Ôvârí kâ ꞌdĩ ãâcâ trá rî, gólâ âꞌdô âꞌdáꞌá lâ õjílã ãngó nõ kâ nõ drí mbı̣̂ kĩ, gólĩyî ndrĩ ꞌê ĩyî tã õnjí trá, gõꞌdá tã mbı̣̂ gólâ sũ ꞌbá Ôvârí rú rî íyíkâ ángô rî ĩꞌdî, gõꞌdá tã pạ̃tı̣́ı̣̃ ró Ôvârí âꞌdô tã-vó gólĩyíkâ kĩꞌá. 9 Líndrí Tãndí ꞌdĩ âꞌdô âꞌdáꞌá lâ gólĩyî drí mbı̣̂mbı̣̂ kĩ nĩ rî, lâŋõ tã õnjí gólĩyíkâ kâ âꞌdô ꞌdẽꞌá ãkpã gólĩyî drı̣̃ı̣̂, tãlâ gólĩyî gã dó tã lẽlé má ꞌá ꞌdíyî pã ꞌbá gólĩyíkâ ró. 10 Líndrí Tãndí ꞌdĩ âꞌdô kpá tã âꞌdáꞌá gólĩyî drí tã mbı̣̂ ꞌẽꞌẽ tãsĩ kĩ, pạ̃tı̣́ı̣̃ má rî kárá tã mbı̣̂ gólĩyî sũ ꞌbá Ôvârí rú rî ꞌbá yî ꞌẽlé ĩꞌdî. Líndrí Tãndí ꞌdĩ âꞌdâ tã mbı̣̂ ꞌdĩ nĩ, tãlâ mâ rî gógó bí nĩꞌá gõlé ámâ átá Ôvârí ngálâ, gõꞌdá nĩ ndré mâ kô nõngá. 11 Gõꞌdá Líndrí Tãndí ꞌdĩ âꞌdô kpá âꞌdáꞌá lâ gólĩyî drí kĩ, Ôvârí âꞌdô tã-vó gólĩyíkâ kĩꞌá tã õnjí gólĩyíkâ tãsĩ, tãlâ Ôvârí kî tã-vó Sãtánã tíbê õjílã ãngó nõ kâ âdó ꞌbá rî kâ trá kĩ, gólâ tã õnjí tẽtẽ ꞌẽ ꞌbá ꞌî.

12 “Mâ rĩꞌá úlı̣́ bê dũû ꞌẽꞌá âtálâ ãnî drí, gõꞌdá ngbãângbânõ rî, tã nı̣̃nı̣̃ ãníkâ drẽ ngbãâ dã ĩtí, gõꞌdá nĩ îcá kô tã rî ꞌdĩ ꞌbá yî ífí lâ nı̣̃lı̣́ ndrĩ. 13 Gõꞌdá õzõ Líndrí Tãndí gólâ tíbê tã pạ̃tı̣́ı̣̃ âꞌdá ꞌbá ꞌdĩ ãâcâ trá rî, gólâ âꞌdô tã gólâ má drí îmbálé ãnî drí rî ífí lâ âꞌdáꞌá ãnî drí tãndí ró. Líndrí Tãndí rî ꞌdĩ âꞌdô tã má drí ꞌẽꞌá âtálâ gólâ drí rî îmbáꞌá ĩꞌdî ãnî drí. Gõꞌdá gólâ îmbá tã kô cé drı̣́-ãcê íyíkâ rî sĩ. Gólâ âꞌdô tã gólĩyî ꞌẽ ꞌbá rû ꞌẽlé ámâ tãsĩ gõꞌdá kpá ãnî tãsĩ rî ífí lâ âꞌdáꞌá ãnî drí. 14 Gõꞌdá gólâ âꞌdô kpá mbârâkã ámákâ rî âꞌdáꞌá ãnî drí tã îmbâ ámákâ gólâ drí îmbálé ãnî drí rî sĩ. 15 Ámâ átá Ôvârí ꞌbã mâ nĩ tã ndrĩ íyíkâ rî îmbálé õjílã drí. Tãlâ ĩꞌdî ꞌdĩ má drí tã âtázó ãnî drí kĩꞌá nĩ rî, tã îmbâ gólâ Líndrí Tãndí ꞌdĩ drí ꞌẽꞌá tã ífí lâ âꞌdálé ãnî drí ꞌdĩ, ꞌdĩî rĩꞌá tã îmbâ ámákâ ĩꞌdî.

16 “Nĩ ârî drẽ, ı̣̃tú-pá dã vósĩ má âꞌdô ậvı̣̃ꞌá ãnî lãfálé sĩ, gõꞌdá nĩ ndré mâ kô. Gõꞌdá kậyı̣̂ dã vósĩ rî, nĩ âꞌdô ámâ ndrẽꞌá kpá óꞌdí ãnî lãfálé.”

17 Gõꞌdá lãjóꞌbá gólâkâ ãzâ ꞌbá yî drí rĩzó tã îjílí ĩyî võ ꞌásĩ kĩ, “Úlı̣́ gólâkâ âtálé ꞌdĩ ífí lâ íyíkâ ángô tí kĩꞌá nĩ rî, ı̣̃tú-pá dã vósĩ mã õndré yî kô, gõꞌdá kậyı̣̂ dã vósĩ mã ãâꞌdô íyî ndrẽꞌá kpá óꞌdí ꞌdĩ, tã ífí lâ ãꞌdô ꞌî yã? Gõꞌdá nĩnĩ Yésũ kâ íyî átá ngálâ rî, tã lâ ı̣̂cû rû úlı̣́ gólâkâ Líndrí Tãndí tãsĩ ꞌdî bê ꞌdĩ íyíkâ ángô tí ró yã?” 18 Lãjóꞌbá ꞌdĩ ꞌbá yî drı̣̃ lâ ĩyî gõꞌdá trá lîjã-lîjã ró, tãlâ gólĩyî nı̣̃ı̣́ úlı̣́ Yésũ kâ âtálé “ ‘ı̣̃tú-pá dã” ’ gõꞌdá kpá “ ‘kậyı̣̂ dã” ’ kâ ꞌdĩ ífí lâ kô.

19 Ĩtí rî, Yésũ nı̣̃ trá íyî pı̣̃pı̣̂sı̣́lı̣́ ꞌá tólâ kĩ, lãjóꞌbá íyíkâ ꞌdĩ ꞌbá yî lẽ trá íyî îjílí úlı̣́ íyíkâ ꞌdĩ ífí lâ tãsĩ. Gõꞌdá Yésũ drí gólĩyî îjízó kĩ, “Nĩ rî tã îjílí ãnî võ ꞌásĩ tã gólâ má drí âtálé ãnî drí kĩꞌá nĩ rî, ‘Ị̃tú-pá dã vósĩ nĩ ndré mâ kô, gõꞌdá nĩ âꞌdô ámâ ndrẽꞌá kậyı̣̂ dã vósĩ’ nô tã ífí lâ tãsĩ yã? 20 Nĩ ârî drẽ, má âꞌdô úlı̣́ ꞌdĩ ꞌbá yî ífí lâ âꞌdáꞌá ãnî drí. Ị̃tú-pá rî ꞌdĩ ꞌá rî, nĩ âꞌdô ámâ ãwó ngõꞌá. Gõꞌdá gólĩyî ámâ lôvó ꞌbã ꞌbá kô rî ꞌbá yî âꞌdô ĩyî ꞌbãꞌá ãyĩkõ ãmbá bê. Gõꞌdá õzõ nĩ õtírĩ ámâ ndrẽê kpá óꞌdí rî, ãwó ãníkâ ꞌdĩ drí gõzó rû jãlé ãyĩkõ ândrê ró. 21 Ĩzã ãníkâ ꞌdĩ âꞌdô ꞌbãꞌá nyé õzõ õkó gólâ mvá drí rĩzó lâzélé ꞌá lâ ꞌẽꞌá tı̣̃lâ rî kâtí. Õkó rî ꞌdĩ rî ãwó ngõlé rõô mvá lãzé-lãzé ꞌdĩ drí, gõꞌdá mvá ꞌdĩ õtírĩ kpá âfõô ĩvĩ rî, ngá lãzé-lãzé ãmbá rĩ ꞌbá lâzélé ꞌdĩ tã lâ vı̣̃ trá gólâ ꞌásĩ, tãlâ ãyĩkõ cî trá gólâ rú mvá drílâ tı̣̃lı̣́ ꞌdĩ tãsĩ. 22 Ngbãângbânõ rî, âꞌdô ꞌẽꞌá âꞌdólé ãnî drí kpá ĩtí. Âꞌdô ꞌbãꞌá ı̣̃tú-pá ĩzã kâ ꞌî ãnî drí. Gõꞌdá õzõ nĩ õtírĩ ámâ ndrẽê kpá óꞌdí rî, nĩ âꞌdô âꞌdóꞌá ãyĩkõ ró rõô, õjílã ãzâ îcá kô ãnî ꞌbãlé ãyĩkõ ꞌdî âyélé.

23 “Ĩtí rî, kậyı̣̂ gólâ má drí ꞌẽzó âgõlé rî sĩ, îcá kô ãnî drí ámâ îjílí tã ãzâ ꞌbá yî sĩ, ífí lâ âꞌdálé ãnî drí, tãlâ ꞌdĩî gõꞌdá nĩ îcâ trá cú tã îjílí ámâ átá tı̣́ sĩ. Nĩ ârî drẽ, tã ndrĩ ãnî drí îjílí ámâ átá tı̣́ sĩ rî, gólâ âꞌdô ꞌẽꞌá lâ ãnî drí, tãlâ ãnî rĩꞌá õjílã ámákâ ĩꞌdî. 24 Gõꞌdá cãlé bũúũ ngbãângbânõ, nĩ âꞌdô bê lé ámákâ ĩꞌdî rî, nĩ îjí drẽ zãâ ngá ámâ átá tı̣́ sĩ ámâ drı̣́-ãcê sĩ rî kô. Gõꞌdá ngbãângbânõ rî, nĩ îjî tã ĩtí ámâ rú sĩ ngá ãnî drí lẽlé rî yî tãsĩ, gõꞌdá gólâ âꞌdô fẽꞌá lâ ãnî drí, tãlâ ãnî pı̣̃pı̣̂sı̣́lı̣́ ãꞌdô ró bê ãyĩkõ ró.

25 “Bũúũ ngbãângbânõ rî, má rî ãnî îmbálé zãâ úlı̣́ mãnĩgõ sĩ íꞌdígówá bê. Gõꞌdá sı̣́sı̣́ ꞌálâ rî, má âꞌdô gõꞌdá ãnî îmbáꞌá ífí sĩ ámâ átá Ôvârí rî tãsĩ, tãlâ tã ámâ átá kâ nõ õfî ró bê ãnî drı̣̃ı̣̂ lâŋõ ãkó. 26 Tã ꞌdî vósĩ rî, nĩ âꞌdô ámâ átá rî îjíꞌá ngá ãnî drí lẽlé rî yî tãsĩ. Gõꞌdá tãlâ ãnî õjílã ámákâ ĩꞌdî, gólâ âꞌdô âfẽꞌá lâ ãnî drí tãkó ĩtí. Âꞌdó kô mâ ĩꞌdî tã ãníkâ îjí ꞌbá ró. Nĩ âꞌdô ꞌẽꞌá lâ ãnî. 27 Gólâ âꞌdô ngá ꞌdĩ ꞌbá yî âfẽꞌá ãnî drí lôvó ꞌbãꞌbã gólâkâ sĩ, tãlâ nĩ lẽ mâ trá rõô gõꞌdá tã lẽzó kĩ, pạ̃tı̣́ı̣̃ Ôvârí âjô mâ trá ãnî drí. 28 Má ânĩ ãngó nõ ꞌá nõ ámâ átá ngá lésĩ. Gõꞌdá ngbãângbânõ rî, ı̣̃tú-pá lâ câ trá má drí ãngó nõ âyézó nĩzó gõlé gólâ ngálâ.”

29 Gõꞌdá lãjóꞌbá Yésũ kâ ꞌdĩ ꞌbá yî drí tã âtázó Yésũ drí kĩ, “Ngbãângbânõ Kúmú, nî gõꞌdá trá úlı̣́ âtáꞌá ãmâ drí hậ. Úlı̣́ áníkâ âꞌdó gõꞌdá kô úlı̣́ mãnĩgõ ró. 30 Ngbãângbânõ rî, mã nı̣̃ gõꞌdá trá kĩ, ní nı̣̃ tã ãmákâ trá ndrĩ, tãlâ tã îjî gólĩyî ãmâ drí ı̣̂sũlı̣́ ꞌẽꞌá îjílâ ní tı̣́ rî, drẽ ãkpãkãꞌdã mã îjí kô ní tı̣́ ạ̃kû ró, ní lôgõ tã-drı̣̃ lâ trá ãmâ drí. Ĩtí rî, mã nı̣̃ gõꞌdá trá pạ̃tı̣́-pạ̃tı̣̃ kĩ, ní ânĩ trá Ôvârí ngá lésĩ.”

31 Gõꞌdá Yésũ drí tã-drı̣̃ lôgõzó gólĩyî drí kĩ, “Dı̣̃yı̣́ mãní, nĩ lẽ gõꞌdá tã trá má ꞌá ngbãângbânõ! 32 Ãnî lı̣̃fı̣́ õmbâ ãnî rú. Tã âꞌdô ꞌẽꞌá âcálé ngbãângbânõ ãnî drí âꞌdózó ndrĩ ũrı̣̃ ró gõꞌdá ãnî drí rãzó ndrĩ ꞌdó vólé má rú sĩ, nĩꞌá ãnî lậpı̣́ bê, ámâ âyélé élêwálâ ámâ ạ̃jú-ꞌbá-ãzí yî drı̣́gạ́. Õzõ nĩ ãâyê mâ gbõ lé élêwálâ rî, gõꞌdá má âꞌdó kô élêwálâ, tãlâ ãmâ rĩꞌá kárá ámâ átá bê, gólâ rî nĩ ámâ lôkílí. 33 Má âtâ tã ꞌdî ꞌbá yî ndrĩ ãnî drí, tãlâ nĩ õlẽ ró tã bê má ꞌá pı̣̃pı̣̂sı̣́lı̣́ ãlô sĩ, gõꞌdá tã lẽlẽ ꞌdî õꞌbã ró ãnî bê âꞌdólé tã ạ̃ꞌdı̣́ bê kậyı̣̂ lâŋõ kâ ꞌá. Tãlâ õjílã ãzâ ꞌbá yî ãngó ꞌá nõngá âꞌdô ĩyî lâŋõ fẽꞌá ãnî drí rõô ámâ tãsĩ. Gõꞌdá nĩ ậtũ ãnî fĩî tã lẽlẽ ãníkâ má ꞌá ꞌdĩ ꞌá tãndí ró, tãlâ mâ cú mbârâkã bê gạ̃rạ̃ õjílã ꞌdî ꞌbá yî drı̣̃ı̣̂ sĩ ãnî vó ndrẽzó lâŋõ ꞌdî ꞌbá yî ꞌásĩ ndrĩ!”

17

Tã Yésũ drí rãtáã ꞌẽzó átá lâ Ôvârí drí lãjóꞌbá íyíkâ tãsĩ rî

1 Gõꞌdá nĩngá sĩ, Yésũ âtá úlı̣́ bê ndẽlé lãjóꞌbá íyíkâ ꞌdĩ ꞌbá yî drí rî, drílâ lı̣̃fı̣́ îngázó ûrú ꞌálâ rãtáã ꞌẽzó Ôvârí drí. Gólâ kĩ, “Tátá, má nı̣̃ trá kĩ, ı̣̃tú-pá ámákâ drã kâ rî trá ãnyî, õzõ ní drí ꞌbãlé trá rî kâtí! Ní ı̣̂njı̣̃ mâ mbârâkã áníkâ fẽfẽ lâ má drí rî sĩ, tãlâ má ı̣̂njı̣̃ ró nî kpá bê õjílã lı̣̃fı̣́ drı̣̃ ꞌá mbârâkã ꞌdî sĩ. 2 Ní ı̣̂njı̣̃ mâ, tãlâ mâ cú drı̣́-ãcê áníkâ bê ꞌdíyî pã ꞌbá ró õjílã gólĩyî ní drí âfẽlé má drı̣́gạ́ nõ ꞌbá yî ꞌbãzó rĩlí zãâ gbạ́dú ạ̃dũkũ ãkó. 3 Gõꞌdá má âꞌdô lédrẽ-lédrẽ ạ̃dũkũ ãkó rî fẽꞌá gólĩyî drí, õzõ gólĩyî õlẽ tã trá kĩ, nî ãꞌdô ĩꞌdî Ôvârí ãlô tíbê ꞌbã ꞌbá Ôvârí pạ̃tı̣́-pạ̃tı̣̃ ró rî, gõꞌdá gólĩyî õlẽ tã kpá trá kĩ, ní âjô mâ Yésũ nĩ ânĩlí ãngó nõ ꞌá õjílã pãlé rî. 4 Tátá, má âꞌdâ ãmbã áníkâ trá dódó õjílã drí ãngó nõ ꞌá nõngá, gõꞌdá gólĩyî drí ánî lûyı̣́zó tã lâ tãsĩ, tãlâ má rî trá tã ní drí ꞌbãlé trá má drí ꞌẽlé rî ꞌẽlé ndrĩ dódó. 5 Ngbãângbânõ rî, tátá, má îjî nî, ní sõ mbârâkã má ꞌá má drí tã ꞌdî ꞌbá yî ndẽzó dódó, gõꞌdá ní trõ ró mâ kpá óꞌdí ûrú ꞌálâ rĩlí ní bê kũmũ áníkâ zẽlé, õzõ ãmâ drí rĩrĩ ní bê îtõ võ ꞌásĩ drẽ ãkpãkãꞌdã óꞌbãá drẽ ãngó nõ kô rî kâtí.

6 “Tátá, má îrátã nî õjílã gólĩyî ní drí njĩlí ãngó nõ ꞌá âfẽlé má drí nõ ꞌbá yî tãsĩ. Má îmbâ tã áníkâ trá gólĩyî drí, drílĩyî ánî nı̣̃zó dódó. Ní ꞌbã õjílã áníkâ trá tã lẽlé má ꞌá, gõꞌdá gólĩyî ı̣̂njı̣̃ ĩyî nî trá tã áníkâ ꞌẽꞌẽ lâ sĩ. 7-8 Ĩtí tátá, má îmbâ gólĩyî trá tã âtî-âtî tãndí áníkâ sĩ, gõꞌdá gólĩyî lẽ tã trá ꞌá lâ pı̣̃pı̣̂sı̣́lı̣́ ãlô sĩ. Ĩtí rî, ngbãângbânõ rî, gólĩyî nı̣̃ tã trá pạ̃tı̣́ı̣̃ ró kĩ, ní âjô mâ nĩ tã áníkâ âꞌdálé õjílã drí.

9 “Ngbãângbânõ tátá, má ꞌê rãtáã õjílã áníkâ ní drí njĩlí âfẽlé má drí nõ ꞌbá yî tãsĩ. Gõꞌdá má îrátãá nî nõ kô õjílã gólĩyî ndrĩ ãngó nõ ꞌá rî ꞌbá yî tãsĩ. 10 Õjílã ámákâ ró rî ꞌbá yî ndrĩ kpá áníkâ ĩꞌdî. Ní ꞌê gólĩyî trá ndrĩ ꞌdẽlé má vó, gõꞌdá õjílã ãzâ ꞌbá yî nı̣̃ ĩyî ãmbã ámákâ trá gólĩyî sĩ. 11 Tátá, õjílã gólĩyî ní drí âfẽlé trá má drí nõ ꞌbá yî, mâ ꞌẽꞌá trá gólĩyî âyélé ãngó nõ ꞌá nõngá ĩyî drı̣̃ı̣̂ sĩ õjílã gólĩyî ní drí njĩlí kô nõ ꞌbá yî lãfálé, õzõ má õtírĩ gõô ní ngálâ ûrú ꞌálâ rî. Tátá tãndí, má îjî nî ngbãângbânõ, ní ậtı̣̃ gólĩyî gạ́ mbârâkã áníkâ sĩ, gólĩyî õrî ró bê zãâ õjílã tãndí áníkâ ró, gõꞌdá gólĩyî õrî ró bê ngá ãlô ró ĩyî lãfálé ꞌásĩ, õzõ ãmâ drí ꞌbãrẽ ní bê nõ kâtí. 12 Ní âfẽ mbârâkã trá má drí, gõꞌdá má îmbâ gólĩyî trá gólĩyî ậtı̣̃lı̣́ gạ́gạ́ mbârâkã áníkâ ꞌdĩ sĩ. Má lôkî gólĩyî trá ndrĩ tãndí ró. Gõꞌdá ĩtí rî, cé õjílã ãlô gólĩyî lãfálé sĩ gâ vólé íyíkâ trá dó tã ârílí, gólâ ĩꞌdî tíbê lạ́tı̣̂ õnjí njĩ ꞌbá ró, õzõ tã ậngũ ꞌbá áníkâ rî yî drí tã lâ îgĩlí trá ạ̃kú ró búkũ áníkâ ꞌá rî kâtí.

13 “Ngbãângbânõ rî, mâ trá ꞌẽꞌá õjílã ámákâ ꞌdĩ ꞌbá yî âyélé nĩzó gõlé ní ngálâ ûrú ꞌálâ. Má rî ánî îjílí gólĩyî pãlé ĩtí drẽ ãkpãkãꞌdã má drí ꞌbãrẽ bê gólĩyí bê nõ ꞌá, tãlâ má lẽ gólĩyî õrî ró bê zãâ ánî ı̣̂njı̣̃lı̣́, gõꞌdá gólĩyî ãꞌdô ró bê ãyĩkõ ró ĩyî pı̣̃pı̣̂sı̣́lı̣́ ꞌá õzõ ámá kâtí. 14 Má îmbâ gólĩyî trá tã âtî-âtî áníkâ sĩ, drílĩyî gõꞌdá tã lẽzó ꞌá lâ. Gõꞌdá õjílã gólĩyî ãngó nõ ꞌá nõ ꞌbãá gólĩyî lôvó kô tã ꞌdî tãsĩ, tãlâ gólĩyî ꞌé gõꞌdá tã õjílã ãngó nõ kâ drí lẽlé rî ĩꞌdî kô, nyé õzõ má drí gõꞌdá tã ãngó nõ kâ ꞌẽrẽ kô rî kâtí. 15 Tátá, ní fẽ mbârâkã gólĩyî drí rĩzó tã áníkâ ꞌẽlé ãngó nõ ꞌá. Má rî ánî îjílí nõ, ní lôkî ró gólĩyî bê, õzõ gólĩyî õtírĩ rĩî õjílã ãngó nõ ꞌá nõ ꞌbá yî lãfálé rî. Ní pâ gólĩyî, tãlâ Sãtánã õzó gólĩyî âdó kô. 16 Tátá, ní ndrê õjílã ámákâ nõ ꞌbá yî âꞌdó ĩyî gõꞌdá kô tã ãngó nõ kâ ꞌẽ ꞌbá lâ ꞌî, õzõ mâ rî gógó drí rĩrĩ tã ãngó nõ kâ ꞌẽ ãkó rî tí. 17 Tátá, ní êdê gólĩyî njãâ tã pạ̃tı̣́ı̣̃ áníkâ sĩ, gólĩyî drí rĩzó tã áníkâ ndrĩ ꞌẽlé dódó. Ní rî tã pạ̃tı̣́ı̣̃ âꞌdálé gólĩyî drí tã îmbâ áníkâ sĩ. 18 Tátá mâ trá ꞌẽꞌá gólĩyî jõlé nĩꞌá tã âtî-âtî tãndí áníkâ nõ îmbá bê õjílã ãngó nõ kâ rî ꞌbá yî drí, õzõ ní drí ámâ âjórẽ ânĩlí tã âtî-âtî tãndí áníkâ nõ îmbálé õjílã ãngó nõ kâ lãfálé rî kâtí. 19 Ĩtí rî, gõꞌdá má fẽ ámâ nyãányâ trá drãlé gólĩyî tãsĩ, tãlâ gólĩyî õrî ró bê lôsĩ áníkâ nõ ꞌẽlé tãndí ró mbârâkã áníkâ sĩ.

20 “Tátá, má rî ánî îjílí lãjóꞌbá ámákâ nõ ꞌbá yî tãsĩ. Gõꞌdá má îjî nî kpá õjílã gólĩyî ꞌẽ ꞌbá tã lẽlé má ꞌá tã pẽpẽ gólĩyíkâ sĩ rî yî tãsĩ. 21 Tátá, ní fẽ mbârâkã gólĩyî drí, tãlâ tã ı̣̂sũ gólĩyíkâ ãꞌdô ró bê ãlô, nyé õzõ tã ı̣̂sũ ãmákâ drí ꞌbãrẽ ní bê ãlô rî kâtí. Ní pâ gólĩyî, gólĩyî õrî ró bê ngá ãlô ró ãmá bê, tãlâ õjílã gólĩyî ãngó nõ ꞌá nõ ũnı̣̃ ró ĩyî bê kĩ, pạ̃tı̣́-pạ̃tı̣̃ ní âjô mâ nĩ. 22 Má âꞌdâ tã áníkâ rî ꞌbá yî trá ndrĩ gólĩyî drí, õzõ ní drí âꞌdárẽ lâ trá má drí rî kâtí. Má lẽ gólĩyî õrî ró ngá ãlô ró ĩyî lãfálé ꞌásĩ, nyé õzõ ãmâ drí rĩrĩ ngá ãlô ró ní bê rî kâtí. 23 Gõꞌdá õzõ ãmâ drí ꞌbãrẽ ní bê ãlô rî kâtí rî, má lẽ gólĩyî drí ꞌbãlé kpá kpãkã ãlô má bê. Ãꞌdô bê ĩtí rî, õjílã ãngó nõ ꞌá rî ꞌbá yî âꞌdô nı̣̃ꞌá lâ kĩ, ní âjô mâ nĩ, gõꞌdá ní lẽ õjílã ãmákâ ꞌdĩ ꞌbá yî rõô, nyé õzõ ní drí ámâ lẽrẽ rõô rî kâtí. 24 Tátá, má lẽ gólĩyî ũnı̣̃ ró bê pạ̃tı̣́-pạ̃tı̣̃ kĩ, ní fẽ drı̣́-ãcê ngá kâ trá ndrĩ má drı̣́gạ́ drẽ ãkpãkãꞌdã óꞌbãá drẽ ãngó nõ kô, tãlâ ní lẽ mâ trá rõô rî drí.

25 “Tátá tã mbı̣̂ ꞌbá ró rî, gbõ lé ámâ ạ̃jú-ꞌbá-ãzí yî õgã ĩyî dó âꞌdô-âꞌdô áníkâ nı̣̃lı̣́ rî, má nı̣̃ âꞌdô-âꞌdô áníkâ trá tãndí ró! Gõꞌdá õjílã ámákâ nõ ꞌbá yî nı̣̃ ĩyî trá kĩ, pạ̃tı̣́ı̣̃ ní âjô mâ nĩ. 26 Ĩtí rî, Tátá, má îmbâ gólĩyî trá tãndí ró âꞌdô-âꞌdô áníkâ tãsĩ, gõꞌdá má âꞌdô kpá zãâ rĩꞌá gólĩyî îmbálé. Tátá, má lẽ gólĩyî õlẽ ró ĩyî ãzí-ãzí yí bê rõô, õzõ ní drí ámâ lẽrẽ kâtí. Gõꞌdá má lẽ kpá má drí rĩzó bê gólĩyî pı̣̃pı̣̂sı̣́lı̣́ ꞌá ngá ãlô ró gólĩyí bê. Ãâꞌdô ĩtí.”

18

Tã Yésũ rî rũzó rî

(Mãtáyõ 26.47-56; Márãkõ 14.43-50; Lúkạ̃ 22.47-53)

1 Gõꞌdá Yésũ ndẽ bê rãtáã ꞌẽꞌẽ rî, gólĩyî drí ngãzó nĩlí lãjóꞌbá íyíkâ yí bê. Gólĩyî drí áyágá mvá zı̣̃lı̣́ Kĩdrónã rî mbãzó. Áyágá ꞌdĩ ꞌáꞌá lé drı̣̃ lâ lésĩ rî, ạ́mvú ãzâ bê rĩꞌá fê dõ kâ zı̣̃lı̣́ õlívĩ rî bê dũû ꞌá lâ. Gólĩyî drí cãzó ạ́mvú rî ꞌdĩ ꞌá tólâ. 2 Ãgô gólâ rú bê Yúdạ̃ tíbê Yésũ rî drı̣́-bã fẽ ꞌbá rî nı̣̃ võ tíbê Yésũ yî drí ꞌẽzó ậꞌdú kõlé ꞌá lâ lãjóꞌbá íyíkâ yí bê rî trá, tãlâ ꞌdĩî võ Yésũ yî drí rĩzó ꞌá lâ ândálé ândálé rî ĩꞌdî. 3 Gõꞌdá Yúdạ̃ tíbê Yésũ rî drı̣́-bã fẽ ꞌbá rî drí ꞌdẽzó sı̣́sı̣́ õjílã tíbê drı̣̃-ꞌbá ạ́ngı̣́ Yúdạ̃ yí kâ rî ꞌbá yî drí âjólé rî yî ágálé nĩꞌá Yésũ rî võ âꞌdálé rũlı̣́. Ạ̃jú ꞌbũ ꞌbá rî ꞌbá yî kpá bê rĩꞌá lómígówá gõꞌdá jó ạ́ngı̣́ Ôvârí kâ rî kâ rî ꞌbá yí bê gólĩyí bê. Gólĩyî ꞌdó ngá ạ̃jú ꞌbũ kâ bê, lı̣́gú ãrãwã ãcê-ãcê, ạ̃jú yí bê. Gõꞌdá ãzâ ꞌbá yî ĩyíkâ cú lạ̃sı̣́ yí bê ĩyî drı̣́gạ́ sĩ nyãnyã, ãꞌdô ró bê võ ndrẽzó ngạ́cı̣̂ bê ꞌdĩ.

4 Gõꞌdá Yésũ ndrê bê õjílã ꞌdî ꞌbá yî ânĩꞌá rî, gólâ drí ngãzó âfõlé lãjóꞌbá íyíkâ ꞌdĩ ꞌbá yî lãfálé sĩ âdrélé sı̣́sı̣́ ꞌálâ, ãꞌdô ró bê gólĩyî drí íyî ndrẽzó bê tõ, tãlâ gólâ nı̣̃ tã gólĩyî drí ꞌẽꞌá ꞌẽlâ yí drí rî trá ndrĩ. Gõꞌdá õjílã âjólé ꞌdĩ ꞌbá yî âcâ ĩyî bê ãnyî rî, Yésũ drí tã îjízó gólĩyî tı̣́ kĩ, “Nĩ rî ãꞌdî rî ndãlé ĩꞌdî yã?” 5 Gólĩyî drí tã-drı̣̃ lôgõzó kĩ, “Mã rî Yésũ tíbê ânĩ ꞌbá Nãzãrétã lésĩ rî ndãlé ĩꞌdî.” Gõꞌdá Yésũ drí tã-drı̣̃ lôgõzó gólĩyî drí kĩ, “Mâ ĩꞌdî rĩꞌá nõ.” ꞌDĩî Yúdạ̃ ꞌẽ ꞌbá gólâ rî drı̣́-bã fẽlé rî kpá bê rĩꞌá âdréꞌá ãnyî gólâ lạ̃gạ́tı̣́ ĩtí. 6 Gõꞌdá Yésũ lôgõ tã-drı̣̃ bê gólĩyî drí kĩꞌá nĩ rî, yî rĩꞌá nõ rî, gólĩyî drí ngãzó ĩyî wãlé gõlé vólé dã, gõꞌdá drílĩyî lôꞌdézó ꞌdó vũdrı̣́ ũrı̣̃ drí.

7 Gõꞌdá nĩngá sĩ, Yésũ drí tã îjízó kpá óꞌdí gólĩyî tı̣́ kĩ, “Nĩ rî ãꞌdî rî lôndãꞌá ĩꞌdî yã?” Gólĩyî âjólé ꞌdĩ ꞌbá yî drí tã-drı̣̃ lôgõzó kpá óꞌdí kĩ, “Mã ndã Yésũ ânĩ ꞌbá Nãzãrétã lésĩ rî ĩꞌdî.” 8 Yésũ drí gõzó tã âtálé gólĩyî drí kpá óꞌdí kĩ, “Má âtâ trá ãnî drí kĩ nĩ rî, mâ ĩꞌdî rĩꞌá nõ. Õzõ ãnî drí ámâ ûsúrı̣̃ tí rî, ꞌdõvó nĩ âyê lãjóꞌbá ámákâ nõ ꞌbá yî õnĩ ró ĩyî vólé. Nĩ îkpókpólõ gólĩyî kô.” 9 Tã ꞌdî âꞌdô ĩtí ꞌdĩ, tãlâ úlı̣́ gólâ drí âtálé trá kĩ nĩ rî, “Õjílã tíbê ní drí âfẽlé má drí rî, má ı̣̂vı̣̃ı̣́ ãlôlâ kô” rî ãꞌdô ró bê tã pạ̃tı̣́ı̣̃ ró.

10 Gõꞌdá lãjóꞌbá Yésũ kâ ãlô rú bê Sĩmónã Pétẽrõ rî rĩꞌá cú lı̣́gú mbẽlẽsõ bê, gõꞌdá gólâ drí lı̣́gú ꞌdĩ ângízó fókã lâ ꞌásĩ ãgô gólĩyî âjólé ꞌdĩ ꞌbá yî ãlô* rĩ ꞌbá âdrélé ãnyî yí lạ̃gạ́tı̣́ ĩtí ꞌdĩ bı̣́ lâ drı̣́-ágó lésĩ rî gãzó njíyá vólé. 11 Gõꞌdá Yésũ drí tã âtázó Pétẽrõ drí kĩ nĩ rî, “Ĩtí kô Pétẽrõ, ní lôgõ lı̣́gú áníkâ fókã lâ ꞌá! Ní ı̣̂sũ áníkâ bê rî, má ũnjı̣̃ lâŋõ tíbê ámâ átá drí êdélé trá má drí nõ kô yã? Má âꞌdô njı̣̃ꞌá lâ.”

12 Gõꞌdá nĩngá sĩ kôrô, drı̣̃-ꞌbá ạ̃jú ꞌbũ ꞌbá gólĩyî âjólé ꞌdĩ ꞌbá yí kâ drí tã âtázó ạ̃jú ꞌbũ ꞌbá íyíkâ drí, gólĩyî ũrû ró Yésũ. Gõꞌdá ĩtí rî, drílĩyî Yésũ rî rũzó ômbélé. 13 Gõꞌdá rû ĩyî Yésũ bê ômbélé rî, drílĩyî gólâ rî trõzó âjílí ãmbá ĩyíkâ rî ꞌbá yî ngálâ. Sı̣́sı̣́ rî, gólĩyî âjî gólâ ãmbá drı̣̃-ꞌbá ạ́ngı̣́ õjílã Yúdạ̃ yí kâ rî ꞌbá yí kâ rî ꞌbá yí kâ ágálé, tíbê rĩꞌá zı̣̃lâ Ánãsĩ rî. Ánãsĩ ꞌdĩ rĩꞌá Kãyífã* rî ạ́ꞌbı̣́ ꞌî. 14 Kãyífã ĩꞌdî tíbê tã âtá ꞌbá õjílã ĩyíkâ Yúdạ̃ yí kâ drí kĩꞌá nĩ rî, “Rĩꞌá tãndí ró õjílã ãlô drí drãzó, ãꞌdô ró bê õjílã ndrĩ drı̣̃ tĩlí rî.”

Tã Pétẽrõ drí tı̣̂ gãzó Yésũ rú sĩ rî

(Mãtáyõ 26.69-70; Márãkõ 14.66-68; Lúkạ̃ 22.55-57)

15 Gõꞌdá nĩngá sĩ, Sĩmónã Pétẽrõ yî drí ꞌdẽzó kpãâ õjílã gólĩyî Yésũ rî rũ ꞌbá ꞌdĩ ꞌbá yî vósĩ. Gõꞌdá lãjóꞌbá Yésũ kâ ãzâ ãlô* rî drí ꞌdẽzó kpá gólĩyî vó. Gõꞌdá drı̣̃-ꞌbá drı̣̃-ꞌbá Yúdạ̃ yí kâ rî kâ ꞌdĩ nı̣̃ lãjóꞌbá ãlô ꞌdĩ trá tãndí ró. Tã ꞌdî tãsĩ rî, õjílã gólĩyî Yésũ rî trõ ꞌbá ꞌdĩ ꞌbá yî õtírĩ ĩyî cãâ ạ́tı̣̃ ạ̃ꞌdı̣́-drı̣̃ gólâkâ rî kâ ꞌá rî, lómígówá gólâkâ ꞌdĩ ꞌbá yî drí lãjóꞌbá ꞌdĩ âyézó fĩlí ạ̃ꞌdı̣́-drı̣̃ ꞌálâ Yésũ rî âjílí. 16 Gõꞌdá gólĩyî âyé ĩyíkâ Pétẽrõ kô fĩlí ạ̃ꞌdı̣́-drı̣̃ ꞌdî ꞌálâ. Gólâ âdrê íyíkâ ãkpã ạ́tı̣̃ ãgã kâ tı̣́. Gõꞌdá lãjóꞌbá ãzâ ãlô fĩ ꞌbá cú ạ̃ꞌdı̣́-drı̣̃ ꞌálâ nã rî ndrê Pétẽrõ bê âdréꞌá ĩví ꞌálâ rî, gólâ drí tã âtázó rạ̃gı̣́ı̣̃ õkó ró ạ́tı̣̃ ãgã kâ vó lâ ndrẽlé ꞌdĩ drí, ãâyê ró Pétẽrõ bê fĩlí ạ̃ꞌdı̣́-drı̣̃ ꞌálâ. 17 Gõꞌdá õkó ꞌdĩ drí lı̣̃fı̣́ jãzó Pétẽrõ ngálâ tã îjílí gólâ tı̣́ kĩ, “Tí ní âꞌdó lãjóꞌbá ãgô zı̣̃lı̣́ Yésũ rî kâ ãkípálâ ĩꞌdî kô yã?” Gõꞌdá Pétẽrõ drí tı̣̂ gãzó dó õkó rạ̃gı̣́ı̣̃ ró ꞌdĩ drí kĩ, “ꞌÁꞌã! Âꞌdó má ĩꞌdî kô!”

18 Ĩtí, rạ̃gı̣́ı̣̃ kpá lómígówá yí bê îcî ĩyî lạ̃sı̣́ trá ạ́tı̣̃ ãgã kâ tı̣́ ĩtí ĩyî drí rĩꞌá yãlâ ẽꞌdẽ drí sĩ, gõꞌdá Pétẽrõ drí kpá ânĩzó âdrélé gólĩyî lãfálé ꞌá lạ̃sı̣́ yãlé ẽꞌdẽ drí sĩ.

Tã Yésũ drí âdrézó drı̣̃-ꞌbá drı̣̃-ꞌbá Yúdạ̃ yí kâ rî kâ ândrá rî

(Mãtáyõ 26.59-66; Márãkõ 14.55-64; Lúkạ̃ 22.66-71)

19 Gõꞌdá áâjî bê Yésũ drı̣̃-ꞌbá ãmbá zı̣̃lı̣́ Ánãsĩ ꞌdĩ ágálé rî, gólâ drí Yésũ rî îjízó lãjóꞌbá gólâkâ rî ꞌbá yî tãsĩ gõꞌdá kpá tã gólâ drí rĩꞌá îmbálâ gólĩyî drí rî tãsĩ. 20 Nĩngá sĩ, Yésũ drí tã-drı̣̃ jãzó gólâ drí kĩ nĩ rî, “Má rî ı̣̃tú vósĩ cé rĩꞌá õjílã îmbálé gbórókõ rê-rê sĩ. Má lậpı̣́ rû kô õjílã îmbárẽ ꞌá. Má rî trá õjílã îmbálé võ Yúdạ̃ yî drí rĩzó rû êꞌbélé úlı̣́ Ôvârí kâ ârílí rî ꞌá. Ngá ãzâ yû má drí îmbálé ũgũ ró ãmâ drí ꞌbãrẽ cé ãmâ drı̣̃ı̣̂ sĩ rî ꞌá. 21 Ngã ní îjî mâ ĩtí ãꞌdô tãsĩ yã? Ní nĩ õjílã gólĩyî rĩ ꞌbá tã má drí rĩꞌá îmbálé rî ârílí rî yî ngálâ, gólĩyî âꞌdô tã mbı̣̂ lâ âꞌdáꞌá ní drí, ngãtá má îmbâ tã ányâ ꞌî yã rî.”

22 Gõꞌdá Yésũ âtâ bê tã ꞌdî ĩtí rî, lómígówá ãlô rĩ ꞌbá drı̣̃-ꞌbá ãmbá ꞌdĩ vó lâ ndrẽlé gólâ rĩ ꞌbá ãnyî Yésũ lạ̃gạ́tı̣́ ĩtí ꞌdĩ rî drí Yésũ rî ạ́yạ́ꞌbú sãzó íyî drı̣́ sĩ, gõzó kpá tã âtálé kĩ, “ꞌDĩî úlı̣́ ní drí âtálé õjílã ãmbá drí rî ĩꞌdî yã?”

23 Gõꞌdá Yésũ drí tã âtázó drı̣̃-ꞌbá ãmbá Ánãsĩ ꞌdĩ drí kĩ, “Õzõ má ãâtâ úlı̣́ ányâ ꞌî rî, ꞌdõvó ní âꞌdâ drẽ úlı̣́ ányâ má drí âtálé ꞌdĩ. Ócâ õjílã rĩ ꞌbá tã mbı̣̂ âtálé ĩꞌdî rî kpá bê yã?” 24 ꞌDĩî vósĩ rî, Ánãsĩ drí Yésũ rî jõzó Kãyífã ngálâ, drẽ zãâ ômbê-ômbê ró, tãlâ Kãyífã ĩꞌdî drı̣̃-ꞌbá drı̣̃-ꞌbá Yúdạ̃ yí kâ rî ꞌbá yí kâ gólâ rĩ ꞌbá tã ạ́ngı̣́ kĩlí rî.

Tã Pétẽrõ drí tı̣̂ gãzó Yésũ rú sĩ kpá óꞌdí rî

(Mãtáyõ 26.71-75; Márãkõ 14.69-72; Lúkạ̃ 22.58-62)

25 Gõꞌdá nĩngá sĩ, Sĩmónã Pétẽrõ kpá zãâ rĩꞌá âdréꞌá lạ̃sı̣́ yãꞌá ĩtí. Gõꞌdá õjílã gólĩyî rĩ ꞌbá kpá âdrélé Pétẽrõ bê ꞌdĩ ꞌbá yî drí tã îjízó Pétẽrõ tı̣́ kĩ, “Tí nî fí lãjóꞌbá Yésũ kâ ĩꞌdî yã?” Pétẽrõ drí tı̣̂ gãzó dó kĩ, “ꞌÉꞌẽ! Má âꞌdó ĩꞌdî kô.”

26 Nĩngá sĩ, ãgô ãzâ kpá bê rĩꞌá âdréꞌá lạ̃sı̣́ lạ̃gạ́tı̣́ ꞌdó Pétẽrõ yí bê. Ãgô rî ꞌdĩ rû ı̣̂ꞌbũ ꞌbá drı̣̃-ꞌbá drı̣̃-ꞌbá Yúdạ̃ yí kâ rî ꞌbá yí kâ rî kâ, gõꞌdá kpá ãgô tíbê Pétẽrõ drí bı̣́ lâ gãlé njíyá Yésũ rî rũrı̣̃ ꞌá rî áró lâ ꞌî. Gõꞌdá drílâ kpá tã îjízó mbârâkã sĩ Pétẽrõ tı̣́ kĩ, “Ní âꞌdó kô ĩꞌdî má drí ndrẽlé Yésũ yí bê ạ́mvú fê dõ kâ bê nã ꞌálâ rî yã?” 27 Gõꞌdá Pétẽrõ drí kpá tı̣̂ gãzó dó óꞌdí kĩ, yí nı̣̃ı̣́ ãgô ꞌdĩ kô. Gõꞌdá nĩngá sĩ, kôrô, ꞌạ̃ꞌú-lúgú drí cı̣́rı̣̃ ꞌbẽzó.

Tã drı̣̃-ꞌbá ạ́ngı̣́ Yúdạ̃ yí kâ rî ꞌbá yî drí kúmú Pĩlátõ rî îcízó tã kĩlí Yésũ rú rî

(Mãtáyõ 27.1-2, 11-31; Márãkõ 15.1-20; Lúkạ̃ 23.1-5, 13-25)

28 Gõꞌdá nĩngá sĩ, tã Kãyífã drí Yésũ rî îjízó rî vósĩ rî, ãkpã cı̣̃ı̣́nó ı̣̃tú drí âfõrẽ ꞌá, gólĩyî drí Yésũ rî ậdrı̣̃zó Kãyífã drí ꞌbã lésĩ âjílí kúmú Rómã yí kâ zı̣̃lı̣́ Pĩlátõ rî drí ꞌbã ꞌálâ. Drı̣̃-ꞌbá ạ́ngı̣́ Yúdạ̃ yí kâ ꞌdĩ ꞌbá yî fí ĩyíkâ cú jó kúmú Pĩlátõ kâ ꞌálâ kô, óõzó ĩyî ꞌbãâ âꞌdólé õnjí ró Ôvârí lı̣̃fı̣́ drı̣̃ ꞌá,* tãlâ kãrámã lậvũ-lậvũ kôrô kâ trá ãnyî. Âꞌdô lãꞌbí gólĩyíkâ vó ró rî, îcâ trá gólĩyî drí âꞌdózó tãndí ró Ôvârí lı̣̃fı̣́ nyãsá kãrámã ꞌdî kâ nyãrẽ ꞌá. Gõꞌdá gólĩyî drí võrã jõzó kúmú Pĩlátõ vó. 29 Gõꞌdá Pĩlátõ âfõ bê ĩvĩ rî, gólâ drí tã îjízó drı̣̃-ꞌbá ạ́ngı̣́ Yúdạ̃ yí kâ ꞌdĩ ꞌbá yî tı̣́ kĩ, “Ãgô nõ ꞌê tã õnjí ãꞌdô kâ ꞌî ãnî drí gólâ rî âjízó má ngálâ nõ yã?”

30 Gõꞌdá drı̣̃-ꞌbá ạ́ngı̣́ Yúdạ̃ yí kâ ꞌdĩ ꞌbá yî drí tã-drı̣̃ lôgõzó Pĩlátõ drí kĩ, “Õzõ õjílã õꞌê tã õnjí tẽtẽ ãzâ kô rî, mã âꞌdô fí gólâ rî âjíꞌá trá ní ágálé yã? Mã rî ãmákâ fí zãâ õjílã tã õnjí tẽtẽ ꞌẽ ꞌbá âjílí ĩꞌdî ní ágálé.”

31 Gõꞌdá ĩtí rî, Pĩlátõ drí tã-drı̣̃ jãzó gólĩyî drí kĩ, “Õzõ ãꞌdô trá ĩtí rî, ãnî nyãányâ, nĩ ꞌê ngá ãnî drí lẽlé ꞌẽlé gólâ drí rî, nyé lãꞌbí ãníkâ Yúdạ̃ yí kâ rî vó ró.”

Gõꞌdá nĩngá sĩ, drı̣̃-ꞌbá ạ́ngı̣́ Yúdạ̃ yí kâ drí tã-drı̣̃ lôgõzó Pĩlátõ drí kĩ, “Ãnî mı̣́rı̣̃ Rómã kâ âyé ãmâ kô õjílã gólĩyî ãmâ drí ûsúlı̣́ trá tã õnjí tẽtẽ bê rî yî ûfúlı̣́, nĩ kĩ, yĩ âꞌdô õjílã tã õnjí tẽtẽ ꞌẽ ꞌbá ûfúꞌá cé nĩ.” 32 ꞌDĩî lạ́tı̣̂ tíbê drı̣̃-ꞌbá ạ́ngı̣́ Yúdạ̃ yí kâ yî drí ûsúlı̣́ Pĩlátõ rî ꞌbãzó Yésũ rî fũlı̣́ fê lậlı̣̂-lậlı̣̂ drı̣̃ı̣̂ rî ĩꞌdî. Tã rî gógó ꞌdĩ Yésũ ậngũ kó trá ãkpãkãꞌdã sı̣́sı̣́ kĩꞌá nĩ rî, Yúdạ̃ yî ãꞌdô íyî fũꞌá, íyî îpâ-îpâ sĩ fê lậlı̣̂-lậlı̣̂ drı̣̃ı̣̂.*

33 Gõꞌdá Pĩlátõ drí fĩzó kpá óꞌdí jó ꞌálâ, drílâ tã ꞌbãzó Yésũ rî âjízó yí ngálâ jó ꞌá tólâ. Gõꞌdá áâjî bê Yésũ gólâ ngálâ rî, gólâ drí Yésũ rî îjízó kĩ, “Má lẽ nı̣̃lâ kĩ, nî kúmú ạ́ngı̣́ õjílã áníkâ Yúdạ̃ yí kâ kâ ĩꞌdî yã?”

34 Nĩngá sĩ, Yésũ drí tã-drı̣̃ lôgõzó Pĩlátõ drí kĩ, “Ní rî tã ꞌdî îjílí má tı̣́ ꞌdĩ, tãlâ pạ̃tı̣́ı̣̃ nî rî gógó lẽ nĩ nı̣̃lâ kĩ, mâ ĩꞌdî kúmú Yúdạ̃ yî drí rĩꞌá tẽlâ rî ĩꞌdî yã, ngãtá ꞌdĩî tã îjî gólâ õjílã ãzâ ꞌbá yî drí lẽlé nĩ ní drí ámâ îjízó ĩꞌdî sĩ lâ rî ĩꞌdî yã?”

35 Gõꞌdá kúmú Pĩlátõ drí kpá tã-drı̣̃ jãzó Yésũ drí kĩ, “Ní ı̣̂sũ áníkâ bê rî, mâ õjílã Yúdạ̃ yí kâ ĩꞌdî yã? Ní ndrê trá, õjílã ánî nyãányâ kâ gõꞌdá drı̣̃-ꞌbá ạ́ngı̣́ áníkâ ró rî ꞌbá yí bê, ậrû ĩyî nî nĩ âjílí má ágálé. Ní ꞌê ãꞌdô ꞌî õnjí ró gólĩyî ꞌbãlé ạ̃wạ̃ ró ní bê yã?”

36 Yésũ drí tã-drı̣̃ jãzó kpá óꞌdí Pĩlátõ drí kĩ, “Ní ndrê drẽ, kũmũ ámákâ rî âꞌdó kô õzõ kũmũ õjílã ãníkâ ãngó nõ ꞌá rî kâtí. Tí õró ꞌbãâ nõ ĩtí rî, lãjóꞌbá ámákâ fû rû nõ trá ạ̃jú ꞌbũ ꞌbá õjílã drí âjólé ámâ ậrúlı̣́ ꞌdĩ ꞌbá yí bê, gõꞌdá tí gólĩyî îcá kô ámâ ậrúlı̣́. Ní ndrê drẽ, kũmũ ámákâ rî âꞌdó kô kũmũ áníkâ ãngó nõ kâ rî tí. Ĩtí rî, kũmũ ámákâ rĩꞌá kũmũ ûrú ꞌálâ rî kâ ꞌî.”

37 Gõꞌdá Pĩlátõ drí kpá tã îjízó Yésũ tı̣́ óꞌdí, “Má kĩ, nî kúmú ꞌî yã?” Gõꞌdá Yésũ drí tã-drı̣̃ lôgõzó kpá Pĩlátõ drí kĩ, “ꞌDĩî rĩꞌá tã mbı̣̂ ꞌî, mâ kúmú ꞌî pạ̃tı̣́ı̣̃. Áâjô mâ tı̣̃lı̣́ ãngó nõ ꞌá õjílã mvá ró nõ kó tã ꞌdî sĩ, tãlâ má ĩîmbâ ró tã pạ̃tı̣́ı̣̃ mbı̣̂ Ôvârí kâ nõ bê õjílã drí ndrĩ. Tãlâ õjílã tíbê tã lẽ ꞌbá trá tã pạ̃tı̣́ı̣̃ ꞌdî ꞌá, ámâ nı̣̃ ꞌbá trá, gõꞌdá rĩ ꞌbá tã mbı̣̂ lôbẽlé ĩꞌdî rî, gólâ âꞌdô tã má drí âtálé rî ꞌẽꞌá pạ̃tı̣́ı̣̃.” 38 Gõꞌdá Pĩlátõ drí kpá tã-drı̣̃ lôgõzó Yésũ drí kĩ, “Îcá fí trá tã pạ̃tı̣́ı̣̃ nı̣̃zó yã?”

Pĩlátõ lẽé gõꞌdá kô tã Yésũ drí âtálé ꞌdĩ ârílí, gõꞌdá gólâ drí ngãzó fõlé ĩví ꞌálâ. Nĩngá sĩ, drílâ tã âtázó õjílã Yúdạ̃ yí kâ gólĩyî rĩ ꞌbá tã kĩkĩ gólâkâ tẽlé ꞌdĩ ꞌbá yî drí kĩ, “Má ûsú tã ányâ ãgô nõ kâ kô. 39 Nĩ ârî drẽ, lãꞌbí ãníkâ ạ̃kû ró rî kĩ, kậyı̣̂ kãrámã lậvũ-lậvũ kôrô rî kâ ꞌá rî, ãmâ mı̣́rı̣̃ Rómã kâ drí õjílã Yúdạ̃ yí kâ ꞌbãlé gạ̃nı̣́mạ̃ ꞌá rî lôfõlé cé ãlô gạ̃nı̣́mạ̃ ꞌásĩ nĩlí ꞌbã ꞌálâ. Gõꞌdá ngbãângbânõ rî, nĩ lẽ má õlôfõ ãꞌdî ĩꞌdî gạ̃nı̣́mạ̃ ꞌásĩ ãnî drí yã, ãgô gólâ ãnî Yúdạ̃ yî ũrûkậ ꞌbá yî drí rĩꞌá zı̣̃lâ kúmú ãníkâ ró nõ ĩꞌdî yã?”

40 Gõꞌdá ĩtí rî, Yúdạ̃ yî drí tã-drı̣̃ jãzó Pĩlátõ drí ngbạ́lạ́-ngbạ́lạ́, “ꞌÉꞌẽ, mã lẽé ní drí ãgô ꞌdĩ lôfõlé ĩꞌdî kó kô. Mã lẽ ní lôfõ Bãrábã ĩꞌdî.” Bãrábã ꞌdĩ rî ãgô gólâ âsĩ ꞌbá ạ̃wạ̃ bê ꞌẽꞌá mı̣́rı̣̃ Rómã kâ jãlé rî ĩꞌdî, gõꞌdá mı̣́rı̣̃ Rómã kâ drí gólâ rî rũzó vũlı̣́ gạ̃nı̣́mạ̃ ꞌá ꞌdĩ.

19

1 Gõꞌdá ꞌdĩî vósĩ rî, Pĩlátõ drí tã ꞌbãzó ạ̃jú ꞌbũ ꞌbá íyíkâ rî ꞌbá yî drí, gólĩyî õtrõ ró Yésũ vólé nĩꞌá cãlâ ônjóróꞌbí sĩ, tã lâ ũsû ró bê õjílã Yúdạ̃ yí kâ ꞌdĩ ꞌbá yî rú. 2 Gõꞌdá nĩngá sĩ, ạ̃jú ꞌbũ ꞌbá Pĩlátõ kâ ꞌdĩ ꞌbá yî drí Yésũ rî trõzó rĩꞌá lârâkô lâ ꞌẽlé gõꞌdá kpá cãlé. Gõꞌdá drílĩyî kpá ãsõpá púrũcı̣́ ró rî gárá lâ âgãzó pãlé õzõ ı̣́tı̣̃tı̣́ kâtí ạ́pạ̃ kũmũ kâ ró âsálé gólâ drı̣̃ı̣̂ mbârâkã sĩ ãtrã. Gõꞌdá gólĩyî drí kpá ítá ạ̃kû kũmũ kâ kãâkâ ĩtí âtrõzó âkólé gólâ rú. 3 Gõꞌdá ạ̃jú ꞌbũ ꞌbá ꞌdĩ ꞌbá yî drí rĩzó ꞌdásí ꞌẽlé gólâ rú, rĩzó rĩꞌá ânĩlí ândálé ândâ ãnyî Yésũ rú pá-sı̣̃lı̣́ ạ̃gbı̣̃ gólâ ândrá nyé õzõ ạ̃jú ꞌbũ ꞌbá drí rĩrĩ ꞌẽlâ kúmú ĩyíkâ drí rî kâtí, gõꞌdá rĩzó ĩyî kpá tã âtálé Yésũ drí ândâlâ dũû kĩ, “Áâ, kúmú ạ́ngı̣́ Yúdạ̃ yí kâ nõ, mã ꞌê nî-bê-yã ní drí.” Úlı̣́ âtâ-âtâ bê, gõꞌdá drílĩyî ậsı̣́zó ãnyî Yésũ rú rĩꞌá gólâ rî lı̣̃fı̣́ sãlé drı̣́ sĩ ãkpĩyã ãkpĩyã.

4 Gõꞌdá nĩngá sĩ, ạ̃jú ꞌbũ ꞌbá ꞌdĩ ꞌbá yî ndẽ ĩyî bê Yésũ rî lârâkô ꞌẽꞌẽ rî, Pĩlátõ drí ngãzó âfõlé ĩví ꞌálâ kpá óꞌdí õjílã Yúdạ̃ yí kâ dũû ꞌdĩ ꞌbá yî ngálâ. Gõꞌdá drílâ tã âtázó õjílã ꞌdî ꞌbá yî drí kĩ, “Nĩ ârî drẽ, mâ trá nĩꞌá gólâ rî lôfõlé nĩlí vólé, tãlâ má ûsú tã õnjí gólâ drí ꞌẽlé rî kô.” 5 Gõꞌdá Pĩlátõ âtâ tã ꞌdî bê ĩtí rî, ạ̃jú ꞌbũ ꞌbá gólâkâ ꞌdĩ ꞌbá yî drí Yésũ rî lôfõzó ĩví ꞌálâ cú ạ́pạ̃ êdélé púrũcı̣́ gárá ꞌásĩ ꞌdî bê yí drı̣̃ı̣̂ gõꞌdá kpá ítá kãâkâ ãmbá kũmũ kâ kũndrũ-kũndrũ rî bê yí rú. Gõꞌdá nĩngá sĩ rî, Pĩlátõ drí tã âtázó gbórókõ vạ́vạ́rạ́vạ́ sĩ õjílã ꞌdî ꞌbá yî drí kĩ, “Nĩ ndrê drẽ lâŋõ fẽlé ãgô nõ drí nõ, îcâ trá ꞌdĩ, nĩ âyê gólâ õnĩ ró.”

6 Gõꞌdá drı̣̃-ꞌbá ạ́ngı̣́ ꞌdĩ ꞌbá yî sı̣́sı̣́ lé ꞌbá gólĩyíkâ ꞌdĩ ꞌbá yí bê ndrê ĩyî bê Yésũ rî, gólĩyî drí ângbázó tã bê kãwõ kĩ, “Ní îpâ gólâ! Ní îpâ gólâ! Ní îpâ gólâ fê lậlı̣̂-lậlı̣̂ drı̣̃ı̣̂ drãlé vólé!”

Gõꞌdá bê ĩtí rî, Pĩlátõ drí tã âtázó gólĩyî drí kĩ, “Ãnî nyãányâ õtrõ gólâ nĩ nĩꞌá fũlâ, ãrí lâ õgõ ró bê ãnî drı̣̃ı̣̂, tãlâ má ndré ámákâ tã õnjí gólâ drí ꞌẽlé rî kô.”

7 Nĩngá sĩ, õjílã Yúdạ̃ yí kâ ꞌdĩ ꞌbá yî drí ngãzó ângbálé ĩyî úlı̣́ bê kĩ, “Lãꞌbí ãmákâ kĩ, õjílã tíbê tã âmã ꞌbá kĩzó nĩ rî, yí âꞌdô Ôvârí rî mvá ꞌî rî íyíkâ kó fũlı̣́ vólé. Úfû gólâ kó vólé.”

8 Gõꞌdá Pĩlátõ ârílí bê úlı̣́ gólĩyî drí âtálé kĩꞌá nĩ rî, Yésũ õkĩ, yí ãâꞌdô Ôvârí rî mvá ꞌî ꞌdĩ rî, ũrı̣̃ drí gõzó gãlé Pĩlátõ rú gạ̃rạ̃ sı̣́sı̣́ rî drı̣̃ı̣̂ sĩ. 9 Gõꞌdá drílâ ngãzó kpá fĩlí óꞌdí jó ꞌálâ, gólâ drí tã âtázó ạ̃jú ꞌbũ ꞌbá íyíkâ ꞌdĩ ꞌbá yî drí Yésũ rî trõzó lôfílí jó ꞌálâ kpá óꞌdí. Gõꞌdá tólâ rî, gólâ drí tã îjízó Yésũ tı̣́ kĩ, “Ní ânĩ nô võ ángô rî lésĩ yã?” Gõꞌdá Yésũ lôgõó tã ꞌdî drı̣̃ lâ kô. 10 Gõꞌdá Pĩlátõ drí tã âtázó Yésũ drí kĩ, “Tí ní gâ vólé dó tã kõlé má tı̣́ rî, ní nı̣̃ı̣́ kô kĩꞌá nĩ rî, má âꞌdô cú rĩꞌá drı̣́-ãcê bê ngãtá ánî fũzó yã ngã kpá ánî âyézó nĩlí yã rî?”

11 Gõꞌdá nĩngá sĩ, Yésũ drí tã-drı̣̃ lôgõzó Pĩlátõ drí kĩ, “Tí Ôvârí õró ámâ drı̣́-bã fẽê ní drı̣́gạ́ fũlı̣́ kô rî, nî rĩꞌá mbârâkã ãkó ámâ fũzó. Tã rî gógó ꞌdĩ tãsĩ rî, õjílã gólâ ámâ rũ ꞌbá âjílí ní ândrá, ꞌdĩî rî, tã õnjí gólâkâ rî lậvũ íyíkâ gạ̃rạ̃ áníkâ rî drı̣̃ı̣̂ sĩ.”

12 Gõꞌdá Pĩlátõ ârî úlı̣́ Yésũ drí âtálé ꞌdĩ bê rî, kôrô Pĩlátõ drí rĩzó zãâ tã ı̣̂ꞌbı̣̃lı̣́ drı̣̃-ꞌbá ạ́ngı̣́ Yúdạ̃ yí kâ ꞌdĩ ꞌbá yí bê kĩ, yí lẽ trá Yésũ rî âyélé nĩlí vólé. Gõꞌdá õjílã Yúdạ̃ yí kâ ꞌdĩ ꞌbá yî drí tã-drı̣̃ lôgõzó Pĩlátõ drí kĩ, “Ní ndrê nî dódó! Õzõ ní ãâyê ãgô ꞌdĩ trá nĩlí vólé rî, tákõ, ní âꞌdó kô kúmú ãmbá Rómã kâ Sízã rî rû-lẽ-ãzíyã ĩꞌdî. Ní ndrê trá! Õzõ õjílã ãzâ ãâtâ tã trá kĩ, yí ãâꞌdô kúmú ꞌî, gõꞌdá Sízã ꞌbãá gólâ nĩ kô rî, õjílã rî gógó ꞌdĩ rî ꞌdĩ õjílã ãzí lı̣̃fı̣́ îcíꞌá ngãlé ạ̃wạ̃ ꞌbẽlé Sízã bê.”

13 Gõꞌdá Pĩlátõ ârî úlı̣́ gólĩyî drí âtálé ꞌdĩ bê rî, gólâ drí tã âtázó ạ̃jú ꞌbũ ꞌbá íyíkâ rî ꞌbá yî drí Yésũ rî lôfõzó kpá óꞌdí ĩví ꞌálâ. Ĩtí rî, gólâ drí gõzó rĩlí gá kı̣́tı̣̃ íyíkâ kũmũ kâ drı̣̃ı̣̂.* 14 Gõꞌdá nĩngá rî,* drílâ tã âtázó drı̣̃-ꞌbá ạ́ngı̣́ Yúdạ̃ yí kâ ꞌdĩ ꞌbá yî drí kĩ, “Nĩ ndrê drẽ, kúmú ãníkâ rĩꞌá nõ!” 15 Gõꞌdá ĩtí rî, drı̣̃-ꞌbá ạ́ngı̣́ Yúdạ̃ yí kâ ꞌdĩ ꞌbá yî drí trẽzó úlı̣́ bê ûrû kĩ, “Ní trõ gólâ nĩngá sĩ vólé! Úfû gólâ vólé ngbãângbânõ!”

Gõꞌdá nĩngá sĩ, Pĩlátõ drí tã-drı̣̃ lôgõzó gólĩyî drí kĩ, “Nĩ lẽ má ũfû kúmú ạ́ngı̣́ ãníkâ vólé yã?” Gõꞌdá gólĩyî drí tã-drı̣̃ lôgõzó Pĩlátõ drí kĩ, “Mã lẽé gólâ kô, gólâ âꞌdó kô kúmú ãmákâ ĩꞌdî! Mã nı̣̃ ãmákâ cé Sízã kúmú ạ́ngı̣́ ãmákâ Rómã kâ ró rî ĩꞌdî.”

16 Bê trá ĩtí rî, Pĩlátõ drí gbõ tã-drı̣̃ lẽzó Yésũ rî fũzó îpâ-îpâ lâ sĩ fê lậlı̣̂-lậlı̣̂ drı̣̃ı̣̂, tãlâ gólâ lẽé kô íyî nyãányâ ꞌbãlé Sízã rî ạ̃jú-ꞌbá-ãzí ró.

Tã Yésũ rî îpázó fê lậlı̣̂-lậlı̣̂ drı̣̃ı̣̂ drãlé rî

(Mãtáyõ 27.32-44; Márãkõ 15.21-32; Lúkạ̃ 23.26-43)

Âꞌdô bê trá ĩtí rî, ạ̃jú ꞌbũ ꞌbá Pĩlátõ kâ ꞌdĩ ꞌbá yî drí Yésũ rî drı̣̃zó nĩzó ĩꞌdí bê lâ võ õjílã fũ kâ rî ꞌálâ. ꞌDĩî gólĩyî drı̣̃ ãgô ãzâ ꞌbá yî rı̣̃ ngá ôpá ꞌbá ró rî ꞌbá yî kpá kpãâ Yésũ bê nĩꞌá kpá fũlâ ĩyî. 17 Gõꞌdá nĩngá sĩ rî, gólĩyî drí Yésũ rî ꞌbãzó fê lậlı̣̂-lậlı̣̂ ꞌẽzó gólâ rî îpálé drı̣̃ lâ ꞌá rî njı̣̃lı̣́ kpãâ nĩzó ĩꞌdí bê lâ võ ꞌẽzó gólâ rî îpálé rî ꞌálâ. Gõꞌdá võ ꞌẽzó nĩꞌá gólâ rî îpálé ꞌálâ nã, úzı̣̂ rú lâ Gõlõgótã.* Võ rî ꞌdĩ rĩꞌá ãnyî Yẽrõsãlémã rú. 18 Võ rî nã ꞌá rî, drílĩyî Yésũ rî îpázó fê lậlı̣̂-lậlı̣̂ drı̣̃ı̣̂ ꞌdó ãgô rı̣̃ ngá ôpá ꞌbá ró ậdrı̣̃lı̣́ ĩyî kpãâ Yésũ bê ꞌdĩ ꞌbá yí bê. ꞌDĩî íîpâ ãlô rî íyíkâ Yésũ rî drı̣́-ágó drı̣̃ lésĩ, gõꞌdá ãzâ rî íyíkâ Yésũ rî drı̣́-lı̣̃jı̣́ drı̣̃ lésĩ.

19 Drẽ Yésũ bê ãkpã kúmú Pĩlátõ drí jó ꞌálâ rî, Pĩlátõ ꞌbã tã trá tã îgĩ ꞌbá íyíkâ drí tã âꞌbã-âꞌbã îgĩzó lãmbé ró îpálé ûrû fê lậlı̣̂-lậlı̣̂ rú Yésũ rî drı̣̃lı̣́ ꞌá, õzõ óõtírĩ gólâ rî îpá fê lậlı̣̂-lậlı̣̂ drı̣̃ı̣̂ ûrû rî. Gólâ kĩ, tã îgĩ ꞌbá ĩîgĩ kĩ,

NÕÔ YÉSŨ NÃZÃRÉTÃ LÉ ꞌBÁ RÓ KÚMÚ Ạ́NGỊ́

YÚDẠ̃ YÍ KÂ RÓ RÎ ĨꞌDÎ

20 Ĩtí rî, îgĩzó lâ tı̣̂ nâ nõ yî sĩ: ꞌdĩî tı̣̂ Yúdạ̃ yí kâ sĩ, tı̣̂ Rómã lé ꞌbá kâ sĩ, gõꞌdá kpá tı̣̂ Gı̣̃rı̣́kı̣̃ kâ sĩ, tãlâ õjílã dũû rĩ ꞌbá ĩyî lậvũlı̣́ lạ́tı̣̂ ꞌásĩ rî ꞌbá yî ũzı̣̂ ró ĩyî bê. 21 Gõꞌdá drẽ ãkpãkãꞌdã íîpá Yésũ drẽ kô fê lậlı̣̂-lậlı̣̂ drı̣̃ı̣̂ rî, drı̣̃-ꞌbá ạ́ngı̣́ Yúdạ̃ yí kâ ꞌdĩ ꞌbá yî zı̣̂ ĩyî bê tã îgĩlí trá ꞌdĩ rî, gólĩyî drí ngãzó tã âtálé Pĩlátõ drí gbórókõ ãmbá sĩ kĩ, “Íîgĩí kô Kúmú ãmákâ Yúdạ̃ yí kâ! Íîgĩ kĩ, ‘Ãgô ꞌdĩ âꞌbã tã kĩ nĩ rî, yí ãâꞌdô kúmú Yúdạ̃ yí kâ.’ ” 22 Gõꞌdá nĩngá sĩ, Pĩlátõ drí gãzó dó, gõꞌdá gólâ drí tã âtázó kĩ nĩ rî, “Tã îgĩlí trá rî, íîgĩ trá, õjílã jã ꞌbá lâ yû.”

23-24 Gõꞌdá ạ̃jú ꞌbũ ꞌbá ꞌdĩ ꞌbá yî ndẽ ĩyî bê Yésũ rî îpâ-îpâ fê lậlı̣̂-lậlı̣̂ drı̣̃ı̣̂ ndrĩ rî, gólĩyî drí âgõzó ítá gólâkâ rĩꞌá âkólâ yí rú ĩví lésĩ ró ãcê rî âtrõzó ôsĩlí lãfálâ cãlé ĩyî lãfálé ꞌásĩ ãlô-ãlô sû cé. Gõꞌdá gólĩyî ôsĩí ĩyî ítá Yésũ kâ drílâ rĩꞌá sõlâ ꞌálé lésĩ rî kô, tãlâ ítá rî gógó ꞌdĩ óꞌdî drı̣́ sĩ, lârâkô lâ ngĩî, sũsũ ró gõꞌdá ı̣̂cû võ lâ yû. Ạ̃jú ꞌbũ ꞌbá sû ꞌdĩ ꞌbá yî ndrê ítá ꞌdĩ sũsũ lâ bê rî, drílĩyî tã ı̣̂ꞌbı̣̃zó kĩ, rĩꞌá tãndí ró ĩyî drí gõmárĩ vũzó ĩꞌdî tãlâ ítá rî ꞌdĩ trõzó. Tã rî ꞌdĩ âꞌdô ĩtí ꞌdĩ, tãlâ úlı̣́ ãzâ Ôvârí drí âtálé búkũ íyíkâ ꞌá ãꞌdô ró bê pạ̃tı̣́ı̣̃. Gólâ kĩ,

“Gólĩyî drí ítá ámákâ lânjízó ĩyî lãfálé ꞌásĩ

gõꞌdá ítá sõlé ꞌálé lésĩ rî vũzó gõmárĩ sĩ.”

Lôngó 22.18

25 Gõꞌdá ạ̃jú ꞌbũ ꞌbá ꞌdĩ ꞌbá yî õtírĩ rĩî tã ĩyíkâ ꞌdĩ ꞌbá yî lôꞌélé ndrĩ ꞌdî rî, õjílã ãzâ ꞌbá yî ĩyíkâ kpá rĩꞌá ĩyî âdréꞌá fê lậlı̣̂-lậlı̣̂ Yésũ rî îpázó drı̣̃ lâ ꞌdĩ lạ̃gạ́tı̣́ ĩtí. Õjílã ꞌdî ꞌbá yî lãfálé rî rĩꞌá Yésũ rî ândré Mãríyã yî ậmvúpı̣̃ lâ bê, gõꞌdá kpá Mãríyã gólâ Kĩlópã rî õkó ró rî bê, gõꞌdá kpá Mãríyã gólâ ânĩ ꞌbá jạ̃rı̣́bạ̃ zı̣̃lı̣́ Mãgãdálã rî lésĩ rî ꞌdó ĩyî bê âdréꞌá nĩngá. 26 Gõꞌdá ĩtí rî, Yésũ drí lı̣̃fı̣́ jãzó ândré lâ yî ngálâ lãjóꞌbá gólâ drí lẽlé rõô rî bê. Gõꞌdá drílâ tã âtázó íyî ândré drí kĩ, “Ámâ ândré, ngbãângbânõ ámâ rû-lẽ-ãzíyã nô õndrê ánî vó, õzõ ánî mvá ágó ró rî kâtí.” 27 Gõꞌdá drílâ kpá lı̣̃fı̣́ jãzó lãjóꞌbá íyíkâ lẽlé rõô ꞌdĩ ngálâ, gõꞌdá kpá tã âtázó lãjóꞌbá rî ꞌdĩ drí kĩ, “Ámâ rû-lẽ-ãzíyã, ámâ ândré gõꞌdá trá rĩꞌá ꞌdĩ, ngbãângbânõ ní ndrê vó lâ, õzõ ánî ândré kâtí.” Gõꞌdá tã ꞌdî ꞌbá yî vósĩ ndrĩ rî, lãjóꞌbá ꞌdĩ drí Yésũ rî ândré rî trõzó ꞌbãlé rĩlí yí bê õzõ íyî ândré kâtí.

Tã Yésũ drí íyî nyãányâ âyézó drãlé rî

(Mãtáyõ 27.45-56; Márãkõ 15.33-41; Lúkạ̃ 23.44-49)

28 Tã ꞌdî ꞌbá yî vósĩ rî, Yésũ nı̣̃ trá kĩ, yí ndẽ lôsĩ tíbê íyî átá drí lẽlé yí drí ꞌẽlé rî trá ndrĩ. Ĩtí rî, gólâ drí tã âtázó kĩ, “Mâ lı̣̃mvû lôvó ró.” Gõꞌdá gólâ âtâ tã ꞌdî bê rî, úlı̣́ tíbê îgĩlí búkũ Ôvârí kâ ꞌá rî drí âcázó pạ̃tı̣́ı̣̃.* 29 Tákõ õjílã gólâ rî îpá ꞌbá fê lậlı̣̂-lậlı̣̂ drı̣̃ı̣̂ ꞌdĩ ꞌbá yî âtrõ ĩyî õdrá ạ̃ꞌdı̣́ trá kpãâ ĩyî lạ̃gạ́tı̣́ nĩngá. Gõꞌdá Yésũ âtâ bê tã kĩꞌá nĩ rî, yî ãꞌdô lı̣̃mvû lôvó ró rî, ạ̃jú ꞌbũ ꞌbá ꞌdĩ ꞌbá yî ãlô rî drí ngãzó ngá cõfõ-cõfõ õzõ cõfó kâtí rî êrẽlé fê mvá sı̣́lı̣́ sõlé õdrá rî ꞌdĩ ꞌá îjõlé ꞌbãlé Yésũ tı̣́. 30 Gõꞌdá Yésũ âmbê õdrá rî ꞌdĩ bê rî, gólâ drí tã âtázó kĩ, “Lôsĩ má drí ânĩꞌá ꞌẽlâ rî ndẽ rû trá!” Gõꞌdá ĩtí rî, kôrô gólâ drí lôvó-lôvó âyézó. Gõꞌdá drı̣̃ lâ drí âꞌdézó ãlẽꞌbẽ ạ́gạ́sı̣́ drı̣̃ ꞌá.

Tã ạ̃jú ꞌbũ ꞌbá drí ngá ôpá ꞌbá îpálé Yésũ bê rî ꞌbá yî pá lâ yí ôŋõzó gõꞌdá Yésũ rî gãrã ꞌdı̣̃zó rî

31 Gõꞌdá ꞌdĩî vósĩ rî, kậyı̣̂ ı̣̃drú rî tí rî rĩꞌá kậyı̣̂ rãtáã kâ ꞌî, âꞌdó kô tãndí ró õjílã ãvõ drí rĩzó fê lậlı̣̂-lậlı̣̂ drı̣̃ı̣̂ cãlé bũúũ kậyı̣̂ rãtáã kâ ꞌdĩ ꞌá. Gõꞌdá bê trá ĩtí rî, drı̣̃-ꞌbá ạ́ngı̣́ Yúdạ̃ yí kâ drí ĩyî ngãzó nĩlí Pĩlátõ ngálâ gólâ rî îjílí, gólâ õꞌbã ró tã, ạ̃jú ꞌbũ ꞌbá gólâkâ drí õnĩ ró ĩyî nĩꞌá Yésũ yî îpálé ngá ôpá ꞌbá rı̣̃ ꞌdî ꞌbá yí bê ꞌdĩ pá lâ yî ôŋõlé vólé, tãlâ gólĩyî õôdrã ró bê ꞌwãâ, gõꞌdá óõꞌbã ró ãvõ lâ ĩyî bê ꞌbú ꞌá drẽ ãkpãkãꞌdã ı̣̃tú fí kô.* 32 Gõꞌdá ạ̃jú ꞌbũ ꞌbá Pĩlátõ kâ ârí ĩyî bê tã Pĩlátõ drí ꞌbãlé gólĩyî drí kĩꞌá nĩ rî, gólĩyî õcâ Yésũ yî pá ôŋõlé ꞌdĩ rî, gólĩyî drí îtõzó ãgô gólĩyî îpálé Yésũ rî gãrã drı̣̃ ꞌá rı̣̃ ꞌdî ꞌbá yî pá lâ ĩyî ôŋõlé sı̣́sı̣́. 33 Gõꞌdá âcâ ĩyî bê Yésũ rú tí kpá yĩ õcâ ró Yésũ rî pá ôŋõlé rî, ꞌdĩî gõꞌdá Yésũ drã íyîngá trá ạ̃kû ró. Gõꞌdá gbõ drílĩyî âyézó lâ. 34 ꞌDĩî vósĩ, ạ̃jú ꞌbũ ꞌbá ãlô rî drí ngãzó Yésũ rî gãrã ꞌdı̣̃lı̣́ ạ̃jú sĩ, kôrô ãrí drí âdãzó kpãkã ãlô lı̣̃mvû bê lãzé ꞌdı̣̃lı̣́ ꞌdĩ ꞌásĩ, tã âꞌdâ ró kĩ, Yésũ drã trá pạ̃tı̣́ı̣̃.

35 Mâ rî gógó* rî, má ndrê tã ꞌdî ꞌbá yî trá cú ámâ lı̣̃fı̣́ sĩ. Má âtâ tã pạ̃tı̣́ı̣̃ ꞌî kĩ, tã ꞌdî ꞌbá yî ꞌê rû trá ndrĩ. Má îgĩ tã lâ nõ ãnî drí, nĩ lẽ ró tã bê Yésũ ꞌá. 36 Tã ꞌdî ꞌbá yî ꞌê rû ĩtí ꞌdĩ, tãlâ tã gólĩyî îgĩlí búkũ Ôvârí kâ ꞌá rî ꞌbá yî, ãꞌdô ró bê pạ̃tı̣́ı̣̃ ró kĩ nĩ rî, “Gólĩyî ŋõó fã lâ kô ãlôwálâ”,* 37 gõꞌdá kpá kĩ nĩ rî, “Gólĩyî âꞌdô õjílã gólâ tíbê gãrã lâ ꞌdı̣̃lı̣́ rî ndrẽꞌá”* rî.

Tã Yésũ rî ãvõ ꞌbãzó ꞌbú ũgı̣́ ró rî ꞌá rî

(Mãtáyõ 27.57-61; Márãkõ 15.42-47; Lúkạ̃ 23.50-56)

38 Gõꞌdá ꞌdĩî vósĩ, ãgô ãzâ rú lâ Yõsépã Ãrãmãtáyã lé ꞌbá ró rî drí ngãzó nĩlí Pĩlátõ rî îjílí Yésũ rî ãvõ tãsĩ, yí ãâtrõ ró nĩꞌá ꞌbãlâ. Gõꞌdá Yõsépã rî ꞌdĩ rĩꞌá kpá õjílã gólâ tã lẽ ꞌbá trá kĩꞌá nĩ rî, Yésũ ꞌdíyî pã ꞌbá ꞌî rî ĩꞌdî. Gõꞌdá tã lẽlẽ gólâkâ rĩꞌá lậpı̣̂-lậpı̣̂ lâ ró, tãlâ gólâ rĩꞌá ũrı̣̃ ró drı̣̃-ꞌbá ạ́ngı̣́ Yúdạ̃ yí kâ drí. Gõꞌdá ũrı̣̃ gólâkâ ꞌdĩ ꞌásĩ ndrĩ rî, gólâ drí fĩî ậtũzó ânĩzó Pĩlátõ ngálâ Pĩlátõ rî îjílí Yésũ rî ãvõ tãsĩ, yí ãâtrõ ró fê lậlı̣̂-lậlı̣̂ drı̣̃ı̣̂ sĩ nĩꞌá ꞌbãlâ ũgı̣́ ꞌá. Ĩtí Pĩlátõ drí tã-drı̣̃ lẽzó gólâ drí. Gõꞌdá drílâ gõzó Yésũ rî ãvõ âtrõlé fê lậlı̣̂-lậlı̣̂ drı̣̃ı̣̂ sĩ vũdrı̣́ nĩꞌá ꞌbãlâ ũgı̣́ ꞌá. 39 Gõꞌdá ãgô rû bê Nĩkõdímã rî drí kpá ânĩzó Yõsépã rî pãlé Yésũ rî ãvõ njı̣̃njı̣̃ sĩ. Nĩkõdímã ꞌdĩ rĩꞌá drı̣̃-ꞌbá ạ́ngı̣́ Yúdạ̃ yí kâ tíbê sı̣́sı̣́ ânĩ ꞌbá kírî ró ngạ́cı̣̂ bê Yésũ rî îjílí rî ĩꞌdî. Gõꞌdá Nĩkõdímã âtrõ ãlókõ ãvõ ꞌbã kâ kpãâ. Ãlókõ ãvõ ꞌbã kâ gólâ drí âtrõlé ꞌdĩ rĩꞌá cú ãmbá.* 40 Gõꞌdá gólĩyî drí Yésũ rî ãvõ njı̣̃zó âjílí ꞌbú ũgı̣́ ró rî ꞌálâ. Tólâ rî, drílĩyî ãlókõ ãvõ ꞌbã kâ ꞌdĩ ı̣̂nı̣́zó Yésũ rî ãvõ rú, gõꞌdá drílĩyî gólâ rî gõzó ítá tãndí sĩ, âꞌdô lãꞌbí gólĩyíkâ rî vó ró.

41 Ũgı̣́ gólâ Yésũ rî ãvõ ꞌbãzó ꞌá lâ ꞌdĩ rĩꞌá ãnyî võ Yésũ rî îpázó fê lậlı̣̂-lậlı̣̂ drı̣̃ı̣̂ rî lạ̃gạ́tı̣́. Ũgı̣́ ꞌdĩ rî drẽ rĩꞌá óꞌdí ró, óꞌbãá ãvõ ãzãkã drẽ ꞌá lâ kô. Ũgı̣́ rî ꞌdĩ lạ̃gạ́tı̣́ lâ rĩꞌá sũsũ ró. 42 Nĩngá sĩ, Yõsépã yî drí Yésũ rî ãvõ trõzó ꞌwãâꞌwâ, tãlâ ı̣̃tú âbí fĩꞌá rû êdézó kậyı̣̂ rãtáã kâ rî tãsĩ. Ĩtí, drílĩyî Yésũ rî ãvõ trõzó ꞌbãlé ũgı̣́ ãnyî võ lâ drí sũlı̣́ sũsũ ꞌdî ꞌá. Gõꞌdá gólĩyî drí gõzó kúnı̣́ úngû ạ́ngı̣́ lîlílí âꞌbãlé kpạ̃ạ́kũ ũgı̣́ rî ꞌdĩ tı̣́.

20

Tã Mãríyã drí Yésũ rî ãvõ ûsúzó ũgı̣́ ꞌá kô rî

(Mãtáyõ 28.1-8; Márãkõ 16.1-8; Lúkạ̃ 24.1-12)

1 Gõꞌdá nĩngá sĩ rî, kậyı̣̂ Yúdạ̃ yí kâ rãtáã kâ vósĩ rî, kậyı̣̂ Gímã kâ sĩ ãkpãkãꞌdã cı̣̃ı̣́nó, Mãríyã Mãgãdálã lé ꞌbá ró gõꞌdá ãzí-ãzí lâ yí bê drí ngãzó nĩlí ĩyî ũgı̣́ Yésũ rî ãvõ ꞌbãzó rî ꞌálâ. Gõꞌdá gólĩyî câ bê tólâ rî, Mãríyã drí võ ndrẽzó ũgı̣́ tı̣́ ꞌálâ rî, gõꞌdá ũgı̣́ tı̣́ trá rĩꞌá hûwậ, kúnı̣́ úngû lîlílí ꞌbãlé kpạ̃ạ́kũ tı̣̂ lâ rî ólîlî trá vólé. 2 Ĩtí rî, Mãríyã drí ngãzó âcálé ãnyî ũgı̣́ tı̣́, gõꞌdá gólâ ı̣̂ndrı̣̂ bê võ ũgı̣́ ꞌálâ rî, Yésũ rî ãvõ gõꞌdá trá yû tólâ. Gõꞌdá nĩngá sĩ, Mãríyã yî drí ngãzó pá sõlé ngú ꞌá rãlé gõlé vólé võ gólĩyî drí ânĩzó ꞌálâ sĩ rî ꞌálâ. Gõꞌdá Mãríyã câ bê tólâ rî, drílâ Sĩmónã Pétẽrõ rî ûsúzó lãjóꞌbá ãlô Yésũ kâ rĩꞌá lẽlâ rõô rî bê. Gõꞌdá Mãríyã drí tã yí drí ndrẽlé trá ꞌdĩ âtázó gólĩyî drí kĩ, “Ówũ, nĩ õtírĩ ãníkâ rĩî rĩlí nõtí nõ rî, ótrõ íyîngá kúmú ãmákâ Yésũ rî ãvõ trá vólé ũgı̣́ ꞌbãzó lâ rî ꞌásĩ. Mã nı̣̃ı̣́ kô ngãtá âjî yî trá ángô lé yã rî.”

3 Tólâ sĩ, Pétẽrõ yî lãjóꞌbá ꞌdĩ bê drí ĩyî ngãzó ûrû pá sõlé ngú ꞌá rãlé Yésũ rî lóꞌdé drı̣̃ ꞌálâ, nĩꞌá tã rû ꞌê ꞌbá trá ꞌdĩ ndrẽlé. 4 Gõꞌdá lãjóꞌbá gólâ Yésũ drí lẽlé rõô nõ rî râ íyíkâ gõꞌdá kôrô Pétẽrõ rî lậvũlı̣́, gõꞌdá gólâ câ nĩ sı̣́sı̣́ lóꞌdé drı̣̃ ꞌálâ Pétẽrõ drí sĩ. 5 Gõꞌdá drílâ ậndı̣̃zó võ ı̣̂ndrı̣́lı̣́ ũgı̣́ ꞌálâ rî, drílâ ítá mvẽêmvê gõlé Yésũ rî ãvõ rú rî ndrẽzó nyé tũ vũdrı̣́ võ ãlô ꞌá, õzõ gõrẽ lâ Yésũ rî ãvõ rú rî tí. Gõꞌdá gólâ fí cú ũgı̣́ ꞌálâ kô. 6 Gõꞌdá Pétẽrõ drí íyíkâ âcázó vólé lésĩ ró kôrô fĩlí ũgı̣́ ꞌálâ. Gõꞌdá gólâ fî bê rî, gólâ drí kpá ítá mvẽêmvê Yésũ rî ãvõ gõzó ꞌá lâ rî ndrẽzó tũ võ ãlô ꞌá, Yésũ rî ãvõ gõꞌdá trá ꞌá lâ yû. 7 Pétẽrõ drí kpá ítá gólâ ômbélé Yésũ rî ãvõ rî drı̣̃ rú rî ndrẽzó rĩꞌá kpá nyé tũ võ ãlô ꞌá drı̣̃lı̣́ lâ lésĩ, âꞌdó kô kpãkã ãlô ítá gõlé gólâ rî ãvõ rú rî yí bê. 8 Gõꞌdá lãjóꞌbá gólâ tíbê Yésũ drí lẽlé rõô gõꞌdá rã ꞌbá cãlé sı̣́sı̣́ ũgı̣́ tı̣́ ꞌálâ rî drí kpá fĩzó ũgı̣́ ꞌálâ Pétẽrõ ngálâ. Gõꞌdá gólâ drí kpá ítá ꞌdĩ ꞌbá yî ndrẽzó cú ĩtí Yésũ rî ãvõ ãkó. Gõꞌdá ĩtí rî, tã lâ ꞌdĩ drí fĩzó gólâ drı̣̃ı̣̂, gõꞌdá gólâ drí kpá tã lẽzó kĩ, Yésũ lîdrî trá õdrã ꞌásĩ. 9 Sı̣́sı̣́ gólĩyî lẽé tã ꞌwãâ kô kĩꞌá nĩ rî, Yésũ lîdrî trá õdrã ꞌásĩ rî, tãlâ tã gólâ îgĩlí búkũ Ôvârí kâ ꞌá rî fí drẽ zãâ gólĩyî drı̣̃ı̣̂ kô. 10 ꞌDĩî vósĩ rî, Pétẽrõ yî drí ngãzó gõlé võ drílĩyî ârázó ꞌálâ sĩ rî ꞌálâ lãjóꞌbá Yésũ kâ lẽlé rõô ꞌdĩ bê.

Tã Mãríyã drí Yésũ rî ûsúzó lédrẽ-lédrẽ ró rî

(Mãtáyõ 28.9-10; Márãkõ 16.9-11)

11 Gõꞌdá nĩngá sĩ, Mãríyã Mãgãdálã drí ngãzó gõlé Yésũ rî lóꞌdé drı̣̃ ꞌálâ, gõꞌdá âdrélé ãkpã ĩvĩ lóꞌdé drı̣̃ ꞌá tólâ, rĩꞌá ãwó ngõlé.

Gõꞌdá gólâ drẽ zãâ ãwó ngõꞌá rî, gólâ drí ậndı̣̃zó võ ı̣̂ndrı̣́lı̣́ ũgı̣́ Yésũ rî ãvõ ꞌbãzó nõ ꞌálâ kpá óꞌdí. 12 Tólâ rî, kôrô drílâ mãlãyíkã rı̣̃ ndrẽzó ítá lậgû-lậgû bê rĩꞌá ĩyî võ Yésũ rî ãvõ ꞌbãzó rî ꞌá, ãlô drı̣̃lı̣́ lésĩ, gõꞌdá ãzâ rî íyíkâ pálé lésĩ.

13 Nĩngá sĩ, mãlãyíkã rı̣̃ ꞌdî ꞌbá yî drí tã îjízó gólâ tı̣́ kĩ, “Ãmâ îzó, ní rî ãwó ngõlé nõ ãꞌdô tãsĩ yã?” Gõꞌdá Mãríyã drí tã-drı̣̃ lôgõzó gólĩyî drí kĩ nĩ rî, “Ãyẽ, ótrõ íyîngá Kúmú tãndí ãmákâ nõ ãvõ lâ trá ũgı̣́ ꞌásĩ vólé, má nı̣̃ı̣́ kô, ngãtá ótrõ ĩyî trá ꞌbãlé ãꞌdô ꞌá yã rî! Ĩꞌdî má drí rĩzó ãwó lâ ngõlé nõ.”

14 Gõꞌdá Mãríyã õtírĩ kpá úlı̣́ ꞌdĩ âtá ĩtí mãlãyíkã ꞌdî ꞌbá yî drí rî, kôrô gólâ drí íyî jãzó võ ndrẽlé dîrî. Gõꞌdá gólâ jâ yî bê rî, kôrô drílâ Yésũ rî ndrẽzó âdréꞌá tólâ cú ĩtí Yésũ rî nı̣̃ ãkó. 15 Gõꞌdá nĩngá sĩ, Yésũ drí gõzó tã îjílí tı̣́ lâ kĩ, “Õkó nõ, ní rî ãwó ngõlé ãꞌdô tãsĩ yã? Ní ndã ãꞌdî ĩꞌdî yã?”

Gõꞌdá Mãríyã ı̣̂sũ íyíkâ kĩ, ꞌdĩî âꞌdô õjílã gólâ rĩ ꞌbá võ ꞌdî vó lâ ndrẽlé rî ĩꞌdî. Tólâ rî, kôrô Mãríyã drí tã-drı̣̃ jãzó Yésũ drí kĩ, “Ãmbá, õzõ ní õtrõ kúmú ámákâ Yésũ rî ãvõ nĩ rî, ní âꞌdâ võ ní drí ꞌbãzó lâ ꞌá lâ rî má drí, tãlâ má nĩ ró bê nĩꞌá âtrõlâ ꞌbãlé võ tãndí ꞌá.”

16 Gõꞌdá ĩtí rî, Yésũ drí gólâ rî zı̣̃zó kĩ, “Mãríyã.” Gõꞌdá Mãríyã ârî lạ̃zı̣́ Yésũ drí zı̣̃lı̣́ ꞌdĩ bê rî, kôrô Mãríyã ní drí ngãzó trẽlé tã bê kĩ, “Tã îmbá ꞌbá ámákâ!” Gõꞌdá drílâ drı̣́ dõzó Yésũ rú. 17 Gõꞌdá Yésũ drí tã âtázó drílâ, “Ní rî drı̣́ dõlé má rú kô, Mãríyã, ní âyê mâ, tãlâ má cá drẽ kô ûrú ꞌálâ ámâ átá ngálâ. Ní nĩ gõlé võ ámâ ậdrúpı̣̃ yî drí rĩzó rî ꞌálâ, ní âtâ tã gólĩyî drí kĩ, mâ trá ãnyî ꞌẽꞌá gõlé ûrú ꞌálâ Ôvârí ãmâ átá ró ãní bê rî ngálâ.” 18 Ĩtí rî, kôrô Mãríyã drí úlı̣́ Yésũ drí âtálé yí drí ꞌdĩ ârízó, gõꞌdá drílâ ngãzó rãlé gõlé kpá óꞌdí lãjóꞌbá Yésũ kâ rî ꞌbá yî ngálâ. Gõꞌdá gólâ câ bê gólĩyî ngálâ rî, gólâ drí tã âtázó ãyĩkõ sĩ lãjóꞌbá Yésũ kâ ꞌdĩ ꞌbá yî drí kĩ, “Má ndrê kúmú ãmákâ Yésũ trá! Gólâ lîdrî trá õdrã ꞌásĩ, gõꞌdá gólâ bê rĩꞌá lédrẽ-lédrẽ ró.” Gõꞌdá nĩngá sĩ rî, drílâ kpá úlı̣́ Yésũ kâ âtálé yí drí ꞌdĩ ꞌbá yî âꞌdázó gólĩyî drí.

Tã Yésũ drí íyî âꞌdázó lãjóꞌbá íyíkâ drí rî

(Mãtáyõ 28.16-20; Márãkõ 16.14-18; Lúkạ̃ 24.36-49)

19 Kậyı̣̂ ãlôlâ Yésũ drí lîdrízó õdrã ꞌásĩ ꞌdî lạ̃njạ́túlı̣́ lâ ꞌdĩ sĩ rî, lãjóꞌbá gólâkâ rî ꞌbá yî drí rû êꞌbézó ĩyî ndrĩ jó ꞌá, ĩyî tı̣̂ âꞌbãlé kpạ̃ạ́kũ jó ꞌá ũrı̣̃ drı̣̃-ꞌbá ạ́ngı̣́ Yúdạ̃ yí kâ rî ꞌbá yí kâ drí sĩ, tãlâ gólĩyî ı̣̂sũ ĩyíkâ tã kĩ, drı̣̃-ꞌbá ạ́ngı̣́ Yúdạ̃ yí kâ ꞌdĩ ꞌbá yî âꞌdô ạ̃jú ꞌbũ ꞌbá ĩyíkâ âjóꞌá ânĩlí ĩyî ûrúlı̣́. Gõꞌdá nyĩî ró, Yésũ drí âfõzó gólĩyî lãfálé cú ĩtí ạ́tı̣̃ njı̣̃ ãkó. Gõꞌdá Yésũ drí nî-bê-yã fẽzó gólĩyî drí úlı̣́ nõ ꞌbá yî sĩ kĩ, “Tã ạ̃ꞌdı̣́ ãâꞌdô ãní bê.” 20 Gõꞌdá gólâ fẽ nî-bê-yã bê gólĩyî drí rî, gólâ drí kpá ạ̃lı̣́bı̣́ íyî gãrã ꞌá íyî drı̣́ yí bê rî âꞌdázó gólĩyî drí. Gõꞌdá lãjóꞌbá ꞌdĩ ꞌbá yî drí âꞌdózó ndrĩ ãyĩkõ ró rõô, tãlâ gólĩyî ndrê kúmú ĩyíkâ Yésũ trá lédrẽ-lédrẽ ró kpá óꞌdí. 21 ꞌDĩî vósĩ, Yésũ drí tã âtázó kpá óꞌdí gólĩyî drí kĩ nĩ rî, “Tã ạ̃ꞌdı̣́ ãâꞌdô ãní bê. Õzõ ámâ átá drí ámâ âjórẽ trá ânĩlí ãngó nõ ꞌá ãnî lı̣̃fı̣́ îmbálé rî tí rî, ngbãângbânõ má jô kpá ãnî nĩꞌá õjílã lı̣̃fı̣́ îmbá bê.” 22 Gõꞌdá nĩngá sĩ rî, Yésũ drí drı̣́-ãcê Ôvârí kâ fẽzó drílĩyî lôvó-lôvó íyíkâ võzó gólĩyî drı̣̃ı̣̂ õmbĩ kâ sĩ. Vó lâ sĩ rî, gólâ kĩ gólĩyî drí rî, “Mbârâkã Líndrí Tãndí Ôvârí kâ rî kâ õrî ãní bê. 23 Má fẽ kpá mbârâkã ãnî drí õjílã âyézó tã õnjí gólĩyíkâ rî ꞌbá yî ꞌásĩ. Õzõ nĩ ãâyê tã õnjí õjílã ãzâ kâ trá rî, gõꞌdá Ôvârí âꞌdô kpá tã õnjí õjílã rî gógó ꞌdĩ kâ âyéꞌá. Õzõ nĩ ãâyê tã õnjí õjílã rî ꞌdĩ kâ kô rî, Ôvârí âyé tã õnjí gólâkâ kpá kô.” Gõꞌdá Yésũ âtálé bê úlı̣́ ꞌdĩ ꞌbá yî ndrĩ ndẽlé rî, kôrô gólâ drí gólĩyî âyézó.

Tã Yésũ drí íyî âꞌdázó Tómã drí rî

24 Kậyı̣̂ gólâ Yésũ drí íyî âꞌdázó lãjóꞌbá íyíkâ yî drí rî sĩ, lãjóꞌbá gólâkâ ãzâ ãlô rú bê Tómã Lạ̃tı̣́gó rî yûꞌdạ́wạ́ ãzí-ãzí lâ yî lãfálé. 25 Gõꞌdá Tómã âcâ bê vólé lésĩ rî, lãjóꞌbá ãzí lâ yî drí tã ꞌdî âtázó gólâ drí kĩ nĩ rî, “Kúmú ãmákâ Yésũ bê rĩꞌá lédrẽ-lédrẽ ró, mã ndrê gólâ trá.” Gõꞌdá lé ĩtí rî, Tómã gâ vólé dó tã lẽlé úlı̣́ íyî ãzí-ãzí yî drí âtálé yí drí ꞌdĩ ꞌá. Gólâ kĩ gólĩyî drí rî, “Õzõ má õndrê ạ̃lı̣́bı̣́ gólâ rî îpázó drı̣́ ꞌá gõꞌdá kpá gólâ rî gãrã ꞌdı̣̃lı̣́ ạ̃jú sĩ ꞌdî ạ̃lı̣́bı̣́ lâ ámâ lı̣̃fı̣́ sĩ kô, gõꞌdá õzõ má õdõ kpá ámâ drı̣́-mvá sĩ kô rî, má lẽé tã gbõ té kô úlı̣́ ãnî drí âtálé má drí ꞌdĩ ꞌá.”

26 Gõꞌdá kậyı̣̂ njı̣̂-drı̣̃-lâ-rı̣̃ vósĩ rî, lãjóꞌbá Yésũ kâ rî ꞌbá yî êꞌbê rû kpá trá óꞌdí jó ãlô-ãlô lâ ꞌdĩ ꞌá ĩyî tı̣̂ âꞌbãlé kpạ̃ạ́kũ. Kậyı̣̂ rî ꞌdĩ ꞌá rî, Tómã gõꞌdá bê gólĩyí bê jó ꞌá tólâ. Gólĩyî âꞌbã bê gbõ lé ạ́tı̣̃ kpạ̃ạ́kũ rî, nyĩî ró Yésũ drí âfõzó gólĩyî lãfálé ândálé kpá óꞌdí gõꞌdá âdrélé gólĩyî ândrá. Nĩngá sĩ, drílâ nî-bê-yã ꞌẽzó gólĩyî drí kĩ nĩ rî, “Tã ạ̃ꞌdı̣́ ãâꞌdô ãní bê.”

27 Gõꞌdá nĩngá sĩ rî, gólâ drí íyî jãzó Tómã ngálâ gõꞌdá Tómã rî zı̣̃lı̣́ kĩ, “Tómã, ní ânĩ ạ̃lı̣́bı̣́ ámâ drı̣́ ágálé ꞌá nõ ꞌbá yî ndrẽlé. Ní ânĩ dõlâ cú ánî drı̣́-mvá sĩ. Ní ndrê kpá ạ̃lı̣́bı̣́ ámâ gãrã ꞌá nõ, ní gõ ró kpá dõlâ ánî drı̣́ sĩ, tãlâ ní lẽ ró tã bê. Ní âyê tã gólâ rĩzó tã ı̣̂sũlı̣́ rı̣̃ rı̣̃ ꞌdî vólé. Gõꞌdá ĩtí rî, ní lẽ tã pı̣̃pı̣̂sı̣́lı̣́ ãlô sĩ ngbãângbânõ kĩ, mâ bê rĩꞌá lédrẽ-lédrẽ ró!” 28 Gõꞌdá nĩngá sĩ, Tómã drí tã-drı̣̃ lôgõzó Yésũ drí kĩ, “Ãwô, Kúmú! Má lẽ tã trá ní ꞌá ngbãângbânõ. Gõꞌdá má nı̣̃ kpá trá kĩ nĩ rî, nî rĩꞌá Kúmú ámákâ ĩꞌdî! Pạ̃tı̣́ı̣̃ ró, nî rĩꞌá Ôvârí ĩꞌdî!” 29 Gõꞌdá nĩngá sĩ, Yésũ drí tã-drı̣̃ lôgõzó Tómã drí kĩ nĩ rî, “Tómã, ní lẽ tã ngbãângbânõ kĩꞌá nĩ rî, mâ bê lédrẽ-lédrẽ ró nõ, tãlâ ní ndrê mâ trá ánî lı̣̃fı̣́ sĩ rî drí sĩ yã? Má âtâ ní drí, rĩꞌá tãndí ró rõô ạ̃tı̣́ ꞌá tólâ õjílã gólĩyî tã lẽ ꞌbá kĩ mâ bê lédrẽ-lédrẽ ró, gõꞌdá cú ĩtí gólĩyî ndré mâ kô rî ꞌbá yî drí.”

Tã-vó âtî-âtî Yõwánĩ kâ búkũ íyíkâ nõ ꞌá nõngá rî

30 Yésũ ꞌê tã lârâkô ãzâ ꞌbá yî trá rõô lãjóꞌbá íyíkâ rî ꞌbá yî lı̣̃fı̣́ drı̣̃ lâ yî ꞌá, gõꞌdá íîgĩí kô ndrĩ ꞌdó búkũ nô ꞌá nõngá. 31 Gõꞌdá gólâ fínyáwá îgĩlí nõ, íîgĩ trá, tãlâ õjílã õlẽ ró ĩyî tã bê kĩ, Yésũ rĩꞌá Ôvârí rî mvá ꞌî. Õjílã gólâ tíbê tã lẽ ꞌbá trá Yésũ ꞌá kĩꞌá nĩ rî, Yésũ ĩꞌdî ꞌdíyî pã ꞌbá Ôvârí drí âjólé trá, gõꞌdá gólâ Ôvârí rî mvá ꞌî rî, gólâ âꞌdô âꞌdóꞌá cú lédrẽ-lédrẽ ạ̃dũkũ ãkó rî bê tã lẽlẽ gólâkâ ꞌdĩ sĩ.

21

Tã Yésũ drí íyî âꞌdázó kpá óꞌdí lãjóꞌbá íyíkâ rî ꞌbá yî drí rî

1 Gõꞌdá kậyı̣̂ ãzâ sĩ, Yésũ drí kpá íyî âꞌdázó óꞌdí lãjóꞌbá íyíkâ njı̣̂-drı̣̃-lâ-rı̣̃ rî ꞌbá yî drí ı̣̃ꞌbı̣̂ ꞌẽrẽ îmbá sĩ lı̣̃mvû ândrê zı̣̃lı̣́ Gãlĩláyã* rî ꞌá. 2 Nĩnĩ gólĩyíkâ ı̣̃ꞌbı̣̂ ꞌẽlé îmbá sĩ ꞌdî rî, tã lâ âꞌdô trá nõtí. Lãjóꞌbá njı̣̂-drı̣̃-lâ-ngâ-rı̣̃ ꞌdî ꞌbá yî rú lâ ĩyî, Sĩmónã Pétẽrõ, Tómã, Nãtãnélẽ ꞌbãlé bê Kánã lé ꞌbá ró Gãlĩláyã ꞌálâ rî, Zẽbẽdáyõ rî mvá yî Yãkóbã gõꞌdá Yõwánĩ bê, gõꞌdá kpá lãjóꞌbá rı̣̃ ãzâ ꞌbá yí bê, rĩꞌá ĩyî ndrĩ ꞌdó võ ãlô ꞌá. 3 Pétẽrõ drí ngãzó tã âtálé lãjóꞌbá ãzí íyíkâ njı̣̂-kázíyá ꞌdĩ ꞌbá yî drí kĩ, “Má lẽ ámákâ trá nĩꞌá ı̣̃ꞌbı̣̂ ꞌẽlé lı̣̃mvû ândrê nã ꞌálâ.” Gõꞌdá lãjóꞌbá ãzí gólâkâ ꞌdĩ ꞌbá yî drí tã-drı̣̃ lôgõzó gólâ drí kĩ, “Mã âꞌdô nĩꞌá ní bê, mã nĩ ró kpá ı̣̃ꞌbı̣̂ ꞌẽlé.” Gõꞌdá ĩtí rî, gólĩyî drí ngãzó nĩlí cãlé lı̣̃mvû ândrê ꞌdĩ tı̣́ ꞌá tólâ. Gõꞌdá gólĩyî câ bê tólâ rî, drílĩyî nĩzó kõlóngbõ sĩ lı̣̃mvû ândrê ꞌdĩ drı̣̃ı̣̂ sĩ ı̣̃ꞌbı̣̂ ꞌẽ bê ngạ́cı̣̂ gı̣̃rı̣̃, gõꞌdá gólĩyî ûsú ı̣̃ꞌbı̣̂ ãlôlâ kô.

4 Gõꞌdá võ drı̣̃ drí ꞌbãrẽ põwã rî ꞌá, drílĩyî Yésũ rî ndrẽzó âdréꞌá ãnyî ꞌáꞌá lé drı̣̃ lésĩ lı̣̃mvû ândrê ꞌdĩ tı̣́, gõꞌdá gólĩyî nı̣̃ı̣́ kô kĩ nĩ rî, ꞌdĩî âꞌdô Yésũ ĩꞌdî, tãlâ ngá ậwú drẽ dódó õjílã ndrẽzó nı̣̃lı̣́ tõ rî kô. 5 Gõꞌdá nĩngá sĩ, kôrô Yésũ drí tã îjízó gólĩyî tı̣́ kĩ, “Ámâ ậdrúpı̣̃ yî, nĩ ûrû ı̣̃ꞌbı̣̂ fí té trá yã?” Gõꞌdá drílĩyî tã-drı̣̃ lôgõzó Yésũ drí kĩ, “ꞌÉꞌẽ, mã rú ãlôwálâ kó kô.”

6 Gõꞌdá ĩtí rî, Yésũ drí tã-drı̣̃ jãzó gólĩyî drí kĩ, “Nĩ ꞌbê drẽ îmbá ãníkâ ꞌdĩ gõlé drı̣́-ágó drı̣̃ ꞌálâ ró.” Gõꞌdá gólĩyî drí gõzó îmbá ĩyíkâ ꞌdĩ ꞌbẽlé, õzõ Yésũ drí âtálé trá rî kâtí. Ĩtí, tã lârõ ró rî, drílĩyî ı̣̃ꞌbı̣̂ rũzó dũû îmbá ĩyíkâ ꞌdĩ ꞌá. Gõꞌdá nĩngá sĩ, gólĩyî ngâ bê îmbá âsélé gõlé kõlóngbõ ꞌálâ rî, gólĩyî âsê gõꞌdá kpı̣̃ı̣̂, tãlâ ı̣̃ꞌbı̣̂ ꞌdê trá dũû ꞌá lâ.

7 Gõꞌdá lãjóꞌbá gólâ Yésũ drí lẽlé rõô rî ndrê bê ı̣̃ꞌbı̣̂ ĩyî drí âsélé dũû ꞌdĩ rî, kôrô gólâ drí nı̣̃zó lâ kĩ, õjílã âdré ꞌbá ꞌáꞌá lésĩ ꞌdî Yésũ ĩꞌdî. Gõꞌdá gólâ drí tã âtázó ꞌwãâ Pétẽrõ drí kĩ, “Wũû, ãgô rĩ ꞌbá âdrélé nã Kúmú ãmákâ Yésũ ĩꞌdî!” Gõꞌdá Pétẽrõ ârílí bê tã kĩꞌá nĩ rî, ãgô rĩ ꞌbá âdrélé ꞌáꞌá lé drı̣̃ lésĩ nâ kúmú ĩyíkâ Yésũ ĩꞌdî rî, ꞌwãâ ró gólâ drí ítá íyíkâ ũrûkậ ꞌbá yî drílâ ângílí trá vólé ı̣̃ꞌbı̣̂ ꞌẽzó rî âtrõzó sõlé yí rú, gõzó wãlé lı̣̃mvû ândrê ꞌdĩ ꞌá gbõjõ yãlé nĩzó Kúmú Yésũ ngálâ lı̣̃mvû tı̣́ ꞌálâ íyî ãzí-ãzí yî âyélé kõlóngbõ ꞌá lı̣̃mvû ândrê ꞌdĩ ꞌá tólâ. 8 Gõꞌdá ãzí-ãzí lâ yî drí ĩyíkâ ânĩzó kõlóngbõ sĩ, ı̣̃ꞌbı̣̂ tíbê drílĩyî rũlı̣́ îmbá ꞌá dũû ꞌdĩ âsélé kpá fõzó ĩꞌdí bê lâ ꞌáꞌá ꞌálâ Yésũ ngálâ. Võ gólĩyî drí ı̣̃ꞌbı̣̂ rũzó ꞌdĩ jẽé ꞌáꞌá lé drı̣̃ rú sĩ kô.* 9 Gõꞌdá gólĩyî câ bê ꞌáꞌá lésĩ rî, gólĩyî drí gõzó ârílí kõlóngbõ ꞌásĩ, gólĩyî drí lạ̃sı̣́ ãndrã-ãndrã ndrẽzó cú ı̣̃ꞌbı̣̂ bê drı̣̃ lâ ꞌá lôꞌbíꞌá, gõꞌdá kpá ãmbãtã bê.

10 Gõꞌdá kôrô Yésũ drí tã âtázó gólĩyî drí kĩ nĩ rî, “Nĩ âjî ı̣̃ꞌbı̣̂ ãnî drí rũlı̣́ ꞌdĩ ũrûkậ ꞌbá yî nõlé.” 11 Gõꞌdá Pétẽrõ ârî tã ꞌdî bê rî, kôrô gólâ drí ngãzó fĩlí kõlóngbõ ꞌálâ kpá óꞌdí, gõꞌdá gólĩyî drí îmbá tı̣̂ rũzó lãjóꞌbá ãzí ꞌdĩ ꞌbá yí bê âsélé ĩví ꞌálâ lı̣̃mvû lésĩ. Gõꞌdá gólĩyî âsê îmbá bê cú ĩví ꞌálâ rî, gólĩyî drí ı̣̃ꞌbı̣̂ tãndí ûsúzó ꞌá lâ dũû, ndrĩ ꞌdó rĩꞌá kámá-ãlô-nyâꞌdî-rı̣̃-drı̣̃-lâ-ngâ-mûdrı̣́-drı̣̃-lâ-nâ (153). Ị̃ꞌbı̣̂ tãndí ãmbâ-ãmbâ lâ âꞌdô bê gbõ lé dũû îmbá ꞌdĩ ꞌá rî, îmbá ꞌdĩ ôkí kô ãlôlâ. Gõꞌdá Pétẽrõ drí ı̣̃ꞌbı̣̂ ꞌdĩ ũrûkậ ꞌbá yî âtrõzó fẽlé Yésũ drí.

12 ꞌDĩî vósĩ, Yésũ drí tã âtázó gólĩyî drí kĩ, “Nĩ ânĩ ngá nyãlé.” Nĩngá sĩ rî, gólĩyî îjí tã kĩꞌá nĩ rî, gólâ ãꞌdî ĩꞌdî yã rî kô, tãlâ gólĩyî trá ndrĩ lârõ-lârõ ró, tãlâ gólĩyî nı̣̃ trá kĩ, ꞌdĩî Kúmú Yésũ gólâ drã ꞌbá trá, gõꞌdá lîdrí ꞌbá kpá trá õdrã ꞌásĩ rî ĩꞌdî. 13 Nĩngá sĩ, gólĩyî ânĩ bê ĩyî ndrĩ rĩlí vũdrı̣́ rî, Yésũ drí ngãzó nĩꞌá ı̣̃ꞌbı̣̂ lôꞌbí ꞌbá trá gõꞌdá ãmbãtã lâ bê ꞌdĩ trõlé fẽlé gólĩyî drí nyãlé. 14 ꞌDĩî rĩꞌá Yésũ rî rû âꞌdâ-âꞌdâ ândâlâ nâ lâ lãjóꞌbá íyíkâ drí lîdrî-lîdrî gólâkâ õdrã ꞌásĩ rî vósĩ rî ĩꞌdî.

Tã Yésũ drí Pétẽrõ rî âtízó rî

15 Gõꞌdá gólĩyî nyâ bê ĩyî ngá ndrĩ ndẽlé rî, Yésũ drí ngãzó tã âtálé Pétẽrõ drí kĩ, “Sĩmónã Pétẽrõ Yõwánĩ rî mvá, ní lẽ mâ lậvũlı̣́ kôrô yã?” Gõꞌdá Pétẽrõ drí tã-drı̣̃ lôgõzó gólâ drí kĩ, “Ãwô Kúmú, ní nı̣̃ trá kĩ, má lẽ nî trá.” Gõꞌdá ĩtí rî, Yésũ drí tã âtázó kĩ, “Õzõ ãꞌdô bê trá ĩtí rî, ꞌdõvó ní ndrê kạ́bı̣̃lı̣́kı̣̃ ámákâ vó lâ.” 16 ꞌDĩî vósĩ, Yésũ drí Pétẽrõ rî îjízó kpá óꞌdí ꞌwãâ ró kĩ, “Pétẽrõ, tã pạ̃tı̣́ı̣̃ ró, ní lẽ mâ trá yã?” Pétẽrõ drí tã-drı̣̃ lôgõzó kĩ, “Kúmú, ní nı̣̃ trá tãndí ró kĩ, má lẽ nî trá.” Gõꞌdá Yésũ drí gõzó kpá tã âtálé kĩ, “Õzõ ní õlẽ mâ trá pạ̃tı̣́ı̣̃ rî, ꞌdõvó ní ndrê kạ́bı̣̃lı̣́kı̣̃ ámákâ vó lâ tãndí ró.” 17 Gõꞌdá Yésũ drí tã îjî ãlô-ãlô ꞌdĩ îjízó kpá óꞌdí Pétẽrõ tı̣́ ândâlâ nâ lâ ró kĩ, “Pétẽrõ, pạ̃tı̣́-pạ̃tı̣̃ ró, ní lẽ mâ fí trá yã?” Tã îjî ꞌdĩ ꞌbã Pétẽrõ gõꞌdá trá âꞌdólé tã ı̣̂sũ ró kpá ĩzã ró, tãlâ Yésũ îjî tã îjî ãlô-ãlô ꞌdĩ trá ândâlâ nâ gólâ tı̣́. Gõꞌdá ĩtí Pétẽrõ drí tã-drı̣̃ lôgõzó kpá kĩ, “Kúmú, ní nı̣̃ tã trá ndrĩ. Ní nı̣̃ trá kĩ, má lẽ nî fí trá pı̣̃pı̣̂sı̣́lı̣́ ãlô sĩ!” Gõꞌdá Yésũ drí gõzó kpá tã âtálé kĩ, “Õzõ pạ̃tı̣́-pạ̃tı̣̃ ró ní õlẽ mâ trá rî, ꞌdõvó ní ndrê kạ́bı̣̃lı̣́kı̣̃ ámákâ ꞌdĩ ꞌbá yî vó lâ yî tãndí ró.”

18 Nĩngá sĩ, Yésũ drí tã âtázó Pétẽrõ drí zãâ bạ̃dı̣̃ kĩ, “Pạ̃tı̣́-pạ̃tı̣̃ ró, má âtâ ní drí, Pétẽrõ, kậyı̣̂ ní drí ꞌbãzó drẽ ãgô ãnjî ró lı̣̃fı̣́ bê rî, ánî nyãányâ, ní rî trá ítá áníkâ sõlé ní rú, gõꞌdá ní rî kpá trá lậmúlı̣́ lạ́tı̣̂ ní drí lẽlé rî yî ꞌásĩ. Gõꞌdá ní õtírĩ cãâ ãrãkã ró rî, õjílã ãzâ âꞌdô ánî drı̣́ rũꞌá nĩ lâsélé nĩzó võ gólâ ní drí lẽlé nĩzó ꞌálâ kô rî ꞌálâ.” 19 Gõꞌdá Yésũ âtâ úlı̣́ mãnĩgõ ꞌdî Pétẽrõ drí ĩtí ꞌdĩ rî, ãꞌdô ró bê gólâ rî lı̣̃fı̣́ îmbálé õdrã lârâkô gólâ ꞌẽ ꞌbá âꞌdólé gólâ drí ı̣̃zạ́tú rî tãsĩ.* ꞌDĩî rî âꞌdálé kĩ, gólâ Pétẽrõ ı̣̂njı̣̃ Ôvârí trá. Õzõ Pétẽrõ rî ãzí-ãzí yî õndrê gólâ trá fĩî ậtũꞌá õdrã lârâkô ĩtí ꞌdĩ ꞌá rî, gólĩyî âꞌdô Ôvârí rî rú lûyı̣́ꞌá. Gõꞌdá nĩngá sĩ, Yésũ drí tã âtázó Pétẽrõ drí kpá kĩ, “Ní ârî úlı̣́ ámákâ, gõꞌdá ní ꞌdê má vó pı̣̃pı̣̂sı̣́lı̣́ ãlô sĩ.”

20 Gõꞌdá ĩtí rî, Pétẽrõ drí gõzó lı̣̃fı̣́ jãlé vólé, drílâ lı̣̃fı̣́ ꞌbẽzó lãjóꞌbá gólâ tíbê Yésũ drí lẽlé rõô rî rú. Lãjóꞌbá rî gógó ꞌdĩ rĩꞌá ânĩꞌá vólé gólĩyî vó. Lãjóꞌbá rî ꞌdĩ kpá ĩꞌdî tíbê íyî ậtı̣̃ ꞌbá Yésũ rú* kậyı̣̂ gólĩyî drí rĩzó ngá nyãnyã ạ̃dũkũ nyãlé Yésũ yí bê drẽ ãkpãkãꞌdã úfú drẽ Yésũ kô, gõꞌdá kpá tã îjí ꞌbá kĩꞌá nĩ rî, “Kúmú, ãꞌdî âꞌdô ánî drı̣́-bã fẽꞌá nĩ yã rî.” 21 Gõꞌdá Pétẽrõ ndrê lãjóꞌbá ꞌdĩ bê rî, Pétẽrõ drí tã îjízó Yésũ tı̣́ kĩ, “Kúmú, ãꞌdô tã âꞌdô gõꞌdá âꞌdóꞌá nĩ lãjóꞌbá rĩ ꞌbá ânĩlí nã bê, áâꞌdô kpá gólâ rî fũꞌá yã?” 22 Gõꞌdá Yésũ drí tã-drı̣̃ lôgõzó Pétẽrõ drí kĩ, “Má âtâ kpá óꞌdí ní drí, Pétẽrõ, ní ꞌê tã má drí âtálé ní drí ꞌẽlé rî ĩꞌdî. ꞌDĩî âꞌdó kô tã áníkâ ĩꞌdî, õzõ má õlẽ gólâ õdrã kô bũúũ kậyı̣̂ má drí ꞌẽzó âgõlé rî tú rî. Tã áníkâ bê ꞌá lâ yã? Nî rî gógó, ní ârî úlı̣́ ámákâ ĩꞌdî.”

23 Úlı̣́ ꞌdĩ ꞌbá yî tãsĩ rî, tã ârí ꞌbá Yésũ kâ rî ꞌbá yî drí tã ı̣̂sũzó kĩ, Yésũ õkĩ, lãjóꞌbá yí drí lẽlé rõô ꞌdĩ õdrãá kô. Tákõ úlı̣́ Yésũ drí âtálé Pétẽrõ drí ꞌdĩ ífí lâ âꞌdó íyîngá ĩtí kô. Ífí lâ kĩ íyîngá, õzõ yí Yésũ õlẽ lãjóꞌbá ꞌdĩ drí rĩlí lédrẽ-lédrẽ ró bũúũ kậyı̣̂ yî rî gógó Yésũ drí âgõzó ãngó nõ ꞌá rî sĩ rî, ꞌdĩî âꞌdó kô tã Pétẽrõ kâ ĩꞌdî.

24 Lãjóꞌbá gólâ Yésũ drí lẽlé rõô ꞌdĩ îgĩ tã nô nĩ, gõꞌdá gólâ ndrê tã ꞌdî ꞌbá yî trá rû ꞌẽrẽ ꞌá ndrĩ. Gólâ îgĩ nô tã pạ̃tı̣́-pạ̃tı̣̃ ꞌî. Ãmâ tã ârí ꞌbá gólĩyî sı̣́sı̣́-lésĩ rî yî nı̣̃ gólâ trá, gólâ ı̣̃tú vósĩ cé rî íyíkâ zãâ tã mbı̣̂ pạ̃tı̣́-pạ̃tı̣̃ rî âtálé ĩꞌdî.

25 Nõô trá úlı̣́ ạ̃dũkũ îgĩlí búkũ nõ ꞌá rî ĩꞌdî. Yésũ ꞌê tã ãzâ ꞌbá yî trá dũûdû ãngó nõ ꞌá nõngá, tíbê má drí îgĩlí búkũ nô ꞌá kô rî. Õzõ tí má õró tã rî ꞌdĩ ꞌbá yî îgĩî ndrĩ rî, õjílã ndrĩ ãngó ꞌá rî îcá kô njı̣̃lâ, tãlâ búkũ lâ âꞌdô ꞌbãꞌá ạ́ngı̣́ ró lậvũlı̣́ kôrô. Ĩꞌdî ꞌdĩ.

* 1:1 1.1 Ôvârí rî âꞌdá ꞌbá Yõwánĩ zı̣̂ gólâ “ ‘Úlı̣́”””.

* 1:21 1.21 Nĩ zı̣̂ tã Músạ̃ drí îgĩlí tã ậngũ ꞌbá ꞌdĩ tãsĩ rî Tã ꞌBãꞌbã Ândâ 18.15-19 ꞌá.

* 1:28 1.28 Võ ꞌdî úzı̣̂ rú lâ Bẽtánĩ. ꞌDĩî ngĩî Bẽtánĩ gólâ ãnyî Yẽrõsãlémã rú rî rú sĩ.

* 2:6 2.6 Límvó ꞌDĩî ãlô-ãlô ódã lı̣̃mvû sãfíyã njı̣̂ ꞌásĩ ꞌá lâ. Õjílã rî ĩyî nyãányâ jĩlí lı̣̃mvû rî ꞌdĩ sĩ, tãlâ yĩ ãꞌdô ró bê ngbángbá âꞌdô lãꞌbí Yúdạ̃ yí kâ vó ró.

* 2:17 2.17 Lôngó 69.9.

* 3:14-15 3.14-15 ꞌDíyî Lãlã 21.4-9.

* 4:5-6 4.5-6 Yãkóbã ꞌDĩî ĩꞌdî Ãbãrãyámã rî ózõwá ꞌî.

* 5:3-4 5.3-4 Sı̣́sı̣́ rî, úlı̣́ nõ ꞌbá yî vérẽsĩ nõ ꞌá, íîgĩí kô búkũ Yõwánĩ kâ nõ ꞌá.

* 6:1 6.1 Lı̣̃mvû ândrê Gãlĩláyã kâ ꞌDĩî rú lâ ãzâ kpá lı̣̃mvû ândrê Tĩbérĩyã kâ.

* 6:31 6.31 Âfõ-âfõ 16.4gõꞌdá kpá Lôngó 78.24.

* 6:51 6.51 Yésũ rî rúꞌbạ́ nyãnyã ꞌdî, tã ífí lâ kĩ, tã lẽlé Yésũ ꞌá pı̣̃pı̣̂sı̣́lı̣́ ãlô sĩ.

* 7:2 7.2 Kãrámã gũgũ kâ Kãrámã rî ꞌdĩ ꞌá rî, Yúdạ̃ yî rî ndrô ĩyî ạ́ꞌbı̣́yạ́ yî drí rĩzó ậꞌdú kõ bê gũgũ ꞌásĩ gólĩyî drí âfõrẽ Mạ́sı̣̃rı̣̃ lésĩ rî tã lâ ı̣̂sũlı̣́. Gõꞌdá kậyı̣̂ rî ꞌdĩ õcâ trá rî, õjílã Yúdạ̃ yí kâ ndrĩ drí nĩzó ĩyî Yẽrõsãlémã ꞌálâ, nĩꞌá kãrámã rî ꞌdĩ ꞌẽlé.

* 7:23 7.23 Õjílã Yúdạ̃ yí kâ rî ĩyî ꞌdĩyímvá ĩyíkâ ꞌbẽlé bãsã ꞌá kậyı̣̂ njı̣̂-drı̣̃-lâ-rı̣̃ tı̣̃tı̣̃ lâ kâ rî vósĩ.

* 7:37 7.37 Kậyı̣̂ gólâ nã ꞌá rî, õjílã Yúdạ̃ yí kâ rî ĩyî Ôvârí rî lûyı̣́lı̣́, tãlâ Ôvârí fẽ lı̣̃mvû trá ạ́ꞌbı̣́yạ́ lâ yî drí, rĩrĩ gólĩyíkâ õmã ꞌálâ võ ꞌãꞌí ꞌá rî sĩ.

* 7:42 7.42 Bẽtẽlémẽ ꞌDĩî rĩꞌá ꞌbạ̃drı̣̃ rú bê Yũdạ́yạ̃ rî ꞌá, âꞌdó kô Gãlĩláyã ꞌá.

* 7:52 7.53 Sı̣́sı̣́ rî, íîgĩ úlı̣́ vérẽsĩ 7.53-8.11 nõ ꞌbá yî ꞌá kô búkũ Yõwánĩ kâ nõ ꞌá.

* 8:59 8.59 Lãꞌbí Yúdạ̃ yí kâ vó ró rî, ꞌdĩî rĩꞌá lâŋõ rĩꞌá fẽlâ õjílã gólâ íyî âmã ꞌbá Ôvârí ró rî drí rî ĩꞌdî.

* 9:7 9.7 Sĩlómã Rú ꞌdĩ rî tã ífí lâ kĩ, lı̣̃mvû tíbê âjólé õjílã drí mvũlı̣́ rî.

* 10:16 10.16 Kạ́bı̣̃lı̣́kı̣̃ ãzâ ꞌbá yî ꞌdĩ rĩꞌá õjílã ꞌbạ̃súrú lídí ãzâ ꞌásĩ rî ꞌbá yî ĩꞌdî.

* 10:34 10.34 Lôngó 82.6.

* 11:1-2 11.1-2 Bẽtánĩ ꞌDĩî Bẽtánĩ gólâ ãnyî Yẽrõsãlémã lạ̃gạ́tı̣́ rî ĩꞌdî.

* 11:16 11.16 Tómã Úzı̣̂ gólâ kpá Lạ̃tı̣́gó.

* 12:5 12.5 Lâgî dõ ꞌdî kâ lãfâ lâ âꞌdô îcáꞌá fẽlé õjílã drí lôsĩ ꞌẽzó ndrô ãlô.

* 12:21 12.21 Ãgô rú bê Fílĩpõ ꞌdĩ Gãlĩláyã lé ꞌbá ꞌî, ꞌbã gólâkâ rĩꞌá Bẽtãsédã ꞌálâ, gólâ kpá lãjóꞌbá Yésũ kâ ĩꞌdî.

* 13:1 13.1 Kãrámã lậvũ-lậvũ kâ Kãrámã ꞌdî õjílã Yúdạ̃ yí kâ rî drí kậyı̣̂ gólĩyî ạ́ꞌbı̣́yạ́ yî drí âfõzó Mạ́sı̣̃rı̣̃ ꞌásĩ rî, Ôvârí kĩ, gólĩyî ũûfû kạ́bı̣̃lı̣́kı̣̃ ãrí lâ lôbẽlé gólĩyî drí ạ́tı̣̃ tı̣́ sĩ, ãꞌdô ró bê lãmbé ró mãlãyíkã drí ndrẽlé lậvũzó bê kôrô ạ́tı̣̃ tı̣́ sĩ tã lâ õzó mvá drı̣̃-káká gólĩyíkâ ágó ró rî ꞌbá yî ûfú kô.

* 13:29 13.29 Kậyı̣̂ kãrámã ꞌdî nyã kâ ꞌdĩ rĩꞌá kậyı̣̂ ngá fẽ kâ ꞌî ngá ãkó lé ꞌbá yî drí.

* 14:22 14.22 Gólâ íyíkâ ĩꞌdî kpá zı̣̃lı̣́ Tãdéyõ, Yãkóbã rî mvá ró rî.

* 18:10 18.10 Ãgô bı̣́ lâ gãlé ꞌdĩ rú lâ Málãkã, gólâ ĩꞌdî rû ı̣̂ꞌbũ ꞌbá drı̣̃-ꞌbá drı̣̃-ꞌbá Yúdạ̃ yí kâ rî ꞌbá yí kâ rî kâ.

* 18:13 18.13 Kãyífã ꞌdĩ ĩꞌdî tíbê âꞌdó ꞌbá drı̣̃-ꞌbá drı̣̃-ꞌbá Yúdạ̃ yí kâ rî ꞌbá yí kâ ndrô ꞌdĩ ꞌá rî.

* 18:15 18.15 Lãjóꞌbá ãlô fĩ ꞌbá Yésũ bê jó ꞌálâ ꞌdĩ rú lâ Yõwánĩ búkũ nô îgĩ ꞌbá rî ĩꞌdî.

* 18:28 18.28 Lãꞌbí Yúdạ̃ yí kâ kĩ, õzõ gólĩyî õfî trá jó õjílã âꞌdó ꞌbá kô õjílã Yúdạ̃ yí kâ ró rî kâ ꞌá rî, gólĩyî ãâꞌdô trá õnjí ró Ôvârí lı̣̃fı̣́ drı̣̃ ꞌá.

* 18:32 18.32 Nĩ zı̣̂ Yõwánĩ 12.32-33.

* 19:13 19.13 Võ kı̣́tı̣̃ kũmũ kâ bê ꞌdĩ úzı̣̂ rú lâ tı̣̂ Ãrãmáyã kâ sĩ Gãbátã. Éêdê jó ꞌálé lâ kúnı̣́ mvá sĩ.

* 19:14 19.14 Tã ꞌdî ꞌê rû trá kậyı̣̂ Yúdạ̃ yí kâ drí rĩzó lôsĩ kãrámã lậvũ-lậvũ kôrô kâ rî kâ ꞌẽlé rî sĩ, õzõ ı̣̃tú gạ̃gạ̃lı̣́-fã sĩ.

* 19:17 19.17 Gõlõgótã ꞌdĩ ífí lâ kĩ, võ ãvõ drı̣̃-fã kâ ꞌî.

* 19:28 19.28 Lôngó 69.21.

* 19:31 19.31 Kậyı̣̂ rãtáã kâ ꞌdĩ îtõ trá ı̣̃tú drí fĩrĩ ꞌá.

* 19:35 19.35 ꞌDĩî Yõwánĩ ĩꞌdî, búkũ nõ îgĩ ꞌbá ró rî.

* 19:36 19.36 Lôngó 34.20.

* 19:37 19.37 Zẽkãríyã 12.10.

* 19:39 19.39 Ãlókõ ꞌdî kílõ lâ rĩꞌá nyâꞌdî-trá-drı̣̃-lâ-mûdrı̣́. Nĩkõdímã ônjâ ãlókõ tı̣̂ trá rı̣̃, múrạ̃ gõꞌdá kpá álõ bê.

* 21:1 21.1 Rómã lé ꞌbá yî zı̣̂ lı̣̃mvû ândrê ꞌdĩ Tĩbérĩyã.

* 21:8 21.8 Óõlã pá lãfálé sĩ rî âꞌdô ꞌbãꞌá kámá-ãlô.

* 21:19 21.19 Úlı̣́ mãnĩgõ ꞌdî tã ífí lâ kĩ, áâꞌdô Pétẽrõ rî rũꞌá ꞌbãlé gạ̃nı̣́mạ̃ fũlı̣́ vólé.

* 21:20 21.20 Nĩ zı̣̂ Yõwánĩ 13.21-25 lãjóꞌbá ꞌdĩ nı̣̃zó.

Tã ꞌẼꞌẽ

1

2

3

4

5

6

7

8

9

10

11

12

13

14

15

16

17

18

19

20

21

22

23

24

25

26

27

28

Tã ꞌẽꞌẽ lãjóꞌbá kâ

Tã ꞌẼꞌẽ

Tã ꞌẽꞌá zı̣̃lâ nı̣̃lı̣́ sı̣́sı̣́ rî

Nõô rĩꞌá búkũ Lúkạ̃ kâ rı̣̃ lâ ró îgĩlí õjílã ãmbá rú bê Tĩyõfílẽ rî drí rî ĩꞌdî. Búkũ nõ ꞌá rî, rĩꞌá ꞌdó íꞌdígówá tã gólĩyî rĩ ꞌbá rû ꞌẽlé Yésũ rî õdrã gõꞌdá kpá ngãngã lâ bê rî vólé sĩ rî ĩꞌdî. Íꞌdígówá ꞌdĩ rĩꞌá tã gólâ lãjóꞌbá yî drí ûjũzó ꞌẽꞌá tã ꞌbãꞌbã ạ̃dũkũ Yésũ kâ gólĩyî drí kĩꞌá nĩ rî gólĩyî õlậꞌbû ĩyî Yẽrõsãlémã lésĩ ꞌbạ̃drı̣̃ ꞌásĩ ndrĩ rî ârílí rî ĩꞌdî. Gõꞌdá kpá tã gólâ Líndrí Tãndí Ôvârí kâ drí gólĩyî vó ndrẽzó, gõꞌdá kpá mbârâkã fẽzó kạ̃nı̣́sạ̃ drí gõꞌdá drı̣̃-ꞌbá lâ yí bê rî.

Lãjóꞌbá yî drí tã gólâ Yésũ drí âꞌdózó tótó õjílã Yúdạ̃ yí kâ drí kô, bê-rî õjílã õrĩ ãngó drı̣̃ı̣̂ rî ꞌbá yî drí ndrĩ rî ı̣̂lı̣́zó. Kápĩtã 15 âꞌdâ tã gólâ lãjóꞌbá yî drí rû êꞌbézó Yẽrõsãlémã ꞌá, gõꞌdá drílĩyî tã-drı̣̃ lẽzó tã ꞌdî ꞌá rî ĩꞌdî. Gõꞌdá drílĩyî drı̣́-ãcê fẽzó Póõlõ drí âꞌdózó lãjóꞌbá ró õjílã gólĩyî âꞌdó ꞌbá kô õjílã Yúdạ̃ yí kâ ró rî ꞌbá yî drí. Gõꞌdá nĩngá sĩ rî, ngá ãzâ îcá kô tã âtî-âtî tãndí lôgálé lậꞌbú ãkó võ ꞌásĩ ndrĩ.

Gõꞌdá kápĩtã 21 ꞌásĩ ꞌbũû ạ̃dũkũ lâ ꞌálâ rî, ĩyíkâ tã kúmú ngĩíngî gólĩyî rĩ ꞌbá tã Póõlõ kâ kĩlí rî ꞌbá yí kâ ĩꞌdî, gõꞌdá kpá tã gólâ rû ꞌẽ ꞌbá Póõlõ rî jõjõ Rómã ꞌálâ nĩꞌá tã lâ kĩ rî bê.

1

1 Kúmú Tĩyõfílẽ, úlı̣́ gólĩyî má drí îgĩlí ní drí búkũ drı̣̃-káká ámákâ rî ꞌá rî âꞌdô ĩyî trá ndrĩ tã gólĩyî Yésũ drí îtõlé ꞌẽlé gõꞌdá kpá tã gólĩyî gólâ drí îtõzó õjílã lı̣̃fı̣́ îmbálé ĩꞌdî sĩ lâ rî yî ĩꞌdî, 2 cãlé bũúũ kậyı̣̂ gólâ Ôvârí drí gólâ rî trõzó ûrú ꞌálâ rî ꞌá. Gõꞌdá ãkpãkãꞌdã Ôvârí trõó drẽ gólâ ûrú ꞌálâ kô rî, Líndrí Tãndí Ôvârí kâ drí gólâ rî ꞌbãzó tã âꞌdálé lãjóꞌbá gólâkâ gólâ drí njĩlí trá sı̣́sı̣́ tã gólĩyî Ôvârí drí lẽlé gólĩyî drí ꞌẽlé rî yî tãsĩ. 3 Yésũ rî õdrã gõꞌdá kpá gólâ rî lîdrî-lîdrî vólé drı̣̃ ꞌásĩ, gólâ rî trá ı̣̃nyạ́kú drı̣̃ı̣̂ nõngá kậyı̣̂ nyâꞌdî-rı̣̃ íyî nyãányâ âꞌdálé lãjóꞌbá íyíkâ rî ꞌbá yî drí ândâlâ dũû, tãlâ ꞌdĩî gólĩyî ũnı̣̃ ró dódó kĩ, pạ̃tı̣́ı̣̃ yî rĩꞌá lédrẽ-lédrẽ ró. Lãjóꞌbá ꞌdĩ ꞌbá yî ndrê ĩyî gólâ trá, gõꞌdá gólâ rî trá rĩꞌá tã ũrûkậ ꞌbá yî âtálé gólĩyî drí tã gólâ Ôvârí drí õjílã ꞌbãzó âꞌdólé kũmũ íyíkâ zẽlé rî tãsĩ.

Tã Líndrí Tãndí Ôvârí kâ drílâ tã lâ ꞌbãlé ngá fẽfẽ ró rî tãsĩ

4 Nĩngá sĩ, kậyı̣̂ ãzâ sĩ, Yésũ yî êꞌbê rû bê ngá nyãlé lãjóꞌbá íyíkâ rî ꞌbá yí bê rî, drílâ tã ꞌbãzó gólĩyî drí kĩ nĩ rî, “Mĩ rî drẽ tãkõ Yẽrõsãlémã ꞌá nõngá fínyáwá, gõꞌdá nĩ tẽ ró Líndrí Tãndí gólâ ámâ átá drí tã lâ ꞌbãlé trá sı̣́sı̣́ kĩ, yí ãâꞌdô âfẽꞌá lâ mbârâkã sõlé ãnî ꞌá rî. 5 Sı̣́sı̣́ rî, Yõwánĩ ꞌê bãbãtízĩ íyíkâ õjílã drí lı̣̃mvû sĩ, gõꞌdá kậyı̣̂ fínyáwá vólé drı̣̃ ꞌásĩ rî, Ôvârí âꞌdô íyíkâ bãbãtízĩ ꞌẽꞌá ãnî drí Líndrí Tãndí íyíkâ sĩ.”

Tã Yésũ rî trõzó ûrú ꞌálâ kûlûndúndû ró rî

6 Gõꞌdá kậyı̣̂ ãzâ sĩ, lãjóꞌbá Yésũ kâ ûsû ĩyî rû bê óꞌdí gólâ bê rî, drílĩyî gólâ rî îjízó kĩ nĩ rî, “Kúmú ãmákâ, nõô trá ĩꞌdî ngbãângbânõ kậyı̣̂ gólâ ní drí ꞌbãlé âꞌdózó kúmú ạ́ngı̣́ ãmákâ ró, gõꞌdá õjílã ãmákâ Ĩsĩrãꞌélẽ kâ ꞌbãlé ꞌbạ̃drı̣̃ ãmákâ trõlé õjílã lídí drı̣́gạ́ sĩ rî ĩꞌdî yã?”

7 Gõꞌdá gólâ kĩ gólĩyî drí rî, “Ámâ átá cé ĩꞌdî élê âꞌdô âꞌdóꞌá nĩ drı̣́-ãcê bê kậyı̣̂ tã ꞌdî ꞌbá yî drí ꞌẽzó âꞌdólé rî ꞌbãꞌá nĩ. Îcá kô ãnî drí kậyı̣̂ tã rî ꞌdĩ ꞌbá yî drí ꞌẽzó rû ꞌẽlé rî nı̣̃lı̣́. 8 Gõꞌdá nĩ ârî drẽ tã nô. Líndrí Tãndí Ôvârí kâ âꞌdô âꞌdéꞌá ãnî drı̣̃ı̣̂ mbârâkã sõlé ãnî ꞌá, tãlâ nĩ nĩ ró bê âꞌdólé lı̣̃fı̣́ drı̣̃ ꞌbá ró má drí, tã ámákâ âꞌdálé õjílã Yẽrõsãlémã ꞌá rî drí nõngá, gõꞌdá võ ũrûkậ ꞌbá yî Yũdạ́yạ̃ kâ ꞌásĩ ndrĩ, gõꞌdá ꞌbạ̃drı̣̃ zı̣̃lı̣́ Sãmárĩyã rî ꞌálâ, nĩngá sĩ rî, õjílã ꞌbạ̃drı̣̃ ãzâ ꞌbá yí kâ drí ndrĩ.” 9 Gõꞌdá Yésũ âtálé bê úlı̣́ ꞌdĩ ꞌbá yî ndrĩ rî, Ôvârí drí gólâ rî trõzó nĩzó ûrú ꞌálâ nyé kûlûndúndû ró. ꞌDĩî lãjóꞌbá gólâkâ rî ꞌbá yî lı̣̃fı̣́ drı̣̃ lâ yî ꞌá. Nĩngá sĩ, mbãrãsãsã drí gólâ rî lîmózó lậpı̣́lı̣́, gõꞌdá gólĩyî îcá kô gólâ rî ndrẽlé kpá óꞌdí.

10 Yésũ õtírĩ rĩî nĩlí ꞌbũû ꞌálâ rî, gólĩyî zãâ rĩꞌá gólâ rî vó ndrẽꞌá. Nĩngá sĩ ꞌwãâ, ãgô ãzâ ꞌbá yî rı̣̃ sõ ĩyî ítá mvẽêmvê kpírí-kpírí ꞌî, drílĩyî âgázó âdrélé gólĩyî gãrã drı̣̃ ꞌá. 11 Gõꞌdá õjílã rı̣̃ ꞌdî ꞌbá yî drí ngãzó tã âtálé kĩ nĩ rî, “Ãnî õjílã Gãlĩláyã kâ nõ ꞌbá yî, nĩ ı̣̂sũ tã kô. Yésũ rî gólâ ãnî drí ndrẽlé trá tõ nĩrĩ ꞌá ꞌbũû ꞌálâ nã, kậyı̣̂ ãzâ sĩ, gólâ âꞌdô âgõꞌá kpá óꞌdí ãngó nõ ꞌá, kpá nyé õzõ lạ́tı̣̂ gólâ ãnî drí gólâ rî ndrẽzó trá nĩrĩ ꞌá vólé ꞌdĩ tí. Gõꞌdá ngbãângbânõ, nĩ rî âdrélé rĩꞌá võ ndrẽlé ꞌbũû ꞌálâ ró kô. Tã ndẽ rû trá!”

Tã gólâ Mãtíyã rî njĩzó lãjóꞌbá ró Yúdạ̃ rî võ ꞌá rî

12 Tã rî ꞌdĩ âꞌdô trá únı̣́ gólâ fê dõ kâ zı̣̃lı̣́ õlívĩ rî bê rî drı̣̃ ꞌálâ, võ rî ꞌdĩ jẽé kô, âꞌdô ꞌbãꞌá õzõ áyágá ãlô kâtí Yẽrõsãlémã rú sĩ. Tólâ sĩ, lãjóꞌbá Yésũ kâ ꞌdĩ ꞌbá yî drí ngãzó gõlé fĩlí jạ̃rı̣́bạ̃ Yẽrõsãlémã kâ rî ꞌálâ. 13 Gólĩyî mbã trá nĩlí jó ꞌálé ûrú lésĩ gólĩyî drí rĩzó rĩlí rî ꞌá lâ. Lãjóꞌbá Yésũ kâ ꞌdĩ ꞌbá yî rú lâ yî rĩꞌá ĩꞌdî nõ: Pétẽrõ, Yõwánĩ, Yãkóbã, Ãndĩríyã, Fílĩpõ, Tómã, Bãtõlõméyõ, Mãtáyõ, Yãkóbã Ãlãpáyã, Sĩmónã,* gõꞌdá Yúdạ̃* Yãkóbã. 14 Gólĩyî rî trá rû êꞌbélé võ ãlô ꞌá rãtáã ꞌẽlé kpãkã ãlô pı̣̃pı̣̂sı̣́lı̣́ ãlô sĩ õkó gólĩyî rĩ ꞌbá lậmúlı̣́ Yésũ yí bê rî ꞌbá yí bê, gõꞌdá Mãríyã Yésũ rî ândrê ró rî, gõꞌdá Yésũ rî ậdrúpı̣̃ yí bê.

15 Nĩngá sĩ, kậyı̣̂ ãzâ sĩ, õjílã gólĩyî tã lẽ ꞌbá trá Yésũ ꞌá rî ꞌbá yî drí ngãzó rû êꞌbélé tũ võ ãlô ꞌá. Gólĩyî rĩꞌá õzõ kámá-ãlô-drı̣̃-lâ-nyâꞌdî-trá kâtí. Nĩngá sĩ, Pétẽrõ drí ngãzó âdrélé ûrû tã âtálé gólĩyî drí kĩ nĩ rî, 16 “Ámâ ậdrúpı̣̃ yî ámâ îzó yí bê, îcâ trá úlı̣́ Ôvârí kâ gólĩyî îgĩlí trá tã îgĩ-îgĩ íyíkâ ꞌá nõ drí rû ꞌẽlé Yúdạ̃ drí. Ạ̃kû ró ạ̃kû ró nã rî, Líndrí Tãndí gólâkâ ꞌbã kúmú Dạ̃wúdı̣̃ trá tã âtálé tã ꞌẽ ꞌbá rû ꞌẽlé ạ̃tı̣́ ꞌálâ võ Yúdạ̃ kâ lãjóꞌbá ró rî tãsĩ, Yúdạ̃ gólâ ạ̃jú ꞌbũ ꞌbá yî âtrõ ꞌbá Yésũ rî rũlı̣́ rî, 17 kpálé Yésũ njĩlí bê Yúdạ̃ rî gógó ꞌdĩ trá nĩ lãjóꞌbá ró lôsĩ ꞌẽlé ãmâ ãzí-ãzí ró rî.”

18 (Pétẽrõ rî rĩꞌá úlı̣́ ꞌdĩ ꞌbá yî âtálé Yúdạ̃ rî õdrã tãsĩ, tãlâ ófẽlé bê lãfâ gólâ Yésũ rî gĩ kâ ró Yúdạ̃ drí rî, gõꞌdá drílâ ạ́mvú gĩzó ĩꞌdî sĩ lâ. Nĩngá sĩ, kậyı̣̂ ãzâ sĩ, Yúdạ̃ drí drãzó ạ́mvú rî ꞌdĩ ꞌá tólâ. Gólâ ꞌdê vũdrı̣́ gõꞌdá ꞌâ lâ drí fũzó kpẽérẽ, fĩî lâ drí ậtũzó ạ̃drũ ı̣̃nyạ́kú drı̣̃ı̣̂. 19 Õjílã ndrĩ gólĩyî rĩ ꞌbá Yẽrõsãlémã ꞌálâ rî ꞌbá yî drí Yúdạ̃ rî õdrã tã ꞌdî ârízó. Gõꞌdá gólĩyî drí ạ́mvú rî ꞌdĩ rú lâ zı̣̃zó tı̣̂ ĩyíkâ rî sĩ kĩ, Ãkélẽ Dámã, tã ífí lâ kĩ, Ạ́mvú Ãrí kâ.)

20 Nĩngá sĩ, Pétẽrõ drí tã âtázó kpá óꞌdí Yúdạ̃ rî tãsĩ kĩ, “Íîgĩ trá ạ̃kû ró Lôngó Dạ̃wúdı̣̃ kâ ꞌá kĩ nĩ rî,

‘Jó gólâkâ õrî ngbôrôngólô tãkó ĩtí õjílã ãzâ ãkó ꞌá lâ.’

Lôngó 69.25

Gõꞌdá íîgĩ kpá trá tólâ lôngó ãzâ rî ꞌá kĩ,

‘Óõꞌbã õjílã ãzâ võ íyíkâ lôsĩ ꞌẽ kâ rî ꞌá.’

Lôngó 109.8

21-22 “Ĩtí tãlâ úlı̣́ ꞌdĩ ꞌbá yî tãsĩ rî, má âtâ ãnî drí kĩ nĩ rî, îcâ trá ãmâ drí õjílã ãzâ njĩzó âꞌdólé ãmá bê, gólâ âꞌdó ꞌbá lı̣̃fı̣́ drı̣̃ ꞌbá ró Yésũ rî lîdrî-lîdrî õdrã ꞌásĩ rî tãsĩ. Îcâ trá ãmâ drí õjílã ãzâ âꞌdó ꞌbá ãmâ lậmû-ãzí ró kậyı̣̂ ndrĩ ãmâ drí lậmúzó Kúmú ãmákâ Yésũ bê ı̣̃tú gólâ Yõwánĩ drí gólâ rî îbábátízãzó rî ꞌá cãlé bũúũ kậyı̣̂ Ôvârí drí gólâ rî trõzó vólé ûrú ꞌálâ rî ꞌá rî njĩꞌá ĩꞌdî.”

23 Ĩtí rî, õjílã rû êꞌbé ꞌbá ꞌdĩ ꞌbá yî drí tã ı̣̂sũ ĩyíkâ ạ̃dũkũ lâ trõzó ꞌbãlé õjílã rı̣̃ rú. ꞌDĩî rĩꞌá Mãtíyã gõꞌdá ãzâ lâ gbõ Yõsépã Sábã rî mvá ró rĩꞌá zı̣̃lâ kpá Yúsẽtũ rî. 24 Nĩngá sĩ, drílĩyî ngãzó rãtáã ꞌẽlé Ôvârí drí kĩ, “Kúmú ãmákâ, ní nı̣̃ tã ı̣̂sũ õjílã kâ ndrĩ gólĩyî pı̣̃pı̣̂sı̣́lı̣́ ꞌásĩ rî ꞌbá yî nĩ. Ĩtí rî, ní âꞌdâ ãmâ drí gólĩyî rı̣̃ nô ꞌbá yî lãfálé ꞌásĩ ní drí njĩlí trá 25 lôsĩ lãjóꞌbá Yésũ kâ rî kâ ꞌẽlé Yúdạ̃ rî võ ꞌá rî, tãlâ Yúdạ̃ âyê lôsĩ ꞌdî trá, gõꞌdá nĩzó võ gólâ ní drí nı̣̃lı̣́ cé nî rî ꞌá.” 26 Nĩngá sĩ, gólĩyî drí gõmárĩ vũzó ĩꞌdî õjílã ãlô rî njĩzó. Gõꞌdá ĩtí rî, gõmárĩ drí Mãtíyã rî vũzó ĩꞌdî âꞌdólé lôfílí lãjóꞌbá Yésũ kâ ró Yúdạ̃ rî võ ꞌá. Gõꞌdá gólĩyî âꞌdô trá lãjóꞌbá ró mûdrı̣́-drı̣̃-lâ-ngâ-rı̣̃ Mãtíyã sĩ.

2

Ânĩ-ânĩ Líndrí Tãndí Ôvârí kâ rî kâ mbârâkã fẽlé õjílã tã lẽ ꞌbá Yésũ ꞌá rî ꞌbá yî drí

1 Kậyı̣̂ kãrámã Pẽnĩtãkósĩtĩ* rî kâ âcâ bê rî, õjílã gólĩyî ndrĩ tã lẽ ꞌbá trá Yésũ ꞌá rî ꞌbá yî drí rû êꞌbézó võ ãlô ꞌá Yẽrõsãlémã ꞌálâ. 2 Nĩngá sĩ, ꞌwãâ drílĩyî ngá ạ̃yı̣́ ãmbá ârízó ûrú lésĩ, ꞌũꞌũ lâ âꞌdô trá õzõ ĩlî gólâ vı̣̃ ꞌbá mbârâkã sĩ rî kâtí. Gõꞌdá õjílã ârî ngá ạ̃yı̣́ rî ꞌdĩ trá võ gólĩyî drí rĩzó rĩlí rî ꞌásĩ ndrĩ. 3 Gõꞌdá gólĩyî drí ngá gólĩyî âꞌdó ꞌbá õzõ lạ̃sı̣́ lãndrâ mbẽlẽ-mbẽlẽ rî kâtí rî ndrẽzó lãfálé cãꞌá nĩzó rĩlí ãlô-ãlô gólĩyî drı̣̃ı̣̂ sĩ cé tı̣̂tı̣̂. 4 Nĩngá sĩ, Líndrí Tãndí Ôvârí kâ drí ânĩzó mbârâkã íyíkâ fẽlé gólĩyî drí, gõꞌdá drílâ gólĩyî ꞌbãzó rĩꞌá úlı̣́ âtálé ãlô-ãlô tı̣̂ lídí gólĩyî drí nı̣̃lı̣́ ạ̃kû lâ sĩ kô rî ꞌbá yî sĩ.

5 Jạ̃rı̣́bạ̃ Yẽrõsãlémã kâ ꞌá tólâ rî, õjílã Yúdạ̃ yí kâ gólĩyî ânĩ ꞌbá trá ꞌbạ̃drı̣̃ dũû ngĩíngî ꞌásĩ Ôvârí rî îrátãlé rî ꞌbá yî kpá bê rĩꞌá ĩyî dũû. 6 Gõꞌdá õjílã ârílí bê úlı̣́ tã lẽ ꞌbá ꞌdĩ ꞌbá yî drí rĩꞌá âtálâ tı̣̂ ngĩíngî sĩ ꞌdî ꞌbá yî rî, drílĩyî ngãzó rû êꞌbélé âcálé õjílã ı̣́tı̣́lı̣́lı̣́ ró. Ĩtí rî, õjílã ı̣́tı̣́lı̣́lı̣́ rî ꞌdĩ ꞌbá yî nı̣̃ı̣́ tã rû ꞌẽ ꞌbá ꞌdĩ kô, tãlâ tã lẽ ꞌbá Yésũ ꞌá rî ꞌbá yî lãfálé ꞌásĩ ãlô-ãlô rĩꞌá úlı̣́ âtáꞌá tı̣̂ õjílã rĩ ꞌbá úlı̣́ rî ꞌdĩ ârílí rî ꞌbá yí kâ sĩ. 7 Tãlâ tã rî ꞌdĩ tãsĩ, õjílã tı̣̂ drí ậꞌdı̣́zó ndrúndrú. Gõꞌdá drílĩyî ngãzó rĩꞌá tã âtálé ĩyî lãfálé ꞌásĩ kĩ nĩ rî, “Nõô íyíkâ âꞌdó ꞌbá tã lârâkô ꞌî yã? Õjílã gólĩyî rĩ ꞌbá úlı̣́ âtálé nõngá nõ, gólĩyî rĩꞌá ĩyî ndrĩ Gãlĩláyã lé ꞌbá ꞌî. 8 Îcâ ángô tí ró gólĩyî drí úlı̣́ âtázó tı̣̂ ãmâ nyãányâ kâ rî ꞌbá yî sĩ yã? 9-11 Nõngá rî, ãmâ bê rĩꞌá ꞌbạ̃drı̣̃ ngĩíngî nõ ꞌbá yî ꞌásĩ, Pãrãtíyã, Mẽdíyã, Ẽlámã, Mõsõpõtámĩyã, Yũdạ́yạ̃, Kãpãdõsíyã, Pónĩtõ, Ásĩyã, Fãrĩgíyã, Pãmbĩlíyã, Mạ́sı̣̃rı̣̃, Kẽrétẽ, Sãwõdíyã, gõꞌdá kpá võ gạ̃rạ̃ drı̣̃ ãzâ Líbĩyã kâ rî ãnyî jạ̃rı̣́bạ̃ Kĩrénẽ kâ rî rú, gõꞌdá Rómã lésĩ rî, rĩꞌá ãmâ gólĩyî pạ̃tı̣́ı̣̃ Yúdạ̃ ró rî, gõꞌdá gólĩyî rû jã ꞌbá trá Ôvârí rî ı̣̂njı̣̃lı̣́ âꞌdâ tã Yúdạ̃ yí kâ ró rî ꞌbá yî. Ãmâ õjílã ndrĩ ꞌbạ̃drı̣̃ tı̣̂ ngĩíngî nõ ꞌbá yí kâ nõ, ârî õjílã rî ꞌdĩ ꞌbá yî trá rĩꞌá úlı̣́ âtáꞌá ĩyî tı̣̂ ngĩíngî ãmâ nyãányâ kâ sĩ tã ạ́ngı̣́ Ôvârí drí ꞌẽlé trá rî ꞌbá yî tãsĩ.” 12 Ĩtí rî, õjílã ndrĩ õꞌbí ꞌdĩ ꞌbá yî, tı̣̂ lâ yî drí ậꞌdı̣́zó tã rî ꞌdĩ drí sĩ, gõꞌdá tã ꞌdî drí gólĩyî drı̣̃ lîjãzó. Gõꞌdá gólĩyî drí ngãzó rĩꞌá tã îjílí ĩyî võ ꞌásĩ kĩ nĩ rî, “Tã ífí tã lârâkô rĩ ꞌbá rû ꞌẽlé nõ kâ ãꞌdô ꞌî yã?”

Tã Pétẽrõ drí tã lârâkô ꞌdĩ tã ífí lâ âꞌdázó õjílã ı̣́tı̣́lı̣́lı̣́ ꞌdĩ ꞌbá yî drí rî

13 Gõꞌdá õjílã ãzâ ꞌbá yî drí úlı̣́ ꞌdásí âtázó tã lẽ ꞌbá Yésũ ꞌá rî ꞌbá yî drí kĩ nĩ rî, “Ãyẽ, ngá õdrá õcî gólĩyî kpá nĩ nô íyíkâ ãꞌdô ꞌî.”

14 Nĩngá sĩ, Pétẽrõ yî drí ngãzó âdrélé ûrû lãjóꞌbá Yésũ kâ ũrûkậ mûdrı̣́-drı̣̃-lâ-ngâ-ãlô rî ꞌbá yí bê. Gõꞌdá drílâ ngãzó úlı̣́ âtálé ngbạ́lạ́-ngbạ́lạ́ õjílã ı̣́tı̣́lı̣́lı̣́ ꞌdĩ ꞌbá yî drí kĩ nĩ rî, “Ãnî, ãmâ õjílã Yúdạ̃ yí kâ rî ꞌbá yî, gõꞌdá kpá ãnî ãzâ ꞌbá yî gólĩyî rĩ ꞌbá nõngá Yẽrõsãlémã ꞌá rî yî, nĩ ârî drẽ tã má ngáá nõlé, tãlâ má ngî ró tã ãnî drí ârílí ꞌdĩ ífí lâ ãnî drí mbı̣̂mbı̣̂. 15 Nĩ âtâ tã kĩꞌá nĩ rî, õdrá õcî ãmâ nĩ õjílã nô ꞌbá yí bê ãꞌdô tãsĩ yã? Drẽ rĩꞌá ı̣̃tú-pá njı̣̂-drı̣̃-lâ-sû ꞌî cı̣̃ı̣́nó. Õdrá îcâ kpá bê õjílã cĩlí ãkpãkãꞌdã cı̣̃ı̣́nó ĩtí yã? Tã rî ꞌdĩ âꞌdó ĩtí kô. Líndrí Tãndí Ôvârí kâ ꞌbã ãmâ nĩ úlı̣́ âtálé tı̣̂ ꞌdĩ ꞌbá yî sĩ ĩtí. 16 Tã rî ꞌdĩ kpá rĩꞌá õzõ tã gólâ tã ậngũ ꞌbá Ôvârí kâ Yõwélẽ rî drí ậngũlı̣́ trá ạ̃kû ró nãtí kĩ nĩ rî,

17-18 ‘Ôvârí âtâ kĩ, “Kậyı̣̂ ạ̃dũkũ rî ꞌbá yî sĩ,

má âꞌdô Líndrí Tãndí ámákâ lôfíꞌá õjílã gólĩyî rĩ ꞌbá rû ı̣̂ꞌbũlı̣́ má drí rî ꞌá, võ ꞌásĩ ndrĩ.

Nĩngá sĩ, ãnî mvá õkó gõꞌdá ãgô ró rî ꞌbá yî âꞌdô ĩyî úlı̣́ má drí fẽlé gólĩyî drí rî ꞌbá yî âtáꞌá õjílã ãzâ ꞌbá yî drí.

Má âꞌdô ãgô ãnjî gõꞌdá kpá ãgô ãrãkã ãníkâ rî ꞌbá yî ꞌbãꞌá âbĩ-âbĩ âbĩlí tã ámákâ nı̣̃zó ꞌẽlé.

19 Gõꞌdá má âꞌdô kpá ngá gólĩyî tı̣̂ drí ậꞌdı̣́zó drí lâ sĩ rî yî ꞌbãꞌá âꞌdólé ı̣̃nyạ́kú drı̣̃ı̣̂ nõngá, gõꞌdá kpá ꞌbũû ꞌálâ.

Nĩ ndrê drẽ, ãrí âꞌdô âꞌdóꞌá gõꞌdá lạ̃sı̣́ gõꞌdá õcĩkã ậnı̣́ ꞌbá gúndrı̣̃-gúndrı̣̃ ı̣̃nyạ́kú drı̣̃ lîmólé rî.

20 Gõꞌdá ꞌbũû ꞌálâ rî, ı̣́nı̣́rı̣́kúwạ́ âꞌdô ậsı̣́ꞌá ạ̃mvũ ı̣̃tú lı̣̃fı̣́ ꞌá, gõꞌdá párá lı̣̃fı̣́ âꞌdô rû jãꞌá âꞌdólé kãâkâ ró õzõ ãrí kâtí.

Tã rî ꞌdĩ ꞌbá yî âꞌdô âꞌdóꞌá sı̣́sı̣́, gõꞌdá vó lâ sĩ rî, kậyı̣̂ ạ́ngı̣́ rî gógó má drí ꞌẽzó âgõlé âcálé ı̣̃nyạ́kú drı̣̃ı̣̂ nõngá tã õjílã kâ kĩlí rî drí âꞌdózó.

21 Gõꞌdá gólĩyî ndrĩ ámâ zı̣̃ ꞌbá ĩyî pãlé rî yî, má âꞌdô gólĩyî pãꞌá pạ̃tı̣́ı̣̃ ró, tãlâ gólĩyî ãꞌdô ró lédrẽ-lédrẽ ạ̃dũkũ ãkó rî bê.” ’

Yõwélẽ 2.28-32

22 “Ãnî õjílã ãmákâ Ĩsĩrãꞌélẽ kâ, nĩ ârî úlı̣́ ámákâ Yésũ gólâ Nãzãrétã lé ꞌbá ró rî tãsĩ nô ꞌbá yî, tã âꞌdâ-âꞌdâ Ôvârí kâ ãnî drí rî kĩ, Yésũ ĩꞌdî gólâ yí drí âjólé ãnî drí ꞌdíyî pã ꞌbá ró, tã lârâkô gólâ yí drí Yésũ rî ꞌbãzó ꞌẽlâ õjílã pãlé rî ꞌbá yî sĩ. Yésũ rî gógó ꞌê tã lârâkô ꞌdĩ ꞌbá yî ãnî lãfálé ꞌá nõngá, gõꞌdá mĩ nı̣̃ tã rî ꞌdĩ ꞌbá yî trá dódó. 23 Gõꞌdá Ôvârí nı̣̃ tã gólâ ãnî drí ꞌẽꞌá ꞌẽlâ Yésũ drí rî trá sı̣́sı̣́, gõꞌdá ĩꞌdî gólâ drí tã lâ lẽzó ãnî drí kĩ, nĩ õꞌê tã rî ꞌdĩ ꞌbá yî Yésũ drí. Ĩtí rî, Ôvârí drí gólâ rî âyézó ãnî drı̣́gạ́, gõꞌdá ãnî drí Yésũ rî gógó fẽzó õjílã tã ꞌbãꞌbã Músạ̃ kâ rî ꞌbá yî ı̣̂njı̣̃ ꞌbá kôꞌdáwá rî ꞌbá yî drı̣́gạ́ îpálé fê lậlı̣̂-lậlı̣̂ drı̣̃ı̣̂, ĩtí rî, gõꞌdá ãnî drí gólâ rî fũzó. 24 Gõꞌdá Ôvârí îngâ gólâ trá ngá lãzé õdrã kâ gólâ rî ı̣̂mvú ꞌbá trá rî ꞌásĩ, gõꞌdá gólâ rî ꞌbãzó lîdrílí, tãlâ õdrã îcá kô tã trõlé gólâ drı̣́gạ́ sĩ. 25 Rĩꞌá õzõ tã gólâ kúmú ạ́ngı̣́ Dạ̃wúdı̣̃ drí âtálé ạ̃kû ró nã sĩ Yésũ rî tãsĩ rî tí, kĩ nĩ rî,

‘Má ndrê nî Ôvârí Yãkóvã rĩꞌá ãnyî má bê kậyı̣̂ vósĩ cé,

tãlâ nî rĩꞌá ãnyî má bê rî drí, ngá ãzâ îcá kô ámâ îkpókpólõlé, gõꞌdá kpá ámâ ꞌbãlé âꞌdólé ũrı̣̃ ró.

26 Tãlâ tã rî ꞌdĩ tãsĩ rî, ámâ pı̣̃pı̣̂sı̣́lı̣́ ậꞌdı̣̂ trá ndrúndrú,

gõꞌdá má lûyı̣̂ nî ãyĩkõ ãmbá sĩ.

Má âꞌdô rĩꞌá lı̣̃fı̣́ ꞌbãꞌbã sĩ ámâ ãvõ tãsĩ,

27 tãlâ õzõ má õdrã trá rî,

nî Ôvârí õzó kô ámâ ãvõ âyé ŋãlé lóꞌdé ꞌá.

Mí nı̣̃ trá mâ rĩꞌá rû ı̣̂ꞌbũ ꞌbá tãndí áníkâ rî ĩꞌdî.

28 Ní âꞌdâ lạ́tı̣̂ lîdrî kâ õdrã ꞌásĩ rî trá má drí.

Mâ rĩꞌá ãyĩkõ ró, tãlâ nî rĩꞌá má bê.’

Lôngó 16.8-11

29 “Ámâ ậdrúpı̣̃ yî ámâ îzó yí bê, má âtâ tã ãnî drí ãmâ ạ́ꞌbı̣́yạ́ kúmú ạ́ngı̣́ Dạ̃wúdı̣̃ rî tãsĩ ãndrõ nô trậ. Gólâ drã trá ạ̃kû ró nã sĩ, óꞌbã ãvõ lâ trá ꞌbú ꞌá, gõꞌdá gólâ rî lóꞌdé rĩꞌá nõngá ãnyî ãmá bê. 30 Mã nı̣̃ trá Dạ̃wúdı̣̃ âtâ úlı̣́ ꞌdĩ ꞌbá yî tã ậngũ ꞌbá ró, tãlâ gólâ nı̣̃ tã Ôvârí drí tã lâ ꞌbãlé trá yí drí rî trá. Mĩ ndrê drẽ, Ôvârí ꞌbã tã trá lãtrítrí ró kĩ nĩ rî, ‘Má âꞌdô õjílã ãlô ánî ózõwá yî lãfálé ꞌásĩ rî ꞌbãꞌá âꞌdólé kúmú ạ́ngı̣́ ró õzõ ní tí.’ 31 Dạ̃wúdı̣̃ ndrê tã gólâ Ôvârí drí ꞌẽꞌá ꞌẽlâ ạ̃tı̣́ ꞌá tólâ rî trá. Tãlâ tã rî ꞌdĩ tãsĩ, gólâ drí úlı̣́ nõ ꞌbá yî âtázó kĩ nĩ rî, ‘Ôvârí âyé ámâ ãvõ kô ŋãlé lóꞌdé ꞌá’, ꞌdĩî Dạ̃wúdı̣̃ rî úlı̣́ ꞌdĩ âtálé lîdrî-lîdrî õjílã gólâ Ôvârí drí njĩlí trá ãmâ pã ꞌbá ró õdrã ꞌásĩ rî tãsĩ. 32 Mĩ ndrê drẽ, Yésũ ĩꞌdî gólâ Ôvârí drí ꞌẽlé lîdrílí õdrã ꞌásĩ rî. Ãmâ ndrĩ lãjóꞌbá ró rî ꞌbá yî ndrê gólâ rî trõtrõ nyé kûlûndúndû ró nĩzó gõlé ûrú ꞌálâ rî trá ãmâ lı̣̃fı̣́ nyãányâ sĩ. 33 Gõꞌdá ꞌdĩî vósĩ, Ôvârí drí gólâ rî trõzó ꞌbãlé íyî drı̣́-ágó drı̣̃ı̣̂ kúmú ró. Ôvârí âjô Líndrí Tãndí íyíkâ Yésũ drí õzõ gólâ drí tã lâ ꞌbãlé trá ạ̃kû ró nã sĩ rî kâtí kĩ nĩ rî, yí âꞌdô âjóꞌá lâ rî tí. Gõꞌdá ngbãângbânõ rî, gólâ âjô Líndrí Tãndí íyíkâ ꞌdĩ trá ãmâ drí, õzõ ãnî drí ndrẽlé trá gõꞌdá kpá ârílí rî tí. 34 Mã nı̣̃ trá kĩ nĩ rî, kúmú gólâ nĩ ꞌbá cú kûlûndúndû ró rî âꞌdó kô rĩꞌá kúmú ạ́ngı̣́ Dạ̃wúdı̣̃ ĩꞌdî, tãlâ gólâ âtâ trá ꞌdíyî pã ꞌbá ãmákâ tãsĩ kĩ nĩ rî,

‘Ôvârí Yãkóvã âtâ trá Kúmú ámákâ drí kĩ,

“Ní rî mâ lạ̃gạ́tı̣́ ámâ drı̣́-ágó drı̣̃ lésĩ kúmú ró drı̣́-ãcê bê.

35 Gõꞌdá má âꞌdô ạ̃jú-ꞌbá-ãzí áníkâ rî ꞌbá yî ꞌbãꞌá rĩlí ánî pá zẽlé.” ’

Lôngó 110.1

36 Nĩngá sĩ, ꞌdõvó ãnî ndrĩ õjílã ámákâ Ĩsĩrãꞌélẽ kâ ũnı̣̃ tã pạ̃tı̣́ı̣̃ ró kĩ nĩ rî, Yésũ* nõ gólâ ãnî drí îpálé trá fê lậlı̣̂-lậlı̣̂ drı̣̃ı̣̂ rî ĩꞌdî, gólâ ĩꞌdî Ôvârí drí njĩlí ꞌdíyî pã ꞌbá ró rî. Gólâ kpá ĩꞌdî õjílã gólâ Ôvârí drí ꞌbãlé kúmú ró ãngó drı̣̃lı̣́ ndrĩ rî ĩꞌdî. Tã ámákâ ãnî drí rî ạ̃dũkũ lâ ĩꞌdî ꞌdĩ.”

Tã-drı̣̃ gólâ õjílã dũû ꞌdĩ ꞌbá yî drí lôgõlé úlı̣́ Pétẽrõ kâ rî ꞌbá yî

tãsĩ rî

37 Gõꞌdá õjílã dũû ꞌdĩ ꞌbá yî ârílí bê úlı̣́ Pétẽrõ kâ ꞌdĩ ꞌbá yî rî, úlı̣́ ꞌdĩ ꞌbá yî drí gólĩyî ꞌbãzó tã ı̣̂sũ ró rõô. Nĩngá sĩ, gólĩyî rúꞌbạ́ drí âdãzó sõlĩ, gõꞌdá drílĩyî ngãzó rúꞌbạ́ lôꞌbãlé Pétẽrõ drí lãjóꞌbá Yésũ kâ ãzâ ꞌbá yí bê kĩ nĩ rî, “Ãmâ ậdrúpı̣̃ yî, mã âꞌdô gõꞌdá ãꞌdô ꞌẽꞌá ĩꞌdî yã?”

38 Ĩtí rî, Pétẽrõ drí tã-drı̣̃ lâ lôgõzó gólĩyî drí kĩ nĩ rî, “Nĩ âdĩ drı̣̃ vólé tã õnjí ãníkâ rî ꞌbá yî ꞌásĩ, gõꞌdá íîbábátízã ró ãnî bê, tãlâ nĩ âꞌdô ró bê õjílã Yésũ Krístõ kâ ró. Nĩngá sĩ, Ôvârí âꞌdô tã õnjí ãníkâ rî ꞌbá yî âyéꞌá, gõꞌdá Líndrí Tãndí íyíkâ fẽzó ãnî drí, 39 tãlâ ạ̃kû ró nã sĩ, gólâ âtâ tã trá kĩ nĩ rî, yí ãâꞌdô Líndrí Tãndí íyíkâ âfẽꞌá õjílã ãmákâ gólĩyî yí drí ậzı̣́lı̣́ rî yî drí ndrĩ, ãnî ngbãângbânõ nõngá nõ ꞌbá yî drí ãnî mvá yí bê, gõꞌdá kpá gólĩyî rĩ ꞌbá jẽjẽ ró rî ꞌbá yí bê.”

40 Nĩngá sĩ, Pétẽrõ drí tã ãzâ ꞌbá yî âtázó dũû õjílã ꞌdî ꞌbá yî drí Yésũ rî tãsĩ Yésũ rî âꞌdálé ꞌdíyî pã ꞌbá ró gólĩyî drí, gõꞌdá gólĩyî ârî ró ĩyî tã Yésũ kâ bê. Gõꞌdá drílâ kpá rû lôꞌbãzó gólĩyî rú úlı̣́ âtâ sĩ kĩ nĩ rî, “Nĩ ꞌbã Yésũ õpâ ãnî lâŋõ gólâ ꞌẽ ꞌbá âꞌdólé tã õnjí ꞌbá yî drí rî ꞌásĩ.”

41 Gõꞌdá ĩtí, õjílã dũû ꞌdĩ ꞌbá yî drí úlı̣́ Pétẽrõ kâ ꞌdĩ ꞌbá yî ârízó, gõꞌdá gólĩyî îbábátízãzó. Kậyı̣̂ rî ꞌdĩ sĩ, õjílã tã lẽ ꞌbá trá Yésũ ꞌá rî rĩꞌá ĩyî õzõ kútũ-nâ kâtí, gõꞌdá gólĩyî drí rû êꞌbézó kpãkã ãlô gólĩyî tã lẽ ꞌbá trá Yésũ ꞌá rî ꞌbá yí bê. 42 Gõꞌdá õjílã rî ꞌdĩ ꞌbá yî drí rĩzó rĩꞌá tã kậkậrậ gólĩyî lãjóꞌbá Yésũ kâ drí rĩzó gólĩyî îmbálé ĩꞌdî sĩ lâ rî ꞌbá yî ârílí ãyĩkõ sĩ. Gõꞌdá gólĩyî ndrĩ drí rĩzó rû êꞌbélé kpãkã ãlô võ ãlô ꞌá kậyı̣̂ vósĩ cé. Gólĩyî rî trá ngá ãlô ró ngá lẽlẽ sĩ ãzí-ãzí yí bê, ngá nyãlé kpãkã ãlô, gõꞌdá Ôvârí rî ı̣̂njı̣̃lı̣́ rãtáã ꞌẽꞌẽ sĩ.

Rĩrĩ tã lẽ ꞌbá Yésũ kâ sı̣́sı̣́ rî ꞌbá yí kâ lõvõ sĩ rî

43 Kậyı̣̂ rî ꞌdĩ ꞌbá yî sĩ, Ôvârí ꞌbã lãjóꞌbá Yésũ kâ ꞌdĩ ꞌbá yî trá rĩꞌá tã lârâkô dũû tı̣̂ drí ậꞌdı̣́zó drílĩyî sĩ rî ꞌẽlé. Tãlâ tã ꞌdî tãsĩ rî, õjílã ãzâ ꞌbá yî dũû drí gólĩyî rõzó. 44 Gõꞌdá gólĩyî ndrĩ tã lẽ ꞌbá Yésũ ꞌá rî ꞌbá yî drí rĩzó zãâ rû êꞌbélé kpãkã ãlô, gõꞌdá gólĩyî drí rĩzó ngá ậmúlı̣́ ĩyî vó ꞌásĩ ngá-tı̣̂ ĩyíkâ rî ꞌbá yî sĩ. 45 Kậyı̣̂ ãzâ ꞌbá yî sĩ, gólĩyî rî trá ngá-tı̣̂ ĩyíkâ rî ꞌbá yî ꞌbãlé gĩlí vólé, gõꞌdá ậdı̣̂ lãfálé lâ cãzó fẽlé gólĩyî ĩzã ró rî ꞌbá yî drí, tãlâ gólĩyî ãꞌdô ró ĩyî bê cú ngá gólĩyî drí âꞌdózó ãkó lâ rî ꞌbá yí bê. 46 Kậyı̣̂ vósĩ cé, gólĩyî rî trá zãâ rû êꞌbélé ạ̃ꞌdı̣́-drı̣̃ jó ạ́ngı̣́ Ôvârí kâ rî kâ ꞌá ngá ãlô ró. Gólĩyî rî kpá rĩꞌá ngá nyãlé kpãkã ãlô ĩyî drí ꞌbã ꞌásĩ drı̣̃-bạ́lạ́yı̣̂ ró ãyĩkõ sĩ. 47 Gólĩyî rî kpá Ôvârí rî lûyı̣́lı̣́. Gõꞌdá õjílã ı̣́tı̣́lı̣́lı̣́ ı̣̂njı̣̃ ĩyî gólĩyî õjílã tãndí ró. Gõꞌdá kậyı̣̂ vósĩ cé, Ôvârí rĩꞌá õjílã pãꞌá tã õnjí ĩyíkâ ꞌásĩ, gõꞌdá gólĩyî lôfílí tã lẽ ꞌbá ãzí yî lãfálé.

3

Tã gólâ Pétẽrõ yî Yõwánĩ bê drí ãgô õŋõ ró rî êdézó rî

1 Kậyı̣̂ ãzâ sĩ, Pétẽrõ yî Yõwánĩ bê drí nĩzó jó ạ́ngı̣́ Ôvârí kâ rî ꞌálâ, ı̣̃tú-pá nâ sĩ lạ̃njạ́túlı̣́ bê, tãlâ ꞌdĩî rĩꞌá ı̣̃tú-pá rãtáã ꞌẽ kâ Ôvârí drí rî ĩꞌdî. 2 Gõꞌdá gólĩyî câ bê ạ́tı̣̃ ãzâ ndõgõ ạ̃ꞌdı̣́-drı̣̃ kâ jó ạ́ngı̣́ Ôvârí kâ rî kâ gólâ rĩꞌá zı̣̃lâ Sũ-ãkĩ ꞌdî tı̣́ rî, drílĩyî õjílã ãzâ ꞌbá yî ûsúzó rĩꞌá ĩyî ãgô ãzâ gólâ rĩ ꞌbá õŋõ ró rî njı̣̃ꞌá. Útı̣̂ ãgô ꞌdĩ kó õŋõ ró ĩtí. Kậyı̣̂ vósĩ cé, órî trá ãgô rî ꞌdĩ njı̣̃lı̣́ gõꞌdá ꞌbãlé võ rî ꞌdĩ ꞌá rĩlí ậdı̣̂ zı̣̃lı̣́ õjílã gólĩyî rĩ ꞌbá nĩlí jó ạ́ngı̣́ Ôvârí kâ ꞌdĩ ꞌálâ rî yî tı̣́ sĩ. 3 Gõꞌdá ãgô õŋõ ró ꞌdĩ ndrélé bê Pétẽrõ yî Yõwánĩ bê rĩꞌá ĩyî ânĩꞌá jó ạ́ngı̣́ Ôvârí kâ ꞌdĩ ꞌálâ rî, drílâ ngãzó ậdı̣̂ zı̣̃lı̣́ gólĩyî tı̣́ sĩ. 4 Ĩtí rî, Pétẽrõ yî Yõwánĩ bê drí ngãzó rĩꞌá ĩyî gólâ rî ndrẽlé dĩí, gõꞌdá Pétẽrõ drí ngãzó tã âtálé kĩ nĩ rî, “Ní ndrê võ ãmâ ngáá nõlé.” 5 Nĩngá sĩ, ãgô õŋõ ró ꞌdĩ drí võ ndrẽzó gólĩyî ngálâ lı̣̃fı̣́ ꞌbãꞌbã bê. Gólâ ı̣̂sũ íyíkâ kĩ nĩ rî, ãwô-ꞌdĩ, gólĩyî âꞌdô ĩyî trá ꞌẽꞌá ậdı̣̂ fẽlé yí drí. 6 Gõꞌdá Pétẽrõ drí tã âtázó kĩ nĩ rî, “Âꞌdó kô ngá gólâ ậdı̣̂ ró rî ĩꞌdî má drí ꞌẽꞌá fẽlâ ní drí. Gõꞌdá võ lâ ꞌá rî, má âꞌdô ngá gólâ âꞌdó ꞌbá má bê rî fẽꞌá ĩꞌdî. Má âtâ tã ní drí nõ mbârâkã gólâ Yésũ Krístõ gólâ Nãzãrétã lésĩ rî kâ sĩ, ꞌdõvó ní ngâ ûrû gõꞌdá ậcı̣́ tõlé.”

7 Gõꞌdá Pétẽrõ ní drí õŋõ ꞌdî drı̣́-ágó lâ rũzó ạ̃ngbũ, ãꞌdô ró bê gólâ rî ꞌbãlé ngãlé âdrélé ûrû. Gõꞌdá ꞌwãâ õŋõ ꞌdî pá lâ yî gõꞌdá pá lı̣̃fı̣́ lâ yí bê drí âmbázó. 8 Gõꞌdá drílâ ngãzó âdrélé ûrû íyî pá nyãányâ drı̣̃ı̣̂, gõꞌdá ngãlé rĩꞌá lậmúlı̣́. Drílâ ngãzó Ôvârí rî lûyı̣́lı̣́ ãyĩkõ ãmbá sĩ. Gõꞌdá drílĩyî ngãzó nĩlí ꞌdũwạ̃ Pétẽrõ yí bê jó ạ́ngı̣́ Ôvârí kâ ꞌdĩ ꞌálâ Ôvârí rî lûyı̣́lı̣́. Gõꞌdá ãyĩkõ drí sĩ rî, ãgô rî ꞌdĩ drí ngãzó nĩꞌá lậmú bê gõꞌdá kpá lôwã bê.

9 Gõꞌdá õjílã ndrĩ gólĩyî âꞌdó ꞌbá tólâ jó ạ́ngı̣́ Ôvârí kâ nã ꞌálâ rî ꞌbá yî ndrê ĩyî bê ãgô rî ꞌdĩ rĩꞌá lậmúꞌá gõꞌdá kpá rĩꞌá Ôvârí rî lûyı̣́ꞌá rî, 10 drílĩyî gólâ rî nı̣̃zó kĩ, gólâ ĩꞌdî ãgô õŋõ ró gólâ rĩ ꞌbá rĩlí ãnyî ạ́tı̣̃ tı̣́ kậyı̣̂ vósĩ cé rĩꞌá ậdı̣̂ zı̣̃lı̣́ õjílã tı̣́ sĩ rî ĩꞌdî. Gõꞌdá õjílã ꞌdî ꞌbá yî tı̣̂ lâ yî drí ậꞌdı̣́zó ndrúndrú, tãlâ tã lârâkô gólâ rû ꞌẽ ꞌbá trá ãgô ꞌdĩ drí rî tãsĩ.

Tã gólâ Pétẽrõ drí mbârâkã Yésũ kâ ãgô õŋõ ró ꞌdĩ êdézó rî âꞌdázó õjílã drí rî

11 Nĩngá sĩ, õjílã tı̣̂ lâ yî drí ậꞌdı̣́lı̣́ trá ndrúndrú ꞌdĩ ꞌbá yî ndrê ĩyî ãgô rî ꞌdĩ trá âdréꞌá ãnyî Pétẽrõ yî lạ̃gạ́tı̣́ Yõwánĩ bê jó bı̣́lı̣́ gólâ zı̣̃lı̣́ jó bı̣́lı̣́ kúmú Sólõmõ kâ rî ꞌá. Ĩtí, õjílã dũû drí ngãzó rãlé gólĩyî ngáá tólâ. 12 Gõꞌdá Pétẽrõ ndrélé bê õjílã tı̣́lı̣́lı̣́ rû êꞌbéꞌá rî, drílâ ngãzó tã âtálé gólĩyî drí kĩ nĩ rî, “Õjílã ámákâ Ĩsĩrãꞌélẽ kâ, ãnî tı̣̂ ậꞌdı̣̂ tã nô tãsĩ ãꞌdô drí sĩ yã? Gõꞌdá nĩ rî ãmâ ndrẽlé dĩí ĩtí ãꞌdô tãsĩ yã? Nĩ rî ı̣̂sũlâ kĩ nĩ rî, mã êdê ãgô rî nõ mbârâkã ãmákâ sĩ ngãtá rĩrĩ ãmákâ mbı̣̂ Ôvârí lı̣̃fı̣́ rî sĩ yã? Âꞌdó kô rĩꞌá ĩtí. 13 Nõô tã gólâ Yésũ drí ꞌẽlé trá rî ĩꞌdî. Gólâ rĩꞌá rû ı̣̂ꞌbũ ꞌbá Ôvârí gólâ ãmâ ạ́ꞌbı̣́yạ́ Ãbãrãyámã, Ĩsákã, Yãkóbã, gõꞌdá kpá ũrûkậ ꞌbá yî drí rõlé rî kâ. Ôvârí ꞌbã Yésũ rî lậnjı̣̃ trá tákányĩ ĩꞌdî, drílâ mbârâkã fẽzó Yésũ drí âꞌdózó ngá-tı̣̂ ãmbá dũû nõ drı̣̃lı̣́ ndrĩ. Gõꞌdá âꞌdólé bê trá ĩtí rî, nĩ âŋõ gólâ rî ạ̃lı̣̃ trá drı̣́-ãcê ꞌbá drí gõꞌdá gólâ rî gãzó dó kúmú Pĩlátõ ândrá, gbõ lé Pĩlátõ lẽ tã bê drı̣́ âyézó Yésũ rú sĩ rî. 14 Yésũ rĩꞌá õjílã tãndí ró gólâ tã Ôvârí kâ ꞌẽ ꞌbá rî ĩꞌdî, gõꞌdá nĩ gã gólâ trá dó Pĩlátõ ândrá, gõꞌdá Pĩlátõ rî îjízó ãvõ fũ ꞌbá ãzákôlâ ꞌdĩ înjílí ĩꞌdî Yésũ rî gógó võ lâ ꞌá. 15 Yésũ gólâ nõ ãnî drí ꞌẽlé drãlé ꞌdĩ, gólâ ĩꞌdî rĩꞌá ãlô gólâ õjílã ꞌẽ ꞌbá âꞌdólé lédrẽ-lédrẽ ró zãâ gbạ́dú rî. Gólâ rî õdrã vósĩ, Ôvârí ꞌbã gólâ trá lîdrílí õdrã ꞌásĩ. Ãmâ nyãányâ ndrê gólâ trá kpá óꞌdí cú ãmâ lı̣̃fı̣́ sĩ. 16 Rĩꞌá mbârâkã Yésũ rî ꞌdĩ kâ, gólâ ãgô õŋõ ró ãnî drí ndrẽlé trá ndrĩ nô ꞌbã ꞌbá âꞌdólé dódó ꞌdĩ. Gólâ lẽ tã trá Yésũ ꞌá. Tã rî ꞌdĩ tãsĩ, Yésũ drí fãfã fẽzó gólâ drí ngãzó ậcı̣́ tõlé, õzõ ãnî drí ndrẽlé nõ tí.

17 “Ámâ ậdrúpı̣̃ yî, má nı̣̃ tã gólĩyî ãnî drí ꞌẽlé drı̣̃-ꞌbá ãníkâ rî ꞌbá yí bê Yésũ rú gólâ rî ạ̃lı̣̃ âŋõzó drãlé rî trá, gõꞌdá nĩ ꞌê tã rî ꞌdĩ ꞌbá yî ĩtí ꞌdĩ rî, tãlâ mĩ nı̣̃ı̣́ kô kĩ nĩ rî, rĩꞌá gólâ Ôvârí drí ꞌẽꞌá âjólâ ãngó nõ ꞌá ꞌdíyî pã ꞌbá ró rî ĩꞌdî. 18 Gõꞌdá ạ̃kû ró nã sĩ, Ôvârí ꞌbã tã ậngũ ꞌbá íyíkâ rî ꞌbá yî trá tã ậngũlı̣́ kĩ nĩ rî, ꞌdíyî pã ꞌbá rî ꞌdĩ âꞌdô lâŋõ ûsúꞌá gõzó drãlé. Gõꞌdá ngbãângbânõ rî, yí âyê tã rî ꞌdĩ trá âꞌdólé õzõ ꞌdĩî kâtí.

19 “Ãnî ámâ ậdrúpı̣̃ yî, tã rî ꞌdĩ ꞌbá yî tãsĩ rî, má lôꞌbã rúꞌbạ́ ãnî drí, nĩ âdĩ drı̣̃ tã õnjí ãníkâ rî ꞌbá yî ꞌásĩ, gõꞌdá rû jãlé úlı̣́ Ôvârí kâ rî ꞌbá yî ârílí gõꞌdá ı̣̂njı̣̃lı̣́ ĩꞌdî, tãlâ Ôvârí õjĩ ró bê tã õnjí ãníkâ vólé ngbá. 20 Ôvârí âꞌdô Yésũ rî gógó gólâ drí njĩlí ạ̃kû ró nã sĩ ꞌdíyî pã ꞌbá ró rî âjóꞌá ãnî ngálâ, tãlâ gólâ õsõ ró mbârâkã íyíkâ bê ãnî ꞌá õjílã íyíkâ ró. 21 Yésũ bê ꞌbũû ꞌálâ, rĩꞌá tólâ bũúũ kậyı̣̂ tíbê gólâ drí ngá ꞌẽzó ndrĩ óꞌdí ró õzõ sı̣́sı̣́ rî kâtí rî.* Ạ̃kû ró nã sĩ, Ôvârí ꞌbã tã ậngũ ꞌbá íyíkâ rî ꞌbá yî rĩꞌá tã rî ꞌdĩ ꞌbá yî ngĩlí. 22 Tã âꞌdálâ ró, Músạ̃ âtâ tã Yésũ rî tãsĩ kĩ nĩ rî, ‘Ôvârí Yãkóvã âꞌdô õjílã ãzâ ãnî ꞌásĩ ꞌẽꞌá âꞌdólé tã ậngũ ꞌbá ró má tí. Îcâ trá ãnî drí tã cé tı̣̂tı̣̂ tã ậngũ ꞌbá rî ꞌdĩ drí âtálé ãnî drí rî ârílí ꞌẽlé, 23 tãlâ gólĩyî gólâ rî ârí ꞌbá kôꞌdáwá rî, Ôvârí âꞌdô gólĩyî trõꞌá vólé õjílã íyíkâ rî ꞌbá yî lãfálé sĩ ûfúlı̣́.’* ꞌDĩî úlı̣́ Músạ̃ kâ ĩꞌdî. 24 Gõꞌdá má âtâ kpá óꞌdí ãnî drí drı̣̃ âdĩlí tã õnjí ãníkâ rî ꞌbá yî ꞌásĩ, tãlâ Sãmõwélẽ gõꞌdá tã ậngũ ꞌbá ũrûkậ ꞌbá yí bê ndrĩ, gólĩyî tã âtî-âtî Ôvârí kâ âtá ꞌbá trá rî ậngũ ĩyî tã trá tã gólĩyî Yésũ drí ꞌẽꞌá ꞌẽlâ kậyı̣̂ ãmákâ nõ ꞌbá yî ꞌá rî tãsĩ.

25 “Ĩtí rî, îcâ trá ãnî drí ãnî drı̣̃ âdĩlí tã õnjí ꞌásĩ, tãlâ tã gólĩyî Ôvârí drí tã lâ ꞌbãlé trá ꞌẽlé tã ậngũ ꞌbá íyíkâ rî ꞌbá yî sĩ ạ̃kû ró nã rî kpá rĩꞌá ãnî drí, gõꞌdá tã-drı̣̃ lẽlẽ gólâ Ôvârí drí ꞌbãlé ạ̃kû ró nã sĩ ãnî ạ́ꞌbı̣́yạ́ yí bê rî rĩꞌá kpá ãnî drí. Gólâ âtâ trá Ãbãrãyámã drí kĩ nĩ rî, ‘Má âꞌdô ánî ózõwá yî ꞌbãꞌá ândrâ-tãndĩ fẽlé õjílã ãngó drı̣̃ kâ drí ndrĩ.’* 26 Má âtâ tã ãnî drí kĩ nĩ rî, Yésũ ĩꞌdî rĩꞌá gólâ Ôvârí drí njĩlí lãjóꞌbá íyíkâ ró gõꞌdá gólâ rî âjózó ãnî drí sı̣́sı̣́ tã õnjí ãníkâ âyélé, tãlâ Yésũ õsõ ró mbârâkã íyíkâ ãnî ꞌá rĩzó tã mbı̣̂ ꞌẽlé ĩꞌdî õjílã íyíkâ ró.”

4

Tã gólâ Pétẽrõ yî Yõwánĩ bê drí âdrézó võ õjílã Yúdạ̃ yí kâ

drí rĩzó tã kĩlí rî ꞌá rî

1 Pétẽrõ yî Yõwánĩ bê õtírĩ rĩî tã ꞌdî ꞌbá yî âtálé õjílã drí rî, drı̣̃-ꞌbá lãꞌbí ꞌẽ kâ ũrûkậ ꞌbá yî drí âcázó Sạ̃dúsı̣̃ ũrûkậ ꞌbá yí bê, gõꞌdá kpá drı̣̃-ꞌbá lómígówá jó ạ́ngı̣́ Ôvârí kâ rî ꞌbá yí kâ lómígówá íyíkâ ũrûkậ ꞌbá yí bê. 2 Gólĩyî rĩꞌá ạ̃wạ̃ ró, tãlâ úlı̣́ gólĩyî Pétẽrõ yî drí rĩzó õjílã îmbálé kĩꞌá nĩ rî, Yésũ õlîdrî trá õdrã ꞌásĩ rî tãsĩ, tãlâ úlı̣́ ꞌdĩ ꞌbá yî âꞌdâ tã lîdrî-lîdrî õjílã kâ õdrã ꞌásĩ rî trá rĩꞌá tã pạ̃tı̣́ı̣̃ ꞌî. 3 Âꞌdólé bê trá ĩtí rî, drílĩyî Pétẽrõ yî Yõwánĩ bê rũzó ꞌbãlé gạ̃nı̣́mạ̃ ꞌá ậꞌdú kõlé tólâ ngạ́cı̣̂ ãlô, tãlâ trá rĩꞌá lạ̃njạ́túlı̣́ drı̣̃ lésĩ ró, gõꞌdá ı̣̃tú-pá îcá kô tã kĩ ꞌbá ậzı̣́zó ndrĩ tã gólĩyíkâ kĩlí kậyı̣̂ rî ꞌdĩ sĩ.

4 Gõꞌdá kpálé bê ĩtí rî, õjílã gólĩyî tíbê úlı̣́ Pétẽrõ kâ ârí ꞌbá trá rî ĩyî lãfálé sĩ rî, õjílã dũû âdĩ ĩyî drı̣̃ trá tã õnjí ĩyíkâ ꞌásĩ tã lẽlé Yésũ ꞌá. Bê trá ĩtí rî, õjílã gólĩyî tã lẽ ꞌbá trá Yésũ ꞌá rî yî drí âcázó õzõ kútũ-njı̣̂ kâtí.

5 Cı̣̃ı̣́nó lâ sĩ, tã kĩ ꞌbá Yúdạ̃ yí kâ ꞌdĩ ꞌbá yî drí rû êꞌbézó kpãkã ãlô võ ãlô ꞌá tólâ Yẽrõsãlémã ꞌálâ tã Pétẽrõ yí kâ kĩlí.* 6 Gõꞌdá Ánãsĩ gólâ âꞌdô trá sı̣́sı̣́ nã sĩ ãmbá drı̣̃-ꞌbá Yúdạ̃ yí kâ rî ꞌbá yí kâ rĩꞌá gólĩyí bê, gõꞌdá õjílã âꞌdó ꞌbá kpá bê rî yî rĩꞌá Kãyífã, Yõwánĩ, Ãlẽkẽzándã gõꞌdá õjílã ãzâ ꞌbá yî ꞌbã ꞌálé Ánãsĩ kâ rî ꞌásĩ âꞌdó ꞌbá kpá drı̣̃-ꞌbá lãꞌbí ꞌẽ kâ ró rî ꞌbá yí bê. 7 Nĩngá sĩ, gólĩyî drí Pétẽrõ yî ậzı̣́zó âdrélé ĩyî ândrá kpãkã ãlô ãgô gólâ õŋõ ró êdélé trá rî bê. Gólĩyî îjî Pétẽrõ yî trá kĩ nĩ rî, “Ãnî, nĩ êdê ãgô õŋõ ró nõ ángô tí yã? Ãꞌdî fẽ mbârâkã ãnî drí drı̣́-ãcê bê tã ꞌdî ꞌẽzó rî nĩ yã?”

8 Nĩngá sĩ, Pétẽrõ drí tã lôgõzó mbârâkã Líndrí Tãndí Ôvârí kâ sĩ kĩ nĩ rî, “Drı̣̃-ꞌbá õjílã ãmákâ rî yí kâ gõꞌdá sı̣́sı̣́-lésĩ ãmákâ rî ꞌbá yí bê, 9 nĩ rî rĩꞌá ãmâ îjílí nõ tã tãndí ãmákâ ꞌẽlé ãgô õŋõ ró nõ ꞌẽzó âꞌdólé dódó rî tãsĩ yã? 10 ꞌDõvó nĩ lẽ bê trá tã nı̣̃lı̣́ tã lâ ꞌdĩ tãsĩ rî, má âtâ ãnî drí gõꞌdá kpá õjílã ãmákâ Ĩsĩrãꞌélẽ kâ drí ndrĩ kĩ nĩ rî, rĩꞌá drı̣́-ãcê Yésũ Krístõ Nãzãrétã lé ꞌbá ró rî kâ ĩꞌdî ãgô õŋõ ró nõ pã ꞌbá âꞌdólé dódó gõꞌdá kpá gólâ rî ꞌbãlé âdrélé nõngá ãnî ândrá ãndrõ õjílã ndı̣̂ndı̣̂ ró nõ. Yésũ ĩꞌdî ãlôlâ gólâ ãnî drí îpálé drãlé fê lậlı̣̂-lậlı̣̂ drı̣̃ı̣̂ rî, gõꞌdá Ôvârí ꞌê gólâ trá lîdrílí õdrã ꞌásĩ.

11 “Ãnî drı̣̃-ꞌbá õjílã ãmákâ rî ꞌbá yí kâ, nĩ ârî drẽ úlı̣́ ámákâ nõ. Gólâ rĩꞌá ĩꞌdî kó ãlô ậjû ró tã îgĩzó tã lâ sĩ búkũ Ôvârí kâ ꞌá kĩꞌá nĩ rî,

‘Ậjû gólâ jó ꞌdı̣̃ ꞌbá drí gãlé dó rî

âꞌdô gõꞌdá trá ậjû tãndí ró tã lâ drí lâzélé rõô jó ꞌdı̣̃zó rî ĩꞌdî.’

Lôngó 118.22

12 Ĩtí rî, má lẽ ãnî drí nı̣̃lâ dódó kĩ nĩ rî, gólâ cé ĩꞌdî ãlô gólâ îcá ꞌbá ãmâ õjílã mvá pãlé rû îzã gõꞌdá kpá õdrã ãmákâ rî ꞌbá yî ꞌásĩ tãlâ tã õnjí ãmákâ sĩ, Ôvârí âfẽé drı̣́-ãcê tã ꞌdî ꞌẽzó õjílã ãzãkã drí kó kô.”

13 Nĩngá sĩ, tã kĩ ꞌbá gólĩyî rû êꞌbé ꞌbá ꞌdĩ ꞌbá yî tı̣̂ lâ yî drí ậꞌdı̣́zó, tãlâ úlı̣́ gólĩyî Pétẽrõ yî drí âtálé Yõwánĩ bê ngbạ́ngậ lâ ró ũrı̣̃ ãkó ꞌdĩ yî sĩ, tãlâ gólĩyî nı̣̃ trá kĩ nĩ rî, Pétẽrõ yî Yõwánĩ bê õjílã tãkó ꞌî, zı̣́ ĩyî tã kô. Gólĩyî ndrê ĩyî Pétẽrõ yî Yõwánĩ bê kĩ nĩ rî, gólĩyî âꞌdô rĩꞌá Yésũ rî ãzí-ãzí ꞌî, tãlâ tã ꞌẽꞌẽ gólĩyíkâ rĩꞌá nyé õzõ Yésũ kâ rî tí. 14 Gõꞌdá ãgô gólâ õŋõ ró pãlé trá rî rĩꞌá âdréꞌá tólâ dódó Pétẽrõ gõꞌdá Yõwánĩ yí bê. Tã rî ꞌdĩ sĩ, gólĩyî îcá gõꞌdá kô tã õnjí ãzãkã âtálé úlı̣́ Pétẽrõ kâ âtálé trá ꞌdĩ rú. 15 Nĩngá sĩ, drílĩyî Pétẽrõ yî gõꞌdá ãgô õŋõ ró rî bê lôfõzó vólé ĩví ꞌálâ jó rû êꞌbê kâ ꞌdĩ ꞌásĩ. Gõꞌdá gólĩyî drí ngãzó rĩꞌá tã ı̣̂ꞌbı̣̃lı̣́ ĩyî võ ꞌásĩ kĩ nĩ rî, 16 “Mã âꞌdô ãꞌdô ꞌẽꞌá ĩꞌdî õjílã ꞌdî ꞌbá yî drí yã? Tã pạ̃tı̣́ı̣̃ ró, õjílã ndrĩ rĩ ꞌbá rĩlí ĩyî Yẽrõsãlémã ꞌá nõngá rî ꞌbá yî nı̣̃ trá kĩ nĩ rî, gólĩyî ꞌê tã tı̣̂ drí ậꞌdı̣́zó ꞌdĩ nĩ, gõꞌdá mã gãá tı̣̂ lâ kô. 17 Gõꞌdá mã ꞌbã tã gólĩyî drí, gólĩyî õzó kô tã âtá Yésũ rî tãsĩ ãlôwálâ õjílã ãzãkã drí, tãlâ tã rî ꞌdĩ õzó lậꞌbú õjílã rõô drí kô.”

18 Gõꞌdá nĩngá sĩ, tã kĩ ꞌbá ꞌdĩ ꞌbá yî drí ngãzó Pétẽrõ yî ậzı̣́lı̣́ Yõwánĩ bê âgõlé jó ꞌálâ. Nĩngá sĩ, drílĩyî tã ꞌbãzó Pétẽrõ yî drí, gólĩyî ĩîmbâ õjílã kô óꞌdí Yésũ rî tãsĩ ngãtá cé Yésũ rî rú zı̣̃lı̣́ ĩꞌdî õjílã drí yã rî. 19 Gõꞌdá Pétẽrõ yî drí ngãzó ûrû Yõwánĩ bê tã-drı̣̃ gólĩyíkâ ꞌdĩ lôgõlé kĩ nĩ rî, “ꞌDõvó nĩ njĩ drẽ, tã gólâ ángô rî ĩꞌdî Ôvârí drí ndrẽlé tãndí ró rî, tã ãníkâ ârílí ĩꞌdî, ngãtá tã Ôvârí kâ ârílí ĩꞌdî. 20 Ãmâ drí rî, mã îcá kô tı̣̂ cĩlí gạ́ tã gólĩyî ãmâ drí ndrẽlé trá Yésũ drí ꞌẽlé gõꞌdá kpá tã gólĩyî ãmâ drí ârílí trá gólâ drí rĩꞌá âtálâ rî ꞌbá yî drı̣̃ı̣̂.”

21 Gõꞌdá ĩtí rî, tã kĩ ꞌbá ꞌdĩ ꞌbá yî nı̣̃ı̣́ gõꞌdá lạ́tı̣̂ lâŋõ fẽzó Pétẽrõ yî drí rî kô, tãlâ õjílã trá ndrĩ rĩꞌá ĩyî Ôvârí rî lûyı̣́ꞌá ĩꞌdî ãgô õŋõ ró ꞌbãlé trá âꞌdólé dódó ꞌdĩ tãsĩ. Tã rî ꞌdĩ tãsĩ rî, gólĩyî drí cé úlı̣́ ĩyíkâ ãlô ꞌdĩ ꞌbá yî âtázó ĩꞌdî ngbálí-ngbálí óꞌdí Pétẽrõ yî drí Yõwánĩ bê, gõꞌdá drı̣́ yĩzó gólĩyî rú sĩ. 22 Pétẽrõ yî Yõwánĩ bê ꞌê ĩyî trá tã lârâkô ạ́ngı̣́ ꞌî, tãlâ ãgô õŋõ ró ꞌbãlé âꞌdólé dódó ꞌdĩ, ndrô lâ rĩꞌá kôrô nyâꞌdî-rı̣̃ drı̣̃ı̣̂ sĩ.

Tã gólâ tã lẽ ꞌbá yî drí rãtáã ꞌẽzó Ôvârí drí tãlâ úlı̣́ âtázó bê

drı̣̃-bạ́lạ́yı̣̂ ró ũrı̣̃ ãkó rî

23 Gõꞌdá óyĩlí bê drı̣́ Pétẽrõ yî rú sĩ Yõwánĩ bê rî, drílĩyî ngãzó gõlé ãzí-ãzí lâ yî ngálâ, gõꞌdá tã gólâ drı̣̃-ꞌbá Yúdạ̃ yí kâ ꞌdĩ ꞌbá yî drí âtálé trá ꞌdĩ ngĩlí gólĩyî drí. 24 Nĩngá sĩ, õjílã ãzâ ꞌbá yî ârílí bê ĩyî tã ꞌdî ĩtí rî, gólĩyî drí ngãzó ndrĩ Ôvârí rî lûyı̣́lı̣́ kpá rãtáã ꞌẽlé kpãkã ãlô kĩ, “Kúmú ãmákâ gólâ ãmâ drı̣̃lı̣́ ãngó nõ ꞌá rî, ní ꞌbã ãmâ nĩ ꞌbũû bê, ı̣̃nyạ́kú bê, lı̣̃mvû ândrê bê, gõꞌdá ngá ndrĩ gólĩyî âꞌdó ꞌbá ꞌá lâ rî ꞌbá yí bê. 25-26 Gõꞌdá ní nı̣̃ tã ãmákâ trá. Nî ĩꞌdî tã nô âtá ꞌbá sı̣́sı̣́ úlı̣́ ífí sĩ ãmâ ạ́ꞌbı̣́yạ́ Dạ̃wúdı̣̃ drí, gólâ âꞌdó ꞌbá tã áníkâ ꞌẽ ꞌbá ró rî. Líndrí Tãndí áníkâ ꞌbã gólâ trá tã âtálé kĩ nĩ rî,

‘Kúmú ạ́ngı̣́ ꞌbạ̃drı̣̃ kâ rî ꞌbá yî âꞌdô ĩyî trá ạ̃wạ̃ ró Kúmú ãmákâ Ôvârí rú.

Gólĩyî drí rû êꞌbézó ãlô tã õnjí ı̣̂ꞌbı̣̃lı̣́ kpı̣̃ı̣̂ ạ̃wạ̃ ꞌẽlé gólâ rú lõꞌwâ ãkó.

Gólĩyî lẽ trá kpá õmbã ꞌẽlé ꞌdíyî pã ꞌbá gólâ Ôvârí drí ꞌẽꞌá âjólâ ãngó nõ ꞌá rî rú.’

Lôngó 2.1-2

27 “Gõꞌdá ngbãângbânõ rî, úlı̣́ Dạ̃wúdı̣̃ kâ ꞌdĩ ꞌê rû trá, tãlâ kúmú ạ́ngı̣́ Ẽródẽ gõꞌdá drı̣̃-ꞌbá ı̣̃nyạ́kú drı̣̃ kâ Põnĩtíyõ Pĩlátõ drí tã ı̣̂ꞌbı̣̃zó jạ̃rı̣́bạ̃ nô ꞌá nõngá õjílã lídí Rómã lésĩ rî ꞌbá yí bê gõꞌdá kpá õjílã Ĩsĩrãꞌélẽ kâ bê Yésũ rú, lãjóꞌbá áníkâ gólâ ní drí âjólé ꞌdíyî pã ꞌbá ró ãngó nõ ꞌá rî. 28 Õzõ kpálé gólĩyî ĩꞌdî õjílã tã ı̣̂ꞌbı̣̃ ꞌbá tã õnjí ꞌdĩ ꞌbá yî ꞌẽzó rî, ní ꞌbã tã rî ꞌdĩ ꞌbá yî nĩ âꞌdólé, tãlâ ꞌdĩî rĩꞌá tã gólâ ní drí lẽlé trá rî ĩꞌdî, gõꞌdá nî trá cú mbârâkã lâ bê drílâ rû ꞌẽzó.

29 “Kúmú ãmákâ Ôvârí, mí nı̣̃ tã õnjí gólĩyî õjílã ãmákâ sı̣́sı̣́-lésĩ rî ꞌbá yî drí lẽlé ꞌẽꞌá ꞌẽlâ ãmâ rú rî trá, tãlâ ãmâ drí tã Yésũ kâ pẽzó õjílã drí rî sĩ. Ãmâ rĩꞌá lãjóꞌbá áníkâ ĩꞌdî, ní âfẽ mbârâkã ãmâ drí úlı̣́ áníkâ nõ ꞌbá yî âtázó õjílã drí Yésũ rî tãsĩ cú ĩtí ũrı̣̃ ãkó. 30 Ní âꞌdâ ánî mbârâkã õjílã drí tã ꞌẽꞌẽ gólâ nõ sĩ. Ní ꞌbã ãmâ ngá lãzé ꞌbá pãlé âꞌdólé dódó, gõꞌdá kpá tã lârâkô ãzâ ꞌbá yî ꞌẽlé drı̣́-ãcê gólâ lãjóꞌbá tãndí áníkâ Yésũ kâ sĩ.”

31 Gõꞌdá gólĩyî ndẽlé bê rãtáã rî, võ gólĩyî drí rû êꞌbézó ꞌá lâ ꞌdĩ drí rû îyázó gbı̣̃ gbı̣̃ gbı̣̃. Gõꞌdá nĩngá sĩ, Líndrí Tãndí Ôvârí kâ drí mbârâkã fẽzó gólĩyî drí rõô, gõꞌdá gólĩyî drí ngãzó rĩꞌá tã âtî-âtî Ôvârí kâ pẽlé õjílã drí cú ĩtí ũrı̣̃ ãkó.

Lạ́tı̣̂ tã lẽ ꞌbá drí rĩzó rĩlí ngá ãlô ró rî

32 Ĩtí rî, kậyı̣̂ rî ꞌdĩ ꞌbá yî sĩ, õjílã ndrĩ gólĩyî tã lẽ ꞌbá Yésũ ꞌá rî drí rĩzó ĩyî ngá ãlô ró, tã ı̣̂sũ gólĩyíkâ kpá ãlô. Gõꞌdá gólĩyî kárá lẽ trá ngá ꞌẽlé võ ãlô ꞌá. Gõꞌdá õjílã ãzâ yûꞌdạ́wạ́ ãlô gólĩyî lãfálé sĩ ngá gólĩyî íyî nyãányâ kâ lậpı̣́lı̣́ cé íyî ífífí drí. Gólĩyî ndrĩ rî trá ĩyî ậmúlı̣́ ĩyî lãfálé ꞌásĩ. 33 Lãjóꞌbá rî ĩyî trá mbârâkã ãmbá sĩ kárá tã îyálé õjílã drí kĩ nĩ rî, Kúmú Yésũ lîdrî trá õdrã ꞌásĩ. Gõꞌdá Ôvârí rî trá ândrâ-tãndĩ fẽlé gólĩyî drí tákányĩ. 34-35 Ĩtí rî, gólĩyî âꞌdó ꞌbá trá gólĩyî lãfálé ꞌá ạ́mvú yí bê gõꞌdá kpá jó yí bê rî ꞌbá yî trá rĩꞌá ĩyî njãâ ꞌbãlâ ĩyî gĩlí vólé gõꞌdá lãfâ lâ trõlé fẽlé lãjóꞌbá drí lânjílí õjílã gólĩyî ĩzã bê rî ꞌbá yî lãfálé ꞌásĩ âꞌdô ĩzã gólĩyíkâ rî ꞌbá yî vó ró. Gõꞌdá ĩtí rî, õjílã ãzãkã trá yûꞌdạ́wạ́ ĩzã ró gólĩyî lãfálé ꞌásĩ.

36 Ãgô ãzâ rú bê Yõsépã rî ꞌê tã ꞌdî nĩ té ĩtí. Gólâ rĩꞌá ꞌbạ̃súrú Lạ́vı̣̃ kâ rî ꞌásĩ, gõꞌdá útı̣̂ gólâ ꞌbạ̃drı̣̃ zı̣̃lı̣́ Sãyĩpãrásĩ rî ꞌálâ. Gõꞌdá gólâ kpá ĩꞌdî tíbê lãjóꞌbá drí zı̣̃lı̣́ kpá Bãrãnábã rî. Ĩtõ lâ kĩ nĩ rî, õjílã gólâ rĩ ꞌbá mbârâkã sõlé ãzí-ãzí ꞌá rî. 37 Yõsépã Bãrãnábã rî gógó gî ạ́mvú íyíkâ ãzâ vólé gõꞌdá lãfâ lâ trõzó fẽlé lãjóꞌbá drí, ãꞌdô ró bê õjílã ĩzã ró rî ꞌbá yî pãzó ĩꞌdî sĩ lâ.

5

Tã õnjí Ãnãníyã yí kâ õkó lâ Sãfírã bê rî

1-2 Gõꞌdá ãgô ãzâ bê rú lâ Ãnãníyã, gõꞌdá õkó lâ rî rú íyíkâ rĩꞌá Sãfírã. Ãnãníyã ndrê tã Bãrãnábã kâ ꞌẽlé ạ́mvú íyíkâ gĩzó vólé gõꞌdá ậdı̣̂ lâ trõzó fẽlé ngbá tã lẽ ꞌbá gólĩyî ngá ãkó lé ꞌbá ró rî ꞌbá yî drí rî trá. Gõꞌdá kậyı̣̂ ãzâ sĩ rî, Ãnãníyã yî kpạ̃rạ̃tı̣́ õkó lâ bê drí kpá ngãzó ạ́mvú ĩyíkâ ãzâ ꞌbãlé gĩlí vólé, tãlâ tã lẽ ꞌbá gólĩyî ĩzã ró rî ꞌbá yî pãzó lãfâ lâ sĩ. Tákõ tã ı̣̂sũ gólĩyíkâ bê rĩꞌá ngĩî, gólĩyî trõ lãfâ rî ꞌdĩ ũrûkậ lâ lậpı̣́lı̣́ ı̣̃nı̣́nı̣̂ ró ĩyî drí, gõꞌdá ãꞌdô ró cé ũrûkậ lâ trõzó ĩꞌdî fẽlé lãjóꞌbá drí õjílã ĩzã ró rî ꞌbá yî pãzó ĩꞌdî sĩ lâ. Nĩngá sĩ rî, Ãnãníyã drí lãfâ ꞌdĩ ũrûkậ lâ trõzó cé ĩꞌdî fẽlé Pétẽrõ drı̣́gạ́ nĩꞌá lânjílâ ngá ãkó lé ꞌbá yî drí.

3 Nĩngá sĩ, Pétẽrõ nı̣̃ tã Ãnãníyã kâ ꞌẽlé ꞌdĩ trá. Ĩꞌdî Pétẽrõ drí tã âtázó Ãnãníyã drí kĩ nĩ rî, “Ãnãníyã, ní âdô õnjõ ꞌî. Ní âyê tã ı̣̂sũ õnjí Sãtánã kâ fĩlí ánî pı̣̃pı̣̂sı̣́lı̣́ îzãlé ĩtí ãꞌdô tãsĩ yã? Tã ní drí ꞌẽlé ꞌdĩ rĩꞌá tã õnjí ꞌî. Tã ꞌdî rĩꞌá tã Sãtánã kâ ꞌî, gólâ ꞌbã nî nĩ ãndrõ õnjõ âdólé Líndrí Tãndí Ôvârí kâ drí kĩ, lãfâ ạ́mvú ꞌdĩ kâ gĩzó vólé rî, ní fẽ trá ndrĩ ngá ãkó lé ꞌbá yí drí, gõꞌdá ní drí ũrûkậ lâ trõzó ánîngá lậpı̣́lı̣́ ánî nyãányâ drí ꞌdĩ. 4 Sı̣́sı̣́ rî, ạ́mvú ꞌdĩ trá áníkâ ĩꞌdî, gõꞌdá ní gílí bê vólé rî, lãfâ lâ trá kpá áníkâ ĩꞌdî ngá gólĩyî ní drí lẽlé rî ꞌbá yî ꞌẽzó ĩꞌdî sĩ lâ. Gõꞌdá ní ı̣̂sũ tã tã õnjí nõ ꞌẽzó ãꞌdô tãsĩ yã? Ní rí ꞌdĩ kô õnjõ âdólé ꞌdĩ cé ãmâ lãjóꞌbá Yésũ kâ rî yî drí, ní rî õnjõ ꞌdî âdólé ꞌdĩ kpá Ôvârí rî nyãányâ drí!”

5 Ĩtí, Ãnãníyã, ní drí rĩrĩ úlı̣́ nõ ârílí rî ꞌá rî, ní drí ngãzó ꞌdẽlé gbũ ı̣̃nyạ́kú drı̣̃ı̣̂ ãvõ ró kĩní-kínî. Gõꞌdá ánî drãdrã ꞌdî ũrı̣̃ lâ drí fĩzó rõô õjílã gólĩyî tã lâ ârí ꞌbá trá rî ꞌbá yî rú. Gólĩyî âꞌdô trá ũrı̣̃ ró mbârâkã Ôvârí kâ ꞌdĩ tãsĩ. 6 Nĩngá sĩ, ãgô mvá ãzâ ꞌbá yî drí ânĩzó ãvõ lâ gõlé ítá sĩ gõꞌdá njı̣̃zó lâ vólé ꞌbãlé ꞌbú ꞌá.

7 Gõꞌdá ı̣̃tú-pá lậvũ trá nâ rî kâtí, õkó lâ Sãfírã drí gõzó âcálé Pétẽrõ ngálâ, gõꞌdá gólâ nı̣̃ı̣́ drẽ tã gólâ rû ꞌẽ ꞌbá ágó lâ drí rî kô. 8 Nĩngá sĩ, Pétẽrõ drí tã âtázó Sãfírã drí kĩ nĩ rî, “Ní âtâ drẽ má drí lãfâ gólâ ạ́mvú gĩzó vólé rî vó lâ trá ĩꞌdî rĩꞌá ndrĩ má drı̣́gạ́ nõ yã?” Ĩtí rî, Sãfírã ní drí tã kõzó kĩ, “Ãwô, lãfâ vó ạ́mvú gĩzó rî rĩꞌá ndrĩ ĩꞌdî ꞌdĩ.”

9 Gõꞌdá nĩngá sĩ, Pétẽrõ drí ngãzó gólâ rî îjílí kĩ nĩ rî, “Ãnî ánî ágó bê, nĩ dĩ mãnĩ Líndrí Tãndí Ôvârí kâ âdózó ãꞌdô tãsĩ yã? Ní ndrê trá, õjílã gólĩyî ánî ágó rî ãvõ trõ ꞌbá ꞌbãlé ꞌbú ꞌá rî trá rĩꞌá ânĩꞌá ĩyî jó tı̣́lı̣́-tı̣̂ ꞌá nõ. Gólĩyî âꞌdô kpá ánî ãvõ njı̣̃ꞌá ngbãângbânõ vólé nĩꞌá ꞌbãlâ ꞌbú ꞌá.”

10 Nĩngá sĩ ꞌwãâ, Sãfírã ní drí ngãzó ꞌdẽlé vũdrı̣́ Pétẽrõ ândrá gõꞌdá kpá drãlé. Gõꞌdá ãgô mvá ꞌdĩ ꞌbá yî âfílí bê jó ꞌálâ rî, gólĩyî drí ãvõ lâ ndrẽzó ậyı̣́ꞌá tólâ ndrạ̃ạ̃. Nĩngá sĩ, ãgô mvá ꞌdĩ ꞌbá yî drí ãvõ lâ njı̣̃zó vólé nĩꞌá ꞌbãlâ kpá ꞌbú ꞌá ágó lâ rî lóꞌdé gãrã drı̣̃ ꞌá. 11 Nĩngá sĩ, ũrı̣̃ drí fĩzó õjílã ndrĩ kạ̃nı̣́sạ̃ kâ ꞌá rõô, gõꞌdá kpá õjílã ũrûkậ ꞌbá yî ndrĩ tã ꞌdî ârí ꞌbá trá rî yí bê.

Tã lãjóꞌbá drí ngá lãzé ꞌbá dũû pãzó âꞌdólé dódó rî

12 Kậyı̣̂ rî ꞌdĩ ꞌbá yî sĩ, lãjóꞌbá Yésũ kâ ꞌê ĩyî tã lârâkô gólĩyî õjílã tı̣̂ drí ậꞌdı̣́zó drí lâ yî sĩ rî trá dũû, õzõ gólĩyî drí Ôvârí rî îjízó ĩyî pãlé ꞌẽlâ rî kâtí. Gõꞌdá tã lẽ ꞌbá Yésũ ꞌá rî ꞌbá yî rî ĩyî trá kárá rû êꞌbélé võ ãlô ꞌá ạ̃ꞌdı̣́-drı̣̃ jó ạ́ngı̣́ Ôvârí kâ rî kâ ꞌá.* 13 Gbõ lé õjílã tã lẽ ꞌbá Yésũ ꞌá kô rî ꞌbá yî ꞌbã ĩyî bê lậnjı̣̃ gólĩyî rú rî, gõꞌdá gólĩyî rĩꞌá ũrı̣̃ ró rû êꞌbélé võ ãlô ꞌá õjílã ꞌdî ꞌbá yí bê. 14 Gõꞌdá âꞌdô bê kpálé ĩtí rî, tólâ kậyı̣̂ rî ꞌdĩ ꞌbá yî ꞌá rî, ãgô õkó ãzâ ꞌbá yí bê dũû, drílĩyî kpá tã lẽzó Kúmú Yésũ ꞌá, gõꞌdá gólĩyî drí ĩyî lôfízó õjílã tã lẽ ꞌbá Yésũ ꞌá rî ꞌbá yî lãfálé. 15 Nĩngá sĩ, tãlâ tã lârâkô lãjóꞌbá Yésũ kâ rî ꞌbá yî drí rĩꞌá ꞌẽlâ rî ꞌbá yî tãsĩ rî, õjílã drí ngãzó rĩꞌá ngá lãzé ꞌbá ĩyíkâ lôjílí lôꞌbãlé ĩyî ndríí lạ́tı̣̂* lãjóꞌbá yí kâ rĩꞌá trõlâ ĩꞌdî rî gãrã drı̣̃ lâ ꞌásĩ gbãrãkã drı̣̃ı̣̂ sĩ gbũrũkũ yí bê, ãꞌdô ró bê, õzõ Pétẽrõ õtírĩ lậvũû rî, gólâ õdõ ró ngbãâ gólĩyî dõdõ ngãtá gbõ ngbãâ gólâ rî líndrí õgõ ró ngá lãzé ꞌbá ũrûkậ ꞌbá yî drı̣̃ı̣̂ sĩ, gólĩyî tã ı̣̂sũ bê kĩ, ãâꞌdô ngá lãzé ꞌbá ꞌdĩ ꞌbá yî ꞌbãꞌá âꞌdólé dódó. 16 Nĩngá sĩ, õjílã tı̣́lı̣́lı̣́ drí ânĩzó ꞌbạ̃drı̣̃ mvá gólĩyî ãnyî Yẽrõsãlémã rú rî lésĩ rĩꞌá ngá lãzé ꞌbá ĩyíkâ lôjílí gõꞌdá kpá gólĩyî líndrí õnjí bê rî ꞌbá yí bê. Ĩtí rî, gólĩyî âꞌdô trá ndrĩ ꞌdó dódó.

Tã gólâ lãjóꞌbá Yésũ kâ rî ꞌbá yî ûrúzó ômbélé ꞌbãlé gạ̃nı̣́mạ̃ ꞌá rî

17 Gõꞌdá nĩngá sĩ, tã drí ꞌdẽzó Kãyífã drı̣̃-ꞌbá drı̣̃-ꞌbá Yúdạ̃ yí kâ rî kâ ꞌá õjílã gólâkâ rĩꞌá zı̣̃lâ Sạ̃dúsı̣̃ rî ꞌbá yí bê lãjóꞌbá Yésũ kâ ꞌdĩ ꞌbá yî rú, tãlâ tã ꞌẽꞌẽ lãjóꞌbá ꞌdĩ ꞌbá yí kâ tã lâ âgî trá gólĩyî lı̣̃fı̣́.* 18 Nĩngá sĩ, gólĩyî drí lãjóꞌbá Yésũ kâ ꞌdĩ ꞌbá yî ûrúzó ômbélé ꞌbãlé gạ̃nı̣́mạ̃ ꞌá. 19 Gõꞌdá mãlãyíkã Ôvârí kâ drí ânĩzó ngạ́cı̣̂ sĩ ạ́tı̣̃ gạ̃nı̣́mạ̃ kâ ꞌdĩ ꞌbá yî njı̣̃lı̣́ hõwé-hõwéẽ, gõꞌdá lãjóꞌbá ꞌdĩ ꞌbá yî lôfõzó vólé. Gõꞌdá mãlãyíkã ꞌdî drí tã âtázó gólĩyî drí kĩ nĩ rî, 20 “Mĩ nĩ ạ̃ꞌdı̣́-drı̣̃ jó ạ́ngı̣́ Ôvârí kâ rî kâ ꞌálâ, gõꞌdá nĩ âtâ ró tã lédrẽ-lédrẽ óꞌdí Yésũ ꞌá nõ tãsĩ ndrĩ õjílã drí.”

21 Nĩngá sĩ, lãjóꞌbá Yésũ kâ ꞌdĩ ꞌbá yî drí úlı̣́ ꞌdĩ ârízó. Gõꞌdá cı̣̃ı̣́nó lâ sĩ, gólĩyî drí ngãzó nĩlí ạ̃ꞌdı̣́-drı̣̃ jó ạ́ngı̣́ Ôvârí kâ rî kâ ꞌálâ rĩlí õjílã îmbálé tólâ.

Gõꞌdá kpá ı̣̃tú-pá rî ꞌdĩ sĩ, drı̣̃-ꞌbá õjílã Yúdạ̃ yí kâ rî kâ ꞌdĩ ꞌbá yî drí ngãzó õjílã Yúdạ̃ yí kâ sı̣́sı̣́-lésĩ rî ꞌbá yî ậzı̣́lı̣́ ndrĩ rû êꞌbélé ĩyî ãlô võ tã kĩ kâ ꞌá. Nĩngá sĩ, drílĩyî ngãzó lómígówá jõlé ĩyî nĩlí lãjóꞌbá ꞌdĩ ꞌbá yî ậdrı̣̃lı̣́ âjílí ĩyî drí gạ̃nı̣́mạ̃ lésĩ. 22 Gõꞌdá lómígówá ꞌdĩ ꞌbá yî cálé bê ĩyî gạ̃nı̣́mạ̃ ꞌálâ rî, gólĩyî ûsú lãjóꞌbá ꞌdĩ ꞌbá yî tólâ kôꞌdáwá. Ĩtí rî, gólĩyî drí ngãzó gõlé gõꞌdá tã âtálé tã kĩ ꞌbá ꞌdĩ ꞌbá yî drí kĩ nĩ rî, 23 “Mã cálé bê gạ̃nı̣́mạ̃ ꞌá tólâ rî, mã ûsû ạ́tı̣̃ áâꞌbã trá ngạ́rạ́-ngạ́rạ́, gõꞌdá lómígówá lâ yî rĩꞌá ĩyî lı̣̃fı̣́ ngíyá ró ạ́tı̣̃ ꞌdî ndrẽꞌá. Gõꞌdá mã njı̣̃lı̣́ bê ạ́tı̣̃ lâ ꞌdĩ rî, mã ûsú õjílã ãzãkã jó ꞌá tólâ kô.”

24 Gõꞌdá drı̣̃-ꞌbá lómígówá jó ạ́ngı̣́ Ôvârí kâ rî kâ rî ꞌbá yí kâ gõꞌdá drı̣̃-ꞌbá õjílã Yúdạ̃ yí kâ rî kâ ꞌdĩ ꞌbá yî ârílí bê úlı̣́ ꞌdĩ ꞌbá yî rî, ĩtõ lâ fí gólĩyî drı̣̃ı̣̂ kô, gõꞌdá gólĩyî tı̣̂ drí ậꞌdı̣́zó kĩ, “Ãꞌdô tã âꞌdô nĩ yã?” 25 Nĩngá sĩ, õjílã ãzâ drí ngãzó ânĩlí gõꞌdá tã âtálé kĩ nĩ rî, “Nĩ ndrê drẽ, õjílã gólĩyî ãnî drí ꞌbãlé trá gạ̃nı̣́mạ̃ ꞌá rî ꞌbá yî ĩyîngá rĩꞌá ĩyî ạ̃ꞌdı̣́-drı̣̃ jó ạ́ngı̣́ Ôvârí kâ rî kâ ꞌálâ õjílã lı̣̃fı̣́ îmbáꞌá ĩyî tólâ.”

26 Gõꞌdá nĩngá sĩ, gólĩyî ârílí bê ĩyî tã ꞌdî rî, drı̣̃-ꞌbá lómígówá kâ rî drí ngãzó lómígówá íyíkâ yí bê gõꞌdá nĩlí lãjóꞌbá Yésũ kâ ꞌdĩ ꞌbá yî ậdrı̣̃lı̣́ âjílí tã kĩ ꞌbá ꞌdĩ ꞌbá yî drí. ꞌDĩî, gólĩyî ậdrı̣̃ı̣́ lãjóꞌbá Yésũ kâ ꞌdĩ ꞌbá yî mbârâkã sĩ kô, tãlâ gólĩyî rĩꞌá ũrı̣̃ ró kĩ, õjílã ãâꞌdô ngãꞌá õmbã ró, õzõ yĩ õlôꞌê lãjóꞌbá ꞌdĩ ꞌbá yî lârâkô lâ ĩyî trá rî, gõꞌdá õjílã ãâꞌdô kpá ĩyî lûvũꞌá kúnı̣́ mvá sĩ.

27 Gõꞌdá nĩngá sĩ, lómígówá ꞌdĩ ꞌbá yî drí ngãzó lãjóꞌbá Yésũ kâ ꞌdĩ ꞌbá yî ậdrı̣̃lı̣́ gõꞌdá gólĩyî ꞌbãlé âdrélé tã kĩ ꞌbá yî ândrá. Nĩngá sĩ, Kãyífã drí tã âtázó õmbã sĩ lãjóꞌbá ꞌdĩ ꞌbá yî drí kĩ, 28 “Sı̣́sı̣́ nã sĩ, mã ꞌbã tã trá ãnî drí ngbálí-ngbálí âꞌdó kô tã Yésũ rî tãsĩ rî îmbálé õjílã drí. Gõꞌdá ngbãângbânõ, tã rî ꞌdĩ võ lâ ꞌá rî, tã îmbâ ãníkâ lậꞌbû trá õjílã Yẽrõsãlémã kâ drí ndrĩ, gõꞌdá nĩ lẽ nô ãmâ rú îzãlé õdrã Yésũ kâ ꞌdĩ tãsĩ. Nĩ ꞌê tã õnjí ꞌdĩ ĩtí ãꞌdô tãsĩ yã?”

29 Nĩngá sĩ, Pétẽrõ yî lãjóꞌbá ãzâ ꞌbá yí bê, drílĩyî ngãzó tã-drı̣̃ lôgõlé gólĩyî drí kĩ nĩ rî, “Ãmbá ãmákâ, mã lẽ trá tíkó tã áníkâ ârílí. Gõꞌdá õzõ tã áníkâ ꞌdĩ õꞌbã ãmâ tã Ôvârí kâ rî gãlé dó rî, gõꞌdá rĩꞌá mbı̣̂ ãmâ drí lậnjı̣̃ ꞌbãzó Ôvârí rú, âꞌdó kô õjílã mvá rú. 30 Gõꞌdá ãnî nyãányâ tãsĩ rî, ãnî ĩꞌdî gólĩyî Yésũ rî îpá ꞌbá fê lậlı̣̂-lậlı̣̂ drı̣̃ı̣̂ drãlé õdrã ãnyĩ kâ ró rî sĩ, gõꞌdá Ôvârí rî ĩꞌdî gólâ Yésũ rî ꞌbã ꞌbá lîdrílí õdrã ꞌásĩ rî, âꞌdô trá kpá Ôvârí rî gógó ꞌdĩ ĩꞌdî gólâ ãmâ ạ́ꞌbı̣́yạ́ yî drí rĩꞌá ı̣̂njı̣̃lâ rî. 31-32 Gõꞌdá Ôvârí ꞌbã lậnjı̣̃ trá Yésũ rú gólâ rî ꞌbãzó rĩlí yî Ôvârí rî drı̣́-ágó drı̣̃ lésĩ ró ꞌbũû ꞌálâ drı̣́-ãcê bê Kúmú ãmákâ ró, gõꞌdá kpá ꞌdíyî pã ꞌbá ró. Gõꞌdá ãmâ rî gógó nyãányâ lâ yî tãsĩ rî, mã rî tã nô ꞌbá yî âtálé õjílã ãmákâ Ĩsĩrãꞌélẽ kâ drí, tãlâ gólĩyî ũnı̣̃ ró bê, gólâ ꞌdíyî pã ꞌbá ꞌî, gõꞌdá gólĩyî ãâdĩ ró ĩyî drı̣̃ tã õnjí ĩyíkâ rî ꞌbá yî ꞌásĩ, tãlâ gólâ ãâyê ró tã õnjí gólĩyíkâ bê. Mã îcâ trá tã ꞌdî ꞌbá yî âtálé, tãlâ tã gólĩyî Yésũ drí ꞌẽlé rî ꞌbá yî rĩꞌá ndrĩ ãmâ lı̣̃fı̣́ drı̣̃ ꞌá. Gõꞌdá Líndrí Tãndí gólâ Ôvârí drí âjólé gólĩyî tã íyíkâ ârí ꞌbá rî yî drí kpá rĩꞌá lı̣̃fı̣́ drı̣̃ ꞌbá ró tã pạ̃tı̣́ı̣̃ âꞌdálé gólĩyî drí.”

33 Gõꞌdá nĩngá sĩ, tã kĩ ꞌbá ârílí bê ĩyî úlı̣́ ꞌdĩ ꞌbá yî rî, gólĩyî drí ngãzó õmbã ró lậvũlı̣́ kôrô. Ĩtí rî, gólĩyî lẽ trá lãjóꞌbá Yésũ kâ ꞌdĩ ꞌbá yî ûfúlı̣́. 34 Gõꞌdá tã kĩ ꞌbá ãzâ ãlô drí ngãzó âdrélé ûrû võ tã kĩ kâ ꞌdĩ ꞌá. Tã kĩ ꞌbá rî ꞌdĩ rú lâ Gãmãlélẽ, gólâ rĩꞌá Pạ̃rúsı̣̃ gólâ tã ꞌbãꞌbã Ôvârí kâ rî ꞌbá yî îmbá ꞌbá ꞌî õjílã drí, gõꞌdá õjílã cé tı̣̂tı̣̂ ı̣̂njı̣̃ ĩyî gólâ trá. Gõꞌdá nĩngá sĩ, drílâ tã ꞌbãzó lómígówá ꞌdĩ ꞌbá yî drí kĩ nĩ rî, gólĩyî õtrõ lãjóꞌbá Yésũ kâ ꞌdĩ ꞌbá yî tãkõ fínyáwá ĩví ꞌálâ. 35 ꞌDĩî vósĩ, drílâ ngãzó tã âtálé tã kĩ ꞌbá ãzí ꞌdĩ ꞌbá yî drí kĩ nĩ rî, “Ãnî õjílã ámâ ãzí-ãzí yî ró Ĩsĩrãꞌélẽ kâ nõ ꞌbá yî, nĩ ı̣̂sũ tã dódó tã gólâ ãnî drí ꞌẽꞌá ꞌẽlâ ãgô nõ ꞌbá yî drí rî tãsĩ, tãlâ nĩ õzó tã ányâ ꞌẽê kô. 36 Nĩ ı̣̂sũ tã tã gólâ Túdạ̃ kâ rî tãsĩ, gólâ sı̣́sı̣́ tã âmã ꞌbá kĩ nĩ rî, yí ãꞌdô õjílã tã lâ drí lâzélé kôrô rî ĩꞌdî. Gólâ ngâ rû jãlé ạ̃jú ꞌbũlı̣́ kúmú ꞌbạ̃drı̣̃ nô kâ bê. Ĩtí rî, õjílã dũû ꞌdẽ ꞌbá gólâ vósĩ ạ̃jú ꞌbũ ꞌbá ró rî rĩꞌá õzõ kámá-sû kâtí. Gõꞌdá úfúlı̣́ bê gólâ rî gógó trá rî, gólĩyî ꞌdẽ ꞌbá trá gólâ vósĩ rî ꞌbá yî drí rû lâpẽzó, gõꞌdá tã rî ꞌdĩ drí âꞌdózó gbõ tã gólâ cú ĩtí ífí ãkó rî ró.

37 “Gõꞌdá tã ꞌdî vósĩ rî, Yúdạ̃ gólâ õjílã Gãlĩláyã kâ ró rî drí kpá drı̣̃ îngázó kậyı̣̂ gólâ rĩzó õjílã lãlé rú lâ yî îgĩ-îgĩ bê rî sĩ. Õjílã dũû ꞌdê ĩyî kpá trá gólâ vósĩ ạ̃jú ꞌbũlı̣́ kúmú ꞌbạ̃drı̣̃ nô kâ bê. Gõꞌdá ódrí kpá gólâ rî fũzó. Nĩngá sĩ, gólĩyî ꞌdẽ ꞌbá trá gólâ vósĩ rî ꞌbá yî drí kpá rû lâpẽzó ĩyî. 38 Bê trá ĩtí rî, ãꞌdô tã õjílã nô ꞌbá yí kâ tãsĩ nõngá rî, má âtâ ãnî drí, nĩ ꞌê tã õnjí ãnî drí lẽlé ꞌẽlé rî gólĩyî drí kôꞌdáwá. Nĩ âyê gólĩyî nĩlí drı̣̃-bạ́lạ́yı̣̂ ró. Tãlâ õzõ tã ı̣̂sũ gólĩyíkâ ꞌdĩ ꞌbá yî gõꞌdá tã ꞌẽꞌẽ gólĩyíkâ rî yí bê ãꞌdô cé tã gólĩyíkâ rî ĩꞌdî rî, tã rî gógó yî âꞌdô âꞌdóꞌá kpá cú ĩtí ífí ãkó, õzõ tã Túdạ̃ yí kâ Yúdạ̃ bê rî kâtí. 39 Gõꞌdá õzõ tã rî gógó ãꞌdô ĩyî Ôvârí kâ ĩꞌdî rî, îcá kô gólĩyî lôgálé, tãlâ nĩ âꞌdô ãnî nyãányâ ûsúꞌá ạ̃jú ꞌbũꞌá Ôvârí bê.”

40 Nĩngá sĩ, tã kĩ ꞌbá ꞌdĩ ꞌbá yî drí úlı̣́ Gãmãlélẽ kâ kĩzó nĩ rî, úũfû lãjóꞌbá Yésũ kâ ꞌdĩ ꞌbá yî kôꞌdáwá rî tã-drı̣̃ lâ lẽzó. Ĩtí, drílĩyî lãjóꞌbá ꞌdĩ ꞌbá yî ậzı̣́zó lôfílí gõlé jó ꞌálâ. Gõꞌdá nĩngá sĩ, lãjóꞌbá rî ꞌdĩ ꞌbá yî ꞌbãzó cãlé ônjóróꞌbí sĩ, gõꞌdá tã ꞌbãzó gólĩyî drí kĩ, gólĩyî ãâtâ ĩyî tã kó kô óꞌdí Yésũ rî tãsĩ, gõꞌdá gólĩyî âyézó.

41 Nĩngá sĩ, lãjóꞌbá Yésũ kâ ꞌdĩ ꞌbá yî drí âfõzó ĩví ꞌálâ võ tã kĩ kâ rî ꞌásĩ. Gólĩyî trá ãyĩkõ ró, tãlâ gólĩyî ûsû lâŋõ trá tã Yésũ kâ tãsĩ. Gõꞌdá Ôvârí ndrê gólĩyî kpá trá îcâ-îcâ ró lâŋõ ûsúlı̣́ tã Yésũ kâ tãsĩ. 42 Gõꞌdá tã ꞌdî ꞌbá yî vósĩ, lãjóꞌbá ꞌdĩ ꞌbá yî rî ĩyî trá zãâ rĩlí kậyı̣̂ vósĩ cé rĩꞌá tã îmbálé õjílã drí Yésũ rî tãsĩ ạ̃ꞌdı̣́-drı̣̃ jó ạ́ngı̣́ Ôvârí kâ rî kâ ꞌá gõꞌdá kpá õjílã drí ꞌbã ꞌásĩ. Gólĩyî ꞌbã õjílã trá tã nı̣̃lı̣́ kĩ, Yésũ ãâꞌdô ĩꞌdî ꞌdíyî pã ꞌbá ró gólâ Ôvârí drí tã lâ ꞌbãlé trá âjólé sı̣́sı̣́ rî.

6

Tã gólâ õjílã njı̣̂-drı̣̃-lâ-rı̣̃ njĩzó ạ̃yı̣́zı̣́ pãlé ngá lânjî-lânjî sĩ rî

1 Kậyı̣̂ rî ꞌdĩ ꞌbá yî sĩ, tã lẽ ꞌbá Yésũ kâ âꞌdólé bê trá ĩyî lîzóꞌá rõô rî, tã lẽ ꞌbá gólĩyî lãfálé sĩ âꞌdó ꞌbá ĩyî õjílã Yúdạ̃ yí kâ ró rĩ ꞌbá ĩyî Gı̣̃rı̣́kı̣̃ tı̣̂ âtálé ĩꞌdî rî ꞌbá yî, drílĩyî ngãzó rĩꞌá tã gĩlí gólĩyî Yúdạ̃ ró rĩ ꞌbá cé Ị́bũrũ tı̣̂ âtálé ĩꞌdî rî ꞌbá yî rú. Gólĩyî kĩ nĩ rî, “Ạ̃yı̣́zı̣́ ãmákâ rî ꞌbá yî rí ĩyî gõꞌdá ngá nyãnyã gólĩyíkâ gólâ rĩꞌá lânjílâ kậyı̣̂ vósĩ cé ạ̃yı̣́zı̣́ drí ndrĩ rî ûsúlı̣́ kô.” 2 Ĩtí rî, lãjóꞌbá mûdrı̣́-drı̣̃-lâ-ngâ-rı̣̃ ꞌdî ꞌbá yî drí ngãzó ĩyî tã lẽ ꞌbá Yésũ kâ rî ꞌbá yî ậzı̣́lı̣́ rû êꞌbélé võ ãlô ꞌá. Gõꞌdá drílĩyî tã âtázó tã lẽ ꞌbá ꞌdĩ ꞌbá yî drí kĩ nĩ rî, “Rĩꞌá fí dó ãmâ drí ngãzó lôsĩ tã âtî-âtî Ôvârí kâ âtâ kâ õjílã drí rî âyézó gõꞌdá ngãzó nĩlí rĩꞌá lôsĩ ngá nyãnyã lânjî kâ ꞌẽlé ĩꞌdî yã? 3 ꞌDĩî võ lâ ꞌá rî, ãmâ ậdrúpı̣̃ yî, rĩꞌá tãndí ró ãnî drí îcázó õjílã njı̣̂-drı̣̃-lâ-rı̣̃ njĩlí ãnî lãfálé sĩ, gólĩyî ãnî drí nı̣̃lı̣́ trá kĩ, Líndrí Tãndí Ôvârí kâ bê ĩyî ꞌá rî ꞌbá yî gõꞌdá kpá âꞌdó ꞌbá ĩyî tã nı̣̃nı̣̃ bê rõô rî. Ĩtí rî, mã âꞌdô gólĩyî ꞌbãꞌá lôsĩ ꞌdî ꞌẽlé. 4 Gõꞌdá ãmâ rî gógó nyãányâ lâ tãsĩ rî, lôsĩ ãmákâ ãꞌdô ró zãâ rãtáã ꞌẽꞌẽ ĩꞌdî, gõꞌdá úlı̣́ Ôvârí kâ rî ꞌbá yî âtâ-âtâ lâ ĩꞌdî õjílã drí.”

5 Ĩtí rî, õjílã ndrĩ drí tã ꞌdî drı̣̃ lâ lẽzó ĩꞌdî gõꞌdá gólĩyî drí ngãzó õjílã tãndí njı̣̂-drı̣̃-lâ-rı̣̃ rî ꞌbá yî njĩlí. Õjílã rî ꞌdĩ ꞌbá yî lãfálé rî, gólĩyî njĩ Sĩtĩfánõ gólâ tã lẽ ꞌbá trá Yésũ ꞌá rõô pı̣̃pı̣̂sı̣́lı̣́ ãlô sĩ gõꞌdá Líndrí Tãndí Ôvârí kâ bê yí ꞌá dũû rî kpá trá. Gõꞌdá gólĩyî njı̣̂-kázíyá njĩlí Sĩtĩfánõ bê rî ꞌbá yî rĩꞌá: Fílĩpõ ãzâ, Põrõkárõ, Nĩkõnórã, Tímõnõ, Pãrãmónã gõꞌdá Nĩkólã.* 6 Nĩngá sĩ, õjílã ꞌdî ꞌbá yî drí õjílã ĩyî drí njĩlí trá njı̣̂-drı̣̃-lâ-rı̣̃ ꞌdî ꞌbá yî ậzı̣́zó ꞌbãlé lãjóꞌbá ꞌdĩ ꞌbá yî ândrá. Gõꞌdá lãjóꞌbá ꞌdĩ ꞌbá yî drí drı̣́ ꞌbãzó gólĩyî drı̣̃ı̣̂, ãꞌdô ró bê gólĩyî ꞌbãlé ngá lânjí ꞌbá ró õjílã ạ̃yı̣́zı̣́ ró rî ꞌbá yî drí. Gõꞌdá drílĩyî rãtáã ꞌẽzó ngá lânjí ꞌbá rî ꞌdĩ ꞌbá yî tãsĩ Ôvârí drí, tãlâ gólâ õpâ ró gólĩyî lôsĩ rî ꞌdĩ ꞌẽrẽ lâ ꞌá.

7 Gõꞌdá nĩngá sĩ, kậyı̣̂ rî ꞌdĩ ꞌbá yî sĩ, õjílã ı̣́tı̣́lı̣́lı̣́ drí ngãzó rĩꞌá tã lẽlé úlı̣́ Ôvârí kâ ꞌá. Ĩꞌdî ĩtí, tã lẽ ꞌbá Yésũ ꞌá rî ꞌbá yî drí lîzózó âcálé dũû Yẽrõsãlémã ꞌálâ. Gõꞌdá drı̣̃-ꞌbá lãꞌbí ꞌẽ kâ rî ꞌbá yî dũû drí kpá tã lẽzó tã âtî-âtî tãndí Ôvârí kâ ꞌdĩ ꞌá.

Tã gólâ Sĩtĩfánõ rî rũzó tã lâ kĩlí õnjõ sĩ rî

8 Gõꞌdá Ôvârí rî trá ândrâ-tãndĩ fẽlé rõô Sĩtĩfánõ drí gõꞌdá kpá rĩꞌá mbârâkã fẽlé gólâ drí tã dũû tı̣̂ drí ậꞌdı̣́zó rî ꞌẽzó õjílã dũû ândrá. 9 Nĩngá sĩ, õjílã Yúdạ̃ yí kâ ũrûkậ ꞌbá yî drí ngãzó ĩyî rĩꞌá tı̣̂ ânyálé gólâ bê mbârâkã Ôvârí drí fẽlé drílâ rî tãsĩ. Gólĩyî rĩꞌá õjílã jạ̃rı̣́bạ̃ gólĩyî zı̣̃lı̣́ Sĩrénẽ gõꞌdá Ãlẽkẽzãndĩríyã rî ꞌbá yí kâ, gólĩyî rî trá lãꞌbí Yúdạ̃ yí kâ ꞌẽlé ndrĩ.* Õjílã rî ꞌdĩ ꞌbá yî drí ngãzó fĩlí ĩyî õjílã ũrûkậ ꞌbạ̃drı̣̃ gólĩyî zı̣̃lı̣́ Sĩlísĩyã gõꞌdá Ásĩyã* bê rî ꞌbá yí kâ lãfálé tı̣̂ ânyálé Sĩtĩfánõ bê. 10 Gõꞌdá Líndrí Tãndí Ôvârí kâ ꞌbã Sĩtĩfánõ trá âꞌdólé tã nı̣̃nı̣̃ bê îcálé tã trõlé õjílã rî ꞌdĩ ꞌbá yî tı̣́ sĩ. 11 Ĩtí, õjílã ꞌdî ꞌbá yî drí ngãzó nĩlí õjílã ãzâ ꞌbá yî lı̣̃fı̣́ lâ yî gĩlí, tãlâ õnjõ âdólé Sĩtĩfánõ rú tã âtálé kĩ nĩ rî, “Mã ârî ãgô nõ gbórókõ lâ trá rĩꞌá Ôvârí yî lôꞌdáꞌá ãmâ ạ́ꞌbı̣́yạ́ Músạ̃ bê.”

12 Ĩtí rî, úlı̣́ ꞌdĩ ꞌbá yî drí sĩ rî, õjílã Yẽrõsãlémã kâ gõꞌdá gólĩyî sı̣́sı̣́-lésĩ rî ꞌbá yî gõꞌdá lãꞌbí îmbá ꞌbá gólĩyíkâ rî ꞌbá yí bê drí ngãzó ĩyî ạ̃wạ̃ ró Sĩtĩfánõ bê. Gõꞌdá nĩngá sĩ, tã rî ꞌdĩ tãsĩ rî, gólĩyî drí ngãzó ârálé ạ̃wạ̃ sĩ Sĩtĩfánõ ngálâ gõꞌdá gólâ rî rũlı̣́ âjílí võ tã kĩ kâ rî ꞌálâ drı̣̃-ꞌbá Yúdạ̃ yí kâ ậzı̣́lı̣́ tã kĩ ꞌbá ró rî ꞌbá yî ândrá. 13 Nĩngá sĩ, gólĩyî drí tã âtázó õjílã ũrûkậ ꞌbá yî drí lạ́tı̣̂ gólâ ángô rî ĩꞌdî gólâ rî mõndrã fẽzó õnjõ sĩ yã. Gõꞌdá gólĩyî kĩ nĩ rî, “Kậyı̣̂ vósĩ cé, ãgô nõ rî zãâ tã õnjí âtálé ĩꞌdî jó ạ́ngı̣́ Ôvârí kâ rú gõꞌdá kpá tã ꞌbãꞌbã Ôvârí kâ gólĩyî Músạ̃ drí lôpélé ạ̃tı̣́ ꞌálâ ãmâ drí rî ꞌbá yî rú. 14 Mã ârî gólâ trá gólâ õtírĩ âtálâ kĩꞌá nĩ rî, Yésũ õjílã Nãzãrétã kâ ró rî ãâꞌdô jó ạ́ngı̣́ Ôvârí kâ rî ûfúꞌá gõꞌdá kpá lãꞌbí gólĩyî Músạ̃ drí îmbálé trá ãmâ drí rî ꞌbá yî ôjáꞌá vólé.”

15 Ĩtí rî, õjílã gólĩyî rĩ ꞌbá rĩlí võ tã kĩ kâ ꞌá rî ꞌbá yî drí ngãzó ĩyî võ ndrẽlé Sĩtĩfánõ ngálâ, tãlâ tã gólâ drí ꞌẽꞌá âtálâ rî ârílí, gõꞌdá gólĩyî ndrê gólâ rî nı̣̃lı̣́ trá rĩꞌá lậgúꞌá õzõ mãlãyíkã nı̣̃lı̣́ kâtí.

7

Tã gólâ Sĩtĩfánõ drí lôgõlé õjílã gólâ rî mõndrã fẽ ꞌbá rî yî drí

tã kĩ ꞌbá ândrá rî

1 Nĩngá sĩ, drı̣̃-ꞌbá drı̣̃-ꞌbá Yúdạ̃ yí kâ rî ꞌbá yí kâ drí ngãzó tã îjílí Sĩtĩfánõ tı̣́ kĩ nĩ rî, “Úlı̣́ gólĩyî õjílã nô ꞌbá yî drí rĩꞌá âtálâ ní rú nõ ꞌbá yî pạ̃tı̣́ı̣̃ yã?”

2 Gõꞌdá Sĩtĩfánõ drí ngãzó tã ꞌdî lôgõlé gólâ drí kĩ nĩ rî, “Ãmbá ámákâ, mõndrã õjílã ꞌdî ꞌbá yí kâ má rú ꞌdĩ âꞌdó kô tã pạ̃tı̣́ı̣̃ ꞌî. Ámâ ậdrúpı̣̃ yî gõꞌdá ãnî sı̣́sı̣́-lésĩ rî ꞌbá yí bê, nĩ ârî drẽ úlı̣́ ámákâ nõ ꞌbá yî. Ạ̃kû ró nã sĩ rî, Ôvârí gólâ âꞌdó ꞌbá mbârâkã bê ngá ãmbá nõ ꞌbá yî drı̣̃ı̣̂ sĩ ndrĩ rî âꞌdâ íyî nyãányâ trá ãmâ ạ́ꞌbı̣́yạ́ Ãbãrãyámã drí õzõ ãnî drí nı̣̃lı̣́ trá rî kâtí. Kậyı̣̂ rî ꞌdĩ sĩ, Ãbãrãyámã rî trá rĩlí ꞌbạ̃drı̣̃ gólâ rĩꞌá zı̣̃lâ Mõsõpõtámĩyã rî ꞌálâ, ꞌdĩî gólâ nĩí drẽ kô rĩlí Hãránã ꞌálâ. 3 Gõꞌdá nĩngá sĩ, Ôvârí âꞌdálé bê íyî nyãányâ trá Ãbãrãyámã drí rî, Ôvârí drí ngãzó tã âtálé Ãbãrãyámã drí kĩ nĩ rî, ‘Ní ngâ ꞌbạ̃drı̣̃ nô ꞌásĩ õjílã ánî átá kâ rî ꞌbá yî lãfálé sĩ nĩlí ꞌbạ̃drı̣̃ gólâ má drí ꞌẽꞌá âꞌdálâ ní drí ạ̃tı̣́ ꞌálâ nã ꞌá.’*

4 “Ĩtí rî, Ãbãrãyámã yî ãtî-drı̣̃ íyíkâ rî ꞌbá yí bê drí ngãzó nĩlí ꞌbạ̃drı̣̃ rî ꞌdĩ ꞌásĩ nĩlí rĩlí Hãránã ꞌálâ.* Võ rî ꞌdĩ ꞌálâ rî, átá lâ drí drãzó. Gõꞌdá átá lâ rî õdrã vólé drı̣̃ ꞌásĩ rî, Ôvârí drí gólâ rî âjózó Hãránã ꞌá tólâ sĩ ânĩlí rĩlí ꞌbạ̃drı̣̃ Kãnánã kâ gólâ ãmâ drí âꞌdózó ngbãângbânõ ꞌálâ nõ ꞌá. 5 Gõꞌdá kậyı̣̂ rî ꞌdĩ ꞌbá yî sĩ rî, Ôvârí fẽé võ drı̣̃ mvá ãzãkã gbúrúwạ́ lâ âꞌdólé Ãbãrãyámã rî nyãányâ kâ ró rî kô. Gõꞌdá Ôvârí ꞌbã tã lâ trá gólâ drí kĩ, yí ãâꞌdô fẽꞌá lâ gólâ drí kậyı̣̂ ãzâ sĩ ı̣̃zạ́tú âꞌdólé ꞌbạ̃drı̣̃ gólĩyî nyãányâ kâ ró gólâ rî ózõwá yí bê. Ôvârí õtírĩ tã ꞌdî ꞌbãâ ĩtí rî, ꞌdĩî Ãbãrãyámã drẽ cú ĩtí ꞌdĩyímvá ãkó. 6 Gõꞌdá sı̣́sı̣́ kậyı̣̂ rî ꞌdĩ drí sĩ rî, Ôvârí âtâ tã kpá kĩ nĩ rî, ‘Ánî ózõwá yî âꞌdô nĩꞌá rĩlí ĩyî ngá ãwã ró ꞌbạ̃drı̣̃ ãtrâ ꞌá. Gõꞌdá õjílã ꞌbạ̃drı̣̃ ꞌdî kâ âꞌdô gólĩyî ꞌbãꞌá lôsĩ ĩyíkâ ꞌẽlé rạ̃gı̣́ı̣̃ ró gõꞌdá áâꞌdô rĩꞌá gólĩyî ꞌẽlé õnjí ró ndrô kámá-sû sĩ. 7 Gõꞌdá nĩngá sĩ, má âꞌdô lâŋõ fẽꞌá õjílã gólĩyî ꞌbạ̃drı̣̃ ꞌdî kâ gólĩyî ánî ózõwá yî ꞌbã ꞌbá trá rạ̃gı̣́ı̣̃ ró rî ꞌbá yî drí. Nĩngá sĩ, ánî ózõwá yî âꞌdô âfõꞌá vólé ꞌbạ̃drı̣̃ ꞌdî ꞌásĩ ânĩlí ꞌbạ̃drı̣̃ gólâ má drí ꞌẽꞌá fẽlâ gólĩyî drí nõ ꞌálâ, gõꞌdá gólĩyî âꞌdô ámâ ı̣̂njı̣̃ꞌá ꞌbạ̃drı̣̃ nô ꞌá.’*

8 “Nĩngá sĩ, Ôvârí drí tã âtázó Ãbãrãyámã drí õjílã gólâkâ ãgô ãmbá ró rî ꞌbá yî gõꞌdá kpá ãgô mvá ró rî ꞌbá yí bê ꞌdẽlé ĩyî bãsã ꞌá lãmbé tã-drı̣̃ lẽlẽ Ôvârí yí kâ Ãbãrãyámã bê rû-lẽ-ãzí ró rî ró. ꞌDĩî vólé drı̣̃ lâ ꞌásĩ, Ãbãrãyámã drí íyî mvá Ĩsákã rî tı̣̃zó, gõꞌdá Ĩsákã rî gógó âjízó ꞌdẽlé bãsã ꞌá, ꞌdĩî drẽ kậyı̣̂ gólâ rî tı̣̃zó rî rĩꞌá cé njı̣̂-drı̣̃-lâ-nâ. Gõꞌdá vó lâ sĩ, Ĩsákã drí Yãkóbã rî tı̣̃zó gõꞌdá âjízó lâ kpá ꞌdẽlé bãsã ꞌá. Gõꞌdá vó lâ sĩ, Yãkóbã drí ꞌdĩyímvá tı̣̃zó mûdrı̣́-drı̣̃-lâ-ngâ-rı̣̃ âꞌdó ꞌbá ĩyî ạ́ꞌbı̣́yạ́ ró ꞌbạ̃súrú ãmákâ mûdrı̣́-drı̣̃-lâ-ngâ-rı̣̃ rî ꞌbá yí kâ ró rî, gõꞌdá Yãkóbã drí kpá gólĩyî âjízó ndrĩ ꞌdẽlé bãsã ꞌá.

9 “Nĩngá sĩ, Yãkóbã rî mvá rú bê Yõsépã rî, tã lâ drí âgízó ậdrúpı̣̃ lâ yî lı̣̃fı̣́. Gõꞌdá gólĩyî drí ngãzó gólâ rî gĩlí vólé õjílã gólĩyî gólâ rî trõ ꞌbá rạ̃gı̣́ı̣̃ ró Mạ́sı̣̃rı̣̃ ꞌálâ rî yî drí. Gõꞌdá Ôvârí bê rĩꞌá kárá Yõsépã bê ândrâ-tãndĩ fẽlé gólâ drí. 10 Gõꞌdá nĩngá sĩ, Ôvârí drí kpá gólâ rî pãzó ĩzã gólâkâ rî ꞌbá yî ꞌásĩ ndrĩ, gõꞌdá Ôvârí ꞌbã gólâ trá tã nı̣̃nı̣̃ bê, tãlâ kúmú Mạ́sı̣̃rı̣̃ kâ ãꞌdô ró tãndí ró gólâ bê. Gõꞌdá kúmú ꞌdĩ ꞌbã Yõsépã trá âꞌdólé drı̣́-ãcê bê Mạ́sı̣̃rı̣̃ drı̣̃lı̣́ gõꞌdá kpá âꞌdólé ngá cé tı̣̂tı̣̂ ꞌbã íyíkâ ꞌá rî vó lâ ndrẽ ꞌbá lâ ró.

11 “ꞌDĩî vósĩ, lõfó õnjí tẽtẽ drí ꞌdẽzó Mạ́sı̣̃rı̣̃ ꞌásĩ ndrĩ gõꞌdá kpá ꞌbạ̃drı̣̃ Kãnánã kâ nõ bê gõꞌdá õjílã ꞌbãlé ndrĩ rû îzãlé kôrô.* Gõꞌdá tãlâ lõfó ꞌdĩ tãsĩ rî, ãmâ ạ́ꞌbı̣́yạ́ gólĩyî âꞌdó ꞌbá Kãnánã ꞌálâ rî ꞌbá yî îcá ĩyî gõꞌdá ngá-ĩyínyâ ãzãkã ûsúlı̣́ kô. 12 Gõꞌdá Yãkóbã ârílí bê tã kĩꞌá nĩ rî, ạ̃drúgú ãâꞌdô bê Mạ́sı̣̃rı̣̃ ꞌálâ rî, drílâ íyî mvá yî jõzó Mạ́sı̣̃rı̣̃ ꞌá tólâ nĩꞌá ạ̃drúgú âgílí tólâ sĩ.* 13 Gõꞌdá gólĩyî ândálé bê ĩyî rû nĩꞌá ạ̃drúgú gĩlí kpá óꞌdí Mạ́sı̣̃rı̣̃ ꞌálâ rî, Yõsépã drí gólĩyî ꞌbãzó íyî nı̣̃lı̣́ gólĩyî ậdrúpı̣̃ ró, gõꞌdá gólâ drí kpá íyî ậdrúpı̣̃ yî ꞌdĩ ꞌbá yî âꞌdázó kúmú Mạ́sı̣̃rı̣̃ kâ ꞌdĩ drí. 14 ꞌDĩî vósĩ, Yõsépã drí kpá tã âtízó ậdrúpı̣̃ lâ yî sı̣́lı̣́ átá lâ Yãkóbã drí tólâ, gólâ ãânĩ ró Mạ́sı̣̃rı̣̃ ꞌálâ õjílã íyíkâ ꞌbã kâ rî ꞌbá yí bê ndrĩ. Õjílã Yõsépã kâ ndrĩ rĩꞌá nyâꞌdî-nâ-drı̣̃-lâ-ngâ-mûdrı̣́-drı̣̃-lâ-ngâ-njı̣̂. 15-16 Ĩtí rî, Yãkóbã yî drí ngãzó nĩlí Mạ́sı̣̃rı̣̃ ꞌálâ. Gõꞌdá vólé drı̣̃ lâ ꞌásĩ, Yãkóbã drí drãzó ãkpãkãꞌdã Mạ́sı̣̃rı̣̃ ꞌá tólâ. Gõꞌdá gólâ rî mvá yî drí ãvõ lâ trõzó ꞌbạ̃drı̣̃ Kãnánã kâ ꞌálâ ꞌbãlé ũgı̣́ ꞌá, võ gólâ Ãbãrãyámã drí gĩlí trá ậdı̣̂ sĩ ạ̃kû ró rî ꞌálâ. Gõꞌdá vó lâ sĩ, Yãkóbã rî mvá yî ôdrã ĩyî kpá trá ꞌdó ndrĩ Mạ́sı̣̃rı̣̃ ꞌá tólâ. Gõꞌdá mvá lâ yî drí gólĩyî ãvõ trõzó Sẽkémẽ ꞌálâ gõꞌdá ꞌbãlé ũgı̣́ ãzâ ꞌá.*

17 “Gõꞌdá nĩngá sĩ, kậyı̣̂ gólâ Ôvârí drí tã ꞌbãꞌbã íyíkâ ândrâ-õnjĩ kâ Ãbãrãyámã drí rî ꞌẽzó vó lâ âtílí rî âcâ bê trá ãnyî rî, ꞌdĩî ãmâ ạ́ꞌbı̣́yạ́ yî lîzô trá dũû Mạ́sı̣̃rı̣̃ ꞌálâ. 18 Gõꞌdá kúmú ãzâ gólâ Yõsépã rî tã nı̣̃ ꞌbá kô rî ĩꞌdî rĩꞌá drı̣́-ãcê bê Mạ́sı̣̃rı̣̃ drı̣̃ı̣̂ sĩ ndrĩ. 19 Kúmú rî ꞌdĩ âdô ãmâ ạ́ꞌbı̣́yạ́ yî trá mãnĩ sĩ, gõꞌdá dı̣̂ gólĩyî drı̣̃ kpá trá ꞌbãlé ĩzã nı̣̃lı̣́. Gõꞌdá kúmú rî ꞌdĩ ꞌbã gólĩyî trá rĩꞌá ĩyî mvá õdẽ ró rî ꞌbá yî trõlé ꞌbãlé âyélé õmã ꞌálâ, tãlâ õôdrã ró ĩyî bê vólé.

20 “Nĩngá sĩ, kậyı̣̂ rî ꞌdĩ ꞌbá yî sĩ, Músạ̃ rî tı̣̃zó. Gólâ rĩꞌá mvá sũsũ tãndí ꞌî Ôvârí lı̣̃fı̣́. Ândrê lâ yî trõó gólâ kô vũlı̣́ âyélé õmã ꞌálâ. Íîmbâ gólâ zãlô cãlé párá nâ átá lâ drí jó ꞌá. 21 ꞌDĩî vósĩ, gólâ rî trõzó lậpı̣́lı̣́ õmã ꞌá, gõꞌdá mvá ãnjó kúmú Mạ́sı̣̃rı̣̃ kâ rî kâ drí gólâ rî ûsúzó, gõꞌdá drílâ trõzó lâ ꞌbã ꞌálâ, ãꞌdô ró yí drí vó lâ ndrẽlé mvá ró íyî nyãányâ drí. 22 Ĩtí rî, Músạ̃ drí gõzó tã nı̣̃nı̣̃ gólâ õjílã Mạ́sı̣̃rı̣̃ kâ rî ꞌbá yí kâ ı̣̂lı̣́zó ĩꞌdî nı̣̃lı̣́ ndrĩ. Gólâ âꞌdô trá cú mbârâkã bê úlı̣́ âtâ-âtâ ꞌá gõꞌdá kpá tã ꞌẽꞌẽ ꞌá.

23 “Gõꞌdá nĩngá sĩ, gólâ rî ndrô âꞌdólé bê trá nyâꞌdî-rı̣̃ rî, drílâ tã ı̣̂sũzó nĩzó nĩꞌá õjílã íyíkâ Ĩsĩrãꞌélẽ kâ ró rî ꞌbá yî lômílí. 24 Gõꞌdá gólâ cálé bê võ rî ꞌdĩ ꞌá tólâ rî, gólâ drí õjílã Mạ́sı̣̃rı̣̃ kâ ndrẽzó rĩꞌá õjílã Ĩsĩrãꞌélẽ kâ cãꞌá, gõꞌdá gólâ drí ngãzó gbõ õjílã ãzí íyíkâ Ĩsĩrãꞌélẽ kâ ró ꞌdĩ pãlé, gõꞌdá gólâ rî gógó õjílã Mạ́sı̣̃rı̣̃ kâ ró nõ rũzó cãlé kpãdí-kpãdí tã-võ lôgõ ró, gõꞌdá õjílã ꞌdî drí drãzó. 25 Gólâ ı̣̂sũ íyíkâ kĩ nĩ rî, õjílã íyíkâ rî ꞌbá yî âꞌdô nı̣̃ꞌá lâ kĩ, yí âꞌdô ĩꞌdî gólâ Ôvârí drí lẽlé ꞌẽꞌá gólĩyî pãlé ĩzã ĩyíkâ rî ꞌbá yî ꞌásĩ rî ĩꞌdî. Gõꞌdá gólĩyî nı̣̃ı̣́ tã lâ kô ĩtí.

26 “Gõꞌdá kậyı̣̂ tã ꞌdî kâ rî vósĩ rî, gólâ ndrélé bê õjílã Ĩsĩrãꞌélẽ kâ rû fũꞌá ĩyî rî, gólâ ngâ trá rû cẽlé gõꞌdá tã ạ̃ꞌdı̣́ ꞌbãlé ĩꞌdî gólĩyî lãfálé ꞌá. Gõꞌdá gólâ kĩ nĩ rî, ‘Ãnî, nĩ ârî drẽ tã má ngáá nõlé, ãnî ꞌdó ậdrúpı̣̃ ãzí ró. Gõꞌdá nĩ rî rû fũlı̣́ ãnî lãfálé ꞌásĩ ãꞌdô tãsĩ yã?’ 27 Gõꞌdá gólâ ạ̃wạ̃ îtõ ꞌbá rî ngâ íyíkâ kôrô Músạ̃ rî zẽlé zẽzẽ vólé, gõꞌdá ngãzó tã âtálé kĩ nĩ rî, ‘Nî, ãꞌdî ꞌbã nî nĩ tã kĩ ꞌbá ró ãmâ drı̣̃lı̣́ tã ãmákâ rî kĩlí nĩ yã? 28 Ní lẽ nõ kpá ámâ fũlı̣́ õzõ ní drí Mạ́sı̣̃rı̣̃ lé ꞌbá nã fũrı̣̃ ậgı̣́ rî kâtí yã?’*

29 “Gõꞌdá Músạ̃ ârílí bê tã îjî ꞌdĩ rî, ũrı̣̃ drí gãzó rú lâ, gõꞌdá gólâ drí ngãzó rãlé vólé Mạ́sı̣̃rı̣̃ ꞌásĩ nĩlí rĩlí ꞌbạ̃drı̣̃ Mĩdĩyánã kâ rî ꞌálâ ngá ãwã ró. ꞌDĩî vósĩ rî, drílâ õkó gĩzó gõzó mvá tı̣̃lı̣́ rı̣̃ tólâ.

30 “Ndrô nyâꞌdî-rı̣̃ Músạ̃ drí ꞌẽlé trá Mĩdĩyánã ꞌálâ rî vósĩ rî, kậyı̣̂ ãzâ sĩ, gólâ nĩ trá õmã ꞌálâ ãnyî únı̣́ ạ́ngı̣́ zı̣̃lı̣́ Sĩnáyĩ rî rú. Gõꞌdá tólâ rî, Ôvârí drí rû âꞌdázó gólâ drí lạ̃sı̣́ lãndrâ rĩ ꞌbá kõlé fê rú rî ꞌá. 31 Gõꞌdá Músạ̃ ndrélé bê lạ̃sı̣́ rî ꞌdĩ rî, tı̣̂ lâ drí ậꞌdı̣́zó. Gõꞌdá nĩngá sĩ, gólâ drí ngãzó rû êsélé ãnyî lạ̃sı̣́ rî gógó ꞌdĩ rú, tãlâ yí õndrê ró bê dódó tã ífí lâ nı̣̃zó. Gõꞌdá drílâ Ôvârí rî gbórókõ ârízó úlı̣́ âtáꞌá gólâ drí kĩ nĩ rî, 32 ‘Mâ rĩꞌá Ôvârí gólâ rĩ ꞌbá ánî ạ́ꞌbı̣́yạ́ Ãbãrãyámã, Ĩsákã gõꞌdá Yãkóbã yî vó ndrẽ ꞌbá ró rî ĩꞌdî.’ Nĩngá sĩ, Músạ̃ drí ngãzó rĩꞌá lẽlé ũrı̣̃ drí, gõꞌdá gólâ îcá kô fĩî ậtũlı̣́ rĩzó võ ndrẽlé lạ̃sı̣́ lãndrâ rĩ ꞌbá kõlé ꞌdĩ ngálâ ãlôlâ.

33 “Ĩtí rî, Ôvârí drí ngãzó tã âtálé gólâ drí kĩ nĩ rî, ‘Võ ní drí âdrézó ꞌá lâ ꞌdĩ rĩꞌá võ mâ Ôvârí kâ ĩꞌdî.* Ĩtí rî, ní ângî káꞌbókã áníkâ pá ꞌá ꞌdĩ vólé. 34 Músạ̃, ní ârî drẽ, ámâ nyãányâ ndrê trá pạ̃tı̣́ı̣̃ kĩ, õjílã ámákâ rĩꞌá ĩzã nı̣̃ꞌá rõô Mạ́sı̣̃rı̣̃ ꞌálâ, gõꞌdá má ârî ãwó gólĩyíkâ trá, ĩꞌdî má drí ânĩzó ûrú lésĩ ãngó nõ ꞌá, tãlâ gólĩyî pãlé ĩzã gólĩyíkâ ꞌdĩ ꞌbá yî ꞌásĩ. Ĩtí rî, Músạ̃, ní ngâ, má jô ró nî gõlé ꞌbạ̃drı̣̃ Mạ́sı̣̃rı̣̃ kâ rî ꞌálâ.’

35 “Ĩtí rî, ámâ ậdrúpı̣̃ yî, má âtâ ãnî drí kĩ nĩ rî, rĩꞌá Músạ̃ rî gógó ĩꞌdî gólâ õjílã drí gãlé trá dó kĩzó nĩ rî, ‘Ãꞌdî ꞌbã nî nĩ tã kĩ ꞌbá ró ãmâ drı̣̃lı̣́ tã ãmákâ kĩlí yã?’ Rĩꞌá gólâ ĩꞌdî Ôvârí drí âjólé trá gólĩyî drí, âꞌdólé drı̣́-ãcê bê gólĩyî drı̣̃lı̣́ gõꞌdá kpá gólĩyî pãlé ĩzã gólĩyíkâ rî ꞌbá yî ꞌásĩ. Ôvârí ꞌbã tã ꞌdî ꞌbá yî Músạ̃ drí kậyı̣̂ tíbê gólâ drí íyî âꞌdázó Músạ̃ drí võ lạ̃sı̣́ drí kõzó fê rú rî ꞌálâ rî sĩ.

36 “Nĩngá sĩ, Músạ̃ drí ꞌdẽzó sı̣́sı̣́ õjílã Ôvârí kâ lôfõlé vólé ꞌbạ̃drı̣̃ Mạ́sı̣̃rı̣̃ kâ rî ꞌásĩ tã ꞌẽꞌẽ gólĩyî tı̣̂ drí ậꞌdı̣́zó rî ꞌbá yî sĩ ꞌbạ̃drı̣̃ ꞌdî ꞌálâ gõꞌdá kpá lı̣̃mvû ândrê zı̣̃lı̣́ Lı̣̃mvû Kãâ rî ꞌálâ, gõꞌdá gólâ drí rĩzó zãâ rĩlí tã gólĩyî tı̣̂ drí ậꞌdı̣́zó drílâ sĩ rî ꞌẽlé gólĩyî pãzó õmã ꞌálâ ndrô nyâꞌdî-rı̣̃ sĩ. 37 Gõꞌdá rĩꞌá kpá Músạ̃ ĩꞌdî gólâ tã âtá ꞌbá õjílã Ĩsĩrãꞌélẽ kâ drí kĩ nĩ rî, ‘Ôvârí âꞌdô ãzákôlâ ꞌdĩ ꞌẽꞌá ãnî ózõwá yî lãfálé ꞌásĩ âꞌdólé úlı̣́ Ôvârí kâ lôpé ꞌbá ró má tí.’* 38 Músạ̃ rî ꞌdĩ âꞌdô kpá trá õjílã Ĩsĩrãꞌélẽ kâ bê kậyı̣̂ gólâ gólĩyî drí rĩzó kpãkã ãlô õmã ꞌálâ ãnyî únı̣́ ạ́ngı̣́ zı̣̃lı̣́ Sĩnáyĩ rî rú rî ꞌá. Nĩngá rî, Ôvârí drí tã âtázó gólâ drí ãmâ ạ́ꞌbı̣́yạ́ yí bê, gõzó tã ꞌbãꞌbã íyíkâ lédrẽ-lédrẽ âfẽ ꞌbá õjílã drí rî ꞌbá yî trõzó fẽlé drílâ, tãlâ gólâ õlôpê ró kpá tã ꞌbãꞌbã rî ꞌdĩ ꞌbá yî bê ãmâ drí ꞌẽlé.

39 “Gõꞌdá Músạ̃ âꞌdô bê drẽ ãkpã únı̣́ ạ́ngı̣́ Sĩnáyĩ drı̣̃ ꞌálâ rî, ãmâ ạ́ꞌbı̣́yạ́ yî lẽé ĩyî gólâ rî tẽlé kô. Ĩtí rî, gólĩyî drí gólâ rî gãzó dó. Gólĩyî ı̣̂sũ tã trá, ãꞌdô ró nĩzó gõlé Mạ́sı̣̃rı̣̃ ꞌálâ. 40 Ĩtí rî, drílĩyî tã âtázó Ãrónã Músạ̃ rî ậdrúpı̣̃ drí kĩ nĩ rî, ‘Gõꞌdá Músạ̃, ánî ậdrúpı̣̃ ró gólâ ãmâ âtrõ ꞌbá Mạ́sı̣̃rı̣̃ lésĩ rî, mã nı̣̃ı̣́ tã gólâ âꞌdó ꞌbá gólâ bê tólâ rî kô. Âꞌdólé bê trá ĩtí rî, ní âꞌdô drı̣̃-ꞌbá ãmákâ ró gólâ rî võ ꞌá. Ní êdê ôvârí ãmâ drí ậdı̣̂ ꞌásĩ, tãlâ mã njı̣̃ ró bê kpãâ ꞌbãlé ãmâ ândrá ãmâ pãlé gõgõ ãmákâ Mạ́sı̣̃rı̣̃ ꞌálâ rî sĩ.’ 41 Ĩtí rî, gólĩyî drí Ãrónã rî ꞌbãzó ôvârí líndrí ãbãrãdãgõ êdélé ı̣́tı̣́ jõrã lârâkô kâtí. Gõꞌdá gólĩyî drí rĩzó kõrõnyã zãlé fẽlé drílâ gõꞌdá kpá kãrámã lâ ꞌẽzó, tãlâ ôvârí ãbãrãdãgõ gólĩyî nyãányâ drí êdélé trá ꞌdĩ tãsĩ.*

42 “Gõꞌdá Ôvârí rĩꞌá õmbã ró gólĩyí bê tã rî ꞌdĩ tãsĩ. Ĩꞌdî drílâ gólĩyî gãzó dó gõzó gólĩyî âyélé rĩꞌá ı̣̃tú, párá gõꞌdá ı̣̃ꞌbı̣̂ꞌbı̣̂wạ́ yî îrátãlé ĩꞌdî. Gólĩyî tã âꞌdô trá õzõ tã ậngũ ꞌbá Ôvârí kâ Ãmósẽ drí îgĩlí trá rî kâtí kĩꞌá nĩ rî,

‘Ãnî õjílã Ĩsĩrãꞌélẽ kâ, âꞌdó mâ ĩꞌdî kô ãnî drí rĩzó kõrõnyã lı̣̃lı̣́ zãlé drílâ õmã ꞌálâ ndrô nyâꞌdî-rı̣̃ sĩ rî.

43 ꞌDĩî võ lâ ꞌá rî, nĩ njı̣̃ mãsámã bı̣́ ró rî kpãâ gũgũ ꞌdı̣̃zó ĩꞌdî sĩ lâ líndrí ró ôvârí ãbãrãdãgõ ãníkâ zı̣̃lı̣́ Mõlékã rî drí,

gõꞌdá nĩ njı̣̃ ôvârí ãbãrãdãgõ líndrí zı̣̃lı̣́ Rẽpánã gólâ pãlé fê ꞌásĩ ı̣̃ꞌbı̣̂ꞌbı̣̂wạ́ lârâkô ró rî kpá kpãâ.

Nĩ êdê ôvârí ãbãrãdãgõ lârâkô ꞌdĩ ꞌbá yî nĩ, gõꞌdá ãnî drí rĩzó gólĩyî îrátãlé.

Nĩngá sĩ, tã ꞌdî tãsĩ rî, má âꞌdô ãnî drõꞌá vólé nĩlí gõꞌdá rĩlí ãtíꞌbá ró ꞌbạ̃drı̣̃ ãwã ꞌá Bãbĩlónã ũgû ꞌálâ.’

Ãmósẽ 5.25-27

Ĩtí rî, ãnî õjílã gólĩyî kậyı̣̂ ngbãângbânõ kâ rî ꞌbá yî kpá rĩꞌá ãndõtô ró õzõ ãnî ạ́ꞌbı̣́yạ́ yí kâtí.

44 “Kậyı̣̂ ãmâ ạ́ꞌbı̣́yạ́ yî drí rĩzó rĩlí õmã ꞌálâ rî sĩ, gólĩyî rĩꞌá cú líndrí ꞌdı̣̃lı̣́ ítá ꞌásĩ gũgũ ró rî bê Ôvârí rî ı̣̂njı̣̃zó ꞌá lâ, tãlâ ꞌdĩî únı̣̃ ró kĩꞌá nĩ rî, Ôvârí ãâꞌdô bê ĩyí bê. Éêdê gũgũ rî ꞌdĩ õzõ Ôvârí drí âtálé trá Músạ̃ drí rî kâtí, âꞌdô cú lârâkô lâ gólâ Ôvârí drí âꞌdálé gólâ drí rî vó ró. 45 Vó lâ ꞌásĩ, ãmâ ạ́ꞌbı̣́yạ́ yî drí gũgũ rî ꞌdĩ lôpézó ạ̃tı̣́lı̣́ ĩyî mvá yî drí. Gõꞌdá vó lâ sĩ, mvá lâ yî ꞌdĩ ꞌbá yî drí ngá gólĩyî gũgũ ꞌdî kâ ꞌdĩ ꞌbá yî trõzó ânĩzó drı̣̃-ꞌbá gólĩyíkâ Yásõwã yí bê âcálé ꞌbạ̃drı̣̃ gólâ nõ Ôvârí drí õjílã lâ lâdrólé nĩ gólĩyî drí nõ ꞌá. Gõꞌdá gũgũ rî ꞌdĩ rî trá âcálé bũúũ kậyı̣̂ gólĩyî ãmâ ạ́ꞌbı̣́yạ́ Dạ̃wúdı̣̃ kâ rî ꞌbá yî tú.

46 “Gõꞌdá tã Dạ̃wúdı̣̃ rî ꞌdĩ kâ sû trá Ôvârí rú. Ĩtí rî, Dạ̃wúdı̣̃ drí ngãzó Ôvârí rî îjílí, tãlâ tã-drı̣̃ lẽlé yí drí jó ꞌdı̣̃zó õjílã Ĩsĩrãꞌélẽ kâ drí Ôvârí rî ı̣̂njı̣̃zó ꞌá lâ. 47 Gõꞌdá Sólõmõ, Dạ̃wúdı̣̃ rî mvá ĩꞌdî gólâ Ôvârí drí ꞌbãlé jó rî ꞌdĩ ꞌdı̣̃lı̣́ yí Ôvârí drí rî.*

48 “Gõꞌdá má âtâ drẽ tã ãnî drí, õzõ Ôvârí õꞌbã õjílã kpálé võ íyî ı̣̂njı̣̃zó ꞌá lâ rî ꞌbá yî êdélé ĩtí rî, gólâ rí rĩlí jó gólĩyî õjílã mvá drí ꞌdı̣̃lı̣́ nĩ rî ꞌbá yî ꞌá kô, tãlâ Ôvârí rĩꞌá ãmbá kôrô. ꞌDĩî rĩꞌá nyé õzõ úlı̣́ gólâkâ tã ậngũ ꞌbá Ĩsáyã drí âtálé trá ạ̃kû ró nã sĩ rî kâtí kĩꞌá nĩ rî,

49 ‘ꞌBũû rĩꞌá kı̣́tı̣̃ kũmũ ámákâ rî kâ ĩꞌdî má drí rĩzó drı̣̃ lâ kúmú ạ́ngı̣́ ró tã kĩlí

gõꞌdá ı̣̃nyạ́kú drı̣̃ nô íyíkâ má drí õzõ tókpóró kâtí má drí ámâ pá tõzó gá drı̣̃ lâ.

Ĩtí rî, âꞌdô îcáꞌá ángô tí ró ãnî õjílã mvá drí jó ꞌdı̣̃zó má drí yã?

Âꞌdô îcáꞌá ángô tí ró ãnî drí võ êdézó má drí lôvózó ꞌá lâ yã?

50 Nĩ îcá kô võ êdélé má drí. Mâ rĩꞌá gólâ ngá lôꞌbã ꞌbá kậkậrậ ndrĩ ãkí ãkó rî ĩꞌdî.’ ”

Ĩsáyã 66.1-2

51 Gõꞌdá nĩngá sĩ, Sĩtĩfánõ drí tã âtázó kĩ, “Ámâ ậdrúpı̣̃ yî, nĩ ârî drẽ úlı̣́ ámákâ nõ ꞌbá yî! Ãnî rĩꞌá õjílã gólĩyî drı̣̃ lâ yî drí âmbálé âmbâ rî ꞌbá yî ĩꞌdî! Ãnî ĩꞌdî rĩꞌá gólĩyî úlı̣́ Ôvârí kâ ı̣̂njı̣̃ ꞌbá kôꞌdáwá rî. Ãnî rĩꞌá nyé õzõ ãnî ạ́ꞌbı̣́yạ́ yí kâtí. Ãnî gõꞌdá ãnî ạ́ꞌbı̣́yạ́ yí bê, nĩ rî trá rĩꞌá Líndrí Tãndí Ôvârí kâ gãlé kárá dó. 52 Ãnî ạ́ꞌbı̣́yạ́ yî fẽ lâŋõ tã ậngũ ꞌbá Ôvârí kâ rî ꞌbá yî drí ndrĩ, gõꞌdá gólĩyî ûfû õjílã gólĩyî tã îyá ꞌbá kĩꞌá nĩ rî, Ôvârí âꞌdô õjílã mbı̣̂mbı̣̂ ꞌdíyî pã ꞌbá ró rî âjóꞌá ı̣̃nyạ́kú nõ drı̣̃ı̣̂ rî kpá trá. Nĩngá sĩ, kậyı̣̂ rî ꞌdĩ ꞌbá yî sĩ, ꞌdíyî pã ꞌbá drí âcázó, gõꞌdá ãnî drí tã âꞌbãzó gólâ rú, gõꞌdá gólâ rî fũzó vólé. 53 Kpálé mĩ nı̣̃ tã ꞌbãꞌbã Ôvârí kâ gólâ mãlãyíkã yî drí âꞌdálé ãnî ạ́ꞌbı̣́yạ́ yî drí rî trá rî, nĩ ı̣̂njı̣̃ı̣́ kôꞌdáwá.”

Tã gólâ Sĩtĩfánõ rî fũzó rî

54 Úlı̣́ Sĩtĩfánõ kâ ꞌdĩ ꞌbá yî fî bê tã kĩ ꞌbá Yúdạ̃ yí kâ ꞌdĩ ꞌbá yî drı̣̃ı̣̂ rî, gólĩyî drí ngãzó õmbã ró kôrô sı̣́-gílí cĩlí ĩyî gólâ rú. 55 Gõꞌdá nĩngá rî, Líndrí Tãndí Ôvârí kâ drí fĩzó mbârâkã bê Sĩtĩfánõ ꞌá gólâ rî ꞌbãlé võ ndrẽlé ꞌbũû ꞌálâ gõꞌdá lậgû-lậgû Ôvârí kâ rî ndrẽlé, gõꞌdá Yésũ rĩꞌá âdréꞌá Ôvârí rî drı̣́-ágó drı̣̃ı̣̂. 56 Nĩngá sĩ, Sĩtĩfánõ drí tã âtázó kĩ, “Nĩ ndrê, má ndrê ạ́tı̣̃ rĩzó fĩlí ꞌbũû ꞌálâ rî trá hậ. Gõꞌdá tólâ rî, Yésũ gólâ Ôvârí drí âjólé trá ãmâ pã ꞌbá ró rî rĩꞌá âdréꞌá gõlé Ôvârí rî drı̣́-ágó drı̣̃ lésĩ ró.”

57 Gõꞌdá õjílã tã kĩ kâ ꞌdĩ ꞌbá yî drí ngãzó ĩyî rĩꞌá ôtrélé ĩyî ûrû, gõꞌdá kpá drı̣́ ꞌbãzó kpạ̃ạ́kũ ĩyî bı̣́-ꞌbálé ꞌásĩ, tãlâ yĩ õzó úlı̣́ Sĩtĩfánõ kâ ꞌdĩ ꞌbá yî ârí kôꞌdáwá. Vó lâ sĩ, gólĩyî drí ngãzó ndrĩ ûrû rãlé Sĩtĩfánõ ngálâ. 58-60 Gõꞌdá drílĩyî gólâ rî rũzó ạ̃ngbũ gõꞌdá gólâ rî trõzó mbârâkã sĩ vólé jạ̃rı̣́bạ̃ ꞌásĩ. Nĩngá sĩ, gólĩyî drí gólâ rî lûvũzó kúnı̣́ mvá sĩ fũlı̣́ vólé. Gólĩyî õtírĩ rĩî Sĩtĩfánõ rî lûvũlı̣́ rî, drílâ ngãzó lạ̃zı̣́ zı̣̃lı̣́ rãtáã sĩ kĩ nĩ rî, “Yésũ Kúmú ámákâ rî, ní trõ ámâ líndrí.” Nĩngá sĩ, gólâ drí ꞌãꞌî tı̣̃zó vũdrı̣́ gõꞌdá tã âtázó kĩ, “Kúmú ámákâ, ní âyê õjílã nô ꞌbá yî tã õnjí nõ ꞌásĩ. Ní fẽ lâŋõ gólĩyî drí tã lâ tãsĩ kô.”

Gõꞌdá gólâ âtâ bê úlı̣́ ạ̃dũkũ nô rî, kôrô gólâ drí lôvó-lôvó âyézó ậꞌdı̣́zó.

Õjílã gólĩyî rĩ ꞌbá Sĩtĩfánõ rî lûvũlı̣́ kúnı̣́ mvá sĩ rî ꞌbá yî, sı̣́sı̣́ gólĩyî ângî ítá ạ́ngı̣́ ĩyíkâ trá vólé trõlé fẽlé ágámvá ãzâ rú bê Sóõlõ rî drí sũzó rú lâ ꞌá ĩyî drí.

8

1 Sĩtĩfánõ rî õdrã tã drí sũzó ágámvá Sóõlõ ꞌdĩ rú.

Tã gólâ lâŋõ drí ꞌdẽzó tã lẽ ꞌbá yî drı̣̃ı̣̂ rî

Kậyı̣̂ gólâ Sĩtĩfánõ drí drãzó rî sĩ, gólĩyî tã lẽ ꞌbá Yésũ ꞌá Yẽrõsãlémã ꞌálâ rî ꞌbá yî drí ngãzó rĩꞌá lâŋõ ûsúlı̣́ rõô. Nĩngá sĩ, õjílã dũû gólĩyî lãfálé sĩ rî drí ngãzó lậꞌbúlı̣́ vólé ꞌbạ̃drı̣̃ dãdã gólĩyî Yũdạ́yạ̃ kâ gõꞌdá kpá Sãmárĩyã kâ rî ꞌbá yî ꞌásĩ ngá pãlé lâŋõ rî ꞌdĩ ꞌásĩ. Gõꞌdá lãjóꞌbá Yésũ kâ rî ꞌbá yî lâkî ĩyíkâ nĩ ãkpã Yẽrõsãlémã ꞌálâ. 2 Kpálé lâŋõ âꞌdô bê rõô tólâ rî, õjílã ũrûkậ rĩ ꞌbá Ôvârí rî ı̣̂njı̣̃lı̣́ rî ꞌbá yî drí fĩî zãzó gõzó nĩlí Sĩtĩfánõ rî ãvõ trõlé ꞌbãlé ꞌbú ꞌá. Gólĩyî ꞌê Sĩtĩfánõ rî ĩzã rõô lúlũ ꞌbẽꞌbẽ sĩ.

3 Gõꞌdá Sóõlõ drí ngãzó nĩlí rĩꞌá õjílã tã lẽ ꞌbá Yésũ ꞌá rî lôndã bê. Õzõ gólâ ũûsû gólĩyî trá rî, ĩyíkâ kôrô rũlı̣́ ãgô õkó bê ndrĩ tílílí ĩyî drí ꞌbã ꞌásĩ, gõꞌdá gólĩyî âmbézó lôꞌbãlé gạ̃nı̣́mạ̃ ꞌá. ꞌDĩî lạ́tı̣̂ gólâ Sóõlõ drí rĩꞌá jũlâ ꞌẽzó kạ̃nı̣́sạ̃ îzãlé rî ĩꞌdî.

Tã âtî-âtî Ôvârí kâ Fílĩpõ drí âtálé Sãmárĩyã ꞌálâ rî

4 Tã lẽ ꞌbá Yésũ kâ rî ꞌbá yî lậꞌbúlı̣́ bê ĩyî trá ꞌbạ̃drı̣̃ mvá ãzâ ꞌbá yî ꞌásĩ rî, gólĩyî drí rĩzó zãâ tã âtî-âtî Yésũ rî tãsĩ rî âtálé õjílã drí. 5 Gõꞌdá nĩngá sĩ, Fílĩpõ* ní drí ngãzó nĩlí jạ̃rı̣́bạ̃ ạ́ngı̣́ zı̣̃lı̣́ Sãmárĩyã rî ꞌálâ rĩlí tólâ, rĩꞌá tã âtálé õjílã drí Yésũ rî tãsĩ kĩ, Yésũ ãâꞌdô ꞌdíyî pã ꞌbá gólâ Ôvârí drí âjólé trá ꞌbũû lésĩ rî ĩꞌdî. 6 Nĩngá sĩ, õjílã tı̣́lı̣́lı̣́ drí ngãzó ĩyî bı̣́ îgálé úlı̣́ Fílĩpõ kâ ꞌdĩ ꞌbá yî ârílí dódó, tãlâ gólĩyî ndrê gólâ trá rĩꞌá tã tı̣̂ drí ậꞌdı̣́zó rî ꞌbá yî ꞌẽꞌá. 7 Gólâ lâdrô líndrí õnjí rî ꞌbá yî vólé õjílã gólĩyî líndrí õnjí rî ꞌdĩ ꞌbá yî drí ômbélé trá rî ꞌbá yî ꞌásĩ. Gõꞌdá líndrí õnjí lôkpô ĩyî cú ôtrê-ôtrê bê ûrû ngbạ́lạ́-ngbạ́lạ́. Dró ꞌdĩî drı̣̃ı̣̂ sĩ rî, Fílĩpõ drí kpá õjílã tı̣́lı̣́lı̣́ gólĩyî õŋõ ró rî ꞌbá yî gõꞌdá kpá õjílã gólĩyî pá lâ yî drí ôdrãlé rî ꞌbá yí bê êdézó. 8 Ĩtí rî, ãyĩkõ drí cĩzó õjílã jạ̃rı̣́bạ̃ ꞌdî kâ ꞌdĩ ꞌbá yî rú tã rî ꞌdĩ ꞌbá yî tãsĩ.

Tã Sĩmónã ójó ró rî tãsĩ

9 Ãgô ãzâ bê rĩꞌá ójó ꞌî jạ̃rı̣́bạ̃ ꞌdî ꞌá, gólâ rî rú rĩꞌá Sĩmónã. Gõꞌdá gólâ rî trá rĩꞌá tã tı̣̂ drí rĩzó ậꞌdı̣́lı̣́ rî ꞌbá yî ꞌẽlé õjõ íyíkâ ꞌdĩ sĩ õjílã drí ndrô dũû sĩ. Gólâ ꞌbã yî âꞌdólé õjílã ãmbá ró. 10 Tãlâ tã rî ꞌdĩ tãsĩ rî, õjílã ndrĩ jạ̃rı̣́bạ̃ ꞌdî kâ rî trá kárá rĩꞌá úlı̣́ Sĩmónã kâ rî ꞌbá yî ârílí ĩꞌdî dódó. Gõꞌdá gólĩyî âtâ tã trá kĩ nĩ rî, “Ãgô nõ rĩꞌá mbârâkã bê ãmbá tã lârâkô ꞌẽzó! Ókĩzõ ꞌdĩî mbârâkã Ôvârí kâ ĩꞌdî!” 11 Ĩtí rî, gólĩyî drí úlı̣́ gólâkâ rî ꞌbá yî ârízó tãndí ró, tãlâ õjõ ãmbá gólâkâ rĩꞌá ꞌẽlâ gólĩyî lãfálé ꞌá rõô ꞌdĩ tãsĩ. 12 Fílĩpõ ãâtâ tã âtî-âtî tãndí kũmũ Ôvârí kâ tãsĩ gõꞌdá kpá Yésũ Krístõ rî tãsĩ õjílã Sãmárĩyã kâ drí rî, gõꞌdá gólĩyî tã lẽ ꞌbá Yésũ ꞌá úlı̣́ gólâkâ ꞌdĩ tãsĩ rî, drílâ gólĩyî îbábátízãzó ãgô ró rî ꞌbá yî õkó bê ndrĩ. 13 Ĩtí rî, Sĩmónã rî ꞌdĩ lẽ tã kpá trá úlı̣́ Fílĩpõ kâ ꞌdĩ ꞌbá yî ꞌá, gõꞌdá Fílĩpõ ní drí kpá gólâ rî îbábátízãzó. Nĩngá sĩ, gõꞌdá Sĩmónã ní drí ngãzó rĩꞌá rĩlí kárá Fílĩpõ bê, gõꞌdá ánî tı̣̂ drí rĩzó ậꞌdı̣́lı̣́ tã lârâkô gólĩyî Fílĩpõ drí rĩꞌá ꞌẽlâ rî ꞌbá yî drí sĩ.

14 Gõꞌdá lãjóꞌbá Yésũ kâ Yẽrõsãlémã ꞌálâ rî ꞌbá yî ârílí bê tã kĩ nĩ rî, õjílã Sãmárĩyã kâ lẽ ĩyî tã trá úlı̣́ Ôvârí kâ ꞌá rî, gólĩyî drí Pétẽrõ yî Yõwánĩ bê jõzó nĩlí õjílã Sãmárĩyã kâ ꞌdĩ ꞌbá yî ngáá tólâ. 15-16 Gõꞌdá Pétẽrõ yî Yõwánĩ bê câ ĩyî bê tólâ rî, gólĩyî ûsû Fílĩpõ îbábátízã gólĩyî tã Yésũ kâ lẽ ꞌbá rî yî trá rú Yésũ Krístõ kâ rî sĩ, gõꞌdá Líndrí Tãndí Ôvârí kâ âcá drẽ kô fĩlí gólĩyî ꞌá mbârâkã bê.

Nĩngá sĩ, gólĩyî drí ngãzó rãtáã ꞌẽlé Ôvârí rî îjílí Líndrí Tãndí íyíkâ ꞌbãlé fĩlí õjílã ꞌdî ꞌbá yî ꞌá mbârâkã bê. 17 Gõꞌdá nĩngá sĩ, gólĩyî drí ĩyî drı̣́ ꞌbãzó õjílã rî ꞌdĩ ꞌbá yî drı̣̃ı̣̂, gõꞌdá Líndrí Tãndí Ôvârí kâ drí fĩzó gólĩyî ꞌá.

18 Nĩngá sĩ, Sĩmónã rî ꞌdĩ ndrê bê kĩꞌá nĩ rî, Líndrí Tãndí Ôvârí kâ fî trá õjílã ꞌdî ꞌbá yî ꞌá drı̣́ ꞌbãꞌbã Pétẽrõ yí kâ Yõwánĩ bê gólĩyî drı̣̃ı̣̂ rî sĩ rî, gólâ drí ngãzó ậdı̣̂ âtrõlé ꞌẽꞌá fẽlâ gólĩyî drí tã âtâ-âtâ bê kĩ nĩ rî, 19 “Nĩ âfẽ mbârâkã ꞌdî kpá má drí, tãlâ õzõ má õꞌbã ámâ drı̣́ trá õjílã ãzá ꞌdĩ drı̣̃ı̣̂ rî, Líndrí Tãndí Ôvârí kâ õfî ró kpá bê gólâ ꞌá.”

20 Nĩngá sĩ, Pétẽrõ drí tã lôgõzó gólâ drı̣̃ı̣̂ kĩ nĩ rî, “Ngã tí ní fî gbõ lạ̃sı̣́ ândrê rạ̃ꞌdạ̃ rî ꞌá ậdı̣̂ áníkâ ꞌdĩ bê! Ní ı̣̂sũ áníkâ kĩ, órî mbârâkã Ôvârí drí fẽlé õjílã drí rî gĩlí gĩgĩ ậdı̣̂ sĩ yã? 21 Lôsĩ Ôvârí kâ nõ âꞌdó kô rĩꞌá áníkâ ĩꞌdî. Ní îcá kô ûsúlâ, tãlâ tã ı̣̂sũ áníkâ rĩꞌá ı̣̂sũlâ rî âꞌdó kô mbı̣̂ Ôvârí rî lı̣̃fı̣́ drı̣̃ ꞌá. 22 ꞌDõvó ãꞌdô bê trá ĩtí rî, ní âyê tã õnjí ró rî ꞌbá yî vólé, gõꞌdá ní îjî Ôvârí rãtáã ꞌá, gólâ ãâyê ró nî bê tã ı̣̂sũ õnjí ĩtí ꞌdĩ ꞌbá yî ꞌásĩ, 23 tãlâ má nı̣̃ trá kĩ, nî rĩꞌá âgî-âgî ró, gõꞌdá tã õnjí áníkâ ômbê nî kpá trá njírí-njírí.”

24 Ĩtí rî, Sĩmónã ní drí ngãzó rû lôꞌbãlé Pétẽrõ yî drí Yõwánĩ bê kĩ, “Ãyẽ! Nĩ ꞌê rãtáã Ôvârí drí ámâ tãsĩ, tãlâ gólâ õzó kô tã gólĩyî ãnî drí âtálé trá ꞌdĩ ꞌbá yî ꞌbãâ âꞌdólé má drí!”

25 Gõꞌdá ꞌdĩî vósĩ rî, Pétẽrõ yî Yõwánĩ bê drí ngãzó ĩyî tã âtî-âtî Kúmú Yésũ rî tãsĩ rî îmbálé õjílã drí. Gõꞌdá gólĩyî ndẽ bê tã drílĩyî rĩꞌá îmbálâ ꞌdĩ rî, drílĩyî ngãzó gõlé Yẽrõsãlémã ꞌálâ Fílĩpõ yí bê. Ậcı̣́ ꞌdĩ ꞌá rî, gólĩyî nĩ kpá zãâ nĩꞌá âdré bê ꞌbạ̃drı̣̃ mvá dũû ꞌbạ̃drı̣̃ Sãmárĩyã kâ ꞌá rî ꞌbá yî ꞌásĩ tã âtî-âtî tãndí Yésũ kâ âtá bê õjílã drí võ ꞌdî ꞌbá yî ꞌásĩ ndrĩ.

Tã gólâ Fílĩpõ drí tã âtî-âtî Ôvârí kâ ngĩzó õjílã ãmbá Sõdánĩ

lésĩ rî drí rî

26 Nĩngá sĩ, mãlãyíkã Ôvârí kâ drí ngãzó tã âtálé Fílĩpõ drí kĩ nĩ rî, “Ní ngâ nĩlí drı̣́-ágó drı̣̃ ꞌálâ ró kôrô lạ́tı̣̂ gólâ nĩzó Yẽrõsãlémã ꞌásĩ Gázã ꞌálâ rî ꞌásĩ.” Õjílã lậmû lạ́tı̣̂ rî ꞌdĩ drı̣̃ sĩ nĩzó Mạ́sı̣̃rı̣̃ ꞌálâ. Õjílã yûꞌdạ́wạ́ ꞌbã bê lạ́tı̣̂ rî ꞌdĩ drı̣̃ı̣̂.

27 Gõꞌdá nĩngá sĩ, Fílĩpõ ní drí tã ꞌdî ꞌẽzó té ĩtí. Ní drí ngãzó nĩlí tólâ, gõꞌdá ní drí ãgô ãzâ Sõdánĩ lésĩ rî ûsúzó nyĩî ró lạ́tı̣̂ rî ꞌdĩ drı̣̃ı̣̂. Ãgô rî ꞌdĩ rĩꞌá õjílã ãmbá õkó gólâ kúmú ạ́ngı̣́ rĩ ꞌbá Sõdánĩ ꞌálâ rî kâ rî ĩꞌdî.* Gólâ rî nĩ sũlı̣́ ậdı̣̂ kậkậrậ ndrĩ õkó gólâ kúmú ạ́ngı̣́ ró ꞌdĩ kâ rú. Gólâ câ kpá trá Yẽrõsãlémã ꞌálâ Ôvârí rî ı̣̂njı̣̃lı̣́ tólâ kậyı̣̂ ãzâ sĩ. 28 Gõꞌdá ngbãângbânõ rî, gólâ trá gõꞌá yí drí ꞌbạ̃drı̣̃ ꞌálâ ãrãbíyã íyíkâ õsánĩ drí rĩꞌá sẽlâ nĩ rî ꞌá. Gõꞌdá gólâ õtírĩ rĩî nĩlí ãrãbíyã ꞌdî ꞌá rî, gólâ rĩꞌá úlı̣́ Ôvârí kâ gólĩyî tã ậngũ ꞌbá Ĩsáyã drí îgĩlí trá rî zı̣̃ꞌá. 29 Gõꞌdá nĩngá rî, Líndrí Tãndí Ôvârí kâ drí tã âtázó Fílĩpõ drí kĩ nĩ rî, “Mí nĩ ãnyî ãrãbíyã ꞌdî rú sĩ.” 30 Ĩtí rî, Fílĩpõ drí ngãzó rãlé nĩlí ãnyî ãrãbíyã ꞌdî rú ꞌálâ. Gõꞌdá gólâ drí ãgô ãmbá ãrãbíyã ꞌdî ꞌá ꞌdĩ gbórókõ lâ ârízó, rĩꞌá tã gólâ tã ậngũ ꞌbá Ĩsáyã drí îgĩlí trá rî ꞌbá yî zı̣̃ꞌá. Nĩngá sĩ, drílâ tã îjízó kĩ, “Mí nı̣̃ tã ífí gólâ ní drí rĩꞌá zı̣̃lâ nõ ꞌbá yî trá yã?”

31 Gõꞌdá ãgô ãmbá ꞌdĩ drí tã-drı̣̃ lôgõzó kĩ nĩ rî, “Má âꞌdô îcáꞌá nı̣̃lâ ángô tí ró cú ĩtí õjílã ãzâ drí ĩtõ lâ ngĩ ãkó má drí yã?”

Gõꞌdá Fílĩpõ lẽ tã-drı̣̃ bê trá ĩtõ lâ ngĩzó gólâ drí rî, kôrô gólâ drí Fílĩpõ rî ậzı̣́zó mbãlé rĩlí íyî gãrã drı̣̃ ꞌá ãrãbíyã ꞌálâ íyî âjílí. 32 Úlı̣́ gólĩyî ãgô ꞌdĩ drí rĩꞌá zı̣̃lâ búkũ Ôvârí kâ ꞌásĩ rî rĩꞌá ĩꞌdî nõ ꞌbá yî,

“Ãgô rî nõ rî trá rĩlí õzõ kạ́bı̣̃lı̣́kı̣̃ gólâ ódrí trõlé fũlı̣́ rî kâtí,

gõꞌdá gólâ âꞌdô kpá trá õzõ kạ́bı̣̃lı̣́kı̣̃ gólâ õzõ óõtírĩ rĩî ꞌbí lâ rẽlé rî ânẽé kô rî kâtí.

Té ĩtí, gólâ âtá úlı̣́ kôꞌdáwá.

33 Úgû gólâ trá gũgũ gõꞌdá ókí tã gólâkâ mbı̣̂mbı̣̂ ró kô.

Úfúlı̣́ bê gólâ trá vólé ãngó nõ ꞌásĩ ꞌwãâꞌwâ ró mvá tı̣̃ ãkó ró rî.

Mvá yû gólâ rî tã lôpélé sı̣́sı̣́ ꞌálâ.”

Ĩsáyã 53.7-8

ꞌDĩî ꞌbá yî rĩꞌá úlı̣́ gólĩyî ãgô ꞌdĩ drí rĩꞌá zı̣̃lâ rî ꞌbá yî ĩꞌdî.

34 Nĩngá sĩ, ãgô ãmbá ꞌdĩ drí tã âtázó Fílĩpõ drí kĩ nĩ rî, “Ĩsáyã íyíkâ ãꞌdî ĩꞌdî rĩꞌá tã âtálé úlı̣́ nõ ꞌbá yî tãsĩ yã? Gólâ rî tã âtálé nõ íyî nyãányâ tãsĩ ngãtá õjílã ãzákôlâ ꞌdĩ tãsĩ yã?” 35 Gõꞌdá nĩngá sĩ, Fílĩpõ drí ngãzó rĩꞌá úlı̣́ ífí gólĩyî Ĩsáyã kâ Yésũ rî tãsĩ rî ꞌbá yî ngĩlí, gõꞌdá drílâ kpá tã âtî-âtî tãndí Yésũ rî tãsĩ rî âtázó ãgô rî ꞌdĩ drí. 36 Gõꞌdá gólĩyî õtírĩ rĩî nĩlí ĩyî lạ́tı̣̂ drı̣̃ı̣̂ sĩ rî, gólĩyî drí âcázó ãpãpã ãzâ ꞌá. Gõꞌdá ãgô ãmbá ꞌdĩ ndrê bê ãpãpã rî ꞌdĩ rî, drílâ tã âtázó kĩ, “Ní ndrê drẽ, lı̣̃mvû rĩꞌá nõ. Ĩtí rî, ngá ãzâ bê ꞌẽ ꞌbá ámâ lôgálé îbábátízãlé lı̣̃mvû nõ ꞌá nõngá yã?” 37 (Gõꞌdá Fílĩpõ drí tã lôgõzó gólâ drí kĩ, “Õzõ ní õlẽ tã trá Yésũ ꞌá pı̣̃pı̣̂sı̣́lı̣́ ãlô sĩ rî, áâꞌdô ánî îbábátízãꞌá.” Gõꞌdá ãgô rî ꞌdĩ drí tã lôgõzó kĩ, “Má lẽ tã trá kĩ nĩ rî, Yésũ Krístõ rĩꞌá Ôvârí rî mvá ꞌî.”)*

38 Nĩngá sĩ, ãgô ꞌdĩ drí tã ꞌbãzó õsánĩ rĩ ꞌbá ãrãbíyã gólâkâ sẽlé rî ꞌbá yî drí âdrézó té nĩngá. Gõꞌdá gólĩyî Fílĩpõ bê drí ngãzó nĩlí fĩlí lı̣̃mvû ꞌá, gõꞌdá Fílĩpõ drí ãgô rî ꞌdĩ îbábátízãzó lı̣̃mvû ãpãpã rî ꞌdĩ kâ sĩ. 39 Gõꞌdá gólĩyî âfõlé bê ĩyî lı̣̃mvû ꞌásĩ rî, Líndrí Tãndí Ôvârí kâ drí Fílĩpõ rî trõzó vólé, gõꞌdá ãgô rî ꞌdĩ ndré gólâ gõꞌdá kô ãlôlâ. Lé rî, ãgô rî ꞌdĩ drí nĩzó zãâ ạ̃tı̣́lı̣́ ậcı̣́ íyíkâ ꞌdĩ ꞌá ãyĩkõ sĩ rõô. 40 Gõꞌdá Fílĩpõ ní drí ánî ífífí ûsúzó, nî trá gĩâ võ zı̣̃lı̣́ Ãzótõ* rî ꞌálâ. Ĩtí, ní drí ngãzó tólâ sĩ gõꞌdá nĩlí ꞌbạ̃drı̣̃ âꞌdó ꞌbá ãnyî rî ꞌbá yî ꞌásĩ ndrĩ tã âtî-âtî tãndí Yésũ rî tãsĩ rî âtá bê õjílã drí bũúũ ní drí cãzó jạ̃rı̣́bạ̃ zı̣̃lı̣́ Sẽsãréyã rî ꞌálâ.

9

Tã gólâ Yésũ drí Sóõlõ rî jãzó âꞌdólé õjílã íyíkâ ró rî

1 Sóõlõ drẽ kpá zãâ lạ́tı̣̂ ãzâ lôndãꞌá lâŋõ fẽzó õjílã tã lẽ ꞌbá Yésũ ꞌá rî ꞌbá yî drí, tãlâ gólâ âtâ tã kĩ nĩ rî, yí õlẽ trá gólĩyî ûfúlı̣́ vólé. Gõꞌdá nĩngá sĩ, gólâ ârílí bê kĩ, tã lẽ ꞌbá ũrûkậ ꞌbá yî õrâ ĩyî trá jẽjẽ ró jạ̃rı̣́bạ̃ zı̣̃lı̣́ Dãmãsékẽ rî ꞌálâ rî, gólâ drí ngãzó nĩlí drı̣̃-ꞌbá drı̣̃-ꞌbá Yúdạ̃ yí kâ rî ꞌbá yí kâ ngálâ, 2 tãlâ gólâ rî îjílí wárãgã ꞌdíyî âꞌdâ kâ îgĩlí yí drí trõlé yí drı̣́gạ́ nĩzó Dãmãsékẽ ꞌálâ íyî âꞌdázó drı̣̃-ꞌbá jó õjílã Yúdạ̃ yí kâ drí rĩzó tã Ôvârí kâ ârílí rî ꞌbá yí kâ rî ꞌbá yî drí, gólĩyî îjílí íyî pãlé õjílã gólĩyî ꞌdẽ ꞌbá trá Kúmú Yésũ lạ́tı̣̂ ró rî vósĩ Dãmãsékẽ ꞌá tólâ rî ûsúlı̣́, ãꞌdô ró bê yí drí îcázó ûrúlâ ĩyî, ãgô ró rî ꞌbá yî õkó bê ndrĩ, tãlâ yí trõ ró bê lôgõlé vólé Yẽrõsãlémã ꞌálâ ꞌbãlé gạ̃nı̣́mạ̃ ꞌá.

3 Nĩngá sĩ, Sóõlõ yî drí ậcı̣́ îngázó nĩzó Dãmãsékẽ ꞌálâ wárãgã ꞌdî bê. Gõꞌdá gólĩyî bê lạ́tı̣̂ drı̣̃ı̣̂ ãnyî cãzó Dãmãsékẽ ꞌálâ rî, ꞌwãâ võ îꞌĩ ndrạ̃ạ̃ kạ̃ꞌdậ-kạ̃ꞌdậ ûrú lésĩ drí võ gólĩyî gãrã drı̣̃ ꞌásĩ rî îꞌĩzó ngbángbá. 4 Gõꞌdá ĩtí rî, Sóõlõ drí ngãzó ꞌdẽlé ạ̃drũ vũdrı̣́ ı̣̃nyạ́kú drı̣̃ı̣̂ võ îꞌĩ ꞌdî drí sĩ. Gõꞌdá gólâ drí gbórókõ ârízó rĩꞌá úlı̣́ âtáꞌá gólâ drí ꞌbũû lésĩ kĩ nĩ rî, “Sóõlõ! Sóõlõ! Ní rî rĩꞌá lâŋõ õnjí fẽlé má drí rõô nõtí ãꞌdô tãsĩ yã?”

5 Nĩngá sĩ, Sóõlõ drí ngãzó tã îjílí tã rõrõ sĩ kĩ nĩ rî, “Kúmú, nî ãꞌdî ĩꞌdî yã?”

Ĩtí, gbórókõ rî ꞌdĩ drí tã-drı̣̃ lôgõzó kĩ nĩ rî, “Mâ Yésũ ĩꞌdî, mâ gólâ ní drí rĩꞌá lâŋõ fẽlé drílâ rî ĩꞌdî. 6 Gõꞌdá ngbãângbânõ rî, ní ngâ ûrû nĩlí fĩlí Dãmãsékẽ ꞌálâ, tãlâ áâꞌdâ ró lôsĩ má drí ꞌbãlé ní drí ꞌẽlé má drí rî tã lâ ní drí.”

7 Gõꞌdá võ rî ꞌdĩ ꞌá rî, õjílã Sóõlõ bê rî ꞌbá yî rĩꞌá ĩyî âdréꞌá njũrũ ũrı̣̃ drí sĩ, tãlâ gólĩyî ârî gbórókõ lûꞌû trá cú ĩtí tã ífí lâ nı̣̃ ãkó gõꞌdá kpá õjílã gbórókõ lâ drí lûꞌúlı̣́ ꞌdĩ ndrẽ ãkó. 8 Gõꞌdá nĩngá sĩ, Sóõlõ drí ngãzó ạ̃vũ âdrélé ûrû íyî lı̣̃fı̣́ njı̣̃lı̣́. Gõꞌdá lı̣̃fı̣́ lâ njı̣̃ rû bê rî, lı̣̃fı̣́ lâ ndré võ gõꞌdá kô. Tã rî ꞌdĩ tãsĩ rî, ãzí-ãzí lâ yî drí gõzó gólâ rî drı̣́ rũlı̣́ sẽlé kũdũ-kũdũ âjílí fĩlí Dãmãsékẽ ꞌálâ. 9 Gõꞌdá Sóõlõ drí rĩzó tólâ kậyı̣̂ nâ võ ndrẽ ãkó. Kậyı̣̂ nâ rî ꞌdĩ ꞌbá yî sĩ rî, gólâ rî cú ĩtí ꞌálé ꞌãꞌí ró.

10 Tã lẽ ꞌbá Yésũ ꞌá ãzâ bê rĩꞌá Dãmãsékẽ ꞌá tólâ rú lâ Ãnãníyã. Kúmú Yésũ drí rû âꞌdázó gólâ drí õzõ âbĩ-âbĩ kâtí, gõꞌdá gólâ rî zı̣̃lı̣́ kĩ nĩ rî, “Ãnãníyã!” Gõꞌdá gólâ drí ngãzó tã kõlé kĩ nĩ rî, “Kúmú, mâ rĩꞌá nõ.”

11 Nĩngá sĩ, Yésũ drí ngãzó tã âtálé gólâ drí kĩ nĩ rî, “Mí ngâ ûrû gõꞌdá nĩlí lạ́tı̣̂ gólâ rĩꞌá zı̣̃lâ Lạ́tı̣̂ Mbı̣̂ rî ꞌálâ. Mí nĩ nĩꞌá ãgô ãzâ Tãrásõ lé ꞌbá ró zı̣̃lı̣́ Sóõlõ rî ûsúlı̣́. Gólâ rĩꞌá Yúdạ̃ drí jó ꞌálâ, gõꞌdá gólâ rĩꞌá ngbãângbânõ rãtáã ꞌẽꞌá má drí. 12 Má âꞌdâ tã trá gólâ drí âbĩ-âbĩ ꞌá, gólâ ndrê nî Ãnãníyã trá rĩꞌá ânĩꞌá jó gólâ drí rĩzó ꞌdĩ ꞌálâ, gõꞌdá ánî drı̣́ ꞌbãlé gólâ drı̣̃ı̣̂, ãꞌdô ró bê gólâ drí võ ndrẽzó kpá óꞌdí.”

13 Gõꞌdá nĩngá sĩ, Ãnãníyã drí ngãzó tã-drı̣̃ lôgõlé kĩ nĩ rî, “Kúmú, má ârî ãgô ꞌdĩ tã lâ trá õjílã dũû sı̣́lı̣́ sĩ. Gólĩyî âtâ kĩ nĩ rî, gólâ ꞌbã lâŋõ ꞌdẽlé õjílã ãmákâ Yẽrõsãlémã ꞌálâ rî ꞌbá yî drı̣̃ı̣̂ ûfû-ûfû lâ yî sĩ rõô. 14 Gõꞌdá ngbãângbânõ rî, ókĩ nĩ rî, drı̣̃-ꞌbá Yúdạ̃ yí kâ rî ꞌbá yî îgĩ tã trá fẽlé gólâ drı̣́gạ́, tãlâ gólâ drí âtrõlé ânĩzó nõngá õjílã gólĩyî ndrĩ rĩ ꞌbá ánî ı̣̂njı̣̃lı̣́ rî ꞌbá yî ûrúlı̣́ ꞌbãlé gạ̃nı̣́mạ̃ ꞌá.”

15 Gõꞌdá nĩngá sĩ, Yésũ drí tã âtázó gólâ drí kĩ, “Ní ı̣̂sũ tã kô. Mí nĩ! Gólâ rĩꞌá ãgô gólâ má drí njĩlí trá rû ı̣̂ꞌbũlı̣́ má drí rî ĩꞌdî, tãlâ gólâ õpẽ ró tã âtî-âtî ámákâ bê gólĩyî ngá ãwã ró rî yî drí kúmú lâ yí bê ndrĩ gõꞌdá kpá õjílã Ĩsĩrãꞌélẽ kâ rî ꞌbá yî drí. 16 Má âꞌdô rû îzã tíbê õjílã drí ꞌẽlé gólâ rú ámâ tãsĩ rî âꞌdáꞌá nĩ gólâ drí.”

17 Ĩtí rî, Ãnãníyã drí úlı̣́ Yésũ kâ ꞌdĩ ꞌbá yî ârízó, gõꞌdá ngãzó nĩlí ꞌbã gólâ Sóõlõ drí rĩzó ꞌá lâ rî ndãlé. Gõꞌdá gólâ ûsû ꞌbã ꞌdî bê rî, drílâ fĩzó jó ꞌálâ Sóõlõ rî ûsúlı̣́. ꞌDĩî vósĩ rî, gólâ drí ngãzó drı̣́ ꞌbãlé Sóõlõ drı̣̃ı̣̂, gõꞌdá drílâ tã âtázó kĩ nĩ rî, “Sóõlõ ámâ ãzí-ãzí, Kúmú Yésũ âjô mâ trá nĩ ní ngálâ. Gólâ ĩꞌdî gólâ ní drí ûsúlı̣́ lạ́tı̣̂ ꞌá rî. Gólâ âjô mâ trá ánî ꞌbãlé võ ndrẽlé kpá óꞌdí, tãlâ Líndrí Tãndí Ôvârí kâ õfî ró kpá ní ꞌá mbârâkã bê.”

18 Nĩngá sĩ ꞌwãâ, ngá ãzâ ꞌbá yî ókĩzõ ı̣̃ꞌbı̣̂ õꞌbõrõkõ ꞌî rî kâtí rî ꞌbá yî drí rĩzó rĩꞌá lôꞌdélé Sóõlõ rî lı̣̃fı̣́ ꞌásĩ, gõꞌdá gólâ drí ngãzó rĩꞌá võ ndrẽlé kpá óꞌdí. Gõꞌdá nĩngá sĩ, gólâ drí ngãzó ûrû, gõꞌdá Ãnãníyã drí gólâ rî îbábátízãzó. 19 Gõꞌdá ꞌdĩî vósĩ, Sóõlõ drí nyãsá nyãzó gõꞌdá rúꞌbạ́ lâ drí âmbázó âgõlé võ lâ ꞌá óꞌdí. Nĩngá sĩ, Sóõlõ drí rĩzó tã lẽ ꞌbá Yésũ ꞌá rî ꞌbá yí bê kậyı̣̂ fínyáwá sĩ Dãmãsékẽ ꞌálâ.

Tã gólâ Sóõlõ drí ꞌẽlé Dãmãsékẽ ꞌálâ rî

20 Gõꞌdá nĩngá sĩ, Dãmãsékẽ ꞌá tólâ rî,* Sóõlõ drí ngãzó nĩlí jó tã Ôvârí kâ ârî kâ rî ꞌbá yî ꞌásĩ kậyı̣̂ vósĩ cé, tãlâ yí ngî ró tã bê Yésũ ꞌdíyî pã ꞌbá ró rî tãsĩ õjílã drí ngbálí-ngbálí kĩ nĩ rî, pạ̃tı̣́ı̣̃ ró, Yésũ ĩꞌdî rĩꞌá Ôvârí rî mvá ꞌî. 21 Nĩngá sĩ, õjílã ndrĩ gólĩyî tã gólâkâ ngĩlí ꞌdĩ ꞌbá yî ârí ꞌbá rî ꞌbá yî, tı̣̂ lâ yî drí ậꞌdı̣́zó ndrú. Gõꞌdá gólĩyî drí rĩzó tã âtálé ĩyî võ ꞌásĩ kĩ nĩ rî, “Ãgô rî nõ, gólâ âꞌdó gólâ rĩ ꞌbá õjílã gólĩyî rĩ ꞌbá Yésũ rî ı̣̂njı̣̃lı̣́ Yẽrõsãlémã ꞌálâ rî ûfúlı̣́ rî ĩꞌdî kô yã? Gõꞌdá gólâ drí ânĩzó nõngá nõ kpá tã lẽ ꞌbá Yésũ ꞌá gólĩyî nõngá rî ꞌbá yî ûrúlı̣́ trõlé fẽlé drı̣̃-ꞌbá Yúdạ̃ yí kâ rî ꞌbá yí kâ drí yã?” 22 Gõꞌdá tã ı̣̂sũ õjílã ꞌdî ꞌbá yí kâ rî âꞌdô bê kpá trá lé rı̣̃ rı̣̃ ĩtí ró rî, Sóõlõ drí rĩzó tã âtî-âtî tãndí Yésũ kâ pẽlé dódó ĩtí mbârâkã sĩ, tãlâ ꞌdĩî õjílã gólĩyî tã lẽ ꞌbá trá úlı̣́ gólâkâ ꞌá gólĩyî lãfálé ꞌá rî ꞌbá yî õlîzô ró bê âcálé dũû. Gõꞌdá gólâ rî trá tã pẽlé õjílã Yúdạ̃ yí kâ gólĩyî rĩ ꞌbá Dãmãsékẽ ꞌálâ rî yî drí kĩ nĩ rî, Yésũ ĩꞌdî rĩꞌá ꞌdíyî pã ꞌbá gólâ Ôvârí drí âjólé ãngó nõ ꞌá rî. Ĩtí rî, gólĩyî îcá kô tı̣̂ ânyálé úlı̣́ gólâkâ ꞌdĩ ꞌbá yî ꞌá.

23 Gõꞌdá kậyı̣̂ dũû vósĩ, õjílã ũrûkậ Yúdạ̃ yí kâ Dãmãsékẽ ꞌálâ rî ꞌbá yî drí rû êꞌbézó ĩyî võ ãlô ꞌá tã ı̣̂ꞌbı̣̃lı̣́ Sóõlõ rî fũzó bê vólé. 24 Gõꞌdá nĩngá sĩ, Sóõlõ drí tã gólĩyíkâ ı̣̂ꞌbı̣̃lı̣́ ꞌdĩ tã lâ ârízó. Gólĩyî rî rĩlí ı̣̃tú ngạ́cı̣̂ gı̣̃rı̣̃ ạ́tı̣̃ ãgã jạ̃rı̣́bạ̃ kâ rî tı̣́ gólâ rî tẽlé fũlı̣́, õzõ gólâ õtírĩ ꞌẽê âfõlé nĩlí rî. 25 Âꞌdólé bê trá ĩtí rî, ngạ́cı̣̂ ãlô sĩ, tã ârí ꞌbá ũrûkậ gólâkâ rî ꞌbá yî drí ngãzó nĩlí gólâ rî pãlé fõlé vólé jạ̃rı̣́bạ̃ ꞌdî âyélé. Gólĩyî njı̣̃ gólâ ívõ ạ́ngı̣́ sĩ trõlé îngálé îrílí bãgó sĩ kôrô ũpı̣̃ ãgã kâ drı̣̃ı̣̂ sĩ vũdrı̣́ ꞌálâ ãgã ꞌdî ũgúlı̣́ lésĩ.

Tã gólâ Sóõlõ drí ꞌẽlé Yẽrõsãlémã ꞌálâ rî

26 Gõꞌdá nĩngá sĩ, Sóõlõ drí nĩzó cãlé Yẽrõsãlémã ꞌálâ. Tólâ rî, gólâ lẽ trá fĩlí tã lẽ ꞌbá Yésũ kâ tólâ nã ꞌbá yî lãfálé lâ yî ꞌá, gõꞌdá tã lẽ ꞌbá ꞌdĩ ꞌbá yî gã ĩyî dó tã lẽlé kĩ nĩ rî, pạ̃tı̣́ı̣̃ gólâ õlẽ tã trá Yésũ ꞌá. Ĩtí rî drí sĩ, gólĩyî drí âꞌdózó ndrĩ zãâ ũrı̣̃ ró gólâ drí sĩ. 27 Tã ꞌdî tãsĩ rî, Bãrãnábã drí ngãzó nĩlí gólâ rî pãlé tã âtálé lãjóꞌbá Yésũ kâ rî ꞌbá yî drí gólâ rî tãsĩ. Bãrãnábã drí tã ngĩzó gólĩyî drí gólâ rî tãsĩ, tãlâ tã gólâ Yésũ drí rû âꞌdázó gólâ drí lạ́tı̣̂ ꞌá gõꞌdá kpá tã Yésũ drí âtálé gólâ drí rî tãsĩ. Gõꞌdá Bãrãnábã ngî tã kpá gólĩyî drí kĩ nĩ rî, Sóõlõ ĩîyâ tã âtî-âtî tãndí Yésũ rî tãsĩ rî trá dódó cú ĩtí ũrı̣̃ ãkó Dãmãsékẽ ꞌálâ. Tãlâ úlı̣́ Bãrãnábã kâ ꞌdĩ ꞌbá yî tãsĩ rî, gólĩyî drí tã-drı̣̃ lẽzó Sóõlõ drí âꞌdózó tã ârí ꞌbá Yésũ kâ ró.

28 Ĩtí Sóõlõ drí fĩzó lãjóꞌbá Yésũ kâ rî ꞌbá yî lãfálé, gõꞌdá gólĩyî drí rĩzó rĩꞌá lậmúlı̣́ võ Yẽrõsãlémã kâ rî ꞌbá yî ꞌásĩ ndrĩ, tã âtî-âtî tãndí Yésũ rî tãsĩ rî pẽlé drı̣̃-bạ́lạ́yı̣̂ ró õjílã drí ũrı̣̃ ãkó. 29 Gõꞌdá ĩtí rî, Sóõlõ rî kpá rĩꞌá tã pẽlé õjílã Yúdạ̃ yí kâ gólĩyî rĩ ꞌbá Gı̣̃rı̣́kı̣̃ tı̣̂ âtálé ĩꞌdî rî ꞌbá yî drí. Gólâ rî trá kárá rĩꞌá tı̣̂ ânyálé gólĩyí bê tã Yésũ kâ tãsĩ. Tãlâ tã ꞌdî tãsĩ rî, drílĩyî rĩzó lạ́tı̣̂ tãndí lôndãlé gólâ rî fũzó bê vólé, gólâ õzó lãꞌbí Yúdạ̃ yí kâ îzãâ. 30 Nĩngá sĩ, tã lẽ ꞌbá Yésũ ꞌá rî ꞌbá yî drí tã ꞌbãlé ꞌẽzó Sóõlõ rî fũlı̣́ ꞌdĩ ârízó. Gõꞌdá nĩngá sĩ, gólĩyî drí ngãzó Sóõlõ rî trõlé âjílí jạ̃rı̣́bạ̃ Sẽsãréyã kâ rî ꞌálâ, gõꞌdá gólâ rî ꞌbãzó kõlóngbõ ạ́ngı̣́ ꞌá jõlé tólâ sĩ nĩlí jạ̃rı̣́bạ̃ gólâkâ zı̣̃lı̣́ Tãrásõ rî ꞌálâ.

31 Gõꞌdá kậyı̣̂ rî ꞌdĩ ꞌbá yî sĩ rî, õjílã ndrĩ gólĩyî tã lẽ ꞌbá Yésũ ꞌá rî ꞌbá yî rî ĩyî trá rĩlí cú ĩtí õjílã ãzãkã rĩ ꞌbá lâŋõ fẽlé gólĩyî drí rî ãkó ꞌbạ̃drı̣̃ gólĩyî zı̣̃lı̣́ Yũdạ́yạ̃, Gãlĩláyã, gõꞌdá kpá Sãmárĩyã rî ꞌá. Gõꞌdá Líndrí Tãndí Ôvârí kâ sõ mbârâkã trá gólĩyî ꞌá gõꞌdá kpá õjílã dũû ãzâ ꞌbá yî ꞌẽzó tã lẽlé tã âtî-âtî tãndí Yésũ rî tãsĩ rî ꞌá. Gõꞌdá Líndrí Tãndí ꞌdĩ ꞌê kpá tã nı̣̃nı̣̃ gólĩyíkâ Yésũ rî tãsĩ rî mbãlé nĩꞌá ạ̃tı̣́ ꞌálâ. Ĩtí rî, gólĩyî drí rĩzó zãâ rĩꞌá Ôvârí rî ı̣̂njı̣̃lı̣́ rĩrĩ gólĩyíkâ rî ꞌbá yî sĩ.

Tã Pétẽrõ drí ꞌẽlé Lídã ꞌálâ gõꞌdá kpá Yópã ꞌálâ rî

32 Gõꞌdá kậyı̣̂ rĩrĩ kâ lâŋõ ãkó ꞌdĩ ꞌbá yî sĩ rî, Pétẽrõ kpã jạ̃rı̣́bạ̃ ꞌálé Yúdạ̃ yí kâ rî ꞌbá yî trá ndrĩ. Kậyı̣̂ ãlô sĩ, gólâ drí ngãzó nĩlí tã lẽ ꞌbá Yésũ ꞌá gólĩyî rĩ ꞌbá Lídã ꞌálâ rî ꞌbá yî lômílí. 33 Nĩngá sĩ, jạ̃rı̣́bạ̃ rî ꞌdĩ ꞌá rî, gólâ drí ãgô ãzâ rú bê Ãyĩnéyã rî ûsúzó pá lâ yî ôdrã-ôdrã ndrô njı̣̂-drı̣̃-lâ-nâ sĩ, gólâ tó ậcı̣́ kô ngãtá ngbãâ íyî îngálé ûrû gbãrãkã drı̣̃ı̣̂ sĩ. 34 Gõꞌdá Pétẽrõ ndrê gólâ bê rî, Pétẽrõ drí tã âtázó kĩ, “Ãyĩnéyã, Yésũ Krístõ ꞌbã nî trá âꞌdólé dódó. Mí ngâ ûrû gbãrãkã drı̣̃ áníkâ ꞌdĩ êdélé ãꞌdô ró bê dódó.”

Gõꞌdá ꞌwãâ Ãyĩnéyã drí ngãzó ạ̃vũ ûrû gbãrãkã drı̣̃ íyíkâ êdélé. 35 Gõꞌdá tólâ sĩ, õjílã dũû Lídã kâ gõꞌdá kpá õjílã fạ́fạ̃ Sãrónã kâ rî ꞌbá yí kâ bê drí gólâ rî ndrẽzó lậmúꞌá. Tãlâ tã tı̣̂ drí ậꞌdı̣́zó ꞌdĩ drí sĩ rî, gólĩyî drí tã lẽzó tã âtî-âtî tãndí Kúmú Yésũ rî tãsĩ rî ꞌá.

36 Gõꞌdá nĩngá sĩ, õkó ãzâ kạ̃nı̣́sạ̃ kâ bê rĩꞌá jạ̃rı̣́bạ̃ Yópã kâ rî ꞌá. Õkó rî ꞌdĩ rú lâ Tãbítã.* Gólâ rî trá kárá rĩꞌá tã ꞌẽꞌẽ tãndí ꞌẽlé ĩꞌdî õjílã drí gõꞌdá kpá rĩꞌá õjílã ngá ãkó rî ꞌbá yî pãlé. 37 Gõꞌdá Pétẽrõ drẽ bê zãâ Lídã ꞌálâ rî, ngá lãzé drí õkó rî ꞌdĩ ꞌẽzó rõô, gõꞌdá drílâ drãzó. Nĩngá sĩ, õjílã drí lũmvû dãzó ãvõ lâ ꞌdĩ rú, gõꞌdá njı̣̃zó lâ ꞌbãlé jó ꞌálé ûrú lésĩ gá ãzí drı̣̃ı̣̂ rî ꞌá drílâ ꞌbã ꞌá. 38 Võ gólâ Yópã ꞌdĩ rĩꞌá ãnyî Lídã rú. Ĩtí rî, õjílã kạ̃nı̣́sạ̃ kâ drí ãgô rı̣̃ jõzó nĩlí Lídã ꞌálâ võrã bê Pétẽrõ vó, tãlâ gólĩyî ârî trá kĩ, gólâ ãâꞌdô bê Lídã ꞌá tólâ. Gõꞌdá ãgô rı̣̃ ꞌdî ꞌbá yî câ ĩyî bê tólâ rî, drílĩyî tã âtázó Pétẽrõ drí kĩ nĩ rî, “Õzõ ĩîcâ trá ní drí rî, ní ânĩ drẽ ꞌwãâ ãmâ ngáá nõlé.”

39 Ĩtí rî, Pétẽrõ drí ngãzó nĩlí Yópã ꞌálâ. Gõꞌdá gólâ câ bê tólâ rî, õjílã drí gólâ rî trõzó jó ꞌálé gá ãzí drı̣̃ı̣̂ ûrú lésĩ ãvõ bê ꞌdĩ ꞌálâ. Gõꞌdá ạ̃yı̣́zı̣́ dũû drí rĩzó ĩyî îfílí gbãâ gólâ rú sĩ tólâ ĩzã ꞌẽꞌá ĩyî rõô, gõꞌdá kpá ítá gólĩyî Tãbítã drí lôsélé trá drẽ Tãbítã rî gógó drí âꞌdózó lı̣̃fı̣́ bê rî âtrõzó âꞌdálé Pétẽrõ rî drí ndrẽlé. 40 Gõꞌdá nĩngá sĩ, Pétẽrõ ní drí ngãzó õjílã ndrĩ lôfõlé ĩví ꞌálâ jó rî ꞌdĩ ꞌásĩ vólé. Gõꞌdá ní drí ꞌãꞌî tı̣̃zó vũdrı̣́ gõꞌdá rãtáã ꞌẽzó Ôvârí drí. ꞌDĩî vósĩ, gólâ drí rû jãzó gõlé ãvõ ꞌdî ngálâ tã âtálé kĩ, “Tãbítã, ní ngâ ûrû.”

Nĩngá sĩ, Tãbítã ãvõ ró ꞌdĩ drí lı̣̃fı̣́ njı̣̃zó. Gõꞌdá gólâ ndrê Pétẽrõ bê rî, drílâ ngãzó rĩlí ûrû õdó drı̣̃ı̣̂. 41 Nĩngá sĩ, Pétẽrõ drí drı̣́ lâ rũzó îngálé, tãlâ gólâ ĩîcâ ró bê âdrélé ûrû. Gõꞌdá Pétẽrõ drí ạ̃yı̣́zı̣́ ꞌdĩ ꞌbá yî ậzı̣́zó, gõꞌdá kpá õjílã ãzâ ꞌbá yî kạ̃nı̣́sạ̃ kâ rî ꞌbá yí bê Tãbítã rî âꞌdázó gólĩyî drí, gõꞌdá trá rĩꞌá lédrẽ-lédrẽ ró.

42 Gõꞌdá nĩngá sĩ, tã tı̣̂ drí ậꞌdı̣́zó ꞌdĩ drí lûꞌúzó lậꞌbúlı̣́ õjílã Yópã kâ drí ndrĩ. Gõꞌdá õjílã dũû gólĩyî lãfálé ꞌásĩ rî ꞌbá yî drí tã lẽzó Kúmú Yésũ ꞌá. 43 Ĩtí rî, Pétẽrõ drí ꞌẽzó lâ tólâ kậyı̣̂ dũû, rĩꞌá rĩlí ãgô ãzâ rú bê Sĩmónã rî bê.*

10

Tã gólâ Ôvârí drí Pétẽrõ rî ꞌbãzó tã íyíkâ âꞌdálé Kõrõnálĩyã drí rî

1 Ãgô ãzâ bê rú lâ Kõrõnálĩyã, gólâ rî rĩlí jạ̃rı̣́bạ̃ gólâ Sẽsãréyã rî ꞌálâ. Gólâ rĩꞌá ạ̃jú ꞌbũ ꞌbá Rómã kâ ĩꞌdî, gólâ kpá ĩꞌdî drı̣̃-ꞌbá ꞌî ạ̃jú ꞌbũ ꞌbá nyâꞌdî-njı̣̂ zı̣̃lı̣́ ĩyî ạ̃jú ꞌbũ ꞌbá Ĩtálĩyã kâ rî ꞌbá yî drı̣̃lı̣́. 2 Gólâ âꞌdó kô rĩꞌá õjílã Yúdạ̃ yí kâ ꞌî, gõꞌdá gólâ rî trá Ôvârí rî ı̣̂njı̣̃lı̣́ õjílã íyíkâ ꞌbã kâ bê ndrĩ rãtáã ꞌẽꞌẽ sĩ. Gõꞌdá gólâ rî trá kpá kárá rĩꞌá ngá ãkó lé ꞌbá Yúdạ̃ yí kâ rî ꞌbá yî pãlé. 3 Gõꞌdá kậyı̣̂ ãlô sĩ, gólâ drí rĩrĩ Ôvârí rî îrátãlé* rî ꞌá, ꞌwãâ mãlãyíkã Ôvârí kâ drí rû âꞌdázó gólâ drí tã âꞌdâ ró, gõꞌdá gólâ rî zı̣̃lı̣́ kĩ nĩ rî, “Kõrõnálĩyã.”

4 Gõꞌdá Kõrõnálĩyã ârî íyî rú bê rî, drílâ ngá ndrẽzó dĩí mãlãyíkã ꞌdî ngálâ. Gõꞌdá gólâ trá ũrı̣̃ ró rõô. Gõꞌdá gólâ drí ngãzó tã îjílí kĩ, “Ãmbá, ãꞌdô ꞌî yã?”

Gõꞌdá mãlãyíkã drí tã lôgõzó kĩ nĩ rî, “Ôvârí rĩꞌá ãyĩkõ ró rãtáã áníkâ sĩ gõꞌdá kpá ngá pãpã áníkâ ngá ãkó lé ꞌbá drí rî tãsĩ. Gõꞌdá gólâ lẽ ní drí tã íyíkâ nı̣̃lı̣́ dódó. 5 Ĩtí rî, mí ngâ lãjóꞌbá áníkâ rî ꞌbá yî jõlé Yópã ꞌálâ, nĩꞌá ãgô ãzâ zı̣̃lı̣́ Sĩmónã Pétẽrõ rî ậdrı̣̃lı̣́ ânĩlí ní ngálâ tã Ôvârí kâ âꞌdálé ní drí. 6 Gólâ bê rĩꞌá ãgô ãzâ rú bê Sĩmónã gólâ íyíkâ ínyíríkó êdé ꞌbá ró rî drí ꞌbã ꞌálâ. ꞌBã gólâkâ ꞌdĩ rĩꞌá ãnyî lı̣̃mvû ândrê rú.” 7 Gõꞌdá nĩngá sĩ, mãlãyíkã ꞌdî drí Kõrõnálĩyã rî âyézó.

Nĩngá sĩ, Kõrõnálĩyã drí lãjóꞌbá íyíkâ rı̣̃ rî ꞌbá yî ậzı̣́zó kpá ạ̃jú ꞌbũ ꞌbá ãzâ ãlô gólâ rĩ ꞌbá ngá ꞌẽlé gólâ drí gõꞌdá kpá gólâ Ôvârí rî ı̣̂njı̣̃ ꞌbá ró rî bê. 8 Nĩngá sĩ, gólâ drí ngãzó tã mãlãyíkã ꞌdî kâ âtálé gólâ drí ꞌdĩ ngĩlí õjílã gólĩyî nâ gólâ drí ậzı̣́lı̣́ ꞌdĩ ꞌbá yî drí, gõꞌdá drílâ gólĩyî jõzó nĩlí Pétẽrõ rî ậzı̣́lı̣́ ânĩlí Yópã lésĩ.

9 Kậyı̣̂ ꞌdĩ vósĩ rî, lãjóꞌbá Kõrõnálĩyã kâ âꞌdô ĩyî bê trá ãnyî ꞌẽꞌá cãlé Yópã rú ı̣̃tú gạ̃gạ̃lı̣́gạ̃ sĩ rî, Pétẽrõ drí ngãzó nĩꞌá mbãlé jó drı̣̃ bê sãlãrã rî drı̣̃ı̣̂ ꞌálâ rĩlí rãtáã ꞌẽlé tólâ. 10 Gõꞌdá rãtáã vósĩ rî, lõfó drí gólâ rî ꞌẽzó, gõꞌdá gólâ lẽ nyãsá nyãlé. Gõꞌdá áâ drẽ nyãsá lâꞌdíꞌá gólâ drí rî, tã drí rû âꞌdázó gólâ drí tã âꞌdâ ró. 11 Tã âꞌdâ rî ꞌdĩ ꞌá rî, gólâ ndrê ngá ạ́ngı̣́ õzõ ítá bı̣́ kâtí, âríꞌá ꞌbũû lésĩ. Ítá rî ꞌdĩ rî ânĩlí ókĩzõ úûrû tı̣̂ lâ sû rî ꞌbá yî trá ꞌdó ûrû. 12 Gõꞌdá ítá rî ꞌdĩ ꞌá rî, rĩꞌá kõrõnyã lârâkô ꞌî dũû, ngá lédrẽ-lédrẽ dı̣̃ ꞌbá dı̣̃dı̣̃ rî ꞌbá yî, gõꞌdá ãríwá yí bê. 13 Gõꞌdá nĩngá sĩ, gbórókõ drí ậꞌúzó tã âtálé gólâ drí kĩ nĩ rî, “Pétẽrõ, ní ngâ ûrû, ní ûfû ró ngá nõ ꞌbá yî, tãlâ ní nyâ ró gólĩyî bê, má fẽ gólĩyî nĩ ní drí ngá nyãnyã ró.”

14 Nĩngá sĩ, Pétẽrõ drí ngãzó tã-drı̣̃ lôgõlé kĩ nĩ rî, “Kó kô, Kúmú, má îcá kô ꞌdĩî ꞌẽlé. Má nyá drẽ kó ngá ãzãkã gólâ tã ꞌbãꞌbã Ôvârí kâ drí ꞌbãlé trá õnjí ró ãmâ õjílã Yúdạ̃ yí kâ drí nyãlé rî kôꞌdáwá.”

15 Gõꞌdá gbórókõ ꞌdî drí ꞌũzó kpá óꞌdí kĩ nĩ rî, “Ngá gólĩyî Ôvârí drí rĩꞌá zı̣̃lâ tãndí ró õjílã mvá drí nyãlé rî ꞌbá yî, ní zı̣̂ kô õnjí ró.”

16 Tã rî ꞌdĩ ꞌê rû trá ĩtí ândâlâ nâ. Gõꞌdá ítá ꞌdĩ drí ngãzó gõlé ꞌbũû ꞌálâ.

17 Nĩngá sĩ, Pétẽrõ drẽ rĩꞌá tã âꞌdâ rû âꞌdá ꞌbá yî drí ꞌdĩ ĩtõ lâ ı̣̂sũꞌá rî, gõꞌdá õjílã gólĩyî Kõrõnálĩyã drí âjólé rî ꞌbá yî drí ꞌbã gólâ Sĩmónã kâ ꞌdĩ ûsúzó gõzó cãlé âdrélé tı̣́ lâ. 18 Nĩngá rî, drílĩyî lạ̃zı̣́ zı̣̃zó gõzó tã îjílí kĩ nĩ rî, “Ũmú ãzâ zı̣̃lı̣́ Sĩmónã Pétẽrõ rî bê rĩꞌá nõngá yã?”

19 ꞌDĩî Pétẽrõ drẽ zãâ rĩꞌá jó-drı̣̃ ꞌálâ rĩꞌá tã ı̣̂sũꞌá tã ꞌdî tãsĩ, ĩtí Líndrí Tãndí Ôvârí kâ drí tã âtázó gólâ drí kĩ nĩ rî, “Ní ârî drẽ mâ. Õjílã nâ âcâ ĩyî trá rĩꞌá ĩyî ánî lôndãꞌá. 20 Ĩtí rî, mí ngâ ûrû, ârílí vũdrı̣́ ꞌálâ gólĩyî ngálâ. ꞌDĩî vósĩ, mĩ nĩ gólĩyí bê. Ámâ nyãányâ ꞌbã gólĩyî nĩ ânĩlí. Bê trá ĩtí rî, ꞌdõvó ní gã kô nĩlí gólĩyí bê. Mí nĩ!”

21 Nĩngá sĩ, Pétẽrõ drí ngãzó nĩlí õjílã ꞌdî ꞌbá yî ngálâ gõꞌdá tã âtálé gólĩyî drí kĩ nĩ rî, “Mâ ĩꞌdî õjílã gólâ ãnî drí rĩꞌá lôndãlâ rî. Nĩ ânĩ má ngálâ ãꞌdô tãsĩ yã?”

22 Gõꞌdá õjílã ꞌdî ꞌbá yî drí tã-drı̣̃ ꞌdî lôgõzó kĩ nĩ rî, “Drı̣̃-ꞌbá ạ̃jú ꞌbũ ꞌbá Rómã kâ rî kâ rú bê Kõrõnálĩyã rî âjô ãmâ lãjóꞌbá íyíkâ rî nĩ ní ngálâ. Gólâ rĩꞌá õjílã tãndí ꞌî, gõꞌdá gólâ ı̣̂njı̣̃ Ôvârí ı̣̂njı̣̃-ı̣̂njı̣̃, gõꞌdá õjílã Yúdạ̃ yí kâ ndrĩ ꞌbã lậnjı̣̃ trá gólâ rú. Mãlãyíkã Ôvârí kâ ãzâ âtâ tã nĩ gólâ drí tã ꞌbãzó ánî ậzı̣́zó ânĩlí yí drí ꞌbã ꞌálâ, tãlâ yí ãârî ró tã ní drí ꞌẽꞌá âtálâ yí drí Ôvârí kâ ró rî.” 23 Gõꞌdá nĩngá sĩ, Pétẽrõ drí gólĩyî ậzı̣́zó ꞌbã ꞌálâ, gõꞌdá drílâ ngá nyãnyã fẽzó gõꞌdá kpá võ ậyı̣̂ kâ êdézó gólĩyî drí ậꞌdú kõzó ꞌá lâ.

Cı̣̃ı̣́nó lâ sĩ rî, Pétẽrõ yî drí ngãzó nĩlí õjílã ꞌdî ꞌbá yí bê. Gõꞌdá tã lẽ ꞌbá Yésũ kâ ũrûkậ ꞌbá yî Yópã ꞌálâ rî ꞌbá yî drí nĩzó ĩyî ꞌdũwạ̃ gólĩyí bê. 24 Gõꞌdá kậyı̣̂ ãzâ rî sĩ, drílĩyî cãzó Sẽsãréyã ꞌálâ. Tólâ rî, Kõrõnálĩyã yî trá rĩꞌá gólĩyî tẽꞌá. Gólâ ậzı̣̂ õjílã íyíkâ trá gõꞌdá íyî ãzí-ãzí yí bê rû êꞌbélé ĩyí bê võ ãlô ꞌá Pétẽrõ yî drı̣̃ tẽlé.

25 Gõꞌdá Pétẽrõ yî âcâ bê âfílí ạ̃ꞌdı̣́-drı̣̃ ꞌá rî, Kõrõnálĩyã drí ngãzó rû ûsúlı̣́ gólâ bê nĩngá, gõꞌdá drílâ ꞌãꞌî tı̣̃zó vũdrı̣́ Pétẽrõ rî ı̣̂njı̣̃zó. 26 Gõꞌdá Pétẽrõ drí Kõrõnálĩyã rî drı̣́ rũzó îngálé âdrélé ûrû, gólâ kĩ nĩ rî, “Ní ngâ ûrû, Kõrõnálĩyã. Ní tı̣̃ ꞌãꞌî má ândrá vũdrı̣́ ĩtí kô, tãlâ mâ kpá cé rĩꞌá õjílã mvá ꞌî õzõ ní tí.”

27 Gõꞌdá nĩngá sĩ, Pétẽrõ yî drí rĩzó rĩꞌá tã ngĩlí Kõrõnálĩyã bê, gõꞌdá gólĩyî fî bê Kõrõnálĩyã drí jó ꞌálâ rî, gõꞌdá gólâ drí õjílã ndrẽzó dũû êꞌbê rû ĩyî trá jó ꞌá tólâ. 28 Nĩngá sĩ, gólâ drí tã âtázó õjílã rî ꞌdĩ ꞌbá yî drí kĩ nĩ rî, “Ãnî ndrĩ, nĩ nı̣̃ trá kĩ, lãꞌbí Yúdạ̃ yí kâ rî rí ãmâ âyélé rû êꞌbélé ãnî õjílã lídí bê ngãtá fĩlí ãnî drí ꞌbã ꞌásĩ kô. Gõꞌdá Ôvârí âꞌdâ tã trá má drí kĩ, õjílã lídí âꞌdó ĩyî kô õnjí ró yí lı̣̃fı̣́. 29 Gõꞌdá nĩngá sĩ, lãjóꞌbá áníkâ rî ꞌbá yî îjílí bê mâ ânĩlí ní ngálâ rî, má gãá kô dó ânĩlí, gõꞌdá má ângâ trá ꞌwãâ kôrô ânĩlí. Gõꞌdá nõô rî, má lẽ trá ârílâ dódó cú ní tı̣̂ sĩ tã gólâ Ôvârí kâ ró ní drí tı̣̂ jõzó má vó ânĩꞌá âtálâ ní drí rî.”

30 Gõꞌdá Kõrõnálĩyã drí tã âtázó kĩ nĩ rî, “Kậyı̣̂ sû lậvũ ꞌbá trá nã sĩ ı̣̃tú-pá nâ lạ̃njạ́túlı̣́ sĩ rî, má rî trá rãtáã ꞌẽꞌá Ôvârí drí má drí ꞌbã ꞌá nõngá. Gõꞌdá nyĩî ró, ãgô ãzâ gólâ sõ ítá lậgû-lậgû ꞌî drí âgázó má ândrá íyî âꞌdálé má drí. 31 Ãgô rî ꞌdĩ âtâ úlı̣́ trá má drí kĩ nĩ rî, ‘Kõrõnálĩyã, Ôvârí ârî rãtáã áníkâ trá, gõꞌdá ngá pãpã áníkâ rĩꞌá ꞌẽlâ õjílã ngá ãkó lé ꞌbá drí rî, tã lâ sû trá gólâ rú. 32 Ĩtí rî, ní jô lãjóꞌbá áníkâ rî ꞌbá yî Yópã ꞌálâ, tãlâ gólĩyî ạ̃ậzı̣̂ ró bê ãgô ãzâ zı̣̃lı̣́ Sĩmónã Pétẽrõ rî ânĩlí ní ngálâ. Gólâ bê rĩꞌá Sĩmónã ãzâ gólâ rĩ ꞌbá ínyíríkó êdélé rî drí ꞌbã ꞌálâ lı̣̃mvû rú ꞌálâ.’ 33 Ĩtí, ꞌwãâ má drí lãjóꞌbá ámákâ rî ꞌbá yî jõzó nĩꞌá ánî ậdrı̣̃lı̣́, gõꞌdá nî rĩꞌá õjílã tãndí ꞌî ãmâ drí, ní drí ângázó ânĩlí rî sĩ. Ngbãângbânõ rî, ãmâ ndrĩ, mã êꞌbê rû trá nõngá Ôvârí ândrá, gõꞌdá mã lẽ úlı̣́ gólĩyî Kúmú Ôvârí drí fẽlé ní drí âtálé ãmâ drí rî ârílí.”

Úlı̣́ gólĩyî Pétẽrõ drí ngĩlí Kõrõnálĩyã yî drí rî

34 Gõꞌdá nĩngá sĩ, Pétẽrõ drí ngãzó rĩꞌá tã ngĩlí gólĩyî drí kĩ nĩ rî, “Tã pạ̃tı̣́ı̣̃ ró, ngbãângbânõ rî, gõꞌdá má nı̣̃ trá kĩ, Ôvârí ndrê ꞌbạ̃súrú ndrĩ ꞌdó ngá ãlô ró yí lı̣̃fı̣́. 35 Gõꞌdá gólâ rĩꞌá ãyĩkõ ró õjílã ãzákôlâ ꞌbạ̃súrú ãzákôlâ ꞌásĩ gólâ íyî ı̣̂njı̣̃ ꞌbá gõꞌdá tã tãndí ꞌẽ ꞌbá rî bê. 36 Nĩ nı̣̃ trá ngbãângbânõ tã âtî-âtî tãndí gólâ Ôvârí drí âjólé ãmâ õjílã Ĩsĩrãꞌélẽ kâ drí. Tã âtî-âtî tãndí ꞌdĩ kĩ, õmbã Ôvârí kâ ãmâ rú rî ậꞌdı̣̂ trá, tãlâ gólâ âjô Yésũ Krístõ trá drãlé ãmâ pãlé tã õnjí ãmákâ ꞌásĩ. Gõꞌdá ngbãângbânõ rî, ãmâ tã sû trá Ôvârí rú tã Yésũ kâ ꞌdĩ tãsĩ. Yésũ ĩꞌdî rĩꞌá Kúmú ãmbá ꞌî ꞌbạ̃súrú drı̣̃lı̣́ ndrĩ kậkậrậ. 37 Gõꞌdá mĩ nı̣̃ tã gólĩyî Yésũ drí ꞌẽlé trá ꞌbạ̃drı̣̃ Yúdạ̃ yí kâ ꞌásĩ rî ꞌbá yî kpá trá ndrĩ. Gólâ îtõ rĩꞌá tã rî ꞌdĩ ꞌbá yî ꞌẽlé sı̣́sı̣́ ꞌbạ̃drı̣̃ Gãlĩláyã kâ ꞌálâ kậyı̣̂ gólâ Yõwánĩ drí rĩzó tã bãbãtízĩ kâ âtálé õjílã drí rî sĩ. 38 Gõꞌdá mĩ nı̣̃ kpá trá kĩ, Ôvârí âjô Líndrí Tãndí íyíkâ trá gõꞌdá kpá mbârâkã íyíkâ bê Yésũ Nãzãrétã lé ꞌbá ró rî drí, tãlâ gólâ ĩîcâ ró bê nĩꞌá lậmú bê tã tãndí ꞌẽ bê õjílã drí, gõꞌdá kpá õjílã gólĩyî Sãtánã drí rĩꞌá îkpókpólõlâ rî ꞌbá yî pã bê. Yésũ ꞌê tã rî ꞌdĩ ĩtí, tãlâ Ôvârí bê rĩꞌá gólâ bê mbârâkã fẽlé gólâ drí tã ꞌdî ꞌbá yî ꞌẽzó.

39 “Ãmâ lãjóꞌbá Yésũ kâ rî ꞌbá yî ndrê tã gólĩyî gólâ drí ꞌẽlé rî trá ꞌbạ̃drı̣̃ ãmákâ õjílã Yúdạ̃ yí kâ rî ꞌbá yí kâ ꞌásĩ rî trá ndrĩ ãmâ lı̣̃fı̣́ sĩ. Mã âꞌdô îcáꞌá ngbãângbânõ tã âtálé mbı̣̂mbı̣̂ gólâ rî tãsĩ. Úfû gólâ, gólâ rî îpâ-îpâ sĩ fê lậlı̣̂-lậlı̣̂ drı̣̃ı̣̂. 40 Gõꞌdá kậyı̣̂ nâ sĩ rî, Ôvârí drí gólâ rî îngázó õdrã ꞌásĩ, gõꞌdá õjílã ũrûkậ ꞌbá yî ꞌẽzó gólâ rî ndrẽlé ĩyî lı̣̃fı̣́ sĩ. 41 Gõꞌdá âꞌdó kô õjílã ndrĩ ndrê ĩyî gólâ trá, cé rĩꞌá ãmâ gólĩyî Ôvârí drí njĩlí trá sı̣́sı̣́ tã nô pẽlé õjílã drí rî ꞌbá yî ĩꞌdî. Mã ndrê gólâ trá, gõꞌdá mã nyâ ngá, gõꞌdá mã mvû ngá kpá trá gólĩyí bê gólâ rî lîdrî-lîdrî õdrã ꞌásĩ rî vósĩ. 42 Kậyı̣̂ rî ꞌdĩ ꞌbá yî sĩ rî, gólâ âtâ tã ãmâ drí tã âtî-âtî íyíkâ âtázó õjílã drí gõꞌdá õjílã ꞌbãlé nı̣̃lâ kĩ, rĩꞌá yî rî gógó ĩꞌdî gólâ Ôvârí drí njĩlí tã õjílã ndrĩ gólĩyî ôdrã ꞌbá trá rî ꞌbá yî gõꞌdá kpá gólĩyî drẽ lédrẽ-lédrẽ ró rî ꞌbá yí kâ kĩlí. 43 Ạ̃kû ró nã sĩ, tã ậngũ ꞌbá ndrĩ gólĩyî Ôvârí kâ rî ꞌbá yî rã ĩyî tã gólâkâ trá. Tã lâ kĩ, gólĩyî ndrĩ tã lẽ ꞌbá trá gólâ ꞌá rî ꞌbá yî, Ôvârí âꞌdô tã õnjí gólĩyíkâ rî ꞌbá yî âyéꞌá.”

44 Ĩtí rî, Pétẽrõ õtírĩ rĩî drẽ úlı̣́ âtálé rî, Líndrí Tãndí Ôvârí kâ drí fĩzó gólĩyî ndrĩ nĩngá rĩ ꞌbá ĩyî úlı̣́ rî ꞌdĩ ꞌbá yî ârílí rî ꞌbá yî ꞌásĩ. 45 Gõꞌdá õjílã Yúdạ̃ yí kâ tã lẽ ꞌbá trá gõꞌdá ânĩ ꞌbá ĩyî kpãâ Pétẽrõ yí bê Yópã lésĩ rî ꞌbá yî, tı̣̂ lâ yî drí ậꞌdı̣́zó, tãlâ Ôvârí fẽ Líndrí Tãndí íyíkâ kpá trá gólĩyî âꞌdó ꞌbá kô õjílã Yúdạ̃ yí kâ ró rî ꞌbá yî drí. 46 Gólĩyî ârî ĩyî õjílã lídí ꞌdĩ ꞌbá yî trá îtõꞌá tã âtálé tı̣̂ lârâkô ãzâ drílĩyî âtâ-âtâ lâ nı̣̃lı̣́ kô sı̣́sı̣́ lâ sĩ rî ꞌbá yî sĩ, gõꞌdá gólĩyî kpá rĩꞌá ĩyî Ôvârí rî lûyı̣́ꞌá.

Gõꞌdá Pétẽrõ drí ngãzó tã âtálé tã lẽ ꞌbá gólĩyî ânĩ ꞌbá kpãâ yí bê rî ꞌbá yî drí kĩ, 47 “Nĩ ndrê drẽ, Líndrí Tãndí Ôvârí kâ fî trá õjílã nô ꞌbá yî ꞌá kpá õzõ drílâ fĩrĩ sı̣́sı̣́ ãmâ ꞌá rî kâtí. ꞌDõvó âꞌdô bê trá ĩtí rî, îcá kô õjílã ãzãkã ãlôlâ drí ãmâ lôgálé gólĩyî îbábátízãlé.”

48 Gõꞌdá nĩngá sĩ, Pétẽrõ drí tã ꞌbãzó õjílã Kõrõnálĩyã kâ ꞌdĩ ꞌbá yî îbábátízãzó, âꞌdólé õjílã Yésũ Krístõ kâ ró.

Gõꞌdá õjílã ꞌdî ꞌbá yî drí gólâ rî îjízó, tãlâ gólâ õrî ró drẽ ĩyí bê kậyı̣̂ fínyáwá sĩ, gõꞌdá gólâ drí tã-drı̣̃ lâ lẽzó.

11

Tã gólâ Pétẽrõ drí lôgõlé tã lẽ ꞌbá Yẽrõsãlémã ꞌálâ rî ꞌbá yî drí Kõrõnálĩyã yî tãsĩ rî

1 Gõꞌdá nĩngá sĩ, lãjóꞌbá Yésũ kâ Yũdạ́yạ̃ ꞌá gõꞌdá kpá tã lẽ ꞌbá ãzâ ꞌbá yí bê ârî ĩyî tã trá kĩ nĩ rî, õjílã lídí ãzâ ꞌbá yî lẽ ĩyî tã trá tã âtî-âtî Yésũ kâ ꞌá. 2 Gõꞌdá Pétẽrõ nĩlí bê gõlé Yẽrõsãlémã ꞌálâ rî, gólĩyî tã ı̣̂sũ gólĩyíkâ drí âꞌdólé kĩ õjílã lídí õꞌdê zãlô bãsã ꞌá gõꞌdá drílĩyî âꞌdózó õjílã Ôvârí kâ ró rî ꞌbá yî drí ngãzó tı̣̂ ânyálé Pétẽrõ bê. 3 Gólĩyî îjî Pétẽrõ kĩ, “Mí rî ũmú õjílã ꞌdẽ ꞌbá bãsã ꞌá kô rî ꞌbá yí kâ ró gõꞌdá kpá rĩlí ngá nyãlé gólĩyí bê ãꞌdô tãsĩ yã? ꞌDĩî rĩꞌá tã ányâ ꞌî.”

4 Nĩngá sĩ, Pétẽrõ drí ngãzó tã gólĩyî ndrĩ rû ꞌẽ ꞌbá trá rî ꞌbá yî ngĩlí ãkí ãkó ómvórẽ lâ lésĩ gólĩyî drí. 5 Pétẽrõ ngî tã kĩ nĩ rî, “Mâ trá Yópã ꞌálâ. Gõꞌdá kậyı̣̂ ãlô sĩ, má õtírĩ rãtáã ndẽê rî, tã drí rû âꞌdázó má drí tã âꞌdâ ró. Tã âꞌdâ rî ꞌdĩ ꞌá rî, má drí ngá ãzâ õzõ ítá bı̣́ ạ́ngı̣́ kâtí rî ndrẽzó âꞌdéꞌá vũdrı̣́ ꞌbũû lésĩ, ítá rî ꞌdĩ rî âꞌdélé vũdrı̣́ ókĩzõ úrû gãrã tı̣̂ lâ sû rî ꞌbá yî trá rũrũ rî kâtí. Gõꞌdá drílâ âꞌdézó ãnyî má lạ̃gạ́tı̣́. 6 Gõꞌdá má drí ngãzó võ ndrẽlé dódó ítá bı̣́ rî ꞌdĩ ꞌá. Má drí kõrõnyã tı̣̂ lârâkô ndrĩ õmã kâ gõꞌdá ꞌbã kâ bê gõꞌdá ngá gólĩyî dı̣̃ ꞌbá dı̣̃dı̣̃ rî ꞌbá yí bê gõꞌdá ãríwá yí bê ndrẽzó ꞌdó ítá bı̣́ rî ꞌdĩ ꞌá. 7 Nĩngá sĩ, má drí gbórókõ ârízó. Gbórókõ ꞌdî âtâ tã kĩ nĩ rî, ‘Pétẽrõ, mí ngâ ûrû gõꞌdá ní ûfû ngá ꞌdĩ ꞌbá yî nyãlé.’

8 “Ĩtí rî, má gã dó, má kĩ nĩ rî, ‘Kúmú, má lẽé kô ngá ꞌdĩ ꞌẽlé. Má nyá drẽ kô ngá ãzãkã gólâ tã ꞌbãꞌbã gólâ Ôvârí kâ drí ꞌbãlé trá õnjí ró nyãlé rî kô.’ 9 Nĩngá sĩ, gbórókõ ꞌdî drí kpá ậꞌúzó óꞌdí ꞌbũû lésĩ kĩ nĩ rî, ‘Ngá gólĩyî Ôvârí drí zı̣̃lı̣́ trá tãndí ró õjílã mvá drí nyãlé rî ꞌbá yî, ní zı̣̂ kô õnjí ró.’

10 “Tã ꞌdî ꞌê rû trá ândâlâ nâ, gõꞌdá ngá rî ꞌdĩ ꞌbá yî drí ngãzó gõlé ûrú ꞌálâ.

11 “Nĩngá sĩ, ꞌwãâ ãgô ãzâ ꞌbá yî zãlô nâ, drílĩyî ânĩzó ĩyî ꞌbã gólâ má drí rĩzó rĩlí rî ꞌá. Áâjô gólĩyî má ngálâ ꞌdĩ Sẽsãréyã lésĩ. 12 Gõꞌdá Líndrí Tãndí Ôvârí kâ drí tã âtázó má drí, tãlâ mã õnĩ ró ãgô rî ꞌdĩ ꞌbá yí bê, gólâ kĩ má drí rî, má õgã kôꞌdáwá nĩlí gólĩyí bê. Ĩtí rî, má drí ngãzó nĩlí gólĩyí bê, gõꞌdá ãmâ ậdrúpı̣̃ gólĩyî tã lẽ ꞌbá ró njı̣̂-kázíyá nõ ꞌbá yî nĩ ĩyî kpá kpãâ ãmá bê. ꞌDĩî vósĩ, ãmâ drí cãzó Kõrõnálĩyã võrã jõ ꞌbá má drí ânĩzó rî drí ꞌbã ꞌálâ gõꞌdá fĩlí drílâ jó ꞌálâ.

13 “Gõꞌdá Kõrõnálĩyã rî ꞌdĩ âtâ tã ãmâ drí kĩ, yí ndrê mãlãyíkã Ôvârí kâ trá rĩꞌá âdréꞌá yí drí ꞌbã ꞌá tã âtáꞌá kĩ nĩ rî, ‘Ní jô lãjóꞌbá áníkâ rî ꞌbá yî Yópã ꞌálâ, nĩꞌá ãgô ãzâ rĩꞌá zı̣̃lâ Sĩmónã Pétẽrõ rî ậzı̣́lı̣́ ânĩlí ní ngálâ, 14 tãlâ gólâ ãâtâ ró bê tã gólâ ángô tí rî ĩꞌdî ãnî pãzó lâŋõ tã õnjí kâ ꞌásĩ õjílã áníkâ ꞌbã kâ rî ꞌbá yí bê ndrĩ.’

15 “Ĩtí rî, má drí ngãzó tã âtálé gólĩyî drí, gõꞌdá má õtírĩ drẽ rĩî úlı̣́ âtálé rî, Líndrí Tãndí Ôvârí kâ drí ânĩzó fĩlí gólĩyî ꞌá nyé õzõ drílâ fĩrĩ ãmâ ꞌá sı̣́sı̣́ rî tí. 16 Gõꞌdá úlı̣́ gólĩyî kúmú ãmákâ Yésũ kâ kĩꞌá nĩ rî, ‘Yõwánĩ ꞌê bãbãtízĩ íyíkâ õjílã drí rî lũmvû sĩ, gõꞌdá Ôvârí âꞌdô bãbãtízĩ ꞌẽꞌá ãnî drí Líndrí Tãndí íyíkâ sĩ’ rî ꞌbá yî drí âgázó má drı̣̃ı̣̂. 17 Nĩngá sĩ, mã ndrê kĩ, Ôvârí fẽ Líndrí Tãndí íyíkâ trá õjílã lídí ꞌdĩ ꞌbá yî drí, té õzõ gólâ drí âfẽrẽ lâ trá sı̣́sı̣́ ãmâ drí kậyı̣̂ gólâ ãmâ drí tã lẽzó tã âtî-âtî tãndí Kúmú ãmákâ Yésũ Krístõ rî tãsĩ rî ꞌá rî tí. Má âꞌdô îcáꞌá lôsĩ Ôvârí kâ lôgálé ángô tí ró yã?”

18 Tólâ sĩ, õjílã gólĩyî rĩ ꞌbá tı̣̂ ânyálé Pétẽrõ bê sı̣́sı̣́ ꞌdĩ ꞌbá yî ârílí bê ĩyî úlı̣́ ꞌdĩ ꞌbá yî rî, gólĩyî drí tı̣̂ ânyâ-ânyâ Pétẽrõ bê ꞌdĩ âyézó. Tã ꞌdî võ lâ ꞌá rî, gólĩyî drí ngãzó rĩꞌá Ôvârí rî lûyı̣́lı̣́ kĩ, “Ngbãângbânõ rî, mã ndrê trá kĩ, Ôvârí fẽ lạ́tı̣̂ trá õjílã lídí ró rî ꞌbá yî drí drı̣̃ âdĩzó vólé tã õnjí ĩyíkâ rî ꞌbá yî ꞌásĩ, tãlâ gólĩyî õrî ró ĩyî lédrẽ-lédrẽ ró zãâ gbạ́dú ạ̃dũkũ ãkó!”

Tã tã lẽ ꞌbá Yésũ ꞌá rî ꞌbá yî drí tã âtî-âtî Yésũ rî tãsĩ rî pẽzó õjílã lídí Ãnĩtĩyókã ꞌálâ rî ꞌbá yî drí rî

19 Kậyı̣̂ lâŋõ drí ꞌdẽzó tã lẽ ꞌbá drı̣̃ı̣̂ Sĩtĩfánõ rî õdrã vósĩ rî sĩ, tã lẽ ꞌbá Yésũ ꞌá dũû lậꞌbû ĩyî trá vólé Yẽrõsãlémã ꞌásĩ. Gólĩyî ꞌásĩ, ãzâ ꞌbá yî nĩ trá cãlé gĩâ Fõnísĩyã ꞌálâ, gõꞌdá ũrûkậ ꞌbá yî Sãyĩpãrásĩ ꞌálâ, gõꞌdá ũrûkậ ꞌbá yî ĩyíkâ Ãnĩtĩyókã ꞌálâ ró. Gõꞌdá võ rî ꞌdĩ ꞌbá yî ꞌásĩ rî, gólĩyî âtâ tã âtî-âtî Yésũ rî tãsĩ rî trá cé õjílã Yúdạ̃ yí kâ drí. 20 ꞌDĩî vósĩ rî, tã lẽ ꞌbá Yésũ ꞌá ãzâ ꞌbá yî gólĩyî âꞌdó ꞌbá Sãyĩpãrásĩ lé ꞌbá ró gõꞌdá Kĩrénẽ lé ꞌbá ró rî ꞌbá yí bê drí rãzó Ãnĩtĩyókã ꞌálâ. Gõꞌdá gólĩyî câ bê tólâ rî, gólĩyî drí tã âtî-âtî tãndí Yésũ rî tãsĩ rî âtázó õjílã Yúdạ̃ yí kâ drí gõꞌdá kpá gólĩyî ꞌbạ̃súrú ãzâ kâ võ rî ꞌdĩ ꞌá rî ꞌbá yî drí. 21 Nĩngá sĩ, Ôvârí drí mbârâkã fẽzó gólĩyî drí lôsĩ íyíkâ ꞌdĩ ꞌẽzó, gõꞌdá ĩtí rî, õjílã dũû drí tã lẽzó tã âtî-âtî tãndí Kúmú Yésũ rî tãsĩ ꞌdî ꞌá. ꞌDĩî rĩꞌá õjílã Yúdạ̃ yí kâ gõꞌdá kpá gólĩyî õjílã lídí ró rî ꞌbá yí bê.

22 Gõꞌdá ꞌdĩî vósĩ rî, õjílã kạ̃nı̣́sạ̃ kâ Yẽrõsãlémã ꞌálâ rî ꞌbá yî drí tã ꞌdî ârízó, ĩtí gólĩyî drí Bãrãnábã rî jõzó nĩlí Ãnĩtĩyókã ꞌálâ tã rî ꞌdĩ mbı̣̂mbı̣̂ lâ ârílí. 23-24 Bãrãnábã rĩꞌá õjílã tãndí ꞌî. Gólâ trá cú rĩꞌá mbârâkã Líndrí Tãndí Ôvârí kâ rî kâ bê dũû lậvũlı̣́ kôrô. Ĩtí rî, gólâ lẽ tã trá tã âtî-âtî tãndí Kúmú Yésũ rî tãsĩ rî ꞌá pı̣̃pı̣̂sı̣́lı̣́ ãlô sĩ. Nĩngá sĩ, gõꞌdá gólâ câ bê trá Ãnĩtĩyókã ꞌálâ rî, gólâ ndrê trá kĩ, Ôvârí fẽ ândrâ-tãndĩ trá tã lẽ ꞌbá Yésũ ꞌá rî ꞌbá yî drí rõô. Tã ꞌdî tãsĩ rî, gólâ rĩꞌá ãyĩkõ ró ãmbá, gõꞌdá gólâ drí õjílã rî ꞌdĩ ꞌbá yî lı̣̃fı̣́ lâ yî îmbázó rĩlí zãâ õjílã Kúmú Yésũ kâ ró pı̣̃pı̣̂sı̣́lı̣́ ãlô sĩ. Gõꞌdá nĩngá sĩ rî, õjílã dũû ãzâ ꞌbá yî drí tã lẽzó kpá tã âtî-âtî tãndí Kúmú Yésũ rî tãsĩ ꞌdî ꞌá.

25 Gõꞌdá nĩngá sĩ rî, Bãrãnábã lẽ lôsĩ Ôvârí kâ ꞌẽ ãzí ûsúlı̣́. Gõꞌdá tã rî ꞌdĩ tãsĩ rî, gólâ drí ngãzó Ãnĩtĩyókã ꞌásĩ nĩlí lậvũlı̣́ jẽjẽ ró Tãrásõ ꞌálâ Sóõlõ rî lôndãlé. 26 Gõꞌdá gólâ ûsúlı̣́ bê Sóõlõ rî, drílâ Sóõlõ rî ậdrı̣̃zó kpãâ ânĩlí Ãnĩtĩyókã ꞌálâ lôsĩ ꞌẽ ꞌbá ãzí gólâkâ ró. Gõꞌdá gólĩyî kpạ̃rạ̃tı̣́ drí fĩzó ĩyî õjílã kạ̃nı̣́sạ̃ kâ ꞌá tólâ ndrô ãlô sĩ rĩꞌá õjílã dũû îmbálé. Gõꞌdá âꞌdô trá Ãnĩtĩyókã ꞌá tólâ, õjílã kạ̃nı̣́sạ̃ kâ zı̣̃zó ĩyî sı̣́sı̣́ lâ ró “ ‘krístõ ꞌbá” ’ rî.

27 Gõꞌdá kậyı̣̂ ꞌdĩ ꞌbá yî sĩ rî, tã ậngũ ꞌbá ũrûkậ Ôvârí kâ ró rî ꞌbá yî drí ânĩzó ĩyî Yẽrõsãlémã lésĩ nĩlí Ãnĩtĩyókã ꞌálâ. 28-30 Gõꞌdá Líndrí Tãndí Ôvârí kâ drí õjílã ãlô gólĩyî ꞌásĩ zı̣̃lı̣́ Ágãbã rî ꞌẽzó âdrélé ûrû tã âtálé kĩ, lõfó õnjí tẽtẽ ãâꞌdô ꞌdẽꞌá ãngó drı̣̃ ꞌásĩ ndrĩ. Ĩtí rî, gõꞌdá õjílã kạ̃nı̣́sạ̃ Ãnĩtĩyókã ꞌálâ rî kâ ârílí bê ĩyî úlı̣́ Ágãbã kâ ꞌdĩ rî, drílĩyî tã lẽzó ậdı̣̂ ãmbá ĩyî nyãányâ kâ fẽlé õzõ gólĩyî drí îcálé fẽlé rî tí, ãꞌdô ró bê ĩyî ậdrúpı̣̃ yî ꞌbạ̃drı̣̃ Yũdạ́yạ̃ kâ ꞌálâ rî ꞌbá yî pãzó ĩꞌdî sĩ lâ. Gõꞌdá nĩngá sĩ, gólĩyî drí ậdı̣̂ rî ꞌdĩ ûꞌdúzó êꞌbélé võ ãlô ꞌá gõꞌdá trõlé fẽlé Bãrãnábã yî drı̣́gạ́ Sóõlõ bê, tãlâ gólĩyî õtrõ ró ậdı̣̂ rî ꞌdĩ fẽlé õjílã ãmbâ-ãmbâ kạ̃nı̣́sạ̃ kâ Yẽrõsãlémã ꞌálâ rî ꞌbá yî drí. Lõfó õnjí tẽtẽ rî ꞌdĩ ꞌdê trá kậyı̣̂ gólâ Kãlõdíyã drí ꞌbãzó drẽ kúmú ạ́ngı̣́ Rómã kâ ró rî sĩ.

12

Tã gólâ mãlãyíkã drí Pétẽrõ rî înjízó gạ̃nı̣́mạ̃ ꞌásĩ rî

1 Bãrãnábã yî Sóõlõ bê drẽ ĩyî rĩꞌá zãâ Ãnĩtĩyókã ꞌálâ rî, kúmú ạ́ngı̣́ Ẽródẽ Ãgãrípã drí ngãzó rĩꞌá lâŋõ fẽlé rõô drı̣̃-ꞌbá kạ̃nı̣́sạ̃ kâ Yẽrõsãlémã ꞌálâ rî ꞌbá yî drí. 2 Gólâ ꞌbã tã trá õjílã drí Yãkóbã, Yõwánĩ rî ậdrúpı̣̃ ró rî fũzó vólé lı̣́gú mbẽlẽsõ sĩ. 3 Gõꞌdá gólâ ndrê bê trá kĩ, tã ꞌdî ũsû trá drı̣̃-ꞌbá Yúdạ̃ yí kâ rî ꞌbá yî rú rî, gólâ drí kpá ngãzó tã õnjí ãzâ ꞌẽlé. Gólâ ꞌbã tã lómígówá íyíkâ rî ꞌbá yî drí nĩzó Pétẽrõ rî rũlı̣́. Pétẽrõ rî rũrũ ꞌdî âꞌdô trá kậyı̣̂ kãrámã lậvũ-lậvũ kôrô rî kâ rî sĩ.* 4 Gõꞌdá úrúlı̣́ bê Pétẽrõ trá rî, gólâ rî trõzó ꞌbãlé gạ̃nı̣́mạ̃ ꞌá gõꞌdá lómígówá mûdrı̣́-drı̣̃-lâ-njı̣̂-kázíyá drí rĩzó ĩyî gólâ rî vó ndrẽlé, ꞌdĩî gólĩyî rĩꞌá sû sû ı̣̃tú-pá vósĩ cé.* Kúmú ạ́ngı̣́ Ẽródẽ lẽ trá gólâ rî fũlı̣́ õjílã ândrá gímã lãfálé kãrámã lậvũ-lậvũ kôrô kâ rî vólé drı̣̃ lâ ꞌásĩ.

5 Ĩtí, gólâ drí Pétẽrõ rî âyézó ômbê-ômbê ró gạ̃nı̣́mạ̃ ꞌá. Gõꞌdá õjílã kạ̃nı̣́sạ̃ kâ ĩyíkâ zãâ rĩꞌá Ôvârí rî îjíꞌá rãtáã ꞌẽꞌẽ sĩ Pétẽrõ rî pãlé.

6 Gõꞌdá ngạ́cı̣̂ gólâ sı̣́sı̣́ kậyı̣̂ gólâ Ẽródẽ drí tã lẽzó ꞌẽzó Pétẽrõ rî fũlı̣́ rî sĩ rî, Pétẽrõ rĩꞌá ậꞌdú kõꞌá gạ̃nı̣́mạ̃ ꞌá lómígówá rı̣̃ gólâ rî ômbézó gạ́ rú lâ yî nyãrĩ kãgãꞌdã sĩ rî lãfálé. ꞌDĩî lómígówá ãzâ ꞌbá yî ĩyíkâ rĩꞌá ạ́tı̣̃ gólâ gạ̃nı̣́mạ̃ kâ rî vó lâ ndrẽꞌá. 7 Gõꞌdá ꞌwãâ mãlãyíkã Ôvârí kâ drí rû âꞌdázó, gõꞌdá ngá îꞌĩ drí võ îwázó kãꞌdâ-kãꞌdâ jó ꞌálé rî gạ̃nı̣́mạ̃ kâ ꞌdĩ ꞌásĩ. Gõꞌdá mãlãyíkã ꞌdî drí ngãzó Pétẽrõ rî ôlólé ậꞌdú ꞌásĩ. Gõꞌdá mãlãyíkã rî ꞌdĩ drí tã âtázó Pétẽrõ drí kĩ nĩ rî, “Mí ngâ drẽ ꞌwãâ ûrû.” Gõꞌdá nĩngá sĩ rî, nyãrĩ kãgãꞌdá-kágáꞌdâ gólâ rî ômbézó ꞌdĩ ꞌbá yî drí rû înjízó gólâ rî drı̣́ ômbê ꞌásĩ.

8 Gõꞌdá mãlãyíkã ꞌdî drí tã âtázó kĩ nĩ rî, “Ní ômbê gásĩ ítá áníkâ ꞌdĩ kâ, gõꞌdá ní sõ ró káꞌbókã áníkâ ꞌdĩ ꞌbá yî ní pá.” Gõꞌdá Pétẽrõ ní drí tã âtálé ꞌdĩ ꞌẽzó té ĩtí. Gõꞌdá nĩngá sĩ rî, mãlãyíkã drí tã âtázó kĩ nĩ rî, “Ní sõ ítá áníkâ ạ́ngı̣́ ꞌdĩ, gõꞌdá ní ânĩ mã nĩ ró ní bê.” 9 Ĩtí, Pétẽrõ drí ngãzó ꞌdẽlé mãlãyíkã ꞌdî vó fõlé vólé gạ̃nı̣́mạ̃ ꞌásĩ. Gõꞌdá ꞌdĩî gólâ nı̣̃ı̣́ kô ngãtá tã gólâ mãlãyíkã ꞌdî drí rĩꞌá ꞌẽlâ ꞌdĩ rĩꞌá tã pạ̃tı̣́ı̣̃ ꞌî yã rî. Pétẽrõ ı̣̂sũ íyíkâ kĩ nĩ rî, yí ãâꞌdô rĩꞌá âbĩꞌá. 10 Gõꞌdá gólĩyî ngâ bê âfõlé rî, gólĩyî nĩ sı̣́sı̣́ kôrô jó tı̣́lı̣́-tı̣̂ gạ̃nı̣́mạ̃ gólâ Pétẽrõ rî ômbézó ꞌá lâ rî tı̣́ sĩ. Gõꞌdá nĩngá sĩ rî, gólĩyî drí nĩzó kôrô jó tı̣́lı̣́-tı̣̂ ãzâ lómígówá ãzâ ꞌbá yî drí kpá rĩzó âdrélé rî ꞌálâ. Ạ̃dũkũ lâ ró rî, gólĩyî drí âcázó ạ́tı̣̃ tı̣̂ ậdı̣̂ ró ãgã ạ́ngı̣́ bẽlé bẽ ạ̃ꞌdı̣́-drı̣̃ gạ̃nı̣́mạ̃ kâ rî kâ tı̣́, gõꞌdá fõlé vólé nĩꞌá jạ̃rı̣́bạ̃ ꞌálâ. Ạ́tı̣̃ rî gógó ꞌdĩ rĩꞌá ậdı̣̂ njı̣̃njı̣̃ ró rî ꞌásĩ. Bê kpálé ĩtí rî, ạ́tı̣̃ rî ꞌdĩ drí rû njı̣̃zó hõwéẽ, tãlâ ꞌdĩî gólĩyî drí îcázó cú fõlé ĩví ꞌálâ gõꞌdá nĩlí lạ́tı̣̂ ạ́ngı̣́ jạ̃rı̣́bạ̃ kâ rî ꞌásĩ. Nĩngá sĩ, nyĩî ró, mãlãyíkã ꞌdî drí ậvı̣̃zó Pétẽrõ lạ̃gạ́tı̣́ sĩ.

11 Nĩngá sĩ, Pétẽrõ nı̣̃ tã âꞌdó ꞌbá yí drí ꞌdĩ trá, gõꞌdá ĩꞌdî gólâ drí tã âtázó kĩ nĩ rî, “Ngbãângbânõ rî, má nı̣̃ trá pạ̃tı̣́ı̣̃ kĩ, Ôvârí âjô mãlãyíkã íyíkâ trá ámâ pãlé Ẽródẽ drı̣́gạ́ sĩ, gõꞌdá kpá rû îzã gólâ drı̣̃-ꞌbá gólĩyî Yúdạ̃ yí kâ rî ꞌbá yî drí ꞌẽꞌá ꞌẽlâ má drí rî ꞌbá yî ꞌásĩ.”

12 ꞌDĩî vósĩ, Pétẽrõ nı̣̃ bê trá kĩ, pạ̃tı̣́ı̣̃ Ôvârí pâ yî trá rî, gólâ drí ngãzó nĩlí Yõwánĩ ãzâ gólâ kpá rĩꞌá zı̣̃lâ Márãkõ rî ândrê lâ Mãríyã drí ꞌbã ꞌálâ. Gõꞌdá ꞌdĩî õjílã dũû kạ̃nı̣́sạ̃ kâ êꞌbê rû ĩyî trá tólâ, gõꞌdá rĩꞌá ĩyî rúꞌbạ́ lôꞌbãꞌá Ôvârí drí Pétẽrõ rî pãzó bê. 13 Gõꞌdá Pétẽrõ drí ngãzó ạ́tı̣̃ tı̣̂ ạ̃ꞌdı̣́-drı̣̃ ꞌdî kâ gãlé kõwã-kõwã, gõꞌdá ízámvá ãzâ gólâ rĩ ꞌbá lôsĩ ꞌẽlé ꞌbã ꞌdî ꞌá zı̣̃lı̣́ Ródã rî drí ngãzó ânĩlí ạ́tı̣̃ tı̣̂ ꞌálâ õjílã ạ́tı̣̃ tı̣̂ gã ꞌbá ꞌdĩ nı̣̃lı̣́. 14 Gõꞌdá Pétẽrõ zı̣̂ lạ̃zı̣́ bê rî, ízámvá rî ꞌdĩ drí ngãzó gólâ rî gbórókõ nı̣̃lı̣́. Gõꞌdá ãyĩkõ drí cĩzó ízámvá rî ꞌdĩ rú rõô, drílâ ngãzó rãlé gõlé tã lâ âtálé õjílã ãzâ ꞌbá yî drí cú ĩtí drẽ ạ́tı̣̃ njı̣̃ ãkó. Gólâ kĩ gólĩyî drí rî, “Pétẽrõ ĩꞌdî rĩꞌá âdréꞌá ĩví ꞌá tólâ.”

15 Ĩtí rî, õjílã ꞌdî ꞌbá yî drí ngãzó tã âtálé ízámvá rî ꞌdĩ drí kĩ, “Nî lîfõ-lîfõ.” Gõꞌdá ízámvá ꞌdĩ drí njũzó zãâ rĩꞌá tã âtálé õjílã rî ꞌdĩ ꞌbá yî drí kĩ, “Tã pạ̃tı̣́ı̣̃ ró, Pétẽrõ ĩꞌdî rĩꞌá âdréꞌá tólâ.” Gõꞌdá gólĩyî drí tã lôgõzó kĩ nĩ rî, “ꞌDĩî âꞌdó Pétẽrõ ĩꞌdî kô, ꞌdĩî rĩꞌá mãlãyíkã gólâ rĩ ꞌbá gólâ rî vó ndrẽlé rî ĩꞌdî.”

16 Gõꞌdá ꞌdĩî Pétẽrõ íyíkâ drẽ zãâ rĩꞌá ạ́tı̣̃ tı̣̂ gãꞌá. Ạ̃dũkũ lâ ró rî, gólĩyî drí ạ́tı̣̃ ꞌdî njı̣̃zó gõꞌdá Pétẽrõ rî ndrẽzó, gõꞌdá tı̣̂ lâ yî drí ậꞌdı̣́zó ndrú. 17 Gõꞌdá nĩngá sĩ, Pétẽrõ drí ngãzó drı̣́ îngálé îyálé gólĩyî drí, tãlâ gólĩyî õrî ró bê njũrũ. Gõꞌdá drílâ ngãzó tã gólâ Ôvârí drí íyî âtrõzó vólé gạ̃nı̣́mạ̃ ꞌásĩ rî ngĩlí gólĩyî drí. Gõꞌdá gólâ drí kpá tã âtázó gólĩyî drí kĩ nĩ rî, “Mĩ ngî tã rî nõ drı̣̃-ꞌbá ãmákâ Yãkóbã* drí gõꞌdá kpá ãmâ ãzí-ãzí yî drí.” Nĩngá sĩ, gólâ drí ngãzó nĩlí võ ãzâ ꞌbá yî ꞌásĩ.

18 Gõꞌdá võ âfõ bê ậwúlı̣́ rî, gạ̃nı̣́mạ̃ ꞌálâ rî, lómígówá ꞌdĩ ꞌbá yî trá ꞌdó ũrı̣̃ ândrê bê, tãlâ gólĩyî ûsú Pétẽrõ jó ꞌálé ĩyíkâ rî ꞌá kôꞌdáwá. Gólĩyî nı̣̃ı̣́ tã gólâ rû ꞌẽ ꞌbá Pétẽrõ drí rî kô. 19 Nĩngá sĩ, Ẽródẽ drí tã ꞌbãzó gólĩyî drí nĩlí Pétẽrõ rî ndãlé, gõꞌdá gólĩyî ûsú gólâ kôꞌdáwá. Ĩtí rî, Ẽródẽ drí gólĩyî tı̣̂ trı̣̃zó rõô tã îjî-îjî sĩ. Gõꞌdá nĩngá sĩ, drílâ tã ꞌbãzó ãꞌdô ró gólĩyî ûfúzó vólé.

Tólâ sĩ, Ẽródẽ drí ngãzó nĩlí vólé ꞌbạ̃drı̣̃ Yũdạ́yạ̃ kâ ꞌdĩ ꞌásĩ nĩlí rĩlí Sẽsãréyã ꞌálâ.

Tã Ôvârí drí kúmú ạ́ngı̣́ Ẽródẽ rî fũzó rî

20 ꞌDĩî vósĩ rî, kúmú ạ́ngı̣́ Ẽródẽ rî fĩî drí gĩzó õjílã Tírã kâ rî ꞌbá yî rú Sĩdónã bê. Nĩngá sĩ, õjílã jạ̃rı̣́bạ̃ rı̣̃ ꞌdî ꞌbá yí kâ drí ngãzó nĩlí ĩyî Ẽródẽ rî ngálâ ạ̃wạ̃ gólâ ꞌá ꞌdĩ, sı̣́ lâ ậꞌdı̣́lı̣́. Sı̣́sı̣́ lâ ró rî, gólĩyî gî õjílã* gólâ rĩ ꞌbá ꞌbã kúmú ạ́ngı̣́ Ẽródẽ kâ vó lâ ndrẽlé rî lı̣̃fı̣́ lâ, tãlâ gólâ õpâ ró bê ĩyî rû êꞌbê ĩyíkâ ꞌdĩ vó lâ rãlé. Õjílã rî ꞌdĩ ꞌbá yî îjî ĩyî tã gólâ tı̣́ tã ạ̃ꞌdı̣́ ꞌbãzó ĩꞌdî gólĩyî lãfálé Ẽródẽ bê, tãlâ ãꞌdô ró îcâ-îcâ ró õjílã ĩyíkâ drí ạ̃drúgú gĩzó ꞌbạ̃drı̣̃ Ẽródẽ kâ nõ ꞌásĩ.

21 Ĩtí rî, kúmú Ẽródẽ drí ngãzó kậyı̣̂ rû êꞌbê kâ ꞌdĩ îyálé trậ. Gõꞌdá kậyı̣̂ rî ꞌdĩ tú rî, gólâ drí ngãzó ítá íyíkâ kũmũ kâ sõlé, gõꞌdá nĩzó rĩlí kı̣́tı̣̃ íyíkâ kũmũ kâ rî drı̣̃ı̣̂. Gõꞌdá nĩngá sĩ, drílâ tã âtázó õjílã drí ndrĩ. 22 Gõꞌdá nĩngá sĩ, õjílã ârílí bê úlı̣́ gólâkâ ꞌdĩ ꞌbá yî rî, gólĩyî drí ngãzó gólâ rî ı̣̂njı̣̃lı̣́ rõô kĩ nĩ rî, “Nõô âꞌdó kô rĩꞌá õjílã mvá ꞌî úlı̣́ âtáꞌá, gólâ rĩꞌá ôvârí ꞌî.” 23 Nĩngá sĩ, mãlãyíkã Ôvârí kâ drí ânĩzó ꞌwãâ gólâ rî ꞌbãlé âꞌdólé ngá lãzé ró, ı̣̃ꞌbû drí gólâ rî nyãzó kôrô drãlé ĩndí-ĩndí ró ạ̃wạ̃lạ̃kạ̃ íyíkâ ꞌdĩ bê, tãlâ gólâ âyê õjílã íyî lûyı̣́lı̣́ ĩꞌdî, õzõ Ôvârí kâtí cú ĩtí, tã âtá ãkó gólĩyî drí kĩ nĩ rî, rĩꞌá cé Ôvârí ĩꞌdî õjílã drí lûyı̣́lı̣́.

Tã gólâ tã lẽ ꞌbá Yésũ ꞌá rî ꞌbá yî drí lîzózó âꞌdólé dũû rî

24 Kậyı̣̂ ꞌdĩ ꞌbá yî sĩ rî, tã âtî-âtî tãndí Ôvârí kâ rî drí lậꞌbúzó. Gõꞌdá õjílã dũû drí tã lẽzó ꞌá lâ. Tã lẽ ꞌbá Yésũ ꞌá rî ꞌbá yî drí âcázó âꞌdólé dũû.

25 Gõꞌdá tólâ sĩ, Bãrãnábã yî Sóõlõ bê ndẽ ĩyî lôsĩ ĩyíkâ Yẽrõsãlémã ꞌálâ rî bê rî, gólĩyî drí ngãzó gõlé Ãnĩtĩyókã ꞌálâ. Gõꞌdá gólĩyî drı̣̃ Yõwánĩ zı̣̃lı̣́ Márãkõ ꞌdĩ kpãâ ĩyí bê.

13

Tã Bãrãnábã yî njĩzó Sóõlõ bê jõlé võrã bê Yésũ rî tãsĩ rî

1 Ãnĩtĩyókã gólâ ꞌbạ̃drı̣̃ Sírĩyã kâ rî ꞌálâ rî ꞌá rî, õjílã kạ̃nı̣́sạ̃ kâ rî ꞌbá yî lãfálé rî, tã ậngũ ꞌbá Ôvârí kâ ũrûkậ ꞌbá yî bê rĩꞌá ĩyî gõꞌdá kpá lı̣̃fı̣́ îcí ꞌbá úlı̣́ Ôvârí kâ sĩ rî ꞌbá yí bê. Rú lâ yî rĩꞌá Bãrãnábã gõꞌdá Sĩmónã gólâ zı̣̃lı̣́ Nĩgérẽ rî, gõꞌdá Lũkı̣́yạ̃ õjílã Kĩrénẽ kâ ró rî, gõꞌdá kpá Mãnéyã gólâ âꞌdó ꞌbá trá lậmû-ãzí kúmú Ẽródẽ Ãnĩtípã kâ ró ꞌdĩmvã gólĩyíkâ ꞌá rî, gõꞌdá ãzâ lâ drí âꞌdózó Sóõlõ ĩꞌdî. 2 Gõꞌdá kậyı̣̂ ãzâ sĩ, õjílã kạ̃nı̣́sạ̃ kâ õtírĩ ĩyî rĩî Ôvârí Yãkóvã rî îrátãlé, gõꞌdá kpá rĩzó ꞌálé ꞌãꞌí ró ngá nyã ãkó rî, Líndrí Tãndí Ôvârí kâ drí tã âtázó gólĩyî drí kĩ, “Mĩ nã Bãrãnábã yî Sóõlõ bê lôsĩ ꞌẽ ꞌbá ámákâ ró, tãlâ gólĩyî õlậmû ró võ ꞌásĩ ndrĩ lôsĩ gólâ má drí ꞌbãlé gólĩyî drí rî ꞌẽlé ĩꞌdî.” 3 Ĩtí, õjílã kạ̃nı̣́sạ̃ kâ ꞌdĩ ꞌbá yî drí tã ꞌdî drı̣̃ lâ lẽzó. Gõꞌdá kậyı̣̂ ãzâ sĩ, drílĩyî rĩzó kpá óꞌdí ĩyî ꞌálé ꞌãꞌí ró gõꞌdá rãtáã ꞌẽzó, gõꞌdá drílĩyî drı̣́ ꞌbãzó Bãrãnábã yî drı̣̃ı̣̂ Sóõlõ bê ândrâ-tãndĩ ró, gõꞌdá gólĩyî jõzó nĩlí ậcı̣́ gólĩyíkâ ꞌdĩ ꞌá lôsĩ Ôvârí kâ ꞌẽlé.

Tã gólâ Bãrãnábã yî Sóõlõ bê drí tã lôgõzó ójó ãzâ drı̣̃ı̣̂

Sãyĩpãrásĩ ꞌálâ rî

4 Nĩngá sĩ, Líndrí Tãndí Ôvârí kâ jólé bê Bãrãnábã yî Sóõlõ bê nĩlí rî, gólĩyî drí ngãzó nĩlí jạ̃rı̣́bạ̃ Sạ̃lũsı̣́yạ̃ kâ lı̣̃mvû ândrê gãrã drı̣̃ ꞌá rî ꞌálâ. Gõꞌdá tólâ sĩ rî, gólĩyî drí ngãzó nĩlí kõlóngbõ sĩ ꞌbạ̃drı̣̃ zı̣̃lı̣́ Sãyĩpãrásĩ rî ꞌálâ. 5 Ĩtí rî, gólĩyî drí cãzó jạ̃rı̣́bạ̃ zı̣̃lı̣́ Sãlámĩ rî ꞌálâ, gõꞌdá rĩlí ĩyî rĩꞌá úlı̣́ Ôvârí kâ pẽ bê jó gólĩyî õjílã Yúdạ̃ yí kâ drí rĩzó tã Ôvârí kâ ârílí tólâ nã ꞌbá yî ꞌásĩ. Gõꞌdá Yõwánĩ Márãkõ nĩ ꞌbá kpãâ gólĩyí bê rî bê, rĩꞌá gólĩyî pãlé lôsĩ ꞌẽꞌẽ sĩ.

6 Nĩngá sĩ, ꞌbạ̃drı̣̃ Sãyĩpãrásĩ ꞌdĩ ꞌá tólâ rî, gólĩyî drí ngãzó nĩlí pá sĩ Sãlámĩ ꞌásĩ cãlé bũúũ jạ̃rı̣́bạ̃ Páfõ rî ꞌálâ. Nĩngá rî, gólĩyî drí ójó õnjõ ꞌbá ãzâ kĩ ꞌbá nĩ rî, yí ãâꞌdô tã ậngũ ꞌbá Ôvârí kâ ĩꞌdî rî ûsúzó. Gólâ rĩꞌá õjílã Yúdạ̃ yí kâ ꞌî rú lâ Bãrã-Yásõwã. Gólâ rî rú ãzâ kpá rĩꞌá Ẽlímã, tã ífí lâ drí âꞌdólé kĩ, ójó rî. 7 Gólâ rĩꞌá lậmû-ãzí kúmú Rómã lé ꞌbá kâ gólâ rĩ ꞌbá ꞌbạ̃drı̣̃ ꞌdî drı̣̃lı̣́ rî kâ. Kúmú rî ꞌdĩ rú lâ rĩꞌá Sẽrãgíyã Póõlõ, gólâ rĩꞌá ãgô tã nı̣̃ ꞌbá ꞌî. Gõꞌdá nĩngá sĩ, kúmú rî gógó ꞌdĩ drí ngãzó Bãrãnábã yî Sóõlõ bê ậzı̣́lı̣́ ânĩlí yí ngálâ tã âtî-âtî tãndí Ôvârí kâ ꞌdĩ ngĩlí yí drí. 8 Gõꞌdá ójó rî ꞌdĩ drí ngãzó Bãrãnábã yî tı̣̂ ânyálé Sóõlõ bê, tãlâ ãꞌdô ró bê kúmú ꞌdĩ õzó kô tã lẽlẽ íyíkâ ꞌbãâ tã âtî-âtî tãndí Yésũ rî tãsĩ ꞌdî ꞌá.

9 Gõꞌdá nĩngá sĩ, Sóõlõ gólâ zı̣̃lı̣́ kpá Póõlõ rî drí võ ndrẽzó mbı̣̂ ójó rî ꞌdĩ ngálâ tã ı̣̂sũ õnjí ójó ꞌdĩ kâ nı̣̃zó, tãlâ Líndrí Tãndí Ôvârí kâ sõ mbârâkã trá Sóõlõ ꞌá. 10 Gõꞌdá drílâ tã âtázó ójó rî ꞌdĩ drí kĩ nĩ rî, “Nî Sãtánã rî mvá nõ! Nî rĩꞌá ạ̃jú-ꞌbá-ãzí tã ndrĩ âꞌdó ꞌbá tãndí rî kâ ꞌî. Nî rĩꞌá õjílã âdó ꞌbá ꞌî, gõꞌdá rĩzó ậdı̣̂ gólĩyíkâ nyãlé! Ní rî kárá rĩꞌá tã âtî-âtî tãndí Ôvârí kâ rî ôjálé ꞌbãlé âꞌdólé õnjõ ró! 11 Ngbãângbânõ rî, má âtâ ní drí kĩ, Ôvârí Yãkóvã rî drı̣́ ꞌẽꞌá lâŋõ fẽlé ní drí. Gólâ âꞌdô ánî ꞌbãꞌá âꞌdólé lı̣̃fı̣́ ãkó, tãlâ ní õzó ngá ãzãkã ndrẽê kôꞌdáwá ãlôwálâ tãkõ.”

Nĩngá sĩ, ꞌwãâ võ drí ậnı̣́zó ạ̃mvũ ójó rî ꞌdĩ lı̣̃fı̣́. Gõꞌdá drílâ ngãzó nĩꞌá õjílã ậnjú bê ãꞌdô ró íyî sẽlé, tãlâ gólâ trá kũdũ-kũdũ ró. 12 Gõꞌdá nĩngá sĩ, kúmú rî ꞌdĩ ndrélé bê tã rî ꞌdĩ rû ꞌẽꞌá rî, gólâ rî tı̣̂ ậꞌdı̣̂ trá mbârâkã ꞌdî tãsĩ drílâ tã lẽzó. Gõꞌdá ĩtí rî, drílâ rû jãzó tã lẽlé tã âtî-âtî tãndí Yésũ rî tãsĩ ꞌdî ꞌá.

Tã gólâ Póõlõ yî Bãrãnábã bê drí ꞌẽlé Ãnĩtĩyókã ãzâ gólâ âꞌdó ꞌbá ãnyî ꞌbạ̃drı̣̃ zı̣̃lı̣́ Pĩsĩdíyã rî ꞌálâ rî

13 Gõꞌdá tólâ sĩ, Póõlõ yî drí ngãzó ĩyî ãzí-ãzí yí bê lı̣̃mvû ândrê drı̣̃ mbãlé kõlóngbõ sĩ Páfõ rî âyézó ꞌáꞌá lé drı̣̃ ãzâ rî lésĩ nĩzó Pẽrógã gólâ âꞌdó ꞌbá jạ̃rı̣́bạ̃ ró ꞌbạ̃drı̣̃ zı̣̃lı̣́ Pãmbĩlíyã kâ rî ꞌálâ. Nĩngá sĩ, Yõwánĩ Márãkõ âyê gólĩyî tólâ, gõꞌdá ngãzó gõlé Yẽrõsãlémã ꞌálâ. 14 Gõꞌdá Póõlõ yî Bãrãnábã bê drí ngãzó Pẽrógã rî âyélé nĩzó zãâ cãlé Ãnĩtĩyókã ãzâ gólâ âꞌdó ꞌbá ãnyî ꞌbạ̃drı̣̃ zı̣̃lı̣́ Pĩsĩdíyã rú rî ꞌálâ. Gõꞌdá kậyı̣̂ gólâ rãtáã Yúdạ̃ yí kâ kâ sĩ rî, gólĩyî drí ngãzó nĩlí jó tã Ôvârí kâ ârî kâ rî ꞌálâ, gõꞌdá rĩlí ĩyî vũdrı̣́ ãâꞌdâ ró ĩyî tã bê kĩ, yĩ lẽ õjílã lı̣̃fı̣́ îmbálé. 15 Gõꞌdá tã ꞌbãꞌbã gólâ Músạ̃ drí îgĩlí gõꞌdá kpá tã îgĩ gólĩyî tã ậngũ ꞌbá Ôvârí kâ rî ꞌbá yî drí îgĩlí rî ꞌbá yî zı̣̃zı̣̃ lâ vósĩ rî, drı̣̃-ꞌbá gólĩyî jó tã Ôvârí kâ ârî kâ ꞌálâ ꞌdĩ ꞌbá yí kâ drí ngãzó Póõlõ yî Bãrãnábã bê ậzı̣́lı̣́ ânĩlí tã pẽlé ĩyî drí. Gólĩyî kĩ, “Ãmâ ậdrúpı̣̃ yî, õzõ nĩ ãꞌdô cú úlı̣́ ãzâ bê mbârâkã sõlé õjílã ꞌá rî, mã lôꞌbã rúꞌbạ́ ãnî drí, nĩ âtâ.”

16 Gõꞌdá nĩngá sĩ, Póõlõ drí ngãzó ûrû, gõꞌdá íyî drı̣́ îngázó ûrû, tãlâ gólĩyî õrî ró bê njũrũ tã ârílí yí tı̣́ sĩ, gõꞌdá gólâ kĩ gólĩyî drí rî, “Ãnî õjílã ãmákâ Ĩsĩrãꞌélẽ kâ gõꞌdá kpá ãnî õjílã lídí ró gólĩyî Ôvârí rî ı̣̂njı̣̃ ꞌbá rî yî, nĩ ârî tã má sı̣́lı̣́ sĩ nô. 17 Mĩ nı̣̃ trá dódó kĩ, Ôvârí gólâ ãmâ õjílã Ĩsĩrãꞌélẽ kâ drí rĩꞌá ı̣̂njı̣̃lâ rî, gólâ ĩꞌdî ãmâ ạ́ꞌbı̣́yạ́ yî njĩ ꞌbá âꞌdólé õjílã íyíkâ ró rî. Kậyı̣̂ gólĩyî drí ꞌbãzó drẽ rĩꞌá ngá ãwã ró Mạ́sı̣̃rı̣̃ ꞌálâ rî, gólâ ꞌê gólĩyî trá lûtı̣́lı̣́ âcálé dũû õrĩ mbârâkã bê rî ró. Gõꞌdá tólâ sĩ, gólâ drí gólĩyî âtrõzó vólé Mạ́sı̣̃rı̣̃ ꞌásĩ mbârâkã íyíkâ sĩ. 18 Gõꞌdá ꞌdĩî vósĩ rî, gólĩyî âꞌdô bê kpálé ârîmâ ãkó rî, gólâ rî trá ꞌâ ạ̃ꞌdı̣́ bê gólĩyî tãsĩ ndrô nyâꞌdî-rı̣̃ sĩ, ꞌdĩî gólĩyî drí rĩzó drẽ rĩlí õmã ꞌálâ võ ꞌãꞌí ꞌá, nĩꞌá võ kpã bê nĩngá kô nĩngá rî. 19 Nĩngá sĩ, gólâ ꞌê gólĩyî tã trõlé vólé ạ̃wạ̃ sĩ ꞌbạ̃súrú gólĩyî njı̣̂-drı̣̃-lâ-rı̣̃ rĩ ꞌbá rĩlí ꞌbạ̃drı̣̃ zı̣̃lı̣́ Kãnánã rî ꞌálâ rî ꞌbá yî drı̣́gạ́ sĩ, tãlâ yí fẽ ró ꞌbạ̃drı̣̃ rî ꞌdĩ gólĩyî nyãányâ kâ ró. 20 Tã ꞌdî ꞌbá yî ꞌê rû trá ndrĩ ĩtí ndrô kámá-sû-nyâꞌdî-rı̣̃-drı̣̃-lâ-ngâ-mûdrı̣́ sĩ.

“Gõꞌdá Ôvârí drí tã kĩ ꞌbá ãzâ ꞌbá yî lôꞌbãzó ãlô-ãlô gólĩyî drı̣̃lı̣́ íyî lı̣̃fı̣́ ró bũúũ âcálé kậyı̣̂ tã ậngũ ꞌbá gólâkâ Sãmõwélẽ kâ rî sĩ. 21 Nĩngá sĩ, kậyı̣̂ Sãmõwélẽ drí âꞌdózó drẽ gólĩyî drı̣̃lı̣́ tã ậngũ ꞌbá ró rî, gólĩyî drí gólâ rî îjízó, tãlâ Ôvârí õꞌbã ró bê õjílã ãzâ âꞌdólé kúmú ạ́ngı̣́ ró ĩyî drı̣̃lı̣́ ndrĩ. Ĩtí, Ôvârí drí ámâ rú-ãzí Sóõlõ Kísĩ rî mvá ró rî njĩzó âꞌdólé kúmú ạ́ngı̣́ ró gólĩyî drı̣̃lı̣́. Sóõlõ rî ꞌdĩ rĩꞌá ꞌbạ̃súrú Bẽnjĩmónã kâ ꞌásĩ, gõꞌdá gólâ rî trá õjílã Ĩsĩrãꞌélẽ kâ drı̣̃lı̣́ ndrô nyâꞌdî-rı̣̃ sĩ. 22 Gõꞌdá ꞌdĩî vósĩ, Ôvârí drí Sóõlõ rî nãzó vólé, tãlâ Sóõlõ ârí tã Ôvârí kâ kô, gõꞌdá drílâ Dạ̃wúdı̣̃ rî ꞌbãzó ĩꞌdî âꞌdólé kúmú ạ́ngı̣́ ró. Tã Dạ̃wúdı̣̃ kâ ꞌbã Ôvârí âꞌdólé ãyĩkõ ró, gõꞌdá drílâ úlı̣́ nõ ꞌbá yî âtázó Dạ̃wúdı̣̃ rî tãsĩ. Gólâ kĩ nĩ rî, ‘Dạ̃wúdı̣̃ Yésẽ rî mvá rî tã ꞌbã mâ trá âꞌdólé ãyĩkõ ró. Tãlâ gólâ rî trá tã gólĩyî má drí lẽlé rî ꞌẽlé ĩꞌdî ndrĩ.’*

23 “Ámâ ậdrúpı̣̃ yî, má lẽ tã âtálé ãnî drí Dạ̃wúdı̣̃ rî ózõwá gólâ âꞌdó ꞌbá ãmbá ró rî tãsĩ. Rú lâ Yésũ. Gólâ ĩꞌdî rĩꞌá Ôvârí drí âjólé õjílã Ĩsĩrãꞌélẽ kâ pãlé tã õnjí gólĩyíkâ rî ꞌbá yî ꞌásĩ, õzõ gólâ drí tã lâ ꞌbãlé trá ạ̃kû ró nã ꞌbá yî sĩ rî kâtí rî ĩꞌdî. 24 Gõꞌdá drẽ sı̣́sı̣́ Yésũ îtõó tã ꞌẽꞌẽ íyíkâ tã pẽpẽ kâ ı̣̃nyạ́kú drı̣̃ı̣̂ rî kô rî, Yõwánĩ ngâ trá rĩꞌá tã pẽlé õjílã Ĩsĩrãꞌélẽ kâ drí kĩ nĩ rî, gólĩyî ãâdĩ drı̣̃ tã õnjí gólĩyíkâ rî ꞌbá yî ꞌásĩ, gõꞌdá nĩngá sĩ, yí îbábátízã ró gólĩyî bê. 25 ꞌDĩî vósĩ, gõꞌdá Yõwánĩ âꞌdólé bê ꞌẽꞌá tã ꞌẽꞌẽ ꞌbãlé yí drí ꞌẽlé rî ndẽlé rî, gólâ kĩ õjílã drí rî, ‘Nĩ ı̣̂sũ ãníkâ bê rî, mâ ãꞌdî ĩꞌdî yã? Má âꞌdó kô rĩꞌá ꞌdíyî pã ꞌbá ãnî drí rĩꞌá tẽlâ rî ĩꞌdî. Nĩ ârî drẽ, õjílã ãzâ rĩꞌá ânĩꞌá nõngá ꞌdíyî pã ꞌbá ró ámâ vólé drı̣̃ ꞌásĩ. Ãmbã gólâkâ rî lậvũ kôrô ámákâ rî drı̣̃ı̣̂ sĩ. Má îcá kô zı̣̃lı̣́ õjílã tãndí ró ngbãâ káꞌbókã gólâkâ pá ꞌá rî ângílí vólé.’

26 “Ĩtí, má âtâ ãnî drí ámâ ậdrúpı̣̃ yî, ãnî Ãbãrãyámã rî ózõwá yî ró rî yî, gõꞌdá kpá ãnî õjílã lídí ró rĩ ꞌbá Ôvârí rî ı̣̂njı̣̃lı̣́ rî ꞌbá yî, ãmâ ĩꞌdî rĩꞌá gólĩyî Ôvârí drí ꞌbãlé tã õjílã pã kâ tã õnjí ꞌásĩ nõ âjózó drílĩyî rî ꞌbá yî ĩꞌdî. 27 Tãlâ õjílã Yẽrõsãlémã kâ drı̣̃-ꞌbá ĩyíkâ rî ꞌbá yí bê nı̣̃ı̣́ kô kĩ nĩ rî, Yésũ ĩꞌdî rĩꞌá ꞌdíyî pã ꞌbá gólâ Ôvârí drí âjólé trá ãngó nõ drı̣̃ı̣̂ rî ĩꞌdî. Gólĩyî rî trá tã âtî-âtî tãndí gólâ tã ậngũ ꞌbá yî drí îgĩlí ĩyî trá ạ̃kû ró nã ꞌbá yî sĩ rî zı̣̃lı̣́ kậyı̣̂ rãtáã kâ vósĩ cé. Ãꞌdô kpálé ĩtí rî, tã ífí tã âtî-âtî tãndí ꞌdĩ kâ fí gólĩyî drı̣̃ı̣̂ kô. Ĩꞌdî tãlâ gólĩyî rĩꞌá cú ĩtí tã lâ nı̣̃ ãkó, gólĩyî drí Yésũ rî ạ̃lı̣̃ âŋõzó fũlı̣́. Ĩtí rî, gólĩyî drí úlı̣́ tã ậngũ ꞌbá ꞌdĩ ꞌbá yí kâ ꞌdĩ ꞌẽzó âꞌdólé tã pạ̃tı̣́ı̣̃ ró. 28 Kpálé gólĩyî ûsúlı̣́ bê tã õnjí Yésũ drí ꞌẽlé trá tã kĩzó gólâ rú gólâ rî fũzó tã lâ tãsĩ kôꞌdáwá rî, gólĩyî drí kúmú Pĩlátõ rî îjízó, tãlâ Yésũ rî ꞌbãlé úfû ró bê.

29 “Tólâ sĩ, gólĩyî drí tã ndrĩ gólĩyî tã ậngũ ꞌbá drí âtálé trá kĩꞌá nĩ rî, âꞌdô âꞌdóꞌá Yésũ rú rî ꞌẽzó. Ạ̃dũkũ lâ ró rî, gólĩyî drí gólâ rî îpázó fê lậlı̣̂-lậlı̣̂ drı̣̃ı̣̂ drãlé vólé. ꞌDĩî vósĩ, gólĩyî drí ãvõ lâ trõzó vólé fê lậlı̣̂-lậlı̣̂ drı̣̃ı̣̂ sĩ, gõꞌdá nĩzó ꞌbãlâ ũgı̣́ gólâ rĩzó ãvõ ꞌbãlé rî ꞌá. 30 Gõꞌdá Ôvârí ꞌê gólâ kpá trá lîdrílí vólé õdrã rî ꞌdĩ ꞌásĩ. 31 Vó lâ ꞌásĩ, gólĩyî nĩ ꞌbá trá sı̣́sı̣́ lâ sĩ gólâ bê ꞌbạ̃drı̣̃ Gãlĩláyã kâ rî ꞌásĩ jạ̃rı̣́bạ̃ Yẽrõsãlémã kâ rî ꞌálâ rî ndrê ĩyî gólâ trá kpá óꞌdí kậyı̣̂ dũû sĩ. Ngbãângbânõ õjílã rî ꞌdĩ ꞌbá yî trá rĩꞌá tã âtáꞌá õjílã Ĩsĩrãꞌélẽ kâ drí ndrĩ tã rî ꞌdĩ tãsĩ.

32 “Gõꞌdá ãꞌdô ãmâ tãsĩ rî, mã ânĩ trá tã âtî-âtî tãndí Ôvârí ngá lésĩ nô âtálé ãnî drí, tãlâ mĩ nı̣̃ ró bê kĩ, tã gólâ Ôvârí drí âtálé trá ãmâ ạ́ꞌbı̣́yạ́ yî drí kĩ nĩ rî, yí âꞌdô ꞌẽꞌá lâ rî, 33 gõꞌdá ngbãângbânõ rî, gólâ ꞌê trá ãmâ gólĩyî ózõwá yî drí. Gólâ ꞌbã Yésũ trá lîdrílí õdrã ꞌásĩ. Úlı̣́ rî Ôvârí kâ ꞌdĩ trá rĩꞌá îgĩ-îgĩ lâ ró Lôngó rı̣̃ lâ ró Yésũ rî tãsĩ rî ꞌá. Lôngó rî rĩꞌá nõtí,

‘Ãndrõ nô ꞌásĩ rî, õjílã âꞌdô tã nı̣̃ꞌá.

Nî rĩꞌá ámâ mvá ꞌî lôsĩ ámákâ ꞌẽlé.’

Lôngó 2.7

34 Nĩngá sĩ, Ôvârí âtâ úlı̣́ nõ ꞌbá yî trá ạ̃kû ró nã ꞌbá yî sĩ Yésũ rî lîdrî-lîdrî õdrã ꞌásĩ rî tãsĩ kĩ nĩ rî, gólâ rî ãvõ õŋá kôꞌdáwá. Gólâ kĩ,

‘Tã pạ̃tı̣́ı̣̃ ró, tã tãndí gólĩyî má drí tã lâ ꞌbãlé trá Dạ̃wúdı̣̃ drí kĩ nĩ rî,

má âꞌdô ꞌẽꞌá lâ gólâ rî ózõwá yî drí rî, má âꞌdô ꞌẽꞌá lâ ãnî drí.’

Ĩsáyã 55.3

Tã tãndí ꞌdĩ rĩꞌá ĩꞌdî nõ, Yésũ lîdrî trá õdrã ꞌásĩ lédrẽ-lédrẽ ró âꞌdólé tã êdé ꞌbá ró õjílã lãfálé Ôvârí bê rî ꞌá. 35 Tã rî ꞌdĩ tãsĩ, Dạ̃wúdı̣̃ drí kpá úlı̣́ âtázó Ôvârí drí kĩ nĩ rî,

‘Ní îcá kô rû ı̣̂ꞌbũ ꞌbá tãndí áníkâ rúꞌbạ́ ĩnyĩrĩkõ lâ âyélé ŋãlé lóꞌdé ꞌá.’

Lôngó 16.10

36 Úlı̣́ ꞌdĩ ꞌbá yî îcá kô âꞌdólé Dạ̃wúdı̣̃ rî tãsĩ, tãlâ mã nı̣̃ trá kĩ nĩ rî, Dạ̃wúdı̣̃ ꞌê trá tã gólâ Ôvârí drí lẽlé trá gólâ drí ꞌẽlé drẽ gólâ rĩꞌá lédrẽ-lédrẽ ró rî ĩꞌdî. ꞌDĩî vósĩ, gólâ drí drãzó, gõꞌdá gólâ rî ãvõ trõzó ꞌbãlé ạ́ꞌbı̣́yạ́ lâ yî lạ̃gạ́tı̣́, gõꞌdá gólâ rî ãvõ drí ŋãzó ŋãŋã. 37 Gõꞌdá rĩꞌá Yésũ ĩꞌdî gólâ Ôvârí drí ꞌẽlé lîdrílí õdrã ꞌásĩ rî. Gólâ rî ãvõ ĩꞌdî gólâ ŋã ꞌbá kôꞌdáwá lóꞌdé ꞌá rî. Ĩꞌdî ĩtí, úlı̣́ Dạ̃wúdı̣̃ kâ ꞌdĩ ꞌbá yî rĩꞌá Yésũ rî tãsĩ. Âꞌdó kô yî Dạ̃wúdı̣̃ rî tãsĩ.

38 “Ámâ ậdrúpı̣̃ yî, tã nô õfî ãnî drı̣̃ı̣̂, õzõ nĩ õlẽ tã Yésũ ꞌá rî, Ôvârí âꞌdô îcáꞌá tã õnjí ãníkâ âyélé. 39 Sı̣́sı̣́ nã rî sĩ, tã ꞌbãꞌbã Músạ̃ kâ rî îcá kô ãnî ꞌbãlé âꞌdólé drı̣̃-bạ́lạ́yı̣̂ ró tã õnjí ãníkâ rî ꞌbá yî ꞌásĩ, gõꞌdá õjílã gólâ tã lẽ ꞌbá trá Yésũ ꞌá rî gólâ trá rĩꞌá drı̣̃-bạ́lạ́yı̣̂ ró lâŋõ tã õnjí gólâkâ rî ꞌbá yí kâ ꞌásĩ ndrĩ. 40-41 Ĩtí rî, má âtâ ãnî drí nõtí. Ãnî lı̣̃fı̣́ õmbâ ãnî rú, tãlâ tã gólĩyî Ôvârí drí âtálé trá ạ̃kû ró nã sĩ tã ậngũ ꞌbá íyíkâ rî ꞌbá yî tı̣́ sĩ rî õzó rû ꞌẽê ãnî drí kô. Gólĩyî âtâ trá kĩ nĩ rî,

‘Ãnî õjílã gólĩyî úlı̣́ gólĩyî ámákâ ró rî gũ ꞌbá gũgũ rî ꞌbá yî, ꞌdõvó nĩ ndrê,

gõꞌdá ãnî tı̣̂ ạ̃ậꞌdı̣̂ ró, tãlâ tã gólâ má drí ꞌẽꞌá ꞌẽlâ kậyı̣̂ ãníkâ rî ꞌbá yî sĩ rî,

õzõ kpálé õjílã ãzâ õngî tã ífí lâ ãnî drí rî, nĩ îcá kô tã lẽlé ꞌá lâ.

Ĩtí rî, ꞌdõvó, nĩ ôdrã, tãlâ nĩ ârí tã kôꞌdáwá.’ ”

Hãbákã 1.5

Nõô rĩꞌá tã âtâ-âtâ ạ̃dũkũ Póõlõ kâ ĩꞌdî.

42 Gõꞌdá nĩngá sĩ, Póõlõ yî Bãrãnábã bê ngâ ĩyî bê nĩlí vólé jó tã Ôvârí kâ ârî kâ rî ꞌásĩ úlı̣́ ꞌdĩ vósĩ rî, õjílã drí ngãzó gólĩyî ậzı̣́lı̣́, gólĩyî ãâgõ ró kpá óꞌdí kậyı̣̂ njı̣̂-drı̣̃-lâ-rı̣̃ vósĩ, kậyı̣̂ ãzâ rãtáã kâ rî sĩ âꞌdólé tã gólĩyî ꞌdĩ ꞌbá yî ĩtõ lâ ngĩlí óꞌdí ĩyî drí. 43 Nĩngá sĩ, õjílã drí ngãzó lậꞌbúlı̣́ vólé jó tã Ôvârí kâ ârî kâ rî ꞌásĩ gõlé ꞌbã ꞌásĩ. Gõꞌdá õjílã dũû gólĩyî lãfálé ꞌásĩ âꞌdó ꞌbá Yúdạ̃ yî ró gõꞌdá kpá õjílã lídí* ró rî ꞌbá yî drí ngãzó nĩlí ĩyî Póõlõ yî vósĩ Bãrãnábã bê. Gõꞌdá Póõlõ yî drí ngãzó Bãrãnábã bê tã Yésũ kâ âtálé õjílã rî ꞌdĩ ꞌbá yî drí, gõꞌdá gólĩyî drí kpá mbârâkã sõzó õjílã rî ꞌdĩ ꞌbá yî ꞌá, tãlâ gólĩyî ãâdrê ró bê gạ́gạ́ tã lẽlẽ sĩ mbârâkã Ôvârí kâ rî sĩ.

44 Gõꞌdá nĩngá sĩ, kậyı̣̂ ãzâ gólâ rãtáã kâ rî sĩ, õjílã dũû jạ̃rı̣́bạ̃ ꞌdî kâ rî ꞌbá yî drí ngãzó ânĩlí ĩyî tã âtî-âtî tãndí Ôvârí kâ ârílí. 45 Gõꞌdá õjílã Yúdạ̃ yí kâ ũrûkậ ꞌbá yî ndrê ĩyî õjílã dũû ꞌdĩ ꞌbá yî bê rî, tã lâ yî drí âgízó gólĩyî lı̣̃fı̣́, gõꞌdá drílĩyî ꞌdẽzó rĩꞌá tı̣̂ ânyálé õnjí lâ ró úlı̣́ Póõlõ kâ rî rú, gõꞌdá kpá Póõlõ rî gógó lôꞌdâ-lôꞌdâ bê. 46 Nĩngá sĩ, Póõlõ yî Bãrãnábã bê õtírĩ tã Yúdạ̃ ꞌdĩ ꞌbá yî drí tã âtî-âtî Yésũ rî tãsĩ rî gãzó rî ndrẽê rî, gólĩyî drí ngãzó úlı̣́ âtálé trạ̃kũ-trạ̃kũ Yúdạ̃ rî ꞌdĩ ꞌbá yî drí kĩ nĩ rî, “Ôvârí lẽ trá ãmâ drí úlı̣́ íyíkâ pẽlé sı̣́sı̣́ ãnî drí, gõꞌdá nĩ gã trá dó, gõꞌdá nĩ lẽé tã lâ kô fĩlí ãnî drı̣̃ı̣̂ ãnî ꞌbãlé rĩlí lédrẽ-lédrẽ ró zãâ ạ̃dũkũ ãkó. Tãlâ tã ârí ãkõ ãníkâ sĩ, mã âꞌdô ãnî âyéꞌá, gõꞌdá nĩzó õjílã lídí ró rî ꞌbá yî ngálâ. 47 Kúmú Ôvârí âfẽ tã ꞌbãꞌbã nô trá ãmâ drí,

‘Má ꞌbã trá tã ꞌbãꞌbã ró ãnî drí âꞌdólé võ îꞌĩ-îꞌĩ kâtí õjílã lídí ró rî ꞌbá yî drí,

tãlâ lạ́tı̣̂ pạ̃tı̣́ı̣̃ rî âꞌdálé õjílã ꞌbạ̃drı̣̃ ndrĩ kâ drí, tãlâ ꞌdĩî õpâ ró gólĩyî bê tã õnjí gólĩyíkâ rî ꞌbá yî ꞌásĩ.’ ”

Ĩsáyã 49.6

48 Gõꞌdá õjílã lídí ꞌdĩ ꞌbá yî ârílí bê ĩyî úlı̣́ Póõlõ kâ ꞌdĩ rî, ãyĩkõ drí cĩzó gólĩyî rú rõô, gõꞌdá drílĩyî ĩyî nyãányâ fẽzó Ôvârí drí úlı̣́ gólâkâ drí sĩ. Gõꞌdá õjílã ndrĩ gólĩyî Ôvârí drí lẽlé rĩlí rĩrĩ óꞌdí ạ̃dũkũ ãkó rî sĩ õjílã íyíkâ ró rî ꞌbá yî drí tã lẽzó tã âtî-âtî Yésũ rî tãsĩ rî ꞌá.

49 Tólâ sĩ, tã lẽ ꞌbá gólĩyî óꞌdí ró ꞌdĩ ꞌbá yî drí ngãzó ĩyî nĩlí lậmú bê ꞌbạ̃drı̣̃ ꞌdî ꞌásĩ kậkậrậ nĩꞌá tã âtî-âtî Ôvârí kâ ꞌdĩ pẽ bê õjílã drí. Ĩtí rî, tã âtî-âtî rî ꞌdĩ drí lậꞌbúzó võ âꞌdó ꞌbá ꞌbạ̃drı̣̃ ꞌdî ꞌá rî ꞌbá yî ꞌásĩ ndrĩ. 50 Gõꞌdá Yúdạ̃ yî ngâ ĩyíkâ gõꞌdá nĩꞌá tã îcí bê ĩꞌdî drı̣̃-ꞌbá jạ̃rı̣́bạ̃ ꞌdî kâ rî ꞌbá yî ꞌá, õkó ãmbâ-ãmbâ gólĩyî ĩyî jã ꞌbá Ôvârí rî ı̣̂njı̣̃lı̣́ âꞌdô tã Yúdạ̃ yí kâ vó ró ãzâ ꞌbá yí bê, tãlâ ꞌdĩî gólĩyî õꞌbã ró bê Póõlõ yî Bãrãnábã bê ĩzã kõkõ ꞌá. Gólĩyî drí Póõlõ yî drõzó Bãrãnábã bê vólé ĩyî drí ꞌbạ̃drı̣̃ ꞌásĩ. 51 Nĩngá sĩ, Póõlõ yî Bãrãnábã bê âyélé bê võ ꞌdî rî, gólĩyî drí tạ̃pı̣́lı̣́ndrı̣́ gólâ võ ꞌdî kâ ꞌdĩ yãzó vólé ĩyî pá ágálé ꞌásĩ tã õnjí âꞌdâ-âꞌdâ ró õjílã ꞌdî ꞌbá yî rú. Tólâ sĩ, gólĩyî drí ngãzó nĩlí jạ̃rı̣́bạ̃ zı̣̃lı̣́ Ĩkõníyã ꞌbạ̃drı̣̃ Lĩkõníyã kâ ꞌá rî ꞌálâ. 52 Gõꞌdá tã lẽ ꞌbá gólĩyî lâkí ꞌbá Ãnĩtĩyókã ꞌálâ rî ꞌbá yî rî trá ãyĩkõ ãmbá sĩ mbârâkã Líndrí Tãndí Ôvârí kâ rî kâ sĩ.

14

Tã gólĩyî rû ꞌẽ ꞌbá Ĩkõníyã ꞌálâ rî

1 Nĩngá sĩ, Ĩkõníyã ꞌá tólâ rî, tã drí rû ꞌẽzó Póõlõ yî drí Bãrãnábã bê kpá nyé õzõ drílâ rû ꞌẽrẽ gólĩyî drí Ãnĩtĩyókã ꞌálâ rî kâtí. Gólĩyî ngâ nĩlí jó Yúdạ̃ yí kâ rĩzó tã Ôvârí kâ ârílí ꞌá lâ rî ꞌálâ, gõꞌdá gólĩyî drí úlı̣́ Ôvârí kâ âtázó tólâ mbârâkã sĩ, âꞌdólé Yúdạ̃ yî dũû gõꞌdá kpá õjílã lídí ró rî ꞌbá yî drí tã lẽzó Yésũ ꞌá. 2 Gõꞌdá Yúdạ̃ yî ãzâ ꞌbá yî gólĩyî tã âtî-âtî Yésũ rî tãsĩ rî gã ꞌbá dó rî yî drí ngãzó nĩlí ĩyî õjílã dũû ꞌbạ̃súrú jạ̃rı̣́bạ̃ ꞌdî kâ ãzâ ꞌbá yî ꞌbãlé âꞌdólé ạ̃wạ̃ ró Póõlõ yî rú Bãrãnábã bê, õzõ õjílã Ãnĩtĩyókã ꞌálâ rî yî drí ꞌẽlé rî kâtí. 3 Gõꞌdá kpálé ĩtí rî, Póõlõ yî Bãrãnábã bê drí rĩzó ĩyî tólâ kậyı̣̂ dũû sĩ gõꞌdá rĩlí tã âtî-âtî tã õnjí âyê-âyê kâ cú ĩtí ngá ãzâ ãkó Kúmú Yésũ rî tãsĩ rî âtálé mbârâkã sĩ ũrı̣̃ ãkó õjílã drí. Yésũ fẽ mbârâkã trá gólĩyî drí tã gólĩyî tı̣̂ drí ậꞌdı̣́zó rî ꞌbá yî ꞌẽzó, ãꞌdô ró bê kĩ, tã âtî-âtî gólĩyíkâ âꞌdálé tã pạ̃tı̣́ı̣̃ ró. 4 Tã ndrĩ ꞌdî ꞌbá yî tãsĩ rî, õjílã jạ̃rı̣́bạ̃ ꞌdî kâ drí âcázó âꞌdólé lãfálé cãcã ró. Ũrûkậ lâ yî ậtı̣̃ ĩyíkâ Póõlõ yî ĩꞌdî Bãrãnábã bê, gõꞌdá ãzâ ꞌbá yî ậtı̣̃ ĩyíkâ Yúdạ̃ yî gólĩyî tã âtî-âtî ꞌdĩ gã ꞌbá dó rî yî ĩꞌdî.

5 Nĩngá sĩ, õjílã Yúdạ̃ yí kâ ꞌdĩ ꞌbá yî drí ngãzó tã ı̣̂ꞌbı̣̃lı̣́ õjílã gólĩyî õjílã lídí ró rî ꞌbá yí bê gõꞌdá kpá drı̣̃-ꞌbá jạ̃rı̣́bạ̃ ꞌdî kâ rî ꞌbá yí bê tí ãꞌdô ró bê ꞌdẽzó Póõlõ yî drı̣̃ı̣̂ gólĩyî lûvũlı̣́ kúnı̣́ mvá sĩ ûfúlı̣́ vólé. 6 Gõꞌdá Póõlõ yî ârílí bê tã tã ꞌbãlé trá ꞌdĩ tãsĩ ĩtí rî, gólĩyî drí ngãzó Ĩkõníyã rî âyélé gõzó rãlé jạ̃rı̣́bạ̃ Lĩkõníyã kâ ãzâ ꞌbá yî ꞌálâ. 7 Lĩkõníyã ꞌá tólâ rî, gólĩyî nĩ sı̣́sı̣́ jạ̃rı̣́bạ̃ Lísĩtrã kâ rî ꞌálâ, gõꞌdá nĩngá sĩ, Dérẽbẽ ꞌálâ, gólĩyî lậmû kpá trá jạ̃rı̣́bạ̃ mvá gólĩyî âꞌdó ꞌbá ãnyî tólâ nã ꞌbá yî ꞌásĩ. Võ rî ꞌdĩ ꞌbá yî ꞌásĩ ndrĩ rî, gólĩyî rî trá tã âtî-âtî tãndí Yésũ rî tãsĩ rî pẽ bê õjílã drí.

Tã gólĩyî rû ꞌẽ ꞌbá Lísĩtrã ꞌálâ rî

8 Gõꞌdá nĩngá sĩ, jạ̃rı̣́bạ̃ Lísĩtrã kâ ꞌdĩ ꞌá tólâ rî, ãgô ãzâ bê rĩꞌá õŋõ ró. Gólâ tó ậcı̣́ kô ãlôwálâ tı̣̃rı̣̃ lâ ꞌásĩ. 9 Kậyı̣̂ ãlô sĩ, Póõlõ drẽ rĩꞌá zãâ Lísĩtrã ꞌálâ tã Yésũ kâ pẽꞌá õjílã drí rî, ãgô ꞌdĩ bê rĩꞌá tólâ tã Póõlõ drí rĩꞌá pẽlâ ꞌdĩ âríꞌá. Gõꞌdá Póõlõ drí võ ndrẽzó kôrô mbı̣̂ gólâ drı̣̃ı̣̂. Ĩtí rî, Póõlõ rî drí nı̣̃zó lâ kĩ, ãgô rî ꞌdĩ lẽ tã trá mbârâkã Yésũ kâ ꞌá, tãlâ Ôvârí õpâ ró yî bê. 10 Âꞌdô bê trá ĩtí rî, Póõlõ drí ngãzó tã âtálé ûrû ãgô rî ꞌdĩ drí kĩ, “Mí ngâ âdrélé mbı̣̂mbı̣̂ ûrû ánî pá drı̣̃ı̣̂.”

Gõꞌdá nĩngá sĩ, ãgô rî ꞌdĩ drí ngãzó ạ̃vũ ûrû gõꞌdá kôrô lậmú bê íyî pá sĩ. 11 Gõꞌdá nĩngá sĩ, õjílã tı̣́lı̣́lı̣́ gólĩyî tã Póõlõ kâ ꞌẽlé tı̣̂ drí ậꞌdı̣́zó drílâ sĩ ꞌdî ndrẽ ꞌbá rî ꞌbá yî drí ngãzó rĩꞌá ôtrélé ûrû tı̣̂ ĩyíkâ Lĩkõníyã lé ꞌbá kâ sĩ kĩ, “Mĩ ndrê mbârâkã ãgô nõ ꞌbá yí kâ. Ôvârí gólĩyî rû jã ꞌbá trá âꞌdólé õjílã mvá ró rî ânĩ ĩyî trá ãmâ ngálâ vũdrı̣́ ꞌá nõlé.” 12 Gõꞌdá ĩtí rî, gólĩyî drí ôvârí ạ́ngı̣́ gólĩyíkâ rú bê Zéyõ rî rú lâ âpázó Bãrãnábã drı̣̃ı̣̂ gõꞌdá ôvârí ãzâ rú bê Ẽrémẽ* rî rú lâ âpázó íyíkâ Póõlõ drı̣̃ı̣̂, tãlâ Póõlõ tã pẽ ꞌbá ꞌî. 13 Ôvârí ãbãrãdãgõ Zéyõ ꞌdĩ, jó ạ́ngı̣́ gólâ õjílã drí rĩzó ĩyî ı̣̂njı̣̃lâ rî âꞌdô trá ĩví ꞌálâ jạ̃rı̣́bạ̃ ꞌdî ꞌásĩ. Gõꞌdá õjílã gólâ kõrõnyã lı̣̃ ꞌbá ró ôvârí Zéyõ ꞌdĩ drí rî drí ı̣́tı̣́ ãgô ró rî ꞌbá yî âtrõzó rı̣̃, gõꞌdá kpá gólâ drí fê fõô âtrõzó ânĩzó ĩꞌdí bê lâ ạ́tı̣̃ jạ̃rı̣́bạ̃ kâ ꞌdĩ tı̣́ ꞌálâ, nĩzó ĩꞌdí bê lâ jó ạ́ngı̣́ ꞌdĩ ꞌá. Kõrõnyã lı̣̃ ꞌbá rî ꞌdĩ gõꞌdá õjílã bê ndrĩ, lẽ ĩyî tã trá kõrõnyã ꞌdî ꞌbá yî lı̣̃lı̣́ lı̣̃lı̣̃ ngá fẽfẽ ró Bãrãnábã yî drí Póõlõ bê ôvârí yî ró.

14 Gõꞌdá Bãrãnábã yî Póõlõ bê ndrê ĩyî bê tã õjílã ꞌdî ꞌbá yí kâ ꞌẽꞌá ꞌẽlâ ĩyî drí ꞌdĩ rî, drílĩyî ngãzó ítá ĩyî rú rî ꞌbá yî ôsĩlí rãá rãá. ꞌDĩî âꞌdálâ kĩ, yĩ lẽé tã-drı̣̃ gólĩyíkâ ꞌẽꞌá ꞌẽlâ ꞌdĩ kôꞌdáwá. Gõꞌdá ĩtí rî, Bãrãnábã rî gógó yî Póõlõ bê drí ngãzó rãlé ĩyî nĩlí ꞌbẽlé õꞌbí lãfálé ꞌá tã âtâ-âtâ bê ûrû kĩ, 15 “Ãnî õjílã, nĩ rî nõ ãꞌdô ꞌẽꞌá yã? Nĩ lı̣̂ kõrõnyã kô âꞌdólé ngá fẽfẽ ró ãmâ ı̣̂njı̣̃lı̣́! Ãmâ rĩꞌá cé õjílã mvá ꞌî õzõ ãnî tí! Ãmâ âꞌdó kô ôvârí ꞌî!”

ꞌDĩî vósĩ rî, õjílã õꞌbí ꞌdĩ ꞌbá yî õtírĩ ngãâ úlı̣́ Póõlõ yí kâ ârílí rî, Póõlõ yî drí tã âtázó gólĩyî drí kĩ, “Mã ânĩ trá nõngá tã âtî-âtî tãndí Ôvârí pạ̃tı̣́ı̣̃ gólâ lédrẽ-lédrẽ ró rî kâ rî pẽlé ĩꞌdî ãnî drí, tãlâ nĩ ãâyê ró bê ôvârí tãkó ãnî drí rĩzó lậnjı̣̃ ꞌbãlé rú lâ ꞌá ꞌdĩ ꞌbá yî. Gõꞌdá võ lâ ꞌá rî, nĩ ı̣̂njı̣̃ cé Ôvârí pạ̃tı̣́ı̣̃ rî ĩꞌdî. Gólâ ĩꞌdî ꞌbũû ꞌbã ꞌbá ı̣̃nyạ́kú drı̣̃ bê gõꞌdá lı̣̃mvû lôꞌbã ꞌbá ngá-tı̣̂ ꞌá lâ rî ꞌbá yí bê ndrĩ rî. 16 Ạ̃kû ró rî, gólâ âyê õjílã ndrĩ tã gólĩyî nyãányâ drí lẽlé rî ꞌbá yî ꞌẽlé ĩꞌdî. 17 Gõꞌdá gólâ rî trá kárá rĩꞌá âꞌdô-âꞌdô tãndí íyíkâ âꞌdálé ãnî drí tã tãndí gólĩyî gólâ drí ꞌẽlé trá ãnî drí rî sĩ. Gólâ ꞌbã ôzê trá ꞌdı̣̃lı̣́ ãnî drí ndrĩ, gõꞌdá gólâ ꞌbã ngá-ạ̃rú ạ́mvú ꞌá rî ꞌbá yî lõꞌwâ lôfõlé âꞌdólé tãndí ró, tãlâ ãnî ndrĩ ãꞌdô ró bê cú ngá-ĩyínyâ bê rõô nyãlé, gõzó âꞌdólé rĩlí ndrĩ ãyĩkõ sĩ. Ĩtí rî, nĩ ı̣̂njı̣̃ cé gólâ ĩꞌdî.” 18 Póõlõ yî âtálé bê úlı̣́ rî ꞌdĩ ꞌbá yî kpálé ĩtí rî, gólĩyî ûsû tã ꞌdî trá âmbâ-âmbâ ró õjílã ꞌdî ꞌbá yî îkízó kõrõnyã ꞌdî ꞌbá yî lı̣̃lı̣́, tãlâ ĩyî ı̣̂njı̣̃zó. Ạ̃dũkũ lâ ró, gólĩyî drí õjílã ꞌdî ꞌbá yî îkízó.

19 Gõꞌdá kậyı̣̂ ãzâ sĩ, Yúdạ̃ yî ũrûkậ ꞌbá yî gólĩyî âꞌdó ꞌbá õmbã ró Póõlõ rú rî ꞌbá yî drí ângázó ânĩlí ĩyî Lísĩtrã ꞌálâ Ãnĩtĩyókã Pĩsĩdíyã ꞌálâ rî lésĩ, gõꞌdá kpá Ĩkõníyã lésĩ. Gõꞌdá drílĩyî tã sõzó õjílã dũû ꞌá, tãlâ gólĩyî ũlûvũ ró bê Póõlõ fũlı̣́ vólé kúnı̣́ mvá sĩ. Nĩngá sĩ, drílĩyî Póõlõ rî lûvũzó kúnı̣́ mvá sĩ kpõlõmvẽ vũdrı̣́. ꞌDĩî vósĩ, gólĩyî drí ngãzó gólâ rî sẽlé vólé jạ̃rı̣́bạ̃ ꞌdî ꞌásĩ, tãlâ gólĩyî ı̣̂sũ ĩyíkâ kĩ, gólâ õdrã trá. Tákõ, Póõlõ, ní drãá ánîngá kôꞌdáwá. 20 Gõꞌdá ꞌdĩî vósĩ rî, õjílã gólĩyî tã lẽ ꞌbá trá úlı̣́ Póõlõ kâ Yésũ rî tãsĩ rî ꞌbá yî ꞌá rî drí ânĩzó ĩyî âdrélé gbãâ Póõlõ rú sĩ. Gólĩyî õtírĩ rĩî âdrélé tólâ rî, gólâ drí ngãzó ûrû gõꞌdá nĩlí gõlé vólé jạ̃rı̣́bạ̃ ꞌdî ꞌálâ. Gõꞌdá kậyı̣̂ drı̣̃zõ lâ vósĩ, Póõlõ yî Bãrãnábã bê drí ngãzó nĩlí Dérẽbẽ ꞌálâ.

Tã ạ̃mbúkũ ậcı̣́ Póõlõ yí kâ Bãrãnábã bê rî tãsĩ

21 Nĩngá sĩ, Póõlõ yî Bãrãnábã bê drí tã âtî-âtî tãndí Ôvârí kâ âtázó õjílã drí Dérẽbẽ ꞌá tólâ. Gõꞌdá tã âtî-âtî gólĩyíkâ ꞌdĩ tãsĩ rî, õjílã dũû drí tã lẽzó Yésũ ꞌá. Póõlõ yî drí rĩzó tã Yésũ kâ îmbálé tã lẽ ꞌbá ꞌdĩ ꞌbá yî drí. Gõꞌdá nĩngá sĩ rî, gólĩyî drí ngãzó nĩꞌá gõlé Lísĩtrã ꞌálâ, Ĩkõníyã ꞌálâ gõꞌdá Ãnĩtĩyókã gólâ Pĩsĩdíyã ꞌálâ rî ꞌálâ. 22 Võ rî ꞌdĩ ꞌbá yî ꞌásĩ ãlô-ãlô, gólĩyî pẽ úlı̣́ trá tã lẽ ꞌbá Yésũ ꞌá rî ꞌbá yî drí, tãlâ gólĩyî îcílí gõꞌdá kpá mbârâkã lôfílí gólĩyî ꞌá, rĩzó tã lẽlé pı̣̃pı̣̂sı̣́lı̣́ ãlô rî sĩ Yésũ ꞌá. Ĩtí rî, Póõlõ yî Bãrãnábã bê kĩ, “Ãmâ ndrĩ, mã âꞌdô lâŋõ ûsúꞌá rõô ãngó nõ ꞌá õjílã gólĩyî tã lẽ ꞌbá kô Yésũ ꞌá rî drı̣́gạ́ sĩ sı̣́sı̣́ drẽ mã cá kô ꞌbũû ꞌálâ, võ gólâ Ôvârí drí êdélé ãmâ drí gõzó rĩlí ꞌá lâ gólâ bê kũmũ ạ́ngı̣́ gólâkâ zẽlé rî ꞌá.” 23 Võ ãlô-ãlô ꞌásĩ, Póõlõ yî Bãrãnábã bê êpẽ ĩyî õjílã ãzâ ꞌbá yî ꞌbãlé âꞌdólé drı̣̃-ꞌbá ró õjílã kạ̃nı̣́sạ̃ kâ rî ꞌbá yî drı̣̃lı̣́. Gólĩyî ꞌê rãtáã trá õjílã ꞌdî ꞌbá yí bê, gõꞌdá gólĩyî drí ndrĩ rĩzó kpá ꞌálé ꞌãꞌí ró. Drı̣̃-ꞌbá ꞌdĩ ꞌbá yî fẽ ĩyî nyãányâ trá lı̣̃fı̣́ ꞌbãꞌbã sĩ Ôvârí drı̣̃ı̣̂. Ĩtí rî, Póõlõ yî Bãrãnábã bê ꞌbã gólĩyî trá Ôvârí drı̣́gạ́, tãlâ gólâ õndrê ró bê gólĩyî vó dódó.

24 Gõꞌdá nĩngá sĩ, Póõlõ yî Bãrãnábã bê drí ngãzó ậcı̣́ tõlé ĩyî kôrô ꞌbạ̃drı̣̃ Pĩsĩdíyã kâ rî ꞌásĩ, gõꞌdá cãlé ꞌbạ̃drı̣̃ Pãmbĩlíyã kâ rî ꞌálâ. 25 Gõꞌdá ꞌbạ̃drı̣̃ ꞌdî ꞌá tólâ rî, drílĩyî úlı̣́ Ôvârí kâ âtázó õjílã drí jạ̃rı̣́bạ̃ Pẽrógã kâ ꞌálâ. Gõꞌdá drílĩyî lậvũzó nĩlí jạ̃rı̣́bạ̃ Ãtãlíyã rî ꞌálâ. 26 Gõꞌdá nĩngá sĩ rî, gólĩyî drí ngãzó mbãlé kõlóngbõ ꞌá nĩzó gõlé vólé Ãnĩtĩyókã ꞌálâ ꞌbạ̃drı̣̃ Sírĩyã kâ rî ꞌálâ, kạ̃nı̣́sạ̃ gólâ gólĩyî âjózó rî lésĩ, tãlâ lôsĩ Ôvârí drí fẽlé gólĩyî drí ꞌẽlé mbârâkã íyíkâ sĩ rî ndẽ rû trá.

27 Ĩtí, gólĩyî âcâ bê rî, gólĩyî drí ngãzó õjílã kạ̃nı̣́sạ̃ kâ êꞌbélé ndrĩ kpãkã ãlô tã âtázó gólĩyî drí tã ndrĩ gólĩyî Ôvârí drí ꞌẽlé trá gólĩyî sĩ rî tãsĩ. Võ ꞌásĩ ndrĩ rî, Ôvârí ꞌê õjílã dũû trá tã lẽlé Yésũ ꞌá, õjílã Yúdạ̃ yí kâ gõꞌdá kpá gólĩyî âꞌdó ꞌbá kô õjílã Yúdạ̃ yí kâ ró rî yí bê. 28 ꞌDĩî vósĩ, Póõlõ yî Bãrãnábã bê drí rĩzó ĩyî õjílã kạ̃nı̣́sạ̃ kâ gólĩyî Ãnĩtĩyókã ꞌálâ ꞌdĩ ꞌbá yí bê párá dũû sĩ.

15

Tã ı̣̂ꞌbı̣̃-ı̣̂ꞌbı̣̃ Yẽrõsãlémã ꞌálâ õjílã lídí gólĩyî tã lẽlẽ bê Yésũ ꞌá

rî ꞌbá yî tãsĩ

1 Gõꞌdá nĩngá sĩ, õjílã ũrûkậ Yúdạ̃ yí kâ gólĩyî tã lẽ ꞌbá trá Yésũ ꞌá rî drí âcázó Ãnĩtĩyókã ꞌálâ ꞌbạ̃drı̣̃ Yũdạ́yạ̃ kâ rî lésĩ. Gõꞌdá gólĩyî drí ngãzó rĩꞌá õjílã kạ̃nı̣́sạ̃ kâ îmbálé kĩ, “Ãnî õjílã gólĩyî âꞌdó ꞌbá kô Yúdạ̃ ró rî, õzõ nĩ õꞌdê bãsã ꞌá kôꞌdáwá tã ꞌbãꞌbã gólâ Músạ̃ drí îgĩlí trá ạ̃kû ró nã vó ró rî, Ôvârí îcá kô ãnî pãlé tã õnjí ãníkâ rî ꞌbá yî ꞌásĩ.” 2 Gõꞌdá Póõlõ yî Bãrãnábã bê drí ngãzó ĩyî rĩꞌá tı̣̂ ânyálé rõô mbârâkã sĩ tã îmbâ-îmbâ õjílã ꞌdî ꞌbá yí kâ rú. Gólĩyî kĩ nĩ rî, “Âꞌdó kô mbı̣̂ tã Músạ̃ kâ lậnjı̣̃ lâ ꞌbãlé õjílã lídí nõ ꞌbá yî drı̣̃ı̣̂.” Gõꞌdá õjílã kạ̃nı̣́sạ̃ kâ drí tã lẽzó lãjóꞌbá Yésũ kâ drí tã ꞌdî kĩlí Yẽrõsãlémã ꞌálâ. Drílĩyî Póõlõ yî Bãrãnábã bê gõꞌdá õjílã ũrûkậ gólĩyî lãfálé ꞌásĩ rî êpẽzó nĩlí Yẽrõsãlémã ꞌálâ, nĩꞌá tã ꞌdî ôjálé lãjóꞌbá Yésũ kâ rî ꞌbá yí bê, gõꞌdá kpá õjílã ãmbâ-ãmbâ kạ̃nı̣́sạ̃ kâ tólâ nã ꞌbá yí bê. 3 Nĩngá sĩ, õjílã kạ̃nı̣́sạ̃ kâ Ãnĩtĩyókã kâ rî ꞌbá yî jólé bê gólĩyî nĩlí Yẽrõsãlémã ꞌálâ rî, gólĩyî drí ngãzó nĩlí kôrô ꞌbạ̃drı̣̃ Fõnísĩyã kâ rî ꞌbá yî ꞌásĩ Sãmárĩyã bê. Gõꞌdá ꞌbạ̃drı̣̃ rî ꞌdĩ ꞌbá yî ꞌásĩ rî, gólĩyî rî trá tã Ôvârí kâ âꞌdálé tã lẽ ꞌbá Yésũ ꞌá rî ꞌbá yî drí kĩ, õjílã gólĩyî õjílã lídí ró rî ꞌbá yî jâ ĩyî rû trá tã lẽlé Yésũ ꞌá rî, gõꞌdá tã lẽ ꞌbá ꞌdĩ ꞌbá yî drí âꞌdózó ndrĩ ãyĩkõ ró ãmbá tãlâ tã ꞌdî tãsĩ.

4 Gõꞌdá nĩngá sĩ, gólĩyî cálé bê Yẽrõsãlémã ꞌálâ rî, õjílã kạ̃nı̣́sạ̃ kâ drı̣̃-ꞌbá ĩyíkâ rî ꞌbá yí bê gõꞌdá kpá lãjóꞌbá Yésũ kâ rî ꞌbá yí bê drí gólĩyî trõzó pı̣̃pı̣̂sı̣́lı̣́ ạ̃ꞌdı̣́ sĩ ũmú ró. Gõꞌdá nĩngá rî, Póõlõ yî drí ngãzó tã lârâkô gólĩyî Ôvârí drí ꞌẽlé ĩyî nyãányâ sĩ ꞌdî ꞌbá yî ngĩlí õjílã rî ꞌdĩ ꞌbá yî drí, tãlâ õꞌê ró bê õjílã lídí ꞌdĩ ꞌbá yî tã lẽlẽ ĩyíkâ ꞌbãlé tã âtî-âtî Yésũ rî tãsĩ rî ꞌá. 5 Gõꞌdá Pạ̃rúsı̣̃ ũrûkậ tã lẽ ꞌbá trá ĩyî Yésũ ꞌá rî ꞌbá yî drí ngãzó tã âtálé kĩ, “Õjílã lídí gólĩyî tã lẽ ꞌbá Yésũ ꞌá rî, nĩ ꞌbã tã gólĩyî drí ꞌdẽlé bãsã ꞌá, gõꞌdá gólĩyî drí tã ꞌbãꞌbã gólĩyî Músạ̃ drí îgĩlí trá rî ꞌbá yî ꞌẽlé ndrĩ.”

6 Tã rî ꞌdĩ tãsĩ, lãjóꞌbá Yésũ kâ gõꞌdá drı̣̃-ꞌbá õjílã kạ̃nı̣́sạ̃ kâ ũrûkậ ꞌbá yí bê drí ngãzó ĩyî rû êꞌbélé võ ãlô ꞌá tã ꞌdî drı̣̃ lâ ôjálé. 7 Gõꞌdá úlı̣́ gólĩyî drí âtálé trá mãní ĩyî võ ꞌásĩ ꞌdî vósĩ rî, Pétẽrõ drí ngãzó âdrélé ûrû gõꞌdá tã âtálé gólĩyî drí kĩ nĩ rî, “Ámâ ậdrúpı̣̃ yî, nĩ nı̣̃ trá kĩ, sı̣́sı̣́ rî, Ôvârí njĩ mâ trá ãnî lãfálé ꞌásĩ, tãlâ õjílã gólĩyî õjílã lídí ró ũrûkậ ꞌbá yî ãârî ró bê tã âtî-âtî tãndí gólâ nõ má sı̣́lı̣́ sĩ. Gõꞌdá nĩngá sĩ, gólĩyî õlẽ ró tã bê Yésũ ꞌá. 8 Ôvârí gólâ tã ı̣̂sũ õjílã kâ rî nı̣̃ ꞌbá ndrĩ rî, âꞌdâ tã trá kĩ, yí lẽ gólĩyî õjílã lídí ró ꞌdĩ trá õjílã íyíkâ ró Líndrí Tãndí íyíkâ âfẽ-âfẽ lâ sĩ gólĩyî drí, té õzõ gólâ drí âfẽlé trá ãmâ drí sı̣́sı̣́ rî kâtí. Gólâ ꞌê tã rî ꞌdĩ trá ĩtí, tãlâ âꞌdálé ãmâ õjílã Yúdạ̃ yí kâ drí kĩ, gólâ lẽ gólĩyî trá kpá õjílã íyíkâ ró. 9 Gólâ ꞌé gólĩyî kô ngĩî ãmâ rú sĩ. Gólâ nı̣̃ trá kĩ, gólĩyî lẽ tã trá Yésũ ꞌá. Ĩꞌdî gólâ drí tã õnjí gólĩyíkâ rî ꞌbá yî âyézó. 10 Gõꞌdá bê trá ĩtí rî, nĩ lẽ Ôvârí rî ûjũlı̣́ ãꞌdô tãsĩ yã? Nĩ lẽ tã lậnjı̣̃-lậnjı̣̃ gólâ ꞌbãlé ãmâ ạ́ꞌbı̣́yạ́ yî drí ꞌẽlé tíbê ãmâ nyãányâ drí îcálé ꞌẽlâ kô rî ꞌbãlé tã lẽ ꞌbá yî drı̣̃ı̣̂ ãꞌdô tãsĩ yã? 11 Kúmú ãmákâ Yésũ rĩꞌá ꞌâ ạ̃ꞌdı̣́ tã âyê-âyê kâ bê ãmâ õjílã Yúdạ̃ yí kâ drí ãmâ ꞌbãlé tã lẽlé úlı̣́ gólâkâ ꞌá cú ĩtí, gõꞌdá kpá ãmâ pãlé. Gõꞌdá ngbãângbânõ rî, gólâ ꞌê trá kpá tã ãlôlâ ꞌdĩ ĩꞌdî õjílã gólĩyî âꞌdó ꞌbá kô Yúdạ̃ yî ró rî ꞌbá yî drí.”

12 Gõꞌdá úlı̣́ Pétẽrõ kâ ꞌdĩ ꞌbá yî ꞌásĩ rî, õjílã cé tı̣̂tı̣̂ drí rĩzó njũrũ. ꞌDĩî vósĩ rî, Bãrãnábã yî Póõlõ bê drí ngãzó ĩyî rĩꞌá tã gólĩyî Ôvârí drí ꞌẽlé õjílã lídí lãfálé ꞌá rî ꞌbá yî ngĩlí. Ôvârí ꞌbã gólĩyî trá tã tı̣̂ drí ậꞌdı̣́zó drí lâ sĩ rî ꞌẽlé, ãꞌdô ró bê gólĩyî õjílã lídí ró rî ꞌbá yî drí rû jãzó tã lẽlé Yésũ ꞌá.

13 Nĩngá sĩ, Bãrãnábã yî Póõlõ bê ndẽ bê úlı̣́ ngĩngĩ rî, drı̣̃-ꞌbá kạ̃nı̣́sạ̃ kâ Yãkóbã drí ngãzó tã âtálé kĩ, “Ámâ ãzí-ãzí yî, nĩ ârî drẽ úlı̣́ má tı̣́ nõ. 14 Sĩmónã Pétẽrõ ngî tã gólâ lạ́tı̣̂ sı̣́sı̣́ nã sĩ Ôvârí drí õjílã lídí lôvó ꞌbãzó, õjílã njĩzó gólĩyî lãfálé ꞌásĩ âꞌdólé õjílã íyíkâ ró rî trá. 15 Gõꞌdá úlı̣́ Ôvârí kâ gólâ tã ậngũ ꞌbá gólâkâ rî ꞌbá yî drí îgĩlí trá ạ̃kû ró nã sĩ rî âtâ kpá tã ãlôlâ ꞌdĩ ĩꞌdî kĩ nĩ rî,

16-17 ‘Sı̣́sı̣́ ꞌálâ, má âꞌdô âgõꞌá ꞌbạ̃súrú Dạ̃wúdı̣̃ kâ gólâ rû îzã ꞌbá trá rî êdélé óꞌdí.

Âꞌdô âꞌdóꞌá mbârâkã bê óꞌdí sı̣́sı̣́ rî kâtí.

Má âꞌdô pávó óꞌdí njı̣̃ꞌá õjílã ndrĩ drí ámâ ı̣̂njı̣̃zó,

õzõ jó ûfúlı̣́ gõzó bẽlâ óꞌdí ró rî kâtí.

Má âꞌdô ꞌẽꞌá lâ ĩtí, tãlâ ꞌbạ̃súrú ndrĩ ũnı̣̃ ró bê kĩ,

mâ rĩꞌá kúmú ạ́ngı̣́ ꞌî gólĩyî drı̣̃lı̣́.

Tã ꞌdî tãsĩ rî, õjílã lídí gólĩyî má drí ꞌbãlé trá âꞌdólé õjílã ámâ nyãányâ kâ ró rî ꞌbá yî ãânĩ ró ĩyî bê má ngálâ.’

Ãmósẽ 9.11-12

18 ꞌDĩî rĩꞌá Ôvârí rî tı̣̂-võ ꞌî, gõꞌdá gólâ ꞌbã ãmâ trá nı̣̃lâ kậyı̣̂ ạ̃kû nã ꞌbá yî sĩ.

19 “Ãꞌdô tã ı̣̂sũ ámákâ rî vó ró rî, má âtâ kĩ, õjílã lídí gólĩyî tã lẽ ꞌbá trá Yésũ ꞌá ꞌdĩ ꞌbá yî, mã âyê gólĩyî îkpókpólõ-îkpókpólõ ꞌdẽꞌdẽ bãsã ꞌá rî sĩ tã ꞌbãꞌbã Músạ̃ kâ rî ꞌbá yí bê. 20 ꞌDĩî võ lâ ꞌá rî, mã îgĩ wárãgã gólĩyî drí úlı̣́ nõ ꞌbá yî sĩ kĩ, ꞌdõvó gólĩyî õnyâ ãꞌwá gólâ fẽlé ôvârí ãbãrãdãgõ drí rî kôꞌdáwá, tãlâ ãꞌwá rî ꞌdĩ rĩꞌá õnjí ró õjílã Ôvârí kâ rî ꞌbá yî lı̣̃fı̣́ drı̣̃ lâ yî ꞌá. Gõꞌdá gólĩyî õnyâ kõrõnyã gólĩyî ômbê lâ yî lı̣̃lı̣́ lı̣̃lı̣̃ kôꞌdáwá rî kô, gõꞌdá kpá rî, gólĩyî õnyâ ngá gólĩyî ãrí bê rî kôꞌdáwá. Gõꞌdá gólĩyî õꞌbã õjílã gólâ âꞌdó ꞌbá kô gólĩyî õkó ró ngãtá ágó ró rî kô ậꞌdú kõzó ĩꞌdí bê lâ. 21 Mĩ ndrê drẽ, tã ꞌbãꞌbã gólĩyî Músạ̃ drí îgĩlí trá ạ̃kû ró ạ̃kû ró nã sĩ gólâ lạ́tı̣̂ rĩrĩ tãndí rî kâ âꞌdá ꞌbá rî, mã rî trá tã ꞌdî ꞌbá yî zı̣̃lı̣́ kậyı̣̂ rãtáã kâ vósĩ cé jó ãmákâ rĩzó tã Ôvârí kâ ârílí rî ꞌá, võ ꞌásĩ ndrĩ tã ꞌbãꞌbã ꞌdî ꞌbá yî nı̣̃lı̣́ dódó. Mã âꞌdô tã ꞌdî îgĩꞌá gólĩyî drí, tãlâ gólĩyî ũnı̣̃ ró rĩrĩ ãmákâ rî bê.”

Tã wárãgã lãjóꞌbá drí îgĩlí õjílã lídí gólĩyî tã lẽ ꞌbá trá Yésũ ꞌá

rî ꞌbá yî drí rî tãsĩ

22 Gõꞌdá lãjóꞌbá Yésũ kâ gõꞌdá õjílã ndrĩ kạ̃nı̣́sạ̃ kâ drı̣̃-ꞌbá sı̣́sı̣́-lésĩ ĩyíkâ rî ꞌbá yí bê drí tã ı̣̂sũ ꞌbãzó õjílã ãzâ ꞌbá yî êpẽzó ĩyî lãfálé ꞌásĩ âꞌdólé jõlé Ãnĩtĩyókã ꞌálâ Póõlõ yí bê gõꞌdá kpá Bãrãnábã bê tã pạ̃tı̣́ı̣̃ âꞌdálé õjílã Ãnĩtĩyókã kâ drí. Gólĩyî êpẽ drı̣̃-ꞌbá ĩyíkâ rî ꞌbá yî rı̣̃, Sílã yî ĩꞌdî Yúdạ̃ gólâ rĩꞌá zı̣̃lâ Bãrãsábã rî bê. 23 Nĩngá sĩ, gólĩyî drí wárãgã îgĩzó õjílã ꞌdî ꞌbá yî drí trõlé kpãâ. Gõꞌdá nõô rĩꞌá úlı̣́ wárãgã rî ꞌdĩ ꞌá rî ĩꞌdî.

Ãmâ lãjóꞌbá Yésũ kâ rî ꞌbá yî gõꞌdá drı̣̃-ꞌbá kạ̃nı̣́sạ̃ kâ rî ꞌbá yí bê rĩꞌá ĩyî ãnî ậdrúpı̣̃ yî ĩꞌdî. Ĩꞌdî mã îgĩ wárãgã nô ãnî õjílã kạ̃nı̣́sạ̃ Ãnĩtĩyókã kâ gõꞌdá jạ̃rı̣́bạ̃ ãzâ ꞌbá yî Sírĩyã kâ gõꞌdá kpá Sĩlísĩyã kâ gólĩyî âꞌdó ꞌbá Yúdạ̃ ró kô rî ꞌbá yî drí. Mã ꞌê nî-bê-yã ãnî drí.

24 Mã ârî trá kĩ, õjílã ãzâ ꞌbá yî nĩ ĩyî trá ãnî ngálâ nõngá sĩ, gõꞌdá îkpókpólõ ĩyî ãnî trá úlı̣́ ĩyíkâ rî ꞌbá yî sĩ. Gõꞌdá gólĩyî pẽé ĩyî úlı̣́ rî ꞌdĩ ꞌbá yî kô drı̣́-ãcê ãmákâ sĩ. 25 Tãlâ tã ãnî îkpókpólõzó ꞌdĩ tãsĩ rî, ãmâ drí rû êꞌbézó ãmâ võ ꞌásĩ gõꞌdá tã ı̣̂ꞌbı̣̃lı̣́ õjílã ãzâ ꞌbá yî êpẽzó jõlé ãnî ngálâ, Bãrãnábã yî gõꞌdá Póõlõ bê gólĩyî ãmâ drí lôvó lâ yî ꞌbãlé tákányĩ rî ꞌbá yî, 26 gõꞌdá kpá ĩyî nyãányâ fẽ ꞌbá trá lôsĩ kúmú ãmákâ Yésũ Krístõ kâ ꞌẽlé pı̣̃pı̣̂sı̣́lı̣́ ãlô sĩ rî. 27 Ĩtí rî, ãmâ bí Yúdạ̃ yî jõꞌá Sílã bê ãnî ngálâ Póõlõ yí bê. Gólĩyî âꞌdô tã ãlôlâ ãmâ drí îgĩlí wárãgã nô ꞌá nõ ngĩꞌá trá ãnî drí ĩyî tı̣̂ nyãányâ sĩ. 28 Líndrí Tãndí Ôvârí kâ ꞌbã ãmâ trá tã-drı̣̃ lẽlé kĩ, âꞌdó kô ãmâ drí ngá lậnjı̣̃ ꞌbãlé ãnî drı̣̃ı̣̂. Gõꞌdá tã gólĩyî îcá ꞌbá ãnî drí ꞌẽlé rî rĩꞌá ĩyî ĩꞌdî nõ: 29 Nĩ nyâ kõrõnyã gólĩyî fẽlé ngá fẽfẽ ró ôvârí ãbãrãdãgõ drí rî kô, nĩ nyâ kõrõnyã gólĩyî ômbê lâ yî lı̣̃lı̣́ lı̣̃lı̣̃ kôꞌdáwá rî ꞌbá yî kô, nĩ nyâ ngá gólĩyî ãrí bê rî kô, gõꞌdá nĩ ꞌbã õjílã gólĩyî âꞌdó ꞌbá kô ãnî õkó ró ngãtá ágó ró rî kô ậꞌdú kõzó ĩꞌdí bê lâ. Õzõ nĩ õrî trá cú ĩtí tã rî ꞌdĩ ꞌbá yî ꞌẽ ãkó rî, ꞌdĩî nĩ ꞌê trá dódó.* ꞌDĩî rĩꞌá ngá gólĩyî ãmâ drí lẽlé âtálé ãnî drí rî ꞌbá yî ĩꞌdî. Ĩꞌdî ꞌdĩ.

30 Tólâ sĩ, õjílã kạ̃nı̣́sạ̃ kâ Yẽrõsãlémã ꞌálâ rî ꞌbá yî drí ngãzó õjílã ꞌdî ꞌbá yî jõlé wárãgã ꞌdî trõlé fẽlé õjílã gólĩyî kạ̃nı̣́sạ̃ Ãnĩtĩyókã kâ ꞌálâ rî ꞌbá yî drí. Õjílã ꞌdî ꞌbá yî câ bê Ãnĩtĩyókã ꞌálâ rî, gólĩyî êꞌbê õjílã kạ̃nı̣́sạ̃ kâ ꞌdĩ ꞌbá yî kpãkã ãlô gõꞌdá wárãgã ꞌdî fẽzó drílĩyî. 31 Gõꞌdá nĩngá sĩ, õjílã kạ̃nı̣́sạ̃ kâ ꞌdĩ ꞌbá yî zı̣́lı̣́ bê ĩyî wárãgã rî ꞌdĩ rî, drílâ gólĩyî ꞌbãzó âꞌdólé ãyĩkõ ró rõô, tãlâ tã îgĩlí ꞌá lâ rî ꞌbá yî sõ mbârâkã trá gólĩyî ꞌá. 32 Gõꞌdá ꞌdĩî vósĩ rî, Yúdạ̃ yî Sílã bê drí rĩzó õjílã ꞌdî ꞌbá yí bê kậyı̣̂ dũû sĩ. Gólĩyî rĩꞌá õjílã gólĩyî tã Ôvârí kâ ngĩ ꞌbá ngbálí-ngbálí rî ꞌbá yî ĩꞌdî. Nĩngá sĩ, úlı̣́ gólĩyíkâ ꞌdĩ ꞌbá yî drí õjílã tólâ nã ꞌbá yî pãzó tã lẽlẽ gólĩyíkâ Yésũ ꞌá rî ꞌbãlé âdrélé gạ́gạ́ rákã fê kâtí.

33-34 Gõꞌdá ạ̃dũkũ lâ ró rî, tã lẽ ꞌbá Yésũ ꞌá ꞌdĩ ꞌbá yî drí gólĩyî jõzó gõlé vólé rúꞌbạ́ ạ̃ꞌdı̣́ sĩ õjílã kạ̃nı̣́sạ̃ kâ Yẽrõsãlémã ꞌálâ gólĩyî âjó ꞌbá rî ꞌbá yî ngálâ.*

35 Gõꞌdá Póõlõ yî Bãrãnábã bê drí rĩzó ĩyî kậyı̣̂ dũû sĩ Ãnĩtĩyókã ꞌá. Gólĩyî gõꞌdá õjílã ãzâ ꞌbá yí bê rî ĩyî trá rĩꞌá õjílã îmbá bê gõꞌdá kpá tã âtî-âtî tãndí Kúmú Yésũ rî tãsĩ rî pẽ bê.

Tã Póõlõ yî drí lãfálé cãzó Bãrãnábã bê rî

36 ꞌDĩî vósĩ, Póõlõ drí tã âtázó Bãrãnábã drí kĩ, “ꞌDõvó mã nĩ gõlé tã lẽ ꞌbá kúmú ãmákâ Yésũ ꞌá rî ꞌbá yî lômílí võ kậkậrậ gólĩyî ãmâ drí tã âtî-âtî tãndí Yésũ rî tãsĩ rî pẽzó sı̣́sı̣́ ꞌálâ sĩ rî ꞌásĩ, tãlâ mã ndrê ró tã lẽlẽ gólĩyíkâ bê.” 37 Gõꞌdá Bãrãnábã lẽ trá Yõwánĩ Márãkõ rî drı̣̃lı̣́ kpãâ ĩyí bê. 38 Gõꞌdá Póõlõ kĩ nĩ rî, âꞌdó kô tãndí ró gólâ drí nĩzó kpãâ ĩyí bê, tãlâ sı̣́sı̣́ nã sĩ gólâ âyê ĩyî trá Pãmbĩlíyã ꞌálâ cú ĩtí ĩyî drí drẽ lôsĩ ꞌdî ꞌẽ ãkó ndẽlé. 39 Nĩngá sĩ, tı̣̂ ânyâ-ânyâ ândrê drí ꞌdẽzó gólĩyî lãfálé ꞌá tã rî ꞌdĩ tãsĩ, té gólĩyî drí lãfálé cãzó. Bãrãnábã yî Yõwánĩ bê drí ngãzó gõlé ĩyî kõlóngbõ sĩ ꞌbạ̃drı̣̃ Sãyĩpãrásĩ kâ rî ꞌálâ. 40 Gõꞌdá Póõlõ drí Sílã rî njĩzó nĩlí yí bê. Gõꞌdá nĩngá sĩ, õjílã kạ̃nı̣́sạ̃ kâ tólâ Ãnĩtĩyókã ꞌálâ rî drí rãtáã ꞌẽzó Ôvârí drí gólĩyî vó ndrẽzó. 41 Gõꞌdá Póõlõ yî Sílã bê drí ngãzó nĩlí kôrô ꞌbạ̃drı̣̃ gólĩyî Sírĩyã kâ Sĩlísĩyã bê rî ꞌásĩ. Võ ꞌásĩ cé tı̣̂tı̣̂, gólĩyî nĩ ĩyî trá zãâ tã lẽ ꞌbá Yésũ ꞌá rî ꞌbá yî lı̣̃fı̣́ lâ yî îcí bê, tãlâ gólĩyî õrî ró bê pı̣̃pı̣̂sı̣́lı̣́ ı̣̂dû-ı̣̂dû sĩ tã lẽlẽ Yésũ ꞌá rî ꞌá.

16

Tã Póõlõ yî gõꞌdá Sílã bê drí Tĩmátĩyã rî drı̣̃zó ậcı̣́ tõlé ĩyí bê rî

1 Gõꞌdá nĩngá sĩ, Póõlõ yî Sílã bê drí ngãzó ĩyî rĩꞌá nĩlí ậcı̣́ ĩyíkâ ꞌá, gõꞌdá gólĩyî drí cãzó jạ̃rı̣́bạ̃ gólâ zı̣̃lı̣́ Dérẽbẽ rî ꞌálâ, gõꞌdá drílĩyî nĩzó cãlé jạ̃rı̣́bạ̃ zı̣̃lı̣́ Lísĩtrã rî ꞌálâ. Gõꞌdá tã lẽ ꞌbá ãzâ bê rĩꞌá Lísĩtrã ꞌá tólâ, rú lâ Tĩmátĩyã, gólâ rî ândrê rĩꞌá õjílã Yúdạ̃ yí kâ gólâ tã lẽ ꞌbá trá Yésũ ꞌá rî ĩꞌdî. Gõꞌdá gólâ rî átá íyíkâ Gı̣̃rı̣́kı̣̃ lé ꞌbá ꞌî. 2 Tĩmátĩyã rî gógó ꞌdĩ, õjílã kạ̃nı̣́sạ̃ Lísĩtrã kâ gõꞌdá Ĩkõníyã kâ bê ꞌbã ĩyî gólâ rî lậnjı̣̃ rõô, gõꞌdá gólĩyî âtâ tã trá kĩ nĩ rî, gólâ ãâꞌdô rĩꞌá õjílã tãndí ꞌî. 3 Tã ꞌdî tãsĩ rî, Póõlõ lẽ Tĩmátĩyã rî ꞌdĩ trá nĩlí ĩyí bê lôsĩ ꞌẽ ꞌbá ãzí ró. Gõꞌdá õjílã Yúdạ̃ yí kâ gólĩyî rĩ ꞌbá ꞌbạ̃drı̣̃ rî ꞌdĩ ꞌá rî ꞌbá yî nı̣̃ ĩyî trá kĩ, Tĩmátĩyã rĩꞌá Gı̣̃rı̣́kı̣̃ mvá ꞌî, gõꞌdá gólâ ꞌdé drẽ bãsã ꞌá kô. Gõꞌdá ĩtí rî, Póõlõ drí gólâ rî ꞌbẽzó bãsã ꞌá, õjílã Yúdạ̃ yí kâ õzó gólâ rî gãâ kô dó.

4 Nĩngá sĩ, Póõlõ yî drí nĩzó kôrô jạ̃rı̣́bạ̃ ꞌbạ̃drı̣̃ ꞌdî kâ rî ꞌbá yî ꞌásĩ. Gõꞌdá võ ꞌdî ꞌbá yî ꞌásĩ cé tı̣̂tı̣̂ rî, gólĩyî fẽ wárãgã bı̣́ lãjóꞌbá Yésũ kâ rî ꞌbá yí kâ, gõꞌdá kpá õjílã ãmbâ-ãmbâ kạ̃nı̣́sạ̃ Yẽrõsãlémã ꞌálâ rî ꞌbá yí kâ bê trá õjílã kạ̃nı̣́sạ̃ kâ rî ꞌbá yî drí. Gõꞌdá gólĩyî kĩ gólĩyî drí rî, gólĩyî õꞌê tã wárãgã bı̣́ rî ꞌdĩ ꞌá rî ꞌbá yî. 5 Gõꞌdá bê trá ĩtí rî, õjílã kạ̃nı̣́sạ̃ rî ꞌdĩ ꞌbá yí kâ ꞌdĩ ꞌbá yî drí rĩzó tã lẽlẽ sĩ Yésũ ꞌá pı̣̃pı̣̂sı̣́lı̣́ ı̣̂dû-ı̣̂dû sĩ. Kậyı̣̂ vósĩ cé rî, õjílã ãzâ ꞌbá yî drí rĩzó tã lẽlẽ ĩyíkâ ꞌbãlé Yésũ ꞌá. Ĩtí rî, tã lẽ ꞌbá Yésũ ꞌá rî ꞌbá yî drí rĩzó lîzólé dũû. Nĩngá sĩ, gólĩyî drí ĩyî lôfízó õjílã kạ̃nı̣́sạ̃ kâ ꞌdĩ ꞌbá yî lãfálé.

Tã gólâ Ôvârí drí âꞌdálé Póõlõ drí âbĩ-âbĩ ꞌá nĩzó Mẽkẽdónĩyã ꞌálâ rî

6 Gõꞌdá nĩngá sĩ rî, Líndrí Tãndí Ôvârí kâ drí Póõlõ yî lôgázó dó nĩlí Ásĩyã ꞌálâ nĩlí tã âtî-âtî Ôvârí kâ pẽlé õjílã tólâ nã ꞌbá yî drí. Gõꞌdá bê trá ĩtí rî, gólĩyî drí nĩzó kôrô ꞌbạ̃drı̣̃ Fãrĩgíyã kâ gólâ âꞌdó ꞌbá Gãlãtíyã ꞌálâ rî ꞌásĩ. 7 Gõꞌdá ꞌdĩî vósĩ, gólĩyî âcálé bê ẽsê-drı̣̃ Mĩsíyã kâ ꞌá rî, gólĩyî ꞌê trá nĩlí kôrô ꞌbạ̃drı̣̃ Bĩtĩníyã kâ rî ꞌásĩ rî, gõꞌdá Líndrí Tãndí Ôvârí kâ drí gólĩyî lôgázó dó nĩlí kôrô tólâ sĩ ró. 8 Nĩngá sĩ, gólĩyî drí ngãzó nĩlí kôrô ꞌbạ̃drı̣̃ zı̣̃lı̣́ Mĩsíyã rî ꞌásĩ, bũúũ cãlé jạ̃rı̣́bạ̃ zı̣̃lı̣́ Trówã rî ꞌálâ. 9 Gõꞌdá ngạ́cı̣̂ lâ ꞌdĩ sĩ rî, Póõlõ drí ngãzó âbĩlí. Âbĩ-âbĩ rî ꞌdĩ ꞌá rî, gólâ drí ãgô ãzâ ꞌbạ̃drı̣̃ Mẽkẽdónĩyã kâ lésĩ rî ndrẽzó rĩꞌá âdréꞌá, gõꞌdá kpá rĩꞌá gólâ rî zı̣̃ꞌá kĩ, “Ní ânĩ ãmâ pãlé Mẽkẽdónĩyã ꞌá nõlé.”

10 Âbĩ-âbĩ Póõlõ kâ ꞌdĩ vósĩ rî, ãmâ* drí ãmâ êdézó njãâ, tãlâ nĩzó ꞌwãâ Mẽkẽdónĩyã ꞌálâ, tãlâ âbĩ-âbĩ ꞌdî âꞌdâ tã trá ãmâ drí kĩ, Ôvârí jô ãmâ trá nĩlí tã âtî-âtî tãndí íyíkâ pẽlé õjílã ꞌbạ̃drı̣̃ ꞌdî kâ drí.

Tã gólâ Lúdı̣̃yạ̃ drí tã lẽzó Yésũ ꞌá Fı̣̃lı̣́pı̣̃ ꞌálâ rî

11 Gõꞌdá nĩngá sĩ, ãmâ drí ngãzó mbãlé kõlóngbõ ꞌá Trówã ꞌá tólâ, gõꞌdá nĩlí kõlóngbõ rî ꞌdĩ sĩ cãlé îkîmâ ândrê zı̣̃lı̣́ Sãmõtrákẽ rî ꞌálâ. Gõꞌdá kậyı̣̂ ꞌdĩ vósĩ, ãmâ drí ậcı̣́ îngázó zãâ kõlóngbõ sĩ nĩlí cãlé jạ̃rı̣́bạ̃ zı̣̃lı̣́ Nẽyãpólĩ rî ꞌálâ. 12 Gõꞌdá tólâ sĩ, ãmâ drí nĩzó pá sĩ Fı̣̃lı̣́pı̣̃ ꞌálâ. Gõꞌdá ãmbã Fı̣̃lı̣́pı̣̃ rî ꞌdĩ kâ lậvũ gạ̃rạ̃ jạ̃rı̣́bạ̃ ãzâ ꞌbá yî ꞌbạ̃drı̣̃ Mẽkẽdónĩyã kâ rî ꞌbá yí kâ drı̣̃ı̣̂ sĩ. Õjílã Fı̣̃lı̣́pı̣̃ kâ ãmbá võ lâ yî rĩꞌá ĩyî Rómã lé ꞌbá ꞌî. Gõꞌdá ãmâ drí rĩzó tólâ kậyı̣̂ fínyáwá sĩ.

13 Gõꞌdá kậyı̣̂ rãtáã kâ sĩ, ãmâ drí fõzó jạ̃rı̣́bạ̃ ꞌálé ꞌásĩ áyágá tı̣́ ꞌálâ, tãlâ mã ârî tã trá kĩ, võ rãtáã kâ Yúdạ̃ yî drí rî bê tólâ. Gõꞌdá tólâ rî, mã ûsû õkó ãzâ ꞌbá yî êꞌbê ĩyî rû trá rãtáã ꞌẽlé. Ĩtí rî, ãmâ drí rĩzó vũdrı̣́ tã pẽlé õkó ꞌdĩ ꞌbá yî drí. 14 Nĩngá rî, õkó ãzâ bê rĩꞌá gólĩyî lãfálé rú lâ Lúdı̣̃yạ̃. Gólâ rĩꞌá Tĩyãtírã lé ꞌbá ꞌî, gõꞌdá gólâ ítá lạ́múrı̣̃-lạ́múrı̣̃ tãndí rî lậzı̣́ ꞌbá lâ ꞌî. Gõꞌdá gólâ kpá rĩꞌá õjílã lídí gólâ Ôvârí rî ı̣̂njı̣̃ ꞌbá ró rî ĩꞌdî. Ĩtí rî, Póõlõ pẽlé bê tã âtî-âtî Yésũ rî tãsĩ rî õkó dĩ ꞌbá yî drí rî, Ôvârí drí Lúdı̣̃yạ̃ rî ꞌbãzó tã Póõlõ kâ ꞌdĩ ârílí dódó, gõꞌdá gólâ drí tã lẽzó Yésũ ꞌá.

15 Gõꞌdá ꞌdĩî vósĩ rî, ãmâ drí gólĩyî îbábátízãzó õjílã gólâkâ ꞌbã kâ rî ꞌbá yí bê. Ĩtí rî, gólâ drí ngãzó tã âtálé ãmâ drí kĩ, “Õzõ nĩ õndrê trá kĩ, má õlẽ tã trá Yésũ ꞌá rî, ꞌdõvó nĩ ânĩ má drí ꞌbã ꞌálâ, gõꞌdá rĩlí ũmú ámákâ ró.” Nĩngá sĩ, gólâ drí ãmâ vó ndrẽzó dódó ũmú íyíkâ rî ꞌbá yî ró.

Tã gólâ Póõlõ yî ꞌbãzó gạ̃nı̣́mạ̃ ꞌá Sílã bê rî

16 Kậyı̣̂ ãzâ sĩ, ãmâ kpá trá rĩꞌá nĩꞌá võ rãtáã kâ ꞌálâ óꞌdí, gõꞌdá ãmâ drí ízámvá ãzâ gólâ líndrí õnjí bê rî ûsúzó. Líndrí õnjí ꞌdĩ rî gólâ rî ꞌbãlé tã gólĩyî ꞌẽ ꞌbá âꞌdólé ạ̃tı̣́ ꞌálâ rî ꞌbá yî ngĩlí õjílã drí. Gólâ rĩꞌá rạ̃gı̣́ı̣̃ ꞌî, ĩtí rî, gólâ rî lı̣́pı̣̂ yî rî ĩyî trá rĩꞌá ậdı̣̂ ûsúlı̣́ gólâ drı̣̃ı̣̂ tã ậngũ-ậngũ gólâkâ ꞌdĩ sĩ. 17 Ízámvá rî ꞌdĩ rî trá ãmâ vó lôbẽlé, gõꞌdá nĩꞌá ôtré bê õjílã drí kĩ, “Ãgô nõ ꞌbá yî rĩꞌá ĩyî rû ı̣̂ꞌbũ ꞌbá Ôvârí gólâ ꞌbãlé bê ãmbá ꞌbũû ꞌálâ rî kâ ĩꞌdî. Gólĩyî âꞌdô lạ́tı̣̂ ꞌdíyî pã kâ âꞌdáꞌá nĩ ãnî drí.” 18 Gólâ ꞌê tã rî ꞌdĩ trá kậyı̣̂ dũû sĩ, gõꞌdá tã líndrí õnjí ꞌdĩ kâ drí ngãzó Póõlõ rî îkpókpólõlé rõô. Gõꞌdá nĩngá sĩ, gólâ drí rû jãzó tã âtálé líndrí õnjí ꞌdĩ drí kĩ, “Má ꞌbã tã ní drí drı̣́-ãcê Yésũ Krístõ kâ rî sĩ, ní âfõ vólé ízámvá nõ ꞌásĩ.” Nĩngá sĩ ꞌwãâ, líndrí õnjí ꞌdĩ drí âfõzó ízámvá rî ꞌdĩ ꞌásĩ.

19 Gõꞌdá ízámvá rî ꞌdĩ lı̣́pı̣̂ lâ yî ndrélé bê ĩyî kĩ, yĩ ûsú gõꞌdá ậdı̣̂ ízámvá ꞌdĩ drı̣̃ı̣̂ kô rî, gólĩyî drí âꞌdózó õmbã ró, tãlâ Póõlõ drô líndrí gólâ mbârâkã fẽ ꞌbá ízámvá ꞌdĩ drí rî trá vólé. Gõꞌdá ízámvá ꞌdĩ lı̣́pı̣̂ lâ yî drí ngãzó Póõlõ yî rũlı̣́ Sílã bê gólĩyî trõlé fẽlé õjílã jạ̃rı̣́bạ̃ kâ võ tã kĩ ꞌbá kâ ꞌá rî ꞌbá yî drí. 20 Gõꞌdá tólâ rî, gólĩyî drí tã âtázó tã kĩ ꞌbá ꞌdĩ ꞌbá yî drí kĩ, “Ãgô nõ ꞌbá yî rĩꞌá ĩyî õjílã Yúdạ̃ yí kâ ĩꞌdî, gõꞌdá gólĩyî rĩꞌá õjílã îkpókpólõꞌá ĩyî jạ̃rı̣́bạ̃ ꞌá nõngá. 21 Gólĩyî rĩꞌá õjílã lı̣̃fı̣́ îcíꞌá lãꞌbí gólâ ãmâ drí gãlé dó rî yî sĩ. Ãmâ õjílã Rómã lé ꞌbá îcá kô lãꞌbí gólĩyíkâ ꞌdĩ ꞌẽlé.”

22 Gõꞌdá bê trá ĩtí rî, õjílã tı̣́lı̣́lı̣́ rû êꞌbé ꞌbá ꞌdĩ ꞌbá yî drí ngãzó tã âtálé Póõlõ yî rú Sílã bê. Gõꞌdá tã kĩ ꞌbá ꞌdĩ ꞌbá yî drí lómígówá ꞌbãzó ítá gólĩyíkâ ôsĩlí trãáã trãáã vólé gõꞌdá kpá gólĩyî cãlé pı̣̃drı̣́gú sĩ. 23 Ĩtí, lómígówá ꞌdĩ ꞌbá yî drí gólĩyî cãzó õnjí lâ drı̣̃ı̣̂ gõꞌdá trõlé ꞌbãlé gạ̃nı̣́mạ̃ ꞌá. Gõꞌdá tã kĩ ꞌbá ꞌdĩ ꞌbá yî drí tã ꞌbãzó õjílã gạ̃nı̣́mạ̃ kâ drí õjílã ãzâ ndrẽlé ꞌbãlé gólĩyî vó lôkílí dódó, tãlâ gólĩyî õzó îcá kô rãlé vólé gạ̃nı̣́mạ̃ ꞌásĩ. 24 Drı̣̃-ꞌbá gạ̃nı̣́mạ̃ kâ ꞌdĩ ârî úlı̣́ tã kĩ ꞌbá kâ ꞌdĩ bê rî, gólâ drí gólĩyî trõzó sõlé jó ꞌá gạ̃nı̣́mạ̃ ító ꞌâ ꞌá, gõꞌdá pá lâ yî îcízó gạ́gạ́ fê lãlã rı̣̃ lãfálé nyãrĩ sĩ.

Tã gólâ drı̣̃-ꞌbá gạ̃nı̣́mạ̃ kâ drí rû jãzó tã lẽlé Yésũ ꞌá rî

25 Ngạ́cı̣̂ ító ꞌâ ꞌá, Póõlõ yî Sílã bê rĩꞌá rãtáã ꞌẽꞌá gõꞌdá kpá lôngó ngõꞌá ĩyî Ôvârí rî ı̣̂njı̣̃zó. Gõꞌdá õjílã gạ̃nı̣́mạ̃ kâ ãzâ ꞌbá yî rĩꞌá tã gólĩyíkâ ꞌdĩ âríꞌá. 26 Gõꞌdá ạ̃trũkũꞌdũ ró, ạ̃gbı̣̃gbı̣̃ drí ngãzó rĩꞌá võ îyálé gbı̣̃ gbı̣̃ gbı̣̃, mbârâkã lâ lậvũ trá kôrô. Gõꞌdá võ gólâ gạ̃nı̣́mạ̃ ꞌá rî ngâ trá ndrĩ ꞌdó rĩꞌá rû îyálé õnjí lâ ró. Gõꞌdá ạ́tı̣̃ drí rû njı̣̃zó ndrĩ hûwậ-hûwậ, gõꞌdá kpá nyãrĩ õjílã gólĩyî gạ̃nı̣́mạ̃ ꞌá rî ꞌbá yî pá rî drí âtĩzó ngbá vólé. 27 Ạ̃gbı̣̃gbı̣̃ îyâ võ bê rî, drı̣̃-ꞌbá gạ̃nı̣́mạ̃ kâ drí ngãzó nĩlí võ lômílí gạ̃nı̣́mạ̃ ꞌásĩ. Gólâ õtírĩ võ ndrẽê rî, ạ́tı̣̃ njı̣̃ rû trá ndrĩ hûwậ. Gólâ ı̣̂sũ tã trá kĩ, õjílã gólĩyî gạ̃nı̣́mạ̃ ꞌá rî ꞌbá yî õrâ ĩyî trá ndrĩ vólé. Ĩtí rî, gólâ drí lı̣́gú ândrê mbẽlẽsõ íyíkâ âtrõzó ꞌẽzó íyî fũlı̣́ ĩꞌdî sĩ lâ.* 28 Gõꞌdá Póõlõ drí trẽzó ûrû gólâ drí kĩ, “Ní lôfõ ánî ãrí ꞌá ãkpã nĩ kô. Ãmâ drẽ bê ndrĩ rĩꞌá nõ.”

29 Nĩngá sĩ, drı̣̃-ꞌbá ꞌdĩ drí tã ꞌbãzó lạ̃sı̣́ îꞌĩlí âfẽlé, gõꞌdá drílâ ngãzó rãlé nĩꞌá jó gólâ Póõlõ yî drí ꞌbãzó ꞌá lâ Sílã bê rî ꞌálâ. Tólâ rî, gólâ drí ngãzó ꞌãꞌî tı̣̃lı̣́ gólĩyî ândrá, ꞌdĩî rúꞌbạ́ lâ rĩꞌá lẽꞌá kpã kpã kpã ũrı̣̃ drí sĩ, tãlâ gólâ ndrê mbârâkã Ôvârí kâ trá. 30 Nĩngá sĩ, gólâ drí gólĩyî trõzó lôfõlé ĩví ꞌálâ gõꞌdá tã âtázó gólĩyî drí kĩ, “Ãmbá yî, má âꞌdô ãꞌdô ꞌẽꞌá ĩꞌdî Ôvârí drí ámâ pãzó yã?”

31 Gõꞌdá ĩtí rî, Póõlõ yî drí tã ꞌdî drı̣̃ lâ lôgõzó gólâ drí kĩ, “Ní lẽ tã Kúmú Yésũ ꞌá, gõꞌdá gólâ âꞌdô ãnî pãꞌá kpá õjílã áníkâ ꞌbã kâ rî ꞌbá yí bê ndrĩ.”

32 Nĩngá sĩ, gólĩyî drí ngãzó tã âtî-âtî tãndí Kúmú Yésũ rî tãsĩ rî ngĩlí ãgô rî ꞌdĩ drí õjílã gólâkâ ꞌbã kâ bê ndrĩ. 33 Gõꞌdá ngạ́cı̣̂ ãlôlâ ꞌdĩ sĩ rî, ãgô rî ꞌdĩ drí lãzé gólĩyî drí ûsúlı̣́ gólĩyî cãrẽ ꞌá rî ꞌbá yî jĩzó ngbángbá. Nĩngá sĩ, Póõlõ yî drí drı̣̃-ꞌbá rî ꞌdĩ îbábátízãzó õjílã gólâkâ ꞌbã kâ bê ndrĩ. 34 Gõꞌdá vó lâ sĩ, gólâ drí gólĩyî trõzó yî rî gógó drí ꞌbã ꞌálâ gõꞌdá ngá nyãnyã fẽzó gólĩyî drí. Nĩngá sĩ rî, õjílã gólâkâ ꞌbã kâ rî ꞌbá yî drí âꞌdózó ndrĩ ꞌdó ãyĩkõ ró, tãlâ gólĩyî lẽ tã trá Yésũ ꞌá.

35 Cı̣̃ı̣́nó lâ ꞌdĩ sĩ rî, tã kĩ ꞌbá jạ̃rı̣́bạ̃ ꞌdî kâ rî ꞌbá yî drí ngãzó drı̣̃-ꞌbá ạ̃jú ꞌbũ ꞌbá ĩyíkâ rî ꞌbá yí kâ rî jõzó tã âtî-âtî bê drı̣̃-ꞌbá gạ̃nı̣́mạ̃ ꞌdî kâ ꞌdĩ drí kĩ, ꞌdõvó ãgô rı̣̃ ꞌdî ꞌbá yî ãâfõ vólé. 36 Gõꞌdá drı̣̃-ꞌbá gạ̃nı̣́mạ̃ kâ ꞌdĩ drí nĩzó úlı̣́ ꞌdĩ ꞌbá yî ngĩlí Póõlõ yî drí kĩ, “Tã kĩ ꞌbá âjô ĩyî tã trá kĩ, nĩ ãâꞌdô nĩꞌá cú ĩtí drı̣̃-bạ́lạ́yı̣̂ ró. Bê trá ĩtí rî, nĩ âfõ gõꞌdá mĩ nĩ ró rúꞌbạ́ ạ̃ꞌdı̣́ sĩ.”

37 Gõꞌdá nĩngá sĩ, Póõlõ drí tã âtázó trậ drı̣̃-ꞌbá gạ̃nı̣́mạ̃ kâ ꞌdĩ drí drı̣̃-ꞌbá ạ̃jú ꞌbũ ꞌbá kâ âjólé ꞌdĩ ꞌbá yí bê kĩ, “Ãmâ gólĩyî nyãányâ lâ Rómã kâ ró rî ꞌbá yî ĩꞌdî.* Rĩꞌá õnjí ró lâŋõ fẽlé õjílã Rómã kâ drí drẽ tã kĩkĩ ãkó. Gõꞌdá âꞌdô bê kpálé ĩtí rî, tã kĩ ꞌbá ꞌdĩ ꞌbá yî ꞌbã ĩyî tã trá lâŋõ fẽlé ãmâ drí õꞌbí lı̣̃fı̣́ drı̣̃ ꞌá ãmâ lârâkô ꞌẽꞌẽ sĩ lãcácá sĩ cú ĩtí tã ãmákâ kĩ ãkó tãndí ró. Gólĩyî ꞌbã ãmâ gạ̃nı̣́mạ̃ ꞌá nõngá tãkó. Gõꞌdá ngbãângbânõ rî, gólĩyî lẽ trá ãmâ lôfõlé jõlé vólé õꞌbí lı̣̃fı̣́ drı̣̃ ãkó. Tã ꞌdî sú kô. Gólĩyî nyãányâ âꞌdô ânĩꞌá nĩ ãmâ lôfõlé vólé nõngá sĩ.”

38 Nĩngá sĩ, drı̣̃-ꞌbá ạ̃jú ꞌbũ ꞌbá kâ ꞌdĩ ꞌbá yî drí ngãzó gõlé úlı̣́ Póõlõ kâ ꞌdĩ ꞌbá yî trõlé nĩꞌá âtálâ tã kĩ ꞌbá ꞌdĩ ꞌbá yî drí. Gõꞌdá tã kĩ ꞌbá ꞌdĩ ꞌbá yî ârílí bê kĩꞌá nĩ rî, Póõlõ yî Sílã bê rĩꞌá ĩyî õjílã Rómã kâ ĩꞌdî rî, ũrı̣̃ drí fĩzó gólĩyî ꞌá. 39 Tã rî ꞌdĩ tãsĩ rî, gólĩyî nyãányâ drí ngãzó nĩlí gạ̃nı̣́mạ̃ ꞌálâ Póõlõ yî îjílí âꞌdólé tã âyélé ĩyî drí. Gõꞌdá gólĩyî drí Póõlõ yî lôfõzó Sílã bê vólé gạ̃nı̣́mạ̃ ꞌásĩ, gõꞌdá gólĩyî drí Póõlõ yî îjízó fõlé vólé jạ̃rı̣́bạ̃ ĩyíkâ ꞌásĩ. 40 Ĩtí lâ ꞌdĩ ró, Póõlõ yî drí ngãzó gạ̃nı̣́mạ̃ âyélé. Sı̣́sı̣́ gólĩyî ngâ nĩlí Lúdı̣̃yạ̃ drí ꞌbã ꞌálâ gólĩyî tã lẽ ꞌbá trá Yésũ ꞌá rî lômílí. Gõꞌdá gólĩyî âꞌdólé bê rĩꞌá rãtáã ꞌẽꞌá ĩyî kpãkã ãlô rî, Póõlõ yî Sílã bê drí tã lẽ ꞌbá Yésũ ꞌá ꞌdĩ ꞌbá yî lı̣̃fı̣́ lâ yî îcízó âdrélé gạ́gạ́ rákã fê kâtí kậyı̣̂ lâŋõ kâ ꞌá. Gõꞌdá ꞌdĩî vósĩ, Póõlõ yî Sílã bê drí ngãzó ĩyî jạ̃rı̣́bạ̃ ꞌdî âyélé nĩzó Tẽsãlõníkã ꞌálâ.

17

Tã gólâ õjílã Yúdạ̃ yí kâ Tẽsãlõníkã ꞌá rî ũrûkậ ꞌbá yî drí õmbã ꞌẽzó Póõlõ yî rú rî

1 Gõꞌdá nĩngá sĩ rî, Póõlõ yî drí ngãzó nĩlí Sílã bê kôrô jạ̃rı̣́bạ̃ zı̣̃lı̣́ ĩyî Ãmbĩpólã gõꞌdá Ãpõlõníyã bê rî ꞌbá yî ꞌásĩ, gõꞌdá gólĩyî drí cãzó jạ̃rı̣́bạ̃ zı̣̃lı̣́ Tẽsãlõníkã rî ꞌálâ. Gõꞌdá jó õjílã Yúdạ̃ yí kâ drí rĩzó tã Ôvârí kâ ârílí ꞌá lâ rî bê rĩꞌá tólâ. 2 Ĩtí rî, Póõlõ yî drí nĩzó tólâ nĩꞌá fĩlí õjílã Yúdạ̃ yí kâ rî ꞌbá yî lãfálé, õzõ gólĩyî drí rĩꞌá ꞌẽlâ rî kâtí. Kậyı̣̂ rãtáã kâ gólĩyî drí ꞌẽlé tólâ ândâlâ nâ nã sĩ rî, gólĩyî drí nĩzó tólâ úlı̣́ Ôvârí kâ îgĩlí trá ꞌdíyî pã ꞌbá tãsĩ rî ꞌbá yî ngĩlí õjílã tólâ nã ꞌbá yí bê. 3 Úlı̣́ rî ꞌdĩ ꞌbá yî sĩ rî, Póõlõ âꞌdâ tã trá kĩ, îcâ trá ꞌdíyî pã ꞌbá gólâ Ôvârí drí âjólé ãngó nõ ꞌá rî drí lâŋõ ûsúlı̣́, tãlâ gólâ õdrã ró, gõꞌdá õlîdrî ró kpá õdrã ꞌásĩ. Nĩngá sĩ, gólâ drí tã âtázó kpá kĩ, “Yésũ rî gólâ má drí tã lâ âtálé ãnî drí ꞌdĩ gólâ rĩꞌá ꞌdíyî pã ꞌbá gólâ Ôvârí drí tã lâ ꞌbãlé âjólé rî ĩꞌdî.” 4 Gõꞌdá õjílã Yúdạ̃ yí kâ ꞌdĩ ꞌbá yî ũrûkậ lâ yî drí úlı̣́ Póõlõ kâ ꞌdĩ ꞌbá yî tã-drı̣̃ lâ lẽzó. Gõꞌdá gólĩyî drí rû êꞌbézó Póõlõ yí bê kpãkã ãlô âꞌdólé õjílã Yésũ kâ ró. Õjílã Gı̣̃rı̣́kı̣̃ kâ ũrûkậ ꞌbá yî rĩ ꞌbá Ôvârí rî ı̣̂njı̣̃lı̣́ rî drí kpá ĩyî lôfízó gólĩyî lãfálé, ꞌdó õkó gólĩyî dũû ãmbâ-ãmbâ ró rî ꞌbá yí bê.

5 Gõꞌdá nĩngá sĩ, tã rî ꞌdĩ drí âgízó õjílã Yúdạ̃ yí kâ ũrûkậ ꞌbá yî lı̣̃fı̣́, tãlâ õjílã dũû trá rĩꞌá rû êꞌbéꞌá Póõlõ yí bê. Ĩtí rî, õjílã Yúdạ̃ yí kâ ꞌdĩ ꞌbá yî drí ngãzó rĩꞌá tã âsé ꞌbá ũrûkậ ꞌbá yî rĩ ꞌbá ĩyíkâ kó kárá võ ngá lậzı̣̂ kâ ꞌásĩ tãkó ngá ꞌẽ ãkó rî yî ậzı̣́lı̣́ gólĩyî ꞌbãlé âꞌdólé ạ̃wạ̃ ró Póõlõ yí bê. Nĩngá sĩ, tã âsé ꞌbá ꞌdĩ ꞌbá yî drí rû êꞌbézó õjílã Yúdạ̃ yí kâ ꞌdĩ ꞌbá yí bê âꞌdólé õꞌbí ạ̃wạ̃ kâ rî ró, nĩꞌá ôtré bê kôrô jạ̃rı̣́bạ̃ ꞌásĩ. Gõꞌdá gólĩyî drí nĩzó ꞌdẽlé Yásõnã drí ꞌbã ꞌálâ ạ̃wạ̃ bê. Gólĩyî fî nĩꞌá Póõlõ yî lôndãlé rũlı̣́, ãꞌdô ró bê ódrí tã gólĩyíkâ kĩzó. 6 Gõꞌdá nĩngá rî, gólĩyî ûsú Póõlõ yî kô. Gbõ gólĩyî drí Yásõnã rî rũzó ĩꞌdî õjílã ũrûkậ ꞌbá yî tã lẽ ꞌbá trá Yésũ ꞌá rî ꞌbá yí bê gõꞌdá gólĩyî trõlé âjílí tã kĩ ꞌbá gólĩyíkâ rî ꞌbá yî ândrá. Gõꞌdá gólĩyî drí ngãzó ôtrélé tı̣̂-võ âŋõ-âŋõ bê tã kĩ ꞌbá ꞌdĩ ꞌbá yî ândrá kĩ nĩ rî, “Õjílã gólĩyî rĩ ꞌbá õjílã îkpókpólõlé võ ꞌásĩ ndrĩ rî ꞌbá yî ânĩ ĩyî kpá trá nõngá. 7 Gólĩyî rî tã gólĩyî tã ꞌbãꞌbã kúmú ãmbâ-ãmbâ Rómã kâ rî ꞌbá yî drí ꞌbãlé trá ꞌẽlé kô rî ꞌbá yî ꞌẽlé. Mĩ ndrê drẽ, gólĩyî kĩ nĩ rî, õjílã ãzâ ãâꞌdô bê rĩꞌá kúmú ạ́ngı̣́ ꞌî kúmú Rómã kâ rî võ lâ ꞌá, õjílã ꞌdî ãâꞌdô íyíkâ rĩꞌá zı̣̃lâ Yésũ rî ĩꞌdî. Gõꞌdá Yásõnã rî gógó nõ ndrê gólĩyî vó trá ũmú ró yí drí ꞌbã ꞌálâ.”

8 Nĩngá sĩ rî, tã kĩ ꞌbá ꞌdĩ ꞌbá yî gõꞌdá õꞌbí ꞌdĩ ꞌbá yí bê drí ngãzó ĩyî ꞌdó ạ̃wạ̃ ró tãlâ úlı̣́ ꞌdĩ ꞌbá yî tãsĩ. 9 Ĩtí rî, gólĩyî drí Yásõnã rî ꞌbãzó ậdı̣̂ fẽlé, ãꞌdô ró bê gólĩyî âyézó. Gõꞌdá gólĩyî kĩ, Póõlõ yî õꞌê gõꞌdá lâŋõ ãzâ óꞌdí kô. ꞌDĩî vósĩ, gólĩyî drí drı̣́ yĩzó Yásõnã yî rú sĩ.

10 Gõꞌdá câ trá võ drí ậnı̣́rı̣̃ sĩ ꞌdî, tã lẽ ꞌbá Yésũ ꞌá rî ꞌbá yî drí ngãzó Póõlõ yî jõlé Sílã bê nĩlí jạ̃rı̣́bạ̃ gólâ Bẽríyã rî ꞌálâ. Gõꞌdá Bẽríyã ꞌá tólâ rî, Póõlõ yî drí ngãzó nĩlí jó õjílã Yúdạ̃ yí kâ drí rĩzó tã Ôvârí kâ ârílí ꞌá lâ rî ꞌálâ tã Yésũ kâ âtálé gólĩyî drí. 11 Gõꞌdá õjílã Yúdạ̃ yí kâ rî ꞌdĩ ꞌbá yî drí úlı̣́ Póõlõ kâ ârízó dódó. Gãá ĩyî tã âtî-âtî Póõlõ yí kâ ꞌdĩ õzõ õjílã Yúdạ̃ yí kâ ũrûkậ ꞌbá yî gólĩyî Tẽsãlõníkã ꞌálâ rî ꞌbá yî drí gãrẽ lâ tí kôꞌdáwá. ꞌDĩî võ lâ ꞌá rî, gólĩyî lẽ trá rõô tã rî ꞌdĩ ârílí Póõlõ yî tı̣́ sĩ. Kậyı̣̂ vósĩ cé, gólĩyî rî trá tã îgĩ-îgĩ Ôvârí kâ zı̣̃lı̣́. Ĩtí rî, drílĩyî ndrẽzó lâ kĩ, úlı̣́ tã îgĩ-îgĩ Ôvârí kâ ꞌá ꞌdĩ ꞌbá yî ꞌbê drı̣̃ trá úlı̣́ gólĩyî Póõlõ yí kâ Sílã bê rĩꞌá âtálâ rî bê. 12 Gõꞌdá ndrê ĩyî bê tã îmbâ ꞌdĩ mbı̣̂ rî, õjílã Yúdạ̃ yí kâ dũû tólâ rî ꞌbá yî drí tã lẽzó Yésũ ꞌá, gõꞌdá kpá ãgô Gı̣̃rı̣́kı̣̃ kâ ũrûkậ ꞌbá yî gõꞌdá õkó ãmbâ-ãmbâ Gı̣̃rı̣́kı̣̃ kâ rî ꞌbá yí bê drí kpá tã lẽzó Yésũ ꞌá.

13 Gõꞌdá nĩngá sĩ, õjílã Yúdạ̃ yí kâ Tẽsãlõníkã ꞌálâ gólĩyî tã ꞌbã ꞌbá Póõlõ yî rú rî ârî ĩyî bê kĩ Póõlõ kpá trá rĩꞌá úlı̣́ Ôvârí kâ pẽꞌá Bẽríyã ꞌálâ rî, gólĩyî drí ngãzó nĩꞌá cãlé tólâ õjílã êꞌbélé tı̣́lı̣́lı̣́ ró, tãlâ gólĩyî õngâ ró bê ạ̃wạ̃ ró Póõlõ yí bê. 14-15 Bê trá ĩtí rî, ꞌwãâ tã lẽ ꞌbá Yésũ ꞌá rî ꞌbá yî drí Póõlõ rî jãzó vólé jạ̃rı̣́bạ̃ ꞌásĩ tã lẽ ꞌbá ũrûkậ ꞌbá yí bê. Gõꞌdá Sílã yî Tĩmátĩyã bê rî ĩyíkâ ãkpãkãꞌdã Bẽríyã ꞌá tólâ. Gõꞌdá nĩngá sĩ, tã lẽ ꞌbá Bẽríyã kâ gólĩyî Póõlõ rî âjí ꞌbá rî ꞌbá yî drí ngãzó nĩlí lı̣̃mvû ândrê tı̣́ ꞌálâ. Gõꞌdá drílĩyî gólâ rî âjízó kõlóngbõ sĩ ậcı̣́ ạ́ngı̣́ gólâkâ ꞌdĩ ꞌá bũúũ jạ̃rı̣́bạ̃ zı̣̃lı̣́ Átẽnã rî ꞌálâ. ꞌDĩî vósĩ, Póõlõ drí õjílã ꞌdî ꞌbá yî jõzó gõlé vólé tã ꞌbãlé Sílã yî drí Tĩmátĩyã bê ânĩlí ꞌwãâ yí ngálâ Átẽnã ꞌálâ.

Lạ́tı̣̂ gólâ Póõlõ drí õjílã îmbázó Átẽnã ꞌálâ rî

16 Gõꞌdá Póõlõ drẽ bê rĩꞌá Átẽnã ꞌálâ Sílã yî tẽꞌá Tĩmátĩyã bê rî, gólâ drí ôvârí ãbãrãdãgõ líndrí ndrẽzó dũû jạ̃rı̣́bạ̃ ꞌdî ꞌá. Tã ꞌdî drí gólâ rî ꞌbãzó âꞌdólé tã ı̣̂sũ ró rõô. 17 Tã rî ꞌdĩ tãsĩ rî, gólâ rî trá kárá nĩlí jó õjílã Yúdạ̃ yí kâ drí rĩzó tã Ôvârí kâ ârílí ꞌá lâ rî ꞌálâ, rĩꞌá tã âtálé Yésũ rî tãsĩ gólĩyí bê gõꞌdá kpá õjílã lídí gólĩyî Ôvârí rî îrátã ꞌbá ró tólâ nã ꞌbá yí bê. Kậyı̣̂ vósĩ cé, gólâ rî kpá nĩlí võ ngá lậzı̣̂ kâ ꞌálâ tã Yésũ kâ ngĩlí gólĩyî ânĩ ꞌbá tólâ nã ꞌbá yí bê, 18 gõꞌdá kpá lı̣̃fı̣́ îcí ꞌbá gólĩyî zı̣̃lı̣́ Ẽpĩkórĩyã* gõꞌdá kpá ũrûkậ ꞌbá yî zı̣̃lı̣́ Sĩtówã* rî yí bê. Tãlâ tã ngĩngĩ rî ꞌdĩ ꞌbá yî tãsĩ rî, õjílã ũrûkậ ꞌbá yî kĩ, “Tí ãgô rî nõ cê rû nõ ꞌẽꞌá ãꞌdô tã pẽlé ĩꞌdî úlı̣́ fạ́rạ́ngạ́ngạ́ íyíkâ nõ ꞌbá yí bê nõ yã?” Gõꞌdá ũrûkậ ꞌbá yî kĩ ĩyíkâ, “Ngãlẽ ngãtá gólâ rî tã pẽlé ôvârí ãbãrãdãgõ ãzâ ꞌbá yî tãsĩ yã?” Gólĩyî âtâ tã trá ĩtí lâ ꞌdĩ kâtí, tãlâ Póõlõ rî trá tã pẽlé Yésũ rî tãsĩ gõꞌdá kpá gólâ rî lîdrî-lîdrî õdrã ꞌásĩ rî tãsĩ.

19 Ĩtí rî, gólĩyî drí gólâ rî ậzı̣́zó ânĩlí tã pẽlé tã îmbá ꞌbá gólĩyíkâ zı̣̃lı̣́ Ãrĩyópãgõ rî ꞌbá yî drí,* gõꞌdá gólĩyî kĩ mãnísĩ rî, “Mã lẽ tã îmbâ-îmbâ óꞌdí áníkâ ꞌdĩ ârílí. 20 Tã ũrûkậ ní drí âtálé rî ꞌbá yî, mã ârí kó kô sı̣́sı̣́ lâ sĩ. Ãmâ rĩꞌá lârõ-lârõ ró drí lâ sĩ. Nĩngá sĩ rî, mã lẽ ĩtõ lâ yî nı̣̃lı̣́.” 21 Gólĩyî âtâ tã ꞌdî ĩtí, tãlâ õjílã Átẽnã kâ gõꞌdá õjílã ndrĩ ꞌbạ̃drı̣̃ ãzâ ꞌbá yî ꞌásĩ rî ꞌbá yí bê tólâ rî ꞌbá yî lẽ ĩyî ãmbá lâ tã gólâ rĩzó rĩꞌá tã âtálé gõꞌdá kpá tã ârílí tã óꞌdí tãsĩ rî ĩꞌdî tákányĩ.

22-23 Nĩngá sĩ, Póõlõ drí ngãzó âdrélé õjílã rû êꞌbé ꞌbá ꞌdĩ ꞌbá yî ândrá gõꞌdá tã âtálé gólĩyî drí ndrĩ kĩ, “Ãnî õjílã Átẽnã kâ, má kpã jạ̃rı̣́bạ̃ ꞌálé ãníkâ rî trá ndrĩ, gõꞌdá má ndrê ôvârí líndrí dũû ãníkâ rî ꞌbá yî trá. Tãlâ tã ꞌdî tãsĩ rî, má nı̣̃ trá kĩ, ãnî rĩꞌá õjílã gólĩyî ôvârí ãníkâ ꞌdĩ ꞌbá yî ı̣̂njı̣̃ ꞌbá rõô rî yî ĩꞌdî. Gõꞌdá kpá má ndrê võ gólâ kõrõnyã lı̣̃ kâ ôvârí ãzâ drí rî trá tã îgĩ-îgĩ nô ꞌbá yí bê drı̣̃ lâ ꞌá,

VÕ ÔVÂRÍ GÓLÂ NỊ̃LỊ́ KÔ RÎ Ị̂NJỊ̃ZÓ RÎ

Gõꞌdá Ôvârí gólâ ãnî drí ı̣̂njı̣̃lı̣́ cú ĩtí nı̣̃ ãkó lâ kĩ gólâ ãꞌdî ĩꞌdî yã rî, gólâ ĩꞌdî Ôvârí gólâ má drí ânĩzó nõngá tã pẽlé ãnî drí tã lâ sĩ rî ĩꞌdî.

24 “Ôvârí rî ꞌdĩ rĩꞌá Ôvârí pạ̃tı̣́ı̣̃ ꞌî. Gólâ ꞌbã ꞌbũû nĩ ı̣̃nyạ́kú drı̣̃ bê gõꞌdá ngá ndrĩ ꞌá lâ rî ꞌbá yí bê, gõꞌdá gólâ ĩꞌdî rĩꞌá kúmú ꞌî, drı̣́-ãcê bê ngá lédrẽ-lédrẽ ꞌá lâ rî ꞌbá yî drı̣̃ı̣̂ ndrĩ. Bê trá ĩtí rî, gólâ rí jó gólĩyî õjílã drí ꞌdı̣̃lı̣́ nĩ Ôvârí drí rî ꞌá kô. 25 Gólâ ꞌbã õjílã nĩ kõrõnyã bê ndrĩ rĩlí lédrẽ-lédrẽ ró gõꞌdá gólâ âfẽ ngá-tı̣̂ cé tı̣̂tı̣̂ gólĩyî drí âꞌdózó ĩzã lâ bê rî kpá nĩ gólĩyî drí. Nĩngá sĩ, gólâ rĩꞌá ĩzã ãkó õjílã mvá drí ngá ãzãkã fẽzó ngãtá ꞌẽzó yí drí íyî pãlé. 26 Ạ̃kû ró rî, gólâ ꞌbã ãgô ãzâ Ádãmã trá âꞌdólé ạ́ꞌbı̣́yạ́ õjílã mvá kâ ró ndrĩ. Gõꞌdá tólâ sĩ rî, gólâ drí õjílã ꞌbãzó nĩlí nĩꞌá rĩlí võ ꞌásĩ ndrĩ ãngó drı̣̃ı̣̂ sĩ. Gõꞌdá drẽ sı̣́sı̣́ gólâ ꞌbãá õjílã drẽ kpá kôꞌdáwá rî, gólâ nı̣̃ võ gólĩyî õjílã rî ꞌdĩ ꞌbá yî drí ꞌẽzó rĩlí rî ꞌbá yî trá ãlô-ãlô, gõꞌdá gólâ nı̣̃ kậyı̣̂ gólĩyî drí ꞌẽꞌá ꞌẽlâ ı̣̃nyạ́kú drı̣̃ı̣̂ rî ꞌbá yî kpá trá ndrĩ. 27 Gólâ ꞌê tã ꞌdî ĩtí, tãlâ ꞌdĩî õzõ ngãtá õjílã ãzâ ꞌbá yî õlôndã ĩyî yî rî, gólĩyî ạ̃ậnjû ró võ bê dîrî gõꞌdá ạ̃dũkũ lâ ró rî, gólĩyî ãâcâ ró ngũ yí rú. Nĩ ndrê drẽ, gólâ bê rĩꞌá ãnyî ãmâ lạ̃gạ́tı̣́ ãlô-ãlô. 28 Rĩꞌá õzõ õjílã ãníkâ ãzâ drí âtálé trá rî kâtí kĩ, ‘Gólâ ĩꞌdî ãmâ ꞌbã ꞌbá âꞌdólé lédrẽ-lédrẽ ró gõꞌdá rĩlí zãâ ạ̃tı̣́lı̣́ ạ̃tı̣́lı̣́ ró lậmúlı̣́ ãngó nõ drı̣̃ı̣̂ sĩ.’ Gõꞌdá kpá rĩꞌá õzõ úlı̣́ lôngó ngõ ꞌbá ãníkâ ãzâ ꞌbá yí kâ rî ꞌbá yí kâtí kĩ, ‘Ãmâ ndrĩ rĩꞌá ꞌdĩyímvá gólâkâ ĩꞌdî.’

29 “Ĩtí rî, õzõ ãmâ ãꞌdô fí ꞌdĩyímvá Ôvârí kâ ĩꞌdî rî, âꞌdó kô rĩꞌá ãmâ drí tãndí ró ãmâ drí tã ı̣̂sũzó kĩ nĩ rî, gólâ rĩꞌá ngá ãzákôlâ gólâ õjílã tã nı̣̃ ꞌbá ró rî drí dı̣̃lı̣́ nĩ ậdı̣̂ ꞌásĩ ngãtá pãlé fê ꞌásĩ rî ĩꞌdî kô. ꞌDĩî cé rĩꞌá tã nı̣̃ ãkõ ꞌî. 30 Gõꞌdá Ôvârí ndrê võ trá tậyı̣̂ kậyı̣̂ gólĩyî sı̣́sı̣́ drẽ õjílã drí íyî nı̣̃zó kôꞌdáwá rî ꞌbá yî drı̣̃ı̣̂ sĩ. Gõꞌdá ngbãângbânõ rî, gólâ ꞌbã tã trá õjílã drí ndrĩ võ ꞌásĩ ãkí ãkó drı̣̃ âdĩlí tã õnjí ĩyíkâ rî ꞌbá yî ꞌásĩ âꞌdólé cé íyî ı̣̂njı̣̃lı̣́ ĩꞌdî, tãlâ yí õzó lâŋõ fẽê kô gólĩyî drí. 31 Nĩ ârî drẽ, gólâ ꞌbã kậyı̣̂ íyíkâ trá tã õjílã ndrĩ ãngó nõ kâ nõ ꞌbá yí kâ kĩzó mbı̣̂mbı̣̂. Kậyı̣̂ rî ꞌdĩ sĩ, gólâ âꞌdô õjílã gólâ drí njĩlí trá âꞌdólé tã kĩ ꞌbá ró ꞌdĩ ꞌbãꞌá tã õjílã kâ kĩlí. Gõꞌdá gólâ âꞌdâ õjílã rî ꞌdĩ trá õjílã drí ãkí ãkó tã kĩ ꞌbá gólĩyíkâ ró, õjílã rî ꞌdĩ ꞌẽꞌẽ lâ sĩ lîdrílí õdrã ꞌásĩ.”

32 Ĩtí, õjílã rû êꞌbé ꞌbá ꞌdĩ ârílí ĩyî bê úlı̣́ Póõlõ kâ õjílã lîdrî-lîdrî kâ õdrã ꞌásĩ ꞌdî rî, gólĩyî ũrûkậ ꞌbá yî drí gólâ rî gũzó. Gõꞌdá ãzâ ꞌbá yî kĩ, “Mã lẽ nî tã âꞌdálé rõô ãmâ drí tã ꞌdî tãsĩ kậyı̣̂ ãzâ sĩ.” 33 Gõꞌdá tólâ sĩ, Póõlõ drí ngãzó nĩlí vólé rû êꞌbê võ ꞌdî ꞌásĩ. 34 Gõꞌdá õjílã ũrûkậ ꞌbá yî drí ĩyî lôfízó gólâ bê, gõꞌdá tã lẽzó Yésũ ꞌá. Ãlô õjílã rî ꞌdĩ ꞌbá yî ꞌásĩ rî ãzâ rú lâ úzı̣̂ Dĩyõnósĩyã, gólâ tã îmbá ꞌbá Ãrĩyópãgõ kâ ĩꞌdî. Gólĩyî õkó zı̣̃lı̣́ Dãmãrí rî ꞌbá yí bê gõꞌdá kpá õjílã ãzâ ꞌbá yí bê.

18

Tã gólâ Póõlõ drí rĩꞌá ꞌẽlâ Kõrínĩtõ ꞌálâ párá dũû sĩ rî

1 Gõꞌdá kậyı̣̂ ãzâ sĩ, Póõlõ drí ngãzó Átẽnã ꞌásĩ nĩlí jạ̃rı̣́bạ̃ zı̣̃lı̣́ Kõrínĩtõ rî ꞌálâ. 2 Tólâ rî, gólâ drí ꞌbạ̃drı̣̃ ãzí õjílã Yúdạ̃ kâ ró ãzâ rú bê Ãkõwílã rî ûsúzó. Útı̣̂ Ãkõwílã rî ꞌdĩ trá ꞌbạ̃drı̣̃ zı̣̃lı̣́ Pónĩtõ rî ꞌálâ. Sı̣́sı̣́ rî, gólâ rî trá Rómã ꞌálâ. Gõꞌdá kúmú ạ́ngı̣́ Rómã kâ zı̣̃lı̣́ Kãlõdíyã rî ꞌbã tã trá kĩ, õjílã Yúdạ̃ yí kâ ndrĩ õfõ vólé Rómã ꞌásĩ. Nĩngá sĩ, tãlâ tã ꞌdî tãsĩ rî, Ãkõwílã rî ꞌdĩ drí ngãzó fõlé vólé ꞌbạ̃drı̣̃ Ĩtálĩyã kâ ꞌásĩ õkó lâ Pĩrĩsílã bê. Gólĩyî âcâ drẽ ngbãâ ꞌdĩ Kõrínĩtõ ꞌá nĩngá. 3 Ĩtí, Póõlõ drí ngãzó nĩlí gólĩyî lômílí tólâ Kõrínĩtõ ꞌálâ. Gõꞌdá tãlâ lôsĩ gólĩyíkâ gũgũ ítá ꞌásĩ rî lôsê kâ ꞌdélé bê trá dã gólâkâ bê rî, gólâ drí rĩzó gólĩyí bê tólâ lôsĩ gũgũ lôsê kâ ꞌdĩ ꞌẽlé gólĩyí bê. 4 Kậyı̣̂ rãtáã kâ vósĩ cé, gólâ rî trá nĩlí jó tã Ôvârí kâ ârî kâ rî ꞌálâ tã ngĩlí õjílã bê tólâ, ꞌdĩî rĩꞌá õjílã Yúdạ̃ yí kâ gõꞌdá kpá ꞌbạ̃súrú ãzâ ꞌbá yí bê, ãꞌdô ró yí drí gólĩyî jãzó tã lẽlé Yésũ ꞌá.

5 Gõꞌdá nĩngá sĩ, Sílã yî Tĩmátĩyã bê drí âcázó ĩyî Mẽkẽdónĩyã lésĩ. ꞌDĩî vósĩ, Póõlõ îcâ trá rĩlí cú ĩtí lôsĩ ítá lôsê kâ gũgũ ró rî ꞌẽ ãkó, gõꞌdá rĩlí tã âtî-âtî Ôvârí kâ pẽlé ĩꞌdî õjílã Yúdạ̃ yí kâ drí kĩ, Yésũ ĩꞌdî ꞌdíyî pã ꞌbá gólâ Ôvârí drí âjólé trá ãngó nõ ꞌá rî. 6 Gõꞌdá õjílã Yúdạ̃ yí kâ ãzâ ꞌbá yî ânyâ ĩyî tı̣̂ trá ạ̃wạ̃ sĩ gólâ bê. Tãlâ tã ꞌdî tãsĩ rî, drílâ ngãzó tạ̃pı̣́lı̣́ndrı̣́ îyálé ngbõô ítá íyíkâ ꞌásĩ lãmbé ró gólĩyî rú kĩ nĩ rî, Ôvârí gã gólĩyî trá dó. Gõꞌdá gólâ sõ drı̣́-mbílí trá gólĩyî lı̣̃fı̣́ kĩ nĩ rî, “Õzõ nĩ ạ̃ậvı̣̃ lạ́tı̣̂ Ôvârí drí ꞌẽzó ãnî pãlé lâŋõ tã õnjí kâ ꞌásĩ rî trá rî, ꞌdĩî cé tã ãnî nyãányâ kâ ĩꞌdî. Má ûjũ trá kpı̣̃ı̣̂ ãnî pãlé. Ngbãângbânõ zãâ nĩꞌá ạ̃tı̣́ ꞌálâ, má âꞌdô nĩꞌá tã Ôvârí kâ pẽ bê õjílã ꞌbạ̃súrú ãzâ ꞌbá yí kâ rî ꞌbá yî drí.”

7 Nĩngá sĩ, gólâ drí ngãzó gólĩyî âyélé jó gólĩyíkâ tã Ôvârí kâ ârî kâ ꞌdĩ ꞌá, gõꞌdá nĩzó õjílã ꞌbạ̃súrú ãzâ kâ rú bê Tĩtíyõ Yõsétõ gólâ Ôvârí ı̣̂njı̣̃ ꞌbá ró rî drí ꞌbã ꞌálâ tã pẽlé õjílã drí tólâ. Jó gólâkâ rĩꞌá ãnyî jó rĩzó tã Ôvârí kâ ârílí ꞌdĩ rú. 8 Gõꞌdá drı̣̃-ꞌbá gólâ jó tã ârî kâ ꞌdĩ kâ zı̣̃lı̣́ Kĩrísĩpõ gõꞌdá õjílã íyíkâ ꞌbã kâ bê ndrĩ drí tã lẽzó ĩyî Kúmú Yésũ ꞌá. Kõrínĩtõ lé ꞌbá dũû ãzâ ꞌbá yî drí úlı̣́ Póõlõ kâ Yésũ rî tãsĩ rî ârízó. Gõꞌdá gólĩyî drí tã lẽzó Yésũ ꞌá, gõꞌdá gólĩyî îbábátízãzó.

9 Gõꞌdá ngạ́cı̣̂ ãzâ sĩ, Kúmú Yésũ drí íyî âꞌdázó Póõlõ drí âbĩ-âbĩ ꞌá. Gólâ kĩ Póõlõ drí rî, “Ní âꞌdô kô ũrı̣̃ ró ãmâ ạ̃jú-ꞌbá-ãzí yî drí, mí nĩ zãâ ạ̃tı̣́ ꞌálâ tã âtî-âtî ámákâ pẽ bê õjílã drí, ní cî ánî lãndrâ kô tã ámâ tãsĩ rî drı̣̃ı̣̂. 10 Mâ bê rĩꞌá njãâ âdrélé ndũû ní ngá lésĩ, õzõ õjílã ãzãkã õꞌê trá ánî dõlé rî. Mí rî nõngá, tãlâ õjílã má drí zĩlí âꞌdólé õjílã ámákâ ró rî bê dũû jạ̃rı̣́bạ̃ nô ꞌá nõngá.” 11 Ĩtí rî, Póõlõ drí rĩzó Kõrínĩtõ ꞌá tólâ ndrô ãlô párá njı̣̂-kázíyá rĩꞌá õjílã lı̣̃fı̣́ îmbálé tã âtî-âtî Ôvârí ngá lésĩ Yésũ rî tãsĩ rî sĩ. Ĩtí rî, pạ̃tı̣́ı̣̃ õjílã dũû drí âꞌdózó õjílã Yésũ kâ ró.

12 Gõꞌdá õjílã Yúdạ̃ yí kâ gólĩyî Póõlõ rî gã ꞌbá dó rî ꞌbá yî drí ngãzó rû êꞌbélé ãlô Póõlõ rî êdrẽlé tã pẽpẽ ꞌásĩ tã õnjí ꞌẽꞌẽ sĩ gólâ drí. Drílĩyî gólâ rî rũzó trõlé âjílí võ tã kĩ kâ rî ꞌálâ tã lâ kĩlí. Kúmú ãzâ zı̣̃lı̣́ Gãlíyõ rî trá drı̣́-ãcê bê kúmú ró ꞌbạ̃drı̣̃ Gı̣̃rı̣́kı̣̃* kâ ꞌdĩ drı̣̃ı̣̂ ndrĩ. 13 Nĩngá rî, gólĩyî drí tã ꞌbãzó Póõlõ rú kúmú Gãlíyõ ândrá kĩ, “Ãgô nõ rî rĩꞌá tã pẽ bê õjílã drí Ôvârí ı̣̂njı̣̃zó tã gólĩyî tã ꞌbãꞌbã drí lôgálé dó õjílã drí ꞌẽlé rî ꞌbá yî sĩ.”

14 Gõꞌdá Póõlõ ꞌélé bê tã âtálé rî, Gãlíyõ, ní gõ ní ngâ nĩ kôrô tã âtálé sı̣́sı̣́. Ní kĩ nĩ rî, “Ãnî õjílã Yúdạ̃ yí kâ rî ꞌbá yî, nĩ ârî drẽ úlı̣́ má tı̣́ sĩ nô. Tí õzõ nĩ ãâtrõ ãgô nõ âjílí má ândrá nõngá nõ ngãtá tã ꞌẽꞌẽ gólâkâ õnjí ró ũrûkậ ꞌbá yî mı̣̃rı̣̃ rú rî tãsĩ yã ngã tãlâ tã âdô-âdô gólâkâ ũrûkậ ꞌbá yî mı̣̃rı̣̃ rú rî tãsĩ yã rî, tí âꞌdô âꞌdóꞌá tãndí ró má drí úlı̣́ ãníkâ rî ꞌbá yî ârízó. 15 Gõꞌdá tã rî gógó nõ íyîngá trá cé úlı̣́ yî tãsĩ, rú yî tãsĩ gõꞌdá tã ꞌbãꞌbã ãnî õjílã nyãányâ Yúdạ̃ yí kâ rî ꞌbá yí kâ rî tãsĩ rî. Bê trá ĩtí rî, nĩ âꞌdô ãnîngá vó lâ âtíꞌá ãnî. Ãꞌdô mâ rî, má gã trá dó tã ꞌdî ꞌbá yî kĩlí.” 16 Gõꞌdá nĩngá sĩ, gólâ drí gólĩyî drõzó vólé võ tã kĩ kâ ꞌdĩ ꞌásĩ.

17 Nĩngá sĩ, õjílã dũû rĩ ꞌbá tólâ rî ꞌbá yî drí ngãzó ꞌdẽlé Sõsõténĩ gólâ âꞌdó ꞌbá õjílã ãmbá ró jó Yúdạ̃ yí kâ rĩzó tã Ôvârí kâ ârílí rî kâ rî drı̣̃ı̣̂. Gólĩyî drí Sõsõténĩ rî cãzó võ tã kĩ kâ ꞌdĩ ꞌá tólâ. Gõꞌdá Gãlíyõ ndrê tã rî ꞌdĩ bê rî, gólâ jâ íyîngá ũgúlı̣́ ĩꞌdî tã rî ꞌdĩ drí.

Ậcı̣́ Póõlõ kâ Kõrínĩtõ ꞌásĩ gõzó Ãnĩtĩyókã gólâ âꞌdó ꞌbá ꞌbạ̃drı̣̃ zı̣̃lı̣́ Sírĩyã rî ꞌá rî ꞌálâ rî

18-19 Gõꞌdá nĩngá sĩ, Póõlõ drí rĩzó Kõrínĩtõ ꞌá tólâ tã lẽ ꞌbá Yésũ ꞌá ꞌdĩ ꞌbá yí bê kậyı̣̂ dũû sĩ. Gõꞌdá drílâ ngãzó mí-rî-gbõ ꞌẽlé tã lẽ ꞌbá ꞌdĩ ꞌbá yî drí gõꞌdá ngãzó nĩlí Sẽnẽkõréyã ꞌálâ pá sĩ ãzí-ãzí lâ yí bê, nĩꞌá kõlóngbõ ûsúlı̣́ íyî njı̣̃lı̣́ âjílí ꞌbạ̃drı̣̃ Sírĩyã ꞌdĩ ꞌálâ. Ãzí-ãzí ꞌdĩ ꞌbá yî rĩꞌá Ãkõwílã yî ĩꞌdî õkó lâ Pĩrĩsílã bê. Gólĩyî lẽ nĩlí bũúũ Ẽfésõ ꞌálâ, gõꞌdá Póõlõ lẽ íyíkâ nĩlí lậvũlı̣́ bũúũ Yẽrõsãlémã ꞌálâ, gõꞌdá gõlé tólâ sĩ jạ̃rı̣́bạ̃ íyíkâ Ãnĩtĩyókã ꞌálâ. Sẽnẽkõréyã ꞌá tólâ rî, gólâ fâ íyî drı̣̃-ꞌbí trá vólé, tãlâ lãtrítrí gólâ drí ꞌbãlé Ôvârí drí rî kậyı̣̂ lâ ndẽ rû trá.* Gõꞌdá ĩtí rî, Póõlõ yî drí ngãzó nĩlí vólé kõlóngbõ sĩ. Póõlõ yî âcâ bê jạ̃rı̣́bạ̃ Ẽfésõ ꞌá rî, gólâ drí ngãzó Ãkõwílã yî âyélé nĩzó jó tã Ôvârí kâ ârî kâ Ẽfésõ ꞌá tólâ rî ꞌá tã Yésũ rî tãsĩ rî ngĩlí õjílã Yúdạ̃ yí kâ tólâ nã ꞌbá yí bê. 20 Õjílã rî ꞌdĩ ꞌbá yî îjî ĩyî gólâ trá rĩlí ĩyí bê kậyı̣̂ dũû sĩ, gõꞌdá Póõlõ lẽé tã-drı̣̃ lâ kô. 21 Gólâ ꞌê mí-rî-gbõ ĩꞌdî õjílã rî ꞌdĩ ꞌbá yî drí gõꞌdá tã âtázó gólĩyî drí kĩ nĩ rî, “Õzõ Ôvârí õlôpê mâ trá rî, má âꞌdô âgõꞌá trá ãnî ngálâ ı̣̃zạ́tú.” Gõꞌdá Póõlõ drí kõlóngbõ ûsúzó tólâ íyî njı̣̃lı̣́, tãlâ yí lôpê ró ậcı̣́ íyíkâ ạ̃tı̣́ ꞌálâ nĩzó Yẽrõsãlémã ꞌálâ. Ĩtí, drílâ ngãzó Ẽfésõ lésĩ kõlóngbõ sĩ nĩlí Yũdạ́yạ̃ ꞌálâ.

22 Gõꞌdá gólâ câ bê trá jạ̃rı̣́bạ̃ gólâ Sẽsãréyã rî ꞌá rî, gólâ drí ngãzó âfõlé kõlóngbõ ꞌásĩ gõꞌdá nĩlí Yẽrõsãlémã ꞌálâ pá sĩ nî-bê-yã fẽlé õjílã kạ̃nı̣́sạ̃ kâ rî ꞌbá yî drí tólâ. Nĩngá sĩ, gólâ drí lậvũzó nĩlí Ãnĩtĩyókã ꞌálâ, 23 gõꞌdá rĩlí tólâ kậyı̣̂ fínyáwá sĩ. Gõꞌdá nĩngá sĩ rî, gólâ drí ngãzó ậcı̣́ îtõlé kpá óꞌdí kôrô ꞌbạ̃drı̣̃ Gãlãtíyã kâ gõꞌdá Fãrĩgíyã bê rî ꞌbá yî ꞌásĩ õjílã kạ̃nı̣́sạ̃ kâ lı̣̃fı̣́ lâ yî îcí bê, tãlâ gólĩyî pı̣̃pı̣̂sı̣́lı̣́ ãꞌdô ró bê ı̣̂dû-ı̣̂dû ró.

Tã Ãpólõ gólâ rĩ ꞌbá õjílã îmbálé Yésũ rî tãsĩ Ẽfésõ ꞌálâ rî tãsĩ

24 Kậyı̣̂ ꞌdĩ ꞌbá yî sĩ, õjílã Yúdạ̃ yí kâ ãzâ rú bê Ãpólõ rî drí âcázó Ẽfésõ ꞌá. Útı̣̂ Ãpólõ rî ꞌdĩ Ãlẽkẽzãndĩríyã* ꞌálâ. Gólâ îcâ trá úlı̣́ pẽlé dódó, gõꞌdá gólâ nı̣̃ tã îgĩ-îgĩ Ôvârí kâ kpá trá tãndí ró. 25 Íîcî gólâ trá lạ́tı̣̂ mbı̣̂ sĩ kĩ, Kúmú Yésũ ãâꞌdô ĩꞌdî ꞌdíyî pã ꞌbá ꞌî tã õnjí ꞌásĩ. Gõꞌdá gólâ rî gógó îcî õjílã lı̣̃fı̣́ trá pı̣̃pı̣̂sı̣́lı̣́ ãlô sĩ tã ndrĩ gólĩyî gólâ drí nı̣̃lı̣́ trá Yésũ rî tãsĩ rî ꞌbá yî sĩ. Gõꞌdá bãbãtízĩ ãlô gólâ drí nı̣̃lı̣́ trá rî rĩꞌá gólâ Yõwánĩ drí rĩꞌá ꞌẽlâ trá õjílã drí rî ĩꞌdî. Gólâ nı̣̃ı̣́ bãbãtízĩ gólâ Líndrí Tãndí Ôvârí kâ drí fĩzó tã lẽ ꞌbá ꞌá rî drẽ kô. 26 Kậyı̣̂ ãzâ sĩ, Ãpólõ rĩꞌá tã Ôvârí kâ âtáꞌá drı̣̃-bạ́lạ́yı̣̂ ró jó tã Ôvârí kâ ârî kâ ꞌá rî, Ãkõwílã yî Pĩrĩsílã bê drí gólâ rî gbórókõ ârízó. Nĩngá sĩ, gólĩyî drí gólâ rî trõzó ĩyî drí ꞌbã ꞌálâ, nĩꞌá tã âtî-âtî tãndí Ôvârí kâ Yésũ rî tãsĩ rî ngĩlí mbı̣̂mbı̣̂ ró rõô Ãpólõ rî gógó drí.

27 ꞌDĩî vósĩ, Ãpólõ lẽ trá nĩlí ꞌbạ̃drı̣̃ gólâ Gı̣̃rı̣́kı̣̃ kâ rî ꞌálâ tã âtî-âtî tãndí Yésũ rî tãsĩ rî pẽlé tólâ. Gõꞌdá nĩngá sĩ, õjílã kạ̃nı̣́sạ̃ kâ Ẽfésõ kâ tólâ rî ꞌbá yî drí gólâ rî pãzó wárãgã îgĩ-îgĩ sĩ õjílã kạ̃nı̣́sạ̃ kâ ꞌbạ̃drı̣̃ Gı̣̃rı̣́kı̣̃ kâ ꞌálâ rî ꞌbá yî drí, tãlâ gólĩyî õtrõ ró bê gólâ drı̣́ rı̣̃ sĩ tã îmbá ꞌbá Ôvârí kâ ró. Gõꞌdá Ãpólõ câ bê tólâ rî, gólâ drí rĩzó ngá pãpã ꞌẽlé rõô õjílã gólĩyî tã lẽ ꞌbá trá Yésũ ꞌá pı̣̃pı̣̂sı̣́lı̣́ tãndĩ Ôvârí kâ rî sĩ rî ꞌbá yî drí. 28 Gólâ rî kpá trá tã ngĩlí õjílã Yúdạ̃ yí kâ ãzâ ꞌbá yí bê õꞌbí lãfálé ꞌá lı̣̃fı̣́ lõmbâ sĩ gõzó tã trõlé gólĩyî tı̣́ sĩ, tã gólĩyî úlı̣́ Ôvârí kâ âꞌdá ꞌbá mbı̣̂ trậ kĩ, Yésũ ãâꞌdô ĩꞌdî ꞌdíyî pã ꞌbá gólâ Ôvârí drí âjólé trá ãngó drı̣̃ ꞌá rî ꞌbá yî sĩ.

19

Tã Líndrí Tãndí Ôvârí kâ drí fĩzó tã lẽ ꞌbá Ẽfésõ ꞌálâ rî ꞌbá yî ꞌá rî

1 Õzõ Ãpólõ drí âꞌdózó drẽ Kõrínĩtõ ꞌálâ õjílã lı̣̃fı̣́ îcíꞌá rî tí rî, Póõlõ rî gógó rî trá ậcı̣́ tõlé lạ́tı̣̂ kôrô Fãrĩgíyã ꞌásĩ rî ꞌásĩ, nĩꞌá ꞌbạ̃drı̣̃ mvá ãzâ ꞌbá yî ꞌásĩ cãlé jạ̃rı̣́bạ̃ gólâ Ẽfésõ rî ꞌálâ. Gõꞌdá gólâ câ bê Ẽfésõ ꞌá tólâ rî, gólâ drí tã lẽ ꞌbá ũrûkậ ꞌbá yî ûsúzó tólâ. 2 Gõꞌdá gólâ drí tã îjízó gólĩyî tı̣́ kĩ nĩ rî, “Ĩtí rî, ãnî drí tã lẽzó Yésũ ꞌá rî sĩ rî, Líndrí Tãndí Ôvârí kâ fî fí té trá mbârâkã bê ãnî ꞌásĩ yã?”

Gõꞌdá nĩngá sĩ, gólĩyî lôgõ tã ꞌdî drı̣̃ lâ kĩ, “ꞌÉꞌẽ, mã ârí tã kĩꞌá nĩ rî Líndrí Tãndí Ôvârí kâ ãâꞌdô bê fĩlí rĩlí õjílã mvá ꞌásĩ rî kôꞌdáwá.”

3 Nĩngá sĩ, Póõlõ ârílí bê tã kĩꞌá nĩ, gólĩyî nı̣̃ı̣́ tã drẽ kô Líndrí Tãndí Ôvârí kâ tãsĩ rî, gólâ drí gólĩyî îjízó kĩ, “Gõꞌdá íîbábátízã ãnî ángô tí ró yã?” Gõꞌdá gólĩyî lôgõ tã-drı̣̃ kĩ, “Íîbábátízã ãmâ gbõ cé õzõ Yõwánĩ drí rĩrĩ õjílã îbábátízãlé rî kâtí.”

4 Nĩngá sĩ, gólâ drí tã âtázó kĩ, “Yõwánĩ ꞌdĩ îbábátízã õjílã âꞌdálâ kĩ, gólĩyî ãâdĩ ĩyî drı̣̃ trá tã õnjí ĩyíkâ rî ꞌbá yî ꞌásĩ, gõꞌdá Yõwánĩ rî gógó âtâ tã kpá õjílã Ĩsĩrãꞌélẽ kâ drí tã lẽzó gólâ ãlô kĩꞌá nĩ rî, ãâꞌdô âcáꞌá lôsĩ ꞌẽlé yí vó rî ꞌá kĩ, ꞌdĩî rĩꞌá Yésũ ĩꞌdî.”

5 Gõꞌdá õjílã ꞌdî ꞌbá yî ârílí bê ĩyî úlı̣́ Póõlõ kâ âtálé Yésũ rî tãsĩ rî, drílĩyî tã lẽzó tã âtî-âtî tãndí ꞌdĩ ꞌá, gõꞌdá Póõlõ drí gólĩyî îbábátízãzó Kúmú Yésũ rî rú sĩ. 6 Nĩngá sĩ, Póõlõ drí drı̣́ ꞌbãzó gólĩyî drı̣̃ı̣̂, gõꞌdá Líndrí Tãndí Ôvârí kâ drí fĩzó gólĩyî ꞌásĩ mbârâkã bê gólĩyî ꞌbãlé úlı̣́ âtálé tı̣̂ lídí ãzâ ꞌbá yî sĩ gõꞌdá tã âtî-âtî tãndí Ôvârí kâ pẽ bê. 7 Õjílã rî ꞌdĩ ꞌbá yî ndrĩ ꞌdó rĩꞌá õzõ mûdrı̣́-drı̣̃-lâ-ngâ-rı̣̃ kâtí.

8 Nĩngá sĩ, Póõlõ rî trá kárá rĩꞌá nĩlí kậyı̣̂ õjílã Yúdạ̃ yí kâ drí rĩzó rãtáã ꞌẽlé Ôvârí drí rî vósĩ cé jó tã Ôvârí kâ ârî kâ rî ꞌálâ cú ĩtí ũrı̣̃ ãkó, tã âtálé õjílã tólâ nã ꞌbá yî drí gõꞌdá kpá tã ngĩlí gólĩyí bê, tãlâ gólĩyî ĩîcâ ró bê âꞌdólé rĩlí kũmũ Ôvârí kâ rî zẽlé. Gólâ rî trá tã ꞌdî ꞌẽlé ĩtí tólâ párá nâ sĩ. 9 Gõꞌdá õjílã ãzâ ꞌbá yî bê tólâ rĩꞌá ĩyî drı̣̃ âmbâ-âmbâ bê, gõꞌdá gólĩyî gã tã âtî-âtî gólâkâ ꞌdĩ trá dó. Gólĩyî âtâ tã, õnjí ró õjílã dũû drí lạ́tı̣̂ gólâ Yésũ drí âꞌdálé ꞌdẽzó ꞌá lâ sĩ rî tãsĩ. Tãlâ tã rî ꞌdĩ tãsĩ rî, Póõlõ drí drı̣́ yĩzó gólĩyî rú sĩ gõꞌdá cé gólĩyî tã ârí ꞌbá ꞌdũwạ̃ yí bê rî ꞌbá yî trõzó ĩꞌdî. Nĩngá sĩ, gólĩyî drí ngãzó nĩlí jó lı̣̃fı̣́ îcî kâ ãgô zı̣̃lı̣́ Tĩránã rî kâ rî ꞌálâ. Gõꞌdá jó ꞌdĩ ꞌá rî, Póõlõ drí rĩzó tã Yésũ kâ îmbálé õjílã tólâ nã ꞌbá yî drí kậyı̣̂ vósĩ cé. 10 Gólâ rî trá tã ꞌdî îmbálé ĩtí ndrô rı̣̃ sĩ. Tãlâ tã ꞌdî tãsĩ rî, õjílã dũû gólĩyî rĩ ꞌbá ĩyî ꞌbạ̃drı̣̃ ndrĩ Ásĩyã kâ rî ꞌásĩ, gõꞌdá õjílã Yúdạ̃ yí kâ gõꞌdá kpá Gı̣̃rı̣́kı̣̃ kâ rî ꞌbá yí bê ârî ĩyî tã âtî-âtî tãndí trá Kúmú Yésũ rî tãsĩ.

Tã gólâ Sẽkévã rî mvá yî drí rû cẽzó kpı̣̃ı̣̂ líndrí õnjí lôfõlé ãgô ãzâ ꞌásĩ rî

11 Kậyı̣̂ ꞌdĩ ꞌbá yî sĩ rî, Ôvârí ꞌbã Póõlõ trá âꞌdólé rĩꞌá tã tíbê õjílã tı̣̂ drí ậꞌdı̣́zó drílâ sĩ rõô rî ꞌbá yî ꞌẽlé. 12 Õzõ gõꞌdá õjílã õtrõ gbõ cé ítá Póõlõ drí sõlé trá yí rú rî ĩꞌdî, ngãtá ítá úrı̣̃ lĩ kâ gólâkâ rî ĩꞌdî fẽlé ngá lãzé ꞌbá drí dõlé rî, ngá lãzé gólĩyíkâ ꞌdĩ drí kĩzó. Gõꞌdá kpá ĩtí, gólĩyî líndrí õnjí drí ômbélé trá rî ꞌbá yî drí âꞌdózó kpá tãndí ró cé ítá ꞌdĩ ꞌbá yî dõdõ lâ sĩ.

13 Nĩngá sĩ, õjílã Yúdạ̃ yí kâ ũrûkậ ꞌbá yî bê rĩꞌá ĩyî tólâ kárá nĩꞌá ĩyî ậcı̣́ tõ bê dîrî, gõꞌdá nĩꞌá ĩyî úlı̣́ âtá bê kĩ nĩ rî, yĩ ĩîcâ trá líndrí õnjí lôfõlé vólé õjílã ꞌásĩ. Gólĩyî ûjũ trá líndrí õnjí lôfõlé õjílã ꞌásĩ Kúmú Yésũ rî rú sĩ kĩ nĩ rî, “Má ꞌbã tã ní drí mbârâkã Yésũ gólâ Póõlõ drí rĩꞌá tã âtálé tã lâ sĩ rî kâ sĩ.” 14 Õjílã gólĩyî tã ꞌẽ ꞌbá ĩtí rî rĩꞌá ĩyî ꞌdĩyímvá njı̣̂-drı̣̃-lâ-rı̣̃ drı̣̃-ꞌbá ạ́ngı̣́ lãꞌbí ꞌẽ kâ zı̣̃lı̣́ Sẽkévã rî kâ ĩꞌdî. 15 Nĩngá sĩ, kậyı̣̂ ãzâ sĩ, gólĩyî drí tã ꞌbãzó ꞌẽzó líndrí õnjí ãzâ drõlé vólé ãgô ãzâ ꞌásĩ. Gõꞌdá líndrí õnjí rî ꞌdĩ drí tã-drı̣̃ lôgõzó gólĩyî drí kĩ nĩ rî, “Mã nı̣̃ mbârâkã Yésũ kâ trá, gõꞌdá mã nı̣̃ tã kpá trá Póõlõ lãjóꞌbá Yésũ kâ ró rî tãsĩ. Gõꞌdá ãnî rî gógó nyãányâ lâ ĩyíkâ ãꞌdî yî ĩꞌdî yã?” 16 Nĩngá sĩ, líndrí õnjí ꞌdĩ drí mbârâkã fẽzó ãgô ꞌdĩ drí ꞌdẽzó gólĩyî drı̣̃ı̣̂, gõꞌdá ãgô ꞌdĩ drí ngãzó gólĩyî lûvũlı̣́ ngbá vũdrı̣́ sĩ gõꞌdá gólĩyî cãzó õnjí lâ drı̣̃ı̣̂ ítá gólĩyíkâ ôsĩzó ngbá vólé. Nĩngá sĩ rî, gólĩyî drí ĩyî pãzó rãlé vólé ꞌbã ꞌdî ꞌásĩ ũndú ró. 17 Gõꞌdá nĩngá sĩ, õjílã Yúdạ̃ yí kâ ndrĩ gõꞌdá õjílã Gı̣̃rı̣́kı̣̃ kâ bê gólĩyî rĩ ꞌbá Ẽfésõ ꞌálâ rî ꞌbá yî drí tã ꞌdî ârízó. Gõꞌdá gólĩyî drí âꞌdózó ũrı̣̃ ró, gõꞌdá drílĩyî mbârâkã Kúmú Yésũ kâ rî rõzó rõô.

18 Gõꞌdá nĩngá sĩ, gólĩyî tã lẽ ꞌbá trá Yésũ ꞌá rî ꞌbá yî drí võ lâ ûsúzó kĩ, rĩꞌá õnjí ró gólĩyî drí rĩzó cú ngá õjõ kâ bê gõꞌdá kpá ngá ãlókõ kâ ngãtá lạ̃ndrı̣́ kâ bê. 19 Gõꞌdá õjílã dũû gólĩyî lãfálé ꞌásĩ rĩ ꞌbá ĩyî tã õjõ kâ ꞌẽlé kpá tã ãlókõ kâ ꞌẽlé sı̣́sı̣́ rî ꞌbá yî drí búkũ ĩyíkâ õjõ kâ kpá ngá ãlókõ kâ rî âtrõzó lôzãlé ngbá vólé õjílã lı̣̃fı̣́ drı̣̃ ꞌá ãlô-ãlô. Búkũ gólĩyíkâ ꞌdĩ ꞌbá yî rĩꞌá cú úlı̣́ gbạ̃wũ kâ rî ꞌbá yí bê gõꞌdá kpá cú rĩꞌá tã îmbâ lârâkô gólĩyî tã õjõ kâ rî ꞌbá yî tãsĩ rî ꞌbá yí bê. Lâgî búkũ lôzãlé trá ꞌdĩ ꞌbá yí kâ ólã bê rî, âcâ rĩꞌá rõô.*

20 Ĩtí rî, mbârâkã tã ꞌẽꞌẽ ꞌdî ꞌbá yí kâ gạ̃rạ̃ ꞌdî drí õjílã dũû ꞌbãzó tã lẽlé úlı̣́ Kúmú Yésũ kâ ꞌá, gõꞌdá kpá tã âtî-âtî tãndí Yésũ kâ drí lậꞌbúzó mbârâkã bê ãmbá.

Tã Póõlõ drí ꞌẽzó nĩlí Yẽrõsãlémã ꞌálâ gõꞌdá kpá Rómã ꞌálâ rî

21 Tã ꞌdî vósĩ rî, Póõlõ drí tã ı̣̂sũzó íyî nyãányâ sĩ ꞌẽzó nĩlí ậcı̣́ tõlé kôrô Mẽkẽdónĩyã ꞌásĩ, ꞌbạ̃drı̣̃ Gı̣̃rı̣́kı̣̃ kâ bê gõꞌdá kpá ạ̃dũkũ lâ ró rî nĩlí Yẽrõsãlémã ꞌálâ. Tã ꞌdî tãsĩ rî, Póõlõ drí úlı̣́ âtázó kĩ nĩ rî, “Nĩnĩ ámákâ Yẽrõsãlémã ꞌálâ rî vósĩ rî, má lẽ âgõlé cãlé bũúũ jạ̃rı̣́bạ̃ ạ́ngı̣́ Rómã kâ rî lômílí.” 22 Nĩngá sĩ, Póõlõ rî drí ngãzó Tĩmátĩyã yî Ẽrésĩtõ bê íyî pã ꞌbá ró rî yî jõlé nĩlí sı̣́sı̣́ ꞌálâ Mẽkẽdónĩyã ꞌálâ, gõ gólâ rî gógó drí íyíkâ rĩzó drẽ ãkpã nĩngá kậyı̣̂ fínyáwá sĩ jạ̃rı̣́bạ̃ Ẽfésõ rî ꞌá.

Tã gólâ Dẽmétrĩyõ drí Ẽfésõ lé ꞌbá ꞌẽzó ngãlé ạ̃wạ̃ ró rî

23 Kậyı̣̂ Póõlõ drí rĩzó Ẽfésõ ꞌálâ rî ꞌbá yî sĩ rî, õjílã Ẽfésõ kâ drí rû êꞌbézó ạ̃wạ̃lạ̃kạ̃ bê tákányĩ gõꞌdá ôtrê-ôtrê bê tã âtî-âtî tãndí Yésũ rî tãsĩ rî rú. 24 Tã ꞌdî ꞌê rû trá nõtí. Óká ꞌbá ãzâ bê rú lâ Dẽmétrĩyõ. Gólâ rî trá líndrí õnyíkõ jó ôvârí ãbãrãdãgõ zı̣̃lı̣́ Ãrĩtĩmísã rî kâ êdélé dáãbõ mvẽêmvê ꞌásĩ rî, gõꞌdá gólĩyî rĩ ꞌbá lôsĩ ꞌẽlé gólâ bê rî ûsû ĩyî lãfâ rõô lôsĩ rî ꞌdĩ ꞌásĩ. 25 Gõꞌdá Dẽmétrĩyõ rî ꞌdĩ ndrélé bê õjílã dũû ꞌdó rĩꞌá tã lẽꞌá Yésũ ꞌá rî, drílâ âꞌdózó õmbã ró. Drílâ ngãzó lôsĩ ꞌẽ ꞌbá íyíkâ ꞌdĩ ꞌbá yî ậzı̣́lı̣́ rû êꞌbélé võ ãlô ꞌá kpá gólĩyî ãzâ ꞌbá yî rĩ ꞌbá lôsĩ ãlô ꞌdĩ ꞌẽlé rî ꞌbá yí bê.

Gõꞌdá gólâ drí tã âtázó gólĩyî drí kĩ nĩ rî, “Ãnî õjílã, mĩ nı̣̃ trá kĩ, mã rî lãfâ ãmákâ ûsúlı̣́ lôsĩ nô ꞌásĩ. 26 Gõꞌdá mĩ ndrê kpá trá, gõꞌdá nĩ ârî kpá trá tã ãgô gólâ Póõlõ ꞌdĩ kâ rĩꞌá ꞌẽlâ rî, gólâ âtâ kĩ nĩ rî, ngá gólĩyî ãmâ õjílã mvá drí rĩꞌá êdélâ rî ꞌbá yî ãâꞌdó ĩyî kó kô ngá gólĩyî õjílã drí ı̣̂njı̣̃lı̣́ ôvârí ró rî ꞌbá yî ĩꞌdî. Ĩtí lâ ꞌdĩ ró rî, gólâ ꞌê õjílã dũû trá úlı̣́ íyíkâ ꞌdĩ ꞌbá yî lẽlé, Ẽfésõ ꞌá nõngá gõꞌdá kpá ꞌbạ̃drı̣̃ ngõlõ Ásĩyã kâ nõ ꞌásĩ ndrĩ! 27 Má nı̣̃ı̣́ kô ngãtá tã rî ꞌdĩ tãsĩ rî, õjílã âꞌdô ngá gólĩyî ãmâ drí rĩꞌá ꞌẽlâ rî ꞌbá yî ndrẽꞌá âꞌdólé cú ĩtí tã ífí ãkó lâ ró, gõꞌdá ngãtá gólĩyî âyé gĩgĩ lâ yî kô yã rî! Gõꞌdá ãꞌdô trá ĩtí rî, gólĩyî âꞌdô îcáꞌá âtálâ kĩ, jó ândrê Ãrĩtĩmísã kâ ãâꞌdô kpá trá rĩꞌá tã ífí ãkó, gõꞌdá gólĩyî âꞌdô kpá úlı̣́ ányâ âtáꞌá ôvârí ãmákâ õkó ró gólâ ngbãângbânõ õjílã ndrĩ Ásĩyã kâ gõꞌdá kpá ꞌbạ̃drı̣̃ ãzâ ꞌbá yí kâ bê drí rĩꞌá ı̣̂njı̣̃lâ rî rú, ãꞌdô ró bê ãmbã gólâkâ îzãlé!”

28 Gõꞌdá õjílã ârílí bê tã ꞌdî rî, gólĩyî drí ngãzó õmbã ró rõô, gõꞌdá rĩꞌá ôtrélé kĩ, “Ãrĩtĩmísã ĩꞌdî ôvârí ãmâ gólĩyî Ẽfésõ lé ꞌbá ró rî ꞌbá yí kâ! Gólâ rĩꞌá gạ̃rạ̃ lậvũlı̣́ kôrô!”

29 Nĩngá sĩ, õjílã ndrĩ jạ̃rı̣́bạ̃ kâ drí ngãzó rû êꞌbélé ĩyî ạ̃wạ̃ bê, gõꞌdá gólĩyî drí Gáyõ yî Ãrĩsĩtãrókõ bê âꞌdó ꞌbá lậmû-ãzí Póõlõ kâ ró rî ꞌbá yî rũzó.* Gólĩyî ngâ nĩlí ꞌwãâ õjílã rı̣̃ ꞌdî ꞌbá yí bê võ gólĩyíkâ rû êꞌbê kâ rî ꞌálâ.

30 Gõꞌdá nĩngá sĩ, Póõlõ ârî tã bê tã ꞌdî tãsĩ rî, gólâ lẽ trá nĩlí lậmû-ãzí gólâkâ ꞌdĩ ꞌbá yî pãlé õjílã rû êꞌbé ꞌbá ngbạ̃ꞌũ ꞌdî ꞌbá yî drı̣́gạ́ sĩ, gõꞌdá tã lẽ ꞌbá Yésũ ꞌá rî ꞌbá yî lôgâ gólâ dó nĩlí. 31 Gõꞌdá kpá õjílã ãmbâ-ãmbâ ũrûkậ ꞌbá yî Ẽfésõ kâ, gólĩyî âꞌdó ꞌbá gólâ rî rû-lẽ-ãzí ró rî ꞌbá yî drí tã âtízó gólâ drí kĩ, gólâ õnĩ tólâ kô. Tã ꞌdî tãsĩ rî, Póõlõ nĩí gõꞌdá tólâ kô.

32 Gõꞌdá võ rû êꞌbê kâ ꞌdĩ ꞌá tólâ rî, õjílã dũû ꞌdĩ ꞌbá yî drẽ zãâ ôtréꞌá ãzí-vó ãzí-vó. Ũrûkậ lâ yî ôtrê tã ãzâ ꞌbá yî sĩ, gõꞌdá ũrûkậ lâ yî ôtrê ĩyíkâ tã ãzâ ꞌbá yî sĩ, tãlâ ãmbá lâ gólĩyî ꞌásĩ rî ꞌbá yî nı̣̃ı̣́ ĩyî tã ífí ĩyî drí rû êꞌbézó rî kôꞌdáwá. 33 Gõꞌdá nĩngá sĩ, õjílã Yúdạ̃ yí kâ drí ãgô ãzâ gólĩyî lãfálé ꞌásĩ zı̣̃lı̣́ Ãlẽkẽzándã rî ꞌbãzó nĩꞌá âdrélé õꞌbí ândrá âꞌdólé tã âtá ꞌbá ró ĩyî ngá lésĩ. Õjílã ũrûkậ ꞌbá yî drí tã gólâ ꞌẽꞌá nĩꞌá âtálâ rî âtázó gólâ drí. Nĩngá sĩ, Ãlẽkẽzándã rî drí drı̣́ îngázó ûrû õjílã drí rĩzó bê njũrũ, tãlâ yí ngî ró bê tã ĩyî ngá lésĩ gólĩyî drí. 34 Gõꞌdá õjílã nı̣̃ ĩyî bê kĩ, gólâ rĩꞌá õjílã Yúdạ̃ yí kâ ꞌî rî, gólĩyî drí ngãzó kpãkã ãlô rĩꞌá ôtrélé kĩ nĩ rî, “Cé Ãrĩtĩmísã ĩꞌdî gólâ ôvârí ãmákâ õkó ró rî! Gólâ rĩꞌá ôvârí ãmbá ꞌî gạ̃rạ̃ lậvũlı̣́ kôrô!” Ĩtí rî, gólĩyî rî trá ôtrélé ı̣̃tú-pá rı̣̃ sĩ.

35 Nĩngá sĩ, ạ̃dũkũ lâ ró rî, gólâ tã îgĩ ꞌbá ãmbá jạ̃rı̣́bạ̃ kâ ró rî drí ngãzó ânĩlí gólĩyî ꞌbãlé rĩlí njũrũ. Gõꞌdá drílâ tã âtázó kĩ, “Ãnî õjílã ámákâ Ẽfésõ kâ ró rî ꞌbá yî, õjílã cé tı̣̂tı̣̂ nı̣̃ trá kĩ nĩ rî, ãmâ Ẽfésõ lé ꞌbá ĩꞌdî rĩ ꞌbá jó ândrê gólâ rĩzó Ãrĩtĩmísã rî ı̣̂njı̣̃lı̣́ rî vó lâ ndrẽlé rî. Mã ndrê ãmákâ kúnı̣́ mvá lânjã âꞌdé ꞌbá trá ûrú lésĩ gólâ ãmâ drí ı̣̂njı̣̃lı̣́ Ãrĩtĩmísã ró rî vó lâ ĩꞌdî. 36 Ógãá tı̣̂ tã ꞌdî ꞌbá yî drı̣̃ı̣̂ kô. Ĩtí rî, îcâ trá ãnî drí âgízó tı̣́tı̣́ ró gõꞌdá âꞌdó kô tã õnjí ꞌẽzó ĩꞌdî tã ꞌdî ꞌbá yî tãsĩ. 37 Gõꞌdá ãgô rı̣̃ nô ꞌbá yî tãsĩ rî, kpálé gólĩyî ûgũú ngá kô jó ôvârí ãmákâ rî kâ ꞌásĩ gõꞌdá gólĩyî ꞌdá ôvârí ãmákâ õkó ró Ãrĩtĩmísã kpálé kôꞌdáwá rî, nĩ rû gólĩyî trá âtrõlé âjílí nõngá.

38 “Nĩngá sĩ, õzõ Dẽmétrĩyõ õjílã íyíkâ rî ꞌbá yí bê ãꞌdô ĩyî cú tã bê ꞌbãlé õjílã ãzâ rú rî, gólĩyî âꞌdô õjílã rî ꞌdĩ âtrõꞌá ꞌbãlé kúmú ândrá kậyı̣̂ gólâ tã kĩ kâ rî sĩ gõꞌdá tã rî ꞌdĩ ngĩzó dódó kúmú drí. 39 Gõꞌdá õzõ ãnî ndrĩ õlẽ kpá tã ãzâ ꞌẽlé tã ꞌdî tãsĩ rî, ĩtí rî, trá rĩꞌá tãndí ró ãmâ drí õjílã ndrĩ jạ̃rı̣́bạ̃ nô kâ êꞌbézó kĩlâ mbı̣̂mbı̣̂ ró. 40 Ạ̃wạ̃ gólâ ãnî ndrĩ drí ꞌẽlé trá ãndrõ rî tãsĩ rî, mâ ũrı̣̃ ró, tãlâ õjílã ãzâ âꞌdô nĩꞌá tã ꞌbãlé ãmâ rú kúmú ạ́ngı̣́ Rómã kâ ândrá tã lâ sĩ. Ạ̃wạ̃ ꞌdî tã ífí lâ yûꞌdạ́wạ́, gõꞌdá mã îcá kô ngĩlâ kúmú Rómã kâ drí mbı̣̂mbı̣̂ ró.” 41 Gõꞌdá tã îgĩ ꞌbá ãmbá ꞌdĩ ndẽ tã âtâ-âtâ bê trá rî, gólâ drí ngãzó õjílã ꞌbãlé lậꞌbúlı̣́ gõlé ĩyî drí ꞌbã ꞌásĩ.

20

Tã gólâ Póõlõ drí ngãzó nĩlí tã lẽ ꞌbá yî lômílí ꞌbạ̃drı̣̃ Mẽkẽdónĩyã kâ rî ꞌálâ, gõꞌdá kpá jạ̃rı̣́bạ̃ Kõrínĩtõ kâ rî bê rî

1 Gõꞌdá õjílã Ẽfésõ kâ ndẽlé bê ạ̃wạ̃ ũjạ́ ĩyíkâ ꞌdĩ rî, Póõlõ drí ngãzó tã lẽ ꞌbá Yésũ ꞌá rî ꞌbá yî êꞌbélé tũ võ ãlô ꞌá. Gõꞌdá drílâ tã âtázó gólĩyî drí, tãlâ gólĩyî õrî ró bê pı̣̃pı̣̂sı̣́lı̣́ ậtũ-ậtũ sĩ. ꞌDĩî vósĩ, gólâ drí mí-rî-gbõ ꞌẽzó gólĩyî drí gõꞌdá ngãzó nĩlí Mẽkẽdónĩyã ꞌálâ. 2 Mẽkẽdónĩyã ꞌálâ rî, gólâ tô ậcı̣́ trá nĩꞌá mbârâkã sõ bê gólĩyî tã lẽ ꞌbá trá Yésũ ꞌá rî ꞌbá yî ꞌá úlı̣́ tãndí rî ꞌbá yî sĩ. ꞌDĩî vósĩ rî, gólâ drí ngãzó lậvũlı̣́ jạ̃rı̣́bạ̃ Kõrínĩtõ ꞌbạ̃drı̣̃ Gı̣̃rı̣́kı̣̃ kâ ꞌá rî ꞌálâ. 3 Gõꞌdá gólâ drí rĩzó jạ̃rı̣́bạ̃ Kõrínĩtõ ꞌdĩ ꞌá tólâ párá nâ sĩ. Gõꞌdá tólâ sĩ rî, gólâ lẽ trá ângálé âgõlé ꞌbạ̃drı̣̃ Sírĩyã kâ ꞌálâ kõlóngbõ sĩ gõzó Yẽrõsãlémã ꞌálâ. Gõꞌdá gólâ ârî tã kĩ, õjílã Yúdạ̃ yí kâ ũrûkậ ꞌbá yî Gı̣̃rı̣́kı̣̃ ꞌálâ rî ꞌbá yî ậyı̣̂ ĩyî tã trá ꞌẽzó gólâ rî fũlı̣́. Tã rî ꞌdĩ tãsĩ rî, gólâ drí ngãzó gõlé vólé pá sĩ kôrô ꞌbạ̃drı̣̃ Mẽkẽdónĩyã kâ rî ꞌásĩ.

4 Gõꞌdá gólĩyî nĩ ꞌbá kpãâ gólâ bê rî ꞌbá yî rĩꞌá Sõpãtérã Pírã rî mvá ró gólâ Bẽríyã lé ꞌbá ró rî, Ãrĩsĩtãrókõ gõꞌdá Sẽkóndõ bê gólĩyî Tẽsãlõníkã lé ꞌbá ꞌî, gõꞌdá nĩngá sĩ, Gáyõ ãzâ Dérẽbẽ lé ꞌbá ró rî, gõꞌdá Tĩmátĩyã, gõꞌdá Tĩkíkõ yî Trõfímõ bê, gólĩyî ĩyíkâ kpạ̃rạ̃tı̣́ Ásĩyã lé ꞌbá ꞌî. 5 Õjílã rî ꞌdĩ ꞌbá yî lậvũ ĩyíkâ sı̣́sı̣́ ạ̃tı̣́ ꞌálâ kõlóngbõ sĩ ãmâ* tẽlé Póõlõ bê Trówã ꞌálâ. 6 Mã rî trá jạ̃rı̣́bạ̃ Fı̣̃lı̣́pı̣̃ rî ꞌá kãrámã gólâ rĩzó ãmbãtã gólâ rĩꞌá ꞌbẽlâ cú ĩtí ạ̃kú ãkó rî nyãlé rî ꞌẽlé tólâ. ꞌDĩî vósĩ rî, ãmâ drí Fı̣̃lı̣́pı̣̃ rî âyézó. Trõ ãmâ rĩꞌá kậyı̣̂ njı̣̂ kõlóngbõ sĩ cãzó õjílã gólĩyî lậvũ ꞌbá sı̣́sı̣́ ꞌálâ rî ꞌbá yî ûsúlı̣́ Trówã ꞌálâ ãmâ tẽrẽ ꞌá. Gõꞌdá nĩngá rî, ãmâ drí ꞌẽzó lâ kậyı̣̂ njı̣̂-drı̣̃-lâ-rı̣̃.

Tã gólâ Póõlõ drí Yũtúkũ rî lîdrízó Trówã ꞌálâ rî

7 Kậyı̣̂ õjílã Yúdạ̃ yí kâ rãtáã ꞌẽ kâ rî vósĩ lạ̃njạ́túlı̣́ sĩ rî, ãmâ drí ngãzó rû êꞌbélé rãtáã ꞌâ ậmû kâ tãsĩ. Gõꞌdá Póõlõ drí úlı̣́ Ôvârí kâ pẽzó õjílã drí. Gólâ lẽ trá ngãlé lậvũlı̣́ tólâ sĩ ı̣̃drú rî kâtí. Ĩtí rî, gólâ drí rĩzó tã Ôvârí kâ pẽlé õjílã drí bũúũ ãꞌbí ító ꞌá. 8 Mã êꞌbê rû trá jó ꞌálé lạ̃kũ gólâ ûrú lésĩ ãzí drı̣̃ı̣̂ lámbã dũû drí rĩzó kõlé rî ꞌá. 9 Nĩngá sĩ, ágá ãzâ rú lâ Yũtúkũ gólâ rĩ ꞌbá ũpı̣̃ ãbẽ kâ ꞌá rî, ậꞌdú drí ậsı̣́zó lı̣̃fı̣́ lâ ꞌá lâŋõ rĩrĩ kâ ꞌdĩ drí sĩ. ꞌDĩî Póõlõ drẽ zãâ rĩꞌá tã pẽꞌá ạ̃tı̣́lı̣́ ạ̃tı̣́lı̣́ ró rõô. Gõꞌdá ạ̃dũkũ lâ ró rî, Yũtúkũ drí gbõ lîtĩzó âꞌdélé ꞌyárá ũpı̣̃ ꞌásĩ ı̣̃nyạ́kú drı̣̃ı̣̂.

Gõꞌdá õjílã ngâ bê nĩlí gólâ rî îngálé ûrû rî, gólĩyî gõ ûsû gólâ trá kĩní-kínî ãvõ ró. 10 Nĩngá sĩ, Póõlõ drí ngãzó nĩlí rû ûtúlı̣́ gólâ drı̣̃ı̣̂ gõꞌdá rĩꞌá rúꞌbạ́ lâ ậnjúlı̣́. Gõꞌdá Póõlõ rî drí tã âtázó õjílã drí, tãlâ gólĩyî ãâyê ró ãwó ngõngõ. Gólâ kĩ, “Nĩ âyê ãwó, gólâ lîdrî trá.”

11 Gõꞌdá nĩngá sĩ, Póõlõ drí ngãzó mbãlé gõlé ûrú ꞌálâ jó ꞌdĩ ꞌá tólâ kpá óꞌdí ãmbãtã ꞌâ ậmû kâ rî nyãlé ngá mvũmvũ bê tã lẽ ꞌbá Yésũ ꞌá rî ꞌbá yí bê, gõꞌdá kpá rĩlí tã ngĩlí gbíyá ãcê ró bũúũ võ drí ậwúzó. Gõꞌdá vólé drı̣̃ lâ ꞌásĩ rî, gólâ drí ngãzó nĩlí.

12 Nĩngá sĩ, õjílã ꞌdî ꞌbá yî drí ágá Yũtúkũ Póõlõ drí lîdrílí trá ꞌdĩ drı̣̃zó âjílí gõlé yí drí ꞌbã ꞌálâ, ꞌdĩî gólĩyî gõꞌdá trá ꞌdó ãyĩkõ ró tãlâ tã ꞌdî tãsĩ.

Tã Póõlõ drí nĩzó Mẽlétõ ꞌálâ gõꞌdá úlı̣́ ạ̃dũkũ íyíkâ âtálé drı̣̃-ꞌbá kạ̃nı̣́sạ̃ kâ Ẽfésõ ꞌálâ rî ꞌbá yî drí rî

13 Nĩngá sĩ, Póõlõ drí tã âtázó ãmâ drí nĩzó mbãlé kõlóngbõ ândrê ꞌá gõꞌdá nĩlí ạ̃tı̣́lı̣́ ró, tãlâ gólâ lẽ íyíkâ võ kĩlí pá sĩ mbı̣̂ nĩlí Ãsósõ ꞌálâ. Ĩtí rî, ãmâ drí ãmákâ nĩzó lîgõ bê kõlóngbõ sĩ cãlé Ãsósõ ꞌálâ gólâ rî ûsúlı̣́ tólâ. 14 Gõꞌdá mã ûsû gólâ bê tólâ rî, gólâ drí mbãzó fĩlí ãmá bê kõlóngbõ ꞌá. Gõꞌdá ãmâ drí nĩzó zãâ Mĩtõlénẽ ꞌálâ ậꞌdú kõlé tólâ. 15 Gõꞌdá cı̣̃ı̣́nó ãzâ rî sĩ rî, ãmâ drí ngãzó nĩlí kõlóngbõ sĩ tólâ sĩ cãlé ãnyî ꞌbạ̃drı̣̃ zı̣̃lı̣́ Kíyõ rî rú. Kậyı̣̂ ãzâ rî sĩ rî, ãmâ drí nĩzó zãâ kõlóngbõ sĩ Sámõ ꞌálâ. Gõꞌdá drı̣̃zõ lâ sĩ rî, ãmâ drí nĩzó nĩꞌá cãlé jạ̃rı̣́bạ̃ zı̣̃lı̣́ Mẽlétõ rî ꞌálâ. 16 Póõlõ lẽ trá nĩlí kôrô mbı̣̂ Mẽlétõ ꞌálâ cú ĩtí cã ãkó Ẽfésõ ꞌálâ,* tãlâ yí õzó kô nĩî lîpí bê ꞌbạ̃drı̣̃ Ásĩyã kâ ꞌdĩ ꞌásĩ. Gólâ lẽ nĩlí ꞌwãâꞌwâ Yẽrõsãlémã ꞌálâ, tãlâ õzõ ĩîcâ trá rî yí drí âꞌdózó bê Yẽrõsãlémã ꞌálâ kậyı̣̂ Pẽnĩtãkósĩtĩ kâ sĩ.

17 Gõꞌdá nĩngá sĩ, Póõlõ drí ngãzó tã âtílí drı̣̃-ꞌbá kạ̃nı̣́sạ̃ kâ Ẽfésõ ꞌálâ rî ꞌbá yî drí ânĩzó íyî ûsúlı̣́ Mẽlétõ ꞌá tólâ. 18 Gõꞌdá drı̣̃-ꞌbá ꞌdĩ ꞌbá yî câ bê tólâ rî, Póõlõ drí nî-bê-yã fẽzó gólĩyî drí, gõꞌdá gólâ drí tã âtázó gólĩyî drí kĩ, “Ãnî nyãányâ nı̣̃ rĩrĩ ámákâ má drí rĩzó rĩlí kậyı̣̂ vósĩ ndrĩ, má drí âꞌdózó ãní bê kậyı̣̂ drı̣̃-káká má drí âcázó ꞌbạ̃drı̣̃ ãníkâ Ásĩyã kâ rî ꞌá, bũúũ cãlé kậyı̣̂ gólâ má drí lậvũzó rî sĩ rî trá. 19 Má ꞌê lôsĩ Kúmú Yésũ kâ trá rû lôgõ dã rî sĩ. Má ngô ãwó trá rõô Ôvârí drí ãnî tãsĩ, tãlâ nĩ ãâdrê ró bê pı̣̃pı̣̂sı̣́lı̣́ ậtũ-ậtũ sĩ kậyı̣̂ lâŋõ kâ rî sĩ. Gõꞌdá mâ rî gógó ûsû lâŋõ kpá trá rõô õjílã Yúdạ̃ yí kâ gólĩyî tã ậyı̣́ ꞌbá trá má rú rî yî drı̣́gạ́ sĩ, ndrô gólĩyî má drí rĩzó lôsĩ Ôvârí kâ ꞌẽlé ãnî lãfálé rî ꞌbá yî sĩ. 20 Lâŋõ rî ꞌdĩ âꞌdô bê kpálé ĩtí rî, má rî trá zãâ rĩꞌá tã âtî-âtî tãndí Ôvârí kâ pẽlé ãnî drí, gõꞌdá kpá ãnî îmbálé õꞌbí lãfálé gõꞌdá kpá ãnî drí ꞌbã ꞌásĩ, cú ĩtí tã Ôvârí drí ꞌẽlé trá ãnî pãzó rî ãzãkã lâ lôkí ãkó ãlôwálâ ãnî drí. 21 Má âtâ úlı̣́ trá ngbálí-ngbálí õjílã drí ndrĩ, âꞌdó kô cé õjílã Yúdạ̃ yí kâ drí. Má âtâ tã trá gólĩyî drí drı̣̃ âdĩzó vólé tã õnjí gólĩyíkâ rî ꞌbá yî ꞌásĩ, tãlâ gólĩyî ı̣̃ı̣̂njı̣̃ ró Ôvârí gõꞌdá kpá tã lẽlé Kúmú ãmákâ Yésũ ꞌá.

22 “Ngbãângbânõ rî, má âtâ ãnî drí kĩ, Líndrí Tãndí Ôvârí kâ trá ámâ jõꞌá ĩꞌdî nõ nĩlí Yẽrõsãlémã ꞌálâ, gõꞌdá má nı̣̃ı̣́ tã õjílã drí ꞌẽꞌá ꞌẽlâ má drí tólâ rî kô. 23 Gõꞌdá má nı̣̃ cé tã nô ꞌbá yî ĩꞌdî, jạ̃rı̣́bạ̃ gólĩyî cé tı̣̂tı̣̂ má drí rĩzó trá ꞌá lâ ꞌásĩ rî ꞌbá yî ꞌásĩ rî, Líndrí Tãndí Ôvârí kâ rî âꞌdâ tã trá má drí kĩ nĩ rî, kậyı̣̂ ãzâ sĩ, õjílã âꞌdô ĩyî ámâ vũꞌá gạ̃nı̣́mạ̃ ꞌá gõꞌdá ámâ ꞌbãlé lâŋõ ûsúlı̣́. 24 Gõꞌdá tã ı̣̂sũ ámákâ rĩꞌá ı̣̂sũlâ rî ꞌá rî, âꞌdó kô rĩꞌá tã ạ́ngı̣́ ꞌî õzõ má õdrã ngãtá má õdrã kôꞌdáwá rî. Tã ạ́ngı̣́ má drí rî rĩꞌá lôsĩ gólâ Kúmú Yésũ drí tã lâ ꞌbãlé trá má drí ꞌẽlé rî ndẽlé bũúũ kậyı̣̂ má drí drãzó rî sĩ. ꞌDĩî rĩꞌá tã âtî-âtî tã tãndí Ôvârí drí ꞌẽlé trá õjílã pãzó rî tãsĩ rî ĩꞌdî. 25 Sı̣́sı̣́ lâ sĩ rî, má rî trá gbíyá rõô ãnî lãfálé tã âtálé ãnî drí kũmũ ạ́ngı̣́ Ôvârí kâ tãsĩ.

“Gõꞌdá ngbãângbânõ rî, nĩ ndré ámâ lı̣̃fı̣́ gõꞌdá kó kô óꞌdí. 26-27 Ĩtí rî, má âtâ tã gólĩyî ndrĩ Ôvârí drí lẽlé ꞌẽlâ rî trá ãnî drí. Má cí tı̣̂ tã ãzãkã drı̣̃ı̣̂ ãnî drí kô. Bê trá ĩtí rî, má âtâ ãnî drí ãndrõ, õzõ nĩ ãâyê rĩrĩ lạ́tı̣̂ mbı̣̂ ró rî kâ trá gõꞌdá lâŋõ ûsúzó rî, ꞌdĩî âꞌdó gõꞌdá kô tã ꞌẽꞌẽ ányâ ámákâ rî tãsĩ. Gõꞌdá ꞌdĩî rĩꞌá tã ãnî nyãányâ kâ rî ĩꞌdî.

28 “Gõꞌdá ĩtí rî, nĩ ndrê ãnî vó dódó ndrĩ ꞌdó õjílã kạ̃nı̣́sạ̃ kâ gólĩyî Líndrí Tãndí Ôvârí kâ drí ãnî ꞌbãlé trá vó lâ yî ndrẽlé rî ꞌbá yí bê. Nĩ îmbâ tã mbı̣̂ Yésũ kâ gólĩyî drí ngbálí-ngbálí, gõꞌdá kpá gólĩyî ậtı̣̃zó õzõ lôkí ꞌbá drí kạ́bı̣̃lı̣́kı̣̃ íyíkâ ậtı̣̃rı̣̃ kâtí, tãlâ gólĩyî rĩꞌá õjílã Ôvârí kâ ĩꞌdî gõꞌdá gólâ gî gólĩyî trá âꞌdólé íyíkâ ró õdrã mvá lâ Yésũ kâ rî sĩ. 29 Má nı̣̃ trá kĩ, má ãâyê ãnî trá rî, vólé drı̣̃ lâ ꞌásĩ, õjílã ãzâ ꞌbá yî âꞌdô ânĩꞌá ãnî ngálâ tã ányâ îmbálé õjílã kạ̃nı̣́sạ̃ kâ âdólé tã lẽlẽ gólĩyíkâ îzãlé, õzõ kõrõnyã õnjí drí kạ́bı̣̃lı̣́kı̣̃ rũrı̣̃ fũlı̣́ nyãlé rî kâtí. 30 Gõꞌdá õjílã ãzâ ꞌbá yî ãnî lãfálé sĩ âꞌdô kpá ngãꞌá rĩꞌá õnjõ âdólé, tãlâ õjílã kạ̃nı̣́sạ̃ kâ ꞌbãlé ꞌdẽlé ĩyî vósĩ Yésũ rî võ ꞌá. 31 Tãlâ tã rî ꞌdĩ tãsĩ rî, nĩ ꞌê lôsĩ Ôvârí kâ ꞌdĩ lı̣̃fı̣́ lõmbâ sĩ, tã ꞌdî õjá kô ãnî drı̣̃ sĩ. Nĩ ꞌê tã õzõ má drí ꞌẽlé trá rî kâtí. Má rî trá ãnî îmbálé ndrĩ ãlô-ãlô õjílã ãlô rî âyé ãkó ndrô nâ sĩ. ꞌDĩî rĩꞌá ngạ́cı̣̂ ı̣̃tú bê ndrĩ. Gõꞌdá má ngô ãwó kpá trá rõô ãnî tãsĩ, ãꞌdô ró bê ãnî drí ꞌdẽzó tã Ôvârí kâ vósĩ pı̣̃pı̣̂sı̣́lı̣́ ãlô rî sĩ.

32 “Ĩtí ngbãângbânõ rî, má fẽ ãnî Ôvârí drı̣́gạ́, gólâ õndrê ró bê ãnî vó. Gõꞌdá má âtî ãnî úlı̣́ gólâkâ ârílí ꞌẽlé, tãlâ úlı̣́ rî ꞌdĩ ꞌbá yî õꞌbã ró ãnî bê tã lânjã gólâkâ gólâ rî gógó drí âfẽlé cú ĩtí tãkó ãnî drí rî nı̣̃lı̣́. Tã âtî-âtî rî ꞌdĩ âꞌdô ãnî ꞌbãꞌá âdrélé pı̣̃pı̣̂sı̣́lı̣́ ı̣̂dû-ı̣̂dû sĩ, tãlâ Ôvârí ĩîcâ ró bê ândrâ-tãndĩ gólĩyî gólâ drí lẽlé ꞌẽꞌá fẽlâ õjílã íyíkâ drí ndrĩ rî fẽlé ãnî drí ạ̃tı̣́ ꞌálâ.

33 “Mĩ nı̣̃ tã gólĩyî má drí ꞌẽlé sı̣́sı̣́ rî ꞌbá yî trá ndrĩ, má âꞌdó kô lãfâ ngãtá ítá lôvó bê trõlé ãnî ãzãkã drı̣́gạ́ sĩ. 34 Ãnî rî gógó nyãányâ lâ nı̣̃ trá kĩ, kậyı̣̂ ndrĩ má drí rĩzó trá ãnî lãfálé rî sĩ rî, má rî trá ngá ꞌẽlé ámâ drı̣́ sĩ ngá gólĩyî ndrĩ ãmâ drí lẽlé ãmâ ãzí-ãzí yí bê rî ûsúzó. 35 Ĩtí lâ ꞌdĩ ró rî, má âꞌdâ trá ãnî drí kĩ, kậyı̣̂ vósĩ cé nĩ õꞌê lôsĩ mbârâkã sĩ, ãꞌdô ró bê gólĩyî îcá ꞌbá ngá ꞌẽlé kôꞌdáwá rî ꞌbá yî pãzó. Gõꞌdá kpá úlı̣́ Kúmú ãmákâ Yésũ kâ nõ ꞌbá yî õrî ãnî drı̣̃ı̣̂. Gólâ kĩ nĩ rî, ‘Õjílã gólâ ngá fẽ ꞌbá rî âꞌdô ândrâ-tãndĩ Ôvârí kâ ûsúꞌá rõô lậvũlı̣́ õjílã gólâ rĩ ꞌbá ngá trõlé rî drı̣̃ı̣̂ sĩ.’ ”

36 Nĩngá sĩ, Póõlõ ndẽ tã drílâ rĩꞌá âtálâ ꞌdĩ ꞌbá yî bê rî, gólĩyî ndrĩ drı̣̃-ꞌbá kạ̃nı̣́sạ̃ kâ rî ꞌbá yí bê drí ngãzó ĩyî ꞌãꞌî tı̣̃lı̣́ vũdrı̣́ gõꞌdá rãtáã ꞌẽzó Ôvârí drí. 37 Nĩngá sĩ, gólĩyî ndrĩ ꞌdó drí Póõlõ rî âmvózó gõꞌdá mí-rî-gbõ ꞌẽzó gólâ drí ãwó ngõngõ rõô rî sĩ. 38 Gólĩyî trá tã ı̣̂sũ ró ãmbá, tãlâ gólâ âtâ tã trá kĩ nĩ rî, gólĩyî ĩîcá gõꞌdá kô íyî ndrẽlé óꞌdí. ꞌDĩî vósĩ, gólĩyî drí gólâ rî vó ꞌbãzó nĩlí mbãlé fĩlí kõlóngbõ ꞌálâ.

21

Tã ậcı̣́ Póõlõ yí kâ Yẽrõsãlémã ꞌálâ rî tãsĩ

1 Gõꞌdá tólâ sĩ, ãmâ drí mí-rî-gbõ ꞌẽzó drı̣̃-ꞌbá Ẽfésõ lésĩ rî ꞌbá yî drí tã ı̣̂sũ ãmbá sĩ. Gõꞌdá ãmâ drí ngãzó nĩlí Mẽlétõ ꞌásĩ kõlóngbõ sĩ lậvũlı̣́ ậcı̣́ ãmákâ bê Yẽrõsãlémã ꞌálâ. Mã ngâ nĩlí kôrô mbı̣̂ lı̣̃mvû ândrê drı̣̃ı̣̂ sĩ, gõꞌdá ãmâ drí cãzó ãkîrĩ zı̣̃lı̣́ Kósã rî ꞌálâ. Ĩtí drı̣̃zõ lâ sĩ rî, ãmâ drí ngãzó nĩlí nĩngá sĩ ãkîrĩ zı̣̃lı̣́ Ródã rî ꞌálâ. Gõꞌdá cı̣̃ı̣́nó lâ sĩ, ãmâ drí nĩzó jạ̃rı̣́bạ̃ zı̣̃lı̣́ Pãtárã rî ꞌálâ. 2 Tólâ rî, ãmâ drí kõlóngbõ ãmâ drí ânĩzó ĩꞌdî sĩ lâ ꞌdĩ âyézó, gõꞌdá kõlóngbõ ândrê ãzâ ûsúzó. Kõlóngbõ ꞌdî rî nĩꞌá võ mvá zı̣̃lı̣́ Fõnísĩyã ꞌbạ̃drı̣̃ Sírĩyã kâ ꞌá rî ꞌálâ. Gõꞌdá bê ĩtí rî, ãmâ drí mbãzó fĩlí kõlóngbõ ꞌdî ꞌá, gõꞌdá nĩzó lı̣̃mvû ândrê drı̣̃ı̣̂ sĩ kậyı̣̂ dũû sĩ. 3 Ĩtí ró rî, ãmâ drí nĩzó zãâ zãâ, gõꞌdá nĩngá sĩ, ãmâ drí ꞌbạ̃drı̣̃ zı̣̃lı̣́ Sãyĩpãrásĩ rî ndrẽzó jẽjẽ ró. Gõꞌdá ãmâ drí lậvũzó ꞌbạ̃drı̣̃ rî ꞌdĩ rú sĩ gõlé ãmâ drı̣́-lı̣̃jı̣́ drı̣̃ı̣̂ ró nĩꞌá cãlé ꞌbạ̃drı̣̃ Sírĩyã rî ꞌálâ. Gõꞌdá ãmâ drí cãzó âdrélé jạ̃rı̣́bạ̃ zı̣̃lı̣́ Tírã rî ꞌá ꞌbạ̃drı̣̃ Sírĩyã ꞌdĩ ꞌá nĩngá, tãlâ õjílã gólĩyî kõlóngbõ kâ ꞌdĩ ꞌbá yî lẽ ĩyî ngá lậnjı̣̃ ĩyíkâ kõlóngbõ rî ꞌdĩ ꞌá rî ꞌbá yî îrílí ndrĩ vólé kõlóngbõ ꞌásĩ gõꞌdá rĩzó nĩngá kậyı̣̂ dũû sĩ.

4 Tírã ꞌá nĩngá rî, ãmâ drí ngãzó nĩlí tã lẽ ꞌbá Yésũ ꞌá nĩngá rî ꞌbá yî ûsúlı̣́. Gõꞌdá ãmâ drí rĩzó gólĩyí bê nĩngá kậyı̣̂ njı̣̂-drı̣̃-lâ-rı̣̃ sĩ. Gõꞌdá nĩngá rî, gólĩyî drí tã âꞌdázó Póõlõ drí ngbálí-ngbálí kĩ, gólâ õnĩ Yẽrõsãlémã ꞌálâ kô, tãlâ Líndrí Tãndí Ôvârí kâ âꞌdâ tã trá gólĩyî drí kĩ, Póõlõ âꞌdô lâŋõ ûsúꞌá tólâ. 5 Gõꞌdá kậyı̣̂ kõlóngbõ ꞌdî kâ ꞌẽꞌá ꞌẽlâ Tírã ꞌá nĩngá rî ndẽlé bê rû trá rî, ãmâ drí ãmâ êdézó njãâ ngãlé nĩlí. Ĩtí rî, õjílã ndrĩ õkó lâ yí bê gõꞌdá kpá mvá lâ yî ãmâ drí rĩzó trá gólĩyí bê ꞌdĩ ꞌbá yî drí ãmâ vó ꞌbãzó jạ̃rı̣́bạ̃ ꞌásĩ lạ́tı̣̂ ꞌá. Nĩngá sĩ, mã âcâ bê lı̣̃mvû ândrê tı̣́ rî, ãmâ gólĩyí bê ndrĩ drí ngãzó ꞌãꞌî tı̣̃lı̣́ lı̣̃mvû ândrê sínyítã bê ꞌdĩ tı̣́ rãtáã ꞌẽzó Ôvârí drí. ꞌDĩî vósĩ rî, ãmâ drí ngãzó mí-nĩ-gbõ ꞌẽlé ãmâ vó ꞌásĩ. 6 Nĩngá sĩ rî, ãmâ drí ãmákâ mbãzó fĩlí kõlóngbõ ꞌá, gõꞌdá gólĩyî drí ĩyíkâ gbõ ngãzó gõlé lậꞌbúlı̣́ ĩyî drí ꞌbã ꞌásĩ.

7 Gõꞌdá tólâ sĩ rî, ãmâ drí nĩzó Tírã ꞌásĩ Póõlõ yí bê zãâ gõꞌdá nĩꞌá cãlé Pẽtõlẽmáyã ꞌálâ. Nĩngá rî, ãmâ drí nĩzó nî-bê-yã ꞌẽlé tã lẽ ꞌbá Yésũ kâ nĩngá ꞌdĩ ꞌbá yî drí gõꞌdá ậꞌdú kõzó gólĩyí bê kậyı̣̂ ãlô. 8 Gõꞌdá drı̣̃zõ lâ sĩ rî, ãmâ drí nĩzó zãâ kõlóngbõ sĩ gõꞌdá cãlé Sẽsãréyã ꞌálâ. Nĩngá rî, ãmâ drí ngãzó nĩlí rĩlí Fílĩpõ ãgô gólâ tã âtî-âtî tãndí Yésũ kâ pẽ ꞌbá ró rî drí ꞌbã ꞌálâ. Gólâ kpá ĩꞌdî ãlô õjílã njı̣̂-drı̣̃-lâ-rı̣̃ gólĩyî tã lẽ ꞌbá Yésũ ꞌá rî ꞌbá yî drí njĩlí trá Yẽrõsãlémã ꞌálâ ngá nyãnyã fẽlé õkó gólĩyî ạ̃yı̣́zı̣́ ró rî ꞌbá yî drí rî ĩꞌdî. 9 Gólâ rĩꞌá cú mvá ãnjó ágó ãkó rî ꞌbá yí bê sû ndrĩ ꞌdó ĩyî tã Ôvârí kâ ngĩ ꞌbá ꞌî tã ậngũ ꞌbá ró. 10 Mã rî gólĩyí bê tólâ kậyı̣̂ fínyáwá sĩ. Gõꞌdá tã ậngũ ꞌbá ãzâ rú lâ Ágãbã, gólâ drí âcázó Yẽrõsãlémã lésĩ. 11 Gólâ ânĩ trá ãmâ válâ Fílĩpõ drí ꞌbã ꞌálâ. Gõꞌdá gólâ drí gásĩ Póõlõ kâ âtĩzó Póõlõ pı̣́ sĩ, íyî pá gõꞌdá íyî drı̣́ bê ômbézó ĩꞌdî sĩ lâ, gõꞌdá ngãzó tã âtálé kĩ, “Nõô rĩꞌá tã gólâ Líndrí Tãndí drí âꞌdálé trá kĩꞌá nĩ rî, õjílã gólâ gásĩ ı̣́pı̣̂ kâ nõ drí âꞌdólé gólâkâ rî, õjílã Yúdạ̃ yí kâ âꞌdô gólâ rî ômbéꞌá õzõ nõô kâtí Yẽrõsãlémã ꞌálâ gõꞌdá trõlé fẽlé Rómã lé ꞌbá yî drí ômbélé ꞌbãlé gạ̃nı̣́mạ̃ ꞌá.”

12 Gõꞌdá mã ârî bê úlı̣́ ꞌdĩ ꞌbá yî rî, ãmâ gõꞌdá tã lẽ ꞌbá Yésũ kâ ãzâ ꞌbá yî tólâ rî ꞌbá yí bê drí ngãzó rû lôꞌbãlé Póõlõ rú ândálé ândâ, tãlâ gólâ õzó nĩî kô Yẽrõsãlémã ꞌálâ. 13 Gõꞌdá gólâ lôgõ íyîngá tã-drı̣̃ ãmâ drí kĩ nĩ rî, “Mĩ rî rĩꞌá ãwó ngõlé ĩtí ꞌdĩ ãꞌdô tãsĩ yã? Mĩ rî rĩꞌá ámâ fũlı̣́ ĩzã sĩ nõtí ãꞌdô tãsĩ yã? Âꞌdô bê trá ĩtí rî, mâ trá ngãꞌá nĩlí. Má âꞌdó kô ũrı̣̃ ró gạ̃nı̣́mạ̃ Yẽrõsãlémã kâ tãsĩ, gõꞌdá má âꞌdó kpá kô õdrã ũrı̣̃ bê drãlé tólâ Kúmú Yésũ rî tãsĩ.”

14 Nĩngá sĩ rî, mã îcá gõꞌdá kô tã lôgõlé gólâ drí. Ĩtí rî, ãmâ drí gbõ úlı̣́ âtâ-âtâ gólâ drí rî âyézó vólé tã rî ꞌdĩ tãsĩ. Gólâ ãmâ drí âtálé rî cé “Ôvârí drí lẽlé rî vó ró.”

15 Rĩrĩ gólâkâ tólâ rî vósĩ, ãmâ drí ngá ãmákâ rî ꞌbá yî êdézó njãâ ngãzó nĩlí Yẽrõsãlémã ꞌálâ. 16 Nĩngá sĩ, tã lẽ ꞌbá Yésũ ꞌá Sẽsãréyã kâ rî ꞌbá yî drí ngãzó ãmâ âjílí lạ́tı̣̂ nĩzó Yẽrõsãlémã ꞌálâ rî drı̣̃ı̣̂. Gólĩyî trõ ãmâ âjílí bũúũ cãlé tã lẽ ꞌbá ãzâ rú bê Mĩnãsónã rî drí ꞌbã ꞌálâ rĩlí tólâ tãkõ. Mĩnãsónã rĩꞌá Sãyĩpãrásĩ lé ꞌbá ró gólâ âꞌdó ꞌbá tã lẽ ꞌbá Yésũ kâ ạ̃kû ró nã rî ĩꞌdî.

Tã gólâ drı̣̃-ꞌbá kạ̃nı̣́sạ̃ kâ Yẽrõsãlémã ꞌálâ rî ꞌbá yî drí lẽlé Póõlõ drí ꞌẽlé íyî nyãányâ âꞌdálé tã mbı̣̂ ꞌbá ró rî

17 Gõꞌdá ãmâ Póõlõ yí bê, mã câ bê Yẽrõsãlémã ꞌá rî, õjílã kạ̃nı̣́sạ̃ kâ tólâ nã ꞌbá yî drí ânĩzó nî-bê-yã fẽlé ãmâ drí ãyĩkõ sĩ. 18 Nĩngá sĩ, drı̣̃zõ lâ sĩ rî, ãmâ Póõlõ yí bê drí ngãzó nĩlí drı̣̃-ꞌbá Yãkóbã yî ndrẽlé, gõꞌdá õjílã kạ̃nı̣́sạ̃ kâ rî ꞌbá yî drí kpá rû êꞌbézó ndrĩ ãmá bê tólâ. 19 Ĩtí rî, Póõlõ drí ngãzó nî-bê-yã fẽlé gólĩyî drí, gõꞌdá kpá tã tãndí ndrĩ gólĩyî Ôvârí drí ꞌẽlé trá õjílã lídí gólĩyî âꞌdó ꞌbá Yúdạ̃ ró kô rî ꞌbá yî lãfálé ꞌá rî ꞌbá yî ngĩlí sı̣́rú-sı̣́rú, tãlâ lôsĩ gólâ drí ꞌẽlé trá gólĩyî lãfálé ꞌá rî sĩ. 20 Gõꞌdá Yãkóbã yî ârî tã Póõlõ drí ngĩlí ꞌdĩ ꞌbá yî bê rî, gólĩyî drí Ôvârí rî lûyı̣́zó ãmbá, tãlâ õjílã lídí dũû lẽ ĩyî tã trá Yésũ ꞌá võ ꞌásĩ ndrĩ.

Gõꞌdá nĩngá sĩ, gólĩyî drí ngãzó tã âtálé Póõlõ drí kĩ nĩ rî, “Ãmâ ậdrúpı̣̃, ãmâ rĩꞌá ãyĩkõ ró rõô tã Ôvârí drí ꞌẽlé lôsĩ áníkâ sĩ rî tãsĩ. Gõꞌdá kpá jạ̃rı̣́bạ̃ ãmákâ ꞌá nõngá õjílã dũû Yúdạ̃ yí kâ lẽ ĩyî tã trá Yésũ ꞌá, gõꞌdá gólĩyî ndrĩ rĩꞌá ngíyá ró tã ꞌbãꞌbã Músạ̃ kâ ı̣̂njı̣̃lı̣́ kôrô. 21 Õjílã rî ꞌdĩ ꞌbá yî ârî úlı̣́ fã-fã trá ní rú kĩ nĩ rî, ní õrî tã îmbálé kĩ, õjílã Yúdạ̃ yí kâ gólĩyî rĩ ꞌbá õjílã lídí lãfálé rî ꞌbá yî õꞌê ĩyî tã ꞌbãꞌbã ꞌdî ꞌbá yî kô, gõꞌdá kpá ꞌdĩyímvá lâ yî drí ꞌdẽlé bãsã ꞌá gõꞌdá kô, kpá kô lãꞌbí ãmákâ rî ꞌbá yî ꞌdãlé ãlôwálâ. 22 Nõô rî gólĩyî âꞌdô tã âríꞌá kĩ, ní âcâ trá nõngá. Gõꞌdá bê trá ĩtí rî, mã âꞌdô tã ní drí îcáꞌá ꞌẽꞌá ꞌẽlâ tã lâ sĩ rî âꞌdáꞌá ní drí. 23-24 Rĩꞌá dó kĩ, ní ꞌê ngá gólâ ãmâ drí âtálé ní drí nõ tã âꞌdálé kĩ, nî zãâ rĩꞌá tã ꞌbãꞌbã Músạ̃ kâ rî ꞌbá yî ꞌẽꞌá. Ãgô ãzâ ꞌbá yî ãmákâ bê sû rĩꞌá ĩyî nõngá. Gólĩyî ꞌbã lãtrítrí trá Ôvârí drí. Ngbãângbânõ, gólĩyî lẽ trá lãtrítrí ꞌdĩ ndẽlé dódó. Mĩ nĩ gólĩyí bê jó ạ́ngı̣́ Ôvârí kâ rî ꞌálâ. Tólâ nĩ ꞌdâ lãꞌbí ꞌdíyî âꞌdâ kâ ngbángbá Ôvârí rî lı̣̃fı̣́ drı̣̃ ꞌá rî gólĩyí bê. Nĩngá sĩ, ní fẽ ró lãfâ lãꞌbí rî ꞌdĩ ꞌdã kâ drı̣̃-ꞌbá lãꞌbí ꞌẽ kâ drí gólĩyî tãsĩ ndrĩ, tãlâ gólĩyî õfâ ró ĩyî drı̣̃-ꞌbí lãmbé ró kĩ nĩ rî, yĩ âtî lãtrítrí ĩyíkâ Ôvârí drí rî trá. ꞌDĩî rî âꞌdô âꞌdáꞌá lâ õjílã ãlô-ãlô drí kĩ, tã âꞌbã-âꞌbã ní rú rî rĩꞌá õnjõ ꞌî. Mí rî lãꞌbí Músạ̃ yí kâ rî ꞌẽlé ĩꞌdî.

25 “Gõꞌdá õjílã lídí gólĩyî tã lẽ ꞌbá trá Yésũ ꞌá rî ꞌbá yî tãsĩ rî, mí nı̣̃ trá ngbãângbânõ kĩ, mã jô wárãgã trá ạ̃kû ró ạ̃kû ró nã sĩ tã ꞌbãꞌbã bê kĩ, gólĩyî õnyâ ãꞌwá gólâ ômbê lâ lı̣̃lı̣́ lı̣̃lı̣̃ kô rî kôꞌdáwá, gõꞌdá gólĩyî õnyâ ngá ãrí drí ꞌbãzó drẽ bê ꞌá lâ rî kô, gõꞌdá kpá gólĩyî õꞌbã õjílã gólĩyî âꞌdó ꞌbá kô ĩyî õkó ró ngãtá ĩyî ágó ró rî kô ĩyî ũgúlı̣́ ậꞌdú kõzó ĩꞌdí bê lâ. Îcá kô gólĩyî drí lãꞌbí Yúdạ̃ yí kâ ꞌẽlé ndrĩ.”

26 Gõꞌdá Póõlõ drí tã ꞌdî ꞌẽzó té ĩtí. Cı̣̃ı̣́nó ãzâ rî sĩ, Póõlõ yî drí ngãzó nĩlí jó ạ́ngı̣́ Ôvârí kâ ꞌálâ ãgô gólĩyî sû ꞌdĩ ꞌbá yí bê lãꞌbí ꞌdíyî âꞌdâ kâ ngbángbá ró Ôvârí rî lı̣̃fı̣́ drı̣̃ ꞌá ꞌdĩ ꞌdãlé gólĩyí bê. Nĩngá sĩ, Póõlõ drí ngãzó nĩlí jó ꞌálâ tã âtálé drı̣̃-ꞌbá lãꞌbí ꞌẽ kâ drí kậyı̣̂ ꞌbãzó kõrõnyã zãzó lãꞌbí gólĩyíkâ ꞌdĩ vó lâ âtízó.

Tã gólâ õjílã Yúdạ̃ yí kâ drí âꞌdózó õmbã ró Póõlõ rú

gõꞌdá ꞌẽzó gólâ rî fũlı̣́ rî

27 Nĩngá sĩ, Póõlõ yî drẽ rĩꞌá jó ạ́ngı̣́ Ôvârí kâ rî ꞌá kậyı̣̂ njı̣̂-drı̣̃-lâ-rı̣̃ lãꞌbí âꞌdózó ngbángbá Ôvârí ágálé rî kâ drí rû ndẽrẽ rî sĩ, Yúdạ̃ yî ũrûkậ gólĩyî ânĩ ꞌbá trá Ásĩyã lésĩ jó ạ́ngı̣́ Ôvârí kâ ꞌdĩ ꞌá rî drí ĩyî Póõlõ rî ndrẽzó. Gõꞌdá gólĩyî drí ngãzó tã ꞌbẽlé õjílã õꞌbí ró ꞌdĩ ꞌbá yî drí, tãlâ gólĩyî ãꞌdô ró bê ạ̃wạ̃ ró Póõlõ bê. Ĩtí rî, gólĩyî drí ngãzó ꞌdẽlé Póõlõ rî rũlı̣́ ạ̃wạ̃ sĩ. 28 Gõꞌdá nĩngá sĩ, gólĩyî drí ngãzó tã rî ꞌdĩ îyálé kĩ nĩ rî, “Õjílã ãmákâ Yúdạ̃ yí kâ, nĩ pâ ãmâ lâŋõ fẽlé ãgô nõ drí. Nõô rĩꞌá ãgô rî gógó gólâ rĩ ꞌbá õjílã îmbálé võ ꞌásĩ cé tı̣̂tı̣̂ kĩ nĩ rî, õjílã ãmákâ, gõꞌdá tã ꞌbãꞌbã Músạ̃ kâ rî ꞌbá yî, gõꞌdá jó ạ́ngı̣́ Ôvârí kâ ãmákâ nõ ãâꞌdô ĩyî ndrĩ rĩꞌá tã ífí ãkó rî ĩꞌdî.* Gõꞌdá ngbãângbânõ rî, gólâ ânĩ kpá trá õjílã lídí lôfílí jó ạ́ngı̣́ ãmâ drí rĩzó Ôvârí ı̣̂njı̣̃lı̣́ nõ ꞌá îzãlâ.” 29 Gólĩyî âtâ tã ĩtí, tãlâ sı̣́sı̣́ gólĩyî ndrê Trõfímõ gólâ õjílã lídí Ẽfésõ kâ ró rî trá lậmúꞌá ĩyî Póõlõ bê jạ̃rı̣́bạ̃ ꞌásĩ. Gõꞌdá ĩtí rî, gólĩyî ı̣̂sũ tã trá ányâ ró kĩ nĩ rî, Póõlõ ãâtrõ gólâ nĩ âjílí jó ạ́ngı̣́ Ôvârí kâ rî ꞌá.

30 Gõꞌdá nĩngá sĩ, õjílã võ rî ꞌdĩ ꞌá nĩngá rî ꞌbá yî ndrĩ kậkậrậ drí ngãzó rû âmõlé ạ̃wạ̃ sĩ. Ĩtí gólĩyî drí ngãzó ꞌdũwạ̃ kpãkã ãlô ꞌdẽlé Póõlõ rî rũlı̣́. Gõꞌdá drílĩyî gólâ rî sẽzó vólé jó ạ́ngı̣́ Ôvârí kâ ꞌdĩ ꞌásĩ, gõꞌdá ạ́tı̣̃ jó ạ́ngı̣́ ꞌdĩ kâ rî ꞌbá yî âꞌbãzó kpạ̃ạ́kũ kpạ̃ạ́kũ. 31 Nĩngá sĩ, gólĩyî trá ꞌẽꞌá Póõlõ rî fũlı̣́ lãcácá sĩ, gõꞌdá õjílã ãzâ drí ngãzó nĩꞌá tã ꞌdî ngõlé ãmbá ạ̃jú ꞌbũ ꞌbá kâ Rómã kâ drí kĩ, õjílã ndrĩ Yẽrõsãlémã kâ ꞌdĩ ꞌbá yî êꞌbê rû ĩyî trá ạ̃wạ̃ bê. 32 Gõꞌdá ãmbá rî ꞌdĩ ârî tã rî ꞌdĩ bê ĩtí rî, ꞌwãâ gólâ drí ngãzó nĩlí ạ̃jú ꞌbũ ꞌbá íyíkâ rî ꞌdĩ ꞌbá yí bê õꞌbí rî ꞌdĩ lâpẽlé vólé. Gõꞌdá õꞌbí rî ꞌdĩ ꞌbá yî ndrê ĩyî ạ̃jú ꞌbũ ꞌbá ꞌdĩ ꞌbá yî bê rî, drílĩyî Póõlõ rî cãcã âyézó.

33 Nĩngá sĩ rî, ãmbá ꞌdĩ drí ânĩzó ãnyî Póõlõ rú gõꞌdá gólâ rî rũlı̣́. Nĩngá sĩ, gólâ drí tã ꞌbãzó ạ̃jú ꞌbũ ꞌbá ꞌdĩ ꞌbá yî drí Póõlõ rî ômbézó nyãrĩ ạ́ngı̣́ ạ́ngı̣́ rı̣̃ sĩ. Gõꞌdá gólâ drí ngãzó tã îjílí kĩ, Póõlõ ãâꞌdô íyíkâ ãꞌdî ĩꞌdî yã, gõꞌdá tã õnjí gólâkâ ꞌẽlé trá rî ãꞌdô ꞌî yã. 34 Gõꞌdá õjílã ũrûkậ ꞌbá yî ôtrê ĩyíkâ úlı̣́ ãzâ ꞌbá yî ĩꞌdî, gõꞌdá ũrûkậ ꞌbá yî ôtrê ĩyíkâ úlı̣́ ngĩíngî ãzâ ꞌbá yî ĩꞌdî. Gõꞌdá úlı̣́ ꞌdĩ ꞌbá yî ndrĩ trá tã ífí ãkó. Ĩtí rî, ãmbá ꞌdĩ îcá gõꞌdá kô tã lôgõ tã îjî íyíkâ ꞌdĩ kâ ûsúlı̣́ mbı̣̂. Gõꞌdá tã rî ꞌdĩ tãsĩ rî, gólâ drí tã ꞌbãzó ạ̃jú ꞌbũ ꞌbá íyíkâ ꞌdĩ ꞌbá yî drí Póõlõ rî trõzó âjílí ûrú ꞌálâ nĩzó ạ̃ꞌdı̣́-drı̣̃ ĩyíkâ ꞌbáráŋã bê dîrî yí rú sĩ rî ꞌá. 35 Gõꞌdá nĩngá sĩ, ạ̃jú ꞌbũ ꞌbá ꞌdĩ ꞌbá yî drí cãzó Póõlõ bê bũúũ pá tõ võ rĩzó mbãlé ûrú ꞌálâ rõvõ ró rî drı̣̃ı̣̂ sĩ. Gõꞌdá ĩtí rî, õjílã trá rĩꞌá ĩyî ꞌẽꞌá Póõlõ rî sẽlé õmbã sĩ gólĩyî drı̣́gạ́ sĩ vólé. Bê trá ĩtí rî, ạ̃jú ꞌbũ ꞌbá ꞌdĩ ꞌbá yî drí gólâ rî njı̣̃zó lôpélé ûrú ꞌálâ ró pá tõ võ drı̣̃ ꞌálâ. 36 Nĩngá sĩ, õjílã ꞌdî ꞌbá yî drí ꞌdẽzó zãâ gólĩyî vó ôtrê-ôtrê bê kĩ nĩ rî, “Úfû gólâ fũfũ vólé!”

Tã gólâ Póõlõ drí íyî nyãányâ âꞌdázó õjílã Yúdạ̃ yí kâ drí kĩ,

yí ãꞌdô gólĩyî ãzí-ãzí ꞌî rî

37 Ạ̃jú ꞌbũ ꞌbá ꞌdĩ ꞌbá yî ꞌê ĩyî bê ꞌẽꞌá Póõlõ rî lôfílí ĩyî drí ạ̃ꞌdı̣́-drı̣̃ ꞌálâ rî, Póõlõ drí ngãzó tã âtálé ãmbá gólĩyíkâ rî drí Gı̣̃rı̣́kı̣̃ tı̣̂ sĩ kĩ, “Ãmbá, ní âyê drẽ mâ tã âtálé ní drí.”

Ĩtí rî, ãmbá ꞌdĩ drí tã âtázó kĩ nĩ rî, “Mí nı̣̃ Gı̣̃rı̣́kı̣̃ tı̣̂ trá! 38 Ĩtí rî, ní âꞌdó kô Mạ́sı̣̃rı̣̃ lé ꞌbá gólâ ạ̃kû ró ạ̃jú ꞌbũ ꞌbá trá mı̣́rı̣̃ ãmákâ Rómã kâ bê gólâ rã ꞌbá trá õmã ꞌálâ õjílã ꞌdíyî ûfú ꞌbá ró rî bê kútũ-sû rî ĩꞌdî yã?”

39 Gõꞌdá Póõlõ kĩ, “Ĩtí kô! Mâ rĩꞌá õjílã Yúdạ̃ yí kâ ĩꞌdî. Útı̣̂ mâ Tãrásõ ꞌálâ, Tãrásõ ꞌdĩ rĩꞌá jạ̃rı̣́bạ̃ ꞌbạ̃drı̣̃ Sĩlísĩyã kâ tã lâ drí âꞌdólé lậnjı̣̃-lậnjı̣̃ ró rî ĩꞌdî. Ãyẽ, ní âyê mâ tã âꞌdálé õjílã nô ꞌbá yî drí.”

40 Gõꞌdá ĩtí rî, ãmbá ꞌdĩ drí gólâ rî âyézó tã pẽlé õjílã ꞌdî ꞌbá yî drí. Nĩngá rî, gólâ drí ngãzó âdrélé ûrû pá tõ võ drı̣̃ı̣̂, gõꞌdá íyî drı̣́ îngázó ûrû õjílã ꞌbãlé âꞌdólé njũrũ. Vó lâ sĩ, gólâ drí tã âtázó gólĩyî drí tı̣̂ Ị́bũrũ kâ sĩ.

22

1 Gólâ kĩ gólĩyî drí rî, “Ámâ átá yî ámâ ậdrúpı̣̃ yî, nĩ îgâ drẽ bı̣́ má ngálâ, má âꞌdâ ró drẽ tã mbı̣̂ ámákâ ãnî drí.”

2 Õꞌbí ꞌdĩ ꞌbá yî ârílí bê ĩyî gólâ rĩꞌá tã ngĩꞌá tı̣̂ ĩyî nyãányâ kâ Ị́bũrũ kâ rî sĩ ĩtí rî, gólĩyî drí gõzó rĩlí tı̣́tı̣́ ró rõô. 3 Gõꞌdá nĩngá sĩ, gólâ drí tã âtázó kĩ nĩ rî, “Mâ rî gógó rĩꞌá õjílã Yúdạ̃ yí kâ ꞌî. Útı̣̂ mâ jạ̃rı̣́bạ̃ Tãrásõ gólâ âꞌdó ꞌbá ꞌbạ̃drı̣̃ Sĩlísĩyã kâ ꞌá rî ꞌálâ. Gõꞌdá má mbâ Yẽrõsãlémã ꞌá nõngá. Gãmãlélẽ* îcî ámâ lı̣̃fı̣́ nĩ tã ꞌbãꞌbã gólĩyî Ôvârí drí fẽlé trá ãmâ ạ́ꞌbı̣́yạ́ yî drí rî ꞌbá yî ı̣̂njı̣̃lı̣́ ꞌẽlé kpádí-kpádí. Mâ rĩꞌá kậyı̣̂ vósĩ cé njãâ úlı̣́ Ôvârí kâ rî ꞌbá yî ârílí ꞌẽlé, nyé õzõ ãnî drí âꞌdórẽ ãndrõ njãâ ꞌẽlâ rî tí. 4 Nĩngá sĩ, má fẽ lâŋõ trá õjílã gólĩyî ꞌdẽ ꞌbá trá lạ́tı̣̂ gólâ Yésũ kâ rî vó rî yî drí õnjí lâ ró rõô. Má ꞌê ũrûkậ lâ yî trá ôdrãlé, gõꞌdá ũrûkậ ꞌbá yî õkó ãgô bê má ûrû gólĩyî trá ômbélé vũlı̣́ gạ̃nı̣́mạ̃ ꞌá. 5 Drı̣̃-ꞌbá Yúdạ̃ yí kâ rî ꞌbá yî gõꞌdá sı̣́sı̣́ lé ꞌbá ãmákâ rî ꞌbá yí bê ndrĩ îcâ ĩyî trá âꞌdálâ ãnî drí kĩ, úlı̣́ ámákâ ꞌdĩ ꞌbá yî rĩꞌá tã mbı̣̂ ꞌî. Gõꞌdá gólĩyî ĩꞌdî rĩꞌá õjílã tíbê wárãgã îgĩ ꞌbá fẽlé má drı̣́gạ́ trõlé nĩꞌá fẽlâ õjílã ãmákâ Yúdạ̃ yí kâ rî ꞌbá yî drí Dãmãsékẽ ꞌálâ, ãꞌdô ró bê õjílã Yésũ kâ tólâ nã ꞌbá yî ûrúzó lâŋõ fẽzó gólĩyî drí rî.

6 “Gõꞌdá mâ bê rĩꞌá nĩꞌá lạ́tı̣̂ drı̣̃ı̣̂ sĩ Dãmãsékẽ ꞌálâ rî, gõꞌdá má âcâ bê ãnyî jạ̃rı̣́bạ̃ ândrê ꞌdĩ ꞌá, ı̣̃tú gbílí-gbílí sĩ rî, ạ̃trũkũꞌdũ ró, võ drí lậgúzó võ îwálé ámâ gãrã ꞌásĩ ꞌbũû lésĩ ngá îꞌĩlí má rú sĩ dîrî. 7 Nĩngá sĩ rî, má drí ꞌdẽzó vũdrı̣́, gõꞌdá má drí gbórókõ úlı̣́ âtâ-âtâ bê ârízó tã âtáꞌá má drí kĩ nĩ rî, ‘Sóõlõ, Sóõlõ, ní rî rĩꞌá lâŋõ õnjí fẽlé má drí rõô ãꞌdô tãsĩ yã?’ 8 Gõꞌdá nĩngá sĩ, má drí tã âtázó kĩ, ‘Kúmú, nî ãꞌdî ĩꞌdî yã?’ Gõꞌdá gbórókõ ꞌdî drí tã lôgõzó má drí kĩ nĩ rî, ‘Mâ Yésũ ĩꞌdî. Mâ gólâ ní drí rĩzó lâŋõ fẽlé drílâ rî ĩꞌdî.’ 9 Õjílã gólĩyî má bê rî ꞌbá yî ndrê ĩyî võ îꞌĩ kạ̃ꞌdậ-kạ̃ꞌdậ ꞌdĩ kpá trá. Lé ĩtí rî, gólĩyî ârí úlı̣́ gólĩyî âtálé má drí rî kôꞌdáwá.

10 “Nĩngá sĩ, má drí tã îjízó kĩ nĩ rî, ‘Kúmú, bê trá ĩtí rî, má âꞌdô îcáꞌá ãꞌdô ꞌẽlé ĩꞌdî yã?’ Gõꞌdá ĩtí rî, Kúmú Yésũ drí ngãzó tã âtálé má drí kĩ nĩ rî, ‘Ní ngâ ûrû nĩlí Dãmãsékẽ ꞌálâ. Tólâ rî, õjílã ãzâ bê âꞌdô tã ndrĩ gólĩyî Ôvârí drí ꞌbãlé ní drí ꞌẽlé rî ꞌbá yî âtáꞌá ní drí ꞌẽlé.’ 11 Võ îꞌĩ-îꞌĩ tíbê kạ̃ꞌdậ-kạ̃ꞌdậ ꞌdĩ ꞌbã mâ trá âꞌdólé lı̣̃fı̣́ ũdúdû ró. Nĩngá sĩ rî, õjílã gólĩyî má bê rî ꞌbá yî drí ámâ drı̣́ rũzó rĩzó ámâ sẽlé kũdũ-kũdũ nĩzó fĩlí má bê Dãmãsékẽ ꞌálâ.

12 “Gõꞌdá ãgô ãzâ bê Dãmãsékẽ ꞌá tólâ, rú lâ Ãnãníyã. Gólâ rĩꞌá Ôvârí rî ı̣̂njı̣̃ ꞌbá ꞌî gõꞌdá kpá tã ꞌbãꞌbã Ôvârí kâ rî ârí ꞌbá lâ ꞌî. Õjílã ãmákâ Yúdạ̃ yí kâ ndrĩ âꞌdó ꞌbá tólâ rî ꞌbá yî ꞌbã ĩyî lậnjı̣̃ trá gólâ rú õjílã tãndí mbı̣̂mbı̣̂ rî ró. 13 Nĩngá sĩ, drílâ ânĩzó âcálé jó má drí rĩzó ꞌá lâ rî ꞌá, drílâ âdrézó ámâ gãrã drı̣̃ ꞌá gõꞌdá ngãlé tã âtálé kĩ nĩ rî, ‘Sóõlõ, ámâ ậdrúpı̣̃, ꞌdõvó ánî lı̣̃fı̣́ ũnjı̣̃ rû võ ndrẽlé óꞌdí.’ Gõꞌdá ĩtí rî, ámâ lı̣̃fı̣́ drí rû njı̣̃zó võ ndrẽlé kpá óꞌdí, gõꞌdá má drí ngá ndrẽzó gólâ ngálâ.

14 “Gõꞌdá nĩngá rî, Ãnãníyã drí ngãzó tã âtálé kĩ nĩ rî, ‘Ôvârí gólâ ãmâ ạ́ꞌbı̣́yạ́ yî drí rĩꞌá ı̣̂njı̣̃lâ rî njĩ nî nĩ, tãlâ tã yí drí lẽlé ní drí ꞌẽꞌá ꞌẽlâ rî nı̣̃lı̣́. Gólâ njĩ nî pávó mbı̣̂ ꞌdíyî pã kâ rî âꞌdálé õjílã drí. Tã ꞌdî tãsĩ, Yésũ âꞌdâ rû trá ní drí úlı̣́ âtâ-âtâ sĩ íyî âꞌdálé ní drí ꞌdíyî pã ꞌbá gólâ tã mbı̣̂ ꞌbá ró rî ró. 15 Nõô rĩꞌá tã gólâ Yésũ drí ánî njĩzó ꞌẽlâ rî ĩꞌdî, tãlâ ní âꞌdâ ró bê tã gólâ ní drí ndrẽlé trá gólâ rî tãsĩ gõꞌdá ârílí kpá trá gólâ tı̣́ sĩ rî õjílã drí ndrĩ. 16 Bê trá ĩtí rî, ní tẽ ngá ãzâ gõꞌdá kô ãlôlâ. Ní ngâ íîbábátízã ró nî. Ní ꞌê rãtáã Ôvârí drí, tãlâ gólâ ãâyê ró nî tã õnjí áníkâ rî ꞌbá yî ꞌásĩ.’

17-18 “Gõꞌdá ꞌdĩî vósĩ rî, má drí ângázó âgõlé Yẽrõsãlémã ꞌá nõngá. Gõꞌdá kậyı̣̂ ãzâ sĩ, má nĩ bê jó ạ́ngı̣́ Ôvârí kâ rî ꞌálâ rãtáã ꞌẽlé rî, Kúmú Yésũ drí rû âꞌdázó má drí õzõ âbĩ-âbĩ kâtí. Tã âꞌdâ ꞌdĩ ꞌá rî, gólâ kĩ, ‘Õjílã jạ̃rı̣́bạ̃ nô kâ îcá ĩyî kô tã ní drí âtálé ámâ tãsĩ rî ârílí. Ĩtí rî, mí ngâ ꞌwãâꞌwâ võ nô âyélé.’ 19 Gõꞌdá má drí tã âtázó gólâ drí kĩ, ‘Gõꞌdá kúmú, má îcá kô nĩlí vólé. Õjílã võ ꞌásĩ ndrĩ nı̣̃ ĩyî trá kĩ, sı̣́sı̣́ nã sĩ rî, má tô ậcı̣́ trá võ drı̣̃ı̣̂ ꞌásĩ gbãâ, nĩꞌá tã lẽ ꞌbá trá ní ꞌá rî ꞌbá yî ûrú bê jó dũûdû rĩzó tã Ôvârí kâ ârílí rî ꞌbá yî ꞌásĩ, gõꞌdá kpá gólĩyî cã bê. 20 Gõꞌdá gólĩyî fúlı̣́ bê Sĩtĩfánõ trá tã lẽlẽ gólâkâ ní ꞌá rî tãsĩ rî, ꞌdĩî mâ bê rĩꞌá tólâ tã-drı̣̃ gólâ rî fũfũ kâ ꞌdĩ lẽꞌá gõꞌdá kpá rĩꞌá ítá ạ́ngı̣́ gólĩyî gólâ rî fũ ꞌbá ꞌdĩ ꞌbá yí kâ vó lâ ndrẽꞌá.’ 21 Nĩngá sĩ, Yésũ drí tã âtázó má drí kĩ, ‘Mí ngâ ûrû nĩlí. Mâ rĩꞌá ánî jõꞌá jẽjẽ ró tã ámákâ pẽlé gólĩyî âꞌdó ꞌbá õjílã lídí ró rî ꞌbá yî drí, tãlâ gólĩyî ãꞌdô ró bê õjílã ámákâ ró.’ ”

22 Õꞌbí ꞌdĩ ꞌbá yî rî ĩyî trá rĩꞌá úlı̣́ Póõlõ kâ ꞌdĩ ꞌbá yî ârílí, gõꞌdá gólĩyî ârî úlı̣́ ꞌdĩ ꞌbá yî õjílã lídí tãsĩ bê rî, gólĩyî drí ngãzó rĩꞌá ôtrélé kĩ nĩ rî, “Úfû gólâ! Âꞌdó kô rĩꞌá mbı̣̂ õjílã gólâ lârâkô bê ĩtí ꞌdĩ drí rĩzó lédrẽ-lédrẽ ró ãngó nõ ꞌá!” 23 Õꞌbí ꞌdĩ ꞌbá yî rî ĩyî trá ôtrélé ûrû ạ̃wạ̃ sĩ. Gólĩyî nĩꞌá ítá ĩyíkâ îyá bê gõꞌdá kpá tạ̃pı̣́lı̣́ndrı̣́ lôdã bê ûrû sĩ ạ̃wạ̃ sĩ. 24 Tã rî ꞌdĩ tãsĩ rî, drı̣̃-ꞌbá ạ̃jú ꞌbũ ꞌbá ꞌdĩ ꞌbá yí kâ drí tã ꞌbãzó ạ̃jú ꞌbũ ꞌbá íyíkâ rî ꞌbá yî drí Póõlõ rî âtrõzó lôfílí ạ̃ꞌdı̣́-drı̣̃ ĩyíkâ rî ꞌálâ. Gólâ ꞌbã tã kpá trá gólĩyî drí, tãlâ Póõlõ rî cãzó ônjóróꞌbí sĩ, tãlâ gólâ õlôfõ ró tã õnjí gólâ drí ꞌẽlé õꞌbí ꞌdĩ ꞌbá yî ꞌbã ꞌbá ôtrélé ạ̃wạ̃ sĩ gólâ rú rî. 25 Gõꞌdá ạ̃jú ꞌbũ ꞌbá ꞌdĩ ꞌbá yî drẽ zãâ gólâ rî ômbéꞌá cãlé rî, gólâ drí ngãzó tã âtálé drı̣̃-ꞌbá ạ̃jú ꞌbũ ꞌbá kâ ãzâ âꞌdó ꞌbá tólâ nã drí kĩ nĩ rî, “Ĩtí rî, tã ꞌbãꞌbã Rómã kâ lôgá ãnî kô õjílã gólâ âꞌdó ꞌbá pạ̃tı̣́ı̣̃ ró Rómã kâ rî cãlé cú ĩtí tã gólâkâ kĩ ãkó yã?”

26 Gõꞌdá drı̣̃-ꞌbá ạ̃jú ꞌbũ ꞌbá kâ ꞌdĩ ârî úlı̣́ ꞌdĩ ꞌbá yî bê rî, gólâ drí gõzó ngãlé nĩlí drı̣̃-ꞌbá ãmbá ạ̃jú ꞌbũ ꞌbá kâ rî ngálâ, gõꞌdá gólâ rî îjílí kĩ, “Mí nı̣̃ tã õnjí gólâ ãmâ drí ꞌẽꞌá ꞌẽlâ nõ trá yã? Ãgô gólâ nãâ rî rĩꞌá õjílã pạ̃tı̣́ı̣̃ Rómã kâ ꞌî. Ní lẽ fí ãmâ drí gólâ rî cãlé yã?”*

27 Nĩngá sĩ, ãmbá rî ꞌdĩ drí ngãzó nĩlí Póõlõ ngálâ gólâ rî îjílí, “Ní âꞌdâ drẽ tã má drí, nî fí rĩꞌá õjílã pạ̃tı̣́ı̣̃ Rómã kâ ꞌî yã?” Gõꞌdá Póõlõ drí tã-drı̣̃ lôgõzó kĩ nĩ rî, “Ãwô, mâ õjílã pạ̃tı̣́ı̣̃ Rómã kâ ꞌî.”

28 Gõꞌdá nĩngá sĩ rî, drı̣̃-ꞌbá ãmbá ꞌdĩ drí tã âtázó kĩ, “Mâ rî gógó nõ fẽ ậdı̣̂ ạ́ngı̣́ ĩꞌdî má drí âꞌdózó õjílã Rómã kâ ró.” Gõꞌdá Póõlõ drí tã âtázó kĩ, “Ámâ tãsĩ rî, útı̣̂ mâ trá õjílã Rómã kâ ró.”

29 Gõꞌdá nĩngá sĩ, ạ̃jú ꞌbũ ꞌbá gólĩyî ꞌẽ ꞌbá Póõlõ rî cãlé rî ꞌbá yî drí ngãzó lôwãlé gõlé vólé ũrı̣̃ drí sĩ, gõꞌdá drı̣̃-ꞌbá ꞌdĩ drí kpá âꞌdózó ũrı̣̃ ró, tãlâ gólâ ꞌbã tã ꞌbãꞌbã trá Póõlõ gólâ õjílã Rómã kâ ró rî ômbézó.

Tã gólâ Póõlõ drí âtálé tã kĩ ꞌbá Yúdạ̃ yí kâ rî ꞌbá yî ândrá rî

30 Drı̣̃zõ ãzâ rî sĩ rî, drı̣̃-ꞌbá ạ́ngı̣́ ꞌdĩ lẽ drẽ zãâ tã ífí gólâ õjílã Yúdạ̃ yí kâ rî ꞌbá yî drí tã ꞌbãzó yí ândrá Póõlõ rú rî nı̣̃lı̣́ mbı̣̂mbı̣̂. Nĩngá sĩ, gólâ drí Póõlõ rî lôfõzó vólé gạ̃nı̣́mạ̃ ꞌásĩ, gõꞌdá drílâ tã ꞌbãzó drı̣̃-ꞌbá ạ́ngı̣́ ạ́ngı̣́ Yúdạ̃ yí kâ rî ꞌbá yî drí rû êꞌbélé võ tã kĩ kâ Yúdạ̃ yí kâ rî ꞌá, tãlâ tã Póõlõ kâ rî kĩlí. Gõꞌdá nĩngá sĩ, gólâ drí Póõlõ rî âtrõzó ꞌbãlé âdrélé gólĩyî ândrá ndrĩ tã lâ kĩlí.

23

1 Gõꞌdá nĩngá sĩ, Póõlõ drí võ ndrẽzó mbı̣̂ õjílã gólĩyî rû êꞌbé ꞌbá tã íyíkâ kĩlí ꞌdĩ ꞌbá yî ngálâ, gõꞌdá tã âtázó gólĩyî drí kĩ nĩ rî, “Ámâ ậdrúpı̣̃ yî, tã ı̣̂sũ ámákâ vó ró rî, má nı̣̃ trá kĩ, má rî trá ı̣̃nyạ́kú drı̣̃ nô ꞌá õjílã tãndí rî ró Ôvârí ândrá lôsĩ gólâkâ má drí ꞌẽlé trá gólâ drí rî tãsĩ bũúũ âcálé ı̣̃tú ãndrõ nô ꞌá.”

2 Gõꞌdá nĩngá sĩ, ãgô ãzâ rú bê Ãnãníyã gólâ ãmbá drı̣̃-ꞌbá lãꞌbí ꞌẽ kâ rî ꞌbá yí kâ drí tã ꞌbãzó õjílã âdré ꞌbá ĩyî Póõlõ rî gãrã ꞌá rî ꞌbá yî drí, gólĩyî õsâ ró gólâ tı̣̂ ꞌá, tãlâ tã ı̣̂sũ gólĩyíkâ ꞌá rî, Póõlõ õlẽ trá íyî nyãányâ ꞌbãlé õjílã ãmbá ró. 3 Nĩngá sĩ, Póõlõ drí tã âtázó kĩ, “Nî, tã pạ̃tı̣́ı̣̃ ró, Ôvârí âꞌdô kpá ánî sãꞌá, nî rû ôjá ꞌbá ró nõ, nî ĩꞌdî rĩꞌá õzõ ãbẽ ạ̃kû âgã ꞌbá trá trạ̃ậtrậ gólâ gõꞌdá ndrũzó lâ ófó sĩ mvẽlé kpírí-kpírí, tãlâ ũsû ró bê lı̣̃fı̣́ drı̣̃ ꞌá rî kâtí. Mí rî tólâ ámâ tã kĩlí tã ꞌbãꞌbã gólĩyî Ôvârí drí fẽlé Músạ̃ drí rî ꞌbá yî sĩ, gõꞌdá nî rî gógó, ní ró áníkâ tã ꞌbãꞌbã rî ꞌdĩ ꞌbá yî kôꞌdáwá, ĩꞌdî ní drí tã ꞌbãzó õjílã drí ámâ sãzó tı̣̂ ꞌá ꞌdĩ ãkpãkãꞌdã úlı̣́ ámákâ drí ndẽ ãkó.”

4 Gõꞌdá õjílã âꞌdó ꞌbá tólâ ãnyî Póõlõ bê rî ꞌbá yî drí gólâ rî îjízó kĩ nĩ rî, “Ní ꞌdâ drı̣̃-ꞌbá gólâ Ôvârí drí ꞌbãlé trá ãmbá drı̣̃-ꞌbá lãꞌbí ꞌẽ kâ rî ꞌbá yí kâ ró rî ãꞌdô tãsĩ yã?”

5 Ĩtí, Póõlõ drí tã-drı̣̃ lôgõzó gólĩyî drí kĩ nĩ rî, “Má nı̣̃ı̣́ kô kĩ, ãgô ꞌdĩ rĩꞌá drı̣̃-ꞌbá ạ́ngı̣́ ꞌî drı̣̃-ꞌbá lãꞌbí ꞌẽ kâ rî ꞌbá yî drı̣̃lı̣́. Rĩꞌá tã îgĩ-îgĩ Ôvârí kâ ꞌá kĩ, ‘Ní âtâ tã kô õnjí ró drı̣̃-ꞌbá õjílã áníkâ rî ꞌbá yî drı̣̃lı̣́ rî rú.’ ”*

6-8 Gõꞌdá Póõlõ nı̣̃ trá kĩ nĩ rî, tã kĩ ꞌbá ꞌdĩ ꞌbá yî, ũrûkậ ꞌbá yî rĩꞌá ĩyî Sạ̃dúsı̣̃ ꞌî, gõꞌdá ũrûkậ ꞌbá yî ĩyíkâ Pạ̃rúsı̣̃ ꞌî. Sạ̃dúsı̣̃ yî âtâ ĩyíkâ kĩ nĩ rî, õjílã õlîdrí kô õdrã ꞌásĩ, gõꞌdá mãlãyíkã ãâꞌdô kpá yûꞌdạ́wạ́, gõꞌdá õjílã líndrí ãâꞌdô kpá yûꞌdạ́wạ́. Gõꞌdá Pạ̃rúsı̣̃ yî lẽ ĩyíkâ tã-drı̣̃ tã ꞌdî ꞌbá yí kâ rî ndrĩ. Ĩtí rî, Póõlõ drí ngãzó tã âtálé gólĩyî drí ngbạ́lạ́-ngbạ́lạ́ kĩ, “Ámâ ậdrúpı̣̃ yî, mâ Pạ̃rúsı̣̃ ꞌî, gõꞌdá ámâ átá kpá Pạ̃rúsı̣̃ ꞌî. Gõꞌdá ngbãângbânõ rî, áâ trá tã ámákâ kĩꞌá nõngá, tãlâ má nı̣̃ trá kĩ, õjílã gólâ drã ꞌbá trá rî âꞌdô lîdríꞌá õdrã ꞌásĩ.” Gõꞌdá Póõlõ âtâ úlı̣́ ꞌdĩ ꞌbá yî bê rî, gólĩyî âꞌdó ꞌbá Pạ̃rúsı̣̃ ró rî ꞌbá yî drí ngãzó ĩyî rĩꞌá lâwãlé gólĩyî Sạ̃dúsı̣̃ ró rî ꞌbá yí bê, tãlâ tã kĩꞌá nĩ rî õjílã ãâꞌdô lîdríꞌá õdrã ꞌásĩ rî tãsĩ. Ĩtí rî, tã kĩ ꞌbá ꞌdĩ ꞌbá yî drí lãfálé cãzó. 9 Gõꞌdá nĩngá sĩ, gbálálá ạ̃wạ̃ kâ gõꞌdá trá rõô. Gõꞌdá lãꞌbí îmbá ꞌbá ũrûkậ ꞌbá yî âꞌdó ꞌbá ĩyî Pạ̃rúsı̣̃ ró rî yî drí ngãzó ĩyî ûrû lâwãlé ạ̃wạ̃ sĩ Sạ̃dúsı̣̃ yí bê. Gólĩyî kĩ nĩ rî, “Mã ûsú tã õnjí ãzãkã kô ãgô nõ rú. Ngãtá mãlãyíkã âtâ úlı̣́ nĩ gólâ drí ngã lãjóꞌbá Ôvârí kâ yã rî.”

10 Nĩngá sĩ, tã kĩ ꞌbá ꞌdĩ ꞌbá yî drí ngãzó ạ̃wạ̃ bê. Gõꞌdá Pạ̃rúsı̣̃ yî drí rĩzó Póõlõ rî lâsélé ĩyî lãfálé ꞌásĩ Sạ̃dúsı̣̃ yí bê. Gõꞌdá tã rî ꞌdĩ tãsĩ rî, drı̣̃-ꞌbá ạ̃jú ꞌbũ ꞌbá yí kâ ꞌdĩ drí âꞌdózó ũrı̣̃ ró kĩ, áâꞌdô Póõlõ rî fũꞌá gólâ rî lâsê-lâsê ꞌdĩ sĩ. Ĩtí rî, gólâ drí tã ꞌbãzó ạ̃jú ꞌbũ ꞌbá íyíkâ rî ꞌbá yî drí õnĩ ró ĩyî fĩlí gólĩyî lãfálé ꞌá Póõlõ rî ânjólé ânĩzó gólâ bê ạ̃ꞌdı̣́-drı̣̃ ĩyíkâ rî ꞌálâ.

11 Gõꞌdá tã ꞌdî ꞌbá yî vólé drı̣̃ lâ ꞌásĩ ngạ́cı̣̂ lâ ꞌdĩ sĩ rî, Kúmú Yésũ drí íyî âꞌdázó Póõlõ drí gõꞌdá tã âtázó gólâ drí kĩ nĩ rî, “Ní ı̣̂dû ánî fĩî! Tãlâ ní pẽ úlı̣́ ámákâ trá õjílã drí Yẽrõsãlémã ꞌá nõngá. Ĩtí rî, má âꞌdô kpá ánî ꞌbãꞌá nĩlí úlı̣́ ámákâ pẽlé õjílã drí jạ̃rı̣́bạ̃ ạ́ngı̣́ Rómã kâ nã ꞌá tólâ.”

Tã gólâ Yúdạ̃ yî drí tã ậyı̣́zó ômbélé ngóló ꞌẽzó Póõlõ rî fũlı̣́ rî

12 Cı̣̃ı̣́nó drı̣̃zõ lâ ãzâ rî sĩ rî, õjílã Yúdạ̃ yí kâ ũrûkậ ꞌbá yî drí rû êꞌbézó tã ậyı̣́lı̣́ Póõlõ rú. Gólĩyî ꞌbã tã trá lãtrítrí ró kĩ nĩ rî, yĩ õnyá ngá kô, gõꞌdá yĩ ũmvú ngá mvũmvũ kpá kô, té õzõ yĩ ĩîcâ trá Póõlõ rî fũlı̣́ rî vósĩ. 13 Õjílã gólĩyî lãtrítrí ꞌdĩ îtrí ꞌbá rî ꞌbá yî rĩꞌá kôrô nyâꞌdî-rı̣̃ drı̣̃ı̣̂ sĩ. 14 Gõꞌdá nĩngá sĩ, gólĩyî drí ngãzó nĩlí drı̣̃-ꞌbá lãꞌbí ꞌẽ ꞌbá kâ rî ꞌbá yî ngálâ gólĩyî âꞌdó ꞌbá sı̣́sı̣́-lésĩ rî ꞌbá yí bê tã âꞌdálé gólĩyî drí kĩ nĩ rî, “Mã ꞌbã tã trá ꞌdó kpãkã ãlô lãtrítrí ró kĩ, mã îcá kô ngá ãzãkã nyãlé ngá mvũmvũ bê té õzõ mã ũfû Póõlõ rî ꞌdĩ trá rî vósĩ. 15 Nĩngá sĩ ꞌdõvó, ãnî gõꞌdá tã kĩ ꞌbá ãzâ ꞌbá yí bê, nĩ jô tã âtî-âtî drı̣̃-ꞌbá ạ̃jú ꞌbũ ꞌbá Rómã kâ rî ꞌbá yî drı̣̃lı̣́ rî drí kĩ, nĩ lẽ tã Póõlõ kâ ꞌdĩ ífí lâ ûsúlı̣́ dódó, gólâ ĩînjî drı̣́ Póõlõ rú sĩ ânĩlí âdrélé ãnî ândrá tı̣̂ lâ îjílí. Ĩtí rî, mã âꞌdô ãmákâ rû lậpı̣́ꞌá pávó gãrã drı̣̃ ꞌá njãâ Póõlõ rî fũlı̣́ drẽ ãkpãkãꞌdã gólâ cá drẽ ãnî rú kô.”

16 Gõꞌdá Póõlõ rî ádrã, îzó lâ rî mvá ró rî drí tã ậyı̣́lı̣́ trá Póõlõ rú ꞌdĩ ârízó. Nĩngá sĩ, drílâ ngãzó nĩlí fĩlí ạ̃ꞌdı̣́-drı̣̃ ạ̃jú ꞌbũ ꞌbá Rómã kâ ꞌdĩ ꞌbá yí kâ rî ꞌálâ, nĩꞌá Póõlõ rî ûsúlı̣́, tãlâ tã ậyı̣́lı̣́ trá gólâ rú ꞌdĩ âtálé gólâ drí. 17 Gõꞌdá ĩtí, Póõlõ ârî tã rî ꞌdĩ bê rî, gólâ drí ngãzó drı̣̃-ꞌbá ạ̃jú ꞌbũ ꞌbá kâ ãzâ zı̣̃lı̣́ gõꞌdá tã âtázó drı̣̃-ꞌbá rî ꞌdĩ drí kĩ, “Ágá nõ rĩꞌá cú tã lậnjı̣̃-lậnjı̣̃ bê âtálé ãmbá ãnî drı̣̃lı̣́ rî drí. Ĩtí rî, ní trõ gólâ âjílí ãmbá rî ꞌdĩ ngálâ.”

18 Gõꞌdá nĩngá sĩ, drı̣̃-ꞌbá ꞌdĩ drí ágá rî ꞌdĩ drı̣̃zó âjílí ãmbá rî ꞌdĩ ngálâ gõꞌdá tã âtázó ãmbá rî ꞌdĩ drí kĩ, “Póõlõ gólâ ꞌbãlé gạ̃nı̣́mạ̃ ꞌá rî zı̣̂ mâ gõꞌdá tã âtázó má drí kĩ, ágá nõ âꞌdô rĩꞌá cú tã lậnjı̣̃-lậnjı̣̃ bê âtálé ní drí. Gõꞌdá má ạ̃ậdrı̣̃ gólâ âjílí ní ngálâ.”

19 Gõꞌdá ãmbá rî ꞌdĩ drí ágá rî ꞌdĩ drı̣́ lâ rũzó sẽlé fínyáwá gãrã drı̣̃ı̣̂ ĩyî rı̣̃-wálâ gõꞌdá gólâ rî îjízó ı̣̃nı̣́nı̣̂ ró kĩ nĩ rî, “Ní lẽ ãꞌdô tã âtálé má drí yã?”

20 Gõꞌdá ágá rî ꞌdĩ drí tã lôgõzó ãmbá rî ꞌdĩ drí kĩ, “Õjílã Yúdạ̃ yí kâ ũrûkậ ꞌbá yî êꞌbê ĩyî rû trá ãlô ꞌẽꞌá ánî îjílí Póõlõ rî âjólé âdrélé ĩyî ândrá rû êꞌbê ĩyíkâ ı̣̃drú rî ꞌá, tãlâ yĩ ĩîjî ró bê gólâ tã îjî-îjî ũrûkậ ꞌbá yî sĩ, ãꞌdô ró bê tã gólâkâ kĩzó mbı̣̂mbı̣̂. 21 Ĩtí rî, ní lẽ tã-drı̣̃ gólĩyíkâ ꞌdĩ kô. Ãgô gólĩyíkâ ãzâ ꞌbá yî bê rĩꞌá ĩyî kôrô nyâꞌdî-rı̣̃ drı̣̃ı̣̂ sĩ, gólĩyî lậpı̣̂ ĩyî trá pávó gãrã drı̣̃ ꞌásĩ Póõlõ rî rũlı̣́ fũlı̣́ vólé. Gólĩyî îtrî lãtrítrí trá kĩ nĩ rî, yĩ õnyá ngá kô ngá mvũmvũ bê té õzõ yĩ ũfû Póõlõ trá rî ĩꞌdî. Gõꞌdá ngbãângbânõ rî, gólĩyî rĩꞌá tótó tã ní drí ꞌbãꞌá lôgõꞌá lâ rî tẽꞌá ĩꞌdî.”

22 Gõꞌdá nĩngá sĩ, ãmbá ꞌdĩ drí drı̣́-mbílí sõzó ágá ꞌdĩ lı̣̃fı̣́, gõꞌdá tã âtázó drílâ kĩ nĩ rî, “Ní âtâ tã kô õjílã ãzãkã drí kĩ, ní pẽ tã rî ꞌdĩ trá má drí.” Nĩngá sĩ, ãmbá rî ꞌdĩ drí ágá rî ꞌdĩ jõzó vólé.

23 Tólâ sĩ, gólâ drí drı̣̃-ꞌbá ạ̃jú ꞌbũ ꞌbá kâ yí zẽlé rı̣̃ rî ꞌbá yî ậzı̣́zó ânĩlí yí ngálâ. Gõꞌdá gólâ drí tã âtázó gólĩyî drí kĩ nĩ rî, “Nĩ ậzı̣̂ ạ̃jú ꞌbũ ꞌbá ãníkâ rî ꞌbá yî kámá-rı̣̃ gõꞌdá kpá nyâꞌdî-nâ-drı̣̃-lâ-mûdrı̣́ ạ̃jú ꞌbũ ꞌbá gólĩyî rã ꞌbá bê õsánĩ drı̣̃ı̣̂ rî ꞌbá yî, gõꞌdá kpá õjílã gólĩyî ạ̃jú bê rî ꞌbá yî kámá-rı̣̃ ꞌdó rû êꞌbélé võ ãlô ꞌá âꞌdólé njãâ ngãlé nĩlí Sẽsãréyã ꞌálâ ı̣̃tú-pá njı̣̂-drı̣̃-lâ-sû ngạ́cı̣̂ nõ rî kâ sĩ. 24 Gõꞌdá mĩ ꞌbã õsánĩ ãzâ ꞌbá yî kpá njãâ Póõlõ yî drí nĩzó drı̣̃ lâ ꞌá ĩyî, tãlâ nĩ îcâ ró bê gólâ rî âjílí kúmú ạ́ngı̣́ Fẽlíkã ngálâ cú ĩtí tã õnjí ûsú ãkó lạ́tı̣̂ ꞌá.”

25 Gõꞌdá nĩngá sĩ, gólâ drí wárãgã îgĩzó jõlé gólĩyí bê kĩ nĩ rî,

26 Mâ Kãlõdíyã Lĩsíyã îgĩ wárãgã nô nĩ nî kúmú ãmákâ Fẽlíkã drí. Má ꞌê nî-bê-yã ãmbá ãmbá ní drí. 27 Ãgô nõ má drí rĩꞌá jõlâ ní ngálâ nõ, gólâ rĩꞌá ãgô tíbê õjílã Yúdạ̃ yí kâ rî ꞌbá yî drí rũlı̣́ trá gõꞌdá lẽlé trá fũlâ rî ĩꞌdî. Gõꞌdá má ûsû vó lâ trá kĩ nĩ rî, gólâ ãâꞌdô fí õjílã pạ̃tı̣́ı̣̃ Rómã kâ ĩꞌdî. Bê trá ĩtí rî, má drí ngãzó ạ̃jú ꞌbũ ꞌbá ámákâ rî ꞌbá yî jõlé, nĩꞌá gólâ rî âpálé õjílã Yúdạ̃ yí kâ ꞌdĩ ꞌbá yî drı̣́gạ́ sĩ. 28 Nĩngá sĩ, má lẽ trá tã gólâ gólĩyî drí tã âꞌbãzó gólâ rú tã lâ sĩ nı̣̃lı̣́ rî, má drí gólâ rî trõzó âjílí rû êꞌbê gólĩyíkâ võ tã kĩ kâ rî ꞌálâ. 29 Ĩtí rî, má ûsû trá rû êꞌbê võ rî ꞌdĩ ꞌá kĩ, áâꞌbã tã gólâ rú tã ũrûkậ fínyáwá tã ꞌbãꞌbã gólĩyî nyãányâ kâ rî tãsĩ. Âꞌdó kô rĩꞌá tã lậnjı̣̃-lậnjı̣̃ ꞌî gólâ rî fũzó ngã kpálé ômbélé ꞌbãlé gạ̃nı̣́mạ̃ ꞌá. 30 Gõꞌdá ꞌdĩî vósĩ, ágá ãzâ drí ngãzó tã âꞌdálé má drí kĩ nĩ rî, õjílã Yúdạ̃ yí kâ ꞌdĩ ꞌbá yî ậyı̣̂ ĩyî tã trá ãgô nõ rú fũlı̣́ vólé. Ĩtí rî, má drí gólâ rî jõzó ꞌwãâ ní ngáá tólâ, gõꞌdá má ꞌbã tã kpá trá gólĩyî tã ậyı̣́ ꞌbá trá gólâ rú rî ꞌbá yî drí nĩzó ní ngálâ, tãlâ tã gólĩyî drí âꞌbãlé ãgô rî rú ꞌdĩ ngĩlí ní drí ĩyî tı̣̂ sĩ. ꞌDĩî tã má drí ꞌbãlé ní drí nı̣̃lı̣́ rî ĩꞌdî. Ĩꞌdî ꞌdĩ.

31 Gõꞌdá nĩngá sĩ, ạ̃jú ꞌbũ ꞌbá tı̣́lı̣́lı̣́ ꞌdĩ ꞌbá yî drí tã gólâ ꞌbãlé trá ĩyî drí ꞌẽlé rî ꞌẽzó. Gólĩyî trõ Póõlõ trá ngạ́cı̣̂ ꞌdĩ sĩ âjílí bũúũ jạ̃rı̣́bạ̃ Ãnĩtĩpátrõ kâ rî ꞌálâ. 32 Gõꞌdá kậyı̣̂ ãzâ sĩ rî, ạ̃jú ꞌbũ ꞌbá ũrûkậ ꞌbá yî pá sĩ rî ꞌbá yî drí ngãzó gõlé ĩyî drí rĩ-võ ꞌá Yẽrõsãlémã ꞌálâ. Gõꞌdá gólĩyî õsánĩ drı̣̃ı̣̂ rî ꞌbá yî lậvũ ĩyíkâ zãâ ạ̃tı̣́ ꞌálâ Póõlõ yí bê. 33 Gõꞌdá gólĩyî drí nĩzó cãlé Sẽsãréyã ꞌálâ. Gõꞌdá gólĩyî drí wárãgã ꞌdî fẽzó kúmú ạ́ngı̣́ Fẽlíkã drí, gõꞌdá Póõlõ rî fẽzó âyélé gólâ drı̣́gạ́. 34 Nĩngá sĩ, kúmú ạ́ngı̣́ Fẽlíkã drí ngãzó wárãgã rî ꞌdĩ zı̣̃lı̣́. Gõꞌdá drílâ Póõlõ rî îjízó ꞌbạ̃drı̣̃ gólâ rî tı̣̃zó ꞌálâ ꞌá rî tãsĩ. Nĩngá sĩ, Póõlõ drí tã-drı̣̃ lôgõzó drílâ kĩ, úũtı̣̂ yî Sĩlísĩyã ꞌálâ. 35 Gõꞌdá nĩngá sĩ, Fẽlíkã drí tã âtázó gólâ drí kĩ nĩ rî, “Tãndí ró! Õzõ gólĩyî tã âꞌbã ꞌbá ní rú ꞌdĩ ꞌbá yî ãâcâ trá rî, má âꞌdô tã áníkâ kĩꞌá trá.”

Ĩtí rî, gólâ drí tã ꞌbãzó ạ̃jú ꞌbũ ꞌbá íyíkâ rî ꞌbá yî drí Póõlõ rî vó ndrẽlé dódó jó ạ́ngı̣́ ãzâ kúmú Ẽródẽ kâ ró rî ꞌá.

24

Tã Póõlõ drí âdrézó kúmú ạ́ngı̣́ Fẽlíkã ândrá rî

1 Gõꞌdá kậyı̣̂ njı̣̂ vólé drı̣̃ ꞌásĩ rî, ãmbá drı̣̃-ꞌbá lãꞌbí ꞌẽ ꞌbá kâ rî ꞌbá yí kâ gólâ rú bê Ãnãníyã rî drí ngãzó nĩlí ĩyî gólĩyî rĩ ꞌbá âdrélé sı̣́sı̣́-lésĩ ró rî ꞌbá yí bê Sẽsãréyã ꞌálâ, ꞌdĩî ãgô ãzâ rú bê Tẽrãtólõ gólâ tã lôpé ꞌbá ró tã kĩ ꞌbá drí rî nĩ kpá kpãâ Ãnãníyã yí bê. Gõꞌdá nĩngá sĩ, gólĩyî câ bê Sẽsãréyã ꞌálâ rî, gólĩyî drí nĩzó kúmú ạ́ngı̣́ Fẽlíkã ngálâ tã âŋõlé gólâ ândrá Póõlõ rú. 2 Ĩtí rî, kúmú Fẽlíkã drí Póõlõ rî ậzı̣́zó ânĩlí âdrélé ĩyî ândrá. Nĩngá sĩ, Póõlõ drí ânĩzó âdrélé õzõ ꞌbãlé trá ꞌdĩ kâtí. Gõꞌdá nĩngá sĩ, Tẽrãtólõ drí ngãzó tã Yúdạ̃ yí kâ ngĩlí Fẽlíkã ândrá kĩ nĩ rî, “Kúmú ạ́ngı̣́ ãmákâ, nî trá ĩꞌdî drı̣́-ãcê bê ꞌbạ̃drı̣̃ ãmákâ nõ drı̣̃lı̣́ tã nı̣̃nı̣̃ bê rõô. Gõꞌdá ní ꞌê tã tãndí kpá trá dũû ꞌbạ̃drı̣̃ ãmákâ ꞌá. Ní ꞌbã õjílã ãmákâ trá rĩlí tã ạ̃ꞌdı̣́ sĩ ndrô ãmbá sĩ. 3 Tãlâ tã rî ꞌdĩ ꞌbá yî tãsĩ rî, ãmâ rĩꞌá ãyĩkõ ãmbá bê kũmũ áníkâ tãsĩ. Gõꞌdá ĩtí rî, mã lûyı̣̂ nî ãwô-ĩtí ꞌẽꞌẽ sĩ ạ̃dũkũ ãkó. 4 Bê trá ĩtí rî, má lẽé kô ı̣̃tú-pá áníkâ ꞌbãlé nĩlí tãkó ĩtí, gõꞌdá má lôꞌbã rúꞌbạ́ ní drí úlı̣́ ámákâ kútúwạ́ nõ ꞌbá yî ârílí. 5 Mã ûsû trá nõngá õjílã ãmákâ rî ꞌbá yí bê kĩ, ãgô Póõlõ nõ rĩꞌá ãgô gólâ lâŋõ âsé ꞌbá rî ĩꞌdî. Gólâ ꞌbã õjílã ãmákâ Yúdạ̃ yí kâ ngãlé õmbã ró mı̣̃rı̣̃ Rómã kâ rú võ ꞌásĩ ndrĩ. Gólâ kpá ĩꞌdî rĩꞌá drı̣̃-ꞌbá ꞌî õjílã ãmâ drí zı̣̃lı̣́ “ ‘õjílã Nãzãrétã kâ rî ꞌbá yî” ’* drí rî. 6-7 Gólâ ûjũ kpá trá jó ạ́ngı̣́ Ôvârí kâ Yẽrõsãlémã ꞌálâ rî îzãlé, gõꞌdá mã rû gólâ cú ãkpãkãꞌdã drẽ gólâ ꞌé tã rî ꞌdĩ kô.* 8 Õzõ ánî nyãányâ ĩîjî tã îjî nĩ gólâ tı̣́ rî, ní âꞌdô tã gólĩyî ãmâ drí âtálé gólâ rú ní drí nõ ꞌbá yî ûsúꞌá ndrĩ ꞌdó tã pạ̃tı̣́-pạ̃tı̣̃ ró.”

9 Gõꞌdá nĩngá sĩ, Tẽrãtólõ ndẽ úlı̣́ íyíkâ rĩꞌá âtálâ rî ꞌbá yî bê rî, Yúdạ̃ yî ãzâ ꞌbá yî drí tã ãlôlâ rãlé Póõlõ rú ꞌdĩ ꞌbá yî âtázó kĩ, rĩꞌá tã mbı̣̂ ꞌî.

10 Nĩngá sĩ, Fẽlíkã drí ngãzó tã âꞌdálé Póõlõ drí ngãlé ûrû tã ngĩlí. Ĩtí rî, Póõlõ drí ngãzó âdrélé ûrû gõꞌdá tã âtálé kĩ, “Kúmú ãmákâ ró rî, má nı̣̃ trá kĩ nĩ rî, nî trá rĩꞌá tã kĩ ꞌbá ꞌî õjílã ãmákâ rî ꞌbá yî drı̣̃lı̣́ ndrô ãmbá sĩ. Bê trá ĩtí rî, mâ rĩꞌá ãyĩkõ ró tã ámákâ rî ngĩlí trậ ní drí sı̣́rú-sı̣́rú. 11 Õzõ ní ĩîjî õjílã ãzâ ꞌbá yî tı̣́ rî, ní âꞌdô ûsúꞌá lâ cú ĩtí lâŋõ ãkó kĩ, lậvũ trá cé kậyı̣̂ mûdrı̣́-drı̣̃-lâ-ngâ-rı̣̃ ĩꞌdî má drí nĩzó Ôvârí rî ı̣̂njı̣̃lı̣́ Yẽrõsãlémã ꞌá tólâ rî. 12 Gõꞌdá õjílã gólĩyî tã âŋõ ꞌbá má rú ꞌdĩ ꞌbá yî ûsú mâ kô tı̣̂ ânyáꞌá tã ꞌbãꞌbã gólĩyíkâ rú õjílã bê jó ạ́ngı̣́ Ôvârí kâ rî ꞌá. Gólĩyî ûsú mâ kpá kô tã sõꞌá õjílã ꞌá, tãlâ gólĩyî õngâ ró bê õmbã ró jó tã Ôvârí kâ ârî kâ rî ꞌbá yî ꞌásĩ jạ̃rı̣́bạ̃ ꞌdî ꞌá. 13 Gólĩyî rĩꞌá cú ĩtí tã ãzãkã ãkó âꞌdálé ní drí kĩ, tã gólĩyî drí âŋõlé má rú rî rĩꞌá ĩyî tã pạ̃tı̣́-pạ̃tı̣̃ ꞌî.

14 “Tã pạ̃tı̣́ı̣̃ rî ĩꞌdî rĩꞌá nõ, má ı̣̂njı̣̃ Ôvârí gólâ ãmâ ạ́ꞌbı̣́yạ́ yî Yúdạ̃ yî ró rî ꞌbá yî drí kpá rĩꞌá ı̣̂njı̣̃lâ rî ĩꞌdî, lạ́tı̣̂ gólâ Yésũ kâ rî vó ró. Ĩtí ró rî, õjílã ꞌdî ꞌbá yî âtâ ĩyî kĩ, ãâꞌdô rĩꞌá ányâ ró. Gõꞌdá má lẽ tã trá úlı̣́ gólĩyî ndrĩ îgĩlí trá búkũ gólĩyî tã ꞌbãꞌbã Ôvârí kâ bê yí ꞌá rî ꞌbá yî ꞌá gõꞌdá kpá búkũ tã ậngũ ꞌbá gólâkâ rî ꞌbá yí kâ ꞌá. 15 Gõꞌdá mâ kpá rĩꞌá lı̣̃fı̣́ ꞌbãꞌbã bê Ôvârí drı̣̃ı̣̂ kĩ, pạ̃tı̣́ı̣̃ gólâ âꞌdô õjílã ndrĩ tã tãndí ꞌbá gõꞌdá kpá õnjí rî ꞌbá yí bê lîdríꞌá õdrã ꞌásĩ. Gõꞌdá õjílã Yúdạ̃ yí kâ nõ ꞌbá yî kpá rĩꞌá ĩyî lı̣̃fı̣́ ꞌbãꞌbã bê gólâ drı̣̃ı̣̂ tã ꞌdî tãsĩ. 16 Gõꞌdá tãlâ tã ꞌdî tãsĩ rî, mâ rĩꞌá kárá rû cẽꞌá rõô, ãꞌdô ró bê rĩzó õjílã tã mbı̣̂ ꞌbá ró Ôvârí ândrá gõꞌdá kpá õjílã ândrá.

17 “Má rî bê trá võ ãzâ ꞌbá yî ꞌásĩ ndrô dũû sĩ rî, má drí ngãzó gõlé tólâ Yẽrõsãlémã ꞌálâ ậdı̣̂ âtrõlé õjílã ãmákâ Yúdạ̃ yí kâ gólĩyî ĩzã ró rî yî drí, gõꞌdá kpá ngá fẽfẽ ró fẽlé Ôvârí drí jó ạ́ngı̣́ gólâkâ ꞌá. 18 Gõꞌdá má drí rĩrĩ lãꞌbí ꞌdíyî âꞌdâ kâ âꞌdólé ngbángbá Ôvârí rî lı̣̃fı̣́ drı̣̃ ꞌá rî ꞌẽrẽ ꞌá jó ạ́ngı̣́ Ôvârí kâ ꞌdĩ ꞌá rî, õjílã ꞌdî ꞌbá yî ũrûkậ lâ yî ûsû ĩyî mâ trá tólâ. Gõꞌdá ꞌdĩî rĩꞌá, õjílã tı̣́lı̣́lı̣́ êꞌbé rû drẽ bê kô má rú rî, gõꞌdá õmbã drẽ kpá yûꞌdạ́wạ́. 19 Gõꞌdá Yúdạ̃ yî ũrûkậ ꞌbá yî Ásĩyã lésĩ rî ꞌbá yî bê rĩꞌá Yẽrõsãlémã ꞌá tólâ. Gõꞌdá gólĩyî nyãányâ âtâ tã nĩ má rú. Õzõ gólĩyî õlẽ trá ícícíyá ꞌẽlé má rú tãlâ óõfẽ ró lâŋõ bê má drí rî, ꞌdõvó gólĩyî ãânĩ ĩyî nõlé ícícíyá ꞌẽlé má rú ní ândrá. 20 Õjílã nô ꞌbá yî gólĩyî ânĩ ꞌbá kpá trá nõngá nõ, ꞌdõvó gólĩyî ãâtâ ní drí ngãtá gólĩyî nı̣̃ tã õnjí ãzãkã trá gólĩyî drí ûsúlı̣́ trá tã ámákâ kĩlí rû êꞌbê gólĩyî nyãányâ kâ rî tú rî. 21 Gõꞌdá rû êꞌbê rî ꞌdĩ ꞌá rî, tã ãlô gólĩyî drí ûsúlı̣́ má rú rî rĩꞌá úlı̣́ gólĩyî má drí âtálé trá kĩꞌá nĩ rî, ‘Mĩ rî tã ámákâ kĩlí ãndrõ nô, tãlâ má lẽ tã trá kĩ, õjílã gólĩyî ôdrã ꞌbá trá rî ꞌbá yî ãâꞌdô lîdríꞌá ĩyî õdrã ꞌásĩ’ rî drí rî ĩꞌdî. Nĩ ı̣̂sũ tã kĩ, úlı̣́ má drí âtálé tã ámákâ âꞌdálé ngbálí-ngbálí tã kĩ ꞌbá ꞌdĩ ꞌbá yî ândrá rî rĩꞌá õnjí ró yã? Úlı̣́ ámákâ ạ̃dũkũ lâ ĩꞌdî ꞌdĩ.”

22 Gõꞌdá Fẽlíkã nı̣̃ tã trá tãndí ró tã îmbâ lạ́tı̣̂ Yésũ kâ rî tãsĩ. Ĩtí rî, gólâ drí rû êꞌbê ꞌdĩ ndẽzó cú ĩtí tã gólâ âŋõlé Póõlõ rú ꞌdĩ kĩ ãkó. Gólâ kĩ nĩ rî, “Lĩsíyã drı̣̃-ꞌbá ạ́ngı̣́ ạ̃jú ꞌbũ ꞌbá kâ ꞌdĩ õtírĩ âcá rî, má âꞌdô tã ꞌdî kĩꞌá trá.”

23 Nĩngá sĩ, gólâ drí tã ꞌbãzó drı̣̃-ꞌbá ạ̃jú ꞌbũ ꞌbá kâ ãzâ drí kĩ nĩ rî, “Nĩ ndrê Póõlõ rî vó gạ̃nı̣́mạ̃ ꞌá, gõꞌdá gólâ õrî drı̣̃-bạ́lạ́yı̣̂ ró. Gõꞌdá nĩ âyê õjílã kpá ngá âꞌdó ꞌbá bê rî ꞌbá yî âjílí gólâ drí.”

24 Gõꞌdá kậyı̣̂ fínyáwá vólé drı̣̃ ꞌásĩ, Fẽlíkã yî õkó lâ Dõrõsílã õjílã Yúdạ̃ kâ ró rî bê drí tã jõzó ĩyî, Póõlõ ãânĩ ró gạ̃nı̣́mạ̃ lésĩ tã âtálé ĩyí bê. Nĩngá sĩ, Póõlõ âcâ bê rî, Fẽlíkã yî drí úlı̣́ Póõlõ kâ tã lẽlẽ Yésũ Krístõ ꞌá ꞌdĩ tãsĩ rî ârízó. 25 Tólâ sĩ, Póõlõ drí kpá tã âtázó rĩrĩ tãndí gólâ sũ ꞌbá Ôvârí rú rî tãsĩ gõꞌdá ꞌdíyî nyãányâ ậtũ-ậtũ gõꞌdá kậyı̣̂ Yésũ kâ ꞌẽzó âgõlé tã õjílã ndrĩ kâ kĩlí rî tãsĩ. Fẽlíkã ârílí bê tã kĩꞌá nĩ, Ôvârí âꞌdô rĩrĩ õjílã kâ kĩꞌá rî, gólâ drí âꞌdózó ũrı̣̃ ró rõô. Ĩtí rî, gólâ drí tã âtázó Póõlõ drí kĩ, “Ní gõ drẽ tãkõ vólé. Má âꞌdô ánî ậzı̣́ꞌá trá ânĩlí má ngálâ óꞌdí õzõ má ũûsû ı̣̃tú-pá tãndí trá rî.”

26 Úlı̣́ Póõlõ kâ ꞌdĩ ꞌbã Fẽlíkã trá âꞌdólé ũrı̣̃ ró, kpálé rî, Fẽlíkã lẽ kpá rõô Póõlõ drí íyî lı̣̃fı̣́ gĩlí ậdı̣̂ sĩ. Tã rî ꞌdĩ tãsĩ, gólâ rî trá kárá Póõlõ rî ậzı̣́lı̣́ ânĩlí yí ngálâ. Gõꞌdá gólĩyî drí rĩzó úlı̣́ âtálé Póõlõ bê.

27 Gõꞌdá ndrô rı̣̃ vólé drı̣̃ ꞌásĩ, õjílã ãzâ rú lâ Põrõsíyã Fésĩtõ rî ꞌbãzó kúmú ạ́ngı̣́ ró õjílã Yúdạ̃ yí kâ drı̣̃lı̣́ Fẽlíkã rî võ ꞌá. Gõꞌdá Fẽlíkã kpálé trá ꞌẽꞌá nĩlí vólé rî, gólâ înjí Póõlõ kôꞌdáwá gạ̃nı̣́mạ̃ ꞌásĩ, tãlâ gólâ lẽ íyî tã ũsû ró bê õjílã Yúdạ̃ yí kâ rú.

25

Tã Póõlõ drí âdrézó kúmú ạ́ngı̣́ Fésĩtõ ândrá rî

1 Kậyı̣̂ nâ Fésĩtõ drí âcázó trá ꞌbạ̃drı̣̃ ꞌdî ꞌá rî vósĩ, drílâ ngãzó Sẽsãréyã ꞌásĩ nĩlí Yẽrõsãlémã ꞌálâ. 2 Gõꞌdá Yẽrõsãlémã ꞌálâ rî, drı̣̃-ꞌbá ạ́ngı̣́ lãꞌbí ꞌẽ ꞌbá kâ rî ꞌbá yî gõꞌdá kpá drı̣̃-ꞌbá Yúdạ̃ yí kâ ãzâ ꞌbá yí bê drí ngãzó nĩlí ĩyî kúmú Fésĩtõ ngálâ, nĩꞌá tã âtálé gólâ drí tã gólĩyî drí âꞌbãlé trá Póõlõ rú ꞌdĩ ꞌbá yî tãsĩ. 3 Gólĩyî îjî kúmú Fésĩtõ trá tã ĩyíkâ rî lẽlé cé ĩꞌdî, gólâ ãâjô ró Póõlõ ânĩlí Yẽrõsãlémã ꞌálâ. Gólĩyî âtâ tã ꞌdî ĩtí, tãlâ gólĩyî ậyı̣̂ tã trá Póõlõ rî fũzó lạ́tı̣̂ drı̣̃ı̣̂ nĩrĩ Yẽrõsãlémã ꞌálâ rî ꞌá.

4 Gõꞌdá kúmú Fésĩtõ drí tã âtázó gólĩyî drí kĩ nĩ rî, “Lómígówá ámákâ rî ꞌbá yî rĩꞌá Póõlõ rî lôkíꞌá gạ̃nı̣́mạ̃ ꞌá Sẽsãréyã ꞌálâ. Gõꞌdá ámâ nyãányâ lẽ trá gõlé vólé tólâ ngbãângbânõ. 5 Õzõ gólâ õꞌê tã õnjí trá rî, ꞌdõvó drı̣̃-ꞌbá ãníkâ rî ꞌbá yî ãânĩ ícícíyá ꞌẽlé gólâ rú tólâ.”

6 Ĩtí rî, kúmú Fésĩtõ drí rĩzó tólâ cãlé õzõ kậyı̣̂ njı̣̂-drı̣̃-lâ-nâ, ngãtá kpá mûdrı̣́ kâtí. Vó lâ sĩ, drílâ ngãzó gõlé Sẽsãréyã ꞌálâ. Gõꞌdá drı̣̃zõ ãzâ rî sĩ, gólâ drí rĩzó võ tã kĩ kâ rî ꞌá, gõꞌdá drílâ võrã jõzó Póõlõ vó ânĩlí yí ngálâ. 7 Gõꞌdá nĩngá sĩ, Póõlõ âcâ bê võ tã kĩ kâ ꞌdĩ ꞌá rî, drı̣̃-ꞌbá Yúdạ̃ yí kâ gólĩyî ânĩ ꞌbá Yẽrõsãlémã lésĩ rî ꞌbá yî drí ngãzó ĩyî âdrélé gbãâ gólâ rú sĩ, gõꞌdá rĩꞌá ĩyî tã õnjî-õnjî âtálé tã gólâ drí ꞌẽlé rî rú. Gõꞌdá gólĩyî îcá kô úlı̣́ ĩyíkâ Póõlõ rú rî ꞌbá yî ꞌbãlé âꞌdólé pạ̃tı̣́ı̣̃ mbı̣̂mbı̣̂ ró. 8 Ĩtí rî, Póõlõ drí ngãzó tã íyíkâ rî ꞌbá yî ngĩlí kĩ nĩ rî, “Má ı̣̂njı̣̃ tã ꞌbãꞌbã gólĩyî Yúdạ̃ yí kâ rî ꞌbá yî trá cú ĩtí tã õnjí ãzãkã ãkó. Má îzãá jó Ôvârí kâ kôꞌdáwá, gõꞌdá má âtá tã õnjí kpá kôꞌdáwá kúmú ạ́ngı̣́ Rómã kâ rú.”

9 Gõꞌdá kúmú Fésĩtõ lẽ õjílã Yúdạ̃ yí kâ ꞌbãlé âꞌdólé ãyĩkõ ró yí drı̣́gạ́ sĩ. Ĩꞌdî gólâ drí tã lôgõzó Póõlõ drí kĩ, “Ní lẽ tã-drı̣̃ trá ngãzó nĩlí Yẽrõsãlémã ꞌálâ, tãlâ má drí tã ánî tãsĩ rî kĩzó bê tólâ yã?”

10 Gõꞌdá nĩngá sĩ, Póõlõ drí tã-drı̣̃ lôgõzó kĩ nĩ rî, “Võ nô nõngá rĩꞌá võ tã kĩ kâ kúmú ạ́ngı̣́ Rómã kâ rî kâ ĩꞌdî, gõꞌdá mâ rĩꞌá õjílã Rómã kâ ꞌî. Nõô rĩꞌá võ mbı̣̂ tíbê tã ámákâ kĩzó rî ĩꞌdî. Má ꞌé tã ãzãkã õnjí lâ ró õjílã Yúdạ̃ yí kâ rú kô, õzõ ní drí nı̣̃rı̣̃ lâ trá rî tí. 11 Tí õzõ má õꞌê tã ãzâ ꞌbá yî trá õnjí ró ámâ fũzó tã lâ ꞌá rî, má îjí nî kô ámâ pãlé õdrã rî ꞌdĩ ꞌásĩ. Gõꞌdá tã gólĩyî õjílã nô ꞌbá yî drí tã âtrõzó âꞌbãlé má rú tã lâ sĩ nô, õzõ ní õndrê tã gólĩyíkâ ꞌdĩ õnjõ ró rî, ꞌdĩî âꞌdó kô rĩꞌá tã mbı̣̂ ró ámâ trõzó fẽlé vólé gólĩyî drı̣́gạ́. Má lôꞌbã rúꞌbạ́ ní drí, kúmú ạ́ngı̣́ Rómã kâ õkî tã ámákâ nĩ.”

12 Gõꞌdá nĩngá sĩ, kúmú Fésĩtõ drí ngãzó nĩlí tã ꞌdî ífí lâ ôjálé õjílã íyíkâ gólĩyî tã lôgõ ꞌbá ró yí drí rî ꞌbá yí bê. Ĩtí rî, drílâ tã lôgõzó Póõlõ drí kĩ, “Âꞌdó kô õnjí ró. Ní lôꞌbã rúꞌbạ́ trá ãmbá, kúmú ạ́ngı̣́ ãmákâ Rómã ꞌálâ rî ãârî ró tã áníkâ ꞌdĩ rî, ĩtí rî, ní âꞌdô nĩꞌá gólâ ngáá tólâ.”

Tã gólâ kúmú Fésĩtõ yî drí tã Póõlõ kâ âtázó kúmú ạ́ngı̣́

Ãgãrípã bê rî

13 Kậyı̣̂ fínyáwá vósĩ, kúmú ạ́ngı̣́ Ãgãrípã* drí nĩzó Sẽsãréyã ꞌálâ îzó lâ Bẽrẽnísĩ bê, nĩꞌá kúmú Fésĩtõ rî lậgúlı̣́ kúmú óꞌdí ró. 14 Gõꞌdá gólĩyî rílí bê tólâ gbíyá ãcê rî, Fésĩtõ drí tã Póõlõ kâ ngĩzó Ãgãrípã drí kĩ nĩ rî, “Õjílã ãzâ drẽ zãâ bê rĩꞌá nõngá, gólâ Fẽlíkã drí ꞌbãlé gạ̃nı̣́mạ̃ ꞌá ạ̃kû ró nã sĩ rî. 15 Mã nĩlí bê Yẽrõsãlémã ꞌálâ rî, drı̣̃-ꞌbá gólĩyî lãꞌbí ꞌẽ ꞌbá kâ rî ꞌbá yî gõꞌdá sı̣́sı̣́ lé ꞌbá Yúdạ̃ yí kâ rî ꞌbá yî ꞌbã ĩyî tã trá má ândrá gólâ rú. Gõꞌdá ĩtí rî, gólĩyî îjî mâ trá tã gólâkâ kĩlí, tãlâ ãꞌdô ró bê gólâ rî fũzó vólé. 16 Gõꞌdá má lôgõ tã gólĩyî drí kĩ nĩ rî, rĩꞌá lãꞌbí ãmâ õjílã Rómã kâ rî ꞌbá yí kâ ĩꞌdî, sı̣́sı̣́ õjílã zı̣̃lı̣́ âdrélé kúmú ândrá gólĩyî tã ꞌbã ꞌbá gólâ rú rî ꞌbá yí bê, tãlâ gólâ õngî ró bê tã íyíkâ cú íyî tı̣̂ sĩ. Gõꞌdá ĩtí rî, má fẽé õjílã kô gólĩyî tã ꞌbã ꞌbá trá gólâ rú rî ꞌbá yî drı̣́gạ́ drẽ cú ĩtí má ndẽé tã rî ꞌdĩ kô.

17 “Âꞌdólé bê trá ĩtí rî, mã âcâ bê nõngá gólĩyî tã ꞌbã ꞌbá ãgô ꞌdĩ rú ꞌdĩ ꞌbá yí bê rî, mã njãá kô. Drı̣̃zõ ãzâ rî sĩ rî, má drí kôrô ngãzó nĩlí rĩlí võ tã kĩ kâ rî ꞌálâ, gõzó tã ꞌbãlé ãgô ꞌdĩ âtrõzó âjílí âdrélé má ândrá. 18 Má ı̣̂sũ ámákâ kĩ, õjílã gólĩyî tã ꞌbã ꞌbá gólâ rú ꞌdĩ ꞌbá yî ãâꞌdô ĩyî tã ꞌbãꞌá kĩ, gólâ õrî trá tã õnjí ꞌẽlé. Gõꞌdá ꞌdĩî gólĩyî ꞌé kô. 19 ꞌDĩî võ lâ ꞌá rî, gólĩyî ânyâ tı̣̂ cé gólâ rú, tãlâ tã ũrûkậ gólĩyíkâ Ôvârí ĩyíkâ rî ı̣̂njı̣̃ kâ rî tãsĩ gõꞌdá kpá Yésũ ãgô ãzákôlâ ꞌdĩ ró rî tãsĩ. Yésũ rî ꞌdĩ drã trá ạ̃kû ró, gõꞌdá ãgô Póõlõ ꞌdĩ âꞌbã tã kĩ nĩ rî, gólâ õlîdrî trá gõꞌdá ãâꞌdô bê rĩꞌá lédrẽ-lédrẽ ró. 20 Gõꞌdá mã nı̣̃ı̣́ tã mbı̣̂ ûsúlı̣́ tã Póõlõ kâ ꞌdĩ tãsĩ rî kô. Ĩtí rî, má drí Póõlõ rî îjízó ngãtá gólâ âꞌdô îcáꞌá tã lẽlé nĩzó Yẽrõsãlémã ꞌálâ má drí tã gólâkâ kĩzó bê yã rî. 21 Gõꞌdá nĩngá sĩ rî, gólâ drí ngãzó rúꞌbạ́ lôꞌbãlé kĩ, má ĩîcâ trá íyî vó ndrẽlé bũúũ má ĩîcâ ró bê íyî jõlé Rómã ꞌálâ kúmú ạ́ngı̣́ ãmákâ drí tólâ tã íyíkâ kĩlí. Nĩngá sĩ, má drí tã ꞌbãzó lómígówá yî drí gólâ rî lôkílí nõngá bũúũ õzõ ĩîcâ trá má drí gólâ rî jõzó kúmú ãmákâ ạ́ngı̣́ ró ꞌdĩ ngálâ rî.”

22 Gõꞌdá nĩngá sĩ, Ãgãrípã drí tã âtázó kĩ, “Ámâ nyãányâ lẽ kpá tã ãgô ꞌdĩ kâ ârílí.”

Gõꞌdá Fésĩtõ drí tã-drı̣̃ lôgõzó drílâ kĩ, “Ní âꞌdô úlı̣́ gólâkâ âríꞌá trá ı̣̃drú.”

Tã gólâ Póõlõ rî âtrõzó âjílí kúmú ạ́ngı̣́ Ãgãrípã ândrá

tãlâ tã gólâkâ ârízó bê rî

23 Gõꞌdá kậyı̣̂ ãzâ sĩ rî, kúmú ạ́ngı̣́ Ãgãrípã yî Bẽrẽnísĩ bê drí ânĩzó ĩyî âcálé fĩlí õjílã ãmbâ-ãmbâ ró jó ạ́ngı̣́ rû êꞌbê kâ rî ꞌá. Õjílã dũû gólĩyî âdré ꞌbá ndı̣́rı̣́ pávó gãrã ꞌásĩ rî ꞌbá yî drí gólĩyî lậgúzó tãndí ró kôrô. Gõꞌdá gólĩyî drí fĩzó jó rû êꞌbê kâ ꞌdĩ ꞌá drı̣̃-ꞌbá ạ̃jú ꞌbũ ꞌbá drı̣̃lı̣́ rî ꞌbá yí bê, gõꞌdá kpá õjílã jạ̃rı̣́bạ̃ ꞌdî kâ lậnjı̣̃ ꞌbá lậnjı̣̃ rî ꞌbá yí bê. Nĩngá sĩ, Fésĩtõ drí tã ꞌbãzó Póõlõ rî âtrõzó âjílí âdrélé ĩyî ândrá.

24 Nĩngá sĩ, kúmú Fésĩtõ drí tã âtázó kĩ nĩ rî, “Kúmú ạ́ngı̣́ Ãgãrípã gõꞌdá kpá ãnî gólĩyî rû êꞌbé ꞌbá trá ãmá bê nõngá nõ ꞌbá yî, nĩ ndrê drẽ võ ãgô nõ ngálâ. Gólâ ĩꞌdî rĩꞌá ãgô õjílã ndrĩ Yúdạ̃ yí kâ Yẽrõsãlémã ꞌálâ gõꞌdá kpá nõngá nõ ꞌbá yî drí rĩꞌá ícícíyá ꞌẽlé rú lâ rî ĩꞌdî. Gõꞌdá gólĩyî rî trá ôtrélé tã âtâ-âtâ bê má drí kĩ nĩ rî, má ũfû gólâ vólé. 25 Gõꞌdá tã gólâkâ tãsĩ rî, ámâ nyãányâ ûsú tã ãzãkã gólâ drí ꞌẽlé trá õnjí ró, gólâ rî ꞌbã ꞌbá âꞌdólé fũlı̣́ fũfũ tã lâ sĩ rî kô. Gõꞌdá nĩngá sĩ, Póõlõ lôꞌbã rúꞌbạ́ trá tã îjílí kĩ, kúmú ạ́ngı̣́ ãmákâ Rómã ꞌálâ rî ãâꞌdô tã íyíkâ rî kĩꞌá nĩ. Ĩtí rî, má ı̣̂sũ tã trá gólâ rî jõzó Rómã ꞌá tólâ. 26 Gõꞌdá má nı̣̃ı̣́ úlı̣́ gólĩyî má drí ꞌẽꞌá îgĩlâ wárãgã ꞌá jõlé kúmú ạ́ngı̣́ nã drí gólâ rî tãsĩ rî drẽ kô. Gõꞌdá bê ĩtí rî, má âtrõ gólâ trá ãndrõ nõngá ãnî õjílã ândrá gõꞌdá ngîngî lâ nî kúmú Ãgãrípã ândrá, tãlâ mã ndrê ró tã gólâkâ bê kpãkã ãlô. Nĩngá sĩ rî, má âꞌdô îcáꞌá cú tã ũrûkậ ꞌbá yî ûsúlı̣́ gólâ rî tãsĩ îgĩlí wárãgã ꞌá kúmú ạ́ngı̣́ nã drí, 27 tãlâ má nı̣̃ trá kĩ, âꞌdó kô rĩꞌá dó õjílã gạ̃nı̣́mạ̃ ꞌá rî jõzó kúmú ạ́ngı̣́ drí Rómã ꞌálâ cú ĩtí tã õnjí gólâkâ rî ꞌbá yî ngĩ ãkó.”

26

Tã Póõlõ drí úlı̣́ íyî nyãányâ kâ âtázó kúmú ạ́ngı̣́ Ãgãrípã ândrá rî

1 Gõꞌdá nĩngá sĩ, kúmú ạ́ngı̣́ Ãgãrípã drí Póõlõ rî âyézó úlı̣́ yí ngá lésĩ rî ꞌbá yî âtálé. Nĩngá sĩ, Póõlõ drí ngãzó íyî drı̣́ îngálé ûrû, gõꞌdá ngãzó tã íyíkâ rî ꞌbá yî ngĩlí kĩ nĩ rî, 2 “Kúmú Ãgãrípã, mâ rĩꞌá ãyĩkõ ró ãmbá ãndrõ nô, tãlâ trá rĩꞌá ní ândrá ĩꞌdî má drí îcázó tã gólâ Yúdạ̃ yí kâ lôꞌbãlé trá má rú nõ ngĩlí. 3 Mâ rĩꞌá ãyĩkõ ró ngîngî lâ tã ámákâ nõ ngĩlí ní drí kúmú, tãlâ nî rĩꞌá õjílã gólâ lãꞌbí Yúdạ̃ yí kâ nı̣̃ ꞌbá ndrĩ gõꞌdá kpá tã gólĩyî ãmâ drí tã-drı̣̃ lẽzó tã lâ sĩ kô ãmâ lãfálé ꞌásĩ rî ꞌbá yí bê. Bê trá ĩtí rî, má lôꞌbã rúꞌbạ́ ní drí úlı̣́ ámákâ nõ ꞌbá yî ârílí mãnísĩ dódó.

4 “Õjílã Yúdạ̃ yí kâ ndrĩ nı̣̃ ĩyî rĩrĩ tãndí ámákâ rî ꞌbá yî trá ndrĩ õjílã ámâ nyãányâ kâ Yúdạ̃ yî ró rî ꞌbá yî lãfálé kó ꞌdĩmvã ꞌásĩ, sı̣́sı̣́ lâ rĩꞌá ꞌbạ̃drı̣̃ ámâ nyãányâ kâ rî ꞌá, gõꞌdá kpá Yẽrõsãlémã ꞌálâ. 5 Õzõ gólĩyî õlẽ trá tã mbı̣̂mbı̣̂ rî âtálé ĩꞌdî ámâ tãsĩ rî, gólĩyî âꞌdô âtáꞌá lâ kĩ nĩ rî, yĩ nı̣̃ trá kĩ, má rî trá rĩlí Pạ̃rúsı̣̃ tãndí ró. Âꞌdô Pạ̃rúsı̣̃ yí kâ rî vó ró rî, má rî trá ûjũlı̣́ kárá rõô rĩꞌá tã ꞌbãꞌbã gólĩyî Ôvârí kâ rî ꞌbá yî ꞌbãlé ꞌẽlé ndrĩ kôrô õjílã ãzâ ꞌbá yî drı̣̃ı̣̂ sĩ. 6 Bê trá ĩtí rî, má drí lı̣̃fı̣́ ꞌbãzó tã kĩꞌá nĩ rî, Ôvârí ãâꞌdô õjílã ꞌẽꞌá lîdrílí õdrã ꞌásĩ õzõ gólâ drí âtálé trá ạ̃kû ró ạ̃kû ró nã ꞌbá yî sĩ, ãmâ ạ́ꞌbı̣́yạ́ yî drí rî kâtí rî drı̣̃ı̣̂. Gõꞌdá ngbãângbânõ rî, áâtrõ mâ âdrélé ní ândrá ãndrõ nô rî tã lîdrî-lîdrî rî gógó ꞌdĩ kâ tãsĩ. 7 Gõꞌdá õjílã Yúdạ̃ yí kâ ꞌbạ̃súrú mûdrı̣́-drı̣̃-lâ-ngâ-rı̣̃ rî ꞌbá yî ndrĩ ûjũ ĩyî Ôvârí rî ı̣̂njı̣̃lı̣́ kậyı̣̂ vósĩ cé, ãꞌdô ró bê ĩyî drí îcázó Ôvârí rî ndrẽlé õjílã lîdrírĩ ꞌá ı̣̃zạ́tú. Gólĩyî ꞌbã lı̣̃fı̣́ drı̣̃ lâ kĩ, pạ̃tı̣́ı̣̃ Ôvârí âꞌdô õjílã ꞌẽꞌá lîdrílí õdrã ꞌásĩ. Gõꞌdá ngbãângbânõ, Yúdạ̃ yî ꞌdĩ ꞌbá yî nyãányâ lâ rĩꞌá ĩyî ãlôlâ gólĩyî tã âtá ꞌbá má rú tãlâ tã lẽlẽ ámákâ tã ꞌdî ꞌá rî tãsĩ rî yî ĩꞌdî. 8 Ãnî õjílã ndrĩ, nĩ rî tã ı̣̂sũlı̣́ kĩ, Ôvârí ãâꞌdô rĩꞌá cú ĩtí mbârâkã ãkó õjílã lîdrízó õdrã ꞌásĩ rî ãꞌdô tãsĩ yã?

9 “Mâ rî gógó nyãányâ lâ kpá ı̣̂sũ tã trá sı̣́sı̣́ nã sĩ kĩ, rĩꞌá tã mbı̣̂ ꞌî má drí rĩzó õjílã gólĩyî tã lẽ ꞌbá trá Yésũ Nãzãrétã kâ rî ꞌá rî ꞌbá yî îkpókpólõlé. 10 Nĩngá sĩ, má îkpókpólõ õjílã ꞌdî ꞌbá yî trá Yẽrõsãlémã ꞌálâ. Drı̣̃-ꞌbá lãꞌbí ꞌẽ ꞌbá kâ rî ꞌbá yî drí drı̣́-ãcê fẽzó má drí tã lẽ ꞌbá dũû Yésũ ꞌá rî ꞌbá yî ûrúzó ômbélé ꞌbãlé gạ̃nı̣́mạ̃ ꞌá. Õzõ gõꞌdá óõkî tã gólĩyíkâ trá kĩ, gólĩyî õdrã rî, má drí kpá tã-drı̣̃ lẽzó tã rî ꞌdĩ ꞌá. 11 Má rî trá kậyı̣̂ vósĩ kárá rĩꞌá lâŋõ fẽlé gólĩyî drí jó gólĩyî drí rĩzó tã Ôvârí kâ ârílí rî ꞌásĩ ndrĩ, ãꞌdô ró bê gólĩyî ꞌbãlé tã lẽlẽ ĩyíkâ Yésũ ꞌá rî gãlé dó. Mâ trá õmbã ró rõô gólĩyí bê. Ĩtí rî, õmbã ámákâ ꞌbã mâ trá nĩlí jạ̃rı̣́bạ̃ ãtrâ ãzâ ꞌbá yî ꞌásĩ nĩꞌá gólĩyî ûrú bê.

12 “Gõꞌdá tãlâ tã ꞌdî tãsĩ rî, drı̣̃-ꞌbá lãꞌbí ꞌẽ ꞌbá kâ rî ꞌbá yî drí drı̣́-ãcê fẽzó má drí wárãgã bê nĩzó tã ãlôlâ ꞌdĩ ꞌbá yî ꞌẽlé gólĩyî tã lẽ ꞌbá ró rî ꞌbá yî drí kpá Dãmãsékẽ ꞌálâ. 13 Óõ kúmú Ãgãrípã, mâ bê drẽ rĩꞌá nĩꞌá lạ́tı̣̂ drı̣̃ı̣̂ sĩ Dãmãsékẽ ꞌálâ rî, ı̣̃tú gbílí-gbílí sĩ, má drí võ îꞌĩ-îꞌĩ ndrẽzó lậgû-lậgû ró kãngbê-kãngbê kôrô ı̣̃tú drı̣̃ı̣̂ sĩ. Îwâ võ ꞌbũû lésĩ gõꞌdá võ îꞌĩlí ãmâ gãrã ꞌásĩ gbãâ õjílã má bê rî ꞌbá yí bê. 14 Gõꞌdá tãlâ ngá îꞌĩ ꞌdî tãsĩ rî, ãmâ drí ngãzó ndrĩ lôꞌdélé ı̣̃nyạ́kú drı̣̃ı̣̂. Nĩngá sĩ rî, má drí gbórókõ ârízó úlı̣́ âtáꞌá má drí tı̣̂ ãmákâ Yúdạ̃ yí kâ sĩ kĩ nĩ rî, ‘Sóõlõ, Sóõlõ, ní rî lâŋõ fẽlé má drí ãꞌdô tãsĩ yã? Õzõ ní ũꞌbû ạ̃jú má bê rî, ní rî ꞌdĩ lâŋõ sõꞌá ãkpã ánî ífífí rú!’

15 “Nĩngá sĩ, má drí tã lôgõzó drílâ kĩ nĩ rî, ‘Kúmú, nî ãꞌdî ĩꞌdî yã?’

“Gõꞌdá ĩtí rî, gbórókõ rî ꞌdĩ drí tã kõzó má tı̣́ kĩ, ‘Mâ Yésũ gólâ ní drí rĩzó lâŋõ fẽlé drílâ rî ĩꞌdî. 16 Gõꞌdá ní ngâ ûrû. Má âꞌdâ mâ trá ní drí ãndrõ ánî ꞌbãlé âꞌdólé lãjóꞌbá ámákâ ró. ꞌDõvó ní ꞌdê nĩlí tã gólâ ní drí ndrẽlé trá ámâ tãsĩ ãndrõ nô nõ pẽlé õjílã drí gõꞌdá kpá tã gólâ má drí ꞌẽꞌá âꞌdálâ ní drí ı̣̃zạ́tú rî. 17 Má âꞌdô ánî pãꞌá õjílã ánî nyãányâ Yúdạ̃ yí kâ drı̣́gạ́ sĩ gõꞌdá kpá õjílã lídí ãzâ ꞌbá yí bê. Má jô nî gólĩyî ngálâ 18 gólĩyî ꞌbãlé tã nı̣̃lı̣́ ámâ tãsĩ. Gõꞌdá ní âꞌdô gólĩyî ꞌbãꞌá rû jãlé âfõlé ı̣́nı̣́rı̣́kúwạ́ Sãtánã kâ rî ꞌásĩ ânĩlí võ îꞌĩ-îꞌĩ Ôvârí kâ rî ꞌá, tãlâ gólĩyî ꞌbãlé tã lẽlé má ꞌá. Ĩtí rî, Ôvârí âꞌdô gólĩyî âyéꞌá tã õnjí gólĩyíkâ rî ꞌbá yî ꞌásĩ. Gõꞌdá gólâ âꞌdô gólĩyî ꞌbãꞌá âꞌdólé õjílã gólĩyî gólâ drí zĩlí trá yí drí rî ꞌbá yî lãfálé.’

19 “Kúmú Ãgãrípã, gbórókõ gólâ ậꞌú ꞌbá ꞌbũû lésĩ rî, má ârî fí úlı̣́ ꞌdĩ ꞌbá yî trá ꞌẽlé dódó. 20 Má nĩ trá úlı̣́ Ôvârí kâ pẽlé sı̣́sı̣́ Dãmãsékẽ ꞌálâ, gõꞌdá Yẽrõsãlémã ꞌálâ, gõꞌdá kpá ꞌbạ̃drı̣̃ ndrĩ Yúdạ̃ yí kâ rî ꞌbá yî ꞌásĩ. Gõꞌdá má nĩ kpá trá tã rî ꞌdĩ pẽlé õjílã ꞌbạ̃súrú ãzâ ꞌbá yí kâ drí. Má pẽ tã trá gólĩyî drí drı̣̃ âdĩzó vólé tã õnjí ĩyíkâ rî ꞌbá yî ꞌásĩ, gõꞌdá úlı̣́ Ôvârí kâ rî ꞌbá yî ârízó ꞌẽlé ĩꞌdî. Má âtâ tã, gólĩyî õrî tã tãndí ꞌẽlé ĩꞌdî. ꞌDĩî âꞌdô âꞌdálâ kĩ, pạ̃tı̣́ı̣̃ gólĩyî âdĩ drı̣̃ trá tã õnjí gólĩyíkâ rĩꞌá ꞌẽlâ ạ̃kû ró nã ꞌbá yî ꞌásĩ.

21 “Ĩtí, rĩꞌá tãlâ tã gólĩyî má drí pẽlé trá ꞌbạ̃súrú ãzâ ꞌbá yî drí ꞌdĩ tãsĩ, õjílã Yúdạ̃ yí kâ drí ngãzó ámâ rũlı̣́ ạ̃ꞌdı̣́-drı̣̃ jó ạ́ngı̣́ Ôvârí kâ rî kâ ꞌásĩ, tí ꞌẽzó ámâ fũlı̣́ fũfũ vólé. 22 Gõꞌdá Ôvârí drí rĩzó ámâ pãlé gólĩyî drı̣́gạ́ sĩ bũúũ âcálé ı̣̃tú gólâ ãndrõ nô rî sĩ nô. Gõꞌdá mâ rî trá drẽ zãâ lédrẽ-lédrẽ ró úlı̣́ Ôvârí kâ ãlôlâ nõ pẽꞌá õjílã gólĩyî âꞌdó ꞌbá ãmbâ-ãmbâ ró gõꞌdá fínyáwá rî ꞌbá yî drí ndrĩ. Ĩtí rî, úlı̣́ ámákâ rî ꞌbá yî sĩí gárá úlı̣́ gólĩyî Músạ̃ yí kâ, gõꞌdá tã ậngũ ꞌbá Ôvârí kâ ãzâ ꞌbá yí bê drí âtálé ĩyî ạ̃kû ró nã sĩ ꞌdíyî pã ꞌbá rî tãsĩ kĩ, ãâꞌdô âꞌdóꞌá rî bê kô. 23 Gólĩyî ậngũ tã trá kĩ, ‘ꞌDíyî pã ꞌbá gólâ Ôvârí drí ꞌẽꞌá âjólâ ãngó nõ ꞌá rî, áâꞌdô fũꞌá lâ. Nĩngá sĩ rî, gólâ âꞌdô âꞌdóꞌá õjílã gólâ ꞌẽ ꞌbá lîdrílí sı̣́sı̣́ õdrã ꞌásĩ gõꞌdá rĩlí zãâ gbạ́dú ạ̃dũkũ ãkó, tãlâ lạ́tı̣̂ pạ̃tı̣́ı̣̃ rî âꞌdálé õjílã Yúdạ̃ yí kâ drí gõꞌdá kpá õjílã ꞌbạ̃súrú ãzâ kâ rî ꞌbá yí bê drí ngá pãzó rî ĩꞌdî.’ ”

Tã ı̣̂sũ kúmú Ãgãrípã yí kâ Fésĩtõ bê úlı̣́ Póõlõ kâ rî ꞌbá yî tãsĩ rî

24 Póõlõ drẽ zãâ rĩꞌá tã ꞌdî ꞌbá yî âtáꞌá rî, Fésĩtõ drí ngãzó trẽlé ûrû kĩ nĩ rî, “Póõlõ, ní rî ꞌdĩ úlı̣́ drı̣̃ õnjĩ kâ âtáꞌá, búkũ dũû ãmbá ní drí zı̣̃lı̣́ trá ꞌdĩ ꞌbá yî ꞌbã nî trá âcálé drı̣̃ õnjĩ bê tã mbı̣̂ âtá ãkó.”

25 Nĩngá sĩ rî, Póõlõ drí tã-drı̣̃ lôgõzó gólâ drí kĩ nĩ rî, “Kúmú ámákâ Fésĩtõ, má âꞌdó kô drı̣̃ õnjĩ bê, gõꞌdá úlı̣́ ámákâ ꞌdĩ ꞌbá yî âꞌdó kô drı̣̃ õnjĩ kâ ꞌî. Úlı̣́ ꞌdĩ ꞌbá yî rĩꞌá úlı̣́ pạ̃tı̣́ı̣̃ ꞌî. 26 Má nı̣̃ trá kĩ, kúmú ạ́ngı̣́ Ãgãrípã nı̣̃ tã kpá trá tã rî ꞌdĩ ꞌbá yî tãsĩ. Tãlâ tã ꞌdî tãsĩ rî, mâ trá rĩꞌá úlı̣́ âtáꞌá gólâ drí trậ ró nõ. Má nı̣̃ trá kĩ, gólâ ârî tã trá ndrĩ tã rî ꞌdĩ ꞌbá yî tãsĩ, tãlâ tã rî ꞌdĩ ꞌbá yî ꞌé rû lậpı̣̂-lậpı̣̂ ró kô. 27 Kúmú Ãgãrípã, ní lẽ tã trá tã gólĩyî tã ậngũ ꞌbá drí âtálé trá ạ̃kû ró ạ̃kû ró nã sĩ ꞌdíyî pã ꞌbá rî tãsĩ rî ꞌá yã? Má nı̣̃ trá kĩ, pạ̃tı̣́ı̣̃ ní lẽ tã trá úlı̣́ gólĩyíkâ ꞌdĩ ꞌbá yî ꞌá.”

28 Gõꞌdá nĩngá sĩ rî, Ãgãrípã drí tã-drı̣̃ lôgõzó Póõlõ drí kĩ, “Póõlõ, mí rî nõ ꞌẽꞌá tã îcílí má ꞌá, tãlâ má ãꞌdô ró bê õjílã Yésũ kâ ró ngbãângbânõ yã?”

29 Gõꞌdá ĩtí rî, Póõlõ drí tã-drı̣̃ lôgõzó drílâ kĩ, “Má ꞌê rãtáã nõ Ôvârí drí kĩ, ngãtá ngbãângbânõ ngã kậyı̣̂ dũû vólé drı̣̃ ꞌásĩ yã rî, ꞌdõvó Ôvârí õꞌê ãnî gõꞌdá gólĩyî ãzâ ꞌbá yî ámâ úlı̣́ ârí ꞌbá trá ãndrõ nô rî yí bê âꞌdólé õjílã Yésũ kâ ró nyé õzõ má tí, gõꞌdá tótó nyãrĩ gólĩyî ámâ îcízó nõ ꞌbá yî ãkó.”

30 Nĩngá sĩ rî, kúmú Ãgãrípã, kúmú Fésĩtõ, Bẽrẽnísĩ gõꞌdá õjílã ãzâ ꞌbá yî gólĩyî âꞌdó ꞌbá kpãkã ãlô gólĩyí bê rî ꞌbá yí bê drí ngãzó ûrû gõꞌdá nĩlí ĩyî vólé. 31 Nĩngá sĩ, drílĩyî nĩzó nĩꞌá tã âtá bê ĩyî lãfálé ꞌásĩ kĩ, “Ãgô ꞌdĩ ꞌé tã õnjí ãzãkã gólâ rî ꞌbã ꞌbá fũlı̣́ ngãtá ômbélé gạ̃nı̣́mạ̃ ꞌá tã lâ sĩ rî kôꞌdáwá.” 32 Gõꞌdá ĩtí rî, Ãgãrípã drí tã âtázó Fésĩtõ drí kĩ. “Tí õzõ ãgô nõ õró rúꞌbạ́ lôꞌbãâ kô kĩ, kúmú ạ́ngı̣́ Rómã kâ ãâꞌdô tã íyíkâ kĩꞌá nĩ rî, tí îcâ trá gólâ rî înjílí vólé gạ̃nı̣́mạ̃ ꞌásĩ.”

27

Tã ậcı̣́ Póõlõ kâ gólâ rî jõzó Rómã ꞌálâ kõlóngbõ sĩ rî tãsĩ

1 Gõꞌdá nĩngá sĩ, Fésĩtõ lẽ trá Póõlõ rî jõlé Rómã ꞌálâ, tãlâ tã ꞌbãlé trá gólâ rú rî ngĩlí kúmú ạ́ngı̣́ Rómã kâ drí íyî tı̣̂ nyãányâ sĩ. Ĩtí rî, Fésĩtõ drí Póõlõ yî gạ̃nı̣́mạ̃ lé ꞌbá ũrûkậ ꞌbá yí bê fẽzó drı̣̃-ꞌbá ãzâ zı̣̃lı̣́ Yũlı̣́yạ̃* rî drı̣́gạ́ trõlé nĩꞌá âjílâ ĩyî ꞌbạ̃drı̣̃ Ĩtálĩyã rî ꞌálâ jạ̃rı̣́bạ̃ Rómã rî ꞌálâ. Yũlı̣́yạ̃ ꞌdĩ lẽ tã-drı̣̃ trá ãmâ* drí nĩlí Póõlõ yí bê. 2 Bê trá ĩtí rî, gólâ drí õjílã ũrûkậ ꞌbá yî Ãdrãmítĩ lésĩ gólĩyî lẽ ꞌbá nĩlí kõlóngbõ ândrê ĩyíkâ sĩ jạ̃rı̣́bạ̃ ũrûkậ ꞌbá yî ꞌá ꞌbạ̃drı̣̃ Ásĩyã kâ rî ꞌálâ rî ꞌbá yî ûsúzó. Gõꞌdá nĩngá sĩ rî, Yũlı̣́yạ̃ drí tã ꞌbãzó ãmâ drí ngãzó fĩlí kõlóngbõ ândrê gólĩyíkâ ꞌdĩ ꞌá nĩlí Ásĩyã ꞌálâ. Gõꞌdá ꞌdĩî rî, Ãrĩsĩtãrókõ* bê rĩꞌá ãmá bê. Tólâ sĩ, ãmâ drí lậvũzó kõlóngbõ ândrê rî ꞌdĩ sĩ ꞌbạ̃drı̣̃ ꞌdî ꞌásĩ.

3 Ĩtí drı̣̃zõ ãzâ rî sĩ, ãmâ drí cãzó jạ̃rı̣́bạ̃ Sĩdónã rî ꞌálâ. Yũlı̣́yạ̃ rĩꞌá õjílã tãndí ꞌî Póõlõ drí. Drẽ ãmâ drí âꞌdózó Sĩdónã ꞌálâ rî, gólâ âyê Póõlõ trá âfõlé kõlóngbõ ꞌdî ꞌásĩ nĩꞌá ãzí-ãzí lâ yî lômílí tólâ, tãlâ gólĩyî õfẽ ró bê ngá gólâ drí lẽlé rî ꞌbá yî gólâ drí. 4 Gõꞌdá nĩngá sĩ, ãmâ drí ngãzó Sĩdónã rî âyélé kõlóngbõ ândrê ãlôlâ ꞌdĩ sĩ, gõꞌdá ãmâ drí rĩzó ĩlî-sı̣́ ányâ trõlé ĩꞌdî, nĩzó sı̣́sı̣́ ꞌálâ. Nĩngá sĩ, îcâ trá ãmâ drí võ ndrãzó gõlé drı̣́-lı̣̃jı̣́ drı̣̃ ꞌálâ ró ãnyî ãkîrĩ ạ́ngı̣́ Sãyĩpãrásĩ kâ ꞌdẽ ꞌbá võ tãndí ꞌá ĩlî drí sı̣̃zó õnjí ró kô rî ꞌálâ ró. 5 Gõꞌdá tólâ sĩ rî, ãmâ drí ngãzó nĩlí lı̣̃mvû ândrê zı̣̃lı̣́ Mẽdĩtẽrénĩ rî ꞌdĩ ító ꞌâ lâ ꞌásĩ lậvũlı̣́ ꞌbạ̃drı̣̃ gólĩyî Sĩlísĩyã kâ gõꞌdá Pãmbĩlíyã bê rî ꞌásĩ. Gõꞌdá nĩngá sĩ, ãmâ drí ngãzó cãlé jạ̃rı̣́bạ̃ zı̣̃lı̣́ Mírã ꞌbạ̃drı̣̃ gólâ Lĩsíyã rî ꞌá rî ꞌálâ. 6 Gõꞌdá Mírã ꞌá tólâ rî, Yũlı̣́yạ̃ drí õjílã ũrûkậ ꞌbá yî ûsúzó jạ̃rı̣́bạ̃ Ãlẽkẽzãndĩríyã kâ rî lésĩ nĩꞌá ĩyî kpá kõlóngbõ* ândrê sĩ Ĩtálĩyã ꞌálâ. Ĩtí rî, Yũlı̣́yạ̃ drí tã lẽzó ãmâ drí nĩzó kõlóngbõ rî Ãlẽkẽzãndĩríyã lé ꞌbá kâ ꞌdĩ sĩ Ĩtálĩyã ꞌálâ.

7 Gõꞌdá ãmâ drí ngãzó lậvũlı̣́ tólâ sĩ kõlóngbõ rî ꞌdĩ sĩ. Gõꞌdá âꞌdô trá ândrâ-õnjĩ ró ãmâ drí, ãmâ trá kạ̃gũmạ́ạ̃ cı̣́rı̣̃ drı̣̃ı̣̂. Tã ꞌdî tãsĩ rî, ãmâ drí îcázó nĩlí mãnísĩ ạ̃tı̣́ ꞌálâ lâŋõ ãmbá sĩ kậyı̣̂ dũû sĩ, té ãmâ drí cãzó ãnyî jạ̃rı̣́bạ̃ zı̣̃lı̣́ Kĩnídõ rî rú. ꞌDĩî vósĩ, kạ̃gũmạ́ạ̃ ꞌdĩ ꞌbãá ãmâ kô nĩlí sı̣́sı̣́ ꞌálâ. Ĩtí rî, ãmâ drí ngãzó võ jãlé lậvũzó jạ̃rı̣́bạ̃ zı̣̃lı̣́ Sãlãmónã ãkîrĩ ândrê Kẽrétẽ rî ꞌá rî rú sĩ. Gõꞌdá nĩngá sĩ, ãmâ drí nĩzó zãâ gõlé drı̣́-lı̣̃jı̣́ drı̣̃ ãkîrĩ ꞌdî kâ rî lésĩ. 8 Mã rî trá zãâ nĩlí lâŋõ ândrê sĩ ãnyî gõlé lı̣̃mvû tı̣́ ꞌálâ ró kạ̃gũmạ́ạ̃ rî ꞌdĩ drí sĩ, gõꞌdá té ãmâ drí âcázó võ gólâ rĩzó kõlóngbõ vó ndrẽlé ꞌá lâ dódó rî ꞌá ãnyî jạ̃rı̣́bạ̃ Lãséyã rî rú.

9 Gõꞌdá ãmâ drí rĩzó võ rî ꞌdĩ ꞌá kậyı̣̂ dũû sĩ. Gõꞌdá kậyı̣̂ ạ́ngı̣́ õjílã Yúdạ̃ yí kâ drí rĩzó ꞌálé ꞌãꞌí ró rî âcâ trá. ꞌDĩî rĩꞌá kậyı̣̂ gólâ lı̣̃mvû ândrê drí rĩzó âꞌdólé õnjí lâ ró kõlóngbõ drí lậvũzó ꞌá lâ sĩ kô rî ĩꞌdî.* Âꞌdô bê trá ĩtí rî, Póõlõ drí ngãzó drı̣́-mbílí sõlé õjílã ndrĩ gólĩyî âꞌdó ꞌbá bê kõlóngbõ ꞌá rî ꞌbá yî lı̣̃fı̣́. Gõꞌdá gólâ kĩ gólĩyî drí rî, 10 “Ãnî õjílã nô ꞌbá yî, má nı̣̃ trá kĩ nĩ rî, õzõ mã õngâ trá võ nô âyélé ngbãângbânõ rî, ậcı̣́ ãmákâ ꞌẽꞌá tõlâ rî âꞌdô ꞌbãꞌá lâŋõ ạ́ngı̣́ ró ãmâ drí. Ngá gólĩyî kõlóngbõ nô drí njĩlí rî ꞌbá yî âꞌdô rû îzãꞌá, gõꞌdá kõlóngbõ âꞌdô rû îzãꞌá, gõꞌdá ãmâ ũrûkậ ꞌbá yî âꞌdô kpá ôdrãꞌá vólé.” 11-12 Gõꞌdá kpálé tã Póõlõ drí âtálé trá ꞌdĩ ꞌbá yí kâtí rî, kõlóngbõ lı̣́pı̣̂ gõꞌdá ãgô gólâ pĩ ꞌbá lâ ró rî bê lẽé ĩyî tã Póõlõ kâ âtálé ꞌdĩ ꞌbá yî kôꞌdáwá. Gólĩyî gõꞌdá ngá ꞌẽ ꞌbá kõlóngbõ ꞌá rî ꞌbá yí bê ı̣̂sũ ĩyî kĩ, võ kõlóngbõ drí rĩzó âdrélé tólâ ꞌdĩ ãâꞌdó kô tãndí ró gólĩyî drí rĩzó ꞌá lâ kậyı̣̂ gólĩyî kạ̃gũmạ́ạ̃ õnjí ꞌdĩ ꞌbá yí kâ sĩ ndrĩ. Gõꞌdá âꞌdô bê trá ĩtí rî, õjílã dũû lẽ ĩyî trá nĩlí ĩyî tólâ sĩ kõlóngbõ rî ꞌdĩ sĩ. Gõꞌdá kõlóngbõ rî ꞌdĩ lı̣́pı̣̂ lâ gõꞌdá pĩ ꞌbá lâ bê drí tã sõzó Yũlı̣́yạ̃ ꞌá kĩ, rĩꞌá tãndí ró kõlóngbõ ꞌdî drí ậcı̣́ îtõzó kpá óꞌdí nĩlí ạ̃tı̣́ ꞌálâ. Nĩngá sĩ, Yũlı̣́yạ̃ ârí úlı̣́ Póõlõ kâ ꞌdĩ kô. Gólâ lẽ tã-drı̣̃ trá gólĩyî drí ûjũlı̣́ nĩlí cãlé Fõníkĩsĩ ꞌálâ, tãlâ gólĩyî ĩîcâ ró bê rĩlí tólâ kõlóngbõ ꞌdî bê párá gólĩyî kạ̃gũmạ́ạ̃ ꞌdĩ kâ ꞌdĩ ꞌbá yî sĩ. Fõníkĩsĩ ꞌdĩ rĩꞌá kpá võ ãzâ gólâ kõlóngbõ drí rĩzó âdrélé ꞌá lâ lâŋõ ãkó rî ĩꞌdî ꞌbạ̃drı̣̃ Kẽrétẽ rî ꞌá gõlé lạ̃njı̣́ drı̣̃ lésĩ ró.

Tã Póõlõ yî drí lâŋõ ûsúzó kạ̃gũmạ́ạ̃ ândrê drí sĩ rî

13 Nĩngá sĩ, kạ̃gũmạ́ạ̃ drí ngãzó rĩꞌá vı̣̃lı̣́ cé mãnísĩ drı̣́-lı̣̃jı̣́ drı̣̃ lésĩ ró. Tã ꞌdî tãsĩ rî, õjílã kõlóngbõ kâ ꞌdĩ ꞌbá yî drí tã ı̣̂sũzó kĩ, mã õngâ ró nĩlí Fõníkĩsĩ ꞌálâ. Ĩtí rî, gólĩyî drí ngãzó ậdı̣̂ sı̣́ pãtrãkã lậnjı̣̃-lậnjı̣̃ ró ĩtí kõlóngbõ drí rĩzó âdrélé rú lâ rî âsélé bãgó lâ sĩ lôgõlé kõlóngbõ ꞌálâ, tãlâ kõlóngbõ õnĩ ró bê. Gõꞌdá nĩngá sĩ, ãmâ drí võ rî ꞌdĩ âyézó nĩzó ạ̃tı̣́ ꞌálâ zãâ ãnyî ãnyî gõlé lı̣̃mvû tı̣́ ꞌálâ ró. 14 Gõꞌdá ꞌwãâ kạ̃gũmạ́ạ̃* drí ngãzó vı̣̃lı̣́ õnjí lâ ró ĩví lésĩ ró vı̣̃ı̣́ vı̣̃ı̣́. 15 Drílâ vı̣̃zó kõlóngbõ ãmá bê yí ꞌá ꞌdĩ rú mbârâkã õnjí sĩ gõꞌdá kõlóngbõ îyálé kãndã-kãndã. Tã ꞌdî tãsĩ rî, mã îcá kô nĩlí sı̣́sı̣́ ꞌálâ. Gõꞌdá bê ĩtí rî, ãmâ drí gbõ kõlóngbõ âyézó kạ̃gũmạ́ạ̃ ꞌdĩ drí zẽlé nĩzó gõlé ĩꞌdí bê lâ ĩlî sı̣́ drílâ rĩzó vı̣̃lı̣́ gõlé ꞌálâ rî drı̣̃ı̣̂.

16 Gõꞌdá nĩngá sĩ rî, ãmâ drí cãzó ãnyî ãkîrĩ zı̣̃lı̣́ Kódã rî rú, tãlâ âꞌbãlé fínyáwá cácã ró ãmâ ngá lésĩ kạ̃gũmạ́ạ̃ ꞌdĩ drí sĩ. Nĩngá sĩ, ãmâ drí rû cẽzó tákányĩ kõlóngbõ fínyáwá gólâ ꞌĩlí kõlóngbõ ândrê ãmá bê ꞌdĩ ũgúlı̣́ rî âsélé. 17 Nĩngá sĩ, ãmâ drí îcázó kõlóngbõ mvá rî ꞌdĩ îngálé cú kõlóngbõ ândrê ꞌdĩ ꞌá, tãlâ õzó kô lêté dínyí lı̣̃mvû ꞌá. Gõꞌdá õjílã kõlóngbõ ândrê ꞌdĩ ꞌá rî ꞌbá yî ũrûkậ lâ yî drí ĩyíkâ gbúrúdı̣̃yạ̃ âtrõzó ĩꞌdî kõlóngbõ ândrê ꞌdĩ rúꞌbạ́ lâ gõzó ômbélé njírí-njírí, tãlâ ꞌbãlâ âꞌdólé gạ́gạ́. Gõꞌdá gólĩyî kpá rĩꞌá ũrı̣̃ ró kĩ, kạ̃gũmạ́ạ̃ ꞌdĩ ãâꞌdô kpá kõlóngbõ ꞌdî zẽꞌá ãnyî lı̣̃mvû tı̣́ ꞌbạ̃drı̣̃ Líbĩyã kâ sínyítã ró rõô rî ꞌálâ, gõꞌdá kõlóngbõ drí vólé gãzó, kạ̃gũmạ́ạ̃ drí zẽzó lâ rû îzãlé. Tãlâ gólĩyî lẽé kô tã õnjí ꞌdĩ drí rû ꞌẽlé rî, gólĩyî drí ngãzó ítá bı̣́ ꞌbạ̃rạ̃gạ̃ ạ́ngı̣́ gólâ kạ̃gũmạ́ạ̃ drí rĩꞌá zẽlâ kõlóngbõ drí nĩzó rî îrílí dã vũdrı̣́. Gõꞌdá gólĩyî drí kpá ậdı̣̂ lậnjı̣̃-lậnjı̣̃ kõlóngbõ drí rĩzó âdrélé rú lâ rî îrízó bãgó lâ sĩ lı̣̃mvû ꞌá. Gõꞌdá tã õjílã ꞌdî ꞌbá yî drí ꞌẽlé ꞌdĩ drí kõlóngbõ ꞌbãzó rĩꞌá nĩlí mãnísĩ ró. 18 Gõꞌdá vó lâ sĩ, kạ̃gũmạ́ạ̃ drí rĩzó zãâ rĩꞌá vı̣̃lı̣́ õnjí lâ ró kpá óꞌdí lı̣̃mvû drí rû cãzó kõlóngbõ rú õnjí ró. Gõꞌdá ĩtí kậyı̣̂ ãzâ rî sĩ rî, õjílã ꞌdî ꞌbá yî drí ngá lậnjı̣̃ ũrûkậ ãmbá kõlóngbõ ꞌá rî ꞌbá yî lûvũzó lı̣̃mvû ꞌá. 19 Gõꞌdá kậyı̣̂ ãzâ ꞌdĩ vósĩ rî, gólĩyî drí kpá drı̣́-ngá ngá ꞌẽ kâ ũrûkậ ꞌbá yî kõlóngbõ kâ ậꞌdúzó lûvũlı̣́ kpá lı̣̃mvû ꞌá ndrĩ. 20 Nõô lâŋõ ûsû ãmâ trá rõô. Mã ndré kô lâ ngbãâ ı̣̃tú ı̣̃ꞌbı̣̂ꞌbı̣̂wạ́ yí bê kậyı̣̂ dũû sĩ tãlâ mũkũkũ drí sĩ. Ĩtí rî drí sĩ rî, mã îcá kô nı̣̃lâ kĩ, kõlóngbõ rî nĩlí ꞌdĩ ángô lé ró yã rî. Gõꞌdá nĩngá sĩ, kạ̃gũmạ́ạ̃ íyíkâ kpá fí zãâ vı̣̃ꞌá õnjí ró rõô. Gõꞌdá mã ı̣̂sũ tã gbõ kĩ, lạ́tı̣̂ ãzâ gõꞌdá kó trá yûꞌdạ́wạ́ ãmâ drí ngá pãzó ꞌá lâ sĩ.

21 Gõꞌdá vó lâ sĩ, õjílã kõlóngbõ ꞌdî ꞌá rî ꞌbá yî rî ĩyî trá kậyı̣̂ dũû sĩ lôsĩ ꞌẽlé kõlóngbõ ꞌá ꞌálé ꞌãꞌí ró. Kậyı̣̂ ꞌdĩ ꞌbá yî vósĩ rî, Póõlõ drí âdrézó gólĩyî ândrá tã âtálé gólĩyî drí ndrĩ kĩ, “Tí îcâ kó trá âꞌdólé tãndí ró ãnî drí tã má drí âtálé trá ãnî ândrá Kẽrétẽ ꞌálâ rî ârízó. Tí õzõ mã ãângâ drẽ kó kô Kẽrétẽ lésĩ rî, mã îcá kô lâŋõ nô ûsúlı̣́, gõꞌdá kpá ngá gólĩyî kõlóngbõ kâ rî ꞌbá yî íîcá kô lûvũlâ lı̣̃mvû ꞌá ậvı̣̃lı̣́. 22 Gõꞌdá ngbãângbânõ rî, má lẽ ãnî lı̣̃fı̣́ îmbálé âꞌdólé pı̣̃pı̣̂sı̣́lı̣́ ı̣̂dû-ı̣̂dû bê. Nĩ ndrê drẽ, õjílã ãzãkã yûꞌdạ́wạ́ ãnî lãfálé ꞌásĩ ꞌdẽlé lı̣̃mvû ꞌá lı̣̂mvúlı̣́ drãlé. Gõꞌdá kõlóngbõ âꞌdô rû îzãꞌá cé nĩ. 23 Má nı̣̃ ꞌdĩî trá tã pạ̃tı̣́ı̣̃ ró, tãlâ Ôvârí ámákâ má drí rĩꞌá ı̣̂njı̣̃lâ rî âjô mãlãyíkã íyíkâ má drı̣̃ı̣̂ ngạ́cı̣̂ gólâ ậwú ꞌbá ãndrõ nô sĩ tã rî ꞌdĩ âtálé má drí. 24 Mãlãyíkã ꞌdî kĩ má drí rî, ‘Póõlõ, ní ꞌê ũrı̣̃ kô! Ôvârí âꞌdô ánî ꞌbãꞌá âꞌdólé lédrẽ-lédrẽ ró bũúũ ní drí té cãzó Rómã ꞌálâ tã áníkâ ngĩlí kúmú ạ́ngı̣́ tólâ nã ândrá ánî tı̣̂ sĩ. Gõꞌdá Ôvârí rî ꞌâ âꞌdô kpá ậꞌdı̣́ꞌá ãnî rú ndrĩ, gõꞌdá ãnî ndrĩ ậcı̣́ ꞌdĩ drı̣̃ı̣̂ rî ꞌbá yî âꞌdô ꞌẽꞌá ngá pãlé õdrã lı̣̃mvû kâ ꞌdĩ ꞌásĩ.’ 25 Ĩtí rî, má âtâ ãnî õjílã drí ndrĩ, ꞌdõvó nĩ rî fĩî ı̣̂dû-ı̣̂dû sĩ. Má lẽ tã-drı̣̃ trá kĩ, Ôvârí âꞌdô ãmâ pãꞌá ndrĩ té ĩtí õzõ gólâ drí âtálé trá má drí ꞌdĩ kâtí. 26 Gõꞌdá kạ̃gũmạ́ạ̃ âꞌdô kõlóngbõ ãmákâ zẽꞌá ãkîrĩ ãzâ ꞌá rû îzãlé cĩnyí cĩnyí.”

27 Nĩngá sĩ, kậyı̣̂ mûdrı̣́-drı̣̃-lâ-ngâ-sû ãmâ drí ngãzó lậvũlı̣́ Kẽrétẽ ꞌásĩ rî vósĩ, kạ̃gũmạ́ạ̃ drẽ zãâ kõlóngbõ zẽꞌá ãmá bê lı̣̃mvû ândrê ꞌdĩ drı̣̃ı̣̂ sĩ. Gõꞌdá tólâ sĩ ãꞌbí ító ꞌâ ꞌá, õjílã kõlóngbõ kâ drí tã ı̣̂sũzó kĩ, mã âcâ trá ãnyî ãkîrĩ ũrûkậ ꞌbá yî rú. 28 Ĩtí rî, gólĩyî drí ngãzó kúnı̣́ mvá ômbélé trá bãgó sĩ rî îrílí lı̣̃mvû ꞌá tãlâ lı̣̃mvû fĩfĩ ûjũzó rú lâ. Gõꞌdá gólĩyî âsélé bê kúnı̣́ mvá rî ꞌdĩ gõꞌdá bãgó ômbézó lâ ꞌdĩ ndrẽzó rî, gólĩyî drí ûsúzó lâ kĩ, lı̣̃mvû ꞌdĩ fĩfĩ lâ rĩꞌá pá lãfálé nyâꞌdî-rı̣̃. Gõꞌdá ꞌdĩî vósĩ, mã nĩ bê fínyáwá ạ̃tı̣́ ꞌálâ rî, gólĩyî drí kpá lı̣̃mvû fĩfĩ ûjũzó óꞌdí. Gõꞌdá nĩngá rî, gólĩyî drí fĩfĩ lâ ûsúzó rĩꞌá cé pá lãfálé nyâꞌdî-ãlô-drı̣̃-lâ-ngâ-mûdrı̣́. 29 Ĩtí rî, ũrı̣̃ drí gãzó gólĩyî rú, tãlâ kõlóngbõ âꞌdô nĩꞌá rû ꞌbẽlé kúnı̣́ rú gõꞌdá rû îzãlé vólé. Nĩngá sĩ, gólĩyî drí ngãzó ậdı̣̂ sı̣́ pãtrãkã lậnjı̣̃-lậnjı̣̃ ró ĩtí sû kõlóngbõ drí rĩzó âdrélé rú lâ ꞌá rî îrílí bãgó sĩ lı̣̃mvû ꞌá kõlóngbõ ũgúlı̣́ lésĩ, tãlâ kõlóngbõ ãâdrê ró bê nĩ ãkó sı̣́sı̣́ ꞌálâ. Gõꞌdá nĩngá sĩ, gólĩyî ãlô-ãlô drí rãtáã ꞌẽzó ôvârí ngĩíngî ĩyíkâ rî ꞌbá yî drí, tãlâ võ ạ̃ậwû ró bê ꞌwãâ.

30 Gõꞌdá õjílã ũrûkậ gólĩyî kõlóngbõ ꞌdî kâ rî ꞌbá yî lẽ ĩyî trá ꞌẽꞌá ậvı̣̃lı̣́ kírî ró kõlóngbõ ꞌdî ꞌásĩ ĩyî nyãányâ pãlé. Gólĩyî âtrõ kõlóngbõ tíbê fínyáwá ró ômbélé ômbê kõlóngbõ ândrê ꞌdĩ rú rî trá îrílí lı̣̃mvû ꞌá bãgó sĩ, gõꞌdá drílĩyî õnjõ gãzó kĩ, yĩ õrî rĩꞌá nĩlí ậdı̣̂ lậnjı̣̃-lậnjı̣̃ kõlóngbõ kâ rî ꞌbá yî îrílí lı̣̃mvû ꞌá sı̣́sı̣́ lésĩ ró, tãlâ õꞌbã ró kõlóngbõ ꞌdî bê nĩ ãkó. 31 Gõꞌdá bê lé ĩtí rî, Póõlõ nı̣̃ tã gólĩyíkâ ꞌdĩ trá. Gõꞌdá gólâ drí ngãzó tã lâ âtálé Yũlı̣́yạ̃ drí ạ̃jú ꞌbũ ꞌbá íyíkâ ꞌdĩ ꞌbá yí bê kĩ nĩ rî, “Õzõ õjílã ꞌdî ꞌbá yî õrî kô ãmá bê kõlóngbõ nô ꞌá rî, mã îcá kô âꞌdólé ngá pãlé õdrã ꞌásĩ lı̣̃mvû ândrê nõ drı̣̃ı̣̂ nõngá.” 32 Gõꞌdá Yũlı̣́yạ̃ ârî úlı̣́ ꞌdĩ ꞌbá yî bê rî, drílâ tã ꞌbãzó ạ̃jú ꞌbũ ꞌbá íyíkâ ꞌdĩ ꞌbá yî drí bãgó gólĩyî kõlóngbõ mvá ꞌdĩ ômbézó gạ́gạ́ gólâ ãmbá rî rú ꞌdĩ ꞌbá yî ômvãlé ngbá vólé, gõꞌdá kõlóngbõ mvá ꞌdĩ drí ꞌdẽzó.

33 Gõꞌdá nĩngá sĩ, võ drí ꞌẽrẽ ậwúlı̣́ rî sĩ ꞌdî, Póõlõ ní drí ngãzó tã ꞌbãlé gõꞌdá õjílã gólĩyî ndrĩ kõlóngbõ ândrê ꞌá ꞌdĩ ꞌbá yî drí, õnyâ ró ĩyî ngá bê. Ĩtí rî, gólâ kĩ nĩ rî, “Nĩ ꞌê trá rĩꞌá kậyı̣̂ mûdrı̣́-drı̣̃-lâ-ngâ-sû ãndrõ nô rĩꞌá ngá gólĩyî kõlóngbõ kâ rî ꞌbá yî vó lâ ndrẽlé ĩꞌdî cú ĩtí ngá nyãnyã ãzãkã dõ ãkó ãlôwálâ. 34 Gõꞌdá má ꞌbã ãnî drí ngá nyãnyã nyãlé ãndrõ, ãꞌdô ró bê mbârâkã sõlé ãnî rú, ãnî nyãányâ pãzó õdrã ꞌásĩ. Má ꞌbã ãnî drí tã pạ̃tı̣́ı̣̃ ró kĩ, õjílã ãlô drãá kô lı̣̃mvû nõ ꞌá.”

35 Nĩngá sĩ, Póõlõ drí ãmbãtã* trõzó gõzó ãwô-ĩtí ꞌẽlé Ôvârí drí tã lâ sĩ õjílã ꞌdî ꞌbá yî ândrá ndrĩ. Gõꞌdá drílâ tı̣̂ mvá lâ pı̣̃zó gõꞌdá sõlé yí sı̣́lı̣́ nyãlé. 36 Ĩtí, õjílã ndrĩ ꞌdî ꞌbá yî pı̣̃pı̣̂sı̣́lı̣́ lâ yî drí ậꞌdı̣́zó, gõꞌdá drílĩyî kpá ngá nyãnyã nyãzó. 37 Ãmâ kậkậrậ ndrĩ kõlóngbõ rî ꞌdĩ ꞌá rî, rĩꞌá dũû.* 38 Gõꞌdá nĩngá sĩ, ãmâ ndrĩ nyálé bê ngá nyãnyã îcálé dũû rî, õjílã kõlóngbõ ꞌdî kâ ꞌdĩ ꞌbá yî drí ngãzó ạ̃drúgú lâkí ꞌbá kõlóngbõ drí rĩꞌá njı̣̃lâ rî âtrõzó lûvũlı̣́ lı̣̃mvû ꞌá, tãlâ lậnjı̣̃-lậnjı̣̃ lâ õzó kô kõlóngbõ îrí lı̣̃mvû zẽlé.

Tã gólâ kõlóngbõ drí rû îzãzó rî

39 Gõꞌdá ı̣̃tú âfõ bê rî, õjílã ꞌdî ꞌbá yî drí ı̣̃nyạ́kú ndrẽzó. Gõꞌdá lé bê ĩtí rî, gólĩyî nı̣̃ı̣́ kô kĩ ꞌbạ̃drı̣̃ rî ꞌdĩ ángô rî ĩꞌdî yã. Nĩngá sĩ, gólĩyî drí võ ꞌãꞌí gólâ sínyítã bê rî ndrẽzó, âfõ trá lı̣̃mvû tı̣́ lésĩ ró. Ĩtí rî, gólĩyî lẽ trá kõlóngbõ ꞌbãlé âdrélé ꞌá lâ tólâ. 40 Ĩtí õjílã ũrûkậ ꞌbá yî kõlóngbõ ꞌdî kâ drí ngãzó bãgó ậdı̣̂ lậnjı̣̃-lậnjı̣̃ kõlóngbõ drí rĩzó âdrélé rú lâ ꞌá ꞌdĩ kâ ômvãlé tú tú vólé, ãꞌdô ró bê ậdı̣̂ lậnjı̣̃-lậnjı̣̃ ró ꞌdĩ ꞌbá yî drí ậvı̣̃zó lı̣̃mvû ꞌá. Gõꞌdá õjílã ãzâ ꞌbá yî înjî ĩyíkâ ngá kúdrạ̃lı̣́ kâtí rî îrílí lı̣̃mvû ꞌá, ãꞌdô ró bê njãâ kõlóngbõ pĩzó ĩꞌdî sĩ lâ. Gõꞌdá ũrûkậ ꞌbá yî îngâ ĩyíkâ ítá bı̣́ âmbélé kõlóngbõ tı̣́ lésĩ ró, tãlâ kạ̃gũmạ́ạ̃ õzê ró kõlóngbõ ꞌdî bê gõlé lı̣̃mvû tı̣́ ꞌálâ ró. 41 Gõꞌdá gbõ nyĩî ró, kõlóngbõ ândrê nõ drí ngãzó nĩꞌá íyî ꞌbẽlé ngạ́rạ́ sínyítã dı̣̃ lı̣̃mvû zẽlé rî rú tólâ. Võ lâ sı̣́sı̣́ lésĩ rî drí vólé gãzó ngạ́rạ́-ngạ́rạ́ gõꞌdá îcá kô rû îꞌwãlé fínyáwá lâ. Gõꞌdá tãlâ lı̣̃mvû cú rĩꞌá mbârâkã bê rõô rî drí sĩ rî, drílâ võ lâ vólé lésĩ rî pı̣̃zó cõlé ôŋõlé rõꞌbó-rõꞌbó.

42 Gõꞌdá nĩngá sĩ, ạ̃jú ꞌbũ ꞌbá ꞌdĩ ꞌbá yî drí tã lẽzó ꞌẽzó gạ̃nı̣́mạ̃ ꞌbá ûfúlı̣́ ndrĩ, tãlâ gólĩyî õzó kô lı̣̃mvû yãâ fõzó lı̣̃mvû tı̣́ ꞌálâ gõꞌdá rãlé ꞌbẽlé dı̣̃ ĩyî drı̣́gạ́ sĩ. 43 Gõꞌdá Yũlı̣́yạ̃ rî gógó gólĩyî drı̣̃lı̣́ ndrĩ rî lẽé kô Póõlõ drí drãlé. Ĩtí rî, gólâ lẽé tã-drı̣̃ kô ạ̃jú ꞌbũ ꞌbá drí gạ̃nı̣́mạ̃ ꞌbá ûfúzó. Tã rî ꞌdĩ võ lâ ꞌá rî, gólâ drí tã ꞌbãzó gólĩyî lı̣̃mvû yã ꞌbá bê rî ꞌbá yî drí lôwãzó sı̣́sı̣́ lı̣̃mvû ꞌá lı̣̃mvû yãlé fõzó lı̣̃mvû tı̣́ ꞌálâ. 44 ꞌDĩî vósĩ, gólâ drí tã ꞌbãzó õjílã lâkí ꞌbá rî yî drí ꞌdẽzó gólĩyî vó, gólĩyî õmbâ ĩyíkâ fê ạ̃lı̣́ gólĩyî ôŋõ ꞌbá kõlóngbõ ândrê ꞌdĩ kâ lậnjı̣̃ ꞌbá kô rî ꞌbá yî drı̣̃ı̣̂, îcâ ró bê gólĩyî drí fõzó lı̣̃mvû tı̣́ ꞌálâ cú ĩtí lêté ãkó lı̣̃mvû ꞌá. Ĩtí rî, ãmâ drí tã ꞌdî ꞌẽzó té ĩtí, gõꞌdá ãmâ drí ngãzó ndrĩ fõlé lı̣̃mvû tı̣́ ꞌálâ rúꞌbạ́ ạ̃ꞌdı̣́ sĩ.

28

Tã gólĩyî Póõlõ drí ꞌẽlé ãkîrĩ Mãlátã kâ ꞌálâ rî ꞌbá yî

1 Gõꞌdá nĩngá sĩ, mã câ bê dódó lı̣̃mvû tı̣́ ꞌálâ rî, ãmâ drí ꞌbạ̃drı̣̃ rî ꞌdĩ nı̣̃zó õjílã tólâ nã ꞌbá yî tı̣́ sĩ kĩ, ãâꞌdô ãkîrĩ rú bê Mãlátã rî ĩꞌdî. 2 Gõꞌdá õjílã ãkîrĩ ꞌdî kâ rĩꞌá ĩyî õjílã tãndí ꞌî ãmâ drí. Ôzê îtõ trá rĩꞌá ꞌdı̣̃lı̣́ gõꞌdá võ trá ạ̃ꞌdı̣́ ró rõô. Ĩtí rî, õjílã ꞌdî ꞌbá yî drí ngãzó lạ̃sı̣́ îcílí ãmâ drí yãlé. Gõꞌdá gólĩyî drí kpá ãmâ vó ndrẽzó dódó ĩtí. 3 Nĩngá sĩ, Póõlõ drí ngãzó nĩꞌá ngá zázá ậꞌdúlı̣́ lạ̃sı̣́ ró. Gõꞌdá gólâ ꞌbã ngá zázá ꞌdĩ bê lạ̃sı̣́ ꞌá rî, nyĩî ró, ı̣̃nı̣̃ drí âfõzó ngá zázá rî ꞌdĩ ꞌásĩ, tãlâ ngá ãmé lạ̃sı̣́ kâ ꞌdĩ drí sĩ, gõꞌdá Póõlõ rî drı̣́ cĩlí. Gõꞌdá drílâ njũzó gạ́gạ́ rú lâ. 4 Gõꞌdá nĩngá sĩ, õjílã võ ꞌdî kâ rî ꞌbá yî ndrélé bê ı̣̃nı̣̃ ꞌdî njû trá ĩtí Póõlõ rî drı̣́ rú rî, gólĩyî drí rĩzó tã âtálé ĩyî võ ꞌásĩ kĩ nĩ rî, “Ãgô nõ âꞌdô ꞌbãꞌá tã pạ̃tı̣́ı̣̃ ró õjílã ûfú ꞌbá ꞌî. Gólâ pâ yî trá õdrã lı̣̃mvû kâ rî ꞌásĩ, gõꞌdá ôvârí ãzâ ꞌbá yî gólĩyî tã õjílã kâ kĩ ꞌbá ró rî âꞌdô lâŋõ fẽꞌá gólâ drí drãzó vólé.”

5 Nĩngá sĩ, Póõlõ drí ngãzó ı̣̃nı̣̃ ꞌdî îyálé íyî drı̣́ ꞌásĩ lạ̃sı̣́ ꞌá. Nĩngá rî, ngá ãzâ õnjí lâ ꞌé rû kô Póõlõ rî drı̣́ bê. 6 Gõꞌdá õjílã ꞌdî ꞌbá yî drí rĩzó gólâ rî tẽlé, drı̣́ lâ õgâ ró bê, gõꞌdá gólâ õꞌdê ró bê zãlô zĩî ãvõ ró vũdrı̣́, gõꞌdá gólĩyî drí rĩzó kpı̣̃ı̣̂. Ngá ãzãkã õnjí lâ ró rî ꞌé rû gbõ kó kô gólâ drí ãlôwálâ. Ĩtí rî, tã ı̣̂sũ gólĩyíkâ Póõlõ rî tãsĩ rî drí rû jãzó. Nĩngá rî, gólĩyî drí tã âtázó kĩ, Póõlõ ãâꞌdô ôvârí ãzâ ꞌî.

7 Ãnyî võ rî ꞌdĩ rú rî, ꞌbã ạ́ngı̣́ drı̣̃-ꞌbá ꞌbạ̃drı̣̃ ꞌdî kâ rî kâ bê rĩꞌá. Drı̣̃-ꞌbá rî ꞌdĩ rú lâ rĩꞌá Pũbı̣̃lı̣́yạ̃. Ĩtí rî, ãgô rî ꞌdĩ drí ãmâ trõzó drı̣́ rı̣̃ sĩ yí drí ꞌbã ꞌálâ kậyı̣̂ nâ sĩ ũmú íyíkâ ró. Gólâ ndrê ãmâ vó tãndí ró ĩtí. 8 Gõꞌdá ãgô rî ꞌdĩ átá lâ bê rĩꞌá ậyı̣́ꞌá gbãrãkã drı̣̃ı̣̂ ꞌâ lãzé bê gõꞌdá kpá ẽꞌdẽ bê rõô. Gõꞌdá Póõlõ ârî tã rî ꞌdĩ bê rî, drílâ ngãzó nĩlí fĩlí jó ãgô rî ꞌdĩ kâ ꞌálâ, gõꞌdá íyî drı̣́ ꞌbãlé gólâ rú rãtáã ꞌẽzó Ôvârí rî îjízó gólâ rî îngálé ngá lãzé rî ꞌdĩ ꞌásĩ. Gõꞌdá ngá lãzé ãgô ꞌdĩ kâ drí rû ndẽzó. 9 Gõꞌdá tãlâ tã rî ꞌdĩ tãsĩ rî, ngá lãzé ꞌbá ãzâ ꞌbá yî ndrĩ ãkîrĩ ꞌdî ꞌá rî ꞌbá yî drí ngãzó ânĩlí ĩyî Póõlõ ngálâ. Gõꞌdá ĩtí rî, Póõlõ drí gólĩyî êdézó ngá lãzé ĩyíkâ rî ꞌbá yî ꞌásĩ. 10 Gõꞌdá nĩngá sĩ rî, ãmâ drẽ zãâ rĩꞌá Mãlátã ꞌá tólâ rî, õjílã ꞌdî ꞌbá yî drí drı̣́-ngá fẽzó ãmâ drí dũû, ãwô-ĩtí ꞌẽzó ãmâ drí rõô. Gõꞌdá ꞌdĩî vósĩ rî, kậyı̣̂ ãmâ drí ꞌẽzó võ ꞌdî âyélé rî sĩ, gólĩyî drí kpá ngãzó ngá gólĩyî ãmâ drí lẽlé ậcı̣́ tõzó rî ꞌbá yî âfẽlé ãmâ drí.

Tã cãcã Póõlõ yí kâ Rómã ꞌálâ rî tãsĩ rî

11 Nĩngá sĩ, ãmâ drí rĩzó Mãlátã ꞌálâ párá nâ. ꞌDĩî vósĩ, ãmâ drí õjílã Ãlẽkẽzãndĩríyã kâ ũrûkậ ꞌbá yî gólĩyî rĩ ꞌbá trá Mãlátã ꞌálâ párá kạ̃gũmạ́ạ̃ õnjí kâ ꞌdĩ ꞌbá yî sĩ rî ꞌbá yî ûsúzó. Gólĩyî trá ꞌẽꞌá ngãlé nĩlí Ĩtálĩyã ꞌálâ kõlóngbõ* ândrê ĩyíkâ sĩ. 12 Ĩtí rî, ãmâ drí nĩzó kõlóngbõ rî ꞌdĩ sĩ cãlé jạ̃rı̣́bạ̃ zı̣̃lı̣́ Sĩrãkósã rî ꞌálâ. Gõꞌdá ãmâ drí rĩzó tólâ kậyı̣̂ nâ. 13 Nĩngá sĩ, ãmâ drí ngãzó gõꞌdá nĩlí kõlóngbõ sĩ jạ̃rı̣́bạ̃ zı̣̃lı̣́ Rẽgíyã rî ꞌá ꞌbạ̃drı̣̃ Ĩtálĩyã kâ rî ꞌálâ. Gõꞌdá kậyı̣̂ ãzâ rî sĩ rî, kạ̃gũmạ́ạ̃ drí ngãzó rĩꞌá vı̣̃lı̣́ tãndí ró ãmâ ũgúlı̣́ lésĩ ró kõlóngbõ zẽlé ꞌwãâꞌwâ ró. Gõꞌdá ãmâ drí ngãzó cãlé jạ̃rı̣́bạ̃ zı̣̃lı̣́ Põtẽyólĩ rî ꞌá kậyı̣̂ rı̣̃ gólâ ãmâ drí ângázó Rẽgíyã lésĩ rî sĩ. 14 Gõꞌdá jạ̃rı̣́bạ̃ rî ꞌdĩ ꞌá rî, ãmâ drí tã lẽ ꞌbá Yésũ ꞌá rî ãzâ ꞌbá yî ûsúzó. Nĩngá rî, gólĩyî drí ãmâ trõzó rĩlí ĩyí bê ĩyî drí ꞌbã ꞌálâ kậyı̣̂ njı̣̂-drı̣̃-lâ-rı̣̃ sĩ. Gõꞌdá vó lâ sĩ rî, ãmâ drí ngãzó tólâ sĩ nĩlí pá sĩ Rómã ꞌálâ.

15 Gõꞌdá õjílã kạ̃nı̣́sạ̃ kâ Rómã ꞌálâ rî ꞌbá yî ârî bê ĩyî tã kĩ, ãmâ ãâꞌdô bí ânĩꞌá rî, gólĩyî drí ngãzó ânĩlí ãmâ ûsúlı̣́ lạ́tı̣̂ drı̣̃ı̣̂. Ũrûkậ ꞌbá yî ûsû ãmâ võ ngá lậzı̣̂ kâ Ãpíyã kâ rî ꞌá. Gõꞌdá ãzâ ꞌbá yî ûsû ãmâ võ gólâ rĩꞌá zı̣̃lâ “ ‘Jó-nâ-ũmú-kâ-rî-ꞌbá-yî” ’ ꞌálâ. Gólĩyî ânĩ ãmâ lậgúlı̣́ gõꞌdá ãmâ drı̣̃lı̣́ Rómã ꞌálâ. Gõꞌdá Póõlõ ndrê õjílã rî ꞌdĩ ꞌbá yî bê rî, mbârâkã drí fĩzó gólâ ꞌá. Gõꞌdá gólâ drí ãwô-ĩtí ꞌẽzó Ôvârí drí tãlâ gólĩyî tãsĩ.

16 Gõꞌdá mã câ bê Rómã ꞌálâ rî, drı̣̃-ꞌbá gạ̃nı̣́mạ̃ kâ drí gạ̃nı̣́mạ̃ ꞌbá ãzâ ꞌbá yî trõzó ꞌbãlé gạ̃nı̣́mạ̃ ꞌá, gõꞌdá gólâ drí Póõlõ rî âyézó rĩlí jó ãzâ ꞌá lómígówá ãzâ bê ãlô gólâ rî vó ndrẽlé, tãlâ gólâ õzó kô rãâ.

Tã gólâ Póõlõ drí tã Yésũ kâ âtázó õjílã Yúdạ̃ yí kâ drí Rómã ꞌálâ rî

17 Gõꞌdá kậyı̣̂ nâ Póõlõ rî cãcã Rómã ꞌálâ rî vólé drı̣̃ ꞌásĩ rî, gólâ drí ngãzó drı̣̃-ꞌbá õjílã Yúdạ̃ yí kâ rî kâ gólĩyî âꞌdó ꞌbá tólâ rî ꞌbá yî ậzı̣́lı̣́ ânĩlí yí ngálâ. Ĩtí rî, gólĩyî drí ânĩzó gólâ rî ûsúlı̣́. Gõꞌdá nĩngá sĩ, drílâ tã âtázó gólĩyî drí kĩ, “Ámâ ậdrúpı̣̃ yî, má ậzı̣̂ ãnî ânĩlí má ngálâ, tãlâ má ngî ró bê tã ámákâ ãnî drí. Má ꞌé ngá ãzâ õnjí lâ ró kô õjílã ãmákâ Yúdạ̃ yí kâ rî ꞌbá yî drí. Gõꞌdá má îzãá lãꞌbí ãmâ ạ́ꞌbı̣́yạ́ yí kâ rî kô. Ãꞌdô kpálé ĩtí rî, õjílã Yẽrõsãlémã kâ rû mâ trá gõꞌdá fẽlé drı̣̃-ꞌbá Rómã kâ rî ꞌbá yî drı̣́gạ́. 18 Gõꞌdá drı̣̃-ꞌbá Rómã kâ ꞌdĩ ꞌbá yî ndrê tã ámákâ bê rî, gólĩyî ı̣̂sũ tã trá kĩ nĩ rî, má õꞌé tã õnjí ãzãkã kô gólâ lâŋõ fẽzó má drí tã lâ ꞌá rî. Bê trá ĩtí rî, gólĩyî lẽ trá ámâ înjílí vólé gạ̃nı̣́mạ̃ ꞌásĩ. 19 Gõꞌdá drı̣̃-ꞌbá ãmákâ Yúdạ̃ yí kâ Yẽrõsãlémã ꞌálâ rî ꞌbá yî gã ĩyî trá dó kĩ nĩ rî, íĩînjî mâ kôꞌdáwá vólé gạ̃nı̣́mạ̃ ꞌásĩ. Tãlâ tã rî ꞌdĩ tãsĩ rî, tã ãlô má drí îcálé trá ꞌẽlâ ámâ pãzó rî rĩꞌá kúmú ạ́ngı̣́ Rómã kâ rî îjílí ĩꞌdî tã ámákâ kĩlí. Gõꞌdá má lẽé kô tã âtálé õjílã ámâ nyãányâ kâ Yúdạ̃ yí kâ rî ꞌbá yî rú gólâ ândrá. 20 Tãlâ tã rî ꞌdĩ ꞌbá yî tãsĩ rî, má ậzı̣̂ ãnî ânĩlí má ngálâ nõ úlı̣́ ámákâ rî ꞌbá yî ârílí. Mĩ ndrê drẽ, óômbê mâ trá nyãrĩ nô sĩ, tãlâ ꞌdíyî pã ꞌbá gólâ õjílã Yúdạ̃ yí kâ drí ndrĩ lı̣̃fı̣́ ꞌbãzó gólâ rî âcâ-âcâ vó rî tãsĩ.”

21 Nĩngá sĩ rî, õjílã Yúdạ̃ yí kâ ꞌdĩ ꞌbá yî drí tã-drı̣̃ lôgõzó gólâ drí kĩ nĩ rî, “Mã ûsú wárãgã ãzãkã gólâ õjílã ãmákâ Yúdạ̃ yí kâ drí âjólé ánî tãsĩ rî kô, gõꞌdá kpá õjílã gólĩyî âcá ꞌbá trá Yũdạ́yạ̃ lésĩ rî âtá tã ní rú õnjí ró kô. 22 Gõꞌdá mã nı̣̃ trá kĩ, ꞌbạ̃drı̣̃ ãmbá nõ ꞌbá yî ꞌásĩ õjílã âtâ tã õnjí trá ãnî gólĩyî ꞌdẽ ꞌbá trá Yésũ vó rî ꞌbá yî rú. Gõꞌdá ĩtí rî, mã lẽ trá tã ı̣̂sũ-ı̣̂sũ áníkâ ârílí tã Yésũ kâ rî tãsĩ ãmâ bı̣́ sĩ.”

23 Nĩngá sĩ rî, drı̣̃-ꞌbá ꞌdĩ ꞌbá yî drí kậyı̣̂ ꞌbãzó ĩyî drí rû êꞌbézó ꞌá lâ Póõlõ yí bê. Gõꞌdá kậyı̣̂ rû êꞌbê ꞌdĩ kâ sĩ rî, õjílã Yúdạ̃ yí kâ dũû drí ânĩzó ĩyî võ gólâ Póõlõ drí rĩzó rĩlí rî ꞌá. Gõꞌdá îtõlé cı̣̃ı̣́nó rî lésĩ cãlé bũúũ ngạ́cı̣̂ ꞌá, Póõlõ ngî tã âtî-âtî tãndí lạ́tı̣̂ gólâ õjílã drí rĩzó kũmũ Ôvârí kâ zẽlé Yésũ ꞌásĩ rî tãsĩ rî trá gólĩyî drí. Gólâ âtâ trá gólĩyî drí kĩ nĩ rî, “Yésũ ĩꞌdî ꞌdíyî pã ꞌbá gólâ Ôvârí drí tã lâ ꞌbãlé trá âjólé rî.” Gólâ âtâ ꞌdĩ tã gólâ Músạ̃ yî tã ậngũ ꞌbá yí bê drí îgĩlí trá ạ̃kû ró ạ̃kû ró nã sĩ ꞌdíyî pã ꞌbá rî tãsĩ rî ngĩngĩ lâ sĩ. 24 Gõꞌdá nĩngá rî, õjílã Yúdạ̃ yí kâ ꞌdĩ ꞌbá yî ũrûkậ lâ yî drí tã lẽzó úlı̣́ Póõlõ kâ ꞌdĩ ꞌbá yî ꞌá, gõꞌdá ũrûkậ ꞌbá yî lẽé kô. 25 Ĩtí, gólĩyî bê trá njãâ ꞌẽꞌá ĩyî Póõlõ rî âyélé rî, gólĩyî lẽé tã-drı̣̃ kô ãlô úlı̣́ ꞌdĩ ꞌbá yî ꞌá ĩyî lãfálé ꞌásĩ. Gõꞌdá ĩtí rî, Póõlõ drí tã ạ̃dũkũ nô âtázó gólĩyî gã ꞌbá dó tã Ôvârí kâ ꞌdĩ ârílí ꞌdĩ ꞌbá yî drí kĩ, “Pạ̃tı̣́ı̣̃ ró, má âtâ tã ãnî drí, nĩ gã tã Ôvârí kâ kô dó. Nĩ ꞌê tã õzõ ãnî ạ́ꞌbı̣́yạ́ yî drí ꞌẽlé rî tí kô, tãlâ Líndrí Tãndí Ôvârí kâ âtâ úlı̣́ trá gólĩyî tãsĩ tã ậngũ ꞌbá Ĩsáyã sı̣́lı̣́ ạ̃kû ró ạ̃kû ró kĩ nĩ rî,

26 ‘Ní ngâ gõꞌdá ní nĩ ró õjílã áníkâ Yúdạ̃ yí kâ ꞌdĩ ꞌbá yî ngálâ, gõꞌdá ní âtâ ró tã gólĩyî drí kĩ,

“Nĩ rî úlı̣́ má drí âtálé rî ârílí, gõꞌdá nĩ îcá kô tã ífí lâ nı̣̃lı̣́!

Nĩ rî ngá ndrẽlé, gõꞌdá nĩ ndré ngá má drí rĩꞌá ꞌẽlâ rî kô!”

27 Ní âtâ tã gólĩyî drí ĩtí, tãlâ gólĩyî drı̣̃ rĩꞌá âmbâ-âmbâ ró tã ámákâ rî drí fĩzó ꞌá lâ.

Gõꞌdá gólĩyî jâ ĩyî bı̣́ kpá trá vólé gõꞌdá kpá lı̣̃fı̣́ âmbézó gạ́gạ́.

Tí õzõ ãꞌdô kó kô ĩtí rî, tí gólĩyî âꞌdô îcáꞌá pạ̃tı̣́ı̣̃ tã ámákâ ndrẽlé ĩyî lı̣̃fı̣́ sĩ nı̣̃zó lâ,

gõꞌdá úlı̣́ ámákâ ârílí ĩyî bı̣́ sĩ tã ífí lâ nı̣̃zó.

Tí tã âtî-âtî ámákâ âꞌdô fĩꞌá gólĩyî drı̣̃ı̣̂,

tãlâ gólĩyî ãâdĩ ró drı̣̃ tã õnjí ꞌásĩ âgõzó má ngálâ.

Ĩtí rî, má âꞌdô gólĩyî êdéꞌá âꞌdólé dódó.’ ”

Ĩsáyã 6.9-10

28-29 Gõꞌdá nĩngá sĩ, Póõlõ âtâ tã kpá õjílã ãmbâ-ãmbâ Yúdạ̃ yí kâ ꞌdĩ ꞌbá yî drí kĩ, “Má lẽ ãnî drí nı̣̃lâ kĩ, Ôvârí âfẽ tã âtî-âtî tãndí lạ́tı̣̂ lédrẽ-lédrẽ kâ kâ nõ trá õjílã gólĩyî âꞌdó ꞌbá kô õjílã Yúdạ̃ yí kâ ró rî ꞌbá yî drí. Gólĩyî âꞌdô tã âtî-âtî rî ꞌdĩ âríꞌá nĩ, tãlâ gólĩyî õlẽ ró tã bê ꞌá lâ.” Nĩngá sĩ rî, õjílã Yúdạ̃ yí kâ ꞌdĩ ꞌbá yî drí ngãzó nĩlí ĩyî Póõlõ rî âyélé.

30 Gõꞌdá nĩngá sĩ, Póõlõ drí rĩzó Rómã ꞌálâ ndrô rı̣̃ jó rĩzó rĩlí ꞌá lâ ậdı̣̂ sĩ rî ꞌá. Gólâ rî zãâ rĩlí tãndí ró õjílã gólĩyî rĩ ꞌbá rĩꞌá gólâ rî lômílí tólâ rî ꞌbá yí bê. 31 Gólâ rî trá rĩꞌá tã ngĩlí gólĩyî drí tã âtî-âtî tãndí lạ́tı̣̂ õjílã drí rĩzó kũmũ Ôvârí kâ zẽlé rî tãsĩ. Gólâ îmbâ gólĩyî trá tã Kúmú Yésũ Krístõ rî tãsĩ rî ꞌbá yî sĩ. Gõꞌdá gólâ îcâ trá tã âtî-âtî ꞌdĩ âtálé õjílã gólĩyî ndrĩ ânĩ ꞌbá gólâ ngálâ rî ꞌbá yî drí cú ĩtí ũrı̣̃ ãkó, tãlâ tólâ rî, ófẽé lâŋõ kô drílâ tã âtî-âtî ꞌdĩ tãsĩ. Ĩꞌdî ꞌdĩ.

* 1:13 1.13 Sĩmónã ĩꞌdî gólâ fĩ ꞌbá trá õmã ꞌá ạ̃jú ꞌbũlı̣́ ꞌbạ̃drı̣̃ ĩyíkâ tãsĩ rî.

* 1:13 1.13 Yúdạ̃ kpá zı̣̃lı̣́ Tãdéyõ rî.

* 2:1 2.1 Pẽnĩtãkósĩtĩ Úlı̣́ ꞌdĩ ĩtõ kâ kĩ, “ ‘kậyı̣̂ nyâꞌdî-rı̣̃-drı̣̃-lâ-ngâ-mûdrı̣́”””. Kậyı̣̂ nyâꞌdî-rı̣̃-drı̣̃-lâ-ngâ-mûdrı̣́ ꞌdĩ îtõ kậyı̣̂ rãtáã kâ gímã kãrámã lậvũ-lậvũ kôrô kâ rî kâ rú sĩ. Kãrámã Pẽnĩtãkósĩtĩ kâ ꞌdĩ rĩꞌá ãyĩkõ ạ̃drúgú zı̣̃lı̣́ gámĩyã rî ŋõ kâ ꞌî.

* 2:36 2.36 Pétẽrõ âꞌdâ tã kĩ nĩ rî, úlı̣́ Dạ̃wúdı̣̃ drí rĩꞌá âtálâ ꞌdĩ ꞌbá yî âꞌdô rĩꞌá Yésũ rî tãsĩ.

* 3:21 3.21 Sı̣́sı̣́ ꞌálâ rî, ãngó nõ âꞌdô ꞌbãꞌá lâŋõ ãkó, té õzõ kậyı̣̂ Ôvârí drí ãngó nõ ꞌbãzó rî ꞌá rî kâtí.

* 3:23 3.23 Tã ꞌBãꞌbã Ândâ 18.15-19.

* 3:25 3.25 Tã Ómvó Ngá 22.18.

* 4:5 4.5 Tã kĩ ꞌbá Yúdạ̃ yí kâ ꞌdĩ ꞌbá yî rĩꞌá nyâꞌdî-nâ-drı̣̃-lâ-ngâ-mûdrı̣́. Ũrûkậ ꞌbá yî rĩꞌá lãꞌbí îmbá ꞌbá ꞌî, ũrûkậ ꞌbá yî sı̣́sı̣́-lésĩ rî ꞌbá yî ĩꞌdî, gõꞌdá ũrûkậ ꞌbá yî drı̣̃-ꞌbá lãꞌbí ꞌẽ ꞌbá rî kâ rî ꞌbá yî ĩꞌdî.

* 5:12 5.12 Võ rî ꞌdĩ rĩꞌá jó-bı̣́lı̣́ kúmú ạ́ngı̣́ Sólõmõ kâ zẽlé.

* 5:15 5.15 Lạ́tı̣̂ rî ꞌdĩ rĩꞌá lạ́tı̣̂ nĩzó jó ạ́ngı̣́ Ôvârí kâ rî ꞌálâ rî ĩꞌdî.

* 5:17 5.17 Drı̣̃-ꞌbá drı̣̃-ꞌbá Yúdạ̃ yí kâ rî kâ ꞌdĩ kpá tã kĩ ꞌbá ꞌî.

* 6:5 6.5 Nĩkólã ꞌDĩî rĩꞌá õjílã Ãnĩtĩyókã kâ ró gólâ íyî jã ꞌbá Ôvârí rî ı̣̂njı̣̃lı̣́ âꞌdô tã Yúdạ̃ yí kâ vó ró rî ĩꞌdî.

* 6:9 6.9 Õjílã ꞌdî ꞌbá yî rî ĩyî trá rãtáã ꞌẽlé jó tã Ôvârí kâ ârî kâ rĩꞌá zı̣̃lâ jó õjílã gólĩyî drı̣̃-bạ́lạ́yı̣̂ ró rî ꞌbá yí kâ rî ꞌá.

* 6:9 6.9 Ásĩyã rĩꞌá zı̣̃lâ ngbãângbânõ rî Túrũkı̣̃ rî.

* 7:3 7.3 Tã Ómvó Ngá 12.1.

* 7:4 7.4 ꞌBạ̃drı̣̃ Mõsõpõtámĩyã ꞌdĩ rú lâ ãzâ kpá rĩꞌá Kãlĩdéyã.

* 7:7 7.7 Tã Ómvó Ngá 12.7; 15.13-14.

* 7:11 7.11 Kãnánã ꞌDĩî rĩꞌá ꞌbạ̃drı̣̃ gólâ Ôvârí drí tã lâ ꞌbãlé ꞌẽꞌá fẽlâ Ãbãrãyámã yî drí rî ĩꞌdî.

* 7:12 7.12 Nĩ zı̣̂ íꞌdígówá tã nô ꞌbá yí kâ búkũ Tã Ómvó Ngá kâ ꞌá kápĩtã 41--46.

* 7:15-16 7.15-16 ꞌDĩî ũgı̣́ gólâ átá lâ yî drí gĩlí trá ậdı̣̂ sĩ ạ̃kû ró Kãnánã ꞌálâ õjílã Ãmórã kâ rî ꞌbá yî drı̣́gạ́ sĩ rî ĩꞌdî.

* 7:28 7.28 Nĩ zı̣̂ Âfõ-âfõ kápĩtã 2.

* 7:33 7.33 Sĩtĩfánõ lẽ tã âꞌdálé kĩ, Ôvârí rí kô rĩlí cé jó ạ́ngı̣́ Ôvârí rî gógó kâ Yẽrõsãlémã ꞌálâ rî ꞌá. Gõꞌdá gólâ âꞌdâ íyî nyãányâ trá Ãbãrãyámã drí gõꞌdá kpá Músạ̃ drí kậyı̣̂ gólĩyî drí rĩzó ꞌbạ̃drı̣̃ ãtrâ jẽjẽ ró rî ꞌbá yî ꞌásĩ rî ꞌá. Nĩ zı̣̂ Âfõ-âfõ kápĩtã nâ.

* 7:37 7.37 Tã ꞌBãꞌbã Ândâ 18.15.

* 7:41 7.41 Nĩ zı̣̂ Âfõ-âfõ kápĩtã 32.

* 7:47 7.47 Ôvârí lẽé kô Dạ̃wúdı̣̃ drí jó ꞌdĩ ꞌdı̣̃lı̣́, tãlâ gólâ ûfû õjílã trá rõô. Nĩ zı̣̂ búkũ drı̣̃-káká Íꞌdígówá Kúmú yí kâ rî kâ 22.7-9.

* 8:5 8.5 Fílĩpõ ꞌDĩî rĩꞌá õjílã ãlô gólâ njĩlí õjílã ãzâ ꞌbá yí bê rĩlí ngá nyãnyã lânjílí ạ̃yı̣́zı̣́ yî drí rî ĩꞌdî. Ní zı̣̂ íꞌdígówá lâ búkũ Tã ꞌẼꞌẽ kâ nõ ꞌá kápĩtã 6 ꞌá.

* 8:27 8.27 Õjílã rî ĩyî õkó gólâ kúmú ạ́ngı̣́ ró ꞌbạ̃drı̣̃ rî ꞌdĩ drı̣̃lı̣́ rî zı̣̃lı̣́ Kãndásĩ.

* 8:37 8.37 Úlı̣́ gólĩyî vérẽsĩ 37 ꞌá ꞌdĩ úûsú tã îgĩ gólĩyî sı̣́sı̣́ rî ꞌbá yî ꞌá kô.

* 8:40 8.40 Sı̣́sı̣́ rî, õjílã Fĩlĩsĩtíyã kâ zı̣̂ ĩyî võ ꞌdî Ãsãdódã.

* 9:20 9.20 Âꞌdô ꞌbãꞌá trá õzõ Sóõlõ nĩ trá sı̣́sı̣́ Sãwõdíyã ꞌálâ, gõꞌdá gólâ õtírĩ gõô Dãmãsékẽ ꞌálâ nĩꞌá tã Yésũ kâ pẽlé rî kâtí. Nĩ zı̣̂ Gãlãtíyã lé ꞌbá 1.17-18.

* 9:36 9.36 Tãbítã Rú lâ ãzâ kpá Dórõkã. Gõꞌdá rú rî ꞌdĩ ꞌbá yî ĩtõ lâ yî kĩ ãngbórówá. Úzı̣̂ gólâ rî rú ĩtí ꞌdĩ, tãlâ gólâ sûsũ ngbóló-ngbóló õzõ ãngbórówá kâtí.

* 9:43 9.43 Sĩmónã rî nõ gólâ rĩꞌá ínyíríkó êdé ꞌbá ꞌî.

* 10:3 10.3 Rãtáã rî ꞌdĩ rĩꞌá ı̣̃tú-pá nâ ꞌá lạ̃njạ́túlı̣́ sĩ õjílã Yúdạ̃ yí kâ rî ꞌbá yî drí.

* 12:3 12.3 Kãrámã rî ꞌdĩ úzı̣̂ kpá kãrámã ãmbãtã ạ̃kú ãkó rî nyã kâ.

* 12:4 12.4 Lómígówá ꞌdĩ ꞌbá yî lôꞌbãzó võ ꞌásĩ sû sû rĩlí ĩyî Pétẽrõ rî vó ndrẽlé ı̣̃tú-pá njı̣̂-kázíyá kậyı̣̂ kâ sĩ ı̣̃tú vósĩ cé.

* 12:17 12.17 Yãkóbã Yãkóbã rî nõ rĩꞌá Yésũ rî ậdrúpı̣̃ ĩꞌdî. Gólâ rĩꞌá drı̣̃-ꞌbá kạ̃nı̣́sạ̃ Yẽrõsãlémã ꞌálâ rî kâ ĩꞌdî.

* 12:20 12.20 Õjílã drílĩyî lı̣̃fı̣́ lâ gĩlí trá ꞌdĩ rú lâ Bãlãsétõ.

* 13:22 13.22 1 Sãmõwélẽ 13.14; Ĩsáyã 44.28.

* 13:43 13.43 Õjílã lídí ꞌdĩ ꞌbá yî ôjâ ĩyî trá Ôvârí rî ı̣̂njı̣̃lı̣́ âꞌdô tã Yúdạ̃ yî kâ vó ró.

* 14:12 14.12 Õjílã jạ̃rı̣́bạ̃ ꞌdî ꞌá rî ꞌbá yî ı̣̂sũ ĩyî tã ányâ ró kĩ, ôvârí ãꞌdô bê dũû. Tã ı̣̂sũ gólâ lãꞌbí gólĩyíkâ vó ró kĩ nĩ rî, Zéyõ íyíkâ ôvârí gólâ rĩ ꞌbá kúmú ró ôvârí gólĩyíkâ drı̣̃ı̣̂ rî ĩꞌdî, gõꞌdá Ẽrémẽ íyíkâ ôvârí gólâ tã pẽ ꞌbá ró rî ĩꞌdî lãjóꞌbá ôvârí kâ ãzâ ꞌbá yî drí ndrĩ.

* 15:29 15.29 Óꞌbãá õjílã lídí ꞌdĩ ꞌbá yî ꞌdẽlé kô bãsã ꞌá.

* 15:33-34 15.33-34 Gõꞌdá Sílã ꞌbã tã ı̣̂sũ íyíkâ trá rĩzó ãkpã Ãnĩtĩyókã ꞌá.

* 16:10 16.10 Ãmâ Úlı̣́ nõ rî, Lúkạ̃ gólâ tíbê búkũ nô îgĩ ꞌbá nõ rî âꞌdálé Póõlõ yí bê.

* 16:27 16.27 Rĩꞌá õnjí ró drı̣̃-ꞌbá gạ̃nı̣́mạ̃ kâ drí õjílã gạ̃nı̣́mạ̃ ꞌá rî ꞌbá yî âyézó rãlé.

* 16:37 16.37 Âꞌdólé õjílã Rómã kâ ró rî, ꞌdĩî rĩꞌá âꞌdô tã lânjã õjílã drí rĩꞌá ꞌẽlâ rî vó ró. Gõꞌdá rĩꞌá õnjí ró tã õnjí ꞌẽzó gólĩyî rú.

* 17:18 17.18 Ẽpĩkórĩyã yî Õjílã ꞌdî ꞌbá yî lı̣̃fı̣́ îcí ꞌbá gólĩyî rĩ ꞌbá ngá ĩyî ꞌbã ꞌbá âꞌdólé ãyĩkõ ró rî lôndãlé rî yî ĩꞌdî. Gólĩyî lẽé tã-drı̣̃ kĩꞌá nĩ rî, Ôvârí ãâꞌdô bê rĩꞌá rî kô.

* 17:18 17.18 Sĩtówã yî Gólĩyî ĩyíkâ ĩꞌdî lı̣̃fı̣́ îcí ꞌbá gólĩyî tã ı̣̂sũ bê kĩ, lạ́tı̣̂ tã pạ̃tı̣́ı̣̃ ûsû kâ ãâꞌdô tã ı̣̂sũ õjílã kâ ĩꞌdî. Tã ı̣̂sũ gólĩyíkâ ꞌá rî, ngá ndrĩ ãngó nõ ꞌá rî ãâꞌdô rĩꞌá ĩyî ôvârí ꞌî. Gólĩyî gã ngá ãyĩkõ kâ trá dó tãlâ mbârâkã sõlé ĩyî nyãányâ ꞌá.

* 17:19 17.19 Ãrĩyópãgõ Únı̣́ gólâ rĩzó tã îmbá ꞌbá ꞌdĩ ꞌbá yî îmbálâ drı̣̃ lâ ꞌdĩ, úzı̣̂ rú lâ kpá Ãrĩyópãgõ.

* 18:12 18.12 ꞌBạ̃drı̣̃ Gı̣̃rı̣́kı̣̃ kâ ꞌdĩ úzı̣̂ rú lâ Ãkáyã. Jạ̃rı̣́bạ̃ Kõrínĩtõ ꞌdĩ rĩꞌá Ãkáyã rî ꞌdĩ ꞌá.

* 18:18-19 18.18-19 Nĩ zı̣̂ búkũ ꞌDíyî Lãlã kâ kápĩtã 6 tã lãtrítrí kâ tãsĩ.

* 18:24 18.24 Ãlẽkẽzãndĩríyã Nõô rĩꞌá jạ̃rı̣́bạ̃ ạ́ngı̣́ Mạ́sı̣̃rı̣̃ kâ gólâ âꞌdó ꞌbá lı̣̃fı̣́ îcî tãndí bê rî ĩꞌdî.

* 19:19 19.19 Õjílã drí lâgî lâ ꞌdĩ ûsúzó rî, âꞌdô ngá ꞌẽꞌá kậyı̣̂ kútũ nyâꞌdî-rı̣̃-drı̣̃-lâ-mûdrı̣́.

* 19:29 19.29 Gólĩyî kpạ̃rạ̃tı̣́ âꞌdô trá Mẽkẽdónĩyã lé ꞌbá ꞌî.

* 20:5 20.5 Ãmâ Úlı̣́ nõ tã ífí lâ Lúkạ̃ yî Póõlõ bê.

* 20:16 20.16 Tã ꞌdî tãsĩ, sı̣́sı̣́ rî, gólâ zĩ kõlóngbõ gólâ nĩ ꞌbá kôrô mbı̣̂ Mẽlétõ ꞌálâ âdré ãkó Ẽfésõ ꞌá rî ĩꞌdî.

* 21:28 21.28 Tãlâ gólĩyî Ásĩyã lésĩ rî ꞌbá yî nı̣̃ tã Póõlõ drí rĩꞌá ꞌẽlâ õjílã lídí lãfálé rî trá. Póõlõ rî trá tã âtálé, îcâ trá õjílã lídí ꞌdĩ ꞌbá yî drí cé tã lẽlé Yésũ ꞌá lãꞌbí Yúdạ̃ yí kâ ꞌẽ ãkó.

* 22:3 22.3 Nĩ zı̣̂ Tã ꞌẼꞌẽ 5.34 tã Gãmãlélẽ kâ tãsĩ.

* 22:26 22.26 Tã ꞌbãꞌbã Rómã kâ âyé õjílã Rómã kâ kô cãlé drẽ cú ĩtí ókí drẽ tã õnjí gólâkâ rî kô.

* 23:5 23.5 Âfõ-âfõ 22.28.

* 24:5 24.5 Õjílã Yúdạ̃ yí kâ zı̣̂ tã lẽ ꞌbá rî ꞌbá yî õjílã Nãzãrétã kâ rî ꞌbá yî, tãlâ gólĩyî lẽ tã trá Yésũ Nãzãrétã lé ꞌbá ró rî ꞌá.

* 24:6-7 24.6-7 Tã ꞌẼꞌẽ 21.27-29 âꞌdô tã ı̣̂sũ Yúdạ̃ yí kâ âꞌdáꞌá.

* 25:13 25.13 Ãgãrípã Nõô rĩꞌá kúmú Ẽródẽ rî ózõwá rî mvá ĩꞌdî.

* 27:1 27.1 Yũlı̣́yạ̃ Õjílã rî ꞌdĩ rĩꞌá drı̣̃-ꞌbá ꞌî ạ̃jú ꞌbũ ꞌbá ũrûkậ ꞌbá yî zı̣̃lı̣́ kĩꞌá nĩ rî, ạ̃jú ꞌbũ ꞌbá kúmú ạ́ngı̣́ kâ ró rî ꞌbá yî drı̣̃lı̣́ rî ĩꞌdî.

* 27:1 27.1 Ãmâ ꞌdĩ Lúkạ̃ yî ĩꞌdî krístõ ꞌbá ãzâ ꞌbá yí bê.

* 27:2 27.2 Ãrĩsĩtãrókõ ꞌDĩî rĩꞌá Tẽsãlõníkã lé ꞌbá ꞌî ꞌbạ̃drı̣̃ Mẽkẽdónĩyã kâ rî lésĩ. Gólâ rĩꞌá kpá gólĩyî lậmû-ãzí ꞌî.

* 27:6 27.6 Kõlóngbõ ꞌdî ꞌê trá nĩlí ạ̃drúgú trõlé âjílí Rómã ꞌálâ.

* 27:9 27.9 Kạ̃gũmạ́ạ̃ õnjí tẽtẽ bê rĩꞌá párá nâ ꞌẽ ꞌbá ânĩlí rî ꞌbá yî ꞌá.

* 27:14 27.14 Úzı̣̂ kạ̃gũmạ́ạ̃ ꞌdĩ Yõrõkílõ, ĩtõ lâ kĩ, kạ̃gũmạ́ạ̃ gólâ vı̣̃ ꞌbá gõlé drı̣́-lı̣̃jı̣́ drı̣̃ı̣̂ ı̣̃tú drí âfõrẽ lésĩ rî. ꞌDĩî kạ̃gũmạ́ạ̃ rĩ ꞌbá âcálé mîlí bê rî ĩꞌdî.

* 27:35 27.35 Nõô âꞌdó kô ãmbãtã ꞌâ ậmû kâ ꞌî.

* 27:37 27.37 Gólĩyî ndrĩ rĩꞌá ĩyî kámá-rı̣̃-drı̣̃-lâ-ngâ-nyâꞌdî-nâ-drı̣̃-lâ-ngâ-mûdrı̣́-drı̣̃-lâ-njı̣̂-kázíyá (276), ꞌdĩî ạ̃jú ꞌbũ ꞌbá yî gõꞌdá ngá ꞌẽ ꞌbá yî gạ̃nı̣́mạ̃ ꞌbá yí bê ndrĩ.

* 28:11 28.11 Kõlóngbõ ꞌdî úzı̣̂ rú lâ “ ‘Ôvârí-gólĩyî-rĩ-ꞌbá-lạ̃tı̣́-ró””” rî.

Rómã lé ꞌbá

1

2

3

4

5

6

7

8

9

10

11

12

13

14

15

16

Tã îgĩ-îgĩ Póõlõ kâ Rómã lé ꞌbá yî drí

Rómã lé ꞌbá

Tã ꞌẽꞌá zı̣̃lâ nı̣̃lı̣́ sı̣́sı̣́ rî

Lãjóꞌbá Póõlõ õtírĩ wárãgã nô îgĩî rî, gólâ cá drẽ jạ̃rı̣́bạ̃ gólâ Rómã rî lômílí kô. Gólâ îgĩ wárãgã nô íyî ífífí tã âꞌdázó gõꞌdá kpá tã yí drí rĩꞌá pẽlâ, drẽ yí drí cã ãkó tólâ rî tã lâ bê. Póõlõ âtá tã ãzâ ꞌbá yî kạ̃nı̣́sạ̃ tãsĩ rî kô õzõ gólâ drí ꞌẽlé wárãgã ãzâ ꞌbá yî ꞌá rî tí, tãlâ gólâ nı̣̃ı̣́ gólĩyî kô.

Póõlõ lẽ tã gólâ Ôvârí drí õjílã pãzó ndrĩ rî âꞌdálé, ãꞌdô õjílã Yúdạ̃ yí kâ ĩꞌdî, ngãtá õjílã Yúdạ̃ yí kâ ꞌî kô, ópâ gólĩyî ndrĩ ꞌdó tã lẽlẽ gólĩyíkâ Yésũ ꞌá rî tãsĩ.

Kápĩtã 1–5 Póõlõ kĩ, õjílã ndrĩ ꞌé ĩyî tã gólâ Ôvârí drí lẽlé rî ĩꞌdî kô. Õjílã Yúdạ̃ yí kâ rî ꞌbá yî ı̣̂njı̣̃ı̣́ ĩyî tã ꞌbãꞌbã Ôvârí kâ âfẽlé gólĩyî drí Músạ̃ sĩ rî kô. Gõꞌdá õjílã gólĩyî âꞌdó ꞌbá õjílã Yúdạ̃ yí kâ ró kô rî gã ĩyíkâ dó tã ı̣̂sũlı̣́ Ôvârí rî tãsĩ kpálé Ôvârí âꞌdâ yî trá gólĩyî drí lạ́tı̣̂ ngĩíngî ꞌásĩ rî.

Kápĩtã 6–8 Ãꞌdô trá ĩtí rî, lẽ õjílã ndrĩ drí âꞌdólé mbı̣̂ Ôvârí lı̣̃fı̣́. Bê-rî gólĩyî ĩyîngá rĩꞌá rạ̃gı̣́ı̣̃ ꞌî tã õnjí drí, gõꞌdá îcá ĩyî kô ĩyî ífífí pãlé. Rĩꞌá cé âꞌdólé ngá ãlô ró Yésũ rî õdrã bê, ꞌdĩî rî gõzó gólĩyî lôfõlé vólé tã õnjí ꞌásĩ.

Kápĩtã 9–11 Póõlõ âꞌdâ tã gólâ õjílã Yúdạ̃ yí kâ drí lạ́tı̣̂ Ôvârí drí ꞌẽzó gólĩyî pãlé tã lẽlẽ Yésũ ꞌá rî sĩ rî gãzó dó, gõꞌdá õjílã gólĩyî âꞌdó ꞌbá kô Yúdạ̃ yí kâ ãâcâ ĩyî trá õjílã Ôvârí kâ ró rî ĩꞌdî. Gõꞌdá Póõlõ kĩ, ı̣̃zạ́tú ạ̃tı̣́ ꞌá tólâ rî, õjílã Yúdạ̃ yí kâ rî ꞌbá yî ãâꞌdô ĩyî kpá âgõꞌá tã Yésũ kâ lẽlé.

Kápĩtã 12–16 Póõlõ âꞌdâ íyíkâ lạ́tı̣̂ gólâ krístõ ꞌbá yî drí ꞌẽzó rĩlí ãngó ꞌá nõngá õjílã Ôvârí kâ ró rî ĩꞌdî.

1

1 Mâ Póõlõ rû ı̣̂ꞌbũ ꞌbá Yésũ Krístõ kâ ró rî ĩꞌdî. Ôvârí njĩ mâ trá âꞌdólé lãjóꞌbá Yésũ kâ ró. Gólâ njĩ mâ trá âꞌdólé tã âtî-âtî Yésũ rî tãsĩ rî pẽlé õjílã drí.

2 Pạ̃tı̣́ı̣̃ ró, gólâ ꞌbã tã trá ạ̃kû ró ạ̃kû ró nã sĩ tã ậngũ ꞌbá íyíkâ rî ꞌbá yî tı̣́ ꞌdíyî pã ꞌbá rî âjózó, té õzõ îgĩlí trá tã îgĩ tãndí gólâkâ ꞌá rî kâtí. 3 Gõꞌdá tã âtî-âtî tãndí rî ꞌdĩ rĩꞌá Kúmú ãmákâ Yésũ Krístõ Ôvârí rî mvá rî tãsĩ. Yésũ rî âꞌdô-âꞌdô õjílã mvá ró rî tãsĩ rî, gólâ rĩꞌá kúmú ạ́ngı̣́ Dạ̃wúdı̣̃ rî ózõwá ꞌî. 4 Gõꞌdá âꞌdô-âꞌdô gólâkâ Ôvârí ró rî tãsĩ rî, Ôvârí ꞌê tã trá mbârâkã sĩ tã âꞌdálé kĩ, pạ̃tı̣́ı̣̃ Yésũ Krístõ ꞌdĩ rĩꞌá íyî mvá nyãányâ ꞌî. Ĩtí rî, gólâ ꞌbã Yésũ trá lîdrílí õdrã ꞌásĩ. 5 Tã gólâ Yésũ drí ꞌẽlé ámâ pãzó rî tãsĩ rî, Ôvârí drí tã lânjã ꞌẽzó má drí. Gólâ ꞌbã mâ trá âꞌdólé lãjóꞌbá ró Yésũ drí, âꞌdólé õjílã õrĩ ndrĩ îmbálé tã lẽlé Yésũ ꞌá gõꞌdá kpá gólĩyî îmbálé tã Ôvârí kâ ârílí. Má ꞌê lôsĩ rî nõ Yésũ drí. 6 Gõꞌdá ãnî õjílã gólĩyî Rómã kâ ró rî ꞌbá yî drí rî, Ôvârí zı̣̂ õjílã kpá ãnî lãfálé sĩ âꞌdólé tã lẽ ꞌbá yî ró Yésũ Krístõ ꞌá. 7 Gõꞌdá ĩtí rî, má rî tã nô ꞌbá yî îgĩlí ãnî ndrĩ Rómã lé ꞌbá ró gólĩyî Ôvârí drí lôvó lâ yî ꞌbãlé gõꞌdá kpá gólĩyî gólâ drí zĩlí trá âꞌdólé õjílã íyî nyãányâ kâ ró rî ꞌbá yî drí. ꞌDõvó bê ĩtí rî, Ôvârí ãmâ átá gõꞌdá Kúmú ãmákâ Yésũ Krístõ bê õfẽ õrẽ ãnî drí tã ạ̃ꞌdı̣́ bê.

Ãyĩkõ Póõlõ kâ Rómã lé ꞌbá gólĩyî tã lẽ ꞌbá Yésũ ꞌá rî ꞌbá yî tãsĩ rî

8 Ãnî rú lı̣̂kû trá võ ꞌásĩ ndrĩ tãlâ tã lẽlẽ ãníkâ Yésũ ꞌá pı̣̃pı̣̂sı̣́lı̣́ ãlô sĩ rî tãsĩ. Gõꞌdá tãlâ ꞌdĩî tãsĩ rî, tã drı̣̃-káká má drí lẽꞌá âtálâ ãnî drí rî ĩꞌdî nõ. Má ꞌê ãwô-ĩtí ãmbá Ôvârí drí ãnî tãsĩ Yésũ Krístõ rî rú sĩ. 9 Má rî rãtáã ꞌẽlé Ôvârí drí ãnî tãsĩ kậyı̣̂ vósĩ cé. Ôvârí nı̣̃ trá kĩ nĩ rî, má rî tã pạ̃tı̣́ı̣̃ ró rĩꞌá rãtáã ꞌẽlé ãnî tãsĩ. Ôvârí rî gógó kpá ĩꞌdî gólâ má drí rĩzó tã ꞌẽlé drílâ pı̣̃pı̣̂sı̣́lı̣́ ãlô sĩ rî, gõꞌdá gólâ ꞌbã mâ kpá rĩꞌá tã âtî-âtî tãndí mvá lâ rî tãsĩ rî pẽlé õjílã drí.

10 Kậyı̣̂ vósĩ cé, õzõ má õtírĩ rãtáã ꞌẽê ãnî tãsĩ rî, má ꞌê rãtáã kĩ, õzõ fí kó Ôvârí õlẽ nĩ rî, gólâ âꞌdô lạ́tı̣̂ njı̣̃ꞌá trậ má drí nĩzó ãnî lômílí tólâ. 11 Ĩtí rî, ãnî lôvó rĩꞌá ámâ ꞌẽꞌá rõô ndrẽlé, tãlâ má ĩîmbâ ró tã Ôvârí kâ bê ãnî drí, ãnî drí mbârâkã ûsúzó âdrézó gạ́gạ́ tã lẽlẽ ãníkâ ꞌá. 12 Nĩ ndrê drẽ, õzõ mã ãâꞌdô rû êꞌbéꞌá kpãkã ãlô rî, mã âꞌdô îcáꞌá mbârâkã ûsúlı̣́ ãmâ pãzó ãmâ võ ꞌásĩ tã lẽlẽ ãmákâ Yésũ ꞌá rî sĩ. 13 Ámâ ậdrúpı̣̃ yî ámâ îzó yí bê, má âtâ nõ tã pạ̃tı̣́ı̣̃ ꞌî ãnî drí nı̣̃lı̣́, má ûjũ trá kpı̣̃ı̣̂ kậyı̣̂ dũû sĩ ândálé ândálé, tíkó ꞌẽzó nĩlí tólâ ãnî lômílí rî, gõꞌdá îcá drẽ kô má drí nĩzó. Lé ĩtí rî, mâ drẽ zãâ tã ı̣̂sũ bê nĩzó õjílã ãzâ ꞌbá yî ꞌbãlé ãnî lãfálé sĩ tã lẽlé Yésũ ꞌá, nyé õzõ Ôvârí drí ámâ ꞌbãzó ꞌẽlâ õjílã õrĩ ãzâ ꞌbá yî rĩ ꞌbá võ ãzâ ꞌbá yî ꞌásĩ rî ꞌbá yî drí rî kâtí.

14 Nĩ ndrê drẽ, îcâ trá má drí úlı̣́ Ôvârí kâ pẽzó õjílã drí ndrĩ, gólĩyî Gı̣̃rı̣́kı̣̃ tı̣̂ âtá ꞌbá ró rî ꞌbá yî drí gõꞌdá kpá gólĩyî Gı̣̃rı̣́kı̣̃ tı̣̂ âtá ꞌbá kô rî ꞌbá yî drí, tã nı̣̃ ꞌbá rî ꞌbá yî drí gõꞌdá kpá tã nı̣̃ ꞌbá kô rî ꞌbá yí bê. 15 Gõꞌdá ãꞌdô trá ĩtí rî, má lẽ trá rõô nĩzó nĩꞌá tã âtî-âtî Ôvârí kâ pẽlé Rómã ꞌá tólâ.

Mbârâkã tã âtî-âtî Ôvârí kâ kâ õjílã pãzó rî tãsĩ

16 Gõꞌdá má lẽ tã pạ̃tı̣́ı̣̃ ró tã Ôvârí kâ pẽlé õjílã drí ndrĩ. Nĩ ndrê drẽ, má nı̣̃ tã trá pạ̃tı̣́ı̣̃ ró kĩ, mbârâkã bê rĩꞌá rõô tã âtî-âtî tãndí Ôvârí kâ drí õjílã ndrĩ gólĩyî tã lâ lẽ ꞌbá rî ꞌbá yî pãzó tã õnjí ꞌásĩ. Lạ́tı̣̂ sı̣́sı̣́ lâ ró rî rĩꞌá trậ õjílã Yúdạ̃ yí kâ rî ꞌbá yî drí tã gólâ Ôvârí kâ ârízó cé ĩyî nĩ, gõꞌdá ngbãângbânõ rî, lạ́tı̣̂ kpá trá gõꞌdá trậ õjílã õrĩ ãzâ ꞌbá yí kâ drí kpá ndrĩ ârízó lâ. 17 Tã âtî-âtî tãndí ꞌdĩ âꞌdâ lạ́tı̣̂ mbı̣̂ õjílã drí, tãlâ gólĩyî ãꞌdô ró bê õjílã tã mbı̣̂ ꞌbá ró Ôvârí rî lı̣̃fı̣́ drı̣̃ ꞌá. Ĩtí rî, lạ́tı̣̂ ãzâ trá yûꞌdạ́wạ́ ꞌdíyî pãzó tã õnjí ꞌásĩ. Rĩꞌá cé tã lẽlẽ Yésũ ꞌá pı̣̃pı̣̂sı̣́lı̣́ ãlô sĩ rî ĩꞌdî. Rĩꞌá nyé õzõ tã îgĩ-îgĩ Ôvârí kâ drí rĩꞌá âtálâ rî kâtí kĩ, “Õjílã gólĩyî âꞌdó ꞌbá tã mbı̣̂ ꞌbá ró Ôvârí rî lı̣̃fı̣́ drı̣̃ ꞌá tãlâ tã lẽlẽ gólĩyíkâ tãsĩ rî, gólĩyî ĩꞌdî ꞌẽ ꞌbá rĩlí rĩrĩ gólâ lạ́tı̣̂ Ôvârí kâ ꞌá rî ĩꞌdî.”*

Tã gólĩyî Ôvârí rî ꞌbã ꞌbá âꞌdólé õmbã ró õjílã bê ndrĩ rî ꞌbá yî

18 Ôvârí gólâ ꞌbũû ꞌálâ rî trá ạ̃wạ̃ ró tãlâ tã gólĩyî õnjí ró ndrĩ õjílã drí ꞌẽlé trá rî ꞌbá yî tãsĩ. Tã õnjí gólĩyíkâ rî ꞌbá yî ꞌbã gólĩyî trá rû dĩlí vólé tã gólĩyî pạ̃tı̣́ı̣̃ ró Ôvârí kâ rî ꞌbá yî rú sĩ gõꞌdá âꞌdózó ĩyî nı̣̃ ãkó lâ. Gõꞌdá nĩngá sĩ, tãlâ gólĩyî trá bı̣́ ãkó rî, gólĩyî drí gãzó dó tã pạ̃tı̣́ı̣̃ Ôvârí kâ ârílí. 19 Lé ĩtí rî, lạ́tı̣̂ rĩꞌá trậ gólĩyî drí tã pạ̃tı̣́ı̣̃ Ôvârí kâ ârízó, tãlâ Ôvârí âꞌdâ tã pạ̃tı̣́ı̣̃ íyíkâ trá trậ õjílã drí. 20 Nĩ ndrê drẽ, ạ̃kû ró ạ̃kû ró îtõ võ ꞌásĩ Ôvârí drí ãngó drı̣̃ nô ꞌbãzó rî, gólâ âꞌdâ íyî nyãányâ trá õjílã drí mbârâkã gạ̃rạ̃ lı̣́pı̣̂ ró ngá-tı̣̂ dũû ndrĩ gólĩyî gólâ drí lôꞌbãlé rî ꞌbá yî sĩ. Gõꞌdá nĩngá sĩ, âcálé bũúũ ãndrõ nô rî, õjílã âꞌdô îcáꞌá nı̣̃lâ kĩ, pạ̃tı̣́ı̣̃ Ôvârí bê rĩꞌá, õzõ kpálé gólĩyî õndrê gólâ kô cú ĩyî lı̣̃fı̣́ sĩ rî. Bê trá ĩtí rî, tã mbı̣̂ tãndí yûꞌdạ́wạ́ gólĩyî tı̣̂ lôgõlé Ôvârí drí ârîmâkô ĩyíkâ drí sĩ.

21 Nĩ ndrê drẽ, õzõ kpálé gólĩyî ũnı̣̃ trá kĩ Ôvârí ãâꞌdô bê rĩꞌá rî, gólĩyî gã dó gólâ rî ı̣̂njı̣̃lı̣́ Ôvârí ró, gõꞌdá kpá ãwô-ĩtí ꞌẽlé gólâ drí. ꞌDĩî võ lâ ꞌá rî, gólĩyî drı̣̃ drí rû îzãzó bạ̃ndı̣́-bạ̃ndı̣́, gõꞌdá tã ı̣̂sũ gólĩyíkâ ꞌbãlé âꞌdólé cú ĩtí tã ífí ãkó. 22 Õzõ kpálé gólĩyî ãâmã tã âꞌdózó cú tã nı̣̃zó rî, tã ı̣̂sũ-ı̣̂sũ gólĩyíkâ rĩꞌá pạ̃tı̣́ı̣̃ ró âzâ-âzâ lâ ró. 23 Gólĩyî lẽé kô Ôvârí gólâ rĩ ꞌbá zãâ gbạ́dú zãâ ꞌbũû ꞌálâ rî ı̣̂njı̣̃lı̣́ ãlôwálâ. ꞌDĩî võ lâ ꞌá rî, gólĩyî jâ rû rĩꞌá ngá líndrí gólĩyî lôpálé trá fê ꞌásĩ rî ꞌbá yî ı̣̂njı̣̃lı̣́ ĩꞌdî ôvârí ró, ngãtá líndrí rî ꞌdĩ âꞌbãꞌá õjílã mvá kâ ꞌî yã, ngãtá kõrõnyã kâ ꞌî yã, ngã ãríwá ꞌî yã, gõꞌdá ngã ngá-tı̣̂ gólĩyî ãngó nõ drı̣̃ı̣̂ nõ ꞌbá yí kâ bê yã rî.

24 Gõꞌdá tã rî ꞌdĩ tãsĩ rî, Ôvârí gã gólĩyî trá dó. Ĩtí rî, gólâ kĩ, “Tãndí ró, ꞌdõvó gólĩyî õꞌdê gbõ tã õnjí lôvó gólĩyî pı̣̃pı̣̂sı̣́lı̣́ kâ gólâ rĩ ꞌbá gólĩyî âdólé rî vósĩ.” Âꞌdô bê trá ĩtí rî, gólĩyî õjâ rû rĩꞌá tã lârâkô ndrĩ ãnyĩ kâ rî ꞌẽlé ĩꞌdî ĩyî ãzí-ãzí yí bê. 25 Gólĩyî jâ rû gõꞌdá rĩꞌá tã õnjõ kâ ârílí ĩꞌdî tã pạ̃tı̣́ı̣̃ gólâ Ôvârí kâ ró rî võ lâ ꞌá. Gólĩyî jâ rû kpá rĩꞌá ngá gólĩyî ãngó nõ kâ rî ꞌbá yî ı̣̂njı̣̃lı̣́ ĩꞌdî. Gõꞌdá gólĩyî rí kô rĩꞌá Ôvârí ꞌbũû ꞌálâ gólâ ngá rî ꞌdĩ ꞌbá yî lôꞌbã ꞌbá nĩ rî ı̣̂njı̣̃lı̣́. Gólâ ĩꞌdî rĩꞌá gólâ gólĩyî drí îcálé lûyı̣́lâ zãâ gbạ́dú ạ̃dũkũ ãkó rî. Ãâꞌdô ĩtí.

26-27 Ĩtí, tãlâ gólĩyî ꞌê tã õnjí trá rî drí sĩ rî, Ôvârí dĩ ũgúlı̣́ trá gólĩyî drí. Ĩtí gólâ kĩ gólĩyî drí rî, “Tãndí ró, ꞌdõvó gólĩyî õꞌdê gbõ ngá gólĩyî ãnyĩ kâ tã lôvó gólĩyî rúꞌbạ́ kâ drí gólĩyî âsélé ꞌẽlâ rî ꞌbá yî ꞌẽlé ĩꞌdî.” Gõꞌdá ĩtí rî, õkó lôvó fõ trá vólé ãgô ꞌásĩ gõꞌdá cé ãgô ãzí lôvó ĩꞌdî ậꞌdú kõzó ĩꞌdí bê lâ õkó ró. Ĩtí gólĩyî drí rĩzó tã ãnyĩ kâ ꞌẽlé ĩꞌdî ĩyî võ ꞌásĩ ãgô ãzí ró. Nĩngá sĩ, õkó drí kpá ngãzó ĩyî dĩlí vólé ãgô rú sĩ gõꞌdá rĩzó ậyı̣́lı̣́ ãkpã ĩyî võ ꞌásĩ. Gõꞌdá ĩtí rî, Ôvârí drí lâŋõ gólâ îcá ꞌbá tã ãnyĩ ꞌdî ꞌbá yí kâ ꞌdĩ bê rî fẽzó gólĩyî drí ndrĩ.

28 Gõꞌdá âꞌdô bê trá ĩtí rî, Ôvârí âyê gólĩyî trá, tã ı̣̂sũ-ı̣̂sũ gólĩyíkâ ãâdô ró gólĩyî bê lậvũlı̣́ kôrô, gólĩyî drı̣̃ ĩîzã ró rû ndrĩ âꞌdólé rĩꞌá tã gólĩyî îcá ꞌbá kô mbı̣̂ gólĩyî drí ꞌẽlé rî ꞌbá yî ꞌẽlé ĩꞌdî. 29-30 Nĩngá sĩ, tã õnjí gólĩyíkâ rî ꞌbá yî lîzô trá âcálé rõô. Gólĩyî ꞌê tã ndrĩ gólĩyî tã õnjí tẽtẽ ró rî ꞌbá yî trá õjílã ãzâ ꞌbá yî drí. Gólĩyî rĩꞌá ngá lôvó bê dũû âꞌdólé ĩyî nyãányâ drí. Gõꞌdá ãzí-ãzí lâ yî âgî-âgî gólĩyî lı̣̃fı̣́. Gólĩyî rî trá rû cãlé ĩyî lãfálé ꞌásĩ, gõꞌdá kpá rĩzó ĩyî ãzí-ãzí yî ûfúlı̣́. Gólĩyî rî trá rĩꞌá õnjõ âdólé ĩyî ãzí-ãzí yî drí. Gólĩyî pı̣̃pı̣̂sı̣́lı̣́ rĩꞌá õnjí ró ãzí-ãzí lâ yî rú. Gólĩyî rî trá rĩꞌá ãzí-ãzí lôꞌdálé gõꞌdá kpá rĩꞌá tã ngõlé ãzí-ãzí lâ yî rú. Ĩtí rî, gólĩyî lẽé Ôvârí kô ãlôwálâ. Gólĩyî ꞌbã ĩyî nyãányâ õjílã ãmbâ-ãmbâ ró, gõꞌdá gólĩyî drí ĩyî ꞌbãzó âꞌdólé drı̣̃-ꞌbá ró ĩyî ãzí-ãzí yî drı̣̃lı̣́. Gólĩyî rî ĩyî trá rĩꞌá ĩyî ậrúlı̣́. Gõꞌdá gólĩyî rî trá rĩꞌá tã ãzâ ãnyĩ kâ ró rî ꞌbá yî lôndãlé ĩꞌdî ꞌẽlé. Gólĩyî ârí tã ĩyî ândré yí kâ ĩyî átá yí bê rî kpá kô. 31 Ĩtí rî, gólĩyî trá rĩꞌá tã âzâ-âzâ ꞌbá ró. Gólĩyî ꞌé tã gólâ gólĩyî drí kĩꞌá nĩ rî yĩ ãꞌdô ꞌẽꞌá lâ rî kô. Gõꞌdá gólĩyî ꞌbãá ậdrúpı̣̃ lâ yî lôvó kpá kô. Gõꞌdá gólĩyî ndré ĩzã lâ ĩyî kpá kô. 32 Lé rî, gólĩyî nı̣̃ tã Ôvârí drí ꞌbãlé rî trá dódó kĩ, Ôvârí ãꞌdô lâŋõ õdrã sĩ rî fẽꞌá õjílã gólĩyî rĩ ꞌbá tã ãnyĩ kâ ĩtí ꞌdĩ ꞌẽlé rî ꞌbá yî drí. Kpálé gólĩyî nı̣̃lı̣́ bê tã rî ꞌdĩ trá rî, gólĩyî âyé tã ányâ õnjí ĩyíkâ ꞌdĩ ꞌbá yî kô. Gólĩyî rî trá zãâ ꞌẽlâ ĩyî. Gõꞌdá gólĩyî âdô ĩyî ãzí-ãzí yî kpá tã õnjí ãlô-ãlô ꞌdĩ ꞌbá yî ꞌẽlé.

2

Tã kĩkĩ Ôvârí kâ õjílã rú ãkí ãkó rî

1 Ámâ ậdrúpı̣̃ yî ámâ îzó yí bê, nĩ rî ãníkâ bê ı̣̂sũlâ rî kĩ, ãnî õjílã Yúdạ̃ yí kâ rî ãâꞌdô ĩyî ĩꞌdî õjílã tãndí gólĩyî îcá ꞌbá drı̣̃-bạ́lạ́yı̣̂ ró tã gólĩyî ãzí-ãzí kâ rî ꞌbá yî kĩlí yã? Ãꞌdî ꞌbã ãnî âꞌdólé tã kĩ ꞌbá gólĩyíkâ ró rî nĩ yã? Õzõ nĩ ãâtâ tã kĩ, õjílã ãzâ õꞌê tã ãzákôlâ ꞌdĩ trá õnjí ró rî, ꞌdõvó nĩ ı̣̂sũ tã tã ãnî nyãányâ kâ rî ꞌbá yî tãsĩ. Nĩ ꞌê tã õnjí ró rî ꞌbá yî kpá trá, nyé õzõ tã õnjí gólĩyíkâ rî ꞌbá yí kâtí. Ĩtí rî, nĩ lẽ trá lậnjı̣̃ lâŋõ tã õnjí ꞌdĩ ꞌbá yí kâ rî kâ njı̣̃lı̣́ nĩ yã? 2 Ôvârí ĩꞌdî rĩꞌá gólâ tã õjílã gólĩyî tã õnjí ꞌdĩ ꞌbá yî ꞌẽ ꞌbá rî ꞌbá yí kâ kĩ ꞌbá lâ ꞌî. Mã nı̣̃ trá kĩ, gólâ rî tã kĩlí ndrĩ dódó mbı̣̂ ró. 3 Âꞌdô bê trá ĩtí rî, ãnî gólĩyî cé õjílã mvá ró nõ ı̣̂sũ tã kĩ, yĩ ãâꞌdô îcáꞌá tã gólĩyî ãzí-ãzí kâ rî ꞌbá yî kĩlí nĩ rî ãꞌdô tãsĩ yã? Õzõ ãnî nyãányâ õꞌê tã ãlôlâ õnjí ró gólĩyî ãnî drí kĩꞌá nĩ rî Ôvârí ãâꞌdô lâŋõ fẽꞌá ãzí-ãzí drí tã lâ sĩ rî kpá rî, gõꞌdá nĩ ı̣̂sũ ãníkâ bê rî, nĩ âꞌdô îcáꞌá ngá pãlé lâŋõ rî gólâ ãnî drí lẽlé âꞌdélé õjílã ãzí ãzâ ꞌbá yî drı̣̃ı̣̂ ꞌdĩ ꞌásĩ yã? 4 Nĩ nı̣̃ı̣́ pı̣̃pı̣̂sı̣́lı̣́ tãndĩ ạ̃ꞌdı̣́ ró Ôvârí kâ kô. Ĩtí rî, nĩ njâ pı̣̃pı̣̂sı̣́lı̣́ tãndĩ ạ̃ꞌdı̣́ ró Ôvârí kâ gólâ drí lẽlé âꞌdálâ ãnî drí tã õnjí ãnî nyãányâ kâ rî tãsĩ rî rú njãnjã yã? Ôvârí rî pı̣̃pı̣̂sı̣́lı̣́ rĩꞌá ạ̃ꞌdı̣́ ró ãnî rú. Gólâ ꞌbãá ꞌálé ãdrã íyíkâ kô ꞌwãâ âꞌdólé ãnî rú, tãlâ gólâ rî ãnî tẽlé ndrĩ âꞌdólé tã õnjí ãníkâ rî ꞌbá yî nı̣̃lı̣́ zãlô, gõꞌdá vó lâ sĩ rî, nĩ ãâdĩ ró drı̣̃ bê vólé ꞌá lâ yî ꞌásĩ. Âꞌdó kô tãndí ãnî drí tã ꞌdî ndrẽlé tã fínyáwá ró.

5 Gõꞌdá õzõ ãnî drı̣̃ ãâmbâ âmbâ tã õnjí ãníkâ tãsĩ rî, ꞌdĩî ãnî trá rĩꞌá gólâ rî ꞌálé ꞌbãꞌá gĩlí ãnî rú âꞌdólé lậvũlı̣́ gạ̃rạ̃ kôrô. Ĩtí, gõꞌdá kậyı̣̂ gólâ drí tã õjílã ndrĩ kâ kĩzó rî sĩ rî lâŋõ ãníkâ rî âꞌdô âꞌdóꞌá ãmbá gạ̃rạ̃. Kậyı̣̂ rî ꞌdĩ tú, õjílã ndrĩ âꞌdô ĩyî nı̣̃ꞌá lâ kĩ, Ôvârí rĩꞌá tã gólĩyíkâ kĩꞌá mbı̣̂mbı̣̂ ró. 6 Ôvârí âꞌdô tã õjílã ãlô-ãlô kâ kĩꞌá té âꞌdô tã gólĩyî õjílã rî ꞌdĩ drí rĩꞌá trá ꞌẽlâ rî kâ vó ró. 7 Õjílã ũrûkậ ꞌbá yî rî rĩꞌá tã gólĩyî âꞌdó ꞌbá mbı̣̂mbı̣̂ ró rî ꞌbá yî ꞌẽlé ĩꞌdî, ãꞌdô ró bê tã gólĩyíkâ drí sũzó Ôvârí rú, tãlâ ĩyî drí rĩzó zãâ gbạ́dú gólâ bê ạ̃dũkũ ãkó. Ĩtí rî, Ôvârí âꞌdô gólĩyî ꞌbãꞌá rĩlí yí bê zãâ gbạ́dú ạ̃dũkũ ãkó. 8 Gõꞌdá õjílã ãzâ ꞌbá yî rî ĩyíkâ rĩꞌá cé tã gólĩyî ĩyî nyãányâ tãsĩ rî ꞌbá yî ꞌẽlé ĩꞌdî. Gõꞌdá tã rî ꞌdĩ tãsĩ rî, gólĩyî gã dó tã pạ̃tı̣́ı̣̃ gólĩyî Ôvârí kâ ró rî ꞌbá yî lẽlé ꞌẽlé. ꞌDĩî võ lâ ꞌá rî, gólĩyî rî gõꞌdá tã gólĩyî õnjí lâ ró rî ꞌbá yî ꞌẽlé ĩꞌdî Ôvârí rú. Ĩtí rî, tã pạ̃tı̣́ı̣̃ ró, Ôvârí rî fĩî âꞌdô gĩꞌá gólĩyî rú. 9 Nĩ ndrê drẽ, Ôvârí âꞌdô lâŋõ fẽꞌá õjílã ndrĩ tã õnjí ꞌẽ ꞌbá rî ꞌbá yî drí, ngãtá ãꞌdô ĩyî gbõ õjílã Yúdạ̃ yí kâ gõꞌdá õrĩ ãzâ ꞌbá yí bê rî ĩꞌdî rî. Gõꞌdá gólâ âꞌdô ngîngî lâ lâŋõ fẽꞌá õjílã Yúdạ̃ yí kâ gólĩyî gã ꞌbá dó tã gólâkâ rî ꞌbá yî ârílí rî yî drí.* 10 Gõꞌdá rî, Ôvârí âꞌdô õjílã ndrĩ gólĩyî tã mbı̣̂mbı̣̂ ꞌẽ ꞌbá rî ꞌbá yî ı̣̂njı̣̃ꞌá, ĩtí gõꞌdá gólĩyî âꞌdô tã tãndí ûsúꞌá Ôvârí drı̣́gạ́ sĩ, ãꞌdô ró bê gólĩyî drí îcázó rĩlí ạ̃ꞌdı̣́ ró. Ôvârí âꞌdô tã tãndí ꞌdĩ ꞌẽꞌá ĩtí, ngîngî lâ õjílã Yúdạ̃ yí kâ gólĩyî tã gólâkâ ꞌẽ ꞌbá rî yî drí, gõꞌdá gólâ âꞌdô kpá tã tãndí ꞌẽꞌá õjílã ndrĩ õrĩ ãzâ ꞌbá yí kâ gólĩyî tã gólâkâ ꞌẽ ꞌbá rî ꞌbá yî drí. 11 Nĩ ndrê drẽ, Ôvârí âꞌdô tã õjílã kâ kĩꞌá ndrĩ îcâ-îcâ ró, âꞌdó kô rú nı̣̃nı̣̃ vó ró.

12-13 Gõꞌdá õjílã Yúdạ̃ yí kâ tãsĩ rî, Ôvârí âꞌdô tã gólĩyíkâ rî ꞌbá yî kĩꞌá âꞌdô tã ꞌbãꞌbã gólâ Músạ̃ drí fẽlé rî vó ró, tãlâ gólĩyî rî rĩlí tã ꞌbãꞌbã rî ꞌdĩ ꞌbá yî zẽlé. Gõꞌdá nĩngá sĩ, gólĩyî ꞌê tã õnjí rî ꞌbá yî bê trá ĩtí tã ꞌbãꞌbã ꞌdî ꞌbá yî rú rî, Ôvârí âꞌdô lâŋõ fẽꞌá gólĩyî drí tã ꞌdî ꞌẽ ãkõ lâ yî tãsĩ. Nĩ ndrê drẽ, õzõ nĩ ãârî tã ꞌbãꞌbã ꞌdî ꞌbá yî cé ãnî bı̣́ sĩ gõꞌdá cú ĩtí tã lâ yî ꞌẽzó kôꞌdáwá rî, Ôvârí ndré ãnî kô õjílã tã mbı̣̂ ꞌbá yî ró.

Gõꞌdá kpá õjílã õrĩ ãzâ ꞌbá yí kâ rî ꞌbá yî tãsĩ rî, õzõ kpálé gólĩyî õrî kô tã ꞌbãꞌbã ꞌdî ꞌbá yî zẽlé rî, Ôvârí âꞌdô tã kĩꞌá kpá gólĩyî rú, tãlâ tã õnjí gólĩyî drí rĩꞌá ꞌẽlâ rî ꞌbá yî tãsĩ. 14-15 Õzõ kpálé õjílã õrĩ ãzâ ꞌbá yí kâ ũnı̣̃ ĩyî tã ꞌbãꞌbã gólĩyî âfẽlé kôrô Músạ̃ sĩ ꞌdî ꞌbá yî kôꞌdáwá rî, gõꞌdá gólĩyî õtírĩ rĩî rĩꞌá tã ꞌẽlé âꞌdô tã tã ꞌbãꞌbã ꞌdî ꞌbá yí kâ vó ró gbõ ĩtí lâ ꞌdĩ kâtí rî, ꞌdĩî âꞌdâ tã kĩ, Ôvârí lôfî tã ꞌbãꞌbã rî ꞌdĩ ꞌbá yî ífí lâ yî trá gólĩyî drı̣̃ı̣̂ sĩ. Ĩtí rî, tã ı̣̂sũ gólĩyíkâ sĩ rî, gólĩyî nı̣̃ trá kĩ, tã ángô rî ꞌbá yî ĩꞌdî rĩꞌá dódó gõꞌdá tã ángô rî ꞌbá yî ĩꞌdî rĩꞌá ányâ ró. Rĩꞌá ókĩzõ gólĩyî nı̣̃ tã ꞌbãꞌbã ꞌdî ꞌbá yî trá rî kâtí, tãlâ tã ı̣̂sũ gólĩyíkâ âꞌdâ tã trá gólĩyî drí kĩ, tã gólĩyî drí rĩꞌá ꞌẽlâ rî ꞌbá yî rĩꞌá tãndí ró, ngãtá õnjí ró yã rî. 16 Ôvârí nı̣̃ tã gólĩyî âꞌdó ꞌbá õjílã pı̣̃pı̣̂sı̣́lı̣́ ꞌá rî ꞌbá yî trá ndrĩ, gõꞌdá kậyı̣̂ gólâ drílâ Yésũ Krístõ rî ꞌbãzó tã õjílã kâ kĩlí ndrĩ rî sĩ rî, Yésũ âꞌdô tã õjílã kâ kĩꞌá ãlô-ãlô âꞌdô tã rî ꞌdĩ ꞌbá yí kâ vó ró. Gõꞌdá âꞌdô rû ꞌẽꞌá té õzõ má drí îmbálé trá õjílã drí rî ꞌbá yí kâtí.

17 Nî ãzâ, õzõ ní ãꞌdô õjílã Yúdạ̃ yí kâ ĩꞌdî rî, ní ı̣̂sũ tã kô kĩ, yí ãâꞌdô rĩꞌá õjílã tãndí Ôvârí kâ rî ĩꞌdî, cé tãlâ ní rî rĩlí tã ꞌbãꞌbã gólâ drí ꞌbãlé nĩ ꞌẽlé rî zẽlé. 18 Ní ı̣̂sũ áníkâ kĩ, ní nı̣̃ tã gólĩyî sũ ꞌbá Ôvârí rú rî ꞌbá yî trá. Gõꞌdá ní ı̣̂sũ trá kĩ, tã tãndí Ôvârí kâ rî ꞌbá yî ãâꞌdô trá ánî drı̣́ ágálé ꞌá, cé tãlâ íîmbâ nî trá tã gólĩyî tã ꞌbãꞌbã gólâkâ kâ rî ꞌbá yî sĩ. Gõꞌdá ĩtí rî, tã nı̣̃nı̣̃ áníkâ ꞌdĩ cú ĩtí tã lâ ꞌẽ ãkó îcá kô ánî pãlé. 19 Nî ãzâ õjílã Yúdạ̃ yí kâ ró rî, ní âtâ tã kĩ, ní îcâ trá õjílã gólĩyî lı̣̃fı̣́ ãkó tã gólĩyî Ôvârí kâ rî ꞌbá yî ndrẽzó rî ꞌbá yî ậtı̣̃lı̣́ gạ́, ãꞌdô ró bê gólĩyî drí tã pạ̃tı̣́ı̣̃ Ôvârí kâ nı̣̃zó. Ní ı̣̂sũ bê rî kĩ, úlı̣́ áníkâ ꞌdĩ ꞌbá yî ãâꞌdô âꞌdóꞌá õzõ lámbã kâtí kõlé lạ́tı̣̂ Ôvârí kâ îꞌĩlí õjílã gólĩyî rĩ ꞌbá ĩyî ı̣́nı̣́rı̣́kúwạ́ ꞌá rî ꞌbá yî drí. 20 Gõꞌdá ní ı̣̂sũ tã kpá kĩ, ní nı̣̃ tã Ôvârí kâ trá tãndí ró âꞌdólé ní drí îcázó tã lâ îmbálé õjílã gólĩyî tã lâ nı̣̃ ꞌbá kôꞌdáwá rî yî drí, cé tãlâ nî rĩꞌá cú tã ꞌbãꞌbã gólĩyî Ôvârí kâ îgĩlí trá búkũ gólâkâ ꞌá rî bê rî drí sĩ.

21 Gõꞌdá nî bê trá rĩꞌá tã Ôvârí kâ îmbáꞌá ãzí-ãzí drí ĩtí lâ ꞌdĩ kâtí rî, ngã gõ ní rî rĩlí cú ĩtí tã rî gógó gólĩyî Ôvârí drí ꞌbãlé trá ní drí ꞌẽlé ꞌdĩ ꞌbá yî ꞌẽ ãkó ãꞌdô tãsĩ yã? Õzõ ní õrî trá rĩꞌá tã pẽlé õjílã drí kĩ, ní ûgũ ngá kô, ngã nî rî gógó rî ngá ûgũlı̣́ íyíkâ ãꞌdô tãsĩ yã? 22 Õzõ ní õrî õjílã îmbálé rĩlí cé ĩyî õkó yí bê rî, ngã ní ngâ áníkâ líyá ró nĩꞌá ậꞌdú kõlé õkó gólâ âꞌdó ꞌbá kô ánî õkó ró rî bê ãꞌdô tãsĩ yã? Õzõ ní õgã tã ôvârí ãbãrãdãgõ kâ trá dó rî, gõꞌdá ní rî fĩlí jó ôvârí ãbãrãdãgõ ꞌdî ꞌbá yí kâ ꞌásĩ nĩꞌá ngá gólĩyî sũ ꞌbá ní lı̣̃fı̣́ rî ûgũlı̣́ ãꞌdô tãsĩ yã? 23 Nî gólâ ánî nyãányâ ꞌbã ꞌbá âꞌdólé sı̣́sı̣́ tãlâ ní nı̣̃ tã Ôvârí kâ rî ꞌbá yî trá, gõꞌdá ní gã dó rĩlí rĩꞌá tã gólâkâ rî ꞌbá yî ꞌẽlé dódó ãꞌdô tãsĩ yã? Gõꞌdá ní gã tã Ôvârí kâ bê trá ĩtí rî, ꞌdĩî ní ꞌdâ ꞌdĩ gólâ ĩꞌdî. 24 Ôvârí âtâ tã trá ạ̃kû ró tã õnjí áníkâ tãsĩ tã ậngũ ꞌbá Ĩsáyã sı̣́lı̣́ tã îgĩ íyíkâ ꞌá. Ĩsáyã kĩ,

“Õjílã õrĩ ãzâ ꞌbá yí kâ rî ꞌbá yî âꞌdô ĩyî Ôvârí rî rú îzãꞌá,

tãlâ tã õnjí ãnî õjílã Yúdạ̃ yí kâ rî kâ drí sĩ.”

Ĩsáyã 52.5

Tã Ôvârí drí ı̣̂sũlı̣́ ꞌdẽꞌdẽ bãsã ꞌá rî tãsĩ rî

25 Ãnî gólĩyî ꞌdẽ ꞌbá trá bãsã ꞌá ãnî pãzó rî tãsĩ rî, ꞌdẽꞌdẽ bãsã ꞌá ꞌdĩ âꞌdô ãnî pãꞌá cé õzõ nĩ õrî tã ꞌbãꞌbã Ôvârí drí fẽlé trá Músạ̃ sĩ õjílã drí ꞌẽlé rî ꞌbá yî ꞌẽlé ndrĩ rî. Gõꞌdá õzõ nĩ ãâyê tã ꞌbãꞌbã Ôvârí kâ ãlô rî trá ꞌẽ ãkó lâ rî, ꞌdẽꞌdẽ bãsã ꞌá ãníkâ ꞌdĩ rĩꞌá ngá tãkó ꞌî.

26 Gõꞌdá õjílã gólĩyî ꞌdẽ ꞌbá kô bãsã ꞌá rî ꞌbá yî tãsĩ rî, õzõ tí gólĩyî ĩîcâ tã ꞌbãꞌbã ꞌdî ꞌbá yî ꞌẽlé ndrĩ rî, tí Ôvârí âꞌdô gólĩyî ndrẽꞌá õjílã íyíkâ ró nyé õzõ õjílã íyíkâ gólĩyî ꞌdẽ ꞌbá trá bãsã ꞌá rî kâtí. 27 Õzõ tí gólĩyî ĩîcâ trá tã ꞌbãꞌbã ꞌdî ꞌbá yî ꞌẽlé ndrĩ rî, tí tã tãndí gólĩyíkâ âꞌdô ãnî õjílã Yúdạ̃ yí kâ rî ꞌbá yî âꞌdáꞌá tã õnjí ꞌbá ró, tãlâ ãnî gólĩyî ꞌdẽ ꞌbá trá bãsã ꞌá rî, rî tã õnjí ꞌẽlé, gõꞌdá nĩ nı̣̃ bê tã ꞌbãꞌbã Ôvârí kâ kpálé tãndí ró rî. 28-29 Tã gólâ õjílã ꞌbã ꞌbá âꞌdólé õjílã pạ̃tı̣́ı̣̃ Ôvârí kâ ró rî âꞌdó kô cé tã ꞌdẽꞌdẽ bãsã ꞌá ꞌdĩ kâ tãsĩ. Õjílã ãzâ îcá kô âꞌdólé õjílã Ôvârí kâ ró cé lãꞌbí õjílã Ôvârí kâ rî ꞌbá yí kâ ꞌẽꞌẽ lâ sĩ. Ĩtí rî, õjílã âꞌdô îcáꞌá âꞌdólé õjílã Ôvârí kâ ró, cé õzõ Ôvârí õjâ âꞌdô-âꞌdô gólâkâ trá rî. ꞌDĩî tã Líndrí Tãndí Ôvârí kâ rî kâ ĩꞌdî. Gõꞌdá õzõ õjílã ãꞌdô trá õjílã Ôvârí kâ ró rî, Ôvârí ĩꞌdî gólâ rĩ ꞌbá õjílã ꞌdî lûyı̣́lı̣́ rî. Âꞌdó kô õjílã ãzâ ꞌbá yî drí gólâ rî lûyı̣́zó nĩ.

3

Tã Ôvârí drí úlı̣́ íyíkâ ı̣̂njı̣̃zó ꞌẽꞌẽ lâ sĩ mbı̣̂ rî

1 Áâtâ trá kĩ nĩ rî, “Õzõ tã ꞌdẽꞌdẽ kâ bãsã ꞌá rî õꞌbã ãmâ õjílã Yúdạ̃ yí kâ rî ꞌbá yî kô âꞌdólé õjílã Ôvârí kâ ró rî, gõꞌdá ĩtí rî, rĩꞌá tã tãndí ꞌî Ôvârí rî lı̣̃fı̣́ drı̣̃ ꞌá ngãtá ãmâ rĩꞌá õjílã Yúdạ̃ yí kâ ĩꞌdî rî drí yã?” 2 Tã-drı̣̃ má drí lôgõlé tã ꞌdî ꞌá rî rĩꞌá õzõ nõtí. Ãwô, tã âꞌdózó õjílã Yúdạ̃ yí kâ ró rî rĩꞌá tãndí ró kôrô õrĩ õjílã ãzâ ꞌbá yí kâ drı̣̃ı̣̂ sĩ. Tã ạ́ngı̣́ gólâ ãmâ ậmú ꞌbá rî rĩꞌá ĩꞌdî nõtí kĩ, Ôvârí âfẽ tã ꞌbãꞌbã íyíkâ tíbê ꞌbãlé õjílã drí ꞌẽlé rî trá ãmâ õjílã Yúdạ̃ yí kâ rî ꞌbá yî drí.

3 Gõꞌdá íîjî tã kpá trá kĩ, “Õzõ õjílã ũrûkậ Yúdạ̃ yí kâ rî ꞌbá yî õrî ĩyî gõꞌdá kô tã gólĩyî Ôvârí drí ꞌbãlé gólĩyî drí rî ꞌẽlé rî, ꞌdĩî rî âꞌdâ tã kĩ, tã lẽ ãkõ ngãtá tã ârí ãkõ gólĩyíkâ ꞌdĩ âꞌdô Ôvârí rî ꞌbãꞌá rû jãlé tã gólĩyî yí drí ꞌbãlé trá ꞌẽlé õjílã drí rî ꞌbá yî ꞌẽlé yã?” 4 Ĩtí rî, má lôgõ tã rî ꞌdĩ drı̣̃ lâ nõtí kĩ, âꞌdó kô rĩꞌá õzõ ꞌdĩî rî kâtí ãlôwálâ. Tãlâ Ôvârí rĩꞌá tã gólĩyî gólâ drí ꞌbãlé ꞌẽlé õjílã drí rî ꞌẽꞌá kậyı̣̂ vósĩ ı̣̃tú-pá bê kárá. Úlı̣́ Ôvârí kâ rî ꞌbá yî rĩꞌá kậyı̣̂ vósĩ kárá pạ̃tı̣́ı̣̃ ró, õzõ kpálé úlı̣́ rî gógó ꞌdĩ ꞌbá yî ãâꞌdâ ĩyî tã kĩ, tã ı̣̂sũ õjílã ndrĩ kâ ĩyî tãsĩ rî ãâꞌdô ányâ ró rî. Gõꞌdá ĩtí rî, úlı̣́ Dạ̃wúdı̣̃ kâ rî ꞌbá yî âꞌdâ tã trá kĩ, úlı̣́ Ôvârí kâ rî ꞌbá yî rĩꞌá pạ̃tı̣́ı̣̃ ró. Gólâ kĩ Ôvârí drí rî,

“Tã gólĩyî ní drí kĩlí má rú rî ꞌbá yî rĩꞌá ĩyî ngbá mbı̣̂mbı̣̂ ró.

Õzõ gõꞌdá õjílã ãzâ ãâtâ tã õnjí trá ní rú rî,

ní âꞌdâ tã kậyı̣̂ vósĩ kárá kĩ, tã kĩkĩ áníkâ rĩꞌá mbı̣̂mbı̣̂ ró.”

Lôngó 51.4

5 Õjílã ũrûkậ ꞌbá yî âꞌdô ĩyî tı̣̂ ânyáꞌá ꞌdĩî drı̣̃ı̣̂ sĩ kĩ, “Õzõ tã õnjí ãmákâ rî ãâꞌdâ tã kĩ Ôvârí rî nyãányâ ãâꞌdô tãndí ró rî, rĩꞌá tã ányâ ꞌî Ôvârí drí tã kĩzó ãmâ rú tãlâ tã õnjí ãmákâ ꞌdĩ tãsĩ yã?” 6 Gõꞌdá má âtâ tã kĩ, âꞌdó ĩtí kô. Úlı̣́ ꞌdĩ ꞌbá yî âꞌdó kô mbı̣̂. Õzõ tí ãꞌdô trá ányâ ró Ôvârí drí lâŋõ fẽzó ãmâ drí tãlâ tã õnjí ãmákâ tãsĩ rî, gõꞌdá gólâ îcá kô ãlôwálâ tã õjílã ãngó drı̣̃ ꞌá nõ kâ kĩlí.

7 Gõꞌdá nĩngá sĩ, áâtâ tã kpá kĩ, “Õnjõ má drí âdólé rî âꞌdâ kpá tã kĩ, úlı̣́ Ôvârí kâ rî ꞌbá yî rĩꞌá kậkậrậ pạ̃tı̣́ı̣̃ ró. Gõꞌdá õzõ õnjõ ámákâ ꞌdĩ ꞌbá yî õꞌbã õjílã trá Ôvârí rî ı̣̂njı̣̃lı̣́ úlı̣́ pạ̃tı̣́ı̣̃ âtá ꞌbá ró ĩtí lâ ꞌdĩ kâtí rî, gõꞌdá ĩtí rî, Ôvârí âꞌdô îcáꞌá ángô tí ró tã kĩlí má rú tã rî ꞌdĩ tãsĩ tã õnjí ꞌbá ró yã?” 8 Nĩ ı̣̂sũ tã úlı̣́ ányâ rî ꞌdĩ ꞌbá yî tãsĩ. Âꞌdô âꞌdóꞌá ókĩzõ má âtâ kĩ, ꞌdõvó mã õꞌê tã õnjí ró rî ꞌbá yî ãꞌdô ró bê kĩ, tã gólĩyî tãndí ró rî ꞌbá yî âꞌdô rû ꞌẽꞌá tãlâ tã rî ꞌdĩ tãsĩ. Gõꞌdá õjílã ányâ ũrûkậ ꞌbá yî âmã ĩyî tã kĩ, ꞌdĩî ãâꞌdô rĩꞌá tã gólĩyî ãmâ drí rĩꞌá îmbálâ rî ꞌbá yî ĩꞌdî. Gõꞌdá ĩtí rî, úlı̣́ gólĩyíkâ ꞌdĩ ꞌbá yî rĩꞌá ꞌdó ányâ ró. Rĩꞌá mbı̣̂ Ôvârí drí lâŋõ fẽzó drílĩyî tãlâ tã âtâ-âtâ gólĩyíkâ ãmâ rú õnjí ĩtí ꞌdĩ tãsĩ.

Tã mbı̣̂mbı̣̂ Ôvârí kâ tã õjílã ndrĩ kâ kĩzó tã õnjí ꞌbá ró rî

9 Ôvârí âfẽ tã îmbâ íyíkâ trá ãmâ õjílã Yúdạ̃ yí kâ rî ꞌbá yî drí. Ĩtí rî, tã rî ꞌdĩ ĩtõ lâ kĩ, ãmâ ĩꞌdî õjílã tãndí ꞌî lậvũlı̣́ kôrô tã õjílã ũrûkậ ꞌbá yí kâ rî drı̣̃ı̣̂ sĩ yã? ꞌÉꞌẽ, âꞌdó ĩtí kô. Mã âtâ trá ãnî drí sı̣́sı̣́ nã sĩ kĩ, Ôvârí rî tã kĩlí ãmâ rú ndrĩ tã õnjí ꞌbá ró. Õjílã Yúdạ̃ yí kâ gõꞌdá õjílã õrĩ ãzâ ꞌbá yí kâ bê ndrĩ njı̣̃ ĩyî ꞌdó ngá lậnjı̣̃ tã õnjí kâ. 10 Rĩꞌá õzõ tã îgĩ Ôvârí kâ drí âtálé trá rî kâtí kĩ nĩ rî,

“Õjílã ãzãkã yûꞌdạ́wạ́ gólâ rĩ ꞌbá íyíkâ kárá rĩꞌá tã mbı̣̂mbı̣̂ Ôvârí rî lı̣̃fı̣́ drı̣̃ ꞌá rî ꞌẽlé ĩꞌdî.

11 Õjílã ãzãkã yûꞌdạ́wạ́ rĩ ꞌbá tã gólĩyî Ôvârí kâ rî ꞌbá yî nı̣̃lı̣́ gõꞌdá ꞌẽlé rî.

Õjílã ãzãkã kpá yû gólâ rĩ ꞌbá Ôvârí rî lôndãlé rî.

12 Gõꞌdá õjílã cé tı̣̂tı̣̂ dĩ ĩyî trá vólé Ôvârí rú sĩ ãkí ãkó.

Ĩtí rî, Ôvârí rî lı̣̃fı̣́ drı̣̃ ꞌá rî, gólĩyî trá cú ĩtí tã ífí ãkó,

cé rĩlí ĩyî rĩꞌá tã õnjí tẽtẽ ró rî ꞌbá yî ꞌẽlé ĩꞌdî.

Ĩtí rî, õjílã ãzâ ãlô kpá yû gólâ rĩ ꞌbá kárá rĩꞌá tã mbı̣̂ ꞌẽlé ĩꞌdî rî.

Lôngó 14.1-3

13 Gõꞌdá úlı̣́ ndrĩ gólĩyî drí âtálé rî ꞌbá yî âꞌdâ tã kĩ,

âꞌdô-âꞌdô gólĩyíkâ rî rĩꞌá ãŋâ ró, õzõ ãvõ gólâ ŋã ꞌbá trá rî kâtí.

Gólĩyî rî trá rĩꞌá õnjõ âgãlé ĩꞌdî õjílã drí.

Lôngó 5.9

Tã õnjí gólĩyî drí rĩꞌá âtálâ ĩyî õjílã ãzâ ꞌbá yî rú rî rĩꞌá ókĩzõ ı̣̃nı̣̃ gĩî ꞌî rî kâtí.

Lôngó 140.3

14 Gólĩyî rî trá rĩꞌá õjílã lôꞌdálé ạ̃wạ̃ sĩ.

Lôngó 10.7

15 Gólĩyî rĩꞌá njãâ õjílã ûfúlı̣́ ꞌwãâ cú ĩtí tã ífí ãkó.

16 Gólĩyî rî trá võ îzãlé gõꞌdá kpá ĩzã fẽlé õjílã drí võ gólĩyî drí lậmúzó rî ꞌbá yî ꞌásĩ ndrĩ.

17 Gólĩyî nı̣̃ı̣́ ĩyî rĩrĩ ãzí-ãzí yí bê ạ̃ꞌdı̣́ ró rî kô.

Ĩsáyã 59.7-8

18 Gólĩyî ûrı̣̃ı̣́ Ôvârí kô tã õnjí ĩyíkâ ꞌẽꞌẽ lâ sĩ.”

Lôngó 36.1

ꞌDĩî tã gólĩyî Ôvârí drí âtálé õjílã ãngó nõ kâ rî ꞌbá yî tãsĩ rî ĩꞌdî.

19 Mã nı̣̃ trá kĩ, tã gólĩyî Ôvârí drí ꞌbãlé Músạ̃ sĩ õjílã drí ꞌẽlé rî rĩꞌá ĩyî ndrĩ õjílã Yúdạ̃ yí kâ gólĩyî rĩ ꞌbá tã rî ꞌdĩ ꞌbá yî zẽlé rî drí. Gõꞌdá úlı̣́ rî gógó ꞌdĩ ꞌbá yî âtâ tã trá kĩ nĩ rî, kpálé õjílã Yúdạ̃ yí kâ rî ꞌbá yî rĩꞌá ĩyî õjílã õnjî-õnjî ꞌî rî, tã ꞌdî tãsĩ rî, gólĩyî ãzãkã îcá kô tã-drı̣̃ lôgõlé Ôvârí tã kĩ ꞌbá ró rî drí tã õnjí gólĩyíkâ tãsĩ. Ĩtí rî, Ôvârí rî tã kĩlí õjílã rú ndrĩ. 20 Nĩ ndrê drẽ, õjílã ãzãkã ãlô îcá kô âꞌdólé nyé õjílã tã mbı̣̂ ꞌbá ró Ôvârí rî lı̣̃fı̣́ drı̣̃ ꞌá tã ꞌbãꞌbã ꞌdî ꞌbá yî ı̣̂njı̣̃-ı̣̂njı̣̃ lâ yî sĩ. Tãlâ tã ꞌbãꞌbã rî ꞌdĩ ꞌbá yî îcâ ĩyî cé tã õnjí õjílã kâ rî ꞌbá yî âꞌdálé ĩꞌdî gólĩyî drí.

Lạ́tı̣̂ Ôvârí drí õjílã ndrẽzó tã mbı̣̂ ꞌbá ró Yésũ sĩ rî

21 Ngbãângbânõ rî, Ôvârí njı̣̃ lạ́tı̣̂ trá trậ õjílã drí âꞌdózó tã mbı̣̂ ꞌbá ró. ꞌDĩî âꞌdó kô lạ́tı̣̂ gólâ tã ꞌbãꞌbã ı̣̂njı̣̃ kâ rî ĩꞌdî. Gõꞌdá Ôvârí âtâ tã trá lạ́tı̣̂ tãndí ngá pãzó rî kâ tãsĩ tã îgĩ-îgĩ íyíkâ ꞌá. Gólâ âtâ tã trá tã lâ sĩ ạ̃kû ró ạ̃kû ró nã sĩ tã ậngũ ꞌbá íyíkâ rî ꞌbá yî sı̣́lı̣́. 22 Lạ́tı̣̂ rî ĩꞌdî rĩꞌá nõtí. Ôvârí rî õjílã ꞌbãlé âꞌdólé mbı̣̂ yí lı̣̃fı̣́ rî, õzõ gólĩyî õlẽ tã trá Yésũ Krístõ ꞌá rî, Ôvârí rî rĩꞌá õjílã pãlé ndrĩ lạ́tı̣̂ ãlôlâ ꞌdĩ ꞌásĩ. Ôvârí cá õjílã lãfâ kô tã ꞌdî tãsĩ.

23 Nĩ ndrê drẽ kpá, õjílã ndrĩ ꞌê ĩyî tã õnjí trá. Õjílã ãzãkã yûꞌdạ́wạ́ gólâ îcá ꞌbá tã gólĩyî Ôvârí drí lẽlé gólĩyî drí ꞌẽlé rî ꞌbá yî ꞌẽlé ndrĩ. 24 Kpálé ĩtí rî, Ôvârí pâ õjílã ndrĩ gólĩyî tã lẽ ꞌbá Yésũ Krístõ ꞌá rî yî drı̣̃-bạ́lạ́yı̣̂ ró tãlâ pı̣̃pı̣̂sı̣́lı̣́ ạ̃ꞌdı̣́ tãndĩ gólâkâ tãsĩ. Tãlâ õdrã Yésũ kâ tã õnjí õjílã kâ tãsĩ rî sĩ, Ôvârí îcâ trá õjílã pãlé lâŋõ tã õnjí gólĩyíkâ rî ꞌbá yí kâ ꞌásĩ, gólâ tĩ ãmâ drı̣̃ ró bê. 25 Ôvârí âfẽ Yésũ îpálé fê lậlı̣̂-lậlı̣̂ drı̣̃ı̣̂ ngá fẽfẽ ró yí drí õmbã íyíkâ ậꞌdı̣́zó, ãꞌdô ró bê yî Ôvârí drí îcázó bê tã õnjí õjílã kâ âyélé tãlâ Yésũ rî ãrí tãsĩ. Ôvârí ꞌê tã ꞌdî ĩtí, ãꞌdô ró bê yí drí tã âꞌdázó kĩ, yí rî tã ꞌẽlé ndrĩ mbı̣̂mbı̣̂ ró tã õnjí tãsĩ. Bũúũ ãndrõ nô rî, Ôvârí rî trá pı̣̃pı̣̂sı̣́lı̣́ ạ̃ꞌdı̣́ sĩ tã õnjí õjílã kâ rî ꞌbá yî tãsĩ. Gólâ fẽé lâŋõ gólĩyî drí ꞌwãâ kôꞌdáwá. 26 Gõꞌdá ngbãângbânõ rî, Ôvârí âꞌdâ tã trá kĩ, yí rî tã ꞌẽlé mbı̣̂mbı̣̂ ró tã õnjí õjílã kâ rî ꞌbá yî tãsĩ. Nĩ ndrê drẽ, tãlâ õdrã Yésũ kâ tã õnjí tãsĩ rî tãsĩ, Ôvârí îcâ trá tã kĩlí mbı̣̂mbı̣̂ ró tã õnjí tãsĩ gõꞌdá kpá tã õnjí ꞌbá gólĩyî tã lẽ ꞌbá Yésũ ꞌá rî ꞌbá yî ꞌbãlé âꞌdólé tã mbı̣̂ ꞌbá ró yí lı̣̃fı̣́.

27 Gõꞌdá bê trá ĩtí rî, mã âꞌdô îcáꞌá ãmâ ậrúlı̣́ ãꞌdô tã tãsĩ yã? Ngá ãzãkã kó yû! Tã Ôvârí drí ãmâ ndrẽzó tã mbı̣̂ ꞌbá ró rî, tã ífí lâ íyíkâ ãꞌdô ꞌî yã? Tã rî ꞌdĩ ífí lâ kĩ, mã ı̣̃ı̣̂njı̣̃ tã ꞌbãꞌbã yã? Âꞌdó ĩtí kô, gõꞌdá cé ãmâ drí tã lẽlé Yésũ ꞌá ꞌdíyî pã ꞌbá ró. 28 Ạ̃dũkũ lâ ró rî, Ôvârí rî õjílã ꞌbãlé âꞌdólé mbı̣̂mbı̣̂ ró cé tã lẽlẽ gólâkâ pı̣̃pı̣̂sı̣́lı̣́ ãlô sĩ rî tãsĩ. Âꞌdó kô tã tã ꞌbãꞌbã kâ ꞌẽlé rî sĩ. 29 Ôvârí rî cé õjílã Yúdạ̃ yí kâ rî ꞌbá yî pãlé ĩꞌdî yã? Gõꞌdá âꞌdó kô kpá drílâ õjílã gólĩyî Yúdạ̃ ró kô rî ꞌbá yî pãlé yã? 30 Ôvârí rĩꞌá cé ãlô, gõꞌdá gólâ ꞌê tã ãlô trá õjílã pãlé ndrĩ. Gólâ ꞌbã õjílã Yúdạ̃ yí kâ rî ꞌbá yî gõꞌdá kpá gólĩyî âꞌdó ꞌbá kô õjílã Yúdạ̃ yí kâ ró rî ꞌbá yí bê âꞌdólé mbı̣̂mbı̣̂ yí lı̣̃fı̣́ lạ́tı̣̂ ãlô sĩ, tã lẽlẽ gólĩyíkâ Yésũ ꞌá rî sĩ. 31 Tã ꞌdíyî pãpã tã lẽlẽ sĩ rî kâ ꞌdĩ ĩtõ lâ kĩ, mã ãâyê tã tã ꞌbãꞌbã ı̣̂njı̣̃ kâ vólé yã? Ĩtí kô ãlôwálâ. ꞌDĩî võ lâ ꞌá rî, mã âmô tã ꞌbãꞌbã gạ́gạ́ drı̣́-mvá mûdrı̣́ sĩ tã lẽlẽ ãmákâ tãsĩ.

4

Tã gólâ tã lẽlẽ Ãbãrãyámã kâ drí ãmâ îmbázó rî

1 Tã ãmâ ạ́ꞌbı̣́yạ́ Ãbãrãyámã kâ drí îcázó tã îmbálé ãmâ drí tã ngá pãpã kâ tã lẽlẽ sĩ gõꞌdá pávó Ôvârí drí rĩzó õjílã pãlé tã õnjí ꞌásĩ rî tãsĩ. 2 Tíkó õzõ Ôvârí õpâ Ãbãrãyámã trá tã õnjí gólâkâ ꞌásĩ tãlâ tã tãndí gólĩyî Ãbãrãyámã drí ꞌẽlé rî tãsĩ rî, gõꞌdá gólâ âꞌdô îcáꞌá âꞌdólé íyî ậrúlı̣́, tã gólâ drí âꞌdózó õjílã Ôvârí kâ ró rî sĩ, tãlâ âꞌdô âꞌdóꞌá tã tíbê gólâ rî nyãányâ drí ꞌẽlé nĩ rî ró. Gõꞌdá Ôvârí nı̣̃ tã pạ̃tı̣́ı̣̃ nĩ ngá pãpã Ãbãrãyámã kâ rî tãsĩ. Ĩtí ró rî, Ãbãrãyámã îcá kô íyî ậrúlı̣́ tã rî ꞌdĩ tãsĩ Ôvârí ândrá. 3 Nĩ ndrê drẽ, tã îgĩ-îgĩ Ôvârí kâ âtâ tã trá kĩ,

“Ãbãrãyámã lẽ tã trá Ôvârí ꞌá pı̣̃pı̣̂sı̣́lı̣́ ãlô rî sĩ,

gõꞌdá ĩtí rî, Ôvârí drí gólâ rî ꞌbãzó âꞌdólé õjílã mbı̣̂mbı̣̂ ró tã lẽlẽ gólâkâ ꞌdĩ tãsĩ.”

Tã Ómvó Ngá 15.6

4 Õzõ õjílã õrî lôsĩ ꞌẽlé ậdı̣̂ tãsĩ rî, úzı̣́ ậdı̣̂ fẽlé trá gólâ drí ꞌdĩ ngá fẽfẽ ró kô. Gõꞌdá tã gólâ Ãbãrãyámã rî pãzó ꞌdĩ âꞌdó kô kĩ, Ãbãrãyámã ꞌê lôsĩ ꞌî tã lâ tãsĩ rî. 5 Gõꞌdá rî, ngá pãpã âꞌdó kô lôsĩ ꞌẽꞌẽ sĩ. Îcâ trá õjílã drí tã lẽzó Ôvârí ꞌá ngá pãpã tã õnjí ꞌásĩ rî ûsúzó. Ĩtí rî, Ôvârí âꞌdô õjílã ꞌbãꞌá nĩ âꞌdólé õjílã mbı̣̂mbı̣̂ rî ró drı̣̃-bạ́lạ́yı̣̂ bê tã lẽlẽ gólâkâ sĩ. Âꞌdó kô kĩ tãlâ lôsĩ ãzãkã drílâ ꞌẽlé rî tãsĩ. 6 Gõꞌdá ạ̃kû ró nã sĩ rî, kúmú ạ́ngı̣́ Dạ̃wúdı̣̃ âtâ tã kpá trá tã rî ꞌdĩ tãsĩ. Gólâ âtâ tã õjílã gólâ Ôvârí drí ꞌbãꞌá ndrẽlâ õjílã mbı̣̂mbı̣̂ ró rî tãsĩ kĩ, Ôvârí rî õjílã ꞌbãlé âꞌdólé õjílã mbı̣̂mbı̣̂ ró íyî lı̣̃fı̣́ drı̣̃ ꞌá cú ĩtí tã tãndí gólâkâ ndrẽ ãkó, gõꞌdá õrẽ fẽzó drílâ. 7 Kúmú Dạ̃wúdı̣̃ kĩ nĩ rî,

“Rĩꞌá tãndí ró tákányĩ âꞌdózó õjílã gólâ Ôvârí drí tã õnjí gólâkâ âyézó trá rî ró.

8 Õzõ gõꞌdá Ôvârí õkî tã õjílã gólâ tã õnjí ꞌẽ ꞌbá trá rî rú kô rî,

ꞌdĩî rî, Ôvârí fẽ õrẽ trá rõô gólâ drí.”

Lôngó 32.1-2

9 Ĩtí rî, áâꞌdô õrẽ rî ꞌdĩ fẽꞌá cú ĩtí õjílã Yúdạ̃ yí kâ rî ꞌbá yî drí õjílã ꞌdẽ ꞌbá ĩyî trá bãsã ꞌá rî ꞌbá yî ró yã? Âꞌdó ĩtí lâ ꞌdĩ ró kô, tãlâ õrẽ kpá bê rĩꞌá õrĩ ãzâ ꞌbá yî drí. Nĩ ı̣̂sũ tã Ãbãrãyámã rî tãsĩ. Ôvârí ndrê gólâ trá õjílã mbı̣̂mbı̣̂ ró íyî lı̣̃fı̣́ drı̣̃ ꞌá, tãlâ gólâ lẽ tã trá Ôvârí ꞌá pı̣̃pı̣̂sı̣́lı̣́ ãlô sĩ. 10 Ôvârí ndrê Ãbãrãyámã âꞌdólé õjílã mbı̣̂mbı̣̂ ró ángô tú, gõꞌdá tã rî ꞌê rû ꞌdĩ Ãbãrãyámã rî ꞌdẽꞌdẽ bãsã ꞌá rî vósĩ yã? Ĩtí kô. ꞌDõvó má âtâ drẽ tã ãnî drí, Ôvârí ꞌê tã rî ꞌdĩ trá ĩtí drẽ ãkpãkãꞌdã sı̣́sı̣́ Ãbãrãyámã ꞌdé bãsã ꞌá kô.

11-12 ꞌDẽꞌdẽ Ãbãrãyámã kâ bãsã ꞌá rî rĩꞌá lãmbé ꞌî tã âꞌdálé kĩ, gólâ gõꞌdá trá õjílã Ôvârí kâ ró, tãlâ tã lẽlẽ gólâkâ Ôvârí ꞌá rî sĩ. Ãbãrãyámã ĩꞌdî rĩꞌá õjílã drı̣̃-káká gólâ Ôvârí drí ꞌbãlé âꞌdólé mbı̣̂mbı̣̂ tãlâ tã lẽlẽ gólâkâ Ôvârí ꞌá rî tãsĩ. Bê ĩtí rî, gólâ drí âꞌdózó átá ró õjílã gólĩyî Ôvârí drí ꞌbãlé âꞌdólé mbı̣̂mbı̣̂ tãlâ tã lẽlẽ gólĩyíkâ tãsĩ rî drí, õzõ kpálé gólĩyî ãꞌdô kô õjílã Yúdạ̃ yí kâ ĩꞌdî rî. Ãbãrãyámã rĩꞌá pạ̃tı̣́ı̣̃ ãmâ Yúdạ̃ yî ạ́ꞌbı̣́yạ́ ꞌî. Âꞌdó kô kĩꞌá nĩ rî mã ꞌdê trá bãsã ꞌá rî drí sĩ, gõꞌdá tãlâ mã lẽ tã trá Ôvârí ꞌá kpá õzõ Ãbãrãyámã gólâ îtõ ꞌbá trá tã lẽlé Ôvârí ꞌá drẽ sı̣́sı̣́ gólâ ꞌdé bãsã ꞌá kô rî kâtí.

13 Ôvârí ꞌbã tã trá kĩ, yí ãꞌdô drı̣́-ãcê fẽꞌá Ãbãrãyámã yî drí ózõwá lâ yí bê âꞌdózó õjílã ãngó drı̣̃ kâ drı̣̃lı̣́. Ôvârí ꞌbã tã trá tã tãndí ꞌẽzó gólĩyî drí ĩtí, tãlâ Ôvârí ꞌbã Ãbãrãyámã trá âꞌdólé mbı̣̂mbı̣̂ ró tã lẽlẽ gólâkâ sĩ, âꞌdó kô kĩ tãlâ tã ꞌẽꞌẽ tã ꞌbãꞌbã Ôvârí kâ vó ró rî tãsĩ. 14 Nĩ ndrê drẽ, õzõ tíkó Ôvârí õfẽ tã tãndí íyíkâ tíbê drílâ ꞌbãlé ꞌdĩ ꞌbá yî õjílã drí, tãlâ gólĩyî õꞌê ró tã âꞌdô tã ꞌbãꞌbã kâ vó ró cé ĩyî drı̣̃ sĩ rî, gõꞌdá tí îcá kô tã lẽzó Yésũ ꞌá. Gõꞌdá tí tã rî ꞌdĩ âꞌdô kpá tã gólĩyî Ôvârí drí ꞌbãlé trá ꞌẽlé õjílã íyíkâ drí ꞌdĩ ꞌbá yî ꞌbãꞌá âꞌdólé cú ĩtí tã ífí ãkó rî ró. Gõꞌdá tã rî ꞌdĩ ꞌbá yî âꞌdó kô ĩtí. 15 Õzõ tí tã ꞌbãꞌbã õjílã drí ꞌẽlé rî ꞌbá yî ãꞌdô yû rî, tí õjílã îcá kô tã ꞌẽlé tã ꞌbãꞌbã ꞌdî ꞌbá yî rú. Gõꞌdá pạ̃tı̣́ı̣̃ ró, tã ꞌbãꞌbã ꞌdî ꞌbá yî bê õjílã drí ꞌẽlé. Gõꞌdá Ôvârí âꞌdô lâŋõ fẽꞌá gólĩyî tã lâ yî ꞌẽ ꞌbá ndrĩ kô rî ꞌbá yî drí õmbã íyíkâ sĩ.

16 Bê trá ĩtí rî, Ôvârí drí tã ꞌbãzó tã tãndí ꞌẽzó Ãbãrãyámã yî drí ózõwá lâ yí bê tãlâ tã lẽlẽ Ãbãrãyámã kâ Ôvârí ꞌá pı̣̃pı̣̂sı̣́lı̣́ ãlô sĩ rî tãsĩ. Ôvârí ꞌê tã rî ꞌdĩ ĩtí, ãꞌdô ró bê kĩ, yí îcâ ró drı̣̃-bạ́lạ́yı̣̂ ró tã tãndí gólâ drí tã lâ yî ꞌbãlé õjílã íyíkâ drí ꞌdĩ fẽlé. Tã tãndí rî ꞌdĩ ꞌbá yî âꞌdó kô cé Ãbãrãyámã rî ózõwá yî gólĩyî rĩ ꞌbá tã ꞌbãꞌbã Ôvârí drí âfẽlé trá Músạ̃ sĩ rî ı̣̂njı̣̃lı̣́ ĩꞌdî rî ꞌbá yî drí. Gõꞌdá tã tãndí ꞌdĩ ꞌbá yî kpá rĩꞌá õjílã ndrĩ gólĩyî tã lẽ ꞌbá trá Ôvârí ꞌá õzõ Ãbãrãyámã kâtí rî ꞌbá yî drí. Ĩtí rî, Ãbãrãyámã âꞌdô gõꞌdá trá ạ́ꞌbı̣́yạ́ ró õjílã ndrĩ gólĩyî tã lẽ ꞌbá ĩyî Ôvârí ꞌá rî ꞌbá yî drí. 17-18 Ôvârí âtâ tã Ãbãrãyámã drí tã îgĩ íyíkâ ꞌá kĩ, “Má âꞌdô ánî ꞌbãꞌá âꞌdólé átá ró õjílã dũû drí.”* Ãbãrãyámã lẽ tã Ôvârí kâ ꞌbãlé ꞌdĩ ꞌbá yî trá pı̣̃pı̣̂sı̣́lı̣́ ãlô sĩ. Gõꞌdá Ôvârí âtâ tã bê Ãbãrãyámã drí kĩ, “Ánî ózõwá yî âꞌdô lîzóꞌá, íîcá lãlâ ĩyî kôꞌdáwá”* ĩtí rî, Ãbãrãyámã lẽ tã ꞌdî trá, kpálé gólâ trá ãgô ãrãkã ró cú ĩtí ꞌdĩyímvá ãkó rî. Nĩ ndrê drẽ, õzõ Ãbãrãyámã õndrê cé íyî rúꞌbạ́ nyãányâ ĩꞌdî rî, gólâ rĩꞌá õzõ ãvõ kâtí. Gõꞌdá gólâ nı̣̃ trá kĩ, Ôvârí âꞌdô îcáꞌá ãvõ ꞌẽlé lîdrílí õdrã ꞌásĩ, gõꞌdá Ôvârí âꞌdô îcáꞌá tã ãzâ ꞌbá yî rû ꞌẽ ꞌbá drẽ kô sı̣́sı̣́ lâ sĩ rî ꞌbá yî ꞌbãlé rû ꞌẽlé. Nĩngá sĩ, tãlâ Ãbãrãyámã lẽ tã Ôvârí kâ trá pı̣̃pı̣̂sı̣́lı̣́ ãlô sĩ ꞌdĩî kâtí rî, gólâ rĩꞌá kpá átá ꞌî ãmâ tã lẽ ꞌbá ró rî ꞌbá yî drí Ôvârí ândrá. Ĩtí rî, Ãbãrãyámã trá ạ́ꞌbı̣́yạ́ ró õrĩ dũû drí. 19 Nĩ ndrê drẽ, Ãbãrãyámã rî trá zãâ tã lẽlẽ pı̣̃pı̣̂sı̣́lı̣́ sĩ Ôvârí ꞌá. Kậyı̣̂ rî ꞌdĩ ꞌbá yî sĩ, gólâ rî ndrô câ trá rĩꞌá ãnyî nyâꞌdî-njı̣̂. Nĩngá sĩ rî, gólâ drí nı̣̃zó lâ kĩ, ndrô íyíkâ õlậvũ trá kôrô ndrô õjílã gólâ ꞌbãꞌá drẽ zãâ ꞌdĩyímvá tı̣̃ꞌá rî kâ drı̣̃ı̣̂ sĩ, gõꞌdá íyî õkó Sárã rĩꞌá óndó ꞌî. Âꞌdô bê kpálé ĩtí rî, tã lẽlẽ gólâkâ Ôvârí ꞌá rî kí kô. Gólâ rî trá zãâ tã lẽlé Ôvârí ꞌá pı̣̃pı̣̂sı̣́lı̣́ ãlô sĩ kĩ, Ôvârí ãâꞌdô tã tãndí ꞌẽꞌá yí drí õzõ gólâ drí ꞌbãlé trá rî kâtí.

20 Ĩtí rî, tã ı̣̂sũ gólâkâ âꞌdó kô ãndõtô drı̣̃ ró. Gólâ lêbẽ zãâ tã Ôvârí drí ꞌbãlé rî rú lêbẽ. Gõꞌdá tã lẽlẽ gólâkâ Ôvârí rî tãsĩ rî drí lı̣̂pı̣̃zó âꞌdólé gạ̃rạ̃. Ĩtí gólâ drí ãwô-ĩtí ꞌẽzó Ôvârí drí tãlâ tã tãndí gólâ Ôvârí drí ꞌẽꞌá ꞌẽlâ gólâ drí ạ̃tı̣́ ꞌálâ rî tãsĩ. 21 Gólâ nı̣̃ trá kĩ, pạ̃tı̣́ı̣̃ Ôvârí âꞌdô îcáꞌá ꞌdĩyímvá âfẽlé yí drí õzõ gólâ drí tã lâ ꞌbãlé trá rî kâtí. 22 Tãlâ tã lẽlẽ gólâkâ ꞌdĩ tãsĩ rî, Ôvârí ndrê gólâ trá õjílã mbı̣̂mbı̣̂ ró. 23 Gõꞌdá úlı̣́ gólĩyî îgĩlí kĩꞌá nĩ, Ôvârí ndrê Ãbãrãyámã tã mbı̣̂ ꞌbá ró ꞌdĩ ꞌbá yî âꞌdó kô cé rĩꞌá tã îmbáꞌá ĩꞌdî Ãbãrãyámã rî tãsĩ. 24 Úlı̣́ rî îgĩlí ꞌdĩ ꞌbá yî rî ĩyî kpá tã âꞌdálé kĩ, Ôvârí ãâꞌdô kpá ãmâ ndrẽꞌá yí lı̣̃fı̣́ õjílã tã mbı̣̂ ꞌbá ró, tãlâ mã lẽ tã trá Ôvârí ꞌá, tãlâ gólâ ĩꞌdî ãlô gólâ Kúmú ãmákâ Yésũ Krístõ rî ꞌẽ ꞌbá trá lîdrílí õdrã ꞌásĩ rî. 25 Ôvârí âfẽ Yésũ fũlı̣́ tãlâ tã õnjí ãmákâ rî ꞌbá yî tãsĩ, tãlâ gólâ õꞌbã ró ãmâ bê âꞌdólé mbı̣̂mbı̣̂ ró yí lı̣̃fı̣́. Gõꞌdá gólâ ꞌbã Yésũ lîdrílí õdrã ꞌásĩ, ãꞌdô ró bê ãmâ drí ndrẽlé kĩ, Ôvârí ꞌbã ãmâ trá âꞌdólé õjílã mbı̣̂mbı̣̂ rî ꞌbá yî ró yí lı̣̃fı̣́.

5

Tã tã tãndí gólĩyî Ôvârí drí ꞌbãlé trá ꞌẽlé ãmâ õjílã gólĩyî âꞌdó ꞌbá mbı̣̂mbı̣̂ ró yí lı̣̃fı̣́ rî ꞌbá yî drí rî tãsĩ

1 Ôvârí ndẽ tã tã õnjí ãmákâ ãmâ lãfálé ꞌá yí bê rî kâ trá, tãlâ mã lẽ tã trá Yésũ ꞌdíyî pã ꞌbá ró rî ꞌá. Bê trá ĩtí rî, ạ̃wạ̃ Ôvârí kâ ãmâ rú rî ậꞌdı̣̂ trá, gõꞌdá mã îcâ trá âgõlé gólâ ngálâ õjílã gólâkâ ró rĩlí tãndí ró gólâ bê, tãlâ Kúmú ãmákâ Yésũ Krístõ rî õdrã sĩ. 2 Mã îcâ trá tã tãndí ndrĩ gólĩyî Ôvârí drí ꞌẽlé drı̣̃-bạ́lạ́yı̣̂ ró ãmâ gólĩyî tã lẽ ꞌbá trá Yésũ ꞌá pı̣̃pı̣̂sı̣́lı̣́ ãlô sĩ rî ꞌbá yî drí rî nı̣̃lı̣́. Ngbãângbânõ Yésũ sĩ rî, ãmâ trá rĩꞌá ãyĩkõ ró ãmbá, tãlâ mã nı̣̃ trá kĩ, Ôvârí âꞌdô pạ̃tı̣́ı̣̃ íyî sũsũ tã tãndí ꞌẽ kâ gõꞌdá kpá mbârâkã bê rî âꞌdáꞌá trá ãmâ drí. 3 Gõꞌdá mã îcâ ró bê kpá gólâ rî lûyı̣́lı̣́ kậyı̣̂ gólâ lâŋõ drí ãmâ ûsúzó rî tú, tãlâ ãmâ õjílã Yésũ kâ nı̣̃ tã trá kĩ, lâŋõ rî gógó ꞌdĩ âꞌdô ãmâ ꞌbãꞌá fĩî ậtũlı̣́ ꞌâ ạ̃ꞌdı̣́ sĩ. 4 Õzõ mã ĩîcâ trá fĩî ậtũlı̣́ ĩtí rî, gõꞌdá ãmâ drí âꞌdózó mbârâkã bê rĩlí õjílã Ôvârí kâ ró. Gólâ rî ndrẽlâ kĩ, mã âꞌdô âꞌdóꞌá âmólé drı̣́-mvá mûdrı̣́ sĩ njírí-njírí kậyı̣̂ gólâ lâŋõ kâ rî sĩ. Gõꞌdá bê trá ĩtí rî, mã îcâ trá lı̣̃fı̣́ ꞌbãlé tã tãndí gólĩyî Ôvârí drí ꞌbãlé ꞌẽꞌá ꞌẽlâ ãmâ drí rî drı̣̃ı̣̂. 5 Tã pạ̃tı̣́ı̣̃ ró, mã nı̣̃ trá kĩ, Ôvârí âꞌdô fí tã gólĩyî ãmâ drí lı̣̃fı̣́ ꞌbãzó trá drı̣̃ lâ rî ꞌbá yî ꞌẽꞌá ãmâ drí, tãlâ gólâ lẽ ãmâ trá tákányĩ. Líndrí Tãndí gólâ Ôvârí drí fẽlé trá ãmâ drí ngá fẽfẽ ró ꞌdĩ âꞌdâ tã ꞌdî nĩ ãmâ drí ngbálí-ngbálí.

6 Nĩ ndrê drẽ, Ôvârí ndrê trá kĩ, ãmâ rĩꞌá cú ĩtí mbârâkã ãkó ãmâ nyãányâ pãzó. Ĩtí rî, gólâ drí ãmâ pãzó kậyı̣̂ tíbê gólâ drí Yésũ Krístõ rî ꞌbãzó drãlé ãmâ tã õnjí ꞌbá ndrĩ tãsĩ rî sĩ. ꞌDĩî rĩꞌá tã ạ́ngı̣́ ꞌî. 7 Ĩtí rî, õjílã ãzâ fí bê rĩꞌá ãngó nõ ꞌá nõngá îcá ꞌbá drãlé íyî ãzí-ãzí rî tãsĩ yã? Âꞌdô âꞌdóꞌá ángô tí õzõ ãzí-ãzí rî ꞌdĩ ãꞌdô õjílã tãndí ꞌî rî yã? Ãꞌdî nı̣̃ nĩ yã? Õzõ õjílã rî ꞌdĩ ãâꞌdô fí rĩꞌá pạ̃tı̣́ı̣̃ õjílã tãndí ꞌî dódó rî, gõꞌdá õjílã ãlô drí fĩî ậtũzó âꞌdólé mbârâkã bê drãlé gólâ rî pãlé rî. 8 Gõꞌdá tã gólâ Ôvârí drí ꞌẽlé ãmâ drí rî lậvũ trá gạ̃rạ̃ tã tãndí rî ꞌdĩ drı̣̃ı̣̂ sĩ. Ôvârí âꞌdâ tã trá kĩ, ãmâ lôvó bê rĩꞌá dũû yí ꞌá lậvũlı̣́ kôrô lõvõ õjílã ãngó nõ kâ rî ꞌbá yí kâ ĩyî lãfálé ꞌásĩ rî drı̣̃ı̣̂ sĩ. Nĩ ndrê drẽ, Ôvârí âjô íyî mvá Yésũ Krístõ ânĩlí drãlé tãlâ ãmâ pãlé, drẽ ãmâ rĩꞌá tã õnjí tẽtẽ ꞌbá ró rî sĩ.

9 Yésũ Krístõ drã trá tã õnjí ãmákâ rî ꞌbá yî tãsĩ. Ĩtí rî, tã ãzãkã yûꞌdạ́wạ́ Ôvârí drí tã kĩzó ãmâ rú tã lâ sĩ. Gõꞌdá ngbãângbânõ rî, Ôvârí ndrê ãmâ bê trá õjílã tãndí íyíkâ rî ꞌbá yî ró tãlâ Yésũ rî õdrã sĩ rî, ĩtí mã âꞌdô îcáꞌá pạ̃tı̣́ı̣̃ nı̣̃lâ kĩ, gólâ îcá gõꞌdá kô âꞌdólé ạ̃wạ̃ ró ãmá bê, tãlâ Yésũ pâ ãmâ trá ạ̃wạ̃ rî ꞌdĩ ꞌásĩ. 10 Sı̣́sı̣́ lâ sĩ rî, ãmâ rĩꞌá Ôvârí rî ạ̃jú-ꞌbá-ãzí yî ĩꞌdî, gõꞌdá ꞌdĩî vósĩ rî, gólâ drí ãmâ ꞌbãzó âꞌdólé íyî rû-lẽ-ãzí yî ró tãlâ mvá lâ rî õdrã sĩ. Gõꞌdá ngbãângbânõ ãmâ bê trá gólâ rî rû-lẽ-ãzí yî ĩꞌdî rî, gólâ âꞌdô rĩꞌá zãâ tã pạ̃tı̣́ı̣̃ ró ãmâ pãlé lâŋõ íyíkâ ãmâ drı̣̃ı̣̂ rî ꞌásĩ, ãꞌdô ró bê ãmâ drí rĩzó zãâ gbạ́dú lédrẽ-lédrẽ ró, tãlâ Yésũ trá ngbãângbânõ lédrẽ-lédrẽ ró óꞌdí. 11 Dró ꞌdĩ drı̣̃ı̣̂ rî, mã îcâ ró bê kpá Ôvârí rî lûyı̣́lı̣́ mvá lâ Yésũ Krístõ gólâ ãmâ ꞌbã ꞌbá âꞌdólé ngá ãlô ró gólâ bê rî tãsĩ.

Tã Ôvârí drí tã õnjí Ádãmã kâ nãzó vólé ârîmâ Yésũ kâ tãsĩ rî

12 Tã ómvó ngá ꞌá rî, ãmâ ạ́ꞌbı̣́yạ́ ãlô rú bê Ádãmã rî ꞌê tã õnjí trá Ôvârí rú. Ĩtí rî, tã õnjí drí âfízó ãngó nõ ꞌá õjílã ndrĩ drí rĩꞌá ꞌẽlâ. Gõꞌdá tã õnjí rî ꞌdĩ drí õdrã lôfízó õjílã drí ndrĩ kậkậrậ, tãlâ õjílã cé tı̣̂tı̣̂ ꞌê ĩyî tã õnjí trá ãkí ãkó. 13 Drẽ ãkpãkãꞌdã sı̣́sı̣́ Ôvârí âfẽé tã ꞌbãꞌbã íyíkâ rî ꞌbá yî õjílã drí ꞌẽlé Músạ̃ sĩ kô rî, õjílã ãngó nõ drı̣̃ı̣̂ rî ꞌbá yî rî ĩyî trá tã õnjí ꞌẽlé. Gõꞌdá ĩtí rî, mã îcá kô tã âtálé kĩ, tã õnjí ĩꞌdî rĩꞌá cé tã tã ꞌbãꞌbã kâ rî ꞌbá yî ꞌẽ ãkõ lâ ꞌî. Õjílã rî trá rĩꞌá tã õnjí ꞌẽlé ꞌdĩ drẽ tã ꞌbãꞌbã yûꞌdạ́wạ́ rĩꞌá ı̣̂njı̣̃lâ. 14 Gõꞌdá îtõlé kậyı̣̂ gólĩyî Ádãmã kâ rî ꞌbá yî rú sĩ âcálé kậyı̣̂ Músạ̃ kâ rî rú rî, trá rĩꞌá õjílã drí ôdrãzó, kpálé õzõ gólĩyî õgã kô dó tã ãzãkã ngîngî tã ꞌbãꞌbã Ôvârí kâ kâ ꞌẽlé õzõ Ádãmã drí ꞌẽrẽ lâ kâtí rî.

Ádãmã rî nyãányâ âꞌdô trá líndrí õjílã gólâ Ôvârí drí ꞌẽꞌá âjólâ ꞌdíyî pã ꞌbá ró rî kâ ĩꞌdî. 15 Nĩ ndrê drẽ, tã kpạ̃rạ̃tı̣́ gólĩyî drí ꞌẽlé ĩyî rî, ꞌbã tã rû ꞌẽlé õjílã ndrĩ tãsĩ. Gõꞌdá tã lâ yî rĩꞌá ngĩî. Sı̣́sı̣́ rî, ngá fẽfẽ Yésũ rî õdrã kâ gólâ Ôvârí drí âfẽlé õjílã pãlé rî âꞌdó kô rĩꞌá îcâ-îcâ ró tã õnjí Ádãmã kâ rî ꞌbá yí bê. Tãlâ ãgô ãlô Ádãmã ꞌdĩ ꞌê tã õnjí trá. Gõꞌdá ĩtí rî, õjílã dũû ôdrã trá. Gõꞌdá tã Ôvârí rî pı̣̃pı̣̂sı̣́lı̣́ ạ̃ꞌdı̣́ kâ drı̣̃-bạ́lạ́yı̣̂ ró õjílã pãzó rî lậvũ kôrô tã tã õnjí tẽtẽ õjílã kâ rî ꞌbá yí kâ drı̣̃ı̣̂ sĩ. Âꞌdô bê trá ĩtí rî, Ôvârí îcâ trá drı̣̃-bạ́lạ́yı̣̂ ró tã lẽ ꞌbá ndrĩ ꞌbãꞌá âꞌdólé ĩyî mbı̣̂ ró yí lı̣̃fı̣́, tãlâ gólâ âfẽ õjílã ãlô trá, Yésũ Krístõ ĩꞌdî ngá fẽfẽ ró drãlé tãlâ tã õnjí õjílã dũû kâ tãsĩ.

16 Tã rı̣̃ gólâ tã õnjí Ádãmã kâ ꞌbã ꞌbá ngĩî tã tãndí Yésũ kâ rú sĩ rî rĩꞌá ĩꞌdî nõ. Tãlâ tã õnjí sı̣́sı̣́ Ádãmã kâ tãsĩ rî, Ôvârí kî tã trá ãmâ õjílã rú kpãkã ãlô gólâ bê tã õnjí ꞌbá yî ró, tãlâ lâŋõ fẽzó ãmâ drí. Gõꞌdá ngá fẽfẽ Ôvârí kâ rî tã lâ âꞌdó ĩtí kô. Ôvârí âjô Yésũ trá ngá fẽfẽ ró, tã õnjí dũû õjílã ãngó nõ kâ drí ꞌẽlé rî vólé drı̣̃ lâ ꞌásĩ. Tãlâ Yésũ rî õdrã tãsĩ rî, Ôvârí ꞌê õjílã trá dũû âꞌdólé mbı̣̂mbı̣̂ ró yí lı̣̃fı̣́. 17 Nĩ ndrê drẽ, tã õnjí ãgô ãlô Ádãmã kâ ꞌdĩ ꞌê õjílã ãngó nõ kâ trá ôdrãlé. Gõꞌdá mbârâkã Yésũ kâ ꞌdíyî pã ꞌbá ró rî lậvũ Ádãmã kâ trá gạ̃rạ̃ rî, gõꞌdá ĩtí, tã gólâ ãgô ãlô Yésũ Krístõ drí ꞌẽlé ãmâ pãzó ꞌdĩ lậvũ tã tã õnjí gólâ âfí ꞌbá tãlâ tã õnjí Ádãmã kâ rî ꞌbá yí kâ drı̣̃ı̣̂ sĩ. Âꞌdô bê trá ĩtí rî, õjílã ndrĩ gólĩyî ngá fẽfẽ ngá pãpã kâ gólâ Ôvârí drí âfẽlé drílĩyî drı̣̃-bạ́lạ́yı̣̂ sĩ õdrã Yésũ kâ sĩ, ãꞌdô ró bê Ôvârí drí gólĩyî ꞌbãzó âꞌdólé tã mbı̣̂ ꞌbá ró rî ûsú ꞌbá rî, âꞌdô ĩyî rĩꞌá tã pạ̃tı̣́ı̣̃ ró zãâ gbạ́dú kúmú ró Yésũ bê ꞌbũû ꞌálâ.

18 Ĩtí rî, tã õjílã ãlô kâ îjõ rû trá õjílã drí ndrĩ. Tã õnjí Ádãmã kâ ꞌbã õjílã ndrĩ trá rĩlí lâŋõ Ôvârí kâ njı̣̃lı̣́. Gõꞌdá tã tãndí gólâ Yésũ drí ꞌẽlé íyî õdrã sĩ fê lậlı̣̂-lậlı̣̂ drı̣̃ı̣̂ rî înjî õjílã trá lâŋõ tã õnjí kâ ꞌásĩ gólĩyî drí rĩzó bê zãâ gbạ́dú ró Ôvârí bê. 19 Yésũ ĩꞌdî rĩꞌá õjílã ãlô gólâ rĩ ꞌbá kárá rĩꞌá cé tã mbı̣̂ Ôvârí kâ rî ꞌbá yî ꞌẽlé rî ĩꞌdî. Bê trá ĩtí rî, Ôvârí îcâ trá õjílã ꞌbãlé ndrĩ âꞌdólé mbı̣̂mbı̣̂ ró yí lı̣̃fı̣́ tãlâ tã mbı̣̂ ꞌẽꞌẽ Yésũ kâ tãsĩ, kpá õzõ tã õnjí Ádãmã kâ drí õjílã ndrĩ ꞌbãrẽ âꞌdólé tã õnjí ꞌbá ró rî kâtí.

20 Õzõ tã ꞌbãꞌbã Ôvârí kâ Músạ̃ sĩ rî ꞌbá yî õꞌbã ãmâ kô âꞌdólé mbı̣̂mbı̣̂ ró rî, ngã gõꞌdá gólâ âfẽ tã ꞌbãꞌbã rî ꞌdĩ ꞌbá yî kó ãꞌdô tãsĩ õjílã drí ꞌẽlé yã? Ôvârí âfẽ tã ꞌbãꞌbã rî ꞌdĩ ꞌbá yî õjílã drí tã nı̣̃zó bê dódó kĩ, yĩ ꞌê tã õnjí trá Ôvârí rú. Õzõ kpálé tã õnjí lı̣̂pı̣̃ bê trá âcálé dũû rî, mbârâkã pı̣̃pı̣̂sı̣́lı̣́ tãndĩ Ôvârí kâ rî kâ drí kpá lı̣̂pı̣̃zó lậvũlı̣́ kôrô tã gólĩyî tã õnjí ꞌdĩ ꞌbá yí kâ rî yî drı̣̃ı̣̂ sĩ. 21 Ĩtí õjílã ndrĩ ꞌê ĩyî tã õnjí gõꞌdá ôdrãzó ĩyî tãlâ tã õnjí rî ꞌdĩ ꞌbá yî drí sĩ. Gõꞌdá mbârâkã Ôvârí rî pı̣̃pı̣̂sı̣́lı̣́ tãndĩ kâ rĩꞌá ãmbá lậvũlı̣́ kôrô. Gólâ rĩꞌá drı̣̃-bạ́lạ́yı̣̂ ró õjílã ꞌbãlé âꞌdólé mbı̣̂mbı̣̂ ró yí lı̣̃fı̣́ Kúmú Yésũ Krístõ sĩ, ãꞌdô ró bê gólâ drí ãmâ ꞌbãzó rĩlí zãâ gbạ́dú ạ̃dũkũ ãkó.

6

Tã Póõlõ drí tã ı̣̂sũ ányâ õjílã kâ lôtózó âꞌdô-âꞌdô ãlô ró Yésũ bê rî tãsĩ rî

1 Õzõ tã õnjí dũû õjílã kâ rî õꞌbã Ôvârí trá pı̣̃pı̣̂sı̣́lı̣́ tãndĩ íyíkâ âꞌdálé gólĩyî drí rî, õjílã ãzâ ãlô ãnî lãfálé sĩ âꞌdô tã ı̣̂sũꞌá kĩ, “ꞌDõvó mã õrî rĩꞌá tã õnjí ꞌẽlé ĩꞌdî rõô, ãꞌdô ró bê Ôvârí drí îcázó tã õnjí dũû ãmákâ ꞌdĩ ꞌbá yî âyélé tãlâ pı̣̃pı̣̂sı̣́lı̣́ tãndĩ gólâkâ ꞌdĩ sĩ.” 2 Tã-drı̣̃ lôgõ ámákâ tã ꞌdî tãsĩ rî kĩ, rĩꞌá ngbá ányâ lâ ró. Âꞌdó kô mbı̣̂ ãmâ drí rĩzó rĩꞌá tã õnjí ꞌẽlé. Îcâ trá ãmâ drí rĩzó ãmâ nyãányâ ndrẽlé õjílã mvá gólĩyî îcá ꞌbá rĩꞌá tã tã õnjí ꞌẽzó rî gãlé dó rî yî ró. Mbârâkã Yésũ kâ fû mbârâkã tã tã õnjí ꞌẽ ꞌbá ãmâ ꞌẽlé rî kâ trá. 3 Nĩ ı̣̂sũ tã tã bãbãtízĩ kâ tãsĩ. Íîbábátízã ãmâ bê âꞌdólé ngá ãlô ró Yésũ bê rî, rĩꞌá tã âꞌdâ ꞌî kĩ, mã drã trá Yésũ bê. 4 Gõꞌdá nĩngá sĩ, íîbábátízã ãmâ bê rî, rĩꞌá ókĩzõ óꞌbã ãmâ kpá ꞌbú ꞌá Yésũ bê ãlô. ꞌDĩî ꞌbã tã tã õnjí ꞌẽ kâ âꞌdólé mbârâkã ãkó ãmâ pẽlé. Ĩtí ãmâ bê trá ngá ãlô ró Yésũ bê, gõꞌdá õzõ Ôvârí drí Yésũ rî ꞌẽzó trá lîdrílí õdrã ꞌásĩ mbârâkã ãmbá íyíkâ sĩ ꞌdî tí rî, ꞌdĩî gólâ ꞌê ãmâ kpá drı̣̃ âdĩlí vólé tã õnjí ꞌásĩ gõꞌdá rĩlí ãngó nõ ꞌá õjílã óꞌdí ró.

5 Gõꞌdá mã âꞌdô bê trá ngá ãlô ró Yésũ bê gólâ rî õdrã sĩ rî, ãmâ gõꞌdá kpá ngá ãlô ꞌî gólâ bê gólâ rî lîdrî-lîdrî sĩ. Tãlâ tã ꞌdî tãsĩ rî, ãmâ trá ngbãângbânõ õjílã óꞌdí gólĩyî îcá ꞌbá tã õnjí gãlé dó rî ꞌbá yî ró. 6 Gõꞌdá mã nı̣̃ trá dódó kĩ, úfû âꞌdô-âꞌdô ãmákâ ạ̃kû rî trá vólé fê lậlı̣̂-lậlı̣̂ drı̣̃ı̣̂ Yésũ bê. Ôvârí ꞌê tã trá ĩtí, ãꞌdô ró bê Yésũ rî mbârâkã drí tã trõzó bê mbârâkã tã õnjí ãmákâ rî ꞌbá yí kâ drı̣̃ı̣̂ sĩ. Ngbãângbânõ rî, mã îcâ trá tã njĩlí tã gólĩyî tã õnjí ró rî ꞌbá yî gãzó dó. 7 Ĩtí rî, íînjî ãmâ trá mbârâkã tã õnjí ãmâ drı̣̃ı̣̂ rî kâ ꞌásĩ, õzõ ãvõ drí îcárẽ tã õnjí ꞌẽlé kô rî kâtí. 8 Tãlâ mã drã trá ngá ãlô ró Yésũ bê ĩtí, mã nı̣̃ trá ngbãângbânõ kĩ, mã âꞌdô kpá rĩꞌá kpãkã ãlô gólâ bê zãâ gbạ́dú zãâ. 9 Nĩ ndrê drẽ, mã nı̣̃ trá kĩ, Ôvârí ꞌê Yésũ trá lîdrílí õdrã ꞌásĩ. Gõꞌdá ngbãângbânõ rî, gólâ trá rĩꞌá ꞌbũû ꞌálâ. Îcá gõꞌdá kô gólâ drí drãzó kpá óꞌdí. Ĩtí rî, õdrã gõꞌdá trá cú ĩtí mbârâkã ãkó tã trõzó gólâ drı̣́gạ́ sĩ. 10 Gõꞌdá gólâ drã bê fê lậlı̣̂-lậlı̣̂ drı̣̃ı̣̂ rî, gólâ drã ꞌdî õjílã pãlé ngbá tã õnjí ĩyíkâ rî ꞌbá yî ꞌásĩ. Gõꞌdá lîdrî-lîdrî Yésũ kâ õdrã ꞌásĩ rî tãsĩ rî, gólâ rĩꞌá lédrẽ-lédrẽ ró ãndrõ nô, rĩꞌá Ôvârí bê ngá ãlô ró.

11 Ĩtí, nĩ ndrê tã õnjí lôvókô gólĩyî rĩ ꞌbá ãnî lâsélé õzõ ngá gólĩyî ãvõ ró rî kâtí mbârâkã ãkó tã trõzó ãnî drı̣́gạ́ sĩ. ꞌDõvó nĩ ndrê ãnî nyãányâ õjílã óꞌdí ró ngĩî rĩrĩ gólâ sı̣́sı̣́ rî kâ drı̣̃ı̣̂ sĩ, tãlâ nĩ rî ró bê rĩꞌá Ôvârí rî ı̣̂njı̣̃lı̣́ ngá ãlô ró Yésũ Krístõ bê. 12 Bê trá ꞌdĩî rî kâtí rî, nĩ âyê tã lôvókô gólĩyî rĩ ꞌbá ãnî lâsélé nĩꞌá tã õnjí ꞌẽlé rî ꞌbá yî kô ãnî pẽlé. Nĩ âyê tã lôvókô ãnî rúꞌbạ́ ĩnyĩrĩkõ kâ ãnî ꞌbãlé tã õnjí ꞌẽlé ãꞌdô tãsĩ yã? Ãnî rúꞌbạ́ ĩnyĩrĩkõ rĩꞌá cé ngá tãkó gólâ îcá ꞌbá cú drãlé rî ĩꞌdî. 13 Nĩ âyê ãnî nyãányâ kô âꞌdólé rĩlí mbârâkã tã ányâ lôvókô kâ rî ꞌbá yî zẽlé, tã lâ õzó ĩyî kô ãnî ꞌbãâ tã õnjí ró rî ꞌbá yî ꞌẽlé Ôvârí rú ãnî rúꞌbạ́ ĩnyĩrĩkõ sĩ. Nĩ ꞌbã bê-rî ãnî nyãányâ nyé Ôvârí drı̣́gạ́, ãꞌdô ró bê gólâ drí ãnî ꞌbãzó âꞌdólé õzõ õjílã óꞌdí gólĩyî lîdrí ꞌbá trá õdrã ꞌásĩ rî ꞌbá yí kâtí. Nĩ âyê Ôvârí cé ãnî ꞌbãlé tã gólĩyî tãndí ró rî ꞌbá yî ꞌẽlé cé ĩꞌdî ãnî rúꞌbạ́ ĩnyĩrĩkõ sĩ ndrĩ. 14 Nĩ âyê tã õnjí kô dı̣̃lı̣́ kôrô ãnî drı̣̃ı̣̂ sĩ, ãnî lı̣́pı̣̂ ró ãlôwálâ. Nĩ ndrê drẽ, nĩ rí drẽ kô tã ꞌbãꞌbã gólĩyî Ôvârí drí ꞌbãlé trá ꞌẽlé Músạ̃ sĩ rî zẽlé. Ôvârí ꞌbã ãnî trá âꞌdólé õjílã íyíkâ ró cú ĩtí pı̣̃pı̣̂sı̣́lı̣́ tãndĩ íyíkâ sĩ. Gõꞌdá gólâ rî mbârâkã âfẽlé ãnî drí tã õnjí gãzó dó.

15 Tã ángô rî ĩꞌdî mbı̣̂mbı̣̂ ꞌẽlé yã? Õjílã ãzâ tã ı̣̂sũ ányâ bê rî âꞌdô lôgõꞌá lâ kĩ, “ꞌDõvó mã õrî rĩꞌá tã gólĩyî õnjí ró rî ꞌbá yî ꞌẽlé ĩꞌdî, tãlâ îcá kô ãmâ drí tã gólĩyî Ôvârí kâ ꞌbãlé ãmâ drí ꞌẽlé ãꞌdô ró bê yí drí ãmâ pãzó rî ꞌbá yî ꞌẽlé. Gólâ ꞌbã tã trá ãmâ pãzó cú ĩtí tãlâ pı̣̃pı̣̂sı̣́lı̣́ tãndĩ gólâkâ ꞌdĩ sĩ.” Gõꞌdá pạ̃tı̣́ı̣̃ ró, tã ı̣̂sũ rî ꞌdĩ rĩꞌá ányâ lâ ꞌî. 16 Gõꞌdá õzõ nĩ õfẽ ãnî nyãányâ trá tã õjílã ãzâ kâ rõlé cé ĩꞌdî rî, ꞌdĩî gólâ dı̣̂ trá kôrô ãnî drı̣̃ı̣̂ sĩ. Nĩ âꞌdô trá rạ̃gı̣́ı̣̃ gólâkâ ró. Ĩtí rî, õzõ nĩ õfẽ ãnî nyãányâ trá tã õnjí gólĩyî sũ ꞌbá kô Ôvârí rú rî ꞌbá yî ꞌẽlé rî, gõꞌdá ꞌdĩî nĩ âꞌdô trá mbârâkã tã õnjí rî ꞌdĩ ꞌbá yí kâ zẽlé. Gõꞌdá tã õnjí rî ꞌdĩ ꞌbá yî âꞌdô ãnî îzãꞌá. Ôvârí âꞌdô kpá ãnî gãꞌá dó zãâ. Gõꞌdá õzõ nĩ õfẽ ãnî nyãányâ cú Ôvârí drí, rĩzó tã gólâkâ rõlé ĩꞌdî rî, ꞌdĩî nĩ âꞌdô âꞌdóꞌá drı̣́-ãcê gólâkâ zẽlé, gõꞌdá nĩ âꞌdô âꞌdóꞌá õjílã mbı̣̂mbı̣̂ gólâkâ rî ꞌbá yî ró. 17-18 Gõꞌdá mã ꞌê ãwô-ĩtí ãmbá Ôvârí drí ãnî tãsĩ, tãlâ nĩ âdĩ drı̣̃ trá vólé tã õnjí ãníkâ rî ꞌbá yî ꞌásĩ, tãlâ tã õnjí ꞌdĩ ꞌbá yî õzó gõꞌdá kpá kô dı̣̃ı̣̂ ãnî drı̣̃ı̣̂ sĩ ãnî ômbélé óꞌdí. Nĩ âdĩ ãnî trá âgõlé Ôvârí ngálâ tã gólâkâ rî ꞌbá yî ꞌẽlé ĩꞌdî pı̣̃pı̣̂sı̣́lı̣́ ãlô rî sĩ, âꞌdô tã pạ̃tı̣́ı̣̃ gólĩyî ãnî îmbázó trá ĩꞌdî sĩ lâ rî ꞌbá yî vó ró. Gõꞌdá ngbãângbânõ rî, tã gólĩyî rĩ ꞌbá dı̣̃lı̣́ kôrô ãnî drı̣̃ı̣̂ sĩ ꞌdî ꞌbá yî rĩꞌá ĩyî tã mbı̣̂ Ôvârí kâ ró rî ꞌbá yî ĩꞌdî.

19 Má âtâ úlı̣́ ãnî drí trậ úlı̣́ mãnĩgõ âꞌdózó rạ̃gı̣́ı̣̃ tã õnjí kâ ró rî tãsĩ, ãꞌdô ró bê ãnî pãlé úlı̣́ ámákâ nõ ꞌbá yî tã ífí lâ yî nı̣̃zó bê tãndí ró. Sı̣́sı̣́ rî, nĩ fẽ ãnî nyãányâ trá rạ̃gı̣́ı̣̃ kâtí rĩꞌá tã õnjí ró ãnyĩ kâ gólĩyî tã lôvókô ãníkâ drí ãnî âsélé trá rĩꞌá ꞌẽlâ rî ꞌbá yî ꞌẽlé ĩꞌdî. Nĩngá sĩ rî, nĩ rî trá rĩꞌá tã gólĩyî õnjí ró rî ꞌbá yî ꞌẽlé rõô ĩꞌdî. Nĩ gã dó tã Ôvârí kâ rî ꞌbá yî ꞌẽlé. Gõꞌdá ngbãângbânõ rî, ꞌdõvó nĩ fẽ ãnî nyãányâ Ôvârí drí pı̣̃pı̣̂sı̣́lı̣́ ãlô sĩ, tãlâ nĩ rî ró bê rĩꞌá cé tã gólâkâ mbı̣̂mbı̣̂ rî ꞌbá yî ꞌẽlé ĩꞌdî, õjílã tãndí gólâkâ rî ꞌbá yî ró. Tã gólĩyî rĩ ꞌbá dı̣̃lı̣́ kôrô ãnî drı̣̃ı̣̂ sĩ ꞌdî ꞌbá yî rĩꞌá ĩyî tã mbı̣̂ Ôvârí kâ ró rî ꞌbá yî ĩꞌdî. 20 Sı̣́sı̣́ ãnî drí âꞌdózó drẽ rạ̃gı̣́ı̣̃ tã õnjí kâ ró rî, tã mbı̣̂mbı̣̂ gólĩyî Ôvârí kâ ró rî ꞌbá yî dı̣́ drẽ kô kôrô ãnî drı̣̃ı̣̂ sĩ. 21 Kậyı̣̂ rî ꞌdĩ ꞌbá yî sĩ rî, tã tãndí gólĩyî ãnî drí ûsúlı̣́ rî ꞌbá yî ãꞌdô ꞌî, tã õnjí gólĩyî ãnî drí ꞌẽlé trá rî ꞌbá yî ꞌásĩ yã? Tã tãndí yûꞌdạ́wạ́. Ngá ãnî drí ûsúlı̣́ rî rĩꞌá cé ãnyĩ ĩꞌdî lâŋõ bê Ôvârí drı̣́gạ́ sĩ. 22 Gõꞌdá ngbãângbânõ rî, Ôvârí tĩ ãnî drı̣̃ trá mbârâkã rạ̃gı̣̃ tã õnjí kâ rî kâ ꞌásĩ. Gõꞌdá gólâ trõ ãnî trá ꞌbãlé õjílã gólĩyî rĩ ꞌbá tã tãndí ró rî ꞌbá yî ꞌẽlé ĩꞌdî íyî ậtı̣̃zó rî ꞌbá yî ró. Ngbãângbânõ rî, nĩ âꞌdô trá rạ̃gı̣́ı̣̃ Ôvârí kâ ró. Gõꞌdá ĩtí rî, gólâ âꞌdô kpá ãnî ꞌbãꞌá âꞌdólé rĩlí zãâ gbạ́dú ạ̃dũkũ ãkó yí bê. 23 Nĩ ndrê drẽ, õjílã gólâ rĩ ꞌbá íyíkâ rĩꞌá tã õnjí ꞌẽlé ĩꞌdî rî âꞌdô íyíkâ cé õdrã ûsúꞌá ĩꞌdî. Ĩtí rî, Ôvârí âꞌdô gólâ rî gãꞌá dó zãâ gbạ́dú. Gõꞌdá õjílã gólâ íyî nyãányâ fẽ ꞌbá Ôvârí drí pı̣̃pı̣̂sı̣́lı̣́ ãlô sĩ rî tãsĩ rî, Ôvârí âꞌdô ngá fẽfẽ fẽꞌá gólâ drí drı̣̃-bạ́lạ́yı̣̂ ró âꞌdólé gólâ rî ꞌbãlé rĩlí ngá ãlô ró Kúmú ãmákâ Yésũ Krístõ bê zãâ gbạ́dú ạ̃dũkũ ãkó.

7

Tã tã ꞌbãꞌbã Ôvârí kâ ãmâ drí ꞌẽlé rî ꞌbá yî tãsĩ rî

1 Ámâ ậdrúpı̣̃ yî ámâ îzó yí bê, má nı̣̃ trá kĩ, ãnî rĩꞌá õjílã gólĩyî tã tã ꞌbãꞌbã gólĩyî Ôvârí drí ꞌbãlé trá õjílã drí ꞌẽlé rî kâ nı̣̃ ꞌbá rî ꞌbá yî ĩꞌdî. Ĩtí rî, ꞌdõvó nĩ ı̣̂sũ tã dódó tã tã ꞌbãꞌbã rî ꞌdĩ ꞌbá yí kâ ꞌẽꞌẽ lâ tãsĩ. Îcâ trá cé õjílã drí tã tã ꞌbãꞌbã rî ꞌdĩ ꞌbá yí kâ ꞌẽzó ĩꞌdî drẽ gólâ bê rĩꞌá zãâ lédrẽ-lédrẽ ró rî. 2 Tã lãgĩ kâ rî tã ꞌdî âꞌdálé ãmâ drí. Gõꞌdá âꞌdô tã ꞌbãꞌbã Ôvârí kâ rî vó ró rî, îcâ trá õkó jó kâ drí ágó lâ rî ı̣̂njı̣̃lı̣́, tãlâ rĩzó bê ágó rî ꞌdĩ bê ngá ãlô ró kậyı̣̂ gólĩyî ágó rî ꞌdĩ kâ âꞌdózó drẽ zãâ lédrẽ-lédrẽ ró rî ꞌbá yí kâ sĩ. 3 Gõꞌdá õzõ gólâ rî ágó ꞌdĩ õdrã trá rî, ꞌdĩî gólâ trá rĩꞌá drı̣̃-bạ́lạ́yı̣̂ ró tã ꞌbãꞌbã gólĩyî drí rĩzó rĩlí ágó lâ ꞌdĩ bê ngá ãlô ró ꞌdĩ kâ ꞌásĩ. Nĩ ndrê drẽ, õzõ õkó ãlô ãâyê ágó lâ gólâ âꞌdó ꞌbá drẽ bê lédrẽ-lédrẽ ró rî trá gõzó ngãlé íyî dĩlí gãrã drı̣̃ı̣̂ ậyı̣́lı̣́ ãgô ãzâ vólé kpá ágó ró rî bê rî, ꞌdĩî áâꞌdô tã kĩꞌá gólâ rú âꞌdólé gólâ rî zı̣̃lı̣́ tã õnjí tẽtẽ ꞌbá ró. Gõꞌdá õzõ ágó lâ ꞌdĩ õdrã trá drã rî, ꞌdĩî gólĩyî câ lãgĩ lãfâ trá. ꞌDĩî vósĩ rî, õzõ õkó rî ꞌdĩ ũûsû íyîngá ágó ãzâ trá trõlé rî, ꞌdĩî gólâ îcá gõꞌdá kô zı̣̃lı̣́ tã õnjí tẽtẽ ꞌbá ró.

4 Ámâ ậdrúpı̣̃ yî ámâ îzó yí bê, tã ãníkâ rî rĩꞌá õzõ ꞌdĩî rî kâtí. Tãlâ Yésũ drãlé bê rî, âꞌdô trá kpá õzõ nĩ drã trá ꞌdũwạ̃ gólâ bê rî kâtí, gõꞌdá âꞌdô kpá trá õzõ nĩ drã trá tã tã ꞌbãꞌbã gólĩyî Ôvârí drí âfẽlé trá Músạ̃ sĩ rî ꞌbá yí kâ tãsĩ rî kâtí. Ĩtí rî, Ôvârí yĩ drı̣́ trá ãnî rú sĩ tã ꞌẽꞌẽ tã ꞌbãꞌbã ꞌdî ꞌbá yí kâ ꞌásĩ, ãꞌdô ró bê ãnî drí rĩzó tã gólĩyî Yésũ kâ rî ꞌbá yî ꞌẽlé ĩꞌdî. Gõꞌdá nĩ âꞌdô trá ngá ãlô ró Yésũ gólâ lîdrí ꞌbá trá õdrã ꞌásĩ rî bê, ãꞌdô ró bê ãnî drí îcázó rĩꞌá Ôvârí rî gógó ı̣̂njı̣̃lı̣́ tã mbı̣̂mbı̣̂ gólâkâ rî ꞌbá yî ꞌẽꞌẽ lâ yî sĩ. 5 Sı̣́sı̣́ rî, mã ûjũlı̣́ bê tã tãndí ꞌẽlé mbârâkã ãmákâ sĩ rî, tã õnjí lôvókô ãmákâ rî ꞌbá yî dı̣̂ trá kôrô ãmâ drı̣̃ı̣̂ sĩ. Gõꞌdá mã nı̣̃lı̣́ bê tã ángô rî ꞌbá yî ĩꞌdî Ôvârí drí ꞌbãlé ãmâ drí ꞌẽlé rî, mã lẽé kô tã ꞌẽlé tã ꞌbãꞌbã ꞌdî ꞌbá yî vó ró. Ĩtí rî, mã rî trá rĩꞌá tã õnjí ró rî ꞌbá yî ꞌẽlé ĩꞌdî rõô. Tãlâ tã rî ꞌdĩ tãsĩ rî, lâŋõ Ôvârí kâ lạ̃sı̣́ sĩ rî trá ꞌẽꞌá âꞌdélé ãmâ drı̣̃ı̣̂. 6 Gõꞌdá ngbãângbânõ rî, Ôvârí înjî ãmâ trá vólé tã gólĩyî tã ꞌbãꞌbã ꞌdî ꞌbá yí kâ rî ꞌásĩ. Mã âcâ gõꞌdá trá õzõ õjílã ãvõ ró rî ꞌbá yí kâtí tã tã ꞌbãꞌbã rî ꞌdĩ ꞌbá yí kâ tãsĩ Yésũ rî õdrã sĩ. Bê trá ĩtí rî, mã îcâ trá drı̣̃-bạ́lạ́yı̣̂ ró tã ꞌẽlé Ôvârí drí lạ́tı̣̂ gólâ óꞌdí ró rî sĩ, ãꞌdô ró tã gólĩyî Líndrí Tãndí Ôvârí kâ drí ãmâ pãzó ꞌẽlâ rî vó ró. Mã âyê tã gólĩyî ãmâ drí ꞌẽꞌá ꞌẽlâ Ôvârí drí cú ĩtí mbârâkã ãmâ nyãányâ kâ sĩ tã ꞌbãꞌbã Ôvârí kâ gólĩyî îgĩlí trá ạ̃kû ró rî vó ró rî trá.

7 Ngá tã rî ꞌdĩ drí îmbálé ãmâ drí rî ãꞌdô ꞌî yã? Tã ꞌbãꞌbã Ôvârí kâ rî ꞌbá yî ꞌbã ãmâ trá tã õnjí ꞌẽlé yã? Âꞌdó ĩtí kô ãlôwálâ! Tã ꞌbãꞌbã Ôvârí kâ âꞌdâ tã trá má drí, tã gólĩyî ángô rî ꞌbá yî ĩꞌdî õnjí lâ yî ró ꞌẽlé yã. Nĩ ndrê drẽ, õzõ tíkó má ãꞌdô trá cú ĩtí tã ꞌbãꞌbã Ôvârí kâ ãkó kĩꞌá nĩ rî, mã õlẽ ngá õjílã ãzâ ꞌbá yí kâ kô ãmâ nyãányâ drí rî, tíkó má îcá kô nı̣̃lâ kĩ, ngá õjílã ãzâ ꞌbá yí kâ rî ꞌbá yî lôvó lâ ꞌbãꞌbã rĩꞌá tã õnjí ꞌî. 8 Gõꞌdá tã õnjí lôvókô ámákâ rî ꞌbá yî ꞌbã mâ trá rû jãlé tã õnjí ꞌẽlé, âꞌdó kô tã ꞌbãꞌbã ꞌdî vó ró. Má lẽ tã trá rõô lı̣̃fı̣́ ꞌbãzó ngá gólĩyî õjílã ãzâ ꞌbá yí kâ ró ꞌdĩ ꞌbá yî drı̣̃ı̣̂. Tíkó õzõ tã ꞌbãꞌbã ãꞌdô kôꞌdáwá ĩtí lâ ꞌdĩ kâtí rî, má îcá kô tã ı̣̂sũ ámákâ rî ꞌbãlé ngá õjílã ãzí kâ ꞌdĩ ꞌbá yî drı̣̃ı̣̂.

9 Sı̣́sı̣́ rî, má nı̣̃ı̣́ kô kĩ, tã gólĩyî ángô rî ĩꞌdî Ôvârí drí ꞌbãlé má drí ꞌẽlé ngãtá tã ángô rî ꞌbá yî ĩꞌdî gólâ drí ꞌbãlé má drí ꞌẽlé kô rî. Má ı̣̂sũ tã trá ányâ ró kĩ, mâ rĩꞌá õjílã tãndí ꞌî. Gõꞌdá nĩngá sĩ, má nı̣̃ tã bê tã ꞌbãꞌbã ꞌdî ꞌbá yî tãsĩ rî, gõꞌdá má drí võ lâ ûsúzó kĩ, má ꞌê tã õnjí ró rî ꞌbá yî trá tã ꞌbãꞌbã rî ꞌdĩ ꞌbá yî rú. 10 Gõꞌdá má ûsû võ lâ kpá kĩ, tã õnjí ámákâ rî ꞌbá yî câ ãmâ lãfálé trá Ôvârí bê. Má ı̣̂sũ tã trá ányâ ró kĩ, tã ꞌbãꞌbã ꞌdî ꞌbá yî âꞌdô îcáꞌá ámâ pãlé rĩlí rĩꞌá tã gólĩyî mbı̣̂mbı̣̂ rî ꞌbá yî ꞌẽlé lâŋõ ãkó, ĩtí rî, má drí îcázó rĩlí zãâ gbạ́dú ró Ôvârí bê. Gõꞌdá ꞌé rû kô âꞌdólé ĩtí. Gõꞌdá má ûsû võ lâ kĩ, tã tã ꞌbãꞌbã ꞌdî ꞌbá yí kâ ꞌẽꞌẽ lâ îcá kô ámâ pãlé. Tã pạ̃tı̣́ı̣̃ ró, Ôvârí âꞌdô lâŋõ fẽꞌá má drí. 11 Má ı̣̂sũlı̣́ bê tã tã ꞌbãꞌbã ꞌdî ꞌbá yî tãsĩ rî, tã lôvókô ámákâ rî ꞌbá yî drí ngãzó rĩꞌá ámâ âdólé, ãꞌdô ró bê má drí rû jãzó tã õnjí ró rî ꞌbá yî ꞌẽlé tã ꞌbãꞌbã rî ꞌdĩ ꞌbá yî rú. Tã ꞌbãꞌbã rî ꞌdĩ ꞌbá yî tãsĩ rî, má ı̣̂njı̣̃ı̣́ tã Ôvârí kâ rî ꞌbá yî kô. Ĩtí rî, lâŋõ õdrã kâ trá njãâ âꞌdélé má drı̣̃ı̣̂. 12 Gõꞌdá tã ꞌbãꞌbã gólĩyî Ôvârí drí ꞌbãlé ãmâ drí ꞌẽlé rî ꞌbá yî rĩꞌá tãndí ró tã mbı̣̂ Ôvârí kâ rî ꞌbá yî âꞌdálé ãmâ drí.

13 Ĩtí rî, âꞌdó kô tã ꞌbãꞌbã rî ꞌdĩ ꞌbá yî ĩꞌdî ámâ ꞌẽ ꞌbá tã õnjí ꞌẽlé âꞌdólé lâŋõ Ôvârí kâ õdrã kâ drí ꞌẽzó ꞌẽꞌá âꞌdélé má drı̣̃ı̣̂. Gõꞌdá rĩꞌá tã lôvókô ámákâ gólĩyî rĩ ꞌbá ámâ ꞌbãlé tã õnjí ꞌẽlé rî ĩꞌdî. Ĩtí rî, tã ꞌbãꞌbã Ôvârí kâ ꞌdĩ ꞌbá yî nyãányâ lâ rĩꞌá tãndí ró, gõꞌdá tã lôvókô ámákâ drí ámâ ꞌbãzó ı̣̂njı̣̃-ı̣̂njı̣̃ lâ gãlé dó. Gõꞌdá má ꞌê tã õnjí bê rî, tã ꞌbãꞌbã tãndí ꞌdĩ ꞌbá yî âꞌdâ tã má drí kĩ, tã õnjí gólĩyî má drí ꞌẽlé rî ꞌbá yî rĩꞌá pạ̃tı̣́ı̣̃ õnjí tẽtẽ lâ ró. Gõꞌdá má ûsû võ lâ kĩ, tã õnjí tẽtẽ ámákâ ꞌdĩ ꞌbá yî îzã mâ trá Ôvârí rî lı̣̃fı̣́ drı̣̃ ꞌá.

Tã rû fũfũ ãmâ ꞌâ kâ tã õnjí ꞌẽꞌẽ tãsĩ rî

14 Ãmâ ndrĩ, mã nı̣̃ trá kĩ, tã ꞌbãꞌbã gólĩyî Ôvârí kâ ꞌdĩ ꞌbá yî rĩꞌá tã gólĩyî Ôvârí drí âfẽlé ãmâ drí Líndrí Tãndí íyíkâ rî sĩ rî ĩꞌdî. Gõꞌdá mâ rî gógó tãsĩ rî, tã lôvókô ámákâ rî ꞌbá yî dı̣̂ trá má drı̣̃ı̣̂ sĩ. Ĩtí rî, má âꞌdô trá rạ̃gı̣́ı̣̃ gólâ îcá ꞌbá tã õnjí ꞌẽlé rî ró. 15 Má nı̣̃ı̣́ kô tãlâ ãꞌdô ꞌî má drí rĩzó tã ꞌdî ꞌbá yî ꞌẽlé rî. Má îcá gõꞌdá kô tã tãndí má drí lẽlé rî ꞌbá yî ꞌẽlé. Má rî bê-rî tã õnjí gólĩyî má drí lẽlé kó kô ꞌẽlâ rî ꞌẽlé ĩꞌdî. 16 Ĩtí rî, má nı̣̃ trá kĩ, tã gólĩyî má drí rĩꞌá ꞌẽlâ rî ꞌbá yî rĩꞌá ĩyî õnjí ró. Gõꞌdá má lẽé kpá kô ꞌẽlâ ĩyî, tãlâ má nı̣̃ trá kĩ, tã ꞌbãꞌbã Ôvârí kâ rî ꞌbá yî rĩꞌá ꞌdó tãndí ró mbı̣̂mbı̣̂. 17 Gõꞌdá Ôvârí ꞌbãlé bê mâ trá âꞌdólé õjílã óꞌdí ró, tã ꞌdî tãsĩ rî, âꞌdó kô ámâ nyãányâ ĩꞌdî gólâ lẽ ꞌbá tã õnjí ꞌẽlé rî, gõꞌdá tã lôvókô má ꞌá rî drẽ zãâ mbârâkã bê rõô ámâ ꞌbãlé tã õnjí ꞌẽlé.

18 Gõꞌdá tã lôvókô gólĩyî má ꞌá ꞌdĩ ꞌbá yî rĩꞌá járáꞌbítí õnjí ró cú ĩtí tã mbı̣̂mbı̣̂ ãkó ĩyî ꞌá. Má lẽ trá rõô tã mbı̣̂mbı̣̂ rî ꞌbá yî ꞌẽlé ĩꞌdî, tãlâ mâ trá õjílã Ôvârí kâ ĩꞌdî, gõꞌdá mâ rĩꞌá cú ĩtí mbârâkã ãkó ꞌẽzó lâ ĩyî gbõ ĩtí lâ ꞌdĩ kâtí. 19 Nĩ ndrê drẽ, má ꞌé tã tãndí gólĩyî má drí lẽꞌá ꞌẽlâ rî ꞌbá yî kô, gõꞌdá rĩꞌá bê-rî tã õnjí gólĩyî má drí lẽꞌá ꞌẽlâ kô rî ꞌbá yî ĩꞌdî má drí rĩꞌá ꞌẽlâ. 20 Gõꞌdá má lẽé bê kô pạ̃tı̣́ı̣̃ tã õnjí ꞌdĩ ꞌbá yî ꞌẽlé rî, tã rî ꞌdĩ rî âꞌdálâ kĩ, ámâ nyãányâ âꞌdó kô cé ĩꞌdî ãlô rĩ ꞌbá rĩꞌá tã õnjí ꞌdĩ ꞌbá yî ꞌẽlé gbõ ĩtí lâ ꞌdĩ kâtí. Rĩꞌá mbârâkã tã õnjí lôvókô kâ má ꞌá rî ꞌbã mâ nĩ ꞌẽlâ.

21 Nĩ ndrê drẽ kpá, õzõ má õlẽ trá tã mbı̣̂mbı̣̂ ꞌẽlé rî, tã õnjí lôvókô má ꞌá rî ậsı̣̃ lạ́tı̣̂ lâ trá ndũû má drí ꞌẽzó lâ. 22 Tã ı̣̂sũ ámákâ ꞌá rî, má nı̣̃ tã ꞌbãꞌbã Ôvârí kâ ꞌdĩ ꞌbá yî trá rĩꞌá ĩyî tãndí ró má drí ꞌẽlé. Má lẽ tã ꞌbãꞌbã rî gólâkâ ꞌdĩ ꞌbá yî trá rõô. 23 Õzõ kpálé ĩtí rî, mbârâkã ngĩî lâ ãzâ bê rĩꞌá má ꞌá, ꞌdĩî rĩꞌá mbârâkã tã õnjí lôvókô ámákâ rî ꞌbá yî drí lôfílí nĩ rî ĩꞌdî. Mbârâkã rî ꞌdĩ rî rû fũlı̣́ tã ı̣̂sũ tãndí ámákâ bê, tãlâ tã õnjí lôvókô ámákâ ꞌdĩ õtrõ ró tã bê má drı̣́gạ́ sĩ. 24 Mâ rĩꞌá tã ı̣̂sũ ró ãmbá! Mâ trá rĩꞌá cú ĩtí mbârâkã ãzâ ãkó tã tãndí ꞌẽzó ĩꞌdî sĩ lâ. Ĩtí rî, ãꞌdî âꞌdô ámâ âtĩꞌá nĩ vólé mbârâkã tã lôvókô kâ gólâ ámâ ꞌbã ꞌbá tã õnjí ꞌẽlé nõ ꞌásĩ yã? Mbârâkã rî ꞌdĩ îcâ trá ámâ îzãlé. 25 Má lûyı̣̂ Ôvârí rõô, tãlâ gólâ ĩꞌdî îcá ꞌbá ró ámâ pãlé tã ạ́ngı̣́ ꞌdĩ ꞌásĩ Kúmú ãmákâ Yésũ Krístõ sĩ.

Gõꞌdá ĩtí rî, tã ámákâ rĩꞌá nõtí. Má ꞌbã mâ trá rĩꞌá tã Ôvârí kâ rî ꞌbá yî ꞌẽlé ĩꞌdî, âꞌdô tã ꞌbãꞌbã gólâkâ rî ꞌbá yî vó ró. Gõꞌdá tã lôvókô ámákâ rî ꞌbá yî ômbê mâ kpá âꞌdólé tã õnjí tẽtẽ ꞌẽlé.

8

Tã tã rĩrĩ kâ Líndrí Tãndí Ôvârí kâ vó ró rî tãsĩ

1 Gõꞌdá ãwô-ĩtí ãâꞌdô Ôvârí drí, gólâ ndrê ãmâ nyé õjílã mbı̣̂mbı̣̂ ró tã lẽlẽ Yésũ Krístõ ꞌá rî sĩ. Bê trá ĩtí rî, ngbãângbânõ tã õnjí gõꞌdá trá yûꞌdạ́wạ́ Ôvârí drí tã kĩzó ãmâ rú tã lâ tãsĩ. 2 Sı̣́sı̣́ rî, tã lôvókô ãmákâ gólĩyî ãmâ ꞌbã ꞌbá trá tã õnjí tẽtẽ ꞌẽlé rî dı̣̂ trá kôrô ãmâ drı̣̃ı̣̂ sĩ. Ĩtí rî, lâŋõ õdrã kâ trá ꞌẽꞌá âꞌdélé ãmâ drı̣̃ı̣̂. Gõꞌdá lé ĩtí rî, Líndrí Tãndí Ôvârí kâ înjî ãmâ trá tã rî ꞌdĩ ꞌásĩ. Gólâ ꞌbã ãmâ trá rĩlí õjílã Ôvârí kâ ró, tãlâ mã âꞌdô trá ngá ãlô ró Yésũ Krístõ bê. 3 Nĩ ndrê drẽ, tã ꞌbãꞌbã gólĩyî Ôvârí kâ ꞌbãlé trá ãmâ drí ꞌẽlé rî ꞌbá yî rĩꞌá mbârâkã ãkó ãmâ ꞌbãlé tã tãndí Ôvârí kâ rî ꞌbá yî ꞌẽlé, tãlâ ãmâ nyãányâ rĩꞌá cú ĩtí mbârâkã ãkó tã lôvókô gólĩyî ãmâ ꞌẽ ꞌbá trá tã õnjí ꞌẽlé rî ꞌbá yî gãzó dó. Gõꞌdá Ôvârí pâ ãmâ trá ĩꞌdî íyî mvá Yésũ rî âjózó õjílã mvá ró, õzõ ãmâ gólĩyî rĩ ꞌbá tã õnjí ꞌẽlé rî ꞌbá yí kâtí. Ĩtí rî, Yésũ îcâ trá drãlé ãmâ tãsĩ tã õnjí ãmákâ trõlé vólé. Lâŋõ tã õnjí ãmákâ rî kâ ꞌdê trá gólâ drı̣̃ı̣̂ ãmâ võ ꞌá. 4 Ôvârí ꞌê tã ꞌdî ĩtí, tãlâ Yésũ sĩ ãmâ gólĩyî rĩ ꞌbá tã gólĩyî tã lôvókô ãmákâ drí lẽlé ꞌẽlé rî âyélé vólé tã gólĩyî Líndrí Tãndí Ôvârí kâ drí lẽlé rî ꞌẽlé rî, mã îcâ trá tã tãndí ndrĩ gólĩyî Ôvârí drí ꞌbãlé õjílã drí ꞌẽlé rî ꞌbá yî ꞌẽlé.

5 Gõꞌdá nĩ ndrê drẽ kpá, õjílã gólĩyî rĩ ꞌbá tã lôvókô ĩyíkâ rî ꞌbá yî ꞌẽlé ĩꞌdî âꞌdô lâ vó ró rî ꞌbá yî, rî ĩyî ꞌdĩ cé rĩꞌá tã lôvókô gólĩyíkâ gólĩyî ꞌbã ꞌbá trá ꞌẽlâ rî ꞌbá yî tã lâ ı̣̂sũlı̣́ ĩꞌdî. Gõꞌdá õjílã gólĩyî ꞌdẽ ꞌbá ĩyíkâ Líndrí Tãndí Ôvârí kâ vó rî ꞌbá yî, rî ĩyíkâ rĩꞌá tã gólĩyî Líndrí Tãndí Ôvârí kâ drí lẽlé gólĩyî drí ꞌẽlé rî tã lâ yî ı̣̂sũlı̣́ ĩꞌdî. 6 Gõꞌdá kpá õjílã gólĩyî tã ı̣̂sũ ĩyíkâ ꞌbã ꞌbá âꞌdólé âꞌdô tã lôvókô ĩyíkâ rî ꞌbá yî ꞌẽzó ĩꞌdî rî ꞌbá yî, âꞌdô lâŋõ Ôvârí kâ õdrã kâ ŋãꞌá ĩyî drı̣̃ı̣̂. Gõꞌdá gólĩyî rĩ ꞌbá ĩyíkâ tã ı̣̂sũ ĩyíkâ ꞌbãlé tã gólĩyî Líndrí Tãndí Ôvârí kâ drí lẽlé gólĩyî drí ꞌẽlé rî ꞌẽlé ĩꞌdî rî, âꞌdô ĩyî rĩꞌá lédrẽ-lédrẽ ró zãâ gbạ́dú tã ạ̃ꞌdı̣́ sĩ Ôvârí bê. 7 Nĩ ndrê drẽ, õjílã gólĩyî rĩ ꞌbá rĩꞌá tã õnjí ꞌẽlé ĩꞌdî âꞌdô tã lôvókô gólĩyíkâ drí gólĩyî sẽzó trá ꞌẽlâ rî vó ró rî ꞌbá yî gã trá dó tã ꞌbãꞌbã Ôvârí kâ ı̣̂njı̣̃lı̣́, tãlâ gólĩyî ꞌbã ĩyî nyãányâ trá âꞌdólé ạ̃jú-ꞌbá-ãzí Ôvârí kâ ró. Ĩtí rî, gólĩyî îcá kô rû jãlé tã ꞌbãꞌbã rî ꞌdĩ ꞌbá yî ı̣̂njı̣̃lı̣́ gõꞌdá kpá ꞌẽlé. 8 Gõꞌdá õjílã lârâkô rî ꞌdĩ ꞌbá yî tãsĩ rî, tã gólĩyíkâ îcá kô Ôvârí rî ꞌbãlé âꞌdólé ãyĩkõ ró.

9 Gõꞌdá ãnî tã âꞌdó kô õzõ ꞌdĩî rî kâtí. Tãlâ Líndrí Tãndí Ôvârí kâ rĩꞌá ĩꞌdî ãnî ꞌá, gólâ îcâ trá ꞌdẽlé sı̣́sı̣́ ãnî drí, gõꞌdá gólâ îcâ kpá trá mbârâkã sõlé ãnî ꞌásĩ, tãlâ tã lôvókô ãníkâ õzó kô dı̣̃ı̣̂ kôrô ãnî drı̣̃ı̣̂ sĩ ãnî ꞌbãlé tã õnjí ꞌẽlé. Õzõ õjílã ãzâ ãꞌdô trá Líndrí Tãndí Ôvârí kâ ꞌdĩ ãkó yí ꞌá rî, pạ̃tı̣́ı̣̃ ró, õjílã rî ꞌdĩ âꞌdó kó kô krístõ ꞌbá ꞌî. 10 Õzõ gõꞌdá Krístõ ãꞌdô bê rĩꞌá ãnî ꞌá ĩtí rî, ꞌdĩî líndrí ãníkâ rî ꞌbá yî kpá bê rĩꞌá lédrẽ-lédrẽ ró zãâ gbạ́dú ró, tãlâ Ôvârí ndrê ãnî õjílã mbı̣̂mbı̣̂ ró, õzõ kpálé ãnî rúꞌbạ́ ãâꞌdô ôdrãꞌá tã õnjí drí rî. 11 Líndrí Tãndí Ôvârí kâ ꞌbã Yésũ Krístõ nĩ lîdrílí õdrã ꞌásĩ. Gõꞌdá nĩngá sĩ, õzõ Líndrí Tãndí Ôvârí kâ drí âꞌdózó trá ãnî ꞌá ꞌdĩ kâtí rî, Ôvârí âꞌdô kpá ãnî ꞌẽꞌá lîdrílí õdrã ꞌásĩ rúꞌbạ́ ĩnyĩrĩkõ óꞌdí rî sĩ mbârâkã Líndrí Tãndí íyíkâ rî kâ sĩ.

12 Ámâ ậdrúpı̣̃ yî ámâ îzó yí bê, trá ĩtí rî, rĩꞌá îcâ-îcâ ró ãnî drí cé tã ꞌẽlé rĩzó rĩlí tã Líndrí Tãndí Ôvârí kâ drí rĩꞌá lẽlâ rî ꞌẽlé ĩꞌdî âꞌdô lâ vó ró. Gõꞌdá âꞌdó kô îcâ-îcâ ró ãnî drí rĩzó rĩlí tã gólĩyî ãnî drí lôvó lâ yî ꞌbãlé ĩꞌdî ãnî drı̣̃ı̣̂, gõꞌdá rĩ ꞌbá ãnî sẽlé vólé rî ꞌbá yî ꞌẽlé ĩꞌdî. 13 Õzõ õjílã ãzâ õrî trá cé rĩꞌá tã tã lôvókô gólâkâ rî ꞌbá yî drí gólâ rî ꞌbãzó trá ꞌẽlâ rî ꞌẽlé ĩꞌdî rî, ĩtí rî, gólâ trá pạ̃tı̣́ı̣̃ njãâ lâŋõ Ôvârí kâ õdrã kâ drí ꞌdẽzó gólâ drı̣̃ı̣̂ vẽlé lạ̃sı̣́ ꞌá zãâ ạ̃dũkũ ãkó. Gõꞌdá õzõ mbârâkã Líndrí Tãndí Ôvârí kâ rî kâ ĩîkî õjílã ãzâ ꞌbá yî trá tã õnjí gólĩyî tã lôvókô gólĩyíkâ gólĩyî sẽ ꞌbá vólé ꞌẽlâ rî ꞌẽlé rî ꞌásĩ rî, ĩtí rî, gólĩyî âꞌdô rĩꞌá lédrẽ-lédrẽ ró zãâ gbạ́dú Ôvârí bê.

14 Gõꞌdá õjílã gólĩyî pạ̃tı̣́ı̣̃ Ôvârí rî mvá yî ró rî ꞌbá yî rĩꞌá ĩyî õjílã gólĩyî Líndrí Tãndí gólâkâ âyé ꞌbá rĩꞌá ꞌdẽlé sı̣́sı̣́ gólĩyî drí tã ꞌásĩ ndrĩ rî ꞌbá yî ĩꞌdî. 15 Tã ãníkâ tãsĩ rî, Líndrí Tãndí gólâ Ôvârí drí âfẽlé trá ãnî drí rî, rí kô rĩꞌá ãnî ꞌbãlé âꞌdólé rạ̃gı̣́ı̣̃ ũrı̣̃ kâ ró kpá óꞌdí. Ôvârí âfẽ Líndrí Tãndí íyíkâ gólâ ãnî ꞌbã ꞌbá âꞌdólé íyî mvá yî ró rî trá ãnî drí. Ĩtí rî, Líndrí Tãndí gólâkâ ꞌdĩ njı̣̃ lạ́tı̣̂ trá trậ ãnî drí gólâ rî zı̣̃zó “ ‘Tátá” ’. 16 Gõꞌdá Líndrí Tãndí Ôvârí kâ ꞌdĩ âꞌdâ tã kpá ãnî drí ãnî pı̣̃pı̣̂sı̣́lı̣́ ꞌásĩ kĩ nĩ rî, pạ̃tı̣́ı̣̃ ró, ãnî rĩꞌá Ôvârí rî mvá yî ĩꞌdî. 17 Bê trá ĩtí rî, mã âꞌdô õrẽ gólĩyî Ôvârí drí tã lâ yî ꞌbãlé fẽlé íyî mvá yî drí rî ûsúꞌá ndrĩ, kpá õzõ gólâ drí õrẽ âfẽrẽ trá Yésũ Krístõ drí rî kâtí. Õzõ rû îzã gólĩyî ãlôlâ rĩ ꞌbá Krístõ rî ꞌẽlé rî ꞌbá yî ãꞌdô ĩꞌdî ngbãângbânõ rĩꞌá ãnî ꞌẽꞌá rî, gõꞌdá mã nı̣̃ trá kĩ, Ôvârí âꞌdô ãnî ꞌbãꞌá rĩlí yí bê ꞌbũû ꞌálâ zãâ gbạ́dú, õzõ Krístõ drí rĩrĩ tólâ gólâ bê rî kâtí.

Tã lânjã gólĩyî Ôvârí drí ꞌẽꞌá âfẽlé ãmâ drí ı̣̃zạ́tú rî

18 Gõꞌdá tã ı̣̂sũ ámákâ ꞌá rî, õzõ kpálé rû îzã ãngó drı̣̃ nô kâ rî ꞌbá yî ãâꞌdô rĩꞌá rõô rî, rû îzã rî ꞌdĩ ꞌbá yî rĩꞌá tã fínyáwá ꞌî, õzõ mã õtírĩ tã ı̣̂sũû tã lânjã ãmbá gólĩyî Ôvârí drí ꞌẽꞌá ꞌẽlâ ãmâ õjílã íyíkâ ró rî ꞌbá yî drí ı̣̃zạ́tú rî tãsĩ ndrĩ rî. 19 Gõꞌdá ngá-tı̣̂ ndrĩ gólĩyî Ôvârí drí ꞌbãlé ãngó nõ drı̣̃ı̣̂ rî, rĩꞌá ĩyî lı̣̃fı̣́ ꞌbãꞌbã bê kậyı̣̂ gólâ Ôvârí drí ꞌẽzó tã âꞌdálé ngbálí-ngbálí kĩ õjílã ángô rî ĩꞌdî rĩꞌá gólâ rî mvá pạ̃tı̣́ı̣̃ ró rî ꞌbá yî ĩꞌdî yã rî. 20 Nĩ ndrê drẽ, kậyı̣̂ gólâ Ádãmã drí tã õnjí ꞌẽzó rî sĩ rî, ngá-tı̣̂ gólĩyî ndrĩ ãngó drı̣̃ nô kâ rî ꞌbá yî drí rû îzãzó âcálé bárábányá ró, tãlâ Ôvârí âyê tã ꞌdî rû ꞌẽlé ĩtí ꞌdĩ, gõꞌdá gólâ nı̣̃ tã tãndí gólâ drí ꞌẽꞌá ꞌẽlâ tã rî ꞌdĩ tãsĩ ı̣̃zạ́tú rî trá. 21 Gõꞌdá ı̣̃zạ́tú, kậyı̣̂ ãlôlâ ꞌdĩ tú rî, Ôvârí âꞌdô íyî mvá yî ôjáꞌá âꞌdólé yí tí, gólâ âꞌdô ngá-tı̣̂ ãngó nõ kâ rî ꞌbá yî lôtóꞌá mbı̣̂mbı̣̂ ró ndrĩ gõꞌdá ꞌbãlé ndrĩ âꞌdólé kpá ngá óꞌdí ró, õzõ yí drí ꞌẽlé ãmâ íyî mvá yî drí rî kâtí.

22 Gõꞌdá ngbãângbânõ rî, mã ndrê trá kĩ, îtõlé kậyı̣̂ Ádãmã drí tã õnjí ꞌẽzó rî sĩ âcálé bũúũ ãndrõ nô rî, ngá-tı̣̂ ãmbá ndrĩ gólĩyî Ôvârí drí lôꞌbãlé rî ꞌbá yî trá rĩꞌá lôzóꞌá ngá lãzé-lãzé drí sĩ õzõ õkó gólâ ꞌẽ ꞌbá mvá tı̣̃lı̣́ rî kâtí, tãlâ rû îzã gólĩyî ãngó drı̣̃ nô kâ rî ꞌbá yî drí sĩ. Gólĩyî rĩꞌá lı̣̃fı̣́ ꞌbãꞌá kậyı̣̂ Ôvârí drí ꞌẽzó tã gólĩyíkâ êdélé mbı̣̂ rî drı̣̃ı̣̂. 23 Ôvârí âfẽ Líndrí Tãndí íyíkâ trá ãmâ drí ngbãângbânõ tã âꞌdálé ãmâ drí kĩ, gólâ âꞌdô tã lânjã yí drí ꞌbãlé trá âfẽlé rî âfẽꞌá trá ãmâ drí ı̣̃zạ́tú. Ãꞌdô kpálé ĩtí rî, ãmâ rî gógó kpá rĩꞌá âzãꞌá tã ı̣̂sũ bê ãmâ pı̣̃pı̣̂sı̣́lı̣́ ꞌásĩ õzõ mã õtírĩ rĩî kậyı̣̂ Ôvârí drí ꞌẽzó tã lânjã ꞌdî ꞌbá yî âfẽlé ãmâ drí rî tẽlé rî. Gõꞌdá mã rî kpá lı̣̃fı̣́ ꞌbãlé kậyı̣̂ Ôvârí drí ꞌẽzó rúꞌbạ́ óꞌdí âfẽlé ãmâ drí rî drı̣̃ı̣̂. 24 Îtõlé kậyı̣̂ gólâ Ôvârí drí ãmâ pãzó rî sĩ, mã ꞌbã lı̣̃fı̣́ trá tã ꞌdî ꞌbá yî drı̣̃ı̣̂. Õzõ gõꞌdá mã ũûsû tã rî ꞌdĩ ꞌbá yî trá ngbãângbânõ rî, îcá gõꞌdá kô ãmâ drí lı̣̃fı̣́ ꞌbãzó drı̣̃ı̣̂ lâ kĩ, Ôvârí âꞌdô âfẽꞌá lâ ĩyî trá ı̣̃zạ́tú rî. 25 Gõꞌdá ngbãângbânõ, ãmâ rĩꞌá lı̣̃fı̣́ ꞌbãꞌbã bê tã lânjã gólĩyî âꞌdó ꞌbá drẽ kô ãmâ drı̣́gạ́ rî drı̣̃ı̣̂ pı̣̃pı̣̂sı̣́lı̣́ ạ̃ꞌdı̣́ sĩ, Ôvârí drí tã lâ yî ꞌbãlé trá ꞌẽꞌá âfẽlâ ãmâ drí ı̣̃zạ́tú ꞌdĩ drı̣̃ı̣̂, tãlâ mã nı̣̃ trá kĩ, Ôvârí âꞌdô pạ̃tı̣́ı̣̃ tã rî ꞌdĩ ꞌbá yî ꞌẽꞌá ãmâ drí.

26 Ôvârí âfẽ Líndrí Tãndí íyíkâ kpá trá tã nı̣̃nı̣̃ âfẽlé ãmâ drí rãtáã ꞌẽzó. Õzõ mã õrî tã ı̣̂sũ-ı̣̂sũ sĩ rõô gõꞌdá kpá âꞌdózó mbârâkã ãkó rãtáã ꞌẽzó mbı̣̂mbı̣̂ rî, Líndrí Tãndí gólâkâ bê rĩꞌá tã rî ꞌdĩ ngĩꞌá tãndí ró gólâ bê ãmâ pãzó. Gólâ âꞌdô tã lậnjı̣̃-lậnjı̣̃ ꞌdî tã lâ âꞌdáꞌá Ôvârí drí mbı̣̂mbı̣̂ ró mbârâkã íyíkâ sĩ, tãlâ úlı̣́ âtâ-âtâ îcá kô tã lậnjı̣̃ rî ꞌdĩ âꞌdálé mbı̣̂mbı̣̂ ró. 27 Gõꞌdá Ôvârí tô tã ómvó ãmâ pı̣̃pı̣̂sı̣́lı̣́ ꞌá rî ꞌbá yî trá, gõꞌdá ârî tã gólĩyî Líndrí Tãndí gólâkâ drí ngĩlí gólâ drí tã ãmákâ tãsĩ rî kpá trá, tãlâ ãmâ rĩꞌá õjílã gólâkâ ĩꞌdî. Gõꞌdá Líndrí Tãndí Ôvârí kâ âꞌdô rãtáã ꞌẽꞌá ãmâ tãsĩ nyé õzõ Ôvârí drí lẽlé drílâ ꞌẽlé rî kâtí.

28 Gõꞌdá ãmâ õjílã gólĩyî Ôvârí rî lẽ ꞌbá trá pı̣̃pı̣̂sı̣́lı̣́ ãlô sĩ rî ꞌbá yî, mã nı̣̃ trá kĩ, Ôvârí ꞌbã tã ꞌdó ndrĩ âꞌdólé, tãlâ õpâ ró ãmâ gólĩyî gólâ drí njĩlí trá õjílã íyíkâ ró rî ꞌbá yî bê âmbálé tãmbãrã tã lẽlẽ ãmákâ ꞌá, âꞌdô tã gólĩyî gólâ drí njĩlí ꞌẽlé ãmâ tãsĩ rî vó ró. 29 Ạ̃kû ró ạ̃kû ró nã sĩ rî, Ôvârí nı̣̃ trá õjílã ángô rî ꞌbá yî âꞌdô tã lẽꞌá nĩ yí ꞌá. Gõꞌdá Ôvârí njĩ gólĩyî ôjálé âꞌdólé íyî mvá Yésũ kâtí. Ĩtí rî, Yésũ rĩꞌá mvá sı̣́sı̣́ Ôvârí kâ ĩꞌdî, õjílã tã lẽ ꞌbá drí ꞌdẽzó bê vó lâ sĩ ĩyî ậdrúpı̣̃ ró gõꞌdá kpá lônyí ró. 30 ꞌDĩî ꞌbá yî rĩꞌá õjílã gólĩyî Ôvârí drí njĩlí âꞌdólé íyíkâ ró rî ꞌbá yî ĩꞌdî. Gólâ njĩ õjílã rî ꞌdĩ ꞌbá yî nõtí. Sı̣́sı̣́ gólâ ậzı̣̂ gólĩyî trá ꞌdẽlé gólâ vósĩ. Gõꞌdá nĩngá sĩ, gólâ ꞌbã gólĩyî âꞌdólé õjílã mbı̣̂mbı̣̂ rî ꞌbá yî ró yí lı̣̃fı̣́. Bê trá ĩtí rî, gólâ âꞌdô kpá õjílã rî ꞌdĩ ꞌbá yî ꞌbãꞌá âꞌdólé ãmbã ạ́ngı̣́ bê õzõ Yésũ kâtí.

Tã lõvõ Ôvârí kâ ãmâ drí rî tãsĩ rî

31 Ĩtí rî, nĩ ı̣̂sũ tã tã gólĩyî ndrĩ tã âꞌdá ꞌbá trá ãmâ drí kĩ Ôvârí ꞌbã ãmâ lôvó trá rõô rî tãsĩ. Ĩtí rî, õzõ kpálé ạ̃jú-ꞌbá-ãzí õrî ĩyî trá ãmâ lârâkô ꞌẽlé rî, gólĩyî âꞌdô fí îcáꞌá trá tã trõlé Ôvârí gólâ âdré ꞌbá ndũû ãmâ ngá lésĩ rî drı̣́gạ́ sĩ yã? 32 Ôvârí âfẽ íyî mvá nyãányâ Yésũ trá drãlé ãmâ pãlé tã õnjí ãmákâ rî ꞌbá yî ꞌásĩ ndrĩ. Tã rî ꞌdĩ âꞌdâ tã kĩ, Ôvârí âꞌdô tã ndrĩ gólĩyî ãmâ ậmú ꞌbá rî ꞌbá yî âfẽꞌá trá ãmâ drí dró õzõ gólâ drí Yésũ rî âfẽrẽ trá ãmâ drí rî kâtí drı̣̃-bạ́lạ́yı̣̂ ró pı̣̃pı̣̂sı̣́lı̣́ tãndĩ gólâkâ sĩ. 33 Ôvârí ndrê ãmâ gólĩyî yí drí njĩlí õjílã íyíkâ ró rî ꞌbá yî trá yí lı̣̃fı̣́ õjílã gólĩyî mbı̣̂mbı̣̂ rî ꞌbá yî ró tãlâ Yésũ rî tãsĩ. Bê trá ĩtí rî, õjílã ãzâ fí bê rĩꞌá gólâ îcá ꞌbá ícícíyá ꞌẽlé ãmâ rú Ôvârí drí tã kĩzó ãmâ rú yã? 34 Ãꞌdî âꞌdô îcáꞌá tã kĩlí õjílã Ôvârí kâ rî ꞌbá yî rú nĩ, lâŋõ ãâꞌdê ró bê gólĩyî drı̣̃ı̣̂ yã? Yésũ Krístõ rî nyãányâ drã trá tãlâ tã õnjí õjílã ãlôlâ ꞌdĩ ꞌbá yí kâ tãsĩ. Gõꞌdá Ôvârí drí gólâ rî ꞌẽzó lîdrílí õdrã ꞌásĩ. ꞌDĩî vósĩ rî, Yésũ drí ngãzó gõlé rĩlí Ôvârí bê ꞌbũû ꞌálâ võ gólâ ı̣̂njı̣̃lı̣́ ı̣̂njı̣̃ rî ꞌá kúmú ró. Gõꞌdá Yésũ rî kpá ãlôlâ drã ꞌbá trá ãmâ tãsĩ nô kpá ĩꞌdî gólâ rĩ ꞌbá rĩlí ngbãângbânõ Ôvârí rî gãrã drı̣̃ ꞌá tã ãmákâ êdélé tã ãzâ gólâ âtálé ãmâ rú rî tãsĩ.

35 Tã ángô rî âꞌdô îcáꞌá nĩ ãmâ lônyĩlí vólé Yésũ gólâ ãmâ lôvó ꞌbã ꞌbá rî rú sĩ yã? Gõꞌdá rû îzã ãâꞌdô trá ãmâ drı̣̃ı̣̂ rî, tã rî ꞌdĩ âꞌdâ kĩ, Yésũ ꞌbãá gõꞌdá ãmâ lôvó kô yã? Âꞌdó ĩtí kô ãlôwálâ. Õzõ ngã mã ãꞌdô trá ítá ĩzã bê rî, tã rî ꞌdĩ âꞌdâ kĩ, Yésũ ꞌbãá kpá ãmâ lôvó kô yã? Âꞌdó kpá ĩtí kô. Õzõ ngã lõfó õnjí tẽtẽ ãâꞌdê trá ãmâ drı̣̃ı̣̂ rî, tã rî ꞌdĩ kĩ, Yésũ ꞌbãá ãmâ lôvó kô yã? Âꞌdó ĩtí kô ãlôwálâ! Ãꞌdô ngãtá ĩzã ꞌî yã ngã lãꞌdá ꞌî yã ngã ạ̃jú ꞌî âꞌdê trá ãmâ drı̣̃ı̣̂ yã rî, tã rî ꞌdĩ ꞌbá yî ꞌbãá Yésũ kô ãlôwálâ âꞌdólé ãmâ lôvó ꞌbã ãkó. 36 Rû îzã ãmákâ rî rĩꞌá õzõ rû îzã gólâ kúmú ạ́ngı̣́ Dạ̃wúdı̣̃ drí tã âtázó trá tã lâ sĩ kĩ,

“Ạ̃jú-ꞌbá-ãzí ãmákâ rî ꞌbá yî rî rĩꞌá ĩyî rû cẽlé kárá ãmâ ûfúlı̣́ gbõ õzõ kạ́bı̣̃lı̣́kı̣̃ ûfúrı̣̃ kâtí,

tãlâ ãmâ rĩꞌá õjílã áníkâ rî ꞌbá yî ĩꞌdî.”

Lôngó 44.22

37 Ãlô rû îzã rî ꞌdĩ ꞌbá yî ꞌásĩ rî îcá kô ãmâ pẽlé tã lẽlẽ ãmákâ âyélé. Yésũ ꞌbã ãmâ lôvó trá rõô. Gólâ rî mbârâkã âfẽlé ãmâ drí kậyı̣̂ lâŋõ kâ rî ꞌbá yî sĩ. 38-39 Má nı̣̃ trá kĩ, mbârâkã lõvõ Ôvârí kâ ãmâ drí rî kâ rî rĩꞌá ãmbá lậvũlı̣́ mbârâkã tã ndrĩ ãzâ ꞌbá yí kâ drı̣̃ı̣̂ sĩ. Ĩtí rî, ngá ãzâ yû gólâ îcá ꞌbá lõvõ gólâkâ ãmâ drí rî ꞌẽlé rû ndẽlé, ngãtá õdrã tã ꞌî yã, ngã lâŋõ rĩrĩ ãngó nõ ꞌá rî kâ ĩꞌdî yã, ngãtá mãlãyíkã ngá lésĩ yã, ngã Sãtánã yî ngá lésĩ õzõ õlẽ kâtí rî yã, ngãtá tã rĩ ꞌbá rû ꞌẽlé ngbãângbânõ rî ĩꞌdî yã, ngãtá ı̣̃zạ́tú rî ĩꞌdî yã, ngãtá kpá tã ûrú ꞌálâ gólĩyî cú mbârâkã bê gạ̃rạ̃ ãmâ drı̣̃ı̣̂ sĩ rî drı̣́gạ́ sĩ yã, ngãtá gólĩyî ı̣̃nyạ́kú zẽlé lésĩ õzõ ôvârí ãmâ ạ́ꞌbı̣́yạ́ yí kâ rî ꞌbá yí kâtí rî ĩꞌdî yã rî. Ngá ãzãkã yû ngá ndrĩ gólĩyî ãngó drı̣̃ı̣̂ nõ ꞌbá yî lãfálé sĩ îcá ꞌbá lõvõ Ôvârí kâ ãmâ drí rî êdrẽlé, tãlâ Ôvârí ꞌbã ãmâ lôvó trá rõô zãâ gbạ́dú. Mã nı̣̃ tã rî ꞌdĩ trá, tãlâ tã Kúmú ãmákâ Yésũ Krístõ drí ꞌẽlé trá ãmâ pãzó rî sĩ.

9

Tã gólâ Ôvârí drí õjílã yí drí lẽlé âꞌdólé õjílã íyíkâ ró rî ꞌbá yî njĩzó rî

1-3 Ãmbá õjílã ámákâ Yúdạ̃ yí kâ rî ꞌbá yî gã ĩyî trá dó tã lẽlé Yésũ ꞌá ꞌdíyî pã ꞌbá ró. Gõꞌdá tã rî ꞌdĩ tãsĩ rî, ĩzã ꞌê mâ trá rõô gõꞌdá ámâ ꞌbãlé ãwó ngõlé cú ĩꞌdî õjílã ámákâ Yúdạ̃ yí kâ rî ꞌbá yî tãsĩ. Má âtâ nõ úlı̣́ gólĩyî pạ̃tı̣́ı̣̃ rî ꞌbá yî ĩꞌdî ãnî drí Líndrí Tãndí Ôvârí kâ gólâ rĩ ꞌbá ámâ pãlé úlı̣́ nõ ꞌbá yî âtálé ãnî drí rî sĩ. Má lẽ trá rõô Ôvârí drí õjílã ámákâ Yúdạ̃ yí kâ rî ꞌbá yî pãlé õjílã tã lẽ ꞌbá trá Yésũ ꞌá rî ró rî, má âdó õnjõ kô ãlôwálâ õjílã Yésũ kâ ró. Gõꞌdá má ı̣̂sũ tã ĩzã õjílã ámákâ kâ Ôvârí rî gãzó dó ꞌdĩ rî tãsĩ rî, mâ trá rĩꞌá njãâ, ãꞌdô ró bê Ôvârí drí ámâ gãzó kpá dó õjílã Yésũ kâ rî ró, tãlâ gólâ õfẽ ró lâŋõ bê má drí lạ̃sı̣́ sĩ, õzõ tí ꞌdĩî rî, úũpı̣̃ lạ́tı̣̂ trá õjílã ámákâ Yúdạ̃ yí kâ rî ꞌbá yî drí tã lẽzó Yésũ ꞌá ꞌdíyî pã ꞌbá ró rî. 4-5 Ạ̃kû ró nã sĩ, Ôvârí ꞌbã tã trá ãmâ ạ́ꞌbı̣́yạ́ Ãbãrãyámã yî drí kĩ, yí âꞌdô gólĩyî ózõwá yî õjílã Ĩsĩrãꞌélẽ kâ ró rî ꞌbá yî njĩꞌá âꞌdólé õjílã íyíkâ rî ꞌbá yî ró. ꞌDĩî vósĩ rî, õjílã Ĩsĩrãꞌélẽ kâ rî ꞌbá yî õtírĩ rĩî ĩyî lậmú bê fãã nĩngá kô nĩngá võ ꞌãꞌí ró rî ꞌásĩ rî, Ôvârí âꞌdâ ãmbã íyíkâ trá gólĩyî drí ândâlâ dũû. Gõꞌdá Ôvârí rî trá rĩꞌá tã-drı̣̃ lẽlẽ ꞌbãlé gólĩyí bê âꞌdólé õjílã íyíkâ rî ꞌbá yî ró. Ĩtí rî, Ôvârí fẽ kpá tã ꞌbãꞌbã íyíkâ lẽlé gólĩyî drí ꞌẽlé rî ꞌbá yî gólĩyî drí, drı̣̃-ꞌbá gólĩyíkâ Músạ̃ sĩ. Gõꞌdá gólâ âꞌdâ lạ́tı̣̂ mbı̣̂ pạ̃tı̣́ı̣̃ íyî ı̣̂njı̣̃ kâ rî kpá gólĩyî drí. Gõꞌdá gólâ ꞌbã tã ãmâ ạ́ꞌbı̣́yạ́ yî drí kĩ, yí ãâꞌdô õrẽ fẽꞌá gólĩyî drí ãmbá ózõwá lâ yí bê. Gõꞌdá õrĩ gólĩyíkâ drí âꞌdózó õrĩ gólâ Yésũ Krístõ gólâ yí drí ꞌẽꞌá âjólâ õjílã pãlé ndrĩ rî tı̣̃zó ꞌá lâ rî ró. Gõꞌdá ngbãângbânõ rî, Yésũ bê rĩꞌá ꞌbũû ꞌálâ ngá-tı̣̂ dũû ndrĩ ãngó drı̣̃ kâ nõ ꞌbá yî drı̣̃lı̣́. Gólâ ĩꞌdî Ôvârí ꞌî. Bê trá ĩtí rî, ꞌdõvó nĩ ꞌdê mã ꞌê ãwô-ĩtí gólâ drí ãmbá tãlâ tã rî ꞌdĩ tãsĩ. Ãâꞌdô ĩtí.

6 Tã õjílã dũû Yúdạ̃ yí kâ rĩzó rĩꞌá Yésũ rî gãlé dó ꞌdĩ, rí kô tã-drı̣̃ lẽlẽ Ôvârí kâ ꞌbãlé trá gólĩyî ạ́ꞌbı̣́yạ́ yí bê rî îzãlé vólé. Nĩ ndrê drẽ, rĩꞌá cé õjílã ũrûkậ Ĩsĩrãꞌélẽ kâ rî ꞌbá yî ĩꞌdî âꞌdó ꞌbá pạ̃tı̣́ı̣̃ õjílã Ôvârí kâ ró rî. 7-8 Ĩtí rî, Ôvârí njĩ Ãbãrãyámã rî ózõwá yî ndrĩ âꞌdólé õjílã íyíkâ ró yã? Âꞌdó ĩtí kô. Ôvârí âtâ tã kĩ, âꞌdô âꞌdóꞌá Ĩsákã rî mvá yî ĩꞌdî gólĩyî îcá ꞌbá âꞌdólé ꞌdĩyímvá íyíkâ ró rî. Ôvârí njĩ Ãbãrãyámã rî ózõwá gólĩyî tã lẽ ꞌbá yí ꞌá rî ꞌbá yî trá âꞌdólé õjílã íyíkâ ró, âꞌdó kô kĩ, Ãbãrãyámã rî ózõwá yî njĩlí ndrĩ. Ôvârí âtâ tã Ãbãrãyámã drí kĩ nĩ rî, “Ánî ózõwá pạ̃tı̣́ı̣̃ rî ꞌbá yî âꞌdô âꞌdóꞌá ꞌdĩyímvá gólĩyî tı̣̃lı̣́ ánî mvá Ĩsákã sĩ rî ꞌbá yî ĩꞌdî.”* Gõꞌdá úlı̣́ rî ꞌdĩ ꞌbá yî âꞌdâ tã kĩ, ãâꞌdô rĩꞌá cé ꞌdĩyímvá gólĩyî tı̣̃lı̣́, tãlâ Ãbãrãyámã lẽ tã gólâ Ôvârí drí tã lâ ꞌbãlé trá ꞌẽlé gólâ drí rî ꞌá rî ꞌbá yî, gólĩyî rĩꞌá ꞌdĩyímvá gólĩyî Ôvârí drí ndrẽlé õjílã íyíkâ ró rî ꞌbá yî ĩꞌdî. 9 Tã Ôvârí drí ꞌbãlé trá ꞌẽlé Ãbãrãyámã drí tı̣̃tı̣̃ Ĩsĩmélẽ kâ vósĩ rî ĩꞌdî nõ, “Ndrô ãlô vólé drı̣̃ ꞌásĩ rî, má âꞌdô âgõꞌá ánî õkó Sárã rî ꞌẽlé îcálé mvá tı̣̃lı̣́.”* Gõꞌdá úlı̣́ rî ꞌdĩ ꞌbá yî âꞌdâ tã kĩ, Ôvârí gã Ãbãrãyámã rî mvá Ĩsĩmélẽ trá dó âꞌdólé ạ́ꞌbı̣́yạ́ ró õjílã íyíkâ rî ꞌbá yî drí.

10 ꞌDĩyímvá Rẽbékã kâ rî ꞌbá yî âꞌdâ kpá tã ãlôlâ ꞌdĩ ĩꞌdî ãmâ drí. Ãmâ ạ́ꞌbı̣́yạ́ Ĩsákã ĩꞌdî rĩꞌá ꞌdĩyímvá rı̣̃ Rẽbékã kâ lạ̃tı̣́ ró ꞌdĩ ꞌbá yî átá ꞌî. 11 Drẽ ãkpãkãꞌdã sı̣́sı̣́ útı̣́ lạ̃tı̣́ ꞌdĩ ꞌbá yî kôꞌdáwá gõꞌdá ꞌdĩî gólĩyî âꞌdó kpá kô drẽ îcálé tã tãndí ngãtá tã õnjí ꞌẽlé rî, Ôvârí âꞌdâ tã kĩ, yí ãâꞌdô cú drı̣́-ãcê bê õjílã yí drí lẽlé âꞌdólé íyíkâ ró rî njĩzó. 12 Ĩtí rî, âꞌdó kô rĩꞌá tã gólĩyî ángô rî ꞌbá yí kâ ĩꞌdî õjílã rî ꞌdĩ drí ꞌẽlé rî, ngãtá gõꞌdá kpá tã kĩꞌá nĩ rî, õjílã rî ꞌdĩ átá lâ íyíkâ ãꞌdî ĩꞌdî yã rî. Nĩ ndrê drẽ, Ôvârí âtâ tã trá Rẽbékã drí lạ̃tı̣́ gólâ drí ꞌẽꞌá tı̣̃lâ ꞌdĩ ꞌbá yî tãsĩ kĩ, “Lạ̃tı̣́ gólâ tı̣̃lı̣́ sı̣́sı̣́ rî âꞌdô rĩꞌá lạ̃tı̣́ ãzâ gólâ tı̣̃lı̣́ yí vó rî zẽlé rû ı̣̂ꞌbũlı̣́ drílâ.”* 13 Tã ậngũ ꞌbá Ôvârí kâ ãzâ âtâ tã kpá kĩ nĩ rî, “Má lẽ Yãkóbã yî trá rõô ózõwá lâ yí bê, gõꞌdá má gã Ẽsáwõ yî dó ózõwá lâ yí bê âꞌdólé õjílã ámákâ rî ꞌbá yî ró.”*

14 Õjílã ãzâ ãnî lãfálé sĩ âꞌdô îcáꞌá tã îjílí kĩ, “Ôvârí ãâꞌdô õjílã ũrûkậ ꞌbá yî gãꞌá dó gbõ cú ĩtí rĩrĩ gólĩyíkâ rî ndrẽ ãkó yã? Ĩtí rî, gólâ rí ꞌdĩ kô tã mbı̣̂ rî ꞌẽlé.” Gõꞌdá má âꞌdô tã ꞌdî drı̣̃ lâ lôgõꞌá kĩ, “Ôvârí rî trá kárá tã mbı̣̂ ꞌẽlé. Tí Ôvârí âfẽ lâŋõ nô trá õjílã drí ndrĩ tã õnjí tẽtẽ ꞌbá ró.” 15 Gõꞌdá Ôvârí rĩꞌá cú mbârâkã bê õjílã yí drí lẽlé rî ꞌbá yî njĩzó gbõ ĩtí lâ ꞌdĩ kâtí. Nĩ ı̣̂sũ drẽ tã gólâ Ôvârí drí âtálé Músạ̃ drí kĩꞌá nĩ rî,

“Má âꞌdô tã õnjí õjílã gólĩyî má drí njĩlí âꞌdólé ámákâ ró rî ꞌbá yí kâ âyéꞌá.

Má âꞌdô õjílã má drí njĩlí ꞌdĩ ꞌbá yî pãꞌá tã õnjí ꞌásĩ.”

Âfõ-âfõ 33.19

16 Ôvârí njĩ õjílã nĩ âꞌdólé õjílã íyíkâ ró. Âꞌdó kô kĩꞌá nĩ rî, rĩꞌá õjílã rî ꞌdĩ ꞌbá yî ĩꞌdî gólĩyî tã lẽ ꞌbá nĩ âꞌdólé õjílã Ôvârí kâ ró rî. Âꞌdó kpá kô kĩ, tãlâ õjílã rî ꞌdĩ ꞌbá yî ꞌê ĩyî tã Ôvârí kâ trá rî drí sĩ. Gõꞌdá Ôvârí njĩ õjílã ũrûkậ ꞌbá yî gbõ ĩtí âꞌdólé õjílã íyíkâ ró, tãlâ yí pâ ró gólĩyî lâŋõ tã õnjí gólĩyíkâ rî ꞌbá yí kâ ꞌásĩ pı̣̃pı̣̂sı̣́lı̣́ tãndĩ íyíkâ sĩ. 17 Ôvârí âtâ tã kúmú ạ́ngı̣́ Mạ́sı̣̃rı̣̃ kâ drí Músạ̃ sı̣́lı̣́ kĩ nĩ rî, “Má ꞌbã nî trá âꞌdólé drı̣́-ãcê bê kúmú ạ́ngı̣́ Mạ́sı̣̃rı̣̃ kâ ró, ãꞌdô ró bê mbârâkã ámákâ âꞌdázó õjílã drí, õzõ má õꞌê tã trá ní rú õnjí ró tãlâ drı̣̃ âmbâ-âmbâ áníkâ tãsĩ rî. Gõꞌdá tãlâ tã gólĩyî má drí ꞌẽlé ní drí rî ꞌbá yî tãsĩ rî, ámâ rú âꞌdô lı̣̂kúꞌá lı̣̂kû ãngó drı̣̃ı̣̂ ndrĩ.”* 18 Úlı̣́ rî nõ ꞌbá yî âꞌdâ tã kĩ, Ôvârí cú rĩꞌá mbârâkã bê tã gólĩyî yí drí lẽlé ꞌẽlé õjílã ãngó nõ ꞌá rî drí rî ꞌẽzó. Ĩtí rî, pı̣̃pı̣̂sı̣́lı̣́ tãndĩ gólâkâ sĩ rî, gólâ rĩꞌá drı̣̃-bạ́lạ́yı̣̂ ró õjílã gólâ drí lẽlé pãlé rî ꞌbá yî pãzó. Gõꞌdá gólâ rî kpá õjílã gólĩyî yí drí lẽlé drı̣̃ lâ yî drí âmbálé rî ꞌbá yî drı̣̃ lâ yî ꞌbãlé âmbálé âmbâ, âꞌdô tã gólâ drí lẽlé rî vó ró.

19 Õjílã ãzâ ãnî lãfálé sĩ âꞌdô îcáꞌá tã îjílí kĩ, “Âꞌdô bê trá ĩtí rî, gõꞌdá Ôvârí rî zãâ rĩlí tã kĩlí ãmâ rú ãꞌdô tãsĩ yã? Ĩtí rî, gólâ rí ꞌdĩ kô tã mbı̣̂mbı̣̂ rî ꞌẽlé ĩꞌdî. Ãꞌdî âꞌdô îcáꞌá nĩ tã gólâkâ lẽlé ꞌẽlé rî îkílí yã?” 20 Ĩtí rî, má âꞌdô tã ꞌdî drı̣̃ lâ lôgõꞌá kĩ, “Ãnî rĩꞌá gbõ cé õjílã mvá ꞌî rî, gõꞌdá nĩ ı̣̂sũ tã kĩ, nĩ ãâꞌdô îcáꞌá tã-drı̣̃ lôgõlé ãꞌdô ró bê kĩ, tã Ôvârí kâ ãâꞌdô rĩꞌá ányâ ró rî ángô tí yã? Drẽ ĩtí rî, límvó îcâ fí trá tã îjílí rũ ꞌbá lâ tı̣́ kĩ nĩ rî, ‘Ní rû mâ nõtí nõ ãꞌdô tãsĩ yã?’ ” 21 Drẽ ĩtí rî, límvó rũ ꞌbá cú rĩꞌá tã mbı̣̂ bê ngá yí drí lẽlé ꞌẽlé lõdrí sĩ rî ꞌẽzó. Gólâ âꞌdô îcáꞌá cú ngá gólĩyî sũ ꞌbá sũsũ ró rî ꞌbá yî rũlı̣́ gõꞌdá ngá gólĩyî sũ ꞌbá kô îgígírãlé kô âꞌdó ꞌbá cé lôsĩ ꞌẽzó ĩꞌdî sĩ lâ ĩyî rî rũlı̣́ ꞌdó lõdrí kũlũtũtũ ãlô ꞌdĩ ꞌásĩ. Tã rî nõ âꞌdâ tã kĩ, Ôvârí îcâ trá tã gólĩyî yí drí lẽlé ꞌẽlé õjílã yí drí ꞌbãlé nĩ rî ꞌbá yî tãsĩ rî ꞌẽlé.

22 Ĩtí rî, Ôvârí trá rĩꞌá njãâ ạ̃wạ̃ ró õjílã bê tãlâ tã õnjí gólĩyíkâ rî ꞌbá yî tãsĩ. Gólâ cú rĩꞌá mbârâkã bê lâŋõ fẽzó õjílã gólâ tã õnjí ꞌẽ ꞌbá rî drí. Gõꞌdá kpálé bê ĩtí rî, Ôvârí rî trá rĩꞌá kậyı̣̂ mbı̣̂ gólâ lâŋõ íyíkâ drí âꞌdézó tã õnjí ꞌbá yî drı̣̃ı̣̂ rî tẽꞌá ĩꞌdî. Gólâ ꞌê ĩtí, tãlâ gólâ rî pı̣̃pı̣̂sı̣́lı̣́ rĩꞌá ạ̃ꞌdı̣́ ró gólĩyî tãsĩ, õzõ kpálé óõꞌbã õjílã rî ꞌdĩ ꞌbá yî lâŋõ fẽzó gólĩyî drí rî. 23 Ôvârí fẽé lâŋõ gólĩyî drí ꞌwãâ kô, ãꞌdô ró bê kĩ, õjílã gólĩyî yí drí lẽlé pãlé rî ꞌbá yî ĩîcâ ró ĩyî bê ãmbã íyíkâ nı̣̃lı̣́, nĩngá sĩ yí âyê ró bê tã õnjí gólĩyíkâ, tãlâ gólĩyî ĩîcâ ró bê âꞌdólé Yésũ kâtí rĩlí Ôvârí bê ꞌbũû ꞌálâ. 24 Gólâ njĩ ãmâ õjílã gólâ drí lẽlé pãlé õjílã íyíkâ ró rî ꞌbá yî ꞌbạ̃súrú Yúdạ̃ yí kâ gõꞌdá kpá ãzâ ꞌbá yí kâ rî ꞌbá yí bê rî ꞌásĩ. Ôvârí jâ rû õjílã yí drí gãlé trá dó sı̣́sı̣́ rî ꞌbá yî njĩlí. 25 Tã ꞌdî rĩꞌá õzõ tã ậngũ ꞌbá Õséyã drí úlı̣́ âtázó trá ạ̃kû ró nã kâtí kĩ,

“Má âꞌdô õjílã gólĩyî âꞌdó ꞌbá kô ámákâ ró rî ꞌbá yî njĩꞌá,

tãlâ gólĩyî ãꞌdô ró bê ĩyî õjílã ámákâ rî ꞌbá yî ró.

Má ꞌbãá õjílã ꞌdî ꞌbá yî lôvó lâ kô sı̣́sı̣́,

gõꞌdá ngbãângbânõ rî, má jâ rû trá gólĩyî lôvó ꞌbãlé gạ̃rạ̃.”

Õséyã 2.23

26 “Sı̣́sı̣́ õjílã ãlôlâ ꞌdĩ ꞌbá yî Ôvârí zı̣̂ trá kĩ, ‘Ãnî âꞌdó kô rĩꞌá õjílã ámákâ ĩꞌdî.’

Gõꞌdá ꞌdĩî vósĩ, áâꞌdô gólĩyî zı̣̃ꞌá “ ‘ꞌdĩyímvá Ôvârí mbârâkã ãkĩ bê rî kâ rî ꞌbá yî ró.” ’ ”

Õséyã 1.10

27 Gõꞌdá tã ậngũ ꞌbá Ĩsáyã âtâ úlı̣́ kpá kĩ,

“Õjílã Ĩsĩrãꞌélẽ kâ lûtı̣̂ ĩyî trá âcálé dũû õzõ sínyítã õnyíkõ lı̣̃mvû ândrê tı̣́ rî ꞌbá yí kâtí.

Õzõ kpálé ĩtí rî, Ôvârí âꞌdô cé ũrûkậ ꞌbá yî pãꞌá ĩꞌdî gólĩyî lãfálé ꞌásĩ âꞌdólé õjílã íyíkâ ró.

28 Nĩ ndrê drẽ, Ôvârí âꞌdô pạ̃tı̣́ı̣̃ lâŋõ fẽꞌá õjílã ndrĩ gólĩyî tã gólâkâ gã ꞌbá dó rî ꞌbá yî drí ꞌwãâ, ãꞌdô ró bê yí drí gólĩyî ûfúzó.”

Ĩsáyã 10.22-23

29 Ĩsáyã âtâ tã kpá ãmâ tã õnjí ꞌbá ró rî ꞌbá yî tãsĩ kĩ,

“Ôvârí gólâ mbârâkã bê gạ̃rạ̃ rõô rî ꞌê tã ãmâ tãsĩ âꞌdô pı̣̃pı̣̂sı̣́lı̣́ tãndĩ íyíkâ rî vó ró,

gólâ âyê ãmâ ózõwá ũrûkậ ꞌbá yî rĩlí lédrẽ-lédrẽ ró.

Õzõ ãꞌdô tíkó ĩtí kô rî, tã ãmákâ rî âtî vó nõ trá ngbá,

nyé õzõ gólĩyî Sõdómõ kâ Gõmórã bê Ôvârí drí ûfúlı̣́ ndrĩ ngbá rî kâtí.”

Ĩsáyã 1.9

Tã õjílã Yúdạ̃ yí kâ drí tã lẽzó kô Yésũ ꞌá ꞌdíyî pã ꞌbá ró rî

30 Ngbãângbânõ rî, nĩ ârî úlı̣́ ámákâ nõ ꞌbá yî, õzõ kpálé õjílã gólĩyî Yúdạ̃ yî ró kô rî ꞌbá yî õrî kô lạ́tı̣̂ mbı̣̂ Ôvârí drí gólĩyî ndrẽzó õjílã mbı̣̂mbı̣̂ íyíkâ ró rî ꞌbá yî lôndãlé rî, ũrûkậ ꞌbá yî ûsû lạ́tı̣̂ ꞌdĩ trá, tãlâ gólĩyî lẽ tã trá Yésũ ꞌá. Ĩtí rî, Ôvârí ndrê gólĩyî trá tã mbı̣̂ ꞌbá ró tã lẽlẽ gólĩyíkâ tãsĩ. 31 Gõꞌdá õzõ kpálé õjílã Yúdạ̃ yí kâ õcê rû ĩyî kpı̣̃ı̣̂ âꞌdózó tã mbı̣̂ ꞌbá ró ĩyî Ôvârí lı̣̃fı̣́ tã ꞌbãꞌbã gólâkâ rî ꞌbá yî ı̣̂njı̣̃-ı̣̂njı̣̃ lâ yî sĩ rî, gólĩyî îcá kô tã ꞌbãꞌbã rî ꞌdĩ ꞌbá yî ı̣̂njı̣̃lı̣́ ndrĩ. Tãlâ tã ꞌdî tãsĩ rî, gólĩyî âꞌdó kô mbı̣̂ Ôvârí lı̣̃fı̣́. 32 Âꞌdô trá ĩtí, tãlâ gólĩyî lẽé tã kô Ôvârí gólâ îcá ꞌbá gólĩyî ꞌbãlé mbı̣̂mbı̣̂ ró rî ꞌá. Gólĩyî rî ĩyîngá gbõ rĩꞌá rû cẽlé tã tã ꞌbãꞌbã gólâkâ ꞌdĩ ꞌbá yí kâ bê âꞌdózó õjílã mbı̣̂ ró Ôvârí lı̣̃fı̣́, tãlâ tã gólĩyíkâ ꞌẽlé trá rî ꞌbá yî tãsĩ. Gõꞌdá Yésũ drã bê trá rî, tã rî ꞌdĩ ꞌbã gólĩyî gõꞌdá gãlé dó tã lẽlé Yésũ ꞌá ꞌdíyî pã ꞌbá ró. Õdrã Yésũ kâ âꞌdô trá gólĩyî drí õzõ kúnı̣́ gólâ drílĩyî rĩzó pá sı̣̃lı̣́ rú lâ ĩyî rĩzó lôꞌdélé vũdrı̣́ rî kâtí, tãlâ gólĩyî nı̣̃ı̣́ tã ífí lâ kô. 33 Gõꞌdá ĩtí rî, gólĩyî gã dó Yésũ rî nı̣̃lı̣́ ꞌdíyî pã ꞌbá ró, té õzõ tã ậngũ ꞌbá Ĩsáyã drí ậngũlı̣́ trá rî kâtí kĩ,

“Nĩ ndrê drẽ, má ꞌbã kúnı̣́ trá õjílã ámákâ Yúdạ̃ yí kâ lãfálé,

kúnı̣́ rî ꞌdĩ, õjílã dũû âꞌdô pá sı̣̃ꞌá rú lâ lôꞌdézó ngbá vũdrı̣́.

Gõꞌdá õjílã ãlô-ãlô gólâ tã lẽ ꞌbá trá kúnı̣́ rî ꞌdĩ ꞌá rî âꞌdô îcáꞌá njũlı̣́ gạ́gạ́ tã gólâkâ rú,

tãlâ gólĩyî nı̣̃ trá kĩ, gólâ âꞌdô tã ꞌẽꞌá mbı̣̂mbı̣̂ gólĩyî pãzó.”

Ĩsáyã 8.14; 28.16

10

1 Ámâ ậdrúpı̣̃ yî ámâ îzó yí bê, tã gólâ má drí lẽlé rõô pı̣̃pı̣̂sı̣́lı̣́ ãlô sĩ rî rĩꞌá Ôvârí drí õjílã ámâ nyãányâ Yúdạ̃ yí kâ rî ꞌbá yî pãlé. Má rî rãtáã ꞌẽlé rõô Ôvârí drí, tãlâ gólâ õpâ ró gólĩyî tã õnjí gólĩyíkâ rî ꞌbá yî ꞌásĩ. 2 Má âtâ nõ tã pạ̃tı̣́ı̣̃ ꞌî ãnî drí, gólĩyî rĩꞌá lı̣̃fı̣́ ꞌbãꞌbã bê Ôvârí drı̣̃ı̣̂ pı̣̃pı̣̂sı̣́lı̣́ ãlô sĩ, ãꞌdô ró bê gólâ drí ĩyî ndrẽzó õjílã mbı̣̂mbı̣̂ ró. Gõꞌdá gólĩyî lẽé kô lạ́tı̣̂ gólâ mbı̣̂ Ôvârí drí âꞌdálé gólĩyî drí âꞌdózó ꞌálâ sĩ mbı̣̂mbı̣̂ ró rî trõlé. 3-4 Ôvârí âfẽ Yésũ trá drãlé lạ́tı̣̂ gólâ cé ãlô õjílã drí ngá pãzó rî ró. Ĩtí rî, gólĩyî tã lẽ ꞌbá trá Yésũ ꞌá rî ꞌbá yî rĩꞌá gólĩyî Ôvârí drí ndrẽlé õjílã íyíkâ mbı̣̂mbı̣̂ ró rî ꞌbá yî ĩꞌdî. Gõꞌdá õjílã Yúdạ̃ yí kâ gã tã ꞌdî trá dó. Gõꞌdá gólĩyî ûjũ tã trá kpı̣̃ı̣̂ ꞌdẽzó lạ́tı̣̂ ĩyî nyãányâ kâ rî ꞌásĩ tãlâ âꞌdózó bê mbı̣̂mbı̣̂ ró Ôvârí lı̣̃fı̣́. Gõꞌdá Yésũ ânĩ bê drãlé tã õnjí ãmákâ rî ꞌbá yî tãsĩ rî, tã gólâkâ îcâ nĩ ãmâ tã lẽ ꞌbá ró rî ꞌbá yî ꞌbãlé mbı̣̂mbı̣̂ cú ĩtí. Îcá kô tã ꞌbãꞌbã ꞌẽꞌẽ ãmákâ drí ãmâ ꞌbãlé âꞌdólé mbı̣̂mbı̣̂ ró Ôvârí lı̣̃fı̣́.

Lạ́tı̣̂ mbı̣̂ Ôvârí drí tã lâ ꞌbãlé õjílã drí ngá pãzó rî

5 Tãlâ lạ́tı̣̂ gólâ mbı̣̂ Ôvârí rî ûsúzó rî tãsĩ rî, Músạ̃ îgĩ tã trá ạ̃kû ró nã sĩ tãlâ tã ꞌbãꞌbã gólĩyî Ôvârí drí ꞌbãlé õjílã drí ꞌẽlé rî ꞌẽꞌẽ lâ tãsĩ kĩ nĩ rî, “Õjílã gólâ lẽ ꞌbá trá rĩlí õjílã Ôvârí kâ ró rî, îcâ trá gólâ drí rĩzó rĩꞌá tã gólĩyî ndrĩ Ôvârí drí ꞌbãlé õjílã drí ꞌẽlé rî ꞌbá yî ꞌẽlé ĩꞌdî ãkí ãkó.”* 6 Gõꞌdá Ôvârí ndrê ãnî yí lı̣̃fı̣́ õjílã mbı̣̂mbı̣̂ íyíkâ rî ꞌbá yî ró, tãlâ nĩ lẽ tã trá pı̣̃pı̣̂sı̣́lı̣́ ãlô sĩ Yésũ ꞌá. Gólâ âꞌdâ tã rî ꞌdĩ trá trậ tã îgĩ íyíkâ rî ꞌá kĩ, “ꞌDõvó nĩ îjî tã kô kĩ nĩ rî, ‘Ãꞌdî âꞌdô ngãꞌá nĩlí ꞌbũû ꞌálâ Yésũ Krístõ rî âtrõlé vũdrı̣́ ꞌá nõlé ãmâ drí rî nĩ yã?’ 7 Gõꞌdá nĩ îjî tã ãnî nyãányâ ꞌá kô kĩ, ‘Ãꞌdî âꞌdô nĩꞌá nĩ bũúũ võ gólâ õjílã ôdrã ꞌbá trá rî ꞌbá yî drí rĩzó rĩlí rî ꞌálâ, nĩꞌá Krístõ rî âtrõlé tólâ sĩ âjílí ãmâ drí ı̣̃nyạ́kú drı̣̃ı̣̂ ãmâ pãlé rî nĩ yã?’ ” 8 ꞌDĩî võ lâ ꞌá rî, õjílã gólĩyî tã lẽ ꞌbá trá Ôvârí ꞌá rî ꞌbá yî îcâ trá úlı̣́ âtálé kĩ, “Âꞌdó kô âmbâ-âmbâ ró tã âtî-âtî tãndí Ôvârí kâ nı̣̃zó. Nĩ âꞌdô îcáꞌá tã lâ nı̣̃lı̣́ dódó ãnî pı̣̃pı̣̂sı̣́lı̣́ ꞌásĩ gõꞌdá kpá tã lâ âtálé dódó.”* Tã âtî-âtî tãndí Ôvârí kâ ãmâ drí rî kĩ, ꞌdõvó mã lẽ tã Yésũ Krístõ ꞌá gólâ ãmâ drí tã pẽzó tã lâ sĩ kĩꞌá nĩ rî, 9-10 õzõ õjílã ãzâ ãlô ãnî ꞌásĩ õlẽ tã trá pı̣̃pı̣̂sı̣́lı̣́ ãlô sĩ kĩ, Ôvârí ꞌê Yésũ trá lîdrílí lédrẽ-lédrẽ ró õdrã ꞌásĩ, gõꞌdá õzõ gólâ ãâtâ tã íyî tı̣̂ nyãányâ sĩ ãzí-ãzí ãzâ ꞌbá yî ândrá kĩ, Yésũ ĩꞌdî rĩꞌá Kúmú gólâ Ôvârí drí âjólé ãmâ pãlé rî, ĩtí Ôvârí âꞌdô gólâ rî pãꞌá tã õnjí gólâkâ rî ꞌbá yî ꞌásĩ âꞌdólé yí drí ndrẽlé tã mbı̣̂ ꞌbá ró yí lı̣̃fı̣́. 11 Gõꞌdá tã îgĩ Ôvârí kâ Yésũ rî tãsĩ rî kĩ, “Õjílã ndrĩ gólĩyî tã lẽ ꞌbá Yésũ ꞌá ꞌdíyî pã ꞌbá ró rî ꞌbá yî âꞌdô nı̣̃ꞌá lâ kĩ, pạ̃tı̣́ı̣̃ Ôvârí âꞌdô gólĩyî pãꞌá trá tã õnjí ꞌásĩ õrẽ íyíkâ fẽzó drílĩyî õjílã íyíkâ ró.” 12 Nĩ ndrê drẽ, Ôvârí rî õjílã ndrĩ pãlé lạ́tı̣̂ ãlôlâ ꞌdĩ ꞌásĩ. Ĩtí rî, gólâ rí kô õjílã Yúdạ̃ yí kâ pãlé lạ́tı̣̂ ngĩî lâ ãzâ ꞌásĩ lạ́tı̣̂ gólâ drí rĩzó õjílã õrĩ ãzâ ꞌbá yí kâ pãlé rî rú sĩ. Yésũ ĩꞌdî rĩꞌá kúmú ãlô gólâ Ôvârí drí ꞌbãlé drı̣́-ãcê bê õjílã íyíkâ drı̣̃lı̣́ õrĩ ndrĩ ngĩíngî rî ꞌbá yî ꞌásĩ. Yésũ fẽ õrẽ trá ãmbá õjílã ndrĩ gólĩyî lâkpã ꞌbá trá gólâ rú rî ꞌbá yî drí. 13 Tã îgĩ Ôvârí kâ kĩ, “Õjílã ndrĩ gólĩyî Kúmú ãmákâ ꞌdĩ ậzı̣́ ꞌbá ânĩlí ĩyî pãlé rî áâꞌdô gólĩyî pãꞌá.”*

14 Gõꞌdá õjílã ãzákôlâ ꞌdĩ âꞌdô tı̣̂ ânyáꞌá tã îjî sĩ kĩ, “Âꞌdô kó îcáꞌá ángô tí ró õjílã drí nĩzó Kúmú Yésũ ngálâ ĩyî pãlé, õzõ ngã gólĩyî õlẽ tã gólâ ꞌá kôꞌdáwá rî yã? Gõꞌdá gólĩyî âꞌdô îcáꞌá ángô tí ró tã lẽlé Yésũ ꞌá, õzõ lạ́tı̣̂ ãꞌdô trá yûꞌdạ́wạ́ gólĩyî drí tã ârízó gólâ rî tãsĩ rî yã? Ngã gõꞌdá õzõ õjílã ãzâ ãꞌdô trá yûꞌdạ́wạ́ Yésũ rî tã pẽlé gólĩyî drí rî, gõꞌdá âꞌdô îcáꞌá ángô tí ró gólĩyî drí tã nı̣̃zó gólâ rî tãsĩ yã? 15 Ngã gõꞌdá Ôvârí õjô tã pẽ ꞌbá kô õjílã rî ꞌdĩ ꞌbá yî drí rî, gõꞌdá õjílã ãzâ âꞌdô nĩꞌá tã pẽlé gólĩyî drí Yésũ rî tãsĩ rî ángô tí ró yã?” Nĩ ndrê drẽ, tã îgĩ Ôvârí kâ âtâ tã ãmâ drí kĩ, “Õzõ õjílã ãzâ ꞌbá yî õcâ õjílã ngálâ tã Yésũ kâ pẽlé rî, tã gólĩyíkâ âꞌdô õjílã gólĩyî tã âtî-âtî gólĩyíkâ Yésũ rî tãsĩ rî ârí ꞌbá rî ꞌbãꞌá âꞌdólé ãyĩkõ ró tã âtî-âtî ꞌdĩ tãsĩ.”*

16 Õzõ gõꞌdá õjílã ãânĩ trá tã âtî-âtî tãndí Ôvârí kâ Yésũ rî tãsĩ rî pẽlé õjílã ãmákâ Yúdạ̃ yí kâ rî ꞌbá yî drí rî, cé rĩꞌá õjílã rî gógó Yúdạ̃ yí kâ ũrûkậ ꞌbá yî lẽ ĩyî tã nĩ úlı̣́ rî ꞌdĩ ꞌbá yî ꞌá âꞌdólé tã pạ̃tı̣́ı̣̃ ró. Ạ̃kû ró nã sĩ rî, tã ậngũ ꞌbá Ĩsáyã âtâ úlı̣́ trá gólĩyî tãsĩ õjílã gólĩyî tã lẽlẽ ãkó rî ꞌbá yî ró. Gõꞌdá gólâ îjî tã kĩ nĩ rî, “Õjílã ãzãkã fí bê rĩꞌá gólâ tã âtî-âtî ámákâ ánî tãsĩ rî lẽ ꞌbá trá rî ró yã?”* 17 Nĩ ndrê drẽ, õzõ õjílã Ôvârí drí jõlé rî ãâtâ úlı̣́ trá Yésũ Krístõ rî tãsĩ rî, ꞌdĩî Ôvârí njı̣̃ lạ́tı̣̂ trá trậ õjílã drí tã âtî-âtî tãndí íyíkâ Yésũ rî tãsĩ rî ârízó. Gõꞌdá õzõ gólĩyî ãârî tã âtî-âtî rî ꞌdĩ trá rî, ꞌdĩî gólĩyî îcâ trá tã lẽlé ꞌá lâ.

18 Gõꞌdá má îjî drẽ tã ãnî tı̣́ kĩ, “ꞌDĩî fí rĩꞌá tã pạ̃tı̣́-pạ̃tı̣̃ ꞌî kĩꞌá nĩ rî, õjílã Yúdạ̃ yí kâ rî ꞌbá yî ãârí ĩyî tã âtî-âtî Ôvârí kâ Yésũ Krístõ rî tãsĩ rî kôꞌdáwá yã?” Ĩtí rî, má îcâ trá tã ꞌdî lôgõlé kĩ, “Õjílã ꞌdî ꞌbá yî pạ̃tı̣́ı̣̃ ârî ĩyî tã âtî-âtî ꞌdĩ trá. Órî trá pẽ bê lâ võ ndrĩ gólĩyî drí rĩzó rĩlí rî ꞌbá yî ꞌásĩ.” Gõꞌdá âꞌdô tã Ôvârí kâ rî vó ró rî, Dạ̃wúdı̣̃ âtâ trá kĩ,

“Tã âtî-âtî gólĩyíkâ pẽlé trá ꞌdĩ kpã võ drı̣̃ trá ndrĩ ãkí ãkó.

Tã âtî-âtî tãndí Ôvârí kâ lậꞌbû trá võ ãngó drı̣̃ı̣̂ rî ꞌbá yî ꞌásĩ ndrĩ âꞌdólé õjílã ndrĩ drí îcálé ârílâ ĩyî.”

Lôngó 19.4

19 ꞌDõvó õzõ õjílã ĩîjî tã má tı̣́ kĩ, “Tã tã lẽlẽ Yésũ ꞌá rî tãsĩ ꞌdî fî fí trá õjílã Ĩsĩrãꞌélẽ kâ rî ꞌbá yî drı̣̃ı̣̂ gõꞌdá drílĩyî tã âtî-âtî Ôvârí kâ ârízó ãꞌdô ró bê gólĩyî drí tã lâ nı̣̃zó ꞌẽlé yã” rî, tã lôgõ ámákâ gólâ drí rî âꞌdô ꞌbãꞌá nõtí, “Ãwô, tã âtî-âtî ꞌdĩ fî trá gólĩyî drı̣̃ ꞌá tã lâ nı̣̃zó.” Gõꞌdá tã âtî-âtî ꞌdĩ fî trá kpá õjílã õrĩ ãzâ ꞌbá yî drı̣̃ lâ yî ꞌá. Ạ̃kû ró nã sĩ, Músạ̃ ậngũ tã trá tã ꞌdî tãsĩ. Úlı̣́ gólâkâ vó ró, Ôvârí âtâ tã trá õjílã Ĩsĩrãꞌélẽ kâ drí kĩ,

“Tãlâ nĩ gã trá dó tã lẽlé má ꞌá rî drí sĩ rî,

má âꞌdô õjílã gólâ ãnî drí ndrẽlé fõlõgâ ró cú ĩtí tã Ôvârí kâ nı̣̃ ãkó rî njĩꞌá.

Gõꞌdá tã rî gógó ꞌdĩ âꞌdô âgíꞌá âgî ãnî lı̣̃fı̣́.

Nĩ âꞌdô ngãꞌá ạ̃wạ̃ ró, tãlâ má fẽ õrẽ trá õjílã gólĩyî ámâ tã nı̣̃ ꞌbá sı̣́sı̣́ lâ sĩ kô rî ꞌbá yî drí.”

Tã ꞌBãꞌbã Ândâ 32.21

20 Gõꞌdá ꞌdĩî vósĩ rî, tã ậngũ ꞌbá Ĩsáyã îgĩ tã ãzâ kpá tã rî ꞌdĩ tãsĩ kĩ nĩ rî,

“Õjílã gólĩyî õrĩ ãzâ ꞌbá yí kâ gólĩyî ámâ lôndã ꞌbá kô rî,

gólĩyî rĩꞌá õjílã ámâ ûsú ꞌbá tã lẽzó má ꞌá rî ꞌbá yî ĩꞌdî.

Má âꞌdâ ámâ nyãányâ trá õjílã gólĩyî tã ámákâ îjí ꞌbá kô ꞌdĩ ꞌbá yî drí,

tãlâ gólĩyî ũnı̣̃ ró mâ bê.

21 Õjílã ámákâ rî ꞌbá yî gã tã ámákâ rî trá dó.

Gõꞌdá má rî trá ámâ drı̣́ îjõlé kpı̣̃ı̣̂,

ãꞌdô ró bê gólĩyî ꞌbãzó rĩlí vũdrı̣́ dódó

kậyı̣̂ gólâ gólĩyî õtírĩ âgõô má ngálâ rî sĩ.”

Ĩsáyã 65.1

11

Tã ꞌâ ạ̃ꞌdı̣́ Ôvârí kâ tãsĩ õjílã dũû Ĩsĩrãꞌélẽ kâ rî ꞌbá yî drí rî

1 Ngãtá õjílã ãzâ ãlô ãnî lãfálé sĩ âꞌdô tã îjíꞌá kĩ nĩ rî, “Ôvârí gã õjílã Ĩsĩrãꞌélẽ kâ trá ndrĩ dó âꞌdólé ĩyî õjílã íyíkâ ró yã?” Âꞌdó kô ĩtí, Ôvârí gãá ãmâ kô ndrĩ âꞌdólé õjílã íyíkâ ró. Nĩ ı̣̂sũ tã drẽ tã ámákâ rî tãsĩ, mâ rĩꞌá õjílã Ĩsĩrãꞌélẽ kâ gólâ ꞌbạ̃súrú Bẽnjĩmónã kâ rî ꞌásĩ rî ĩꞌdî. Mâ rĩꞌá Ãbãrãyámã rî ózõwá gólâ Ôvârí drí gãlé dó kôꞌdáwá rî ĩꞌdî.

2 Gõꞌdá ĩtí rî, Ôvârí gãá õjílã gólĩyî Ĩsĩrãꞌélẽ kâ gólĩyî gólâ drí njĩlí trá sı̣́sı̣́ tã lẽlé yí ꞌá âꞌdólé õjílã íyíkâ ngîngî lâ ró ꞌdĩ ꞌbá yî kô dó. Nĩ ı̣̂sũ tã tã îgĩ Ôvârí kâ tã ậngũ ꞌbá Ẽlíyã rî tãsĩ rî tãsĩ. Gólâ âtâ tã trá Ôvârí drí õjílã Ôvârí kâ Ĩsĩrãꞌélẽ kâ rú kĩ, 3 “Ôvârí Yãkóvã, úûfû tã ậngũ ꞌbá áníkâ rî ꞌbá yî trá ndrĩ. Gõꞌdá gólĩyî lâpẽ võ gólĩyî bẽlé trá kõrõnyã zã kâ ró ngá fẽfẽ ró ánî ı̣̂njı̣̃zó rî ꞌbá yî kpá trá vólé. Lâkî gõꞌdá trá cé ãlô mâ tã ậngũ ꞌbá ró rî ĩꞌdî tãkõ drẽ zãâ rĩꞌá lédrẽ-lédrẽ ró. Gõꞌdá ngbãângbânõ rî, gólĩyî trá rĩꞌá ámâ lôndãꞌá âꞌdólé ĩyî drí fũlı̣́ kpá vólé õzõ drílĩyî ámâ ãzí-ãzí yî ûfúrı̣̃ kâtí.”

4 Ôvârí lôgõ tã-drı̣̃ Ẽlíyã kâ rî ángô tí yã? Ôvârí lôgõ tã-drı̣̃ rî ꞌdĩ kĩ nĩ rî, “Ánî líndrí õꞌbê kô dı̣̃, Ẽlíyã, õjílã kútũ njı̣̂-drı̣̃-lâ-rı̣̃ drẽ bê zãâ rĩꞌá má drı̣́gạ́ njírí-njírí. Gólĩyî rĩꞌá õjílã gã ꞌbá ĩyî trá dó ꞌãꞌî tı̣̃lı̣́ vũdrı̣́ ôvârí ãbãrãdãgõ zı̣̃lı̣́ Bãálã ꞌdĩ ı̣̂njı̣̃lı̣́ rî ĩꞌdî, tãlâ gólĩyî lẽ tã trá rĩlí cé ámâ ı̣̂njı̣̃lı̣́ ĩꞌdî Ôvârí ró.”*

5 Rĩꞌá gbõ ĩtí lâ ꞌdĩ kâtí õjílã Yúdạ̃ yí kâ rî ꞌbá yî tãsĩ ãndrõ nô. Õjílã ũrûkậ ꞌbá yî bê rĩꞌá õjílã ãmákâ Yúdạ̃ yí kâ rî ꞌbá yî lãfálé ꞌásĩ gólĩyî drı̣̃ jã ꞌbá trá âꞌdózó tã lẽlé Yésũ ꞌdíyî pã ꞌbá ró rî ꞌá. Ôvârí njĩ ãmâ cú ĩtí drı̣̃-bạ́lạ́yı̣̂ ró âꞌdólé õjílã íyíkâ ró, tãlâ pı̣̃pı̣̂sı̣́lı̣́ tãndĩ gólâkâ rî sĩ. 6 Ĩtí rî, ꞌdõvó nĩ ı̣̂sũ drẽ tã tã gólâ Ôvârí drí ãmâ njĩzó cú ĩtí drı̣̃-bạ́lạ́yı̣̂ ró âꞌdólé íyíkâ ró ꞌdĩ tãsĩ. Tã lâ âꞌdó kô kĩ, tã tãndí gólĩyî õjílã drí ꞌẽlé trá rî ꞌbá yî ꞌbã Ôvârí nĩ gólĩyî njĩlí. Õzõ tí Ôvârí õnjĩ õjílã tãlâ tã gólĩyî drí ꞌẽlé rî ꞌbá yî tãsĩ rî, gõꞌdá rî, tí gólâ pá ãmâ kô cú ĩtí drı̣̃-bạ́lạ́yı̣̂ ró tãlâ pı̣̃pı̣̂sı̣́lı̣́ tãndĩ gólâkâ ꞌdĩ tãsĩ.

7 Ĩtí rî, gõꞌdá nĩ ı̣̂sũ drẽ tã tã ãzâ nõ tãsĩ. Õjílã Ĩsĩrãꞌélẽ kâ rî ꞌbá yî ûjũ ĩyî tã trá kpı̣̃ı̣̂ Ôvârí drí ĩyî ndrẽzó bê õjílã íyíkâ mbı̣̂mbı̣̂ rî ꞌbá yî ró. Gólĩyî îcá kô ngá pãpã rî ꞌdĩ ûsúlı̣́, gõꞌdá õjílã gólĩyî Ôvârí drí njĩlí õjílã íyíkâ ró gólĩyî lãfálé ꞌásĩ rî ꞌbá yî ûsû ngá rî ꞌdĩ trá. Gõꞌdá õjílã Ĩsĩrãꞌélẽ kâ ạ̃mbúkũ lâ yî drı̣̃ drí âmbázó âmbâ, gõꞌdá rĩlí zãâ tã Ôvârí kâ ârî-ârî lâ gãlé dó. 8 Gõꞌdá tã gólĩyíkâ rĩꞌá õzõ úlı̣́ gólĩyî tã îgĩ-îgĩ Ôvârí kâ ꞌá rî tí kĩꞌá nĩ rî,

“Ôvârí ꞌê gólĩyî âꞌdólé rĩlí drı̣̃ ãkó lé ꞌbá ró tã âtî-âtî íyíkâ ârílí,

õzõ õjílã gólĩyî õdrá drí cĩlí nĩ gõꞌdá îcá ꞌbá kô tã nı̣̃lı̣́ dódó rî kâtí.

Ĩsáyã 29.10

Gólĩyî rĩꞌá lı̣̃fı̣́ ãkó ngá Ôvârí kâ rî ꞌbá yî ndrẽzó,

gõꞌdá gólĩyî rĩꞌá kpá bı̣́ ãkó úlı̣́ Ôvârí kâ rî ꞌbá yî ârízó.

ꞌDĩî rĩꞌá tã pạ̃tı̣́ı̣̃ ró õjílã Ĩsĩrãꞌélẽ kâ rî ꞌbá yî tãsĩ bũúũ ãndrõ nô.”

Tã ꞌBãꞌbã Ândâ 29.4

9 Gõꞌdá kúmú ạ́ngı̣́ Dạ̃wúdı̣̃ âtâ úlı̣́ kpá ĩtí lâ ꞌdĩ kâtí õjílã gólĩyî gã ꞌbá dó tã lẽlé Ôvârí ꞌá rî ꞌbá yî tãsĩ kĩ nĩ rî,

“ꞌDõvó ngá nyãnyã tãrãbízã drı̣̃ı̣̂ ạ́ngı̣́ gólâ gólĩyî ꞌbã ꞌbá âꞌdólé ãyĩkõ ró rî õjâ rû âꞌdólé bãfí cãlé trá rî ró gólĩyî drí lâꞌĩzó gbõ ꞌá lâ.

ꞌDõvó ngá nyãnyã ạ́ngı̣́ gólĩyíkâ rî ꞌdĩ õjâ rû gbõ õnyã ró ójá sı̣́lı̣́ gólĩyî drí ânĩzó tẽlâ lâꞌĩzó ngạ́rạ́ rú lâ.

ꞌDõvó ngá tãndí rî ꞌdĩ ꞌbá yî õꞌê gólĩyî gbõ ꞌdẽlé ậꞌdú kõlé kậyı̣̂ gólâ lâŋõ drí ꞌẽzó ꞌẽꞌá âꞌdélé gólĩyî drı̣̃ı̣̂ rî sĩ, ãꞌdô ró bê gólĩyî ûfúlı̣́.

10 ꞌDõvó gólĩyî lı̣̃fı̣́ ạ̃ậnı̣̂ kpạ̃ạ́kũ, tãlâ gólĩyî õzó îcá kô ngá Ôvârí kâ rî ndrẽlé.

Gõꞌdá kpá rî, ꞌdõvó gólĩyî ũnjı̣̃ ngá lậnjı̣̃-lậnjı̣̃ ĩyî drı̣̃ı̣̂ sĩ, ãꞌdô ró bê gólĩyî ũgúlı̣́ drí árá âvázó bê gõꞌdá rĩlí zãâ dạ̃gũ ĩtí gbạ́dú.”

Lôngó 69.22-23

11 Õjílã ãzâ ãnî lãfálé sĩ âꞌdô tã îjíꞌá kĩ, “Gõꞌdá õjílã Yúdạ̃ yí kâ ꞌdê bê trá ĩyî tãlâ tã lẽ ãkõ tãsĩ Yésũ ꞌá rî, ĩtí rî, tã õnjí gólĩyíkâ ꞌdĩ câ gólĩyî lãfâ trá Ôvârí rú sĩ zãâ pạ̃tı̣́ı̣̃ ró yã?” Ĩtí rî, má âꞌdô tã ꞌdî drı̣̃ lâ lôgõꞌá nõtí kĩ, “Âꞌdó ĩtí kô! Tã õnjí gólĩyíkâ rî ꞌbá yî já gólĩyî kô vólé Ôvârí rú sĩ zãâ ró.” Nĩ ndrê drẽ, õjílã Ĩsĩrãꞌélẽ kâ ꞌê ĩyî tã õnjí bê ĩtí rî, Ôvârí drí rû jãzó õjílã dũû õrĩ ãzâ ꞌbá yí kâ rî ꞌbá yî pãlé. Gõꞌdá tã rî ꞌdĩ ꞌê õjílã dũû Ĩsĩrãꞌélẽ kâ rî ꞌbá yî âgílí âgî-âgî tãlâ tã tãndí gólĩyî õjílã ãzâ ꞌbá yî drí ûsúlı̣́ ꞌdĩ ꞌbá yî tãsĩ. 12 Gõꞌdá õjílã Ĩsĩrãꞌélẽ kâ ꞌdĩ ꞌbá yî ꞌê ĩyî tã õnjí bê rî, ꞌdĩî njı̣̃ lạ́tı̣̂ trá trậ Ôvârí drí õrẽ dũû fẽzó õjílã õrĩ ãzâ ꞌbá yí kâ ãngó drı̣̃ ꞌá rî ꞌbá yî drí. Gõꞌdá nĩngá sĩ, õjílã Ĩsĩrãꞌélẽ kâ rî ꞌbá yî ậvı̣̃ tã tãndí gólĩyî Ôvârí drí lẽlé fẽlé gólĩyî drí rî ꞌbá yî trá rî, gõꞌdá õjílã õrĩ ãzâ ꞌbá yí kâ rî ꞌbá yî drí ĩyîngá ûsúzó lâ Ôvârí drı̣́gạ́ sĩ. Gõꞌdá bê trá ĩtí rî, Ôvârí ẽêꞌbê õjílã Ĩsĩrãꞌélẽ kâ gólĩyî yí drí njĩlí trá íyíkâ ró rî ꞌbá yî ndrĩ tã lẽlé Yésũ ꞌá rî, ĩtí tã tãndí gólĩyî õjílã ãngó drı̣̃ nô kâ rî ꞌbá yî drí ûsúlı̣́ tã lâ sĩ rî âꞌdô lậvũꞌá kôrô tã tãndí gólĩyî drílĩyî ûsúlı̣́ trá kậyı̣̂ õjílã Ĩsĩrãꞌélẽ kâ drí Ôvârí rî gãzó dó rî sĩ rî drı̣̃ı̣̂ sĩ.

Úlı̣́ mãnĩgõ ngá pãpã õjílã õrĩ ãzâ ꞌbá yí kâ rî kâ tãsĩ rî

13 Gõꞌdá ngbãângbânõ rî, má lẽ trá âtálâ ãnî õjílã ndrĩ gólĩyî âꞌdó ꞌbá õjílã Yúdạ̃ yí kâ ró kô rî ꞌbá yî drí. Ôvârí ꞌbã mâ trá âꞌdólé lãjóꞌbá íyíkâ ró tã íyíkâ âtálé ngîngî lâ ãnî õjílã Yúdạ̃ yí kâ ró kô nõ ꞌbá yî drí. Âꞌdô bê trá ĩtí rî, má ndrê trá kĩ, rĩꞌá ámâ tã ꞌî âꞌdózó ãnî lãfálé lãjóꞌbá ró ngîngî lâ tã Ôvârí kâ rî ꞌbá yî âꞌdálé ãnî drí. 14 Gõꞌdá má lẽ kpá tákányĩ Ôvârí drí õjílã ámâ nyãányâ kâ Yúdạ̃ yí kâ pãlé. Nĩngá sĩ, õzõ tã ꞌẽꞌẽ ámákâ ãnî õjílã õrĩ ãzâ ꞌbá yí kâ lãfálé rî õꞌbã õjílã ámákâ Yúdạ̃ yí kâ rî ꞌbá yî âꞌdólé âgílí âgî tãlâ tã tãndí ãníkâ drí sĩ rî, ĩtí rî, má lẽ tã trá rõô tã rî ꞌdĩ drí õjílã dũû õjílã ámákâ ꞌdĩ ꞌbá yî lãfálé sĩ ꞌbãlé kpá rû jãlé tã lẽlé Yésũ ꞌá. 15 Nĩ ndrê drẽ, õzõ Ôvârí õpâ õjílã dũû õrĩ ãzâ ꞌbá yí kâ trá kậyı̣̂ gólâ drí õjílã Yúdạ̃ yí kâ rî ꞌbá yî gãzó rî sĩ rî, ĩtí õzõ gõꞌdá gólĩyî õjâ rû trá zãâ gbạ́dú Ôvârí drí tã gólâkâ rî lẽlé ĩꞌdî rî, tã rî ꞌdĩ âꞌdô âꞌdóꞌá tãndí ró lậvũlı̣́ kôrô. Âꞌdô âꞌdóꞌá ókĩzõ Ôvârí ꞌê gólĩyî trá lîdrílí õdrã ꞌásĩ rî kâtí. 16 Ãmâ ạ́ꞌbı̣́yạ́ yî âꞌdô trá pạ̃tı̣́ı̣̃ õjílã Ôvârí kâ ró. Bê trá ĩtí rî, Ôvârí âꞌdô kpá ãmâ gólĩyî ózõwá yî ndrẽꞌá õjílã íyíkâ ró. Õzõ fê índrĩgó ãꞌdô tãndí ró rî, fê gárá âꞌdô kpá ꞌbãꞌá tãndí ró.

17 Õzõ ãꞌdô kpálé ĩtí ı̣̃zạ́tú rî, ngbãângbânõ õjílã dũû Ĩsĩrãꞌélẽ kâ rĩꞌá ĩyî õzõ fê rî ꞌdĩ gárá lâ yî Ôvârí drí âgãlé trá njíyá-njíyá vólé, tãlâ gólĩyî gã tã Ôvârí kâ trá dó rî tãsĩ rî ꞌbá yí kâtí. Gõꞌdá ãnî õjílã õrĩ ãzâ ꞌbá yí kâ gólĩyî tã lẽ ꞌbá Yésũ ꞌá rî ꞌbá yî rĩꞌá õzõ fê gárá gólĩyî Ôvârí drí ꞌbãlé trá njũlı̣́ fê rî ꞌdĩ rú ꞌdĩ gárá lâ yî gólâ drí âgãlé trá njíyá-njíyá vólé ꞌdĩ ꞌbá yî drí sĩ rî kâtí. Gõꞌdá ngbãângbânõ rî, Ôvârí ꞌbã ãnî trá njũlı̣́ ngạ́rạ́ fê íyíkâ ꞌdĩ rú. Ĩtí rî, ãnî trá rĩꞌá fãfã ûsúꞌá fê rî ꞌdĩ ꞌásĩ, tãlâ âꞌdózó rĩlí dódó õjílã gólĩyî Ôvârí kâ rî ꞌbá yî ró. Gõꞌdá Ôvârí rĩꞌá tã lẽlẽ ãmâ ạ́ꞌbı̣́yạ́ yí kâ rî ꞌẽꞌá ãnî pãlé tã lẽlẽ gólâ ãnî nyãányâ kâ rî ꞌbá yî ꞌásĩ. 18 Âꞌdô bê trá ĩtí rî, nĩ ꞌbã ãnî nyãányâ kô âꞌdólé gạ̃rạ̃ lậvũlı̣́ õjílã gólĩyî Ĩsĩrãꞌélẽ kâ gólĩyî Ôvârí drí gãlé trá dó fê gárá íyíkâ ró ꞌdĩ ꞌbá yî drı̣̃ı̣̂ sĩ. Õzõ gõꞌdá nĩ õngâ trá rĩꞌá ãnî ậrúlı̣́ tãlâ ândrâ-tãndĩ ãníkâ ꞌdĩ tãsĩ rî, ꞌdõvó tã lâ ãâgâ ãnî drı̣̃ı̣̂ kĩ, ãnî rĩꞌá cé fê gárá gólâ fê ꞌdĩ índrĩgó lâ yî drí âꞌdólé ãnî drí mbãzó bê rî ĩꞌdî.

19 Õjílã ũrûkậ ꞌbá yî ãnî lãfálé sĩ rĩꞌá ĩyî ậrúꞌá tã âtázó kĩ, “Fê gárá Ôvârí kâ ãzâ ꞌbá yî áâgã trá njíyá-njíyá vólé, ãꞌdô ró bê gõꞌdá ãmâ ꞌbãzó ĩꞌdî njũlı̣́ fê rî ꞌdĩ rú gólĩyî võ ꞌá.” 20 Má kô tã ãníkâ ꞌdĩ drı̣̃ lâ kĩ, “ꞌDĩî rĩꞌá tã pạ̃tı̣́ı̣̃ ꞌî, gõꞌdá õjílã Ĩsĩrãꞌélẽ kâ rî ꞌbá yî áâgã trá njíyá-njíyá vólé, tãlâ gólĩyî lẽé tã Ôvârí ꞌá kô.” Gõꞌdá gólĩyî võ ꞌá rî, óꞌbã trá ãnî ĩꞌdî njũlı̣́ ngạ́rạ́ fê rî ꞌdĩ rú tãlâ tã lẽlẽ ãníkâ Ôvârí ꞌá rî tãsĩ. Âꞌdó kô kĩ nĩ rî, âꞌdô-âꞌdô tãndĩ ãníkâ rî lậvũ kôrô gólĩyíkâ rî drı̣̃ı̣̂ sĩ. Ĩtí rî, nĩ ậrû ãnî kô tã rî ꞌdĩ tãsĩ. ꞌDõvó nĩ rî bê-rî rĩlí Ôvârí rî ı̣̂njı̣̃-ı̣̂njı̣̃ sĩ. 21 Nĩ ı̣̂sũ tã kpá óꞌdí tã õjílã Ôvârí kâ gólĩyî âꞌdó ꞌbá õzõ fê ꞌdĩ kâtí rî ꞌbá yî tãsĩ mãnísĩ ró. Õzõ Ôvârí õnjĩ trá fê gárá gólâ mbã ꞌbá trá fê ꞌásĩ îtõ võ lâ ꞌásĩ rî gãlé vólé rî, ĩtí rî, gólâ îcâ kpá trá ãnî gãlé njíyá vólé õjílã íyíkâ rî ꞌbá yî lãfálé sĩ. Ãnî gõꞌdá trá fê gárá gólĩyî Ôvârí drí ꞌbãlé trá njũlı̣́ fê rî ꞌdĩ rú rî ĩꞌdî.

22 ꞌDõvó ĩtí rî, mã ı̣̂sũ tã Ôvârí rî tãsĩ. Gólâ rĩꞌá pı̣̃pı̣̂sı̣́lı̣́ tãndí ró rî bê tákányĩ, gõꞌdá gólâ kpá ĩꞌdî rĩꞌá nyé mbı̣̂mbı̣̂ ró lâŋõ fẽrẽ ꞌá õjílã gólĩyî tã õnjí ꞌẽ ꞌbá rî ꞌbá yî drí. Ĩtí rî, gólâ pạ̃tı̣́ı̣̃ fẽ lâŋõ trá õjílã Yúdạ̃ yí kâ gólĩyî gólâ rî gã ꞌbá dó rî ꞌbá yî drí. Gõꞌdá gólâ âꞌdâ kpá õjílã lôvó íyíkâ ãnî gólĩyî rĩ ꞌbá zãâ njũlı̣́ gólâ rú lõvõ sĩ rî ꞌbá yî drí, tãlâ lõvõ tíbê gólâ drí rĩꞌá âꞌdálâ ãnî drí ꞌdĩ tãsĩ. Gõꞌdá õzõ nĩ õjâ rû tã gólâkâ gãlé dó rî, gólâ âꞌdô ãnî gãꞌá vólé fê rî ꞌdĩ rú sĩ. 23 Gõꞌdá õjílã Ĩsĩrãꞌélẽ kâ gólĩyî âꞌdó ꞌbá sı̣́sı̣́ õjílã Ôvârí kâ ró gõꞌdá Ôvârí drí âgãlé vólé fê rî ꞌdĩ rú sĩ rî ꞌbá yî tãsĩ rî, õzõ gõꞌdá gólĩyî õjâ rû kpá gõlé tã lẽlé Ôvârí ꞌá óꞌdí rî, ꞌdĩî Ôvârí âꞌdô îcáꞌá gólĩyî lôgõlé njũlı̣́ fê rî ꞌdĩ rú, ãꞌdô ró bê gólĩyî drí âꞌdózó õjílã íyíkâ ró kpá óꞌdí. 24 Nĩ ndrê drẽ, ãnî sı̣́sı̣́ lâ sĩ trá rĩꞌá õzõ fê gárá gólâ mbã ꞌbá trá fê ãzâ rú õmã ꞌálâ rî kâtí. Gõꞌdá ꞌdĩî vósĩ rî, Ôvârí drí ãnî âfózó ꞌyárá vólé fê rî ꞌdĩ rú sĩ âtrõlé yí drí lâkpãlé fê gólâ íyî nyãányâ kâ ró rî rú. Gõꞌdá gólâ ꞌê tã tãndí ꞌdĩ bê ĩtí rî, gólâ âꞌdô rĩꞌá ãyĩkõ ró õjílã Yúdạ̃ yí kâ rî ꞌbá yî drí kpá drı̣̃ âdĩzó tã lẽlé ꞌdíyî pã ꞌbá gólĩyíkâ rî ꞌá, tãlâ gólĩyî drí âꞌdózó bê õjílã íyíkâ ró kpá óꞌdí. ꞌDĩî âꞌdô âꞌdóꞌá ókĩzõ gólâ fê gárá gólĩyî gólâ drí âfólé trá ꞌyárá fê íyíkâ rî rú sĩ sı̣́sı̣́, ãꞌdô ró bê yí drí îcázó óꞌdí lâ lâkpãlé lâŋõ ãkó fê íyíkâ rú tãlâ õmbâ ró bê óꞌdí rî kâtí.

Tã Ôvârí drí ꞌẽꞌá ꞌẽlâ õjílã íyíkâ Ĩsĩrãꞌélẽ kâ pãzó rî

25 Ámâ ậdrúpı̣̃ yî ámâ îzó yí bê, ãnî gólĩyî âꞌdó ꞌbá kô õjílã Yúdạ̃ yí kâ ró rî ꞌbá yî, má lẽ drẽ tã gólâ Ôvârí drí âꞌdálé má drí õjílã Ĩsĩrãꞌélẽ kâ ꞌdĩ ꞌbá yî tãsĩ rî âtálé ãnî drí, nĩ õzó ãnî ậrú tã gólâ Ôvârí drí ãnî njĩzó õjílã Yúdạ̃ yí kâ võ ꞌá rî tãsĩ. Õjílã ãmbá Ĩsĩrãꞌélẽ kâ rî ꞌbá yî ãâꞌdô rĩꞌá ĩyî drı̣̃ âmbâ-âmbâ sĩ cãlé bũúũ kậyı̣̂ gólâ Ôvârí drí ꞌẽzó õjílã ndrĩ õrĩ ãzâ ꞌbá yí kâ rî kâ gólĩyî yí drí njĩlí trá âꞌdólé íyíkâ ró rî ꞌbá yî pãzó rî sĩ. 26 Gõꞌdá ꞌdĩî vósĩ rî, Ôvârí âꞌdô õjílã ạ̃mbúkũ ndrĩ Ĩsĩrãꞌélẽ kâ rî ꞌbá yî pãꞌá, nyé õzõ drílâ âtálé trá tã îgĩ íyíkâ ꞌá rî kâtí, gólâ kĩ,

“ꞌDíyî pã ꞌbá gólâ má drí ꞌẽꞌá âjólâ rî áâꞌdô tı̣̃ꞌá lâ õjílã Ĩsĩrãꞌélẽ kâ ró.

Ĩtí rî, gólâ âꞌdô õjílã Ĩsĩrãꞌélẽ kâ rî ꞌbá yî pãꞌá ndrĩ tã õnjí gólĩyíkâ rî ꞌbá yî ꞌásĩ âꞌdólé õjílã mbı̣̂mbı̣̂ rî ꞌbá yî ró.

Ĩsáyã 59.20-21

27 Gõꞌdá má âꞌdô tã õnjí gólĩyíkâ rî ꞌbá yî âyéꞌá,

âꞌdô tã-drı̣̃ lẽlẽ gólâ ãmâ drí ꞌbãlé trá gólĩyí bê rî vó ró.”

Ĩsáyã 17.9

28 Gõꞌdá õjílã Ĩsĩrãꞌélẽ kâ gólĩyî tã Ôvârí kâ gã ꞌbá trá dó ꞌdĩ ꞌbá yî trá rĩꞌá ĩyî gólâ drí ạ̃jú-ꞌbá-ãzí ró. Gõꞌdá tã lẽ ãkõ gólĩyíkâ ꞌdĩ pâ ãnî õjílã õrĩ ãzâ ꞌbá yí kâ rî trá. Kpálé ĩtí rî, õjílã Ĩsĩrãꞌélẽ kâ ꞌdĩ ꞌbá yî lôvó lâ yî zãâ bê Ôvârí ꞌá, tãlâ tã-drı̣̃ lẽlẽ Ôvârí kâ gólĩyî ạ́ꞌbı̣́yạ́ yí bê rî tãsĩ. 29 Tã ı̣̂sũ Ôvârí kâ já rû kô õjílã Ĩsĩrãꞌélẽ kâ drı̣̃ı̣̂ sĩ. Ạ̃kû ró ạ̃kû ró nã sĩ rî, gólâ njĩ gólĩyî trá lôvó sĩ âꞌdólé õjílã íyî nyãányâ kâ rî ꞌbá yî ró. 30 Sı̣́sı̣́ rî, ãnî nyãányâ gã tã Ôvârí kâ kpá trá dó. Gõꞌdá õjílã Ĩsĩrãꞌélẽ kâ drí tã gólâkâ gãzó trá dó rî vólé drı̣̃ lâ ꞌásĩ rî, gólâ drí gõzó rû jãlé pı̣̃pı̣̂sı̣́lı̣́ tãndĩ íyíkâ rî âꞌdálé ãnî drí gólĩyî võ ꞌá. 31 Gõꞌdá ngbãângbânõ rî, Ôvârí kpá rĩꞌá njãâ õjílã Ĩsĩrãꞌélẽ kâ rî ꞌbá yî pãlé, õzõ gólâ drí ãnî pãrẽ tí, ãꞌdô ró bê gólĩyî drí rû âjázó âꞌdólé õjílã íyíkâ ró kpá óꞌdí. 32 Ôvârí âyê õjílã trá ndrĩ rạ̃gı̣́ı̣̃ tã õnjí kâ ró, tãlâ yí pâ ró gólĩyî bê drı̣̃-bạ́lạ́yı̣̂ sĩ tã õnjí gólĩyíkâ ꞌdĩ ꞌbá yî ꞌásĩ pı̣̃pı̣̂sı̣́lı̣́ tãndĩ íyíkâ rî sĩ.

Tã gólĩyî Póõlõ drí Ôvârí rî lûyı̣́zó tã lâ sĩ rî ꞌbá yî

33 Má lûyı̣̂ Ôvârí trá rõô tãlâ ãmbã gólâkâ tãsĩ. Gólâ ꞌê tã lânjã trá dũûdû õjílã íyíkâ rî ꞌbá yî drí. Gólâ rĩꞌá cú tã nı̣̃nı̣̃ bê. Gólâ nı̣̃ tã ndrĩ dódó âꞌdózó rĩꞌá tã kĩlí ndrĩ mbı̣̂mbı̣̂ ró. Tã gólâkâ rî ꞌbá yî rĩꞌá ndrĩ lậnjı̣̃-lậnjı̣̃ ró, mã îcá kô nı̣̃lâ tãndí ró. Gólâ nı̣̃ tã ángô rî ĩꞌdî rĩꞌá tãndí ró ãmâ drí rî ꞌbá yî nĩ gạ̃rạ̃ ãmâ nyãányâ drí îcálé nı̣̃lâ rî drı̣̃ı̣̂ sĩ. 34 Tã rî ꞌdĩ rĩꞌá õzõ úlı̣́ gólĩyî îgĩlí trá búkũ gólâkâ ꞌá gólâ rî nyãányâ tãsĩ rî kâtí kĩ,

“Õjílã ãzâ fí bê rĩꞌá tã nı̣̃nı̣̃ bê gạ̃rạ̃ kĩ ꞌbá nĩ rî, yí nı̣̃ tã ı̣̂sũ Ôvârí kâ trá yã?

Gõꞌdá õjílã ãzâ fí bê tã nı̣̃nı̣̃ bê lậvũlı̣́ kôrô Ôvârí kâ rî drı̣̃ı̣̂ sĩ, îcálé Ôvârí rî îmbálé yã?

Ĩsáyã 40.13

35 Ãꞌdî fẽ drẽ ngá trá Ôvârí drí, ãꞌdô ró bê Ôvârí drí lôgõlé gólâ drí rî nĩ yã?”

Yóbõ 41.11

Tã ãzâ kó yûꞌdạ́wạ́ ĩtí lâ ꞌdĩ kâtí. 36 Nĩ ndrê drẽ, Ôvârí rî nyãányâ lôꞌbã ngá-tı̣̂ ndrĩ ãngó nõ drı̣̃ı̣̂ rî ꞌbá yî nĩ. Gõꞌdá ngá rî ꞌdĩ ꞌbá yî ndrĩ rî âꞌdólé ꞌdĩ gólâ sĩ, gõꞌdá kpá âꞌdólé gólâ drí, gólâkâ ró. Ĩtí rî, mã lûyı̣̂ Ôvârí rî rú zãâ gbạ́dú ạ̃dũkũ ãkó tãlâ tã rî ꞌdĩ ꞌbá yî tãsĩ. Ãâꞌdô ĩtí.

12

Tã rû ı̣̂ꞌbũzó nyé Ôvârí drí rî

1 Ámâ ậdrúpı̣̃ yî ámâ îzó yî, Ôvârí âyê ãnî trá ꞌâ ạ̃ꞌdı̣́ sĩ tã õnjí ãníkâ rî ꞌbá yî ꞌásĩ, tãlâ gólâ ꞌbã ãnî lôvó trá rõô. Bê trá ĩtí rî, má lôꞌbã rúꞌbạ́ ãnî drí ãlô-ãlô kĩ, nĩ fẽ ãnî nyãányâ nyé tãndí ró Ôvârí drí rĩlí zãâ gólâkâ ró tã ndrĩ gólĩyî gólâ drí lẽꞌá ꞌẽlâ rî ꞌbá yî ꞌẽlé ĩꞌdî ãkí ãkó. Gõꞌdá ĩtí rî, ãnî nyãányâ fẽfẽ Ôvârí drí ꞌdĩ âꞌdô Ôvârí rî ꞌbãꞌá âꞌdólé ãyĩkõ ró rõô. Ĩtí rî, nĩ âꞌdô gólâ rî ı̣̂njı̣̃ꞌá dódó, tã ꞌdî ꞌẽꞌẽ lâ sĩ. 2 Rĩrĩ ãníkâ ndrĩ rî ꞌbá yî tãsĩ rî, nĩ ꞌdê kô tã ı̣̂sũ õjílã ãngó nõ kâ rî ꞌbá yí kâ vósĩ. ꞌDĩî võ lâ ꞌá rî, ꞌdõvó Ôvârí õjâ tã ı̣̂sũ-ı̣̂sũ ãníkâ, ãꞌdô ró bê ãnî drí tã gólâkâ ꞌẽzó bê õjílã óꞌdí ró rî ꞌbá yí kâtí. Õzõ nĩ õꞌê tã trá ĩtí rî, gõꞌdá nĩ âꞌdô îcáꞌá tã gólĩyî Ôvârí drí lẽlé ãnî drí ꞌẽlé rî ꞌbá yî nı̣̃lı̣́ dódó. Tã gólĩyî Ôvârí drí lẽlé rî ꞌbá yî rĩꞌá ndrĩ ꞌdó tãndí ró, nyé mbı̣̂mbı̣̂ ró, gõꞌdá dã ãyĩkõ ĩꞌdî gólâ rú.

3 Ôvârí njĩ mâ trá lãjóꞌbá íyíkâ ró cú ĩtí tãkó tãlâ pı̣̃pı̣̂sı̣́lı̣́ tãndĩ gólâkâ rî sĩ. Âꞌdólé bê trá ĩtí rî, má lôꞌbã rúꞌbạ́ ãnî drí ãlô-ãlô ndrĩ kĩ, nĩ ꞌbã ãnî nyãányâ kô âꞌdólé ãmbá lậvũlı̣́ kôrô âꞌdô-âꞌdô ãníkâ pạ̃tı̣́ı̣̃ rî drı̣̃ı̣̂ sĩ. ꞌDĩî võ lâ ꞌá rî, ꞌdõvó nĩ ndrê ãnî nyãányâ mbı̣̂mbı̣̂ ró, õzõ Ôvârí drí ãnî ndrẽrẽ kâtí. Gõꞌdá gólâ ĩꞌdî rĩꞌá ãnî ꞌbã ꞌbá îcálé tã gólĩyî ãnî drí ꞌẽlé rî ꞌbá yî ꞌẽlé, tã ãnî drí lẽlé gólâ rî tãsĩ rî vó ró.

4-5 Ãmâ ndrĩ tã lẽ ꞌbá ró rî ꞌbá yî kpãkã ãlô rĩꞌá õzõ Krístõ rî rúꞌbạ́ kâtí. Õjílã mvá rúꞌbạ́ rĩꞌá ngá gólâ cú lûkû-lûkû bê dũû ngĩíngî rî ĩꞌdî. Gõꞌdá lôsĩ rúꞌbạ́ lûkû rî ꞌdĩ ꞌbá yí kâ rĩꞌá ꞌẽlâ rî kpá rĩꞌá ngĩíngî ró. Gõꞌdá ãmâ tã lẽ ꞌbá yî ãlô-ãlô rĩꞌá rúꞌbạ́ lûkû Krístõ kâ rî ĩꞌdî. Ĩtí rî, ãmâ rĩꞌá ãzí-ãzí ró ãmâ lãfálé ꞌásĩ, âꞌdólé tã ꞌẽlé ãzí-ãzí pãzó ãlô-ãlô. 6 Lôsĩ ãmâ drí rĩꞌá ꞌẽlâ Krístõ drí ãlô-ãlô rî rĩꞌá ngĩíngî ãmâ ãzí-ãzí yí kâ rî drı̣̃ı̣̂ sĩ. Ôvârí fẽ mbârâkã trá ãmâ drí ãlô-ãlô cú ĩtí tãkó, tãlâ mã îcâ ró bê lôsĩ tı̣̂ ngĩíngî dũû ꞌdĩ ꞌbá yî ꞌẽlé. Õzõ Ôvârí õꞌbã õjílã ãzákôlâ trá úlı̣́ íyíkâ nı̣̃lı̣́ ngĩlí trậ ãzí-ãzí drí rî, gõꞌdá gólâ õngî úlı̣́ rî ꞌdĩ ꞌbá yî mbı̣̂mbı̣̂ ró, âꞌdô tã gólĩyî Ôvârí drí rĩꞌá âtálâ gólâ drí rî vó ró. 7 Õzõ õjílã ãzâ ĩîcâ trá tã ꞌẽlé íyî ãzí-ãzí yî pãzó rî, ꞌdõvó gólâ õꞌê tã rî ꞌdĩ ꞌbá yî dódó. Õzõ õjílã ãzâ ĩîcâ trá tã Ôvârí kâ îmbálé õjílã ãzí drí rî, ꞌdõvó gólâ õꞌê tã ꞌdî dódó. 8 Õzõ õjílã ãzâ ĩîcâ trá úlı̣́ âtálé âꞌdólé mbârâkã sõlé íyî ãzí-ãzí yî ꞌá tã lẽlẽ ĩyíkâ tãsĩ rî, ꞌdõvó gólâ õꞌê tã rî ꞌdĩ dódó. Õzõ gõꞌdá õjílã ãzâ ĩîcâ trá ngá íyíkâ rî ꞌbá yî fẽlé õjílã ĩzã lâ bê rî ꞌbá yî pãzó rî, ꞌdõvó gólâ õfẽ ngá rî ndrĩ gólâ îcáꞌá fẽlâ rî ꞌbá yî pı̣̃pı̣̂sı̣́lı̣́ ãlô tãndí rî sĩ. Gõꞌdá õzõ õjílã ãzâ ĩîcâ trá ꞌdẽlé sı̣́sı̣́ õjílã Ôvârí kâ rî ꞌbá yî drí rî, ꞌdõvó gólâ õꞌdê sı̣́sı̣́ gólĩyî drí dódó mbı̣̂mbı̣̂ ró pı̣̃pı̣̂sı̣́lı̣́ ãlô sĩ. Õzõ Ôvârí õfẽ pı̣̃pı̣̂sı̣́lı̣́ ạ̃ꞌdı̣́ ĩzã õjílã kâ ndrẽzó rî õjílã ãzâ drí rî, gólâ õndrê ĩzã gólĩyíkâ dódó ãyĩkõ sĩ.

9 Tã pạ̃tı̣́ı̣̃ ró, nĩ ꞌbã ãnî ãzí-ãzí yî lôvó pı̣̃pı̣̂sı̣́lı̣́ ãlô rî sĩ. Nĩ rî kô cé rĩꞌá tã âtálé ĩꞌdî lõvõ tãsĩ. Nĩ gã tã gólĩyî ndrĩ õnjí lâ yî ró rî ꞌbá yî trá dó. Nĩ sõ tã gólĩyî tãndí ró mbı̣̂mbı̣̂ rî ꞌbá yî vósĩ cé, rĩꞌá tã tãndí rî ꞌdĩ ꞌbá yî ꞌẽlé ĩꞌdî. 10 Nĩ ꞌbã ãnî lôvó ãnî vó ꞌásĩ dódó, õzõ ãnî drí ãnî ậdrúpı̣̃ yî lôvó ꞌbãrẽ kâtí. ꞌDõvó nĩ ꞌê tã drı̣̃-káká õjílã ãzâ ꞌbá yî ı̣̂njı̣̃-ı̣̂njı̣̃ lâ yî sĩ. Gólĩyî tã õlậnjı̣̃ ãnî lı̣̃fı̣́ gạ̃rạ̃ ãnî nyãányâ drı̣̃ı̣̂ sĩ.

11 Ĩtí rî, nĩ rî kô rĩlí cú ĩtí ngá ãzãkã ꞌẽ ãkó. Nĩ ꞌê ngá mbârâkã ãníkâ sĩ ndrĩ, tãlâ âꞌdózó bê njãâ tã Ôvârí kâ ꞌẽlé pı̣̃pı̣̂sı̣́lı̣́ ãlô rî sĩ. 12 Gõꞌdá nĩ ꞌbã lı̣̃fı̣́ tã tãndí gólĩyî Ôvârí kâ ró Ôvârí drí ꞌẽꞌá ꞌẽlâ ãnî drí ı̣̃zạ́tú rî ꞌbá yî drı̣̃ı̣̂, tãlâ nĩ îcâ ró bê âꞌdólé rĩlí ãyĩkõ sĩ. Ãꞌdô trá kậyı̣̂ lâŋõ kâ rî tú rî, nĩ rî ró ꞌâ ạ̃ꞌdı̣́ ró fĩî ậtũ-ậtũ sĩ. Ĩtí rî, nĩ rî rãtáã ꞌẽꞌẽ sĩ Ôvârí drí kậyı̣̂ vósĩ cé. 13 Õzõ krístõ ꞌbá yî gólĩyî ĩzã bê rî ãâcâ trá ãnî ngálâ ĩzã ĩyíkâ bê rî, ꞌdõvó nĩ fẽ ngá ãníkâ rî ꞌbá yî ũrûkậ lâ gólĩyî pãzó. Gõꞌdá ãnî lı̣̃fı̣́ ãâꞌdô trậ ũmú õjílã lídí ró rî ꞌbá yî drı̣̃ı̣̂ rĩlí ãnî drí ꞌbã ꞌásĩ.

14 Õzõ kpálé õjílã ãzâ õꞌê tã õnjí trá ãnî drí rî, gõꞌdá nĩ trî gólâ kô. Nĩ ꞌê bê-rî tã tãndí ĩꞌdî gólâ drí. Nĩ ꞌê rãtáã ĩꞌdî Ôvârí drí õrẽ fẽzó gólâ drí. 15 Õzõ tã tãndí õꞌê rû trá ãnî ãzí-ãzí ãzâ ꞌbá yî drí gólĩyî ꞌbãlé âꞌdólé ãyĩkõ ró rî, nĩ âꞌdô kpá ãyĩkõ ró gólĩyí bê tãlâ tã tãndí gólâ rû ꞌẽ ꞌbá trá ꞌdĩ tãsĩ. Õzõ ngãtá ĩzã ꞌî ãnî ãzí-ãzí ãzâ ꞌbá yî ꞌẽꞌá yã rî, nĩ ꞌdê kpá kpãkã ãlô ãwó ngõlé gólĩyí bê ĩzã gólĩyíkâ ꞌdĩ drí sĩ. 16 Ĩtí rî, nĩ rî rĩlí õjílã ndrĩ ãzâ ꞌbá yí bê tã ạ̃ꞌdı̣́ sĩ. Nĩ trõ gólĩyî ꞌbãlé âꞌdólé ãnî drí ótó-rúꞌbạ́-lâꞌbé-ãzí ró. Gõꞌdá nĩ ꞌê ạ́rú-ạ́rúwạ́ kô. Ĩtí rî, nĩ âꞌdô njãâ õjílã gólĩyî võ ndrẽzó tậyı̣̂ drı̣̃ lâ ĩyî sĩ rî ꞌbãlé kpá ãnî ótó-rúꞌbạ́-lâꞌbé-ãzí yî ró. Gõꞌdá nĩ ꞌbã ãnî kô âꞌdólé õjílã lậnjı̣̃ ꞌbá lậnjı̣̃ tã nı̣̃nı̣̃ bê rõô rî ꞌbá yî ró.

17 Õzõ õjílã ãzâ ꞌbá yî õtĩ õká kpálé ãnî lı̣̃fı̣́ rî, nĩ lôgõ võ lâ kô gólĩyî drí. Gõꞌdá nĩ ꞌê cé tã gólĩyî âꞌdó ꞌbá tãndí ró õjílã lı̣̃fı̣́ rî ꞌbá yî ĩꞌdî õjílã rî ꞌdĩ ꞌbá yî drí. 18 Ĩtí rî, nĩ ꞌê tã gólĩyî ndrĩ ãnî drí îcáꞌá ꞌẽꞌá ꞌẽlâ rî ꞌbá yî tãlâ rĩzó bê õjílã bê ndrĩ tã ạ̃ꞌdı̣́ sĩ. 19 Ãmâ ãzí-ãzí yî gólĩyî tã lẽ ꞌbá trá Yésũ ꞌá rî, nĩ lôgõ tã õnjí võ kô tã õnjí sĩ gólĩyî tã õnjí ꞌẽ ꞌbá trá ãnî drí rî ꞌbá yî drí. Nĩ âyê tã rî ꞌdĩ ꞌbá yî ndrĩ Ôvârí drı̣́gạ́, tãlâ ạ̃wạ̃ gólâkâ ãꞌdô ró nĩ õjílã rî ꞌdĩ ꞌbá yí bê. Nĩ ndrê drẽ, Ôvârí âtâ tã kĩ nĩ rî, “Mâ cé ĩꞌdî rĩꞌá gólâ âꞌdó ꞌbá drı̣́-ãcê bê lâŋõ fẽzó õjílã gólĩyî tã õnjí ꞌẽ ꞌbá rî ꞌbá yî drí, gõꞌdá tã pạ̃tı̣́ı̣̃ ró, má âꞌdô tã rî ꞌdĩ ꞌbá yî ꞌẽꞌá.”* 20 Ĩtí rî, nĩ ꞌê tã tãndí ĩꞌdî õjílã gólâ tã õnjí ꞌẽ ꞌbá ãnî drí rî drí. Tã îgĩ Ôvârí kâ rî âꞌdálâ kĩ,

“Õzõ ạ̃jú-ꞌbá-ãzí áníkâ ãꞌdô lõfó ró rî, gõꞌdá ní fẽ nyãsá drílâ nyãlé.

Õzõ gólâ ãꞌdô lũmvû lôvó ró rî, gõꞌdá ní fẽ lũmvû gólâ drí mvũlı̣́.

Õzõ ní õꞌê tã tãndí trá gólâ rî pãzó ĩtí rî, ꞌdĩî gõꞌdá tã tãndí áníkâ rî ꞌbá yî âꞌdô gólâ rî ꞌbãꞌá drı̣̃ âsõlé ãnî drí vũdrı̣́,

gõꞌdá rû jãlé tã õnjí drílâ rĩꞌá ꞌẽlâ ãnî drí rî ꞌbá yî âyélé.”

Úlı̣́ Mãnĩgõ 25.21-22

21 Ĩtí rî, nĩ âyê tã õnjí rî ꞌdĩ ꞌbá yî kô dı̣̃lı̣́ kôrô ãnî drı̣̃ı̣̂ sĩ. Nĩ rî bê-rî rĩꞌá tã gólĩyî tãndí ró rî ꞌbá yî ꞌẽlé ĩꞌdî, ãꞌdô ró bê tã tãndí ãníkâ ꞌdĩ ꞌbá yî drí dı̣̃zó bê kôrô tã gólĩyî õnjí ró ꞌdĩ ꞌbá yî drı̣̃ı̣̂ sĩ.

13

Tã õjílã mı̣́rı̣̃ kâ ı̣̂njı̣̃zó drı̣́-ãcê gólĩyíkâ tãsĩ rî

1 ꞌDõvó õjílã ãlô-ãlô ãnî lãfálé ꞌásĩ ı̣̃ı̣̂njı̣̃ drı̣̃-ꞌbá gólĩyî mı̣́rı̣̃ kâ rî ꞌbá yî drı̣́-ãcê gólĩyíkâ tãsĩ, tãlâ Ôvârí lôꞌbã gólĩyî nĩ âꞌdólé drı̣́-ãcê ꞌdĩ ꞌbá yí bê. Gõꞌdá tã ndrĩ kậkậrậ ꞌdó rĩꞌá gólâ drı̣́gạ́ sĩ. 2 Gõꞌdá bê trá ĩtí rî, õjílã ãzâ gólâ drı̣̃ jã ꞌbá trá tã gólĩyî mı̣́rı̣̃ drí ꞌbãlé rî ꞌbá yî gãzó dó ı̣̂njı̣̃lâ rî, ꞌdĩî tã pạ̃tı̣́ı̣̃ ró gólâ rĩꞌá tã Ôvârí kâ gãꞌá kpá dó. Tãlâ Ôvârí lôꞌbã õjílã mı̣́rı̣̃ kâ ꞌdĩ ꞌbá yî nĩ drı̣́-ãcê bê. Õjílã gólâ rû jã ꞌbá trá mı̣́rı̣̃ rú ĩtí ꞌdĩ âꞌdô lâŋõ âséꞌá âꞌdélé íyî nyãányâ drı̣̃ı̣̂. 3 Nĩ ndrê drẽ, âꞌdó kô õjílã gólĩyî rĩ ꞌbá tã mbı̣̂mbı̣̂ rî ꞌbá yî ꞌẽlé rî ĩꞌdî rĩ ꞌbá ĩyî drı̣́-ãcê mı̣́rı̣̃ kâ rî ꞌbá yî ûrı̣̃lı̣́ rî. Gõꞌdá rĩꞌá cé gólĩyî rĩ ꞌbá tã gólĩyî ányâ ró rî ꞌbá yî ꞌẽlé rî ꞌbá yî ĩꞌdî. Ĩtí rî, nĩ lẽ trá rĩlí cú ĩtí ũrı̣̃ drı̣́-ãcê mı̣́rı̣̃ kâ rî kâ ãkó yã? ꞌDõvó nĩ rî rĩlí cé tã gólĩyî mbı̣̂mbı̣̂ ró rî ꞌbá yî ꞌẽlé ĩꞌdî. Gõꞌdá ãꞌdô trá ĩtí rî, drı̣́-ãcê ꞌbá ꞌdĩ ꞌbá yî âꞌdô ãnî lûyı̣́ꞌá tãlâ tã mbı̣̂mbı̣̂ ãníkâ ꞌdĩ ꞌbá yî tãsĩ. 4 Óꞌbã drı̣̃-ꞌbá rî ꞌdĩ ꞌbá yî cú drı̣́-ãcê rî ꞌdĩ ꞌbá yí bê ĩtí ꞌdĩ, tãlâ gólĩyî rĩꞌá rû ı̣̂ꞌbũ ꞌbá Ôvârí kâ rî ꞌbá yî ĩꞌdî, âꞌdólé rĩꞌá õjílã gólĩyî âꞌdó ꞌbá nyé kũmũ gólĩyíkâ zẽlé rî ꞌbá yî ậmúlı̣́. Gõꞌdá õzõ nĩ õꞌê tã gólĩyî ányâ ró rî ꞌbá yî rî, ĩtí nĩ âꞌdô âꞌdóꞌá drı̣́-ãcê ꞌbá ꞌdĩ ꞌbá yî ũrı̣̃ lâ yí bê. Tãlâ tã pạ̃tı̣́ı̣̃ ró gólĩyî cú rĩꞌá drı̣́-ãcê bê lâŋõ fẽzó tã õnjí ꞌẽ ꞌbá ꞌdĩ ꞌbá yî drí. Õzõ gólĩyî õfẽ lâŋõ trá tã õnjí ꞌbá ꞌdĩ ꞌbá yî drí ĩtí rî, ꞌdĩî rî, gólĩyî rĩꞌá lôsĩ Ôvârí kâ ꞌẽꞌá, tãlâ ạ̃wạ̃ Ôvârí kâ rî ꞌdẽlé õjílã gólĩyî tã õnjí tẽtẽ ꞌẽ ꞌbá ró rî ꞌbá yî drı̣̃ı̣̂. 5 Ĩtí rî, gõꞌdá nĩ rî rĩlí kũmũ mı̣́rı̣̃ kâ zẽlé pı̣̃pı̣̂sı̣́lı̣́ ạ̃ꞌdı̣́ sĩ rĩꞌá tã gólĩyíkâ ı̣̂njı̣̃lı̣́ ĩꞌdî. Nĩ ꞌê tã mbı̣̂mbı̣̂ ró rî ꞌbá yî ĩꞌdî, tãlâ óõzó kô lâŋõ fẽê ãnî drí. Nĩ rî tã mbı̣̂mbı̣̂ ꞌẽlé ĩtí, tãlâ nĩ nı̣̃ trá kĩ, ꞌdĩî rĩꞌá tã gólĩyî Ôvârí drí lẽlé ãnî drí ꞌẽlé rî ꞌbá yî ĩꞌdî.

6 Bê trá rĩꞌá ĩtí rî, kpá rĩꞌá tã mbı̣̂ ró ãnî drí ômbê gĩzó, tãlâ ãꞌdô ró bê õjílã mı̣́rı̣̃ kâ drí rĩzó lôsĩ ĩyíkâ ꞌẽlé rî. Gõꞌdá tã pạ̃tı̣́ı̣̃ ró, gólĩyî rî lôsĩ rî ꞌdĩ ꞌẽꞌá Ôvârí drí. 7 Nĩ ꞌê tã gólĩyî âꞌdólé bê mbı̣̂mbı̣̂ ró rî ꞌbá yî ĩꞌdî õjílã ãzâ gólâ ꞌbãlé trá drı̣́-ãcê bê ãnî drı̣̃lı̣́ rî drí. Õzõ íĩîjî ãnî trá ômbê gĩlí rî, nĩ gî ômbê rî ꞌdĩ ꞌbá yî. Õzõ lôsĩ mı̣́rı̣̃ kâ ãzâ ãꞌdô bê õjílã mı̣́rı̣̃ kâ drí ꞌẽlé ãnî drí ậdı̣̂ sĩ rî, ꞌdõvó nĩ fẽ ậdı̣̂ mbı̣̂mbı̣̂ rî ĩꞌdî lôsĩ rî ꞌdĩ tãsĩ. Ĩtí rî, gõꞌdá nĩ ꞌbã lậnjı̣̃ õjílã ndrĩ gólĩyî lôꞌbãlé ãnî drı̣̃lı̣́ rî rú, gõꞌdá nĩ ı̣̂njı̣̃ ró bê kpá gólĩyî ãnî drí rĩꞌá ı̣̂njı̣̃lâ rî ꞌbá yî.

Tã tã mbı̣̂mbı̣̂ ꞌẽzó ãzí-ãzí drí rî

8 Õzõ nĩ ạ̃ậmû ngá ãzâ trá õjílã ãzí drı̣́gạ́ sĩ rî, nĩ lôgõ ngá rî gógó ꞌdĩ ꞌwãâ õjílã rî ꞌdĩ drí. Nĩ rî kô rĩlí cú ĩtí dạ́yı̣̃nı̣̃ õjílã kâ fẽ ãkó. Tã gólâ îcá ꞌbá rĩlí zãâ õzõ dạ́yı̣̃nı̣̃ kâtí rî rĩꞌá cé tã gólâ ãnî drí âꞌdózó lõvõ bê ãnî lãfálé ꞌásĩ ãzí-ãzí bê rî ĩꞌdî. Gõꞌdá õzõ nĩ õlẽ gólĩyî trá pı̣̃pı̣̂sı̣́lı̣́ ãlô sĩ rî, ꞌdĩî ãnî trá rĩꞌá tã mbı̣̂mbı̣̂ gólĩyî ndrĩ Ôvârí drí tã lâ ꞌbãlé ãnî drí ꞌẽlé õjílã drí rî ꞌẽꞌá. 9 Ôvârí ꞌbã tã ꞌbãꞌbã rî nõ ꞌbá yî nĩ ãmâ drí ꞌẽlé õjílã ãzâ ꞌbá yî tãsĩ nõtí. Ãgô ạ̃ậyı̣̂ ꞌdãzí rî õkó bê kô, gõꞌdá kpá õkó ạ̃ậyı̣̂ ꞌdãzí rî ágó bê kô. Nĩ fû õjílã ãzí kô. Nĩ ûgũ ngá ãzí-ãzí kâ kô. Nĩ ꞌbã ngá ãzí-ãzí kâ lôvó lâ kô âꞌdólé ãnî nyãányâ drí. Gõꞌdá õzõ nĩ õlẽ trá rĩlí tã ꞌbãꞌbã ndrĩ nô ꞌbá yî ı̣̂njı̣̃lı̣́ rî, ꞌdõvó nĩ ꞌbã õjílã ndrĩ gólĩyî ãnî drí ûsúlı̣́ rî ꞌbá yî lôvó lâ ĩyî, nyé õzõ ãnî drí ãnî lôvó ꞌbãrẽ kâtí. 10 Gõꞌdá õzõ nĩ õꞌbã õjílã lôvó trá ĩtí rî, nĩ âꞌdô îcáꞌá rĩlí cú ĩtí tã õnjí ãzãkã ꞌẽ ãkó gólĩyî rú. Ĩtí rî, ãzí-ãzí lôvó ꞌbãꞌbã rĩꞌá tã ꞌbãꞌbã gólĩyî ndrĩ Ôvârí kâ ró rî ꞌbá yî ı̣̂njı̣̃-ı̣̂njı̣̃ lâ ꞌî.

11 ꞌDõvó nĩ ârî úlı̣́ ámákâ nõ ꞌbá yî tã lâ ĩyî ꞌẽzó, tãlâ rĩꞌá mbı̣̂ ãnî drí rĩzó njãâ kậyı̣̂ nõ ꞌbá yî sĩ. Nĩ kô ậꞌdú trá tákányĩ. Ngbãângbânõ, nĩ njı̣̃ lı̣̃fı̣́ ậꞌdú ꞌásĩ! Kậyı̣̂ gólâ Yésũ drí âgõzó ãngó nõ ꞌá õjílã íyíkâ rî ꞌbá yî pãlé rî trá ãnyî ãndrõ nô lậvũlı̣́ kậyı̣̂ sı̣́sı̣́ gólâ ãmâ drí tã lẽzó Yésũ ꞌá rî drı̣̃ı̣̂ sĩ. 12 Gõꞌdá rĩrĩ ãmákâ ãngó nõ ꞌá rî, rĩꞌá õzõ ı̣́nı̣́rı̣́kúwạ́ kâtí. Gõꞌdá lé rî, ı̣́nı̣́rı̣́kúwạ́ ꞌdĩ trá ꞌẽꞌá rû ndẽlé. Ị̃tú ꞌê trá âfõlé. Gõꞌdá ꞌdõvó mã âyê tã õnjí gólĩyíkâ rî ꞌbá yî ꞌẽꞌẽ lâ ndrĩ vólé. Mã rû bê-rî drı̣́-lãfâ ãmákâ rî ꞌbá yî ĩꞌdî njírí-njírí, ãꞌdô ró bê ãmâ drí âdrézó ı̣̃tú sĩ rû fũlı̣́ tã õnjí gólĩyî ı̣́nı̣́rı̣́kúwạ́ kâ rî ꞌbá yí bê. 13 Ĩtí rî, ꞌdõvó mã rî rĩlí cé tã mbı̣̂mbı̣̂ rî ꞌbá yî ꞌẽlé ĩꞌdî, õzõ õjílã gólĩyî rĩ ꞌbá võ îꞌĩ Ôvârí kâ ꞌá rî ꞌbá yí kâtí. Nĩ mvû õdrá kô ãnî cĩlí, tãlâ õzó kô ãnî ꞌbãâ îtõlé rĩꞌá tã ãnyĩ kâ rî ꞌbá yî ꞌẽlé ãyĩkõ ãníkâ rî ꞌbá yî sĩ. Nĩ ꞌbã kãrámã kô õdrá mvũmvũ sĩ ĩtí. Nĩ ꞌbã lı̣̃fı̣́ kô ꞌdãzí rî ágó ngãtá õkó drı̣̃ı̣̂, tãlâ nĩ õzó kô tã ãnyĩ kâ ꞌẽê gólĩyí bê. Ãzí-ãzí ãâgî kô ãnî lı̣̃fı̣́. Nĩ lâwã kô ngãtá nĩ fû rû kô ãzí-ãzí bê. 14 Tã lôvókô ãníkâ rî ꞌbá yî õꞌbã ãnî kô nĩꞌá tã gólĩyî õnjí ró rî ꞌbá yî ꞌẽ bê ĩꞌdî. ꞌDõvó nĩ rû bê-rî tã Kúmú Yésũ Krístõ kâ rî ꞌbá yî ĩꞌdî gạ́gạ́ zãâ bạ̃dı̣̃, õzõ ítá sõrẽ rúꞌbạ́ ꞌá rî kâtí, cé tã gólâ mbı̣̂ rî ꞌẽzó ĩꞌdî. Nĩ lậmû kô pávó tã õnjí kâ ꞌásĩ.

14

Tã tã ãzí-ãzí kâ kĩzó kôꞌdáwá rî tãsĩ rî

1 Ãmâ tã lẽ ꞌbá ndrĩ lãfálé sĩ, tã ı̣̂sũ ãmákâ gólâ tã mbı̣̂mbı̣̂ tã lẽ ꞌbá Yésũ ꞌá rî ꞌbá yî drí ꞌẽlé rî tãsĩ rî, rĩꞌá ngĩíngî. Gólĩyî ãmâ lãfálé ꞌá tã lẽlẽ bê fínyáwá ró rî ꞌbá yî tãsĩ rî, nĩ âyê tı̣̂ ânyâ-ânyâ gólĩyí bê rî tã gólĩyíkâ rĩꞌá ı̣̂sũlâ rî ꞌbá yî tãsĩ. 2 Nĩ ndrê ꞌdõvó drẽ, tã lẽ ꞌbá ũrûkậ ꞌbá yî ãmâ lãfálé ꞌásĩ, tã gólĩyíkâ rĩꞌá ı̣̂sũlâ rî ꞌbá yî ꞌbã gólĩyî îcálé nyãsá tı̣̂ ndrĩ nyãlé. Gõꞌdá tã lẽ ꞌbá ãzâ ꞌbá yî ãmâ lãfálé ꞌásĩ gólĩyî tã lẽlẽ gólĩyíkâ drí âꞌdólé Yésũ ꞌá fínyáwá ró rî ꞌbá yî, âtâ ĩyî tã kĩ, yĩ îcá kô ãꞌwá nyãlé. Yĩ îcâ ĩyíkâ cé rĩꞌá ạ̃túbı̣́ nyãlé ĩꞌdî. 3 Gõꞌdá ãnî tã lẽ ꞌbá gólĩyî tã âtá ꞌbá kĩ, ãꞌdô rĩꞌá tã mbı̣̂ ꞌî nyãsá tı̣̂ lârâkô nyãzó ndrĩ rî, nĩ ꞌê ꞌdásí kô ãnî ãzí-ãzí yî tã lẽ ꞌbá ró gólĩyî ãꞌwá nyã ꞌbá kô rî ꞌbá yî rú. Ôvârí rî nyãányâ ꞌbã kpá gólĩyî lôvó õjílã íyíkâ rî ꞌbá yî ró. Gõꞌdá ãnî tã lẽ ꞌbá gólĩyî rĩ ꞌbá rĩlí cú ĩtí ãꞌwá nyã ãkó rî ꞌbá yî, nĩ kî tã kô ãnî ãzí-ãzí yî tã lẽ ꞌbá ró gólĩyî nyãsá tı̣̂ lârâkô ndrĩ nyã ꞌbá rî ꞌbá yî rú gólĩyî zı̣̃lı̣́ tã õnjí ꞌbá ró, tãlâ Ôvârí lẽ gólĩyî kpá trá. 4 Gõꞌdá nĩngá sĩ rî, krístõ ꞌbá ãzí ꞌdĩ ꞌbá yî âꞌdó ĩyî kô rû ı̣̂ꞌbũ ꞌbá ãníkâ rî ꞌbá yî ĩꞌdî. Yésũ ĩꞌdî rĩꞌá kúmú gólĩyíkâ ró. Ĩtí rî, nĩ âꞌdô îcáꞌá ángô tí ró ãnî nyãányâ ꞌbãlé tã kĩ ꞌbá ró tã õjílã gólĩyî âꞌdó ꞌbá ãnî zẽlé kô rî ꞌbá yí kâ kĩlí yã? Tã lẽ ꞌbá ãlô-ãlô îcâ âdrélé cé íyî lı̣́pı̣̂ Yésũ ândrá tã kĩ ꞌbá íyíkâ ró. ꞌDõvó Yésũ ı̣̃ı̣̂sũ nĩ ngãtá gólâ rĩꞌá pạ̃tı̣́ı̣̃ õjílã mbı̣̂mbı̣̂ ꞌî yã rî. Yésũ îcâ trá gólâ rî rũlı̣́ dódó gạ́ õjílã íyíkâ ró.

5 Tã âꞌdâ ãzâ gólâ tã âꞌdá ꞌbá kpá kĩ, tã ı̣̂sũ ãníkâ ãnî lãfálé ꞌásĩ rî rĩꞌá ngĩíngî rî ĩꞌdî nõ. Õjílã ũrûkậ ãnî lãfálé ꞌásĩ rî ꞌbá yî njĩ kậyı̣̂ ãlô gímã vósĩ cé ngîngî lâ rĩzó rãtáã ꞌẽlé Ôvârí drí ꞌá lâ. Gõꞌdá ãzâ ꞌbá yî ãnî lãfálé ꞌásĩ rî ndrê ĩyíkâ kậyı̣̂ Gímã kâ ꞌdĩ cé tı̣̂tı̣̂ âꞌdólé rãtáã ꞌẽzó ꞌá lâ ĩyî. Ĩtí rî, ꞌdõvó õjílã ãzâ ãnî lãfálé sĩ ãlô-ãlô ı̣̃ı̣̂sũ tã tã ꞌdî tãsĩ dódó, ãꞌdô ró bê ãnî drí tã ı̣̂sũ ãníkâ tã lâ sĩ rî nı̣̃zó Ôvârí rî ı̣̂njı̣̃zó rĩrĩ ãníkâ mbı̣̂mbı̣̂ rî sĩ. 6 Nĩ ndrê drẽ, õjílã gólĩyî kậyı̣̂ Gímã kâ njĩ ꞌbá ãlô ngîngî lâ ró rĩzó Ôvârí rî ı̣̂njı̣̃lı̣́ ꞌá lâ rî, lẽ ĩyî Kúmú ãmákâ Yésũ rî ı̣̂njı̣̃lı̣́ tã ı̣̂sũ ĩyíkâ rî sĩ. Gõꞌdá gólĩyî ĩyî nyãányâ âyé ꞌbá nyãsá tı̣̂ ndrĩ nyãlé rî ꞌbá yî, rî ĩyî ãwô-ĩtí ꞌẽlé Ôvârí drí nyãsá rî ꞌdĩ tãsĩ. Tãlâ tã rî ꞌdĩ tãsĩ rî, gólĩyî ı̣̂njı̣̃ Kúmú ãmákâ Yésũ rĩrĩ gólĩyíkâ rî sĩ. Gõꞌdá gólĩyî ĩyíkâ gã ꞌbá dó ãꞌwá nyãlé rî, lẽ ĩyî kpá Kúmú ãmákâ Yésũ rî ı̣̂njı̣̃zó tã rî ꞌdĩ sĩ. Ĩtí rî, gólĩyî ꞌê kpá ãwô-ĩtí Ôvârí drí nyãsá gólĩyî drí nyãlé rî tãsĩ.

7 Õjílã ãzãkã yûꞌdạ́wạ́ ãnî lãfálé sĩ gólâ îcá ꞌbá rĩlí gbõ rĩꞌá tã gólĩyî drílâ lẽꞌá ꞌẽlâ rî ꞌbá yî ꞌẽlé ĩꞌdî. Gõꞌdá gólâ îcá kô gbõ kậyı̣̂ ãzâ gólâ sũ ꞌbá gólâ rú rî ꞌbãlé âꞌdólé kậyı̣̂ gólâ drí drãzó ꞌá lâ rî ró. 8 Ĩtí rî, tã ãmákâ âꞌdó kô ãmâ drı̣́gạ́, tãlâ kậyı̣̂ ndrĩ ãmákâ rĩzó rĩlí ãngó nõ drı̣̃ı̣̂ rî sĩ rî, îcâ trá ãmâ drí rĩlí tã gólĩyî sũ ꞌbá Kúmú ãmákâ Yésũ rú rî ꞌbá yî ꞌẽlé ĩꞌdî. Gõꞌdá nĩngá sĩ, kậyı̣̂ gólâ Ôvârí drí ꞌbãlé ãmâ drí ôdrãzó rî sĩ rî, ꞌdõvó mã ꞌbã kpá tã ı̣̂sũ ãmákâ cé sũlı̣́ Kúmú ãmákâ Yésũ rú. Nĩngá sĩ, õzõ kpálé mã õrî trá rĩlí zãâ lédrẽ-lédrẽ ró, ngãtá mã âꞌdô ôdrãꞌá ꞌwãâ yã rî, ãmâ rĩꞌá õjílã Yésũ kâ ĩꞌdî drı̣́-ãcê gólâkâ zẽlé.

9 Yésũ Krístõ drã gõꞌdá kpá lîdrízó õdrã ꞌásĩ, tãlâ âꞌdózó Kúmú ró õjílã ndrĩ drı̣̃lı̣́, õjílã gólĩyî ôdrã ꞌbá trá rî ꞌbá yî gõꞌdá kpá gólĩyî drẽ lédrẽ-lédrẽ ró rî ꞌbá yí bê. 10 Ĩtí rî, ãnî gólĩyî ãꞌwá nyã ꞌbá kôꞌdáwá rî ꞌbá yî rî tã kĩlí ĩyî ãzí-ãzí yî rú gólĩyî zı̣̃lı̣́ tã õnjí ꞌbá ró ãꞌdô tãsĩ yã? Gõꞌdá ãnî gólĩyî rĩ ꞌbá nyãsá tı̣̂ ndrĩ nyãlé rî ꞌbá yî, nĩ rî ꞌdásí ꞌẽlé ãnî ãzí-ãzí yî gólĩyî ãꞌwá nyã ꞌbá kô rî ꞌbá yî rú ngá gólĩyî fínyáwá tã lẽlẽ ndı̣̂ndı̣̂ ãkó rî ꞌbá yî ró ãꞌdô tãsĩ yã? Tã ı̣̂sũ rî ꞌdĩ rĩꞌá ányâ ró. Ãmâ ndrĩ ꞌdó âꞌdô âdréꞌá Ôvârí ândrá, tã ãmákâ rî ꞌbá yî kĩzó. 11 Ôvârí âꞌdâ trá tã îgĩ-îgĩ íyíkâ nõ ꞌá tã ꞌdî tãsĩ kĩ,

“Ôvârí Yãkóvã kĩ nĩ rî, ‘Má îtrî lãtrítrí mâ gólâ rĩ ꞌbá lédrẽ-lédrẽ ró zãâ gbạ́dú rî ró,

õjílã ndrĩ ãngó drı̣̃ nô kâ âꞌdô ĩyî ꞌãꞌî tı̣̃ꞌá vũdrı̣́ má ândrá õjílã má zẽlé rî ꞌbá yî ró.

Gõꞌdá gólĩyî ndrĩ âꞌdô nı̣̃ꞌá lâ kĩ, mâ rî gógó nyãányâ lâ rĩꞌá Ôvârí ꞌî.’ ”

Ĩsáyã 49.18; 45.23

12 Gõꞌdá bê ĩtí rî, îcâ trá ãmâ ndrĩ drí tã ãmákâ rî ꞌbá yî lôꞌbãlé Ôvârí ândrá, ãꞌdô ró bê gólâ rî nyãányâ drí âꞌdózó nĩ kĩlâ.

13 Bê ĩtí rî, nĩ âyê tã gólĩyî ãnî ãzí-ãzí yí kâ rî kĩkĩ lâ. Nĩ ꞌbã bê-rî ãnî nyãányâ rĩlí zãâ cú ĩtí tã ãzãkã gólâ tã lẽ ꞌbá ãzí ꞌẽ ꞌbá ꞌdẽlé tã õnjí ꞌẽlé rî ꞌẽ ãkó. 14 Tã ı̣̂sũ ámâ nyãányâ kâ sĩ, tãlâ ãmâ rĩꞌá ngá ãlô ꞌî Yésũ Krístõ bê rî, má ndrê ngá ãmbá ndrĩ ı̣̃nyạ́kú drı̣̃ı̣̂ nõ ꞌbá yî ꞌdó ngá gólĩyî tãndí ró Ôvârí drı̣́gạ́ sĩ rî ꞌbá yî ró. Ĩtí rî, ngá ãzâ yûꞌdạ́wạ́ ãmâ îzãlé Ôvârí rî lı̣̃fı̣́ drı̣̃ ꞌá. Gõꞌdá õzõ õjílã ãzâ ãnî lãfálé sĩ õndrê ngá ãzákôlâ ꞌdĩ trá ngá gólâ îcá ꞌbá ãmâ îzãlé Ôvârí rî lı̣̃fı̣́ drı̣̃ ꞌá rî ró rî, gõꞌdá ꞌdĩî pạ̃tı̣́ı̣̃ âꞌdô ꞌbãꞌá tã ányâ ró gólâ drí ngá rî ꞌdĩ nyãzó. Gõꞌdá nĩ îcî gólâ kô ngá rî ꞌdĩ nyãlé. ꞌDĩî rî âꞌdô gólâ rî ꞌẽꞌá tã õnjí ꞌẽlé. 15 Dró ꞌdĩî rî drı̣̃ı̣̂ rî, õzõ gólâ õndrê nî rĩꞌá ngá rî tíbê gólâ drí tã lâ âtálé ãâꞌdô õjílã îzãꞌá Ôvârí rî lı̣̃fı̣́ drı̣̃ ꞌá rî nyãꞌá rî, ꞌdĩî rî gõꞌdá ngá nyãnyã ãníkâ rĩꞌá nyãlâ ꞌdĩ dã ĩzã trá gólâ rú. Õzõ nĩ ĩîngâ ãnî ãzí-ãzí yî pı̣̃pı̣̂sı̣́lı̣́ trá ûrû tãlâ ngá ãnî drí nyãlé rî tãsĩ rî, ꞌdĩî rî, nĩ rí ꞌdĩ kô lõvõ âꞌdáꞌá ãnî ãzí-ãzí ꞌdĩ ꞌbá yî drí. Yésũ Krístõ ꞌbã gólĩyî lôvó trá rõô gõzó drãlé gólĩyî tãsĩ. Bê trá ĩtí rî, nĩ âyê nyãsá ãzãkã gólâ ãnî drí nyãlé rî kô tã ı̣̂sũ gólĩyíkâ îzãlé.

16 Nĩngá sĩ rî, nĩ rî cé rĩꞌá tã gólĩyî ãnî drí nı̣̃lı̣́ trá ãnî pı̣̃pı̣̂sı̣́lı̣́ ꞌá tãndí lâ ró rî ꞌbá yî ꞌẽlé ĩꞌdî, tãlâ nĩ õzó kô lạ́tı̣̂ âyé trậ ãzí-ãzí drí tã ãnî drí rĩꞌá ꞌẽlâ rî ꞌbá yî zı̣̃lı̣́ õnjí lâ yî ró. 17 Nĩ ndrê drẽ, tã tã lâ yî drí lậnjı̣̃lı̣́ lậnjı̣̃ gólĩyî Ôvârí drí ãmâ lẽzó ꞌẽlâ õjílã íyíkâ rî ꞌbá yî ró rî, âꞌdó kô tã gólĩyî kĩ, nyãsá ángô rî ĩꞌdî nyãlé ngãtá ngá ángô rî ĩꞌdî mvũlı̣́ yã rî ĩꞌdî. Ôvârí lı̣̃fı̣́ rî, tã gólĩyî lậnjı̣̃ ꞌbá rî ꞌbá yî rĩꞌá ãmâ drí rĩzó rĩꞌá cé tã gólĩyî âꞌdó ꞌbá nyé mbı̣̂mbı̣̂ rî ꞌbá yî ꞌẽlé ĩꞌdî, gõꞌdá rĩzó bê tã ạ̃ꞌdı̣́ sĩ ãmâ ãzí-ãzí yí bê, gõꞌdá ãmâ drí âꞌdózó ãyĩkõ ró tã Ôvârí kâ ꞌẽrẽ ꞌá. Gõꞌdá rĩꞌá cé Líndrí Tãndí Ôvârí kâ ĩꞌdî gólâ îcá ꞌbá mbârâkã âfẽlé ãmâ drí tã tãndí rî ꞌdĩ ꞌbá yî ꞌẽzó. 18 Õzõ nĩ õrî trá rĩꞌá tã tãndí rî ꞌdĩ ꞌbá yî ꞌẽꞌá ĩtí rû ı̣̂ꞌbũ ꞌbá Krístõ kâ rî ꞌbá yî ró rî, ĩtí tã ãníkâ rî ꞌbá yî âꞌdô sũꞌá Ôvârí rú rõô gõꞌdá õjílã ndrĩ âꞌdô lậnjı̣̃ ꞌbãꞌá ãnî rú.

19 Gõꞌdá bê trá ĩtí rî, ꞌdõvó mã õrî rĩlí tã gólĩyî âꞌdó ꞌbá ãmâ ꞌbãlé rĩlí pı̣̃pı̣̂sı̣́lı̣́ ạ̃ꞌdı̣́ sĩ ãzí-ãzí bê rî ꞌbá yî ꞌẽlé ĩꞌdî. Mã õrî tã ꞌẽlé ãmâ ãzí-ãzí yî pãzó ĩꞌdî sĩ lâ âdrézó gạ́ tã lẽlẽ ãmákâ rî sĩ. 20 Nĩ âyê tã nyãsá kâ kô lôsĩ Ôvârí kâ îzãlé ãnî lãfálé ꞌásĩ. Pạ̃tı̣́ı̣̃ ró, rĩꞌá tã mbı̣̂ ꞌî, nyãsá tı̣̂ nyãzó ãkí ãkó. Gõꞌdá õzõ nyãsá rî ãnî drí nyãlé ꞌdĩ õꞌê õjílã ãzâ tã õnjí ꞌẽlé âꞌdô tã ı̣̂sũ gólâkâ vó ró rî, ĩtí rî, rĩꞌá tã ányâ ró ãnî drí nyãsá rî ꞌdĩ nyãzó. 21 Tã mbı̣̂mbı̣̂ ãnî krístõ ꞌbá yî drí ꞌẽlé, ãꞌdô ró bê krístõ ꞌbá ãzí yî pãzó rĩlí cú ĩtí tã õnjí ꞌẽ ãkó rî, ĩꞌdî rĩꞌá ãnî drí rĩzó cú ĩtí ãꞌwá nyã ãkó, ngãtá ãnî drí rĩzó cú ĩtí õdrá mvũ ãkó ngãtá rĩlí cú ĩtí tã ãzãkã gólâ ꞌbãꞌá ãnî krístõ ꞌbá ãzí yî âsélé tã õnjí ꞌẽlé rî ãkó.

22 Gõꞌdá õzõ tã ãzâ ꞌbá yî gólĩyî krístõ ꞌbá ãzâ ꞌbá yî drí ndrẽlé tã ányâ ró ꞌẽlé rî ãꞌdô bê rî, gõꞌdá ãnî nyãányâ õndrê trá kĩ, ãâꞌdô rĩꞌá tã mbı̣̂ ꞌî ãnî drí ꞌẽlé rî, ꞌdõvó tã ı̣̂sũ ãníkâ ꞌdĩ õrî cé ãnî lãfálé ꞌásĩ Ôvârí bê. Nĩ ûjũ kô ãnî krístõ ꞌbá ãzí yî ꞌbãlé tã ı̣̂sũ ĩyíkâ jãlé âꞌdózó tã lẽzó ĩꞌdî ãní bê. Nĩ rî ꞌdĩ gólĩyî âséꞌá tã õnjí ꞌẽlé. Krístõ ꞌbá ãzâ ꞌbá yî õrî rĩꞌá tã tíbê gólĩyî drí ndrẽlé kô tã õnjí ró rî ꞌbá yî ꞌẽlé. Ĩtí rî, gólĩyî tã sû trá Ôvârí rú. 23 Õzõ tã ı̣̂sũ ãníkâ ãꞌdô rı̣̃ rı̣̃ tã ãzâ tãsĩ rî, ĩtí rî, tã rî ꞌdĩ rĩꞌá ányâ ró ãnî drí ꞌẽlé. Õzõ nĩ õꞌê tã ãzâ gólâ âꞌdó ꞌbá kô mbı̣̂ ró rî trá âꞌdô tã lẽlẽ ãníkâ Yésũ ꞌá rî vó ró rî, ꞌdĩî gõꞌdá nĩ rî ꞌdĩ trá tã õnjí ꞌẽꞌá.

15

1 Ãmâ gólĩyî âdré ꞌbá ngạ́rạ́ tã lẽlẽ ãmákâ ꞌá, tãlâ ãmâ drí âꞌdózó bê drı̣̃-bạ́lạ́yı̣̂ ró ngá-tı̣̂ ndrĩ nyãlé rî ꞌbá yî, ꞌdõvó mã ı̣̃ı̣̂njı̣̃ ãmâ ãzí-ãzí yî tã lẽ ꞌbá ró gólĩyî rĩ ꞌbá ĩyî tã ı̣̂sũlı̣́ kĩ, yĩ îcá kô ãꞌwá nyãlé rî. Gõꞌdá mã õꞌê tã gólĩyî ãmâ ãzí-ãzí ꞌdĩ ꞌbá yî pãlé rî ꞌbá yî ĩꞌdî rî, mã õꞌê kô cé tã gólĩyî sũ ꞌbá ãmâ rú rî ꞌbá yî ĩꞌdî. 2 Ĩtí rî, ꞌdõvó õjílã ãlô-ãlô ãmâ lãfálé sĩ õꞌê tã gólĩyî âꞌdó ꞌbá sũlı̣́ ãmâ ãzí-ãzí yî tã lẽ ꞌbá ró rî ꞌbá yî rú rî ĩꞌdî, ãꞌdô ró bê ãmâ drí tã gólĩyî tãndí ró rî ꞌbá yî ꞌẽzó ĩꞌdî gólĩyî drí. Ãꞌdô trá ĩtí rî, mã âꞌdô îcáꞌá tã lẽlẽ gólĩyíkâ ꞌbãlé âꞌdólé ngạ́rạ́-ngạ́rạ́ ró rõô. 3 Kpá Yésũ Krístõ rî tãsĩ rî, gólâ rí kô gbõ rĩꞌá tã gólĩyî cé gólâ drí lẽlé rî ꞌbá yî ꞌẽlé ĩꞌdî. Gólâ lẽ tã-drı̣̃ trá tã Ôvârí drí ꞌbãlé yí drí ꞌẽlé rî ꞌẽzó. Tã ı̣̂sũ gólâkâ rĩꞌá õzõ tã ı̣̂sũ kúmú ạ́ngı̣́ Dạ̃wúdı̣̃ kâ nõ kâtí kĩꞌá nĩ rî, “Õzõ õjílã õlôꞌdâ nî Ôvârí trá rî, ꞌdĩî gólâ lôꞌdâ ꞌdĩ trá kpá mâ lãjóꞌbá áníkâ ró rî ĩꞌdî.”* 4 Gõꞌdá tã gólĩyî ndrĩ îgĩlí trá búkũ Ôvârí kâ ꞌá sı̣́sı̣́ rî ꞌbá yî, Ôvârí ꞌbã trá rãrã lâ yî ró, ãꞌdô ró bê tã îmbálé ãmâ drí, tãlâ gólâ lẽ úlı̣́ íyíkâ ꞌdĩ ꞌbá yî drí ãmâ ꞌbãlé lı̣̃fı̣́ ꞌbãlé cé yí drı̣̃ı̣̂, ãꞌdô ró bê ãmâ drí îcázó ãmâ fĩî ậtũlı̣́ gạ́ kậyı̣̂ lâŋõ kâ rî sĩ, gõꞌdá ãꞌdô ró bê kpá Ôvârí drí mbârâkã sõzó bê ãmâ ꞌá úlı̣́ íyíkâ ꞌdĩ ꞌbá yî sĩ.

5 Ôvârí rĩꞌá gólâ mbârâkã âfẽ ꞌbá ãmâ drí fĩî ậtũzó ĩꞌdî sĩ lâ rî ĩꞌdî. Gólâ rî nĩ tã lẽlẽ ãmákâ gólâ ꞌá rî ꞌẽlé lı̣̂pı̣̃lı̣́ ạ̃tı̣́ ꞌálâ, tãlâ ãmâ drí âdrézó bê rákã fê kâtí. Ĩtí rî, mã îrátã gólâ ãnî ꞌbãlé rĩlí rúꞌbạ́ ạ̃ꞌdı̣́ sĩ ãnî võ ꞌásĩ cú ĩtí lâwã-lâwã ãkó tã gólĩyî gólâ drí lẽlé krístõ ꞌbá yî drí ꞌẽlé rî ꞌbá yî tãsĩ. Gõꞌdá gólâ õꞌê ãnî ndrĩ âꞌdólé cú âꞌdô-âꞌdô Yésũ Krístõ kâ rî bê ĩꞌdî. 6 Mã îrátã Ôvârí ãnî tãsĩ, tãlâ ãnî ndrĩ ạ̃ậmû ró bê ãnî kpãkã ãlô gólâ rî lûyı̣́lı̣́ gbórókõ lûꞌû ãlô rî sĩ Ôvârí ãníkâ rî ró gõꞌdá kpá Yésũ Krístõ rî átá ró.

7 Ĩtí rî, ꞌdõvó ãnî tã lẽ ꞌbá yî ndrĩ Rómã ꞌá tólâ rî ꞌbá yî õꞌbã lõvõ ãnî lãfálé ꞌásĩ, õzõ Yésũ Krístõ drí ãmâ lôvó ꞌbãrẽ kâtí. Gõꞌdá õzõ nĩ õꞌê tã tãndí trá ĩtí rî, gõꞌdá ꞌdĩî rî, áâꞌdô Ôvârí rî lûyı̣́ꞌá tã rî ꞌdĩ tãsĩ. 8 Yésũ ânĩ ãngó nõ ꞌá ãmâ õjílã Yúdạ̃ yí kâ rî ꞌbá yî ậmúlı̣́ tã tãndí ꞌẽꞌẽ sĩ. Gólâ ꞌê tã ãmâ drí ãmâ ậmû-ậmû sĩ ĩtí ꞌdĩ, tãlâ mã nı̣̃ ró bê kĩ, pạ̃tı̣́ı̣̃ Ôvârí âꞌdô tã ꞌbãꞌbã gólĩyî gólâ drí ꞌbãlé trá ꞌẽlé ãmâ ạ́ꞌbı̣́yạ́ yî drí rî ꞌbá yî ꞌẽꞌá Yésũ sĩ. 9 Gõꞌdá gólâ âjô Yésũ ãngó nõ ꞌá drãlé tãlâ tã õnjí ãmákâ tãsĩ, kpá pı̣̃pı̣̂sı̣́lı̣́ tãndĩ íyíkâ rî âꞌdálé tã ạ̃ꞌdı̣́ sĩ õrĩ õjílã kâ ndrĩ ãngó drı̣̃ ꞌá nõ ꞌbá yî drí, gólĩyî ndrĩ ũlûyı̣̂ ró Ôvârí bê pı̣̃pı̣̂sı̣́lı̣́ tãndĩ gólâkâ ꞌdĩ tãsĩ. Ĩtí rî, Dạ̃wúdı̣̃ lûyı̣̂ gólâ trá kĩ,

“Má âꞌdô ánî lûyı̣́ꞌá, õzõ má õtírĩ rĩî rĩlí õjílã õrĩ ngĩíngî rî ꞌbá yî lãfálé rî.

Mã âꞌdô lôngó ngõꞌá ndrĩ ꞌdũwạ̃ ánî lûyı̣́zó.”

Lôngó 18.49

10 Gõꞌdá Músạ̃ âtâ tã kpá tã rî ꞌdĩ tãsĩ kĩ,

“Ãnî õjílã õrĩ ãzâ ꞌbá yí kâ rî, nĩ ânĩ rû êꞌbélé kpãkã ãlô ãmâ õjílã Ĩsĩrãꞌélẽ kâ gólĩyî õjílã Ôvârí kâ ró rî ꞌbá yí bê, ãꞌdô ró bê ãmâ drí Ôvârí rî lûyı̣́zó.”

Tã ꞌBãꞌbã Ândâ 32.43

11 Gõꞌdá kúmú Dạ̃wúdı̣̃ âtâ tã kpá tã rî ꞌdĩ tãsĩ lôngó ãzâ nõ ꞌá kĩ,

“ꞌDõvó õjílã õrĩ ãzâ ꞌbá yî ı̣̃ı̣̂njı̣̃ Ôvârí rõô.

ꞌDõvó õjílã ãlô-ãlô ãkí ãkó gólĩyî rĩ ꞌbá ãngó nõ ꞌá rî õlûyı̣̂ kpá Ôvârí.”

Lôngó 117.1

12 Gõꞌdá nĩngá sĩ, tã ậngũ ꞌbá Ĩsáyã âtâ tã kpá tã rî ꞌdĩ tãsĩ kĩ,

“ꞌBã-tı̣̂ Yésẽ rî mvá Dạ̃wúdı̣̃ kâ ꞌásĩ rî, kúmú ạ́ngı̣́ âꞌdô âꞌdóꞌá rĩlí õrĩ ãngó nõ kâ rî ꞌbá yî drı̣̃lı̣́ ndrĩ.*

Gõꞌdá õjílã õrĩ ãzâ ꞌbá yí kâ rî ꞌbá yî âꞌdô îcáꞌá lı̣̃fı̣́ ꞌbãlé gólâ drı̣̃ı̣̂ âdrélé tã sı̣́lı̣́ ĩyî ngá lésĩ.”

Ĩsáyã 11.10

13 Ôvârí ãmâ drí lı̣̃fı̣́ ꞌbãzó drı̣̃ lâ rî õꞌbã ãnî rĩlí pı̣̃pı̣̂sı̣́lı̣́ ạ̃ꞌdı̣́ sĩ ãnî lãfálé ꞌásĩ tã lẽlẽ ãníkâ gólâ ꞌá rî sĩ, gõꞌdá kpá ãnî drí rĩzó ãyĩkõ sĩ, tã rî ꞌdĩ ꞌbá yî tãsĩ. ꞌDõvó Líndrí Tãndí gólâkâ õfẽ mbârâkã ãnî drí lı̣̃fı̣́ ꞌbãzó Ôvârí drı̣̃ı̣̂ rõô tã lẽlẽ gólâ mbã ꞌbá âꞌdólé gạ̃rạ̃ rî sĩ kĩ, gólâ âꞌdô pạ̃tı̣́ı̣̃ ngá gólâ drí tã lâ yî ꞌbãlé trá ndrĩ ꞌẽlé ãnî drí rî ꞌbá yî ꞌẽꞌá.

Tã Póõlõ kâ îgĩlí Rómã lé ꞌbá yî drí tã îgĩ íyíkâ gólĩyî drí rî tãsĩ

14 Ámâ ậdrúpı̣̃ yî ámâ îzó yí bê, ámâ nyãányâ nı̣̃ trá kĩ, pạ̃tı̣́ı̣̃ ró, nĩ lẽ rĩlí rĩꞌá tã gólĩyî mbı̣̂mbı̣̂ tãndí gólĩyî ãnî ãzí-ãzí tã lẽ ꞌbá ró rî ꞌbá yî tãsĩ rî ꞌẽlé. Gõꞌdá nĩ nı̣̃ trá dódó tã ndrĩ gólĩyî Ôvârí drí lẽlé ãnî drí nı̣̃lı̣́ rî. Nĩ îcâ kpá trá tã rî ꞌdĩ ꞌbá yî îmbálé ãnî ãzí-ãzí yî drí. 15 Gõꞌdá má îgĩ tã trậ ãnî drí tã îgĩ tã ãzâ ꞌbá yî tãsĩ nô ꞌá, ãꞌdô ró bê tã rî ꞌdĩ ꞌbá yî drí âgázó ãnî drı̣̃ı̣̂. Má îgĩ tã trá ãnî drí tã rî ꞌdĩ ꞌbá yî tãsĩ, tãlâ Ôvârí âꞌdâ pı̣̃pı̣̂sı̣́lı̣́ tãndĩ íyíkâ trá mâ rî gógó drí ámâ jãzó rĩꞌá tã gólĩyî íyíkâ ró rî ꞌbá yî ꞌẽlé ĩꞌdî. 16 Gõꞌdá gólâ njĩ mâ trá âꞌdólé lãjóꞌbá ró Yésũ Krístõ drí, tãlâ má õꞌê ró bê lôsĩ gólâkâ õjílã õrĩ ãzâ ꞌbá yí kâ rî ꞌbá yî lãfálé. Má rî trá rĩꞌá tã âtî-âtî tãndí gólâkâ Yésũ rî tãsĩ rî îmbálé gólĩyî drí, tãlâ tã gólĩyî tã lẽ ꞌbá Yésũ ꞌá rî ꞌbá yí kâ õjílã õrĩ ãzâ ꞌbá yí kâ ꞌdĩ ꞌbá yî lãfálé ꞌásĩ rî ũsû ró bê rõô Ôvârí rú, nyé õzõ ngá fẽfẽ tíbê âtrõlé fẽlé gólâ drí rî drí sũrı̣̃ gólâ rú rî kâtí. Líndrí Tãndí Ôvârí kâ rî ꞌê gólĩyî nĩ âꞌdólé ĩyî õjílã nyãányâ gólâkâ ró.

17 Gõꞌdá mâ bê trá rĩꞌá ngá ãlô ꞌî Yésũ Krístõ bê rî, ĩtí rî, má îcâ trá tã âtálé cé lôsĩ gólâ Ôvârí drí ꞌbãlé má drí ꞌẽlé rî tãsĩ. 18 Má lẽé kô tã âtálé tã ãzâ ꞌbá yî tãsĩ. Ĩtí rî, má âꞌdô úlı̣́ âtáꞌá mbârâkã sĩ cé tã gólâ Yésũ Krístõ drí ꞌẽlé má sĩ õjílã õrĩ ãzâ ꞌbá yí kâ rî ꞌbá yî ꞌẽzó tã lẽlé gólâ ꞌá rî tãsĩ. Yésũ ꞌê ũrûkậ ꞌbá yî gólĩyî lãfálé sĩ tã lẽlé tãlâ úlı̣́ ámákâ gólâ rî tãsĩ rî ꞌbá yî tãsĩ. Gõꞌdá gólâ ꞌê kpá gólĩyî ãzâ ꞌbá yî tã lẽlé tã gólĩyî má drí ꞌẽlé gólĩyî lãfálé ꞌá rî ꞌbá yî sĩ. 19 Gõꞌdá gólâ ꞌê gólĩyî kpá tã lẽlé yí ꞌá tã ndrĩ tı̣̂ drí ậꞌdı̣́zó drílâ sĩ gólĩyî Ôvârí drí ꞌbãlé lãmbé ró tã íyíkâ âꞌdálé õjílã õrĩ ãzâ ꞌbá yí kâ ꞌdĩ ꞌbá yî drí rî sĩ. Rĩꞌá mbârâkã Líndrí Tãndí Ôvârí kâ rî kâ sĩ gólâ drí tã tı̣̂ drí ậꞌdı̣́zó drílâ sĩ ꞌdî ꞌbãzó rû ꞌẽlé gólĩyî lãfálé ꞌá má sĩ. Ĩtí rî, má îcâ trá tã pẽlé Yésũ rî tãsĩ îtõlé Yẽrõsãlémã ꞌásĩ, gõꞌdá kpá võ gólĩyî ndrĩ má drí ậcı̣́ tõzó ꞌálâ sĩ rî ꞌbá yî ꞌásĩ cãlé bũúũ ꞌbạ̃drı̣̃ gólâ zı̣̃lı̣́ Ĩlĩrĩkómã rî ꞌálâ. 20 Gõꞌdá má lẽ trá pạ̃tı̣́ı̣̃ tã âtî-âtî tãndí Ôvârí kâ Yésũ rî tãsĩ rî pẽlé õjílã gólĩyî rĩ ꞌbá võ gólĩyî drẽ tã âtî-âtî Yésũ rî tãsĩ rî drí cãzó drẽ kô ꞌálâ sĩ rî ꞌá rî ꞌbá yî drí, tãlâ má õzó kô tã âtî-âtî ꞌdĩ âtá gólĩyî ârí ꞌbá lâ trá ạ̃kû ró õjílã ãzâ tı̣́ sĩ rî ꞌbá yî drí. 21 Gõꞌdá tã gólâ má drí lẽlé ꞌẽlé ꞌdĩ rĩꞌá nyé õzõ Ôvârí drí îgĩlí trá búkũ íyíkâ ꞌá rî kâtí. Gólâ kĩ nĩ rî,

“Õjílã gólĩyî ódrí tã âtî-âtî tãndí Ôvârí kâ pẽzó drẽ kô drílĩyî rî âꞌdô ĩyî tã íyíkâ âríꞌá.

Gõꞌdá õjílã gólĩyî kó drẽ Ôvârí rî rú ârí ꞌbá kôꞌdáwá rî âꞌdô ĩyî tã Ôvârí kâ âríꞌá ꞌẽlé.”

Ĩsáyã 52.15

Tã Póõlõ kâ rãlé nĩꞌá ꞌẽlâ Rómã ꞌálâ rî

22 Má Póõlõ îcá drẽ kô cãlé ãnî lômílí Rómã ꞌá tólâ, õzõ kpálé má õlẽ trá tíkó nĩꞌá ãnî ndrẽlé ândâlâ dũû sı̣́sı̣́ nã sĩ rî. 23 Gõꞌdá ngbãângbânõ rî, má ndẽ lôsĩ gólâ Ôvârí drí âfẽlé má drí ꞌẽlé ꞌbạ̃drı̣̃ ndrĩ gólĩyî má drí ậcı̣́ tõzó ꞌálâ sĩ rî ꞌbá yî ꞌásĩ rî trá. Gõꞌdá ndrô dũû sĩ, má lẽ nô trá nĩlí Rómã ꞌá tólâ ãnî ndrẽlé. 24 Tãlâ tã rî ꞌdĩ tãsĩ rî, ngbãângbânõ mâ trá rĩꞌá ámâ êdéꞌá nĩlí fĩlí ꞌbạ̃drı̣̃ ãníkâ Ĩtálĩyã ꞌdĩ ꞌálâ, nĩꞌá ãnî ndrẽlé Rómã ꞌá tólâ. Má lẽ trá rĩlí ãní bê tólâ kậyı̣̂ dã sĩ, tãlâ má lẽ tã ngĩlí rõô ãní bê. Gõꞌdá ꞌdĩî vósĩ rî, má âꞌdô îcáꞌá ậcı̣́ îngálé lậvũzó nĩꞌá ꞌbạ̃drı̣̃ Ĩsĩpáyĩnã rî ꞌálâ. Gõꞌdá õzõ nĩ ĩîcâ trá ámâ pãlé ngá mvá fínyáwá sĩ ậcı̣́ rî ꞌdĩ tõzó rî, ꞌdĩî rî âꞌdô âꞌdóꞌá tãndí ró.

25 Gõꞌdá sı̣́sı̣́ rî, îcâ trá má drí nĩzó Yẽrõsãlémã ꞌálâ ngbãângbânõ. Má lẽ õjílã Ôvârí kâ tólâ nã ꞌbá yî pãlé ngá fẽfẽ sĩ. 26 Gõꞌdá krístõ ꞌbá gólĩyî âꞌdó ꞌbá ĩyî ꞌbạ̃drı̣̃ gólĩyî Mẽkẽdónĩyã kâ ꞌá gõꞌdá Gı̣̃rı̣́kı̣̃ kâ bê rî ꞌbá yî ꞌbã tã ı̣̂sũ ĩyíkâ trá ngá fẽfẽ êꞌbézó drı̣̃-bạ́lạ́yı̣̂ ró, ãꞌdô ró bê má drí trõlé nĩꞌá fẽlâ tã lẽ ꞌbá gólĩyî ĩzã ró rĩ ꞌbá Yẽrõsãlémã ꞌálâ rî ꞌbá yî drí. 27 Gólĩyî nyãányâ pạ̃tı̣́ı̣̃ lẽ ĩyî ãzí-ãzí gólĩyî tã lẽ ꞌbá ró ĩtí ꞌdĩ ꞌbá yî pãlé. Gõꞌdá rĩꞌá tã mbı̣̂ ꞌî gólĩyî drí rĩzó ĩyî ãzí-ãzí gólĩyî ĩzã ró rĩ ꞌbá Yẽrõsãlémã ꞌá rî ꞌbá yî pãlé ĩtí, tãlâ sı̣́sı̣́ rî, õjílã Yúdạ̃ yí kâ nĩ trá nĩꞌá tã âtálé õjílã õrĩ ãzâ ꞌbá yí kâ drí tãlâ tã lânjã gólĩyî Ôvârí drí ꞌẽlé trá gólĩyî drí Yésũ sĩ rî tãsĩ, Ôvârí õjâ ró õjílã ꞌdî ꞌbá yî bê âꞌdólé õjílã íyíkâ ró kpãkã ãlô gólĩyí bê. Ĩtí rî, rĩꞌá ngbãângbânõ mbı̣̂ õjílã õrĩ ãzâ ꞌbá yí kâ ꞌdĩ drí ngá ĩyíkâ rî ꞌbá yî lônyĩzó dã dã fẽlé õjílã Yúdạ̃ yí kâ gólĩyî tã lẽ ꞌbá Yésũ ꞌá rî ꞌbá yî drí õjílã ĩzã ró rî ꞌbá yî pãzó. 28 Õzõ má õnĩ trá cãlé Yẽrõsãlémã ꞌálâ rî, má âꞌdô ngá fẽfẽ ꞌdî fẽꞌá tã lẽ ꞌbá tólâ nã ꞌbá yî drí. Gõꞌdá ꞌdĩî vósĩ rî, má âꞌdô ngãꞌá lậvũlı̣́ nĩꞌá ãnî lômílí Rómã ꞌá tólâ, gõꞌdá ậcı̣́ îngázó nĩlí Ĩsĩpáyĩnã ꞌálâ. 29 Õzõ má õcâ trá ãnî ndrẽlé tólâ rî, má nı̣̃ trá kĩ, Yésũ Krístõ âꞌdô õrẽ fẽꞌá ãmâ drí rõô ãní bê.

30 Ámâ ậdrúpı̣̃ yî ámâ îzó yí bê, ãmâ ãní bê ndrĩ kpãkã ãlô rĩꞌá õjílã Kúmú ãmákâ Yésũ kâ ĩꞌdî. Líndrí Tãndí Ôvârí kâ ꞌbã ãmâ trá lõvõ ꞌbãlé ãmâ vó ꞌásĩ. Bê trá ĩtí rî, má lôꞌbã rúꞌbạ́ rõô ãnî drí, nĩ ꞌê rãtáã rõô Ôvârí drí ámâ tãsĩ. 31 Nĩ ꞌê rãtáã, tãlâ Ôvârí ũsû ró bê má rú õjílã Yúdạ̃ yí kâ Yẽrõsãlémã ꞌálâ gólĩyî tã lẽ ꞌbá kô Yésũ ꞌá rî ꞌbá yî drı̣́gạ́ sĩ. Nĩ ꞌê rãtáã kpá kĩ, tã lẽ ꞌbá gólĩyî õjílã Yúdạ̃ yí kâ ró tólâ nã ꞌbá yî ũûsû ró ĩyî ngá gólĩyî má drí trõlé õjílã gólĩyî ĩzã ró rî ꞌbá yî pãzó ꞌdĩ ꞌbá yî ãyĩkõ sĩ. 32 Nĩngá sĩ, õzõ Ôvârí õlẽ nĩ rî, má âꞌdô îcáꞌá nĩꞌá cãlé ãnî ngá ꞌá Rómã ꞌá tólâ ãyĩkõ sĩ. Gõꞌdá õzõ mã õndrê ãmâ trá ãmâ vó ꞌásĩ rî, mã âꞌdô îcáꞌá mbârâkã sõlé ãmâ ꞌá ãmâ vó ꞌásĩ ãlô-ãlô. 33 Ôvârí gólâ ãmâ ꞌbã ꞌbá rĩlí pı̣̃pı̣̂sı̣́lı̣́ ạ̃ꞌdı̣́ sĩ rî ãâꞌdô ãní bê ndrĩ. Ãâꞌdô ĩtí.

16

Tã tã îgĩ nõ trõ ꞌbá fẽlé Rómã lé ꞌbá yî drí rî tãsĩ rî

1 Má jô tã îgĩ-îgĩ nõ ãnî drí ámâ îzó Fóyĩbẽ drı̣́gạ́. Gólâ rî tã Ôvârí kâ ꞌẽlé tãndí ró ândrê kạ̃nı̣́sạ̃ kâ ró jạ̃rı̣́bạ̃ zı̣̃lı̣́ Sẽnẽkõréyã rî ꞌálâ. 2 Nĩ lậgû gólâ tãndí ró dódó ãzí-ãzí tã lẽ ꞌbá Kúmú ãmákâ Yésũ ꞌá rî ró. Rĩꞌá tã mbı̣̂ ꞌî õjílã Ôvârí kâ drí ĩyî ãzí-ãzí yî ꞌẽzó tãndí ró dódó ĩtí. Nĩ pâ gólâ ngá gólâ drí âꞌdózó ĩzã lâ bê rî ꞌbá yî sĩ, tãlâ gólâ rî nyãányâ pâ mâ trá rõô gõꞌdá kpá õjílã dũû ãzâ ꞌbá yí bê.

Tã Póõlõ drí nî-bê-yã ꞌẽzó õjílã ãzâ ꞌbá yî Rómã ꞌálâ rî ꞌbá yî drí rî

3 Má ꞌê nî-bê-yã ãmbá ãmbá Ãkõwílã yî drí õkó lâ Pĩrĩsílã bê. Gólĩyî ĩꞌdî lôsĩ Yésũ Krístõ kâ ꞌẽ ꞌbá ꞌî má bê. 4 Gólĩyî gâ ĩyî õdrã pá trá ngílí rú ámâ tãsĩ. Má ꞌê ãwô-ĩtí ãmbá Ôvârí drí tãlâ tã rî ꞌdĩ tãsĩ, gõꞌdá õjílã õrĩ ãzâ ꞌbá yí kâ gólĩyî tã lẽ ꞌbá trá Yésũ ꞌá tãlâ lôsĩ ámákâ gólĩyî lãfálé rî tãsĩ rî ꞌbá yî ꞌê ĩyî ãwô-ĩtí kpá ãmbá Ôvârí drí tãlâ gólĩyî drí ámâ pãzó trá õdrã ꞌásĩ rî tãsĩ. 5 Gõꞌdá má ꞌê nî-bê-yã kpá krístõ ꞌbá yî ndrĩ gólĩyî rû êꞌbé ꞌbá tũ võ ãlô ꞌá Ôvârí rî ı̣̂njı̣̃lı̣́ Ãkõwílã yî drí ꞌbã ꞌá rî ꞌbá yî drí.

Nî-bê-yã kpá Ẽpẽnétõ drí. Gólâ rî lôvó rĩꞌá má ꞌá dũû õjílã drı̣̃-káká Ásĩyã* lésĩ gólâ tã lẽ ꞌbá Yésũ ꞌá rî ró. 6 Gõꞌdá má ꞌê nî-bê-yã kpá ãmbá Mãríyã gólâ lôsĩ ꞌẽ ꞌbá rõô Yésũ drí ãnî ậmúzó rî drí. 7 Má ꞌê nî-bê-yã ãzâ kpá Ãndrónĩkã yî drí õkó lâ Yũnı̣́yạ̃ bê gólĩyî rĩꞌá ámâ ãzí-ãzí yî Yúdạ̃ yí kâ ró rî ꞌbá yî ĩꞌdî, gõꞌdá kpá ꞌbãlé trá gạ̃nı̣́mạ̃ ꞌá má bê tãlâ tã lẽlẽ gólĩyíkâ Yésũ ꞌá rî tãsĩ rî. Gólĩyî rĩꞌá krístõ ꞌbá yî gólĩyî lãjóꞌbá yî drí rĩꞌá ı̣̂njı̣̃ lâ ĩyî rî ĩꞌdî. Gólĩyî nyãányâ jâ rû trá tã lẽlé Yésũ ꞌá sı̣́sı̣́ má drí sĩ.

8 Má ꞌê nî-bê-yã Ãmbĩlĩyátõ gólâ má drí lôvó lâ ꞌbãlé tã lẽ ꞌbá Kúmú ãmákâ Yésũ ꞌá rî ró rî drí. 9 Nî-bê-yã ãzâ Õrõbánõ drí. Gólâ ꞌê lôsĩ kpá trá Yésũ drí kpãkã ãlô ãmá bê. Má ꞌê nî-bê-yã kpá Sĩtãkísĩ drí. Má ꞌbã gólâ rî lôvó kpá ámâ ãzí-ãzí ró. 10 Nî-bê-yã Ãpélẽ drí. Gólâ rî trá tã lẽlé pı̣̃pı̣̂sı̣́lı̣́ ãlô rî sĩ Yésũ ꞌá, õzõ kpálé gólâ ũûsû lâŋõ rõô rî. Má ꞌê nî-bê-yã kpá Ãrĩsĩtõbólõ yî drí õjílã gólâkâ ꞌbã kâ bê ndrĩ. 11 Gõꞌdá má ꞌê nî-bê-yã kpá Hẽrõdĩyónã ãzí-ãzí tã lẽ ꞌbá Yésũ ꞌá õjílã Yúdạ̃ yí kâ ró rî drí. Má ꞌê nî-bê-yã kpá tã lẽ ꞌbá gólĩyî ꞌbã ꞌálé Nãrãsísõ kâ ꞌá rî ꞌbá yî drí ndrĩ. 12 Nî-bê-yã Trĩfénã yî drí ậmvúpı̣̃ lâ Trĩfósã bê. Gólĩyî kpạ̃rạ̃tı̣́ ꞌê ĩyî lôsĩ trá rõô Kúmú ãmákâ Yésũ drí. Nî-bê-yã Pẽrésĩ gólâ má drí kpá lôvó lâ ꞌbãlé rî drí. Gólâ ꞌê lôsĩ kpá trá rõô Kúmú Yésũ drí. 13 Nî-bê-yã ãmbá Rũfúsạ̃ drí. Rĩrĩ tãndí gólâkâ krístõ ꞌbá ró rî sû trá rõô Kúmú Yésũ rú. Gõꞌdá nî-bê-yã kpá ândrê lâ drí. Gólâ ꞌbã ámâ lôvó trá té õzõ mvá lâ nyãányâ kâtí. 14 Má ꞌê nî-bê-yã kpá õjílã nô ꞌbá yî drí, Ãsĩnĩkĩrítõ, Fĩlẽgónã, Ẽrémẽ, Pãtrõbósã, Ẽrémã yî ndrĩ tã lẽ ꞌbá ãzâ ꞌbá yî gólĩyî rû êꞌbé ꞌbá gólĩyí bê rî ꞌbá yî drí. 15 Má ꞌê nî-bê-yã kpá Fĩlõlógõ yî drí rı̣̃ Jũlı̣́yạ̃ bê, gõꞌdá Nẽrẽyósã yî drí îzó lâ Õlĩmbósã bê, gõꞌdá kpá tã lẽ ꞌbá ãzâ ꞌbá yî rû êꞌbé ꞌbá võ ãlô ꞌá gólĩyí bê rî ꞌbá yî drí. 16 Gõꞌdá kpá ãnî lãfálé sĩ rî, õzõ nĩ õtírĩ rû êꞌbé võ ãlô ꞌá rî, nĩ ꞌê nî-bê-yã ãnî lãfálé sĩ lõvõ sĩ tã lẽ ꞌbá ãzí yî ró. Krístõ ꞌbá yî kạ̃nı̣́sạ̃ ꞌásĩ ndrĩ ꞌê ĩyî kpá nî-bê-yã ĩyíkâ ãnî drí ndrĩ.

Tã Póõlõ drí drı̣́-mbílí sõzó tã lẽ ꞌbá yî lı̣̃fı̣́ õjílã gólĩyî rĩ ꞌbá

gólĩyî ꞌẽlé rĩꞌá lâwãlé ĩyî võ ꞌásĩ rî ꞌbá yî tãsĩ rî

17 Ámâ ậdrúpı̣̃ yî ámâ îzó yî, má sõ drı̣́-mbílí ãnî lı̣̃fı̣́ tãlâ ãnî drí âꞌdózó lı̣̃fı̣́ ngíyá bê gõꞌdá kpá âꞌdólé sũlı̣́ ãnî rú õjílã gólĩyî rĩ ꞌbá tã âtálé ãnî ꞌbãlé lâwãlé ãnî ãzí-ãzí yí bê rî ꞌbá yî tãsĩ. Gólĩyî ûjũ trá ãnî âdólé drı̣̃ jãlé vólé Ôvârí rú sĩ. Gõꞌdá tã gólĩyî drí rĩꞌá îmbálâ rî ꞌbá yî âꞌdó kô tã âtî-âtî pạ̃tı̣́ı̣̃ Ôvârí kâ rî ĩꞌdî. Nĩ ârî tã gólĩyíkâ ꞌdĩ ꞌbá yî ãzãkã lâ kô ãlôwálâ. Nĩ nyĩ ãnî vólé ꞌá lâ sĩ. 18 Gólĩyî rí ꞌdĩ kô tã Kúmú ãmákâ Yésũ kâ rî ꞌẽlé ĩꞌdî rû ı̣̂ꞌbũ ꞌbá tãndí rî ró. Gólĩyî lẽ ꞌdî bê-rî cé tã gólĩyî sũ ꞌbá gólĩyî rú rî ꞌẽlé ĩꞌdî. Gólĩyî rî rĩꞌá úlı̣́ gólĩyî âsó ꞌbá âsô rî ꞌbá yî âtálé ĩꞌdî õnjõ ró ãnî ꞌbãlé tã ı̣̂sũ ĩyíkâ ányâ ró ꞌdĩ ꞌbá yî tã-drı̣̃ lâ lẽlé. Õjílã gólĩyî rĩ ꞌbá njãâ tã drílĩyî ârílí ndrĩ rî lẽlé rî ꞌbá yî lẽ ĩyî úlı̣́ gólĩyî ꞌdĩ tã-drı̣̃ lâ gbõ ĩtí, tãlâ âsô-âsô lâ ĩyî sĩ. 19 Gõꞌdá tã lẽ ꞌbá võ ãmbá dũû ꞌásĩ rî ꞌbá yî ârî ĩyî tã trá kĩ nĩ rî, ãnî nyãányâ rî trá rĩlí tã lẽlẽ sĩ tã âtî-âtî mbı̣̂ Ôvârí kâ rî ꞌá pı̣̃pı̣̂sı̣́lı̣́ ãlô sĩ. Gõꞌdá ámâ nyãányâ trá ãyĩkõ ró ãmbá tãlâ tã lẽlẽ ãníkâ ndá ꞌdĩ tãsĩ. Gõꞌdá má lẽ nô ãnî lı̣̃fı̣́ îcílí âꞌdólé rĩlí tã nı̣̃nı̣̃ sĩ rõô Ôvârí ngá lésĩ, tãlâ nĩ õrî ró bê cé tã gólĩyî mbı̣̂mbı̣̂ ró sũ ꞌbá gólâ rú rî ꞌbá yî ꞌẽlé ĩꞌdî. Nĩ rî tã ãkó lé ꞌbá ró, tãlâ nĩ õzó kô rĩî rĩꞌá tã ãzãkã gólĩyî õnjí ró rî ꞌbá yî ꞌẽlé ãlôwálâ. 20 Õzõ nĩ õrî rĩrĩ tãndí sĩ ĩtí rî, ꞌdĩî Ôvârí gólâ ãmâ ꞌbã ꞌbá nĩ ndrĩ rĩlí ạ̃ꞌdı̣́ ró rî âꞌdô mbârâkã âfẽꞌá ãnî drí ạ̃jú ꞌbũzó Sãtánã bê. Gõꞌdá gólâ âꞌdô Sãtánã rî ꞌẽꞌá ãnî drí lôtólé kpãnyá-kpãnyá ãnî pá ágálé sĩ tã trõzó drı̣́gạ́ lâ sĩ.

Ôvârí ãâfẽ õrẽ ãnî drí âꞌdô pı̣̃pı̣̂sı̣́lı̣́ tãndĩ gólâkâ ꞌdĩ vó ró.

Nî-bê-yã Póõlõ rî lậmû-ãzí yí kâ krístõ ꞌbá Rómã kâ rî ꞌbá yî drí

21 Tĩmátĩyã gólâ rĩ ꞌbá lôsĩ ꞌẽlé má bê nõlé nõ ꞌê nî-bê-yã ãnî drí tólâ ãmbá ãmbá. Gõꞌdá kpá ámâ ãzí-ãzí yî õjílã Yúdạ̃ yí kâ ró tã lẽ ꞌbá ĩyî trá Yésũ ꞌá rú bê ĩyî Lũkı̣́yạ̃, Yásõnã gõꞌdá Sõsĩpátõ ꞌê ĩyî nî-bê-yã kpá ãnî drí. 22 Mâ Tẽrãtíyõ, má rî rĩꞌá wárãgã nô îgĩlí nĩ Póõlõ drí tã îgĩ ꞌbá gólâkâ ró. Má ꞌê nî-bê-yã kpá ãnî drí ãmbá ãzí-ãzí tã lẽ ꞌbá trá Kúmú ãmákâ Yésũ ꞌá rî ró. 23 Gáyõ ꞌê nî-bê-yã kpá ãnî drí. Mâ Póõlõ ngbãângbânõ rî, rĩꞌá gólâ drí ꞌbã ꞌá. Gõꞌdá tã lẽ ꞌbá gólĩyî ndrĩ nõlé nõ ꞌbá yî êꞌbê ĩyî rû kpá ꞌdó gólâ drí ꞌbã ꞌá rãtáã ꞌẽlé Ôvârí drí. Ẽrésĩtõ ꞌê nî-bê-yã kpá ãnî drí. Gólâ rĩꞌá õjílã rĩ ꞌbá sũlı̣́ ậdı̣̂ rú jạ̃rı̣́bạ̃ nô ꞌá rî ĩꞌdî. Gõꞌdá ãmâ ãzí-ãzí tã lẽ ꞌbá ró zı̣̃lı̣́ Kárãtõ rî ꞌê kpá nî-bê-yã ãnî drí. 24 (Kúmú ãmákâ Yésũ Krístõ õfẽ õrẽ ãnî drí ndrĩ. Ãâꞌdô ĩtí.)*

Tã Póõlõ drí tã-vó íyíkâ âtízó Rómã lé ꞌbá yî drí rî

25 ꞌDõvó ĩtí rî, mã lûyı̣̂ Ôvârí ãmbá. Gólâ rĩꞌá ĩꞌdî gólâ îcá ꞌbá tã lẽlẽ ãníkâ Yésũ ꞌá rî ꞌbãlé âꞌdólé mbârâkã bê tã âtî-âtî tãndí Yésũ rî tãsĩ má drí rĩꞌá pẽlâ õjílã drí rî sĩ. Sı̣́sı̣́ rî, tã âtî-âtî Yésũ Krístõ rî tãsĩ rî rĩꞌá lậpı̣̂-lậpı̣̂ lâ ró ndrô dũû sĩ. Ãmâ ạ́ꞌbı̣́yạ́ yî îcá ĩyî kô tã lâ nı̣̃lı̣́ ndrĩ. Gõꞌdá ngbãângbânõ rî, õjílã ndrĩ îcâ trá nı̣̃lâ. 26 Tã gólĩyî tã ậngũ ꞌbá Ôvârí kâ rî ꞌbá yî drí îgĩlí trá ạ̃kû ró nã ꞌbá yî sĩ rî, Ôvârí ꞌbã ãmâ trá nı̣̃lâ ngbãângbânõ. Gõꞌdá Ôvârí gólâ rĩ ꞌbá zãâ gbạ́dú ạ̃dũkũ ãkó rî ꞌbã tã õjílã õrĩ drí ndrĩ tã rî ꞌdĩ ꞌbá yî ârízó, tãlâ gólĩyî õlẽ ró tã Ôvârí ꞌá gõꞌdá tã gólĩyî gólâ drí lẽlé rî ꞌbá yî ꞌẽzó.

27 Ôvârí ĩꞌdî rĩꞌá gólâ tã nı̣̃nı̣̃ bê ndrĩ rî. ꞌDõvó ĩtí rî, mã lûyı̣̂ gólâ zãâ ạ̃dũkũ ãkó Yésũ Krístõ sĩ. Ãâꞌdô ĩtí.

* 1:17 1.17 Hãbákã 2.4.

* 2:9 2.9 Ôvârí âꞌdô lâŋõ fẽꞌá õjílã Yúdạ̃ yí kâ drí lậnjı̣̃-lậnjı̣̃ ró, tãlâ gólĩyî ꞌê tã õnjí trá Ôvârí rú, kpálé gólĩyî nı̣̃ tã mbı̣̂ Ôvârí kâ bê trá rî.

* 4:17-18 4.17-18 Tã Ómvó Ngá 17.5.

* 4:17-18 4.17-18 Tã Ómvó Ngá 15.5.

* 9:7-8 9.7-8 Tã Ómvó Ngá 21.12.

* 9:9 9.9 Tã Ómvó Ngá 18.10.

* 9:12 9.12 Tã Ómvó Ngá 25.23.

* 9:13 9.13 Mãlákĩ 1.2-3.

* 9:17 9.17 Âfõ-âfõ 9.16.

* 10:5 10.5 Tã ꞌBãꞌbã Ândâ 18.5.

* 10:8 10.8 Tã ꞌBãꞌbã Ândâ 30.12-14.

* 10:13 10.13 Yõwélẽ 2.32.

* 10:15 10.15 Úlı̣́ lâ yî âtâ tã kpá kĩ, õjílã gólĩyî tã âtî-âtî ꞌdĩ ârí ꞌbá ꞌdĩ ꞌbá yî âꞌdô gólĩyî lûyı̣́ꞌá õjílã sũsũ ró. Ĩsáyã 52.7

* 10:16 10.16 Ĩsáyã 53.1.

* 11:4 11.4 1 Kúmú Ạ́ngı̣́ 19.10-18.

* 12:19 12.19 Tã ꞌBãꞌbã Ândâ 32.35.

* 15:3 15.3 Lôngó 69.9.

* 15:12 15.12 Dạ̃wúdı̣̃ rî ózõwá gólâ âꞌdó ꞌbá kúmú ạ́ngı̣́ ꞌdĩ ró rĩꞌá Yésũ ĩꞌdî.

* 16:5 16.5 ꞌBạ̃drı̣̃ Ásĩyã ꞌdĩ, ãndrõ nô, úzı̣̂ rú lâ Túrũkı̣̃.

* 16:24 16.24 Úlı̣́ vérẽsĩ 24 nõ kâ íîgĩí kô wárãgã bı̣́ búkũ Rómã lé ꞌbá nõ kâ ãzâ ꞌbá yî ꞌá.

1 Kõrínĩtõ lé ꞌbá

1

2

3

4

5

6

7

8

9

10

11

12

13

14

15

16

Tã îgĩ-îgĩ drı̣̃-káká Póõlõ kâ Kõrínĩtõ lé ꞌbá yî drí

1 Kõrínĩtõ lé ꞌbá

Tã ꞌẽꞌá zı̣̃lâ nı̣̃lı̣́ sı̣́sı̣́ rî

Kõrínĩtõ rĩꞌá jạ̃rı̣́bạ̃ ạ́ngı̣́ ꞌî ꞌbạ̃drı̣̃ Gı̣̃rı̣́kı̣̃ kâ ꞌá, gõꞌdá õjílã Yúdạ̃ yí kâ bê dũû jạ̃rı̣́bạ̃ rî ꞌdĩ ꞌá tólâ. Póõlõ rî trá Kõrínĩtõ ꞌálâ ndrô ãlô cú ító ꞌâ lâ bê. Nĩ âꞌdô tã gólâ rû ꞌẽ ꞌbá tólâ rî ûsúꞌá búkũ Tã ꞌẼꞌẽ kâ ꞌá kápĩtã lâ 18. Sõsõténĩ, gólâ wárãgã nô îgĩ ꞌbá ĩyî Póõlõ bê rî íyíkâ rĩꞌá drı̣̃-ꞌbá Yúdạ̃ yí kâ ãlôlâ tólâ gólâ tã lẽ ꞌbá trá tã Póõlõ drí rĩꞌá pẽlâ kĩ, Yésũ ãâꞌdô ꞌdíyî pã ꞌbá ꞌî rî ꞌá rî ĩꞌdî. Úzı̣̂ búkũ nô wárãgã drı̣̃-káká gólâ búkũ nô ꞌá Póõlõ drí îgĩlí krístõ ꞌbá gólĩyî Kõrínĩtõ ꞌálâ rî ꞌbá yî drí rî ĩꞌdî. Gõꞌdá Póõlõ îgĩ wárãgã ãzâ trá sı̣́sı̣́ gólĩyî drí rî, gõꞌdá wárãgã rî ꞌdĩ ậvı̣̃ trá.

Õjílã Gı̣̃rı̣́kı̣̃ kâ rî ꞌbá yî ꞌbã ĩyî tã ı̣̂sũ ĩyíkâ kĩ, tã nı̣̃nı̣̃ ãâꞌdô rĩꞌá ngá gólâ tã lâ drí lậnjı̣̃lı̣́ kôrô rî ĩꞌdî. Gólĩyî rî rĩꞌá ôvârí ãbãrãdãgõ ngĩíngî ı̣̂njı̣̃lı̣́ ĩꞌdî. Ôvârí ꞌdĩ ꞌbá yî rĩꞌá ĩyî cú pãrãndã ĩyíkâ bê ngĩíngî ãlô-ãlô, õjílã ꞌdî ꞌbá yî drí rĩzó rĩꞌá ngá fẽfẽ fẽlé õdrá ꞌásĩ ngãtá ngá nyãnyã ꞌásĩ ôvârí ĩyíkâ ꞌdĩ ꞌbá yî drí tı̣̂ lâ ĩyî sĩ. Õjílã ꞌdî ꞌbá yî rî ĩyî kpá rĩꞌá ngá fẽfẽ ĩyíkâ pãrãndã tı̣́ sĩ ꞌdî ꞌbá yî ũrûkậ lâ yî nyãlé ãkpã pãrãndã tı̣́ nĩngá ĩyî ãzí-ãzí ãzâ ꞌbá yí bê. Gõꞌdá õkó ãzâ ꞌbá yî rî ĩyíkâ kpá rĩꞌá rĩlí võ pãrãndã kâ ꞌdĩ ꞌbá yî lạ̃gạ́tı̣́ sĩ, tãlâ ãgô õrî ró bê ậyı̣́lı̣́ ĩyí bê. Gõꞌdá õjílã ꞌdî ꞌbá yî âcâ bê ĩyî krístõ ꞌbá ró rî, rĩꞌá âmbâ-âmbâ ró gólĩyî drí lãꞌbí õnjí ĩyíkâ ꞌdĩ ꞌbá yî âyézó.

Tã ãzâ ꞌbá yî âꞌdô trá tólâ kạ̃nı̣́sạ̃ ꞌá rõô, ĩꞌdî Póõlõ drí drı̣́-mbílí sõzó õjílã ꞌdî ꞌbá yî lı̣̃fı̣́ tã lâ sĩ. Tã rî ꞌdĩ ꞌbá yî rĩꞌá õzõ nõô ꞌbá yí kâtí, lãfálé cãcã ngĩíngî tũ tũ, gõꞌdá kpá lâwã-lâwã ĩyî lãfálé sĩ, krístõ ꞌbá ãzâ ꞌbá yî drí rĩzó krístõ ꞌbá ãzí âjílí tã kĩ ꞌbá gólĩyî tã Yésũ kâ lẽ ꞌbá kô rî ꞌbá yî ândrá, ãgô ãzâ drí ậyı̣́zó íyî átá rî õkó bê, gõꞌdá õjílã kạ̃nı̣́sạ̃ kâ âtá ĩyî tã tã ꞌdî ꞌá kô, gõꞌdá ãzâ ꞌbá yî áâdô ĩyíkâ trá ĩyî tã îmbâ gólĩyî õnjõ ró rî ꞌbá yî sĩ.

Wárãgã nô ꞌá rî, Póõlõ rî kpá rĩꞌá tã îjî krístõ ꞌbá ãzâ ꞌbá yí kâ jõlé gólâ drí rî tã-drı̣̃ lâ yî lôgõlé. Tã îjî ꞌdĩ ꞌbá yî rĩꞌá tã ágó yí kâ õkó bê rî tãsĩ, gõꞌdá kpá ngá gólĩyî fẽlé ngá fẽfẽ ró ôvârí lídí drí rî nyãnyã lâ tãsĩ, gõꞌdá kpá rû ậmû Yésũ rî tã ı̣̂sũzó rî ꞌẽꞌẽ lâ mbı̣̂ rî ꞌá rî tãsĩ. Gólâ lôgõ kpá tã-drı̣̃ ãzâ ꞌbá yî trá mbârâkã ngĩíngî gólâ Líndrí Tãndí drí rĩꞌá fẽlâ rî ꞌbá yî tãsĩ. Gólâ gõ âꞌdâ kpá tã Yésũ rî ngãngã kâ õdrã ꞌásĩ rî ngbálí-ngbálí gólĩyî drí, gõꞌdá kpá tã ngãngã krístõ ꞌbá kâ õdrã ꞌásĩ rî tã lâ bê.

1

1-2 Mâ Póõlõ tíbê Ôvârí drí njĩlí nĩ âꞌdólé lãjóꞌbá Yésũ Krístõ kâ ró rî, îgĩ wárãgã nô nĩ ãnî krístõ ꞌbá rĩ ꞌbá Kõrínĩtõ ꞌálâ rî yî drí. Ãmâ, ámâ ậdrúpı̣̃ Sõsõténĩ bê, mã ꞌê nî-bê-yã ãnî drí ndrĩ. Mã îgĩ wárãgã nô ãnî gólĩyî tíbê Ôvârí drí njĩlí trá âꞌdólé õjílã íyíkâ nyãányâ lâ ró Yésũ Krístõ sĩ rî yî drí. Gõꞌdá kpá krístõ ꞌbá võ ꞌásĩ ndrĩ rĩ ꞌbá Yésũ rî ı̣̂njı̣̃lı̣́ Kúmú ĩyíkâ ró ãmá bê rî yî drí ndrĩ.

3 Ôvârí ãmâ átá gõꞌdá Kúmú ãmákâ Yésũ Krístõ bê õfẽ ĩyî õrẽ ãnî drí tã ạ̃ꞌdı̣́ bê.

Tã õrẽ Ôvârí drí âfẽlé rî tãsĩ

4 Má rî zãâ ãwô-ĩtí ꞌẽlé Ôvârí drí ãnî tãsĩ, tãlâ gólâ fẽ õrẽ trá ãnî drí rõô Yésũ Krístõ sĩ. 5 Gõꞌdá nĩ âꞌdô bê trá ngá ãlô ró Yésũ Krístõ bê rî, Ôvârí fẽ õrẽ tã nı̣̃nı̣̃ kâ gõꞌdá mbârâkã tã âtî-âtî tãndí íyíkâ rî pẽ kâ tãndí ró rî trá ãnî drí rõô. 6 Ãnî ndrĩ, nĩ lẽ tã trá tã Yésũ Krístõ rî tãsĩ nô ꞌá pı̣̃pı̣̂sı̣́lı̣́ ãlô sĩ, ĩtí rî, tã nô índrĩgó lâ fî trá ãnî pı̣̃pı̣̂sı̣́lı̣́ ꞌá gạ́gạ́. 7 Tã rî ꞌdĩ tãsĩ rî, Ôvârí fẽ õrẽ trá ãnî drí rõô, dró gólâ ꞌẽꞌá fẽlâ ãnî drí rî drı̣̃ı̣̂, ãnî drí rĩrĩ âgõ-âgõ Yésũ kâ rî tẽlé ânĩlí mbârâkã íyíkâ âꞌdálé õjílã drí ndrĩ rî ꞌá. 8 Ôvârí âꞌdô ãnî ậtı̣̃ꞌá gạ́gạ́ gõꞌdá kpá ãnî ꞌbãlé rĩlí tã lẽlẽ bê pı̣̃pı̣̂sı̣́lı̣́ ãlô sĩ bũúũ cãlé kậyı̣̂ ạ̃dũkũ ãngó nõ kâ ꞌá, tãlâ nĩ âdrê ró Ôvârí ândrá õjílã tãndí ró tã õnjí ãkó ãnî rú kậyı̣̂ Kúmú ãmákâ Yésũ Krístõ drí ꞌẽzó âgõlé rî sĩ. 9 Mã nı̣̃ trá kĩ, Ôvârí âꞌdô tã gólĩyî gólâ drí tã lâ ꞌbãlé trá ꞌẽlé rî ꞌẽꞌá tã pạ̃tı̣́-pạ̃tı̣̃ ró. Gólâ ĩꞌdî tíbê ãnî njĩ ꞌbá ãꞌdô rô bê rĩlí ngá ãlô ró íyî mvá Yésũ Krístõ Kúmú ãmákâ ró rî bê rî.

Tã Póõlõ drí tã lôgõzó krístõ ꞌbá yî drı̣̃ı̣̂ kĩ gólĩyî õrî ngá ãlô ró rî

10 Ámâ ândré rî mvá yî, má lôꞌbã rúꞌbạ́ ãnî rú drı̣́-ãcê Yésũ Krístõ kâ rî sĩ, nĩ âyê lâwã-lâwã ãnî lãfálé ꞌásĩ, nĩ câ ãnî lãfâ rĩzó ngĩíngî kô. Tã ꞌdî ꞌbá yî võ lâ ꞌá rî, nĩ âꞌdô ngá lẽlẽ ãlô bê ãnî lãfálé ꞌásĩ, nĩ ı̣̂ꞌbı̣̃ tã ãnî lãfálé ꞌásĩ ãlô tã Ôvârí kâ nõ tãsĩ. 11 Ámâ ândré rî mvá yî, má âtâ tã ꞌdî ĩtí ꞌdĩ rî, tãlâ õjílã ãzâ ꞌbá yî Kõlówẽ drí ꞌbã lésĩ kĩ ĩyî nĩ rî má drí rî, nĩ õrî lâwãlé ãnî lãfálé ꞌásĩ. 12 Ãnî ãlô-ãlô, nĩ ꞌbã tã trá rĩzó ꞌdẽlé õjílã ngĩíngî vósĩ. Õjílã ãzâ ꞌbá yî ãnî lãfálé sĩ kĩ ĩyíkâ, yĩ õlẽ tã Póõlõ kâ ĩꞌdî gõꞌdá ãzâ ꞌbá yî kĩ, yĩ õlẽ tã Ãpólõ kâ ĩꞌdî. Gõꞌdá ãzâ ꞌbá yî kĩ, ĩyíkâ yĩ õlẽ tã Pétẽrõ kâ ĩꞌdî, gõꞌdá ãzâ ꞌbá yî kpá ãnî lãfálé sĩ kĩ yĩ õlẽ ĩyíkâ cé tã Yésũ kâ ĩꞌdî. 13 Ãnî drı̣̃ yû yã? Ócâ gõꞌdá Yésũ Krístõ rî lãfâ trá ngĩíngî yã? Õjílã gólâ îpálé fê lậlı̣̂-lậlı̣̂ drı̣̃ı̣̂ ãnî tãsĩ rî mâ Póõlõ ĩꞌdî yã? Óꞌê bãbãtízĩ ãnî drí mâ Póõlõ rî rú sĩ yã?

14 Gõꞌdá tãlâ tã ꞌdî tãsĩ rî, má ꞌê ãwô-ĩtí ãmbá Ôvârí drí, tãlâ mâ rî gógó nyãányâ lâ má ꞌê bãbãtízĩ trá cé õjílã dã drí ãnî lãfálé sĩ. Má ꞌê bãbãtízĩ trá cé Kĩrísĩpõ yî drí Gáyõ bê. 15 Âꞌdô bê trá ĩtí rî, õjílã ãzâ yûꞌdạ́wạ́ ꞌẽ ꞌbá tã âtálé kĩ, má õꞌê bãbãtízĩ ĩyî drí ámâ rú sĩ. 16 Ãwô, tã vı̣̃ trá má drı̣̃ı̣̂ sĩ, má ꞌê bãbãtízĩ kpá Sĩtĩfãnásĩ yî drí õjílã gólâkâ ꞌbã kâ bê. ꞌDĩî drı̣̃ı̣̂ sĩ rî, má ꞌé bãbãtízĩ kô õjílã ãzãkã drí ãlôlâ. 17 Nĩ ndrê drẽ, Yésũ âjô mâ ânĩlí ãnî lãfálé lãjóꞌbá íyíkâ ró nõ, âꞌdó kô cé rĩꞌá õjílã îbábátízãlé ĩꞌdî. Gólâ âjô mâ lãjóꞌbá íyíkâ ró nõ, ãꞌdô ró bê tã âtî-âtî tãndí íyíkâ nõ pẽlé õjílã drí. Ĩtí rî, gõꞌdá má rî tã ãꞌdô kâ pẽlé ĩꞌdî yã? Má rî gõꞌdá cé õdrã tã Yésũ Krístõ kâ rî pẽlé ĩꞌdî mbârâkã gólâkâ õjílã pã kâ rî tã lâ bê. Tí má õró rĩî nõ tã nı̣̃nı̣̃ õjílã mvá drı̣́gạ́ sĩ rî tã lâ pẽlé ĩꞌdî rî, tí nĩ îcá ngá pãpã ûsúlı̣́ kô, tãlâ ngá pãpã ûsû-ûsû cé rĩꞌá tã âtî-âtî Yésũ rî tãsĩ rî lẽlẽ lâ sĩ.

Tã tã nı̣̃nı̣̃ pạ̃tı̣́ı̣̃ Ôvârí ngá lésĩ rî tãsĩ

18 Rĩꞌá tãndí ró má drí rĩzó tã âtálé tã nı̣̃nı̣̃ Ôvârí ngá lésĩ rî tãsĩ. Õjílã gólĩyî Ôvârí drí ꞌẽꞌá pãlâ kô rî, îcá kô tã âtî-âtî tãndí õdrã Yésũ Krístõ kâ rî tãsĩ nô tã ârílí dódó, tãlâ tã âtî-âtî tãndí rî ꞌdĩ rî ĩyî ndrẽlâ tã tãkó ró ĩyî lı̣̃fı̣́. Gõꞌdá ãmâ gólĩyî Ôvârí drí rĩꞌá pãlâ nõ ꞌbá yî drí rî, tã âtî-âtî tãndí ꞌdĩ rĩꞌá cú mbârâkã Ôvârí kâ bê rõô. 19 Rĩꞌá nyé õzõ Ôvârí drí âtálé trá búkũ íyíkâ ꞌá tí kĩꞌá nĩ rî,

“Má âꞌdô tã nı̣̃nı̣̃ õjílã gólĩyî ãngó nõ drı̣̃ı̣̂ rî yí drı̣́gạ́ sĩ rî îzãꞌá ndrĩ.

Má âꞌdô tã nı̣̃nı̣̃ gólĩyíkâ ꞌdĩ ꞌbá yî jãꞌá ndrĩ âꞌdólé ngá tãkó ró.”

Ĩsáyã 29.14

20 Õzõ ãꞌdô gõꞌdá trá ĩtí rî, gõꞌdá õjílã gólĩyî tã nı̣̃ ꞌbá ró ãngó nõ drı̣̃ı̣̂ rî âꞌdô ĩyî kĩꞌá nĩ rî, tã nı̣̃nı̣̃ ĩyíkâ ꞌdĩ ãâꞌdô Ôvârí rî tãsĩ yã? Lı̣̃fı̣́ îcí ꞌbá gólĩyî ãngó nõ drı̣̃ı̣̂ rî yî âꞌdô ĩyî tã ãꞌdô kâ îmbáꞌá ĩꞌdî ãnî drí Ôvârí rî tãsĩ yã? Õjílã gólĩyî rĩ ꞌbá ĩyî tã âtálé tãndí ró tã nı̣̃nı̣̃ ĩyíkâ sĩ ꞌdî ꞌbá yî îcá ĩyî kô tã mbı̣̂ âtálé tã Ôvârí kâ rî tãsĩ. Ôvârí ꞌbã tã nı̣̃nı̣̃ õjílã kâ tã ı̣̂sũ gólĩyíkâ bê trá âꞌdólé ngá tãkó ró. 21 Nĩ ndrê drẽ, Ôvârí ꞌbã trá âmbâ-âmbâ ró õjílã ãngó nõ drı̣̃ı̣̂ rî yî drí íyî nı̣̃zó cé tã nı̣̃nı̣̃ gõꞌdá tã ı̣̂sũ-ı̣̂sũ gólĩyíkâ sĩ. Ôvârí lẽ nĩ õjílã pãlé tã lẽlẽ gólĩyíkâ tã âtî-âtî gólâ ãmâ drí rĩꞌá pẽlâ nõ ꞌá rî tãsĩ. Tã âtî-âtî gólâ õjílã ãngó nõ drı̣̃ı̣̂ rî yî drí rĩꞌá ndrẽlâ tã tãkó ró nõ.

22 Õjílã Yúdạ̃ yí kâ rî ĩyíkâ tã lârâkô lôndãlé ĩꞌdî tã âꞌdálé ĩyî drí kĩ, tã âtî-âtî ãzákôlâ rĩꞌá pẽlé ꞌdĩ ãâꞌdô pạ̃tı̣́ı̣̃. Gõꞌdá õjílã Gı̣̃rı̣́kı̣̃ kâ lẽ ĩyíkâ tã îmbâ õjílã tã nı̣̃ ꞌbá kâ rî yî ĩꞌdî ĩyî drí gõzó tã lẽlé tã îmbâ rî ꞌdĩ ꞌá. 23 Gõꞌdá ĩtí rî, ãmákâ rî, mã rî ãmákâ õdrã tã Yésũ Krístõ kâ fê lậlı̣̂-lậlı̣̂ drı̣̃ı̣̂ rî tã lâ pẽlé ĩꞌdî. Õdrã Yésũ Krístõ kâ fê lậlı̣̂-lậlı̣̂ drı̣̃ı̣̂ ꞌdĩ ꞌbã õjílã Yúdạ̃ yí kâ rî ꞌbá yî Yésũ rî gãlé dó ꞌdíyî pã ꞌbá Ôvârí drí âjólé rî ró. Gõꞌdá õjílã ãzâ ꞌbá yî âꞌdó ꞌbá õjílã Yúdạ̃ yí kâ ró kô rî yî kĩ ĩyíkâ, tã ꞌdî âꞌdô tã tãkó ró. 24 Gõꞌdá õjílã gólĩyî Ôvârí drí njĩlí trá ꞌẽꞌá pãlâ õjílã Yúdạ̃ yí kâ lãfálé sĩ gõꞌdá kpá Gı̣̃rı̣́kı̣̃ kâ lãfálé sĩ rî yî drí rî, tã Yésũ Krístõ rî tãsĩ rî âꞌdâ tã kĩ, Ôvârí ãâꞌdô mbârâkã ãmbá bê õjílã pãzó, gõꞌdá Ôvârí ãâꞌdô kpá cú tã nı̣̃nı̣̃ bê gạ̃rạ̃. 25 Nĩ ndrê, tã gólâ Ôvârí drí ꞌẽlé ꞌdĩ trá, õjílã gólĩyî ãngó nõ drı̣̃ı̣̂ nõ yî ndrê tã ꞌdî ĩyî lı̣̃fı̣́ tã tãkó ró, gõꞌdá tã rî ꞌdĩ rî âꞌdálé kĩ, tã nı̣̃nı̣̃ Ôvârí drı̣́gạ́ sĩ rî lậvũ gạ̃rạ̃ tã nı̣̃nı̣̃ õjílã ãngó nõ drı̣̃ı̣̂ nõ ꞌbá yî drı̣́gạ́ sĩ rî drı̣̃ı̣̂ sĩ. Õjílã ãzâ yûꞌdạ́wạ́ ãlôlâ tã nı̣̃nı̣̃ lâ drí cãlé tã nı̣̃nı̣̃ Ôvârí kâ rî bê. Gõꞌdá õjílã ãngó nõ drı̣̃ı̣̂ rî ndrê ĩyî tã ꞌdî tã tãkó ró mbârâkã ãkó, gõꞌdá tã ꞌdî mbârâkã lâ lậvũ gạ̃rạ̃ mbârâkã õjílã mvá kâ rî drı̣̃ı̣̂ sĩ.

26 Ámâ ândré rî mvá yî, nĩ ı̣̂sũ drẽ ãnî tã drẽ ãkpãkãꞌdã Ôvârí drí ãnî ậzı̣́ ãkó âꞌdólé íyî mvá yî ró rî, ãnî ángô tí ró. 27 Ôvârí lẽ tã-drı̣̃ té õjílã gólĩyî tã nı̣̃ ꞌbá kô rî ꞌbá yî njĩzó ꞌdĩ, ãꞌdô ró bê tã âꞌdálé kĩ, õjílã gólĩyî tã nı̣̃ ꞌbá ꞌdĩ ꞌbá yî ngá tãkó ꞌî tã nı̣̃nı̣̃ ĩyíkâ ꞌdĩ ꞌbá yí bê. Gõꞌdá Ôvârí njĩ õjílã gólĩyî mbârâkã ãkó ꞌdĩ ꞌbá yî kpá té ĩꞌdî, ãꞌdô ró bê tã âꞌdálé kĩ, mbârâkã õjílã mvá kâ rî rĩꞌá ngá tãkó ꞌî. 28 Gólâ njĩ té õjílã gólĩyî õjílã ãngó nõ drı̣̃ı̣̂ rî drí rĩꞌá ĩyî ndrẽlé ngá tãkó ró rî yî ĩꞌdî, ãꞌdô ró bê tã âꞌdálé kĩ, ngá tíbê õjílã ãngó nõ drı̣̃ı̣̂ rî drí rĩꞌá ndrẽlâ lı̣̃fı̣́ ró ãngó nõ ꞌá nõ âꞌdô rû îzãꞌá ndrĩ. 29 Gólâ ꞌê tã ꞌdî ĩtí ꞌdĩ rî, tãlâ mã õzó kô rĩî lómbé-lómbéwá ꞌẽlé Ôvârí rî lı̣̃fı̣́ drı̣̃ ꞌá kĩ, Ôvârí njĩ ãmâ nõ rî, tãlâ ãmâ õjílã tã lâ drí lâzélé gạ̃rạ̃ ãzí-ãzí drı̣̃ı̣̂ sĩ rî ĩꞌdî rî drí.

30 Ôvârí ĩꞌdî ãnî ꞌbã ꞌbá âꞌdólé ngá ãlô ró Yésũ Krístõ bê rî. Gõꞌdá Ôvârí âyê tã õnjí ãníkâ rî ꞌbá yî trá ndrĩ, tãlâ Yésũ drã trá ãnî võ ꞌá. Ĩtí rî, gõꞌdá ólôꞌbãá tã ãmâ rú Ôvârí ândrá kô. Yésũ ĩꞌdî tíbê ãmâ înjí ꞌbá âꞌdólé drı̣̃-bạ́lạ́yı̣̂ ró tã õnjí ꞌásĩ rî. 31 Ĩtí rî, gõꞌdá mã rî tã ꞌẽlé, nyé õzõ tã îgĩ Ôvârí kâ drí âtálé trá rî kâtí kĩ,

“Õjílã gólĩyî lẽ ꞌbá lómbé-lómbéwá ꞌẽlé rî,

gólĩyî õlômbê ĩyî tã gólâ Ôvârí drí ꞌẽlé trá gólĩyî drí rî tãsĩ ĩꞌdî.”

Yẽrẽmíyã 9.24

2

1 Ámâ ândré rî mvá yî, kậyı̣̂ má drí cãzó ãnî ngálâ tã âtî-âtî Ôvârí kâ pẽlé rî, má pẽé tã âtî-âtî rî ꞌdĩ ãnî drí úlı̣́ lậnjı̣̃-lậnjı̣̃ sĩ kô ãꞌdô ró bê ãnî drí tã lẽzó. 2 Má ꞌbã tã ámákâ trá cé Yésũ Krístõ rî õdrã tã pẽzó ĩꞌdî ãnî drí, tã gólâ rî îpázó fê lậlı̣̂-lậlı̣̂ drı̣̃ı̣̂, ãꞌdô ró ãnî pãlé tã õnjí ãníkâ ꞌásĩ rî bê. 3 Má drí âꞌdózó drẽ bê ãnî lãfálé tólâ tã pẽꞌá rî, má âcâ trá õzõ õjílã tãkó mbârâkã ãkó rî kâtí, gõꞌdá ũrı̣̃ fî trá má ꞌá rõô bũúũ ámâ ꞌbãlé lẽlé rõô. 4 Gõꞌdá má drí rĩzó tã âtî-âtî Ôvârí kâ nõ pẽlé ãnî drí rî, má rí kô pẽlâ ãnî drí tã nı̣̃nı̣̃ õjílã mvá drı̣́gạ́ sĩ rî sĩ. Nĩ lẽ tã tã âtî-âtî ꞌdĩ ꞌá, âꞌdó kô kĩ, tãlâ má rî tã âtî-âtî rî ꞌdĩ pẽlé tã nı̣̃nı̣̃ õjílã ãngó nõ kâ drı̣́gạ́ sĩ rî sĩ rî drí. Gõꞌdá Ôvârí âꞌdâ úlı̣́ má drí rĩꞌá pẽlâ ꞌdĩ trá ãnî drí mbârâkã Líndrí Tãndí íyíkâ rî kâ sĩ. 5 Má ꞌê tã ꞌdî ĩtí ꞌdĩ rî, tãlâ nĩ õlẽ ró tã Yésũ rî tãsĩ mbârâkã Ôvârí kâ sĩ, âꞌdó tã nı̣̃nı̣̃ õjílã mvá drı̣́gạ́ sĩ rî sĩ kô.

6 Úlı̣́ gólĩyî ãmâ drí rĩꞌá pẽlâ krístõ ꞌbá gólĩyî tã lẽ ꞌbá trá tã Ôvârí kâ ꞌá pı̣̃pı̣̂sı̣́lı̣́ ãlô sĩ rî yî drí rî, rĩꞌá úlı̣́ tã nı̣̃nı̣̃ Ôvârí kâ bê rî ĩꞌdî. Gõꞌdá tã nı̣̃nı̣̃ rî gógó ꞌdĩ âꞌdó tã nı̣̃nı̣̃ õjílã mvá drı̣́gạ́ sĩ rî ĩꞌdî kô. Tã nı̣̃nı̣̃ rî ꞌdĩ âꞌdó kô drı̣̃-ꞌbá ãngó nõ kâ rî ꞌbá yî ngá lésĩ, tãlâ tã nı̣̃nı̣̃ drı̣̃-ꞌbá gólĩyî ãngó nõ kâ nõ ꞌbá yî ngá lésĩ rî âꞌdô rû ndẽꞌá ndẽ ꞌdũwạ̃ gólĩyí bê. 7 Gõꞌdá tã nı̣̃nı̣̃ gólâ ãmâ drí rĩzó tã âtálé ĩꞌdî sĩ lâ nõ rĩꞌá tã nı̣̃nı̣̃ ngĩî ꞌî. ꞌDĩî tã nı̣̃nı̣̃ gólâ Ôvârí drí lậpı̣́lı̣́ trá dı̣̃ õjílã drí rî ĩꞌdî. Drẽ ãkpãkãꞌdã gólâ ꞌbãá drẽ ãngó nõ kô rî, ạ̃kû ró, gólâ ꞌbã tã nı̣̃nı̣̃ rî ꞌdĩ tã lâ trá ãmâ drí. 8 Gõꞌdá õjílã gólĩyî âꞌdó ꞌbá drı̣̃-ꞌbá ãngó nõ kâ ró nõ ꞌbá yî tã nı̣̃nı̣̃ lârâkô ĩtí ꞌdĩ, tã lâ fí gólĩyî drı̣̃ı̣̂ kô. Tí tã nı̣̃nı̣̃ rî ꞌdĩ tã lâ õró fĩî trá gólĩyî drı̣̃ı̣̂ rî, tí gólĩyî îcá kô Kúmú Yésũ rî îpálé fê lậlı̣̂-lậlı̣̂ drı̣̃ı̣̂. 9 Gõꞌdá tã rî gógó ꞌdĩ âꞌdô trá nyé õzõ Ôvârí drí âtálé trá búkũ íyíkâ rî ꞌá rî kâtí kĩ,

“Ngá gólĩyî Ôvârí drí êdélé trá ꞌẽꞌá ꞌẽlâ ãmâ õjílã íyíkâ gólâ rî lẽ ꞌbá trá rî yî drí rî rĩꞌá ngĩî lânjã ró tákányĩ.

Õjílã îcá kô ngá lânjã rî gógó ꞌdĩ ndrẽlé ĩyî lı̣̃fı̣́ sĩ ngãtá tã lâ ârílí ĩyî bı̣́-ꞌbálé sĩ.”

Ĩsáyã 64.4

10 Gõꞌdá Ôvârí âꞌdâ tã íyíkâ lậpı̣̂-lậpı̣̂ ró ꞌdĩ trá cé ãmâ gólĩyî krístõ ꞌbá ró rî yî drí Líndrí Tãndí íyíkâ sĩ. Líndrí Tãndí gólâkâ ꞌdĩ rî tã ndrĩ gólâ drí rĩꞌá ꞌẽlâ rî ꞌbá yî nı̣̃lı̣́, ãꞌdô tã lậnjı̣̃-lậnjı̣̃ gólâ drí rĩꞌá ı̣̂sũlâ rî ꞌbá yî ĩꞌdî rî. 11 Ngá gólâ rĩ ꞌbá tã ı̣̂sũ-ı̣̂sũ õjílã kâ nı̣̃lı̣́ rî cé õjílã rî ꞌdĩ ĩꞌdî. Kpá ĩtí, Líndrí Ôvârí kâ rî cé nĩ tã ı̣̂sũ-ı̣̂sũ pạ̃tı̣́-pạ̃tı̣̃ gólâkâ rî nı̣̃lı̣́ ndrĩ. 12 Mĩ ndrê drẽ, Líndrí gólâ tíbê ãmâ gólĩyî tã lẽ ꞌbá trá rî yî drí âꞌdózó ĩꞌdí bê lâ nõ rî, âꞌdó kô líndrí ãngó nõ kâ ĩꞌdî. Ôvârí âjô Líndrí íyî nyãányâ kâ trá rĩlí ãmâ ꞌá, tãlâ mã ũnı̣̃ ró tã tãndí ndrĩ gólâ Ôvârí drí âfẽlé trá ãmâ drí tãkó nõ ꞌbá yî bê. 13 Gõꞌdá âꞌdô bê trá ĩtí rî, mã rí úlı̣́ tã ı̣̂sũ ãmâ nyãányâ kâ âtálé ĩꞌdî kô. Líndrí Tãndí Ôvârí kâ rî nĩ rĩꞌá ãmâ îmbálé úlı̣́ îcá ꞌbá ĩyî ãmâ drí ꞌẽꞌá îmbálâ ãmâ ãzí-ãzí gólĩyî âꞌdó ꞌbá kpá cú Líndrí Tãndí Ôvârí kâ bê ĩyî ꞌá rî yî drí rî sĩ. 14 Gõꞌdá õjílã gólĩyî Líndrí Tãndí Ôvârí kâ ãkó ĩyî ꞌá rî yî, gã ĩyî tã Ôvârí kâ nõ dó. Tã ꞌdî îcá fĩlí õjílã ꞌdî ꞌbá yî drı̣̃ı̣̂ kô, tãlâ ꞌdĩî tã gólĩyî Líndrí Tãndí Ôvârí kâ drí ꞌẽꞌá âꞌdálâ cé nĩ gólĩyî drí rî ĩꞌdî, ĩtí rî, gõꞌdá gólĩyî ndrê ĩyíkâ tã rî ꞌdĩ ĩyî lı̣̃fı̣́ ꞌá tã tãkó ró. 15 Õjílã gólâ ꞌbã ꞌbá bê cú Líndrí Ôvârí kâ bê yí ꞌá rî, âꞌdô îcáꞌá cú tã ífí tã lậnjı̣̃-lậnjı̣̃ ꞌdî kâ nı̣̃lı̣́ ndrĩ. Gõꞌdá îcá kô õjílã gólâ Líndrí Ôvârí kâ ãkó rî drí nı̣̃zó lâ, 16 nyé õzõ búkũ Ôvârí kâ drí âtálé trá rî kâtí kĩ,

“Ãꞌdî âꞌdô îcáꞌá kó tã ı̣̂sũ-ı̣̂sũ Ôvârí kâ nı̣̃lı̣́ nĩ yã?

Õjílã kó yû.

Ãꞌdî âꞌdô îcáꞌá nĩ tã lôgõlé Ôvârí drı̣̃ı̣̂ yã?

Õjílã ãzãkã kó yû.”

Ĩsáyã 40.13

Gõꞌdá cé ãmâ nyãányâ gólĩyî ngá ãlô ró Yésũ Krístõ bê rî, mã nı̣̃ tã ı̣̂sũ gólâkâ rî ꞌbá yî cé nĩ, tãlâ Líndrí Tãndí Ôvârí kâ âꞌdâ nĩ ãmâ drí.

3

Tã Póõlõ yî Ãpólõ yí bê drí ꞌâ ậmúzó kpãkã ãlô lôsĩ ꞌẽzó lãjóꞌbá Ôvârí kâ ró rî

1 Ámâ ândré rî mvá yî, kậyı̣̂ má drí ꞌbãzó ãní bê rî sĩ rî, má rí tã âtálé ãnî drí õzõ krístõ ꞌbá gólĩyî tã lẽ ꞌbá trá Ôvârí ꞌá pı̣̃pı̣̂sı̣́lı̣́ ãlô sĩ rî kâtí kô. Má rî trá rĩꞌá tã âtálé ãnî drí õzõ rĩrĩ tã âtálé õjílã gólĩyî rĩ ꞌbá ĩyíkâ cé tã lôvó tã ãngó nõ kâ rî kâ bê drí rî kâtí. Ãnî drẽ cé ꞌdĩyímvá õdé kâtí tã lẽlẽ ãníkâ Yésũ Krístõ ꞌá rî ꞌá. 2 Ĩtí rî, nĩ îcâ ãníkâ drẽ cé bã ndrõlé ĩꞌdî. Nĩ îcá drẽ nyãsá âmbâ-âmbâ nyãlé tẽlé kô. 3 Nĩ îcá kô, tãlâ nĩ rî ãníkâ drẽ zãâ rĩꞌá ngá gólĩyî ãngó nõ ꞌbá yí kâ rî yî ꞌẽlé ĩꞌdî. Ãnî drẽ zãâ pı̣̃pı̣̂sı̣́lı̣́ ꞌbãꞌbã bê ãnî ãzí-ãzí yî rú, gõꞌdá ãnî drẽ kpá zãâ rĩꞌá lâwãꞌá ãnî lãfálé ꞌásĩ. 4 Gõꞌdá ãnî drí ãnî lãfálé cãzó ngĩíngî, nyé õzõ õjílã gólĩyî ãngó nõ kâ tíbê tã lẽ ꞌbá ĩyî Yésũ Krístõ ꞌá kô rî ꞌbá yí kâtí. Ãzâ ꞌbá yî kĩ, yĩ õlẽ ĩyíkâ Póõlõ ĩꞌdî gõꞌdá ãzâ ꞌbá yî kĩ, yĩ õlẽ ĩyíkâ Ãpólõ ĩꞌdî.

5 Ãnî lãfâ cãcã ĩtí ꞌdĩ rĩꞌá tã tãkó ꞌî. Ãpólõ íyíkâ ãꞌdî ĩꞌdî yã? Gõꞌdá mâ Póõlõ íyíkâ ãꞌdî ĩꞌdî yã? Ãmâ ãmákâ cé lãjóꞌbá Ôvârí kâ tíbê rĩ ꞌbá tã tã lẽlẽ kâ Yésũ ꞌá nõ âꞌdálé ãnî drí rî yî ĩꞌdî. Ãmâ ãlô-ãlô mã rî ãmákâ nõ cé lôsĩ gólâ Ôvârí drí âꞌdálé ãmâ drí ꞌẽlé rî ꞌẽlé ĩꞌdî. 6 Mâ ámákâ ĩꞌdî úlı̣́ Ôvârí kâ nõ ı̣̂ꞌdı̣́ ꞌbá lâ ꞌî ãnî ꞌá. Gõꞌdá Ãpólõ íyíkâ ĩꞌdî úlı̣́ Ôvârí kâ má drí ı̣̂ꞌdı̣́lı̣́ trá ãnî ꞌá gõꞌdá âfõ ꞌbá trá ꞌdĩ ꞌâ lâ lûkũ ꞌbá ꞌî. Gõꞌdá Ôvârí rî íyîngá úlı̣́ rî gógó ãmâ drí rĩꞌá lôsĩ lâ ꞌẽlé ꞌdĩ ꞌbãlé nĩ rĩꞌá mbãlé ãnî pı̣̃pı̣̂sı̣́lı̣́ ꞌá, gõꞌdá ãnî drí gõzó tã gólâkâ lẽlé. 7 Gõꞌdá lôsĩ ãmákâ kpạ̃rạ̃tı̣́ ngá ı̣̂ꞌdı̣́ ꞌbá gõꞌdá ꞌâ lâ lûkũ ꞌbá bê rî, âꞌdó kô lôsĩ ạ́ngı̣́ ꞌî. Lôsĩ Ôvârí kâ gólâ tíbê rĩ ꞌbá ngá ãmâ drí lôsĩ lâ ꞌẽlé ꞌdĩ ꞌbá yî ꞌbãlé mbãlé rî, ĩꞌdî rĩꞌá lôsĩ ạ́ngı̣́ ꞌî. 8 Ĩtí rî, gõꞌdá Ôvârí rî õjílã ngá ı̣̂ꞌdı̣́ ꞌbá ró gõꞌdá ꞌâ lâ lûkũ ꞌbá ró ꞌdĩ ꞌbá yî ndrẽlé yí lı̣̃fı̣́ ndrĩ ꞌdó ngá ãlô ró. Ĩtí rî, Ôvârí âꞌdô ꞌẽꞌá drı̣́-ꞌâ gólĩyíkâ fẽlé âꞌdô lôsĩ gólĩyî drí ꞌẽlé rî vó ró. 9 Má âtâ tã ꞌdî ĩtí ꞌdĩ rî, tãlâ ãmâ kpạ̃rạ̃tı̣́ Ãpólõ bê lôsĩ-ꞌẽ-ãzíyã ꞌî, mã rî ꞌdó lôsĩ Ôvârí kâ ꞌẽlé ĩꞌdî kpãkã ãlô gólâ bê. Gõꞌdá ãnî trá õzõ ạ́mvú Ôvârí kâ gólâ ãmâ drí rĩzó lôsĩ ꞌẽlé nĩ ꞌá lâ rî kâtí.

Ãnî gõꞌdá kpá trá õzõ jó Ôvârí kâ kâtí. 10 Mbârâkã gõꞌdá tã nı̣̃nı̣̃ bê gólâ Ôvârí drí fẽlé trá má drí rî sĩ rî, má ꞌê lôsĩ jó ꞌdĩ ꞌdı̣̃ꞌdı̣̃ lâ kâ trá. Gõꞌdá má îtõ trá jó rî ꞌdĩ ꞌdı̣̃lı̣́ õzõ jó ꞌdı̣̃ ꞌbá tãndí tã nı̣̃nı̣̃ jó ꞌdĩ kâ bê rî kâtí. Nĩngá sĩ rî, gõꞌdá õjílã ãzâ ꞌbá yî ânĩ trá jó ꞌdĩ ạ̃mbúkũ lâ ꞌdı̣̃lı̣́ ndẽlé. Gõꞌdá âꞌdô bê trá ĩtí rî, õjílã gólĩyî ꞌẽ ꞌbá lôsĩ ạ̃mbúkũ ꞌdî ꞌẽlé ꞌdĩ ꞌbá yî, õꞌê ĩyî lôsĩ ꞌdî dódó. 11 Tãlâ Ôvârí ꞌbã Yésũ Krístõ trá âꞌdólé ĩꞌdî jó ꞌdĩ îtõ-îtõ lâ ró. Jó ꞌdĩ îtõ-îtõ lâ tãndí ãzâ õzõ Yésũ tí rî yû. 12 Õjílã ãzâ ꞌbá yî ûjũ trá jó Ôvârí kâ ꞌdı̣̃lı̣́ ngá gólĩyî ꞌẽ ꞌbá rû îzãlé ꞌwãâ kô rî sĩ, gólĩyî îtõ ꞌdı̣̃lâ lãré âmbá ꞌbá âmbâ rî yî sĩ, jó-drı̣̃ âmbá ꞌbá âmbâ rî yí bê gõꞌdá kpá õmã tãndí bê, gõꞌdá ãzâ ꞌbá yî ꞌdı̣̂ ĩyíkâ trá fê âmbá ꞌbá dódó kô rî ꞌbá yî sĩ õmã rĩ ꞌbá ŋãlé ꞌwãâ rî bê ꞌdĩ ꞌbá yî ĩyíkâ ngá tíbê ꞌẽ ꞌbá rû îzãlé ꞌwãâ rî yî ĩꞌdî. 13 Õzõ Yésũ Krístõ õtírĩ âgõô ãngó nõ ꞌá nõngá rî, gólâ âꞌdô lôsĩ krístõ ꞌbá yí kâ ûjũꞌá ãlô-ãlô ndrĩ. Kậyı̣̂ lâ ꞌdĩ tú rî, Ôvârí âꞌdô ꞌẽꞌá âgõlé õzõ kạ̃gũmạ́ạ̃ kâtí lôsĩ õjílã gólĩyî jó ꞌdı̣̃ ꞌbá yí kâ kâ ûjũlı̣́ ãlô-ãlô ngãtá gólĩyî ꞌdı̣̂ jó Ôvârí kâ ꞌdĩ ngá tãndí sĩ yã rî. 14 Õzõ kạ̃gũmạ́ạ̃ rî ꞌdĩ ãâcâ trá rî, õzõ gõꞌdá jó áníkâ ꞌdı̣̃lı̣́ ꞌdĩ õꞌdê kô rî, Ôvârí âꞌdô drı̣́-ꞌâ fẽꞌá ní drí lôsĩ ní drí ꞌẽlé ꞌdĩ tãsĩ. 15 Gõꞌdá õzõ kạ̃gũmạ́ạ̃ õzê jó áníkâ ꞌdı̣̃lı̣́ rî trá vũdrı̣́ rî, ní âꞌdô ngá pãꞌá, gõꞌdá lôsĩ rî ꞌdĩ trá õnjí ró, ꞌdĩî rî, ní ûsú gõꞌdá drı̣́-ꞌâ lôsĩ áníkâ ꞌdĩ kâ kô, ní âꞌdô áníkâ fõꞌá lôsĩ võ ꞌdî ꞌásĩ drı̣́-drı̣́ı̣̃ ró, õzõ õjílã gólâ jó gólâkâ drí vẽlé nyé ngá gólâkâ jó kâ bê ndrĩ ꞌá lâ gõꞌdá drílâ íyíkâ âkpózó jó rî ꞌdĩ ꞌásĩ drı̣́-drı̣́ı̣̃ ró rî kâtí.

16 Nĩ nı̣̃ı̣́ kô kĩ, ãnî ndrĩ ꞌdó jó Ôvârí kâ ĩꞌdî yã? Gõꞌdá Líndrí gólâkâ rî rĩlí ãnî ꞌá yã? 17 Õzõ õjílã ãzâ ĩîzã ãnî trá tã îmbâ ányâ sĩ rî, Ôvârí âꞌdô kpá õjílã rî ꞌdĩ îzãꞌá, tãlâ ãnî rĩꞌá jó Ôvârí kâ ĩꞌdî, gõꞌdá gólâ ꞌbã ãnî kpá trá âꞌdólé õjílã íyî nyãányâ kâ ró.

18 Nĩ âdô ãnî ífífí kô. Õzõ õjílã gólâ ãngó nõ drı̣̃ı̣̂ rî ı̣̃ı̣̂sũ tã trá kĩ, yî rî gógó ãzákôlâ ꞌdĩ ũnı̣̃ tã trá rõô rî, nî rî gógó ãzákôlâ ꞌdĩ ní nı̣̃ tãndí ró kĩ, nî rĩꞌá tã nı̣̃nı̣̃ ãkó, ní drí tã nı̣̃nı̣̃ Ôvârí ngá lésĩ pạ̃tı̣́ı̣̃ rî ı̣̂sũzó. 19 Má âtâ tã ꞌdî ãnî drí ĩtí ꞌdĩ rî, tãlâ ngá gólĩyî õjílã ãngó nõ drı̣̃ı̣̂ drí ndrẽlé ĩyî lı̣̃fı̣́ tã nı̣̃nı̣̃ ró ꞌdĩ ꞌbá yî, Ôvârí ndrê íyíkâ yí lı̣̃fı̣́ ngá tãkó ró. Ĩtí rî, tã îgĩ Ôvârí kâ âtâ kĩ,

“Ôvârí rî ãkpãkãꞌdã tã nı̣̃nı̣̃ õjílã gólĩyî ĩyî ꞌbã ꞌbá tã nı̣̃ ꞌbá ró ꞌdĩ ꞌbá yí kâ jãlé ĩꞌdî gólĩyî ꞌbãlé âꞌdólé ngá tãkó ró.”

Yóbõ 5.13

20 Gõꞌdá Ôvârí âtâ kpá búkũ íyíkâ ꞌá kĩ,

“Ôvârí nı̣̃ trá kĩ, tã ı̣̂sũ-ı̣̂sũ tã nı̣̃ ꞌbá ãngó nõ kâ rî kâ rĩꞌá ngá tãkó ꞌî.”

Lôngó 94.11

21-22 Gõꞌdá âꞌdô bê trá ĩtí rî, nĩ rî ãnî lômbélé kô tótó õjílã mvá tãsĩ. Ãmâ ndrĩ, ãmâ Póõlõ Ãpólõ gõꞌdá kpá Pétẽrõ rĩꞌá ꞌdó ãníkâ ĩꞌdî. Ngá ãmbá nõ ꞌbá yî rĩꞌá ꞌdó ãníkâ ĩꞌdî, ãngó nõ, rĩrĩ lédrẽ-lédrẽ ró, gõꞌdá kpá õdrã bê, gõꞌdá kậyı̣̂ gólâ ãndrõ rî gõꞌdá kpá gólâ ı̣̃drú rî bê. 23 Gõꞌdá ãnî trá ndrĩ Yésũ Krístõ kâ tã gólâkâ rî ꞌbá yî ꞌẽlé ĩꞌdî, gõꞌdá Yésũ Krístõ íyíkâ kpá trá Ôvârí kâ ĩꞌdî gõꞌdá tã Ôvârí kâ rî ꞌbá yî ꞌẽlé ĩꞌdî.

4

Tã tã lãjóꞌbá Yésũ Krístõ kâ drí âꞌdózó rû ı̣̂ꞌbũ ꞌbá ró rî tãsĩ

1 Nĩ ndrê drẽ, ãmâ Ãpólõ yí bê, ãmâ ãmákâ cé rû ı̣̂ꞌbũ ꞌbá Yésũ Krístõ kâ tíbê Ôvârí drí lôsĩ fẽzó drı̣́gạ́ lâ, mã õpẽ ró tã íyíkâ lậpı̣́lı̣́ lậpı̣̂ ró rî õjílã drí rî kâtí. 2 Õjílã gólĩyî tíbê rĩ ꞌbá lôsĩ ãmbá ĩtí ꞌdĩ ꞌẽlé ꞌdĩ ꞌbá yî, ólẽ drílĩyî âꞌdólé tã ı̣̂sũ ãlô bê ꞌẽrẽ lâ ꞌá Ôvârí drí. 3 Ãmákâ rî, õzõ õjílã gólĩyî ãngó nõ kâ nõ ꞌbá yî õlẽ ĩyî tã-vó ãmákâ kĩlí âꞌdô tã nı̣̃nı̣̃ õjílã ãngó nõ kâ drı̣́gạ́ sĩ rî vó ró rî, tã lâ lâzé má rú kô. Õjílã gólâ ꞌẽ ꞌbá tã ámákâ kĩlí nõngá rî ãꞌdî ĩꞌdî yã? Õjílã kó yûꞌdạ́wạ́, cé gólâ tíbê ámâ âjó ꞌbá lôsĩ íyíkâ ꞌẽlé rî ĩꞌdî. 4 Má ndré tã õnjí má drí ꞌẽlé lôsĩ gólâ má drí rĩꞌá ꞌẽlâ nõ ꞌá kô. Gõꞌdá ꞌdĩî âꞌdó kô kĩ, mâ cú ĩtí tã õnjí ãkó rî. Kúmú ãmákâ Yésũ Krístõ âꞌdô tã-vó ãmákâ kĩꞌá nĩ mbı̣̂.

5 Ãꞌdô gõꞌdá trá ĩtí rî, âꞌdó kô tãndí ró ãnî drí tã-vó ãnî ãzí-ãzí yí kâ kĩzó, nĩ tẽ kậyı̣̂ gólâ îcá ꞌbá ꞌẽzó tã-vó kĩlí rî, rĩꞌá kậyı̣̂ Kúmú ãmákâ Yésũ Krístõ drí ꞌẽzó âgõlé ãngó nõ ꞌá rî ĩꞌdî. Kậyı̣̂ rî ꞌdĩ tú rî, gólâ âꞌdô tã gólĩyî lậpı̣̂-lậpı̣̂ ró õjílã pı̣̃pı̣̂sı̣́lı̣́ ꞌá rî lôfõꞌá ndrĩ, ãꞌdô ró bê tã lâ kĩlí. Gõꞌdá Ôvârí drí drı̣́-ꞌâ gólĩyíkâ fẽzó gólĩyî drí âꞌdô ngá gólĩyî drí ꞌẽlé rî vó ró. Ĩtí rî, gõꞌdá nĩ kî tã-vó lãjóꞌbá Yésũ kâ rî kâ kô drẽ ãkpãkãꞌdã Yésũ drí âgõ ãkó.

6 Nõngá rî, ãmâ rĩꞌá ãmâ ꞌbãꞌá Ãpólõ bê âꞌdólé tã âꞌdâ ró tã lãjóꞌbá Ôvârí kâ rî kâ tãsĩ, tãlâ nĩ ı̣̂lı̣̂ ró tã ãmâ drí rĩꞌá ꞌẽlâ nõ ĩꞌdî. Nĩ ꞌê tã kô lậvũlı̣́ tã gólâ tã ꞌbãꞌbã Ôvârí kâ ꞌá rî drı̣̃ı̣̂ sĩ. Âꞌdó kô ãnî drí kĩꞌá nĩ rî, lı̣̃fı̣́ îcí ꞌbá ãzâ rî õlậvũ íyíkâ ãzâ drı̣̃ı̣̂ sĩ rî. 7 Ãꞌdî ꞌbã íyíkâ ãnî nĩ âꞌdólé gạ̃rạ̃ ãnî ãzí-ãzí yî drı̣̃ı̣̂ sĩ rî yã? Tã nı̣̃nı̣̃ ãníkâ ꞌdĩ, Ôvârí fẽé nĩ ãnî drí tãkó kô yã? Õzõ gõꞌdá tã nı̣̃nı̣̃ gólĩyî ãnî drí rĩzó tã ndrĩ ꞌẽlé ĩꞌdî sĩ lâ, ꞌdĩî ꞌbá yî Ôvârí õfẽ nĩ ãnî drí tãkó rî, gõꞌdá nĩ rî ãníkâ ãnî lômbélé tã lâ sĩ ꞌdî ãꞌdô drí yã?

8 Nĩ nı̣̃ tã gõꞌdá trá rõô yã? Nĩ ûsû gõꞌdá ngá ãnî drí lẽlé rî ꞌbá yî trá ndrĩ yã? Nĩ ndrê gõꞌdá ãníkâ ãnî kúmú ạ́ngı̣́ ró õjílã ãzí drı̣̃ı̣̂ sĩ yã? Rĩꞌá dó õzõ ãnî drí kũmũ âmãrẽ trá ãnî nyãányâ drí ꞌdĩ kâtí rî. Mã âtâ ãnî drí âꞌdólé kúmú ró, tãlâ mã âꞌdô ró bê ãní bê drı̣́-ãcê bê. 9 Mã lẽ tã rî ꞌdĩ ĩtí ꞌdĩ, tãlâ Ôvârí ꞌbã ãmâ, lãjóꞌbá íyíkâ ró rî trá pạ̃tı̣́ı̣̃ âꞌdólé ãmâ lôgõlé vũdrı̣́ ꞌálâ õjílã drí ndrĩ, õzõ õjílã gólĩyî ûfúlı̣́ õꞌbí ꞌá õjílã dũû ândrá rî ꞌbá yí kâtí, tãlâ õjílã ãngó nõ drı̣̃ı̣̂ rî ꞌbá yî ndrĩ, mãlãyíkã ûrú ꞌálâ rî ꞌbá yí bê õndrê ró ĩyî bê.

10 Õjílã ndrĩ rî ĩyî trá ãmâ ndrẽlé õzõ ngá tãkó kâtí, tãlâ mã rî tã Yésũ kâ pẽlé ĩꞌdî rî drí. Gõꞌdá ãníkâ rî, nĩ ꞌbã ãníkâ ãnî nyãányâ sı̣́sı̣́ ꞌálâ tã nı̣̃ ꞌbá ró lạ́tı̣̂ gólâ Yésũ rî vó lôbẽ kâ nõ ꞌá. Ãmâ ãmákâ cú ĩtí mbârâkã ãkó, gõꞌdá nĩ ꞌbã ãníkâ ãnî nyãányâ sı̣́sı̣́ ꞌálâ mbârâkã ꞌbá ró. Gõꞌdá õjílã rî ĩyíkâ ãmâ ndrẽlé ngá tãkó ró rĩzó ꞌdásí ꞌẽlé ãmâ rú, gõꞌdá rî ĩyíkâ bê-rî ãnî ı̣̂njı̣̃zó ĩꞌdî. 11 Ĩtí rî, bũúũ âcálé ãndrõ nô ãmâ gólĩyî rû ı̣̂ꞌbũ ꞌbá Yésũ Krístõ kâ yî ró rî yî, mã rî rĩlí kậyı̣̂ ãzâ ꞌbá yî sĩ lõfó sĩ lũmvû lôvó bê gõꞌdá rĩꞌá lậmúlı̣́ ítá lı̣́rı̣́kũ bê. Órî ãmâ cãlé. Gõꞌdá ãmâ drí rĩzó lậmú bê ꞌbã tãndí ãmákâ ãkó. 12 Ĩtí rî, ãmâ drí rĩzó lôsĩ ꞌẽlé rõô ãmâ drı̣́ sĩ, ãꞌdô ró bê ngá nyãnyã ûsúzó. Gõꞌdá õzõ õjílã õꞌdâ ãmâ trá rî, mã rî ãmákâ úlı̣́ tãndí âtálé ĩꞌdî gólĩyî drí gõꞌdá kpá Ôvârí rî îjílí bê rî ĩꞌdî õrẽ fẽlé gólĩyî drí. Õzõ õjílã õfẽ lâŋõ ãmâ drí rî, mã rî fĩî ậtũlı̣́. 13 Gõꞌdá õzõ õjílã õgâ õnjõ ãmâ rú rî, mã rî ãmákâ gõꞌdá úlı̣́ âsô-âsô âtálé ĩꞌdî gólĩyî drí. Õjílã ãngó nõ drı̣̃ı̣̂ nõ yî ndrê ĩyíkâ ãmâ ngá tãkó ró îtõlé kó kậyı̣̂ gólâ ãmâ drí lôsĩ îtõzó tólâ nã sĩ âcálé bũúũ ãndrõ nô.

14 Ámâ mvá yî tíbê má drí lẽlé rõô nõ ꞌbá yî, má rî tã ndrĩ rĩ ꞌbá ãmâ ꞌẽlé ꞌdĩ ꞌbá yî îgĩlí ãnî drí, ꞌdĩî âꞌdó kô kĩ, ãnyĩ õꞌê ró ãnî bê. Má îgĩ tã ꞌdî ꞌbá yî ãnî drí, ꞌdĩî rî ĩîmbâ ró ãnî bê lạ́tı̣̂ âmbâ-âmbâ gólâ rû ı̣̂ꞌbũ ꞌbá pạ̃tı̣́-pạ̃tı̣̃ Yésũ kâ drí rĩꞌá trõlâ rî âꞌdálé ãnî drí, tãlâ má lẽ ãnî trá rõô rî drí. 15 Õzõ gbõ lé ãnî ãꞌdô lı̣̃fı̣́ îcí ꞌbá bê dũû tíbê rĩ ꞌbá ãnî îmbálé lạ́tı̣̂ gólâ Ôvârí kâ nõ ꞌá rî, gõꞌdá mâ ámákâ ĩꞌdî õzõ ãnî átá kâtí, tãlâ má îmbâ ãnî trá sı̣́sı̣́ ãnî ꞌbãlé tã lẽlé tã Yésũ kâ ꞌá, ĩꞌdî ãndrõ ãnî drí âꞌdózó krístõ ꞌbá ró ꞌdĩ. 16 Âꞌdô gõꞌdá bê trá ĩtí rî, ꞌdõvó nĩ rî nyé õzõ ámá kâtí. 17 Tã rî ꞌdĩ tãsĩ rî, mâ trá Tĩmátĩyã rî jõꞌá ãnî pãlé âꞌdólé nyé õzõ má tí. Gólâ nyé õzõ ámâ mvá má drí lẽlé rõô rî kâtí, tãlâ mã âcâ trá gólâ bê ngá ãlô ró Yésũ Krístõ ꞌá. Má nı̣̃ trá tãndí ró kĩ, gólâ âꞌdô ngá má drí lẽlé gólâ drí ꞌẽlé rî ꞌẽꞌá. Má jô gólâ trá ãnî ngálâ, tãlâ úlı̣́ gólâ drí ꞌẽꞌá îmbálâ ãnî drí rî õꞌbã ró ãnî bê lạ́tı̣̂ gólâ má drí rĩzó õzõ krístõ ꞌbá kâtí, gõꞌdá kpá tã gólĩyî má drí rĩꞌá îmbálâ kạ̃nı̣́sạ̃ ꞌá võ ꞌásĩ ngĩíngî rî ꞌbá yî ı̣̂sũlı̣́.

18 Gõꞌdá õjílã ãzâ ꞌbá yî ãnî lãfálé sĩ ı̣̂sũ ĩyíkâ bê-rî kĩ, má ĩîcá gõꞌdá gõlé kpá óꞌdí ãnî ndrẽlé tólâ kô, ĩꞌdî gólĩyî drí rĩzó ĩyî lômbélé ꞌdĩ. 19 Ĩtí rî, gõꞌdá Ôvârí õlôpê mâ trá rî, má âꞌdô cãꞌá ãnî ndrẽlé ngbãângbânõ. Mâ rî gógó nyãányâ lâ, má gõ ró ndrẽlâ ngãtá õjílã gólĩyî rĩ ꞌbá ĩyî lômbélé ꞌdĩ ꞌbá yî mbârâkã gólĩyíkâ lậvũ gạ̃rạ̃, õzõ gólĩyî drí âtálé ĩyî tı̣̂ sĩ ꞌdî tí yã rî. 20 Nĩ nı̣̃ tãndí ró kĩ, lạ́tı̣̂ gólâ tíbê Ôvârí drí rĩzó õjílã ꞌbãlé âꞌdólé õjílã íyíkâ ró rî âꞌdó kô cé úlı̣́ tı̣̂ kâ ꞌdĩ ĩꞌdî. Rĩꞌá tã mbârâkã Ôvârí kâ kâ ĩꞌdî. 21 Ĩtí rî, nĩ lẽ má ãânĩ ãnî ngálâ lạ́tı̣̂ ángô rî ꞌásĩ yã? Nĩ lẽ má ãânĩ ãnî cãlé ônjóróꞌbí sĩ, ngãtá nĩ lẽ má ãânĩ ãnî ngálâ ngá lẽlẽ sĩ tã âtálé ãnî drí mãnísĩ yã?

5

Tã tã gólâ krístõ ꞌbá ãzâ gólĩyî lãfálé rî drí tã õnjí tẽtẽ ꞌẽzó rî tãsĩ rî

1 Má ârî tã ókĩ nĩ rî, õjílã ãzâ ãnî lãfálé sĩ õꞌê tã õnjí tẽtẽ ãnyĩ kâ trá. Ãgô ãzâ õrî ậyı̣́lı̣́ átá lâ rî õkó bê. Tã õnjí rî gógó ꞌdĩ lậvũ gạ̃rạ̃ tã õnjí õjílã gólĩyî Ôvârí rî nı̣̃ ꞌbá kô rî drí rĩꞌá ꞌẽlâ rî ꞌbá yî drı̣̃ı̣̂ sĩ. 2 Ãꞌdô gõꞌdá trá ĩtí rî, nĩ gõ nĩ rî ãníkâ ãnî lômbélé rĩrĩ ãníkâ krístõ ꞌbá ró rî tãsĩ ꞌdî ãꞌdô drí yã? Tí võ lâ ꞌá rî, tã õnjí gólĩyî ĩtí ꞌdĩ ꞌbá yî âꞌdô ãnî ꞌbãꞌá âꞌdólé tã ı̣̂sũ ró. Nĩ drô ãgô ꞌdĩ vólé ãnî lãfálé sĩ. 3-4 Gbõ lé má âꞌdó bê kô ngbãângbânõ ãnî lãfálé tólâ rî, tã ı̣̂sũ ámákâ bê ãní bê tólâ. Gõꞌdá mâ rî gógó nyãányâ lâ drı̣́-ãcê Yésũ Krístõ kâ sĩ âtâ tã trá kĩ, rĩꞌá tãndí ró tã-vó ãgô ꞌdĩ kâ kĩzó. Nĩ êꞌbê rû võ ãlô ꞌá Ôvârí rî îrátãlé, nĩ nı̣̃ tãndí ró kĩ, nõngá rî, má âꞌdô rãtáã ꞌẽꞌá Ôvârí drí ãnî pãzó, gõꞌdá drı̣́-ãcê Yésũ Krístõ kâ rî âꞌdô ꞌbãꞌá ãní bê tólâ. 5 Nĩ drô ãgô rî gógó ꞌdĩ vólé ãnî lãfálé sĩ, gõꞌdá nĩ âyê gólâ Sãtánã drı̣́gạ́, Sãtánã ĩîzã ró gólâ rî rúꞌbạ́ ꞌdĩ vólé ngá lãzé sĩ. Áâꞌdô lâŋõ ꞌdî fẽꞌá gólâ drí ĩtí, tãlâ gólâ ãâdĩ ró drı̣̃ bê tã õnjí íyíkâ ꞌdĩ ꞌásĩ, tã mbı̣̂ rî ꞌẽlé ĩꞌdî, gõꞌdá Yésũ Krístõ õpâ ró gólâ bê kậyı̣̂ drílâ ꞌẽzó âgõlé tã-vó õjílã kâ kĩlí rî tú.

6 Rĩꞌá õnjí ró ãnî drí ãgô õnjí ꞌdĩ âyézó zãâ rĩlí ãnî lãfálé, gõꞌdá ãnî drí kpá rĩzó ãnî lômbélé kĩ, ĩyî ãâꞌdô krístõ ꞌbá ꞌî. Nĩ nı̣̃ úlı̣́ mãnĩgõ gólâ âtálé nõ kĩ, “Ạ̃kú lõngá fínyáwá rî âꞌdô õdrá mõrá ꞌá dũû rî ꞌbãꞌá ângálé gõꞌdá gĩlí kpá gãlãhã.”* Kpá ĩtí, tã õnjí õjílã ãlô kâ âꞌdô lậꞌbúꞌá krístõ ꞌbá ãzí îzãlé ndrĩ. 7 Âꞌdô bê trá ĩtí rî, gõꞌdá nĩ drô tã õnjí ꞌbá ꞌdĩ vólé ãnî lãfálé sĩ, tãlâ nĩ âꞌdô ró bê ngbángbá tã õnjí ãkó, nyé õzõ ãmâ Yúdạ̃ yî drí lôfõrẽ lâ ãmâ lãfálé sĩ ãmbãtã ạ̃kú ãkó rî ꞌbẽꞌbẽ lâ sĩ kãrámã lậvũ-lậvũ kôrô kâ ꞌá rî tí. Nĩ ndrê, úfû Yésũ Krístõ trá ĩꞌdî kạ́bı̣̃lı̣́kı̣̃ kãrámã lậvũ-lậvũ kôrô kâ ró, tãlâ gólâ õpâ ró ãmâ bê tã õnjí ãmákâ ꞌásĩ. 8 Ĩtí rî, mã ꞌê kãrámã lậvũ-lậvũ kôrô kâ ꞌdĩ tãndí ró. Mã njú kô zãâ ãmbãtã ãmákâ ạ̃kú bê tíbê âꞌdó ꞌbá ĩꞌdî tã ꞌẽꞌẽ õnjí ãmákâ rî rú âꞌdólé ĩꞌdî ngá nyãnyã kãrámã rî ꞌdĩ kâ ró. Bê-rî, mã trõ ãmbãtã gólâ ạ̃kú ãkó rî ĩꞌdî, gólâ âꞌdó ꞌbá tã ꞌẽꞌẽ õnjí ãmákâ ãkó rî. Ãmbãtã gólâ âꞌdó ꞌbá ạ̃kú ãkó ꞌdĩ rî, rĩꞌá rĩrĩ tãndí ãmákâ gõꞌdá tã lẽzó ĩꞌdî tã pạ̃tı̣́ı̣̃ Ôvârí kâ nõ ꞌá rî ĩꞌdî.

9 Wárãgã má drí îgĩlí sı̣́sı̣́ ãnî drí nã ꞌá rî, má kĩ ãnî drí rî, nĩ õrî kô kpãkã ãlô õjílã gólĩyî ãvẽ ꞌbá ró ꞌdĩ ꞌbá yí bê. 10 Tã gólâ má drí îgĩlí ãnî drí ꞌdĩ, tã ífí lâ âꞌdó kô kĩ, õjílã tíbê âꞌdó ꞌbá ĩyî krístõ ꞌbá ró kô rî yî ĩꞌdî. Õzõ nĩ õlẽ ãnî lãfálé cãlé tã õnjí ꞌbá gólĩyî Ôvârí rî nı̣̃ ꞌbá kô, rĩ ꞌbá ĩyî tã õnjí gólĩyî nõ ꞌbá yî ꞌẽlé rî yî, ậyı̣́lı̣́ õkó bê ngãtá ãgô bê ĩyî õkó yî ngãtá ágó yí bê drı̣̃lı̣́ sĩ, ãvẽ ꞌbá, ꞌdó-má-drí ꞌbá, ũgú, ôvârí ãbãrãdãgõ îrátã ꞌbá yî rú sĩ rî, îcá kô, té nĩ âꞌdô ãngó tã õnjí kâ nõ âyéꞌá ĩꞌdî vólé. 11 Tã õnjí ꞌbá má drí tã lâ îgĩlí ãnî drí kĩꞌá nĩ rî, nĩ õcâ ãnî lãfálé gólĩyî rú sĩ ꞌdî ꞌbá yî, ãkpã ãnî ãzí-ãzí yî gólĩyî ĩyî zı̣̃ ꞌbá krístõ ꞌbá ró gõꞌdá kpá zãâ rĩꞌá ĩyî tã õnjí ꞌẽꞌá ꞌdĩ ꞌbá yî ĩꞌdî. Õzõ krístõ ꞌbá ãzâ ãꞌdô ãnî lãfálé sĩ õrî zãâ rĩꞌá ậyı̣́lı̣́ õkó bê ngãtá ãgô bê íyî ágó ngãtá õkó drı̣̃lı̣́ sĩ, ãꞌdô ãvẽ ꞌbá ꞌî, ãꞌdô ꞌdó-má-drí ꞌbá ꞌî, õrî ôvârí ãbãrãdãgõ îrátãlé ĩꞌdî, õrî úlı̣́ õnjî-õnjî âtálé õjílã ãzí rú, õrî õdrá mvũlı̣́ õdrá drí rĩzó gólâ rî cĩlí rõô, gõꞌdá ãꞌdô ũgú ꞌî rî, ꞌdĩî õjílã gólĩyî má drí tã lâ îgĩlí ãnî drí kĩꞌá nĩ rî, nĩ õcâ ãnî lãfâ gólĩyî rú sĩ rî ꞌbá yî ĩꞌdî. Gõꞌdá nĩ nyâ ngá kpá kô gólĩyí bê võ ãlô ꞌá.

12-13 Má âtâ úlı̣́ ꞌdĩ ĩtí ꞌdĩ rî, tãlâ õjílã gólĩyî âꞌdó ꞌbá kô krístõ ꞌbá yî ró ꞌdĩ rî, tã gólĩyíkâ rî âꞌdó kô tã ámákâ rî ĩꞌdî. Ôvârí âꞌdô tã-vó gólĩyíkâ kĩꞌá nĩ. Gõꞌdá ãníkâ rî rĩꞌá tãndí ró ãnî drí krístõ ꞌbá ꞌdĩ ꞌbá yî rĩrĩ gólĩyíkâ vó lâ ậrı̣̃lı̣́. Nĩ ꞌê tã gólâ búkũ Ôvârí kâ drí âtálé rî ĩꞌdî nyé õzõ ãgô gólâ ậyı̣́ ꞌbá íyî átá rî õkó bê ꞌdĩ kâtí ꞌdĩ kĩꞌá nĩ rî,

“Nĩ drô õjílã gólĩyî rĩ ꞌbá zãâ tã õnjí ꞌẽlé ãnî lãfálé rî ꞌbá yî ãnî lãfálé sĩ vólé.”

Tã ꞌBãꞌbã Ândâ 17.7

6

Tã tã gólâ krístõ ꞌbá yî drí rĩzó ĩyî ãzí-ãzí yî âjílí tã kĩ ꞌbá

ândrá rî tãsĩ

1 Ókĩ nĩ rî, krístõ ꞌbá ãzâ ꞌbá yî rî ĩyî ãzí-ãzí yî âjílí tã kĩ ꞌbá gólĩyî Ôvârí rî nı̣̃ ꞌbá kô ꞌdĩ ꞌbá yî ândrá. Ángô tí ró yã? Õjílã Ôvârí kâ rî ꞌbá yî rî ĩyî tã ĩyíkâ vó lâ êdélé ãkpã ĩyî lãfálé ꞌásĩ. 2 Nĩ nı̣̃ı̣́ kô kĩ, õjílã Ôvârí kâ rî ꞌbá yî âꞌdô ꞌbãꞌá ĩyî âgõ-âgõ Yésũ kâ ãngó ꞌá nõngá rî vósĩ tã-vó kĩ ꞌbá ró õjílã ãngó nõ kâ drí yã? Õzõ ãꞌdô gõꞌdá trá ĩtí rî, nĩ îcá kô tã gólĩyî fínyáwá-fînyâwá ãnî lãfálé ꞌdĩ ꞌbá yî ndẽlé yã? 3 Nĩ nı̣̃ı̣́ kô kĩ, ãmâ gólĩyî õjílã Ôvârí kâ ró nõ ꞌbá yî âꞌdô tã-vó mãlãyíkã kâ kĩꞌá yã? Ãꞌdô trá ĩtí rî, mã âꞌdô îcáꞌá cú tã-vó ãngó nõ kâ kĩlí. 4 Ĩtí rî, âꞌdó kô mbı̣̂, õzõ tã ányâ ãꞌdô bê krístõ ꞌbá lãfálé rî, ãnî drí trõzó lâ âjílí tã kĩ ꞌbá gólĩyî Ôvârí rî nı̣̃ ꞌbá kô gõꞌdá kpá lôsĩ ãkó kạ̃nı̣́sạ̃ ꞌá rî ꞌbá yî ândrá. 5 ꞌDĩî nĩ ꞌê ꞌdĩ tã ányâ ꞌî. Õjílã ãnî krístõ ꞌbá lãfálé sĩ ꞌẽ ꞌbá tã-vó kĩlí rî ꞌbá yî yûꞌdạ́wạ́ yã? 6 Gõꞌdá nĩ rî krístõ ꞌbá ãzí âjílí tã kĩ ꞌbá gólĩyî âꞌdó ꞌbá kô krístõ ꞌbá ró rî yî ândrá, õjílã gólĩyî Ôvârí nı̣̃ ꞌbá kô rî yî drí rĩzó tã gólĩyíkâ ârílí.

7 Tã gólâ ãnî drí rĩꞌá ꞌẽlâ ĩtí ꞌdĩ rî âꞌdálâ kĩ, tã rî ꞌdĩ pẽ ãnî trá lẽ. Rĩꞌá tãndí ró ãnî drí rĩzó vũdrı̣́ ãnî võ ꞌásĩ krístõ ꞌbá yî ró tã âꞌdó ꞌbá bê ãnî lãfálé ꞌásĩ rî êdélé, âꞌdó kô âjízó lâ bê-rî ĩꞌdî õjílã gólâ Ôvârí rî nı̣̃ ꞌbá kô rî ândrá. Âꞌdô ꞌbãꞌá tí tãndí ró, õzõ ãnî ãzí-ãzí krístõ ꞌbá ró rî yî õꞌê tã õnjí ãnî drí rî, ãnî drí âyézó lâ tã ꞌdî võ lâ lôgõ ãkó. 8 Tã gólâ ꞌdĩ ꞌbá yî võ lâ ꞌá rî, gõꞌdá ãnî ãzâ ꞌbá yî rî gõꞌdá kpá rĩꞌá tã õnjí ꞌẽlé ĩyî ãzí-ãzí yî gólĩyî krístõ ꞌbá ró rî yî rú. Ãnî ãzâ ꞌbá yî, nĩ rî gõꞌdá kpá ãkpã ngá ãnî ãzí-ãzí yî krístõ ꞌbá ró rî yí kâ ûgũlı̣́.

Tã Póõlõ drí tã ífí gólâ kĩzó nĩ rî ậyı̣̂-ậyı̣̂ ꞌdãzí rî õkó ngãtá

ágó bê rî rĩꞌá õnjí ró rî âꞌdázó rî

9-10 Nĩ nı̣̃ı̣́ kô kĩ, õjílã gólĩyî rĩ ꞌbá tã õnjí ꞌẽlé rî îcá ĩyî kô pạ̃tı̣́-pạ̃tı̣̃ ró fĩlí võ ꞌbũû ꞌálâ rî ꞌá. Nĩ âdô ãnî nyãányâ kô. Õzõ nĩ ãꞌdô drẽ zãâ ậyı̣́ꞌá ꞌdãzí rî õkó bê ngãtá ꞌdãzí rî ágó bê rî, õzõ nĩ ãꞌdô drẽ zãâ ậyı̣́ꞌá ãgô ãzí ngãtá õkó ãzí bê rî, õzõ nĩ ãꞌdô drẽ zãâ ôvârí ãbãrãdãgõ îrátãꞌá ĩꞌdî, õzõ nĩ ãꞌdô drẽ zãâ rĩꞌá ngá ãnî ãzí-ãzí yí kâ ûgũꞌá rî, õzõ nĩ ãꞌdô drẽ zãâ ãrõ-ãrõ bê, õzõ nĩ õrî drẽ zãâ rĩꞌá õdrá mvũlı̣́ rĩꞌá ãnî cĩlí gõꞌdá kpá rĩzó ãzí-ãzí lôꞌdálé ĩꞌdî sĩ lâ rî, gõꞌdá õzõ ãnî ãꞌdô drẽ zãâ rĩꞌá tã õnjí ꞌdĩ ꞌbá yî ãkípálâ yî ꞌẽꞌá rî, nĩ îcá kô fĩlí võ ꞌbũû ꞌálâ nã ꞌá. 11 Sı̣́sı̣́ rî, õjílã ãzâ ꞌbá yî ãnî lãfálé sĩ rî trá rĩꞌá tã õnjí ꞌdĩ ꞌbá yî ꞌẽlé. Gõꞌdá ngbãângbânõ rî, Ôvârí jĩ gólĩyî trá ngbángbá tã õnjí gólĩyíkâ ꞌdĩ ꞌbá yî ꞌásĩ. Ĩtí rî, gõꞌdá ngbãângbânõ rî, nĩ âyê tã õnjí ꞌdĩ ꞌbá yî trá tãlâ ãnî trá õjílã Ôvârí kâ ĩꞌdî. Gólâ ꞌbã ãnî trá âꞌdólé õjílã tã mbı̣̂ ꞌbá ró drı̣́-ãcê Kúmú ãmákâ Yésũ Krístõ kâ rî sĩ gõꞌdá Líndrí Tãndí Ôvârí kâ rî sĩ.

12 Õjílã ãzâ õkĩ yî ãꞌdô cú drı̣̃-bạ́lạ́yı̣̂ bê ngá ndrĩ ꞌẽzó rî, gõꞌdá má âꞌdô tã-drı̣̃ lôgõꞌá õjílã rî ꞌdĩ drí nõtí, âꞌdó kô tã pạ̃tı̣́ı̣̃ ró kĩ, ngá ndrĩ ní drí ꞌẽlé rî âꞌdô ánî pãꞌá. Nĩ âyê ngá ndrĩ ãnî drí rĩꞌá ꞌẽlâ rî ꞌbá yî kô ãnî ꞌbãlé rạ̃gı̣́ı̣̃ ĩyíkâ ró. 13 Ĩtí rî, õjílã ãzâ ꞌbá yî âꞌdô kĩꞌá nĩ rî, óꞌbã ꞌâ íyíkâ kó ngá nyãzó ꞌá lâ, gõꞌdá má âꞌdô lôgõꞌá lâ õjílã rî ꞌdĩ drí nõtí, úlı̣́ ꞌdĩ ꞌbá yî ĩyíkâ rĩꞌá mbı̣̂, gõꞌdá ı̣̃zạ́tú rî, ãmâ ꞌâ ꞌdĩ âꞌdô ꞌẽꞌá rû ndẽlé kpạ̃rạ̃tı̣́ ngá nyãnyã ꞌdî bê. Úlı̣́ mãnĩgõ ꞌdî, tã ífí lâ kĩ, Ôvârí ꞌbãá ãnî rúꞌbạ́ ꞌdĩ kô ãnî drí tótó ãvẽ ꞌẽzó ĩꞌdî sĩ lâ. Ôvârí ꞌbã ãvẽ nĩ, gõꞌdá âꞌdó kô tãndí ró ậyı̣́zó õkó bê ngãtá ãgô bê õzõ ní drí lẽlé rî tí. Ôvârí ꞌbã ãnî rúꞌbạ́ ꞌdĩ ãꞌdô ró bê ãnî drí íyî ı̣̂njı̣̃zó ĩꞌdî sĩ lâ. Gõꞌdá Ôvârí rî gógó bê njãâ ãnî pãlé ngá ãnî rúꞌbạ́ drí lẽlé rî yî sĩ. 14 Nĩ ndrê drẽ, Ôvârí îngâ Kúmú ãmákâ Yésũ Krístõ rî rúꞌbạ́ õdrã ꞌásĩ. Gõꞌdá gólâ âꞌdô ãmâ rúꞌbạ́ yî îngáꞌá kpá ĩtí õdrã ꞌásĩ mbârâkã íyíkâ ꞌdĩ sĩ. 15 Nĩ nı̣̃ı̣́ kô kĩ, gõꞌdá ãnî rúꞌbạ́ ꞌdĩ trá Yésũ Krístõ rî rúꞌbạ́ ꞌî yã? Ĩtí rî, rĩꞌá tãndí ró ãnî drí gõzó Yésũ Krístõ rî rúꞌbạ́ ꞌbãlé âꞌdólé rúꞌbạ́ ãvẽ ꞌbá kâ ró yã? ꞌDĩî sú kô. 16 Õzõ õjílã ãzâ ạ̃ậyı̣̂ trá õkó ãvẽ ꞌbá ró ꞌdĩ ꞌbá yí bê ngãtá ãgô ãvẽ ꞌbá ró ꞌdĩ ꞌbá yí bê yã rî, ꞌdĩî gólĩyî âcâ trá ngá ãlô ró õkó ngãtá ãgô ãvẽ ꞌbá ró ꞌdĩ bê, tãlâ tã îgĩ Ôvârí kâ ãzâ âtâ tã trá kĩ,

“Ágó yî õkó lâ bê ậmû rû ĩyî âcálé õjílã ãlô ró.”

Tã Ómvó Ngá 2.24

17 Gõꞌdá má âtâ ãnî drí, õjílã gólâ íyî ậmú ꞌbá ãlô Kúmú ãmákâ Yésũ Krístõ bê rî, gólĩyî âcâ trá ngá ãlô ró Yésũ Krístõ bê.

18 Ĩtí rî, gõꞌdá nĩ âꞌdó kô õjílã ãvẽ ꞌbá ró ãlôlâ. Õjílã gólâ tã õnjí ĩtí ꞌdĩ ꞌẽ ꞌbá rî, gólâ îzã trá cú íyî rúꞌbạ́ ꞌî. Tã õnjí ãzâ ꞌbá yî õjílã drí rĩꞌá ꞌẽlâ rî ꞌbá yî, îzãá ĩyî gólâ rî rúꞌbạ́ kô. 19 Nĩ nı̣̃ı̣́ kô kĩ, ãnî rúꞌbạ́ ꞌdĩ jó Líndrí Tãndí Ôvârí kâ kâ ĩꞌdî yã? Ôvârí rî rĩꞌá Líndrí Tãndí íyíkâ âjólé rĩlí ãnî ꞌá. Nĩ âꞌdó kô ãnî nyãányâ kâ ĩꞌdî rĩꞌá tã ꞌẽlé ãnî drı̣̃ı̣̂ sĩ. Ãnî õjílã Ôvârí kâ ĩꞌdî. 20 Nĩ ndrê trá, gólâ gî ãnî trá lâgî ãmbá sĩ. Ĩtí rî, nĩ ꞌê gõꞌdá tã gólĩyî rĩzó gólâ rî ı̣̂njı̣̃lı̣́ rî ĩꞌdî ãnî rúꞌbạ́ ꞌdĩ sĩ.

7

Tã rĩrĩ tãndí ágó kâ gõꞌdá õkó bê rî tãsĩ

1 Tã gólâ tíbê ãnî drí îjílí má tı̣́ ꞌdĩ ꞌá rî, má âꞌdô tã-drı̣̃ lâ lôgõꞌá ãnî drí nõtí, má âꞌdô kĩꞌá nĩ rî, ãwô, õzõ õjílã ãzâ ĩîcâ cú rĩlí tãkó õkó gĩ ãkó, gõꞌdá õkó lôvó ꞌê gólâ kpá kô rî, rĩꞌá tãndí ró. 2 Gõꞌdá kpálé ĩtí rî, má nı̣̃ trá tãndí ró kĩ, ãvẽ ꞌê õjílã rõô. Gõꞌdá âꞌdô bê trá ĩtí ró rî, rĩꞌá tãndí ró õjílã drí õkó ngãtá ágó trõzó kó ãlô gõzó lı̣̃fı̣́ ꞌbãlé cé íyíkâ õkó ngãtá ágó rî ꞌdĩ drı̣̃ı̣̂ ĩꞌdî. 3 Ĩtí rî, gõꞌdá ágó õfẽ íyî nyãányâ ậyı̣́zó õkó lâ bê dódó, gõꞌdá õkó õfẽ íyî nyãányâ kpá ậyı̣́zó ágó lâ bê dódó cú ĩtí íyî rúꞌbạ́ lôgá ãkó íyî ágó ngãtá õkó drí, õzõ lôvó lâ õꞌê gólâ rî ágó ngãtá õkó trá rî. 4 Õkó mbârâkã ãkó íyî rúꞌbạ́ drı̣̃ı̣̂, gõꞌdá ágó lâ ĩꞌdî mbârâkã bê drı̣̃ lâ. Kpá ĩtí, ágó lâ mbârâkã ãkó íyî rúꞌbạ́ drı̣̃ı̣̂, gõꞌdá õkó ĩꞌdî mbârâkã bê drı̣̃ lâ. 5 Ãgô ngãtá õkó ĩꞌdî yã rî, õlôgâ yî kô ậyı̣́lı̣́ íyî õkó bê ngã ágó bê tãkó ĩtí. Õzõ nĩ õlẽ rĩlí ngĩíngî ãꞌdô ró bê rãtáã ꞌẽzó Ôvârí drí rî, ꞌdĩ rĩꞌá tãndí ró, gõꞌdá ãâꞌdô cé kậyı̣̂ dã sĩ. Kậyı̣̂ rî ꞌdĩ vósĩ, nĩ âgõ kpá óꞌdí ậyı̣́lı̣́ võ ãlô ꞌá ágó ró õkó ró, õzõ ãnî drí rĩꞌá ꞌẽlâ sı̣́sı̣́ rî kâtí, tãlâ Sãtánã õzó kô ãnî âdó ậyı̣́lı̣́ õjílã ꞌdãzí rî õkó ró ngãtá ágó ró rî bê ãnî õkó ngãtá ágó drı̣̃lı̣́ sĩ. 6 Gõꞌdá úlı̣́ ámákâ má drí âtálé ãnî drí õkó trõtrõ kâ ngãtá ágó trõ kâ nõ âꞌdó kô tã ꞌbãꞌbã ró ãnî drí. 7 Gõꞌdá tã ı̣̂sũ ámákâ ꞌá rî, rĩꞌá tãndí ró ãnî drí rĩlí õkó ãkó õzõ ámá kâtí. Gõꞌdá má nı̣̃ trá kĩ, Ôvârí fẽ mbârâkã õjílã drí ngĩíngî ãlô-ãlô ndrĩ ngá ngĩíngî ꞌẽzó. Ôvârí fẽ mbârâkã trá õjílã ãzâ ꞌbá yî drí rĩzó õkó bê tãndí ró, gõꞌdá gólâ fẽ mbârâkã kpá trá ãzâ ꞌbá yî drí rĩzó tãndí ró õkó ngãtá ágó ãkó.

8 Má lẽ tã âtálé ãnî gólĩyî ạ́njúlı̣́ ró rî ꞌbá yî drí, gõꞌdá kpá ãnî gólĩyî ágó ngãtá õkó lâ yî drí ôdrãlé trá rî ꞌbá yî drí. Rĩꞌá tãndí ró ãnî drí rĩzó cú ĩtí ágó ngãtá õkó ãkó, õzõ má drí rĩrĩ nô kâtí. 9 Gõꞌdá õzõ ní ãꞌdô cú ĩtí mbârâkã ãkó ãnî vó ndrẽlé rĩlí õkó ngãtá ágó ãkó rî, ꞌdõvó nĩ trõ õkó ngãtá ágó cé ãlô. Âꞌdólé õkó bê ngãtá ágó bê ãlô rî sû nĩ gólâ ãnî drí âꞌdózó õkó ngãtá ágó ãkó gõꞌdá ãvẽ drí rĩzó ãnî fũlı̣́ rî drı̣̃ı̣̂ sĩ.

10 Mâ kpá úlı̣́ ãzâ bê âtálé ãnî krístõ ꞌbá gólĩyî âꞌdó ꞌbá õkó bê ngãtá ágó bê rî yî drí, úlı̣́ rî gógó ꞌdĩ âꞌdó kô ámâ nyãányâ kâ ĩꞌdî, rĩꞌá úlı̣́ Yésũ Krístõ kâ ĩꞌdî. Õkó õngâ ágó lâ drı̣́gạ́ sĩ kô. 11 Õzõ õkó rî ꞌdĩ õngâ trá ágó lâ drı̣́gạ́ sĩ rî, õkó rî ꞌdĩ õtrõ gõꞌdá ágó ãzâ kó kô. Õzõ ĩîcâ îcâ rî, gólĩyî ẽêdê ĩyî lãfálé ágó lâ âyélé ꞌdĩ bê, gõꞌdá gólâ õgõ ró té ágó lâ drı̣́gạ́. Gõꞌdá krístõ ꞌbá gólĩyî ãgô ró õkó bê rî ꞌbá yî drí kpá ĩtí, gólĩyî ĩîngâ ĩyî õkó yî kpá kô.

12-13 Ĩtí rî, gõꞌdá má lẽ kpá tã ãzâ âtálé ãnî drí, tã rî ꞌdĩ âꞌdó kô tã ꞌbãꞌbã Kúmú ãmákâ Yésũ Krístõ kâ ĩꞌdî. Õzõ krístõ ꞌbá ãꞌdô rĩ-ãzí bê gõꞌdá rĩ-ãzí ꞌdĩ âꞌdô krístõ ꞌbá ꞌî kô rî, õzõ ngãtá rĩ-ãzí ꞌdĩ gólâ tã lẽ ꞌbá kô Yésũ Krístõ ꞌá ꞌdĩ õlẽ tã-drı̣̃ trá rĩzó kpãkã ãlô ágó lâ ngãtá õkó tã lẽ ꞌbá ró ꞌdĩ bê rî, rĩꞌá tãndí ró ágó ngãtá õkó krístõ ꞌbá ró ꞌdĩ ĩîngâ rĩ-ãzí íyíkâ ꞌdĩ kô, gólĩyî õrî ĩꞌdí bê lâ ngá ãlô ró. 14 Má âtâ tã ꞌdî ĩtí ꞌdĩ rî, tãlâ Ôvârí âꞌdô îcáꞌá õrẽ fẽlé rĩ-ãzí ꞌdĩ gólâ krístõ ꞌbá ró kô rî drí, tã lẽlẽ ágó gõꞌdá õkó krístõ ꞌbá ró rî kâ sĩ. Tí õró ꞌbãâ ĩtí kô rî, Ôvârí âꞌdô ꞌdĩyímvá gólĩyî drí tı̣̃lı̣́ rî yî ndrẽꞌá õjílã gólĩyî Ôvârí rî nı̣̃ ꞌbá kô rî yî ró. Gõꞌdá tã pạ̃tı̣́ı̣̃ ró, Ôvârí ndrê ꞌdĩyímvá ꞌdĩ ꞌbá yî kpá õjílã íyíkâ ró.

15 Gõꞌdá õzõ õjílã gólâ tíbê tã lẽ ꞌbá kô ꞌdĩ õlẽ trá íyî rĩ-ãzí tã lẽ ꞌbá ró ꞌdĩ âyélé rî, rĩ-ãzí ꞌdĩ ãâyê gólâ ꞌẽlâ ĩtí. Îcá gõꞌdá kô ãnî drí rĩzó zãâ rĩ-ãzíyã ró, tãlâ Ôvârí lẽ ãnî drí rĩlí tã ạ̃ꞌdı̣́ sĩ ãnî lãfálé ꞌásĩ. 16 Ãnî gólĩyî tíbê krístõ ꞌbá õkó ró rî ꞌbá yî, nĩ âyê ãnî ágó gólĩyî tíbê âꞌdó ꞌbá kô krístõ ꞌbá ró rî yî kô. Nĩ rî kpãkã ãlô gólĩyí bê, Ôvârí nı̣̃ tã tãndí ꞌẽ ꞌbá âꞌdólé ãnî ágó ꞌdĩ ꞌbá yî drí rî trá ndrĩ. Únı̣̃ı̣́ kô, nĩ âꞌdô gólĩyî jãꞌá ı̣̃zạ́tú âꞌdólé õjílã tãndí Yésũ Krístõ kâ ró. Gõꞌdá ãnî krístõ ꞌbá gólĩyî ãgô ró rî yî drí kpá ĩtí.

17 Ãnî ndrĩ õꞌê ĩyî tã ĩyíkâ nyé õzõ Ôvârí drí ꞌbãlé trá gólĩyî drí ꞌẽlé rî kâtí. Gólĩyî õrî zãâ lôsĩ tíbê gólĩyî drí rĩꞌá ꞌẽlâ Ôvârí drí gólĩyî ậzı̣́zó ꞌálâ sĩ âꞌdólé õjílã íyíkâ ró rî ꞌẽlé. ꞌDĩî tã gólĩyî má drí rĩꞌá îmbálâ kạ̃nı̣́sạ̃ ndrĩ má drí rĩzó lậmúlı̣́ ꞌálâ sĩ rî ꞌbá yî ꞌásĩ rî yî ĩꞌdî. 18 Õzõ Ôvârí ũzı̣̂ õjílã gólâ ꞌdẽ ꞌbá bãsã ꞌá rî ĩꞌdî âꞌdólé õjílã íyíkâ ró rî, õjílã rî ꞌdĩ ꞌé ngá ãzâ kô ãꞌdô ró bê ạ̃lı̣́bı̣́ gólâ yí drí ꞌdẽzó trá bãsã ꞌá ꞌdĩ jãlé vólé yí rú sĩ. Kpá ĩtí, õzõ Ôvârí ũzı̣̂ õjílã gólâ ꞌdẽ ꞌbá kô bãsã ꞌá rî ĩꞌdî âꞌdólé õjílã íyíkâ ró rî, õjílã rî ꞌdĩ ãânĩ gõꞌdá kô ꞌdẽlé bãsã ꞌá, tãlâ yí ãꞌdô ró bê õjílã Ôvârí kâ ró. 19 Má âtâ tã ꞌdî ĩtí ꞌdĩ rî, tãlâ ꞌdẽꞌdẽ bãsã ꞌá ꞌdĩ rĩꞌá ngá tãkó ꞌî Ôvârí rî lı̣̃fı̣́ drı̣̃ ꞌá. Ngá gólâ tã lâ drí lậvũlı̣́ gạ̃rạ̃ Ôvârí rî lı̣̃fı̣́ drı̣̃ ꞌá rî, rĩꞌá tã ꞌbãꞌbã gólâkâ rî ı̣̂njı̣̃-ı̣̂njı̣̃ lâ ĩꞌdî.

20 Ãnî ãlô-ãlô õrî íyíkâ fí nyé õzõ yí drí ꞌbãrẽ tí. 21 Kpá ĩtí, õzõ nî ãzâ ãꞌdô rạ̃gı̣́ı̣̃ õjílã ãzâ kâ, gõꞌdá Ôvârí drí ánî ậzı̣́zó âꞌdólé õjílã íyíkâ ró rî, ní ı̣̂sũ tã kô tã lâ tãsĩ. Gõꞌdá õzõ ánî lı̣́pı̣̂ ꞌdĩ õlẽ trá ánî âyélé nĩlí drı̣̃-bạ́lạ́yı̣̂ ró rî, ꞌdĩî rĩꞌá tãndí ró. 22 Má âtâ kĩ, ãnî krístõ ꞌbá gólĩyî rạ̃gı̣́ı̣̃ ró rî yî õꞌê ũrı̣̃ kô ꞌdĩ rî, tãlâ Ôvârí õtírĩ ãnî ậzı̣́ õjílã íyíkâ ró rî, Ôvârí ꞌbã ãnî trá âꞌdólé drı̣̃-bạ́lạ́yı̣̂ ró rạ̃gı̣̃ tã õnjí kâ ꞌásĩ. Ĩtí rî, gõꞌdá ãnî krístõ ꞌbá gólĩyî tíbê âꞌdó ꞌbá kô rạ̃gı̣́ı̣̃ ró Ôvârí drí zı̣̃lı̣́ trá âꞌdólé õjílã íyíkâ ró ꞌdĩ ꞌbá yî, ãnî kpá trá rĩꞌá rạ̃gı̣́ı̣̃ Yésũ Krístõ kâ ĩꞌdî. 23 Ôvârí ĩꞌdî rĩꞌá ãnî lı̣́pı̣̂ ꞌî. Gólâ gî ãnî trá lâgî ãmbá sĩ. Gõꞌdá âꞌdô bê trá ĩtí rî, nĩ ꞌbã gõꞌdá ãnî kô õjílã ãzâ drí ãnî drı̣̃ îzãlé. 24 Ĩtí rî, ámâ ândré rî mvá yî, nĩ rî nyé õzõ Ôvârí drí ãnî ꞌbãrẽ kâtí, tãlâ nĩ rî ró bê gólâ bê.

25 Gõꞌdá tã gólâ ãnî drí îgĩlí má drí õjílã gólĩyî ạ́njúlı̣́ ró ꞌdĩ ꞌbá yî tãsĩ rî, tã ꞌbãꞌbã Ôvârí kâ ꞌbãlé tã ꞌdî ꞌá rî yû. Ĩtí rî, má lẽ gõꞌdá tã ı̣̂sũ ámákâ tã ꞌdî ꞌá rî âꞌdálé ĩꞌdî ãnî drí, õzõ õjílã gólâ tã nı̣̃ ꞌbá kĩ yí rî zãâ tã pạ̃tı̣́ı̣̃ âtálé ĩꞌdî mbârâkã Ôvârí kâ sĩ rî kâtí. 26 Ĩtí rî, gõꞌdá lâŋõ gólâ rĩ ꞌbá ãmbá õjílã Ôvârí kâ ꞌẽlé nõ tãsĩ rî, má ı̣̂sũ bê rî, rĩꞌá tãndí ró õjílã drí rĩzó ạ́njúlı̣́ ró. 27 Õzõ gõꞌdá ãnî ãꞌdô cú õkó bê rî, nĩ drô kô vólé. Õzõ gõꞌdá ãnî ãꞌdô kpá õkó ãkó rî, nĩ rî ĩtí õkó ãkó. 28 Gõꞌdá õzõ nĩ ı̣̃ı̣̂sũ tã trá ꞌẽzó õkó ngãtá ágó trõlé rî, ꞌdĩî rî âꞌdó kô tã õnjí ꞌî. Õzõ õkó mvá gólâ tã ãgô kâ nı̣̃ ꞌbá kô rî õlẽ ágó trõlé rî, ꞌdĩ âꞌdó kô tã õnjí ꞌî. Gbõ lé âꞌdó kô tã õnjí ꞌî õkó ngãtá ágó trõzó rî, gõꞌdá õjílã gólâ õkó ngãtá ágó trõ ꞌbá trá rî, âꞌdô lâŋõ ûsúꞌá rõô ãngó nõ ꞌá. Gõꞌdá õjílã gólâ rĩ ꞌbá ạ́njúlı̣́ ró rî pâ ngá trá lâŋõ ꞌdî ꞌásĩ.

29 Ámâ ândré rî mvá yî, ngá gólĩyî ndrĩ ãngó nõ ꞌá nõ ꞌbá yî âꞌdô rû ndẽꞌá ꞌwãâ. Ĩtí rî, ngãtá ãnî gólĩyî õkó bê ngãtá ágó bê rî ꞌbá yî ngã õjílã gólĩyî ꞌbã ꞌbá ạ́njúlı̣́ ró rî yî ĩꞌdî yã rî, õꞌê ĩyî lôsĩ Ôvârí kâ pı̣̃pı̣̂sı̣́lı̣́ ãlô sĩ. 30 Ĩtí rî, ngãtá ãnî gólĩyî ãwó võ ꞌá rî yî, ngã ãnî gólĩyî âꞌdó ꞌbá ãyĩkõ ró rî yî ĩꞌdî yã rî, õꞌê ĩyî lôsĩ Ôvârí kâ pı̣̃pı̣̂sı̣́lı̣́ ãlô sĩ. Gõꞌdá ngãtá ãnî âꞌdó ꞌbá cú ngá bê dũû rî, ngã ngá ãkó yã rî, õꞌê ĩyî lôsĩ Ôvârí kâ pı̣̃pı̣̂sı̣́lı̣́ ãlô sĩ. 31 Nĩ âyê ngá ãngó nõ kâ ꞌdĩ ꞌbá yî, nĩ ꞌê ró lôsĩ Ôvârí kâ ĩꞌdî. Má âtâ tã ꞌdî ĩtí ꞌdĩ rî, tãlâ ngá ndrĩ ãngó nõ ꞌá nõ ꞌbá yî âꞌdô rû ndẽꞌá ndẽ.

32 Má lẽ ãnî drí âꞌdólé cú ĩtí ngá lậnjı̣̃-lậnjı̣̃ ũrı̣̃ ngá ãngó nõ ꞌbá yí kâ tãsĩ rî kâ ãkó. Õjílã gólĩyî ạ́njúlı̣́ ró rî âꞌdô îcáꞌá cú lôsĩ Ôvârí kâ ꞌẽlé pı̣̃pı̣̂sı̣́lı̣́ ãlô sĩ, tãlâ gólĩyî ĩyîngá tã ı̣̂sũ-ı̣̂sũ ãkó rõô. Gólĩyî lẽ kpá Ôvârí rî ꞌbãlé âꞌdólé ãyĩkõ ró. 33 Gbõ lé ĩtí rî, gõꞌdá õjílã gólâ âꞌdó ꞌbá cú õkó bê ngãtá ágó bê rî, rî íyíkâ ı̣̃tú vósĩ cé zãâ ũrı̣̃ ró ngá gólĩyî ãngó nõ ꞌbá yí kâ nõ ꞌbá yî tãsĩ, tãlâ gólâ lẽ kpá íyî õkó rî ꞌbãlé âꞌdólé ãyĩkõ ró. 34 Ĩtí rî, tã ı̣̂sũ-ı̣̂sũ õjílã ꞌdî ꞌbá yí kâ rĩꞌá rı̣̃, ãlô ꞌbã ĩyíkâ tãsĩ, gõꞌdá rı̣̃ lâ kpá tã Ôvârí kâ tãsĩ. Nĩ ndrê, õkó gólâ ágó ãkó rî fẽ íyíkâ íyî nyãányâ nyé lôsĩ Ôvârí kâ ꞌẽlé ĩꞌdî, âꞌdólé Ôvârí drí lôsĩ íyíkâ bê ndrĩ. Gõꞌdá õkó gólâ ágó bê rî kâ rî, gólâ lẽ kpá tã ı̣̂sũlı̣́ tã ãngó nõ ꞌbá yí kâ rî tãsĩ. Gólâ lẽ kpá íyî ágó rî ꞌbãlé âꞌdólé ãyĩkõ ró.

35 Má âtâ úlı̣́ ꞌdĩ ĩtí ꞌdĩ rî, ãꞌdô ró bê tã ı̣̂sũ ãníkâ êdélé, nĩ ãꞌdô ró bê tã ạ̃ꞌdı̣́ bê ãnî pı̣̃pı̣̂sı̣́lı̣́ ꞌá. Má lẽ ãnî drí tã mbı̣̂ rî ꞌẽlé ĩꞌdî, gõꞌdá kpá tã Ôvârí kâ ꞌẽlé pı̣̃pı̣̂sı̣́lı̣́ ãlô sĩ. 36 Gbõ lé ĩtí rî, õzõ ãgô ı̣̃ı̣̂ꞌbı̣̃ tã trá õkó bê rû trõzó gõꞌdá tã lâ êdé rû drẽ ꞌwãâ kô, gõꞌdá ãvẽ ãꞌdô trá ãgô rî ꞌdĩ bê rõô rî, gólâ õtrõ õkó ꞌdĩ. ꞌDĩî âꞌdó kô õnjí ró. Gõꞌdá kpá õzõ õkó ꞌdĩ ãâꞌdô bí âcáꞌá ãrãkã ró trõó rû ĩyî drẽ zãâ kô, õkó ꞌdĩ õlẽ trá ãgô ꞌdĩ trõlé ꞌwãâ rî, gólĩyî õtrõ rû. 37 Gõꞌdá õzõ ãgô rî ꞌdĩ õkó ꞌdĩ bê ı̣̃ı̣̂ꞌbı̣̃ tã rî ꞌdĩ trá pı̣̃pı̣̂sı̣́lı̣́ ãlô sĩ rĩzó tãkõ ạ́njúlı̣́ ró, gõꞌdá îcâ kpá cú íyî rúꞌbạ́ vó ndrẽlé ãvẽ drı̣́gạ́ sĩ rî, ꞌdĩî rĩꞌá tãndí ró ãgô ꞌdĩ drí rĩzó tãkõ õkó rî ꞌdĩ trõ ãkó. 38 Ĩtí rî, ãgô gólâ tã-drı̣̃ lẽ ꞌbá õkó gólâ ndrẽlé trá yí drí rî trõzó rî, ãgô rî ꞌdĩ ꞌê ꞌdĩ tã tãndí ꞌî. Gõꞌdá ãgô gólâ tã ı̣̂sũ ꞌbá õkó gólâ ndrẽlé trá yí drí rî trõzó kô rî, ꞌê ꞌdĩ kpá tã tãndí ꞌî.

39 Ĩtí rî, õkó gólâ ágó trõ ꞌbá trá rî, rî rĩlí tã ꞌbãꞌbã ágó lâ kâ zẽlé kậyı̣̂ ágó drí ꞌbãzó drẽ bê lédrẽ-lédrẽ ró ꞌdĩ ꞌásĩ ndrĩ. Gõꞌdá õzõ ágó lâ ꞌdĩ õdrã trá rî, gólâ gõꞌdá trá drı̣̃-bạ́lạ́yı̣̂ bê ãgô ãzâ tã lâ drí sũlı̣́ gólâ rú rî trõlé, õzõ ãgô rî ꞌdĩ ãꞌdô krístõ ꞌbá ꞌî õzõ gólâ tí rî. 40 Gõꞌdá tã ꞌdî ꞌbá yî ꞌásĩ ndrĩ rî, tã ı̣̂sũ ámákâ ꞌá rî, tí krístõ ꞌbá gólĩyî ạ̃yı̣́zı̣́ ró rî ꞌbá yî, rĩꞌá tãndí ró gólĩyî drí rĩzó cú ĩtí ágó ngãtá õkó ãzâ trõ ãkó. Má ı̣̂sũ bê rî, tã ı̣̂sũ-ı̣̂sũ ámákâ ꞌdĩ ꞌbá yî, Líndrí Tãndí Ôvârí kâ rî nĩ âꞌdálâ má drí.

8

Tã ngá gólâ ꞌbãlé trá pãrãndã tı̣́ rî nyãzó kô rî tãsĩ rî

1 Ngbãângbânõ rî, tã gólâ ãnî drí îgĩlí má drí, kĩꞌá nĩ rî, ãâꞌdô rĩꞌá tãndí ró krístõ ꞌbá drí ngá gólâ fẽlé trá pãrãndã tı̣́ rî nyãzó ngãtá rĩꞌá õnjí ró yã rî tãsĩ rî.* Nĩ âtâ trá tãndí ró kĩ, ãmâ krístõ ꞌbá ãâꞌdô ꞌdó ndrĩ tã nı̣̃nı̣̃ bê. Gbõ lé ĩtí rî, nĩ ı̣̂sũ ãníkâ bê rî tã ꞌdî ꞌbã ãnî trá ngá ãnî drí lẽlé rî yî ꞌẽlé, tãlâ nĩ nı̣̃ trá kĩ, ngá gólâ lãꞌbí ãnî ạ́ꞌbı̣́yạ́ yí kâ ꞌdãzó drı̣̃ lâ rî mbârâkã ãkó ãnî îzãlé Ôvârí rî lı̣̃fı̣́ drı̣̃ ꞌásĩ rî drí sĩ. Nĩ ndrê drẽ, tã nı̣̃nı̣̃ ãníkâ rõô ꞌdĩ ꞌbá yî rî ãnî ꞌbãlé âꞌdólé lómbé-lómbéwá ꞌbá ró, ĩtí rî rĩꞌá tãndí ró tã ꞌẽzó lôvó sĩ ãnî ãzí-ãzí yî drí. Lõvõ ãníkâ ãnî ãzí-ãzí yî drí rî âꞌdô gólĩyî ꞌbãꞌá tã lẽlé Ôvârí ꞌá pı̣̃pı̣̂sı̣́lı̣́ ãlô sĩ. 2 Õzõ õjílã ãzâ ı̣̃ı̣̂sũ tã kĩ, yí ũnı̣̃ tã trá ndrĩ rî, gõꞌdá gólâ tã nı̣̃nı̣̃ ãkó. 3 Ĩtí rî, gõꞌdá õjílã gólâ Ôvârí rî lôvó ꞌbã ꞌbá rî âꞌdô ꞌbãꞌá õjílã gólâ Ôvârí drí tã âtázó gólâ rî tãsĩ kĩ, gólâ ãâꞌdô õjílã pạ̃tı̣́ı̣̃ ꞌî rî ĩꞌdî.

4 Ngbãângbânõ rî, má âꞌdô gõꞌdá tã âtáꞌá ngá gólâ fẽlé trá pãrãndã tı̣́ rî tãsĩ. Mã nı̣̃ trá tãndí ró kĩ, ãnî ạ́ꞌbı̣́yạ́ yî ôvârí rĩꞌá mbârâkã ãkó. Gõꞌdá mã nı̣̃ kpá trá tãndí ró kĩ, Ôvârí pạ̃tı̣́ı̣̃ rî bê kó rĩꞌá cé ãlô. 5 Mã nı̣̃ trá kĩ, ngá bê rĩꞌá dũû ãngó nõ ꞌá gõꞌdá kpá ûrú ꞌálâ tíbê õjílã drí rĩꞌá îrátãlâ tã nı̣̃ ãkõ sĩ ôvârí ró kpá kúmú ró rî yî. 6 Gólĩyî cú mbârâkã ãkó, Ôvârí íyîngá rĩꞌá cé ãlô, tíbê âꞌdó ꞌbá ãmâ átá ûrú ꞌálâ rî ĩꞌdî. Gólâ ꞌbã ngá ãngó nõ ꞌá nõ ꞌbá yî nĩ ndrĩ, mã rî nõ cé tã gólâkâ rî ꞌẽlé ĩꞌdî. Gõꞌdá Kúmú ạ́ngı̣́ ãmákâ bê kpá rĩꞌá cé ãlô, Yésũ Krístõ ĩꞌdî. Ôvârí ꞌbã ngá ndrĩ ãngó ꞌá nõ gólâ rî drı̣́ sĩ. Gólâ tĩ ãmâ drı̣̃ tã õnjí ãmákâ ꞌásĩ, tãlâ mã õrî ró bê ạ̃dũkũ ãkó.

7 Kpálé ĩtí rî, krístõ ꞌbá ãzâ ꞌbá yî nı̣̃ı̣́ tã ꞌdî dódó kô. Gólĩyî rî zãâ ĩyî ạ́ꞌbı̣́yạ́ yî ôvârí yî ndrẽlé ôvârí pạ̃tı̣́ı̣̃ ró mbârâkã bê. Gõꞌdá ĩtí rî, õzõ gólĩyî õnyâ ngá pãrãndã kâ rî, kĩ tã ı̣̂sũ gólĩyíkâ ꞌá rî, gólĩyî ı̣̂njı̣̃ ĩyî ạ́ꞌbı̣́yạ́ yî ôvârí yî trá. Ĩtí rî, gólĩyî âꞌdô ꞌbãꞌá tã ı̣̂sũ ró, tãlâ tã ı̣̂sũ gólĩyíkâ ꞌá rî, ãâꞌdô õnjí ró. 8 Gõꞌdá ngá nyãnyã ãzâ ꞌbá yî nyãzó ngãtá nyãzó lâ kô yã rî, rĩꞌá cú ĩtí mbârâkã ãkó õjílã ꞌbãlé âꞌdólé õnjí ró ngãtá tãndí ró Ôvârí rî lı̣̃fı̣́ drı̣̃ ꞌá.

9 Ãnî krístõ ꞌbá yî gólĩyî tã ı̣̂sũ ꞌbá kĩꞌá nĩ rî yĩ ãâꞌdô tã nı̣̃nı̣̃ bê rî, nĩ ârî drẽ. Tã ı̣̂sũ ãníkâ ꞌá rî, ãnî ãâꞌdô drı̣̃-bạ́lạ́yı̣̂ bê ngá ndrĩ ꞌẽlé ngãtá ngá pãrãndã kâ rî nyãlé. Gõꞌdá má kĩ ãnî drí rî, nĩ ndrê tãndí ró, tãlâ drı̣̃-bạ́lạ́yı̣̂ ãníkâ tã ꞌdî kâ ꞌdĩ õzó õjílã ãzí gólĩyî tã nı̣̃nı̣̃ ãníkâ ꞌdĩ tí rî ãkó rî yî ꞌbãâ ngá gólĩyî drí ndrẽlé ĩyî lı̣̃fı̣́ tã õnjí ró rî yî ꞌẽlé kô. Nĩ ꞌbã gólĩyî drı̣̃ lîjãlé tã ĩtí ꞌdĩ ꞌbá yî sĩ.

10 Gõꞌdá mâ drẽ tã ꞌdî ífí lâ ngĩꞌá ãnî drí tãndí ró. Õzõ nĩ õnyâ ngá pãrãndã kâ gõꞌdá krístõ ꞌbá ãzâ ꞌbá yî gólĩyî tã ı̣̂sũ ꞌbá kĩꞌá nĩ rî tã ꞌdî ngá õnjí ꞌî rî, õndrê ãnî rî, gólĩyî âꞌdô kĩꞌá nĩ rî, nĩ õꞌdâ ꞌdĩ lãꞌbí pãrãndã kâ ĩꞌdî. Gõꞌdá gólĩyî âꞌdô kĩꞌá nĩ rî, tã ãnî drí ꞌẽlé ꞌdĩ ãâꞌdô trá tã tãndí ꞌî krístõ ꞌbá drí ꞌẽlé. Gõꞌdá drílĩyî kpá rĩzó tã ꞌdî ꞌẽlé. Gõꞌdá ĩtí rî, gólĩyî drı̣̃ âꞌdô lîjãꞌá lîjã. Gõꞌdá îcá ĩyî kô nı̣̃lâ dódó kĩ, tã gólâ Ôvârí drí lẽlé ĩyî drí ꞌẽlé rî íyíkâ ángô rî ĩꞌdî yã. 11 Gõꞌdá ĩtí rî, ãnî gólĩyî tã nı̣̃nı̣̃ bê rî ꞌbá yî îzã tã lẽlẽ ãnî ãzí-ãzí gólĩyî tã nı̣̃nı̣̃ bê dã rî kâ trá. Tã ꞌdî âꞌdô tã ãmbá ró, tãlâ Yésũ Krístõ drã trá gólâ rî pãlé. 12 Ĩtí rî, ꞌdĩî nĩ ꞌê tã õnjí trá Yésũ Krístõ rú, tãlâ tã gólâ ãnî drí ꞌẽlé ꞌdĩ ꞌbã ãnî ậdrúpı̣̃ yî gólĩyî krístõ ꞌbá ãzí ró rî yî trá tã õnjí ꞌẽlé. Tã ãnî drí ꞌẽlé ꞌdĩ îzã tã ı̣̂sũ gólĩyíkâ tã õnjí rî nı̣̃zó rî trá. 13 Gõꞌdá õzõ ãꞌdô trá ĩtí rî, ámákâ rî, ngá má drí nyãlé rî drí ámâ ãzí-ãzí yî ꞌbãzó tã õnjí ꞌẽlé rî, gõꞌdá má lẽé kó kô ngá rî ꞌdĩ nyãlé ãlôwálâ.

9

Tã drı̣́-ãcê Póõlõ kâ âꞌdózó lãjóꞌbá Yésũ kâ ró rî tãsĩ

1 Ôvârí fẽé drı̣́-ãcê má drí tã má drí lẽlé rî ꞌẽzó kô yã? Má âꞌdó lãjóꞌbá Yésũ Krístõ kâ ĩꞌdî kô yã? Má ndré Yésũ ámâ lı̣̃fı̣́ sĩ kô yã? Nĩ âcâ âꞌdólé õjílã Ôvârí kâ ró ꞌdĩ âꞌdó kô lôsĩ Kúmú ãmákâ Yésũ Krístõ kâ má drí ꞌẽlé ãnî drí rî tãsĩ kô yã? 2 Gbõ lé õzõ õjílã ãzâ ꞌbá yî õgã mâ dó âꞌdólé lãjóꞌbá Yésũ Krístõ kâ ró rî, nĩ îcá kô ámâ gãlé dó âꞌdólé lãjóꞌbá Yésũ Krístõ kâ ró. Tã gólâ ꞌẽ ꞌbá âꞌdálâ õjílã drí kĩ pạ̃tı̣́ı̣̃ mâ lãjóꞌbá Yésũ kâ ĩꞌdî rî ãnî ĩꞌdî, tãlâ nĩ âcâ trá ngá ãlô ró Yésũ Krístõ bê úlı̣́ gólâkâ má drí pẽlé ãnî drí rî sĩ.

3 Õzõ õjílã ãâtâ ĩyî tã trá má drí kĩ, má ãâꞌdó kô lãjóꞌbá Yésũ Krístõ kâ ĩꞌdî rî, má âꞌdô tã-drı̣̃ lôgõꞌá gólĩyî drí nõtí. 4 Îcá kô ngá nyãnyã fẽzó ãmâ drí ngá mvũmvũ bê lôsĩ ãmákâ nõ ꞌẽrẽ lâ Bãrãnábã bê rî ꞌá yã? 5 Má îcá kô õkó trõlé rĩzó lậmúlı̣́ ĩꞌdí bê lâ õzõ lãjóꞌbá ãzâ ꞌbá yí kâtí yã? Pétẽrõ yî, Kúmú ãmákâ Yésũ rî ậdrúpı̣̃ bê gõꞌdá kpá lãjóꞌbá ãzâ ꞌbá yí bê rî ĩyî ậcı̣́ tõlé ĩyî õkó yí bê. 6 Ĩtí rî, ãmâ Bãrãnábã bê, mã rî ãmákâ nĩ, rĩꞌá lôsĩ ꞌẽlé ãmâ drı̣́ sĩ, ãꞌdô ró bê ãmâ drí ãmâ tı̣́ nyãzó tãlâ ãꞌdô ꞌî yã? 7 Ạ̃jú ꞌbũ ꞌbá yî gólĩyî rî ngá nyãnyã gĩlí ậdı̣̂ ĩyíkâ sĩ yã? Õzõ õjílã ãzâ ı̣̃ı̣̂ꞌdı̣̂ ngá-ĩyínyâ ạ́mvú ꞌá rî, gólâ îcá kô ãlôwálâ nyãlé yã? Õzõ kạ́bı̣̃lı̣́kı̣̃ vó ndrẽ ꞌbá õtírĩ rĩî kạ́bı̣̃lı̣́kı̣̃ vó ndrẽlé rî, gólâ îcá kô bã lı̣̃mvû kạ́bı̣̃lı̣́kı̣̃ ꞌdî ꞌbá yí kâ ꞌdĩ mvũlı̣́ yã? Gõꞌdá õzõ ãꞌdô trá ĩtí rî, îcâ trá ãmâ drí ngá trõzó lôsĩ ãmákâ ꞌẽlé ꞌdĩ drı̣̃ı̣̂.

8 Tã gólâ má drí âtálé ꞌdĩ cé tã ı̣̂sũ õjílã ãngó nõ kâ rî ꞌbá yí kâ ĩꞌdî yã? Âꞌdó kô ĩtí, Ôvârí âtâ kpá trá ĩtí búkũ íyíkâ ꞌá. 9 Músạ̃ kĩ nĩ rî,

“Ní âyê kõrõnyã áníkâ ꞌbã kâ rî ꞌbá yî ngá nyãlé dódó, tãlâ gólĩyî rî nĩ ánî pãlé.”

Tã ꞌBãꞌbã Ândâ 25.4

Úlı̣́ gólâ Ôvârí drí âtálé ꞌdĩ ꞌá rî, Ôvârí rî íyíkâ ꞌdĩ cé kõrõnyã ꞌbã kâ yî tã âtálé ĩꞌdî pãlé yã? 10 Úlı̣́ ꞌdĩ ꞌbá yî rĩꞌá ãmâ tãsĩ, tãlâ õjílã gólâ ngá-ĩyínyâ íyíkâ ı̣̂ꞌdı̣́ ꞌbá trá ạ́mvú íyíkâ ꞌá rî, ꞌbã íyî lı̣̃fı̣́ nyé ngá-ĩyínyâ íyíkâ gólâ ꞌẽ ꞌbá âfõlé ạ́mvú ꞌdĩ ꞌásĩ ꞌdî drı̣̃ı̣̂ íyî pãlé. Õjílã gólĩyî ꞌẽ ꞌbá ạ̃drúgú ꞌdĩ âŋõlé ạ́mvú lésĩ, gõꞌdá ꞌẽ ꞌbá cãlâ rî, âꞌdô ꞌbãꞌá ĩyî kpá ꞌdó lı̣̃fı̣́ ꞌbãꞌbã bê ạ̃drúgú ꞌdĩ fẽlé ĩyî drí.

11 Má ı̣̂ꞌdı̣̂ úlı̣́ Ôvârí kâ kpá trá ãnî ꞌá. Ĩtí rî, îcá kô ãmâ drí ngá ûsúzó ãnî drı̣́gạ́ sĩ yã? 12 Õjílã ãzâ ꞌbá yî ûsû ngá trá ãnî drı̣́gạ́ sĩ. Âꞌdó kô mbı̣̂ ãmâ drí kpá ngá ûsúzó ãnî drı̣́gạ́ sĩ gạ̃rạ̃ õjílã ꞌdî ꞌbá yî drı̣̃ı̣̂ sĩ yã? Gbõ lé ĩtí rî, ãmákâ rî, mã îcí ãnî kô îcî ngá fẽlé ãmâ drí mbârâkã sĩ. Ĩtí rî, mã rî trá ngá ãkó lé ꞌbá ró, tãlâ mã õzó kô tã lẽlẽ ãníkâ Yésũ Krístõ ꞌá ꞌdĩ îzãâ ngá zı̣̃zı̣̃ ãnî tı̣́ rî sĩ.

13 Nĩ nı̣̃ drẽ, õjílã gólĩyî rĩ ꞌbá rĩꞌá lôsĩ ꞌẽlé jó ạ́ngı̣́ Ôvârí kâ ꞌá rî, gõꞌdá kpá drı̣̃-ꞌbá jó ạ́ngı̣́ Ôvârí kâ rî kâ yí bê gólĩyî rî ngá nyãnyã gólĩyî fẽlé ngá fẽfẽ ró Ôvârí drí rî nyãlé ĩꞌdî. 14 Kpá ĩtí, Kúmú ãmákâ Yésũ Krístõ ꞌbã tã trá kĩ, ãmâ gólĩyî tíbê rĩ ꞌbá tã âtî-âtî tãndí íyíkâ rî pẽlé rî, îcâ-îcâ ãmâ drí ngá gólĩyî ãmâ drí lẽlé rĩzó rî ûsúzó lôsĩ ãmâ drí rĩꞌá ꞌẽlâ ꞌdĩ ꞌásĩ.

15 Gõꞌdá ãmákâ rî, mã zı̣́ ngá kô ãnî tı̣́ sĩ fẽlé, ãꞌdô ró bê ãmâ pãlé lôsĩ Yésũ Krístõ kâ nõ ꞌẽrẽ ꞌá. Mã lẽ ãmákâ tákányĩ lôsĩ ꞌẽlé Ôvârí drí tãkó ĩtí, cú ĩtí ngá trõ ãkó drı̣̃ lâ õjílã mvá drı̣́gạ́ sĩ. ꞌDĩî kâ rî tí rî, tã ı̣̂sũ ámákâ ꞌá rî, rĩꞌá tãndí ró má drí drãzó lõfó sĩ gólâ má drí nĩzó nĩꞌá ngá zı̣̃lı̣́ ãnî tı̣́ sĩ rî drı̣̃ı̣̂ sĩ. Má lẽé kô õjílã ãlôlâ drí tã ámákâ lôsĩ ꞌẽ kâ tãkó Ôvârí drí tíbê ámâ ꞌbã ꞌbá ãyĩkõ ró ꞌdĩ jãlé âꞌdólé ngĩî. 16 Ĩtí rî, lôsĩ ámákâ má drí rĩꞌá ꞌẽlâ rĩzó tã âtî-âtî tãndí Ôvârí kâ nõ pẽlé tãkó ngá ãkó ꞌdĩ, âꞌdó ngá má drí rĩzó ámâ lômbélé drı̣̃ lâ rî ĩꞌdî kô, tãlâ Yésũ Krístõ ꞌbã tã lâ nĩ má drí ꞌẽlé ĩtí. Gõꞌdá õzõ má ĩîcâ kô tã Ôvârí kâ pẽlé rî, ꞌdĩî má âꞌdô âꞌdóꞌá ĩzã ró. 17 Tí õzõ má õrî lôsĩ tã âtî-âtî tãndí pẽ kâ nõ ꞌẽlé tã lẽlẽ ámákâ rî tí rî, gõꞌdá îcâ trá ódrí ngá fẽlé má drí lôsĩ ꞌdî tãsĩ. Gõꞌdá Ôvârí njĩ mâ trá, má õpẽ ró tã âtî-âtî tãndí nõ rạ̃gı̣́ı̣̃ gólâkâ ró. Ĩtí rî, gõꞌdá óõfẽ drı̣́-ꞌâ má drí yã? 18 Ngá ꞌẽꞌá fẽlâ má drí drı̣́-ꞌâ ró rî ĩꞌdî nõ. Mâ cú ândrâ-tãndĩ bê úlı̣́ Ôvârí kâ pẽ kâ õjílã drí tãkó ĩtí ngá zı̣̃ ãkó gólĩyî tı̣́ fẽlé má drí.

19 Ĩtí rî, má âꞌdô tã gólâ má drí lẽlé ꞌẽlé rî ꞌẽꞌá drı̣̃-bạ́lạ́yı̣̂ ró. Õjílã ãzâ yûꞌdạ́wạ́ ãngó nõ ꞌá nõngá ámâ lı̣́pı̣̂ ró. Gõꞌdá má ꞌbã mâ âꞌdólé õzõ rạ̃gı̣́ı̣̃ õjílã ndrĩ kâ kâtí, tãlâ má õjâ ró õjílã lârâkô ngĩíngî rî ꞌbá yî bê ndrĩ ꞌdó âꞌdólé õjílã Yésũ Krístõ kâ ró. 20 Ĩtí rî, õzõ má õrî ꞌbạ̃súrú Yúdạ̃ yí kâ lãfálé rî, má rî âꞌdólé nyé õzõ õjílã Yúdạ̃ yí kâ kâtí, tãlâ má õjâ ró gólĩyî bê âꞌdólé õjílã pạ̃tı̣́-pạ̃tı̣̃ Yésũ Krístõ kâ ró. Gbõ lé ãꞌdô bê kô má drí tã lậnjı̣̃-lậnjı̣̃ ró õzõ má ı̣̃ı̣̂njı̣̃ tã ꞌbãꞌbã Músạ̃ kâ rî kô rî, má ꞌdâ lãꞌbí Yúdạ̃ yí kâ ꞌdĩ ꞌbá yî ndrĩ kậyı̣̂ má drí rĩzó gólĩyî lãfálé rî sĩ. Má ꞌê tã ꞌdî ꞌbá yî ĩtí ꞌdĩ rî, tãlâ õjílã Yúdạ̃ yí kâ ꞌdĩ ꞌbá yî õlẽ ró ĩyî tã bê Yésũ Krístõ ꞌá ꞌdíyî pã ꞌbá gólâ Ôvârí drí âjólé rî ró. 21 Kpá ĩtí, õzõ má õrî ꞌbạ̃súrú ãzâ ꞌbá yî lãfálé rî, má ꞌdá lãꞌbí õjílã Yúdạ̃ yí kâ ꞌdĩ ꞌbá yí kâ rî kô, tãlâ õlẽ ró ĩyî tã kpá bê Yésũ Krístõ ꞌá. Má gãá tã ꞌbãꞌbã Ôvârí kâ kô dó. Pạ̃tı̣́ı̣̃ ró, mã rî bê-rî tã ꞌbãꞌbã Yésũ Krístõ kâ rõlé ĩꞌdî.

22 Ĩtí rî, õzõ má õtírĩ rĩî õjílã gólĩyî tã lẽlẽ gólĩyíkâ drí ꞌbãlé cé fínyáwá rî lãfálé rî, gõꞌdá má ꞌé tã gólĩyî drí ndrẽlé ĩyî lı̣̃fı̣́ ányâ ró rî kô, tãlâ má îcâ ró bê gólĩyî âjílí Yésũ Krístõ ngálâ, Yésũ Krístõ õpâ ró gólĩyî bê tã õnjí gólĩyíkâ ꞌásĩ. 23 Má rî tã ꞌdî ꞌbá yî ꞌẽlé ĩtí ꞌdĩ rî, tãlâ tã âtî-âtî tãndí Ôvârí kâ nõ õlậꞌbû ró bê võ ꞌásĩ ꞌbạ̃súrú ngĩíngî drí ndrĩ. Ĩtí rî, gõꞌdá mã ûsû ró õrẽ gólâ Ôvârí drí ꞌẽꞌá fẽlâ õjílã íyíkâ drí rî bê gólĩyí bê.

24 Nĩ ndrê drẽ, îcâ trá ãnî drí ãnî nyãányâ sẽlé nĩlí ạ̃tı̣́ ꞌálâ nĩlí zãâ drı̣́-ꞌâ ûsúlı̣́. 25 Ĩtí rî, gõꞌdá õjílã gólâ lẽ ꞌbá ngú rãlé gõꞌdá yí õꞌdê ró sı̣́sı̣́ ãzí-ãzí drí ndrĩ rî, gólâ rî kậyı̣̂ vósĩ cé zãâ rĩꞌá íyî rúꞌbạ́ ûjũlı̣́ ngú rãrã sĩ dódó. Gólâ rî tã ꞌdî ꞌẽlé ĩtí ꞌdĩ rî, yí ũûsû ró drı̣́-ꞌâ, gbõ lé drı̣́-ꞌâ rî ãâꞌdô ꞌẽꞌá rû îzãlé ꞌwãâ rî. Gõꞌdá ãmákâ rî, mã rî ãmákâ lôsĩ ꞌẽlé rõô nõ rî, mã ûsû ró drı̣́-ꞌâ Ôvârí drí ꞌẽꞌá fẽlé ãmâ drí rî bê. Drı̣́-ꞌâ rî gógó ꞌdĩ îzãá rû kô ãlôlâ. 26 Ĩtí rî, má ꞌê lôsĩ Ôvârí drí mbârâkã sĩ kpá pı̣̃pı̣̂sı̣́lı̣́ ãlô sĩ, õzõ ngú rã ꞌbá gólâ rĩ ꞌbá rãlé zãâ mbı̣̂ cãzó ꞌwãâ võ nã ạ̃dũkũ lâ ꞌálâ sı̣́sı̣́ rî kâtí. Gõꞌdá mâ kpá õzõ õjílã gólâ rĩ ꞌbá ạ̃wạ̃ ꞌẽlé íyî ạ̃jú-ꞌbá-ãzí bê, gõꞌdá rĩ ꞌbá íyíkâ íyî ạ̃jú-ꞌbá-ãzí rî sı̣̃lı̣́ íyíkâ zãâ téké-téké rî kâtí. Gólâ sı̣̃ı̣́ íyî ạ̃jú-ꞌbá-ãzí ꞌdĩ dîrî-dîrî kô. Má rî lôsĩ Ôvârí kâ ꞌẽlé kpá ĩtí dódó. 27 Ĩtí rî, má ꞌbã gõꞌdá ámâ rúꞌbạ́ cé rĩꞌá tã sũ ꞌbá Ôvârí rú rî ꞌẽlé ĩꞌdî. Mâ ĩꞌdî ámâ rúꞌbạ́ ꞌdĩ lı̣́pı̣̂ lâ ꞌî, tãlâ má õtírĩ rĩî tã pẽlé ámâ ãzí-ãzí yî drí rî, Ôvârí îcá kô tã ányâ ûsúlı̣́ má rú, gõꞌdá drı̣́-ꞌâ gólâ ꞌẽꞌá fẽlâ má drí rî lôgázó dó má drí kô.

10

Tã ôvârí ãbãrãdãgõ îrátã-îrátã tãsĩ rî

1 Ámâ ândré rî mvá yî, nĩ ı̣̂sũ drẽ tã gólâ âꞌdó ꞌbá õjílã Yúdạ̃ yí kâ yî drí kậyı̣̂ Músạ̃ kâ ꞌá rî. Ôvârí ꞌdê trá sı̣́sı̣́ gólĩyî drí mbãrãsãsã ꞌá, ãꞌdô ró bê lạ́tı̣̂ âꞌdálé gólĩyî drí nĩzó võ ãgângbêlẽ ꞌásĩ. Gõꞌdá Ôvârí câ lı̣̃mvû ândrê lãfâ kpá trá, ãꞌdô ró bê gólĩyî drí lậvũzó ꞌálâ sĩ ꞌáꞌá lé drı̣̃ ãzâ rî lésĩ rî ꞌálâ. 2 Ĩtí rî, ꞌdẽꞌdẽ mbãrãsãsã kâ gólĩyî drí sı̣́sı̣́ ꞌdĩ ꞌá gõꞌdá kpá lậvũ-lậvũ lı̣̃mvû ândrê lãfâ cã ꞌbá rı̣̃ ꞌdî ꞌásĩ rî, rĩꞌá õzõ gólĩyî îbábátízãlé trá ꞌdẽlé Músạ̃ vósĩ rî kâtí. Ĩtí rî, gõꞌdá óꞌbã gólĩyî ngá ãlô ró Músạ̃ bê, õzõ ãmâ ꞌbãrẽ ngá ãlô ró Yésũ bê bãbãtízĩ sĩ rî kâtí. 3 Ĩtí rî, õjílã ꞌdî ꞌbá yî nyâ ĩyî trá ngá nyãnyã ãlô gólâ Ôvârí drí âfẽlé nĩ ûrú lésĩ rî ĩꞌdî. 4 Gõꞌdá gólĩyî mvû ĩyî kpá trá lı̣̃mvû ãlô gólâ Ôvârí drí âfẽlé nĩ rî ĩꞌdî. Gólĩyî mvû trá lı̣̃mvû gólâ âfõ ꞌbá únı̣́ ꞌásĩ Ôvârí drí únı̣́ rî ꞌdĩ ꞌbãlé rĩꞌá nĩlí ꞌdũwạ̃ gólĩyí bê rî ĩꞌdî. Nĩ ndrê drẽ, únı̣́ rî ꞌdĩ trá nyé õzõ Yésũ Krístõ tí. 5 Gbõ lé Ôvârí rî bê nĩ rĩꞌá gólĩyî pãlé gólĩyî õtírĩ rĩî nĩlí võ ãgângbêlẽ ꞌdî ꞌásĩ rî, ãmbá võ lâ yî, rĩrĩ gólĩyíkâ sú Ôvârí rî lı̣̃fı̣́ drı̣̃ ꞌá kô. Tã rî ꞌdĩ tãsĩ rî, Ôvârí ꞌbã gólĩyî trá ôdrãlé õmã ꞌálâ.

6 Ĩtí rî, õdrã õjílã ꞌdî ꞌbá yí kâ rî tã âꞌdálé ãmâ drí kĩ, mã õꞌê gõꞌdá tã õnjí kô kpá õzõ gólĩyí kâtí. 7 Gõꞌdá õjílã ãzâ ꞌbá yî gólĩyî lãfálé sĩ rî ĩyíkâ trá rĩꞌá ôvârí ãbãrãdãgõ îrátãlé ĩꞌdî. Nĩ ꞌê tã õnjí gólĩyî drí ꞌẽlé trá ꞌdĩ gõꞌdá kô. Tã rî ꞌdĩ ꞌá rî, tã îgĩ Ôvârí kâ âtâ tã gólĩyíkâ kĩ, “Gólĩyî êꞌbê rû trá gõꞌdá gólĩyî drí rĩzó vũdrı̣́ kãrámã nyãlé ngá gólĩyî fẽlé trá ôvârí ãbãrãdãgõ ı̣̂njı̣̃zó rî sĩ, gõꞌdá kpá rĩzó õdrá lâ yî mvũlı̣́. Tã rî ꞌdĩ vósĩ, gõꞌdá õdrá ꞌdĩ õcî gólĩyî trá rî, gólĩyî drí ngãzó ậndú tõlé gõꞌdá rĩzó ậyı̣́lı̣́ õkó bê võ ꞌdî ꞌá nĩngá.”* 8 Gõꞌdá mã âyê kpá ậyı̣̂-ậyı̣̂ õkó gólĩyî âꞌdó ꞌbá kô ãmâ õkó rî ꞌbá yí bê rî. Õjílã dũû gólĩyî lãfálé sĩ rî ꞌê ĩyî tã õnjí ĩtí ꞌdĩ trá. Ĩtí rî, Ôvârí drí gólĩyî ûfúzó kútũ nyâꞌdî-trá-drı̣̃-lâ-ngâ-nâ ꞌdó kậyı̣̂ ãlô sĩ tã gólĩyî drí ꞌẽlé ꞌdĩ tãsĩ. 9 Gõꞌdá nĩ ûjũ Ôvârí kô tã õnjí ꞌẽꞌẽ sĩ. Õjílã ꞌdî ꞌbá yî ꞌê bê ĩtí rî, Ôvârí âjô ı̣̃nı̣̃ gólĩyî ûfúlı̣́ vólé. 10 Gõꞌdá nĩ âtâ úlı̣́ õnjí kpá kô drı̣̃-ꞌbá ãníkâ Ôvârí drí ꞌbãlé trá ãnî drı̣̃ı̣̂ rî yî drí. Õjílã Yúdạ̃ yí kâ ꞌdĩ ꞌbá yî ꞌê bê ĩtí rî, Ôvârí âjô mãlãyíkã ânĩlí gólĩyî ûfúlı̣́ vólé.

11 Tã gólĩyî ndrĩ rû ꞌẽ ꞌbá õjílã Yúdạ̃ yí kâ ꞌdĩ ꞌbá yî drí ꞌdĩ ꞌbá yî, ꞌê rû ꞌdĩ, ãꞌdô ró bê ãmâ lı̣̃fı̣́ îmbálé. Tã âꞌdó ꞌbá gólĩyî drí ꞌdĩ rî, íîgĩ búkũ ꞌá ꞌdĩ rî, ãꞌdô ró bê ãmâ lı̣̃fı̣́ îmbálé, mã õzó kpá kô tã õnjí ãlô-ãlô ꞌdĩ ꞌẽê. Nĩ ı̣̂sũ kĩ, kậyı̣̂ ạ̃dũkũ ãngó nõ kâ rî trá ãnyî, tã-vó ãmákâ kĩzó.

12 Nî gólâ kĩ ꞌbá nĩ rî, yí ãâdrê trá gạ́gạ́ tã lẽlẽ íyíkâ ꞌá õzõ rákã fê kâtí, yí õꞌé tã õnjí kô rî, ꞌdõvó ní ndrê nî dódó, ní õzó kô ꞌdẽê. 13 Ãnî ndrĩ, nĩ ârî drẽ, gõꞌdá õzõ Sãtánã õtírĩ ãnî sẽê tã õnjí ꞌẽlé rî, gõꞌdá nĩ nı̣̃ kpá tãndí ró kĩ, tã gólâ rĩ ꞌbá ãnî ûjũlı̣́ ꞌdĩ rî, rî kpá trá õjílã ãzâ ꞌbá yî ûjũlı̣́ ĩtí. Tã ûjũ rî ꞌdĩ âꞌdó kô tã óꞌdí ꞌî. Ôvârí nı̣̃ tã ãníkâ trá. Gólâ âꞌdô ãnî pãꞌá, nyé õzõ gólâ drí ꞌbãlé trá ãmâ drí rî kâtí. Gólâ âꞌdô lạ́tı̣̂ njı̣̃ꞌá ãnî drí fõzó tã ûjũ-ûjũ ꞌdî ꞌásĩ tã íyíkâ rî ꞌẽlé ĩꞌdî. Gólâ îcá kô tã ûjũ rî gógó ꞌdĩ âyélé ãnî ꞌẽlé gạ̃rạ̃ ãnî mbârâkã drı̣̃ı̣̂ sĩ.

Tã gólâ Póõlõ drí kĩꞌá nĩ rî krístõ ꞌbá yî ãâꞌdô kô ngá ãlô ró

ôvârí ãbãrãdãgõ bê rî

14 Ãnî, ámâ rû-lẽ-ãzí yî má drí lẽlé rõô nõ ꞌbá yî, nĩ ꞌbã tã gólâ má drí îgĩlí ꞌdĩ vı̣̃lı̣́ ãnî drı̣̃ sĩ kô. Nĩ îrátã ôvârí ãbãrãdãgõ kô. 15 Má îgĩ tã nô ãnî drí nõ, õzõ õjílã gólĩyî tã nı̣̃nı̣̃ bê rî ꞌbá yí kâtí. Nĩ ı̣̂sũ drẽ úlı̣́ ámákâ ꞌdĩ dódó, nĩ nı̣̃ ró bê ngãtá ꞌdĩî úlı̣́ pạ̃tı̣́ı̣̃ ꞌî yã rî. 16 Nĩ ı̣̂sũ drẽ ngá gólâ fẽlé trá pãrãndã zẽlé rî tã lâ. Rû ậmû tãndí tãsĩ rî, õzõ mã ũmvû ngá trá ĩgã gólâ Ôvârí drí õrẽ fẽzó trá drı̣̃ lâ rî ꞌá rî, ꞌdĩî mã rî ꞌdĩ ãwô-ĩtí ꞌẽꞌá Ôvârí drí Yésũ Krístõ rî õdrã tãsĩ. ꞌDĩî mã rî ꞌdĩ rû ậmúꞌá ngá ãlô ró Yésũ Krístõ rî õdrã bê. Gõꞌdá ãmbãtã gólâ ãmâ drí rĩꞌá nyãlâ rû ậmû tãndí Yésũ rî tã ı̣̂sũzó rî ꞌá ꞌdĩ, õzõ mã õnyâ trá rî, ꞌdĩî mã rî rû ậmúꞌá ngá ãlô ró Yésũ Krístõ rî rúꞌbạ́ ꞌá. 17 Ãmbãtã gólâ ạ́ngı̣́ ꞌbã ꞌbá kó ãlô rĩꞌá ꞌâ lâ ŋõlé õjílã drí nyãlé ꞌdĩ, ꞌdĩî rî tã âꞌdálé kĩ, ãmâ gólĩyî dũû ãmbãtã ãlô pı̣̃lı̣́ ꞌdĩ nyã ꞌbá ꞌdĩ, gólĩyî gõꞌdá trá ndrĩ ngá ãlô ꞌî Yésũ Krístõ bê, tãlâ mã nyâ trá ndrĩ ꞌdó ãmbãtã ãlô ꞌdĩ ĩꞌdî. 18 Gõꞌdá nĩ ı̣̂sũ drẽ kpá õjílã Yúdạ̃ yí kâ tã lâ. Gólĩyî õtírĩ ngá nyãnyã gólĩyî fẽlé ngá fẽfẽ ró Ôvârí drí rî ũrûkậ lâ nyãâ rî, ꞌdĩî rî âꞌdálâ kĩ, gólĩyî ậmû rû trá ngá ãlô ró.

19 Kpá ĩtí, õzõ nĩ õnyâ ngá gólĩyî fẽlé pãrãndã zẽlé ꞌdĩ trá rî, ꞌdĩî rî âꞌdálâ kĩ, ãnî trá ngá ãlô ró ãnî ạ́ꞌbı̣́yạ́ yî ôvârí yí bê. Má âtâ tã ꞌdî ĩtí ꞌdĩ rî, âꞌdó kô kĩ, ôvârí ꞌdĩ ꞌbá yî cú mbârâkã bê. Gõꞌdá má âtá kpá kô kĩ, ngá gólâ fẽlé pãrãndã zẽlé rî cú mbârâkã bê. 20 Âꞌdó kô ĩtí, tákõ tã má drí âtálé ꞌdĩ ífí lâ kĩ, ngá gólâ fẽlé pãrãndã zẽlé ꞌdĩ, ófẽé ꞌdĩ kô Ôvârí pạ̃tı̣́ı̣̃ gólâ ûrú ꞌálâ rî drí, ófẽ ꞌdî ạ̃jú-ꞌbá-ãzí Ôvârí kâ rî yî drí. Ĩtí rî, má lẽé kô ãnî drí âcálé ngá ãlô ró ạ̃jú-ꞌbá-ãzí Ôvârí kâ rî ꞌbá yí bê. 21 Âꞌdó kô tãndí ró ãnî drí rĩzó ngá mvũlı̣́ ĩgã rı̣̃ ꞌásĩ, ĩgã Kúmú ãmákâ Yésũ Krístõ kâ ꞌásĩ gõꞌdá kpá ĩgã ôvârí ãbãrãdãgõ kâ ꞌásĩ. Nĩ îcá kô ngá nyãlé rı̣̃ rı̣̃, rû ậmû tãndí Yésũ rî tã ı̣̂sũzó rî ꞌá gõꞌdá kpá kãrámã ôvârí ãbãrãdãgõ drí rî ꞌá. Mã âꞌdô ꞌbãꞌá ôvârí bê rı̣̃, Yésũ Krístõ gõꞌdá kpá ôvârí ãbãrãdãgõ ꞌdî íyíkâ kó ángô tí ró yã? 22 Ĩtí rî, mã lẽé kô Kúmú ãmákâ Yésũ Krístõ rî ꞌbãlé âꞌdólé ạ̃wạ̃ ró tã ꞌdî ꞌá, gólâ õzó kô lâŋõ fẽê ãmâ drí rõô. Mã nı̣̃ trá tãndí ró kĩ, mbârâkã gólâkâ lậvũ gạ̃rạ̃ ãmákâ drı̣̃ı̣̂ sĩ.

Tã gólâ ãmâ drí Ôvârí rî ꞌbãzó ãyĩkõ ró ãmâ ãzí-ãzí yî lẽlẽ sĩ rî

23 Gõꞌdá õjílã ãzâ ꞌbá yî rî ĩyî trá tã âtálé kĩ, yĩ ãâꞌdô drı̣̃-bạ́lạ́yı̣̂ bê tã ndrĩ ꞌẽzó õzõ ĩyî drí lẽlé rî kâtí. ꞌDĩî rî tã pạ̃tı̣́ı̣̃ ꞌî. Gõꞌdá tã ndrĩ âꞌdó kô tãndí ró ãmâ drí ꞌẽlé. Ĩtí rî, tã ndrĩ ãmâ drí âꞌdólé drı̣̃-bạ́lạ́yı̣̂ bê ꞌẽrẽ lâ ꞌá ꞌdĩ yî, ãmbá võ lâ îcá kô ãmâ ãzí-ãzí yî pãlé nĩlí sı̣́sı̣́ ꞌálâ tã lẽlẽ ĩyíkâ bê. 24 Ĩtí rî, nĩ ꞌê kô cé tã gólâ ꞌẽ ꞌbá ãnî ífífí pãlé rî ĩꞌdî. Nĩ ꞌê tã gólĩyî ꞌẽ ꞌbá ãnî pãlé ndrĩ ãnî ãzí-ãzí yí bê rî ĩꞌdî.

25 Õzõ gõꞌdá nĩ ũûsû ãꞌwá võ ngá lậzı̣̂ kâ ngá gĩ kâ bê rî ꞌá rî, nĩ îjî tã kô kĩꞌá nĩ rî, ãꞌwá ꞌdĩ ãꞌwá gólâ fẽlé trá pãrãndã zẽlé rî ĩꞌdî yã rî. Nĩ îcá kpá kô tã îjílí kĩꞌá nĩ rî, rĩꞌá mbı̣̂ ãꞌwá ꞌdĩ nyãzó yã rî. Nĩ gî nyãlé. 26 Má âtâ tã ꞌdî ĩtí ꞌdĩ rî, tãlâ íîgĩ trá búkũ Ôvârí kâ ꞌá kĩ,

“Ngá ndrĩ ãngó nõ ꞌá nõ Ôvârí kâ ĩꞌdî.”

Lôngó 24.1

Ĩtí rî, gólâ âfẽ ãꞌwá ꞌdĩ õjílã drí nyãlé.

27 Gõꞌdá õzõ ãnî rû-lẽ-ãzíyã yî âꞌdó ꞌbá ĩyî krístõ ꞌbá ró kô rî ạ̃ậzı̣̂ ãnî ĩyî drí ꞌbã ꞌálâ ãꞌwá nyãlé rî, nĩ nyâ ãꞌwá rî ꞌdĩ cú ĩtí tã îjí ãkó. 28 Gõꞌdá õzõ õjílã ãzâ ꞌbá yî õsõ drı̣́-mbílí trá ãnî lı̣̃fı̣́ kĩ, ꞌdĩî ãꞌwá fẽlé trá pãrãndã zẽlé rî ĩꞌdî rî, nĩ nyâ ãꞌwá rî gógó ꞌdĩ gõꞌdá kô, tãlâ nĩ õzó kô õjílã gólâ tã ꞌdî âtá ꞌbá ãnî drí ꞌdĩ ꞌbãâ tã õnjí ꞌẽlé. 29 Gbõ lé âꞌdó kô tã õnjí ꞌî ngá gólâ fẽlé trá pãrãndã zẽlé rî nyãzó ãnî drí tã ı̣̂sũ-ı̣̂sũ ãníkâ rî vó ró rî, nĩ nyâ kô, tãlâ nĩ õzó kô tã ı̣̂sũ-ı̣̂sũ ãnî ãzí-ãzí yí kâ ngá ꞌdĩ ndrẽzó ĩyî lı̣̃fı̣́ tã õnjí ró ꞌdĩ îzãâ.

Ĩtí rî, gõꞌdá õjílã ãzâ ꞌbá yî ãnî lãfálé sĩ âꞌdô tã-drı̣̃ lôgõꞌá kĩ, “Ãꞌdô ĩtí rî, tãlâ ãꞌdô ꞌî ãmâ drí rĩzó tã ı̣̂sũ-ı̣̂sũ ãmâ ãzí-ãzí yí kâ ꞌẽlé ĩꞌdî yã? 30 Gõꞌdá õzõ mã õꞌê ãwô-ĩtí trá Ôvârí drí ngá gólâ ãmâ drí ꞌẽꞌá nyãlâ ꞌdĩ tãsĩ rî, âꞌdó kô mbı̣̂ ãmâ drí ngá rî ꞌdĩ nyãzó yã?” 31 Gõꞌdá má âꞌdô tã ãníkâ ꞌdĩ drı̣̃ lâ lôgõꞌá nõtí, tã lậvũ ꞌbá kó rõô rî cé Ôvârí rî ı̣̂njı̣̃-ı̣̂njı̣̃ ĩꞌdî. Âꞌdó kô ngá ní drí nyãlé ngãtá mvũlı̣́ rî ĩꞌdî, nĩ ꞌbã tã ndrĩ ãnî drí rĩꞌá ꞌẽlâ rî ãâꞌdô tã gólĩyî õjílã ꞌbã ꞌbá Ôvârí rî ı̣̂njı̣̃lı̣́ rî ĩꞌdî. 32 Nĩ ꞌê tã gólĩyî ꞌẽ ꞌbá õjílã ãzí ꞌbãlé tã õnjí ꞌẽlé Ôvârí rú rî ĩꞌdî kô, ngãtá õjílã rî ꞌdĩ õjílã Yúdạ̃ yí kâ ngãtá âꞌdó kô õjílã Yúdạ̃ yí kâ ꞌî yã rî, ngãtá õjílã rî ꞌdĩ õjílã Ôvârí kâ ꞌî yã rî. Tã ꞌdî ꞌbá yî võ lâ ꞌá rî, nĩ ꞌê tã gólĩyî ꞌẽ ꞌbá gólĩyî ꞌbãlé tã lẽlé Yésũ Krístõ ꞌá pı̣̃pı̣̂sı̣́lı̣́ ãlô sĩ rî ĩꞌdî. 33 Mâ rî gógó nyãányâ lâ, má rî ûjũlı̣́ ı̣̃tú vósĩ cé zãâ rĩꞌá tã gólĩyî õjílã ãzí ꞌbã ꞌbá âꞌdólé ãyĩkõ ró rî ꞌẽlé ĩꞌdî. Nĩ ûjũ gõꞌdá kpá ꞌẽlâ ĩtí. Má âꞌdó kô cé ngá ꞌẽ ꞌbá cé ámâ nyãányâ pãlé rî ꞌẽlé ĩꞌdî. Má ûjũ kpá ngá gólĩyî ꞌẽ ꞌbá õjílã ãzí pãlé rî ꞌẽlé, tãlâ Ôvârí õpâ ró gólĩyî bê tã õnjí gólĩyíkâ ꞌásĩ.

11

1 Nĩ ı̣̂ꞌbı̣̃ ámâ vó ĩꞌdî, kpá õzõ má drí rĩrĩ Yésũ Krístõ rî vólé ı̣̂ꞌbı̣̃lı̣́ rî kâtí.

Tã gólâ Ôvârí rî îrátãzó lạ́tı̣̂ mbı̣̂ ꞌásĩ rî

2 Má rĩꞌá ãyĩkõ ró, tãlâ tã ámákâ vı̣̃ı̣́ ãnî drı̣̃ı̣̂ sĩ kô. Nĩ rî trá zãâ tã gólâ má drí îmbálé ãnî drí rî ꞌẽlé ĩꞌdî.

3 Ĩtí rî, gõꞌdá má lẽ ãnî drí tã nô nı̣̃lı̣́ kĩ, Yésũ Krístõ ĩꞌdî rĩꞌá õjílã drı̣̃lı̣́ sĩ ndrĩ. Gõꞌdá kpá ĩtí, ãgô kpá cú mbârâkã bê ĩyî õkó yî drı̣̃lı̣́. Gõꞌdá Ôvârí íyíkâ kpá cú mbârâkã bê Yésũ Krístõ drı̣̃ı̣̂. 4 Gõꞌdá ĩtí rî, õzõ ãgô ãzâ õrî nĩ rĩꞌá rãtáã ꞌẽlé Ôvârí drí ngãtá rĩꞌá tã âtî-âtî tãndí Ôvârí kâ nõ pẽlé cú ítá bê yí drı̣̃ı̣̂ rî, ãgô rî ꞌdĩ ꞌê ꞌdĩ trá tã ãnyĩ kâ ꞌî drı̣̃-ꞌbá íyíkâ Yésũ Krístõ drí. 5 Gõꞌdá õzõ õkó ãzâ õrî nĩ rĩꞌá rãtáã ꞌẽlé Ôvârí drí ngãtá rĩꞌá tã âtî-âtî tãndí Ôvârí kâ nõ pẽlé cú ĩtí ítá ãkó yí drı̣̃ı̣̂ rî, ꞌdĩî õkó rî ꞌdĩ ꞌê trá tã ãnyĩ kâ ꞌî íyî ágó drí. Tãlâ tã ꞌdî rî, trá nyé õzõ õkó gólâ tã õnjí ãnyĩ kâ ꞌẽ ꞌbá gõzó drı̣̃-ꞌbí lâ fãlé vólé rî kâtí.* 6 Ĩtí rî, gõꞌdá õzõ õkó õgã trá dó íyî drı̣̃ âkólé kpạ̃ạ́kũ ítá sĩ õꞌbí ꞌá rî, ꞌdĩî õkó rî ꞌdĩ ãnyĩ gólâkâ rî trá nyé õzõ õkó gólâ drı̣̃ lâ fãlé kõlẽrẽ ngbángbá rî kâtí. Gõꞌdá õzõ õkó õgã trá dó drı̣̃ âkólé ítá sĩ õꞌbí ꞌá rî, rĩꞌá tãndí ró gõꞌdá õkó rî ꞌdĩ õfâ íyî drı̣̃ gbõ vólé kúlúrú ró ãnyĩ íyíkâ ꞌdĩ âꞌdálé. Ĩtí rî, õkó ãâyê ĩyî drı̣̃ hûwậ kô.

7 Gõꞌdá âꞌdó kô îcâ-îcâ ró ãgô drí ĩyî drı̣̃ âkózó kpạ̃ạ́kũ, tãlâ Ôvârí ꞌbã ãgô nyé õzõ íyî ífífí kâtí, ãꞌdô ró bê õjílã drí íyî ı̣̂njı̣̃zó, yî âꞌdó ꞌbá gólâ drı̣̃lı̣́ rî. Gõꞌdá õkó kâ rî, Ôvârí ꞌbã õkó, ãꞌdô ró bê õjílã drí ágó lâ rî ı̣̂njı̣̃lı̣́, ágó lâ âꞌdó ꞌbá gólâ drı̣̃lı̣́ rî. 8 Má âtâ tã ꞌdî ĩtí ꞌdĩ rî, tãlâ Ôvârí ꞌbã ãgô sı̣́sı̣́, gólâ ꞌbãá ãgô kô õkó fã ꞌásĩ, gólâ ꞌbã bê rî, õkó ĩꞌdî ãgô fã ꞌásĩ. 9 Gõꞌdá Ôvârí ꞌbãá ãgô kpá kô õkó drí, gólâ ꞌbã bê rî, õkó ĩꞌdî ãgô drí. 10 Ĩtí rî, ítá õkó drí rĩꞌá âkólâ yí drı̣̃ı̣̂ kpạ̃ạ́kũ ꞌdî rî, rĩꞌá lãmbé ꞌî tã âꞌdálé kĩ, õkó rî ꞌdĩ rî trá ágó lâ zẽlé, rĩꞌá tã ágó lâ kâ ârílí ĩꞌdî. Ĩtí rî, rĩꞌá tãndí ró õkó drí ĩyî drı̣̃ âkózó kpạ̃ạ́kũ, tãlâ mãlãyíkã Ôvârí kâ õndrê ró bê kĩ, gólĩyî ı̣̂njı̣̃ ĩyî ágó yî trá mbı̣̂.

11 Gõꞌdá Ôvârí ꞌbãlé bê ãgô õkó bê rî, õkó îcá kô rĩlí tãndí ró ágó ãkó. Gõꞌdá ãgô îcá kpá kô rĩlí tãndí ró õkó ãkó. 12 Tã pạ̃tı̣́ı̣̃ ró Ôvârí ꞌbã õkó trá ãgô rúꞌbạ́ ꞌásĩ, gõꞌdá õkó tı̣̂ ãgô kpá nĩ. Ĩtí rî, ãgô âfõ kpá õkó ꞌásĩ. Ôvârí ꞌbã tã ꞌdî ꞌbá yî ndrĩ ꞌdó nĩ.

13 Gõꞌdá nĩ nı̣̃ ãꞌdô ꞌî tã ꞌdî tãsĩ yã? Rĩꞌá tã mbı̣̂ ꞌî õkó drí rĩzó rãtáã ꞌẽlé Ôvârí drí õꞌbí ꞌá cú ĩtí ítá âkô-âkô ãkó yí drı̣̃ı̣̂ kpạ̃ạ́kũ yã? 14 Tã pạ̃tı̣́ı̣̃ ró, rĩꞌá tã ãnyĩ kâ ꞌî ãgô drí ĩyî drı̣̃-ꞌbí âyézó njı̣̃lı̣́ ꞌdũûꞌdû êdé ãkó lâ. 15 Gõꞌdá õkó kâ rî, õkó drı̣̃-ꞌbí ũnjı̣̃ trá kpũyạ̃-kpũyạ̃ rî, ꞌdĩî drí õkó rî ꞌdĩ ꞌbãzó sũlı̣́ sû rõô. Ĩtí rî, gõꞌdá drı̣̃-ꞌbí õkó kâ âꞌdé ꞌbá kpũyạ̃-kpũyạ̃ ꞌdî rî, rî gólâ rî drı̣̃-fã âꞌbãlé kpạ̃ạ́kũ. 16 Gõꞌdá õzõ õjílã ãzâ õkĩ nĩ rî, tã má drí âtálé ꞌdĩ ꞌbá yî ãꞌdô õnjõ ꞌî rî, má âꞌdô kĩꞌá nĩ gólâ drí rî, ãmâ krístõ ꞌbá yî kạ̃nı̣́sạ̃ ꞌásĩ ndrĩ, ꞌdĩî trá lãꞌbí ãmákâ ĩꞌdî, õkó drí ĩyî drı̣̃ âkólé kpạ̃ạ́kũ ítá sĩ Ôvârí rî îrátãlé ꞌá õꞌbí ꞌá rî.

Tã rû ậmû tãndí Yésũ rî tã ı̣̂sũzó rî tãsĩ

17 Má lẽ kpá trá tã ãzâ âtálé ãnî drí. Má ârî tã kĩ nĩ rî, nĩ õrî rĩꞌá tã ányâ ꞌẽlé ĩꞌdî, õzõ nĩ ẽêꞌbê rû trá rãtáã rû ậmû tãndí tã Yésũ kâ ı̣̂sũzó ꞌá lâ rî kâ ꞌẽlé rî. Má îcá kô âꞌdólé ãní bê ãyĩkõ ró tã gólâ ꞌdĩ ꞌá. 18 Sı̣́sı̣́ rî, má ârî kĩ, õzõ nĩ õtírĩ rû êꞌbé võ ãlô ꞌá Ôvârí rî îrátãlé rî, nĩ rí kô õzõ ngá ãlô kâtí. Nĩ rî ãnî lãfálé cãlé ngĩíngî. Tã ı̣̂sũ ámákâ ꞌá rî, tã gólĩyî má drí ârílí ãnî tãsĩ ꞌdî rî, rĩꞌá tã pạ̃tı̣́ı̣̃ ꞌî. 19 Tã ı̣̂sũ ãníkâ ꞌá rî, nĩ lẽ ãnî lãfálé cãlé ngĩíngî, tãlâ nĩ nı̣̃ ró bê ngãtá ángô rî ꞌbá yî rî ĩyíkâ nĩ tã gólâ Ôvârí rî ꞌbã ꞌbá ãyĩkõ ró rî ꞌẽlé yã rî.

20 Gõꞌdá nĩ õtírĩ rû êꞌbé võ ãlô ꞌá ngá nyãlé ãꞌdô ró bê rû ậmû tãndí Yésũ rî tã ı̣̂sũzó rî ꞌẽlé rî, nĩ rí ꞌẽlâ lạ́tı̣̂ mbı̣̂ rî ꞌá kô. 21 Gõꞌdá nĩ êꞌbê rû bê ngá nyãnyã ꞌdî nyãlé rî, õjílã ũrûkậ ꞌbá yî îtõ ĩyíkâ gõꞌdá ngá nyãlé sı̣́sı̣́ ꞌwãâꞌwâ. Gólĩyî lẽé ĩyî kô ĩyî ãzí-ãzí yî tẽlé âcálé zãlô. ꞌDĩî kâ rî tí rî, gõꞌdá nyãsá ndẽ gbõ õjílã ãzâ ꞌbá yî âyélé rĩlí lõfó sĩ. Gõꞌdá õjílã ũrûkậ ꞌbá yî gõ mvû ĩyíkâ õdrá kpá rõô, bũúũ õdrá drí gólĩyî cĩzó cĩ, ãzâ ꞌbá yî ûfúzó cú ûfû. 22 ꞌDĩî rî tã õnjí ꞌî. Õzõ õjílã ãzâ õlẽ ngá nyãlé rõô ngãtá õdrá mvũlı̣́ íyî cĩlí yã rî, gólâ õꞌê tã ꞌdî ꞌbá yî yí drí ꞌbã ꞌálâ. Nĩ lẽ kạ̃nı̣́sạ̃ Ôvârí kâ îzãlé, tãlâ nĩ lẽ õjílã gólĩyî ngá nyãnyã ãkó ꞌdĩ ꞌbá yî ãnyĩ õgâ ró gólĩyî drı̣̃ı̣̂ yã? Má âꞌdô kĩꞌá nĩ ãnî drí tã ãníkâ ꞌdĩ ꞌá rî ãꞌdô yã? Má îcá kô ãnî tã lôngólé tã ꞌdî ꞌá.

23 Tã gólâ tíbê Kúmú ãmákâ Yésũ Krístõ drí âtálé má drí rû ậmû gólâ rî tã ı̣̂sũzó rî tãsĩ rî, má âꞌdô âtáꞌá lâ ãnî drí nõtí. Ngạ́cı̣̂ gólâ rî ạ̃lı̣́ âŋõzó ꞌdĩ sĩ, gólâ drí ãmbãtã ãzâ âtrõzó îngálé. 24 Gõꞌdá drílâ ãwô-ĩtí ꞌẽzó Ôvârí drí tã lâ sĩ, drílâ pı̣̃zó lâ, gõꞌdá trõzó lâ fẽlé lãjóꞌbá íyíkâ rî ꞌbá yî drí tã âtâ-âtâ bê kĩ nĩ rî, “Nĩ trõ nõô, nĩ nyâ. Nõô rĩꞌá ámâ rúꞌbạ́ gólâ má drí ꞌẽꞌá fẽlâ ãnî pãlé rî ĩꞌdî, nĩ ꞌê zãâ nõtí kárá, ãꞌdô ró bê ámâ õdrã tã ı̣̂sũzó.” 25 Gõꞌdá kpá ĩtí, ngá nyãlé ꞌdĩ vósĩ, drílâ ĩgã mvá õdrá kâ âtrõzó îngálé gõzó fẽlâ lãjóꞌbá íyíkâ ꞌdĩ ꞌbá yî drí tã âtâ-âtâ bê kĩ, “Ãnî ndrĩ, nĩ mvû nõô. Nõô ámâ ãrí ꞌî tíbê âꞌdó ꞌbá tã-drı̣̃ lẽlẽ óꞌdí Ôvârí kâ ró ãní bê rî ĩꞌdî. Nĩ ꞌê zãâ nõtí, nĩ õtírĩ rĩî mvũlâ rî, ãꞌdô ró bê ámâ õdrã tã ı̣̂sũzó.” 26 Nĩ ndrê drẽ, nĩ õtírĩ rĩî ãmbãtã nyãlé gõꞌdá kpá rĩꞌá ngá mvũlı̣́ ĩgã mvá ꞌdĩ ꞌásĩ rî, ꞌdĩî rî nĩ rî ꞌdĩ tã âꞌdáꞌá õjílã drí kĩ, Kúmú ãmákâ Yésũ Krístõ drã nô, ãꞌdô ró bê gólĩyî pãlé tã õnjí gólĩyíkâ ꞌásĩ ndrĩ. Nĩ rî tã rî ꞌdĩ ꞌẽlé ĩtí bũúũ kậyı̣̂ gólâ Kúmú Yésũ drí ꞌẽzó âgõlé ãngó nõ ꞌá rî sĩ.

27 Tã ꞌdî tãsĩ rî, gõꞌdá õzõ õjílã ãlô rû êꞌbé ꞌbá võ ãlô ꞌá ngá nyãlé, ãꞌdô ró bê rû ậmû tãndí Yésũ rî tã ı̣̂sũzó rî ꞌẽlé ꞌdĩ ãꞌdô mbı̣̂ kô rî, ꞌdĩî gólâ ꞌdâ Yésũ Krístõ rî rúꞌbạ́ gõꞌdá ãrí lâ bê ꞌdĩ trá. 28 Ãꞌdô gõꞌdá bê trá ĩtí rî, nĩ êdê ãnî pı̣̃pı̣̂sı̣́lı̣́ zãlô drẽ sı̣́sı̣́ ãnî drí rû ậmû Yésũ rî tã ı̣̂sũzó ꞌdĩ ꞌẽ ãkó. 29 Nĩ ndrê drẽ, õzõ õjílã õnyâ Yésũ rî rúꞌbạ́ ꞌdĩ trá gõꞌdá ũmvû kpá ãrí lâ ꞌdĩ trá cú tã õnjí bê rî, ꞌdĩî gólâ âsê tã trá yí drı̣̃ı̣̂, tãlâ gólâ îzã tã-drı̣̃ lẽlẽ óꞌdí Yésũ drí ꞌbãlé ꞌdĩ trá. 30 Ĩtí rî, õjílã dũû ãnî lãfálé sĩ rî, gólĩyî âsê tã trá ĩyî drı̣̃ı̣̂, tã gólĩyî drí âsélé ĩyî drı̣̃ı̣̂ rî drí sĩ ĩꞌdî, drílĩyî rĩzó rĩlí mbârâkã ãkó gõꞌdá ngá lãzé drí kpá rĩzó gólĩyî ꞌẽlé kárá, gõꞌdá ãzâ ꞌbá yî drí rĩzó ôdrãlé ꞌdĩ.

31 Ĩtí rî, mã ậrı̣̃ ãmâ vó sı̣́sı̣́, ãmâ drí nı̣̃zó lâ zãlô dódó kĩ, ãmâ rĩꞌá tã õnjí ãkó Yésũ ândrá rî, ꞌdĩî mã îcá kô tã âsélé ãmâ drı̣̃ı̣̂. 32 Gõꞌdá gbõ lé Yésũ õfẽ lâŋõ ãmâ drí tã õnjí ãmákâ ꞌẽlé ꞌdĩ tãsĩ rî, ꞌdĩî rĩꞌá tãndí ró, ãꞌdô ró bê lı̣̃fı̣́ lõmbâ fẽlé ãmâ drí, mã âgõ ró bê tã tãndí rî ꞌẽlé ĩꞌdî, gólâ õzó kô lâŋõ ạ́ngı̣́ rî fẽê ãmâ drí kậyı̣̂ gólâ drí ꞌẽzó âgõlé tã-vó õjílã gólĩyî íyî ı̣̂njı̣̃ ꞌbá kô ãngó nõ ꞌá rî yí kâ kĩlí rî tú.

33 Ĩtí rî, ámâ ậdrúpı̣̃ yî ámâ îzó yí bê, õzõ nĩ ẽêꞌbê rû trá kpãkã ãlô ngá nyãlé, ãꞌdô ró bê rû ậmû tãndí Yésũ rî tã ı̣̂sũzó rî ꞌẽzó rî, nĩ rî tũ ãnî ãzí-ãzí yî tẽlé, nĩ nyâ ró ngá bê ꞌdũwạ̃. 34 Õzõ õjílã ãzâ ãnî lãfálé sĩ ãꞌdô lõfó ró rî, gólâ õnyâ ngá zãlô yí drí ꞌbã lésĩ, tãlâ gólâ õzó kô ânĩî rĩꞌá ngá nyãlé õzõ lạ̃bạ̃gũ kâtí, Ôvârí õzó kô tã-vó gólâkâ kĩî õnjí ró, nĩ õtírĩ rû êꞌbé rĩꞌá rû ậmû tãndí Yésũ rî tã ı̣̂sũzó ꞌdĩ nyãlé rî. Gõꞌdá ãꞌdô tã gólâ ãzâ ãnî drí îgĩlí má drí ꞌdĩ ꞌá rî, má âꞌdô tã lâ âtáꞌá trá ãnî drí, õzõ má õtírĩ cãâ tólâ nĩꞌá ãnî ndrẽlé rî.

12

Tã tã Líndrí Tãndí Ôvârí kâ drí mbârâkã fẽzó ngĩíngî õjílã drí

rî tãsĩ

1 Ámâ ậdrúpı̣̃ yî ámâ îzó yí bê, tã gólâ ãnî drí îjílí má tı̣́ Líndrí Tãndí Ôvârí kâ drí mbârâkã ngĩíngî rî fẽzó õjílã drí ꞌdĩ tãsĩ rî, má lẽ tã ı̣̂sũ ãníkâ ꞌbãlé mbı̣̂. 2 Nĩ nı̣̃ trá tãndí ró, drẽ sı̣́sı̣́ ãnî drí tã lẽzó tã Yésũ Krístõ kâ ꞌá kô rî, õjílã âdô ãnî trá lạ́tı̣̂ ngĩíngî ꞌásĩ, gõꞌdá ãnî drí rĩzó lãꞌbí ôvârí ãbãrãdãgõ gólâ ꞌbã ꞌbá mbârâkã ãkó rî kâ ꞌdãlé ĩꞌdî. 3 Gõꞌdá bê trá ĩtí rî, má lẽ tã gólâ tíbê tã pạ̃tı̣́ı̣̃ nı̣̃zó rî âꞌdálé ãnî drí. Õzõ õjílã õrî tã âtálé Líndrí Tãndí Ôvârí kâ rî sĩ rî, õjílã rî gógó ꞌdĩ îcá gõꞌdá kpá kô Yésũ Krístõ rî ꞌdãlé. Kpá ĩtí rî, õjílã âꞌdô tã âtáꞌá kĩ, “Yésũ Krístõ Kúmú ãmákâ ĩꞌdî” rî, té õzõ Líndrí Tãndí Ôvârí kâ ãꞌdô bê gólâ ꞌá gólâ rî ꞌbãlé tã lẽlé pı̣̃pı̣̂sı̣́lı̣́ ãlô sĩ rî.

4 Ôvârí fẽ mbârâkã trá krístõ ꞌbá yî drí ngĩíngî Líndrí Tãndí íyíkâ sĩ. Gõꞌdá ĩtí rî, Líndrí Tãndí Ôvârí kâ ãlô ꞌdĩ fẽ mbârâkã ngĩíngî ꞌdĩ ꞌdó nĩ. 5 Gõꞌdá krístõ ꞌbá yî rî kpá trá lôsĩ ngĩíngî ꞌẽlé, gõꞌdá gólĩyî ꞌdó rĩꞌá rû ı̣̂ꞌbũ ꞌbá Kúmú ãmákâ ãlô Yésũ kâ rî ꞌbá yî ró. 6 Gõꞌdá kpá Ôvârí drí tã ꞌẽzó krístõ ꞌbá yî drí ngĩíngî gõꞌdá Ôvârí rĩꞌá ꞌdó Ôvârí ãlô ꞌdĩ ĩꞌdî.

7 Ĩtí rî, Líndrí Tãndí Ôvârí kâ fẽ mbârâkã trá ngĩíngî krístõ ꞌbá yî drí. Gólâ fẽ mbârâkã ꞌdî, ãꞌdô ró bê gólĩyî drí krístõ ꞌbá ãzí pãzó ĩꞌdî sĩ lâ. 8 Mbârâkã gólâ Líndrí Tãndí drí fẽlé ꞌdĩ rĩꞌá õzõ nõô ꞌbá yî tí. Õjílã ãzâ drí rî, Líndrí Tãndí Ôvârí kâ fẽ íyíkâ mbârâkã gólâ drí tã îgĩlí búkũ Ôvârí kâ ꞌá rî ífí lâ nı̣̃zó dódó. Gõꞌdá Líndrí Tãndí Ôvârí kâ fẽ íyíkâ mbârâkã õjílã ãzâ rî drí gólâ rî ꞌbãlé tã gólâ Ôvârí drí lẽlé õjílã íyíkâ drí ꞌẽlé rî nı̣̃lı̣́. 9 Gõꞌdá Líndrí Tãndí Ôvârí kâ ãlô-ãlô ꞌdĩ fẽ kpá mbârâkã tã lẽ kâ Ôvârí ꞌá pı̣̃pı̣̂sı̣́lı̣́ ãlô sĩ kĩ, Ôvârí ãâꞌdô îcáꞌá cú tã ãzâ ꞌbá yî ꞌẽlé. Gõꞌdá Líndrí Tãndí Ôvârí kâ ãlô-ãlô ꞌdĩ fẽ kpá mbârâkã õjílã îngâ kâ ngá lãzé ꞌásĩ rî kâ õjílã ũrûkậ ꞌbá yî drí. 10 Gõꞌdá gólâ fẽ kpá mbârâkã tã lârâkô ãzâ ꞌbá yî ꞌẽ kâ õjílã ũrûkậ ꞌbá yî drí. Gõꞌdá õjílã ãzâ drí rî, Líndrí Tãndí fẽ íyíkâ mbârâkã gólâ rĩzó tã âtálé Ôvârí rî tı̣̂ sĩ õjílã yî Ôvârí kâ drí rî ĩꞌdî. Gõꞌdá gólâ fẽ íyíkâ mbârâkã õjílã ãzâ ꞌbá yî drí rĩzó úlı̣́ õjílã kâ rĩꞌá âtálâ rî nı̣̃lı̣́, ngãtá gólâ rî úlı̣́ Líndrí Tãndí kâ rî âtálé ĩꞌdî, ngãtá líndrí õnjí kâ ꞌî yã rî. Gõꞌdá gólâ ꞌbã õjílã ãzâ ꞌbá yî tı̣̂ gólĩyî drí nı̣̃lı̣́ kô rî ꞌbá yî âtálé. Gõꞌdá gólâ ꞌbã õjílã ãzâ ꞌbá yî tı̣̂ gólĩyî drí nı̣̃lı̣́ kô rî ífí lâ ârílí lôfõlé ãzí-ãzí drí. 11 Ĩtí rî, Líndrí Tãndí Ôvârí kâ ãlô ꞌdĩ lẽ nĩ mbârâkã ngĩíngî ꞌdĩ ꞌbá yî fẽlé õjílã drí ngĩíngî, õzõ tã íyíkâ lẽlé rî tí.

Tã krístõ ꞌbá yî drí âꞌdózó ngá ãlô ró rî

12 Ãmâ rúꞌbạ́ yî rĩꞌá ngá ãlô ꞌî, gõꞌdá rĩꞌá rû ı̣̂cûmậ bê ngĩíngî. Gõꞌdá kpá rĩꞌá ĩtí ãmâ krístõ ꞌbá yî kpá rĩꞌá õzõ rû ı̣̂cûmậ Yésũ Krístõ rî rúꞌbạ́ kâ ró rî tí, êꞌbê rû kpá âcálé ngá ãlô ró, âꞌdó ꞌbá Yésũ Krístõ ĩꞌdî rî. 13 Kpá ĩtí, ãmâ krístõ ꞌbá yî dũû nõ yî rĩꞌá ndrĩ ꞌdó ngá ãlô ꞌî Yésũ Krístõ bê, ngãtá ãmâ Yúdạ̃ yî ĩꞌdî ngãtá ãmâ ꞌbạ̃súrú ngĩî ꞌásĩ yã rî, ngãtá ãmâ rạ̃gı̣́ı̣̃ ꞌî ngãtá ápí ꞌî yã rî. Óꞌê bãbãtízĩ ãmâ drí ndrĩ Líndrí Tãndí Ôvârí kâ ãlô ꞌdĩ sĩ ãmâ drí âꞌdózó bê ngá ãlô ró Yésũ bê. Gõꞌdá Ôvârí fẽ Líndrí Tãndí íyíkâ ꞌdĩ trá ndrĩ ãmâ drí, rĩlí ãmâ ꞌá mbârâkã fẽlé ãmâ drí.

14 Nĩ ndrê drẽ, rû ı̣̂cûmậ rúꞌbạ́ kâ rî âꞌdó kô cé ãlô. Rû ı̣̂cûmậ bê rĩꞌá dũû. 15 Ĩtí rî gõꞌdá, pá õkĩ nĩ rî, yí ãâꞌdó ũrûkậ rúꞌbạ́ kâ ꞌî kô, tãlâ yí ãâꞌdó kô drı̣́ ĩꞌdî rî, ꞌdĩ rĩꞌá úlı̣́ âzâ-âzâ ꞌî, gõꞌdá úlı̣́ rî ꞌdĩ îcá kô pá rî ꞌbãlé âꞌdólé ngĩî rúꞌbạ́ rú sĩ. 16 Gõꞌdá õzõ bı̣́ ãâtâ kpá kĩ, yí ãâꞌdó kô ũrûkậ rúꞌbạ́ kâ ꞌî, tãlâ yí ãâꞌdó kô lı̣̃fı̣́ ĩꞌdî rî, úlı̣́ gólâkâ ꞌdĩ ꞌbá yî îcá kpá kô gólâ rî ꞌbãlé âꞌdólé ngĩî rúꞌbạ́ rú sĩ. 17 Ĩtí rî, gõꞌdá õzõ õjílã rúꞌbạ́ ãꞌdô gõꞌdá ndrĩ cé lı̣̃fı̣́ ĩꞌdî ạ́ngı̣́ ró ãlô rî, õjílã rî ꞌdĩ âꞌdô gõꞌdá tã âríꞌá íyíkâ ãꞌdô sĩ yã? Gõꞌdá õzõ õjílã rúꞌbạ́ ndrĩ ãꞌdô cé bı̣́ ĩꞌdî ạ́ngı̣́ ró ãlô rî, õjílã rî ꞌdĩ âꞌdô íyíkâ gõꞌdá ngá ậngũꞌá kó drẽ ãꞌdô sĩ yã? 18 Võ lâ ꞌá rî, Ôvârí ꞌbã ngá ꞌdĩ ꞌbá yî ngĩíngî ĩtí âꞌdólé ꞌdó rúꞌbạ́ rú ꞌdĩ rî, gólâ lẽ rúꞌbạ́ õꞌê ró lôsĩ bê ndrĩ ꞌdó tãndí ró. 19 Tí õjílã rúꞌbạ́ õró ꞌbãâ cé ngá-tı̣̂ ãlô rî ĩꞌdî rî, âꞌdô lôsĩ ꞌẽꞌá ángô tí yã? 20 Tã âꞌdó ꞌbá bê pạ̃tı̣́ı̣̃ ró rî ĩꞌdî nõ, rúꞌbạ́ rĩꞌá ngá bê dũû yí rú, ꞌdó lôsĩ bê ngĩíngî rĩꞌá lôsĩ ꞌẽlé rúꞌbạ́ drí. 21 Gõꞌdá âꞌdô bê trá ĩtí rî, îcá kô lı̣̃fı̣́ drí âtázó lâ drı̣́ drí kĩ, “Má lẽé nî kô.” Gõꞌdá îcá kpá kô drı̣̃ drí tã âtázó pá drí kĩ, “Má lẽé nî kô.”

22 Nĩ ndrê drẽ, ngá ãzâ ꞌbá yî ãmâ rúꞌbạ́ ꞌá rî, rî ĩyî lêndrélé ãmâ lı̣̃fı̣́ lôsĩ ãkó, gõꞌdá mã îcá kô lôsĩ ꞌẽlé tãndí ró õzõ ngá ꞌdĩ ꞌbá yî ãꞌdô yû rî. 23 Gõꞌdá ngá ãzâ ꞌbá yî bê ãmâ rúꞌbạ́ ꞌá, lêndré ãmâ lı̣̃fı̣́ sũsũ ró kô, gõꞌdá mã rî ãmákâ vó lâ yî ndrẽlé dódó. Gõꞌdá ngá ãzâ ꞌbá yî ãmâ rúꞌbạ́ ꞌá rî yî, mã rí âꞌdálâ ĩyî õꞌbí ꞌá kô. Mã rî rĩꞌá ítá sũlı̣́ ĩꞌdî drı̣̃ lâ ĩyî. 24 Gõꞌdá ngá ãzâ ꞌbá yî ãmâ rúꞌbạ́ ꞌá rî mã rí lậpı̣́lâ kô. Gõꞌdá ĩtí rî, Ôvârí ꞌbã ngá ngĩíngî ꞌdĩ ꞌbá yî trá ꞌdó rû ı̣̂cúlı̣́ rúꞌbạ́ ãlô rú, tãlâ mã rî ró bê tã rõrõ ꞌẽlé ngá ãmâ rúꞌbạ́ ꞌá gólĩyî rĩ ꞌbá ndrẽlâ kô rî ꞌbá yî drí, gõꞌdá kpá vó lâ ĩyî ndrẽlé dódó. 25 Gõꞌdá ĩtí rî, ngá rúꞌbạ́ kâ ngĩíngî ꞌdĩ ꞌbá yî, cá ĩyî lãfálé kô. Gõꞌdá rî ĩyî ậtı̣̃lı̣́ ĩyî võ ꞌásĩ. 26 Gõꞌdá õzõ ngá ãlô rúꞌbạ́ ꞌá rî ãꞌdô trá lâzê-lâzê ró rî, ꞌdĩî, rúꞌbạ́ kpá trá ndrĩ lâzê-lâzê ró. Gõꞌdá õzõ ngá ãlô rúꞌbạ́ ꞌá rî ãꞌdô trá ạ̃ꞌdı̣́ ró rî, ꞌdĩî rî rúꞌbạ́ kpá trá ndrĩ ạ̃ꞌdı̣́ ró.

27 Nĩ ndrê drẽ, krístõ ꞌbá ndrĩ rû ı̣̂cú ꞌbá âꞌdólé ngá ãkó ró rî, rĩꞌá Yésũ rî rúꞌbạ́ ꞌî. Ãnî ãlô-ãlô rĩꞌá ngĩíngî. Gõꞌdá lẽ bê rî, ãnî ãlô-ãlô ꞌdĩ drí rû ı̣̂cúlı̣́ ãzí-ãzí rú. 28 Gõꞌdá nõô rĩꞌá lôsĩ ngĩíngî õjílã kạ̃nı̣́sạ̃ kâ drí rĩꞌá ꞌẽlâ rî ĩꞌdî.

Sı̣́sı̣́ rî, rĩꞌá ĩyíkâ lãjóꞌbá yî ĩꞌdî.

Gõꞌdá rı̣̃ lâ ró rî, ĩyíkâ tã ậngũ ꞌbá yî, õjílã gólĩyî rĩ ꞌbá úlı̣́ âtálé Ôvârí rî tı̣̂ sĩ rî yî ĩꞌdî.

Gõꞌdá nâ lâ ĩyíkâ lı̣̃fı̣́ îcí ꞌbá yî ĩꞌdî.

Gõꞌdá gólâ ꞌbã ãzâ ꞌbá yî rĩꞌá tã lârâkô ꞌẽlé.

Gõꞌdá gólâ ꞌbã ãzâ ꞌbá yî rĩꞌá ngá lãzé ꞌbá îngálé ngá lãzé ĩyíkâ ꞌásĩ.

Gõꞌdá gólâ ꞌbã ãzâ ꞌbá yî kpá trá rĩꞌá õjílã ãzí pãlé.

Gólâ ꞌbã ãzâ ꞌbá yî kpá trá mbârâkã bê ꞌdẽlé sı̣́sı̣́ lôsĩ krístõ ꞌbá kâ êdélé.

Gõꞌdá gólâ ꞌbã ãzâ ꞌbá yî kpá trá tı̣̂ gólĩyî drí nı̣̃lı̣́ kô rî ꞌbá yî âtálé.

29 Krístõ ꞌbá yî âꞌdó kô ndrĩ ꞌdó lãjóꞌbá Yésũ Krístõ kâ ĩꞌdî. Krístõ ꞌbá yî âꞌdó kô kpá ndrĩ tã ậngũ ꞌbá ꞌî. Krístõ ꞌbá yî âꞌdó kô ndrĩ ꞌdó tã îmbá ꞌbá ꞌî úlı̣́ ífí Ôvârí kâ îmbálé õjílã drí. Krístõ ꞌbá yî âꞌdó kô ndrĩ ꞌdó mbârâkã tã lârâkô ꞌẽ kâ bê. 30 Krístõ ꞌbá yî âꞌdó kô ndrĩ ꞌdó mbârâkã õjílã îngâ kâ bê ngá lãzé ꞌásĩ. Krístõ ꞌbá yî âꞌdó kô ndrĩ ꞌdó mbârâkã tı̣̂ gólĩyî drí nı̣̃lı̣́ kô rî âtâ kâ bê gõꞌdá tã nı̣̃nı̣̃ tı̣̂ gólĩyî drí nı̣̃lı̣́ kô rî ârî kâ bê ífí lâ lôgõlé ãzí-ãzí drí. 31 Ĩtí rî, gõꞌdá mbârâkã gólâ îcá ꞌbá ãnî drí lẽlé rî, mbârâkã gólâ ngá lậvũ ꞌbá gạ̃rạ̃ rî ꞌẽzó rî ĩꞌdî.

Tã õjílã lôvó ꞌbã kâ

Ngbãângbânõ rî, má lẽ trá tã õjílã ãzí lôvó ꞌbã kâ tíbê lậvũ ꞌbá gạ̃rạ̃ mbârâkã gólâ Líndrí Tãndí Ôvârí kâ drí fẽlé trá ãnî drí ꞌdĩ drı̣̃ı̣̂ sĩ rî âtálé ãnî drí.

13

1 Gõꞌdá õzõ nî ãzâ, gbõ lé ní ãâtâ áníkâ tı̣̂ gólĩyî ní drí nı̣̃lı̣́ kô rî ꞌbá yî ndrĩ, gbõ lé ní ãâtâ tı̣̂ mãlãyíkã gólĩyî ûrú ꞌálâ rî ꞌbá yí kâ ndrĩ, gõꞌdá õzõ ní õrî tı̣̂ rî ꞌdĩ ꞌbá yî âtálé cú ĩtí lôvó õjílã ãzí kâ ãkó rî, ꞌdĩî úlı̣́ áníkâ rĩꞌá âtálâ ꞌdĩ rĩꞌá nyé õzõ ãríwá ãwó kâtí. 2 Õzõ gõꞌdá ní ãâtâ tã âtî-âtî tãndí Ôvârí kâ nõ õjílã drí õzõ tã ậngũ ꞌbá kâtí, gõꞌdá ní õrî tã âtî-âtî rî âtálé lôvó ãkó rî, ꞌdĩî tã áníkâ rĩꞌá âtálâ ꞌdĩ ꞌbá yî ꞌdó tã tãkó ꞌî. Õzõ gõꞌdá ní ũnı̣̃ áníkâ tã gbõ ndrĩ ní drí tã Ôvârí kâ lậpı̣́lı̣́ lậpı̣̂ rî ꞌbá yî nı̣̃zó ndrĩ, gõꞌdá ní ãꞌdô lôvó ãkó rî, ꞌdĩ ꞌbá yî ndrĩ tã tãkó ꞌî. Ĩtí rî, ní õlẽ áníkâ gbõ lé tã Yésũ Krístõ kâ pı̣̃pı̣̂sı̣́lı̣́ ãlô sĩ, gõꞌdá ní drí tã âtázó únı̣́ drí kĩ, gólâ ẽêsê rû võ gólâ yí drí ꞌbãzó ꞌálâ sĩ ꞌdî ꞌásĩ võ ãzâ ꞌá, únı̣́ rî ꞌdĩ drí rû êsézó, gõꞌdá õzõ ní õꞌbã õjílã ãzí lôvó kô rî, ꞌdĩî ndrĩ ꞌdó tã tãkó ꞌî gõꞌdá tã lẽlẽ áníkâ ãmbá ꞌdĩ trá ꞌdó tã tãkó ꞌî Ôvârí rî lı̣̃fı̣́ drı̣̃ ꞌá. 3 Ĩtí rî, gõꞌdá õzõ ní õfẽ kpá té ngá ꞌbã ꞌbá bê ní drı̣́gạ́ rî yî ndrĩ õjílã ngá ãkó lé ꞌbá ró rî pãzó, õzõ gõꞌdá ní õꞌê tã rî ꞌdĩ lôvó ãkó rî, ꞌdĩî tã tãndí áníkâ ꞌẽlé ꞌdĩ íyíkâ trá ndrĩ tãkó ĩtí Ôvârí rî lı̣̃fı̣́ drı̣̃ ꞌá. Gõꞌdá gbõ lé nî ãzâ, ní õfẽ ánî rúꞌbạ́ ánî ạ̃jú-ꞌbá-ãzí yî drí fũlı̣́ tã Yésũ Krístõ kâ ꞌá, gõꞌdá õzõ ní õꞌbã kpá ạ̃jú-ꞌbá-ãzí ꞌdĩ ꞌbá yî lôvó lâ yî kô rî, ꞌdĩî õdrã áníkâ ꞌdĩ íyíkâ trá võ tãkó ꞌá Ôvârí rî lı̣̃fı̣́ drı̣̃ ꞌá.

4-5 Ngá lẽlẽ ãníkâ ãnî ãzí-ãzí yî drí rî ãâꞌdô nõtí, nĩ ậtũ fĩî ãnî ãzí-ãzí yî lẽzó, õzõ kpálé gólĩyî õꞌê tã õnjí ãnî drí rî. Nĩ lẽ ãnî ãzí-ãzí yî, âꞌdó kô pı̣̃pı̣̂sı̣́lı̣́ ꞌbãzó ĩꞌdî gólĩyî rú, gõꞌdá âꞌdó kpá kô ãnî ậrúlı̣́ gólĩyî drí, ngãtá úlı̣́ õnjî-õnjî lôgõlé ĩꞌdî gólĩyî drí. Nĩ lẽ ãnî ãzí-ãzí yî, âꞌdó kô ãnî ꞌbãlé sı̣́sı̣́ ꞌálâ gólĩyî drí. Nĩ rî kô rĩꞌá ngãlé ạ̃wạ̃ ró, gõꞌdá kpá rĩꞌá tã õnjí ãnî ãzí-ãzí yî drí ꞌẽlé ãnî drí rî rĩꞌá tã lâ ꞌbãlé ãnî drı̣̃ı̣̂. 6 Nĩ âꞌdô kô ãyĩkõ ró õzõ ngá gólĩyî õnjî-õnjî rî ꞌbá yî ãꞌdô trá ãnî ãzí-ãzí yî drí rî. Bê-rî, ngá gólĩyî ꞌẽ ꞌbá ãnî ꞌbãlé ãyĩkõ ró rî, ãâꞌdô tã gólĩyî mbı̣̂mbı̣̂ tãndí ró rî ꞌbá yî drí âꞌdólé nĩ. ꞌDĩî rĩꞌá tã gólâ lõvõ kâ rî ĩꞌdî. 7 Õzõ nĩ õꞌbã õjílã ãzí lôvó trá rî, nĩ âꞌdô fĩî ậtũꞌá tã õnjí ndrĩ gólĩyî drí rĩꞌá ꞌẽlâ ãnî drí rî yî ꞌásĩ. Gbõ lé gólĩyî õꞌê tã õnjí ãnî drí rî, lôvó ãníkâ gólĩyî drí rî ôjá rû kô. Nĩ âꞌdô ãníkâ kó zãâ rĩꞌá lı̣̃fı̣́ ꞌbãlé bê-rî ĩꞌdî Ôvârí drı̣̃ı̣̂ lâŋõ rî ꞌdĩ ꞌbá yî ꞌásĩ ndrĩ. Gõꞌdá ãnî drí rĩzó bê-rî kpá cé lı̣̃fı̣́ ꞌbãlé ĩꞌdî ngá gólĩyî tã lâ ꞌbãlé trá ꞌẽꞌá ꞌẽlâ ãnî drí rî drı̣̃ı̣̂.

8 Ĩtí rî, tã gólâ õjílã ãzí lôvó ꞌbã kâ ꞌdĩ rî, lậvũ gạ̃rạ̃ mbârâkã ndrĩ Líndrí Tãndí Ôvârí kâ drí fẽlé ngá ngĩíngî ꞌẽzó rî drı̣̃ı̣̂ sĩ, tãlâ lôvó ndẽé rû kô. Tã gólĩyî Ôvârí drí âtálé tã ậngũ ꞌbá íyíkâ rî yî drí pẽlé ãnî drí, ꞌdĩî âꞌdô ꞌẽꞌá rû ndẽlé. Tã nı̣̃nı̣̃ gólâ tı̣̂ ngĩíngî ãnî drí nı̣̃lı̣́ kô rî âtâ kâ ꞌdĩ âꞌdô kpá rû ndẽꞌá. Gõꞌdá tã nı̣̃nı̣̃ tã Ôvârí kâ îmbâ kâ ꞌdĩ âꞌdô kpá rû ndẽꞌá. 9 Tã rî ꞌdĩ âꞌdô âꞌdóꞌá ĩtí, tãlâ mã nı̣̃ tã Ôvârí kâ cé fínyáwá ĩtí. Mã nı̣̃ı̣́ tã gólĩyî Ôvârí drí ꞌẽꞌá ꞌẽlâ ı̣̃zạ́tú tólâ rî kô. Gõꞌdá Ôvârí rî kpá cé tã ngá ãzâ ꞌbá yí kâ tã lâ âꞌdálé ĩꞌdî tã ậngũ ꞌbá íyíkâ drí âtálé õjílã drí. Gólâ âtá tã yí drí ꞌẽꞌá ꞌẽlâ rî yî ndrĩ kô. 10 Gõꞌdá õzõ Ôvârí ẽêdê ngá yí drí lẽlé rî yî trá ndrĩ rî, ngá ꞌdĩ ꞌbá yî âꞌdô ꞌẽꞌá rû ndẽlé ndrĩ. 11 Kậyı̣̂ sı̣́sı̣́ rî, má rî rĩꞌá tã âtálé õzõ ꞌdĩyímvá kâtí. Gõꞌdá má rî kpá rĩꞌá tã ı̣̂sũlı̣́ õzõ ꞌdĩyímvá kâtí. Gõꞌdá ĩtí rî, ngbãângbânõ rî, má mbâ gõꞌdá trá âꞌdólé tã lẽlẽ bê ãmbá, gõꞌdá tã gólĩyî má drí rĩꞌá ꞌẽlâ õzõ ꞌdĩyímvá kâtí rî ndẽ trá. Gõꞌdá ĩtí rî, nĩ âꞌdô õzõ ꞌdĩyímvá kâtí tã ı̣̂sũ ãníkâ rî ꞌá. 12 Ĩtí rî, ngbãângbânõ rî, mã rî tã Ôvârí kâ rî ndrẽlé õzõ líndrí gólĩyî ãmâ drí rĩꞌá ndrẽlâ ngãnã ꞌá cé fũyạ̃-fũyạ̃ rî kâtí. Gõꞌdá ı̣̃zạ́tú rî, mã âꞌdô ꞌẽꞌá âdrélé cú Ôvârí ândrá ãmâ drí gõzó gólâ rî ndrẽlé dódó ãmâ nyãányâ sĩ. Ngbãângbânõ rî, mã nı̣̃ tã trá fínyáwá ĩtí Ôvârí rî tãsĩ. Gõꞌdá ı̣̃zạ́tú rî, mã âꞌdô ꞌẽꞌá gólâ rî nı̣̃lı̣́ tãndí ró dódó ĩtí. 13 Îtõlé ãndrõ nô nĩlí zãâ sı̣́sı̣́ ꞌálâ, tã gólĩyî ãmâ drí ꞌbãlé drı̣̃ ꞌá ꞌẽlé zãâ bạ̃dı̣̃ nĩzó ĩꞌdí bê lâ sı̣́sı̣́ ꞌálâ rî ĩꞌdî nõ ꞌbá yî, tã lẽlé Yésũ á pı̣̃pı̣̂sı̣́lı̣́ ãlô sĩ, lı̣̃fı̣́ ꞌbãlé âgõ-âgõ gólâkâ drı̣̃ı̣̂, gõꞌdá õjílã ãzí lôvó ꞌbãꞌbã. Tã gólĩyî nâ ꞌdĩ ꞌbá yî ꞌásĩ rî, tã gólâ õjílã ãzí lôvó ꞌbã kâ ꞌdĩ lậvũ tã rı̣̃ ꞌdî ꞌbá yî drı̣̃ı̣̂ sĩ ndrĩ.

14

Tã tã mbârâkã Líndrí Tãndí Ôvârí kâ drí fẽlé ngĩíngî õjílã drí

tã ꞌẽzó rî tãsĩ

1 Tã gólâ tã sı̣́sı̣́ ró, gõꞌdá lậvũ ꞌbá bê gạ̃rạ̃ rî rĩꞌá ãnî drí ãnî ãzí-ãzí yî lôvó ꞌbãlé. Gõꞌdá nĩ îjî ró Ôvârí ãâfẽ ró mbârâkã gólâ Líndrí Tãndí drí rĩꞌá fẽlâ nã ãnî drí, gõꞌdá kôrô rî, mbârâkã gólâ rĩzó tã âtálé Ôvârí rî tı̣̂ sĩ ꞌdî. 2 Má âtâ tã ꞌdî ĩtí ꞌdĩ, tãlâ õzõ nĩ ãâtâ úlı̣́ tı̣̂ õjílã ãzí drí nı̣̃lı̣́ kô rî sĩ rî, úlı̣́ rî ãnî drí rĩꞌá âtálâ ꞌdĩ rî Ôvârí ârî ífí lâ cé nĩ élêwálâ, õjílã ãzí ârí kô. Gõꞌdá nî rî gógó rĩ ꞌbá úlı̣́ ꞌdĩ âtálé ꞌdĩ nı̣̃ı̣́ úlı̣́ rî gógó ífí lâ kpá kô, tãlâ úlı̣́ rî ꞌdĩ âꞌdó kô úlı̣́ tã ı̣̂sũ õjílã kâ ꞌásĩ rî ĩꞌdî, gõꞌdá âꞌdô ꞌbãꞌá tã lârâkô ꞌî. 3 Kpálé ĩtí rî, gólâ rĩ ꞌbá tã âtî-âtî Ôvârí ngá lésĩ rî pẽlé ĩꞌdî õjílã drí, gólĩyî ãârî ró rî, gólâ pâ ꞌdĩ ãzí-ãzí ꞌî. Úlı̣́ Ôvârí kâ rî ꞌdĩ âꞌdô mbârâkã sõꞌá õjílã ꞌá tã lẽzó Yésũ ꞌá pı̣̃pı̣̂sı̣́lı̣́ ãlô sĩ, gõꞌdá gólĩyî pı̣̃pı̣̂sı̣́lı̣́ ꞌbãlé kpá âꞌdólé ạ̃ꞌdı̣́ ró. 4 Gõꞌdá gólâ rĩ ꞌbá tã âtálé tı̣̂ õjílã drí nı̣̃lı̣́ kô rî sĩ ꞌdî rî, gólâ pâ íyíkâ ꞌdĩ cé íyî nyãányâ ĩꞌdî. Gõꞌdá õjílã rĩ ꞌbá tã âtî-âtî Ôvârí ngá lésĩ rî pẽlé ãzí-ãzí drí, ãzí-ãzí ãârî ró bê rî, ꞌdĩî gólâ pâ õjílã ãzí trá ndrĩ, gõꞌdá sõ mbârâkã kpá trá õjílã ꞌdî ꞌbá yî ꞌá tã lẽzó Yésũ ꞌá pı̣̃pı̣̂sı̣́lı̣́ ãlô sĩ. 5 Ĩtí rî, rĩꞌá tãndí ró õjílã drí âꞌdózó cú mbârâkã tı̣̂ nı̣̃lı̣́ kô rî âtâ kâ bê. Kpálé ĩtí rî, lậvũ ꞌbá gạ̃rạ̃ lâ õjílã ãꞌdô cú mbârâkã tã âtî-âtî Ôvârí ngá lésĩ rî pẽ kâ õjílã ãârî ró rî bê rî, âꞌdô õjílã pãꞌá gạ̃rạ̃, té õzõ óõlôgõ tı̣̂ rî nı̣̃lı̣́ kô ꞌdĩ trá, tãlâ õjílã ãârî ró ĩyî úlı̣́ rî ꞌdĩ ífí lâ bê rî ĩꞌdî.

6 Ámâ ândré rî mvá yî, tí má õró âcá tã âtî-âtî ãzâ Ôvârí ngá lésĩ rî pẽlé ãnî drí tı̣̂ gólâ ãnî drí nı̣̃lı̣́ kô rî sĩ rî, tã gólâ má drí pẽlé ãnî drí ꞌdĩ âꞌdô ãnî pãꞌá ángô tí ró yã? Gõꞌdá õzõ má õpẽ tã âtî-âtî Ôvârí ngá lésĩ rî ĩꞌdî ãnî drí, ngãtá má ãâꞌdâ tã nı̣̃nı̣̃ ãzâ ꞌbá yî Ôvârí ngá lésĩ rî ĩꞌdî, ngãtá má ĩîmbâ ãnî ĩꞌdî tã ãzâ ꞌbá yî sĩ tı̣̂ gólâ ãnî drí nı̣̃lı̣́ trá rî sĩ rî, gõꞌdá ĩtí rî, ꞌdĩî tã gólâ ꞌẽ ꞌbá ãnî pãlé rî yî ĩꞌdî. 7 Nĩ ndrê drẽ, úlı̣́ Ôvârí kâ nõ ârî-ârî lâ tı̣̂ nı̣̃lı̣́ kô rî sĩ rî, rĩꞌá âmbâ-âmbâ ró. Rĩꞌá nyé õzõ õjílã gólâ rĩ ꞌbá lôngó cãlé lậrı̣́ sĩ rî kâtí. Gõꞌdá õzõ õjílã ꞌdî õcâ lậrı̣́ dódó kô rî, õjílã âꞌdô lôngó ngõꞌá gõzó ậndú tõlé tãndí ró rî íyíkâ ángô tí yã? 8 Õzõ gõꞌdá õjílã õvô gûnı̣́yạ́ ạ̃jú ꞌbũ kâ dódó kô rî, õjílã âꞌdô ĩyî êdéꞌá njãâ, nĩꞌá ạ̃jú ꞌbũlı̣́ ĩyî ạ̃jú-ꞌbá-ãzí yí bê rî ángô tí yã? 9 Kpá ĩtí, õzõ gõꞌdá nĩ ãâtâ tã Ôvârí kâ tı̣̂ gólâ õjílã drí nı̣̃lı̣́ kô rî sĩ rî, õjílã âꞌdô úlı̣́ ꞌdĩ ífí lâ âríꞌá tãndí ró ángô tí yã? Úlı̣́ ãníkâ rĩꞌá âtálâ ꞌdĩ âꞌdô ꞌbãꞌá võ tãkó ꞌá, õjílã âꞌdô rĩꞌá ĩyî ârílâ nyé õzõ ãríwá ãwó kâtí, gõꞌdá ĩlî drí trõzó lâ vólé ãkpã nĩngá.

10 Tı̣̂ ndrĩ ãngó nõ ꞌá nõ ꞌbá yî rĩꞌá cú ĩyî ífí lâ ngĩíngî bê õjílã drí ârílí. 11 Gõꞌdá õzõ mã ãârî tı̣̂ õjílã drí rĩꞌá âtálâ rî kô rî, ꞌdĩî mã âꞌdô õjílã rî ꞌdĩ ndrẽꞌá õjílã ãwã ró, gõꞌdá gólâ âꞌdô ãmâ ndrẽꞌá kpá õjílã ãwã ró. 12 Ĩtí rî, õzõ nĩ õlẽ trá Ôvârí rî îjílí mbârâkã tã ngĩíngî ꞌẽ kâ fẽlé ãnî drí rî, nĩ îjî gólâ õfẽ ró mbârâkã ãnî drí Líndrí Tãndí gólâkâ rî sĩ, mbârâkã gólâ rĩ ꞌbá õjílã ãzí pãlé gõꞌdá mbârâkã sõlé gólĩyî ꞌásĩ ndrĩ tã lẽlé Yésũ ꞌá pı̣̃pı̣̂sı̣́lı̣́ ãlô sĩ rî ĩꞌdî.

13 Ĩtí rî, õjílã gólĩyî Ôvârí drí mbârâkã tı̣̂ nı̣̃lı̣́ kô rî âtâ kâ fẽlé trá gólĩyî drí rî, gõꞌdá gólĩyî ĩîjî kpá Ôvârí rî mbârâkã tı̣̂ gólĩyî drí nı̣̃lı̣́ trá ꞌdĩ lôgõ-lôgõ lâ kâ fẽlé gólĩyî drí tı̣̂ rî ꞌdĩ ífí lâ lôgõzó õjílã drí ífí lâ ârízó bê. 14 Nĩ ndrê drẽ, õzõ nĩ õrî rãtáã ꞌẽlé tı̣̂ ãnî drí nı̣̃lı̣́ kô rî sĩ rî, ꞌdĩî rî ãnî pı̣̃pı̣̂sı̣́lı̣́ rî cé nĩ, rĩꞌá rãtáã ꞌdĩ ꞌẽlé gõꞌdá tã ı̣̂sũ ãníkâ rãtáã rî ꞌdĩ ꞌá yû, tãlâ nĩ ârí úlı̣́ rãtáã ꞌdĩ kâ ꞌdĩ ífí lâ kô. 15 Gõꞌdá âꞌdô bê trá ĩtí rî, nĩ âꞌdô ãꞌdô ꞌẽꞌá ĩꞌdî yã? Ĩtí rî, rĩꞌá îcâ-îcâ ró ãnî drí rĩzó rãtáã rî ꞌdĩ ꞌẽlé ãnî pı̣̃pı̣̂sı̣́lı̣́ sĩ gõꞌdá kpá tã ı̣̂sũ sĩ kpạ̃rạ̃tı̣́, tãlâ nĩ nı̣̃ ró ífí lâ bê. Gõꞌdá kpá rĩꞌá tãndí ró ãnî drí lôngó rãtáã ꞌdĩ kâ ꞌdĩ ngõzó ãnî pı̣̃pı̣̂sı̣́lı̣́ sĩ ndrĩ gõꞌdá kpá tã ı̣̂sũ sĩ ndrĩ. 16 Õzõ gõꞌdá nĩ ũlûyı̣̂ Ôvârí cé ãnî pı̣̃pı̣̂sı̣́lı̣́ sĩ tı̣̂ ãnî drí nı̣̃lı̣́ kô rî sĩ, gõꞌdá õjílã ãzâ ꞌbá yî tı̣̂ ꞌdĩ nı̣̃ ꞌbá kô rî, âꞌdô ĩyî tı̣̂ ãníkâ Ôvârí rî lûyı̣́zó ꞌdĩ kõꞌá ángô tí yã? Gólĩyî îcá kô úlı̣́ ãníkâ Ôvârí rî lûyı̣̂ kâ ꞌdĩ ífí lâ ârílí. 17 Tí úlı̣́ ãníkâ rãtáã ꞌdĩ ꞌá ꞌdĩ âꞌdô ꞌbãꞌá tãndí ró rî, gõꞌdá îcá kô õjílã pãlé, tãlâ gólĩyî ârí úlı̣́ rî ꞌdĩ ífí lâ kô.

18 Mâ rî gógó nyãányâ lâ, má ꞌê ãwô-ĩtí ãmbá Ôvârí drí, tãlâ Líndrí Tãndí gólâkâ fẽ mbârâkã trá má drí, má ãâtâ ró tı̣̂ má drí nı̣̃lı̣́ kô rî ꞌbá yî gạ̃rạ̃ ãnî drı̣̃ı̣̂ sĩ. 19 Ĩtí rî, gõꞌdá õzõ õjílã ẽêꞌbê rû trá võ ãlô ꞌá Ôvârí rî ı̣̂njı̣̃lı̣́ rî, rĩꞌá tãndí ró gólĩyî drí tã ãlô má drí âtálé gólĩyî drí rî ífí lâ ârízó dódó, gólâ má drí tã âtázó dũû gólĩyî drí ífí lâ ârízó kô rî drı̣̃ı̣̂ sĩ.

20 Ámâ ândré rî mvá yî, nĩ âyê tã ı̣̂sũ ãníkâ õzõ ꞌdĩyímvá kâtí kĩꞌá nĩ rî, tı̣̂ âtálé õjílã ãzí drí nı̣̃lı̣́ kô ꞌdĩ õrî ꞌdíyî ꞌbãlé õjílã ãmbá ró ꞌdĩ. Gõꞌdá cé âꞌdô ãníkâ rî ãâꞌdô íyíkâ õzõ ꞌdĩyímvá tã õnjí ꞌẽ ꞌbá dũû õjílã ãzâ drí kô rî yí kâtí. 21 Gõꞌdá nĩ ı̣̂sũ drẽ úlı̣́ îgĩlí búkũ Ôvârí kâ ꞌá kĩ nĩ rî,

“Má âꞌdô õjílã ãwã âjóꞌá õjílã ámákâ rî ꞌbá yî ngálâ tã âtálé gólĩyî drí tı̣̂ gólĩyî drí nı̣̃lı̣́ kô rî sĩ.

Gbõ lé má õꞌê ĩtí rî, gólĩyî âꞌdô vólé gãꞌá zãâ dó úlı̣́ ámákâ ârílí.”

Ĩsáyã 28.11-12

22 Ĩtí rî, gõꞌdá tã âtâ-âtâ tı̣̂ nı̣̃lı̣́ kô rî sĩ rî rĩꞌá drı̣́-mbílí sõsõ Ôvârí kâ ĩꞌdî ꞌẽzó lâŋõ fẽlé õjílã gólĩyî tã gólâkâ lẽ ꞌbá kô rî yî drí, gõꞌdá ãâdĩ ró ĩyî drı̣̃ tã õnjí ꞌásĩ. Âꞌdó kô drı̣́-mbílí sõsõ ꞌî õjílã tã Ôvârí kâ lẽ ꞌbá rî yî drí. Gõꞌdá mbârâkã gólâ tã âtî-âtî Ôvârí kâ pẽ kâ õjílã drí ꞌdĩ rî, rî tã îmbálé õjílã gólĩyî tã lẽ ꞌbá trá Yésũ ꞌá rî yî drí, gólĩyî ũnı̣̃ ró tã gólâkâ bê dódó, âꞌdó kô gólĩyî tã lẽ ꞌbá kô Yésũ ꞌá rî yî pãlé. 23 Ĩtí rî, gõꞌdá nĩ õtírĩ rû êꞌbé kpãkã ãlô Ôvârí rî ı̣̂njı̣̃lı̣́ rî, õzõ gõꞌdá õjílã ãzâ ꞌbá yî ĩîtõ trá ꞌdó ı̣̃tú-pá rî ꞌdĩ ꞌá tı̣̂ ngĩíngî drílĩyî nı̣̃lı̣́ kô rî yî âtálé ĩꞌdî rî, gõꞌdá ĩtí rî, õzõ õjílã gólĩyî tã lẽ ꞌbá kô rî yî ãꞌdô ĩyî bê nĩngá rî, gólĩyî âꞌdô ı̣̂sũꞌá lâ kĩ, ãnî rĩ ꞌbá tı̣̂ nı̣̃lı̣́ kô ꞌdĩ ꞌbá yî âtálé ꞌdĩ õlîfõ ĩyî trá. 24 Gõꞌdá õzõ nĩ õrî úlı̣́ Ôvârí ngá lésĩ rî âꞌdálé õjílã drí, tı̣̂ gólĩyî õjílã drí nı̣̃lı̣́ trá rî sĩ rî, ꞌdĩî õjílã gólĩyî tíbê drẽ tã lẽ ꞌbá Yésũ ꞌá kô rî yî õfî úlı̣́ rî ꞌdĩ ârílí rî, gólĩyî âꞌdô ífí lâ âríꞌá. Gõꞌdá úlı̣́ ꞌdĩ âꞌdô õjílã gólĩyî tã lẽ ꞌbá kô ꞌdĩ ꞌbá yî ꞌbãꞌá tã õnjí ĩyíkâ nı̣̃lı̣́, gõꞌdá áâꞌdô tã-vó gólĩyíkâ kĩꞌá. 25 Gõꞌdá gólĩyî õtírĩ ãnî ârí tã pẽꞌá tã õnjí ĩyíkâ tíbê rĩꞌá ꞌẽlâ gõꞌdá rĩꞌá kpá lậpı̣́lâ ĩyî pı̣̃pı̣̂sı̣́lı̣́ ꞌá rî yî tãsĩ rî, kôrô drílĩyî tã õnjí ĩyíkâ ꞌdĩ lôfõzó gõꞌdá âyézó lâ ꞌdẽzó vũdrı̣́ Ôvârí rî îrátãlé. Gõꞌdá drílĩyî nı̣̃zó lâ kĩ, Ôvârí bê ãnî lãfálé nĩngá.

Tã tã Ôvârí rî ı̣̂njı̣̃-ı̣̂njı̣̃ kâ lạ́tı̣̂ mbı̣̂ ꞌásĩ rî tãsĩ

26 Ámâ ândré rî mvá yî, má âꞌdâ drẽ lạ́tı̣̂ mbı̣̂ gólâ tíbê rĩzó Ôvârí rî îrátãlé, õzõ nĩ ẽêꞌbê rû trá võ ãlô ꞌá gólâ rî ı̣̂njı̣̃lı̣́ rî ãnî drí. Nĩ âꞌdô ngãꞌá ndrĩ ãlô-ãlô Ôvârí rî ı̣̂njı̣̃lı̣́ mbârâkã gólâ drí fẽlé trá ãnî drí rî vó ró. Õjílã ãlô âꞌdô íyíkâ lôngó ngõꞌá. Ãzâ âꞌdô íyíkâ tã îmbáꞌá ĩꞌdî. Ãzâ âꞌdô íyíkâ tã gólâ Ôvârí drí âꞌdálé trá gólâ drí âꞌdálé õjílã drí rî pẽꞌá ĩꞌdî. Ãzâ âꞌdô íyíkâ tã âtî-âtî nõ pẽꞌá ĩꞌdî tı̣̂ gólâ nı̣̃lı̣́ kô rî sĩ. Gõꞌdá ãzâ âꞌdô íyíkâ úlı̣́ gólâ âtálé tı̣̂ nı̣̃lı̣́ kô rî sĩ ꞌdî ífí lâ lôfõꞌá ĩꞌdî. Ĩtí rî, tã gólĩyî ndrĩ õjílã ꞌdî ꞌbá yî drí ꞌẽzó ânĩlí ĩꞌdí bê lâ ꞌdĩ ꞌbá yî ãâꞌdô ndrĩ tã gólĩyî ꞌẽ ꞌbá krístõ ꞌbá ãzí ꞌdĩ ꞌbá yî pãlé rî ĩꞌdî. 27 Õzõ õjílã ãzâ ꞌbá yî ãꞌdô ĩyî bê õlẽ ĩyî úlı̣́ âtálé tı̣̂ gólĩyî drí nı̣̃lı̣́ kô rî sĩ rî, õjílã rı̣̃ ngãtá nâ ãâtâ úlı̣́ rî ꞌdĩ cé nĩ tı̣̂ nı̣̃lı̣́ kô ꞌdĩ sĩ krístõ ꞌbá ãzí yî drí, gõꞌdá gólĩyî õꞌê ĩyî trá úlı̣́ rî ꞌdĩ âtálé rî, gólĩyî ãâtâ ãlô-ãlô. Õjílã ãlô ãâtâ íyíkâ trá ndẽlé rî, ãzâ õgõ ró íyíkâ âtálé, gõꞌdá õjílã ãlô õlôgõ ró tã ífí lâ. 28 Ĩtí rî, õzõ õjílã ãzâ ãꞌdô yûꞌdạ́wạ́ ꞌẽ ꞌbá úlı̣́ ꞌẽꞌá âtálâ tı̣̂ nı̣̃lı̣́ kô rî sĩ ꞌdî ífí lâ lôgõlé rî, õjílã gólĩyî ꞌẽ ꞌbá úlı̣́ rî ꞌdĩ ꞌbá yî âtálé tı̣̂ nı̣̃lı̣́ kô rî sĩ ꞌdî õrî ĩyî tı̣́, ãâtâ ĩyî úlı̣́ rî ꞌdĩ kô. Gõꞌdá gólĩyî ãâtâ úlı̣́ rî ꞌdĩ cé Ôvârí drí tı̣̂ rî ꞌdĩ sĩ ĩyî pı̣̃pı̣̂sı̣́lı̣́ ꞌá tólâ tı̣́tı̣́ ró.

29 Gõꞌdá õjílã rı̣̃ ngãtá nâ ãâꞌdâ ĩyî tã âtî-âtî Ôvârí ngá lésĩ âꞌdálé õjílã ãzí drí rî, gõꞌdá ãzâ ꞌbá yî õrî ĩyíkâ rĩꞌá úlı̣́ gólĩyî drí rĩꞌá âꞌdálâ ꞌdĩ ꞌbá yî ífí lâ ı̣̂sũlı̣́ ngãtá tã gólĩyî drí rĩꞌá âtálâ ꞌdĩ tã mbı̣̂ ꞌî yã rî. 30 Gõꞌdá õzõ õjílã ãzâ ãꞌdô trá rĩꞌá tã âtî-âtî Ôvârí ngá lésĩ ꞌdî âꞌdáꞌá gõꞌdá Ôvârí ãâꞌdâ tã âtî-âtî ngĩî kpá trá ꞌwãâ ró õjílã ãzâ drí âꞌdálé rî, õjílã gólâ tíbê rĩ ꞌbá tã âꞌdálé sı̣́sı̣́ ꞌdĩ õndẽ úlı̣́ íyíkâ ꞌdĩ, õjílã rî gógó Ôvârí drí tã âtî-âtî âꞌdázó drílâ ꞌwãâ ró ꞌdĩ õngâ ró íyíkâ ꞌdĩ âꞌdálé. 31 Ĩtí rî, ãnî gólĩyî âꞌdó ꞌbá úlı̣́ bê ꞌẽꞌá âꞌdálâ krístõ ꞌbá yî drí rî ꞌbá yî, ãâtâ ĩyî ãlô-ãlô, tãlâ úlı̣́ ãnî drí rĩꞌá âtálâ ꞌdĩ õjílã ꞌdî ꞌbá yî ĩîmbâ ró tã bê ꞌá lâ sĩ gõꞌdá õsõ ró mbârâkã kpá bê gólĩyî ꞌá tã lẽzó bê Yésũ ꞌá pı̣̃pı̣̂sı̣́lı̣́ ãlô sĩ. 32 Gõꞌdá gólĩyî Líndrí Tãndí Ôvârí kâ drí mbârâkã tã âtî-âtî âꞌdâ kâ fẽzó trá drílĩyî tã âꞌdázó õjílã ãzí drí Ôvârí rî tı̣̂ sĩ rî yî, âꞌdô ĩyî îcáꞌá cú rĩlí tı̣́ õzõ drílĩyî lẽlé rî tí, 33 tãlâ Ôvârí rî tã íyíkâ rî ꞌbá yî ꞌẽlé ꞌdó lạ́tı̣̂ mbı̣̂ rî ꞌásĩ.

Âꞌdô gõꞌdá bê trá ĩtí rî, nĩ õtírĩ rû êꞌbé võ ãlô ꞌá Ôvârí rî ı̣̂njı̣́lı̣́ rî, 34 õkó õrî ĩyíkâ tı̣́tı̣́. Má âtâ tã rî ꞌdĩ ĩtí ꞌdĩ rî, tãlâ âꞌdó kô mbı̣̂ gólĩyî drí rĩzó úlı̣́ âtálé kạ̃nı̣́sạ̃ ꞌá. Gólĩyî õrî drı̣́-ãcê ĩyî ágó yí kâ zẽlé, nyé õzõ Músạ̃ drí ꞌbãlé trá gólĩyî drí ꞌẽlé rî kâtí. 35 Õzõ gólĩyî õlẽ tã ãzâ ꞌbá yî nı̣̃lı̣́ tã Ôvârí kâ tãsĩ rî, gólĩyî ĩîjî ĩyî ágó yî. Má âtâ tã ꞌdî ĩtí ꞌdĩ, tãlâ âꞌdó kô mbı̣̂ õkó drí rĩzó tã âtálé kạ̃nı̣́sạ̃ ꞌá. 36 Ĩtí rî, ãnî Kõrínĩtõ lé ꞌbá yî, nĩ ı̣̂sũ drẽ tã nô âꞌdô trá cé ãnî ĩꞌdî tã Ôvârí kâ nõ nı̣̃ ꞌbá lâ ꞌî yã? Nĩ nı̣̃ trá kĩ, má îmbâ tã Ôvârí kâ nõ nĩ ãnî drí. ꞌDõvó nĩ ârî úlı̣́ ámákâ. 37 Õzõ gõꞌdá õjílã ãzâ õkĩ, yí ãâꞌdô cú tã âtî-âtî bê Ôvârí ngá lésĩ âtálé ngãtá õkĩ Líndrí Tãndí Ôvârí kâ õfẽ mbârâkã trá yí drí tã ãzâ ꞌbá yî ꞌẽzó rî, õjílã rî ꞌdĩ ũnı̣̃ kĩ, tã má drí îgĩlí ãnî drí ꞌdĩ ꞌbá yî rĩꞌá tã gólĩyî Ôvârí drí ꞌbãlé ãnî drí ꞌẽlé rî yî ĩꞌdî. 38 Õzõ gõꞌdá õjílã rî ꞌdĩ õgâ vólé trá dó úlı̣́ ámákâ ꞌdĩ ꞌbá yî ndrẽlé tã Ôvârí ngá lésĩ rî ró rî, gõꞌdá nĩ ndrê õjílã rî ꞌdĩ kô lãjóꞌbá Ôvârí kâ ró.

39 Ámâ ândré rî mvá yî, tã ạ̃dũkũ ámákâ ãnî drí tã gólâ tã âtî-âtî Ôvârí ngá lésĩ rî âtâ kâ gõꞌdá kpá úlı̣́ âtâ-âtâ tı̣̂ gólâ nı̣̃lı̣́ kô rî sĩ ꞌdî tãsĩ rî ĩꞌdî nõ ꞌbá yî. Nĩ ndã mbârâkã gólâ tã âtî-âtî Ôvârí rî tı̣̂ sĩ âtázó rî ĩꞌdî gạ̃rạ̃, gõꞌdá nĩ âtâ tã kô õjílã drí kĩ, ólẽé kô gólĩyî drí tã âtálé tı̣̂ nı̣̃lı̣́ kô rî sĩ. 40 Ĩtí rî, nĩ lẽ tã rî ꞌdĩ ꞌbá yî ꞌẽlé ndrĩ lạ́tı̣̂ mbı̣̂ ꞌásĩ tã ạ̃ꞌdı̣́ sĩ, gõꞌdá cú ĩtí tã ꞌẽꞌẽ bárábányá rî ãkó.

15

Tã âfõ-âfõ Yésũ kâ õdrã ꞌásĩ rî tãsĩ

1 Ámâ ândré rî mvá yî, nĩ ı̣̂sũ drẽ tã gólâ má drí pẽlé ãnî drí Yésũ Krístõ rî tãsĩ rî, ãnî drí tã lẽzó trá ꞌá lâ pı̣̃pı̣̂sı̣́lı̣́ ãlô sĩ ꞌdî, gõꞌdá tã lẽlẽ ãníkâ âdrézó trá ꞌá lâ gạ́gạ́ rákã fê kâtí ꞌdĩ. 2 Gõꞌdá nĩ njû bê trá gạ́gạ́ tã âtî-âtî tãndí Yésũ rî tãsĩ ꞌdî rú rî, Ôvârí âꞌdô ãnî pãꞌá tã õnjí ãníkâ ꞌásĩ. Tí õró ꞌbãâ ĩtí kô rî, tã lẽlẽ ãníkâ Yésũ Krístõ ꞌá ꞌdĩ trá võ tãkó ꞌá.

3 Tã gólâ má drí îmbálé ãní drí rî rĩꞌá tã lậvũ ꞌbá gạ̃rạ̃ rî ĩꞌdî, gõꞌdá kpá tã ãlô-ãlô gólâ Yésũ Krístõ drí âtálé má drí kĩꞌá nĩ rî, yí õdrã nô ãmâ pãlé tã õnjí ãmákâ ꞌásĩ rî ĩꞌdî, õzõ Ôvârí drí ꞌbãlé trá búkũ íyíkâ ꞌá rî kâtí. 4 Gõꞌdá Yésũ rî ãvõ ꞌbãzó ꞌbú ꞌá. ꞌDĩî vósĩ rî, gólâ drí âfõzó ãvõ ꞌásĩ kậyı̣̂ nâ lâ ꞌá, õzõ Ôvârí drí ꞌbãlé trá búkũ íyíkâ ꞌá rî kâtí. 5 Nĩngá sĩ rî, Yésũ Krístõ drí íyî âꞌdázó lédrẽ-lédrẽ ró Pétẽrõ drí, gõꞌdá ꞌdĩî vósĩ rî, lãjóꞌbá íyíkâ mûdrı̣́-drı̣̃-lâ-ngâ-rı̣̃ ꞌdî ꞌbá yî drí. 6 ꞌDĩî vósĩ rî, gólâ drí kpá íyî nyãányâ âꞌdázó gólĩyî ꞌdẽ ꞌbá trá gólâ vó dũû kámá-njı̣̂ rû êꞌbé ꞌbá ndrĩ võ ãlô ꞌá rî ꞌbá yî drí. Ãndrõ nô rî, õjílã rî ꞌdĩ ꞌbá yî ãmbá võ lâ yî drẽ zãâ bê lédrẽ-lédrẽ ró, ũrûkậ ꞌbá yî trá ĩꞌdî gõꞌdá ạ̃ꞌdı̣́ ꞌî. 7 ꞌDĩî ꞌbá yî vósĩ rî, gólâ drí kpá íyî âꞌdázó íyî ậdrúpı̣̃ Yãkóbã drí, gõꞌdá kpá lãjóꞌbá íyíkâ drí ndrĩ kpá óꞌdí. 8 Gõꞌdá ạ̃dũkũ lâ ró gólâ drí gõzó íyî âꞌdálé nyĩî ró má drí õzõ mvá ạ̃dũkũ tı̣̃lı̣́ rî kâtí. 9 Mâ ámákâ mvá ạ̃dú ꞌî, gõꞌdá ãmbã ãzí-ãzí yí kâ rî lậvũ gạ̃rạ̃ ámákâ rî drı̣̃ı̣̂ sĩ. Gõꞌdá má îcá kpá kô ndrẽlé lãjóꞌbá Yésũ kâ ró, tãlâ má rî trá sı̣́sı̣́ rĩꞌá lâŋõ fẽlé õjílã gólĩyî tã lẽ ꞌbá Yésũ ꞌá rî yî drí rõô. 10 Gbõ lé má ꞌê tã õnjí ĩtí bê rî, Ôvârí âꞌdâ ꞌâ ạ̃ꞌdı̣́ íyíkâ trá má drí. Tã ꞌdî tãsĩ rî, gólâ drí ámâ jãzó âꞌdólé õjílã íyíkâ ró õzõ ãndrõ nô kâtí nõ. Tã tãndí gólâ drí ꞌẽlé má drí ꞌdĩ âꞌdó kô tãkó ĩtí, tãlâ má ꞌê lôsĩ gạ̃rạ̃ lãjóꞌbá ãzí drı̣̃ı̣̂ sĩ, gbõ lé má rî bê lôsĩ rî ꞌdĩ ꞌẽlé mbârâkã ámákâ sĩ kô rî. Mbârâkã Ôvârí kâ rî nĩ lôsĩ ꞌdî ꞌẽlé má ꞌá ꞌdĩ. 11 Nĩ nı̣̃ tãndí ró kĩ, tã âtî-âtî Ôvârí ngá lésĩ nõ rĩꞌá tã pạ̃tı̣́ı̣̃ ꞌî. Gbõ lé má õpẽ mâ ngãtá õjílã ãzâ õpẽ nĩ yã rî, nĩ lẽ tã ꞌá lâ tã pạ̃tı̣́-pạ̃tı̣̃ ró.

Tã âfõ-âfõ krístõ ꞌbá yí kâ õdrã ꞌásĩ rî tãsĩ

12 Gõꞌdá õzõ tã âtî-âtî pạ̃tı̣́ı̣̃ ró ãmâ drí rĩꞌá pẽlâ rî ãꞌdô ĩꞌdî kĩ, Yésũ Krístõ ãâfõ trá lédrẽ-lédrẽ ró õdrã ꞌásĩ rî, gõꞌdá õjílã ãzâ ꞌbá yî ãnî lãfálé ꞌásĩ rî âꞌdô kĩꞌá nĩ rî, õjílã ãâfõó kô õdrã ꞌásĩ ꞌdî ángô tí yã? 13 Õzõ tí gõꞌdá õjílã ĩîcâ âfõlé õdrã ꞌásĩ kô rî, tí Yésũ Krístõ îcá kpá kô âfõlé õdrã ꞌásĩ. 14 Gõꞌdá tí Yésũ Krístõ pạ̃tı̣́ı̣̃ õró âfõô õdrã ꞌásĩ kô rî, tã âtî-âtî má drí pẽlé rî âꞌdô ꞌbãꞌá tã tãkó ꞌî, gõꞌdá nĩ âꞌdô ꞌbãꞌá kpá tã tãndí ãkó tã lẽzó ꞌá lâ. 15-16 ꞌDĩî âꞌdô âꞌdálâ kĩ, mã rî ꞌdĩ õnjõ âtáꞌá ĩꞌdî Ôvârí rî tãsĩ, tãlâ mã pẽ tã trá kĩ, pạ̃tı̣́ı̣̃ Ôvârí îngâ Yésũ Krístõ trá õdrã ꞌásĩ lédrẽ-lédrẽ ró. Nĩ ndrê drẽ, tí õzõ õjílã ĩîcâ kô âfõlé õdrã ꞌásĩ rî, tí Ôvârí îcá Yésũ rî îngálé õdrã ꞌásĩ kô. 17 Tí õró ꞌbãâ nõ ĩtí rî, Yésũ Krístõ âꞌdô ꞌbãꞌá nõ drẽ zãâ ãvõ ró, gõꞌdá tã lẽlẽ ãníkâ âꞌdô ꞌbãꞌá nõ tí võ tãkó ꞌá. Gõꞌdá tí õdrã Yésũ Krístõ kâ rî âꞌdô ꞌbãꞌá mbârâkã ãkó ãnî pãlé tã õnjí ãníkâ ꞌásĩ. Tí nĩ ậvı̣̃ nô trá zãâ lạ́tı̣̂ Ôvârí kâ ꞌásĩ, gõꞌdá nĩ âꞌdô ꞌbãꞌá nõ drẽ zãâ lậnjı̣̃-lậnjı̣̃ lâŋõ tã õnjí ãníkâ kâ njı̣̃ꞌá. 18 Tí õró ꞌbãâ nõ pạ̃tı̣́ı̣̃ kĩ, Yésũ ãâꞌdô nõ drẽ zãâ ãvõ ró rî, gõꞌdá tã lẽ ꞌbá gólĩyî drã ꞌbá Yésũ ꞌá rî îcá ĩyî lédrẽ-lédrẽ ạ̃dũkũ ãkó rî ûsúlı̣́ kô. Gõꞌdá lâŋõ Ôvârí kâ âꞌdô ꞌbãꞌá nõ, rĩꞌá gólĩyî ꞌẽꞌá ãndrõ nõ rõô. 19 Tí õzõ mã õró lı̣̃fı̣́ ꞌbãâ nõ cé tã tãndí gólĩyî Yésũ drí ꞌẽlé ãmâ drí ãngó nõ ꞌá rî drı̣̃ı̣̂ ĩꞌdî rî, gõꞌdá tí mã âꞌdô ꞌbãꞌá ngá ãkó lı̣̃fı̣́ ꞌbãzó drı̣̃ lâ ı̣̃zạ́tú ãlôwálâ. ꞌDĩî ĩzã kõkõ ꞌî.

20 Ĩtí rî, gõꞌdá tã pạ̃tı̣́ı̣̃ rî ĩꞌdî nõ, Yésũ Krístõ ngâ trá õdrã ꞌásĩ. Gólâ ĩꞌdî õjílã ngã ꞌbá sı̣́sı̣́ õdrã ꞌásĩ âꞌdálâ ãmâ drí kĩ, õjílã gólâkâ drã ꞌbá trá ngá ãlô rô gólâ bê rî, âꞌdô ĩyî kpá ngãꞌá õdrã ꞌásĩ gólâ kâtí.

21 Nĩ ndrê drẽ, õzõ õjílã ãlô drí õdrã pá âsérẽ nĩ õjílã ndrĩ drı̣̃ı̣̂ rî tí rî, gõꞌdá ngãngã õdrã ꞌásĩ rî âcâ kpá trá õjílã ãlô sĩ. 22 Nĩ ndrê drẽ, tã rî gógó ꞌdĩ âꞌdô trá nõtí. Ádãmã gã bê dó tã Ôvârí drí ꞌbãlé drílâ rî ꞌẽlé rî, tã ârí ãkõ gólâkâ ꞌdĩ âsê õdrã pá trá gólâ rî ózõwá yî drı̣̃ı̣̂ ndrĩ. Kpá ĩtí, Yésũ Krístõ drã bê gõꞌdá ngãzó kpá lédrẽ-lédrẽ ró õdrã ꞌásĩ rî, gólâ njı̣̃ lạ́tı̣̂ kpá trá õjílã gólĩyî tã lẽ ꞌbá trá gólâ ꞌá rî yî drí ngãzó õdrã ꞌásĩ lédrẽ-lédrẽ ró. 23 Ĩtí rî, gõꞌdá õjílã âꞌdô ngãꞌá õdrã ꞌásĩ kậyı̣̂ gólâ Ôvârí drí ꞌbãlé rî ꞌá. Sı̣́sı̣́ rî, Ôvârí ꞌbã trá Yésũ ĩꞌdî âfõlé õdrã ꞌásĩ. Ĩtí rî, gõꞌdá Yésũ Krístõ õtírĩ âgõô ãngó nõ ꞌá rî, krístõ ꞌbá yî ndrĩ ôdrã ꞌbá rî yî âꞌdô lîdríꞌá õdrã ꞌásĩ. 24 Gõꞌdá Yésũ Krístõ drí õjílã ndrĩ ãngó nõ drı̣̃ı̣̂ gólĩyî rû jã ꞌbá trá Ôvârí rú rî ꞌbá yî gõꞌdá kpá líndrí õnjí ndrĩ gólĩyî ãngó nõ drı̣̃lı̣́ rî yî pẽzó ndrĩ. Gõꞌdá gólâ drí ãngó nõ fẽzó kũmũ íyíkâ bê ndrĩ íyî átá Ôvârí drı̣́gạ́. Ĩtí rî, ãngó nõ drí rû ndẽzó. 25 Nĩ ndrê drẽ, Yésũ Krístõ âꞌdô rĩꞌá ãngó nõ drı̣̃ı̣̂ kúmú ró, bũúũ gólâ drí íyî ạ̃jú-ꞌbá-ãzí yî pẽzó ndrĩ ꞌbãlé íyî pá zẽlé ꞌá. 26 Ĩtí rî, ạ̃jú-ꞌbá-ãzí ạ̃dũkũ gólâ drí ꞌẽꞌá îzãlâ vólé rî õdrã ĩꞌdî, tãlâ krístõ ꞌbá yî õzó gõ drãâ kô kậyı̣̂ rî nã ꞌbá yî ꞌá. 27 Mã nı̣̃ tã rî ꞌdĩ ꞌbá yî âꞌdólé tã pạ̃tı̣́ı̣̃ ró, tãlâ tã Ôvârí kâ búkũ ꞌá tã âtá ꞌbá kĩꞌá nĩ rî, “Ôvârí ꞌbã Yésũ trá âꞌdólé ngá ndrĩ drı̣̃lı̣́”, rĩꞌá cé Ôvârí rî ífífí ĩꞌdî Yésũ drí âꞌdózó kúmú ró drı̣̃lı̣́ lâ ꞌá kô rî. 28 Gõꞌdá õzõ Ôvârí õꞌbã ngá trá ndrĩ Krístõ zẽlé gólâ drí âꞌdózó kúmú ró gólĩyî drı̣̃lı̣́ rî, gõꞌdá Krístõ rî gógó drí gõzó íyî nyãányâ ꞌbãlé Ôvârí zẽlé, Ôvârí õgõ ró ngá ndrĩ rũlı̣́ ꞌbũû.

29 Tí õzõ gõꞌdá õjílã ãâfõ õdrã ꞌásĩ kô rî, ãnî ũrûkậ ꞌbá yî gõꞌdá rĩꞌá bãbãtízĩ ꞌẽlé ãnî nyãányâ drí ãnî áró ôdrã ꞌbá rî yî võ lâ ꞌá ãꞌdô drí yã? Gõꞌdá bãbãtízĩ rî gógó ꞌdĩ âꞌdô ꞌẽꞌá õjílã ãníkâ ôdrã ꞌbá trá ꞌẽ ꞌbá âfõlé kô ꞌdĩ pãꞌá ángô tí yã? 30 Ãꞌdô ĩtí rî, gõꞌdá ãmâ rû ı̣̂ꞌbũ ꞌbá Yésũ kâ ró nõ, mã âꞌdô gõꞌdá kó rĩꞌá ãmâ ꞌbãlé rĩꞌá tã âtî-âtî ꞌdĩ pẽlé Yésũ rî tãsĩ kậyı̣̂ vósĩ cé, gõꞌdá õjílã ꞌbãlé ꞌẽꞌá ãmâ ûfúlı̣́ ꞌdĩ íyíkâ kó ãꞌdô tãsĩ yã? Tí õzõ mã õró ı̣̂sũlâ kĩ, ãmâ rúꞌbạ́ ãâfõó õdrã ꞌásĩ kô rî, tí mã îcá kô tã ꞌdî ꞌẽlé ĩtí.

31 Ámâ ândré rî mvá yî, má âtâ ãnî drí, lâŋõ gólâ ámâ ꞌẽ ꞌbá má drí ꞌẽzó drãlé kậyı̣̂ vósĩ cé nõ, má âtâ nõ tã mbı̣̂ ꞌî, mâ rĩꞌá njãâ drãlé tã tãndí gólâ Kúmú Yésũ Krístõ drí ꞌẽlé ãnî drí rî tãsĩ. 32 Õzõ gõꞌdá õjílã ãâfõ kô õdrã ꞌásĩ rî, gõꞌdá kó tãlâ íyíkâ ãꞌdô ꞌî má drí lâŋõ ûsúzó Ẽfésõ ꞌálâ ámâ ạ̃jú-ꞌbá-ãzí yî drı̣́gạ́ sĩ, nyé õzõ lâŋõ gólâ õjílã gólâ kạ̃mı̣̃ drí ꞌdẽlé drı̣̃ lâ rî drí ûsúlı̣́ rî kâtí yã? Tã ı̣̂sũ õjílã kâ ꞌá rî, tã tãndí má drí ꞌẽꞌá ûsúlâ ãngó nõ ꞌá tã ạ́ngı̣́ má drí ꞌẽlé ꞌdĩ ꞌá rî íyíkâ kó ãꞌdô ꞌî yã? Ãꞌdô ĩtí rî, rĩꞌá tãndí ró má drí cé tã gólĩyî ꞌẽ ꞌbá ámâ ꞌbãlé ãyĩkõ ró rî ꞌẽlé ĩꞌdî, õzõ âtálé trá búkũ Ôvârí kâ ꞌá rî kâtí kĩ,

“Mã õrî cé rĩꞌá ngá nyãlé gõꞌdá kpá ngá mvũlı̣́ ĩꞌdî, ãꞌdô ró bê ãmâ ꞌbãlé ãyĩkõ ró,

tãlâ ı̣̃drú rî ãmâ trá ꞌẽꞌá drãlé, õdrã rĩꞌá njãâ ãmâ tẽꞌá.”

Ĩsáyã 22.13

33 Nĩ âyê õjílã ãzâ ꞌbá yî kô ãnî âdólé tã ányâ ꞌdĩ sĩ, tã pạ̃tı̣́ı̣̃ rî ꞌbá yî ĩꞌdî rĩꞌá nõ ꞌbá yî, “Ãnî ãzí-ãzí yî rĩ ꞌbá ĩyî tã õnjí ꞌẽlé ꞌdĩ ꞌbá yî, âꞌdô ĩyî ãnî îzãꞌá tã tãndí ãníkâ rĩꞌá ꞌẽlé ꞌdĩ ꞌásĩ gõꞌdá rû jãlé tã õnjí ĩyíkâ rĩꞌá ꞌẽlâ rî ꞌbá yî ꞌẽlé ĩꞌdî.” 34 Ĩtí rî, ãnî lı̣̃fı̣́ õmbâ ãnî drı̣̃ı̣̂, nĩ jâ tã ı̣̂sũ-ı̣̂sũ ãníkâ. Gõꞌdá nĩ âyê tã õnjí ãníkâ. Má sõ drı̣́-mbílí ãnî lı̣̃fı̣́. Má kĩ, ãnî ũrûkậ ꞌbá yî nı̣̃ı̣́ Ôvârí kô ãlôlâ.

Tã rúꞌbạ́ lârâkô ꞌẽ ꞌbá âfõlé õdrã ꞌásĩ rî tãsĩ

35 Gõꞌdá gbõ lé má pẽ bê tã lîdrî-lîdrî kâ õdrã ꞌásĩ rî ãnî drí rî, õjílã ũrûkậ ꞌbá yî ãnî lãfálé sĩ ĩyíkâ kpá zãâ tã îjíꞌá kĩ, õjílã âꞌdô ĩyíkâ lîdríꞌá õdrã ꞌásĩ ꞌdî kó ángô tí ró yã? Õzõ õjílã õꞌê lîdrílí õdrã ꞌásĩ rî, rúꞌbạ́ lârâkô gólĩyî drí ꞌẽzó lîdrílí ĩꞌdí bê lâ ꞌdĩ âꞌdô ꞌbãꞌá íyíkâ kó ángô tí yã? 36 Tã nı̣̃ ãkõ ãníkâ ĩtí ꞌdĩ ãꞌdô kâ ꞌî yã? Nĩ ı̣̂sũ drẽ tã ngá ífí kâ. Õzõ nĩ ı̣̃ı̣̂ꞌdı̣̂ ngá ífí trá ꞌbú ꞌá rî, âꞌdô drãꞌá zãlô drílâ gõzó âfõlé mbãlé bı̣́ bê ạ̃rú ró kạ̃ꞌdậ-kạ̃ꞌdậ. Ãmâ rúꞌbạ́ âꞌdô drãꞌá kpá ĩtí, gõꞌdá Ôvârí õtírĩ ãmâ ꞌbãâ lîdrílí óꞌdí õdrã ꞌásĩ rî, gólâ drí rúꞌbạ́ óꞌdí âfẽzó ãmâ drí. 37 Ngá gólâ ãnî drí ı̣̂ꞌdı̣́lı̣́ ꞌdĩ rĩꞌá cé ngá ífí ꞌî õzõ mbạ́mú kâtí, cé fínyáwá gõꞌdá ngá gólâ âfõ ꞌbá mbãlé ûrû rî, lârâkô lâ rĩꞌá ngĩî ngá ífí rú sĩ. 38 Gõꞌdá Ôvârí fẽ lârâkô trá ngá ífí ꞌdĩ ꞌbá yî drí ngĩíngî nyé õzõ gólâ drí lẽlé rî kâtí ạ̃kû ró. 39 Gõꞌdá kpá ĩtí, ngá gólĩyî lédrẽ-lédrẽ ró Ôvârí drí ꞌbãlé rî, kpá trá ĩyî rúꞌbạ́ lârâkô ngĩíngî bê. Õjílã mvá trá rúꞌbạ́ lârâkô bê ngĩî. Kõrõnyã kpá trá rúꞌbạ́ lârâkô bê ngĩî õjílã mvá rú sĩ. Ãríwá kpá trá rúꞌbạ́ lârâkô bê ngĩî, gõꞌdá ı̣̃ꞌbı̣̂ kpá trá rúꞌbạ́ lârâkô ĩyíkâ bê ngĩî kõrõnyã ãzâ ꞌbá yî drı̣̃ı̣̂ sĩ. 40 Gõꞌdá kpá ĩtí, ngá gólĩyî ûrú ꞌálâ rî ꞌbá yî lârâkô lâ kpá ngĩî ngá gólĩyî ãngó nõ ꞌá nõ ꞌbá yî rú sĩ. Ngá gólĩyî ûrú ꞌálâ rî ꞌbá yî sũsũ lâ kpá ngĩî ngá gólĩyî ãngó nõ kâ rî ꞌbá yî rú sĩ. 41 Gõꞌdá mvẽmvẽ ı̣̃tú kâ rî ngĩî mvẽmvẽ párá kâ rî rú sĩ, gõꞌdá kpá ngĩî lậgû-lậgû ı̣̃ꞌbı̣̂ꞌbı̣̂wạ́ kâ rî rú sĩ. Ĩtí rî, gólĩyî rî lậgúlı̣́ ꞌdó ngĩíngî. Lé ĩtí rî, lậgû-lậgû ı̣̃ꞌbı̣̂ꞌbı̣̂wạ́ kâ ĩyî võ ꞌásĩ rî kpá rĩꞌá ngĩíngî, ãlô rî lậgû íyíkâ kpá gạ̃rạ̃ íyî ãzí-ãzí drı̣̃ı̣̂ sĩ.

42 Gõꞌdá âꞌdô ꞌbãꞌá kpá ĩtí, Ôvârí âꞌdô ꞌẽꞌá õjílã gólâ drí ꞌẽꞌá îngálâ õdrã ꞌásĩ rî ĩyî rúꞌbạ́ lâ yî ôjálé ngĩî. Rúꞌbạ́ gólâ ꞌbãlé ꞌbú ꞌá ꞌdĩ rĩꞌá ngá gólâ drã ꞌbá trá gõꞌdá ꞌẽ ꞌbá ŋãlé rî ĩꞌdî. Gõꞌdá rúꞌbạ́ gólâ Ôvârí drí ꞌẽꞌá lîdrílâ õdrã ꞌásĩ rî, ŋá kô. Âꞌdô ꞌẽꞌá âꞌdólé rúꞌbạ́ gólâ tíbê ꞌẽ ꞌbá drãlé kô gõꞌdá ꞌẽ ꞌbá ŋãlé kpá kô rî ĩꞌdî. 43 Ĩtí rî, rúꞌbạ́ gólâ tíbê ãngó nõ kâ ꞌbãlé ꞌbú ꞌá ꞌdĩ rî fãfã ãkó, rĩꞌá rúꞌbạ́ lâŋõ kâ ꞌî, gõꞌdá Ôvârí õtírĩ lîdrílâ õdrã ꞌásĩ rî, âꞌdô ꞌẽꞌá ꞌbãlé lâŋõ ãkó. Kậyı̣̂ ꞌbãzó lâ ꞌbú ꞌá rî, mbârâkã lâ yû, gõꞌdá Ôvârí õtírĩ lîdrílâ rî, âꞌdô ꞌbãꞌá cú mbârâkã bê gạ̃rạ̃. 44 Kậyı̣̂ ꞌbãzó lâ ꞌbú ꞌá rî, rĩꞌá ngá ãngó nõ kâ ꞌî. Gõꞌdá Ôvârí õtírĩ lîdrílâ rî, âꞌdô ꞌbãꞌá gõꞌdá ngá ꞌbũû kâ ꞌî. Gõꞌdá âꞌdô bê trá kĩꞌá nĩ rî, rúꞌbạ́ ãmákâ nõ ãâꞌdô ngá ãngó nõ kâ ꞌî rî, gõꞌdá rĩꞌá tã pạ̃tı̣́ı̣̃ ꞌî ãmâ rúꞌbạ́ óꞌdí rî âꞌdô ꞌẽꞌá ꞌbãlé rúꞌbạ́ võ ûrú ꞌálâ rî kâ ĩꞌdî.

45 Ádãmã bê rĩꞌá rı̣̃. Úlı̣́ Ôvârí kâ âtâ tã trá ãmâ drí Ádãmã sı̣́sı̣́ rî tãsĩ kĩ,

“Ôvârí ꞌbã Ádãmã sı̣́sı̣́ rî trá âꞌdólé õjílã mvá ró.”

Tã Ómvó Ngá 2.7

Gõꞌdá Ôvârí ꞌbã Ádãmã rı̣̃ lâ ró rî, Yésũ Krístõ ĩꞌdî tíbê ꞌẽ ꞌbá õjílã ꞌbãlé lédrẽ-lédrẽ ró rúꞌbạ́ lârâkô óꞌdí bê rî. 46 Ĩtí rî, rúꞌbạ́ lârâkô sı̣́sı̣́ Ôvârí drí ꞌbãlé ãmâ drí nõ rĩꞌá rúꞌbạ́ ãngó nõ kâ ꞌî, rúꞌbạ́ nõ vósĩ rî, gólâ âꞌdô rúꞌbạ́ võ ûrú ꞌálâ rî kâ fẽꞌá ãmâ drí. 47 Ôvârí ꞌbã Ádãmã sı̣́sı̣́ rî trá ı̣̃nyạ́kú ꞌásĩ. Ádãmã rî ꞌdĩ rĩꞌá õjílã ãngó nõ kâ ꞌî. Gõꞌdá Yésũ Krístõ âꞌdó ꞌbá Ádãmã rı̣̃ lâ ró rî, íyíkâ ûrú lésĩ. Kậyı̣̂ Ôvârí drí gólâ rî îngázó õdrã ꞌásĩ rî, Ôvârí fẽ rúꞌbạ́ lârâkô óꞌdí rĩ kâ ûrú ꞌálâ rî trá gólâ drí. 48 Ĩtí rî, ãmâ ndrĩ õjílã gólĩyî ãngó nõ ꞌá nõ rĩꞌá ĩyî rúꞌbạ́ ı̣̃nyạ́kú bê, õzõ Ádãmã gólâ ꞌbãlé ı̣̃nyạ́kú ꞌásĩ rî kâtí. Gõꞌdá rúꞌbạ́ ꞌẽꞌá fẽlâ ãmâ drí îcázó rĩlí ûrú ꞌálâ rî, lârâkô lâ âꞌdô ꞌẽꞌá ꞌbãlé õzõ Yésũ Krístõ kâ rî tí. 49 Ĩtí rî, ngbãângbânõ rî, ãmâ cú rúꞌbạ́ bê õzõ Ádãmã kâtí tíbê ꞌbãlé ı̣̃nyạ́kú ꞌásĩ rî, gõꞌdá âꞌdô ꞌẽꞌá drãlé drã. Ĩtí rî, gõꞌdá mã âꞌdô bê trá ngá ãlô ꞌî Yésũ Krístõ bê rî, gõꞌdá mã âꞌdô lîdríꞌá õdrã ꞌásĩ rúꞌbạ́ óꞌdí bê õzõ Yésũ Krístõ kâtí, tãlâ ãmâ drí rĩzó bê ûrú ꞌálâ gólâ bê.

50 Ámâ ândré rî mvá yî, má âtâ ãnî drí, rúꞌbạ́ ãmákâ ãmâ drí âꞌdózó ĩꞌdí bê lâ ãngó nõ ꞌá nõ, îcá kô fĩlí rĩlí ûrú ꞌálâ võ gólâ Ôvârí drí ꞌbãzó ĩꞌdî kúmú ró ngá ndrĩ drı̣̃lı̣́ rî ꞌá, tãlâ rúꞌbạ́ rî ꞌdĩ rĩꞌá cé ãꞌwá ꞌî ãrí bê. Ãmâ rúꞌbạ́ tíbê ꞌẽ ꞌbá drãlé gõꞌdá ŋãlé nõ, îcá kô rĩlí zãâ. Ĩtí rî, mã lẽ rúꞌbạ́ óꞌdí ĩꞌdî rĩzó ûrú ꞌálâ. 51-52 Nĩ ârî drẽ, má âtâ drẽ tã lârâkô nõ ãnî drí. Yésũ Krístõ âꞌdô âgõꞌá ãmâ ãzâ ꞌbá yî ûsúlı̣́ drẽ zãâ lédrẽ-lédrẽ ró. Ĩtí rî, gõꞌdá mãlãyíkã Ôvârí kâ õtírĩ gûnı̣́yạ́ võô rî, Ôvârí drí ãmâ rúꞌbạ́ ôjázó ndrĩ âꞌdólé rúꞌbạ́ óꞌdí ró. Tã rî ꞌdĩ âꞌdô ꞌẽꞌá rû ꞌẽlé ꞌwãâ ró, nyé õzõ lı̣̃fı̣́ âcárẽ kâtí. Gõꞌdá óõtírĩ gûnı̣́yạ́ rî ꞌdĩ võô rî, õjílã gólĩyî ãmâ lãfálé sĩ ôdrã ꞌbá trá rî yî drí lîdrízó õdrã ꞌásĩ lédrẽ-lédrẽ ró kpá óꞌdí. Gõꞌdá âꞌdólé cú rúꞌbạ́ óꞌdí tíbê ꞌẽ ꞌbá drãlé kpá óꞌdí kô rî bê. Gõꞌdá ãmâ ạ̃mbúkũ gólĩyî lédrẽ-lédrẽ ró ôdrã ꞌbá drẽ kôꞌdáwá ꞌdĩ ꞌbá yî, Ôvârí âꞌdô kpá ãmâ ôjáꞌá rúꞌbạ́ óꞌdí âfẽzó ãmâ drí. 53 Tã lâ rĩꞌá îcâ-îcâ ró, Ôvârí drí ãmâ rúꞌbạ́ gólĩyî rĩ ꞌbá ôdrãlé ôdrã gõꞌdá ŋãlé kpá ŋã nô ꞌbá yî ôjálé rúꞌbạ́ óꞌdí gólĩyî tíbê ꞌẽ ꞌbá ôdrãlé kô rî ꞌbá yî ꞌá. 54 Gõꞌdá tã rî ꞌdĩ õtírĩ rû ꞌẽê rî, gõꞌdá úlı̣́ gólâ búkũ Ôvârí kâ drí âtálé rî drí âcázó tã pạ̃tı̣́ı̣̃ ró kĩ ꞌbá nĩ rî,

“Ôvârí îzã ạ̃jú-ꞌbá-ãzí íyíkâ, Ôdrã-trá.

Gólâ ꞌbã tã trá, õjílã õzó ôdrãâ kô.

Gólâ ndẽ õdrã rî mbârâkã trá ndrĩ.”

Ĩsáyã 25.8

55 Ĩtí rî, gõꞌdá Ôvârí âtâ tã kpá trá búkũ íyíkâ ꞌá kĩ,

“Õdrã, mbârâkã áníkâ rĩzó ãmâ ûfúlı̣́ rî gõꞌdá ãꞌdô ꞌá yã?

Mbârâkã áníkâ ãmâ drı̣̃lı̣́ rî ndẽ trá.

Ní îcá gõꞌdá ãmâ ûfúlı̣́ kô.”

Õséyã 13.14

56 Tã õnjí ãmákâ rĩꞌá ꞌẽlâ rî, rî nĩ rĩꞌá mbârâkã fẽlé õdrã drí rĩzó ãmâ ûfúlı̣́ nõ. Gõꞌdá tã gólĩyî Ôvârí drí ꞌbãlé trá ãmâ drí ꞌẽlé rî, rî nĩ tã âꞌdálé ãmâ drí kĩ, õdrã cú mbârâkã bê ãmâ pẽzó, ĩꞌdî ãmâ drí rĩzó drãlé nõ, tãlâ tã ꞌbãꞌbã rî ꞌdĩ rî tã âꞌdálé kĩ, Ôvârí ãâꞌdô lâŋõ fẽꞌá ãmâ drí tã õnjí ãmákâ rĩꞌá ꞌẽlâ ꞌdĩ ꞌbá yî tãsĩ. 57 Ĩtí rî, nĩ ꞌdê, mã ngâ ndrĩ ꞌdó Ôvârí rî lûyı̣́lı̣́, tãlâ gólâ ꞌbã ãmâ nĩ õdrã rî pẽlé tã õnjí bê, tãlâ tã gólâ Yésũ Krístõ drí âfõzó õdrã ꞌásĩ nô tãsĩ.

58 Ámâ ândré rî mvá yî, ãꞌdô gõꞌdá trá ĩtí rî, ꞌdõvó nĩ ꞌdê, mã njû tã lẽlẽ ãmákâ rú gạ́gạ́, gõꞌdá mã âdrê ró õzõ rákã fê kâtí. Nĩ rî gõꞌdá zãâ lôsĩ Yésũ Krístõ kâ rî ꞌẽlé ĩꞌdî dódó. Nĩ nı̣̃ tãndí ró kĩ, lôsĩ ꞌẽꞌẽ Yésũ Krístõ drí rî âꞌdó kô tã tãkó ꞌî.

16

Tã lãfâ êꞌbê kâ jõlé krístõ ꞌbá Yẽrõsãlémã ꞌálâ rî ꞌbá yî drí rî

1 Tã lãfâ êꞌbê kâ jõlé krístõ ꞌbá gólĩyî Yẽrõsãlémã ꞌálâ rî ꞌbá yî pãzó rî tãsĩ rî, nĩ ꞌê kpá nyé õzõ má drí âtálé õjílã gólĩyî Gãlãtíyã ꞌálâ rî ꞌbá yî drí ꞌẽlé rî kâtí. 2 Kậyı̣̂ rãtáã kâ vósĩ cé rî, õjílã ãlô õcâ lãfâ íyíkâ lãfálâ lãfâ ndrĩ gólâ drí ûsúlı̣́ rî ꞌbá yî ꞌásĩ trõlé fẽlé drı̣̃-ꞌbá ãníkâ drı̣́gạ́, gólĩyî õndrê ró vó lâ bũúũ kậyı̣̂ má drí ꞌẽzó cãlé ãnî ngáá tólâ rî ꞌá. Nĩ ꞌê tã rî ꞌdĩ ĩtí, tãlâ mã õtírĩ cãâ tólâ rî, mã õzó kô kpá rĩî lãfâ zı̣̃lı̣́ ãnî tı̣́ sĩ. 3 Gõꞌdá õzõ mã õcâ trá tólâ rî, má gõ ró cé wárãgã îgĩlí ĩꞌdî fẽlé õjílã gólĩyî ãnî drí njĩlí trá lãfâ ꞌdĩ âjílí rî Yẽrõsãlémã ꞌálâ rî ꞌbá yî drı̣́gạ́, ãꞌdô ró bê gólĩyî âꞌdálé kĩ, gólĩyî lãjóꞌbá ãníkâ ãnî drí jõlé rî yî ĩꞌdî. 4 Õzõ ĩîcâ trá má drí kpá nĩzó õjílã rî ꞌdĩ ꞌbá yí bê kậyı̣̂ rî ꞌdĩ ꞌá rî, gõꞌdá má drí nĩzó.

Tã Póõlõ drí ꞌẽꞌá ꞌẽlâ rî

5 Má lẽ nĩlí Mẽkẽdónĩyã ꞌálâ, nĩꞌá õjílã Ôvârí kâ tólâ nã ꞌbá yî ndrẽlé. Õzõ má õtírĩ nĩî Mẽkẽdónĩyã ꞌálâ rî, gõꞌdá ꞌdĩî vósĩ rî, má âꞌdô ꞌẽꞌá cãlé bũúũ ãnî ngáá tólâ. 6 Õzõ má õcâ trá ãnî ngálâ tólâ rî, má lẽ rĩlí ãní bê kậyı̣̂ ãmbá sĩ, âꞌdô ꞌbãꞌá bũúũ cãlé mîlí ạ̃dũkũ ꞌá. Gõꞌdá ꞌdĩî âꞌdô ãnî ꞌbãꞌá cú lãfâ ûsúlı̣́ ãmâ pãzó ậcı̣́ ámákâ má drí ꞌẽꞌá tólâ nĩzó sı̣́sı̣́ ꞌálâ nã ꞌá. 7 Ngbãângbânõ rî, mã nĩí drẽ tólâ kô, tãlâ má lẽé kô rĩlí ãní bê cé kậyı̣̂ dã sĩ õzõ má õcâ trá ãnî ngáá tólâ rî. Õzõ Ôvârí õlôpê mâ trá cãlé tólâ rî, má lẽ ꞌẽlâ ãní bê kậyı̣̂ dũû. 8 Má âꞌdô ꞌẽꞌá rĩlí Ẽfésõ ꞌá nõngá cãlé bũúũ kậyı̣̂ kãrámã Pẽnĩtãkósĩtĩ kâ ꞌá,* 9 tãlâ mâ drẽ cú ândrâ-tãndĩ bê lôsĩ Ôvârí kâ ꞌẽzó nõngá. Gõꞌdá õjílã dũû rĩꞌá tã lẽꞌá tã Ôvârí kâ ꞌá. Gbõ lé ámâ ạ̃jú-ꞌbá-ãzí yî âꞌdô bê rĩꞌá lạ́tı̣̂ lôndãꞌá ꞌẽzó lôsĩ má drí rĩꞌá ꞌẽlâ ꞌdĩ îzãzó rî.

10-11 Ĩtí rî, Tĩmátĩyã õtírĩ cãâ ãnî ngáá tólâ rî, nĩ lậgû gólâ kpá, nyé õzõ ãnî drí ꞌẽrẽ ámâ lậgúlı̣́ rî kâtí, gólâ rî kpá lôsĩ Kúmú ãmákâ Yésũ Krístõ kâ ãlô-ãlô má drí rĩꞌá ꞌẽlâ nõ ꞌẽlé ĩꞌdî. Nĩ ndrê gólâ õjílã tãkó ró kô. Nĩ pâ gólâ lãfâ sĩ, ãꞌdô ró bê gólâ drí ậcı̣́ íyíkâ ꞌẽꞌá tõlâ ꞌdĩ tõzó pı̣̃pı̣̂sı̣́lı̣́ tãndí sĩ tã ı̣̂sũ ãkó, tãlâ gólâ ãâgõ ró bê ꞌwãâ má ngáá nõlé ậdrúpı̣̃ ãzí ãzâ ꞌbá yí bê.

12 Gõꞌdá ãmâ ậdrúpı̣̃ Ãpólõ rî tãsĩ rî, má âtâ tã trá kpı̣̃ı̣̂ gólâ drí nĩzó ãmâ ậdrúpı̣̃ gólĩyî nĩ ꞌbá ꞌdĩ ꞌbá yí bê ãnî ngálâ, gólâ lẽé nĩlí ãnî ndrẽlé ngbãângbânõ kô. Gõꞌdá gólâ âꞌdô nĩꞌá trá, õzõ Ôvârí õlẽ trá gólâ drí rî.

Úlı̣́ ạ̃dũkũ Póõlõ kâ

13 Ãnî lı̣̃fı̣́ õmbâ ãnî rú, nĩ âdrê gạ́gạ́ õzõ rákã fê kâtí tã lẽlé pı̣̃pı̣̂sı̣́lı̣́ ãlô sĩ Yésũ Krístõ ꞌá, nĩ ậtũ fĩî lâŋõ ꞌásĩ ndrĩ mbârâkã Ôvârí kâ sĩ. 14 Nĩ rî tã ꞌẽlé ãnî ãzí-ãzí yî drí ndrĩ ꞌdó lôvó sĩ.

15 Ámâ ândré rî mvá yî, nĩ nı̣̃ tã Sĩtĩfãnásĩ yí kâ trá tãndí ró. Gólĩyî õjílã drı̣̃-káká tã lẽ ꞌbá Yésũ Krístõ ꞌá Gı̣̃rı̣́kı̣̃ ꞌálâ rî ĩꞌdî, õjílã ꞌdî ꞌbá yî ꞌbã ĩyî trá lôsĩ ꞌẽlé õjílã Ôvârí kâ drí pı̣̃pı̣̂sı̣́lı̣́ ãlô sĩ. 16 Má lôꞌbã rúꞌbạ́ ãnî drí, nĩ rî ró bê drı̣̃-ꞌbá tãndí ãníkâ õzõ Sĩtĩfãnásĩ yí kâtí rî ꞌbá yî zẽlé õjílã gólĩyî rĩ ꞌbá lôsĩ ꞌẽlé gólâ bê Ôvârí drí rî ꞌbá yí bê. 17 Mâ rĩꞌá ãyĩkõ ró, tãlâ Sĩtĩfãnásĩ, Fõrõtõnátõ gõꞌdá Ãkãyíkã yî âcâ ĩyî trá ãmâ ngálâ ãmâ pãlé, õzõ má õtírĩ rĩî ãnî tã ı̣̂sũlı̣́ ãnî ndrẽ ãkõ drí rî. 18 Gólĩyî rî trá mbârâkã sõlé má ꞌá, õzõ drílĩyî rĩrĩ ꞌẽlâ ãnî drí tólâ nã kâtí. Ĩtí rî, nĩ ı̣̂njı̣̃ gólĩyî tãndí ró.

Nî-bê-yã ạ̃dũkũ Póõlõ kâ

19 Krístõ ꞌbá gólĩyî Ásĩyã ꞌálâ rî ꞌbá yî ꞌê ĩyî nî-bê-yã ãnî drí rõô. Ãkõwílã yî Pĩrĩsílã bê krístõ ꞌbá gólĩyî rû êꞌbé ꞌbá Ôvârí rî îrátãlé gólĩyî drí ꞌbã ꞌálâ rî ꞌbá yí bê ꞌê ĩyî nî-bê-yã ãnî drí, Kúmú ãmákâ Yésũ Krístõ rî rú sĩ. 20 Gõꞌdá kpá ãnî ãzí-ãzí yî ndrĩ tíbê tã lẽ ꞌbá trá Yésũ Krístõ ꞌá rî yî ꞌê ĩyî nî-bê-yã kpá ãnî drí ndrĩ. Nĩ õtírĩ rû êꞌbé võ ãlô ꞌá rî, nĩ ꞌê nî-bê-yã ãmâ ậdrúpı̣̃ yî drí lôvó sĩ. 21 Mâ Póõlõ, má îgĩ nî-bê-yã nô cú ámâ drı̣́ sĩ ãnî drí. 22 Õzõ õjílã ãlô ãnî lãfálé sĩ õꞌbã Kúmú ãmákâ Yésũ rî lôvó kô rî, lâŋõ âꞌdô gólâ rî ꞌẽꞌá. Kúmú ãmákâ Yésũ Krístõ ãâgõ ꞌwãâ. 23 Kúmú ãmákâ Yésũ Krístõ õfẽ õrẽ ãnî drí. 24 Má lẽ ãnî ndrĩ, tãlâ ãmâ ãní bê trá ndrĩ ngá ãlô ꞌî Yésũ Krístõ bê. Ĩꞌdî ꞌdĩ.

* 5:6 5.6 Ạ̃kú Ạ̃kú ꞌdĩ rĩꞌá úlı̣́ mãnĩgõ ꞌî. Ãmbãtã gólâ ạ̃kú ãkó rĩꞌá nyãꞌá kãrámã lậvũ-lậvũ kôrô kâ rî ꞌá ꞌdĩ rĩꞌá tã âꞌdâ ꞌî kĩ, õjílã Ôvârí kâ drí rĩlí tã õnjí ãkó.

* 8:1 8.1 Pãrãndã Kõrínĩtõ lé ꞌbá yî rî ĩyî kõrõnyã fũlı̣́ ĩꞌdî pãrãndã tı̣́ ngá fẽfẽ ró ôvârí ãbãrãdãgõ ĩyíkâ rî ꞌbá yî drí. Gõꞌdá rãtáã gólĩyíkâ ôvârí ãbãrãdãgõ ĩyíkâ ꞌdĩ ꞌbá yî drí rî vósĩ rî, drílĩyî kõrõnyã fũlı̣́ ꞌdĩ ãꞌwá lâ nyãzó ĩyî ãzí-ãzí lâ yí bê. Krístõ ꞌbá yî îjî Póõlõ kĩ, ãâꞌdô tã õnjí ꞌî ãꞌwá pãrãndã tı̣́ sĩ rî nyãzó yã, tãlâ krístõ ꞌbá ãzâ ꞌbá yî kĩ ꞌdĩî ãâꞌdó tã õnjí ꞌî kô, tãlâ ôvârí ãbãrãdãgõ ꞌdî ãâꞌdô rĩꞌá ngá tãkó ꞌî.

* 10:7 10.7 Nĩ zı̣̂ Âfõ-Âfõ kápĩtã 32.

* 11:5 11.5 Lãꞌbí Yúdạ̃ yí kâ ꞌá rî, õkó gólâ drı̣̃ âkó ꞌbá kô ꞌdĩ rî nyé õzõ õkó rũlı̣́ ãgô bê gõzó drı̣̃ lâ fãlé kúlúrú ró tã õnjí ꞌdĩ drí rî kâtí. Gõꞌdá õkó kâ rî, gólĩyî drí ĩyî drı̣̃ âkólé kpạ̃ạ́kũ, ãꞌdô ró bê tã âꞌdálé kĩ, gólĩyî fẽ ĩyî trá rĩlí ĩyî ágó yî zẽlé tã ágó lâ yí kâ ârílí ĩꞌdî, tãlâ õzõ õjílã ãzâ ꞌbá yî õndrê gólĩyî trá drı̣̃ bê âkô-âkô ró ítá sĩ kpạ̃ạ́kũ rî, õjílã drí gólĩyî ágó yî ı̣̂njı̣̃zó bê.

* 16:8 16.8 Pẽnĩtãkósĩtĩ ꞌDĩî rĩꞌá kãrámã Yúdạ̃ yí kâ ĩꞌdî, gõꞌdá krístõ ꞌbá yî ı̣̂sũ ĩyíkâ kậyı̣̂ Líndrí Tãndí drí ânĩzó gólĩyî drı̣̃ı̣̂ sĩ rî tã lâ ĩꞌdî.

2 Kõrínĩtõ lé ꞌbá

1

2

3

4

5

6

7

8

9

10

11

12

13

Tã îgĩ-îgĩ Póõlõ kâ rı̣̃ lâ Kõrínĩtõ lé ꞌbá yî drí rî

2 Kõrínĩtõ lé ꞌbá

Tã ꞌẽꞌá zı̣̃lâ nı̣̃lı̣́ sı̣́sı̣́ rî

Póõlõ îgĩ tã nô krístõ ꞌbá gólĩyî Kõrínĩtõ ꞌálâ rî ꞌbá yî drí, tã-drı̣̃ tã gólĩyíkâ rĩꞌá lâsélâ gólâ rú rî ꞌbá yí kâ lôgõzó gólĩyî drí. Gólĩyî rî tã âtálé kĩ, Póõlõ õlẽé ĩyî kô, tãlâ gólâ gõó drẽ kô gólĩyî ndrẽlé kpá óꞌdí õzõ drílâ tã ꞌbãzó ꞌẽlé sı̣́sı̣́ rî kâtí. Ãzâ ꞌbá yî ı̣̂sũ ĩyíkâ kĩ, Póõlõ ãâꞌdó íyîngá lãjóꞌbá ꞌî kô, gõꞌdá tã âtî-âtî gólâ drí rĩꞌá pẽlâ gólĩyî drí rî ãâꞌdó kô tã pạ̃tı̣́ı̣̃ ꞌî. Gõꞌdá kpá krístõ ꞌbá lı̣̃fı̣́ îcí ꞌbá ãzâ ꞌbá yî rî ĩyî trá âcálé Kõrínĩtõ ꞌá nĩngá rĩꞌá tã ngĩî ãzâ ꞌbá yî îmbálé Póõlõ kâ ꞌdĩ rú sĩ. Póõlõ kĩ nĩ rî, lı̣̃fı̣́ îcí ꞌbá ꞌdĩ ꞌbá yî ãâꞌdô ĩyî rĩꞌá ậdı̣̂ lôvó bê rõô, gõꞌdá gólĩyî ãâꞌdá ĩyî tã ꞌẽꞌẽ Yésũ kâ rî mbı̣̂ õjílã drí kô. Gólĩyî rî rĩꞌá tã lârâkô ãzâ ꞌbá yî ꞌẽlé, rĩꞌá õjílã tı̣̂ ꞌbãlé ậꞌdı̣́lı̣́. Gólĩyî rî kpá rĩꞌá ĩyî tã lôngólé tã nı̣̃nı̣̃ gólĩyíkâ Ôvârí rî tãsĩ rî tã lâ ꞌá. Tãlâ Póõlõ rí tã ĩtí ꞌdĩ ꞌbá yî ꞌẽlé kô rî drí sĩ rî, gólĩyî drí rĩzó tã ı̣̂sũlı̣́ rı̣̃ rı̣̃ kĩ, Póõlõ ãâꞌdô fí trá ꞌbãlé pạ̃tı̣́ı̣̃ drı̣̃-ꞌbá krístõ ꞌbá kâ ꞌî yã rî. Gõꞌdá tã Póõlõ kâ âꞌdó kô ĩtí. Gólâ ậtũ íyî fĩî trá lâŋõ ûsúzó tã lẽlẽ gólâkâ Yésũ ꞌá rî tãsĩ. Gólâ lẽ tã lẽ ꞌbá gólĩyî óꞌdí ró yí drí îmbálé Yésũ rî tãsĩ ꞌdî ꞌbá yî rõô. Gólâ âꞌdó kô lãfâ lôvó ꞌbá ꞌî, ngãtá tã ãmbã lôvó bê. Ĩtí rî, gólâ rĩꞌá tã âꞌdâ-âꞌdâ drı̣̃-ꞌbá krístõ ꞌbá kâ rî tãndí kâ rî ró gólĩyî drí.

Gõꞌdá Póõlõ âꞌdâ trá kĩ, krístõ ꞌbá gólâ pạ̃tı̣́ı̣̃ rî âꞌdô ꞌẽꞌá lâŋõ ûsúlı̣́, gõꞌdá ãzângá sĩ, áâꞌdô fũꞌá lâ kpá õzõ Kúmú gólĩyíkâ Yésũ tí. Yî rî gógó ífífí lâ óꞌbã yî trá gạ̃nı̣́mạ̃ ꞌá, gõꞌdá ócâ yî trá, tãlâ õjílã Yúdạ̃ yí kâ rî ꞌbá yî gã ĩyî tã âtî-âtî yí drí rĩꞌá pẽlâ rî trá dó. Õzõ gólĩyî drí âꞌdórẽ trá krístõ ꞌbá ró ꞌdĩ tí rî, gólĩyî õꞌbã ĩyî lı̣̃fı̣́ kô kĩzó nĩ rî, rĩrĩ ĩyíkâ rî ãâꞌdô ꞌbãꞌá cú ĩtí lâŋõ ãzâ ꞌbá yî ãkó, gõꞌdá õjílã ãâꞌdô rĩꞌá ĩyî ı̣̂njı̣̃lı̣́ õzõ lı̣̃fı̣́ îcí ꞌbá ãzâ nã ꞌbá yí kâ nã tí.

Gólâ rî zãâ cãcã íyíkâ gólĩyî ngálâ rî tã lâ ꞌbãlé lãfâ ûꞌdû-ûꞌdû kâ krístõ ꞌbá gólĩyî ngá ãkó Yẽrõsãlémã ꞌálâ rî ꞌbá yî pãzó rî âtâ-âtâ sĩ.

1

1 Mâ Póõlõ tíbê Ôvârí drí njĩlí nĩ âꞌdólé lãjóꞌbá Yésũ Krístõ kâ ró rî, má îgĩ wárãgã nô nĩ ãnî krístõ ꞌbá Kõrínĩtõ ꞌálâ nã ꞌbá yî drí gõꞌdá ãnî gólĩyî âꞌdó ꞌbá ꞌbạ̃drı̣̃ Gı̣̃rı̣́kı̣̃ kâ ꞌálâ rî yî drí. Ãmâ ámâ ậdrúpı̣̃ Tĩmátĩyã bê, ꞌê nî-bê-yã ãnî drí ndrĩ. 2 Ôvârí ãmâ átá gõꞌdá Kúmú ãmákâ Yésũ Krístõ bê õfẽ õrẽ ãnî drí tã ạ̃ꞌdı̣́ bê.

3 Mã lûyı̣̂ Ôvârí Kúmú ãmákâ Yésũ Krístõ rî átá ró rî gólâ tíbê ꞌâ lâ drí ậꞌdı̣́lı̣́ trá ãmâ rú nõ, Ôvârí rî gólâ kpá ĩꞌdî mbârâkã sõ ꞌbá ãmâ rú rî. 4 Õzõ lâŋõ ãâꞌdô trá ãmâ ꞌẽꞌá rî, gólâ drí ãmâ ꞌbãzó fĩî ậtũlı̣́. Gólâ pâ ãmâ ĩtí ꞌdĩ rî, tãlâ mã õpâ ró õjílã gólĩyî lâŋõ drí ꞌẽꞌá gólĩyî ꞌẽlé rî kpá ĩtí. 5 Õzõ lâŋõ õꞌê ãmâ rõô tã lẽlẽ ãmákâ Yésũ Krístõ ꞌá rî tãsĩ rî, gõꞌdá Yésũ Krístõ âꞌdô ãmâ pı̣̃pı̣̂sı̣́lı̣́ ꞌbãꞌá ậꞌdı̣́lı̣́ ậꞌdı̣̂ gõꞌdá rĩzó mbârâkã íyíkâ fẽlé ãmâ drí rõô. 6 Õzõ gõꞌdá lâŋõ ãꞌdô trá ámâ ꞌẽꞌá rî, tã ꞌdî ãꞌdô ró bê ãnî pãlé. Õzõ Ôvârí õꞌbã ámâ pı̣̃pı̣̂sı̣́lı̣́ trá ı̣̂dúlı̣́ kậyı̣̂ lâŋõ drí rĩzó ámâ ꞌẽlé rî ꞌá rî, tã rî ꞌdĩ âꞌdô ãnî pãꞌá tã nı̣̃lı̣́ kĩ nĩ rî, Ôvârí âꞌdô kpá ãnî pı̣̃pı̣̂sı̣́lı̣́ ꞌbãꞌá ı̣̂dúlı̣́ õzõ lâŋõ õtírĩ rĩî ãnî ꞌẽlé rî. 7 Ĩtí rî, má lẽ tã trá pạ̃tı̣́-pạ̃tı̣̃ pı̣̃pı̣̂sı̣́lı̣́ ãlô sĩ kĩ, Ôvârí âꞌdô tã ꞌdî ꞌẽꞌá kpá ĩtí ãnî drí. Lâŋõ tíbê ãmâ ꞌẽ ꞌbá rî, âꞌdô kpá ãnî ꞌẽꞌá. Gõꞌdá ĩtí rî, Ôvârí âꞌdô kpá pı̣̃pı̣̂sı̣́lı̣́ tã ậtũ kâ fẽꞌá ãnî drí gõꞌdá kpá ãnî pı̣̃pı̣̂sı̣́lı̣́ ꞌbãlé ậꞌdı̣́lı̣́ ậꞌdı̣̂ õzõ drílâ ꞌẽrẽ lâ má drí rî kâtí.

8 Ámâ ậdrúpı̣̃ yî ámâ îzó yí bê, má lẽ lâŋõ gólâ ãmâ ꞌẽ ꞌbá ꞌbạ̃drı̣̃ Ásĩyã* kâ ꞌálâ rî tã lâ ꞌbãlé kpá ãnî drí nı̣̃lı̣́. Lâŋõ rî ꞌdĩ lậnjı̣̃ trá kôrô, gõꞌdá mbârâkã lâ lậvũ trá gạ̃rạ̃ ãmâ drı̣̃ı̣̂ sĩ. Ĩtí rî, mã kĩ ãmákâ rî, lâŋõ rî ꞌdĩ ãâꞌdô ãmâ fũꞌá. 9 Mã kĩ ãmákâ rî, pạ̃tı̣́-pạ̃tı̣̃ kậyı̣̂ ãmákâ drã kâ rî ãâcâ trá. Tã rî ꞌdĩ âꞌdô ĩtí ꞌdĩ rî, tãlâ mã õzó kô ûjũû nĩ ãmâ nyãányâ pãlé, mã õfẽ ró ãmâ bê rî cé Ôvârí drı̣́gạ́ ĩꞌdî, Ôvârí tíbê rĩ ꞌbá õjílã îngálé õdrã ꞌásĩ rî. 10 Ôvârí gólâ tíbê ãmâ pã ꞌbá nĩ lâŋõ ãmbá tíbê ꞌẽ ꞌbá ãmâ fũlı̣́ ĩtí ꞌdĩ ꞌásĩ ꞌdî rî, gólâ ĩꞌdî Ôvârí tíbê ãmâ drí ꞌẽzó tã lẽlé ꞌá lâ pı̣̃pı̣̂sı̣́lı̣́ ãlô sĩ rî. Ị̃zạ́tú rî, gólâ âꞌdô kpá zãâ rĩꞌá ãmâ pãlé lâŋõ ꞌásĩ, 11 tãlâ nĩ õrî trá zãâ rĩꞌá gólâ rî îrátãlé ãmâ tãsĩ rî. Ĩtí rî, õjílã dũû âꞌdô îcáꞌá cú Ôvârí rî lûyı̣́lı̣́, tãlâ gólĩyî ndrê gólâ pâ ãmâ trá kậyı̣̂ lâŋõ kâ ꞌásĩ.

Tã Póõlõ drí tã yí drí ꞌẽꞌá ꞌẽlâ rî jãzó ngĩî rî tã lâ âtázó rî

12 Ámâ ậdrúpı̣̃ yî, tã ı̣̂sũ ámákâ vó ró rî, Ôvârí nı̣̃ trá kĩ, má rî trá ãngó nõ drı̣̃ı̣̂ õjílã tãndí rî ró gõꞌdá tã gólĩyî má drí rĩꞌá ꞌẽlâ ãnî drí rî ꞌbá yî rĩꞌá cú tã õnjí ãkó. Má rî tã gólĩyî sũ ꞌbá Ôvârí rú rî yî ꞌẽlé ĩꞌdî ãnî drí, âꞌdô mbârâkã gólâ drí fẽlé má drí rî vó ró. 13 Tã gólĩyî má drí îgĩlí ãnî drí nõ ꞌbá yî, má îgĩ trá tã mbı̣̂ ꞌî gõꞌdá kpá dódó tã gólĩyî ãnî drí ꞌẽꞌá ífí lâ nı̣̃lı̣́ dódó rî yî ĩꞌdî. 14 Gõꞌdá nĩ nı̣̃ tã ámákâ ꞌdĩ drẽ cé dã ĩtí, gõꞌdá má lẽ ãnî tã ámákâ rî nı̣̃lı̣́ ngbálí-ngbálí ı̣̃zạ́tú, tãlâ má lẽ ámâ ậrúlı̣́ ãnî tãsĩ, gõꞌdá nĩ ậrû ró kpá ãnî ãmâ tãsĩ, kậyı̣̂ gólâ Kúmú ãmákâ Yésũ Krístõ drí ꞌẽzó âgõlé ãngó nõ ꞌá rî ꞌá.

15 Tã ı̣̂sũ ámákâ ꞌá rî, tã ꞌdî fî trá ãnî drı̣̃ı̣̂. Ĩtí rî, má lẽ trá cãlé ãnî ngáá tólâ ândâlâ rı̣̃, tãlâ nĩ âꞌdô ró bê ãyĩkõ bê má drí ãnî pãzó ândâlâ rı̣̃. 16 Má lẽ trá ãnî ndrẽlé sı̣́sı̣́, má õtírĩ nĩî nĩꞌá ꞌbạ̃drı̣̃ Mẽkẽdónĩyã kâ ꞌálâ rî. Gõꞌdá má lẽ kpá trá cãlé ãnî ngálâ má õtírĩ âgõô Mẽkẽdónĩyã lésĩ rî, tãlâ nĩ pâ ró mâ bê ậdı̣̂ sĩ fínyáwá má drí nĩzó ĩꞌdî sĩ lâ ꞌbạ̃drı̣̃ Yũdạ́yạ̃ kâ ꞌálâ.

17 Nĩ ı̣̂sũ bê-rî, mâ rĩꞌá õjílã tã ı̣̂sũ-ı̣̂sũ bê rı̣̃ rı̣̃ rî ĩꞌdî yã? Nĩ ı̣̂sũ bê-rî mâ õjílã gólâ rĩ ꞌbá tã yí drí ꞌbãlé trá ꞌẽlé rî ꞌẽ ꞌbá kô rî ĩꞌdî yã? 18-19 Ôvârí nı̣̃ trá kĩ, má âꞌdó kô õjílã ĩtí ꞌdĩ ĩꞌdî. Má rî zãâ tã mbı̣̂ rî âtálé ĩꞌdî, tãlâ Ôvârí rî mvá Yésũ Krístõ, tã gólâkâ âtálé rî íyíkâ kó zãâ ãlô. Gólâ ĩꞌdî tíbê ãmâ Sĩlĩvánõ* yí bê gõꞌdá Tĩmátĩyã yí bê drí tã lâ pẽlé ãnî drí rî. 20 Ãꞌdô tã gólĩyî Ôvârí drí ꞌbãlé trá dũû ꞌẽꞌá ꞌẽlâ ãmâ drí ꞌdĩ ꞌbá yî tãsĩ rî ĩꞌdî rî, mã nı̣̃ trá kĩ, tã pạ̃tı̣́ı̣̃ ró, Ôvârí âꞌdô tã ꞌdî ꞌbá yî ꞌẽꞌá tãlâ Yésũ Krístõ rî tãsĩ. Õzõ gõꞌdá ãꞌdô trá ĩtí rî, ꞌdĩî tã ãmâ drí rĩzó tã âtálé kĩ, “Ãâꞌdô ĩtí”, õzõ mã õrî trá Ôvârí rî lûyı̣́lı̣́ Yésũ Krístõ rî rú sĩ rî ĩꞌdî. 21-22 Ôvârí ĩꞌdî gólâ tíbê ãmâ ꞌbã ꞌbá ndrĩ ãní bê âꞌdólé ngá ãlô ró Yésũ Krístõ ꞌá rî, gõꞌdá ãmâ ꞌbãlé rĩlí zãâ tã lẽlẽ sĩ, tã íyíkâ ꞌá. Gólâ njĩ ãmâ trá lôsĩ íyíkâ ꞌẽlé. Gõꞌdá gólâ ꞌbã lãmbé kpá trá ãmâ rú õzõ ngá gólâ ꞌbã ꞌbá ngá íyíkâ ró rî kâtí, Líndrí Tãndí íyíkâ fẽfẽ lâ sĩ rĩlí ãmâ pı̣̃pı̣̂sı̣́lı̣́ ꞌá. Gólâ âfẽ Líndrí Tãndí íyíkâ trá rĩlí ãmâ pı̣̃pı̣̂sı̣́lı̣́ ꞌá sĩ, õzõ ngá drı̣̃-káká gólâ drí ꞌẽꞌá ꞌẽlâ ãmâ drí rî kâtí, tãlâ mã ũnı̣̃ ró bê kĩ, pạ̃tı̣́-pạ̃tı̣̃ ró Ôvârí âꞌdô ãmâ ꞌbãꞌá rĩlí ãlô Yésũ bê ûrú ꞌálâ.

23 Ôvârí ĩꞌdî lı̣̃fı̣́ drı̣̃ ꞌbá ámákâ ró tã lâ âꞌdálé kĩ, õzõ má õgõ cãlé bũúũ Kõrínĩtõ ꞌá tólâ kô rî, má ꞌê tã rî ꞌdĩ ĩtí ꞌdĩ rî, ãꞌdô ró bê ãnî pãzó má õzó kô tã lôgõô ãnî drí õnjí ró rõô. 24 Mã lẽé rĩlí ãnî drı̣̃ı̣̂ õzõ kúmú kâtí rî kô. Ĩtí rî, tákõ mã rî bê-rî rĩꞌá lôsĩ ꞌẽlé kpãkã ãlô ãní bê, tãlâ nĩ âꞌdô ró bê gạ́gạ́ tã lẽlẽ ãníkâ Yésũ Krístõ ꞌá rî ꞌá õzõ rákã fê kâtí.

2

1 Ĩtí rî, má ꞌbã tã ı̣̂sũ ámákâ kĩꞌá nĩ rî, má cá kô ãnî ndrẽlé rî trá, tãlâ má õcâ tólâ rî, má âꞌdô ãnî ꞌbãꞌá âꞌdólé tã ı̣̂sũ ró. 2 Gõꞌdá õzõ má õꞌbã ãnî trá âꞌdólé tã ı̣̂sũ ró rî, ãꞌdî âꞌdô gõꞌdá ámâ ꞌbãꞌá âꞌdólé ãyĩkõ ró nĩ yã? 3 Má îgĩ tã ꞌdî sı̣́sı̣́ ãnî drí ꞌdĩ rî, tãlâ nĩ lôbẽ ró Ôvârí rî vó bê tãndí ró, tãlâ má lẽé kô âꞌdólé tã ı̣̂sũ ró tã õnjí ãníkâ drí. Õzõ má õcâ tólâ rî, rĩꞌá tãndí ró má drí âꞌdózó ãyĩkõ ró tã ꞌẽꞌẽ tãndí ãníkâ sĩ. Nĩ ndrê trá, má nı̣̃ trá kĩ, õzõ má ãꞌdô trá ãyĩkõ ró rî, âꞌdô kpá ãnî ꞌbãꞌá âꞌdólé ãyĩkõ ró. 4 Kậyı̣̂ gólâ má drí wárãgã îgĩzó ãnî drí sı̣́sı̣́ nã rî, tã ꞌẽꞌẽ ãníkâ îkpókpólõ mâ trá rõô gõꞌdá ꞌbã ámâ pı̣̃pı̣̂sı̣́lı̣́ trá âꞌdólé ĩzã ró, gõꞌdá bũúũ má drí ãwó ngõzó kậyı̣̂ gólâ má drí rĩzó wárãgã nâ îgĩlí nã ꞌá. Má lẽé kô úlı̣́ ámákâ nõ drí ãnî ꞌbãlé âꞌdólé tã ı̣̂sũ ró. Má lẽ bê-rî úlı̣́ ámákâ nõ drí tã âꞌdálé ãnî drí kĩ, má lẽ ãnî trá rõô.

Póõlõ âꞌdâ tã krístõ ꞌbá yî drí tã õnjí õjílã ãzâ gólĩyî lãfálé sĩ

rî kâ âyélé

5 Sı̣́sı̣́ õjílã rî ãnî lãfálé sĩ gólâ tíbê tã õnjí ꞌẽ ꞌbá trá ꞌdĩ rî, gólâ ꞌbã má trá âꞌdólé tã ı̣̂sũ ró, gõꞌdá ꞌbã bê-rî ãmbá lâ ãnî ĩꞌdî âꞌdólé tã ı̣̂sũ ró rõô. 6 Lâŋõ gólâ ãnî ꞌdĩ ꞌbá yî drí fẽlé gólâ drí ꞌdĩ îcâ trá ꞌdĩ. 7 Ĩtí rî gõꞌdá, ngbãângbânõ rî, nĩ âyê gólâ tã õnjí gólâkâ ꞌdĩ ꞌásĩ. Nĩ âtâ úlı̣́ ạ̃ꞌdı̣́ ĩꞌdî gólâ rî ꞌbãlé âꞌdólé ãyĩkõ ró, tãlâ ĩzã õzó kô gólâ rî ꞌẽê rõô. 8 Ĩtí rî, má lôꞌbã rúꞌbạ́ ãnî drí, nĩ âꞌdâ gólâ drí kĩ, nĩ lẽ gólâ trá. 9 Wárãgã ãzâ má drí îgĩlí sı̣́sı̣́ ãnî drí nã rî, ãꞌdô ró bê ãnî ûjũzó, tãlâ má lẽ nı̣̃lâ ngãtá tã gólĩyî ndrĩ má drí ꞌbãlé ãnî drí rî ꞌbá yî, ãnî njãâ ꞌẽlâ yã rî. 10 Õzõ nĩ ãâyê tã õnjí ãgô ꞌdĩ kâ trá rî, ꞌdĩî rî má âyê gólâ kpá trá tã õnjí íyíkâ ꞌdĩ ꞌásĩ drı̣́-ãcê Yésũ Krístõ kâ rî sĩ. Má rî tã ꞌdî ꞌbá yî ꞌẽlé ĩtí ꞌdĩ rî, ãꞌdô ró bê ãnî pãlé, tãlâ Sãtánã õzó kô lạ́tı̣̂ ûsú rĩzó drı̣́-ãcê bê ãnî drı̣̃ı̣̂, 11 tãlâ ãmâ ãní bê mã nı̣̃ mãnĩ Sãtánã kâ rĩzó ãmâ âdólé rî trá tãndí ró.

Tã tã ı̣̂sũ Póõlõ kâ nĩzó Trówã ꞌálâ rî tãsĩ rî

12 Má cã bê Trówã ꞌálâ nĩꞌá tã âtî-âtî tãndí Yésũ rî tãsĩ nõ pẽlé tólâ rî, Kúmú ãmákâ Yésũ njı̣̃ lạ́tı̣̂ trá má drí lôsĩ ꞌẽzó tólâ yí drí. 13 Gõꞌdá gbõ lé ĩtí rî, má rí kô pı̣̃pı̣̂sı̣́lı̣́ ạ̃ꞌdı̣́ sĩ, tãlâ má ûsú ámâ ậdrúpı̣̃ Títõ tólâ võrã bê má drí ãnî ngá lésĩ kô. Ĩtí rî gõꞌdá, má drí ngãzó Trówã rî âyélé nĩzó Mẽkẽdónĩyã ꞌálâ gólâ rî lôndãlé.

Tã Póõlõ drí âꞌdózó lãjóꞌbá Yésũ gólâ tã trõ ꞌbá trá Sãtánã drı̣́gạ́ sĩ rî kâ ró rî

14 Ĩtí rî, gõꞌdá mã ꞌdê mã ꞌê ãwô-ĩtí Ôvârí drí rõô, tãlâ gólâ ꞌbã ãmâ trá kárá ãmâ drí rĩzó tã trõlé ạ̃jú ꞌásĩ ạ̃jú-ꞌbá-ãzí yî drı̣́gạ́ sĩ, tãlâ mã âꞌdô trá ngá ãlô ró Yésũ Krístõ bê. Ôvârí rî rĩꞌá tã Yésũ Krístõ rî tãsĩ rî îyálé ãmâ sĩ õjílã drí võ ꞌásĩ ndrĩ, tã Yésũ rî tãsĩ ꞌdî rĩꞌá nyé õzõ ngá ạ̃jı̣́ bê tũrũ-tũrũ rî ạ̃jı̣́ lâ drí rĩrĩ lậꞌbúlı̣́ sũsũ ró rî kâtí. 15 Úlı̣́ gólĩyî ãmâ drí rĩꞌá pẽlâ Yésũ Krístõ rî tãsĩ nô rî ꞌbã Ôvârí âꞌdólé ãyĩkõ ró. Ạ̃jı̣́ lâ rĩꞌá ngĩî õjílã gólĩyî Ôvârí drí ꞌẽꞌá pãlâ rî ꞌbá yî drí gõꞌdá kpá ngĩî gólĩyî Ôvârí drí ꞌẽꞌá zãlâ lạ̃sı̣́ sĩ rî yî drí. 16 Gõꞌdá gólĩyî Ôvârí drí ꞌẽꞌá pãlâ rî ꞌbá yî drí rî, úlı̣́ ãmákâ ꞌdĩ ꞌbá yî ạ̃jı̣́ lâ ĩyíkâ gólĩyî drí ngá gólâ ꞌẽ ꞌbá gólĩyî ꞌbãlé rĩlí zãâ gbạ́dú ạ̃dũkũ ãkó rî ró. Gõꞌdá õjílã gólĩyî Ôvârí drí ꞌẽꞌá zãlâ rî ꞌbá yî drí rî, úlı̣́ ãmákâ ꞌdĩ ạ̃jı̣́ lâ gólĩyî ậngũ ĩyíkâ ĩyî õdrã ạ̃jı̣́ ró.* Âꞌdô gõꞌdá bê trá ĩtí rî, ãꞌdî âꞌdô îcáꞌá nĩ tã ạ́ngı̣́ gólâ ĩtí tã pẽpẽ Yésũ rî tãsĩ ꞌdî ꞌẽlé nĩ yã? 17 Mã âꞌdó kô õzõ õjílã gólĩyî lẽ ꞌbá ĩyíkâ úlı̣́ Ôvârí kâ nõ gĩlí õjílã drí lãfâ sĩ rî ꞌbá yí kâtí kô. Gõꞌdá tãlâ Ôvârí rî nyãányâ njĩ ãmâ nĩ âꞌdólé tã Yésũ Krístõ rî tãsĩ nõ pẽ ꞌbá lâ ró, mã rî âdrélé gólâ rî lı̣̃fı̣́ drı̣̃ ꞌá rĩꞌá tã pạ̃tı̣́-pạ̃tı̣̃ rî pẽlé ĩꞌdî õjílã ãzí yî drí.

3

Tã tã-drı̣̃ lẽlẽ óꞌdí Ôvârí kâ tãsĩ rî

1 Nĩ ı̣̂sũ ãníkâ bê rî, má rî nõ ãmâ lômbéꞌá yã? Nĩ lẽ wárãgã ĩꞌdî fẽlé ãnî drí, ãꞌdô ró bê ámâ âꞌdálé ãnî drí ngãtá ãnî drı̣́gạ́ sĩ âfẽlé ãmâ drí, ãꞌdô ró bê lôsĩ má drí rĩꞌá ꞌẽlâ nõ âꞌdálé yã? 2 ꞌÉꞌẽ! Bê-rî ãnî nyãányâ ĩꞌdî õzõ wárãgã ámákâ tã ámákâ âꞌdálé õjílã drí rî kâtí. Tã ãníkâ íîgĩ trá ámâ pı̣̃pı̣̂sı̣́lı̣́ ꞌá. Õjílã ãzâ ꞌbá yî ndrê ãnî trá, gõꞌdá gólĩyî nı̣̃ tã tãndí má drí rĩꞌá ꞌẽlâ ãnî drí rî ꞌbá yî trá ndrĩ. 3 Ĩtí rî, rĩrĩ tãndí ãníkâ ꞌdĩ rî nĩ tã âꞌdálé õjílã drí kĩ, ãnî ĩꞌdî õzõ wárãgã gólâ Yésũ Krístõ drí âjólé tã íyíkâ ró ãmâ sĩ rî kâtí. Õjílã mvá îgĩí nĩ ı̣̂bı̣́rı̣́bı̣́ drı̣̃ı̣̂ kô. Íîgĩ trá Líndrí Tãndí Ôvârí kâ tíbê âꞌdó ꞌbá lédrẽ-lédrẽ ró zãâ gbạ́dú ạ̃dũkũ ãkó rî sĩ. Íîgĩí kô ı̣̂bı̣́rı̣́bı̣́ drı̣̃ı̣̂, íîgĩ trá õjílã mvá pı̣̃pı̣̂sı̣́lı̣́ ꞌá.

4 Mã rî tã ꞌdî âtálé ĩtí ꞌdĩ, tãlâ mã nı̣̃ trá tã pạ̃tı̣́-pạ̃tı̣̃ ró kĩ, Ôvârí âfẽ mbârâkã trá ãmâ drí lôsĩ íyíkâ ꞌẽzó Yésũ Krístõ sĩ. 5 Tã gólâ má drí âtálé ꞌdĩ ífí lâ âꞌdó kô kĩ, mã âꞌdô lôsĩ ꞌdî ꞌẽꞌá mbârâkã ãmákâ sĩ rî. Ôvârí rî nĩ mbârâkã fẽlé má drí. 6 Gólâ âfẽ mbârâkã nĩ ãmâ drí âꞌdózó lãjóꞌbá tã-drı̣̃ lẽlẽ óꞌdí gólâkâ gólâ drí ꞌbãlé trá õjílã drí nõ kâ ró. Ĩtí rî, tã-drı̣̃ lẽlẽ óꞌdí gólâkâ ꞌdĩ âꞌdó kô tã ꞌbãꞌbã gólâ îgĩlí trá rî ĩꞌdî, íyîngá bê-rî tã Líndrí Tãndí Ôvârí kâ rî drı̣́gạ́ sĩ rî ĩꞌdî. Tã ꞌbãꞌbã gólâ tíbê Músạ̃ drí îgĩlí ꞌdĩ, rî íyíkâ rĩꞌá õdrã pá âsélé ĩꞌdî õjílã drı̣̃ı̣̂. Gõꞌdá Líndrí Tãndí Ôvârí kâ rî, rî íyíkâ bê-rî rĩꞌá õjílã ꞌbãlé rĩlí zãâ gbạ́dú ạ̃dũkũ ãkó.

7 Tã ꞌbãꞌbã gólĩyî îgĩlí kúnı̣́ mvá drı̣̃ı̣̂ ꞌdĩ rî âsê õdrã pá trá õjílã drı̣̃ı̣̂. Gbõ lé ĩtí rî, tã ꞌbãꞌbã âfẽlé ꞌdĩ âꞌdâ ãmbã Ôvârí kâ trá õjílã drí, gõꞌdá Músạ̃ rî nı̣̃lı̣́ ꞌbãlé kpá lậgúlı̣́ lậgû. Gõꞌdá õjílã Ĩsĩrãꞌélẽ kâ îcá ĩyî gõꞌdá kô gólâ rî nı̣̃lı̣́ ndrẽlé lậgû-lậgû lâ drí sĩ. Gõꞌdá ĩtí rî, Músạ̃ drí íyî nı̣̃lı̣́ âkózó kpạ̃ạ́kũ ítá sĩ, gbõ lé lậgû-lậgû rî gógó ꞌdĩ îtõ trá rĩꞌá rû ndẽlé rî. 8 Gõꞌdá ngbãângbânõ rî, tã-drı̣̃ lẽlẽ óꞌdí Ôvârí kâ tíbê Líndrí Tãndí gólâkâ âfẽ ꞌbá ãmâ drí nõ rî, ãmbã lâ rĩꞌá kôrô. 9 Nĩ ndrê, õzõ tã ꞌbãꞌbã gólâ tíbê lâŋõ ꞌbã ꞌbá õjílã drı̣̃ı̣̂ tã õnjí ꞌbá ró rî, ãꞌdô trá tãndí ró rî, gõꞌdá tã ꞌbãꞌbã gólâ ngá pãpã fẽ ꞌbá ĩꞌdî rî tãndĩ lâ âꞌdô lậvũꞌá gạ̃rạ̃. 10 Ĩtí rî, tã ꞌbãꞌbã ꞌdî ꞌbá yî, mã ndrê fínyáwá ró, mã ndrê bê-rî tã-drı̣̃ lẽlẽ óꞌdí Ôvârí kâ õjílã pãzó nõ rî tã ãmbá ró lậvũlı̣́ gạ̃rạ̃. 11 Õzõ gõꞌdá tã ꞌbãꞌbã tã lâ drí ꞌẽꞌá rû ndẽlé rî, ãâꞌdô rĩꞌá tã ãmbâ-ãmbâ bê rî, gõꞌdá tã-drı̣̃ lẽlẽ óꞌdí tíbê ꞌẽ ꞌbá rĩlí zãâ gbạ́dú ạ̃dũkũ ãkó nõ, ãmbâ-ãmbâ lâ âꞌdô lậvũꞌá gạ̃rạ̃ gólâ tã ꞌbãꞌbã kâ nã drı̣̃ı̣̂ sĩ.

12 Ĩtí rî, mã ꞌbã gõꞌdá tã ı̣̂sũ ãmákâ nõ ndrĩ ꞌdó tã-drı̣̃ lẽlẽ óꞌdí nõ drı̣̃ı̣̂. Tã ꞌdî tãsĩ rî, mã âꞌdô nĩꞌá Ôvârí ngálâ cú ĩtí ũrı̣̃ ãkó. 13 Mã âꞌdó kô õzõ Músạ̃ kâtí. Gólâ âꞌbã íyî nı̣̃lı̣́ kpạ̃ạ́kũ ítá sĩ tãlâ õjílã Ĩsĩrãꞌélẽ kâ õzó kô íyî nı̣̃lı̣́ rĩ ꞌbá lậgúlı̣́ ꞌdĩ ndrẽê, gõꞌdá lậgû-lậgû gólâ rî nı̣̃lı̣́ ꞌá ꞌdĩ drí ậvı̣̃zó. 14 Õjílã gólĩyî Ĩsĩrãꞌélẽ kâ ꞌdĩ ꞌbá yî, tã ı̣̂sũ gólĩyíkâ áâꞌbã trá kpạ̃ạ́kũ, tãlâ tã mbı̣̂ Ôvârí kâ nõ õzó fĩî gólĩyî drı̣̃ı̣̂ kô. Ĩtí rî, gõꞌdá ãndrõ nô rî kpá ĩtí, tã ı̣̂sũ gólĩyíkâ âꞌbãlé kpạ̃ạ́kũ nâ rî, áâꞌbã úlı̣́ ífí tã-drı̣̃ lẽlẽ ạ̃kû Ôvârí kâ gólĩyî ạ́ꞌbı̣́yạ́ yí bê nã kâ kpá trá, gólĩyî õtírĩ zı̣̃lâ rî. Ĩtí rî, Yésũ Krístõ âꞌdô tã gólâ rĩ ꞌbá tã ı̣̂sũ gólĩyíkâ âꞌbãlé kpạ̃ạ́kũ ꞌdî njı̣̃ꞌá cé nĩ. 15 Ãndrõ nô rî, õzõ gólĩyî ũzı̣̂ tã ꞌbãꞌbã Ôvârí drí âfẽlé Músạ̃ sĩ nâ rî, tã ífí lâ fí gólĩyî drı̣̃ı̣̂ kô. 16 Gõꞌdá õzõ õjílã õjâ tã ı̣̂sũ ĩyíkâ trá Kúmú ãmákâ Yésũ Krístõ rî vó bẽlé ĩꞌdî rî, Yésũ Krístõ drí tã rĩ ꞌbá gólĩyî lı̣̃fı̣́ âꞌbãlé kpạ̃ạ́kũ ꞌdî njı̣̃zó lâ, tãlâ gólĩyî ũnı̣̃ ró tã Ôvârí kâ nõ ífí lâ bê. 17 Kúmú ãmákâ ꞌdĩ, gólâ fẽ lédrẽ-lédrẽ nĩ ãmâ drí. Tã pạ̃tı̣́-pạ̃tı̣̃ ró gólâ ꞌbã ãmâ trá drı̣̃-bạ́lạ́yı̣̂ ró tã lậnjı̣̃ tã õnjí ãmákâ kâ ꞌásĩ. 18 Ĩtí rî, ãmâ ndrĩ mã âꞌdô võ ndrẽꞌá kôrô Yésũ drı̣̃ı̣̂ cú ĩtí ãmâ lı̣̃fı̣́ âꞌbã ãkó, âꞌdô-âꞌdô ãmákâ rî âꞌdô tã tãndí Ôvârí kâ rî âꞌdáꞌá lậgúlı̣́ õzõ ngãnã kâtí. Gõꞌdá Líndrí Tãndí drí rĩzó zãâ âꞌdô-âꞌdô ãmákâ rî jãlé âꞌdólé õzõ Yésũ kâtí, gõꞌdá ãmbã Ôvârí kâ âꞌdálé gạ̃rạ̃.

4

Tã tã Ôvârí kâ pẽpẽ lâ tãsĩ rî

1 Tãlâ Ôvârí âꞌdâ pı̣̃pı̣̂sı̣́lı̣́ tãndĩ íyíkâ trá má drí, ĩtí rî, gólâ drí lôsĩ íyíkâ âfẽzó má drí rĩꞌá ꞌẽlâ. Gõꞌdá âꞌdô bê trá ĩtí rî, gõꞌdá ámâ rúꞌbạ́ njá kô. 2 Má gâ vólé trá dó ꞌdẽlé lạ́tı̣̂ õnjî-õnjî gólâ rĩ ꞌbá ãnyĩ âjílí rî ꞌásĩ. Má âdó õjílã kô. Gõꞌdá ĩtí rî, má rí kpá kô úlı̣́ gólĩyî Ôvârí drí ꞌbãlé trá má tı̣́ rî yî ôjálé. Má rî rĩꞌá tã pạ̃tı̣́ı̣̃ Ôvârí kâ ꞌdĩ îmbálé tãndí ró Ôvârí rî lı̣̃fı̣́ drı̣̃ ꞌá, gõꞌdá õjílã gólĩyî tã ı̣̂sũ mbı̣̂ bê rî âꞌdô nı̣̃ꞌá lâ dódó ĩtí.

3 Õzõ tã ífí tã âtî-âtî tãndí kâ gólĩyî má drí rĩꞌá pẽlâ nõ õfî õjílã drı̣̃ı̣̂ kô rî, ꞌdĩî íyíkâ cé õjílã gólĩyî Ôvârí drí ꞌẽꞌá îzãlâ tã õnjí gólĩyíkâ drí rî yî ĩꞌdî. 4 Sãtánã gólâ âꞌdó ꞌbá ĩꞌdî kúmú õjílã ãngó nõ drı̣̃ı̣̂ nõ kâ ró rî âdô gólĩyî trá, gõꞌdá gólĩyî drí âꞌdózó õzõ õjílã gólĩyî lı̣̃fı̣́ lâ yî drí ậsı̣̃lı̣́ trá rî yí kâtí. Ĩtí rî, gõꞌdá gólĩyî îcá kô tã âtî-âtî tãndí Yésũ tãsĩ nõ ndrẽlé dódó, Yésũ Krístõ âꞌdó ꞌbá nyé õzõ Ôvârí kâtí rî.

5 Tã gólâ má drí rĩꞌá pẽlâ rî, âꞌdó tã ãmâ nyãányâ kâ rî ĩꞌdî kô. Tã gólâ má drí rĩꞌá pẽlâ rî, rĩꞌá tã Yésũ Krístõ kâ âꞌdózó Kúmú ãmákâ ró rî ĩꞌdî, gõꞌdá mâ rĩꞌá cé rû ı̣̂ꞌbũ ꞌbá ãníkâ ĩꞌdî, tã Yésũ drí ꞌẽlé má drí rî drí. 6 Sı̣́sı̣́ rî, Ôvârí drí tã âtázó kĩ, “Áâꞌdô ngá îꞌĩꞌá ı̣́nı̣́rı̣́kúwạ́ ꞌá, võ îꞌĩlí ngbángbá.” Ôvârí rî nyãányâ ꞌbã ngá îꞌĩ íyíkâ nĩ rĩꞌá võ îꞌĩlí ãmâ pı̣̃pı̣̂sı̣́lı̣́ ꞌá, tãlâ mã ũnı̣̃ ró ãmbã íyíkâ tíbê ãmâ drí ndrẽlé Yésũ Krístõ rî nı̣̃lı̣́ ꞌá rî.

Tã gólâ Ôvârí drí rĩzó ãmâ pãlé mbârâkã íyíkâ sĩ rî

7 Tã nı̣̃nı̣̃ gólâ Ôvârí drí âfẽlé ãmâ drí Yésũ sĩ nô rĩꞌá tã sũ ꞌbá rõô rî ĩꞌdî ãmâ pı̣̃pı̣̂sı̣́lı̣́ ꞌá. Gõꞌdá Ôvârí lậpı̣̂ tã rî ꞌdĩ trá ãmâ rúꞌbạ́ gólâ mbârâkã ãkó ꞌẽ ꞌbá kpá drãlé drã nõ ꞌá. Ôvârí ꞌê tã rî ꞌdĩ ĩtí ꞌdĩ rî, tãlâ mã ũnı̣̃ ró bê kĩ, mbârâkã ãmâ drí âꞌdózó ĩꞌdí bê lâ ꞌdĩ rî, yí âfẽ nĩ. Âꞌdó kô mbârâkã ãmâ nyãányâ kâ ĩꞌdî.

8 Lâŋõ ãmbá rî trá rĩꞌá ãmâ ꞌẽlé ı̣̃tú vósĩ cé, gõꞌdá gbõ lé ĩtí rî, lâŋõ rî gógó ꞌdĩ pẽé ãmâ kô. Kậyı̣̂ ãzâ ꞌbá yî sĩ rî, mã nı̣̃ı̣́ tã mbı̣̂ ãmâ drí ꞌẽꞌá ꞌẽlâ rî ꞌbá yî kô, gõꞌdá ĩtí rî, tã nı̣̃ ãkõ ãmákâ ꞌdĩ ꞌbãá ãmâ kô tã ı̣̂sũlı̣́ kĩ, ãmâ trá ꞌẽꞌá drãlé. 9 Órî lâŋõ fẽlé ãmâ drí rõô ꞌdĩ rî tãlâ tã lẽlẽ ãmákâ Yésũ Krístõ ꞌá rî tãsĩ. Gõꞌdá ĩtí rî, Ôvârí âyé ãmâ kô ãlôwálâ. Ócâ ãmâ ꞌdẽlé vũdrı̣́, gõꞌdá mã drãá kô. 10 Lâŋõ õnjí tẽtẽ õdrã kâ ãmâ ꞌẽ ꞌbá rî, drílâ ãmâ ꞌbãzó õdrã Yésũ Krístõ kâ rî ậmúlı̣́, tãlâ õjílã õndrê ró âꞌdô-âꞌdô tãndí Yésũ Krístõ kâ rî bê ãmâ rúꞌbạ́ ꞌá.

11 Nĩ ndrê drẽ, õjílã rî lẽlâ ĩyíkâ zãâ ãmâ fũlı̣́ kárá, tãlâ tã lẽlẽ ãmákâ Yésũ Krístõ ꞌá rî tãsĩ. Tã rî ꞌdĩ âꞌdô ĩtí ꞌdĩ, tãlâ õjílã ãzâ ꞌbá yî õndrê ró âꞌdô-âꞌdô Yésũ Krístõ kâ bê ãmâ rúꞌbạ́ tíbê ꞌẽ ꞌbá drãlé nõ ꞌá. 12 Ĩtí rî, ãmâ gólĩyî lãjóꞌbá Yésũ Krístõ kâ ró nõ ꞌbá yî ãmâ ãmákâ zãâ ꞌẽꞌá drãlé drã. Tãlâ ꞌdĩ tãsĩ rî, nĩ âꞌdô rĩꞌá Yésũ Krístõ bê zãâ gbạ́dú ạ̃dũkũ ãkó.

13 Íîgĩ trá búkũ Ôvârí kâ ꞌá kĩ nĩ rî, “Má lẽ tã trá Ôvârí ꞌá. Tã rî ꞌdĩ kâ rî tí rî, má drí rĩzó tã âtálé Ôvârí rî tãsĩ.”* Gõꞌdá mâ Póõlõ lẽ tã kpá trá Yésũ Krístõ á rî drí sĩ ĩꞌdî má drí rĩzó gólâ rî tã pẽlé nõ. 14 Ôvârí îngâ Yésũ Krístõ trá õdrã ꞌásĩ. Gõꞌdá ĩtí rî, má nı̣̃ trá kĩ, Ôvârí âꞌdô kpá ámâ îngáꞌá õdrã ꞌásĩ õzõ gólâ drí Yésũ Krístõ rî îngárẽ tí. Gõꞌdá gólâ âꞌdô ámâ trõꞌá ãní bê ndrĩ ꞌdó rĩlí Yésũ Krístõ bê ạ̃dũkũ ãkó.

15 Ãmâ rĩꞌá njãâ lâŋõ ûsúlı̣́, tãlâ Ôvârí õꞌê ró tã tãndí ꞌdĩ ꞌbá yî bê ãnî drí. Gõꞌdá gólâ âꞌdâ pı̣̃pı̣̂sı̣́lı̣́ tãndĩ íyíkâ bê õjílã dũû drí rî, gõꞌdá gólĩyî õꞌê ãwô-ĩtí ãmbá gólâ drí. Ĩtí rî, áâꞌdô Ôvârí rî rú lûyı̣́ꞌá rõô.

16 Gõꞌdá âꞌdô bê trá ĩtí rî, mã rî zãâ fĩî ậtũlı̣́ tã lẽlẽ Ôvârí ꞌá rî tãsĩ. Mã gá vólé kô lôsĩ gólâkâ ꞌẽlé. Ãmâ rúꞌbạ́ ı̣̃nyạ́kú nõ rî âcálé mbârâkã ãkó, õzõ mã ãꞌdô trá ãrãkã ró rî. Õzõ ãꞌdô gbõ lé ĩtí rî, gõꞌdá ãmâ pı̣̃pı̣̂sı̣́lı̣́ ójâ íyíkâ trá âꞌdólé mbârâkã bê kậyı̣̂ vósĩ cé.

17 Ĩtí rî, lâŋõ gólâ rĩ ꞌbá ãmâ ꞌẽlé ı̣̃nyạ́kú nõ drı̣̃ı̣̂ nõ, ngá nõ ꞌbá yî cé fínyáwá ĩtí. Lâŋõ rî ꞌdĩ ꞌbá yî âꞌdô ãmâ ꞌẽꞌá cé kậyı̣̂ dã sĩ. Ĩtí rî gõꞌdá, lâŋõ rî ꞌdĩ ꞌbá yî rî ĩyíkâ ꞌdĩ lạ́tı̣̂ njı̣̃ꞌá ãmâ drí mbârâkã Ôvârí kâ ûsúzó tã lânjã gólâkâ tíbê lậvũ ꞌbá gạ̃rạ̃ lâŋõ gólâ rĩ ꞌbá ãmâ ꞌẽlé rî ꞌbá yî drı̣̃ı̣̂ sĩ rî bê. 18 Nĩ ndrê drẽ, mã rí lı̣̃fı̣́ ꞌbãlé nõ ngá gólĩyî õjílã drí ndrẽlé ĩyî lı̣̃fı̣́ sĩ ãngó nõ kâ rî drı̣̃ı̣̂ kô. Mã rî bê-rî lı̣̃fı̣́ ꞌbãlé ngá gólĩyî ꞌbũû ꞌálâ õjílã drí ndrẽlé ĩyî lı̣̃fı̣́ sĩ kô rî drı̣̃ı̣̂. Mã rî tã rî ꞌdĩ ꞌẽlé ĩtí ꞌdĩ rî, tãlâ ngá gólĩyî ãmâ drí rĩꞌá ndrẽlâ ãmâ lı̣̃fı̣́ sĩ ãngó nõ ꞌá nõ ꞌbá yî âꞌdô rû ndẽꞌá ndrĩ ꞌwãâ ró, gõꞌdá ngá gólĩyî Ôvârí kâ ãmâ drí ndrẽlé ãmâ lı̣̃fı̣́ sĩ kô ꞌdĩ ꞌbá yî âꞌdô rĩꞌá zãâ gbạ́dú ạ̃dũkũ ãkó.

5

1 Nĩ ndrê drẽ, ãmâ rúꞌbạ́ nõ rĩꞌá nyé õzõ gũgũ gólâ tíbê ãmâ pı̣̃pı̣̂sı̣́lı̣́ drí rĩzó ꞌá lâ bũúũ ꞌẽ ꞌbá rû îzãlé rî kâtí. Gõꞌdá ĩtí rî, mã nı̣̃ trá kĩ, õzõ ãmâ rúꞌbạ́ rî gógó õzõ gũgũ kâtí nõ, ĩîzã rû trá rî, Ôvârí êdê rúꞌbạ́ ãzâ trá ãmâ drí rĩzó ꞌá lâ, ûrú ꞌálâ zãâ gbạ́dú ạ̃dũkũ ãkó. Âꞌdó rúꞌbạ́ gólâ õjílã mvá drí êdélé nĩ rî ĩꞌdî kô. 2 Ãngó nõ ꞌá rî, mã rî rĩlí jó gólâ ãmâ rúꞌbạ́ ró nõ ꞌá rî, ĩzã sĩ. Mã rî rĩꞌá lẽlâ rõô, Ôvârí ãâfẽ ró rúꞌbạ́ óꞌdí ꞌdĩ ãmâ drí rĩzó ĩꞌdí bê lâ ûrú ꞌálâ. 3 Nĩ ndrê trá, mã îcá kô âꞌdólé rúꞌbạ́ ãkó. Ôvârí âꞌdô rúꞌbạ́ óꞌdí fẽꞌá ãmâ drí, tãlâ ãmâ pı̣̃pı̣̂sı̣́lı̣́ õzó rĩî tãkó ĩtí. 4 Ngbãângbânõ rî, ãmâ drí ꞌbãzó drẽ rĩꞌá rúꞌbạ́ ı̣̃nyạ́kú nõ ꞌá rî, ĩzã rî trá rĩꞌá ãmâ ꞌẽlé rõô gõꞌdá rĩꞌá ãmâ ꞌbãlé rĩꞌá tã gĩlí. Gõꞌdá mã îcá kô rĩlí cú ĩtí rúꞌbạ́ ãkó. Mã lẽ tí Ôvârí ãâfẽ ró rúꞌbạ́ gólâ drã ꞌbá kô rî ãmâ drí, tãlâ mã âꞌdô ró bê rúꞌbạ́ óꞌdí bê, ãmâ drí rĩzó bê gbạ́dú ạ̃dũkũ ãkó ûrú ꞌálâ. 5 Ôvârí ꞌbã tã ꞌdî nĩ ãmâ rúꞌbạ́ drí rĩzó rû ôjálé ĩtí ꞌdĩ, tãlâ mã õrî ró bê yí bê zãâ gbạ́dú ạ̃dũkũ ãkó. Gólâ âfẽ Líndrí Tãndí íyíkâ trá, ãꞌdô ró bê tã âꞌdálé kĩ, tã pạ̃tı̣́-pạ̃tı̣̃ ró yí ãâꞌdô rúꞌbạ́ óꞌdí âfẽꞌá ãmâ drí.

6 Gõꞌdá âꞌdô bê trá ĩtí rî, ãmâ gõꞌdá trá cú ũrı̣̃ ãkó õdrã tãsĩ. Mã nı̣̃ gõꞌdá trá kĩ, õzõ gõꞌdá mã ãꞌdô drẽ zãâ rúꞌbạ́ ı̣̃nyạ́kú nõ bê rî, mã îcá kô rĩlí Kúmú ãmákâ Yésũ Krístõ bê ûrú ꞌálâ. 7 Ĩtí rî, rĩꞌá îcâ-îcâ ró ãmâ drí rĩzó ãngó nõ ꞌá nõngá tã lẽlẽ sĩ Yésũ Krístõ ꞌá, õzõ gbõ lé mã õndrê gólâ ãmâ lı̣̃fı̣́ sĩ kô rî.

8 Ĩtí rî, mâ Póõlõ, má âtâ tã nô kpá ândálé óꞌdí ãnî drí kĩ, mã âꞌdô ı̣̃tú vósĩ cé zãâ lı̣̃fı̣́ ꞌbãꞌbã bê tã ûrú ꞌálâ rî ꞌbá yî tãsĩ. Gõꞌdá ngá gólâ ãmâ drí lẽlé rî íyíkâ rúꞌbạ́ ı̣̃nyạ́kú ãmákâ nõ âyélé nĩzó rĩlí bê-rî ĩꞌdî Kúmú ãmákâ Yésũ Krístõ bê. 9 Ĩtí rî, tã gólâ lậvũ ꞌbá gạ̃rạ̃ ãmâ drí ꞌẽꞌá ꞌẽlâ rî ĩꞌdî nõ, lẽ tã ꞌẽꞌẽ ãmákâ drí Yésũ rî ꞌbãlé âꞌdólé ãyĩkõ ró, ngãtá ãmâ drẽ zãâ rĩꞌá rúꞌbạ́ ı̣̃nyạ́kú nõ ꞌá, ngãtá mã âyê rúꞌbạ́ ı̣̃nyạ́kú nõ trá rĩzó ûrú ꞌálâ yã rî.

Tã Póõlõ drí âꞌdálé tã yí drí rĩzó lôsĩ ꞌẽlé rõô õjílã jãzó Ôvârí rî ı̣̂njı̣̃lı̣́ rî tãsĩ rî

10 Nĩ ndrê drẽ, rĩꞌá îcâ-îcâ ró ãmâ drí âdrézó ndrĩ ꞌdó Yésũ Krístõ ândrá gólâ drí tã-vó ãmákâ kĩzó tã-vó kĩ ꞌbá ãmákâ ró. Gõꞌdá gólâ drí tã-vó ãmákâ kĩzó ndrĩ ãlô-ãlô tã ꞌẽꞌẽ ãmákâ ãmâ drí rĩꞌá ꞌẽlâ drẽ ãmâ drí âꞌdózó drẽ ãkpãkãꞌdã rúꞌbạ́ ı̣̃nyạ́kú nõ ꞌá rî vó ró, ngãtá mã rî tã tãndí ꞌẽlé ĩꞌdî ngãtá tã õnjí ꞌẽlé ĩꞌdî yã rî. 11 Ĩtí rî, tãlâ mã nı̣̃ trá kĩ, Kúmú ãmákâ Yésũ Krístõ âꞌdô tã-vó ãmákâ kĩꞌá rî, gõꞌdá mã rî rĩꞌá zãâ tã âtálé õjílã gólĩyî tã lẽ ꞌbá kĩ mã ãâꞌdó pạ̃tı̣́ı̣̃ lãjóꞌbá Yésũ kâ ĩꞌdî kô rî ꞌbá yî drí. Ĩtí rî, Ôvârí rî gógó nyãányâ lâ nı̣̃ trá kĩ, má âꞌdô trá pı̣̃pı̣̂sı̣́lı̣́ tãndí bê. Gõꞌdá má lẽ nĩ nı̣̃ ró kpá ĩtí. 12 Má rí nõ kô ꞌẽꞌá ámâ ꞌbãlé sı̣́sı̣́ ꞌálâ ãnî lı̣̃fı̣́ drı̣̃ ꞌá, õzõ õjílã nã ꞌbá yî drí âtálé rî kâtí. Má lẽ nô cé tã gólĩyî ãmâ drí ꞌẽlé trá rî tã lâ âꞌdálé ĩꞌdî ãnî drí, tãlâ nĩ ꞌê ró ãyĩkõ bê ámâ tãsĩ. Ĩtí rî, gõꞌdá ãnî drí âꞌdózó tã tãndí bê âꞌdálé õjílã gólĩyî rĩ ꞌbá ĩyíkâ cé ĩyî lômbélé ngá gólĩyî drí rĩꞌá ndrẽlâ ĩyî lı̣̃fı̣́ sĩ ãngó nõ ꞌá nõ ꞌbá yî tãsĩ rî yî drí. Tã ꞌdî võ lâ ꞌá rî, lẽ õjílã ꞌdî ꞌbá yî drí ĩyî âꞌdólé pı̣̃pı̣̂sı̣́lı̣́ tãndí bê. 13 Õjílã rî trá rĩꞌá tã âtálé kĩ, má õlîfõ trá. Õzõ gólĩyî õndrê trá ĩyî lı̣̃fı̣́ sĩ kĩ, má õlîfõ trá rî, ꞌdĩî âꞌdô ꞌbãꞌá cé Ôvârí lûyı̣́zó. Õzõ má ãꞌdô lîfõ-lîfõ ró kô rî, ꞌdĩî rî rĩꞌá ãnî pãlé.

14 Tã gólĩyî ndrĩ ãmâ drí zãâ rĩꞌá ꞌẽlé nõ rî, rĩꞌá lôvó Yésũ Krístõ kâ rî sĩ, tãlâ gólâ lẽ ãmâ trá rõô. Ãmâ ndrĩ, mã nı̣̃ trá kĩ, Yésũ Krístõ drã trá, ãꞌdô ró bê õjílã pãlé ndrĩ. Mã nı̣̃ kpá trá kĩ, mã drã trá ndrĩ rĩrĩ ạ̃kû gólâ ãmâ drí rĩzó rĩlí rî ꞌá. 15 Gólâ drã trá õjílã tãsĩ ndrĩ, tãlâ õjílã gólĩyî ꞌẽ ꞌbá lédrẽ-lédrẽ óꞌdí gólâkâ ꞌdĩ ûsúlı̣́ rî, rĩrĩ gólĩyíkâ rî âꞌdó gõꞌdá rĩrĩ gólâ tã lâ drí sũlı̣́ cé gólĩyî ífífí rú rî ĩꞌdî kô. Rĩrĩ gólĩyíkâ rî, tã lâ âꞌdô bê-rî sũꞌá Krístõ gólâ drã ꞌbá gólĩyî tãsĩ, gõꞌdá kpá ngã ꞌbá trá õdrã ꞌásĩ rî rú.

16 Ĩtí rî, gõꞌdá mã âyê tã-vó ãzí-ãzí kâ kĩkĩ lâ âꞌdô tã ı̣̂sũ ãngó kâ gólĩyî tãsĩ rî vó ró rî trá. Sı̣́sı̣́ rî, tã ı̣̂sũ ányâ ĩtí ꞌdĩ mã ı̣̂sũ trá Yésũ rî tãsĩ, gólâ drí ꞌbãzó drẽ õjílã mvá ró rî. Gõꞌdá ngbãângbânõ rî, tã ı̣̂sũ ãmákâ gólâ rî tãsĩ rî, gõꞌdá trá ngĩî. 17 ꞌDĩî tã ífí lâ kĩ, õjílã gólĩyî âcá ꞌbá trá krístõ ꞌbá ró rî yî gõꞌdá ĩyî trá ꞌdó õjílã óꞌdí ꞌî. Gólĩyî âꞌdó gõꞌdá kô õzõ drílĩyî âꞌdórẽ sı̣́sı̣́ rî tí ãlôlâ, tãlâ rĩrĩ gólâ ạ̃kû rî lậvũ trá, rĩrĩ óꞌdí îtõ gõꞌdá trá.

18 Ôvârí rî nĩ tã ꞌẽlé ãmâ drí. Gõꞌdá gólâ drí ãmâ jãzó ạ̃jú-ꞌbá-ãzí ꞌásĩ âꞌdólé rû-lẽ-ãzí íyíkâ ró Yésũ sĩ. Ĩtí rî, gólâ drí gõzó lôsĩ tã pẽpẽ kâ kĩ yí ãâꞌdô õjílã ãzâ ꞌbá yî jãꞌá âꞌdólé rû-lẽ-ãzí íyíkâ ró ꞌdĩ âfẽzó ãmâ drí. 19 Nĩ ndrê, Ôvârí rî lôsĩ gólâ õjílã jã kâ âꞌdólé rû-lẽ-ãzí íyíkâ ró ꞌdĩ ꞌẽlé Yésũ Krístõ sĩ. Tãlâ õdrã Yésũ Krístõ kâ sĩ, Ôvârí drí tã ꞌbãzó tã õnjí õjílã kâ âyézó. Gõꞌdá tã âtî-âtî tãndí íyíkâ tã õnjí õjílã kâ âyê kâ ꞌdĩ âfẽzó ãmâ drí, tãlâ mã âtâ ró bê tã lâ õjílã gólĩyî ãngó nõ kâ rî ꞌbá yî drí.

20 Ĩtí rî, gõꞌdá Ôvârí drí ãmâ ꞌbãzó âꞌdólé võrã ꞌbá íyíkâ rô, tãlâ yî Ôvârí õpẽ ró tã Yésũ Krístõ kâ nõ bê õjílã drí ãmâ tı̣̂ sĩ. Ĩtí rî, gõꞌdá nĩ ârî úlı̣́ ãmákâ õzõ lạ̃zı̣́ Ôvârí kâ rĩzó ãnî zı̣̃lı̣́ rî kâtí nõ. Ĩtí rî, gõꞌdá má lôꞌbã rúꞌbạ́ ãnî rú tã Yésũ Krístõ kâ nõ tãsĩ, nĩ âdĩ drı̣̃ tã õnjí ãníkâ ꞌásĩ âꞌdólé Ôvârí rî rû-lẽ-ãzí ró. 21 Yésũ Krístõ rî trá cú ĩtí tã õnjí ãzãkã ꞌẽ ãkó, gõꞌdá ãmâ tãsĩ rî, Ôvârí drí gólâ rî ꞌbãzó lâŋõ ûsúlı̣́ tã õnjí ãmákâ rî tãsĩ ãmâ võ ꞌá. Gólâ ꞌê tã ꞌdî ĩtí ꞌdĩ rî, tãlâ Ôvârí õꞌbã ró ãmâ bê âꞌdólé õjílã mbı̣̂ ró ngá ãlô ró Yésũ Krístõ bê.

6

1 Mã rî lôsĩ ꞌẽlé ꞌdũwạ̃ Ôvârí bê, gõꞌdá ĩtí rî, nĩ gã tã gólâ Ôvârí drí pı̣̃pı̣̂sı̣́lı̣́ tãndĩ íyíkâ âꞌdázó ãnî drí nõ dó kô. 2 Ôvârí kĩ,

“Kậyı̣̂ gólâ îcá ꞌbá trá rî, má ârî tã ãníkâ trá.

Kậyı̣̂ gólâ îcá ꞌbá trá ãnî pãzó rî, má pâ ãnî trá.”

Ĩsáyã 49.8

Nĩ ârî drẽ, kậyı̣̂ gólâ Ôvârí drí ꞌẽzó õjílã pãlé rî rĩꞌá ãndrõ nô. Nĩ ndrê tã ꞌdî tã tãkó ró kô.

3 Má lẽé kô tã gólâ ꞌẽ ꞌbá tã lẽlẽ õjílã kâ Yésũ Krístõ ꞌá rî îzãlé rî ꞌẽlé ãlôwálâ, tãlâ õjílã ãzãkã õzó kô tã ányâ ı̣̂sũû lôsĩ ámákâ rĩꞌá ꞌẽlâ tã âtî-âtî tãndí Ôvârí kâ nõ pẽ kâ nõ ꞌá. 4 Ĩtí rî, tã ndrĩ gólĩyî má drí rĩꞌá ꞌẽlâ rî ꞌbá yî, ãâꞌdâ ró bê kĩ, mâ rĩꞌá lãjóꞌbá Ôvârí kâ ĩꞌdî. Ĩtí rî, gõꞌdá má rî rĩlí pı̣̃pı̣̂sı̣́lı̣́ ạ̃ꞌdı̣́ sĩ lâŋõ ndrĩ gólĩyî rĩ ꞌbá ámâ ꞌẽlé rî ꞌbá yî ꞌásĩ ndrĩ. 5 Órî trá rĩꞌá ámâ cãlé, gõꞌdá ꞌbãlé gạ̃nı̣́mạ̃ ꞌá. Gõꞌdá õjílã õꞌbí êꞌbê rû ĩyî trá ũrı̣̃ sõlé má ꞌá. Óꞌbã mâ trá lôsĩ ꞌẽlé rõô. Óꞌbã mâ trá ngá drí ậwúzó má drı̣̃ı̣̂ ậꞌdú kõ ãkó, gõꞌdá kpá ngá nyãnyã ãkó. 6 Gbõ lé âꞌdô bê trá ĩtí rî, rĩrĩ ámákâ rî zãâ âꞌdálâ kĩ, mâ lãjóꞌbá Ôvârí kâ ĩꞌdî. Ĩtí rî, má rî zãâ rĩꞌá tã mbı̣̂ gólâ Ôvârí drí lẽlé má drí ꞌẽlé rî ꞌẽlé ĩꞌdî. Mâ cú tã nı̣̃nı̣̃ bê Ôvârí ngá lésĩ. Má rî rĩꞌá fĩî ậtũlı̣́ tã ányâ rĩꞌá ꞌẽlâ má drí rî ꞌbá yî ꞌásĩ. Má rî tã tãndí ꞌẽlé ĩꞌdî õjílã ãzí drí. Gõꞌdá má rî kpá õjílã ãzí lẽlé pạ̃tı̣́-pạ̃tı̣̃ ró ámâ pı̣̃pı̣̂sı̣́lı̣́ sĩ. Nĩ âꞌdô ndrẽꞌá lâ tõ kĩ, pạ̃tı̣́-pạ̃tı̣̃ Líndrí Tãndí Ôvârí kâ rî rĩlí má ꞌá. 7 Má rî úlı̣́ pạ̃tı̣́-pạ̃tı̣̃ Ôvârí tı̣́ sĩ nõ pẽlé mbârâkã gólâkâ sĩ. Gõꞌdá âꞌdô-âꞌdô tãndí ámákâ rî rĩꞌá õzõ ngá ạ̃jú ꞌbũ kâ gólâ Ôvârí drí âfẽlé má drí rî kâtí, má drí ạ̃jú-ꞌbá-ãzí rĩ ꞌbá ânĩlí má rú sĩ dîrî gbãâ rî pẽzó ĩꞌdî sĩ lâ rî. 8 Má rî tã mbı̣̂ ꞌẽlé ĩꞌdî, rĩzó ámâ lûyı̣́lı̣́ gõꞌdá õjílã ãzâ ꞌbá yî ĩyíkâ kpá zãâ ámâ lôꞌdáꞌá. Gbõ lé õjílã ãzâ ꞌbá yî rî ámâ ndrẽlé õnjõ ꞌbá ró, gõꞌdá nĩ nı̣̃ tãndí ró kĩ, má rî ꞌdĩ ámákâ tã mbı̣̂ pạ̃tı̣́-pạ̃tı̣̃ ró rî âtálé ĩꞌdî. 9 Õjílã kĩ, únı̣̃ı̣́ mâ kô, gõꞌdá õjílã dũû nı̣̃ mâ trá ꞌdó tãndí ró. Órî bê ndrẽlé rî, ókĩ, má ãâꞌdô trá ꞌẽꞌá drãlé drãdrã. Gõꞌdá nĩ ndrê drẽ, mâ drẽ zãâ rĩꞌá lédrẽ-lédrẽ ró nõ. Ócâ mâ trá ãmbá ãmbá, gõꞌdá úfú drẽ zãâ mâ kô. 10 Gbõ lé lâŋõ ꞌê bê mâ rõô ĩtí rî, gõꞌdá má rî rĩlí ãyĩkõ sĩ. Gbõ lé má âꞌdô bê ngá ãkó rî, má rî trá rĩꞌá ngá ãkó lé ꞌbá ꞌbãlé âꞌdólé ngá tãndí Ôvârí drı̣́gạ́ sĩ rî bê.

11 Gõꞌdá má âtâ tã trá ânĩ krístõ ꞌbá Kõrínĩtõ ꞌálâ rî yî drí ngbálí-ngbálí. 12 Ókĩ má õlẽé ãnî kô, gõꞌdá má rî trá ãnî lẽlé, nĩ lẽé bê-rî mâ kô. 13 Má rî tã nô âtálé ãnî drí nõ rî, nyé õzõ má drí rĩrĩ tã âtálé ámâ mvá yî drí rî kâtí. Ĩtí rî, nĩ ꞌê mâ kpá nyé õzõ má drí ãnî lẽrẽ trá tãndí ró rî kâtí.

Tã Póõlõ drí drı̣́-mbílí sõzó krístõ ꞌbá yî lı̣̃fı̣́ õjílã gólĩyî tã lẽ ꞌbá Yésũ Krístõ ꞌá kô rî ꞌbá yî tãsĩ rî

14 Ãnî krístõ ꞌbá yî, nĩ ậmû ãnî kô õjílã gólĩyî lẽ ꞌbá ĩyî tã lẽlé Yésũ Krístõ ꞌá kô rî ꞌbá yí bê. Tã tãndí âꞌdô îcáꞌá fí trá rû ậmúlı̣́ tã õnjí bê yã? Ngá îꞌĩ âꞌdô îcáꞌá fí trá rû ậmúlı̣́ ı̣́nı̣́rı̣́kúwạ́ bê yã? ꞌDĩî îcá rû ꞌẽlé kó kô. 15 Âꞌdô îcáꞌá fí trá Yésũ Krístõ drí drı̣̃ ꞌbãlé Sãtánã bê límvó ãlô ꞌá yã? Ĩtí rî, gõꞌdá krístõ ꞌbá âꞌdô îcáꞌá fí trá tã ꞌẽlé kpãkã ãlô õjílã kũmũ Sãtánã kâ ꞌá rî bê yã? 16 Ãnî gólĩyî âꞌdó ꞌbá nõ ꞌbá yî rĩꞌá õzõ jó ạ́ngı̣́ Ôvârí drí rĩzó ꞌá lâ rî kâtí, âꞌdô îcáꞌá fí trá kĩ, ãnî kpá ôvârí ãnî ạ́ꞌbı̣́yạ́ yí kâ âꞌdó ꞌbá Ôvârí pạ̃tı̣́ı̣̃ ró kô rî îrátãꞌá yã? Ôvârí âtâ tã trá kĩ, “Má âꞌdô rĩꞌá õjílã ámákâ bê, má âꞌdô rĩꞌá lậmúlı̣́ gólĩyî lãfálé sĩ. Má âꞌdô ꞌbãꞌá Ôvârí gólĩyíkâ ró. Gõꞌdá gólĩyî drí âꞌdózó õjílã ámákâ ró.” 17 Gõꞌdá gólâ drí kpá drı̣́-mbílí sõzó õjílã íyíkâ ꞌdĩ ꞌbá yî lı̣̃fı̣́ kĩ,

“Ĩtí rî, nĩ âyê õjílã ꞌdî ꞌbá yî, nĩ câ ãnî lãfâ ngĩî gólĩyî rú sĩ.

Nĩ dõ ngá gólĩyî õnjî-õnjî rĩ ꞌbá ãnyĩ âjílí rî ꞌbá yî kô.

Õzõ nĩ õꞌê tã ámákâ ꞌdĩ ꞌbá yî trá rî, má drí ãnî lậgúzó.”

Ĩsáyã 52.11

18 Ôvârí tíbê mbârâkã lâ drí ꞌbãlé ãkĩ Kúmú ãmákâ ró rî ꞌbã tã kpá trá ꞌẽꞌá ꞌẽlâ ãmâ drí kĩ,

“Má âꞌdô ꞌbãꞌá ãnî átá ró. Ãnî drí ꞌbãzó ámâ mvá yî ró.”

2 Sãmõwélẽ 7.14

Ĩtí rî, úlı̣́ ꞌdĩ ꞌbá yî ndrĩ rî tã âꞌdálé kĩ nĩ rî, Ôvârí ꞌbã ãmâ trá âꞌdólé ngĩî õjílã íyíkâ ró.

7

1 Ámâ rû-lẽ-ãzíyã yî, õzõ Ôvârí drí tã ꞌbãrẽ trá ꞌẽꞌá ꞌẽlâ ãmâ drí rî tí rî, mã âyê gõꞌdá tã õnjî-õnjî gólĩyî rĩ ꞌbá ãmâ rúꞌbạ́ tã ı̣̂sũ bê ꞌbãlé âꞌdólé îzãlé rî ꞌbá yî ndrĩ. Ĩtí rî, mã rî ró gõꞌdá cé tã mbı̣̂ rî ꞌẽlé ĩꞌdî, ãâꞌdâ ró bê kĩ, mã ı̣̂njı̣̃ Ôvârí trá rõô.

Tã gólâ Póõlõ rî ꞌbã ꞌbá âꞌdólé ãyĩkõ ró rî

2 Nĩ njı̣̃ ãnî pı̣̃pı̣̂sı̣́lı̣́ tã ámákâ nõ ârízó. Má âtâ kĩ, má ꞌé tã ányâ ãzâ kô ãlôwálâ ãnî drí. Má ꞌé tã ányâ ãzâ kô tã ı̣̂sũ ãníkâ îzãlé tã lẽlẽ ãníkâ Yésũ Krístõ ꞌá rî ꞌásĩ. Má âdó õjílã ãzâ kô ậdı̣̂ gólâkâ nyãzó ãlôwálâ. 3 Má rî tã ꞌdî ꞌbá yî âtálé ꞌdĩ âꞌdó kô ãnî rú. Má lẽ tã nô âꞌdálé ãnî drí, õzõ má drí âtálé trá ãnî drí rî kâtí kĩ, má lẽ ãnî trá rõô, má lẽ tíkó zãâ rĩlí ãní bê võ ãlô ꞌá õzõ má õdrã ngãtá mâ lédrẽ-lédrẽ ró yã rî. 4 Má nı̣̃ trá dódó kĩ, nĩ âꞌdô rĩꞌá zãâ tã Ôvârí kâ rî ꞌẽlé ĩꞌdî. Tã rî ꞌdĩ tãsĩ rî, ĩꞌdî má drí rĩzó ámâ ậrúlı̣́ ãnî tãsĩ. Ĩtí rî, ârîmâ ãníkâ sõ mbârâkã trá má rú. Gbõ lé lâŋõ õꞌê mâ rõô rî, mâ ámákâ zãâ ãyĩkõ ró.

5 Tã ꞌdî bê trá ĩtí rî, má câ bê ꞌbạ̃drı̣̃ Mẽkẽdónĩyã kâ ꞌálâ rî, má îcá kô lôvólé ãlôlâ. Lâŋõ ꞌê mâ trá rõô võ ꞌásĩ ndrĩ. Gõꞌdá má rî rĩlí cú tã ı̣̂sũ-ı̣̂sũ bê. 6 Gõꞌdá Ôvârí rĩ ꞌbá nĩ mbârâkã sõlé õjílã gólĩyî ĩzã drí rĩꞌá gólĩyî ꞌẽlé rî ꞌbá yî rú sĩ rî, sõ mbârâkã nĩ má rú Títõ rî âcâ-âcâ tólâ sĩ rî sĩ ânĩlí ámâ pãlé. 7 Ĩtí rî, âcâ-âcâ Títõ kâ rî ꞌbã mâ âꞌdólé ãyĩkõ ró, tã gólâ drí âtálé má drí tã tãndí gólĩyî ãnî drí rĩꞌá ꞌẽlâ tólâ nã tãsĩ rî tãsĩ. Gólâ âtâ tã kĩ, ãnî ãâꞌdô ãyĩkõ ró ꞌẽꞌá ámâ ndrẽlé kpá óꞌdí. Gólâ kĩ, ãnî ãâꞌdô rĩꞌá tã ı̣̂sũ ró tã ányâ gólĩyî ãnî drí ꞌẽlé sı̣́sı̣́ rî ꞌbá yî tãsĩ. Gõꞌdá gólâ drí tã gólâ ãnî drí âꞌdózó njãâ ꞌẽꞌá tã tãndí âtálé ámâ tãsĩ õjílã rĩ ꞌbá tã õnjí âtálé má rú rî yî drí rî tã lâ âtázó má drí. ꞌDĩî rî ꞌbã gõꞌdá mâ trá âꞌdólé ãyĩkõ ró gạ̃rạ̃ lậvũlı̣́ sı̣́sı̣́ rî drı̣̃ı̣̂ sĩ.

8 Wárãgã gólâ má drí îgĩlí sı̣́sı̣́ ãnî drí rî ꞌbã ãnî âꞌdólé tã ı̣̂sũ ró, má âꞌdô kpá trá tã ı̣̂sũ bê ãnî tãsĩ. Gõꞌdá ngbãângbânõ rî, má âꞌdó kô tã ı̣̂sũ ró. 9 Mâ ãyĩkõ bê. Má âꞌdó kô ãyĩkõ ró ꞌdĩ tã gólâ ãnî drí âꞌdózó ĩzã ró ꞌdĩ tãsĩ. Gõꞌdá mâ trá ãyĩkõ ró, tãlâ nĩ âyê tã ányâ ãnî drí rĩꞌá ꞌẽlâ rî ꞌbá yî trá, gõzó âgõlé tã mbı̣̂ Ôvârí kâ rî ꞌẽlé ĩꞌdî. Ôvârí pâ ãnî trá ãnî drı̣̃ âdĩlí tã ányâ ãníkâ ꞌásĩ ꞌdẽlé yí vó tã ı̣̂sũ ãníkâ ꞌdĩ sĩ. Ĩtí rî, má ꞌé tã õnjí kô, wárãgã ꞌdî îgĩzó ãnî drí ꞌdĩ. 10 Nĩ ndrê tã ı̣̂sũ gólâ Ôvârí drí ꞌbãlé ꞌdĩ, ãꞌdô ró bê yí drí ãnî pãzó tã õnjí ãníkâ ꞌásĩ, gõꞌdá tã ı̣̂sũ gólâ rĩ ꞌbá õjílã ꞌẽlé rî õzõ gólĩyî ãâdĩ drı̣̃ tã õnjí ĩyíkâ ꞌásĩ kô rî, ạ̃dũkũ lâ âꞌdô íyíkâ ꞌbãꞌá õdrã ĩꞌdî gólĩyî drí, ûsú ĩyî lédrẽ-lédrẽ ạ̃dũkũ ãkó rî kô.

11 Nĩ ndrê tã tãndí gólâ Ôvârí drí ꞌẽlé ãnî drí tã ı̣̂sũ ãnî ꞌẽ ꞌbá ꞌdĩ ꞌá trá. Tã ı̣̂sũ ꞌdî ꞌbã ãnî rĩrĩ ãníkâ jãlé pạ̃tı̣́-pạ̃tı̣̃ ró. Nĩ lẽ tã tãndí ꞌẽlé ĩꞌdî, ãꞌdô ró bê ãnî ꞌbãzó âꞌdólé mbı̣̂ Ôvârí rî lı̣̃fı̣́ drı̣̃ ꞌá. Nĩ ꞌbã ãnî nyãányâ trá âꞌdólé ạ̃wạ̃ ró ãnî ífífí bê tã ányâ gólâ õjílã ãnî lãfálé ꞌásĩ rî drí ꞌẽlé sı̣́sı̣́, ãnî drí âyélé ꞌwãâ kô rî tãsĩ. Ĩtí rî, nĩ îtõ trá ûrı̣̃lı̣́ ámâ tãsĩ. Gõꞌdá nĩ lẽ kpá zãâ rõô ámâ ndrẽlé óꞌdí, tãlâ má ẽêdê ró ãmâ lãfálé bê ãní bê. Ãnî njãâ tã tãndí âtálé ámâ tãsĩ gõꞌdá kpá lâŋõ fẽlé õjílã gólâ tã õnjí ꞌẽ ꞌbá trá rî drí. Ãnî nyãányâ, nĩ âꞌdâ trá má drí kĩ, nĩ ꞌé tã õnjí kô tã ꞌdî tãsĩ. 12 Kậyı̣̂ gólâ má drí úlı̣́ tã âmbâ-âmbâ bê rî îgĩzó ãnî drí rî ꞌá rî, má îgĩí kô cé õjílã ãlô gólâ tã õnjí ꞌẽ ꞌbá ꞌdĩ drí ngãtá cé õjílã drílâ tã õnjí ꞌdĩ ꞌẽzó rú lâ rî drí. Ãmbá lâ, má îgĩ tã âꞌdálé ãnî drí ndrĩ kĩ, Ôvârí rî lı̣̃fı̣́ drı̣̃ ꞌá rî, nĩ lẽ mâ trá tã pạ̃tı̣́ı̣̃ ró yã. 13 ꞌDĩî ngá gólâ mbârâkã sõ ꞌbá ãmâ rú rî ĩꞌdî.

Kpá ĩtí, úlı̣́ Títõ kâ âtálé ãnî tãsĩ rî sõó cé mbârâkã ĩꞌdî má rú kô, gõꞌdá ꞌbã mâ kpá âcálé ãyĩkõ ró rõô. Gõꞌdá tã ꞌẽꞌẽ tãndí ãníkâ ꞌbãlé bê Títõ rî gógó âꞌdólé ãyĩkõ ró rî, ngbãângbânõ gólâ gõꞌdá trá pı̣̃pı̣̂sı̣́lı̣́ ạ̃ꞌdı̣́ bê ãnî tãsĩ. 14 Nĩ ndrê trá, drẽ sı̣́sı̣́, gólâ drí nĩzó drẽ tólâ kô rî, má lôngô ãnî tã trá gólâ drí. Má kĩ, ãnî drẽ zãâ rĩꞌá tã Ôvârí kâ rî ꞌbá yî ꞌẽꞌá ĩꞌdî. Gõꞌdá ĩtí rî, tã ꞌẽꞌẽ tãndí ãníkâ rî ꞌbá yî rî trá tã âꞌdálé gólâ drí kĩ, tã tãndí má drí âtálé ãnî tãsĩ ꞌdî rĩꞌá tã pạ̃tı̣́-pạ̃tı̣̃ ꞌî. Nĩ ꞌbãá mâ kô âꞌdólé ãnyĩ ró. 15 Títõ drẽ zãâ rĩꞌá ãnî tã ı̣̂sũꞌá rõô tã gólâ ãnî drí gólâ rî lậgúzó rî tãsĩ. Nĩ rô gólâ trá. Gõꞌdá kậyı̣̂ rî nã sĩ rî, ãnî trá njãâ tã gólâ drí ꞌbãlé ãnî drí rî ꞌbá yî ꞌẽlé. Gõꞌdá tã rî ꞌdĩ tãsĩ rî, lôvó gólâkâ ãnî tãsĩ rî âcâ gõꞌdá trá rõô lậvũlı̣́ sı̣́sı̣́ rî drı̣̃ı̣̂ sĩ. 16 Mâ gõꞌdá trá ngbãângbânõ ãyĩkõ ró tã ãníkâ tãsĩ. Ĩtí rî, má nı̣̃ trá tã pạ̃tı̣́-pạ̃tı̣̃ ró kĩ, nĩ âꞌdô tã ꞌdî ꞌbá yî ꞌẽꞌá mbı̣̂ zãâ.

8

Tã ngá fẽfẽ kâ krístõ ꞌbá ãzí drí rî

1 Gõꞌdá ngbãângbânõ rî, ámâ ậdrúpı̣̃ yî ámâ îzó yí bê, mã lẽ trá pı̣̃pı̣̂sı̣́lı̣́ tãndí gólâ Ôvârí drí fẽlé õjílã íyíkâ ꞌbạ̃drı̣̃ gólâ Mẽkẽdónĩyã kâ ꞌálâ rî ꞌbá yî drí rî tã lâ nı̣̃lı̣́. 2 Lâŋõ ꞌdê trá gólĩyî drı̣̃ı̣̂ tã ûjũ-ûjũ ró, gõꞌdá kpá gólĩyî trá ngá ãkó lé ꞌbá ró. Gõꞌdá gbõ lé âꞌdô bê trá ĩtí rî, gólĩyî fẽ ngá fẽfẽ ĩyíkâ trá rõô pı̣̃pı̣̂sı̣́lı̣́ ãlô sĩ, tãlâ gólĩyî rĩꞌá ãyĩkõ ró, tãlâ Ôvârí fẽ pı̣̃pı̣̂sı̣́lı̣́ tãndí rî trá gólĩyî drí rõô. 3 Má âtâ tã ãnî drí, gólĩyî fẽ ngá gólĩyî drí îcáꞌá fẽlâ rî trá ndrĩ. Gõꞌdá gólĩyî fẽ kpá trá gạ̃rạ̃ ꞌdĩî drı̣̃ı̣̂ sĩ. Ĩtí rî, gólĩyî fẽ ngá fẽfẽ ĩyíkâ ꞌdĩ ꞌbá yî trá drı̣̃-bạ́lạ́yı̣̂ ró, õjílã ãzâ âtá nĩ gólĩyî drí fẽzó lâ ĩtí kô. 4 Ĩtí rî gõꞌdá, gólĩyî lôꞌbã rúꞌbạ́ trá ãmâ rú, mã ãâyê ró ĩyî bê ngá fẽfẽ fẽlé ĩtí, ãꞌdô ró bê jõlé õjílã gólĩyî ngá ãkó lé ꞌbá ró Yũdạ́yạ̃ ꞌálâ nã ꞌbá yî pãzó ĩꞌdî sĩ lâ. 5 Gõꞌdá ĩtí rî, gólĩyî fẽ trá gạ̃rạ̃ gólâ ãmâ drí lı̣̃fı̣́ ꞌbãzó drı̣̃ lâ ꞌẽꞌá fẽlâ rî drı̣̃ı̣̂ sĩ. Sı̣́sı̣́ rî, gólĩyî fẽ ĩyî nyãányâ trá Kúmú ãmákâ Yésũ Krístõ drí ꞌdẽlé sı̣́sı̣́ ĩyî drí tã ĩyíkâ rî ꞌẽzó. Gõꞌdá gólĩyî drí gõzó kpá ĩyî nyãányâ fẽlé tã ãmâ drí âꞌdálé rî ꞌẽlé.

6 Ĩtí rî gõꞌdá ãníkâ rî, nĩ ꞌê kpá tã tãndí trá ĩtí. Mã âtâ tã trá Títõ drí kĩ, gólâ õngâ ró bê nĩlí gõlé ãnî ngálâ. Gõꞌdá mã ꞌê trá Títõ rî jõlé nĩꞌá lôsĩ gólâ ngá fẽfẽ kâ krístõ ꞌbá gólĩyî ngá ãkó lé ꞌbá ró Yũdạ́yạ̃ ꞌálâ rî ꞌbá yî drí, gólâ drí îtõlé trá ãní bê nã ndẽlé. 7 Gõꞌdá nĩ ꞌê tã Ôvârí kâ trá tãndí ró. Nĩ lẽ tã trá Yésũ Krístõ ꞌá pı̣̃pı̣̂sı̣́lı̣́ ãlô sĩ. Gõꞌdá ãnî rĩꞌá cú tã nı̣̃nı̣̃ Ôvârí ngá lésĩ rî bê, gõꞌdá nĩ pẽ tã lâ kpá trá tãndí ró õjílã ãzí drí. Gõꞌdá nĩ lẽ ãmâ trá rõô. Âꞌdô bê trá ĩtí rî, nĩ fẽ ngá gạ̃rạ̃, ãꞌdô ró bê krístõ ꞌbá gólĩyî Yũdạ́yạ̃ ꞌálâ rî ꞌbá yî pãzó.

8 Má ꞌbã nõô âꞌdó kô tã ꞌbãꞌbã ró ãnî drí ngá fẽzó, gbõ lé krístõ ꞌbá yî ꞌbạ̃drı̣̃ ãzâ ꞌbá yî ꞌásĩ rî fẽ ĩyî bê ngá rõô ĩyî ãzí-ãzí yî Yũdạ́yạ̃ ꞌálâ rî ꞌbá yî pãzó rî. Gõꞌdá ngá ãníkâ fẽlé rî, ãꞌdô ró bê, má drí nı̣̃zó lâ kĩ, nĩ lẽ ãnî ãzí-ãzí yî trá pı̣̃pı̣̂sı̣́lı̣́ ãlô sĩ. 9 Nĩ nı̣̃ pı̣̃pı̣̂sı̣́lı̣́ tãndĩ Kúmú ãmákâ Yésũ Krístõ kâ rî trá. Nĩ nı̣̃ tã gólâ drí ꞌẽlé ãnî pãzó rî trá. Nĩ nı̣̃ trá kĩ, gólâ ngá tãndí tı̣̂ bê dũû átá lâ Ôvârí bê, gõꞌdá gólâ drí ngá ꞌdĩ ꞌbá yî âyézó ndrĩ ânĩzó drãlé, ãꞌdô ró bê ãnî pãzó, tãlâ ãnî nyãányâ nĩ ûsû ró ngá tãndí bê dũû Ôvârí drı̣́gạ́ sĩ.

10 Gõꞌdá âꞌdô bê trá ĩtí rî, tã ı̣̂sũ ámákâ ꞌá rî, rĩꞌá tãndí ró ãnî drí tã ngá fẽfẽ kâ gólâ ãnî drí îtõlé trá ndrô ãzí rî ndẽlé ngbãângbânõ. Nĩ êdê tã ı̣̂sũ ꞌdî nĩ, gõꞌdá ãnî ĩꞌdî õjílã gólĩyî îtõ ꞌbá lâ ꞌẽlé sı̣́sı̣́ rî ꞌbá yî. 11 Ĩtí rî, îcâ trá ãnî drí tã gólâ ãnî drí îtõlé trá sı̣́sı̣́ pı̣̃pı̣̂sı̣́lı̣́ ãlô sĩ ꞌdî ndẽlé. Nĩ fẽ ngá gólĩyî ãnî bê îcá ꞌbá trá ãnî drí ꞌẽꞌá fẽlâ rî ꞌbá yî ngbãângbânõ. 12 Nĩ ndrê drẽ, õzõ nĩ õfẽ ngá gólĩyî âꞌdó ꞌbá ãní bê rî õjílã ãzí pãzó rî, Ôvârí âꞌdô ꞌbãꞌá ãyĩkõ ró ãní bê, gõꞌdá ãâꞌdô ngá fẽfẽ ãníkâ ꞌdĩ tã-drı̣̃ lâ lẽꞌá, õzõ gbõ lé ãꞌdô fínyáwá ĩtí rî.

13 Ĩtí rî, gõꞌdá nĩ ı̣̂sũ kô kĩ, lâŋõ ãnî ãzí-ãzí yí kâ ngá ãkó kâ ꞌdĩ, má lẽ trá ꞌbãlâ ãnî drı̣̃ı̣̂ ngá fẽfẽ gólâ ãnî drí fẽlé gólĩyî pãzó ꞌdĩ sĩ. Má lẽ õjílã drí rĩlí ndrĩ ãyĩkõ sĩ ĩzã ngá kâ ãkó. 14 Ngbãângbânõ rî, ãnî rĩꞌá ngá bê dũû. Gõꞌdá ngá ãnî drí âꞌdózó ĩꞌdí bê lâ dũû ꞌdĩ rî, drı̣̃ lâ rĩ ꞌbá lâyĩlí ꞌdĩ, nĩ fẽ, ãꞌdô ró bê õjílã gólĩyî ngá ãkó lé ꞌbá ró rî ꞌbá yî pãzó. Gõꞌdá ı̣̃zạ́tú tólâ, õjílã gólĩyî ngá ãkó lé ꞌbá ró ꞌdĩ ꞌbá yî õtírĩ ꞌbãâ ngá bê rî, gõꞌdá gólĩyî drí rû jãzó kpá ãnî pãlé kậyı̣̂ ãnî drí ꞌbãzó ngá ãkó rî ꞌá. Lạ́tı̣̂ ꞌdĩ ꞌá rî, krístõ ꞌbá yî âꞌdô rĩꞌá õzõ ngá ãlô kâtí, ĩzã ngá kâ ãkó. 15 Âꞌdô ꞌbãꞌá nyé õzõ Ôvârí drí âtálé búkũ íyíkâ ꞌá rî kâtí,

“Õjílã gólâ ngá nyãnyã êꞌbé ꞌbá dũû rî, âꞌdó kô rĩꞌá ngá nyãnyã bê rõô,

gõꞌdá õjílã gólâ ngá ĩyínyâ êꞌbé ꞌbá dã rî, âꞌdó kô ĩzã ngá nyãnyã kâ bê nyãlé.”

Âfõ-âfõ 16.18

Tã Títõ rî jõzó Kõrínĩtõ ꞌálâ rî

16 Mã ꞌê ãwô-ĩtí ãmbá Ôvârí drí, tãlâ gólâ ꞌbã Títõ trá âꞌdólé njãâ ãnî pãlé, gõꞌdá gólâ ꞌê ãnî tã kpá trá rõô, nyé õzõ ámákâ rî tí. 17 Nĩ ndrê drẽ, mã îjî gólâ bê nĩlí ãnî ngálâ rî, gólâ lẽ tã-drı̣̃ lâ trá, pı̣̃pı̣̂sı̣́lı̣́ ãlô sĩ tã gólâ rî ífífí drí lẽlé trá ꞌẽlâ rî ró. 18 Gõꞌdá mã jô Títõ trá ãnî ngálâ ꞌdũwạ̃ krístõ ꞌbá ãzí ãmákâ nõlé rú lâ nı̣̃lı̣́ trá kạ̃nı̣́sạ̃ ꞌásĩ ndrĩ tã âtî-âtî tãndí Ôvârí kâ pẽpẽ lâ sĩ nô bê. 19 Gõꞌdá ãmâ ậdrúpı̣̃ rî gógó ꞌdĩ kpá ĩꞌdî õjílã kạ̃nı̣́sạ̃ kâ drí njĩlí rĩꞌá lậmúlı̣́ ꞌdũwạ̃ ãmá bê ngá fẽfẽ gólâ ꞌẽzó õjílã Yũdạ́yạ̃ ꞌálâ rî ꞌbá yî pãlé rî trõlé nĩzó rî ĩꞌdî. Lôsĩ rî ꞌdĩ âꞌdô õjílã ꞌbãꞌá Kúmú Yésũ Krístõ rî lûyı̣́lı̣́. Gõꞌdá âꞌdô kpá tã âꞌdáꞌá kĩ, ãmâ rĩꞌá njãâ krístõ ꞌbá ãzí pãlé.

20 Mã ꞌê tã rî ꞌdĩ dódó, tãlâ õjílã õzó kô tã õnjí ûsú ãmâ rú ngá fẽfẽ ãmbá ꞌdĩ vó lâ ndrẽrẽ ꞌá. 21 Gõꞌdá mã rî zãâ tã mbı̣̂ rî ꞌbá yî ꞌẽlé ĩꞌdî Ôvârí rî lı̣̃fı̣́ drı̣̃ ꞌá, gõꞌdá kpá õjílã ãzí lı̣̃fı̣́ drı̣̃ ꞌá. 22 Ãmâ kpá trá ãmâ ậdrúpı̣̃ ãzâ jõꞌá ꞌdũwạ̃ Títõ yí bê. Mã ûjũ ãmâ ậdrúpı̣̃ rî gógó ꞌdĩ trá ândálé ândálé âꞌdô-âꞌdô gólâkâ nı̣̃zó. Sı̣́sı̣́ mã ûsû trá kĩ, gólâ lẽ rõô ãzí-ãzí pãlé. Ĩtí rî, ngbãângbânõ rî, gólâ lẽ trá rõô ãmâ pãlé, tãlâ gólâ nı̣̃ trá kĩ, nĩ âꞌdô tã mbı̣̂ rî ꞌẽꞌá ĩꞌdî.

23 Ãꞌdô íyíkâ Títõ rî tãsĩ rî, gólâ ãmâ ãzí-ãzí ꞌî tã gólâ ãmâ drí rĩꞌá ꞌẽlâ ãnî pãzó nõ ꞌá. Ãꞌdô gõꞌdá ãmâ ậdrúpı̣̃ ãzí gólĩyî nĩ ꞌbá Títõ bê ꞌdĩ ꞌbá yî ĩꞌdî rî, gólĩyî rĩꞌá lãjóꞌbá kạ̃nı̣́sạ̃ kâ ꞌî. Gõꞌdá rĩrĩ gólĩyíkâ ꞌbã õjílã trá Yésũ rî rú lûyı̣́lı̣́. 24 Ĩtí rî, gõꞌdá nĩ lậgû ãmâ ậdrúpı̣̃ ꞌdî ꞌbá yî lõvõ sĩ, tãlâ gólĩyî õndrê ró ĩyî lôvó ãníkâ krístõ ꞌbá ãzí drí rî bê. Ĩtí rî, gõꞌdá krístõ ꞌbá yî drí nı̣̃zó lâ ndrĩ kĩ, mã rî ãnî tã lôngólé nõ tákõ tã mbı̣̂ sĩ.

9

Tã ãzâ krístõ ꞌbá ngá ãkó rî ꞌbá yî pãpã lâ yî tãsĩ

1 Îcá gõꞌdá kô má drí tã îjízó ãnî tı̣́ tã gólâ ngá fẽfẽ kâ õjílã Ôvârí kâ Yũdạ́yạ̃ ꞌálâ rî ꞌbá yî pãzó rî tãsĩ, 2 tãlâ má nı̣̃ trá kĩ, nĩ lẽ trá õjílã ꞌdî ꞌbá yî pãlé. Gõꞌdá ĩtí rî, má lôngô ãnî tã trá krístõ ꞌbá gólĩyî Mẽkẽdónĩyã ꞌálâ rî ꞌbá yî drí kĩ, ãnî krístõ ꞌbá gólĩyî Gı̣̃rı̣́kı̣̃ ꞌálâ rî ꞌbá yî rĩꞌá njãâ ngá fẽfẽ ꞌdî jõlé îtõlé kó ndrô ãzí. Gõꞌdá krístõ ꞌbá yî gólĩyî Mẽkẽdónĩyã ꞌálâ rî ꞌbá yî ârî bê kĩ, ãnî rĩꞌá njãâ ngá fẽfẽ ꞌdî jõlé rî, gõꞌdá gólĩyî drí kpá îtõzó âꞌdólé njãâ ngá fẽlé, ãꞌdô ró ngá ãkó lé ꞌbá pãzó. 3 Ĩtí rî gõꞌdá, ãmâ trá ãmâ ậdrúpı̣̃ yî krístõ ꞌbá ãzí ró nõ jõꞌá ãnî ngálâ, tãlâ ãâꞌdâ ró bê õjílã drí kĩ, ãnî tã ãmâ drí rĩꞌá lôngólâ tã ngá fẽfẽ kâ tãsĩ nô ãâꞌdó võ tãkó ꞌá kô. Nĩ âꞌdô njãâ ngá fẽfẽ ꞌdî fẽlé, nyé õzõ ãmâ drí âtálé trá gólĩyî drí ãnî drí ꞌẽꞌá ꞌẽlâ rî kâtí. 4 Nĩ ndrê drẽ, õzõ krístõ ꞌbá gólĩyî Mẽkẽdónĩyã ꞌálâ nã ꞌbá yî ãlô rî, õnĩ kpãâ má bê nĩꞌá ãnî ndrẽlé rî, gõꞌdá õzõ nĩ ãꞌdô kô njãâ ngá fẽfẽ ãníkâ fẽlé rî, gõꞌdá ꞌdĩî rî âꞌdô ãnyĩ fẽꞌá ãmâ drí rõô, tãlâ mã âtâ tã trá gólĩyî drí sı̣́sı̣́ kĩ nĩ rî, mã nı̣̃ trá nĩ âꞌdô ngá fẽfẽ fẽꞌá ãmbá. 5 Tã ꞌdî kâ rî tí rî, gõꞌdá má drí ı̣̂sũzó lâ kĩ, rĩꞌá tãndí ró ãmâ ậdrúpı̣̃ nô ꞌbá yî jõzó sı̣́sı̣́ ãnî ngálâ cú ĩtí drẽ ãmâ drí cã ãkó. Gõꞌdá gólĩyî õpâ ró ãnî bê ngá fẽfẽ ãníkâ ꞌẽꞌá fẽlâ rî êꞌbélé njãâ. Gõꞌdá lạ́tı̣̂ ũnjı̣̃ ró rû bê ãnî drí ngá fẽfẽ fẽzó rõô, õzõ ãnî drí tã lâ ꞌbãlé trá ꞌẽꞌá fẽlâ rî kâtí. Ĩtí rî, ngá fẽfẽ ãníkâ ꞌẽꞌá fẽlâ krístõ ꞌbá gólĩyî Yũdạ́yạ̃ ꞌálâ rî ꞌbá yî drí rî âꞌdô ꞌbãꞌá njãâ ãmâ drí trõlé kpãâ ãmá bê, õzõ mã õcâ trá ãnî ngáá tólâ rî. Ĩtí rî, ꞌdĩî âꞌdô âꞌdáꞌá lâ õjílã ãzí drí kĩ, nĩ rî ngá fẽfẽ fẽlé, tãlâ nĩ lẽ kó trá fẽlâ rî drí. Âꞌdó kô tã gólâ ãmâ drí ãnî îcízó îcî ꞌẽlâ rî ĩꞌdî.

6 Tã nô õrî ãnî drı̣̃ı̣̂. Õzõ õjílã õꞌwã ngá ngbãâ fínyáwá ĩtí rî, gólâ âꞌdô ngá ĩyínyâ êꞌbéꞌá kpá ngbãâ fínyáwá ĩtí. Gõꞌdá õzõ õjílã õꞌwã ngá ãmbá ĩtí rî, gólâ âꞌdô ngá ĩyínyâ êꞌbéꞌá kpá ãmbá ĩtí. 7 Õjílã ãlô ãnî lãfálé sĩ õfẽ ngá íyíkâ, nyé õzõ gólâ rî pı̣̃pı̣̂sı̣́lı̣́ drí lẽlé rî kâtí. Gólâ õfẽ kô tã ı̣̂sũ rı̣̃ rı̣̃ sĩ. Gõꞌdá gólâ õfẽ kpá kô, gbõ tãlâ îcá kô gólâ drí fẽzó lâ kô rî drí. Gõꞌdá gólâ õfẽ lôvó sĩ drı̣̃-bạ́lạ́yı̣̂ ró gõꞌdá kpá ãyĩkõ sĩ, tãlâ Ôvârí lẽ õjílã gólâ ngá fẽ ꞌbá drı̣̃-bạ́lạ́yı̣̂ ró ãyĩkõ sĩ rî ĩꞌdî. 8 Gõꞌdá õzõ nĩ õꞌê tã ꞌdî trá ĩtí rî, nĩ nı̣̃ tãndí ró kĩ, Ôvârí cú mbârâkã bê ngá fẽlé ãnî drí gạ̃rạ̃ ngá gólâ ãnî drí lẽlé rî drı̣̃ı̣̂ sĩ, tãlâ nĩ âꞌdô ró bê ngá bê dũû gõꞌdá nĩ pâ ró õjílã gólĩyî ngá ãkó lé ꞌbá ró ꞌdĩ ꞌbá yî bê. 9 Rĩꞌá nyé õzõ Ôvârí drí âtálé trá búkũ íyíkâ ꞌá rî kâtí,

“Õjílã Ôvârí kâ rî ngá fẽfẽ fẽlé drı̣̃-bạ́lạ́yı̣̂ ró ngá ãkó lé ꞌbá yî drí,

tã tãndí gólâkâ ꞌdĩ tã lâ îcá vı̣̃lı̣́ drı̣̃ ꞌásĩ kô zãâ gbạ́dú ạ̃dũkũ ãkó.”

Lôngó 112.9

10 Gõꞌdá Ôvârí rî nĩ rĩꞌá órĩ âfẽlé õjílã drí rĩꞌá ı̣̂ꞌdı̣́lâ. Gólâ rî kpá nĩ rĩꞌá ngá nyãnyã âfẽlé õjílã drí nyãlé. Ĩtí rî, gólâ âꞌdô kpá ngá ãnî drí lẽlé rî âfẽꞌá nĩ ãnî drí, nĩ ãꞌdô ró bê ngá fẽlé ãzí-ãzí yî pãzó.

11 Nĩ ndrê drẽ, gõꞌdá Ôvârí âꞌdô ngá tãndí âfẽꞌá ãnî drí dũû tãlâ ngá ãnî drí fẽlé õjílã ãzí pãzó ꞌdĩ tãsĩ. Tãlâ õzõ mã õtírĩ ngá fẽfẽ ãníkâ ꞌdĩ ꞌbá yî fẽê ãnî ậdrúpı̣̃ yî ngá ãkó lé ꞌbá ró ꞌdĩ ꞌbá yî drí rî, gólĩyî âꞌdô ãwô-ĩtí ꞌẽꞌá Ôvârí drí rõô ngá ꞌdĩ ꞌbá yî tãsĩ. 12 Ĩtí rî, tã tãndí gólâ ãnî drí ꞌẽlé ãnî ãzí-ãzí yî drí ꞌdĩ âꞌdô gólĩyî ꞌbãꞌá ngá gólĩyî drí âꞌdólé ĩzã lâ bê rî ꞌbá yî ûsúlı̣́. ꞌDĩî âꞌdô gõꞌdá kpá õjílã ãzâ ꞌbá yî ꞌbãꞌá ãwô-ĩtí ꞌẽlé Ôvârí drí rõô ngá ãnî drí fẽlé ꞌdĩ ꞌbá yî tãsĩ. 13 Nĩ ndrê trá, ngá fẽfẽ tãndí ãnî drí fẽlé ꞌdĩ âꞌdô âꞌdálâ kĩ, nĩ lẽ tã trá Ôvârí ꞌá pı̣̃pı̣̂sı̣́lı̣́ ãlô sĩ. Gõꞌdá õzõ õjílã õndrê ãnî trá tã rî ꞌdĩ ꞌẽꞌá ĩtí rî, gólĩyî âꞌdô Ôvârí rî lûyı̣́ꞌá rõô tã rõrõ ãníkâ ꞌdĩ tãsĩ, gõꞌdá kpá ngá fẽfẽ ãníkâ drı̣̃-bạ́lạ́yı̣̂ ró õjílã gólĩyî ngá ãkó lé ꞌbá ró rî yî pãzó ꞌdĩ tãsĩ. 14 Krístõ ꞌbá rî gógó Yũdạ́yạ̃ ꞌálâ rî ꞌbá yî rĩꞌá rãtáã ꞌẽꞌá ãnî tãsĩ rõô lôvó sĩ, tãlâ Ôvârí âꞌdâ pı̣̃pı̣̂sı̣́lı̣́ tãndĩ íyíkâ rî trá gólĩyî drí ãnî tãsĩ. 15 Nĩ ꞌdê mã ꞌê ãwô-ĩtí Ôvârí drí ãmbá, tãlâ ngá fẽfẽ ạ́ngı̣́ gólâ drí fẽlé ãmâ drí ãmbã lâ drí lậvũlı̣́ trá gạ̃rạ̃ ãmâ tı̣̂ drí ậꞌdı̣́zó tã lâ ꞌá nõ tãsĩ, ngá fẽfẽ rî ꞌdĩ rĩꞌá Yésũ ĩꞌdî.

10

Tã Póõlõ drí úlı̣́ âtálé yí rú rî tã-drı̣̃ lâ lôgõzó rî

1 Mâ Póõlõ ámâ nyãányâ, má lẽ ãnî drí úlı̣́ ámákâ má drí âtálé ãnî drí mãnísĩ rû lôgõ sĩ vũdrı̣́ pı̣̃pı̣̂sı̣́lı̣́ ạ̃ꞌdı̣́ sĩ õzõ Yésũ Krístõ kâtí nõ ârílí. Áâtâ trá kĩ, kậyı̣̂ má drí ꞌbãzó ãní bê nã, má lôgõ mâ trá âꞌdólé gbõ ngá fínyáwá ró ãnî ândrá. Gõꞌdá õzõ má õtírĩ ꞌbãâ ãnî lãfálé yû rî, má drí gõzó rĩꞌá úlı̣́ âmbâ-âmbâ âtálé ãnî drí. 2 Õzõ gõꞌdá má õcâ trá ãnî ngálâ rî, má âꞌdô úlı̣́ âmbâ-âmbâ âtáꞌá ĩꞌdî õjílã gólĩyî tã âtá ꞌbá kĩ, má ãâtá úlı̣́ âmbâ-âmbâ ĩyî lı̣̃fı̣́ drı̣̃ ꞌá kô ꞌdĩ ꞌbá yî drí. Gõꞌdá má lẽé kô úlı̣́ âmbâ-âmbâ âtálé ãnî nyãányâ drí.

3 Nĩ ndrê trá, gbõ lé mã ãꞌdô õjílã mvá ꞌî rî, mã rí kô ạ̃jú ꞌbũlı̣́ ãmâ ạ̃jú-ꞌbá-ãzí yí bê tã ı̣̂sũ ãngó nõ kâ rî sĩ. 4 Nĩ ndrê trá, gõꞌdá drı̣́-fê ãmâ drí rĩzó ạ̃jú ꞌbũlı̣́ ĩꞌdî sĩ lâ rî âꞌdó kô õzõ drı̣́-fê õjílã mvá kâ rî ꞌbá yí kâtí. Gõꞌdá ãmâ rĩꞌá cú drı̣́-fê Ôvârí kâ mbârâkã bê gạ̃rạ̃ ãmâ drí rĩzó ãmâ ạ̃jú-ꞌbá-ãzí Sãtánã rî ꞌbũlı̣́ ĩꞌdî sĩ lâ rî bê. Drı̣́-fê gólâ Ôvârí drí âfẽlé ꞌdĩ cú rĩꞌá fãfã bê võ Sãtánã kâ rĩzó rĩlí ꞌá lâ kúmú ró ãmâ drı̣̃lı̣́ rî îzãzó. 5 Gõꞌdá gólĩyî âꞌdô tã ı̣̂sũ gólâ lómbé-lómbéwá kâ Sãtánã drí rĩꞌá ꞌẽlâ ãmâ drí, ãmâ ꞌbã ꞌbá Ôvârí rî nı̣̃lı̣́ kô rî îzãꞌá drı̣́-fê ꞌdĩ sĩ. Gõꞌdá mã rî rû fũlı̣́ tã ârí ãkõ ãmákâ Ôvârí drí rî bê drı̣́-fê ꞌdĩ sĩ, gõꞌdá tã ı̣̂sũ ãmákâ ꞌbãlé tã Yésũ Krístõ kâ ârílí ĩꞌdî. 6 Ĩtí rî, gõꞌdá nĩ fẽ ãnî trá ndrĩ tã Ôvârí kâ ı̣̂njı̣̃lı̣́ dódó rî. Gõꞌdá ãmâ rĩꞌá njãâ lâŋõ fẽlé õjílã gólĩyî Ôvârí rî ı̣̂njı̣̃ ꞌbá dódó kô rî ꞌbá yî drí.

7 Ámâ ãzí-ãzí yî, tã ı̣̂sũ-ı̣̂sũ ãníkâ rî âꞌdó kô mbı̣̂. Õzõ õjílã ãzâ ꞌbá yî õrî ĩyî tã ı̣̂sũlı̣́ kĩ, yĩ ãâꞌdô õjílã Yésũ Krístõ kâ ĩꞌdî rî, gõꞌdá nĩ ı̣̂sũ kpá kĩ, ãmâ kpá õjílã Yésũ Krístõ kâ ĩꞌdî õzõ gólĩyî tí. Gõꞌdá ãmâ kpá cú drı̣́-ãcê bê tã âtázó ãnî drí ĩtí. 8 Tã ı̣̂sũ-ı̣̂sũ ãníkâ ꞌá rî, mã rî rĩꞌá ãmâ lômbélé drı̣́-ãcê gólâ Kúmú ãmákâ Yésũ Krístõ drí âfẽlé ãmâ drí nõ tãsĩ yã? Drı̣́-ãcê rî ꞌdĩ rĩꞌá tã lẽlẽ ãníkâ ꞌbãzó âꞌdólé gạ́gạ́ ĩꞌdî sĩ lâ, âꞌdó kô ãnî îzãzó.

9 Gõꞌdá má lẽé kô wárãgã ámákâ îgĩlí ãnî drí nõ drí ãnî ꞌbãlé âꞌdólé ũrı̣̃ ró. 10 Nĩ ndrê trá, áâtâ trá kĩ, mâ Póõlõ, úlı̣́ ámákâ îgĩlí wárãgã ámákâ ꞌá rî, tã lâ íyíkâ âmbâ-âmbâ ró, gõꞌdá mâ rî gógó drí ꞌbãzó ãní bê tólâ rî, má ãâꞌdô íyíkâ mbârâkã ãkó. Gõꞌdá úlı̣́ ãmákâ âtálé ãmâ lãfálé ꞌá rî ãâꞌdô íyíkâ úlı̣́ tãkó rî ꞌbá yî ĩꞌdî. 11 Nĩ ndrê drẽ, õjílã ũnı̣̃ tã nô dódó, tã gólâ má drí îgĩlí wárãgã ꞌá rî, îcá kô âꞌdólé ngĩî, tã gólâ má drí ꞌẽꞌá âtálâ ãnî drí, má drí ꞌbãrẽ cú tólâ rî ꞌá rî drı̣̃ı̣̂ sĩ. Má îgĩ wárãgã ãnî drí ngbãângbânõ rî, tãlâ má âꞌdó kô ãní bê tólâ rî drí. Gõꞌdá má õtírĩ cãâ ãnî ngáá tólâ rî, má âꞌdô úlı̣́ âtáꞌá ãnî drí kpá ĩtí drı̣́-ãcê gólâ Ôvârí ngá lésĩ má drí wárãgã îgĩzó ĩꞌdî sĩ lâ ꞌdĩ sĩ.

12 Ĩtí rî, gõꞌdá má ı̣̂sũú tã kô ámâ nyãányâ ꞌbãzó âꞌdólé sı̣́sı̣́ õjílã ãzí drí. Gõꞌdá gólĩyî kĩ ĩyíkâ rî, ĩyî tã õlậvũ nĩ gạ̃rạ̃ õjílã ãzí drı̣̃ı̣̂ sĩ. Gõꞌdá gólĩyî rî ĩyíkâ ĩyî ı̣̂ꞌbı̣̃lı̣́ nõ gbõ ãkpãkãꞌdã ĩyî vó ꞌásĩ, ngãtá ãꞌdî lậvũ nĩ yã rî nı̣̃zó bê. Tã rî gógó ĩtí ꞌdĩ, rî âꞌdálâ kĩ, gólĩyî nı̣̃ı̣́ tã kô, tãlâ gólĩyî ı̣̂sũ ĩyíkâ bê rî, gólĩyî kĩ ĩyî ãâꞌdô ĩyî nyãányâ kâ ĩꞌdî.

13 Ĩtí rî, gõꞌdá ámákâ rî, má rî ámákâ ámâ lômbélé nõ tã mbı̣̂ drı̣̃ı̣̂. Má rî ámâ lômbélé cé lôsĩ gólâ Ôvârí drí âfẽlé má drí ꞌẽlé ãnî lãfálé rî drı̣̃ı̣̂. 14 Má rî ámâ lômbélé rõô yã? Nĩ nı̣̃ trá tãndí ró kĩ, mâ ĩꞌdî õjílã drı̣̃-káká gólâ pávó tı̣̂ ãcê nõ trõ ꞌbá nĩzó cãlé tã âtî-âtî tãndí Ôvârí kâ nõ bê ãnî drí tólâ rî. 15 Ĩtí rî, gõꞌdá má rí kô ámâ ậrúlı̣́ lôsĩ ãzí-ãzí drí ꞌẽlé nĩ rî drı̣̃ı̣̂. Võ lâ ꞌá rî, gõꞌdá má lẽ tã lẽlẽ ãníkâ Ôvârí ꞌá rî drí mbãlé âꞌdólé gạ̃rạ̃, tãlâ lôsĩ ámákâ ꞌẽlé ãnî lãfálé rî õmbâ ró bê, nyé õzõ tã Ôvârí drí ꞌbãlé trá má drí ꞌẽlé rî kâtí. 16 Gõꞌdá má nĩ ró bê nĩꞌá úlı̣́ Ôvârí kâ nõ ꞌbá yî pẽ bê sı̣́sı̣́ ꞌálâ võ ãzâ ꞌbá yî ꞌásĩ. Má lẽ nĩlí võ óꞌdí ꞌásĩ nĩꞌá tã âtî-âtî tãndí Ôvârí kâ nõ âtá bê, tãlâ má õzó kô rĩî lómbé-lómbéwá ꞌẽlé lôsĩ ámâ ãzí-ãzí yî drí ꞌẽlé nĩ rî yî drı̣̃ı̣̂ kĩꞌá nĩ rî, ꞌdĩ ꞌbá yî ãâꞌdô lôsĩ má drí ꞌẽlé nĩ rî yî ĩꞌdî. 17 Gõꞌdá áâtâ trá tã îgĩ Ôvârí kâ ꞌá kĩ nĩ rî,

“Õzõ õjílã ãzâ õlẽ trá íyî ậrúlı̣́ rî,

gólâ ạ̃ậrû yî cé tã Ôvârí drí ꞌẽlé rî tãsĩ.”

Yẽrẽmíyã 9.24

18 Gõꞌdá õjílã gólâ rĩ ꞌbá íyî tã lôngólé rî, Ôvârí lẽé kô. Gõꞌdá Ôvârí rî íyíkâ cé õjílã yí drí ndrẽlé tãndí rî ꞌbá yî lẽlé ĩꞌdî.

11

Tã Póõlõ drí tã âtázó tã îmbá ꞌbá õnjõ kâ ró rî ꞌbá yî rú rî

1 Ámâ ậdrúpı̣̃ yí ámâ îzó yí bê, má nı̣̃ trá kĩ, âꞌdó kô rĩꞌá tã lı̣̃fı̣́ lõmbâ kâ ró má drí rĩzó ámâ lômbélé. 2 Mâ rĩꞌá tã ı̣̂sũ-ı̣̂sũ bê nyé tã lẽlẽ ãníkâ Yésũ Krístõ ꞌá rî tãsĩ, nyé õzõ Ôvârí drí ꞌbãrẽ tã ı̣̂sũ-ı̣̂sũ bê õjílã íyíkâ tãsĩ rî kâtí. Ãnî gõꞌdá trá nyé õzõ õkó mvá gólâ ndrẽlé trá ꞌẽꞌá gĩlâ õkó ró Yésũ Krístõ drí rî kâtí, tíbê tã lẽ ꞌbá trá kĩ, Yésũ Krístõ drí âꞌdózó cé nĩ íyî ágó ró rî kâtí. Ĩtí rî, gõꞌdá má lẽé kô ãnî drí tã õnjí ꞌẽlé gólâ rú. 3 Gõꞌdá mâ rĩꞌá ũrı̣̃ ró, tãlâ õjílã ãzâ ꞌbá yî lẽ trá ãnî âdólé tã lẽlẽ Yésũ Krístõ ꞌá pı̣̃pı̣̂sı̣́lı̣́ ãlô sĩ rî âyélé, nyé õzõ ı̣̃nı̣̃ drí Áwã rî âdórẽ rî tí. 4 Má nı̣̃ trá, nĩ rî rĩꞌá tã îmbâ õjílã tı̣́ sĩ ndrĩ Yésũ Krístõ rî tãsĩ rî ârílí, õzõ kpálé tã îmbâ rî ꞌdĩ ãꞌdô ngĩî ãmákâ rî rú sĩ rî. Má nı̣̃ trá, nĩ rî rĩꞌá líndrí gólâ âꞌdó ꞌbá ngĩî rî ꞌbá yî lậgúlı̣́ Líndrí Ôvârí kâ má drí tã lâ pẽlé trá ãnî drí rî drı̣̃ı̣̂ sĩ. Gõꞌdá nĩ rî kpá rĩꞌá tã lẽlé tã âtî-âtî ngĩî ãzâ ꞌbá yî ꞌá tã âtî-âtî tãndí gólâ má drí pẽlé trá ãnî drí rî drı̣̃ı̣̂ sĩ.

5 Ãꞌdô tã îmbá ꞌbá gólĩyî ngĩî ãnî drí rĩꞌá tã gólĩyíkâ ârílí ꞌdĩ ꞌbá yî tãsĩ rî ĩꞌdî rî, õjílã gólĩyî ókĩzõ nĩ rî, ãâꞌdô ĩyî lãjóꞌbá ạ́ngı̣́ ró ꞌdĩ ꞌbá yî drí, má ı̣̂sũú kô kĩ, ãmbã gólĩyíkâ lậvũ mâ drı̣̃ı̣̂ sĩ. 6 Gbõ lé má ãâtâ tã dódó kô rî, má âꞌdâ tã trá ãnî drí ngbálí-ngbálí kĩ, má rî tã Ôvârí kâ pẽlé ãnî drí nõ tã nı̣̃nı̣̃ Ôvârí ngá lésĩ rî sĩ.

7 Gõꞌdá kậyı̣̂ gólâ má drí rĩzó tã âtî-âtî tãndí Ôvârí kâ nõ pẽlé ãnî drí rî, má îjí ãnî kô ậdı̣̂ âfẽlé má drí. Gõꞌdá má lôgõ mâ trá âꞌdólé ngá fínyáwá ró, gõꞌdá nĩ âꞌdô ró bê gạ̃rạ̃. Tã gólâ má drí ꞌẽlé ꞌdĩ tã õnjí ꞌî yã? 8 Ĩtí rî, gõꞌdá krístõ ꞌbá võ ãzâ ꞌbá yî ꞌásĩ rî ꞌbá yî âfẽ ậdı̣̂ bê má drí rî, má trõ ậdı̣̂ ꞌdĩ trá ãnî pãzó ĩꞌdî sĩ lâ. 9 Kậyı̣̂ má drí ꞌbãzó ãní bê tólâ rî, gbõ lé má ãꞌdô bê ngá ãkó rî, má îkpókpólõó ãnî kô ngá má drí âꞌdózó ĩzã lâ bê ꞌdĩ tãsĩ âfẽlé má drí, tãlâ krístõ ꞌbá gólĩyî âcá ꞌbá Mẽkẽdónĩyã lésĩ rî ꞌbá yî âfẽ ngá ĩzã lâ drí ámâ ꞌẽlé rî nĩ má drí. Nĩ ndrê trá, sı̣́sı̣́ rî má ꞌbãá lâŋõ ámákâ kô ãnî drı̣̃ı̣̂. Gõꞌdá ı̣̃zạ́tú rî, má îcá kpá kô ꞌbãlâ ãnî drı̣̃ı̣̂. 10 Tã pạ̃tı̣́ı̣̃ ró, má âtâ tã ãnî drí Yésũ Krístõ rî rú sĩ, má îcá kô tã ꞌdî âtâ-âtâ lâ âyélé ꞌbạ̃drı̣̃ ãníkâ Gı̣̃rı̣́kı̣̃ kâ nõ ꞌásĩ nõngá. Má âꞌdô ámákâ kó zãâ rĩꞌá ámâ lômbélé tã gólâ má drí ậdı̣̂ trõzó ãnî drı̣́gạ́ sĩ kô ꞌdĩ ꞌá. 11 Ĩtí rî, tã gólâ má drí ậdı̣̂ trõzó ãnî drı̣́gạ́ sĩ kô ꞌdĩ ífí lâ ãꞌdô ꞌî yã? Âꞌdó kô kĩ, má lẽé ãnî kô rî. Ôvârí nı̣̃ trá kĩ, má lẽ ãnî trá rõô.

12 Ĩtí gõꞌdá má âꞌdô zãâ rĩꞌá tã gólâ má drí rĩꞌá ꞌẽlâ ngbãângbânõ ậdı̣̂ trõzó ãnî drı̣́gạ́ sĩ kô rî ꞌẽlé ĩꞌdî, tãlâ õjílã gólĩyî õnjõ kâ ꞌdĩ ꞌbá yî õzó kô rĩî ĩyî lômbélé kĩꞌá nĩ rî, yĩ õrî lôsĩ ꞌẽlé Ôvârí drí, kpá té õzõ ãmâ drí rĩrĩ ꞌẽlâ rî kâtí. 13 Nĩ ndrê trá, õjílã ꞌdî ꞌbá yî âꞌdó kô ĩyî pạ̃tı̣́-pạ̃tı̣̃ lãjóꞌbá Yésũ Krístõ kâ ĩꞌdî. Gólĩyî lãjóꞌbá rĩ ꞌbá õjílã âdólé õnjõ sĩ rî ꞌbá yî ĩꞌdî. Gólĩyî ôjâ ĩyî âꞌdólé nyé õzõ lãjóꞌbá Yésũ Krístõ kâ rî yí kâtí. 14 Ĩtí rî, nĩ ꞌbã tã ꞌdî õlîjã ãnî drı̣̃ kô. Kpá ĩtí, Sãtánã âꞌdô kpá íyî ôjáꞌá, õjílã õndrê ró yî bê õzõ mãlãyíkã Ôvârí ngá lésĩ rî kâtí. 15 Ĩtí rî, gõꞌdá âꞌdó kpá kô âmbâ-âmbâ ró lãjóꞌbá Sãtánã kâ drí ĩyî ôjázó kpá âꞌdólé nyé õzõ lãjóꞌbá Yésũ Krístõ kâ rĩ ꞌbá tã âtî-âtî tãndí gólâkâ pẽlé rî kâtí. Gõꞌdá õtírĩ cãâ kậyı̣̂ ạ̃dũkũ sĩ rî, Ôvârí âꞌdô tã-vó gólĩyíkâ kĩꞌá kpá té tã ꞌẽꞌẽ gólĩyíkâ gólĩyî drí ꞌẽlé rî vó ró.

Tã lâŋõ Póõlõ drí njı̣̃lı̣́ lãjóꞌbá Yésũ kâ ró rî tãsĩ rî

16 Má ândâ drẽ tã nô kpá óꞌdí ãnî drí. Tã ı̣̂sũ-ı̣̂sũ ãníkâ ꞌá rî, má rí tã âtálé tã nı̣̃nı̣̃ sĩ kô. Gõꞌdá gbõ lé ĩtí rî, gõꞌdá nĩ ârî tã ámákâ gólâ má drí ámâ lômbézó tã lâ sĩ nõ. 17 Tã gólâ má drí ꞌẽꞌá âtálâ ãnî drí rî, má rî âtálâ ꞌdĩ tã nı̣̃ ãkõ ámákâ ꞌdĩ sĩ, âꞌdó kô tã âtálé õzõ Yésũ Krístõ kâtí rî ĩꞌdî. 18 Õjílã dũû rî ĩyî trá rĩꞌá ĩyî lômbélé ãngó nõ ꞌá, ĩtí rî, gõꞌdá má âꞌdô kpá ámâ lômbéꞌá ãnî drí. 19 Nĩ âꞌdô ãníkâ bê tã nı̣̃ ꞌbá ró rî, ꞌdõvó nĩ âꞌdô kpá õjílã gólĩyî tã nı̣̃nı̣̃ ãkó rî yî lậgúlı̣́. 20 Má âtâ ãnî drí tã pạ̃tı̣́-pạ̃tı̣̃ ró, nĩ âyê õjílã ꞌdî ꞌbá yî trá ãnî ꞌbãlé rạ̃gı̣́ı̣̃ ĩyíkâ ró. Gólĩyî drí rĩzó ãnî âdólé ậdı̣̂ ãníkâ nyãzó, ãnî lôꞌdálé ãnî ndrẽzó ngá fínyáwá ró, gõꞌdá kpá rĩzó tã ãnyĩ kâ ꞌẽlé ãnî drí. 21 Nĩ ndrê drẽ, má îcá kô tã õnjí ĩtí ꞌdĩ ꞌẽlé ãnî drí. Gõꞌdá tãlâ ãꞌdô ꞌî ãnî drí rĩzó tã õjílã ꞌdî ꞌbá yí kâ ârílí ĩꞌdî tã ámákâ rî ârî-ârî lâ võ ꞌá yã?

Gõꞌdá õzõ õjílã ꞌdî ꞌbá yî õrî ĩyî lômbélé tã ĩyíkâ tãsĩ rî, gõꞌdá má âꞌdô kpá ámâ lômbéꞌá tã ámákâ rî tãsĩ. Ngbãângbânõ rî, má rî úlı̣́ âtálé nõ, nyé õzõ tã nı̣̃ ãkõ lé ꞌbá kâtí. 22 Gólĩyî kĩ, ĩyî ãꞌdô õrĩ Ị́bũrũ kâ ꞌî. Mâ kpá õrĩ Ị́bũrũ kâ ꞌî. Gólĩyî Ãbãrãyámã rî ózõwá yî ĩꞌdî. Gõꞌdá mâ kpá Ãbãrãyámã rî ózõwá ꞌî. 23 Gólĩyî kĩ, ĩyî âꞌdô rû ı̣̂ꞌbũ ꞌbá Yésũ Krístõ kâ ꞌî. Gõꞌdá mâ kpá rû ı̣̂ꞌbũ ꞌbá Yésũ Krístõ kâ ĩꞌdî gólĩyî lậvũlı̣́ ndrĩ. Ngbãângbânõ rî, úlı̣́ ámákâ nõ gõꞌdá trá pạ̃tı̣́ı̣̃ úlı̣́ tã nı̣̃ ãkó lé ꞌbá kâ ꞌî. Gõꞌdá lé ĩtí rî, má ꞌê lôsĩ trá Ôvârí drí rõô gạ̃rạ̃ gólĩyî lậvũlı̣́. Gõꞌdá óômbê mâ trá ꞌbãlé gạ̃nı̣́mạ̃ ꞌá ândálé lôsĩ Ôvârí kâ nõ ꞌẽrẽ lâ ꞌá gạ̃rạ̃ gólĩyíkâ drı̣̃ı̣̂ sĩ. Ócâ mâ trá ândálé ândálé õnjí tẽtẽ, tí ãꞌdô ró kó má drí drãzó vólé. 24 Gõꞌdá õjílã drı̣̃-ꞌbá Yúdạ̃ yí kâ rî câ mâ trá ônjóróꞌbí sĩ nyâꞌdî-trá-drı̣̃-lâ-ngâ-mûdrı̣́-drı̣̃-lâ-ngâ-njı̣̂-drı̣̃-lâ-sû ândálé ândâlâ njı̣̂. 25 Gõꞌdá drı̣̃-ꞌbá Rómã kâ câ mâ kpá trá fê sĩ, ândâlâ nâ. Kậyı̣̂ ãlô sĩ, õjílã drí kpá ámâ lûvũzó kúnı̣́ mvá sĩ, ãꞌdô ró má õdrã ró vólé. Gõꞌdá kõlóngbõ ꞌê trá rû âkólé má bê lı̣̃mvû ândrê ꞌá ândâlâ nâ, gõꞌdá kậyı̣̂ ãlô sĩ, kõlóngbõ drí ꞌẽzó rû âkólé ãmá bê lı̣̃mvû ândrê ꞌá rî sĩ rî, má âgô trá kõlóngbõ rú lı̣̃mvû drı̣̃ı̣̂, ı̣̃tú gı̣̃rı̣̃ ngạ́cı̣̂ gı̣̃rı̣̃ ı̣̃tú-pá nyâꞌdî-ãlô-drı̣̃-lâ-ngâ-sû sĩ, ãꞌdô ró ámâ nyãányâ pãlé. 26 Má tô ậcı̣́ jẽjẽ trá võ ꞌásĩ dũû, ậcı̣́ tõtõ ꞌdî ꞌbá yî võ ꞌásĩ rî, má ꞌbê drı̣̃ trá tã õnjî-õnjî bê dũû, lı̣̃mvû ândrê tı̣̃tı̣̃, ngá ôpá ꞌbá, õjílã ámákâ Yúdạ̃ yí kâ rî yî drí ꞌẽzó ámâ fũlı̣́, gõꞌdá kpá gólĩyî âꞌdó ꞌbá kô õjílã Yúdạ̃ yí kâ ró rî ꞌbá yí bê. Gõꞌdá jạ̃rı̣́bạ̃ ꞌá ngãtá õmã ꞌá yã rî, má rî ámákâ kó zãâ drı̣̃ ꞌbẽlé tã õnjî-õnjî bê. Gõꞌdá má õtírĩ nĩî lı̣̃mvû ândrê drı̣̃ı̣̂ sĩ kõlóngbõ sĩ rî, má ꞌbê drı̣̃ íyíkâ kpá zãâ tã õnjî-õnjî bê. Ĩtí rî, gõꞌdá õjílã gólĩyî rĩ ꞌbá ĩyî tã âmãlé kĩ, ĩyî ãâꞌdô krístõ ꞌbá yî ĩꞌdî rî, rî ĩyî kpá rĩꞌá tã õnjî-õnjî ꞌẽlé má drí. 27 Má rî lôsĩ ꞌẽlé rõô bũúũ lâŋõ drí fĩzó má rú. Kậyı̣̂ ãzâ ꞌbá yî sĩ rî, má ꞌê lôsĩ ngạ́cı̣̂ gı̣̃rı̣̃, má kó ậꞌdú kô. Kậyı̣̂ ãzâ ꞌbá yî sĩ rî, mâ trá lõfó ró lı̣̃mvû lôvó bê. ꞌDĩî ꞌê rû trá ĩtí ândálé dũû. Gõꞌdá kậyı̣̂ ãzâ ꞌbá yî sĩ rî, mâ trá ngá nyãnyã ãkó nyãlé. Má rî trá ítá tãndí ãkó sõlé ẽꞌdẽ drí, gõꞌdá kpá jó tãndí ãkó rĩzó ꞌá lâ, õzõ õcâ trá ôzê lı̣̃mvû bê rî.

28 Gõꞌdá tã ꞌdî ꞌbá yî drı̣̃lı̣́ sĩ ndrĩ rî, má njı̣̃ lậnjı̣̃-lậnjı̣̃ lôsĩ ámákâ ꞌdĩ kâ ꞌdĩ ndrĩ kạ̃nı̣́sạ̃ tãsĩ. Mâ tã ı̣̂sũ ró gólĩyî tãsĩ kậyı̣̂ lâŋõ kâ ꞌásĩ. 29 Õzõ gõꞌdá õjílã ãꞌdô trá mbârâkã ãkó rî, gõꞌdá má îcá kpá kô âꞌdólé mbârâkã ãkó õzõ gólĩyíkâ tí yã? Gõꞌdá õzõ áãâdô õjílã ãzâ trá tã õnjí ꞌẽlé rî, ꞌdĩî ꞌbã mâ âꞌdólé tã ı̣̂sũ ró rõô.

30 Gõꞌdá âꞌdô bê trá ĩtí rî, õzõ má õlẽ trá ámâ ậrúlı̣́ rî, ꞌdõvó má ậrû mâ ngá gólĩyî rĩ ꞌbá âꞌdálâ kĩ, mâ rĩꞌá mbârâkã ámâ ífífí kâ rî ãkó rî tãsĩ. 31 Ôvârí rî nyãányâ nı̣̃ trá kĩ, má rî ꞌdĩ âꞌdó kô õnjõ âdólé ĩꞌdî. Gólâ Kúmú ãmákâ Yésũ Krístõ rî átá ꞌî, úlûyı̣̂ gólâ zãâ gbạ́dú ạ̃dũkũ ãkó. 32 Kậyı̣̂ Ãrẽtásĩ drí ꞌbãzó kúmú ạ́ngı̣́ ró kúmú ãzí drı̣̃lı̣́ ndrĩ, má drí drẽ rĩzó rĩlí jạ̃rı̣́bạ̃ Dãmãsékẽ ꞌálâ rî, kúmú jạ̃rı̣́bạ̃ rî ꞌdĩ kâ ꞌê ámâ rũlı̣́ ômbélé ꞌbãlé gạ̃nı̣́mạ̃ ꞌá. Ĩtí rî, gõꞌdá gólâ drí ạ̃jú ꞌbũ ꞌbá íyíkâ ꞌbãzó dîrî jạ̃rı̣́bạ̃ rú sĩ, ãꞌdô ró bê ámâ rũlı̣́, õzõ má ãâfõ trá rî. 33 Gõꞌdá ámâ rû-lẽ-ãzí yî pâ mâ trá. Gõꞌdá ũpı̣̃ bê ãgã jạ̃rı̣́bạ̃ ꞌdî kâ ꞌá, gõꞌdá gólĩyî drí ámâ ꞌbãzó ívõ ꞌá gõzó bãfí ãcê ômbélé ívõ rî ꞌdĩ tı̣́ ámâ îrízó kôrô ũpı̣̃ rî ꞌdĩ ꞌásĩ. Ĩtí rî, gõꞌdá má drí ngá pãzó kúmú ꞌdĩ drı̣́gạ́ sĩ.

12

Tã lârâkô gólâ Ôvârí drí âꞌdálé Póõlõ drí rî

1 Gõꞌdá má âꞌdô rĩꞌá zãâ ámâ lômbê-lômbê bê ạ̃tı̣́ ꞌálâ, gbõ lé tã má drí rĩzó ámâ lômbélé tã lâ sĩ ꞌdî rî õpá mâ kô rî. Gõꞌdá má âꞌdô tã lârâkô Ôvârí drí âꞌdálé má drí rî tã lâ âtáꞌá ãnî drí, gõꞌdá kpá tã gólâ má drí âbĩlí lı̣̃fı̣́ ngbậ ró rî bê. 2-3 Ndrô mûdrı̣́-drı̣̃-lâ-ngâ-sû lậvũ ꞌbá nã ꞌbá yî vósĩ rî, ótrõ mâ trá nĩzó ĩꞌdí bê lâ ûrú ꞌálâ. Gõꞌdá má nı̣̃ı̣́ kô ngãtá ótrõ mâ trá nĩzó ĩꞌdí bê lâ ûrú ꞌálâ kũlũtũtũ ró ngãtá âbĩ-âbĩ ꞌî yã rî, gõꞌdá tã gólâ âꞌdó ꞌbá rî, Ôvârí nı̣̃ íyîngá nĩ. 4 Kậyı̣̂ ámâ trõzó ûrú ꞌálâ rî sĩ rî, má ârî tã trá dũû tíbê má drí îcálé tã lâ ngĩlí ãnî drí kô rî. Ôvârí lẽé kô ãmâ õjílã mvá drí tã ĩtí ꞌdĩ ꞌbá yî tã lâ âtálé. 5 Tí má âꞌdô ámâ lômbéꞌá tã gólĩyî ĩtí ꞌdĩ ꞌbá yî tãsĩ. Gõꞌdá ĩtí rî, má îcá kô ámâ lômbélé ãkpã ámâ nyãányâ tãsĩ. Má âꞌdô ámâ lômbéꞌá tã gólâ má drí âꞌdózó mbârâkã ãkó ꞌá lâ rî tãsĩ. 6 Gõꞌdá gbõ lé má õlẽ ámâ lômbélé tã ꞌdî tãsĩ rî, gõꞌdá má îcá kô ámâ lômbélé ámâ nyãányâ tãsĩ, tãlâ má lẽé kô õjílã drí nı̣̃ lâ kĩ, ãmbã ámákâ rî õlậvũ gạ̃rạ̃ tã gólĩyî drí ámâ ndrẽzó ꞌẽrẽ lâ ꞌá ngãtá âtárẽ lâ rî ꞌá ꞌdĩ drı̣̃ı̣̂ sĩ.

7 Ĩtí rî, gõꞌdá Ôvârí lẽé kô má drí ámâ lômbélé ngá gólĩyî yî Ôvârí drí âꞌdálé má drí ꞌdĩ ꞌbá yî tãsĩ. Ĩtí rî, gólâ âyê võrã ꞌbá Sãtánã ngá lésĩ rî trá lâŋõ âfẽlé ámâ rúꞌbạ́ ꞌá, tã lâ õlâzê ró má rú, tãlâ má õzó kô rĩî ámâ lômbélé tákányĩ. 8 Ĩtí rî, má lôꞌbã rúꞌbạ́ trá Kúmú ámákâ Yésũ Krístõ rú ândâlâ nâ, gólâ õtrõ ró lâŋõ ạ́ngı̣́ ꞌdĩ bê vólé má rú sĩ. 9 Gõꞌdá gólâ ꞌé tã má drí îjílí ꞌdĩ kô, gólâ kĩ bê má drí rî, mbârâkã lôvó íyíkâ kâ ꞌdĩ ĩîcâ trá má bê ámâ pãlé kậyı̣̂ lâŋõ ꞌdĩ kâ ꞌá. Gólâ kĩ, õzõ má ãꞌdô mbârâkã ãkó rî, gõꞌdá mbârâkã íyíkâ drí ꞌbãzó má ꞌá gạ̃rạ̃. Tãlâ úlı̣́ ꞌdĩ tãsĩ rî, mâ Póõlõ, mâ rĩꞌá ãyĩkõ ró ámâ lômbélé ãnî drí tã gólĩyî ámâ ꞌbã ꞌbá âꞌdólé mbârâkã ãkó ꞌdĩ tãsĩ. Tãlâ tã ꞌdî ꞌbá yî tãsĩ rî, mbârâkã Yésũ Krístõ kâ âꞌdô rĩꞌá má ꞌá gạ̃rạ̃ ámâ rũlı̣́ gạ́gạ́. 10 Tãlâ tã ꞌdî ꞌbá yî tãsĩ rî, mâ rĩꞌá ãyĩkõ ró õzõ lâŋõ õꞌê mâ trá rî. Ngãtá ngá gólĩyî ámâ ꞌbã ꞌbá âꞌdólé mbârâkã ãkó rî ꞌbá yî ĩꞌdî ngãtá lãꞌdá ꞌî, ngãtá rĩrĩ âmbâ-âmbâ ãngó nõ ꞌá nõ ĩꞌdî yã rî, ngãtá lâŋõ ꞌî yã rî, mâ njãâ lâŋõ ꞌdî ꞌbá yî lârâkô lâ yî njı̣̃lı̣́ ndrĩ Yésũ Krístõ sĩ. Nĩ ndrê trá, gõꞌdá õzõ lâŋõ ꞌdî ꞌbá yî õꞌbã mâ trá âꞌdólé mbârâkã ãkó rî, gõꞌdá mbârâkã ãkĩ Yésũ kâ ꞌdĩ drí ámâ pãzó.

Tã lôvó Póõlõ kâ krístõ ꞌbá yí drí rî tãsĩ

11 Má nı̣̃ trá kĩ, má rî úlı̣́ âtálé õzõ tã nı̣̃nı̣̃ ãkó lé ꞌbá kâtí, gõꞌdá nĩ ꞌbã mâ nĩ âꞌdólé ĩtí tã nı̣̃ ãkó lé ꞌbá ró ꞌdĩ. Tí rĩꞌá tãndí ró ãnî drí ãmâ lûyı̣́lı̣́ lôsĩ gólâ má drí ꞌẽlé ãmbá ãnî lãfálé nõ tãsĩ. Nĩ ndrê trá, gbõ lé má ãꞌdô tã nı̣̃ ãkó lé ꞌbá ꞌî rî, má nı̣̃ trá, lãjóꞌbá ꞌdĩ ꞌbá yî rĩꞌá ngĩî. Gólĩyî ãnî drí rĩꞌá rú lâ ĩyî lûyı̣́lı̣́ ꞌdĩ ꞌbá yî, ãmbã gólĩyíkâ rî lậvũú ãmbã ámákâ rî kô. 12 Kậyı̣̂ má drí ꞌbãzó ãní bê tólâ rî, má ꞌê tã trá dũû, ãꞌdô ró bê tã âꞌdâ ró kĩ, pạ̃tı̣́ı̣̃ mâ lãjóꞌbá Yésũ Krístõ kâ ĩꞌdî. Má rî trá rĩꞌá lôsĩ lãjóꞌbá kâ ꞌẽlé ãnî lãfálé dódó tã nı̣̃nı̣̃ sĩ, tã lârâkô gólĩyî Ôvârí drí ámâ ꞌbãlé ꞌẽlâ ꞌdĩ ꞌbá yí bê.

13 Nĩ ndrê drẽ, tã ndrĩ má drí ꞌẽlé trá õjílã kạ̃nı̣́sạ̃ ãzâ ꞌbá yí kâ drí rî, má rî kpá ꞌẽlâ ãnî drí. Tã gólâ má drí ꞌẽlé ãnî drí kô rî, rĩꞌá cé má îjí ãnî kô ậdı̣̂ âfẽlé má drí ámâ vó ndrẽzó. Má ꞌê ꞌdĩ tã ányâ ꞌî yã? 14 Ngbãângbânõ rî, nõô trá tã ândâlâ nâ lâ ꞌî má drí ꞌẽzó nĩlí ãnî ndrẽlé rî. Gõꞌdá ậcı̣́ rî nõ ꞌá rî, má âꞌdô vólé gãꞌá kpá dó ậdı̣̂ zı̣̃lı̣́ ãnî tı̣́ sĩ. Má lẽé ngá ãnî drı̣́gạ́ sĩ kô. Má lẽ íyíkâ bê-rî ãnî drí ãnî nyãányâ fẽlé ĩꞌdî Ôvârí drí. Nĩ ndrê trá, âꞌdó kô tãndí ró ꞌdĩyímvá drí rĩzó nĩ rĩꞌá átá lâ yî vó ndrẽlé ândrê lâ bê. Átá yî ândrê bê rî, rî ĩyî nĩ rĩꞌá mvá lâ yî vó ndrẽlé. Gõꞌdá ãnî trá nyé õzõ ámâ mvá yí kâtí. 15 Ĩtí rî, gõꞌdá mâ rĩꞌá ãyĩkõ ró ngá ámákâ fẽlé ndrĩ ãnî pãzó. Gõꞌdá má âꞌdô kpá cú ámâ nyãányâ fẽꞌá nyé ãnî pãzó. Gõꞌdá má lẽ ãnî trá rõô. Gõꞌdá tãlâ ãꞌdô ꞌî ãnî drí ĩyíkâ ámâ lẽzó dódó kô rî yã?

16 Gbõ lé nĩ lẽ tã-drı̣̃ trá kĩ, má zı̣́ ậdı̣̂ ãnî tı̣́ sĩ ámâ pãzó kô rî, õjílã ãzâ ꞌbá yî ãnî lãfálé sĩ kĩ, má ãâꞌdô lı̣̃fı̣́ lõmbâ ꞌbá ꞌî. Má õrî ãnî âdólé õnjõ sĩ. 17 Gõꞌdá tã rî ꞌdĩ âꞌdô íyíkâ ꞌbãꞌá ĩtí ꞌdĩ ángô tí yã? Kậyı̣̂ gólâ má drí lãjóꞌbá ꞌdĩ ꞌbá yî jõzó ãnî ngáá tólâ rî, má ûjũ trá ãnî âdólé lãjóꞌbá ꞌdĩ ꞌbá yî tı̣́ sĩ yã? 18 Má lôꞌbã rúꞌbạ́ trá Títõ drí nĩzó ãnî pãlé krístõ ꞌbá ãzâ bê. Kậyı̣̂ rî nã sĩ rî, Títõ âdô ãnî trá ngá trõzó ãnî drı̣́gạ́ sĩ íyî ífífí drí yã? Nĩ nı̣̃ı̣́ kô kĩꞌá nĩ rî, ãmâ kpạ̃rạ̃tı̣́ Títõ bê rî tã tãndí ꞌẽlé ãnî pãzó yã?

19 Nĩ ı̣̂sũ ãníkâ bê rî, mã rî ãmákâ nõ cé ãmâ tã âtálé ĩꞌdî ãnî drí, tãlâ nĩ ı̣̂sũ ró tã bê kĩ, ãmâ õjílã tãndí ꞌî yã? Âꞌdó kô ĩtí. Ámâ ậdrúpı̣̃ yî ámâ îzó yí bê, mã rî nõ cé tã gólâ Kúmú ãmákâ Yésũ Krístõ drí lẽlé ãmâ drí âtálé ãnî drí rî âtálé ĩꞌdî Ôvârí rî lı̣̃fı̣́ drı̣̃ ꞌá. Ãnî ámâ rû-lẽ-ãzíyã gólĩyî ãmâ drí lẽlé rõô rî yî ĩꞌdî. Ĩtí rî, tã ndrĩ gólĩyî ãmâ drí rĩꞌá ꞌẽlâ ꞌdĩ ꞌbá yî, mã rî ꞌẽlâ ꞌdĩ, ãꞌdô ró bê mbârâkã sõlé ãnî rú lôsĩ Ôvârí kâ ꞌẽzó. 20 Gõꞌdá mâ rĩꞌá ũrı̣̃ ró, tãlâ má õtírĩ cãâ ãnî ngálâ tólâ rî, má îcá kô ãnî ûsúlı̣́, nyé õzõ má drí lẽlé rî kâtí. Gõꞌdá má îcá kpá kô âꞌdólé õzõ ãnî drí lẽlé rî kâtí. Mâ rĩꞌá ũrı̣̃ ró, tãlâ má õtírĩ cãâ ãnî ngáá tólâ rî, má âꞌdô tã õnjî-õnjî nõ ꞌbá yî ûsúꞌá ãnî lãfálé, lâwã-lâwã, pı̣̃pı̣̂sı̣́lı̣́ ꞌbãꞌbã ngá ãzí-ãzí kâ rú, ạ̃wạ̃, lãfâ cãcã, lãꞌdá, tã ngõngõ, lómbé-lómbéwá gõꞌdá tã bárábányá rî ꞌbá yí bê. 21 Mâ rĩꞌá tã ı̣̂sũ ró, tãlâ má õtírĩ cãâ tólâ rî, Ôvârí âꞌdô ámâ ꞌbãꞌá âꞌdólé ãnyĩ ró tã ãníkâ tãsĩ, tãlâ nĩ âdĩí drı̣̃ kô tã õnjí ãníkâ ꞌásĩ. Má âꞌdô ãwó ngõꞌá rõô õjílã gólĩyî dũû rĩ ꞌbá zãâ rĩꞌá tã õnjí ĩyíkâ sı̣́sı̣́ rî ꞌbá yî ꞌẽlé ꞌdĩ ꞌbá yî tãsĩ. Gólĩyî âdĩí drẽ zãâ drı̣̃ kô tã õnjí ĩyíkâ rĩꞌá ꞌẽlâ sı̣́sı̣́ rî ꞌbá yî ꞌásĩ. Gólĩyî drẽ zãâ rĩꞌá ậꞌdú kõꞌá õjílã gólĩyî âꞌdó ꞌbá kô gólĩyî õkó ró ágó bê rî ꞌbá yí bê fãã.

13

Tã Póõlõ drí drı̣́-mbílí sõzó krístõ ꞌbá gólĩyî Kõrínĩtõ ꞌálâ rî ꞌbá yî lı̣̃fı̣́, tãlâ gólĩyî õlẽ ró tã bê Yésũ ꞌá pı̣̃pı̣̂sı̣́lı̣́ ãlô sĩ rî

1 Mâ trá nĩꞌá ꞌdĩ ãnî ndrẽlé ngbãângbânõ ândâlâ nâ lâ ró. Nĩ nı̣̃ tãndí ró kĩ, má âꞌdô tã ꞌẽꞌá nyé õzõ úlı̣́ Ôvârí kâ drí âtálé trá rî kâtí, “Õzõ õjílã ãzâ ãꞌdô bê tã bê rî, rĩꞌá tãndí ró õjílã drí âꞌdózó bê rı̣̃ ngãtá nâ âꞌdólé lı̣̃fı̣́ drı̣̃ ꞌbá ró tã-drı̣̃ lẽlé kĩ, pạ̃tı̣́ı̣̃ tã rî ꞌdĩ âꞌdô trá ĩtí.” 2 Gõꞌdá má sõ drı̣́-mbílí trá ãnî lı̣̃fı̣́ sı̣́sı̣́ tã õnjí ãníkâ ãzâ tãsĩ, kậyı̣̂ gólâ má drí âꞌdózó ãní bê ândâlâ rı̣̃ lâ ró rî ꞌá. Ngbãângbânõ rî, má lẽ kpá tã ꞌdî ândálé ãnî drí wárãgã má drí ꞌẽꞌá îgĩlâ ãnî drí nõ ꞌá. Má õtírĩ cãâ tólâ ꞌwãâ ró rî, õjílã gólâ má drí ûsúlı̣́ trá tã õnjí bê rî îcá kô ngá pãlé. Má âꞌdô lâŋõ fẽꞌá õjílã gólĩyî tã õnjí ꞌẽ ꞌbá trá rî ꞌbá yî drí ndrĩ. 3 Ĩtí rî, gõꞌdá ãnî drí nı̣̃zó lâ dódó kĩ, pạ̃tı̣́ı̣̃ Yésũ Krístõ rî nyãányâ rî úlı̣́ âtálé ámâ tı̣́ sĩ. Gõꞌdá gólâ cú mbârâkã bê õjílã jãlé tã mbı̣̂ rî ꞌẽlé ĩꞌdî. Gólâ âꞌdô mbârâkã íyíkâ âꞌdáꞌá ãnî lãfálé ꞌá. 4 Nĩ ndrê trá, gbõ lé Yésũ Krístõ drã bê fê lậlı̣̂-lậlı̣̂ drı̣̃ı̣̂ õzõ õjílã gólâ mbârâkã ãkó rî kâtí rî, gõꞌdá gólâ ngâ trá õdrã ꞌásĩ mbârâkã Ôvârí kâ sĩ. Ngbãângbânõ gólâ rĩꞌá lédrẽ-lédrẽ ró. Ãmâ lãjóꞌbá rĩꞌá fãfã ãkó, gõꞌdá õzõ ãmâ drí âꞌdólé ngá ãlô ró Yésũ bê rî, ãmâ rĩꞌá cú fãfã bê Ôvârí ngá lésĩ. Gõꞌdá ãmâ drí âꞌdózó ãní bê ngá ãlô ró Yésũ Krístõ ꞌá, rĩꞌá tã ꞌẽlé mbârâkã Ôvârí kâ sĩ.

5 Ĩtí rî, gõꞌdá nĩ ậrı̣̃ rĩrĩ ãníkâ dódó. Nĩ ậrı̣̃ tã gólĩyî ãnî drí rĩꞌá ꞌẽlâ rî ꞌbá yî dódó, nĩ nı̣̃ ró bê ngãtá nĩ rî tã ꞌẽlé ꞌdĩ tã lẽlẽ ãníkâ Yésũ Krístõ ꞌá rî vó ró yã rî. Nĩ nı̣̃ı̣́ kô kĩ, Yésũ Krístõ rî rĩlí ãnî ꞌá pạ̃tı̣́ı̣̃ ró yã? Té õzõ tã ꞌẽꞌẽ ãníkâ ãâꞌdâ kô kĩ, nĩ lẽ tã trá Yésũ ꞌá rî ĩꞌdî, Yésũ rî ãnî ꞌá kô. 6 Õzõ nĩ ạ̃ậrı̣̃ tã ꞌẽꞌẽ ãmákâ rî, nĩ âꞌdô ndrẽꞌá lâ kĩ, mã âyé lạ́tı̣̂ Ôvârí kâ kô. 7 Gõꞌdá ãmâ rĩꞌá ãwó ngõꞌá Ôvârí drí, tãlâ nĩ rî ró bê cú ĩtí tã ányâ ꞌẽ ãkó. Mã rî rãtáã ꞌẽlé Ôvârí drí ĩtí, ꞌdĩî rî âꞌdó kô cé Ôvârí õfẽ ró ândrâ-tãndĩ bê lôsĩ ãmákâ ꞌẽlé ãnî lãfálé ꞌdĩ drí. Mã lẽ bê-rî ãnî drí tã tãndí ꞌẽlé ĩꞌdî, gbõ lé õzõ lôsĩ ãmákâ ãnî lãfálé rî õꞌwâ lõꞌwâ kô rî. 8 Nĩ ndrê trá, mã îcá kô tã õnjí ꞌẽlé, ãꞌdô ró tã âtî-âtî tãndí Ôvârí kâ nõ îzãzó. Mã lẽ tã ꞌẽlé cé tã âtî-âtî tãndí Ôvârí kâ nõ õlậꞌbû ró bê võ ꞌásĩ ndrĩ. 9 Ĩtí rî, ãmâ rĩꞌá ãyĩkõ ró âꞌdólé mbârâkã ãkó, õzõ âꞌdô-âꞌdô mbârâkã ãkó ꞌdĩ ãâꞌdô ãnî ꞌbãꞌá cú âꞌdólé mbârâkã bê gạ̃rạ̃ rî. Tãlâ tã rî ꞌdĩ tãsĩ rî, mã ꞌê rãtáã Ôvârí drí, nĩ rî ró bê zãâ ạ̃tı̣́ ꞌálâ tã Ôvârí kâ ꞌẽꞌẽ lâ bê. 10 Ĩtí rî, gõꞌdá má rî wárãgã nô îgĩlí ãnî drí drẽ sı̣́sı̣́ má drí cã ãkó ãnî ngálâ nõ rî, tãlâ má õtírĩ cãâ ãnî ngálâ tólâ rî, má õzó kô úlı̣́ âmbâ-âmbâ âtá ãnî drí drı̣́-ãcê gólâ Kúmú ãmákâ Yésũ Krístõ drí âfẽlé má drí nõ sĩ. Drı̣́-ãcê ꞌdĩ ãꞌdô ró bê ãnî pãlé tã Ôvârí kâ ꞌẽlé tãndí ró. Âꞌdó kô ãnî îzãzó ĩꞌdî sĩ lâ.

Úlı̣́ ạ̃dũkũ Póõlõ kâ krístõ ꞌbá Kõrínĩtõ ꞌálâ rî ꞌbá yî drí rî

11 Ámâ ậdrúpı̣̃ yî ámâ îzó yí bê, má âꞌdô úlı̣́ ạ̃dũkũ lâ ámákâ âtáꞌá ãnî drí ngbãângbânõ. Nĩ ûjũ cé tã gólĩyî Ôvârí drí lẽlé rî ꞌbá yî ꞌẽlé ĩꞌdî. Nĩ ûjũ úlı̣́ ámákâ ârílí. Nĩ rî tã ı̣̂ꞌbı̣̃-ı̣̂ꞌbı̣̃ sĩ ãnî lãfálé ꞌásĩ ãlô. Gõꞌdá nĩ rî kpá pı̣̃pı̣̂sı̣́lı̣́ ạ̃ꞌdı̣́ sĩ ãnî lãfálé ꞌásĩ. Gõꞌdá Ôvârí gólâ ãnî lẽ ꞌbá bê gõꞌdá kpá tã ạ̃ꞌdı̣́ íyíkâ âfẽ ꞌbá ãnî drí rî õrî ãní bê. 12 Nĩ ꞌê nî-bê-yã krístõ ꞌbá ãzí rî ꞌbá yî drí ꞌdíyî âmvô-âmvô sĩ. 13 Krístõ ꞌbá ãzí gólĩyî nõlé nõ ꞌbá yî ꞌê nî-bê-yã ãnî drí. 14 Tã lânjã Kúmú ãmákâ Yésũ Krístõ kâ, ngá lẽlẽ Ôvârí kâ bê gõꞌdá kpá rû ậmû Líndrí Tãndí Ôvârí kâ rî kâ õrî kpãkã ãlô ãní bê ndrĩ. Ĩꞌdî ꞌdĩ.

* 1:8 1.8 ꞌBạ̃drı̣̃ ꞌdî rĩꞌá gólâ rĩꞌá zı̣̃lâ ngbãângbânõ Túrũkı̣̃ rî ĩꞌdî.

* 1:18-19 1.18-19 Sĩlĩvánõ ꞌdĩ rú lâ ãzâ kpá bê rĩꞌá Sílã.

* 2:16 2.16 Gólĩyî vólé gã ꞌbá dó tã lẽlé úlı̣́ ꞌdĩ ꞌá rî, Ôvârí âꞌdô gólĩyî zãꞌá lạ̃sı̣́ sĩ.

* 4:13 4.13 Lôngó 116.10.

Gãlãtíyã lé ꞌbá

1

2

3

4

5

6

Tã îgĩ-îgĩ Póõlõ kâ Gãlãtíyã lé ꞌbá yî drí rî

Gãlãtíyã lé ꞌbá

Tã ꞌẽꞌá zı̣̃lâ nı̣̃lı̣́ sı̣́sı̣́ rî

Póõlõ îgĩ wárãgã nô tã ꞌdíyî pãpã kâ âꞌdálé ngbálí-ngbálí krístõ ꞌbá ró ꞌbạ̃drı̣̃ gólâ Gãlãtíyã nã rî ꞌá, võ gólâ yí drí cãzó ꞌálâ ậcı̣́ drı̣̃-káká yí drí tõlé rî ꞌá rî ꞌbá yî drí. (Tã ꞌẼꞌẽ kápĩtã 13–14.) Tã îmbá ꞌbá gólĩyî õnjõ ꞌbá ró rî ꞌbá yî ꞌdê ĩyî trá Póõlõ vó cãlé tólâ gõꞌdá tã âtálé krístõ ꞌbá yî drí kĩ, Póõlõ ãâꞌdó kô lãjóꞌbá pạ̃tı̣́ı̣̃ rî ĩꞌdî, gõꞌdá tã îmbâ gólâkâ kĩꞌá nĩ rî õzõ õjílã ãâcâ trá krístõ ꞌbá ró rî, õꞌê gõꞌdá lãꞌbí Yúdạ̃ yí kâ kô ꞌdĩ ãâꞌdô ányâ ró.

Kápĩtã 1–2 Nõô âꞌdâ tã kĩ pạ̃tı̣́ı̣̃ yî lãjóꞌbá ꞌî, Yésũ njĩ yî nĩ tã âtî-âtî gólâ ngá pãpã kâ nõ pẽlé õjílã gólĩyî âꞌdó ꞌbá kô ꞌbạ̃súrú Yúdạ̃ yí kâ ꞌásĩ rî ꞌbá yî drí. Póõlõ kĩ nĩ rî, lãjóꞌbá ãzí gólĩyî Yẽrõsãlémã ꞌálâ rî ꞌbá yî fẽ ĩyî drı̣́-ãcê nĩ yí drí tã ꞌdî ꞌẽzó.

Kápĩtã 3–4 Póõlõ kĩ nĩ rî, âꞌdó tã ãmbá ꞌî lãꞌbí Yúdạ̃ yí kâ rî ꞌẽzó kô. Bê-rî lạ́tı̣̂ gólâ âꞌdózó mbı̣̂ Ôvârí lı̣̃fı̣́ rî gõꞌdá ꞌdíyî pãzó rî, ãâꞌdô rĩꞌá tã lẽlé ĩꞌdî Yésũ ꞌá.

Kápĩtã 5–6 Nõô âꞌdâ tã kĩ, ótĩlí bê ãmâ drı̣̃ trá lâŋõ ãmákâ tã õnjí ãmákâ tãsĩ rî ꞌásĩ drãdrã Yésũ kâ ãmâ võ ꞌá rî sĩ rî, gõꞌdá Líndrí Tãndí Ôvârí kâ âꞌdâ lạ́tı̣̂ gólâ rĩrĩ kâ drı̣̃-bạ́lạ́yı̣̂ ró, gõꞌdá âꞌdózó kô rạ̃gı̣́ı̣̃ Sãtánã kâ ró rî trá ãmâ drí.

1

1-2 Mâ Póõlõ tíbê âꞌdó ꞌbá bê lãjóꞌbá Yésũ Krístõ kâ ró gõꞌdá ámâ ãzí-ãzí gólĩyî krístõ ꞌbá ró tíbê ꞌbã ꞌbá bê má bê nõlé nõ, mã îgĩ tã nô ꞌbá yî nĩ jõlé ãnî gólĩyî krístõ ꞌbá ró kạ̃nı̣́sạ̃ ꞌbạ̃drı̣̃ Gãlãtíyã kâ ꞌá nã ꞌbá yî drí. Nĩ nı̣̃ trá tãndí ró kĩ, õjílã mvá njĩí mâ nĩ kô âꞌdólé lãjóꞌbá Yésũ kâ ró nõ. Gõꞌdá Yésũ Krístõ rî nyãányâ átá lâ Ôvârí tíbê gólâ rî lîdrí ꞌbá õdrã ꞌásĩ rî bê, gólĩyî njĩ mâ nĩ âꞌdólé lãjóꞌbá Yésũ kâ ró nõ.

3 Ôvârí tíbê ꞌbã ꞌbá bê ãmâ átá ró nõ gõꞌdá Kúmú ãmákâ Yésũ Krístõ bê õfẽ ĩyî õrẽ ãnî drí tã ạ̃ꞌdı̣́ bê. 4 Nĩ nı̣̃ lạ́tı̣̂ gólâ tíbê Yésũ Krístõ drí íyî nyãányâ fẽzó drãlé tã õnjí ãmákâ rî ꞌbá yî tãsĩ, ãꞌdô ró bê yí drí ãmâ drı̣̃ tĩzó ãngó tã õnjí kâ nõ ꞌásĩ, té õzõ Ôvârí drí lẽlé gólâ drí ꞌẽlé rî kâtí. 5 Ĩtí rî, Ôvârí rî rú ãâꞌdô ı̣̂njı̣̃-ı̣̂njı̣̃ lâ ró zãâ gbạ́dú ạ̃dũkũ ãkó. Ãâꞌdô ĩtí.

Tã tã âtî-âtî tãndí pạ̃tı̣́ı̣̃ Ôvârí kâ ı̣̂njı̣̃zó ĩꞌdî ꞌẽlé rî

6 Mâ rĩꞌá lârõ-lârõ ró gõꞌdá tã ı̣̂sũ-ı̣̂sũ ró tã má drí ârílí trá ãnî tãsĩ rî tãsĩ. Ãnî rĩꞌá gólĩyî tíbê Ôvârí drí njĩlí trá âꞌdólé õjílã íyíkâ ró, tãlâ lõvõ gólâkâ ãnî drí tãkó ĩtí Yésũ sĩ ꞌdî tãsĩ, gõꞌdá nĩ jâ ãnî kpá trá ꞌwãâ tã âtî-âtî tãndí gólâkâ nõ âyélé gõzó tã âtî-âtî gólâ ányâ ró gõꞌdá zı̣̃lı̣́ kpá kĩꞌá nĩ ãâꞌdô tã âtî-âtî Ôvârí kâ ꞌî nõ ârílí ꞌẽlé ĩꞌdî! Nĩ âꞌdô tã ꞌdî ꞌẽꞌá ĩtí ró ꞌdĩ kó ángô tí ró yã? 7 Nĩ ârî drẽ, tã âtî-âtî tãndí pạ̃tı̣́ı̣̃ rî bê kó cé ãlô. Õjílã ãzâ ꞌbá yî bê rĩꞌá ãnî âdóꞌá tã âtî-âtî tãndí pạ̃tı̣́ı̣̃ gólâ tíbê ngá pãpã kâ nõ jãjã lâ sĩ ányâ ró. Gólĩyî ꞌbã ãnî drı̣̃ trá lîjãlé. 8 Má âtâ ãnî drí pạ̃tı̣́-pạ̃tı̣̃ ró kĩ, õzõ õjílã ãzâ, gbõ lé mâ, ngãtá ámâ ãzí-ãzí yî, ngãtá mãlãyíkã ûrú lésĩ rî ĩꞌdî yã rî õpẽ tã âtî-âtî gólâ ngá pãpã kâ nõ trá ngĩî tã gólâ ãmâ drí rĩꞌá pẽlâ ãnî drí sı̣́sı̣́ rî drı̣̃ı̣̂ sĩ rî, nĩ ârî tã gólâkâ ꞌdĩ kô. Ôvârí õfẽ lâŋõ õjílã rî ꞌdĩ drí. 9 Má âtâ tã nô kpá ândálé óꞌdí ngbálí-ngbálí õfî ró bê ãnî drı̣̃ı̣̂ dódó, õzõ õjílã ãzâ ĩîmbâ tã âtî-âtî tãndí gólâ ngá pãpã kâ nõ trá ãnî drí ngĩî tã gólâ ãmâ drí îmbálé ãnî drí sı̣́sı̣́ rî drı̣̃ı̣̂ sĩ rî, óõtrõ õjílã rî gógó ꞌdĩ vũlı̣́ lạ̃sı̣́ gólâ âdrã ꞌbá kô rĩ ꞌbá zãâ rạ̃ꞌdạ̃ ạ̃dũkũ ãkó rî ꞌá õvê ró vólé.

10 Úlı̣́ gólâ má drí âtálé ꞌdĩ, má rî âtálâ ꞌdĩ, âꞌdó kô õjílã ꞌbãlé ĩꞌdî âꞌdólé ãyĩkõ ró. Má lẽ cé Ôvârí rî ꞌbãlé ĩꞌdî âꞌdólé ãyĩkõ ró. Õzõ tí má õꞌê ꞌdĩ cé õjílã ꞌbãlé ĩꞌdî âꞌdólé má bê ãyĩkõ ró rî, má âꞌdó kô pạ̃tı̣́-pạ̃tı̣̃ ró rû ı̣̂ꞌbũ ꞌbá Yésũ Krístõ kâ ĩꞌdî.

Tã Póõlõ drí tã âtázó kĩ, tã âtî-âtî tãndí yí drí rĩꞌá âtálâ ꞌdĩ,

yí ârî tã lâ Yésũ rî gógó tı̣́ sĩ rî

11 Ámâ ậdrúpı̣̃ yî ámâ îzó yí bê, má lẽ âꞌdálâ ãnî drí nõtí kĩ, tã âtî-âtî tãndí má drí rĩꞌá âtálâ nõ rĩꞌá tã Ôvârí kâ ĩꞌdî, gõꞌdá âꞌdó kô tã õjílã mvá kâ ꞌî. 12 Ĩtí rî, má ârí tã âtî-âtî tãndí rî ꞌdĩ kpá kô õjílã ãzâ tı̣́ sĩ. Gõꞌdá õjílã ãzâ ãlôlâ îmbá kpá nĩ má drí kô. Yésũ Krístõ rî nyãányâ îmbâ nĩ má drí.

13-14 Nĩ ârî drẽ! Lạ́tı̣̂ má drí rĩzó ạ̃kû ró má drí ámâ nyãányâ fẽzó nyé pı̣̃pı̣̂sı̣́lı̣́ ãlô sĩ õjílã Yúdạ̃ yí kâ ró rî. Gõꞌdá má drí lãꞌbí ãmâ ạ́ꞌbı̣́yạ́ yí kâ rî ꞌbá yî tã lâ ꞌbãzó ndrĩ drı̣̃ ꞌá gạ̃rạ̃ ámâ ãzí-ãzí yî drı̣̃ı̣̂ sĩ. Tã ꞌdî kâ rî tí rî, má rî trá lâŋõ fẽlé õjílã Ôvârí kâ rî ꞌbá yî drí õnjí ró gõꞌdá lạ́tı̣̂ lôndãlé gólĩyî ûfúzó ngbá vólé. 15-16 Gõꞌdá Ôvârí âꞌdâ pı̣̃pı̣̂sı̣́lı̣́ tãndĩ íyíkâ trá má drí. Ĩꞌdî ĩtí, gólâ drí tã ꞌbãzó íyî mvá Yésũ rî âꞌdázó má drí. Drẽ ãkpã útı̣́ mâ kô rî, Ôvârí njĩ mâ trá âꞌdólé õjílã íyíkâ ró ı̣̃zạ́tú. Kậyı̣̂ gólâ drí njĩlí rî sĩ rî, drílâ ámâ ꞌbãzó íyî mvá rî nı̣̃lı̣́, tãlâ má îcâ ró bê íyî mvá ꞌdĩ tã lâ pẽlé ãnî õjílã ꞌbạ̃súrú ãzâ ꞌbá yî gólĩyî tíbê âꞌdó ꞌbá kô õjílã Yúdạ̃ yí kâ ró rî ꞌbá yî drí. Gõꞌdá má âꞌdô bê õjílã Yésũ kâ ró tã gólâkâ pẽlé rî, má îjí õjílã ãzâ kó kô ãlôwálâ, ãꞌdô ró bê tã má drí ꞌẽꞌá pẽlâ rî âꞌdálé má drí. 17 Gõꞌdá má nĩí kpá kô Yẽrõsãlémã ꞌálâ nĩꞌá gólĩyî tíbê âꞌdó ꞌbá trá lãjóꞌbá Yésũ kâ sı̣́sı̣́ rî yî îjílí tã gólâ má drí ꞌẽꞌá pẽlâ rî tãsĩ. ꞌDĩî võ lâ ꞌá rî, má ngâ kôrô nĩlí ꞌbạ̃drı̣̃ Sãwõdíyã kâ rî ꞌálâ, nĩꞌá rĩlí tólâ. Gõꞌdá ꞌdĩî vósĩ rî, má drí ngãzó gõlé Dãmãsékẽ ꞌálâ.

18 Gõꞌdá ndrô nâ vósĩ rî, má drí gõzó ngãlé nĩlí Yẽrõsãlémã ꞌálâ, nĩꞌá rû ûsúlı̣́ Pétẽrõ bê drı̣̃-káká lâ ró. Ãmâ drí rĩzó gólâ bê tólâ kậyı̣̂ mûdrı̣́-drı̣̃-lâ-ngâ-njı̣̂ sĩ. 19 Gõꞌdá má drí ꞌbãzó tólâ rî, má drí kpá Kúmú Yésũ rî ậdrúpı̣̃ rú bê Yãkóbã rî ûsúzó. ꞌDĩî ꞌbá yî cé lãjóꞌbá Yésũ kâ gólĩyî má drí ûsúlı̣́ tã ngĩzó gólĩyí bê rî ꞌbá yî ĩꞌdî. 20 Tã má drí rĩꞌá âtálâ ãnî drí nõ rĩꞌá tã pạ̃tı̣́ı̣̃ ꞌî. Má îtrî lãtrítrí Ôvârí ágálé, má âdó nõ õnjõ ꞌî kô.

21 Gõꞌdá ꞌdĩî vósĩ rî, má drí ngãzó nĩlí nĩꞌá tã pẽlé Sírĩyã ꞌálâ gõꞌdá kpá Sĩlísĩyã ꞌálâ. 22 Kậyı̣̂ ꞌdĩ ꞌbá yî ꞌá rî, õjílã gólĩyî kạ̃nı̣́sạ̃ ꞌá ꞌbạ̃drı̣̃ Yũdạ́yạ̃ kâ ꞌálâ rî ꞌbá yî ndré ĩyî mâ cú ĩyî lı̣̃fı̣́ sĩ kô. 23 Gõꞌdá gólĩyî ârî cé ámâ tã ĩꞌdî ĩyî bı̣́ sĩ ândálé ândálé kĩ, ãgô gólâ tíbê rĩ ꞌbá lâŋõ fẽlé ĩyî drí õnjí ró tã âtî-âtî tãndí gólâ tã lẽ kâ Yésũ ꞌá nõ pẽrẽ ꞌá rî, ãâꞌdô gõꞌdá kpá trá rĩꞌá tã âtî-âtî tãndí tíbê yí drí ꞌẽꞌá êdrẽlâ ꞌdĩ pẽꞌá õjílã drí. 24 Gõꞌdá gólĩyî ârî ĩyî tã ꞌdî bê ĩtí rî, gólĩyî drí ngãzó rĩꞌá Ôvârí rî rú lûyı̣́lı̣́ tã tãndí Ôvârí drí ꞌẽlé má drí ꞌdĩ tãsĩ.

2

Tã drı̣̃-ꞌbá kạ̃nı̣́sạ̃ kâ drí lôsĩ Póõlõ kâ tã-drı̣̃ lâ lẽzó rî

1-2 Ndrô mûdrı̣́-drı̣̃-lâ-ngâ-sû vósĩ rî, Ôvârí drí tã âtázó má drí Ãnĩtĩyókã ꞌálâ kĩ, má õgõ Yẽrõsãlémã ꞌálâ.*s Gõꞌdá ãmâ drí nĩzó Bãrãnábã bê. Ãmâ drí Títõ rî drı̣̃zó kpãâ ãmá bê. Gõꞌdá mã câ bê Yẽrõsãlémã ꞌálâ rî, ãmâ drí tã ngĩzó drı̣̃-ꞌbá kạ̃nı̣́sạ̃ kâ tólâ nã ꞌbá yí bê, má drí lôsĩ gólâ má drí rĩꞌá ꞌẽlâ tã âtî-âtî tãndí pẽpẽ kâ õjílã gólĩyî âꞌdó ꞌbá kô õjílã Yúdạ̃ yí kâ ró nõ ꞌbá yî drí rî yî tã lâ âtázó cé gólĩyî drí. Má ngî lôsĩ rî ꞌdĩ tã lâ gólĩyî drí dódó ꞌdĩ rî, tãlâ lôsĩ gólâ tã pẽpẽ kâ má drí rĩꞌá ꞌẽlâ ãnî lãfálé gõꞌdá kpá ãmâ drí ꞌẽꞌá ꞌẽlâ ãní bê ı̣̃zạ́tú rî, õzó kô âꞌdó võ tãkó ꞌá.

3 Lãꞌbí Yúdạ̃ yí kâ vó ró, õjílã îcâ trá ꞌdẽlé bãsã ꞌá tãlâ âꞌdózó bê õjílã Ôvârí kâ ró. Gõꞌdá drı̣̃-ꞌbá kạ̃nı̣́sạ̃ kâ ꞌdĩ ꞌbá yî ꞌbãá tã kô Títõ gólâ âꞌdó ꞌbá kô õjílã Yúdạ̃ yí kâ ró rî, drí ꞌdẽzó bãsã ꞌá. Gólĩyî ndrê gólâ trá cú ĩtí õjílã Ôvârí kâ ró. 4 Nĩ ndrê trá, õjílã ãzâ ꞌbá yî tíbê ĩyî zı̣̃ ꞌbá kĩ, yĩ ãâꞌdô kpá krístõ ꞌbá ꞌî rî, âfî ĩyî trá ãmâ lãfálé kírî ró tã îmbâ ãmákâ nı̣̃lı̣́, ãꞌdô ró bê drı̣̃-bạ́lạ́yı̣̂ Yésũ Krístõ drí âfẽlé trá ãmâ drí nõ îzãlé, tãlâ yĩ õꞌbã ró ãmâ bê lãꞌbí Yúdạ̃ yí kâ nõ ı̣̂njı̣̃lı̣́ kpá óꞌdí. 5 Ĩtí rî, gbõ lé gólĩyî âtâ bê ãmâ drí mbârâkã sĩ, mã õꞌbã ró Títõ ꞌdẽlé bãsã ꞌá rî, ãmâ drı̣̃-ꞌbá kạ̃nı̣́sạ̃ kâ ꞌdĩ ꞌbá yí bê gâ ĩyî vólé dó tã gólĩyíkâ ꞌdĩ ârílí. Mã ꞌê tã ꞌdî ĩtí ꞌdĩ rî, tãlâ tã mbı̣̂ tã âtî-âtî tãndí ngá pãpã kâ nõ kâ õrî ró bê ãnî pı̣̃pı̣̂sı̣́lı̣́ ꞌá gạ́gạ́ õzõ rákã fê kâtí zãâ gbạ́dú ạ̃dũkũ ãkó.

6 Tã pạ̃tı̣́-pạ̃tı̣̃ ró, õjílã gólĩyî tíbê ndrẽlé drı̣̃-ꞌbá kạ̃nı̣́sạ̃ kâ ró ꞌdĩ ꞌbá yî, gólĩyî âtá tã kô õnjí ró tã âtî-âtî tãndí ãmâ drí rĩꞌá pẽlâ nõ rú. (Õzõ õjílã õndrê gólĩyî õjílã ãmbá ró rî, âꞌdó kô tã ạ́ngı̣́ ró má drí, tãlâ Ôvârí ndrê ãmâ ndrĩ íyî lı̣̃fı̣́ ꞌá õjílã ãlô ró.) 7 Ĩtí rî, drı̣̃-ꞌbá ꞌdĩ ꞌbá yî nı̣̃ ĩyî trá kĩ, Ôvârí njĩ mâ nĩ, ãꞌdô ró bê tã âtî-âtî tãndí Yésũ rî tãsĩ nô pẽlé ãnî gólĩyî tíbê âꞌdó ꞌbá kô õjílã Yúdạ̃ yí kâ ró nõ ꞌbá yî drí, kpá nyé õzõ gólâ drí Pétẽrõ rî njĩrĩ tã tãndí ãlô-ãlô nõ pẽlé õjílã Yúdạ̃ yí kâ drí rî kâtí. 8 ꞌDĩî kâ rî tí rî, gõꞌdá tã ꞌdî fî trá gólĩyî drı̣̃ı̣̂ kĩ, tákõ pạ̃tı̣́ı̣̃ Ôvârí rĩꞌá lôsĩ ꞌẽꞌá má sĩ, ãnî õjílã gólĩyî âꞌdó ꞌbá kô õjílã Yúdạ̃ yí kâ ró rî õlẽ ró ĩyî tã kpá bê tã âtî-âtî tãndí nõ ꞌá, kpá nyé õzõ Ôvârí drí ꞌẽrẽ lâ sı̣́sı̣́ Pétẽrõ sĩ õjílã Yúdạ̃ yí kâ drí rî kâtí. 9 Ĩtí rî, Pétẽrõ, Yãkóbã gõꞌdá Yõwánĩ yí bê tíbê ndrẽlé ĩyî õjílã ãmbâ-ãmbâ kạ̃nı̣́sạ̃ kâ ró rî ꞌbá yî, gólĩyî ârílí bê tã gólâ Ôvârí drí ândrâ-tãndĩ fẽzó ãmâ drí Bãrãnábã bê lôsĩ ãmâ drí rĩꞌá ꞌẽlâ tã âtî-âtî tãndí kâ ꞌdĩ tãsĩ ãmâ tı̣́ sĩ rî, gólĩyî drí ãmâ lậgúzó ãyĩkõ sĩ gõzó ãmâ drı̣́ îyálé nî-bê-yã ꞌẽrẽ ꞌá tã âꞌdâ ró kĩ, yĩ õlẽ tã âtî-âtî gólâ ãmâ drí rĩꞌá îmbálâ õjílã gólĩyî âꞌdó ꞌbá kô Yúdạ̃ yî ró rî lãfálé ꞌdĩ trá. Ĩtí rî, yĩ âꞌdô ĩyíkâ kpá zãâ rĩꞌá tã âtî-âtî tãndí rî ꞌdĩ pẽlé õjílã Yúdạ̃ yí kâ drí. 10 Ĩtí rî, tã gólĩyî drí ãmâ îjízó ꞌẽlâ rî kó cé ãlô, gólĩyî lẽ ãmâ drí krístõ ꞌbá gólĩyî ngá ãkó Yẽrõsãlémã ꞌálâ rî ꞌbá yî pãlé, gõꞌdá ãmâ rĩꞌá ãyĩkõ ró tã gólĩyî drí îjílí ꞌdĩ ꞌá.

Tã Póõlõ drí tã lôgõzó Pétẽrõ drı̣̃ı̣̂ rî

11 ꞌDĩî vósĩ rî, Pétẽrõ drí ngãzó nĩlí rĩlí Ãnĩtĩyókã ꞌálâ, gõꞌdá gólâ drí rĩzó ậvı̣̃lı̣́ tã ãzâ ꞌbá yî ꞌá, má drí tã lôgõzó gólâ drı̣̃ı̣̂ tã ányâ gólâkâ ꞌdĩ tãsĩ krístõ ꞌbá yî lı̣̃fı̣́ drı̣̃ ꞌá. 12 Nĩ ndrê drẽ, sı̣́sı̣́ rî, Pétẽrõ rî ngá nyãlé kpãkã ãlô krístõ ꞌbá gólĩyî tíbê âꞌdó ꞌbá kô õjílã Yúdạ̃ yí kâ ró rî ꞌbá yí bê võ ãlô ꞌá. ꞌDĩî vósĩ rî, gõꞌdá krístõ ꞌbá gólĩyî õjílã Yúdạ̃ yí kâ ró gólĩyî Yãkóbã drí âjólé rî ꞌbá yî âcâ bê ĩyî Yẽrõsãlémã lésĩ rî, Pétẽrõ ní drí gõzó kpá ngá gãlé dó nyãlé krístõ ꞌbá gólĩyî âꞌdó ꞌbá kô õjílã Yúdạ̃ yí kâ ró rî ꞌbá yí bê. Gólâ ꞌê tã ꞌdî ĩtí ꞌdĩ rî, tãlâ gólâ trá ũrı̣̃ ró tã ı̣̂sũ gólĩyíkâ kĩ ꞌbá nĩ îcâ trá õjílã drí ꞌdẽlé zãlô bãsã ꞌá õgõ ró âꞌdólé õjílã Ôvârí kâ ró rî kâ rî tãsĩ. 13 ꞌDĩî vósĩ rî, drı̣̃-ꞌbá krístõ ꞌbá kâ gólĩyî âꞌdó ꞌbá õjílã Yúdạ̃ yí kâ ró ãzâ ꞌbá yî ꞌdê ĩyî kpá trá Pétẽrõ vósĩ, gbõ lé gólĩyî nı̣̃ trá kĩ nĩ rî, ꞌdĩî rĩꞌá tã ányâ ꞌî rî. Gõꞌdá Bãrãnábã ní drí áníkâ kpá ánî nyãányâ âdózó, ní drí kpá îtõzó tã Pétẽrõ kâ ꞌẽlé ꞌdĩ ꞌẽlé ĩꞌdî.

14 Gõꞌdá má ndrê tã ꞌdî bê ĩtí rî, gólĩyî rí ꞌdĩ kô tã âtî-âtî tãndí pạ̃tı̣́ı̣̃ Ôvârí kâ nõ lôbẽlé ĩꞌdî, má drí tã lôgõzó Pétẽrõ drı̣̃ı̣̂ õjílã lı̣̃fı̣́ drı̣̃ ꞌá kĩ, “Nî Pétẽrõ, nî õjílã Yúdạ̃ yí kâ ĩꞌdî, ní âyê tã ꞌẽꞌẽ õjílã Yúdạ̃ yí kâ rî ꞌbá yí kâ trá, gõꞌdá ní rî rĩlí nyé õzõ õjílã gólĩyî âꞌdó ꞌbá kô Yúdạ̃ yî ró rî kâtí. Gõꞌdá tãlâ ãꞌdô ꞌî ní drí áníkâ lẽzó ngá lậnjı̣̃-lậnjı̣̃ lãꞌbí ãmákâ Yúdạ̃ yí kâ rî kâ ꞌbãlé õjílã gólĩyî âꞌdó ꞌbá kô Yúdạ̃ yî ró rî yî drı̣̃ı̣̂ rî yã?”

15 Útı̣̂ ãmâ trá õjílã Yúdạ̃ yí kâ ró. Tã ı̣̂sũ ãmákâ Yúdạ̃ yí kâ ꞌá rî, mã âꞌdó kô tã õnjí ꞌbá ꞌî õzõ ꞌbạ̃súrú ãzâ ꞌbá yí kâtí tíbê tã ꞌbãꞌbã Ôvârí kâ nı̣̃ ꞌbá kô rî. 16 Gõꞌdá gbõ lé ãmâ õjílã Yúdạ̃ yí kâ ĩꞌdî rî, ãmâ gólĩyî krístõ ꞌbá ró rî, mã nı̣̃ trá kĩ, Ôvârí ndrê cé õjílã gólĩyî tã lẽ ꞌbá trá Yésũ Krístõ ꞌá rî yî ĩꞌdî õjílã tã mbı̣̂ ꞌbá ró. Mã nı̣̃ trá tãndí ró kĩ, õjílã îcá kô Ôvârí rî ꞌbãlé âꞌdólé ãyĩkõ ró cé tã ꞌbãꞌbã ꞌdî ꞌbá yî ꞌẽꞌẽ lâ sĩ. Tã ꞌdî kâ rî tí rî, mã lẽ tã trá Yésũ ꞌá pı̣̃pı̣̂sı̣́lı̣́ ãlô sĩ, ãꞌdô ró bê ãmâ drí ngá pãpã ûsúzó. Tã lẽlẽ ãmákâ Yésũ ꞌá rî âꞌdô ãmâ ꞌbãꞌá nĩ âꞌdólé tã mbı̣̂ ꞌbá ró Ôvârí rî lı̣̃fı̣́ drı̣̃ ꞌá, tã gólâ ꞌẽ ꞌbá ãmâ ꞌbãlé âꞌdólé tã mbı̣̂ ꞌbá ró Ôvârí rî lı̣̃fı̣́ drı̣̃ ꞌá rî âꞌdó kô lãꞌbí ãmákâ Yúdạ̃ yí kâ nõ ı̣̂njı̣̃-ı̣̂njı̣̃ lâ ĩꞌdî.

17 ꞌDĩî kâ rî tí rî, õzõ gõꞌdá mã õlẽ trá âꞌdólé tã mbı̣̂ ꞌbá ró Ôvârí rî lı̣̃fı̣́ drı̣̃ ꞌá tã lẽlẽ sĩ Yésũ Krístõ ꞌá rî, âꞌdó kô lãꞌbí Yúdạ̃ yí kâ rî ı̣̂njı̣̃-ı̣̂njı̣̃ lâ sĩ, ꞌdĩî õjílã Yúdạ̃ yí kâ drí ãmâ ꞌbãzó âꞌdólé tã õnjí tẽtẽ ꞌbá ró. ꞌDĩî âꞌdô âꞌdálâ kĩ, Yésũ ꞌbã ãmâ nĩ tã õnjí ꞌẽlé yã? Âꞌdó kô ĩtí! 18 Tã gólâ ꞌẽ ꞌbá ãmâ ꞌbãlé âꞌdólé tã õnjí ꞌbá ró tákányĩ rî, âꞌdô ꞌbãꞌá gõgõ kpá óꞌdí lãꞌbí Yúdạ̃ yí kâ ı̣̂njı̣̃lı̣́ ãꞌdô ró ngá pãzó rî ĩꞌdî. Mã âꞌdô kpá zãâ rĩꞌá tã õnjí ꞌẽlé, õzõ mã õtírĩ tã ꞌbãꞌbã ꞌdî ãlôlâ ŋõô rî. 19 Gõꞌdá tã pạ̃tı̣́ı̣̃ rĩꞌá nõtí. Sı̣́sı̣́ rî, má cê rû trá kpı̣̃ı̣̂ ãꞌdô ró bê lãꞌbí ꞌdĩ ꞌbá yî ı̣̂njı̣̃zó. ꞌDĩî lãꞌbí ꞌdĩ kî tã-vó ámákâ trá âꞌdólé tã õnjí ꞌbá ró lédrẽ-lédrẽ ạ̃dũkũ ãkó rî ãkó. Ĩtí rî, gõꞌdá má âyélé bê tã gólâ kĩꞌá nĩ rî õrî ngá pãpã ûsúlı̣́ lãꞌbí ı̣̂njı̣̃-ı̣̂njı̣̃ sĩ, má drí gõzó tã lẽlé Yésũ ꞌá rî, ꞌdĩî ꞌbã mâ trá âꞌdólé tã mbı̣̂ ꞌbá ró Ôvârí rî lı̣̃fı̣́ drı̣̃ ꞌá. 20 Nĩ ndrê drẽ, Yésũ drã bê fê lậlı̣̂-lậlı̣̂ drı̣̃ı̣̂ ámâ tãsĩ rî, ꞌdĩî rĩꞌá ókĩzõ má drã trá kpãâ Yésũ bê rî kâtí. Âꞌdô bê trá ĩtí rî, rĩrĩ ámákâ âꞌdó gõꞌdá kô õzõ ạ̃kû rî tí. Ngbãângbânõ rî, Yésũ Krístõ rî gõꞌdá trá nĩ má ꞌá. Má rî gõꞌdá kpá trá tã lẽlẽ sĩ Yésũ Krístõ tíbê âꞌdó ꞌbá Ôvârí rî mvá ró tíbê ámâ lẽ ꞌbá trá tákányĩ gõꞌdá íyî nyãányâ fẽ ꞌbá drãlé ámâ pãlé rî ꞌá. 21 Ôvârí pâ mâ nõ cú ĩtí tãkó ĩtí, âꞌdó kô kĩ, má ı̣̂njı̣̃ tã ꞌbãꞌbã gólâkâ trá. Má îcá gõꞌdá kó kô pı̣̃pı̣̂sı̣́lı̣́ tãndĩ Ôvârí kâ ꞌdĩ gãlé dó. Tí õzõ ãꞌdô tã pạ̃tı̣́ı̣̃ ꞌî õjílã âꞌdô ngá pãꞌá cú ĩtí tã ꞌbãꞌbã Ôvârí kâ ꞌẽꞌẽ sĩ rî, ꞌdĩî rî âꞌdálâ kĩ, Yésũ Krístõ drã íyíkâ nõ kó võ tãkó ꞌá.

3

Tã gólâ tã lẽlẽ Yésũ ꞌá rî drí ꞌbãzó cé ĩꞌdî lạ́tı̣̂ ngá pãpã kâ ró rî

1 Ãnî õjílã Gãlãtíyã kâ tã nı̣̃ ãkõ lé ꞌbá ró nõ ꞌbá yî, ãꞌdî âdô ãnî nĩ, ãnî drí gãzó dó tã pạ̃tı̣́ı̣̃ rî nı̣̃lı̣́ nõ yã? Tã gólâ ãmâ drí âtálé trá ãnî drí dódó kĩ, íîpâ Yésũ Krístõ fê lậlı̣̂-lậlı̣̂ drı̣̃ı̣̂ nõ tã õnjí ãmákâ tãsĩ rî vı̣̃ trá ãnî drı̣̃ı̣̂ sĩ yã? 2 Ĩtí rî, ꞌdõvó nĩ âꞌdâ drẽ cé tã ãlô nõ ĩꞌdî má drí. Ófẽ Líndrí Tãndí Ôvârí kâ ãnî drí ꞌdĩ, tãlâ nĩ ı̣̂njı̣̃ lãꞌbí Yúdạ̃ yí kâ trá rî drí yã? Kó kô, âꞌdó ĩtí kô. Nĩ ârî tã âtî-âtî tãndí Ôvârí kâ nõ ĩꞌdî ãnî drí gõzó tã lẽlé ꞌá lâ pı̣̃pı̣̂sı̣́lı̣́ ãlô sĩ, ĩꞌdî Ôvârí drí gõzó Líndrí Tãndí íyíkâ fẽlé ãnî drí ꞌdĩ. 3 Bê trá ĩtí rî, gõꞌdá nĩ âꞌdô tã nı̣̃ ãkõ lé ꞌbá ró ĩtí ãꞌdô drí yã? Sı̣́sı̣́ rî, nĩ lẽ tã trá Yésũ ꞌá mbârâkã Líndrí Tãndí Ôvârí kâ rî kâ sĩ. Gõꞌdá tãlâ ãꞌdô ꞌî ãnî drí kpá îtõzó tã ꞌẽlé mbârâkã ãnî nyãányâ kâ sĩ yã? 4 Ãꞌdô ĩtí rî, gõꞌdá lâŋõ ndrĩ gólĩyî rû ꞌẽ ꞌbá trá ãnî krístõ ꞌbá ró rî drí rî âꞌdô trá tãkó ĩtí yã? 5 Ôvârí âjô Líndrí Tãndí íyíkâ trá ãnî drí, gõꞌdá Líndrí Tãndí rî ꞌdĩ ꞌê tã lârâkô trá ãnî lãfálé ꞌá dũû. Ôvârí âjô Líndrí Tãndí íyíkâ trá tã lârâkô ꞌdĩ ꞌbá yî ꞌẽlé ãnî lãfálé ꞌdĩ rî, tãlâ nĩ ı̣̂njı̣̃ tã ꞌbãꞌbã gólâkâ trá rî drí sĩ yã? ꞌÉꞌẽ, âꞌdó ĩtí kô. Gólâ ꞌê tã ꞌdî ĩtí ꞌdĩ rî, tãlâ nĩ ârî tã âtî-âtî tãndí gólâkâ ꞌdĩ trá gõꞌdá nĩ lẽ tã trá ꞌá lâ pı̣̃pı̣̂sı̣́lı̣́ ãlô sĩ rî drí.

6 Tã ngá pãpã kâ ꞌdĩ rĩꞌá nyé õzõ tã Ãbãrãyámã kâ îgĩlí trá búkũ Ôvârí kâ ꞌá ạ̃kû ró nã rî kâtí. Íîgĩ trá kĩ, “Ãbãrãyámã lẽ tã trá úlı̣́ Ôvârí kâ ꞌá, ĩꞌdî ꞌdĩ gólâ drí ꞌbãzó tã mbı̣̂ ꞌbá ró Ôvârí rî lı̣̃fı̣́ drı̣̃ ꞌá tã lẽlẽ gólâkâ ꞌdĩ drí sĩ.”* 7 Nĩ ı̣̂sũ drẽ tã ꞌdî. Tã ꞌdî âꞌdâ tã ãmâ drí kĩ, gólĩyî tíbê tã lẽ ꞌbá trá Ôvârí ꞌá rî yî âꞌdô ꞌbãꞌá ĩyî õjílã Ôvârí kâ ró, õzõ Ãbãrãyámã rî ózõwá yî drí âꞌdórẽ õjílã Ôvârí kâ ró rî kâtí. 8 Gõꞌdá íîgĩ kpá trá búkũ Ôvârí kâ ꞌá ạ̃kû ró kĩ, Ôvârí ãâꞌdô kpá õjílã gólĩyî ꞌbạ̃súrú lídí kâ ró rî ꞌbá yî ndrẽꞌá tã mbı̣̂ ꞌbá ró íyî lı̣̃fı̣́ drı̣̃ ꞌá, õzõ gólĩyî õlẽ tã trá yí ꞌá pı̣̃pı̣̂sı̣́lı̣́ ãlô sĩ rî. Mã nı̣̃ tã ꞌdî trá úlı̣́ Ôvârí drí âtálé Ãbãrãyámã drí nõ ꞌbá yî sĩ. Gólâ kĩ nĩ rî, yí âꞌdô õrẽ fẽꞌá ꞌbạ̃súrú ãzâ ꞌbá yî drí ndrĩ Ãbãrãyámã sĩ.* 9 Ĩtí rî, õjílã gólĩyî ndrĩ tã lẽ ꞌbá trá Ôvârí ꞌá pı̣̃pı̣̂sı̣́lı̣́ ãlô sĩ rî, Ôvârí âꞌdô õrẽ fẽꞌá gólĩyî drí, õzõ gólâ drí fẽrẽ lâ Ãbãrãyámã drí tã lẽlẽ gólâkâ tãsĩ rî kâtí.

10 Ĩtí rî, gõꞌdá gólĩyî ĩyíkâ tã ı̣̂sũ ꞌbá kĩ, Ôvârí âꞌdô ĩyî ndrẽꞌá tã mbı̣̂ ꞌbá ró gólâ lı̣̃fı̣́ tãlâ yĩ ı̣̂njı̣̃ tã ꞌbãꞌbã gólâkâ trá rî drí rî, Ôvârí âꞌdô gólĩyî trĩꞌá ârîmâ ãkõ gólĩyíkâ tãsĩ. Nĩ ndrê drẽ, õjílã gólâ îcá ꞌbá tã ꞌbãꞌbã ꞌdî ꞌbá yî ꞌẽlé ndrĩ ı̣̃tú vósĩ cé rî yûꞌdạ́wạ́. Gõꞌdá íîgĩ trá búkũ Ôvârí kâ ꞌá kĩ, “Õjílã ndrĩ gólĩyî rĩ ꞌbá ĩyíkâ ûjũlı̣́ tã Ôvârí drí ꞌbãlé trá búkũ íyíkâ ꞌá õjílã drí rî ꞌẽlé ndrĩ rî, gbõ lé õzõ tã õnjí gólĩyíkâ tã ꞌbãꞌbã ꞌdî ꞌbá yî tãsĩ rî ãꞌdô cé ãlô rî, lãtrí íyíkâ âꞌdô ꞌbãꞌá gólĩyî drı̣̃ı̣̂.”* 11 Mã nı̣̃ trá dódó ãní bê kĩ nĩ rî, õjílã ãzâ yûꞌdạ́wạ́ âꞌdó ꞌbá tã mbı̣̂ ꞌbá ró Ôvârí rî lı̣̃fı̣́ drı̣̃ ꞌá tã ꞌbãꞌbã gólâkâ ꞌẽꞌẽ lâ sĩ, tãlâ íîgĩ kpá trá búkũ gólâkâ ꞌá kĩ, “Gólĩyî tíbê Ôvârí drí ndrẽlé tã mbı̣̂ ꞌbá ró íyî lı̣̃fı̣́ drı̣̃ ꞌá, tãlâ gólĩyî lẽ tã trá gólâ ꞌá rî, âꞌdô ĩyî rĩꞌá zãâ gbạ́dú ạ̃dũkũ ãkó.”* 12 Tã gólâ cé tã ꞌbãꞌbã ꞌẽzó ĩꞌdî rî rĩꞌá tã ngĩî ꞌî. Âꞌdó kô tã lẽlẽ Ôvârí ꞌá rî tãsĩ, tãlâ tã îgĩ Ôvârí kâ âtâ kpá trá kĩ, õjílã gólâ lẽ ꞌbá trá tã ꞌbãꞌbã Ôvârí kâ ꞌẽlé ĩꞌdî ãꞌdô ró bê ngá pãpã ûsúzó rî, ꞌdõvó gólâ õrî zãâ tã ꞌbãꞌbã rî ꞌdĩ ꞌbá yî ꞌẽlé ndrĩ, ãꞌdô ró bê ngá pãpã ûsúzó.*

13 Nĩ ndrê drẽ, lãtrí Ôvârí kâ bê ãmâ drı̣̃ı̣̂ sĩ ndrĩ, tãlâ mã ꞌé tã ꞌbãꞌbã gólâkâ ndrĩ kô. Gõꞌdá Yésũ Krístõ ĩꞌdî tíbê ãmâ drı̣̃ tĩ ꞌbá ró lãtrí Ôvârí kâ ꞌdĩ ꞌásĩ gõꞌdá lãtrí rî ꞌdĩ ꞌbá yî trõlé ndrĩ ꞌdó yí drı̣̃ı̣̂ ãmâ võ ꞌá. Mã nı̣̃ trá kĩ, gõꞌdá ótrî gólâ trá ĩꞌdî ãmâ võ ꞌá, tãlâ íîgĩ kpá trá búkũ Ôvârí kâ ꞌá kĩ, “Õjílã gólĩyî ꞌĩlí trá fê drı̣̃ı̣̂ rî ꞌbá yî, lãtrí Ôvârí kâ bê gólĩyî drı̣̃ı̣̂ sĩ.”* 14 Yésũ Krístõ tĩ ãmâ drı̣̃ ꞌdî kậyı̣̂ ódrí gólâ rî ꞌĩzó fê drı̣̃ı̣̂ îpâ-îpâ lâ sĩ rî ꞌá ĩtí ꞌdĩ rî, tãlâ õjílã ꞌbạ̃drı̣̃ ꞌásĩ ndrĩ rî ꞌbá yî ũûsû ró ĩyî õrẽ tíbê ãlô-ãlô lâ Ãbãrãyámã drí ûsúlı̣́ rî bê kpá té lạ́tı̣̂ Ãbãrãyámã drí ûsúzó lâ rî ꞌásĩ Yésũ Krístõ sĩ. Gólâ ꞌê tã ꞌdî ĩtí ꞌdĩ rî, tãlâ yí ãâfẽ ró Líndrí Tãndí íyíkâ bê ãmâ gólĩyî tã lẽ ꞌbá trá yí ꞌá rî yî drí, nyé õzõ yí drí ꞌbãlé trá ꞌẽꞌá ꞌẽlâ ãmâ drí rî kâtí.

Tã gólâ, tã ꞌbãꞌbã Ôvârí kâ õjílã drí ꞌẽlé rî ôjá tã ꞌbãꞌbã drílâ

ꞌbãlé ꞌẽlâ ãmâ drí rî âꞌdólé ngá tãkó ró rî kô rî

15 Ámâ ậdrúpı̣̃ yî ámâ îzó yí bê, má lẽ trá tã ámákâ âꞌdálé ãnî drí ngá gólĩyî ãngó nõ ꞌá nõ ꞌbá yî sĩ. Õzõ õjílã ãzâ ũmvû ĩyî ãrí trá õjílã ãzâ bê rî, õjílã ãzãkã îcá kô tã gólĩyíkâ ı̣̂ꞌbı̣̃lı̣́ ãrí mvũzó ꞌdĩ îzãlé. Gõꞌdá õjílã ãzãkã îcá kpá kô tã ãzâ âtrõlé âsõlé ꞌá lâ. 16 Kpá ĩtí, Ôvârí ꞌbã tã trá ꞌẽꞌá ꞌẽlâ Ãbãrãyámã drí gólâ rî ózõwá bê kậyı̣̂ yí drí tã-drı̣̃ lẽlẽ ꞌbãzó Ãbãrãyámã bê rî ꞌá. Tã îgĩ Ôvârí kâ ꞌdĩ âtá kô kĩ, “ ‘ánî ózõwá yî” ’. Gõꞌdá íîgĩ trá kĩ, “ ‘ánî ózõwá” ’. ꞌDĩî rî âꞌdálâ kĩ, cé õjílã ãlô ꞌî, tãlâ úzı̣̂ trá cé “ ‘ózõwá” ’. Ózõwá rî gógó tã lâ îgĩlí ꞌdĩ Yésũ ĩꞌdî. 17 Má âꞌdô tã ꞌdî ífí lâ ngĩꞌá ãnî drí nõtí. Ạ̃kû ró rî, Ôvârí ꞌbã tã-drı̣̃ lẽlẽ trá Ãbãrãyámã bê. Gõꞌdá ndrô dũûdû vósĩ,* gólâ drí gõzó tã ꞌbãꞌbã íyíkâ âfẽlé õjílã íyíkâ rî ꞌbá yî drí ꞌẽlé. Gõꞌdá tã ꞌbãꞌbã ꞌdî ꞌbá yî îcá kô tã-drı̣̃ lẽlẽ gólâkâ ꞌbãlé trá õjílã gólâkâ rî ꞌbá yí bê sı̣́sı̣́ rî îzãlé. Tã ꞌbãꞌbã ꞌdî ꞌbá yî îcá kô úlı̣́ gólâ õrẽ kâ âtálé Ãbãrãyámã drí rî îzãlé. 18 Gõꞌdá bê trá ĩtí rî, tãlâ ãꞌdô ꞌî ãnî drí rĩzó tã âtálé kĩ, Ôvârí ãâꞌdô lédrẽ-lédrẽ ạ̃dũkũ ãkó fẽꞌá ãnî drí, tãlâ nĩ ı̣̂njı̣̃ tã ꞌbãꞌbã gólâkâ trá yã? Tí õzõ ãꞌdô trá pạ̃tı̣́ı̣̃ ĩtí rî, ꞌdĩî ꞌbã tã-drı̣̃ lẽlẽ Ôvârí kâ ꞌbãlé ꞌẽꞌá ꞌẽlâ Ãbãrãyámã drí rî trá âcálé tã tãkó ró. ꞌDĩî rî âꞌdálâ kĩ, âꞌdó kô pạ̃tı̣́ı̣̃ Ôvârí drí õrẽ íyíkâ fẽlé ãmâ drí cú ĩtí, tãlâ tã gólâ drí ꞌbãlé trá ꞌẽꞌá ꞌẽlâ Ãbãrãyámã drí rî tãsĩ. Gõꞌdá mã nı̣̃ trá tãndí ró kĩ, Ôvârí fẽ õrẽ trá Ãbãrãyámã drí cú ĩtí tã tãndí ꞌẽꞌẽ gólâkâ ãkó, cé tãlâ gólâ ꞌbã tã trá ꞌẽꞌá ꞌẽlâ Ãbãrãyámã drí rî drí.

19 Gõꞌdá nĩ âꞌdô tã îjíꞌá kĩ, “Õzõ ãꞌdô ĩtí rî, gõꞌdá tãlâ ãꞌdô ꞌî Ôvârí drí tã ꞌbãꞌbã íyíkâ ꞌbãzó ãmâ drí ꞌẽlé yã?” ꞌDĩî má âꞌdô tã-drı̣̃ lâ lôgõꞌá ãnî drí nõtí, Ôvârí ꞌbã tã ꞌbãꞌbã íyíkâ õjílã drí ꞌdĩ rî, tãlâ áâꞌdâ ró bê õjílã drí kĩ, gólĩyî tã õnjí ꞌẽ ꞌbá ꞌî. Gólâ ꞌbã tã ꞌbãꞌbã ꞌdî ꞌbá yî trá õjílã drí cé cãlé bũúũ kậyı̣̂ gólâ Ãbãrãyámã rî ózõwá yí drí tã lâ ꞌbãlé ꞌẽ ꞌbá âcálé rî tú. Ôvârí âfẽ tã ꞌbãꞌbã íyíkâ ꞌdĩ ꞌbá yî ãmâ drí mãlãyíkã yî sĩ, gõꞌdá mãlãyíkã yî drí fẽzó lâ Músạ̃ drí, Músạ̃ drí gõzó âꞌdólé tã êdé ꞌbá ró õjílã Ôvârí kâ drí Ôvârí bê. 20 Gõꞌdá tã êdé ꞌbá rî íyíkâ õjílã gólâ drí rĩꞌá lãfálé lâ êdélé ꞌdĩ ꞌbá yî ꞌbãlé ĩyî ndrĩ ãyĩkõ ró, gõꞌdá kậyı̣̂ Ôvârí drí tã ꞌbãzó ꞌẽꞌá ꞌẽlâ Ãbãrãyámã drí rî sĩ, gõꞌdá gólâ âꞌdô bê cé élêwálâ tã êdé ꞌbá ãkó rî, gólâ ꞌê íyíkâ tã íyíkâ trá drı̣́-ãcê íyíkâ rî sĩ.

21 Gõꞌdá nĩ âkĩꞌá nĩ rî, “Tã ꞌbãꞌbã Ôvârí kâ ꞌbãlé õjílã íyíkâ drí ꞌẽlé rî îzã tã gólâ Ôvârí drí ꞌbãlé ꞌẽꞌá ꞌẽlâ õjílã íyíkâ drí rî yî trá.” ꞌÉꞌẽ, âꞌdó kô ĩtí. Îcá kô õjílã mvá drí tã ꞌbãꞌbã Ôvârí kâ rî ꞌbá yî ꞌẽzó ndrĩ. ꞌDĩî kâ rî tí rî, õjílã îcá kô âꞌdólé tã mbı̣̂ ꞌbá ró Ôvârí rî lı̣̃fı̣́ drı̣̃ ꞌá lạ́tı̣̂ ꞌdĩ sĩ. Õzõ tí tã ꞌbãꞌbã Ôvârí kâ ꞌbãlé õjílã mvá drí ꞌẽlé rî ĩîcâ lédrẽ-lédrẽ ạ̃dũkũ ãkó fẽlé õjílã drí rî, tí âꞌdô õjílã ꞌbãꞌá âꞌdólé lédrẽ-lédrẽ ạ̃dũkũ ãkó rî bê tã ꞌbãꞌbã ꞌdî ꞌẽꞌẽ sĩ. 22 Gõꞌdá búkũ Ôvârí kâ âtâ trá kĩ, tã õnjí õjílã drí ꞌẽlé rî âꞌdô gólâ rî ꞌbãꞌá âꞌdólé rạ̃gı̣́ı̣̃ tã õnjí kâ ró, tãlâ gólĩyî ndrĩ îcá ĩyî kô tã ꞌbãꞌbã Ôvârí kâ ꞌbãlé gólĩyî drí ꞌẽlé rî yî ꞌẽlé ndrĩ. Gõꞌdá bê trá ĩtí rî, õrẽ gólĩyî Ôvârí drí tã lâ yî ꞌbãlé ꞌẽꞌá âfẽlâ gólĩyî tã lẽ ꞌbá trá yí ꞌá rî yî drí rî, gólâ âꞌdô gõꞌdá âfẽꞌá lâ cé õjílã gólĩyî tã lẽ ꞌbá trá Yésũ Krístõ ꞌá rî yî drí.

23 Ĩtí rî, drẽ ãkpã sı̣́sı̣́ pávó tı̣̂ njı̣̃ı̣́ rû drẽ kô ãmâ õjílã drí tã lẽzó Yésũ ꞌá rî, tã ꞌbãꞌbã Ôvârí drí fẽlé õjílã drí Músạ̃ sĩ rî, rî nĩ ãmâ õjílã ômbélé âꞌdólé rạ̃gı̣́ı̣̃ ró, bũúũ cãlé kậyı̣̂ gólâ Ôvârí drí lạ́tı̣̂ gólâ tã lẽlẽ kâ Yésũ Krístõ ꞌá rî âꞌdázó ãmâ drí rî ꞌá. 24 Ạ̃kû ró rî, tã ꞌbãꞌbã Ôvârí kâ fẽlé Músạ̃ sĩ ꞌdî ꞌbá yî trá ãmâ drí lôkí ꞌbá ró ãmâ âjílí Yésũ ngálâ rî, tãlâ mã õlẽ ró tã bê Yésũ ꞌá õzõ Yésũ õtírĩ âcá rî, gõꞌdá mã âꞌdô ró bê tã mbı̣̂ ꞌbá ró Ôvârí rî lı̣̃fı̣́ drı̣̃ ꞌá tã lẽlẽ Yésũ Krístõ ꞌá rî sĩ. 25 Gõꞌdá ngbãângbânõ rî, Ôvârí âꞌdâ lạ́tı̣̂ trá ãmâ drí ngá pãzó, tã lẽlé ĩꞌdî Yésũ ꞌá. Ĩtí rî, îcá kô ãmâ drí tã ꞌbãꞌbã Ôvârí kâ Músạ̃ sĩ ꞌdî ꞌbá yî ndrẽzó ãmâ drí lôkí ꞌbá ró.

Tã gólâ õjílã drí âꞌdózó õjílã Ôvârí kâ ró lạ́tı̣̂ ãlô ꞌásĩ rî

26 Nĩ ndrê drẽ, lạ́tı̣̂ ãnî drí ndrĩ âꞌdózó õjílã Ôvârí kâ yî ró rî cé tã lẽlẽ ãníkâ Yésũ Krístõ ꞌá rî sĩ. 27 Kậyı̣̂ gólâ ãnî îbábátízãzó ãnî drí ãnî nyãányâ âꞌdázó krístõ ꞌbá ró rî, ꞌdĩî nĩ âcâ trá kpãkã ãlô Yésũ bê. 28 Kpá ĩtí, ãnî ndrĩ nĩ âꞌdô trá õjílã Yésũ Krístõ kâ ró kpá lạ́tı̣̂ ãlô-ãlô ꞌdĩ ꞌásĩ. Lạ́tı̣̂ tã lẽlẽ kâ kó cé ĩꞌdî ãlô ꞌdĩ, õjílã Yúdạ̃ yí kâ drí kpá ꞌbạ̃súrú ãzâ ꞌbá yî drí, gõꞌdá kpá gólĩyî ngá tãkó ró gõꞌdá kpá gólĩyî õjílã ãmbâ-ãmbâ ró rî ꞌbá yî drí, gõꞌdá kpá õkó ãgô bê rî ꞌbá yî drí ndrĩ. 29 ꞌDĩî kâ rî tí rî, õzõ ãnî gólĩyî ꞌbạ̃súrú ãzâ ꞌbá yí kâ ró rî ãꞌdô gõꞌdá trá ngá ãlô ró Yésũ Krístõ bê rî, ãnî gõꞌdá trá kpá Ãbãrãyámã rî ózõwá yî ĩꞌdî. Ĩtí rî, ãnî ndrĩ, nĩ âꞌdô kpá õrẽ gólâ Ôvârí drí tã lâ ꞌbãlé trá ꞌẽꞌá fẽlâ Ãbãrãyámã drí ózõwá lâ yí bê rî ûsúꞌá.

4

1 Nĩ ndrê drẽ, tã ãmákâ rî âꞌdâ-âꞌdâ lâ âꞌdô ꞌbãꞌá nyé õzõ ãgô gólâ ngá-tı̣̂ dũû bê drã ꞌbá mvá lâ drí ꞌbãzó drẽ fínyáwá rî kâtí. Mvá lâ drí ꞌbãzó gõꞌdá nyé õzõ rạ̃gı̣́ı̣̃ kâtí. Gbõ lé ngá-tı̣̂ dũû ãmbá átá lâ kâ ꞌdĩ âꞌdô âꞌdóꞌá gólâkâ ĩꞌdî rî. 2 Gõꞌdá gólâ âꞌdô bê drẽ ꞌdĩyímvá ró rî, gólâ rî drẽ zãâ õjílã ãzâ drı̣́gạ́. Õjílã rî ꞌdĩ drí kpá rĩzó ngá gólâkâ ꞌdĩ ꞌbá yî vó lâ ndrẽlé nĩ ĩtíí bũúũ gólâ drí mbãzó ạ́ngı̣́, gõꞌdá kậyı̣̂ átá lâ drí njĩlí trá ạ̃kû ró ngá ꞌdĩ ꞌbá yî fẽzó gólâkâ ró drílâ vó lâ ndrẽlé nĩ rî drí âcázó.

3 Gõꞌdá ãmákâ rî kpá ĩtí. Drẽ sı̣́sı̣́ ãmâ drí Yésũ Krístõ rî nı̣̃zó kô rî, ãmâ drẽ nyé õzõ ꞌdĩyímvá fínyáwá rî ꞌbá yí kâtí. Lãꞌbí ãmâ drí ꞌẽlé trá ãmâ pãzó rî ꞌbá yî ômbê ãmâ trá nyé õzõ rạ̃gı̣́ı̣̃ kâtí. 4 Ĩtí rî, gõꞌdá kậyı̣̂ gólâ Ôvârí drí njĩlí rî ꞌá, gólâ drí gõzó íyî mvá rî âjólé ãngó nõ ꞌá nõngá. Õkó drí gólâ rî tı̣̃zó õjílã mvá tı̣̃rı̣̃ kâtí ꞌbạ̃súrú Yúdạ̃ yí kâ ꞌá rĩlí tã ꞌbãꞌbã Músạ̃ kâ zẽlé. 5 Ôvârí âjô íyî mvá Yésũ Krístõ ãngó nõ ꞌá nõngá nõ, tãlâ gólâ ãânĩ ró bê ãmâ gólĩyî ãngó nõ ꞌá rĩ ꞌbá mbârâkã tã ꞌbãꞌbã kâ zẽlé nõ înjílí rĩlí drı̣̃-bạ́lạ́yı̣̂ ró mbârâkã tã ꞌbãꞌbã kâ ꞌásĩ, gõꞌdá mã ũûsû ró ngá gólĩyî ãmâ átá Ôvârí drí tã lâ ꞌbãlé trá ꞌẽꞌá ꞌẽlâ ãmâ drí rî bê gólâ rî mvá yî ró. 6 Ĩtí rî, tãlâ nĩ âꞌdô bê gõꞌdá trá Ôvârí rî mvá yî ĩꞌdî rî, gõꞌdá Ôvârí drí Líndrí Tãndí íyî mvá kâ âfẽzó ânĩlí rĩlí ãnî pı̣̃pı̣̂sı̣́lı̣́ ꞌá ꞌdĩ. Líndrí Tãndí mvá lâ kâ ꞌdĩ drí gõzó rĩꞌá tã âtálé ãmâ tı̣́ sĩ mã õtírĩ rĩî rãtáã ꞌẽlé rî, ĩꞌdî gõꞌdá ãmâ drí rĩzó Ôvârí rî zı̣̃lı̣́ “ ‘Tátá” ’, gõꞌdá kpá “ ‘ãmâ átá” ’. 7 Bê trá ĩtí rî, nĩ âꞌdó gõꞌdá kô zãâ rạ̃gı̣́ı̣̃ ꞌî. Ãnî gõꞌdá trá ngbãângbânõ Ôvârí rî mvá yî ĩꞌdî. Tã ꞌdî kâ rî tí rî, ngá tíbê gólâ drí ꞌẽꞌá fẽlâ íyî mvá yî drí rî, gólâ âꞌdô kpá fẽꞌá lâ ãnî drí.

Tã gólâ Póõlõ drí tã âtázó krístõ ꞌbá Gãlãtíyã kâ rî ꞌbá yî drí gólĩyî õgõ ró ĩyî tã mbı̣̂ ꞌẽlé ĩꞌdî rî

8 Ạ̃kû ró, drẽ sı̣́sı̣́ ãnî drí drẽ Ôvârí pạ̃tı̣́ı̣̃ rî nı̣̃zó kô rî, ãnî trá ndrĩ ꞌdó rạ̃gı̣́ı̣̃ ôvârí ãníkâ rî ꞌbá yí kâ ĩꞌdî, tíbê âꞌdô-âꞌdô lâ yî drí âꞌdólé kô ꞌẽꞌá ı̣̂njı̣̃ lâ ĩyî Ôvârí pạ̃tı̣́ı̣̃ ró rî. 9 Gõꞌdá ngbãângbânõ rî, nĩ nı̣̃ gõꞌdá trá tãndí ró Ôvârí pạ̃tı̣́ı̣̃ rî ĩꞌdî ãnî átá ró. Gõꞌdá tã ãmbá rî rĩꞌá nõtí. Ôvârí gõ nı̣̃ ãnî trá ĩꞌdî íyî mvá yî ró. Gõꞌdá ĩtí rî, tãlâ ãꞌdô ꞌî ãnî drí kpá ꞌẽzó gõlé óꞌdí âꞌdólé rạ̃gı̣́ı̣̃ ôvârí ꞌdĩ ꞌbá yí kâ ró yã? 10 Tãlâ ãꞌdô ꞌî ãnî drí kpá ꞌẽzó ãnî nyãányâ fẽlé kpá óꞌdí rĩꞌá lãꞌbí gólĩyíkâ rĩꞌá ꞌẽlâ kãrámã kậyı̣̂ lânjã kâ sĩ kãrámã párá lânjã kâ bê gõꞌdá kpá kãrámã ndrô lânjã kâ bê yã? Tã ꞌdî ꞌbá yî sû trá Ôvârí rú yã? 11 Mâ rĩꞌá tã ı̣̂sũ ró tã ãníkâ ꞌẽlé ꞌdĩ ꞌá! Mâ tã ı̣̂sũ ró, tãlâ lôsĩ ámákâ ꞌẽlé ãnî lãfálé ꞌá ꞌdĩ õzó kô ꞌbãâ tãkó ĩtí.

12 Ámâ ậdrúpı̣̃ yî ámâ îzó yí bê, má lôꞌbã rúꞌbạ́ ãnî rú, nĩ ꞌê tã gólâ má drí ꞌẽlé rî ĩꞌdî, tãlâ sı̣́sı̣́ rî, mâ kpá ãnî tí ĩtí. Sı̣́sı̣́ lâ sĩ, nĩ ꞌé tã ãzâ õnjí lâ kô má drí. 13 Nĩ nı̣̃ trá tãndí ró kĩ, sı̣́sı̣́ má õtírĩ nĩî tã âtî-âtî tãndí Ôvârí kâ nõ pẽlé ãnî drí tólâ rî, ngá lãzé ꞌê mâ nĩ. Tã ꞌdî ꞌbã mâ trá rĩlí zãâ tã Ôvârí kâ ꞌdĩ pẽlé võ ãníkâ nã ꞌá tólâ. 14 Kậyı̣̂ nã ꞌbá yî ꞌá rî, ngá lãzé ámákâ nã âꞌdô trá ngá lậnjı̣̃ ró ãnî drí njı̣̃lı̣́. Gõꞌdá tã ꞌdî ꞌbá yî ꞌásĩ ndrĩ rî, nĩ gãá mâ kô dó. Nĩ lậgû mâ trá õzõ ãnî drí mãlãyíkã Ôvârí kâ lậgúrı̣̃ ngãtá Yésũ Krístõ rî gógó nyãányâ lâ lậgúrı̣̃ kâtí. 15 Sı̣́sı̣́ rî, ãnî trá ãyĩkõ ró má bê. Gõꞌdá ãꞌdô ꞌbã ãnî nĩ tã ı̣̂sũ ãníkâ jãlé yã? Má nı̣̃ trá, sı̣́sı̣́ rî, tí óõró ãnî îjí kĩ, nĩ ângî ãnî lı̣̃fı̣́ âfẽlé má drí ꞌbãlé ámákâ rî võ lâ ꞌá rî, tí nĩ ângî ãnî lı̣̃fı̣́ nõ trá âfẽlé má drí. 16 Tã âtî-âtî pạ̃tı̣́ı̣̃ má drí pẽlé ãnî drí ꞌdĩ ꞌbã ãnî gõꞌdá ámâ ndrẽlé ạ̃jú-ꞌbá-ãzí ãníkâ ró ãꞌdô tãsĩ yã?

17 Gõꞌdá tã îmbá ꞌbá ãzâ ꞌbá yî ĩyíkâ rĩꞌá tã tãndí âtálé ãnî drí ãnî âdólé sẽlé tã lẽlé tã âtî-âtî ányâ gólĩyíkâ ꞌá. Gólĩyî lẽé kô tã tãndí drí âꞌdólé ãnî drí. Gólĩyî lẽ ãnî lãfá cãlé ãmâ rú sĩ, tãlâ nĩ õlẽ ró tã bê cé tã îmbâ ányâ ĩyíkâ ꞌdĩ ꞌá ĩꞌdî. 18 Âꞌdô ꞌbãꞌá tãndí ró õjílã drí ãnî lẽzó pạ̃tı̣́ı̣̃ ró kárá, kậyı̣̂ vósĩ cé, âꞌdó kô cé kậyı̣̂ má drí ꞌbãzó ãní bê rî ꞌá. 19 Ámâ mvá yî, pạ̃tı̣́ı̣̃ ró, má lẽ ãnî rõô, gõꞌdá má õtírĩ tã kĩ ꞌbá nĩ, nĩ rî tã lẽlé õnjõ tã îmbá ꞌbá ꞌdĩ ꞌbá yí kâ rî ꞌá rî ârí rî, tã lâ lâzê trá má rú rõô, nyé õzõ mvá lâzé ꞌbá õkó ꞌá tı̣̃rı̣̃ lâ ꞌá rî kâtí. Tã ꞌdî âꞌdô lâzéꞌá má rú ĩtí bũúũ má drí ndrẽzó lâ kĩ, nĩ âyê õnjõ ꞌdî ꞌbá yî trá tã Yésũ Krístõ kâ ậtı̣́lı̣́ gạ́ drı̣́ rı̣̃ sĩ. 20 Pạ̃tı̣́ı̣̃ ró, má lẽ trá nĩlí tólâ rĩlí ãní bê ngbãângbânõ. Tí õzõ má õrî trá ãní bê tã ꞌdî ı̣̂ꞌbı̣̃lı̣́ ãní bê ĩtí rî, tí má âꞌdô îcáꞌá tã ı̣̂sũ ámákâ âꞌdálé ãnî drí mãnísĩ ãnî drí ârílí dódó. Gõꞌdá ngbãângbânõ, mâ rĩꞌá tã ı̣̂sũ bê ãnî tãsĩ.

Úlı̣́ mãnĩgõ Hãgárã yî tãsĩ Sárã bê rî

21 Ãnî gólĩyî lẽ ꞌbá rĩlí tã ꞌbãꞌbã Músạ̃ kâ zẽlé ãꞌdô ró bê ngá pãpã ûsúzó tã ꞌdî ꞌbá yî ꞌẽꞌẽ lâ sĩ rî, nĩ ârî drẽ úlı̣́ gólâ îgĩlí búkũ Ôvârí kâ ꞌá nõ. 22 Íîgĩ trá ꞌá lâ kĩ, Ãbãrãyámã ãâꞌdô trá rĩꞌá mvá ágó bê rı̣̃, ãlô rî Ĩsĩmélẽ õkó gólâ rạ̃gı̣́ı̣̃ ró rú bê Hãgárã rî drí tı̣̃lı̣́ rî, gõꞌdá mvá ágó ãzâ rú bê Ĩsákã õkó rú bê Sárã gólâ âꞌdó ꞌbá kô rạ̃gı̣́ı̣̃ ró rî drí tı̣̃lı̣́ rî. 23 Mvá ágó gólâ õkó rạ̃gı̣́ı̣̃ ró rî drí tı̣̃lı̣́ rî, útı̣̂ íyíkâ trá nyé õzõ õjílã mvá drí kó rĩrĩ mvá tı̣̃lı̣́ rî kâtí. Gõꞌdá mvá ágó gólâ õkó gólâ âꞌdó ꞌbá kô rạ̃gı̣́ı̣̃ ró rî drí tı̣̃lı̣́ rî, útı̣̂ íyíkâ mbârâkã Ôvârí kâ sĩ, tã ꞌbãꞌbã gólâ Ôvârí drí ꞌbãlé trá ꞌẽꞌá ꞌẽlâ Ãbãrãyámã drí rî vó ró.

24-25 Tã õkó gólĩyî rı̣̃ ꞌdî ꞌbá yí kâ trá úlı̣́ mãnĩgõ ꞌî tã îmbálé ãmâ drí. Tã õkó rı̣̃ ꞌdî ꞌbá yí kâ rî, rî tã gólâ tã-drı̣̃ lẽlẽ Ôvârí kâ ꞌbãlé trá õjílã íyíkâ drí rı̣̃ rî ꞌbá yî âꞌdálé ĩꞌdî. Tã-drı̣̃ lẽlẽ sı̣́sı̣́ rĩꞌá tã-drı̣̃ lẽlẽ tã ꞌbãꞌbã kâ Ôvârí drí ꞌbãlé Músạ̃ sĩ rî gõꞌdá rı̣̃ lâ rĩꞌá tã-drı̣̃ lẽlẽ tã gólâ drí ꞌbãlé trá ꞌẽꞌá ꞌẽlâ Ãbãrãyámã drí rî ꞌbá yí kâ. Õkó rạ̃gı̣́ı̣̃ ró rú bê Hãgárã gólâ mvá tı̣̃ ꞌbá ꞌdó rạ̃gı̣́ı̣̃ ró rî, rî ꞌdĩ lãmbé tã-drı̣̃ lẽlẽ gólâ Ôvârí drí tã ꞌbãꞌbã íyíkâ âfẽzó õjílã íyíkâ Ĩsĩrãꞌélẽ kâ drí únı̣́ zı̣̃lı̣́ Sĩnáyĩ ꞌbạ̃drı̣̃ Sãwõdíyã kâ rî ꞌá rî drı̣̃ı̣̂ rî âꞌdáꞌá. Gõꞌdá Hãgárã ꞌdĩ rî kpá Yẽrõsãlémã gólâ ãngó nõ kâ nõ âꞌdálé, tãlâ õjílã Yẽrõsãlémã ꞌdĩ kâ rĩꞌá ĩyî ꞌdó rạ̃gı̣́ı̣̃ tã ꞌbãꞌbã Músạ̃ kâ rî kâ ĩꞌdî.

26 Gõꞌdá ãmâ rĩꞌá nyé õzõ Sárã rî mvá kâtí tã-drı̣̃ lẽlẽ rı̣̃ lâ ꞌdĩ zẽlé. Sárã ꞌdĩ rî kpá ãmâ gólĩyî Yẽrõsãlémã óꞌdí ûrú ꞌálâ rî lé ꞌbá ró rî ꞌbá yî âꞌdálé. Mã âꞌdó kô rạ̃gı̣́ı̣̃ ꞌî ngá ãzãkã gólĩyî âꞌdó ꞌbá bê ãngó nõ ꞌá nõ ꞌbá yî drí. Ãmâ rĩꞌá drı̣̃-bạ́lạ́yı̣̂ ró õjílã Ôvârí kâ ꞌî. 27 Tã îgĩ Ôvârí kâ âꞌdâ trá ãmâ drí kĩ,

“Nî õkó gólâ óndó ró nõ, ní âꞌdô ãyĩkõ bê.

Nî gólâ mvá tı̣̃tı̣̃ lãzé-lãzé ôtójõ ꞌbá kó kô nõ, ní ôtrê ãyĩkõ sĩ,

tãlâ ánî mvá yî âꞌdô lîzóꞌá dũû gạ̃rạ̃ õkó gólĩyî ágó drı̣́gạ́ mvá bê ꞌdĩ ꞌbá yî drı̣̃ı̣̂ sĩ.”*

Ĩsáyã 54.1

28 Ámâ ậdrúpı̣̃ yî ámâ îzó yí bê, ãnî rĩꞌá mvá gólĩyî tı̣̃lı̣́ mbârâkã Ôvârí kâ sĩ õzõ Ĩsákã rî tı̣̃rı̣̃ kâtí, tã gólâ Ôvârí drí ꞌbãlé trá ꞌẽꞌá ꞌẽlâ Ãbãrãyámã drí rî vó ró. 29 Kậyı̣̂ ꞌdĩyímvá Ãbãrãyámã kâ rı̣̃ ꞌdî ꞌbá yî drí âꞌdózó drẽ ꞌdĩyímvá ró rî, mvá gólâ tı̣̃lı̣́ lạ́tı̣̂ gólâ kó õjílã mvá drí rĩzó mvá tı̣̃lı̣́ rî ꞌásĩ rî, fẽ lâŋõ trá rõô mvá gólâ tı̣̃lı̣́ mbârâkã Ôvârí kâ sĩ rî drí. Tã gólâ ꞌdĩ âcâ trá tã pạ̃tı̣́ı̣̃ ró kpá ãndrõ nô. Õjílã gólĩyî tı̣̃lı̣́ trá Ãbãrãyámã rî ózõwá ró gólĩyî tã lẽ ꞌbá trá tã ꞌbãꞌbã Ôvârí kâ ı̣̂njı̣̃-ı̣̂njı̣̃ lâ ꞌá rî ꞌbá yî, gólĩyî rî trá lâŋõ fẽlé ãmâ gólĩyî âꞌdó ꞌbá tã lẽ ꞌbá ró Yésũ ꞌá mbârâkã Ôvârí kâ rî sĩ rî drí.* 30 Ĩtí rî, úlı̣́ Ôvârí kâ rî âtâ ãꞌdô tã ꞌî tã ꞌdî tãsĩ yã? Úlı̣́ Ôvârí kâ kĩ, “Ní drô õkó gólâ rạ̃gı̣́ı̣̃ ró ꞌdĩ vólé mvá lâ ꞌdĩ bê. Tãlâ mvá ágó õkó gólâ rạ̃gı̣́ı̣̃ ró rî drí tı̣̃lı̣́ ꞌdĩ îcá kó kô drı̣́-vó gólâ ꞌẽ ꞌbá âꞌdólé mvá ágó õkó gólâ âꞌdó ꞌbá kô rạ̃gı̣́ı̣̃ ró rî kâ drí rî trõlé.”* 31 Ĩtí rî, ámâ ậdrúpı̣̃ yî ámâ îzó yí bê, ãmâ gõꞌdá trá ꞌdĩyímvá õkó gólâ âꞌdó ꞌbá kô rạ̃gı̣́ı̣̃ ró rî kâ ĩꞌdî. Gõꞌdá kpá ĩtí rî, mã âꞌdó gõꞌdá kô rạ̃gı̣́ı̣̃ ꞌî tã ꞌbãꞌbã ạ̃kû ꞌdĩ ꞌbá yî zẽlé.

5

Tã kĩꞌá nĩ, mã ũnjû gạ́gạ́ drı̣̃-bạ́lạ́yı̣̂ ãmákâ Yésũ drí fẽlé rî rú rî

1 Yésũ Krístõ tĩ ãmâ drı̣̃ trá, mã õrî ró bê drı̣̃-bạ́lạ́yı̣̂ ró ngá lậnjı̣̃ tã ꞌbãꞌbã kâ ꞌásĩ. Âꞌdô bê gõꞌdá trá ĩtí rî, ꞌdõvó mã njû gạ́gạ́ drı̣̃-bạ́lạ́yı̣̂ ãmákâ Yésũ drí âfẽlé ꞌdĩ rú, gõꞌdá mã âyê ãmâ nyãányâ kô tã ꞌbãꞌbã Yúdạ̃ yí kâ ꞌdĩ ꞌbá yî drí ãmâ ꞌbãzó rạ̃gı̣́ı̣̃ ró kpá óꞌdí.

2 Nĩ ârî drẽ, mâ Póõlõ, má âtâ ãnî drí nõtí, õzõ nĩ ãâyê ãnî nyãányâ trá ꞌdẽlé bãsã ꞌá ngá pãpã ûsúzó rî, ꞌdĩî gõꞌdá drãdrã Yésũ Krístõ kâ fê lậlı̣̂-lậlı̣̂ drı̣̃ı̣̂ rî âꞌdô trá ngá tãkó ró ãnî drí. 3 Má âꞌdâ tã ãnî drí kpá óꞌdí, õzõ má drí âꞌdárẽ lâ trá sı̣́sı̣́ ãnî drí kâtí kĩꞌá nĩ rî, õjílã gólâ íyî nyãányâ âyé ꞌbá trá ꞌdẽlé bãsã ꞌá ngá pãpã ûsúzó rî, ꞌdĩî õjílã rî ꞌdĩ ꞌbã íyî nyãányâ trá tã ꞌbãꞌbã Yúdạ̃ yí kâ ꞌdĩ ꞌbá yî ı̣̂njı̣̃lı̣́, gõꞌdá îcá trá gólâ drí tã ꞌbãꞌbã ꞌdî ꞌbá yî ꞌẽlé ndrĩ ãkí ãkó. 4 Ãnî õjílã gólĩyî ꞌẽ ꞌbá ãnî ꞌbãlé Ôvârí drí ndrẽlé tã mbı̣̂ ꞌbá ró tã ꞌbãꞌbã ı̣̂njı̣̃-ı̣̂njı̣̃ sĩ ꞌdî rî, nĩ kî ãnî lãfálé trá vólé Yésũ Krístõ rú sĩ. Nĩ gã pı̣̃pı̣̂sı̣́lı̣́ tãndĩ gólâkâ ãmâ pãzó rî trá dó. 5 Gõꞌdá ãmákâ rî, mã lẽ ãmákâ tã trá Yésũ Krístõ ꞌá pı̣̃pı̣̂sı̣́lı̣́ ãlô sĩ. Tã ꞌdî kâ rî tí rî, Líndrí Tãndí Ôvârí kâ ꞌbã ãmâ trá lı̣̃fı̣́ ꞌbãlé kĩ, ãmâ trá tã mbı̣̂ ꞌbá ꞌî Ôvârí rî lı̣̃fı̣́ drı̣̃ ꞌá tã lẽlẽ ãmákâ ꞌdĩ sĩ. 6 Tãlâ ãmâ gólĩyî âꞌdó ꞌbá trá ãlô Yésũ Krístõ bê nõ ꞌbá yî rî, ngãtá mã ꞌdê trá bãsã ꞌá ngãtá mã ꞌdé kô yã rî, Ôvârí ndrê ãmâ ndrĩ ꞌdó ngá ãlô ró yí lı̣̃fı̣́ õjílã íyíkâ ró. Ôvârí drí rî, ngá tã lâ drí ꞌbãlé gạ̃rạ̃ rî cé tã lẽlẽ ĩꞌdî Yésũ Krístõ ꞌá. Gõꞌdá ꞌdĩî âꞌdô kpá ãmâ ꞌbãꞌá ãmâ ãzí-ãzí yî lẽlé.

7 Ĩtí rî, drẽ ãkpã sı̣́sı̣́ rî, nĩ rî trá lôsĩ Yésũ kâ ꞌẽlé dódó. Gõꞌdá ãꞌdî âdô ãnî nĩ ãnî drí gõzó vólé gãlé dó tã pạ̃tı̣́ı̣̃ Yésũ kâ ꞌẽlé rî yã? 8 Ôvârí gólâ ãnî ậzı̣́ ꞌbá Yésũ Krístõ ngálâ rî lẽé kô ãnî drí tã ꞌdî ꞌẽlé. Tã ꞌdî âꞌdó kô tã gólâkâ ĩꞌdî. 9 Tã îmbâ ányâ rĩꞌá nyé õzõ ngá ãŋâ kâtí. Ngá ãŋâ rĩ ꞌbá ngá ãzâ ꞌbá yî lãfálé ꞌá võ ãlô ꞌá rî âꞌdô ngá ꞌdĩ ꞌbá yî ꞌbãꞌá ꞌdó ŋãlé. 10 Gõꞌdá má nı̣̃ trá tãndí ró tã lẽlẽ ãníkâ Yésũ ꞌá rî sĩ rî, nĩ âꞌdô úlı̣́ gólâ má drí âtálé ãnî drí nõ tã-drı̣̃ lâ lẽꞌá. Gõꞌdá õjílã gólâ rĩ ꞌbá ãnî drı̣̃ îzãlé ꞌdĩ, Ôvârí âꞌdô lâŋõ fẽꞌá gólâ drí, ngãtá gólâ ãꞌdî ĩꞌdî yã rî.

11 Ámâ ậdrúpı̣̃ yî ámâ îzó yí bê, áâdô ãnî trá õnjõ sĩ tã îmbâ ámákâ tãsĩ. Tí õzõ gõꞌdá má õrî kpá zãâ rĩꞌá tã pẽlé kĩꞌá nĩ rî ꞌdẽꞌdẽ bãsã ꞌá rî ãâꞌdô tãndí ró Ôvârí drí ãmâ ndrẽzó tã mbı̣̂ ꞌbá ró íyî lı̣̃fı̣́ drı̣̃ ꞌá rî, gõꞌdá Yúdạ̃ yî rî ĩyî lâŋõ fẽlé má drí ãꞌdô tãsĩ yã? Tã gólĩyî drí ꞌbãzó õmbã ró rî rĩꞌá tã má drí îmbálé kĩ, cé õdrã Yésũ kâ rî ĩꞌdî gólâ îcá ꞌbá õjílã pãlé tã õnjí gólâkâ ꞌásĩ rî. 12 Õjílã gólĩyî rĩ ꞌbá ĩyî tã sõlé ãnî ꞌá ꞌdẽlé bãsã ꞌá ꞌdĩ ꞌbá yî, má ı̣̂sũ tã tíkó gólĩyî õnĩ nĩꞌá ĩyî ŋõlé vólé, tãlâ gólĩyî õrî ró ꞌbáŋá ró.

Tã ãmâ drí rĩzó zãâ tã Líndrí Tãndí Ôvârí kâ rî kâ ꞌẽlé ĩꞌdî rî

13 Ámâ ậdrúpı̣̃ yî ámâ îzó yí bê, Ôvârí ậzı̣̂ ãnî trá âꞌdólé drı̣̃-bạ́lạ́yı̣̂ ró tã ꞌbãꞌbã ꞌẽꞌẽ tãsĩ. Gõꞌdá drı̣̃-bạ́lạ́yı̣̂ rî ꞌdĩ, tã ífí lâ âꞌdó kô ãnî drí ãnî âyélé ngá gólĩyî ãnî rúꞌbạ́ drí lôvó lâ ꞌbãlé âꞌdó ꞌbá tã õnjí ró rî yî ꞌẽzó. Nĩ ı̣̂ꞌbũ rû bê-rî ĩꞌdî ãnî ãzí-ãzí yî drí lõvõ sĩ. 14 Má âtâ tã ꞌdî ĩtí ꞌdĩ rî, tãlâ tã ꞌbãꞌbã Ôvârí kâ ólôgõ trá ndrĩ ꞌdó ãlô tã ꞌbãꞌbã gólâ tã âtá ꞌbá kĩꞌá nĩ rî, “Ní lẽ õjílã ãzí õzõ ní drí ánî nyãányâ lẽrẽ kâtí.”* 15 Ĩtí rî, õzõ gõꞌdá nĩ õrî ãnî tı̣̂ ôcílí ãnî võ ꞌásĩ ãnî îzãlé rî, nĩ âyê tã rî gógó ĩtí ꞌdĩ vólé, tãlâ nĩ õzó kô ãnî ãzí-ãzí yî ûfú.

16 Tã rî ꞌdĩ tãsĩ rî, má âtâ ãnî drí, nĩ rî lạ́tı̣̂ gólâ Líndrí Tãndí Ôvârí kâ drí âꞌdálé trá ãnî drí rî ꞌásĩ. Õzõ nĩ õꞌê trá tã gólâ Líndrí Tãndí Ôvârí kâ drí âꞌdálé trá ãnî drí rî yî ĩꞌdî rî, ꞌdĩî nĩ îcá gõꞌdá ngá gólĩyî ãnî rúꞌbạ́ drí lẽlé rî ꞌẽlé kô, tíbê ꞌẽ ꞌbá ãnî âjílí tã õnjí ꞌá rî. 17 Má âtâ tã ꞌdî ĩtí ꞌdĩ rî, tãlâ tã lôvó ãmâ rúꞌbạ́ kâ rî lẽ ĩyíkâ zãâ tã gólĩyî Líndrí Tãndí Ôvârí kâ drí lẽlé kô rî ꞌbá yî ꞌẽlé ĩꞌdî. Gõꞌdá Líndrí Tãndí Ôvârí kâ lẽ ãmâ drí kpá tã gólĩyî tã lôvó ãmâ rúꞌbạ́ kâ drí lẽlé kô rî ꞌẽlé ĩꞌdî. Líndrí Tãndí Ôvârí kâ gõꞌdá tã lôvó ãmâ rúꞌbạ́ kâ rî bê rî, rî ĩyî ı̣̃tú vósĩ cé rû fũlı̣́. Ĩtí rî, gólĩyî lẽé ĩyî rû kô, gólĩyî ạ̃jú-ꞌbá-ãzí ꞌî. Tãlâ ĩꞌdî ꞌdĩ, ãmâ drí îcázó tã gólĩyî ãmâ drí lẽlé ꞌẽlâ rî ꞌẽlé kô ꞌdĩ cú ĩtí mbârâkã ãmákâ sĩ. 18 Gõꞌdá õzõ nĩ õrî tã Líndrí Tãndí Ôvârí kâ drí âꞌdálé ãnî drí rî ꞌẽlé rî, nĩ âꞌdô rĩꞌá tã mbı̣̂ ꞌẽlé, gõꞌdá tã ꞌbãꞌbã Músạ̃ kâ îcá kô ãnî ômbélé õzõ rạ̃gı̣́ı̣̃ kâtí.

19 Ĩtí rî, ãmâ ndrĩ mã nı̣̃ trá tãndí ró tã õnjí gólĩyî tã lôvó ãmâ rúꞌbạ́ kâ drí ãmâ ꞌbãlé ꞌẽlâ rî, gólĩyî ĩꞌdî nõ ꞌbá yî: ậꞌdú kõkõ õkó ngãtá ãgô âꞌdó ꞌbá kô ãnî õkó ró ngãtá ágó ró kô rî bê rî, ngá gólĩyî õnjí ró ãnyĩ âjí ꞌbá rî yî ꞌẽꞌẽ lâ, ãvẽ ngãtá ngá gólĩyî tã lôvó rúꞌbạ́ kâ drí lẽlé sũ ꞌbá kô rî yî, 20-21 ôvârí ãbãrãdãgõ îrátã-îrátã õzõ pãrãndã tı̣́ rî kâtí, bêngê gõꞌdá mõndrã fẽfẽ, pı̣̃pı̣̂sı̣́lı̣́ ꞌbãꞌbã õjílã ãzí rú, rû fũfũ ngãtá ạ̃wạ̃ ꞌẽꞌẽ õjílã ãzí bê, pı̣̃pı̣̂sı̣́lı̣́ ꞌbãꞌbã ngãtá âgî-âgî ngá õjílã ãzí kâ rú, õjílã ãzí ꞌbãꞌbã gạ̃rạ̃ õjílã ãzâ ꞌbá yî drı̣̃ı̣̂ sĩ, lãfá cãcã õjílã gólĩyî ãnî lẽ ꞌbá rî yî êpẽzó ĩꞌdî rî, ꞌdíyî fũfũ õdrá sĩ, kãrámã gólĩyî õdrá drí ꞌdíyî ꞌbãzó rĩꞌá tã õnjî-õnjî ãnyĩ kâ ꞌẽlé rî ꞌẽꞌẽ lâ, gõꞌdá tã gólĩyî ndrĩ sũ ꞌbá kô rî ꞌbá yî ꞌẽꞌẽ lâ. Má sõ drı̣́-mbílí ãnî lı̣̃fı̣́ kpá óꞌdí, õzõ má drí ꞌẽlé trá sı̣́sı̣́ rî kâtí, õjílã gólĩyî rĩ ꞌbá zãâ tã õnjí gólĩyî lãlé ꞌdĩ ꞌbá yî ꞌẽlé rî îcá ĩyî kô cãlé ãngó Ôvârí kâ ûrú ꞌálâ rî ꞌá.

22 Gõꞌdá tã gólĩyî Líndrí Tãndí Ôvârí kâ drí ãmâ ꞌbãlé ꞌẽlâ rî yî kpá ngĩî, gólĩyî ĩꞌdî nõ ꞌbá yî: õjílã ãzí lẽlẽ, âꞌdólé ãyĩkõ bê ãmâ pı̣̃pı̣̂sı̣́lı̣́ ꞌá, rĩlí tã ạ̃ꞌdı̣́ sĩ, rĩlí fĩî ậtũ-ậtũ sĩ, rĩlí õjílã bê tãndí ró, tã tãndí ꞌẽꞌẽ sĩ, rĩlí zãâ tã lẽlẽ sĩ Ôvârí ꞌá, 23 tã ꞌẽꞌẽ mãnísĩ rî, gõꞌdá tã trõ ꞌbá ró lôvó rúꞌbạ́ kâ drı̣́gạ́ sĩ. Tã ꞌbãꞌbã ãzâ yûꞌdạ́wạ́ gạ̃rạ̃ ꞌdî ꞌbá yî drı̣̃ı̣̂ sĩ ãmâ êdrẽlé tã tãndí ꞌdî ꞌbá yî ꞌẽlé ndrĩ. 24 Ĩtí rî, ãmâ gólĩyî tíbê âꞌdó ꞌbá trá õjílã Yésũ Krístõ kâ ró nõ ꞌbá yî, mã gã gõꞌdá tã lôvó rúꞌbạ́ kâ tíbê rĩ ꞌbá ãmâ ꞌbãlé tã õnjí ꞌẽlé rî yî trá ndrĩ ꞌdó. Tã lôvó ꞌdĩ ꞌbá yî rĩꞌá õzõ ãvõ kâtí mbârâkã ãkó ãmâ ꞌbãlé tã õnjí ꞌẽlé. 25 Gõꞌdá Líndrí Tãndí Ôvârí kâ rî bê trá nĩ ãmâ ꞌbãlé rĩlí õzõ õjílã Ôvârí kâ drí rĩrĩ rĩlí rî kâtí rî, ꞌdõvó mã ãâyê ãmâ nyãányâ nyé gólâ drı̣́gạ́ tã ꞌẽꞌẽ ãmákâ rî ꞌbá yî ꞌásĩ ndrĩ gólâ õꞌdê ró nĩ sı̣́sı̣́ ãmâ drí. 26 Mã ꞌbã ãmâ nyãányâ kô âꞌdólé gạ̃rạ̃ ãmâ ãzí-ãzí yî drı̣̃ı̣̂ sĩ, tãlâ ꞌdĩî rî âꞌdô pı̣̃pı̣̂sı̣́lı̣́ õnjí gõꞌdá rû lẽ ãkõ bê âjíꞌá ãmâ lãfálé ꞌásĩ.

6

Tã gólâ tã tãndí ꞌẽzó ãnî ãzí-ãzí yî drí ĩꞌdî rî

1 Ámâ ậdrúpı̣̃ yî ámâ îzó yí bê, õzõ nĩ õndrê ãnî ãzí-ãzí krístõ ꞌbá ró rî ꞌbá yî trá tã õnjí ꞌẽꞌá rî, ãnî gólĩyî rĩ ꞌbá tã gólĩyî Líndrí Tãndí Ôvârí kâ drí rĩꞌá âꞌdálâ nĩ rî ꞌbá yî ꞌẽlé ĩꞌdî rî, nĩ ânĩ tã lôgõlé ãnî ãzí-ãzí ꞌdĩ ꞌbá yî drı̣̃ı̣̂ gõꞌdá lạ́tı̣̂ mbı̣̂ rî âꞌdázó ĩꞌdî gólĩyî drí mãnísĩ pı̣̃pı̣̂sı̣́lı̣́ ạ̃ꞌdı̣́ sĩ. Ĩtí rî, nĩ âꞌdô trá lạ́tı̣̂ tãndí rî ꞌdĩ âꞌdáꞌá gólĩyî drí rî, gõꞌdá nĩ ndrê ãnî vó kpá tãndí ró, nĩ õzó gõꞌdá kpá tã õnjí ꞌẽê kô. 2 Ĩtí rî, ãnî ndrĩ, nĩ pâ ãnî ãzí-ãzí yî lâŋõ gólĩyî drí âꞌdózó ĩꞌdí bê lâ rî ꞌbá yî ꞌásĩ. Õzõ nĩ õꞌê trá ĩtí rî, ꞌdĩî ãnî trá tã gólĩyî Krístõ drí ꞌbãlé ãnî drí ꞌẽlé rî yî ꞌẽꞌá. 3 Õzõ õjílã ãzâ õꞌbã yî trá âꞌdólé gạ̃rạ̃ íyî ãzí-ãzí yî drı̣̃ı̣̂ sĩ rî, gólâ rî ꞌdĩ rî íyî nyãányâ âdóꞌá, tãlâ gólâ cé rĩꞌá ngá tãkó ꞌî. 4 Ĩtí rî, ãnî ãlô-ãlô ndrĩ, nĩ ı̣̂sũ drẽ tã gólĩyî ãnî nyãányâ drí rĩꞌá ꞌẽlâ rî ꞌbá yî tã lâ ndrĩ, gõꞌdá õzõ tã ndrĩ ãnî drí rĩꞌá ꞌẽlâ rî ꞌbá yî ãꞌdô trá ndrĩ tãndí ró rî, nĩ âꞌdô îcáꞌá âꞌdólé ãyĩkõ ró tã tãndí ãníkâ ꞌdĩ ꞌbá yî tãsĩ, cú ĩtí ãnî ı̣̂ꞌbı̣̃ ãkó tã ꞌẽꞌẽ õjílã ãzâ kâ bê. 5 Ãnî ãlô-ãlô, tã ãníkâ ꞌdĩ õndrê ãnî ĩꞌdî.

6 Gõꞌdá ãnî gólĩyî tíbê îmbálé trá tã Ôvârí kâ sĩ rî ꞌbá yî, nĩ pâ tã îmbá ꞌbá ãníkâ gólĩyî rĩ ꞌbá ãnî îmbálé rî ngá ãnî drı̣́gạ́ rî ꞌbá yî sĩ.

7 Nĩ âdô ãnî nyãányâ kô, tãlâ õjílã ãzâ yûꞌdạ́wạ́ ꞌẽ ꞌbá ꞌdásí ꞌẽlé Ôvârí rú. Õjílã âꞌdô ĩyíkâ kpá té ngá gólĩyî drí ı̣̂ꞌdı̣́lı̣́ rî lõꞌwâ lâ êꞌbéꞌá ĩꞌdî ꞌbãlé ĩyî drí ẽró ꞌá. 8 Õzõ gõꞌdá õjílã õrî cé tã gólĩyî õnjî-õnjî tã lôvó rúꞌbạ́ kâ drí lẽlé rî yî ꞌẽlé ĩꞌdî, ãꞌdô ró bê íyíkâ cé tã lôvó rúꞌbạ́ kâ îcázó ĩꞌdî rî, gólâ âꞌdô íyíkâ õdrã lâŋõ ạ̃dũkũ ãkó rî bê rî ûsúꞌá ĩꞌdî lõꞌwâ lôsĩ íyíkâ ꞌẽlé ꞌdĩ kâ ró. Gõꞌdá õzõ gólâ õꞌê tã gólĩyî Líndrí Tãndí Ôvârí kâ rî ꞌbã ꞌbá ãyĩkõ ró rî yî ĩꞌdî rî, gólâ âꞌdô kpá lédrẽ-lédrẽ ạ̃dũkũ ãkó rî ûsúꞌá Líndrí Tãndí Ôvârí kâ drı̣́gạ́ sĩ ĩꞌdî lõꞌwâ lôsĩ íyíkâ ꞌẽlé ꞌdĩ kâ ró. 9 Âꞌdô gõꞌdá bê trá ĩtí rî, lâŋõ tã tãndí ꞌẽ kâ õꞌê ãmâ kô, tãlâ õzõ lâŋõ tã tãndí ꞌẽ kâ õꞌê gõꞌdá ãmâ kô rî, mã âꞌdô tã tãndí ûsúꞌá rõô Ôvârí drı̣́gạ́ sĩ kậyı̣̂ gólâ drí njĩlí trá Yésũ rî âjózó âgõlé rî ꞌá. 10 Õzõ ãꞌdô gõꞌdá trá ĩtí rî, õzõ ĩîcâ trá ãmâ drí tã tãndí rî ꞌẽzó ãmâ ãzí-ãzí yî drí rî, mã õꞌê tã tãndí rî gógó ꞌdĩ gólĩyî drí pı̣̃pı̣̂sı̣́lı̣́ ãlô sĩ kậyı̣̂ vósĩ cé, ngîngî lâ ãmâ ãzí-ãzí gólĩyî krístõ ꞌbá ró rî yî drí.

Úlı̣́ ạ̃dũkũ Póõlõ kâ Gãlãtíyã lé ꞌbá yî drí rî

11 Nĩ ndrê drẽ tã îgĩ ạ́ngı̣́ trạ̃kũ má drí îgĩlí ãnî drí ámâ drı̣́ sĩ nõ, má îgĩ ꞌdĩî ãnî drí nĩ zı̣̂ ró bê dódó.

12 Õjílã gólĩyî rĩ ꞌbá ĩyî tã âtálé ãnî drí mbârâkã sĩ, tãlâ nĩ õꞌdê ró bê bãsã ꞌá ꞌdĩ ꞌbá yî, gólĩyî rî tã ꞌdî ꞌbá yî âtálé ãnî drí ĩtí ꞌdĩ, tãlâ õjílã Yúdạ̃ yí kâ ãꞌdô ró bê ãyĩkõ ró ĩyí bê. Gólĩyî lẽé kô lâŋõ ûsúlı̣́, tãlâ tã îmbâ kĩꞌá nĩ rî, cé õdrã Yésũ Krístõ kâ fê lậlı̣̂-lậlı̣̂ drı̣̃ı̣̂ rî ãâꞌdô ãmâ pãꞌá nĩ rî tãsĩ. 13 Gõꞌdá gbõ lé õjílã ꞌdẽ ꞌbá trá bãsã ꞌá ꞌdĩ ꞌbá yî rî, ı̣̂njı̣̃ı̣́ ĩyî tã ꞌbãꞌbã Yúdạ̃ yí kâ ꞌdĩ ꞌbá yî kpá ndrĩ kô. Ĩtí rî, gólĩyî lẽ ĩyíkâ nõ, nĩ õꞌdê ró bê bãsã ꞌá cé tãlâ yĩ õlômbê ró ĩyî tã bê ãnî sĩ ĩyî ãzí-ãzí yî õjílã Yúdạ̃ yí kâ drí kĩ, yĩ õꞌbã ãnî nĩ ꞌdẽlé bãsã ꞌá. 14 Ãꞌdô íyíkâ ámákâ rî ĩꞌdî rî, má lẽ ámákâ ámâ lômbélé cé tã ãlô tãsĩ, cé õdrã Yésũ Krístõ kâ fê lậlı̣̂-lậlı̣̂ drı̣̃ı̣̂ rî tãsĩ. Õdrã Yésũ Krístõ kâ fê lậlı̣̂-lậlı̣̂ drı̣̃ı̣̂ ꞌdĩ tãsĩ rî, tã ãngó nõ kâ rî ꞌbá yî gõꞌdá trá mbârâkã ãkó má drí. Gõꞌdá õjílã ãngó nõ kâ ndrê mâ trá tõtõ ró ĩyî lı̣̃fı̣́ ꞌá ngá tãkó ró. 15 Tã gólâ tã lâ drí lâzélé gạ̃rạ̃ ꞌẽlé rî âꞌdó kô ꞌdẽꞌdẽ bãsã ꞌá rî ĩꞌdî. Tã gólâ tã lâ drí lâzélé gạ̃rạ̃ rî ĩꞌdî nõ, Ôvârí jâ ãmâ trá âꞌdólé õjílã óꞌdí ró ãmâ pãpã sĩ. 16 Gõꞌdá õjílã gólĩyî rû jã ꞌbá rĩlí zãâ tã Ôvârí kâ ꞌẽlé rî ꞌbá yî, gólĩyî trá pạ̃tı̣́ı̣̃ ró õjílã Ôvârí kâ rî yî ĩꞌdî. Ĩtí rî, Ôvârí õndrê gólĩyî ĩzã pı̣̃pı̣̂sı̣́lı̣́ tãndí sĩ, gõꞌdá gólâ õfẽ tã ạ̃ꞌdı̣́ gólâkâ kpá gólĩyî drí ndrĩ.

17 Ạ̃dũkũ lâ ró rî, má âtâ ãnî drí, õjílã ãzâ õrî kô zãâ rĩꞌá lâŋõ fẽlé má drí lôsĩ gólâ má drí rĩꞌá ꞌẽlâ lãjóꞌbá Yésũ kâ ró nõ ꞌá, tãlâ mâ rî gógó nõ má ûsû lãzé trá lâŋõ bê rõô ꞌá lâ, tã âꞌdálé kĩ, pạ̃tı̣́ı̣̃ mâ ĩꞌdî lãjóꞌbá Yésũ Krístõ kâ.

18 Ámâ ậdrúpı̣̃ yî ámâ îzó yí bê, Kúmú ãmákâ Yésũ Krístõ õfẽ õrẽ ãnî drí pı̣̃pı̣̂sı̣́lı̣́ tãndí sĩ. Ãâꞌdô ĩtí.

* 2:1-2 2.1-2 Nĩ zı̣̂ búkũ Tã ꞌẼꞌẽ kâ kápĩtã 15.

* 3:6 3.6 Tã Ómvó Ngá 15.6.

* 3:8 3.8 Tã Ómvó Ngá 12.3.

* 3:10 3.10 Tã ꞌBãꞌbã Ândâ 27.26.

* 3:11 3.11 Hãbákã 2.4.

* 3:12 3.12 Lạ́vı̣̃ ꞌBá yî 18.5.

* 3:13 3.13 Tã ꞌBãꞌbã Ândâ 21.23.

* 3:17 3.17 Ndrô ꞌdĩ ꞌbá yî rĩꞌá kámá-sû-drı̣̃-lâ-ngâ-nyâꞌdî-ãlô-drı̣̃-lâ-ngâ-mûdrı̣́.

* 4:27 4.27 Úlı̣́ ꞌdĩ ꞌbá yî ífí lâ kĩ, õjílã tã lẽ ꞌbá Yésũ ꞌá rî yî âꞌdô lîzóꞌá âꞌdólé gạ̃rạ̃ gólĩyî ĩyíkâ rĩ ꞌbá tã ꞌbãꞌbã ı̣̂njı̣̃lı̣́ ĩꞌdî ngá pãzó rî yî drı̣̃ı̣̂ sĩ.

* 4:29 4.29 Úlı̣́ nõ ꞌbá yî tã ífí lâ kĩ, õjílã Yúdạ̃ yí kâ rĩꞌá ĩyî lâŋõ fẽꞌá krístõ ꞌbá yî drí.

* 4:30 4.30 Tã Ómvó Ngá 21.10.

* 5:14 5.14 Lạ́vı̣̃ ꞌBá yî 19.18.

Ẽfésõ lé ꞌbá

1

2

3

4

5

6

Tã îgĩ-îgĩ Póõlõ kâ Ẽfésõ lé ꞌbá yî drí

Ẽfésõ lé ꞌbá

Tã ꞌẽꞌá zı̣̃lâ nı̣̃lı̣́ sı̣́sı̣́ rî

Tã îgĩlí Ẽfésõ lé ꞌbá drí rî rĩꞌá tã âtî-âtî ꞌî krístõ ꞌbá yî drí ndrĩ, íîgĩ õzõ wárãgã kâtí jõlé kạ̃nı̣́sạ̃ ngĩíngî ꞌásĩ. Tã lâ rĩꞌá tã Ôvârí kâ ı̣̂sũlı̣́ ꞌẽꞌá ꞌẽlâ kạ̃nı̣́sạ̃ drí rî ĩꞌdî. Tã îgĩ nô cú rĩꞌá tã lậnjı̣̃-lậnjı̣̃ bê nâ krístõ ꞌbá yî drí.

1. Ôvârí cú rĩꞌá tã ı̣̂sũ lậnjı̣̃ bê ꞌẽꞌá ꞌẽlâ ãngó ꞌá, gõꞌdá kpá õjílã yí drí êdélé rî ꞌbá yî drí. Gõꞌdá rî, tã gólĩyî rĩ ꞌbá rû ꞌẽlé ndrĩ ãngó ꞌá rî, yî ĩꞌdî drı̣̃lı̣́ lâ yî ꞌá ndrĩ, yí ꞌê ĩtí ꞌdĩ, tãlâ tã íyíkâ ı̣̂sũlı̣́ ꞌẽꞌá ꞌẽlâ rî ãâcâ ró bê tã pạ̃tı̣́ı̣̃ ró. Gbõ lé Ôvârí rî ạ̃jú-ꞌbá-ãzí Sãtánã, lẽ yí ĩîzã ró lôsĩ Ôvârí kâ ãngó ꞌá rî, gõꞌdá gólâ îcá tã ı̣̂sũ Ôvârí kâ ꞌẽꞌá ꞌẽlâ rî lậvũlı̣́ tã íyíkâ rî sĩ kô.

2. Yésũ ĩꞌdî gólâ tã ı̣̂sũ Ôvârí kâ ꞌẽꞌá ꞌẽlâ rî ndẽ ꞌbá ꞌî, ngá ndrĩ tãndí ró Ôvârí drí rĩꞌá fẽlâ ãmâ drí rî ꞌbá yî ãkí ãkó rî âꞌdólé ndrĩ Yésũ sĩ. Gõꞌdá rî, mã îcá ngá ꞌdĩ ꞌbá yî ûsúlı̣́ kô, té õzõ mã ãꞌdô trá ngá ãlô ró gólâ bê rî ĩꞌdî.

3. Tã ı̣̂sũ Ôvârí kâ ꞌbãlé rî kĩ, tã ı̣̂sũ íyíkâ ꞌẽꞌá ꞌẽlâ rî ĩꞌdî õjílã ndrĩ drí gólĩyî âꞌdó ꞌbá lédrẽ-lédrẽ ró, gõꞌdá ôdrã ꞌbá trá gõꞌdá kpá ngá ndrĩ yí drí ꞌbãlé ãngó nõ ꞌá rî ꞌbá yí bê, gõꞌdá kpá gólĩyî ûrú ꞌálâ rî ꞌbá yí bê ꞌbãꞌá ĩyî Yésũ Krístõ rî ı̣̂njı̣̃lı̣́ kúmú ĩyíkâ ró.

Tã îgĩlí Ẽfésõ lé ꞌbá drí ꞌdĩ ónyĩ lãfálâ rı̣̃. Sı̣́sı̣́ rî, îtõlé lâ ꞌásĩ cãlé kápĩtã 3 vérẽsĩ 21 ꞌá. ꞌDĩî rĩꞌá rãtáã ãcê ꞌî rĩzó Ôvârí rî lûyı̣́lı̣́ tã Yésũ drí drãzó gõꞌdá drílâ ngãzó õdrã ꞌásĩ, tã ı̣̂sũ Ôvârí kâ ꞌbãlé ꞌẽlé, gólâ drí tã lâ ı̣̂sũlı̣́ drẽ ãkpãkãꞌdã óꞌbãá ãngó nõ kô rî ndẽlé rî ĩꞌdî. Mã ndré drẽ tã rî gógó ãmâ lı̣̃fı̣́ sĩ kô, tãlâ Ôvârí drẽ zãâ ãmâ âyéꞌá, tãlâ mã ãâdĩ ró drı̣̃ tã õnjí ãmákâ ꞌásĩ. Tãlâ Yésũ sĩ rî, Ôvârí rĩꞌá õjílã ãzâ ꞌbá yî njĩꞌá âꞌdólé tã âꞌdâ ró ãngó ꞌá, õjílã Yúdạ̃ yí kâ gõꞌdá kpá õjílã ãzâ ꞌbá yî ꞌbạ̃súrú ãzâ ꞌbá yî ꞌásĩ rî ndrĩ. Õjílã ꞌdî ꞌbá yî ndrĩ ꞌdó âꞌdô ĩyî ꞌbãꞌá gólâkâ ífífí lâ ró rî ꞌbá yî ĩꞌdî, gõꞌdá âꞌdô ĩyî ꞌbãꞌá ꞌdó ãlô ngá ꞌẽ ꞌbá gólâkâ ĩꞌdî.

Gõꞌdá rı̣̃ lâ ró, Póõlõ rî krístõ ꞌbá îmbáꞌá tã ꞌẽꞌẽ gólĩyíkâ tãsĩ, õzõ tã gólâ sı̣́sı̣́ nã õfî trá gólĩyî drı̣̃ı̣̂ rî. Gólâ drí tã âꞌdâ ãzâ trõzó Lôngó 68 vérẽsĩ 18 ꞌásĩ. Gõꞌdá gólâ drí âꞌdázó lâ kĩ, vérẽsĩ ꞌdî âꞌdâ kĩ, Yésũ âꞌdô ngá fẽfẽ fẽꞌá kạ̃nı̣́sạ̃ drí õdrã gólâkâ rî vólé drı̣̃ lâ ꞌásĩ. Gõꞌdá ꞌdĩî vósĩ rî, áâꞌdô gólâ rî ı̣̂njı̣̃ꞌá ı̣̂njı̣̃ ûrú ꞌálâ lậvũlı̣́ kôrô.

Póõlõ îmbâ õjílã bê kĩ, ágó yî õkó yí bê drí ĩyî tã mbı̣̂ ꞌẽlé ĩꞌdî ĩyî lãfálé ꞌásĩ rî, gólâ trõ tã âꞌdâ lâ kĩ, Yésũ ãâꞌdô ĩꞌdî õzõ ágó gólâ tãndí rî kâtí, kạ̃nı̣́sạ̃ gólâ drí rĩꞌá vó lâ ndrẽlé tãndí ró, õzõ rĩrĩ íyî õkó rî vó ndrẽlé rî kâtí rî sĩ.

Tã îgĩ Ẽfésõ lé ꞌbá drí rî âtâ kpá tã ãmâ drí ãmbá, tã ãmâ drí rĩzó ãmâ lôkílí ãmâ ạ̃jú-ꞌbá-ãzí Sãtánã drı̣́gạ́ sĩ, gõꞌdá kpá lãjóꞌbá íyíkâ rî ꞌbá yí bê rî tãsĩ. Póõlõ lôgõ tã kpá ãmâ drí kĩ, Yésũ õtrõ tã trá Sãtánã drı̣́gạ́ sĩ, gõꞌdá rî íîzãá drẽ Sãtánã rî gógó ndẽlé kô. ꞌDĩî rî, gõꞌdá rĩꞌá tã ãmákâ ĩꞌdî ãmâ drí ãmâ vó ndrẽlé gólâ drı̣́gạ́ sĩ. Gõꞌdá âꞌdó kô õnjõ gólâkâ rî ꞌbá yî ârílí gõꞌdá kpá rĩzó gólâ rî rõlé. Õzõ mã õrî kậyı̣̂ vósĩ cé zãâ rĩꞌá ngá ạ̃jú ꞌbũ kâ ậdı̣̂ ꞌásĩ rî sõlé, ĩꞌdî ãmâ rú gólâ rî tãsĩ rî, gólâ îcá kô ãmâ dõlé.

1

Nî-bê-yã Póõlõ kâ

1-2 Mâ Póõlõ tíbê Ôvârí drí njĩlí trá âꞌdólé lãjóꞌbá Yésũ Krístõ kâ ró rî, îgĩ wárãgã nô nĩ ãnî õjílã Ôvârí kâ rĩ ꞌbá Ẽfésõ ꞌálâ, gólĩyî rĩ ꞌbá zãâ tã lẽlé tã Yésũ Krístõ kâ ꞌá pı̣̃pı̣̂sı̣́lı̣́ ãlô sĩ rî ꞌbá yî drí. Ôvârí ãmâ átá, gõꞌdá Kúmú ãmákâ Yésũ Krístõ bê õfẽ õrẽ ãnî drí tã ạ̃ꞌdı̣́ bê.

Tã Póõlõ drí ãwô-ĩtí ꞌẽzó Ôvârí drí Yésũ Krístõ rî tãsĩ rî

3 Nĩ ꞌdê mã lûyı̣̂ Ôvârí tíbê âꞌdó ꞌbá Kúmú ãmákâ Yésũ Krístõ rî átá ró, gõꞌdá kpá tíbê Yésũ Krístõ rî gógó Kúmú ámákâ ró rî drí rĩꞌá ı̣̂njı̣̃lâ ĩꞌdî Ôvârí íyíkâ ró rî. Gõꞌdá nĩ ꞌdê mã âtâ tã kĩ, “Ôvârí nî ĩꞌdî gạ̃rạ̃ ngá ndrĩ drı̣̃lı̣́, tãlâ ní âfẽ õrẽ áníkâ tíbê âꞌdó ꞌbá bê rî yî trá ndrĩ ãmâ drí, tãlâ ãmâ trá rĩꞌá ngá ãlô ró Yésũ bê.”

4 Õrẽ lâ yî ĩꞌdî rĩꞌá nõtí, ạ̃kû ró, drẽ ãkpãkãꞌdã Ôvârí ꞌbãá ãngó nõ kô rî, gólâ lẽ ãmâ trá rõô, gõꞌdá gólâ njĩ ãmâ krístõ ꞌbá trá âꞌdólé õjílã íyî nyãányâ kâ ró ãmâ ꞌbãꞌbã sĩ âꞌdólé ngá ãlô ró Yésũ Krístõ bê. Gólâ ꞌê tã rî ꞌdĩ ĩtí ꞌdĩ rî, tãlâ gólâ lẽ ãmâ ndrẽlé ngbángbá tã õnjí ãkó yí lı̣̃fı̣́. 5 Tãlâ gólâ lẽ ãmâ trá rõô rî drí rî, ạ̃kû ró rî, gólâ drí tã ı̣̂sũzó ãmâ ꞌbãzó âꞌdólé íyî mvá yî ró õdrã Yésũ Krístõ kâ sĩ. ꞌDĩî tã gólâ Ôvârí drí ı̣̂sũlı̣́ trá ạ̃kû ró ꞌẽꞌá ꞌẽlâ, íyî ꞌbãlé ãyĩkõ ró rî ĩꞌdî. 6 Ĩtí rî, gõꞌdá nĩ ꞌdê mã lûyı̣̂ Ôvârí pı̣̃pı̣̂sı̣́lı̣́ mvẽêmvê gólâkâ ꞌdĩ tãsĩ, tãlâ gólâ ꞌbã ãmâ trá ngá ãlô ró íyî mvá yí drí lẽlé rõô rî bê. 7 Tãlâ úfû Yésũ Krístõ trá ãmâ tãsĩ rî drí rî, Ôvârí âꞌdô îcáꞌá tã õnjí ãmákâ âyélé, gõꞌdá ãmâ înjízó vólé mbârâkã Sãtánã kâ rî ꞌásĩ. Wúûwú! Tã tãndĩ Ôvârí kâ ãmâ tãsĩ rî, rĩꞌá ãmbá. 8 Gõꞌdá ngá lẽlẽ Ôvârí kâ ãmâ tãsĩ rî rĩꞌá kôrô. ꞌDĩî tã õnjí ꞌî yã? Nĩ ndrê trá, ãmâ tã fî trá gólâ drı̣̃ı̣̂ tãndí ró ndrĩ, gõꞌdá gólâ nı̣̃ ãmâ pãpã kậyı̣̂ vósĩ cé rî trá.

9 Gõꞌdá gólâ âꞌdâ tã ífí íyíkâ Yésũ rî âjózó ãngó ꞌá nõ trá. ꞌDĩî tã tíbê gólâ drí tã lâ ı̣̂sũlı̣́ trá kírî ró ạ̃kû ró ꞌẽꞌá ꞌẽlâ rî ĩꞌdî. 10 Gõꞌdá kậyı̣̂ îcá ꞌbá trá rî tú rî, Ôvârí âꞌdô tã íyíkâ ꞌbãlé trá rî ꞌẽꞌá rû ndẽlé. Ĩtí rî, gõꞌdá Ôvârí âꞌdô õjílã ndrĩ gólĩyî âꞌdó ꞌbá lédrẽ-lédrẽ ró, gõꞌdá kpá ôdrã ꞌbá trá ãngó nõ ꞌá nõngá rî, gõꞌdá kpá ngá ndrĩ yí drí ꞌbãlé ãngó nõ ꞌá rî ꞌbá yí bê, gõꞌdá kpá gólĩyî ûrú ꞌálâ rî ꞌbá yí bê ꞌbãꞌá ĩyî Yésũ Krístõ rî ı̣̂njı̣̃lı̣́ kúmú ĩyíkâ ró. Yésũ Krístõ ĩꞌdî gólâ tíbê rĩ ꞌbá ãngó nõ drı̣̃lı̣́ võ ûrú ꞌálâ rî bê rî.

11 Nĩ ndrê drẽ, Ôvârí njĩ mâ trá ámákâ õjílã Yúdạ̃ yí kâ rî ꞌbá yí bê, âꞌdólé õjílã íyî nyãányâ kâ ró ãmâ ꞌbãꞌbã sĩ âꞌdólé ngá ãlô ró Yésũ Krístõ bê. Ôvârí ı̣̂sũ tã trá ꞌẽzó lâ ĩtí drẽ ãkpãkãꞌdã gólâ ꞌbãá ãngó nõ kô. Gõꞌdá gólâ ꞌê ngá ꞌdĩ ꞌbá yî kpá nĩ âꞌdólé té õzõ tã yí drí ı̣̂sũlı̣́ trá ꞌẽꞌá ꞌẽlâ rî kâtí. 12 Gõꞌdá ãmâ õrĩ Yúdạ̃ yí kâ gólĩyî lı̣̃fı̣́ ꞌbã ꞌbá sı̣́sı̣́ âcâ-âcâ ꞌdíyî pã ꞌbá kâ rî drı̣̃ı̣̂ rî, Ôvârí njĩ ãmâ trá, ãꞌdô ró mã õrî ró íyî lûyı̣́lı̣́ mbârâkã íyíkâ lậvũ ꞌbá gạ̃rạ̃ tã tãndĩ íyíkâ bê ꞌdĩ tãsĩ.

13 Gõꞌdá ngbãângbânõ rî, ãnî gõꞌdá kpá trá õzõ ãmâ tí, tãlâ ãnî drí tã âtî-âtî tãndí pạ̃tı̣́ı̣̃ gólâ Ôvârí drí ꞌbãlé ãnî pãzó nõ ârízó rî sĩ. Nĩ lẽ tã bê ꞌá lâ tã pạ̃tı̣́ı̣̃ ró rî, gõꞌdá Ôvârí drí ãnî ꞌbãzó âꞌdólé ngá ãlô ró Yésũ Krístõ bê. Gõꞌdá Ôvârí drí lãmbé íyíkâ ꞌbãzó ãnî drı̣̃ı̣̂. Lãmbé rî ꞌdĩ rĩꞌá ngá fẽfẽ gólâkâ tíbê âꞌdó ꞌbá Líndrí Tãndí gólâkâ gólâ drí tã lâ ꞌbãlé trá ạ̃kû ró ꞌẽꞌá âfẽlâ ãnî drí rî ĩꞌdî. 14 Gõꞌdá ngá fẽfẽ gólâ Líndrí Tãndí Ôvârí kâ ró ꞌdĩ drí rî, mã âꞌdô kpá nı̣̃ꞌá lâ kĩ, mã ãâꞌdô kpá drı̣́-ꞌâ gólâ drí tã lâ ꞌbãlé trá ãmâ drí rî ûsúꞌá. Gõꞌdá ạ̃dũkũ lâ ró rî, gólâ âꞌdô kpá ãmâ înjíꞌá Sãtánã drı̣́gạ́ sĩ âꞌdólé drı̣̃-bạ́lạ́yı̣̂ ró zãâ. Gõꞌdá mã lûyı̣̂ Ôvârí tã tãndĩ gólâkâ ꞌdĩ tãsĩ.

Tã Póõlõ drí rãtáã ꞌẽzó õjílã gólĩyî ꞌẽ ꞌbá wárãgã íyíkâ rî zı̣̃lı̣́

rî yî tãsĩ rî

15-16 Gõꞌdá má ârî tã bê kĩꞌá nĩ rî, nĩ õlẽ tã trá tã Kúmú ãmákâ Yésũ Krístõ kâ ꞌá, gõꞌdá nĩ õlẽ õjílã Ôvârí kâ kpá trá rõô rî, má drí rĩzó ãwô-ĩtí ꞌẽlé Ôvârí drí ãmbá tã rî ꞌdĩ tãsĩ. Ĩtí rî, gõꞌdá tã rî âgálé má drı̣̃ı̣̂ má drí kpá rĩzó rãtáã ꞌẽlé Ôvârí drí ãnî tãsĩ. 17 Gõꞌdá má rî Ôvârí gólâ tíbê Yésũ Krístõ rî âjó ꞌbá ãngó nõ ꞌá, gõꞌdá kpá âꞌdó ꞌbá ĩꞌdî ãmâ átá ró ûrú ꞌálâ rî, îjílí Líndrí Tãndí íyíkâ âfẽlé ãnî drí, ãꞌdô ró bê ãnî ꞌbãlé tã íyíkâ nı̣̃lı̣́, gõꞌdá kpá ãnî ꞌbãlé âꞌdô-âꞌdô íyíkâ nı̣̃lı̣́, tãlâ nĩ ãꞌdô ró bê ngá ãlô ró gólâ bê.

18-19 Nĩngá sĩ rî, gõꞌdá má rî kpá rĩꞌá rãtáã ꞌẽlé Líndrí Tãndí Ôvârí kâ ꞌdĩ ĩîcî ró ãnî lı̣̃fı̣́ bê tã Ôvârí kâ ãzâ ꞌbá yî tãsĩ. Gõꞌdá tã rî yî gógó ĩꞌdî Ôvârí drí tã lâ ꞌbãlé trá ãnî drí, gõꞌdá gólâ drí ãnî ậzı̣́zó ânĩꞌá ûsúlâ Yésũ Krístõ sĩ nô. Ĩtí rî, gõꞌdá ãmâ rĩꞌá õjílã gólâ rî nyãányâ kâ ĩꞌdî, gõꞌdá gólâ âꞌdô mbârâkã íyíkâ ꞌbãꞌá ãmâ pãlé. Ĩtí rî, kậyı̣̂ ãmâ drí ngá tãndí gólâ drí tã lâ ꞌbãlé trá ãmâ drí rî ûsúzó rî tú rî, ãmâ tı̣̂ âꞌdô ậꞌdı̣́ꞌá ậꞌdı̣̂. Gõꞌdá mã nı̣̃ kpá dódó kĩ, gólâ rĩꞌá fãfã bê ãmbá rĩzó gólĩyî tã gólâkâ lẽ ꞌbá rî ꞌbá yî pãlé. Wúûwú! Ãyĩkõ! Mã âꞌdô ꞌbãꞌá ãyĩkõ ândrê bê rĩlí ãnyî Ôvârí lạ̃gạ́tı̣́ gólâ rî mvá yî ífífí lâ yî ró.

20-21 Gõꞌdá mbârâkã rî gógó ꞌdĩ kpá ĩꞌdî mbârâkã ãlôlâ gólâ drí Yésũ Krístõ rî îngázó õdrã ꞌásĩ ĩꞌdî sĩ lâ ꞌbãlé ı̣̂njı̣̃-ı̣̂njı̣̃ ró, gõꞌdá kpá drı̣́-ãcê bê rĩlí ãnyî yí lạ̃gạ́tı̣́ Kúmú ró ûrú ꞌálâ rî. ꞌDĩî rî âꞌdálâ kĩ, Yésũ Krístõ ĩꞌdî ngá ndrĩ drı̣̃lı̣́, ngãtá líndrí õnjí ꞌî, ngãtá ꞌbúlı̣́-ꞌbá ꞌî, ngãtá ôvârí ãnî ạ́ꞌbı̣́yạ́ yí kâ ĩꞌdî, ngãtá ólé ꞌî, drı̣́-ꞌbá yí bê, mãlãyíkã yí bê yã rî. Yésũ Krístõ ĩꞌdî Kúmú ró gólĩyî drı̣̃lı̣́ ndrĩ. Gõꞌdá kpá Kúmú ꞌî ndrĩ õjílã ãngó ꞌá nõ ꞌbá yî drı̣̃lı̣́. 22 Yésũ Krístõ ĩꞌdî rĩꞌá ngá ndrĩ ãmâ drí rĩꞌá ndrẽlâ ãngó ꞌá nõ drı̣̃lı̣́. Ôvârí ꞌbã õjílã trá ndrĩ drı̣́-ãcê gólâkâ zẽlé, ngbãângbânõ gõꞌdá kpá zãâ gbạ́dú ạ̃dũkũ ãkó. Gõꞌdá Ôvârí njĩ gólâ kpá trá âꞌdólé drı̣̃-ꞌbá ró kạ̃nı̣́sạ̃ Ôvârí kâ drı̣̃lı̣́. 23 Gõꞌdá õjílã Ôvârí kâ zı̣̃lı̣́ kạ̃nı̣́sạ̃ ró rî ꞌbá yî trá, nyé õzõ gólâ Yésũ rî rúꞌbạ́ kâtí. Ĩtí rî, mbârâkã gólâkâ fî gõꞌdá trá rĩlí gólĩyî ꞌásĩ rõô, gõꞌdá gólâ rî kpá mbârâkã fẽlé ngá ãzâ ꞌbá yî drí lạ́tı̣̂ ãlô-ãlô lâ ꞌdĩ ꞌásĩ.

2

Tã Ôvârí drí ãmâ ı̣̂cúzó trá rĩlí ngá ãlô ró Yésũ bê rî

1 Gõꞌdá ạ̃kû ró drẽ ãkpãkãꞌdã nĩ nı̣̃ı̣́ Ôvârí kô rî, tã ı̣̂sũ-ı̣̂sũ ãníkâ ãnî ꞌbã ꞌbá Ôvârí rî nı̣̃lı̣́ rî trá ãvõ kâtí. Nĩ âꞌdô trá ĩtí, tãlâ nĩ ró Ôvârí kô, gõꞌdá nĩ rî trá rĩꞌá tã õnjî-õnjî ꞌẽlé. 2 Rĩꞌá tã pạ̃tı̣́-pạ̃tı̣̃ ró, kậyı̣̂ rî nã ꞌbá yî sĩ rî, nĩ rî trá rĩꞌá tã õnjí ꞌẽlé kpá nyé õzõ õjílã ãzí gólĩyî ãngó ꞌá nõ ꞌbá yí kâtí. Gõꞌdá nĩ rî trá rĩꞌá rû ı̣̂ꞌbũlı̣́ ĩꞌdî Sãtánã kúmú líndrí õnjí ãngó nõ drı̣̃lı̣́ rî ꞌbá yí kâ rî drí. Gõꞌdá gólâ ĩꞌdî rĩꞌá drı̣́-ãcê bê õjílã gólĩyî lẽ ꞌbá kô tã Ôvârí kâ rõlé ꞌdĩ ꞌbá yî drı̣̃lı̣́. 3 Kpálé rî, ãmâ gólĩyî õrĩ Yúdạ̃ yí kâ ró nõ ꞌbá yî kpá rĩꞌá ĩtí. Mã rî trá cé ngá gólĩyî ãmâ rúꞌbạ́ ngãtá tã ı̣̂sũ ãmákâ drí lẽlé rî yî ꞌẽlé ĩꞌdî. Tã pạ̃tı̣́ı̣̃ ró, Ôvârí âꞌdô ꞌẽꞌá lâŋõ fẽlé kpá ãmâ drí tã gólâ ãmâ drí vólé gãzó dó tã gólâkâ ârílí ꞌdĩ tãsĩ.

4 Kpálé ĩtí rî, Ôvârí rĩꞌá pı̣̃pı̣̂sı̣́lı̣́ mvẽêmvê bê, gõꞌdá gólâ lẽ ãmâ trá rõô. 5 Gõꞌdá mã ãꞌdô bê gbõ lé ãvõ ró tã ı̣̂sũ-ı̣̂sũ ãmákâ Ôvârí ꞌá rî sĩ, tãlâ mã gâ vólé trá dó tã gólâkâ ârílí rî, Ôvârí íyíkâ zãâ ãmâ lẽꞌá. Ĩtí rî, gólâ ꞌbã tã ı̣̂sũ ãmákâ íyî tãsĩ rî trá âꞌdólé lédrẽ-lédrẽ ró, gõꞌdá ãmâ ı̣̂cúzó ngá ãlô ró Yésũ Krístõ bê. Ôvârí pâ ãmâ trá, tãlâ gólâ rĩꞌá tãndí ró pı̣̃pı̣̂sı̣́lı̣́ mvẽêmvê bê rî ĩꞌdî.

6-7 Gõꞌdá mã ãꞌdô bê trá ngá ãlô ró Yésũ Krístõ bê rî, gõꞌdá ꞌdĩî rî Ôvârí fẽ ãmbã kpá trá ãmâ drí, ãmâ ꞌbãlé rĩlí kúmú ró Yésũ bê. Gõꞌdá Ôvârí ꞌê tã rî ꞌdĩ ĩtí ꞌdĩ rî, tãlâ yí âꞌdâ ró bê ãmâ drí kĩ, tã íyíkâ ãmâ drí rî lậvũ trá gạ̃rạ̃ õjílã drí rĩꞌá ı̣̂sũlâ rî drı̣̃ı̣̂ sĩ. Gõꞌdá gólâ ꞌê tã rî ꞌdĩ ꞌbá yî trá ãmâ drí ĩtí õdrã Yésũ Krístõ kâ ãmâ tãsĩ nô sĩ. 8-9 Má âtâ ãnî drí ámâ ândré rî mvá yî, Ôvârí pâ ãmâ ãní bê nõ, tãlâ Ôvârí rî gógó rĩꞌá pı̣̃pı̣̂sı̣́lı̣́ mvẽêmvê bê rî drí, gõꞌdá õzõ nĩ õlẽ tã trá tã Yésũ Krístõ kâ ꞌá rî, gólâ drí ãnî pãzó, ꞌdĩî rĩꞌá ngá fẽfẽ gólâ Ôvârí ngá lésĩ, tíkó ãmâ drí îcázó ꞌẽꞌá ûsúlâ kô rî ĩꞌdî. Gõꞌdá âꞌdó kpá kô kĩꞌá nĩ rî, mã ꞌê tã tãndí ãzâ ꞌî ãmâ drí rĩzó lómbé-lómbéwá ꞌẽlé tã lâ sĩ, îcá kô ãmâ drí ãmâ lômbézó ngãtá ãmâ tã lôngózó tã lâ sĩ. 10 Ĩtí rî, Ôvârí ꞌbã ãmâ nĩ ngbãângbânõ ãmâ drí âꞌdózó gólâ rî mvá yî ró nõ, ãmâ ꞌbãꞌbã sĩ âꞌdólé ngá ãlô ró Yésũ Krístõ bê rî. Gõꞌdá Ôvârí fẽ mbârâkã kpá trá ãmâ drí tã gólĩyî tãndí tãndí yí drí tã lâ ı̣̂sũlı̣́ trá ãmâ drí ꞌẽlé rî yî ꞌẽzó.

Tã ãmâ drí âꞌdózó ndrĩ õrĩ ãlô ró Yésũ Krístõ ꞌá rî

11 Gõꞌdá nĩ âꞌdó kô õrĩ Yúdạ̃ yí kâ ꞌî. Ãnî rĩꞌá õrĩ gólĩyî õrĩ Yúdạ̃ yí kâ drí rĩꞌá zı̣̃lâ “ ‘õrĩ ꞌdẽ ꞌbá ĩyî bãsã ꞌá kô rî ꞌbá yî” ’ ró rî ĩꞌdî. Gõꞌdá ĩtí rî, sı̣́sı̣́ rî, nĩ âꞌdó kpá kô õrĩ gólĩyî Ôvârí drí njĩlí trá âꞌdólé íyíkâ ró rî yî ĩꞌdî. Gõꞌdá ꞌdẽꞌdẽ bãsã ꞌá ꞌdĩ íyíkâ cé tã gólĩyî õjílã drí rĩꞌá ꞌẽlâ ĩyî drı̣́ sĩ rî ĩꞌdî. 12 Gõꞌdá nĩ nı̣̃ kpá tãndí ró kĩ, sı̣́sı̣́ rî, ãnî rĩꞌá ãrõ ãkó Yésũ Krístõ bê, ãnî rĩꞌá õjílã lídí ꞌî, gõꞌdá âꞌdó kpá kô õrĩ gólĩyî Ôvârí drí njĩlí trá âꞌdólé íyíkâ ró rî yî ĩꞌdî. Ĩtí rî, gõꞌdá ãnî rĩꞌá yûꞌdạ́wạ́ tã-drı̣̃ lẽlẽ gólâ Ôvârí drí ꞌbãlé õrĩ Yúdạ̃ yí kâ bê rî ꞌá. Tã-drı̣̃ lẽlẽ ꞌdî ꞌbã õjílã Ôvârí kâ nĩ âꞌdólé ngá ãlô ró gólâ bê. Gõꞌdá ãnî rî trá lı̣̃fı̣́ ꞌbãꞌbã ãkó ngá tãndí ûsúlı̣́ Ôvârí drı̣́gạ́ sĩ, gõꞌdá nĩ nı̣̃ı̣́ gólâ kpá kô. 13 Gõꞌdá ngbãângbânõ rî, âꞌdó ĩtí kô. Nĩ âꞌdó gõꞌdá kô jẽjẽ ró Ôvârí rú sĩ. Ãnî gõꞌdá trá ngá ãlô ró Yésũ Krístõ bê. Ôvârí êsê gõꞌdá ãnî trá ãnyî yí lạ̃gạ́tı̣́, tãlâ Yésũ Krístõ drã trá fê lậlı̣̂-lậlı̣̂ drı̣̃ı̣̂ ãnî tãsĩ.

14 Ĩtí rî, Yésũ Krístõ rî gógó nyãányâ lâ âjî tã ạ̃ꞌdı̣́ kpá trá ãnî lãfálé õrĩ Yúdạ̃ yí kâ bê rî ꞌá, Ôvârí ndrê gõꞌdá ãnî nyãányâ ndrĩ ꞌdó õrĩ ãlô ró. Sı̣́sı̣́ rî, âꞌdó ĩtí kô. Ãgã ạ́ngı̣́ âꞌdô trá õrĩ Yúdạ̃ yí kâ lãfálé lâ õrĩ ãzâ ꞌbá yî ndrĩ ãngó ꞌá nõ ꞌbá yí bê rî ꞌá. Gõꞌdá Yésũ Krístõ ûfû ãgã rî ꞌdĩ trá ndrĩ vólé drãdrã gólâkâ fê lậlı̣̂-lậlı̣̂ drı̣̃ı̣̂ rî sĩ, tãlâ ãgã ãnî lãfálé ꞌá õrĩ ãzí bê ꞌdĩ rĩꞌá ạ̃jũ-ꞌbã-ãzĩ ꞌî. 15 Õrĩ Yúdạ̃ yí kâ rî ꞌbá yî rĩꞌá tã ꞌbãꞌbã, gõꞌdá kpá lãꞌbí bê dũû, gõꞌdá Yésũ Krístõ ûfũ tã ꞌdî ꞌbá yî trá ndrĩ. Gõꞌdá tã gólâ Yésũ drí lẽlé ꞌẽlâ rî, gólâ lẽ õrĩ Yúdạ̃ yí kâ, gõꞌdá kpá gólĩyî âꞌdó ꞌbá kô õrĩ Yúdạ̃ yí kâ ró rî yî ꞌbãlé kpãkã ãlô âꞌdólé íyî rúꞌbạ́ ró. Ĩtí rî ngbãângbânõ rî, tã ạ̃ꞌdı̣́ bê ãmâ lãfálé ꞌá. 16 Tãlâ mã âcâ gõꞌdá trá ndrĩ õjílã ãlô rî rúꞌbạ́ lâ ró. Ĩtí rî, gólâ lẽ kpá ãmâ lôgõlé ndrĩ vólé Ôvârí ngálâ âꞌdólé õjílã rúꞌbạ́ ãlô ró õdrã íyíkâ fê lậlı̣̂-lậlı̣̂ drı̣̃ı̣̂ rî sĩ. Gõꞌdá õdrã Yésũ Krístõ kâ fê lậlı̣̂-lậlı̣̂ drı̣̃ı̣̂ rî ndẽ ạ̃wạ̃ ãmâ lãfálé ꞌásĩ rî trá ndrĩ. 17 Ĩtí rî, gõꞌdá Yésũ Krístõ âcâ bê rî, gólâ pẽ tã âtî-âtî tãndí gólâ õrĩ Yúdạ̃ yí kâ lãfálé lâ êdê-êdê kâ õrĩ ãzí bê rî trá. 18 Tã pạ̃tı̣́ı̣̃ ró, cé rĩꞌá õdrã Yésũ Krístõ kâ fê lậlı̣̂-lậlı̣̂ drı̣̃ı̣̂ rî tãsĩ, ĩꞌdî ãmâ âyézó âcálé ãnyî Ôvârí rú ꞌdĩ. Líndrí Tãndí Ôvârí rî gógó kâ rî nĩ ãmâ pãlé tã ꞌdî ꞌẽlé ꞌdĩ.

19 Ĩtí rî, gõꞌdá ãnî gólĩyî tíbê âꞌdó ꞌbá kô õrĩ Yúdạ̃ kâ ró rî, nĩ âꞌdó gõꞌdá kô õjílã ãwã ꞌî. Gõꞌdá ãnî ndrĩ trá õrĩ ãlô Ôvârí kâ ĩꞌdî. Ãnî gõꞌdá kpá trá gólâ rî mvá yî ĩꞌdî. 20-21 Gõꞌdá ãnî trá gólĩyí bê õzõ lãré tãndí jó ạ́ngı̣́ Ôvârí kâ ꞌdı̣̃zó ĩꞌdî sĩ lâ rî kâtí. Lãré rî ꞌdĩ ꞌbá yî úꞌdı̣̂ ꞌbú lâ trá võ tãndí ꞌá fĩlí dı̣̃. ꞌBú gólâ ꞌdı̣̃lı̣́ võ tãndí ꞌá fĩ ꞌbá dı̣̃ ꞌdî rĩꞌá õzõ tã ậngũ ꞌbá gólĩyî rĩ ꞌbá úlı̣́ Ôvârí kâ pẽlé lãjóꞌbá yí bê rî kâtí. Gõꞌdá ãnî ndrĩ õrĩ Yúdạ̃ yí kâ bê ĩyíkâ ĩꞌdî õzõ lãré tãndí sõlé ꞌbú ꞌá jó ạ́ngı̣́ Ôvârí kâ ꞌdı̣̃zó drı̣̃ lâ rî kâtí. Ĩtí rî, gõꞌdá Yésũ Krístõ íyíkâ ĩꞌdî lãré gólâ tã lâ drí lâzélé kôrô rî. Gõꞌdá gólâ kpá ĩꞌdî jó rî ꞌdĩ ꞌbã ꞌbá âꞌdólé ꞌdũwạ̃ nyé lẽlé rî kâtí, gõꞌdá kpá rĩꞌá mbãlé âcálé jó ạ́ngı̣́ Ôvârí rî ı̣̂njı̣̃ kâ ró ꞌá lâ rî. 22 Gõꞌdá ãnî trá ndrĩ ꞌdó ngá ãlô ró Yésũ Krístõ bê, gõꞌdá ãnî ãlô-ãlô trá ndrĩ ꞌdó jó Ôvârí drí rĩzó rĩlí ꞌá lâ Líndrí Tãndí íyíkâ bê rî ꞌbá yî ĩꞌdî.

3

Tã gólâ lậpı̣̂-lậpı̣̂ ró tã Yésũ kâ tãsĩ rî

1 Mâ Póõlõ lãjóꞌbá Yésũ Krístõ kâ ró rî, óꞌbã mâ gạ̃nı̣́mạ̃ ꞌá tã gólâ má drí rĩzó rĩꞌá tã âtî-âtî tãndí Yésũ rî tãsĩ nô pẽlé ãnî gólĩyî âꞌdó ꞌbá kô õrĩ Yúdạ̃ yí kâ ró nõ drí rî tãsĩ. 2 Ĩtí rî, tã pạ̃tı̣́ı̣̃ ró, nĩ nı̣̃ trá kĩ, Ôvârí âfẽ lôsĩ gólâ tã pẽ kâ ãnî drí ꞌdĩ trá má drí õzõ ngá fẽfẽ kâtí. Ôvârí ꞌbã mâ trá tã íyíkâ lậpı̣̂-lậpı̣̂ ró rî nı̣̃lı̣́. 3 Gõꞌdá gólâ âꞌdâ tã lậpı̣̂-lậpı̣̂ íyíkâ ꞌdĩ kpá trá má drí, ĩꞌdî má îgĩ tã lâ kpá trá ãnî drí wárãgã nô ꞌá nõ. 4 Ĩtí rî, õzõ nĩ ãârî tã gólĩyî má drí îgĩlí wárãgã nô ꞌá ãnî drí nõ trá rî, ꞌdĩî nĩ âꞌdô nı̣̃ꞌá lâ kĩ, pạ̃tı̣́ı̣̃ mã nı̣̃ tã lậpı̣̂-lậpı̣̂ ꞌdĩ trá. 5 Gõꞌdá âcálé bũúũ ngbãângbânõ rî, Ôvârí âꞌdá drẽ zãâ tã lậpı̣̂-lậpı̣̂ íyíkâ ꞌdĩ õjílã ãzâ ꞌbá yî drí kô, gõꞌdá gólâ âꞌdâ íyíkâ trá lãjóꞌbá íyî nyãányâ kâ rî ꞌbá yî drí, gõꞌdá kpá gólĩyî rĩ ꞌbá tã âtî-âtî tãndí íyíkâ âtálé rî ꞌbá yí bê. Gólâ âꞌdâ trá gólĩyî drí Líndrí Tãndí íyíkâ sĩ. 6 Gõꞌdá tã Ôvârí kâ lậpı̣̂-lậpı̣̂ ró ꞌdĩ rĩꞌá nõtí, tã âtî-âtî tãndí õdrã Yésũ Krístõ kâ tãsĩ nô ꞌbã lạ́tı̣̂ trá âꞌdólé hûwậ õrĩ Yúdạ̃ yí kâ, gõꞌdá kpá gólĩyî âꞌdó ꞌbá kô õrĩ Yúdạ̃ yí kâ ró rî yî drí õrẽ Ôvârí kâ ûsúzó. Gólĩyî gõꞌdá trá ndrĩ õrĩ ãlô ꞌî, gõꞌdá gólĩyî âꞌdô kpá tã gólâ ãlô-ãlô Ôvârí drí ꞌbãlé trá ꞌẽzó õjílã pãlé, tãlâ gólĩyî trá ngá ãlô ꞌî Yésũ Krístõ bê rî ûsúꞌá.

7 Gõꞌdá Ôvârí ꞌbã mâ trá rĩꞌá tã âtî-âtî tãndí ꞌdĩ pẽlé. ꞌDĩî trá ngá fẽfẽ gólâkâ má drí rî ĩꞌdî, gõꞌdá gólâ âfẽ fãfã ngĩî rî kpá trá má drí rĩzó tã rî ꞌdĩ pẽlé ĩꞌdî sĩ lâ dódó. 8 Rĩꞌá tã pạ̃tı̣́ı̣̃ ꞌî, mâ rî gógó âꞌdó ꞌbá íyíkâ õjílã áyábálá ró lãjóꞌbá ãzí lãfálé sĩ nô, ónjĩ kpá trá tã tãndĩ Ôvârí kâ tı̣̂ drí ậꞌdı̣́zó ậꞌdı̣̂ tã lâ sĩ Yésũ Krístõ sĩ rî kâ nõ pẽlé õjílã gólĩyî âꞌdó ꞌbá kô õrĩ Yúdạ̃ kâ ró nõ ꞌbá yî drí. 9 Gõꞌdá Ôvârí ꞌbã mâ trá tã lậpı̣̂-lậpı̣̂ rî ꞌdĩ pẽlé õjílã drí ndrĩ kĩ, yí ãâꞌdô õjílã pãꞌá õrĩ ꞌásĩ ndrĩ. Yî gólâ ãngó nõ ꞌbã ꞌbá ngá gólĩyî ꞌá lâ rî ꞌbá yí bê ndrĩ nô, yí ı̣̂sũ tã rî gógó ꞌdĩ trá ĩtí kó îtõ võ ꞌásĩ.

10 Ôvârí ꞌê tã rî ꞌdĩ ꞌbá yî ĩtí ꞌdĩ, tãlâ gólâ lẽ õjílã íyíkâ âꞌdó ꞌbá kạ̃nı̣́sạ̃ ró rî ꞌbãlé tã âꞌdálé mãlãyíkã drí ndrĩ, gõꞌdá líndrí gólĩyî ãngó nõ ꞌá nõ ꞌbá yî drí ndrĩ kĩ nĩ rî, yî rĩꞌá tã nı̣̃nı̣̃ bê rõô, gõꞌdá kpá tã ı̣̂sũ íyíkâ õjílã íyíkâ gólĩyî tíbê âꞌdô ꞌbá kạ̃nı̣́sạ̃ íyíkâ ró rî tãsĩ rî, bê rĩꞌá tãndí ró. 11 Ôvârí ꞌê tã ꞌdî ꞌbá yî trá, nyé õzõ yí drí tã lâ ı̣̂sũlı̣́ ꞌẽꞌá ꞌẽlâ drẽ ãkpãkãꞌdã yí ꞌbãá drẽ ãngó nõ kô rî tí. Ĩtí rî, gólâ ꞌbã Yésũ Krístõ trá ĩꞌdî tã rî ꞌdĩ ꞌbá yî drí âꞌdózó gólâ sĩ. 12 Gõꞌdá ãmâ trá ngá ãlô ró Yésũ Krístõ bê, gõꞌdá mã ꞌbã lı̣̃fı̣́ gólâ drı̣̃ı̣̂, tãlâ tã rî ꞌdĩ sĩ rî, mã âꞌdô fĩî ậtũꞌá cú ậsı̣́zó ãnyî Ôvârí rú tã âtálé gólâ drí ũrı̣̃ ãkó. 13 Ĩtí rî, mâ rĩꞌá Ôvârí rî îjíꞌá õfẽ ró mbârâkã ãnî drí, ũrı̣̃ õzó kô ãnî ꞌẽê lâŋõ gólâ má drí rĩꞌá njı̣̃lâ ãnî tãsĩ nô tãsĩ. Mâ rĩꞌá ãyĩkõ ró lâŋõ ꞌdî ꞌbá yî drí ámâ ꞌẽ võ ꞌá ãnî tãsĩ, tãlâ ãnî rĩꞌá ngá lậnjı̣̃-lậnjı̣̃ ꞌî Ôvârí drí.

Rãtáã Póõlõ kâ krístõ ꞌbá tãsĩ rî ndẽndẽ lâ

14-15 Ĩtí rî, mâ rĩꞌá ꞌãꞌî tı̣̃ꞌá vũdrı̣́ rĩzó rãtáã ꞌẽlé Ôvârí ãmâ átá drí ûrú ꞌálâ tíbê õrĩ ndrĩ ûrú ꞌálâ, gõꞌdá kpá ãngó nõ drı̣̃ı̣̂ rî ꞌbã ꞌbá rĩlí lédrẽ-lédrẽ ró nõ. 16 Gõꞌdá má rî gólâ rî îjílí tã nı̣̃nı̣̃ gólâkâ lậvũ ꞌbá kôrô lõvõ bê, gõꞌdá kpá mbârâkã bê, gõꞌdá ndẽ ꞌbá kpá kô nõ tãsĩ, gólâ õꞌbã ró Líndrí Tãndí íyíkâ bê mbârâkã fẽlé ãnî drí, âꞌdô-âꞌdô ãníkâ ãꞌdô ró bê õzõ Yésũ Krístõ kâtí.

17-18 Ĩtí rî, gõꞌdá nĩ fẽ ãnî nyãányâ ndrĩ ꞌdó Yésũ Krístõ drí tã ı̣̂sũ ãníkâ bê. Nĩ âꞌdô îcáꞌá tã ꞌdî ꞌẽlé, õzõ nĩ õrî trá lı̣̃fı̣́ ꞌbãꞌbã bê cé gólâ drı̣̃ı̣̂ rî ĩꞌdî. Gõꞌdá nĩ ꞌbã tã ndrĩ ãnî drí ꞌẽꞌá ꞌẽlâ rî ꞌbá yî âꞌdólé, õzõ nĩ lẽ Ôvârí trá rõô rî tí, gõꞌdá kpá õzõ nĩ lẽ õjílã ãzí trá rõô rî tí. Má rî rãtáã ꞌẽlé Ôvârí drí, tãlâ gólâ ĩîcî ró ãnî lı̣̃fı̣́ bê ꞌdũwạ̃ õjílã íyíkâ ró rî ꞌbá yí bê, nĩ nı̣̃ ró bê kĩ, Yésũ Krístõ lẽ ãnî trá rõô lậvũlı̣́ gạ̃rạ̃. 19 Õjílã ãzãkã îcá kô ãmbã lõvõ Ôvârí kâ ãnî drí rî kâ nı̣̃lı̣́, gõꞌdá íîcá kpá kô ı̣̂ꞌbı̣̃lâ. Gõꞌdá má ꞌê rãtáã Ôvârí drí, nĩ ûsû ró lõvõ rî ꞌdĩ bê ãnî pı̣̃pı̣̂sı̣́lı̣́ ꞌá, gõꞌdá nĩ âꞌdô ró bê õzõ Ôvârí kâtí âꞌdô-âꞌdô ãníkâ rî ꞌá.

20 Gõꞌdá õzõ Ôvârí õfẽ mbârâkã íyíkâ trá ãmâ drí rî, âꞌdô îcáꞌá ãmâ drí gõzó tã ꞌẽlé gạ̃rạ̃ gólâ ãmâ drí ı̣̂sũlı̣́ ꞌẽꞌá ꞌẽlâ rî drı̣̃ı̣̂ sĩ, gõꞌdá kpá gạ̃rạ̃ gólâ ãmâ drí îjílí Ôvârí drí ãmâ pãlé ꞌẽlâ rî drı̣̃ı̣̂ sĩ. 21 Ĩtí rî, nĩ ꞌdê ãmâ ndrĩ tíbê âꞌdó ꞌbá kạ̃nı̣́sạ̃ Ôvârí kâ ró rî ꞌbá yî, ũlûyı̣̂ Ôvârí zãâ gbạ́dú ạ̃dũkũ ãkó, tãlâ Yésũ Krístõ rî tãsĩ.

4

Tã krístõ ꞌbá drí âꞌdózó, nyé õzõ rû ı̣̂cûmậ rúꞌbạ́ kâ rî kâtí rî

1 Tã gólâ ámâ ꞌbãzó gạ̃nı̣́mạ̃ ꞌá nõ rĩꞌá tãlâ tã má drí âꞌdózó lãjóꞌbá Yésũ kâ ró rî tãsĩ. Gõꞌdá ĩtí rî, má lẽ tã ãzâ ꞌbãlé ãnî drí. Nĩ ndrê drẽ, Ôvârí njĩ ãnî trá âꞌdólé õjílã gólĩyî íyî nyãányâ kâ rî ꞌbá yî ró. Ĩtí rî, gõꞌdá tã ꞌẽꞌẽ ãníkâ rî ꞌbá yî õrî zãâ âꞌdálâ kĩ, ãnî õjílã gólâkâ rî ꞌbá yî ĩꞌdî.

2 Nĩ lôgõ ãnî vũdrı̣́ ꞌálâ ró. Gõꞌdá nĩ ꞌê tã tãndí ĩꞌdî õjílã ãzí drí, nĩ âꞌdô mãnísĩ ró pı̣̃pı̣̂sı̣́lı̣́ ậtũ-ậtũ bê tã ꞌásĩ ndrĩ. Nĩ lẽ ãnî ãzí-ãzí yî lẽlẽ, nĩ ngô tã gólĩyî rú kô. 3 Ĩtí rî, gõꞌdá nĩ âꞌdô bê trá ngá ãlô ró Líndrí Tãndí Ôvârí kâ bê ꞌdĩ rî, ꞌdõvó nĩ ûjũ dódó ãnî drí rĩlí zãâ ĩtí tã tãndí sĩ ãzí-ãzí bê.

4 Nĩ ndrê drẽ, ãmâ trá gárá rúꞌbạ́ kâ rû ı̣̂cú ꞌbá ngĩíngî rúꞌbạ́ ãlô rú, gõꞌdá Líndrí Tãndí drí ı̣̂cúzó lâ ꞌdó nĩ rúꞌbạ́ ãlô ꞌdĩ rú rî yî ĩꞌdî. Gõꞌdá ónjĩ ãmâ trá ndrĩ ꞌdó nĩ âꞌdólé lı̣̃fı̣́ ꞌbãꞌbã bê ndrĩ ꞌdó ngá ãlô vó. 5 Ãmâ gõꞌdá trá ndrĩ ꞌdó cé kúmú ãlô bê. Gõꞌdá Ôvârí pâ ãmâ trá ndrĩ lạ́tı̣̂ ãlô-ãlô ꞌdĩ ꞌásĩ, gõꞌdá óꞌê bãbãtízĩ trá ãmâ drí ndrĩ tã ãlô-ãlô ꞌdĩ tãsĩ. 6 Ĩtí rî, mã rî gõꞌdá kpá trá Ôvârí ãlô-ãlô ꞌdĩ ı̣̂njı̣̃lı̣́ ĩꞌdî, gõꞌdá Ôvârí rî gógó ꞌdĩ kpá trá ĩꞌdî õjílã átá ꞌî ndrĩ. Gólâ ĩꞌdî ngá ndrĩ drı̣̃lı̣́, gõꞌdá gólâ rî kpá nĩ õjílã ndrĩ ꞌbãlé tã gólâ yí drí lẽlé ꞌẽlé rî yî ꞌẽlé. Gólâ bê võ ꞌásĩ ndrĩ.

7 Nĩ ndrê drẽ, Yésũ Krístõ fẽ lôsĩ trá ãmâ drí ꞌẽlé ndrĩ ꞌdó ngĩíngî. Ĩtí rî, gõꞌdá lôsĩ rî ꞌdĩ trá nyé õzõ ngá fẽfẽ ngãtá õrẽ kâtí ãâfẽ trá, ẽró ãmbá gólâ õrẽ bê yí ꞌá dũû rî ꞌásĩ. 8 Tãlâ ĩꞌdî ꞌdĩ, îgĩzó lâ búkũ Ôvârí kâ ꞌá kĩ,

“Kậyı̣̂ gólâ drí ngãzó gõlé ûrú ꞌálâ rî,

gólâ trõ tã íyî ạ̃jú-ꞌbá-ãzí yî ró rî drı̣́gạ́ sĩ, gõꞌdá ûrû gólĩyî trá.

Gõꞌdá gólâ drí ngá fẽfẽ fẽzó õjílã íyíkâ rî ꞌbá yî drí.”

Lôngó 68.18

9-10 Ĩtí rî, gõꞌdá úlı̣́ ꞌdĩ ꞌbá yî íîgĩ trá Yésũ Krístõ rî tãsĩ, gõꞌdá ífí lâ kĩ nĩ rî, drẽ ãkpãkãꞌdã gólâ drí ngã ãkó gõlé ûrú ꞌálâ rî, gólâ ânĩ trá sı̣́sı̣́ ãngó nõ ꞌá nõngá ûrú lésĩ. Sı̣́sı̣́ rî, gólâ ânĩ trá ãngó nõ ꞌá, gõꞌdá ngbãângbânõ rî, gólâ ngâ trá nĩꞌá gõlé ûrú ꞌálâ. Tãlâ ĩꞌdî ꞌdĩ, Yésũ drí âꞌdózó võ ꞌásĩ ndrĩ rî. 11 Gõꞌdá Yésũ Krístõ fẽ ngá fẽfẽ trá õjílã íyíkâ drí ndrĩ ãlô-ãlô. Gólâ njĩ õjílã ũrûkậ ꞌbá yî trá âꞌdólé lãjóꞌbá ró, ũrûkậ ꞌbá yî ĩyíkâ âꞌdólé tã ậngũ ꞌbá ró, ũrûkậ ꞌbá yî ĩyíkâ âꞌdólé tã âtî-âtî tãndí pẽ ꞌbá ró, ũrûkậ ꞌbá yî ĩyíkâ õjílã Ôvârí kâ vó lâ ndrẽ ꞌbá ró, gõꞌdá ãzâ ꞌbá yî ĩyíkâ lı̣̃fı̣́ îmbá ꞌbá ró.

12 Yésũ Krístõ fẽ ngá fẽfẽ ꞌdî ꞌbá yî trá õjílã Ôvârí kâ drí, tãlâ õꞌbã ró gólĩyî bê kạ̃nı̣́sạ̃ Ôvârí kâ pãlé mbãlé âꞌdólé mbârâkã bê. 13 Ĩtí rî, gõꞌdá lôsĩ rî ꞌdĩ ꞌbá yî âꞌdô rû ꞌẽꞌá ĩtí bũúũ ãmâ drí ndrĩ âcázó âꞌdólé õrĩ ãlô ró lạ́tı̣̂ gólâ ãmâ drí âꞌdózó ꞌdó lı̣̃fı̣́ ꞌbãꞌbã bê Ôvârí vó rî ꞌá, gõꞌdá tã gólâ ãmâ drí Ôvârí rî mvá Yésũ Krístõ rî nı̣̃zó trá rî ꞌá. Ĩtí rî, gõꞌdá ãmâ drí âꞌdózó ndrĩ õjílã gólĩyî mbã ꞌbá trá ạ́ngı̣́ tã nı̣̃nı̣̃ bê rî ꞌbá yí kâtí, gõꞌdá kpá nyé õzõ ãmâ pã ꞌbá Yésũ Krístõ kâtí.

14 Ĩtí rî, gõꞌdá mã âꞌdó kô zãâ õzõ ꞌdĩyímvá kâtí, tíbê rĩ ꞌbá tã lẽlé tã ndrĩ gólĩyî õjílã drí rĩꞌá âtálâ gólĩyî drí õzõ tã pạ̃tı̣́ı̣̃ kâtí rî ꞌá. Ĩtí rî, gõꞌdá mã lẽé tã kô õnjõ lı̣̃fı̣́ lõmbâ kâ õjílã gólĩyî rĩ ꞌbá rĩꞌá ãnî âdólé tã îmbâ-îmbâ ányâ Ôvârí rî tãsĩ mvá lâ Yésũ Krístõ bê rî kâ ꞌá. 15 Mã pẽ bê-rî tã pạ̃tı̣́ı̣̃ gólâ Ôvârí rî tãsĩ rî ĩꞌdî lõvõ sĩ õjílã drí. Õzõ mã õrî trá rĩꞌá ꞌẽlâ ĩtí rî, ãmâ drí âꞌdózó Yésũ Krístõ gólâ âꞌdó ꞌbá drı̣̃-ꞌbá ãmákâ ró rî kâtí rõô. 16 Gõꞌdá Yésũ Krístõ tíbê âꞌdó ꞌbá nĩ drı̣̃-ꞌbá ãmákâ ró rî, rî nĩ rĩꞌá tã lẽ ꞌbá ndrĩ tíbê âꞌdó ꞌbá lûkûmậ íyî rúꞌbạ́ kâ ró rî ꞌbá yî vó lâ ĩyî ndrẽlé, lûkûmậ rúꞌbạ́ kâ ꞌdĩ ꞌbá yî ı̣̂cû rû ĩyî trá rúꞌbạ́ rú âꞌdólé ndrĩ õzõ ngá ãlô kâtí. Ĩtí rî, gõꞌdá lûkûmậ rúꞌbạ́ kâ ꞌdĩ ꞌbá yî ı̣̂cû rû ĩyî trá ndrĩ ãlô-ãlô ãzí-ãzí rú, gõꞌdá lûkûmậ ꞌdĩ ꞌbá yî rî ĩyî trá rĩꞌá lôsĩ ĩyî nyãányâ kâ ꞌẽlé, ãꞌdô ró bê rúꞌbạ́ ꞌbãlé mbãlé, gõꞌdá kpá ꞌbãlâ âꞌdólé fãfã bê. ꞌDĩî rî âꞌdô-âꞌdô lâ ĩꞌdî krístõ ꞌbá drí âꞌdózó lõvõ bê rĩzó ĩyî ãzí-ãzí yî lẽlé rõô ꞌdĩ.

Tã õjílã gólĩyî ı̣̂cúlı̣́ trá ãlô Yésũ Krístõ bê rî õrî ró ĩyî lạ́tı̣̂ óꞌdí ꞌá rî

17-18 Gõꞌdá mâ cú drı̣́-ãcê Kúmú Yésũ kâ rî bê, ĩꞌdî má drí tã âtázó ãnî drí kĩzó nĩ rî, nĩ âyê tã ꞌẽꞌẽ ạ̃kû ãníkâ rî ꞌbá yî rî. Gõꞌdá nĩ rî kô rĩlí zãâ õzõ õjílã gólĩyî Ôvârí rî nı̣̃ ꞌbá kô rî ꞌbá yí kâtí. Õjílã rî ꞌdĩ ꞌbá yî tã ı̣̂sũ ãkó. Gólĩyî nı̣̃ı̣́ tã kô, tãlâ gólĩyî gâ vólé dó tã Ôvârí kâ ârílí rî drí. Ĩtí rî, gõꞌdá Ôvârí îcá kô gólĩyî pãlé. Gólĩyî pı̣̃pı̣̂sı̣́lı̣́ rĩꞌá õnjí ró, gõꞌdá gólĩyî kpá rĩꞌá ârîmâkô ꞌbá ꞌî. 19 Gõꞌdá ãnyĩ ꞌé gólĩyî kó kô tã õnjî-õnjî gólĩyî drí rĩꞌá ꞌẽlâ rî ꞌbá yî ꞌásĩ ndrĩ, gõꞌdá gólĩyî fẽ ĩyî nyãányâ trá, nyé rĩꞌá tã õnjî-õnjî ꞌẽ bê ĩꞌdî. Ĩtí rî, gólĩyî lẽ zãâ rĩꞌá tã õnjî-õnjî tı̣̂ ꞌẽlé cé tı̣̂tı̣̂ ndrĩ.

20-21 Gõꞌdá tã gólĩyî Yésũ Krístõ drí îmbálé ãnî drí rî âꞌdó kô ꞌdĩ ꞌbá yî ĩꞌdî. Má nı̣̃ trá kĩ, íîmbâ ãnî trá tã pạ̃tı̣́ı̣̃ rî ꞌbá yî sĩ. 22-23 ꞌDõvó nĩ âyê rĩrĩ gólâ sı̣́sı̣́ ãnî drí rĩzó rĩlí nã. Gõꞌdá rĩrĩ gólâ ãnî drí rĩzó rĩlí sı̣́sı̣́ nã rî îzã ãnî trá, tãlâ tã gólĩyî õnjî-õnjî ãnî drí rĩꞌá ꞌẽlâ rî ꞌbá yî âdô ãnî trá. ꞌDĩî rî gõꞌdá trá nyé õzõ õjílã drí ítá ôwẽ ꞌbá trá cãkãlãwõ, vũlı̣́ trá ísá drı̣̃ ꞌálâ rî âtrõrẽ kpá óꞌdí sõlé dró ítá óꞌdí gólâ ngbángbá ı̣̃ndı̣́kũ ãkó ódrí fẽlé trá gólâ drí rî drı̣̃ı̣̂ rî kâtí. Nĩ sõ cé ítá óꞌdí ꞌdĩ ꞌbá yî. 24 Ĩtí rî, gõꞌdá íîmbâ trá ãnî drí kĩ, nĩ ãâꞌdô gõꞌdá trá õjílã óꞌdí âꞌdô-âꞌdô gólĩyíkâ drí âꞌdólé nyé õzõ Ôvârí kâ tí rî yî ĩꞌdî, gõꞌdá âꞌdô-âꞌdô gólĩyíkâ drí âꞌdólé ı̣̃tú vósĩ cé tã tãndí ꞌbá ró rî ꞌbá yî ĩꞌdî.

25 Ĩtí rî, gõꞌdá nĩ âdô õnjõ kô, nĩ rî zãâ ı̣̃tú vósĩ cé tã pạ̃tı̣́ı̣̃ âꞌdó ꞌbá mbı̣̂ rî ꞌbá yî âtálé ĩꞌdî tã lẽ ꞌbá ãzí drí. Tãlâ ãmâ ndrĩ ꞌdó Krístõ kâ ĩꞌdî, nyé õzõ rúꞌbạ́ drí âꞌdórẽ drı̣̃ kâ rî kâtí. 26 Õzõ gõꞌdá nĩ õngâ trá õmbã ró ãnî ãzí-ãzí yí bê rî, nĩ ꞌbã õmbã ꞌdî kô ı̣̃tú drí fĩzó drı̣̃ lâ ãnî ꞌá, tãlâ õzó kô ãnî ꞌbãâ tã õnjí ꞌẽlé. Gõꞌdá nĩ ndẽ õmbã rî gógó ꞌdĩ ãnî lãfálé ꞌásĩ drẽ ãkpãkãꞌdã ı̣̃tú fí kô ró. 27 Õzõ gõꞌdá nĩ õrî trá õmbã ꞌdî bê ãnî pı̣̃pı̣̂sı̣́lı̣́ ꞌá bũúũ ı̣̃tú drí fĩzó rî, ꞌdĩî nĩ fẽ ãnî trá âꞌdólé mbârâkã Sãtánã kâ zẽlé. 28 Õzõ nĩ ãꞌdô ũgú ꞌî rî, nĩ âyê ũgũ ꞌdî vólé, gõꞌdá nĩ ꞌê lôsĩ mbârâkã sĩ, ãꞌdô ró bê ãnî drí ãnî tı̣̂ nyãzó, gõꞌdá nĩ pâ ró kpá ngá ãkó lé ꞌbá ãzâ ꞌbá yî bê ngá gólĩyî ãnî drí ûsúlı̣́ trá ꞌdĩ ꞌbá yî sĩ.

29 Nĩ âtâ úlı̣́ õnjî-õnjî kô ãnî ãzí-ãzí yî drí. Gõꞌdá nĩ rî zãâ rĩꞌá úlı̣́ gólĩyî tãndí rî ꞌbá yî âtálé ĩꞌdî ãnî lãfálé ꞌásĩ, úlı̣́ õjílã ãzí pã ꞌbá bê rî. Úlı̣́ tãndí ãnî drí rĩꞌá âtálâ ꞌdĩ ãꞌdô ró bê õzõ õrẽ kâtí ãnî ngá lésĩ õjílã ãzí drí. 30 Gõꞌdá nĩ ꞌbã Líndrí Tãndí Ôvârí kâ ãnî ꞌá ꞌdĩ kô âꞌdólé ĩzã ró úlı̣́ õnjî-õnjî âtâ-âtâ sĩ õjílã ãzí drí. Ôvârí fẽ Líndrí Tãndí íyíkâ trá ãnî drí, ãâꞌdâ ró bê tã kĩ, ãnî õjílã íyíkâ ĩꞌdî. Gõꞌdá nĩ âꞌdô bê trá cú Líndrí Tãndí Ôvârí kâ bê ãnî ꞌá ꞌdĩ rî, nĩ âꞌdô nı̣̃ꞌá lâ kĩ, Líndrí Tãndí rî ꞌdĩ âꞌdô ãnî vó ndrẽꞌá tãndí ró bũúũ cãlé kậyı̣̂ gólâ Ôvârí drí ꞌbãlé ꞌẽzó ãnî pãlé zãâ rî tú.

31 Gõꞌdá nĩ gã tã tã õnjí âyê-âyê kâ dó kô, nĩ âyê pı̣̃pı̣̂sı̣́lı̣́ ꞌbãꞌbã õjílã ãzí rú rî ꞌbá yî, nĩ âyê lâwã-lâwã õjílã ãzí bê rî ꞌbá yî, gõꞌdá nĩ âyê kpá lãꞌdá tã ngõngõ bê. 32 Gõꞌdá tã rî ꞌdĩ ꞌbá yî võ lâ ꞌá rî, nĩ âꞌdô tãndí ró õjílã ãzí bê, gõꞌdá kpá gólĩyî pãlé. Nĩ âyê õjílã ãzí tã õnjí gólĩyíkâ ꞌásĩ, õzõ Ôvârí drí ãnî âyérẽ tã õnjí ãníkâ ꞌásĩ Yésũ Krístõ sĩ rî tí.

5

Tã gólâ tã tãndí drí ꞌbãzó ngĩî tã õnjí rú sĩ õzõ ngá îꞌĩ drí ꞌbãlé ngĩî ı̣́nı̣́rı̣́kúwạ́ rú sĩ rî tí rî

1 Õzõ ꞌdĩyímvá drí âꞌdórẽ nyé átá lâ yí kâtí rî, ꞌdõvó nĩ âꞌdô kpá nyé õzõ ãnî átá Ôvârí drí âꞌdórẽ tí. 2 Gõꞌdá nĩ âꞌdô cú ãnî ãzí-ãzí yî lôvó bê, tãlâ Yésũ Krístõ ꞌbã ãmâ lôvó trá rõô ĩꞌdî gólâ drí ânĩzó drãlé ãmâ tãsĩ nô. Tã rî ꞌdĩ ꞌẽrẽ ꞌá rî, gólâ fẽ íyî nyãányâ trá ngá fẽfẽ ró Ôvârí drí ãmâ tãsĩ, gõꞌdá tã rî ꞌdĩ ꞌbã Ôvârí trá âꞌdólé ãyĩkõ ró tákányĩ.

3-4 Ĩtí rî, gõꞌdá nĩ âꞌdô bê trá õjílã Ôvârí kâ ĩꞌdî rî, ꞌdõvó nĩ ꞌê ãvẽ kô. Nĩ ꞌbã pı̣̃pı̣̂sı̣́lı̣́ ngá õjílã ãzí kâ tãsĩ kô, gõꞌdá nĩ âꞌdô kô ậdı̣̂ lôvó bê rõô. Nĩ âtâ úlı̣́ âzâ-âzâ ãnî lãfálé ꞌásĩ ngãtá lõtĩ õnjî-õnjî tĩlí ãnî lãfálé ꞌásĩ kô. Gõꞌdá tã ꞌẽꞌẽ ãníkâ ãâꞌdô nyé õzõ tã ꞌẽꞌẽ õjílã Ôvârí kâ rî ꞌbá yí kâtí. Nĩ rî ı̣̃tú vósĩ cé zãâ rĩꞌá ãwô-ĩtí ꞌẽlé ĩꞌdî Ôvârí drí. 5 Ĩtí rî, gõꞌdá nĩ nı̣̃ tãndí ró kĩ, õjílã gólĩyî ãvẽ ꞌbá ró ngãtá gólĩyî ꞌdó-má-drí ꞌbá ró ꞌdĩ ꞌbá yî, võ gólĩyî drí ûrú ꞌálâ yûꞌdạ́wạ́. Gõꞌdá õjílã gólĩyî rĩ ꞌbá tã ĩtí ꞌdĩ ꞌbá yî ꞌẽlé ĩꞌdî ꞌdĩ ꞌbá yî, rî ĩyî ꞌdĩ rĩꞌá rû ı̣̂ꞌbũlı̣́ ôvârí lídí drí. 6-7 Nĩ ꞌbã lı̣̃fı̣́ îcí ꞌbá gólĩyî õnjõ ꞌbá ró ꞌdĩ ꞌbá yî ãâdô ãnî kô, tãlâ Ôvârí âꞌdô ꞌẽꞌá ꞌbãlé ạ̃wạ̃ ró õjílã gólĩyî ĩtí ꞌdĩ ꞌbá yí bê, gõꞌdá nĩ âꞌdô kpá kô gólĩyî rû-lẽ-ãzí yî ró.

8 Sı̣́sı̣́ rî, nĩ rî trá rĩlí ı̣́nı̣́rı̣́kúwạ́ ꞌá, gõꞌdá ãnî pı̣̃pı̣̂sı̣́lı̣́ trá ãvõ ró. Gõꞌdá ngbãângbânõ rî, ãnî trá Ôvârí kâ ĩꞌdî, ãnî gõꞌdá trá ngá îꞌĩ ꞌá, ãnî pı̣̃pı̣̂sı̣́lı̣́ gõꞌdá trá lédrẽ-lédrẽ ró. Nĩ rî gõꞌdá ĩtí. 9 Gõꞌdá ãnî pı̣̃pı̣̂sı̣́lı̣́ âꞌdô bê trá ngá îꞌĩ ró dũû ꞌdĩ rî, ꞌdõvó nĩ ꞌê gõꞌdá cé zãâ tã gólĩyî tãndí ró gõꞌdá pạ̃tı̣́ı̣̃ ró rî yî ĩꞌdî. 10 Gõꞌdá nĩ ûjũ kpá tã gólĩyî Yésũ rî ꞌbã ꞌbá âꞌdólé ãyĩkõ ró rî ꞌbá yî ꞌẽlé ĩꞌdî 11-12 Ĩtí rî, gõꞌdá õjílã ãzâ ꞌbá yî õtírĩ ĩyíkâ rĩî tã õnjî-õnjî ꞌẽlé rî, nĩ fî kô gólĩyí bê tã õnjî-õnjî ꞌdĩ ꞌbá yî ꞌẽlé. Gólĩyî rî tã õnjî-õnjî ꞌdĩ ꞌbá yî ꞌẽlé ꞌdĩ rî, tãlâ gólĩyî pı̣̃pı̣̂sı̣́lı̣́ ı̣́nı̣́rı̣́kúwạ́ ró rî drí. Gõꞌdá tã rî ꞌdĩ võ lâ ꞌá rî, nĩ ꞌbã tã ꞌẽꞌẽ ãníkâ ãâꞌdâ gólĩyî drí kĩ, tã ꞌẽꞌẽ gólĩyíkâ ꞌdĩ ꞌbá yî rĩꞌá õnjí ró. Âꞌdó kpá kô ãnî drí rĩzó tã ngõlé gólĩyî rú õjílã ãzâ ꞌbá yí bê tã õnjí gólĩyíkâ rĩꞌá ꞌẽlâ ꞌdĩ ꞌbá yî tãsĩ. 13-14 Ngá îꞌĩ rî õjílã ꞌbãlé võ ndrẽlé ngbángbá. Gõꞌdá ĩtí rî, tã ꞌẽꞌẽ tãndí ãníkâ rî ꞌbá yî rĩꞌá õzõ võ îꞌĩ kâtí, tã âꞌdálé õjílã ꞌdî ꞌbá yî drí kĩ, tã ꞌẽꞌẽ gólĩyíkâ rĩꞌá õnjí ró. Ĩtí rî, únı̣̃ı̣́ kô õjílã ãzâ ꞌbá yî âꞌdô ĩyî jãꞌá, gõꞌdá kpá âꞌdólé ꞌdĩyímvá ngá îꞌĩ kâ ró tã ꞌẽꞌẽ tãndí ãníkâ ꞌdĩ sĩ. ꞌDĩî rî drí âꞌdózó nyé õzõ lôngó tã âtá ꞌbá kĩꞌá nĩ rî, “Nĩ njı̣̃ lı̣̃fı̣́ yã ãnî ậꞌdú kõ ꞌbá nõ, nĩ ngâ õdrã ꞌásĩ. Yésũ âꞌdô ngá îꞌĩꞌá ãnî drı̣̃ı̣̂” rî kâtí.

15 Ĩtí rî, nĩ rî gõꞌdá kô õzõ õjílã gólĩyî tã nı̣̃ ꞌbá kô rî ꞌbá yí kâtí. Nĩ rî õzõ tã nı̣̃ ꞌbá kâtí, gõꞌdá rĩrĩ lạ́tı̣̂ mbı̣̂ rî ꞌásĩ rî ĩꞌdî. 16 Nĩ ûjũ kậyı̣̂ vósĩ cé zãâ rĩꞌá tã tãndí rî ꞌbá yî ꞌẽlé ĩꞌdî, tãlâ nõô gõꞌdá trá kậyı̣̂ gólĩyî õjílã dũû drí rĩzó rĩꞌá tã õnjî-õnjî rî ꞌbá yî ꞌẽlé rî ꞌbá yî ĩꞌdî. 17 Nĩ âꞌdô kô tã nı̣̃ ãkó lé ꞌbá ró, gõꞌdá nĩ rî zãâ rĩꞌá tã gólĩyî Ôvârí drí lẽlé ãnî drí ꞌẽlé rî ꞌbá yî lôndãlé ĩꞌdî ꞌẽlé. 18 Nĩ ꞌbã ãnî kô âꞌdólé õdrá lôvó ꞌbá ró rõô, õdrá gólâ tíbê cé ꞌẽ ꞌbá ãnî îzãlé ĩꞌdî rî. ꞌDĩî võ lâ ꞌá rî, nĩ ꞌbã Líndrí Tãndí Ôvârí kâ rî ĩꞌdî ꞌbã ꞌdı̣̃lı̣́ ãnî ꞌâ. 19 Gõꞌdá nĩ rî úlı̣́ Ôvârí kâ îgĩlí rî ꞌbá yî âtálé ĩꞌdî ãnî ãzí-ãzí yî drí, lôngó Ôvârí rî lûyı̣̂ kâ rî ꞌbá yí bê. 20 Gõꞌdá ı̣̃tú vósĩ cé, nĩ rî zãâ ãwô-ĩtí ꞌẽlé ĩꞌdî Ôvârí drí tã ndrĩ âꞌdó ꞌbá bê rî ꞌbá yî tãsĩ. Mã âꞌdô tã rî ꞌdĩ ꞌbá yî ꞌẽꞌá ndrĩ ꞌdó Yésũ Krístõ sĩ.

Tã õkó yî tãsĩ ĩyî ágó yí bê rî

21-23 Ãnî ágó yî gõꞌdá kpá õkó yí bê, nĩ ârî ãnî ãnî vó ꞌásĩ, tãlâ ꞌdĩî rî nĩ ı̣̂njı̣̃ Yésũ Krístõ trá. Gõꞌdá ãnî õkó yî, nĩ ı̣̂njı̣̃ ãnî ágó yî, õzõ ãnî drí Yésũ Krístõ rî ı̣̂njı̣̃rı̣̃ tí, tãlâ ágó rĩꞌá õkó lâ drı̣̃lı̣́, nyé õzõ Yésũ Krístõ drí âꞌdórẽ kạ̃nı̣́sạ̃ drı̣̃lı̣́ rî kâtí. Yésũ Krístõ rî nĩ kạ̃nı̣́sạ̃ pãlé õzõ íyî rúꞌbạ́ kâtí. 24 Nyé õzõ kạ̃nı̣́sạ̃ drí rĩrĩ Yésũ Krístõ rî ı̣̂njı̣̃lı̣́ rî kâtí, ꞌdõvó ãnî õkó yî nĩ ı̣̂njı̣̃ ãnî ágó yî kpá ĩtí.

25-26 Gõꞌdá ãnî ágó yî, nĩ lẽ ãnî õkó yî kpá, té õzõ Yésũ Krístõ drí kạ̃nı̣́sạ̃ íyíkâ lẽrẽ kâtí. Kạ̃nı̣́sạ̃ Yésũ kâ ꞌdĩ õjílã gólâkâ rî ꞌbá yî ĩꞌdî. Yésũ Krístõ drã fê lậlı̣̂-lậlı̣̂ drı̣̃ı̣̂ ãmâ tãsĩ, tãlâ yí fẽ ró ãmâ ngá fẽfẽ ró Ôvârí drí, óꞌê ãmâ trá âꞌdólé ngbángbá tã õnjí ãkó, bãbãtízĩ sĩ, gõꞌdá kpá tã lôfõ-lôfõ kĩꞌá nĩ rî mã lẽ tã trá tã Yésũ kâ ꞌá rî sĩ. 27 Õdrã Yésũ kâ rî ꞌê ãmâ trá âꞌdólé ngbángbá tã õnjí ãkó, tãlâ yí drí ãmâ trõzó õkó óꞌdí gólâ sũsũ ró tã õnjí ãkó rî kâtí. 28 Gõꞌdá ꞌdĩî lõvõ lârâkô tíbê ágó yî drí ꞌẽzó ĩyî õkó yî lẽlé ĩꞌdî sĩ lâ rî ĩꞌdî ꞌdĩ. Ágó õlẽ íyî õkó kpá nyé õzõ íyî nyãányâ kâtí. 29-30 Tãlâ õjílã ãzâ yûꞌdạ́wạ́ íyî rúꞌbạ́ nyãányâ gã ꞌbá dó rî, gólâ rî ngá nyãnyã fẽlé íyî rúꞌbạ́ drí, gõꞌdá kpá vó lâ ndrẽlé dódó. ꞌDĩî lạ́tı̣̂ gólâ Yésũ Krístõ drí rĩzó íyî rúꞌbạ́ tíbê âꞌdó ꞌbá kạ̃nı̣́sạ̃ ró nõ vó lâ ndrẽlé rî ĩꞌdî.

Gõꞌdá ĩtí rî, ãmâ ndrĩ ꞌdó ûnjúkũ rúꞌbạ́ ꞌdĩ kâ ꞌî. 31 Úlı̣́ Ôvârí kâ âtâ trá kĩ,

“Ágó yî õkó lâ bê âyê ĩyî átá yî ĩyî ândré yí bê,

gõꞌdá rû ậmúzó ĩyî âcálé õjílã ãlô ró.”

Tã Ómvó Ngá 2.24

32 Úlı̣́ ꞌdĩ ꞌbá yî ífí lâ yî rĩꞌá lậpı̣̂-lậpı̣̂ ró. Gõꞌdá tã ı̣̂sũ ámákâ ꞌá rî, úlı̣́ ꞌdĩ ꞌbá yî tã ífí lâ kĩ nõtí, Yésũ Krístõ yî kạ̃nı̣́sạ̃ bê ậmû rû trá ãlô õzõ rúꞌbạ́ ãlô kâtí. 33 Gõꞌdá úlı̣́ rî ꞌdĩ ífí lâ kĩ, kpá ágó yî ndrĩ õlẽ ĩyî õkó yî õzõ gólĩyî drí ĩyî rúꞌbạ́ nyãányâ lẽrẽ kâtí, gõꞌdá õkó ndrĩ ı̣̃ı̣̂njı̣̃ ĩyî ĩyî ágó yî.

6

Tã ꞌdĩyímvá tãsĩ átá lâ yí bê, gõꞌdá kpá ândrê yí bê rî

1 ꞌDĩyímvá, nĩ ı̣̂njı̣̃ ãnî ândré yî átá yí bê, tãlâ ãnî rĩꞌá ꞌdĩyímvá Ôvârí kâ ĩꞌdî, ꞌdĩî tã gólâ îcá ꞌbá ãnî drí ꞌẽlé rî ĩꞌdî, 2-3 tãlâ Ôvârí âtâ trá kĩ, “Nĩ ı̣̂njı̣̃ ãnî átá yî ãnî ândré yí bê, tãlâ Ôvârí õfẽ ró õrẽ bê ãnî drí, ndrô ãníkâ rĩzó ı̣̃nyạ́kú drı̣̃ı̣̂ nõngá rî ãꞌdô ró bê dũû.” Gõꞌdá tã ꞌbãꞌbã Ôvârí kâ ꞌdĩ kpá rĩꞌá tã ꞌbãꞌbã õrẽ kâ bê yí ꞌá ꞌẽꞌá âfẽlâ.

4 Gõꞌdá ândrê yî átá yí bê, nĩ ꞌê tã õnjí tíbê ꞌẽ ꞌbá ãnî mvá yî ꞌbãlé âꞌdólé ạ̃wạ̃ ró rî kô gólĩyî drí, gõꞌdá nĩ îmbâ bê-rî gólĩyî ĩꞌdî, nyé õzõ Yésũ Krístõ drí ãnî îmbárẽ tí.

Tã lôsĩ ꞌẽ ꞌbá yí kâ lı̣́pı̣̂ lâ yí bê

5 Ãnî lôsĩ ꞌẽ ꞌbá yî, nĩ ı̣̂njı̣̃ ãnî lı̣́pı̣̂ yî ãngó drı̣̃ ꞌá nõngá nõ ꞌbá yî pı̣̃pı̣̂sı̣́lı̣́ ãlô sĩ kpá, nyé õzõ ãnî drí ãnî lı̣́pı̣̂ Krístõ rî ı̣̂njı̣̃rı̣̃ tí. 6-7 Gõꞌdá nĩ ı̣̂ꞌbı̣̃ õjílã gólĩyî rĩ ꞌbá lôsĩ ꞌẽlé tãndí ró, cé õzõ lı̣́pı̣̂ lâ yî ãꞌdô trá gólĩyí bê rî vólé lâ yî kô. Tã ꞌdî võ lâ ꞌá rî, nĩ ꞌê lôsĩ fãfã sĩ gbõ lé ãnî lı̣́pı̣̂ yî ãꞌdô yûꞌdạ́wạ́ ãní bê rî. Nĩ ꞌê lôsĩ fãfã sĩ, tãlâ ãnî lôsĩ ꞌẽ ꞌbá Yésũ Krístõ kâ ĩꞌdî, gõꞌdá nĩ rî rû ı̣̂ꞌbũlı̣́ ꞌdĩ Yésũ drí, âꞌdó kô õjílã mvá drí. 8 Nĩ ârî úlı̣́ nõ tãndí ró, Ôvârí âꞌdô õrẽ fẽꞌá õjílã gólâ tã ꞌẽ ꞌbá mbı̣̂ rî drí ngãtá gólâ lı̣́pı̣̂ lôsĩ ꞌẽ ꞌbá kâ ngãtá lôsĩ ꞌẽ ꞌbá ꞌî yã rî. 9 Ãnî lı̣́pı̣̂ lôsĩ ꞌẽ ꞌbá yí kâ, nĩ âꞌdô tãndí ró lôsĩ ꞌẽ ꞌbá ãníkâ yí bê. Nĩ tô ũrı̣̃ kô gólĩyî ꞌá lâŋõ fẽfẽ gólĩyî drí rî sĩ. Nĩ nı̣̃ tãndí ró kĩ, ãnî lı̣́pı̣̂ bê ûrú ꞌálâ ꞌdó gólĩyí bê tíbê rĩ ꞌbá tã ꞌẽlé õjílã drí ndrĩ ꞌdó ãlô rî.

Tã tã trõtrõ krístõ ꞌbá kâ ạ̃jú ꞌbũrı̣̃ ꞌá Sãtánã bê rî tãsĩ

10 Nĩ ndrê drẽ, tã ạ̃dũkũ ró ãnî drí ndrĩ rî, nĩ ꞌbã fãfã ãníkâ ãânĩ Ôvârí ngá lésĩ. 11-12 Nĩ sõ ítá ạ̃jú ꞌbũzó rî ꞌbá yî ĩꞌdî rĩzó njãâ gõꞌdá ngá ndrĩ ạ̃jú ꞌbũ kâ gólĩyî Ôvârí drí fẽlé nĩ ãnî drí ãnî lôkízó tã ı̣̂sũ õnjî-õnjî Sãtánã kâ ꞌẽzó ãnî îzãlé rî drı̣́gạ́ sĩ rî bê. Ãnî lı̣̃fı̣́ õmbâ ãnî rú, tãlâ mã rí ạ̃jú ꞌbũlı̣́ nõ kô õjílã mvá yí bê, gõꞌdá mã rî bê-rî ạ̃jú ꞌbũlı̣́ líndrí õnjí yí bê, gólĩyî tíbê kúmú ĩyíkâ yí bê âꞌdó ꞌbá cú mbârâkã bê ãngó tã õnjí kâ nõ drı̣̃lı̣́ rî, gõꞌdá kpá rĩ ꞌbá kúmú gólĩyî ꞌbạ̃drı̣̃ nô ꞌbá yí kâ nõ drı̣̃lı̣́ rî. Nĩ ndrê ãnî võ dódó gólĩyî drı̣́gạ́ sĩ.

13 Gõꞌdá âꞌdô bê trá ĩtí rî, Ôvârí âꞌdô ãnî vó lôkíꞌá nĩ ngá íyíkâ rî ꞌbá yî sĩ, nĩ trõ ngá ạ̃jú ꞌbũ kâ ꞌdĩ ꞌbá yî ndrĩ ạ̃jú ꞌbũzó ĩꞌdî sĩ lâ, tãlâ nĩ âdrê ró bê ngı̣́rı̣̃-ngı̣́rı̣̃ ạ̃jú ꞌbũlı̣́ líndrí õnjî-õnjî ꞌdĩ ꞌbá yí bê, gólĩyî õzó kô ãnî pẽê. 14 Gõꞌdá nĩ nı̣̃ tã pạ̃tı̣́ı̣̃ Ôvârí rî tãsĩ rî, gõꞌdá nĩ ômbê ró gạ́gạ́ ãnî pı̣̃pı̣̂sı̣́lı̣́ ꞌá õzõ gásĩ ı̣́pı̣́tı̣́kû kâ ômbérẽ gạ́gạ́ rî kâtí. Gõꞌdá nĩ âꞌdô õjílã mbı̣̂ ró, ꞌdĩî rî âꞌdô ãnî pı̣̃pı̣̂sı̣́lı̣́ lôkíꞌá õzõ ítá ạ́gạ́sı̣́ kâ ậdı̣̂ ró ạ̃jú ꞌbũ ꞌbá drí rĩꞌá sõlâ rî kâtí. 15 Gõꞌdá õzõ nĩ ãꞌdô trá njãâ nĩlí tã âtî-âtî gólâ tã âtá ꞌbá kĩꞌá nĩ rî, Yésũ ûfû mbârâkã líndrí õnjí kâ trá ndrĩ rî pẽ bê rî, ꞌdĩî gõꞌdá trá nyé õzõ ãnî drí ngá pá kâ ạ̃jú ꞌbũ kâ nyạ̃rạ̃ꞌwạ̃ rî sõrẽ ngá lãndré õzó ãnî sĩî kô ꞌdẽlé vũdrı̣́ ạ̃jú ꞌbũrı̣̃ ꞌá rî kâtí. 16 Ĩtí rî, gõꞌdá kậyı̣̂ vósĩ cé rî, nĩ rî zãâ tã lẽlẽ gólâ âꞌdó ꞌbá pạ̃tı̣́-pạ̃tı̣̃ rî bê tã ꞌbãꞌbã Ôvârí kâ ꞌá, ꞌdĩî gõꞌdá trá nyé õzõ ạ̃jú ꞌbũ ꞌbá drí dárãgã ꞌbãrẽ kpạ̃ạ́kũ yí ngá lésĩ ạ̃jú ꞌbũrı̣̃ ꞌá rî kâtí. Gõꞌdá tã lẽlẽ pạ̃tı̣́-pạ̃tı̣̃ ãníkâ ꞌdĩ âꞌdô ãnî lôkíꞌá õnjõ Sãtánã kâ âꞌdó ꞌbá íꞌyá âmê-âmê gólâ rĩ ꞌbá õjílã zãlé zã rî kâtí ꞌdĩ ꞌásĩ. 17 Gõꞌdá nĩ nı̣̃ kpá kĩ, pạ̃tı̣́-pạ̃tı̣̃ Yésũ Krístõ rĩꞌá ꞌdíyî pã ꞌbá ãníkâ ĩꞌdî. ꞌDĩî âꞌdô gõꞌdá âꞌdóꞌá nyé õzõ ạ́pạ̃ ạ̃jú ꞌbũ ꞌbá drí rĩꞌá âkólâ ĩyî drı̣̃ lôkílí rî kâtí. Nĩngá sĩ, nĩ nĩ gõꞌdá, nĩ pẽ zãâ úlı̣́ Ôvârí kâ îgĩlí búkũ ꞌásĩ rî ꞌbá yî ĩꞌdî tíbê ꞌẽ ꞌbá âꞌdólé nyé õzõ ạ̃jú ãrãwã cĩ ꞌbá rõô rî kâtí ꞌdẽzó Sãtánã drı̣̃ı̣̂.

18 Ĩtí rî, gõꞌdá nĩ ꞌê tã ꞌdî ꞌbá yî ndrĩ ꞌdó rãtáã ꞌẽꞌẽ sĩ rõô Ôvârí drí, gõꞌdá Líndrí Tãndí Ôvârí kâ ãnî ꞌá ꞌdĩ ârî-ârî lâ sĩ, gõꞌdá kpá îjî-îjî lâ sĩ ngá gólĩyî ãnî drí lẽlé rî yî tãsĩ. Gõꞌdá nĩ rî zãâ rĩꞌá rãtáã ꞌẽlé krístõ ꞌbá ãzí tãsĩ ndrĩ gõꞌdá kpá ámâ tãsĩ. 19 Nĩ îjî Ôvârí ámâ tãsĩ, gólâ ãâfẽ ró tã pạ̃tı̣́ı̣̃ rî bê má drí, tãlâ õzõ má õtírĩ tã âtá rî, má âtâ ró tã lậpı̣́lı̣́ lậpı̣̂ tã âtî-âtî tãndí Yésũ Krístõ rî tãsĩ nô rî bê ũrı̣̃ ãkó. 20 Gõꞌdá Ôvârí âjô mâ trá kó ânĩlí tã âtî-âtî tãndí nõ pẽlé. Gõꞌdá ngbãângbânõ rî, mâ rĩꞌá pẽꞌá lâ gạ̃nı̣́mạ̃ ꞌá nõlé. Nĩ ꞌê rãtáã, tãlâ má âtâ ró bê ũrı̣̃ ãkó.

Nî-bê-yã Póõlõ kâ krístõ ꞌbá yî drí rî

21-24 Mâ trá ãmâ ậdrúpı̣̃ Tĩkíkõ tíbê ãmâ drí lẽlé rõô nõ jõꞌá ãnî ngálâ, tãlâ gólâ õpẽ ró tã ndrĩ gólĩyî rĩ ꞌbá rû ꞌẽlé má bê nõlé nõ ꞌbá yí bê ãnî drí. Gólâ rĩꞌá rû ı̣̂ꞌbũ ꞌbá tãndí ꞌî, gõꞌdá gólâ rî kpá lôsĩ Ôvârí kâ ꞌẽlé tãndí ró. Má âꞌdô gólâ rî jõꞌá, nĩ nı̣̃ ró rĩrĩ ámákâ nõlé nõ bê, gõꞌdá õsõ ró kpá mbârâkã bê ãnî ꞌá.

Ôvârí tíbê ãmâ átá ró, gõꞌdá Kúmú ãmákâ Yésũ Krístõ õfẽ tã ạ̃ꞌdı̣́ lõvõ bê, gõꞌdá kpá tã lẽlẽ bê ãnî drí. Gõꞌdá õrẽ Ôvârí kâ õrî ãnî gólĩyî tíbê Yésũ Krístõ rî lẽ ꞌbá trá pı̣̃pı̣̂sı̣́lı̣́ ãlô sĩ rî ꞌbá yí bê ndrĩ. Ĩꞌdî ꞌdĩ.

Fı̣̃lı̣́pı̣̃ lé ꞌbá

1

2

3

4

Tã îgĩ-îgĩ Póõlõ kâ Fı̣̃lı̣́pı̣̃ lé ꞌbá yî drí

Fı̣̃lı̣́pı̣̃ lé ꞌbá

Tã ꞌẽꞌá zı̣̃lâ nı̣̃lı̣́ sı̣́sı̣́ rî

Póõlõ îgĩ wárãgã nô Fı̣̃lı̣́pı̣̃ lé ꞌbá krístõ ꞌbá ró rî yî drí. Nĩ zı̣̂ Tã ꞌẼꞌẽ kápĩtã 16, tã sı̣́sı̣́ Póõlõ drí tã âtî-âtî tãndí Yésũ rî tãsĩ rî pẽzó Fı̣̃lı̣́pı̣̃ ꞌálâ rî, nĩ âꞌdô ûsúꞌá lâ tólâ, gõꞌdá õjílã ũrûkậ tólâ rî ꞌbá yî drí âꞌdózó krístõ ꞌbá ró. Ngbãângbânõ rî, Póõlõ rĩꞌá gạ̃nı̣́mạ̃ ꞌá. Tĩmátĩyã bê gólâ bê. Gólâ ı̣̂sũ trá kĩ, áâꞌdô íyî lôfõꞌá ꞌwãâ gạ̃nı̣́mạ̃ ꞌásĩ, gõꞌdá gólâ kpá tã ı̣̂sũ ãzâ bê kĩ, ãzâ ꞌbá yî ãâꞌdô íyî fũꞌá. Gólâ îgĩ tã õjílã ꞌdî ꞌbá yî drí kĩ, gólĩyî ı̣̃ı̣̂sũ tã rõô íyî tãsĩ kô, tãlâ yí ı̣̂lı̣̂ tã gólâ rĩzó rĩlí ãyĩkõ sĩ rî trá, ãꞌdô gạ̃nı̣́mạ̃ ꞌá ngãtá gạ̃nı̣́mạ̃ ꞌá kô yã rî. Gólâ nı̣̃ trá kĩ, yî trá rĩꞌá ngá ãlô ꞌî Yésũ bê.

Wárãgã nô ꞌá rî, Póõlõ ꞌê ãwô-ĩtí trá krístõ ꞌbá ꞌdĩ ꞌbá yî drí, ậdı̣̂ gólĩyî drí âjólé Ẽpãfãrõdítõ lãjóꞌbá ĩyíkâ ró rî drı̣́gạ́ gólâ rî pãzó rî tãsĩ. Gólâ âtâ tã krístõ ꞌbá ꞌdĩ ꞌbá yî drí tã ꞌẽꞌẽ Yésũ kâ rî ꞌbá yî vó lâ bẽlé ĩꞌdî, gõꞌdá kpá tã yî Póõlõ drí rĩꞌá âtálâ gólĩyî drí rî ꞌbá yî õrî âgálé gólĩyî drı̣̃ı̣̂. Gólĩyî ãârî tã õjílã gólĩyî kĩ ꞌbá nĩ, óõlôbẽ lãꞌbí Yúdạ̃ yí kâ rî ꞌbá yî vó lâ ĩꞌdî, tãlâ âꞌdózó õjílã Ôvârí kâ ró rî ꞌbá yî kô. Tã ꞌdî ꞌbá yî õnjõ ꞌî. Gólĩyî drí tótó tã lẽlé Yésũ ꞌá, gõꞌdá Ôvârí âꞌdô gólĩyî ꞌẽꞌá âꞌdólé ngá ãlô ró Yésũ bê. Âꞌdózó ngá ãlô ró Yésũ bê rî rĩꞌá tã gólâ lậvũ ꞌbá kôrô rî ĩꞌdî, tãlâ krístõ ꞌbá yî õrî ró ĩyî zãâ kárá ãyĩkõ sĩ, gõꞌdá kpá ãwô-ĩtí lôgõ-lôgõ bê Ôvârí drí, õzõ kpálé lâŋõ ãꞌdô bê rî.

1

1 Mâ Póõlõ îgĩ wárãgã nô nĩ ãnî gólĩyî õjílã Ôvârí rî nyãányâ kâ Fı̣̃lı̣́pı̣̃ ꞌálâ rî ꞌbá yî drí. Ãmâ Tĩmátĩyã bê, ãmâ gólĩyî âꞌdó ꞌbá rû ı̣̂ꞌbũ ꞌbá Yésũ Krístõ kâ ró rî ꞌê nî-bê-yã ãnî drí. Má rî tã îgĩlí ãnî ndrĩ gólĩyî rĩ ꞌbá ngá ãlô ró Yésũ Krístõ bê rî yî drí gõꞌdá kpá ãnî drı̣̃-ꞌbá kạ̃nı̣́sạ̃ kâ rî ꞌbá yî drí, gõꞌdá kpá ãnî kạ̃nı̣́sạ̃ vó ndrẽ ꞌbá ró rî yî bê. 2 Ôvârí ãmâ átá gõꞌdá Kúmú ãmákâ Yésũ Krístõ bê, õfẽ ĩyî õrẽ ãnî drí tã ạ̃ꞌdı̣́ bê.

Tã gólâ Póõlõ drí rãtáã ꞌẽzó krístõ ꞌbá gólĩyî Fı̣̃lı̣́pı̣̃ ꞌálâ rî ꞌbá yî tãsĩ rî

3 Õzõ ãnî tã ãâgâ trá má drı̣̃ı̣̂ rî, má drí rĩzó ãwô-ĩtí ꞌẽlé Ôvârí drí, gõꞌdá má drí rĩzó rãtáã ꞌẽlé ãnî tãsĩ. 4 Gõꞌdá õzõ má õꞌê rãtáã trá Ôvârí drí ãnî tãsĩ rî, óꞌbã mâ âꞌdólé ãyĩkõ ró, 5 tãlâ má ı̣̂sũ tã ngá gólĩyî tãndí ró ndrĩ ãnî drí ꞌẽlé ámâ pãzó lôsĩ tã âtî-âtî Ôvârí kâ nõ pẽzó, îtõlé kậyı̣̂ drı̣̃-káká má drí ânĩzó ãnî ngálâ rî sĩ bũúũ ngbãângbânõ rî ĩꞌdî. 6 Tãlâ tã ꞌdî tãsĩ rî, tã pạ̃tı̣́ı̣̃ ró, má lẽ tã trá kĩ, Ôvârí âꞌdô lôsĩ tãndí gólâ drí îtõlé trá ꞌẽlé ãnî ꞌá ꞌdĩ lôpéꞌá bũúũ kậyı̣̂ gólâ Yésũ Krístõ drí ꞌẽzó âcálé âgõlé ãngó nõ ꞌá rî sĩ lôsĩ tãndí rî gógó ꞌdĩ drí gõzó rû ndẽlé ngbá.

7 Rĩꞌá tã mbı̣̂ ꞌî má drí ꞌbãzó ãyĩkõ ró ãnî tãsĩ, tãlâ ãnî lôvó bê má ꞌâ rõô. Ngãtá má âꞌdô bê gạ̃nı̣́mạ̃ ꞌá, ngã má âꞌdô bê gạ̃nı̣́mạ̃ ꞌá kô yã rî, má drí rĩzó tã Ôvârí kâ pẽlé mbı̣̂mbı̣̂ kĩ, tã âtî-âtî tãndí Yésũ rî tãsĩ rî rĩꞌá pạ̃tı̣́ı̣̃ rî, nĩ ậmû drı̣́ trá lôsĩ ámákâ gólâ Ôvârí drí rî ꞌá. 8 Ôvârí rî lı̣̃fı̣́ drı̣̃ ꞌá, má ꞌbã ãnî lôvó trá rõô, lõvõ gólâ Yésũ drí ꞌbãlé õjílã íyíkâ drí rî sĩ. Má lẽ rõô ãnî ndrẽlé kpá óꞌdí. 9-10 Má ꞌê rãtáã Ôvârí drí ãnî tãsĩ kĩ, lõvõ ãníkâ Ôvârí rî tãsĩ õjílã ãzí bê rî ũlı̣̂pı̣̃ âcálé rõô. ꞌDĩî kpạ̃rạ̃tı̣́ tã nı̣̃nı̣̃ Ôvârí rî tãsĩ rî bê, nĩ îcâ ró bê tã gólĩyî mbı̣̂mbı̣̂ rî nı̣̃lı̣́ ĩꞌdî gõꞌdá ꞌẽlé dódó. Gõꞌdá ĩtí rî, kậyı̣̂ gólâ Yésũ drí âgõzó ãngó nõ ꞌá rî, áâŋõó tã ãnî rú tã õnjí tãsĩ rî kpá kô ãlôwálâ, 11 õzõ nĩ õrî zãâ tã tãndí mbı̣̂ rî ꞌbá yî ꞌẽlé mbârâkã Yésũ Krístõ kâ rî sĩ rî. Gõꞌdá ĩtí rî, õjílã ndrĩ âꞌdô Ôvârí rî ı̣̂njı̣̃ꞌá gõꞌdá lûyı̣́zó lâ.

Tã Póõlõ drí ꞌbãzó ãyĩkõ ró õzõ kpálé óõꞌbã bê gólâ gạ̃nı̣́mạ̃ ꞌá rî

12 Ámâ ậdrúpı̣̃ yî ámâ îzó yí bê, má lẽ tã âtálé ãnî drí kĩ, lâŋõ gólĩyî ámâ ꞌẽ ꞌbá rî ꞌbá yî, ꞌbãá mâ kô lôsĩ tã âtî-âtî tãndí pẽpẽ kâ nõ âyélé. Võ lâ ꞌá rî, tã âtî-âtî tãndí Ôvârí kâ rî trá mbãlé nĩꞌá ạ̃tı̣́ ꞌálâ õjílã drí tã lẽzó ꞌá lâ. 13 Gõꞌdá ạ̃jú ꞌbũ ꞌbá gólĩyî rĩ ꞌbá kúmú rî vó ndrẽlé rî ꞌbá yî, ạ̃jú ꞌbũ ꞌbá yî ndrĩ gólĩyî rĩ ꞌbá jạ̃rı̣́bạ̃ ꞌá nõ, gõꞌdá kpá õjílã ãzâ ꞌbá yî ndrĩ nõlé rî yí bê, nı̣̃ ĩyî trá kĩ, óꞌbã mâ trá gạ̃nı̣́mạ̃ ꞌá, tãlâ tã pẽpẽ ámákâ Yésũ Krístõ rî tãsĩ rî drí sĩ. 14 Gõꞌdá kpá ámâ ậdrúpı̣̃ yî krístõ ꞌbá ró rî ꞌbá yî trá rĩꞌá ãmbá tã lẽlẽ bê gạ̃rạ̃ Kúmú ãmákâ Yésũ ꞌá, gõꞌdá gólĩyî îcâ kpá trá tã âtî-âtî Ôvârí kâ pẽlé õjílã drí cú ĩtí ũrı̣̃ ãkó, tãlâ gólĩyî ndrê tã gólâ Kúmú ãmákâ Yésũ drí ámâ pãzó gạ̃nı̣́mạ̃ ꞌá rî trá.

15 Rĩꞌá tã pạ̃tı̣́ı̣̃ ꞌî kĩ, õjílã ũrûkậ ꞌbá yî rî cé tã pẽlé Yésũ rî tãsĩ, tãlâ tã ꞌdî âgî-âgî gólĩyî lı̣̃fı̣́. Gõꞌdá ĩtí rî, lẽ ĩyî õjílã õndrê ró ĩyî õjílã tã lâ yî drí lậnjı̣̃lı̣́ lậnjı̣̃ rî ꞌbá yî ró õjílã ãzâ ꞌbá yî drı̣̃ı̣̂ sĩ. Gõꞌdá lé ĩtí rî, õjílã ũrûkậ ꞌbá yî bê rĩꞌá ĩyî, gólĩyî pạ̃tı̣́ı̣̃ tã pẽ ꞌbá ró Krístõ rî tãsĩ pı̣̃pı̣̂sı̣́lı̣́ tãndí sĩ. 16 Gólĩyî rĩ ꞌbá pẽlâ pı̣̃pı̣̂sı̣́lı̣́ tãndí sĩ ꞌdî rî ĩyî ꞌdĩ pẽlâ tãlâ lõvõ gólĩyíkâ ãmâ drí Yésũ bê rî tãsĩ. Gólĩyî nı̣̃ trá kĩ, Ôvârí ꞌbã tã trá ódrí ámâ ꞌbãzó gạ̃nı̣́mạ̃ ꞌá, tãlâ âꞌdálâ kĩ, tã pẽpẽ ámákâ Yésũ rî tãsĩ rî rĩꞌá pạ̃tı̣́ı̣̃. 17 Gólĩyî rĩ ꞌbá tã pẽlé Yésũ rî tãsĩ pı̣̃pı̣̂sı̣́lı̣́ õnjí sĩ rî ꞌbá yî, ı̣̂sũ ĩyî tótó ĩyî nyãányâ tã ĩꞌdî. Gólĩyî ı̣̂sũ kĩ, yĩ ãâꞌdô îcáꞌá rû îzã fẽlé má drí rõô má drí ꞌbãzó drẽ gạ̃nı̣́mạ̃ ꞌá nõ rî sĩ.

18 Má lôꞌbé pı̣̃pı̣̂sı̣́lı̣́ kô õjílã rî ꞌdĩ ꞌbá yî tãsĩ, tãlâ gólĩyî rî rĩꞌá tã âtî-âtî Yésũ rî tãsĩ rî pẽꞌá õjílã drí. Má lẽ tã âtî-âtî rî ꞌdĩ ópẽ ró kárá lạ́tı̣̂ gólâ îcá ꞌbá bê âꞌdólé rî ꞌásĩ. Ngãtá pı̣̃pı̣̂sı̣́lı̣́ tãndí sĩ yã ngã õnjí lâ sĩ yã rî, má lẽ ámákâ cé tã âtî-âtî Yésũ rî tãsĩ rî õlậꞌbû ró bê hĩyã. Má âꞌdô ãwô-ĩtí ꞌẽꞌá Ôvârí drí tã ꞌdî tãsĩ. 19 Mâ ãyĩkõ bê, tãlâ má nı̣̃ trá kĩ, má âꞌdô rĩꞌá fĩî ậtũ-ậtũ sĩ, gõꞌdá má âyé tã kô ꞌdẽzó Yésũ vósĩ rãtáã ãníkâ ámâ tãsĩ, gõꞌdá kpá rû ậmû Líndrí Tãndí Yésũ Krístõ kâ rî kâ sĩ.

20 Tã gólâ má drí lẽlé pı̣̃pı̣̂sı̣́lı̣́ ãlô sĩ, gõꞌdá rĩꞌá lı̣̃fı̣́ ꞌbãlé drı̣̃ lâ rî rĩꞌá nõtí, tã ãzãkã õpẽ mâ kô ãlôlâ. Má lẽ âꞌdólé fĩî ậtũ ãmbá bê kậyı̣̂ vósĩ cé, ngîngî lâ ngbãângbânõ kậyı̣̂ lâŋõ kâ nõ sĩ, tã Ôvârí drí lẽlé má drí ꞌẽlé rî ꞌẽzó, tãlâ má ı̣̂njı̣̃ ró Krístõ bê ngá ndrĩ gólĩyî má drí ꞌẽlé rî ꞌbá yî sĩ, ngãtá má âꞌdô rĩꞌá lédrẽ-lédrẽ ró, ngã drãꞌá yã rî. 21 Tã gólĩyî tã lâ yî drí lậnjı̣̃lı̣́ má drí rĩrĩ tãsĩ rî ãꞌdô ꞌî yã? Má lı̣̃fı̣́ rî, ꞌdẽlé Yésũ vó ĩꞌdî. Bê trá ĩtí rî, drãdrã rĩꞌá tãndí ró, tãlâ má âꞌdô ngá ạ́ngı̣́ ûsúꞌá gạ̃rạ̃ gólâ má drí âꞌdózó ĩꞌdí bê lâ ãngó nõ ꞌá rî drı̣̃ı̣̂ sĩ. 22 Kpálé ĩtí rî, õzõ má õrî ámâ rúꞌbạ́ ĩnyĩrĩkõ nô bê rî, má âꞌdô îcáꞌá rĩlí rĩꞌá lôsĩ tãndí ꞌẽlé Ôvârí drí ãngó nõ ꞌá. Gõꞌdá bê ĩtí rî, tã ángô rî ꞌbá yî ĩꞌdî rĩꞌá dódó njĩlí yã? Rĩrĩ lédrẽ-lédrẽ ró, ngãtá drãlé yã? Má nı̣̃ı̣́ kô. 23 Tã ı̣̂sũ ámákâ rĩꞌá rı̣̃ rı̣̃ tã ꞌdî ꞌá. Má lẽ ãngó drı̣̃ nô âyélé, tãlâ má drí îcázó bê rĩlí Krístõ bê, gõꞌdá má nı̣̃ trá, ꞌdĩî rĩꞌá tã tãndí ꞌî. 24 Kpálé ĩtí rî, ãnî tãsĩ rî, rĩꞌá îcâ-îcâ ró kĩ, má õrî lédrẽ-lédrẽ ró ámâ rúꞌbạ́ ĩnyĩrĩkõ bê, tãlâ má ĩîcâ ró bê rĩlí rĩꞌá ãnî îmbálé.

25 Gõꞌdá nĩngá sĩ, má nı̣̃ trá kĩ nĩ rî, má âꞌdô rĩꞌá lédrẽ-lédrẽ ró. Gõꞌdá rî, mã âꞌdô drẽ rĩꞌá zãâ ãní bê ndrĩ ãngó nõ ꞌá, tãlâ ãꞌdô ró bê tã lẽlẽ ãníkâ Yésũ ꞌá rî ũlı̣̂pı̣̃ ró âꞌdólé ạ̃tı̣́ ꞌálâ, gõꞌdá kpá ãyĩkõ tã lẽlẽ ãníkâ kâ ꞌdĩ ꞌbãlé lı̣̂pı̣̃lı̣́ kpá ạ̃tı̣́ ꞌálâ. 26 Õzõ Ôvârí õfẽ ândrâ-tãndĩ má drí ãnî ndrẽzó kpá óꞌdí rî, gõꞌdá nĩ âꞌdô Yésũ rî lûyı̣́ꞌá, tãlâ gólâ pı̣̃ lạ́tı̣̂ nĩ ãnî drí ámâ ndrẽzó kpá óꞌdí.

27 Nĩ ꞌbã tã ı̣̂sũ ãníkâ tã gólâ ãlô nõ ꞌẽlé. Ãnî õjílã Ôvârí kâ ró rî ꞌbá yî, nĩ rî tã ꞌẽlé âꞌdô tã âtî-âtî Krístõ rî tãsĩ rî vó ró. Gõꞌdá ĩtí rî, õzõ má ĩîcâ nĩlí ãnî ndrẽlé, ngãtá õzõ má ĩîcâ kô âꞌdólé ãní bê tólâ rî, má lẽ ârílâ kĩ, ãnî rĩꞌá ngạ́rạ́-ngạ́rạ́ kpãkã ãlô tã lẽlẽ ãníkâ tã âtî-âtî Ôvârí kâ ꞌá rî ꞌá. 28 Nĩ âyê ạ̃jú-ꞌbá-ãzí ãníkâ rî ꞌbá yî kô ãnî ꞌbãlé ûrı̣̃lı̣́. Õzõ nĩ ãâdrê gạ́gạ́ ũrı̣̃ ãkó ĩtí rî, âꞌdô âꞌdóꞌá lãmbé ꞌî tã âꞌdálé ãnî ạ̃jú-ꞌbá-ãzí yî drí kĩ, Ôvârí âꞌdô gólĩyî ûfúꞌá, gõꞌdá Ôvârí rî gógó âꞌdô ãnî pãꞌá. 29 Nĩ ndrê drẽ, Ôvârí njĩ ãnî trá tã lẽlé Yésũ ꞌá. Ĩtí rî, gólâ âꞌdô kpá ãnî ꞌbãꞌá lâŋõ ûsúlı̣́ tãlâ tã lẽlẽ ãníkâ Yésũ ꞌá ꞌdĩ sĩ, 30 õzõ ãnî drí ámâ ndrẽrẽ rĩꞌá lâŋõ ûsúꞌá, tãlâ má lẽ tã trá Yésũ ꞌá rî drí sĩ rî tí. Tãlâ ãnî rĩꞌá rû cẽꞌá kậyı̣̂ lâŋõ kâ sĩ kpá õzõ ãnî drí ámâ ndrẽrẽ kâtí rû cẽꞌá ĩꞌdí bê lâ sı̣́sı̣́ rî, gõꞌdá kpá zãâ ãnî drí rĩꞌá ârílâ rî kâtí kĩ, mâ drẽ zãâ rû cẽꞌá ĩꞌdí bê lâ nõtí.

2

Tã Póõlõ drí âtálé kĩ âꞌdô-âꞌdô ãmákâ ãâꞌdô õzõ Yésũ kâ tí rî

1 Ãnî rĩꞌá ngá ãlô ró Yésũ Krístõ bê. Gõꞌdá ĩtí rî, gólâ sõ mbârâkã trá ãnî ꞌá. Gõꞌdá gólâ ꞌbã ãnî pı̣̃pı̣̂sı̣́lı̣́ trá ậꞌdı̣́lı̣́ ậꞌdı̣̂, tãlâ nĩ nı̣̃ trá kĩ, gólâ lẽ ãnî trá rõô. Líndrí Tãndí Ôvârí kâ ı̣̂cû ãnî rúꞌbạ́ trá ngá ãlô ró, gõꞌdá nĩ nı̣̃ ãzí-ãzí ĩzã bê gólĩyî pãzó ꞌá lâ sĩ dódó. 2 Bê trá ĩtí rî, ꞌdõvó nĩ ꞌê tã gólĩyî nõ ꞌbá yî ĩꞌdî ámâ ꞌbãlé âꞌdólé ãyĩkõ ró rõô. Tã ı̣̂sũ ãníkâ ãâꞌdô kpãkã ãlô, nĩ ꞌbã ãnî ãzí-ãzí yî lôvó, nĩ rî ngá ãlô ró pı̣̃pı̣̂sı̣́lı̣́ ꞌá. 3 Nĩ ꞌê tã kô, ãꞌdô ró bê ãnî nyãányâ ꞌbãzó âꞌdólé sı̣́sı̣́, ãmbã ûsúzó ãnî nyãányâ drí. Nĩ ậrû ãnî kô cú ĩtí tã ífí ãkó. Võ lâ ꞌá rî, nĩ ꞌbã ãnî nyãányâ ngá fínyáwá ró ãnî ãzí-ãzí yî ândrá. Nĩ ꞌê tã gólâ gólĩyî ꞌbã ꞌbá âꞌdólé ãnî drí sı̣́sı̣́ rî ĩꞌdî kárá. 4 ꞌDõvó ãnî ãzá ãlô õꞌê tã gólĩyî íyî ãzí-ãzí yî pãzó rî ĩꞌdî, gõꞌdá nĩ ꞌê kô cé tã ãnî nyãányâ pãzó rî ĩꞌdî.

5 Tã ı̣̂sũ ãníkâ ãâꞌdô ãlô tã ı̣̂sũ Yésũ Krístõ kâ bê. 6 Õzõ kpálé gólâ bê trá Ôvârí ꞌî rî, gólâ rú ãmbã íyíkâ njírí-njírí Ôvârí ró kô. 7 ꞌDĩî võ lâ ꞌá rî, gólâ ꞌbã ãmbã íyíkâ gãrã drı̣̃ı̣̂ gõzó íyî nyãányâ tã njãlé gõꞌdá âꞌdózó õzõ rû ı̣̂ꞌbũ ꞌbá kâtí, ĩꞌdî ĩtí útı̣̂ gólâ kpá âꞌdólé õjílã mvá ró. 8 Gõꞌdá âꞌdô-âꞌdô gólâkâ õjílã mvá ró ꞌdĩ, gólâ ꞌbã íyî nyãányâ trá gbõ âꞌdólé õjílã gólâ tã lâ drí lậnjı̣̃lı̣́ lậnjı̣̃ kô rî ró. Ĩtí rî, gólâ rô Ôvârí trá bũúũ cãlé íyî nyãányâ âyélé fũlı̣́. Gólâ lẽ tã-drı̣̃ kpá drãzó fê lậlı̣̂-lậlı̣̂ drı̣̃ı̣̂ õzõ tã õnjí ꞌbá kâtí. 9 Tãlâ tã ꞌdî tãsĩ rî, Ôvârí ꞌbã gólâ trá âꞌdólé ı̣̂njı̣̃lı̣́ ı̣̂njı̣̃ gõꞌdá gólâ rî trõzó ûrú ꞌálâ. Ĩtí rî, Ôvârí fẽ drı̣́-ãcê trá gólâ drí âꞌdózó drı̣́-ãcê bê gạ̃rạ̃ ngá lédrẽ-lédrẽ ũrûkậ ãzâ ꞌbá yí kâ rî drı̣̃ı̣̂ sĩ, 10 tãlâ õjílã ĩîcâ ró ĩyî bê Yésũ rî ı̣̂njı̣̃lı̣́. Õjílã ndrĩ ꞌbũû ꞌálâ rî ꞌbá yî, gõꞌdá kpá gólĩyî ãngó drı̣̃ı̣̂ nõngá rî ꞌbá yî, kpá gólĩyî ôdrã ꞌbá trá rî ꞌbá yí bê, âꞌdô ĩyî ꞌãꞌî tı̣̃ꞌá ndrĩ Yésũ ândrá Kúmú ĩyíkâ ró. 11 Gólĩyî ndrĩ âꞌdô tã âtáꞌá hûwậ kĩ, Yésũ Krístõ rĩꞌá Kúmú ạ́ngı̣́ ꞌî kôrô õjílã drı̣̃ı̣̂ sĩ ngá lédrẽ-lédrẽ bê ndrĩ. Ĩtí rî drí sĩ, áâꞌdô ãmâ átá Ôvârí rî lûyı̣́ꞌá.

Tã gólâ tã mbı̣̂ rî ꞌẽzó ĩꞌdî õjílã ndrĩ ândrá rî

12 Gõꞌdá bê trá ĩtí rî, ãnî ámâ rû-lẽ-ãzí yî gólĩyî má drí lôvó lâ yî ꞌbãlé rî yî, ꞌdõvó nĩ rî úlı̣́ ámákâ rî ꞌbá yî ârî-ârî lâ yî sĩ, õzõ ãnî drí rĩꞌá trá ꞌẽlâ kậyı̣̂ má drí rĩzó rĩlí tólâ ãní bê rî ꞌá rî kâtí. Gõꞌdá ngbãângbânõ, õzõ má drí âꞌdórẽ kô tólâ ãní bê rî tí nõ, ꞌdõvó nĩ ꞌê tã mbârâkã sĩ rĩzó zãâ úlı̣́ Ôvârí kâ rî ꞌbá yî ârílí ĩꞌdî. Nĩ ꞌê tã gólĩyî îcá ꞌbá õjílã Ôvârí kâ drí rĩꞌá ꞌẽlâ rî ꞌbá yî ĩꞌdî mbârâkã sĩ ãnî pãzó. 13 Nĩ îcâ rĩlí tã tãndí ꞌdĩ ꞌbá yî ꞌẽlé ĩꞌdî, tãlâ Ôvârí âꞌdô tã ꞌdî ꞌbá yî lôvó lâ ꞌbãꞌá ãnî ꞌá ãnî drí ꞌẽlé, gólâ âꞌdô ãnî ꞌbãꞌá tã gólĩyî sũ ꞌbá yí lı̣̃fı̣́ rî ꞌbá yî ꞌẽlé mbı̣̂mbı̣̂. Gólâ gõꞌdá âfẽ mbârâkã kpá trá ãnî drí ꞌẽzó lâ ĩꞌdî sĩ lâ.

14 Nĩ ꞌê tã ndrĩ tã gĩgĩ ãkó, gõꞌdá kpá lâwã-lâwã ãkó ãnî ãzí-ãzí yí bê, 15 tãlâ óõzó kô tã âŋõô ãnî rú tã õnjí tãsĩ ãlôwálâ, gõꞌdá tãlâ nĩ ãꞌdô ró bê Ôvârí rî mvá ró cú ĩtí tã õnjí ãkó. Ãnî drí rĩlí õjílã mbı̣̂mbı̣̂ ró õjílã gólĩyî õjílã mbı̣̂ ró kô rî ꞌbá yî lãfálé. Ãꞌdô ĩtí rî, nĩ âꞌdô lậgúꞌá, õzõ ı̣̃ꞌbı̣̂ꞌbı̣̂wạ́ gólĩyî ꞌbũû ꞌálâ rĩ ꞌbá lậgúlı̣́ võ îꞌĩlí rî ꞌbá yí kâtí. 16 ꞌDõvó nĩ âtâ tã âtî-âtî tãndí gólâ ꞌẽ ꞌbá lédrẽ-lédrẽ ạ̃dũkũ ãkó rî fẽlé rî ĩꞌdî õjílã gólĩyî âꞌdó ꞌbá tã mbı̣̂ ꞌbá ró kô ꞌdĩ ꞌbá yî drí. Nĩ ꞌê õzõ ꞌdĩî kâtí, tãlâ má ĩîcâ ró bê ámâ ậrúlı̣́ ãnî tãsĩ kậyı̣̂ ạ̃dũkũ Yésũ drí ꞌẽzó âgõlé tã kĩ ꞌbá ró ãngó nõ ꞌá rî sĩ. Tã tãndí ꞌẽꞌẽ ãníkâ âꞌdô âꞌdáꞌá lâ kĩ, lôsĩ ámákâ ãnî lãfálé ꞌá rî âꞌdó kô cú ĩtí, tã ífí ãkó õzõ ápé fạ́rạ́ngạ́ngạ́ kâtí.

17 Tã lẽlẽ ãníkâ Ôvârí ꞌá gõꞌdá lôsĩ ãníkâ gólâ drí rî bê rĩꞌá ngá fẽfẽ ꞌî Ôvârí drí. Õzõ nĩ õrî rĩlí rĩrĩ tãndí sĩ rî, ĩtí õzõ kpálé má õdrã ámâ ãrí drí rãzó cãrã-cãrã, õzõ õdrá gólâ rĩꞌá dãlâ ngá fẽfẽ ró Ôvârí drí rî kâtí rî, ꞌdĩî ꞌdó rĩꞌá ngá fẽfẽ kâtí kpãkã ãlô ngá fẽfẽ ãníkâ Ôvârí drí ngá ꞌẽꞌẽ ãníkâ gólâ drí rî sĩ rî bê. 18 Ĩtí rî, má âꞌdô ꞌbãꞌá ãyĩkõ ró tã lâ sĩ, gõꞌdá mã âꞌdô Ôvârí rî lûyı̣́ꞌá kpãkã ãlô ãní bê. Nĩ âꞌdô îcáꞌá kpá âꞌdólé ãyĩkõ ró gõꞌdá kpá Ôvârí rî lûyı̣́lı̣́ kpãkã ãlô má bê.

Tã Tĩmátĩyã yî tãsĩ Ẽpãfãrõdítõ bê

19 Õzõ Kúmú ãmákâ Yésũ õlôpê mâ rî, má âꞌdô Tĩmátĩyã rî jõꞌá ꞌwãâ ãnî ngálâ, tãlâ gólâ ãâgõ ró bê tã gólâ ꞌẽ ꞌbá ámâ ꞌbãlé âꞌdólé ãyĩkõ ró rî bê má drí ârílí. 20 Tĩmátĩyã cé ĩꞌdî rĩꞌá õjílã ãzãkã má bê nõlé ãmâ drí ãnî lôvó ꞌbãzó gólâ bê rî ĩꞌdî. 21 Nĩ ndrê drẽ, õjílã ãzâ ꞌbá yî ı̣̂sũ ĩyî tã cé tã ĩyî nyãányâ kâ rî ꞌbá yî tãsĩ. Gólĩyî ı̣̂sũú tã, tã Yésũ Krístõ kâ rî ꞌbá yî tãsĩ kô dódó. 22 Gõꞌdá ãnî nyãányâ nı̣̃ trá kĩ, Tĩmátĩyã âꞌdâ rû trá ãnî drí ngá ꞌẽ ꞌbá tãndí ró Ôvârí drí. Gólâ ꞌê tã dódó kpãkã ãlô má bê tã âtî-âtî Ôvârí kâ pẽ bê, õzõ mvá tãndí drí lôsĩ ꞌẽrẽ kpãkã ãlô íyî átá bê rî kâtí. 23 Õzõ má ũnı̣̃ ámâ nyãányâ tã trá, ngãtá áâꞌdô drı̣́ înjíꞌá fí trá má rú sĩ yã rî, má ı̣̂sũ tã trá gólâ rî jõzó ꞌwãâ ãnî ngálâ. 24 Gõꞌdá pạ̃tı̣́ı̣̃ ró, má ꞌbã tã lẽlẽ ámákâ Ôvârí ꞌá kĩ, gólâ âꞌdô lạ́tı̣̂ njı̣̃ꞌá mâ rî gógó drí nĩzó nĩꞌá ãnî ndrẽlé ꞌwãâ.

25 Gõꞌdá ngbãângbânõ rî, má ı̣̂sũ tã, rĩꞌá îcâ-îcâ ró má drí Ẽpãfãrõdítõ gólâ rĩ ꞌbá wárãgã ámákâ nõ trõlé ãnî drí nõ jõzó gõzó ãnî vá tólâ. Sı̣́sı̣́ nĩ âjô gólâ nõlé võrã bê má drí gõꞌdá kpá ámâ vó ndrẽlé. Gõꞌdá má ndrê gólâ ámâ ậdrúpı̣̃ ró, gõꞌdá kpá ngá ꞌẽ ꞌbá ãzíyã ró, gõꞌdá nĩngá sĩ rî kpá ạ̃jú-ꞌbũ-ãzíyã ró lôsĩ ãmákâ Ôvârí kâ rî ꞌá. 26 Gólâ rĩꞌá njãâ nĩlí nĩꞌá ãnî ndrẽlé ndrĩ kpá óꞌdí. Gólâ rĩꞌá tã ı̣̂sũ ró ãmbá, tãlâ nĩ ârî trá kĩ, gólâ rî ạ̃mbúkũ lâkî gbíyá dã drãlé ngá lãzé drí sĩ. 27 Rĩꞌá tã pạ̃tı̣́ı̣̃ ꞌî, ngá lãzé îzã gólâ trá rõô. Ótó kãâ ꞌê trá ꞌdẽlé gólâ rî bı̣́ ꞌá. Gõꞌdá Ôvârí ndrê ĩzã kõkõ ãmákâ gólâ bê rî trá ngá lãzé gólâ rî êgbé ꞌbá ꞌdĩ sĩ, Ôvârí pâ gõꞌdá gólâ trá, tãlâ ĩzã kõkõ gólâ rî õdrã kâ rî õzó ngá lậnjı̣̃ ãzâ âtrãâ má drı̣̃ı̣̂ dró gólĩyî ndrĩ ámákâ ãzâ ꞌbá yî ró rî yí bê. 28 Tãlâ ngá lãzé gólâkâ kî drẽ trá drí sĩ rî, má lẽ trá rõô gólâ rî jõlé ãnî ngáá tólâ ngbãângbânõ, tãlâ nĩ âꞌdô ró ãyĩkõ sĩ, õzõ nĩ õndrê gólâ kpá trá óꞌdí rî. ꞌDĩî, mâ rî gógó âꞌdô ꞌbãꞌá kpá ãyĩkõ ró kpãkã ãlô ãní bê gólâ rî tãsĩ. Gõꞌdá ꞌdĩî rî âꞌdô ĩzã kõkõ rî ámâ nyãányâ kâ rî ꞌbãꞌá âꞌdólé ngbãâ dã vó bê. 29 Ĩtí õzõ gólâ õcâ trá tólâ rî, nĩ rû gólâ drı̣́ rı̣̃ sĩ ãnî ậdrúpı̣̃ Krístõ ꞌá rî ró, tãlâ Kúmú ãmákâ Yésũ sĩ. Nĩ ꞌbã lậnjı̣̃ õjílã õzõ gólâ tí rî ꞌbá yî rú, 30 tãlâ gólâ trá gbíyá ꞌẽꞌá ãngó âyélé, tãlâ lôsĩ gólâ drí rĩꞌá ꞌẽlâ Yésũ drí rî sĩ. Gólâ tô pá nyãnyã drı̣̃ı̣̂ tãlâ ânĩzó ámâ pãlé ámâ vó ndré ꞌbá ró, õzõ ãnî nyãányâ drí rĩrĩ cú ĩtí îcá ãkó ânĩlí ámâ pãlé rî kâtí ꞌdĩ.

3

Tã ꞌẽzó âꞌdólé õzõ Yésũ tí tã ꞌẽꞌẽ ꞌásĩ ndrĩ rî

1 Ámâ ậdrúpı̣̃ yî ámâ îzó yí bê, tã ạ̃dũkũ ámákâ ãnî drí rî ĩꞌdî nõ. Nĩ âꞌdô ãyĩkõ ró, tãlâ ãnî trá ngá ãlô ꞌî Kúmú ãmákâ Yésũ bê. Âꞌdó kô rĩꞌá tã lậnjı̣̃ ꞌî má drí tã má drí âtálé trá ãnî drí sı̣́sı̣́ rî ândázó kpá óꞌdí, tãlâ úlı̣́ ámákâ nõ ꞌbá yî îcâ kpá trá ãnî pãlé.

2 Ãnî lı̣̃fı̣́ õmbâ ãnî rú õjílã Yúdạ̃ yí kâ gólĩyî rĩꞌá õzõ õké kâtí rî ꞌbá yî drí sĩ, õjílã gólĩyî lẽ ꞌbá ãnî ꞌbẽlé bãsã zẽlé, tãlâ nĩ ãꞌdô ró bê õjílã Ôvârí kâ ró ꞌdĩ rî ĩyî ꞌdĩ rĩꞌá tã õnjí rõô rî ꞌẽꞌá. 3 Mã ı̣̂sũ tã kô ꞌdẽꞌdẽ bãsã ꞌá rî drı̣̃ı̣̂ ãmâ õjílã mvá ꞌbãlé âꞌdólé õjílã Ôvârí kâ ró. Ãmâ gólĩyî rĩ ꞌbá Ôvârí rî ı̣̂njı̣̃lı̣́ kôrô Líndrí Tãndí gólâkâ ꞌásĩ rî ꞌbá yî ĩꞌdî rĩꞌá gólĩyî pạ̃tı̣́ı̣̃ ꞌdẽ ꞌbá trá bãsã ꞌá rî. Ãmâ ãyĩkõ ró âꞌdólé ngá ãlô ró Yésũ Krístõ bê, gólâ ĩꞌdî rĩꞌá lạ́tı̣̂ pạ̃tı̣́ı̣̃ ꞌî âꞌdózó õjílã Ôvârí kâ ró. 4 Tí õzõ tã gólĩyî õjílã drí ꞌẽlé rî ꞌbá yî ĩîcâ trá pạ̃tı̣́ı̣̃ gólâ rî ꞌbãlé âꞌdólé õjílã Ôvârí kâ ró rî, tí má âꞌdô îcáꞌá lı̣̃fı̣́ ꞌbãlé tã gólĩyî má drí ꞌẽlé trá rî ꞌbá yî drı̣̃ı̣̂. Õzõ õjílã ãzâ ꞌbá yî ĩîcâ lı̣̃fı̣́ ꞌbãlé tã gólĩyî ĩyî drí ꞌẽlé ĩyî pãzó rî drı̣̃ı̣̂ rî, má ꞌê tã trá rõô âꞌdô lãꞌbí ãmákâ õjílã Yúdạ̃ yí kâ kâ vó ró gạ̃rạ̃ gólĩyíkâ rî ꞌbá yî drı̣̃ı̣̂ sĩ. 5 Má ꞌdê bãsã ꞌá, ꞌdĩî mâ drẽ rĩꞌá kậyı̣̂ njı̣̂-drı̣̃-lâ-nâ. Útı̣̂ mâ õjílã Ĩsĩrãꞌélẽ kâ ró ꞌbạ̃súrú Bẽnjĩmónã kâ rî ꞌá. Mâ rĩꞌá õjílã Ị́bũrũ kâ ꞌî, ámâ átá gõꞌdá ámâ ândré yí bê. Má ı̣̂njı̣̃ lãꞌbí ãmâ õjílã Yúdạ̃ yí kâ kâ ndrĩ gõꞌdá Pạ̃rúsı̣̃ yí kâ bê tãndí ró. 6 Má rî trá, rĩꞌá kó njãâ lâŋõ fẽlé õjílã kạ̃nı̣́sạ̃ kâ drí, ãꞌdô ró bê võ drí sũzó Ôvârí rú rõô. Má ꞌê tã ndrĩ tã ꞌbãꞌbã ꞌẽlé rî kâ mbı̣̂mbı̣̂ ró.

7 Tã gólĩyî má drí rĩꞌá tã lâ yî ı̣̂sũlı̣́ kĩ, ãâꞌdô ámâ ꞌbãꞌá âꞌdólé sı̣́sı̣́ ꞌálâ ró õjílã gólâ tã lâ drí sũlı̣́ Ôvârí lı̣̃fı̣́ rî ró rî, mâ trá rĩꞌá njãâ ꞌbãlâ ĩyî má ũgúlı̣́ Yésũ rî tãsĩ. 8 Gõꞌdá âꞌdó kô cé tã rî ꞌdĩ ꞌbá yî ĩꞌdî. Má ndrê ngá ãzâ ꞌbá yî kpá ndrĩ õzõ ꞌdĩî kâtí. Má âyê ngá rî ꞌdĩ ꞌbá yî trá ndrĩ, ãꞌdô ró bê má drí îcázó Yésũ Krístõ rî nı̣̃lı̣́ Kúmú ámákâ ró. Gólâ rî nı̣̃nı̣̃ lậvũ gạ̃rạ̃ kôrô ngá ndrĩ ãzâ ꞌdĩ ꞌbá yî drı̣̃ı̣̂ sĩ. Ngá ãzâ ꞌbá yî ꞌdĩ lêndrê má lı̣̃fı̣́ tõtõ má drí kũlı̣́ ômvólé dãlé vólé õmã ꞌá rî ró, ãꞌdô ró bê má drí ꞌbãzó õjílã Yésũ kâ rî ró. 9 Má lẽ trá âꞌdólé ngá ãlô ró Yésũ bê. Má âꞌdó kô ꞌẽꞌá ámâ nyãányâ ꞌbãlé âꞌdólé õjílã mbı̣̂mbı̣̂ ró tã ꞌbãꞌbã gólĩyî Ôvârí kâ rî ꞌbá yî sĩ, tãlâ ꞌdĩî îcá kó. Võ lâ ꞌá rî, rĩꞌá Ôvârí ĩꞌdî ꞌẽꞌá fãfã fẽlé má drí rĩzó õjílã mbı̣̂ ró, tã lẽlẽ ámákâ Yésũ ꞌá rî sĩ. ꞌDĩî rĩꞌá lạ́tı̣̂ pạ̃tı̣́ı̣̃ Ôvârí kâ rî ĩꞌdî âꞌdózó õjílã mbı̣̂mbı̣̂ ró. Má ûsû trá tã lẽlẽ ámákâ Yésũ ꞌá rî sĩ. 10 Tã gólâ pạ̃tı̣́ı̣̃ má drí lẽlé rî rĩꞌá Yésũ rî nı̣̃lı̣́ dódó gõꞌdá mbârâkã gólâkâ gólâ Ôvârí drí gólâ rî lîdrízó õdrã ꞌásĩ rî bê. Gõꞌdá má lẽ lâŋõ gólâ rî ꞌẽ ꞌbá ꞌdĩ ậmúlı̣́ gólâ bê, tãlâ má âꞌdô ró bê gólâ tí tã Ôvârí kâ rî ı̣̂njı̣̃lı̣́ bũúũ drãzó, 11 tãlâ âꞌdózó ĩtí rî tãsĩ rî, má âꞌdô lédrẽ-lédrẽ óꞌdí ûsúꞌá õzõ õjílã gólâ lîdrílí õdrã ꞌásĩ rî kâtí.

Tã gólâ tã ꞌẽꞌẽ kâ pı̣̃pı̣̂sı̣́lı̣́ ãlô sĩ drı̣́-ꞌâ ûsúzó Ôvârí drı̣́gạ́ sĩ rî

12 Má rí nõ kô tã âmãlé kĩ, má ûsû ngá gólĩyî má drí lẽlé rî ꞌbá yî trá ngbálá. Má rí nõ kô tã âmãlé kĩ, mâ trá kậkậrậ õjílã mbı̣̂mbı̣̂ ꞌî cú ĩtí tã õnjí ãkó rĩrĩ ámákâ ꞌá. Gõꞌdá má rî nõ bê-rî zãâ bạ̃dı̣̃ rû cẽlé âꞌdózó õzõ ꞌdĩî rî kâtí ámâ nyãányâ drí, tãlâ Yésũ Krístõ ꞌbã mâ trá âꞌdólé õjílã íyíkâ ró. 13 Ámâ ậdrúpı̣̃ yî ámâ îzó yí bê, má ndré ámâ nyãányâ kó õzõ õjílã gólâ ngá ꞌdĩ ûsú ꞌbá lâ ró rî drẽ kô rî kâtí. Gõꞌdá má drí rĩzó gbõ rĩꞌá tã gólĩyî nõ ꞌẽlé. Tã gólĩyî má drí ꞌẽlé sı̣́sı̣́ rî ꞌbá yî jâ trá má drı̣̃ı̣̂ sĩ, gõꞌdá má drí ámâ fẽzó nĩlí ạ̃tı̣́ ꞌálâ tãndí ró lạ́tı̣̂ Ôvârí kâ ꞌá. 14 Má sê ámâ nyãányâ nĩlí ạ̃tı̣́ ꞌálâ ꞌdĩ nĩlí drı̣́-ꞌâ gólâ Ôvârí drí ámâ zĩzó ânĩꞌá ûsúlâ ꞌdĩ ûsúlı̣́ ꞌbũû ꞌálâ Yésũ Krístõ sĩ.

15 Ãmâ ndrĩ gólĩyî lı̣̃fı̣́ cĩcĩyá ró krístõ ꞌbá ró rî ı̣̂sũ tã kpá õzõ ꞌdĩî kâtí. Õzõ tã ı̣̂sũ ãnî ũrûkậ ꞌbá yí kâ ãꞌdô ngĩíngî tã ꞌdî ꞌbá yî tãsĩ rî, Ôvârí âꞌdô ãnî ꞌbãꞌá tã ı̣̂sũlı̣́ mbı̣̂mbı̣̂ dódó tã lâ yî tãsĩ. 16 Õzõ õꞌê rû kpálé ĩtí rî, nĩ ꞌdê mã nĩ zãâ sı̣́sı̣́ ꞌálâ ró tã ꞌẽlé, âꞌdô tã tãndí gólĩyî ãnî drí ꞌẽlé sı̣́sı̣́ rî vó ró.

17 Ámâ ậdrúpı̣̃ yî ámâ îzó yí bê, nĩ rî kpãkã ãlô tã ꞌẽlé õzõ má drí ꞌẽlé rî kâtí. Má âꞌdâ âꞌdílínyá tãndí trá ãnî drí. Gõꞌdá bê ĩtí rî, ãnî lı̣̃fı̣́ ạ̃ậyı̣̂ õjílã gólĩyî rĩ ꞌbá tã ꞌẽlé âꞌdô lạ́tı̣̂ ãmâ drí âꞌdálé ãnî drí rî vó ró rî ꞌbá yî drı̣̃ı̣̂, ãꞌdô ró bê ãnî drí tã ꞌẽzó kpá ĩtí. 18 Nĩ ndrê drẽ, má sõ drẽ drı̣́-mbílí trá ãnî lı̣̃fı̣́ sı̣́sı̣́ kó tã ꞌdî tãsĩ ândálé ândálé dũû. Gõꞌdá ngbãângbânõ rî, má lẽ drı̣́-mbílí sõlé ãnî lı̣̃fı̣́ tã rî ãlôlâ nõ tãsĩ ãwó ngõngõ sĩ ãnî drí kĩ, õjílã dũû ãnî lãfálé ꞌá rî ĩyî rĩlí ạ̃jú-ꞌbá-ãzí Yésũ kâ ró. Gólĩyî jâ rû trá tã âtî-âtî kĩꞌá nĩ rî, Yésũ pâ õjílã trá tã õnjí ĩyíkâ ꞌásĩ õdrã gólâkâ fê lậlı̣̂-lậlı̣̂ drı̣̃ı̣̂ rî sĩ rî rú. 19 Ôvârí âꞌdô lâŋõ fẽꞌá õjílã rî ꞌdĩ ꞌbá yî drí lạ̃sı̣́ sĩ võ gólâ lâŋõ õnjí fẽ kâ rî ꞌá, tãlâ gólĩyî ꞌdê trá rĩꞌá tã lôvó ĩyî rúꞌbạ́ kâ rî ꞌbá yî vó cú ĩtí ꞌdẽ ãkó Yésũ vó. Võ sû trá gólĩyî rú rĩrĩ õnjí gólĩyíkâ rî tãsĩ. Gõꞌdá ãnyĩ ꞌé gólĩyî tã rî ꞌdĩ ꞌbá yî tãsĩ kô. Gólĩyî rî cé tã ı̣̃nyạ́kú drı̣̃ nô kâ nõ ı̣̂sũlı̣́ ĩꞌdî.

20 Gõꞌdá ãmâ tãsĩ rî, ãmâ ãmákâ bê-rî rĩꞌá õjílã võ ꞌbũû ꞌálâ rî kâ ĩꞌdî. Ãmâ trá njãâ rĩꞌá ꞌdíyî pã ꞌbá ãmákâ Kúmú Yésũ Krístõ rî tẽꞌá ânĩlí ãmâ trõlé nĩꞌá rĩlí yí bê. 21 Gólâ âꞌdô ãmâ rúꞌbạ́ ĩnyĩrĩkõ tãkó drã ꞌbá bê nõ ôjáꞌá ngĩî, tãlâ ãꞌdô ró ĩyî bê õzõ íyíkâ ngĩî lâ ró ꞌdĩ kâtí. Gólâ âꞌdô tã rî ꞌdĩ ꞌbá yî ꞌẽꞌá íyî mbârâkã gólâ íyî ꞌbã ꞌbá âꞌdólé ngá-tı̣̂ drı̣̃lı̣́ kậkậrậ ndrĩ rî sĩ.

4

1 Ámâ ậdrúpı̣̃ yî ámâ îzó yí bê ãnî rĩꞌá gólĩyî má drí lôvó lâ yî ꞌbãlé rî ĩꞌdî. Má lẽ tã rõô ãnî ndrẽzó kpá óꞌdí. Nĩ ꞌbã mâ trá âꞌdólé ãyĩkõ ró. Ãnî kpá gólĩyî ámâ ꞌbã ꞌbá drı̣̃ lâ drí pẽlé rî tãlâ tã lẽlẽ ãníkâ Yésũ ꞌá rî sĩ rî ĩꞌdî. Bê trá ĩtí rî, nĩ rî zãâ fĩî ı̣̂dû-ı̣̂dû sĩ tã lẽlẽ ãníkâ Yésũ ꞌá rî sĩ.

Úlı̣́ ạ̃dũkũ Póõlõ kâ rî ꞌbá yî

2 Ẽwõdíyã ãnî Sĩnĩtíkẽ bê, má lôꞌbã rú ãnî drí rû lẽlé ãnî vó ꞌásĩ ậmvúpı̣̃ ãzí gólĩyî kpạ̃rạ̃tı̣́ tã lẽ ꞌbá trá Kúmú ãmákâ Yésũ ꞌá rî ró. 3 Gõꞌdá nî lôsĩ ꞌẽ ꞌbá ãzí ámákâ gólâ pạ̃tı̣́ı̣̃ rĩ ꞌbá trá lôsĩ Ôvârí kâ ꞌẽlé dódó rî, má îjî nî õkó gólĩyî rı̣̃ nô ꞌbá yî pãlé, tãlâ gólĩyî õrî ró tã ạ̃ꞌdı̣́ sĩ. Gólĩyî âdrê trá má bê lôsĩ ꞌẽlé tãndí ró, ãꞌdô ró bê tã âtî-âtî Ôvârí kâ drí lậꞌbúzó õjílã drí ndrĩ. Gólĩyî ꞌê kpá lôsĩ trá dódó ꞌdũwạ̃ Kẽlémẽnẽtĩ yí bê gõꞌdá lôsĩ ꞌẽ ꞌbá ámákâ ãzâ ꞌbá yî gólĩyî rú lâ yî îgĩlí trá búkũ Ôvârí kâ ꞌá gólĩyí õjílã lédrẽ-lédrẽ zãâ gbạ́dú ạ̃dũkũ ãkó rî rú lâ yí bê rî.

4 ꞌDõvó ãnî ndrĩ kậyı̣̂ vósĩ cé õrî ãyĩkõ sĩ, tãlâ nĩ rî ngá ãlô ró Kúmú ãmákâ Yésũ bê. Má âtâ ãnî drí kpá óꞌdí, nĩ âꞌdô ãyĩkõ ró. 5 ꞌDõvó nĩ ꞌê tã õjílã ndrĩ ãnî drí ûsúlı̣́ rî ꞌbá yî drí mãnísĩ ꞌdó pı̣̃pı̣̂sı̣́lı̣́ tãndí sĩ, gõꞌdá õjílã ndrĩ õndrê ró bê ãnî õjílã tãndí gólĩyî rĩ ꞌbá tã tãndí ꞌẽlé mãnísĩ pı̣̃pı̣̂sı̣́lı̣́ ãlô sĩ rî ꞌbá yî ró. Kúmú ãmákâ Yésũ âbí ꞌẽꞌá âgõlé ãngó nõ ꞌá ꞌwãâ. 6 Nĩ îngâ pı̣̃pı̣̂sı̣́lı̣́ kô ûrû tã ãzãkã ãzâ ꞌbá yî tãsĩ. ꞌDĩî võ lâ ꞌá rî, nĩ ꞌê rãtáã Ôvârí drí tã tı̣̂ cé tı̣̂tı̣̂ tãsĩ. Nĩ ꞌê rãtáã Ôvârí drí tã gólĩyî ãnî drí lẽlé gólâ drí ꞌẽlé ãnî drí rî ꞌbá yî tãsĩ. Nĩ rî rãtáã ꞌẽlé zãâ ãwô-ĩtí ꞌẽꞌẽ sĩ gólâ drí. 7 Ĩtí rî, gólâ âꞌdô tã ạ̃ꞌdı̣́ fẽꞌá ãnî drí tã rî ꞌdĩ ꞌbá yî tãsĩ. Tã ạ̃ꞌdı̣́ gólâ Ôvârí drí ꞌẽꞌá fẽlâ rî lậvũ tã gólĩyî ãmâ drí îcáꞌá nı̣̃lâ ãmâ drı̣̃ sĩ rî ꞌbá yî kôrô. Ôvârí âꞌdô ãnî õjílã gólĩyî âꞌdó ꞌbá ngá ãlô ró Yésũ Krístõ bê rî âmóꞌá njírí-njírí. Gólâ âꞌdô ãnî pı̣̃pı̣̂sı̣́lı̣́ vó ndrẽꞌá dódó, tãlâ tã ạ̃ꞌdı̣́ íyíkâ tãsĩ.

8 Ámâ ậdrúpı̣̃ yî ámâ îzó yí bê, tã ạ̃dũkũ ró ãnî drí, ꞌdõvó nĩ ı̣̂sũ tã tã nô ꞌbá yî tãsĩ, tã gólĩyî âꞌdó ꞌbá pạ̃tı̣́ı̣̃ rî ꞌbá yî, tã gólĩyî ı̣̂njı̣̃lı̣́ ı̣̂njı̣̃ rî ꞌbá yî, tã gólĩyî âꞌdó ꞌbá mbı̣̂mbı̣̂ rî ꞌbá yî, tã gólĩyî âꞌdó ꞌbá cú ĩtí tã õnjí ãkó rî ꞌbá yî, tã gólĩyî ãyĩkõ lâ drí cĩlí rî ꞌbá yî, tã gólĩyî tã tãndí ró rî ꞌbá yî, gõꞌdá tã õjílã ãzâ ꞌbá yí kâ gólâ ãnî drí îcáꞌá Ôvârí rî lûyı̣́lı̣́ tã lâ sĩ rî ꞌbá yî. ꞌDõvó nĩ ı̣̂sũ tã cé ngá gólĩyî tãndí ró ndrĩ ꞌdî ꞌbá yî tãsĩ ĩꞌdî. 9 ꞌDõvó ĩtí rî, nĩ ı̣̂njı̣̃ úlı̣́ ámákâ rî ꞌbá yî tã gólĩyî má drí ãnî îcízó ĩꞌdî sĩ lâ rî ꞌbá yî ꞌẽzó ndrĩ. Nĩ ꞌê tã gólĩyî ãnî drí ámâ ndrẽzó rĩꞌá ꞌẽlâ rî ĩꞌdî. Ãꞌdô trá ĩtí rî, Ôvârí gólâ tã ạ̃ꞌdı̣́ fẽ ꞌbá trá ãnî drí rî âꞌdô rĩꞌá ãní bê.

Tã gólâ Póõlõ drí ãwô-ĩtí ꞌẽzó Ôvârí drí ngá fẽfẽ Fı̣̃lı̣́pı̣̃ lé ꞌbá kâ âjólé yí drí rî tãsĩ rî

10 Má ꞌê ãwô-ĩtí ãmbá rõô Ôvârí drí, tãlâ ámâ ĩzã gâ trá ãnî drí, ámâ tã rî zãâ âgálé ãnî drı̣̃ı̣̂. Nĩ ꞌbã ãnî kpá trá âꞌdólé ámâ tãsĩ óꞌdí lạ́tı̣̂ ûsúlı̣́ ámâ pãzó ậdı̣̂ ãníkâ sĩ. Gõꞌdá má nı̣̃ trá kĩ, sı̣́sı̣́ rî, nĩ lẽ trá ámâ pãlé, gõꞌdá bũúũ âcálé ngbãângbânõ rî, nĩ ûsú lạ́tı̣̂ tãndí ậdı̣̂ rî ꞌdĩ âjózó má drí rî kô. 11 Má rí kô úlı̣́ âtálé ậdı̣̂ tãsĩ tãlâ ĩzã gólâ rĩ ꞌbá ámâ ꞌẽlé nõ sĩ, tãlâ má nı̣̃ tã trá âꞌdózó rĩlí pı̣̃pı̣̂sı̣́lı̣́ ạ̃ꞌdı̣́ sĩ âꞌdô rĩrĩ tã tı̣̂ lârâkô dũû rĩ ꞌbá ámâ ꞌẽlé rî ꞌá. 12 Má nı̣̃ trá lạ́tı̣̂ âꞌdózó rĩlí ĩzã ngá ũrûkậ ꞌbá yí kâ bê, gõꞌdá má nı̣̃ kpá trá lạ́tı̣̂ âꞌdózó rĩlí cú ngá-tı̣̂ dũû bê rõô. Má nı̣̃ tã kíríwá lạ́tı̣̂ gólâ rĩzó ãyĩkõ ró rî kâ kpá trá nõtí. Rĩrĩ pı̣̃pı̣̂sı̣́lı̣́ ạ̃ꞌdı̣́ sĩ tã lârâkô rĩ ꞌbá ámâ ꞌẽlé rî ꞌá, ngãtá mâ cú nyãsá bê nyãlé yã ngã má rî lõfó sĩ yã, ngãtá mâ cú rĩꞌá ngá bê rõô ámâ nyãányâ drí yã, ngã mâ rĩꞌá ngá ꞌdĩ ꞌbá yî ĩzã lâ bê yã rî. 13 Má îcâ trá ngá-tı̣̂ ndrĩ ꞌẽlé Yésũ gólâ mbârâkã âfẽ ꞌbá má drí ꞌẽzó lâ rî sĩ. 14 Íyíkâ rĩꞌá tã tãndí ꞌî rõô ãnî drí ámâ pãzó kậyı̣̂ lâŋõ drí ámâ ûsúzó rõô rî sĩ.

15 Ãnî krístõ ꞌbá Fı̣̃lı̣́pı̣̃ ꞌálâ rî yî, nĩ nı̣̃ trá dódó kĩ, ãnî cé rĩꞌá õjílã gólĩyî ámâ pã ꞌbá ậdı̣̂ sĩ rî ꞌbá yî ĩꞌdî, lôsĩ ámákâ ꞌẽzó kậyı̣̂ má drí ãnî âyézó tólâ Mẽkẽdónĩyã ꞌálâ tã lẽlẽ ãníkâ ꞌbãlé sı̣́sı̣́ tã âtî-âtî pạ̃tı̣́ı̣̃ Ôvârí kâ ꞌá rî vólé drı̣̃ lâ ꞌásĩ. 16 Gõꞌdá kpá kậyı̣̂ má drí âꞌdózó rĩꞌá Tẽsãlõníkã ꞌálâ rî, kậyı̣̂ vósĩ cé, nĩ rî bê ârílâ kĩ, mâ trá ĩzã ngá kâ bê rî, nĩ âjô ậdı̣̂ trá má drí ámâ pãzó ĩꞌdî sĩ lâ. 17 Gõꞌdá ngá gólĩyî ãnî drí âjólé má drí sı̣́sı̣́ nã rî, má lẽé kô gbõ ngá zı̣̃lı̣́ ãnî drı̣́gạ́ sĩ. Má lẽ bê-rî Ôvârí õfẽ ró õrẽ ãnî drí rõô tãlâ ngá fẽfẽ ãníkâ má drí rî sĩ.

18 Ngbãângbânõ rî, má ûsû ậdı̣̂ ndrĩ ãnî drí âjólé má drí Ẽpãfãrõdítõ drı̣́gạ́ rî trá. Gõꞌdá Ôvârí fẽ õrẽ trá má drí rõô ãnî sĩ. Má ûsû drı̣́-ꞌâ lôsĩ ámákâ tãsĩ rî trá dũû. Ngá fẽfẽ ãníkâ ꞌdĩ rĩꞌá õzõ ngá fẽfẽ Ôvârí drí rî kâtí, ꞌbã Ôvârí âꞌdólé ãyĩkõ ró ãmbá. 19 Ôvârí cú rĩꞌá õrẽ bê rõô fẽlé ãnî drí Yésũ Krístõ sĩ. Gólâ âꞌdô ngá gólĩyî ãnî drí lẽlé rî ꞌbá yî fẽꞌá ãnî drí, âꞌdô lạ́tı̣̂ gólâkâ rĩzó õrẽ fẽlé õjílã gólâkâ drí rî sĩ, tãlâ ãnî rĩꞌá ngá ãlô ró Yésũ bê. 20 ꞌDõvó mã rî Ôvârí ãmâ átá rî lûyı̣́lı̣́ ꞌbũû ꞌálâ ãmbá zãâ gbạ́dú ạ̃dũkũ ãkó.

21-22 Mâ Póõlõ ꞌê nî-bê-yã õjílã Ôvârí kâ ndrĩ gólĩyî âꞌdó ꞌbá ngá ãlô ró Yésũ Krístõ ꞌá tólâ nã ꞌbá yî drí ndrĩ kậkậrậ. Gõꞌdá õjílã Ôvârí kâ nõlé rî ꞌbá yî ꞌê ĩyî kpá nî-bê-yã ãnî drí tólâ, ngîngî lâ gólĩyî rĩ ꞌbá nõlé lôsĩ ꞌẽlé jó ândrê kúmú ạ́ngı̣́ Sízã kâ ꞌá rî ꞌbá yî. 23 ꞌDõvó ĩtí rî, Kúmú ãmákâ Yésũ Krístõ ãâꞌdô ãní bê, tã lânjã íyíkâ fẽlé ãnî drí. Ĩꞌdî ꞌdĩ.

Kõlósĩ lé ꞌbá

1

2

3

4

Tã îgĩ-îgĩ Póõlõ kâ Kõlósĩ lé ꞌbá yî drí rî

Kõlósĩ lé ꞌbá

Tã ꞌẽꞌá zı̣̃lâ nı̣̃lı̣́ sı̣́sı̣́ rî

Póõlõ rî wárãgã nô îgĩꞌá krístõ ꞌbá gólĩyî Kõlósĩ ꞌálâ rî ꞌbá yî drí kậyı̣̂ gólâ drí ꞌbãzó gạ̃nı̣́mạ̃ ꞌá rî sĩ. Gólâ îgĩ wárãgã nô ꞌdó kậyı̣̂ gólĩyî gólâ drí wárãgã îgĩzó Fĩlẽmónã yî drí gõꞌdá kpá krístõ ꞌbá yî Ẽfésõ kâ bê rî ꞌá. Gólĩyî rĩꞌá Tĩmátĩyã bê. Póõlõ cá drẽ gólĩyî lậmúlı̣́ tólâ kô, gõꞌdá Ẽpãfãrásĩ pẽ tã âtî Yésũ rî tãsĩ rî trá tólâ gõꞌdá kpá gólâ îtõ kạ̃nı̣́sạ̃ trá tólâ.

Póõlõ îgĩ wárãgã nô gólĩyî drí, tãlâ õjílã ãzâ ꞌbá yî bê tólâ, îtõ ĩyî trá rĩꞌá tã ányâ îmbálé krístõ ꞌbá yî drí. Gólĩyî kĩ nĩ rî, ĩyî ãâꞌdô cú tã nı̣̃nı̣̃ bê kôrô Póõlõ yî drı̣̃ı̣̂ sĩ. Gólĩyî kĩ nĩ rî, krístõ ꞌbá yî drí kpá líndrí ãzâ ꞌbá yî ı̣̂njı̣̃lı̣́ õzõ Yésũ rî ı̣̂njı̣̃rı̣̃ kâtí. Gólĩyî îmbâ kpá tã ꞌbãꞌbã dũû ãzâ ꞌbá yî trá kĩ, óõnyâ ngá ãzâ ꞌbá yî kô. Gõꞌdá gólĩyî õrî ró kpá lãꞌbí ãzâ ꞌbá yî ꞌdãlé, õzõ párá sı̣́ kâ ꞌdĩ tí rî yî rî. Tã îmbâ ꞌdĩ ꞌbá yî ndrĩ õnjõ ꞌî. Gõꞌdá wárãgã nõ ꞌá rî, Póõlõ îgĩ tã trá krístõ ꞌbá yî drí kĩ, õzõ gólĩyî õꞌê ĩyî tã îmbâ ányâ ꞌdĩ ꞌbá yî trá rî, ꞌdĩî rî gólĩyî âyê lạ́tı̣̂ Yésũ kâ rî trá. Póõlõ kĩ nĩ rî, õjílã ãzâ yûꞌdạ́wạ́ õzõ Yésũ tí rî. Gólâ rĩꞌá pạ̃tı̣́ı̣̃ Ôvârí tí, gõꞌdá gólâ rĩꞌá lârâkô õjílã mvá kâ rî ró. Gólâ ꞌbã ngá lédrẽ-lédrẽ ndrĩ nõ ꞌbá yí, õjílã yí bê, gõꞌdá kpá mãlãyíkã yí bê, gõꞌdá kpá líndrí ãmbá nõ ꞌbá yí bê rî yî ꞌdó nĩ, tã íyíkâ rõlé gõꞌdá ꞌẽlé gõꞌdá kpá íyî ı̣̂njı̣̃lı̣́. Yésũ drã bê fẽ lậlı̣̂-lậlı̣̂ drı̣̃ı̣̂ rî, gólâ îzã mbârâkã Sãtánã kâ líndrí íyíkâ rî ꞌbá yí bê õjílã mvá drı̣̃lı̣́ rî trá ndrĩ.

Gõꞌdá Póõlõ ndẽ tã íyíkâ ꞌdĩ tã âꞌdâ-âꞌdâ sĩ õjílã Ôvârí kâ rî ꞌbá yî drí kĩ, tã ꞌẽꞌẽ gólĩyíkâ rî ãâꞌdô nyé õzõ Kúmú gólĩyíkâ Yésũ kâ rî tí.

1

1-2 Mâ Póõlõ gólâ Ôvârí drí njĩlí âꞌdólé lãjóꞌbá Yésũ Krístõ kâ rî ró îgĩ wárãgã nô nĩ ãnî gólĩyî õjílã nyãányâ Ôvârí kâ Kõlósĩ ꞌálâ rî yî drí. Ãnî ĩꞌdî tã lẽ ꞌbá yî Yésũ ꞌá pı̣̃pı̣̂sı̣́lı̣́ ãlô sĩ rî. Ãmâ, ãmâ ậdrúpı̣̃ Tĩmátĩyã bê, ꞌê nî-bê-yã ãnî drí. Ôvârí ãmâ átá õfẽ õrẽ ãnî drí tã ạ̃ꞌdı̣́ bê.

Tã Póõlõ drí rãtáã ꞌẽzó Ôvârí drí krístõ ꞌbá gólĩyî Kõlósĩ ꞌálâ

rî ꞌbá yî tãsĩ rî

3 Õzõ mã õtírĩ rĩî rãtáã ꞌẽlé Ôvârí, Kúmú ãmákâ Yésũ Krístõ rî átá ró rî drí rî, mã rî trá rĩꞌá ãwô-ĩtí ꞌẽlé gólâ drí ãnî tãsĩ. 4 Gõꞌdá tã gólâ ãmâ drí rĩzó ãwô-ĩtí ꞌẽlé rî ĩꞌdî nõ, mã ârî tã ãnî tãsĩ kĩ, nĩ õlẽ tã trá Yésũ Krístõ ꞌá pı̣̃pı̣̂sı̣́lı̣́ ãlô sĩ, gõꞌdá nĩ õlẽ krístõ ꞌbá ãzí kpá trá rõô. 5 Nĩ rî tã ꞌdî ꞌbá yî ꞌẽlé, tãlâ ãnî rĩꞌá lı̣̃fı̣́ ꞌbãꞌbã bê ãyĩkõ gólâ Ôvârí drí rĩꞌá êdélâ ãnî drí rĩzó ꞌálâ ûrú ꞌálâ nã drı̣̃ı̣̂. Nĩ nı̣̃ ãyĩkõ ꞌdî tã lâ kậyı̣̂ gólâ tã âtî-âtî tãndí pạ̃tı̣́-pạ̃tı̣̃ Yésũ Krístõ rî tãsĩ nô tã lâ pẽzó ãnî drí rî ꞌá.

6 Ĩtí rî, gõꞌdá ãngó ꞌá nõngá rî, õzõ óõpẽ tã âtî-âtî ꞌdĩ trá rî, tã lâ drí lậꞌbúzó võ ꞌásĩ ndrĩ, gõꞌdá õjílã ôjálé rĩlí rĩrĩ óꞌdí tãndí rî sĩ. Gõꞌdá tã rî ꞌdĩ âꞌdô kpá trá ãnî drí ĩtí, kậyı̣̂ gólâ ãnî drí tã âtî-âtî tãndí Yésũ Krístõ rî tãsĩ nô ârízó rî ꞌá rî, nĩ nı̣̃ trá kĩ, tã rî ꞌdĩ rĩꞌá tã pạ̃tı̣́ı̣̃ ꞌî, gõꞌdá tã lânjã Ôvârí kâ drílâ tã õnjí õjílã kâ âyézó tãkó nõ, tã lâ drí fĩzó ãnî drı̣̃ı̣̂. 7 Ẽpãfãrásĩ îmbâ tã rî ꞌdĩ nĩ ãnî drí. Gólâ ĩꞌdî rû ı̣̂ꞌbũ ꞌbá tãndí Yésũ kâ tíbê ãmâ drí jõlé nĩꞌá tã rî ꞌdĩ îmbálé ãnî drí rî. 8 Gõꞌdá gólâ âtâ tã nĩ ãmâ drí kĩ, nĩ õlẽ õjílã Ôvârí kâ trá rõô, tãlâ Líndrí Tãndí Ôvârí kâ õfî trá ãnî pı̣̃pı̣̂sı̣́lı̣́ ꞌá.

9-10 Gõꞌdá âꞌdô bê trá ĩtí rî, mã ârî tã rî ꞌdĩ bê rî, mã îtõ trá rĩꞌá rãtáã ꞌẽlé ãnî tãsĩ. Mã rî trá rĩꞌá rãtáã ꞌẽlé Ôvârí drí, Líndrí Tãndí gólâkâ ãâꞌdâ ró, ngá gólĩyî gólâ drí lẽlé ãnî drí nı̣̃lı̣́ rî ndrĩ ãnî drí tã ányâ ãkó ꞌá lâ gõꞌdá nĩ îcâ ró kpá bê rĩlí rĩrĩ tãndí gólâ Ôvârí rî ꞌbã ꞌbá âꞌdólé ãyĩkõ ró rî sĩ. Mã rî gõꞌdá kpá rĩꞌá Ôvârí rî îjílí õfẽ ró mbârâkã ãnî drí tã tãndí ꞌẽzó õjílã drí, tã tãndí gólâ tíbê ꞌẽ ꞌbá õjílã ꞌbãlé ãnî ápí Ôvârí rî ı̣̂njı̣̃lı̣́ rî. Gõꞌdá ãmâ kpá rĩꞌá gólâ rî îjíꞌá gólâ õꞌê ró ãnî íyî nı̣̃lı̣́ gạ̃rạ̃. 11 Gõꞌdá ãmâ kpá rĩꞌá rúꞌbạ́ lôꞌbãꞌá gólâ drí, tãlâ gólâ õꞌbã ró ãnî bê âꞌdólé tã nı̣̃nı̣̃ bê, tãlâ õzõ gbõ lé rĩrĩ õtírĩ âcá âmbâ-âmbâ ró rî, nĩ rî ró bê mãnísĩ fĩî ậtũ-ậtũ sĩ, tãlâ gólâ rî nĩ mbârâkã fẽlé ãnî drí. 12 Gõꞌdá nĩ lûyı̣̂ kpá Ôvârí ãmâ átá ró rî ãyĩkõ sĩ, tãlâ gólâ ꞌbã ãmâ trá âꞌdólé rĩlí yí bê õjílã íyíkâ nyãányâ lâ ró, kũmũ íyíkâ ꞌá võ îꞌĩ-îꞌĩ ꞌá rî. 13-14 Gõꞌdá Ôvârí înjî ãmâ trá kũmũ Sãtánã kâ ı̣́nı̣́rı̣́kúwạ́ ró rî kâ ꞌásĩ, gõꞌdá trõlé tãndí ró ꞌbãlé kũmũ mvá lâ drílâ lẽlé rõô rî kâ ꞌá, gõꞌdá gólâ Yésũ Krístõ ĩꞌdî tíbê ãmâ înjí ꞌbá âꞌdólé drı̣̃-bạ́lạ́yı̣̂ ró tã õnjí drı̣́gạ́ sĩ rî. Ĩtí rî, ãmâ gõꞌdá trá gólâkâ ĩꞌdî gõꞌdá ólôꞌbãá tã ãmâ rú Ôvârí ândrá kô. Gõꞌdá Ôvârí âyê tã õnjí ãmákâ rî ꞌbá yî trá ndrĩ tãlâ Yésũ drã trá ãmâ võ ꞌá.

Tã Yésũ Krístõ drí âꞌdózó õjílã drı̣̃lı̣́ gõꞌdá kpá ngá ndrĩ ãngó ꞌá nõngá nõ, mãlãyíkã, ôvârí õjílã gólĩyî ôdrã ꞌbá trá rî yí kâ, ꞌbúlı̣́-ꞌbá, gõꞌdá kpá ólé yí bê rî

15 Õjílã ãzâ ãlô Ôvârí rî ndrẽ ꞌbá trá rî yû, gõꞌdá óndrê íyíkâ Yésũ Krístõ trá. Gõꞌdá gólâ rî âꞌdô-âꞌdô rĩꞌá nyé õzõ Ôvârí tí. Gólâ rĩꞌá Ôvârí rî mvá ꞌî drẽ ãkpãkãꞌdã ólôꞌbãá drẽ ngá ãzãkã ãngó ꞌá nõ ꞌbá yî kô. Gólâ kpá ĩꞌdî ngá ãmbá Ôvârí drí lôꞌbãlé nõ ꞌbá yî drı̣̃lı̣́ ndrĩ. 16 Gõꞌdá Ôvârí lôꞌbã ngá ndrĩ ãngó ꞌá nõ ꞌbá yî gólâ rî drı̣́ sĩ. Ĩtí rî, gõꞌdá Yésũ lôꞌbã ngá ndrĩ ãmâ drí rĩꞌá ndrẽlâ ãmâ lı̣̃fı̣́ sĩ ãngó nõ ꞌá nõ nĩ, gõꞌdá gólâ lôꞌbã ngá ndrĩ ãmâ drí ndrẽlé ãmâ lı̣̃fı̣́ sĩ kô rî ꞌbá yî kpá nĩ, tã âꞌdâ-âꞌdâ lâ ĩꞌdî mãlãyíkã yî, gõꞌdá líndrí õnjí yî, ôvârí õjílã gólĩyî ôdrã ꞌbá trá rî yí kâ, ꞌbúlı̣́-ꞌbá yî, gõꞌdá kúmú gólĩyíkâ kũmũ ĩyíkâ ꞌá rî ꞌbá yí bê ndrĩ. Gõꞌdá Ôvârí lôꞌbã ngá ꞌdĩ ꞌbá yî trá ndrĩ ꞌdó Yésũ Krístõ rî drı̣́ sĩ, gõꞌdá Ôvârí lôꞌbã gólĩyî trá ndrĩ ꞌdó gólâ drí, gólâ rî rõlé. 17 Ĩtí rî, gõꞌdá Yésũ Krístõ bê rĩꞌá drẽ ãkpãkãꞌdã ólôꞌbãá ngá ndrĩ ãngó ꞌá nõ ꞌbá yî kô, gõꞌdá gólâ rî mbârâkã ꞌê ngá ꞌdĩ ꞌbá yî nĩ rĩꞌá rĩlí nõ, tãlâ gólâ lôꞌbã ngá ꞌdĩ ꞌbá yî ndrĩ nĩ yí drí.

18 Ĩtí rî, gõꞌdá Yésũ Krístõ íyíkâ rĩꞌá nyé õzõ drı̣̃ kâtí, gõꞌdá õjílã gólâkâ rî ꞌbá yî ĩyíkâ rĩꞌá nyé õzõ gólâ rî rúꞌbạ́ kâtí. Gõꞌdá gólâ kpá õjílã drı̣̃-káká lîdrí ꞌbá õdrã ꞌásĩ rî ĩꞌdî. Ĩtí rî, gõꞌdá Yésũ Krístõ rĩꞌá õjílã drı̣̃lı̣́ ndrĩ, ôvârí õjílã gólĩyî ôdrã ꞌbá trá rî ꞌbá yí kâ bê ndrĩ gõꞌdá kpá ngá ndrĩ drı̣̃lı̣́. 19 Gõꞌdá Ôvârí lẽ gólâ drí âꞌdólé nyé õzõ yî Ôvârí tí drı̣́-ãcê gólâkâ bê, gõꞌdá kpá âꞌdô-âꞌdô gólâkâ rî bê. 20 Gõꞌdá Ôvârí êdê tã trá ĩyî lãfálé ꞌá ngá ndrĩ yí drí ꞌbãlé rî ꞌbá yí bê õdrã Yésũ Krístõ kâ fê lậlı̣̂-lậlı̣̂ drı̣̃ı̣̂ rî sĩ. Gõꞌdá õdrã Yésũ Krístõ kâ ꞌdĩ ꞌbã tã ạ̃ꞌdı̣́ trá âꞌdólé Ôvârí yî lãfálé õjílã íyíkâ bê rî ꞌá.

21 Gõꞌdá sı̣́sı̣́ rî, ãnî Kõlósĩ lé ꞌbá yî rî trá ngĩî Ôvârí rú sĩ, tã ı̣̂sũ-ı̣̂sũ ãníkâ ꞌbã ãnî trá âꞌdólé ạ̃jú-ꞌbá-ãzí Ôvârí kâ ró, gõꞌdá nĩ ró tã ꞌbãꞌbã gólâkâ kô. 22 Kpálé rî, ngbãângbânõ rî, Ôvârí ꞌbã ãnî trá âꞌdólé íyî rû-lẽ-ãzíyã yî ró. Tã rî ꞌdĩ âꞌdô trá ĩtí, tãlâ Yésũ Krístõ útı̣̂ trá ãngó ꞌá nõngá ãmâ õjílã mvá ró drãlé fê lậlı̣̂-lậlı̣̂ drı̣̃ı̣̂. Gõꞌdá lõꞌwâ lâ ró rî, Ôvârí âjî tã ạ̃ꞌdı̣́ trá ĩyî lãfálé ꞌásĩ ãní bê, gõꞌdá ngbãângbânõ rî, îcâ trá cú ãnî drí âdrézó Ôvârí ândrá ngbángbá tã õnjí ãkó ãnî rú. 23 Ĩtí rî, nĩ rî zãâ tã lẽlé ĩꞌdî tã ꞌdî ꞌá, gõꞌdá nĩ rî kpá zãâ rĩꞌá lı̣̃fı̣́ ꞌbãlé ĩꞌdî ngá gólĩyî Ôvârí drí tã lâ ꞌbãlé trá ꞌẽꞌá ꞌẽlâ ãnî drí íyî mvá yî ró rî drı̣̃ı̣̂ tã âtî-âtî Yésũ rî tãsĩ rî sĩ. Tã âtî-âtî tãndí Yésũ rî tãsĩ nô ópẽ trá õrĩ dũû õjílã gólĩyî ãngó nõ ꞌá nõ ꞌbá yí kâ drí. Gõꞌdá ꞌdĩî kpá rĩꞌá tã âtî-âtî tãndí ãlô-ãlô mâ Póõlõ drí rĩꞌá pẽ lâ nõ rû ı̣̂ꞌbũ ꞌbá Ôvârí kâ ró rî ĩꞌdî.

Tã Póõlõ drí lâŋõ ûsúzó tãlâ õjílã tíbê âꞌdó ꞌbá kô õrĩ Yúdạ̃

yí kâ ró rî yî ãârî ró ĩyî tã Yésũ rî tãsĩ rî

24 Ngbãângbânõ rî, mâ rĩꞌá lâŋõ ûsúꞌá gạ̃nı̣́mạ̃ ꞌá nõlé. Kpálé rî, mâ rĩꞌá ãyĩkõ ró tãlâ ámâ rúꞌbạ́ rî lâŋõ ûsúlı̣́ nõ ândrâ-tãndĩ tãsĩ ãnî drí. Ĩtí rî, ngá ãzâ ꞌbá yî bê Yésũ Krístõ drí drẽ zãâ rĩꞌá lâŋõ ûsúlı̣́ ꞌá lâ ãmâ tíbê âꞌdó ꞌbá Kạ̃nı̣́sạ̃ ró gólâ rî rúꞌbạ́ ró rî yî ꞌá sĩ. Ĩtí rî, gõꞌdá lâŋõ gólĩyî má drí rĩꞌá ûsúlâ ngbãângbânõ rî, ꞌdĩî íyíkâ trá lâŋõ rî gógó ámákâ ró má drí ꞌẽꞌá ûsúlâ rî ĩꞌdî. 25 Ôvârí zĩ mâ trá âꞌdólé rû ı̣̂ꞌbũ ꞌbá Kạ̃nı̣́sạ̃ kâ ró, tãlâ má õpâ ró ãnî õjílã íyíkâ bê, tã âtî-âtî tãndí nõ tã lâ õfî ró bê ãnî drı̣̃ı̣̂ dódó. 26 Gõꞌdá tã âtî-âtî rî ꞌdĩ trá rĩꞌá tã gólâ tíbê Ôvârí drí lậpı̣́lı̣́ trá lậpı̣̂ õjílã drí ndrĩ îtõ võ ꞌásĩ bũúũ âcálé ngbãângbânõ rî ĩꞌdî. Ĩtí rî, gõꞌdá trá kậyı̣̂ gólâ drí âꞌdázó lâ ngbálí-ngbálí õjílã íyíkâ drí ndrĩ rî ĩꞌdî. 27 Ôvârí ı̣̂sũ tã tã rî ꞌdĩ âꞌdálé ngbá õjílã íyíkâ rî ꞌbá yî drí gõꞌdá kpá ãnî tíbê âꞌdó ꞌbá kô õrĩ Yúdạ̃ yí kâ ró rî yî drí. Tã kíríwá tíbê lậpı̣́lı̣́ lậpı̣̂ ꞌdĩ rĩꞌá Yésũ Krístõ tíbê ãnî drí âꞌdózó ngá ãlô ró gólâ bê ꞌdĩ ĩꞌdî, nĩ ạ̃ậmû ró ngá tãndí gólâkâ ûrú ꞌálâ rî bê gólâ bê. ꞌDĩî ngá gólâ ãmâ drí rĩzó lı̣̃fı̣́ ꞌbãlé vó lâ ãyĩkõ sĩ rî ĩꞌdî.

28 Ĩtí rî, gõꞌdá tãlâ ĩꞌdî ꞌdĩ ãmâ drí rĩzó rĩꞌá tã âtî-âtî tãndí Yésũ Krístõ rî tãsĩ nô pẽlé õjílã gólĩyî ndrĩ ãmâ drí rĩꞌá ûsúlâ ãlô-ãlô rî ꞌbá yî drí rî. Gõꞌdá mã rî rĩꞌá tã ꞌdî pẽlé õjílã drí mbı̣̂ gõꞌdá kpá pạ̃tı̣́ı̣̃ ró, tãlâ õjílã ãâdrê ró bê Ôvârí rî lı̣̃fı̣́ drı̣̃ ꞌá cú ĩtí tã õnjí ãzãkã ãkó gõꞌdá kpá lı̣̂njı̣̂-lı̣̂njı̣̂ ró tã ꞌẽꞌẽ tãndí bê nyé õzõ Yésũ Krístõ kâtí. 29 ꞌDĩî tã ífí gólâ má drí rĩzó lôsĩ ꞌẽlé mbârâkã sĩ, gõꞌdá kpá rĩꞌá rû cẽlé nõ, gõꞌdá kpálé ĩtí rî, mbârâkã âꞌdó ꞌbá Yésũ kâ nõ rî rî nĩ lôsĩ rî gógó ꞌẽlé má sĩ.

2

1 Nĩ ndrê trá, má lẽ rû cẽcẽ gólâ má drí rĩzó rû cẽlé ãnî tãsĩ, gõꞌdá kpá krístõ ꞌbá gólĩyî Lõdĩsíyã ꞌálâ rî ꞌbá yî tãsĩ, gõꞌdá kpá krístõ ꞌbá gólĩyî má drí ndrẽlé kô rî ꞌbá yí bê nõ tã lâ ꞌbãlé ãnî drí nı̣̃lı̣́. 2 Gõꞌdá má ꞌê rãtáã ãnî drí âꞌdólé gạ́gạ́ õzõ rákã fê kâtí tã lẽlẽ ãníkâ ꞌá gõꞌdá nĩ lẽ kpá ãnî ãzí-ãzí yî rõô. Gõꞌdá má ꞌê rãtáã kpá ãnî drí âꞌdólé tã ı̣̂sũ-ı̣̂sũ mbı̣̂ bê tã nı̣̃nı̣̃ ãníkâ Ôvârí ꞌá rî tãsĩ, gõꞌdá kpá tã gólâkâ lậpı̣̂-lậpı̣̂ ró tíbê âꞌdó ꞌbá Yésũ Krístõ tíbê ãnî drí âꞌdózó ngá ãlô ró gólâ bê ꞌdĩ ĩꞌdî rî tãsĩ. 3 Ĩtí rî, Yésũ Krístõ ĩꞌdî tã nı̣̃nı̣̃ mbı̣̂ gõꞌdá kpá lı̣̃fı̣́ lõmbâ pạ̃tı̣́ı̣̃ rî ápí lâ ꞌî ndrĩ.

Tã Póõlõ drí drı̣́-mbílí sõzó krístõ ꞌbá lı̣̃fı̣́ óõzó kô gólĩyî âdó

tã îmbâ ányâ sĩ rî

4 Má âtâ tã ꞌdî ĩtí ꞌdĩ rî, tãlâ õjílã ãzâ õzó kô ãnî âdó úlı̣́ lı̣̃fı̣́ lõmbâ kâ sĩ tíbê âꞌdó ꞌbá õnjõ ró rî. 5 Gbõ lé má âꞌdô bê jẽjẽ ró ãnî rú sĩ rî, má rî zãâ rĩꞌá ãnî tã ı̣̂sũlı̣́ kárá tã ꞌẽꞌá ꞌẽlâ ãnî tãsĩ rî bê. Gõꞌdá mâ rĩꞌá ãyĩkõ ró, tãlâ rĩrĩ ãníkâ rĩꞌá mbı̣̂, gõꞌdá nĩ lẽ tã kpá trá Yésũ Krístõ ꞌá pı̣̃pı̣̂sı̣́lı̣́ ãlô sĩ.

6 Gõꞌdá õzõ ãnî drí tã-drı̣̃ lẽrẽ trá kĩ Yésũ Krístõ ãâꞌdô kúmú ãníkâ ꞌî ꞌdĩ rî, ꞌdõvó nĩ ꞌbã ãnî nyãányâ rĩlí ngá ãlô ró gólâ bê. 7 Gõꞌdá ĩtí rî, nĩ ꞌbã ãnî índrĩgó õfî dı̣̃ Yésũ Krístõ ꞌá õzõ fê gólâ índrĩgó lâ drí fĩlí trá dı̣̃ ı̣̃nyạ́kú tãndí ꞌá rî kâtí. Gõꞌdá nĩ ꞌbã Yésũ Krístõ ĩꞌdî âꞌdólé ı̣̃nyạ́kú tãndí ãníkâ ró ãnî índrĩgó drí fĩzó bê ꞌá lâ dı̣̃ gạ́gạ́ gõꞌdá kpá rĩ ꞌbá ngá nyãnyã tãndí fẽlé ãnî drí gõꞌdá kpá ãnî pãlé rî. Gõꞌdá ĩtí rî, nĩ ãꞌdô ró gạ́gạ́ tã lẽlẽ gólâ ãnî drí lẽlé trá tã pạ̃tı̣́ı̣̃ gólâ ãnî îmbázó ꞌá lâ nõ ꞌá, gõꞌdá nĩ rî ró zãâ ãwô-ĩtí ꞌẽꞌẽ bê Ôvârí drí.

8 Ãnî lı̣̃fı̣́ õmbâ ãnî rú óõzó ãnî âdó úlı̣́ lı̣̃fı̣́ lõmbâ kâ sĩ tã lẽlé tã îmbâ tíbê âꞌdó ꞌbá õjílã mvá kâ ró, gõꞌdá ꞌbã ꞌbá õnjõ ró rî ꞌá. Tã pạ̃tı̣́ı̣̃ ró, tã îmbâ lârâkô rî gógó ꞌdĩ ânĩ íyíkâ kôrô lãjóꞌbá Sãtánã kâ rî ꞌbá yî tı̣́ sĩ, gólĩyî õjílã ãngó nõ kâ nõ ꞌbá yî drı̣̃lı̣́ kúmú ró rî. Gõꞌdá tã îmbâ lârâkô rî ꞌdĩ âꞌdó kô Yésũ Krístõ ngá lésĩ. 9 Yésũ Krístõ cé ĩꞌdî âꞌdô-âꞌdô lâ drí ꞌbãlé nyé õzõ Ôvârí kâtí gõꞌdá kpá mbârâkã Ôvârí kâ bê ndrĩ gólâ rî rúꞌbạ́ ı̣̃nyạ́kú ꞌá rî. 10 Ĩtí rî, gõꞌdá ãnî rĩꞌá ĩzã õrẽ kâ ãkó Ôvârí drı̣́gạ́ sĩ, tãlâ ãnî trá rĩꞌá ngá ãlô ró Yésũ bê, gõꞌdá gólâ ĩꞌdî mbârâkã ndrĩ ãngó ꞌá nõ ꞌbá yî drı̣̃lı̣́, mãlãyíkã tãndí ngãtá líndrí õnjí, ꞌbúlı̣́-ꞌbá yí bê, gõꞌdá kpá ólé yí bê ndrĩ.

11 Mã îcá kô âꞌdólé ngá ãlô ró Ôvârí bê ꞌdẽꞌdẽ bãsã ꞌá tíbê âꞌdó ꞌbá tótó ãmâ ĩnyĩrĩkõ ŋõŋõ ĩꞌdî drı̣́ õjílã mvá kâ rî sĩ rî. Võ lâ ꞌá rî, Ôvârí ꞌbã ãmâ trá âꞌdólé ngá ãlô ró Yésũ bê tã lôvókô gólâ ãmâ ꞌá, rĩ ꞌbá ãmâ ꞌbãlé tã õnjí ꞌẽlé rî ŋõŋõ lâ sĩ vólé ãmâ pı̣̃pı̣̂sı̣́lı̣́ ꞌásĩ. 12 Ĩtí rî, gõꞌdá bãbãtízĩ ãníkâ rî kpá rĩꞌá tã ꞌdî ꞌbá yî âꞌdálé, tã rî ꞌdĩ õrî ró bê ãnî drı̣̃ı̣̂. Tã rî ꞌdĩ rî tã âꞌdálé kĩ, õzõ ãnî drí âꞌdórẽ trá ngá ãlô ró Yésũ Krístõ bê rî tí rî, gõꞌdá óꞌbã tã lôvókô tã õnjí ãníkâ rî kâ trá ꞌbú ꞌá ꞌdũwạ̃ Yésũ Krístõ rî ãvõ bê, gõꞌdá nĩ ngâ gõꞌdá kpá trá õdrã ꞌásĩ ꞌdũwạ̃ gólâ bê. Tã ꞌdî ꞌbá yî rĩꞌá tã pạ̃tı̣́ı̣̃ ꞌî ãnî drí, tãlâ nĩ lẽ tã trá Ôvârí ꞌá mbârâkã gólâkâ ãkĩ gólâ drí Yésũ Krístõ rî îngázó ĩꞌdî sĩ lâ õdrã ꞌásĩ ꞌdî ꞌá.

13 Gõꞌdá tã rî ꞌdĩ âꞌdô trá nõtí, tã lôvókô ãníkâ Ôvârí rî lẽ kâ rî drã trá ãnî pı̣̃pı̣̂sı̣́lı̣́ ꞌásĩ vólé, tãlâ tã õnjí ãníkâ ꞌẽlé Ôvârí rú rî drí. Ĩtí rî, Ôvârí âyê ãnî trá tã õnjí ãníkâ ꞌásĩ gõzó kpá tã lôvókô ãnî pı̣̃pı̣̂sı̣́lı̣́ ꞌá íyî lẽ kâ rî lôgõlé âꞌdólé lédrẽ-lédrẽ ró Yésũ Krístõ bê. 14 Gõꞌdá Ôvârí lî ícícíyá ndrĩ ãmâ rú tã gólâ ãmâ drí tã ꞌbãꞌbã íyíkâ rõzó kô rî trá ndrĩ ꞌdó vólé. Gólâ îzã tã õnjí ãmákâ îgĩlí trá vũdrı̣́ rî trá ndrĩ îpâ-îpâ lâ sĩ, fê lậlı̣̂-lậlı̣̂ drı̣̃ı̣̂ Yésũ Krístõ bê.

15 Tólâ fê lậlı̣̂-lậlı̣̂ nã drı̣̃ı̣̂ rî, Yésũ Krístõ trõ mbârâkã Sãtánã kâ trá drı̣́-ãcê gólâkâ bê, gõꞌdá kpá líndrí gólĩyî ndrĩ rĩ ꞌbá Sãtánã rî ı̣̂njı̣̃lı̣́ rî kâ yí bê. Gõꞌdá fê lậlı̣̂ drı̣̃ı̣̂ tólâ rî, gólâ pẽ gólĩyî cú, gõꞌdá gólâ âꞌdâ kpá ãngó drí kĩ, gólĩyî gõꞌdá trá mbârâkã ãkó.

16 Ĩtí rî, gõꞌdá âꞌdó kô tãndí ró õjílã ãzâ drí tã ꞌbãꞌbã ꞌbãzó ãnî drí kĩ, nĩ õnyâ ngá ãzâ ꞌbá yî kô ngá mvũmvũ ãzâ ꞌbá yí bê. Gõꞌdá nĩ ârî tã gólĩyíkâ kpá kô õzõ gólĩyî õꞌbã tã trá ãnî drí kĩ nĩ rî, nĩ õꞌê lãꞌbí ãzâ ꞌbá yî nyé õzõ lãꞌbí õrĩ Yúdạ̃ yí kâ párá sı̣́ kâ ꞌdĩ tí rî, ngãtá kậyı̣̂ njı̣̂-drı̣̃-lâ-rı̣̃ kâ ꞌdĩ yã rî. 17 Tã ꞌdî ꞌbá yî ndrĩ âꞌdô trá sı̣́sı̣́ âꞌdô âcâ-âcâ Yésũ Krístõ kâ ãngó drı̣̃ı̣̂ nõngá rî âꞌdálé, gõꞌdá ꞌdĩî âꞌdô kpá õzõ tã pạ̃tı̣́ı̣̃ líndrí kâtí. Gõꞌdá tã gólâ âꞌdó ꞌbá tã pạ̃tı̣́ı̣̃ ró, gõꞌdá kpá mbı̣̂ ró rî íyîngá Yésũ Krístõ ĩꞌdî. 18 Nĩ âyê õjílã ãzâ ãlôlâ ãâdô ãnî kô, gõꞌdá nĩ ꞌbã ãnyĩ õꞌê ãnî kô tã gólâ ãnî drí lãꞌbí ꞌdãzó kô ngãtá ôvârí ãnî ạ́ꞌbı̣́yạ́ yí kâ rî îrátãzó kô ꞌdĩ ꞌá. Ĩtí rî, õjílã gólĩyî rĩ ꞌbá tã ꞌdî ꞌbá yî ꞌẽlé ꞌdĩ rî, gólĩyî rî ĩyî lômbélé âbĩ-âbĩ ĩyíkâ rĩꞌá âbĩlâ rî ꞌbá yî tãsĩ ĩꞌdî. Tã ndrĩ gólĩyíkâ rĩꞌá âtálâ rî ꞌbá yî rĩꞌá lôsĩ ãkó, tãlâ tã ı̣̂sũ gólĩyíkâ ĩyíkâ cé ĩyî tã ꞌbãlé ĩꞌdî âꞌdólé gạ̃rạ̃. 19 Ĩtí rî, õjílã rî ꞌdĩ ꞌbá yî âꞌdó gõꞌdá kô nyé õzõ Yésũ Krístõ rî rúꞌbạ́ tíbê Yésũ drí âꞌdózó nĩ drı̣̃ lâ ró rî yí kâtí. Yésũ Krístõ cé ĩꞌdî ãmâ drı̣̃ ꞌî tíbê ãmâ êꞌbé ꞌbá kpãkã ãlô, gõꞌdá kpá rĩ ꞌbá ãmâ vó ndrẽlé, tãlâ mã õmbâ ró bê lạ́tı̣̂ gólâ Ôvârí drí lẽlé ãmâ drí mbãzó rî ꞌásĩ.

20-21 Ĩtí rî, gõꞌdá tã lôvókô tã õnjí ãníkâ rî kâ drã trá Yésũ Krístõ bê, tãlâ ãnî trá ngá ãlô ró gólâ bê. Gõꞌdá gólâ înjî ãnî trá mbârâkã líndrí õnjí gólĩyî tíbê rĩ ꞌbá õjílã ãngó nõ kâ nõ ꞌbá yî drı̣̃lı̣́ kúmú ró rî ꞌbá yí kâ ꞌásĩ. Gõꞌdá tãlâ ãꞌdô ꞌî ãnî drí gõzó kpá zãâ rĩꞌá tã ꞌẽlé õzõ ãnî drí ꞌbãrẽ kpá zãâ mbârâkã líndrí ãngó kâ rî kâ drı̣́gạ́ rî kâtí yã? Ãnî drí gõzó kpá zãâ tã ꞌbãꞌbã gólĩyíkâ vó lâ lôbẽlé ĩꞌdî kĩꞌá nĩ rî, nĩ nyâ ngá nã kô, nĩ dõ ngá nã kô rî. 22 Ngá ꞌdĩ ꞌbá yî âꞌdô rû ndẽꞌá ndrĩ. Õjílã mvá rî tã ꞌbãꞌbã ꞌdî ꞌbá yî ꞌbãlé cé nĩ. 23 Tã ꞌbãꞌbã ꞌdî ꞌbá yî lêndrê ĩyíkâ fí tãndí ró rî, âꞌdô ãnî ꞌbãꞌá lêndrélé nyé õzõ nĩ lẽ Ôvârí trá rõô rî kâtí, gõꞌdá áâkĩꞌá nĩ rî, nĩ lôgõ ãnî trá vũdrı̣́ ꞌálâ rî kâtí, gõꞌdá áâkĩꞌá nĩ rî kpá, nĩ ãâꞌdô îcáꞌá cú ãnî rúꞌbạ́ vó ndrẽlé rî kâtí. Kpálé ĩtí rî, tã ꞌbãꞌbã rî ꞌdĩ ꞌbá yî mbârâkã ãkó tã lôvókô tã õnjí ꞌẽ kâ ãnî ꞌá rî fũlı̣́.

3

Tã ãmâ drí âꞌdózó rĩrĩ óꞌdí bê Yésũ Krístõ ꞌá rî

1-3 Nĩ ârî drẽ, íîngâ ãnî trá ꞌdũwạ̃ Yésũ Krístõ bê õdrã ꞌásĩ rĩrĩ óꞌdí ꞌá gólâ bê, ĩtí rî, gõꞌdá nĩ ꞌbã lı̣̃fı̣́ cé tã tãndí gólâ Ôvârí drí tã lâ ꞌbãlé trá ꞌẽꞌá ꞌẽlâ ãnî drí ûrú ꞌálâ Yésũ Krístõ yî drí âꞌdózó ĩꞌdî kúmú lâ ró Ôvârí bê rî drı̣̃ı̣̂ ĩꞌdî. Nĩ ı̣̂sũ gõꞌdá cé ngá gólĩyî ûrú ꞌálâ rî ꞌbá yî, tã lâ ĩꞌdî, gõꞌdá âꞌdó kô ãnî drí gõzó rĩꞌá ũrı̣̃ ꞌẽlé ĩꞌdî, ngá gólĩyî ãngó nõ ꞌá ꞌẽ ꞌbá ĩyî rû ndẽlé ndẽ nô ꞌbá yî tãsĩ. Tã lôvókô ạ̃kû ãnî ꞌá rĩ ꞌbá ãnî ꞌbãlé ngá gólĩyî ãngó nõ kâ nõ ꞌbá yî tã lâ ı̣̂sũlı̣́ rî drã trá vólé, gõꞌdá ãnî trá cú rĩrĩ óꞌdí bê ngá ãlô ró Yésũ Krístõ bê, gõꞌdá kpá Ôvârí bê ûrú ꞌálâ. 4 Gõꞌdá ãmâ rĩꞌá rĩrĩ tãndí ãzâ ãkó ãngó ꞌá nõngá, rĩrĩ tãndí cé rĩrĩ gólâ ãmâ drí ꞌẽꞌá ậmúlâ Yésũ Krístõ bê rî ĩꞌdî. Gõꞌdá kậyı̣̂ ãzâ sĩ, Yésũ Krístõ âꞌdô âgõꞌá ãngó ꞌá nõngá, gõꞌdá ãmâ drí kũmũ gólâkâ ûrú ꞌálâ rî ậmúzó gólâ bê.

5 Ngbãângbânõ rî, nĩ âyê tã õnjí gólĩyî ãnî drí rĩꞌá ꞌẽlâ sı̣́sı̣́, drẽ ãnî drí âꞌdózó kô ngá ãlô ró Yésũ bê rî. Ĩtí rî, nĩ kô ậꞌdú gõꞌdá cé ãnî õkó ngãtá ágó bê ĩꞌdî, nĩ ꞌbã ãnî drı̣̃ kô cé rĩꞌá tã õnjî-õnjî rî ꞌbá yî ı̣̂sũlı̣́ ĩꞌdî, nyé õzõ ãvẽ kâtí, gõꞌdá ꞌdó-má-drí bê, gõꞌdá kpá âgî-âgî ngá õjílã ãzí kâ rú rî bê. Ĩtí rî, ãvẽ, ꞌdó-má-drí bê rî, rî õjílã ꞌbãlé âꞌdólé ĩyî nyãányâ kâ ró, gõꞌdá âꞌdó kô âꞌdólé õjílã Ôvârí kâ ró. 6 Gõꞌdá tã gólĩyî ĩtí ꞌdĩ ꞌbá yî rî Ôvârí rî ꞌbãlé âꞌdólé ạ̃wạ̃ ró tákányĩ gõꞌdá gólâ drí lâŋõ fẽzó õjílã rĩ ꞌbá tã ĩtí ꞌdĩ ꞌbá yî ꞌẽlé rî yî drí, gõꞌdá gólĩyî vólé gã ꞌbá dó tã ꞌbãꞌbã íyíkâ ı̣̂njı̣̃lı̣́ rî ꞌbá yí bê. 7 Nĩ rî trá tã õnjî-õnjî gólĩyî ĩtí ꞌdĩ ꞌbá yî ꞌẽlé drẽ ãkpãkãꞌdã kậyı̣̂ gólĩyî ãnî drí tã Yésũ Krístõ kâ nı̣̃zó kô rî ꞌá. 8 Ĩtí rî, nĩ âyê gõꞌdá tã rî gógó õnjî-õnjî ꞌdĩ ꞌbá yî vólé, nyé õzõ ạ̃wạ̃ kâtí, âgî-âgî, tã ꞌbãꞌbã õjílã ãzí rú, õjílã ãzí ꞌdãꞌdã, ngãtá tã õnjí âtálé õjílã ãzí rú rî. 9-10 Nĩ âdô õnjõ kô, tãlâ nĩ âyê rĩrĩ ạ̃kû ãníkâ ányâ ró rî yî trá gõꞌdá nĩ îtõ trá rĩrĩ óꞌdí rĩlí ĩꞌdî. Ãnî gõꞌdá trá ndrĩ õjílã óꞌdí ꞌî. Ĩtí rî, gõꞌdá âꞌdô-âꞌdô ãníkâ trá õzõ âꞌdô-âꞌdô Ôvârí tíbê ãnî ꞌbã ꞌbá rî kâtí. 11 Gbõ lé nĩ âꞌdó kô õrĩ Yúdạ̃ yí kâ ꞌî ꞌdĩ, ngãtá nĩ ꞌdê trá bãsã ꞌá ngãtá nĩ ꞌdé kô yã rî, ngãtá ãnî õjílã gólĩyî ãzí-ãzí drí gãlé dó rî ĩꞌdî yã rî, ngãtá õjílã ãzí-ãzí drí ndrẽlé ngá õnjí ró rî ĩꞌdî yã rî, ngãtá ãnî ngá-tı̣̂ bê dũû, ngãtá ãnî ngá ãkó lé ꞌbá ꞌî yã rî, Yésũ Krístõ drí rî, õjílã ĩyíkâ ndrĩ ngá ãlô ró. Ĩtí rî, Yésũ Krístõ rî íyíkâ rĩlí ãmâ pı̣̃pı̣̂sı̣́lı̣́ ꞌásĩ ndrĩ, gõꞌdá ꞌdĩî ngá gólâ tã lâ drí lậvũlı̣́ gạ̃rạ̃ rî ĩꞌdî.

12 Gõꞌdá Ôvârí lẽ ãnî trá rõô, gólâ drí ãnî njĩzó âꞌdólé õjílã íyî nyãányâ kâ ró ꞌdĩ. Gõꞌdá tã rî gógó ꞌdĩ tãsĩ rî, nĩ ꞌê zãâ tã tãndí ĩꞌdî õjílã ãzí drí, gõꞌdá nĩ âꞌdô kpá pı̣̃pı̣̂sı̣́lı̣́ ạ̃ꞌdı̣́ bê õjílã rú kậyı̣̂ vósĩ cé ãyĩkõ sĩ. Nĩ âꞌdô mãnísĩ gõꞌdá kpá fĩî ậtũ-ậtũ bê, gõꞌdá nĩ ꞌê lómbé-lómbéwá kô. 13 Nĩ âyê ãnî ãzí-ãzí yî tã õnjí gólĩyî drí ꞌẽlé trá ãnî drí rî ꞌásĩ, tãlâ Ôvârí âyê ãnî kpá trá tã õnjí ãníkâ ꞌásĩ rî drí sĩ. 14 Ĩtí rî, nĩ ꞌê tã ꞌdî ꞌbá yî ndrĩ, gõꞌdá tã gólâ lậvũ ꞌbá gạ̃rạ̃ ãnî drí ꞌẽlé rî, ãnî drí ãnî ãzí-ãzí yî lẽlé ĩꞌdî. Gõꞌdá õzõ nĩ õlẽ ãnî ãzí-ãzí yî trá rî, ãnî drí rĩzó ngá ãlô ró, tãlâ ãnî trá gárá rúꞌbạ́ kâ rû ı̣̂cú ꞌbá ngĩíngî rúꞌbạ́ ãlô rú rî ĩꞌdî, gõꞌdá gólâ njĩ ãnî trá, tãlâ nĩ rî ró bê ngá ãlô ró tã ạ̃ꞌdı̣́ íyíkâ ꞌá.

15 Ĩtí rî, gõꞌdá tã ạ̃ꞌdı̣́ gólâ Yésũ Krístõ drí âfẽlé rî õrî tã ı̣̂sũ ãníkâ ꞌá kậyı̣̂ vósĩ cé, tãlâ Ôvârí njĩ ãmâ trá rû êꞌbélé ngá ãlô ró õzõ lûkûmậ ngĩíngî drí rû êꞌbérẽ rúꞌbạ́ ãlô rú rî kâtí. Nĩ rî ró bê zãâ rĩꞌá ãwô-ĩtí ꞌẽlé ĩꞌdî Ôvârí drí. 16 Gõꞌdá tã âtî-âtî tãndí Yésũ Krístõ rî tãsĩ rî õrî zãâ kậyı̣̂ vósĩ cé ãnî drı̣̃ı̣̂. Nĩ rî ãzí-ãzí îmbálé lôngó Ôvârí kâ ngõngõ lâ sĩ búkũ gólâkâ ꞌásĩ, gõꞌdá kpá lôngó ãzâ ꞌbá yî rĩzó gólâ rî lûyı̣́lı̣́ rî ꞌbá yí bê. 17 Nĩ ꞌbã ngá ndrĩ ãnî drí rĩꞌá ꞌẽlâ rî ꞌbá yî, tã ãnî drí rĩꞌá âtálâ rî ꞌbá yí bê Yésũ Krístõ rî ꞌbãlé âꞌdólé ãyĩkõ ró. Nĩ ꞌê ãwô-ĩtí Ôvârí ãmâ átá drí Yésũ Krístõ rî tãsĩ.

18 Ãnî õkó yî, nĩ ârî tã ãnî ágó yí kâ, tãlâ ꞌdĩî tã Ôvârí drí lẽlé ãnî drí ꞌẽlé rî ĩꞌdî. 19 Gõꞌdá ãnî ágó yî, nĩ lẽ ãnî õkó yî dódó, gõꞌdá nĩ âꞌdô tãndí ró gólĩyî drí. 20 Ãnî ꞌdĩyímvá, nĩ ı̣̂njı̣̃ ãnî ândré yî átá yí bê kậyı̣̂ vósĩ cé. Õzõ nĩ õꞌê trá ĩtí rî, Ôvârí âꞌdô âꞌdóꞌá ãní bê ãyĩkõ ró. 21 Gõꞌdá átá yî, nĩ ꞌê tã õnjí tíbê ꞌẽ ꞌbá ãnî mvá yî ꞌbãlé âꞌdólé ạ̃wạ̃ ró rî kô gólĩyî drí. Õzõ nĩ õrî ꞌẽlâ ĩtí, õzõ gólĩyî õlẽ trá tã tãndí ꞌẽlé rî, drílĩyî âyézó lâ. 22 Gõꞌdá ãnî rû ı̣̂ꞌbũ ꞌbá ró rî yî, nĩ ı̣̂njı̣̃ ãnî lı̣́pı̣̂ yî kậyı̣̂ vósĩ cé. Nĩ ı̣̂njı̣̃ gólĩyî õzõ gólĩyî ãꞌdô bê ãní bê rî, gõꞌdá kpálé ĩtí rî, õzõ gólĩyî ãꞌdô yûꞌdạ́wạ́ rî, nĩ ı̣̂ꞌbũ rû gólĩyî drí pı̣̃pı̣̂sı̣́lı̣́ ãlô sĩ. 23-24 Ĩtí rî, õzõ nĩ ãꞌdô trá lôsĩ ꞌẽꞌá rî, nĩ ûjũ lôsĩ ꞌẽlé tãndí ró. Rĩꞌá îcâ-îcâ ró ãnî drí ꞌẽzó lâ ĩtí, tãlâ rû ı̣̂ꞌbũrı̣̃ ꞌá rî, nĩ rî rû ı̣̂ꞌbũlı̣́ ꞌdĩ kúmú ãmákâ Yésũ Krístõ drí. Ĩtí rî, nĩ nı̣̃ trá kĩ, gólâ âꞌdô drı̣́-ꞌâ fẽꞌá ãnî drí ûrú ꞌálâ. 25 Ĩtí rî, gõꞌdá nĩ ı̣̂sũ kpá kĩ, Kúmú Yésũ âꞌdô lâŋõ fẽꞌá õjílã gólĩyî rĩ ꞌbá tã õnjí ꞌẽlé rî yî drí. Gõꞌdá gólâ âꞌdô õjílã ndrĩ ꞌẽꞌá lạ́tı̣̂ ãlô ꞌásĩ.

4

1 Ãnî lôsĩ ꞌẽ ꞌbá lı̣́pı̣̂ ró rî ꞌbá yî, nĩ âꞌdô pı̣̃pı̣̂sı̣́lı̣́ mvẽêmvê bê lôsĩ ꞌẽ ꞌbá ãníkâ yî drí, nĩ fẽ ngá gólĩyî drí lẽlé ãꞌdô ró rĩzó rî gólĩyî drí, ãnî rĩꞌá kpá ãnî lı̣́pı̣̂ bê ûrú ꞌálâ.

2 Nĩ rî zãâ rãtáã ꞌẽꞌẽ sĩ Ôvârí drí, gõꞌdá ãnî lı̣̃fı̣́ õrî zãâ ngíyá, gõꞌdá nĩ rî kpá zãâ ãwô-ĩtí ꞌẽlé Ôvârí drí. 3 Gõꞌdá nĩ îjî Ôvârí ãmâ tãsĩ, gólâ õfẽ ró lạ́tı̣̂ bê ãmâ drí tã âtî-âtî tãndí íyíkâ pẽzó õjílã drí. Nĩ îjî Ôvârí, tãlâ gólâ õpâ ró ãmâ bê tã gólâkâ lậpı̣̂-lậpı̣̂ ró, gõꞌdá gólâ drí âꞌdálé trá õjílã drí nõ pẽlé õjílã drí. ꞌDĩî tã ífí gólâ má drí âꞌdózó gạ̃nı̣́mạ̃ ꞌá nõ ĩꞌdî. 4 Gõꞌdá nĩ îjî kpá Ôvârí, tãlâ gólâ õꞌbã ró mâ bê tã âtî-âtî tãndí gólâkâ nõ pẽlé mbı̣̂ õjílã drí, tã lâ õfî ró bê õjílã drı̣̃ı̣̂ dódó. 5 Gõꞌdá õzõ ãnî ãꞌdô trá õjílã gólĩyî tíbê âꞌdó ꞌbá krístõ ꞌbá ró kô rî lãfálé rî, nĩ lôndã lạ́tı̣̂ íyíkâ zãâ tã Yésũ kâ nõ âtázó ĩꞌdî gólĩyî drí. 6 Ĩtí rî, õzõ nĩ ãâꞌdô trá tã rî ꞌdĩ ôjáꞌá gólĩyí bê rî, nĩ âꞌdô cú ꞌdíyî ı̣̂njı̣̃-ı̣̂njı̣̃ bê gõꞌdá kpá tã ı̣̂sũ-ı̣̂sũ tãndí bê, tãlâ nĩ îcâ ró bê tã gólĩyî drí rĩꞌá îjílâ rî lôgõlé dódó.

Tã Póõlõ drí nî-bê-yã krístõ ꞌbá ãzí kâ fẽzó rî

7-8 Mâ trá ãmâ ậdrúpı̣̃ ãzí rú bê Tĩkíkõ rî jõꞌá ãnî ngálâ nõ. Gólâ âꞌdô ãmâ tã âtáꞌá nĩ ãnî drí. Tĩkíkõ rĩꞌá ãmâ rû-lẽ-ãzí tãndí tíbê ãmâ drí rĩzó lôsĩ kúmú ãmákâ Yésũ Krístõ kâ nõ ꞌẽlé gólĩyí bê tãndí ró rî ĩꞌdî. Gólâ âꞌdô mbârâkã sõꞌá ãnî ꞌá. 9 Gólĩyî âꞌdô nĩꞌá Õnẽsímõ gólâ tíbê âꞌdó ꞌbá kpá õjílã ãníkâ ró rî bê. Õnẽsímõ rî gógó kpá õjílã tíbê ꞌdẽ ꞌbá trá Yésũ Krístõ vó pạ̃tı̣́-pạ̃tı̣̃ ró rî ĩꞌdî. Gõꞌdá gólĩyî âꞌdô ngá gólĩyî ndrĩ âꞌdó ꞌbá nõlé nõ tã lâ ngĩꞌá nĩ ãnî drí tólâ.

10 Gõꞌdá Ãrĩsĩtãrókõ gólâ tíbê âꞌdó ꞌbá má bê gạ̃nı̣́mạ̃ ꞌá nõlé nõ fẽ nî-bê-yã ãnî drí tólâ. Gõꞌdá Márãkõ Bãrãnábã rî ậdrúpı̣̃ ró rî fẽ kpá nî-bê-yã ãnî drí. Ĩtí rî, má âtâ Márãkõ rî tã trá sı̣́sı̣́ ãnî drí, õzõ gólâ õcâ trá tólâ rî, nĩ lậgû gólâ ãyĩkõ sĩ. 11 Gõꞌdá Yásõwã tíbê zı̣̃lı̣́ kpá Yúsẽtũ rî fẽ kpá nî-bê-yã ãnî drí. Ĩtí rî, õjílã gólĩyî nâ ꞌdĩ ꞌbá yî õjílã gólĩyî õrĩ ãmákâ Yúdạ̃ yí kâ ꞌásĩ rĩ ꞌbá ĩyî lôsĩ ꞌẽlé ꞌdũwạ̃ má bê nõlé Ôvârí drí rî ĩꞌdî. Gólĩyî sõ mbârâkã trá má ꞌá.

12 Ẽpãfãrásĩ, krístõ ꞌbá gólâ âꞌdó ꞌbá õjílã ãníkâ ró rî fẽ nî-bê-yã kpá ãnî drí. Gólâ nõlé zãâ rĩꞌá rû cẽꞌá rãtáã ꞌẽꞌẽ bê Ôvârí drí, Ôvârí õꞌbã ró ãnî bê âꞌdólé gạ́gạ́ tã lẽlẽ ãníkâ ꞌá, gõꞌdá nĩ âꞌdô ró bê õjílã lârâkô Ôvârí drí lẽlé rî yî ró. 13 Ĩtí rî, gõꞌdá gólâ rĩꞌá rãtáã ꞌẽꞌá rõô ãnî tãsĩ õjílã Lõdĩsíyã kâ bê gõꞌdá kpá õjílã Hẽrãpólĩ kâ bê. 14 Dẽmásĩ yî ãmâ rû-lẽ-ãzí ãmbá Lúkạ̃ tíbê âꞌdó ꞌbá dõkõtórõ ró rî bê fẽ ĩyî kpá nî-bê-yã ãnî drí. 15 Mã fẽ nî-bê-yã ãmákâ krístõ ꞌbá gólĩyî Lõdĩsíyã ꞌálâ rî ꞌbá yî drí, gõꞌdá kpá Nĩmífã yî drí krístõ ꞌbá gólĩyî rĩ ꞌbá rû êꞌbélé gólâ drí ꞌbã ꞌálâ rî ꞌbá yí bê. 16 Õzõ gõꞌdá úũzı̣̂ wárãgã nô trá ãnî drí rî, nĩ gõ ró lôpélâ kpá kạ̃nı̣́sạ̃ Lõdĩsíyã ꞌálâ rî drí úzı̣̂ ró bê kpá tólâ krístõ ꞌbá tólâ nã ꞌbá yî drí. Gõꞌdá nĩ zı̣̂ kpá wárãgã gólâ má drí jõlé ngĩî õjílã Lõdĩsíyã kâ drí nã.

17 Gõꞌdá nĩ âtâ Ãkípã drí kĩ, gólâ ũnı̣̃ tãndí ró gólâ drí lôsĩ Ôvârí drí fẽlé trá gólâ drí ꞌdĩ ndẽlé.

18 Gõꞌdá mâ rî gógó Póõlõ, má fẽ nî-bê-yã ãnî drí, mâ rî gógó nyãányâ lâ mâ trá ámâ rú îgĩꞌá nõ. Ámâ tã ũvı̣̃ ãnî drı̣̃ı̣̂ sĩ gạ̃nı̣́mạ̃ ꞌá nõlé kô, nĩ ꞌê rãtáã bê ámâ tãsĩ. Ôvârí ãâꞌdô ãní bê ndrĩ. Ĩꞌdî ꞌdĩ.

1 Tẽsãlõníkã lé ꞌbá

1

2

3

4

5

Tã îgĩ-îgĩ drı̣̃-káká Póõlõ kâ Tẽsãlõníkã lé ꞌbá yî drí

1 Tẽsãlõníkã lé ꞌbá

Tã ꞌẽꞌá zı̣̃lâ nı̣̃lı̣́ sı̣́sı̣́ rî

Póõlõ rî ífífí îtõ kạ̃nı̣́sạ̃ trá Tẽsãlõníkã ꞌálâ, ꞌbạ̃drı̣̃ Gı̣̃rı̣́kı̣̃ kâ ꞌálâ. Krístõ ꞌbá óꞌdí tólâ nã ꞌbá yî jâ ĩyî trá, gõꞌdá âyê ĩyî gõꞌdá ôvârí gólĩyíkâ ạ̃kû ró õjílã gólĩyíkâ drí rĩꞌá ı̣̂njı̣̃lâ rî trá, gõꞌdá îtõ ĩyî trá tã lẽlé Yésũ ꞌá. Gõꞌdá ꞌdĩî vósĩ rî, trá Póõlõ drí rãzó vólé nĩngá sĩ, tãlâ õjílã Yúdạ̃ yí kâ ãzâ ꞌbá yî ûjũ ĩyî trá ꞌẽꞌá gólâ rî fũlı̣́.

Gõꞌdá Póõlõ râ bê nĩngá sĩ rî, gólâ drí gõzó Tĩmátĩyã rî jõlé, nĩꞌá tã tólâ rî âtrõlé âgõzó ĩꞌdí bê lâ yí drí. Ĩꞌdî gólâ drí wárãgã drı̣̃-káká îgĩzó gólĩyî drí tã îjî gólĩyíkâ ãzâ ꞌbá yî tã-drı̣̃ lâ lôgõzó, gõꞌdá kpá mbârâkã sõlé gólĩyî ꞌá. Gõꞌdá krístõ ꞌbá ꞌdĩ ꞌbá yî ꞌê ĩyî õjílã ãzâ ꞌbá yî kpá trá dũû tã lẽlé Yésũ ꞌá. Gõꞌdá ĩtí rî, ãzâ ꞌbá yî âyê ĩyî lôsĩ ꞌẽꞌẽ trá, gõꞌdá rî ĩyî trá cé Yésũ rî âgõ-âgõ tẽlé ĩꞌdî. Gõꞌdá kpá rî, ãzâ ꞌbá yî gõꞌdá ĩyíkâ tã ı̣̂sũ ró kĩ, ãꞌdô âꞌdô rû ꞌẽꞌá íyíkâ gõꞌdá nĩ krístõ ꞌbá gólĩyî ôdrã ꞌbá drẽ sı̣́sı̣́ Yésũ âgõó drẽ kô rî ꞌbá yî drí yã? Gõꞌdá Póõlõ drí tã Yésũ kâ ꞌẽzó âgõlé rî âꞌdálé gólĩyî drí tãndí ró, gõꞌdá kpá rĩrĩ gólĩyíkâ Yésũ rî tẽlé rî bê.

Gõꞌdá wárãgã rı̣̃ lâ ró rî ꞌá rî, krístõ ꞌbá ꞌdĩ ꞌbá yî drı̣̃ lâ ĩyî drẽ zãâ lîjã-lîjã ró âgõ-âgõ Yésũ kâ rî tã lâ ꞌá. Gõꞌdá õjílã ãzâ ꞌbá yî kĩ ĩyíkâ rî, Yésũ ãâgõ trá ạ̃kû ró. Gõꞌdá Póõlõ drí ngá ꞌẽ ꞌbá rû ꞌẽlé sı̣́sı̣́, Yésũ drí gõzó âgõlé rî tã lâ âtálé gólĩyî drí. Sı̣́sı̣́ rî, tã õnjí âꞌdô nĩꞌá ạ̃tı̣́ ꞌálâ, gõꞌdá õjílã gólâ tã õnjí âsé ꞌbá rî drí âcázó. Gõꞌdá Póõlõ kĩ, krístõ ꞌbá yî õrî zãâ tã Yésũ kâ lẽlé ĩꞌdî lâŋõ rĩ ꞌbá gólĩyî ꞌẽlé rî ꞌásĩ ndrĩ. Gõꞌdá gólĩyî õꞌê kpá zãâ lôsĩ ĩyíkâ, gõꞌdá gólĩyî ãâyê kpá tã tãndí ꞌẽꞌẽ kô. Ĩꞌdî ꞌdĩ.

1

1 Mâ Póõlõ, má îgĩ wárãgã nô ãnî õjílã ãmâ átá Ôvârí gõꞌdá Kúmú ãmákâ Yésũ Krístõ bê rî kâ rĩ ꞌbá Tẽsãlõníkã ꞌálâ rî ꞌbá yî drí. Ãmâ, Sĩlĩvánõ yí bê, gõꞌdá Tĩmátĩyã yí bê ꞌê ĩyî nî-bê-yã ãmbá ãnî drí. Ôvârí õfẽ õrẽ ãnî drí tã ạ̃ꞌdı̣́ bê.

Ãwô-ĩtí ꞌẽꞌẽ Tẽsãlõníkã lé ꞌbá tãsĩ

2 Ãmâ kárá rĩꞌá ãwô-ĩtí ꞌẽꞌá Ôvârí drí ãnî tãsĩ. Gõꞌdá mã ngô ãwó kpá kárá gólâ drí ãnî tãsĩ. 3 Ãmâ drẽ kpá zãâ rĩꞌá ãnî tã ı̣̂sũꞌá ãmâ átá Ôvârí ágálé, tãlâ nĩ âꞌdâ tã lẽlẽ ãníkâ ngbálí-ngbálí Ôvârí ꞌá rî trá, gõꞌdá kpá õjílã lôvó ãníkâ tákányĩ rî ꞌbá yí bê tã ãnî drí ꞌẽlé rî ꞌbá yî sĩ. Gõꞌdá ãnî kpá nĩngá sĩ lı̣̃fı̣́ ꞌbãꞌbã bê Yésũ Krístõ rî âgõ-âgõ tẽꞌá.

4 Ãmâ ậdrúpı̣̃ yî ãmâ îzó yí bê, mã nı̣̃ trá tã pạ̃tı̣́ı̣̃ ró kĩ nĩ rî, ãnî lôvó bê Ôvârí drı̣̃ı̣̂ gõꞌdá gólâ drí kpá ãnî êpẽzó âꞌdólé õjílã íyíkâ ró. 5 ꞌDĩî mã nı̣̃, tãlâ kậyı̣̂ ãmâ drí cãzó tólâ tã âtî-âtî tãndí Yésũ rî tãsĩ rî âtálé ãnî drí ꞌdĩ sĩ, pạ̃tı̣́ı̣̃ ró tã ãmâ drí âtálé ꞌdĩ ꞌbá yî âꞌdó kô cú ĩtí ífí lâ yî ãkó. Nĩ nı̣̃ trá kĩ nĩ rî, tã ꞌdî ꞌbá yî rĩꞌá tã pạ̃tı̣́ı̣̃ ꞌî mbârâkã Líndrí Tãndí Ôvârí kâ rî kâ sĩ. Nĩ nı̣̃ kpá trá kĩ, tã âtî-âtî rĩꞌá pạ̃tı̣́ı̣̃, tãlâ mã ꞌê tã tãndí trá dũû ãmâ drí rĩrĩ ãní bê ꞌdĩ sĩ. 6 Gõꞌdá nĩ ûsû lâŋõ trá, tãlâ nĩ ꞌdê trá Yésũ vósĩ ãmá bê. Kpálé õjílã ĩîzã ãnî rî, Líndrí Tãndí Ôvârí kâ âꞌdô ãnî ꞌbãꞌá âꞌdólé ãyĩkõ ró, gõꞌdá nĩ rî trá tã lẽlẽ sĩ Ôvârí ꞌá. 7 Gõꞌdá ngbãângbânõ rî, krístõ ꞌbá ndrĩ ꞌbạ̃drı̣̃ Gı̣̃rı̣́kı̣̃ kâ ꞌálâ rî ꞌbá yî ꞌdê ĩyî trá ꞌdó tã ãnî drí rĩꞌá ꞌẽlâ rî ꞌẽlé ĩꞌdî. 8 Gõꞌdá kpá Gı̣̃rı̣́kı̣̃ ũgú ꞌálâ rî, õjílã ãzâ ꞌbá yî âtâ tã ãmâ drí tã lẽlẽ ãníkâ Yésũ ꞌá ꞌdĩ tãsĩ. Îcá kô ãmâ drí tã ãzâ âtálé drílĩyî ãnî tãsĩ. 9 Áâtâ trá kĩ nĩ rî, õzõ mã ãâcâ trá ãnî ngálâ rî, nĩ ârî ãmâ úlı̣́ ârî-ârî ãyĩkõ sĩ. Gõꞌdá nĩngá sĩ rî, ãnî drí ípálé jãzó ĩꞌdî ôvârí ãbãrãdãgõ ãnî ạ́ꞌbı̣́yạ́ yí kâ rî rú sĩ, gõzó ándrá-gạ́-sı̣́lı̣́ jãlé Ôvârí pạ̃tı̣́ı̣̃ rî drí. 10 Gõꞌdá ãnî ãâꞌdô drẽ lı̣̃fı̣́ ꞌbãꞌbã ró âgõ-âgõ Ôvârí rî mvá Yésũ kâ ûrú lésĩ rî tẽꞌá gólâ Ôvârí drí gólâ rî îngálé lîdrílí õdrã ꞌásĩ rî, gõꞌdá gólâ ꞌẽ ꞌbá âgõlé ãmâ pãlé õmbã Ôvârí kâ ãmâ drí tã õnjí ãmákâ tãsĩ rî ꞌásĩ rî.

2

Tã tã drí âgázó Póõlõ drı̣̃ı̣̂ nĩnĩ gólâkâ gólĩyî ndrẽlé rî tãsĩ rî

1 Ãmâ ậdrúpı̣̃ yî ãmâ îzó yí bê, nĩ nı̣̃ trá kĩ, lôsĩ ãmákâ ãnî lãfálé rî âꞌdó kô tã ãkó ĩtí. 2 Ị̃tú ãmâ drí ꞌbãzó Fı̣̃lı̣́pı̣̃ ꞌálâ rî sĩ rî, õꞌê ãmâ trá õnjí ró, gõꞌdá áâtâ tã õnjí trá ãmâ rú, drẽ ãmâ drí cã ãkó Tẽsãlõníkã á tólâ rî. Kpálé ĩtí rî, Ôvârí âfẽ mbârâkã íyíkâ trá ãmâ drí tã âtî-âtî íyíkâ pẽzó ãnî drí. Gbõ lé õjílã bê dũû rĩ ꞌbá tã õnjí âtálé ĩꞌdî ãmâ rú rî, mã rî ãmákâ zãâ tã ꞌdî ꞌẽlé mbârâkã ãmákâ rî sĩ ndrĩ. 3 Gõꞌdá nĩ ndrê trá kĩ, mã rí kô tã ꞌdî pẽlé tã ı̣̂sũ-ı̣̂sũ õnjí sĩ ãmâ pı̣̃pı̣̂sı̣́lı̣́ ꞌá ngãtá ãnî âdólé ĩꞌdî. 4 Ôvârí ꞌbã lı̣̃fı̣́ ãmâ drı̣̃ı̣̂ âꞌdólé tã âtî-âtî íyíkâ tãndí ró ꞌdĩ pẽlé, tãlâ cé gólâ ĩꞌdî tã ómvó tõ ꞌbá tõ ãmâ ꞌá rî. Mã lẽ tótó Ôvârí rî ꞌbãlé ĩꞌdî âꞌdólé ãyĩkõ ró, âꞌdó kô õjílã ãzí ꞌbãlé ĩꞌdî. Gõꞌdá mã rí kpá kô rĩꞌá mãnĩ ꞌẽlé ãnî drí. 5 Mã rí kô rĩꞌá úlı̣́ âsô-âsô âtálé ĩꞌdî ãnî drí, tãlâ nĩ ãâfẽ ró ậdı̣̂ bê ãmâ drí. ꞌDĩî Ôvârí nı̣̃ trá ndrĩ. 6 Mã lẽé kô ãnî õjílã ãzâ ꞌbá yí bê rî drí ãmâ lûyı̣́lı̣́. 7 Íyíkâ fí rĩꞌá mbı̣̂ ãmâ drí ngá zı̣̃zó ãnî tı̣́, tãlâ ãmâ rĩꞌá lãjóꞌbá Yésũ kâ ĩꞌdî rî drí. Gõꞌdá mã ꞌé kô. Bê-rî ãmâ rĩꞌá ãnî drí õzõ ândrê tãndí gólâ rĩ ꞌbá íyî mvá ãrómẽyá ró rî vó lâ ndrẽlé dódó rî kâtí. 8 Mã âtâ tã âtî-âtî Ôvârí kâ trá ãnî drí, tãlâ ãnî lôvó bê rĩꞌá ãmâ ꞌá rõô. Gõꞌdá mã ꞌê ngá tíbê rĩꞌá ꞌẽlâ rî trá ãkí ãkó ãnî drí rî.

9 Mã ꞌê ngá trá úrı̣̃ sĩ võ võ ı̣̃tú kárá bũúũ ngạ́cı̣̂ ꞌá, tãlâ ãmâ ꞌâ tãsĩ. ꞌDĩî drẽ ı̣̃tú ãmâ drí âꞌdózó tólâ tã âtî-âtî Ôvârí kâ pẽꞌá ãnî drí rî sĩ. Mã ꞌê ĩtí, tãlâ mã õzó kô rĩî lâŋõ ngá zı̣̃zı̣̃ kâ sõlé ãnî rú. 10 Tã ãkí ãkó ãmâ drí âtálé trá nõ rĩꞌá pạ̃tı̣́ı̣̃. Ãnî nyãányâ Ôvârí yí bê nı̣̃ trá, mã ꞌê tã âꞌdó ꞌbá mbı̣̂mbı̣̂ rî ꞌbá yî ĩꞌdî ãnî tã lẽ ꞌbá yî lãfálé. 11 Mã ꞌê ãnî ãlô-ãlô, té õzõ mvá rî átá drí rĩrĩ mvá lâ yî nyãányâ ró rî yî ꞌẽlé rî kâtí, 12 ꞌdíyî îcî-îcî, gõꞌdá kpá tã-drı̣̃ lôgõ-lôgõ tã mbı̣̂mbı̣̂ Ôvârí rî ꞌbã ꞌbá âꞌdólé ãyĩkõ ró rî ꞌbá yî ꞌẽlé ĩꞌdî rî sĩ. Gólâ rî gógó ĩꞌdî ãnî ậzı̣́ ꞌbá âꞌdólé íyíkâ ró kũmũ íyíkâ zẽlé ãmbã íyíkâ nı̣̃lı̣́ rî.

13 Mã lûyı̣̂ Ôvârí kárá, tãlâ nĩ õtírĩ tã âtî-âtî ârí ãmâ sı̣́lı̣́ sĩ rî, nĩ ı̣̂sũú kô kĩ, ꞌdĩî tã âtî-âtî õjílã sı̣́lı̣́ sĩ rî ĩꞌdî. Nĩ nı̣̃ ãníkâ cé tã âtî-âtî rî ꞌdĩ ãâꞌdô trá Ôvârí sı̣́lı̣́ sĩ. Ôvârí rĩꞌá tã ꞌẽꞌá úlı̣́ íyíkâ ꞌdĩ sĩ ãnî gólĩyî tã lẽ ꞌbá gólâ ꞌá rî yî drí. 14 Tã rî nõ ꞌê rû ãnî drí nõ, té õzõ drílâ rû ꞌẽrẽ trá kạ̃nı̣́sạ̃ Ôvârí kâ võ ãzâ ꞌbá yî ꞌásĩ Yũdạ́yạ̃ ꞌálâ rî ꞌbá yî drí rî tí. Õjílã ãníkâ rî ꞌbá yî îzã ãnî kpá té õzõ õjílã Yúdạ̃ yí kâ rî ꞌbá yî drí rĩrĩ krístõ ꞌbá Yũdạ́yạ̃ ꞌálâ rî ꞌbá yî îzãlé rî kâtí. 15-16 Õjílã Yúdạ̃ yí kâ rî ꞌbá yî ûfû Kúmú Yésũ tã ậngũ ꞌbá Ôvârí kâ yí bê nĩ, gõꞌdá nõô gólĩyî rĩꞌá ãmâ îzãꞌá ĩyî. Ôvârí trá rĩꞌá õmbã ró lậvũlı̣́ kôrô tã gólĩyî drí rĩꞌá ꞌẽlâ ꞌdĩ tãsĩ. Mã nı̣̃ trá kĩ nĩ rî, gólĩyî jâ rû trá âꞌdólé ạ̃jú-ꞌbá-ãzí ró õjílã drí ndrĩ, tãlâ gólĩyî lẽ ꞌdî rû lôꞌbãlé pávó tı̣̂ âꞌbãzó bê ãmâ drí, mã õzó lạ́tı̣̂ Ôvârí kâ ngá pãzó rî tã lâ âtá õjílã âꞌdó ꞌbá õjílã Yúdạ̃ yí kâ ró kô rî ꞌbá yî drí. Tã õnjí ꞌdĩ ꞌbá yî êꞌbê rû trá lậvũlı̣́ kôrô tã õnjí gólĩyíkâ ãzâ ꞌbá yî drı̣̃ı̣̂ sĩ. Gõꞌdá ngbãângbânõ rî, Ôvârí âꞌdô pạ̃tı̣́ı̣̃ lâŋõ fẽꞌá gólĩyî drí.

Tã Póõlõ kâ ꞌẽzó nĩlí Tẽsãlõníkã lé ꞌbá ndrẽlé rî

17-18 Ãꞌdô cé ãmâ rî gógó tãsĩ rî, ãmâ ậdrúpı̣̃ yî ãmâ îzó yí bê, mã câ lãfálé trá ãnî rú sĩ ạ̃kû ró. Gõꞌdá ãmâ kpá fí zãâ rĩꞌá ãnî tã ı̣̂sũꞌá. Ãmâ trá tã ı̣̂sũ-ı̣̂sũ ạ́ngı̣́ bê ãnî ndrẽzó óꞌdí. Mã rî trá tã ꞌẽlé ânĩzó ãnî ngálâ. Mâ Póõlõ rî gógó nyãányâ lâ îtónã trá tã ı̣̂sũlı̣́ cãzó tólâ ândâlâ rı̣̃, gõꞌdá Sãtánã lôgâ mâ dó. 19-20 Ãmâ, mã lẽ rĩꞌá ãnî ndrẽlé ĩtí lâ ꞌdĩ ró, tãlâ ãnî rî gógó nyãányâ lâ, ı̣̃tú gólâ Kúmú ãmákâ Yésũ Krístõ drí âgõzó rî tú, gólâ âꞌdô tã âtáꞌá kĩ nĩ rî, mã ꞌê tã trá tãndí ró ãnî tãsĩ. Gõꞌdá vólé drı̣̃ lâ ꞌásĩ rî, mã âꞌdô ꞌbãꞌá ãyĩkõ ró.

3

1-2 Tã ı̣̂sũ ãmákâ ãnî tãsĩ rî îcâ trá lậvũlı̣́ kôrô. Ĩꞌdî ꞌdĩ, ãmâ drí ngãzó tã ı̣̂sũlı̣́ Tĩmátĩyã rî jõzó. Tĩmátĩyã rî ꞌdĩ ãmâ lậmû-ãzíyã ꞌî. Ôvârí ꞌbã gólâ ãmá bê rĩꞌá tã íyíkâ pẽlé õjílã drí. ꞌDĩî mã lâkî ãmákâ drẽ ãkpãkãꞌdã Átẽnã ꞌá nõngá. Nĩngá sĩ, ãmâ drí tã âtázó gólâ drí ãnî îcílí tã lẽlẽ ãníkâ ꞌbãlé ãmbá Yésũ ꞌá, 3 tãlâ õjílã ãzâ ãlô ãnî lãfálé ꞌásĩ õzó úlı̣́ Ôvârí kâ âyé lâŋõ drí sĩ. Gõꞌdá nĩ nı̣̃ kpá trá lạ́tı̣̂ ãmákâ ãní bê rî rĩꞌá lâŋõ kâ ꞌî. 4 Kậyı̣̂ ãmâ drí âꞌdózó drẽ ãní bê tólâ rî, mã pẽ úlı̣́ rî ꞌdĩ trá sı̣́sı̣́ ãnî drí. Mã kĩ nĩ rî, nĩ âꞌdô kpá lâŋõ ûsúꞌá. 5 Gõꞌdá ĩtí rî, tã ı̣̂sũ-ı̣̂sũ ãmákâ ãnî tãsĩ rî drí ꞌdẽzó lîbálé ạ́ngı̣́ ró. Gõꞌdá ãmâ drí Tĩmátĩyã rî jõzó ãnî ngáá tólâ, tãlâ tã lẽlẽ ãníkâ ꞌbãlé trá rî ârízó bê sı̣́lı̣́ lâ ꞌásĩ, ngã tí ãꞌdô trá tólâ ángô tí yã rî. Mâ rĩꞌá ũrı̣̃ ró, tãlâ má ı̣̂sũ tã kĩ nĩ rî, Sãtánã âꞌdô ãnî âdóꞌá. Gõꞌdá ꞌdĩî, tí tã ãmákâ ꞌẽlé trá tólâ nã âꞌdô âꞌdóꞌá ápé fạ́rạ́ngạ́ngạ́ ró.

6 Gõꞌdá Tĩmátĩyã âgõ drẽ kpá trá ãnî ngá lésĩ. Gõꞌdá gólâ drí tã âtázó ãmâ drí tã lẽlẽ ãníkâ Ôvârí ꞌá gõꞌdá kpá õjílã lôvó bê rî tãsĩ. Gõꞌdá nĩngá sĩ, Tĩmátĩyã rî gógó drí ngãzó kpá tã âtálé kĩ nĩ rî, ãnî ãâꞌdô drẽ zãâ rĩꞌá tã ı̣̂sũ bê ãmâ tãsĩ âꞌdólé ãnî drí lậmû-ãzíyã pạ̃tı̣́ı̣̃ rî ró. Gõꞌdá drílâ ngãzó tã rî ꞌdĩ pá lâ âtílí kĩ nĩ rî, nĩ lẽ ãmâ ndrẽlé kpá nyé õzõ ãmâ drí lẽrẽ ãnî ndrẽlé rî kâtí. 7-8 Ngbãângbânõ rî, ãmâ pı̣̃pı̣̂sı̣́lı̣́ ậꞌdı̣̂ trá ndrúndrú. Ãꞌdô kpálé lâŋõ ãmbá ãmâ drí âꞌdózó ĩꞌdí bê lâ nõ rî, nĩ ꞌbã ãmâ trá âꞌdólé ãyĩkõ ró tã lẽlẽ ãníkâ sĩ. 9 Mã ꞌê ãwô-ĩtí ãmbá ãmbá Ôvârí drí ãyĩkõ ãnî drí ãmâ ꞌbãzó trá ꞌá lâ ãndrõ nô tãsĩ. 10 Ãmâ rĩꞌá drẽ zãâ ãwó ngõꞌá mbârâkã sĩ Ôvârí drí, mã gõ ró kpá bê ãnî ngálâ tã ãzâ ngĩlí ạ̃tı̣́ ꞌálâ ãnî pãzó.

11 Mã ngô ãwó Ôvârí ãmâ átá drí gõꞌdá kpá Kúmú ãmákâ Yésũ bê kĩ nĩ rî, gólĩyî nyãányâ ũnjı̣̃ lạ́tı̣̂ trậ ãmâ drí nĩzó bê cãlé ãnî ngálâ. 12 Gõꞌdá Ôvârí ãmákâ rî õꞌê ãnî, ãnî lôvó ꞌbãlé ãnî vó ꞌásĩ lậvũlı̣́ kôrô ngbãângbânõ rî drı̣̃ı̣̂ sĩ, gõꞌdá kpá ãnî ꞌbãlé âꞌdólé õjílã ãzí lôvó bê ãkí ãkó ãnî ꞌá, kpá té õzõ ãmâ nyãányâ drí âꞌdórẽ ãnî lôvó bê rî kâtí. 13 Bê trá ĩtí rî, Yésũ õsõ mbârâkã ãnî ꞌá, tãlâ ãmâ átá Ôvârí õndrê ró ãnî bê õzõ õjílã íyíkâ âꞌdó ꞌbá ĩyî tã õnjí ãkó rî ꞌbá yí kâtí, ı̣̃tú Kúmú ãmákâ Yésũ drí âgõzó õjílã íyíkâ bê ndrĩ rî tú.

4

Tã gólâ sũ ꞌbá Ôvârí rú rî

1-2 Ãmâ drẽ rĩꞌá cé tã fínyáwá ãzâ ꞌbá yî îgĩꞌá ĩꞌdî ãnî drí. Mã âtâ úlı̣́ ãnî drí õzõ õjílã gólĩyî rĩ ꞌbá ĩyî tã âtâ-âtâ Kúmú ãmákâ Yésũ kâ zẽlé rî kâtí. Gõꞌdá nĩngá sĩ rî, mã lôgõ tã kpá ãnî drí ngbálí-ngbálí, mã kĩ nĩ rî, nĩ ꞌê ró tã tãndí bê, té õzõ ãmâ drí âtálé trá ãnî drí rî kâtí, tãlâ ũsû ró bê Ôvârí rú. Nĩ îtõ trá ĩtí rî, trá rĩꞌá tãndí ró. Ãꞌdô ĩtí rî, ꞌdõvó nĩ ꞌê tã rî ꞌdĩ ꞌbá yî lậvũlı̣́ kôrô nõô drı̣̃ı̣̂ sĩ. Nĩ ârî tã ãmâ drí âtálé trá ãnî drí sı̣́sı̣́ Yésũ kâ rî kpá trá, 3 Ôvârí lẽ ãnî drí âꞌdólé õjílã mbı̣̂mbı̣̂ rî ꞌbá yî ró, gõꞌdá kô âꞌdólé õjílã ãvẽ ꞌbá ró. 4 Nĩ ãâꞌdô tã trõ ꞌbá ró lôvó rúꞌbạ́ kâ drı̣́gạ́ sĩ. Ãꞌdô trá ĩtí rî, võ âꞌdô sũꞌá Ôvârí rú, rĩrĩ tãndí rî ꞌdĩ tãsĩ. 5 Nĩ ꞌbã ãnî kô ãvẽ drí lôfílí tã õnjî-õnjî rî ꞌbá yî ꞌẽlé, õzõ õjílã gólĩyî Ôvârí nı̣̃ ꞌbá kô rî ꞌbá yí kâtí. 6 Nĩ ậyı̣̂ kô krístõ ꞌbá ãzí õkó bê. Nĩ ꞌê tã rî ꞌdĩ ꞌbá yî ãlôlâ kó kô, tãlâ pạ̃tı̣́-pạ̃tı̣̃ ró Kúmú ãmákâ Yésũ âꞌdô lâŋõ ạ́ngı̣́ fẽꞌá õjílã tã rî ꞌdĩ ꞌbá yî ꞌẽ ꞌbá rî yî drí. Ĩꞌdî ĩtí, ãmâ drí ãndrõ ngãzó tã âtálé ãnî drí ngbálí-ngbálí tã rî ꞌdĩ ꞌbá yî tãsĩ. 7 Ôvârí lẽé kô õjílã íyíkâ drí rĩlí rĩrĩ ányâ sĩ, bê-rî gólĩyî drí rĩlí rĩrĩ mbı̣̂mbı̣̂ rî sĩ. 8 Õzõ õjílã ãzâ ãlô õgã trá dó tã rî nõ ꞌbá yî ârílí rî, tákõ gólâ gãá dó ꞌdĩ kô cé tã õjílã mvá ãzí kâ ârílí, gólâ gã dó ꞌdĩ tã Ôvârí kâ rî ꞌbá yî ârílí ĩꞌdî. Ôvârí lôfî Líndrí Tãndí íyíkâ nĩ ãmâ ꞌásĩ.

9 Tã ãzâ kpá bê rĩꞌá nõtí lôvó tãsĩ. Úlı̣́ ãmákâ lôvó tãsĩ rî rĩꞌá cé fínyáwá ĩtí, tãlâ Ôvârí âꞌdâ lạ́tı̣̂ ãnî drí ãnî lôvó ꞌbãzó ãnî vó ꞌásĩ rî trá. 10 Gõꞌdá tã pạ̃tı̣́ı̣̃ ró, ãnî trá ꞌdó tã rî ꞌdĩ ꞌẽꞌá ĩtí ndrĩ krístõ ꞌbá Mẽkẽdónĩyã ꞌálâ rî ꞌbá yí bê. Ĩtí rî, nĩ ꞌê tã rî ꞌdĩ ꞌbá yî lậvũlı̣́ kôrô ngbãângbânõ rî drı̣̃ı̣̂ sĩ. 11 Bê trá ĩtí rî, nĩ rî ãyĩkõ sĩ lâwã-lâwã ãkó. Nĩ sõ ãnî tı̣̂ kô tã tíbê âꞌdó ꞌbá ãníkâ ró kô rî ꞌá. Nĩ gõ, nĩ ꞌê lôsĩ ãníkâ mbârâkã sĩ té õzõ tã ãmâ drí âtálé trá ãnî drí rî tí. 12 Nĩ ꞌê tã rî ꞌdĩ ꞌbá yî té ĩtí, tãlâ õjílã gólĩyî drẽ tã Ôvârí kâ ârí ꞌbá kô rî ꞌbá yî ı̣̃ı̣̂njı̣̃ ró ĩyî ãnî bê, gõꞌdá nĩ õzó ngá ndãâ nyãlé.

Tã âgõ-âgõ Yésũ kâ rî tãsĩ rî

13 Ãmâ ậdrúpı̣̃ yî ãmâ îzó yí bê, mã lẽ ãnî tã nı̣̃lı̣́ krístõ ꞌbá ôdrã ꞌbá trá rî yî tãsĩ, tãlâ nĩ õzó ãwó ngõô, õzõ õjílã gólĩyî ngá ãkó lı̣̃fı̣́ ꞌbãzó drı̣̃ lâ rî ꞌbá yí kâtí. 14 Gõꞌdá mã lẽ tã trá kĩ, Yésũ lîdrî trá õdrã ꞌásĩ rî, gõꞌdá mã lẽ tã kpá trá kĩ, Ôvârí âꞌdô krístõ ꞌbá ôdrã ꞌbá trá rî yî îngáꞌá, ãꞌdô ró bê gólĩyî drí rû ûsúzó Yésũ bê kậyı̣̂ gólâ drí âgõzó ãngó drı̣̃ı̣̂ rî sĩ.

15 Mã âtâ ãnî drí nõ tã Yésũ rî nyãányâ drí âtálé kĩꞌá nĩ rî, krístõ ꞌbá âꞌdó ꞌbá drẽ zãâ lédrẽ-lédrẽ ró kậyı̣̂ Yésũ drí âgõzó rî sĩ rî, îcá ĩyî kô nĩlí sı̣́sı̣́ krístõ ꞌbá ôdrã ꞌbá trá rî yî drí sĩ. 16 Áâꞌdô tã rî ꞌbãꞌá ꞌẽlé, gõꞌdá mãlãyíkã kúmú ró rî âꞌdô ngãꞌá ôtrélé, gõꞌdá áâꞌdô kpá gûnı̣́yạ́ võꞌá tílíꞌbá bê Ôvârí drí. Nĩngá sĩ rî, Kúmú ãmákâ Yésũ âꞌdô ꞌẽꞌá âgõlé ûrú lésĩ. Gõꞌdá krístõ ꞌbá ôdrã ꞌbá trá rî ꞌbá yî âꞌdô lîdríꞌá ĩyî sı̣́sı̣́ õdrã ꞌásĩ. 17 Gõꞌdá nĩngá sĩ, Ôvârí âꞌdô ãmâ krístõ ꞌbá âꞌdó ꞌbá drẽ zãâ lédrẽ-lédrẽ ró rî ꞌbá yî êꞌbéꞌá vũdrı̣́ sĩ kậkậrậ ãlô trõlé ꞌbũû ꞌálâ mbãrãsãsã ꞌá ãmâ ãzâ ꞌbá yî tólâ nã ꞌbá yí bê rû ûsúlı̣́ Kúmú ãmákâ Yésũ bê. Vólé drı̣̃ lâ ꞌásĩ rî, mã âꞌdô rĩꞌá zãâ gbạ́dú ạ̃dũkũ ãkó Kúmú ãmákâ Yésũ bê. 18 Bê trá ĩtí rî, nĩ ꞌdê mã pẽ tã lâ ãmâ ãzí-ãzí yî drí ãkí ãkó, tãlâ ãmâ rúꞌbạ́ ạ̃ậꞌdı̣̂ ró bê õdrã vólé drı̣̃ ꞌásĩ.

5

1 Ãmâ tã ãzâ ãkó âtálé kậyı̣̂ Yésũ drí âgõzó rî tãsĩ. 2 Nĩ nı̣̃ trá kĩꞌá nĩ rî, gólâ âꞌdô âgõꞌá íyî tã âjó ãkó, té õzõ ũgú gólâ ânĩ ꞌbá kírî ngá ûgũlı̣́ rî kâtí. 3 Kậyı̣̂ rî ꞌdĩ sĩ rî, õjílã âꞌdô rĩꞌá tã âtálé kĩ nĩ rî, “Ãmâ lâŋõ ãkó.” Nĩngá sĩ, kôrô lâŋõ ãmbá rî âꞌdô âꞌdéꞌá gólĩyî drı̣̃ı̣̂, õzõ ngá lâzê-lâzê âfí ꞌbá ꞌwãâ õkó ꞌẽ ꞌbá trá ãnyî mvá tı̣̃lı̣́ rî drí rî kâtí. Gólĩyî pá ngá kô ãlôwálâ tã õnjí ꞌdĩ ꞌásĩ.

4 Ãmâ krístõ ꞌbá nı̣̃ trá kĩ nĩ rî, Kúmú Yésũ âꞌdô âgõꞌá ꞌwãâꞌwâ ĩtí. 5 Tã rî ꞌdĩ tãsĩ rî, mã êdê ãmâ nyãányâ njãâ gólâ rî âgõ-âgõ tãsĩ. Ãmâ rĩꞌá ãmâ lı̣̃fı̣́ bê ngbậ. Ĩtí rî, tã õnjí âꞌdé kô ãmâ drı̣̃ı̣̂, tãlâ ãmâ âꞌdó kô rĩꞌá ı̣́nı̣́rı̣́kúwạ́ ꞌá. 6 Ĩtí rî, mã ãâꞌdô kákárá lı̣́mú kâtí lı̣̃fı̣́ lõmbâ bê. Mã âꞌdô kô tã nı̣̃nı̣̃ ãkó õzõ õjílã drı̣̃ lâ yî âkólé âkô-âkô nyãsá límvó zẽlé rî ꞌbá yí kâtí. 7 Õjílã rî ậꞌdú kõlé ngạ́cı̣̂ sĩ, gõꞌdá kpá ĩtí õjílã rî õdrá mvũlı̣́ rĩꞌá gólĩyî cĩlí rõô rî kpá ngạ́cı̣̂ sĩ. 8 Gõꞌdá ãꞌdô ĩtí rî, mã ꞌê tã õjílã ꞌdî ꞌbá yí kâ rî kô. Mã ãâꞌdô ró bê-rî õjílã gólĩyî rĩ ꞌbá zãâ lı̣̃fı̣́ bê ngbậ tã gólĩyî ꞌẽ ꞌbá rû ꞌẽlé rî tẽlé rî ꞌbá yî ró. Mã ꞌbã ãmâ lôvó ãmâ vó ꞌásĩ, mã ꞌbã ró lı̣̃fı̣́ ãlô Ôvârí drı̣̃ı̣̂, gõꞌdá mã gõ ró kpá rĩlí lı̣̃fı̣́ ꞌbãꞌbã bê âgõ-âgõ Kúmú ãmákâ Yésũ Krístõ kâ rî tẽlé ĩꞌdî.

9 Ôvârí ꞌé õmbã íyíkâ kô âꞌdélé ãmâ drı̣̃ı̣̂. Gólâ lẽ ãmâ pãlé Kúmú Yésũ rî õdrã sĩ. 10 Õzõ ãmâ lı̣̃fı̣́ õmbâ trá ãmâ rú Yésũ drí âgõrẽ tú rî, mã âꞌdô rĩꞌá tãndí ró Yésũ rî gógó bê. Õzõ ãꞌdô kpálé õdrã ꞌî ãmâ drí sı̣́sı̣́ Yésũ drí âgõ ãkó rî, mã âꞌdô kpá zãâ rĩꞌá gólâ bê. Âꞌdô âꞌdóꞌá ĩtí, tãlâ ãmâ pã ꞌbá Yésũ drã trá ãmâ võ ꞌá. 11 Ĩtí rî, nĩ sõ mbârâkã ãnî ãzí-ãzí yî ꞌá. Gõꞌdá nĩ lôpê gólĩyî, tã Ôvârí rî ꞌbã ꞌbá ãyĩkõ ró rî ꞌẽlé. Ãnî rĩꞌá tã ꞌdî ꞌbá yî ꞌẽꞌá ĩtí ngbãângbânõ.

Tã Póõlõ kâ lẽlé Tẽsãlõníkã lé ꞌbá drí ꞌẽlé rî

12 Ãmâ ậdrúpı̣̃ yî ãmâ îzó yí bê, mã lôꞌbã rúꞌbạ́ ãnî drí lậnjı̣̃ ꞌbãzó bê õjílã Ôvârí kâ ꞌbãlé rĩꞌá tã îmbálé, ãnî lôkílí, gõꞌdá kpá tã Ôvârí kâ ꞌẽ ꞌbá mbârâkã sĩ rî ꞌbá yî drí. 13 Nĩ ꞌbã gólĩyî lôvó kpá, tãlâ tã drílĩyî rĩꞌá ꞌẽlâ ĩyî rî sĩ. Nĩ rî tı̣̂ ôcî-ôcî ãkó ãlôwálâ. 14 Mã lôꞌbã rúꞌbạ́ ãnî drí tã nô ꞌbá yî ꞌẽlé ĩꞌdî, nĩ âtî õjílã õvó ró rî ꞌbá yî, nĩ îcî gólĩyî âꞌdó ꞌbá ũrı̣̃ ró tã ꞌdíyî îzã-îzã kâ tãsĩ rî, nĩ ậmû drı̣́ gólĩyî tã lẽlẽ bê fínyáwá rî yî drí, nĩ ậtũ fĩî tã ányâ õjílã kâ drí sĩ. 15 Nĩ lôgõ tã õnjí kô õjílã tã õnjí ꞌẽ ꞌbá trá ãnî drí rî drí. Ãꞌdô kpálé ĩtí rî, nĩ lôndã tã tãndí ĩꞌdî ꞌẽlé ãnî vó ꞌásĩ, gõꞌdá kpá õjílã drí ndrĩ.

16 Nĩ âꞌdô ãyĩkõ ró ı̣̃tú vósĩ cé. 17 Nĩ rî zãâ rĩlí ãwó ngõlé Ôvârí drí ı̣̃tú kárá. 18 Tã ãzâ ꞌbá yî õꞌê rû kpálé rî, nĩ ꞌê ãwô-ĩtí ãmbá ĩꞌdî Ôvârí drí, tãlâ ãwô-ĩtí ꞌẽꞌẽ ꞌdî tã Ôvârí drí lẽlé ârílí gólĩyî tã lẽ ꞌbá Yésũ Krístõ ꞌá rî yî sı̣́lı̣́ sĩ rî ĩꞌdî. 19-20 Nĩ lôgâ õjílã kô õtírĩ rĩî ĩyî úlı̣́ âtálé õzõ tã ậngũ ꞌbá Ôvârí kâ rî tí rî, tãlâ nĩ õzó tã Líndrí Tãndí Ôvârí kâ drí rĩꞌá ꞌẽlâ rî lôgá. 21 Nĩ ı̣̂sũ úlı̣́ õjílã rî ꞌdĩ drí rĩꞌá âtálâ ꞌdĩ ĩtõ lâ. Nĩ ârî tãndí ró úlı̣́ gólâ âꞌdó ꞌbá Ôvârí kâ ró rî, nĩ gõ ró ꞌẽlâ. 22 Nĩ gã dó úlı̣́ gólĩyî âꞌdó ꞌbá Ôvârí kâ ró kô rî ârílí.

23 Ôvârí rî nyãányâ rĩꞌá kó cé ĩꞌdî tã tı̣̂ dũû nõ ꞌbá yî ndẽ ꞌbá ꞌî. Ĩtí rî, Ôvârí rî gógó nyãányâ lâ õndẽ ãnî êdê-êdê îcálé rĩlí yí bê õjílã tã mbı̣̂ ꞌbá ró. Gólâ õndrê ãnî rî gógó vó lâ tã ı̣̂sũ-ı̣̂sũ ãníkâ bê, tã ꞌẽꞌẽ ãníkâ bê ndrĩ ꞌdó kậkậrậ, tãlâ nĩ õzó âꞌdó tã õnjí tẽtẽ rî bê, ı̣̃tú Kúmú Yésũ Krístõ õtírĩ âgõô rî sĩ. 24 Ôvârí ậzı̣̂ ãnî trá âꞌdólé õjílã íyíkâ ró. Gõꞌdá tã pạ̃tı̣́ı̣̃ ró, gólâ âꞌdô tã ãmbá drílâ tã lâ yî ꞌbãlé trá ndrĩ ꞌdî ꞌbá yî ꞌẽꞌá.

25 Ãmâ ậdrúpı̣̃ yî ãmâ îzó yí bê, nĩ ngô ãwó Ôvârí drí ãmâ tãsĩ. 26 Nî-bê-yã ãmákâ ãnî drí tólâ rû âmvô-âmvô sĩ. 27 Mã ꞌbã tã âtâ-âtâ ãmákâ ãnî drí Kúmú ãmákâ Yésũ ândrá kĩ nĩ rî, ólã tã îgĩ-îgĩ ãmákâ nõ ãnî krístõ ꞌbá yî drí ndrĩ. 28 Kúmú ãmákâ Yésũ Krístõ ãâꞌdô ãní bê. Ĩꞌdî ꞌdĩ.

2 Tẽsãlõníkã lé ꞌbá

1

2

3

Tã îgĩ-îgĩ Póõlõ kâ rı̣̃ lâ Tẽsãlõníkã lé ꞌbá yî drí rî

2 Tẽsãlõníkã lé ꞌbá

1

1 Ãmâ Póõlõ, Sĩlĩvánõ,* Tĩmátĩyã yí bê, mã ꞌê nî-bê-yã ãmbá ãnî õjílã ãmâ átá Ôvârí kâ gõꞌdá Kúmú ãmákâ Yésũ Krístõ kâ rî bê rĩ ꞌbá Tẽsãlõníkã ꞌálâ rî ꞌbá yî drí. 2 Ãmâ átá Ôvârí gõꞌdá Kúmú ãmákâ Yésũ Krístõ bê, õfẽ ĩyî õrẽ ãnî drí tã ạ̃ꞌdı̣́ bê.

Tã Póõlõ drí rãtáã ꞌẽzó krístõ ꞌbá yî tãsĩ õzõ ãꞌdô trá

kậyı̣̂ lâŋõ kâ ꞌá rî

3 Ãmâ ậdrúpı̣̃ yî ãmâ îzó yí bê, rĩꞌá tã mbı̣̂ ró ãmâ drí rĩzó Ôvârí rî lûyı̣́lı̣́ kárá tãlâ ãnî tãsĩ, tã lẽlẽ ãníkâ Ôvârí ꞌá rî trá rû lôpéꞌá ạ̃tı̣́ ꞌálâ. Gõꞌdá lôvó ãníkâ ãzí-ãzí drí ãkí ãkó rî kpá trá rû lôpéꞌá rõô ạ̃tı̣́ ꞌálâ. 4 Âꞌdólé bê trá ĩtí rî, ãmâ rî gógó rĩꞌá ãnî rú lûyı̣́ꞌá krístõ ꞌbá võ ãzâ ꞌbá yî ꞌásĩ rî yî drí kĩ nĩ rî, ãnî drẽ zãâ rĩꞌá tã lẽlẽ bê Ôvârí ꞌá kậyı̣̂ ãndrõ rû îzã-îzã kâ gõꞌdá kpá lâŋõ bê nõ sĩ.

5 Gõꞌdá mã nı̣̃ trá ꞌá lâ sĩ kĩ nĩ rî, Ôvârí âꞌdô tã kĩꞌá mbı̣̂mbı̣̂ ró, gólâ õtírĩ tã ạ̃dũkũ íyíkâ âtá kĩꞌá nĩ rî, ãnî rĩꞌá îcâ-îcâ ró âꞌdólé õjílã íyíkâ ró rî. 6 Ôvârí âꞌdô tã mbı̣̂mbı̣̂ rî ꞌẽꞌá ĩꞌdî. Gólâ âꞌdô lâŋõ âfẽꞌá õjílã gólĩyî rĩ ꞌbá rĩꞌá ãnî îzãlé ĩtí rî yî drí. 7 Gólâ âꞌdô ãmâ ꞌbãꞌá ãní bê lôvólé rû îzã-îzã ꞌásĩ, mã õtírĩ Yésũ rî ndrẽê ânĩrĩ ꞌá ûrú lésĩ rî, cú lạ̃sı̣́ kõkõ lạ̃rũ-lạ̃rũ rî bê kpá mãlãyíkã íyíkâ mbârâkã ãkĩ rî ꞌbá yí bê rî. 8 Ôvârí âꞌdô lâŋõ fẽꞌá õjílã gólâ rî nı̣̃ ꞌbá kô rî yî drí, tãlâ gólĩyî gã dó tã âtî-âtî tãndí gólâkâ Yésũ rî tãsĩ rî ârílí. 9-10 Lâŋõ rî ꞌdĩ âꞌdô ꞌbãꞌá zãâ gbạ́dú ạ̃dũkũ ãkó. Áâꞌdô õjílã ꞌdî ꞌbá yî drõꞌá vólé Yésũ gólâ mbârâkã bê gạ̃rạ̃ rî lạ̃gạ́tı̣́ sĩ, kậyı̣̂ gólâ drí ꞌẽzó âgõlé ãngó nõ ꞌá, õjílã gólâkâ nyãányâ lâ yî ró rî drí rĩzó gólâ rî lûyı̣́lı̣́, gõꞌdá kpá rĩꞌá lậnjı̣̃ ꞌbãlé gólâ drı̣̃ı̣̂ rî ꞌá. Gõꞌdá ánî ífífí âꞌdô ꞌẽꞌá ꞌbãlé õjílã gólĩyî rĩ ꞌbá gólâ rî lûyı̣́lı̣́ ꞌdĩ ꞌbá yî lãfálé, tãlâ ãnî rĩꞌá tã lẽlẽ bê tã âtî-âtî Yésũ rî tãsĩ rî ꞌá.

11 Ĩtí rî, ãmâ rĩꞌá kárá ãwó ngõꞌá Ôvârí drí ãnî tãsĩ kĩ nĩ rî, Ôvârí õꞌê ãnî îcálé âꞌdólé õjílã íyíkâ ró, õzõ gólâ drí ãnî ậzı̣́rı̣̃ trá nõ kâtí. Ôvârí ãâfẽ mbârâkã kpá ãnî drí yí ngá lésĩ, ãꞌdô ró bê tã tãndí ãnî drí lẽlé ꞌẽꞌá ꞌẽlâ tã lẽlẽ ãníkâ gólâ ꞌá rî tãsĩ rî ꞌẽzó ĩꞌdî sĩ lâ ndrĩ. 12 Õzõ Ôvârí õꞌê tã nô ꞌbá yî trá ãnî drí rî, áâꞌdô Yésũ rî lûyı̣́ꞌá tã ãnî drí ꞌẽlé trá ꞌdĩ tãsĩ. Gõꞌdá Yésũ âꞌdô tã âtáꞌá kĩ nĩ rî, nĩ ꞌê tã trá dódó. Kúmú ãmákâ Yésũ âꞌdô tã ꞌdî ꞌbá yî ꞌẽꞌá cú ĩtí võ lâ lôgõ ãkó.

2

Tã õjílã gólâ tã õnjí âsé ꞌbá rî tãsĩ

1 Ãmâ ậdrúpı̣̃ yî ãmâ îzó yí bê, mã lẽ tã âtálé ãnî drí âgõ-âgõ Kúmú ãmákâ Yésũ Krístõ kâ tãsĩ, gõꞌdá kpá ãmâ rû êꞌbê-êꞌbê rû ûsúlı̣́ gólâ bê võ ãlô ꞌá rî tãsĩ. 2 Nĩ ꞌbã tã ı̣̂sũ-ı̣̂sũ ãníkâ kô âꞌdólé rû ônjâ-ônjâ ró gólâ rî âgõ-âgõ tãsĩ. Õzõ õjílã ãzâ ĩîmbâ tã trá kĩꞌá nĩ rî, kậyı̣̂ rî ꞌdĩ âcâ trá rî, nĩ lẽ tã-drı̣̃ lâ kô. Õzõ ãzâ õpẽ íyíkâ tã kĩ, yí ãâbĩ íyíkâ tã rî ꞌdĩ âbĩ rî, nĩ lẽ tã-drı̣̃ lâ kpá kô. Gõꞌdá kpá õzõ ãzâ rî õjô íyíkâ trá tã îgĩ-îgĩ ꞌî kĩꞌá nĩ rî, nõô ãꞌdô Póõlõ rî tı̣̂-võ ꞌî rî, nĩ lẽ tã-drı̣̃ lâ kpá kô.

3-11 Nĩ âyê õjílã ãzâ kô ãlôwálâ ãnî âdólé, tãlâ mã âtâ tã ꞌdî ꞌbá yî trá ndrĩ ãnî drí. Ãꞌdô âgõ-âgõ Yésũ kâ tãsĩ rî, tã ãzâ ꞌbá yî âꞌdô rû ꞌẽꞌá sı̣́sı̣́. Kậyı̣̂ ãndrõ nô sĩ, Sãtánã rĩꞌá õjílã sẽꞌá ũgũ sĩ tã âtâ-âtâ Ôvârí kâ ârî-ârî lâ gãlé dó. Ị̃zạ́tú rî, õjílã ãzâ âꞌdô âꞌdóꞌá tã õnjí âsé ꞌbá ró. Gõꞌdá ngbãângbânõ rî, íîgbálákã ạ́tı̣̃ trá drílâ õzó âfõô ı̣̃nyạ́kú drı̣̃ı̣̂ õzõ ãnî drí nı̣̃rı̣̃ rî kâtí. Nĩngá sĩ, ı̣̃tú-pá mbı̣̂ ꞌá, gólâ ạ́tı̣̃ îgbálákã ꞌbá rî, âꞌdô njĩꞌá lâ. Gõꞌdá õjílã rî tã õnjí âsé ꞌbá ró ꞌdĩ âꞌdô rû âꞌdáꞌá trá ı̣̃nyạ́kú drı̣̃ı̣̂ nõngá. Vólé drı̣̃ lâ ꞌásĩ, õjílã ãngó ꞌá rî âꞌdô ĩyî rû jãꞌá kpúrũkélẽ Ôvârí rú. Gólĩyî âꞌdô gãꞌá dó tã pạ̃tı̣́-pạ̃tı̣̃ ró rî ârílí. Ôvârí pạ̃tı̣́-pạ̃tı̣̃ ró rî gõꞌdá ôvârí ãbãrãdãgõ ãzâ ꞌbá yí bê õjílã drí lûyı̣́lı̣́ Ôvârí ró rî, õjílã tã õnjí âsé ꞌbá ró ꞌdĩ âꞌdô âꞌdóꞌá ôvârí ꞌdĩ ꞌbá yî drí ndrĩ ạ̃jú-ꞌbá-ãzí ró. Gólâ âꞌdô íyî nyãányâ ꞌbãꞌá âꞌdólé lậnjı̣̃-lậnjı̣̃ ró lậvũlı̣́ kôrô gólĩyî drı̣̃ı̣̂ sĩ ndrĩ. Gólâ âꞌdô nĩꞌá rĩlí vũdrı̣́ jó ạ́ngı̣́ Ôvârí kâ rî ꞌálâ. Gõꞌdá gólâ âꞌdô úlı̣́ âtáꞌá kĩ nĩ rî, yí ãâꞌdô Ôvârí ĩꞌdî. Sãtánã âꞌdô mbârâkã ãmbá fẽꞌá õjílã tã õnjí âsé ꞌbá ró ꞌdĩ drí, tãlâ gólâ õꞌê ró bê tã lârâkô õjílã tı̣̂ drí ậꞌdı̣́zó ậꞌdı̣̂-ậꞌdı̣̂ drílâ sĩ rî. Gólâ âꞌdô õjílã dũû âdóꞌá tã lârâkô ꞌdĩ ꞌbá yî sĩ. Ôvârí âꞌdô tã ı̣̂sũ-ı̣̂sũ õjílã ꞌdî ꞌbá yí kâ ꞌẽꞌá âꞌdólé rû ônjâ-ônjâ ró, tãlâ gólĩyî lẽ âdômâ õjílã tã õnjí âsé ꞌbá ró ꞌdĩ kâ trá. Vólé drı̣̃ lâ ꞌdĩ ꞌásĩ, Kúmú Yésũ âꞌdô âcáꞌá. Yésũ rî mbârâkã âꞌdô lậvũꞌá gạ̃rạ̃ mbârâkã õjílã ꞌdî kâ rî drı̣̃ı̣̂ sĩ, ãꞌdô ró bê õjílã ꞌdî mbârâkã lâ ꞌbãlé âꞌdólé tã ífí ãkó. Mbârâkã âgõ-âgõ Kúmú ãmákâ rî kâ âꞌdô gólâ rî fũꞌá. 12 Tã rî ꞌdĩ ꞌbá yî ạ̃dũkũ lâ âꞌdô âꞌdóꞌá nõtí. Õjílã gólĩyî ndrĩ tã pạ̃tı̣́ı̣̃ rî lẽ ꞌbá kô gõꞌdá rĩ ꞌbá ĩyî tã õnjí tẽtẽ ꞌẽꞌẽ lôvó ꞌẽlé ĩꞌdî rî, Ôvârí âꞌdô lâŋõ õnjí tẽtẽ ạ̃dũkũ ãkó rî fẽꞌá ĩꞌdî drílĩyî ndrĩ ꞌdó õjílã gólâ tã õnjí âsé ꞌbá ró ꞌdĩ bê.

Tã õjílã drí âdrélé õzõ rákã fê kâtí rî

13 Ãnî nyãányâ drí, ãmâ ậdrúpı̣̃ yî ãmâ îzó yí bê, rĩꞌá tã mbı̣̂ ró ãmâ drí ãwô-ĩtí ꞌẽzó ãnî tãsĩ Ôvârí drí ãnî gólĩyî Kúmú drí lẽlé, tãlâ tã nô ꞌbá yî tãsĩ rî. Ôvârí êpẽ ãnî õjílã drı̣̃-káká gólâ drí pãlé rî yî ró, gólâ rî Líndrí Tãndí âꞌdô ãnî ꞌbãꞌá îcálé mbı̣̂mbı̣̂ õjílã íyíkâ ró, gõꞌdá tã lẽlẽ ãníkâ sĩ tã mbı̣̂ ꞌá. 14 Ôvârí âjô ãmâ tã âtî-âtî íyíkâ pẽlé ãnî drí, tãlâ tã ãmbá ꞌdĩ ꞌbá yî ndrĩ ãꞌdô ró bê, gõꞌdá Kúmú Yésũ ãâtâ ró bê kĩ nĩ rî, nĩ ꞌê trá dódó.

15 Õzõ ãꞌdô ĩtí rî, ãmâ ậdrúpı̣̃ yî ãmâ îzó yí bê, nĩ âdrê rákã fê kâtí, rĩꞌá tã ãmâ drí îmbálé úlı̣́ âtâ sĩ gõꞌdá îgĩ-îgĩ lâ ró rî ꞌbá yí bê ꞌbãlé âꞌdólé ãâgâ ró ãnî drı̣̃ı̣̂. 16-17 Kúmú ãmákâ Yésũ Krístõ yî Ôvârí ãmâ átá bê lẽ ĩyî ãmâ trá rõô, gõꞌdá sõ fãfã trá ãmâ ꞌá ãmâ ꞌbãlé trá rĩꞌá lı̣̃fı̣́ ꞌbãlé ngá gólĩyî drí tã lâ ꞌbãlé trá ꞌẽꞌá fẽlâ ãmâ drí rî drı̣̃ı̣̂. Gólĩyî õsõ fãfã gạ̃rạ̃ ãnî pı̣̃pı̣̂sı̣́lı̣́ ꞌá, nĩ ꞌê ró tã gõꞌdá kpá nĩ âtâ ró úlı̣́ gólĩyî âꞌdó ꞌbá ndrĩ tãndí ró rî ꞌbá yî ĩꞌdî.

3

Tã Póõlõ drí lẽlé Tẽsãlõníkã lé ꞌbá õꞌê ró rãtáã tã lâ sĩ rî

1 Ãmâ ậdrúpı̣̃ yî ãmâ îzó yí bê, úlı̣́ ãmákâ ãnî drí rî cé fínyáwá ĩtí. Nĩ ngô ãwó Ôvârí drí ãmâ tãsĩ kĩ nĩ rî, tã âtî-âtî Ôvârí kâ õlậꞌbû ró ꞌwãâꞌwâ, õjílã ãârî ró bê tã ạ́ngı̣́ ró, kpá té õzõ ãnî drí ꞌẽlé trá rî kâtí. 2 Nĩ ngô ãwó, Ôvârí ãâꞌdô ãmâ pãꞌá õjílã õnjí drẽ zãâ rĩ ꞌbá ĩyî úlı̣́ nõ ârílí kô rî yî drı̣́gạ́ sĩ. 3 Pạ̃tı̣́ı̣̃ ró, Ôvârí âꞌdô mbârâkã âfẽꞌá, gõꞌdá kpá ãnî gãrã drı̣̃ îꞌĩꞌá tã õnjí tãsĩ. 4 Ôvârí ꞌbã ãmâ pı̣̃pı̣̂sı̣́lı̣́ trá ậꞌdı̣́lı̣́ ậꞌdı̣̂ tã ãmâ drí ꞌbãlé ndrĩ ãnî drí gõzó rĩꞌá ꞌẽlâ rî yî tãsĩ. Nĩngá sĩ, mã nı̣̃ ãnî trá kĩ nĩ rî, nĩ âꞌdô kpá úlı̣́ ãmâ drí ꞌẽꞌá pẽlâ ãnî drí nõ âríꞌá dódó. 5 Ôvârí õꞌbã ãnî nı̣̃lâ kĩ nĩ rî, ãnî lôvó bê rĩꞌá gólâ drı̣̃ı̣̂, gõꞌdá Kúmú ãmákâ Yésũ Krístõ âꞌdô ꞌâ ậtũ-ậtũ âfẽꞌá nĩ ãnî drí rĩzó bê tã lẽlẽ sĩ Ôvârí ꞌá.

Tã lôsĩ ꞌẽꞌẽ tãsĩ

6 Ãmâ ậdrúpı̣̃ yî ãmâ îzó yí bê, mã âtâ tã nô ãnî drí Kúmú ãmákâ Yésũ Krístõ rî võ ꞌá kĩ nĩ rî, nĩ õngî ạ́rı̣̂ ãníkâ, nĩ gõ ró ótó fã õjílã gólĩyî ãnî lãfálé ꞌá õvõ ꞌẽlé bê rî ꞌbá yí kâ âyélé, tãlâ gólĩyî ꞌdĩ ꞌbá yî ꞌé ĩyíkâ lôsĩ kô õzõ ãmâ drí îmbálé ãnî drí ꞌẽlé rî kâtí. 7-8 Ãnî nyãányâ nı̣̃ trá kĩꞌá nĩ rî, rĩꞌá tã mbı̣̂ ꞌî lôsĩ ꞌẽzó té õzõ ãmâ drí ꞌẽlé trá ãnî lãfálé ꞌá tólâ nã kâtí. Mã ꞌê ngá cú úrı̣̃ bê ãmâ rúꞌbạ́ ꞌásĩ võ võ ı̣̃tú kárá bũúũ ngạ́cı̣̂ ꞌá, tãlâ mã õzó nyãsá ãníkâ nyãâ kô cú ĩtí lãfâ lâ fẽ ãkó. 9 Rĩꞌá tã mbı̣̂ ꞌî ãnî drí nyãsá fẽzó õjílã gólĩyî ãnî îmbá ꞌbá rî yî drí. Ãꞌdô kpálé ĩtí rî, mã ꞌê ngá ꞌẽꞌẽ trá nyãsá ãmâ rúꞌbạ́ kâ rî tãsĩ, ãꞌdô ró bê tã âꞌdâ ró lạ́tı̣̂ lôsĩ ꞌẽꞌẽ kâ rî ró ãnî nyãányâ drí. 10 Gõꞌdá mã ꞌbã tã âtâ trá kpá ãnî drí kĩ nĩ rî, õzõ õjílã õlẽ lôsĩ ꞌẽꞌẽ kô rî, ófẽ nyãsá kô drílâ.

11 Mã âtâ tã ãnî drí õzõ nõô ꞌbá yí kâtí, tãlâ mã ârî trá kĩ nĩ rî, õjílã ãzâ ꞌbá yî ãnî lãfálé ꞌásĩ rĩꞌá ĩyî pạ̃tı̣́ı̣̃ õvó ró cú ĩtí lôsĩ ꞌẽꞌẽ ãzâ ãkó ãlôwálâ. ꞌDĩî gólĩyî rĩꞌá cé ĩyî tı̣̂ sõꞌá ĩꞌdî tã õjílã ãzâ ꞌbá yí kâ ꞌá. 12 Õjílã gólĩyî rĩ ꞌbá tã ꞌẽlé ĩtí ꞌdĩ ꞌbá yî, mã ꞌbã tã nô trá gólĩyî drí ngbálí-ngbálí Kúmú ãmákâ Yésũ rî võ ꞌá kĩ nĩ rî, gólĩyî õrî lôsĩ ꞌẽlé ĩyî drí pı̣̃pı̣̂sı̣́lı̣́ ạ̃ꞌdı̣́ sĩ, nyãsá ĩyíkâ ûsúzó bê ĩꞌdî sĩ lâ. 13 Õjílã ãzâ ꞌbá yî ãꞌdô kpálé õvó ró rî, ãmâ ậdrúpı̣̃ yî ãmâ îzó yí bê, nĩ rî ãnîngá gbõ cé lôsĩ pạ̃tı̣́ı̣̃ rî ꞌẽlé ĩꞌdî dódó.

14 Õzõ õjílã ãzâ õgã dó úlı̣́ ãmâ drí îgĩlí ãnî drí nõ ârílí rî, nĩ ndrê gólâ lı̣̃fı̣́ sĩ, gõꞌdá nĩ ôngî cé ạ́rı̣̂ ãníkâ ĩꞌdî, nĩ âyê ró gólâ rî ótó fã, tãlâ gólâ âꞌdô ró bê ãnyĩ ró, gõꞌdá rú jãlé tã mbı̣̂ rî ꞌẽlé ĩꞌdî. 15 Úlı̣́ nõ ĩtõ lâ âꞌdó kô ãnî drí gólâ rî lôvó ꞌbãzó kó rî kô, nĩ rî zãâ tã ı̣̂sũlı̣́ kĩ nĩ rî, gólâ ãnî õjílã ãzí ꞌî, gõꞌdá nĩ sõ ró drı̣́-mbílí gólâ rî lı̣̃fı̣́ ꞌá tãlâ tã ꞌdî tãsĩ.

Nî-bê-yã Póõlõ kâ Tẽsãlõníkã lé ꞌbá yí drí

16 Ĩtí rî, Kúmú ãmákâ rî nyãányâ lâ õꞌbã ãnî rĩlí ãyĩkõ sĩ tã ãnî drí rĩꞌá ꞌẽlâ ndrĩ kárá rî tãsĩ. Kúmú tã ạ̃ꞌdı̣́ kâ rî õfẽ tã ạ̃ꞌdı̣́ ãnî drí.

17 Âꞌdálé ãnî drí kĩꞌá nĩ rî, má îgĩ wárãgã nô nĩ ãnî drí rî, ngbãângbânõ, mâ Póõlõ îgĩ ámâ rú nõ trá ãkpã nĩ ámâ drı̣́ nyãányâ sĩ ãnî drí. Nĩ nı̣̃ ámâ drı̣́ võ trá. 18 Ôvârí ãâꞌdô ãní bê ndrĩ. Gólâ ãâfẽ õrẽ ãnî drí cú tãkó ĩtí. Ĩꞌdî ꞌdĩ.

* 1:1 1.1 Sĩlĩvánõ Sĩlĩvánõ rî rú ãzâ rĩꞌá Sílã.

1 Tĩmátĩyã

1

2

3

4

5

6

Tã îgĩ-îgĩ drı̣̃-káká Póõlõ kâ Tĩmátĩyã drí

1 Tĩmátĩyã

Tã ꞌẽꞌá zı̣̃lâ nı̣̃lı̣́ sı̣́sı̣́ rî

Tĩmátĩyã rĩꞌá krístõ ꞌbá gólâ âꞌdó ꞌbá drẽ ãgô ãnjî ró rĩ ꞌbá lậmúlı̣́ Póõlõ bê lậmû-ãzíyã ró rî ĩꞌdî. Póõlõ rĩꞌá õzõ gólâ rî átá kâtí, gólâ rî îmbâ-îmbâ ꞌbãlé ạ̃tı̣́ ꞌálâ tã lẽlẽ gólâkâ Yésũ ꞌá rî sĩ. Póõlõ rî Tĩmátĩyã rî jõlé nĩꞌá fãfã sõlé krístõ ꞌbá gólĩyî óꞌdí ró võ ãzâ ꞌbá yî ꞌásĩ rî ꞌbá yî rú. Gõꞌdá tã ꞌdî tãsĩ rî, Póõlõ drí drı̣́-mbílí sõzó gólâ lı̣̃fı̣́ tã îmbá ꞌbá gólĩyî õnjõ kâ ꞌdĩ ꞌbá yî tãsĩ. Gõꞌdá Póõlõ drí kpá lạ́tı̣̂ rĩzó tã lẽ ꞌbá óꞌdí ꞌdĩ ꞌbá yî êdélé sı̣́rú-sı̣́rú rî âꞌdázó gólâ drí, lạ́tı̣̂ rĩzó drı̣̃-ꞌbá tãndí njĩlí kạ̃nı̣́sạ̃ võ ꞌásĩ ngĩíngî rî ꞌbá yî drí rî gõꞌdá kpá lạ́tı̣̂ âꞌdózó rû ı̣̂ꞌbũ ꞌbá tãndí Yésũ kâ ró rî.

Gõꞌdá wárãgã rı̣̃ lâ ró Tĩmátĩyã drí ꞌdĩ rî íyíkâ gõꞌdá ãnyî ꞌẽlé Póõlõ rî fũlı̣́ rî ꞌá. Gólâ lẽ fãfã sõlé Tĩmátĩyã ꞌá, gólâ õnĩ ró zãâ bạ̃dı̣̃ ạ̃tı̣́ ꞌálâ õzõ ạ̃jú ꞌbũ ꞌbá kâtí, drı̣́-ãcê Yésũ kâ zẽlé, gõꞌdá gólâ drí rĩlí tı̣́tı̣́ ró õzõ ãꞌdô lâŋõ ꞌî rî. Gõꞌdá gólâ drí rĩlí zãâ tã âtî-âtî Ôvârí kâ pẽlé. Gõꞌdá gólâ drí kpá ꞌbãlé íyî vó ndrẽndrẽ bê tã îmbá ꞌbá gólĩyî õnjõ kâ rî ꞌbá yî drı̣́gạ́ sĩ. Gõꞌdá kpá gólâ drí rãlé vólé tã õnjí gólĩyî rĩ ꞌbá ãgô ãnjî rũlı̣́ rî ꞌbá yî ꞌásĩ.

1

1 Mâ Póõlõ, tíbê ꞌbãlé lãjóꞌbá Yésũ Krístõ kâ ró tã Ôvârí ãmâ pã ꞌbá ró rî kâ rî sĩ gõꞌdá kpá tã Yésũ Krístõ, gólâ ãmâ drí rĩzó lı̣̃fı̣́ ꞌbãlé drı̣̃ lâ rî sĩ. 2 Má îgĩ wárãgã nô ní drí, Tĩmátĩyã. Nî rĩꞌá õzõ ámâ mvá ífífí kâtí, tãlâ ní lẽ tã trá Yésũ Krístõ ꞌá. Ôvârí tíbê ãmâ átá ró gõꞌdá Kúmú ãmákâ Yésũ Krístõ bê, gólĩyî ꞌâ ạ̃ậꞌdı̣̂ ní rú, õfẽ õrẽ ní drí tã ạ̃ꞌdı̣́ bê.

Tã õjílã gólĩyî rĩ ꞌbá tã ányâ îmbálé rî ꞌbá yî tãsĩ rî

3 Má ꞌbã tã nô ní drí ngbãângbânõ, õzõ má drí tã ꞌbãrẽ ní drí ı̣̃tú gólâ má drí ꞌẽzó nĩlí Mẽkẽdónĩyã ꞌálâ rî tí. Ní rî áníkâ ãkpã Ẽfésõ ꞌá tólâ, tãlâ ní ꞌbã ró tã õjílã ãzâ ꞌbá yî drí, gólĩyî ãâyê ró tã îmbâ-îmbâ ányâ ꞌdĩ vólé. 4 Gõꞌdá gólĩyî ãâyê ró kpá tı̣̂ ôcízó íꞌdígówá gólĩyî tã ífí ãkó rî ꞌbá yî tãsĩ rî, gõꞌdá kpá tã gólĩyî drí õjílã lãfálé cãzó âꞌdô ĩyî ạ́ꞌbı̣́yạ́ yî rú vó ró rî. Õjílã õtírĩ rĩî tã ꞌdî ꞌbá yî âꞌdálé gólĩyî drí rî, gólĩyî rî ĩyîngá gõꞌdá lâwãlé ĩꞌdî. Tã ꞌdî ꞌbá yî îcá kô õjílã pãlé ãlôwálâ, lạ́tı̣̂ gólâ õjílã pã ꞌbá rî, âꞌdô tã lẽlẽ Yésũ ꞌá rî ĩꞌdî. 5 Tã ífí má drí tã ꞌdî âtázó ꞌdĩ, tãlâ krístõ ꞌbá yî ndrĩ õlẽ ró ĩyî ãzí-ãzí bê pı̣̃pı̣̂sı̣́lı̣́ ãlô sĩ, tãlâ gólĩyî rî tã õnjí ãkó tã ı̣̂sũ gólĩyíkâ ꞌá, gõꞌdá kpá tãlâ gólĩyî lẽ tã trá Yésũ ꞌá pı̣̃pı̣̂sı̣́lı̣́ ãlô sĩ. 6-7 Õjílã ãzâ ꞌbá yî ậvı̣̃ lạ́tı̣̂ gólâ âꞌdó ꞌbá mbı̣̂ rî trá. Gõꞌdá gólĩyî lẽ bê kpálé tã ꞌbãꞌbã Ôvârí kâ îmbálé rî, gólĩyî rî cé tã ífí ãkó rî ı̣̂ꞌbı̣̃lı̣́ ĩꞌdî, tãlâ gólĩyî nı̣̃ı̣́ tã ífí úlı̣́ ĩyî ífífí kâ rî ꞌá kô, gõꞌdá gólĩyî nı̣̃ı̣́ tã mbı̣̂ drílĩyî rĩꞌá âtálâ tã nı̣̃nı̣̃ lâ sĩ rî kô.

8 Mã nı̣̃ trá tã ꞌbãꞌbã Músạ̃ kâ rĩꞌá tãndí ró tã âꞌdázó õjílã drí ꞌẽlé, õzõ õjílã õꞌê tã lâ õzõ lạ́tı̣̂ gólâ tã lâ ꞌbãzó rî tí rî. 9 Tã ꞌbãꞌbã ꞌdî óꞌbãá kô tã kĩzó õjílã gólĩyî rĩ ꞌbá tã mbı̣̂ ꞌẽlé ĩꞌdî rî ꞌbá yî rú. Bê-rî óꞌbã tã kĩzó õjílã gólĩyî tã Ôvârí kâ gã ꞌbá dó rî rú. ꞌDĩî ꞌbá yî rĩꞌá õjílã gólĩyî rĩ ꞌbá tã õnjí ꞌẽlé rî ꞌbá yî ĩꞌdî, õzõ õjílã gólĩyî rĩ ꞌbá õjílã ãzí fũlı̣́ rî yî, ãzâ ꞌbá yî îcá ꞌbá cú ândrê lâ yî fũlı̣́ ngãtá átá lâ yî fũlı̣́ rî yî tí, 10 õjílã gólĩyî rĩ ꞌbá ậyı̣́lı̣́ õjílã ꞌbã ꞌbá ágó lâ ró ngãtá õkó lâ ró kô rî ꞌbá yí bê rî yî, ngãtá ậyı̣́lı̣́ ãgô ãzí bê gõꞌdá kpá ꞌdĩyímvá bê rî yî, õjílã gólĩyî rĩ ꞌbá õjílã ãzí ûgũlı̣́ gĩlí rạ̃gı̣́ı̣̃ ró rî yî, õjílã gólĩyî rĩ ꞌbá õnjõ âdólé ĩꞌdî rõô rĩzó tã ꞌbãlé ꞌẽlé lãtrí sĩ, gõꞌdá ꞌé tã lâ ꞌdĩ kô rî yî tí, 11 gõꞌdá kpá ĩtí õjílã gólĩyî vólé gã ꞌbá trá dó tã má drí îmbálé trá gólĩyî drí Yésũ rî tãsĩ gólâ Ôvârí ãmbá ãmákâ rî drí tã lâ âtálé trá má drí pẽlé gólĩyî drí rî ârílí rî yí bê.

Tã Póõlõ drí ãwô-ĩtí ꞌẽzó Yésũ drí gólâ rî zĩzĩ tãsĩ rî

12 Ámákâ rî, má ꞌê ãwô-ĩtí Kúmú ãmákâ Yésũ Krístõ drí, tãlâ gólâ âfẽ fãfã nĩ má drí lôsĩ ꞌdî ꞌẽzó. Má ꞌê ãwô-ĩtí gólâ drí, tãlâ gólâ ı̣̂sũ tã nĩ kĩ, má ãꞌdô îcáꞌá cú lôsĩ lânjã íyíkâ ꞌdĩ ꞌẽlé. Tã ꞌdî kâ rî tí rî, gólâ drí ámâ zĩzó âꞌdólé íyî lı̣̃fı̣́ ró rû ı̣̂ꞌbũlı̣́ yí drí. 13 Yésũ nı̣̃ trá kĩ nĩ rî, ạ̃kû ró rî, má rî trá tã õnjí âtálé yí rú, gõꞌdá kpá rĩꞌá gólâ rî mãlé. Má rî trá õjílã gólâkâ îzãlé. Gõꞌdá má ꞌélé bê tã õnjí ꞌdĩ kpálé gólâ drí rî, gólâ rî ꞌâ ậꞌdı̣̂ trá má rú, tãlâ má ꞌê tã ꞌdî ꞌbá yî ndrĩ ꞌdó tã nı̣̃ ãkõ sĩ, má nı̣̃ı̣́ lạ́tı̣̂ mbı̣̂ âꞌdô-âꞌdô kâ kô, gõꞌdá má lẽé bê tã gólâ ꞌá drẽ kô rî. 14 Ngbãângbânõ rî, Kúmú ãmákâ âꞌdâ ngá lẽlẽ trá má drí gạ̃rạ̃. Ĩtí rî, má lẽ tã trá Yésũ Krístõ ꞌá, gõꞌdá má lẽ gólâ trá rõô.

15 Ní ndrê drẽ, tã âtâ-âtâ tíbê õjílã drí âꞌdózó mbı̣̂ tã lẽlé ꞌá lâ rî ĩꞌdî nõ, “Yésũ Krístõ rî gógó útı̣̂ ãngó ꞌá nõ tã õnjí ꞌbá pãlé.” Gõꞌdá mâ rî gógó, má ndrê ámâ ífífí bê rî, mâ rĩꞌá tã õnjí ꞌbá ꞌî gạ̃rạ̃ tã õnjí ꞌbá ãzí drı̣̃ı̣̂ sĩ. 16 Õzõ má drí âꞌdórẽ trá kpálé tã õnjí ꞌbá ꞌî ꞌdĩ tí rî, Yésũ rî gógó âyê tã õnjí ámákâ trá ndrĩ. Gólâ ꞌê ꞌdĩ ĩtí, ãꞌdô ró bê pı̣̃pı̣̂sı̣́lı̣́ ạ̃ꞌdı̣́ gólâkâ âꞌdálé õjílã drí. Pı̣̃pı̣̂sı̣́lı̣́ ạ̃ꞌdı̣́ gólâkâ mâ tíbê tã õnjí ꞌbá ró gạ̃rạ̃ rî drí rî tãsĩ rî, tã Yésũ drí ãmâ pãzó rî âꞌdô ꞌbãꞌá tã âꞌdâ-âꞌdâ ró õjílã gólĩyî tã lẽ ꞌbá gólâ ꞌá ạ̃tı̣́ ꞌá tólâ rĩzó gbạ́dú zãâ rî yî drí.

17 Mã ı̣̂njı̣̃ Kúmú Yésũ zãâ gbạ́dú ạ̃dũkũ ãkó.

Mã lûyı̣̂ gólâ rî rú zãâ gbạ́dú ạ̃dũkũ ãkó.

Kũmũ gólâkâ âꞌdô âꞌdóꞌá zãâ gbạ́dú ạ̃dũkũ ãkó.

Õdrã fú gólâ kô ãlôwálâ.

Gõꞌdá íîcá kô gólâ rî ndrẽlé lı̣̃fı̣́ sĩ.

Gólâ cé ĩꞌdî Ôvârí pạ̃tı̣́-pạ̃tı̣̃ ꞌî. Ãâꞌdô ĩtí.

Tã drı̣́-ãcê Póõlõ drí fẽlé Tĩmátĩyã drí rî tãsĩ

18 Ámâ mvá Tĩmátĩyã, má ꞌbã tã trá ní drí âꞌdózó ạ̃jú ꞌbũ ꞌbá tãndí Yésũ Krístõ kâ ró. Má ꞌê trá ĩtí, tãlâ úlı̣́ gólâ Ôvârí drí âtálé õjílã ãzâ tı̣̂ lâ sĩ ạ̃kû ró ánî tãsĩ nâ rî tãsĩ. Úlı̣́ âtálé ánî tãsĩ rî ãâgâ ní drı̣̃ı̣̂. 19 Ní rî tã lẽlẽ sĩ Ôvârí ꞌá gõꞌdá ní rî tã mbı̣̂ ꞌẽlé ĩꞌdî. Õjílã ãzâ ꞌbá yî gã ĩyî trá dó tã îmbâ-îmbâ gólâ mbı̣̂ rî lẽlé. Tã îmbâ-îmbâ tãndí ꞌdĩ võ lâ ꞌá rî, gólĩyî lẽ ĩyîngá gõꞌdá tã îmbâ ányâ ĩꞌdî. 20 Ãgô gólĩyî rı̣̃ Hẽmĩnásĩ yî Ãlẽkẽzándã bê lẽ ĩyîngá tã îmbâ-îmbâ ányâ ĩꞌdî. Ngbãângbânõ rî, má âyê gólĩyî trá Sãtánã drı̣́gạ́, gólĩyî ũnı̣̃ ró bê kĩ nĩ rî, yĩ îmbâ gõꞌdá tã îmbâ-îmbâ ányâ Yésũ tãsĩ rî kô.

2

1 Má ꞌbã tã ạ́ngı̣́ nõ ní drí. Ãmâ krístõ ꞌbá ró rî yî, mã îjî Ôvârí ngá gólâ îcá ꞌbá ãmâ drí ndrĩ rî âfẽlé ãmâ drí. Mã ꞌê kpá ãwô-ĩtí tã gólâ Ôvârí drí ꞌẽlé ãmâ drí rî tãsĩ. Mã ꞌê rãtáã Ôvârí rî îjílí ngá ãzâ ꞌbá yî tãsĩ õjílã ãzâ ꞌbá yî drí. 2 Mã ꞌê rãtáã kúmú ạ́ngı̣́ ạ́ngı̣́ rî ꞌbá yî tãsĩ, gõꞌdá kpá õjílã ndrĩ âꞌdó ꞌbá ĩyî lạ́tı̣̂ gólâ tã gólâ ꞌdẽ ꞌbá vũdrı̣́ kô kâ ꞌá rî tãsĩ, tãlâ mã rî ró bê ạ̃ꞌdı̣́ ró lâŋõ ãkó, gõꞌdá ãmâ rî gógó drí rĩzó zãâ tã âꞌdó ꞌbá mbı̣̂ rî ꞌẽlé ĩꞌdî. 3 ꞌDĩî yî tã gólĩyî âꞌdó ꞌbá tãndí ró ãmâ drí ꞌẽlé rî yî ĩꞌdî. Drílĩyî Ôvârí gólâ ãmâ pã ꞌbá rî ꞌbãzó âꞌdólé ãyĩkõ ró. 4 Ôvârí ĩꞌdî lẽ ꞌbá õjílã pãlé ndrĩ. Gólâ lẽ kpá ãmâ drí ndrĩ tã îmbâ gólâ âꞌdó ꞌbá mbı̣̂ rî nı̣̃lı̣́ ĩꞌdî gõꞌdá kpá ꞌẽlâ. Tã îmbâ ꞌdĩ drí âꞌdózó nõtí. 5 Ôvârí gólâ pạ̃tı̣́ı̣̃ ró rî rĩꞌá cé ãlô õjílã drí ãngó ꞌá nõngá ndrĩ. Gõꞌdá kpá õjílã rĩꞌá cé ãlô tã êdé ꞌbá ró ãmâ lãfálé Ôvârí bê rî ꞌá, gólâ rĩꞌá Yésũ Krístõ ĩꞌdî. 6 Gólâ drã trá ãmâ õjílã ndrĩ rî drí, drı̣̃ tĩ ꞌbá ró. Ĩtí rî, kậyı̣̂ îcá ꞌbá rî ꞌá rî, Yésũ âꞌdâ tã trá õdrã gólâkâ rî sĩ kĩ, Ôvârí lẽ õjílã pãlé ndrĩ. 7 Âꞌdô bê ĩtí rî, ĩꞌdî gólâ drí ámâ zĩzó âꞌdólé lãjóꞌbá ró tã âtî-âtî Yésũ rî tãsĩ rî pẽlé gõꞌdá tã lẽlẽ pạ̃tı̣́ı̣̃ îmbálé ꞌbạ̃súrú ãngó nõ kâ ꞌásĩ ndrĩ. Má âdó õnjõ ꞌî kô, má rî tã pạ̃tı̣́-pạ̃tı̣̃ âtálé ĩꞌdî.

8 Gõꞌdá õzõ nĩ õtírĩ rû êꞌbé rãtáã ꞌẽlé Ôvârí drí rî, nĩ ꞌê rãtáã gólâ drí tã õnjí lậpı̣̂-lậpı̣̂ ãkó ãnî pı̣̃pı̣̂sı̣́lı̣́ ꞌá, gõꞌdá kpá õmbã ãkó õjílã ãzâ bê, gõꞌdá kpá tã ı̣̂sũ gólâ lâwã-lâwã õjílã ãzâ bê rî kâ ãkó.

9 Gõꞌdá ãꞌdô tã õkó kâ rî tãsĩ rî, má lẽé õkó drí rĩlí ítá gólĩyî ꞌbã ꞌbá ãgô drí lẽzó ậyı̣́lı̣́ gólĩyí bê rî sõlé kô. Gólĩyî õrî cé rĩꞌá ĩyî êdélé ĩꞌdî sũzó kô, âꞌdó rĩzó drı̣̃ ꞌdĩlí dáãbõ sõzó ꞌá lâ, ngãtá bı̣́ ꞌá, ngãtá ômbê ꞌá yã rî kô. 10 Tã ꞌdî võ lâ ꞌá rî, gólĩyî õꞌê tã ĩyî drí ꞌbãzó sũsũ ró rî ĩꞌdî, âꞌdô tã ꞌẽꞌẽ mbı̣̂ rî sĩ. Gólĩyî õꞌê tã tãndí ĩꞌdî, õzõ õkó gólĩyî rĩ ꞌbá pạ̃tı̣́-pạ̃tı̣̃ Ôvârí rî ı̣̂njı̣̃lı̣́ rî kâtí. 11 Gõꞌdá õkó ı̣̃ı̣̂lı̣̂ tã kpá rĩzó íyî ífífí ꞌbãlé rĩzó mãnísĩ ró õjílã gólâ ꞌbã ꞌbá mbârâkã bê gólĩyî drı̣̃ı̣̂ rî drí. 12 Má lẽé õkó drí rĩzó ãgô lı̣̃fı̣́ îcílí tã Ôvârí kâ ꞌá kô, ngãtá ꞌbãzó ãmbá ró ãgô drı̣̃ı̣̂ yã rî kô. ꞌDĩî võ lâ ꞌá rî, má lẽ õkó drí rĩlí tı̣́tı̣́ ró. 13 Tãlâ Ôvârí êdê Ádãmã sı̣́sı̣́, gõꞌdá ꞌdĩî vósĩ rî, drílâ gõzó Áwã rî êdélé Ádãmã drí õkó ró. 14 Gõꞌdá nĩngá sĩ rî, Ádãmã âꞌdó kpá ĩꞌdî sı̣́sı̣́ Sãtánã drí âdólé rî kô, Sãtánã âdô õkó ĩꞌdî. Tã ꞌdî kâ rî tí rî, õkó ꞌê tã õnjí trá tã ꞌbãꞌbã Ôvârí kâ rú. 15 Õzõ ãꞌdô kpálé ĩtí rî, Ôvârí pâ õjílã trá ndrĩ mvá gólâ õkó ãzâ drí tı̣̃lı̣́ rî sĩ. Ĩtí rî, õkó rî ꞌbá yî õrî tã lẽlẽ sĩ Ôvârí ꞌá. Gólĩyî õrî õjílã lôvó bê. Gólĩyî õrî tã gólâ Ôvârí rî cĩ ꞌbá rî ꞌẽlé ĩꞌdî zãâ bạ̃dı̣̃.

3

Tã drı̣̃-ꞌbá õjílã Ôvârí kâ rî kâ tãsĩ

1 Tã drı̣̃-ꞌbá õjílã Ôvârí kâ rî kâ tãsĩ rî, tã âtâ-âtâ ãzâ rĩꞌá nõtí tíbê tã lẽzó ꞌá lâ pạ̃tı̣́ı̣̃ ró rî kĩ nĩ rî, õzõ õjílã ãzâ õcê rû trá ꞌẽzó ꞌbãlé drı̣̃-ꞌbá õjílã Ôvârí kâ rî kâ ró rî, gõꞌdá lẽ lôsĩ tãndí ꞌẽlé ĩꞌdî. 2 Õjílã gólâ âꞌdó ꞌbá drı̣̃-ꞌbá õjílã Ôvârí kâ rî kâ ró drí rĩlí cú ĩtí tã ányâ ãzâ ꞌẽ ãkó, tãlâ õjílã ãzâ õzó tã õnjí ãzâ ûsú gólâ ngá lésĩ kô. Gólâ õrî rĩrĩ âꞌdô ꞌẽꞌá ꞌbãlé nõtí, ãâꞌdô cé õkó bê ãlô. Gólâ ãâꞌdô tã trõ ꞌbá ró lôvó rúꞌbạ́ kâ drı̣́gạ́ sĩ. Gólâ õrî mãnísĩ, gólâ ãâꞌdô ı̣̂njı̣̃-ı̣̂njı̣̃ ró, âꞌdô rĩrĩ gólâkâ rî ꞌásĩ. Gólâ ãâꞌdô õjílã gólâ ũmú ró yí drí ꞌbã ꞌá rî lôvó lâ ꞌbã ꞌbá ró. Gólâ ãâꞌdô îcáꞌá cú tã îmbálé dódó ãzí-ãzí drí. 3 Gõꞌdá gólâ ãâꞌdô õdrá mvũ ꞌbá ró rĩꞌá gólâ rî cĩlí kô. Gólâ ãâꞌdô ꞌálé âdrã ꞌbá ró rĩꞌá rû fũlı̣́ kô. Gõꞌdá gólâ ãâꞌdô ꞌdõnyá-ãzí drı̣̃ tũ ró, gólâ õrî lâwãlé kpá kô. Gólâ ãâꞌdô ãrõ-ãrõ ꞌbá ꞌî lãfâ tãsĩ kô. 4 ꞌDĩî rî ꞌásĩ ndrĩ rî, gólâ ãâꞌdô íyíkâ njãâ íyî õkó rî îcílí dódó lạ́tı̣̂ ãzâ ꞌbá yî ꞌásĩ. Gólâ ĩîcî íyî mvá yî dódó íyî rõlé kpá íyî ı̣̂njı̣̃lı̣́ gạ̃rạ̃. 5 Õzõ õjílã ãzâ ĩîcâ ꞌbã ꞌálé íyî ífífí kâ vó lâ ndrẽlé kô rî, gólâ îcá kpá kô âꞌdólé drı̣̃-ꞌbá ró õjílã Ôvârí kâ drı̣̃ı̣̂.

6 Drı̣̃-ꞌbá õjílã Ôvârí kâ rî kâ ãâꞌdô drẽ õjílã gólâ tã Ôvârí kâ drí ꞌẽꞌá jó ꞌdı̣̃lı̣́ ꞌá lâ rî ĩꞌdî kô, gólâ õzó âꞌdó ạ́rú-ạ́rúwạ́ ꞌbá ró, Ôvârí drí tã-vó lâ kĩlí, õzõ gólâ drí tã-vó Sãtánã kâ kĩrĩ ạ́rú-ạ́rúwạ́ gólâkâ tãsĩ rî tí. 7 ꞌDĩî ꞌásĩ ndrĩ rî, drı̣̃-ꞌbá õjílã Ôvârí kâ rî kâ õrî rĩrĩ dódó sĩ, tãlâ õjílã ãzâ ꞌbá yî âꞌdó ꞌbá krístõ ꞌbá ró kô rî ũnı̣̃ ró ĩyî bê, gólâ rĩꞌá õjílã tãndí ꞌî, tãlâ õjílã õzó tã ányâ âtá gólâ rú, gõꞌdá gólâ âꞌdô ꞌdẽꞌá bãfí Sãtánã drí cãlé gólâ drí rî ꞌá.

8 Gõꞌdá ãꞌdô tã ngá kạ̃nı̣́sạ̃ kâ vó lâ ndrẽ ꞌbá rî tãsĩ rî, gólĩyî õrî mãnísĩ, gólĩyî ãâꞌdô ı̣̂njı̣̃-ı̣̂njı̣̃ ró âꞌdô rĩrĩ gólĩyíkâ rî ꞌásĩ. Gólĩyî ãâꞌdô õdrá mvũ ꞌbá ró rĩꞌá gólĩyî cĩlí kô. Gólĩyî ãꞌdô ãrõ-ãrõ ꞌbá ꞌî lãfâ tãsĩ kô. 9 Gólĩyî õlẽ tã pı̣̃pı̣̂sı̣́lı̣́ ãlô sĩ tã îmbâ gólâ tíbê Ôvârí drí âꞌdálé ãmâ drí ngbãângbânõ úlı̣́ Yésũ kâ sĩ rî ꞌá. 10 Ólẽ ngá kạ̃nı̣́sạ̃ kâ vó lâ ndrẽ ꞌbá ndrẽlé ndrẽndrẽ dódó zĩlí ngãtá gólâ õjílã tãndí ꞌî ngã kô yã rî. Õzõ ꞌdĩî rî vósĩ, ũûjũ gólâ trá dódó cú ĩtí tã ányâ ãzâ ãkó rî, ꞌdĩî gólâ ĩꞌdî õjílã tãndí ró ãnî drí ꞌbãlé ngá kạ̃nı̣́sạ̃ kâ vó lâ ndrẽ ꞌbá ró.

11 Ĩtí rî, ãꞌdô drı̣̃-ꞌbá kạ̃nı̣́sạ̃ kâ rî õkó lâ yî tãsĩ rî, gõꞌdá kpá ândrê kạ̃nı̣́sạ̃ kâ rî tãsĩ rî, ólẽ gólĩyî drí rĩlí kpá dódó. Gólĩyî drí rĩlí tã ı̣̂njı̣̃-ı̣̂njı̣̃ sĩ, gólĩyî ãâꞌdô tã mbı̣̂ ꞌẽ ꞌbá ró. Gólĩyî õrî rĩꞌá úlı̣́ õnjí âtálé õjílã rú kô. Gólĩyî õrî õdrá mvũlı̣́ rõô kô.

12 Ngá kạ̃nı̣́sạ̃ kâ vó lâ ndrẽ ꞌbá yî drí ꞌbãlé kpá õkó bê cé ãlô. Gólĩyî õrî kpá ꞌdĩyímvá ĩyíkâ vó lâ ndrẽlé kpá ꞌbã ꞌálé ĩyíkâ ndrẽlé dódó. 13 Õzõ ngá kạ̃nı̣́sạ̃ kâ vó lâ ndrẽ ꞌbá ꞌdĩ ꞌbá yî õꞌê tã ꞌdî ꞌbá yî dódó rî, gõꞌdá õjílã âꞌdô gólĩyî ı̣̂njı̣̃ꞌá. Gõꞌdá gólĩyî drí kpá rĩzó tã gólĩyî drí lẽlé Yésũ Krístõ ꞌá pạ̃tı̣́ı̣̃ ró rî tã lâ âtálé õjílã drí fãfã sĩ.

14-15 Tĩmátĩyã, õzõ má õlẽ kpálé ꞌẽꞌá nĩlí ánî ndrẽlé ngbãângbânõ rî, gõꞌdá õzõ má õngâ drẽ nĩlí ꞌwãâ kô rî, wárãgã nô âꞌdô lạ́tı̣̂ gólâ õjílã gólĩyî ꞌbã ꞌálé Ôvârí kâ rî kâ drí rĩzó lôsĩ Ôvârí kâ ꞌẽlé rî âꞌdáꞌá ní drí. Ãmâ õjílã Ôvârí gólâ rĩ ꞌbá zãâ gbạ́dú rî kâ ĩꞌdî, gõꞌdá rĩ ꞌbá tã mbı̣̂ gólâ rî tãsĩ rî ậtı̣̃lı̣́ rî ꞌbá yî ĩꞌdî.

16 Nĩ ârî drẽ, tã lậpı̣̂-lậpı̣̂ ró gólâ ãmâ õjílã ꞌbã ꞌbá âꞌdólé ngá ãlô ró Ôvârí bê rî Yésũ ĩꞌdî.

Yésũ ĩꞌdî ânĩ ꞌbá ûrú lésĩ tı̣̃lı̣́ ꞌbã ꞌbá õjílã mvá ró ãmâ drı̣̃ tĩ ꞌbá ró rî.

Gólâ kpá ĩꞌdî Líndrí Tãndí Ôvârí kâ drí îngálé õdrã ꞌásĩ âꞌdálé ãmâ drı̣̃ tĩ ꞌbá ró rî.

Mãlãyíkã âꞌdô kpá trá gólâ bê lı̣̃fı̣́ drı̣̃ ꞌbá ró gólâ drí.

Gõꞌdá Ôvârí trõ gólâ trá ûrú ꞌálâ võ kãꞌdâ-kãꞌdâ íyíkâ rî ꞌá.

Gõꞌdá gólâ ĩꞌdî ãmâ drí rĩꞌá tã gólâkâ pẽlé ãngó ãmbá nõ ꞌbá yî ꞌásĩ ndrĩ rî.

Gõꞌdá gólâ kpá ĩꞌdî õjílã ãzâ ꞌbá yî drí tã lẽlé ꞌá lâ ãngó ꞌásĩ ndrĩ pı̣̃pı̣̂sı̣́lı̣́ ãlô sĩ rî.

4

Tã tã îmbâ ányâ tãsĩ rî

1-2 Tĩmátĩyã, Líndrí Tãndí Ôvârí kâ âꞌdâ tã trá ãmâ drí tã mbı̣̂ ró kĩ nĩ rî, ngbãângbânõ rî, tã îmbá ꞌbá ãzâ ꞌbá yî âꞌdô tã lẽꞌá tã ányâ gólâ líndrí õnjí drí âꞌdálé gólĩyî drí rî ꞌá. Drílĩyî tã lẽlẽ ĩyíkâ Yésũ ꞌá rî âyézó. Gõꞌdá gólĩyî nı̣̃ bê tã ꞌdî kpálé tã ányâ ró rî, gólĩyî rî trá zãâ tã lẽlé ꞌá lâ. Gólĩyî âꞌdô trá õzõ õjílã gólâ rúꞌbạ́ lâ drí ậrı̣́lı̣́ ậdı̣̂ ãmé ôtójõ ꞌbá kô rî kâtí. Nĩngá sĩ rî, gólĩyî kĩ nĩ rî, yĩ ãâꞌdô õjílã Yésũ kâ, rĩꞌá õjílã ãzí âdólé õnjõ sĩ. 3-4 Tã îmbâ gólĩyíkâ rĩꞌá nõ, gólĩyî lẽé kô õjílã drí âꞌdólé õkó bê. Gõꞌdá gólĩyî âtâ kpá trá kĩ nĩ rî, âꞌdó kô tãndí ró õjílã drí rĩzó ãꞌwá ãzâ ꞌbá yî nyãlé, tãlâ Ôvârí õzó ꞌbãâ õmbã ró õjílã ꞌdî ꞌbá yí bê. ꞌDĩî ꞌdó õnjõ ꞌî, tãlâ ngá ꞌdĩ ꞌbá yî Ôvârí ꞌbã nĩ fẽlé gólĩyî drí ngá nyãnyã ró. Ôvârí ı̣̂sũ trá nõtí kĩ nĩ rî, gólĩyî tã lẽ ꞌbá trá pạ̃tı̣́ı̣̃ tã îmbâ-îmbâ mbı̣̂ Yésũ rî tãsĩ rî ꞌá rî yî drí ãwô-ĩtí ꞌẽzó yí drí ngá nyãnyã ndrĩ ꞌdî ꞌbá yî tãsĩ. Má âtâ ĩꞌdî nõ, tãlâ ngá ndrĩ Ôvârí drí ꞌbãlé rî rĩꞌá tãndí ró, âꞌdó kô ngá gólâ Ôvârí drí âfẽlé ꞌdĩ õjílã drí ãkípálâ gãlé. 5 Má âtâ nõtí, tãlâ îtõ võ ꞌá rî, Ôvârí ꞌbã ngá ãmbá nõ ꞌbá yî bê ndrĩ rî, gólâ drí ndrẽzó lâ rĩꞌá tãndí ró, ãꞌdô ró õjílã drí. ꞌDĩî ꞌásĩ ndrĩ rî, õjílã ũnı̣̃ ró bê kĩ nĩ rî, ngá ndrĩ ꞌdî ꞌbá yî, Ôvârí âfẽ nĩ ãmâ drí. Mã õꞌê ãwô-ĩtí ãmbá Ôvârí drí tã lâ tãsĩ.

6 Tĩmátĩyã, õzõ ní õrî tã má drí âtálé trá ní drí rî ꞌbá yî îmbálé ánî ậdrúpı̣̃ krístõ ꞌbá ró rî yî drí rî, áâꞌdô ánî âꞌdáꞌá rû ı̣̂ꞌbũ ꞌbá tãndí Yésũ Krístõ kâ ró. Õzõ ní õꞌê tã ꞌdî ĩtí rî, ní âꞌdô rĩꞌá fãfã ûsúlı̣́ kôrô tã âtî-âtî gólâ ãmákâ ãmâ drí rĩꞌá îmbálâ nõ sĩ. Tã âtî-âtî nã rĩꞌá tã îmbâ tãndí ꞌî ní drí tã lẽzó ndrĩ ꞌdó ꞌá lâ. 7 Gõꞌdá ní ârî íꞌdígówá ányâ ꞌdĩ ꞌbá yî kô. Gólĩyî tã ífí ãkó. Gõꞌdá ní ûjũ ánî ífífí ꞌbãlé tã ꞌẽlé gạ̃rạ̃ tã gólĩyî ãyĩkõ lâ drí Ôvârí rî cĩlí rî ꞌá. 8 Ní ꞌê ĩtí, tãlâ õzõ õjílã ãzâ ũûjũ íyî rúꞌbạ́ ꞌbãlé âꞌdólé mbârâkã bê rî, áâꞌdô gólâ rî pãꞌá kpá fínyáwá. Gõꞌdá õjílã ãzâ õrî zãâ tã gólâ ãyĩkõ lâ drí Ôvârí rî cĩlí rî ꞌẽlé ĩꞌdî rî, áâꞌdô gólâ rî pãꞌá lậvũlı̣́ kôrô. Má âtâ ĩtí, tãlâ rĩrĩ tãndí ãmákâ âꞌdô ãmâ pãꞌá tã Ôvârí drí lẽlé ãmâ drí ꞌẽlé ngbãângbânõ rî nı̣̃lı̣́ gạ̃rạ̃, gõꞌdá kpá ãmâ ꞌbãlé drı̣́-ꞌâ ûsúlı̣́ õdrã ãmákâ vósĩ. 9 Ní ndrê drẽ, tã âtâ-âtâ tíbê õjílã drí âꞌdózó mbı̣̂ tã lẽlé ꞌá lâ rî ĩꞌdî nõ, 10 Ôvârí gólâ rĩ ꞌbá zãâ rî ĩꞌdî ãmâ drí lı̣̃fı̣́ ꞌbãzó drı̣̃ lâ ꞌdíyî pã ꞌbá õjílã ndrĩ tã gólâkâ lẽ ꞌbá trá rî ꞌbá yí kâ ró. 11 Ní îmbâ tã ꞌdî ꞌbá yî ndrĩ, gõꞌdá ní ꞌbã tã lâ õjílã ꞌdî ꞌbá yî õꞌê ró.

12 Tĩmátĩyã, ní ꞌbã âꞌdô-âꞌdô áníkâ ãꞌdô lậnjı̣̃-lậnjı̣̃ ró õjílã ãzí lı̣̃fı̣́, drı̣́-ãcê ámákâ ꞌdĩ bê, õzõ ní ãꞌdô kpálé ꞌdĩyímvá ró rî. Kpá ĩtí rî, ní âꞌdâ tã õjílã gólĩyî tã lẽ ꞌbá Ôvârí ꞌá rî ꞌbá yî drí, gólĩyî drí lạ́tı̣̂ tíbê drílĩyî ꞌẽzó rĩlí tãndí ró rî nı̣̃zó. Ní âtâ úlı̣́ tãndí ĩꞌdî gõꞌdá ní ꞌê tã mbı̣̂mbı̣̂ tãndí ró, ní lẽ õjílã, ní lẽ tã Ôvârí ꞌá pı̣̃pı̣̂sı̣́lı̣́ ãlô sĩ, ní âꞌdô pı̣̃pı̣̂sı̣́lı̣́ bê tãndí ró tã ndrĩ ní drí rĩꞌá ꞌẽlâ rî ꞌá. Ní âꞌdâ lı̣̃fı̣́ õkó drí kô. 13 Tãlâ má âgõó drẽ ꞌwãâ ánî ngálâ kô rî, má lẽ ní sõ fãfã tã lẽ ꞌbá yî ꞌá, ãꞌdô ró drílĩyî Ôvârí rî ı̣̂njı̣̃zó. Ní âꞌdô njãâ úlı̣́ Ôvârí kâ pẽlé ãzí-ãzí drí, õzõ õtírĩ ĩyî rû êꞌbé võ ãlô ꞌá rî, ní îmbâ úlı̣́ ꞌdĩ ꞌbá yî tãndí ró. 14 Ní njâ fãfã gólâ Ôvârí drí âfẽlé ní drí tã îmbázó cú ĩtí rî rú kô, ãmâ drı̣̃-ꞌbá kạ̃nı̣́sạ̃ kâ õtírĩ drı̣́ ꞌbãâ ní drı̣̃ı̣̂ rãtáã ꞌẽzó ní drí rî. Ní ndrê tãndí ró fãfã gólâ fẽlé ní drí ꞌdĩ, ní ꞌê tã lâ tãndí ró, tã lâ ꞌbã nî trá njãâ tã îmbálé. Úlı̣́ gólâ Ôvârí drí âtálé õjílã ãzâ tı̣̂ lâ sĩ ánî tãsĩ rî ꞌbã nî trá njãâ mbârâkã bê tã îmbálé.

15 Ní ꞌbã ánî pı̣̃pı̣̂sı̣́lı̣́ ãlô âꞌdólé âꞌdô-âꞌdô tãndí sĩ ãzí-ãzí lãfálé, gõꞌdá kpá tã îmbâ-îmbâ tãndí îmbálé ĩꞌdî. Õzõ ní õꞌê ĩtí rî, õjílã ndrĩ âꞌdô ndrẽꞌá lâ kĩ, tã lẽlẽ áníkâ rĩꞌá mbãꞌá. Nî gõꞌdá rĩꞌá tã nô ꞌbá yî ꞌẽꞌá gạ̃rạ̃ sı̣́sı̣́ rî drı̣̃ı̣̂ sĩ. 16 Tã ndrĩ ꞌdî ꞌbá yî ꞌásĩ rî, ní mbã ní drı̣̃ı̣̂ rĩlí dódó gõꞌdá kpá tã îmbâ-îmbâ tãndí îmbálé ĩꞌdî. Ní rî ꞌẽlâ ĩtí. Tãlâ ní õꞌê ĩtí rî, âꞌdô ánî ífífí pãꞌá õdrã áníkâ vósĩ, âꞌdô kpá õjílã gólâ rĩ ꞌbá tã áníkâ ârílí rî pãꞌá.

5

1-2 Ní âtâ tã mbı̣̂ õjílã gólĩyî ãrãkã ró rî yî drí mãnísĩ, õzõ ní drí tã mbı̣̂ âꞌdárẽ ánî átá drí rî tí, tãlâ gólĩyî õrî ró bê tãndí ró. Gõꞌdá ní âꞌdâ tã mbı̣̂ ĩꞌdî kpá õkó gólĩyî ãrãkã ró rî yî drí, õzõ ní drí tã mbı̣̂ âꞌdárẽ ánî ândré drí rî tí, kpá gólĩyî ãgô mvá ró rî drí, õzõ ánî ậdrúpı̣̃ drí rî kâtí, gõꞌdá kpá õkó mvá ró rî yî drí, õzõ ánî îzó yî drí rî kâtí. Õzõ ní ãâꞌdô bí tã âtáꞌá õkó drí rî, ní âꞌdâ lı̣̃fı̣́ drílĩyî kô.

Tã ạ̃yı̣́zı̣́ tãsĩ rî

3-4 Ãnî ndrĩ, nĩ ndrê ạ̃yı̣́zı̣́ gólĩyî âꞌdó ꞌbá áró ãkó rî ꞌbá yî vó lâ yî. Gõꞌdá õzõ ạ̃yı̣́zı̣́ rî ꞌdĩ ãꞌdô mvá bê ngãtá ózõwá bê rî, áró gólâkâ ꞌdĩ ꞌbá yî âꞌdô gólâ rî vó ndrẽꞌá nĩ. Gólĩyî âꞌdô âꞌdóꞌá ngá ĩzã lâ drí ĩyî ândré ngãtá dẽdé ꞌdĩ ꞌẽ ꞌbá rî ꞌẽlé sı̣́sı̣́ drílâ, tãlâ ngá gólâ gólĩyî ândrê ꞌdĩ drí ꞌẽlé drílĩyî drẽ ãkpã gólĩyî drí âꞌdózó drẽ fínyáwá rî võ lâ ꞌá. ꞌDĩî tã gólâ ãyĩkõ lâ drí Ôvârí rî cĩlí rî ĩꞌdî.

5 Õzõ ạ̃yı̣́zı̣́ ãꞌdô áró ãkó pạ̃tı̣́ı̣̃ rî, ꞌdĩî rî gólâ rî lı̣̃fı̣́ ꞌbãlé tótó Ôvârí drı̣̃ı̣̂. Gõꞌdá gólâ drí rĩzó rãtáã ꞌẽlé ı̣̃tú vósĩ cé Ôvârí drí íyî pãlé. 6 Gõꞌdá ãꞌdô ạ̃yı̣́zı̣́ gólâ rĩ ꞌbá cé ngá gólâ ãyĩkõ lâ drí gólâ rî cĩlí rî lẽlé ĩꞌdî rî, gólâ lẽé tã gólâ âꞌdó ꞌbá Ôvârí kâ ró rî kô. 7 Tĩmátĩyã, ní ꞌbã tã krístõ ꞌbá yî drí kĩ nĩ rî, gólĩyî õꞌê tã ꞌdî ĩtí dódó, tãlâ óõzó tã ányâ âtá gólĩyî rú. 8 Õzõ õjílã ãzâ õndrê ꞌbã ꞌálé íyî áró yí kâ vó lâ kô tãndí ró rî, ngîngî lâ íyî ândrê yî ngãtá íyî dẽdé yî vó kô rî, ꞌdĩî kpá rĩꞌá õzõ gólâ drí úlı̣́ Ôvârí kâ âyérẽ tí. Tã õnjí gólâkâ rî lậvũ trá kôrô õjílã gólâ tã lẽ ꞌbá Yésũ ꞌá kô rî kâ drı̣̃ı̣̂ sĩ.

9 Ạ̃yı̣́zı̣́ ãnî drí ꞌẽꞌá rú lâ yî îgĩlí pãlé ngá-ĩyínyâ sĩ rî ãâꞌdô gólĩyî ndrô lâ yî drí lậvũlı̣́ trá nyâꞌdî-nâ drı̣̃ı̣̂ sĩ rî ĩꞌdî, gõꞌdá kpá ậyı̣́ ꞌbá ãgô ãzâ bê ágó lâ drı̣̃ı̣̂ sĩ kô rî ĩꞌdî. 10 Gõꞌdá kpá gólâ rî rú drí rĩꞌá lı̣̂kúlı̣́ tã ꞌẽꞌẽ tãndí íyíkâ ꞌá rî ĩꞌdî. Gólâ drí rĩzó õjílã pãlé kpálé lâŋõ ãmbá gólĩyî ꞌẽ ꞌbá ꞌdĩ ꞌbá yî ꞌásĩ rî, drílâ ꞌdĩyímvá íyíkâ lı̣̃fı̣́ lâ îcízó dódó. Gõꞌdá gólâ kpá rĩꞌá sı̣́ bê ârí ró õjílã gólĩyî lâŋõ bê rî drí, rĩꞌá ngá nyãnyã fẽlé gólĩyî drí ꞌwãâꞌwâ. Gólâ drí âꞌdólé ı̣̃tú vósĩ cé njãâ tã tãndí ꞌẽlé ĩꞌdî õjílã Ôvârí kâ drí.

11-12 Nĩ îgĩ ạ̃yı̣́zı̣́ gólĩyî õkó mvá ró ꞌdĩ ꞌbá yî rú lâ yî gólĩyî ní drí ꞌẽꞌá pãlâ rî lãfálé kô. Tãlâ gólĩyî ĩtí ꞌdĩ ꞌbá yî drẽ ĩyî zãâ ágó lôvó bê ꞌẽzó ágó ãzâ trõlé. Ĩtí rî, gólĩyî ꞌbã lãtrítrí trá yĩ trõó ágó ãzâ kô, gõꞌdá õzõ gólĩyî gõꞌdá õtrõ ágó ãzâ trá óꞌdí rî, gólĩyî njâ ĩyî lãtrítrí gólĩyî drí ꞌbãlé ꞌdĩ tã lâ trá, ꞌdĩî trá gõꞌdá tã õnjí ꞌî, ꞌé ĩyî tã ꞌbãꞌbã ĩyíkâ Yésũ drí rî tã lâ kô. 13 Gõꞌdá ãꞌdô trá ĩtí rî, íîgĩ gólĩyî rú kô, gólĩyî õzó rĩî ĩyíkâ gbõ ĩtí tãkó nĩꞌá ꞌbã-tı̣̂ kpã bê nĩꞌá tı̣̂ sõlé úlı̣́ õjílã kâ ꞌásĩ. Gólĩyî rî kpá nĩꞌá lậmú bê úlı̣́ ũnúnûwạ́ tã ngõngõ bê ꞌbã-tı̣̂ ꞌásĩ õjílã rú, ꞌdĩî rî âꞌdó tã drílĩyî ꞌẽlé rî ĩꞌdî kô. 14 ꞌDĩî rî tí rî, má ı̣̂sũ tã trá nõtí. Ạ̃yı̣́zı̣́ gólĩyî ꞌbã ꞌbá õkó mvá ró rî yî õtrõ ĩyî ágó óꞌdí ũtı̣̂ ró ĩyî mvá ãzâ õndrê ró ĩyî ꞌbã ꞌálé ĩyíkâ vó lâ bê tãndí ró. Gólĩyî õꞌê cé tã âꞌdó ꞌbá tãndí rî ĩꞌdî õzó ãnî rú îzãâ. 15 Má âtâ tã ꞌdî ĩtí ꞌdĩ, tãlâ ạ̃yı̣́zı̣́ ãzâ ꞌbá yî rĩꞌá, gólĩyî njâ Ôvârí rî tã trá gõꞌdá gólĩyî cé õzõ Sãtánã rî ãzí-ãzí kâtí.

16 Õzõ õjílã ãzâ tã lẽ ꞌbá Ôvârí ꞌá rî, ãꞌdô ạ̃yı̣́zı̣́ bê íyî áró ró rî, gólâ õndrê vó lâ dódó, õzó lâŋõ ꞌdî âyé õjílã kạ̃nı̣́sạ̃ kâ drí rĩzó ạ̃yı̣́zı̣́ ꞌdĩ vó lâ ndrẽlé cé nĩ kô. Gõꞌdá õjílã kạ̃nı̣́sạ̃ kâ õrî ró cé ạ̃yı̣́zı̣́ gólĩyî ꞌbã ꞌbá ĩzã ró áró ãkó îcá ꞌbá ĩyî vó ndrẽlé kô rî ꞌbá yî vó lâ ndrẽlé cé ĩꞌdî.

Tã drı̣̃-ꞌbá tãsĩ rî

17 Krístõ ꞌbá yî ãâꞌdô drı̣̃-ꞌbá ĩyíkâ rî ı̣̂njı̣̃-ı̣̂njı̣̃ lâ bê tãndí ró. Ãmbá lâ, gólĩyî ı̣̃ı̣̂njı̣̃ drı̣̃-ꞌbá ĩyíkâ tã Ôvârí kâ pẽ ꞌbá õjílã drí rî, gõꞌdá kpá gólĩyî rĩ ꞌbá îcílâ rî ꞌbá yí bê. 18 Nĩ ı̣̂njı̣̃ gólĩyî ngá fẽfẽ sĩ drílĩyî, tãlâ tã îgĩ Ôvârí kâ âtâ trá kĩ nĩ rî, “Nĩ âyê kõrõnyã ãníkâ ꞌbã kâ rî ꞌbá yî ngá nyãlé dódó, tãlâ gólĩyî rî nĩ ãnî pãlé.” Gõꞌdá áâtâ kpá nõngá kĩ nĩ rî, õjílã gólâ lôsĩ ꞌẽ ꞌbá rî tã lâ ꞌdé vũdrı̣́ kô drı̣́-ꞌâ fẽzó drílâ.

19 Õzõ õjílã ãzâ ãâtâ úlı̣́ ãzâ ꞌbá yî trá drı̣̃-ꞌbá õjílã Ôvârí kâ rî kâ rî ꞌbá yî rú rî, nĩ lẽ tã-drı̣̃ kô ꞌwãâꞌwâ tã gólĩyíkâ ꞌdĩ bê, té õzõ lı̣̃fı̣́ drı̣̃ ꞌbá ãꞌdô bê rı̣̃ ngãtá nâ tã õnjí gólâkâ ꞌdĩ ndrẽ ꞌbá kĩꞌá nĩ rî, gólâ ꞌê trá pạ̃tı̣́ı̣̃ ró rî. 20 Õzõ drı̣̃-ꞌbá ãzâ õꞌê tã õnjí trá pạ̃tı̣́ı̣̃ rî, nĩ âꞌdâ tã õnjí gólâkâ ꞌdĩ gólâ drí õjílã gólĩyî kạ̃nı̣́sạ̃ kâ ndrĩ ꞌdî ꞌbá yî ândrá, tãlâ ạ̃mbúkũ lâ ꞌdĩ ꞌbá yî õrô ró ĩyî tã bê tã õnjí ꞌẽzó ĩyî ífífí rú. 21 Nĩ âꞌdô tã ꞌẽꞌẽ bê ĩtí ndrĩ drı̣̃-ꞌbá kạ̃nı̣́sạ̃ kâ drí. Õzõ nĩ õꞌê tã ꞌdî ꞌbá yî trá ĩtí rî, nĩ âmbê lı̣̃fı̣́ kô tã õnjí ãnî ãzí-ãzí drı̣̃-ꞌbá ró rî kâ drı̣̃ı̣̂. Má lẽ ãnî drí lãtrítrí ꞌbãlé Ôvârí ândrá gõꞌdá kpá Yésũ Krístõ bê gõꞌdá kpá mãlãyíkã Ôvârí kâ yí bê kĩ nĩ rî, nĩ ꞌê tã má drí âtálé ꞌdĩ ꞌbá yî ĩtí drı̣̃-ꞌbá tãsĩ.

22 Õzõ nĩ õtírĩ ꞌẽê õjílã ãzâ ꞌbãlé drı̣̃-ꞌbá kạ̃nı̣́sạ̃ kâ ró rî, nĩ ậrı̣̃ gólâ rî ũgúlı̣́ zãlô dîrî tã ꞌẽꞌẽ gólâkâ nı̣̃zó, âꞌdó kô gólâ rî ꞌbãzó cú ĩtí õmvórẽ lâ nı̣̃ ãkó. Tãlâ õzõ nĩ õꞌbã õjílã tã õnjí ꞌẽ ꞌbá rî ĩꞌdî drı̣̃-ꞌbá ró ãnî drí rî, nĩ pâ ı̣́tı̣̃tı̣́ ngá lậnjı̣̃-lậnjı̣̃ ĩtí ꞌdĩ ꞌbá yî njı̣̃zó.

23-25 Má âtâ ĩꞌdî ãnî drí nõ, nĩ ꞌbã õjílã kô drı̣̃-ꞌbá ãníkâ ró cú ĩtí õmvórẽ lâ nı̣̃ ãkó tã õnjí gólâkâ tãsĩ. Nĩ ndrê drẽ, õjílã ãzâ ꞌbá yî rî ĩyíkâ rĩꞌá tã õnjí ꞌẽlé ĩꞌdî, gõꞌdá ãzí-ãzí drí tã õnjí gólĩyíkâ ꞌdĩ nı̣̃zó tõ. Gõꞌdá õjílã ãzâ ꞌbá yí bê rî, tã õnjí gólĩyíkâ rĩꞌá ꞌẽlâ ı̣̃nı̣́nı̣̂ ró rî, rî rû âꞌdáꞌá ı̣̃zạ́tú ạ̃tı̣́ ꞌá tólâ, kpá rĩꞌá ĩtí õjílã ãzâ ꞌbá yî tã tãndí gólĩyíkâ rĩꞌá ꞌẽlâ rî únı̣̃ tõ. Gõꞌdá ãzâ ꞌbá yî tã tãndí gólĩyíkâ íîcá kpá nı̣̃lâ kô, âꞌdô rû âꞌdáꞌá kpá ạ̃tı̣́ ꞌá tólâ.

Tĩmátĩyã, nî rĩꞌá ꞌâ lãzé bê kárá. Ní rî cé lı̣̃mvû mvũlı̣́ ĩꞌdî ngá lãzé áníkâ ꞌdĩ bê kô, ní ônjâ õdrá dã lũmvû bê ní drí mvũlı̣́, tãlâ ãlókõ bê ꞌá lâ ánî ꞌâ drí ậꞌdı̣́zó.

6

Tã rû ı̣̂ꞌbũ ꞌbá tãsĩ

1 Rû ı̣̂ꞌbũ ꞌbá gólĩyî krístõ ꞌbá ró rî yî ndrĩ ũnı̣̃ ĩyî tã gólâ kĩꞌá nĩ rî, ĩyî lı̣́pı̣̂ ró rî ꞌdó ĩyî drí ı̣̂njı̣̃lı̣́ lạ́tı̣̂ ndrĩ ꞌásĩ. Gólĩyî õꞌê ĩtí, tãlâ õjílã õzó úlı̣́ ányâ âtá Ôvârí rú kô, gõꞌdá kpá gólĩyî õzó rĩî tã âtálé tã âtî-âtî ãmâ drí rĩꞌá îmbálâ nõ rú. 2 Rû ı̣̂ꞌbũ ꞌbá gólĩyî tíbê lı̣́pı̣̂ lâ yî drí ꞌbãlé krístõ ꞌbá ró rî õrô kpá gólĩyî, tãlâ gólĩyî lı̣́pı̣̂ ꞌdĩ rĩꞌá gólĩyî ậdrúpı̣̃ Kúmú Yésũ ꞌá rî ĩꞌdî. ꞌDĩî kâ rî tí rî, gólĩyî âꞌdô ĩyî lı̣́pı̣̂ yî pãꞌá gạ̃rạ̃, tãlâ gólĩyî rî ꞌdĩ kpá rĩꞌá tã lẽ ꞌbá ãzí pãꞌá mbârâkã gólĩyíkâ ꞌdĩ sĩ.

Tã tã îmbá ꞌbá ányâ tãsĩ

Má lẽ ní drí õjílã îmbálé mbârâkã sĩ tã ꞌdî ꞌbá yî ꞌẽlé ndrĩ. 3 Tã gólâ ãmâ drí rĩꞌá îmbálâ rî íyíkâ tã âtî-âtî tãndí Ôvârí kâ ĩꞌdî, tã gólâ ãmâ ꞌbã ꞌbá rĩlí tãndí ró ãyĩkõ lâ drí Ôvârí rî cĩlí rî ĩꞌdî. Õzõ õjílã ãzâ ĩîmbâ íyíkâ tã âtî-âtî ngĩî ãzâ ĩꞌdî ãmákâ rú sĩ, gõꞌdá gólâ õlẽ tã té tã âtî-âtî tãndí mbı̣̂ Yésũ Krístõ Kúmú ãmákâ ró rî tãsĩ rî ꞌá kô rî, 4 gólâ ạ́rú-ạ́rúwạ́ ꞌbá ꞌî, gõꞌdá gólâ ârí úlı̣́ Ôvârí kâ nõ mbı̣̂ kô. ꞌDĩî rî gõꞌdá, gólâ lẽ íyíkâ rĩlí lâwã-lâwã ꞌbãlé ĩꞌdî ányâ ró tã îjî gólâ tã ífí ãkó rî ꞌá, gõꞌdá kpá lâwãlé úlı̣́ ífí ãlô-ãlô ꞌá ĩyî lãfálé ꞌásĩ. Tãlâ gólĩyî ndrĩ ꞌálé lâ yî âdrã trá ĩyî ãzí-ãzí yî rú, gólĩyî rî kpá úlı̣́ ányâ âtálé ĩyî ãzí-ãzí yî rú. Gólĩyî rî tã ı̣̂sũlı̣́ kĩ nĩ rî, ĩyî ãzí-ãzí yî ãâꞌdô tã ı̣̂sũ-ı̣̂sũ ányâ bê. Gõꞌdá gólĩyî drí rĩzó tã ányâ ꞌẽlé ĩꞌdî. 5 Gólĩyî drí kpá rĩzó ãzí-ãzí ꞌálé îkólé, õngâ ró bê õmbã ró. Drı̣̃ lâ ĩyî îzã rû trá kpá pạ̃tı̣́ı̣̃ ró. Gólĩyî ı̣̂sı̣̃ ĩyî bı̣́-ꞌbálé trá yĩ õzó tã ârí kô. Gõꞌdá tã ꞌdî kâ rî tí rî, gólĩyî ı̣̂sũ bê-rî kĩ, ãâꞌdô rĩꞌá tãndí ró ĩyî drí lãfâ ûsúzó õjílã drı̣́gạ́ sĩ tã Ôvârí kâ rî tãsĩ.

6 Lạ́tı̣̂ gólâ ãmâ õjílã drí tã tãndí ûsúzó rî fí ĩꞌdî nõ, rĩrĩ tãndí gólâ ãyĩkõ lâ drí Ôvârí rî cĩlí rî, gõꞌdá kpá ꞌbãlé ãyĩkõ ró rĩrĩ ãmákâ ꞌá, ngá gólâ fínyáwá ãmâ drí ꞌbãzó ĩꞌdí bê lâ rî ꞌbá yí bê ndrĩ. 7-8 Mã zĩí tã lâ kô, îcâ trá ãmâ drí, tãlâ ãmâ cú ítá bê kpá ngá nyãnyã bê, tãlâ rĩrĩ ãmákâ nõ rĩꞌá nõtí, kậyı̣̂ gólâ ãmâ tı̣̃zó ãngó nõ ꞌá rî, ãꞌdô ꞌî ãmâ drı̣́gạ́ yã? Ngá yû. Gõꞌdá mã õtírĩ drãâ rî, mã âꞌdô gõꞌá kpá ngá ãkó ãmâ drı̣́gạ́. 9 Õzõ ãꞌdô kpálé ĩtí rî, õjílã ãzâ ꞌbá yî lẽ ĩyíkâ ĩyî drí âꞌdólé ãrõ-ãrõ ꞌbá ró. Tãlâ tã ꞌdî tãsĩ rî, gólĩyî drí rĩzó ậvı̣̃lı̣́ ꞌwãâ lạ́tı̣̂ gólâ mbı̣̂ rî ꞌásĩ rĩꞌá tã õnjí ꞌẽlé, gõꞌdá kpá rĩꞌá áyábálá ngá lôvó kâ ró. Tã nı̣̃ ãkõ sĩ, gólĩyî rî ĩyíkâ ãmbá lâ ngá ányâ tã ı̣̂sũlı̣́ ĩꞌdî ĩyî ífífí tãsĩ. Gólĩyî îzã rû trá ndrĩ. 10 Rĩꞌá nõtí, ãrõ-ãrõ lôfî tã õnjí tı̣̂ dũû, tãlâ õjílã õrî ãmbá lâ tã lãfâ kâ ı̣̂sũlı̣́ ĩꞌdî rî, tã õnjí ãmbá nõ ꞌbá yî drí âꞌdózó gólâ bê. Tã âꞌdálé ĩꞌdî nõ, ãrõ-ãrõ âꞌdô õjílã ãzâ ꞌbá yî âséꞌá tã lẽlẽ ĩyíkâ Yésũ ꞌá rî ꞌásĩ, drílĩyî rĩzó ĩzã kõkõ ꞌbãlé âꞌdélé ĩyî drı̣̃ı̣̂.

Tã gólâ ãyĩkõ lâ drí Ôvârí rî cĩlí rî

11 Ãꞌdô ánî tãsĩ rî Tĩmátĩyã, ní âꞌdô tã ãkó ꞌẽlé ngá ndrĩ gólĩyî âꞌdó ꞌbá ányâ ró ꞌdĩ ꞌbá yí bê, tãlâ nî rĩꞌá õjílã gólâ ꞌdẽ ꞌbá trá Ôvârí vó rî ĩꞌdî. Ní ꞌbã tã ı̣̂sũ-ı̣̂sũ áníkâ ãꞌdô cé tã gólâ âꞌdó ꞌbá mbı̣̂ Ôvârí drí lẽlé ní drí ꞌẽlé rî drı̣̃ı̣̂. Ní lẽ tã gólâ ꞌá pı̣̃pı̣̂sı̣́lı̣́ ãlô sĩ, ní âꞌdô kpá õjílã ãzí lôvó bê. Ní âꞌdô pı̣̃pı̣̂sı̣́lı̣́ ạ̃ꞌdı̣́ bê. Ní âꞌdô kpá fĩî ậtũ-ậtũ bê kậyı̣̂ gólâ ní drí lâŋõ ûsúzó rî ꞌá. 12 Ní âmbê lı̣̃fı̣́ gạ́ tã gólâ Ôvârí kâ ní drí tã lẽzó ꞌá lâ nõ ꞌẽzó ndrĩ mbârâkã sĩ. Ní rî mbı̣̂ âꞌdô tã lẽlẽ áníkâ ꞌdĩ vó ró. Tã ꞌdî kâ rî tí rî, ní drí nı̣̃zó lâ pạ̃tı̣́ı̣̃ kĩ nĩ rî, yí âꞌdô lédrẽ-lédrẽ ạ̃dũkũ ãkó rî ûsúꞌá. Ní ꞌê lôsĩ Ôvârí drí mbârâkã sĩ, tãlâ gólâ zĩ nî trá âꞌdólé lédrẽ-lédrẽ ạ̃dũkũ ãkó nõ ûsúlı̣́. Ní ꞌbã tã nô ní drı̣̃ı̣̂. Ạ̃kû ró rî, ní îyâ tã kpá trá õjílã ãmbá ágálé kĩ nĩ rî, yí lẽ tã trá tã âtî-âtî tãndí Ôvârí kâ nõ ꞌá, yí âꞌdô âꞌdóꞌá tã rõrõ bê tã lâ sĩ. Tã ꞌdî kâ rî tí rî, ní âdrê gạ́gạ́ tã lẽlẽ áníkâ ꞌá.

13-14 Má ꞌbã trá ní drí nõtí lãtrítrí sĩ Ôvârí ândrá, Ôvârí gólâ tíbê lôvó-lôvó âfẽ ꞌbá ngá lédrẽ-lédrẽ drí ndrĩ rî, gõꞌdá kpá Yésũ Krístõ ândrá gólâ rĩ ꞌbá úlı̣́ âtálé fĩî ı̣̂dû-ı̣̂dû sĩ kúmú Põnĩtíyõ Pĩlátõ drí rî. Ní âꞌdâ tã ꞌdî kpá õzõ Yésũ drí ꞌẽrẽ lâ tí. Ní ꞌê tã ꞌdî ꞌbá yî ndrĩ ĩtí ãkí ãkó, té bũúũ Yésũ drí âgõrẽ tú rî, tãlâ óõzó tã ꞌẽꞌẽ ãzâ ûsú ní rú kô. 15 Ôvârí ĩꞌdî tíbê ꞌẽ ꞌbá Yésũ rî âꞌdálé ãmâ drí Kúmú ạ́ngı̣́ ró kậyı̣̂ tãndí nã ꞌá rî. Gólâ ĩꞌdî tíbê ãmâ drí rĩꞌá lûyı̣́lâ rî.

Gólâ ĩꞌdî Kúmú ꞌî ãngó drı̣̃ı̣̂ ndrĩ, kúmú ãzâ yûꞌdạ́wạ́ ı̣̂ꞌbı̣̃lı̣́ gólâ bê.

16 Gólâ cé ĩꞌdî rĩ ꞌbá zãâ gbạ́dú drã ãkó rî.

Võ gólâ Ôvârí drí rĩzó rî rĩꞌá lậgû-lậgû ró rõô, õjílã ãzâ yûꞌdạ́wạ́ ndrẽlâ íyî lı̣̃fı̣́ sĩ.

Gólâ rî rú ãꞌdô lûyı̣̂-lûyı̣̂ ró kárá.

Kậyı̣̂ vósĩ cé, gólâ rĩꞌá mbârâkã ãkĩ bê ạ̃dũkũ ãkó. Ãâꞌdô ĩtí.

Tã âtâ-âtâ ngá-tı̣̂ ãmbá ꞌbá tãsĩ rî

17 Ní ꞌbã tã õjílã gólĩyî âꞌdó ꞌbá ngá-tı̣̂ bê dũû ãngó ꞌá nõngá nõ ꞌbá yî drí ngbãângbânõ kĩ nĩ rî, gólĩyî õꞌbã ĩyî ífífí gạ̃rạ̃ ãzí-ãzí drı̣̃ı̣̂ sĩ kô. Gólĩyî õlẽ tã kô rõô ngá-tı̣̂ ãmbá ĩyíkâ ꞌdĩ ꞌá. Ngá-tı̣̂ ãmbá ꞌdĩ âꞌdô gólĩyî pãꞌá cé ãkpã ãngó ꞌá nõngá, tãlâ õjílã ngá-tı̣̂ ãmbá bê rî nı̣̃ı̣́ kô kĩ nĩ rî, yĩ âꞌdô njãꞌá ngá ĩyíkâ ꞌdĩ ꞌbá yí bê bũúũ ángô tú yã rî. Âꞌdô âꞌdóꞌá cé Ôvârí ĩꞌdî gólĩyî drí tã lẽzó ꞌá lâ, tãlâ gólâ ĩꞌdî ngá ndrĩ gólâ ãmâ ꞌbã ꞌbá ãyĩkõ bê rî âfẽ ꞌbá ãmâ drí rî. 18 Gólâ âfẽ ngá õjílã ngá-tı̣̂ ãmbá bê rî drí, tãlâ gólĩyî õꞌê ró bê tã tãndí ãzí-ãzí drí ngá ꞌdĩ ꞌbá yî sĩ, rĩlí njãâ ngá fẽlé õjílã drí, gólĩyî ậmû ngá gólĩyî drí ꞌbãzó ĩꞌdí bê lâ rî ãzí-ãzí bê ngá lôvó ãkó. 19 Tãlâ ngá fẽfẽ gólĩyíkâ ꞌdĩ tãsĩ rî, gólĩyî âꞌdô tã tãndí ãmbá êꞌbéꞌá ĩyî ífífí drí ạ̃tı̣́ ꞌálâ tólâ ûrú ꞌálâ. Gólĩyî õꞌê ĩtí, tãlâ gólĩyî ũûsû ró lédrẽ-lédrẽ pạ̃tı̣́-pạ̃tı̣̃ ró rî bê ạ̃dũkũ ãkó.

Tã tã âtî-âtî Ôvârí kâ âmô-âmô lâ tãsĩ

20 Tĩmátĩyã, ní âmô tã Ôvârí drí ꞌbãlé ní drı̣́gạ́ ꞌdĩ gạ́gạ́. Ní fî tã âtâ-âtâ ányâ ãzâ ꞌbá yî ꞌá kô õzó ánî âsé Ôvârí rú sĩ. Tã îmbâ-îmbâ ányâ ãzâ bê rĩꞌá zı̣̃lâ lı̣̃fı̣́ lõmbâ. Âꞌdó kô pạ̃tı̣́ı̣̃. Gõꞌdá lẽé tã-drı̣̃ kô tã Ôvârí kâ bê. Ní ârî tã lâ kó kô. 21 Má âtâ tã ꞌdî ĩtí, tãlâ õjílã gólĩyî tã âtá ꞌbá kĩꞌá nĩ rî, yĩ ãꞌdô lı̣̃fı̣́ lõmbâ bê rî âdrê ĩyî trá tã lẽlẽ gólâ ndrĩ ãmâ drí tã lẽzó ꞌá lâ nõ ꞌásĩ.

Ôvârí õfẽ õrẽ ní drí. Ĩꞌdî ꞌdĩ.

2 Tĩmátĩyã

1

2

3

4

Tã îgĩ-îgĩ Póõlõ kâ rı̣̃ lâ Tĩmátĩyã drí

2 Tĩmátĩyã

1

1-2 Mâ Póõlõ, má îgĩ tã nô nĩ ní drí, Tĩmátĩyã. Ní nı̣̃ trá, Ôvârí zĩ mâ nĩ âꞌdólé lãjóꞌbá Yésũ Krístõ kâ ró, tãlâ má ꞌê ró tã yí drí lẽlé rî. Gólâ zĩ mâ, tãlâ má âꞌdâ ró tã nô bê õjílã drí, gólâ ꞌbã tã trá ꞌẽzó lédrẽ-lédrẽ ạ̃dũkũ ãkó rî fẽlé gólĩyî drí tã lẽlẽ gólĩyíkâ Yésũ Krístõ ꞌá rî sĩ. Tĩmátĩyã, nî rĩꞌá õzõ ámâ mvá ífífí kâtí. Ôvârí tíbê ãmâ átá ró gõꞌdá Kúmú ãmákâ Yésũ Krístõ bê, gólĩyî ꞌâ ạ̃ậꞌdı̣̂ ní rú, ãâfẽ õrẽ ní drí tã ạ̃ꞌdı̣́ bê.

Tã Póõlõ drí ãwô-ĩtí lôgõzó Ôvârí drí Tĩmátĩyã rî tãsĩ rî

3 Má ꞌê ãwô-ĩtí Ôvârí drí ánî tãsĩ, Ôvârí gólâ má drí rĩꞌá ı̣̂njı̣̃lâ pı̣̃pı̣̂sı̣́lı̣́ ãlô sĩ õzõ ãmâ ạ́ꞌbı̣́yạ́ yî drí rĩꞌá ı̣̂njı̣̃lâ rî tí rî. Má rî rãtáã ꞌẽlé Ôvârí drí ánî tãsĩ ı̣̃tú vósĩ cé gõꞌdá kpá ngạ́cı̣̂ bê ndrĩ. 4 Ãwó ní drí ngõlé ãmâ drí lãfálé cãrẽ ꞌá ní bê rî tã lâ âgâ trá má drı̣̃ı̣̂. Ĩtí rî, má lẽ kpá tákányĩ ánî ndrẽlé óꞌdí ãyĩkõ ꞌẽlé ní bê. 5 Má nı̣̃ trá, ní lẽ tã trá Yésũ ꞌá pı̣̃pı̣̂sı̣́lı̣́ ãlô sĩ, õzõ sı̣́sı̣́ ánî dẽdé Lóĩsĩ gõꞌdá kpá ánî ândré Yúnı̣̃sı̣̃ yî drí tã lẽrẽ kâtí.

6 Tãlâ má nı̣̃ trá, ní lẽ tã Yésũ kâ trá ĩꞌdî, má drí âtázó lâ ândálé ní drí, ꞌdĩî tã Ôvârí drí ꞌbãlé ní drí rî ꞌẽzó âꞌdô mbârâkã gólâ drí fẽlé ní drí rî vó ró, ı̣̃tú gólâ má drí drı̣́ ꞌbãzó ní drı̣̃ı̣̂ rî ꞌá. Ní ꞌê tã ꞌdî zãâ nĩzó sı̣́sı̣́ ꞌálâ. 7 Ní ꞌê ĩtí, tãlâ Ôvârí âfẽ Líndrí Tãndí íyíkâ trá ãmâ drí. Ngá gólâ drílâ âfẽlé ãmâ drí nõ fãfã ꞌî ãmâ drí lôsĩ ꞌẽzó yí drí, lôvó õjílã kâ, gõꞌdá kpá fãfã rĩzó ãmâ ífífí lôkílí. Líndrí Tãndí gólâkâ ꞌbã ãmâ trá cú ĩtí ũrı̣̃ ãkó.

Tã fĩî ậtũ-ậtũ kâ lâŋõ ûsúrı̣̃ ꞌá rî

8 Ãꞌdô trá ĩtí rî, ní õtírĩ tã âtî-âtî Kúmú ãmákâ Yésũ rî tãsĩ rî âtá rî, ní ꞌê ũrı̣̃ kô ãlôwálâ. Gõꞌdá ní ꞌê ũrı̣̃ kpá kô mâ gólâ âꞌdó ꞌbá gạ̃nı̣́mạ̃ ꞌá tã Kúmú ãmákâ Yésũ Krístõ kâ tãsĩ nõ tãsĩ. Ní âꞌdô njãâ lâŋõ ûsúlı̣́ õzõ má drí ûsúrı̣̃ lâ kâtí tã âtî-âtî tãndí Ôvârí kâ nõ tãsĩ. Ní ậtũ fĩî mbârâkã Ôvârí kâ rî sĩ. 9 Ní ndrê trá, Ôvârí pâ ãmâ trá gõꞌdá zı̣̂ ãmâ trá, mã âꞌdô ró bê õjílã tãndí íyíkâ ró járáꞌbítí. Gólâ ꞌê tã ꞌdî ĩtí, tãlâ gólâ rî ífífí lẽ ãmâ trá rõô, gõꞌdá ꞌâ lâ nı̣̃ trá ãmâ rú. Gólâ ꞌé tã ꞌdî ãmâ drí ꞌdĩ tã ãmâ drí rĩꞌá ꞌẽlâ rî ꞌá kô. Ạ̃kû ró Ôvârí ꞌbãá drẽ ãngó nõ kô rî, Ôvârí ꞌbã tã trá tã tãndí ꞌẽzó ãmâ drí tã Yésũ Krístõ kâ sĩ. 10 Ngbãângbânõ rî, âcâ-âcâ Yésũ Krístõ ãmâ pã ꞌbá kâ rî âꞌdâ tã tãndí tíbê Ôvârí drí ꞌẽꞌá ꞌẽlâ ãmâ drí rî trá. Gólâ ĩꞌdî tíbê mbârâkã õdrã kâ rî trõ ꞌbá, gõꞌdá lạ́tı̣̂ gólâ ãmâ drí rĩzó zãâ lédrẽ-lédrẽ ró rî âꞌdá ꞌbá ãmâ drí tã âtî-âtî tãndí sĩ rî. 11 Mâ ámâ ífífí ózĩ trá âꞌdólé tã âtî-âtî tãndí nõ pẽlé võ dũû ꞌásĩ, gõꞌdá kpá tã ífí lâ îmbálé õjílã drí. 12 Gõꞌdá ãꞌdô ĩtí rî, má ũûsû lâŋõ kpálé gạ̃nı̣́mạ̃ ꞌá rî, má âꞌdó kô ũrı̣̃ ró, tãlâ má nı̣̃ trá pạ̃tı̣́ı̣̃ Yésũ Krístõ má drí tã lẽlé ꞌá lâ rî, cú mbârâkã bê lãjóꞌbá ãzâ ûsúlı̣́ tã âtî-âtî tíbê gólâ drí âtílí má sı̣́lı̣́ rî lôpélé cú ĩtí drílâ ậvı̣̃ ãkó, té bũúũ gólâ drí âgõzó ãngó ꞌá nõlé.

13 Má âtâ ĩꞌdî ní drí nõ, ní pẽ té tã âtî-âtî rî gógó gólâ ní drí ârílí má sı̣́lı̣́ sĩ rî ĩꞌdî õjílã drí. Õzõ ní õtírĩ rĩî âtálâ rî, ní lẽ tã Yésũ Krístõ kâ, té õzõ mbârâkã gólâ drí fẽlé ní drí rî kâtí. 14 Ní âyê õjílã ãzâ kô tã âtî-âtî tãndí Ôvârí drí âtílí ní sı̣́lı̣́ ꞌdĩ jãlé ãlôwálâ. Ní ậtı̣̃ zãâ gạ́gạ́ mbârâkã Líndrí Tãndí Ôvârí kâ tíbê rĩ ꞌbá ní ꞌá ꞌdĩ sĩ.

15 Kậyı̣̂ gólâ ãmâ drí ꞌbãzó Rómã ꞌálâ rî, krístõ ꞌbá yî ãmbá ânĩ ꞌbá ĩyî Ásĩyã lésĩ rî âyê mâ trá cú ĩtí ámâ pã ãkó. Gõꞌdá kpá Fĩgélẽ yî Ẽrẽmógẽnẽ bê âꞌdó ꞌbá ĩyî ámâ ãzí-ãzí ró ámâ pãlé rî âyê ĩyî mâ kpá trá. 16-17 Gõꞌdá Õnẽsĩfórã, Ôvârí rî ꞌâ ạ̃ậꞌdı̣̂ ꞌbã ꞌálé gólâkâ rî rú, tãlâ tã tãndí gólâ drí ꞌẽlé má drí ꞌdĩ tãsĩ. Má âꞌdô bê kpálé gạ̃nı̣́mạ̃ ꞌá nõ rî, gólâ âꞌdó kô ũrı̣̃ ró ámâ pãlé. Ní ndrê drẽ, gólâ âcâ bê Rómã ꞌá nõngá rî, drílâ lâkpãzó zãâ bạ̃dı̣̃ ámâ ndãlé, té gólâ drí ámâ ûsúzó. 18 Gõꞌdá ní nı̣̃ trá tãndí ró tã ndrĩ tíbê gólâ drí ꞌẽlé ámâ pãzó Ẽfésõ ꞌálâ rî. Ôvârí rî ꞌâ ạ̃ậꞌdı̣̂ gólâ rú kậyı̣̂ gólâ drí âgõzó ãngó ꞌá nõngá rî ꞌá.

2

1 Ámâ mvá Tĩmátĩyã, má âtâ ĩꞌdî ní drí nõ, ní âꞌdô mbârâkã gólâ Yésũ drí âfẽlé ní drí drı̣̃-bạ́lạ́yı̣̂ ró nõ bê. 2 Gõꞌdá ní nı̣̃ trá, tã âtî-âtî tíbê má drí âtílí ní sı̣́lı̣́ ꞌdĩ kpá ĩꞌdî tã âtî-âtî ãlô-ãlô lâ tíbê lãjóꞌbá ãzâ ꞌbá yî drí âtálé ní drí rî. Nî ánî ífífí ngbãângbânõ, ní lôpê zãâ sı̣́sı̣́ ꞌálâ õjílã tíbê tã ı̣̂sũ tãndí bê rî yî drí, tãlâ gólĩyî ĩîcî ró ĩyî ãzí-ãzí yî lı̣̃fı̣́ bê tã âtî-âtî gólâ ní drí gólĩyî lı̣̃fı̣́ îcízó ĩꞌdî sĩ lâ ꞌdĩ sĩ.

3 Kậyı̣̂ gólâ ní drí rĩzó lâŋõ ûsúlı̣́ rõô tã Ôvârí kâ ꞌẽ võ ꞌá rî sĩ rî, ní ậtũ ánî fĩî gạ́gạ́ õzõ ãmá kâtí, õzõ ạ̃jú ꞌbũ ꞌbá tãndí Yésũ Krístõ kâ rî tí. 4 Ạ̃jú ꞌbũ ꞌbá gólâ tãndí rî lı̣̃fı̣́ lâ ậyı̣̂ ꞌdó drı̣̃-ꞌbá íyíkâ drı̣̃ı̣̂, tãlâ drı̣̃-ꞌbá íyíkâ ãꞌdô ró bê ãyĩkõ ró yí bê. Ĩtí rî, gólâ lẽé kô íyî âkpãlé tã õjílã tãkó kâ rî ꞌbá yí bê. Gõꞌdá ãꞌdô trá ĩtí rî, ní ꞌbã ngá ãzâ ꞌbá yî kô ánî âsélé tã Yésũ drí ꞌbãlé ní drí ꞌẽlé rî ꞌásĩ ãlôwálâ. 5 Ní âꞌdô õzõ õjílã lẽ ꞌbá ngú rãlé, tãlâ yí õꞌdê ró sı̣́sı̣́ ngá tãndí ûsúlı̣́, gólâ rã ꞌbá mbı̣̂ lãmbé sĩlí gólâ drí rî drı̣̃ı̣̂ sĩ rî kâtí, õzõ gólâ õrâ mbı̣̂ lãmbé ꞌdĩ drı̣̃ sõ kô rî, gólâ ûsú ngá kô.

6 Gõꞌdá ní âꞌdô kpá õzõ õjílã gólâ rĩ ꞌbá zãâ ngá ꞌẽlé ạ́mvú íyíkâ ꞌá rî kâtí. Gólâ âꞌdô kpá ngá tãndí ûsúꞌá ĩꞌdî ãmbá ạ́mvú gólâkâ ꞌásĩ. Ní âꞌdô kpá tã ꞌẽ ꞌbá tãndí Yésũ Krístõ kâ ró, tãlâ gólâ õfẽ ró drı̣́-ꞌâ tãndí bê ní drí. 7 Ní ı̣̂sũ tã drẽ úlı̣́ ãmbá má drí âtálé ní drí ꞌdĩ ꞌá dódó, ní ꞌê ró tã bê té îcálé ĩꞌdí bê lâ. Õzõ ní õꞌê trá ĩtí rî, Kúmú ãmákâ Yésũ âꞌdô tã nı̣̃nı̣̃ fẽꞌá ní drí tã ní drí lẽlé rî nı̣̃zó dódó.

8 Ní ậtũ fĩî, tã ı̣̂sũ-ı̣̂sũ áníkâ tã Yésũ Krístõ kâ tãsĩ rî sĩ. Gólâ ĩꞌdî Kúmú ãmákâ tíbê Ôvârí drí îngálé ãvõ ꞌásĩ rî.* ꞌDĩî tã âtî-âtî má drí pẽlé ĩꞌdî. 9 Mâ rĩꞌá lâŋõ ûsúꞌá õjílã gólĩyî ĩyî ꞌbã ꞌbá ạ̃jú-ꞌbá-ãzí ró tã âtî-âtî ꞌdĩ rú rî drı̣́gạ́. Óômbê mâ trá gạ̃nı̣́mạ̃ ꞌá nyãrĩ sĩ õzõ tã õnjí tẽtẽ ꞌẽ ꞌbá kâtí. Gõꞌdá tã âtî-âtî gólâ tãndí Ôvârí ngá lésĩ rî óômbê kô, zãâ rĩꞌá nĩꞌá sı̣́sı̣́ ꞌálâ. 10 Õzõ ãꞌdô ĩtí rî, mâ rĩꞌá njãâ fĩî ậtũlı̣́ lâŋõ gólâ ãmbá má drí ûsúlı̣́ nõ ꞌá. Má âꞌdô rĩꞌá zãâ úlı̣́ Ôvârí kâ âtálé õjílã gólĩyî Ôvârí drí zĩlí rî drí, ãꞌdô ró bê kpá Yésũ Krístõ drí gólĩyî pãzó, gõꞌdá õꞌbã ró gólĩyî bê rĩlí yí bê ûrú ꞌálâ.

11 Ní nı̣̃ tã mbı̣̂mbı̣̂ úlı̣́ nõ ꞌbá yí kâ trá,

Õzõ mã ãꞌdô trá ngá ãlô ró Yésũ bê gólâ rî õdrã sĩ rî,

ĩtí rî, ãmâ trá ngá ãlô ꞌî gólâ bê gólâ rî lîdrî-lîdrî sĩ.

12 Õzõ mã õrî zãâ fĩî ậtũ-ậtũ sĩ kậyı̣̂ lâŋõ kâ ꞌá rî,

mã âꞌdô rĩꞌá gólâ bê kúmú ró.

Õzõ mã õgã gólâ rî tı̣̂ trá dó kậyı̣̂ lâŋõ kâ ꞌá rî,

ı̣̃zạ́tú rî, gólâ âꞌdô kpá ãmâ tı̣̂ gãꞌá dó.

13 Kpálé mã õꞌê tã tíbê ãmâ drí ꞌbãlé rî kô rî,

gólâ rî gógó âꞌdô tã tíbê yí drí ꞌbãlé rî ꞌẽꞌá ndrĩ, tãlâ gólâ já âꞌdô-âꞌdô íyíkâ kô.

Drı̣́-mbílí sõsõ õjílã rĩ ꞌbá tã Ôvârí kâ îcílí rî yî lı̣̃fı̣́

õzó ĩyî lâwãâ ĩyî vó ꞌásĩ

14 Ní âꞌdâ tã gólâ má drí âtálé ní drí rî kpá óꞌdí tã lẽ ꞌbá yî drí, ní gõ ró kpá drı̣́-mbílí sõlé gólĩyî lı̣̃fı̣́ Ôvârí ândrá kĩ, yĩ lâwã kô ĩyî lãfálé ꞌásĩ úlı̣́ Ôvârí kâ tã ífí lâ tãsĩ, tãlâ lâwã-lâwã gólĩyíkâ ꞌdĩ âꞌdó kô tãndí ró ãlôlâ. Âꞌdô õjílã tã gólĩyíkâ ꞌdĩ ârí ꞌbá rî drı̣̃ lâ yî îzãꞌá. 15 Ní mbâ ánî ífífí drı̣̃ı̣̂ tãndí ró âꞌdólé õjílã gólâ rĩrĩ gólâkâ drí sũlı̣́ Ôvârí rú rî ró. Ní âꞌdâ té tã âtî-âtî Ôvârí kâ nõ ĩꞌdî mbı̣̂mbı̣̂ ró.

16 Õzõ õjílã ãzâ ãâꞌdô rĩꞌá úlı̣́ Ôvârí kâ nõ tã ífí lâ âꞌdáꞌá ányâ ró rî, ní lẽ tã-drı̣̃ kô tã ꞌdî ꞌbá yî âtázó gólĩyí bê, tãlâ úlı̣́ ányâ âtâ-âtâ drí rî, âꞌdô õjílã âséꞌá vólé Ôvârí rú sĩ, 17 Tãlâ úlı̣́ gólĩyî ĩtí ꞌdĩ ꞌbá yî âꞌdô õjílã ãzâ ꞌbá yî îzãꞌá, õzõ lãzé drí ꞌẽrẽ ãmâ rúꞌbạ́ ĩnyĩrĩkõ ôvórõlé ndrĩ rî kâtí. Hẽmĩnásĩ yî Fĩlétã bê ĩꞌdî õjílã rı̣̃ tíbê rĩ ꞌbá úlı̣́ õjílã ꞌẽ ꞌbá ngá îzãlé rî âtálé rî. 18 Gólĩyî pẽé té tã âtî-âtî gólâ âꞌdó ꞌbá mbı̣̂ rî ĩꞌdî kô. Gólĩyî âtâ úlı̣́ ányâ ĩꞌdî kĩ nĩ rî, “Õjílã gólĩyî ôdrã ꞌbá trá rî íîngâ trá ạ̃kû ró lédrẽ-lédrẽ ró.” Tãlâ úlı̣́ gólĩyíkâ ꞌdĩ tãsĩ rî, õjílã ãzâ ꞌbá yî rî kpá tã lẽlé tã ányâ rĩꞌá âtálâ tã âtî-âtî tãndí Ôvârí kâ rî rú rî ꞌá. 19 Tã âtî-âtî gólâ Ôvârí kâ nõ ĩꞌdî rĩꞌá tã mbı̣̂ ró pạ̃tı̣́ı̣̃. Rĩꞌá õzõ jó ậjû gólâ ꞌdı̣̃lı̣́ kạ̃ạ́lũ ꞌbú ꞌá gạ́gạ́ rî kâtí. Ôvârí kĩ nĩ rî õjílã tãsĩ rî, “Kúmú ãmákâ Yésũ Krístõ nı̣̃ trá pạ̃tı̣́ı̣̃ õjílã ángô rî ꞌbá yî ĩꞌdî õjílã íyíkâ ró. Õjílã gólĩyî ndrĩ tíbê Yésũ Krístõ rî zı̣̃ ꞌbá Kúmú ĩyíkâ ró rî, ãâyê ĩyî tã õnjí ꞌẽꞌẽ vólé.”

20 Má ngî drẽ íꞌdígówá ãzâ ní drí âꞌdô rĩrĩ ãmákâ rî tãsĩ. Õjílã ngá-drı̣̃ bê ãmbá rî ꞌbá yî drí jó ꞌá rî, ní âꞌdô sãánĩ tíbê dáãbõ ꞌásĩ lậgû-lậgû ró rî ûsúꞌá, gõꞌdá kpá sãánĩ gólâ êdélé fê ꞌásĩ rî ûsúꞌá límvó ı̣̃nyạ́kú ꞌásĩ rî bê. Lı̣́pı̣̂ lâ âꞌdô ꞌẽꞌá ngá tíbê dáãbõ ꞌásĩ ꞌdî lôfõlé ĩvĩ lôsĩ ꞌẽzó rî, té kậyı̣̂ ãmbá õzõ kãrámã kâtí rî sĩ. Ngá gólâ fê ꞌásĩ rî, âꞌdô rĩꞌá âtrõlâ ĩꞌdî ngá dãzó ꞌá lâ kậyı̣̂ vósĩ cé. 21 Õzõ õjílã ãâyê tã õnjí rĩrĩ íyíkâ ꞌásĩ rî, gólâ âꞌdô âꞌdóꞌá njãâ tã lânjã tãndí ꞌẽlé ãmâ lı̣́pı̣̂ Ôvârí drí. Õzõ mã õrî zãâ tã õnjí ꞌẽꞌẽ âyélé rî, ꞌdĩî rî kâtí rî, Ôvârí âꞌdô ãmâ ꞌbãꞌá rĩꞌá tã ndrĩ tãndí ró gólâ drí lẽlé rî ꞌbá yî ꞌẽlé ĩꞌdî.

22 Õzõ ãꞌdô trá ĩtí rî, ní ꞌê tã õnjí ánî ãgô ãnjî ãzí yî drí lẽlé ní drí ꞌẽlé rî kô ãlôwálâ. Ní ꞌbã ánî ífífí cé tã gólâ mbı̣̂ rî ꞌẽlé ĩꞌdî. Ní rî tã lẽlẽ sĩ tã gólâ âꞌdó ꞌbá mbı̣̂ rî ꞌá pı̣̃pı̣̂sı̣́lı̣́ ãlô sĩ. Ní lẽ Ôvârí, ní ꞌbã kpá õjílã ãzí lôvó. Ní âꞌdô pı̣̃pı̣̂sı̣́lı̣́ ạ̃ꞌdı̣́ bê ánî ãzí-ãzí yî rú. Nĩ ꞌê tã ꞌdî ꞌbá yî ĩꞌdî õjílã gólĩyî âꞌdó ꞌbá pı̣̃pı̣̂sı̣́lı̣́ ngbángbá bê rĩ ꞌbá Ôvârí rî zı̣̃lı̣́ ĩyî pãlé rî ꞌbá yí bê.

23 Má âtâ tã ꞌdî kpá ĩꞌdî ândálé ní drí nõ tã âtâ-âtâ ányâ tãsĩ rî. Õzõ õjílã õlẽ trá tã ányâ ı̣̂ꞌbı̣̃lı̣́ ní bê rî, ní lẽ tã-drı̣̃ lâ kô tã ányâ ꞌdĩ âtázó gólĩyí bê, tãlâ ní nı̣̃ trá tã âtâ-âtâ ányâ ꞌbã õjílã rĩꞌá lâwãlé. 24 Ãnî gólĩyî lãjóꞌbá Ôvârí kâ ró rî ꞌbá yî, nĩ rî lâwãlé õjílã bê kô. Gõꞌdá ãnî ꞌâ õrî mãnísĩ õjílã bê ndrĩ. Nĩ âꞌdô tã îmbá ꞌbá tãndí ró. Nĩ rî tã lôgõlé õjílã drí mãnísĩ. 25 Gõꞌdá nĩ rî õjílã gólĩyî rĩ ꞌbá úlı̣́ âtálé tã âtî-âtî tãndí Ôvârí kâ nõ rú rî êdélé mãnísĩ. Nĩ âꞌdô ꞌbãꞌá ĩtí, ãꞌdô ró bê lâŋõ ãkó Ôvârí drí tã ı̣̂sũ gólĩyíkâ jãzó, ãꞌdô ró bê ĩtí, õjílã õlẽ ró tã-drı̣̃ bê kĩ nĩ rî, tã âtî-âtî gólâ ãnî drí rĩꞌá âtálâ nõ rĩꞌá mbı̣̂. 26 Õjílã gólĩyî ícícíyá ányâ bê rî áâsê trá mbõkõ gólâ Sãtánã drí êdélé rî zẽlé. Sãtánã âdô gólĩyî trá tã yí drí lẽlé rî ꞌẽlé ĩꞌdî. Õzõ nĩ ẽêdê gólĩyî mãnísĩ rî, nĩ âꞌdô gólĩyî ângíꞌá âꞌdólé drı̣̃-bạ́lạ́yı̣̂ ró mbõkõ Sãtánã kâ zẽlé sĩ.

3

Tã õjílã drí ꞌẽzó tã õnjí ꞌẽlé lậvũlı̣́ kôrô rî

1 Tĩmátĩyã má âꞌdâ tã ní drí kĩ nĩ rî, kậyı̣̂ nõ ꞌbá yî sĩ, té bũúũ âgõ-âgõ Yésũ kâ rî tú rî, õjílã âꞌdô ꞌẽꞌá tã õnjí ꞌẽlé zãâ bạ̃dı̣̃ lậvũlı̣́ kôrô. 2 Âꞌdô âꞌdóꞌá ĩtí, tãlâ õjílã tã ányâ ꞌbá âꞌdô cé ngá gólâ ꞌẽ ꞌbá íyî ꞌbãlé sı̣́sı̣́ ꞌálâ rî ꞌẽꞌá ĩꞌdî. Ãzâ ꞌbá yî âꞌdô âꞌdóꞌá õjílã gólĩyî lẽ ꞌbá lãfâ ûꞌdúlı̣́ ĩyî ífífí drí rî ró. Ãzâ ꞌbá yî âꞌdô âꞌdóꞌá lômbê-lômbê ꞌbá ró. Ãzâ ꞌbá yî âꞌdô rĩꞌá tã ányâ âtálé õjílã ãzâ ꞌbá yî rú. Ãzâ ꞌbá yî ró ĩyî átá yî kô ĩyî ândré yí bê. Ãzâ ꞌbá yî ꞌé ãwô-ĩtí kô Ôvârí drí tã tãndí gólâ drí rĩꞌá ꞌẽlâ gólĩyî drí rî tãsĩ. 3 Ãzâ ꞌbá yî ı̣̂njı̣̃ı̣́ õjílã ãzí kô. Ãzâ ꞌbá yî lẽé ĩyî áró yî kô. Ãzâ ꞌbá yî gã ĩyî dó tã êdélé ĩyî lãfálé ꞌásĩ. Ãzâ ꞌbá yî rî ĩyî kpá õnjõ âdólé õjílã ãzí rú. Ãzâ ꞌbá yî lẽé ãzí-ãzí drí ĩyî îkílí kô. Ãzâ ꞌbá yî îcá kpá kô ĩyî ífífí îkílí. Gólĩyî lẽé ĩyíkâ tã tãndí kô. 4 Gólĩyî drí kpá ãzí-ãzí drı̣́-bã fẽzó. Ãzâ ꞌbá yî drí rĩzó cé ngá gólâ ãyĩkõ lâ drí gólĩyî cĩlí rî ꞌẽlé ĩꞌdî. Gólĩyî ꞌé tã tíbê Ôvârí rî cĩ ꞌbá rî kô. 5 Õjílã ꞌdî ꞌbá yî âꞌdô rû jãꞌá õzõ õjílã Ôvârí kâ kâtí, gõꞌdá gólĩyî lẽé ĩyî jãlé tã õnjí ꞌẽꞌẽ ꞌásĩ kô, tãlâ gólĩyî îjí Ôvârí mbârâkã fẽlé gólĩyî drí âꞌdô-âꞌdô ĩyíkâ rî jãzó kô. Nĩ rí kô õjílã ꞌdî ꞌbá yí bê.

6-7 Õjílã ꞌdî ꞌbá yî âꞌdô ĩyî õkó gólĩyî tã ı̣̂sũ lâ yî drí âꞌdólé ãlô kô rî ꞌbá yî âdóꞌá, tãlâ õkó ꞌdĩ ꞌbá yî nı̣̃ı̣́ lạ́tı̣̂ gólâ Ôvârí drí ꞌẽzó tã õnjí gólĩyíkâ âyélé rî kô. Õkó ꞌdĩ ꞌbá yî rĩꞌá zãâ ꞌdẽlé tã îmbâ ãzâ ꞌbá yî vósĩ, gõꞌdá gólĩyî nı̣̃ı̣́ tã mbı̣̂ rî dódó kô. 8-9 Ãgô gólĩyî õkó âdó ꞌbá rî yî drí ĩyî ífífí jãzó ꞌbãlé õnjí ró tã pạ̃tı̣́ı̣̃ rú. Tã ı̣̂sũ-ı̣̂sũ tãndí gólĩyíkâ îzã rû trá, gõꞌdá ı̣̂sũ ĩyî cé tã õnjí ĩꞌdî. Gólĩyî jâ ũgúlı̣́ trá tã âtî-âtî gólâ Ôvârí kâ rî rú sĩ, tãlâ gólĩyî lẽé tã tãndí kô. Kpálé gõꞌdá gólĩyî âdô bê õjílã ãzâ ꞌbá yî rî, gólĩyî îcá õjílã âdólé ndrĩ kô, tãlâ õjílã ãmbá nı̣̃ ĩyî trá mbı̣̂ ró kĩ, õjílã ꞌdî ꞌbá yî rĩꞌá tã ányâ ꞌbá ꞌî. Kpá ĩtí, ãkpãkãꞌdã ạ̃kû ró nã rî, ãgô ãzâ ꞌbá yî rı̣̃ Yánẽ yî Yámbẽrẽ bê drílĩyî rû jãzó ãkpã Músạ̃ rú. Ãmâ ạ́ꞌbı̣́yạ́ yî nı̣̃ ĩyî trá kĩ nĩ rî, tã ı̣̂sũ gólĩyíkâ rĩꞌá ányâ ró.

Tã âtâ-âtâ Póõlõ kâ Tĩmátĩyã drí tã lẽzó kôrô rî

10 Tĩmátĩyã, nî ánî ífífí, ní rî zãâ tã ꞌẽlé tãndí ró õzõ ámá kâtí, tãlâ ní nı̣̃ tã gólâ ndrĩ má drí rĩꞌá îmbálâ rî trá. Ní nı̣̃ tã gólâ má drí ꞌẽlé rî trá ndrĩ. Gõꞌdá nĩ nı̣̃ tã gólâ ámâ ꞌbã ꞌbá tã ꞌdî ꞌbá yî ꞌẽlé rî trá. Ní nı̣̃ tã lẽlẽ ámákâ Ôvârí ꞌá rî kpá trá, rĩrĩ ámákâ mãnísĩ õjílã bê, gõꞌdá lạ́tı̣̂ má drí gólĩyî lẽzó, gõꞌdá lạ́tı̣̂ má drí fĩî ậtũzó lâŋõ ãmbá má drí ûsúlı̣́ rî ꞌásĩ. 11 Õjílã drí lâŋõ fẽzó má drí Ãnĩtĩyókã, Ĩkõníyã, gõꞌdá Lísĩtrã bê rî ꞌálâ. Âꞌdô bê kpálé ĩtí rî, má ậtũ fĩî trá. Kậyı̣̂ vósĩ cé, gólĩyî fẽ bê lâŋõ má drí rî, Ôvârí rî trá ámâ pãlé gólĩyî drı̣́gạ́ sĩ. 12 Tã pạ̃tı̣́ı̣̃ ró, õjílã gólĩyî ndrĩ lẽ ꞌbá rĩlí tã Ôvârí drí lẽlé rî ꞌẽlé, tãlâ gólĩyî drí âꞌdózó õjílã Yésũ Krístõ kâ ró rî, áâꞌdô kpá lâŋõ fẽꞌá gólĩyî drí. 13 Gõꞌdá kpá õjílã õnjí ꞌdĩ ꞌbá yî âꞌdô ĩyî ꞌẽꞌá ꞌbãlé dũû, gõꞌdá drílĩyî kpá õjílã âdózó dũû.

14 Gõꞌdá nî Tĩmátĩyã, ní rî zãâ tã lẽlẽ ódrí îmbálé ní drí rî ꞌá, tãlâ ngbãângbânõ rî nî trá tã lẽlẽ bê rõô kĩ nĩ rî, tã ꞌdî ꞌbá yî fí pạ̃tı̣́ı̣̃ ró. 15 Gõꞌdá ní lẽ tã ꞌdî ꞌbá yî kpá trá, tãlâ ní ârî úlı̣́ Ôvârí kâ búkũ ꞌá nõ trá drẽ ní drí âꞌdózó ãkpã ꞌdĩyímvá ró rî. Tã îgĩ-îgĩ ꞌdî ꞌbá yî ꞌásĩ rî, ní âꞌdô trá tã nı̣̃ ꞌbá ró, gõꞌdá Ôvârí pâ nî trá tã lẽlẽ áníkâ Yésũ Krístõ ꞌá ꞌdĩ sĩ. 16 Ní nı̣̃ tã pạ̃tı̣́ı̣̃ úlı̣́ nõ ꞌbá yí kâ trá. Ôvârí âꞌdâ nĩ õjílã ꞌdî ꞌbá yî drí îgĩlí. Úlı̣́ ꞌdĩ ꞌbá yî rĩꞌá tãndí ró tã mbı̣̂ îmbázó, kpá ãmâ ꞌbãlé tã õnjí ãmákâ nı̣̃lı̣́, kpá ãmâ ꞌbãlé tã õnjí ãmákâ âyélé, kpá ãmâ ꞌbãlé tã mbı̣̂ ꞌbá ró tã mbı̣̂ ꞌẽlé ĩꞌdî. 17 Tãlâ tã âtî-âtî tãndí Ôvârí kâ nõ rî tã tãndí ꞌẽlé ãmâ drí, gõꞌdá õjílã gólâ ꞌdẽ ꞌbá Ôvârí vó rî âꞌdô ꞌbãꞌá njãâ tã tãndí ndrĩ yí drí ꞌẽꞌá ꞌẽlâ rî ꞌẽlé.

4

Tã tã pẽpẽ tãsĩ tã ãzâ ꞌbá yí bê Tĩmátĩyã drí ꞌẽlé rî

1 Má âtâ ní drí nõ tã âmbâ-âmbâ ꞌî. Õzõ tã ꞌbãꞌbã gólâ Ôvârí tı̣́ sĩ, gõꞌdá kpá Yésũ Krístõ tı̣́ sĩ rî ró, gólâ ĩꞌdî ꞌẽ ꞌbá âgõlé ãngó nõ ꞌá kúmú lâ ró, gõꞌdá kpá ꞌẽ ꞌbá bê âꞌdólé tã kĩ ꞌbá õjílã kâ ró ndrĩ rî. 2 Ị̃tú cé ní âꞌdô njãâ, ní rî tã âtî-âtî mbı̣̂ rî pẽlé ĩꞌdî õjílã drí, gólĩyî ũnı̣̃ ró ngá gólĩyî õnjí rî bê. Ní âtâ gólĩyî drí ãâyê ró ĩyî tã õnjí ꞌẽꞌẽ. Gõꞌdá ní âꞌdâ tã tãndí gólĩyî drí ꞌẽꞌá ꞌẽlâ rî drílĩyî. Õzõ ní õtírĩ rĩî tã îmbálé drílĩyî rî, ní âꞌdô mãnísĩ ró gólĩyí bê. 3 Ní ꞌê ĩtí, tãlâ sı̣́sı̣́ ꞌá tólâ kậyı̣̂ âꞌdô âcáꞌá gõꞌdá õjílã õtírĩ tã îmbâ-îmbâ mbı̣̂ rî gãâ rî. Gõꞌdá gólĩyî rî gõlé cé tã óꞌdí gólĩyî ãyĩkõ lâ drí gólĩyî cĩlí rî îmbá ꞌbá lâ rî ârílí ĩꞌdî, tãlâ gólĩyî lẽ rĩlí tã õnjí ĩtí ꞌdĩ ꞌbá yî ꞌẽlé ĩꞌdî. 4 Tãlâ gólĩyî ı̣̂sı̣̃ ĩyî bı̣́ trá, yĩ õzó tã gólâ ꞌbãlé bê mbı̣̂mbı̣̂ rî ârí kô. Tãlâ gólĩyî lẽ ĩyîngá cé íꞌdígówá lârâkô tíbê õjílã ꞌbã ꞌbá tã lẽlé ꞌá lâ ányâ ró rî ârílí ĩꞌdî. 5 Má ꞌbã tã ãzâ nõ kpá ní drí, õzõ ní ãâꞌdô ꞌdẽꞌá Kúmú ãmákâ vó rî, ní ꞌê tã tíbê ndrĩ ódrí ꞌbãlé ní drí ꞌẽlé rî ĩꞌdî. Ní ꞌbã ánî drı̣̃ ı̣̃tú vósĩ cé âꞌdólé zãâ mbı̣̂. Ní âꞌdô njãâ lâŋõ ûsúlı̣́, ní rû zãâ tã õjílã âsê-âsê kâ Yésũ Krístõ rî drí rî ĩꞌdî. Ní ndẽ lôsĩ áníkâ Ôvârí drí fẽlé trá ní drı̣́gạ́ ꞌdĩ tãndí ró.

6 Má âꞌdâ tã ꞌdî ꞌbá yî nõ ní drí ꞌẽlé, tãlâ ı̣̃tú-pá câ trá má drí ꞌẽzó âꞌdólé ngá fẽfẽ ró, óꞌê trá ámâ fũlı̣́ tã Yésũ kâ rî tãsĩ. 7 Ãꞌdô tã âtî-âtî tãndí Ôvârí kâ nõ vó ró rî, má ꞌbû ạ̃jú lâ trá mâ trá njãâ. Má ndẽ tã ãmbá Ôvârí drí ꞌbãlé má drí ꞌẽlé rî ꞌbá yî trá ndrĩ. Ãꞌdô tã má drí lẽlé rî tãsĩ rî, má rî ámákâ trá zãâ pı̣̃pı̣̂sı̣́lı̣́ ãlô sĩ tã lẽlẽ ꞌá pạ̃tı̣́ı̣̃ ró. 8 Ngbãângbânõ rî, má rĩꞌá õzõ õjílã gólâ ꞌdẽ ꞌbá sı̣́sı̣́ ngú rãrẽ ꞌá rî tí. Tãlâ má rî tã mbı̣̂ ꞌẽlé ĩꞌdî, má âꞌdô drı̣́-ꞌâ ûsúꞌá. Kúmú Yésũ gólâ rĩ ꞌbá tã mbı̣̂ ꞌẽlé rî, âꞌdô âfẽꞌá lâ nĩ má drí, gólâ õtírĩ rĩî drı̣́-ꞌâ fẽlé õjílã drí rî. Kậyı̣̂ nã ꞌá rî, gólâ âꞌdô kpá drı̣́-ꞌâ fẽꞌá õjílã gólĩyî rĩ ꞌbá njãâ gólâ rî âgõ-âgõ tẽlé rî yî drí ndrĩ.

Tã âtî-âtî Póõlõ kâ Tĩmátĩyã drí ânĩzó ꞌwãâ rî

9 Tĩmátĩyã, ní ûjũ ânĩlí ꞌwãâ má ngáá nõlé. 10 Ní ndrê drẽ, Kẽrẽsénẽ nĩ trá Gãlãtíyã ꞌálâ. Gõꞌdá Títõ nĩ kpá trá Dãlãmátĩyã ꞌálâ. Gõꞌdá ámâ ãzí-ãzí Dẽmásĩ âyê mâ trá vólé, tãlâ ãyĩkõ ꞌbạ̃drı̣̃ nô kâ âsê gólâ trá vólé. Tã ꞌdî kâ rî tí rî, gólâ âyê mâ trá gõzó Tẽsãlõníkã ꞌálâ. 11 Õjílã gólĩyî ânĩ ꞌbá ámâ pãlé nõ ꞌbá yî lãfálé sĩ rî, cé Lúkạ̃ lâkî nĩ má bê nõngá. Nî rî gógó õtírĩ ânĩî má ngálâ rî, ní ậdrı̣̃ Márãkõ kpãâ ní bê, tãlâ gólâ rĩꞌá õjílã tãndí ꞌẽ ꞌbá ámâ pãlé rî ĩꞌdî. 12 Gõꞌdá ní ậdrı̣̃ gólâ kpãâ ní bê âꞌdólé má drí rĩ-ãzí ró, tãlâ má jô Tĩkíkõ trá Ẽfésõ ꞌá tólâ ạ̃kû ró. 13 Õzõ ní ãâcâ trá rî, ní âtrõ ítá ámákâ ngbạ̃kạ̃tạ̃ rĩꞌá âkólâ ítá ãzí drı̣̃ı̣̂ tíbê má drí âyélé Trówã ꞌálâ Kãpásĩ drí ꞌbã ꞌálâ rî kpãâ. Gõꞌdá ní âtrõ búkũ ámákâ nã ꞌbá yî, gõꞌdá wárãgã bı̣́ ámákâ nã ꞌbá yî kpãâ.

14 Tã Ãlẽkẽzándã gólâ óká ꞌbá ró rî drí ꞌẽlé rî ãâgâ ní drı̣̃ı̣̂. Gólâ ꞌê tã trá má drí õnjí ró. Tã gólâkâ ꞌdĩ Kúmú Yésũ Krístõ âꞌdô lôgõꞌá lâ ãkpã gólâ drı̣̃ı̣̂. 15 Tã ꞌdî kâ rî tí rî, ánî lı̣̃fı̣́ õmbâ ní rú dódó gólâ rî tãsĩ, gólâ õzó kpá tã sõô krístõ ꞌbá ãzâ ꞌbá yî ꞌá ánî tãsĩ, tãlâ gólâ rî ạ̃wạ̃lạ̃kạ̃ lậvũ trá kôrô tã âtî-âtî gólâ ãmâ drí rĩꞌá pẽlâ rî rú.

16 Áâjî mâ bê tã kĩ ꞌbá ândrá tã Yésũ kâ rî tãsĩ rî, gõꞌdá sı̣́sı̣́ má drí rĩrĩ tã âtálé ámâ ífífí pãzó rî ꞌá rî, õjílã ãzâ yûꞌdạ́wạ́ âꞌdé ꞌbá ânĩlí má bê lı̣̃fı̣́ drı̣̃ ꞌbá ró úlı̣́ tãndí âtálé má ngá lésĩ. Õjílã ndrĩ âyê ĩyî mâ trá. Má kĩ, Ôvârí ãâyê õjílã ꞌdî ꞌbá yî tã gólĩyî drí ámâ âyézó ꞌdĩ ꞌásĩ. 17 Õzõ õjílã ãꞌdô kpálé yû ámâ pãlé rî, Ôvârí rî gógó bê rĩꞌá má bê mbârâkã fẽꞌá má drí, má âꞌdô ró bê njãâ tã âtî-âtî gólâkâ nõ pẽlé õrĩ ãngó ꞌá nõ ꞌbá yî drí ndrĩ. Má kĩ ámákâ rî, tã-vó kĩ ꞌbá ꞌdĩ ꞌbá yî âꞌdô ámâ fũꞌá. Gõꞌdá Ôvârí pâ mâ trá gólĩyî drı̣́gạ́ sĩ, õzõ õjílã drí ngá pãrẽ kạ̃mı̣̃ sı̣́lı̣́ sĩ rî kâtí. 18 Má nı̣̃ trá Ôvârí âꞌdô ámâ pãꞌá ngá ãmbá ꞌdĩ ꞌbá yî ꞌásĩ, té gólâ drí ámâ trõlé cú ĩtí lâŋõ ãkó ûrú ꞌálâ. Ãꞌdô ĩtí rî, mã lûyı̣̂ gólâ ạ̃dũkũ ãkó. “Ãwô-ĩtí ãmbá Ôvârí drí.”

Nî-bê-yã ạ̃dũkũ lâ ró rî

19-21 Mã ângâ bê ânĩlí Rómã ꞌálâ rî, má âyê Trõfímõ trá Mẽlétõ ꞌálâ, tãlâ gólâ trá ngá lãzé ró. Ẽrésĩtõ rî trá Kõrínĩtõ ꞌálâ. Tĩmátĩyã, ní ûjũ ânĩlí má ngálâ ãkpãkãꞌdã ôzê drí âgõ ãkó. Ạ̃dũkũ lâ ró, ní ꞌê nî-bê-yã ámákâ Ãkõwílã yî drí õkó lâ Pĩrĩsílã bê. Gõꞌdá ní fẽ nî-bê-yã kpá ạ̃ꞌdı̣́-drı̣̃ Õnẽsĩfórã kâ drí. Yũbúlạ̃, Põdénẽ, Línõ, Kũlı̣́dạ̃ yí bê ꞌê ĩyî nî-bê-yã ní drí. Gõꞌdá krístõ ꞌbá ãmbá ãzâ ꞌbá yî ꞌê ĩyî nî-bê-yã kpá ní drí. 22 Ôvârí ãâꞌdô ní bê, Tĩmátĩyã, gõꞌdá õfẽ õrẽ ãnî drí ndrĩ. Ĩꞌdî ꞌdĩ.

* 2:8 2.8 Gólâ ĩꞌdî kúmú Dạ̃wúdı̣̃ rî ózõwá ꞌî.

Títõ

1

2

3

Tã îgĩ-îgĩ Póõlõ kâ Títõ drí

Títõ

Tã ꞌẽꞌá zı̣̃lâ nı̣̃lı̣́ sı̣́sı̣́ rî

Wárãgã nô gólâ Póõlõ drí îgĩlí Títõ drí gõꞌdá kpá wárãgã drílâ îgĩlí trá Tĩmátĩyã drí rî bê rĩꞌá ꞌdó ãnyî ꞌẽlé trá gólâ rî fũlı̣́ rî ꞌá. Gólâ îgĩ wárãgã ꞌdî ꞌbá yî gólĩyî drí, tãlâ õsõ ró fãfã gólĩyî ꞌá lôsĩ gólĩyíkâ tã âtî-âtî Yésũ rî tãsĩ rî pẽpẽ lâ kâ ꞌá gõꞌdá kpá tã lẽ ꞌbá gólĩyî óꞌdí rî ꞌbá yî vó lâ ĩyî ndrẽlé dódó.

Sı̣́sı̣́ rî, Títõ pâ Póõlõ trá Ẽfésõ ꞌálâ, gõꞌdá kpá Kõrínĩtõ ꞌálâ. Gõꞌdá Póõlõ õtírĩ wárãgã nô îgĩî rî, Títõ rĩꞌá ꞌbạ̃drı̣̃ Kẽrétẽ kâ rî ꞌálâ, drı̣̃-ꞌbá êpẽꞌá krístõ ꞌbá óꞌdí gólĩyî jạ̃rı̣́bạ̃ ngĩíngî ꞌásĩ rî ꞌbá yî drí, gõꞌdá kpá lạ́tı̣̂ âꞌdáꞌá gólĩyî drí âꞌdózó âmbâ-âmbâ ró tã lẽlẽ ĩyíkâ ꞌá. Tã õnyíkõ bê rĩꞌá dũû krístõ ꞌbá ꞌdĩ ꞌbá yî lãfálé.

Ĩtí rî, gõꞌdá Póõlõ âtâ tã Títõ drí drı̣́-mbílí sõlé õkó âmbâ-âmbâ lı̣̃fı̣́ tã ngõngõ tãsĩ gõꞌdá kpá õdrá mvũmvũ tãsĩ, gõꞌdá õkó mvá drí ꞌbã ĩyíkâ vó lâ ndrẽlé dódó, gõꞌdá kpá ágó lâ yî ı̣̂njı̣̃lı̣́. Gõꞌdá ãgô ãâꞌdô kô õvó ró, gólĩyî drí rĩlí rĩrĩ mbı̣̂ sĩ.

Póõlõ âꞌdâ kpá lạ́tı̣̂ gólâ ꞌẽzó drı̣̃-ꞌbá gólâ rĩ ꞌbá rĩrĩ mbı̣̂ sĩ rî njĩlí rî Títõ drí õzõ nõô tí. Gólâ kĩ, drı̣̃-ꞌbá gólâ Títõ drí ꞌẽꞌá njĩlâ rî, õkó bê ãlô gõꞌdá ạ̃ậyı̣̂ õkó ãzâ bê kô. ꞌDĩyímvá gólĩyíkâ ãâꞌdô tã rõrõ bê átá lâ yî drí ândré lâ yí bê. Gólĩyî ãâꞌdô õjílã gólĩyî õjílã ãzí drí rĩꞌá ı̣̂njı̣̃lâ rî ꞌbá yî ĩꞌdî. Gólĩyî ı̣̃ı̣̂njı̣̂ lı̣̃fı̣́ ãzí-ãzí drí kô, gõꞌdá õdrá õcî gólĩyî kpá rõô kô. Gõꞌdá gólĩyî ãâꞌdô ậdı̣̂ lôvó bê rõô kô. Gólĩyî drí kpá îcálé tã tã lẽzó rî ôjálé õjílã gólĩyî tã lẽ ꞌbá kô rî ꞌbá yí bê, gõꞌdá kpá tã lẽ ꞌbá yî îmbálé dódó. Póõlõ âtâ kpá kĩ, Títõ õsõ drı̣́-mbílí õjílã gólĩyî tã âtá ꞌbá kĩꞌá nĩ rî, krístõ ꞌbá yî õꞌê kpá lãꞌbí Yúdạ̃ yí kâ rî ꞌbá yî lı̣̃fı̣́.

Nĩ âꞌdô tã Títõ rî tãsĩ rî ãmbá lâ ûsúꞌá Gãlãtíyã kápĩtã 2 ꞌá, 2 Kõrínĩtõ kápĩtã 2 ꞌá gõꞌdá kpá kápĩtã 7 ꞌá.

1

1-4 Mâ Póõlõ rû ı̣̂ꞌbũ ꞌbá Ôvârí kâ ró gõꞌdá kpá lãjóꞌbá Yésũ Krístõ kâ ró rî ĩꞌdî, má îgĩ wárãgã nô nĩ ní drí Títõ, nî trá rĩꞌá õzõ ámâ mvá nyãányâ pạ̃tı̣́ı̣̃ rî tí, tãlâ ãmâ ní bê kpạ̃rạ̃tı̣́ lẽ tã trá Ôvârí ꞌá pı̣̃pı̣̂sı̣́lı̣́ ãlô sĩ. Ôvârí jô mâ trá mbârâkã sõlé õjílã gólĩyî Ôvârí drí njĩlí õjílã íyíkâ ró rî ꞌbá yî ꞌá gólĩyî ꞌbãlé âꞌdólé mbârâkã bê gạ̃rạ̃ tã lẽlẽ ĩyíkâ ꞌá. Gólâ lẽ má drí gólĩyî îmbálé tã pạ̃tı̣́ı̣̃ gólâ gólĩyî ꞌbã ꞌbá tã mbı̣̂ gólâ rî ꞌẽ ꞌbá ãyĩkõ ró rî ꞌẽlé rî, nı̣̃lı̣́ ĩꞌdî. Ĩtí rî, gólĩyî âꞌdô nı̣̃ꞌá lâ kĩ, yĩ âꞌdô rĩꞌá Ôvârí bê zãâ gbạ́dú. ꞌDĩî rĩꞌá tã gólâ drí ꞌbãlé trá ꞌẽlé ãmâ drí drẽ ãkpãkãꞌdã sı̣́sı̣́ gólâ ꞌbãá ãngó nõ kô rî ĩꞌdî. Mã nı̣̃ trá kĩ, gólâ âdó õnjõ kô. Ngbãângbânõ kậyı̣̂ îcá ꞌbá rî sĩ, Ôvârí ãmâ pã ꞌbá ró rî âꞌdâ tã íyíkâ trá ãmâ drí. Gõꞌdá ĩtí rî, gólâ âfẽ tã âtî-âtî íyíkâ trá má drí pẽlé ãzí-ãzí ãzâ ꞌbá yî drí, õzõ drílâ ꞌbãrẽ lâ trá má drí ꞌẽlé ĩtí rî kâtí. Ãmâ átá Ôvârí gõꞌdá Yésũ Krístõ ãmâ pã ꞌbá ró rî õfẽ õrẽ ní drí tã ạ̃ꞌdı̣́ bê.

Tã drı̣̃-ꞌbá kạ̃nı̣́sạ̃ kâ rî ꞌbá yî tãsĩ

5 Má âyê nî drẽ ãkpã ꞌbạ̃drı̣̃ Kẽrétẽ kâ nã ꞌálâ, tãlâ ní ndẽ ró lôsĩ ãmákâ tólâ nã bê, gõꞌdá ní lậmû ró bê nĩꞌá drı̣̃-ꞌbá êpẽ bê kạ̃nı̣́sạ̃ drí jạ̃rı̣́bạ̃ ꞌásĩ cé tı̣̂tı̣̂, õzõ má drí âtálé trá ní drí ꞌẽlé rî kâtí. 6 Rĩrĩ õjílã gólĩyî ní drí êpẽlé drı̣̃-ꞌbá kạ̃nı̣́sạ̃ ꞌdî ꞌbá yí kâ ró rî kâ îcâ trá âꞌdólé õzõ nõô kâtí, ꞌdõvó õjílã rî ní drí njĩlí trá âꞌdólé drı̣̃-ꞌbá ró rî, gólâ ãꞌdô cú ĩtí tã ányâ ꞌẽ ãkó, tãlâ õjílã õzó tã õnjí ãzâ ûsú gólâ ngá lésĩ kô. Ĩtí rî, ꞌdõvó gólâ ãâꞌdô õjílã gólâ cé õkó bê ãlô rî ĩꞌdî. Mvá lâ yî ãâꞌdô kpá tã lẽlẽ bê Yésũ ꞌá, gõꞌdá rĩrĩ mvá lâ yî ꞌdĩ ꞌbá yí kâ ãâꞌdô mbı̣̂mbı̣̂ ró cú ĩtí tã gólĩyî ãnyĩ kâ rî ꞌbá yî ꞌẽ ãkó, gõꞌdá kpá gólĩyî ı̣̃ı̣̂njı̣̃ ĩyî átá yî ĩyî ândré yí bê. 7 Õjílã rî gógó ní drí njĩlí âꞌdólé drı̣̃-ꞌbá ró ꞌdĩ õrî cú ĩtí tã õnjí ꞌẽ ãkó, tãlâ lôsĩ drı̣̃-ꞌbá kạ̃nı̣́sạ̃ kâ rî kâ rĩꞌá rĩlí lôsĩ gólâ Ôvârí kâ rî vó lâ ndrẽlé.* Ĩtí rî, gólâ õꞌbã õjílã yí zẽlé rî ꞌbá yî kô mbârâkã sĩ tã ı̣̂sũ íyíkâ rî ꞌbá yî ꞌẽlé, õzõ yí drí ı̣̂sũlı̣́ rî kâtí. Gõꞌdá õꞌbã yî kô õdrá drí cĩlí, ı̣̃ı̣̂njı̣̂ lı̣̃fı̣́ ãzí-ãzí drí kô. Gólâ ãâꞌdô kô lãfâ lôvó bê yí drı̣̃ı̣̂.

8 Bê-rî ꞌdõvó gólâ ãâꞌdô õjílã gólâ ũmú ró yí drí ꞌbã ꞌá rî lôvó lâ ꞌbã ꞌbá ró. Gõꞌdá rĩrĩ gólâkâ ãâꞌdô ı̣̂njı̣̃-ı̣̂njı̣̃ lâ ró. Gõꞌdá gólâ ãâꞌdô õjílã tã mbı̣̂ ꞌbá ró tã gólĩyî Ôvârí kâ ró rî rĩꞌá ꞌẽlâ ĩꞌdî. 9 Gólâ ũrû tã âtî-âtî pạ̃tı̣́ı̣̃ Ôvârí kâ gạ́gạ́, âꞌdô îmbálé gólâ drí rî vó ró. Õzõ gólâ õꞌê trá ĩtí rî, gólâ âꞌdô îcáꞌá cú îmbálâ dódó ãzí-ãzí drí, tãlâ gólĩyî õꞌbã ró tã lẽlẽ bê tã pạ̃tı̣́ı̣̃ ró rî ꞌá. Gõꞌdá gólâ âꞌdô kpá îcáꞌá tã lôgõlé mbı̣̂ õjílã gólĩyî rû jã ꞌbá trá tã pạ̃tı̣́ı̣̃ rî rú, gõꞌdá tã lẽ ꞌbá tã îmbâ ányâ ró rî ꞌá rî ꞌbá yî drí.

10 Drı̣̃-ꞌbá îcâ trá tã îmbâ ányâ lôtólé, tãlâ õjílã dũû bê rĩꞌá gã ĩyî dó tã âtî-âtî pạ̃tı̣́ı̣̃ Ôvârí kâ ârílí. Gõꞌdá gólĩyî jâ ĩyî rû rĩꞌá ãzí-ãzí âdólé tã gólĩyî lôsĩ ãkó rî ꞌbá yî sĩ, nyãányâ lâ rĩꞌá gólĩyî rĩ ꞌbá tã lãꞌbí Yúdạ̃ yí kâ kâ ꞌbãlé ĩꞌdî sı̣́sı̣́ rî. 11 Rĩꞌá îcâ-îcâ ró tã îmbâ ányâ gólĩyíkâ ꞌdĩ lôgázó, tãlâ gólĩyî rĩꞌá tã lẽ ꞌbá ꞌbã-tı̣̂ ãzâ ꞌbá yî ꞌásĩ rî ꞌbá yî îzãꞌá ndrĩ tã îmbâ ányâ ꞌdĩ sĩ. Gólĩyî rî îmbálâ ĩtí kpá lãfâ ûsúzó bê drı̣̃ lâ. 12 Ndá ãgô tã nı̣̃ ꞌbá ãzâ õrĩ gólĩyíkâ Kẽrétẽ kâ lãfálé ꞌásĩ rî, gólâ pẽ tã trá kĩ nĩ rî, “Ãmâ õjílã Kẽrétẽ kâ rî kárá rĩꞌá tã gólâ õnjõ ró rî pẽlé. Ãmâ rĩꞌá õjílã õvó ró gólâ rĩ ꞌbá ngá nyãlé kôrô rî ĩꞌdî. Gõꞌdá ãmâ kpá rĩꞌá õzõ ãlígí âmbâ-âmbâ kâtí tã ı̣̂sũ ãmákâ ꞌá.” 13 Gõꞌdá úlı̣́ gólâkâ ꞌdĩ ꞌbá yî bê trá pạ̃tı̣́ı̣̃ ró rî, ĩtí rî ꞌdõvó ní âtâ úlı̣́ õjílã ꞌdî ꞌbá yî drí, tãlâ gólĩyî õjâ ró bê drı̣̃ tã lẽlé Ôvârí ꞌá pı̣̃pı̣̂sı̣́lı̣́ ãlô sĩ. 14 Gõꞌdá gólĩyî ãâyê ró tã lẽlẽ íꞌdígówá ányâ ãzâ ꞌbá yî õjílã Yúdạ̃ yí kâ drí rĩꞌá âtálâ rî ꞌbá yî ꞌá rî, gólĩyî õgã ró kpá dó tã gólĩyî õjílã gólĩyî gã ꞌbá trá dó tã pạ̃tı̣́ı̣̃ ꞌẽlé rî ꞌbá yî drí ꞌbãlé trá rî yî ꞌẽlé.

15 Nĩ ndrê drẽ, õjílã gólĩyî rĩ ꞌbá tã mbı̣̂mbı̣̂ rî ꞌbá yî ꞌẽlé dódó cé rî ndrê ĩyíkâ ngá ndrĩ tãndí ró. Gõꞌdá õjílã gólĩyî tã lẽ ꞌbá kô tã pạ̃tı̣́ı̣̃ Ôvârí kâ ꞌá rî, ngá âꞌdô gólĩyî drí ndrĩ tãndí ró kô, gólĩyî ĩꞌdî rĩꞌá tã õnjí drí îzãlé trá rî. Gõꞌdá tã ı̣̂sũ-ı̣̂sũ gólĩyíkâ îzã rû kpá trá, ĩꞌdî gólĩyî nı̣̃ı̣́ tã gólĩyî âꞌdó ꞌbá mbı̣̂ ĩyî drí ꞌẽlé rî kôꞌdáwá. 16 Gólĩyî âmã tã kĩ, yĩ ũnı̣̃ Ôvârí trá, gõꞌdá tã gólĩyî drí rĩꞌá ꞌẽlé rî âꞌdâ tã kĩ, gólĩyî nı̣̃ı̣́ Ôvârí kô ãlôwálâ. Gólĩyî ꞌbãá õjílã lôvó kô. Gólĩyî gã dó tã Ôvârí drí ꞌbãlé gólĩyî drí rî ꞌẽlé. Ĩtí rî, gólĩyî îcá kô tã mbı̣̂mbı̣̂ rî ꞌbá yî ꞌẽlé ãlôwálâ.

2

Tã mbı̣̂mbı̣̂ gólĩyî õjílã ngĩíngî îmbâ kâ rî

1 Nî ánî nyãányâ Títõ, ꞌdõvó ní ꞌdê ní îmbâ tã gólĩyî âꞌdó ꞌbá mbı̣̂mbı̣̂ rî, âꞌdô gólâ Ôvârí drí ꞌbãlé trá rî vó ró. 2 Ní îmbâ ãgô âmbâ-âmbâ âꞌdólé ĩyî rĩlí tã ı̣̂njı̣̃-ı̣̂njı̣̃ sĩ. Gólĩyî ãâꞌdô tã trõ ꞌbá ró lôvó rúꞌbạ́ kâ drı̣́gạ́ sĩ. Tã ı̣̂sũ gólĩyíkâ ãâꞌdô ãlíká ró võ îꞌĩlí dódó. ꞌDõvó gólĩyî õlẽ tã Ôvârí ꞌá pı̣̃pı̣̂sı̣́lı̣́ ãlô sĩ. Ĩtí rî, gólĩyî õꞌbã ĩyî kpá õjílã lôvó, gõꞌdá gólĩyî fĩî ı̣̃ı̣̂dû ı̣̂dû, õzõ gólĩyî ũûsû lâŋõ trá rî.

3 Ĩtí rî, õkó âmbâ-âmbâ tãsĩ rî, ní îmbâ gólĩyî kpá tã ꞌẽlé, âꞌdô ngá tíbê gólĩyî sũ ꞌbá Ôvârí rú rî yî sĩ. Gólĩyî ãâꞌdô kô tã ngõ ꞌbá ró õjílã ãzâ ꞌbá yî rú. Õdrá ũdı̣̂ kô gólĩyî drı̣̃ı̣̂ sĩ. Bê-rî gólĩyî ĩîmbâ cé tã gólĩyî âꞌdó ꞌbá dódó mbı̣̂ rî ꞌbá yî ĩꞌdî ãzí-ãzí lâ yî drí. 4 Ĩtí lâ ꞌdĩ sĩ rî, gólĩyî âꞌdô îcáꞌá cú õkó mvá îmbálé gólĩyî ágó yî ꞌdĩyímvá yí bê lôvó lâ yî ꞌbãlé tãndí ró, 5 tã trõ ꞌbá ró lôvó rúꞌbạ́ kâ drı̣́gạ́ sĩ, âꞌdólé ĩyî rúꞌbạ́ vó ndrẽlé dódó, tã ꞌbã kâ rî ꞌbá yî ꞌẽzó dódó, âꞌdólé õjílã tãndí ró gõꞌdá kpá rĩlí tã âtâ ĩyî ágó yí kâ zẽlé tã ı̣̂njı̣̃ sĩ. Õkó mvá gólĩyî ꞌdẽ ꞌbá Yésũ vósĩ rî ꞌbá yî âꞌdô ĩyî tã ꞌdî ꞌbá yî ꞌẽꞌá ndrĩ kậkậrậ, tãlâ õjílã õzó úlı̣́ õnjí âtá tã âtî-âtî Ôvârí kâ rú tã õnjí gólĩyíkâ ꞌdĩ sĩ.

6 Ĩtí rî, ní âtâ ãgô mvá drí ngbálí-ngbálí, gólĩyî ãâꞌdô tã trõ ꞌbá ró lôvó rúꞌbạ́ kâ rî drı̣́gạ́ sĩ. 7 Ĩtí rî Títõ, nî drẽ ãgô mvá ró, ꞌdõvó ánî nyãányâ ãâꞌdô tã âꞌdâ tãndí rĩrĩ kâ rî ró ãgô mvá drí tã ndrĩ kậkậrậ ní drí ꞌẽlé rî ꞌbá yî tãsĩ rî. Ní îmbâ tã mbı̣̂mbı̣̂ ró pı̣̃pı̣̂sı̣́lı̣́ tãndí rî sĩ pạ̃tı̣́ı̣̃ ró gõꞌdá kpá úlı̣́ ı̣̂njı̣̃lı̣́ ı̣̂njı̣̃ rî ꞌbá yî sĩ. 8 ꞌDõvó ní âtâ úlı̣́ mbı̣̂mbı̣̂ gólĩyî õjílã drí tã âtázó rú lâ ꞌá kô rî ꞌbá yî ĩꞌdî, tãlâ ạ̃jú-ꞌbá-ãzí áníkâ ãꞌdô ró ãnyĩ ró âꞌdólé ní drí ạ̃jú-ꞌbá-ãzí ró, tãlâ gólĩyî îcá kô tã ányâ ãzãkã ûsúlı̣́ âtálé ãmâ krístõ ꞌbá yî rú.

9 Rû ı̣̂ꞌbũ ꞌbá yî tãsĩ rî, ní îmbâ gólĩyî rĩlí kárá rĩꞌá tã ĩyî lı̣́pı̣̂ yí kâ rî ꞌbá yî ârílí ĩꞌdî. ꞌDõvó gólĩyî õꞌê tã tãndí gólĩyî tã lâ drí sũlı̣́ gólĩyî lı̣́pı̣̂ yî rú rî ĩꞌdî tã ꞌẽꞌẽ ndrĩ gólĩyíkâ rî ꞌbá yî ꞌásĩ. Gólĩyî ãânyâ ĩyî lı̣́pı̣̂ yî tı̣̂ kôꞌdáwá tã gólĩyî lı̣́pı̣̂ yî drí ꞌbãlé gólĩyî drí ꞌẽlé rî sĩ. 10 Gólĩyî ũûgũ ngá gólĩyî lı̣́pı̣̂ yí kâ kô. ꞌDõvó gólĩyî õꞌdê gólĩyî lı̣́pı̣̂ yî vó tãndí ró pı̣̃pı̣̂sı̣́lı̣́ ãlô rî sĩ. Õzõ gólĩyî õꞌê ĩtí rî, rĩrĩ gólĩyíkâ dódó ꞌdĩ âꞌdô õjílã ꞌbãꞌá tã lẽlé tã îmbâ-îmbâ Ôvârí ãmâ pã ꞌbá ró rî tãsĩ rî ꞌá.

11 Má kĩ, krístõ ꞌbá yî ndrĩ õꞌê tã tãndí ró ĩtí, tãlâ Ôvârí âꞌdâ pı̣̃pı̣̂sı̣́lı̣́ tãndĩ íyíkâ trá ãmâ drí âjô-âjô Yésũ kâ sĩ, ãꞌdô ró bê yí drí õjílã pãzó tã õnjí ĩyíkâ rî ꞌbá yî ꞌásĩ. 12 Pı̣̃pı̣̂sı̣́lı̣́ tãndĩ gólâkâ lôvó kâ ꞌdĩ âꞌdâ tã ãmâ drí ngá gólĩyî sũ ꞌbá gólâ rú kôꞌdáwá rî ꞌbá yî gãzó dó, gõꞌdá kpá tã lôvókô ãngó drı̣̃ nô kâ rî ꞌbá yî gãlé dó cú ĩtí vó lâ yî lôbẽ ãkó. Lôvó rî ꞌdĩ îmbâ ãmâ kpá fĩî ậtũlı̣́ gạ́gạ́, gõꞌdá rĩrĩ mbı̣̂mbı̣̂ rî rĩzó ĩꞌdî, gõꞌdá tã gólĩyî Ôvârí rî lûyı̣́zó rî ꞌbá yî ꞌẽzó ĩꞌdî. 13 Mã âꞌdô îcáꞌá trá rĩꞌá ꞌẽlâ tãndí ró ĩtí, õzõ ãmâ kpá zãâ lı̣̃fı̣́ ꞌbãꞌbã bê âgõ-âgõ ãmâ pã ꞌbá Yésũ Krístõ gólâ Ôvârí mbârâkã gạ̃rạ̃ ãmákâ ró rî kâ rî drı̣̃ı̣̂ rî. Õzõ Yésũ ãâgõ trá rî, gólâ âꞌdô ãmbã íyíkâ âꞌdáꞌá ãmâ drí. 14 Gólâ fẽ íyî nyãányâ trá drãlé ãmâ tãsĩ, ãꞌdô ró bê ãmâ pãlé tã õnjí tı̣̂ ꞌásĩ ndrĩ gõꞌdá kpá ãmâ jĩlí ngbángbá, tãlâ mã âꞌdô ró bê õjílã íyî nyãányâ kâ ró, cú ĩtí tã õnjí ãkó cé tã lẽlé rĩzó tã tãndí ró rî ꞌbá yî ꞌẽlé ĩꞌdî. 15 Ĩtí rî Títõ, ꞌdõvó ní îmbâ tã ꞌdî ꞌbá yî õjílã drí. Nî trá rĩꞌá cú drı̣́-ãcê bê drı̣̃-ꞌbá kạ̃nı̣́sạ̃ kâ ró. Ní lôfî mbârâkã õjílã gólĩyî ní drí rĩꞌá îmbálâ rî ꞌbá yî ꞌá, drı̣́-ãcê áníkâ ꞌdĩ sĩ. Gõꞌdá ní sõ drı̣́-mbílí kpá õjílã gólĩyî rĩ ꞌbá tã ányâ ꞌẽlé rî ꞌbá yî lı̣̃fı̣́. Ní âyê õjílã ãzãkã kô ãlôwálâ võ ndrẽlé kôrô ní drı̣̃ı̣̂ sĩ.

3

Tã rĩrĩ tãndí mbı̣̂mbı̣̂ rî tãsĩ

1 Ní âtâ tã nô tã lẽ ꞌbá yî drí óꞌdí, tã lâ ãâgâ ró bê gólĩyî drı̣̃ı̣̂, gólĩyî õrî tı̣́tı̣́ ró mı̣́rı̣̃ ĩyíkâ zẽlé gõꞌdá drı̣̃-ꞌbá gólĩyî ndrĩ drı̣́-ãcê bê mı̣́rı̣̃ lésĩ rî ꞌbá yî zẽlé, gólĩyî ãârî tã ꞌbãꞌbã drı̣̃-ꞌbá ꞌdĩ ꞌbá yí kâ tãndí ró, gólĩyî õrî kậyı̣̂ vósĩ cé njãâ rĩꞌá tã gólĩyî tãndí rî ꞌbá yî ꞌẽlé ĩꞌdî. 2 Gólĩyî ãâtâ úlı̣́ õnjí kô õjílã ãzãkã rú. Gõꞌdá gólĩyî õrî ꞌâ ạ̃ꞌdı̣́ sĩ cú ĩtí lâwã-lâwã ãkó ĩyî lãfálé ꞌásĩ. Gólĩyî õꞌê tã mãnísĩ ró, gõꞌdá kpá tãndí ró õjílã drí ndrĩ.

3 Nĩ ndrê ạ̃kû ró rî, ãmâ nyãányâ rĩꞌá ndrĩ tã nı̣̃ ãkó lé ꞌbá ró. Mã gã dó tã Ôvârí kâ ı̣̂njı̣̃lı̣́, lôvó tã ãmákâ rî ꞌbá yí kâ âdô ãmâ trá tã gólĩyî ányâ ró rî ꞌẽlé. Tã ı̣̂sũ-ı̣̂sũ ãmákâ õjílã ãzâ ꞌbá yî tãsĩ rî trá rĩꞌá õnjí ró. Ngá gólĩyíkâ rî ꞌbá yî âgî-âgî ãmâ lı̣̃fı̣́. Gõꞌdá ãmâ ndrĩ, ãmâ ꞌálé âdrã trá ãmâ lãfálé ꞌásĩ.

4 Kpálé ĩtí rî, Ôvârí ãmâ pã ꞌbá ró rî ꞌê tã gólĩyî âꞌdó ꞌbá tãndí ró dódó rî ꞌbá yî rî trá ãmâ drí, gõꞌdá gólâ ꞌbã ãmâ lôvó ndrĩ. 5 Gólâ pá ãmâ ꞌdĩ kô, tãlâ tã tãndí ãzãkã ãmâ drí ꞌẽlé trá rî ꞌbá yî tãsĩ. Bê-rî gólâ rî ꞌâ ậꞌdı̣̂ nĩ ndrú ãmâ rú. Gólâ jĩ ãmâ trá âꞌdólé ngbángbá tã õnjí ãmákâ rî ꞌbá yî ꞌásĩ, gõꞌdá ãmâ ꞌbãlé õjílã óꞌdí gólâkâ ró Líndrí Tãndí gólâkâ rî sĩ. 6 Ôvârí âfẽ Líndrí Tãndí íyíkâ ãmâ drí, tãlâ Yésũ Krístõ pâ ãmâ trá rî drí. 7 Ôvârí ꞌê tã ꞌdî ĩtí, tãlâ yí ꞌbã ró ãmâ âꞌdólé õjílã tã mbı̣̂mbı̣̂ ꞌbá ró íyî lı̣̃fı̣́ drı̣̃ ꞌá tãlâ pı̣̃pı̣̂sı̣́lı̣́ tãndĩ íyíkâ ãmâ drí rî tãsĩ, gõꞌdá tãlâ mã îcâ ró bê lédrẽ-lédrẽ ạ̃dũkũ ãkó ãmâ drí rĩꞌá lı̣̃fı̣́ ꞌbãlé vó lâ rî ûsúlı̣́. 8 Úlı̣́ ãmákâ ꞌdĩ ꞌbá yî ndrĩ rĩꞌá pạ̃tı̣́ı̣̃.

Títõ, má lẽ ní drí tã ꞌdî ꞌbá yî âtálé ngbálí-ngbálí õjílã gólĩyî ní drí îmbálé trá ꞌdĩ ꞌbá yî drí, tãlâ gólĩyî tã lẽ ꞌbá ró rî ꞌbá yî õꞌbã ró ĩyî nyãányâ rĩꞌá tã gólĩyî tãndí ró õjílã pã ꞌbá ndrĩ pı̣̃pı̣̂sı̣́lı̣́ ãlô sĩ rî ꞌbá yî ꞌẽlé ĩꞌdî.

9 Ní âyê ãzí-ãzí ãzâ ꞌbá yî kô tı̣̂ ôcílí ní bê tã gólĩyî tã ífí ãkó ró rî ꞌbá yî tãsĩ. Gõꞌdá kpá gólĩyî õꞌbã nî kô rĩzó ãmâ ạ́ꞌbı̣́yạ́ yî rú ngĩlí gólĩyí bê. Ní ôjâ tã kô tã gólĩyî tã ꞌbãꞌbã lãꞌbí kâ ró rî tãsĩ. Tãlâ tã ôjâ rî ꞌdĩ rĩꞌá cú ĩtí tã ífí ãkó, gõꞌdá pá õjílã kô. 10 Ní sõ drı̣́-mbílí ândâlâ rı̣̃ õjílã gólĩyî ꞌẽ ꞌbá ĩyî lãfá lônyĩlí ãzí-ãzí rú sĩ rî ꞌbá yî lı̣̃fı̣́. Õzõ gólĩyî ãâyê tã rî ꞌdĩ kôꞌdáwá rî, vó lâ sĩ, ní âyê õjílã rî õnjí ró ꞌdĩ ꞌbá yî zãâ. 11 ꞌDõvó ní nı̣̃ pạ̃tı̣́ı̣̃ kĩ, õjílã ĩtí ꞌdĩ rĩꞌá tã õnjí ꞌbá ꞌî. Tã ı̣̂sũ gólâkâ rĩꞌá tã nı̣̃ ãkõ kâ ró, îzã rû trá. Tã gólĩyî drílâ rĩꞌá ꞌẽlâ rî ꞌbá yî âꞌdâ tã drílâ kĩ, gólâ rĩꞌá tã ányâ ꞌẽꞌá.

Tã ạ̃dũkũ

12 Mâ trá ꞌẽꞌá Ãrĩtémã yî jõlé Tĩkíkõ bê ní ngálâ, nĩꞌá lôsĩ kạ̃nı̣́sạ̃ kâ ꞌẽlé tólâ. Õzõ gólĩyî õcâ trá tólâ rî, ní ûjũ ânĩlí ꞌwãâ ró ámâ ûsúlı̣́ Nĩkõpólĩ ꞌá, tãlâ má ꞌbã tã trá nĩzó rĩlí tólâ párá gólĩyî ôzê kâ rî ꞌbá yî sĩ. 13 Ní ûjũ ró Zẽnásĩ õjílã pã ꞌbá ró võ tã kĩ kâ ꞌásĩ rî gõꞌdá kpá Ãpólõ yî pãlé ậcı̣́ gólĩyíkâ ꞌẽꞌá tõlâ rî tãsĩ. Ní pâ gólĩyî tãlâ ngá gólĩyî drí lẽlé rî ꞌbá yî sĩ ndrĩ. 14 ꞌDõvó õjílã ãmákâ rî ꞌbá yî ı̣̃ı̣̂lı̣̂ tã gólâ ngá fẽ ꞌbá gólĩyî nyãányâ drí tã tãndí ꞌẽzó rî ꞌbá yî ĩꞌdî. Gólĩyî ı̣̃ı̣̂lı̣̂ kpá tã ngá fẽzó gólĩyî ĩzã lâ bê rî ꞌbá yî drí rî. Gõꞌdá gólĩyî õrî kô cú ĩtí lôsĩ tãndí ꞌẽ ãkó.

15 Õjílã gólĩyî ndrĩ má bê nõlé nõ ꞌbá yî ꞌê nî-bê-yã ãnî drí rõô. ꞌDõvó ní ꞌê nî-bê-yã ãmákâ õjílã ámâ ãzí-ãzí ró tã lẽ ꞌbá, gólĩyî ãmâ lôvó bê ĩyî ꞌá tólâ rî ꞌbá yî drí ãkí ãkó. Ĩtí rî, Ôvârí ãâꞌdô ãní bê ndrĩ. Ĩꞌdî ꞌdĩ.

* 1:7 1.7 Úlı̣́ gólâ Póõlõ drí îgĩlí nõngá rî, tı̣̂ Gı̣̃rı̣́kı̣̃ kâ sĩ rî, tã ífí lâ kĩ, õjílã gólâ rĩ ꞌbá õjílã ãzí vó ndrẽlé rî. Gõꞌdá nĩngá sĩ rî, ꞌdĩî rĩꞌá úlı̣́ gólâ krístõ ꞌbá drí rĩꞌá zı̣̃lâ “ ‘bísõpõ””” rî ĩꞌdî.

Fĩlẽmónã

Tã îgĩ-îgĩ Póõlõ kâ Fĩlẽmónã drí

Fĩlẽmónã

Tã ꞌẽꞌá zı̣̃lâ nı̣̃lı̣́ sı̣́sı̣́ rî

Póõlõ îgĩ wárãgã nô nĩ íyî rû-lẽ-ãzí Fĩlẽmónã gólâ âꞌdó ꞌbá rạ̃gı̣́ı̣̃ bê dũû rî drí. Tã ífí Póõlõ drí wárãgã nô îgĩzó nõ, tãlâ rạ̃gı̣́ı̣̃ Fĩlẽmónã kâ ãlô, rú bê Õnẽsímõ rî râ trá vólé, gõꞌdá âꞌdô trá krístõ ꞌbá ró. Póõlõ lẽ Fĩlẽmónã õꞌê ró tã Õnẽsímõ drí õzõ gólâ rî ậdrúpı̣̃ krístõ ꞌbá ró rî tí, õzõ Õnẽsímõ õgõ trá vólé gólâ ngálâ rî.

1

1-2 Mâ Póõlõ îgĩ wárãgã nô ní drí Fĩlẽmónã gólâ âꞌdó ꞌbá ámâ ngá ꞌẽ ꞌbá ãzíyã ró. Ãmâ Tĩmátĩyã yí bê, mã ꞌê nî-bê-yã ãnî drí ánî õkó Ãpíyã gõꞌdá kpá Ãrĩkípõ gólâ rĩ ꞌbá kpá tã Ôvârí kâ âtî-âtî rî pẽlé, gõꞌdá ndrĩ ꞌdó õjílã Ôvârí kâ rû êꞌbé ꞌbá võ ãlô ꞌá ní drí ꞌbã ꞌálâ rî ꞌbá yí bê. Õzõ ãnî drí nı̣̃lı̣́ rî kâtí, ngbãângbânõ rî, mâ rĩꞌá ômbê-ômbê ró gạ̃nı̣́mạ̃ ꞌá, tãlâ má ꞌdê trá Yésũ Krístõ vósĩ. 3 Ôvârí ãmâ átá ró gõꞌdá Kúmú ãmákâ Yésũ Krístõ bê, õfẽ õrẽ ãnî drí tã ạ̃ꞌdı̣́ bê.

Tã Póõlõ drí ãwô-ĩtí ꞌẽzó Ôvârí drí Fĩlẽmónã rî tãsĩ rî

4-5 Fĩlẽmónã, ámâ ãzí-ãzí tãndí ꞌdĩ, ı̣̃tú-pá vósĩ cé má õtírĩ rĩî ãwó ngõlé Ôvârí drí rî, má rî kpá zãâ rĩꞌá ãwô-ĩtí ꞌẽlé Ôvârí drí ánî tãsĩ, tãlâ má ârî trá kĩ nĩ rî, nî Fĩlẽmónã rĩꞌá õjílã Ôvârí kâ rî ꞌbá yî lôvó lâ bê dũû ní ꞌá, gõꞌdá kpá ní lẽ tã áníkâ trá Kúmú ãmákâ Yésũ ꞌá. 6-7 Ní îcî krístõ ꞌbá lı̣̃fı̣́ trá dũû úlı̣́ âtâ-âtâ sĩ gólĩyî drí tã lẽlẽ áníkâ Ôvârí ꞌá rî sĩ. ꞌDĩî ꞌbã mâ trá âꞌdólé ãyĩkõ ró ãmbá. Ĩtí rî, má ngô ãwó Ôvârí drí kĩ nĩ rî, õzõ ní õtírĩ tã rî ꞌdĩ ꞌẽê rî, ní nı̣̃ ró bê tã tãndí ndrĩ tíbê Yésũ Krístõ drí rĩꞌá ꞌẽlâ ãmâ drí rî yî.

Tã Õnẽsímõ rî tãsĩ

8-9 Má ãꞌdô kpálé mbârâkã bê tã ꞌbãlé ní drí Yésũ Krístõ ngá lésĩ rî, má âꞌdô ánî îjíꞌá cé ãlô tã fínyáwá tãsĩ, tãlâ ãmâ rĩꞌá ní bê ãzí-ãzí ró. Mâ Póõlõ rĩꞌá ãgô ãrãkã ꞌî, gõꞌdá mâ kpá rĩꞌá gạ̃nı̣́mạ̃ ꞌá, tãlâ má drí ꞌdẽzó Yésũ Krístõ vósĩ rî tãsĩ. 10 Ámâ nyãányâ lôꞌbã rúꞌbạ́ ní drí tãlâ ámâ mvá Õnẽsímõ rî tãsĩ. Gólâ ꞌbã tã trá tã lẽlé Yésũ ꞌá, tãlâ tã má drí âtálé trá gólâ drí, má drí âꞌdózó drẽ ãkpãkãꞌdã gạ̃nı̣́mạ̃ ꞌá nõlé rî sĩ rî. 11 Õnẽsímõ õzõ ãꞌdô kpálé trá rạ̃gı̣́ı̣̃ áníkâ ĩꞌdî ạ̃kû ró rî, gólâ pá nî kô ãmbá. Gõꞌdá ngbãângbânõ rî, gólâ âꞌdô ãmâ pãꞌá cú kpạ̃rạ̃tı̣́ ní bê.

12 Õzõ ãꞌdô kpálé ĩzã kõkõ ámákâ kĩꞌá nĩ rî, gólâ âbí ámâ âyéꞌá nõ ĩꞌdî rî, má âbí gólâ rî jõꞌá lôgõlé ní ngáá tólâ. 13 Má lẽ gólâ trá âꞌdólé rĩlí má bê nõlé, ãꞌdô ró bê gólâ drí rĩzó rĩꞌá ámâ vó ndrẽlé. Mâ drẽ gạ̃nı̣́mạ̃ ꞌá nõ, tãlâ tã âtî-âtî Ôvârí kâ tãsĩ. Gólâ rî ámâ pãlé ꞌdĩ, tãlâ nî yûꞌdạ́wạ́ ámâ pãlé nõlé rî drí sĩ. 14 Õzõ má õlẽ rạ̃gı̣́ı̣̃ áníkâ ꞌdĩ kpálé rĩlí má bê nõlé rî, âꞌdó kô mbı̣̂ má drí ꞌẽlé kôrô ĩtí lâ ꞌdĩ ró cú ĩtí ní drí tã-drı̣̃ lâ ꞌdĩ lẽ ãkó. Ĩtí rî, ní ꞌê tã âꞌdó ꞌbá mbı̣̂ rî ĩꞌdî má drí Õnẽsímõ rî tãsĩ, tãlâ ní lẽ ꞌẽlâ.

15 Tã ı̣̂sũ ámákâ ní drí rî rĩꞌá kĩ nĩ rî, õzõ Õnẽsímõ drí ánî âyérẽ trá párá fínyáwá sĩ, gõꞌdá nõ gólâ âbí gõꞌá ní ngálâ zãâ gbạ́dú ꞌdĩ. 16 Gólâ gõó ꞌdĩ kô âꞌdólé rĩꞌá ꞌẽlâ cé rạ̃gı̣́ı̣̃ ró. Ní ı̣̂sũ tã gólâ rî tãsĩ ậdrúpı̣̃ ní drí lôvó lâ ꞌbãlé rî ró. Gõꞌdá ámâ nyãányâ ꞌbã gólâ rî lôvó bê trá rî, ní gõ ní ꞌbã gólâ rî lôvó kpá rõô ãzí-ãzí ró gõꞌdá kpá krístõ ꞌbá ãzí ró. 17 Õzõ má ãꞌdô fí pạ̃tı̣́ı̣̃ ánî ãzí-ãzí ꞌî rî, ní lậgû Õnẽsímõ rî nõ kpá té õzõ ní drí ámâ lậgúrı̣̃ rî kâtí. 18 Õzõ ngãtá gólâ ũûgũ ngá ꞌî ní drı̣́gạ́ sĩ tólâ yã rî, má âꞌdô ngá rî drílâ ûgũlı̣́ trá ꞌdĩ võ lâ fẽꞌá lôgõlé ní drí. 19 Mâ Póõlõ má îgĩ ámâ rú nõ tã ꞌbãꞌbã ró ní drí kĩꞌá nĩ rî, má âꞌdô ngá rî ꞌdĩ fẽꞌá lôgõlé ní drí. Ngá áníkâ má bê ꞌdĩ rĩꞌá cé fínyáwá ĩtí, ꞌdõvó ní âyê, má pẽ drẽ tã kpá ândálé ní drí kĩ nĩ rî, má ꞌê tã ạ́ngı̣́ trá ní drí gạ̃rạ̃ tã lãfâ ꞌdĩ kâ drı̣̃ı̣̂ sĩ, má drí lạ́tı̣̂ tã lẽlẽ kâ Yésũ ꞌá rî âꞌdázó ní drí rî tú.

20 Ámâ ậdrúpı̣̃, má îjî nî ámâ pãlé nõ, tãlâ ãmâ kpạ̃rạ̃tı̣́ ní bê tã lẽ ꞌbá Kúmú ãmákâ Yésũ ꞌá. Ĩtí rî, ní âjô Õnẽsímõ vólé má ngáá nõlé. Tã ꞌdî âꞌdô ámâ ꞌbãꞌá âꞌdólé ãyĩkõ ró. 21 Má rî rĩꞌá wárãgã nô îgĩꞌá nõ ní drí. Gõꞌdá má nı̣̃ trá kĩ nĩ rî, ní âꞌdô tã má drí îjílí rî ꞌẽꞌá.

22 Áâꞌdô ámâ înjíꞌá gạ̃nı̣́mạ̃ ꞌásĩ, tãlâ nî rĩꞌá ãwó ngõꞌá Ôvârí drí ámâ tãsĩ. Âꞌdô bê ĩtí rî, ní êdê võ má drí nĩzó rĩlí ꞌá lâ ní bê ũmú ró tãkõ.

Nî-bê-yã Póõlõ kâ õjílã drí

23 Ẽpãfãrásĩ kpá bê rĩꞌá má bê nõlé gạ̃nı̣́mạ̃ ꞌá, tãlâ gólâ ꞌdê kpá Yésũ Krístõ vósĩ. Gólâ ꞌê nî-bê-yã ãmbá ãnî drí. 24 Ámâ ngá-ꞌẽ-ãzíyã yî, Márãkõ, Ãrĩsĩtãrókõ, Dẽmásĩ, gõꞌdá kpá Lúkạ̃ yí bê, ꞌê ĩyî nî-bê-yã kpá ãmbá ãnî drí tólâ.

25 Kúmú Yésũ Krístõ õꞌbã íyî drı̣́ ãnî drı̣̃ı̣̂. Ĩꞌdî ꞌdĩ.

Ị́bũrũ

1

2

3

4

5

6

7

8

9

10

11

12

13

Tã îgĩ-îgĩ ꞌbạ̃súrú Ị́bũrũ kâ drí

Ị́bũrũ

Tã ꞌẽꞌá zı̣̃lâ nı̣̃lı̣́ sı̣́sı̣́ rî

Wárãgã nô íîgĩ krístõ ꞌbá gólĩyî õjílã Yúdạ̃ yí kâ ꞌbạ̃súrú ãzâ ꞌbá yî drí rĩꞌá zı̣̃lâ Ị́bũrũ rî ꞌbá yî drí. Gõꞌdá krístõ ꞌbá ãzâ ꞌbá yî gólĩyî lãfálé gõ ĩyî trá vólé kpá tã lãꞌbí ĩyíkâ sı̣́sı̣́ ạ̃kû rî kâ ꞌẽlé. Wárãgã nô îgĩ ꞌbá lâ kĩ, Yésũ ãâꞌdô tótó ĩꞌdî õjílã gólâ âꞌdô-âꞌdô Ôvârí kâ âꞌdá ꞌbá ãmâ drí ndrĩ ífí sĩ rî ĩꞌdî, Ôvârí lôꞌbã ngá ndrĩ Yésũ sĩ. Gõꞌdá gólâ rî íyíkâ zãâ bạ̃dı̣̃ Ôvârí rî mvá ró. Yésũ ârî tã átá lâ Ôvârí kâ lâŋõ gólâ rî ꞌẽ ꞌbá rî sĩ. Ĩtí rî gõꞌdá rî, gólâ rĩꞌá tã ậngũ ꞌbá yî drı̣̃lı̣́, gõꞌdá kpá mãlãyíkã yî drı̣̃lı̣́ ndrĩ, gõꞌdá kpá Músạ̃ drı̣̃lı̣́. Õjílã ndrĩ gólĩyî tã Yésũ kâ lẽ ꞌbá rî, ópâ gólĩyî trá tã õnjí ꞌásĩ, ũrı̣̃ ꞌásĩ, gõꞌdá kpá õdrã ꞌásĩ. Yésũ ĩꞌdî õjílã tã êdé ꞌbá ãmâ lãfálé sĩ Ôvârí bê, õzõ drı̣̃-ꞌbá gólâ drı̣̃-ꞌbá ãzí drı̣̃lı̣́ ndrĩ rî kâtí rî. Gólâ rî gógó ífífí lâ drã õzõ drı̣̃ tĩ ꞌbá kâtí, tãlâ Ôvârí ãâyê ró tã õnjí ãmákâ bê.

Wárãgã nô îgĩ ꞌbá lâ lôngô ĩyî ạ́ꞌbı̣́yạ́ yî gólĩyî rĩ ꞌbá zãâ tã lẽlẽ sĩ Ôvârí ꞌá bũúũ õdrã gólĩyíkâ rî tú rî tã lâ yî ĩꞌdî kápĩtã 11 ꞌá. Gõꞌdá kápĩtã 12 ꞌá rî, gólâ âꞌdâ õjílã Ị́bũrũ kâ drí kĩ, gólĩyî õtrõ kpá tã ꞌdî ĩꞌdî ꞌẽlé, gõꞌdá rĩzó zãâ tã lẽlẽ sĩ, gõꞌdá lı̣̃fı̣́ ꞌbãlé Yésũ drı̣̃ı̣̂, gõꞌdá kpá rĩlí tı̣́tı̣́ ró lâŋõ ꞌásĩ ndrĩ.

1

Tã Ôvârí rî mvá Yésũ drí âꞌdózó ãmbã bê gạ̃rạ̃ lậvũlı̣́ kôrô rî

1 Ámâ rû-lẽ-ãzí yî, ạ̃kû ró nã ꞌbá yî sĩ rî, Ôvârí âtâ tã ãmâ ạ́ꞌbı̣́yạ́ yî drí tã ậngũ ꞌbá íyíkâ rî ꞌbá yî sı̣́lı̣́. Gólâ âtâ tã trá gólĩyî drí ĩtí ândâlâ dũû lạ́tı̣̂ dũû ngĩíngî ãzâ ꞌbá yî ꞌásĩ. 2 Gõꞌdá ndrô nõ ꞌbá yî sĩ rî, gólâ âꞌdâ tã trá ãmâ drí íyî mvá sĩ. Ĩtí rî, gólâ njĩ íyî mvá trá âꞌdólé ngá-tı̣̂ ndrĩ lı̣́pı̣̂ ró. Mvá lâ sĩ, gólâ ꞌbã ngá-tı̣̂ ndrĩ ãngó nõ ꞌá nõ ꞌbá yî nĩ. 3 Ôvârí rî mvá rĩꞌá té õzõ Ôvârí rî gógó kâtí ãmâ drí Ôvârí rî âꞌdô nı̣̃zó dódó. Ĩtí rî, Ôvârí rî mvá rĩꞌá Ôvârí rî sũsũ âꞌdáꞌá ãmâ drí ngbángbá. Úlı̣́ mvá ꞌdĩ kâ rĩꞌá cú mbârâkã bê ngá-tı̣̂ ndrĩ ậtı̣̃lı̣́ gạ́gạ́, tãlâ ngá ãngó nõ kâ rî ꞌbá yî õrî ró tãndí ró lôsĩ Ôvârí kâ ꞌẽlé dódó. Ôvârí rî mvá drã trá, ãꞌdô ró bê lạ́tı̣̂ õjílã jĩzó tã õnjí ĩyíkâ ꞌásĩ rî njı̣̃zó, tãlâ gólĩyî ãꞌdô ró bê ngbángbá Ôvârí rî lı̣̃fı̣́ drı̣̃ ꞌá. ꞌDĩî vósĩ rî, drílâ rĩzó vũdrı̣́ võ drı̣́-ãcê kâ ꞌálâ, Ôvârí gólâ âꞌdó ꞌbá mbârâkã ãkĩ bê rî drı̣́-ágó drı̣̃ lâ ꞌálâ.

Tã ãmbã Ôvârí rî mvá kâ drí âꞌdózó gạ̃rạ̃ ãmbã mãlãyíkã yí kâ drı̣̃ı̣̂ sĩ rî

4 Ôvârí rî mvá drí rĩrĩ vũdrı̣́ Ôvârí lạ̃gạ́tı̣́ ĩtí ꞌdĩ ꞌá rî, Ôvârí âꞌdâ tã trá kĩ, íyî mvá ãâꞌdô ãmbá ró kôrô ãmbã mãlãyíkã íyíkâ rî ꞌbá yí kâ drı̣̃ı̣̂ sĩ. Gõꞌdá ãrõ Ôvârí yî lãfálé ꞌá íyî mvá bê rî rĩꞌá lậnjı̣̃-lậnjı̣̃ ró kôrô ãrõ gólâkâ mãlãyíkã gólâkâ rî ꞌbá yí bê rî drı̣̃ı̣̂ sĩ. 5 Nĩ ndrê drẽ, Ôvârí zı̣́ mãlãyíkã íyíkâ rî ꞌbá yî ãzãkã lâ kô ãlô íyî mvá ró. Gõꞌdá rî, gólâ âtâ tã trá Yésũ rî tãsĩ kĩ,

“Nî rĩꞌá ámâ mvá ĩꞌdî. Ãndrõ nô, õjílã âꞌdô tã nı̣̃ꞌá kĩ, mâ rĩꞌá ánî átá ꞌî.”*

Lôngó 2.7

Gõꞌdá Ôvârí âtá úlı̣́ nõ ꞌbá yî kô mãlãyíkã ãzãkã tãsĩ kĩ,

“Mâ ĩꞌdî átá lâ ꞌî, gõꞌdá gólâ ĩꞌdî ámâ mvá ꞌî.”

2 Sãmõwélẽ 7.14

6 Ôvârí ꞌê bê ꞌẽꞌá íyî mvá ãlôwá ꞌdĩ âjólé ãngó nõ ꞌá rî, gólâ âtâ tã kĩ,

“ꞌDõvó mãlãyíkã ámákâ ndrĩ ı̣̃ı̣̂njı̣̃ gólâ.”

Lôngó 97.7

7 Nõô ꞌbá yî rĩꞌá úlı̣́ Ôvârí kâ îgĩlí trá mãlãyíkã íyíkâ rî ꞌbá yî tãsĩ rî yî ĩꞌdî,

“Ôvârí ꞌbã mãlãyíkã íyíkâ rî ꞌbá yî lôsĩ ꞌẽ ꞌbá íyíkâ rî ró rĩꞌá tã íyíkâ ꞌẽlé ꞌwãâꞌwâ,

õzõ kạ̃gũmạ́ạ̃ drí vı̣̃rı̣̃ kpı̣̃ kpı̣̃ rî kâtí lôsĩ Ôvârí kâ ꞌẽrẽ ꞌá,

gõꞌdá kpá õzõ lạ̃sı̣́ lãndrâ drí âꞌdórẽ rî kâtí.”

Lôngó 104.4

8 Gõꞌdá íîgĩ trá búkũ Ôvârí kâ ꞌá gólâ rî mvá rî tãsĩ kĩ,

“Ãwô Ôvârí, nî Ôvârí ꞌî. Kũmũ áníkâ âꞌdô rĩꞌá zãâ gbạ́dú ní drí ãngó áníkâ nõ rũzó tã mbı̣̂ ꞌẽꞌẽ sĩ.

9 Gõꞌdá nî rĩꞌá cú tã mbı̣̂mbı̣̂ rî ꞌbá yî lôvó bê ní ꞌá, gõꞌdá nî rĩꞌá cú ĩtí tã ányâ ró rî ꞌbá yî lôvó lâ ãkó ní ꞌá.

Tãlâ tã ꞌdî tãsĩ rî, Ôvârí, Kúmú áníkâ ró rî, ꞌbã nî âꞌdólé ãyĩkõ bê ãmbá,

tãlâ gólâ njĩ nî nĩ âꞌdólé ãmbã bê lậvũlı̣́ gạ̃rạ̃ ãmbã ánî ãzí-ãzí yí kâ rî drı̣̃ı̣̂ sĩ.”*

Lôngó 45.6-7

10 Gõꞌdá íîgĩ kpá trá búkũ Ôvârí kâ ꞌá gólâ rî mvá rî tãsĩ kĩ,

“Ôvârí, tã ómvó ngá ꞌásĩ rî, ní ꞌbã ãngó nõ nĩ.

Gõꞌdá ánî nyãányâ drí kpá ꞌbũû ꞌbãzó.

11-12 Ngá ꞌdĩ ꞌbá yî âꞌdô rû îzãꞌá ndẽlé ndrĩ ngbá,

gõꞌdá nî rî gógó âꞌdô rĩꞌá zãâ gbạ́dú ạ̃dũkũ ãkó.

Ní âꞌdô ngá-tı̣̂ ãngó nõ kâ rî ꞌbá yî vũꞌá vólé õzõ õjílã drí ítá lı̣́rı̣́kũ âtĩrĩ vũlı̣́ vólé gõꞌdá ngĩî lâ sõzó ĩꞌdî rî kâtí.

Gõꞌdá ĩtí rî, nî rî gógó âꞌdô rĩꞌá zãâ rû ôjá ãkó ãlôwálâ.”

Lôngó 102.25-27

13 Gõꞌdá Ôvârí âtá tã nô kô mãlãyíkã ãzãkã drí kĩ,

“Ní rî ámâ gãrã drı̣̃ ꞌá ámâ drı̣́-ágó drı̣̃ı̣̂,

gõꞌdá má âꞌdô ánî ạ̃jú-ꞌbá-ãzí yî ꞌbãꞌá ánî pá zẽlé ꞌá.”

Lôngó 110.1

Gõꞌdá gólâ âtâ tã rî ꞌdĩ ꞌbá yî trá cé íyî mvá drí.

14 Gõꞌdá mãlãyíkã ndrĩ rĩꞌá ĩyî cé gólĩyî rĩ ꞌbá tã ꞌẽlé Ôvârí drí rî ĩꞌdî. Ôvârí âjô gólĩyî õjílã gólĩyî drílâ ꞌbãꞌá pãlâ ĩyî tã õnjí ĩyíkâ rî ꞌbá yî ꞌásĩ rî ậmúlı̣́.

2

Tã drı̣́-mbílí sõsõ kâ õjílã lı̣̃fı̣́ ꞌdíyî pãpã Ôvârí kâ tã lâ gãgã

dó rî tãsĩ rî

1 Âꞌdô ãmbã Yésũ kâ âꞌdózó gạ̃rạ̃ lậvũlı̣́ kôrô rî tãsĩ rî, ãmâ lı̣̃fı̣́ õmbâ ãmâ rú, tãlâ tã gólĩyî îmbálé trá ãmâ drí rî yî ârízó bê dódó ꞌẽlé. Õzõ mã õꞌê trá ĩtí rî, îcá kô ãmâ âdózó kũlı̣́ mãnísĩ vólé lạ́tı̣̂ pạ̃tı̣́ı̣̃ Ôvârí kâ rî ꞌásĩ. 2 Áâꞌdâ trá ãmâ drí kĩ, tã ꞌbãꞌbã gólĩyî Ôvârí drí îmbálé ãmâ drí ꞌẽlé mãlãyíkã yî sĩ rî rĩꞌá cú ĩtí drı̣̃ vẽ ãkó ꞌá lâ tã pạ̃tı̣́ı̣̃ ró. Gõꞌdá mã nı̣̃ trá kĩ, õzõ õjílã ãzâ õꞌbã tã lâ kô drı̣̃ ꞌá ꞌẽlé yã rî, lâŋõ tã ârîmâkô kâ âꞌdô gólâ rî ûsúꞌá. 3 Bê trá ĩtí rî, lâŋõ âꞌdô kpá ãmâ ûsúꞌá trá lậvũlı̣́ kôrô, õzõ mã õnjâ trá ꞌdíyî pãpã ạ́ngı̣́ Ôvârí drí âfẽlé trá ãmâ drí Yésũ rî õdrã sĩ rî rú rî. Kúmú ãmákâ Yésũ rî gógó âꞌdô nĩ sı̣́sı̣́ tã âtálé ꞌdíyî pãpã rî ꞌdĩ tãsĩ. Gólĩyî tã lâ ârí ꞌbá trá gólâ sı̣́lı̣́ sĩ rî, drí ĩyî tã ꞌdî âꞌdázó ãmâ drí tã pạ̃tı̣́ı̣̃ ró. 4 Ôvârí rî gógó âꞌdâ tã kpá ãmâ drí kĩ, tã âtî-âtî ꞌdĩ ãâꞌdô rĩꞌá pạ̃tı̣́ı̣̃, tãlâ tã lârâkô Yésũ yî drí ꞌẽlé trá lãjóꞌbá gólâkâ rî ꞌbá yí bê rî ꞌbá yî sĩ. Ôvârí ꞌbã gólĩyî drí tã lârâkô ꞌdĩ ꞌbá yî ꞌẽlé âꞌdólé lãmbé tã tã âtî-âtî íyíkâ ꞌdĩ kâ âꞌdálé kĩ, ãâꞌdô rĩꞌá pạ̃tı̣́ı̣̃ rî ró. Gólâ âfẽ mbârâkã drílĩyî tã tı̣̂ drí ậꞌdı̣́zó drílâ sĩ ꞌdî ꞌbá yî ꞌẽzó gõꞌdá kpá mbârâkã lôsĩ gólâkâ ꞌẽzó rî bê Líndrí Tãndí íyíkâ sĩ, âꞌdô tã gólâkâ lẽlé rî vó ró.

Tã Yésũ drí âꞌdózó õjílã mvá ró rî

5 Ôvârí njĩí mãlãyíkã kô âꞌdólé drı̣́-ãcê bê ãngó óꞌdí* yí drí ꞌẽꞌá ꞌbãlâ rî drı̣̃lı̣́. 6 Gõꞌdá võ ãzâ bê rĩꞌá búkũ Ôvârí kâ ꞌá gólâ õjílã ãzâ drí tã îgĩzó trá tã õjílã mvá drí lậnjı̣̃zó lậnjı̣̃ Ôvârí rî lı̣̃fı̣́ drı̣̃ ꞌá rî tãsĩ. Tã rî îgĩlí búkũ rî ꞌdĩ ꞌá rî kĩ,

“Ngá õjílã mvá ꞌbã ꞌbá âꞌdólé lậnjı̣̃-lậnjı̣̃ ró nî Ôvârí rî lı̣̃fı̣́ drı̣̃ ꞌá rî íyíkâ ãꞌdô ngá ꞌî yã?

Ngã gõꞌdá ní rî vó lâ yî ndrẽlé dódó ãꞌdô tãsĩ yã?

Âꞌdó kô tã õjílã drí rĩꞌá ꞌẽlâ rî sĩ.

7 Gõꞌdá ní ꞌbã ãmbã gólĩyíkâ rî âꞌdólé rõô,

gõꞌdá rĩzó gólĩyî ı̣̂njı̣̃lı̣́.

Ãmbã mãlãyíkã yí kâ lậvũ trá gạ̃rạ̃ ãmbã gólĩyíkâ rî drı̣̃ı̣̂ sĩ cé fínyáwá ĩtí.

8 Gõꞌdá nĩngá sĩ, ní ꞌbã ngá-tı̣̂ ãmbá nõ ꞌbá yî trá ndrĩ gólĩyî zẽlé.”

Lôngó 8.4-6

Gõꞌdá Ôvârí ꞌbã ngá-tı̣̂ ãmbá nõ ꞌbá yî bê ndrĩ gólĩyî zẽlé rî, gólâ âyé tã ãzãkã kô ꞌbãlé âꞌdólé gólĩyî zẽlé. Gõꞌdá lé ĩtí rî, ngbãângbânõ, mã ndré drẽ õjílã mvá kô ngá-tı̣̂ ãngó nõ kâ rî ꞌbá yî ꞌbãlé âꞌdólé ĩyî zẽlé. 9 Ngá gólâ ãmâ drí ndrẽlé rî íyíkâ Yésũ ĩꞌdî gólâ tíbê ngá ãngó nõ kâ ndrĩ rî ꞌbá yî ꞌbãlé âꞌdólé yí zẽlé. Gõꞌdá ndrô dã gólâ drí âꞌdózó ı̣̃nyạ́kú drı̣̃ı̣̂ rî sĩ rî, Ôvârí ꞌbã ãmbã gólâkâ rî âꞌdólé ãmbã mãlãyíkã íyíkâ rî ꞌbá yí kâ rî zẽlé. Gõꞌdá ngbãângbânõ rî, ãmbã gólâkâ lậvũ trá gạ̃rạ̃ âꞌdólé rõô. Ôvârí ꞌbã lậnjı̣̃ trá drı̣̃ lâ kúmú ró ĩtí, tãlâ gólâ ûsû lâŋõ trá gõzó kpá drãlé tã õnjí ãmákâ rî ꞌbá yî tãsĩ. Gõꞌdá tãlâ pı̣̃pı̣̂sı̣́lı̣́ tãndĩ Ôvârí kâ ãmâ õjílã drí rî sĩ rî, Yésũ drí drãzó õjílã ndrĩ rî ꞌbá yî võ lâ ꞌá, tãlâ lâŋõ tã õnjí gólĩyíkâ rî kâ njı̣̃lı̣́.

10 Ôvârí lôꞌbã ngá-tı̣̂ ãmbá ndrĩ nô ꞌbá yî nĩ, gõꞌdá ngá-tı̣̂ ãmbá drílâ lôꞌbãlé ꞌdĩ rĩꞌá ndrĩ ꞌdó gólâ drí gõꞌdá tã gólâkâ ꞌẽlé cé ĩꞌdî. Gõꞌdá Yésũ njı̣̃ lạ́tı̣̂ bê trá õjílã íyíkâ pãzó íyî õdrã sĩ rî, trá rĩꞌá tã mbı̣̂ ꞌî kĩ, Ôvârí ꞌbã Yésũ trá tã íyíkâ ꞌdíyî pãpã kâ ndẽlé lâŋõ gólâ ꞌdẽ ꞌbá Yésũ rî gógó drı̣̃ı̣̂ rî sĩ. ꞌDíyî pãpã ꞌdî sĩ rî, gólâ ꞌbã õjílã dũû trá âꞌdólé õjílã íyíkâ ró, tãlâ ı̣́ı̣̂njı̣̃ ró bê kpá gólĩyî. 11 Yésũ gólâ rĩ ꞌbá ãmâ õjílã ꞌbãlé âꞌdólé tãndí ró mbı̣̂mbı̣̂, gõꞌdá ãmâ rî gógó ãlôlâ gólĩyî gólâ drí rĩꞌá ꞌbãlâ âꞌdólé tãndí ró mbı̣̂mbı̣̂ ꞌdĩ rĩꞌá ĩyî ndrĩ ꞌdó ngá ãlô ꞌî gólâ bê. Gõꞌdá ãmâ átá rĩꞌá ãlô Ôvârí ĩꞌdî. Tã rî ꞌdĩ tãsĩ rî, Yésũ rĩꞌá ãnyĩ ãkó ãmâ zı̣̃zó íyî ậdrúpı̣̃ yî ró gõꞌdá kpá íyî îzó yî ró. 12 Yésũ õtírĩ tã âtá rû îzã gólâ ꞌẽ ꞌbá ꞌdẽlé gólâ drı̣̃ı̣̂ rî tãsĩ rî, gólâ zı̣̂ ãmâ trá íyî ậdrúpı̣̃ yî ró íyî îzó yí bê. Gólâ âtâ tã Ôvârí drí Dạ̃wúdı̣̃ tı̣́ kĩ,

“Má âꞌdô tã áníkâ pẽꞌá ámâ ậdrúpı̣̃ yî drí ámâ îzó yí bê.

Õjílã áníkâ drí rû êꞌbérẽ ꞌá rãtáã ꞌẽlé rî, mã âꞌdô ánî lûyı̣́ꞌá kpãkã ãlô.”

Lôngó 22.22

13 Gõꞌdá gólâ âtâ tã ꞌdî kpá Ĩsáyã tı̣́ Ôvârí rî tãsĩ kĩ nĩ rî,

“Gõꞌdá má fẽ ámâ nyãányâ ní drı̣́gạ́.

Mâ rĩꞌá nõ, ꞌdĩyímvá Ôvârí kâ âfẽlé trá má drí ậdrúpı̣̃ ró gõꞌdá îzó ró rî ꞌbá yí bê.”

Ĩsáyã 8.17-18

14 Gõꞌdá ꞌdĩyímvá rî ꞌdĩ ꞌbá yî rĩꞌá ĩyî õjílã mvá ró cú rúꞌbạ́ ı̣̃nyạ́kú bê. Bê trá ĩtí rî, Yésũ rî gógó nyãányâ lâ drí âꞌdózó kpá õjílã mvá ró gólĩyí kâtí, tãlâ gólâ ĩîcâ ró bê drãlé gólĩyî tãsĩ. Lạ́tı̣̂ ãlô gólâ drí tã trõzó Sãtánã gólâ âꞌdó ꞌbá cú fãfã bê õjílã fũzó rî drı̣́gạ́ sĩ gólâ rî pẽzó rî, cé rĩꞌá gólâ drí drãzó tã õnjí õjílã kâ rî ꞌbá yî tãsĩ. 15 Õdrã gólâkâ sĩ, gólâ înjî õjílã gólĩyî ômbélé trá rạ̃gı̣́ı̣̃ ró ndrô ndrô rî ꞌbá yî trá ũrı̣̃ gólĩyíkâ õdrã kâ rî ꞌásĩ. 16 Mã nı̣̃ trá kĩ, Yésũ pá mãlãyíkã ĩꞌdî kô. Gólâ pâ ãmâ gólĩyî tã lẽ ꞌbá trá gólâ ꞌá õzõ Ãbãrãyámã drí tã lẽrẽ kâtí rî ꞌbá yî ĩꞌdî. 17 Ĩtí rî, îcâ trá Yésũ drí âꞌdólé õzõ íyî ậdrúpı̣̃ yî íyî îzó yí bê kâtí tã ꞌásĩ ndrĩ tãlâ tã nô ꞌbá yî tãsĩ, tãlâ gólâ ĩîcâ ró bê âꞌdólé tã êdé ꞌbá ró õjílã lãfálé ꞌá Ôvârí bê õzõ drı̣̃-ꞌbá ạ́ngı̣́ ngá lı̣̃ ꞌbá fẽlé Ôvârí drí rî ꞌbá yí kâ tí. Gólâ fẽ íyî nyãányâ trá õdrã sĩ gólĩyî pãlé tã õnjí gólĩyíkâ ꞌásĩ. Gõꞌdá õdrã gólâkâ sĩ rî, Ôvârí âyê tã õnjí ãmákâ rî ꞌbá yî trá, gõꞌdá mã ãꞌdô ró lóꞌbó ãlô ꞌá Ôvârí bê. 18 Gõꞌdá gólâ âꞌdô îcáꞌá kpá õjílã gólĩyî ûjũlı̣́ tã õnjí ꞌẽlé rî ꞌbá yî pãlé, tãlâ tã ꞌdíyî ûjũ-ûjũ kâ tã õnjí ꞌẽlé rî trı̣̃ gólâ trá rõô kpı̣̃ı̣̂. Ĩtí rî, gólâ îcâ trá õjílã ꞌbãlé rĩlí gạ́gạ́ tã lẽlẽ gólĩyíkâ ꞌá kậyı̣̂ ódrí gólĩyî ûjũzó tã õnjí ꞌẽlé rî sĩ.

3

Tã gólâ îcázó Yésũ rî ı̣̂njı̣̃lı̣́ gạ̃rạ̃ Músạ̃ drı̣̃ı̣̂ sĩ rî

1 Ãnî ndrĩ, ámâ ậdrúpı̣̃ yî ámâ îzó yí bê gólĩyî Ôvârí drí zı̣̃lı̣́ trá õjílã íyíkâ ró rî ꞌbá yî, ꞌdõvó ãnî ndrĩ, nĩ ı̣̂sũ tã Yésũ rî tãsĩ. Ôvârí âjô gólâ trá ãmâ drí tã êdé ꞌbá ró ãmâ lãfálé yí bê gõꞌdá kpá gólâ ãmâ drí tã lẽzó ꞌá lâ rî ró. 2 Yésũ rî trá tã Ôvârí kâ ꞌẽlé pı̣̃pı̣̂sı̣́lı̣́ ãlô sĩ, õzõ ãmâ ạ́ꞌbı̣́yạ́ Músạ̃ drí rĩrĩ tã Ôvârí drí âtálé drílâ rî ꞌẽlé lậvũlı̣́ kôrô rî kâtí. 3 Gõꞌdá rĩꞌá îcâ-îcâ ró Yésũ rî ı̣̂njı̣̃lı̣́ rõô gạ̃rạ̃ Músạ̃ drı̣̃ı̣̂ sĩ. Nĩ ndrê drẽ, Músạ̃ rĩꞌá cé õjílã ãlô õjílã Ôvârí kâ lãfálé rî ĩꞌdî. Gõꞌdá Yésũ rĩꞌá gólâ õjílã ꞌbã ꞌbá âꞌdólé õjílã Ôvârí kâ ró rî ĩꞌdî. Tã ꞌdî tãsĩ rî, rĩꞌá mbı̣̂ Yésũ rî ı̣̂njı̣̃lı̣́ gạ̃rạ̃ Músạ̃ drı̣̃ı̣̂ sĩ. 4 Nĩ ndrê drẽ, ꞌbạ̃súrú cé tı̣̂tı̣̂ tãsĩ rî, ạ́ꞌbı̣́yạ́ bê rĩꞌá ꞌbạ̃súrú rî ꞌdĩ ꞌbá yî lôfõ ꞌbá ró, gõꞌdá Ôvârí ꞌbã ạ́ꞌbı̣́yạ́ rî ꞌdĩ ꞌbá yî nĩ ndrĩ. 5 Õjílã Ôvârí kâ rî ꞌbá yî lãfálé ꞌásĩ rî, Músạ̃ rî trá rĩꞌá tã Ôvârí kâ ꞌẽlé pı̣̃pı̣̂sı̣́lı̣́ ãlô sĩ rû ı̣̂ꞌbũ ꞌbá Ôvârí kâ ró, gõꞌdá tã ꞌẽꞌẽ gólâkâ úlı̣́ drílâ âtálé trá rî ꞌbá yí bê rî trá tã Ôvârí drí ꞌẽꞌá ꞌẽlâ Yésũ sĩ rî âꞌdálé. 6 Ĩtí rî, Yésũ Krístõ rî íyíkâ tã Ôvârí kâ ꞌẽlé kárá mvá lâ ró, cú drı̣́-ãcê bê õjílã Ôvârí kâ drı̣̃lı̣́ rî ró. Gõꞌdá ãmâ nyãányâ gólĩyî tã lẽ ꞌbá Yésũ ꞌá rî ꞌbá yî rĩꞌá ĩyî õjílã Ôvârí kâ ꞌdĩ ĩꞌdî, õzõ mã ũrû Yésũ gạ́gạ́ kárá gõꞌdá lı̣̃fı̣́ ꞌbãzó drı̣̃ lâ pı̣̃pı̣̂sı̣́lı̣́ ãlô sĩ rî.

Drı̣́-mbílí sõsõ tã njãnjã tã Ôvârí kâ rú rî tãsĩ

7 Ĩtí rî, tã pạ̃tı̣́ı̣̃ ârîmâkô õjílã kâ tãsĩ rî rĩꞌá tã Líndrí Tãndí Ôvârí kâ drí âtálé trá nõô ꞌbá yî ĩꞌdî,

“Ãndrõ nô rî, ꞌdõvó nĩ ârî úlı̣́ Ôvârí kâ âtálé ãnî drí rî ꞌbá yî dódó.

8 Ãnî drı̣̃ ãâmbâ âmbâ kô, õzõ ãnî ạ́ꞌbı̣́yạ́ yî drı̣̃ drí âmbárẽ trá sı̣́sı̣́ kậyı̣̂ drílĩyî rû jãzó Ôvârí rú rî sĩ rî kâtí.

Gólĩyî ûjũ Ôvârí trá võ ãgângbêlẽ ꞌãꞌí ró rî ꞌá ârîmâkô sĩ,

tãlâ nı̣̃zó lâ bê kĩ, ngãtá gólâ âꞌdô rĩꞌá zãâ gólĩyî lôvó bê yã rî.

9 Ôvârí kĩ nĩ rî, ‘Ãnî ạ́ꞌbı̣́yạ́ yî rî bê võ ꞌãꞌí ꞌdĩ ꞌá ndrô nyâꞌdî-rı̣̃ sĩ rî,

gólĩyî ndrê tã lârâkô ãmbá má drí ꞌẽlé gólĩyî pãzó rî ꞌbá yî kpálé rî,

gólĩyî rî trá ámâ ûjũlı̣́ ârîmâkô sĩ.

10 Tã ꞌdî tãsĩ rî, mâ trá õmbã ró gólĩyí bê kậyı̣̂ rî ꞌdĩ ꞌbá yî sĩ.

Má âtâ úlı̣́ gólĩyî drí kĩ, gólĩyî jâ rû trá má rú ândâlâ dũû,

gõꞌdá gólĩyî gã trá dó tã ámákâ ârílí ꞌẽlé.

11 Tã ꞌdî tãsĩ rî, má drí ngãzó lãtrítrí îtrílí gólĩyî drí õmbã sĩ kĩ,

gólĩyî îcá kô fĩlí võ má drí lẽlé trá fẽlé gólĩyî drí rĩzó ạ̃ꞌdı̣́ ró nã ꞌá ãlôlâ.’ ”

Lôngó 95.7-11

12 Gõꞌdá ĩtí rî, ámâ ậdrúpı̣̃ yî ámâ îzó yí bê, nĩ rî lı̣̃fı̣́ lõmbâ sĩ, tãlâ nĩ õzó rĩî cú ĩtí tã lẽlẽ Ôvârí ꞌá rî ãkó ãnî pı̣̃pı̣̂sı̣́lı̣́ ꞌá. Nĩ ꞌbã ãnî pı̣̃pı̣̂sı̣́lı̣́ kô âꞌdólé ísá drı̣̃ ró ãnî ꞌbãlé ũgúlı̣́ jãlé Ôvârí gólâ pạ̃tı̣́ı̣̃ rĩ ꞌbá zãâ kárá rî drí. 13 Ĩtí rî, nĩ lôsõ bê-rî mbârâkã ĩꞌdî ãnî ꞌásĩ ãkí ãkó kậyı̣̂ ãnî drí rĩzó ãngó nõ ꞌá rî vósĩ cé, tãlâ ãnî drí rĩzó bê tã lẽlẽ sĩ tã Ôvârí kâ rî ꞌá. Nĩ ậmû ãnî ãnî lãfálé ꞌásĩ kậyı̣̂ vósĩ cé, tãlâ óõzó kô õjílã ãzãkã ãnî lãfálé ꞌásĩ rî âdó tã õnjí ꞌẽlé gõꞌdá rû jãlé Ôvârí rú gõzó âꞌdólé pı̣̃pı̣̂sı̣́lı̣́ õnjí bê. 14 Ãmâ ndrĩ rĩꞌá ngá ãlô ró Yésũ Krístõ bê, õzõ mã ũrû tã lẽlẽ ãmákâ ꞌbãlé trá sı̣́sı̣́ gólâ ꞌá nã njírí-njírí rĩzó zãâ ngá ãlô ró gólâ bê rî. 15 Nĩ ı̣̂sũ tã búkũ Ôvârí kâ drí âtálé ãnî drí õzõ nõô rî kâtí rî,

“Ãndrõ nô rî, ꞌdõvó nĩ ârî úlı̣́ Ôvârí kâ âtálé ãnî drí rî ꞌbá yî dódó.

Ãnî drı̣̃ ãâmbâ âmbâ kô, õzõ ãnî ạ́ꞌbı̣́yạ́ yî drı̣̃ drí âmbárẽ trá sı̣́sı̣́ kậyı̣̂ drílĩyî rû jãzó Ôvârí rú rî sĩ rî kâtí.”

Lôngó 95.7-8

16 Ãꞌdî ârî úlı̣́ Ôvârí kâ nĩ gõꞌdá rû jãzó kpá gólâ rú rî nĩ yã? Rĩꞌá õjílã ndrĩ gólĩyî Músạ̃ drí lôfõlé ꞌbạ̃drı̣̃ Mạ́sı̣̃rı̣̃ kâ ꞌásĩ vólé rî ꞌbá yî ĩꞌdî. 17 Ôvârí trá õmbã ró ndrô nyâꞌdî-rı̣̃ rî ãꞌdî yí bê yã? Gólâ trá õmbã ró õjílã gólĩyî tã õnjí ꞌbá ró gõꞌdá ôdrã ꞌbá võ gólâ ꞌãꞌí ró ꞌdĩ ꞌá ꞌdĩ ꞌbá yí bê. 18 Ôvârí âtâ úlı̣́ lãtrítrí sĩ kĩ, gólĩyî îcá kô ãlôwálâ fĩlí ꞌbạ̃drı̣̃ gólâ yí drí lẽꞌá fẽlâ gólĩyî drí võ gólĩyíkâ rĩzó ạ̃ꞌdı̣́ ró rî ꞌá lâ rî ꞌá rî, ãꞌdî yî drí yã? Gólâ âtâ úlı̣́ ꞌdĩ ꞌbá yî lãtrítrí sĩ õjílã gólĩyî gã ꞌbá dó tã gólâkâ ârílí rî ꞌbá yî drí. 19 Bê ĩtí rî, mã ndrê trá kĩ, gólâ âyé gólĩyî kô fĩlí ꞌbạ̃drı̣̃ rî ꞌdĩ ꞌálâ, gõꞌdá gólâ âyé gólĩyî kpá kô rĩlí pı̣̃pı̣̂sı̣́lı̣́ ạ̃ꞌdı̣́ sĩ gólâ bê, tãlâ gólĩyî gã dó tã lẽlé úlı̣́ gólâkâ rî ꞌbá yî ꞌá.

4

Tã õjílã Ôvârí kâ drí nĩzó rĩlí ạ̃ꞌdı̣́ ró võ Ôvârí drí êdélé

trá rî ꞌálâ rî

1 ꞌDõvó mã nı̣̃ trá kĩ nĩ rî, pạ̃tı̣́ı̣̃ Ôvârí ꞌbã tã trá kĩ, mã âꞌdô fĩꞌá võ gólâ yí drí ꞌẽꞌá fẽlâ ãmâ drí rĩzó ꞌá lâ pı̣̃pı̣̂sı̣́lı̣́ ạ̃ꞌdı̣́ sĩ rî ꞌá. Bê trá ĩtí rî, ꞌdõvó ãmâ lı̣̃fı̣́ õmbâ ãmâ rú tã Ôvârí kâ ꞌẽlé mbı̣̂mbı̣̂, tãlâ tã ãzâ õzó kô âꞌdólé ãmâ êdrẽlé fĩfĩ ãmákâ tã ạ̃ꞌdı̣́ Ôvârí kâ ꞌdĩ ndrẽlé rî ꞌásĩ. 2 Nĩ ârî drẽ, óngî tã âtî-âtî tãndí Ôvârí kâ trá ãmâ drí té õzõ ngĩrĩ lâ trá ãmâ ạ́ꞌbı̣́yạ́ yî drí rî kâtí. Gõꞌdá tã âtî-âtî ꞌdĩ pá gólĩyî kô, tãlâ gólĩyî ârî cé ĩyî bı̣́ sĩ cú ĩtí tã lẽ ãkó ꞌá lâ. 3 Gõꞌdá ãmâ gólĩyî tã lâ lẽ ꞌbá trá pı̣̃pı̣̂sı̣́lı̣́ ãlô sĩ rî ꞌbá yî, îcâ trá fĩlí võ ạ̃ꞌdı̣́ Ôvârí kâ fẽlé ãmâ drí rî ꞌá. Õzõ ngã mã õꞌê tã rî gógó ꞌdĩ ĩtí kôꞌdáwá rî, âꞌdô âꞌdóꞌá trá õzõ Ôvârí drí âtálé trá rî kâtí. Gólâ kĩ,

“Mâ trá õmbã ró õjílã ꞌdî ꞌbá yí bê.

Nĩngá sĩ rî, má ꞌbã tã trá lãtrítrí ró kĩ,

‘Pạ̃tı̣́ı̣̃ ró, gólĩyî îcá kô ãlôwálâ fĩlí võ gólâ ámákâ ạ̃ꞌdı̣́ ró rî ꞌálâ.’ ”

Lôngó 95.11

Gõꞌdá õzõ kpálé Ôvârí ẽêdê võ ạ̃ꞌdı̣́ rî ꞌdĩ gólĩyî drí ạ̃kû ró kậyı̣̂ gólâ drí ãngó nõ ꞌbãzó rî sĩ rî, gólâ âꞌdô gólĩyî lôgáꞌá ĩtí. 4 Gõꞌdá tã îgĩ Ôvârí kâ âtâ tã kpá kậyı̣̂ njı̣̂-drı̣̃-lâ-rı̣̃ lôvô-lôvô kâ rî tãsĩ kĩ nĩ rî,

“Kậyı̣̂ njı̣̂-drı̣̃-lâ-rı̣̃ tú rî, Ôvârí drí lôvózó lôsĩ íyíkâ ngá ãngó nõ kâ rî ꞌbá yî lôꞌbã-lôꞌbã rî kâ tãsĩ.”

Tã Ómvó Ngá 2.2

5 Gõꞌdá Ôvârí âtâ tã trá tã îgĩ-îgĩ sĩ kĩ, “Gólĩyî îcá kô ãlôwálâ fĩlí võ ámákâ ạ̃ꞌdı̣́ ró rî ꞌálâ lôvólé.” 6 Drẽ zãâ rĩꞌá tã pạ̃tı̣́ı̣̃ ró kĩ, õjílã ũrûkậ ꞌbá yî âꞌdô fĩꞌá võ ạ̃ꞌdı̣́ Ôvârí kâ rî ꞌálâ lôvólé gólâ bê. Gõꞌdá õjílã gólĩyî sı̣́sı̣́ ꞌdíyî pãpã Ôvârí kâ tã lâ ârí ꞌbá trá rî ꞌbá yî fí kô võ ạ̃ꞌdı̣́ Ôvârí kâ rî ꞌálâ, tãlâ gólĩyî ꞌé tã Ôvârí kâ drílĩyî ârílí trá ꞌdĩ kô. 7 Gõꞌdá âꞌdô bê trá ĩtí rî, Ôvârí drí kậyı̣̂ ãzâ ꞌbãzó õjílã drí fĩzó võ ạ̃ꞌdı̣́ gólâkâ ꞌdĩ ꞌálâ, gõꞌdá kậyı̣̂ rî ꞌdĩ ĩꞌdî rĩꞌá ãndrõ nô. Gólâ pẽ tã Dạ̃wúdı̣̃ sı̣́lı̣́ kậyı̣̂ zı̣̃lı̣́ ãndrõ nô fĩfĩ õjílã íyíkâ kâ võ ạ̃ꞌdı̣́ íyíkâ rî kâ ꞌálâ rî kâ tãsĩ kĩ,

“Ãndrõ, nĩ ârî tã gólâ Ôvârí drí âtálé rî, nĩ ꞌbã ãnî drı̣̃ kô âmbálé âmbâ tã gólâkâ rî sĩ.”

Lôngó 95.7-8

8 Mã nı̣̃ trá kĩ nĩ rî, võ Yásõwã drí õjílã Ôvârí kâ âjízó ꞌá lâ rî âꞌdó kô võ ạ̃ꞌdı̣́ gólâ Ôvârí drí tã lâ âtálé trá rî ĩꞌdî, tãlâ Ôvârí âtâ tã ꞌdî trá kậyı̣̂ ãzâ ngĩî tãsĩ. 9 ꞌDĩî âꞌdâ tã pạ̃tı̣́ı̣̃ ꞌî kĩ, võ ạ̃ꞌdı̣́ pạ̃tı̣́ı̣̃ õjílã Ôvârí kâ drí rî bê ạ̃tı̣́ ꞌálâ. 10 Õjílã ãzãkã gólâ fĩ ꞌbá võ ạ̃ꞌdı̣́ Ôvârí kâ rĩzó rî ꞌá rî îcâ trá lôvólé lôsĩ íyíkâ rî ꞌásĩ, nyé õzõ Ôvârí drí lôvórẽ lôsĩ íyíkâ ngá lôꞌbã-lôꞌbã kâ ꞌásĩ rî kâtí. 11 ꞌDõvó mã njû kílíkpâ ró tã gólĩyî ãmâ drí îcáꞌá ꞌẽlâ rî ꞌbá yî rú, ãꞌdô ró bê fĩzó võ ạ̃ꞌdı̣́ Ôvârí kâ ꞌdĩ ꞌálâ, tãlâ tã tã ạ̃ꞌdı̣́ ꞌdĩ kâ õzó ãmâ lậvũû tã lẽlẽ ãkõ ãmákâ drí sĩ kô, õzõ tã tã ạ̃ꞌdı̣́ ꞌdĩ kâ drí ãmâ ạ́ꞌbı̣́yạ́ yî lậvũrı̣̃ kôrô rî kâtí.

12 Ãnî lı̣̃fı̣́ õmbâ ãnî rú tã ꞌdî tãsĩ, tãlâ úlı̣́ Ôvârí kâ rî ꞌbá yî rĩꞌá õzõ lı̣́gú cĩcĩ néné rî kâtí, tãlâ õsĩ ró bê ãmâ ĩnyĩrĩkõ ãkpẽrẽ trậ fĩzó kạ̃ạ́lũ dı̣̃ ãmâ pı̣̃pı̣̂sı̣́lı̣́ ꞌá. Úlı̣́ ꞌdĩ fî kạ̃ạ́lũ dı̣̃ ꞌdî tãlâ tã ı̣̂sũ ãmâ ꞌá gõꞌdá kpá tã ãmâ pı̣̃pı̣̂sı̣́lı̣́ ꞌá rî ꞌbá yí bê ậnjúlı̣́ nı̣̃lı̣́ dódó tã lâ kĩzó mbı̣̂mbı̣̂. 13 Îcá kô tã ãzãkã ãngó nõ ꞌá rî lậpı̣́zó Ôvârí rî lı̣̃fı̣́ drı̣̃ ꞌásĩ. Gólâ ndrê tã trá ndrĩ. Ạ́tı̣̃ bê rĩꞌá hûwậ gólâ drí rĩzó tã õjílã kâ ndrẽlé ndrĩ kôrô ꞌá lâ sĩ dódó. Gólâ rĩꞌá gólâ ãmâ drí ꞌẽꞌá âdrélé tã ãmákâ ngĩlí ândrá lâ ꞌá rî ĩꞌdî.

Tã Yésũ drí ꞌbãzó tã êdé ꞌbá ró ãmâ lãfálé ꞌá Ôvârí bê rî

14 Gõꞌdá õjílã ãzâ bê gólâ tã êdé ꞌbá ró Ôvârí ândrá ãmâ pãzó õzõ drı̣̃-ꞌbá ạ́ngı̣́ ngá lı̣̃ ꞌbá Ôvârí drí rî ꞌbá yí kâ rî kâtí. Rú lâ rĩꞌá Yésũ, Ôvârí rî mvá. Gólâ ngâ trá gõlé ꞌbũû ꞌálâ rĩlí Ôvârí lạ̃gạ́tı̣́ tã ngĩlí Ôvârí drí tã ãmákâ ꞌẽlé rî ꞌbá yî tãsĩ. Ãꞌdô bê trá ĩtí rî, ꞌdõvó mã njû gạ́gạ́ tã lẽlẽ ãmákâ sĩ Yésũ rî gógó rú. 15 Nĩ ndrê drẽ, Yésũ tã êdé ꞌbá ạ́ngı̣́ ró ãmâ lãfálé ꞌásĩ Ôvârí bê rî nı̣̃ ãmâ trá dódó. Gólâ nı̣̃ âꞌdô-âꞌdô ãmákâ âꞌdózó mbârâkã ãkó tã õnjí gãlé dó rî kpá trá. Gõꞌdá gólâ rĩꞌá njãâ ãmâ pãlé. Kậyı̣̂ gólâ drí âꞌdózó drẽ bê õjílã mvá ró ãngó nõ ꞌá rî sĩ rî, Sãtánã ûjũ gólâ kpı̣̃ı̣̂ tã õnjí ꞌẽlé tã cé tı̣̂tı̣̂ gólâ Sãtánã drí ãmâ ûjũzó ꞌá lâ tã õnjí ꞌẽlé rî sĩ. Gõꞌdá gólâ ꞌé tã õnjí kô ãlôwálâ.* 16 Yésũ bê rĩꞌá kárá ãmâ tã ngĩlí Ôvârí drí. ꞌDõvó ĩtí rî, mã rî ngı̣́rı̣̃-ngı̣́rı̣̃ ró lı̣̃fı̣́ ꞌbãꞌbã pạ̃tı̣́ı̣̃ rî sĩ Yésũ drı̣̃ı̣̂, tãlâ ãmâ drí fĩzó bê võ gólâ Ôvârí drí rĩzó ꞌá lâ pı̣̃pı̣̂sı̣́lı̣́ tãndĩ sĩ õjílã íyíkâ tãsĩ nã ꞌá, tãlâ gólâ õndrê ró bê ãmâ ĩzã kậyı̣̂ gólĩyî Sãtánã drí rĩzó ãmâ ûjũlı̣́ tã õnjí ꞌẽlé rî sĩ, gõꞌdá gólâ ạ̃ậmû ró ãmâ mbârâkã gólâ ãmâ drí âꞌdózó ĩzã lâ bê tã trõzó vólé tã ûjũ-ûjũ ꞌdî drı̣́gạ́ sĩ rî sĩ.

5

1 Ĩtí, drı̣̃-ꞌbá ạ́ngı̣́ gólĩyî rĩ ꞌbá kõrõnyã lı̣̃lı̣́ fẽlé Ôvârí drí rî ꞌbá yî ãlô-ãlô, õjílã Ĩsĩrãꞌélẽ kâ rî íyîngá njĩlâ nĩ ãzí-ãzí lâ yî lãfálé sĩ õzõ Ôvârí drí lẽlé rî kâtí. Lôsĩ ãmbá njĩlí trá ꞌdĩ kâ rĩꞌá nĩlí âdrélé Ôvârí ândrá tã êdé ꞌbá ró õjílã Ĩsĩrãꞌélẽ kâ rî ꞌbá yî lãfálé Ôvârí bê, tãlâ gólâ õrî ró bê ngá fẽfẽ õjílã Ĩsĩrãꞌélẽ kâ ꞌdĩ ꞌbá yî drı̣́gạ́ sĩ rî fẽlé Ôvârí drí, gõꞌdá kpá rĩꞌá kõrõnyã lı̣̃lı̣́ tãlâ tã õnjí õjílã kâ tãsĩ. 2 Gólâ rî nyãányâ rĩꞌá cú ĩtí mbârâkã ãkó tã ndrĩ Ôvârí drí lôꞌbãlé ãmâ drí ꞌẽlé rî ꞌbá yî ꞌẽzó. Tã rî ꞌdĩ tãsĩ rî, gólâ îcâ trá tã Ôvârí kâ âꞌdálé tã lĩkpã sĩ õjílã gólĩyî rĩ ꞌbá tã õnjí ꞌẽlé tã ı̣̂sũ ãkó kĩꞌá nĩ rî, ngãtá tã ꞌdî ꞌbá yî rĩꞌá tã õnjí ꞌî yã rî ꞌbá yî drí. 3 Gõꞌdá kpá tãlâ mbârâkã ãkõ gólâkâ tã õnjí gãzó dó rî tãsĩ rî, îcâ trá gólâ drí kõrõnyã lı̣̃lı̣́ zãlé fẽlé Ôvârí drí, tãlâ tã õnjí gólâ rî nyãányâ kâ tãsĩ gõꞌdá kpá tã õnjí õjílã ãzâ ꞌbá yí kâ rî bê.

4 Õjílã njĩí ĩyî nyãányâ nĩ kô âꞌdólé drı̣̃-ꞌbá ạ́ngı̣́ kõrõnyã lı̣̃ ꞌbá Ôvârí drí rî ꞌbá yí kâ, tãlâ õjílã ı̣̃ı̣̂njı̣̃ ró ĩyî yî bê. Cé Ôvârí ĩꞌdî gólĩyî zĩlí âꞌdólé drı̣̃-ꞌbá ạ́ngı̣́ ꞌdĩ ró, nyé õzõ drílâ Ãrónã* rî zĩrĩ ạ̃kû ró nã ꞌbá yî sĩ rî kâtí. 5 Ĩtí rî, Yésũ Krístõ lôndãá õjílã kô íyî ı̣̂njı̣̃lı̣́ âꞌdólé tã êdé ꞌbá ró ãmâ lãfálé Ôvârí bê. ꞌDĩî võ lâ ꞌá rî, Ôvârí âtâ tã nĩ gólâ rî tãsĩ kĩ,

“Nî rĩꞌá ámâ mvá nyãányâ ꞌî.

Ãndrõ nô rî, õjílã âꞌdô nı̣̃ꞌá lâ kĩ, mâ rĩꞌá ánî átá ꞌî.”

Lôngó 2.7

6 Gõꞌdá nĩngá sĩ, gólâ âtâ tã ãzâ kpá Yésũ drí kĩ nĩ rî,

“Ní âꞌdô ꞌbãꞌá kậyı̣̂ vósĩ cé tã êdé ꞌbá ró ãmâ lãfálé ꞌásĩ õjílã ámákâ bê zãâ gbạ́dú õzõ Mãlẽkĩsẽdékẽ drí rĩrĩ drı̣̃-ꞌbá ró zãâ gbạ́dú rî kâtí.”*

Lôngó 110.4

7 Yésũ drẽ bê rĩꞌá nõngá ãngó nõ ꞌá rî, gólâ nı̣̃ tã trá kĩ, pạ̃tı̣́ı̣̃ Ôvârí cú rĩꞌá mbârâkã bê íyî pãzó õdrã ꞌásĩ. Ĩꞌdî ĩtí, gólâ drí rĩzó rãtáã ꞌẽlé Ôvârí drí ı̣̃lı̣́ndrı̣̂ sĩ rõô Ôvârí rî îjílí íyî pãlé. Gõꞌdá Ôvârí ârî rãtáã gólâkâ ꞌdĩ mbârâkã fẽfẽ drílâ fĩî ậtũzó rî sĩ, tãlâ gólâ rî gógó ꞌbã yî âꞌdólé nyé drı̣́-ãcê Ôvârí kâ zẽlé Ôvârí rî ı̣̂njı̣̃-ı̣̂njı̣̃ sĩ. 8 Kpálé Yésũ bê trá Ôvârí rî mvá ꞌî rî, gólâ ı̣̂lı̣̂ tã tã Ôvârí kâ ârízó ꞌẽlé rî trá rû îzã íyî ꞌẽ ꞌbá rî ꞌbá yî sĩ. 9 Gólâ îcâ trá lôsĩ tãndí Ôvârí kâ ꞌẽlé dódó ngbá rû îzã tíbê gólâ rî ꞌẽ ꞌbá rî sĩ. Gõꞌdá gólâ ndẽ lôsĩ Ôvârí kâ ꞌdĩ bê rî, gólâ drí îcázó õjílã ndrĩ gólĩyî úlı̣́ gólâkâ ârí ꞌbá ꞌẽlé rî ꞌbá yî pãzó tã õnjí gólĩyíkâ rî ꞌbá yî ꞌásĩ, tãlâ gólĩyî õrî ró Ôvârí bê zãâ gbạ́dú ạ̃dũkũ ãkó. 10 ꞌDĩî ĩꞌdî rĩꞌá lạ́tı̣̂ gólâ Ôvârí drí Yésũ rî ꞌbãzó âꞌdólé tã êdé ꞌbá ãmbá ró ĩyî lãfálé ꞌásĩ õjílã íyíkâ rî ꞌbá yí bê õzõ Mãlẽkĩsẽdékẽ drí âꞌdórẽ kâtí rî.

Lạ̃zı̣́ tã lẽ ꞌbá gólĩyî Ị́bũrũ tı̣̂ âtá ꞌbá rî ꞌbá yî zı̣̃zó mbârâkã tã lẽlẽ gólĩyíkâ kâ ꞌbãlé mbãlé rî

11 Tã bê rĩꞌá dũû gólĩyî ãmâ drí ꞌẽꞌá âtálâ ãnî drí tã Yésũ kâ âꞌdózó tã êdé ꞌbá ró ãmâ lãfálé ꞌásĩ Ôvârí bê õzõ Mãlẽkĩsẽdékẽ drí âꞌdórẽ kâtí rî tãsĩ, gõꞌdá rĩꞌá tã âmbâ-âmbâ ró tã rî ꞌdĩ ꞌbá yî ngĩzó fĩlí ãnî drı̣̃ı̣̂, tãlâ nĩ îcá kô ĩtõ lâ yî nı̣̃lı̣́ dódó ꞌwãâꞌwâ. 12 Âcálé bũúũ ãndrõ nô rî, tíkó nĩ âꞌdô îcáꞌá nĩ úlı̣́ Ôvârí kâ ı̣̂lı̣́lı̣́ dódó îcázó ãzí-ãzí îmbálé ĩꞌdî sĩ lâ. ꞌDĩî võ lâ ꞌá rî, drẽ rĩꞌá zãâ îcâ-îcâ ró õjílã ãzâ ꞌbá yî drí tã Ôvârí kâ îmbázó ãnî drí, gõꞌdá kpá gõlé tã îtõ-îtõ tã âtî-âtî tãndí Ôvârí kâ rî kâ îmbálé ãnî drí kpá óꞌdí. Mĩ rî rĩlí gbõ zãâ bã bê sı̣́lı̣́ ꞌá kõnõ kõnõ gõꞌdá îcázó ãꞌwá nyãlé ĩꞌdî kô ãꞌdô tãsĩ yã? 13 Õjílã rĩ ꞌbá ĩyî zãâ bã bê sı̣́lı̣́ ꞌá rî, nı̣̃ı̣́ ĩyî tã ãzãkã kô tã mbı̣̂ ꞌẽꞌẽ rî tãsĩ. Gólĩyî îcá kô tã nı̣̃lı̣́ kĩ, tã ángô rî ĩꞌdî rĩꞌá tã mbı̣̂mbı̣̂ gólâ Ôvârí drí lẽlé drílĩyî ꞌẽlé rî. 14 Gõꞌdá ĩtí rî, ãꞌwá bê rĩꞌá õjílã gólĩyî mbãmbã ndẽ ꞌbá trá rî ꞌbá yî drí îcálé nyãlâ. Gólĩyî ı̣̂lı̣̂ tã trá nı̣̃lı̣́ kĩ, tã ángô rî ꞌbá yî ĩꞌdî rĩꞌá mbı̣̂ gõꞌdá ángô rî ꞌbá yî íyíkâ ĩꞌdî rĩꞌá ányâ lâ ró, tãlâ gólĩyî rî ĩyî tã gólâ Ôvârí kâ rî ꞌbá yî ꞌẽlé zãâ zãâ ró ĩꞌdî.

6

1 Âꞌdô bê trá ĩtí rî, ꞌdõvó ãmâ ãní bê rî õlôpê rû ạ̃tı̣́ ꞌálâ tã gólĩyî Ôvârí drí ꞌbãlé trá ãmâ lı̣̂njı̣́ ꞌbá trá rî yî drí nı̣̃lı̣́ rî ꞌbá yî ꞌẽlé dódó mbı̣̂mbı̣̂. Gõꞌdá mã rî kô rĩꞌá cé tã îtõ-îtõ gólĩyî ãmâ drí ârílí trá Yésũ rî tãsĩ rî ꞌbá yî ꞌẽlé ĩꞌdî. Mã îtõ kô kpá óꞌdí cé tã îmbálé ũgúlı̣́ jãlé tã õnjí ꞌásĩ gõꞌdá tã lẽlẽ ãmákâ ꞌbãlé Ôvârí ꞌá rî tãsĩ. 2 Tã îtõ-îtõ gólĩyî ãmâ drí îcáꞌá nı̣̃lâ dódó rî ꞌbá yî rĩꞌá ĩyî ĩꞌdî nõ: tã bãbãtízĩ kâ, gõꞌdá kpá tã drı̣́ ꞌbãꞌbã kâ, gõꞌdá kpá tã Ôvârí kâ õjílã lîdrî kâ õdrã ꞌásĩ rî, gõꞌdá kpá tã Ôvârí kâ rĩzó tã õjílã kâ kĩlí, ãꞌdô ró bê lâŋõ ûsúzó zãâ gbạ́dú tã õnjí tãsĩ rî. Ĩtí rî, mã gõ kô cé tã rî ꞌdĩ ꞌbá yî îmbálé ĩꞌdî. 3 Õzõ Ôvârí õlôpê ãmâ rî, ꞌdõvó mã ꞌdê mã nĩ sı̣́sı̣́ ꞌálâ tã ãzâ ꞌbá yî Ôvârí kâ gólĩyî gólâ drí lẽlé ãmâ lı̣̂njı̣́ ꞌbá trá rî ꞌbá yî drí nı̣̃lı̣́ rî ꞌbá yî ı̣̂lı̣́lı̣́ ĩꞌdî ꞌẽlé.

4 Ãꞌdô õjílã gólĩyî rû jã ꞌbá trá lạ́tı̣̂ pạ̃tı̣́ı̣̃ tã lẽlẽ kâ Yésũ ꞌá rî ꞌásĩ rî tãsĩ rî, õzõ gólĩyî õrî tã õnjí ꞌdĩ ꞌẽlé rî, áâꞌdô îcáꞌá gólĩyî ꞌẽlé ángô tí ró tã õnjí ĩyíkâ rî ꞌbá yî âyélé vólé, tãlâ gólĩyî õꞌdê ró bê lạ́tı̣̂ Ôvârí kâ rî drı̣̃ı̣̂ kpá óꞌdí yã? ꞌDĩî îcá kô, tãlâ sı̣́sı̣́ rî gólĩyî nı̣̃ tã pạ̃tı̣́ı̣̃ Ôvârí kâ rî trá, gõꞌdá gólĩyî âmbê tã tãndí ꞌdíyî pãpã kâ gólĩyî Ôvârí drí fẽlé gólĩyî drí Yésũ sĩ rî trá, gõꞌdá gólĩyî ûsû mbârâkã Líndrí Tãndí Ôvârí kâ rî kâ trá, õzõ õjílã ãzâ ꞌbá yî drí ûsúlı̣́ trá rî kâtí, 5 gõꞌdá gólĩyî ndrê tã kĩ ꞌbá nĩ tã Ôvârí drí âtálé rî ꞌbá yî rĩꞌá tã tãndí ꞌî rî trá ĩyî lı̣̃fı̣́ sĩ, gõꞌdá Ôvârí âꞌdâ íyî mbârâkã gólâ yí drí ꞌbãlé õjílã drí âꞌdózó ĩꞌdí bê lâ ı̣̃zạ́tú rî trá gólĩyî drí, õzõ yí õtírĩ âꞌdó cé nĩ drı̣́-ãcê bê ãngó nõ drı̣̃lı̣́ rî. 6 Kpálé bê trá ĩtí rî, ạ̃dũ lésĩ ró rî, gólĩyî gã tã Ôvârí kâ dó. Bê trá ĩtí rî, îcá kô ngbãângbânõ gólĩyî ꞌbãlé tã õnjí ĩyíkâ rî ꞌbá yî âyélé vólé, tãlâ gólĩyî ꞌbã Yésũ trá îpálé kpá óꞌdí fê lậlı̣̂-lậlı̣̂ drı̣̃ı̣̂ drãlé gólĩyî gãgã dó rî sĩ. ꞌDĩî rî, gólĩyî rî rĩꞌá Yésũ rî rú îzãꞌá.

7 Nĩ ârî drẽ, õjílã ãzâ ꞌbá yî rĩꞌá õzõ ı̣̃nyạ́kú tãndí kâtí. Õzõ ôzê õtírĩ rĩî ꞌdı̣̃lı̣́ rî, ngá-ạ̃rú ꞌá lâ rî drí ngãzó âfõlé dódó ĩtí ꞌwã ꞌbá lâ yî drí lõꞌwâ lâ yî nyãlé. Ôvârí ĩꞌdî tã tãndí ꞌẽ ꞌbá ı̣̃nyạ́kú ꞌdĩ drí. 8 Gõꞌdá õjílã ãzâ ꞌbá yî rĩꞌá õzõ ı̣̃nyạ́kú õnjí kâtí. Õzõ ạ́mvú ꞌwã ꞌbá õꞌwã ạ́mvú trá gõꞌdá cé mạ̃gbũlũ ãsõpá ró rî ꞌbá yî drí âfõzó nĩ ꞌá lâ rî, gõꞌdá ạ́mvú ꞌdĩ rĩꞌá õzõ ạ́mvú gólâ Ôvârí drí trĩlí trá trĩtrĩ rî kâtí. Ạ̃dũkũ lâ ró rî, lạ̃sı̣́ âꞌdô mạ̃gbũlũ ꞌá lâ rî zãꞌá nĩ túrú-túrú ngbá vólé.

9 Ámâ rû-lẽ-ãzí yî, má âtâ tã ãnî drí kpálé ĩtí rî, má nı̣̃ trá kĩ, tã ãníkâ rî rĩꞌá tãndí ró lậvũlı̣́ kôrô tã ạ́mvú mạ̃gbũlũ bê ꞌdĩ kâ drı̣̃ı̣̂ sĩ. Nĩ âꞌdô õrẽ gólĩyî Ôvârí drí âfẽlé gólĩyî gólâ drí pãlé tã õnjí ĩyíkâ rî ꞌbá yî ꞌásĩ rî yî drí rî ûsúꞌá. 10 Tã pạ̃tı̣́ı̣̃ ró, Ôvârí rî tã gólâ mbı̣̂mbı̣̂ rî ꞌẽlé ĩꞌdî kárá. Ĩtí rî, tã ꞌẽꞌẽ tãndí ãnî drí ꞌẽlé trá ạ̃kû ró gólâ drí rî já gólâ drı̣̃ı̣̂ sĩ kô. Ôvârí rĩꞌá lõvõ ãníkâ yí drí ãnî drí rĩzó õjílã íyíkâ ậmúlı̣́ tã ꞌẽꞌẽ tãndí ró rî ꞌbá yî sĩ rî ndrẽꞌá. 11 Gõꞌdá tã gólâ má drí lẽlé gạ̃rạ̃ ãnî drí ꞌẽlé rî, rĩꞌá ãnî drí rĩzó zãâ rĩꞌá tã Ôvârí kâ ꞌẽlé ĩtí, té bũúũ kậyı̣̂ ạ̃dũkũ ãníkâ ı̣̃nyạ́kú nõ drı̣̃ı̣̂ nõngá rî sĩ. Nĩ rî tã ꞌdî ꞌbá yî ꞌẽlé ĩtí, tãlâ tã tãndí gólĩyî ãnî drí lı̣̃fı̣́ ꞌbãzó drı̣̃ lâ yî rî ꞌbá yî ûsúzó. 12 Ãnî rúꞌbạ́ ũûtrậ kô tã Ôvârí kâ rî ꞌẽrẽ ꞌá. ꞌDõvó nĩ rî bê-rî tã ꞌẽlé õzõ õjílã gólĩyî rĩ ꞌbá tã lẽlé Ôvârí ꞌá pı̣̃pı̣̂sı̣́lı̣́ ãlô sĩ kậyı̣̂ lâŋõ kâ ꞌá rî ꞌbá yí kâtí. Ĩtí rî, nĩ âꞌdô tã tãndí gólĩyî Ôvârí drí tã lâ ꞌbãlé trá rî ꞌbá yî ûsúꞌá.

Tã Ôvârí drí ꞌẽzó tã yí drí ꞌbãlé trá ꞌẽꞌá ꞌẽlé rî ꞌbá yî ꞌẽlé pạ̃tı̣́ı̣̃ rî

13 Ôvârí õtírĩ tã ꞌbãꞌbã ꞌbãâ õrẽ fẽzó Ãbãrãyámã drí rî, gólâ îtrî lãtrítrí trá íyî rú sĩ kĩ, yî Ôvârí ãâꞌdô tã gólĩyî yí drí tã lâ ꞌbãlé trá rî ꞌẽꞌá pạ̃tı̣́ı̣̃. Ãmbã gólâkâ rî rĩꞌá gạ̃rạ̃ kôrô ãmbã õjílã mvá kâ rî drı̣̃ı̣̂ sĩ. Bê trá ĩtí rî, gólâ drí lãtrítrí îtrízó tã ꞌdî ꞌbá yî ꞌẽzó Ãbãrãyámã drí íyî rú nyãányâ sĩ kĩ,

14 “Tã pạ̃tı̣́ı̣̃ ró, má âꞌdô õrẽ fẽꞌá ní drí ãmbá, ãꞌdô ró bê ní drí âꞌdózó ózõwá bê dũû.”

Tã Ómvó Ngá 22.17

15 Gõꞌdá Ãbãrãyámã rî trá ndrô ndrô ró pı̣̃pı̣̂sı̣́lı̣́ ạ̃ꞌdı̣́ sĩ, Ôvârí õꞌê ró tã rî ꞌdĩ bê yí drí. Gõꞌdá dı̣̃yı̣́ mãní, Ãbãrãyámã drí tã gólâ Ôvârí drí ꞌbãlé ꞌẽlé ꞌdĩ ûsúzó.

16 Õzõ õjílã õlẽ trá lãtrítrí îtrílí tã-drı̣̃ lẽlẽ ꞌẽzó rî, lôndã ĩyî zãâ ngá gólĩyî tã lâ drí lậnjı̣̃lı̣́ lậnjı̣̃ gạ̃rạ̃ rî ꞌbá yî rú lâ ĩꞌdî sı̣́sı̣́, gõꞌdá lãtrítrí rî ꞌdĩ îtrízó rú lâ sĩ. Lãtrítrí îtrílí tã-drı̣̃ lẽlẽ tãsĩ rî rî tã âꞌdálé kĩ, pạ̃tı̣́ı̣̃ ró, gólĩyî âꞌdô tã tã-drı̣̃ lẽlẽ ꞌdî kâ ꞌẽꞌá trá. Bê ĩtí rî, tã ãzãkã gõꞌdá trá yû õjílã ãzâ ꞌbá yî drí tı̣̂ ânyázó tã lâ sĩ. 17 Ôvârí lẽ âꞌdálâ trậ õjílã gólĩyî yí drí tã ꞌbãzó trá tã ꞌẽzó gólĩyî drí rî yî drí kĩ, yí âꞌdô pạ̃tı̣́ı̣̃ tã gólĩyî yí drí tã lâ ꞌbãlé ꞌdĩ ꞌbá yî ꞌẽꞌá, tã ı̣̂sũ lâ já rû kô. Ĩtí rî, gólâ îtrî lãtrítrí tã-drı̣̃ lẽlẽ ꞌẽzó ꞌdĩ kâ ĩꞌdî íyî rú sĩ. 18 Gõꞌdá tã rı̣̃ ꞌdî ꞌbá yî tãsĩ rî, tã-drı̣̃ lẽlẽ gólâkâ gõꞌdá kpá lãtrítrí gólâ drí îtrílí trá tã-drı̣̃ lẽlẽ ꞌdî tãsĩ rî bê, rĩꞌá ngá rû jã ꞌbá kô rî ĩꞌdî. Tãlâ tã ꞌdî ꞌbá yî âꞌdâ tã trá kĩ, Ôvârí âꞌdô pạ̃tı̣́ı̣̃ tã lâ yî ꞌẽꞌá. Gólâ îcá kô ãmâ âdólé tã rî ꞌdĩ tãsĩ. Tã tã rî ꞌdĩ ꞌbá yí kâ sõ mbârâkã trá ãmâ gólĩyî rã ꞌbá trá gólâ ngálâ ngá pãlé tã gólĩyî ányâ ró rî ꞌbá yî ꞌásĩ rî ꞌbá yî ꞌá rõô. Tãlâ tã gólĩyî Ôvârí kâ rı̣̃ ꞌdî ꞌbá yî tãsĩ rî, mã îcâ trá tã ãmâ drí rĩzó lı̣̃fı̣́ ꞌbãlé drı̣̃ lâ rî ꞌbá yî rũlı̣́ gạ́gạ́. 19 Tãlâ tã ꞌdî ꞌbá yî rî ãmâ ậtı̣̃lı̣́ tũ gạ́gạ́ Ôvârí rú, gõꞌdá rî kpá lạ́tı̣̂ njı̣̃lı̣́ trậ ãmâ drí fĩzó kôrô mbı̣̂ võ lânjã Ôvârí drí rĩzó ꞌá lâ ꞌbũû ꞌálâ nã ꞌá. Mã îcâ trá fĩlí kôrô ítá gólâ ạ́tı̣̃ tı̣́ võ lânjã rî ꞌdĩ kâ rî ũgúlı̣́ lésĩ, nĩꞌá kôrô âdrélé mbı̣̂ Ôvârí ândrá. 20 Nĩ ndrê drẽ, Yésũ câ trá tólâ sı̣́sı̣́ ãmâ drí tã êdé ꞌbá ró ãmâ lãfálé Ôvârí bê rî, rĩꞌá zãâ gbạ́dú ĩtí õzõ Mãlẽkĩsẽdékẽ drí rĩrĩ zãâ gbạ́dú drı̣̃-ꞌbá ạ́ngı̣́ ró rî kâtí. Yésũ rĩꞌá tã ꞌdî ꞌẽꞌá ĩtí, tãlâ lạ́tı̣̂ njı̣̃lı̣́ trậ ãmâ drí fĩzó võ lânjã Ôvârí kâ rî ꞌálâ.

7

Tã Mãlẽkĩsẽdékẽ rî tãsĩ rî

1 Tã Mãlẽkĩsẽdékẽ kâ rĩꞌá nõtí. Mãlẽkĩsẽdékẽ rî trá kúmú ạ́ngı̣́ ró jạ̃rı̣́bạ̃ Sãlámõ kâ rî drı̣̃lı̣́, gólâ rî kpá trá drı̣̃-ꞌbá ạ́ngı̣́ ró ngá fẽfẽ fẽlé Ôvârí gólâ ãmákâ ãmbã lâ drí lậvũlı̣́ kôrô rî drí. Gõꞌdá Ãbãrãyámã yî nĩnĩ ngá ĩyíkâ gólĩyî kúmú ạ́ngı̣́ ạ́ngı̣́ ãngó nõ kâ sû rî ꞌbá yî drí ôpálé trá rî ꞌbá yî âtrõlé rî vósĩ rî, gõꞌdá Ãbãrãyámã yî õtírĩ rĩî âgõlé ạ̃wạ̃ rî ꞌdĩ võ lâ ꞌásĩ rî, Mãlẽkĩsẽdékẽ drí gólĩyî ûsúzó gõꞌdá õrẽ fẽzó Ãbãrãyámã rî gógó drí.* 2 Gõꞌdá nĩngá sĩ, Ãbãrãyámã drí ngãzó ngá-tı̣̂ íyíkâ gólĩyî ĩyî drí âtrõlé âgõzó ạ̃jú ꞌásĩ rî ꞌbá yî lônyĩzó võ ꞌásĩ zãlô mûdrı̣́, gõꞌdá drílâ võ ãlô rî trõzó fẽlé kôrô Mãlẽkĩsẽdékẽ drı̣̃-ꞌbá ngá fẽfẽ kâ rî ró rî sĩ ngá fẽfẽ ró Ôvârí drí. Rú Mãlẽkĩsẽdékẽ ꞌdĩ ĩtõ lâ kĩ, kúmú ạ́ngı̣́ rĩrĩ tã mbı̣̂mbı̣̂ sĩ rî kâ. Gõꞌdá gólâ kpá rĩꞌá kúmú Sãlámõ kâ ĩꞌdî. Tã ífí lâ kĩ, kúmú tã ạ̃ꞌdı̣́ kâ. 3 Tã îgĩ-îgĩ yûꞌdạ́wạ́ tã âꞌdálé ãmâ drí Mãlẽkĩsẽdékẽ rî tãsĩ kĩ, ngãtá gólâ fí cú átá bê ngãtá ândrê bê ngã ózõwá bê yã rî. Tã îgĩ-îgĩ kpá yûꞌdạ́wạ́ âꞌdálâ kĩ, ngãtá útı̣̂ gólâ tı̣̃tı̣̃ ngã gólâ drã trá yã rî. Gõꞌdá ókĩzõ gólâ rî trá drı̣̃-ꞌbá gólâ tã êdé ꞌbá Ôvârí drí rî ró zãâ gbạ́dú îtõ võ lâ ãkó gõꞌdá kpá ạ̃dũkũ lâ ãkó. Bê trá ĩtí rî, gólâ rĩꞌá õzõ Yésũ Ôvârí rî mvá gólâ rĩ ꞌbá zãâ gbạ́dú îtõ võ ãkó gõꞌdá kpá ạ̃dũkũ ãkó tã êdé ꞌbá ró rî kâtí.

4 Gõꞌdá ĩtí rî, nĩ ı̣̂sũ drẽ tã ãmbã Mãlẽkĩsẽdékẽ kâ gólâ lậvũ ꞌbá kôrô rî tãsĩ. Ãmâ ạ́ꞌbı̣́yạ́ ạ́ngı̣́ Ãbãrãyámã fẽ ngá-tı̣̂ ãlô-ãlô ngá cé tı̣̂tı̣̂ mûdrı̣́ ꞌásĩ tíbê drílâ ậꞌdúlı̣́ âgõzó ĩꞌdí bê lâ ạ̃jú võ ꞌásĩ rî ꞌbá yî ndrĩ Mãlẽkĩsẽdékẽ drí. 5 Õjílã ꞌbạ̃súrú Lạ́vı̣̃ kâ rî kâ gólĩyî âꞌdó ꞌbá drı̣̃-ꞌbá ngá fẽfẽ kâ Ôvârí drí rî ꞌbá yî tãsĩ rî, Ôvârí ꞌbã tã trá gólĩyî drí ngá ãlô-ãlô cé tı̣̂tı̣̂ mûdrı̣́ ꞌásĩ rî ûꞌdúlı̣́ õjílã ĩyíkâ Ĩsĩrãꞌélẽ kâ drı̣́gạ́ sĩ ngá fẽfẽ ró Ôvârí drí rî ꞌbá yî trõlé. Drı̣̃-ꞌbá gólĩyî ngá fẽfẽ õjílã kâ fẽ ꞌbá Ôvârí drí ꞌdĩ ꞌbá yî gõꞌdá kpá õjílã gólĩyî ngá ꞌdĩ ꞌbá yî fẽ ꞌbá drílĩyî rî ꞌbá yí bê ãꞌdô ĩyî kpálé õrĩ ãlô ꞌásĩ Ãbãrãyámã rî ózõwá yî ró rî, rĩꞌá tã mbı̣̂mbı̣̂ ꞌî ngá ꞌdĩ ꞌbá yî fẽzó gólĩyî drı̣̃-ꞌbá ngá fẽfẽ kâ ró rî ꞌbá yî drí. 6 Gõꞌdá drı̣̃-ꞌbá ngá fẽfẽ kâ Mãlẽkĩsẽdékẽ ꞌdĩ âꞌdó kô ꞌbạ̃súrú Lạ́vı̣̃ yí kâ rî ꞌásĩ kpálé ĩtí rî, gólâ trõ ngá ãlô-ãlô trá mûdrı̣́ ꞌásĩ cé tı̣̂tı̣̂ ạ́ꞌbı̣́yạ́ Ãbãrãyámã drı̣́gạ́ sĩ. Gõꞌdá gólâ fẽ õrẽ kpá Ãbãrãyámã gólâ Ôvârí drí tã ꞌbãzó õrẽ fẽzó drílâ rî drí. 7 Ãmâ ndrĩ nı̣̃ trá kĩ, pạ̃tı̣́ı̣̃ ró, õjílã gólĩyî sı̣́sı̣́-lésĩ rî ꞌbá yî rî ĩyî nĩ õrẽ fẽlé gólĩyî ạ̃dũ lésĩ rî ꞌbá yî drí. Ĩtí rî, Mãlẽkĩsẽdékẽ ꞌdĩ rĩꞌá sı̣́sı̣́-lésĩ ró Ãbãrãyámã drí sĩ.

8 Ãꞌdô drı̣̃-ꞌbá ngá fẽfẽ kâ gólĩyî âꞌdó ꞌbá Lạ́vı̣̃ kâ rî ꞌbá yî tãsĩ rî, gólĩyî rĩꞌá õjílã gólĩyî ꞌẽ ꞌbá drãlé gólĩyî ngá ûꞌdú ꞌbá ró cé tı̣̂tı̣̂ ngá ãlô-ãlô mûdrı̣́ ꞌásĩ âtrõlé fẽlé ngá fẽfẽ ró Ôvârí drí rî ꞌbá yî ĩꞌdî. Gõꞌdá Mãlẽkĩsẽdékẽ rî tãsĩ rî, trá rĩꞌá ókĩzõ drı̣̃-ꞌbá ngá fẽfẽ kâ gólâ rĩ ꞌbá zãâ rĩlí zãâ bạ̃dı̣̃ ró gólâ ngá-tı̣̂ ãlô-ãlô mûdrı̣́ ꞌásĩ gólĩyî Ãbãrãyámã drí ậꞌdúlı̣́ trá ꞌdĩ ꞌbá yî trõ ꞌbá rî ĩꞌdî. 9 Lạ́vı̣̃ ꞌdĩ rĩꞌá ạ́ꞌbı̣́yạ́ ró drı̣̃-ꞌbá ngá fẽfẽ kâ ꞌdĩ ꞌbá yí kâ ndrĩ gólĩyî ngá trõ ꞌbá trá ãlô-ãlô ĩyî drí ngá cé tı̣̂tı̣̂ mûdrı̣́ âtrõlé ngá fẽfẽ ró Ôvârí drí rî ꞌbá yî ꞌásĩ rî, mã âꞌdô âtáꞌá lâ kpá kĩ, Lạ́vı̣̃ rî gógó ꞌdĩ fẽ ngá kpá ãlô-ãlô cé tı̣̂tı̣̂ ngá íyíkâ mûdrı̣́ âtrõlé ạ̃jú lésĩ rî ꞌbá yî ꞌásĩ ngá fẽfẽ ró Mãlẽkĩsẽdékẽ drı̣̃-ꞌbá ngá fẽfẽ kâ ꞌdĩ drí kôrô ạ́ꞌbı̣́yạ́ lâ Ãbãrãyámã sĩ.* Ĩtí rî, Mãlẽkĩsẽdékẽ ꞌdĩ rĩꞌá sı̣́sı̣́-lésĩ ró kpá Lạ́vı̣̃ yî drí sĩ. 10 Nĩ ndrê drẽ, kpálé útı̣́ drẽ Lạ́vı̣̃ rî ꞌdĩ kôꞌdáwá rî, lêndrê õzõ gólâ trá njãâ ạ́ꞌbı̣́yạ́ lâ Ãbãrãyámã rî ꞌá tı̣̃lı̣́ kậyı̣̂ gólâ Ãbãrãyámã drí Mãlẽkĩsẽdékẽ rî ûsúzó ngá fẽzó drílâ rî sĩ rî kâtí.

11 Drẽ sı̣́sı̣́, tã ngá âtrõlé fẽlé drı̣̃-ꞌbá ngá fẽfẽ kâ gólĩyî âꞌdó ꞌbá Lạ́vı̣̃ kâ rî ꞌbá yî drí ngá fẽfẽ ró Ôvârí drí rî, rĩꞌá lạ́tı̣̂ ânĩzó Ôvârí ngálâ tãlâ gólâ ãâyê ró õjílã bê tã õnjí ĩyíkâ rî ꞌbá yî ꞌásĩ rî ĩꞌdî. Trá rĩꞌá té ĩtí kậyı̣̂ gólâ Ôvârí drí tã ꞌbãꞌbã íyíkâ rî ꞌbá yî fẽzó Músạ̃ drí tãlâ õjílã drí tã lâ yî ꞌẽzó bê rî sĩ. Gõꞌdá lạ́tı̣̂ rî ꞌdĩ gõꞌdá tã ꞌbãꞌbã Músạ̃ kâ ꞌẽꞌẽ lâ bê rî îcá kô õjílã pãlé tã õnjí ĩyíkâ rî ꞌbá yî ꞌásĩ ãlôlâ. Bê trá ĩtí rî, rĩꞌá îcâ-îcâ ró Ôvârí drí drı̣̃-ꞌbá tã êdé ꞌbá ró ngĩíngî âjózó drı̣̃-ꞌbá ngá fẽfẽ kâ ꞌdĩ ꞌbá yî võ lâ ꞌá. ꞌDĩî Yésũ ĩꞌdî. Yésũ âꞌdó kô Lạ́vı̣̃ rî ózõwá ꞌî õzõ Ãrónã tí, gõꞌdá gólâ rĩꞌá drı̣̃-ꞌbá tã êdé ꞌbá ró âꞌdô tã Mãlẽkĩsẽdékẽ kâ vó ró.

12 Nĩ ndrê drẽ, îcâ bê trá drı̣̃-ꞌbá ngá fẽfẽ kâ drí ngá fẽlé Ôvârí drí tã õnjí tãsĩ rî lârâkô lâ jãlé rî, ĩtí rî, îcâ kpá trá Ôvârí drí tã drílâ ꞌbãlé trá õjílã pãzó rî jãlé. Gõꞌdá ĩtí rî, gólâ âjô Yésũ trá õjílã pãlé tã õnjí ꞌásĩ.

13-14 Gõꞌdá Kúmú ãmákâ Yésũ tã lâ pẽlé trá búkũ Ôvârí kâ ꞌá ꞌdíyî pã ꞌbá ró rî tãsĩ rî, gólâ âꞌdó kô ꞌbạ̃súrú Lạ́vı̣̃ kâ ꞌásĩ. ꞌBạ̃súrú gólâkâ rĩꞌá ngĩî, rĩꞌá ꞌbạ̃súrú Yúdạ̃ kâ rî ĩꞌdî.* Músạ̃ ꞌbãlé bê tã kĩꞌá nĩ rî, ãꞌdî âꞌdô îcáꞌá nĩ âꞌdólé drı̣̃-ꞌbá ngá fẽfẽ kâ ró rî nĩ yã rî tãsĩ rî, gólâ âyé õjílã ãzãkã Yúdạ̃ kâ kô âꞌdólé drı̣̃-ꞌbá ngá fẽfẽ kâ ró ãlôwálâ, gbõ cé õjílã Lạ́vı̣̃ kâ rî ꞌbá yî ĩꞌdî.

Tã Yésũ drí âꞌdózó tã êdé ꞌbá ãmákâ ró Ôvârí bê õzõ drı̣̃-ꞌbá ngá fẽfẽ kâ Mãlẽkĩsẽdékẽ kâtí rî

15 Ngbãângbânõ rî, mã nı̣̃ trá dódó rõô kĩ, Ôvârí njı̣̃ lạ́tı̣̂ óꞌdí õjílã pãzó rî trá, tã êdé ꞌbá ngĩî lâ gólâ õzõ drı̣̃-ꞌbá ngá fẽfẽ kâ Mãlẽkĩsẽdékẽ kâtí rî âjózó tã êdélé ãmâ lãfálé ꞌá Ôvârí bê. Tã êdé ꞌbá rî ꞌdĩ rĩꞌá Yésũ ĩꞌdî. 16 Gólâ âꞌdó kô drı̣̃-ꞌbá tã êdé ꞌbá ró âꞌdô tã gólĩyî Músạ̃ drí ꞌbãlé trá rî vó ró. Âꞌdó tã âꞌdózó té ꞌbạ̃súrú mbı̣̂mbı̣̂ rî ꞌásĩ kô. Gólâ âꞌdô trá tã êdé ꞌbá ró drı̣́-ãcê Ôvârí drí fẽlé gólâ drí rî sĩ, tãlâ mbârâkã gólâ ꞌá tíbê gólâ rî ꞌbã ꞌbá rĩlí zãâ gbạ́dú ạ̃dũkũ ãkó rî tãsĩ. 17 Ôvârí pẽ tã gólâ rî tãsĩ kĩ nĩ rî,

“Ní âꞌdô ꞌbãꞌá kậyı̣̂ vósĩ cé tã êdé ꞌbá ró ãmâ lãfálé ꞌásĩ õjílã ámákâ bê zãâ gbạ́dú õzõ Mãlẽkĩsẽdékẽ drí rĩrĩ drı̣̃-ꞌbá ró zãâ gbạ́dú rî kâtí.”

Lôngó 110.4

18 Nĩ ndrê drẽ, Ôvârí nã lạ́tı̣̂ tã ꞌbãꞌbã ꞌẽꞌẽ kâ trá gãrã drı̣̃ı̣̂, tãlâ tã ꞌbãꞌbã rî ꞌdĩ ꞌbá yî rĩꞌá mbârâkã ãkó õjílã pãlé. 19 Nĩ ndrê drẽ, tã ꞌbãꞌbã gólĩyî Ôvârí drí âfẽlé Músạ̃ sĩ rî îcá ĩyî kô õjílã ãzãkã ꞌbãlé âꞌdólé tã mbı̣̂ ꞌbá ró. Tã ꞌdî tãsĩ rî, Ôvârí âjô Yésũ trá lạ́tı̣̂ óꞌdí gólâ âꞌdó ꞌbá tãndí ró rõô lạ́tı̣̂ tã ꞌbãꞌbã gólĩyî âfẽlé kôrô Músạ̃ ꞌásĩ rî vó ró rî drı̣̃ı̣̂ sĩ rî njı̣̃lı̣́. Mã ꞌbã lı̣̃fı̣́ Yésũ drı̣̃ı̣̂ lạ́tı̣̂ njı̣̃lı̣́ ãmâ drí cãzó ãnyî Ôvârí rú.

20 Rĩꞌá tã lậnjı̣̃-lậnjı̣̃ ꞌî kĩ, Ôvârí ꞌbã Yésũ trá tã êdé ꞌbá ró ĩtí lãtrítrí sĩ. Gõꞌdá õjílã Lạ́vı̣̃ yí kâ ꞌdĩ ꞌbá yî âcâ ĩyî trá âꞌdólé drı̣̃-ꞌbá ngá fẽfẽ kâ ró cú ĩtí lãtrítrí îtrí ãkó. 21 Gõꞌdá Ôvârí îtrî lãtrítrí trá kậyı̣̂ gólâ drí Yésũ Krístõ rî ꞌbãzó âꞌdólé tã êdé ꞌbá ãmákâ ró Ôvârí bê rî tú. Gólâ âtâ tã trá Yésũ rî tãsĩ kĩ, “Mâ Ôvârí Yãkóvã îtrî lãtrítrí trá tã ꞌdî tãsĩ. Má já tã ı̣̂sũ ámákâ kôꞌdáwá. Má ꞌbã tã trá kĩ,

‘Ní âꞌdô ꞌbãꞌá kậyı̣̂ vósĩ cé tã êdé ꞌbá ró zãâ gbạ́dú ạ̃dũkũ ãkó.’ ”

Lôngó 110.4

22 Lạ́tı̣̂ gólâ Ôvârí drí Yésũ rî ꞌbãzó tã êdé ꞌbá ró ãmâ lãfálé ꞌá yí bê rî âꞌdâ tã ãmâ drí kĩ, tã-drı̣̃ lẽlẽ óꞌdí drílâ ꞌbãlé trá ãmâ lãfálé ꞌá yí bê rî rĩꞌá ĩꞌdî tãndí ró gạ̃rạ̃ tã-drı̣̃ lẽlẽ gólâ ạ̃kû ró rî drı̣̃ı̣̂ sĩ. Yésũ rî gógó rĩꞌá má-tı̣̃tı̣̃ ꞌî ãmâ drí, pạ̃tı̣́ı̣̃ ró ãmâ drí nı̣̃lı̣́ kĩ, Ôvârí âꞌdô pạ̃tı̣́ı̣̃ tã gólâ drílâ ꞌbãlé tã-drı̣̃ lẽlẽ óꞌdí gólâkâ vó ró ꞌdĩ ꞌẽꞌá.

23 Tã ãzâ bê gólâ Yésũ rî ꞌbã ꞌbá âꞌdólé íyíkâ tã êdé ꞌbá lârâkô ngĩî lâ ró drı̣̃-ꞌbá ngá fẽfẽ kâ rî ꞌbá yî drı̣̃ı̣̂ sĩ rî. Ạ̃kû ró rî, drı̣̃-ꞌbá ngá fẽfẽ kâ ꞌdĩ ꞌbá yî bê rĩꞌá dũû. Gõꞌdá õzõ drı̣̃-ꞌbá ꞌdĩ ꞌbá yî ãlôlâ õdrã trá rî, ꞌdĩî lôsĩ gólâkâ âdrê trá, îcâ trá õjílã ãzâ ꞌbãlé âꞌdólé drı̣̃-ꞌbá ró gólâ rî võ ꞌá, tãlâ lôsĩ ngá fẽfẽ kâ ꞌdĩ õnĩ ró bê sı̣́sı̣́ ꞌálâ. 24 Gõꞌdá Yésũ rî tãsĩ rî, gólâ rî íyíkâ zãâ lédrẽ-lédrẽ ró tã êdé ꞌbá ró ãmâ lãfálé ꞌá Ôvârí bê zãâ gbạ́dú ạ̃dũkũ ãkó. 25 Bê trá ĩtí rî, gólâ îcâ trá õjílã gólĩyî ânĩ ꞌbá âcálé ãnyî Ôvârí ngálâ kôrô yí sĩ rî ꞌbá yî pãlé ngbá zãâ gbạ́dú ạ̃dũkũ ãkó, tãlâ gólâ rĩꞌá tólâ kậyı̣̂ vósĩ kárá lédrẽ-lédrẽ ró Ôvârí bê, rĩꞌá rãtáã ꞌẽlé Ôvârí drí tã êdé ꞌbá gólĩyíkâ ró tã gólĩyíkâ tãsĩ, ãꞌdô ró bê Ôvârí drí gólĩyî pãzó.

26-27 Îcâ trá ãmâ drí Yésũ rî trõzó tã êdé ꞌbá ạ́ngı̣́ ãmákâ ró tã ãmákâ tãsĩ ndrĩ. Nĩ ndrê drẽ, gólâ rĩꞌá tãndí ró járáꞌbítí cú ĩtí tã õnjí ãkó yí ꞌá. Ĩtí rî, gólâ rĩꞌá ngĩî drı̣̃-ꞌbá ạ́ngı̣́ ngá lı̣̃ kâ Ôvârí drí gólĩyî âꞌdó ꞌbá tã õnjí ꞌbá ró rî ꞌbá yî drı̣̃ı̣̂ sĩ. Ôvârí îngâ gólâ trá ûrû ãmbã lâ drí lậvũlı̣́ gạ̃rạ̃ tã ûrú ꞌálâ rî kâ drı̣̃ı̣̂ sĩ, ı̣̂njı̣̃lı̣́ ı̣̂njı̣̃ ãmbá lậvũlı̣́ kôrô. Îcâ trá drı̣̃-ꞌbá ạ́ngı̣́ ãzâ ꞌdĩ ꞌbá yî drí kõrõnyã lı̣̃lı̣́ ândálé ândâ kậyı̣̂ vósĩ cé, sı̣́sı̣́ lâ, tãlâ tã õnjí gólĩyî nyãányâ kâ rî ꞌbá yî tãsĩ, gõꞌdá rı̣̃ lâ kpá, tãlâ tã õnjí õjílã Ĩsĩrãꞌélẽ kâ rî ꞌbá yí kâ tãsĩ ndrĩ. Gõꞌdá îcá kô Yésũ drí tã ꞌẽzó ândálé ândâ tã õnjí tãsĩ õzõ gólĩyí kâtí. Gólâ ꞌbã cé ngá ãlô ĩꞌdî ngá fẽfẽ ró tãlâ tã õnjí tãsĩ cú ĩtí tã lâ ândá ãkó. Gólâ fẽ íyî nyãányâ ĩꞌdî drãlé ngá fẽfẽ ró Ôvârí drí. ꞌDĩî rî îcâ trá Ôvârí drí tã õnjí õjílã kâ rî ꞌbá yî âyézó gólâ rî õdrã sĩ. 28 Pạ̃tı̣́ı̣̃ ró, tã ꞌbãꞌbã gólĩyî âfẽlé kôrô Músạ̃ sĩ rî ꞌbá yî ꞌbã õjílã gólĩyî cú tã ậvı̣̃-ậvı̣̃ bê rî ꞌbá yî âꞌdólé drı̣̃-ꞌbá ạ́ngı̣́ drı̣̃-ꞌbá ngá fẽfẽ kâ rî ꞌbá yí kâ ró. Gõꞌdá vólé drı̣̃ lâ ꞌásĩ rî, Ôvârí drí lãtrítrí îtrízó íyî mvá nyãányâ rî ꞌbãlé ĩꞌdî tã êdé ꞌbá ạ́ngı̣́ ãmákâ ró. Óꞌbã gólâ cú ĩtí tã õnjí ãzãkã ãkó ãlôwálâ, tãlâ ãꞌdô ró bê tã êdé ꞌbá tãndí ró ãmâ lãfálé Ôvârí bê rî ꞌá lậvũlı̣́ gạ̃rạ̃ zãâ gbạ́dú ạ̃dũkũ ãkó.

8

Tã Yésũ tã êdé ꞌbá ạ́ngı̣́ ãmákâ ró rî tãsĩ rî

1 Tã má drí rĩꞌá âtálâ ãnî drí Yésũ rî tãsĩ nô rĩꞌá tã ạ́ngı̣́ ꞌî. Kúmú ãmákâ gólâ rĩꞌá tã êdé ꞌbá ró ãmâ lãfálé ꞌá Ôvârí bê rî, gólâ rĩꞌá õjílã lânjã ꞌî. Gólâ rî trá gõlé Ôvârí rî drı̣́-ágó drı̣̃ı̣̂ lésĩ ró, võ Ôvârí drí rĩzó drı̣́-ãcê bê ꞌbũû ꞌálâ rî ꞌá. Võ rî ꞌdĩ rĩꞌá võ ı̣̂njı̣̃lı̣́ ı̣̂njı̣̃ rõô rî ĩꞌdî. 2 Gólâ rî lôsĩ íyíkâ ꞌẽlé võ lânjã pạ̃tı̣́ı̣̃ Ôvârí kâ ûrú ꞌálâ rî ꞌá, Ôvârí êdê võ rî ꞌdĩ nĩ, âꞌdó kô õjílã mvá ĩꞌdî.

3 Tã gólĩyî drı̣̃-ꞌbá ạ́ngı̣́ drı̣̃-ꞌbá ngá fẽfẽ kâ rî ꞌbá yí kâ cé tı̣̂tı̣̂ ꞌbãlé ꞌẽlé rî, rĩꞌá ngá fẽfẽ fẽlé gõꞌdá kpá rĩꞌá kõrõnyã lı̣̃lı̣́ fẽlé Ôvârí drí. Ĩtí rî, îcâ trá Yésũ drí âꞌdólé ngá bê fẽlé Ôvârí drí tã êdé ꞌbá ạ́ngı̣́ ãmákâ ró tã õnjí ãmákâ tãsĩ. 4 Õzõ Yésũ ãꞌdô tíkó cé tã êdé ꞌbá gólâ rĩ ꞌbá tã ꞌẽlé ı̣̃nyạ́kú drı̣̃ı̣̂ nõngá rî, ĩꞌdî rî, tíkó îcá kô gólâ rî ꞌbãzó tã êdé ꞌbá ró, tãlâ õjílã ãzâ ꞌbá yî bê gólĩyî ꞌbãlé trá âꞌdólé drı̣̃-ꞌbá ngá fẽfẽ kâ ró tã êdélé, gõꞌdá rĩꞌá ĩyî cú ngá bê fẽlé âꞌdô tã ꞌbãꞌbã Ôvârí kâ rî ꞌbá yî vó ró. 5 Lôsĩ drı̣̃-ꞌbá ꞌdĩ ꞌbá yí kâ ꞌdĩ rĩꞌá cé líndrí lôsĩ pạ̃tı̣́ı̣̃ gólâ tã êdé ꞌbá ãmákâ drí rĩꞌá ꞌẽlâ ûrú ꞌálâ rî kâ ĩꞌdî. Tãlâ tã ꞌdî tãsĩ rî, Ôvârí ꞌbã tã Músạ̃ drí võ ꞌdî tãsĩ drı̣́-mbílí sõsõ sĩ. Músạ̃ drẽ ꞌẽꞌá võ gólâ Ôvârí drí ꞌẽzó rû ûsúlı̣́ ꞌá lâ õjílã íyíkâ bê rî ꞌdı̣̃ꞌá rî, Ôvârí drí tã âtázó Músạ̃ drí drı̣́-mbílí sõsõ sĩ kĩ,

“Ní êdê ngá ndrĩ ꞌdî ꞌbá yî, nyé õzõ võ pạ̃tı̣́ı̣̃ ámâ ı̣̂njı̣̃zó ûrú ꞌálâ gólâ má drí âꞌdálé ní drí únı̣́ drı̣̃ ꞌálâ rî kâtí.”

Âfõ-âfõ 25.40

6 Gõꞌdá nĩ ndrê drẽ, lôsĩ gólâ Ôvârí drí fẽlé Yésũ drí rî, tã lâ lậnjı̣̃-lậnjı̣̃ rõô gạ̃rạ̃ lôsĩ tíbê gólâ drí ꞌbãlé drı̣̃-ꞌbá ngá fẽfẽ kâ ãzâ ꞌdĩ ꞌbá yî drí ꞌẽlé rî yî drı̣̃ı̣̂ sĩ. Nĩ ndrê drẽ, lạ́tı̣̂ óꞌdí gólâ Yésũ drí êdélé õjílã drí nĩzó Ôvârí ngálâ rî, rĩꞌá tãndí ró lậvũlı̣́ kôrô lạ́tı̣̂ ạ̃kû Ôvârí kâ gólâ Músạ̃ drí âꞌdálé trá ãmâ drí rî drı̣̃ı̣̂ sĩ, tãlâ tã gólâ Ôvârí drí rĩꞌá tã lâ ꞌbãlé ꞌẽlé õjílã íyíkâ pãzó tã lạ́tı̣̂ óꞌdí ꞌdĩ kâ tãsĩ rî rĩꞌá tãndí ró lậvũlı̣́ kôrô tã ꞌbãꞌbã gólâkâ lạ́tı̣̂ ạ̃kû rî kâ drı̣̃ı̣̂ sĩ.

7 Nĩ ndrê drẽ, tíkó õzõ lạ́tı̣̂ ạ̃kû tã-drı̣̃ lẽlẽ sı̣́sı̣́ ꞌdĩ kâ ãꞌdô trá nyé ndrĩ tãndí ró cú ĩtí tã ãzãkã ãkó îzãlâ rî, tí îcá kô Ôvârí drí lạ́tı̣̂ tã-drı̣̃ lẽlẽ óꞌdí kâ ãzâ ꞌẽzó. 8 Gõꞌdá Ôvârí âꞌdâ tã ányâ yí drí ûsúlı̣́ õjílã íyíkâ tãsĩ tã-drı̣̃ lẽlẽ yí drí ꞌbãlé trá gólĩyí bê rî vó ró rî úlı̣́ nõ ꞌbá yî sĩ.

“Ôvârí Yãkóvã âtâ tã trá kĩ nĩ rî,

‘Kậyı̣̂ ãâꞌdô âcáꞌá ı̣̃zạ́tú má drí tã-drı̣̃ lẽlẽ óꞌdí ꞌẽzó

õjílã ámákâ Ĩsĩrãꞌélẽ kâ rî ꞌbá yí bê.

9 Tã-drı̣̃ lẽlẽ óꞌdí rî ꞌdĩ âꞌdó kô õzõ gólâ sı̣́sı̣́ má drí ꞌẽlé trá gólĩyî ạ́ꞌbı̣́yạ́ yí bê

kậyı̣̂ má drí gólĩyî drı̣́ rũrı̣̃ âsélé vólé ꞌbạ̃drı̣̃ Mạ́sı̣̃rı̣̃ kâ ꞌásĩ rî sĩ rî kâtí.

Gólĩyî ꞌdê trá ũgúlı̣́ drı̣̃ı̣̂ tã tã-drı̣̃ lẽlẽ rî ꞌdĩ ꞌbá yí kâ ꞌẽlé.

Tãlâ tã rî ꞌdĩ tãsĩ rî, má ꞌbãá lı̣̃fı̣́ gõꞌdá kô gólĩyî drı̣̃ı̣̂,

tãlâ gólĩyî vó ndrẽzó.

10 Nõô rĩꞌá tã-drı̣̃ lẽlẽ óꞌdí má drí ꞌẽꞌá ꞌẽlâ ı̣̃zạ́tú õjílã Ĩsĩrãꞌélẽ kâ bê rî ĩꞌdî.

Má âꞌdô gólĩyî ꞌẽꞌá tã ꞌbãꞌbã gólĩyî má drí ꞌbãlé gólĩyî drí ꞌẽlé rî ꞌbá yî trõlé ꞌbãlé ĩyî pı̣̃pı̣̂sı̣́lı̣́ ꞌá rî ꞌbá yî nı̣̃lı̣́ dódó.

Ĩtí rî, gólĩyî âꞌdô rĩꞌá tã lâ yî ꞌẽlé tãndí ró.

Má âꞌdô âꞌdóꞌá ĩꞌdî Ôvârí gólĩyíkâ ró.

Gõꞌdá gólĩyî âꞌdô âꞌdóꞌá õjílã ámákâ ró.

11 Ĩtí rî, âꞌdó kô îcâ-îcâ ró õjílã ãzãkã õjílã ámákâ rî ꞌbá yî lãfálé sĩ drí ꞌbã-tı̣̂-ꞌdı̣̃-ãzí ĩyíkâ ró rî ꞌbá yî

ngãtá ậdrúpı̣̃ lâ yí bê lı̣̃fı̣́ lâ yî îmbázó Ôvârí Yãkóvã rî nı̣̃lı̣́,

tãlâ gólĩyî ndrĩ âꞌdô ámâ nı̣̃ꞌá,

îtõlé õjílã gólâ cú ĩtí ãmbã ãkó rî rú sĩ

cãlé bũúũ õjílã gólâ ãmbã gólâkâ drí âꞌdólé gạ̃rạ̃ ndrĩ ãzí-ãzí lâ yí kâ drı̣̃ı̣̂ sĩ rî rú.

12 Má âꞌdô tã õnjí gólĩyíkâ rî ꞌbá yî âyéꞌá pı̣̃pı̣̂sı̣́lı̣́ tãndĩ ámákâ rî sĩ.

Gõꞌdá tã õnjí rî ꞌdĩ ꞌbá yî tã lâ âgá má drı̣̃ı̣̂ kô ãlôwálâ.’ ”

Yẽrẽmíyã 31.31-34

13 Gõꞌdá Ôvârí zı̣́lı̣́ bê tã rî ꞌdĩ tã-drı̣̃ lẽlẽ óꞌdí íyíkâ ró rî, ꞌdĩî ꞌbã gõꞌdá tã-drı̣̃ lẽlẽ sı̣́sı̣́ gólâkâ ꞌdĩ trá âꞌdólé tã ạ̃kû tã ífí ãkó rî ró, tãlâ ngá gólâ ạ̃kû ꞌbá trá gõꞌdá kpá tã lâ drí âzálé trá rî âꞌdô rû îzãꞌá ꞌwãâ.

9

Tã Ôvârí rî ı̣̂njı̣̃-ı̣̂njı̣̃ tãsĩ, âꞌdô tã-drı̣̃ lẽlẽ gólâkâ sı̣́sı̣́ õjílã bê rî

vó ró rî

1 Gõꞌdá âꞌdô tã-drı̣̃ lẽlẽ sı̣́sı̣́ Ôvârí kâ õjílã íyíkâ Ĩsĩrãꞌélẽ kâ rî ꞌbá yí bê rî vó ró rî, Ôvârí ꞌbã tã ãzâ ꞌbá yî trá õjílã drí ꞌẽlé, ãꞌdô ró íyî ı̣̂njı̣̃zó bê dódó mbı̣̂. Gõꞌdá võ ãzâ kpá bê rĩꞌá, gólâ ꞌdı̣̃lı̣́ trá Ôvârí rî ı̣̂njı̣̃zó ꞌá lâ. 2 Ĩtí rî, úꞌdı̣̂ gũgũ rî ꞌdĩ trá. Gõꞌdá óõkî gũgũ rî ꞌdĩ ꞌálé lâ zãlô rı̣̃. Võ sı̣́sı̣́ ạ́tı̣̃ tı̣́lı̣́ sĩ rî, úzı̣̂ trá “ ‘võ Ôvârí kâ” ’. Võ rî ꞌdĩ ꞌá rî, órã ãbélẽngówá trá njı̣́rı̣́ âꞌdô lâ vó ró rĩꞌá îꞌĩ lâ ĩyî lámbã ró, gõꞌdá tãrãbízã kpá bê võ rî ꞌdĩ ꞌá cú ãmbãtã gólâ õrẽ ꞌbãzó trá drı̣̃ lâ ngá fẽfẽ ró Ôvârí drí rî ꞌbá yí bê.*

3 Võ rı̣̃ lâ ró gũgũ ꞌdî ꞌá rî kpá bê, ócâ lãfálé lâ võ sı̣́sı̣́ rî rú sĩ ítá bı̣́ sĩ kpạ̃ạ́kũ. Úzı̣̂ võ rı̣̃ ꞌdî “ ‘võ ngîngî lâ Ôvârí drí” ’. 4 Gõꞌdá võ rı̣̃ ꞌdî ꞌá rî, ngá bê rĩꞌá zãlô rı̣̃. Ãlô rî rĩꞌá tãrãbízã ꞌî, éêdê dáãbõ ꞌásĩ, rĩzó ngá ạ̃jı̣́ bê tũrũ-tũrũ rî ꞌbá yî zãlé drı̣̃ lâ ꞌá Ôvârí drí. Gõꞌdá sạ̃ndúkũ rúꞌbạ́ lâ ndrũlı̣́ dáãbõ sĩ kpá bê rĩꞌá, ꞌdĩî rĩꞌá cú ngá gólĩyî âꞌdô tã-drı̣̃ lẽlẽ Ôvârí kâ rî ꞌbá yí bê yí ꞌá. Gõꞌdá ngá rî ꞌdĩ ꞌbá yî rĩꞌá ĩꞌdî nõ: límvó mvá dáãbõ ꞌásĩ cú ngá nyãnyã zı̣̃lı̣́ mánã rî bê ꞌá lâ, gõꞌdá pı̣̃drı̣́gú Ãrónã kâ gólâ bı̣́ lôꞌbã ꞌbá fõô yí bê ạ̃kû ró rî bê, gõꞌdá kpá kúnı̣́ mvá kpãkãrá-kpákárâ rı̣̃ gólĩyî Ôvârí drí tã ꞌbãꞌbã íyíkâ tã-drı̣̃ lẽlẽ sı̣́sı̣́ õjílã íyíkâ bê rî kâ rî ꞌbá yî îgĩzó drı̣̃ lâ ꞌá rî ꞌbá yí bê. 5 Gõꞌdá sạ̃ndúkũ ꞌdî drı̣̃ lâ ólôpâ mãlãyíkã líndrí ạ́ngı̣́ ạ́ngı̣́ ꞌî zãlô rı̣̃ tı̣̂ gãrã lâ rı̣̃ rî ꞌbá yî ꞌásĩ, tã âꞌdálé kĩ, pạ̃tı̣́ı̣̃ Ôvârí rî rû ûsúlı̣́ õjílã íyíkâ bê võ ꞌdî ꞌá. Mãlãyíkã líndrí ꞌdĩ ꞌbá yî úfú lâ yî âkô rû ꞌdó gõlé sạ̃ndúkũ ꞌdî drı̣̃ ꞌálâ ró, gõꞌdá ꞌdĩî rĩꞌá võ gólâ Ôvârí drí rĩzó tã õnjí õjílã kâ rî ꞌbá yî âyélé ꞌálâ rî ĩꞌdî. Gõꞌdá ngbãângbânõ rî, má lẽé kô rĩlí tã ãzâ ꞌdĩ ꞌbá yî rãlé ndrĩ gũgũ ꞌdî tãsĩ ãnî drí.

6 Gõꞌdá éêdê gũgũ ꞌdî bê ngá ꞌá lâ ꞌdĩ ꞌbá yí bê ĩtí rî, drı̣̃-ꞌbá ngá lı̣̃ kâ rî ꞌbá yî rî ĩyî nĩ ĩyíkâ fĩlí cé ꞌálé lâ kĩlí trá sı̣́sı̣́ ró rî ꞌdĩ ꞌálâ ândálé ândálé rĩꞌá tã Ôvârí rî ı̣̂njı̣̃zó rî ꞌẽlé. 7 Gõꞌdá gólĩyî îcá kô fĩlí ꞌálé lâ âkílí rı̣̃ lâ ró rî ꞌdĩ ꞌálâ. Cé drı̣̃-ꞌbá ạ́ngı̣́ drı̣̃-ꞌbá ngá lı̣̃ kâ rî ꞌbá yí kâ ãlô rî îcâ nĩ fĩlí ítá tı̣̂ âmbélé kpạ̃ạ́kũ gũgũ ꞌdî ꞌá ꞌdĩ ũgúlı̣́ lâ lésĩ, cãlé võ ngîngî lâ Ôvârí drí ꞌdĩ ꞌálâ. Gõꞌdá gólâ rî fĩlí võ rî ꞌdĩ ꞌá cé ândâlâ ãlô ndrô ꞌá. Kậyı̣̂ gólâ drí rĩzó fĩlí ꞌdĩ sĩ rî, îcâ trá gólâ drí kõrõnyã gólĩyî lı̣̃lı̣́ lı̣̃lı̣̃ rî ꞌbá yî ãrí lâ yî âtrõzó kpãâ fẽlé Ôvârí drí ngá fẽfẽ ró tãlâ tã õnjí íyî nyãányâ kâ rî ꞌbá yî tãsĩ, gõꞌdá kpá tãlâ tã õnjí õjílã ãzâ ꞌbá yî drí ꞌẽlé trá cú ĩtí vó lâ nı̣̃zó kô rî ꞌbá yî tãsĩ. 8 Tã rî ꞌdĩ ꞌbá yî sĩ rî, Líndrí Tãndí Ôvârí kâ âꞌdâ tã ãmâ drí kĩ, lạ́tı̣̂ õjílã drí fĩzó ítá tı̣̂ ꞌdĩ ũgú ꞌálâ Ôvârí rî ûsúlı̣́ rî únjı̣̃ı̣́ drẽ kô kậyı̣̂ gólĩyî drı̣̃-ꞌbá ngá lı̣̃ kâ ꞌdĩ ꞌbá yî drí rĩzó drẽ rĩꞌá lôsĩ ĩyíkâ ꞌẽlé gũgũ rî ꞌdĩ ꞌá rî ꞌbá yî sĩ.

9 Gõꞌdá tã gũgũ ꞌdî kâ âꞌdâ tã ãmâ gólĩyî rĩ ꞌbá lédrẽ-lédrẽ ró ãndrõ nô rî ꞌbá yî drí. Tã rî ꞌdĩ ĩtõ lâ ĩꞌdî rĩꞌá nõtí. Kõrõnyã gólĩyî ûlı̣́lı̣́ trá ûlı̣̂-ûlı̣̂ gõꞌdá kpá ngá ãzâ ꞌbá yî drı̣̃-ꞌbá ngá lı̣̃ kâ ꞌdĩ ꞌbá yî drí trõlé fẽlé Ôvârí drí rî ꞌbá yí bê îcá kô âꞌdô-âꞌdô õjílã gólĩyî Ôvârí rî ı̣̂njı̣̃ ꞌbá kâ êdélé Ôvârí drí gólĩyî ndrẽzó bê tã mbı̣̂ ꞌbá ró ngbángbá yí lı̣̃fı̣́. 10 Tã ngá fẽfẽ ꞌdî ꞌbá yí kâ Ôvârí drí rî tãsĩ rî, cé rĩꞌá ngá gólĩyî nyãlé nyãnyã gõꞌdá mvũlı̣́ mvũmvũ gõꞌdá kpá tã gólĩyî õjílã drí rĩꞌá trá ꞌẽlâ ĩyî ꞌbãlé âꞌdólé ngbángbá Ôvârí lı̣̃fı̣́ rî ꞌbá yî tãsĩ rî ĩꞌdî. Gólĩyî rĩꞌá cé tã gólĩyî Ôvârí drí ꞌbãlé õjílã drí ꞌẽlé ĩyî rúꞌbạ́ sĩ rî ĩꞌdî. Gõꞌdá lãꞌbí ꞌdĩ ꞌbá yî rî trá ĩtí bũúũ kậyı̣̂ Ôvârí drí tã ndrĩ êdézó õjílã lãfálé ꞌá yí bê Yésũ sĩ rî sĩ.

Tã gólâ Yésũ drí ꞌẽlé trá tã êdé ꞌbá ró õjílã lãfálé ꞌá Ôvârí bê rî

11 Gõꞌdá Yésũ âcâ trá ꞌdíyî pã ꞌbá ró âꞌdólé tã êdé ꞌbá ạ́ngı̣́ lâ ró tã êdélé ãmâ lãfálé ꞌásĩ Ôvârí bê drı̣̃-ꞌbá ạ́ngı̣́ ró, drı̣̃-ꞌbá ạ́ngı̣́ drı̣̃-ꞌbá ngá lı̣̃ kâ rî ꞌbá yí kâ rî võ lâ ꞌá tã tãndí gólĩyî ngá pãpã kâ gólĩyî îcá ꞌbá ãmâ drí rî ꞌbá yî âfẽlé ngbãângbânõ. Gólâ nĩ trá fĩlí võ pạ̃tı̣́ı̣̃ Ôvârí kâ rî ꞌá ꞌbũû ꞌálâ. Võ rî ꞌdĩ rĩꞌá ndrĩ nyé tãndí ró lậvũlı̣́ kôrô gũgũ drı̣̃-ꞌbá ngá lı̣̃ kâ gólĩyî ı̣̃nyạ́kú drı̣̃ı̣̂ nõngá nõ ꞌbá yí kâ drı̣̃ı̣̂ sĩ. Võ rî ꞌdĩ âꞌdó kô ãngó nõ kâ ĩꞌdî. Õjílã ꞌdı̣́ võ rî ꞌdĩ ꞌdı̣̃ꞌdı̣̃ kô. 12 Gõꞌdá Yésũ fî bê võ rî ꞌdĩ ꞌá ꞌbũû ꞌálâ rî, ꞌdĩî gólâ fî trá võ rî gógó gólâ Ôvârí drí rĩzó rî ꞌdĩ ꞌá. Gólâ fî trá võ rî ꞌdĩ ꞌá cé ândâlâ ãlô. ꞌDĩî îcâ trá ãmâ pãlé ndrĩ. Gólâ fílí bê rî, gólâ trõó ı̣̃ndrı̣̂ ãrí ngãtá ı̣́tı̣́ ãrí kô nĩꞌá fẽlâ ngá fẽfẽ ró Ôvârí drí. Gõꞌdá gólâ fî trá íyî ãrí nyãányâ gólâ îcá ꞌbá trá Ôvârí drí ãmâ pãzó tã õnjí ãmákâ rî ꞌbá yî ꞌásĩ zãâ gbạ́dú cú ĩtí ạ̃dũkũ ãkó rî sĩ.

13 Õzõ drı̣̃-ꞌbá ngá lı̣̃ kâ ꞌdĩ ꞌbá yî ũlı̣̂ kõrõnyã trá trõlé fẽlé ngá fẽfẽ ró Ôvârí drí rî, ꞌdĩî vósĩ rî, gólĩyî trõ ãrí lâ yî lûvı̣́lı̣́ võ Ôvârí kâ ꞌdĩ ꞌá, tãlâ Ôvârí ãâyê ró tã õnjí õjílã gólĩyî tã õnjí gólĩyíkâ drí gólĩyî ꞌbãlé âꞌdólé õnjí ró Ôvârí lı̣̃fı̣́ rî ꞌbá yí kâ bê, gõꞌdá gólĩyî drí ófó ı̣́tı̣́ kâ gólĩyî zãlé trá Ôvârí drí rî ꞌbá yî ônjálé lı̣̃mvû sĩ rî lûvı̣́zó õjílã ꞌdî ꞌbá yî drı̣̃ı̣̂. Tã ífí tã ꞌdî ꞌbá yí kâ kĩ, ngá rî ꞌdĩ ꞌbá yî õꞌbã ró õjílã ꞌdî ꞌbá yî bê âꞌdólé ngbángbá Ôvârí rî lı̣̃fı̣́ drı̣̃ ꞌá. Gõꞌdá âꞌdô bê trá kĩ, ãrí gõꞌdá ófó ꞌdĩ ꞌbá yí bê ãâꞌdô îcáꞌá pạ̃tı̣́ı̣̃ õjílã jĩlí fínyáwá âꞌdólé ngbángbá ró ĩtí rî, 14 ꞌdõvó nĩ ꞌdê nĩ ı̣̂sũ tã drẽ mbârâkã Yésũ Krístõ rî ãrí kâ tãsĩ. Lôsĩ gólâ rî ãrí kâ lậvũ kôrô ãrí kõrõnyã ꞌdî ꞌbá yí kâ rî drı̣̃ı̣̂ sĩ. Yésũ fẽ íyî nyãányâ bê drãlé ngá fẽfẽ ró Ôvârí drí õjílã pãlé zãâ gbạ́dú ạ̃dũkũ ãkó mbârâkã Líndrí Tãndí Ôvârí kâ rî kâ sĩ rî, ꞌdĩî gólâ rî rĩꞌá ngá fẽfẽ gólâ járáꞌbítí tãndí ró cú ĩtí tã õnjí ãzãkã ãkó yí ꞌá rî fẽꞌá ĩꞌdî Ôvârí drí, tãlâ ĩîcâ ró bê ãmâ pı̣̃pı̣̂sı̣́lı̣́ ꞌbãlé âꞌdólé ngbángbá gõꞌdá ãmâ înjílí tã ꞌẽꞌẽ âzâ-âzâ gólĩyî rĩ ꞌbá ãmâ drı̣̃lı̣́ lạ́tı̣̂ õdrã kâ drı̣̃ı̣̂ rî ꞌásĩ, tãlâ pạ̃tı̣́ı̣̃ mã ĩîcâ ró bê tã Ôvârí gólâ rĩ ꞌbá lédrẽ-lédrẽ ró ꞌdĩ kâ ꞌẽlé ĩꞌdî.

15 Tãlâ tã rî ꞌdĩ tãsĩ rî, Yésũ ꞌdíyî pã ꞌbá ãmákâ ĩꞌdî rĩꞌá õjílã gólâ tã tã-drı̣̃ lẽlẽ óꞌdí Ôvârí bê rî kâ êdé ꞌbá ꞌî, ãꞌdô ró bê Ôvârí drí tã tãndí ûrú ꞌálâ ạ̃dũkũ ãkó gólĩyî yí drí tã lâ yî ꞌbãlé trá rî âfẽzó gólâ sĩ cú ĩtí õjílã gólĩyî yí drí ậzı̣́lı̣́ trá âꞌdólé íyî nyãányâ kâ ró rî ꞌbá yî drí ndrĩ. Mã îcâ trá tã tãndí ꞌdĩ ꞌbá yî trõlé ãmâ drí õzõ drı̣́-vó kâtí, tãlâ Yésũ drã trá õjílã drı̣̃ tĩlí tã õnjí gólâ gólĩyî drí ꞌẽlé trá gólĩyî drí ûjũzó trá kpı̣̃ı̣̂ tã tã-drı̣̃ lẽlẽ drı̣̃-káká Ôvârí kâ rî kâ ꞌẽlé rî sĩ rî ꞌásĩ. Tã tã-drı̣̃ lẽlẽ ꞌdî kâ pẽ gólĩyî trá.

16 Ãꞌdô drı̣́-vó tãsĩ rî, õzõ õjílã ãâyê íyî tı̣̂-võ trá ngá íyíkâ ró rî ꞌbá yî lânjízó íyî õdrã vólé drı̣̃ ꞌásĩ rî, drẽ sı̣́sı̣́ ólânjí ngá gólâkâ ꞌdĩ ꞌbá yî kôꞌdáwá áró lâ yî drí rî, áâꞌdô nı̣̃ꞌá lâ zãlô sı̣́sı̣́ kĩ, pạ̃tı̣́ı̣̃ õjílã rî ꞌdĩ drã trá. 17 Tı̣̂-võ õjílã gólâ ꞌẽ ꞌbá drãlé rî kâ âꞌdô âꞌdóꞌá cú ĩtí tã ífí ãkó drẽ gólâ ãꞌdô drẽ bê lédrẽ-lédrẽ ró rî. Óꞌé tã gólâ rî tı̣̂-võ kâ ꞌdĩ kô té bũúũ gólâ rî õdrã vólé drı̣̃ ꞌásĩ.

18 Âꞌdô bê trá ĩtí rî, õzõ ãꞌdô tã-drı̣̃ lẽlẽ drı̣̃-káká Ôvârí kâ rî tãsĩ rî, drı̣̃-ꞌbá ngá lı̣̃ kâ ꞌdĩ ꞌbá yî îcâ trá tã lâ ꞌẽlé kpá ãrí sĩ, ꞌdĩî rî tã âꞌdálé kĩ, kõrõnyã gólâ fẽlé trá ꞌdĩ drã trá drãdrã tã õnjí õjílã kâ tãsĩ. 19 Tã gólĩyî rãlé trá tã-drı̣̃ lẽlẽ sı̣́sı̣́ ꞌdĩ kâ âꞌdô trá nõtí. Sı̣́sı̣́ lâ, Músạ̃ âtâ tã ndrĩ gólĩyî ꞌbãlé trá õjílã drí ꞌẽlé âꞌdô tã ꞌbãꞌbã gólĩyî Ôvârí drí ꞌbãlé trá gólâ drí rî ꞌbá yî vó ró rî trá. ꞌDĩî vósĩ rî, gólâ drí ı̣́tı̣́ jõrã fũzó ı̣̃ndrı̣̂ bê, gõꞌdá ãrí lâ trõzó ônjálé lũmvû sĩ. Gõꞌdá nĩngá sĩ, fê zázá fê zı̣̃lı̣́ hĩsópã rî kâ âŋõzó gõꞌdá kạ́bı̣̃lı̣́kı̣̃ ꞌbí îkálé kãâkâ ró rî âtrõzó ômbélé fê rî ꞌdĩ sı̣́lı̣́ õzõ sãlãngã kâtí, gõꞌdá trõzó lâ sõlé ãrí ônjálé ꞌdĩ ꞌá gõꞌdá ângílí lûvı̣́lı̣́ búkũ tã ꞌbãꞌbã Ôvârí kâ rî ꞌbá yí kâ drı̣̃ı̣̂ sĩ gõꞌdá kpá õjílã ndrĩ tólâ nã ꞌbá yî drı̣̃ı̣̂ sĩ. 20 Gólâ bê rĩꞌá ãrí ꞌdĩ lûvı̣́ꞌá rî, gólâ rî tã âtálé kĩ, “Nõô rĩꞌá ãrí gólâ âꞌdó ꞌbá má-tı̣̃tı̣̃ ró tã-drı̣̃ lẽlẽ gólâ Ôvârí drí ꞌbãlé ãnî drí tã lâ yî ı̣̂njı̣̃lı̣́ ı̣̂njı̣̃ ndrĩ rî kâ ĩꞌdî.” 21 Gõꞌdá Músạ̃ lûvı̣̂ ãrí kpá ĩꞌdî sĩ lâ gũgũ gólâ kõrõnyã ûlı̣̂ kâ Ôvârí drí ꞌá lâ rî ꞌdĩ drı̣̃ı̣̂ sĩ gõꞌdá kpá ngá gólĩyî ndrĩ rĩzó lãꞌbí ꞌdãlé ĩꞌdî sĩ lâ yî Ôvârí rî ı̣̂njı̣̃lı̣́ rî ꞌbá yî drı̣̃ı̣̂ sĩ. 22 Âꞌdô tã ꞌbãꞌbã gólĩyî Ôvârí drí ꞌbãlé õjílã drí ꞌẽlé rî vó ró rî, îcâ trá ãꞌdô ró bê ãrí lâsózó lûvı̣́lı̣́ ngá drı̣̃ı̣̂ sĩ ndrĩ, tãlâ ngá rî ꞌdĩ ꞌbá yî ãꞌdô ró bê ngbángbá Ôvârí lı̣̃fı̣́. Ĩtí rî, Ôvârí rî tã õnjí âyélé cé õzõ óõlâsô ãrí trá lûvı̣́lı̣́ rî.*

23 Tãlâ ngá gólĩyî gũgũ Ôvârí kâ ꞌdĩ kâ ꞌdĩ ꞌbá yî rĩꞌá lãmbé tã pạ̃tı̣́ı̣̃ Ôvârí kâ ꞌbũû ꞌálâ rî ꞌbá yî âꞌdázó õjílã drí rî ĩꞌdî, îcâ trá ngá rî ꞌdĩ ꞌbá yî ꞌbãzó âꞌdólé ngbángbá Ôvârí lı̣̃fı̣́ kõrõnyã ûlı̣̂-ûlı̣̂ sĩ. Îcâ trá ngá gólĩyî pạ̃tı̣́ı̣̃ ꞌbũû ꞌálâ rî drí âꞌdózó tãndí ró ngbángbá. Tã ꞌdî tãsĩ rî, ngá ꞌẽꞌá fũlâ rî îcâ trá âꞌdólé tãndí ró lậvũlı̣́ kôrô tã tãndí kõrõnyã ꞌdî ꞌbá yí kâ rî drı̣̃ı̣̂ sĩ, tãlâ cé rĩꞌá õjílã gólĩyî rĩ ꞌbá ngbángbá tãndí ró rî îcâ trá fĩlí ꞌbũû ꞌálâ Ôvârí ngálâ.

24 Nĩ ndrê drẽ, ꞌdíyî pã ꞌbá ãmákâ Yésũ fí kô võ rî gógó tãndí gólâ õjílã drí êdélé drı̣̃-ꞌbá ngá lı̣̃ kâ rî ꞌbá yî drí rĩzó Ôvârí rî ûsúlı̣́ ꞌdĩ ꞌá. Võ rî ꞌdĩ rĩꞌá cé líndrí võ gólâ pạ̃tı̣́ı̣̃ Ôvârí kâ ꞌbũû ꞌálâ rî kâ ĩꞌdî. Yésũ fî trá võ rî gógó pạ̃tı̣́ı̣̃ gólâ Ôvârí drí rĩzó ꞌbũû ꞌálâ rî ꞌá, âdrélé Ôvârí ândrá tã ãmákâ ngĩlí Ôvârí drí. 25 Drı̣̃-ꞌbá ạ́ngı̣́ drı̣̃-ꞌbá ngá lı̣̃ kâ rî ꞌbá yí kâ íyíkâ rî îcâ nĩ fĩlí võ ngîngî lâ ró ı̣̃nyạ́kú nõ drı̣̃ı̣̂ Ôvârí drí rî ꞌá ndrô vósĩ cé kõrõnyã ãrí drílâ ûlı̣́lı̣́ rî bê. Gõꞌdá Yésũ fî íyíkâ kó cé ândâlâ ãlô võ Ôvârí kâ rî ꞌá ꞌbũû ꞌálâ íyî nyãányâ fẽlé Ôvârí drí ngá fẽfẽ ró. ꞌDĩî âꞌdó kô õzõ tã drı̣̃-ꞌbá ngá lı̣̃ kâ ãzâ ꞌdĩ ꞌbá yí kâ rî tí. 26 Õzõ tíkó tã Yésũ kâ ãꞌdô trá tã gólâ drílâ îcálé ândálâ ândâ õzõ drı̣̃-ꞌbá ngá lı̣̃ kâ ꞌdĩ ꞌbá yí kâtí rî, tí âꞌdô îcáꞌá lâŋõ õdrã kâ ꞌdĩ drí Yésũ rî ꞌẽzó ândálé dũûdû îtõlé kậyı̣̂ gólĩyî Ôvârí drí ãngó nõ ꞌbãzó rî sĩ âcálé bũúũ ãndrõ nô. Võ lâ ꞌdĩ ꞌá rî, ngbãângbânõ rî, kậyı̣̂ gólâ Ôvârí drí ꞌẽzó tã ndrĩ gólĩyî yí drí ꞌbãlé ꞌẽlé õjílã ãngó nõ kâ pãzó rî ꞌbá yî ndẽzó rî tú, Yésũ ânĩ trá cé ândâlâ ãlô íyî nyãányâ fẽlé drãlé tãlâ lâŋõ tã õnjí kâ trõlé vólé ãmâ drı̣̃ı̣̂ sĩ.

27 Îcâ trá õjílã drí ndrĩ ôdrãzó cé ândâlâ ãlô, vó lâ ꞌásĩ rî, Ôvârí âꞌdô tã gólĩyíkâ lôndãꞌá kĩlí. 28 Ĩtí rî, Yésũ fẽ íyî nyãányâ bê drãlé ngá fẽfẽ ró Ôvârí drí cé ândâlâ ãlô rî, ꞌdĩî rĩꞌá îcâ-îcâ ró lâŋõ tã õnjí õjílã dũû kâ rî ꞌbá yí kâ trõlé vólé. Gõꞌdá Yésũ âꞌdô âgõꞌá ãngó nõ ꞌá kpá óꞌdí. ꞌDĩî gólâ rí kô ânĩlí íyî nyãányâ fẽlé kpá óꞌdí tãlâ tã õnjí tãsĩ, gõꞌdá gólâ rî ânĩlí ꞌdĩ õjílã gólĩyî rĩ ꞌbá ĩyî lı̣̃fı̣́ ꞌbãꞌbã sĩ ꞌdíyî pã ꞌbá rî âgõ-âgõ ãngó nõ ꞌá rî drı̣̃ı̣̂ rî ꞌbá yî ꞌbãlé âꞌdólé õzõ yí kâtí.

10

Tã Yésũ drí íyî nyãányâ fẽzó õdrã sĩ îcálé tã õnjí ndrĩ õjílã kâ trõlé vólé zãâ gbạ́dú rî

1 Tã ꞌbãꞌbã gólĩyî Ôvârí drí âfẽlé õjílã íyíkâ drí Músạ̃ sĩ rî ꞌbá yî îcá kô õjílã pãlé tã õnjí ꞌásĩ, tãlâ gólĩyî rĩꞌá cé líndrí ꞌî tã âꞌdálé ãmâ drí cé fũyạ̃-fũyạ̃ ró tã tãndí gólĩyî Ôvârí drí tã lâ ꞌbãlé trá ꞌẽlé ãmâ drí Yésũ sĩ ı̣̃zạ́tú rî tãsĩ. Tãlâ tã rî ꞌdĩ tãsĩ rî, õzõ õjílã Ĩsĩrãꞌélẽ kâ ꞌdĩ ꞌbá yî ãânĩ ĩyî trá ndrô vósĩ cé kõrõnyã âjílí lı̣̃lı̣́ ngá fẽfẽ ró Ôvârí drí âꞌdô tã ꞌbãꞌbã gólâ Músạ̃ kâ ꞌdĩ ꞌbá yî vó ró rî, ngá fẽfẽ rî ꞌdĩ ꞌbá yî îcá kô õjílã gólĩyî ânĩ ꞌbá Ôvârí rî ı̣̂njı̣̃lı̣́ ĩtí ꞌdĩ ꞌbá yî ꞌbãlé âꞌdólé járáꞌbítí tãndí ró Ôvârí lı̣̃fı̣́. 2 Tíkó õzõ ngá fẽfẽ kõrõnyã ꞌdî ꞌbá yî sĩ rî ĩîcâ fí trá õjílã ꞌbãlé âꞌdólé járáꞌbítí ngbángbá ró tã õnjí gólĩyíkâ rî ꞌbá yî ꞌásĩ rî, ĩtí rî, tíkó îcá kô drílĩyî ânĩzó kpá óꞌdí kõrõnyã bê lı̣̃lı̣́ ândálé ândâ fẽlé Ôvârí drí tã õnjí ĩyíkâ rî tãsĩ. Tíkó gólĩyî âꞌdô îcáꞌá ngá fẽfẽ ꞌdî ꞌbá yî fẽfẽ lâ âyélé. 3 Gõꞌdá âꞌdó kô õzõ ꞌdĩî kâtí, õjílã drí rĩlí ânĩlí ndrô vósĩ cé kõrõnyã fẽlé ngá fẽfẽ ró Ôvârí drí. Tã pạ̃tı̣́ı̣̃ ró, tã rî ꞌdĩ ꞌbã gólĩyî rĩꞌá tã ı̣̂sũlı̣́ tã õnjí ĩyíkâ rî ꞌbá yî tãsĩ kpá óꞌdí ndrô vósĩ cé. 4 Âꞌdô trá ĩtí, tãlâ îcá kô ãrí kõrõnyã ꞌdî ꞌbá yí kâ ꞌdĩ drí Ôvârí rî ꞌbãlé tã õnjí õjílã ꞌdî ꞌbá yí kâ âyélé.

5-6 Ĩtí Yésũ Krístõ ânĩ bê rĩlí ãngó nõ ꞌá rî, gólâ âtâ tã trá kĩ nĩ rî,

“Ôvârí, ní lẽé tã kô õjílã drí kõrõnyã yî gõꞌdá ngá ãzâ ꞌbá yî õzõ ngá fẽfẽ kâtí rî ꞌbá yí bê fẽlé ní drí ánî ꞌbãlé tã õnjí gólĩyíkâ âyélé.

Tã ꞌdî ꞌbá yî sú ní rú kô.

Gõꞌdá ní âfẽ bê-rî rúꞌbạ́ ĩꞌdî má drí rĩzó ꞌá lâ,

má drí drãzó ngá fẽfẽ ró ní drí tã õnjí õjílã kâ tãsĩ.

7 Gõꞌdá má lôgõ tã ꞌdî drı̣̃ lâ trá kĩ,

‘Ní ndrê drẽ, Ôvârí, mâ rĩꞌá nõ.

Má ânĩ trá rĩlí njãâ tã gólĩyî ní drí lẽlé rî ꞌbá yî ꞌẽlé õjílã pãzó,

âꞌdô tã gólĩyî îgĩlí trá ámâ tãsĩ búkũ áníkâ rî ꞌá rî vó ró.’ ”

Lôngó 40.6-8

8 Gõꞌdá ãꞌdô tã îgĩ-îgĩ Ôvârí kâ ꞌdĩ vó ró rî, Yésũ Krístõ âtâ tã trá sı̣́sı̣́ kĩ nĩ rî, “Ní lẽé kô õjílã drí kõrõnyã yî gõꞌdá ngá ãzâ ꞌbá yí bê fẽlé ní drí ngá fẽfẽ ró. Kõrõnyã gólĩyî lı̣̃lı̣́ zãlé zãzã ngãtá ngá ãzâ ꞌbá yî fẽlé fẽfẽ tã õnjí trõlé rî, âꞌdó ĩyî kô ngá gólĩyî ãyĩkõ lâ yî drí ánî cĩlí rî ĩꞌdî.” Gólâ âtâ úlı̣́ ĩtí lâ ꞌdĩ kâtí ꞌdĩ, õzõ ꞌdĩî ꞌbá yî ãꞌdô kpálé tã ꞌbãꞌbã gólĩyî Ôvârí drí ꞌbãlé ãmâ drí ꞌẽlé rî ꞌbá yî ĩꞌdî rî. 9 ꞌDĩî vósĩ rî, Yésũ drí tã âtázó kpá kĩ, “Ôvârí, mâ bê rĩꞌá nõ, má ânĩ trá tã gólĩyî ní drí ámâ lẽzó ꞌẽlâ rî ꞌẽlé.” Gõꞌdá úlı̣́ rî ꞌdĩ ꞌbá yî âꞌdâ tã kĩ nĩ rî, Ôvârí ndẽ tã sı̣́sı̣́ íyíkâ kõrõnyã ûlı̣̂ kâ tã õnjí tãsĩ rî trá, ãꞌdô ró bê yí drí îcázó gõꞌdá tã óꞌdí ꞌẽlé ĩꞌdî õjílã pãzó tã õnjí ꞌásĩ. 10 Tãlâ tã rî ꞌdĩ tãsĩ rî, Yésũ drí íyî nyãányâ fẽzó drãlé ândâlâ ãlô ngá fẽfẽ tãndí ró Ôvârí drí âꞌdô tã Ôvârí drí lẽlé yí drí ꞌẽlé rî vó ró, tãlâ ãmâ ꞌbãlé ndrĩ âꞌdólé járáꞌbítí tãndí ró Ôvârí lı̣̃fı̣́.

11 Kậyı̣̂ vósĩ cé, drı̣̃-ꞌbá ngá lı̣̃ kâ rî ꞌbá yî rî ĩyî âdrélé võ Ôvârí kâ rî ꞌá ngá ꞌẽꞌẽ ĩyíkâ ꞌẽlé Ôvârí drí. Gólĩyî rî trá kõrõnyã lârâkô ãlôlâ ꞌdĩ lı̣̃lı̣́ fẽlé ngá fẽfẽ ró Ôvârí drí tã õnjí tãsĩ ândâlâ dũû. Gõꞌdá bê lé ĩtí rî, ngá fẽfẽ rî ꞌdĩ ꞌbá yî îcá kô tã pạ̃tı̣́ı̣̃ ró tã õnjí õjílã kâ rî ꞌbá yî trõlé vólé. 12 Gõꞌdá Yésũ Krístõ tã êdé ꞌbá ró ãmâ lãfálé ꞌá Ôvârí bê õzõ drı̣̃-ꞌbá ngá lı̣̃ kâ rî kâtí rî, fẽ íyî nyãányâ trá drãlé ngá fẽfẽ ró Ôvârí drí tã õnjí tãsĩ. Gõꞌdá ngá fẽfẽ rî ꞌdĩ îcâ trá tã õnjí ãmákâ trõlé vólé zãâ gbạ́dú ạ̃dũkũ ãkó. ꞌDĩî vósĩ rî, gólâ rî trá vũdrı̣́ ꞌbũû ꞌálâ Ôvârí rî drı̣́-ágó drı̣̃ lésĩ. 13 Gõꞌdá ngbãângbânõ rî, gólâ bê rĩꞌá tólâ kậyı̣̂ gólâ ạ̃jú-ꞌbá-ãzí gólâkâ ndrĩ rî ꞌbá yî ꞌbãzó âꞌdólé gólâ rî pá zẽlé rî tẽlé, tãlâ gólâ drí âꞌdózó gólĩyî drı̣̃lı̣́ drı̣́-ãcê bê kậkậrậ ndrĩ. 14 Rĩꞌá ĩtí, tãlâ Yésũ fẽ íyî nyãányâ bê drãlé ngá fẽfẽ ró Ôvârí drí tãlâ tã õnjí tãsĩ rî, gólâ îcâ trá õjílã íyíkâ pãlé tã õnjí gólĩyíkâ rî ꞌbá yî ꞌásĩ, ãꞌdô ró bê gólĩyî drí âꞌdózó bê járáꞌbítí mbı̣̂mbı̣̂ ró Ôvârí lı̣̃fı̣́ rĩlí zãâ ĩtí gbạ́dú.

15 Gõꞌdá Líndrí Tãndí Ôvârí kâ rî kpá úlı̣́ âtálé ãmâ drí lı̣̃fı̣́ drı̣̃ ꞌbá ró tã rî ꞌdĩ ꞌbá yî tãsĩ. Gólâ âtâ tã ậngũ ꞌbá Yẽrẽmíyã tı̣́ kĩ nĩ rî,

16 “Tã-drı̣̃ lẽlẽ má drí ꞌẽꞌá ꞌẽlâ gólĩyí bê ı̣̃zạ́tú rî rĩꞌá nõtí.

Má âꞌdô tã îmbâ-îmbâ ámákâ ꞌbãꞌá rĩlí gólĩyî pı̣̃pı̣̂sı̣́lı̣́ ꞌásĩ.

Má âꞌdô îgĩꞌá lâ rĩlí gólĩyî drı̣̃ı̣̂, tãlâ gólĩyî õꞌê ró bê.”

Yẽrẽmíyã 31.33

17 Gõꞌdá Líndrí Tãndí Ôvârí kâ âtâ úlı̣́ kpá kĩ nĩ rî,

“Tã õnjí gólĩyíkâ rî ꞌbá yî gõꞌdá tã gólĩyî drí ꞌẽlé trá tã ꞌbãꞌbã ámákâ rú rî ꞌbá yí bê âgá kô ãzãkã lâ má drı̣̃ı̣̂.”

Yẽrẽmíyã 31.34

18 Ĩtí tãlâ Ôvârí âyê tã õnjí ꞌdĩ ꞌbá yî trá ndrĩ ĩtí rî, îcá gõꞌdá kô kõrõnyã lı̣̃zó ĩꞌdî kpá óꞌdí Ôvârí drí tãlâ tã õnjí tãsĩ!

Tã gólĩyî tã Ôvârí kâ rũzó njírí-njírí ró rî

19 Gõꞌdá âꞌdô bê trá ĩtí rî, ámâ ậdrúpı̣̃ yî ámâ îzó yí bê, mã nı̣̃ trá pạ̃tı̣́-pạ̃tı̣̃ ró kĩ, mã îcâ trá fĩlí drı̣̃-bạ́lạ́yı̣̂ ró ũrı̣̃ ãkó võ rî gógó gólâ Ôvârí drí âꞌdózó rî ꞌá, tãlâ õdrã Yésũ kâ ãmâ pãzó rî tãsĩ. 20 ꞌDĩî gólâ rî õdrã njı̣̃ lạ́tı̣̂ óꞌdí trá ãmâ drí fĩzó drı̣̃-bạ́lạ́yı̣̂ ró kôrô ꞌá lâ sĩ âdrélé gá Ôvârí ândrá õzõ fĩfĩ ítá* tı̣̂ ꞌĩlí gũgũ ꞌálâ rî ũgú ꞌálâ rî kâtí. Lạ́tı̣̂ óꞌdí ꞌdĩ rĩꞌá hûwậ zãâ gbạ́dú ạ̃dũkũ ãkó ãmâ drí fĩzó Ôvârí ngálâ. 21 Ĩtí rî, Yésũ rĩꞌá tã êdé ꞌbá ạ́ngı̣́ ãmákâ Ôvârí bê gólâ rĩ ꞌbá ãmâ õjílã Ôvârí kâ rî ꞌbá yî vó lâ yî ndrẽlé ndrĩ rî ĩꞌdî. 22 ꞌDõvó mã nĩ Ôvârí ngálâ tã lẽlẽ gólâ ꞌá zãâ bạ̃dı̣̃ pı̣̃pı̣̂sı̣́lı̣́ ãlô rî sĩ. Ĩtí rî, tã ı̣̂sũ ãmákâ rî ãâꞌdô kô rı̣̃ rı̣̃, tãlâ Yésũ jĩ ãmâ pı̣̃pı̣̂sı̣́lı̣́ trá ngbángbá ngá lậnjı̣̃-lậnjı̣̃ tã õnjí ãmákâ rî kâ rî ꞌbá yî ꞌásĩ. Gõꞌdá gólâ jĩ ãmâ rúꞌbạ́ trá ndrĩ âꞌdólé ngbángbá tã õnjí ꞌásĩ lı̣̃mvû tãndí sĩ.

23 ꞌDõvó mã njû kílíkpâ ró tã gólĩyî ãmâ drí tã lẽzó trá ꞌá lâ Yésũ rî tãsĩ rî rú pı̣̃pı̣̂sı̣́lı̣́ ãlô sĩ tã ı̣̂sũ ãmákâ jã ãkó, ꞌdõvó mã rî lı̣̃fı̣́ ꞌbãꞌbã sĩ Yésũ drı̣̃ı̣̂, nyé õzõ ãmâ drí âtálé rĩꞌá ꞌẽlâ rî kâtí, tãlâ mã nı̣̃ trá kĩ, Ôvârí ãâꞌdô pạ̃tı̣́ı̣̃ kárá tã gólĩyî gólâ drí tã lâ ꞌbãlé trá ꞌẽlé rî ꞌẽꞌá. 24 Ĩtí rî, ꞌdõvó mã ậmû ãmâ ãmâ vó ꞌásĩ lõvõ ãmákâ âꞌdálé ãmâ ãzí-ãzí yî drí gõꞌdá kpá tã tãndí ꞌẽlé ĩꞌdî ãmâ ãzí-ãzí yî drí. 25 ꞌDõvó ĩtí rî, mã rî rĩꞌá zãâ rû êꞌbélé kpãkã ãlô võ ãlô ꞌá Ôvârí rî lûyı̣́lı̣́. ꞌDõvó ãlô ãmâ ꞌásĩ rî õrî kô pêtrê ró cú ĩtí rû êꞌbé ãkó võ ãlô ꞌá, õzõ õjílã ũrûkậ ꞌbá yî drí rĩꞌá ꞌẽlâ rî kâtí. ꞌDõvó mã rî bê-rî mbârâkã sõsõ sĩ ãmâ ꞌá ãmâ vó ꞌásĩ lậvũlı̣́ kôrô tã tãndí gólĩyî ãmâ drí ꞌẽlé ngbãângbânõ rî ꞌbá yî drı̣̃ı̣̂ sĩ, tãlâ kậyı̣̂ gólâ Kúmú Yésũ drí âgõzó rî trá ꞌẽꞌá âcálé.

26 Ãnî gólĩyî tã pạ̃tı̣́ı̣̃ Ôvârí kâ nı̣̃ ꞌbá ró rî, õzõ nî ãzâ ãâdĩ drı̣̃ trá vólé rĩrĩ Ôvârí drí lẽlé rî rú sĩ rĩlí tã õnjí ꞌẽlé gólâ rú rî, gõꞌdá tã ãzãkã yû ní drí ꞌẽlé Ôvârí drí tã õnjí áníkâ rî ꞌbá yî âyézó. 27 Ĩtí rî, ngá ãzâ yû ánî pãlé, ní îcâ trá cé tã tẽlé ũrı̣̃ sĩ Ôvârí õkî ró tã ní rú. Gólâ âꞌdô lâŋõ ạ́ngı̣́ fẽꞌá õjílã gólĩyî rû pĩ ꞌbá trá yí rú rî drí ngbá lạ̃sı̣́ õnjí rạ̃ꞌdạ̃ rî sĩ. 28 Õzõ õjílã ãzâ õꞌê tã õnjí trá âꞌdô tã ꞌbãꞌbã gólĩyî Ôvârí kâ âfẽlé kôrô Músạ̃ sĩ rî vó ró rî, ĩtí rî, õzõ lı̣̃fı̣́ drı̣̃ ꞌbá ãꞌdô trá cé rı̣̃ ngãtá nâ tã âꞌdálé kĩ, pạ̃tı̣́ı̣̃ õjílã ꞌdî õꞌê tã õnjí ꞌdĩ trá rî, ꞌdĩî îcâ trá tã kĩ ꞌbá drí tã kĩzó gólâ rú. Ĩtí rî, úfû gólâ trá ĩtí lâ ꞌdĩ kâtí cú ĩtí lạ́tı̣̂ drílâ íyî pãzó lâŋõ ꞌdî ꞌásĩ rî ãkó.* 29 Âꞌdô bê trá ĩtí rî, ãꞌdô âꞌdô rû ꞌẽꞌá nĩ õjílã gólâ rĩ ꞌbá íyíkâ kó Ôvârí rî mvá rî ı̣̂njı̣̃lı̣́ kôꞌdáwá rî tãsĩ yã? Lâŋõ gólâ ꞌẽ ꞌbá ꞌdẽlé gólâ drı̣̃ı̣̂ rî âꞌdô âꞌdóꞌá ạ́ngı̣́ lậvũlı̣́ gạ̃rạ̃. Yésũ âyê íyî ãrí lâdãlé õjílã rî ꞌdĩ jĩlí tã õnjí íyíkâ ꞌásĩ âꞌdô tã tã-drı̣̃ lẽlẽ kâ rî vó ró, gõꞌdá õjílã rî ꞌdĩ ndrê ãrí rî ꞌdĩ âꞌdólé tã ífí ãkó ró mbârâkã ãkó, ókĩzõ gólâ drí Yésũ rî lôtórẽ pá sĩ kpãdí-kpãdí rî kâtí. Ĩtí rî, õjílã rî ꞌdĩ ꞌdâ Líndrí Tãndí Ôvârí kâ gólâ pı̣̃pı̣̂sı̣́lı̣́ tãndí âꞌdá ꞌbá ĩꞌdî gólâ drí drı̣̃-bạ́lạ́yı̣̂ ró rî trá. Nĩ ı̣̂sũ tã lâŋõ ạ́ngı̣́ ꞌẽ ꞌbá âꞌdélé gólâ drı̣̃ı̣̂ rî tãsĩ. Lâŋõ rî ꞌdĩ âꞌdô lậvũꞌá kôrô lâŋõ õjílã gólâ gã ꞌbá trá dó tã ꞌbãꞌbã gólĩyî Músạ̃ kâ rî ꞌbá yî ı̣̂njı̣̃lı̣́ rî kâ drı̣̃ı̣̂ sĩ.

30 Nĩ ndrê drẽ, mã nı̣̃ trá kĩ, Ôvârí ĩꞌdî gólâ tã âtá ꞌbá kĩ nĩ rî,

“Mâ ĩꞌdî rĩꞌá lâŋõ fẽ ꞌbá ꞌî õjílã gólâ tã õnjí ꞌẽ ꞌbá rî drí rî.

Má âꞌdô tã ꞌẽꞌá gólâ rú, âꞌdô tã õnjí gólâkâ ꞌẽlé trá rî ꞌbá yî vó ró.

Mâ Ôvârí Yãkóvã âꞌdô tã õjílã ámákâ rî ꞌbá yí kâ kĩꞌá nĩ.”

Tã ꞌBãꞌbã Ândâ 32.35-36

31 Lâŋõ Ôvârí gólâ rĩ ꞌbá zãâ gbạ́dú rî drí âfẽlé rî, rĩꞌá tã gólâ ũrı̣̃ ró rõô rî lôfílí ĩꞌdî.

32 ꞌDõvó ãnî nyãányâ, tã ãníkâ sı̣́sı̣́ nã ãâgâ ãnî drı̣̃ı̣̂. Kậyı̣̂ ãnî drí rû jãzó âꞌdólé krístõ ꞌbá ró rî sĩ, Ôvârí îcî ãnî lı̣̃fı̣́ trá tã íyíkâ nı̣̃lı̣́. Vó lâ sĩ rî, õzõ lâŋõ õtírĩ ãnî ûsú rõô rî, lâŋõ rî gógó ꞌdĩ pẽé ãnî kô. 33 Kậyı̣̂ ũrûkậ ꞌbá yî sĩ rî, ólôꞌdâ ãnî gõꞌdá kpá tã ãnyĩ ró rî ꞌbá yî ꞌẽzó ãnî drí õꞌbí ꞌá. Gõꞌdá kậyı̣̂ ãzâ ꞌbá yî sĩ rî, nĩ îcâ trá âdrélé ãnî ãzí-ãzí gólĩyî rĩꞌá lôꞌdálâ rî ꞌbá yî gãrã drı̣̃ ꞌá, tãlâ âꞌdólé mbârâkã sõlé gólĩyî ꞌásĩ. 34 Gõꞌdá kpá kậyı̣̂ ãzâ ꞌbá yî sĩ rî, nĩ nı̣̃ ĩzã krístõ ꞌbá gólĩyî ômbélé trá gạ̃nı̣́mạ̃ ꞌá rî ꞌbá yí kâ trá, gõꞌdá ĩtí rî, ĩzã lâ yî drí kpá gãzó ãnî lı̣̃fı̣́. Gõꞌdá õjílã ôpâ ngá ãníkâ bê ndrĩ ãnî drı̣́gạ́ sĩ tã ányâ ró rî sĩ rî, nĩ rî trá ãyĩkõ sĩ, tãlâ nĩ nı̣̃ trá kĩ, Ôvârí fẽ tã tãndí gólĩyî rĩ ꞌbá ãníkâ ró zãâ gbạ́dú rî ꞌbá yî trá ãnî drí.

35 Âꞌdô bê trá ĩtí rî, ꞌdõvó nĩ ậtũ fĩî gạ́gạ́ ãyĩkõ sĩ rĩzó tã lẽlé Ôvârí ꞌá pı̣̃pı̣̂sı̣́lı̣́ ãlô sĩ. Ĩtí rî, Ôvârí âꞌdô tã tãndí ꞌẽꞌá ãnî drí ı̣̃zạ́tú drı̣́-ꞌâ ró. 36 ꞌDõvó nĩ rî zãâ fĩî ậtũ-ậtũ sĩ tã lẽlé Ôvârí ꞌá ĩtí, ãꞌdô ró bê ãnî drí rĩzó kárá, rĩꞌá tã gólĩyî Ôvârí drí lẽlé ãnî drí ꞌẽlé rî ꞌbá yî ꞌẽlé ĩꞌdî. Õzõ nĩ õꞌê trá ĩtí rî, ꞌdĩî gõꞌdá ãnî drí fí tã tãndí ndrĩ gólĩyî Ôvârí drí tã lâ yî ꞌbãlé trá âfẽlé ãnî drí rî ꞌbá yî ûsúzó. 37 Tã rî ꞌdĩ âꞌdô âꞌdóꞌá õzõ Ôvârí drí rĩꞌá âtálâ tã ậngũ ꞌbá Hãbákã tı̣́ rî kâtí kĩ,

“Rĩꞌá cé kậyı̣̂ fínyáwá vólé drı̣̃ ꞌásĩ,

õjílã gólâ mâ Ôvârí drí tã lâ ꞌbãlé trá âjólé rî drí âcázó. Gólâ njãá kô.

38 Õjílã tã mbı̣̂mbı̣̂ ꞌbá ró rî ꞌbá yî âꞌdô rĩꞌá ĩyî tã ndrĩ ꞌẽlé tã lẽlẽ sĩ má ꞌá.

Gõꞌdá õzõ õjílã ámákâ ãzâ õdĩ drı̣̃ trá gõzó vólé rî,

tã gólâkâ sú gõꞌdá má rú kô.”

Hãbákã 2.3-4

39 Ãmâ nyãányâ âꞌdó kô rĩꞌá õjílã gólĩyî drı̣̃ dĩ ꞌbá gõlé vólé Ôvârí rú sĩ gõꞌdá gólĩyî Ôvârí drí ꞌbãꞌá ûfúꞌá lâ rî ꞌbá yî ĩꞌdî. Gõꞌdá ãmâ ãmângá rĩꞌá õjílã gólĩyî rĩ ꞌbá rĩlí tã lẽlẽ sĩ Ôvârí ꞌá gólĩyî Ôvârí drí pãlé ĩyîngá trá rî yî ĩꞌdî.

11

Tã tã lẽlẽ Ôvârí ꞌá rî tãsĩ

1 Tã ífí tã lẽlẽ kâ Ôvârí ꞌá rî ĩꞌdî rĩꞌá nõtí. Mã nı̣̃ trá kĩ, tã gólĩyî ãmâ drí lı̣̃fı̣́ ꞌbãzó vó lâ Ôvârí rî tãsĩ rî ꞌbá yî âꞌdô pạ̃tı̣́ı̣̃ âꞌdóꞌá té ĩtí, õzõ kpálé mã õndrê tã rî ꞌdĩ ꞌbá yî kô ngbãângbânõ ãmâ lı̣̃fı̣́ nyãányâ sĩ rî. 2 Nĩ ndrê drẽ, ạ̃kû ró nã ꞌbá yî sĩ rî, tã ãmâ ạ́ꞌbı̣́yạ́ yî drí ĩyî vó ꞌbãzó tã lẽlé Ôvârí ꞌá pı̣̃pı̣̂sı̣́lı̣́ ãlô sĩ rî, sû trá Ôvârí rú tákányĩ. Gõꞌdá nõô yî rĩꞌá tã gólĩyî âꞌdó ꞌbá trá tã tã lẽlẽ kâ tãsĩ ạ̃kû ró nã ꞌbá yî sĩ rî ĩꞌdî.

3 Tã lẽlẽ Ôvârí ꞌá rî rĩꞌá tã gólâ ãmâ ꞌbã ꞌbá tã nı̣̃lı̣́ kĩ nĩ rî, tã ómvó ngá ꞌásĩ rî, Ôvârí lôꞌbã ngá gólĩyî ndrĩ ãngó nõ kâ rî ꞌbá yî trá gbõ cé úlı̣́ âtâ-âtâ sĩ. Ĩtí rî, Ôvârí lôꞌbã ngá gólĩyî ãmâ drí ndrẽlé rî ꞌbá yî nĩ gõꞌdá ngá ãmâ drí ndrẽlé ãmâ lı̣̃fı̣́ sĩ kôꞌdáwá rî ꞌbá yí bê.

4 Ạ̃kû ró nã sĩ, tãlâ Ábẽlẽ lẽ tã trá Ôvârí ꞌá rî drí sĩ, gólâ drí îcázó ngá fẽfẽ tãndí íyíkâ fẽlé Ôvârí drí lậvũlı̣́ kôrô ậdrúpı̣̃ lâ Káyĩnã kâ fẽlé Ôvârí drí rî drı̣̃ı̣̂ sĩ. Ábẽlẽ rî tã sû trá Ôvârí rú rõô ĩꞌdî. Gõꞌdá Ôvârí drí gólâ rî ndrẽzó õjílã tã mbı̣̂ ꞌbá ró, gõꞌdá drílâ tã tãndí âtázó ngá fẽfẽ gólâkâ rî tãsĩ ꞌdî. Gõꞌdá nĩngá sĩ, Ábẽlẽ îcâ trá zãâ tã tãndí âꞌdálé ãmâ drí ãndrõ nô tã lẽlẽ gólâkâ Ôvârí ꞌá rî sĩ, õzõ kpálé gólâ õdrã kpá trá ãkpãkãꞌdã ạ̃kû ró nã sĩ rî.

5 ꞌDĩî vósĩ rî, tãlâ Ẽnókã lẽ tã kpá Ôvârí ꞌá pı̣̃pı̣̂sı̣́lı̣́ ãlô sĩ rî drí sĩ rî, ĩꞌdî îcá kô gólâ drí drãzó drãdrã. Ôvârí trõ gólâ rî nyãányâ cú ĩtí kûlûndúndû ró ꞌbũû ꞌálâ, gõꞌdá úûsú gólâ kô ı̣̃nyạ́kú drı̣̃ı̣̂ nõngá. Gõꞌdá tã îgĩ-îgĩ Ôvârí kâ âtâ trá kĩ, sı̣́sı̣́ ãkpãkãꞌdã únjı̣̃ı̣́ Ẽnókã drẽ kô ûrú ꞌálâ rî, gólâ rî tã sû trá Ôvârí rú rõô. 6 Gõꞌdá bê ĩtí rî, îcá kô õjílã ãzãkã drí Ôvârí rî ꞌbãzó ãyĩkõ ró cú ĩtí tã lẽ ãkó gólâ ꞌá. Nĩ ndrê drẽ, õzõ õjílã ãzâ õlẽ trá ânĩlí Ôvârí ngálâ rî, îcâ trá gólâ drí tã lẽzó kĩ, pạ̃tı̣́ı̣̃ Ôvârí bê, rĩꞌá zãâ lédrẽ-lédrẽ ró, gõꞌdá Ôvârí âꞌdô pạ̃tı̣́ı̣̃ tã tãndí ꞌẽꞌá õjílã gólĩyî ânĩ ꞌbá gólâ ngálâ pı̣̃pı̣̂sı̣́lı̣́ ãlô sĩ rî ꞌbá yî drí.

7 ꞌDĩî vósĩ rî, tãlâ Nówã lẽ tã trá Ôvârí ꞌá pı̣̃pı̣̂sı̣́lı̣́ ãlô sĩ rî drí sĩ rî, gólâ drí îcázó tã gólâ Ôvârí kâ drı̣́-mbílí sõzó gólâ lı̣̃fı̣́ tã gólĩyî ꞌẽ ꞌbá âꞌdólé ı̣̃zạ́tú drẽ gólâ ndré kô rî tãsĩ rî ârízó ꞌẽlé. Gólâ drí Ôvârí rî ı̣̂njı̣̃zó tã ꞌdî tãsĩ. Gõꞌdá drílâ ngãzó kõlóngbõ ândrê pãlé, té õzõ Ôvârí drí tã lâ ꞌbãlé drílâ rî tí. Ĩtí rî, Ôvârí drí gólĩyî pãzó õjílã gólâkâ rî ꞌbá yí bê ndrĩ kõlóngbõ rî ꞌdĩ sĩ. Gõꞌdá tã gólâ Nówã drí ꞌẽlé tã lẽlẽ sĩ rî âꞌdâ tã kĩ, õjílã ãzâ ꞌbá yî ndrĩ ãngó drı̣̃ kâ rĩꞌá ĩyî tã õnjí ꞌbá gólĩyî gã ꞌbá trá dó tã Ôvârí kâ ârílí rî ꞌbá yî ĩꞌdî. Ĩtí rî, Nówã drí âꞌdózó õjílã ãlô gólâ Ôvârí drí trõlé ꞌbãlé tã mbı̣̂ ꞌbá ró rî ĩꞌdî tãlâ tã lẽlẽ gólâkâ sĩ.

8 ꞌDĩî vósĩ rî, Ãbãrãyámã lẽ tã kpá trá Ôvârí ꞌá. Tã rî ꞌdĩ tãsĩ rî, Ôvârí zı̣́lı̣́ bê gólâ nĩꞌá rĩlí ꞌbạ̃drı̣̃ ãtrâ ãzâ gólâ Ôvârí drí tã lâ ꞌbãlé fẽlé gólâ drí rî ꞌálâ rî, gólâ ârî Ôvârí rî tı̣̂-võ ꞌdî té ĩtí. Ĩꞌdî drílâ ngãzó ꞌbạ̃drı̣̃ íyíkâ rî âyélé nĩzó, kpálé gólâ nı̣̃ı̣́ drẽ ꞌbạ̃drı̣̃ rî gógó Ôvârí drí gólâ rî lẽzó nĩlí ꞌálâ ꞌdĩ sı̣́sı̣́ lâ sĩ kôꞌdáwá rî. 9 Tãlâ tã lẽlẽ gólâkâ tãsĩ rî, gólâ rî trá rĩlí õzõ õjílã ãtrã kâtí ꞌbạ̃drı̣̃ gólâ Ôvârí drí tã lâ ꞌbãlé trá ꞌẽꞌá fẽlâ gólâ drí ı̣̃zạ́tú ꞌdĩ ꞌá. Ĩtí rî, Ãbãrãyámã rî trá gũgũ ꞌá, gõꞌdá Ĩsákã yî Yãkóbã bê rî ĩyî kpá trá õzõ Ãbãrãyámã kâtí gũgũ ꞌásĩ ndrô dũû sĩ. Ĩsákã yî Yãkóbã bê ꞌdĩ ꞌbá yî, Ôvârí ꞌbã tã kpá vólé lésĩ ꞌbạ̃drı̣̃ ãlôlâ ꞌdĩ fẽzó gólĩyî drí. 10 Ãbãrãyámã lẽ tã-drı̣̃ rĩzó õzõ õjílã ãtrã kâtí ꞌdĩ, tãlâ gólâ rî ꞌdĩ rĩꞌá jạ̃rı̣́bạ̃ ândrê gólâ Ôvârí drí ꞌẽꞌá tã lâ ꞌbãlé gõꞌdá ꞌẽꞌá fẽlâ yí drí rĩzó ꞌá lâ rî tẽlé. Gõꞌdá Ôvârí ꞌdı̣̂ jạ̃rı̣́bạ̃ rî ꞌdĩ âꞌdólé ndạ́ndạ́ zãâ gbạ́dú ûfú ãkó lâ.

11 Õzõ Ãbãrãyámã ãꞌdô kpálé õjílã gólâ dẽ ꞌbá trá kpãrãdĩ rî ĩꞌdî rî, gõꞌdá õzõ kpálé õkó lâ Sárã ãꞌdô íyíkâ óndó ꞌî rî, Ãbãrãyámã îcâ trá âꞌdólé mvá átá ró, tãlâ gólâ lẽ tã trá tã Ôvârí kâ ꞌá pı̣̃pı̣̂sı̣́lı̣́ ãlô rî sĩ. Gólâ lẽ tã trá kĩ, Ôvârí âꞌdô pạ̃tı̣́ı̣̃ tã gólâ drí ꞌbãlé ꞌẽlé rî ꞌẽꞌá. 12 Gõꞌdá õzõ kpálé Ãbãrãyámã drí âꞌdózó trá ãrãkã ró kpãrãdĩ ãnyî ꞌẽꞌá drãlé rî, Ôvârí ꞌbã gólâ trá âꞌdólé ạ́ꞌbı̣́yạ́ ró ózõwá bê dũûdû. Gõꞌdá gólâ rî ózõwá yî lûtı̣̂ trá âcálé õzõ ı̣̃ꞌbı̣̂ꞌbı̣̂wạ́ gólĩyî ꞌbũû ꞌálâ ngãtá õzõ sínyítã gólâ îcálé lãlâ kô lı̣̃mvû ândrê tı̣́ sĩ rî kâtí.

13 Ĩtí rî, õjílã tã lẽ ꞌbá trá Ôvârí ꞌá pı̣̃pı̣̂sı̣́lı̣́ ãlô sĩ ꞌdî ꞌbá yî ôdrã ĩyî trá cú ĩtí sı̣́sı̣́ drẽ gólĩyî ûsú tã gólĩyî ndrĩ Ôvârí drí tã lâ yî ꞌbãlé ꞌẽlé gólĩyî drí rî kô. Gõꞌdá rî, gólĩyî nı̣̃ trá kĩ, Ôvârí âꞌdô tã rî ꞌdĩ ꞌbá yî ꞌẽꞌá ı̣̃zạ́tú sı̣́sı̣́ ꞌá tólâ. Tãlâ tã ꞌdî tãsĩ rî, gólĩyî rî trá ãyĩkõ sĩ. Gólĩyî kĩ, ĩyî ãꞌdô õjílã ãtrâ kâtí gõꞌdá lậmú ꞌbá ró õzõ ĩyî ãꞌdô drẽ bê rĩꞌá nõngá ı̣̃nyạ́kú nõ drı̣̃ı̣̂ rî. 14 Nĩ ndrê drẽ, õjílã gólĩyî tã âtá ꞌbá ĩtí ꞌdĩ ꞌbá yî rî, âꞌdâ tã kĩ, gólĩyî rĩꞌá lı̣̃fı̣́ ꞌbãꞌá âꞌdózó cú ꞌbạ̃drı̣̃ ĩyî nyãányâ kâ gólĩyî drí lẽlé rî bê ạ̃tı̣́ ꞌá tólâ rî drı̣̃ı̣̂ zãâ gbạ́dú ró. 15 Gólĩyî rí kô tã ı̣̂sũlı̣́ ꞌbạ̃drı̣̃ ĩyî átá yí kâ ĩyî drí âyélé trá vólé rî tãsĩ. Õzõ tí gólĩyî ı̣̃ı̣̂sũ tã trá ꞌbạ̃drı̣̃ rî ꞌdĩ tãsĩ rî, tí gólĩyî gõ nô trá vólé tólâ. 16 ꞌDĩî võ lâ ꞌá rî, gólĩyî ꞌbã ĩyî lı̣̃fı̣́ ꞌbạ̃drı̣̃ gólâ ꞌbũû ꞌálâ gólâ ꞌbãꞌá âꞌdólé tãndí ró rõô lậvũlı̣́ ꞌbạ̃drı̣̃ átá lâ yí kâ rî drı̣̃ı̣̂ sĩ rî drı̣̃ı̣̂. Tãlâ ꞌdĩî tãsĩ rî, Ôvârí êdê jạ̃rı̣́bạ̃ ândrê trá ꞌbũû ꞌálâ gólĩyî drí rĩzó ꞌá lâ, ãꞌdô ró bê yî Ôvârí drí tã âꞌdázó kĩ, yí ãâꞌdô rĩꞌá cú ĩtí ãnyĩ ãkó gólĩyî tãsĩ. Gõꞌdá gólâ rĩꞌá ãyĩkõ ró, tãlâ gólĩyî drí íyî zı̣̃zó Ôvârí ĩyíkâ ró rî sĩ.

17-18 Gõꞌdá Ôvârí âtâ tã trá Ãbãrãyámã drí Ĩsákã rî tãsĩ kĩ nĩ rî, “Ĩsákã âꞌdô lûtı̣́ꞌá nĩ âꞌdólé ní drí ózõwá bê dũû, õzõ má drí tã lâ ꞌbãlé trá ní drí rî kâtí.” Ôvârí ꞌbã tã kpálé tã ꞌdî ꞌẽlé Ãbãrãyámã drí Ĩsákã sĩ rî, Ôvârí õtírĩ tã ı̣̂njı̣̃-ı̣̂njı̣̃ Ãbãrãyámã kâ ûjũû rî, Ãbãrãyámã âꞌdô trá njãâ íyî mvá Ĩsákã rî ômbê lı̣̃lı̣́ âꞌdólé ngá fẽfẽ ró Ôvârí drí, tãlâ gólâ lẽ tã trá Ôvârí ꞌá pı̣̃pı̣̂sı̣́lı̣́ ãlô sĩ. Gõꞌdá tã lẽlẽ gólâkâ sĩ, gólâ âꞌdô trá njãâ mvá rî gógó gólâ Ôvârí drí tã ꞌbãzó trá ózõwá dũû fẽzó ĩꞌdî sĩ lâ rî ꞌdĩ fũlı̣́. 19 Gõꞌdá ãꞌdô bê trá tã Ôvârí drí ꞌbãlé trá rî ĩꞌdî rî, Ãbãrãyámã ı̣̂sũ tã kĩ, Ôvârí îcâ trá Ĩsákã rî lîdrílí õdrã ꞌásĩ, ãꞌdô ró bê tã yí drí ꞌbãlé trá ꞌdĩ ꞌẽzó. Gõꞌdá tã rî ꞌdĩ âꞌdô trá ókĩzõ Ôvârí lîdrî Ĩsákã trá âtrõlé lôgõlé Ãbãrãyámã drí.

20 ꞌDĩî vósĩ rî, tãlâ Ĩsákã lẽ tã kpá trá Ôvârí ꞌá rî drí sĩ rî, gólâ drí õrẽ fẽzó mvá lâ yî Yãkóbã drí gõꞌdá Ẽsáwõ bê âꞌdô tã gólĩyî ꞌẽ ꞌbá âꞌdólé ı̣̃zạ́tú rî tãsĩ, âꞌdô tã gólĩyî Ôvârí drí ꞌbãlé trá rî vó ró.

21 ꞌDĩî vósĩ rî, tãlâ Yãkóbã lẽ tã kpá trá Ôvârí ꞌá rî drí sĩ rî, gõꞌdá gólâ õtírĩ ꞌẽê drãlé rî, gólâ drí ngãzó õrẽ fẽlé ꞌdĩyímvá Yõsépã kâ rî ꞌbá yî drí âꞌdô tã Ôvârí kâ rî vó ró. Gõꞌdá gólâ fẽlé bê õrẽ ꞌdî trá rî, gólâ drí rĩzó âdrélé drı̣̃ ậtı̣̃-ậtı̣̃ ró pı̣̃drı̣́gú íyíkâ rú íyî ậtı̣̃lı̣́ gạ́, gõꞌdá gólâ drí rãtáã ꞌẽzó Ôvârí drí ꞌdĩyímvá ꞌdĩ ꞌbá yî tãsĩ.

22 Gõꞌdá ꞌdĩî vósĩ rî, Yõsépã lẽ tã kpá trá Ôvârí ꞌá pı̣̃pı̣̂sı̣́lı̣́ ãlô sĩ. Tãlâ tã rî ꞌdĩ tãsĩ rî, gólâ âꞌdólé bê ꞌẽꞌá drãlé rî, gólâ âtâ tã kĩ, Ôvârí ũnjı̣̃ lạ́tı̣̂ trậ õjílã íyíkâ rî ꞌbá yî drí fõzó vólé Mạ́sı̣̃rı̣̃ ꞌásĩ ı̣̃zạ́tú, õzõ drílâ tã lâ ꞌbãlé trá rî kâtí. Gõꞌdá gólâ drí tã âtázó kpá íyî ãvõ tãsĩ.*

23 Nĩngá sĩ rî, Músạ̃ rî átá yî Músạ̃ rî ândrê bê lẽ ĩyî tã kpá trá Ôvârí ꞌá. Tã rî ꞌdĩ tãsĩ rî, útı̣́lı̣́ bê Músạ̃ rî, gólĩyî drí gólâ rî lậpı̣́zó párá nâ sĩ, tãlâ gólâ sû trá rõô. Ĩꞌdî gólĩyî lẽé kô tã gólâ kúmú ạ́ngı̣́ Mạ́sı̣̃rı̣̃ kâ drí ꞌbãlé rî ꞌẽlé, tãlâ kúmú Mạ́sı̣̃rı̣̃ kâ ꞌdĩ ꞌbã tã trá mvá õdé ãgô ró Ĩsĩrãꞌélẽ kâ rî ꞌbá yî ûfúlı̣́ ndrĩ.* Gólĩyî rî trá cú ĩtí ũrı̣̃ tã kúmú ạ́ngı̣́ ꞌdĩ kâ ꞌbãlé ꞌdĩ kâ ãkó tãlâ tã lẽlẽ gólĩyíkâ ꞌdĩ tãsĩ.

24 Gõꞌdá Músạ̃ rî gógó lẽ tã kpá trá Ôvârí ꞌá pı̣̃pı̣̂sı̣́lı̣́ ãlô sĩ. Ĩꞌdî gõꞌdá gólâ mbâ bê âcálé ãgô ãmbá ró rî, gólâ gã dó õjílã drí íyî zı̣̃lı̣́ kúmú Mạ́sı̣̃rı̣̃ kâ ꞌdĩ mvá lâ õkó ró rî mvá lâ ró. 25 Gólâ ꞌbã bê-rî íyî nyãányâ ĩꞌdî âꞌdólé õjílã Ôvârí kâ ró õjílã Ĩsĩrãꞌélẽ kâ rî ꞌbá yî lãfálé, ãꞌdô ró bê lâŋõ drí ĩyî ûsúzó bê kpãkã ãlô. Gólâ lẽé tã kô rĩzó ãyĩkõ tã õnjí ꞌbá* Mạ́sı̣̃rı̣̃ kâ rî kâ ꞌá, õzõ ãꞌdô bê kpálé kậyı̣̂ fínyáwá sĩ rî. 26 Tã ı̣̂sũ gólâkâ trá rĩꞌá nõô rî tí. Rĩꞌá tãndí ró íyî lôꞌdázó õjílã Ôvârí pạ̃tı̣́ı̣̃ kâ rî ꞌbá yí bê, ꞌdíyî pã ꞌbá gólâ Ôvârí drí ꞌẽꞌá âjólâ ı̣̃zạ́tú rî tãsĩ. Tã rî ꞌdĩ lậvũ kôrô drı̣́-ngá gólĩyî dũû Mạ́sı̣̃rı̣̃ kâ gólĩyî yí drí ꞌbãꞌá ûsúꞌá lâ ózõwá kúmú ạ́ngı̣́ kâ ró rî drı̣̃ı̣̂ sĩ, tãlâ gólâ rî íyî lı̣̃fı̣́ ꞌbãlé tã lânjã ndrĩ gólĩyî Ôvârí drí ꞌbãlé trá ꞌẽlé õjílã íyíkâ drí rî ꞌbá yî drı̣̃ı̣̂.

27 Tãlâ Músạ̃ lẽ tã trá Ôvârí ꞌá rî drí sĩ rî, ĩꞌdî gólâ drí îcázó âfõlé Mạ́sı̣̃rı̣̃ ꞌásĩ cú ĩtí ạ̃wạ̃ kúmú ạ́ngı̣́ kâ rî ũrı̣̃ lâ ãkó, gólâ rî trá zãâ tã lẽlé Ôvârí ꞌá, tãlâ ókĩzõ gólâ îcâ trá Ôvârí gólâ õjílã drí îcálé ndrẽlâ kô ĩyî lı̣̃fı̣́ sĩ rî ndrẽlé. 28 Tãlâ tã lẽlẽ Músạ̃ kâ Ôvârí ꞌá rî sĩ rî, gólâ drí tã Ôvârí kâ kậyı̣̂ drı̣̃-káká lậvũ-lậvũ kôrô rî kâ ꞌẽzó. Gólâ ꞌbã tã õjílã íyíkâ Ĩsĩrãꞌélẽ kâ drí kạ́bı̣̃lı̣́kı̣̃ ãrí lûvı̣́zó ạ́tı̣̃ tı̣̂ ĩyíkâ rî ꞌbá yî tı̣́lı̣́ sĩ cé tı̣̂tı̣̂, ãꞌdô ró bê mãlãyíkã gólâ âjólé õjílã ûfúlı̣́ rî drí lậvũzó bê kôrô jó gólĩyíkâ rî ꞌbá yî rú sĩ cú ĩtí gólĩyî mvá drı̣̃-káká mvá ágó ró rî ꞌbá yî ûfú ãkó.

29 Gõꞌdá tãlâ õjílã Ĩsĩrãꞌélẽ kâ rî ꞌbá yî lẽ tã kpá trá Ôvârí ꞌá rî drí sĩ rî, ĩꞌdî gólĩyî drí îcázó lı̣̃mvû ândrê zı̣̃lı̣́ Lı̣̃mvû Kãâkâ rî mbãlé ꞌáꞌá lé drı̣̃ ãzâ rî lésĩ tãndí ró. Gõꞌdá õjílã Mạ́sı̣̃rı̣̃ kâ ûjũ ĩyî bê kpá ꞌẽꞌá lômbãlé võ rî gógó ãlôlâ õjílã Ĩsĩrãꞌélẽ kâ drí lômbãzó ꞌdĩ ꞌásĩ tãlâ gólĩyî ûrúlı̣́ rî, lı̣̃mvû ândrê lãfâ cã ꞌbá trậ ꞌdĩ drí lãfâ âꞌbãzó íyî võ ꞌá õjílã Mạ́sı̣̃rı̣̃ kâ ꞌdĩ ꞌbá yî rú kạ̃ngbû, gõꞌdá gólĩyî ûfúlı̣́ tílílí ngbá.

30 Gõꞌdá tãlâ õjílã Ĩsĩrãꞌélẽ kâ lẽ tã trá Ôvârí ꞌá rî drí sĩ rî, gólĩyî drí ngãzó ndrĩ rĩꞌá lậmúlı̣́ mẽꞌdẽ mẽꞌdẽ mẽꞌdẽ jạ̃rı̣́bạ̃ ạ́ngı̣́ zı̣̃lı̣́ Yérĩkõ rî rú sĩ kậyı̣̂ njı̣̂-drı̣̃-lâ-rı̣̃ sĩ ı̣̃tú vósĩ zãâ cé, nyé õzõ Ôvârí drí tã lâ ꞌbãlé trá rî tí. Gõꞌdá tãlâ tã ꞌdî tãsĩ rî, ãbẽ gólâ ndõgõ ró bẽlé trá ngạ́rạ́-ngạ́rạ́ dîrî gbãâ jạ̃rı̣́bạ̃ ândrê ꞌdĩ rú sĩ rî drí ûtúzó rũꞌbũ vũdrı̣́.

31 Nĩngá sĩ, Rãhábã âꞌdô kpálé ãgô kpã ꞌbá ró sı̣́sı̣́ jạ̃rı̣́bạ̃ ândrê rî ꞌdĩ ꞌá rî, gólâ drí rû jãzó tã lẽlé Ôvârí pạ̃tı̣́ı̣̃ rî ꞌá. Gõꞌdá gólâ drí tã lẽzó kĩ, Ôvârí cú rĩꞌá mbârâkã bê ãmbá. Gõꞌdá tãlâ tã rî ꞌdĩ tãsĩ rî, gólâ lậgû tã ngõ ꞌbá Ĩsĩrãꞌélẽ kâ rî ꞌbá yî trá.* Ĩtí rî, Rãhábã drí ngá pãzó kậyı̣̂ gólâ õjílã Ĩsĩrãꞌélẽ kâ rî ꞌbá yî drí fĩzó jạ̃rı̣́bạ̃ rî ꞌdĩ îzãlé rî sĩ, gõꞌdá õjílã gólĩyî tã lẽ ꞌbá kô Ôvârí ꞌá rî ꞌbá yî ûfúzó ndrĩ.

32 Tí rĩꞌá tãndí ró má drí tã âtázó tã lẽlẽ õjílã ãzâ ꞌbá yí kâ tãsĩ rî, gõꞌdá ı̣̃tú-pá îcá kô má drí ꞌẽzó lâ ngbãângbânõ. Má âtá tã drẽ kô tã gólĩyî Gĩdẽyónã kâ rî ꞌbá yî tãsĩ, ngãtá Bãrákã kâ Sãmõsónã kâ, ngãtá Yépẽtã* kâ, ngã Dạ̃wúdı̣̃* kâ, ngã Sãmõwélẽ* kâ gõꞌdá tã ậngũ ꞌbá ãzâ ꞌbá yí kâ bê ndrĩ.

33 Gõꞌdá tãlâ tã lẽlẽ õjílã ãzâ ꞌbá yí kâ Ôvârí ꞌá pı̣̃pı̣̂sı̣́lı̣́ ãlô sĩ rî tãsĩ rî, Ôvârí ậmû gólĩyî õzõ gólâ drí tã lâ ꞌbãlé trá rî kâtí. Ôvârí ậmû gólĩyî õzõ nõô ꞌbá yí kâtí. Tã kĩ ꞌbá ãzâ ꞌbá yî rî ĩyî trá tã kĩlí mbı̣̂mbı̣̂ lâ ró Ôvârí rî lı̣̃fı̣́ drı̣̃ ꞌá. Õjílã ãzâ ꞌbá yî ꞌbû ạ̃jú trá ꞌbạ̃drı̣̃ ãzâ ꞌbá yí bê gõꞌdá tã trõzó ạ̃jú-ꞌbá-ãzí lâ yî ꞌbạ̃drı̣̃ ꞌdî ꞌbá yí kâ drı̣́gạ́ sĩ. Gõꞌdá ãzâ ꞌbá yî tã lẽ ꞌbá trá Ôvârí ꞌá rî, Ôvârí ꞌê kạ̃mı̣̃ rĩlí cú ĩtí gólĩyî ôcí ãkó fũlı̣́ nyãlé vólé. 34 Gõꞌdá õjílã ãzâ ꞌbá yî õlẽ tã trá Ôvârí ꞌá rî, Ôvârí ꞌé lạ̃sı̣́ ândrê rạ̃ꞌdạ̃ rî ꞌdĩ kô gólĩyî zãlé vẽlé. Gõꞌdá õjílã ãzâ ꞌbá yî lẽ tã trá Ôvârí ꞌá bê rî, Ôvârí njı̣̃ lạ́tı̣̂ trá gólĩyî drí ngá pãzó vólé ạ̃jú-ꞌbá-ãzí ꞌẽ ꞌbá gólĩyî ûfúlı̣́ drı̣́-lãfâ sĩ rî ꞌbá yî drı̣́gạ́ sĩ. Gõꞌdá õjílã ãzâ ꞌbá yî gólĩyî mbârâkã ãkó rî ꞌbá yî, ûsû ĩyî mbârâkã kpá Ôvârí drı̣́gạ́ sĩ tãlâ tã lẽlẽ gólĩyíkâ Ôvârí ꞌá rî tãsĩ. Ôvârí fẽ mbârâkã kpá õjílã ãzâ ꞌbá yî drí ạ̃wạ̃ ꞌẽzó, tãlâ gólĩyî õtrõ ró tã bê ạ̃jú-ꞌbá-ãzí ãtrâ ró rî ꞌbá yî drı̣́gạ́ sĩ gólĩyî ûfû-ûfû sĩ dínyí-dínyí. 35 Gõꞌdá kpá õkó ũrûkậ ꞌbá yî lẽ tã bê trá Ôvârí ꞌá rî, Ôvârí ꞌê gólĩyî áró ôdrã ꞌbá trá rî ꞌbá yî lîdrílí õdrã ꞌásĩ.

Gõꞌdá õzõ õjílã õnjí ũûrû õjílã Ôvârí kâ ũrûkậ lâ trá lôꞌélé fũlı̣́ rî, tã lẽ ꞌbá rî ꞌdĩ ꞌbá yî gã ĩyî dó tã lẽlẽ ĩyíkâ Ôvârí ꞌá rî âyélé. ꞌDĩî rî, gólĩyî rû ĩyî tã Ôvârí kâ gạ́gạ́ njírí-njírí, tãlâ yĩ õrî ró bê Ôvârí bê zãâ gbạ́dú. Tã ꞌdî sû nĩ lậvũlı̣́ gạ̃rạ̃ tã gólâ õjílã drí lîdrízó õdrã ꞌásĩ gõꞌdá drílĩyî îcázó drãlé kpá óꞌdí rî drı̣̃ı̣̂ sĩ. 36 Õjílã õnjí rî trá tã lẽ ꞌbá ũrûkậ ꞌbá yî gũlı̣́ gõꞌdá kpá cãlâ ĩyî ônjóróꞌbí sĩ. Gólĩyî ômbê õjílã ãzâ ꞌbá yî nyãrĩ sĩ trõlé ꞌbãlé gạ̃nı̣́mạ̃ ꞌá tãlâ tã lẽlẽ gólĩyíkâ Ôvârí ꞌá rî tãsĩ. 37 Nĩngá sĩ rî, úûfû õjílã Ôvârí kâ ũrûkậ ꞌbá yî lûvũ-lûvũ lâ yî kúnı̣́ mvá sĩ rî sĩ. Ãzâ ꞌbá yî óômvã ꞌâ lâ ĩyî mõsérẽ sĩ tú tú, gõꞌdá úûfû ãzâ ꞌbá yî ĩyíkâ lı̣́gú ạ́ngı̣́ mbẽlẽsó-mbélésô rî ꞌbá yî sĩ. Õjílã Ôvârí kâ ãzâ ꞌbá yî bê rĩꞌá ngá ãkó lé ꞌbá ró, gólĩyî rî lậmú bê cé kạ́bı̣̃lı̣́kı̣̃ ínyíríkó ngãtá ı̣̃ndrı̣̂ ínyíríkó sõsõ ítá ró rî sĩ. Ĩtí rî, õjílã ꞌê tã ãnyĩ kâ trá gólĩyî drí gõꞌdá kpá gólĩyî lârâkô ꞌẽꞌẽ bê. 38 Ĩtí rî, õjílã rî ꞌdĩ ꞌbá yî ndrĩ âꞌdô trá tãndí ró lậvũlı̣́ kôrô õjílã gólĩyî ãngó nõ kâ rî ꞌbá yî drı̣̃ı̣̂ sĩ. Õjílã ãngó nõ kâ îcá kô âꞌdólé ãmbã gólĩyíkâ nı̣̃lı̣́ tãndí ró. Gõꞌdá ũrûkậ ꞌbá yî kpã võ trá ãgângbêlẽ ꞌásĩ nĩꞌá rĩ bê únı̣́ lãfálé sĩ, ũgı̣́ ꞌásĩ, gõꞌdá kpá ꞌbú ꞌásĩ.

39 Tã õjílã rî ꞌdĩ ꞌbá yí kâ sû trá Ôvârí rú rõô, tãlâ tã lẽlẽ gólĩyíkâ tãsĩ. Gõꞌdá õzõ ãꞌdô trá kpálé ĩtí rî, gólĩyî ûsú drẽ tã lânjã ndrĩ gólĩyî Ôvârí drí lẽlé fẽlé õjílã íyíkâ drí rî kô. 40 Ôvârí lẽ trá tẽlâ bũúũ ı̣̃tú-pá ngbãângbânõ kâ sĩ tã lânjã ãzâ ꞌdĩ ꞌbá yî ꞌẽzó ãmâ drí. Îcâ trá õjílã ndrĩ ꞌdî ꞌbá yî drí âꞌdólé ꞌdũwạ̃ ãmá bê, gõꞌdá gólĩyî drí tã lânjã gólĩyî Ôvârí drí êdélé õjílã íyíkâ drí Yésũ sĩ rî ûsúzó bê ndrĩ.

12

Tã lı̣̃fı̣́ ꞌbãzó Yésũ drı̣̃ı̣̂ rî

1 ꞌDõvó mã ı̣̂sũ drẽ tã õjílã dũû tã lẽ ꞌbá trá sı̣́sı̣́ ꞌdĩ ꞌbá yî tãsĩ. Gólĩyî îcâ trá tã tãndí âꞌdálé ãmâ drí tã lẽlẽ Ôvârí ꞌá pı̣̃pı̣̂sı̣́lı̣́ ãlô sĩ rî tãsĩ. Âꞌdô bê trá ĩtí rî, ꞌdõvó mã âyê tã gólĩyî ndrĩ ãmâ ꞌá rĩ ꞌbá ãmâ lôgálé dó njũlı̣́ gạ́gạ́ tã Ôvârí kâ rî ꞌbá yî rú rî vólé, ngîngî lâ tã õnjí gólĩyî ãmâ rũ ꞌbá trá ạ̃ngbũ gõꞌdá ânjólé vólé tã Ôvârí kâ rî rũrı̣̃ ꞌásĩ njírí-njírí rî ꞌbá yî vólé. Gõꞌdá ĩtí rî, mã ꞌdê mã râ zãâ bạ̃dı̣̃ ạ̃tı̣́lı̣́ ạ̃tı̣́lı̣́ ró fĩî ậtũ-ậtũ sĩ tã gólĩyî Ôvârí drí ꞌbãlé trá ãmâ drí ꞌẽlé rî ꞌbá yî ꞌẽlé ĩꞌdî. 2 ꞌDõvó ãmâ lı̣̃fı̣́ ãâdrê cé Yésũ drı̣̃ı̣̂, gólâ ãmâ ꞌẽ ꞌbá âꞌdólé tã lẽlẽ bê sı̣́sı̣́ Ôvârí ꞌá, gõꞌdá kpá gólâ ãmâ ꞌẽ ꞌbá tã lẽlẽ ãmákâ drí mbãzó âꞌdólé cú mbârâkã bê gạ̃rạ̃ ãmâ drí rĩzó zãâ rĩꞌá ꞌdẽlé gólâ vó ĩꞌdî rî, tãlâ Yésũ ậtũ fĩî trá drãzó fê lậlı̣̂-lậlı̣̂ drı̣̃ı̣̂. Gõꞌdá gólâ ndrê ãnyĩ õdrã lârâkô rî gógó ꞌdĩ kâ rî yí lı̣̃fı̣́ ngá fínyáwá ró, tãlâ gólâ rî lı̣̃fı̣́ ꞌbãlé ãyĩkõ gólâ Ôvârí drí ꞌbãlé gólâ drí ı̣̃zạ́tú rî drı̣̃ı̣̂ ĩꞌdî. Gõꞌdá ngbãângbânõ rî, gólâ trá rĩꞌá Ôvârí rî drı̣́-ágó drı̣̃ lésĩ ró võ gólâkâ âꞌdózó cú drı̣́-ãcê bê ãngó nõ drı̣̃lı̣́ rî ꞌá. 3 Bê trá ĩtí rî, ꞌdõvó nĩ ı̣̂sũ tã tã gólâkâ tãsĩ. Gólâ ậtũ ạ̃wạ̃ tã ndrĩ gólĩyî õjílã õnjí gólĩyî gólâ rî lôvó ꞌbã ꞌbá kô ãlôwálâ rî ꞌbá yî drí ꞌẽlé gólâ rú rî ꞌbá yí kâ trá. Õzõ nĩ ı̣̃ı̣̂sũ tã trá tã gólâkâ tãsĩ rî, nĩ âꞌdô kpá îcáꞌá cú fĩî ậtũlı̣́ kậyı̣̂ gólâ lâŋõ kâ rî sĩ, cú ĩtí tã rõrõ gólâ ꞌẽ ꞌbá ãnî ꞌbãlé tã lẽlé tã Ôvârí kâ ꞌá rî âyê-âyê lâ ãkó. 4 Nĩ ndrê drẽ, õzõ nĩ õtírĩ rĩî rû cẽlé tã ûjũ-ûjũ tã õnjí ꞌbá yî drí ꞌẽlé ãnî rú rî rú rî, âcálé bũúũ ãndrõ nô rî, ꞌdĩî úûfú ãnî drẽ kô tã ꞌdî tãsĩ. Bê trá ĩtí rî, nĩ âdrê gạ́gạ́ tã lẽlé Yésũ ꞌá.

Tã Ôvârí drí íyî mvá yî âtízó ĩꞌdî sĩ lâ rî

5 Úlı̣́ gólĩyî Ôvârí kâ âtálé mbârâkã sõlé ãnî ꞌá kậyı̣̂ ódrí ãnî zı̣̃zó ꞌdĩyímvá gólâkâ ró rî ꞌbá yî jâ trá ãnî drı̣̃ı̣̂ sĩ yã? Nõô yî rĩꞌá úlı̣́ gólĩyî Ôvârí drí rĩꞌá âtálâ ãnî drí Sólõmõ tı̣́ rî ꞌbá yî ĩꞌdî.

“Ámâ mvá yî, õzõ Ôvârí Yãkóvã õtírĩ ãnî âtí rî,

ꞌdõvó nĩ ı̣̂sũ tã mãnísĩ dódó tã tíbê gólâ drí lẽlé îmbálé ãnî drí.

Õzõ gólâ ãâtî ãnî rî, tã rî ꞌdĩ õꞌbã ãnî kô âꞌdólé tã ı̣̂sũ ró rõô tã gólâ tã mbı̣̂ ꞌẽzó rî âyélé.

6 Nĩ ndrê drẽ, Ôvârí âꞌdô õjílã gólĩyî yí drí lôvó lâ ĩyî ꞌbãlé rî ꞌbá yî âtíꞌá ndrĩ lâŋõ fẽfẽ sĩ,

tãlâ gólĩyî õrî ró bê rĩꞌá tã mbı̣̂mbı̣̂ rî ꞌẽlé ĩꞌdî.

Gólâ âꞌdô õjílã ndrĩ gólĩyî gólâ drí trõlé íyî mvá yî ró rî ꞌbá yî âtíꞌá.”

Úlı̣́ Mãnĩgõ 3.11

7 ꞌDõvó nĩ ậtũ ꞌálé lâŋõ rĩ ꞌbá ãnî ꞌẽlé rî ꞌbá yî drí sĩ. Nĩ trõ lâŋõ rî ꞌdĩ âꞌdólé ꞌdíyî âtî-âtî ró ãnî átá ûrú ꞌálâ rî drı̣́gạ́ sĩ. Ôvârí rî tã ꞌẽlé ãnî drí, õzõ íyî mvá nyãányâ ró rî ꞌbá yí kâtí. Gõꞌdá mvá ãzâ fí bê átá lâ drí âtílí kôꞌdáwá drílâ âꞌdózó tã mbı̣̂ ꞌbá ró yã? 8 Órî bê ãmâ âtílí ndrĩ cé tı̣̂tı̣̂. Õzõ gõꞌdá ꞌdíyî âtî-âtî ãꞌdô trá yû ãmâ drí rî, tí ꞌdĩî gõꞌdá Ôvârí rí ꞌdĩ kô tã ꞌẽꞌá ãmâ drí õzõ íyî mvá pạ̃tı̣́ı̣̃ rî ꞌbá yí kâtí. Gõꞌdá ĩtí rî, ãmâ rĩꞌá õzõ ꞌdĩyímvá gólĩyî tı̣̃lı̣́ cú ĩtí átá lâ yî nı̣̃lı̣́ kôꞌdáwá rî ꞌbá yí kâtí. 9 Gõꞌdá ãmâ átá nyãányâ gólĩyî ãmâ tı̣̃ ꞌbá trá ı̣̃nyạ́kú drı̣̃ı̣̂ nõngá rî ꞌbá yî tãsĩ rî, gólĩyî rî ãmâ âtílí ꞌdĩ kpá ꞌdĩyímvá ĩyíkâ rî ꞌbá yî ró. Tãlâ tã rî ꞌdĩ ꞌbá yî tãsĩ rî, mã ı̣̂njı̣̃ gólĩyî. Gõꞌdá tã lâŋõ ꞌdíyî âtî-âtî kâ gólâ Ôvârí drí âfẽlé ãmâ drí rî trõzó rî lậvũ trá gạ̃rạ̃ ꞌdíyî âtî-âtî gólâ ãmâ átá ı̣̃nyạ́kú nõ kâ rî ꞌbá yí kâ drı̣̃ı̣̂ sĩ. Ĩtí rî, rĩꞌá tã lậnjı̣̃-lậnjı̣̃ ꞌî rõô ãmâ nyãányâ ꞌbãzó tã ı̣̂njı̣̃ sĩ ãmâ átá ꞌbũû ꞌálâ rî zẽlé, ãmâ drí rĩzó rĩrĩ tãndí sĩ gólâ rî mvá yî ró.

10 Gõꞌdá ãmâ átá gólĩyî ı̣̃nyạ́kú drı̣̃ nõngá nõ ꞌbá yî rî ãmâ âtílí lâŋõ fẽfẽ sĩ cé kậyı̣̂ kútúwạ́ sĩ ãmâ ꞌdĩmvã drı̣̃ı̣̂ ãmâ pãlé, âꞌdô tã ı̣̂sũ gólĩyíkâ rî vó ró. Gõꞌdá Ôvârí nı̣̃ tã gólĩyî ndrĩ ãmâ drí tãndí ró rî ꞌbá yî trá. Gólâ rî lâŋõ fẽlé ãmâ drí tãlâ ãmâ pãzó, ãꞌdô ró bê ãmâ drí âꞌdózó bê járáꞌbítí tãndí ró õzõ íyí kâtí. 11 Õzõ óõfẽ lâŋõ trá ãmâ drí rî, lâŋõ rî ꞌdĩ ꞌbã ãmâ âꞌdólé ĩzã ró ãmbá. Mã âꞌdó kô ãyĩkõ ró tã lâ tãsĩ. Gõꞌdá vó lâ sĩ rî, õzõ lâŋõ rî ꞌdĩ ĩîcâ trá ãmâ ꞌbãlé tã mbı̣̂ rî ꞌbá yî ꞌẽlé tã mbı̣̂ ꞌbá Yésũ kâ rî ꞌbá yî ró rî, ĩtí rî, ꞌdĩî ãmâ pı̣̃pı̣̂sı̣́lı̣́ âꞌdô ậꞌdı̣́ꞌá ndrúndrú, tãlâ mã âꞌdô îcáꞌá cú rĩlí rĩꞌá tã mbı̣̂mbı̣̂ rî ꞌbá yî ꞌẽlé Ôvârí rî lı̣̃fı̣́ drı̣̃ ꞌá.

12 Nĩngá sĩ, bê trá ĩtí rî, ꞌdõvó ãnî gólĩyî ndrĩ ôkõ ꞌbá trá kõlõfó-kólófô ró lâŋõ ãmbá ꞌdĩ ꞌbá yî drí sĩ rî, ũûsû ĩyî mbârâkã kpá óꞌdí âdrézó bê rákã fê kâtí tã Yésũ kâ ậtı̣̃lı̣́ gạ́gạ́ kậyı̣̂ lâŋõ kâ ꞌdĩ ꞌbá yî sĩ. 13 Nĩ êdê lạ́tı̣̂ tã Ôvârí kâ ꞌẽ kâ rî tãndí ró mbı̣̂, tãlâ lĩsí ꞌbá pá õzó ûfúdạ̃ậ kô. Gõꞌdá võ lâ ꞌdĩ ꞌá rî, éêdê ró pá lâ ꞌdĩ bê.

Drı̣́-mbílí sõsõ tã Ôvârí kâ gãgã dó rî tãsĩ

14 ꞌDõvó nĩ ꞌê tã tãndí ró pı̣̃pı̣̂sı̣́lı̣́ ãlô sĩ, ãꞌdô ró bê ãnî drí rĩzó pı̣̃pı̣̂sı̣́lı̣́ ạ̃ꞌdı̣́ sĩ õjílã bê ndrĩ. ꞌDõvó nĩ ûjũ kpá zãâ rĩꞌá tã gólĩyî Ôvârí kâ mbı̣̂mbı̣̂ rî ꞌbá yî ꞌẽlé ĩꞌdî ngbá. Gõꞌdá õzõ õjílã ãzãkã õrî kô rĩlí cé tã gólĩyî Ôvârí kâ mbı̣̂mbı̣̂ rî ꞌbá yî ꞌẽlé ĩꞌdî rî, gólâ îcá kô cãlé Kúmú Ôvârí ngálâ. 15 Bê trá ĩtí rî, ꞌdõvó nĩ ndrê ãnî vó dódó, tãlâ nĩ õzó kô kũû vólé lạ́tı̣̂ Ôvârí gólâ lẽ ꞌbá tã gólĩyî lânjã ró rî ꞌbá yî ꞌẽlé ĩꞌdî ãnî drí pı̣̃pı̣̂sı̣́lı̣́ tãndĩ sĩ rî kâ rú sĩ. ꞌDõvó kpá ĩtí rî, ãnî lı̣̃fı̣́ õmbâ ãnî rú, tãlâ tã õnjí ãzãkã õzó ãnî ꞌbãâ kô âꞌdólé pı̣̃pı̣̂sı̣́lı̣́ gĩgĩ bê lậvũlı̣́ kôrô õjílã dũû rî ꞌbá yî drı̣̃ lâ îzãlé. 16 ꞌDõvó ĩtí rî, õjílã ãzãkã ãnî lãfálé sĩ rî õꞌê tã gólĩyî ãnyĩ kâ õzõ ãvẽ kâtí ꞌdãzí rî õkó drı̣̃ rũzó ậyı̣́zó ĩꞌdí bê lâ rî kô. Gõꞌdá kpá rî, nĩ âꞌdô kô cú ĩtí tã Ôvârí kâ rî ꞌbá yî ı̣̂njı̣̃ ãkó. ꞌDĩî rĩꞌá tã õnjí Ẽsáwõ kâ rî ĩꞌdî. Gólâ fẽ võ íyíkâ âꞌdózó mvá sı̣́sı̣́ ró rî ậdrúpı̣̃ lâ drí tãlâ nyãsá fínyáwá ûsúzó nyãlé. 17 Ĩtí rî, mĩ nı̣̃ Ẽsáwõ rî tã trá. Gõꞌdá gólâ drí võ íyíkâ âꞌdózó mvá sı̣́sı̣́ ró rî fẽzó vólé rî vósĩ rî, gólâ lẽ gõꞌdá íyî átá õfẽ ró õrẽ yí drí, gõꞌdá îcá kô âꞌdólé ĩtí. Lạ́tı̣̂ ãzâ yûꞌdạ́wạ́ átá lâ drí tã gólâ rû ꞌẽ ꞌbá trá ꞌdĩ jãzó, õzõ kpálé Ẽsáwõ rî gógó õlôndã lạ́tı̣̂ kpı̣̃ı̣̂ ı̣̃lı̣́ndrı̣̂ sĩ rõô tã íyíkâ jãzó rî.

Tã gólâ tã-drı̣̃ lẽlẽ óꞌdí Ôvârí kâ Yésũ sĩ rî drí lậvũzó kôrô

sı̣́sı̣́ rî drı̣̃ı̣̂ sĩ rî

18 Gõꞌdá rî, ãnî tã trá rĩꞌá ngĩî tã õjílã Ĩsĩrãꞌélẽ kâ sı̣́sı̣́ ꞌdĩ ꞌbá yí kâ rú sĩ. Gólĩyî câ trá únı̣́ ạ́ngı̣́ rĩꞌá dõlâ cú dõdõ drı̣́ sĩ ãngó nõ kâ rî ꞌálâ. Gólĩyî câ trá únı̣́ ạ́ngı̣́ zı̣̃lı̣́ Sĩnáyĩ gólâ âꞌdó ꞌbá cú lạ̃sı̣́ kõkõ Ôvârí kâ bê rî ꞌdĩ ꞌálâ. Gõꞌdá únı̣́ rî ꞌdĩ ꞌá tólâ rî, õjílã rî ꞌdĩ ꞌbá yî drí ı̣́nı̣́rı̣́kúwạ́ ndrẽzó gõꞌdá ĩzã kõkõ ûsúzó gõꞌdá kpá kạ̃gũmạ́ạ̃ kpı̣̃ kpı̣̃ rî bê. 19 Gõꞌdá õjílã rî ꞌdĩ ꞌbá yî ârî kpá ngá võvõ õzõ tílíꞌbá yí kâtí gûnı̣́yạ́ yí bê rî ꞌbá yî gõꞌdá kpá gbórókõ ꞌbũû lésĩ gólâ gólĩyî ꞌẽ ꞌbá âꞌdólé ũrı̣̃ ró rõô rî, ĩtí rî, gólĩyî lôꞌbã rúꞌbạ́ trá, tãlâ yĩ õzó kô úlı̣́ ârí gbórókõ ꞌdî ꞌásĩ ãlôlâ. 20 Tãlâ gbórókõ rî ꞌdĩ ꞌbã tã trá kĩ nĩ rî, “Õzõ ãꞌdô cé kõrõnyã ꞌî únı̣́ ạ́ngı̣́ ꞌdĩ dõ ꞌbá trá yã rî, áâꞌdô gólĩyî ûfúꞌá lûvũ-lûvũ lâ yî sĩ kúnı̣́ mvá sĩ.”* Âꞌdô âꞌdóꞌá ángô tí ró õzõ õjílã mvá õdõ únı̣́ ạ́ngı̣́ rî ꞌdĩ trá rî yã? Ĩtí rî, tã ꞌbãlé ꞌdĩ rĩꞌá lậnjı̣̃-lậnjı̣̃ ró kôrô õjílã ꞌdî ꞌbá yî drí trõlé ꞌbãlé ĩyî drı̣̃ı̣̂. 21 Gõꞌdá Músạ̃ rî nyãányâ tãsĩ rî, gólâ ndrê bê tã ũrı̣̃-gâ-dẽ ró ꞌdĩ ꞌbá yî rî, ũrı̣̃ drí gãzó gólâ rú, gõꞌdá drílâ tã âtázó kĩ, “Mâ rĩꞌá lẽꞌá tákányĩ ũrı̣̃ drí.”*

22 Gõꞌdá ãnî nyãányâ tãsĩ rî, ãnî tã âꞌdó kô õzõ tã ꞌdî rî kâtí, tãlâ nĩ ânĩ trá âcálé jạ̃rı̣́bạ̃ ândrê Ôvârí gólâ lédrẽ-lédrẽ ró rî kâ ꞌá, ꞌbũû ꞌálâ zı̣̃lı̣́ Yẽrõsãlémã óꞌdí* rî ĩꞌdî. Gõꞌdá tólâ rî, mãlãyíkã bê rĩꞌá ĩyî dũûdû lậvũlı̣́ kútũ drı̣̃ı̣̂ sĩ, gõꞌdá gólĩyî êꞌbê rû trá Ôvârí rî lûyı̣́lı̣́. 23 Nĩ ânĩ trá Ôvârí rî lûyı̣́lı̣́ võ ãlô ꞌá kpãkã ãlô õjílã gólâkâ ndrĩ rú lâ yî îgĩlí trá búkũ gólâkâ ꞌá ꞌbũû ꞌálâ rî ꞌbá yí bê. Nĩ ânĩ trá Ôvârí rî nyãányâ ngálâ. Gólâ ĩꞌdî tã kĩ ꞌbá õjílã ndrĩ ãngó nõ ꞌá rî ꞌbá yí kâ. Ôvârí ndrê õjílã íyíkâ rî ꞌbá yî ndrĩ íyî mvá sı̣́sı̣́ tã lâ yî drí lậnjı̣̃lı̣́ lậnjı̣̃ rî ꞌbá yî ró. Nĩ ânĩ trá võ gólâ õjílã Ôvârí kâ ndrĩ gólĩyî ôdrã ꞌbá trá ạ̃kû ró rî ꞌbá yî drí rû êꞌbézó trá rî ꞌá. Ôvârí ꞌbã gólĩyî trá âꞌdólé járáꞌbítí tãndí ró tã õnjí ãzãkã ãkó ãlôwálâ. 24 Gõꞌdá ꞌdĩî, nĩ ânĩ kpá trá Yésũ ngáá tólâ. Gõꞌdá gólâ rî gógó ĩꞌdî rĩꞌá tã-drı̣̃ lẽlẽ óꞌdí Ôvârí yî lãfálé ꞌá õjílã íyíkâ bê rî êdé ꞌbá lâ ꞌî. Ĩtí rî, Yésũ rî ãrí lâdã trá ãmâ pãlé, ãꞌdô ró bê Ôvârí drí ãmâ âyézó tã õnjí ãmákâ ꞌásĩ. Ĩtí rî, tã Yésũ rî ãrí kâ rî lậvũ kôrô tã Ábẽlẽ rî ãrí kâ rî drı̣̃ı̣̂ sĩ.

25 Gõꞌdá nĩngá sĩ rî, ãnî lı̣̃fı̣́ õmbâ ãnî rú, âꞌdó kô gãlé dó tã Ôvârí rî nyãányâ drí rĩꞌá âtálâ ãnî drí rî ꞌbá yî ârílí. Gõꞌdá õjílã gólĩyî gã ꞌbá trá dó tã Ôvârí kâ ârízó ꞌẽlé ı̣̃nyạ́kú drı̣̃ı̣̂ nõngá Músạ̃ sĩ rî îcá ĩyî kô ꞌbẽlé lâŋõ ândrê ꞌẽ ꞌbá gólĩyî ûsúlı̣́ rî ꞌásĩ. Âꞌdô bê trá ĩtí lâ ꞌdĩ ró rî, ngã âꞌdô âꞌdóꞌá ángô tí ró ãmâ drí õzõ mã õjâ ũgúlı̣́ trá Ôvârí gólâ rĩ ꞌbá úlı̣́ âtálé ꞌbũû lésĩ Yésũ sĩ rî drí rî yã? Mã îcá kô tã pạ̃tı̣́ı̣̃ ró ꞌbẽlé dı̣̃ lâŋõ Ôvârí kâ rî ꞌásĩ. 26 Sı̣́sı̣́ Ôvârí drí tã âtázó Músạ̃ drí rî sĩ rî, gólâ rî gbórókõ ꞌũ ꞌbá rî ꞌbã ı̣̃nyạ́kú rû îyálé kĩnyĩ-kĩnyĩ. Gõꞌdá ngbãângbânõ rî, Ôvârí ꞌbã tã trá kĩ nĩ rî,

“Má âꞌdô ı̣̃nyạ́kú ꞌbãꞌá rû îyálé rõô cé ândâlâ ãlô sı̣́sı̣́ ꞌálâ.

Gõꞌdá ꞌbũû âꞌdô kpá rû îyáꞌá gbı̣̃ gbı̣̃ ámâ gbórókõ sĩ.”

Hãgáyẽ 2.6

27 Ôvârí âtâ tã bê kĩ nĩ rî, yí âꞌdô ı̣̃nyạ́kú îyáꞌá cé ândâlâ ãlô sı̣́sı̣́ ꞌálâ rî, úlı̣́ rî ꞌdĩ ꞌbá yî âꞌdâ tã trá ãmâ drí kĩ, gólâ âꞌdô ngá gólĩyî ndrĩ gólâ drí lôꞌbãlé ãngó nõ ꞌá rî ꞌbá yî îyáꞌá ûfúlı̣́ ngbá, ãꞌdô ró bê ngá gólĩyî ꞌẽ ꞌbá lâkílí rî ꞌbá yî drí âꞌdózó cé ngá rî gógó gólĩyî îcá ꞌbá kô rû îyálé rî ꞌbá yî ĩꞌdî.

28 Ngá gólĩyî ndrĩ tãndí ró gólĩyî Ôvârí drí âꞌdózó ĩꞌdí bê lâ yî ãmâ gólĩyî rĩ ꞌbá kũmũ gólâkâ zẽlé rî ꞌbá yî drí rî rĩꞌá ngá gólĩyî îcá ꞌbá kô rû îyálé rî ꞌbá yî ĩꞌdî. Ĩtí rî, mã âꞌdô rĩꞌá trá zãâ õjílã Ôvârí kâ ró. Ĩtí rî, mã ꞌê ãwô-ĩtí ãmbá Ôvârí drí, gõꞌdá mã ı̣̂njı̣̃ ró gólâ kpá tã rõrõ sĩ. ꞌDĩî rĩꞌá tã sũ ꞌbá gólâ rú rî ꞌbá yî ĩꞌdî. 29 Ĩtí rî, ꞌdõvó ãmâ lı̣̃fı̣́ õmbâ ãmâ rú dódó tã Ôvârí kâ ꞌẽlé tãndí ró, tãlâ ꞌálé âdrã Ôvârí kâ rî rĩꞌá õzõ lạ̃sı̣́ gólâ îcá ꞌbá ngá kậkậrậ ndrĩ zãlé ngbá vólé rî kâtí.

13

Tã gólĩyî sũ ꞌbá Ôvârí rú rî ꞌbá yî

1 ꞌDõvó nĩ ꞌdê nĩ rî ãnî lôvó ꞌbãꞌbã sĩ ãnî ãzí-ãzí yí bê krístõ ꞌbá yî ró. 2 ꞌDõvó nĩ ꞌdê rĩꞌá õjílã gólĩyî ãnî drí nı̣̃lı̣́ kô rî ꞌbá yî lậgúlı̣́ ãnî drí ꞌbã ꞌásĩ drı̣́ tãndí rî sĩ. Gõꞌdá õzõ õjílã ũrûkậ ꞌbá yî õꞌê tã ꞌdî trá ĩtí rî, ꞌdĩî gólĩyî lậgû mãlãyíkã Ôvârí kâ rî ꞌbá yî trá cú ĩtí nı̣̃ ãkó lâ kĩ, ꞌdĩ ꞌbá yî ãâꞌdô mãlãyíkã yî ĩꞌdî. 3 ꞌDõvó kpá tã õjílã gólĩyî ômbélé trá gạ̃nı̣́mạ̃ ꞌá rî ꞌbá yí kâ ãâgâ ãnî drı̣̃ı̣̂. Nĩ ậmû gólĩyî õzõ ãnî drí lẽlé õjílã ãzâ ꞌbá yî drí ꞌẽlé ãnî drí rî kâtí, õzõ óõômbê ãnî trá gạ̃nı̣́mạ̃ ꞌá rî. ꞌDõvó nĩ nı̣̃ kpá ĩzã õjílã gólĩyî lâŋõ bê rî ꞌbá yí kâ kpá õzõ õjílã gólĩyî lâŋõ rî ãlôlâ ꞌdĩ bê rî ꞌbá yí kâtí.

4 Nĩngá sĩ, ꞌdõvó nĩ ı̣̂njı̣̃ tã gólĩyî lãgĩ kâ rî ꞌbá yî. Ãgô gõꞌdá õkó lâ bê õrî ngá ãlô ró ĩyî vó ꞌásĩ ạ̃tı̣́lı̣́ ạ̃tı̣́lı̣́ cú ĩtí lı̣̃fı̣́ ꞌbã ãkó õkó ãzâ ꞌbá yî drı̣̃ı̣̂, gõꞌdá kpá ĩtí, õkó drí rĩlí lı̣̃fı̣́ ꞌbã ãkó ãgô ãzâ ꞌbá yî drı̣̃ı̣̂. Rĩꞌá ĩtí tã pạ̃tı̣́ı̣̃ ró õzõ nî ãzákôlâ lı̣̃fı̣́ ꞌbã ꞌbá trá õkó ãzâ ꞌbá yî vó ậyı̣́zó ĩꞌdí bê lâ ĩꞌdî, gõꞌdá ngãtá õkó lı̣̃fı̣́ ꞌbã ꞌbá ãgô ãzâ ꞌbá yî vó ậyı̣́zó ĩꞌdí bê lâ ĩꞌdî rî, ꞌdĩî ạ̃kû ró, õjílã rî ꞌdĩ drı̣̃ lâ âꞌdê trá. Ôvârí âꞌdô lâŋõ fẽꞌá gólĩyî drí.

5 ꞌDõvó nĩ rî cú ĩtí lãfâ lôvó ãkó ãnî ꞌá. Nĩ âꞌdô ãyĩkõ ró ngá gólĩyî ãnî drí âꞌdózó ĩꞌdí bê lâ drı̣́ ꞌá rî ꞌbá yî tãsĩ, tãlâ Ôvârí ꞌbã tã trá ãnî drí kĩ nĩ rî,

“Má îcá kô ãlôwálâ ũgúlı̣́ dĩlí ãnî drí. Má âyé ãnî kó kô.”

Tã ꞌBãꞌbã Ândâ 31.6

6 Gõꞌdá âꞌdô bê trá ĩtí rî, ꞌdõvó mã sõ ãmâ pá âdrézó ndrándrá úlı̣́ Dạ̃wúdı̣̃ kâ âtázó trậ cú ĩtí ũrı̣̃ ãkó kĩ nĩ rî,

“Ôvârí Yãkóvã ĩꞌdî rĩꞌá gólâ ãmâ pã ꞌbá ró rî.

Gõꞌdá ĩtí rî, mã îcá kô âꞌdólé ũrı̣̃ ró.

Õjílã mvá îcá kô tã ꞌẽlé ãmâ drí tã gólâ Ôvârí drí lẽlé ꞌẽlé ãmâ drí rî îzãlé ãlôwálâ.”

Lôngó 118.6

7 Nĩ ı̣̂sũ drẽ drı̣̃-ꞌbá ãníkâ gólĩyî tã âtî-âtî tãndí Ôvârí kâ îmbá ꞌbá trá ãnî drí ạ̃kû ró sı̣́sı̣́ rî ꞌbá yî tã lâ. Nĩ ı̣̂sũ tã dódó rĩrĩ gólĩyíkâ mbı̣̂mbı̣̂ kậyı̣̂ ndrĩ drílĩyî rĩzó ãngó nõ ꞌá rî sĩ rî tãsĩ, ãꞌdô ró bê ãnî drí tã lẽzó Ôvârí ꞌá pı̣̃pı̣̂sı̣́lı̣́ ãlô sĩ, õzõ drı̣̃-ꞌbá rî ꞌdĩ ꞌbá yî drí ꞌẽlé rî tí. 8 Yésũ Krístõ rî íyíkâ kó zãâ yí ró ạ̃tı̣́lı̣́ ạ̃tı̣́lı̣́ zãâ gbạ́dú. Âꞌdô-âꞌdô gólâkâ rî ôjá rû kô. Tã ꞌẽꞌẽ gólâkâ ạ̃kû rî kpá nyé rĩꞌá õzõ ãndrõ nô rî kâtí, gõꞌdá kpá ı̣̃zạ́tú rî kâtí.

9 Ĩtí rî, nĩ âyê tã îmbâ-îmbâ ányâ lârâkô dũû rî ꞌbá yî ãzãkã lâ kô ãnî âdólé ãnî bı̣̃lı̣́ ányâ ró tã îmbâ-îmbâ gólâ mbı̣̂mbı̣̂ rî ꞌásĩ. Rĩꞌá tã tãndí ꞌî Ôvârí drí mbârâkã sõzó ãmâ ꞌá pı̣̃pı̣̂sı̣́lı̣́ tãndĩ íyíkâ rî sĩ, tãlâ ãmâ drí âmbázó ĩꞌdî sĩ lâ. Îcá kô mbârâkã lâ ꞌdĩ lârâkô lâ ûsúlı̣́ lãꞌbí gólĩyî ngá nyãnyã ãzâ ꞌbá yí kâ rî ꞌẽꞌẽ lâ yî sĩ. Õjílã gólĩyî drı̣́ âmó ꞌbá trá njírí-njírí lãꞌbí rî ꞌdĩ ꞌbá yî rú rî, îcá ĩyî gõꞌdá kô ĩyî nyãányâ pãlé tã rî ꞌdĩ sĩ. 10 Gõꞌdá drı̣̃-ꞌbá ngá fẽfẽ kâ gólĩyî rĩ ꞌbá lôsĩ ꞌẽlé võ gólâ õjílã Yúdạ̃ yí kâ drí rĩzó Ôvârí rî ı̣̂njı̣̃lı̣́ ngá fẽfẽ ĩyíkâ sĩ ꞌdî ꞌá rî îcá ĩyî kô ngá pãpã gólâ ãmâ drí ûsúlı̣́ Yésũ rî õdrã sĩ rî ûsúlı̣́ gbõ cú ĩtí tãlâ gólĩyî drí âꞌdózó drı̣̃-ꞌbá ngá fẽfẽ kâ ró rî tãsĩ.

11 Ĩtí rî, rĩꞌá drı̣̃-ꞌbá ạ́ngı̣́ drı̣̃-ꞌbá ngá lı̣̃ kâ rî ꞌbá yí kâ rî ĩꞌdî kõrõnyã ãrí lı̣̃lı̣́ trá rî trõlé fĩzó ĩꞌdí bê lâ ítá ạ́tı̣̃ tı̣̂ rî ũgú ꞌálâ võ ngîngî Ôvârí drí rĩzó rî ꞌá, tãlâ gólâ õfẽ ró ãrí ꞌdĩ Ôvârí drí tãlâ tã õnjí õjílã kâ tãsĩ. Gõꞌdá únjı̣̃ kõrõnyã rî ꞌdĩ ãvõ lâ lôfõlé vólé táyã ꞌásĩ nĩꞌá zãlâ. 12 Kpá ĩtí, Yésũ ûsû lâŋõ gõꞌdá drãzó ĩví ꞌálâ Yẽrõsãlémã ꞌásĩ,* tãlâ õjílã ꞌbãlé âꞌdólé ngbángbá tã mbı̣̂ ꞌbá ró Ôvârí rî lı̣̃fı̣́ drı̣̃ ꞌá ãrí íyî nyãányâ kâ rî sĩ. 13 Bê trá ĩtí rî, ꞌdõvó mã ngâ, mã nĩ Yésũ rî ûsúlı̣́ ĩví ꞌálâ ró lãꞌbí ãmâ nyãányâ kâ rî âyélé vólé, tãlâ mã ãꞌdô ró bê njãâ ãnyĩ tíbê gólâ rî ꞌẽ ꞌbá rî drí kpá ãmâ õjílã gólâkâ ró rî ꞌbá yî ꞌẽzó. 14 Nĩ ndrê drẽ, nõngá ı̣̃nyạ́kú drı̣̃ı̣̂ rî, jạ̃rı̣́bạ̃ yûꞌdạ́wạ́ ãmâ drí rĩzó ꞌá lâ zãâ gbạ́dú tã ạ̃ꞌdı̣́ sĩ. Bê ĩtí rî, ãmâ trá rĩꞌá lı̣̃fı̣́ ꞌbãꞌbã sĩ jạ̃rı̣́bạ̃ ꞌbũû ꞌálâ tíbê Ôvârí drí rĩꞌá tã lâ ꞌbãlé ãmâ drí rĩzó ꞌá lâ yí bê rî drı̣̃ı̣̂.

15 Ĩtí rî, ꞌdõvó mã rî Ôvârí rî lûyı̣̂-lûyı̣̂ sĩ rõô kậyı̣̂ vósĩ cé ngá fẽfẽ ãmákâ gólâ ãmâ drí fẽlé Ôvârí drí rî ró. Mã fẽ ngá fẽfẽ rî ꞌdĩ ãmâ tı̣̂ sĩ Yésũ sĩ, õzõ mã õtírĩ tã âtá kĩ Ôvârí ãâꞌdô ĩꞌdî rĩꞌá drı̣́-ãcê bê ãmâ drı̣̃lı̣́ rî. 16 Tã õjâ ãnî drı̣̃ı̣̂ sĩ kô tã tãndí ꞌẽzó ĩꞌdî ãnî ãzí-ãzí yî drí. ꞌDõvó nĩ ậmû ãnî ãnî vó ꞌásĩ ngá fẽfẽ gólâ ãnî drí îcáꞌá fẽlâ Ôvârí drí rî ró. ꞌDĩî rĩꞌá tã gólâ sũ ꞌbá Ôvârí rú rî ĩꞌdî.

17 ꞌDõvó nĩ sõ drı̣̃ drı̣̃-ꞌbá ãníkâ krístõ ꞌbá ró rî ꞌbá yî zẽlé tã ꞌbãꞌbã ndrĩ gólĩyíkâ rî ꞌbá yî ı̣̂njı̣̃-ı̣̂njı̣̃ lâ ĩyî sĩ. Nĩ ꞌê tã rî ꞌdĩ ĩtí, tãlâ drı̣̃-ꞌbá ãníkâ ꞌdĩ ꞌbá yî rî ĩyî nĩ ãnî vó ndrẽlé tãlâ tã gólĩyî ãnî lîdrí-lîdrí kâ rî ꞌbá yî tãsĩ sı̣́sı̣́-lésĩ ró Ôvârí ândrá. Õzõ nĩ ı̣̃ı̣̂njı̣̃ gólĩyî trá rî, gólĩyî âꞌdô tã ĩyíkâ rî ꞌẽꞌá ãnî drí ãyĩkõ sĩ. Gõꞌdá õzõ nĩ ı̣̃ı̣̂njı̣̃ gólĩyî kô rî, gólĩyî âꞌdô tã ꞌẽꞌá tã ı̣̂sũ sĩ. Õzõ nĩ õꞌbã tã ꞌẽꞌẽ gólĩyíkâ âꞌdólé âmbâ-âmbâ ró rî, ꞌdĩî âꞌdô îcáꞌá ãnî pãlé ángô tí ró yã?

18 ꞌDõvó nĩ rî Ôvârí rî îrátã-îrátã sĩ ãmâ tãsĩ ámâ ãzí-ãzí yí bê. Mã nı̣̃ trá kĩ, mã ꞌé tã ányâ ãzãkã kô ãnî tãsĩ, gõꞌdá ãmâ trá nĩꞌá ạ̃tı̣́ ꞌálâ, nĩꞌá rĩlí tã mbı̣̂mbı̣̂ rî ꞌẽlé ĩꞌdî kôrô. 19 Mâ rî gógó, má lôꞌbã rúꞌbạ́ ãnî drí rõô, tãlâ nĩ ꞌê ró bê rãtáã Ôvârí drí lạ́tı̣̂ njı̣̃zó trậ má drí gõzó bê ãnî ngáá tólâ ꞌwãâ.

Tã ạ̃dũkũ gólĩyî îgĩlí õjílã Ị́bũrũ kâ rî ꞌbá yî drí rî

20-21 ꞌDõvó Ôvârí gólâ âꞌdó ꞌbá tã ạ̃ꞌdı̣́ âfẽ ꞌbá ró ãmâ pı̣̃pı̣̂sı̣́lı̣́ ꞌásĩ rî ãâfẽ mbârâkã ãnî drí âꞌdózó ĩzã ró tã lâ sĩ rî ꞌbá yî ãnî drí ndrĩ Yésũ sĩ, ãꞌdô ró bê ãnî drí îcázó tã tãndí gólĩyî gólâ drí lẽlé ãnî drí ꞌẽlé rî ꞌẽzó. Gõꞌdá Kúmú Yésũ ĩꞌdî rĩꞌá lôkí ꞌbá ạ́ngı̣́ ãmákâ kạ́bı̣̃lı̣́kı̣̃ íyíkâ ró rî, tãlâ gólâ drã trá ngá fẽfẽ ró Ôvârí drí tã õnjí ãmákâ rî ꞌbá yî tãsĩ. Gõꞌdá gólâ rî ãrí lâdã ꞌbá fê lậlı̣̂-lậlı̣̂ drı̣̃ı̣̂ rî âꞌdâ tã kĩ nĩ rî, tã rî ꞌdĩ ũnjı̣̃ ạ́tı̣̃ tı̣̂ trá tã-drı̣̃ lẽlẽ óꞌdí Ôvârí kâ õjílã íyíkâ rî ꞌbá yí bê drí rĩzó zãâ gbạ́dú zãâ. Gõꞌdá Ôvârí lîdrî gólâ trá õdrã ꞌásĩ tã âꞌdálé kĩ, tã-drı̣̃ lẽlẽ óꞌdí ꞌdĩ sû trá gólâ rú. Má ꞌê rãtáã kĩ, Ôvârí ãâꞌdô tã tãndí ꞌẽꞌá ãnî drí dódó Yésũ Krístõ sĩ, tãlâ rĩrĩ ãníkâ ãꞌdô ró bê sũsũ ró gólâ Ôvârí rú. ꞌDõvó Krístõ õrî rĩꞌá lûyı̣́lâ zãâ gbạ́dú ạ̃dũkũ ãkó. Ãâꞌdô ĩtí.

22 Ámâ ậdrúpı̣̃ yî ámâ îzó yí bê, má lôꞌbã rúꞌbạ́ ãnî drí bı̣́ îgázó mãnísĩ tã âtî-âtî gólâ má drí îgĩlí trá mbârâkã sõlé ãnî ꞌá nõ ârízó drẽ. Gõꞌdá tã îgĩ-îgĩ ámákâ nõ rĩꞌá cé kútúwạ́ ĩtí. 23 Má âtâ ãnî drí nı̣̃lı̣́ kĩ, íînjî ãmâ ậdrúpı̣̃ Tĩmátĩyã trá gạ̃nı̣́mạ̃ ꞌásĩ. Õzõ gólâ ĩîcâ trá ânĩlí má ngálâ ꞌwãâ rî, má âꞌdô gólâ rî drı̣̃ꞌá kpãâ má bê, õzõ má õtírĩ nĩî ãnî ndrẽlé tólâ rî.

24 Má ꞌê nî-bê-yã ãnî gólĩyî õjílã Ôvârí kâ ró rî ꞌbá yî drí ndrĩ kpãkã ãlô drı̣̃-ꞌbá ãníkâ rî ꞌbá yí bê. Gõꞌdá krístõ ꞌbá yî gólĩyî ânĩ ꞌbá Ĩtálĩyã lésĩ rî ꞌbá yî ꞌê ĩyî nî-bê-yã kpá ãmbá ãnî drí.

25 Ôvârí ãâꞌdô ãní bê ndrĩ tã tãndí ꞌẽlé ãnî drí íyî pı̣̃pı̣̂sı̣́lı̣́ tãndĩ rî sĩ. Ĩꞌdî ꞌdĩ.

* 1:5 1.5 Úlı̣́ nõ ꞌbá yî âꞌdâ tã trá kĩ, Ôvârí ꞌbã íyî mvá Yésũ trá rĩlí Kúmú ạ́ngı̣́ ró ãngó nõ drı̣̃lı̣́ ndrĩ.

* 1:9 1.9 Vérẽsĩ nô ꞌá, Yésũ rî ãzí-ãzí yî rĩꞌá mãlãyíkã yî ĩꞌdî õjílã mvá yí bê.

* 2:5 2.5 Ôvârí âꞌdô õjílã pãꞌá tã õnjí ꞌásĩ gólĩyî drí âꞌdózó õjílã óꞌdí ró. Gõꞌdá gólâ âꞌdô ãngó nõ êdéꞌá âꞌdólé ãngó óꞌdí tã õnjí ãkó rî ró.

* 4:15 4.15 Tã nô âꞌdâ tã kĩ, Yésũ cú rĩꞌá mbârâkã bê tã trõzó tã õnjí ãmákâ rî ꞌbá yî drı̣́gạ́ sĩ.

* 5:4 5.4 Ãrónã ꞌdĩ rĩꞌá Músạ̃ rî ậdrúpı̣̃ ró rî ĩꞌdî. Nĩ zı̣̂ búkũ Âfõ-âfõ kâ kápĩtã 29.

* 5:6 5.6 Gõꞌdá nĩ zı̣̂ tã Mãlẽkĩsẽdékẽ drí Ãbãrãyámã rî ûsúzó rî Tã Ómvó Ngá 14.18-20 ꞌá.

* 7:1 7.1 Nĩ zı̣̂ tã ạ̃jú ꞌdĩ kâ gõꞌdá kpá tã Ãbãrãyámã drí ngá lânjízó ꞌdĩ Tã Ómvó Ngá ꞌá kápĩtã 14.

* 7:9 7.9 Útı̣́ Lạ́vı̣̃ drẽ kô. Gõꞌdá tãlâ Ãbãrãyámã âꞌdô Lạ́vı̣̃ rî ạ́ꞌbı̣́yạ́ ꞌî, Ãbãrãyámã fẽ ngá ꞌdĩ ꞌbá yî bê Mãlẽkĩsẽdékẽ drı̣̃-ꞌbá ngá fẽfẽ kâ ró rî drí, ókĩzõ ózõwá lâ yî ndrĩ ı̣̂njı̣̃ Mãlẽkĩsẽdékẽ ꞌdĩ trá ngá fẽfẽ Ãbãrãyámã drı̣́gạ́ ꞌdĩ sĩ.

* 7:13-14 7.13-14 Tã ậngũ ꞌbá ậngũ tã trá kĩ, ꞌdíyî pã ꞌbá ãâꞌdô âfõꞌá ꞌbạ̃súrú Yúdạ̃ kâ rî ꞌásĩ.

* 9:2 9.2 Ãmbãtã ꞌdî rĩꞌá lãmbé ró ngá nyãnyã gólâ Ôvârí drí fẽlé trá õjílã Ĩsĩrãꞌélẽ kâ rî ꞌbá yî drí ndrô drílĩyî lậmúzó võ ꞌãꞌí rî ꞌbá yî ꞌásĩ rî ꞌbá yî sĩ.

* 9:22 9.22 Ôvârí ꞌê tã ꞌdî trá Yésũ rî õdrã sĩ. Nĩ zı̣̂ vérẽsĩ 26 kápĩtã nô ꞌá.

* 10:20 10.20 Fĩfĩ Ôvârí ngálâ ꞌdĩ rĩꞌá õzõ drı̣̃-ꞌbá ạ́ngı̣́ drı̣̃-ꞌbá ngá lı̣̃ kâ rî ꞌbá yí kâ drí fĩrĩ ítá gólâ ꞌĩlí gũgũ Ôvârí kâ ꞌá rî ũgú ꞌálâ rû ûsúlı̣́ Ôvârí bê rî kâtí.

* 10:28 10.28 Tã ꞌBãꞌbã Ândâ kâ 17.6.

* 11:22 11.22 Yõsépã lẽ õjílã Ĩsĩrãꞌélẽ kâ rî ꞌbá yî drí íyî ãvõ fã trõlé vólé nĩꞌá ꞌbãlâ ꞌbạ̃drı̣̃ Ôvârí drí tã lâ ꞌbãlé fẽlé gólĩyî drí rî ꞌá. Tã Ómvó Ngá 50.25

* 11:23 11.23 Âfõ-âfõ 1.16.

* 11:25 11.25 Tã õnjí ꞌbá Mạ́sı̣̃rı̣̃ kâ ꞌdĩ ꞌbá yî rî trá ôvârí ãbãrãdãgõ ı̣̂njı̣̃lı̣́ ĩꞌdî.

* 11:31 11.31 Rãhábã lậpı̣̂ tã ngõ ꞌbá Ĩsĩrãꞌélẽ kâ ꞌdĩ ꞌbá yî trá gõꞌdá kpá gólĩyî pãlé ꞌbẽlé vólé jạ̃rı̣́bạ̃ ꞌdî ꞌásĩ. Yásõwã 2.1-14

* 11:32 11.32 Úûsû tã Gĩdẽyónã yí kâ, Bãrákã yí kâ, Sãmõsónã yí kâ gõꞌdá kpá Yépẽtã kâ búkũ Tã Kĩ ꞌBá yí kâ ꞌá kápĩtã lâ yî 4--12.

* 11:32 11.32 Úûsû tã Dạ̃wúdı̣̃ kâ búkũ drı̣̃-káká Sãmõwélẽ kâ ꞌá kápĩtã lâ yî 16--31 gõꞌdá kpá búkũ Sãmõwélẽ kâ rı̣̃ lâ ꞌá kápĩtã lâ yî 1--24.

* 11:32 11.32 Úûsû tã Sãmõwélẽ kâ búkũ drı̣̃-káká Sãmõwélẽ kâ ꞌá kápĩtã lâ yî 1--16.

* 12:20 12.20 Âfõ-âfõ 19.12-13.

* 12:21 12.21 Tã ꞌBãꞌbã Ândâ 9.19.

* 12:22 12.22 Úzı̣̂ Yẽrõsãlémã óꞌdí ꞌdĩ kpá Únı̣́ Zĩyónã ĩꞌdî. ꞌDĩî rĩꞌá úlı̣́ mãnĩgõ tã ífí bê kĩ, võ gólâ õjílã drí îcázó rû ûsúlı̣́ Ôvârí bê rî ꞌálâ rî ĩꞌdî. Õjílã îcâ trá cãlé võ ꞌdî ꞌálâ tã lẽlẽ gólĩyíkâ Yésũ ꞌá rî sĩ.

* 13:12 13.12 Õdrã Yésũ kâ ĩví ꞌálâ Yẽrõsãlémã ꞌásĩ rî âꞌdâ tã kĩ, gólâ trõ tã õnjí õjílã kâ trá vólé õzõ kpá kõrõnyã ãvõ lôfõlé táyã ꞌásĩ rî drí tã âꞌdálé tã õnjí tãsĩ rî kâtí.

Yãkóbã

1

2

3

4

5

Tã îgĩ-îgĩ Yãkóbã drı̣́gạ́ sĩ

Yãkóbã

Tã ꞌẽꞌá zı̣̃lâ nı̣̃lı̣́ sı̣́sı̣́ rî

Yãkóbã îgĩ wárãgã nô krístõ ꞌbá drí ndrĩ. Gólâ lẽ ãmâ drí rĩrĩ ãmákâ ãngó drı̣̃ı̣̂ nõngá ꞌẽzó rĩlí krístõ ꞌbá ró rî tã lâ nı̣̃lı̣́ dódó. Gólâ âtâ tã trá dũû âꞌdólé krístõ ꞌbá yî drí nı̣̃lı̣́, õzõ rĩrĩ gólâ âꞌdózó ngá ãkó rî kâtí, Sãtánã rî bãfí cãcã õjílã drí ꞌdẽzó ꞌá lâ tã õnjí ꞌẽlé, ngá gólâ ãmâ drí ꞌẽꞌá ꞌẽlâ õzõ lâŋõ ngãtá ngá lãzé ãâꞌdô ãmâ ꞌẽꞌá rî, tãlâ âꞌdô-âꞌdô lómbé-lómbéwá ꞌbá ró rî, ạ́rú-ạ́rúwạ́, rĩlí mãnísĩ tã âtâ-âtâ ãmákâ ãmâ ãzí-ãzí yî drí rî ꞌbãlé lạ́tı̣̂ mbı̣̂ ꞌá, gõꞌdá kpá tã rãtáã ꞌẽꞌẽ kâ Ôvârí drí rî bê.

1

1 Mâ Yãkóbã rû ı̣̂ꞌbũ ꞌbá Ôvârí kâ ró gõꞌdá kpá Kúmú Yésũ Krístõ kâ rî ĩꞌdî. Má ꞌê nî-bê-yã ãnî õjílã Ôvârí kâ nyãányâ lâ ró võ drı̣̃ ãzâ ꞌbá yî ꞌásĩ rî yî drí ndrĩ kậkậrậ.

Tã gólâ fĩî ậtũ-ậtũ kâ kậyı̣̂ lâŋõ kâ rî ꞌbá yî sĩ rî

2 Ámâ ậdrúpı̣̃ yî ámâ îzó yí bê, õzõ tã ûjũ gõꞌdá lâŋõ bê rî ũûsû ãnî trá rî, nĩ ndrê lâŋõ rî ꞌdĩ ngá õnjí ró kô. Nĩ trõ âꞌdólé ngá tãndí ró, tãlâ ꞌdĩî âꞌdô âꞌdóꞌá nõtí. 3 Õzõ tã ûjũ ꞌdî õꞌê ãnî trá kpı̣̃ı̣̂ lı̣̃fı̣́ ꞌbãꞌbã ãníkâ Ôvârí drı̣̃ı̣̂ rî âyélé rî, âꞌdô ãnî ꞌbãꞌá gõꞌdá fĩî ậtũlı̣́ kôrô. 4 Õzõ nĩ õrî fĩî ậtũ-ậtũ sĩ kárá rî, nĩ âꞌdô îcáꞌá cú rĩlí lı̣̂njı̣̂-lı̣̂njı̣̂ ró. Ngá ãzãkã pẽé ãnî kô ãkí ãkó.

5 Õzõ õjílã ãzâ ãnî lãfálé ꞌásĩ ũnı̣̃ tã ãzâ Ôvârí drí lẽlé yí drí ꞌẽlé kậyı̣̂ tíbê tã jũjũ ꞌdî kâ rî sĩ rî kô rî, îcâ trá gólâ drí tı̣̂ îrátãlé Ôvârí drí, tãlâ Ôvârí rî gógó ãâꞌdâ ró bê tã gólâ drí ꞌẽꞌá ꞌẽlâ rî. Ôvârí âꞌdô îcáꞌá gólâ rî pãlé, tãlâ Ôvârí ĩꞌdî ngá âfẽ ꞌbá ꞌî drı̣̃-bạ́lạ́yı̣̂ sĩ õjílã drí lı̣̃fı̣́ âmbé ãkó kpạ̃ạ́kũ ngá fẽrẽ ꞌá. 6 Ngá ãzâ rĩꞌá ãlô. Nĩ âꞌdô kô tã ı̣̂sũ ôjá ꞌbá ró. Nĩ ꞌbã ãnî lı̣̃fı̣́ ãꞌdô Ôvârí drı̣̃ı̣̂ kĩ nĩ rî, gólâ âꞌdô tã mbı̣̂mbı̣̂ rî ꞌẽꞌá trá. Õjílã gólâ tã ậyı̣́ ꞌbá rî âꞌdô âꞌdóꞌá té õzõ fê drı̣̃ ĩlî drí rĩꞌá ôjálâ nõngá kó nãlé nõngá kó nãlé rî kâtí. 7-8 Gõꞌdá nĩngá sĩ, tã ı̣̂sũ gólâkâ âꞌdô ꞌbãꞌá lı̣̃fı̣́ rı̣̃ rı̣̃ ꞌá kâ rî tí, nõ kpá gõꞌdá nã kpá rî. Gólâ nı̣̃ı̣́ tã mbı̣̂mbı̣̂ ꞌẽlé rî kôꞌdáwá. Gólâ rî gógó ꞌdĩ ı̣̃ı̣̂sũ kô kĩ nĩ rî, Ôvârí âꞌdô tã nı̣̃nı̣̃ âfẽꞌá yí drí. Ôvârí fẽé íyíkâ ngá ãzãkã drílâ gbõ kó kôꞌdáwá.

9 Ámâ ậdrúpı̣̃ yî ámâ îzó yí bê, õzõ ãnî ãꞌdô kpálé ngá ãkó rî, nĩ âꞌdô ãyĩkõ ró, tãlâ Ôvârí âꞌdô ãnî ꞌbãꞌá âꞌdólé õrẽ bê. 10-11 Ngã gõꞌdá ãnî rî gógó âꞌdó ꞌbá ngá-tı̣̂ bê dũû rî ꞌbá yî, õzõ õjâ ãnî trá kpálé ũgúlı̣́ ꞌá rî, nĩ âꞌdô ãyĩkõ ró, tãlâ gólĩyî ngá-tı̣̂ ĩyíkâ rî ꞌbá yí bê âꞌdô âꞌdóꞌá té õzõ fê fõô õmã kâ gõꞌdá gólâ ândrá ꞌbá ꞌwãâ háwô ı̣̃tú ãmé drí sĩ rî kâtí. Ĩtí ró rî, õjílã ngá-tı̣̂ bê ĩyî drı̣́gạ́ dũû rî âꞌdô drãꞌá ꞌwãâ ı̣̃tú gólĩyî drí rĩzó tã ĩyî nyãányâ kâ rî ꞌbá yî ꞌẽlé rî sĩ.

12 Õzõ nĩ õrî fĩî ậtũ-ậtũ sĩ kậyı̣̂ lâŋõ kâ rî tú rî, Ôvârí âꞌdô õrẽ fẽꞌá ãnî drí. Má âtâ tã rî nõ ãnî drí ĩtí, tãlâ õzõ nĩ õlậvũ trá tã ꞌdî ꞌásĩ rî, Ôvârí âꞌdô ãnî ꞌẽꞌá rĩlí zãâ lédrẽ-lédrẽ ró gbạ́dú drı̣́-ꞌâ ãníkâ ró, õzõ gólâ drí tã lâ ꞌbãrẽ trá fẽlé ãnî gólâ rî lôvó bê rî ꞌbá yî drí rî kâtí. 13 Kậyı̣̂ lâŋõ kâ rî tú rî, nĩ âtâ kô kĩ nĩ rî, ãâꞌdô Ôvârí ĩꞌdî ãnî ûjũꞌá tã õnjí ꞌẽlé, tãlâ Ôvârí lẽé kô tã õnjí ꞌẽzó ãlôwálâ, gõꞌdá gólâ jũú õjílã ãzãkã kpá kô ãlôlâ tã õnjí ꞌẽlé. 14 ꞌDĩî tã lôvókô ãnî nyãányâ kâ rî âꞌdô ãnî âséꞌá nĩ tã õnjí ꞌẽlé. 15 Tãlâ tã lôvókô âsê íyíkâ tã õnjí, gõꞌdá vólé drı̣̃ lâ ꞌásĩ rî, tã õnjí gõꞌdá âsê íyíkâ õdrã.

16 Ámâ îzó yî ámâ ậdrúpı̣̃ yí bê, áâdô ãnî kô âfî-âfî tã õnjí kâ rî sĩ. 17 Ngá ãmâ átá Ôvârí drí âfẽlé ãmâ drí rî ꞌbá yî rĩꞌá járáꞌbítí tãndí ró. Ãꞌdô kpálé võ îwâ ı̣̃tú kâ párá bê rî õôjâ rû nĩ rî, Ôvârí rî nyãányâ gólĩyî lôꞌbã ꞌbá rî ôjá rû íyíkâ kô ãlôwálâ. Ĩtí rî, mã nı̣̃ trá kĩ nĩ rî, Ôvârí ûjũú ãmâ kôꞌdáwá tã õnjí ꞌẽlé. 18 Ôvârí ꞌbã ãmâ trá âꞌdólé õjílã íyíkâ ró tã âtî-âtî pạ̃tı̣́ı̣̃ íyíkâ Yésũ rî tãsĩ âfẽlé ãmâ drí rî sĩ, té nyé õzõ gólâ drí lẽlé ꞌẽlé rî kâtí, tãlâ mã ãꞌdô ró bê ngá drı̣̃-káká ró ngá-tı̣̂ tã lâ drí lâzélé rõô rî ró, ngá-tı̣̂ ãzâ ꞌbá yî lédrẽ-lédrẽ bê drílâ lôꞌbãlé trá rî ꞌbá yî drı̣̃ı̣̂ sĩ.

Tã tã Ôvârí kâ ârî-ârî lâ gõꞌdá ꞌẽꞌẽ lâ bê rî tãsĩ

19 Ámâ îzó yî ámâ ậdrúpı̣̃ yí bê, nĩ ârî drẽ úlı̣́ nõ, nĩ ãꞌdô bê rĩꞌá rî, nĩ rî rĩlí bı̣́lı̣́ îgâ-îgâ sĩ kárá njãâ tã âtálé rî ꞌbá yî ârízó ꞌwãâ. Gõꞌdá nĩ âꞌdô kpá mãnísĩ ró úlı̣́ îtõ võ âtálé rî ꞌá. Gõꞌdá nĩ âꞌdô kpá mãnísĩ ró ꞌálé âdrã-âdrã tãsĩ. 20 Má âtâ nõtí ró, tãlâ rĩrĩ mbı̣̂mbı̣̂ gólâ Ôvârí drí lẽlé ãmâ drí rĩzó rî âꞌdó kô ꞌálé âdrã sĩ. 21 Ĩtí rî, ꞌdõvó nĩ âyê tã lârâkô tã õnjî-õnjî rî ꞌbá yî, gõꞌdá ꞌálé âdrã bê vólé, nĩ ꞌdê nĩ trõ ró úlı̣́ Ôvârí kâ ĩꞌdî lôfílí ãnî ꞌá, gõzó rĩlí zẽlé lâ ꞌá ı̣̃nı̣́nı̣̂ ró. Úlı̣́ gólâkâ ꞌdĩ âꞌdô îcáꞌá ãnî ꞌbãlé nĩ âꞌdólé rĩlí mbı̣̂mbı̣̂ ró.

22 Nĩ ârî úlı̣́ gólâ Ôvârí kâ rî ĩꞌdî. Nĩ ı̣̂sũ kô kĩ nĩ rî, îcâ trá cé úlı̣́ rî ꞌdĩ lîngô-lîngô lâ ârízó ĩꞌdî. Nĩ ꞌê kpá tã Ôvârí drí âtálé rî ĩꞌdî. 23-24 Õzõ nĩ ãârî úlı̣́ ꞌdĩ lîngô-lîngô lâ ĩꞌdî gõꞌdá ꞌẽzó lâ té vó lâ ꞌásĩ kôꞌdáwá rî, ãnî tã âꞌdô âꞌdóꞌá õzõ õjílã gólâ ngãnã âtrõ ꞌbá íyî lı̣̃fı̣́ ı̣̂ndrı̣́zó ꞌá lâ, gõꞌdá ꞌwãâ ngãzó nĩlí gõꞌdá nı̣̃lı̣́ lâ lârâkô drílâ ı̣̂ndrı̣́lı̣́ ngãnã ꞌá ꞌdĩ drí jãzó drı̣̃ lâ ꞌásĩ rî tí. 25 Õzõ õjílã ãnî lãfálé ꞌásĩ õrî trá kárá úlı̣́ tãndí Ôvârí kâ ꞌdĩ yî ı̣̂sũlı̣́ dódó, gõꞌdá tã lâ ꞌẽzó rî, tã ꞌdî âꞌdô sũꞌá Ôvârí rú, tãlâ nĩ rî ꞌdĩ tã úlı̣́ gólâkâ tãndí ꞌdĩ drí âꞌdálé ꞌdĩ ꞌẽꞌá ĩꞌdî. Úlı̣́ ꞌdĩ ꞌbá yî cú mbârâkã bê ãmâ înjílí tã õnjí ãmákâ ꞌásĩ.

26 Nĩ ãâꞌdô ãníkâ ı̣̂sũꞌá lâ kĩ nĩ rî, ĩyî ãâꞌdô rĩꞌá ꞌdẽꞌá lạ́tı̣̂ Ôvârí kâ rî ꞌbá yî vósĩ, gõꞌdá nĩngá sĩ rî, nĩ õrî zãâ úlı̣́ õnjî-õnjî âtálé ĩꞌdî õmbã sĩ ãzí-ãzí drí rî, ꞌdĩî rî ꞌdẽꞌdẽ ãníkâ Ôvârí vósĩ ꞌdî rĩꞌá lôsĩ ãkó. 27 Lạ́tı̣̂ gólâ rĩzó ꞌdẽlé Ôvârí vósĩ mbı̣̂ rî ĩꞌdî rĩꞌá gólâ drí âtálé rî ꞌẽlé ĩꞌdî, õzõ kĩꞌá nĩ rî ãnî drí ĩmvá-ãnjî pãlé gõꞌdá kpá ạ̃yı̣́zı̣́ yí bê ngá sĩ rî yî tí. Gõꞌdá ãnî drí ꞌdẽlé kô lạ́tı̣̂ õnjí õjílã gólĩyî Ôvârí rî gã ꞌbá dó rî ꞌbá yí kâ ꞌásĩ.

2

Tã õjílã lãfâ cãcã tãsĩ

1 Ámâ ậdrúpı̣̃ yî ámâ îzó yí bê, nĩ lẽ tã trá Kúmú ãmákâ Yésũ Krístõ gólâ âꞌdó ꞌbá sı̣́sı̣́ ãzí-ãzí drı̣̃ı̣̂ sĩ rî ꞌá. Ĩtí ró rî, nĩ ꞌbã õjílã ãzãkã kô ãlôlâ âꞌdólé gạ̃rạ̃ õjílã ãzâ ꞌbá yî drı̣̃ı̣̂ sĩ. 2-3 Õzõ õjílã ãzâ âꞌdó ꞌbá ngá-tı̣̂ bê dũû rî ãânĩ trá ítá lânjã bê yí rú gõꞌdá kpá tómó dáãbõ ꞌásĩ bê íyî drı̣́-mvá ꞌá, drílâ ngãzó âfílí ãnî lãfálé ꞌá ãnî drí rû êꞌbérẽ võ ãlô ꞌá rî tú rî, gõꞌdá nĩngá sĩ, ãnî drí ngãzó tã âtálé gólâ drí kĩꞌá nĩ rî, “Ãgô ãmbá, ní ânĩ ạ̃tı̣́ ꞌá nõlé rĩlí rĩ-võ tãndí nõ drı̣̃ı̣̂.” Gõꞌdá vólé drı̣̃ lâ ꞌásĩ, ãzâ íyíkâ ngá ãkó lé ꞌbá ꞌî cú ítá lı̣́rı̣́kũ bê yí rú njãvõ-njãvõ, drílâ ngãtá íyíkâ kpá ngãzó âcálé, gõꞌdá ãnî drí ãníkâ ngãzó tã âtálé gólâ drí kĩꞌá nĩ rî, “Ní nĩ áníkâ rĩlí gĩâ ı̣̃nyạ́kú drı̣̃ı̣̂ ı̣̂bı̣́rı̣́bı̣́ nã drı̣̃ı̣̂ nãlé”, õzõ ngãtá nĩ ãâyê gólâ íyíkâ âdrélé pá drı̣̃ı̣̂ ûrû yã rî. 4 Ãꞌdî ꞌbã ãnî õjílã lãfálé cãlé rî nĩ yã? Õzõ nĩ õcâ õjílã lãfálé trá rî, ꞌdĩî nĩ ꞌê trá tã õnjí ꞌî.

5 Nĩ ndrê drẽ, ámâ îzó yî ámâ ậdrúpı̣̃ yí bê, Kúmú ạ́ngı̣́ ãmákâ Ôvârí rî gógó êpẽ ngá ãkó lé ꞌbá trá íyî tã lẽlé ĩꞌdî, tãlâ gólĩyî õrî ró bê kũmũ íyíkâ rî zẽlé cú tã tãndí ãmbá dũû yî Ôvârí drí ꞌbãlé fẽlé drı̣́-ꞌâ ró gólĩyî íyî lôvó bê ꞌdĩ ꞌbá yî drí ꞌdĩ bê. 6 Ãꞌdô kpálé ĩtí rî, ãnî nyãányâ îzã ngá ãkó lé ꞌbá rú trá. Âꞌdô âꞌdóꞌá ngá ãkó lé ꞌbá ĩꞌdî ãnî lârâkô ꞌẽlé yã? Âꞌdô âꞌdóꞌá gólĩyî ĩꞌdî ãnî lâsélé nĩlí âjí bê lâ kúmú ândrá sĩ yã? ꞌÉꞌẽ, âꞌdô âꞌdóꞌá ngá-tı̣̂ dũû lé ꞌbá ĩꞌdî. 7 Âꞌdô kpá ꞌbãꞌá gólĩyî ãlôlâ ꞌdĩ ꞌbá yî ĩꞌdî úlı̣́ õnjí âtá ꞌbá ãnî gólĩyî Yésũ Krístõ rî rú âpázó drı̣̃ lâ rî yî rú rî. Gõꞌdá bê trá ĩtí rî, nĩ ꞌbã lậnjı̣̃ ngá-tı̣̂ dũû lé ꞌbá rú ãꞌdô tãsĩ yã?

8 Õzõ nĩ ãârî tã gólâ Ôvârí ãmákâ drí ꞌbãlé ãmâ drí rî trá kĩ nĩ rî, “Nĩ ꞌbã ãzí-ãzí yî lôvó ndrĩ kpá té ãnî drí ãnî lôvó ꞌbãrẽ kâtí” rî, ꞌdĩî âꞌdô âꞌdóꞌá tãndí ró lậvũlı̣́ gạ̃rạ̃. 9 Gõꞌdá õzõ nĩ õꞌbã õjílã ãzâ ꞌbá yî trá âꞌdólé gạ̃rạ̃ ãzâ ꞌbá yî drı̣̃ı̣̂ sĩ rî, ꞌdĩî nĩ ꞌê tã õnjí tẽtẽ trá, tãlâ óômbê ãnî trá tã îzã ꞌbá ró âꞌdô tã Ôvârí kâ ꞌbãlé ꞌẽlé rî vó ró. 10 Õzõ õjílã ãlô ãnî lãfálé ꞌásĩ ãârî tã Ôvârí kâ ꞌbãlé ꞌẽlé rî trá ndrĩ, gõꞌdá drílâ ãlô rî âyézó ꞌẽ ãkó lâ rî, ꞌdĩî gólâ trá tã Ôvârí kâ ꞌbãlé ꞌẽlé rî ârí ꞌbá lâ kô rî ĩꞌdî. 11 Rĩꞌá ĩtí lâ ꞌdĩ ró, tãlâ Ôvârí rî gógó âtâ nĩ ngbálí-ngbálí kĩ nĩ rî, “Nĩ ꞌbã ꞌdãzí rî õkó ãnî ũgúlı̣́ ꞌá kô.” Gõꞌdá Ôvârí âtâ kpá nĩ kĩ nĩ rî, “Nĩ fû õjílã kô.” Tã rî ꞌdĩ tãsĩ rî, õzõ kpálé nĩ õꞌbã ꞌdãzí rî õkó kô ũgúlı̣́ ꞌá rî, gõꞌdá õzõ nĩ ũfû õjílã trá rî, ꞌdĩî ãnî rĩꞌá tã Ôvârí kâ ꞌbãlé ꞌẽlé rî ârí ꞌbá kô rî ĩꞌdî. Ĩtí, õzõ nĩ ĩîzã õjílã rú trá rî, áâꞌdô kpá lâŋõ fẽꞌá ãnî drí lậvũlı̣́ kôrô.

12 Tã âtâ-âtâ ãníkâ ꞌásĩ ndrĩ gõꞌdá kpá tã ꞌẽꞌẽ ãníkâ ꞌásĩ ndrĩ rî, nĩ ı̣̂sũ dódó kĩ, Ôvârí âꞌdô tã ãníkâ kĩꞌá âꞌdô tã gólâkâ kĩ ꞌbá nĩ rî, nĩ õlẽ ãzí-ãzí kpá õzõ ãnî drí ãnî ífífí lẽrẽ kâtí rî rú. Ôvârí ꞌbã tã ꞌdî ãmâ pãzó mbârâkã tã õnjí kâ rî ꞌásĩ. 13 Õzõ nĩ ãꞌdô tã tãndí ꞌẽ ꞌbá õjílã drí kô rî ĩꞌdî rî, Ôvârí ꞌé tã tãndí ãnî drí kpá kô. Áâꞌdô tã ãníkâ kĩꞌá, té õzõ tã ãnî drí rĩꞌá ꞌẽlâ õjílã drí rî vó ró. Tã tãndí ꞌẽꞌẽ ꞌdî âꞌdô Ôvârí rî ꞌbãꞌá âꞌdólé ãyĩkõ ãní bê kậyı̣̂ tã kĩkĩ kâ sĩ.

Tã tãndí ꞌẽꞌẽ rî âꞌdálâ nĩ kĩ õjílã lẽ tã trá Ôvârí ꞌá rî

14 Ámâ ậdrúpı̣̃ yî ámâ îzó yí bê, âꞌdô âꞌdóꞌá kó ángô tí yã, õzõ nĩ ãâtâ kĩꞌá nĩ rî, nĩ ꞌbã tã lẽlẽ ãníkâ trá Ôvârí ꞌá, gõꞌdá nĩngá sĩ rî, nĩ gõ nĩ ꞌé tã rî ꞌdĩ kô âꞌdô lâ vó ró rî yã? Pạ̃tı̣́ı̣̃ tã lẽlẽ ãníkâ ꞌdĩ âꞌdô fí ãnî pãꞌá trá yã? ꞌDĩî îcá kô. 15-16 Õzõ nĩ õndrê õjílã ãzâ trá ãlô ãnî lãfálé sĩ ítá ĩzã bê ngãtá ngá-ĩyínyâ ĩzã bê, gõꞌdá ãnî drí ngãzó tã âtálé drílâ kĩꞌá nĩ rî, “Ôvârí ãâꞌdô ní bê, ní âꞌdô ró bê ítá lânjã bê, gõꞌdá kpá ngá-ĩyínyâ tãndí bê”, cú ĩtí õjílã rî ꞌdĩ ậmú ãkó ãlôwálâ rî, ꞌdĩî âꞌdâ íyíkâ ãꞌdô ꞌî yã? ꞌDĩî rĩꞌá cú ĩtí tã ífí ãkó. 17 Ĩtí rî, tã lẽlẽ ãníkâ élê tã lâ ꞌẽ ãkó rî âꞌdô âꞌdóꞌá lôsĩ ãkó.

18 Õzõ õjílã ãzâ ãlô ãâtâ tã má drí kĩꞌá nĩ rî, “Ĩîcâ trá õjílã ãzâ drí rĩzó cú tã lẽlẽ Ôvârí ꞌá rî bê, gõꞌdá ãzâ ãlô rî íyíkâ rĩꞌá cú tã ꞌẽꞌẽ tãndí bê õjílã drí” rî, má âꞌdô âtáꞌá lâ drílâ kĩ nĩ rî, “Gõꞌdá ní ꞌélé bê tã ãzãkã kôꞌdáwá rî, ní âꞌdô áníkâ gõꞌdá âꞌdáꞌá lâ má drí kĩꞌá nĩ rî, ní ãâꞌdô trá cú tã lẽlẽ bê Ôvârí ꞌá rî íyíkâ ángô tí ró yã? ꞌDĩî má âꞌdô tã lẽlẽ ámákâ âꞌdáꞌá ní drí cú ĩtí drı̣̃ vẽ ãkó, tãlâ tã ꞌẽꞌẽ ámákâ Ôvârí ꞌá rî sĩ.” 19 Nĩ lẽ tã trá kĩꞌá nĩ rî, Ôvârí rî gógó rĩꞌá ãlô yã? Rĩꞌá tãndí ró. Sãtánã yî lẽ ĩyî kpá ndrĩ ꞌdó tã ꞌdî. Ĩtí rî, Sãtánã rî gólĩyî rĩꞌá ũrı̣̃ bê kpã kpã kpã. Tã lẽlẽ élêwálâ tã ꞌẽꞌẽ ãkó rî îcá kô õjílã pãlé.

20 Gõꞌdá bê ĩtí rî, ãnî õjílã gólĩyî tã nı̣̃ ãkó nõ ꞌbá yî, nĩ lẽ má drí âꞌdázó lâ ãnî drí kĩ nĩ rî, tã lẽlẽ Ôvârí ꞌá cú ĩtí ꞌẽꞌẽ lâ ãkó rî rĩꞌá cú ĩtí lôsĩ ãkó yã? 21-22 ꞌDõvó nĩ ꞌdê mã ndrê ãmâ ạ́ꞌbı̣́yạ́ Ãbãrãyámã. Gólâ îtõ íyî mvá Ĩsákã rî fẽlé ngá fẽfẽ ró Ôvârí drí võ ngá lı̣̃ kâ Ôvârí drí rî drı̣̃ı̣̂. Gólâ rĩꞌá tã lẽlẽ bê gõꞌdá kpá cú ꞌẽꞌẽ lâ bê. Tãlâ ꞌdĩî tãsĩ rî, Ôvârí ndrê gólâ õjílã tã mbı̣̂ ꞌbá ró. Nĩ ârî trá yã? Ĩtí rî, tã ꞌẽꞌẽ gólâkâ âꞌdâ tã lẽlẽ gólâkâ rî ĩꞌdî. 23 Gõꞌdá tã rî ꞌdĩ drí âꞌdózó õzõ îgĩlí trá rî kâtí kĩꞌá nĩ rî,

“Ãbãrãyámã ꞌbã tã lẽlẽ íyíkâ trá tã âtâ Ôvârí kâ rî ꞌá, gõꞌdá tã rî ꞌdĩ tãsĩ rî, Ôvârí drí gólâ rî zı̣̃zó õjílã tã mbı̣̂mbı̣̂ ꞌẽ ꞌbá ró.”

Tã Ómvó Ngá 15.6

Gõꞌdá drílâ ngãzó zãâ rĩꞌá Ãbãrãyámã rî zı̣̃lı̣́ íyî lậmû-ãzíyã ró.

24-26 Mã ndrê drẽ tã Rãhábã kâ. Õzõ gólâ ãꞌdô kpálé ãgô kpã ꞌbá ró sı̣́sı̣́ lâ sĩ rî ĩꞌdî rî, gólâ lậgû lómígówá ꞌbạ̃súrú Ĩsĩrãꞌélẽ kâ rî ꞌbá yî ꞌásĩ ngá-ĩyínyâ sĩ võ rû lậpı̣́zó õjílã rĩ ꞌbá gólĩyî lôndãlé rî ꞌbá yî drí sĩ rî bê, gõꞌdá drílâ kpá gólĩyî jõzó gõlé vólé kôrô pávó tı̣̂ ngĩî ãzâ ꞌásĩ, tãlâ gólĩyî õpâ ró ngá bê. Tã ꞌdî tãsĩ rî, Ôvârí drí Rãhábã rî ndrẽzó tã mbı̣̂mbı̣̂ ꞌẽ ꞌbá ró.

Tã ꞌẽꞌẽ õjílã kâ âꞌdô gólâ rî ꞌbãꞌá nĩ âꞌdólé mbı̣̂mbı̣̂ ró Ôvârí rî lı̣̃fı̣́ drı̣̃ ꞌá ꞌdó tã lẽlẽ gólâkâ Ôvârí ꞌá rî bê. Tã lẽlẽ gólâkâ élêwálâ îcá kô gólâ rî ꞌbãlé âꞌdólé õjílã mbı̣̂mbı̣̂ ró. Tã lẽlẽ élêwálâ tã ꞌẽꞌẽ ãkó rî rĩꞌá õzõ ãvõ lôvó-lôvó ãkó yí ꞌá rî kâtí.

3

Tã lãndrâ tãsĩ

1-2 Ámâ ậdrúpı̣̃ yî ámâ îzó yí bê, nĩ kĩ kô, yĩ lẽ trá âꞌdólé tã Ôvârí kâ îmbá ꞌbá ró ꞌwãâ, tãlâ ãmâ ndrĩ ꞌdó tã ányâ âtá ꞌbá ꞌî, mã âꞌdô îcáꞌá úlı̣́ ányâ îmbálé. Tã îmbá ꞌbá âꞌdô âdréꞌá Ôvârí ágálé tã lâ kĩlí lậnjı̣̃-lậnjı̣̃ ró ı̣̃tú tã-vó kĩkĩ kâ rî sĩ. Õzõ ãꞌdô õjílã ãzâ õꞌê tã õnjí kô tã drílâ âtálé rî tãsĩ rî, ꞌdĩî õjílã rî ꞌdĩ trá rĩꞌá lı̣̂njı̣̂-lı̣̂njı̣̂ ró, gõꞌdá gólâ trá cú yí drı̣̃ı̣̂. 3-4 Tã âꞌdâ ngá fínyáwá kâ âꞌdózó ngá ạ́ngı̣́ drı̣̃lı̣́ rî ĩꞌdî rĩꞌá nõ. Lôkí ꞌbá ãlô âꞌdô õtólõꞌbĩ ı̣́tı̣́ kâ bı̣̃ꞌá cé fê mvá fínyáwá sĩ. Ị́tı̣́ ãꞌdô ĩyíkâ kpálé ạ́ngı̣́ ạ́ngı̣́ ró cú mbârâkã bê rî, lôkí ꞌbá âꞌdô îcáꞌá cú tı̣̂ lâ yî bı̣̃lı̣́ fê mvá sĩ võ yí drí lẽlé rî ꞌá. 5 Ĩtí rî, lãndrâ ãꞌdô kpálé ngá fínyáwá ꞌî rî, gólâ kpá cú mbârâkã bê tã ạ́ngı̣́ ạ́ngı̣́ ꞌẽzó. Nĩ ndrê lạ̃sı̣́ ĩlákõ fũ ꞌbá ꞌdẽlé õmã ꞌá rî, zã võ ạ́ngı̣́. 6 Lãndrâ rĩꞌá lạ̃sı̣́ kâtí. Ngá ãmbá ãmâ rúꞌbạ́ ꞌá rî yî drı̣̃ı̣̂ sĩ, lãndrâ ĩꞌdî rĩ ꞌbá õjílã kũlũtũtũ îzãlé tã tı̣̂ õnjí dũû rî ꞌbá yî sĩ rî. Gólâ âsê tã õnjí nĩ ı̣̃tú úlı̣́ îtõzó âtálé rî sĩ, kpá bũúũ ı̣̃tú õdrã kâ rî tú rî. Lãndrâ ûꞌdû tã õnjí íyíkâ ꞌdĩ ꞌbá yî ꞌdó Sãtánã drı̣́gạ́ sĩ. Gõꞌdá tã õnjí lãndrâ kâ ꞌdĩ ꞌbá yî drí õjílã lôfízó lạ̃sı̣́ ândrê ꞌá. 7 Õzõ õjílã õtrõ tã bê kpálé kõrõnyã ãríwá bê drı̣́gạ́ sĩ ndrĩ rî, 8 gõꞌdá gólĩyî îcá gbõ kô tı̣̂ cĩlí ĩyî lãndrâ drı̣̃ı̣̂. Gólâ nı̣̃ı̣́ tã õnjí tẽtẽ lãndrâ drí ꞌẽꞌá ꞌẽlâ rî kô. Lãndrâ rĩꞌá õzõ ı̣̃nı̣̃ sı̣́-ꞌbálé kâtí cú gĩî bê.

9 Ãmâ lãndrâ ãlô nõ sĩ, mã lûyı̣̂ kpá Ôvârí ãmâ átá Kúmú ạ́ngı̣́ ró rî, gõꞌdá nĩngá sĩ, mã gõ mã trî kpá õjílã. ꞌDĩî âꞌdô âꞌdóꞌá ángô tí ró ãmâ drí tã õnjí âtázó õjílã Ôvârí drí ꞌbãlé íyî lârâkô kâtí rî ꞌbá yî rú yã? 10 Lãndrâ ãlô nõ sĩ, mã lûyı̣̂ gõꞌdá mã âtâ kpá tã õnjí. Ámâ ậdrúpı̣̃ yî ámâ îzó yí bê, âꞌdó kô ĩtí lâ ꞌdĩ ró. 11 Bê rĩꞌá îcâ-îcâ ró pạ̃tı̣́ı̣̃ kĩ nĩ rî, lı̣̃mvû tãndí drí kpá âfõzó lı̣̃mvû õnjí bê kpãkã ãlô óró ãlô rî ꞌásĩ yã? 12 Fê-kãâ âꞌdô îcáꞌá fí trá ꞌwãlé púrũcı̣́ ífí ró yã? Ngã gõꞌdá púrũcı̣́ âꞌdô îcáꞌá fí trá ꞌwãlé fê-kãâ ífí ró yã? Îcá kô âꞌdólé ĩtí lâ ꞌdĩ kâtí.

Tã tã nı̣̃nı̣̃ gólâ tã lâ drí sũlı̣́ Ôvârí rú rî tãsĩ

13 Õzõ õjílã ãzâ ãlô ãnî lãfálé ꞌásĩ ı̣̃ı̣̂sũ tã trá kĩ nĩ rî, yí ãâꞌdô pạ̃tı̣́ı̣̃ tã nı̣̃nı̣̃ gólâ tã lâ drí sũlı̣́ Ôvârí rú rî bê rî, ꞌdõvó tã ꞌẽꞌẽ gólâkâ rî ꞌbá yî ãâꞌdâ pạ̃tı̣́ı̣̃ gólâ tã nı̣̃nı̣̃ ꞌbá ró, tãlâ gólâ rî ꞌdĩ rĩꞌá tã tãndí ꞌẽꞌá lạ́tı̣̂ dódó rî ꞌásĩ lómbé-lómbéwá ãkó. 14 Õzõ ãzí-ãzí tã õrî zãâ âgílí ãnî lı̣̃fı̣́ rî, gõꞌdá kpá õzõ nĩ õlẽ âꞌdólé õjílã ãmbá ró rî, nĩ ậrû ãnî kô tã nı̣̃nı̣̃ ãníkâ tãsĩ, tãlâ ạ́rú-ạ́rúwạ́ ãníkâ ꞌdĩ rĩꞌá õnjõ ꞌî. 15 ꞌDĩî rî, tã nı̣̃nı̣̃ ãníkâ ꞌdĩ Ôvârí âfẽé nĩ kô ãnî drí. ꞌDĩî õjílã kâ ꞌî õzõ tã nı̣̃nı̣̃ ı̣̃nyạ́kú drı̣̃ kâ nõ kâtí. Âꞌdó kô ngá tíbê Líndrí Tãndí Ôvârí kâ rî drí âfẽlé nĩ ãnî drí rî ĩꞌdî. ꞌDĩî Sãtánã yí kâ rî ĩꞌdî. 16 Má âtâ ĩtí, tãlâ õzõ nî ãꞌdô âgî-âgî ꞌbá ꞌî gõꞌdá kpá ạ́rú-ạ́rúwạ́ ꞌbá ꞌî rî, ꞌdĩ ꞌbá yî rĩꞌá tã gólĩyî rĩ ꞌbá õjílã ꞌbãlé rĩꞌá tã õnjí ꞌẽlé rõô gõꞌdá kpá rĩ ꞌbá tã ꞌbãlé âꞌdólé kpõrõkõnyã rî ĩꞌdî.

17 Gõꞌdá tã nı̣̃nı̣̃ gólâ Ôvârí drí âfẽlé rî íyíkâ rĩꞌá járáꞌbítí tãndí ró. Ĩtí rî, gõꞌdá õjílã gólâ âꞌdó ꞌbá tã nı̣̃nı̣̃ tãndí ꞌdĩ bê rî, gólâ âꞌdô ꞌbãꞌá õjílã gólâ tã ạ̃ꞌdı̣́ lẽ ꞌbá ĩꞌdî rî ró, gõꞌdá gólâ lâwãá ãzí-ãzí bê kô gõꞌdá tã õnjí lôgõ ãkó ãzí-ãzí drí. Gõꞌdá gólâ îcá kpá kô rĩꞌá tã õnjí âtálé ãzí-ãzí rú. 18 Gõꞌdá ĩtí rî, âꞌdô íyíkâ tã tãndí lôfõꞌá ĩꞌdî tã õnjí rî vó lâ ꞌá. Gõꞌdá âꞌdô kpá tã ạ̃ꞌdı̣́ lôfõꞌá ĩꞌdî tã ônjâ-ônjâ kpõrõkõnyã rî võ lâ ꞌá.

4

Tã tã lôvókô ãmâ rúꞌbạ́ kâ rî drí rĩzó tã õnjí lôfílí ãmâ lãfálé rî

1 Ngá ãnî ꞌẽ ꞌbá rĩꞌá lâwãlé gõꞌdá kpá rû fũlı̣́ ãnî lãfálé ꞌásĩ rî ãꞌdô ꞌî yã? Tã lôvókô ndrĩ ãnî ꞌá rî ĩꞌdî. 2 Nĩ ndrê drẽ, ãnî rĩꞌá ngá ãzâ lôvó lâ bê ãnî ꞌá. Gõꞌdá nĩngá sĩ, nĩ ûsú ngá rî gógó ꞌdĩ kô. Ãnî kpá rĩꞌá ngá õjílã ãzâ kâ lôvó lâ bê ãnî ꞌá. Gõꞌdá nĩngá sĩ rî, nĩ îcá kô ngá rî ꞌdĩ ûsúlı̣́. Gõꞌdá nĩngá sĩ, ngá rî ꞌdĩ drí ãnî ꞌbãzó rĩꞌá lâwãlé, rû fũfũ yí bê. Ĩtí rî, ãnî gõꞌdá rĩꞌá njãâ õjílã fũlı̣́. Gõꞌdá ngbãângbânõ, ãnî cú ĩtí ngá ãzâ ãkó ãꞌdô tãsĩ yã? ꞌDĩî tãlâ nĩ îjí Ôvârí kô tã lâ tãsĩ. 3 Ngãtá õzõ nĩ ĩîjî tã gõꞌdá drẽ zãâ nĩ ûsú ngá rî ꞌdĩ kô rî, ꞌdĩî tãlâ nĩ lẽ ãnîngá ngá rî ꞌdĩ cé tã lôvókô ãníkâ ndẽlé vólé.

4 Nĩ nı̣̃ı̣́ kô kĩꞌá nĩ rî, õzõ nĩ õlẽ ngá gólĩyî ãngó ꞌá nõ ĩꞌdî rî, nĩ îcá kô âꞌdólé Ôvârí rî rû-lẽ-ãzí ró. 5 ꞌDĩî tã ífí gólâ Ôvârí drí tã âtázó kĩ nĩ rî, Líndrí Tãndí íyíkâ yí drí ꞌbãlé ãmâ ꞌá ꞌdĩ lẽ mã õrî ró zãâ tótó Ôvârí rî lẽlé rî ĩꞌdî. 6 Gõꞌdá Líndrí Tãndí íyíkâ âfẽ fãfã trá ãmâ drí gãzó dó tã gólâ lôvókô ãmâ rúꞌbạ́ kâ rî drí lẽlé ãmâ drí ꞌẽlé rî ꞌẽlé. Búkũ Ôvârí kâ kĩ nĩ rî,

“Ôvârí rĩꞌá ạ̃jú-ꞌbá-ãzí ró õjílã gólĩyî ạ́rú-ạ́rúwạ́ ꞌbá ró gõꞌdá tã íyíkâ gã ꞌbá dó rî yî drí.

Gõꞌdá gólâ íyíkâ bê-rî rû-lẽ-ãzíyã ró õjílã gólĩyî ĩyî ífífí fẽ ꞌbá gólâ zẽlé rî ꞌbá yí bê.”

Úlı̣́ Mãnĩgõ 3.34

Rû jãjã Ôvârí ngálâ rî

7 Bê trá ĩtí rî, nĩ sõ drı̣̃ Ôvârí zẽlé, gõꞌdá nĩ gã Sãtánã dó. Gõꞌdá nĩngá sĩ rî, Sãtánã âꞌdô ãnî âyéꞌá. 8 Nĩ êsê rû ãnyî Ôvârí lạ̃gạ́tı̣́, gõꞌdá Ôvârí âꞌdô kpá rû êséꞌá ãnyî ãnî lạ̃gạ́tı̣́. Ãnî tã õnjí ꞌbá, nĩ jĩ ãnî drı̣́ ngbángbá tã õnjí ãníkâ ꞌásĩ. Ãnî rĩꞌá tã ı̣̂sũ-ı̣̂sũ bê rı̣̃. Ĩtí rî, nĩ ꞌbã tã ı̣̂sũ-ı̣̂sũ ãníkâ ãꞌdô cé ãlô Ôvârí rî tãsĩ. 9 Nĩ ãꞌdô tã ı̣̂sũ ró tã õnjí ãníkâ rî ꞌbá yî tãsĩ. Nĩ ꞌê ĩzã, nĩ ngô ãwó ĩꞌdî tãlâ tã õnjí ãníkâ tãsĩ. 10 Nĩ sõ ãnî drı̣̃ Ôvârí zẽlé ngá fínyáwá ró Kúmú ândrá, nĩngá sĩ, gólâ âꞌdô ãnî îngáꞌá âꞌdólé õjílã íyíkâ ró.

Tã õjílã lãfálé cãcã tãsĩ

11 Ámâ ậdrúpı̣̃ yî ámâ îzó yí bê, nĩ ngô tã kô ãnî ãzí-ãzí yî rú õjílã ãzâ ꞌbá yî drí. Õzõ nĩ õꞌê trá ĩtí rî, nĩ ꞌbã ãnî trá âdrélé tã kĩ ꞌbá ró ãnî ãzí-ãzí yî drı̣̃ı̣̂ sĩ. ꞌDĩî rî ꞌá rî, nĩ rî ꞌdĩ tã ꞌbãꞌbã Ôvârí kâ rî ôŋõꞌá, gõꞌdá nĩ rî ꞌdĩ ı̣̂njı̣̃lâ kô. Tã ãníkâ bê-rî tã ꞌbãꞌbã ꞌdî ı̣̂njı̣̃-ı̣̂njı̣̃ lâ ĩꞌdî. Âꞌdó kô tã ãzí-ãzí kâ rî kĩkĩ lâ ĩꞌdî. 12 Cé rĩꞌá Ôvârí ĩꞌdî gólâ ꞌẽ ꞌbá tã-vó õjílã kâ kĩlí rî. Gólâ ĩꞌdî rĩꞌá cú fãfã bê õjílã pãzó, gõꞌdá kpá fãfã bê lâŋõ fẽzó õjílã drí. Gõꞌdá âꞌdô bê ĩtí rî, nĩ kĩ tã kô ãnî ãzí-ãzí yî rú gólĩyî zı̣̃zı̣̃ sĩ õjílã õnjí ró.

Tã ạ́rú-ạ́rúwạ́ tãsĩ

13 Nĩ ârî drẽ, ãnî gólĩyî tã ı̣̂sũ ꞌbá kĩ, ĩyî ãꞌdô ꞌẽꞌá lâ õzõ sũ ꞌbá ĩyî rû rî tí rî, nĩ âtâ tã trá kĩ nĩ rî, “Ãndrõ, cú ĩtí tã ãzâ ãkó, ãmâ trá nĩꞌá jạ̃rı̣́bạ̃ rî gógó nã ꞌá tólâ. Mã âꞌdô rĩꞌá tólâ ndrô ãlô ngá ãmákâ gĩlí gõꞌdá kpá lậzı̣́lı̣́ gĩlí. Gõꞌdá nĩngá sĩ, mã âꞌdô âꞌdóꞌá cú lãfâ bê dũû.” 14 Pạ̃tı̣́-pạ̃tı̣̃ ró, nĩ nı̣̃ı̣́ ngbá tã gólâ ꞌẽ ꞌbá âꞌdólé ı̣̃drú rî kô. Ãmâ rĩrĩ õzõ ãꞌdô kâtí yã? Ãmâ rĩrĩ ãngó nõ ꞌá rî rĩꞌá õzõ lũmvû ãmé õcĩkã kâtí ndrẽlé cé ngbãângbânõ tí, drẽ ãkpãkãꞌdã drílâ ậvı̣̃ ãkó ĩlî ꞌá rî. 15 Úlı̣́ ãmbá ꞌdĩ ꞌbá yî vólé drı̣̃ lâ ꞌá, nĩ âtâ cé kĩ nĩ rî, “Õzõ Ôvârí õlẽ trá rî, áâꞌdô ãmâ lôpéꞌá, tãlâ mã âꞌdô ró fí kpá zãâ lédrẽ-lédrẽ ró ı̣̃drú, gõꞌdá mã âꞌdô tã ãzâ nõ ꞌẽꞌá gõꞌdá kpá nã rî ꞌẽzó.” 16 Gõꞌdá nĩ rî ãnî ậrúlı̣́ tã gólâ ãnî drí lẽlé ꞌẽlé rî tãsĩ. Ạ́rú-ạ́rúwạ́ ꞌdĩ rĩꞌá õnjí ró.

17 Õzõ nĩ ũnı̣̃ tã mbı̣̂mbı̣̂ ꞌẽlé rî trá gõꞌdá âyézó lâ ꞌẽ ãkó lâ rî, ꞌdĩî nĩ ꞌé tã sũ ꞌbá Ôvârí rî lı̣̃fı̣́ drı̣̃ ꞌá kô rî trá.

5

Drı̣́-mbílí sõsõ ngá-tı̣̂ dũû ꞌbá lı̣̃fı̣́ rî

1 Ãnî õjílã ngá-tı̣̂ dũû lẽ ꞌbá rõô rî ꞌbá yî, nĩ ârî drẽ tã nô. Nĩ âꞌdô kpá tã ı̣̂sũ ạ́ngı̣́ bê, tãlâ tã pạ̃tı̣́ı̣̃ ró tã ạ́ngı̣́ âꞌdô ꞌẽꞌá âꞌdélé ãnî drı̣̃ı̣̂. 2-3 Õzõ ı̣̃tú tã kĩkĩ kâ rî õcâ trá rî, ngá-tı̣̂ ãníkâ dũû ꞌdĩ ꞌbá yî âꞌdô rû îzãꞌá ndrĩ. Ítá lânjã ãníkâ ꞌdĩ ꞌbá yî, édrégó âꞌdô nyãꞌá lâ ndrĩ. Gõꞌdá lãfâ ãníkâ âꞌdô lâkáꞌá rû îzãlé. Nĩngá sĩ, lãfâ lâká ꞌbá ꞌdĩ âꞌdô tã pạ̃tı̣́ı̣̃ ãníkâ âꞌdáꞌá nĩ. Lãfâ rî ꞌdĩ âꞌdô ãnî lôzãꞌá õzõ lạ̃sı̣́ kâtí. 4-6 Nĩ nı̣̃ trá kĩ nĩ rî, nĩ gã trá dó drı̣́-ꞌâ fẽlé õjílã ngá ꞌẽ ꞌbá ãnî drí ạ́mvú ꞌá rî ꞌbá yî drí. Tã ꞌẽꞌẽ ãníkâ îzã gólĩyî tã mbı̣̂mbı̣̂ Ôvârí kâ ꞌẽ ꞌbá rî trá, tãlâ gólĩyî õdrã ró bê. Ĩtí rî, gólĩyî îcá kô ãnî ậtũlı̣́. Gõꞌdá Ôvârí íyî mbârâkã sĩ ndrĩ ârî gólĩyî gbálálá ãwó bê rî trá. Nĩ gõ nĩ rî trá cé dõ ꞌá ĩꞌdí bê lâ, gõꞌdá cé rĩlí ãnî tã ı̣̂sũlı̣́ ĩꞌdî ı̣̃nyạ́kú drı̣̃ı̣̂ nõngá. Gõꞌdá ĩtí rî, ãnî trá õzõ kạ́bı̣̃lı̣́kı̣̃ ꞌbõ ꞌbá ꞌbõꞌbõ gólâ Ôvârí drí ꞌẽlâ lı̣̃lâ rî kâtí. Ãnî trá njãâ fũlı̣́.

7 Nĩ ndrê trá kĩ nĩ rî, tã ạ́ngı̣́ õnjí ꞌẽꞌá âꞌdélé ngá-tı̣̂ dũû ꞌbá drı̣̃ı̣̂. Âꞌdólé bê trá ĩtí rî, ámâ îzó yî ámâ ậdrúpı̣̃ yí bê, nĩ rî drẽ tı̣́tı̣́ ró fĩî ậtũ-ậtũ sĩ Yésũ rî âgõ-âgõ tẽlé. Nĩ âꞌdô õzõ õjílã gólâ ngá ı̣̂ꞌdı̣́ ꞌbá yí drí ạ́mvú ꞌá rî kâtí. Tãlâ gólâ lẽ ngá-ĩyínyâ dũû ĩꞌdî, gólâ drí rĩzó zãâ ngá-ạ̃rú yí drí ậfũlı̣́ ạ́mvú ꞌá ꞌdĩ vó lâ ndrẽlé, té bũúũ ngá-ĩyínyâ ꞌdĩ drí lı̣̂njı̣́zó gõzó ŋõlâ ꞌbãlé ẽró ꞌá. 8 Ĩtí rî, nĩ âdrê Ôvârí rî mbârâkã sĩ rákã fê kâtí, tãlâ Kúmú ãmákâ Yésũ trá ꞌẽꞌá âcálé âgõlé. 9 Ámâ ậdrúpı̣̃ yî ámâ îzó yí bê, nĩ lôzô kô rû îzã ãníkâ tãsĩ, tãlâ Ôvârí õzó lâŋõ fẽê ãnî drí. Nĩ ndrê drẽ, Yésũ tã ãmákâ lãfálâ cã ꞌbá rî trá rĩꞌá ãnyî âcálé âgõlé.

10 Ámâ ậdrúpı̣̃ yî ámâ îzó yí bê, tã ậngũ ꞌbá gólĩyî ạ̃kû ró úlı̣́ Ôvârí kâ âtá ꞌbá trá ãnî ạ́ꞌbı̣́yạ́ yî drí, tã ꞌẽꞌẽ gólĩyíkâ rî ãâꞌdâ rû ãnî drí. Gólĩyî rî trá tı̣́tı̣́ fĩî ậtũ-ậtũ sĩ ı̣̃tú õjílã drí rĩzó rĩꞌá gólĩyî îzãlé, drílĩyî drẽ rĩzó úlı̣́ pẽlé Ôvârí rî võ ꞌá rî sĩ. 11 Mã ndrê gólĩyî õjílã tã ꞌẽꞌẽ lâ yî drí sũlı̣́ Ôvârí rú rî yî ró, tãlâ gólĩyî ậtũ fĩî trá ậtũ-ậtũ. Nĩ ârî trá ãgô zı̣̃lı̣́ Yóbõ rî ậtũ fĩî ậtũ-ậtũ ı̣̃tú gólâ rî îzãzó rî sĩ. Gõꞌdá nĩ nı̣̃ kpá trá kĩ nĩ rî, ạ̃dũkũ lâ sĩ Ôvârí drí ngá fẽzó gólâ drí. Ôvârí rî gógó nyãányâ lâ rĩꞌá õjílã ĩzã ndrẽ ꞌbá ꞌî, gõꞌdá kpá õjílã pã ꞌbá ꞌî.

12 Ámâ ậdrúpı̣̃ yî ámâ îzó yí bê, tã ạ́ngı̣́ bê rĩꞌá nõtí. Nĩ îtrî lãtrítrí kôꞌdáwá ãlôwálâ Ôvârí rî rú sĩ gõꞌdá kpá rú ãzâ sĩ. Õzõ nĩ õkĩ nĩ rî ãwô rî, nĩ kĩ nĩ rî cé ãwô. Gõꞌdá nĩ õkĩ nĩ rî ĩtí kôꞌdáwá rî, nĩ kĩ rî cé ĩtí kôꞌdáwá, tãlâ Ôvârí rî ꞌálé õzó kô âdrãâ ãnî rú.

Tã rãtáã ꞌẽꞌẽ tãsĩ

13 Ámâ ậdrúpı̣̃ yî ámâ îzó yí bê, õzõ nĩ ãꞌdô trá tã ı̣̂sũ bê rî, nĩ ꞌdê nĩ îrátã ãnî tı̣̂ Ôvârí drí. Õzõ ãyĩkõ ãꞌdô trá ãnî cĩꞌá rî, nĩ ngô lôngó Ôvârí rî lûyı̣́zó rî ĩꞌdî. 14 Õzõ nĩ ãꞌdô trá ngá lãzé bê rî, nĩ zı̣̂ drı̣̃-ꞌbá kạ̃nı̣́sạ̃ kâ rî ꞌbá yî ãnî ngálâ, gólĩyî ı̣̃ı̣̂nı̣̂ ró dõ ãnî rú tã âtâ-âtâ bê Kúmú Yésũ rî rú sĩ, gõꞌdá kpá gólĩyî õꞌê ró rãtáã Ôvârí drí ãnî tãsĩ. 15 Nĩ ꞌê ĩtí, tãlâ tı̣̂ drílĩyî îrátãlé tã âtâ-âtâ tã lẽlẽ kâ ꞌdĩ sĩ rî âꞌdô ãnî rúꞌbạ́ ꞌbãꞌá ậꞌdı̣́lı̣́. Õzõ ngãtá ngá lãzé ãníkâ ꞌdĩ ãꞌdô tã õnjí ãníkâ tãsĩ rî, nĩ njı̣̃ tı̣̂ drı̣̃ lâ ꞌásĩ, ãꞌdô ró bê Ôvârí drí tã õnjí ãníkâ âyézó. 16 Tãlâ ngá lãzé rî âfílí õzõ ꞌdĩî kâtí, nĩ rî zãâ rĩlí tã õnjí ãníkâ ãnî lãfálé ꞌásĩ rî ângílí, gõꞌdá nĩ âꞌdô ró ĩzã ró. Nĩ ângî tã, gõꞌdá nĩ ꞌê ró rãtáã ãzí-ãzí drí ı̣̃tú rúꞌbạ́ âgî-âgî kâ rî sĩ, tãlâ Ôvârí âꞌdô tã ĩdrí dãꞌá ãnî rú.

Õzõ õjílã tã mbı̣̂ ꞌbá õtírĩ íyî tı̣̂ îrátãâ rî, Ôvârí ꞌê tã ạ́ngı̣́ ĩꞌdî tı̣̂ drílâ îrátãlé ꞌdĩ drı̣̃ lâ lôgõzó. 17 ꞌDõvó nĩ ı̣̂sũ drẽ tã Ẽlíyã rî tãsĩ, gólâ cé rĩꞌá õjílã mvá ꞌî ãmâ drí âꞌdórẽ tí. Gólâ îrátã íyî tı̣̂ pı̣̃pı̣̂sı̣́lı̣́ ãlô sĩ kĩ nĩ rî, “Ôzê ũꞌdı̣̂ kô.” Gõꞌdá nĩngá sĩ rî, ôzê ꞌdı̣́ kô ndrô zãlô nâ párá njı̣̂-kázíyá ꞌá. 18 ꞌDĩî vólé drı̣̃ lâ ꞌásĩ rî, gólâ drí kpá tı̣̂ îrátãzó óꞌdí kĩ nĩ rî, “Ôzê ũꞌdı̣̂”, gõꞌdá ôzê drí ngãzó rĩꞌá ꞌdı̣̃lı̣́ cõrõ-cõrõ, ngá-ạ̃rú drí ngãzó ậfũlı̣́ ꞌbõlã-ꞌbõlã vũdrı̣́ sĩ ndrĩ.

19 Ámâ ậdrúpı̣̃ yî ámâ îzó yí bê, õzõ õjílã ãzâ ũkû trá lạ́tı̣̂ tã ányâ rî kâ drı̣̃ı̣̂ rî, nĩ ꞌdê nĩ êdrẽ gólâ lạ́tı̣̂ tã mbı̣̂ rî kâ drı̣̃ı̣̂. 20 Ãmâ ndrĩ, mã nı̣̃ trá tãndí ró kĩ nĩ rî, õjílã gólâ tã õnjí ꞌbá êdrẽ ꞌbá lạ́tı̣̂ mbı̣̂mbı̣̂ rî drı̣̃ı̣̂ rî pâ gólâ ĩꞌdî õdrã ꞌásĩ, gõꞌdá tã õnjí ãmbá ꞌdĩ ꞌbá yî âꞌdô âyéꞌá lâ. Ĩꞌdî ꞌdĩ.

1 Pétẽrõ

1

2

3

4

5

Tã îgĩ-îgĩ drı̣̃-káká Pétẽrõ kâ

1 Pétẽrõ

Tã ꞌẽꞌá zı̣̃lâ nı̣̃lı̣́ sı̣́sı̣́ rî

Pétẽrõ lãjóꞌbá Yésũ kâ ró rî îgĩ wárãgã nô gólâ drí ꞌbãrẽ trá ãrãkã ró, gõꞌdá kpá trá ãnyî ꞌẽrẽ gólâ rî fũlı̣́ rî ꞌá. Gólâ îgĩ wárãgã nô krístõ ꞌbá gólĩyî ꞌbạ̃súrú Yúdạ̃ yí kâ ꞌásĩ, gõꞌdá lậꞌbú ꞌbá bê ĩyî trá võ ngĩíngî ꞌásĩ rî ꞌbá yî drí. Tã ífí gólâ drí wárãgã nô îgĩzó gólĩyî drí rî, tãlâ õsõ ró fãfã bê gólĩyî ꞌá, gõꞌdá gólĩyî ạ̃ậtũ ró ĩyî fĩî bê kậyı̣̂ lâŋõ drí ꞌdẽzó gólĩyî drı̣̃ı̣̂ rî ꞌá. Gólâ kĩ nĩ rî, krístõ ꞌbá yî ãâꞌdô rû îzã ûsúꞌá, tãlâ gólĩyî rî trá ꞌdẽlé tã Kúmú gólĩyíkâ Yésũ kâ rî vó lâ bẽlé ĩꞌdî rî drí sĩ. Gõꞌdá gólĩyî õꞌê ũrı̣̃ kô lâŋõ ûsúlı̣́ âꞌdô-âꞌdô gólĩyíkâ krístõ ꞌbá ró rî tãsĩ. Bê-rî gólĩyî õꞌbã ĩyî lı̣̃fı̣́ ngá gólĩyî Ôvârí drí tã lâ ꞌbãlé trá ꞌẽꞌá fẽlâ gólĩyî drí ûrú ꞌálâ íyî mvá yî ró rî drı̣̃ı̣̂. Gólĩyî ũnı̣̃ kĩ, Yésũ õtírĩ âgõô ãngó nõ ꞌá rî, Ôvârí âꞌdô gólĩyî lûyı̣́ꞌá, õzõ gólĩyî õrî zãâ gạ́gạ́ rákã fê kâtí tã lẽlẽ gólĩyíkâ ꞌá rî. Gólĩyî õndrê ĩyî vó kpá dódó Sãtánã gólâ ꞌẽ ꞌbá gólĩyî îzãlé rî drı̣́gạ́ sĩ.

1

1 Mâ Pétẽrõ âꞌdó ꞌbá lãjóꞌbá Yésũ Krístõ kâ ró nõ, má îgĩ wárãgã nô nĩ ãnî gólĩyî Ôvârí drí njĩlí trá âꞌdólé õjílã íyíkâ ró gõꞌdá rû lâpẽ ꞌbá trá rĩlí õjílã ãwã ró ꞌbạ̃drı̣̃ Pónĩtõ kâ ꞌá, Gãlãtíyã kâ ꞌá, Kãpãdõsíyã kâ ꞌá, Ásĩyã* kâ ꞌá gõꞌdá kpá Bĩtĩníyã kâ ꞌá rî ꞌbá yî drí. 2 Ạ̃kú ró, ãmâ átá Ôvârí ı̣̂sũ tã trá ãnî njĩzó âꞌdólé õjílã íyî nyãányâ kâ ró Líndrí Tãndí íyíkâ sĩ, tãlâ nĩ õrô ró Yésũ Krístõ bê, gõꞌdá gólâ ãâyê ró ãnî bê tã õnjí ãníkâ ꞌásĩ tãlâ õdrã Yésũ Krístõ kâ ãnî võ ꞌá rî sĩ.

Ôvârí õrî zãâ õrẽ fẽlé tã ạ̃ꞌdı̣́ bê ãnî drí ãmbá.

Tã lı̣̃fı̣́ ꞌbãꞌbã drı̣́-ꞌâ Ôvârí drí ꞌẽꞌá fẽlâ ãmâ drí ı̣̃zạ́tú rî drı̣̃ı̣̂ rî tãsĩ

3 Mã lûyı̣̂ Ôvârí tíbê âꞌdó ꞌbá Kúmú ãmákâ Yésũ Krístõ rî átá ró rî, tãlâ gólâ pı̣̃pı̣̂sı̣́lı̣́ mvẽêmvê bê ãmâ tãsĩ. Ĩtí rî, gólâ ꞌbã trá ãmâ tı̣̃lı̣́ zãlô óꞌdí gólâ rî mvá ró. ꞌDĩî rî ꞌbã ãmâ trá lı̣̃fı̣́ ꞌbãlé drı̣́-ꞌâ gólâ Ôvârí drí ꞌẽꞌá fẽlâ ãmâ drí rî drı̣̃ı̣̂, tãlâ Yésũ Krístõ ngâ trá õdrã ꞌásĩ. 4 Gõꞌdá Ôvârí rĩꞌá drı̣́-ꞌâ ꞌdĩ vó lâ ndrẽꞌá ãnî drí ûrú ꞌá tólâ. Tã rî ꞌdĩ îcá kô ŋãlé ngãtá rû îzãlé ngãtá ndẽlé. 5 Tã lẽlẽ ãníkâ drí rî, gõꞌdá Ôvârí âꞌdô ãnî lôkíꞌá mbârâkã ãmbá íyíkâ sĩ bũúũ kậyı̣̂ gólâ drí ãnî pãzó rĩlí yí bê ạ̃dũkũ ãkó rî ꞌá. ꞌDĩî rî âꞌdô ꞌbãꞌá kậyı̣̂ ạ̃dũkũ ãngó nõ kâ rî sĩ. 6 Gõꞌdá ĩtí rî, nĩ âꞌdô ãyĩkõ ró tã ꞌdî ꞌbá yî tãsĩ, gbõ lé nĩ ãꞌdô tã ı̣̂sũ ró lâŋõ gólâ ãnî drí rĩꞌá ûsúlâ rî ꞌbá yî tãsĩ rî, lâŋõ ꞌdî âꞌdô ãnî ꞌẽꞌá cé kậyı̣̂ dã sĩ.

7 Gõꞌdá lâŋõ ꞌdî ꞌdê ãnî drı̣̃ı̣̂ ꞌdĩ rî, ãꞌdô ró bê tã lẽlẽ ãníkâ Ôvârí ꞌá rî ûjũlı̣́, tãlâ nĩ ãꞌdô ró bê gạ́gạ́ õzõ rákã fê kâtí. Tã lẽlẽ ãníkâ áâꞌdô ûjũꞌá lâ zãlô lạ̃sı̣́ lâŋõ kâ sĩ, rĩꞌá õzõ dáãbõ ꞌbãrẽ té zãlô lạ̃sı̣́ ꞌá, tãlâ õnjí lâ õvê ró bê vólé rî kâtí. Gõꞌdá tã lẽlẽ ãníkâ Ôvârí ꞌá rî, ãmbã lâ gạ̃rạ̃ dáãbõ drı̣̃ı̣̂ sĩ. Nĩ ậtũ ãnî fĩî, gõꞌdá Ôvârí âꞌdô ãnî lûyı̣́ꞌá kĩ nĩ rî, nĩ ꞌê trá dódó, gõꞌdá gólâ âꞌdô lậnjı̣̃ ꞌbãꞌá ãnî rú kậyı̣̂ gólâ Yésũ drí ꞌẽzó âgõlé ãngó nõ ꞌá rî sĩ.

8 Gbõ lé nĩ õndrê Yésũ ãnî lı̣̃fı̣́ nyãányâ sĩ kô rî, nĩ lẽ gólâ trá, gõꞌdá nĩ ꞌbã tã ı̣̂sũ ãníkâ trá nyé gólâ drı̣̃ı̣̂. Ĩtí rî, ngbãângbânõ rî, ãnî gõꞌdá trá ãyĩkõ ãmbá gólâ tíbê îcálé tã lâ âtálé kô rî bê. 9 Drı̣́-ꞌâ tã lẽlẽ ãníkâ gólâ ꞌá rî kâ rî âꞌdô ꞌbãꞌá lédrẽ-lédrẽ ạ̃dũkũ ãkó rî ĩꞌdî.

10 Tã Ôvârí drí õjílã íyíkâ pãzó rî tãsĩ rî, tã ậngũ ꞌbá Ôvârí kâ ꞌdĩ ꞌbá yî âtâ tã lâ trá ạ̃kû ró. Tã ãmbá ꞌdĩ tãsĩ rî, tã rî ꞌdĩ ꞌê rû trá ãmâ lı̣̃fı̣́ ꞌá, tã gólâ drílĩyî rĩzó úlı̣́ Ôvârí kâ ꞌdĩ zı̣̃lı̣́ mãnísĩ ndrĩ, 11 tãlâ yĩ ũnı̣̃ ró lạ́tı̣̂ ꞌdíyî pãpã Ôvârí kâ ꞌdĩ bê, gõꞌdá kpá kậyı̣̂ lâ ãâꞌdô ꞌbãꞌá ángô tú yã rî. Gõꞌdá gólĩyî nı̣̃ı̣́ ĩyî ífí lâ kô, gõꞌdá Líndrí Tãndí Krístõ kâ bê gólĩyî ꞌá lâŋõ gólâ tíbê ꞌẽ ꞌbá Yésũ rî ꞌẽlé ı̣̃zạ́tú rî âꞌdálé, gõꞌdá kpá ı̣̂njı̣̃-ı̣̂njı̣̃ Ôvârí drí ꞌẽzó Yésũ rî ı̣̂njı̣̃lı̣́ gólâ rî ꞌbãꞌbã sĩ õjílã drı̣̃lı̣́ ndrĩ rî bê.

12 Gõꞌdá Ôvârí âꞌdâ tã kpá tã ậngũ ꞌbá ꞌdĩ ꞌbá yî drí kĩ, tã gólâ gólĩyî drí ậngũlı̣́ tã ꞌdíyî pãpã kâ ꞌdĩ tãsĩ rî, îcá kô rû ꞌẽlé kậyı̣̂ gólĩyíkâ rî ꞌá. Bê-rî tã ꞌdî ꞌê rû gõꞌdá trá kậyı̣̂ ãníkâ rî ꞌá. Ngbãângbânõ rî, nĩ ârî tã âtî-âtî tãndí trá õjílã gólĩyî rĩ ꞌbá ĩyî pẽlâ ãnî drí mbârâkã Líndrí Tãndí gólâ tíbê Ôvârí drí âjólé ûrú lésĩ rî kâ sĩ rî tı̣́ sĩ. Ĩtí rî, gõꞌdá nĩ nı̣̃ tã ạ́ngı̣́ ngá pãpã kâ gólĩyî mãlãyíkã Ôvârí kâ drí kpá lẽlé rõô lı̣̃fı̣́ ꞌbãlé nı̣̃lâ rî yî trá.

Tã tã ꞌẽꞌẽ tãndí gólĩyî Ôvârí drí ãnî zĩlí ꞌẽlâ rî tãsĩ rî

13 Ĩtí rî, tã ꞌdî ꞌbá yî tãsĩ rî, ꞌdõvó nĩ rî lı̣̃fı̣́ lõmbâ sĩ, nĩ rî njãâ tã Ôvârí kâ rî ꞌẽlé. Nĩ ꞌbã ãnî lı̣̃fı̣́ cé drı̣́-ꞌâ Ôvârí drí ꞌẽꞌá fẽlâ ãnî drí kậyı̣̂ gólâ drí ꞌẽzó Yésũ rî âꞌdálé ꞌdíyî pã ꞌbá ró õjílã drí rî drı̣̃ı̣̂. 14 Ãnî Ôvârí rî mvá yî ĩꞌdî, nĩ rî zãâ tã gólĩyî Ôvârí drí lẽlé rî yî ꞌẽlé ĩꞌdî. Nĩ lôgõ ãnî nyãányâ kô ngá gólĩyî õnjî-õnjî ãnî drí rĩꞌá ꞌẽlâ drẽ ãkpã nĩ nı̣̃ı̣́ Ôvârí kô rî yî ꞌẽlé. 15 Bê-rî, nĩ rî gõꞌdá zãâ tã tãndí ꞌẽlé ĩꞌdî, nĩ jâ ãnî vólé tã gólĩyî õnjî-õnjî rî yî rú sĩ nyé õzõ Ôvârí gólâ ãnî njĩ ꞌbá âꞌdólé õjílã íyíkâ ró ꞌdĩ kâtí. 16 Ôvârí kĩ, “Nĩ rî zãâ tã tãndí mbı̣̂ rî ꞌẽlé ĩꞌdî kárá, gõꞌdá ãnî jãlé vólé tã õnjî-õnjî rî yî rú sĩ, tãlâ má rî zãâ tã tãndí mbı̣̂ rî ꞌẽlé ĩꞌdî kárá.”

17 Nĩ ârî drẽ, Ôvârí ãnî átá gólâ tíbê ãnî drí rĩzó rãtáã ꞌẽlé drílâ rî, rî kpá tã-vó õjílã kâ kĩlí ndrĩ ꞌdó lạ́tı̣̂ ãlô ꞌásĩ. Õzõ ãꞌdô gõꞌdá trá ĩtí rî, ꞌdõvó ãnî drí rĩlí õzõ õjílã ũmú ró ãngó nõ drı̣̃ı̣̂ rî kâtí, ꞌdĩî gõꞌdá nĩ rî zãâ rĩꞌá Ôvârí rî rõlé. 18 Nĩ ndrê drẽ, Ôvârí tĩ ãnî drı̣̃ trá âꞌdólé drı̣̃-bạ́lạ́yı̣̂ ró lãꞌbí tíbê ãnî ạ́ꞌbı̣́yạ́ yî drí ꞌdãlé ãnî drí rî ꞌásĩ, lãꞌbí gólĩyî îcá ꞌbá ãnî pãlé kô rî. Gõꞌdá gólâ tĩ ãnî drı̣̃ ꞌdî âꞌdó kô ngá gólâ tãkó õzõ lãfâ kâtí rî sĩ. 19 Lâgî ãnî drı̣̃ tĩzó rî lậvũ trá kôrô. Gólâ tĩ ãnî drı̣̃ Yésũ rî õdrã sĩ. Úlı̣̂ Yésũ gólâ tíbê tã õnjí ãkó rî õzõ kạ́bı̣̃lı̣́kı̣̃ drı̣̃ tĩtĩ kâ gólâ tãndí ró lĩsí ãkó gõꞌdá kpá ạ̃lı̣́bı̣́ ãkó yí rú rî kâtí. 20 Ạ̃kû ró, drẽ ãkpãkãꞌdã Ôvârí ꞌbãá ãngó nõ kô rî, gólâ njĩ Yésũ trá âꞌdólé drı̣̃ tĩ ꞌbá ãmákâ ró. Gõꞌdá ngbãângbânõ kậyı̣̂ ạ̃dũkũ nô ꞌá rî, Yésũ âcâ trá ãngó nõ ꞌá ãnî pãlé. 21 Gõꞌdá Yésũ Krístõ sĩ, nĩ lẽ tã trá Ôvârí ꞌá. Gõꞌdá tãlâ Ôvârí îngâ Yésũ trá õdrã ꞌásĩ gõꞌdá kpá ꞌbãlé ãmbá ró ngá ndrĩ drı̣̃lı̣́, ĩtí rî, nĩ ꞌbã ãnî lı̣̃fı̣́ cé Ôvârí drı̣̃ı̣̂, gõꞌdá nĩ lẽ tã kpá cé gólâ ꞌá ĩꞌdî.

22 Ĩtí rî, ãnî drí ãnî ãzí-ãzí yî lẽlé pı̣̃pı̣̂sı̣́lı̣́ ãlô sĩ õzõ ãnî ậdrúpı̣̃ yí kâtí. Nĩ âꞌdô îcáꞌá ꞌẽlâ ĩtí, tãlâ nĩ lẽ tã trá tã âtî-âtî tãndí Yésũ rî tãsĩ nô ꞌá pạ̃tı̣́ı̣̃ ró, gõꞌdá nĩ jâ rĩrĩ ãníkâ rî trá tã õnjí ꞌásĩ, gõꞌdá krístõ ꞌbá ãzí lẽlé ĩꞌdî. 23 Ãnî drí ãnî ãzí-ãzí yî lẽlé gạ̃rạ̃, tãlâ útı̣̂ ãnî gõꞌdá trá óꞌdí Ôvârí rî mvá yî ró. Lédrẽ-lédrẽ óꞌdí gólâ ãnî drí âꞌdózó ĩꞌdí bê lâ ꞌdĩ âꞌdó ãnî átá yî ngãtá ândré yî ngá lésĩ rî ĩꞌdî kô, tãlâ lédrẽ-lédrẽ ãnî átá yî ngãtá ândré yî ngá lésĩ rî âꞌdô rû ndẽꞌá õdrã sĩ. Gõꞌdá ĩtí rî, lédrẽ-lédrẽ óꞌdí ꞌdĩ âꞌdô ꞌbãꞌá zãâ gbạ́dú ạ̃dũkũ ãkó, tãlâ útı̣̂ ãnî gõꞌdá trá óꞌdí ró úlı̣́ Ôvârí kâ gólâ ꞌẽ ꞌbá rĩlí zãâ gbạ́dú ạ̃dũkũ ãkó rî sĩ. 24 Tã ậngũ ꞌbá Ĩsáyã drí tã âtázó ĩtí, kĩ nĩ rî,

“Õjílã mvá ndrĩ tã gólĩyíkâ rî yí bê rî rĩꞌá õzõ õmã kâtí gõꞌdá fõô lâ bê.

Fõô ꞌdĩ ꞌbá yî rĩꞌá sũsũ ró.

Gõꞌdá drílĩyî ꞌĩzó õmã ꞌdî ꞌbá yí bê gõꞌdá drãlé ngbá vólé ꞌwãâ.

25 Gõꞌdá úlı̣́ Ôvârí kâ rî íyíkâ zãâ gbạ́dú ạ̃dũkũ ãkó.”

Ĩsáyã 40.6-8

Úlı̣́ Ôvârí kâ ꞌdĩ rî rĩꞌá tã âtî-âtî tãndí Yésũ rî tãsĩ pẽlé ãnî drí rî ĩꞌdî.

2

1 Gõꞌdá âꞌdô bê trá ĩtí rî, nĩ âyê tã õnjí tíbê ãnî drí rĩꞌá ꞌẽlâ rî ꞌbá yî. Nĩ âyê õnjõ. Nĩ âyê tã ꞌẽꞌẽ ãndõtô kâtí rî, nĩ âyê âgî-âgî õjílã rú, nĩ âyê õjílã ãzí ꞌdãꞌdã. 2 Tã ꞌdî ꞌbá yî võ lâ ꞌá ndrĩ rî, ãnî drí âꞌdólé tótó úlı̣́ Ôvârí kâ rî lôvó lâ bê ãnî ꞌá dũû, rĩꞌá ârílâ õzõ mvá õdé drí ꞌbãlé ândrê lâ rî bã lı̣̃mvû lôvó bê dũû rî kâtí. Úlı̣́ tãndí Ôvârí kâ ꞌẽ ꞌbá ãnî ꞌbãlé âꞌdólé mbârâkã bê gõꞌdá kpá ꞌẽ ꞌbá ãnî pãlé tã õnjí ãníkâ ꞌásĩ rî ĩꞌdî. 3 Ãnî, nĩ ûsû tã lânjã Kúmú ãmákâ rî kâ trá.

Tã ãmâ drí ꞌbãzó trá õjílã Ôvârí drí njĩlí trá rî ĩꞌdî rî

4 Gõꞌdá nĩ ậsı̣̂ ãnyî Kúmú ãmákâ Yésũ Krístõ lạ̃gạ́tı̣́. Gólâ õzõ jó ậjû gólâ jó ạ́ngı̣́ Ôvârí kâ ꞌá rî kâtí. Õjílã ãngó nõ drı̣̃ı̣̂ rî ꞌbá yî gã gólâ trá dó, gõꞌdá tákõ gólâ íyîngá ĩꞌdî tíbê Ôvârí drí njĩlí trá ạ̃kû ró tã lâ drí lâzélé kôrô rî ĩꞌdî.

5 Gõꞌdá nĩ âꞌdô kpá õzõ lãré jó kâ kâtí. Ôvârí lẽ ãnî âtrõlé êꞌbélé kpãkã ãlô jó ạ́ngı̣́ íyíkâ ꞌdı̣̃zó ĩꞌdî sĩ lâ. Gõꞌdá kpá nĩ ı̣̂ꞌbũ ró rû bê yí drí õzõ drı̣̃-ꞌbá íyî nyãányâ kâ ró rî jó íyíkâ ꞌá rî kâtí, rĩ ꞌbá gólâ rî lûyı̣́lı̣́ gõꞌdá kpá tã tãndí ꞌẽlé gólâ drí ngá fẽfẽ gólâ tíbê gólâ rî ꞌbã ꞌbá ãyĩkõ ró rî fẽlé gólâ drí tãlâ Yésũ Krístõ sĩ rî.

6 Ôvârí âtâ tã Yésũ rî tãsĩ rî trá búkũ íyíkâ ꞌá ạ̃kû ró kĩ,

“Nĩ ndrê drẽ, má njĩ jó ậjû tãndí tã lâ drí lâzélé kôrô rî trá ꞌbãlé õjílã ámákâ lãfálé jó ạ́ngı̣́ ámákâ ꞌá Yẽrõsãlémã ꞌá.

Jó ậjû rî gógó ꞌdĩ tã lâ drí lâzélé kôrô jó ạ́ngı̣́ ámákâ ꞌdı̣̃zó ĩꞌdî sĩ lâ rî ĩꞌdî.

Õjílã tíbê tã lẽ ꞌbá trá gólâ ꞌá rî âꞌdô ꞌbãꞌá ãyĩkõ ró.

Lâŋõ ûsú gólĩyî kô ãlôlâ.”

Ĩsáyã 28.16

7 Ĩtí rî, ãnî gólĩyî tíbê tã lẽ ꞌbá trá gólâ ꞌá rî, gólâ rî tã âꞌdô lâzéꞌá ãnî rú kôrô. Gõꞌdá gólĩyî tã lẽ ꞌbá gólâ ꞌá kô rî, âꞌdô ĩyî lâŋõ ûsúꞌá gólâ rî tãsĩ. Úlı̣́ Ôvârí kâ vó ró, Ôvârí kĩ,

“Ậjû jó kâ tíbê jó ꞌdı̣̃ ꞌbá yî drí gãlé dó rî,

âcâ gõꞌdá trá ậjû gólâ tã lâ drí lâzélé kôrô jó ạ́ngı̣́ ámákâ ꞌdı̣̃zó rî ró.”

Lôngó 118.22

8 Gõꞌdá úlı̣́ Ôvârí kâ âtâ kpá kĩ,

“Ậjû ãlô-ãlô ꞌdĩ âꞌdô õjílã pá sı̣̃ꞌá kpá nĩ drílĩyî ꞌdẽzó vũdrı̣́.”

Ĩsáyã 8.14

Gólĩyî ꞌdê vũdrı̣́, tãlâ gólĩyî lẽé úlı̣́ Ôvârí kâ ârílí kô rî drí. Ĩtí rî, gólĩyî âꞌdô lâŋõ gólâ Ôvârí drí ꞌbãlé trá fẽlé gólĩyî drí ạ̃kû ró rî ûsúꞌá.

9 Gõꞌdá ãnî tãsĩ rî, ãnî õjílã tíbê Ôvârí drí njĩlí trá âꞌdólé õjílã íyíkâ ró rî yî ĩꞌdî. Nĩ âꞌdô trá ãnyî Ôvârí bê kárá ũrı̣̃ ãkó drı̣̃-ꞌbá ró. Ãnî rĩꞌá õjílã Ôvârí drí ꞌbãlé drı̣̃-ꞌbá ró kũmũ gólâkâ zẽlé rî ꞌbá yî ĩꞌdî. Gõꞌdá ãnî rĩꞌá gólâkâ ífífí lâ ró rî yî ĩꞌdî. Ôvârí ꞌê tã ꞌdî ĩtí ꞌdĩ rî, tãlâ nĩ âtâ ró tã gólĩyî ãmbá yí drí ꞌẽlé ãnî drí ꞌdĩ bê õjílã drí ndrĩ. Ôvârí ĩꞌdî kpá tíbê ãnî ậzı̣́ ꞌbá ânĩlí vólé kũmũ Sãtánã kâ ı̣́nı̣́rı̣́kúwạ́ kâ ꞌásĩ ânĩlí kũmũ íyíkâ võ îꞌĩ-îꞌĩ ꞌá sũsũ ró rî ꞌá nõ. Búkũ Ôvârí kâ âtâ tã trá kĩ,

10 “Drẽ ãkpãkãꞌdã sı̣́sı̣́ rî, nĩ âꞌdó kô õjílã Ôvârí kâ ĩꞌdî,

gõꞌdá ngbãângbânõ rî, ãnî gõꞌdá trá õjílã Ôvârí kâ ĩꞌdî.

Drẽ ãkpãkãꞌdã sı̣́sı̣́ rî, nĩ nı̣̃ı̣́ drẽ Ôvârí rî pı̣̃pı̣̂sı̣́lı̣́ ạ̃ꞌdı̣́ kô,

Gõꞌdá ngbãângbânõ rî, gólâ rî ꞌâ ậꞌdı̣̂ trá ãnî rú ãmbá, gõꞌdá âyê tã õnjí ãníkâ trá.”

Õséyã 1.9-10

11 Ámâ rû-lẽ-ãzíyã yî, nĩ rî rĩlí ãngó nõ ꞌá õzõ õjílã ũmú ró ânĩ ꞌbá ânĩ rĩlí tãkõ ꞌẽ ꞌbá lậvũlı̣́ kôrô lậvũ rî yî kâtí. Ĩtí rî, má lôꞌbã rúꞌbạ́ ãnî rú lôvó gólâ ãnî rúꞌbạ́ kâ rĩ ꞌbá ãnî ꞌbãlé tã õnjí ꞌẽlé ꞌdĩ gãlé dó, tãlâ lôvó gólâ rúꞌbạ́ kâ ꞌdĩ rî íyíkâ ı̣̃tú vósĩ cé zãâ rĩꞌá rû fũlı̣́ ãnî ífífí rú. 12 Nĩ rî zãâ rĩꞌá tã tãndí ꞌẽlé ĩꞌdî, õzõ nĩ ãꞌdô trá rĩꞌá õjílã gólĩyî Ôvârí rî nı̣̃ ꞌbá kô ꞌdĩ ꞌbá yî lãfálé rî. Gbõ lé gólĩyî õrî tã ngõlé ãnî rú kĩ, nĩ õꞌê tã õnjí trá rî, gõꞌdá gólĩyî âꞌdô ãnî ndrẽꞌá gbõ zãâ rĩꞌá tã tãndí ꞌẽꞌá ĩꞌdî. Gõꞌdá ĩtí rî, gbõ gólĩyî drí drı̣̃ âdĩzó tã õnjí âyélé gõzó tã tãndí ꞌẽlé ĩꞌdî Ôvârí rî lûyı̣̂-lûyı̣̂ bê kậyı̣̂ gólâ Yésũ drí ânĩzó tã-vó õjílã kâ kĩlí rî sĩ.

Tã õjílã gólĩyî ꞌbãlé ãnî drı̣̃lı̣́ rî ı̣̂njı̣̃-ı̣̂njı̣̃ lâ kâ rî

13-14 Nĩ ꞌbã ãnî nyãányâ rĩlí õjílã gólĩyî ꞌbãlé ãnî drı̣̃lı̣́ rî yî zẽlé, õzõ ãꞌdô kúmú gólâ kúmú ãmbá drí drı̣́-ãcê fẽzó drílâ rî ĩꞌdî rî. Nĩ ꞌê ĩtí, ãꞌdô ró bê Kúmú ãmákâ Yésũ Krístõ rî ı̣̂njı̣̃zó. Ngãtá ãꞌdô gõꞌdá kúmú drı̣́-ãcê bê jạ̃rı̣́bạ̃ ạ́ngı̣́ ãníkâ drı̣̃lı̣́ rî ĩꞌdî yã rî, nĩ ı̣̂njı̣̃ gólâ kpá tã kĩ ꞌbá ró, tãlâ lôsĩ gólĩyíkâ rĩꞌá tã-vó õjílã kâ kĩlí, lâŋõ fẽlé gólĩyî tã õnjí ꞌẽ ꞌbá trá rî yî drí gõꞌdá gólĩyî tã tãndí ꞌẽ ꞌbá rî yî lûyı̣́lı̣́. 15 Gõꞌdá Ôvârí lẽ zãâ ãnî drí rĩlí tã tãndí ꞌẽlé ĩꞌdî, tãlâ tã tãndí ãnî drí rĩꞌá ꞌẽlâ ꞌdĩ ꞌbá yî õꞌbã ró õjílã gólĩyî tã nı̣̃ ãkó lé ꞌbá ró, rĩ ꞌbá ĩyî tã ngõlé ãnî rú ꞌdĩ ꞌbá yí bê, tã ngõngõ ĩyíkâ ãnî rú ꞌdĩ ꞌbá yî âyélé vólé. 16 Nĩ rî gõꞌdá õzõ õjílã gólĩyî rĩ ꞌbá drı̣̃-bạ́lạ́yı̣̂ ró rî ꞌbá yí kâtí. Gõꞌdá drı̣̃-bạ́lạ́yı̣̂ ãníkâ ꞌdĩ, nĩ ı̣̂sũ kô kĩ, ãâꞌdô ãnî drí tã õnjí ꞌẽzó, gõꞌdá ãnî drí rĩlí õzõ rû ı̣̂ꞌbũ ꞌbá Ôvârí kâ rî ꞌbá yí kâtí. 17 Nĩ ı̣̂njı̣̃ õjílã ndrĩ, nĩ lẽ ãnî ãzí-ãzí yî krístõ ꞌbá ró rî yî ndrĩ. Nĩ rô Ôvârí, gõꞌdá nĩ ı̣̂njı̣̃ kpá kúmú ãmbá ãníkâ rî yî.

Lạ́tı̣̂ rû ı̣̂ꞌbũ ꞌbá yî drí ꞌẽzó rĩlí ĩyî lı̣́pı̣̂ yí bê rî

18 Ãnî gólĩyî rû ı̣̂ꞌbũ ꞌbá ró rî, nĩ fẽ ãnî nyãányâ nyé ãnî lı̣́pı̣̂ yî ı̣̂njı̣̃lı̣́ pı̣̃pı̣̂sı̣́lı̣́ ãlô sĩ gõꞌdá kpá tã gólĩyî drí lẽlé ãnî drí ꞌẽlé rî yî ꞌẽlé. Õzõ ãnî lı̣́pı̣̂ yî ãꞌdô õjílã tãndí ꞌî rî, nĩ ı̣̂njı̣̃ gólĩyî, gõꞌdá gbõ lé gólĩyî ãꞌdô õjílã õnjí ꞌî, õrî ĩyî lâŋõ fẽlé ãnî drí rõô rî, nĩ ậtũ ãnî fĩî ı̣̃nı̣́nı̣̂ ró lâŋõ ꞌdî njı̣̃rı̣̃ ꞌâ, tãlâ nĩ nı̣̃ rĩrĩ gólâ Ôvârí drí lẽlé ãnî drí rĩzó ꞌá lâ ꞌá rî yî trá. 19 Gõꞌdá nĩ õꞌê trá ĩtí rî, Ôvârí âꞌdô õrẽ fẽꞌá ãnî drí rĩrĩ tãndí ãníkâ ꞌdĩ tãsĩ.

20 Gõꞌdá õzõ óõfẽ lâŋõ trá ãnî drí tã õnjí ãnî drí ꞌẽlé rî tãsĩ rî, gõꞌdá nĩ ꞌê lómbé-lómbéwá kô fĩî ãnî drí ậtũlı̣́ lâŋõ ꞌdî njı̣̃zó ꞌdĩ tãsĩ. Ĩtí rî, gõꞌdá óõfẽ lâŋõ ãnî drí cú ĩtí ãnî drí tã õnjí ꞌẽ ãkó rî, õzõ nĩ ạ̃ậtũ fĩî trá lâŋõ rî ꞌdĩ njı̣̃rı̣̃ ꞌá rî, gõꞌdá Ôvârí âꞌdô ꞌbãꞌá ãní bê ãyĩkõ ró ãmbá. 21 Ôvârí ꞌbã ãnî trá lâŋõ ûsúlı̣́ ĩtí ꞌdĩ rî, tãlâ Yésũ Krístõ njı̣̃ lâŋõ kpá trá rõô ãngó nõ ꞌá ãmâ pãrẽ ꞌá rî drí. Lâŋõ gólâ Yésũ Krístõ drí njı̣̃lı̣́ ꞌdĩ rî, rĩꞌá tã âꞌdâ ꞌî ãmâ drí ꞌẽlé ĩꞌdî. 22 Nĩ ârî drẽ tã úlı̣́ Ôvârí kâ drí âtálé Yésũ rî tãsĩ rî kĩ,

“Gólâ ꞌé tã õnjí ãzãkã ãlôwálâ kó kô.

Áârí gólâ kpá õnjõ âtárẽ ꞌá kô.”

Ĩsáyã 53.9

23 Ĩtí rî, gõꞌdá óꞌdâ gólâ bê rî, gólâ lôgõó lãꞌdá ꞌdĩ võ lâ kpá kô. Gõꞌdá õjílã fẽ lâŋõ bê gólâ drí rõô rî, gólâ lôgõó lâŋõ ꞌdî võ lâ gólĩyî drí kpá kô, gólâ fẽ bê-rî íyî nyãányâ ĩꞌdî Ôvârí drı̣́gạ́, gólâ tíbê ꞌẽ ꞌbá tã-vó íyíkâ kĩlí mbı̣̂ rî drí. 24 Gõꞌdá íîpâ gólâ rî rúꞌbạ́ bê fê lậlı̣̂-lậlı̣̂ drı̣̃ı̣̂ tã õnjí ãmákâ tãsĩ rî, gólâ drí tã õnjí ãmákâ trõzó ndrĩ yí rú. Gólâ ꞌê tã ꞌdî ĩtí ꞌdĩ rî, ãꞌdô ró bê ãmâ ꞌbãlé drı̣̃-bạ́lạ́yı̣̂ ró mbârâkã tã õnjí kâ ꞌásĩ, gõꞌdá kpá mã õrî ró bê tã mbı̣̂ ꞌbá ró Ôvârí rî lı̣̃fı̣́ drı̣̃ ꞌá. Lâŋõ Yésũ Krístõ kâ ꞌdĩ pâ ãmâ nĩ. 25 Sı̣́sı̣́ rî, ãnî gõꞌdá õzõ kạ́bı̣̃lı̣́kı̣̃ gólĩyî ậvı̣̃ ꞌbá trá õmã ꞌá rî ꞌbá yí kâtí, gõꞌdá ngbãângbânõ rî, Yésũ Krístõ ậdrı̣̃ ãnî trá lôgõlé pávó ꞌá íyî vó bẽlé ĩꞌdî lôkí ꞌbá ró. Gólâ gõꞌdá trá ĩꞌdî ꞌẽ ꞌbá ãnî vó ndrẽlé kạ́bı̣̃lı̣́kı̣̃ íyíkâ rî ꞌbá yî ró rî.

3

Lạ́tı̣̂ õkó yî drí ꞌẽzó rĩlí ágó lâ yí bê rî

1 Gõꞌdá kpá ĩtí, ãnî õkó, nĩ fẽ ãnî nyãányâ nyé ãnî ágó yî ı̣̂njı̣̃lı̣́. Nĩ ꞌê ĩtí, õzõ gbõ lé ãnî ágó ãzâ ꞌbá yî õlẽ ĩyî tã Ôvârí ꞌá kô rî. Õzõ óõndrê rĩrĩ tãndí ãníkâ ꞌdĩ trá rî, gbõ gólĩyî drí kpá rû jãzó tã lẽlé Ôvârí ꞌá rĩrĩ tãndí ãníkâ ꞌdĩ tãsĩ. Îcá kô ãnî drí gólĩyî jãzó tã tãndí ꞌẽlé cé úlı̣́ ãnî drí âtálé gólĩyî drí rî ꞌbá yî sĩ. Tã tãndí ꞌẽꞌẽ lûꞌû gạ̃rạ̃ úlı̣́ âtâ-âtâ drı̣̃ı̣̂ sĩ. 2 Tãlâ gólĩyî õndrê ró ĩyî lạ́tı̣̂ tãndí ãnî drí rĩzó gólĩyî ı̣̂njı̣̃lı̣́ ꞌdĩ bê, gõꞌdá gbõ gólĩyî drí Ôvârí rî ı̣̂njı̣̃zó lạ́tı̣̂ ãníkâ ꞌdĩ ꞌásĩ.

3 Nĩ rî kô ngá gólĩyî ãnî rúꞌbạ́ ꞌbã ꞌbá âꞌdólé sũsũ ró rî ꞌẽlé. Nĩ rî kô rĩꞌá ãnî drı̣̃-ꞌbí ômbélé lạ́tı̣̂ ngĩî ãzâ ꞌbá yî ꞌásĩ, ãꞌdô ró bê sũzó ĩꞌdî sĩ lâ, gõꞌdá nĩ îzã ậdı̣̂ ãníkâ kô ngá gólĩyî lôꞌĩlí rúꞌbạ́ ꞌásĩ sũzó rî yî drı̣̃ı̣̂, gõꞌdá kpá ítá tãndí sõlé sũzó ꞌdĩ ꞌbá yí bê. Ngá gólĩyî ãnî drí sũzó rî âꞌdó ngá ꞌdĩ ꞌbá yî ĩꞌdî kô. 4 Bê-rî nĩ ûjũ mbârâkã ãníkâ rî sĩ ndrĩ âꞌdólé tã tãndí ꞌẽlé ĩꞌdî, gõꞌdá kpá rĩlí mãnísĩ ró, gõꞌdá kpá pı̣̃pı̣̂sı̣́lı̣́ ạ̃ꞌdı̣́ bê. ꞌDĩî rî âꞌdô ãnî ꞌbãꞌá âꞌdólé sũsũ ró Ôvârí rî lı̣̃fı̣́ drı̣̃ ꞌá. ꞌDĩî rĩꞌá sũsũ gólâ îcá ꞌbá kô ndẽlé rî ĩꞌdî.

5 Gõꞌdá kpá ĩtí, ãmâ dẽdé yî ạ̃kû ró ndrĩ tíbê tã lẽ ꞌbá ĩyî Ôvârí ꞌá nã ꞌbá yî ꞌê ĩyî kpá trá ĩtí. Gólĩyî ꞌbã ĩyî nyãányâ âꞌdólé sũsũ ró ĩyî fẽfẽ sĩ ndrĩ ĩyî ágó yî ı̣̂njı̣̃lı̣́. 6 Sárã rî nyãányâ trá ĩtí. Gólâ ı̣̂njı̣̃ íyî ágó Ãbãrãyámã trá gõꞌdá zı̣̂ íyî ágó Ãbãrãyámã íyî lı̣́pı̣̂ ró. Gõꞌdá õzõ nĩ õꞌê kpá trá õzõ Sárã kâ ꞌdĩ tí tã mbı̣̂ ꞌẽlé ĩꞌdî, gõꞌdá ũrı̣̃ ꞌé ãnî gõꞌdá kpá kô rî. Tã ꞌẽꞌẽ ãníkâ ꞌdĩ âꞌdô âꞌdáꞌá lâ kĩ, ãnî gõꞌdá trá Sárã rî ózõwá yî ĩꞌdî õzõ kpálé ãnî ãꞌdô õrĩ Yúdạ̃ yí kâ ꞌásĩ kô rî.

Lạ́tı̣̂ ágó yî drí ꞌẽzó rĩlí õkó lâ yí bê rî

7 Gõꞌdá ãnî gólĩyî ágó ró rî ꞌbá yî drí rî, nĩ rî kpá tãndí ró ãnî õkó yí bê. Nĩ ndrê gólĩyî ĩzã bê, gõꞌdá âꞌdólé gólĩyî vó ndrẽlé tãndí ró rĩlí lôvó ngá lẽlẽ kâ ágó yí kâ õkó bê rî sĩ. Nĩ ı̣̂njı̣̃ gólĩyî, tãlâ ãnî fãfã gạ̃rạ̃ gólĩyî drı̣̃ı̣̂ sĩ. Gõꞌdá nĩ ı̣̂njı̣̃ gólĩyî kpá, tãlâ nĩ âꞌdô lédrẽ-lédrẽ ạ̃dũkũ ãkó rî ûsúꞌá ꞌdó kpãkã ãlô gólĩyí bê Ôvârí drı̣́gạ́ sĩ. Õzõ ãnî ágó nĩ õꞌê trá ĩtí ãnî õkó yî drí rî, Ôvârí âꞌdô rãtáã ãníkâ âríꞌá.

Tã rĩrĩ krístõ ꞌbá kâ ãzí-ãzí lâ yí bê rî tãsĩ

8 Ạ̃dũkũ lâ ró rî, nĩ rî zãâ rĩlí pı̣̃pı̣̂sı̣́lı̣́ ạ̃ꞌdı̣́ sĩ ãnî lãfálé ꞌásĩ. Nĩ rî ngá ãlô ró. Nĩ ndrê ĩzã ãnî ãzí-ãzí yí kâ bê, nĩ lẽ ãnî ãzí-ãzí yî, nĩ âꞌdô ạ̃ꞌdı̣́ ró ãnî ãzí-ãzí yî drí. Nĩ ꞌbã ãnî nyãányâ kô âꞌdólé gạ̃rạ̃ ãnî ãzí-ãzí yî drı̣̃ı̣̂ sĩ. 9 Gõꞌdá õzõ ãnî ãzí-ãzí yî õꞌê tã õnjí trá ãnî drí rî, nĩ lôgõ tã õnjí ꞌdĩ võ lâ gólĩyî drí kô. Gõꞌdá õzõ óõꞌdâ ãnî rî, nĩ lôgõ lãꞌdá ꞌdĩ võ lâ kô lãꞌdá sĩ. Bê-rî nĩ îjî Ôvârí ĩꞌdî õrẽ fẽlé õjílã ãnî ꞌdã ꞌbá ꞌdĩ ꞌbá yî drí. Tãlâ ꞌdĩî tã gólâ Ôvârí drí ãnî njĩzó õjílã íyíkâ ró ꞌẽlâ rî ĩꞌdî. Gõꞌdá gólâ âꞌdô kpá õrẽ fẽꞌá ãnî drí, õzõ nĩ õfẽ õrẽ trá õjílã ãzí drí rî. 10 ꞌDĩî nyé õzõ îgĩlí trá búkũ Ôvârí kâ ꞌá rî tí kĩ,

“Õzõ õjílã ãzâ õlẽ âꞌdólé ãyĩkõ ró ãngó nõ ꞌá gõꞌdá kpá ngá tãndí ûsúlı̣́ rî,

õjílã rî gógó ꞌdĩ ãâtâ úlı̣́ õnjí kô õjílã ãzí rú, gõꞌdá gólâ ãâdô õnjõ kpá kô õjílã ãzí rú.

11 Gólâ ãâyê tã õnjí ndrĩ gõꞌdá rĩzó tã tãndí rî ꞌbá yî ꞌẽlé ĩꞌdî.

Gólâ ũûjũ ı̣̃tú vósĩ cé rĩlí ꞌâ ạ̃ꞌdı̣́ sĩ ãzí-ãzí lâ yí bê.

12 Gólâ õꞌê tã ꞌdî ꞌbá yî ĩtí, tãlâ Ôvârí rî õjílã tã mbı̣̂ ꞌbá vó ndrẽlé

gõꞌdá kpá rãtáã gólĩyíkâ ârílí.

Gõꞌdá Ôvârí rî íyíkâ íyî ũgúlı̣́ jãlé jã õjílã rĩ ꞌbá tã õnjí ꞌẽlé rî yî drí.”

Lôngó 34.12-16

Tã gólâ lâŋõ ûsû kâ âꞌdózó krístõ ꞌbá ró rî tãsĩ rî

13 Õzõ gõꞌdá nĩ õrî trá rĩꞌá tã tãndí rî ꞌẽlé ĩꞌdî rî, ngá gólâ ꞌẽ ꞌbá íyíkâ gõꞌdá kó ãnî dõlé rî ãꞌdô ꞌî yã? 14 Gõꞌdá õzõ gbõ lé õjílã ãzâ ꞌbá yî õfẽ lâŋõ ãnî drí tã tãndí ãnî drí ꞌẽlé rî ꞌbá yî tãsĩ rî, nĩ ı̣̂sũ tã kô, Ôvârí âꞌdô õrẽ fẽꞌá ãnî drí lâŋõ fẽlé ãnî drí ꞌdĩ tãsĩ. Nĩ ꞌê ũrı̣̃ kô õjílã gólĩyî ꞌẽ ꞌbá lâŋõ fẽlé ãnî drí ꞌdĩ ꞌbá yî tãsĩ. 15 Nĩ rô cé Yésũ Krístõ ĩꞌdî Kúmú ãníkâ ró pı̣̃pı̣̂sı̣́lı̣́ ãlô sĩ. Nĩ rî ı̣̃tú vósĩ cé njãâ tã-drı̣̃ lôgõlé õjílã gólĩyî ꞌẽ ꞌbá ãnî îjílí kĩꞌá nĩ rî, nĩ õrî lı̣̃fı̣́ ꞌbãlé Yésũ Krístõ drı̣̃ı̣̂ ꞌdíyî pã ꞌbá ãníkâ ró ãꞌdô tãsĩ yã rî yî drí. 16 Õzõ gõꞌdá nĩ ãâꞌdô tã îjî rî ꞌdĩ drı̣̃ lâ lôgõꞌá õjílã gólâ ãnî îjí ꞌbá ꞌdĩ drí rî, nĩ lôgõ mãnísĩ pı̣̃pı̣̂sı̣́lı̣́ ạ̃ꞌdı̣́ sĩ. Nĩ rî tã gólĩyî ꞌẽ ꞌbá ãnyĩ lôgõlé ãnî drı̣̃ı̣̂ rî ꞌẽlé kô! Tãlâ õzõ óõꞌdâ ãnî trá tã tãndí gólâ ãnî drí rĩꞌá ꞌẽlâ rî ꞌbá yî tãsĩ rî, gólĩyî âꞌdô ꞌbãꞌá ãnyĩ bê gólĩyî õtírĩ rĩrĩ tãndí ãníkâ ꞌdĩ ndrẽê, tãlâ ãnî õjílã Yésũ kâ ĩꞌdî rî. 17 Õzõ Ôvârí õlẽ nĩ ãnî drí lâŋõ ûsúlı̣́ ĩtí, tã tãndí gólĩyî ãnî drí rĩꞌá ꞌẽlâ ꞌdĩ ꞌbá tãsĩ rî, rĩꞌá tãndí ró ãnî drí lâŋõ rî gógó ꞌdĩ njı̣̃zó tã tãndí gólĩyî ãnî drí rĩꞌá ꞌẽlâ ꞌdĩ ꞌbá yî tãsĩ. Gõꞌdá nĩ ũnjı̣̃ lâŋõ tã õnjí ãnî drí ꞌẽlé rî yî tãsĩ rî, ꞌdĩî tã ngĩíngî ꞌî.

18 “Yésũ Krístõ tã mbı̣̂ ꞌẽ ꞌbá ꞌî,

gõꞌdá gólâ njı̣̃ lâŋõ trá drílâ drãrẽ ꞌá,

ãꞌdô ró bê ãmâ pãzó tã õnjí ãmákâ ꞌásĩ.

Gólâ drã trá cé ândâlâ ãlô ndẽ trá ĩꞌdî ꞌdĩ.

Gólâ ꞌé tã õnjí kô, gõꞌdá gólâ drã bê-rî ãmâ tã õnjí ꞌbá nõ ꞌbá yî võ lâ ꞌá,

ãꞌdô ró bê ãmâ âjílí Ôvârí ngálâ.

Úfû gólâ rî rúꞌbạ́ ı̣̃nyạ́kú trá,

gõꞌdá Ôvârí îngâ gólâ trá lédrẽ-lédrẽ ró Líndrí Tãndí íyíkâ sĩ.”*

19 Kậyı̣̂ ꞌdĩ ꞌá rî, Líndrí Tãndí Ôvârí kâ sĩ, Yésũ ârî trá ꞌbú ꞌálâ, nĩꞌá tã Ôvârí kâ pẽlé mãlãyíkã õnjí tíbê ꞌbãlé trá gạ̃nı̣́mạ̃ ꞌá tólâ nã yî drí. 20 Mãlãyíkã õnjí ꞌdĩ ꞌbá yî ró ĩyî Ôvârí kô ạ̃kû ró ãkpãkãꞌdã kậyı̣̂ Nówã kâ rî sĩ.* Nówã õtírĩ rĩî kõlóngbõ ạ́ngı̣́ êdélé rî, Ôvârí rî trá ꞌâ ạ̃ꞌdı̣́ sĩ, ãꞌdô ró bê õjílã tẽlé drı̣̃ âdĩlí tã õnjí ĩyíkâ ꞌásĩ, gõꞌdá õjílã âdĩí drı̣̃ kô. Gõꞌdá ĩtí rî, ôzê ândrê ꞌdĩ âcâ bê ꞌdı̣̃lı̣́ gõꞌdá lı̣̃mvû lâ drí tı̣̃zó gõꞌdá kõlóngbõ drí ngãzó lı̣̃mvû drı̣̃ı̣̂ rî, õjílã ngá pã ꞌbá lı̣̃mvû drí fũlı̣́ kô rî cé njı̣̂-drı̣̃-lâ-nâ, Nówã drí ꞌbã ꞌásĩ rî ꞌbá yî ĩꞌdî.

21 Lı̣̃mvû gólâ lı̣̃mvû tı̣̃tı̣̃ kâ ꞌdĩ rî rĩꞌá tã âꞌdâ bãbãtízĩ kâ ꞌî, gólâ ãnî pã ꞌbá trá ngbãângbânõ Krístõ rî ngãngã õdrã ꞌásĩ rî sĩ rî ĩꞌdî. Gõꞌdá ĩtí rî, bãbãtízĩ pạ̃tı̣́ı̣̃ rî âꞌdó kô tótó lı̣̃mvû dãdã rúꞌbạ́ ꞌá rî ĩꞌdî. Bê-rî bãbãtízĩ pạ̃tı̣́ı̣̃ rî rĩꞌá drı̣̃ âdĩlí ĩꞌdî âgõlé Ôvârí ngálâ pı̣̃pı̣̂sı̣́lı̣́ tãndí sĩ.

22 Yésũ Krístõ ngâ trá gõlé ûrú ꞌálâ rĩlí drı̣́-ágó Ôvârí kâ drı̣̃ lésĩ rĩlí kúmú ró Ôvârí bê. Gõꞌdá ngbãângbânõ rî, gólâ rî trá mãlãyíkã drı̣̃lı̣́ ndrĩ gõꞌdá kpá líndrí ãzâ ꞌbá yî âꞌdó ꞌbá cú drı̣́-ãcê bê ûrú ꞌá tólâ nã ꞌbá yî drı̣̃lı̣́ õjílã bê ndrĩ.

4

1 Mã nı̣̃ trá ãní bê tãndí ró kĩ, Yésũ njı̣̃ lâŋõ trá rõô. Ĩtí rî, nĩ rî njãâ fĩî ậtũ-ậtũ sĩ lâŋõ njı̣̃lı̣́ õzõ Yésũ kâtí. Nĩ rî njãâ lâŋõ njı̣̃lı̣́, tãlâ õjílã gólâ tíbê lâŋõ njı̣̃ ꞌbá ꞌdĩ rî, gólâ lẽ trá lạ́tı̣̂ tã õnjí kâ rî yî âyélé. 2 Gõꞌdá ĩtí rî, îtõlé nõngá sĩ bũúũ õdrã ãníkâ rî sĩ rî, nĩ âyê tã lôvó gólâ rúꞌbạ́ kâ rĩ ꞌbá ãnî ꞌbãlé tã õnjí ꞌẽlé ꞌdĩ. Nĩ ꞌê gõꞌdá tã gólĩyî Ôvârí rî ꞌbã ꞌbá ãyĩkõ ró rî ĩꞌdî. 3 Sı̣́sı̣́ rî, nĩ rî trá rĩꞌá tã õnjî-õnjî ꞌẽlé ĩꞌdî õzõ õjílã gólĩyî Ôvârí rî nı̣̃ ꞌbá kô rî ꞌbá yí kâtí. Sı̣́sı̣́ rî, nĩ rî trá rĩꞌá ậyı̣́lı̣́ õjílã gólĩyî âꞌdó ꞌbá kô ãnî õkó ró ngãtá ágó ró kô rî ꞌbá yí bê, gõꞌdá ãnî trá ãvẽ ꞌbá ró. Nĩ rî trá rĩꞌá õdrá mvũlı̣́ rõô rĩꞌá ãnî cĩlí. Ãnî drí rĩzó rû êꞌbélé tã ãnyĩ kâ sũ ꞌbá kô rî ꞌbá yî ꞌẽ bê. Nĩ rî kpá trá rĩꞌá ôvârí ãnî ạ́ꞌbı̣́yạ́ yí kâ âꞌdó ꞌbá Ôvârí pạ̃tı̣́ı̣̃ ró kô rî îrátã bê, tíbê âꞌdó ꞌbá tã õnjí tẽtẽ ró rî.

4 Ĩtí rî, gõꞌdá ngbãângbânõ rî, nĩ gõ nĩ jâ ãnî bê trá Ôvârí pạ̃tı̣́ı̣̃ mbı̣̂ rî rõlé ĩꞌdî rî, õjílã gólĩyî tíbê Ôvârí pạ̃tı̣́ı̣̃ rî nı̣̃ ꞌbá kô rî, drı̣̃ lâ ĩyî trá lîjã-lîjã ró, tãlâ nĩ gâ vólé trá dó tã õnjí gólĩyíkâ ꞌdĩ ꞌbá yî ꞌẽlé kpãkã ãlô gólĩyí bê rî drí. Ĩtí rî, gólĩyî drí gõꞌdá ãnî lôꞌdázó. 5 Gõꞌdá ãꞌdô gbõ lé ĩtí rî, ı̣̃zạ́tú rî, gólĩyî âꞌdô âdréꞌá Ôvârí tíbê rĩ ꞌbá tã-vó õjílã ndrĩ kâ kĩlí rî ágálé, tã lâ yî kĩlí gõzó lâŋõ fẽlé drílĩyî, õjílã gólĩyî ꞌbã ꞌbá bê drẽ lédrẽ-lédrẽ ró rî yî gõꞌdá kpá gólĩyî ôdrã ꞌbá trá rî ꞌbá yí bê. 6 Tã ꞌdî tãsĩ rî, ópẽ tã âtî-âtî tãndí Ôvârí kâ trá õjílã gólĩyî ôdrã ꞌbá trá rî drí drẽ ãkpãkãꞌdã gólĩyî drí drã ãkó, tãlâ Ôvârí õkî ró tã-vó gólĩyíkâ bê tã ꞌẽꞌẽ gólĩyíkâ gólĩyî drí âꞌdózó drẽ lédrẽ-lédrẽ ró ãngó nõ ꞌá rî vó ró. Ĩtí rî, gbõ lé gólĩyî drã trá rî, gólĩyî õrî ró bê zãâ gbạ́dú ạ̃dũkũ ãkó ûrú ꞌálâ õzõ Ôvârí kâtí.

7 Nĩ ndrê trá, kậyı̣̂ Ôvârí drí ꞌẽzó ngá ndrĩ ãngó ꞌá nõ ꞌbá yî ndẽlé rî âcâ trá. Ĩtí rî, nĩ rî lı̣̃fı̣́ lõmbâ bê, nĩ õrî ró bê zãâ rĩꞌá rãtáã ꞌẽlé Ôvârí drí kậyı̣̂ vósĩ cé. 8 Gõꞌdá ĩtí rî, ngá tã lâ drí lậvũlı̣́ gạ̃rạ̃ ãnî drí ꞌẽlé rî ĩꞌdî nõ, nĩ lẽ ãnî ãzí-ãzí yî ãnî pı̣̃pı̣̂sı̣́lı̣́ ãlô sĩ, tãlâ õjílã lẽlẽ ꞌdî rî âꞌdô ãnî ꞌbãꞌá njãâ õjílã ãzí âyélé tã õnjí gólĩyíkâ ꞌẽlé ãnî drí rî ꞌbá yî ꞌásĩ. 9 Nĩ rî õjílã ãzí lậgúlı̣́ ãnî drí ꞌbã ꞌá cú ĩtí tã ı̣̂sũ-ı̣̂sũ rı̣̃ rı̣̃ rî ãkó.

10 Ôvârí fẽ mbârâkã lôsĩ íyíkâ ꞌẽ kâ trá ãnî drí ãlô-ãlô ndrĩ ngĩíngî. Ĩtí rî, nĩ ꞌê lôsĩ tíbê gólâ drí mbârâkã lâ fẽlé trá ãnî drí ꞌdĩ dódó õzõ rû ı̣̂ꞌbũ ꞌbá tãndí kâtí, ãꞌdô ró bê ãnî drí ãnî ãzí-ãzí yî pãzó ĩꞌdî sĩ lâ. 11 Ĩtí rî, nî ãzâ, õzõ Ôvârí õfẽ mbârâkã tã pẽpẽ kâ ĩꞌdî ní drí rî, gõꞌdá ní pẽ tã âtî-âtî gólâ drí tã nı̣̃nı̣̃ lâ fẽlé trá ní drí ꞌdĩ dódó. Nî ãzâ, õzõ Ôvârí õfẽ ní drí mbârâkã rû ı̣̂ꞌbũ kâ ĩꞌdî õjílã ãzí drí rî, ní ı̣̂ꞌbũ rû gólĩyî drí fãfã gólâ Ôvârí drí fẽlé trá ní drí ꞌdĩ sĩ ndrĩ. Ãnî ndrĩ nĩ ꞌê tã ꞌdî ꞌbá yî ĩtí, tãlâ úlûyı̣̂ ró Ôvârí Yésũ Krístõ rî tãsĩ, tã gólĩyî ãnî drí ꞌẽlé ꞌdĩ ꞌbá yî tãsĩ. Kúmú Yésũ mbârâkã bê ngá ndrĩ drı̣̃lı̣́ rî ãâꞌdô ı̣̂njı̣̃-ı̣̂njı̣̃ lâ ró zãâ gbạ́dú ạ̃dũkũ ãkó. Ãâꞌdô ĩtí.

12 Ámâ rû-lẽ-ãzí yî má drí lẽlé trá rõô rî ꞌbá yî, lâŋõ gólĩyî rĩ ꞌbá ãnî ꞌẽlé rî õlîjã ãnî drı̣̃ kô. ꞌDĩî âꞌdó kô ngá ꞌẽ ꞌbá ãnî drı̣̃ ꞌbãlé lîjãlé rî ĩꞌdî. 13 Võ lâ ꞌá rî, nĩ âꞌdô ãyĩkõ ró, tãlâ nĩ rî ꞌdĩ lâŋõ Yésũ Krístõ rî ꞌẽ ꞌbá rî ậmúꞌá gólâ bê. Õzõ ãꞌdô trá ĩtí rî, gõꞌdá nĩ âꞌdô ꞌbãꞌá ãyĩkõ ró kpãkã ãlô Yésũ bê kậyı̣̂ gólâ drí ꞌẽzó âgõlé ꞌbãlé ı̣̂njı̣̃lı̣́ rõô kpá âꞌdólé mbârâkã bê ãngó nõ drı̣̃lı̣́ rî sĩ. 14 Õzõ óõrî ãnî lôꞌdálé tãlâ ãnî krístõ ꞌbá ꞌî rî, ꞌé ngá kô, Ôvârí âꞌdô õrẽ fẽꞌá ãnî drí. Líndrí Tãndí Ôvârí kâ gólâ âꞌdó ꞌbá ãmbá lậvũlı̣́ gạ̃rạ̃ rî âꞌdô rĩꞌá ãní bê ãnî pãlé mbârâkã íyíkâ sĩ.

15 Õzõ nĩ ũûsû lâŋõ rî, nĩ ûsú kô ãzí-ãzí fũfũ tãsĩ, ngãtá ngá õjílã ãzí kâ ûgũ-ûgũ lâ tãsĩ, ngãtá tı̣̂ sõsõ tã õnjî-õnjî õjílã ãzí kâ ꞌá rî tãsĩ, ngãtá ngá ndrĩ õnjî-õnjî ãzâ ꞌbá yî ꞌẽ ꞌbá lâŋõ âsélé ãnî drı̣̃ı̣̂ rî ꞌbá yî ꞌẽꞌẽ lâ tãsĩ. 16 Gõꞌdá õzõ nĩ ũûsû lâŋõ tãlâ ãnî krístõ ꞌbá ꞌî rî, ãnyĩ lâ õgâ ãnî drı̣̃ı̣̂ kô. Nĩ lûyı̣̂ Ôvârí kậyı̣̂ lâŋõ ꞌdî kâ ꞌá, tãlâ ãnî rĩꞌá õjílã gólĩyî Yésũ Krístõ rî rú bê rî ĩꞌdî. 17 Nĩ ndrê drẽ, Ôvârí rĩꞌá tã-vó õjílã kâ kĩꞌá lâŋõ rĩ ꞌbá gólĩyî ꞌẽlé ãngó ꞌá nõ sĩ. Ôvârí âꞌdô rĩꞌá tã-vó õjílã nyãányâ lâ íyíkâ rî ꞌbá yí kâ kĩꞌá sı̣́sı̣́. Õzõ gõꞌdá gólâ ãâꞌdô tã-vó ãmâ õjílã gólâkâ ró rî ꞌbá yí kâ kĩꞌá rî, gõꞌdá lâŋõ âꞌdô ꞌẽꞌá âꞌdólé õjílã tã lẽ ꞌbá tã Ôvârí kâ nõ ꞌá kô rî ꞌbá yî drı̣̃ı̣̂ rî lậvũlı̣́ gạ̃rạ̃ ángô tí yã? 18 ꞌDĩî rî, âꞌdô âꞌdóꞌá nyé õzõ búkũ Ôvârí kâ drí âtálé trá rî kâtí,

“Õzõ ãꞌdô gõꞌdá âmbâ-âmbâ ró õjílã Ôvârí kâ drí ngá pãzó rî,

ãꞌdô tã âꞌdô íyíkâ âꞌdóꞌá kó nĩ õjílã gólĩyî tã õnjí ꞌbá ró Ôvârí rî rõ ꞌbá kô rî ꞌbá yî drí yã?”

Úlı̣́ Mãnĩgõ 11.31

19 Õzõ Ôvârí õlẽ trá lâŋõ drí ãnî ꞌẽlé rî, ꞌdõvó nĩ ꞌbã ãnî nyãányâ nyé gólâ drı̣́gạ́, gólâ õndrê ró ãnî vó nĩ lâŋõ ꞌdî ꞌbá yî ꞌásĩ ndrĩ. Gólâ ĩꞌdî tíbê ãnî ꞌbã ꞌbá rî, gõꞌdá gólâ îcá kô ãnî âyélé ãnî drı̣̃ı̣̂ sĩ ĩtí.

5

Úlı̣́ mbârâkã sõ kâ õjílã kạ̃nı̣́sạ̃ kâ rú rî ꞌbá yî

1 Gõꞌdá ngbãângbânõ má âtâ ãnî gólĩyî ꞌbã ꞌbá drı̣̃-ꞌbá kạ̃nı̣́sạ̃ kâ ró õzõ má tí rî yî drí. Mâ rî gógó nyãányâ lâ, má ndrê lâŋõ Yésũ Krístõ rî ꞌẽ ꞌbá rî trá cú ámâ lı̣̃fı̣́ sĩ, gõꞌdá má drí tã lâ âtázó õjílã ãzí drí. Ị̃zạ́tú rî, má âꞌdô rĩꞌá Krístõ bê kậyı̣̂ gólâ Ôvârí drí ꞌẽzó ãmbã gólâkâ rî âꞌdálé õjílã ndrĩ drí rî tú. Má lôꞌbã rúꞌbạ́ ãnî drí kĩ, 2 nĩ ndrê õjílã gólĩyî Ôvârí drí fẽlé trá ãnî drí vó lâ ĩyî ndrẽlé rî yî dódó. Nĩ ndrê vó lâ ĩyî dódó, tãlâ pạ̃tı̣́ı̣̃ nĩ lẽ trá ꞌẽlâ ĩtí, âꞌdó kô kĩ, nĩ ꞌê ꞌdĩî tótó tãlâ ꞌdĩî trá lôsĩ ãníkâ rĩꞌá ꞌẽlé ậdı̣̂ ûsúzó ꞌá lâ rî ĩꞌdî. 3 Nĩ ꞌbã ãnî kô ãmbá ró õjílã gólĩyî Ôvârí drí fẽlé trá ãnî drí vó lâ ĩyî ndrẽlé ꞌdĩ ꞌbá yî drı̣̃lı̣́. Gõꞌdá ĩtí rî, nĩ rî ãníkâ tãndí ró, tãlâ gólĩyî õtrõ ró bê lârâkô ãníkâ ĩꞌdî. 4 Ĩtí rî, gõꞌdá Yésũ Krístõ âꞌdó ꞌbá drı̣̃-ꞌbá lôkí ꞌbá ró rî, õtírĩ âgõô rî, gólâ drí ạ́pạ̃ drı̣́-ꞌâ ró gólâ tíbê rĩ ꞌbá zãâ gbạ́dú ró rî fẽzó ãnî drí.

5 Gõꞌdá má âtâ tã kpá ãnî gólĩyî rĩ ꞌbá drẽ mbãlé óꞌdí rî ꞌbá yî drí. Nĩ ârî úlı̣́ õjílã gólĩyî sı̣́sı̣́-lésĩ ãnî drí rî ꞌbá yí kâ. Gõꞌdá ãnî ndrĩ rĩꞌá õzõ rû ı̣̂ꞌbũ ꞌbá kâtí rû ı̣̂ꞌbũlı̣́ ãnî ãzí-ãzí yî drí. Nĩ ꞌbã ãnî kô ãmbá ró gólĩyî drı̣̃lı̣́. Nĩ ꞌê tã ꞌdî ꞌbá yî ĩtí, tãlâ búkũ Ôvârí kâ âtâ kpá trá kĩ,

“Ôvârí gã dó õrẽ fẽlé õjílã gólĩyî lómbé-lómbéwá ꞌbá ró rî yî drí.

Gõꞌdá ĩtí rî, gólâ fẽ õrẽ õjílã gólĩyî ĩyî ꞌbã ꞌbá âꞌdólé ngá fínyáwá ró rî ꞌbá yî drí.”

Úlı̣́ Mãnĩgõ 3.34

6 Gõꞌdá âꞌdô bê trá ĩtí rî, nĩ sõ ãnî drı̣̃ Ôvârí mbârâkã ãkĩ bê rî zẽlé ngá fínyáwá ró, gõꞌdá gólâ âꞌdô õjílã ꞌbãꞌá ãnî ı̣̂njı̣̃lı̣́. 7 Nĩ fẽ lâŋõ gólĩyî rĩ ꞌbá ãnî ꞌẽlé rî yî Ôvârí drı̣́gạ́, tãlâ gólâ rî nĩ ãnî vó ndrẽlé dódó.

8 Ãnî lı̣̃fı̣́ õmbâ ãnî rú, tãlâ ãnî ạ̃jú-ꞌbá-ãzí Sãtánã, rĩꞌá ãnî lûndrũꞌá õzõ kạ̃mı̣̃ kâtí. Gólâ rĩꞌá ãnî lôndãꞌá îzãlé. 9 Ĩtí rî, nĩ rî zãâ tã lẽlẽ sĩ Ôvârí ꞌá gạ́gạ́ õzõ rákã fê kâtí pı̣̃pı̣̂sı̣́lı̣́ ãlô sĩ. Nĩ fû rû Sãtánã bê mbârâkã Ôvârí kâ sĩ, tãlâ Sãtánã õzó kô ãnî pẽê. Kậyı̣̂ lâŋõ kâ ꞌá rî, tã ãâgâ ãnî drı̣̃ı̣̂ kĩ, krístõ ꞌbá ãzâ ꞌbá yî kpá bê ãngó ꞌá rĩꞌá ĩyî lâŋõ ãlô-ãlô ãnî drí rĩꞌá ûsúlâ ꞌdĩ ꞌbá yî ûsúꞌá õzõ ãní kâtí. 10 Ôvârí lẽ ãnî rõô. Gólâ njĩ ãnî trá, ãꞌdô ró ãmbã íyíkâ ậmúlı̣́ yí bê ạ̃dũkũ ãkó, tãlâ ãnî trá ngá ãlô ꞌî Yésũ Krístõ bê. Lâŋõ ꞌdî âꞌdô ꞌẽꞌá ãnî ꞌẽlé cé kậyı̣̂ dã sĩ. Gõꞌdá ꞌdĩî vósĩ rî, Ôvârí rî nyãányâ âꞌdô mbârâkã fẽꞌá ãnî drí âdrézó gạ́gạ́, tãlâ ngá ãzâ ãlôlâ õzó kô ãnî pẽê. 11 Õjílã ı̣̃ı̣̂njı̣̃ gólâ gõꞌdá ũlûyı̣̂ ĩyî kpá gólâ Kúmú ĩyíkâ ró zãâ gbạ́dú ạ̃dũkũ ãkó. Ãâꞌdô ĩtí.

Tã Pétẽrõ drí nî-bê-yã ꞌẽzó rî

12 Nõô ꞌbá yî úlı̣́ ámákâ jõlé ãnî drí rî yî ĩꞌdî. Sĩlĩvánõ îgĩ nĩ má drí. Gólâ õjílã tãndí rî ĩꞌdî. Úlı̣́ ámákâ ꞌdĩ ꞌbá yî õsõ mbârâkã ãnî rú ãnî drí fĩî ậtũzó bê lâŋõ ndrĩ ꞌásĩ. Má lẽ úlı̣́ ámákâ ꞌdĩ ꞌbá yî ãâꞌdâ ró tã ãnî drí kĩ, pạ̃tı̣́-pạ̃tı̣̃ ró Ôvârí lẽ ãnî trá cú ĩtí tãkó ĩtí, ngá ãzâ ꞌẽ ãkó gólâ drí. Nĩ lẽ tã lõvõ gólâkâ ãnî drí tãkó ꞌdĩ ꞌá pı̣̃pı̣̂sı̣́lı̣́ ãlô sĩ. 13 Gõꞌdá krístõ ꞌbá gólĩyî Rómã ꞌálâ rî ꞌbá yî ꞌê ĩyî kpá nî-bê-yã ãnî drí ndrĩ. Gólĩyî kpá rĩꞌá õjílã Ôvârí drí njĩlí trá ãnî tí rî yî ĩꞌdî. Márãkõ gólâ âꞌdó ꞌbá õzõ ámâ mvá ífífí kâtí rî ꞌê kpá nî-bê-yã ãnî drí. 14 Nĩ ꞌê nî-bê-yã ãnî ãzí-ãzí yî drí lõvõ sĩ. Tã ạ̃ꞌdı̣́ ãâꞌdô ãnî gólĩyî âꞌdó ꞌbá ngá ãlô ró Yésũ Krístõ bê rî yî drí. Ĩꞌdî ꞌdĩ.

* 1:1 1.1 ꞌDĩî ꞌbạ̃drı̣̃ gólâ zı̣̃lı̣́ ngbãângbânõ Túrũkı̣̃.

* 3:18 3.18 Úlı̣́ ꞌdĩ ꞌbá yî íîgĩ ĩtí ꞌdĩ, tãlâ õjílã ãzâ ꞌbá yî kĩ, ꞌdĩî rî ãâꞌdô lôngó ꞌî.

* 3:20 3.20 Krístõ ꞌbá ãzâ ꞌbá yî ı̣̂sũ íyíkâ kĩ, ꞌdĩ ꞌbá yî ãâꞌdô mãlãyíkã gólĩyî võ ûrú ꞌálâ rî âyé ꞌbá ârízó ĩyî õkó õjílã mvá ró rî yî tãsĩ.

2 Pétẽrõ

1

2

3

Tã îgĩ-îgĩ Pétẽrõ kâ rı̣̃ lâ

2 Pétẽrõ

Tã ꞌẽꞌá zı̣̃lâ nı̣̃lı̣́ sı̣́sı̣́ rî

Sĩmónã Pétẽrõ lãjóꞌbá ró rî îgĩ wárãgã rı̣̃ lâ ró nõ drı̣́-mbílí sõzó krístõ ꞌbá yî lı̣̃fı̣́ tã îmbá ꞌbá gólĩyî õnjõ ꞌbá ró lẽ ꞌbá ĩyî gólĩyî âdólé ũgúlı̣́ jãlé rĩꞌá tã õnjí ꞌẽlé rî ꞌbá yî tãsĩ. Wárãgã nô rĩꞌá dĩîdî õzõ wárãgã mvá Yúdı̣̃ kâ rî tí. Pétẽrõ kĩ nĩ rî, krístõ ꞌbá yî ạ̃ậtı̣̃ tã pạ̃tı̣́ı̣̃ gólâ lãjóꞌbá Yésũ kâ rî ꞌbá yî drí îmbálé gólĩyî drí Yésũ rî tãsĩ rî gạ́gạ́. Gólĩyî ãârî tã îmbá ꞌbá gólĩyî õnjõ ꞌbá ró ꞌdĩ ꞌbá yí kâ, gõzó ũgúlı̣́ dı̣̃lı̣́ rĩzó tã õnjí gólĩyî drí rĩꞌá ꞌẽlâ sı̣́sı̣́ rî ꞌẽlé kô. Ôvârí ãâꞌdô pạ̃tı̣́ı̣̃ ró lâŋõ fẽꞌá tã îmbá ꞌbá gólĩyî õnjõ ꞌbá ꞌdĩ ꞌbá yî drí, õzõ õjílã gólĩyî lı̣̃mvû tı̣̃tı̣̃ drí ûfúlı̣́ rî ꞌbá yî tí, gõꞌdá kpá õzõ õjílã gólĩyî rĩ ꞌbá tã õnjí tẽtẽ ꞌẽlé jạ̃rı̣́bạ̃ gólĩyî Sõdómõ yî Gõmórã bê rî ꞌálâ rî ꞌbá yî tí, gõꞌdá kpá õzõ mãlãyíkã gólĩyî tã Ôvârí kâ lẽ ꞌbá kô rî ꞌbá yî tí. Yésũ âꞌdô ꞌẽꞌá âgõlé ꞌwãâ tã gólĩyíkâ kĩlí, gõꞌdá krístõ ꞌbá gólĩyî rĩ ꞌbá zãâ tã lẽlẽ bê rî, áâꞌdô pãꞌá lâ ĩyî, nĩꞌá rĩlí ûrú ꞌálâ zãâ gbạ́dú ạ̃dũkũ ãkó.

1

1 Mâ Sĩmónã Pétẽrõ tíbê rû ı̣̂ꞌbũ ꞌbá Yésũ Krístõ kâ ró gõꞌdá kpá lãjóꞌbá ró rî îgĩ wárãgã nô nĩ ãnî gólĩyî tã lẽ ꞌbá tã ãlôlâ gólâ tã lâ drí lậvũlı̣́ gạ̃rạ̃ nô ꞌá ãmá bê nõ rî ꞌbá yî drí. Yésũ Krístõ, ꞌdíyî pã ꞌbá ãmákâ ró gõꞌdá kpá Ôvârí ró, gólâ tíbê ãmâ ꞌbã ꞌbá mbı̣̂ Ôvârí rî lı̣̃fı̣́ drı̣̃ ꞌá rî, âfẽ tã lẽlẽ ꞌdî nĩ ãmâ drí. 2 Ôvârí ãâꞌdô ãní bê õrẽ fẽlé ãnî drí tã ạ̃ꞌdı̣́ bê lậvũlı̣́ gạ̃rạ̃, gólâ rî nı̣̃nı̣̃ tãndí ró Kúmú ãmákâ Yésũ bê rî sĩ.

Tã rĩrĩ mbı̣̂ gólâ âꞌdá ꞌbá lâ kĩ, Ôvârí njĩ ãnî nĩ âꞌdólé

õjílã íyíkâ ró rî tãsĩ

3 Õzõ ãmâ drí Ôvârí rî nı̣̃rı̣̃ trá tãndí ró rî, Ôvârí âfẽ ngá gólĩyî ãmâ drí lẽlé rî yî trá ndrĩ ãmâ drí, ãꞌdô ró ãmâ drí îcázó rĩlí gólâ bê zãâ gbạ́dú gõꞌdá kpá âꞌdólé õzõ íyí kâtí âꞌdô-âꞌdô ãmákâ ꞌá, mbârâkã ãkĩ gólâkâ rî sĩ. Gólâ njĩ ãmâ trá ãmbã íyî ífífí kâ ậmúlı̣́ gõꞌdá âꞌdô-âꞌdô tãndí íyíkâ bê. 4 Gõꞌdá kpá mbârâkã ãkĩ gólâkâ ꞌdĩ sĩ rî, gólâ âfẽ ngá trá ãmbá ãmâ drí tãkó ĩtí, ngá gólâ drí tã lâ ꞌbãlé trá ãmâ drí rî yî. Gõꞌdá gólâ ꞌbã ãmâ tã trá tã õnjí ndrĩ ãngó drı̣̃ ꞌá gólĩyî tã lôvókô ãmákâ drí ãmâ ꞌbãlé ꞌẽlé nõ ꞌbá yî âyélé, gõꞌdá tã mbı̣̂ rî ꞌẽlé ĩꞌdî, gõꞌdá âꞌdólé õzõ íyí kâtí âꞌdô-âꞌdô ãmákâ ꞌá.

5 Tã ꞌdî tãsĩ rî, âꞌdó kô îcâ-îcâ ró tótó tã lẽzó ĩꞌdî tã Yésũ kâ ꞌá. Ãnî drí ûjũlı̣́ mbârâkã áníkâ sĩ ndrĩ rĩlí lạ́tı̣̂ mbı̣̂ rî ꞌá. Gõꞌdá kpá ãnî drí âꞌdólé rĩꞌá zãâ Ôvârí rî nı̣̃lı̣́ tãndí ró. 6 Gõꞌdá nĩ trõ tã lôvó rúꞌbạ́ kâ drı̣́gạ́ sĩ. Nĩ âꞌdô fĩî ậtũ-ậtũ bê kậyı̣̂ lâŋõ kâ sĩ. Nĩ âꞌdô tãndí ró õzõ Ôvârí tí. 7 Nĩ ûjũ mbârâkã sĩ âꞌdólé ngá lẽlẽ bê ãnî krístõ ꞌbá ãzí yí bê gõꞌdá nĩ ꞌbã kpá ãnî ífífí âꞌdólé ngá lẽlẽ bê õjílã ãzí yî drí ndrĩ. 8 ꞌDĩî rĩrĩ gólâ ãnî drí ꞌẽzó rĩlí ãngó drı̣̃ı̣̂ nõngá rî ĩꞌdî, tãlâ tã lẽlẽ ãníkâ Kúmú ãmákâ Yésũ Krístõ ꞌá rî õzó kô ꞌbãâ lôsĩ ãkó, õꞌwâ ró lõꞌwâ bê tãndí ró. 9 Gõꞌdá õjílã gólĩyî tã gólâ Ôvârí drí lẽlé gólâ drí ꞌẽlé rî ꞌẽ ꞌbá kô rî, gólĩyî rĩꞌá nyé õzõ lı̣̃fı̣́ ãkó lé ꞌbá kâtí, tãlâ tã gólâ Ôvârí drí gólĩyî âyézó tã õnjí gólĩyíkâ ꞌásĩ rî vı̣̃ trá gólĩyî drı̣̃ı̣̂ sĩ.

10 Ámâ ậdrúpı̣̃ yî ámâ îzó yí bê, ãꞌdô bê gõꞌdá trá ĩtí rî, ꞌdõvó nĩ rî ûjũlı̣́ rĩꞌá zãâ tã tãndí ꞌẽ ꞌbá tã âꞌdálé kĩ, pạ̃tı̣́ı̣̃ Ôvârí njĩ ãnî nĩ âꞌdólé õjílã íyíkâ ró rî yî ꞌẽlé ĩꞌdî. Õzõ nĩ õrî trá ꞌẽlâ ĩtí rî, ꞌdĩî nĩ îcá kô ꞌdẽꞌdẽ Yésũ vósĩ rî âyélé. 11 Gõꞌdá ꞌdĩî rî, Ôvârí âꞌdô ãnî ꞌbãꞌá rĩlí yí bê võ ûrú ꞌálâ gólâ Yésũ Krístõ ꞌdíyî pã ꞌbá ãmákâ ró rî drí rĩzó ꞌá lâ Kúmú ró rî ꞌálâ.

12 Ĩtí rî, má âꞌdô rĩꞌá zãâ tã âtálé ãnî drí ândálé ândálé tã ꞌdî ꞌbá yî tãsĩ, gbõ lé má nı̣̃ trá kĩ, nĩ nı̣̃ tã rî ꞌdĩ trá dódó, gõꞌdá ãnî rĩꞌá gạ́gạ́ tã lẽlẽ ãníkâ ꞌá õzõ rákã fê kâtí. Nĩ lẽ tã trá, ꞌdĩî rĩꞌá tã pạ̃tı̣́ı̣̃ ꞌî. 13 Ãwô-ꞌdĩ, rĩꞌá tãndí ró má drí rĩzó zãâ rĩꞌá tã ꞌdî âtálé ãnî drí ândálé ândálé kậyı̣̂ má drí ꞌbãzó drẽ zãâ bê lédrẽ-lédrẽ ró nõ ꞌá nõ, 14 tãlâ má nı̣̃ trá kĩ, má âꞌdô ꞌẽꞌá drãlé ngbãângbânõ, nyé õzõ Kúmú ãmákâ Yésũ Krístõ drí âtárẽ lâ má drí rî kâtí. 15 Gõꞌdá má âꞌdô tã gólĩyî má drí îcálé cú ꞌẽlâ rî ꞌbá yî ꞌẽꞌá, tãlâ tã ꞌdî ꞌbá yî õrî ró bê ãnî drı̣̃ı̣̂ zãâ ı̣̃zạ́tú ámâ õdrã vólé sĩ.

16 Gõꞌdá mã âtâ bê âgõ-âgõ Kúmú ãmákâ Yésũ Krístõ kâ mbârâkã bê ãngó nõ ꞌá rî tã lâ ãnî drí rî, mã âtâ ꞌdĩ tã õnjõ kâ rî ĩꞌdî õzõ tã îmbá ꞌbá õnjõ kâ rî ꞌbá yî tí yã? Gõꞌdá mã ndrê ãmbã gólâkâ lậvũ ꞌbá gạ̃rạ̃ rî trá cú ãmâ lı̣̃fı̣́ sĩ. 17-18 Ãmâ gólâ bê únı̣́ Ôvârí kâ nã drı̣̃ı̣̂ ꞌálâ, mã ndrê Ôvârí ãmâ átá ró rî drí gólâ rî ı̣̂njı̣̃zó gạ̃rạ̃, gólâ rî rúꞌbạ́ ꞌbãzó lậgúlı̣́ kãngbê-kãngbê lậgû-lậgû ró. Gõꞌdá Ôvârí gólâ tíbê lậvũ ꞌbá gạ̃rạ̃ ngá nõ ꞌbá yî drı̣̃ı̣̂ sĩ ndrĩ rî drí tã âtázó kĩ, “Nõô ámâ mvá nyãányâ ꞌî, gólâ ĩꞌdî tíbê má drí lẽlé rõô rî. Tã gólâkâ sû trá má rú rõô.” Mã ârî Ôvârí trá úlı̣́ ꞌdĩ ꞌbá yî âtárẽ ꞌá ûrú lésĩ cú ãmâ bı̣́-ꞌbálé sĩ.

19 Gõꞌdá kpá mã zı̣̂ tã gólĩyî tã ậngũ ꞌbá Ôvârí kâ ạ̃kû ró nã ꞌbá yî drí îgĩlí rî trá. Mã nı̣̃ trá kĩ, tã gólĩyî drí ậngũlı̣́ trá ꞌdĩ ꞌbá yî âꞌdô rú ꞌẽꞌá. Rĩꞌá tãndí ró ãnî drí tã gólĩyî drí îgĩlí trá ꞌdĩ tã lâ ı̣̂sũlı̣́ dódó, tãlâ tã ꞌdî ꞌbá yî âꞌdô ꞌbãꞌá ãnî drí õzõ ngá îꞌĩ rĩ ꞌbá võ îꞌĩlí ı̣́nı̣́rı̣́kúwạ́ ꞌásĩ rî kâtí. Tã gólĩyî drí îgĩlí rî âꞌdô âꞌdóꞌá lạ́tı̣̂ Ôvârí kâ ró ãnî drí, bũúũ kậyı̣̂ gólâ Yésũ Krístõ drí ꞌẽzó âgõlé õzõ mõrõbã kâtí rî ꞌá, ãnî ꞌbãlé tã Ôvârí kâ nı̣̃lı̣́. 20 Nõô rĩꞌá tã ꞌbãlé drı̣̃ ꞌá rî ĩꞌdî, úlı̣́ ndrĩ gólĩyî tã ậngũ ꞌbá drí îgĩlí trá ꞌdĩ rî, âꞌdó kô úlı̣́ gólâ âfõ ꞌbá cé gólĩyî drı̣̃ı̣̂ sĩ rî ĩꞌdî. 21 Úlı̣́ ꞌdĩ ꞌbá yî rĩꞌá úlı̣́ Ôvârí ngá lésĩ rî ĩꞌdî, mbârâkã Líndrí Tãndí kâ sĩ rî ĩꞌdî tã ậngũ ꞌbá yî drí rĩzó úlı̣́ rî ãlô-ãlô lâ Ôvârí kâ ꞌdĩ âtálé.

2

Tã Ôvârí drí ꞌẽzó lâŋõ fẽlé tã îmbá ꞌbá õnjõ ró rî ꞌbá yî drí rî

1 Ạ̃kú ró rî, tã ậngũ ꞌbá ãzâ ꞌbá yî õjílã Ôvârí kâ lãfálé sĩ rî, úlı̣́ gólĩyíkâ rî rĩꞌá ꞌdó õnjõ ró. Ĩtí rî ngbãângbânõ rî, õjílã ãzâ ꞌbá yî ãnî lãfálé sĩ rî, rî trá ĩyî tã âmãlé kĩ, yĩ ãâꞌdô tã Ôvârí kâ îmbá ꞌbá ꞌî. Gõꞌdá gólĩyî âꞌdô õjílã drı̣̃ îzãꞌá tã îmbâ ányâ gólĩyíkâ ꞌdĩ ꞌbá yî sĩ. Gõꞌdá tã îmbâ ányâ õnjí tẽtẽ ꞌdî drí lậꞌbúzó õjílã dũû drı̣̃ îzãlé. Ĩtí rî, gólĩyî âꞌdô Yésũ rî gãꞌá dó drı̣̃ tĩ ꞌbá ĩyíkâ ró. Gõꞌdá Ôvârí âꞌdô gólĩyî îzãꞌá ꞌwãâ tã õnjí gólĩyíkâ ꞌdĩ ꞌbá yî tãsĩ. 2 Tã îmbá ꞌbá õnjõ kâ ꞌdĩ ꞌbá yî âꞌdô ĩyî tã õnjí tẽtẽ ꞌẽꞌá dũû, gõꞌdá õjílã dũû ãnî lãfálé sĩ drí kpá ꞌdẽzó ĩyî tã õnjí gólĩyíkâ ꞌdĩ ꞌbá yî ꞌẽlé ĩꞌdî. Gõꞌdá tã ꞌdî tãsĩ rî, Ôvârí rî rú drí rû îzãzó, gõꞌdá õjílã drí rĩzó lạ́tı̣̂ Ôvârí kâ nõ lôꞌdálé. 3 Tã îmbá ꞌbá õnjõ kâ ꞌdĩ ꞌbá yî ꞌdó ĩyî ãrõ-ãrõ ꞌbá ꞌî ĩyî, gólĩyî lẽ ngá ndrĩ ãꞌdô ró ꞌdó ĩyî nyãányâ drí. Ĩtí rî, gólĩyî âꞌdô ãnî âdóꞌá íꞌdígówá ãzâ ꞌbá yî sĩ ĩyî drı̣̃ ꞌásĩ, ãꞌdô ró bê ậdı̣̂ ãníkâ nyãzó. Ôvârí kî tã-vó gólĩyíkâ trá ạ̃kû ró, gõꞌdá gólâ rî trá njãâ lı̣̃fı̣́ ꞌbãꞌbã bê ngíyá ânĩzó gólĩyî îzãlé.

4 Mã nı̣̃ trá tãndí ró kĩ, Ôvârí âꞌdô lâŋõ fẽꞌá tã îmbá ꞌbá õnjõ ꞌbá ꞌdĩ ꞌbá yî drí, tãlâ sı̣́sı̣́ rî, mãlãyíkã gólĩyî tã õnjí ꞌẽ ꞌbá rî ꞌbá yî, Ôvârí âdrô gólĩyî trá, ômbê gólĩyî nyãrĩ sĩ ꞌbãlé võ lâŋõ kâ ı̣́nı̣́rı̣́kúwạ́ ró rî ꞌálâ rĩlí tólâ bũúũ kậyı̣̂ gólâ yí drí ꞌẽzó tã-vó kĩlí gólĩyî îzãzó rî ꞌá. 5 Gõꞌdá Ôvârí fẽ lâŋõ kpá trá õjílã gólĩyî rĩ ꞌbá kậyı̣̂ Nówã kâ ꞌá rî yî drí. Õjílã ꞌdî ꞌbá yî ndrĩ gâ ĩyî vólé trá dó tã Ôvârí kâ ârílí. Tã ꞌdî tãsĩ rî, Ôvârí âjô lı̣̃mvû tı̣̃tı̣̃ trá ı̣̃nyạ́kú drı̣̃ êtélé gólĩyî ûfúlı̣́ ndrĩ vólé. Gõꞌdá Nówã gólâ tã mbı̣̂ ꞌbá ró rĩ ꞌbá tã Ôvârí kâ pẽlé rî, Ôvârí pâ gólĩyî trá õjílã íyíkâ ãzâ ꞌbá yî ꞌbã kâ njı̣̂-drı̣̃-lâ-rı̣̃ rî ꞌbá yí bê.

6 Gõꞌdá kpá õjílã Sõdómõ kâ Gõmórã kâ bê rî tãsĩ, mã nı̣̃ kpá trá tãndí ró kĩ, Ôvârí kî tã-vó gólĩyíkâ rĩzó tã õnjí ꞌẽlé rî trá. Gólâ ꞌbã lạ̃sı̣́ trá gólĩyî zãlé ngbálá, ãꞌdô ró bê tã âꞌdâ ró õjílã gólĩyî rĩ ꞌbá vólé gãlé dó tã Ôvârí kâ ârílí rî yî drí, lâŋõ ãâꞌdô ꞌdẽꞌá kpá gólĩyî drı̣̃ı̣̂ ĩtí. 7 Ĩtí rî, Ôvârí pâ gõꞌdá cé Lótõ yî ĩꞌdî, tãlâ gólâ tã mbı̣̂ ꞌbá ꞌî, gõꞌdá gólâ rĩꞌá ĩzã ró tã õnjí õjílã gólĩyî vólé gã ꞌbá dó tã ꞌbãꞌbã Ôvârí kâ ârílí rî ꞌbá yí kâ tãsĩ. 8 Gõꞌdá Lótõ rî bê õjílã ꞌdî ꞌbá yî lãfálé rî, gólâ ndrê tã õnjí tẽtẽ gólĩyî drí rĩꞌá ꞌẽlâ rî ꞌbá yî trá, gõꞌdá gólâ ârî úlı̣́ õnjí gólĩyî drí rĩꞌá âtálâ kậyı̣̂ vósĩ cé rî trá. Tã ꞌdî ꞌbá yî ꞌbã Lótõ trá âꞌdólé ĩzã ró rõô.

9 Tã ꞌdî ꞌbá yî ndrĩ rî tã âꞌdálé ãmâ drí kĩ, Ôvârí rĩꞌá cú mbârâkã bê õjílã tã mbı̣̂ ꞌbá pãlé kậyı̣̂ lâŋõ kâ ꞌásĩ. Gõꞌdá gólâ nı̣̃ lạ́tı̣̂ gólâ yí drí ꞌẽzó lâŋõ fẽlé õjílã gólĩyî tã õnjí ꞌbá ró rî drí bũúũ kậyı̣̂ yí drí ꞌẽzó tã-vó gólĩyíkâ kĩlí gólĩyî îzãzó rî sĩ rî trá. 10 Gólâ âꞌdô lâŋõ ãmbá ꞌbãꞌá ꞌdẽlé ngîngî lâ õjílã gólĩyî rĩ ꞌbá tã õnjí gólĩyî rúꞌbạ́ lôvó drí gólĩyî ꞌbãꞌá ꞌẽlâ rî ꞌẽlé rî yî drı̣̃ı̣̂, gõꞌdá kpá gólĩyî kũmũ Ôvârí kâ gã ꞌbá dó gõꞌdá kpá õjílã ꞌbãlé gólĩyî drı̣̃lı̣́ rĩ ꞌbá kúmú ró rî gã ꞌbá dó rî yî drı̣̃ı̣̂.

Tã îmbá ꞌbá gólĩyî õnjõ ꞌbá ró ꞌdĩ ꞌbá yî, gólĩyî rĩꞌá lómbé-lómbéwá ꞌbá ꞌî gõꞌdá tã ârí ãkó lé ꞌbá ꞌî. Gólĩyî ró õjílã ãzãkã kô. Ĩtí rî, mãlãyíkã ꞌdãꞌdã ũrı̣̃ gá kpá gólĩyî rú kô. 11 Gõꞌdá gbõ lé mbârâkã mãlãyíkã ꞌdî ꞌbá yí kâ lậvũ kpálé gạ̃rạ̃ gólĩyî drı̣̃ı̣̂ sĩ rî, mãlãyíkã ꞌdî ꞌbá yî ꞌdá gólĩyî kô, õzõ mãlãyíkã rî ꞌdĩ ꞌbá yî õtírĩ rĩî tã õnjí gólĩyíkâ rĩꞌá ꞌẽlâ ꞌdĩ ꞌbá yî tã lâ âtálé Ôvârí ágálé, gólâ õkî ró tã-vó gólĩyíkâ bê rî. 12 Ĩtí rî, tã îmbá ꞌbá gólĩyî rĩ ꞌbá õjílã lôꞌdálé tã gólĩyî nyãányâ drí ífí lâ nı̣̃lı̣́ kô rî tãsĩ rî, ꞌdĩî tã îmbá ꞌbá rî ꞌdĩ ꞌbá yî tã nı̣̃nı̣̃ ãkó. ꞌDĩî gólĩyî nyé õzõ kõrõnyã õmã kâ rî ꞌbá yí kâtí, rĩꞌá tã ꞌẽlé ĩyî drí lẽlé rî kâtí. Gõꞌdá ĩtí rî, kõrõnyã gólĩyî õmã kâ ꞌdĩ ꞌbá yî útı̣̂ ĩyíkâ gólĩyî kó cé rĩꞌá ûfúlâ. Ị̃zạ́tú sı̣́sı̣́ ꞌá tólâ rî, Ôvârí âꞌdô tã îmbá ꞌbá gólĩyî õnjõ kâ ꞌdĩ ꞌbá yî ûfúꞌá, kpá õzõ rĩrĩ kõrõnyã ꞌdî ꞌbá yî ûfúlı̣́ rî kâtí.

13 Ôvârí âꞌdô lâŋõ fẽꞌá gólĩyî drí, kpá nyé õzõ gólĩyî drí rĩrĩ lâŋõ fẽlé ãzí-ãzí drí ꞌdĩ ꞌbá yí kâtí. Gólĩyî rî ĩyíkâ cé tã õnjí ĩyíkâ ãnyĩ kâ ꞌdĩ ꞌẽlé ĩꞌdî gbõ lé ı̣̃tú-ạ̃yı̣́ bê. ꞌDĩî tã gólĩyî drí rĩzó ãnî rú îzãlé gõꞌdá ãnyĩ drí rĩzó gãlé ãnî drı̣̃ı̣̂. Ĩtí rî, gõꞌdá gólĩyî rî kpá tã õnjí tẽtẽ tíbê gólĩyî rúꞌbạ́ lôvó drí gólĩyî ꞌbãlé ꞌẽlé rî ꞌbá yî ꞌẽlé, õzõ gólĩyî õtírĩ rĩî kãrámã nyãlé ãní bê rî. 14 Gõꞌdá gólĩyî lẽ ậyı̣́lı̣́ õkó âꞌdó ꞌbá kô gólĩyî õkó ró rî ꞌbá yí bê kárá. Gólĩyî lẽ zãâ rĩꞌá tã õnjî-õnjî ꞌẽlé ĩꞌdî âyé ãkó lâ. Gólĩyî âdô õjílã gólĩyî tíbê tã lẽlẽ lâ yî drí âꞌdólé fínyáwá rî tã lẽlé tã ndrĩ gólĩyî drí rĩꞌá âtálâ gólĩyî drí õzõ tã pạ̃tı̣́ı̣̃ kâtí rî ꞌá, rĩzó tã õnjí ꞌẽlé gólĩyí bê. Gólĩyî rĩꞌá ãrõ-ãrõ ꞌbá ꞌî, gõꞌdá tã ndrĩ gólĩyî drí rĩꞌá ꞌẽlâ ꞌdĩ ꞌásĩ rî, Ôvârí âꞌdô tã õnjí lâ lôgõꞌá ãkpã gólĩyî drı̣̃ı̣̂. 15 Gólĩyî âyê tã mbı̣̂ Ôvârí kâ rî trá tã õnjí ꞌẽzó ậdı̣̂ tãsĩ õzõ Bãlámã, Bérõ rî mvá ró rî kâtí. 16 Bãlámã lẽ ậdı̣̂, gõꞌdá dõngí Bãlámã kâ âtálé bê úlı̣́ gólâ drí rî ĩꞌdî, ĩtí Ôvârí drí Bãlámã rî êdrẽzó tã õnjí ꞌẽꞌẽ ꞌásĩ.*

17 Ĩtí rî, Ôvârí êdê võ trá tã îmbá ꞌbá õnjõ kâ ꞌdĩ ꞌbá yî drí tólâ, võ lâ ı̣́nı̣́rı̣́kúwạ́ ró rõô, gólĩyî ngá tãkó ró nyé õzõ óró gólâ lı̣̃mvû lâ drí sẽlé trá tôkórô rî kâtí. Gõꞌdá gólĩyî kpá nyé õzõ mũkũkũ ôzê lâ drí ꞌdı̣̃lı̣́ kô rî kâtí. 18 Tã îmbá ꞌbá õnjõ kâ ꞌdĩ ꞌbá yî rî ĩyî lômbélé úlı̣́ tãkó sĩ. Gólĩyî rî õjílã gólĩyî tã lẽ ꞌbá drẽ óꞌdí ró Yésũ ꞌá rî âdólé âgõlé tã õnjí ꞌdĩ ꞌbá yî ꞌẽlé âꞌdô rĩrĩ õnjí gólĩyíkâ ꞌdĩ sĩ. 19 Gólĩyî rî tã âtálé õjílã drí kĩ, gólĩyî ãâꞌdô drı̣̃-bạ́lạ́yı̣̂ bê tã ndrĩ gólĩyî drí lẽlé ꞌẽlé rî yî ꞌẽzó. Gõꞌdá gólĩyî nyãányâ rĩꞌá õzõ rạ̃gı̣́ı̣̃ kâtí, tãlâ tã õnjí rĩꞌá gólĩyî lı̣́pı̣̂ ꞌî. 20 Nĩ ndrê drẽ, õzõ õjílã ãâdĩ drı̣̃ trá tã õnjí íyíkâ ꞌásĩ tã lẽlé Yésũ Krístõ ꞌá ꞌdíyî pã ꞌbá íyíkâ ró rî, âꞌdô íyíkâ gõꞌdá ꞌbãꞌá kó ángô tí ró, õzõ õjílã rî gógó pãlé trá tã õnjí ꞌásĩ ꞌdî ãâgõ kpá trá tã õnjí ꞌẽlé óꞌdí rî yã? Áâꞌdô gólâ rî pãꞌá kpá óꞌdí tã õnjí ꞌdĩ ꞌásĩ yã? Tã gólâkâ rî âꞌdô lậvũꞌá õnjí ró gạ̃rạ̃ õjílã gólĩyî tã lẽ ꞌbá kó kô Yésũ ꞌá ãlôwálâ rî ꞌbá yí kâ rî drı̣̃ı̣̂ sĩ. 21 Õzõ ãꞌdô trá ĩtí rî, tí âꞌdô ꞌbãꞌá tãndí ró õjílã ꞌdî drí tã mbı̣̂ Ôvârí kâ nõ nı̣̃zó kó kô, gõꞌdá õjílã rî ꞌdĩ drí tã mbı̣̂ Ôvârí kâ nõ nı̣̃zó trá zãlô gõzó kpá âyélâ fĩzó gõlé tã õnjí ꞌá rî drı̣̃ı̣̂ sĩ. 22 Úlı̣́ mãnĩgõ nô ꞌbá yî rî tã pạ̃tı̣́ı̣̃ âtálé ĩꞌdî kĩ,

“Õké âgõ kpá óꞌdí ngá drílâ lôꞌdélé trá rî nyãlé,” gõꞌdá

“Ngbíkpí ꞌbã kâ tíbê íyî jĩ ꞌbá trá ngbángbá rî âgõ kpá óꞌdí íyî ŋãlé ũlútrạ́ ꞌá.”

ꞌDĩî tã îmbâ ꞌbá gólĩyî õnjõ kâ ꞌdĩ ꞌbá yî gólĩyî nyé ĩtí, gólĩyî rî kpá gõlé tã õnjí gólĩyî drí âyélé trá rî yî ꞌẽlé óꞌdí.

3

Tã Yésũ drí ꞌẽzó âgõlé ãngó ꞌá tã-vó õjílã kâ kĩlí rî

1 Ámâ rû-lẽ-ãzí yî, nõô tã îgĩ ámákâ rı̣̃ lâ ꞌî ãnî drí. Má îgĩ wárãgã nô ꞌbá yî kpạ̃rạ̃tı̣́ ꞌdĩ ãnî drí, óõsõ ró mbârâkã bê ãnî rú, nĩ ı̣̂sũ ró úlı̣́ Ôvârí kâ tíbê ãnî drí ârílí trá nõ tã lâ bê tãndí ró. 2 Ĩtí rî, nĩ ı̣̂vı̣̃ úlı̣́ Ôvârí kâ tã ậngũ ꞌbá yî drí âtálé trá ạ̃kû ró rî ꞌbá yî tã lâ kô. Gõꞌdá nĩ ı̣̂sũ kpá tã ꞌbãꞌbã Yésũ Krístõ ꞌdíyî pã ꞌbá ãmákâ ró rî kâ kĩꞌá nĩ rî, mã õrî njãâ, gólâ tíbê ãmâ lãjóꞌbá gólâkâ ró rî drí tã lâ âtálé ãnî drí rî.

3 Nĩ ndrê drẽ, kậyı̣̂ ạ̃dũkũ nô ꞌbá yî ꞌá drẽ ãkpãkãꞌdã Kúmú ãmákâ Yésũ Krístõ âgõó drẽ kô rî, õjílã ãzâ ꞌbá yî bê, âꞌdô ĩyî tã õnjí gólĩyî drí lẽlé ꞌẽlé rî ꞌẽꞌá gõꞌdá kpá ꞌdásí ꞌẽlé ãnî rú, kĩ nĩ rî, 4 “Hé, tí gõꞌdá Yésũ rî gógó nõ âgõó gõꞌdá ãngó nõ ꞌá kô õzõ gólâ drí ꞌbãlé trá rî tí nõ ãꞌdô drí yã? Gólâ gõꞌdá nõ ãꞌdô ꞌá yã? Ạ̃kû ró nã ꞌásĩ bũúũ ãndrõ nô rî, ngá gólĩyî ndrĩ Ôvârí drí ꞌbãlé trá ãngó nõ ꞌá nõ gbõ zãâ ĩyî bê ndrô ndrô ôjá rû ĩyî kpá kô. Gõꞌdá Yésũ rî gógó âꞌdô âgõꞌá nõ ángô tú ãngó nõ rũlı̣́ rî yã?”

5 Gõꞌdá õjílã ꞌdî ꞌbá yî ı̣̂sũ ĩyíkâ tã trá gãzó dó tã gólâ Ôvârí drí rĩzó tã ꞌẽlé rî nı̣̃lı̣́, õzõ tã gólâ Ôvârí drí ãngó nõ ꞌbãrẽ îtõ võ ꞌásĩ bũúũ âcálé ngbãângbânõ rî tí. Ôvârí âtâ cé úlı̣́ ꞌî mbârâkã íyíkâ sĩ ãngó nõ drí âꞌdózó, gõꞌdá kpá lı̣̃mvû drí rû êꞌbézó võ ãlô ꞌá ı̣̃nyạ́kú drı̣̃ drí âfõzó. Gõꞌdá gólâ ꞌbã ı̣̃nyạ́kú lı̣̃mvû sĩ. 6 Gõꞌdá Ôvârí fẽ lâŋõ kpá õjílã gólĩyî rû jã ꞌbá trá yí rú rî yî drí, lı̣̃mvû sĩ. Gólâ âjô lı̣̃mvû tı̣̃tı̣̃ trá gólĩyî ûfúlı̣́ ndrĩ vólé. 7 Ôvârí ꞌbã ı̣̃nyạ́kú ꞌbũû bê trá âꞌdólé mbârâkã íyíkâ sĩ, bũúũ cãlé kậyı̣̂ gólâ drí ꞌẽzó âgõlé tã-vó õjílã gólĩyî gólâ rî rõ ꞌbá kô rî kâ kĩlí, ãꞌdô ró bê gólĩyî drí vẽzó zãâ ngbálá vólé lạ̃sı̣́ sĩ rî ꞌá.

8 Ámâ rû-lẽ-ãzíyã yî, tã nô ũvı̣̃ ãnî drı̣̃ı̣̂ sĩ kô, kậyı̣̂ ndrĩ ꞌdó Kúmú ãmákâ lı̣̃fı̣́ kậyı̣̂ ãlô ró, ngãtá kậyı̣̂ ãlô ꞌî ngãtá ndrô kútũ-ãlô ꞌî yã rî. Gólâ âꞌdô tã íyíkâ ꞌẽꞌá kậyı̣̂ îcá ꞌbá trá ꞌẽlâ rî sĩ. 9 Õjílã ãzâ ꞌbá yî rî ĩyíkâ ı̣̂sũlâ kĩ, Ôvârí õꞌbãá Yésũ nĩ âgõlé ꞌwãâ tã-vó kĩ ꞌbá ró kô. Nĩ ndrê drẽ, Yésũ âgõó drẽ kô tã-vó kĩ ꞌbá ró rî, ãꞌdô ró bê õjílã ndrĩ drí drı̣̃ âdĩzó tã õnjí ꞌásĩ, tãlâ Ôvârí ậndı̣̂ íyîngá tã lâŋõ fẽfẽ tã õnjí ꞌbá drí rî kâ trá. Gólâ lẽé kô õjílã ãlô drí drãlé tã õnjí ꞌá. Gólâ lẽ tã õjílã drí ndrĩ drı̣̃ âdĩzó tã õnjí ĩyíkâ ꞌásĩ tã lẽzó ĩꞌdî Yésũ Krístõ ꞌá.

10 Kậyı̣̂ Yésũ drí ꞌẽzó âgõlé tã-vó õjílã kâ kĩlí rî, âꞌdô âcáꞌá trá. Yésũ âꞌdô ꞌẽꞌá âgõlé nõngá nyĩî ró, nyé õzõ ũgú drí âfírĩ jó ꞌá ngá ûgũlı̣́ kậyı̣̂ lâ nı̣̃ ãkó rî kâtí. Kậyı̣̂ gólâ Yésũ drí ꞌẽzó âgõlé tã-vó kĩ ꞌbá ró rî ꞌá rî, ꞌbũû âꞌdô rû ndẽꞌá cú ạ̃yı̣́ ãmbá bê, õzõ ĩlî-kúrú ândrê ạ̃yı̣́ kâtí. Ôvârí âꞌdô lạ̃sı̣́ âjóꞌá ânĩlí ãngó nõ zãlé ndrĩ. Ngá ndrĩ ãngó nõ ꞌá nõ ꞌbá yî âꞌdô ĩyî vẽꞌá ndrĩ vólé.

11 Ãꞌdô gõꞌdá trá ĩtí rî, ãnî drí rĩlí Ôvârí rõlé tã tãndí ꞌẽꞌẽ sĩ. 12 Ãnî drí lı̣̃fı̣́ ꞌbãlé âgõ-âgõ Yésũ kâ drı̣̃ı̣̂. Kậyı̣̂ rî ꞌdĩ ꞌá rî, Ôvârí âꞌdô ngá gólĩyî ꞌbũû ꞌálâ rî ꞌbá yî zãꞌá ndrĩ ôlélé vólé. 13 Gõꞌdá Ôvârí âꞌdô ꞌbũû óꞌdí gõꞌdá ı̣̃nyạ́kú óꞌdí bê rî ꞌbãꞌá, õjílã gólâkâ rî ꞌbá yî drí gõzó rĩlí ꞌá lâ cé zãâ rĩꞌá tã mbı̣̂ rî ꞌbá yî ꞌẽlé ĩꞌdî. Ĩtí rî, ãmâ gólĩyî krístõ ꞌbá ró rî rĩꞌá lı̣̃fı̣́ ꞌbãꞌbã bê Ôvârí gólâ tã ꞌdî ꞌbã ꞌbá ꞌẽꞌá ꞌẽlâ ãmâ drí rî drı̣̃ı̣̂.

14 Ĩtí rî, ámâ rû-lẽ-ãzíyã yî, nĩ ꞌbã lı̣̃fı̣́ bê kậyı̣̂ Ôvârí drí ꞌẽzó tã ꞌdî ꞌẽlé rî drı̣̃ı̣̂ ĩtí rî, nĩ ûjũ ãnî fãfã sĩ kậyı̣̂ vósĩ cé rĩlí rĩrĩ mbı̣̂ rî sĩ, gõꞌdá âꞌdólé tã ạ̃ꞌdı̣́ bê ãnî lãfálé Ôvârí bê rî ꞌá, tãlâ Ôvârí õndrê ró ãnî bê õzõ õjílã íyíkâ âꞌdó ꞌbá ĩyî tã õnjí ãkó rî ꞌbá yí kâtí. 15 Nĩ ı̣̂sũ drẽ tã nô ꞌbá yî dódó, Kúmú ãmákâ Yésũ Krístõ ậndı̣̂ tã trá âgõzó, tãlâ õjílã õjâ ró ĩyî bê drı̣̃ âdĩlí ngá pãpã ûsúlı̣́. Ãmâ ậdrúpı̣̃ Póõlõ âtâ tã rĩrĩ mbı̣̂ kâ ꞌdĩ ꞌbá yî kpá trá ãnî drí kậyı̣̂ gólâ drí wárãgã îgĩzó ãnî drí rî ꞌá tã nı̣̃nı̣̃ Ôvârí ngá lésĩ rî sĩ. 16 Póõlõ âꞌdâ tã âtî-âtî ãlô-ãlô ꞌdĩ kpá trá ndrĩ wárãgã íyíkâ îgĩlí ꞌdĩ ꞌá. Gõꞌdá úlı̣́ gólâ drí îgĩlí ꞌdĩ ꞌbá yî, ãzâ ꞌbá yî rĩꞌá âmbâ-âmbâ ró tã ífí lâ yî nı̣̃zó. Gõꞌdá õjílã ãzâ ꞌbá yî gólĩyî tã nı̣̃ ãkó lé ꞌbá ró rî ꞌbá yî, gólĩyî gõꞌdá jâ ĩyíkâ úlı̣́ âmbá ꞌbá âmbâ ꞌdĩ ꞌbá yî ífí lâ gõꞌdá ngĩî gõꞌdá âcálé tã âtî-âtî ányâ ró. Ĩtí rî, gólĩyî ꞌê kpá ĩtí úlı̣́ Ôvârí kâ rî ôjâ-ôjâ lâ sĩ. Gõꞌdá Ôvârí âꞌdô lâŋõ fẽꞌá gólĩyî drí tã õnjí gólĩyî drí ꞌẽlé ꞌdĩ tãsĩ.

17 Ámâ rû-lẽ-ãzí yî, nĩ nı̣̃ bê dódó kĩ, õjílã ãzâ ꞌbá yî bê ꞌẽꞌá ãnî âdólé ĩtí rî, gõꞌdá ãnî lı̣̃fı̣́ õmbâ ãnî rú gólĩyî tãsĩ, óõzó kô ãnî âdó jãlé tã lẽlẽ ãníkâ Yésũ ꞌá rî ꞌásĩ. 18 Ĩtí rî, gõꞌdá tã lẽlẽ ãníkâ Kúmú ãmákâ Yésũ Krístõ ꞌá rî õmbâ íyíkâ zãâ nĩꞌá ạ̃tı̣́ ꞌálâ lậvũlı̣́ gạ̃rạ̃ sı̣́sı̣́ rî drı̣̃ı̣̂ sĩ. Nĩ âdrê gạ́gạ́ tã lẽlẽ ãníkâ ꞌá õzõ rákã fê kâtí, gõꞌdá nĩ nı̣̃ dódó kĩ, Yésũ Krístõ lẽ ãnî trá rõô tãkó ĩtí. Ĩtí rî, mã ı̣̂njı̣̃ Kúmú ãmákâ Yésũ ngá ndrĩ drı̣̃lı̣́ rî ngbãângbânõ gõꞌdá zãâ gbạ́dú ạ̃dũkũ ãkó. Ãâꞌdô ĩtí.

* 2:16 2.16 Nĩ zı̣̂ ꞌDíyî Lãlã kápĩtã 22. Bãlámã ĩꞌdî tã âꞌdâ ró tã îmbá ꞌbá õnjõ ꞌbá ró rî kâ rĩ ꞌbá õjílã Ôvârí kâ âdólé tã õnjí ꞌẽlé ậdı̣̂ tãsĩ rî.

1 Yõwánĩ

1

2

3

4

5

Tã îgĩ-îgĩ drı̣̃-káká Yõwánĩ kâ

1 Yõwánĩ

Tã ꞌẽꞌá zı̣̃lâ nı̣̃lı̣́ sı̣́sı̣́ rî

Õjílã gólâ wárãgã nâ nõ ꞌbá yî îgĩ ꞌbá rî zı̣̂ íyî ífífí “ ‘drı̣̃-ꞌbá kạ̃nı̣́sạ̃ kâ rî” ’ gõꞌdá krístõ ꞌbá yî ãmbá lâ ı̣̂sũ ĩyî bê rî, ãâꞌdô Yõwánĩ lãjóꞌbá Yésũ kâ ró gólâ kpá Tã âtî-âtî tãndí Yõwánĩ kâ rî îgĩ ꞌbá gõꞌdá kpá Tã âꞌdâ îgĩ ꞌbá rî ĩꞌdî. Ngá ãzâ ꞌbá yî bê dũû búkũ ꞌdî ꞌbá yî ꞌásĩ rî, rĩꞌá ꞌdó ãlô.

Wárãgã gólâ drı̣̃-káká lâ ró rî rĩꞌá õzõ tã îgĩlí krístõ ꞌbá yî drí võ ngĩíngî ꞌásĩ ndrĩ rî kâtí. Gõꞌdá wárãgã gólâ rı̣̃ lâ ró rî íyíkâ tã îgĩ ꞌî krístõ ꞌbá ãzâ võ ãzâ gólâ drí rú lâ zı̣̃lı̣́ kô rî ꞌá rî drí. Gõꞌdá nâ lâ íyíkâ õjílã ãzâ drí rú lâ Gáyõ.

Tã ífí wárãgã ꞌdî ꞌbá yî îgĩzó rî rĩꞌá lı̣̃fı̣́ lõmbâ fẽlé krístõ ꞌbá yî drí tã îmbá ꞌbá dũû gólĩyî tã âmã ꞌbá kĩ, ĩyî ãâꞌdô krístõ ꞌbá yî ꞌî, gõꞌdá rĩ ꞌbá ĩyî gólĩyî âdólé õnjõ gólĩyíkâ Yésũ rî tãsĩ rî ꞌá, gõꞌdá kpá tã pạ̃tı̣́ı̣̃ gólĩyî lãjóꞌbá yî drí rĩꞌá îmbálâ krístõ ꞌbá yî drí rî ꞌá rî tãsĩ. Yõwánĩ kĩ nĩ rî, krístõ ꞌbá yî drí rĩlí zãâ tã lẽlẽ bê kĩ, Yésũ pạ̃tı̣́ı̣̃ Ôvârí rî mvá gólâ ânĩ ꞌbá bê ãngó nõ ꞌá ãmâ pãlé rî ĩꞌdî. Ĩyî, lãjóꞌbá ãzâ ꞌbá yí bê, yĩ ndrê gólâ trá cú ĩyî lı̣̃fı̣́ sĩ, yĩ dõ gólâ rî rúꞌbạ́ trá, gõꞌdá yĩ ârî tã gólâ drí rĩꞌá âtálâ cú ĩyî bı̣́ sĩ rî trá. Líndrí Tãndí âꞌdâ kĩ, gólâ Ôvârí rî mvá ꞌî rî, gólâ rî îbábátízãrẽ ꞌá, gõꞌdá kpá gólâ drí drãrẽ ꞌá.

Wárãgã gólâkâ drı̣̃-káká lâ ꞌá rî, Yõwánĩ âꞌdâ lạ́tı̣̂ gólâ krístõ ꞌbá yî drí nı̣̃zó lâ dódó kĩ, ópâ ĩyî trá tã õnjí ĩyíkâ ꞌásĩ. Gõꞌdá ngbãângbânõ rî, ĩyî gõꞌdá trá Ôvârí rî mvá yî rî ĩꞌdî. Gólâ kĩ, gólĩyî ı̣̃ı̣̂ꞌbı̣̃ drẽ tã lẽlẽ ĩyíkâ rî tã lẽlẽ õjílã gólĩyî tã âmã ꞌbá kĩꞌá nĩ rî ĩyî ãâꞌdô krístõ ꞌbá ꞌî rî ꞌbá yí kâ rî bê ngá gólĩyî nâ nõ ꞌbá yî sĩ. Ngá nâ nõ ꞌbá yî ĩꞌdî rĩꞌá,

1. Tã lẽlẽ kĩ, pạ̃tı̣́ı̣̃ Yésũ Ôvârí rî mvá gólâ ânĩ ꞌbá drãlé ãngó á nõngá ãmâ tãsĩ rî ĩꞌdî.

2. Rĩlí zãâ tã ꞌbãꞌbã Ôvârí kâ zẽlé. Gõꞌdá tótó tã gólâ ãyĩkõ lâ drí Ôvârí rî lẽlé rî ꞌẽlé ĩꞌdî, tãlâ mã lẽ gólâ trá.

3. Ãzí-ãzí lẽlé.

Yõwánĩ âtâ tã gólĩyî nâ ꞌdĩ ândálé ândâlâ dũû tã îgĩ gólâkâ nâ ꞌdĩ ꞌbá yî ꞌásĩ.

1

1-2 Tã gólâ ãmâ drí ꞌẽꞌá îgĩlâ ãnî drí nõ rî rĩꞌá tã Yésũ Krístõ kâ ĩꞌdî. Îtõlé drẽ ãkpãkãꞌdã Ôvârí ꞌbãá drẽ ãngó nõ kô rî, gólâ bê, gõꞌdá ngbãângbânõ rî, ãmâ lãjóꞌbá gólâkâ ró rî, mã ndrê gólâ trá cú ãmâ lı̣̃fı̣́ sĩ, mã ârî tã gólâ drí âtálé rî trá cú ãmâ bı̣́-ꞌbálé sĩ, gõꞌdá mã dõ gólâ rî rúꞌbạ́ kpá trá. Gólâ ĩꞌdî tã Ôvârí kâ pạ̃tı̣́ı̣̃ rî âꞌdá ꞌbá ãmâ drí rî. Gólâ ĩꞌdî lédrẽ-lédrẽ ạ̃dũkũ ãkó rî fẽ ꞌbá ꞌî õjílã drí. Ãwô-ꞌdĩ tã pạ̃tı̣́ı̣̃ ró, mã ndrê gólâ trá ãmâ lı̣̃fı̣́ sĩ. Gõꞌdá ngbãângbânõ rî, mã rî nõ gõꞌdá tã pạ̃tı̣́ı̣̃ gólâkâ rî pẽꞌá ãnî drí, gólâ ĩꞌdî lédrẽ-lédrẽ ạ̃dũkũ ãkó rî fẽ ꞌbá lâ ꞌî, gõꞌdá gólâ ĩꞌdî kpá âꞌdó ꞌbá bê kárá ãmâ átá Ôvârí bê rî, gõꞌdá Ôvârí âꞌdâ gólâ trá ãmâ drí. 3 Mã rî tã gólâ ãmâ drí ndrẽlé trá gõꞌdá kpá ârílí trá nõ âꞌdáꞌá ãnî drí nõ, tãlâ nĩ ậmû ró rû bê kpãkã ãlô ãmá bê, gõꞌdá mã ậmû ró ãmâ ãní bê kpãkã ãlô, âꞌdólé ngá ãlô ró ãmâ átá Ôvârí bê gõꞌdá kpá mvá lâ Yésũ Krístõ bê. 4 Ĩtí rî, ĩꞌdî ãmâ drí tã îgĩzó ãnî drí nõ, tãlâ mã âꞌdô ró bê ãyĩkõ ãmbá bê ãní bê tã rî ꞌdĩ tãsĩ.

Tã âꞌdózó ngá ãlô ró Ôvârí bê rî

5 Nõô tã gólâ ãmâ drí ârílí Yésũ Krístõ tı̣́ sĩ, gõꞌdá ãmâ drí rĩꞌá pẽlâ ãnî drí rî ĩꞌdî. Tã ꞌẽꞌẽ Ôvârí kâ rî íyîngá cé tã tãndí ĩꞌdî õzõ ngá îꞌĩ kâtí, gõꞌdá ı̣́nı̣́rı̣́kúwạ́ tã õnjí kâ rî íyîngá yû gólâ rî pı̣̃pı̣̂sı̣́lı̣́ ꞌá ãlôwálâ. 6 Ĩtí rî, õzõ nĩ ãâtâ kĩ ĩyî ãâꞌdô ngá ãlô ró Ôvârí bê rî, gõꞌdá ãnî drẽ kpá zãâ tã õnjí ꞌẽꞌá rî, ꞌdĩî úlı̣́ ãníkâ ꞌdĩ õnjõ ꞌî. Tãlâ tã ꞌẽꞌẽ õnjí ãníkâ ꞌdĩ âꞌdô rĩꞌá âꞌdálâ õjílã drí kĩ nĩ rî, nĩ lẽé tã tã pạ̃tı̣́-pạ̃tı̣̃ Ôvârí kâ nõ ꞌá rî kô. 7 Bê-rî õzõ mã õrî trá ndrĩ ngá îꞌĩ Ôvârí kâ âꞌdó ꞌbá tã tãndí ró rî ꞌá, zãâ tã tãndí ꞌẽlé ĩꞌdî rî, ꞌdĩî rî kpá rĩꞌá pạ̃tı̣́-pạ̃tı̣̃ ró mã ậmû ãmâ trá ãmâ ãzí-ãzí yí bê. Gõꞌdá kpá Ôvârí rî mvá, Yésũ Krístõ rî õdrã tĩ ãmâ drı̣̃ trá, gõꞌdá áâꞌdô ãmâ âyéꞌá tã õnjí ãmákâ ꞌásĩ.

8 Õzõ mã õkĩ mã õꞌé tã õnjí kô rî, mã rî ꞌdĩ ãmâ nyãányâ âdóꞌá, gõꞌdá mã nı̣̃ı̣́ tã pạ̃tı̣́ı̣̃ Ôvârí kâ kô ãlôwálâ. 9 Bê-rî õzõ gõꞌdá mã õlôfõ tã õnjí ãmákâ rî ꞌbá yî trá Ôvârí ândrá rî, Ôvârí âꞌdô ãmâ âyéꞌá tã õnjí ãmákâ rî ꞌbá yî ꞌásĩ. Gõꞌdá gólâ âꞌdô ãmâ jĩꞌá ngbángbá tã õnjí ãmákâ rî ꞌbá ꞌásĩ, nyé õzõ gólâ drí ꞌbãlé trá rî kâtí, gõꞌdá gólâ rî íyíkâ ı̣̃tú vósĩ cé zãâ tã mbı̣̂ rî ꞌẽlé ĩꞌdî. 10 Õzõ mã õkĩ mã õꞌé tã õnjí kô rî, ꞌdĩî nyé õzõ ãmâ drí âtárẽ lâ kĩꞌá nĩ rî, Ôvârí ãâꞌdô õnjõ ꞌbá ꞌî rî kâtí, tãlâ Ôvârí âtâ trá kĩ, õjílã ndrĩ ãngó ꞌá nõ tã õnjí ꞌẽ ꞌbá ꞌî. Gõꞌdá õzõ mã õꞌê trá ĩtí rî, ꞌdĩî rî mã lẽé tã gólâkâ rî kô ãlôwálâ.

2

1 Ámâ mvá yî má drí lẽlé rõô nõô, má âtâ tã ꞌdî trá ãnî drí nõô, tãlâ nĩ õzó kô tã õnjí ꞌẽê. Gõꞌdá õzõ mã õꞌê tã õnjí trá rî, õjílã bê ꞌẽꞌá âdrélé ãmâ ngá lésĩ Ôvârí rî îjílí, tãlâ Ôvârí ãâyê ró ãmâ bê tã õnjí ãmákâ ꞌdĩ ꞌbá yî ꞌásĩ, gólâ rĩꞌá Yésũ Krístõ ĩꞌdî. Gólâ cé ĩꞌdî õjílã tãndí ró tã õnjí ãkó Ôvârí rî lı̣̃fı̣́ drı̣̃ ꞌá rî. 2 Gõꞌdá gólâ kpá ĩꞌdî tíbê drã ꞌbá ãmâ võ ꞌá rî, ãmâ drı̣̃ tĩ ꞌbá ró tã õnjí ãmákâ ꞌásĩ rî, îcâ gõꞌdá trá cú Ôvârí drí tã õnjí ãmákâ âyézó gõꞌdá kpá õjílã ãngó nõ kâ nõ kâ bê ndrĩ nõ, gólâ rî tãsĩ.

3 Ámâ mvá yî, má âtâ ãnî drí, lạ́tı̣̂ gólâ ꞌẽ ꞌbá âꞌdálâ kĩ, pạ̃tı̣́ı̣̃ ãmâ rĩꞌá õjílã Ôvârí kâ ĩꞌdî rî, rĩꞌá tã ꞌbãꞌbã gólâkâ ı̣̂njı̣̃-ı̣̂njı̣̃ lâ ĩꞌdî. 4 Ĩtí rî, õzõ õjílã ãnî lãfálé sĩ õkĩ, yí ãâꞌdô õjílã Ôvârí kâ ĩꞌdî, gõꞌdá õjílã rî ꞌdĩ ı̣̃ı̣̂njı̣̃ tã ꞌbãꞌbã Ôvârí kâ kô rî, ꞌdĩî õjílã rî ꞌdĩ õnjõ ꞌbá ꞌî, gólâ lẽé tã tã pạ̃tı̣́ı̣̃ Ôvârí kâ nõ ꞌá kô. 5 Bê-rî õzõ mã õꞌê tã ꞌbãꞌbã Ôvârí kâ trá rî, ꞌdĩî pạ̃tı̣́-pạ̃tı̣̃ ró mã lẽ gólâ trá pı̣̃pı̣̂sı̣́lı̣́ ãlô sĩ. Nõô tã gólâ tã âꞌdá ꞌbá kĩ, ãmâ rĩꞌá ngá ãlô ró Ôvârí bê rî ĩꞌdî. 6 ꞌDõvó mã rî zãâ tã ꞌẽlé, nyé õzõ Yésũ Krístõ drí rĩrĩ ꞌẽlâ rî tí.

7 Ãnî má drí lẽlé rõô nõ ꞌbá yî, tã ꞌbãꞌbã Yésũ kâ má drí rĩꞌá tã lâ âtálé ãnî drí nõ rî, âꞌdó kô tã ꞌbãꞌbã ngĩî ꞌî, tãlâ nĩ îtõ kó trá tã lâ ârílí ạ̃kû ró drẽ ãkpã ãnî drí îtõrẽ tã lẽlé Yésũ ꞌá rî ꞌá bũúũ âcálé ngbãângbânõ. Tã ꞌbãꞌbã rî ꞌdĩ kĩ, nĩ õlẽ ãnî ãzí-ãzí yî, ópẽ tã rî ꞌdĩ trá ãnî drí tã âtî-âtî Ôvârí kâ rî ró. 8 Ĩtí rî, tã ꞌbãꞌbã nô rĩꞌá cú tã ífí lậnjı̣̃-lậnjı̣̃ bê ãnî drí, tãlâ Yésũ Krístõ âꞌdâ lạ́tı̣̂ ngá lẽlẽ kâ ꞌdĩ cú nĩ ãmâ drí. Gõꞌdá ngbãângbânõ rî, rĩrĩ ãmákâ rî, rî kpá trá lạ́tı̣̂ tãndí ãzí-ãzí lẽ kâ rî âꞌdálé ĩꞌdî õjílã drí. Tãlâ ı̣́nı̣́rı̣́kúwạ́ gólâ tã õnjí kâ rî îtõ trá rû ndẽlé tã ꞌẽꞌẽ ãmákâ ꞌásĩ gõꞌdá kpá âꞌdô-âꞌdô ãmákâ ꞌásĩ, mã õtírĩ rĩî tã ꞌbãꞌbã Ôvârí kâ rî ꞌẽlé rî. Âꞌdô bê trá ĩtí rî, tã rî ꞌdĩ rî gõ âꞌdálâ ãmâ drí kĩ, ı̣́nı̣́rı̣́kúwạ́ bí ndẽꞌá, gõꞌdá ngá îꞌĩ bí îtõꞌá võ îꞌĩlí.

9 Gõꞌdá õzõ õjílã ãzâ õkĩ, yí õrî rĩlí ngá îꞌĩ Ôvârí kâ tã tãndí kâ ꞌá, gõꞌdá õjílã rî ꞌdĩ lẽé íyî ãzí-ãzí yî kô rî, ꞌdĩî õjílã rî ꞌdĩ drẽ rĩꞌá zãâ ı̣́nı̣́rı̣́kúwạ́ tã õnjí kâ ꞌá. 10 Ĩtí rî, õzõ õjílã ãzâ õlẽ íyî ãzí-ãzí yî trá rî, ꞌdĩî õjílã rî ꞌdĩ trá õjílã ngá îꞌĩ kâ ꞌî. Gõꞌdá tã ãzãkã yû Ôvârí rî ꞌálé ꞌbãlé âdrãlé gólâ rú tã lâ tãsĩ. 11 Gõꞌdá õzõ õjílã ãzâ õlẽ íyî ãzí-ãzí yî kô rî, ꞌdĩî gólâ drẽ zãâ rĩꞌá ı̣́nı̣́rı̣́kúwạ́ ꞌá. Gõꞌdá gólâ drẽ zãâ tã õnjí ꞌẽꞌá, gõꞌdá gólâ nı̣̃ı̣́ drẽ kpá lạ́tı̣̂ Ôvârí kâ rî kô. Gólâ îcá kpá kô ûsúlâ, tãlâ ı̣́nı̣́rı̣́kúwạ́ tã õnjĩ kâ rî ꞌê gólâ trá âꞌdólé lı̣̃fı̣́ ãkó lé ꞌbá ró.

12 Má îgĩ tã nô ãnî drí, ãnî ámâ mvá yî,

Ôvârí âyê ãnî trá tã õnjí ãníkâ rî ꞌbá yî ꞌásĩ ndrĩ,

tãlâ Yésũ Krístõ drã trá ãnî võ ꞌá.

13 Má îgĩ tã nô ãnî drí, ãnî gólĩyî ãgô âmbâ-âmbâ ró rî,

nĩ nı̣̃ Yésũ Krístõ gólâ tíbê âꞌdó ꞌbá bê drẽ ãkpãkãꞌdã Ôvârí ꞌbãá drẽ ãngó nõ kô.

Má îgĩ tã nô ãnî drí, ãnî gólĩyî drẽ ãgô ãnjî ró rî,

nĩ ꞌê ạ̃jú trá ãnî ạ̃jú-ꞌbá-ãzí Sãtánã yí bê,

gõꞌdá nĩ pẽ gólâ trá.

Má îgĩ tã nô ãnî drí ámâ mvá yî,

ãnî ĩꞌdî gólĩyî Ôvârí átá ró rî nı̣̃ ꞌbá trá rî.

14 Má îgĩ tã nô ãnî drí, ãnî gólĩyî ãgô âmbâ-âmbâ ró rî ꞌbá yî,

nĩ nı̣̃ Yésũ Krístõ gólâ tíbê âꞌdó ꞌbá bê drẽ ãkpãkãꞌdã Ôvârí ꞌbãá drẽ ãngó nõ kô.

Má îgĩ tã nô ãnî drí, ãnî gólĩyî drẽ ãgô ãnjî ró rî ꞌbá yî,

ãnî rĩꞌá gạ́gạ́ úlı̣́ Ôvârí kâ ꞌá,

úlı̣́ Ôvârí kâ rî trá ãnî pı̣̃pı̣̂sı̣́lı̣́ ꞌá,

nĩ ꞌê ạ̃jú trá ãnî ạ̃jú-ꞌbá-ãzí Sãtánã bê,

gõꞌdá nĩ pẽ gólâ trá.

15 Ĩtí rî, má âtâ ãnî drí, nĩ ꞌbã ãnî lı̣̃fı̣́ kô cé rĩrĩ ãngó nõ kâ drı̣̃ı̣̂ gõꞌdá ngá ꞌá lâ rî ꞌbá yí bê, tãlâ õzõ õjílã ãzâ õꞌbã íyî lı̣̃fı̣́ trá cé rĩrĩ ãngó nõ kâ drı̣̃ı̣̂ ĩꞌdî gõꞌdá ngá ꞌá lâ nõ ꞌbá yí bê rî, gólâ îcá gõꞌdá kô kpá íyî lı̣̃fı̣́ ꞌbãlé Ôvârí gólâ ãmâ átá ró rî drı̣̃ı̣̂. 16 Tã gólĩyî ãngó nõ kâ rî ꞌbá yî ĩꞌdî nõô ꞌbá yî, tã lôvó rúꞌbạ́ kâ, ngá-tı̣̂ ãmbá rî ꞌbá yî lôvó lâ ꞌbãꞌbã, gõꞌdá lómbé-lómbéwá. ꞌDĩî ꞌbá yî tã ãngó nõ kâ ĩꞌdî, ꞌdĩî ꞌbá yî âꞌdó kô tã ãmâ átá Ôvârí kâ ĩꞌdî. Nĩ âyê tã rî ꞌdĩ ꞌbá yî ndrĩ. 17 Tãlâ ãngó nõ ngá ꞌá lâ rî ꞌbá yí bê ndrĩ âꞌdô ꞌẽꞌá ndẽlé ndẽ, gõꞌdá õjílã gólĩyî lı̣̃fı̣́ ꞌbã ꞌbá ãngó nõ drı̣̃ı̣̂ gõꞌdá ngá ꞌá lâ rî ꞌbá yí bê rî, âꞌdô ĩyî ndẽꞌá kpá ꞌdũwạ̃ ãngó nõ bê ngá ꞌá lâ rî ꞌbá yí bê ndrĩ. Gõꞌdá õjílã gólĩyî lı̣̃fı̣́ ꞌbã ꞌbá úlı̣́ Ôvârí kâ drı̣̃ı̣̂ ĩꞌdî gõꞌdá ꞌẽ ꞌbá lâ rî, âꞌdô ĩyî rĩꞌá zãâ gbạ́dú ạ̃dũkũ ãkó.

Tã ạ̃jú-ꞌbá-ãzí Yésũ kâ rî ꞌbá yî tãsĩ

18 Ámâ mvá yî, nĩ ndrê drẽ, ãngó nõ âꞌdô rû ndẽꞌá ndẽ, gõꞌdá kậyı̣̂ drílâ ꞌẽzó rû ndẽlé rî trá ãnyî. Nĩ ı̣̂sũ drẽ úlı̣́ ãmâ drí âtálé ãnî drí sı̣́sı̣́ kĩꞌá nĩ rî, ãngó nõ ngá ꞌá lâ rî ꞌbá yí bê õtírĩ ꞌẽê rû ndẽlé rî ạ̃dũkũ lâ ꞌá tólâ rî, ạ̃jú-ꞌbá-ãzí Yésũ kâ ãzâ âꞌdô âcáꞌá õjílã âdólé. Ĩtí rî, ꞌdõvó nĩ ndrê drẽ, ạ̃jú-ꞌbá-ãzí Yésũ kâ ꞌdĩ ꞌbá yî, ãzâ ꞌbá yî âcâ ĩyî trá dũû, tãlâ ĩꞌdî ꞌdĩ ãmâ drí nı̣̃zó lâ kĩꞌá nĩ rî, kậyı̣̂ ãngó nõ kâ ꞌẽzó rû ndẽlé rî trá ãnyî. 19 Gõꞌdá Yésũ rî ạ̃jú-ꞌbá-ãzí ꞌdĩ ꞌbá yî, sı̣́sı̣́ rî, mã rî rĩlí gólĩyí bê kpãkã ãlô. Gõꞌdá drílĩyî ngãzó fõlé ãmâ lãfálé sĩ, tãlâ gólĩyî âꞌdó kô õjílã Yésũ kâ ĩꞌdî. Õzõ pạ̃tı̣́-pạ̃tı̣̃ gólĩyî ãꞌdô õjílã Yésũ kâ ĩꞌdî rî, tí gólĩyî fõó ãmâ lãfálé sĩ ãmâ âyélé kô. Ôvârí ꞌê gólĩyî fõlé ãmâ lãfálé sĩ ꞌdî, tãlâ gólĩyî âꞌdó kô õjílã Yésũ kâ pạ̃tı̣́-pạ̃tı̣̃ lâ ĩꞌdî.

20 Gõꞌdá ãníkâ rî, Yésũ Krístõ fẽ Líndrí Tãndí Ôvârí kâ trá ãnî drí. Ĩtí rî, nĩ âꞌdó gõꞌdá kô õjílã gólĩyî tã nı̣̃ ꞌbá kô rî yî ĩꞌdî, gõꞌdá ãnî trá õjílã gólĩyî tã pạ̃tı̣́ı̣̃ Ôvârí kâ rî nı̣̃ ꞌbá trá rî yî ĩꞌdî. 21 Nĩ ı̣̂sũ tã kô kĩ, má îgĩ tã ꞌdî ãnî drí ĩtí, tãlâ nĩ nı̣̃ı̣́ tã pạ̃tı̣́ı̣̃ Ôvârí kâ kô rî. Âꞌdó ĩtí kô. Má rî nõ îgĩlâ, tãlâ nĩ nı̣̃ tã pạ̃tı̣́ı̣̃ Ôvârí kâ rî trá dódó ĩtí, gõꞌdá nĩ lẽé tã õnjõ kâ kô ãlôwálâ. 22 Nĩ ârî drẽ, õzõ õjílã ãâtâ kĩ, Yésũ ãâꞌdó gólâ Ôvârí drí âjólé rî ĩꞌdî kô rî, ꞌdĩî õjílã rî ꞌdĩ õnjõ ꞌbá ꞌî. Gõꞌdá õjílã rî gógó ꞌdĩ trá ạ̃jú-ꞌbá-ãzí Yésũ Krístõ kâ rî ĩꞌdî, tãlâ õjílã rî ꞌdĩ gã tã Ôvârí ãmâ átá ró rî kâ rî trá dó kpạ̃rạ̃tı̣́ gólâ rî mvá Yésũ Krístõ bê. 23 Ĩtí rî, õzõ õjílã õgã tã Yésũ Krístõ gólâ Ôvârí rî mvá ró rî kâ trá dó rî, ꞌdĩî õjílã rî ꞌdĩ âꞌdó ngá ãlô ró Ôvârí, Yésũ rî átá ró rî bê kô. Bê-rî õzõ õjílã ãzâ õlẽ tã Yésũ Krístõ kâ trá rî, ꞌdĩî õjílã rî ꞌdĩ âꞌdô ꞌbãꞌá ngá ãlô ró Ôvârí bê íyî átá ró.

24 ꞌDõvó nĩ njû zãâ gạ́gạ́ tã Ôvârí kâ rú. ꞌDĩî tã Ôvârí kâ ãnî drí ârílí trá ạ̃kû ró ãnî drí îtõrẽ tã lẽlé Yésũ ꞌá rî ĩꞌdî. Õzõ nĩ õꞌê ĩtí rî, nĩ âꞌdô rĩꞌá ngá ãlô ró Yésũ Ôvârí rî mvá ró rî bê gõꞌdá kpá gólâ rî átá Ôvârí bê. 25 Õzõ mã ãꞌdô trá ngá ãlô ró Ôvârí bê rî, mã âꞌdô tã gólâ Yésũ drí ꞌbãlé ãmâ drí kĩꞌá nĩ rî, mã ãâꞌdô rĩꞌá ûrú ꞌálâ zãâ gbạ́dú ạ̃dũkũ ãkó rî ûsúꞌá.

26 ꞌDĩî tã gólâ má drí îgĩlí ãnî drí tã õjílã õnjí gólĩyî lẽ ꞌbá ânĩlí ãnî âdólé rî ꞌbá yí kâ tãsĩ rî ĩꞌdî. 27 Gõꞌdá ãníkâ rî, Yésũ Krístõ âfẽ Líndrí Tãndí Ôvârí kâ trá ãnî drí. Gõꞌdá Líndrí Tãndí Ôvârí kâ ꞌdĩ rî rĩlí ãnî pı̣̃pı̣̂sı̣́lı̣́ ꞌá. Ĩtí rî, îcá kô õjílã ãzâ drí ãnî lı̣̃fı̣́ îmbálé óꞌdí tã mbı̣̂ pạ̃tı̣́ı̣̃ ró Ôvârí kâ nõ ꞌá. Tãlâ Líndrí Tãndí Ôvârí kâ Yésũ drí fẽlé ãnî drí ꞌdĩ rĩꞌá ãnî lı̣̃fı̣́ îmbáꞌá. Líndrí Tãndí Ôvârí kâ ꞌdĩ îcá kô ãnî âdólé. Õzõ ãꞌdô gõꞌdá trá ĩtí rî, nĩ rî gõꞌdá ngá ãlô ró Yésũ bê.

28 Má âtâ ãnî drí, ámâ mvá yî, nĩ fẽ ãnî pı̣̃pı̣̂sı̣́lı̣́ rĩzó ngá ãlô ró Yésũ Krístõ bê, tãlâ õzõ gólâ õtírĩ âgõô ãngó nõ ꞌá rî, nĩ âdrê ró bê gạ́gạ́ ũrı̣̃ ãkó, ãnyĩ õzó kô kpá ãnî ꞌẽê. 29 Ĩtí rî, mã nı̣̃ trá kĩ, Yésũ Krístõ cé ĩꞌdî õjílã tãndí ꞌî Ôvârí rî lı̣̃fı̣́ drı̣̃ ꞌá. Tãlâ mã nı̣̃ trá kĩ, Yésũ rî íyíkâ zãâ tã tãndí rî ꞌbá yî ꞌẽlé ĩꞌdî. Ĩtí rî, mã nı̣̃ kpá tãndí ró kĩ, õzõ õjílã ãzâ õrî zãâ tã tãndí ꞌẽlé ĩꞌdî rî, õjílã rî ꞌdĩ âꞌdô ꞌbãꞌá Ôvârí rî mvá ró.

3

Tã ãmâ drí ꞌbãzó Ôvârí rî mvá yî ró rî

1 Nĩ ı̣̂sũ drẽ ngá lẽlẽ ạ́ngı̣́ Ôvârí kâ ãmâ drí nõ. Ôvârí lẽ ãmâ trá rõô ĩꞌdî gõꞌdá gólâ drí ãmâ zı̣̃zó íyî mvá yî ró. Ãwô-ꞌdĩ, ãmâ pạ̃tı̣́-pạ̃tı̣̃ rĩꞌá gólâ rî mvá yî ĩꞌdî. Gõꞌdá õjílã ãngó nõ ꞌá nõ gólĩyî rû jã ꞌbá trá Ôvârí rú rî ꞌbá yî nı̣̃ı̣́ ãmâ Ôvârí rî mvá yî ró kô rî, tãlâ gólĩyî nı̣̃ı̣́ Ôvârí kô rî drí. 2 Ãmâ ândré rî mvá yî tíbê má drí lẽlé rõô nõ, ãwô-ꞌdĩ, ãmâ gõꞌdá trá Ôvârí rî mvá yî ĩꞌdî. Gõꞌdá mã nı̣̃ı̣́ drẽ kô ngá tãndí ãzâ bê Ôvârí drí ꞌẽꞌá ꞌẽlâ ãmâ drí ı̣̃zạ́tú rî. Gõꞌdá mã nı̣̃ dódó kĩ, õzõ Yésũ Krístõ õtírĩ ꞌẽê âgõlé ãngó nõ ꞌá rî, ãmâ drí ꞌbãzó nyé õzõ Yésũ tí, tãlâ mã âꞌdô gólâ rî ndrẽꞌá ngbángbá. 3 Ĩtí rî gõꞌdá, õjílã gólĩyî lı̣̃fı̣́ ꞌbã ꞌbá trá tã rî ꞌdĩ drı̣̃ı̣̂ rî, ãâyê ĩyî tã õnjí ꞌẽꞌẽ, tãlâ Ôvârí õndrê ró gólĩyî bê tã õnjí ãkó nyé õzõ Yésũ Krístõ drí ꞌbãrẽ tã õnjí ãkó rî kâtí.

4 Õzõ õjílã õrî kpá zãâ tã õnjí ꞌẽlé rî, ꞌdĩî õjílã rî ꞌdĩ gã tã Ôvârí kâ trá dó, tãlâ tã õnjí ꞌẽꞌẽ ꞌdî rĩꞌá Ôvârí rî tı̣̂-võ ârí ãkõ ꞌî. 5 Nĩ nı̣̃ dódó tã ífí gólâ Yésũ drí ânĩzó ãngó nõ ꞌá rî ĩꞌdî, tã õnjí îzãlé vólé. Gólâ cé ĩꞌdî õjílã tã õnjí ãkó rî. 6 Âꞌdólé bê trá ĩtí rî, ꞌdõvó mã rî ngá ãlô ró Yésũ bê gõꞌdá âꞌdô kô rĩꞌá zãâ tã õnjí ꞌẽlé ĩꞌdî, tãlâ õzõ mã õrî zãâ tã õnjí ꞌẽlé rî, ꞌdĩî mã nı̣̃ı̣́ Yésũ kô, gõꞌdá mã lẽé tã kpá kô tã gólâkâ ꞌá.

7 Ámâ mvá yî, ãnî lı̣̃fı̣́ õmbâ ãnî rú dódó, tãlâ õjílã ãzâ õzó kô ãnî âdó tã ꞌdî ꞌá. Õzõ nĩ õrî zãâ tã tãndí rî ꞌẽlé ĩꞌdî rî, nĩ âꞌdô ꞌbãꞌá tãndí ró Ôvârí rî lı̣̃fı̣́ drı̣̃ ꞌá nyé õzõ Yésũ Krístõ kâtí. 8 Gõꞌdá ĩtí rî, õzõ õjílã õrî zãâ tã õnjí ꞌẽlé rî, ꞌdĩî gólâ âꞌdó Ôvârí rî mvá ĩꞌdî kô. Bê-rî gólâ Sãtánã rî mvá ĩꞌdî, tãlâ Sãtánã rî íyíkâ zãâ tã õnjí rî ꞌbá yî ꞌẽlé ĩꞌdî. Îtõ kó ạ̃kû ró drẽ Ôvârí drí ãngó nõ ꞌbã ãkó gólâ ĩꞌdî tíbê tã õnjí ꞌẽ ꞌbá ró rî. Gõꞌdá tã ífí Ôvârí rî mvá drí ânĩzó rî ĩꞌdî, ãꞌdô ró bê tã ꞌẽꞌẽ õnjí Sãtánã kâ îzãlé ndrĩ vólé. 9 Ĩtí rî, õzõ pạ̃tı̣́-pạ̃tı̣̃ ró ãnî ãꞌdô Ôvârí rî mvá yî ĩꞌdî rî, ꞌdõvó nĩ rî zãâ tã õnjí ꞌẽlé kô. Îcá gõꞌdá kô ãnî drí kpá rĩzó zãâ tã õnjí ꞌẽlé, tãlâ ãnî cú âꞌdô-âꞌdô Ôvârí kâ bê ãnî pı̣̃pı̣̂sı̣́lı̣́ ꞌá. 10 Ngá gólâ âꞌdá ꞌbá lâ ãmâ drí kĩ, ꞌdĩî pạ̃tı̣́-pạ̃tı̣̃ Ôvârí rî mvá yî ĩꞌdî rî gõꞌdá ꞌdĩî íyíkâ Sãtánã rî mvá yî ĩꞌdî rî ĩꞌdî nõô. Õzõ õjílã ãzâ õꞌê tã gólâ sũ ꞌbá Ôvârí rî lı̣̃fı̣́ drı̣̃ ꞌá rî ĩꞌdî rî, õjílã rî ꞌdĩ rĩꞌá Ôvârí rî mvá ꞌî. Gõꞌdá õzõ õjílã ãzâ õꞌê tã gólâ sũ ꞌbá Ôvârí rî lı̣̃fı̣́ drı̣̃ ꞌá kô rî ĩꞌdî rî ngã õzõ õlẽ íyî ãzí-ãzí yî kô rî, õjílã rî ꞌdĩ rĩꞌá Sãtánã rî mvá ꞌî.

Tã ãmâ drí ãmâ ãzí-ãzí yî lẽzó rî tãsĩ

11 Îtõlé kó kậyı̣̂ gólâ ãnî drí tã âtî-âtî Yésũ rî tãsĩ rî lẽzó sı̣́sı̣́ rî lésĩ bũúũ âcálé ngbãângbânõ rî, nĩ rî trá tã ãmâ drí rû lẽzó ãmâ lãfálé ꞌásĩ rî ârílí ĩꞌdî. 12 Mã âꞌdô kô õzõ Káyĩnã ꞌbã ꞌbá bê Sãtánã rî mvá ífífí ró íyî ậdrúpı̣̃ Ábẽlẽ rî fũ ꞌbá rî kâtí. Gólâ fû íyî ậdrúpı̣̃ tãlâ tã ꞌẽꞌẽ gólâkâ rĩꞌá õnjí ró. Gõꞌdá tã ꞌẽꞌẽ ậdrúpı̣̃ lâ Ábẽlẽ kâ rî íyíkâ tãndí ró Ôvârí rî lı̣̃fı̣́ drı̣̃ ꞌá. Ĩtí rî, Káyĩnã ní drí pı̣̃pı̣̂sı̣́lı̣́ õnjí ꞌbãzó ánî ậdrúpı̣̃ rú. 13 Gõꞌdá ãnî ámâ ậdrúpı̣̃ yî, nĩ ı̣̂sũ tã kô õzõ õjílã ãngó nõ ꞌá nõ gólĩyî rû jã ꞌbá trá Ôvârí rú rî ꞌbá yî ãꞌdô pı̣̃pı̣̂sı̣́lı̣́ õnjí bê ãnî rú, nyé õzõ Káyĩnã drí ꞌbãrẽ lâ íyî ậdrúpı̣̃ rú ꞌdĩ kâtí rî.

14 Ĩtí rî, ãmákâ rî, mã nı̣̃ trá kĩ, ãmâ drı̣̃-bạ́lạ́yı̣̂ bê mbârâkã õdrã kâ ꞌásĩ, gõꞌdá ãmâ rĩꞌá lédrẽ-lédrẽ ạ̃dũkũ ãkó rî bê, tãlâ ãmâ trá rĩꞌá ãmâ lẽlẽ bê ãmâ lãfálé ꞌásĩ ãmâ ậdrúpı̣̃ krístõ ꞌbá yî ró rî yí bê. Gõꞌdá õjílã gólâ íyî ãzí-ãzí rî lẽ ꞌbá kô rî, ꞌdĩî gólâ drẽ zãâ mbârâkã õdrã kâ zẽlé. 15 Ĩtí rî, gõꞌdá õzõ nĩ õgã ãnî ãzí-ãzí yî dó rî, ãnî rĩꞌá Ôvârí rî lı̣̃fı̣́ drı̣̃ ꞌá, nyé õzõ õjílã fũ ꞌbá kâtí. Gõꞌdá nĩ nı̣̃ kĩ, õjílã gólĩyî õjílã ãzí fũ ꞌbá ró rî yî, ãâꞌdô lédrẽ-lédrẽ ạ̃dũkũ ãkó rî bê rî kô.

16 Nĩ ndrê drẽ, Yésũ Krístõ âꞌdâ ngá lẽlẽ gólâ pạ̃tı̣́-pạ̃tı̣̃ rî trá ãmâ drí, íyî ífífí fẽfẽ sĩ drãlé ãmâ drı̣̃ tĩlí tã õnjí ãmákâ ꞌásĩ. Ĩtí rî, rĩꞌá îcâ-îcâ ró, ãmâ drí kpá ãmâ ífífí fẽlé drãlé ãmâ ãzí-ãzí yî pãlé, õzõ ĩîcâ trá ãmâ drí ꞌẽzó lâ ĩtí rî. 17 Gõꞌdá õzõ ãmâ ãꞌdô ngá-drı̣̃ ãmbá bê, gõꞌdá mã õpâ ãmâ ãzí-ãzí ĩzã ró rî ꞌbá yî ngá ãmâ drí âꞌdózó ĩꞌdí bê lâ ꞌdĩ sĩ kô rî, ꞌdĩî mã âꞌdô kĩꞌá nĩ rî, ãmâ cú ngá lẽlẽ Ôvârí kâ bê pı̣̃pı̣̂sı̣́lı̣́ ãlô sĩ ángô tí yã? 18 Ãꞌdô trá ĩtí rî, ámâ mvá yî, ꞌdõvó mã rî kô cé rĩꞌá tã âtálé tı̣́ sĩ kĩꞌá nĩ rî, mã lẽ ãmâ ãzí-ãzí yî trá. Îcâ trá ãmâ drí ãmâ ãzí-ãzí yî lẽzó tã tãndí ꞌẽꞌẽ sĩ. 19-20 ꞌDĩî tã gólâ ꞌẽ ꞌbá âꞌdálâ kĩꞌá nĩ rî, ãmâ pạ̃tı̣́-pạ̃tı̣̃ õjílã Ôvârí kâ rî yî ĩꞌdî. Õzõ pạ̃tı̣́-pạ̃tı̣̃ ró mã õrî trá zãâ ãmâ ãzí-ãzí yî lẽlé rî, gõꞌdá mã âꞌdô ꞌbãꞌá ũrı̣̃ ãkó âdrélé Ôvârí ândrá, gbõ lé mã nı̣̃ bê trá kĩ, ãmâ tã õnjí ꞌbá ꞌî, tãlâ Ôvârí nı̣̃ tã ãmâ pı̣̃pı̣̂sı̣́lı̣́ ꞌá rî trá ndrĩ.

21 Ĩtí rî, ámâ mvá yî, õzõ mã ũnı̣̃ trá kĩ, ãmâ ãâꞌdô pı̣̃pı̣̂sı̣́lı̣́ tãndí bê rî, gõꞌdá mã rí kô zãâ rĩꞌá tã õnjí ꞌẽlé, gõꞌdá mã ꞌé ũrı̣̃ kpá kô Ôvârí ágálé. 22 Õzõ mã ãânĩ trá ãwó ngõlé Ôvârí ândrá ngá ãzâ tãsĩ rî, Ôvârí âꞌdô ngá ꞌdĩ âfẽꞌá ãmâ drí. Gólâ âꞌdô tã ꞌdî ꞌẽꞌá ãmâ drí ĩtí, tãlâ ãmâ õjílã gólâkâ rĩ ꞌbá tã ꞌbãꞌbã gólâkâ rî ı̣̂njı̣̃lı̣́ rî ꞌbá yî ĩꞌdî, gõꞌdá kpá rĩ ꞌbá tã sũ ꞌbá gólâ rî lı̣̃fı̣́ drı̣̃ ꞌá rî yî ꞌẽlé rî ĩꞌdî. 23 Nõô tã ꞌbãꞌbã Ôvârí drí ꞌbãlé ãmâ drí ꞌẽlé rî ĩꞌdî nõ ꞌbá yî. Mã õlẽ tã Yésũ Krístõ gólâ tíbê ꞌbã ꞌbá Ôvârí rî mvá ró rî ꞌá, gõꞌdá mã õlẽ ãmâ ãzí-ãzí yî, té õzõ Yésũ Krístõ drí ꞌbãlé trá ãmâ drí rî kâtí. 24 Ĩtí rî, õzõ mã õꞌê tã Ôvârí kâ ꞌdĩ ꞌbá yî trá rî, ꞌdĩî mã âꞌdô rĩꞌá ngá ãlô ró Ôvârí bê. ꞌDĩî ngá gólâ ꞌẽ ꞌbá âꞌdálâ kĩ, Ôvârí pạ̃tı̣́-pạ̃tı̣̃ ró rî rĩꞌá ngá ãlô ró ãmá bê rî ĩꞌdî, gólâ âjô Líndrí Tãndí íyíkâ trá rĩlí ãmâ pı̣̃pı̣̂sı̣́lı̣́ ꞌá, âꞌdálâ kĩ, pạ̃tı̣́-pạ̃tı̣̃ ró ãmâ trá ngá ãlô ꞌî gólâ bê.

4

Tã úlı̣́ õjílã kâ nı̣̃nı̣̃ lâ pạ̃tı̣́ı̣̃ ngãtá õnjõ ꞌî yã rî tãsĩ

1 Ámâ rû-lẽ-ãzí yî, má âtâ ãnî drí, ãnî lı̣̃fı̣́ õmbâ ãnî rú, tãlâ õjílã dũû trá rĩꞌá ĩyî nĩꞌá tã âtá bê kĩ, tã ĩyî drí rĩꞌá pẽlâ rî ãâꞌdô Líndrí Tãndí Ôvârí kâ rî tı̣́ sĩ. Õzõ gólĩyî ãâtâ tã rî ꞌdĩ ꞌbá yî trá ĩtí rî, nĩ lẽ tã drẽ kôrô ꞌwãâ tã gólĩyíkâ ꞌá kô. Bê-rî nĩ ârî tã õjílã rî ꞌdĩ kâ zãlô dódó nĩ nı̣̃ ró bê, ngãtá tã gólâkâ ꞌdĩ âfõ Líndrí Tãndí Ôvârí kâ ngá lésĩ pạ̃tı̣́ı̣̃ ró, ngã tã ꞌdî ânĩ íyîngá líndrí õnjí ngá lésĩ. 2 Ĩtí rî, lạ́tı̣̂ gólâ ãnî drí õjílã gólâ Líndrí Tãndí Ôvârí kâ bê rî nı̣̃zó rî ĩꞌdî nõ. Õzõ õjílã ãzâ ãâtâ tã trá kĩ, pạ̃tı̣́ı̣̃ Ôvârí âjô Yésũ Krístõ nĩ ânĩlí ãngó nõ ꞌá õjílã mvá ró rî, ꞌdĩî õjílã rî ꞌdĩ trá Líndrí Tãndí Ôvârí kâ bê yí ꞌá pạ̃tı̣́-pạ̃tı̣̃ ró. 3 Gõꞌdá õzõ õjílã ãzâ ãâtâ tã kĩ, Ôvârí ãâjó Yésũ nĩ ãngó nõ ꞌá õjílã mvá ró kô rî, ꞌdĩî õjílã rî ꞌdĩ Líndrí Tãndí Ôvârí kâ ãkó yí ꞌá. ꞌDĩî õjílã rî ꞌdĩ trá ạ̃jú-ꞌbá-ãzí Yésũ Krístõ kâ rî ĩꞌdî, õzõ má drí âtárẽ lâ trá ãnî drí ạ̃kû ró rî kâtí, kĩꞌá nĩ rî, ạ̃jú-ꞌbá-ãzí Yésũ kâ âꞌdô âcáꞌá ãngó nõ ꞌá rî. Ạ̃jú-ꞌbá-ãzí rî ꞌdĩ âcâ trá, gõꞌdá trá rĩꞌá mbârâkã fẽꞌá õjílã ãngó nõ ꞌá nõ gólĩyî rû jã ꞌbá trá Ôvârí rú rî ꞌbá yî drí.

4 Ámâ mvá yî, õzõ ãꞌdô trá ĩtí rî, ũrı̣̃ õꞌê ãnî kô. Ãnî trá Ôvârí rî mvá yî ĩꞌdî. Õjílã gólĩyî õnjõ ꞌbá ró ꞌdĩ ꞌbá yî îcá ĩyî ãnî âdólé kô, tãlâ Ôvârí rî rĩlí ãnî pı̣̃pı̣̂sı̣́lı̣́ ꞌá gõꞌdá rĩꞌá mbârâkã fẽlé ãnî drí. Gõꞌdá mbârâkã Ôvârí kâ rî rĩꞌá gạ̃rạ̃ mbârâkã Sãtánã rĩ ꞌbá fẽlé Yésũ rî ạ̃jú-ꞌbá-ãzí yî drí rî kâ drı̣̃ı̣̂ sĩ. 5 Yésũ rî ạ̃jú-ꞌbá-ãzí ꞌdĩ ꞌbá yî rĩꞌá cé õjílã ãngó nõ ꞌá nõ gólĩyî rû jã ꞌbá trá Ôvârí rú rî ꞌbá yî ĩꞌdî. Ĩtí rî, gólĩyî rî ĩyíkâ cé tã gólĩyî ãngó nõ kâ rî ꞌbá yî tã lâ âtálé ĩꞌdî. Ĩtí rî, õjílã gólĩyî ãngó nõ kâ rî ꞌbá yî rî ĩyíkâ kpá cé tã gólĩyíkâ rî yî ârílí ĩꞌdî. 6 Gõꞌdá ãmâ gólĩyî tíbê lãjóꞌbá Yésũ kâ rî ꞌbá yî rĩꞌá Ôvârí rî mvá yî ró rî ĩꞌdî. Gõꞌdá õjílã gólĩyî tã lẽ ꞌbá trá Ôvârí ꞌá rî, rî ĩyíkâ kpá zãâ tã gólĩyî ãmâ drí âtálé rî yî ârílí. Gõꞌdá õjílã gólĩyî tã lẽ ꞌbá Ôvârí ꞌá kô rî, gólĩyî lẽé tã úlı̣́ ãmâ drí âtálé rî ꞌbá yî ꞌá kpá kô. Ĩtí rî, ꞌdĩî tã gólĩyî ꞌẽ ꞌbá âꞌdálâ ãmâ drí, õzõ õjílã õtírĩ úlı̣́ âtá rî ãmâ drí nı̣̃zó lâ kĩ, úlı̣́ gólâkâ ꞌdĩ úlı̣́ Líndrí Tãndí Ôvârí kâ rî kâ, ngãtá ꞌdĩî úlı̣́ Sãtánã kâ rî ꞌbá yî ĩꞌdî yã rî.

Tã Ôvârí drí lạ́tı̣̂ ãzí-ãzí lẽlẽ kâ rî âꞌdázó ãmâ drí rî

7 Ámâ rû-lẽ-ãzí yî, ãmâ drí ãmâ ãzí-ãzí yî lẽlé. ꞌDĩî ngá gólâ tã lâ drí lậvũlı̣́ gạ̃rạ̃ rî ĩꞌdî, tãlâ ngá lẽlẽ ꞌdî âꞌdô Ôvârí ngá lésĩ. Õzõ nĩ õrî trá ãnî ãzí-ãzí yî lẽlé rî, ꞌdĩî ãnî trá Ôvârí rî mvá yî ĩꞌdî. ꞌDĩî rî kpá âꞌdálâ kĩ, pạ̃tı̣́-pạ̃tı̣̃ ró, nĩ lẽ tã trá Ôvârí ꞌá, gõꞌdá kpá nĩ nı̣̃ Ôvârí rî âꞌdô-âꞌdô trá. 8 Ĩtí rî gõꞌdá, õjílã gólâ íyî ãzí-ãzí yî lẽ ꞌbá kô rî, ꞌdĩî gólâ nı̣̃ı̣́ Ôvârí kô, tãlâ Ôvârí íyîngá ngá lẽlẽ lı̣́pı̣̂ ꞌî. 9 Tã gólâ ngá lẽlẽ Ôvârí kâ âꞌdá ꞌbá ãmâ drí rî ĩꞌdî nõ, Ôvârí âjô íyî mvá ꞌbã ꞌbá bê kó ãlô, Yésũ Krístõ, ânĩlí ãngó nõ ꞌá, ãꞌdô ró ãmâ drí rĩzó bê zãâ gbạ́dú ạ̃dũkũ ãkó gólâ sĩ. 10 Mã îcá kô ngá lẽlẽ pạ̃tı̣́ı̣̃ rî lạ́tı̣̂ lâ ûsúlı̣́ ngá lẽlẽ ãmákâ Ôvârí drí rî sĩ. Bê-rî mã âꞌdô ngá lẽlẽ Ôvârí kâ ãmâ drí rî ndrẽꞌá ĩꞌdî tã âꞌdâ ngá lẽlẽ kâ ró ãmâ drí ꞌẽlé. Ôvârí âjô íyî mvá ꞌbã ꞌbá bê kó ãlô, gõꞌdá gólâ drí lẽlé kpá rõô rî drãlé ãmâ võ ꞌá drı̣̃ tĩ ꞌbá ró.

11 Ámâ rû-lẽ-ãzí yî, õzõ gõꞌdá Ôvârí õlẽ ãmâ trá tákányĩ ĩtí rî, ãmâ drí gõꞌdá ãmâ ãzí-ãzí yî lẽlé kpá nyé õzõ Ôvârí drí ãmâ lẽrẽ kâtí. 12 Õjílã ãzâ yûꞌdạ́wạ́ Ôvârí rî ndrẽ ꞌbá trá íyî lı̣̃fı̣́ sĩ rî. Gõꞌdá õzõ mã õlẽ ãmâ ãzí-ãzí yî trá rî, ꞌdĩî Ôvârí rĩꞌá ãmá bê kpãkã ãlô. Gõꞌdá ꞌdĩî rî kpá âꞌdálâ kĩ, pạ̃tı̣́-pạ̃tı̣̃ ngá lẽlẽ Ôvârí kâ gólâ tíbê ãmâ ꞌbã ꞌbá ãmâ ãzí-ãzí yî lẽlé rõô rî bê ãmâ ꞌá.

13 Gõꞌdá Ôvârí âfẽ Líndrí Tãndí íyíkâ trá rĩlí ãmá bê. Ĩtí rî, mã nı̣̃ kĩ, ãmâ ngá ãlô ró gólâ bê. 14 Gõꞌdá ãmâ lãjóꞌbá ró rî ꞌbá yî, mã ndrê Ôvârí rî mvá kpá trá cú ãmâ lı̣̃fı̣́ nyãányâ sĩ. Ôvârí âjô gólâ trá õjílã pã ꞌbá ró ndrĩ. 15 ꞌDĩî kâ rî tí rî, õzõ nĩ õlẽ tã trá kĩꞌá nĩ rî, pạ̃tı̣́-pạ̃tı̣̃ Yésũ Krístõ Ôvârí rî mvá ꞌî rî, gõꞌdá tã lâ âtá bê õjílã drí rî, ꞌdĩî ãnî trá õjílã Ôvârí kâ pạ̃tı̣́ı̣̃ lâ ꞌî, gõꞌdá kpá ãnî trá ngá ãlô ró Ôvârí bê. 16 Gõꞌdá ãmákâ rî, mã nı̣̃ trá kĩ, Ôvârí lẽ ãmâ trá tákányĩ. Gõꞌdá mã lẽ tã trá kĩ, gólâ âꞌdô rĩꞌá zãâ ãmâ lẽlé ĩtí kárá.

Ôvârí rĩꞌá ngá lẽlẽ lı̣́pı̣̂ ꞌî. Õzõ gõꞌdá mã õrî trá ãmâ ãzí-ãzí yî lẽlé rî, ꞌdĩî mã rî trá ngá ãlô ró Ôvârí bê. 17 Ĩtí rî, ngá lẽlẽ Ôvârí kâ rî, rî nĩ mbârâkã fẽlé ãmâ drí rĩzó ãmâ ãzí-ãzí yî lẽlé, té õzõ Ôvârí drí lẽlé ãmâ drí ꞌẽlé rî tí. Ãꞌdô trá ĩtí rî, kậyı̣̂ Yésũ Krístõ drí ꞌẽzó âgõlé tã kĩ ꞌbá ró rî tú rî, ãmâ gõꞌdá trá ũrı̣̃ ãkó. Mã âꞌdô ꞌẽꞌá âdrélé gạ́gạ́ gólâ ândrá, tãlâ rĩrĩ ãmákâ ãngó ꞌá nõlé rî, mã rĩ trá ngá ãlô ró Ôvârí bê nyé õzõ Yésũ tí. 18 Õzõ nĩ õlẽ Ôvârí trá rî, nĩ âꞌdô gõꞌdá kpá gólâ rî ũrı̣̃ ꞌẽꞌá ꞌdĩ ángô tí yã? Õzõ ngá lẽlẽ Ôvârí kâ ẽêdê ãnî pı̣̃pı̣̂sı̣́lı̣́ trá rî, kôrô drílâ ũrı̣̃ drõzó vólé ãnî pı̣̃pı̣̂sı̣́lı̣́ ꞌásĩ. Õjílã rî ũrı̣̃ ꞌẽlé Ôvârí rî tãsĩ nõ rî, tãlâ Ôvârí ꞌê lâŋõ fẽlé gólĩyî drí rî drí. Õzõ gõꞌdá nĩ õꞌê Ôvârí rî ũrı̣̃ trá rî, ꞌdĩî ngá lẽlẽ Ôvârí kâ êdé drẽ ãnî pı̣̃pı̣̂sı̣́lı̣́ dódó kô.

19 Mã âꞌdô mbârâkã ûsúꞌá Ôvârí rî lẽzó gõꞌdá õjílã ãzí lẽzó rî ãꞌdô ꞌásĩ yã? Ôvârí rî nĩ mbârâkã ꞌdî ꞌbá yî fẽlé ãmâ drí, tãlâ gólâ lẽ ãmâ kó trá sı̣́sı̣́ drẽ ãkpãkãꞌdã mã îtõó drẽ gólâ rî lẽlé kô. 20 Õzõ gõꞌdá nĩ õꞌbã õjílã ãzí lôvó kô rî, nĩ âꞌdô âtáꞌá lâ kĩꞌá nĩ rî, yĩ õlẽ Ôvârí trá pı̣̃pı̣̂sı̣́lı̣́ ãlô sĩ ꞌdî kó ángô tí yã? ꞌDĩî trá õnjõ ꞌî. Õzõ mã õlẽ ãmâ ãzí-ãzí yî gólĩyî ãmâ drí rĩꞌá ndrẽlâ cú ãmâ lı̣̃fı̣́ sĩ rî kô rî, mã âꞌdô ãmákâ gõꞌdá Ôvârí ãmâ drí ndrẽlé kô rî lẽꞌá ángô tí yã? 21 Tã gólâ Ôvârí drí ꞌbãlé ãmâ drí ꞌẽlé rî ĩꞌdî nõ, õzõ õjílã ãzâ õlẽ Ôvârí rî lẽlé pạ̃tı̣́-pạ̃tı̣̃ ró rî, ꞌdõvó gólâ õlẽ íyî ãzí-ãzí yî zãlô, tãlâ ãmâ Ôvârí rî mvá yî ĩꞌdî.

5

Ngá gólâ ꞌẽ ꞌbá âꞌdálâ kĩ pạ̃tı̣́ı̣̃ ãmá rĩꞌá Ôvârí rî mvá yî ĩꞌdî rî

1 Õjílã gólĩyî tã lẽ ꞌbá trá kĩ, Yésũ ãâꞌdô ꞌdíyî pã ꞌbá gólâ Ôvârí drí âjólé ãngó nõ ꞌá rî ĩꞌdî rî, ꞌdĩî õjílã rî ꞌdĩ ꞌbá yî âꞌdô trá ĩyî Ôvârí rî mvá yî ĩꞌdî. Õjílã gólĩyî Ôvârí átá ró rî lẽ ꞌbá trá rî, ꞌdĩî gólĩyî lẽ Ôvârí rî mvá yî kpá trá ndrĩ.

2 Gõꞌdá ĩtí rî, õzõ mã õlẽ Ôvârí trá rî, gõꞌdá mã ârî tã ꞌbãꞌbã gólâkâ rî ꞌbá yî kpá trá rî, ꞌdĩî rî âꞌdálâ kĩ, mã lẽ Ôvârí rî mvá yî kpá trá. 3-4 Gõꞌdá õzõ mã õlẽ Ôvârí trá rî, ꞌdõvó mã ârî tã ꞌbãꞌbã gólâkâ rî dódó. Gõꞌdá tã ꞌbãꞌbã Ôvârí kâ ꞌdĩ ꞌbá yî âꞌdó kô âmbâ-âmbâ ró, tãlâ ãmâ Ôvârí rî mvá yî ró rî ꞌbá yî rĩꞌá cú mbârâkã bê gãzó dó tã õnjí ꞌẽlé. Mã âꞌdô îcáꞌá tã õnjí pẽlé, tãlâ mã lẽ tã Yésũ kâ trá pı̣̃pı̣̂sı̣́lı̣́ ãlô sĩ. 5 Ĩtí rî, õjílã cú mbârâkã bê tã õnjí pẽlé ángô tí yã? Õjílã gólĩyî rĩ ꞌbá tã õnjí pẽlé rî, õjílã gólĩyî tã lẽ ꞌbá trá pı̣̃pı̣̂sı̣́lı̣́ ãlô sĩ kĩ, Yésũ ãâꞌdô Ôvârí rî mvá ꞌî rî yî ĩꞌdî.

6 Yésũ Krístõ ĩꞌdî gólâ tíbê Ôvârí drí âjólé ânĩlí ãngó nõ ꞌá rî, ãꞌdô ró bê gólâ rî îbábátízãzó lũmvû sĩ, gõꞌdá ꞌdĩî vósĩ rî, úfû gólâ trá fê lậlı̣̂-lậlı̣̂ drı̣̃ı̣̂. Tã pạ̃tı̣́-pạ̃tı̣̃ ró, Ôvârí jô gólâ trá ãꞌdô ró bê gólâ drí drãzó âꞌdó kô cé gólâ rî îbábátízãlé.* Gõꞌdá Líndrí Tãndí Ôvârí kâ âꞌdâ tã ãmâ drí kĩ, tã ꞌdî ꞌbá yî ãâꞌdô pạ̃tı̣́ı̣̃, tãlâ Líndrí Tãndí Ôvârí kâ ꞌdĩ rî íyíkâ zãâ tã pạ̃tı̣́-pạ̃tı̣̃ rî ꞌbá yî âtálé ĩꞌdî. 7 Ĩtí rî, tã bê nâ gólĩyî tíbê âꞌdá ꞌbá lâ ãmâ drí kĩ, Yésũ Krístõ tã pạ̃tı̣́-pạ̃tı̣̃ ró Ôvârí rî mvá ꞌî rî. 8 Tã drı̣̃-káká âꞌdá ꞌbá lâ rî, Líndrí Tãndí Ôvârí kâ ãmâ ꞌá rî ĩꞌdî. Rı̣̃ lâ tã rû ꞌẽ ꞌbá gólâkâ rî îbábátízãlé ꞌá rî ĩꞌdî. Nâ lâ ró rî, gólâ rî ãrí rã ꞌbá gólâ rî õdrã ãmâ võ ꞌá rî ꞌá rî ĩꞌdî. Ngá gólĩyî nâ ꞌdĩ ꞌbá yî rî ĩyî tã âtálé ꞌdó gbórókõ ãlô sĩ kĩ, Yésũ ãâꞌdô Ôvârí rî mvá ífífí lâ ꞌî. 9 Õzõ õjílã ãzâ ãâtâ tã gólâ yî drí ndrẽlé trá íyî lı̣̃fı̣́ sĩ rî ãnî drí rî, nĩ îcá kô tã lẽlé ꞌá lâ yã? Ãꞌdô trá ĩtí rî, ꞌdõvó mã lẽ tã kpá úlı̣́ gólâ Ôvârí drí âtálé ãmâ drí íyî mvá tãsĩ rî ꞌdĩ ꞌá. 10 Ĩtí rî, õzõ nĩ õlẽ kĩ Yésũ pạ̃tı̣́ı̣̃ Ôvârí rî mvá ꞌî rî, ꞌdĩî rî nĩ nı̣̃ trá kĩ, tã Ôvârí drí âꞌdálé ãnî drí rî rĩꞌá pạ̃tı̣́ı̣̃. Õzõ gõꞌdá õjílã ãzâ õlẽ tã kô kĩ, Yésũ pạ̃tı̣́ı̣̃ Ôvârí rî mvá ꞌî rî, õjílã rî ꞌdĩ zı̣̂ Ôvârí trá õnjõ ꞌbá ró, tãlâ gólâ lẽé tã kô úlı̣́ Ôvârí drí âtálé kĩꞌá nĩ rî, Yésũ ãâꞌdô íyî mvá ꞌî rî ꞌá.

11 Ĩtí rî, ngá gólâ âꞌdá ꞌbá lâ ãmâ drí kĩ, tã Ôvârí drí âtálé ãmâ drí rî rĩꞌá tã pạ̃tı̣́-pạ̃tı̣̃ ꞌî rî ĩꞌdî, Ôvârí pâ ãmâ trá, mã õrî ró yí bê zãâ gbạ́dú ạ̃dũkũ ãkó. Gólâ pâ ãmâ trá íyî mvá ꞌdĩ sĩ. 12 Ĩtí rî, õzõ nĩ õrî zãâ ngá ãlô ró Yésũ bê rî, nĩ âꞌdô ngá pãpã ûsúꞌá. 13 Ãnî tíbê tã lẽ ꞌbá trá kĩ, Yésũ Ôvârí rî mvá ꞌî rî, ꞌdĩî tã gólâ má drí îgĩlí ãnî drí rî ĩꞌdî, tãlâ má lẽ ãnî drí nı̣̃lı̣́ tã pạ̃tı̣́-pạ̃tı̣̃ ró ópâ ãnî trá, gõꞌdá nĩ âꞌdô ꞌẽꞌá rĩlí Ôvârí bê gbạ́dú ạ̃dũkũ ãkó.

14 Ĩtí rî, mã ꞌê gõꞌdá ũrı̣̃ kô rãtáã ꞌẽrẽ ꞌá Ôvârí drí, tãlâ mã nı̣̃ trá kĩ, õzõ tã ı̣̂sũ ãmákâ ãꞌdô ãlô Ôvârí kâ bê rî, gõꞌdá gólâ ãâꞌdô rãtáã ãmákâ âríꞌá. 15 Gõꞌdá õzõ mã ũnı̣̃ trá kĩ, Ôvârí rî rãtáã ãmákâ ârílí rî, ꞌdĩî mã nı̣̃ kpá trá kĩ, Ôvârí âꞌdô ngá gólĩyî ãmâ drí gólâ rî îrátãzó tã lâ sĩ rî âfẽꞌá ãmâ drí.

16 Õzõ nĩ õndrê krístõ ꞌbá ãzí trá tã õnjí ꞌẽꞌá rî, nĩ îjî Ôvârí õpâ ró gólâ bê, gõꞌdá Ôvârí âꞌdô gólâ rî ꞌbãꞌá rĩlí zãâ gbạ́dú ạ̃dũkũ ãkó. Nĩ ndrê drẽ, tã õnjí ãzâ ꞌbá yî bê rî ꞌdíyî lãfálé cãlé Ôvârí bê zãâ gbạ́dú ạ̃dũkũ ãkó. Má âtá tã ãnî drí rãtáã ꞌẽzó õjílã gólĩyî tã õnjí ĩtí ꞌdĩ ꞌbá yî ꞌẽ ꞌbá rî yî tãsĩ kô. 17 Tã õnjí ndrĩ âꞌdô ârîmâ ãkõ tã Ôvârí kâ tãsĩ rî ĩꞌdî, gõꞌdá tã õnjí ãzâ ꞌbá yî rî tã õnjí ꞌbá lãfálé cãlé Ôvârí bê zãâ gbạ́dú ạ̃dũkũ ãkó.

18 Ámâ rû-lẽ-ãzí yî, mã nı̣̃ trá kĩ, Ôvârí rî mvá yî rí zãâ tã õnjî-õnjî ꞌẽlé kô, tãlâ Yésũ Ôvârí rî mvá rî trá zãâ rĩꞌá gólĩyî vó ndrẽlé rî drí. Ĩtí rî, Sãtánã îcá gõꞌdá kô ngá ãzâ ꞌẽlé gólĩyí bê. 19 Gõꞌdá õjílã ãngó nõ ꞌá nõ gólĩyî rû jã ꞌbá trá Ôvârí rú rî ꞌbá yî rî ĩyíkâ ndrĩ Sãtánã drı̣́gạ́. Gõꞌdá ãmâ gólĩyî Ôvârí rî mvá yî ró nõ rî, mã ró Sãtánã kô, 20 tãlâ mã nı̣̃ trá kĩ, Yésũ Ôvârí rî mvá âcâ trá. Gõꞌdá gólâ fẽ mbârâkã trá ãmâ drí tã lẽzó Ôvârí gólâ ꞌbã ꞌbá pạ̃tı̣́-pạ̃tı̣̃ ró rî ꞌá ĩꞌdî, gólâ ĩꞌdî Ôvârí tíbê ꞌbã ꞌbá bê ãmbá ûrú ꞌálâ rî. Gõꞌdá óꞌbã ãmâ trá ngá ãlô ró gólâ bê, tãlâ ãmâ trá ngá ãlô ró mvá lâ Yésũ Krístõ bê. Ôvârí pạ̃tı̣́ı̣̃ ãzâ yûꞌdạ́wạ́, gólâ cé ĩꞌdî Ôvârí gólâ ꞌẽ ꞌbá ãmâ ꞌbãlé rĩlí zãâ gbạ́dú ạ̃dũkũ ãkó ûrú ꞌálâ rî.

21 Ĩtí rî, ámâ mvá yî, ãnî lı̣̃fı̣́ õmbâ ãnî rú, nĩ õzó kô lạ́tı̣̂ Ôvârí kâ âyé, gõꞌdá ꞌdẽzó ngá ôvârí ãbãrãdãgõ rî ró rî vósĩ. Ĩꞌdî ꞌdĩ.

* 5:6 5.6 Yõwánĩ âꞌdâ tã ꞌdî ꞌbá yî, tãlâ gólĩyî õzó kô tã lẽê tã îmbâ lı̣̃fı̣́ îmbá ꞌbá õnjõ ꞌbá ꞌdĩ ꞌbá yí kâ kĩꞌá nĩ rî, Ôvârí ĩîcá kô íyî mvá rî âyélé drãlé ãmâ tãsĩ rî ꞌá.

2 Yõwánĩ

Tã îgĩ-îgĩ Yõwánĩ kâ rı̣̃ lâ

2 Yõwánĩ

1

1 Nõô tã îgĩ mâ rî gógó drı̣̃-ꞌbá kạ̃nı̣́sạ̃ kâ ró nõ kâ ĩꞌdî. Má îgĩ tã nô kạ̃nı̣́sạ̃ gólâ Ôvârí drí njĩlí trá rî drí, gõꞌdá kpá õjílã ꞌá lâ rî ꞌbá yí bê ndrĩ.* Má lẽ ãnî trá ndrĩ pạ̃tı̣́ı̣̃ ró õzõ Ôvârí drí ãnî lẽrẽ kâtí, gõꞌdá õjílã gólĩyî tíbê ndrĩ tã nı̣̃ ꞌbá trá tã pạ̃tı̣́ı̣̃ Ôvârí kâ tãsĩ rî, lẽ ĩyî ãnî kpá rõô. 2 Mã lẽ ãnî, tãlâ mã rî zãâ tã pạ̃tı̣́-pạ̃tı̣̃ Ôvârí kâ nı̣̃lı̣́, îcá kô ậvı̣̃lı̣́ ãmâ pı̣̃pı̣̂sı̣́lı̣́ ꞌásĩ.

3 Má ꞌê nî-bê-yã ãnî drí. Ôvârí gólâ tíbê ꞌbã ꞌbá bê ãmâ átá ró gõꞌdá kpá mvá lâ Yésũ Krístõ bê, õrî ãní bê. Gõꞌdá gólĩyî ꞌâ ạ̃ậꞌdı̣̂ ãmâ rú ãní bê, gõꞌdá gólĩyî ãâfẽ õrẽ ãmâ drí tã ạ̃ꞌdı̣́ bê õzõ ãmâ drí tã lẽlé trá tã pạ̃tı̣́-pạ̃tı̣̃ Ôvârí kâ nõ ꞌá, gõꞌdá kpá ãmâ ãzí-ãzí yî lẽzó trá pı̣̃pı̣̂sı̣́lı̣́ ãlô sĩ nô tí nõ.

4 Mâ rĩꞌá ãyĩkõ ró tãlâ má ârî tã tíbê õjílã ãzâ ꞌbá yî ãnî lãfálé ꞌásĩ rî drí tã lẽzó trá tã pạ̃tı̣́-pạ̃tı̣̃ Ôvârí kâ ꞌá rî trá, nyé õzõ tã ꞌbãꞌbã gólâ ãmâ átá Ôvârí drí ꞌbãlé trá ãmâ drí rî kâtí.

5-6 Ngbãângbânõ rî, má lẽ tã âtálé ãnî drí tã ꞌbãꞌbã Ôvârí kâ tãsĩ. Tã ꞌbãꞌbã ꞌdî rĩꞌá lõvõ kâ ãzí-ãzí drí rî ĩꞌdî. Âꞌdó kô tã ꞌbãꞌbã óꞌdí ꞌî, bê-rî ꞌdĩî rĩꞌá tã ꞌbãꞌbã gólâ Ôvârí drí ꞌbãlé trá ãmâ drí drẽ ãkpãkãꞌdã kậyı̣̂ gólâ ãmâ drí îtõzó ꞌdẽlé Yésũ Krístõ vósĩ rî ꞌá rî ĩꞌdî. Õzõ mã õlẽ Ôvârí trá pạ̃tı̣́ı̣̃ rî, mã âꞌdô tã ꞌbãꞌbã gólâkâ rî ꞌbá yî rõꞌá. Tã ꞌbãꞌbã rî gógó ꞌdĩ rî tã âtálé kĩ, mã õlẽ ãmâ ãzí-ãzí yî pı̣̃pı̣̂sı̣́lı̣́ ãlô sĩ.

7 Ámâ mvá yî, ãnî lı̣̃fı̣́ õmbâ ãnî rú, tãlâ ꞌdíyî âdó ꞌbá ãngó nõ ꞌá bê dũû. Õjílã ꞌdî ꞌbá yî kĩ, Yésũ Krístõ ãânĩí ãngó nõ ꞌá õjílã mvá ró kô, ꞌdĩî õjílã ꞌdî ꞌbá yî rĩꞌá õnjõ ꞌbá ꞌî, gõꞌdá kpá Yésũ rî ạ̃jú-ꞌbá-ãzí yî ĩꞌdî. 8 Ĩtí rî, ãnî lı̣̃fı̣́ õmbâ ãnî rú, tãlâ óõzó kô lôsĩ tãndí ãníkâ Ôvârí drí bũúũ âcálé ngbãângbânõ nô rî îzãâ. Õzõ nĩ õrî zãâ tã pạ̃tı̣́-pạ̃tı̣̃ Yésũ rî tãsĩ nõ lẽlé rî, Ôvârí âꞌdô ngá tãndí gólâ drí tã lâ ꞌbãlé ꞌẽꞌá fẽlâ ãnî drí rî fẽꞌá ndrĩ ãnî drí ı̣̃zạ́tú ûrú ꞌálâ. 9 Gõꞌdá õzõ nĩ ãâyê tã pạ̃tı̣́ı̣̃ Yésũ rî tãsĩ nõ lẽlẽ lâ nõ trá, gõꞌdá rĩzó lậmú bê tã tãkó vósĩ ĩꞌdî rî, ꞌdĩî nĩ âꞌdó gõꞌdá ngá ãlô ró Ôvârí bê kô. Gõꞌdá õzõ nĩ ũnjû trá zãâ tã îmbâ Yésũ Krístõ rî tãsĩ rî rú rî, ꞌdĩî ãnî gõꞌdá trá ngá ãlô ró Yésũ bê, gõꞌdá ãnî kpá trá ngá ãlô ró Ôvârí Yésũ rî átá ró rî bê.

10 Ĩtí rî, õzõ ꞌdíyî âdó ꞌbá ꞌdĩ ꞌbá yî ãânĩ ĩyî trá ãnî îmbálé tã îmbâ ányâ Yésũ rî tãsĩ rî sĩ rî, nĩ lậgû gólĩyî kô. Nĩ pâ gólĩyî kpá kô ngá gólĩyî drí âꞌdózó ĩzã lâ bê rî ꞌbá yî tãsĩ. 11 Tãlâ õzõ nĩ õpâ gólĩyî trá rî, ꞌdĩî nĩ jâ ãnî kpá trá tã õnjí ꞌẽ ꞌbá ró õzõ gólĩyî tí.

12 Tã bê dũû má drí ꞌẽꞌá âtálâ ãnî drí, gõꞌdá má îcá kô îgĩlâ ãnî drí. Õzõ Ôvârí õlẽ lạ́tı̣̂ njı̣̃lı̣́ má drí rî, má âꞌdô cãꞌá cú nĩ tólâ ãnî ndrẽlé, gõꞌdá tã âtálé ãní bê kpãkã ãlô, gõꞌdá tãlâ mã âꞌdô ró bê ndrĩ ãyĩkõ ãmbá bê.

13 Ạ̃dũkũ lâ ró rî, õjílã gólĩyî Ôvârí kâ nõlé nõ ꞌbá yî ꞌê ĩyî nî-bê-yã ãnî drí ndrĩ. Ĩꞌdî ꞌdĩ.

* 1:1 1.1 Tı̣̂ Gı̣̃rı̣́kı̣̃ kâ sĩ rî, tã îgĩ ꞌdî rî, drı̣̃-ꞌbá îgĩ nĩ fẽlé õkó ãzâ drí mvá lâ yí bê. Gõꞌdá krístõ ꞌbá dũû ı̣̂sũ ĩyî trá kĩ, tã îgĩ ꞌdî rĩꞌá kạ̃nı̣́sạ̃ ãzâ drí. Gólâ ĩîgĩ tã ꞌdî tã kíríwá kâtí, tãlâ gólâ rô lâŋõ rĩꞌá fẽlâ krístõ ꞌbá yî drí rî ĩꞌdî.

3 Yõwánĩ

Tã îgĩ-îgĩ Yõwánĩ kâ nâ lâ

3 Yõwánĩ

1

1 Nõô tã îgĩ mâ rî gógó drı̣̃-ꞌbá kạ̃nı̣́sạ̃ kâ ró nõ kâ ĩꞌdî ámâ rû-lẽ-ãzíyã tíbê má drí lẽlé pạ̃tı̣́ı̣̃ ró Gáyõ drí.

2 Ámâ rû-lẽ-ãzí Gáyõ, mâ rĩꞌá rãtáã ꞌẽꞌá Ôvârí drí ánî tãsĩ, tãlâ Ôvârí õfẽ ró õrẽ gõꞌdá kpá mbârâkã bê ní drí, tãlâ ánî rúꞌbạ́ ạ̃ậꞌdı̣̂ ró bê ndrúndrú, nyé õzõ ánî pı̣̃pı̣̂sı̣́lı̣́ drí ꞌbãrẽ tãndí ró tã lẽrẽ ꞌá Yésũ ꞌá ꞌdĩ kâtí. 3 Mâ rĩꞌá ãyĩkõ ró, tãlâ ãmâ ậdrúpı̣̃ ãzâ ꞌbá yî krístõ ꞌbá ró rî yî ânĩ ĩyî ní ngáá tólâ sĩ, gõꞌdá drílĩyî tã áníkâ âtázó má drí kĩ, ní ãâꞌdô zãâ rĩꞌá tã pạ̃tı̣́ı̣̃ Ôvârí kâ rî ꞌbá yî ꞌẽꞌá ĩꞌdî, gõꞌdá má nı̣̃ trá kĩ, nî zãâ rĩꞌá tã pạ̃tı̣́-pạ̃tı̣̃ nô lẽꞌá. 4 ꞌDĩî tã gólâ ámâ ꞌbã ꞌbá ãyĩkõ ró rõô gạ̃rạ̃ tã ãzâ ꞌbá yî drı̣̃ı̣̂ sĩ ndrĩ rî ĩꞌdî, má ârî bê kĩ, ámâ mvá yî õrî trá zãâ njũlı̣́ úlı̣́ pạ̃tı̣́-pạ̃tı̣̃ Ôvârí kâ nõ rú rî.

5 Ámâ rû-lẽ-ãzí Gáyõ, nî rĩꞌá tã tãndí ꞌẽꞌá, tãlâ nî rĩꞌá tã pẽ ꞌbá gólĩyî rĩ ꞌbá lậmú bê ĩyî tã Ôvârí kâ nõ pẽ bê rî ꞌbá yî pãꞌá. Gõꞌdá ní trõ gólĩyî kpá trá ní drí ꞌbã ꞌálâ, gbõ lé gólĩyî âꞌdô bê õjílã ãwã, ní drí ndrẽlé sı̣́sı̣́ kô rî ĩꞌdî rî. 6 Gõꞌdá õjílã gólĩyî ní drí pãlé ꞌdĩ ꞌbá yî âgõ ĩyî bê âcálé nõngá rî, gólĩyî âtâ tã gólĩyî ní drí rĩꞌá ꞌẽlâ tólâ nã trá ndrĩ õjílã kạ̃nı̣́sạ̃ kâ nõlé rî ꞌbá yî drí gõꞌdá kpá má drí. Gõꞌdá má âtâ ní drí, ní rî zãâ rĩꞌá õjílã ꞌdĩ ꞌbá yí pãlé ĩtí ngá gólĩyî drí lẽlé ậcı̣́ ĩyíkâ ꞌdĩ tõzó nĩꞌá sı̣́sı̣́ ꞌálâ rî sĩ. ꞌDĩî tã gólâ sũ ꞌbá Ôvârí lı̣̃fı̣́ rî ĩꞌdî, 7 tãlâ õjílã ꞌdî ꞌbá yí rí ĩyî ậcı̣́ ꞌdĩ tõlé tãkó kô. Gólĩyî rî lôsĩ Yésũ kâ ꞌẽꞌá, îcá gõꞌdá kô gólĩyî drí nĩzó ngá ndã bê õjílã gólĩyî tã lẽ ꞌbá kô Yésũ ꞌá rî yî drı̣́gạ́ sĩ. 8 Ĩtí rî, rĩꞌá îcâ-îcâ ró, ãmâ õjílã gólĩyî tíbê Ôvârí kâ rî ꞌbá yî drí gólĩyî pãlé, tãlâ mã ậmû ró rû bê kpãkã ãlô gólĩyí bê tã pạ̃tı̣́ı̣̃ Ôvârí kâ gólĩyî drí rĩzó lậmú bê pẽ bê lâ ꞌdĩ ꞌá.

9 Sı̣́sı̣́ rî, má îgĩ tã trá jõlé võ ãníkâ ꞌá tólâ. Gõꞌdá Dĩyótrẽfẽ lẽé tã má drí îgĩlí ꞌdĩ kô. Gólâ kĩ nĩ rî, yí ãâꞌdô gõꞌdá trá ĩꞌdî õjílã ãmbá ꞌî. 10 Ĩtí rî, kậyı̣̂ gólâ má drí cãzó tólâ rî, má âꞌdô tã ꞌdî ꞌbá yî ndrẽꞌá trá. Dĩyótrẽfẽ rî trá tã õnjí ꞌẽlé dũû. Gólâ rî trá rĩꞌá tã ngõ bê ãmâ rú sĩ. Gõꞌdá gólâ lẽé kpá kô õjílã ãmákâ tíbê nĩ ꞌbá lậmú bê tã Ôvârí kâ nõ pẽ bê nõ ꞌbá yî trõlé yí drí ꞌbã ꞌálâ, gõꞌdá gólâ lẽé kpá õjílã ãzâ ꞌbá yî drí gólĩyî pãlé ngá gólĩyî drí âꞌdózó ĩzã lâ bê rî ꞌbá yî sĩ kô. Õzõ õjílã ãzâ õpâ õjílã ꞌdî ꞌbá yî trá ngãtá õtrõ gólĩyî trá rĩlí ĩyî drí ꞌbã ꞌálâ rî, gólâ drí õjílã gólâ tã ꞌdî ꞌẽ ꞌbá ĩtí ꞌdĩ drõzó vólé kạ̃nı̣́sạ̃ ꞌásĩ.

11 Ámâ rû-lẽ-ãzí, ní ꞌê tã õnjí kô õzõ Dĩyótrẽfẽ kâ ꞌdĩ tí. Ní ꞌê zãâ tã tãndí rî ꞌbá yî ĩꞌdî, tãlâ õjílã rĩ ꞌbá zãâ tã tãndí rî ꞌbá yî ꞌẽlé ĩꞌdî rî, ꞌdĩî gólĩyî Ôvârí rî mvá yî ĩꞌdî. Gõꞌdá õjílã gólĩyî rĩ ꞌbá zãâ tã õnjí ꞌẽlé ĩꞌdî rî, ꞌdĩî gólĩyî âꞌdó kô Ôvârí rî mvá yî ĩꞌdî. 12 Ĩtí rî, Dẽmétrĩyõ, íyîngá ĩꞌdî rĩꞌá õjílã tãndí ꞌî. Õjílã ndrĩ rî âtálâ ĩtí. Gólâ õjílã tãndí tíbê njũ ꞌbá zãâ tã pạ̃tı̣́ı̣̃ Ôvârí kâ nõ rú rî ĩꞌdî. Mâ rî gógó nyãányâ lâ âtâ kpá ĩtí, gõꞌdá ní nı̣̃ trá tãndí ró kĩ, má rí õnjõ âdólé kô.

13 Tã bê rĩꞌá dũû tíbê má drí ꞌẽꞌá âtálâ ní drí rî ꞌbá yî, gõꞌdá má lẽé kô îgĩlâ. 14 Õzõ Ôvârí ũnjı̣̃ lạ́tı̣̂ trá má drí rî, má âꞌdô nĩꞌá ánî ndrẽlé, gõꞌdá mã âꞌdô tã âtáꞌá trá kpãkã ãlô ní bê võ ãlô ꞌá. 15 Ôvârí ãâꞌdô ní bê, õfẽ tã ạ̃ꞌdı̣́ ní drí. Gõꞌdá õjílã gólĩyî Ôvârí kâ nõlé nõ ꞌbá yî ꞌê ĩyî nî-bê-yã ní drí rõô. Ní fẽ nî-bê-yã ámákâ õjílã Ôvârí kâ tólâ nã ꞌbá yî drí ndrĩ ãlô-ãlô rú sĩ. Ĩꞌdî ꞌdĩ.

Yúdı̣̃

Tã îgĩ-îgĩ Yúdı̣̃ kâ

Yúdı̣̃

Tã ꞌẽꞌá zı̣̃lâ nı̣̃lı̣́ sı̣́sı̣́ rî

Yúdı̣̃ îgĩ wárãgã mvá nõ nĩ. Gólĩyî Yãkóbã bê rĩꞌá ĩyî Yésũ rî ậdrúpı̣̃ ĩꞌdî. Gólâ rî tã nô îgĩlí krístõ ꞌbá gólĩyî õrĩ Yúdạ̃ yí kâ ꞌásĩ, gólĩyî íꞌdígówá Tã-drı̣̃ Lẽlẽ Ạ̃kû ꞌá rî ꞌbá yî nı̣̃ ꞌbá trá rî ꞌbá yî drí kpá õzõ Pétẽrõ tí. Gólâ sõ kpá drı̣́-mbílí krístõ ꞌbá ꞌdĩ ꞌbá yî lı̣̃fı̣́ tã îmbá ꞌbá õnjõ ꞌbá gólĩyî ꞌẽ ꞌbá gólĩyî âdólé tã õnjí ꞌẽlé rî ꞌbá yî tãsĩ. Gólâ lẽ krístõ ꞌbá ꞌdĩ ꞌbá yî ãâdrê ró ĩyî gạ́gạ́ tã lẽlẽ ĩyíkâ ꞌá, gõꞌdá gólĩyî õrî ró rĩrĩ mbı̣̂ rî ĩꞌdî, tãlâ Yésũ ꞌẽꞌá âgõlé ꞌwãâ lâŋõ fẽlé õjílã gólĩyî vólé gã ꞌbá dó tã Ôvârí kâ ꞌẽlé rî ꞌbá yî drí.

1

1 Mâ Yúdı̣̃, Yãkóbã rî ậdrúpı̣̃ ꞌî, mâ rû ı̣̂ꞌbũ ꞌbá Yésũ Krístõ kâ ró rî ĩꞌdî. Má îgĩ wárãgã nõ nĩ ãnî gólĩyî tíbê Ôvârí drí njĩlí trá íyíkâ ró nõ ꞌbá yî drí. Ãnî ĩꞌdî tíbê Ôvârí ãmâ átá drí lẽlé rõô rî gõꞌdá kpá Yésũ Krístõ ãnî vó ndrẽ ꞌbá rî bê. 2 Ôvârí rî ꞌâ ạ̃ậꞌdı̣̂ ãnî rú. Gólâ õfẽ kpá lõvõ ãnî drí tã ạ̃ꞌdı̣́ bê rõô.

Tã õjílã gólĩyî rĩ ꞌbá tã ányâ îmbálé rî ꞌbá yî tãsĩ rî

3 Ámâ rû-lẽ-ãzí yî tíbê má drí lẽlé rõô nõ ꞌbá yî, má lẽ trá pạ̃tı̣́-pạ̃tı̣̃ ró tã îgĩlí ãnî drí tã tãndí gólâ fẽlé trá ãmâ drí Yésũ Krístõ ꞌdíyî pã ꞌbá ãmákâ rî sĩ rî tãsĩ. Gõꞌdá võ lâ ꞌá rî, îcâ trá má drí tã îgĩlí ãnî drí ãnî lı̣̃fı̣́ õmbâ ró bê ãnî rú õjílã gólĩyî rĩ ꞌbá tã ányâ îmbálé rî ꞌbá yî tãsĩ. Má lẽ mbârâkã sõlé ãnî ꞌá ãnî drí tã pạ̃tı̣́ı̣̃ tíbê Ôvârí drí âfẽlé õjílã íyíkâ nyãányâ lâ drí ậtı̣̃lı̣́ gạ́gạ́ rû jã ãkó gbạ́dú ạ̃dũkũ ãkó. 4 Gõꞌdá õjílã ãzâ ꞌbá yî âfî trá ãnî lãfálé kírî ró, ãꞌdô ró bê ãnî âdólé. Gólĩyî kĩ, Ôvârí ãâyê ãmâ trá tã õnjí ꞌásĩ, gõꞌdá ãâꞌdó kô õnjí ró ãmâ drí tã õnjí ꞌẽzó. Gólĩyî gâ vólé trá dó Kúmú ãmákâ Yésũ Krístõ rî ı̣̂njı̣̃lı̣́. Pạ̃tı̣́ı̣̃ ró, Ôvârí âꞌdô gõꞌdá lâŋõ fẽꞌá gólĩyî drí tã rî ꞌdĩ tãsĩ, õzõ gólâ drí âtálé trá búkũ íyíkâ ꞌá ạ̃kû ró nã sĩ kĩ, yí ãâꞌdô lâŋõ fẽꞌá õjílã rĩ ꞌbá tã ꞌẽlé ĩtí rî ꞌbá yî drí rî kâtí.

5 Gõꞌdá âꞌdô bê trá ĩtí rî, má lẽ kpá tã gólâ ãnî drí nı̣̃lı̣́ trá dódó nõ âtálé óꞌdí ãnî drí. Gbõ lé Ôvârí pâ õjílã íyíkâ trá ngbá, lôfõ-lôfõ gólĩyíkâ Mạ́sı̣̃rı̣̃ ꞌásĩ rî sĩ rî, gõꞌdá ꞌdĩî vósĩ rî, õjílã ꞌdî ꞌbá yî lãfálé ꞌásĩ gólâ îzã õjílã gólĩyî tã lẽ ꞌbá yí ꞌá kô rî trá. 6 Gõꞌdá nĩ ı̣̂sũ drẽ kpá tã mãlãyíkã gólĩyî tíbê rû jã ꞌbá tã ányâ ꞌẽlé Ôvârí rú rî yî tã lâ. Gólĩyî âyê drı̣́-ãcê tíbê Ôvârí drí fẽlé trá gólĩyî drí rî vólé. Gõꞌdá ĩtí rî, Ôvârí drí gólĩyî rũzó ômbélé nyãrĩ gólâ ôkí ꞌbá kô rî sĩ, gõꞌdá gólĩyî trõzó vũlı̣́ võ gólâ ı̣́nı̣́rı̣́kúwạ́ ró rî ꞌá rĩlí tólâ bũúũ kậyı̣̂ gólâ Ôvârí drí ꞌẽzó lâŋõ fẽlé gólĩyî drí rõô rî ꞌá. 7 Ĩtí rî, nĩ ı̣̂sũ drẽ kpá Sõdómõ yî tã Gõmórã bê, gõꞌdá õjílã gólĩyî jạ̃rı̣́bạ̃ ãnyî gólĩyî lạ̃gạ́tı̣́ rî ꞌá rî ꞌbá yí bê. Gólĩyî rî ĩyî trá rĩꞌá tã õnjí tẽtẽ tı̣̂ ãmbá nõ ꞌbá yî ꞌẽ bê cé tı̣̂tı̣̂.* Tã ꞌdî tãsĩ rî, õjílã ꞌdî ꞌbá yî vẽ trá ngbá lạ̃sı̣́ sĩ, tã âꞌdâ ró lâŋõ lạ̃sı̣́ gólâ âdrã ꞌbá kô rî kâ gólâ ꞌdẽ ꞌbá tã õnjí ꞌbá drı̣̃ı̣̂ rî tãsĩ.

8 Ĩtí rî, õjílã gólĩyî rĩ ꞌbá tã ányâ ꞌdĩ ꞌbá yî îmbálé rî, gólĩyî kĩ, Ôvârí ãâfẽ drı̣́-ãcê ĩyî drí âbĩ-âbĩ sĩ, gólĩyî rî ꞌdĩ tã õnjí tẽtẽ ꞌẽꞌá. Gõꞌdá gólĩyî gã tã Ôvârí kâ dó drı̣́-ãcê õjílã ãzâ ꞌbá yí kâ yí bê. Gõꞌdá gólĩyî rî mãlãyíkã Ôvârí kâ lôꞌdálé. 9 Gõꞌdá kpálé ĩtí rî, ãmbá mãlãyíkã yí kâ, Mãyíkõlõ rô Ôvârí tákányĩ, gólâ âtá úlı̣́ õnjí mãlãyíkã ãzâ ꞌbá yî drí kô õzõ tã îmbá ꞌbá ányâ ꞌdĩ ꞌbá yí kâtí. Kậyı̣̂ Mãyíkõlõ drí rĩzó lâwãlé Sãtánã bê Músạ̃ rî ãvõ drı̣̃ı̣̂ rî, gólâ ꞌdá Sãtánã kô. Gólâ âtâ tã Sãtánã drí kĩ nĩ rî, “Ôvârí õfẽ lâŋõ nĩ ní drí.” 10 Gõꞌdá tã îmbá ꞌbá ányâ ꞌdĩ ꞌbá yí kâ rî, gólĩyî rî ĩyíkâ ngá ndrĩ gólĩyî drí nı̣̃lı̣́ kô rî lôꞌdálé lôꞌdâ. Gõꞌdá drílĩyî ĩyíkâ rĩzó nyé õzõ kõrõnyã kâtí cú ĩtí tã ı̣̂sũ-ı̣̂sũ ãkó, rĩꞌá tã ĩyî drí lẽlé rî ꞌẽlé ĩꞌdî âꞌdólé ĩyî ífífí îzãlé.

11 Ĩzã kõkõ! Ôvârí âꞌdô lâŋõ fẽꞌá gólĩyî drí. Gólĩyî rĩꞌá õzõ Káyĩnã gólâ íyî ậdrúpı̣̃ rî lôvó ꞌbã ꞌbá kó kô rî kâtí, gõꞌdá kpá õzõ Bãlámã gólâ õjílã Ôvârí kâ jã ꞌbá lạ́tı̣̂ mbı̣̂ gólâ ꞌdẽzó Ôvârí vó rî ꞌásĩ ãꞌdô ró bê ậdı̣̂ ûsúzó ĩꞌdî sĩ lâ rî kâtí, gõꞌdá kpá õzõ Kórã gólâ tã Ôvârí kâ gã ꞌbá ꞌdó drı̣́-ãcê Músạ̃ kâ yí bê rî kâtí. Ĩtí rî, Ôvârí âꞌdô gólĩyî îzãꞌá kpá õzõ gólâ drí Kórã rî îzãrẽ tí.

12 Õjílã ꞌdî ꞌbá yî gólĩyî õtírĩ ĩyî âfí ãnî lãfálé ngá nyãlé kãrámã gólâ rû ậmû kâ lõvõ Ôvârí kâ âꞌdázó rî ꞌá ãní bê rî, gólĩyî ꞌbã ĩyî tã trá cé ĩꞌdî sı̣́sı̣́, tã ányâ ꞌẽlé ũrı̣̃ ãkõ. Gõꞌdá gólĩyî rĩꞌá õzõ ôzê gólâ ậnı̣́ ꞌbá cé ậnı̣̂ ꞌdı̣̃ ꞌbá kô rî kâtí cé kạ̃gũmạ́ạ̃ bê. Gõꞌdá gólĩyî kpá õzõ fê gólâ lõꞌwâ ꞌwã ꞌbá kó kô drílâ drãzó rî kâtí. 13 Gólĩyî ꞌê ãnî tã ı̣̂sũ ãníkâ drí ậvı̣̃zó õzõ õjílã drí ꞌbú gãrẽ ãꞌwá drí ꞌdẽzó ꞌá lâ rî kâtí, gõꞌdá gólĩyî rĩꞌá õzõ ı̣̃ꞌbı̣̂ꞌbı̣̂wạ́ gólâ sĩ ꞌbá nĩꞌá ậvı̣̃lı̣́ ı̣́nı̣́rı̣́kúwạ́ ꞌá rî kâtí, únı̣̃ı̣́ tã gólĩyî tãsĩ rî kô.

14 Ẽnókã tíbê âꞌdó ꞌbá Ádãmã rî ózõwá ândâlâ njı̣̂-kázíyá ró rî ậngũ tã trá õjílã ꞌdî ꞌbá yî tãsĩ ạ̃kû ró. Gólâ kĩ, “Ôvârí Yãkóvã âꞌdô âgõꞌá mãlãyíkã ı̣́tı̣́lı̣́lı̣́ íyíkâ nyãányâ rî ꞌbá yí bê. 15 Gólâ âꞌdô ꞌẽꞌá âgõlé tã-vó õjílã ndrĩ kâ kĩlí. Gólâ âꞌdô ꞌẽꞌá lâŋõ fẽlé õjílã gólĩyî ndrĩ gólâ rî ı̣̂njı̣̃ ꞌbá kô rî ꞌbá yî drí tã õnjí tẽtẽ gólĩyíkâ ꞌẽlé trá rî tãsĩ. Ôvârí âꞌdô ꞌẽꞌá lâŋõ fẽlé gólĩyî drí úlı̣́ õnjí gõꞌdá kpá lãꞌdá ndrĩ gólĩyî drí rĩzó gólâ rî lôꞌdálé ĩꞌdî sĩ lâ ꞌdĩ ꞌbá yî tãsĩ.”

16 Õjílã ꞌdî ꞌbá yî rî ĩyíkâ kậyı̣̂ vósĩ cé zãâ rĩꞌá tã gĩlí. Gólĩyî rî ĩyíkâ gõꞌdá kpá zãâ rĩꞌá ngá gólĩyî rúꞌbạ́ lôvó drí lẽlé rî ꞌẽlé ĩꞌdî. Gõꞌdá gólĩyî rî ĩyíkâ kpá zãâ rĩꞌá tã âmãlé kĩ, yĩ ãꞌdô ĩyíkâ õjílã tã lâ drí lâzélé gạ̃rạ̃ rî ĩꞌdî. Gõꞌdá rî ĩyî kpá rĩꞌá úlı̣́ âsô-âsô âtálé rĩzó rĩꞌá õjílã drı̣̃ âdólé ĩꞌdî sĩ lâ, õjílã ꞌdî ꞌbá yî õlẽ ró tã gólĩyî ĩyî nyãányâ drí lẽlé ꞌẽlé ꞌdĩ bê.

Tã gólâ tã lẽ ꞌbá drí sũzó tã lẽlẽ ĩyíkâ rú dódó rî

17 Ámâ rû-lẽ-ãzíyã yî tíbê má drí lẽlé rõô nõ ꞌbá yî, nĩ ı̣̂sũ drẽ tã gólâ tíbê lãjóꞌbá Kúmú ãmákâ Yésũ Krístõ kâ ꞌdĩ ꞌbá yî drí âtálé trá sı̣́sı̣́ nã ꞌbá yî sĩ nã. 18 Gólĩyî kĩ ãnî drí rî, “Õzõ õtírĩ cãâ kậyı̣̂ ạ̃dũkũ nô ꞌá rî, õjílã ãâꞌdô rĩꞌá ꞌdásí ꞌẽlé ãnî rú, tãlâ ãnî drí ꞌbãzó trá krístõ ꞌbá ró rî sĩ. Õjílã rî ꞌdĩ ꞌbá yî, ãâꞌdô ĩyíkâ cé rĩꞌá tã gólĩyî rúꞌbạ́ lôvó drí lẽlé rî ꞌẽlé ĩꞌdî, õjílã gólĩyî Ôvârí rî rõ ꞌbá kô rî yî.” 19 Õjílã ꞌdî ꞌbá yî, gólĩyî kpá ĩꞌdî tíbê rĩ ꞌbá krístõ ꞌbá lãfálé cãlé rî. Gólĩyî ĩꞌdî tíbê lôvó rúꞌbạ́ kâ drí gólĩyî pẽlé lẽ rî. Gõꞌdá Líndrí Tãndí Ôvârí kâ rí gólĩyî ꞌá kô.

20 Gõꞌdá ãníkâ rî, ámâ rû-lẽ-ãzí yî má drí lẽlé rõô rî ꞌbá yî, tã lẽlẽ ãníkâ Yésũ Krístõ ꞌá rî õmbâ zãâ nĩꞌá sı̣́sı̣́ ꞌálâ, tãlâ nĩ âꞌdô ró bê gạ́gạ́ tã lẽlẽ ãníkâ ꞌá õzõ rákã fê kâtí. Nĩ rî zãâ rãtáã ꞌẽlé nyé õzõ Líndrí Tãndí Ôvârí kâ drí âꞌdálé trá ãnî drí rî kâtí. 21 Gõꞌdá nĩ njû lõvõ Ôvârí kâ ãnî drí rî rú gạ́gạ́, gõꞌdá lı̣̃fı̣́ ꞌbãzó cé kậyı̣̂ gólâ Kúmú ãmákâ Yésũ Krístõ drí ꞌẽzó âgõlé rî drı̣̃ı̣̂, gólâ âꞌdô ãnî ꞌbãꞌá rĩlí zãâ gbạ́dú ạ̃dũkũ ãkó yí bê, tãlâ gólâ rĩꞌá pı̣̃pı̣̂sı̣́lı̣́ tãndí bê.

22 Nĩ sõ mbârâkã õjílã gólĩyî tíbê drı̣̃ lâ yî drí lîjãzó trá tã îmbâ ányâ rî ꞌbá yî drí rî ꞌá. 23 Gõꞌdá nĩ rî zãâ gólĩyî tíbê tã îmbá ꞌbá ányâ ró rî ꞌbá yî drí âdólé trá ngbá gõꞌdá drílĩyî ꞌẽzó lâŋõ õnjí tẽtẽ ûsúlı̣́ Ôvârí drı̣́gạ́ sĩ rî ꞌbá yî pãlé, té bũúũ lâŋõ rî gógó õtírĩ ꞌẽê gólĩyî ûsúlı̣́ rî ꞌá, gõꞌdá nĩ rî kpá pı̣̃pı̣̂sı̣́lı̣́ tãndí bê õjílã drí ndrĩ. Gõꞌdá ãnî lı̣̃fı̣́ õmbâ ãnî rú óõzó kô ãnî ífífí ꞌbãâ tã õnjí ꞌẽlé.

Rãtáã Ôvârí rî lûyı̣́zó

24 Mã lûyı̣̂ nî Ôvârí tíbê ãmâ pã ꞌbá ró nõ. Ní âꞌdô ãmâ ậtı̣̃ꞌá gạ́gạ́, mã õzó kô tã lẽlẽ ãmákâ Yésũ Krístõ ꞌá rî âyé. Ní âꞌdô îcáꞌá ãmâ ꞌbãlé âdrélé ní ágálé cú ĩtí tã õnjí ãkó, tãlâ mã rî ró bê ãyĩkõ ãmbá bê. 25 Ôvârí, mã lûyı̣̂ nî Ôvârí pạ̃tı̣́ı̣̃ ró tíbê ãmâ pã ꞌbá ró Kúmú ãmákâ Yésũ Krístõ sĩ rî. Mã ı̣̂njı̣̃ nî, tãlâ nî ĩꞌdî õjílã ndrĩ ãngó ꞌá nõ kúmú lâ yî ĩꞌdî. Nî ĩꞌdî rĩꞌá mbârâkã ạ́ngı̣́ bê kárá zãâ gbạ́dú ạ̃dũkũ ãkó. Ãâꞌdô ĩtí.

* 1:7 1.7 Õzõ ãgô drí rĩlí ậyı̣́lı̣́ ãgô ãzí bê rî tí. Nĩ zı̣̂ tã ꞌdî búkũ Tã Ómvó Ngá kâ ꞌá, kápĩtã 18 gõꞌdá kpá 19.

Tã Âꞌdâ

1

2

3

4

5

6

7

8

9

10

11

12

13

14

15

16

17

18

19

20

21

22

Tã âꞌdâ-âꞌdâ Yõwánĩ drí rî

Tã Âꞌdâ

Tã ꞌẽꞌá zı̣̃lâ nı̣̃lı̣́ sı̣́sı̣́ rî

Búkũ tã âꞌdâ-âꞌdâ kâ nõ âꞌdó kô õzõ búkũ ãzâ ꞌbá yí kâtí. Ĩtí rî, búkũ rî gógó nõ rî rĩꞌá tã gólâ rû âꞌdá ꞌbá trá tã ậngũ ꞌbá Ôvârí kâ Yõwánĩ drí ngá ãzákôlâ õzõ âbĩ-âbĩ kâtí rî ꞌá gõꞌdá kpá ngá líndrí ãzákôlâ Ôvârí drí âꞌdálé gólâ drí ndrẽlé nĩ rî ꞌbá yí bê. Gõꞌdá âbĩ-âbĩ Yõwánĩ kâ nõ rĩꞌá âbĩ-âbĩ ngĩíngî ꞌî, âꞌdó kô cé kậyı̣̂ ãlô sĩ. Yõwánĩ õtírĩ búkũ nô îgĩî rî, ꞌdĩî gólâ drẽ gạ̃nı̣́mạ̃ ꞌá gólâ drí tã lẽzó trá Yésũ ꞌá rî tãsĩ. Kậyı̣̂ rî ꞌdĩ ꞌbá yî sĩ rî, krístõ ꞌbá yî rĩꞌá gólĩyî õjílã drí lôꞌdálé, gõꞌdá kpá rĩꞌá ĩyî õjílã ãmbâ-ãmbâ ãngó drı̣̃lı̣́ Rómã kâ rî ꞌbá yî drí lôvó lâ yî ꞌbãlé kôꞌdáwá rî ꞌbá yî ĩꞌdî. Ólôꞌbã õjílã trá kậyı̣̂ rî ꞌdĩ ꞌbá yî sĩ gạ̃nı̣́mạ̃ ꞌá rõô õzõ Yõwánĩ yî tí gõꞌdá kpá õjílã ũrûkậ ꞌbá yî ûfúlı̣́ trá tã lẽlẽ gólĩyíkâ Yésũ ꞌá rî tãsĩ rî ꞌbá yí bê. Gõꞌdá búkũ rî nõ ꞌbã gólĩyî trá âꞌdólé cú tã ı̣̂sũ gólâ ạ̃tı̣́ ꞌálâ rî bê. Bê ĩtí rî, búkũ rî nõ rî tã âtî-âtî Ôvârí ngá lésĩ Krístõ ꞌbá yî drí ndrĩ tã gólĩyî ꞌẽ ꞌbá âꞌdólé ãngó drı̣̃ ꞌá drẽ ãkpãkãꞌdã Yésũ drí âcárẽ âgõlé nõngá kô rî ꞌbá yî âꞌdálé ĩꞌdî.

Yõwánĩ ûsû âmbâ-âmbâ ró yí drí tã âtázó tã gólĩyî tı̣̂ drí ậꞌdı̣́zó drí lâ yî sĩ nô ꞌbá yî tãsĩ, gõꞌdá kpá rĩꞌá âmbâ-âmbâ ró ãmâ drí tã rî ꞌdĩ ꞌbá yî ĩtõ lâ yî drí fĩzó ãmâ drı̣̃ı̣̂ ngbá. Búkũ rî nõ kpá cú rĩꞌá tã âtî-âtî kíríwá ró rî ꞌbá yí bê krístõ ꞌbá yî drí, tãlâ úlı̣́ ãzâ yî tãsĩ gõꞌdá líndrí gólĩyî Tã-drı̣̃ Lẽlẽ Ạ̃kû rî ꞌásĩ rî tãsĩ. Gõꞌdá drı̣̃-ꞌbá Rómã kâ rî ꞌbá yî îcá kpá kô ĩtõ lâ nı̣̃lı̣́. Tã âꞌdâ lâ rĩꞌá kápĩtã 18 ꞌá, tã âtálé jạ̃rı̣́bạ̃ Bãbĩlónã rî ûfû-ûfû tãsĩ rî. Gõꞌdá Krístõ ꞌbá yî nı̣̃ ĩyî trá kĩ, Yõwánĩ rî ꞌdĩ pạ̃tı̣́ı̣̃ tã âtálé jạ̃rı̣́bạ̃ ândrê zı̣̃lı̣́ Rómã rî tãsĩ.

Ngá lãlã njı̣̂-drı̣̃-lâ-rı̣̃ ꞌdî, órî trá rĩꞌá zı̣̃lâ ândálé ândâlâ dũû. Ĩtõ lâ kíríwá ró rî bê rĩꞌá krístõ ꞌbá yî drí. Krístõ ꞌbá yî jạ̃rı̣́bạ̃ njı̣̂-drı̣̃-lâ-rı̣̃ ꞌásĩ rî ꞌbá yî, ꞌdĩî rĩꞌá úlı̣́ mãnĩgõ ꞌî krístõ ꞌbá yî drí, âꞌdâ ꞌdĩ krístõ ꞌbá yî ĩꞌdî ndrĩ. Gõꞌdá ngá bẽlé íꞌdá sĩ rî ꞌbá yî bê kpá rĩꞌá njı̣̂-drı̣̃-lâ-rı̣̃, gõꞌdá ngá õzõ gûnı̣́yạ́ yí kâtí rî kpá bê rĩꞌá njı̣̂-drı̣̃-lâ-rı̣̃, ı̣̃ꞌbı̣̂ꞌbı̣̂wạ́ kpá njı̣̂-drı̣̃-lâ-rı̣̃ gõꞌdá lámbã kpá bê rĩꞌá njı̣̂-drı̣̃-lâ-rı̣̃.

Yésũ bê rĩꞌá cú rú bê dũû búkũ nô ꞌá. Órî gólâ rî zı̣̃lı̣́ rõô rî Kạ́bı̣̃lı̣́kı̣̃ Ôvârí kâ, tãlâ úfû gólâ trá tã õnjí tẽtẽ ãmákâ tãsĩ ãmâ drı̣̃ tĩ ꞌbá ró, ãꞌdô ró bê ãmâ ꞌbãlé âꞌdólé ngbángbá. Gõꞌdá órî gólâ rî zı̣̃lı̣́ Gólâ rĩ ꞌbá Ôvârí rî rõlé bũúũ íyî õdrã sĩ rî. Gólâ rî rú ãzâ ꞌbá yî rĩꞌá kpá õzõ nõô rî ꞌbá yí kâtí,

Mõrõbã, Tã mbı̣̂ ꞌbá, Tã îtõ ꞌbá, Tã ndẽ ꞌbá, Lîdrílí sı̣́sı̣́ rî, Ngîngî lâ Ôvârí kâ rî, Lôkí ꞌbá, ꞌDíyî pã ꞌbá, Úlı̣́ Ôvârí kâ, Kúmú ndrĩ ãzâ ꞌbá yî drı̣̃lı̣́.

Mãlãyíkã bê rĩꞌá ĩyî dũû búkũ nô ꞌá gólĩyî rĩ ꞌbá lôsĩ Ôvârí kâ ꞌẽlé rî. Gólĩyî rî tã ꞌẽlé lãjóꞌbá gólâkâ ró gõꞌdá kpá ạ̃jú ꞌbũ ꞌbá gólâkâ ró. Gólĩyî rĩꞌá cú mbârâkã bê ãmbá gõꞌdá kpá cú drı̣́-ãcê bê, mãlãyíkã rî ĩyî kárá lêndrélé õzõ õjílã kâtí. Gõꞌdá ngá lédrẽ-lédrẽ gólĩyî sû rĩ ꞌbá ĩyî rĩꞌá kı̣́tı̣̃ kũmũ Ôvârí kâ kâ vó lâ ndrẽlé rî ꞌbá yî kpá rĩꞌá ĩyî mãlãyíkã ꞌî.

Áâꞌdâ Sãtánã rî líndrí ı̣̃nı̣̃ gólâ ũjạ́ lâ ró rî rú, gõꞌdá gólâ kpá cú rĩꞌá lãjóꞌbá íyíkâ rî ꞌbá yí bê. Gõꞌdá gólĩyî âfõ ꞌbú gólâ dı̣̃ ngı̣̂lı̣́-ngı̣̂lı̣̃ ró ạ̃dũkũ ãkó rî ꞌásĩ lôsĩ gólâkâ ũrı̣̃ dã kâ rî ꞌẽlé, ꞌẽzó õjílã Ôvârí kâ ûfúlı̣́ gõꞌdá kpá rĩlí rĩꞌá õjílã rî ꞌdĩ ꞌbá yî ạ̃mbúkũ lâ lâkí ꞌbá drẽ rĩꞌá rĩlí ãngó drı̣̃ı̣̂ rî ꞌbá yî âdólé. Ôvârí ûfû Sãtánã yî trá lãjóꞌbá íyíkâ rî yí bê kậyı̣̂ gólâ drí ꞌbãlé tã kậkậrậ ndrĩ ndẽzó rî sĩ. Búkũ nô ólônyĩ ꞌâ lâ trá nõtí:

Kápĩtã 1–3 Tã îtõ búkũ nô kâ ꞌásĩ rî, Yõwánĩ rî tã Yésũ kâ íyî âꞌdázó yî Yõwánĩ drí rî ngĩlí gõꞌdá kpá tã Yésũ rî drí rĩꞌá âtálâ Yõwánĩ rî drí tã âtî-âtî îgĩlí njı̣̂-drı̣̃-lâ-rı̣̃ krístõ ꞌbá yî drí rî bê. Gõꞌdá tã âtî-âtî rî ꞌdĩ ꞌbá yî ãlô-ãlô âꞌdâ tã gólĩyî krístõ ꞌbá yî drí kĩ, Yésũ Krístõ nı̣̃ tã trá ndrĩ tã gólĩyíkâ rî ꞌbá yî tãsĩ, ĩꞌdî gólâ rĩꞌá cú mbârâkã ãmbá bê, gólâ kĩ, gólĩyî ĩîcâ rĩꞌá rĩlí tã lẽlẽ sĩ, ãꞌdô ró bê gólĩyî drí îcázó ndrĩ ngá tãndí gólâ drí êdélé gólĩyî drí ꞌbũû ꞌálâ rî ûsúzó.

Kápĩtã 4–7 Nĩngá sĩ, Yõwánĩ ndrê ngá ãzâ ꞌbá yî trá ꞌbũû ꞌálâ. Gólâ ndrê Ôvârí trá Kúmú ꞌbũû kâ ró ãngó drı̣̃ bê, õꞌbí rĩꞌá ı̣̂njı̣̃ꞌá lâ õjílã bê ãkí ãkó ꞌbũû ꞌá tólâ. Ôvârí fẽ wárãgã bı̣́ óômbê bãgó njı̣̂-drı̣̃-lâ-rı̣̃ sĩ rî ãzâ Yésũ gólâ rĩꞌá zı̣̃lâ Kạ́bı̣̃lı̣́kı̣̃ Ôvârí kâ gõꞌdá gólâ kpá fũlı̣́ trá rî drí. Wárãgã bı̣́ rî ꞌdĩ âꞌdâ líndrí tã gólĩyî ꞌẽ ꞌbá âꞌdólé ı̣̃zạ́tú ãngó drı̣̃ı̣̂ rî ꞌbá yí kâ rî ĩꞌdî. Yésũ cé ĩꞌdî ãlô drı̣́-ãcê bê wárãgã bı̣́ rî ꞌdĩ ꞌâ lâ njı̣̃zó, gõꞌdá bãgó tı̣̂ lâ gõzó rî ꞌbá yî ôkílí tú tú ãlô-ãlô rî. Gõꞌdá tã rî ꞌdĩ ĩtõ lâ kĩ, Ôvârí fẽ íyî drı̣́-ãcê rî trá Yésũ drí âꞌdózó tã gólĩyî ndrĩ ãngó drı̣̃ı̣̂ rî ꞌbá yî ꞌẽzó. Õjílã gólĩyî ndrĩ ꞌbũû ꞌá rî nı̣̃ tã rî ꞌdĩ trá gõꞌdá õjílã gólĩyî ndrĩ ãngó nõ ꞌá rî ꞌbá yî âꞌdô kpá tã rî ꞌdĩ nı̣̃ꞌá õzõ gólâ õtírĩ rĩî rĩꞌá ngá ꞌẽꞌẽ ꞌẽlé mbârâkã ãmbá sĩ rî.

Kápĩtã 8–11 Yõwánĩ rî tã âtálé lâŋõ õnjí dũû ꞌẽ ꞌbá âꞌdélé ı̣̃nyạ́kú drı̣̃ı̣̂ gõꞌdá õjílã lâ yí bê ndrĩ rî tãsĩ. Gõꞌdá lé ĩtí rî, õjílã nyãányâ Ôvârí kâ ró rî ꞌbá yî ûsú lâŋõ rî ꞌdĩ ꞌbá yî kô, tãlâ áâꞌdô âdréꞌá ndũû gólĩyî ngá lésĩ. Gõꞌdá krístõ ꞌbá gólĩyî ûfúlı̣́ trá tã lẽlẽ gólĩyíkâ Yésũ ꞌá rî tãsĩ rî ꞌbá yî ngô ãwó trá gólâ drí lâŋõ fẽzó bê gólĩyî ĩyî ꞌbã ꞌbá ûfúlı̣́ rî ꞌbá yî drí, gõꞌdá ĩtí rî, Yésũ âtâ tã kĩ, “Nĩ tẽ drẽ, kậyı̣̂ lâ drẽ bê fínyáwá.” Gõꞌdá mãlãyíkã yî îyâ ĩyî ânĩ-ânĩ lâŋõ kâ rî gûnı̣́yạ́ võvõ yî sĩ, gõꞌdá õjílã ãngó drı̣̃ı̣̂ rî ꞌbá yî gã dó drı̣̃ âdĩlí âꞌdózó rĩlí kũmũ Yésũ kâ rî zẽlé.

Kápĩtã 12–13 Gõꞌdá nĩngá sĩ, Sãtánã ı̣̃nı̣̃ ândrê ró rî rĩꞌá tã ûjũꞌá õjílã Ôvârí kâ ûfúzó, gõꞌdá lé rî, gólâ îcá kô ꞌẽlâ. Gólâ rî trá õjílã ãmbá ãngó kâ âdólé gạ̃rạ̃ kĩ, yî ĩꞌdî kúmú ꞌî. Ôvârí fẽ mbârâkã trá gólâ drí tã ꞌdî ꞌẽzó fínyáwá.

Kápĩtã 14–21 Nĩngá sĩ rî, Ôvârí drí tã ꞌbãzó kĩ, kậyı̣̂ tã ꞌdî kâ ndẽ rû trá, gõꞌdá drílâ tã õjílã ndrĩ ãngó drı̣̃ı̣̂ rî ꞌbá yí kâ kĩzó. Ĩtí ãngó drı̣̃ drí ậvı̣̃zó. Gõꞌdá Ôvârí drí drı̣́-ꞌâ fẽzó gólĩyî rĩ ꞌbá tã lẽlé Yésũ ꞌá cãlé bũúũ gólĩyî õdrã sĩ rî ꞌbá yî drí. Gõꞌdá gólĩyî âꞌdó ꞌbá ngá ãlô ró gólâ bê rî ꞌbá yî, rî ĩyî trá gólâ bê kpãkã võ ãlô ꞌá zãâ gbạ́dú. Yõwánĩ ngî tã trá võ rî ꞌdĩ sũsũ lâ tãsĩ. Gõꞌdá gólĩyî rĩ ꞌbá trá tólâ rû jã ꞌbá kpúrũkélẽ Yésũ rú rî ꞌbá yî ófẽ lâŋõ trá gólĩyî drí Sãtánã yí bê zãâ gbạ́dú ạ̃dũkũ ãkó.

Ĩtí rî, tã âtî-âtî búkũ rî nõ kâ rĩꞌá kĩ, Ôvârí ꞌbã Yésũ trá âꞌdólé ạ̃jú-ꞌbá-ãzí yî Ôvârí kâ rî ꞌbá yî ûfúlı̣́ ndrĩ, ꞌdĩî ndrĩ ꞌdó Sãtánã yí bê. Gõꞌdá nĩngá sĩ, Yésũ drí drı̣́-ꞌâ fẽzó õjílã Ôvârí kâ gólĩyî rĩ ꞌbá ĩyî tã lẽlẽ sĩ cãlé bũúũ gólĩyî õdrã sĩ rî ꞌbá yî drí. Gõꞌdá gólĩyî Ôvârí rî mvá nyãányâ yî ró rî âꞌdô ĩyî drı̣́-ꞌâ ûsúꞌá ꞌbũû óꞌdí gólâ Ôvârí drí êdélé trá gólĩyî drí rî ꞌálâ. Gõꞌdá kậyı̣̂ gólĩyî lâŋõ kâ sĩ rî, ꞌdõvó mã rî zãâ tã lẽlẽ sĩ tã rî nõ ꞌbá yî ꞌá gõꞌdá mã ậtũ ãmâ fĩî gạ́gạ́.

1

1 Tã îgĩ gólâ nõ rĩꞌá úlı̣́ Ôvârí kâ rî ꞌbá yî ĩꞌdî. Ôvârí lẽ trá tã ãzâ ꞌbá yî gólĩyî ꞌẽ ꞌbá âꞌdólé ꞌwãâ ró rî ꞌbá yî âꞌdálé rû ı̣̂ꞌbũ ꞌbá gólâkâ rî ꞌbá yî drí. Ĩtí rî, Ôvârí âtâ tã rî ꞌdĩ ꞌbá yî trá Yésũ Krístõ drí, gõꞌdá Yésũ drí mãlãyíkã íyíkâ rî âjózó tã rî ꞌdĩ ꞌbá yî âꞌdálé mâ Yõwánĩ gólâ rû ı̣̂ꞌbũ ꞌbá gólâkâ ró rî drí. 2 Gõꞌdá má îgĩ tã gólĩyî má drí ndrẽlé trá ndrĩ rî ꞌbá yî trá té ĩtí, gõꞌdá kpá tã gólĩyî Yésũ Krístõ drí tã lâ âtálé má drí rî, ãꞌdô ró bê ãnî drí nı̣̃zó lâ. 3 Gõꞌdá ândrâ-tãndĩ âꞌdô âꞌdóꞌá õjílã ãzâ gólâ úlı̣́ gólĩyî îgĩlí trá búkũ nô ꞌá rî ꞌbá yî zı̣̃ ꞌbá õjílã ãzí drí rî ꞌbá yî drí. Gõꞌdá ândrâ-tãndĩ âꞌdô âꞌdóꞌá õjílã ãzâ gólâ úlı̣́ gólĩyî îgĩlí trá búkũ nô ꞌá rî ꞌbá yî ârí ꞌbá tã ı̣̂sũ lâ yî sĩ mãnísĩ rî yî drí, tãlâ kậyı̣̂ tã rî ꞌdĩ ꞌbá yî drí ndrĩ ꞌẽzó âꞌdólé rî trá rĩꞌá ãnyî rõô.

Yõwánĩ jô tã âtî-âtî Yésũ kâ õjílã Ôvârí kâ rî ꞌbá yî drí

4 Mâ Yõwánĩ îgĩ tã îgĩ-îgĩ nô nĩ õjílã Ôvârí kâ gólĩyî jạ̃rı̣́bạ̃ gólĩyî njı̣̂-drı̣̃-lâ-rı̣̃ ꞌbạ̃drı̣̃ Ásĩyã kâ ꞌá rî ꞌbá yî drí. Ôvârí rî ꞌálé ạ̃ậꞌdı̣̂ ãnî rú, gõꞌdá gólâ õfẽ ró tã ạ̃ꞌdı̣́ íyíkâ ãnî drí. Gólâ ĩꞌdî âꞌdó ꞌbá bê kárá rî. ꞌDõvó Líndrí Tãndí Ôvârí kâ âdré ꞌbá Ôvârí ândrá rî õfẽ tã sũsũ gõꞌdá kpá tã ạ̃ꞌdı̣́ bê ãnî drí.* 5 Gõꞌdá Yésũ Krístõ gólâ rĩ ꞌbá tã mbı̣̂ ꞌbá ró zãâ kárá tã Ôvârí kâ ꞌẽlé pạ̃tı̣́ı̣̃ ró bũúũ gólâ rî fũzó rî õfẽ kpá tã sũsũ gõꞌdá tã ạ̃ꞌdı̣́ bê ãnî drí. Gólâ ĩꞌdî rĩꞌá õjílã sı̣́sı̣́ Ôvârí drí îngálé õdrã ꞌásĩ rî. Gólâ rĩꞌá kúmú ꞌî kúmú ãzí drı̣̃lı̣́ ndrĩ ãngó nõ ꞌá.

Óõ, Yésũ mã lûyı̣̂ nî. Nî ĩꞌdî ãmâ lôvó ꞌbã ꞌbá rõô gõꞌdá ãmâ ꞌbãlé înjílí vólé mbârâkã tã õnjí ãmákâ rî kâ ꞌásĩ tãlâ ánî õdrã sĩ rî.

6 Ní njĩ ãmâ trá âꞌdólé ꞌbãlé kúmú yî ró, gõꞌdá kpá ní ꞌbã ãmâ trá âꞌdólé ãnyî ánî átá Ôvârí bê kárá ũrı̣̃ ãkó drı̣̃-ꞌbá ró.

Bê trá ĩtí rî, ꞌdõvó õjílã ı̣̃ı̣̂njı̣̃ nî gõꞌdá õlûyı̣̂ ĩyî kpá nî kúmú ĩyíkâ ró zãâ gbạ́dú zãâ. Ãâꞌdô ĩtí.

7 Nĩ ndrê drẽ, Yésũ âbí ꞌẽꞌá âcálé võ lậgû-lậgû bê gbãâ yí rú sĩ. Ĩtí rî, õjílã ndrĩ âꞌdô ĩyî gólâ rî ndrẽꞌá ĩyî lı̣̃fı̣́ nyãányâ sĩ, ngîngî lâ rĩꞌá õjílã gólĩyî gólâ rî rúꞌbạ́ ĩnyĩrĩkõ ậꞌdı̣́ ꞌbá trá ạ̃jú sĩ rî ꞌbá yî, õrĩ Yúdạ̃ yí kâ tí rî. Gõꞌdá õjílã õrĩ ndrĩ ãngó drı̣̃ kâ rî ꞌbá yî âꞌdô ĩyî ãwó ngõꞌá ĩyî ûrû ı̣̃lı̣́ndrı̣̂ sĩ, tãlâ gólĩyî drí gólâ rî fũzó nĩ rî tãsĩ. Ĩtí tã pạ̃tı̣́ı̣̃ ró rî, tã rî ꞌdĩ âꞌdô rû ꞌẽꞌá té õzõ âtálé trá ꞌdĩ kâtí. Ãwô-ꞌdĩ. 8 Ôvârí ãmâ lı̣́pı̣̂ âtâ tã kĩ, “Mâ rĩꞌá gólâ tã ndrĩ îtõ ꞌbá ró rî ĩꞌdî, gõꞌdá mâ kpá ĩꞌdî rĩꞌá gólâ ꞌẽ ꞌbá tã-vó ndrĩ âtílí rî. Mâ ĩꞌdî âꞌdó ꞌbá bê kárá rî. Mâ ĩꞌdî rĩꞌá gólâ mbârâkã ndrĩ lı̣́pı̣̂ ró rî.”

Tã Yésũ drí íyî âꞌdázó Yõwánĩ drí rî

9 Mâ gólâ tã nô îgĩ ꞌbá nõ rĩꞌá ãnî ậdrúpı̣̃ Yõwánĩ ĩꞌdî. Nĩ nı̣̃ trá kĩ, má njı̣̃ lâŋõ rû îzã kâ tãlâ tã lẽlẽ ámákâ Yésũ ꞌá. Gólâ ãmâ drí ậtũlı̣́ ãní bê cú ĩtí pı̣̃pı̣̂sı̣́lı̣́ îngá ãkó kpạ̃kpạ̃, tãlâ ãmâ rĩꞌá kũmũ gólâkâ rî zẽlé rî drí. Sı̣́sı̣́ nã sĩ rî, úrû mâ trá gõꞌdá ꞌbãlé gạ̃nı̣́mạ̃ ꞌá ãkîrĩ zı̣̃lı̣́ Pãtõmósã rî ꞌá tãlâ tã Ôvârí kâ pẽpẽ tãsĩ tã âtî-âtî Yésũ rî tãsĩ rî bê. 10 Kậyı̣̂ Ôvârí rî îrátã kâ ãzâ sĩ rî, mbârâkã Líndrí Tãndí Ôvârí kâ kâ fî trá má ꞌá má drí gõzó Yésũ rî ndrẽlé. Gõꞌdá ĩtí rî, âꞌdô trá nõtí. Má ârî õjílã ãzâ úlı̣́ lâ trá rĩꞌá tã âtáꞌá má ũgúlı̣́ lésĩ. Õjílã rî ꞌdĩ gbórókõ lâ rĩꞌá ûrû õzõ gûnı̣́yạ́ kâtí. 11 Gõꞌdá õjílã rî ꞌdĩ kĩ nĩ rî, “Ní îgĩ tã gólĩyî ní drí ꞌẽꞌá ndrẽlâ rî ꞌbá yî búkũ ꞌá, gõꞌdá ní jô ró bê kạ̃nı̣́sạ̃ gólĩyî njı̣̂-drı̣̃-lâ-rı̣̃ gólĩyî âꞌdó ꞌbá Ẽfésõ ꞌálâ, Sĩmĩrónã ꞌálâ, Pẽrẽgãmómã ꞌálâ, Tãyãtírã ꞌálâ, Sãrãdísĩ ꞌálâ, Fĩlãdẽlífĩyã ꞌálâ gõꞌdá kpá Lõdĩsíyã ꞌálâ rî ꞌbá yî drí.”

12-13 Gõꞌdá nĩngá sĩ, má drí ngãzó rû pĩlí ꞌbô õjílã gólâ rĩ ꞌbá tã âtálé má drí nõ ndrẽlé rî, má drí ãzákôlâ lêndrê õzõ õjílã mvá kâtí rî ndrẽzó âdréꞌá lámbã njı̣̂-drı̣̃-lâ-rı̣̃ êdélé trá dáãbõ ꞌásĩ rî lãfálé, cú ítá kũndrũ-kũndrũ bê yí rú bũúũ pá ômbê ꞌásĩ, gõꞌdá gólâ kpá rĩꞌá bãgó kúmú kâ êdélé dáãbõ ꞌásĩ rî bê, óômbê trá gbãâ ạ́gạ́sı̣́ lâ ꞌásĩ. 14 Gõꞌdá gólâ rî drı̣̃-ꞌbí mvẽêmvê kpírí-kpírí kãtóõ kâtí gõꞌdá lı̣̃fı̣́ bê kõꞌá njãrã-njãrã õzõ lạ̃sı̣́ kâtí. 15 Gõꞌdá pá-gbãyã lâ yí kâ trá ókĩzõ ậdı̣̂ gólâ rĩꞌá võlâ kõvõ sĩ óká zẽlé rî kâtí. Gbórókõ lâ lôndrô ókĩzõ lı̣̃mvû õlé drı̣̃ı̣̂ rî kâtí. 16 Gólâ cú rĩꞌá ı̣̃ꞌbı̣̂ꞌbı̣̂wạ́ bê njı̣̂-drı̣̃-lâ-rı̣̃ íyî drı̣́-ágó ꞌá, gõꞌdá lı̣́gú ạ́ngı̣́ cĩcĩ ró néné rî âfõ trá mbẽlẽsõ sı̣́-ꞌbálé lâ ꞌásĩ. Gõꞌdá nı̣̃lı̣́ lâ rĩꞌá kõꞌá õzõ ı̣̃tú gólâ drı̣̃-gbádá ndrı̣̃ ꞌbá ĩꞌdî rî lı̣̃fı̣́ lâ kâtí.

17 Gõꞌdá má ndrê õjílã rî ꞌdĩ lârâkô lâ bê ĩtí rî, má drí ngãzó ꞌdẽlé gbõ ạ̃drũ ãvõ kâtí gólâ ândrá. Drílâ ngãzó íyî drı̣́-ágó trõlé ꞌbãlé má rú gõꞌdá ngãzó tã âtálé kĩ,

Ní ꞌê ũrı̣̃ kô. Nõô rĩꞌá mâ Yésũ gólâ tã îtõ ꞌbá ró ndrĩ gõꞌdá kpá gólâ ꞌẽ ꞌbá tã-vó âtílí ndrĩ rî ĩꞌdî. 18 Mâ ĩꞌdî âꞌdó ꞌbá bê kárá rî. Kậyı̣̂ sı̣́sı̣́ nã sĩ rî, úfû mâ trá, gõꞌdá ngbãângbânõ rî, mâ bê rĩꞌá lédrẽ-lédrẽ ró kpá óꞌdí, gõꞌdá âꞌdô rĩꞌá lédrẽ-lédrẽ ró zãâ gbạ́dú ạ̃dũkũ ãkó. Mâ rĩꞌá cú drı̣́-ãcê bê õdrã drı̣̃lı̣́.

19 Ní îgĩ tã gólĩyî ndrĩ ní drí ndrẽlé trá ngbãângbânõ rî, gõꞌdá kpá gólĩyî má drí ꞌẽꞌá âꞌdálâ ní drí ạ̃tı̣́ ꞌálâ rî ꞌbá yî búkũ ꞌá. 20 Gõꞌdá ı̣̃ꞌbı̣̂ꞌbı̣̂wạ́ gólĩyî njı̣̂-drı̣̃-lâ-rı̣̃ ámâ drı̣́-ágó ꞌá nõ ꞌbá yî tãsĩ gõꞌdá kpá lámbã gólĩyî njı̣̂-drı̣̃-lâ-rı̣̃ êdélé dáãbõ ꞌásĩ nõ ꞌbá yî tãsĩ rî, ꞌdõvó má lôfõ drẽ ĩtõ lâ yî ní drí nõtí. Ị̃ꞌbı̣̂ꞌbı̣̂wạ́ njı̣̂-drı̣̃-lâ-rı̣̃ ꞌdî ꞌbá yî rĩꞌá õjílã gólĩyî rĩ ꞌbá ãlô-ãlô kạ̃nı̣́sạ̃ gólĩyî njı̣̂-drı̣̃-lâ-rı̣̃ ꞌdî ꞌbá yî vó lâ yî ndrẽlé rî ꞌbá yî ĩꞌdî, gõꞌdá lámbã njı̣̂-drı̣̃-lâ-rı̣̃ ꞌdî ꞌbá yî rĩꞌá kạ̃nı̣́sạ̃ rî gógó njı̣̂-drı̣̃-lâ-rı̣̃ ꞌdî ꞌbá yî nyãányâ lâ yî ĩꞌdî.

2

Tã âtî-âtî Yésũ kâ õjílã Ôvârí kâ Ẽfésõ ꞌálâ rî ꞌbá yî drí

1 Ní îgĩ tã nô õjílã gólâ rĩ ꞌbá õjílã ámákâ vó lâ ndrẽlé Ẽfésõ ꞌálâ rî drí nõtí kĩ nĩ rî,

Nĩ ârî drẽ! Mâ rĩꞌá õjílã gólâ âꞌdó ꞌbá ı̣̃ꞌbı̣̂ꞌbı̣̂wạ́ bê njı̣̂-drı̣̃-lâ-rı̣̃ ámâ drı̣́-ágó ꞌá, gõꞌdá kpá õjílã gólâ rĩ ꞌbá lậmúlı̣́ lámbã njı̣̂-drı̣̃-lâ-rı̣̃ gólĩyî êdélé dáãbõ ꞌásĩ rî ꞌbá yî lãfálé ꞌásĩ rî ĩꞌdî. 2-3 Má nı̣̃ tã gólĩyî ãnî drí rĩꞌá ꞌẽlâ rî ꞌbá yî trá ndrĩ. Má nı̣̃ trá kĩ, nĩ ꞌê ngá ꞌẽꞌẽ trá mbârâkã sĩ rõô. Nĩ âdrê trá õzõ rákã fê kâtí fĩî ậtũ-ậtũ sĩ lâŋõ ꞌásĩ tãlâ tã ámákâ rî ꞌbá yî tãsĩ. Má nı̣̃ trá kĩ, nĩ âyé õjílã gólĩyî rĩ ꞌbá tã ányâ îmbálé rî ꞌbá yî kô rĩlí ãnî lãfálé. Gõꞌdá kpá rî, nĩ ûjũ úlı̣́ õjílã gólĩyî kĩ ꞌbá nĩ rî, ĩyî ãâꞌdô lãjóꞌbá Ôvârí kâ ĩꞌdî, gõꞌdá gólĩyî âꞌdó ĩyî ĩꞌdî kôꞌdáwá rî ꞌbá yí kâ trá. Gõꞌdá nĩ nı̣̃ trá kĩ, õjílã rî ꞌdĩ ꞌbá yî rĩꞌá ĩyî õnjõ ꞌbá ꞌî.

4 Gõꞌdá tã ãzâ bê rĩꞌá ãlô ãnî drí rĩꞌá ꞌẽlâ gólâ ámâ ꞌbã ꞌbá âꞌdólé drı̣́-mbílí sõlé ãnî lı̣̃fı̣́ rî. Tã rî gógó ĩꞌdî rĩꞌá õzõ nõô rî kâtí. Nĩ ꞌbãá gõꞌdá ámâ lôvó kôꞌdáwá ngbãângbânõ õzõ ãnî drí rĩꞌá ꞌẽlâ sı̣́sı̣́ nã sĩ rî kâtí. 5 ꞌDõvó ĩtí rî, nĩ ı̣̂sũ drẽ tã tã gólâ nõ tãsĩ. Gõꞌdá ángô tí ró ãnî drí tã ꞌẽꞌẽ ãníkâ jãzó ányâ ró tákányĩ yã? Nĩ âdĩ drı̣̃ vólé tã õnjí ãníkâ rî ꞌbá yî ꞌásĩ, gõꞌdá nĩ rî ró bê rĩꞌá tã gólĩyî ãnî drí rĩꞌá ꞌẽlâ kậyı̣̂ sı̣́sı̣́ ãnî drí âꞌdózó õjílã ámákâ ró nã sĩ rî ꞌẽlé ĩꞌdî. Õzõ gõꞌdá nĩ ãâdĩ drı̣̃ kô vólé tã õnjí ãníkâ rî ꞌbá yî ꞌásĩ rî, má âꞌdô ânĩꞌá ãnî ngálâ gõꞌdá lámbã ãníkâ ꞌdĩ trõlé vólé ãnî drı̣́gạ́ sĩ. 6 Gõꞌdá lé ĩtí rî, tã ãlô bê rĩꞌá gólâ ámâ ꞌbã ꞌbá âꞌdólé ãyĩkõ ró rî. Tã ꞌdî ĩꞌdî rĩꞌá nõ, nĩ gã tã õnjî-õnjî gólĩyî lãjóꞌbá Nĩkólã kâ rî ꞌbá yî drí rĩꞌá ꞌẽlâ rî ꞌbá yî trá dó. Gõꞌdá mâ rî gógó gã tã õnjí ꞌẽꞌẽ gólĩyíkâ ꞌdĩ ꞌbá yî kpá dó.

7 Ãnî õjílã ámákâ rî ꞌbá yî, õzõ ãnî ãꞌdô fí té bı̣́ bê rî, ꞌdõvó nĩ ârî tã gólâ má drí rĩꞌá âtálâ ãnî drí Líndrí Tãndí Ôvârí kâ rî sĩ rî. Má âtâ ãnî gólĩyî ndrĩ rĩ ꞌbá fĩî ậtũlı̣́ gõꞌdá tã âyézó kô ꞌdẽzó má vósĩ rî, má âꞌdô ãnî âyéꞌá lõꞌwâ lédrẽ-lédrẽ kâ ạ́mvú Ôvârí kâ ꞌá rî nyãlé rĩzó zãâ gbạ́dú ạ̃dũkũ ãkó. Ĩꞌdî ꞌdĩ.

Tã âtî-âtî Yésũ kâ õjílã Ôvârí kâ Sĩmĩrónã ꞌálâ rî ꞌbá yî drí

8 Ní îgĩ tã nô õjílã gólâ rĩ ꞌbá õjílã ámákâ vó lâ ndrẽlé Sĩmĩrónã ꞌálâ rî drí nõtí kĩ nĩ rî,

Nĩ ârî drẽ! Mâ ĩꞌdî gólâ tã îtõ ꞌbá nĩ gõꞌdá kpá gólâ ꞌẽ ꞌbá âꞌdólé tã-vó lâ âtílí nĩ rî. Mâ ĩꞌdî gólâ fũlı̣́ trá rî, gõꞌdá mâ kpá ĩꞌdî lîdrí ꞌbá óꞌdí õdrã ꞌásĩ rî. 9 Má nı̣̃ tã trá ndrĩ lâŋõ rû îzã ãníkâ rĩꞌá njı̣̃lâ rî ꞌbá yî tãsĩ. Gõꞌdá má nı̣̃ kpá trá ãnî rĩꞌá ngá ãkó ãngó ꞌá. Gõꞌdá tã pạ̃tı̣́ı̣̃ ró rî, ãnî rĩꞌá ngá bê rõô ẽró ãníkâ ꞌá võ ꞌbũû ꞌá ûrú ꞌálâ rî ꞌá. Gõꞌdá kpá rî, má nı̣̃ lãꞌdá gólĩyî õrĩ Yúdạ̃ yí kâ ũrûkậ ꞌbá yî drí rĩzó ãnî lôꞌdálé rî ꞌbá yî trá. Gólĩyî kĩ nĩ rî, yĩ ãâꞌdô õrĩ Ôvârí rî nyãányâ kâ ĩꞌdî, gõꞌdá tã pạ̃tı̣́ı̣̃ ró rî, gólĩyî rî Sãtánã rî ı̣̂njı̣̃lı̣́ ĩꞌdî kúmú ĩyíkâ ró. Ĩtí rî, gólĩyî rí kô ꞌdĩ rĩꞌá tã ꞌẽlé õjílã pạ̃tı̣́ı̣̃ Yúdạ̃ yí kâ rî ꞌbá yí kâtí ãlôwálâ.

10 Lâŋõ ꞌẽꞌá âꞌdélé ãnî drı̣̃ı̣̂, nĩ ꞌê ũrı̣̃ kô. Ĩtí rî, má âtâ drẽ tã ãzâ ãnî drí, Sãtánã lẽ íyíkâ nõ ãnî ꞌẽlé âꞌdólé ꞌdẽlé má vósĩ kô. Gólâ âꞌdô gõꞌdá ãnî ũrûkậ ꞌbá yî ꞌẽꞌá ꞌbãlé gạ̃nı̣́mạ̃ ꞌá. Ĩtí rî, nĩ âꞌdô lâŋõ ŋãꞌá ãnî drı̣̃ı̣̂ kậyı̣̂ ãzâ ꞌbá yî sĩ.* Kpálé rî, ꞌdõvó nĩ rî tã lẽlẽ sĩ má ꞌá, õzõ kpálé áãꞌdô bí ãnî ûfúꞌá rî. Õzõ nĩ õꞌê trá ĩtí rî, má âꞌdô ãnî ꞌbãꞌá rĩlí lédrẽ-lédrẽ ró zãâ gbạ́dú ûrú ꞌálâ. 11 Ãnî õjílã ámákâ rî ꞌbá yî, õzõ ãnî ãꞌdô fí té bı̣́ bê rî, ꞌdõvó nĩ ârî tã gólâ mâ drí rĩꞌá âtálâ ãnî drí Líndrí Tãndí Ôvârí kâ rî sĩ rî. Má âtâ tã ãnî drí, ãnî gólĩyî ndrĩ rĩ ꞌbá fĩî ậtũlı̣́ gõꞌdá tã âyézó kô ꞌdẽzó má vósĩ rî, nĩ âꞌdô rĩꞌá ạ̃dũkũ ãkó, âꞌdó kô õzõ gólĩyî ôdrã ꞌbá lạ̃sı̣́ Ôvârí kâ ꞌá rî tí kô. Ĩꞌdî ꞌdĩ.

Tã âtî-âtî Yésũ kâ õjílã Ôvârí kâ Pẽrẽgãmómã ꞌálâ rî ꞌbá yî drí

12 Ní îgĩ tã nô õjílã gólâ rĩ ꞌbá õjílã ámákâ vó lâ ndrẽlé Pẽrẽgãmómã* ꞌálâ rî drí nõtí kĩ nĩ rî,

Nĩ ârî drẽ! Mâ rĩꞌá gólâ rî gógó âꞌdó ꞌbá cú lı̣́gú ạ́ngı̣́ mbẽlẽsõ, sı̣́ lâ drí cĩlí cĩcĩ néné, gõꞌdá rĩꞌá âfõꞌá sı̣́-ꞌbálé lâ ꞌásĩ rî bê rî ĩꞌdî. 13 Má nı̣̃ trá kĩ, võ gólâ ãnî drí rĩzó rĩlí rî, rĩꞌá võ Sãtánã drí âꞌdózó kúmú lâ ró rî ĩꞌdî. Kpálé rî, nĩ gãá tı̣̂ kô kĩ, mâ ĩꞌdî rĩꞌá kúmú ãníkâ. Gõꞌdá kpálé rî, úfû Ãnĩtípã rû ı̣̂ꞌbũ ꞌbá ámákâ ró rî, ãnî lãfálé sĩ, tãlâ gólâ rî trá tã Ôvârí kâ ꞌẽlé ĩꞌdî pạ̃tı̣́ı̣̃ ró mbı̣̂ rî tãsĩ, nĩ rî trá tã lẽlẽ sĩ má ꞌá. Nĩ ꞌê tã ámákâ nõ, õzõ kpálé nĩ õrî võ gólâ õjílã dũû drí rĩzó rĩꞌá Sãtánã rî ı̣̂njı̣̃lı̣́ ĩꞌdî rî ꞌá rî.

14 Gõꞌdá tã ũrûkậ ꞌbá yî bê, má drí ãnî rú îzãzó tã lâ sĩ rî. Õjílã ãzâ ꞌbá yî bê ãnî lãfálé sĩ, gólĩyî rî ĩyíkâ tã gólĩyî Bãlámã drí õjílã îmbázó ĩꞌdî sĩ lâ rî ꞌbá yî ꞌẽlé ĩꞌdî. Bãlámã* ĩꞌdî tã âꞌdá ꞌbá Bãlákã drí õjílã Ôvârí kâ jãzó lạ́tı̣̂ mbı̣̂ gólâ ꞌdẽzó Ôvârí vó rî ꞌásĩ gólĩyî âdô-âdô sĩ ậyı̣́lı̣́ õkó âꞌdó ꞌbá kô gólĩyî õkó ró rî ꞌbá yí bê rî, gõꞌdá kpá rî, gólĩyî õnyâ ró bê nyãsá fẽlé trá ôvârí ãbãrãdãgõ drí ngá õzõ pãrãndã kâtí rî tı̣́ rî. 15 Ãnî ũrûkậ ꞌbá yî rî kpá rĩꞌá tã ányâ ãlôlâ ꞌdĩ ꞌbá yî ꞌẽlé ĩꞌdî. Nĩ rî rĩꞌá tã gólĩyî lãjóꞌbá Nĩkólã kâ rî ꞌbá yî drí rĩꞌá îmbálâ rî ꞌbá yî ꞌẽlé ĩꞌdî. 16 Îcâ trá ãnî drí tã õnjí ꞌdĩ ꞌbá yî âyélé vólé. Õzõ nĩ ãâyê tã õnjí rî ꞌdĩ ꞌbá yî kô rî, má âꞌdô cãꞌá tólâ ꞌwãâ gõꞌdá lı̣́gú ạ́ngı̣́ mbẽlẽsõ ámâ sı̣́-ꞌbálé ꞌá nõ sĩ lâŋõ fẽlé ãnî gólĩyî rĩ ꞌbá tã õnjí ꞌdĩ ꞌbá yî ꞌẽlé rî ꞌbá yî drí.

17 Ãnî õjílã ámákâ rî ꞌbá yî, õzõ ãnî ãꞌdô fí té bı̣́ bê rî, ꞌdõvó nĩ ârî tã gólâ má drí rĩꞌá âtálâ ãnî drí Líndrí Tãndí Ôvârí kâ rî sĩ rî. Má âtâ tã ãnî gólĩyî ndrĩ rĩ ꞌbá fĩî ậtũlı̣́ gõꞌdá tã âyézó kô ꞌdẽzó má vósĩ rî, má âꞌdô nyãsá gólâ Ôvârí kâ ꞌbũû ꞌálâ rî fẽꞌá ãnî drí. Má âꞌdô kpá rú óꞌdí zı̣̃ꞌá ãnî drı̣̃ı̣̂. Gõꞌdá rú rî ꞌdĩ má âꞌdô îgĩꞌá lâ kúnı̣́ mvá mvẽêmvê rú fẽlé ãnî drí. Õjílã ãlôwálâ nı̣̃ı̣́ rú óꞌdí rî ꞌdĩ kô cé ãnî rî gógó má drí kúnı̣́ mvá rî ꞌdĩ fẽzó drílĩyî rî ĩꞌdî. Ĩꞌdî ꞌdĩ.

Tã âtî-âtî Yésũ kâ õjílã Ôvârí kâ Tãyãtírã ꞌálâ rî ꞌbá yî drí

18 Ní îgĩ tã nô õjílã gólâ rĩ ꞌbá õjílã ámákâ vó lâ ndrẽlé Tãyãtírã ꞌálâ rî drí nõtí kĩ nĩ rî,

Nĩ ârî drẽ! Mâ Ôvârí rî mvá ĩꞌdî, lı̣̃fı̣́ lâ drí rĩꞌá kõlé njãrã-njãrã õzõ lạ̃sı̣́ kâtí gõꞌdá pá-gbãyã lâ drí kãzó ókĩzõ ậdı̣̂ gólâ võlé kõvõ sĩ óká zẽlé rî kâtí rî.

19 Má nı̣̃ tã gólĩyî ãnî drí rĩꞌá ꞌẽlâ rî ꞌbá yî trá ndrĩ. Má nı̣̃ rû lẽlẽ ãníkâ ãnî vó ꞌásĩ rõô rî trá gõꞌdá kpá rĩrĩ ãníkâ tã lẽlẽ sĩ úlı̣́ ámákâ rî ꞌbá yî ꞌá rî trá ndrĩ. Ãnî rĩꞌá ngá ꞌẽ ꞌbá ró ãnî võ ꞌásĩ, gõꞌdá nĩ ậtũ lâŋõ cú ĩtí tã gĩgĩ ãkó. Gõꞌdá tã pạ̃tı̣́ı̣̃ ró rî, ãnî rĩꞌá tã tãndí ꞌẽꞌá rõô lậvũlı̣́ sı̣́sı̣́ lâ drı̣̃ı̣̂ sĩ.

20 Kpálé rî, tã ãzâ bê rĩꞌá ãnî drí rĩꞌá ꞌẽlâ ányâ ró rî, tã rî ꞌdĩ ꞌbá yî ĩꞌdî nõ, nĩ âyê õkó gólâ rĩ ꞌbá tã õnjí ꞌẽlé õzõ Jẽzẽbélẽ tí rî rĩlí ãnî lãfálé.* Gólâ rî tã âmãlé õnjõ sĩ kĩ nĩ rî, yí ãâꞌdô õjílã gólâ rĩ ꞌbá tã âtî-âtî Ôvârí kâ âtálé tã ậngũ ꞌbá ró rî ĩꞌdî. Gõꞌdá gólâ rĩꞌá tã pạ̃tı̣́ı̣̃ ró õjílã ámákâ âdóꞌá õnjõ sĩ, tãlâ gólĩyî õꞌê ró bê tã õnjí ậyı̣́zó õkó âꞌdó ꞌbá kô gólĩyî õkó ró rî ꞌbá yí bê, gõꞌdá kpá rî, gólĩyî õnyâ ró bê nyãsá fẽlé trá ôvârí ãbãrãdãgõ drí ngá õzõ pãrãndã kâtí rî tı̣́ rî. 21 Má âyê õkó ꞌdĩ trá rĩlí kậyı̣̂ dã sĩ, tãlâ ãꞌdô ró bê gólâ drí îcázó bê drı̣̃ âdĩlí vólé tã õnjí ꞌásĩ, gõꞌdá gólâ gâ íyîngá vólé dó tã õnjí íyíkâ ꞌdĩ ꞌbá yî âyélé. 22 Nĩ ârî drẽ, má âꞌdô gólâ rî ꞌẽꞌá ꞌdẽlé ngá lãzé bê. Gõꞌdá õjílã gólĩyî rĩ ꞌbá ậyı̣́lı̣́ gólâ bê õkó ró rî tãsĩ rî, má âꞌdô ꞌẽꞌá lâŋõ ândrê fẽlé gólĩyî drí, õzõ gólĩyî ãâyê tã õnjí gólâkâ rĩꞌá ꞌẽlâ ꞌdĩ ꞌbá yî vó lâ kôꞌdáwá rî. 23 Má âꞌdô kpá gólĩyî rĩ ꞌbá ꞌdẽlé gólâ vósĩ rî ꞌbá yî ûfúꞌá ndrĩ. Nĩngá sĩ rî, õjílã ámákâ ndrĩ võ drı̣̃ı̣̂ sĩ ãkí ãkó âꞌdô ĩyî nı̣̃ꞌá lâ ĩyî kĩ, mâ ĩꞌdî rĩꞌá gólâ tã ı̣̂sũ õjílã kâ nı̣̃ ꞌbá cé tı̣̂tı̣̂ rî ĩꞌdî, gõꞌdá má âꞌdô tã lôgõꞌá kpá gólĩyî drí cé tı̣̂tı̣̂ âꞌdô tã ꞌẽꞌẽ gólĩyíkâ rî ꞌbá yî vó ró.

24 Gõꞌdá ãnî ũrûkậ gólĩyî Tãyãtírã ꞌálâ rî ꞌbá yî drí rî, nĩ lẽé tã-drı̣̃ tã îmbâ õkó ꞌdĩ kâ ꞌdĩ ꞌá kô, tã õnjí kíríwá ró gólâ rĩzó Sãtánã rî ı̣̂njı̣̃lı̣́ ꞌdĩ. Gõꞌdá má âtâ ãnî drí kĩ, mâ rĩꞌá tã ꞌbãꞌbã ãzâ ãkó ãnî drí ꞌẽlé, 25 cé nĩ rî tã lẽlẽ sĩ gạ́gạ́ tã gólĩyî ãnî îmbázó ꞌá lâ gólĩyî âꞌdó ꞌbá pạ̃tı̣́ı̣̃ ró rî yî ꞌá, té bũúũ kậyı̣̂ má drí âgõzó kpá óꞌdí ãngó nõ ꞌá rî sĩ.

26 Má âtâ tã õjílã gólĩyî rĩ ꞌbá fĩî ậtũlı̣́ gõꞌdá tã âyézó kô ꞌdẽzó má vósĩ rî, gólĩyî ĩꞌdî tíbê má drí ꞌẽzó drı̣́-ãcê ámákâ fẽlé drílĩyî, tãlâ gólĩyî ĩîcâ ró bê âꞌdólé kúmú ró õrĩ gólĩyî tã Ôvârí kâ gã ꞌbá dó rî ꞌbá yî drı̣̃ı̣̂ rî. 27-28 Drı̣́-ãcê rî nõ kpá rĩꞌá gólâ ãlôlâ ámâ átá drí âfẽlé trá má drí rî ĩꞌdî. Õzõ rĩꞌá âtálâ rî kâtí kĩ, “Ní âꞌdô âꞌdóꞌá cú drı̣́-ãcê bê õrĩ gólĩyî tã Ôvârí kâ gã ꞌbá dó ꞌdĩ ꞌbá yî drı̣̃lı̣́ mbârâkã ạ́ngı̣́ sĩ, gõꞌdá ní âꞌdô kpá gólĩyî lôtóꞌá ꞌbõórõ-ꞌbõórõ õzõ ngbĩlí drí ꞌdẽrẽ límvó drı̣̃ı̣̂ ûfúlâ rî kâtí.”* Gõꞌdá má âꞌdô kpá ngá ı̣̂njı̣̃ ámákâ fẽꞌá gólĩyî drí kpá õzõ ngá ı̣̂njı̣̃ rĩꞌá fẽlâ má drí zı̣̃lı̣́ Mõrõbã rî kâtí.

29 Õjílã ámákâ, õzõ ãnî ãꞌdô fí té bı̣́ bê rî, ꞌdõvó nĩ ârî tã gólâ má drí rĩꞌá âtálâ ãnî drí Líndrí Tãndí Ôvârí kâ rî sĩ rî. Ĩꞌdî ꞌdĩ.

3

Tã âtî-âtî Yésũ kâ õjílã Ôvârí kâ gólĩyî Sãrãdísĩ ꞌálâ rî ꞌbá yî drí

1 Ní îgĩ tã nô õjílã gólâ rĩ ꞌbá õjílã ámákâ vó lâ ndrẽlé Sãrãdísĩ ꞌálâ rî drí nõtí kĩ nĩ rî,

Nĩ ârî drẽ! Mâ rĩꞌá Líndrí Tãndí Ôvârí kâ bê* gõꞌdá kpá cú ı̣̃ꞌbı̣̂ꞌbı̣̂wạ́ bê má drı̣́gạ́ zãlô njı̣̂-drı̣̃-lâ-rı̣̃ rî ĩꞌdî. Má nı̣̃ tã õnjí gólĩyî ãnî drí rĩꞌá ꞌẽlâ rî trá. Gõꞌdá ĩtí rî, ókĩ ãnî âꞌdô rĩꞌá ótó lédrẽ-lédrẽ ꞌî, gõꞌdá tã pạ̃tı̣́ı̣̃ ró rî ãnî rĩꞌá ótó ãvõ ꞌî. 2 ꞌDõvó ãnî õjílã ámákâ rî ꞌbá yî, nĩ njı̣̃ lı̣̃fı̣́ ậꞌdú ꞌásĩ! Nĩ sû lédrẽ-lédrẽ ạ̃mbúkũ fínyáwá gólâ lâkí ꞌbá ꞌdĩ rú dódó, tãlâ õzó îcá drãlé zãâ ndrĩ kô. Tã ꞌẽꞌẽ ãníkâ ꞌdé kô ãlôwálâ Ôvârí rî lı̣̃fı̣́ drı̣̃ bê. 3 Má âtâ tã ãnî drí tã gólĩyî îmbálé trá ãnî drí gõꞌdá kpá tã gólĩyî lẽlé trá rî ãâgâ ãnî drı̣̃ı̣̂, nĩ rî rĩlí tã lẽlẽ sĩ tã rî ꞌdĩ ꞌbá yî ꞌá pı̣̃pı̣̂sı̣́lı̣́ ãlô sĩ. ꞌDõvó nĩ âyê kpá tã gólĩyî õnjí ró ãnî drí rĩꞌá trá ꞌẽlâ rî ꞌbá yî. Nĩ njı̣̃ lı̣̃fı̣́ ậꞌdú ꞌásĩ, tãlâ má õzó âcá ãnî ngálâ nyĩî ró õzõ ũgú kâtí gõꞌdá ãnî tı̣̂ drí ậꞌdı̣́zó drílâ sĩ.

4 Kpálé ĩtí rî, ãnî ũrûkậ ꞌbá yî Sãrãdísĩ ꞌá rî ꞌbá yî rî ĩyî trá rĩlí lạ́tı̣̂ mbı̣̂ tãndí ró gólâ ámákâ rî ꞌásĩ. Nĩ âꞌdô gõꞌdá lậmúꞌá nĩ má bê võ ꞌbũû ꞌá ûrú ꞌálâ rî ꞌá. Áâꞌdô kpá ítá mvẽêmvê rî ꞌbá yî sõꞌá ãnî rú. ꞌDĩî rî tã tãndí ãníkâ rî ꞌbá yî âꞌdálé ĩꞌdî. 5 Nĩ ârî drẽ! Gólĩyî rĩ ꞌbá fĩî ậtũlı̣́ tã âyézó kô ꞌdẽzó má vósĩ rî, gólĩyî âꞌdô ĩyî kpá ítá mvẽêmvê sõꞌá gõꞌdá gólĩyî rú âꞌdô rĩꞌá îgĩ-îgĩ lâ ró búkũ lédrẽ-lédrẽ kâ rî ꞌá, ꞌdĩî rĩꞌá õjílã gólĩyî ꞌẽ ꞌbá rĩlí zãâ gbạ́dú ró rî ꞌbá yî rú lâ ĩyî lãfálé ꞌá. Nĩngá sĩ, má âꞌdô tã pẽꞌá ámâ átá yî drí mãlãyíkã âꞌdó ꞌbá ĩyî gólâkâ ró rî ꞌbá yí bê kĩ, gólĩyî ꞌdĩ ꞌbá yî rĩꞌá ĩyî õjílã ámákâ ĩꞌdî.

6 Ãnî õjílã ámákâ rî ꞌbá yî, õzõ ãnî ãꞌdô fí té bı̣́ bê rî, ꞌdõvó nĩ ârî tã gólâ mâ drí rĩꞌá âtálâ ãnî drí Líndrí Tãndí Ôvârí kâ rî sĩ rî. Ĩꞌdî ꞌdĩ.

Tã âtî-âtî Yésũ kâ õjílã Ôvârí kâ Fĩlãdẽlífĩyã ꞌálâ rî yî drí

7 Ní îgĩ tã nô õjílã gólâ rĩ ꞌbá õjílã ámákâ vó lâ ndrẽlé Fĩlãdẽlífĩyã ꞌálâ rî drí nõtí kĩ nĩ rî,

Nĩ ârî drẽ! Mâ ĩꞌdî rĩꞌá âꞌdô-âꞌdô ámákâ drí ꞌbãlé ngĩî õjílã ndrĩ má drí ꞌbãlé rî ꞌbá yî drı̣̃ı̣̂ sĩ, gõꞌdá kpá õjílã gólâ âꞌdó ꞌbá tã mbı̣̂ ꞌbá ró Ôvârí ngá lésĩ rî ĩꞌdî pạ̃tı̣́ı̣̃. Mâ cú rĩꞌá mãfõtáã jạ̃rı̣́bạ̃ Ôvârí kâ rî kâ bê má drı̣́gạ́.* Õzõ má ũnjı̣̃ ạ́tı̣̃ ãzákôlâ ꞌdĩ trá tólâ rî, õjílã ãzãkã yû gólâ îcá ꞌbá ạ́tı̣̃ rî ꞌdĩ âꞌbãlé rî. Gõꞌdá kpá õzõ má ãâꞌbã ạ́tı̣̃ rî ꞌdĩ trá kpạ̃ạ́kũ rî, õjílã ãzãkã kpá yû gólâ îcá ꞌbá njı̣̃lâ trậ rî. 8 Ĩtí rî, má njı̣̃ ạ́tı̣̃ rî ꞌdĩ trá trậ ãnî drí fĩzó Ôvârí ngálâ. Má nı̣̃ tã gólĩyî ãnî drí rĩꞌá ꞌẽlâ rî ꞌbá yî trá ndrĩ. Má nı̣̃ kpá trá kĩ, ãnî mbârâkã âꞌdó kô rõô, gõꞌdá kpálé ĩtí rî, nĩ ı̣̂njı̣̃ tã gólĩyî má drí âtálé trá ãnî drí ꞌẽlé rî ꞌbá yî trá. Gõꞌdá kpá rî, ãnî âꞌdó kô ũrı̣̃ ró tã âtálé kĩ, ãnî rĩꞌá õjílã gólĩyî tã lẽ ꞌbá trá má ꞌá rî ꞌbá yî ĩꞌdî. 9 Gõꞌdá õjílã gólĩyî tã âtá ꞌbá kĩ ĩyî ãâꞌdô õrĩ Ôvârí kâ, Yúdạ̃ yí kâ ró rî ꞌbá yî ĩꞌdî rî tãsĩ rî, gólĩyî âdô ꞌdĩ õnjõ ꞌî, gólĩyî rĩꞌá õjílã Sãtánã kâ ĩꞌdî. Gõꞌdá ĩtí rî, má âꞌdô õnjõ ꞌbá ꞌdĩ ꞌbá yî ꞌbãꞌá ânĩlí ꞌãꞌî tı̣̃lı̣́ vũdrı̣́ ãnî pá âmvózó, gõꞌdá gólĩyî âꞌdô nı̣̃ꞌá lâ kĩ, ãnî lôvó bê má ꞌá rõô. 10 Nĩ ı̣̂njı̣̃ tã Ôvârí kâ gólâ rĩzó rĩlí tã lẽlẽ sĩ Ôvârí ꞌá, õzõ ámá kâtí rî trá õzõ kpálé kậyı̣̂ lâŋõ kâ rî sĩ rî. Má âꞌdô gõꞌdá âdréꞌá ãnî ngá lésĩ kpạ̃ạ́kũ cácã ró kậyı̣̂ lâŋõ ạ́ngı̣́ kâ gólâ ꞌẽ ꞌbá âꞌdélé õrĩ ndrĩ ãngó nõ kâ drı̣̃ı̣̂ ngbãângbânõ tã õnjí gólĩyíkâ tãsĩ rî ꞌá.

11 Má âꞌdô âcáꞌá âgõlé ãngó nõ ꞌá ngbãângbânõ. Ĩtí rî, nĩ rî tã ámákâ rî ꞌbá yî lẽlẽ lâ yî sĩ, tãlâ óõzó kô drı̣́-ꞌâ ãníkâ gólâ Ôvârí drí ꞌẽꞌá fẽlâ ãnî drí rî trõô. 12 Má âtâ õjílã gólĩyî rĩ ꞌbá fĩî ậtũlı̣́ gõꞌdá tã âyézó kô ꞌdẽzó má vósĩ rî, má âꞌdô gólĩyî ꞌbãꞌá âꞌdólé ãnyî Ôvârí bê kárá õzõ ậjû kâtí jó ạ́ngı̣́ ámâ átá Ôvârí kâ ꞌbũû ꞌálâ gólâ ꞌẽ ꞌbá rĩlí zãâ gbạ́dú nã ạ̃tı̣́lı̣́. Ĩtí rî, õjílã ãzãkã yû gólĩyî âdrólé vólé jó rî ꞌdĩ ꞌásĩ. Gõꞌdá kpá rî, má âꞌdô Ôvârí ámákâ rî rú lâ îgĩꞌá gólĩyî ándrá-gạ́-sı̣́lı̣́ ꞌá jạ̃rı̣́bạ̃ Ôvârí kâ rî rú lâ bê. Jạ̃rı̣́bạ̃ rî ꞌdĩ rú lâ Yẽrõsãlémã óꞌdí gólâ Ôvârí drí ꞌẽꞌá ꞌbãlâ ânĩlí ꞌbũû lésĩ nõngá rî ĩꞌdî. Gõꞌdá má âꞌdô kpá rú óꞌdí ámákâ îgĩꞌá gólĩyî drı̣̃ı̣̂, ãꞌdô ró bê gólĩyî drí âꞌdózó õjílã ámákâ ró.

13 Ãnî õjílã ámákâ rî ꞌbá yî, õzõ ãnî ãꞌdô fí té bı̣́ bê rî, ꞌdõvó nĩ ârî tã gólâ má drí rĩꞌá âtálâ ãnî drí Líndrí Tãndí Ôvârí kâ rî sĩ rî. Ĩꞌdî ꞌdĩ.

Tã âtî-âtî Yésũ kâ õjílã Ôvârí kâ Lõdĩsíyã ꞌálâ rî yî drí rî

14 Ní îgĩ tã nô õjílã gólâ rĩ ꞌbá õjílã ámákâ vó lâ ndrẽlé Lõdĩsíyã ꞌálâ rî drí nõtí kĩ nĩ rî,

Nĩ ârî drẽ! Mâ rĩꞌá õjílã gólâ rĩ ꞌbá ngá yí drí tã lâ ꞌbãlé ꞌẽlé rî ꞌẽ ꞌbá té ĩꞌdî rî ĩꞌdî. Mâ kpá rĩꞌá lı̣̃fı̣́ ꞌbãzó drı̣̃ lâ rî ĩꞌdî, gõꞌdá kpá rĩꞌá tã mbı̣̂ ꞌbá ꞌî. Mâ kpá rĩꞌá õjílã gólâ zãâ kárá rĩ ꞌbá trá tã Ôvârí kâ ꞌẽlé ĩꞌdî pạ̃tı̣́ı̣̃ ró bũúũ ámâ fũzó rî ĩꞌdî. Mâ ĩꞌdî rĩꞌá Kúmú ró ngá ndrĩ gólĩyî Ôvârí drí lôꞌbãlé rî ꞌbá yî drı̣̃lı̣́.

15 Má nı̣̃ tã gólĩyî ãnî drí rĩꞌá ꞌẽlâ rî trá ndrĩ, gõꞌdá kpá tã ı̣̂sũ ãníkâ bê. Nĩ ârí tã ámákâ rî kô ꞌẽlé pı̣̃pı̣̂sı̣́lı̣́ ãlô sĩ. Nĩ kĩ, ãnî ãâꞌdô ámâ lẽ ꞌbá ró, gõꞌdá âꞌdó kô pạ̃tı̣́ı̣̃ ró. 16 Ãnî rĩꞌá má drí rî õzõ ãtó gólâ pẽtẽkẽ ꞌạ̃ꞌı̣́-nyá ãkó rî kâtí, gõꞌdá tãlâ ãnî trá rĩꞌá ĩtí rî drí sĩ rî, má lẽ trá ãnî ậwúlı̣́ vólé ámâ sı̣́-ꞌbálé ꞌásĩ. 17 Nĩ âtâ tã kĩ, ãnî ãâꞌdô trá cú ngá-tı̣̂ bê dũû, nĩ kĩ nĩ rî, gõꞌdá ngá ĩzã ndẽé ãnî kô. ꞌDĩî nĩ nı̣̃ı̣́ tã kô kĩ, ãnî rĩꞌá ngá ãkó lé ꞌbá ꞌî, ãpãrãpã ũdúdû ꞌî gõꞌdá kpá rĩꞌá ĩyî ũndú ró ámâ lı̣̃fı̣́ drı̣̃ ꞌá. 18 ꞌDõvó má lôgõ ãnî fĩî, tãlâ nĩ ânĩ ró bê dáãbõ lậgû-lậgû ró rî ûsúlı̣́ má drı̣́gạ́ sĩ, gõꞌdá kpá ânĩlí ítá gólĩyî ngbángbá mvẽêmvê ró rî ꞌbá yî ûsúlı̣́ má drı̣́gạ́ sĩ, ãꞌdô ró bê ãnî drí sõlé ãnî rúꞌbạ́ ũndú ꞌdĩ drı̣̃ı̣̂, gõꞌdá kpá rî, nĩ ânĩ ró ãlókõ ûsúlı̣́ má drı̣́gạ́ sĩ lôtĩlí ãnî lı̣̃fı̣́ ꞌásĩ, tãlâ nĩ îcâ ró bê võ ndrẽlé pạ̃tı̣́ı̣̃ ró.

19 Má kĩ, ãnî má drí lôvó lâ yî ꞌbãlé rî ꞌbá yî tãsĩ rî, má âꞌdâ tã õnjí ãníkâ trá ãnî drí, gõꞌdá má fẽ lâŋõ kpá trá ãnî drí, ãꞌdô ró bê ãnî drí drı̣̃ âdĩzó tã õnjí ꞌẽꞌẽ ꞌásĩ. ꞌDõvó bê trá ĩtí rî, nĩ ꞌdê nĩ âyê tã õnjí ãníkâ rî ꞌbá yî ꞌwãâ, gõꞌdá nĩ îtõ ró bê ꞌdẽlé má vósĩ pı̣̃pı̣̂sı̣́lı̣́ ãlô sĩ.

20 Nĩ ndrê drẽ fí, mâ rĩꞌá âdréꞌá ạ́tı̣̃ tı̣́ rĩꞌá ãnî rú zı̣̃ꞌá. ꞌDõvó ĩtí rî, nĩ ârî ámâ gbórókõ gõꞌdá nĩ njı̣̃ ró bê ạ́tı̣̃. Gõꞌdá nĩngá sĩ rî, má âꞌdô fĩꞌá ãnî drí jó ꞌásĩ. Gõꞌdá mã âꞌdô nyãsá nyãꞌá ãní bê kpãkã ãlô.

21 Nĩ ârî drẽ, gólĩyî rĩ ꞌbá fĩî ậtũlı̣́ gõꞌdá tã âyézó kô ꞌdẽzó má vósĩ rî, má âꞌdô gólĩyî ậzı̣́ꞌá rĩlí má bê kúmú ró. ꞌDĩî rĩꞌá tã ãlôlâ, õzõ má drí âtálé trá kĩ má rî trá tã lẽlẽ sĩ, gõꞌdá nĩngá sĩ ámâ átá drí ámâ zĩzó rĩlí kúmú ró yí bê rî kâtí.

22 Ãnî õjílã ámákâ rî ꞌbá yî, õzõ ãnî ãꞌdô fí té bı̣́ bê rî, ꞌdõvó nĩ ârî tã gólâ má drí rĩꞌá âtálâ ãnî drí Líndrí Tãndí Ôvârí kâ rî sĩ rî. Ĩꞌdî ꞌdĩ.

4

Yõwánĩ ndrê Ôvârí võ ꞌbũû ꞌálâ rî ꞌálâ

1 ꞌDĩî vósĩ rî, âbĩ-âbĩ ámákâ ꞌdĩ ꞌá rî, má drí kpá tã ãzâ ndrẽzó, má ndrê ạ́tı̣̃ tı̣̂ trá rĩꞌá hõwéẽ ꞌbũû ꞌálâ. Nĩngá sĩ rî, õjílã rî gbórókõ lâ drí lûꞌúlı̣́ õzõ gûnı̣́yạ́ kâtí ꞌdĩ drí tã âtázó má drí kĩ, “Ní ânĩ drẽ má ngáá nõlé, tãlâ má âꞌdâ ró bê tã gólâ ꞌẽ ꞌbá rû ꞌẽlé ngbãângbânõ rî ní drí.” 2 Ĩtí rî, kôrô ꞌwãâ mbârâkã Líndrí Tãndí Ôvârí kâ kâ drí fĩzó má ꞌá, ãꞌdô ró bê má drí Ôvârí rî ndrẽzó, gõꞌdá má drí Ôvârí rî ndrẽzó rĩꞌá kı̣́tı̣̃ ạ́ngı̣́ gólâkâ drı̣̃ı̣̂ kúmú ró. 3 Nı̣̃lı̣́ lâ rĩꞌá lậgúꞌá njãrã-njãrã õzõ kúnı̣́ mvá gólĩyî zı̣̃lı̣́ jásĩpã gõꞌdá gólĩyî rĩꞌá zı̣̃lâ kãrãnẽlĩyánĩ rî ꞌbá yí kâtí. Gõꞌdá ạ̃júnı̣́ kpá bê rĩꞌá ndrĩ gbãâ kı̣́tı̣̃ gólâkâ rú sĩ, lậgúꞌá kạ̃ꞌdậ-kạ̃ꞌdậ, õzõ kúnı̣́ mvá zı̣̃lı̣́ ẽmẽrãládã rî kâtí. 4 Õjílã gólĩyî âꞌdó ꞌbá sı̣́sı̣́-lésĩ rî ꞌbá yî kpá bê rĩꞌá ĩyî zãlô nyâꞌdî-trá-drı̣̃-lâ-ngâ-sû. ꞌDĩî gólĩyî rĩꞌá ĩyî kı̣́tı̣̃ ãzâ ꞌbá yî kı̣́tı̣̃ kúmú kâ rî gãrã drı̣̃ lâ ꞌásĩ rî ꞌbá yî drı̣̃ı̣̂ sĩ. Õjílã rî ꞌdĩ ꞌbá yî sõ ĩyî ꞌdó ítá mvẽê ꞌî gõꞌdá kpá cú ạ́pạ̃ drı̣́-ꞌâ ró dáãbõ ꞌásĩ rî ꞌbá yî bê ĩyî drı̣̃ sĩ. Ạ́pạ̃ ꞌdî ꞌbá yî rî tã âꞌdálé kĩ, gólĩyî trõ tã trá ạ̃jú-ꞌbá-ãzí drı̣́gạ́ sĩ tã Ôvârí kâ ı̣̂njı̣̃-ı̣̂njı̣̃ lâ sĩ. 5 Gõꞌdá kı̣́tı̣̃ ạ́ngı̣́ kúmú kâ ꞌdĩ ꞌásĩ rî, võ ꞌdó rĩꞌá lậgúꞌá nạ́-nạ́-nạ́ gõꞌdá mõgbárá kpá nĩꞌá ûfũ bê kpĩyã-kpĩyã. Gõꞌdá kpá kı̣́tı̣̃ rî ꞌdĩ ândrá rî lámbã bê rĩꞌá zãlô njı̣̂-drı̣̃-lâ-rı̣̃ ꞌdó rĩꞌá kõꞌá ĩyî tã âꞌdâ Líndrí Tãndí Ôvârí kâ kâ ró. 6 Gõꞌdá ngá ãzâ kpá bê õzõ lı̣̃mvû ândrê kâtí rĩꞌá lậgúꞌá kãꞌdâ-kãꞌdâ õzõ ngãnã kâtí kı̣́tı̣̃ ạ́ngı̣́ Ôvârí kâ ꞌdĩ ândrá.

Ngá lédrẽ-lédrẽ ạ́ngı̣́ ạ́ngı̣́ lârâkô ãzâ ꞌbá yî bê rĩꞌá zãlô sû âdréꞌá ĩyî gbãâ kı̣́tı̣̃ ꞌdî rú sĩ. Gólĩyî rĩꞌá cú lı̣̃fı̣́ yí bê ĩyî rúꞌbạ́ ꞌásĩ ndrĩ kậkậrậ. 7-8 Ngá lédrẽ-lédrẽ sû ꞌdĩ ꞌbá yî ãlô-ãlô rĩꞌá ĩyî úfú bê njı̣̂-kázíyá gõꞌdá lı̣̃fı̣́ lâ yî rĩꞌá kpá úfú zẽlé sĩ ndrĩ. Ngá lédrẽ-lédrẽ gólâ sı̣́sı̣́ rî nı̣̃lı̣́ lâ rĩꞌá õzõ kạ̃mı̣̃ kâtí, gõꞌdá rı̣̃ lâ ró rî nı̣̃lı̣́ lâ íyíkâ õzõ ı̣́tı̣́ jõrã kâtí, gõꞌdá nâ lâ ró rî íyíkâ nı̣̃lı̣́ bê õzõ õjílã mvá kâtí, gõꞌdá sû lâ ró rî íyíkâ nı̣̃lı̣́ bê õzõ ạ́rı̣́ kâtí. Gõꞌdá kậyı̣̂ vósĩ cé rî, gólĩyî rî rĩꞌá lôngó ngõlé nõtí.

“Ôvârí, nî ĩꞌdî rĩꞌá âꞌdô-âꞌdô áníkâ drí ꞌbãlé ngĩî õjílã ndrĩ ní drí ꞌbãlé rî ꞌbá yî drı̣̃ı̣̂ sĩ rî.

Ôvârí, nî ĩꞌdî rĩꞌá kúmú ạ́ngı̣́ ꞌî.

Ôvârí, nî mbârâkã ndrĩ lı̣́pı̣̂ ró rî ĩꞌdî.

Nî ĩꞌdî drı̣̃-ꞌbá ró ngá-tı̣̂ ndrĩ drı̣̃ı̣̂ sĩ.

Ôvârí, nî bê îtõ võ ꞌásĩ gõꞌdá nî bê zãâ gbạ́dú ạ̃dũkũ ãkó.”

9 Õzõ ĩtí lâ ꞌdĩ kâtí, ngá lédrẽ-lédrẽ sû ꞌdĩ ꞌbá yî õtírĩ rĩî ĩyî lôngó ꞌdíyî ı̣̂njı̣̃-ı̣̂njı̣̃ kâ gõꞌdá ãwô-ĩtí ꞌẽ kâ rî ꞌbá yî ngõlé Ôvârí gólâ rĩ ꞌbá rĩlí kı̣́tı̣̃ íyíkâ drı̣̃ı̣̂ kúmú ró, gõꞌdá kpá gólâ rĩ ꞌbá zãâ gbạ́dú ró rî drí rî. 10 Gõꞌdá kpá ĩtí gólĩyî sı̣́sı̣́-lésĩ nyâꞌdî-trá-drı̣̃-lâ-sû ꞌdĩ ꞌbá yî drí ngãzó ĩyî ꞌãꞌî tı̣̃lı̣́ vũdrı̣́ Ôvârí rĩ ꞌbá kı̣́tı̣̃ ꞌdî drı̣̃ı̣̂ gólâ rĩ ꞌbá zãâ gbạ́dú ró ꞌdĩ ândrá gõꞌdá gólâ rî ı̣̂njı̣̃zó. Gólĩyî âtrõ ạ́pạ̃ ĩyíkâ dáãbõ ꞌásĩ rî ꞌbá yî vólé ĩyî drı̣̃ı̣̂ sĩ ꞌbãlé vũdrı̣́ pá-gbãyã lâ yî lạ̃gạ́tı̣́, gõꞌdá ngãzó ĩyî lôngó ngõlé kĩ,

11 “Ôvârí, Kúmú ãmákâ, mã lûyı̣̂ nî, tãlâ ánî âꞌdô-âꞌdô kó rĩꞌá ngĩî õjílã ndrĩ ní drí ꞌbãlé rî ꞌbá yî drı̣̃ı̣̂ sĩ.

Ôvârí, Kúmú ãmákâ, mã lûyı̣̂ nî, tãlâ nî rĩꞌá mbârâkã ãmbá bê.

Nî ĩꞌdî tíbê ãmâ ꞌbã ꞌbá ngá-tı̣̂ bê ndrĩ ãngó nõ ꞌá tã ı̣̂sũ áníkâ sĩ rî.

Ôvârí, Kúmú ãmákâ, mã lûyı̣̂ nî, tãlâ ní vô lôvó-lôvó nĩ ãmâ gõꞌdá ngá ndrĩ bê rî drí âꞌdózó lédrẽ-lédrẽ ró.”

5

Õjílã ndrĩ lûyı̣̂ ĩyî Yésũ gólâ Kạ́bı̣̃lı̣́kı̣̃ drı̣̃ tĩtĩ kâ ró rî

1 Gõꞌdá, má drí Ôvârí rî ndrẽzó cú rĩꞌá wárãgã bı̣́ bê íyî drı̣́-ágó ꞌá, wárãgã bı̣́ ꞌdĩ ópâ trá pãpã. Gõꞌdá wárãgã bı̣́ ꞌdĩ ꞌá rî, íîgĩ tã trá drı̣̃ lâ ꞌá ágálé lâ lésĩ, gõꞌdá kpá ũgúlı̣́ lâ lésĩ, óômbê trá bãgó njı̣̂-drı̣̃-lâ-rı̣̃ sĩ gõꞌdá bãgó ãlô-ãlô rî ólôbẽ tı̣̂ lâ yî trá lôbẽ íꞌdá sĩ, tãlâ õjílã ãzãkã õzó tı̣̂ lâ njı̣̃ı̣̂ kô. 2 Nĩngá sĩ, má drí mãlãyíkã ãzâ Ôvârí kâ ndrẽzó mbârâkã bê ãmbá. Nĩngá sĩ, gólâ drí tã îyázó kĩ nĩ rî, “Ãꞌdî âꞌdô îcáꞌá nĩ wárãgã lôbẽlé võ ꞌásĩ zãlô njı̣̂-drı̣̃-lâ-rı̣̃ ꞌdî tı̣̂ lâ njı̣̃lı̣́ gõꞌdá înjízó lâ rî nĩ yã?” 3 Gõꞌdá mãlãyíkã ãzãkã yûꞌdạ́wạ́ ꞌbũû ꞌálâ, ngãtá õjílã mvá ãzãkã yûꞌdạ́wạ́ ãngó drı̣̃ ꞌá ngã drã ꞌbá trá îcá ꞌbá wárãgã ꞌdî tı̣̂ lâ njı̣̃lı̣́ ndrẽlé, gõꞌdá tã îgĩlí trá ꞌá lâ tólâ ꞌdĩ zı̣̃zó rî. 4 Tãlâ tã ꞌdî tãsĩ rî, má drí ãwó ngõzó rõô, tãlâ õjílã ãzãkã gólâ îcá ꞌbá wárãgã ꞌdî tı̣̂ lâ njı̣̃lı̣́ gõꞌdá tã gólâ îgĩlí trá ꞌá lâ ꞌdĩ zı̣̃zó rî yûꞌdạ́wạ́. 5 Nĩngá sĩ, ãlô gólĩyî sı̣́sı̣́-lésĩ ꞌdî ꞌbá yí kâ drí ngãzó tã âtálé má drí kĩ, “Ní ngô ãwó kô. Ní ndrê drẽ, Yésũ gólâ rĩꞌá zı̣̃lâ “ ‘Kạ̃mı̣̃ õrĩ Yúdạ̃ kâ ꞌásĩ” ’, “ ‘Kúmú ạ́ngı̣́ Dạ̃wúdı̣̃ rî ózõwá ró lậvũ ꞌbá gạ̃rạ̃ rî” ’, trõ tã trá íyî ạ̃jú-ꞌbá-ãzí Sãtánã drı̣́gạ́ sĩ âꞌdólé gólâ rî ꞌbãlé îcálé wárãgã tı̣̂ lâ bẽlé ndá íꞌdá sĩ võ ꞌásĩ zãlô njı̣̂-drı̣̃-lâ-rı̣̃ ꞌdî njı̣̃lı̣́ hõwéẽ.”

6 Nĩngá sĩ rî, má drí “ ‘Kạ́bı̣̃lı̣́kı̣̃ drı̣̃ tĩtĩ kâ ró” ’ gólâ rĩ ꞌbá kpá rĩlí gá kı̣́tı̣̃ Ôvârí kâ ꞌdĩ drı̣̃ı̣̂ rî ndrẽzó. Gõꞌdá ngá lédrẽ-lédrẽ gólĩyî sû gõꞌdá õjílã sı̣́sı̣́-lésĩ zãlô nyâꞌdî-trá-drı̣̃-lâ-ngâ-sû rî ꞌbá yí bê ꞌdó rĩꞌá ĩyî gbãâ dîrî gólâ rú sĩ. Kạ́bı̣̃lı̣́kı̣̃ drı̣̃ tĩtĩ kâ ró rî ꞌdĩ rĩꞌá ókĩzõ gólâ fũlı̣́ trá fũfũ rî kâtí. Íꞌyá âfõ drı̣̃ lâ ꞌásĩ zãlô njı̣̂-drı̣̃-lâ-rı̣̃. Gõꞌdá lı̣̃fı̣́ lâ rĩꞌá kpá zãlô njı̣̂-drı̣̃-lâ-rı̣̃. Lı̣̃fı̣́ ꞌdĩ ꞌbá yî âꞌdâ ĩyî Líndrí Tãndí Ôvârí kâ* gólâ jõlé trá ãngó drı̣̃ı̣̂ sĩ ndrĩ rî ĩꞌdî. 7 Gõꞌdá Ôvârí drí wárãgã íyî drı̣́-ágó ꞌá ꞌdĩ fẽzó Kạ́bı̣̃lı̣́kı̣̃ drı̣̃ tĩtĩ kâ ró rî ꞌdĩ drí. 8 Gõꞌdá Kạ́bı̣̃lı̣́kı̣̃ drı̣̃ tĩtĩ kâ ró rî ꞌdĩ trõ bê wárãgã ꞌdî trá rî, nĩngá sĩ, ngá lédrẽ-lédrẽ gólĩyî sû gõꞌdá õjílã gólĩyî sı̣́sı̣́-lésĩ nyâꞌdî-trá-drı̣̃-lâ-ngâ-sû ꞌdĩ ꞌbá yí bê drí ngãzó ĩyî ꞌdẽlé vũdrı̣́ Kạ́bı̣̃lı̣́kı̣̃ drı̣̃ tĩtĩ kâ ró rî ꞌdĩ pá lâ rú. ꞌDĩî gólĩyî sı̣́sı̣́-lésĩ rî ꞌbá yî ãlô-ãlô ndrĩ ꞌdó rĩꞌá ĩyî kũꞌdı̣́ bê ĩyî drı̣́gạ́ sĩ cé tı̣̂tı̣̂ gõꞌdá kpá sãánĩ êdélé dáãbõ ꞌásĩ rî ꞌbá yí bê. Sãánĩ rî ꞌdĩ ꞌbá yî, ólôzã ngá õzõ bạ̃húrũ kâtí rî ạ̃jı̣́ bê tũrũ-tũrũ rî ĩꞌdî drı̣̃ lâ yî ꞌásĩ. Gõꞌdá õcĩkã bạ̃húrũ kâ rî ꞌdĩ âꞌdâ rãtáã õjílã Ôvârí kâ drí rĩꞌá ꞌẽlâ rî ĩꞌdî. 9 Gólĩyî sı̣́sı̣́-lésĩ ꞌdî ꞌbá yî ndrĩ ngá lédrẽ-lédrẽ sû ꞌdĩ ꞌbá yí bê drí lôngó drẽ kó ârílí sı̣́sı̣́ lâ sĩ kô rî ngõzó Kạ́bı̣̃lı̣́kı̣̃ drı̣̃ tĩtĩ kâ ró rî ꞌdĩ drí kĩ,

“Nî, Kạ́bı̣̃lı̣́kı̣̃ drı̣̃ tĩtĩ kâ ró rĩꞌá, nî cé ĩꞌdî gólâ îcá ꞌbá wárãgã ꞌdî trõlé

gõꞌdá íꞌdá tı̣̂ lâ lôbẽzó võ ꞌásĩ njı̣̂-drı̣̃-lâ-rı̣̃ ꞌdî ꞌbá yî ôwẽlé.

Ní îcâ nĩ tãlâ úfû nî trá.

Ánî õdrã sĩ, ní gî ãmâ õjílã õrĩ trá ndrĩ ãkí ãkó lôgõlé âꞌdólé õjílã Ôvârí kâ ró.

10 Ní ꞌbã gólĩyî trá âꞌdólé õjílã Ôvârí kâ gólĩyî ánî ı̣̂njı̣̃ ꞌbá kúmú ró,

gõꞌdá kpá âꞌdólé ꞌbãlé ãnyî Ôvârí bê kárá ũrı̣̃ ãkó drı̣̃-ꞌbá yî Ôvârí ãmákâ drí rî ꞌbá yí kâtí.

Ní ꞌbã gólĩyî kpá trá âꞌdólé kúmú ró ĩyî õrĩ gólĩyî tã Ôvârí kâ gã ꞌbá dó rî ꞌbá yî drı̣̃lı̣́.”

11 Gõꞌdá nĩngá sĩ rî, má drí kpá ngá ãzâ ndrẽzó. Má ndrê mãlãyíkã ı̣́tı̣́lı̣́lı̣́ ró íîcá lãlâ ĩyî kô. Mãlãyíkã rî ꞌdĩ ꞌbá yî rĩꞌá âdréꞌá ĩyî kı̣́tı̣̃ ạ́ngı̣́ kúmú kâ ꞌdĩ lạ̃gạ́tı̣́ ngá lédrẽ-lédrẽ sû gõꞌdá kpá gólĩyî sı̣́sı̣́-lésĩ rî ꞌbá yí bê. 12 Má ârî mãlãyíkã trá lôngó ngõꞌá ĩyî ngbạ́lạ́-ngbạ́lạ́ ró kĩ,

“Nî, Kạ́bı̣̃lı̣́kı̣̃ drı̣̃ tĩtĩ kâ ró rî gólâ gólĩyî drí fũlı̣́ trá rî,

mã lûyı̣̂ nî, tãlâ nî ĩꞌdî rĩꞌá mbârâkã ạ́ngı̣́ bê.

Mã ı̣̂njı̣̃ nî, tãlâ nî ĩꞌdî ngá ndrĩ ãngó ꞌá nõ lı̣́pı̣̂ lâ ꞌî.

Mã lûyı̣̂ nî, tãlâ nî ĩꞌdî rĩꞌá tã nı̣̃nı̣̃ lı̣́pı̣̂ ꞌî.”

13 Gõꞌdá má drí ngá ndrĩ rĩ ꞌbá ĩyî rĩlí ꞌbũû ꞌálâ rî ꞌbá yî gbórókõ lâ yî ârízó ndrĩ ꞌdó kpá gólĩyî ı̣̃nyạ́kú drı̣̃ı̣̂ rî ꞌbá yí bê gõꞌdá kpá õjílã ôdrã ꞌbá trá rî ꞌbá yí kâ bê. Gólĩyî ndrĩ ꞌdó lôngó ngõꞌá ĩyî kĩ,

“Óõ Ôvârí gólâ rĩ ꞌbá kı̣́tı̣̃ íyíkâ drı̣̃ı̣̂ kúmú ró rî, mã lûyı̣̂ nî.

Óõ Yésũ, Kạ́bı̣̃lı̣́kı̣̃ gólâ fũlı̣́ trá drı̣̃ tĩtĩ kâ ró rî, mã lûyı̣̂ nî.

Óõ Yésũ, ãnî Ôvârí bê ĩꞌdî rĩꞌá kúmú ró ãmâ drı̣̃lı̣́ mbârâkã ạ́ngı̣́ bê zãâ gbạ́dú ạ̃dũkũ ãkó.”

14 Gõꞌdá nĩngá sĩ, ngá lédrẽ-lédrẽ sû ꞌdĩ ꞌbá yî drí kpá tã-drı̣̃ kõzó kĩ, “Ãwô-ꞌdĩ.” Gõꞌdá gólĩyî nyâꞌdî-trá-drı̣̃-lâ-ngâ-sû ꞌdĩ ꞌbá yî drí ngãzó ĩyî lôꞌdélé vũdrı̣́ tã ı̣̂njı̣̃ ró Ôvârí drí gõꞌdá kpá Kạ́bı̣̃lı̣́kı̣̃ drı̣̃ tĩtĩ kâ ró rî drí.

6

Kạ́bı̣̃lı̣́kı̣̃ drı̣̃ tĩtĩ kâ ró rî njı̣̃ íꞌdá njı̣̂-drı̣̃-lâ-rı̣̃ ꞌdî ꞌbá yî ãlô-ãlô

1 Gõꞌdá ꞌdĩî vósĩ rî, má drí Kạ́bı̣̃lı̣́kı̣̃ drı̣̃ tĩtĩ kâ ró rî ndrẽzó rĩꞌá võ gólâ sı̣́sı̣́ ódrí wárãgã ꞌdî bẽzó íꞌdá sĩ ꞌdî njı̣̃ꞌá. Gõꞌdá nĩngá sĩ rî, má drí ngá lédrẽ-lédrẽ ãlô sû ꞌdĩ ꞌbá yî ꞌásĩ rî ârízó tã âtáꞌá ãzákôlâ ꞌdĩ drí kĩ, “Ní ânĩ.” Gólâ rî gbórókõ lûꞌû trá ûrû õzõ mõgbárá kâtí. 2 Nĩngá sĩ, má drí gõzó õjílã ãzâ gólâ rĩ ꞌbá rãlé õsánĩ mvẽêmvê drı̣̃ı̣̂ rî ndrẽzó ânĩꞌá. Gólâ rĩꞌá cú úsû bê yí drı̣́gạ́ gõꞌdá gólâ rî ânĩ-ânĩ lêndrê nyé õzõ õjílã gólâ ꞌẽ ꞌbá tã trõlé ạ̃jú ꞌásĩ rî kâtí. Gõꞌdá ófẽ ạ́pạ̃ trá gólâ drí gólâ rî âꞌdálé kĩ, gólâ trõ tã trá ạ̃jú-ꞌbá-ãzí drı̣́gạ́ sĩ.

3 Gõꞌdá nĩngá sĩ rî, Kạ́bı̣̃lı̣́kı̣̃ drı̣̃ tĩtĩ kâ ró rî ꞌdĩ drí võ rı̣̃ lâ ró wárãgã ꞌdî bẽzó íꞌdá sĩ rî njı̣̃zó, gõꞌdá ngá lédrẽ-lédrẽ rı̣̃ lâ ró sû ꞌdĩ ꞌbá yî ꞌásĩ rî drí tã âtázó kĩ, “Ní ânĩ.” 4 Nĩngá sĩ, má drí õjílã ãzâ rĩ ꞌbá rãlé õsánĩ kãâkâ ndríndrí ãrí kâtí rî drı̣̃ı̣̂ rî ndrẽzó. Gõꞌdá ófẽ drı̣́-ãcê trá õjílã gólâ rĩ ꞌbá õsánĩ ꞌdî drı̣̃ı̣̂ rî drí ạ̃wạ̃ ꞌbãzó ãngó drı̣̃ı̣̂, ãꞌdô ró bê õjílã drí îtõzó rĩꞌá ĩyî ûfúlı̣́ ĩyî võ ꞌásĩ. Gõꞌdá ófẽ lı̣́gú ândrê gólâ õmbã ꞌẽ kâ rî trá gólâ drí.

5 ꞌDĩî vósĩ rî, Kạ́bı̣̃lı̣́kı̣̃ drı̣̃ tĩtĩ kâ ró rî ꞌdĩ drí võ nâ lâ ró wárãgã ꞌdî bẽzó trá íꞌdá sĩ rî njı̣̃zó. Gõꞌdá nĩngá rî, ngá lédrẽ-lédrẽ nâ lâ ró sû ꞌdĩ ꞌbá yî lãfálé sĩ rî drí ngãzó tã âtálé kĩ, “Ní ânĩ.” Nĩngá sĩ, má drí õjílã ãzâ rĩ ꞌbá rãlé õsánĩ nı̣̃ı̣̂nı̣̂ drı̣̃ı̣̂ rî ndrẽzó âcâ trá. Gõꞌdá õjílã ꞌdî rĩꞌá cú ngá ngá nyãnyã ı̣̂ꞌbı̣̃ kâ bê yí drı̣́gạ́. 6 Má drí gbórókõ ãzâ ârízó tã âtáꞌá kĩ, “Õjílã âꞌdô ngá ꞌẽꞌẽ ꞌẽꞌá mbârâkã sĩ ãmbá ı̣̃tú kạ̃ạ́lũ cé kõꞌbẽlé nâ ĩfó ífí kâ tãsĩ. Gólĩyî âꞌdô ngá ꞌẽꞌá kpá ı̣̃tú kạ̃ạ́lũ cé kõꞌbẽlé njı̣̂-kázíyá ꞌạ̃ꞌı̣́-ãrá kâ tãsĩ. Gõꞌdá kpálé âꞌdô bê ĩtí rî, nĩ îcá kô fê lõꞌwâ gólĩyî rĩ ꞌbá dõ ngãtá kpá õdrá lôfõlé rî îzãlé.” Má ı̣̂sũ tã trá kĩ, gbórókõ má drí ârílí trá ꞌdĩ ậꞌû ꞌdĩ gõlé ngá lédrẽ-lédrẽ sû ꞌdĩ ꞌbá yî ngá lésĩ.

7 Gõꞌdá ꞌdĩî rî vósĩ rî, Kạ́bı̣̃lı̣́kı̣̃ drı̣̃ tĩtĩ kâ ró rî ꞌdĩ drí võ sû lâ ró wárãgã ꞌdî bẽzó trá íꞌdá sĩ rî njı̣̃zó, gõꞌdá ngá lédrẽ-lédrẽ ạ̃dũkũ lâ ró rî drí ngãzó tã âtálé kĩ, “Ní ânĩ.” 8 Gõꞌdá nĩngá sĩ, má drí õjílã ãzâ rĩ ꞌbá rãlé õsánĩ fõrõyã-fõrõyã õzõ õcĩkã kâtí rî drı̣̃ı̣̂ rî ndrẽzó âcâ trá. Gõꞌdá õjílã gólâ õsánĩ rî ꞌdĩ drı̣̃ı̣̂ rî úzı̣̂ “ ‘Õdrãdrí” ’. Lậmû-ãzí gólâkâ rú lâ rĩꞌá “ ‘Ãvõró” ’. Ófẽ drı̣́-ãcê trá gólĩyî drí, ãꞌdô ró bê gólĩyî drí õjílã ûfúzó ãlô sû ãngó kâ ꞌásĩ ạ̃wạ̃ sĩ, lõfó sĩ, ngá lãzé sĩ, gõꞌdá kpá kõrõnyã õnjí õmã kâ rî ꞌbá yî sĩ.

9 Gõꞌdá nĩngá sĩ, Kạ́bı̣̃lı̣́kı̣̃ drı̣̃ tĩtĩ kâ ró rî ꞌdĩ njı̣̃lı̣́ bê võ njı̣̂ lâ ró wárãgã ꞌdî bẽzó trá íꞌdá sĩ ꞌdî rî, má drí tãrãbízã drı̣̃ lâ âꞌbãlé ậdı̣̂ gólâ êdélé dáãbõ ꞌásĩ rî sĩ rĩzó ngá ạ̃jı̣́ bê õzõ bạ̃húrũ kâtí rî zãlé drı̣̃ lâ ngá fẽfẽ ró Ôvârí drí rî ndrẽzó. Gõꞌdá zẽlé lâ ꞌá rî, má drí õjílã gólĩyî Ôvârí rî ífífí kâ ró ûfúlı̣́ trá tã lẽlẽ gólĩyíkâ úlı̣́ Ôvârí kâ ꞌá rî tãsĩ gõꞌdá kpá tã îyâ-îyâ gólĩyíkâ Yésũ rî tãsĩ rî tãsĩ rî ndrẽzó. 10 Õjílã ꞌdî ꞌbá yî rî trá tã âtálé ngbạ́lạ́-ngbạ́lạ́ ró kĩ, “Nî Ôvârí gólâ Kúmú ạ́ngı̣́ ãmákâ rî, nî ĩꞌdî rĩꞌá âꞌdô-âꞌdô áníkâ drí ꞌbãlé ngĩî õjílã ndrĩ ní drí ꞌbãlé rî ꞌbá yî drı̣̃ı̣̂ sĩ, nî gólâ kậyı̣̂ vósĩ cé rĩ ꞌbá tã mbı̣̂ ꞌẽlé ĩꞌdî rî. ꞌDõvó ní âtâ drẽ tã ãmâ drí, âꞌdô rĩꞌá cãlé bũúũ ángô tú sı̣́sı̣́ drẽ ní drí tã ãmákâ kĩzó gõꞌdá ní drí kpá lâŋõ fẽzó gólĩyî rû jã ꞌbá trá ní rú gõꞌdá kpá gólĩyî ãmâ ûfú ꞌbá rî yî drí yã?” 11 Gõꞌdá ꞌdĩî vósĩ, Ôvârí drí ítá mvẽêmvê trõzó fẽlé gólĩyî drí ãlô-ãlô cé tı̣̂tı̣̂ sõlé, tã tãndí gólĩyíkâ rî ꞌbá yî âꞌdálé. Gõꞌdá nĩngá rî, Ôvârí drí ngãzó tã âtálé gólĩyî drí kĩ, “ꞌDõvó nĩ tẽ drẽ fínyáwá, tãlâ õjílã îcá drẽ kô, õjílã ãzâ ꞌbá yî ngá ꞌẽ ꞌbá ámákâ ró rî ꞌbá yî áâꞌdô kpá ûfúꞌá lâ ĩyî.”

12 Gõꞌdá nĩngá sĩ, Kạ́bı̣̃lı̣́kı̣̃ drı̣̃ tĩtĩ kâ ró rî ꞌdĩ njı̣̃lı̣́ bê íꞌdá njı̣̂-kázíyá lâ ró wárãgã ꞌdî tı̣̂ lâ bẽzó ꞌdĩ rî, kôrô ı̣̃nyạ́kú drí rû îyázó õnjí lâ ró gbı̣̃-gbı̣̃ kĩnjĩ-kĩnjĩ, ı̣́nı̣́rı̣́kúwạ́ drí âꞌdézó ı̣̃tú lı̣̃fı̣́ gúndrı̣̃-gúndrı̣̃ gõꞌdá párá lı̣̃fı̣́ drí kãzó wạ̃lạ̃kạ̃kạ̃ ãrí kâtí. 13 Gõꞌdá ı̣̃ꞌbı̣̂ꞌbı̣̂wạ́ gólĩyî ûrú ꞌálâ rî ꞌbá yî drí sı̣̃zó lîkílí rĩꞌá lôꞌdélé ı̣̃nyạ́kú drı̣̃ı̣̂ rũũtũtũ-rũũtũtũ õzõ fê lõꞌwâ kạ̃gũmạ́ạ̃ rı̣̃ı̣̃-kı̣̃kı̣̃ drí rĩꞌá îyálâ gõꞌdá lôꞌdélé ı̣̃nyạ́kú drı̣̃ı̣̂ rî kâtí. 14 Gõꞌdá võ ûrú ꞌálâ rî drí rû pãzó ngóló-ngóló õzõ gbũrũkũ pãrẽ kâtí, gõꞌdá ậvı̣̃lı̣́ lı̣̃fı̣́ drı̣̃ ꞌásĩ. Gõꞌdá únı̣́ drí sı̣̃zó rĩꞌá ậvı̣̃lı̣́ võ ĩyíkâ rî ꞌbá yî ꞌásĩ võ ꞌãꞌí gólĩyî lı̣̃mvû ândrê ító ꞌâ ꞌá rî ꞌbá yí bê. 15 Âꞌdô trá nõtí, drẽ ãkpãkãꞌdã tã ꞌdî ꞌbá yî drí rû ꞌẽ ãkó rî, õjílã ndrĩ ãkí ãkó, kúmú gólĩyî ãngó drı̣̃lı̣́ rî ꞌbá yî, ãmbâ-ãmbâ ạ̃jú ꞌbũ ꞌbá yí kâ rî ꞌbá yî, gólĩyî ngá-tı̣̂ bê dũû rî ꞌbá yî, gólĩyî drı̣́-ãcê bê rî ꞌbá yî, ngá ꞌẽ ꞌbá yî gõꞌdá õjílã ãzâ ꞌbá yí bê ndrĩ drí ngãzó ĩyî lârálé ĩyî lậpı̣́lı̣́ ũgı̣́ ꞌásĩ, únı̣́ lãfálé ꞌásĩ, 16 ãwó ngõngõ bê únı̣́ yî drí rõvõ yí bê kĩ, “Nĩ ânĩ ậsı̣́lı̣́ ãmâ drı̣̃ı̣̂, ãꞌdô ró bê Ôvârí õzó ãmâ ndrẽê kô, gõꞌdá kpá ãꞌdô ró bê ãmâ drí ꞌbẽzó cú ạ̃wạ̃ Kạ́bı̣̃lı̣́kı̣̃ drı̣̃ tĩtĩ kâ ró rî ꞌdĩ kâ ꞌásĩ. 17 Kậyı̣̂ rî ꞌdĩ âcâ trá, kậyı̣̂ gólâ gólĩyî ạ̃wạ̃lạ̃kạ̃ drí âcázó tú lâ rî ĩꞌdî, gõꞌdá õjílã ãzãkã îcá kô íyî nyãányâ pãlé gólĩyî ândrá sĩ.”

7

Mãlãyíkã lôꞌbã lãmbé õjílã ífífí Ôvârí kâ rî rú ngĩî õjílã ndrĩ ãngó ꞌá rî ꞌbá yî drı̣̃ı̣̂ sĩ

1 ꞌDĩî vósĩ rî, má drí kpá tã ãzâ ndrẽzó. Tã má drí ndrẽlé rî rĩꞌá mãlãyíkã ãzâ ꞌbá yî zãlô sû rĩꞌá ĩyî âdréꞌá ẽsê ãngó kâ drı̣̃ı̣̂, ngá ndrîngî lâ sû rî ꞌbá yî ꞌásĩ ndrĩ. Gólĩyî rĩꞌá cú drı̣́-ãcê bê Ôvârí ngá lésĩ ĩlî ândrê õnjí tẽtẽ âyézó vı̣̃lı̣́ ãngó drı̣̃ı̣̂ sĩ ndrĩ. Gólĩyî rû ĩlî ândrê ngá ndrîngî sû ꞌdĩ ꞌbá yî ꞌásĩ rî trá gạ́gạ́, tãlâ ĩlî ngá ndrîngî sû ꞌdĩ ꞌbá yî ꞌásĩ rî õzó rĩî kô vı̣̃lı̣́. Ĩtí rî, ĩlî vı̣́ gõꞌdá kô võ ãzãkã ꞌá ãlôlâ, gõꞌdá lé lı̣̃mvû drı̣̃ı̣̂ sĩ fê yí bê.

2 Gõꞌdá nĩngá sĩ, má drí kpá mãlãyíkã Ôvârí kâ ãzâ gólâ ânĩ ꞌbá õjí lésĩ ró rî ndrẽzó. Gólâ cú rĩꞌá kạ́ngạ́ Ôvârí kâ bê yí drı̣́gạ́ lãmbé ró. Nĩngá rî, gólâ drí mãlãyíkã sû ꞌdĩ ꞌbá yî ậzı̣́zó gõꞌdá tã âtázó gólĩyî drí kĩ, ꞌdõvó gólĩyî ãâyê drẽ drı̣́ kô ĩlî rú sĩ ãngó fũlı̣́. 3 Gólĩyî õtẽ drẽ té bũúũ õzõ óõlôꞌbã lãmbé Ôvârí kâ trá ndrĩ kậkậrậ ngá ꞌẽ ꞌbá Ôvârí kâ rî ꞌbá yî ándrá-gạ́-sı̣́lı̣́ lâ yî ꞌásĩ rî.

4 Gõꞌdá nĩngá sĩ rî, õjílã dũû lãmbé Ôvârí kâ lôꞌbãzó trá ándrá-gạ́-sı̣́lı̣́ lâ ĩyî ꞌá kạ́ngạ́ sĩ rî ꞌbá yî âꞌdázó ndrĩ má drí. Ólã gólĩyî cãlé kútũ kámá-ãlô-drı̣̃-lâ-ngâ-nyâꞌdî-rı̣̃-drı̣̃-lâ-sû (144,000). Gólĩyî rĩꞌá ꞌbạ̃súrú mûdrı̣́-drı̣̃-lâ-ngâ-rı̣̃ õrĩ õjílã Ĩsĩrãꞌélẽ kâ rî ꞌbá yí kâ ꞌásĩ ndrĩ. 5-8 Gólĩyî rĩꞌá õzõ rãlé trá nõ kâtí,

Kútũ mûdrı̣́-drı̣̃-lâ-ngâ-rı̣̃ ꞌbạ̃súrú Yúdạ̃ kâ rî ꞌásĩ

Kútũ mûdrı̣́-drı̣̃-lâ-ngâ-rı̣̃ ꞌbạ̃súrú Rũbénẽ kâ rî ꞌásĩ

Kútũ mûdrı̣́-drı̣̃-lâ-ngâ-rı̣̃ ꞌbạ̃súrú Gádã kâ rî ꞌásĩ

Kútũ mûdrı̣́-drı̣̃-lâ-ngâ-rı̣̃ ꞌbạ̃súrú Ãsérã kâ rî ꞌásĩ

Kútũ mûdrı̣́-drı̣̃-lâ-ngâ-rı̣̃ ꞌbạ̃súrú Nãfãtálĩ kâ rî ꞌásĩ

Kútũ mûdrı̣́-drı̣̃-lâ-ngâ-rı̣̃ ꞌbạ̃súrú Mãnásẽ kâ rî ꞌásĩ

Kútũ mûdrı̣́-drı̣̃-lâ-ngâ-rı̣̃ ꞌbạ̃súrú Sĩmónã kâ rî ꞌásĩ

Kútũ mûdrı̣́-drı̣̃-lâ-ngâ-rı̣̃ ꞌbạ̃súrú Lạ́vı̣̃ kâ rî ꞌásĩ

Kútũ mûdrı̣́-drı̣̃-lâ-ngâ-rı̣̃ ꞌbạ̃súrú Ĩsãkárã kâ rî ꞌásĩ

Kútũ mûdrı̣́-drı̣̃-lâ-ngâ-rı̣̃ ꞌbạ̃súrú Zạ̃bũlạ́nạ̃ kâ rî ꞌásĩ

Kútũ mûdrı̣́-drı̣̃-lâ-ngâ-rı̣̃ ꞌbạ̃súrú Yõsépã kâ rî ꞌásĩ

Kútũ mûdrı̣́-drı̣̃-lâ-ngâ-rı̣̃ ꞌbạ̃súrú Bẽnjĩmónã kâ rî ꞌásĩ.

9 ꞌDĩî vósĩ rî, má drí õjílã tı̣́lı̣́lı̣́ ndrẽzó. Íîcá kô gólĩyî lãlé. Õjílã õrĩ ꞌásĩ cé tı̣̂tı̣̂, gõꞌdá võ ãngó ꞌásĩ rî ꞌbá yî ꞌásĩ ãkí ãkó, gõꞌdá tı̣̂ õjílã drí rĩꞌá âtá bê lâ rî ꞌbá yî cé tı̣̂tı̣̂ ndrĩ ꞌdó bê rĩꞌá tólâ. Gólĩyî bê rĩꞌá âdréꞌá võ gólâ Ôvârí drí rĩzó kı̣́tı̣̃ íyíkâ drı̣̃ı̣̂ gõꞌdá Kạ́bı̣̃lı̣́kı̣̃ drı̣̃ tĩtĩ kâ ró rî bê rî ândrá. Gólĩyî sõ ꞌdó ítá mvẽêmvê ꞌî, gõꞌdá kpá rĩꞌá mbı̣́rạ́ bı̣́ bê ĩyî drı̣́gạ́ sĩ. 10 Gõꞌdá gólĩyî ndrĩ ꞌdó rĩꞌá lôngó ngõꞌá ĩyî kĩ nĩ rî,

“Ôvârí kúmú ãmákâ, mã lûyı̣̂ nî, tãlâ ní pâ ãmâ trá.

Kạ́bı̣̃lı̣́kı̣̃ drı̣̃ tĩtĩ kâ ró, mã lûyı̣̂ nî, tãlâ nî rĩꞌá ãmâ pã ꞌbá ꞌî.”

11 Mãlãyíkã ndrĩ Ôvârí kâ rî ꞌbá yî âdrê ĩyî trá kı̣́tı̣̃ ạ́ngı̣́ gólâkâ ꞌdĩ rú sĩ, gõꞌdá kpá gólĩyî sı̣́sı̣́-lésĩ ró rî ꞌbá yî ndrĩ ngá lédrẽ-lédrẽ sû ꞌdĩ ꞌbá yí bê. Gólĩyî ngâ ndrĩ ꞌdó ĩyî lı̣̃fı̣́ âkólé vũdrı̣́ gõꞌdá Ôvârí rî ı̣̂njı̣̃zó. 12 Gõꞌdá gólĩyî kĩ nĩ rî,

“Ãwô-ꞌdĩ, ãwô-ꞌdĩ. Rĩꞌá Ôvârí ãmákâ rî ĩꞌdî,

îcâ trá õjílã ndrĩ drí ánî lûyı̣́lı̣́,

ãwô-ĩtí ꞌẽzó ní drí gõꞌdá kpá ánî ı̣̂njı̣̃lı̣́.

Nî ĩꞌdî mbârâkã ndrĩ lı̣́pı̣̂ ꞌî, gõꞌdá kpá tã nı̣̃nı̣̃ lı̣́pı̣̂ ꞌî,

gõꞌdá kũmũ bê zãâ gbạ́dú. Ãâꞌdô ĩtí.”

13 Gõꞌdá nĩngá sĩ, sı̣́sı̣́ lé ꞌbá ãlô drí ngãzó ámâ îjílí kĩ, “Ní nı̣̃ õjílã ítá mvẽêmvê sõ ꞌbá nõ ꞌbá yî trá yã? Ní nı̣̃ võ gólĩyî drí ânĩzó rî trá yã?”

14 Ĩtí rî, má drí tã-drı̣̃ lôgõzó gólâ drí kĩ, “Ãmbá ámákâ, ní âꞌdô îcáꞌá nĩ tã ꞌdî âꞌdálé má drí.” Ĩtí gólâ kĩ má drí rî,

Nõô ꞌbá yî rĩꞌá õjílã gólĩyî lâŋõ ândrê njı̣̃ ꞌbá trá ĩyî drı̣̃ı̣̂, gõꞌdá rĩ ꞌbá ĩyî trá tã lẽlẽ sĩ Ôvârí ꞌá rî ꞌbá yî ĩꞌdî. Gólĩyî jĩ ítá ĩyíkâ rî ꞌbá yî trá Kạ́bı̣̃lı̣́kı̣̃ drı̣̃ tĩtĩ kâ ró rî ãrí lâ sĩ, ãꞌdô ró bê ítá rî ꞌdĩ ꞌbá yî drí wãzó bê ngbángbá kólâ-kólâ.* 15 Tã ífí gólĩyî drí rĩzó âdrélé kı̣́tı̣̃ Ôvârí kâ ândrá ũrı̣̃ ãkó rî ĩꞌdî rĩꞌá ꞌdĩ. Gólĩyî rĩꞌá Ôvârí rî lûyı̣́ꞌá ı̣̃tú gõꞌdá ngạ́cı̣̂ zı̣̃ jó Ôvârí kâ ꞌá. Gõꞌdá Ôvârí rî gógó ífífí lâ âꞌdô sũꞌá gólĩyî rú, tãlâ tã ãzãkã õzó gólĩyî dõô kô. 16-17 Lõfó ꞌé gólĩyî kô óꞌdí gõꞌdá kpá lı̣̃mvû lôvó bê. Ị̃tú ãmé zãá gólĩyî kpá kô óꞌdí, tãlâ Kạ́bı̣̃lı̣́kı̣̃ drı̣̃ tĩtĩ kâ ró kúmú gólĩyíkâ ró rî âꞌdô gólĩyî vó ndrẽꞌá õzõ lôkí ꞌbá drí kạ́bı̣̃lı̣́kı̣̃ íyíkâ vó lâ ndrẽrẽ kâtí. Gólâ âꞌdô gólĩyî bı̣̃ꞌá âjílí lı̣̃mvû lédrẽ-lédrẽ âfẽ ꞌbá rî mvũlı̣́ óró sẽ ꞌbá kô rî ꞌálâ. Gõꞌdá Ôvârí âꞌdô ı̣̃lı̣́ndrı̣̂ lĩꞌá ngbá gólĩyî lı̣̃fı̣́ sĩ. Ĩzã lâŋõ kâ îcá gõꞌdá kô gólĩyî ꞌẽlé kpá óꞌdí.

8

1 ꞌDĩî vósĩ rî, Kạ́bı̣̃lı̣́kı̣̃ drı̣̃ tĩtĩ kâ rî ꞌdĩ drí võ bẽlé njı̣̂-drı̣̃-lâ-rı̣̃ lâ ró rî njı̣̃zó. Gõꞌdá gólâ njı̣̃lı̣́ bê íꞌdá rî ꞌdĩ zõényẽ ĩtí rî, ngá cé tı̣̂tı̣̂ drí âgízó rĩlí kó njũrũ dĩîdî cãlé ı̣̃tú-pá ãlô rî ító ꞌâ lâ kâtí.

Ôvârí ꞌbã lâŋõ õnjí tẽtẽ gạ̃rạ̃ õjílã ãngó drı̣̃ı̣̂ rî ꞌbá yî ꞌẽlé,

ãꞌdô ró bê gólĩyî drí drı̣̃ âdĩzó

2 Nĩngá sĩ, mãlãyíkã njı̣̂-drı̣̃-lâ-rı̣̃ gólĩyî rĩ ꞌbá ĩyî trá ãnyî Ôvârí lạ̃gạ́tı̣́ ꞌdĩ ꞌbá yî ófẽ gûnı̣́yạ́ trá gólĩyî drí ãlô-ãlô. 3 Gõꞌdá mãlãyíkã ãzâ drí ngãzó ânĩlí âdrélé tãrãbízã rĩzó ngá ạ̃jı̣́ bê õzõ bạ̃húrũ kâtí rî zãlé drı̣̃ lâ rî ândrá. Tãrãbízã ꞌdî gólâ drı̣̃ lâ âꞌbãlé ậdı̣̂ gólâ dáãbõ ꞌásĩ rî sĩ rî ĩꞌdî rĩꞌá kı̣́tı̣̃ Ôvârí kâ ândrá. Mãlãyíkã ꞌdî cú rĩꞌá sãánĩ ãzâ êdélé dáãbõ ꞌásĩ rĩzó ngá ạ̃jı̣́ bê ꞌdĩ zãlé ꞌá lâ rî bê yí drı̣́gạ́. Ófẽ ngá ạ̃jı̣́ bê ꞌdĩ trá rõô, ãꞌdô ró bê gólâ drí õcĩkã lâ êꞌbélé kpãkã ãlô rãtáã bê õjílã ndrĩ Ôvârí kâ drı̣́gạ́ sĩ tãrãbízã ꞌdî drı̣̃ı̣̂ ngá fẽfẽ ró Ôvârí drí. 4 Gõꞌdá nĩngá sĩ, õcĩkã lâ õngâ ró bê kũlı̣̃-kũlı̣̃ ûrû Ôvârí ngálâ rãtáã õjílã Ôvârí kâ kâ rî ꞌbá yí bê.

5 ꞌDĩî vósĩ, mãlãyíkã rî ꞌdĩ drí lạ̃sı̣́ ĩlá âtrõzó tãrãbízã ꞌdî drı̣̃ı̣̂ sĩ dũû ꞌbãlé sãánĩ dáãbõ ró ꞌdĩ drı̣̃ı̣̂ gõꞌdá dãlé ãngó drı̣̃ı̣̂ gõꞌdá mõgbárá drí ndrõzó lı̣̃-lı̣̃-lı̣̃ gõꞌdá lậgû-lậgû bê nạ́-nạ́. Nĩngá sĩ ı̣̃nyạ́kú drí rû îyázó kõgbõ-kõgbõ.

6 ꞌDĩî vósĩ rî, mãlãyíkã njı̣̂-drı̣̃-lâ-rı̣̃ gólĩyî âꞌdó ꞌbá ĩyî gûnı̣́yạ́ njı̣̂-drı̣̃-lâ-rı̣̃ ꞌdî ꞌbá yí bê rî drí ngãzó ĩyî ꞌdẽlé gûnı̣́yạ́ rî ꞌdĩ ꞌbá yî êdélé njãâ võlé.

7 Gõꞌdá, gólâ sı̣́sı̣́ rî drí íyíkâ rî võzó. Gõꞌdá ĩtí rî, sĩî lạ̃sı̣́ bê, rû ônjá ꞌbá trá ãrí bê ãlô rî drí âꞌdézó ı̣̃nyạ́kú drı̣̃ı̣̂. Lạ̃sı̣́ âꞌdê gõꞌdá ãlô nâ ꞌásĩ ngá ãngó kâ rî ꞌbá yî lôzãlé, fê yí bê gõꞌdá kpá õmã yí bê ndrĩ.

8 Nĩngá sĩ gõꞌdá, gólâ rı̣̃ lâ ró rî drí kpá íyíkâ rî võzó. Gõꞌdá ĩtí rî, ngá ãzâ ókĩzõ únı̣́ ạ́ngı̣́ kâtí, vẽꞌá lạ̃sı̣́ ró ạ́ậvũ trá lı̣̃mvû ândrê ꞌá, gõꞌdá lı̣̃mvû ândrê ãlô nâ ꞌásĩ rî drí rû jãzó âꞌdólé ãrí ró. 9 Ĩtí rî, ãlô nâ ꞌásĩ ngá lédrẽ-lédrẽ lı̣̃mvû ꞌdĩ ꞌá rî kâ drí ôdrãzó, gõꞌdá kpá ãlô nâ ꞌásĩ kõlóngbõ lı̣̃mvû ꞌdĩ ꞌá rî ꞌbá yí kâ drí ôŋõzó cĩnyí-cĩnyí.

10 Gõꞌdá gólâ nâ rî drí kpá íyíkâ rî võzó. Ĩtí rî, ı̣̃ꞌbı̣̂ꞌbı̣̂wạ́ ândrê drí âꞌdézó ꞌbũû lésĩ nyã ókĩzõ ãlíká ótó îꞌĩ kâ rî ĩꞌdî. Gõꞌdá drílâ áyágá lı̣̃mvû bê gõꞌdá óró yí bê rî ꞌbá yî ãlô nâ ꞌásĩ lâ îzãzó ndrĩ. 11 Úzı̣̂ ı̣̃ꞌbı̣̂ꞌbı̣̂wạ́ rî ꞌdĩ rú lâ “ ‘Gĩgí” ’, tãlâ gólâ ꞌê ãlô nâ ꞌásĩ lı̣̃mvû kâ trá ꞌdó âꞌdólé ạ̃lı̣́ ró. Gõꞌdá ĩtí rî, õjílã dũû ôdrã trá lı̣̃mvû rî ꞌdĩ mvũmvũ lâ drí sĩ.

12 Gõꞌdá nĩngá sĩ, mãlãyíkã sû lâ ró rî drí kpá ngãzó íyíkâ rî võlé. Gõꞌdá ĩtí rî, ı̣̃tú lı̣̃fı̣́ ũrûkậ, gõꞌdá kpá párá lı̣̃fı̣́, gõꞌdá ı̣̃ꞌbı̣̂ꞌbı̣̂wạ́ lı̣̃fı̣́ yí bê drí âꞌdézó ꞌdó ạ̃gũ ı̣́nı̣́rı̣́kúwạ́ ró, ãꞌdô ró bê võ îꞌĩ drí âꞌdózó mvũmvũ ró. Gõꞌdá võ îꞌĩ drí âꞌdózó kpá yûꞌdạ́wạ́ ı̣̃tú-pá ũrûkậ ı̣̃tú kâ sĩ gõꞌdá kpá ı̣̃tú-pá ũrûkậ ngạ́cı̣̂ kâ sĩ.

13 Nĩngá sĩ, má drí ạ́rı̣́ ndrẽzó rĩꞌá ngãꞌá ûrû ꞌbũû ágá ꞌálâ. Drílâ ãwó ngõzó ngbạ́lạ́-ngbạ́lạ́ kĩ, “Ĩzã kõkõ, ĩzã kõkõ. Ĩzã kõkõ trá âcáꞌá gólĩyî rĩ ꞌbá ãngó ꞌá rî ꞌbá yî drı̣̃ı̣̂, õzõ gólĩyî ãârî ĩyî gûnı̣́yạ́ ãwó gólĩyî nâ mãlãyíkã lâkí ꞌbá nâ rî ꞌbá yî drí ꞌẽꞌá võ lâ rî trá rî.”

9

1 Nĩngá sĩ, mãlãyíkã gólâ njı̣̂ lâ ró rî drí gûnı̣́yạ́ íyíkâ rî âtrõzó kpá võlé. Gõꞌdá má drí õjílã ãzâ õzõ ı̣̃ꞌbı̣̂ꞌbı̣̂wạ́ kâtí rî ndrẽzó âꞌdê trá ı̣̃nyạ́kú drı̣̃ı̣̂ ꞌbũû lésĩ. Ófẽ mãfõtáã ꞌbú ândrê dı̣̃ ngı̣̂lı̣́-ngı̣̂lı̣̃ rî kâ trá gólâ drı̣́gạ́ ꞌbú rî ꞌdĩ tı̣̂ lâ njı̣̃zó. 2 Ĩtí rî, õjílã rî ꞌdĩ drí ꞌbú ândrê rî ꞌdĩ tı̣̂ lâ njı̣̃zó. Gõꞌdá kôrô ꞌwãâ õcĩkã gólâ ậnı̣́ ꞌbá gúndrı̣̃-gúndrı̣̃ rî drí võ âmbĩzó âfõlé ĩví ꞌálâ. Gõꞌdá drílâ ı̣̃tú lı̣̃fı̣́ lîmózó kpũú-kpúlũ-kpúkpũ ndrĩ, gõꞌdá võ jãlé âꞌdólé ngạ́cı̣̂ ró. 3 Nĩngá õcĩkã rî ꞌdĩ ꞌásĩ rî, ômbí drí ậdı̣́zó âfõlé õnjí lâ ró ı̣̃nyạ́kú drı̣̃ bẽlé sẽré-sérê. Ófẽ mbârâkã trá ômbí rî ꞌdĩ ꞌbá yî drí ngá lôzãzó õzõ ótónyî drí ngá lôzãrẽ rî kâtí. 4 Áâtâ tã trá kpá ômbí rî ꞌdĩ ꞌbá yî drí kĩ, gólĩyî õnyâ õmã bı̣́ gõꞌdá fê bı̣́ bê kôꞌdáwá. Gõꞌdá võ lâ ꞌá rî, gólĩyî õlôzã bê-rî õjílã gólĩyî âꞌdó ꞌbá cú ĩtí lãmbé Ôvârí kâ ãkó ĩyî ándrá-gạ́-sı̣́lı̣́ ꞌásĩ rî ꞌbá yî ĩꞌdî. 5 Ólẽé tã-drı̣̃ kô ômbí rî ꞌdĩ ꞌbá yî drí õjílã ûfúzó ûfû. Bê-rî, gólĩyî õlôꞌê õjílã lârâkô ĩꞌdî cãlé párá njı̣̂. Lârâkô ꞌẽꞌẽ rî ꞌdĩ õôfî ró bê lâzélé õjílã rî ꞌdĩ ꞌbá yî rú õzõ ótónyî drí ꞌdíyî zãrẽ trá nĩ rî kâtí. 6 Gõꞌdá párá njı̣̂ rî ꞌdĩ ꞌbá yî ꞌá rî, õjílã âꞌdô ĩyî tã lẽꞌá ôdrãzó, gõꞌdá õdrã lẽé tã kô gólĩyî ûfúzó.

7 Ômbí rî ꞌdĩ ꞌbá yî lêndrê ạ́ngı̣́ ạ́ngı̣́ ró gõꞌdá kpá ũrı̣̃-gâ-dẽ ró õzõ õsánĩ gólĩyî ꞌbãlé trá njãâ ạ̃wạ̃ ꞌẽzó rî ꞌbá yí kâtí. Gólĩyî cú rĩꞌá drı̣̃-gbádá bê lậgû-lậgû ró rôwâ-rôwâ. Nı̣̃lı̣́ lâ yî lêndrê õzõ õjílã mvá kâ rî ꞌbá yî tí. 8 Gõꞌdá drı̣̃-ꞌbí lâ yî ꞌdó rĩꞌá ãcê-ãcê mĩlĩyá-mílíyâ õzõ õkó ũrûkậ ꞌbá yî drı̣̃-ꞌbí lâ kâtí. Gõꞌdá gólĩyî sı̣́ ꞌdó rĩꞌá ngílí-ngílí cĩcĩ ró õzõ kạ̃mı̣̃ kâ rî ꞌbá yî tí. 9 Ạ́gạ́sı̣́ lâ yî rĩꞌá kạ̃gạ̃ꞌdạ̃ ĩtí õzõ ậdı̣̂ gólâ ạ̃jú ꞌbũ ꞌbá yí kâ rĩꞌá âsálâ ĩyî ạ́gạ́sı̣́ ꞌá ĩyî pãlé ạ̃jú ꞌbũ võ ꞌásĩ rî ꞌbá yí kâtí. Gõꞌdá úfú lâ yî ạ̃yı̣́ rĩꞌá õzõ ãrãbíyã õsánĩ drí rĩꞌá ôsélâ nĩzó ạ̃jú ꞌbũlı̣́ rî ꞌbá yî ạ̃yı̣́ lâ yí kâtí kı̣̃-kı̣̃-kı̣̃. 10 Gólĩyî kpá cú ãvî bê, gõꞌdá ãvî lâ yî ꞌdĩ tı̣̂ ạ̃dũkũ ꞌásĩ rî, óꞌdógófí ꞌdó bê õzõ ótónyî kâtí. Mbârâkã lâŋõ fẽzó õjílã drí párá njı̣̂ ꞌdĩ rĩꞌá ãvî rî gógó cú óꞌdógófí bê ꞌdĩ ꞌá. 11 Kúmú gólâ ômbí rî ꞌdĩ ꞌbá yî drı̣̃lı̣́ rî rĩꞌá mãlãyíkã õnjí gólâ rĩ ꞌbá ꞌbú ândrê ꞌdĩ vó lâ ndrẽlé rî ĩꞌdî.* 12 Nõô rĩꞌá tã ạ̃dũkũ lâŋõ ạ́ngı̣́ sı̣́sı̣́ rî kâ ĩꞌdî. Gõꞌdá lâkî lâŋõ ãzâ ꞌbá yî rı̣̃ ꞌẽ ꞌbá trá âcálé rî ꞌbá yî ĩꞌdî.

13 Gõꞌdá nĩngá sĩ, mãlãyíkã gólâ njı̣̂-kázíyá lâ ró rî drí kpá gûnı̣́yạ́ íyíkâ rî võzó. Gõꞌdá gólâ vô bê trá rî, gbórókõ drí tã âtázó tãrãbízã rĩzó ngá ạ̃jı̣́ bê rî zãlé drı̣̃ lâ rî zẽlé lésĩ ró. 14 Ĩtí rî, gbórókõ ꞌdî drí tã âtázó mãlãyíkã gólâ njı̣̂-kázíyá ró cú gûnı̣́yạ́ bê rî drí kĩ, “Ní înjî mãlãyíkã Sãtánã kâ gólĩyî sû ômbélé ĩyî trá lı̣̃mvû zı̣̃lı̣́ Yũfẽrétẽ ꞌdĩ rú ꞌdĩ ꞌbá yî vólé.” 15 Gõꞌdá ĩtí rî, mãlãyíkã rî ꞌdĩ ꞌbá yî înjízó, ãꞌdô ró bê nĩlí nĩꞌá ãlô nâ ꞌásĩ õjílã kâ ãngó drı̣̃ı̣̂ sĩ ndrĩ rî ûfúlı̣́. Óômbê mãlãyíkã sû rî ꞌdĩ ꞌbá yî tólâ sı̣́sı̣́ ꞌdĩ rĩꞌá ı̣̃tú-pá rî gólâ Ôvârí drí ꞌbãlé trá kậyı̣̂ rî gógó ꞌdĩ sĩ, gõꞌdá párá rî gógó ndrô rî ꞌdĩ ꞌá rî tẽlé. 16-17 Mãlãyíkã ꞌdî ꞌbá yî, má ndrê ạ̃jú ꞌbũ ꞌbá gólĩyíkâ trá ndrĩ õsánĩ bê. Áâꞌdâ gólĩyî lãlã má drí ndrĩ rĩꞌá zãlô mĩlĩyónĩ kámá-rı̣̃ (200,000,000). Ạ̃jú ꞌbũ ꞌbá rî ꞌdĩ ꞌbá yî ꞌdó rĩꞌá ngá ạ̃jú ꞌbũ kâ bê ậdı̣̂ ꞌásĩ âꞌbô-âꞌbô ró gólĩyî ạ́gạ́sı̣́ âkólé. Ậdı̣̂ rî ꞌdĩ rĩꞌá kãâkâ ró õzõ lạ̃sı̣́ kâtí, gõꞌdá kpá kạ̃ꞌdậ-kạ̃ꞌdậ ró õzõ lı̣̃mvû ândrê drı̣̃ kâtí, gõꞌdá kpá rĩꞌá lâwâ-lâwâ ró. Gõꞌdá õsánĩ rî ꞌdĩ ꞌbá yî drı̣̃ lâ rĩꞌá õzõ kạ̃mı̣̃ kâtí. Lạ̃sı̣́, õcĩkã bê gõꞌdá kpá ngá ạ̃jı̣́ gãgã bê rĩꞌá âfõꞌá sı̣́-ꞌbálé lâ ĩyî ꞌásĩ. 18 Gõꞌdá ãlô nâ ꞌásĩ õjílã kâ ãngó ꞌá rî drí ôdrãzó, tãlâ ngá-tı̣̂ nâ âfõ ꞌbá õsánĩ sı̣́-ꞌbálé ꞌásĩ ꞌdî ꞌbá yî drí sĩ. 19 Mbârâkã õsánĩ ꞌdî ꞌbá yí kâ õjílã ûfúzó ĩꞌdî sĩ lâ rî rĩꞌá gólĩyî sı̣́-ꞌbálé ꞌásĩ gõꞌdá gólĩyî ãvî bê. Gólĩyî ãvî drı̣̃ rĩꞌá õzõ ı̣̃nı̣̃ drı̣̃ kâtí. Õsánĩ rî ꞌdĩ ꞌbá yî ãvî drı̣̃ lâ îcâ kpá rĩꞌá õjílã ôcílí õzõ ı̣̃nı̣̃ kâtí.

20 Gõꞌdá rî, õjílã gólĩyî lâkí ꞌbá ôdrã ꞌbá kô rî, lẽé ĩyî kó kô zãâ drı̣̃ âdĩlí. Gólĩyî sõ trá zãâ rĩꞌá lı̣̃fı̣́ ꞌbãlé ngá gólĩyî õzõ õjõ yí kâtí rî vó, gõꞌdá kpá rĩzó zãâ rĩꞌá ngá gólĩyî õjílã drí êdélé nĩ õzõ mélé kâtí lạ̃ndrı̣́ yí bê rî ı̣̂njı̣̃lı̣́ ĩꞌdî Ôvârí pạ̃tı̣́ı̣̃ rî ı̣̂njı̣̃-ı̣̂njı̣̃ lâ võ ꞌá. Ngá rî ꞌdĩ ꞌbá yî îcá kô võ ndrẽlé, ngãtá tã ârílí gõꞌdá kpá ngãtá lậmúlı̣́. 21 Õjílã rî ꞌdĩ ꞌbá yî âyé õjílã ãzí ûfû-ûfû kpá kôꞌdáwá, ngãtá õlẽ, ngãtá ngbángá fẽfẽ, ngãtá ãvẽ gõꞌdá ũgũ bê rî kpá kô. Gólĩyî sõ drı̣̃ trá zãâ rĩꞌá ꞌẽlé ĩyî ĩꞌdî.

10

Áâtâ tã Yõwánĩ drí tã Ôvârí kâ pẽzó

1 Nĩngá sĩ, tã ndrĩ ꞌdî ꞌbá yî vólé drı̣̃ lâ ꞌásĩ rî, má drí mãlãyíkã ãzâ ndrẽzó, gólâ ânĩ ꞌbá cú mbârâkã ạ́ngı̣́ bê ꞌbũû lésĩ ı̣̃nyạ́kú drı̣̃ı̣̂ rî. Mbãrãsãsã lậgû-lậgû lîmô rúꞌbạ́ lâ trá ndrĩ. Ạ̃júnı̣́ kpá bê rĩꞌá gbãâ dîrî gólâ rî drı̣̃ rú sĩ. Gólâ rî nı̣̃lı̣́ rĩꞌá õzõ ı̣̃tú kâtí lậgúꞌá lạ̃wũ-lạ̃wũ, gõꞌdá gólâ rî pá yî rĩꞌá õzõ fê ạ̃lı̣́ gólâ lạ̃sı̣́ drí rũlı̣́ gõꞌdá rĩꞌá cĩꞌá nyãnyã rî kâtí. 2 Mãlãyíkã rî ꞌdĩ rĩꞌá cú wárãgã bı̣́ fínyáwá bê yí drı̣́gạ́ înjî-înjî lâ ró. Gólâ ânĩ íyî pá-ágó tõlé lı̣̃mvû ândrê drı̣̃ı̣̂ gõꞌdá kpá íyî pá-lı̣̃jı̣́ tõzó ı̣̃nyạ́kú drı̣̃ı̣̂. 3 Gõꞌdá gólâ drí trẽzó gbórókõ ãmbá sĩ úlı̣́ bê ûrû õzõ kạ̃mı̣̃ drí tã dı̣̃rı̣̃ kâtí. Gõꞌdá gólâ trélé bê trá rî, má drí gõzó mõgbárá ûfũ-ûfũ kpẽrẽ-kpẽrẽ rî ꞌbá yî ârílí ândâlâ njı̣̂-drı̣̃-lâ-rı̣̃. Mõgbárá ûfũ-ûfũ ꞌdî rĩꞌá úlı̣́ ꞌî. 4 Gõꞌdá mõgbárá ꞌdĩ ûfũ bê trá úlı̣́ bê ândâlâ njı̣̂-drı̣̃-lâ-rı̣̃, ĩtí rî, mâ trá ãnyî ꞌẽꞌá tã gólĩyî má drí ârílí ꞌdĩ ꞌbá yî îgĩlí, gõꞌdá Ôvârí rî úlı̣́ drí ậꞌúzó ꞌbũû lésĩ kĩ, “Ní îgĩ tã ꞌdî ꞌbá yî kô, ní âyê tã rî ꞌdĩ ꞌbá yî rĩlí tã kíríwá ró.”

5 Gõꞌdá nĩngá sĩ, mãlãyíkã gólâ pá-ágó lâ drí ꞌbãlé lı̣̃mvû ândrê drı̣̃ı̣̂ gõꞌdá pá-lı̣̃jı̣́ lâ drí ꞌbãzó ı̣̃nyạ́kú drı̣̃ı̣̂ ꞌdĩ drí íyî drı̣́-ágó îngázó gõlé ꞌbũû ꞌálâ ró. 6 Gõꞌdá drílâ ngãzó tã ꞌbãlé mbârâkã Ôvârí gólâ rĩ ꞌbá zãâ gbạ́dú ạ̃dũkũ ãkó rî kâ ꞌá, Ôvârí gólâ võ ûrú ꞌálâ rî ꞌbã ꞌbá ãngó drı̣̃ bê gõꞌdá kpá ngá lédrẽ-lédrẽ ꞌá lâ rî ꞌbá yí bê ndrĩ rî. Gólâ kĩ nĩ rî, “Ôvârí tẽé tã ãzâ gõꞌdá kô. Ị̃tú-pá âcâ trá ĩꞌdî nõ. 7 Ní ârî drẽ, õzõ mãlãyíkã gólâ njı̣̂-drı̣̃-lâ-rı̣̃ lâ ró rî õvô gûnı̣́yạ́ trá rî, Ôvârí âꞌdô tã íyíkâ ꞌbãlé trá rî ꞌẽꞌá rû ndẽlé, nyé õzõ gólâ drí âꞌdálé trá sı̣́sı̣́ tã ậngũ ꞌbá íyíkâ gólĩyî rĩ ꞌbá tã âtî-âtî íyíkâ âꞌdálé õjílã drí rî ꞌbá yî drí rî tí kĩ nĩ rî, yí tẽé ngá ãzâ gõꞌdá kô ãmbá õjílã íyî ífífí kâ ró rî ꞌbá yî pãzó gõꞌdá lâŋõ fẽzó gólĩyî tã íyíkâ gã ꞌbá dó rî ꞌbá yî drí.”

8 Gõꞌdá nĩngá sĩ, má drí kpá Ôvârí rî úlı̣́ ârízó ꞌbũû lésĩ kĩ, “ꞌDõvó ní nĩ wárãgã fínyáwá tı̣̂ lâ înjílí înjî ꞌdĩ trõlé mãlãyíkã gólâ rĩ ꞌbá âdrélé gõꞌdá pá lâ ãlô rî drí ꞌbãzó lı̣̃mvû ândrê drı̣̃ı̣̂ gõꞌdá ãzâ rî drí âꞌdózó íyíkâ ı̣̃nyạ́kú drı̣̃ı̣̂ ꞌdĩ drı̣́gạ́ sĩ.” 9 Gõꞌdá ĩtí rî, má drí ngãzó nĩlí mãlãyíkã ꞌdî ngálâ wárãgã rî ꞌdĩ âtrõlé. Gõꞌdá gólâ kĩ má drí rî, “Ní trõ, ní nyâ ró. Âꞌdô âꞌdóꞌá ôrê-ôrê ró õzõ ápé kâtí ní drí nyãrẽ lâ ꞌá, gõꞌdá âꞌdô âꞌdóꞌá õnjí ró ní ꞌá lâ.” 10 Ĩtí rî, má drí wárãgã rî ꞌdĩ trõzó drı̣́gạ́ lâ sĩ gõꞌdá nyãlé. Wárãgã rî ꞌdĩ rĩꞌá ôrê-ôrê ró pạ̃tı̣́ı̣̃ õzõ ápé kâtí ámâ sı̣́-ꞌbálé ꞌá, gõꞌdá má tê bê má ꞌá rî, rĩꞌá õnjí ró.

11 Gõꞌdá nĩngá sĩ rî, mãlãyíkã ꞌdî drí tã âtázó má drí kĩ, “ꞌDõvó ní rî zãâ tã âtî-âtî Ôvârí kâ âtálé õrĩ ndrĩ ãngó drı̣̃ kâ rî ꞌbá yî drí ãkí ãkó gõꞌdá kpá kúmú gólĩyíkâ rî ꞌbá yî drí, ãꞌdô ró bê gólĩyî drí drı̣̃ âdĩzó tã õnjí ĩyíkâ rî ꞌbá yî ꞌásĩ.”

11

Tã tã mbı̣̂ ꞌbá Ôvârí kâ rı̣̃ rî ꞌbá yî drí tã îyázó õjílã drí kĩ,

õjílã ndrĩ ãâdĩ drı̣̃ ngbãângbânõ rî

1 ꞌDĩî vósĩ rî, ódrí fê mvá ngá ı̣̂ꞌbı̣̃ kâ fẽzó má drı̣́gạ́. Yésũ kĩ má drí rî,

Ní ngâ ûrû nĩꞌá võ gólâ õjílã ámákâ drí rĩzó rãtáã ꞌẽlé Ôvârí drí rî ı̣̂ꞌbı̣̃lı̣́, gõꞌdá ní ı̣̂ꞌbı̣̃ ró kpá tãrãbízã gólâ rĩzó ngá ạ̃jı̣́ bê rî zãlé drı̣̃ lâ rî. Gõꞌdá ní lã ró bê kpá õjílã rĩ ꞌbá rãtáã ꞌẽlé Ôvârí drí tólâ rî ꞌbá yî. 2 Kpálé ĩtí rî, ní ı̣̂ꞌbı̣̃ ạ̃ꞌdı̣́-drı̣̃ gólâ jó ạ́ngı̣́ Ôvârí kâ ꞌdĩ kâ kô. Ní âyê ı̣̂ꞌbı̣̃ ãkó lâ, tãlâ ạ̃ꞌdı̣́-drı̣̃ rî ꞌdĩ rĩꞌá õrĩ ãzâ ꞌbá yî ndrĩ rî kâ. Õrĩ ãzâ ꞌdĩ ꞌbá yî âꞌdô ĩyî Yẽrõsãlémã rî rũꞌá rĩzó ꞌá lâ párá nyâꞌdî-rı̣̃-drı̣̃-lâ-rı̣̃ ạ̃jú ꞌbũ ꞌbá tã trõ ꞌbá trá rî yî ꞌbá yî ró.* 3 Má âꞌdô tã mbı̣̂ ꞌbá ámákâ rı̣̃ rî ꞌbá yî jõꞌá. Gólĩyî âꞌdô ítá ĩzã kâ sõꞌá, tãlâ gólĩyî âꞌdô tã îyáꞌá õjílã ndrĩ drí drı̣̃ âdĩzó. Má âꞌdô drı̣́-ãcê ámákâ tã ámákâ âtázó õjílã drí kậyı̣̂ kútũ-ãlô-kámá-rı̣̃-drı̣̃-lâ-ngâ-nyâꞌdî-nâ (1,260) sĩ rî fẽꞌá gólĩyî drí.

4 Nĩ ndrê drẽ, fê rı̣̃ gólĩyî rĩ ꞌbá dõ lôfõlé ꞌdĩ ꞌbá yî gõꞌdá kpá lámbã rı̣̃ âdré ꞌbá ãnyî Ôvârí gólâ ãngó drı̣̃ ꞌbã ꞌbá rî ândrá ꞌdĩ ꞌbá yî ĩꞌdî lãmbé rĩ ꞌbá tã mbı̣̂ ꞌbá rı̣̃ ꞌdî ꞌbá yî âꞌdálé rî ĩꞌdî.* 5 Õzõ õjílã ãzâ ãlô ũûjũ tã trá ꞌẽzó tã õnjí ꞌẽlé tã mbı̣̂ ꞌbá rî ꞌdĩ ꞌbá yî drí rî, lạ̃sı̣́ âꞌdô âfõꞌá gólĩyî sı̣́-ꞌbálé ꞌásĩ õjílã rî gólĩyî ạ̃jú-ꞌbá-ãzí ró ꞌdĩ ꞌbá yî lôzãlé ôdrãlé ngbá. Lạ́tı̣̂ rî ꞌdĩ ꞌá rî, õjílã ãzâ gólâ tã ûjũ ꞌbá tã õnjí ꞌẽzó gólĩyî drí rî, pạ̃tı̣́ı̣̃ ạ̃dũkũ gólâ ꞌdĩ kâ íyíkâ ı̣̃nyạ́kú kãâ âꞌdô ꞌdẽꞌá nĩ gólâ bı̣́lı̣́. 6 Kậyı̣̂ gólĩyî tã mbı̣̂ ꞌbá rı̣̃ ꞌdî drí rĩzó rĩꞌá tã âtî-âtî Ôvârí kâ îyálé rî, gólĩyî rĩꞌá cú drı̣́-ãcê bê ôzê ꞌbãzó ꞌdı̣̃lı̣́ kô, gõꞌdá kpá drı̣́-ãcê bê lı̣̃mvû ı̣̃nyạ́kú drı̣̃ı̣̂ rî ꞌbá yî ôjázó âꞌdólé ãrí ró, gõꞌdá kpá lâŋõ tı̣̂ dũû ãkí ãkó ãngó ꞌá rî ꞌbá yî ꞌbãlé âꞌdólé, õzõ gólĩyî drí njĩlí ꞌẽlé rî tí.

7 Õzõ gólĩyî õndẽ tã îyâ-îyâ tã âtî-âtî Ôvârí kâ ꞌdĩ kâ trá rî, kõrõnyã ândrê ũjạ́ ũrı̣̃-gâ-dẽ gólâ ạ̃jú ꞌbũ ꞌbá Sãtánã kâ ró rî âꞌdô âfõꞌá ꞌbú ândrê dı̣̃ ngı̣̂lı̣́-ngı̣̂lı̣̃ ꞌdî ꞌásĩ ꞌdẽlé õmbã bê tã mbı̣̂ ꞌbá rı̣̃ ꞌdî ꞌbá yî drı̣̃ı̣̂. Gólâ âꞌdô gólĩyî ûfúꞌá. 8 Gõꞌdá tã mbı̣̂ ꞌbá ꞌdĩ ꞌbá yî ãvõ lâ yî âꞌdô ậyı̣́ꞌá lạ́tı̣̂ ạ́ngı̣́ gólĩyî jạ̃rı̣́bạ̃ kâ rî ꞌbá yî ꞌá võ Kúmú ãmákâ Yésũ rî fũzó rî ꞌá. Úlı̣́ mãnĩgõ sĩ rî, úzı̣̂ jạ̃rı̣́bạ̃ rî ꞌdĩ trá Sõdómõ, gõꞌdá kpá Mạ́sı̣̃rı̣̃, tãlâ õjílã rĩ ꞌbá võ ꞌdî ꞌbá yî ꞌásĩ rî ĩꞌdî rĩ ꞌbá õjílã Ôvârí kâ ûfúlı̣́ rî ꞌbá yî ĩꞌdî. 9 Gólĩyî ãvõ âꞌdô ậyı̣́ꞌá vũdrı̣́ kậyı̣̂ nâ cú ító ꞌâ lâ bê, õjílã õrĩ cé tı̣̂tı̣̂ ãlô-ãlô âꞌdô ĩyî ânĩꞌá ndrẽlâ. Gólĩyî âꞌdô gãꞌá dó tã mbı̣̂ ꞌbá ꞌdĩ ꞌbá yî ãvõ lâ yî trõlé ꞌbãlé ꞌbú ꞌá. 10 Õjílã ãngó drı̣̃ı̣̂ sĩ gólĩyî rû jã ꞌbá trá Ôvârí rú rî ꞌbá yî âꞌdô âꞌdóꞌá ĩyî ãyĩkõ ró, tãlâ õjílã rı̣̃ ꞌdî ꞌbá yî ãvõ lâ tãsĩ. Ĩtí rî, gólĩyî âꞌdô ngá fẽfẽ fẽꞌá ĩyî ãzí-ãzí yî drí, tãlâ tã âtî-âtî õjílã rı̣̃ ꞌdî ꞌbá yî drí îyálé ꞌdĩ ꞌbã õjílã trá ndrĩ õmbã ró.

11 Gõꞌdá kậyı̣̂ nâ cú ító ꞌâ lâ bê rî vósĩ, mâ Yõwánĩ ndrê Ôvârí trá rĩꞌá lôvó-lôvó lédrẽ-lédrẽ kâ rî võꞌá ãvõ rı̣̃ ꞌdî ꞌbá yî ꞌá, gõꞌdá ãvõ rî yî drí ngãzó âdrélé ûrû lédrẽ-lédrẽ ró ĩyî. Ĩtí rî, ũrı̣̃ tã ꞌdî kâ drí gãzó õjílã rõô gólĩyî tã rî ꞌdĩ ndrẽ ꞌbá trá ꞌdĩ yî rú. 12 Nĩngá sĩ, Ôvârí drí tã âtázó ꞌbũû lésĩ ngbạ́lạ́-ngbạ́lạ́ tã mbı̣̂ ꞌbá rı̣̃ ꞌdî ꞌbá yî drí kĩ, “Nĩ ânĩ nõlé.” Ĩtí rî, gólĩyî drí ngãzó nĩlí mbãrãsãsã lậgû-lậgû ꞌásĩ nĩꞌá fĩlí võ gólâ Ôvârí kâ rî ꞌálâ, ạ̃jú-ꞌbá-ãzí ndrĩ gólĩyíkâ rî lı̣̃fı̣́ drı̣̃ lâ yî ꞌá. 13 Gõꞌdá ꞌwãâ kôrô ı̣̃nyạ́kú drí ngãzó rû îyálé gbı̣̃ gbı̣̃ gbı̣̃ rõô lâ ró. Ĩtí rî, ãlô mûdrı̣́ ꞌásĩ jó jạ̃rı̣́bạ̃ ꞌdî kâ kâ ũrûkậ lâ drí lôꞌdézó gõꞌdá õjílã ûfúlı̣́ zãlô kútũ njı̣̂-drı̣̃-lâ-ngâ-rı̣̃ (7,000). Gõꞌdá ũrı̣̃ drí gãzó õjílã ạ̃mbúkũ lâkí ꞌbá lédrẽ-lédrẽ ró rî ꞌbá yî rú, gõꞌdá gólĩyî drí ꞌdẽzó rĩꞌá Ôvârí rî ı̣̂njı̣̃lı̣́ ũrı̣̃ drí. Gólĩyî kĩ, “Ôvârí gólâ ꞌbũû ꞌálâ rî ĩꞌdî rĩꞌá ãmbá kôrô.”

14 ꞌDĩî ĩꞌdî rĩꞌá lâŋõ ândrê ândrê rı̣̃ lâ ró rî ꞌbá yî ĩꞌdî, gõꞌdá ngbãângbânõ rî, lâŋõ ândrê nâ lâ ró ꞌẽ ꞌbá ꞌẽꞌá âꞌdólé rî ĩꞌdî nõ.

Tã mãlãyíkã Ôvârí kâ njı̣̂-drı̣̃-lâ-rı̣̃ lâ ró rî drí gûnı̣́yạ́ íyíkâ

rî võzó rî

15 ꞌDĩî vósĩ, mãlãyíkã njı̣̂-drı̣̃-lâ-rı̣̃ lâ ró rî drí ngãzó gûnı̣́yạ́ íyíkâ rî võlé. Gõꞌdá ꞌwãâ má drí õjílã dũû gbórókõ ârízó úlı̣́ âtáꞌá ꞌbũû lésĩ ngbạ́lạ́-ngbạ́lạ́ kĩ,

“Ngbãângbânõ, Ôvârí yî Yésũ gólâ drí âjólé ãngó nõ ꞌá rî bê, gólĩyî ĩꞌdî Kúmú ró kúmú ndrĩ ãngó ꞌá nõ ꞌbá yî drı̣̃lı̣́ ạ̃dũkũ ãkó zãâ.”

16 Gõꞌdá sı̣́sı̣́ lé ꞌbá gólĩyî nyâꞌdî-trá-drı̣̃-lâ-ngâ-sû gólĩyî rĩ ꞌbá kı̣́tı̣̃ kũmũ ĩyíkâ kâ drı̣̃ı̣̂ Ôvârí ândrá rî drí ngãzó ĩyî drı̣̃ âsõlé ı̣̃nyạ́kú drı̣̃ı̣̂ gõꞌdá Ôvârí rî ı̣̂njı̣̃lı̣́. 17 Gólĩyî kĩ,

“Ôvârí Kúmú ãmákâ, nî rĩꞌá mbârâkã ndrĩ lı̣́pı̣̂ ró,

ní âꞌdô trá bê kó îtõ võ ꞌásĩ gõꞌdá kpá âꞌdó ꞌbá bê ngbãângbânõ,

mã ꞌê ãwô-ĩtí ní drí, tãlâ nî cú rĩꞌá mbârâkã ãmbá bê,

gõꞌdá tã áníkâ âꞌdâ trá kĩ, nî rĩꞌá kúmú ꞌî ãngó drı̣̃lı̣́.

18 Õrĩ ndrĩ rĩꞌá ĩyî ꞌálé âdrã bê rõô ní rú,

gõꞌdá ãndrõ nô rî trá rĩꞌá kậyı̣̂ gólâ gólĩyî drí ꞌálé âdrã áníkâ gólĩyî rú rî ndrẽzó rî ĩꞌdî.

Kậyı̣̂ gólâ ní drí lâŋõ fẽzó gólĩyî ndrĩ õjílã áníkâ ûfú ꞌbá rî ꞌbá yî drí rî âcâ trá.

Gõꞌdá kậyı̣̂ gólâ ní drí drı̣́-ꞌâ fẽzó lãjóꞌbá áníkâ tã ậngũ ꞌbá ró rî ꞌbá yî drí gõꞌdá gólĩyî ndrĩ ánî ı̣̂njı̣̃ ꞌbá ró rî ꞌbá yí bê rî ĩꞌdî nõ.

Kậyı̣̂ âcâ trá õjílã gólĩyî ãngó ꞌá rĩ ꞌbá ãzí-ãzí âdólé tã õnjí ꞌẽlé rî ꞌbá yî ûfúzó.”

19 Gõꞌdá nĩngá sĩ, jó tı̣́lı̣́-tı̣̂ jó Ôvârí kâ kâ gólâ ꞌbũû ꞌálâ rî drí rû njı̣̃zó hõwéẽ. Jó ꞌdĩ ꞌá tólâ rî, má ndrê sạ̃ndúkũ gólâ cú tã-drı̣̃ lẽlẽ Ôvârí kâ ꞌbãlé õjílã íyíkâ bê rî bê yí ꞌá rî trá. Ĩtí rî, võ drí lậgúzó ndrạ́ndrạ́, mõgbárá drí lôndrózó, gõꞌdá ı̣̃nyạ́kú drí rû îyázó kõgbõ-kõgbõ, gõꞌdá sĩî drí lôꞌdézó õnjí lâ drı̣̃ı̣̂.

12

Tã Sãtánã drí rû cẽzó kpı̣̃ı̣̂ õjílã Ôvârí kâ ûfúlı̣́ rî

1 Nĩngá sĩ, má drí tã lârâkô ândrê ꞌbũû ꞌálâ rî ndrẽzó. Má ndrê õkó ãzâ trá, gólâ sõ ítá lậgû-lậgû ı̣̃tú kâtí ĩꞌdî yí rú, gõꞌdá gólâ rĩꞌá âdréꞌá párá drı̣̃ı̣̂. Gólâ sõ ngá gólâ ı̣̃ꞌbı̣̂ꞌbı̣̂wạ́ mûdrı̣́-drı̣̃-lâ-ngâ-rı̣̃ rî ꞌbá yî lôꞌĩzó dîrî gbãâ rú lâ sĩ rî ĩꞌdî yí drı̣̃ı̣̂. 2 Õkó rî ꞌdĩ cú rĩꞌá ꞌâ bê gõꞌdá gólâ trá ãnyî ꞌẽꞌá tı̣̃lı̣́. Gõꞌdá mvá lãzé-lãzé tı̣̃lı̣́ rî kâ drí sĩ rî, gólâ drí trẽzó ûrû.

3 Nĩngá sĩ, má drí kpá tã lârâkô ãzâ ndrẽzó. Má drí ı̣̃nı̣̃ ândrê kãâkâ ũrı̣̃ dã ꞌbá ãkĩ má rú rî ndrẽzó. Ị̃nı̣̃ rî ꞌdĩ drı̣̃ lâ yî rĩꞌá njı̣̂-drı̣̃-lâ-rı̣̃ cú íꞌyá bê rĩꞌá zãlô mûdrı̣́. Gõꞌdá gólâ sõ ạ́pạ̃ kúmú kâ rî ĩꞌdî drı̣̃ ꞌdî ꞌbá yî drı̣̃ı̣̂ sĩ ãlô-ãlô. 4 Gólâ drí íyî ãvî ꞌdĩ ꞌbãzó kóyóꞌbí ró gõꞌdá ãlô nâ ꞌásĩ ı̣̃ꞌbı̣̂ꞌbı̣̂wạ́ kâ ꞌbũû ꞌálâ rî ꞌbá yî ậkũlı̣́ vólé lôꞌdélé ı̣̃nyạ́kú drı̣̃ı̣̂.* Ị̃nı̣̃ ândrê ꞌdĩ trá rĩꞌá âdréꞌá õkó gólâ ꞌẽ ꞌbá trá mvá tı̣̃lı̣́ ꞌdĩ ândrá, tãlâ õzõ úũtı̣̂ mvá rî ꞌdĩ trá rî, kôrô yí drí tẽzó lâ vólé.

5 Má ndrê õkó ꞌdĩ tı̣̂ mvá trá mvá ágó ró. Mvá rî ꞌdĩ âꞌdô âꞌdóꞌá kúmú ró õrĩ ndrĩ gólĩyî ãngó ꞌá rî ꞌbá yî drı̣̃lı̣́, gõꞌdá gólâ âꞌdô kpá lâŋõ fẽꞌá ãmbá gólĩyî tã õnjí ꞌẽ ꞌbá rî yî drí. Gõꞌdá útı̣́lı̣́ bê mvá ꞌdĩ trá rî, ódrí îngázó lâ trõlé ꞌwãâ nĩzó ĩꞌdí bê lâ Ôvârí ngálâ. 6 Nĩngá sĩ rî, mvá rî ꞌdĩ ândrê lâ drí rãzó vólé õmã ꞌálâ. Tólâ rî, Ôvârí êdê võ trá gólâ drí rĩzó, gólâ rî vó ndrẽlé kậyı̣̂ kútũ-ãlô-kámá-rı̣̃-drı̣̃-lâ-ngâ-nyâꞌdî-nâ (1,260) sĩ.*

7-8 Gõꞌdá nĩngá sĩ, má drí ạ̃jú ꞌdẽ ꞌbá võ Ôvârí kâ rî ꞌálâ rî ndrẽzó. Gõꞌdá mãlãyíkã Ôvârí kâ ãmbá ró zı̣̃lı̣́ Mãyíkõlõ gõꞌdá gólĩyî ꞌdẽ ꞌbá gólâ vósĩ rî ꞌbá yí bê drí ngãzó ĩyî ạ̃jú ꞌbũlı̣́ ı̣̃nı̣̃ ândrê ꞌdĩ bê gõꞌdá kpá gólĩyî ꞌdẽ ꞌbá gólâ vósĩ rî ꞌbá yí bê. Ị̃nı̣̃ ândrê ꞌdĩ gólĩyî ꞌdẽ ꞌbá gólâ vósĩ rî ꞌbá yí bê ꞌbû ĩyî ạ̃jú trá tákányĩ. Lé ĩtí rî, Mãyíkõlõ yî ạ̃jú ꞌbũ ꞌbá íyíkâ rî ꞌbá yí bê dı̣̂ kôrô gólĩyî drı̣̃ı̣̂ sĩ ạ̃jú ꞌbũ ꞌbá gólâkâ rî ꞌbá yí bê. 9 Gõꞌdá ĩtí rî, Mãyíkõlõ yî drí ı̣̃nı̣̃ ândrê ꞌdĩ rũzó gõꞌdá âdrólé vólé võ ꞌbũû ꞌálâ rî lésĩ ậvũlı̣́ ãngó drı̣̃ı̣̂ ndrĩ ꞌdó gólĩyî ꞌdẽ ꞌbá trá gólâ vósĩ rî ꞌbá yí bê. Ị̃nı̣̃ ândrê rî ꞌdĩ rú lâ rĩꞌá Sãtánã, gólâ ĩꞌdî rĩꞌá kúmú líndrí õnjí rî ꞌbá yí kâ. Gõꞌdá gólâ kpá ĩꞌdî ı̣̃nı̣̃ gólâ ạ̃kû ró sı̣́sı̣́ nã ꞌbá yî sĩ, rĩ ꞌbá trá rĩꞌá õjílã ndrĩ ãngó drı̣̃ ꞌá rî ꞌbá yî âdólé rî gõꞌdá kpá bũúũ ngbãângbânõ rî ĩꞌdî.

10 Gõꞌdá nĩngá sĩ, má drí ãzákôlâ ꞌdĩ gbórókõ lâ ârízó ngbạ́lạ́-ngbạ́lạ́ võ ꞌbũû ꞌálâ rî lésĩ kĩ,

“Ôvârí pâ õjílã íyíkâ trá.

Õjílã ndrĩ ndrê gólâ rî mbârâkã ãkĩ Kúmú ró ꞌdĩ trá,

gõꞌdá gólĩyî ndrê mbârâkã ãkĩ Krístõ gólâ drí njĩlí ãmâ pã ꞌbá ró rî, kâ rî kpá trá.

Nĩ ndrê drẽ, Sãtánã gólâ rĩ ꞌbá trá rĩꞌá âdrélé Ôvârí ândrá kárá rĩlí tã lôꞌbãlé ĩꞌdî ãmâ ậdrúpı̣̃ yî rú rî,

áâdrô gólâ trá vólé Ôvârí ngá lésĩ ậvũlı̣́ ãngó drı̣̃ ꞌá.

11 Gõꞌdá ãmâ ậdrúpı̣̃ yî trõ tã gólâ drı̣́gạ́ sĩ,

tãlâ gólâ lôꞌbã tã õnjí bê gólĩyî rú Ôvârí drí rî,

gólĩyî kĩ gólâ drí rî, ‘Ôvârí âyê ãmâ trá tã õnjí ãmákâ ꞌásĩ,

tãlâ Yésũ Kạ́bı̣̃lı̣́kı̣̃ drı̣̃ tĩtĩ kâ ró rî úfû trá ãmâ võ ꞌá.’

Gólĩyî pẽ gólâ, tãlâ gólĩyî rî trá tã lẽlẽ sĩ tã Yésũ kâ ꞌá,

õzõ kpálé úũfû gólĩyî tã lâ tãsĩ rî.

12 Bê trá ĩtí rî, ꞌdõvó gõꞌdá, Ãyĩkõ! Ãyĩkõ!

Ãnî õjílã gólĩyî ndrĩ rĩ ꞌbá ꞌbũû ꞌálâ rî ꞌbá yî ãâꞌdô ãyĩkõ ró.

Gõꞌdá ĩzã kõkõ, ĩzã kõkõ ãnî õjílã gólĩyî ndrĩ rĩ ꞌbá ãngó drı̣̃ ꞌá tólâ rî yî drí!

Nĩ âꞌdô âꞌdóꞌá lâŋõ ândrê bê, tãlâ Sãtánã câ trá ãngó drı̣̃ı̣̂ ꞌásĩ.

ꞌDõvó gólĩyî ĩzã õgâ ãnî lı̣̃fı̣́.

Sãtánã rĩꞌá õmbã ró tãlâ gólâ nı̣̃ trá kĩ nĩ rî,

Ôvârí ãâꞌdô bí ꞌẽꞌá kậyı̣̂ íyíkâ rî ꞌbãlé rû ndẽlé.”

13 Gõꞌdá ı̣̃nı̣̃ ândrê õnjí ꞌdĩ nı̣̃ bê trá kĩ, ạ́ậvũ yî trá vólé ꞌbũû lésĩ ı̣̃nyạ́kú drı̣̃ı̣̂ nõlé rî, drílâ ngãzó rĩꞌá õkó gólâ mvá tı̣̃ ꞌbá trá nõ drõlé. 14 Kpálé ĩtí rî, ódrí úfú fẽzó rı̣̃ õkó rî ꞌdĩ drí, tãlâ gólâ õngâ ró bê ĩꞌdî sĩ lâ õzõ ạ́rı̣́ kâtí ngá pãlé vólé ı̣̃nı̣̃ õnjí ꞌdĩ drı̣́gạ́ sĩ, nĩꞌá võ êdélé trá gólâ rî nyãányâ drí õmã ꞌálâ nã ꞌálâ, ꞌdĩî tãlâ órî ró gólâ rî vó ndrẽlé tólâ ndrô nâ sĩ cú ító ꞌâ lâ bê.* 15 Gõꞌdá nĩngá sĩ, ı̣̃nı̣̃ õnjí ꞌdĩ drí lı̣̃mvû lôꞌdézó yí ꞌásĩ áyágá ândrê kâtí gõlé õkó ꞌdĩ ngálâ, tãlâ lı̣̃mvû rî ꞌdĩ ũdı̣̂ ró bê gólâ bê vólé. 16 Lé ĩtí rî, ı̣̃nyạ́kú drí lãfâ nyĩzó rı̣̃ lı̣̃mvû ꞌdĩ sẽzó ngbá vólé gõꞌdá õkó ꞌdĩ drí ngá pãzó. 17 Tãlâ tã ꞌdî tãsĩ rî, ı̣̃nı̣̃ õnjí ꞌdĩ drí âꞌdózó õmbã ró rõô õkó ꞌdĩ bê, gõꞌdá drílâ ngãzó nĩꞌá ạ̃jú ꞌbũlı̣́ õkó ꞌdĩ mvá lâ yî ãzâ gólĩyî âꞌdó ꞌbá ndrĩ õjílã rĩ ꞌbá tã ꞌbãꞌbã gólĩyî Ôvârí kâ rî ı̣̂njı̣̃lı̣́, gõꞌdá kpá tã pạ̃tı̣́ı̣̃ gólâ Yésũ drí âꞌdálé trá gólĩyî drí rî ꞌbá yí bê.

13

1 Nĩngá sĩ, ı̣̃nı̣̃ õnjí rî ꞌdĩ drí ngãzó nĩꞌá âdrélé lı̣̃mvû ândrê tı̣́ ꞌálâ.

Tã Sãtánã drí õjílã ãngó drı̣̃ı̣̂ rî ꞌbá yî âdózó kõrõnyã õnjí rı̣̃ rî ꞌbá yî sĩ

Gõꞌdá ı̣̃nı̣̃ ândrê õnjí ꞌdĩ õtírĩ rĩî âdrélé lı̣̃mvû ândrê ꞌdĩ tı̣́ tólâ rî, má drí kõrõnyã ãzákôlâ ũrı̣̃-gâ-dẽ ró rî ndrẽzó rĩꞌá âfõꞌá lı̣̃mvû ândrê ꞌdĩ ꞌásĩ. Kõrõnyã rî ꞌdĩ cú rĩꞌá drı̣̃ bê njı̣̂-drı̣̃-lâ-rı̣̃, gõꞌdá kpá cú íꞌyá yí bê zãlô mûdrı̣́. Gólâ âsâ ạ́pạ̃ kúmú kâ rî ꞌbá yî ĩꞌdî íꞌyá ꞌdĩ ꞌbá yî drı̣̃ı̣̂ sĩ ãlô-ãlô cé tı̣̂tı̣̂. Gõꞌdá gólâ âmã Ôvârí rî rú trá îgĩlí drı̣̃ ꞌdî ꞌbá yî rú sĩ 2 Kõrõnyã ꞌdî rúꞌbạ́ lâ rĩꞌá õzõ ãlígí kâtí, gõꞌdá pá lâ yî ínyágó lâ yí bê ĩyíkâ rĩꞌá õzõ kõrõnyã rĩꞌá zı̣̃lâ bíyã rî kâtí, gõꞌdá tı̣̂ lâ rĩꞌá õzõ kạ̃mı̣̃ kâtí. Ị̃nı̣̃ ꞌdî fẽ mbârâkã íyíkâ trá kõrõnyã rî ꞌdĩ drí tã yí drí lẽlé rî ꞌẽzó. 3 Gõꞌdá kõrõnyã rî ꞌdĩ drı̣̃ lâ ãlô rî rĩꞌá cú lãzé ândrê bê gólâ rî ꞌbãlé âꞌdólé ókĩzõ úfû trá fũfũ rî kâtí gõꞌdá lãzé rî ꞌdĩ jâ trá jãjã. Ĩtí rî, õjílã ndrĩ ãngó drı̣̃ ꞌá rî ꞌbá yî tı̣̂ lâ yî drí ậꞌdı̣́zó kõrõnyã rî ꞌdĩ drí sĩ, gõꞌdá gólĩyî drí ngãzó rĩꞌá ı̣̂njı̣̃lâ. 4 Ĩtí rî, õjílã ndrĩ ꞌbã ĩyî lậnjı̣̃ trá ı̣̃nı̣̃ ândrê ꞌdĩ rú, tãlâ gólâ fẽ mbârâkã trá kõrõnyã rî ꞌdĩ drí. Gólĩyî ı̣̂njı̣̃ kpá kõrõnyã rî ꞌdĩ nyãányâ lâ tã âtâ sĩ kĩ, “Ãꞌdî íyíkâ ĩꞌdî ãmbá ró õzõ kõrõnyã nô kâtí yã? Ãꞌdî âꞌdô îcáꞌá rû fũlı̣́ gólâ bê rî nĩ yã?”

5 Áâyê kõrõnyã rî ꞌdĩ trá íyî ậrúlı̣́ íyî ꞌbãlé âꞌdólé ôvârí ró, gõꞌdá kpá âꞌdólé mbârâkã bê párá nyâꞌdî-rı̣̃-drı̣̃-lâ-ngâ-rı̣̃ sĩ.* 6 Gólâ ngâ trá rĩꞌá úlı̣́ Sãtánã kâ âtálé ĩꞌdî Ôvârí rú, âꞌdô Ôvârí kâ rú, võ Ôvârí kâ rú gõꞌdá kpá gólĩyî ndrĩ rĩ ꞌbá Ôvârí bê ꞌbũû ꞌálâ rî ꞌbá yî rú. 7 Sãtánã fẽ mbârâkã trá gólâ drí ạ̃jú ꞌbũzó õjílã Ôvârí rî nyãányâ kâ bê, gõꞌdá kpá tã trõzó vólé drı̣́gạ́ lâ yî ꞌásĩ. Gõꞌdá Sãtánã fẽ kpá mbârâkã trá gólâ drí âꞌdózó kúmú ró õrĩ drı̣̃lı̣́ ndrĩ ãkí ãkó, gõꞌdá gólĩyî ꞌbãlé íyî rõlé. 8 Õjílã ndrĩ ãngó drı̣̃ı̣̂ gólĩyî rû jã ꞌbá trá Ôvârí rú rî ꞌbá yî âꞌdô ĩyî kõrõnyã ꞌdî ı̣̂njı̣̃ꞌá, gõꞌdá âꞌdó kô gólĩyî rú lâ îgĩlí trá ạ̃kû ró nã sĩ ãkpãkãꞌdã Ôvârí ꞌbãá drẽ ãngó kô búkũ Kạ́bı̣̃lı̣́kı̣̃ drı̣̃ tĩtĩ kâ gólâ fũlı̣́ trá rî kâ ꞌá rî ꞌbá yî ĩꞌdî. Búkũ rî ꞌdĩ rĩꞌá gólâ õjílã gólĩyî âꞌdó ꞌbá lédrẽ-lédrẽ ró zãâ gbạ́dú rî ꞌbá yî rú lâ yî îgĩzó ꞌá lâ rî ĩꞌdî.

9 Õjílã gólâ âꞌdó ꞌbá cú bı̣́ bê rî, ꞌdõvó gólâ ãârî úlı̣́ má drí ꞌẽꞌá âtálâ nõ ꞌbá yî.

10 Õzõ Ôvârí õnjĩ nî trá ômbélé ꞌbãlé gạ̃nı̣́mạ̃ ꞌá rî,

gõꞌdá tã pạ̃tı̣́ı̣̃ ró, áâꞌdô ánî ômbéꞌá trõlé ꞌbãlé gạ̃nı̣́mạ̃ ꞌá.

Gõꞌdá õzõ Ôvârí õnjĩ nî trá ꞌẽꞌá fũlâ lı̣́gú ândrê sĩ rî,

pạ̃tı̣́ı̣̃ áâꞌdô ánî fũꞌá té lı̣́gú ândrê sĩ.

Ĩtí rî, ꞌdõvó ãnî õjílã Ôvârí kâ ạ̃ậtũ fĩî kậyı̣̂ gólâ lâŋõ kâ rî sĩ, gõꞌdá rĩzó bê lı̣̃fı̣́ ꞌbãꞌbã sĩ kúmú drı̣̃ı̣̂.

11 Gõꞌdá ꞌdĩî vósĩ rî, má drí kõrõnyã ngĩî lâ ũrı̣̃-gâ-dẽ ró rî ndrẽzó, gólâ âfõ trá ı̣̃nyạ́kú ꞌásĩ. Íꞌyá lâ yî rĩꞌá zãlô rı̣̃ õzõ kạ́bı̣̃lı̣́kı̣̃ íꞌyá kâtí, gõꞌdá âtâ úlı̣́ gbórókõ bê õzõ ı̣̃nı̣̃ ândrê ꞌdĩ kâ rî tí. 12 Gõꞌdá kõrõnyã rî gógó ꞌdĩ âdrê kõrõnyã gólâ sı̣́sı̣́ âꞌdó ꞌbá cú lãzé ândrê gólâ jã ꞌbá kpá trá ꞌdĩ bê rî ândrá, gõꞌdá gólâ kpá cú mbârâkã ãlôlâ gólâ sı̣́sı̣́ ꞌdĩ kâ rî tí rî bê. Mbârâkã rî ꞌdĩ sĩ rî, gólâ ꞌbã õjílã ãngó ꞌá gólĩyî rû jã ꞌbá trá Ôvârí rú rî ꞌbá yî ãkí ãkó kõrõnyã gólâ sı̣́sı̣́ rî ı̣̂njı̣̃lı̣́ ĩꞌdî. 13 Kõrõnyã gólâ rı̣̃ lâ ró ꞌdĩ ꞌê tã tı̣̂ drí ậꞌdı̣́zó drílâ yî sĩ rî trá rõô. Gólâ ꞌbã lạ̃sı̣́ âꞌdélé vũdrı̣́ ꞌbũû lésĩ ı̣̃nyạ́kú drı̣̃ı̣̂ õjílã ndrĩ lı̣̃fı̣́ drı̣̃ ꞌá. 14 Gólâ âdô õjílã gólĩyî rû jã ꞌbá trá Ôvârí rú ndrĩ ãngó drı̣̃ı̣̂ rî ꞌbá yî trá, tãlâ tã dũû tı̣̂ drí ậꞌdı̣́zó drílâ yî sĩ mbârâkã lâ yî fẽlé trá gólâ drí rĩzó tã rî ꞌdĩ ꞌẽlé rî ꞌbá yî sĩ. Gólâ ꞌê tã gólĩyî tı̣̂ drí ậꞌdı̣́zó ꞌdĩ ꞌbá yî ꞌdĩ kõrõnyã sı̣́sı̣́ lãzé lâ drí jãlé trá nã ꞌbãzó âꞌdólé ı̣̂njı̣̃lı̣́ ı̣̂njı̣̃. Gólâ âtâ tã õjílã drí kõrõnyã gólâ sı̣́sı̣́ lãzé bê gõꞌdá jã ꞌbá trá ꞌdĩ líndrí lâ êdélé. 15 Ófẽ mbârâkã trá gólâ drí, ãꞌdô ró bê lédrẽ-lédrẽ fẽzó líndrí kõrõnyã sı̣́sı̣́ ꞌdĩ kâ õjílã drí êdélé ꞌdĩ drí, ãꞌdô ró bê líndrí rî ꞌdĩ drí îcázó úlı̣́ âtálé. Gõꞌdá ófẽ mbârâkã kpá drílâ õjílã ndrĩ gólĩyî tã-drı̣̃ lẽ ꞌbá kô líndrí kõrõnyã sı̣́sı̣́ ꞌdĩ kâ ı̣̂njı̣̃zó rî ꞌbá yî ûfúzó.

16 Gõꞌdá gólâ lôꞌbã kpá lãmbé ngá lı̣́pı̣̂ kâ rî ꞌbá yî trá õjílã ndrĩ rú sĩ, ꞌdĩî rĩꞌá õjílã ạ́ngı̣́ ạ́ngı̣́, õjílã tãkó, ngá-tı̣̂ dũû ꞌbá, ngá ãkó lé ꞌbá, rạ̃gı̣́ı̣̃ gõꞌdá kpá gólĩyî âꞌdó ꞌbá rạ̃gı̣́ı̣̃ ró kô rî ꞌbá yí bê. Ólôꞌbã lãmbé rî ꞌdĩ gõlé drı̣́-ágó lâ yî ꞌá ngãtá ándrá-gạ́-sı̣́lı̣́ lâ yî ꞌásĩ. 17 Õzõ nî ãzâ ãꞌdô trá cú ĩtí lãmbé rî ꞌdĩ ãkó rî, ngá gĩgĩ ngãtá ngá lậzı̣̂-lậzı̣̂ trá yûꞌdạ́wạ́ ní drí. Lãmbé rî ꞌdĩ rĩꞌá kõrõnyã ꞌdî rú lâ ĩꞌdî gõꞌdá âꞌdâ kpá ngá lãlã gólâ rî rú ꞌdĩ âꞌdá ꞌbá rî ĩꞌdî. 18 Õzõ nĩ ı̣̃ı̣̂sũ tã mãnísĩ rî, nĩ âꞌdô nı̣̃ꞌá lâ kĩ, úlı̣́ ĩtõ ngá lãlã gólâ 666 nõ kâ rĩꞌá õjílã rú ꞌî.

14

Tã Kạ́bı̣̃lı̣́kı̣̃ drı̣̃ tĩtĩ kâ ró rî tãsĩ õjílã gólâkâ rî ꞌbá yí bê

1 Gõꞌdá má drí ngá ãzâ ndrẽzó. Ngá gólâ má drí ndrẽlé rî rĩꞌá jạ̃rı̣́bạ̃ Ôvârí kâ rî ĩꞌdî, úlı̣́ mãnĩgõ sĩ rî, úzı̣̂ Zĩyónã. Ngá lédrẽ-lédrẽ sû rî ꞌbá yî gõꞌdá gólĩyî sı̣́sı̣́-lésĩ ró rî ꞌbá yî rĩꞌá ĩyî Ôvârí lạ̃gạ́tı̣́ sĩ dîrî. Má ndrê Kạ́bı̣̃lı̣́kı̣̃ drı̣̃ tĩtĩ kâ rô gõꞌdá õjílã dũû cãlé kútũ kámá-ãlô-nyâꞌdî-rı̣̃-drı̣̃-lâ-ngâ-sû (144,000) bê ꞌdó âdréꞌá tólâ gólâ bê Ôvârí ândrá. Íîgĩ Kạ́bı̣̃lı̣́kı̣̃ rî ꞌdĩî rú lâ trá átá lâ bê õjílã rî ꞌdĩ ꞌbá yî ándrá-gạ́-sı̣́lı̣́ lâ yî ꞌásĩ ndrĩ kậkậrậ. 2 Gõꞌdá má drí lôngó gólâ ꞌbũû lésĩ rî ârízó, lûꞌû-lûꞌû lâ rĩꞌá õzõ lı̣̃mvû gólâ rĩ ꞌbá lâdãlé, ngãtá lâsólé õlé drı̣̃ı̣̂ sĩ rũũ rî kâtí, gõꞌdá kpá õzõ mõgbárá drí ndrõrẽ kâtí, âsô-âsô ró bı̣́ ꞌá õzõ kũꞌdı̣́ ãwó kâtí. 3 Õjílã dũû ꞌdĩ ꞌbá yî rĩꞌá lôngó óꞌdí ngõꞌá Ôvârí rî lûyı̣́zó. Õjílã ãzãkã ãlô îcá kô lôngó rî ꞌdĩ nı̣̃lı̣́ ngõlé, cé õjílã gólĩyî kútũ kámá-ãlô-nyâꞌdî-rı̣̃-drı̣̃-lâ-ngâ-sû Yésũ drí drı̣̃ lâ yî tĩlí trá rî ꞌbá yî ĩꞌdî. 4 Õjílã rî ꞌdĩ ꞌbá yî ı̣̂njı̣̃ ĩyî Ôvârí ĩꞌdî. Gólĩyî îzãá tã kô ĩyî nyãányâ drí ꞌdẽzó ôvârí ãbãrãdãgõ ró rî ꞌbá yî vósĩ. Gólĩyî ꞌdê ĩyíkâ zãâ Kạ́bı̣̃lı̣́kı̣̃ drı̣̃ tĩtĩ kâ rî vósĩ, võ drílâ nĩzó ꞌá lâ rî ꞌbá yî ꞌásĩ, tãlâ Kạ́bı̣̃lı̣́kı̣̃ rî ꞌdĩ njĩ gólĩyî nĩ, gõꞌdá gî gólĩyî kpá nĩ lôgõlé ĩyî õjílã ndrĩ ãngó drı̣̃ kâ lãfálé sĩ âꞌdólé ngîngî lâ õjílã Ôvârí kâ ró gõꞌdá íyî nyãányâ bê. 5 Õjílã rî ꞌdĩ ꞌbá yî âdó ĩyî ãzí-ãzí õnjõ sĩ rî kô. Sãtánã áâŋõó tã gólĩyî rú tã õnjí tãsĩ rî kpá kô ãlôwálâ.

Mãlãyíkã nâ drı̣́-mbílí sõ ꞌbá õjílã lı̣̃fı̣́ drı̣̃ âdĩzó rî

6 Nĩngá sĩ, má drí mãlãyíkã Ôvârí kâ ãzâ ndrẽzó rĩꞌá ngãꞌá ꞌbũû ágá ꞌálâ. Gólâ rĩꞌá cú tã âtî-âtî Ôvârí kâ gólâ ạ̃dũkũ lâ ró drı̣̃ âdĩzó rî bê îyálé õjílã ãngó drı̣̃ ãkí ãkó rî yî drí, ãꞌdô ró bê gólĩyî drí drı̣̃ âdĩzó tã õnjí ĩyíkâ rî ꞌbá yî ꞌásĩ. 7 Gólâ îyâ tã âtî-âtî rî ꞌdĩ trá ngbạ́lạ́-ngbạ́lạ́ kĩ nĩ rî, “Ãnî õjílã, nĩ rô Ôvârí! Nĩ ı̣̂njı̣̃ gõꞌdá nĩ lûyı̣̂ ró ãmbã gólâkâ rî, tãlâ ı̣̃tú lâ ậwû trá ãndrõ gólâ drí tã õjílã kâ kĩzó. Ĩtí rî ꞌdõvó, nĩ tı̣̃ ꞌãꞌî vũdrı̣́ gólâ drí, gólâ ꞌbũû ꞌbã ꞌbá nĩ ãngó drı̣̃ bê gõꞌdá ngá ndrĩ kậkậrậ ãkí ãkó ꞌálâ rî ꞌbá yí bê rî drí.”

8 Gõꞌdá nĩngá sĩ, mãlãyíkã ãzâ drí âꞌdézó gólâ sı̣́sı̣́ ꞌdĩ vó gõꞌdá tã âtálé kĩ, “Jạ̃rı̣́bạ̃ ạ́ngı̣́ zı̣̃lı̣́ Bãbĩlónã ꞌdĩ, óꞌê trá ûfúlâ, tãlâ kúmú jạ̃rı̣́bạ̃ nã kâ nã rî õjílã ãngó kâ âdólé ndrĩ, ãꞌdô ró bê gólĩyî drí rĩzó ôvârí ãbãrãdãgõ ı̣̂njı̣̃lı̣́ ĩꞌdî, õzõ õkó gólâ rĩ ꞌbá ãgô âdólé õdrá sĩ ậyı̣́lı̣́ yí bê ãvẽ drí rî kâtí.”

9 Gõꞌdá nĩngá sĩ, mãlãyíkã gólâ nâ lâ ró rî drí âcázó, gõꞌdá drílâ tã âtázó kpá ngbạ́lạ́-ngbạ́lạ́ kĩ,

Õjílã ãzâ gólâ kõrõnyã ândrê ũrı̣̃-gâ-dẽ ró ꞌdĩ líndrí lâ ı̣̂njı̣̃ ꞌbá rî, ngãtá õjílã ãzâ gólâ âꞌdó ꞌbá cú lãmbé kõrõnyã rî ꞌdĩ kâ bê ándrá-gạ́-sı̣́lı̣́ ꞌá ngãtá drı̣́ ꞌá yã rî, 10 Ôvârí âꞌdô âꞌdóꞌá õmbã ró gólâ bê, gólâ âꞌdô õdrá gãlãhã rî mvũꞌá ĩgã mvá õmbã õnjí tẽtẽ Ôvârí kâ rî kâ rî ꞌásĩ. Áâꞌdô gólâ rî ꞌbãꞌá mvũlâ zãâ ngbálá, gõꞌdá gólâ âꞌdô ĩzã kõkõ ŋãꞌá yí drı̣̃ı̣̂ lạ̃sı̣́ sĩ gõꞌdá bạ̃rútı̣̃ sĩ mãlãyíkã Ôvârí rî nyãányâ kâ rî ꞌbá yî ândrá Kạ́bı̣̃lı̣́kı̣̃ drı̣̃ tĩtĩ kâ rî bê. 11 Gõꞌdá õcĩkã lạ̃sı̣́ tíbê gólâ rî zã ꞌbá ꞌdĩ kâ ꞌdĩ ndẽé rû kô ãlôwálâ. Ĩtí rî, õjílã gólĩyî rĩ ꞌbá kõrõnyã ândrê ꞌdĩ ı̣̂njı̣̃lı̣́ líndrí lâ bê, gõꞌdá kpá gólĩyî âꞌdó ꞌbá ĩyî lãmbé lâ bê rî ꞌbá yî îcá ĩyî kô rĩlí tã ạ̃ꞌdı̣́ sĩ kpálé ngạ́cı̣̂ sĩ ngãtá ı̣̃tú sĩ.

12 Ĩtí rî, ꞌdõvó õjílã Ôvârí kâ õrî ĩyî tã lẽlẽ sĩ Ôvârí ꞌá. Gõꞌdá gólĩyî õꞌê ngá gólĩyî Ôvârí drí rĩꞌá tã lâ ꞌbãlé gólĩyî drí ꞌẽlé rî ĩꞌdî, gõꞌdá lı̣̃fı̣́ ꞌbãꞌbã ĩꞌdî ãlô Yésũ vó.

13 Gõꞌdá nĩngá sĩ, má drí õjílã ãzâ gbórókõ lâ ârízó ꞌbũû lésĩ kĩ nĩ rî, “Ní îgĩ tã nõtí. Ôvârí âꞌdô ândrâ-tãndĩ fẽꞌá õjílã gólĩyî rĩ ꞌbá drẽ zãâ tã lẽlẽ sĩ Kúmú Yésũ ꞌá rî ꞌbá yî drí, kậyı̣̂ gólĩyî drí ôdrãzó lãjóꞌbá Ôvârí kâ ró rî tú.” Gõꞌdá gólâ âtâ tã kĩ, “Ãwô, Líndrí Tãndí Ôvârí kâ âtâ tã pạ̃tı̣́ı̣̃ ꞌî îtõlé ãndrõ nô rî, lôsĩ ạ́ngı̣́ gólĩyíkâ ndẽ rû trá, gólĩyî âꞌdô rĩꞌá tı̣́tı̣́ ró, gõꞌdá gólĩyî âꞌdô âꞌdóꞌá ãyĩkõ ró, tãlâ gólĩyî âꞌdô drı̣́-ꞌâ ûsúꞌá ngá gólĩyî drí ꞌẽlé trá rî ꞌbá yî tãsĩ.”

Ôvârí câ õjílã ãngó drı̣̃ı̣̂ rî ꞌbá yî lãfâ lâ tãlâ lâŋõ fẽzó gólĩyî

drı̣̃ âdĩ ꞌbá kô rî ꞌbá yî drí

14 Gõꞌdá má drí ngá ãzâ ndrẽzó. Ngá má drí ndrẽlé rî rĩꞌá mbãrãsãsã ạ́ngı̣́ mvẽêmvê ꞌî, gõꞌdá ꞌdíyî pã ꞌbá ûrú lésĩ rî ĩꞌdî rĩꞌá mbãrãsãsã ạ́ngı̣́ mvẽêmvê ꞌdĩ drı̣̃ı̣̂.* Gólâ cú ạ́pạ̃ drı̣́-ꞌâ ró dáãbõ ꞌásĩ rî bê yí drı̣̃ı̣̂, gõꞌdá kpá cú lı̣́gú ngá ạ́mvú ꞌásĩ rî ꞌbá yî ôŋõ kâ bê yí drı̣́gạ́. 15 Nĩngá sĩ, mãlãyíkã jó Ôvârí kâ lésĩ rî drí âcázó, gõꞌdá drílâ tã îyázó ngbạ́lạ́-ngbạ́lạ́ õjílã gólâ rĩ ꞌbá rĩlí mbãrãsãsã drı̣̃ı̣̂ ꞌdĩ drí kĩ nĩ rî, “Ní trõ lı̣́gú áníkâ ꞌdĩ, gõꞌdá ní nĩ ró bê îtõlé ạ̃drúgú ŋõlé, tãlâ ı̣̃tú lâ ậwû trá ãndrõ. Ĩtí, ạ̃drúgú ãngó drı̣̃ nô kâ gólĩyî âꞌdó ꞌbá ndrĩ õjílã Ôvârí kâ ró rî trá nyé lı̣̂njı̣̂-lı̣̂njı̣̂ lâ ró ŋõlé.” 16 Ĩtí rî, ꞌwãâ õjílã mbãrãsãsã drı̣̃ı̣̂ ꞌdĩ drí ngãzó ạ̃drúgú tã lâ ꞌbãlé trá ꞌdĩ ŋõlé. Gólâ ŋõ ạ̃drúgú rî ꞌdĩ trá ndrĩ.

17 Gõꞌdá nĩngá sĩ, mãlãyíkã ãzâ drí kpá âcázó jó Ôvârí kâ rî lésĩ. Gólâ kpá cú rĩꞌá lı̣́gú ngá ạ́mvú kâ lı̣̂njı̣́ ꞌbá trá rî ôŋõ kâ bê yí drı̣́gạ́. Lı̣́gú rî ꞌdĩ rĩꞌá cĩcĩ ró néné. 18 Nĩngá sĩ, mãlãyíkã ãzâ drí kpá âcázó tãrãbízã rĩzó ngá ạ̃jı̣́ bê rî zãlé rî tı̣́ lésĩ ró. Gólâ íyíkâ ĩꞌdî gólâ rĩ ꞌbá rĩꞌá lạ̃sı̣́ gólâ rĩzó ngá ạ̃jı̣́ bê rî zãlé rî vó lâ ndrẽlé rî. Gõꞌdá drílâ tã âtázó mãlãyíkã gólâ lı̣́gú cĩcĩ bê rî drí kĩ, “Ní ndrê fê lõꞌwâ ãngó drı̣̃ ꞌá, gólâ rĩꞌá zı̣̃lâ gãrápẽ rî lı̣̂njı̣̂, gõꞌdá kâ trá. Fê lõꞌwâ rî ꞌdĩ âꞌdâ õjílã ndrĩ ãngó drı̣̃ ꞌá gólĩyî Ôvârí rî rõ ꞌbá kô rî ꞌbá yî ĩꞌdî. Bê ĩtí rî, ní trõ lı̣́gú ŋõzó lâ.” 19 Ĩtí rî, mãlãyíkã ꞌdî drí lı̣́gú trõzó nĩꞌá ı̣̂vı̣́ bê lâ gõꞌdá fê lõꞌwâ ꞌdĩ ꞌbá yî âgãzó trõlé nĩꞌá dãlâ võ êdélé rĩzó zãlâ õdrá kâtí rî ꞌálâ. Võ rî ꞌdĩ âꞌdâ lâŋõ ĩzã kõkõ bê Ôvârí drí rĩꞌá fẽlâ rî ĩꞌdî. 20 Võ rî ꞌdĩ rĩꞌá gãrã drı̣̃ı̣̂ Yẽrõsãlémã ꞌásĩ. Ózâ fê lõꞌwâ rî ꞌdĩ lı̣̃mvû lâ drí âfõzó õzõ ãrí kâtí võ rĩzó zãlâ ꞌdĩ ꞌá dı̣̃lı̣́ õzõ lı̣̃mvû áyágá kâ rî kâtí, ꞌdĩî ãcê lâ rĩꞌá kĩlõmítĩrĩ kámá-nâ gõꞌdá fĩfĩ lâ rĩꞌá ãnyî mítĩrĩ rı̣̃.

15

Tã mãlãyíkã njı̣̂-drı̣̃-lâ-rı̣̃ rî ꞌbá yî drí ĩzã kõkõ dãzó njı̣̂-drı̣̃-lâ-rı̣̃ sãánĩ ꞌásĩ ãngó drı̣̃ ꞌá rî

1 ꞌDĩî vósĩ, má drí tã lârâkô ândrê ãzâ ndrẽzó kpá ꞌbũû ꞌálâ gólâ cú tı̣̂ drí ậꞌdı̣́zó drílâ sĩ rî. Tã lârâkô rî ꞌdĩ âꞌdâ tã gólâ ꞌẽ ꞌbá âꞌdólé ạ̃tı̣́ ꞌálâ rî ĩꞌdî. Má ndrê mãlãyíkã njı̣̂-drı̣̃-lâ-rı̣̃ ndrĩ ꞌdó sãánĩ lâŋõ ĩzã kõkõ kâ bê kpá njı̣̂-drı̣̃-lâ-rı̣̃. Ĩzã kõkõ rî ꞌdĩ ꞌbá yî rĩꞌá ĩzã kõkõ gólĩyî ạ̃dũkũ lâ ró rî ꞌbá yî ĩꞌdî, tãlâ Ôvârí âꞌdô ꞌálé âdrã íyíkâ rî ꞌẽꞌá ậꞌdı̣́lı̣́ gólĩyî sĩ.

2 Ngá má drí ndrẽlé rî ꞌbá yî ĩꞌdî rĩꞌá nõtí. Sı̣́sı̣́ rî, má ndrê ngá ãzâ kpá õzõ lı̣̃mvû ândrê kâtí, kạ̃ꞌdậ-kạ̃ꞌdậ gõꞌdá ngbángbá ókĩzõ ngãnã kâtí, gõꞌdá kpá njãrã-njãrã õzõ lạ̃sı̣́ kâtí. Õjílã trá rĩꞌá ĩyî âdréꞌá lạ̃gạ́tı̣́ lâ sĩ. Õjílã rî ꞌdĩ ꞌbá yî ĩꞌdî rĩꞌá gólĩyî tã trõ ꞌbá trá ạ̃jú ꞌá kõrõnyã ândrê ũrı̣̃-gâ-dẽ ró ꞌdĩ drı̣́gạ́ sĩ, gõꞌdá líndrí lâ bê gõꞌdá kpá ngá lãlã tíbê gólâ rî rú âꞌdá ꞌbá rî bê rî. Ôvârí fẽ kũꞌdı̣́ trá gólĩyî drí cãlé íyî lûyı̣́zó.

3 Õjílã rî ꞌdĩ ꞌbá yî ngô lôngó gólâ Músạ̃ ngá ꞌẽ ꞌbá Ôvârí kâ ró rî drí ngõlé ạ̃kû ró ạ̃kû ró nã ꞌbá yî sĩ Ôvârí drí gólĩyî pãzó rî ĩꞌdî.* Lôngó ꞌdĩ âꞌdâ kpá tã Ôvârí drí õjílã pãzó tãlâ Kạ́bı̣̃lı̣́kı̣̃ gólâ fũlı̣́ ãmâ tãsĩ drı̣̃ tĩtĩ ꞌbá ró rî tãsĩ rî ĩꞌdî. Gólĩyî kĩ,

“Nî Ôvârí, rĩꞌá ãmâ lı̣́pı̣̂ ꞌî.

Nî ĩꞌdî rĩꞌá gólâ mbârâkã ndrĩ lı̣́pı̣̂ ró rî.

Tã áníkâ ꞌẽlé rî ꞌbá yî rĩꞌá tã ạ́ngı̣́ ꞌî,

gõꞌdá tã tı̣̂ drí ậꞌdı̣́zó rî ꞌbá yî ĩꞌdî.

Nî rĩꞌá Kúmú ꞌî õrĩ ãngó drı̣̃ı̣̂ rî ꞌbá yî drı̣̃lı̣́.

Ní ꞌê tã ꞌdó mbı̣̂mbı̣̂ ró.

4 Nî Kúmú ãmákâ, õjílã ãzãkã yûꞌdạ́wạ́ gólâ ánî rõ ꞌbá kô ró rî.

Õjílã ãzãkã yû gólâ ꞌẽ ꞌbá kô âꞌdô-âꞌdô tãndí áníkâ rî ı̣̂njı̣̃lı̣́.

Nî ĩꞌdî rĩꞌá cé Ôvârí ãlô ꞌî.

Õjílã õrĩ kâ ndrĩ âꞌdô ĩyî ânĩꞌá ánî ı̣̂njı̣̃lı̣́,

tãlâ gólĩyî nı̣̃ trá kĩ, nî rĩꞌá tã kĩ ꞌbá ꞌî.

Nî ĩꞌdî rĩ ꞌbá tã kĩlí mbı̣̂ gõꞌdá kpá pạ̃tı̣́ı̣̃ ró rî.

Ní rî trá lâŋõ fẽlé õjílã ánî gã ꞌbá dó rî ꞌbá yî drí.”

5 ꞌDĩî vósĩ rî, má drí jó ạ́ngı̣́ Ôvârí kâ ꞌbũû ꞌálâ rî ndrẽzó. Jó ꞌálâ rî, má drí gũgũ gólâ búkũ gólĩyî tã ꞌbãꞌbã Ôvârí kâ drí rĩzó rĩlí rî ndrẽzó. Gũgũ rî ꞌdĩ tı̣̂ lâ trá hõwéẽ. 6 Nĩngá sĩ, mãlãyíkã njı̣̂-drı̣̃-lâ-rı̣̃ gólĩyî ꞌẽ ꞌbá ĩzã kõkõ njı̣̂-drı̣̃-lâ-rı̣̃ rî ꞌbá yî dãlé ꞌdĩ ꞌbá yî drí âfõzó jó rî ꞌdĩ ꞌásĩ. Gólĩyî sõ ítá mvẽêmvê lậgû-lậgû ró rî ĩꞌdî, gõꞌdá gólĩyî kpá cú rĩꞌá ĩyî bãgó êdélé trá dáãbõ ꞌásĩ rî bê gbãâ ĩyî ạ́gạ́sı̣́ ꞌásĩ. 7 Gõꞌdá ãlô ngá lédrẽ-lédrẽ sû rî ꞌbá yî ꞌásĩ rî drí ânĩzó sãánĩ fẽlé ãlô-ãlô mãlãyíkã ꞌdî ꞌbá yî drí cé tı̣̂tı̣̂. Ĩzã kõkõ gólâ ãngó drı̣̃ drí ꞌẽꞌá ûsúlâ tãlâ tã õnjí tãsĩ Ôvârí gólâ rĩ ꞌbá zãâ gbạ́dú rî drı̣́gạ́ sĩ rî îcâ dũû sãánĩ rî ꞌdĩ ꞌbá yî ꞌá. Sãánĩ ꞌdî ꞌbá yî îcâ trá dũû ngá gólâ õmbã Ôvârí kâ âꞌdá ꞌbá õjílã gólĩyî gólâ rî gã ꞌbá dó rî yî drí rî sĩ. 8 ꞌWãâ ró, õcĩkã lîmô jó rî ꞌdĩ ꞌálé lâ trá ndrĩ tãlâ ãmbã gõꞌdá mbârâkã Ôvârí kâ rî sĩ. Õcĩkã ꞌdî âꞌdâ kĩ, Ôvârí gólâ gạ̃rạ̃ rî rĩꞌá tólâ gõꞌdá kpá gólâ mbârâkã lı̣́pı̣̂ ró rî. Ĩtí rî, õjílã ãzãkã yûꞌdạ́wạ́ îcálé fĩlí jó rî ꞌdĩ ꞌálâ, té ĩzã kõkõ gólĩyî njı̣̂-drı̣̃-lâ-rı̣̃ gólĩyî mãlãyíkã drí âꞌdózó ĩꞌdí bê lâ yî sãánĩ ꞌá rî ꞌbá yî âꞌdô rû ndẽꞌá zãlô.

16

1 ꞌDĩî vósĩ rî, má drí Ôvârí rî gbórókõ ârízó vạ́vạ́rạ́vạ́ tã âtáꞌá jó gólâkâ lésĩ mãlãyíkã njı̣̂-drı̣̃-lâ-rı̣̃ ꞌdî ꞌbá yî drí kĩ, “Nĩ nĩ nĩꞌá sãánĩ gólĩyî njı̣̂-drı̣̃-lâ-rı̣̃ ꞌdî ꞌbá yî trõlé, nĩ gõ ró bê ĩzã kõkõ gólĩyî îcá ꞌbá trá dũûdû ꞌá lâ yî sĩ ꞌdî ꞌbá yî dãlé vólé ãngó drı̣̃ ꞌá, tãlâ mâ trá õmbã ró tã ârí ãkõ gólĩyíkâ drí sĩ.”

2 Ĩtí rî, mãlãyíkã sı̣́sı̣́ lâ ró rî drí nĩzó gõꞌdá ngá íyíkâ rî dãlé ı̣̃nyạ́kú drı̣̃ı̣̂. Gõꞌdá kôrô ꞌwãâ lãzé ândrê ândrê jã ꞌbá kó kô ró rî gõꞌdá kpá lâzé ꞌbá ãkĩ, ndrô lôꞌdê rî drí ngãzó rĩꞌá õjílã ndrĩ gólĩyî âꞌdó ꞌbá trá cú lãmbé kõrõnyã ândrê gólâ rõlé rõô ꞌdĩ kâ bê, gõꞌdá kpá gólĩyî rĩ ꞌbá gólâ rî líndrí ı̣̂njı̣̃lı̣́ rî ꞌbá yí bê rî nyãlé õnjí lâ drı̣̃ı̣̂.

3 Gõꞌdá nĩngá sĩ, mãlãyíkã rı̣̃ lâ ró rî drí kpá ngá íyíkâ rî dãzó lı̣̃mvû ândrê ꞌá. Gõꞌdá ꞌwãâ lı̣̃mvû ꞌdĩ lı̣̃fı̣́ lâ drí rû jãzó âꞌdólé õzõ ãvõ ãrí lậnı̣́ ꞌbá lậnı̣̂ rî kâtí. Ĩtí rî, ngá lédrẽ-lédrẽ ndrĩ lı̣̃mvû ꞌdĩ ꞌá rî ꞌbá yî drí ôdrãzó ngbá vólé.

4 Nĩngá sĩ, mãlãyíkã gólâ nâ lâ ró rî drí kpá ngá íyíkâ rî dãzó ndrĩ áyágá lı̣̃mvû bê rî ꞌbá yî ꞌásĩ gõꞌdá kpá óró yî ꞌásĩ ndrĩ. Gõꞌdá ĩtí rî, lı̣̃mvû ꞌdĩ ꞌbá yî lı̣̃fı̣́ lâ yî drí rû ôjázó ꞌdó õzõ ãrí kâtí. 5 Gõꞌdá nĩngá sĩ, má drí tã ârízó, mãlãyíkã gólâ rĩ ꞌbá nĩ rĩꞌá lı̣̃mvû vó ndrẽlé ndrĩ rî âtâ tã nĩ kĩ,

“Nî gólâ âꞌdó ꞌbá trá lédrẽ-lédrẽ ró kó îtõ võ ꞌásĩ,

nî ĩꞌdî rĩꞌá âꞌdô-âꞌdô áníkâ drí ꞌbãlé ngĩî õjílã ndrĩ rî ꞌbá yî drı̣̃ı̣̂ sĩ rî,

gõꞌdá rĩꞌá lédrẽ-lédrẽ ró ngbãângbânõ, gõꞌdá gólâ âꞌdô ꞌbãꞌá rĩlí zãâ gbạ́dú rî,

ĩzã kõkõ ní drí tã ı̣̂sũ ꞌbãzó trá drı̣̃ lâ ꞌdĩ rĩꞌá mbı̣̂mbı̣̂ pạ̃tı̣́ı̣̃ lâ ró.

6 Õjílã rî ꞌdĩ ꞌbá yî gólĩyî ûfû sı̣́sı̣́ lâ sĩ

gólĩyî rĩ ꞌbá tã âtî-âtî Ôvârí kâ pẽlé rî ꞌbá yî trá gõꞌdá õjílã Ôvârí kâ rî ꞌbá yí bê,

ní fẽ ãrí trá õjílã ꞌdî ꞌbá yî drí mvũlı̣́.

ꞌDĩî rĩꞌá lâŋõ gólâ îcá ꞌbá té mbı̣̂ rî ĩꞌdî.”

7 Gõꞌdá nĩngá sĩ, má drí kpá ãzákôlâ ꞌdĩ ꞌbá yî gbórókõ lâ ârízó ãnyî tãrãbízã rĩzó ãbélẽngówá zãlé drı̣̃ lâ rî zẽlé tã âtáꞌá kĩ,

“Rĩꞌá tã pạ̃tı̣́ı̣̃ ꞌî. Ôvârí Kúmú ãmákâ,

Nî mbârâkã rõô lı̣́pı̣̂ ró rî ĩꞌdî,

Ní rî zãâ tã pạ̃tı̣́ı̣̃ ró rî âtálé ĩꞌdî kậyı̣̂ vósĩ kárá,

Ní fẽ lâŋõ gólâ îcá ꞌbá té mbı̣̂ rî ĩꞌdî.”

8 Gõꞌdá nĩngá sĩ, mãlãyíkã gólâ sû lâ ró rî drí kpá ngá íyíkâ rî âdãzó ı̣̃tú lı̣̃fı̣́, ãꞌdô ró bê drílâ võ zãzó âmê-âmê ró hạ̃wũ-hạ̃wũ õzõ lạ̃sı̣́ kâtí, gõꞌdá drílâ õjílã lôzãzó. 9 Ĩtí rî, õjílã ndrĩ vê ĩyî trá õnjí lâ drı̣̃ı̣̂ ngá ãmé drí sĩ. Drı̣̃ âdĩzó tã õnjí ĩyíkâ rî ꞌbá yî âyézó rî võ lâ ꞌá rî, gõꞌdá gólĩyî lôꞌdâ Ôvârí gólâ âꞌdó ꞌbá nĩ mbârâkã bê ĩzã kõkõ rî ꞌdĩ ꞌbá yî drı̣̃lı̣́ rî rú lâ ĩꞌdî. Gõꞌdá gólĩyî ꞌbãá lậnjı̣̃ ãmbã gólâkâ rú kpá kô.

10 Nĩngá sĩ rî, mãlãyíkã gólâ njı̣̂ lâ ró rî drí ngá íyíkâ rî dãzó ꞌbạ̃drı̣̃ kũmũ kõrõnyã ândrê õnjí ró rî kâ drı̣̃ı̣̂. ꞌWãâ võ ꞌbạ̃drı̣̃ kũmũ gólâkâ zẽlé rî drí ậnı̣́zó ndrĩ gúndrı̣̃-gúndrı̣̃. Gõꞌdá õjílã gólâkâ rî ꞌbá yî trá ndrĩ rĩꞌá ĩyî sı̣́-gílí ôcíꞌá ngá lãzé-lãzé lâŋõ rî kâ ꞌdĩ drí sĩ. 11 Gõꞌdá gólĩyî lôꞌdâ Ôvârí ꞌbũû ꞌálâ rî tãlâ ngá lãzé-lãzé gõꞌdá lãzé gólĩyî mã drã ꞌdũwạ̃ ró rî ꞌbá yî tãsĩ. Kpálé rî, gólĩyî âyé drẽ zãâ tã õnjí ĩyíkâ kô.

12 Gõꞌdá nĩngá sĩ, mãlãyíkã gólâ njı̣̂-kázíyá lâ ró rî drí kpá ngá íyíkâ rî dãzó áyágá ândrê lı̣̃mvû bê zı̣̃lı̣́ Yũfẽrétẽ rî ꞌá. Ĩtí rî, lı̣̃mvû áyágá rî ꞌdĩ kâ drí sẽzó ndrĩ tôkórô gõꞌdá ꞌĩzó rĩlí kãgãꞌdã, tákõ ꞌdĩî âyê ꞌdĩ ândrâ-tãndĩ ꞌî lạ́tı̣̂ ró kúmú ạ́ngı̣́ ạ́ngı̣́ rî ꞌbá yî drí âmbãzó ạ̃jú ꞌbũ ꞌbá íyíkâ rî ꞌbá yí bê gõlé õjí lésĩ ró.

13 Gõꞌdá nĩngá sĩ, má drí lãjóꞌbá Sãtánã kâ zãlô nâ ꞌdó õzõ ãngbã kâtí rî ꞌbá yî ndrẽzó. Ãlô rî âfõ ı̣̃nı̣̃ ândrê õnjí ꞌdĩ sı̣́-ꞌbálé lâ ꞌásĩ, gõꞌdá ãlô rî kõrõnyã ũrı̣̃-gâ-dẽ ró sı̣́sı̣́ lãzé lâ drí jãlé trá ꞌdĩ sı̣́-ꞌbálé lâ ꞌásĩ. Gõꞌdá ãlô rî âfõ tã ậngũ ꞌbá gólâ ónjógó ꞌbá ró kĩ ꞌbá nĩ rî, yí ãâtâ ꞌdĩ tã âtî-âtî Ôvârí ngá lésĩ rî ĩꞌdî rî sı̣́-ꞌbálé lâ ꞌásĩ. Tã ậngũ ꞌbá ꞌdĩ rĩꞌá kõrõnyã ũrı̣̃-gâ-dẽ rı̣̃ lâ ró gólâ âfõ ꞌbá trá ı̣̃nyạ́kú ꞌásĩ rî ĩꞌdî. Gólâ ĩꞌdî õjílã âdó ꞌbá rĩꞌá kõrõnyã sı̣́sı̣́ âfõ ꞌbá lı̣̃mvû ꞌásĩ rî ı̣̂njı̣̃lı̣́ rî. 14 Lãjóꞌbá Sãtánã kâ gólĩyî nâ ꞌdĩ ꞌbá yî rĩꞌá cú ĩyî mbârâkã bê tã tı̣̂ drí ậꞌdı̣́zó rî ꞌbá yî ꞌẽzó. Sãtánã âjô gólĩyî trá kúmú ndrĩ gólĩyî õrĩ gólĩyî ãngó drı̣̃ı̣̂ rî ꞌbá yí kâ ngálâ gólĩyî êꞌbélé tũ võ ãlô ꞌá âꞌdólé ạ̃jú ꞌbũlı̣́ Ôvârí gólâ mbârâkã ndrĩ lı̣́pı̣̂ ró rî bê kậyı̣̂ Ôvârí rî gógó drí njĩlí trá lâŋõ fẽzó íyî ạ̃jú-ꞌbá-ãzí yî drí rî tú.

15 Úlı̣́ Yésũ Krístõ drí rĩꞌá âtálâ kĩ, “Má âꞌdô âcáꞌá âgõlé kpá óꞌdí nyĩî ró, õzõ ũgú gólâ ânĩ ꞌbá ngá ûgũlı̣́ rî kâtí. Ĩtí rî, ãnî lı̣̃fı̣́ õmbâ ãnî rú ítá sõlé gõꞌdá âꞌdólé njãâ. Ĩtí rî, Ôvârí âꞌdô âꞌdóꞌá ãyĩkõ ró ãní bê. Gõꞌdá ãnyĩ ꞌé ãnî kô, õzõ ãgô gólâ ũgú drí ítá lâ ûgũlı̣́ gõꞌdá rĩ ꞌbá lậmúlı̣́ ũndú ró õꞌbí lãfálé rî kâtí.”

16 Gõꞌdá nĩngá sĩ, lãjóꞌbá Sãtánã kâ gólĩyî nâ ꞌdĩ ꞌbá yî drí kúmú ꞌdĩ ꞌbá yî êꞌbézó ndrĩ õjílã gólĩyíkâ rî ꞌbá yí bê võ ãlô ꞌá. Võ ꞌdî úzı̣̂ rú lâ Ãrõmãgédõnõ tı̣̂ Yúdạ̃ yí kâ rî sĩ.

17 Nĩngá sĩ, mãlãyíkã gólâ njı̣̂-drı̣̃-lâ-rı̣̃ lâ ró rî drí ngá íyíkâ rî dãzó lậꞌbúlı̣́ ĩlî ꞌá. Gõꞌdá ꞌwãâ Ôvârí drí tã âtázó vạ́vạ́rạ́vạ́ ró kı̣́tı̣̃ íyíkâ kũmũ kâ jó ạ́ngı̣́ gólâkâ lésĩ rî drı̣̃ı̣̂ sĩ kĩ, “Tã âtî vó trá.” 18 Nĩngá sĩ, võ drí lậgúzó nạ́-nạ́, mõgbárá drí ôsĩzó ngbẽrê-ngbẽrê, gõꞌdá ı̣̃nyạ́kú drí rû îyázó gbı̣̃-gbı̣̃. Gõꞌdá rû îyâ-îyâ lâ rî ꞌdĩ lậvũ trá kôrô ãzâ ꞌbá yî drı̣̃ı̣̂ sĩ, kó Ôvârí ꞌbã ãngó bê rî. 19 Gõꞌdá jạ̃rı̣́bạ̃ ândrê Bãbĩlónã ꞌdĩ drí lãfá nyĩzó zãlô nâ. Lạ́tı̣̂ rî ꞌdĩ ꞌá rî tã õnjî-õnjî õjílã Bãbĩlónã kâ rî ꞌbá yí kâ já Ôvârí drı̣̃ı̣̂ sĩ kô. Gólâ ꞌbã gólĩyî lâŋõ mvũlı̣́ ĩgã mvá gólâkâ ꞌálé gĩî kâ õzõ õdrá gólâ gãlãhã rî kâtí rî ꞌásĩ. Gõꞌdá jạ̃rı̣́bạ̃ gólĩyî ndrĩ ãngó drı̣̃ ꞌá rî ꞌbá yî drí lôꞌdézó dínyí-dínyí ôdrãlé. 20 Gõꞌdá ãkîrĩ gõꞌdá únı̣́ yî drí ậvı̣̃zó ãlô-ãlô ngbá lı̣̃fı̣́ drı̣̃ ꞌásĩ zãâ gbạ́dú. 21 Gõꞌdá nĩngá sĩ, sĩî ngbạ́ngậ-ngbạ́ngậ õzõ kúnı̣́ úngû kâtí rî ꞌbá yî drí lôꞌdézó ûrú lésĩ õjílã drı̣̃ı̣̂. Sĩî úngû rî ꞌdĩ ꞌbá yî ãlô-ãlô lậnjı̣̃ lâ kílõ nyâꞌdî-rı̣̃-drı̣̃-lâ-ngâ-mûdrı̣́. Ĩtí rî, õjílã lôꞌdâ Ôvârí trá tãlâ sĩî lôꞌdé ꞌbá õnjí lâ ró gólĩyî drı̣̃ı̣̂ ꞌdĩ tãsĩ.

17

Tã gólâ jạ̃rı̣́bạ̃ ạ́ngı̣́ zı̣̃lı̣́ Bãbĩlónã úlı̣́ mãnĩgõ sĩ, gólâ Ôvârí drí îzãlé tã õnjí õjílã ꞌá lâ rî ꞌbá yí kâ tãsĩ rî tãsĩ

1-2 Gõꞌdá ꞌdĩî vósĩ, ãlô mãlãyíkã gólĩyî njı̣̂-drı̣̃-lâ-rı̣̃ ꞌdî ꞌbá yí kâ sãánĩ bê rî drí ngãzó tã âtálé má drí kĩ, “Ní ânĩ, má âꞌdô ĩzã kõkõ gólâ Ôvârí drí ꞌẽꞌá fẽlâ õjílã Bãbĩlónã kâ rî ꞌbá yî drí rî âꞌdáꞌá ní drí. Bãbĩlónã rĩꞌá jạ̃rı̣́bạ̃ gólâ ꞌdı̣̃lı̣́ ãnyî áyágá gólĩyî dũû rî ꞌbá yî lạ̃gạ́tı̣́ rî ĩꞌdî. Gólâ rĩꞌá õzõ õkó gólâ rĩ ꞌbá ãgô âdólé õdrá sĩ ậyı̣́lı̣́ yí bê ãvẽ íyíkâ drí sĩ rî kâtí, tãlâ õjílã gólâkâ ꞌdĩ ꞌbá yî âdô kúmú ạ́ngı̣́ ạ́ngı̣́ gólĩyî õrĩ ndrĩ kâ ãngó drı̣̃ı̣̂ rî ꞌbá yî trá, ãꞌdô ró bê gólĩyî drí rĩzó ôvârí ãbãrãdãgõ ı̣̂njı̣̃lı̣́ ĩꞌdî.”

3 Gõꞌdá nĩngá sĩ rî, mbârâkã Líndrí Tãndí Ôvârí kâ kâ drí fĩzó má ꞌá gõꞌdá mãlãyíkã ꞌdî drí ámâ trõzó nĩꞌá ꞌbãlâ võ õjílã ãzãkã ãkó rî ꞌá. Gõꞌdá võ rî ꞌdĩ ꞌá tólâ rî, má drí õkó ãzâ ndrẽzó, gólâ rĩꞌá rĩlí kõrõnyã ândrê kãâkâ drı̣̃ı̣̂. Íîgĩ lãꞌdá trá Ôvârí rú kõrõnyã rî ꞌdĩ rúꞌbạ́ lâ ꞌásĩ ndrĩ. Gõꞌdá kõrõnyã rî ꞌdĩ rĩꞌá cú drı̣̃ bê njı̣̂-drı̣̃-lâ-rı̣̃ kpá íꞌyá bê zãlô mûdrı̣́. 4 Õkó rî ꞌdĩ sõ ítá kãâkâ lâgî lâ drí âꞌdólé rõô rî ĩꞌdî. Gõꞌdá gólâ lôꞌĩ yî kpá ngá lậgú ꞌbá lậgû rî ꞌbá yî sĩ. ꞌDĩî rĩꞌá tómó õmvô kâ ı̣̃njı̣̂ drı̣́ kâ gõꞌdá tãlálã bı̣́ kâ bê, éêdê dáãbõ ꞌásĩ gõꞌdá kpá kúnı̣́ lậgû-lậgû ró rî ꞌbá yî ꞌásĩ. Gõꞌdá gólâ kpá cú rĩꞌá ĩgã mvá êdélé dáãbõ ꞌásĩ rî bê yí drı̣́gạ́. Gõꞌdá ĩgã mvá rî ꞌdĩ rĩꞌá dũû píꞌdî-píꞌdî tã Sãtánã kâ rî ꞌbá yí bê gõꞌdá kpá tã õnjî-õnjî gólâ drí rĩꞌá ꞌẽlâ rî ꞌbá yí bê. 5 Gólâ rî ándrá-gạ́-sı̣́lı̣́ ꞌá rî ãzákôlâ ꞌdĩ îgĩ rú lâ trá úlı̣́ mãnĩgõ sĩ kĩ nĩ rî,

BÃBĨLÓNÃ,

JẠ̃RỊ́BẠ̃ Ạ́NGỊ́ ÂNDRÊ ÃGÔ ÂDÓ ꞌBÁ KÂ NDRĨ

GÕꞌDÁ KPÁ TÃ KẬKẬRẬ NDRĨ ÁNYÂ RÓ RĨ ꞌBÁ

RÛ ꞌẼLÉ KÓ KÔ RÎ ꞌBÁ YÍ KÂ.

6 Má ndrê õkó rî ꞌdĩ kpá trá õdrá ró, tãlâ gólâ mvû õjílã ífífí Ôvârí kâ ró gólâ drí ûfúlı̣́ trá tãlâ tã lẽlẽ gólĩyíkâ Yésũ ꞌá rî tãsĩ rî yî ãrí lâ yî trá. Gõꞌdá má ndrê õkó rî ꞌdĩ bê tólâ rî, rĩꞌá tã lârô ró má drí, tãlâ Ôvârí fẽé drẽ lâŋõ gólâ drí kô.

7 Nĩngá sĩ rî, mãlãyíkã ꞌdî drí ngãzó ámâ îjílí kĩ nĩ rî,

Ánî tı̣̂ ậꞌdı̣̂ tã ꞌdî drí sĩ ãꞌdô tãsĩ yã? Ní ı̣̂sũ tã kô! Má âꞌdô tã kíríwá õkó rî ꞌdĩ tãsĩ rî ngĩꞌá ní drí gõꞌdá kpá kõrõnyã gólâ drı̣̃ bê njı̣̂-drı̣̃-lâ-rı̣̃ gõꞌdá íꞌyá yí bê mûdrı̣́ gólâ drí rĩzó rĩꞌá rĩlí drı̣̃ lâ ꞌá ꞌdĩ bê. 8 Sı̣́sı̣́ rî, kõrõnyã rî ꞌdĩ kó rĩꞌá lédrẽ-lédrẽ ró. Gõꞌdá ngbãângbânõ rî, gólâ âꞌdó kô lédrẽ-lédrẽ ró. Gõꞌdá kpálé ĩtí rî, gólâ âꞌdô âfõꞌá vólé ꞌbú ândrê gólâ ngı̣̂lı̣́-ngı̣̂lı̣̃ ạ̃dũkũ ãkó ꞌdĩ ꞌásĩ lédrẽ-lédrẽ ró. Õjílã ndrĩ ãngó drı̣̃ ꞌá, tı̣̂ lâ yî âꞌdô ậꞌdı̣́ꞌá, õzõ gólĩyî õtírĩ kõrõnyã rî ꞌdĩ ndrẽê lédrẽ-lédrẽ ró kpá óꞌdí rî. Õjílã rî ꞌdĩ ꞌbá yî, íîgĩí gólĩyî rú kô búkũ õjílã gólĩyî âꞌdó ꞌbá lédrẽ-lédrẽ ró ạ̃dũkũ ãkó rî ꞌbá yí kâ ꞌá. Búkũ rî ꞌdĩ rĩꞌá búkũ gólâ õjílã Ôvârí kâ rú lâ yî îgĩzó ꞌá lâ drẽ ãkpãkãꞌdã sı̣́sı̣́ Ôvârí ꞌbãá ãngó kô rî ĩꞌdî. Gõꞌdá kõrõnyã ꞌdî, Ôvârí âꞌdô fũꞌá lâ kpá vólé.

9 ꞌDõvó tã nô õfî drẽ ãnî drı̣̃ı̣̂. Drı̣̃ gólĩyî njı̣̂-drı̣̃-lâ-rı̣̃ ꞌdî ꞌbá yî âꞌdâ únı̣́ njı̣̂-drı̣̃-lâ-rı̣̃ õkó ꞌdĩ drí rĩzó rĩlí drı̣̃ lâ rî ꞌbá yî ĩꞌdî. 10 Drı̣̃ gólĩyî njı̣̂-drı̣̃-lâ-rı̣̃ ꞌdî ꞌbá yî âꞌdâ kpá kúmú ạ́ngı̣́ gólĩyî njı̣̂-drı̣̃-lâ-rı̣̃ rî ꞌbá yî ĩꞌdî. Gõꞌdá kũmũ kúmú njı̣̂ gólĩyî njı̣̂-drı̣̃-lâ-rı̣̃ ꞌdî ꞌbá yî ꞌásĩ rî ꞌbá yí kâ ndẽ rû trá, gõꞌdá ãlô rî íyíkâ drẽ zãâ kúmú ró, gõꞌdá ãlô rî âcá íyíkâ drẽ kô. Õzõ gólâ ãlô ꞌdĩ ãâcâ trá rî, gólâ âꞌdô rĩꞌá kúmú ró cé fínyáwá ĩtí. 11 Kõrõnyã gólâ âꞌdó ꞌbá trá sı̣́sı̣́ lédrẽ-lédrẽ ró gõꞌdá nõô rî âꞌdó ꞌbá lédrẽ-lédrẽ ãkó ꞌdĩ ĩꞌdî kúmú njı̣̂-drı̣̃-lâ-nâ lâ ró rî ĩꞌdî, gbõ lé rî, gólâ rĩꞌá ãlô gólĩyî njı̣̂-drı̣̃-lâ-rı̣̃ sı̣́sı̣́ rî ꞌbá yî lãfálé sĩ âgõ ꞌbá kpá óꞌdí rî ĩꞌdî, gõꞌdá Ôvârí âꞌdô kpá gólâ rî fũꞌá ꞌwãâ.

12 Íꞌyá gólĩyî mûdrı̣́ ní drí kpá ndrẽlé trá ꞌdĩ ꞌbá yî âꞌdâ tã kúmú gólĩyî mûdrı̣́ gólĩyî kũmũ îtõ ꞌbá drẽ kô. Gõꞌdá rî, Ôvârí âꞌdô drı̣́-ãcê fẽꞌá gólĩyî drí kũmũ ꞌẽzó ãlô-ãlô kõrõnyã ꞌdî bê cé kậyı̣̂ fínyáwá sĩ rî ĩꞌdî. 13 Lạ́tı̣̂ tã ı̣̂sũ-ı̣̂sũ kúmú gólĩyî mûdrı̣́ ꞌdĩ ꞌbá yí kâ rî kâ ndrĩ rĩꞌá ãlô, gõꞌdá gólĩyî âꞌdô mbârâkã gõꞌdá drı̣́-ãcê bê fẽꞌá kõrõnyã ꞌdî drí. 14 Gõꞌdá gólĩyî âꞌdô ạ̃jú ꞌbũꞌá Kạ́bı̣̃lı̣́kı̣̃ drı̣̃ tĩtĩ Ôvârí kâ bê. Gõꞌdá lé rî, gólĩyî îcá kô tã trõlé Kạ́bı̣̃lı̣́kı̣̃ ꞌdî drı̣́gạ́ sĩ. Gólâ âꞌdô tã trõꞌá nĩ gólĩyî drı̣́gạ́ sĩ, tãlâ gólâ rĩꞌá Kúmú ꞌî kúmú ãzí drı̣̃lı̣́ ndrĩ, kũmũ gólâkâ rî rĩꞌá gạ̃rạ̃. Gõꞌdá õjílã gólâkâ drílâ njĩlí rî ꞌbá yî gõꞌdá kpá tã lẽ ꞌbá ĩyî gólâ ꞌá pı̣̃pı̣̂sı̣́lı̣́ ãlô sĩ ꞌdî âꞌdô ĩyî kpá tã trõꞌá Kạ́bı̣̃lı̣́kı̣̃ Ôvârí kâ ꞌdĩ bê.

15 Áyágá dũû ní drí ndrẽlé trá ꞌdĩ ꞌbá yî rĩꞌá võ gólâ ãgô âdó ꞌbá ândrê ꞌdĩ drí rĩzó rĩlí rî ĩꞌdî. Gõꞌdá áyágá rî ꞌdĩ ꞌbá yî rî rĩꞌá õꞌbí gólĩyî õrĩ ndrĩ ꞌásĩ, gõꞌdá võ tı̣̂ ãlô-ãlô ãngó drı̣̃ı̣̂ sĩ ãgô âdó ꞌbá ꞌdĩ drí rĩzó kúmú ró drı̣̃ lâ rî ꞌbá yî âꞌdálé ĩꞌdî. 16 Gõꞌdá kõrõnyã kãâkâ íꞌyá lâ mûdrı̣́ ꞌdĩ ꞌbá yí bê âꞌdô ĩyî gãꞌá dó õkó ꞌdĩ lôvó lâ ꞌbãlé, gõꞌdá gólĩyî âꞌdô ꞌdẽꞌá õkó ꞌdĩ drı̣̃ı̣̂ gõꞌdá âyézó lâ ũndú ró. Gólĩyî âꞌdô gólâ rî ãꞌwá nyãꞌá ngbá vólé gõꞌdá gólâ rî zãzó lạ̃sı̣́ sĩ dạ́mú-dạ́mú. 17 Gõꞌdá ĩtí rî, Ôvârí ꞌbã kúmú ạ́ngı̣́ mûdrı̣́ ꞌdĩ ꞌbá yî nĩ drı̣̃ ꞌbẽlé tã ı̣̂sũ ãlô sĩ õkó ꞌdĩ fũzó vólé, õzõ yí drí lẽlé rî kâtí. Rĩꞌá Ôvârí ĩꞌdî gólâ kúmú ꞌdĩ ꞌbá yî ꞌbã ꞌbá mbârâkã gõꞌdá drı̣́-ãcê bê fẽlé kõrõnyã kãâkâ ꞌdĩ drí, ãꞌdô ró bê kúmú ꞌdĩ ꞌbá yî drí îcázó tã Ôvârí drí ꞌbãlé trá sı̣́sı̣́ rî ꞌẽlé.

18 Nĩ ndrê drẽ, õkó gólâ ní drí ndrẽlé ꞌdĩ âꞌdâ jạ̃rı̣́bạ̃ ândrê gólâ âꞌdó ꞌbá kúmú ndrĩ ãngó drı̣̃ ꞌá rî ꞌbá yî drı̣̃lı̣́ kúmú ró rî ĩꞌdî.

18

Tã Ôvârí drí âtálé Yõwánĩ drí kĩ ꞌbá nĩ, yí ãꞌdô jạ̃rı̣́bạ̃ zı̣̃lı̣́ Bãbĩlónã rî ûfúꞌá rî

1 Gõꞌdá ꞌdĩî vósĩ rî, má drí mãlãyíkã ãzâ ndrẽzó ânĩꞌá ꞌbũû lésĩ, ãngó drı̣̃ ꞌá nõngá gólâ cú rĩꞌá mbârâkã bê gạ̃rạ̃. Võ îꞌĩ ânĩ trá gólâ ngá lésĩ võ îwálé võ tı̣̂ ãngó drı̣̃ ꞌá rî ꞌbá yî ꞌásĩ cé tı̣̂tı̣̂. 2 Ĩtí rî, gólâ drí ngãzó trẽlé ûrû mbârâkã sĩ rõô kĩ nĩ rî,

Jạ̃rı̣́bạ̃ ạ́ngı̣́ Bãbĩlónã ꞌdĩ áâꞌdô ûfúꞌá lâ trá, gõꞌdá âyézó lâ ándró ró. Gõꞌdá âꞌdô rû jãꞌá cé võ gólâ líndrí õnjí gõꞌdá lãjóꞌbá ndrĩ Sãtánã kâ rî ꞌbá yî drí rĩzó rĩlí ꞌá lâ rî ró. Lõgónõ, bívõ, lạ̃bạ̃gũ gõꞌdá kõrõnyã gólĩyî õjílã mvá drí lôvó lâ yî ꞌbãlé kôꞌdáwá rî ꞌbá yî trá rĩꞌá ĩyî rû êꞌbéꞌá tólâ. 3 Áâꞌdô gólâ rî ûfúꞌá trá, tãlâ gólâ âdô õjílã õrĩ tı̣̂ kâ ndrĩ ãngó drı̣̃ kâ ró rî ꞌbá yî, ngâ ĩyî trá ꞌdó rĩꞌá tã âzâ-âzâ kpõnyã õkó kpã kâ rî ꞌẽlé gólâ bê. Gólĩyî rî ĩyî trá õdrá gólâkâ mvũlı̣́ gõꞌdá kúmú ạ́ngı̣́ ạ́ngı̣́ ãngó drı̣̃ ꞌá rî ꞌbá yî ndrĩ ꞌdó rî ĩyî nĩlí gólâ drí ꞌbã ꞌálâ rĩꞌá ậyı̣́lı̣́ gólâ bê. Ngá lậzı̣́ ꞌbá ãngó drı̣̃ kâ rî ꞌbá yî âꞌdô ĩyî trá ngá-tı̣̂ bê dũû, tãlâ õjílã jạ̃rı̣́bạ̃ ꞌdî kâ rî ꞌbá yî lẽ ĩyî tã ngá kâ rõô ĩyî ífífí drí õzõ õkó gólâ ãvẽ ꞌbá ró rî kâtí.

4 Gõꞌdá nĩngá sĩ, má drí ãzákôlâ ꞌdĩ gbórókõ lâ ârízó ꞌbũû lésĩ kĩ nĩ rî, Ôvârí kĩ,

Ãnî õjílã ámákâ ró rî ꞌbá yî, nĩ ngâ ûrû, nĩ âyê ró jạ̃rı̣́bạ̃ ꞌdî, tãlâ nĩ ãꞌdô ró bê cú ĩtí ngá ãzãkã ãkó ꞌẽlé tã ꞌẽꞌẽ ányâ sũ ꞌbá kô gólâkâ rĩꞌá ꞌẽlâ ꞌdĩ bê. Õzõ nĩ ãâyê gólâ kôꞌdáwá rî, nĩ âꞌdô lâŋõ ŋãꞌá ãnî drı̣̃ı̣̂ kpãkã ãlô gólâ bê. 5 ꞌDõvó nĩ ndrê drẽ, tã õnjí gólâkâ rî ꞌbá yî ndrĩ já Ôvârí drı̣̃ı̣̂ sĩ kô, tãlâ tã õnjí rî ꞌdĩ ꞌbá yî trá rĩꞌá ĩyî âdrõ-âdrõ lâ yî ró, õzõ ngá âdrõ-âdrõ ạ́ngı̣́ kâtí îtõlé kó ı̣̃nyạ́kú drı̣̃ı̣̂ sĩ cãlé bũúũ ûrú ꞌálâ. 6 ꞌDõvó ĩtí rî, tã õnjí gólâkâ ꞌẽlé trá rî ꞌbá yî ãâgõ ãkpã gólâ drı̣̃ı̣̂. ꞌDõvó gólâ ũûsû ró lâŋõ gólâ âꞌdó ꞌbá ândâlâ rı̣̃ gạ̃rạ̃ lâŋõ gólâ drí ꞌẽlé trá ãzí-ãzí drí rî ꞌbá yî drı̣̃ı̣̂ sĩ. Gólâ lôrô õdrá õnjí gãlãhã ãzí-ãzí drí mvũlı̣́, ꞌdõvó ĩtí rî, gólâ ũmvû õdrá âꞌdó ꞌbá õnjí lâ ró ândâlâ rı̣̃ rî. 7 Gólâ fẽ ngá-tı̣̂ tãndí tãndí dũû ãmbá trá ndrĩ ꞌdó íyî nyãányâ drí. Gõꞌdá ngbãângbânõ rî, ꞌdõvó gólâ ũnı̣̃ drẽ ĩzã kõkõ ngá ãkõ kâ bê ꞌdĩ võ lâ ꞌá. Tãlâ gólâ rĩꞌá ạ́rú-ạ́rúwạ́ ꞌbá ꞌî rõô, gõꞌdá tã ı̣̂sũ-ı̣̂sũ bê íyî nyãányâ drí kĩ, “Mâ rĩꞌá õzõ kúmú ạ́ngı̣́ kâtí, má âꞌdó kô õzõ ạ̃yı̣́zı̣́ kâtí ĩzã ró, lâŋõ ûsú mâ kô gõꞌdá ámâ ꞌbãlé ĩzã ró.” 8 Gõꞌdá tãlâ tã ı̣̂sũ gólâkâ trá ĩtí ró rî drí sĩ rî, lâŋõ ândrê âꞌdô ꞌdẽꞌá gólâ drı̣̃ı̣̂. Ngá lãzé âꞌdô gólâ rî ꞌẽꞌá kậyı̣̂ ãlô sĩ, gólâ âꞌdô ꞌbãꞌá tã ı̣̂sũ ró. Lõfó âꞌdô gólâ rî ꞌẽꞌá gõꞌdá lạ̃sı̣́ âꞌdô kpá gólâ rî zãꞌá. Ôvârí Kúmú ãmákâ rî rĩꞌá cú mbârâkã bê. Ĩtí rî, rĩꞌá gólâ ĩꞌdî âꞌdó ꞌbá tã gólâkâ kĩlí rî.

9 Gõꞌdá kúmú ạ́ngı̣́ ạ́ngı̣́ gólĩyî ndrĩ õrĩ ꞌásĩ sı̣́sı̣́ ậyı̣́ ꞌbá trá gólâ bê rî ꞌbá yî, gõꞌdá kpá ãyĩkõ ꞌẽ ꞌbá trá gólâ bê rî ꞌbá yî, õzõ õndrê ĩyî õcĩkã trá ngãꞌá lạ̃sı̣́ gólâ rĩ ꞌbá jạ̃rı̣́bạ̃ ꞌdî zãlé rî kâ rî, gólĩyî âꞌdô ĩzã ngõꞌá. 10 Ĩtí rî, ũrı̣̃ âꞌdô gólĩyî ꞌẽꞌá, tãlâ gólĩyî ndrê lâŋõ trá rĩꞌá ꞌdẽꞌá õjílã ꞌdî ꞌbá yî drı̣̃ı̣̂, ꞌdĩî gólĩyî âꞌdô âdréꞌá gĩâ jẽjẽ ró gõꞌdá rĩꞌá tã âtálé kĩ,

“Wúûwú, Bãbĩlónã! Ĩzã kõkõ, ĩzã kõkõ! Jạ̃rı̣́bạ̃ mbârâkã ãkĩ,

lâŋõ ãníkâ rî âꞌdê trá gbõ ꞌwãâ ró, úûfû nî trá cé ı̣̃tú-pá ãlô sĩ.”

11 Ngá lậzı̣́ ꞌbá ãngó drı̣̃ı̣̂ rî ꞌbá yî âꞌdô ĩyî kpá ĩzã ngõꞌá tãlâ jạ̃rı̣́bạ̃ ꞌdî tãsĩ, tãlâ õjílã âꞌdô ꞌbãꞌá yûꞌdạ́wạ́ ngá gólĩyíkâ gĩlí. 12-13 ꞌDĩî rĩꞌá ngá âꞌdó ꞌbá õzõ nõô yí kâtí rî ꞌbá yî, dáãbõ, kúnı̣́ lậgú ꞌbá rî ꞌbá yî, ítá lâgî lâ yî drí ꞌbãlé rõô lâ rõô ró rî ꞌbá yî, fê tãndí rĩzó ngá ũrûkậ ꞌbá yî êdélé rî ꞌbá yî, ĩnjígó sı̣́ yî, ngá sũsũ êdélé ậdı̣̂ ꞌásĩ, gõꞌdá kúnı̣́ mvẽêmvê ró rî ꞌbá yí bê rî, gírĩfã yî, dõ gólĩyî ạ̃jı̣́ bê rî ꞌbá yî gãfálã gõꞌdá ãlókõ gólĩyî âꞌdó ꞌbá õzõ múrạ̃ kâtí rî ꞌbá yî, gõꞌdá dõ gólĩyî rĩ ꞌbá kõlé cú ạ̃jı̣́ bê tũrũ-tũrũ rî ꞌbá yî, õdrá, dõ tãndí rî ꞌbá yî, ı̣́tı̣́, kạ́bı̣̃lı̣́kı̣̃ yî õsánĩ ãrãbíyã gólâ õsánĩ drí rĩꞌá sẽlâ rî, gõꞌdá õjílã gólĩyî rạ̃gı̣́ı̣̃ ró rî ꞌbá yí bê rĩꞌá gĩlâ ĩyî õzõ kõrõnyã ꞌbã kâ yí kâtí rî ꞌbá yî ĩꞌdî.

14 Gõꞌdá ngá lậzı̣́ ꞌbá ꞌdĩ ꞌbá yî âꞌdô ĩyî tã âtáꞌá kĩ,

“Wúûwú, Bãbĩlónã, ngá-tı̣̂ ndrĩ ãmâ drí lı̣̃fı̣́ ꞌbãzó vó lâ yî rú ꞌá rî ꞌbá yî ậvı̣̃ ĩyî trá ndrĩ.

Ngá-tı̣̂ ãmákâ dũû rî ꞌbá yî dı̣̂ trá lı̣̃mvû bê ngbá, gõꞌdá mã îcá kô ûsúlâ óꞌdí.”

15 Gõꞌdá ngá lậzı̣́ ꞌbá ꞌdĩ ꞌbá yî, ũrı̣̃ âꞌdô gãꞌá gólĩyî rú tãlâ lâŋõ jạ̃rı̣́bạ̃ ꞌdî kâ sĩ, gólĩyî âꞌdô âdréꞌá gĩâ jẽjẽ ró, 16 gõꞌdá âꞌdô ĩyî tã âtáꞌá kĩ,

“Wúûwú, Bãbĩlónã! Ĩzã kõkõ, ĩzã kõkõ!

Ãyẽ ĩzã jạ̃rı̣́bạ̃ ândrê ꞌdĩ kâ gâ trá ãmâ lı̣̃fı̣́. Sı̣́sı̣́ nã rî, gólâ rĩꞌá õzõ õkó gólâ ítá lậgû-lậgû sõ ꞌbá ĩꞌdî rî kâtí,

gólâ lôꞌĩ íyî nyãányâ trá ngá dáãbõ gõꞌdá kúnı̣́ mvá lậgû-lậgû ró rî ꞌbá yî sĩ.

17 Ngbãângbânõ rî, nyĩî ró, ngá-tı̣̂ dũû gólâkâ ꞌdĩ ꞌbá yî drã trá ndrĩ.”

Kõlóngbõ ândrê ândrê lı̣́pı̣̂ yî gõꞌdá gólĩyî ndrĩ rĩ ꞌbá lôsĩ ꞌẽlé lı̣̃mvû ꞌá rî ꞌbá yí bê, âꞌdô ĩyî kpá âdréꞌá gĩâ jẽjẽ ró. 18 Gõꞌdá gólĩyî ndrê bê õcĩkã âfõꞌá lạ̃sı̣́ gólâ rĩ ꞌbá jạ̃rı̣́bạ̃ ꞌdî zãlé rî kâ rî, gólĩyî drí ôtrézó ûrû kĩ,

“Ãlôwálâ kó îtõ võ ꞌásĩ rî, jạ̃rı̣́bạ̃ ãzâ kó yûꞌdạ́wạ́ gạ̃rạ̃ gólâ nõô rî drı̣̃ı̣̂ sĩ.”

19 Ĩtí rî, gólĩyî drí ngãzó ófó ômvólé lôdãlé ĩyî drı̣̃ı̣̂ sĩ lúlũ bê kĩ,

“Wúûwú! Bãbĩlónã! Ĩzã kõkõ, ĩzã kõkõ!

Jạ̃rı̣́bạ̃ ândrê ꞌdĩ ĩzã lâ gâ trá ãmâ lı̣̃fı̣́.

Ạ̃kû ró rî, ãmâ õjílã ndrĩ kõlóngbõ kâ rî ꞌbá yî âꞌdô ĩyî trá ngá-tı̣̂ bê dũû tãlâ jạ̃rı̣́bạ̃ ꞌdî tãsĩ,

gõꞌdá nyĩî ró, gõꞌdá âcâ trá ạ̃ꞌdı̣́-drı̣̃ ãgângbêlẽ ró.

20 Õjílã ndrĩ ꞌbũû kâ rî ꞌbá yî, ꞌdõvó nĩ âꞌdô ãyĩkõ ró, tãlâ úûfû Bãbĩlónã trá. Ãnî tã ậngũ ꞌbá Ôvârí kâ rî ꞌbá yî,

gõꞌdá lãjóꞌbá Ôvârí kâ rî ꞌbá yí bê gõꞌdá kpá gólĩyî õjílã Ôvârí rî nyãányâ kâ rî ꞌbá yí bê, nĩ âꞌdô ãyĩkõ ró,

tãlâ Ôvârí fẽ lâŋõ trá drílâ, tãlâ gólâ ûfû ãnî trá.”

21 Gõꞌdá nĩngá sĩ, mãlãyíkã ãzákôlâ mbârâkã ãkĩ bê rî drí ânĩzó kúnı̣́ cú õzõ gólâ ngá ꞌı̣̃zó rî kâtí rî trõzó vũlı̣́ lı̣̃mvû ândrê ꞌá, gõꞌdá tã âtázó kĩ,

“Mĩ ndrê, jạ̃rı̣́bạ̃ ândrê Bãbĩlónã kâ ꞌdĩ áâꞌdô vũꞌá lâ vũdrı̣́ ĩtí,

gõꞌdá âꞌdô ậvı̣̃ꞌá vólé.

22 Gõꞌdá tólâ rî, ócá gõꞌdá ngá kũꞌdı̣́ kâtí rî ꞌbá yî kô.

Ngãtá ngá gólĩyî rĩꞌá võlâ võvõ rî ꞌbá yî óvó kpá kô, lôngó ngõngõ kpá yû.

Gõꞌdá jạ̃rı̣́bạ̃ rî ꞌdĩ ꞌá tólâ rî, õjílã ãzãkã yûꞌdạ́wạ́ âꞌdólé ngá tãndí ró rî ꞌbá yî êdélé gĩlí gõꞌdá kpá ꞌạ̃ꞌı̣́-ãrá ꞌı̣̃lı̣́.

23 Õjílã yûꞌdạ́wạ́ lámbã îꞌĩlí tólâ. Gõꞌdá ãyĩkõ ậfû lãgĩ kâ rî îcá kô âꞌdólé tólâ kpá óꞌdí.

Ngá lậzı̣́ ꞌbá gólĩyî Bãbĩlónã kâ rî ꞌbá yî âꞌdô ĩyî kpá trá õjílã ạ́ngı̣́ ạ́ngı̣́ ró võ ndrĩ ãngó drı̣̃ ꞌá rî ꞌbá yî ꞌásĩ.

Áâdô õrĩ ãngó drı̣̃ ꞌá rî ꞌbá yî trá ndrĩ õjõ gólâkâ rî sĩ.

24 Gõꞌdá Ôvârí fẽ lâŋõ trá Bãbĩlónã drí, tãlâ gólâ ûfû tã ậngũ ꞌbá gólĩyî Ôvârí kâ rî ꞌbá yî trá,

gõꞌdá kpá õjílã Ôvârí rî nyãányâ kâ rî ꞌbá yí bê ãngó drı̣̃ sĩ ndrĩ.”

19

Tã õjílã Ôvârí kâ rî ꞌbá yî drí lôngó ngõzó gólâ rî lûyı̣́zó,

tãlâ gólâ fẽ lâŋõ trá õjílã Bãbĩlónã kâ rî drí rî

1-2 ꞌDĩî vósĩ rî, má drí õjílã ârízó dũû ꞌbũû ꞌálâ lôngó ngõꞌá ĩyî kĩ nĩ rî,

“Ôvârí, mã lûyı̣̂ nî. Nî rĩꞌá ãmâ pã ꞌbá trá rî ĩꞌdî.

Nî kpá cé ĩꞌdî mbârâkã lı̣́pı̣̂ ꞌî, gõꞌdá nî kpá cé ĩꞌdî õjílã drí ı̣̂njı̣̃lı̣́ rî,

tãlâ kậyı̣̂ vósĩ cé ní rî íyíkâ zãâ rĩꞌá tã pạ̃tı̣́ı̣̃ ró rî âtálé ĩꞌdî.

Ní fẽ lâŋõ gólâ îcá ꞌbá té gá rî trá âꞌdô-âꞌdô áníkâ rî vó ró.

Ní fẽ lâŋõ trá õjílã jạ̃rı̣́bạ̃ ạ́ngı̣́ ꞌdĩ kâ rî ꞌdĩ drí,

Bãbĩlónã gólâ õjílã ãngó drı̣̃ ꞌá rî ꞌbá yî îzã ꞌbá ãnyĩ tãsĩ rî, âꞌdô ró bê gólĩyî drí rĩzó ôvârí ãbãrãdãgõ ı̣̂njı̣̃lı̣́ rî.

Ĩtí rî, Ôvârí, ní fẽ lâŋõ îcá ꞌbá îcâ gólâ bê rî trá drílâ,

tãlâ gólâ ûfû ngá ꞌẽ ꞌbá áníkâ rî trá.”

3 Gõꞌdá nĩngá sĩ, õjílã ꞌdî ꞌbá yî drí kpá lôngó âꞌbézó óꞌdí kĩ,

“ꞌDõvó mã lûyı̣̂ nî Ôvârí Kúmú ãmákâ, tãlâ ní îzã jạ̃rı̣́bạ̃ ạ́ngı̣́ Bãbĩlónã ꞌdĩ trá lâŋõ gólâ tã lâ drí îcálé vı̣̃lı̣́ õjílã drı̣̃ı̣̂ sĩ kô rî sĩ.”

4 Gõꞌdá ꞌdĩî vósĩ rî, sı̣́sı̣́-lésĩ ró nyâꞌdî-trá-drı̣̃-lâ-ngâ-sû rî ꞌbá yî, gõꞌdá ngá lédrẽ-lédrẽ gólĩyî sû rî ꞌbá yí bê drí ĩyî ꞌãꞌî tı̣̃zó vũdrı̣́ Ôvârí ândrá rĩꞌá kı̣́tı̣̃ íyíkâ kũmũ kâ rî drı̣̃ı̣̂. Gõꞌdá gólĩyî drí tã âtázó kpãkã ãlô kĩ, “Ãwô-ꞌdĩ, ꞌdõvó mã lûyı̣̂ nî Ôvârí.”

5 Nĩngá sĩ, õjílã ãzâ kı̣́tı̣̃ kũmũ kâ Ôvârí kâ ngá lésĩ rî drí ngãzó tã âtálé kĩ,

“Ãnî ndrĩ gólĩyî ngá ꞌẽ ꞌbá ró Ôvârí kâ ró rî ꞌbá yî, gólĩyî gólâ rî ı̣̂njı̣̃ ꞌbá ró rî ꞌbá yî,

ꞌdõvó nĩ lûyı̣̂ Ôvârí, ãnî ndrĩ ãkí ãkó, nĩ lûyı̣̂ Ôvârí ãmákâ.”

6 Gõꞌdá nĩngá sĩ, má drí õjílã õꞌbí ạ̃yı̣́ ârízó rũũ rũũ rũũ ókĩzõ lı̣̃mvû rĩ ꞌbá lâsólé õlé drı̣̃ı̣̂ sĩ rî kâtí, gõꞌdá kpá mõgbárá drí rĩrĩ lôndrólé ûfũ-ûfũ bê rî kâtí. Gólĩyî âtâ tã trá kĩ,

“Mã lûyı̣̂ Ôvârí. Gólâ rĩꞌá Kúmú ꞌî ãngó drı̣̃lı̣́ ndrĩ.

Gólâ rĩꞌá Ôvârí ãmákâ. Gólâ ĩꞌdî rĩꞌá gólâ mbârâkã ndrĩ lı̣́pı̣̂ ró.

7 ꞌDõvó ĩtí rî, mã âꞌdô kpãkã ãlô ãyĩkõ ró,

gõꞌdá mã ı̣̂njı̣̃ ró gólâ kpá,

tãlâ kậyı̣̂ ãndrõ nô rĩꞌá kậyı̣̂ gólâ Kạ́bı̣̃lı̣́kı̣̃ Ôvârí kâ drí ꞌẽzó õkó óꞌdí íyíkâ âtrõlé rî ĩꞌdî.

Õkó óꞌdí* rî ꞌdĩ êdê íyî nyãányâ trá njãâ gólâ rî trõzó ágó ró.

8 Ĩtí rî, Ôvârí fẽ ítá gólâ óꞌdí ró mvẽêmvê lậgû-lậgû ró kpírí-kpírí rî trá õkó rî ꞌdĩ drí sõlé.”

(Ítá óꞌdí rî ꞌdĩ âꞌdâ tã ꞌẽꞌẽ tãndí gólĩyî õjílã Ôvârí kâ drí ꞌẽꞌá ꞌẽlâ rî ĩꞌdî.)

9 Gõꞌdá nĩngá sĩ, gólâ drí tã âtázó má drí tã ãzâ îgĩlí. Tã rî ꞌdĩ ĩꞌdî rĩꞌá nõtí. “Âꞌdô ꞌbãꞌá tãndí ró âꞌdózó õjílã gólĩyî Ôvârí drí tã îcárãzó trá gólĩyî drí ânĩzó ậfû lãgĩ Kạ́bı̣̃lı̣́kı̣̃ kâ ꞌdĩ ꞌá rî ꞌbá yî lãfálé.” Gõꞌdá gólâ âtâ kpá má drí kĩ nĩ rî, úlı̣́ rî ꞌdĩ ꞌbá yî âꞌdô trá úlı̣́ pạ̃tı̣́ı̣̃ ꞌî Ôvârí ngá lésĩ.

10 Nĩngá sĩ, má drí ꞌãꞌî tı̣̃zó mãlãyíkã rî ꞌdĩ ândrá, ãꞌdô ró bê tíkó gólâ rî ı̣̂njı̣̃zó rî, gõꞌdá gólâ kĩ má drí rî, “Ní ꞌê tã ĩtí lâ ꞌdĩ ró ꞌdĩ kô. Mâ rĩꞌá cé ngá ꞌẽ ꞌbá Ôvârí kâ ĩꞌdî, kpá õzõ ãnî drí âꞌdórẽ ãnî ậdrúpı̣̃ krístõ ꞌbá ró gólĩyî ndrĩ tã lẽ ꞌbá trá tã gólâ Yésũ drí âꞌdálé trá gólĩyî drí rî ꞌá rî ꞌbá yí bê rî tí. Rĩꞌá Ôvârí ĩꞌdî gólâ ní drí îcálé ı̣̂njı̣̃lâ. Ãmâ ndrĩ ꞌdó rĩꞌá lãjóꞌbá Ôvârí kâ ĩꞌdî kpãkã ãlô tã ậngũ ꞌbá yí bê, tãlâ gólĩyî lẽ tã trá tã Ôvârí kâ ꞌá bũúũ õdrã gólĩyíkâ tú, õzõ Yésũ drí ꞌẽlé rî tí.”

Tã Yésũ drí õjílã ãngó ꞌá gólĩyî rĩ ꞌbá tã Ôvârí kâ gãlé ꞌdó

rî ꞌbá yî ûfúzó rî

11 Gõꞌdá ꞌdĩî vósĩ rî, má drí ngá ndrẽzó bũúũ ꞌbũû ꞌálâ, gõꞌdá má drí Yésũ rî ndrẽzó rãꞌá õsánĩ mvẽêmvê drı̣̃ı̣̂. Gólâ rî rú rĩꞌá “ ‘Õjílã ífífí” ’ gõꞌdá kpá “ ‘Pạ̃tı̣́ı̣̃” ’. Gólâ rî tã ndrĩ kĩlí mbı̣̂ gõꞌdá kpá lâŋõ mbı̣̂ rî fẽlé ĩꞌdî. 12 Gólâ rî lı̣̃fı̣́ rĩꞌá õzõ lạ̃sı̣́ kâtí. Gõꞌdá gólâ kpá rĩꞌá ạ́pạ̃ kúmú ạ́ngı̣́ ạ́ngı̣́ kâ yí bê dũû yí drı̣̃ı̣̂. Gólâ cú rĩꞌá rú ãzâ bê gólâ îgĩlí trá gólâ rú rî. Tã ífí rú ꞌdĩ kâ fí õjílã ãzãkã drı̣̃ı̣̂ kô gbõ cé gólâ rî nyãányâ ĩꞌdî élê. 13 Gõꞌdá gólâ sõ ítá gólâ âꞌdó ꞌbá ꞌdó ãrí ró rî ĩꞌdî. Úzı̣̂ kpá gólâ rî rú, “ ‘Úlı̣́ Ôvârí kâ” ’. 14 Ạ̃jú ꞌbũ ꞌbá gólĩyî ndrĩ ꞌbũû ꞌálâ rî ꞌbá yî ꞌdê ĩyî trá ꞌdó gólâ vósĩ. Gõꞌdá ạ̃jú ꞌbũ ꞌbá yî sõ ĩyî ítá lậgú ꞌbá lậgû ngbángbá rî ꞌbá yî ĩꞌdî. Gólĩyî ndrĩ kpá ꞌdó õsánĩ mvẽêmvê drı̣̃ı̣̂ sĩ. 15 Lı̣́gú mbẽlẽsõ cĩ ãkĩ drí âfõzó gólâ rî sı̣́-ꞌbálé ꞌásĩ tíbê gólâ drí ꞌẽzó tã trõlé ĩꞌdî sĩ lâ õjílã õrĩ gólĩyî ndrĩ ãngó drı̣̃ kâ rĩ ꞌbá ĩyî Ôvârí rî ârílí kô rî ꞌbá yî drı̣́gạ́ sĩ. Gólâ âꞌdô rĩꞌá gólĩyî drı̣̃ı̣̂ pı̣̃drı̣́gú lậnjı̣̃-lậnjı̣̃ kũmũ kâ ậdı̣̂ ꞌásĩ rî sĩ. Gólâ âꞌdô kpá ạ̃wạ̃lạ̃kạ̃ Ôvârí kâ rî âꞌdáꞌá gólĩyî drí tã õnjí õjílã kâ tãsĩ. Ôvârí gólâ mbârâkã ndrĩ lı̣́pı̣̂ ró rî âꞌdô õjílã ꞌbãꞌá lâŋõ ûsúlı̣́ õzõ fê lõꞌwâ ı̣̂pı̣̃lı̣́ mõrá ꞌá zãlé õdrá ró rî kâtí. 16 Ítá gólâkâ rú gólâ rî pạ́rạ́ꞌbú drı̣̃ ꞌá rî, Ôvârí îgĩ tã trá nõtí,

KÚMÚ, KÚMÚ NDRĨ DRỊ̃LỊ́ GÓLÂ KŨMŨ LÂ DRÍ ÂꞌDÓLÉ

NGÁ CÉ TỊ̂TỊ̂ DRỊ̃Ị̂ SĨ ÃKÍ ÃKÓ RÎ.

17-18 Gõꞌdá nĩngá sĩ, má drí kpá mãlãyíkã ãzâ ndrẽzó rĩꞌá âdréꞌá mbı̣̂ ı̣̃tú bê. Gólâ drí trẽzó lõgónõ yî ậzı̣́lı̣́ ndrĩ ãríwá gólĩyî kpá rĩ ꞌbá lôngálé ꞌbũû ágálé lõgónõ kâtí rî ꞌbá yí bê. Nĩngá sĩ rî, gólâ drí tã âtázó ãríwá ꞌdĩ ꞌbá yî drí kĩ, “ꞌDõvó nĩ ânĩ rû êꞌbélé ãvõ gólĩyî Ôvârí drí ꞌẽꞌá ûfúlâ rî ꞌbá yî lônyálé. Nĩ ânĩ kúmú yî ãꞌwá gõꞌdá ạ̃jú ꞌbũ ꞌbá yí bê gõꞌdá kpá gólĩyî sı̣́sı̣́-lésĩ rî ꞌbá yí bê ãꞌwá lâ yî lônyálé gõꞌdá kpá õsánĩ yî õjílã lômbã ꞌbá drı̣̃ lâ rî yí bê gõꞌdá kpá õjílã lârâkô ndrĩ rî ꞌbá yî ãꞌwá lâ yî lônyálé vólé.”

19 Gõꞌdá nĩngá sĩ, má drí kõrõnyã ândrê kãâkâ ꞌdĩ ndrẽzó kúmú ạ́ngı̣́ ạ́ngı̣́ gólĩyî õrĩ ndrĩ ãngó drı̣̃ ꞌá rî ꞌbá yí kâ bê gõꞌdá ạ̃jú ꞌbũ ꞌbá gólĩyíkâ rî ꞌbá yí bê. Éêꞌbê gólĩyî trá kpãkã võ ãlô ꞌá ạ̃jú ꞌbũlı̣́ õjílã gólâ rĩ ꞌbá õsánĩ mvẽêmvê drı̣̃ı̣̂ rî bê gõꞌdá kpá ạ̃jú ꞌbũ ꞌbá gólâkâ rî ꞌbá yí bê. 20 Gõꞌdá ódrí kõrõnyã ũrı̣̃-gâ-dẽ ró rî ꞌdĩ rũzó tã ậngũ ꞌbá gólâkâ rĩ ꞌbá õjílã lãmbé kõrõnyã ꞌdĩ kâ bê rî âdólé tã lârâkô ꞌẽꞌẽ sĩ, rĩꞌá kõrõnyã ꞌdî líndrí lâ ı̣̂njı̣̃lı̣́ rî bê. Úvũ kõrõnyã ꞌdî tã ậngũ ꞌbá gólâkâ rĩ ꞌbá õnjõ âdólé ꞌdî bê kpạ̃rạ̃tı̣́ lédrẽ-lédrẽ ró lı̣̃mvû ândrê gólâ rĩ ꞌbá kõlé lạ̃sı̣́ bạ̃rútı̣̃ kâ sĩ rî ꞌá. 21 Lé ĩtí rî, úûfû ạ̃jú ꞌbũ ꞌbá ạ̃mbúkũ gólĩyíkâ rî ꞌbá yî lı̣́gú mbẽlẽsõ cĩ ãkĩ gólâ âfõ ꞌbá õjílã gólâ rĩ ꞌbá õsánĩ drı̣̃ı̣̂ rî sı̣́-ꞌbálé lâ ꞌásĩ rî sĩ. Gõꞌdá ĩtí rî, ãríwá ꞌdĩ ꞌbá yî drí ậsı̣́zó gólĩyî ãꞌwá lônyálé té bũúũ ꞌâ lâ ĩyî drí âcázó dũûdû.

20

Tã Ôvârí drí Sãtánã rî ômbézó ndrô kútũ-ãlô sĩ rî

1 Gõꞌdá nĩngá sĩ, má drí mãlãyíkã ãzâ ndrẽzó ânĩꞌá ꞌbũû lésĩ ãngó drı̣̃ ꞌá nõngá. Gólâ cú rĩꞌá mãfõtáã ạ́tı̣̃ ꞌbú ạ̃dũkũ ãkó dı̣̃ ngı̣̂lı̣́-ngı̣̂lı̣̃ rî kâ bê yí drı̣́gạ́, gõꞌdá kpá nyãrĩ ạ́ngı̣́ tãmbãrã kãgãꞌdã rî bê. 2 Ĩtí rî, gólâ drí ı̣̃nı̣̃ ândrê õnjí tẽtẽ ꞌdî rũzó, ꞌdĩî rĩꞌá ı̣̃nı̣̃ gólâ rĩ ꞌbá trá ndrô dũû sĩ, gólâ rĩꞌá zı̣̃lâ Sãtánã kúmú líndrí õnjí rî ꞌbá yî drı̣̃lı̣́ rî ĩꞌdî. Gõꞌdá mãlãyíkã ꞌdî ômbê gólâ trá nyãrĩ ạ́ngı̣́ kãgãꞌdã ꞌdî sĩ. 3 Gõꞌdá mãlãyíkã ꞌdî drí ı̣̃nı̣̃ rî ꞌdĩ trõzó vũlı̣́ kạ̃ạ́lũ ꞌbú gólâ dı̣̃ ngı̣̂lı̣́-ngı̣̂lı̣̃ ạ̃dũkũ ãkó ꞌdĩ ꞌá, gõꞌdá mãlãyíkã rî ꞌdĩ drí ꞌbú rî ꞌdĩ ạ́tı̣̃ lâ âꞌbãzó gõꞌdá îcízó lâ ngạ́rạ́, tãlâ Sãtánã õzó kô kpá ngãâ âfõlé ĩvĩ rĩꞌá õjílã âdólé ãngó drı̣̃ ꞌá, té bũúũ ndrô kútũ-ãlô õndẽ rû trá rî ĩꞌdî. Ndrô kútũ-ãlô ꞌdĩ vósĩ rî, áâꞌdô ı̣̃nı̣̃ rî ꞌdĩ înjíꞌá kậyı̣̂ fínyáwá sĩ.

4 Gõꞌdá má drí kpá õjílã ãzâ ꞌbá yî ndrẽzó rĩꞌá ĩyî kı̣́tı̣̃ kũmũ kâ rî ꞌbá yî drı̣̃ı̣̂ sĩ. Õjílã rî ꞌdĩ ꞌbá yî óꞌê gólĩyî trá lîdrílí óꞌdí lédrẽ-lédrẽ ró. Ôvârí fẽ drı̣́-ãcê trá õjílã rî ꞌdĩ ꞌbá yî drí rĩzó tã kĩlí. Gólĩyî kpá rĩꞌá õjílã gólĩyî ûfúlı̣́ trá, tãlâ gólĩyî âtâ tã trá trạ̃ậtrậ õꞌbí ꞌá kĩ, Yésũ ĩꞌdî rĩꞌá kúmú ĩyíkâ ĩꞌdî, gõꞌdá tãlâ gólĩyî âtâ kpá úlı̣́ Ôvârí kâ rî ꞌbá yî trá õjílã drí rî tãsĩ rî ꞌbá yî ĩꞌdî. Õjílã rî ꞌdĩ ꞌbá yî ı̣̂njı̣̃ı̣́ ĩyî kõrõnyã ândrê õnjí tẽtẽ ꞌdî kô, ngãtá gólĩyî gã kpá trá líndrí lâ ı̣̂njı̣̃lı̣́, ngãtá lãmbé lâ ꞌbãlé ĩyî ándrá-gạ́-sı̣́lı̣́ ꞌá ngãtá drı̣́ ꞌá. Gõꞌdá gólĩyî âꞌdô rĩꞌá kpãkã ãlô Yésũ yí bê kúmú ró ĩyî ndrô kútũ-ãlô sĩ. 5-6 Gõꞌdá tã rî nõ rĩꞌá tã drı̣̃-káká lîdrî-lîdrî kâ rî ĩꞌdî. Õjílã gólĩyî ꞌẽꞌá lîdrílâ ĩyî õdrã ꞌásĩ sı̣́sı̣́ rî ꞌbá yî, rĩꞌá õjílã ngîngî lâ Ôvârí kâ rî ꞌbá yî ĩꞌdî. Ãyĩkõ bê! Ãyĩkõ bê! Gólĩyî âꞌdô âꞌdóꞌá ãyĩkõ ró. Îcá kô gólĩyî drí ôdrãzó óꞌdí gólĩyî lôꞌbê-lôꞌbê sĩ lı̣̃mvû ândrê gólâ rĩ ꞌbá kõlé lạ̃sı̣́ ró rî ꞌá. Ĩtí rî, gólĩyî âꞌdô lôsĩ ꞌẽꞌá Ôvârí yî drí Yésũ Krístõ bê gólĩyî sı̣́sı̣́-lésĩ rî ꞌbá yî ró. Gõꞌdá gólĩyî âꞌdô âꞌdóꞌá kúmú ró ĩyî Krístõ bê ndrô kútũ-ãlô sĩ. Ndrô kútũ-ãlô ꞌdĩ vósĩ rî, õjílã ạ̃mbúkũ gólĩyî ôdrã ꞌbá trá rî ꞌbá yî âꞌdô ĩyî kpá lîdríꞌá õdrã ꞌásĩ, âꞌdô ró tã gólĩyíkâ kĩzó bê.

Tã Ôvârí drí Sãtánã rî vũzó lı̣̃mvû ândrê lạ̃sı̣́ bạ̃rútı̣̃ kâ ró rî ꞌá rî

7 Gõꞌdá âbĩ-âbĩ ámákâ ꞌá rî, má ndrê tã trá nõtí. Ndrô kútũ-ãlô ꞌdĩ õndẽ rû trá rî, Ôvârí înjî Sãtánã trá nyãrĩ ꞌásĩ. Gõꞌdá drílâ âfõzó ꞌbú ꞌásĩ. 8 Nĩngá sĩ, gólâ ngâ trá nĩlí võ tı̣̂ ãngó drı̣̃ı̣̂ rî ꞌbá yî ꞌásĩ ãkí ãkó, nĩꞌá õjílã õrĩ kâ ndrĩ âdó bê gólĩyî êꞌbélé võ ãlô ꞌá, ãꞌdô ró bê gólĩyî drí ạ̃jú ꞌbũzó Ôvârí bê.* Õjílã trá rĩꞌá dũû õzõ drı̣̃-ꞌbí kâtí. 9 Nĩngá sĩ, má ndrê gólĩyî drí ngãzó võ kpãlé ãngó drı̣̃ı̣̂ sĩ ndrĩ gõꞌdá cãlé võ õjílã Ôvârí kâ drí âꞌdózó tũ ꞌálâ ãlô rî kĩlí gbãâ, ꞌdĩî rĩꞌá õjílã jạ̃rı̣́bạ̃ gólâ Ôvârí drí lôvó lâ ꞌbãlé rõô rî ꞌá rî yî ĩꞌdî. Kpálé ĩtí rî, lạ̃sı̣́ âꞌdô âꞌdéꞌá ꞌbũû lésĩ gõꞌdá ạ̃jú-ꞌbá-ãzí Ôvârí kâ ꞌdĩ ꞌbá yî zãlé ngbá vólé. 10 Gõꞌdá nĩngá sĩ rî, má ndrê Ôvârí drí Sãtánã gólâ õjílã rî ꞌdĩ ꞌbá yî âdó ꞌbá rî vũzó lı̣̃mvû ândrê lạ̃sı̣́ bạ̃rútı̣̃ kâ ró rî ꞌá ꞌdó ndrĩ kõrõnyã ũrı̣̃-gâ-dẽ ró ꞌdĩ ꞌbá yí bê, gõꞌdá kpá tã ậngũ ꞌbá gólâ õnjõ âgã ꞌbá trá rî yí bê. Gólĩyî âꞌdô rĩꞌá tólâ ĩzã kõkõ ŋãlé ĩyî drı̣̃ı̣̂ zãâ gbạ́dú ró.

Tã Ôvârí drí tã õjílã ndrĩ kâ kĩzó rî

11 Nĩngá sĩ, má drí Ôvârí rî ndrẽzó gólâ cú rĩꞌá rĩlí gá kı̣́tı̣̃ gólâkâ mvẽêmvê ró rî drı̣̃ı̣̂. Gõꞌdá gólâ âꞌdâ rû bê rî, gõꞌdá ꞌbũû ãngó drı̣̃ bê drí ậvı̣̃zó ngbá vólé má lı̣̃fı̣́ sĩ. 12-13 Gõꞌdá nĩngá sĩ, má drí õjílã ndrĩ gólĩyî ôdrã ꞌbá trá rî ꞌbá yî ndrẽzó. ꞌDĩî rĩꞌá ãrãkã gõꞌdá ꞌdĩyímvá bê ndrĩ ꞌdó âdréꞌá ĩyî kı̣́tı̣̃ Ôvârí kâ ândrá. Õjílã ndrĩ lêté ꞌbá trá lı̣̃mvû zẽlé rî ꞌbá yî âfõ trá vólé ĩvĩ lı̣̃mvû ꞌásĩ, gõꞌdá gólĩyî ndrĩ lôꞌbãlé trá ꞌbú ꞌá rî ꞌbá yî âfõ trá kpá ndrĩ ĩyî lóꞌdé ꞌásĩ. Gõꞌdá kpá gólĩyî ôdrã ꞌbá ãvõ lâ yî lôꞌbãlé ꞌbú ꞌá kôꞌdáwá rî, lîdrî ĩyî kpá trá ndrĩ. Gõꞌdá õjílã ãlô drí búkũ ãzâ ꞌbá yî âtrõzó ꞌâ lâ yî lônyĩlí, gõꞌdá kpá õjílã ãlô rî drí búkũ gólâ cú õjílã gólĩyî ꞌẽ ꞌbá rĩlí zãâ gbạ́dú ró rî ꞌbá yî rú lâ yí bê rî nyĩzó. Gõꞌdá Ôvârí drí tã õjílã kâ kĩzó ãlô-ãlô. ꞌDĩî té rĩꞌá âꞌdô tã gólâ îgĩlí trá tã ꞌẽꞌẽ nî ãlô rî kâ búkũ ãzâ ꞌdĩ ꞌbá yî ꞌá rî vó ró. Ĩtí rî, gólâ âꞌdô tã nî ãlô rî kâ kĩꞌá kpá té âꞌdô tã gólâ ní drí ꞌẽlé trá drẽ ãkpã ní drãá kô rî vó ró. 14-15 Õzõ õjílã ãzãkã ãlô, gõꞌdá gólâ rî rú íĩîgĩ kô búkũ õjílã gólĩyî rĩ ꞌbá ĩyî lédrẽ-lédrẽ ró zãâ gbạ́dú rî ꞌbá yí kâ ꞌá rî, úvũ gólâ íyíkâ kôrô lı̣̃mvû lạ̃sı̣́ ró ꞌdĩ ꞌá. ꞌDĩî vósĩ, õdrã gõꞌdá trá yûꞌdạ́wạ́ lóꞌdé yí bê. Úûfû ngá rî ꞌdĩ ꞌbá yî trá lı̣̃mvû ândrê lạ̃sı̣́ ró rî ꞌá ngbá. Zı̣̂ ĩyî lı̣̃mvû rî lạ̃sı̣́ ró ꞌdĩ rú lâ kĩ, “ ‘Õdrã rı̣̃ lâ ró zãâ” ’ rî.

21

Tã Ôvârí drí ngá ndrĩ lôꞌbãzó óꞌdí ró rî

1 Nõô tã gólâ ꞌbũû ạ̃kû rî gõꞌdá kpá ı̣̃nyạ́kú drı̣̃ ạ̃kû rî bê rî ꞌbá yî drí ậvı̣̃zó dı̣̃ lı̣̃fı̣́ drı̣̃ ꞌásĩ ndrĩ ꞌdó lı̣̃mvû ândrê ândrê yí bê rî tãsĩ. Má drí gõꞌdá ꞌbũû óꞌdí gõꞌdá ı̣̃nyạ́kú óꞌdí bê rî ꞌbá yî ndrẽzó ĩꞌdî. 2 Má drí jạ̃rı̣́bạ̃ Ôvârí rî nyãányâ kâ, Yẽrõsãlémã óꞌdí ró rî ndrẽzó âríꞌá Ôvârí ngá lésĩ ró ꞌbũû lésĩ. Gólâ rĩꞌá sũsũ ró tákányĩ, õzõ õkó óꞌdí êdélé trá ítá lânjã sĩ gõꞌdá lôꞌĩlí kpá trá ngá sũsũ kôrô ãzâ ꞌbá yî sĩ gõꞌdá trá rĩꞌá njãâ íyî ágó rî tẽꞌá rî kâtí.

3 Tã lâ rĩꞌá nõtí, má drí gbórókõ ãzâ ârízó kı̣́tı̣̃ Ôvârí kâ rî ngá lésĩ ró tã âtáꞌá kĩ, “Ní ndrê drẽ, ꞌbã Ôvârí kâ trá rĩꞌá ngbãângbânõ õjílã gólâkâ rî lãfálé. Gólâ âꞌdô rĩꞌá gólĩyî lãfálé ꞌá, gõꞌdá gólĩyî âꞌdô âꞌdóꞌá õjílã jó ꞌálé gólâkâ kâ rî ꞌbá yî ĩꞌdî. Ãwô, rĩꞌá tã pạ̃tı̣́ı̣̃ ró, Ôvârí rî nyãányâ âꞌdô rĩꞌá gólĩyî lãfálé ꞌá. 4 Ĩtí rî, Ôvârí âꞌdô ı̣̃lı̣́ndrı̣̂ gólĩyî lı̣̃fı̣́ ꞌá rî lĩꞌá ngbá vólé, gõꞌdá õdrã îcá kô âꞌdólé, gõꞌdá ngá lãzé yí bê gõꞌdá kpá ãwó ngõngõ yî lâŋõ yí bê îcá ĩyî kpá kô âꞌdólé. Tã rî ꞌdĩ ꞌbá yî ndẽ rû trá îtõ võ lésĩ.”

5 Gõꞌdá nĩngá sĩ, Ôvârí drí ngãzó tã âtálé kĩ, “Nĩ ndrê drẽ, mâ trá ngá-tı̣̂ cé tı̣̂tı̣̂ ꞌẽꞌá ndrĩ âꞌdólé óꞌdí ró. Ní îgĩ úlı̣́ gólĩyî má drí âtálé nõ ꞌbá yî. Úlı̣́ ámákâ âtálé rî ꞌbá yî rĩꞌá pạ̃tı̣́ı̣̃ ró, gõꞌdá nĩ îcâ trá tã lẽlé ꞌá lâ ĩyî.” Gõꞌdá gólâ kĩ nĩ rî,

6 Óndẽ tã tı̣̂ trá kậkậrậ ndrĩ. Ámâ nyãányâ îtõ tã tı̣̂ ndrĩ nĩ, gõꞌdá ámâ nyãányâ âtî tã tı̣̂ vó kpá nĩ ndrĩ. Má âꞌdô lı̣̃mvû fẽꞌá gólĩyî âꞌdó ꞌbá lı̣̃mvû lédrẽ-lédrẽ âfẽ ꞌbá lôvó ró rî ꞌbá yî drí cú ĩtí gólĩyî drí gĩ ãkó lâ. Lı̣̃mvû rî ꞌdĩ rĩꞌá óró ámákâ gólâ lédrẽ-lédrẽ âfẽ ꞌbá ĩꞌdî rî ꞌásĩ. 7 Õjílã ãzâ ãlô gólâ tã ậtũ ꞌbá gõꞌdá rĩzó tã lẽlẽ sĩ má ꞌá rî, âꞌdô tã tı̣̂ rî ꞌdĩ ꞌbá yî ûsúꞌá ndrĩ. Má âꞌdô âꞌdóꞌá kpá gólâ rî átá ró, gõꞌdá gólâ âꞌdô âꞌdóꞌá ámâ mvá ró.

8 Gõꞌdá õjílã gólĩyî tã ậtũ ꞌbá kôꞌdáwá gõꞌdá kpá tã lẽlẽ ꞌbã ꞌbá ĩyî kô má ꞌá rî ꞌbá yí bê, kpá gólĩyî rĩ ꞌbá ôvârí ãbãrãdãgõ ãzâ ꞌbá yî ı̣̂njı̣̃lı̣́ ĩꞌdî gõꞌdá kpá gólĩyî õjílã ûfú ꞌbá ró, gólĩyî ĩyî trõ ꞌbá drı̣́ ꞌá ágó ngãtá õkó ãzí-ãzí kâ ậyı̣́zó rî ꞌbá yî, gólĩyî ólé ró gõꞌdá ójó ró gõꞌdá kpá drı̣́-ꞌbá ró rî ꞌbá yî, gõꞌdá gólĩyî õnjõ ꞌbá ró rî ꞌbá yí bê, áâꞌdô gólĩyî lûvũꞌá ndrĩ lạ̃sı̣́ lı̣̃mvû ândrê kâ rĩ ꞌbá kõlé zãâ gbạ́dú rî ꞌá, gõꞌdá úzı̣̂ ꞌdĩî rĩꞌá õdrã rı̣̃ lâ ró zãâ rî ĩꞌdî.

9 Gõꞌdá nĩngá sĩ, má drí ãlô mãlãyíkã gólĩyî lâŋõ njı̣̂-drı̣̃-lâ-rı̣̃ âdã ꞌbá ãngó drı̣̃ ꞌá ꞌdĩ ꞌbá yî ꞌásĩ rî ndrẽzó. Gólâ ânĩ gõꞌdá tã âtálé má drí kĩ nĩ rî, “Ní ânĩ má âꞌdô õkó óꞌdí gólâ kạ́bı̣̃lı̣́kı̣̃ drí gĩlí trá rî âꞌdáꞌá ní drí.” 10 Nĩngá sĩ, mbârâkã Líndrí Tãndí Ôvârí kâ rî kâ drí fĩzó má ꞌá, gõꞌdá mãlãyíkã ꞌdî drí ãmâ trõzó âjílí únı̣́ tõrõngõlõ rî ãpírĩ lâ ꞌálâ. Gõꞌdá mã câ bê tólâ rî, gólâ drí jạ̃rı̣́bạ̃ Ôvârí kâ zı̣̃lı̣́ Yẽrõsãlémã óꞌdí rî âꞌdázó má drí, ârî trá Ôvârí vá lésĩ ꞌbũû lésĩ. 11 Ĩtí rî, jạ̃rı̣́bạ̃ rî ꞌdĩ rĩꞌá lậgû-lậgû ró kạ̃ꞌdậ-kạ̃ꞌdậ, tãlâ Ôvârí bê rĩꞌá tólâ. Jạ̃rı̣́bạ̃ rî ꞌdĩ kpá rĩꞌá kõꞌá njãã-njãã gõꞌdá kpá lậgúꞌá kạ̃ꞌdậ-kạ̃ꞌdậ ókĩzõ ngãnã ꞌî. 12 Gõꞌdá ꞌbáráŋã ândrê tõrõngõlõ ãbẽ kúnı̣́ mvá ꞌásĩ rî bê rĩꞌá gbãâ jạ̃rı̣́bạ̃ rî ꞌdĩ rú sĩ, gõꞌdá ạ́tı̣̃ fĩzó ꞌbáráŋã rî ꞌdĩ ꞌá tólâ rî rĩꞌá mûdrı̣́-drı̣̃-lâ-ngâ-rı̣̃, ꞌdó mãlãyíkã bê tı̣̂ lâ ꞌásĩ cé tı̣̂tı̣̂ rĩꞌá lôkílâ. Gõꞌdá ạ́tı̣̃ rî ꞌdĩ ꞌbá yî tı̣́ sĩ ãlô-ãlô íîgĩ ꞌbạ̃súrú rú mûdrı̣́-drı̣̃-lâ-ngâ-rı̣̃ õjílã Ôvârí kâ rî ꞌbá yî ró rî rú lâ yî trá ꞌbạ̃súrú rú ãlô ạ́tı̣̃ ãlô rî rú. 13 Ạ́tı̣̃ tı̣̂ gólĩyî nâ rî ndrê võ gõlé õjí ꞌálâ ró. Gõꞌdá nâ ãzâ ꞌbá yî ĩyíkâ ı̣̃tú drí ꞌdẽrẽ ꞌálâ ró, gõꞌdá ãzâ nâ rî ꞌbá yî ĩyíkâ gõlé lı̣̃jı̣́ drı̣̃ ꞌálâ ró, gõꞌdá ạ̃mbúkũ lâ yî nâ rî ndrê võ gõlé drı̣́-ágó drı̣̃ ꞌálâ ró. 14 Óbẽ ꞌbáráŋã rî ꞌdĩ gá kúnı̣́ úngû mûdrı̣́-drı̣̃-lâ-ngâ-rı̣̃ rî drı̣̃ı̣̂. Gõꞌdá kúnı̣́ úngû rî ꞌdĩ ꞌbá yî drı̣̃ı̣̂ sĩ ãlô-ãlô rî íîgĩ lãjóꞌbá ãlô gólâ lãjóꞌbá mûdrı̣́-drı̣̃-lâ-ngâ-rı̣̃ Kạ́bı̣̃lı̣́kı̣̃ kâ rî ꞌbá yî ꞌásĩ rî rú lâ trá drı̣̃ lâ yî ꞌá sû cé.

15 Mãlãyíkã gólâ rĩ ꞌbá tã âtálé má drí ꞌdĩ cú rĩꞌá fê mvá ngá ı̣̂ꞌbı̣̃ kâ bê éêdê dáãbõ ꞌásĩ, ãꞌdô ró bê rĩzó jạ̃rı̣́bạ̃ rî ꞌdĩ ãcê lâ, ngãngã lâ ûrú ꞌálâ rî, gõꞌdá lạ̃ngbạ̃ngú lâ yí bê rî ı̣̂ꞌbı̣̃zó. 16 Jạ̃rı̣́bạ̃ rî ꞌdĩ ãcê lâ lạ̃ngbạ̃ngú lâ bê rî rĩꞌá îcâ-îcâ ró ãlô. Ĩtí rî, mãlãyíkã ꞌdî drí fê ngá ı̣̂ꞌbı̣̃ kâ ꞌdĩ âtrõzó, gõꞌdá drílâ jạ̃rı̣́bạ̃ ꞌdî ı̣̂ꞌbı̣̃zó ĩꞌdî sĩ lâ. Ĩtí rî, gólâ ûsû ãcê lâ rĩꞌá kĩlõmítĩrĩ kútũ-rı̣̃-drı̣̃-lâ-kámá-sû (2,400 km), gõꞌdá kpá lạ̃ngbạ̃ngú lâ yî ngãngã lâ ûrú ꞌálâ ró rî ꞌbá yî ı̣̂ꞌbı̣̃zó rî, ꞌdó rĩꞌá ãlô. 17 Gõꞌdá nĩngá sĩ, mãlãyíkã ꞌdî drí kpá ꞌbáráŋã kúnı̣́ mvá ꞌásĩ jạ̃rı̣́bạ̃ ꞌdî bẽzó ꞌdî njı̣̃njı̣̃ lâ ı̣̂ꞌbı̣̃zó gõꞌdá rĩꞌá ãnyî mítĩrĩ nyâꞌdî-nâ-drı̣̃-lâ-ngâ-njı̣̂-kázíyá.

18 Éêdê jạ̃rı̣́bạ̃ rî ꞌdĩ dáãbõ ꞌásĩ lậgû-lậgû ró õzõ ngãnã kâtí ĩtí. Gõꞌdá gólĩyî ꞌbã kúnı̣́ õnyí ró lậgú ꞌbá ngbángbá ngãnã kâtí zı̣̃lı̣́ jásĩpã rî ĩꞌdî ãbẽ ꞌbáráŋã ꞌdî kâ bẽzó. 19-20 Kúnı̣́ úngû gólĩyî ꞌbáráŋã ꞌdî bẽzó gá drı̣̃ lâ ꞌdĩ ꞌbá yî rĩꞌá ndrĩ ngĩíngî, gõꞌdá kpá ndrĩ rĩꞌá ĩyî ꞌdó sũsũ ró.

Kúnı̣́ mvá rî sı̣́sı̣́ ꞌdĩ íyíkâ rĩꞌá jásĩpã ꞌî,

gõꞌdá rı̣̃ lâ íyíkâ lậgû-lậgû ró kạ̃ꞌdậ-kạ̃ꞌdậ ró, úzı̣̂ rú lâ sãfírẽ,

gõꞌdá nâ lâ rĩꞌá ngĩî lâkâ-lâkâ ró mvẽêmvê ĩtí, úzı̣̂ rú lâ ágẽtẽ,

gõꞌdá sû lâ íyíkâ ngbángbá lạ̃dậ-lạ̃dậ ĩtí, úzı̣̂ rú lâ ẽmẽrãládã,

gõꞌdá njı̣̂ lâ íyíkâ rĩꞌá cú úrı̣̃ bê ngĩíngî dũû, úzı̣̂ rú lâ õníkĩsĩ,

gõꞌdá njı̣̂-kázíyá lâ ró rî íyíkâ rĩꞌá kãâkâ ró, úzı̣̂ rú lâ kãrãnẽlíyãnĩ,

gõꞌdá njı̣̂-drı̣̃-lâ-rı̣̃ lâ ró rî íyíkâ rĩꞌá ngbángbá lâwâ-lâwâ ró ĩtí, úzı̣̂ rú lâ kĩrĩsõlátẽ,

gõꞌdá njı̣̂-drı̣̃-lâ-nâ lâ ró rî íyíkâ rĩꞌá káꞌdã-káꞌdã kạ̃ꞌdậ-kạ̃ꞌdậ ró ĩtí, úzı̣̂ rú lâ bẽrílẽ,

gõꞌdá njı̣̂-drı̣̃-lâ-sû lâ ró rî íyíkâ rĩꞌá kpírí-kpírí lâwâ-lâwâ ró ĩtí, úzı̣̂ rú lâ tõpázã,

gõꞌdá mûdrı̣́ lâ ró rî íyíkâ rĩꞌá kpírí-kpírí kạ̃ꞌdậ-kạ̃ꞌdậ ró ĩtí, úzı̣̂ rú lâ kĩrĩsĩpãrásẽ,

gõꞌdá mûdrı̣́-drı̣̃-lâ-ngâ-ãlô lâ ró rî íyíkâ wạ̃yı̣̃-wạ̃yı̣̃ ró ĩtí, úzı̣̂ rú lâ jãsĩnísĩ,

gõꞌdá mûdrı̣́-drı̣̃-lâ-ngâ-rı̣̃ lâ ró rî íyíkâ lạ́múrı̣̃-lạ́múrı̣̃ ró, gõꞌdá úzı̣̂ rú lâ ãmãsãsítĩ.

21 Ạ́tı̣̃ tı̣̂ ãlô-ãlô rî ꞌbá yî rĩꞌá kúnı̣́ mvá mvẽêmvê õzõ ĩnjígó sı̣́ kâtí zı̣̃lı̣́ pérẽlẽ rî ĩꞌdî, gõꞌdá lạ́tı̣̂ jạ̃rı̣́bạ̃ ꞌdî kâ éêdê ndrĩ dáãbõ nyãányâ lâ ró rî sĩ.

22 Má ndré jó ạ́ngı̣́ ãzãkã jạ̃rı̣́bạ̃ ꞌdî ꞌá rĩzó Ôvârí rî ı̣̂njı̣̃lı̣́ ꞌá lâ rî kô ãlôwálâ, tãlâ õjílã ndrĩ rî ĩyî Ôvârí gólâ Kúmú ámákâ ró mbârâkã ndrĩ lı̣́pı̣̂ ró rî gõꞌdá Kạ́bı̣̃lı̣́kı̣̃ bê rî ı̣̂njı̣̃lı̣́ võ gólâ gólĩyî drí âꞌdózó ꞌá lâ rî ꞌbá yî ꞌásĩ. 23 Tólâ rî, ı̣̃tú yû párá bê, jạ̃rı̣́bạ̃ rî ꞌdĩ lẽé gólĩyî kô, tãlâ ngá îꞌĩ Ôvârí kâ bê võ îwáꞌá tólâ, gõꞌdá Kạ́bı̣̃lı̣́kı̣̃ rî nyãányâ kpá rĩꞌá võ îꞌĩꞌá ngbángbá õzõ ı̣̃tú kâtí võ rî ꞌdĩ ꞌá. 24 Gõꞌdá õrĩ ãngó drı̣̃ ꞌá rî ꞌbá yî ndrĩ âꞌdô ĩyî tã Kạ́bı̣̃lı̣́kı̣̃ kâ rî ꞌẽꞌá ĩꞌdî. Gõꞌdá kúmú ạ́ngı̣́ ạ́ngı̣́ gólĩyî ndrĩ ãngó drı̣̃ kâ rî ꞌbá yî âꞌdô ĩyî ĩyî nyãányâ fẽꞌá drı̣̃-bạ́lạ́yı̣̂ ró Kạ́bı̣̃lı̣́kı̣̃ rî ı̣̂njı̣̃lı̣́. 25 Ạ́tı̣̃ tı̣̂ jạ̃rı̣́bạ̃ rî ꞌdĩ kâ âꞌdô rĩꞌá kpá zãâ trậ. Áâꞌbãá gólĩyî kôꞌdáwá ãlôlâ tãlâ ngạ́cı̣̂ âꞌdô ꞌbãꞌá yû. 26 Õrĩ cé tı̣̂tı̣̂ âꞌdô ĩyî ânĩꞌá Ôvârí rî ı̣̂njı̣̃lı̣́ ĩyî nyãányâ fẽfẽ sĩ. 27 Kpálé rî, ngá ãzãkã gólâ Sãtánã kâ ró rî îcá kô fĩlí tólâ jạ̃rı̣́bạ̃ rî ꞌdĩ ꞌá, gõꞌdá kpá ĩtí gólĩyî rĩ ꞌbá tã gólĩyî Sãtánã kâ rî ꞌbá yî ꞌẽlé ĩꞌdî rî ꞌbá yî ndrĩ gólĩyî õnjõ ꞌbá ró rî ꞌbá yí bê. Íyîngá rĩꞌá cé õjílã gólĩyî ĩyî rú îgĩ ꞌbá trá búkũ gólâ Kạ́bı̣̃lı̣́kı̣̃ kâ gólâ âꞌdó ꞌbá õjílã gólĩyî cú rú lédrẽ-lédrẽ kâ bê rî ꞌbá yî ĩꞌdî.

22

1 Gõꞌdá nĩngá sĩ rî, mãlãyíkã rî ꞌdĩ drí áyágá lı̣̃mvû lâ drí âꞌdólé kạ́ꞌdạ̃-kạ́ꞌdạ̃ lédrẽ-lédrẽ âfẽ ꞌbá ĩꞌdî rî âꞌdázó má drí. Áyágá rî ꞌdĩ ậdı̣̂ ârálé ꞌdĩ kı̣́tı̣̃ gólâ Ôvârí yí kâ Kạ́bı̣̃lı̣́kı̣̃ bê rĩzó rĩlí rî ngá lésĩ. 2 Tólâ sĩ rî, áyágá ꞌdĩ drí dı̣̃zó kôrô lạ́tı̣̂ ândrê jạ̃rı̣́bạ̃ ꞌdî lãfálé sĩ rî ꞌásĩ. Gõꞌdá fê gólâ lédrẽ-lédrẽ fẽ ꞌbá rî mbâ trá áyágá rî ꞌdĩ gãrã drı̣̃ lâ kpạ̃rạ̃tı̣́ kpạ̃rạ̃tı̣́ rî ꞌásĩ. Fê rî ꞌdĩ rî ꞌwãlé ândâlâ mûdrı̣́-drı̣̃-lâ-ngâ-rı̣̃ ndrô ãlô vósĩ cé. Gõꞌdá bı̣́ lâ rĩꞌá õzõ ãlókõ kâtí rĩzó õjílã õrĩ ndrĩ kâ pı̣̃pı̣̂sı̣́lı̣́ lâ yî ậꞌdı̣́lı̣́ lâŋõ tã ı̣̂sũ tã õnjí kâ rî kâ ꞌásĩ. 3 Gõꞌdá, jạ̃rı̣́bạ̃ ꞌdî ꞌá rî, tã ãzãkã îcá kô rû îzãlé tã õnjí drí sĩ zãâ ạ̃dũkũ ãkó. Ĩtí rî, Ôvârí yî kạ́bı̣̃lı̣́kı̣̃ bê âꞌdô ĩyî rĩꞌá tólâ gõꞌdá õjílã Ôvârí kâ rî ꞌbá yî âꞌdô ĩyî Ôvârí rî ı̣̂njı̣̃ꞌá tólâ. 4 Gólĩyî âꞌdô ĩyî Ôvârí rî lı̣̃fı̣́ nyãányâ ndrẽꞌá, gõꞌdá Ôvârí âꞌdô íyî rú îgĩꞌá gólĩyî ándrá-gạ́-sı̣́lı̣́ ꞌásĩ. 5 Ĩtí rî, võ îcá kô âꞌdólé ı̣́nı̣́rı̣́kúwạ́ ró võ ꞌdî ꞌá tólâ óꞌdí. Gõꞌdá õjílã lẽé võ îꞌĩ ı̣̃tú kâ ngãtá lámbã kâ rî kô tólâ, tãlâ Ôvârí rî nyãányâ âꞌdô âꞌdóꞌá gólĩyî drí võ îꞌĩ ró, gõꞌdá gólĩyî âꞌdô âꞌdóꞌá ĩyî kúmú ró zãâ gbạ́dú.

Tã Yésũ rî âgõ-âgõ ãngó drı̣̃ ꞌá rî tãsĩ

6 Gõꞌdá tã ndrĩ ꞌdî ꞌbá yî vósĩ rî, mãlãyíkã ꞌdî drí tã âtázó má drí kĩ,

Tã gólĩyî má drí ꞌẽꞌá âtálâ ní drí nõ rĩꞌá tã pạ̃tı̣́ı̣̃ ꞌî, gõꞌdá ní drí tã lẽlé ꞌá lâ té ĩtí. Ôvârí âjô mâ nĩ tã âtî-âtî íyíkâ pẽlé ní drí, õzõ gólâ drí tã ậngũ ꞌbá íyíkâ jõlé trá ạ̃kû ró nã sĩ tã âtî-âtî íyíkâ pẽlé õjílã drí mbârâkã Líndrí Tãndí íyíkâ rî kâ sĩ rî tí.

7 Yésũ âtâ tã kĩ nĩ rî, “Nĩ ârî drẽ, mâ trá âcáꞌá âgõlé ngbãângbânõ.” Gõꞌdá ĩtí rî, mãlãyíkã ꞌdî kĩ,

Âꞌdô âꞌdóꞌá tãndí ró õjílã ndrĩ drí úlı̣́ gólĩyî îgĩlí trá búkũ nô ꞌá rî ꞌbá yî ârízó gõꞌdá ı̣̂njı̣̃lı̣́ tã ı̣̂sũ lâ yî sĩ mãnísĩ.

8 Ĩtí rî, mâ Yõwánĩ, ârî tã rî ꞌdĩ ꞌbá yî trá ndrĩ ámâ bı̣́ sĩ. Gõꞌdá má ndrê kpá trá ámâ lı̣̃fı̣́ sĩ. Ĩtí gõꞌdá má ârílí bê tã rî ꞌdĩ ꞌbá yî ámâ bı̣́ sĩ gõꞌdá kpá ndrẽzó lâ ámâ lı̣̃fı̣́ sĩ rî, má drí ngãzó ꞌdẽlé vũdrı̣́ mãlãyíkã gólâ tã âꞌdá ꞌbá trá má drí ꞌdĩ pá lâ rú. 9 Gõꞌdá mãlãyíkã rî ꞌdĩ drí tã âtázó má drí kĩ, “Ní ı̣̂njı̣̃ mâ kô ĩtí lâ ꞌdĩ kâtí. Mâ rĩꞌá cé ngá ꞌẽ ꞌbá Ôvârí kâ ĩꞌdî, õzõ ãnî drí âꞌdórẽ kpá ánî ậdrúpı̣̃ yí bê, tã ậngũ ꞌbá yí bê gõꞌdá õjílã ndrĩ tã lẽlẽ ꞌbã ꞌbá trá Ôvârí ꞌá, ngãtá úlı̣́ búkũ nô ꞌá rî ꞌbá yî ı̣̂njı̣̃ ꞌbá trá rî ꞌbá yí bê ndrĩ drí âꞌdórẽ ngá ꞌẽ ꞌbá Ôvârí kâ ró rî kâtí. Rĩꞌá cé Ôvârí ĩꞌdî ní drí îcálé ı̣̂njı̣̃lâ.

10 “Tã gólĩyî búkũ nô kâ ânĩ ꞌbá trá Ôvârí ngá lésĩ nô ꞌbá yî, ní âtâ tã lâ yî õjílã drí ngbálí-ngbálí, tãlâ ı̣̃tú lâ ậwû trá drílĩyî ꞌẽzó âꞌdólé ngbãângbânõ ꞌwãâ. 11 Ĩtí rî, ı̣̃tú-pá lâkî trá ngbãâ dãwá ĩtí tã ı̣̂sũ tã ꞌẽꞌẽ bê jãzó âꞌdólé tãndí ró. Gõꞌdá kpálé ĩtí rî, õjílã Sãtánã kâ rî ꞌbá yî âꞌdô rĩꞌá ĩyî zãâ tã ꞌẽꞌẽ Sãtánã kâ rî ꞌbá yî ꞌẽlé ĩꞌdî. Gõꞌdá gólĩyî rĩ ꞌbá tã tãndí mbı̣̂ rî ꞌbá yî ꞌẽlé ĩꞌdî rî âꞌdô rĩꞌá zãâ, rĩꞌá tã tãndí mbı̣̂ rî ꞌbá yî ꞌẽlé ĩꞌdî. Gõꞌdá õjílã Ôvârí kâ ngîngî lâ ró rî ꞌbá yî âꞌdô ĩyî rĩꞌá zãâ õjílã ngîngî Ôvârí kâ rî ꞌbá yî ró.”

12 Gõꞌdá nĩngá sĩ, Yésũ drí kpá tã âtázó má drí kĩ,

Mâ trá ânĩꞌá ngbãângbânõ ꞌwãâ. Õzõ má ãâcâ trá rî, má âꞌdô ngá fẽꞌá õjílã drí âꞌdô ngá ꞌẽꞌẽ gólĩyíkâ rî vó lâ ró. 13 Mâ ĩꞌdî rĩꞌá tã ndrĩ îtõ ꞌbá ró rî gõꞌdá kpá tã ndrĩ vó âtí ꞌbá ró rî.

14 Ĩtí rî, âꞌdô âꞌdóꞌá tãndí ró õjílã gólĩyî ítá ĩyíkâ jĩ ꞌbá trá wãlé ngbángbá rî ꞌbá yî drí, tãlâ má âꞌdô gólĩyî âyéꞌá fĩlí kôrô ạ́tı̣̃ tı̣̂ gólâ jạ̃rı̣́bạ̃ ꞌdî kâ ꞌásĩ. Gõꞌdá má âꞌdô kpá gólĩyî âyéꞌá fê lõꞌwâ gólâ lédrẽ-lédrẽ ạ̃dũkũ ãkó âfẽ ꞌbá ĩꞌdî rî nyãlé. 15 Kpálé rî, õjílã Sãtánã kâ, gólĩyî ólé ró, drı̣̃ rũ ꞌbá ꞌdãzí rî õkó bê rî ꞌbá yî, ãzí-ãzí ûfú ꞌbá rî ꞌbá yî, gólĩyî ôvârí ãbãrãdãgõ ı̣̂njı̣̃ ꞌbá ĩꞌdî rî ꞌbá yî gõꞌdá õnjõ âgã ꞌbá rî yî ndrĩ ꞌdó, gólĩyî ndrĩ rĩ ꞌbá tã ꞌdî ꞌbá yî ꞌẽlé rî ꞌbá yî fí kô ãlôwálâ jạ̃rı̣́bạ̃ rî ꞌdĩ ꞌá.

16 Mâ Yésũ ĩꞌdî. Má âjô mãlãyíkã ámákâ nĩ ânĩlí tã nô ꞌbá yî âtálé ní drí, ãꞌdô ró bê ní drí lôpélâ õjílã ámákâ drí ndrĩ. Mâ ĩꞌdî rĩꞌá gólâ Dạ̃wúdı̣̃ rî ózõwá ró rî. Mâ kpá ĩꞌdî zı̣̃lı̣́ Mõrõbã rî. Ĩꞌdî ꞌdĩ.

17 Líndrí Tãndí Ôvârí kâ gõꞌdá õkó óꞌdí Kạ́bı̣̃lı̣́kı̣̃ kâ, õjílã Ôvârí kâ ró rî bê, kpạ̃rạ̃tı̣́ âtâ ĩyî tã trá kĩ, “Ní ânĩ âꞌdólé ngá ãlô ró Yésũ bê”, ꞌdõvó õjílã ãlô-ãlô gólâ tã nô ꞌbá yî ârí ꞌbá trá rî ãâtâ tã kpá kĩ, “Ní ânĩ âꞌdólé ngá ãlô ró Yésũ bê. ꞌDõvó õjílã gólâ lı̣̃mvû lédrẽ-lédrẽ âfẽ ꞌbá rî lôvó lâ bê mvũlı̣́ rî, ꞌdõvó gólâ ãânĩ âꞌdólé trõlâ tãkó ĩtí.”

18 Ĩtí rî, má sõ drı̣́-mbílí õjílã ãlô-ãlô gólâ úlı̣́ búkũ nô kâ âꞌdó ꞌbá Ôvârí tı̣́ sĩ nô ârí ꞌbá lâ kô rî yî lı̣̃fı̣́. ꞌDõvó nĩ âdrô tã kô rõô, tãlâ Ôvârí õzó kô lâŋõ tã lâ âtálé búkũ nô ꞌá nõ trõô ꞌbãlé ãnî drı̣̃ı̣̂. 19 Õzõ nĩ õôjâ úlı̣́ búkũ nô ꞌásĩ rî ꞌbá yî trá ányâ ró rî, Ôvârí îcá kô ãnî âyélé fê lõꞌwâ gólâ lédrẽ-lédrẽ kâ rî nyãlé. Gõꞌdá gólâ âyé ãnî kpá kô fĩlí jạ̃rı̣́bạ̃ gólâ tã lâ ngĩlí búkũ nô ꞌá nõ ꞌá.

20 Gõꞌdá Yésũ gólâ rĩ ꞌbá zãâ tã mbı̣̂ ꞌẽlé ĩꞌdî rî kĩ, “Mâ trá âcáꞌá ngbãângbânõ ꞌwãâ.” Ĩtí rî, mâ Yõwánĩ kĩ, “Kúmú Yésũ, ãyẽ ní âcâ ngbãângbânõ ꞌwãâ. Ãâꞌdô ĩtí.” 21 Má ꞌê rãtáã Kúmú Yésũ drí âꞌdózó tãndí ró ãní bê. Ĩꞌdî ꞌdĩ.

* 1:4 1.4 Úlı̣́ gólĩyî Yõwánĩ drí îgĩlí nõngá rî rĩꞌá ‘líndrí Ôvârí kâ njı̣̂-drı̣̃-lâ-rı̣̃”. Õjílã ãmbá ı̣̂sũ tã kĩ, ꞌdĩî rĩꞌá úlı̣́ mãnĩgõ ꞌî Líndrí Tãndí Ôvârí kâ rî tãsĩ.

* 2:10 2.10 Úlı̣́ gólĩyî Yõwánĩ drí îgĩlí nõngá rî rĩꞌá ‘kậyı̣̂ mûdrı̣́” ĩꞌdî.

* 2:12 2.12 Jạ̃rı̣́bạ̃ zı̣̃lı̣́ Pẽrẽgãmómã ꞌá rî, órî trá rĩꞌá kúmú ạ́ngı̣́ Rómã drı̣̃lı̣́ rî ı̣̂njı̣̃lı̣́ ꞌá lâ õzõ Ôvârí rî nyãányâ kâtí. Õjílã Pẽrẽgãmómã kâ ı̣̂njı̣̃ ĩyî ı̣̃nı̣̃ kpá trá ôvârí ró. ꞌDĩî tã gólâ Yésũ drí kĩꞌá nĩ rî, Sãtánã ãâꞌdô ĩꞌdî kúmú võ ꞌdî kâ ró rî ĩꞌdî.

* 2:14 2.14 Ní zı̣̂ ꞌDíyî Lãlã kápĩtã 25, kápĩtã 26.1-2, gõꞌdá kpá kápĩtã 31.16.

* 2:20 2.20 Ní zı̣̂ Búkũ drı̣̃-káká Kúmú kâ, kápĩtã 16.31 gõꞌdá kpá Búkũ rı̣̃ Kúmú kâ kápĩtã 9 tã Jẽzẽbélẽ kâ nı̣̃zó.

* 2:27-28 2.27-28 Lôngó 2.9.

* 3:1 3.1 Úlı̣́ gólĩyî Yõwánĩ drí îgĩlí nõngá rî rĩꞌá ‘líndrí Ôvârí kâ njı̣̂-drı̣̃-lâ-rı̣̃” ĩꞌdî. Õjílã ãmbá ı̣̂sũ tã kĩ, ꞌdĩî rĩꞌá úlı̣́ mãnĩgõ Líndrí Tãndí Ôvârí kâ rî tãsĩ.

* 3:7 3.7 Úlı̣́ gólĩyî Yõwánĩ drí îgĩlí nõngá rî rĩꞌá ‘mãfõtáã Dạ̃wúdı̣̃ kâ”. Tã ífí úlı̣́ ꞌdĩ kâ kĩ, mãfõtáã gólâ ạ́tı̣̃ fĩzó jạ̃rı̣́bạ̃ ândrê Ôvârí kâ gólâ ꞌbũû ꞌálâ gólâ âꞌdó ꞌbá õzõ Yẽrõsãlémã gólâ kúmú Dạ̃wúdı̣̃ drí bẽlé ãngó nõ ꞌá rî kâtí rî tı̣̂ lâ njı̣̃ kâ trậ rî ĩꞌdî.

* 5:6 5.6 Úlı̣́ gólĩyî Yõwánĩ drí îgĩlí nõngá rî rĩꞌá ‘líndrí Ôvârí kâ njı̣̂-drı̣̃-lâ-rı̣̃”. Õjílã ãmbá ı̣̂sũ tã kĩ, ꞌdĩî rĩꞌá úlı̣́ mãnĩgõ ꞌî Líndrí Tãndí Ôvârí kâ rî tãsĩ.

* 7:14 7.14 Nõô úlı̣́ mãnĩgõ ꞌî kĩ, gólĩyî lẽ trá kĩ, Yésũ drã trá ĩyî drı̣̃ tĩlí, tãlâ Ôvârí ãâyê ró tã õnjí ĩyíkâ bê.

* 9:11 9.11 Gólâ rî rú tı̣̂ Yúdạ̃ yí kâ sĩ rî rĩꞌá iÃbãdónẽ, gõꞌdá Gı̣̃rı̣́kı̣̃ tı̣̂ sĩ rî íyíkâ Ãpõlĩyónẽ. Rú rî ꞌdĩ, ĩtõ lâ kĩ, õjílã gólâ ngá ûfú ꞌbá ró rî.

* 11:2 11.2 Párá nyâꞌdî-rı̣̃-drı̣̃-lâ-rı̣̃ nõngá gõꞌdá kậyı̣̂ kútũ-ãlô-kámá-rı̣̃-drı̣̃-lâ-ngâ-nyâꞌdî-nâ rĩ ꞌbá vérẽsĩ 3 ꞌá ꞌdĩ ꞌbá yî rĩꞌá úlı̣́ mãnĩgõ ꞌî. Tã ífí lâ rĩꞌá nõtí. ꞌDĩî tû ãzâ gólâ ạ̃jú-ꞌbá-ãzí drí rĩzó õjílã Ôvârí kâ lârâkô lâ yî ꞌẽlé õnjí ró rî ĩꞌdî.

* 11:4 11.4 Nĩ zı̣̂ Zẽkãríyã kápĩtã 4.

* 12:4 12.4 Ị̃ꞌbı̣̂ꞌbı̣̂wạ́ ꞌdĩ ꞌbá yî âꞌdâ tã mãlãyíkã yî drí lẽlé ꞌdẽzó Sãtánã vósĩ kúmú ró Ôvârí rî võ ꞌá rî ĩꞌdî.

* 12:6 12.6 Kậyı̣̂ kútũ-ãlô-kámá-rı̣̃-drı̣̃-lâ-ngâ-nyâꞌdî-nâ ꞌdĩ úlı̣́ mãnĩgõ ꞌî. Tã ífí lâ rĩꞌá nõtí. ꞌDĩî kậyı̣̂ gólâ ạ̃jú-ꞌbá-ãzí drí rĩzó õjílã Ôvârí kâ lârâkô lâ yî ꞌẽlé õnjí ró rî ĩꞌdî.

* 12:14 12.14 Ndrô nâ cú ító ꞌâ lâ bê gõꞌdá kpá kậyı̣̂ kútũ-ãlô-kámá-rı̣̃-drı̣̃-lâ-ngâ-nyâꞌdî-nâ ꞌdĩ tã ífí lâ rĩꞌá nõtí. ꞌDĩî kậyı̣̂ gólâ ạ̃jú-ꞌbá-ãzí drí rĩzó õjílã Ôvârí kâ lârâkô lâ yî ꞌẽlé rî ĩꞌdî.

* 13:5 13.5 Párá nyâꞌdî-rı̣̃-drı̣̃-lâ-ngâ-rı̣̃ ꞌdî úlı̣́ mãnĩgõ ꞌî. Tã ífí lâ rĩꞌá nõtí. ꞌDĩî kậyı̣̂ gólâ ạ̃jú-ꞌbá-ãzí drí rĩzó õjílã Ôvârí kâ lârâkô lâ yî ꞌẽlé rî ĩꞌdî.

* 14:14 14.14 Úlı̣́ gólĩyî Yõwánĩ drí îgĩlí nõngá rî rĩꞌá ‘õjílã lêndré ꞌbá õjílã mvá kâtí”. ꞌDĩî rĩꞌá úlı̣́ mãnĩgõ ꞌî ꞌdíyî pã ꞌbá rî tãsĩ. Tã ꞌdî tãsĩ, ókĩ nĩ rî ꞌdĩî Yésũ ĩꞌdî.

* 15:3 15.3 Ní zı̣̂ búkũ Âfõ-âfõ kâ 15.1-19.

* 19:7 19.7 Õkó óꞌdí tã ífí lâ kĩ, õjílã Ôvârí kâ, gõꞌdá Kạ́bı̣̃lı̣́kı̣̃ ꞌdî íyíkâ Yésũ ĩꞌdî.

* 20:8 20.8 Yõwánĩ zı̣̂ õrĩ rî ꞌdĩ ꞌbá yî drí Gógõ ãngó Mãgógõ kâ rî ꞌásĩ. Tã ậngũ ꞌbá Ẽzẽkélẽ âtâ tã õrĩ Gógõ ꞌdĩ tãsĩ búkũ íyíkâ ꞌá kápĩtã lâ yî rĩꞌá 38, gõꞌdá kpá 39. Rú ꞌdĩ âꞌdâ õjílã gólĩyî ndrĩ ạ̃jú-ꞌbá-ãzí Ôvârí kâ ró rî ꞌbá yî ĩꞌdî.