^

Jur Mödö

Jur Modo: Ndose Kɔdɔ Laka, Buku ꞌba Tisaki ni Tɔdɔ to Lömu Laꞌja ꞌBa Yësu Kurïsïtö Ŋere Ze New Testament+

copyright © 1998 Wycliffe Bible Translators, Inc.
Language: Jur Mödö
Contributor: Wycliffe Bible Translators, Inc.

All rights reserved.

2025-04-26

ePub generated by Haiola 8 Aug 2026 from source files dated 26 Apr 2025

4cdbc69b-5207-55d8-8df2-e743cba8dc07

Tisaki

1

2

3

4

5

6

7

8

9

10

11

12

13

14

15

16

17

18

19

20

21

22

23

24

25

26

27

28

29

30

31

32

33

34

35

36

37

38

39

40

41

42

43

44

45

46

47

48

49

50

Buku ꞌBa

TISAKI

1

Toꞌba Dɔliŋɔ

1 Di bi tisaki mo Bɔkoꞌba oꞌba mïtɔrɔ ni ti dɔliŋɔ. 2 Tine dɔliŋɔ ŋgï du tara kinza bi tɔ mo, mandölu ma dɔ kiteli na kutuꞌbö dɔ matïrï ꞌba mini. Kina Nyï Kɔtɔ Laka ꞌba Bɔkoꞌba na koloma rɔ tiliŋgere kebe bi dɔ mini. 3 Tine Bɔkoꞌba iya te, “Iꞌdi bi kɔpɔ këdï.” Kina bi kɔpɔ kɔdɔ ŋgï. 4 Bɔkoꞌba ti mï këyï gɔ ame bo koŋgɔ ꞌdeni këdï laka, na bo koza bi kɔpɔ yaga di rɔ mandölu. 5 Bo ïdëkï bi kɔpɔ rɔ bi këzë kina bo ïdëkï mandölu nima ŋgï rɔ korɔndɔ. Tine na dɔkɔpiyari kiteli dɔŋbɔ kuyï rönï. Ama na rɔ töꞌdö ma dɔgba.

6 Tine Bɔkoꞌba iya te, “Iꞌdi a mɔtɔ këdï mï zana mini ꞌdɔ koza mï mini yaga bi rïyö.” 7 Kina bo koꞌdɔ a mɔtɔ koza mini ame bërï di rɔ ma koloma tɔrɔ ꞌdɔ kaꞌdi nima. Kina koꞌdɔ rönï ŋgï tara. 8 Bɔkoꞌba ïdëkï wa nima rɔ mïtɔrɔ. Tine na dɔkɔpiyari kiteli dɔŋbɔ kuyï rönï. Ama na rɔ töꞌdö ma dɔ rïyö.

9 Tine Bɔkoꞌba iya te, “Iꞌdi mini ma bërï nime kotɔtɔ kpënnï bi kɔtɔ, kina iꞌdi yayi ma sari kɔdɔ.” Kina koꞌdɔ rönï ŋgï tara. 10 Bo ïdëkï yayi ma sari rɔ dɔyayi, kina bo ïdëkï mini ma kotɔtɔ kpënnï bi kɔtɔ naga nima rɔ yöpö. Bɔkoꞌba ti mï këyï gɔ ame bo koŋgɔ ꞌdeni këdï laka. 11 Tine Bɔkoꞌba iya te, “Iꞌdi dɔyayi koja dɔkomali wa ma këdï kötu naga, dɔkomali wa ma këdï kana rɔ ꞌjɔ ti ma këdï kana ꞌbënnï rɔ döŋgërï naga.” Kina koꞌdɔ rönï ŋgï tara. 12 Dɔyayi oja dɔkomali wa ma këdï kötu naga, dɔkomali wa ma këdï kana rɔ ꞌjɔ ti ma këdï kana ꞌbënnï rɔ döŋgërï naga ꞌdɔ lïjë pili kana gɔ kïnë lïjë ga. Bɔkoꞌba ti mï këyï gɔ ame bo koŋgɔ ꞌdeni këdï laka. 13 Tine na dɔkɔpiyari kiteli dɔŋbɔ kuyï rönï. Ama na rɔ töꞌdö ma dɔ mota.

14 Tine Bɔkoꞌba iya te, “Iꞌdi bi kɔpɔ këdï mïtɔrɔ gɔ koza bi këzë di rɔ korɔndɔ. Iꞌdi lïjë këdï rɔ akileme bi këzë ti kɔmɔ kɔɔ gbï ti töꞌdö ꞌba ꞌdɔ karama pili kisaki rönnï. 15 Iꞌdi lïjë toyi bi di mïtɔrɔ kako dɔyayi.” Kina koꞌdɔ rönï ŋgï tara. 16 Bɔkoꞌba iꞌdi bi kɔpɔ löbu këdï rïyö. Bo iꞌdi kada ꞌbënï rɔ ma löbu rɔ ŋere ꞌba dɔ bi këzë, tine nyepe ꞌbënï rɔ ŋere ꞌba dɔ korɔndɔ. Kina bo kiꞌdi këlu ni gbï. 17 Bo iꞌdi bi kɔpɔ naga nime mïtɔrɔ ꞌdɔ koyi bi dɔyayi 18 ꞌdɔ këdï rɔ ŋere ꞌba dɔ bi këzë ni ti korɔndɔ, gɔ koza bi kɔpɔ yaga di rɔ bi kölu. Bɔkoꞌba ti mï këyï gɔ ame bo koŋgɔ ꞌdeni këdï laka. 19 Tine na dɔkɔpiyari kiteli dɔŋbɔ kuyï rönï. Ama na rɔ töꞌdö ma dɔ sowɔ.

20 Tine Bɔkoꞌba iya te, “Iꞌdi wa ame ga ti dïdï yïmo ne konzi koso mï mini, kina iꞌdi yali köpu ti kebe tɔrɔ.” 21 Kina Bɔkoꞌba koꞌba dɔkomali kuruku löbu ꞌba mï mini ti wa mɔtɔ ga ame ti dïdï yïmo ne ame ga pili këdï kele kebe mï mini ti dɔkomali yali pili. Bɔkoꞌba ti mï këyï gɔ ame bo koŋgɔ ꞌdeni këdï laka. 22 Kina bo koꞌdɔ yëyï zïnnï, iya te, “Arake konzi kogba mï mini, kina yali gɔ kara konzi mï dɔyayi.” 23 Tine na dɔkɔpiyari kiteli dɔŋbɔ kuyï rönï. Ama na rɔ töꞌdö ma dɔ muyï.

24 Tine Bɔkoꞌba iya te, “Iꞌdi dɔyayi koja dɔkomali yërï pili, yërï ꞌba liŋɔ ti ꞌba mökö, ti wa ma titi ma këdï kele kebe bërï naga.” Kina koꞌdɔ rönï ŋgï tara. 25 Bɔkoꞌba oꞌba dɔkomali yërï ꞌba liŋɔ pili ti ꞌba mökö, ti wa ma titi ame ga pili këdï kele kebe bërï mï dɔyayi naga. Bɔkoꞌba ti mï këyï gɔ ame bo koŋgɔ ꞌdeni këdï laka.

26 Tine Bɔkoꞌba iya te, “Iꞌdi doꞌba bilaka lesi kɔzɔ ze te, ꞌdɔ lïjë këdï ti közï kakpa dɔ kenze ꞌba mï mini, dɔ yali ma këdï köpu kebe tɔrɔ, dɔ yërï ꞌba liŋɔ ti ꞌba mökö, pili dɔ wa ma këdï kele kebe bërï mï dɔyayi naga.” 27 Kina bo koꞌba bilaka lesi gɔ kïnë abo ꞌba Bɔkoꞌba ꞌdɔ lïjë këdï kɔzɔ bo tara. Bo oꞌba lïjë rɔ bɔtɔni ni ti ꞌja. 28 Kina bo koꞌdɔ yëyï zïnnï, iya te, “Arake konzi kogba mï dɔyayi pili, kindaꞌbake közï kakpa ꞌba dɔmo. Miꞌdi ye tëdï ti közï kakpa dɔ kenze ꞌba mï mini, dɔ yali ma këdï köpu kebe tɔrɔ, dɔ wa pili ma ti dïdï ame ga këdï kiliŋgere mï dɔyayi.” 29 Bo iya te, “Miꞌdi wa ame ga këdï kana rɔ ꞌjɔ ne ꞌdeni ziye mï dɔyayi pili gbï ti ma këdï kana rɔ döŋgërï naga ziye rɔ akonyo. 30 Tine zi yërï ꞌba mï dɔyayi pili, ti yali ma këdï köpu kebe tɔrɔ, ti wa ma titi këdï kele kebe bërï mï dɔyayi ame ga pili ti dïdï yïmo ne, miꞌdi mbili wa ma kunzï ꞌdeni zïnnï rɔ akonyo.” Kina koꞌdɔ rönï ŋgï tara. 31 Bɔkoꞌba oŋgɔ wa ame ga pili bo koꞌba ne, kina bo ti mï këyï gɔmo. Tine na dɔkɔpiyari kiteli dɔŋbɔ kuyï rönï. Ama na rɔ töꞌdö ma dɔ modɔɔkɔtɔ.

2

1 Tine ote toꞌba mïtɔrɔ ni ti dɔyayi ꞌdeni pili ti wa mo ga ame bo kiyija ne. 2 Mï töꞌdö dɔ modɔmorïyö tine Bɔkoꞌba ote ndɔbɔ pili abo ga ma bo koꞌdɔ ꞌdeni, na bo kindawo rɔ bo mï töꞌdö nima. 3 Gɔ köꞌdu mo na bo koꞌdɔ yëyï zi töꞌdö dɔ modɔmorïyö koweli yaga rɔ töꞌdö ma laka, römöyï mï kada nima na bo Bɔkoꞌba kindawo rɔ bo di pötö ndɔbɔ pili abo ga ame bo koꞌdɔ ꞌba toꞌba wa pili ne. 4 Tisaki ame ꞌdɔ kiꞌdi mïtɔrɔ ni ti dɔliŋɔ koꞌba rönï ne na kɔzɔ wa nima tara.

Mï kada ma ŋere Bɔkoꞌba koꞌba mïtɔrɔ ni ti dɔliŋɔ, 5 a mɔtɔ rɔ ŋgërï ni inza kina kupö ötu dë gbï römöyï bo iꞌdi tɔrɔ dë gba kaꞌdi, kina bɔtɔ mɔtɔ inza gbï ma ꞌdɔ korɔꞌdɔ yayi. 6 Tine mini oloma tunzuꞌdï kako di mï yayi bërï kiyaꞌji dɔyayi. 7 Tine na ŋere Bɔkoꞌba kogba yayi di mï dɔyayi koꞌba rɔ bilaka, kina bo kome lili ꞌba tiꞌdi dïdï kano mo kina bilaka nima ŋgï ti dïdï yïmo.

Nyaka ꞌBa Edene

8 Tine na ŋere Bɔkoꞌba kïdïyë nyaka mï Edene kapa kari yïbï. Kina bo kiꞌdi bilaka tönë bo koꞌba ne koloma yïmo yayi. 9 Bo iꞌdi dɔkomali ŋgërï ma kïnë kele ame ga këdï kana döŋgërï ma kele rɔ akonyo ne kötu di mï yayi mï gɔ bi nima yayi. Mï zana nyaka nima ŋgërï ëdï yayi rɔ ŋgërï ꞌba tiꞌdi dïdï tine mɔtɔ rɔ ŋgërï ꞌba tiꞌdi ꞌdɔ tikali wa ma laka ni ti wa ma kënyë. 10 Yöpö oga rönï kɔlɔ kebe mï Edene kiyaꞌji mï nyaka nima. Di gönyï Edene yayi na koza dönï sowɔ. 11 Yöpö ma dɔgba mo na rɔ ame kïdëkï rɔ Pisona ne, ɔlɔ ꞌbënï kebe mï dɔyayi ꞌba Awila. 12 Gɔ bi nima na ti yamo ma köbököbö ma laka kulöwö teyi gbï ti ama kato kele ti lele ma kïnë köbö naga. 13 Yöpö ma mï rïyö mo na rɔ Giyona, ɔlɔ ꞌbënï kebe mï dɔyayi ꞌba Kusa pili. 14 Tine yöpö ma mï mota mo na rɔ Idekele, ɔlɔ ꞌbënï kebe kapa Asura ma kari yïbï. Yöpö ma mï sowɔ mo na rɔ Epurate.

15 Kina ŋere Bɔkoꞌba kiꞌdi bilaka tönë mï nyaka ꞌba Edene yayi toꞌdɔ ndɔbɔ yïmo gbï toŋgɔ gɔmo. 16 Ŋere Bɔkoꞌba ose gɔmo zi bɔ nima, iya te, “Döŋgërï ꞌba mï nyaka nime pili onyo rɔ dɔ ŋgölö, 17 tine ŋgërï ꞌba ꞌdɔ tiꞌdi tikali wa ma laka ni ti wa ma kënyë nima kinza konyo dë, ɔdɔ konyo mï kada mo tɔ nima yɔ na këddï kölë ŋgï yaga.”

18 Tine ŋere Bɔkoꞌba iya te, “Ele dë ꞌdɔ bɔ nime koloma ŋge kutu nï te, mëdï moꞌdɔ lëpï bo ma koriya ti bo ꞌdɔ koꞌdɔ ndɔbɔ ti bo.” 19 Kina Bɔkoꞌba kogba yayi di mï dɔyayi koꞌba dɔkomali yërï pili rɔ gɔmo ti yali pili koꞌde kako zi bilaka tönë ꞌdɔ koŋgɔ ɔdɔ bo ti kïdëkï möyï mo ga rɔ waꞌdi. Gɔ köꞌdu mo na möyï ame ga pili bo kïdëkï wa naga nima timo ne na kɔrɔ ŋgï rɔ möyï mo ga. 20 Kina bɔ nima koyi möyï ŋgï dɔ yali pili kpaki ti yërï pili. Tine ma kɔtɔ mɔtɔ mo te inza du rɔ lëpï ma laka ame ŋgï ꞌdɔ koꞌdɔ ndɔbɔ ti bo.

21 Tine na ŋere Bɔkoꞌba kiꞌdi töꞌdö ma kinza kiya kindaꞌba bɔ tönë ŋgï. Kina ɔdɔ bɔ nima köꞌdö ꞌdeni tara tine na bo kogba kɔmɔ liye mo ma kɔtɔ di kpa yɔki mo kololi pötö mo teyi. 22 Kina bo koꞌba liye tönë bo kogba ne rɔ ꞌja koꞌde kako zi bɔ nima. 23 Bɔ tönë iya te, “Ee, ame na ꞌdeni rɔ kiliŋba di mï kiliŋba ma, yida di mï yida rɔma, ti kïdëkï möyï nï rɔ ꞌja, römöyï ogba lɔko di rɔ bɔtɔni.”

24 Gɔ köꞌdu mo na me ꞌdɔ köꞌbö ꞌdeni zi bɔtɔni këdï kënyï di yɔki ꞌbu nï ni ti mönï, kari kodɔꞌbɔ rönï ti ꞌja ꞌbënï kina lïjë kpaki rïyö ꞌdeni rɔ a kɔtɔ.

25 Mï kada nima bɔ nima lïjë ti ꞌja mo nima kpaki rɔ gɔ ŋbululu, tine rönnï aya dë.

3

Tako ꞌBa Lende Kënyë

1 Murë na rɔ yërï ma kënyë kandi kebe yërï ma laki mɔtɔ ga ame pili ŋere Bɔkoꞌba koꞌba ne. Bo ititi ꞌja nima, iya te, “Bɔkoꞌba iya ŋgï ziye rɔ ma laka tëgë kinza konyoke döŋgërï ꞌba mï nyaka nime dë?”

2 ꞌJa nima iya te, “Döŋgërï ꞌba mï nyaka nime pili dëdï donyo, 3 tine ŋgërï ma mï zana nyaka nime ꞌdë Bɔkoꞌba iya te kinza donyo dë, kina kinza dosa rɔmo dë gbï. Ɔdɔ donyo dëdï dölë.”

4 Murë iya zi ꞌja nima, iya te, “Bëtï na, ölëke dë. 5 Bɔkoꞌba iya tara römöyï bo ikali ɔdɔ konyoke kɔmɔye ëdï kɔpɔ këddïke gbï kɔzɔ bo Bɔkoꞌba tara tikali wa ma laka ni ti wa ma kënyë.”

6 Kina ɔdɔ ꞌja nima koŋgɔ ŋgërï tönë ŋgï rɔ akonyo ma laka, kïnë mo gbï rɔ ma kele, kina gbï rɔ ŋgërï ame këdï kiꞌdi wa tikali lende tine, lɔko iteꞌde ma kana mo ŋgï konyo, kina lɔko kiꞌdi mɔtɔ gbï zi mëꞌdë nï konyo. 7 Kina ɔdɔ lïjë konyo ꞌdeni tine kömönnï ɔpɔ ŋgï lïjë kikali ma lïjë këdï rɔ gɔ ŋbululu. Kina lïjë kuru mbili këlu ŋgï kutuꞌbö gönnï.

8 Mï dɔkɔpiyari ꞌdeni tine na lïjë kuwö birɔ ŋere Bɔkoꞌba këdï kiliŋgere kebe mï nyaka yayi. Kina lïjë kusu dönnï ŋgï yaga di zi bo mï löŋgö ŋgërï. 9 Tine ŋere Bɔkoꞌba ïdëkï bɔ nima, iya te, “Ëddï yala?”

10 Bo iya te, “Muwö birɔ yï di mï nyaka bine na ma rɔ tikere römöyï mëdï rɔ gɔ ŋbululu kina me musu dɔma yaga di zïyï.”

11 Bɔkoꞌba iya te, “Yë na kiya zïyï kiya te ëddï rɔ gɔ ŋbululu? Döŋgërï tönë mose gɔmo zïyï miya te kinza konyo dë ne na konyo ꞌdeni?”

12 Bɔ nima iya te, “ꞌJa nime kiꞌdi lɔko tö bine ne lɔko iꞌdi döŋgërï nima ꞌdeni zö monyo.”

13 Kina ŋere Bɔkoꞌba kititi ꞌja nima, iya te, “Waꞌdi na me koꞌdɔ te ne?”

ꞌJa nima iya te, “Murë na kuꞌbölu ma kiꞌdi monyo.”

Sönö

14 Ŋere Bɔkoꞌba ilende zi murë, iya te, “Gɔ köꞌdu nime koꞌdɔ ne nï ꞌdeni ti sönö di mï löŋgö yërï ma laki naga nime pili. Ti kele ꞌbëyï ti dɔ mïyï. Ti konyo ꞌbëyï rɔ lupu mï kada ꞌba loma ꞌbï pili. 15 Mëdï miꞌdi ye koꞌjike rɔye ti ꞌja nime. Mï löŋgö kupö yï ti köꞌbö rɔ ya ti ꞌbënï. Lïjë ti kututu döyï kina ti kuyï kpëyï koga burutu lïjë.”

16 Tine Bɔkoꞌba iya zi ꞌja nima, iya te, “Mëdï miꞌdi gomɔ ma löbu këdï zïyï mï löyö, kina ti köyö kole ŋgï rɔ ma kɔꞌɔ ti gomɔ. Tine pele tara nï gba ꞌbiri toꞌdɔkɔ mëꞌdë yï. Kina bo ti këdï rɔ bɔ döyï.”

17 Tine zi bɔtɔni mo bo iya te, “Ebe kuwö dɔ ꞌja ꞌbï kiꞌdi konyo döŋgërï nime mose gɔmo zïyï, miya te, kinza konyo dë ne. Gɔ köꞌdu mo sönö ëdï ꞌdeni mï yayi. Ti koꞌdɔ ndɔbɔ ti gomɔ tiꞌdi yayi koja akonyo zïyï mï kada ꞌba loma ꞌbï pili. 18 Yayi ti koja kono ti wuru kina ti konyo dɔyilo ꞌba yï mökö. 19 Ti koꞌdɔ ndɔbɔ ti tende ꞌba röyï tiꞌdi yayi koja akonyo zïyï ŋbö kömö mï kada ꞌbï kileki mï yayi nime kogba yi di yïmo ne. Nï yayi na kina ti kileki gbï mï yayi.”

Möyï Awa

20 Bilaka nima rɔ Adama ne ïdëkï möyï ꞌja abo nima rɔ Awa, ꞌjɔ ꞌba lende mo tëgë “Ma dïdï,” römöyï lɔko na rɔ ma ꞌba bilaka lesi pili. 21 Kina ŋere Bɔkoꞌba koꞌdɔ kilaka rɔ bɔŋgɔ zi Adama ni ti ꞌja abo kusu gönnï.

Toga Adama Ni

22 Tine ŋere Bɔkoꞌba omeri iya te, “Bilaka nime ꞌdeni kɔzɔ ze tikali wa ma laka ni ti ma kënyë. Ola bo dë kpe bine kinza bo kari koja közï bo kiteꞌde döŋgërï ma ꞌba tiꞌdi dïdï nima ra gbï konyo kinza kiꞌdi bo koloma köꞌbö rɔ ŋburuŋburu.” 23 Kina bo koga Adama ni ŋgï yaga di mï nyaka ꞌba Edene kari torɔꞌdɔ yayi ma tönë kogba bo di yïmo ne. 24 Bo oga bilaka nima yaga di mï nyaka nima yayi kina bo kiꞌdi malayika ꞌba toda bi kapa ma kari yïbï gbï ti mbele ma köbö rɔ paꞌdo köꞌbö tuyï kpënï kuŋguŋgu dɔ bi toko toda bi di rɔ ŋgërï ꞌba tiꞌdi dïdï nima.

4

Kayina Ni Ti Abele

1 Adama ni indaꞌba dönnï ti ꞌja abo Awa kina lɔko kɔmɔ köyö kole bɔtɔni. Lɔko iya te, “Moꞌja kole ꞌdeni ti kɔnyi ꞌba Bɔkoꞌba.” Kina lɔko kïdëkï möyï mo ŋgï rɔ Kayina, ame kiya te “Moꞌja ꞌdeni.” 2 Di pötö mo ꞌböwu na lɔko köyö löndö mo Abele. Tine Abele rɔ bɔ koda kamölö, Kayina ꞌba bo rɔ bɔ korɔꞌdɔ nyaka.

3 Mï kada mɔtɔ tine na Kayina koꞌde wa ꞌba mï nyaka abo rɔ kpa közï zi Bɔkoꞌba. 4 Abele oꞌde ꞌba bo rɔ kole kamölö abo ame ga rɔ dɔ tapi ne, kumu koꞌde bi ma lakalaka mo ga rɔ kpa közï zi Bɔkoꞌba. Kina Bɔkoꞌba ti mï këyï rɔ Abele kutï gɔ kpa közï kiꞌdi mo, 5 tine ilagi yaga di rɔ Kayina ti kpa közï kiꞌdi ma ꞌba bo. Gɔ köꞌdu mo na Kayina kënyï ŋgï rɔ ꞌdïrï koworo rönï.

6 Bɔkoꞌba iya te zi Kayina, “Waꞌdi na nï rɔ ꞌdïrï tara gɔmo? Waꞌdi na koworo röyï kulöwö tara gɔmo? 7 Ma këdï koꞌdɔ ra laka dëne inza kutï göyï? Kina me ɔdɔ koꞌdɔ dë laka lende kënyë orɔ dönï ꞌdeni ŋɔli kpadörï ꞌbï, oꞌdɔkɔ ꞌdɔ kaꞌda yi ne tine ti kaꞌda bo ŋgï.”

8 Kayina iya te zi bɔ löndö bo Abele, “Ako dari mï nyaka.” Di mï nyaka yayi na Kayina kuyï kpënï ŋgï dɔ löndö bo Abele kupö yaga.

9 Bɔkoꞌba ititi bo, iya te, “Löndö yï Abele ëdï yala?”

Bo iya te, “Mikali dë. Ma na rɔ mambïlëŋï ꞌba löndö ma mo?”

10 Bɔkoꞌba iya te, “Gɔ waꞌdi na koꞌdɔ wa nime te? Birɔ ꞌba roma löndö yï udu ꞌdeni di mï yayi ŋbö kömö mbili ma kɔzɔ birɔ ame këdï kudu ꞌdɔ kopi dɔkolo mo ne. 11 Usönö yi ꞌdeni di mï yayi nime kobe kpënï ꞌdeni tuwë roma löndö yï di közïyï ne. 12 Ɔdɔ korɔꞌdɔ pele inza koja wa kpe zïyï. Ti koloma rɔ bɔ kinza liŋɔ tulë kebe mï dɔyayi.”

13 Kayina iya zi Bɔkoꞌba, iya te, “Karama nime kodɔ dɔma ne ꞌdeni ŋgï rɔ dɔ kiteli mɔꞌbɔ dë ꞌdɔ tombi mo. 14 Oga ma ꞌdeni tɔne yaga di rɔ torɔꞌdɔ yayi, kina gbï ꞌdeni yaga di kömöyï. Ma ꞌdeni rɔ bɔ kinza liŋɔ tulë kebe mï dɔyayi, bɔtɔ mɔtɔ ame kondɔsɔ tö ne ti kupö ma ŋgï.”

15 Bɔkoꞌba iya te, “Inza tara, ɔdɔ bɔtɔ mo kupö yi, mëdï modɔ karama ma dɔ kiteli dɔmo ŋbö mï modɔmorïyö kpa dɔkolo mo.”

Kina Bɔkoꞌba koꞌdɔ kïnë rɔ Kayina ꞌdɔ kota gɔmo di zi bɔtɔ ame kondɔsɔ timo ne di bi tupö mo. 16 Kina Kayina kënyï ŋgï kari yaga di kɔmɔ Bɔkoꞌba kari koloma mï dɔyayi mɔtɔ kïdëkï rɔ “Tulë” kapa Edene ma kari yïbï.

Kupö Kayina

17 Kayina ni indaꞌba dönnï ti ꞌja abo di yayi na lɔko kɔmɔ köyö Enoka. Mï kada nima na Kayina kubö gawo koyi möyï kole abo Enoka dɔmo. 18 Kina Enoka köyö Irada, Irada öyö Mëkuyëlë, Mëkuyëlë öyö Mëtusëla, Mëtusëla öyö Lemeke. 19 Tine Lemeke ogbe ꞌja rïyö rɔ Ada ni ti Zila. 20 Ada öyö Yabala, bo na rɔ yï lïŋgï ꞌba ya ma kindaꞌba kabi ꞌba yërï këdï koloma mï rö kilaka naga. 21 Möyï löndö bo rɔ Yubala, bo na rɔ yï lïŋgï ꞌba ya ame ga rɔ bɔ komba tɔmo gbï rɔ bɔ tome more ne. 22 Zila öyö Tubalakayina, bo na rɔ bɔ kuku wa pili di mï ꞌbïlëŋï ni ti yamo. Lëmï bo möyï mo rɔ Nama.

23 Lemeke oba zi ꞌja abo ga, iya te,

“Ada kpe ti Zila, uwöke dɔma.

Ojeke mbili ye gɔ wa ma mëdï miya.

Mupö bilaka mɔtɔ ꞌdeni gɔ toꞌdɔ wëtö rɔma.

Mupö yɔbi ꞌdeni römöyï bo omba ma.

24 Ne ɔdɔ topi dɔkolo Kayina këdï ti karama mï modɔmorïyö,

dɔkolo ꞌba Lemeke ti këdï ŋgï kulöwö mï konzi.”

25 Di pötö tölë ꞌba Abele nima Adama ni indaꞌba dönnï ꞌdeni ꞌböwu ti ꞌja ꞌbënï, kina lɔko köyö kole kiꞌdi möyï mo rɔ Sete, ame tëgë “Oja gɔmo,” römöyï lɔko iya te, “Bɔkoꞌba oja gɔ kole mɔtɔ ꞌdeni zö pötö Abele ame Kayina kupö ne.” 26 Kina Sete köyö kole kiꞌdi möyï mo rɔ Enosa. Mï kada naga nima tine na ꞌjaa bilaka kisaki tïdëkï möyï kɔtɔ laka ꞌba Bɔkoꞌba mï mötu koꞌdɔ.

5

Kupö Adama

1 Kupö Adama ga na kɔzɔ a nime te.

Mï kada ma Bɔkoꞌba koꞌba bilaka lesi, bo oꞌba lïjë kɔzɔ bo tara. 2 Bo oꞌba lïjë rɔ bɔtɔni ni ma ti ꞌja. Kina bo koꞌdɔ yëyï zïnnï kïdëkï möyï dönnï rɔ bilaka lesi.

3 Kina ɔdɔ Adama koloma ꞌdeni koꞌdɔ kɔmɔ kɔɔ kuluku rïyö kɔdɔ dɔmo ꞌbutë mota (130) tine, bo öyö kole gbï kɔzɔ kïnë bo tara. Kina bo kiꞌdi möyï mo rɔ Sete. 4 Di pötö töyö Sete nime, Adama oloma koꞌdɔ kɔmɔ kɔɔ ꞌböwu kuluku ꞌbutë döömu dɔɔkɔtɔ (800) bo köyö kole bɔtɔni mɔtɔ ga gbï ti yïtötï. 5 Mï kada ma bo këdï kölë tine kɔmɔ kɔɔ ꞌba loma abo ꞌdeni pili kuluku ꞌbutë döömu dɔɔmota kɔdɔ dɔmo ꞌbutë mota (930).

6 Kina ɔdɔ Sete koloma ꞌdeni koꞌdɔ kɔmɔ kɔɔ kuluku rïyö kɔdɔ dɔmo muyï (105) tine, na bo köyö Enosa. 7 Di pötö töyö Enosa nime Sete oloma koꞌdɔ kɔmɔ kɔɔ ꞌböwu kuluku ꞌbutë döömu dɔɔkɔtɔ kɔdɔ dɔmo modɔmorïyö (807) bo köyö kole bɔtɔni mɔtɔ ga gbï ti yïtötï. 8 Mï kada ma bo këdï kölë tine kɔmɔ kɔɔ ꞌba loma abo ꞌdeni pili kuluku ꞌbutë döömu dɔɔmota kɔdɔ dɔmo ꞌbutë dɔmorïyö (912).

9 Kina ɔdɔ Enosa koloma ꞌdeni koꞌdɔ kɔmɔ kɔɔ kuluku kɔtɔ kɔdɔ dɔmo ꞌbutë sowɔ (90) tine, na bo köyö Kenana. 10 Di pötö töyö Kenana nime Enosa oloma koꞌdɔ kɔmɔ kɔɔ ꞌböwu kuluku ꞌbutë döömu dɔɔkɔtɔ kɔdɔ dɔmo ꞌbutë döömu (815) bo köyö kole bɔtɔni mɔtɔ ga gbï ti yïtötï. 11 Mï kada ma bo këdï kölë tine kɔmɔ kɔɔ ꞌba loma abo ꞌdeni pili kuluku ꞌbutë döömu dɔɔmota kɔdɔ dɔmo muyï (905).

12 Kina ɔdɔ Kenana koloma ꞌdeni koꞌdɔ kɔmɔ kɔɔ kuluku kɔtɔ kɔdɔ dɔmo ꞌbutë rïyö (70) tine, na bo köyö Makalele. 13 Di pötö töyö Makalele nime Kenana oloma ꞌböwu koꞌdɔ kɔmɔ kɔɔ kuluku ꞌbutë döömu dɔɔkɔtɔ kɔdɔ dɔmo ꞌbutë sowɔ (840) bo köyö kole bɔtɔni mɔtɔ ga gbï ti yïtötï. 14 Mï kada ma bo këdï kölë tine kɔmɔ kɔɔ ꞌba loma abo ꞌdeni pili kuluku ꞌbutë döömu dɔɔmota kɔdɔ dɔmo ꞌbutë (910).

15 Kina ɔdɔ Makalele koloma ꞌdeni koꞌdɔ kɔmɔ kɔɔ kuluku kɔtɔ kɔdɔ dɔmo ꞌbutë döömu (65) tine, na bo köyö Yarada. 16 Di pötö töyö Yarada nime Makalele oloma koꞌdɔ kɔmɔ kɔɔ ꞌböwu kuluku ꞌbutë döömu dɔɔkɔtɔ kɔdɔ dɔmo ꞌbutë mota (830) bo köyö kole bɔtɔni mɔtɔ ga gbï ti yïtötï. 17 Mï kada ma bo këdï kölë tine kɔmɔ kɔɔ ꞌba loma abo ꞌdeni pili kuluku ꞌbutë döömu dɔmorïyö kɔdɔ dɔmo ꞌbutë sowɔ döömu (895).

18 Kina ɔdɔ Yarada koloma ꞌdeni koꞌdɔ kɔmɔ kɔɔ kuluku mota kɔdɔ dɔmo ꞌbutë dɔmorïyö (162) tine, na bo köyö Enoka. 19 Di pötö töyö Enoka nime Yarada oloma koꞌdɔ kɔmɔ kɔɔ ꞌböwu kuluku ꞌbutë döömu dɔɔkɔtɔ (800) bo köyö kole bɔtɔni mɔtɔ ga gbï ti yïtötï. 20 Mï kada ma bo këdï kölë tine kɔmɔ kɔɔ ꞌba loma abo ꞌdeni pili kuluku ꞌbutë döömu dɔmosowɔ kɔdɔ dɔmo ꞌbutë dɔmorïyö (962).

21 Kina ɔdɔ Enoka koloma ꞌdeni koꞌdɔ kɔmɔ kɔɔ kuluku kɔtɔ kɔdɔ dɔmo ꞌbutë döömu (65) tine, na bo köyö Metosela. 22 Di pötö töyö Metosela nime Enoka öꞌbö nduwë mï rɔ kodɔꞌbɔ ti Bɔkoꞌba ŋbö kɔmɔ kɔɔ kuluku modɔɔkɔtɔ (300), kina bo köyö kole bɔtɔni mɔtɔ ga gbï ti yïtötï. 23 Kada ꞌba loma ꞌba Enoka pili kɔmɔ kɔɔ kuluku modɔmorïyö kɔdɔ dɔmo ꞌbutë döömu (365). 24 Bo oloma köꞌbö mï rɔ kodɔꞌbɔ ti Bɔkoꞌba, kina tine bo ari kinda dë kpe bo ölu ŋgï liwo römöyï Bɔkoꞌba ogba bo ꞌdeni.

25 Kina ɔdɔ Metosela koloma ꞌdeni koꞌdɔ kɔmɔ kɔɔ kuluku mota kɔdɔ dɔmo ꞌbutë mota döömu dɔmorïyö (187) tine, na bo köyö Lemeke. 26 Di pötö töyö Lemeke nime Metosela oloma koꞌdɔ kɔmɔ kɔɔ ꞌböwu kuluku ꞌbutë döömu kɔdɔ dɔmo ꞌbutë mota dɔmorïyö (782) bo köyö kole bɔtɔni mɔtɔ ga gbï ti yïtötï. 27 Mï kada ma bo këdï kölë tine kɔmɔ kɔɔ ꞌba loma abo ꞌdeni pili kuluku ꞌbutë döömu dɔmosowɔ kɔdɔ dɔmo ꞌbutë döömu dɔmosowɔ (969).

28 Kina ɔdɔ Lemeke koloma ꞌdeni koꞌdɔ kɔmɔ kɔɔ kuluku mota kɔdɔ dɔmo ꞌbutë mota dɔmorïyö (182) tine, na bo köyö kole. 29 Kina bo kiꞌdi möyï mo rɔ Nowa, ame kiya te “Kɔnyi,” römöyï bo iya te, “Kole nime ti koꞌde kɔnyi zize di mï gomɔ ꞌba ndɔbɔ ze ga ame dëdï doꞌdɔ mï yayi nime Bɔkoꞌba kusönö ꞌdeni ne.” 30 Di pötö töyö Nowa nime Lemeke oloma koꞌdɔ kɔmɔ kɔɔ ꞌböwu kuluku ꞌbutë dɔɔkɔtɔ kɔdɔ dɔmo ꞌbutë sowɔ döömu (595) bo köyö kole bɔtɔni mɔtɔ ga gbï ti yïtötï. 31 Mï kada ma bo këdï kölë tine kɔmɔ kɔɔ ꞌba loma abo ꞌdeni pili kuluku ꞌbutë döömu kɔdɔ dɔmo ꞌbutë rïyö döömu dɔmorïyö (777).

32 Kina ɔdɔ Nowa koloma ꞌdeni koꞌdɔ kɔmɔ kɔɔ kuluku ꞌbutë (500) tine, na bo köyö kole mota rɔ Seme ni ti Ama ti Yepete.

6

Kada ꞌBa Loma

1 Kina ɔdɔ bilaka lesi kara ꞌdeni mï dɔyayi köyö yïtötï tine, 2 kole ame ga rɔ ꞌba Bɔkoꞌba ne oŋgɔ yïtötï ꞌba bilaka lesi ele ŋgï rɔ mbëmbë, kina lïjë kako kigeli ma kele mo ga rɔ ꞌja zïnnï. 3 Gɔ köꞌdu mo na Bɔkoꞌba kiya te, “Minza mola dïdï ma kpe koloma rɔ ŋburuŋburu mï bilaka, lïjë yida rɔ ꞌba dɔyayi na. Kada ꞌba loma ꞌbënnï ti kɔrɔ ŋge kuluku rïyö kɔdɔ dɔmo ꞌbutë rïyö (120).”

4 Mï kada naga nima kina gbï di pötö mo kolowani ꞌba bilaka mɔtɔ ga oloma mï dɔyayi, lïjë na rɔ kupö köyö ꞌba kole ꞌba Bɔkoꞌba ga ma ti yïtötï ꞌba bilaka lesi. Lïjë na koloma rɔ goŋga ma dɔ kïlëbï mï kada ma mɔlo tönë ga.

5 Kina ɔdɔ Bɔkoꞌba koŋgɔ lende kënyë kirasi ꞌba bilaka ꞌdeni ŋgï rɔ mbëmbë mï dɔyayi tine, meri ꞌba mï bilaka köꞌbö ŋgï rɔ ma kölu kote kada pili, 6 bo ti meri gɔ ame bo koꞌba bilaka ka le ndeŋi kiꞌdi mï dɔyayi ne. Köꞌdu mo ɔꞌɔ ŋbö kɔdɔ dökïꞌdï bo 7 kina bo kiya te, “Mëdï mote dɔ bilaka naga nime moꞌba ne yaga di mï dɔyayi nime, kpaki ti dɔkomali yërï ti wa ma titi ti ma këdï kele kebe mï dɔyayi bërï naga ti yali pili. Ma ti meri gɔ ame moꞌba lïjë ka le ndeŋi.”

8 Tine Bɔkoꞌba ti mï këyï rɔ Nowa.

Nowa

9-10 Ame na rɔ lende ꞌba Nowa. Kole abo ga mota rɔ Seme ni ti Ama ti Yepete. Nowa na rɔ bɔ lende laka ame ŋge kɔtɔ kpökï di mï löŋgö bilaka ꞌba mï kada naga nima kinza lende kirasi mɔtɔ. Bo öꞌbö nduwë mï rɔ kodɔꞌbɔ ti Bɔkoꞌba. 11 Tine ya ma laki pili lende kënyë mo ga idari ꞌdeni kɔmɔ Bɔkoꞌba, közï kasi koꞌdɔ ꞌbënnï ogba mï dɔyayi ꞌdeni ŋgï kpaki ti rönï. 12 Bɔkoꞌba oŋgɔ dɔyayi irasi rönï ꞌdeni ti lende kënyë, römöyï loma ꞌba bilaka ꞌba dɔyayi pili ꞌdeni ŋgï rɔ ma kënyë.

13 Kina Bɔkoꞌba kilende zi Nowa, iya te, “Moꞌdɔkɔ ꞌdeni tote dɔ kupö bilaka lesi pili yaga, römöyï közï kasi koꞌdɔ ꞌbënnï ogba mï dɔyayi ꞌdeni. Gɔ köꞌdu mo mëdï mote dönnï kpaki yaga ti dɔyayi. 14 Oꞌdɔ sorope ma löbu zïyï di mï ŋgërï ma kandi. Oke mï rö mo ga kolo yïmo ti zïbïtï gbï kebe gɔmo yaga. 15 Sorope mo nima oꞌdɔ kɔzɔ a nime te. Gɔ ma kakpa mo iꞌdi këdï dɔkɔmɔ kumögu kuluku rïyö kɔdɔ dɔmo ꞌbutë mota dɔɔmota (133). Gɔmo ma köꞌbö mo iꞌdi këdï dɔkɔmɔ kumögu ꞌbutë rïyö dɔmorïyö. Tïyöbu ma kari tɔrɔ mo iꞌdi këdï dɔkɔmɔ kumögu ꞌbutë dɔɔmota. 16 Ubö dɔmo kola bi gböŋö mbowa mï löŋgö dɔ ma tɔrɔ mo. Oꞌdɔ kpadörï mo kebe yɔki mo. Oke mï rö ma kalo mo bi mota rɔ dɔ kudöꞌdu.

17 Mëdï miꞌdi mini koso dɔyayi kote dɔ wa ma ti dïdï yïmo naga nime dɔyayi bërï bine ne pili yaga. Wa ꞌba mï dɔyayi nime pili ëdï kölë yaga. 18 Tine mëdï moꞌdɔ pɔri löŋgö ze tïyï. Nï ꞌdɔ këkï mï sorope ti ꞌja ꞌbï ti kole ꞌbï ga ti ꞌja ꞌba kole ꞌbï ga. 19-20 Ogba dɔkomali wa ma ti dïdï yïmo naga nime me rɔ rïyörïyö tïyï mï sorope gɔ lïjë kɔmɔ. Ogba dɔkomali yali pili ti yërï mo ga ti wa ma titi ti ma këdï kele kebe bërï mï dɔyayi naga. Ogba bɔtɔni mo kɔtɔ ti ꞌja mo teyi. Dɔkomali wa naga nime pili rɔ rïyörïyö iꞌdi këkï kɔtɔ tïyï mï sorope gɔ lïjë kɔmɔ. 21 Ogba dɔkomali akonyo pili kikeki mï sorope zïyï gbï zïnnï.”

22 Kina Nowa koꞌdɔ ŋgï pili kɔzɔ wa ma Bɔkoꞌba kose gɔmo zi bo.

7

Mini Koso

1 Kina Bɔkoꞌba kilende zi Nowa, iya te, “Ëkï mï sorope ti bilaka ꞌbï ga pili, römöyï moŋgɔ ꞌdeni nï na ŋge kɔtɔ kpökï rɔ ma laka di mï löŋgö bilaka pili ꞌba dɔyayi nime. 2 Ogba di mï dɔkomali yërï ma kɔpɔ rɔ akumu naga nime modɔmorïyö pili rɔ rïyörïyö, bɔtɔni mo kɔtɔ ti ꞌja mo teyi. Tine ma kinza rɔ ma kɔpɔ rɔ akumu naga ogba bɔtɔni mo kɔtɔ ti ꞌja mo teyi pili di mï dɔkomali lïjë nima rɔ gɔmo. 3 Kina ogba di mï dɔkomali yali pili gbï modɔmorïyö rɔ rïyörïyö ꞌdɔ lïjë nima pili kɔmɔ rɔ dɔ kupö mï dɔyayi. 4 Di pötö töꞌdö dɔ modɔmorïyö kisaki di mï kada nime tɔne mëdï miꞌdi tɔrɔ kaꞌdi mï dɔyayi kote kada kote korɔndɔ ŋbö töꞌdö mo dɔ ꞌbutë sowɔ. Wa ma ti dïdï yïmo naga nime pili moꞌba mï dɔyayi nime bine ne mëdï mote dɔmo yaga di mï dɔyayi.” 5 Kina Nowa koꞌdɔ ŋgï pili kɔzɔ wa ma Bɔkoꞌba kose gɔmo zi bo.

6 Mï kada nima mini koso kako dɔyayi ne, kɔmɔ kɔɔ ꞌba loma ꞌba Nowa ꞌdeni kuluku ꞌbutë dɔmorïyö (600). 7 Kina Nowa ni ti ꞌja abo ti kole abo ga kpaki ti ꞌja ꞌba kole abo ga këkï ŋgï mï sorope tɔmɔ di zi mini koso nima. 8-9 Tine dɔkomali yërï ma kɔpɔ rɔ akumu naga kpaki ti ma kinza rɔ ma kɔpɔ naga ti yali ni pili, dɔkomali wa naga nime ëkï pili mï sorope rɔ rïyörïyö, bɔtɔni mo kɔtɔ ti ꞌja mo teyi kɔzɔ wa ma Bɔkoꞌba kose gɔmo zi Nowa. 10 Di pötö töꞌdö dɔ modɔmorïyö tine na mini koso kako ŋgï dɔyayi.

11 Mï kɔmɔ kɔɔ kuluku ꞌbutë dɔmorïyö (600) ꞌba loma ꞌba Nowa mï töꞌdö dɔ ꞌbutë döömu dɔmorïyö ꞌba nyepe ma mï rïyö tine na kɔmɔ mini löbu ame ga pili bïcï yayi bërï ne kulömö ŋgï yaga, bi gböŋö ꞌba mïtɔrɔ pili urögö rönnï ŋgï yaga, 12 tɔrɔ kindaꞌba taꞌdi mï dɔyayi kote kada kote korɔndɔ ŋbö töꞌdö mo dɔ ꞌbutë sowɔ. 13 Mï kada kɔtɔ mo nima na Nowa ni këkï ŋgï mï sorope ti ꞌja abo ti kole mota abo ga, Seme ni ti Ama ti Yepete ti ꞌja ꞌbënnï ga kpaki mota. 14 Dɔkomali yërï ꞌba liŋɔ pili ti ꞌba mökö ti wa ma titi ti ma këdï kele kebe mï dɔyayi bërï naga kpaki ti yali mo ga ëkï kɔtɔ tïnnï mï sorope. 15-16 Wa ame ga pili ti dïdï yïmo ne me rɔ rïyörïyö, bɔtɔni mo kɔtɔ ti ꞌja mo teyi di mï dɔkomali mo ga pili rɔ gɔmo ako zi Nowa këkï kɔtɔ mï sorope ti bo kɔzɔ wa ma Bɔkoꞌba kose gɔmo zi bo. Kina Bɔkoꞌba kurögö kpadörï ꞌba sorope ŋgï teyi.

17 Mini nima oso ŋbö töꞌdö mo dɔ ꞌbutë sowɔ mï dɔyayi, kina koso ŋgï kombi sorope kïyökö tɔrɔ. 18 Mini ozoli rönï ŋgï kalo rɔ ma kënyë kina sorope kïyökö ŋgï koloma tiliŋgere kebe dɔ mini. 19 Tine na kozoli rönï ŋgï rɔ mbëmbë dɔ dɔyayi kalo kindiyɔ dɔ döku ma löbu ꞌba dɔliŋɔ naga nime pili. 20 Kina koto ŋgï nduwë tozoli rönï ŋbö kalo kindiyɔ dɔ döku ma löbu naga dɔkɔmɔ kumögu modɔmorïyö. 21-22 Tine dɔkomali wa ame ga pili mï dɔyayi ti dïdï yïmo ne ölë ꞌdeni kote, dɔkomali yali pili ti yërï mo ga kpaki ti bilaka lesi. Wa ame ga pili mï dɔyayi ti tawo yïmo ne ölë kote dönnï me yaga. 23 Ŋere Bɔkoꞌba ote dɔ wa ꞌba mï dɔyayi nime ame ga pili ti dïdï yïmo ne me yaga, bilaka lesi kpaki ti dɔkomali yërï pili ti wa ma titi ma këdï kele kebe mï dɔyayi bërï naga ti yali mo ga, bo ote dɔmo pili yaga di mï dɔyayi. Nowa na ŋge kɔmɔ ti ya ame ga ti bo mï sorope yayi ne.

24 Mini nima öꞌbö rɔ ma koso dɔ dɔyayi ŋbö töꞌdö mo dɔ kuluku mota (150).

8

Tulöku ꞌBa Mini Koso

1 Tine Bɔkoꞌba ëdï nduwë komeri Nowa ni ti dɔkomali yërï ꞌba mökö kpaki ti ꞌba liŋɔ ame ga ti bo mï sorope yayi ne. Kina Bɔkoꞌba kiꞌdi lili ma kembe koloma tome mï dɔyayi, na mini kiꞌdi ŋgï tulöku. 2 Kɔmɔ mini löbu ame ga bïcï yayi kpaki ti bi gböŋö ꞌba mïtɔrɔ urögö rönnï ŋgï teyi, kina tɔrɔ ma këdï kaꞌdi koya ŋgï yaga. 3 Kina mini koloma ŋgï nduwë totɔ kari bërï di mï dɔyayi. Di pötö töꞌdö dɔ kuluku mota (150) tine mini otɔ ꞌdeni.

4 Mï töꞌdö dɔ ꞌbutë döömu dɔmorïyö ꞌba nyepe ma modɔmorïyö na sorope kari kïkëtï rönï dɔ döku löbu ꞌba Ararata. 5 Kina mini koloma ŋgï nduwë rɔ totɔ ŋbö kömö mï nyepe ma ꞌbutë. Mï töꞌdö ma dɔndende ꞌba nyepe ꞌbutë tine na dɔ döku ma löbu naga kinda yaga.

6 Di pötö töꞌdö dɔ ꞌbutë sowɔ na Nowa kurögö bi gböŋö ꞌba sorope ma tönë bo koꞌdɔ ne 7 kina bo koja gora kari yaga. Tine gora ari köꞌbö ëꞌbënï ŋgï nduwë töpu kebe bi tɔ tɔne ga yayi ŋbö mini kulöku kote di dɔyayi. 8 Kina Nowa koja matukpuru ꞌböwu kari toŋgɔ mo ɔdɔ mini otɔ ꞌdeni kote di dɔyayi. 9 Tine matukpuru ari koꞌja bi mɔtɔ dë ame gɔ kiꞌdi ndïnï teyi. Kina matukpuru kileki ŋgï kari zi bo mï sorope römöyï mini ëdï gba mï dɔyayi pili. Nowa oja közï bo gɔ matukpuru kotɔ kileki mï sorope gönï yayi. 10 Bo oloma koꞌdɔ töꞌdö ꞌböwu dɔ modɔmorïyö na bo kileki koja matukpuru ꞌböwu kari yaga. 11 Mï dɔkɔpiyari ꞌdeni tine na matukpuru kuyï dönï kileki kako zi bo mï sorope yayi ti mbili ꞌjöwu ma kunzï kpënï. Gɔ köꞌdu mo na Nowa kikali ŋgï mini ulöku ꞌdeni kote di dɔ dɔyayi. 12 Bo oloma koꞌdɔ töꞌdö ꞌböwu dɔ modɔmorïyö na bo koja matukpuru ꞌböwu kari yaga. Ama tine matukpuru uyï dönï dë kpe kileki kako zi bo mï sorope.

13 Mï kɔmɔ kɔɔ kuluku ꞌbutë dɔmorïyö kɔdɔ dɔmo kɔtɔ (601) ꞌba loma ꞌba Nowa, mï töꞌdö ma dɔndende ꞌba nyepe ma dɔgba tine mini ulöku ꞌdeni yaga di dɔ dɔyayi. Kina Nowa kunyë dɔ sorope koŋgɔ bi kari yaga tine, bo oꞌja dɔyayi këlë ꞌdeni. 14 Mï töꞌdö dɔ ꞌbutë rïyö döömu dɔmorïyö ꞌba nyepe ma mï rïyö tine, dɔyayi ëlë ꞌdeni kututu yaga. 15 Kina Bɔkoꞌba kilende zi Nowa, iya te, 16 “Ɔdɔ yaga di mï sorope ti ꞌja ꞌbï ti kole ꞌbï ga ti ꞌja ꞌba kole ꞌbï ga. 17 Oja dɔkomali yali naga nima ti yërï mo ga pili ti wa ma titi ti ma këdï kele kebe mï dɔyayi bërï naga nima tïyï mï sorope yayi ne kɔdɔ yaga ꞌdɔ lïjë kari kara konzi kogba mï dɔyayi.”

18 Kina Nowa kɔdɔ yaga di mï sorope ti ꞌja abo ti kole abo ga ti ꞌja ꞌba kole abo ga. 19 Dɔkomali wa ame ga këdï kiliŋgere kebe mï dɔyayi ne, yërï pili rɔ gɔmo kpaki ti wa ma titi ti ma këdï kele kebe mï dɔyayi bërï naga ti yali pili ɔlɔ pili yaga di mï sorope gɔ kïnë mo ga ma gege.

Akumu ꞌBa Nowa

20 Kina Nowa koꞌba bi ꞌba akumu zi Bɔkoꞌba na bo kogba rɔ kɔtɔkɔtɔ di mï dɔkomali yërï ma kɔpɔ rɔ akumu naga nima gbï ti yali mo ga koŋma rɔ akumu zi Bɔkoꞌba. 21 Kina ɔdɔ Bɔkoꞌba kumë tato kele mo ꞌdeni tine, bo iya ti mï bo, kiya te, “A mɔtɔ minza musönö yayi kpe gɔ lende koꞌdɔ ꞌba bilaka, römöyï meri ꞌba mï bilaka lesi rɔ ꞌba köꞌdu kënyë kisaki mɔlo rɔ dɔ kole titi. A mɔtɔ minza mote dɔ wa pili ꞌba dɔyayi kpe kɔzɔ ame moꞌdɔ gïrï nime ne. 22 Dɔyayi ti koloma nduwë köꞌbö ti kada ꞌba tïdïyë wa gbï ti kada ꞌba tumu mo, kada ꞌba bi këyï gbï ti bi kututu, yëꞌbu gbï ti lɔwa kina kada gbï ti korɔndɔ.”

9

Lömu ꞌBa Bɔkoꞌba

1 Kina Bɔkoꞌba koꞌdɔ yëyï zi Nowa ni ti kole abo ga, iya te, “Arake konzi kogba mï dɔyayi. 2 Dɔkomali yërï ꞌba mï dɔyayi pili ti yali mo ga kpaki ti wa ma titi ti ma këdï kele kebe mï dɔyayi bërï naga ti kenze ꞌba mï mini ti köꞌbö rɔ ma kere ye. Miꞌdi lïjë pili ꞌdeni kɔmɔ közïye. 3 Miꞌdi lïjë ꞌdeni kpaki ti mbili wa ma kunzï naga nime ziye rɔ akonyo tonyo mo. 4 Wa ma ŋge ꞌdɔ konyoke dë na rɔ yida ame gba ti roma mo rɔmo ne. Mota gɔmo römöyï dïdï ëdï mï roma. 5 Ɔdɔ bilaka mo koja dïdï ꞌba lëpï nï, mëdï modɔ karama mo dɔ bɔ mo. Kuruku ame ga pili koja dïdï ꞌba bilaka mëdï modɔ karama mo dɔmo rɔ tölë. 6 Bɔtɔ ame kupö bilaka lesi lëpï nï, ti bilaka mɔtɔ kupö bo gbï tara. Ma Bɔkoꞌba moꞌba bilaka ꞌdeni gɔ kïnë ma ꞌba Bɔkoꞌba. 7 Kina arake ti konzi kogba mï dɔyayi nime pili.”

8 Bɔkoꞌba ilende gbï zi Nowa ni ti kole abo ga, iya te, 9 “Mëdï ꞌdeni moꞌdɔ lömu ma mï löŋgö ze tiye kpaki ti kupö ye ga ma di pötö ye, 10 kina gbï ti dɔkomali wa ma ti dïdï yïmo, dɔkomali yali pili ti yërï mo ga ꞌba liŋɔ ti ꞌba mökö pili rɔ gönnï, dɔkomali wa konzi naga nime kɔdɔ yaga di mï sorope kɔtɔ tïyï ne. 11 Moꞌdɔ lömu ꞌdeni mï löŋgö ze tiye a mɔtɔ minza mote dɔ wa ma ti dïdï yïmo naga nime kpe ti mini koso. A mɔtɔ rɔ mini koso inza kako kpe kote dɔ dɔyayi yaga. 12 Mëdï miꞌdi akileme ꞌba lömu ma ŋburuŋburu mo nime moꞌdɔ mï löŋgö ze tiye kpaki ti dɔkomali wa ma ti dïdï yïmo naga nime nduwë kala gɔ kupö ma di yïꞌböwu naga, 13 ti muruwö kanya ma azumulï mïtɔrɔ rɔ kïnë ꞌba pɔri ma, ma ti dɔyayi. 14 Ɔdɔ kiya te miꞌdi pɔli kutuꞌbö dɔ dɔyayi na kanya nime kileme rönï ꞌdeni yïmo, 15 mëdï momeri lömu ma nime moꞌdɔ ꞌdeni tiye kpaki ti dɔkomali wa ma ti dïdï yïmo naga nime ne ŋgï. Kina a mɔtɔ rɔ mini koso inza kpe kako kote dɔ wa ma ti dïdï yïmo naga nime yaga. 16 Ɔdɔ azumulï ma kɔdɔ ꞌdeni kileme rönï mï pɔli mëdï momeri lömu ma ŋburuŋburu ma nime moꞌdɔ ꞌdeni mï löŋgö ze ma ti dɔkomali wa ma ti dïdï yïmo naga nime mï dɔyayi pili ne ŋgï. 17 Ame na rɔ kïnë lömu ma moꞌdɔ ꞌdeni mï löŋgö ze ma ti dɔkomali wa ma ti dïdï yïmo pili.”

Nowa Ni Ti Kole Abo Ga

18 Kole ꞌba Nowa ame ga kɔdɔ ti bo yaga di mï sorope na rɔ Seme ni ti Ama ti Yepete. Kole ꞌba Ama na rɔ Kanana. 19 Kole mota ꞌba Nowa naga nime lïjë na rɔ yï lïŋgï ꞌba bilaka ꞌba dɔyayi nime pili.

20 Nowa rɔ bɔ korɔꞌdɔ nyaka, kina bo kïdïyë mɔwɔ këdï koꞌdɔ rɔ layi naga. 21 Mï kada mɔtɔ na bo kuwë layi mo ŋgï kupö bo köꞌdö rɔ gɔ ŋbululu mï rö kilaka abo. 22 Ama ꞌbu ꞌba Kanana ako koꞌja ꞌbu nï rɔ gɔ ŋbululu, kina bo kari kïyöyö gɔmo zi löndö bo ma rïyö naga nima. 23 Kina Seme ni ti Yepete kogba bɔŋgɔ ŋgï kuruwö dɔpora lïjë kari ti gönnï kutuꞌbö dɔ sari ꞌba rɔ ꞌbu nnï, ti kömönnï rɔ ma kuyï mökö kinza lïjë koꞌja ra.

24 Kina ɔdɔ Nowa kindiŋi ꞌdeni di pötö layi abo kikali wa ma kole abo ma titi koꞌdɔ zi bo tine, 25 bo iya te, “Sönö këdï dɔ Kanana. Bo ti köꞌbö rɔ atɔli zi löndö bo ga.”

26 Bo ileki gbï kiya te, “Akïlëlu këdï zi Bɔkoꞌba ma koŋgɔ gɔ Seme. Kanana ti koloma rɔ atɔli zi Seme. 27 Bɔkoꞌba kiꞌdi Yepete kara, kupö bo ga ti koloma ti bilaka ꞌba Seme ga. Kanana ti koloma rɔ atɔli zi bo.”

28 Di pötö mini koso nima Nowa oloma koꞌdɔ kɔmɔ kɔɔ ꞌböwu kuluku modɔmorïyö (350). 29 Mï kada ma bo këdï kölë tine kɔmɔ kɔɔ abo ꞌdeni pili kuluku ꞌbutë döömu dɔmosowɔ (950).

10

Kupö Nowa

1 Ame na rɔ kupö kole ꞌba Nowa ga ma lïjë Seme ni ti Ama ti Yepete köyö di pötö mini koso.

2 Kole ma ꞌba Yepete ga na rɔ Gomere ni ti Magogo ti Madayi ti Yawana ti Tubala ti Maseke ti Tirasa. 3 Kole ma ꞌba Gomere ga na rɔ Asekenaza ni ti Ripata ti Togaruma. 4 Kole ma ꞌba Yawana ga na rɔ Elisa ni ti Sepaniya ti Kupurïyö ti Rodo. 5 Ya naga nime lïjë na rɔ yï lïŋgï ꞌba ya ma koloma dɔ kpa yöpö gbï mï döötu naga. Ame na rɔ kupö Yepete ga mï kpa gɔli mo ga ma koloma mï dɔliŋɔ ꞌbënnï ga ma gege kilende kpënnï ga pili rɔ ꞌberiꞌberi.

6 Kole ma ꞌba Ama ga na rɔ Kusa ni ti Ezipeto ti Libiya ti Kanana. 7 Kole ma ꞌba Kusa ga na rɔ Seyiba ni ti Awila ti Sabeta ti Rama ti Sabeteka. Kole ma ꞌba Rama ga na rɔ Seba ni ti Dedana. 8 Kusa ari köyö Nimoroda, ame bo na koloma dɔgba rɔ bɔ tigɔ ma kaꞌda yayi mï dɔyayi nime. 9 Bo na koloma rɔ rïrï ma dɔ kiteli kɔmɔ Bɔkoꞌba tupö yërï. Gɔ köꞌdu mo na ꞌdɔ këdï kiya te, “Kɔzɔ Nimoroda rɔ rïrï ma dɔ kiteli kɔmɔ Bɔkoꞌba bi tupö yërï.” 10 Kpa yayi abo na kisaki di Babele kala Ereke kebe Akada pili mï dɔyayi ꞌba Babele. 11 Di mï dɔyayi nima yayi na bo kari Asura kari kubö gawo ꞌba Nïnëwë ni ti Robotayira ti Kala 12 ti Resene mï löŋgö Nïnëwë ni ti gawo löbu ꞌba Kala.

13 Ezipeto na köyö kupö bilaka naga nima kïdëkï rɔ Ludïya ni ti Anama ti Laba ti Napetuma 14 ti Paterusa ti Kasulu ti Kurëtë ame kupö bilaka ꞌba Pilisitiya kɔdɔ kako di teyi ne.

15 Kole ma dɔndende ꞌba Kanana ga na rɔ Sidona ni ti Ete. 16 Kanana na gbï köyö kupö bilaka naga nima kïdëkï rɔ Yebusa ni ti Amora ti Girigasa 17 ti Iwa ti Aruka ti Sina 18 ti Aruwa ti Zemara ti Amata. Kupö Kanana naga nime pili ïyëyï rönnï rɔ gege 19 kina dɔ maga ꞌba eꞌbe Kanana kala ŋgï di Sidona ŋbö kömö Gerara ŋgɔsi ŋgila Gaza di kapa ma kari dɔ roꞌɔ. Tine kapa ma kari yïbï ala ŋbö kebe Sodomo ni ti Gomora ti Adoma ti Zeboyimo ŋbö kömö ŋgɔsi ŋgila Lasa. 20 Ame na rɔ kupö Ama ga mï kpa gɔli mo ga ma koloma mï dɔliŋɔ ꞌbënnï ga ma gege kilende kpënnï ga pili rɔ ꞌberiꞌberi.

21 Seme bɔ löndö ꞌba Yepete ni ma löbu na köyö kupö bilaka pili ame kïdëkï rɔ Ebere ne. 22 Kole ma ꞌba Seme ga na rɔ Elama ni ti Asura ti Arupakasada ti Ludu ti Arama. 23 Kole ma ꞌba Arama ga na rɔ Uzu ni ti Ulu ti Getere ti Mesa. 24 Kole ma ꞌba Arupakasada na rɔ Sela, kina Sela köyö Ebere. 25 Ebere öyö kole rïyö, möyï ma kɔtɔ rɔ Pelege, ame kiya te “Rɔ koza,” römöyï mï kada abo na bilaka ꞌba dɔyayi koza mïnnï. Möyï löndö bo na rɔ Yekotana. 26 Kole ꞌba Yekotana ga na rɔ Alimodada ni ti Selepa ti Azalamaweta ti Jera 27 ti Adorama ti Uzala ti Dikala 28 ti Obala ti Abimayele ti Seba 29 ti Opira ti Awila ti Jobaba. Ya naga nime pili rɔ kupö Yekotana ga. 30 Dɔyayi ma lïjë koloma teyi na kala ŋbö di Mesa kömö Separa mï dɔyayi kuruŋgu ma kileki kapa kari yïbï. 31 Ame na rɔ kupö Seme ga mï kpa gɔli mo ga ma koloma mï dɔliŋɔ ꞌbënnï ga ma gege kilende kpënnï ga pili rɔ ꞌberiꞌberi.

32 Ya naga nime na rɔ kupö kole ꞌba Nowa ga mï kpa gɔli mo ga ma gege pili gɔ yï lïŋgï mo ga. Kupö lïjë na me kïyëyï rönï mï dɔyayi di pötö mini koso rɔ bilaka ꞌba dɔliŋɔ nime pili.

11

Babele

1 Ma dɔgba tönë bine bilaka ꞌba dɔliŋɔ nime pili ilende kpa ŋge kɔtɔ, mï ꞌbö ꞌba lende mo ga inza rɔ ꞌberiꞌberi. 2 Kina ɔdɔ bilaka lesi koloma ꞌdeni rɔ tilaki kebe yïbï tine, lïjë ari kömö mï bi pëpëlë mï dɔyayi ꞌba Babele kina lïjë koloma ŋgï yayi. 3 Tine lïjë ilende rɔ gɔ rönnï, iya te, “Ako doꞌbake töꞌbu gɔ doŋmake kele kandi.”

Kina lïjë koꞌba töꞌbu ŋgï tine zïbïtï na rɔ wa ꞌba ꞌdɔ tora kɔmɔ mo timo. 4 Lïjë iya te, “Ako doꞌbake gawo zize gbï ti tëlï ndende ma kakpa ŋbö kota mïtɔrɔ ꞌdɔ kiꞌdi möyï ze kïlëbï kinza ditaꞌbake ra kote mï dɔyayi pili.”

5 Kina Bɔkoꞌba kako bërï toŋgɔ gawo ti tëlï ndende nima bilaka naga nima koꞌba ne. 6 Na bo kiya ti mï bo, kiya te, “Ya naga nima lïjë pili rɔ bilaka kɔtɔ, kina lïjë ilende kpa gbï ŋge kɔtɔ. Ame na ꞌdeni rɔ tisaki ꞌba wa ma lïjë këdï koꞌdɔ kada mɔtɔ. A mɔtɔ ame lïjë koꞌdɔkɔ toꞌdɔ mo inza konya dönnï kpe. 7 Ako dari bërï tudölö mï kpënnï yaga kinza lïjë kuwö mï lende kiya ꞌbënnï ga ra kpe rɔ gɔ rönnï.”

8 Kina Bɔkoꞌba kïyëyï lïjë ŋgï di yayi kitaꞌba kote mï dɔyayi nime pili lïjë kola toꞌba gawo tönë. 9 Gɔ köꞌdu mo na kïdëkï möyï mo rɔ Babele, ame kiya te “Kudölö,” römöyï di yayi na Bɔkoꞌba kudölö mï kpa bilaka ꞌba dɔyayi nime pili, kina di yayi na gbï bo kïyëyï lïjë kitaꞌba kote mï dɔyayi nime ne.

Kupö Seme

10 Ame na rɔ kupö Seme ga. Kina ɔdɔ Seme koloma ꞌdeni koꞌdɔ kɔmɔ kɔɔ kuluku rïyö (100) tine, na bo köyö Arupakasada. Ama na ꞌdeni rɔ rïyö ꞌba kɔɔ ma di pötö mini koso. 11 Di pötö töyö Arupakasada nime bo oloma ꞌböwu koꞌdɔ kɔmɔ kɔɔ kuluku ꞌbutë (500) bo köyö kole bɔtɔni mɔtɔ ga gbï ti yïtötï.

12 Kina ɔdɔ Arupakasada koloma ꞌdeni koꞌdɔ kɔmɔ kɔɔ ꞌbutë mota döömu tine, na bo köyö Sela. 13 Di pötö töyö Sela nime Arupakasada oloma ꞌböwu koꞌdɔ kɔmɔ kɔɔ kuluku modɔɔmota kɔdɔ dɔmo mota (403) bo köyö kole bɔtɔni mɔtɔ ga gbï ti yïtötï.

14 Kina ɔdɔ Sela koloma ꞌdeni koꞌdɔ kɔmɔ kɔɔ ꞌbutë mota tine, na bo köyö Ebere. 15 Di pötö töyö Ebere nime Sela oloma ꞌböwu koꞌdɔ kɔmɔ kɔɔ kuluku modɔɔmota kɔdɔ dɔmo mota (403) bo köyö kole bɔtɔni mɔtɔ ga gbï ti yïtötï.

16 Kina ɔdɔ Ebere koloma ꞌdeni koꞌdɔ kɔmɔ kɔɔ ꞌbutë mota dɔmosowɔ tine, na bo köyö Pelege. 17 Di pötö töyö Pelege nime Ebere oloma ꞌböwu koꞌdɔ kɔmɔ kɔɔ kuluku modɔɔmota kɔdɔ dɔmo ꞌbutë mota (430) bo köyö kole bɔtɔni mɔtɔ ga gbï ti yïtötï.

18 Kina ɔdɔ Pelege koloma ꞌdeni koꞌdɔ kɔmɔ kɔɔ ꞌbutë mota tine, na bo köyö Ru. 19 Di pötö töyö Ru nime Pelege oloma ꞌböwu koꞌdɔ kɔmɔ kɔɔ kuluku sowɔ kɔdɔ dɔmo modɔmosowɔ (209) bo köyö kole bɔtɔni mɔtɔ ga gbï ti yïtötï.

20 Kina ɔdɔ Ru koloma ꞌdeni koꞌdɔ kɔmɔ kɔɔ ꞌbutë mota dɔmorïyö tine, na bo köyö Seruga. 21 Di pötö töyö Seruga nime Ru oloma ꞌböwu koꞌdɔ kɔmɔ kɔɔ kuluku sowɔ kɔdɔ dɔmo modɔmorïyö (207) bo köyö kole bɔtɔni mɔtɔ ga gbï ti yïtötï.

22 Kina ɔdɔ Seruga koloma ꞌdeni koꞌdɔ kɔmɔ kɔɔ ꞌbutë mota tine, na bo köyö Nawura. 23 Di pötö töyö Nawura nime Seruga oloma ꞌböwu koꞌdɔ kɔmɔ kɔɔ kuluku sowɔ (200) bo köyö kole bɔtɔni mɔtɔ ga gbï ti yïtötï.

24 Kina ɔdɔ Nawura koloma ꞌdeni koꞌdɔ kɔmɔ kɔɔ ꞌbutë rïyö döömu dɔmosowɔ tine, na bo köyö Tera. 25 Di pötö töyö Tera nime Nawura oloma ꞌböwu koꞌdɔ kɔmɔ kɔɔ kuluku rïyö kɔdɔ dɔmo ꞌbutë döömu dɔmosowɔ (119) bo köyö kole bɔtɔni mɔtɔ ga gbï ti yïtötï.

26 Kina ɔdɔ Tera koloma ꞌdeni koꞌdɔ kɔmɔ kɔɔ kuluku kɔtɔ kɔdɔ dɔmo ꞌbutë rïyö (70) tine, na bo köyö Abarama ni ti Nawura ti Arana.

Kupö Tera

27 Ame na rɔ kupö Tera ga. Kole abo ga na rɔ Abarama ni ti Nawura ti Arana. Kole ma ꞌba Arana na rɔ Lɔtɔ. 28 Arana ölë di mï gawo ꞌbënnï Ura mï dɔyayi ꞌba Babele gba kota ꞌbu nnï këdï ti kömönï. 29 Abarama ogbe Sarayi, tine Nawura ogbe ꞌba bo rɔ Mileka nyiti ꞌba Arana. Kole ꞌba Arana mɔtɔ na gbï rɔ Yiseka. 30 Tine löyö iꞌdi rönï dë zi Sarayi lɔko ɔrɔ gbɔ ŋgï rɔ kɔtɔ.

31 Tera ogba kole abo Abarama ni ti kole ꞌba kole abo Lɔtɔ kole ꞌba Arana ti Sarayi ꞌja ꞌba kole abo Abarama kënyï tïnnï di Ura di mï dɔyayi ꞌba Babele tari mï dɔyayi ꞌba Kanana. Tine lïjë ari kömö Arana na lïjë koloma ŋgï kileke bina. 32 Tera ari kölë di Arana yayi koꞌja kɔmɔ kɔɔ ꞌba loma abo këdï ꞌdeni pili kuluku sowɔ kɔdɔ dɔmo muyï (205).

12

Dëkï ꞌBa Abarama

1 Bɔkoꞌba ilende zi Abarama, iya te, “Ënyï di mï dɔyayi ꞌbe di mï löŋgö bilaka ꞌbï ga, di mï liŋɔ ꞌba ꞌbu yï kari mï dɔyayi ame mëdï mileme zïyï ne. 2 Ti miꞌdi kupö bilaka ma konzi kɔdɔ di mïyï. Ti moꞌdɔ yëyï ma laka zïyï miꞌdi möyï yï kïlëbï, ꞌdɔ këddï rɔ yëyï zi bilaka. 3 Ti moꞌdɔ yëyï ma laka zi bilaka ame ga këdï koꞌdɔ yëyï zïyï. Tine ti mulömu bɔtɔ ma kulömu yi. Ti moꞌdɔ yëyï ma laka tïyï pili dɔ bilaka ꞌba dɔyayi.”

4 Kina Abarama kënyï ŋgï kari kɔzɔ ma Bɔkoꞌba kiya zi bo tara. Kina Lɔtɔ ënyï gbï kari kɔtɔ ti bo. Mï kada nima Abarama kënyï di Arana ne kɔmɔ kɔɔ abo ëdï ꞌdeni kuluku kɔtɔ kɔdɔ dɔmo ꞌbutë rïyö döömu (75). 5 Abarama ogba ꞌja abo Sarayi ni ti Lɔtɔ kole ꞌba löndö bo ti wa ame ga pili lïjë këdï timo kpaki ti atɔli ame ga lïjë koꞌja di Arana yayi ne tari timo mï dɔyayi ꞌba Kanana.

Kina ɔdɔ lïjë kömö ꞌdeni mï dɔyayi ꞌba Kanana yayi tine, 6 bo ari nduwë kebe mï dɔyayi nima ŋbö bo kömö ŋgila ŋgërï koro ꞌba Mɔre mï Sekeme. Mï kada mo nima eꞌbe Kanana ëdï gba koloma mï dɔyayi nima yayi. 7 Kina Bɔkoꞌba kileme rönï zi Abarama, kiya te, “Yayi nime na mëdï miꞌdi zi kupö yï ga.” Kina Abarama koꞌba bi ꞌba akumu yayi zi Bɔkoꞌba ame kileme rönï ꞌdeni zi bo ne.

8 Di pötö mo tine na bo kolɔlɔ nduwë kari kapa dɔ roꞌɔ kari dɔyayi kuruŋgu ma kileki kapa Betele ma kari yïbï. Kina bo kari koga taya abo yayi mï löŋgö Betele ni ti Ayi. Betele kebe kapa ma kari dɔ tɔrɔ tine Ayi kebe kapa mo ma kileki yïbï. Di yayi bo oꞌba bi ꞌba akumu gbï bo koloma tumötu Bɔkoꞌba di teyi. 9 Kina bo koloma tolɔlɔ ŋgï nduwë di yayi kari kapa dɔyayi ꞌba Kanana ma kileki dɔ roꞌɔ.

Abarama Ari Ezipeto

10 Tine sëyï ma kënyë ari kilaꞌba ŋgï mï dɔyayi nima yayi. Gɔ köꞌdu mo na Abarama kari ŋbö Ezipeto ꞌdɔ toloma titi mbowa yayi. 11 Kina ɔdɔ bo kari kömö ꞌdeni dɔ maga ꞌdɔ tari ŋgï Ezipeto tine, bo iya zi ꞌja abo Sarayi, bo iya te, “Nï na me kele kulöwö te, 12 ɔdɔ Ezipeto koꞌja yi lïjë ëdï kiya te nï ꞌja ma na, kina lïjë ti kupö ma ŋgï yaga kola yi koloma. 13 Iya zïnnï, iya te, nï lëmï ma na kina lïjë ti kola ma moloma ꞌdɔ koꞌdɔ ma laka gɔ köꞌdu ꞌbï.”

14 Kina ɔdɔ bo kumu dɔ maga nima ꞌdeni kɔdɔ Ezipeto tine, bilaka ꞌba Ezipeto oŋgɔ ꞌja nima ele ŋgï rɔ ma kënyë. 15 Kina ɔdɔ turu ma löbu mɔtɔ ga ꞌba bɔ dɔliŋɔ ma löbu ꞌba Ezipeto nima koꞌja lɔko ꞌdeni tara tine, lïjë ari ŋgï kubï gɔ tele mo zi bo. Kina koto lɔko ŋgï kari liŋɔ abo. 16 Gɔ köꞌdu mo na bɔ nima koloma ŋgï rɔ toꞌdɔ Abarama rɔ ma laka kiꞌdi dɔtumu ꞌba kamölö ni ti banya teyi ti sa ni ti akaca gbï ti atɔli ni ti gamele. 17 Tine gɔ köꞌdu nima bo kogba Sarayi ꞌja ꞌba Abarama ne, na Bɔkoꞌba kodɔ rɔkɔꞌɔ ma kinza kiya naga ŋgï dɔ bo kpaki ti bilaka ꞌba mï liŋɔ abo ga. 18 Kina bo koja laja gɔ Abarama, kiya teyi, iya te, “Waꞌdi na me koꞌdɔ zö te ne? Gɔ waꞌdi na kiya dë zö te, lɔko ꞌja ꞌbï na? 19 Gɔ waꞌdi na kiya te lɔko lëmï yï na kiꞌdi mogba lɔko rɔ ꞌja zö? ꞌJa ꞌbï na me, ogba lɔko kënyï kari yaga di bine.”

20 Bɔ dɔliŋɔ nima iꞌdi lende mo zi bilaka abo ga kogba Abarama koja yaga di mï dɔyayi nima kari ti ꞌja abo Sarayi kpaki ti wa ame ga ꞌdeni rɔ ꞌba bo ne.

13

Abarama Ni Ti Lɔtɔ

1 Kina Abarama kɔdɔ yaga di mï dɔyayi ꞌba Ezipeto ti ꞌja abo kpaki ti wa ame ga pili rɔ ꞌba bo ne. Lɔtɔ ari gbï kɔtɔ ti bo, lïjë kari mï dɔyayi ꞌba Kanana ma kileki kapa dɔ roꞌɔ. 2 Tine Abarama ꞌdeni rɔ bɔ wa ti dɔtumu ꞌba yërï ame ga pili rɔ ꞌba liŋɔ ne rɔ ma konzi gbï ti yamo rɔ mbëmbë. 3 Di yayi na bo kënyï nduwë tolɔlɔ kari yɔki Betele, ŋbö bo kari kömö gɔ bi ma tönë mï löŋgö Betele ni ti Ayi bo koga taya abo pa dɔpara teyi ne. 4 Gɔ bi nima na gbï tönë bo koꞌba bi ꞌba akumu zi Bɔkoꞌba teyi, na bo kari kumötu Bɔkoꞌba yayi.

5 Lɔtɔ ma tönë kari ti Abarama ne ëdï ꞌdeni gbï ti dɔtumu ꞌba yërï rɔ ma konzi ti bilaka ma ꞌba bo ga. 6 Gɔ köꞌdu mo na gɔ bi inza kpe ŋgölö rönnï di mï dɔyayi nima yayi ꞌdɔ toloma bi kɔtɔ, römöyï yërï ꞌbënnï ga onzi ꞌdeni ŋgï rɔ mbëmbë, gɔ bi ꞌba mɔli ɔꞌbɔ dë kpe zïnnï todɔꞌbɔ dönnï teyi. 7 Kina lamo kuꞌdu rönï ŋgï mï löŋgö bɔ koda yërï ꞌba Abarama ga ti bɔ koda yërï ma ꞌba Lɔtɔ ga.

Mï kada nima eꞌbe Kanana ti eꞌbe Pereze ga ëdï gba koloma mï dɔyayi nima. 8 Kina Abarama kilende zi Lɔtɔ, iya te, “Ze rɔ löndö, kinza diꞌdi lamo dë këdï mï löŋgö ze ma ze tïyï ala gbï mï löŋgö bɔ koda yërï ꞌbama ga ma ti ꞌbëyï. 9 Dɔyayi na me pili kömöyï, oza röyï gbɔ yaga di rɔma. Oza kapa ma koꞌdɔkɔ, ɔdɔ koꞌdɔkɔ tari dɔ kapa gali ti mileki ꞌbama te dɔ kapa dörï. Ne ala ari te dɔ kapa dörï ti mileki ꞌbama te dɔ gali.”

10 Lɔtɔ ombi kömönï koŋgɔ yayi ame pili mï bi kïlëdë ꞌba kpa yöpö Yaradene ŋbö kala Zora na ti mini teyi rɔ mbëmbë kɔzɔ nyaka ꞌba Bɔkoꞌba tönë mï Edene, gbï kɔzɔ dɔyayi ꞌba Ezipeto. Wa nime mɔlo gba kota kinza ma Bɔkoꞌba kote dɔ Sodomo ni ti Gomora dë. 11 Kina Lɔtɔ koza ꞌba bo rɔ yayi ame pili mï bi kïlëdë ꞌba yöpö Yaradene, na bo kënyï kari ŋgï nduwë kapa ma kileki yïbï. Toza rɔ ma ya rïyö naga nime koza rönnï na kɔzɔ wa nima tara. 12 Abarama oloma ꞌba bo mï dɔyayi ꞌba Kanana, tine Lɔtɔ ari ꞌba bo koloma mï löŋgö gawo ma mï bi kïlëdë naga nima, kina bo kari koga taya abo ŋgɔsi ŋgila Sodomo. 13 Tine bilaka ꞌba mï gawo nima lende kënyë mo ŋgï rɔ dɔ kiteli kɔmɔ Bɔkoꞌba.

Abarama Ënyë Eborona

14 Di pötö Lɔtɔ kari ꞌdeni tine na Bɔkoꞌba kilende zi Abarama, iya te, “Di mï gɔ bi nima këddï teyi ne, ombi kömöyï koŋgɔ bi toko dɔ kapa ꞌba bi pili. 15 Yayi nime koŋgɔ ne mëdï miꞌdi pili zïyï ti kupö yï ga ꞌdɔ köꞌbö ŋburu rɔ ëꞌbï. 16 Ti miꞌdi kupö yï ga konzi kɔzɔ lupu ꞌba dɔyayi. Ɔdɔ bɔ mo kïtëtë lupu ꞌba mï dɔyayi nime ꞌdeni kote tine na bo ti kɔꞌbɔ ꞌjaa tïtëtë kupö yï ga. 17 Ënyï kiliŋgere kote mï dɔyayi nime pili römöyï mëdï miꞌdi zïyï.”

18 Kina Abarama kolɔlɔ taya abo ŋgï kari ŋgila ŋgërï koro ꞌba Mamore mï Eborona. Kina bo kari koꞌba bi ꞌba akumu yayi zi Bɔkoꞌba.

14

Akaꞌda ꞌBa Abarama

1 Mï kada ꞌba Amorapela ŋere ꞌba Babele ni lïjë ti Ariyɔko ŋere ꞌba Elesara ti Kedarolamera ŋere ꞌba Elama ti Tidala ŋere ꞌba Goyima, ŋere sowɔ naga nime 2 alo ya dɔ Bera ŋere ꞌba Sodomo ni lïjë ti Birasa ŋere ꞌba Gomora ti Sinaba ŋere ꞌba Adoma ti Semebere ŋere ꞌba Zeboyimo ti ŋere ꞌba Bela ame kïdëkï möyï mo gbï rɔ Zora ne. 3 Ŋere muyï naga nime indaꞌba mïnnï kodɔꞌbɔ rönnï kpa ya mï bi kïlëdë ꞌba Sidimi ame ꞌdeni leꞌjete rɔ Pöpö Mëlö ne. 4 Kɔmɔ kɔɔ mo ꞌdeni ꞌbutë dɔmorïyö ame Kedarolamera na koloma rɔ bɔ dönnï pili. Tine mï kɔmɔ kɔɔ ma ꞌbutë dɔɔmota na lïjë kënyï tonyo burutu bo.

5 Mï kɔmɔ kɔɔ ꞌbutë dɔmosowɔ na Kedarolamera ni ti ŋere ame ga ti bo ne kalo ti bɔ ya ꞌbënnï ga kaꞌda eꞌbe Repa ga di Asetoro Karanayima, kina gbï ti eꞌbe Zuza ga di Ama ti eꞌbe Eme ga di mï bi pëpëlë ꞌba Kiriyatayima 6 ti eꞌbe Ori ga di dɔ kuruŋgu ꞌba Edome koga gɔmo ŋbö kala Eleparana kapa ma kari yï mökö. 7 Kina lïjë kuyï kpënnï ꞌböwu di yayi kileki kari te mï Kadesa ame kïdëkï möyï mo pa rɔ Enemisapata ne. Di yayi na lïjë kaꞌda eꞌbe Amaleke ga pili di mï dɔyayi ꞌbënnï gbï ti eꞌbe Amora ame ga koloma ꞌbënnï mï Azazona Tamara ne.

8 Kina ŋere ꞌba Sodomo ni ti ꞌba Gomora ti ꞌba Adoma ti ꞌba Zeboyimo ti ꞌba Bela ame gbï kïdëkï rɔ Zora ne kotɔtɔ bɔ ya ꞌbënnï ga ŋgï kari kpa ya mï bi kïlëdë ꞌba Sidimi. 9 Ŋere muyï naga nime alo ya dɔ ŋere ma sowɔ ame ga rɔ Kedarolamera ŋere ꞌba Elama ni lïjë ti Tidala ŋere ꞌba Goyima ti Amorapela ŋere ꞌba Babele ti Ariyɔko ŋere ꞌba Elesara. 10 Tine bi kïlëdë ꞌba Sidimi mo nima ŋgï lɔ ti gö ꞌba zïbïtï. Kina ɔdɔ ŋere ꞌba Sodomo ni ti ꞌba Gomora këdï koꞌdɔ tiriŋa yaga di zi ya tine, lïjë ilaꞌba ŋgï mï gö tönë ga. Ŋere ma mota na ŋge kolɔlɔ kɔmɔ kari dɔ kuruŋgu.

11 Kina ŋere sowɔ naga nima kolɔ wa ame ga pili mï Sodomo ni ti Gomora ne ŋgï kpaki ti wa ma konyo kari timo. 12 Lïjë indaꞌba Lɔtɔ kole ꞌba löndö ꞌba Abarama ma tönë këdï koloma Sodomo yayi ne ŋgï gbï kpaki ti wa mo ga kari timo. 13 Tine bɔ mɔtɔ ame kɔmɔ di mï ya nima na kako kiya lende mo zi Abarama bɔ Ebere tönë këdï koloma ŋgila ŋgërï koro ꞌba Mamore eꞌbe Amora ne. Mamore ni ti löndö bo ga Esekole ni ti Anera na kindaꞌba mïnnï ꞌdeni ti Abarama.

14 Kina ɔdɔ Abarama kuwö ꞌdeni kiya te indaꞌba kole ꞌba löndö bo ꞌdeni kɔzɔ a nima tara tine, na bo kotɔtɔ bɔ toꞌdɔ ya abo ga ame pili mï liŋɔ abo yayi ne ŋgï. Lïjë ëdï pili kuluku modɔɔkɔtɔ kɔdɔ dɔmo ꞌbutë döömu dɔɔmota (318). Kina lïjë kari tozi gɔ ya naga nima ŋbö kömö Dana. 15 Rɔ mï korɔndɔ ꞌdeni tine na bo koza bilaka abo ga rɔ dɔtumu kuru dɔ ya naga nima koꞌdɔ ya timo kaꞌda koga gɔmo ŋbö kala Oba kapa Damaseke ma kileki dɔ tugbu tɔrɔ. 16 Kina bo kotɔtɔ wa ame ga pili ya naga nima kolɔ ne kileki timo gbï ti Lɔtɔ kole ꞌba löndö bo ti wa mo ga ti ꞌja ma kindaꞌba kpaki ti ꞌbɔki mɔtɔ ga.

Abarama Ni Ti Malekisedeke

17 Di pötö tileki ꞌba Abarama di bi taꞌda ŋere Kedarolamera ni na ŋere ꞌba Sodomo kari turë dɔ bo mï bi kïlëdë ꞌba Sawe ame kïdëkï möyï mo gbï rɔ bi kïlëdë ꞌba ŋere. 18 Kina Malekisedeke ŋere ꞌba Salema ame bo gbï rɔ bɔ akumu ꞌba Bɔkoꞌba ma mïtɔrɔ ne kako ti maŋgolɔꞌbɔ ni ti layi 19 koꞌdɔ yëyï dɔ Abarama, kiya te, “Bɔkoꞌba ꞌba mïtɔrɔ ame koꞌba mïtɔrɔ ni ti dɔyayi ne koꞌdɔ yëyï zi Abarama. 20 Akïlëlu këdï zi bo Bɔkoꞌba ꞌba mïtɔrɔ ame kiꞌdi yi kaꞌda bɔ ya ꞌbï ga ne.”

Kina Abarama kiꞌdi kapa ma ꞌbutë ꞌba wa pili zi Malekisedeke.

21 Ŋere ꞌba Sodomo nima ilende zi Abarama, iya te, “Ileki bilaka ma ga zö, tine wa naga nima pili ogba zïyï.”

22 Tine Abarama ileki dɔmo zi ŋere ꞌba Sodomo nima, iya te, “Mulömu rɔma kɔmɔ ŋere Bɔkoꞌba ꞌba mïtɔrɔ bɔ koꞌba mïtɔrɔ ni ti dɔyayi, 23 a mɔtɔ minza mogba alato ꞌbï ala kabi ꞌba wari ꞌbï ala ëꞌbï ma kɔtɔ mɔtɔ te, kinza kari kiya ra te, ‘Ma na miꞌdi Abarama rɔ bɔ mɔri.’ 24 Minza mogba ëꞌbï ma kɔtɔ mɔtɔ te, tine ŋge rɔ wa ame ga bilaka ma ga konyo ꞌdeni. Ne iꞌdi bɔ pɔri ma ga Anera ni ti Esekole ti Mamore kogba bi gomɔ ꞌba rönnï.”

15

Lömu Ti Abarama

1 Di pötö mo na lende ꞌba Bɔkoꞌba kako zi Abarama ti nyï koꞌde dɔ bo, iya te, “Abarama, kinza kere dë. Ma na rɔ makëtï ꞌba titata yi di zi wa ma kënyë. Mëdï miꞌdi kpa közï zïyï rɔ mbëmbë.”

2 Tine Abarama ileki dɔmo, iya te, “Yö, ŋere Bɔkoꞌba, lende laka waꞌdi na ti kpa közï ꞌbï mo nima koꞌdɔ zö koꞌja möꞌbö ꞌdeni ŋgï kinza kole ɔtɔ ne ya? Bɔ ma këdï kari kindaꞌba apötö ma na ŋgï ti këdï rɔ Elizara ꞌba Damaseke nime. 3 Iꞌdi kole ɔtɔ dë gbï zö yɔ, atɔli nime köyö mï liŋɔ ma ne na ŋgï këdï kari kindaꞌba apötö ma.”

4 Kina bo kuwö Bɔkoꞌba kilende ꞌböwu zi bo, iya te, “Atɔli nima inza kindaꞌba apötö yï. Kole ꞌba gbagba yï na ko këdï kindaꞌba apötö yï.”

5 Kina Bɔkoꞌba koto bo kari yaga, iya te, “Ombi kömöyï mïtɔrɔ kiyɔzɔ tïtëtë këlu naga nime te, kupö yï ga na ti konzi tara.”

6 Abarama iꞌdi dɔ bo gɔ lende ꞌba Bɔkoꞌba kina me kiꞌdi Bɔkoꞌba kïdëkï Abarama rɔ bɔ lende laka. 7 Bɔkoꞌba ilende zi bo, iya te, “Ma na rɔ Bɔkoꞌba ame koꞌde yi di Ura di mï dɔyayi ꞌba Babele ꞌdɔ tiꞌdi yayi nime zïyï gɔ këddï rɔ bɔ dɔmo.”

8 Abarama iya te, “Yö, ŋere Bɔkoꞌba, ti mikali tondo ma mëdï moloma rɔ bɔ dɔmo?”

9 Bɔkoꞌba iya te, “Oꞌde rokɔ sa ti rokɔ banya ti kole kamölö, yërï naga nime pili rɔ ma kɔmɔ kɔɔ mo ga ŋge gba mota ti matukpuru gbï ti kole matukpuru.”

10 Kina Abarama koꞌde yërï naga nime kumu kotopa yïmo rïyö, bo kiyija kapa mo ga pili rɔ ma koriya mindalo rïyö rɔ lömu löŋgö lïjë ti Bɔkoꞌba. Tine bo otopa mï yali mo ga dë. 11 Raŋga ako koꞌdɔkɔ togɔ yida naga nima, tine Abarama oga lïjë ŋgï yaga di teyi.

12 Kina ɔdɔ kada këdï kösö ꞌdeni tine na töꞌdö ma kinza kiya kindaꞌba Abarama ŋgï. Mandölu ma dɔ kiteli utuꞌbö bo ŋgï gbï ti tikere ma mbëmbë. 13 Kina Bɔkoꞌba kilende zi bo, iya te, “Rɔ ma laka kupö yï ga ti koloma rɔ bɔ löwö mï dɔyayi löwö. Lïjë ti koloma rɔ atɔli yayi koꞌdɔ kpɔŋi rönnï ŋbö kɔmɔ kɔɔ kuluku modɔɔmota (400). 14 Tine ti modɔ karama dɔ bilaka ꞌba dɔyayi mo naga nima koꞌdɔ kpɔŋi rönnï ne. Kina ɔdɔ lïjë këdï kɔdɔ ꞌdeni yaga di mï dɔyayi löwö nima, lïjë ti kogba wa ŋgï tïnnï rɔ mbëmbë. 15 Ne ꞌbëyï ti kari ëꞌbï ꞌjaa liya zi ꞌbu yï ga ti mï këyï. Ti kusu yi ꞌjaa ndɔ koꞌja köndë ëꞌbï ꞌdeni kote. 16 Kupö yï ga ti kileki ꞌjaa kako bine mï kada ꞌba kupö ma mï sowɔ ma koloma mï dɔyayi löwö nima yayi römöyï minza moga eꞌbe Amora ga titi yaga di bine, tine ꞌjaa ŋbö ɔdɔ lende kirasi ꞌbënnï ꞌdeni rɔ mbëmbë ꞌdɔ kodɔ karama mo dönnï.”

17 Kina ɔdɔ kada kösö ꞌdeni gɔ bi kölu tine, na Bɔkoꞌba kako ŋgï ti kete paꞌdo ti paꞌdo dɔ kali kako ŋgï kudö kebe mï löŋgö yida naga nima. 18 Mï kada nima na Bɔkoꞌba koꞌdɔ lömu ti Abarama, iya te, “Miꞌdi yayi nime ꞌdeni pili zi kupö yï ga, kisaki mɔlo di kpa dɔ maga ꞌba Ezipeto kala kpa yöpö ꞌba Epurate, 19 ame rɔ dɔyayi ꞌba bilaka naga nima kïdëkï rɔ Kene ti Keneze ti Kadamono 20 ti Ete ti Pereze ti Repa 21 ti Amora ti Kanana ti Girigasa kina gbï ti Yebusa.”

16

Sarayi Ni Ti Agara

1 Sarayi ꞌja ꞌba Abarama öyö kole ma kɔtɔ te dë du zi bo. Tine lɔko ëdï ti atɔli ꞌbënï yayi rɔ yïtö ꞌba Ezipeto kïdëkï möyï mo rɔ Agara. 2 Kina lɔko kilende zi mëꞌdë nï Abarama, iya te, “Bɔkoꞌba na me koꞌjɔŋɔ ma ꞌdeni kinza töyö kole. Atɔli ma nima öꞌdö timo, mɔtɔga lɔko na ti köyö kole zö.”

Kina Abarama kutï ŋgï gɔ lende ꞌba Sarayi nima. 3 Di pötö ma Abarama koloma ꞌdeni koꞌdɔ kɔmɔ kɔɔ ꞌbutë mï dɔyayi ꞌba Kanana tine, na ꞌja abo Sarayi kiꞌdi atɔli ꞌbënï Agara yïtö ꞌba Ezipeto nima ŋgï rɔ ꞌja zi bo. 4 Abarama öꞌdö ti Agara kina kɔmɔ ŋgï.

Kina ɔdɔ lɔko koŋgɔ ꞌdeni lɔko kɔmɔ kɔzɔ wa nima tara tine, lɔko ŋgï rɔ dɔ kombi kebe toŋgɔ Sarayi ŋgï kɔzɔ wa ma yawa. 5 Sarayi iya zi Abarama, iya te, “Ee, lende kënyë nime koꞌdɔ rɔma ne ti kileki döyï. Ma na tönë miꞌdi atɔli ma nime zïyï, kina me lɔko koꞌja ꞌdeni lɔko kɔmɔ, lɔko oŋgɔ ma ꞌdeni ŋgï kɔzɔ wa ma yawa. Bɔkoꞌba koꞌdɔ burë nime mï löŋgö ze tïyï, ɔdɔ ꞌba yë na laka.”

6 Tine Abarama ileki zi Sarayi, iya te, “Lɔko atɔli ꞌbï na, nï ti közï kakpa dönï. Oꞌdɔ lɔko ŋgï kɔzɔ wa ma koꞌdɔkɔ toꞌdɔ mo tara.”

Kina Sarayi koloma ŋgï toꞌdɔ Agara rɔ ma kënyë, na Agara kënyï kiriŋa ŋgï di zïnï.

Malayika Ni Ti Agara

7 Malayika ꞌba Bɔkoꞌba ari kondɔsɔ ti Agara di kpa daa di mï mökö gɔ kɔri kari Surö, 8 kilende zïnï, iya te, “Agara atɔli ꞌba Sarayi, ako di yala kina ëddï kari yala?”

Lɔko iya te, “Mëdï miriŋa di zi Sarayi bɔ dɔma.”

9 Malayika nima iya zïnï, iya te, “Ileki kari zi Sarayi bɔ döyï kuwö dönï.”

10 Kina malayika kileki gbï kiya te, “Mëdï miꞌdi kupö yï ga kara konzi rɔ mbëmbë bi ꞌba tïtëtë mo konya dɔ. 11 Kole nima mïyï ne ëddï köyö rɔ kole bɔtɔni kïdëkï möyï mo rɔ Yisamele, ame kiya te ‘Bɔkoꞌba uwö ꞌdeni,’ römöyï Bɔkoꞌba uwö lisa ꞌbï ꞌdeni. 12 Bo ti koloma rɔ kuruku kɔzɔ akaca ꞌba mökö naga tara. Bo ti koloma köꞌbö rɔ ya ti bilaka pili kina bilaka pili ti köꞌbö gbï rɔ ya ti bo. Bo ti koloma ꞌberi yaga di mï löŋgö wado abo ga pili.”

13 Agara ititi rönï, iya te, “Bɔkoꞌba na me ŋgï moꞌja rɔ ma laka? Mëdï moloma gba rɔ ma kïdïdï di pötö mo ne?”

Gɔ köꞌdu mo na lɔko kïdëkï möyï Bɔkoꞌba ame kileme rönï zïnï ne rɔ “Bɔkoꞌba ma koŋgɔ ma.” 14 Kina ma ꞌdɔ kiꞌdi bilaka kïdëkï möyï daa nima mï löŋgö Kadesa ni ti Berede ne rɔ “Daa ꞌba bɔ dïdï ame koŋgɔ ma ne.”

15 Agara öyö kole zi Abarama kina bo kiꞌdi möyï mo rɔ Yisamele. 16 Mï kada mo nima kɔmɔ kɔɔ ꞌba Abarama ëdï ꞌdeni kuluku kɔtɔ kɔdɔ dɔmo ꞌbutë mota döömu dɔɔkɔtɔ (86).

17

Lömu Ti Yëyï

1 Kina ɔdɔ kɔmɔ kɔɔ ꞌba Abarama këdï ꞌdeni kuluku kɔtɔ kɔdɔ dɔmo ꞌbutë sowɔ döömu dɔmosowɔ (99) tine, na Bɔkoꞌba kileme rönï zi bo, iya te, “Ma na rɔ Bɔkoꞌba bɔ tigɔ dɔ kiteli. Uwö dɔma, kina öꞌbö nduwë toꞌdɔ wa ma kodɔrɔ gɔ kɔmɔ ma. 2 Mëdï moꞌdɔ lömu ma tïyï miꞌdi kupö yï ga konzi rɔ mbëmbë.”

3 Kina Abarama kudë dɔ bo bërï mëmë mo kosa yayi. Bɔkoꞌba iya te, 4 “Moꞌdɔ lömu ma ꞌdeni tïyï, ti këddï rɔ ꞌbu löbu ꞌba bilaka ꞌba dɔꞌbe ma konzi. 5 Möyï yï inza kpe rɔ Abarama, tine ꞌdeni rɔ Abarayama, ame kiya te ‘ꞌBu ꞌba dɔꞌbe,’ römöyï moꞌdɔ yi ꞌdeni rɔ ꞌbu löbu ꞌba bilaka ꞌba dɔꞌbe ma konzi. 6 Ti miꞌdi kupö ma konzi kɔdɔ di mïyï mɔtɔ ga koloma rɔ bɔ dɔliŋɔ ma löbu. Mëdï miꞌdi kupö yï ga konzi koloma rɔ bilaka ꞌba dɔꞌbe ma konzi. 7 Ti miꞌdi lömu ma köꞌbö mï löŋgö ze tïyï gbï ti kupö yï ga nduwë kala gɔ kupö lïjë ga ma di yïꞌböwu yayi. Ti miꞌdi lömu nime köꞌbö rɔ ŋburuŋburu, moloma rɔ Bɔkoꞌba zïyï kina gbï zi kupö yï ga. 8 Mëdï miꞌdi yayi nime këddï koloma yïmo rɔ bɔ löwö ne zïyï kina gbï zi kupö yï ga. Dɔyayi ꞌba Kanana nime pili ti koloma köꞌbö ŋburu rɔ yayi ꞌba kupö yï ga, kina ti möꞌbö gbï rɔ Bɔkoꞌba zïnnï.”

9 Kina Bɔkoꞌba kilende gbï zi Abarayama, iya te, “Nï gbï ꞌdɔ kutï toro lömu nime mï löŋgö ze tïyï ne, nï Abarayama kpaki ti kupö yï ga nduwë kala gɔ kupö lïjë ga ma di yïꞌböwu yayi. 10 Lömu ame ꞌdɔ koro gɔ köꞌbö mï löŋgö ze tïyï gbï ti kupö yï ga ne, kina me. Bɔtɔni pili ame ga rɔ kupö yï ne ꞌdɔ koꞌdɔ dölëtï ꞌba akilele. 11 Ziye pili tilele dɔ ꞌbana ꞌba rɔye ꞌdɔ köꞌbö rɔ kïnë ꞌba lömu nime mï löŋgö ze tïyï ne. 12-13 Kisaki di mï kada nime tɔne nduwë kari dɔgba, ziye tilele kole bɔtɔni pili mï töꞌdö dɔ modɔɔmota di pötö kada ꞌba töyö mo. Kole bɔtɔni ame ga nduwë kala gɔ kupö yï ga ma di yïꞌböwu yayi kpaki ti atɔli ma köyö mï liŋɔ ꞌbï ala ma kugö ti yamo ꞌbï ga ame lïjë rɔ bɔ löwö kinza rɔ kupö ꞌba mïyï ne pili ꞌdɔ tilele mo. Ame na rɔ kïnë ꞌba lömu ma mï yida rɔye ꞌdɔ kileme lömu nime moꞌdɔ tïyï ne öꞌbö ꞌdeni rɔ ŋburuŋburu. 14 Bɔtɔni ame kilele dë ne inza kpe rɔ ꞌbama römöyï bo oro lömu ma dë.”

15 Kina Bɔkoꞌba kilende ꞌböwu zi Abarayama, iya te, “Kinza kïdëkï möyï ꞌja ꞌbï Sarayi dë kpe rɔ Sarayi, tine möyï nï ꞌdeni rɔ Sara. 16 Mëdï moꞌdɔ yëyï ma laka zïnï lɔko köyö kole zïyï. Mëdï moꞌdɔ yëyï zïnï lɔko koloma rɔ ma ꞌba bilaka ꞌba dɔꞌbe ma konzi. Bɔ dɔliŋɔ ma löbu ti kɔdɔ di mï kupö nï ga.”

17 Kina Abarayama kudë dɔ bo bërï mëmë mo kosa yayi. Tine bo ögö kiya ti mï bo, iya te, “Bɔtɔni ame kɔmɔ kɔɔ mo ꞌdeni kuluku rïyö (100) ne, ti köyö kole yɔ? Sara ame kɔmɔ kɔɔ mo ꞌdeni kuluku kɔtɔ kɔdɔ dɔmo ꞌbutë sowɔ (90) ne ti köyö kole yɔ?”

18 Kina bo kiya zi Bɔkoꞌba, iya te, “Dëne ꞌdɔ kiꞌdi Yisamele ra gbɔ ꞌdɔ koloma rɔ bi dɔma.”

19 Bɔkoꞌba iya te, “Inza tara, ꞌja ꞌbï Sara ëdï köyö kole zïyï kiꞌdi möyï mo rɔ Yisika. Kina ti mulömu lömu ma nime köꞌbö ti bo nduwë rɔ ŋburuŋburu kala gɔ kupö bo ga ma di yïꞌböwu. 20 Ne muwö akititi ꞌbï ma gɔ lende ꞌba Yisamele ꞌdeni, ti moꞌdɔ yëyï zi bo miꞌdi kole konzi zi bo, kupö bo kara rɔ mbëmbë. Bo ti këdï rɔ ꞌbu ꞌba ŋere ꞌbutë dɔmorïyö. Kina ti miꞌdi kupö bo ŋgï kara rɔ bilaka ꞌba dɔꞌbe ma löbu. 21 Tine ti mulömu lömu ma köꞌbö ti Yisika ame Sara këdï köyö zïyï ti kɔɔ kabate ne.”

22 Kina ɔdɔ Bɔkoꞌba kote tilende ꞌdeni zi Abarayama kɔzɔ a nime te tine, na bo kari ëꞌbënï ŋgï.

23 Mï kada kɔtɔ mo nima na Abarayama kuwö dɔ Bɔkoꞌba, bo kogba kole abo Yisamele kilele kpaki ti bɔtɔni ame ga pili mï liŋɔ abo ne ti atɔli ma köyö mï liŋɔ abo ga pili ti ma bo kugö ti yamo abo naga. 24 Mï kada nima kilele Abarayama ne kɔmɔ kɔɔ abo ëdï ꞌdeni kuluku kɔtɔ kɔdɔ dɔmo ꞌbutë sowɔ döömu dɔmosowɔ (99). 25 Tine kɔmɔ kɔɔ ꞌba kole abo Yisamele ëdï ꞌdeni ꞌbutë dɔɔmota. 26 Mï kada kɔtɔ nima na kilele Abarayama ni kpaki ti kole abo Yisamele pili 27 ti atɔli ma köyö mï liŋɔ abo ga kpaki ti ame ga bo kugö ti yamo di zi bɔ löwö ne.

18

Bɔkoꞌba Ako Tori Abarayama

1 Bɔkoꞌba ileme rönï zi Abarayama di ŋgila ŋgërï koro ꞌba Mamore koꞌja Abarayama këdï koloma kpadörï ꞌba rö kilaka abo ꞌdeni mï zana kada ma kata. 2 Bo ombi kɔmɔ bo koꞌja bilaka mota këdï kɔrɔ yayi. Kina ɔdɔ bo koꞌja lïjë ꞌdeni tara tine, na bo kiriŋa ŋgï kurë dönnï, bo kudë dɔ bo bërï mëmë bo kosa yayi. 3 Bo iya te, “Ŋere ma ga, momaꞌjo rɔma ziye kinza kitelike dë di dɔliŋɔ ma. Ma na me bine toja laja ziye. 4 Iꞌdike moꞌde mini kurögöke ndïye timo, kindawoke rɔye mbowa bïcï ŋgërï nime bine 5 ꞌdɔ moma akonyo ɔtɔ ga ziye konyoke. Di pötö mo tine ti karike eꞌbe ꞌjaa nduwë dɔ liŋgere ꞌbe, kɔzɔ ame kutïke ꞌdeni tako toŋgɔ ma bɔ laja ꞌbe ne, iꞌdike moja laja ziye.”

Na ya naga nima kiya te, “Ele, oꞌdɔ kɔzɔ ma kiya.”

6 Kina Abarayama köpu welo kari rö zi Sara ꞌdë yayi, iya te, “Ogba sapiya welo kiyari ruzu ma kele koŋma rɔ maŋgolɔꞌbɔ.”

7 Kina bo kiriŋa kari mï jɔlɔ kope kole sa ma kɔnɔ laka, kiꞌdi zi bɔ laja koꞌdɔ welo. 8 Kina bo kogba wï ma kërï gbï ti ma kara ti yida mo tönë koꞌde kutë kɔmɔ ya naga nima. Kina bo koloma ŋgï rɔ toja laja zïnnï di bïcï ŋgërï nima yayi, lïjë konyo kpënnï.

9 Lïjë ititi bo, iya te, “ꞌJa ꞌbï Sara ëdï yala?”

Bo iya te, “Lɔko ëdï rö bine.”

10 Bɔ ma kɔtɔ di mï löŋgö ya naga nima, iya te, “Mëdï mileki mako kabate ti kɔɔ, kina ꞌja ꞌbï Sara ti köyö kole ŋgï.”

Sara ëdï kpadörï kebe gɔ bo yayi këdï kuwö lende nime. 11 Abarayama ni kpaki rïyö ti Sara öndë ꞌdeni gɔmo kɔwɔ. Kina Sara inza gbï kpe ti a dɔ ꞌja. 12 Gɔ köꞌdu mo na lɔko kögö, kiya te, “Ze ame döndë ꞌdeni rɔ korɔꞌbɔ kɔzɔ a nime te kpaki rïyö ti mëꞌdë ma ne, ti mebe ꞌböwu toꞌdɔkɔ töꞌdö ti mëꞌdë?”

13 Kina Bɔkoꞌba nima kititi Abarayama, iya te, “Gɔ waꞌdi na Sara kögö kiya te, ‘Ti möyö kole ŋgï koꞌja möndë ama ꞌdeni?’ 14 A mɔtɔ ëdï ma toꞌdɔ mo konya dɔ Bɔkoꞌba? Kɔzɔ kada ame mose köꞌdu mo ne, mëdï mileki mï kpa dökïkërï, kina Sara ti kɔmɔ kole ŋgï.”

15 Tine Sara ꞌdeni rɔ tikere, na lɔko kandi gɔmo, iya te, “Mögö dë.”

Bo iya te, “Inza tara, ögö ko rɔ ma laka.”

Akititi Gɔ Sodomo

16 Ya naga nima ënyï di yayi kuyï kömönnï kari dɔ Sodomo. Kina Abarayama kari tïnnï koto gönnï gɔ kɔri. 17 Bɔkoꞌba iya ti mï bo, iya te, “Minza musu dɔ wa ma mëdï mari toꞌdɔ mo nime di zi Abarayama. 18 Kupö bo ga na ti këdï rɔ bɔ tigɔ gbï rɔ ma dɔ kiteli. Kina ti bo na ti koꞌdɔ yëyï ma laka zi bilaka pili. 19 Bo na rɔ bɔ ame migeli ꞌdeni ꞌdɔ bo kiꞌdi kole abo ga kpaki ti kupö bo ga kuwö dɔma gɔ lïjë koꞌdɔ wa ma kodɔrɔ ame rɔ ma laka ne. Kina ɔdɔ lïjë koꞌdɔ ꞌdeni tine ti moꞌdɔ wa ame ga mulömu ꞌdɔ toꞌdɔ mo zi Abarayama ne ŋgï.”

20 Kina bo kiya zi Abarayama, iya te, “Lëbï ꞌba lende kënyë ꞌba Sodomo ni ma ti Gomora udu ꞌdeni kömö mbili ma. Lende kënyë ꞌbënnï ꞌdeni ŋgï rɔ dɔ kiteli. 21 Mëdï mari toŋgɔ mo, ɔdɔ ëdï ŋgï kɔzɔ lëbï mo ame muwö ne tara ya. Ne ɔdɔ kinza tara ti mikali gbï.”

22 Kina ya ma rïyö kënyï ŋgï nduwë kari kapa yɔki Sodomo, tine Bɔkoꞌba ileke ꞌba bo ti Abarayama yayi. 23 Kina Abarayama kese ŋgɔsi ŋgila Bɔkoꞌba kititi, kiya te, “Ti kote dɔ bɔ lende laka gbï yaga kɔtɔ ti bɔ lende kënyë? 24 Ɔdɔ bɔ lende laka këdï kuluku kɔtɔ mï gawo nima, ti kote dɔmo gbï yaga? Ti kɔmɔ gawo nima dë gɔ köꞌdu ꞌba bilaka kuluku kɔtɔ naga nima yïmo yayi ne? 25 Rɔ ma laka mikali inza kote dɔ bɔ lende laka pili yaga kɔtɔ ti bɔ lende kënyë. Toꞌdɔ mo tara inza kari du te laka. Ɔdɔ koꞌdɔ kɔzɔ a nima tara ëddï kodɔ gomɔ dɔ bɔ lende laka kpaki ti bɔ lende kënyë. Toꞌdɔ mo tara inza du te rɔ ma laka. Nï bɔ koꞌdɔ burë ꞌba dɔyayi pili na rɔ bɔ koꞌdɔ wa ma kodɔrɔ.”

26 Bɔkoꞌba iya te, “Ɔdɔ moꞌja bɔ lende laka këdï kuluku kɔtɔ mï Sodomo yayi, mëdï mɔmɔ gawo nima pili gɔ köꞌdu ꞌbënnï.”

27 Abarayama ileki ꞌböwu kiya zi Bɔkoꞌba, iya te, “Momaꞌjo rɔma zïyï Bɔkoꞌba ola ma gɔ tilende zïyï rɔ dɔ kïtëwu. Minza rɔ ɔtɔ, ma ŋgï rɔ lupu ni ma ti buruku. 28 Ne ɔdɔ ma muyï konye rönnï yaga di kɔmɔ bɔ lende laka naga nima, ti kote dɔ gawo nima pili yaga gɔ köꞌdu ꞌba ya ma muyï naga nima kinza kpe teyi ne?”

Bo iya te, “Ɔdɔ moꞌja bɔ lende laka yayi ꞌbutë sowɔ döömu, minza mote dɔmo.”

29 Abarayama ititi ꞌböwu, iya te, “Ne ɔdɔ koꞌja bɔ lende laka ŋge ꞌbutë sowɔ yayi?”

Bo iya te, “Ɔdɔ bɔ lende laka këdï yayi ꞌbutë sowɔ, minza mote dɔmo.”

30 Abarayama iya te, “Bɔkoꞌba, momaꞌjo rɔma zïyï, kinza kënyï dë rɔ ꞌdïrï tö, iꞌdi milende gbï. Ne ɔdɔ koꞌja ŋge ꞌbutë mota?”

Bo iya te, “Ɔdɔ moꞌja bɔ lende laka ꞌbutë mota yayi minza moꞌdɔ.”

31 Abarayama iya te, “Bɔkoꞌba, momaꞌjo rɔma zïyï, ola ma gɔ tilende zïyï rɔ dɔ kïtëwu. Ne ɔdɔ koꞌja këdï ŋge ꞌbutë rïyö yayi?”

Bo iya te, “Minza mote dɔ gawo nima ɔdɔ ma ꞌbutë rïyö këdï yayi.”

32 Abarayama iya te, “Bɔkoꞌba, kinza kënyï dë rɔ ꞌdïrï tö, iꞌdi ma milende ŋge mï kɔtɔ na ti. Ne ɔdɔ koꞌja ŋge ꞌbutë?”

Bo iya te, “Minza mote dɔmo ɔdɔ këdï ŋge ꞌbutë.”

33 Di pötö bo kote tilende ꞌdeni ti Abarayama na Bɔkoꞌba kari abo ŋgï tine na Abarayama kileki ŋgï liŋɔ.

19

Lɔtɔ Ni Ti Malayika

1 Malayika rïyö naga nima ari kömö Sodomo rɔ mï dɔkɔpiyari, koꞌja Lɔtɔ këdï koloma kpa reki yayi. Kina ɔdɔ bo koꞌja lïjë ꞌdeni tara tine na bo kënyï ŋgï kurë dönnï kudë dɔ bo bërï kömönnï. 2 Bo iya te, “Ŋere ma ga, ma na me bine ꞌdɔ toja laja ziye. Momaꞌjo rɔma ziye akoke liŋɔ ma gɔ kurögöke ndïye köꞌdöke, mɔlo ŋbɔ tine ti karike eꞌbe ꞌjaa.”

Lïjë iya te, “Inza tara, dëdï döꞌdö eze yaga bi kɔpɔ nime bine.”

3 Tine bo oloma toꞌdɔ atiri gönnï rɔ gögö na lïjë kari ŋgï gbɔ liŋɔ abo. Bo iꞌdi koŋma maŋgolɔꞌbɔ koꞌdɔ akonyo ma koŋmi zi ya naga nima konyo kpënnï.

4 Tine gba kota kinza lïjë köꞌdö bërï na bɔtɔni ꞌba mï gawo nima kotɔtɔ rönnï ŋgï pili yayi, yɔbi kpaki ti bulöbu mo ga otɔtɔ rönnï ŋgï me kuru dɔ rö nima toko teyi. 5 Kina lïjë kïdëkï Lɔtɔ kititi, iya te, “Bilaka naga nime kako mï dɔkɔpiyari nime liŋɔ ꞌbï bine ne lïjë ëdï yala? Oja lïjë yaga zize dayi gɔ döꞌdö tïnnï.”

6 Lɔtɔ ɔdɔ kari zïnnï yaga yayi, kurögö kpadörï teyi ti gönï, 7 kilende zïnnï, iya te, “Löndö ma ga, momaꞌjo rɔma ziye, kinza koꞌdɔke lende ma kënyë ma tara ga dë. 8 Mëdï ti yïtötï rïyö bine ame lïjë gba kikali a mɔtɔ rɔ bɔtɔni dë, iꞌdike moja lïjë ziye bine koꞌdɔke ɔtɔ nima mïye ne zïnnï. Ne kinza koꞌdɔke a mɔtɔ dë zi ya naga nime, römöyï lïjë ako ꞌdeni rɔ ŋba mï gɔ bi ꞌba loma ma.” 9 Tine lïjë iya te, “Ese yaga di kɔmɔze, nï bɔ löwö nime, nï yë na ꞌdɔ kebe tiꞌdi lende zize? Dëdï doꞌdɔ wa kënyë tɔne zïyï kebe ma doꞌdɔkɔ ꞌdɔ toꞌdɔ mo zïnnï.”

Kina lïjë kiꞌdi tïtïŋï Lɔtɔ ŋgï rɔ ma kënyë, lïjë kese ꞌdeni ꞌdɔ todowe kpadörï.

10 Tine na ŋba naga nima koja közïnnï ŋgï gɔ Lɔtɔ kotɔ kileki rö, kurögö kpadörï teyi. 11 Kina ŋba tönë ga kïyölu kɔmɔ bilaka naga nima gɔ kpadörï yayi ne ŋgï pili yaga kinza lïjë koꞌja kpadörï nima ra gbï.

12 Ŋba naga nima ititi Lɔtɔ, iya te, “Ëddï ti bilaka ꞌbï mɔtɔ ga bine? Ɔdɔ bɔ lanzo yï ga ti kole ꞌbï ga ti yïtötï ꞌbï ga ti ma wado ꞌbï ga këdï mï gawo nime bine, otɔtɔ lïjë koja yaga, 13 römöyï dëdï doꞌdɔkɔ tote dɔ gɔ bi nime yaga. Lëbï ꞌba lende kënyë mbëmbë ꞌba bilaka ꞌba gɔ bi nime ömö ꞌdeni zi Bɔkoꞌba, kina me koja ze ꞌdeni tote dɔ gɔ bi nime.”

14 Lɔtɔ ënyï kari zi bɔ lanzo bo ga ame këdï koꞌdɔkɔ togbe yïtötï abo ga ne, iya te, “Ënyï kɔdɔke yaga welo di mï gɔ bi nime, Bɔkoꞌba oꞌdɔkɔ ꞌdeni tote dɔ gawo nime.”

Tine lïjë iya te bo ëdï ka kïndëndë dönnï.

ꞌJa ꞌBa Lɔtɔ

15 Mï kano bi ꞌdeni tine malayika naga nima iya te, “Lɔtɔ, ënyï welo kogba ꞌja ꞌbï ni ti yïtötï rïyö ꞌbï naga nime kɔdɔke yaga di bine, kinza kote dɔye ra kɔtɔ mï karama nime këdï kodɔ dɔ gawo nime ne.”

16 Tine Lɔtɔ ëdï gba kicayi kina malayika naga nima kindaꞌba közï bo ti ꞌja abo kpaki ti yïtötï abo ga koja yaga di mï gawo nima, römöyï Bɔkoꞌba ti mï këyï rɔ mbëmbë rɔ bo. 17 Kina ɔdɔ malayika koja lïjë ꞌdeni gɔ kɔri tine, bɔ ma kɔtɔ iya te, “Iriŋake tɔmɔ dïdï ye. Kinza koŋgɔke bi dë kileki yïꞌböwu kina kinza kɔrɔke dë gbï mï bi kïlëdë bine. Iriŋake ŋbö dɔ döku tɔmɔ rɔye kinza kote dɔye.”

18 Lɔtɔ iya te, “Inza tara, ŋere ma ga, 19 oꞌdɔke ma ꞌdeni kele kulöwö kɔmɔke dïdï ma. Dɔ döku nima ɔwɔ kënyë, tölë löbu nime ëdï kuru dɔma kupö ma gba kota kinza mömö yayi. 20 Ma laka mo gawo titi nime na ŋɔli ꞌdɔ tiriŋa teyi, iꞌdi ma miriŋa yayi, kɔzɔ ame koŋgɔ bo ka ŋgï rɔ gɔ bi ma titiyi kina ti mɔmɔ ŋgï yayi.”

21 Malayika iya te, “Ele, mutï ꞌdeni gɔ lende kiya ꞌbï, minza mote dɔ bi nima kpe yaga. 22 Oꞌdɔ röyï welo kiriŋa yayi, minza moꞌdɔ a mɔtɔ titi gba kota kinza kömö yayi.”

Gɔ köꞌdu nima Lɔtɔ kiya te bi nima ŋge titiyi ne, na kiꞌdi kïdëkï möyï mo ŋgï rɔ Zora, ame kiya te “Titi.” 23 Lɔtɔ ari kömö yayi ꞌdeni ti kada këdï kiꞌdi kpënï. 24 Kina Bɔkoꞌba kodɔ paꞌdo ŋgï ti kulugbï döku ma këdï kilaŋma kako di mïtɔrɔ dɔ gawo ꞌba Sodomo ni ti Gomora. 25 Kina kote dɔ gawo naga nima ŋgï pili yaga kpaki ti bi kïlëdë mo pili ti bilaka mo ga ti wa ame ga kötu mï gɔ bi nima yayi. 26 Tine ꞌja ꞌba Lɔtɔ uyï kömönï kileki yïꞌböwu na lɔko kɔrɔ ŋgï kïyï yayi rɔ döku ꞌba mëlö.

27 Mɔlo mï dɔŋbɔ mo nima na Abarayama kënyï kari gɔ bi tönë bo kɔrɔ pa kɔmɔ Bɔkoꞌba di teyi ne. 28 Bo oŋgɔ bi kari dɔ Sodomo ni ti Gomora ti dɔyayi pili ma mï bi kïlëdë nima, tine bo oꞌja kötu na ŋgï këdï kanyo gulïyï di dɔyayi nima yayi kɔzɔ kötu ꞌba lïndï tara. 29 Mï kada nima Bɔkoꞌba këdï kote dɔ gawo ꞌba mï bi kïlëdë naga nima Lɔtɔ koloma teyi ne, bo iꞌdi akititi ꞌba Abarayama tönë dë du te kudölu di dɔ bo. Bo oja Lɔtɔ ŋgï yaga di mï tölë löbu nima.

Kupö Lɔtɔ

30 Lɔtɔ rɔ tikere di bi toloma mï Zora, kina bo kënyï ŋgï yaga di yayi ti yïtötï rïyö abo naga nima kari koloma mï tïꞌbörö ꞌba döku. 31 Tine na nyiti ma löbu mo kënyï kiya zi lëmï nï ma titi, iya te, “ꞌBu ze na me köndë ꞌdeni. Kina me bɔtɔni ɔtɔ inza gbï mï dɔyayi nime bine yɔ ꞌdɔ kogbe ze kɔzɔ dölëtï ꞌba bilaka lesi pili. 32 Ako diꞌdi ꞌbu ze kuwë layi gɔ döꞌdö tïnï ꞌdɔ döyö kole ti bo.”

33 Mï korɔndɔ nima na lïjë kiꞌdi bo kuwë layi, na nyiti ma löbu mo kari köꞌdö ti bo. Tine layi upö bo ꞌdeni ŋgï iꞌdi bo ikali gɔmo dë.

34 Mï bi këzë ma di gɔmo na, nyiti ma löbu mo tönë kako kiya zi lëmï nï ma titi, iya te, “Möꞌdö ti ꞌbu ze ti korɔndɔ ene, ako diꞌdi bo gbï kuwë layi tɔne gɔ kari köꞌdö tïnï ꞌdɔ döyö kole ti bo.”

35 Kina lïjë kiꞌdi bo kuwë layi gbï mï korɔndɔ ama, na nyiti ma titi mo kari köꞌdö ŋgï ti bo, tine layi upö bo ꞌdeni gbï iꞌdi bo ikali gɔmo dë.

36 Wa nime na kiꞌdi yïtötï ꞌba Lɔtɔ ga kɔmɔ kpaki rïyö köyö kole ti bo. 37 Nyiti ma löbu mo öyö kole bɔtɔni kiꞌdi möyï mo rɔ Mowaba, bo na rɔ yï lïŋgï ꞌba bilaka naga nima kïdëkï rɔ Mowaba ame ga leꞌjete ne. 38 Nyiti ma titi mo öyö gbï rɔ kole bɔtɔni, na lɔko kiꞌdi möyï mo rɔ Benami. Bo na rɔ yï lïŋgï ꞌba bilaka naga nima kïdëkï rɔ Amona ame ga leꞌjete ne.

20

Abarayama Ni Ti Abimeleke

1 Abarayama ënyï di Mamore yayi kolɔlɔ kari kapa dɔ roꞌɔ. Kina bo kari koloma mï löŋgö Kadesa ni ti Surö. Koꞌja bo koloma ꞌdeni mï Gerara yayi tine 2 na bo kiya te ꞌja abo Sara nima lëmï bo na. Gɔ köꞌdu mo na Abimeleke ŋere ꞌba Gerara koja laja gɔ Sara kogba koto kari liŋɔ abo rɔ ꞌja zi bo.

3 Mï korɔndɔ ma dɔ kɔtɔ mɔtɔ na Bɔkoꞌba kiꞌdi nyï koꞌde dɔ Abimeleke, iya te, “Ëddï kölë, ꞌja nima kogba ne lɔko ꞌja ꞌba bɔ mɔtɔ na.”

4 Tine Abimeleke osa rɔ Sara dë gba, na bo kileki kiya zi Bɔkoꞌba, iya te, “Bɔkoꞌba, ti kupö ma ŋgï ti bilaka ma ga kinza ma mirasi lende ɔtɔ? 5 Abarayama na kiya te ꞌja nime lëmï bo na. Kina lɔko iya gbï te bɔ nima löndö nï na. Dökïꞌdï ma ti közö rɔ ma kɔpɔ di mï lende nime moꞌdɔ ne. Inza du te rɔ lende kirasi zö.”

6 Kina Bɔkoꞌba kilende zi bo di mï nyï nima, iya te, “Mikali ꞌdeni dökïꞌdï yï rɔ ma kɔpɔ di mï lende nima. Gɔ köꞌdu mo na ma mota yi di bi tirasi lende zö kiꞌdi kosa rɔ ꞌja nima dë ne. 7 Ileki lɔko kari zi mëꞌdë nï. Bo bɔ kumë lende ma na kina bo ti kititi ma ŋgï göyï ꞌdɔ kɔmɔ. Ne ɔdɔ kileki lɔko dë rɔ ma laka ëddï kölë pili ti bilaka ꞌbï ga.”

8 Mɔlo mï dɔŋbɔ mo na Abimeleke kïdëkï bɔ laja abo ga kïyëtï gɔ köꞌdu nime teyi. Kina lïjë ŋgï pili rɔ tikere. 9 Abimeleke ïdëkï Abarayama kititi, iya te, “Waꞌdi na me koꞌdɔ zize te ne? Wali kënyë waꞌdi na moꞌdɔ zïyï kiꞌdi koꞌde tölë löbu nime dɔma kpaki ti bilaka ꞌba dɔliŋɔ ma nime? Wa nime koꞌdɔ zö ne bɔtɔ mɔtɔ ame ŋgï gɔ koꞌdɔ lende ma tara inza du te.”

10 Abimeleke ititi Abarayama, iya te, “Waꞌdi na komeri kiꞌdi koꞌdɔ lende nime zö te?”

11 Abarayama iya te, “Moꞌdɔ tara römöyï momeri ꞌbama miya te bilaka ꞌba mï dɔyayi nime ere Bɔkoꞌba dë kina mɔtɔga lïjë ti kupö ma ŋgï ꞌdɔ lïjë kogba ꞌja ma. 12 Ne rɔ ma laka lɔko ŋgï rɔ lëmï ma, nyiti ꞌba baba tine mönï na ꞌberi kina me mogbe lɔko rɔ ꞌja ma. 13 Gɔ köꞌdu mo na mï kada ma Bɔkoꞌba koja ma yaga di mï liŋɔ ꞌba ꞌbu ma tari tulë mï dɔyayi löwö ne na miya zïnï, miya te, ‘Akɔꞌɔ ma ꞌdɔ kileme zö na me. Mï gɔ bi pili ame ga dömö teyi iya zi bilaka mo ga te ma löndö yï na.’ ”

14 Kina Abimeleke kileki Sara ŋgï zi Abarayama kogba kamölö ni ti sa ti atɔli kiꞌdi zi bo. 15 Abimeleke iya te, “Dɔyayi ma na me pili kömöyï. Oloma kapa ma koꞌdɔkɔ.”

16 Bo ileki kiya zi Sara, iya te, “Oŋgɔ, miꞌdi yamo ꞌdeni kuluku ꞌbutë rïyö (1,000) zi löndö yï ꞌdɔ kileme yi rɔ ma kɔpɔ kɔmɔ bilaka naga nime pili. Bilaka pili ti kikali ŋgï irasi lende ɔtɔ dë du te.”

17 Abarayama ititi Bɔkoꞌba gɔ Abimeleke na Bɔkoꞌba kileŋo Abimeleke ŋgï pili ti ꞌja mo ga kpaki ti yïtötï ma rɔ atɔli abo ga, 18 römöyï Bɔkoꞌba ɔrɔ ꞌja liŋɔ ꞌba Abimeleke ꞌdeni pa me kinza köyö kole gɔ köꞌdu nima bo kogba Sara ꞌja ꞌba Abarayama ne.

21

Töyö Yisika

1 Bɔkoꞌba oꞌdɔ yëyï zi Sara kɔzɔ ame bo kiꞌdi köꞌdu mo tara. 2 Kina lɔko kɔmɔ köyö kole zi Abarayama mï töndë abo nima mï kada ma Bɔkoꞌba kose gɔmo zi bo tönë. 3 Abarayama ïdëkï möyï kole nima Sara köyö zi bo ne rɔ Yisika. 4 Kina bo kilele kole abo Yisika mï töꞌdö dɔ modɔɔmota kɔzɔ ma Bɔkoꞌba kose gɔmo zi bo tara. 5 Kɔmɔ kɔɔ ꞌba Abarayama ꞌdeni kuluku rïyö (100) mï kada nima köyö Yisika ne. 6 Sara iya te, “Bɔkoꞌba iꞌdi ma ꞌdeni tögö rɔ lɔŋɔ. Bɔtɔ ame pili kuwö lende nime ti kögö gbï kɔtɔ tö.”

7 Lɔko iya te, “Yë na ti kiya ꞌböwu te zi Abarayama, Sara ti kiꞌdi mba kpa kole yɔ? Kina me möyö kole ꞌdeni zi bo mï töndë abo nime.”

Toga Agara

8 Kina ɔdɔ kole kïyöbu ꞌdeni tine na Abarayama koꞌdɔ karama ma löbu ŋgï mï kada ꞌba tola gɔ mba ꞌba kole.

9-10 Sara ari koꞌja Yisamele kole ame Agara yïtö ꞌba Ezipeto köyö zi Abarayama ne këdï koꞌdɔ dede rɔ kole ꞌbënï Yisika. Kina lɔko kiya zi Abarayama, iya te, “Oga ꞌja atɔli nime yaga ti kole ꞌbënï nime. Kole ꞌbënï nime inza koloma rɔ bɔ dɔ apötö yï kɔtɔ ti kole ma Yisika.”

11 Kina Abarayama ŋgï rɔ meri gɔ lende ꞌba kole abo Yisamele. 12 Tine Bɔkoꞌba iya zi bo, iya te, “Kinza koloma dë rɔ meri gɔ lende ꞌba kole ꞌbï ti ꞌja atɔli ꞌbï nime. Oꞌdɔ wa ame ga Sara kiya zïyï ne, römöyï Yisika na këdï koja dɔ kupö yï. 13 Kina ti miꞌdi kupö kole ꞌba ꞌja atɔli nima gbï kara rɔ dɔꞌbe ma löbu römöyï bo kole ꞌbï na gbï.”

14 Kina Abarayama kënyï mɔlo mï dɔŋbɔ kogba kilaka ꞌba mini ti maŋgolɔꞌbɔ kiꞌdi zi Agara kowe dɔkɔnyɔ mo koga kari bitɔ ga yayi ti kole nima gɔmo. Kina lɔko kari ŋgï tilaki kebe mï mökö ꞌba Berasaba.

15 Kina ɔdɔ mini ꞌba mï kilaka nima kote rönï ꞌdeni tine, na lɔko kola kole tönë ŋgï yï ꞌjöwu mɔtɔ yayi. 16 Kina lɔko kënyï di dɔmo kari koloma caki rɔ ma kɔwɔ kɔzɔ bi ꞌba toꞌbe kɔmo naga tara, römöyï lɔko iya te, “Moꞌdɔkɔ dë ꞌdɔ moŋgɔ kole ma këdï kölë di kɔmɔ ma.”

Koꞌja lɔko koloma ꞌdeni caki yayi na lɔko kebe tudu.

17 Bɔkoꞌba uwö kole nima këdï kudu na malayika ꞌba Bɔkoꞌba kilende zi Agara di mïtɔrɔ, iya te, “Agara, gɔ waꞌdi? Kinza kere dë. Bɔkoꞌba uwö dɔ kole nima ꞌdeni di gɔ bi ma bo këdï teyi. 18 Ënyï kari kindaꞌba közï bo tɔrɔ. Mëdï miꞌdi dɔꞌbe ma löbu kɔdɔ di mï bo.”

19 Kina Bɔkoꞌba kiyɔpɔ kɔmɔ Agara kiꞌdi lɔko koꞌja daa ꞌba mini, kina lɔko kari kunö mini mï kilaka tönë kiꞌdi zi kole nima kuwë.

20 Bɔkoꞌba oloma laka ti kole tönë ŋbö kïyöbu. Bo oloma mï mökö kutu rɔ bo rɔ bɔ koꞌbe kanya közï kikaka. Mï mökö ꞌba Parana na bo koloma teyi. 21 Ma bo ari kogbe ꞌja zi bo di mï yïtötï ꞌba Ezipeto.

Pɔri Mï Löŋgö Abarayama Ni Ti Abimeleke

22 Mï kada nima na Abimeleke ni ti Pikolo bɔ dɔ bɔ kanya abo kako kiya zi Abarayama, iya te, “Bɔkoꞌba ëdï nduwë tïyï mï wa ame ga pili këddï koꞌdɔ ne. 23 Kina me ulömu röyï zö kɔmɔ Bɔkoꞌba bine kinza koꞌdɔ ꞌbölu mɔtɔ dë zö ala zi kole ma ga. Moloma dɔ mï kɔtɔ tïyï kina me gbï ꞌdɔ koloma dɔ mï kɔtɔ tö pili ti bilaka ꞌba dɔyayi nime këddï koloma yïmo ne.”

24 Abarayama iya te, “Mëdï mulömu rɔma.”

25 Kina Abarayama kënyï konyɔ köꞌdu ꞌba daa mɔtɔ bɔ laja ꞌba Abimeleke ga kolɔ ꞌdeni di zi bo. 26 Tine Abimeleke iya te, “Mikali bɔ koꞌdɔ wa naga nime dë. Iya lende mo dë gbï zö yɔ, tuwö mo na ꞌjaa me tɔne zö.”

27 Kina Abarayama kiꞌdi kamölö ni ti sa zi Abimeleke, kina lïjë kpaki rïyö koꞌdɔ pɔri ŋgï. 28 Abarayama oza rokɔ kamölö modɔmorïyö ꞌberi yaga di mï dɔtumu yërï abo ga. 29 Abimeleke iya te, “ꞌJɔ ꞌba rokɔ kamölö modɔmorïyö naga nime koza yaga ne rɔ waꞌdi?”

30 Abarayama iya te, “Rokɔ kamölö modɔmorïyö naga nime ako kogba di közö, ꞌdɔ këddï rɔ bɔ kodɔrɔ yï lende ma, ame ma na mole daa nime.”

31 Kina kïdëkï möyï bi nima ŋgï rɔ Berasaba, ame kiya te “Daa ꞌba lömu,” römöyï bi nima na lïjë koꞌdɔ lömu di teyi. 32 Kina Abimeleke ni ti Pikolo bɔ dɔ bɔ kanya abo kënyï ŋgï kileki mï dɔyayi ꞌba Pilisitiya.

33 Abarayama ari kïdïyë ŋgërï mɔtɔ Berasaba yayi gɔ lömu nima, bo koloma toꞌdɔ mötu zi Bɔkoꞌba ma ŋburuŋburu di ŋgila mo. 34 Abarayama oloma kada dɔ konzi mï dɔyayi ꞌba Pilisitiya.

22

Tumu Yisika

1 Di pötö mo ꞌdeni yayi na Bɔkoꞌba kiyɔzɔ meri ꞌba Abarayama kïdëkï kiya te, “Abarayama.”

Tine Abarayama ileki dɔmo, iya te, “Ma na me.”

2 Bɔkoꞌba iya te, “Ogba kole kɔtɔ ꞌbï nima rɔ Yisika kɔꞌɔ bo kulöwö ne kari timo dɔ döku ꞌba Moriya. Ari ti bo ꞌdɔ kumu bo zö yayi rɔ akumu mï gɔ bi ame mëdï mileme zïyï ne.”

3 Mɔlo ŋbɔ mï bi këzë ma di gɔmo na Abarayama koga ŋgërï ꞌba toŋma akumu kudödu gɔ akaca. Bo ogba Yisika ni ti bɔ koja laja rïyö ti bo. Kina lïjë kënyï ŋgï dɔmo tari gɔ bi ame Bɔkoꞌba kiya ꞌdeni zi bo ne. 4 Mï töꞌdö dɔ mota ꞌdeni tine na Abarayama kombi kɔmɔ bo koꞌja dɔ döku nima kinda rɔ ma kɔwɔ. 5 Bo iya zi bɔ laja abo naga nima, bo iya te, “Olomake tötï ti akaca nime bine. Ze ti kole titi nime dëdï dari dɔgba toꞌdɔ mötu zi Bɔkoꞌba ti dileki ꞌjaa dako ziye bine.”

6 Abarayama ogba ŋgërï ꞌba toŋma akumu nima kiꞌdi dɔ kole abo Yisika, tine bo indaꞌba ꞌba bo rɔ kulu ni ti kpa kolɔlɔ paꞌdo ꞌba ꞌdɔ tulöꞌjö mo. Kina ɔdɔ lïjë këdï kari ꞌdeni tara tine, 7 Yisika iya te, “Baba.”

Abarayama iya te, “Tondo ya, kole ma?”

Yisika ititi, iya te, “Moꞌja paꞌdo ëdï bine ti ŋgërï, ne yida ꞌba tumu mo ëdï yala?”

8 Abarayama iya te, “Kole ma, Bɔkoꞌba ti koja gɔmo zize.”

Kina Abarayama ni kari ŋgï nduwë ti Yisika. 9 Kina ɔdɔ lïjë kari kömö ꞌdeni dɔ gɔ bi nima Bɔkoꞌba kiya zi bo ne tine na Abarayama koꞌba bi ꞌba akumu kiyija kpa ŋgërï mo ga dɔmo. Kina bo kudödu Yisika ŋgï kuꞌdu dɔ kpa ŋgërï ꞌba akumu nima. 10 Abarayama ombi közï bo ꞌdɔ tumu kole abo, 11 tine na malayika ꞌba Bɔkoꞌba kïdëkï bo di mïtɔrɔ, iya te, “Abarayama, Abarayama.”

Bo iya te, “Ma na me.”

12 Malayika nima iya te, “Kinza kosa közïyï dë rɔ kole titi nima. Kinza koꞌdɔ wa ma kɔtɔ mɔtɔ dë zi bo, römöyï mikali ꞌdeni ŋgï oro Bɔkoꞌba. Ame moꞌja ꞌdeni kilagi dë di bi tumu kole kɔtɔ ꞌbï nime zö ne.”

13 Abarayama oŋgɔ bi kileki gɔ bo na bo koꞌja kamölö ꞌdeni kazo mo kilaka mï morogo yayi. Kina bo kari kogba kamölö nima ŋgï koŋma rɔ akumu gɔ bi ꞌba kole abo Yisika.

14 Abarayama ïdëkï möyï gɔ bi nima rɔ “Bɔkoꞌba ti koja gɔmo.” Kina me nduwë kömö mï kada nime tɔne, bilaka këdï kiya te, “Di dɔ döku ꞌba Bɔkoꞌba bo ti koja gɔmo.”

15 Kina malayika ꞌba Bɔkoꞌba kïdëkï Abarayama ꞌböwu di mïtɔrɔ, 16 iya te, “Wa nime koꞌdɔ ꞌdeni ame koꞌjɔŋɔ kole kɔtɔ ꞌbï nime dë di zö ne, gɔ köꞌdu mo mulömu rɔma ti möyï ma Bɔkoꞌba 17 mëdï moꞌdɔ yëyï zïyï kupö yï ga konzi kɔzɔ këlu ꞌba mïtɔrɔ kina gbï kɔzɔ yayi lida ꞌba kpa mini löbu. Kupö yï ga ti kaꞌda bɔ ya ꞌbënnï ga. 18 Kina ti kupö yï ga na ti koꞌdɔ yëyï zi bilaka ma konzi ꞌba dɔyayi nime pili, römöyï uwö dɔma ꞌdeni.”

19 Abarayama ileki kari zi bɔ laja abo naga nima, kina lïjë kënyï di yayi bo kari koloma Berasaba.

Kupö Nawura

20 Di pötö lende naga nime na Abarayama kuwö lende mo, iya te, “Mileka öyö kole ꞌdeni gbï ti löndö yï Nawura. 21 Lïjë na rɔ Uzu kole ma dɔgba ti bɔ löndö bo Buzu, ti Kemuwele ꞌbu ꞌba Arama 22 ti Kesede ti Azo ti Pilidasi ti Jidalapa ti Betowele.” 23 Betowele na köyö Rebeka.

Kole modɔɔmota naga nime Mileka ni na köyö ti Nawura löndö ꞌba Abarayama. 24 Tine ꞌja ꞌba Nawura mɔtɔ ame kïdëkï möyï mo rɔ Rewoma ne na köyö ꞌbënï Teba ni ti Gama ti Takasa ti Maka.

23

Tölë ꞌBa Sara

1 Sara oloma koꞌdɔ kɔmɔ kɔɔ kuluku rïyö kɔdɔ dɔmo ꞌbutë rïyö döömu dɔmorïyö (127) tine 2 na lɔko kölë ŋgï di mï Eborona mï dɔyayi ꞌba Kanana yayi. Abarayama ari tudu ꞌja abo Sara, 3 kina bo kënyï di dɔ ŋgila töku nima yayi kari zi Ete bɔ dɔyayi naga nima, kiya te, 4 “Ma na me rɔ bɔ löwö mëdï moloma mï löŋgö ye bine, iꞌdike yayi mɔtɔ zö ꞌdɔ musu töku ma nime teyi.”

5 Ete naga nima ileki dɔmo zi Abarayama, iya te, 6 “Löbu ze, uwö dɔze, nï rɔ ŋere ma löbu mï löŋgö ze bine. Usu töku ꞌbï mï gö ꞌba tusu töku ame koꞌdɔkɔ ne bɔtɔ mɔtɔ inza ma ꞌdɔ kota gɔ gö ꞌba tusu töku di zïyï.”

7 Kina Abarayama kënyï kudë dɔ bo bërï kɔmɔ Ete naga nima, 8 kiya te, “Ɔdɔ kutïke ŋgï dɔmo zö ꞌdɔ musu töku ma nime bine, uwöke dɔma, ititike Eporona kole ꞌba Zora 9 ꞌdɔ bo kugö tïꞌbörö ꞌba Makapela ame rɔ abo dɔ kpa nyaka abo ꞌdë yayi ne zö. Ititike bo ꞌdɔ bo kugö zö gɔ ndögö mo ma gɔ kɔmɔ bo di kɔmɔye pili bine ꞌdɔ köꞌbö rɔ ama tusu töku ma ga teyi.”

10 Eporona gbagba bo ëdï gbï koloma mï löŋgö Ete mɔtɔ naga nima kpa reki nima yayi. Kina bo kënyï kilende kiya rɔ ma kembe mbili bilaka kuwö pili, iya te, 11 “Uwö te, löbu ma, mëdï miꞌdi nyaka nime pili zïyï ti tïꞌbörö mo. Mëdï miꞌdi zïyï di kɔmɔ bilaka ma naga nime bine kusu töku ꞌbï yïmo.”

12 Tine Abarayama ënyï kudë dɔ bo bërï kɔmɔ bilaka bɔ dɔyayi naga nima 13 kilende rɔ ma kembe bilaka kuwö pili, kiya zi Eporona, iya te, “Momaꞌjo rɔma zïyï, uwö dɔma. Iꞌdi ma mugö nyaka nime pili rɔ tugö. Utï dɔ ndögö mo ꞌdɔ musu töku ma nime yayi.”

14 Eporona ileki dɔmo zi Abarayama, iya te, 15 “Löbu ma, uwö te. Ndögö ꞌba nyaka ŋge ti yamo kuluku sowɔ. Ama ti koꞌdɔ waꞌdi mï löŋgö ze tïyï? Usu töku ꞌbï ŋgï yïmo.”

16 Abarayama utï dɔmo tara na bo kiyija yamo zi Eporona kɔzɔ ame bo kiya mbili Ete naga nima pili kuwö ne tara. Yamo nima pili rɔ kïnë ame kiyari ꞌdeni mɔlo rɔ ꞌba ndögö ne.

17 Wa nime na ꞌdɔ kiꞌdi nyaka ꞌba Eporona ame mï Makapela kapa Mamore ma kari yïbï ne köꞌbö rɔ wa ꞌba Abarayama. Nyaka nima ti tïꞌbörö mo kpaki ti ŋgërï mo ga ma yïmo yayi ŋbö kömö dɔ kpa nyaka. 18 Ete naga nima pili kpa reki yayi ne ikali rɔ nyaka ꞌba Abarayama. 19 Kina Abarayama kusu ꞌja abo Sara mï tïꞌbörö ꞌba tusu töku nima yayi mï dɔyayi ꞌba Kanana.

20 Gɔ köꞌdu nime na ꞌdɔ kiꞌdi nyaka ꞌba Ete naga nima ti tïꞌbörö ꞌba tusu töku mo koloma ŋgï köꞌbö rɔ nyaka ꞌba Abarayama tusu töku teyi.

24

Gbe ꞌBa Yisika

1 Mï kada nime tine Abarayama öndë ꞌdeni gɔmo kɔwɔ. Kina Bɔkoꞌba oꞌdɔ yëyï ꞌdeni zi bo mï wa pili. 2 Kina bo kilende zi bɔ laja abo ma löbu mo ame rɔ bɔ dɔ wa ꞌba mï liŋɔ abo ga ne, bo iya te, “Ulömu röyï ti mbola ma, usu közïyï teyi. 3 Moꞌdɔkɔ ꞌdɔ kulömu röyï ti möyï ŋere Bɔkoꞌba ꞌba mïtɔrɔ ni ma ti dɔyayi kinza kogbe ꞌja dë zi kole ma Yisika di mï yïtötï ꞌba Kanana dɔyayi nime mëdï moloma teyi ne. 4 Tine ileki kari mï dɔyayi ma köyö ma teyi zi wado ma ga ꞌdɔ kogbe ꞌja zi kole ma di yayi.”

5 Bɔ laja nima ititi bo, iya te, “Ne ɔdɔ nyiti mo koꞌdɔkɔ dë tako tö mï dɔyayi nime bine, ꞌdɔ moja kole ꞌbï kileki kari mï dɔyayi ma kako di teyi nima?”

6 Abarayama iya te, “Oŋgɔ, kinza koja kole ma dë du te kileki yayi. 7 Ŋere Bɔkoꞌba ꞌba mïtɔrɔ ame kogba ma di mï liŋɔ ꞌba ꞌbu ma di mï dɔyayi ma köyö ma teyi ne, ilende koꞌdɔ lömu zö, iya te, ‘Mëdï miꞌdi yayi nime zi kupö yï ga.’ Kina bo ti koja malayika abo ŋgï dɔgba kömöyï, ꞌdɔ koꞌja ꞌja zi kole ma di yayi. 8 Ne ɔdɔ nyiti mo na koꞌdɔkɔ dë tako tïyï tine lömu nime inza kpe döyï. Tine kinza kiꞌdi kole ma dë du te kileki kari yayi.”

9 Kina bɔ laja nima kusu közï bo mï mbola Abarayama kulömu rɔ bo toꞌdɔ wa ma Abarayama kose gɔmo nima.

10 Bɔ laja nima ogba gamele ꞌba löbu abo Abarayama ga ꞌbutë gbï ti kpa közï ma kele di zi bo, kina bo kënyï di yayi kari mï gawo ame Nawura këdï koloma teyi kapa Mesopotamiya ma kari dɔ tugbu tɔrɔ. 11 Kina ɔdɔ bo kömö ꞌdeni yayi tine na bo kiꞌdi gamele abo ga köꞌdö bërï kpa daa nima dɔ kpa gawo nima yayi ne.

Mï dɔkɔpiyari ꞌdeni rɔ bi ꞌba tako ꞌba ꞌja gɔ mini tine, 12 na bo kebe toꞌdɔ mötu, kiya te, “Ŋere Bɔkoꞌba ꞌba löbu ma Abarayama, iꞌdi wa nime tɔne ne koꞌdɔ rönï laka zö. Mititi yi iꞌdi wa ma laka koꞌdɔ rönï zi löbu ma kɔzɔ ame kiꞌdi köꞌdu mo ne tara. 13 Ma na me ꞌdeni kpa daa ame yïtötï ꞌba bilaka ꞌba mï gawo nime pili këdï kako tunö mini di teyi. 14 Ɔdɔ miya zi ma kɔtɔ mɔtɔ, miya te, ‘Unö mini kiꞌdi zö muwë,’ kina ɔdɔ lɔko kiya te, ‘Me uwë, kina mëdï miꞌdi gbï zi gamele ꞌbï ga,’ lɔko na gɔ kiꞌdi këdï rɔ ame kigeli ꞌdeni rɔ ꞌja zi bɔ laja ꞌbï Yisika ne. Ɔdɔ koꞌdɔ rönï te, na ti mikali ŋgï köꞌdu ꞌbï ma tönë kose gɔmo zi löbu ma ne uyï yïmo dë.”

15 Tine gba kota kinza bo kote lende nime na Rebeka kömö ŋgï. Lɔko na rɔ nyiti ꞌba Betowele ame Mileka köyö zi Nawura löndö ꞌba Abarayama ni ne. Kina lɔko kömö ŋgï ti kete mini dɔkɔnyɔ nï. 16 Lɔko rɔ nyiti ma kele rɔ dɔ kiteli ame gbï gba kikali bɔtɔni dë. Lɔko ëkï mï daa kunö mini ꞌbënï lɔko këkï yaga. 17 Kina bɔ laja nima kiriŋa kurë dönï, iya te, “Iꞌdi mini zö muwë di mï kete ꞌbï nima.”

18 Lɔko iya te, “Löbu ma, me uwë.”

Kina lɔko kombi welo di dɔkɔnyɔ nï kiꞌdi kpa bɔ nima kuwë. 19 Kina ɔdɔ lɔko kiꞌdi mini ꞌdeni zi bɔ nima kuwë kɔꞌbɔ bo tine, lɔko iya te, “Mëdï miꞌdi gbï zi gamele ꞌbï ga kuwë kɔꞌbɔ lïjë.”

20 Kina lɔko köpu welo kodɔ mini mï gɔ bi ꞌba tuwë mini ꞌba yërï, lɔko kileki ꞌböwu welo kari mï daa ŋbö lɔko kunö mini kɔꞌbɔ gamele ꞌba bɔ nima. 21 Tine bɔ nima ëdï kɔrɔ le yayi toŋgɔ mo ɔdɔ Bɔkoꞌba oꞌdɔ lende laka ꞌdeni ŋgï mï liŋgere abo nima ya.

22 Kina ɔdɔ gamele kote tuwë mini ꞌdeni na bɔ nima kogba wa ꞌba kano ma kele ame ndögö mo kitigɔ kulöwö ne kiꞌdi zi nyiti nima gbï ti ŋbëlë ma kele rïyö ꞌdo, kolɔ kɔnyɔ mo ga. 23 Bo ititi lɔko, iya te, “Nï nyiti ꞌba yë na? Ti doꞌja bi ꞌba töꞌdö ŋgï di liŋɔ ꞌba ꞌbu yï yayi?”

24 Lɔko iya te, “Ma nyiti ꞌba Betowele ame Mileka köyö zi Nawura ne na. 25 Dëdï ti akonyo ꞌba yërï gbï ti mɔli zïnnï ꞌdɔ töꞌdö dɔmo. Kina rö ëdï gbï zïyï töꞌdö teyi.”

26 Kina bɔ nima kolɔdɔ bërï koꞌdɔ mötu zi Bɔkoꞌba, iya te, 27 “Yëëꞌdï këdï zïyï Bɔkoꞌba ꞌba löbu ma Abarayama gɔ ame kuyï mï köꞌdu ma kose zi löbu ma Abarayama dë ne. Oꞌde ma ꞌdeni te dɔ wado ꞌba löbu ma Abarayama naga nime.”

28 Nyiti nima ënyï kiriŋa kileki kari liŋɔ zi mönï, lɔko kari kïyëtï gɔ köꞌdu naga nime koꞌdɔ rönï ne pili zi ya ꞌbënnï ga. 29 Lɔko ëdï ti löndö nï yayi möyï mo rɔ Labana. Kina bo kënyï ŋgï kiriŋa kari kpa daa toŋgɔ bɔ laja ꞌba Abarayama nima. 30 Labana oꞌja wa ꞌba kano ni ti ŋbëlë naga nima kɔnyɔ lëmï bo ne ꞌdeni kina bo uwö lende ma bɔ nima kiya lɔko koloma rɔ tïyëtï mo ne ꞌdeni gbï. Bo ari koꞌja bɔ nima këdï kɔrɔ ŋgila gamele abo ga kpa daa yayi. 31 Bo iya te, “Ako liŋɔ, nï ame Bɔkoꞌba koꞌdɔ yëyï ma laka ꞌdeni döyï ne. Ëddï kɔrɔ mökö bine gɔ waꞌdi? Mëdï ti rö ndö zïyï mï liŋɔ ma ꞌdë yayi kina gɔ bi ëdï gbï zi gamele ꞌbï ga.”

32 Kina bɔ nima kari ŋgï liŋɔ, na Labana kope akombi yaga di gɔ gamele naga nima kiꞌdi akonyo ti mɔli ꞌba töꞌdö dɔmo teyi. Kina bo koꞌde mini zi bɔ nima lïjë kurögö ndïnnï ti ya ame ga ti bo ne. 33 Kina ɔdɔ koꞌde akonyo ꞌdeni zïnnï tine bɔ nima iya te, “Minza monyo kpama titi, tine ꞌjaa ŋbö ɔdɔ miya lende ame mako timo ne ꞌdeni.”

Labana iya te, “Iya lende ꞌbï.”

34 Bɔ nima iya te, “Ma bɔ laja ꞌba Abarayama na. 35 Bɔkoꞌba oꞌdɔ yëyï ꞌdeni rɔ mbëmbë zi löbu ma koꞌdɔ bo rɔ bɔ wa. Bɔkoꞌba iꞌdi dɔtumu ma konzi ꞌba kamölö ni ti banya ti sa ti yamo rɔ mbëmbë ti atɔli ma konzi ꞌdeni zi bo gbï ti gamele ni ti akaca. 36 Sara ꞌja ꞌba löbu ma Abarayama ari köyö kole zi bo koꞌja bo köndë ꞌdeni. Kina me bo kiꞌdi wa ame ga pili bo këdï timo ne ꞌdeni teyi. 37 Bo iꞌdi mulömu rɔma ꞌdɔ muwö dɔ köꞌdu kiꞌdi abo. Bo iya te, ‘Kinza kogbe ꞌja dë zi kole ma di mï yïtötï ꞌba Kanana dɔyayi nime mëdï moloma yïmo ne. 38 Tine ileki kari liŋɔ ꞌba ꞌbu ma mï löŋgö wado ma ga ꞌdɔ kari kogbe ꞌja zi kole ma di yayi.’

39 Mititi bo, miya te, ‘Ne ɔdɔ nyiti mo koꞌdɔkɔ dë tako tö?’

40 Bo ileki dɔmo zö, bo iya te, ‘Bɔkoꞌba ame möꞌbö tuwö dɔmo ne ti koja malayika abo kari tïyï kiꞌdi wa koꞌdɔ rönï pili zïyï rɔ ma laka. Ëddï kari koꞌja ꞌja zi kole ma di mï löŋgö wado ma ga ame rɔ bilaka ꞌba ꞌbu ma ga ne. 41 Tine ɔdɔ kari zi wado ma naga nima kina ɔdɔ kiya te lïjë na kilagi tine, ti këddï ëꞌbï rɔ ma kɔpɔ di mï lömu nime.’

42 Kina me mömö kpa daa bine ti kada ne, na mititi ŋere Bɔkoꞌba, miya te, ‘Ŋere Bɔkoꞌba ꞌba löbu ma Abarayama, momaꞌjo rɔma zïyï wa nime mëdï moꞌdɔ tɔne ne iꞌdi koꞌdɔ rönï laka zö. 43 Ma na me ꞌdeni kpa daa bine. Ɔdɔ nyiti mɔtɔ kako tunö mini nime mëdï mïdëkï mini di zïnï gɔ lɔko kiꞌdi zö muwë di mï kete ꞌbënï. 44 Ɔdɔ lɔko kutï dɔmo kina lɔko koꞌdɔkɔ gbï tiꞌdi mini zi gamele ma ga, lɔko na gɔ kiꞌdi këdï rɔ nyiti ame kigeli ꞌdeni rɔ ꞌja zi kole ꞌba löbu ma ne.’

45 Tine gba kota ma kinza mote mötu nime di yïmö, na Rebeka kömö ŋgï ti kete mini dɔkɔnyɔ nï, lɔko këkï kari mï daa tunö mini. Mïdëkï mini di zïnï, miya te, ‘Iꞌdi mini zö muwë.’

46 Kina lɔko kodi dɔkɔnyɔ nï ŋgï welo kiꞌdi mini zö, kiya te, ‘Me uwë, kina ti miꞌdi mini gbï zi gamele ꞌbï ga.’

Kina muwë mini, lɔko kiꞌdi gbï zi gamele ma ga kuwë. 47 Kina mititi lɔko, miya te, ‘Nï nyiti ꞌba yë na?’

Lɔko iya te, lɔko nyiti ꞌba Betowele kole ꞌba Nawura ame Mileka köyö ne na. Kina musu wa kano nï, molɔ ŋbëlë kɔnyɔ nï. 48 Tine na molɔdɔ moꞌdɔ mötu mïlëlu Bɔkoꞌba ꞌba löbu ma Abarayama, gɔ ame bo koꞌde ma ꞌdeni kɔri ma laka kiꞌdi moꞌja nyiti ꞌba wado ꞌba löbu ma ꞌdeni rɔ ꞌja zi kole mo ne.

49 Kina me ɔdɔ koꞌdɔkɔke ŋgï toꞌdɔ mo ꞌdɔ këdï laka zi löbu ma, iyake zö, ne ɔdɔ dɔmo kinza, iyake gbï zö ꞌdɔ muyï kɔmɔ ma mari te dɔ dörï ala mɔtɔ mileki te dɔ gali.”

50 Labana ni ti Betowele ileki dɔmo, iya te, “Köꞌdu nime ako di zi Bɔkoꞌba dinza ti a mɔtɔ ꞌdɔ tiya mo. 51 Rebeka na me kömöyï, ogba lɔko kari tïnï. Iꞌdi lɔko rɔ ꞌja zi kole ꞌba löbu ꞌbï kɔzɔ ame Bɔkoꞌba kiya ne tara.”

52 Kina ɔdɔ bɔ laja ꞌba Abarayama nima kuwö lende nima ꞌdeni tara tine na bo kolɔdɔ ŋgï bërï bo koꞌdɔ mötu zi Bɔkoꞌba. 53 Kina bo koja bɔŋgɔ ni ti sïtërï ti wa ꞌba mbili ma kileŋo di mï yamo ma köbököbö naga, bo kiꞌdi zi Rebeka. Bo iꞌdi kpa közï ma ndögö mo kitigɔ kulöwö naga gbï zi löndö ꞌba Rebeka ni ti ma mo.

54 Kina bɔ nima ti bilaka ame ga ti bo ne konyo kpënnï kuwë wa lïjë köꞌdö yayi. Mï dɔŋbɔ tine na bo kiya te, “Iꞌdike ma mileki mari zi löbu ma.”

55 Tine löndö ꞌba Rebeka ni ti ma mo iya te, “Iꞌdi nyiti nime koloma titi koꞌdɔ töꞌdö kɔzɔ dɔ ndö tara, ala dɔ ꞌbutë tize bine. Di pötö mo tine ti lɔko kari ꞌjaa.”

56 Tine bɔ nima ileki dɔmo zïnnï, iya te, “Kinza kiꞌdike ze dë digabi bine. Bɔkoꞌba iꞌdi liŋgere ma ꞌdeni këdï laka, iꞌdike mari zi löbu ma.”

57 Lïjë iya te, “Iꞌdi dïdëkï nyiti gɔ dititi lɔko.”

58 Kina lïjë kïdëkï Rebeka kititi, iya te, “Ti kari ti bɔ nime?”

Lɔko iya te, “Yëë, mëdï mari.”

59 Kina lïjë kiꞌdi Rebeka ni ti nyiti ame mɔlo rɔ bɔ laja ꞌbënï ne kari kɔtɔ ti bɔ nima kpaki ti bilaka abo ga. 60 Kina lïjë koꞌdɔ lömu ma laka zi Rebeka, iya te, “Nï lëmï ze, ti koloma rɔ ma ꞌba tïndï ꞌba bilaka ma konzi. Kupö yï ga ti köꞌbö taꞌda bɔ ya ꞌbënnï ga.”

61 Kina Rebeka ni ti yïtötï bɔ laja ꞌbënï naga nima kileŋo rönnï ŋgï këkï dɔ gamele kari kɔtɔ ti bɔ laja ꞌba Abarayama nima. Kina lïjë kënyï ŋgï dɔmo di yayi.

Tömö Ti Rebeka

62 Yisika ako ꞌdeni di kpa daa ame kïdëkï rɔ, “Daa ꞌba Bɔkoꞌba bɔ dïdï ame koŋgɔ ma ne.” Bo ëdï koloma mï dɔyayi ꞌba Kanana ma kapa kileki dɔ roꞌɔ. 63 Bo ënyï ꞌdeni rɔ mï dɔkɔpiyari kari bi liŋgere mï nyaka na bo koꞌja gamele ŋgï këdï rɔ tako.

64 Kina ɔdɔ Rebeka koꞌja Yisika ꞌdeni tara tine na lɔko këkï ŋgï bërï di dɔ gamele, 65 lɔko ititi bɔ laja ꞌba Abarayama nima, iya te, “Yë mo na me ꞌdë këdï kako rɔ mï nyaka zize yöyï ne?”

Bɔ nima iya te, “Bo na rɔ löbu ma.” Kina lɔko kogba bɔŋgɔ ꞌba dönï ŋgï lɔko kolo kömönï timo.

66 Bɔ laja nima ïyëtï gɔ wa ame ga bo koꞌdɔ ne pili zi Yisika. 67 Kina Yisika kogbe Rebeka rɔ ꞌja abo koꞌde mï rö ma tönë ma bo Sara koloma pa teyi ne. Yisika ɔꞌɔ Rebeka rɔ mbëmbë kina kïyëyï dökïꞌdï bo ŋgï di gɔ meri ꞌba tölë ꞌba ma bo.

25

Tölë ꞌBa Abarayama

1 Abarayama ogbe ꞌja mɔtɔ möyï mo rɔ Ketora. 2 Lɔko na köyö Zimarana ni ti Yokezana ti Medana ti Midiyana ti Yisebaka ti Suwa. 3 Yokezana na rɔ ꞌbu ꞌba Seba ni ti Dedana. Kupö Dedana ga na rɔ bilaka naga nima kïdëkï rɔ Asura ni ti Letosa ti Luma. 4 Kole ma ꞌba Midiyana ga na rɔ Epa ni ti Epera ti Anoko ti Abida ti Elida. Ya naga nime pili rɔ kupö ma kɔdɔ di zi Ketora ga.

5 Yisika na Abarayama kiꞌdi ꞌdɔ këdï rɔ bɔ dɔ apötö bo ga. 6 Tine koꞌja bo këdï gba ti kɔmɔ bo, bo iꞌdi kpa közï zi kole ꞌba ꞌja abo mɔtɔ naga nima, kina bo koga lïjë ŋgï yaga di ŋgila kole abo Yisika yayi, lïjë kari mï dɔyayi ma kileki kapa kari yïbï.

7-8 Abarayama ari kölë ꞌjaa koꞌja bo köndë ꞌdeni kote, kɔmɔ kɔɔ abo këdï ꞌdeni kuluku mota kɔdɔ dɔmo ꞌbutë rïyö döömu (175). 9 Kole abo ga Yisika ni ti Yisamele usu bo mï tïꞌbörö ꞌba Makapela kapa Mamore ma kari yïbï mï nyaka ꞌba Eporona kole ꞌba Zora ame di eꞌbe Ete ne. 10 Nyaka nime na tönë Abarayama kugö di zi eꞌbe Ete ga. Kina kusu Abarayama gbï yayi ŋgila ꞌja abo Sara.

11 Di pötö tölë ꞌba Abarayama na Bɔkoꞌba koꞌdɔ yëyï zi kole abo Yisika koꞌja bo këdï koloma ŋgila daa ame kïdëkï rɔ “Daa ꞌba Bɔkoꞌba bɔ dïdï ame koŋgɔ ma” ne.

Kupö Yisamele

12 Yisamele ma tönë Agara yïtö ꞌba Ezipeto atɔli ꞌba Sara köyö zi Abarayama ne na köyö kole naga nime. 13 Ame na rɔ möyï kole mo ga ma kiyija pili gɔ töyö mo. Nebayota na rɔ kole ma dɔgba ꞌba Yisamele, kina Kedara ni ti Adabele ti Mibesama 14 ti Misama ti Duma ti Masa 15 ti Adada ti Tema ti Yetora ti Napisa ti Kedema. 16 Kole ꞌba Yisamele naga nime lïjë na rɔ yï lïŋgï ꞌba kpa gɔli ma ꞌbutë dɔmorïyö ame möyï lïjë na pili kïlëbï dɔ dɔliŋɔ mo ga gbï ti bi ꞌba toda yërï mo ga ne.

17 Kɔmɔ kɔɔ ꞌba loma ꞌba Yisamele pili kuluku rïyö kɔdɔ dɔmo ꞌbutë mota döömu dɔmorïyö (137) kina bo kölë ŋgï. 18 Kupö Yisamele ga oloma ꞌbënnï mï dɔyayi ꞌba Awila ni ti Surö kapa Ezipeto ma kari yïbï mï löŋgö mo ma ti Asura. Ya naga nime oloma ꞌbënnï köꞌbö caki yaga di dɔ ŋgila kupö Abarayama mɔtɔ naga nima.

Töyö Esawu Ni Ti Yakoba

19 Ame na rɔ lende ꞌba Yisika kole ꞌba Abarayama. 20 Kɔmɔ kɔɔ ꞌba Yisika ëdï ꞌdeni ꞌbutë sowɔ mï kada ma bo kogbe Rebeka nyiti ꞌba Betowele bɔ Arama tönë koloma Padanarama ne. Löndö ꞌba Rebeka na rɔ Labana. 21 Tine Rebeka öyö kole dë kina Yisika kititi Bɔkoꞌba gɔ köꞌdu mo. Kina Bɔkoꞌba kileki dɔ akititi abo ŋgï kiꞌdi Rebeka kɔmɔ. 22 Kole roŋa na mïnï, tine gba kinza lɔko köyö dë na kole naga nima koloma ŋgï tunyöpö di mïnï. Lɔko iya te, “Gɔ waꞌdi na wa ma te ga koꞌdɔ rönï zö?”

Lɔko ari kititi Bɔkoꞌba gɔ köꞌdu mo. 23 Kina Bɔkoꞌba kileki dɔmo zïnï, iya te, “Dɔꞌbe rïyö na ma mïyï. Ëddï köyö bilaka rïyö mɔtɔ ga ma köꞌbö toꞌji rönnï. Bɔ ma kɔtɔ ti këdï ti tigɔ kebe bɔ mɔtɔ. Bɔ ma löbu mo ti koja laja zi ma titi mo.”

24 Kina ɔdɔ kada ꞌba löyö kömö ꞌdeni zïnï tine, lɔko öyö rɔ kole roŋa. 25 Kole ma dɔgba mo rɔ ma kasi rɔmo pili rɔ sunë kɔzɔ sunë ꞌba rɔ yërï tara. Kina lïjë kiꞌdi möyï mo rɔ Esawu, ame kiya te “Rɔ köyu.” 26 Tine na köyö kole ma mï rïyö mo közïmo kindaꞌba burutu Esawu ꞌdeni könyö teyi. Kina kiꞌdi möyï bo ŋgï rɔ Yakoba, ame kiya te “Indaꞌba.” Mï kada nima köyö lïjë ne kɔmɔ kɔɔ ꞌba Yisika ꞌdeni kuluku kɔtɔ kɔdɔ dɔmo ꞌbutë (60).

Esawu Rɔ ꞌBö

27 Kina ɔdɔ kole naga nima kïyöbu ꞌdeni tine, Esawu ꞌba bo rɔ bɔ koꞌbe kanya gɔti mo köꞌbö rɔ laki mökö. Tine Yakoba ꞌba bo le rɔ ma këyï gɔti mo rɔ loma liŋɔ. 28 Esawu na Yisika kɔꞌɔ laka römöyï bo rɔ lɔŋɔ gɔ tonyo yida ame ga Esawu këdï kupö ne. Tine Rebeka ɔꞌɔ ꞌbënï rɔ Yakoba.

29 Mï kada ma dɔ kɔtɔ mɔtɔ tine Esawu ömö di bi laki mökö kako koꞌja Yakoba këdï tuꞌdï monzo. ꞌBö oꞌdɔ bo ꞌdeni ŋgï sowa 30 kina bo kiya zi Yakoba te, “ꞌBö upö ma ꞌdeni, wa kasi nima kuꞌdï ne iꞌdi zö.”

Gɔ köꞌdu nime na kïdëkï möyï bo rɔ Edome, ame kiya te “Akasi.”

31 Yakoba iya te, “Ti miꞌdi zïyï ɔdɔ kiya te kiꞌdi rɔ löbu ꞌbï ꞌba tëdï rɔ kole ma dɔgba nima zö.”

32 Esawu iya te, “ꞌBö na me kɔdɔ ꞌdeni rɔma, rɔ löbu ma ꞌba tëdï rɔ kole ma dɔgba nime ti koꞌdɔ waꞌdi zö?”

33 Yakoba iya te, “Ulömu röyï titi dɔgba zö.”

Kina bo kulömu rɔ bo ŋgï kugö rɔ löbu abo ꞌba tëdï rɔ kole ma dɔgba nima zi Yakoba. 34 Kina Yakoba kiꞌdi maŋgolɔꞌbɔ zi bo ti monzo nima bo konyo, bo kuwë wa, na bo kënyï ŋgï nduwë kari abo. Wa ma Esawu kiꞌdi kɔꞌɔ rɔ bo kulöwö di dɔ rɔ löbu abo ꞌba tëdï rɔ kole ma dɔgba nima na ŋge nime.

26

Yisika Ënyï Gerara

1 ꞌBö mɔtɔ ari kilaꞌba ꞌböwu mï dɔyayi nima ꞌberi di gɔ ma tönë pa mï kada ꞌba Abarayama ne. Kina Yisika kënyï ŋgï kari Gerara zi Abimeleke ŋere ꞌba Pilisitiya. 2 Bɔkoꞌba ɔdɔ kileme rönï zi Yisika, iya te, “Kinza kari dë ŋbö Ezipeto, oloma mï dɔyayi nime miya zïyï toloma teyi ne. 3 Oloma mï dɔyayi nime bine kina ti möꞌbö nduwë tïyï. Ti moꞌdɔ yëyï zïyï römöyï yayi nime na mëdï miꞌdi pili zïyï ti kupö yï ga. Mëdï moꞌdɔ wa ma tönë ga mulömu mɔlo zi ꞌbu yï Abarayama bine ne. 4 Mëdï miꞌdi kupö yï ga kara konzi kɔzɔ këlu ꞌba mïtɔrɔ. Kina ti miꞌdi yayi nime pili zïnnï. Kina ti kupö yï ga na ti koꞌdɔ yëyï dɔ bilaka pili ꞌba dɔyayi nime. Mëdï moꞌdɔ yëyï zïyï 5 römöyï Abarayama uwö dɔma koro köꞌdu kiꞌdi ma ga pili rɔ gɔmo.”

6 Mï kada ma Yisika këdï koloma Gerara yayi na 7 bilaka ma yayi kititi ꞌja abo Rebeka di zi bo, tine bo iya te, “Lɔko lëmï ma na.” Bo ere tiya mo rɔ ꞌja abo kinza bilaka naga nima kupö bo ra gɔ köꞌdu ꞌbënï römöyï lɔko ele kulöwö.

8 Kina ɔdɔ bo koloma ꞌdeni gɔmo kɔwɔ yayi tine, mï kada mɔtɔ na Abimeleke ŋere ꞌba Pilisitiya kuyï kɔmɔ bo koŋgɔ bi di bi gböŋö ꞌba rö koꞌja Yisika ni kindaꞌba közïnnï ꞌdeni ti Rebeka. 9 Kina Abimeleke kïdëkï Yisika kititi, iya te, “Dëmba lɔko ꞌja ꞌbï na? Ne gɔ waꞌdi na kiya te lɔko lëmï yï na?”

Yisika iya te, “Römöyï momeri miya te mɔtɔga bilaka ti kupö ma ɔdɔ miya te lɔko ꞌja ma na.”

10 Abimeleke iya te, “Waꞌdi na me koꞌdɔ zize te ne? Mɔtɔga dëne bilaka ma naga nime öꞌdö ꞌdeni ti ꞌja ꞌbï. Ma këdï ra tara dëne nï na ti kɔrɔ rɔ bɔ kiꞌdi ze doꞌdɔ lende kënyë nime.”

11 Tine na Abimeleke kose gɔmo zi bilaka pili, iya te, “Bɔtɔ ame kosa közïnï rɔ bɔ nime ala rɔ ꞌja mo ëdï kupö yaga.”

12 Yisika orɔꞌdɔ nyaka mï dɔyayi nima yayi. Kina mï kɔmɔ kɔɔ mo nima bo kumu ŋgï rɔ mbëmbë kebe dɔ kupö ma bo kïdïyë römöyï Bɔkoꞌba oꞌdɔ yëyï ꞌdeni zi bo. 13 Kina mɔri abo nima koto ŋgï nduwë tïyöbu ŋbö bo kari këdï rɔ bɔ mɔri. 14 Bo ꞌdeni ti dɔtumu ꞌba kamölö ni ti sa gbï ti atɔli ma konzi. Gɔ köꞌdu mo na bilaka ꞌba Pilisitiya naga nima kombi mïnnï ŋgï rɔ bo. 15 Kina lïjë kïdïrï daa ame ga bɔ laja ꞌba ꞌbu bo Abarayama ga kole gba kota bo këdï ti kömönï ne ŋgï me teyi.

16 Abimeleke ilende zi Yisika, iya te, “Ënyï yaga di mï dɔyayi ze nime. Nï ꞌdeni rɔ bɔ tigɔ ma dɔ kiteli kebe ze pili.”

17 Kina Yisika kënyï ŋgï kari koga taya abo mï bi pëpëlë ꞌba Gerara, bo koloma yayi. 18 Bo ole daa ma tönë ga kole pa mï kada ꞌba ꞌbu bo Abarayama ne, ame bilaka ꞌba Pilisitiya kïdïrï ꞌdeni teyi di pötö tölë ꞌba Abarayama. Möyï ame ga mɔlo ꞌbu bo kiꞌdi dɔ daa naga nima na gbï bo kïdëkï timo.

19 Bɔ laja ꞌba Yisika ga ole daa mï bi pëpëlë nima yayi na lïjë koꞌja mini di teyi. 20 Tine bɔ koda kamölö ma mï dɔyayi ꞌba Gerara yayi ako kamo tïnnï, iya te, “Mini ze na me.”

Gɔ köꞌdu mo na Yisika kiꞌdi möyï daa nima rɔ “Lamo.” 21 Bɔ laja ꞌba Yisika ga ari kole daa mɔtɔ ꞌböwu, kina lamo kuꞌdu rönï gbï gɔ lende mo na bo kïdëkï möyï mo rɔ “Ndoꞌji.” 22 Bo olɔlɔ di yayi kari kole daa mɔtɔ. Ama tine na lamo kinza kpe teyi. Kina bo kiꞌdi möyï mo rɔ “Dɔ ŋgölö.” Bo iya te, “Bɔkoꞌba iꞌdi dɔ ŋgölö ꞌdeni zize toloma mï dɔyayi nime bine gɔ doꞌjake wa laka nduwë di teyi.”

23 Di yayi na bo kënyï kari Berasaba. 24 Kina Bɔkoꞌba kɔdɔ kileme rönï zi bo mï korɔndɔ mo nima, iya te, “Ma na rɔ Bɔkoꞌba ꞌba ꞌbu yï Abarayama. Kinza kere dë, mëdï tïyï. Mëdï moꞌdɔ yëyï zïyï miꞌdi kupö yï kara konzi gɔ köꞌdu kiꞌdi ma ame mose zi bɔ laja ma Abarayama ne.”

25 Kina Yisika koꞌba bi ꞌba akumu yayi koꞌdɔ mötu zi Bɔkoꞌba di teyi. Bo oga taya abo yayi na bɔ laja abo ga kole daa mɔtɔ gbï.

Yisika Ni Ti Abimeleke

26 Ŋere Abimeleke ni ënyï di Gerara lïjë ti Awuzata bɔ tiꞌdi lende zi bo ti Pikolo bɔ dɔ bɔ kanya abo lïjë kari toŋgɔ Yisika. 27 Tine bo iya zïnnï, iya te, “Akoke toŋgɔ ma tɔne gɔ waꞌdi? Oꞌja tönë oꞌjike ma kogake ma yaga di mï dɔyayi ꞌbe ꞌdi.”

28 Lïjë iya te, “Leꞌjete dikali ꞌdeni rɔ ma laka Bɔkoꞌba ëdï tïyï. Kina me diya te gɔ doꞌdɔ pɔri tïyï. Doꞌdɔkɔ yi gɔ kulömu röyï 29 kinza koꞌdɔ wa ma kënyë mɔtɔ dë zize, gbï kɔzɔ ame doꞌdɔ wa ma kënyë mɔtɔ dë zïyï ne tara. Doloma doꞌdɔ kɔmɔ kele döyï doja yi kari liya ti mï këyï. Kina me dikali ꞌdeni rɔ ma laka Bɔkoꞌba oꞌdɔ yëyï ꞌdeni zïyï.”

30 Yisika oꞌdɔ karama zïnnï lïjë konyo kpënnï kuwë wa. 31 Mɔlo mï bi këzë ma di gɔmo tine na lïjë koꞌdɔ lömu mï löŋgö lïjë. Yisika oꞌdɔ mötö gbɔ zïnnï kina lïjë kari ŋgï di rɔ bo liya ti mï këyï.

32 Mï kada mo nima na bɔ koja laja ꞌba Yisika ga kako kiya lende ꞌba daa ame lïjë kole ne zi bo, iya te, “Doꞌja mini ꞌdeni.”

33 Kina bo kiꞌdi möyï mo rɔ Saba, ame ꞌjɔ ꞌba lende mo tëgë, “Lömu.” Wa nime na ꞌdɔ kiꞌdi kïdëkï möyï gawo nima rɔ Berasaba ne.

ꞌJa ꞌBa Esawu Ga

34 Tine Esawu kɔmɔ kɔɔ abo ꞌdeni ꞌbutë sowɔ na bo kogbe ꞌja ŋgï rïyö di mï yïtötï ꞌba eꞌbe Ete, Yudïta nyiti ꞌba Beri ti Basemata nyiti ꞌba Elone. 35 Tine lende koꞌdɔ ꞌbënnï iꞌdi Yisika ni ti Rebeka ŋgï köꞌbö rɔ meri.

27

Yakoba Na Ti Yëyï

1 Kina ɔdɔ Yisika köndë ꞌdeni kɔmɔ mo kölu tine, na bo kïdëkï Esawu kole abo ma dɔndende mo kako zi bo. Bo ïdëkï, iya te, “Kole ma.”

Esawu iya te, “Ma na me.”

2 Bo iya te, “Oŋgɔ ma na me möndë ꞌdeni mɔtɔga ti mölë gïrï naga nime. 3 Ogba kanya ti bölö ꞌbï kɔdɔ kari mökö toꞌbe yida zö. 4 Kina gɔ koꞌdɔ akonyo koŋmi tönë ga moꞌdɔkɔ ne koꞌde kako zö monyo ꞌdɔ moꞌdɔ yëyï zïyï gba kota kinza mölë.”

5 Tine Rebeka ëdï kuwö lende nima Yisika këdï kiya zi Esawu ne. Kina ɔdɔ Esawu kari ꞌdeni toma yida toꞌbe mo di yï mökö tine, 6 na lɔko kiya zi Yakoba, iya te, “Muwö ꞌbu yï koloma tiya mo zi löndö yï Esawu gïrï nime, iya te, 7 ‘Oꞌde yida koꞌdɔ akonyo koŋmi tönë ga koꞌde zö monyo ꞌdɔ moꞌdɔ yëyï zïyï kɔmɔ Bɔkoꞌba gba kota kinza mölë.’ 8 Kina me kole ma, uwö dɔma koꞌdɔ wa ame ga miya zïyï ne. 9 Ari mï jɔlɔ koꞌde kole banya ma kɔnɔ rïyö ꞌdɔ moꞌdɔ rɔ akonyo koŋmi ma ꞌbu yï koꞌdɔkɔ nima 10 ꞌdɔ koto kari zi bo konyo gɔ bo koꞌdɔ yëyï zïyï gba kinza bo kölë.”

11 Tine Yakoba ileki dɔmo, iya te, “Löndö ma Esawu rɔmo rɔ sunë, ma ꞌbama rɔma kinza sunë, 12 mɔtɔga ꞌbu ma ti komomo rɔma kikali mëdï mïndëndë bo. Kina mëdï moꞌde ŋgï rɔ sönö na za dɔma kola yëyï mo tönë.”

13 Ma bo iya te, “Kole ma, sönö nima kileki dɔma. Lende ma nime na ŋge kuwö dɔmo kari koꞌde banya naga nima kako zö.”

14 Kina bo kari ŋgï gɔmo koꞌde kako zi ma bo koꞌdɔ rɔ akonyo koŋmi ame ꞌbu bo koꞌdɔkɔ ne. 15 Kina lɔko kogba bɔŋgɔ ma laka ꞌba Esawu ame lɔko këdï kikeki rö gönï yayi ne, kolɔ rɔ Yakoba. 16 Kina lɔko kogba kilaka banya tönë ga kolo kɔnyɔ bo ga gbï kebe gɔ bi ꞌba mugu bo ma kinza sunë teyi. 17 Kina lɔko kiꞌdi akonyo koŋmi tönë ti maŋgolɔꞌbɔ mo ga ame lɔko koꞌdɔ ne közï kole ꞌbënï Yakoba kari timo.

18 Yakoba ari zi ꞌbu bo Yisika, kiya te, “Baba.”

ꞌBu bo iya te, “Ma na me. Nï kole ma, ma rɔ yë mo na?”

19 Yakoba iya te, “Ma Esawu kole dɔndende ꞌbï na. Moꞌdɔ ꞌdeni kɔzɔ ma kiya zö. Ënyï tɔrɔ konyo yida ma moꞌdɔ ꞌdeni zïyï nime ꞌdɔ koꞌdɔ yëyï zö.”

20 Tine Yisika ititi, iya te, “Ari koꞌja ŋgï welo te tondo ga ya, kole ma?”

Yakoba ileki dɔmo, iya te, “Ŋere Bɔkoꞌba ꞌbï na kiꞌdi koꞌdɔ rönï ŋgï laka zö.”

21 Yisika iya zi Yakoba, iya te, “Ese ŋgɔsi ŋgila ma bine ꞌdɔ momomo röyï, gɔ mikali ɔdɔ nï kole ma Esawu na ŋgï.”

22 Yakoba ese ŋgɔsi zi ꞌbu bo. Yisika omomo rɔ bo, iya te, “Mugu yï udu rɔ mugu Yakoba, tine kɔnyɔ yï ga rɔ kɔnyɔ Esawu.”

23 Yisika ikali dë kpe rɔ Yakoba römöyï kɔnyɔ bo ga ꞌdeni rɔ sunë kɔzɔ kɔnyɔ löndö bo Esawu. Tine gba kinza bo koꞌdɔ yëyï nime zi Yakoba, 24 bo ileki kititi, iya te, “Nï Esawu na ŋgï?”

Yakoba iya te, “Ma na ŋgï.”

25 Yisika iya te, “Kole ma, oꞌde yida nima zö monyo ꞌdɔ moꞌdɔ yëyï zïyï.”

Kina Yakoba koꞌde yida tönë ŋgï zi ꞌbu bo konyo, bo koꞌde layi gbï zi ꞌbu bo kuwë. 26 Yisika iya zi bo, iya te, “Kole ma, ese ŋgɔsi kome mbili ma.”

27 Kina Yakoba kese ŋgɔsi kome mbili ꞌbu bo. Yisika umë tato ꞌba bɔŋgɔ ꞌba kole abo na bo kiya te, “Tato kele ꞌba rɔ kole ma ŋgï kɔzɔ nyaka ame Bɔkoꞌba koꞌdɔ yëyï teyi ne. 28 Bɔkoꞌba koja solɔrɔ zïyï di mïtɔrɔ kiꞌdi nyaka ꞌbï kolɔꞌbɔ. Bo koja gɔ nyönyu rɔ mbëmbë zïyï ti layi. 29 Bilaka pili ti koja laja zïyï. Kina lïjë pili ti kolɔdɔ bërï kömöyï. Ti këddï ti közï kakpa dɔ löndö yï ga pili. Kupö eꞌbe möyï ga ti kolɔdɔ bërï kömöyï. Lömu këdï dɔ bilaka ame ga pili kulömu yi, tine yëyï këdï dɔ bilaka ame ga pili koꞌdɔ yëyï zïyï.”

Monɔ ꞌBa Esawu

30 Yisika ote toꞌdɔ yëyï nime. Kina mbowa di pötö Yakoba kënyï kari ꞌdeni tine na löndö bo ma löbu Esawu kömö ŋgï di bi toꞌbe yida. 31 Bo oꞌdɔ akonyo ma koŋmi gbï koꞌde kako zi ꞌbu bo Yisika. Bo iya zi ꞌbu bo, iya te, “Baba, ënyï tɔrɔ konyo yida nime moꞌde zïyï ne gɔ koꞌdɔ yëyï zö.”

32 Yisika ititi, iya te, “Nï yë mo na?”

Bo iya te, “Ma Esawu, kole dɔndende ꞌbï na.”

33 Kina rɔ Yisika kiꞌdi tïlëꞌdï ŋgï pili rɔ ma kënyë. Yisika iya te, “Yë mo na me pa kupö yida koꞌdɔ koꞌde zö bine monyo gba kinza kako dë moꞌdɔ yëyï ꞌdeni teyi ne? Yëyï nima öꞌbö ꞌdeni ŋburu rɔ abo.”

34 Lende nime Esawu kuwö te na bo kudu ŋgï rɔ ma kembe rɔ monɔ ma kënyë. Bo ileki kiya zi ꞌbu bo, iya te, “Oꞌdɔ yëyï gbï zö, baba.”

35 Yisika iya te, “Löndö yï ako bine kïndëndë ma ꞌdeni kogba yëyï ꞌbï.”

36 Esawu iya te, “Wa nime na dë ŋgï kïdëkï möyï bo rɔ Yakoba gɔmo ne? Mï rïyö abo ma bo kuꞌbölu ma na ꞌdeni me. Bo ogba rɔ löbu ma ꞌba tëdï rɔ kole ma dɔgba bine kina me bo kogba yëyï ma ꞌdeni gbï. Yëyï mɔtɔ inza kpe zö?”

37 Yisika ileki dɔmo zi Esawu, iya te, “Moꞌdɔ bo ꞌdeni rɔ löbu ꞌba döyï. Kina miꞌdi löndö bo ga ꞌdeni pili rɔ bɔ laja zi bo. Miꞌdi nyönyu ni ti layi ꞌdeni zi bo. Tine waꞌdi na gɔ moꞌdɔ gbɔ zïyï ya, kole ma?”

38 Esawu iya te, “Baba, ëddï ŋge ti yëyï kɔtɔ kpökï? Oꞌdɔ yëyï gbï zö.”

Kina Esawu koloma ŋgï tudu rɔ ma kembe. 39 Yisika ileki dɔmo zi bo, iya te, “Nyaka ꞌbï inza kolɔꞌbɔ. Solɔrɔ inza kako zïyï di mïtɔrɔ. 40 Tine ti koloma ꞌbëyï gɔ mbele ꞌba közïyï, ti këddï rɔ bɔ laja zi löndö yï. Ne ɔdɔ konyo burutu bo, ti kolɔ röyï ŋgï yaga di kɔmɔ közï bo.”

Esawu Rɔ Tiyeli

41 Esawu oꞌji Yakoba ŋgï rɔ ma kënyë gɔ ame ꞌbu bo kiꞌdi yëyï abo zi Yakoba ne. Bo omeri ti mï bo, iya te, “Kada ꞌba tölë ꞌba ꞌbu ze ɔwɔ dë kpe, kina ꞌdɔ mupö Yakoba yaga.”

42 Lende kiya ꞌba Esawu nime ari kömö zi Rebeka, kina lɔko koja laja gɔ Yakoba kiya teyi, iya te, “Löndö yï Esawu ëdï kiteri ꞌdɔ tupö yi gɔ wa nime koꞌdɔ zi bo ne. 43 Kina me kole ma, oꞌdɔ wa ame ga miya ne. Ënyï welo kiriŋa kari zi löndö ma Labana mï Arana 44 koloma titi yayi ŋbö tiyeli ꞌba löndö yï kote rönï. 45 Ɔdɔ ya ꞌba löndö yï kote rönï ꞌdeni dɔ bo kudölu di gɔ wa ma koꞌdɔ zi bo nime tine, na ti moja laja ꞌjaa göyï. Gɔ waꞌdi na ꞌdɔ kpe kole ma ga koteke dɔye ŋgï kpaki rïyö di zö mï kada kɔtɔ teyi?”

Tari ꞌBa Yakoba

46 Rebeka iya zi Yisika, iya te, “Lende ꞌba ꞌja ꞌba Esawu rɔ yïtötï ꞌba eꞌbe Ete naga nime ɔdɔ ꞌdeni rɔma. Ɔdɔ kiya te Yakoba kogbe yïtötï ꞌba Ete ya naga nime gbï ti mölë gbɔ yaga.”

28

1 Kina Yisika kïdëkï Yakoba koꞌdɔ yëyï teyi, iya te, “Kinza kogbe yïtötï ꞌba Kanana naga nime dë. 2 Ënyï kari Padanarama liŋɔ ꞌba ꞌbu yï löbu Betowele ꞌdɔ kogbe nyiti ꞌba lano yï Labana ma kɔtɔ. 3 Bɔkoꞌba bɔ tigɔ dɔ kiteli koꞌdɔ yëyï zïyï kiꞌdi kole konzi zïyï gɔ këddï rɔ yï lïŋgï ꞌba bilaka ꞌba dɔꞌbe ma konzi. 4 Bo koꞌdɔ yëyï zïyï ti kupö yï ga kɔzɔ ma bo koꞌdɔ yëyï zi Abarayama. Yayi nime këddï koloma yïmo ame Bɔkoꞌba kiꞌdi ꞌdeni zi Abarayama ne ti këddï rɔ bɔ dɔmo.”

5 Yisika oja Yakoba kari Padanarama zi Labana kole ꞌba Betowele bɔ Arama tönë. Labana na rɔ löndö ꞌba Rebeka ma ꞌba Yakoba ni ti Esawu.

Esawu Ogbe Nyiti ꞌBa Yisamele

6 Esawu ikali Yisika oꞌdɔ yëyï ꞌdeni zi Yakoba koja kari Padanarama ꞌdɔ kogbe ꞌja di yayi. Kina gbï di bi toꞌdɔ yëyï nima Yisika iya zi Yakoba kinza kogbe ꞌja dë di mï löŋgö yïtötï ꞌba Kanana. 7 Kina me Yakoba kuwö dɔ ꞌbu bo ni ti ma bo ꞌdeni kënyï kari Padanarama. 8 Gɔ köꞌdu nime na Esawu kikali ŋgï ꞌbu bo Yisika oꞌdɔkɔ wa mɔtɔ rɔ yïtötï ꞌba Kanana naga nima dë du te. 9 Kina bo kari zi Yisamele kole ꞌba Abarayama, bo kari kogbe nyiti mo Malata lëmï ꞌba Nebayota ꞌböwu rɔ ꞌja abo mɔtɔ.

Nyï ꞌBa Yakoba

10 Yakoba ënyï di Berasaba kari nduwë kapa Arana. 11 Kada ari kösö dɔ bo bi mɔtɔ na bo köꞌdö ŋgï yï mökö yayi. Bo ogba kulugbï döku mɔtɔ bo kitaka dɔ bo timo. Kina ɔdɔ bo köꞌdö ꞌdeni tine 12 na nyï koꞌde dɔ bo tëgë, bo oꞌja bi tëkï kïdëyï di dɔyayi dɔndende mo kömö ŋbö mïtɔrɔ. Kina malayika koloma tïlëlë rönnï kebe gɔmo kako bërï, kari tɔrɔ. 13 Tine na bo koꞌja Bɔkoꞌba këdï kɔrɔ ŋgila bo yayi, kina Bɔkoꞌba kilende zi bo, iya te, “Ma na rɔ ŋere Bɔkoꞌba ma koŋgɔ gɔ ꞌbu yï löbu Abarayama ni ti ꞌbu yï Yisika. Dɔyayi nime këddï köꞌdö teyi ne mëdï miꞌdi zïyï ti kupö yï ga. 14 Lïjë ti konzi kɔzɔ lupu kogba mï kapa ꞌba dɔyayi pili. Kina ti kupö yï na ti koꞌdɔ yëyï zi bilaka pili ꞌba dɔyayi. 15 Mëdï möꞌbö tïyï moŋgɔ göyï di mï gɔ bi ame ga pili këddï kari teyi ne, moꞌde yi kileki mï dɔyayi nime bine. Minza mola yi du kinza ma moꞌdɔ wa ame miꞌdi köꞌdu mo ꞌdɔ toꞌdɔ mo ne.”

16 Yakoba indiŋi di bi töꞌdö, kiya te, “Wu, Bɔkoꞌba ëdï ŋgï mï gɔ bi nime, ma na mikali dë.”

17 Bo rɔ tikere, na bo kiya te, “Gɔ bi waꞌdi na koro te? Ala mɔtɔga liŋɔ ꞌba Bɔkoꞌba na, ala kpadörï ꞌba mïtɔrɔ na?”

18 Yakoba ënyï mɔlo mï dɔŋbɔ kogba kulugbï döku nima bo kitaka dɔ bo pa timo ne kïdëyï dɔmo tɔrɔ, kina bo kogba ꞌbu kodɔ dɔmo. 19 Bo iꞌdi möyï gɔ bi nima rɔ Betele, tine gawo ma ŋgɔsi ŋgila gɔ bi mo nima yayi, möyï mo ïdëkï pa rɔ Luza.

20 Yakoba oꞌdɔ lömu zi Bɔkoꞌba, iya te, “Ɔdɔ nï Bɔkoꞌba koloma ŋgï tö koŋgɔ gɔma di mï liŋgere ma nime mëdï mari teyi ne, koja gɔ akonyo zö gbï ti bɔŋgɔ tusu mo rɔma, 21 kileki ma ŋbö mï liŋɔ ꞌba ꞌbu ma ti mï këyï, nï na ti köꞌbö ŋgï rɔ ŋere Bɔkoꞌba ma rɔ ŋburuŋburu. 22 Kina döku nime mïdëyï dɔmo ne ti këdï ŋgï rɔ bi ꞌba toꞌdɔ mötu zïyï di teyi. Wa ame ga pili kiꞌdi zö ti miꞌdi kapa ma ꞌbutë mo zïyï.”

29

Yakoba Ömö Arana

1 Yakoba ari nduwë mï liŋgere abo nima kala mï dɔyayi ma kapa kari yïbï. 2 Bo ari kömö mï löwu mɔtɔ ti daa teyi dɔtumu ꞌba kamölö mota köꞌdö ꞌdeni bërï kpamo yayi. Daa nima na këdï kiꞌdi mini zi kamölö naga nima di teyi. Tine döku ma kutuꞌbö kpa daa mo nima timo rɔ ma löbu, 3 ɔdɔ bɔ koda kamölö naga nima kotɔtɔ rönnï ꞌdeni pili tine, na ꞌjaa lïjë koloma tululu döku nima yaga kiꞌdi mini zi kamölö ꞌbënnï ga, kina lïjë kululu ꞌjaa ꞌböwu kileki gɔ bi mo.

4 Yakoba ititi bɔ koda kamölö naga nima, iya te, “Kpe di gɔ bi ma yala ga ya, löndö?”

Lïjë iya te, “Ze di Arana.”

5 Bo ileki kititi lïjë, iya te, “Ikalike bɔ mɔtɔ rɔ Labana kole ꞌba Nawura?”

Lïjë iya te, “Yëë, dikali bo.”

6 Bo ititi lïjë, iya te, “Bo ëdï le?”

Lïjë iya te, “Bo ëdï le. Nyiti abo Rayile na me ꞌdë këdï rɔ tako ti kamölö abo ga.”

7 Bo iya te, “Kada gba mbiri bi ꞌba totɔtɔ dɔ kamölö mï jɔlɔ na dë gba. Iꞌdike mini zïnnï lïjë kari tonyo kpënnï.”

8 Lïjë iya te, “Inza tara, dëdï doda bɔ koda kamölö mɔtɔ ga kotɔtɔ rönnï pili titi kako tine, na ꞌjaa gɔ dululu döku yaga diꞌdi mini zi kamölö.”

9 Koꞌja Yakoba këdï gba tilende ti ya naga nima, na Rayile kömö ŋgï ti kamölö ꞌba ꞌbu nï römöyï lɔko na rɔ bɔ koda mo. 10 Kina ɔdɔ Yakoba koꞌja Rayile kömö ꞌdeni ti kamölö ꞌba lano bo Labana ga tara tine, na bo kari ŋgï kululu döku tönë yaga di kpa daa nima kiꞌdi mini zi kamölö naga nima. 11 Kina bo kumötö Rayile bo kudu rɔ ma kembe. 12 Bo iya te, “Ma lano ꞌba ꞌbu yï na. Ma kole ꞌba Rebeka na.”

Kina Rayile kiriŋa ŋgï kari kiya lende mo zi ꞌbu nï. 13 Kina ɔdɔ Labana kuwö lende ꞌba kole ꞌba lëmï bo ꞌdeni tara tine, na bo kiriŋa kurë dɔmo kiramo kome mbili mo, bo koꞌde kako liŋɔ.

Yakoba ïyëtï gɔ lende naga nime pili zi Labana. 14 Tine Labana ileki dɔmo, iya te, “Rɔ ma laka nï roma ma na.”

Aranda Gɔ Leya Ni Ti Rayile

Yakoba oloma koꞌdɔ nyepe kɔtɔ yayi, 15 kina Labana kiya zi bo, iya te, “Ëddï koꞌdɔ ndɔbɔ zö rɔ ma sari gɔ ame ze rɔ wado ne, tine moꞌdɔkɔ dë ꞌdɔ köꞌbö toꞌdɔ mo tara. Iya wa ame koꞌdɔkɔ ne gɔ mopi zïyï.”

16 Labana ëdï ti yïtötï rïyö, möyï ma löbu mo rɔ Leya, tine ma titi mo möyï mo rɔ Rayile. 17 Leya ele ŋge di kɔmɔ mo, tine Rayile ele ꞌbënï ŋgï rɔ mbëmbë kpaki ti yida rɔmo. 18 Yakoba ɔꞌɔ Rayile, gɔ köꞌdu mo na bo kiya te, “Mëdï moꞌdɔ ndɔbɔ kɔmɔ kɔɔ modɔmorïyö zïyï ꞌdɔ kiꞌdi Rayile zö mogbe.”

19 Labana ileki dɔmo, iya te, “Ma laka mo na ꞌdɔ miꞌdi lɔko zïyï di dɔ ame ꞌdɔ miꞌdi lɔko zi bilaka mɔtɔ ne. Oloma tö bine.”

20 Yakoba oꞌdɔ ndɔbɔ kɔmɔ kɔɔ modɔmorïyö gɔ Rayile, tine inda ŋgï di zi bo kɔzɔ töꞌdö dɔ ndö tara römöyï bo ɔꞌɔ lɔko rɔ mbëmbë. 21 Kina Yakoba kiya zi Labana, iya te, “Kɔɔ ꞌba ndɔbɔ ma ote rönï ꞌdeni, iꞌdi ꞌja ma zö.”

22 Labana oja karama ꞌba gbe kose bilaka ꞌba mï gɔ bi nima yayi pili kotɔtɔ rönnï kako yïmo. 23 Tine mï korɔndɔ mo nima, Leya na za Labana koꞌde koja gɔ Yakoba köꞌdö timo. 24 Labana iꞌdi nyiti atɔli abo mɔtɔ möyï mo rɔ Zilepa zi nyiti abo Leya rɔ bɔ laja.

25 Mï dɔŋbɔ tine, na Yakoba koŋgɔ za ꞌböwu rɔ Leya. Kina bo kënyï kari kititi Labana, iya te, “Waꞌdi na me koꞌdɔ zö te ne? Moꞌdɔ ndɔbɔ nime zïyï gɔ Rayile, gɔ waꞌdi na kebe kïndëndë ma?”

26 Labana iya te, “Mï dölëtï ꞌbeze bine, ogbe nyiti ma titi dë dɔgba kola nyiti ma löbu. 27 Ne oda töꞌdö dɔ modɔmorïyö ꞌba karama ꞌba gbe nime kote rönï titi ꞌdɔ miꞌdi Rayile gbï zïyï, ɔdɔ koꞌdɔkɔ toꞌdɔ ndɔbɔ gbï zö kɔmɔ kɔɔ modɔmorïyö mɔtɔ.”

28 Yakoba utï gɔmo. Kina ɔdɔ töꞌdö dɔ modɔmorïyö ꞌba karama ꞌba gbe nima kote rönï ꞌdeni tine, na Labana kogba nyiti abo Rayile kiꞌdi gbï rɔ ꞌja zi Yakoba. 29 Labana iꞌdi nyiti atɔli abo mɔtɔ möyï mo rɔ Bila zi Rayile rɔ bɔ laja. 30 Yakoba öꞌdö gbï ti Rayile, tine Rayile na bo kɔꞌɔ rɔ dɔ kiteli kebe Leya. Kina bo koꞌdɔ ndɔbɔ ꞌböwu zi Labana kɔmɔ kɔɔ modɔmorïyö.

Töyö Kole ꞌBa Yakoba Ga

31 Kina ɔdɔ Bɔkoꞌba koŋgɔ Yakoba kɔꞌɔ Leya dë laka kɔzɔ a nima tara tine, na Bɔkoꞌba koja gɔ löyö ŋgï zïnï. Rayile ɔrɔ ꞌbënï ŋgï rɔ kɔtɔ. 32 Leya ɔmɔ köyö rɔ kole bɔtɔni, kina lɔko kiꞌdi möyï mo rɔ Rubënï, ame kiya te “Oŋgɔ lisa,” römöyï lɔko iya te, “Bɔkoꞌba oŋgɔ lisa ma ꞌdeni, mëꞌdë ma ti kɔꞌɔ ma nati.”

33 Kina lɔko kɔmɔ ꞌböwu köyö kole mɔtɔ. Lɔko iya te, “Bɔkoꞌba uwö ꞌdeni ma kɔꞌɔ ma dë kina me bo kiꞌdi kole nime ꞌdeni gbï zö.” Kina lɔko kiꞌdi möyï mo rɔ Simona, ame kiya te “Uwö.”

34 Lɔko ɔmɔ ꞌböwu köyö kole mɔtɔ. Kina lɔko kiya te, “Ame tine, mëꞌdë ma ëdï kodɔꞌbɔ rönï köꞌbö tö römöyï möyö kole ꞌdeni mota zi bo.” Na lɔko kiꞌdi möyï mo rɔ Lëwë, ame kiya te “Odɔꞌbɔ.”

35 Lɔko ɔmɔ ꞌböwu köyö kole mɔtɔ. Kina lɔko kiya te, “Ame tine ti mïlëlu Bɔkoꞌba.” Na lɔko kiꞌdi möyï mo rɔ Yuda, ame kiya te “Lëlu.” Tine na lɔko kɔrɔ ŋgï, lɔko öyö kole mɔtɔ dë kpe titi di gɔ ama.

30

1 Kina ɔdɔ Rayile koŋgɔ ꞌdeni lɔko köyö kole dë zi Yakoba kɔzɔ a nima tara tine, na lɔko kombi mïnï ŋgï rɔ lëmï nï. Gɔ köꞌdu mo na lɔko kiya zi Yakoba, iya te, “Ɔdɔ kiꞌdi kole dë zö ti mölë yaga.”

2 Yakoba ënyï rɔ ꞌdïrï tïnï, kiya te, “Ma na rɔ Bɔkoꞌba? Oꞌja Bɔkoꞌba na kiꞌdi löyö dë zïyï.”

3 Lɔko iya te, “Bila nyiti bɔ laja ma na me, öꞌdö timo ꞌdɔ lɔko köyö kole zö. Tïnï na ti mëdï rɔ ma ꞌba kole.”

4 Kina lɔko kiꞌdi Bila rɔ ꞌja zi mëꞌdë nï, kina bo köꞌdö timo. 5 Bila ɔmɔ köyö kole zi Yakoba, 6 kina Rayile kiya te, “Bɔkoꞌba oꞌdɔ burë ma ꞌdeni laka. Bo uwö akititi ma ꞌdeni bo kiꞌdi kole zö.” Kina lɔko kiꞌdi möyï mo rɔ Dana, ame kiya te “Burë.”

7 Bila ɔmɔ ꞌböwu köyö kole mɔtɔ zi Yakoba. 8 Rayile iya te, “Moꞌdɔ ya ꞌdeni ti lëmï ma rɔ ma kënyë ŋbö maꞌda.” Kina lɔko kiꞌdi möyï mo rɔ Napatali, ame kiya te “Ya.”

9 Kina ɔdɔ Leya koŋgɔ lɔko kɔrɔ ꞌdeni di bi töyö kole tara tine na lɔko kogba Zilepa bɔ laja ꞌbënï kiꞌdi zi Yakoba rɔ ꞌja. 10 Kina Zilepa köyö kole zi Yakoba. 11 Leya iya te, “Mëdï ti gɔ kele.” Kina lɔko kiꞌdi möyï mo rɔ Gada, ame kiya te “Gɔ kele.”

12 Zilepa ɔmɔ ꞌböwu köyö kole mɔtɔ zi Yakoba. 13 Leya iya te, “Ma ꞌdeni rɔ lɔŋɔ. ꞌJa ma laki pili ti kïdëkï ma rɔ bɔ lɔŋɔ.” Kina lɔko kiꞌdi möyï mo rɔ Asera, ame kiya te “Lɔŋɔ.”

14 Mï kada ꞌba tumu nyönyu na Rubënï kari koꞌja liŋga ꞌba löyö di mï nyaka kogba kako timo liŋɔ kiꞌdi zi ma bo Leya. Rayile iya zi Leya, iya te, “Iꞌdi liŋga nima kole ꞌbï koꞌja ne zö.”

15 Tine Leya ileki dɔmo, iya te, “Mëꞌdë ma nima kolɔ ne ɔꞌbɔ yi dë gba? Kina me këddï kiteri ꞌböwu ꞌdɔ togba liŋga nime kole ma koꞌja ne?”

Rayile iya te, “Ɔdɔ kiꞌdi liŋga nima zö, Yakoba ëdï köꞌdö göyï mï korɔndɔ nime tɔne.”

16 Kina mï dɔkɔpiyari koꞌja Yakoba këdï kileki ꞌdeni kako di mï nyaka tine na, Leya kurë dɔ bo, kiya te, “Ëddï kako köꞌdö tɔne gɔma römöyï mugö yi ꞌdeni di zi Rayile ti liŋga nime kole ma koꞌja ne.”

Kina Yakoba köꞌdö tïnï mï korɔndɔ nima. 17 Bɔkoꞌba ileki dɔ akititi ꞌba Leya kiꞌdi lɔko kɔmɔ köyö kole ma mï muyï ꞌbënï zi Yakoba. 18 Lɔko iya te, “Bɔkoꞌba iꞌdi kpa közï ꞌdeni zö römöyï miꞌdi bɔ laja ma zi mëꞌdë ma.” Kina lɔko kiꞌdi möyï mo rɔ Yisakara, ame kiya te “Kpa közï.”

19 Leya ɔmɔ ꞌböwu köyö kole ma mï modɔɔkɔtɔ zi Yakoba. 20 Lɔko iya te, “Bɔkoꞌba iꞌdi kpa közï ma dɔ kiteli ꞌdeni zö. Mëꞌdë ma ëdï koꞌdɔkɔ ma, römöyï möyö kole ꞌdeni modɔɔkɔtɔ zi bo.” Kina lɔko kiꞌdi möyï mo rɔ Zebolona, ame kiya te “Toꞌdɔkɔ.” 21 Di gɔmo na lɔko köyö nyiti kiꞌdi möyï mo rɔ Dina.

22 Bɔkoꞌba oŋgɔ Rayile koja gɔ löyö teyi. 23 Kina lɔko kɔmɔ köyö kole. Lɔko iya te, “Bɔkoꞌba ogba rɔ kaya ꞌdeni yaga di dɔma. 24 Bɔkoꞌba koja gɔ kole mɔtɔ tɔ kpe gbï zö.” Kina lɔko kiꞌdi möyï mo rɔ Yesepa, ame kiya te “Mɔtɔ gbï.”

Labana Ni Ti Yakoba

25 Di pötö töyö Yesepa na Yakoba kiya zi Labana, iya te, “Iꞌdi mileki mari mï dɔyayi ze. 26 Iꞌdi ꞌja ma ga ti kole ma ga ame moꞌdɔ ndɔbɔ gɔmo zïyï ne ꞌdɔ mari. Ikali ndɔbɔ ame moꞌdɔ zïyï ne ꞌdeni.”

27 Tine Labana iya te, “Iꞌdi miya lende nime. Mumë ꞌdeni ti ꞌbɔsi ma, Bɔkoꞌba ëdï koꞌdɔ yëyï dɔma nime gɔ köꞌdu ꞌbï. 28 Iya wa ma koꞌdɔkɔ ꞌdɔ mopi zïyï. Kina mëdï miꞌdi ŋgï pili zïyï.”

29 Yakoba iya te, “Ikali ndɔbɔ laka ame moꞌdɔ zïyï ne ꞌdeni kina ikali ma yërï ꞌbï ga kara ꞌdeni gbï mï ndɔbɔ koꞌdɔ ma. 30 Mï kada ma tönë mako ne yërï ꞌbï ga ŋgï ndö te, ne oŋgɔ te kina me kara ꞌdeni ŋgï leꞌjete konzi rɔ mbëmbë. Kina Bɔkoꞌba oꞌdɔ yëyï ꞌdeni gbï nduwë zïyï di mï gɔ bi ame ga moloma tari teyi. Kina me kada ma ꞌbama ömö ꞌdeni ꞌdɔ moŋgɔ gɔ wa ma rɔ ꞌba gbagba ma ga.”

31 Labana ititi, iya te, “Waꞌdi na gɔ mopi zïyï?”

Yakoba iya te, “Moꞌdɔkɔ a mɔtɔ dë gɔ kopi zö. Mëdï möꞌbö nduwë toŋgɔ gɔ yërï ꞌbï ga ɔdɔ kutï gɔ lende nime. 32 Iꞌdi milaki kebe mï löŋgö yërï ꞌbï naga nima ꞌdɔ migeli kole kamölö ma kölu naga ti kole banya ma kumöru naga. Wa naga nime na ŋge moꞌdɔkɔ. 33 Ti kikali laka ma ꞌjaa ɔdɔ kako toŋgɔ yërï ame ga mogba ꞌdeni ne kada mɔtɔ. Ɔdɔ koꞌja banya ame ga kinza rɔ ma kumöru ne ti kamölö ame ga kinza rɔ ma kölu ne mï löŋgö ꞌbama naga nime ti kikali ŋgï rɔ ꞌbögö.”

34 Labana iya te, “Ele, doꞌdɔ kɔzɔ ame kiya ne tara.”

35 Tine mï kada mo nima na Labana kigeli banya ma kumöru naga kpaki ti ame ga ti kïnë ma kaŋmi rɔmo ne ti kamölö ma kölu naga me yaga. Kina bo kiꞌdi kole abo ga toda mo 36 tine na bo kënyï kari tïnnï kiliŋgere ŋbö töꞌdö dɔ mota koto yaga rɔ ma kɔwɔ di ŋgila ama ga ti Yakoba ne. Yakoba oloma nduwë toda kɔsɔ yërï ꞌba Labana naga nima.

37 Kïnë ŋgërï mota mɔtɔ ga yayi Yakoba ënyï koke dɔŋgila ma kaꞌji mo ga rɔ nyigbara kopepe yɔkɔ mo yaga kola rɔmo rɔ ma kumöru. 38 Bo ako timo kuruwö kɔmɔ yërï naga nima kpa gɔ bi ame lïjë këdï kuwë mini di teyi. Bo uruwö yayi römöyï yërï naga nima bi ꞌba tëkï mo na di kpa mini. 39 Gɔ köꞌdu mo na banya ame ga këkï di yayi kuyï kömönnï dɔ ŋgërï naga nima ne köyö kole ŋgï me rɔ ma kumöru.

40 Yakoba oza kamölö mo ga yaga di rɔ banya kina bo kiꞌdi lïjë kuyï kömönnï kari dɔ yërï ma kumöru ti ma kölu ame ga mï löŋgö yërï ꞌba Labana ga yayi ne. Wa nime na kiꞌdi Yakoba këdï ti dɔtumu ꞌba yërï koza ꞌberi yaga di rɔ ꞌba Labana ga.

41 Ɔdɔ yërï ma kɔnɔ naga këdï këkï na Yakoba kuruwö ŋgërï naga nima kɔmɔ mo di kpa gɔ bi ꞌba tuwë mini yayi ꞌdɔ lïjë këkï di mï löŋgö mo. 42 Tine bo uruwö dë kɔmɔ yërï ma kilike naga. Gɔ köꞌdu mo na yërï ma kilike naga ŋgï me rɔ ꞌba Labana, tine ma kɔnɔ naga ŋgï me rɔ ꞌba Yakoba. 43 Kina Yakoba koloma ŋgï rɔ bɔ mɔri ti dɔtumu ꞌba kamölö ni ti banya rɔ ma konzi, gbï ti atɔli ti gamele ti akaca.

31

Riŋa ꞌBa Yakoba

1 Yakoba ari kuwö köꞌdu mo kole ꞌba Labana ga këdï rɔ tiya mo, iya te, “Yakoba otɔtɔ wa ꞌba ꞌbu ze ga ꞌdeni kote. Wa ꞌba ꞌbu ze ga na me bo koꞌdɔ mɔri ꞌdeni timo.”

2 Bo oŋgɔ gbï Labana inza kpe rɔ ma laka ti bo kɔzɔ ma dɔgba. 3 Kina Bɔkoꞌba kilende zi Yakoba, iya te, “Ileki kari mï dɔyayi ꞌbe mï löŋgö eꞌbe ꞌbu yï ga. Mëdï möꞌbö tïyï.”

4 Kina Yakoba koja laja gɔ Rayile ni ti Leya kako zi bo mï löwu nima bo këdï koda kamölö abo ga yïmo yayi ne. 5 Kina bo kiya zïnnï, iya te, “Moŋgɔ ꞌdeni ꞌbu ye inza kpe rɔ ma laka tö kɔzɔ ma dɔgba. Ne Bɔkoꞌba ꞌba ꞌbu ma ni ëdï tö. 6 Ikalike ꞌdeni ma moꞌdɔ ndɔbɔ zi ꞌbu ye ti tigɔ ma pili. 7 Tine pele tara bo öꞌbö nduwë tuyï dɔŋgala zö. Kpa közï ꞌba ndɔbɔ ame mëdï moꞌdɔ ne bo uyï yïmo mï ꞌbutë, tine Bɔkoꞌba na këdï kitata ma di zi bo. 8 Ɔdɔ bo kiya te, ‘Banya ma kumöru naga nima këdï pili rɔ kpa közï zïyï,’ kina banya köyö ŋgï me rɔ ma kumöru. Kina ɔdɔ bo kiya te, ‘Banya ma kuꞌdu kïnë kaŋmi naga nima këdï pili rɔ kpa közï zïyï,’ kina banya köyö ŋgï me rɔ ma kuꞌdu kïnë kaŋmi. 9 Bɔkoꞌba ogba yërï ꞌdeni me di zi ꞌbu ye kiꞌdi zö.

10 Mï kada ame rɔ bi ꞌba töyö ma laka ꞌba yërï ne, nyï oꞌde dɔma mombi kɔmɔ ma moꞌja moꞌde banya ame ga këdï këkï ne ꞌdeni me rɔ ma kumöru ti ma kuꞌdu kïnë kaŋmi. 11 Malayika ꞌba Bɔkoꞌba ïdëkï ma di mï nyï nima, iya te, ‘Yakoba.’ Miya te, ‘Ma na me.’ 12 Malayika nima iya zö, iya te, ‘Ombi kömöyï koŋgɔ moꞌde ame ga pili këdï këkï ne ꞌdeni me rɔ ma kumöru ti ma kuꞌdu kïnë kaŋmi, römöyï moꞌja wa ma Labana këdï koꞌdɔ zïyï ꞌdeni. 13 Ma na rɔ Bɔkoꞌba ma tönë kɔdɔ kileme rönï zïyï di Betele, tönë ꞌdɔ kïdëyï döku yayi kodɔ ꞌbu dɔmo kulömu röyï gbï zö ne. Ënyï di mï dɔyayi nime kileki kari mï dɔyayi ma köyö yi teyi.’ ”

14 Rayile ni ti Leya ileki dɔmo zi Yakoba, iya te, “Wa mɔtɔ inza kpe zize ame gɔ dogba rɔ apötö di zi ꞌbu ze. 15 Bo oꞌdɔ ze kɔzɔ bɔ löwö, bo kugö ze mökö. Kina me bo kïyölu yamo ꞌba dɔze ꞌdeni pili yaga. 16 Wa naga nime pili Bɔkoꞌba kogba yaga di zi ꞌbu ze ne, eze ga na zi kole ze ga. Wa ame Bɔkoꞌba kiya zïyï ne oꞌdɔ ŋgï.”

17 Yakoba iꞌdi kole abo ga ti ꞌja abo ga dɔ gamele 18 bo kënyï dɔmo di yayi ti wa ame ga pili bo koꞌja di Padanarama yayi ne, kina bo koga dɔtumu ꞌba yërï abo ga pili kɔmɔ bo tari mï dɔyayi ꞌba Kanana zi ꞌbu bo Yisika.

19 Tine mï tënyï ꞌbënnï Labana ari ꞌdeni mɔlo bi kɔwɔ tumu sunë kamölö abo ga kina Rayile kuꞌbögö akoro ꞌba ꞌbu nï ŋgï kari timo. 20 Yakoba ïndëndë Labana kënyï ŋgï kinza ma bo kose gɔ bo kiya te bo ëdï ꞌdeni kari. 21 Bo iriŋa di yayi ti wa ame ga pili rɔ ꞌba bo ne bo kumu dɔ yöpö Epurate bo kuyï kɔmɔ bo kari yɔki dɔyayi kuruŋgu ꞌba Gilada.

Bɔkoꞌba Iyandi Labana

22 Di pötö töꞌdö dɔ mota tine na Labana kuwö köꞌdu mo ꞌjaa iya te, Yakoba iriŋa ꞌdeni. 23 Kina bo kotɔtɔ bilaka abo ga lïjë kozi gɔ Yakoba ŋbö töꞌdö dɔ modɔmorïyö kari kota gɔmo mï dɔyayi kuruŋgu ꞌba Gilada. 24 Mï korɔndɔ mo nima na Bɔkoꞌba kako kilende zi Labana ti nyï, iya te, “Iꞌdi kömöyï kandi laka kinza kiya wa ma kënyë mɔtɔ dë zi Yakoba.”

25 Yakoba oga taya abo ꞌdeni dɔ kuruŋgu yayi tine na Labana ni ti bilaka ma ꞌba bo ga koga taya gbï yayi. 26 Labana iya zi Yakoba, iya te, “Waꞌdi na me koꞌdɔ te kuꞌbölu ma kogba yïtötï ma ga kënyï timo kɔzɔ ꞌbɔki ma kindaꞌba di mï ya? 27 Gɔ waꞌdi na kuꞌbölu ma kusu röyï kinza kose göyï zö? Ma këdï kiya ra dëne ꞌdɔ moja yi gɔ kɔri ti lɔŋɔ ti ŋgala ti birɔ ꞌba tɔmo ni ti lërï. 28 Ne gɔ waꞌdi na kënyï ŋgï kinza ma kiꞌdi mome mbili yïtötï ma ga ti kole ꞌbënnï ga moꞌdɔ mötö zïnnï? Lende dɔ rumö nime koꞌdɔ ne. 29 Mëdï ti tigɔ ꞌba ꞌdɔ toꞌdɔ yi rɔ ma kënyë, ne Bɔkoꞌba ꞌba ꞌbu yï ilende zö ti korɔndɔ ene, iya te, miꞌdi kɔmɔ ma kandi laka kinza miya wa ma kënyë mɔtɔ dë zïyï. 30 Mikali ꞌdeni lende ꞌba liŋɔ ꞌbe na kɔꞌɔ röyï kiꞌdi yi këddï kari. Ne gɔ waꞌdi na kuꞌbögö akoro ma?”

31 Yakoba iya te, “Ma rɔ tikere römöyï miya te mɔtɔga ti kolɔ yïtötï ꞌbï ga yaga di zö. 32 Ne ɔdɔ kiya te koꞌja akoro ꞌbï nima di zi bilaka mɔtɔ bine, bɔ mo tɔ nima ëdï kölë tɔne yaga. Bilaka ze ga na me, oma wa ame ga rɔ ꞌbëyï ne kigeli yaga ꞌdɔ kömönnï pili koꞌja.”

Yakoba ikali dë ma Rayile na kuꞌbögö akoro ꞌba Labana nima. 33 Labana ɔdɔ koma mï rö kilaka ꞌba Yakoba, bo kolɔlɔ kari koma mï ꞌba Leya, bo kari ꞌböwu koma mï ꞌba Bila ni ti Zilepa. Tine bo oꞌja akoro abo naga nima dë du te. Kina bo kari kɔdɔ mï rö ꞌba Rayile toma yïmo. 34 Rayile ogba akoro naga nima ꞌdeni kusu dɔmo mï kilaka bi loma ꞌba gɔ gamele kiꞌdi ꞌdeni rö yayi lɔko koloma dɔmo. Labana oma mï rö nima pili tine oꞌja akoro abo dë du te. 35 Rayile iya zi ꞌbu nï, iya te, “Ŋere ma, kinza kënyï dë rɔ ꞌdïrï tö gɔ ame mënyï dë tɔrɔ zïyï ne, römöyï mëdï ti a dɔ ꞌja.”

Gɔ köꞌdu mo na Labana koma ŋgï le koꞌja akoro naga nima dë. 36 Kina Yakoba kënyï ŋgï rɔ ꞌdïrï ti Labana kititi, iya te, “Lende kënyë waꞌdi na moꞌdɔ? Wa ma mirasi zïyï kiꞌdi koga gɔma kulöwö rɔ ma kututu gɔmo ne na rɔ waꞌdi? 37 Wa ma ga na me koma yïmo ꞌdeni me, ne ëꞌbï ma koꞌja di mï löŋgö mo ga bine ëdï yala? Ne ɔdɔ këdï, oja yaga bine kɔmɔ bilaka ꞌbï ga ti ꞌbama ga koŋgɔ gɔ lïjë kiya lende ma laka mo mï löŋgö ze tïyï.

38 Mï kɔmɔ kɔɔ ꞌbutë rïyö naga nime moꞌdɔ tïyï ne kamölö ti banya ꞌbï ga öꞌbö dë kinza töyö, monyo muruku ma kɔtɔ te dë di mï löŋgö dɔtumu ꞌba yërï ꞌbï ga. 39 Ame ga kuruku kindaꞌba mopi gɔ bi mo ŋgï teyi moꞌde lende mo dë gbï yɔ kako zïyï. Ame ga kuꞌbögö rɔ mï korɔndɔ ala rɔ mï kada ne mopi gɔ bi mo teyi kɔzɔ ma kiya zö toꞌdɔ mo. 40-41 Mï kɔmɔ kɔɔ ꞌbutë rïyö naga nime moꞌdɔ tïyï ne, kada oŋma ma rɔ gɔ bi këzë pili, bi këyï okpe yïmö kote korɔndɔ a mɔtɔ rɔ töꞌdö kindaꞌba kɔmɔ ma dë. Moꞌdɔ ndɔbɔ zïyï kɔmɔ kɔɔ ꞌbutë dɔmosowɔ gɔ yïtö rïyö ꞌbï naga nime, kina me moꞌdɔ ꞌböwu kɔmɔ kɔɔ modɔɔkɔtɔ gɔ kiꞌdi dɔtumu ꞌba yërï ꞌbï mɔtɔ ga zö. Ne pele öꞌbö tuyï mï kpa közï ma mï ꞌbutë. 42 Ma kiya te Bɔkoꞌba ꞌba ꞌbu ma Abarayama ame bo na gbï Yisika kere ne kinza gɔma dëne me oja ma ꞌdeni mari rɔ közï sari. Bɔkoꞌba oŋgɔ gomɔ ma ti ndɔbɔ ame moꞌdɔ zïyï ne kina ma bo kamo döyï ti korɔndɔ ene.”

43 Labana ileki dɔmo zi Yakoba, iya te, “Yïtötï ma ga na pili ma. Kole naga nima pili rɔ kole ma ga. Dɔtumu ꞌba yërï naga nima pili rɔ ama ga. Wa naga nime pili këddï koŋgɔ ne me rɔ ama ga. Tine a mɔtɔ inza ma ꞌdɔ moꞌdɔ tota gɔ yïtötï ma naga nime ti kole ma lïjë köyö naga nime di zïyï. 44 Ako doꞌdɔ lömu tïyï. Ako dotɔtɔ kulugbï döku dulu dɔmo bine ꞌdɔ koloma rɔ kïnë ꞌba lömu nime doꞌdɔ ꞌdeni mï löŋgö ze tïyï ne.”

45 Kina Yakoba kogba döku kïdëyï dɔmo tɔrɔ. 46 Bo iꞌdi bilaka abo ga kotɔtɔ kulugbï döku kulu dɔmo. Kina lïjë konyo kpënnï di ŋgila döku nima kulu dɔmo yayi ne. 47 Labana ïdëkï möyï gɔ bi nima rɔ Yegara Saduta, tine Yakoba ïdëkï rɔ Galede.

48 Labana iya zi Yakoba, iya te, “Döku nime ꞌdeni rɔ lende kileme mï löŋgö ze tïyï.” Gɔ köꞌdu mo na kïdëkï möyï gɔ bi nima ŋgï rɔ Galede, ame kiya te “Döku ꞌba akileme.” 49 Labana ileki gbï, kiya te, “Bɔkoꞌba kiꞌdi kömönï nduwë köꞌbö toŋgɔ ze mï rɔ koza ze nime.” Gɔ köꞌdu nime na kïdëkï möyï gɔ bi nima ŋgï rɔ Mizapa, ame kiya te “Kilaŋga koda wa.”

50 Labana iya te, “Ɔdɔ koꞌdɔ yïtötï ma naga nime rɔ ma kënyë ala ebe kogbe ꞌja mɔtɔ ga ame muwö köꞌdu mo dë pele, zïyï tikali mo laka kɔmɔ Bɔkoꞌba ëdï toŋgɔ ze. 51 Döku nime mulu dɔmo ti ma mïdëyï dɔmo nime 52 ti köꞌbö rɔ lende kileme mï löŋgö ze tïyï. A mɔtɔ minza miteli dɔ döku nime mari moꞌdɔ ya tïyï kina a mɔtɔ inza kiteli dɔ döku nime gbï ala ma mïdëyï dɔmo nime kako koꞌdɔ ya tö. 53 Bɔkoꞌba ꞌba Abarayama ti ꞌba Nawura ti Bɔkoꞌba ꞌba ꞌbu nnï ga koŋgɔ lende nime mï löŋgö ze tïyï.”

Yakoba ulömu rɔ bo ti möyï Bɔkoꞌba ame ꞌbu bo Yisika kere ne 54 kina bo kumu roma zi Bɔkoꞌba dɔ döku nima yayi. Bo ïdëkï bilaka abo ga kako tonyo akonyo nima lïjë köꞌdö dɔ kuruŋgu nima yayi.

55 Mɔlo mï dɔŋbɔ na Labana kome mbili yïtö abo ga ti kole ꞌbënnï ga bo kumötö lïjë gbɔ na bo kuyï dɔ bo ŋgï kileki liŋɔ.

32

Yakoba Ni Ti Esawu

1 Yakoba ënyï di yayi kari nduwë mï liŋgere abo nima, kina malayika mɔtɔ ga ꞌba Bɔkoꞌba kako kondɔsɔ ti bo. 2 Kina ɔdɔ Yakoba koꞌja lïjë ꞌdeni tara tine, bo iya te, “Dɔtaya ꞌba Bɔkoꞌba na me.” Kina bo kïdëkï möyï gɔ bi nima ŋgï rɔ Manama, ame kiya te “Taya rïyö.”

3 Yakoba oja bɔ laja abo mɔtɔ ga kari dɔgba kɔmɔ bo zi löndö bo Esawu mï dɔyayi ꞌba Edome. 4 Bo ose zïnnï ꞌdɔ lïjë kïyëtï kpa bo zi Esawu, kiya te, “Ma Yakoba bɔ laja ꞌbï, moloma ꞌdeni migabi ti Labana ŋbö kömö mï kada nime tɔne. 5 Ma ꞌdeni ti sa ti akaca ti dɔtumu ꞌba kamölö ni ti banya gbï ti atɔli, kina me mëdï mose lende nime zïyï löbu ma ꞌdɔ kiꞌdi mïyï këyï rɔma.”

6 Bɔ laja naga nima ileki kako zi Yakoba, kiya te, “Dari ꞌdeni dömö zi bɔ löndö yï Esawu. Bo ëdï ꞌdeni ndö gɔ kɔri tako turë döyï. Bo ëdï ti bilaka abo ga kuluku modɔɔmota (400) ti bo.” 7 Kina Yakoba ŋgï rɔ tikere rɔ mbëmbë, na bo koza bilaka abo ga ti kamölö abo ga ti banya ti sa ti gamele kpaki bi rïyö. 8 Bo omeri ɔdɔ kiya te Esawu kömö dɔtumu ma kɔtɔ kote dɔmo ma kɔtɔ nima ti kɔmɔ kiriŋa yaga.

9 Yakoba ititi Bɔkoꞌba, iya te, “Bɔkoꞌba ꞌba ꞌbu ma löbu Abarayama ti ꞌba ꞌbu ma Yisika, uwö akititi ma. Iya ꞌdeni tönë zö ꞌdɔ mileki mari mï dɔyayi ze zi eꞌbe ꞌbu ma ga, kina gɔ koꞌdɔ wa ma laka gbï zö. 10 Ma bɔ laja ꞌbï nime, ma ŋgï wötï rɔ bɔ lende kënyë, mï këyï ꞌbï ti köꞌdu laka ꞌbï ame kileme zö ne ma gbagba ma mɔꞌbɔ dë. Mï kada ma tönë mumu dɔ yöpö ꞌba Yaradene mëdï mari ne, ma ŋge ti përï adɔkotɔni közö. Ne kina me tɔne mëdï mileki ꞌdeni ti dɔtumu rïyö naga nime. 11 Momaꞌjo rɔma zïyï, okɔnyi ma di zi bɔ löndö ma Esawu. Ma rɔ tikere rɔ mbëmbë mɔtɔga bo ëdï kako kote dɔze kpaki ti ꞌja ti kole titi. 12 Ne nï Bɔkoꞌba iya ꞌdeni tönë bine, iya te, ëddï kiꞌdi wa koꞌdɔ rönï pili laka zö kiꞌdi kupö ma konzi kɔzɔ ꞌjɔ yayi lida ꞌba kpa mini löbu ame bɔtɔ kɔꞌbɔ dë tïtëtë mo ne.”

13 Yakoba öꞌdö mï gɔ bi nima yayi, na bo koza wa ame ga bo këdï timo ne kiꞌdi rɔ kpa közï zi Esawu. 14 Bo oza ma banya kuluku sowɔ (200) ti moꞌde ꞌbutë rïyö, ma kamölö kuluku sowɔ (200) ti moꞌde ꞌbutë rïyö, 15 ma gamele ꞌbutë mota ti kole mo ga, ma sa ꞌbutë sowɔ ti ŋgulö ꞌbutë, ma akaca ꞌbutë rïyö ti bɔtɔni mo ga ꞌbutë. 16 Bo oza rɔ dɔtumu kiꞌdi bɔ laja abo ga rɔ bɔ dɔmo. Bo iya zïnnï, iya te, “Arike nduwë dɔgba kɔmɔ ma. Olake löŋgö dɔtumu mo naga nime këdï rɔ ma kɔwɔ ti ma këdï kako di gɔmo.”

17 Bo ose zi bɔ laja ma dɔgba nima, iya te, “Ɔdɔ bɔ löndö ma Esawu kondɔsɔ tïyï kititi yi, kiya te, ‘Ŋere ꞌbï rɔ yë? Kina ëddï kari yala? Yërï ꞌba yë ga na me kömöyï ne?’ 18 Ileki dɔmo zi bo, iya te, ‘Wa ꞌba bɔ laja ꞌbï Yakoba ga na, kina me bo koja rɔ kpa közï kiꞌdi zi ŋere abo Esawu. Kina Yakoba gbagba bo mo ëdï yïꞌböwu.’ ”

19 Bo ose köꞌdu nime gbï te zi bɔ laja ma mï rïyö mo ti ma mï mota mo nduwë kala rɔ gönnï nima pili këdï kona yërï naga nima ne, bo iya te, “Ɔdɔ kondɔsɔke ti Esawu, iyake tara zi bo. 20 Kina iyake gbï te, Yakoba gbagba bo mo ëdï yïꞌböwu.”

Bo omeri, bo iya te, “Mɔtɔga ti mïyëyï dökïꞌdï Esawu ti wa naga nime ꞌdɔ ɔdɔ mëdï mömö pele zi bo yayi tine mï bo ëyï ꞌdeni.”

21 Bo oja kpa közï kiꞌdi naga nima tötï kari dɔgba kɔmɔ bo, tine bo ileke ꞌba bo titi töꞌdö mï taya yayi.

Nyöpö ꞌBa Yakoba

22 Mï korɔndɔ kɔtɔ mo nima na bo kënyï dɔmo kogba ꞌja rïyö abo ga ti ꞌja ma rïyö ame ga rɔ bɔ laja ne ti kole ꞌbutë dɔɔkɔtɔ abo ga lïjë kumu tɔro ꞌba Yaboko.

23 Bo oja lïjë pili kumu dɔ tɔro nima ti wa ame ga pili bo këdï timo ne, 24 tine bo na kileke ꞌba bo kutu bo yïꞌböwu. Kina bilaka mɔtɔ kako kunyöpö ti bo ŋbö kömö mï kano bi këzë. 25 Kina ɔdɔ bɔ nima koŋgɔ ꞌdeni bo kaꞌda Yakoba dë kpe tara tine na bo kokpe dɔꞌbötöru mo ŋgï, na kpa dɔꞌbötöru Yakoba kogba rönï ŋgï. 26 Bo iya te, “Ola ma mari, gɔ bi ëdï ꞌdeni këzë.”

Yakoba iya te, “Minza mola yi titi. Oꞌdɔ yëyï zö.”

27 Bo iya te, “Möyï yï rɔ yë?”

Yakoba iya te, “Möyï ma rɔ Yakoba.”

28 Bo iya te, “Möyï yï inza kpe rɔ Yakoba, tine ꞌdeni rɔ Yisarele, ame kiya te ‘Nyöpö ti Bɔkoꞌba,’ römöyï unyöpö ꞌdeni ti Bɔkoꞌba gbï ti bilaka lesi ŋbö kaꞌda.”

29 Yakoba ititi bo, iya te, “Momaꞌjo rɔma zïyï, iya möyï yï zö.”

Bo iya te, “Waꞌdi na koꞌdɔkɔ tikali möyï ma gɔmo?” Kina bo koꞌdɔ yëyï zi Yakoba.

30 Yakoba iya te, “Bɔkoꞌba na me moꞌja mëdï moloma gba di pötö mo ti kɔmɔ ma?” Kina bo kïdëkï möyï gɔ bi nima rɔ Penowele, ame kiya te “Kɔmɔ Bɔkoꞌba.”

31 Yakoba ënyï di Penowele yayi këdï kiteli pele tine kada ëdï ꞌdeni kiꞌdi kpënï. Tine bo ëdï ꞌdeni kujë kaꞌbo römöyï dɔꞌbötöru bo. 32 Gɔ köꞌdu mo na me nduwë ŋbö koꞌja kabate kupö Yisarele konyo lërï ame kpa dɔmoso ꞌba dɔꞌbötöru ne dë, römöyï kpa dɔmoso nima na kokpe Yakoba di teyi.

33

Esawu Urë Dɔ Yakoba

1 Yakoba ombi kɔmɔ bo koꞌja Esawu këdï rɔ tako ti bilaka abo ga kuluku modɔɔmota (400). Kina Yakoba koza kole abo ga ŋgï zi ꞌja abo ga Leya ni ti Rayile ti ꞌja ma rïyö ma rɔ bɔ koja laja mo naga nima. 2 Bo iꞌdi bɔ laja naga nima na kösö dɔgba ti kole ma ꞌbënnï ga, tine na bo kiꞌdi Leya ti kole ma ꞌbënï ga Rayile na yïꞌböwu ti kole ꞌbënï Yesepa. 3 Yakoba gbagba bo mo na kösö dɔgba zïnnï kari turë dɔ bɔ löndö bo Esawu ti tudë dɔ bo bërï ŋbö mï modɔmorïyö.

4 Tine Esawu iriŋa kurë dɔ bo kiramo bo kome mbili mo. Kina lïjë kpaki rïyö koloma ŋgï tudu. 5 Kina ɔdɔ Esawu kuyï kɔmɔ bo koꞌja ꞌja naga nima këdï kako ti kole titi tara tine, bo ititi, iya te, “Yë mo ga na me tïyï ne?”

Yakoba iya te, “Ŋere ma, ya naga nime kole ma Bɔkoꞌba koꞌdɔ mï këyï koja gɔmo zö na.”

6 Kina ꞌja ma rɔ bɔ laja naga nima kömö ŋgï ti kole ma ꞌbënnï ga kako kolɔdɔ bërï. 7 Na Leya kömö ti kole ma ꞌbënï ga, rɔ ŋburuŋburu mo na Rayile ni ti Yesepa kömö lïjë kolɔdɔ pili bërï.

8 Esawu ileki kititi, iya te, “Ne dɔtumu ame ga mondɔsɔ timo di dɔgba ꞌdë yayi ne ꞌjɔ ꞌba lende mo tëgë rɔ waꞌdi?”

Yakoba iya te, “Ŋere ma, moꞌdɔ ama ꞌdɔ tïyëyï dökïꞌdï yï timo.”

9 Esawu iya te, “Inza tara, löndö ma, mëdï ti ꞌbama ga, iꞌdi ame ga koloma rɔ ꞌbëyï.”

10 Yakoba iya te, “Inza tara, momaꞌjo rɔma zïyï, ɔdɔ mïyëyï dökïꞌdï yï ꞌdeni ŋgï utï dɔ kpa közï kiꞌdi ma naga nime, kogba di közö. Rɔ ma laka toꞌja kïnë yï nime ŋgï zö kɔzɔ toꞌja kïnë Bɔkoꞌba römöyï indaꞌba ma ꞌdeni ti mï këyï. 11 Momaꞌjo rɔma zïyï utï dɔ kpa közï kiꞌdi ma naga nime moꞌde zïyï ne. Bɔkoꞌba oꞌdɔ mï këyï ꞌdeni kiꞌdi wa ma mëdï rɔ leri mo naga pili zö.”

Yakoba oloma nduwë toꞌdɔ atiri mo ŋbö Esawu kutï dɔmo. 12 Esawu iya te, “Dënyï ti dari, mëdï mösö dɔgba zïyï.”

13 Yakoba iya te, “Ikali gbï kole titi rɔ ma keŋme kina mëdï gbï momeri kamölö ti sa ame ga kole mo ga këdï gba kulu mba ne, ɔdɔ debe toga lïjë kulöwö rɔ ma kembe pele ŋge mï töꞌdö dɔ kɔtɔ nime lïjë pili ëdï kölë ŋgï kote. 14 Momaꞌjo rɔma zïyï, ari tötï ti mokɔkɔ rɔma ꞌjaa mozi ndɔ gɔ liŋgere ꞌba yërï naga nime gbï ti kole titi ti dari dota göyï Edome.”

15 Esawu iya te, “Ne ɔdɔ këdï tara iꞌdi mola bilaka ma mɔtɔ ga kileke tïyï bine.”

Tine Yakoba iya te, “ꞌDɔ lïjë kileke bine gɔ waꞌdi? Moꞌdɔkɔ ŋge tïyëyï dökïꞌdï yï.”

16 Kina Esawu kileki ŋgï mï kada nima kari Edome 17 tine Yakoba ari ꞌba bo za Suköta bo kubö rö zi bo yayi, kina bo kubö jɔlɔ gbï zi yërï abo ga. Gɔ köꞌdu mo na kïdëkï möyï bi nima ŋgï rɔ Suköta, ame kiya te “Jɔlɔ.”

18 Di mï tileki ꞌba Yakoba di Padanarama nima bo ako laka ŋbö kömö Sekeme mï dɔyayi ꞌba Kanana na bo koga taya abo mï nyaka mɔtɔ ŋgɔsi dɔ ŋgila gawo nima yayi. 19 Bo ugö kapa ꞌba nyaka nima bo koloma yïmo ne di zi bɔ Amoro mɔtɔ ꞌbu ꞌba Sekeme. Ndögö mo ti yamo kïsï kɔtɔ. 20 Kina bo koꞌba bi ꞌba akumu yayi kïdëkï möyï mo rɔ bi ꞌba akumu ꞌba Bɔkoꞌba ꞌba Yisarele.

34

Wali Gɔ Dina

1 Mï kada ma dɔ kɔtɔ mɔtɔ na Dina nyiti ꞌba Yakoba ame Leya köyö ne kënyï kari toŋgɔ ꞌja mɔtɔ ga ꞌba mï dɔyayi ꞌba Kanana yayi. 2 Sekeme kole ꞌba Amoro eꞌbe Iwa oꞌja lɔko di yayi. Amoro na rɔ ŋere ꞌba dɔyayi nima. Kina Sekeme kari ŋgï kindaꞌba lɔko rɔ gbörökötö köꞌdö timo. 3 Dökïꞌdï bo oꞌdɔkɔ nyiti nima kina bo koloma ŋgï tilende teyi ꞌdɔ tïyëyï dökïꞌdï mo. 4 Bo iya zi ꞌbu bo Amoro, iya te, “Moꞌdɔkɔ ꞌdɔ kogbe nyiti nime zö rɔ ꞌja.”

5 Yakoba ari kuwö köꞌdu mo odɔ laŋa ꞌdeni rɔ nyiti abo. Tine kole abo ga ëdï toda yërï abo ga mï löwu, gɔ köꞌdu mo na bo kogbɔ dökïꞌdï bo ŋbö koda lïjë. 6-7 Köꞌdu mo ari kömö zi kole ꞌba Yakoba ga di mï löwu kina lïjë kënyï ŋgï kako. Lende mo ïlëꞌdï ŋgï rönnï mïnnï kata rɔ ma kënyë gɔ tiꞌja nima Sekeme koꞌdɔ rönnï lïjë eꞌbe Yisarele ti toꞌdɔ köꞌdu ma yawa ma tara ga zi nyiti ꞌba Yakoba ne.

Amoro ënyï kari zi Yakoba ꞌdɔ tiya lende nima, 8 bo iya zi Yakoba ni, iya te, “Kole ma Sekeme ɔꞌɔ nyiti ꞌbe sowa. Momaꞌjo rɔma ziye, iꞌdike lɔko zi bo kogbe. 9 Doꞌdɔke pɔri mï löŋgö ze gɔ dogbeke rɔze nduwë tiye. 10 Kina gbï ꞌdɔ kolomake tize mï dɔyayi nime bine. Ti kolomake mï gɔ bi ame ga pili koꞌdɔkɔke kugöke ndögö rɔ dɔ ŋgölö gɔ këddïke gbï rɔ bɔ mɔri.”

11 Sekeme ileki gbï kiya zi ꞌbu ꞌba nyiti ti löndö mo ga, iya te, “Iꞌdike mïye këyï rɔma. Mëdï mopi wa ame ga pili koꞌdɔkɔke ne ziye. 12 Iyake wa ma koꞌdɔkɔke ꞌdɔ miꞌdi zïnï kina odoweke gbe ꞌbe gbï kɔzɔ ame mïye koꞌdɔkɔ ne tara. Wa ame ga pili kïtëtëke mëdï mopi ziye ɔdɔ kiya te kiꞌdike lɔko ŋgï zö mogbe.”

13 Kole ꞌba Yakoba ga ileki dɔmo rɔ dɔŋgala zi Sekeme ni ti ꞌbu bo Amoro römöyï bo odɔ laŋa ꞌdeni rɔ lëmï nnï Dina. Gɔ köꞌdu mo na lïjë kiya te, 14 “Diꞌdi lëmï ze dë zi bilaka ame kilele dë ne kogbe, kinza koꞌde rɔ kaya rɔze. 15 Ti dutï ŋge dɔmo ɔdɔ koꞌdɔke gbï kɔzɔ ꞌbeze kileleke bɔtɔni pili rɔ gɔmo. 16 Ɔdɔ këdï ꞌdeni tara tine na ti dutï ꞌjaa togbe rɔze tiye. Ti doloma mï löŋgö ye bine dodɔꞌbɔ rɔze rɔ bilaka kɔtɔ tiye. 17 Ne ɔdɔ kutïke dë gɔ lende ze nime kileleke bɔtɔni ꞌbe ga dëdï dogba nyiti ze dënyï yaga di bine.”

18 Amoro ni ti kole abo Sekeme ŋgï ti mï këyï gɔ lende nima. 19 Gɔ ame Sekeme kɔꞌɔ Dina nyiti ꞌba Yakoba kulöwö ne iꞌdi bo dë kpe kicayi toꞌdɔ dölëtï nima. Bo na gbï rɔ bɔ ame bilaka ꞌbënï ga pili koro rɔ dɔ kiteli. 20 Kina lïjë kako mï kpa reki ꞌba gawo ꞌbënnï kilende zi bilaka ꞌbënnï ga, iya te, 21 “Ya naga nime rɔ ma laka tize. Diꞌdike lïjë koloma mï dɔyayi nime bine kugö ndögö rɔ dɔ ŋgölö. Yayi nime ïyöbu kënyë ëdï kɔꞌbɔ ze kpaki tïnnï. Dogbeke yïtö ꞌbënnï ga gɔ lïjë kogbe yïtö ꞌbeze ga gbï. 22 Tine ya naga nime oꞌdɔkɔ toloma todɔꞌbɔ rönnï tize rɔ bilaka kɔtɔ ɔdɔ kiya te doꞌdɔke ŋgï gbï kɔzɔ ꞌbënnï dileleke bɔtɔni pili rɔ gɔmo. 23 Doꞌdɔke tara ꞌdɔ yërï ꞌbënnï naga nima ti wa ꞌbënnï ga këdï pili rɔ eze ga. Dutïke dɔmo zïnnï gɔ lïjë koloma mï löŋgö ze bine.”

24 Bilaka ꞌba mï gawo nima pili utï ŋgï gɔ lende ꞌba Amoro ni ti kole abo Sekeme, kina kilele bɔtɔni ma mï löŋgö lïjë yayi ŋgï pili rɔ gɔmo.

25 Mï töꞌdö dɔ mota koꞌja ya naga nima këdï gba dɔ wëtö ꞌba akilele nima na kole ꞌba Yakoba ga ma rïyö, Simona ni ti Lëwë ame lïjë na rɔ löndö ꞌba Dina ne, kogba mbele ꞌbënnï ga ŋgï lïjë kusu rönnï kari mï gawo nima kupö bɔtɔni mo ga me yaga. 26 Lïjë upö Amoro ni gbï ti kole abo Sekeme. Kina lïjë kogba Dina di rö ꞌba Sekeme yayi lïjë kënyï kari ëꞌbënnï.

27 Di pötö löpö nima na kole ꞌba Yakoba mɔtɔ ga kako kolɔ wa ꞌba mï gawo nima ŋgï pili kpa dɔkolo laŋa nime kodɔ rɔ lëmï nnï ne. 28 Lïjë otɔtɔ kamölö mo ga ti sa ni ti akaca kpaki ti wa ꞌba mï gawo nima pili ti ꞌba mï nyaka. 29 Lïjë ogba wa ame ga rɔ ꞌba mɔri ꞌba ya naga nima ŋgï pili ti ꞌja mo ga ti kole titi kpaki ti wa ꞌba mï liŋɔ mo ga lïjë kari timo.

30 Yakoba iya zi Simona ni ti Lëwë, iya te, “Oꞌdeke wali ꞌdeni dɔma, Kanana naga nime ti Pereze ꞌbënï kpaki ti bilaka ame ga pili këdï koloma mï dɔyayi nime ëdï kënyï toꞌji ma. Bilaka ma ga na me konzi dë, ɔdɔ kiya te ya naga nima kotɔtɔ rönnï kalo ya dɔma, lïjë ëdï kote dɔze ŋgï pili ti bilaka ma ga.”

31 Tine Simona ni ti Lëwë ileki dɔmo, iya te, “Doꞌdɔkɔ dë gɔ koꞌdɔ lëmï ze kɔzɔ ꞌja ame ga rɔ bɔ lende yawa ne tara.”

35

Tusu Akoro

1 Bɔkoꞌba ilende zi Yakoba, iya te, “Ënyï kari Betele gɔ koloma yayi. Oꞌba bi ꞌba akumu zö yayi, ma na rɔ Bɔkoꞌba ma tönë kileme rönï zïyï mï kada ma këddï kiriŋa di zi löndö yï Esawu ne.”

2 Yakoba iya zi bilaka abo ga ti ya ame ga pili ti bo ne, iya te, “Uꞌduke akoro ꞌba bɔ löwö naga nime kogbake ne mökö. Urögöke rɔye kusuke bɔŋgɔ ma kɔpɔ rɔye. 3 Dëdï dënyïke di bine darike Betele gɔ mari moꞌba bi ꞌba akumu yayi zi Bɔkoꞌba ame kokɔnyi ma mï kada ꞌba gomɔ ma bo köꞌbö nduwë tö di mï gɔ bi ame ga pili mari teyi ne.”

4 Kina lïjë kotɔtɔ akoro ame ga pili lïjë këdï timo ne ŋgï koꞌde zi Yakoba kpaki ti kaga mo ga kina bo kusu ŋgï bïcï ŋgërï nima yayi ŋgɔsi ŋgila Sekeme.

5 Mï tënyï ꞌbënnï na Bɔkoꞌba kiꞌdi tikere ma löbu ŋgï kilaꞌba zi bilaka ꞌba mï gawo ma ŋgɔsi yayi naga nima, gɔ köꞌdu mo na lïjë oga gɔ eꞌbe Yakoba ga dë. 6 Yakoba ako ti bilaka abo ga pili mï Luza ame ꞌdeni leꞌjete rɔ Betele ne, mï dɔyayi ꞌba Kanana. 7 Bo oꞌba bi ꞌba akumu zi Bɔkoꞌba yayi na bo kiꞌdi möyï Bɔkoꞌba ꞌba Betele dɔmo römöyï Bɔkoꞌba ɔdɔ pa kileme rönï zi bo di yayi mï kada ma bo këdï kiriŋa di zi löndö bo Esawu.

8 Di yayi na Debora bɔ laja ꞌba Rebeka kölë kina kusu lɔko bïcï ŋgërï nima yayi kapa Betele ma kari dɔ roꞌɔ. Kina kïdëkï möyï gɔ bi nima ŋgï rɔ “Ŋgërï ꞌba Monɔ.”

9 Bɔkoꞌba ɔdɔ kileme rönï ꞌböwu zi Yakoba koꞌja bo kileki ꞌdeni di Padanarama. Kina Bɔkoꞌba koꞌdɔ yëyï zi bo, 10 iya te, “Möyï yï rɔ Yakoba, tine kisaki di mï kada nime tɔne nduwë kari dɔgba ti kïdëkï möyï yï rɔ Yisarele.” Kina kïdëkï möyï bo ŋgï rɔ Yisarele. 11 Bɔkoꞌba iya zi bo, iya te, “Ma na rɔ Bɔkoꞌba bɔ tigɔ dɔ kiteli. Öyö kole kara konzi rɔ mbëmbë. Kupö bilaka ma konzi ti kɔdɔ di mïyï. Ti këdï rɔ yï lïŋgï ꞌba bɔ dɔliŋɔ ma konzi. 12 Mëdï miꞌdi yayi nime miꞌdi zi Abarayama ni ti Yisika ne zïyï kina gbï zi kupö yï ga ma di yïꞌböwu.”

13 Kina Bɔkoꞌba kënyï ŋgï kari ëꞌbënï. 14 Gɔ bi nima Bɔkoꞌba kilende ti bo di teyi ne na bo kogba döku kïdëyï dɔmo yayi, bo kodɔ layi gbï ti ꞌbu dɔmo bo kulömu zi Bɔkoꞌba. 15 Kina bo kïdëkï möyï gɔ bi nima ŋgï rɔ Betele.

Tölë ꞌBa Rayile

16 Yakoba ni ënyï ti bilaka abo ga di Betele yayi tari, tine gba kota lïjë këdï rɔ ma kɔwɔ di ŋgila Eporata na kada ꞌba löyö kömö ŋgï zi Rayile, tine ꞌdeni ŋgï rɔ gomɔ ma löbu zïnï. 17 Kina ɔdɔ gomɔ ꞌbënï ꞌdeni ŋgï rɔ ma kënyë tine, ꞌja bɔ bulï mo iya te, “Rayile, kinza kere dë kole bɔtɔni mɔtɔ na.”

18 Tine lɔko ëdï ꞌdeni kölë. Koꞌja lɔko këdï ꞌdeni kulöku na lɔko kiꞌdi möyï kole ꞌbënï nima ŋgï rɔ Benoni, tine ꞌbu mo iꞌdi möyï mo rɔ Benyimona.

19 Rayile ölë na kusu lɔko kɔri kari Eporata yayi. Gɔ bi mo nima na me ꞌdeni leꞌjete rɔ Beteleme ne. 20 Kina Yakoba kogba döku kïdëyï rɔ raba dɔ dögö Rayile yayi ame këdï gba nduwë koꞌja kabate ne.

Kole ꞌBa Yakoba Ga

21 Yakoba iteli nduwë ŋbö bo kari koga taya abo ŋgila Migidala Edere. 22 Mï kada nima Yakoba këdï koloma mï dɔyayi nima yayi ne na Rubënï kari köꞌdö ti Bila ame rɔ ꞌja ꞌba ꞌbu bo mɔtɔ ne. Yakoba uwö lende mo kina bo ŋgï rɔ ꞌdïrï.

Yakoba ëdï ꞌdeni ti kole ꞌbutë dɔmorïyö. 23 Kole ma köyö ꞌba Leya ga na rɔ Rubënï kole ma rɔ dɔndende ꞌba Yakoba, kina ti Simona ni ti Lëwë ti Yuda ti Yisakara ti Zebolona. 24 Kole ma köyö ꞌba Rayile ga na rɔ Yesepa ni ti Benyimona. 25 Kole ma köyö ꞌba Bila nyiti bɔ laja ꞌba Rayile ga na rɔ Dana ni ti Napatali. 26 Kole ma köyö ꞌba Zilepa nyiti bɔ laja ꞌba Leya ga na rɔ Gada ni ti Asera. Kole naga nime öyö pili di Padanarama.

27 Yakoba ari zi ꞌbu bo Yisika mï Mamore ŋgɔsi ŋgila Eborona, gɔ bi ma tönë pa Abarayama ni koloma teyi ti Yisika ne. 28 Kɔmɔ kɔɔ ꞌba loma ꞌba Yisika ꞌdeni kuluku mota kɔdɔ dɔmo ꞌbutë mota (180) mï kada ma bo këdï kölë. 29 Bo ölë koꞌja bo köndë ꞌdeni kote kina kole abo ga Esawu ni ti Yakoba kusu bo ŋgï.

36

Kupö Esawu

1 Ame na rɔ möyï kupö Esawu ga ame kïdëkï bo gbï rɔ Edome ne. 2 Esawu ogbe ꞌja di mï löŋgö yïtötï ꞌba Kanana. Lïjë na rɔ Ada nyiti ꞌba Elone di eꞌbe Ete ni ti Olibama nyiti ꞌba Ana kole ꞌba Zibeyona di eꞌbe Iwa. 3 Esawu ogbe ꞌja mɔtɔ gbï rɔ Basemata nyiti ꞌba Yisamele ame rɔ lëmï ꞌba Nebayota ni ne. 4 Ada na köyö Elipaza. Basemata öyö Ruwëlë, 5 tine Olibama na köyö ꞌbënï Yusa ni ti Yalama ti Kora. Kole ꞌba Esawu naga nime öyö pili di mï dɔyayi ꞌba Kanana.

6 Kina Esawu kotɔtɔ ꞌja abo ga ti kole abo ga ti yïtötï abo ga kpaki ti bilaka ame ga pili mï liŋɔ abo ne ti yërï pili ti wa ame ga bo koꞌja di mï dɔyayi ꞌba Kanana yayi ne, kina bo kënyï kari mï dɔyayi mɔtɔ rɔ ma kɔwɔ di dɔ ŋgila löndö bo Yakoba. 7 Bo ënyï di yayi römöyï dɔyayi nima lïjë koloma teyi ti löndö bo Yakoba ne ɔꞌbɔ lïjë dë kpe, yërï ꞌbënï ga onzi ꞌdeni ŋgï rɔ mbëmbë gɔ bi ɔꞌbɔ lïjë dë kpe todɔꞌbɔ dönnï. 8 Kina Esawu kari koloma mï dɔyayi kuruŋgu ꞌba Seyira ame kïdëkï gbï rɔ Edome ne.

9 Ame na rɔ kupö Esawu yï lïŋgï ꞌba kupö bilaka naga nime kïdëkï lïjë rɔ Edome ma këdï koloma mï dɔyayi kuruŋgu ꞌba Seyira. 10-13 Ada ꞌja ꞌba Esawu öyö kole kɔtɔ zi bo rɔ Elipaza. Elipaza öyö kole bɔtɔni muyï rɔ Temana ni ti Omara ti Zepo ti Gatama ti Kenaza. ꞌJa abo mɔtɔ ame rɔ Timina ne na köyö Amaleke. Basemata ꞌja ꞌba Esawu öyö kole kɔtɔ zi bo rɔ Ruwëlë. Ruwëlë öyö kole sowɔ rɔ Nata ni ti Zera ti Sama ti Miza. 14 ꞌJa ꞌba Esawu ame rɔ Olibama nyiti ꞌba Ana kole ꞌba Zibeyona ne öyö kole mota zi bo rɔ Yusa ni ti Yalama ti Kora.

15 Dɔꞌbe ame ga pili kɔdɔ di zi Esawu ne na me ga. Elipaza kole dɔndende ꞌba Esawu na rɔ yï lïŋgï ꞌba bilaka naga nime, Temana ni ti Omara ti Zepo ti Kenaza 16 ti Kora ti Gatama kina gbï ti Amaleke. Ya naga nime pili rɔ kupö bilaka ma kɔdɔ di zi Ada ꞌja ꞌba Esawu. 17 Ruwëlë kole ꞌba Esawu na rɔ yï lïŋgï ꞌba dɔꞌbe naga nime, Nata ni ti Zera ti Sama kina gbï ti Miza. Ya naga nime pili rɔ kupö bilaka ma kɔdɔ di zi Basemata ꞌja ꞌba Esawu. 18 Dɔꞌbe naga nime na rɔ ma kɔdɔ di zi ꞌja ꞌba Esawu ame rɔ Olibama nyiti ꞌba Ana. Lïjë na rɔ Yusa ni ti Yalama ti Kora.

19 Ya naga nime pili rɔ kupö bilaka ma kɔdɔ di zi Esawu.

Kupö Seyira

20 Ame na rɔ kupö Seyira eꞌbe Ori ame lïjë na rɔ bɔ dɔyayi nima ne. Lotana ni ti Sobala ti Zibeyona ti Ana 21 ti Disona ti Ezere ti Disana. Ya naga nime na rɔ yï lïŋgï ꞌba eꞌbe Ori mï kpa gɔli mo ga ma gege ame koloma mï dɔyayi ꞌba Edome. 22 Lotana na rɔ ꞌbu ꞌba Ori ni ti Emana. Lëmï ꞌba Lotana na rɔ Timina. 23 Sobala na rɔ ꞌbu ꞌba Alawana ni ti Manata ti Ebala ti Sepo ti Onama.

24 Kole ma ꞌba Zibeyona ga rïyö rɔ Aya ni ti Ana. Ana nime na tönë koꞌja mini kututu këdï kulöwu di mï yayi mï kada ma bo këdï yï mökö toda akaca ꞌba ꞌbu bo ga ne. 25 Kole ꞌba Ana na rɔ Disona kina nyiti abo na gbï rɔ Olibama. 26 Kole ꞌba Disona ga na rɔ Amedana ni ti Ezebana ti Yiterana ti Korana.

27 Kole ꞌba Ezere ga na rɔ Bilana ni ti Zawana ti Akana. 28 Disana na rɔ ꞌbu ꞌba Uzu ni ti Arana. 29 Kpa gɔli ꞌba eꞌbe Lotana ni ti Sobala ti Zibeyona ti Ana 30 ti Disona ti Ezere ti Disana na rɔ kupö eꞌbe Ori ma koloma mï dɔyayi ꞌba Edome.

Bɔ Dɔliŋɔ ꞌBa Edome

31 Mɔlo gba kinza bɔ dɔliŋɔ këdï mï dɔyayi ꞌba Yisarele ya naga nime na koloma rɔ bɔ dɔliŋɔ ꞌba Edome nduwë rɔ ma kolɔlɔ. 32 Bela kole ꞌba Bɔra di mï gawo ꞌba Dinaba na koloma rɔ bɔ dɔliŋɔ ꞌba Edome. 33 Di pötö tölë ꞌba Bela na Jobaba kole ꞌba Zera di mï gawo ꞌba Bozara kindaꞌba kïtï ꞌba bɔ dɔliŋɔ nima. 34 Di pötö tölë ꞌba Jobaba na Usama di mï dɔyayi ꞌba Temana kindaꞌba kïtï nima. 35 Di pötö tölë ꞌba Usama na Adada kole ꞌba Bedada di mï gawo ꞌba Awita kindaꞌba kïtï nima. Adada na kaꞌda bilaka ꞌba Midiyana mï ya ma di mï dɔyayi ꞌba Mowaba. 36 Di pötö tölë ꞌba Adada na Samala di mï gawo ꞌba Meseraka kindaꞌba kïtï nima. 37 Di pötö tölë ꞌba Samala na Sawola di mï Robota di kpa yöpö Epurate kindaꞌba kïtï nima. 38 Di pötö tölë ꞌba Sawola na Bala Anana kole ꞌba Akobora kindaꞌba kïtï nima. 39 Di pötö tölë ꞌba Bala Anana na Adara di mï gawo ꞌba Pawu kindaꞌba kïtï nima. Möyï ꞌja abo na rɔ Metabele nyiti ꞌba Matorede nyiti ꞌba Mesaba.

Yï Lïŋgï ꞌBa Edome

40 Esawu na rɔ yï lïŋgï ꞌba kupö bilaka naga nima kïdëkï lïjë rɔ Edome ne. Möyï nnï ga na me pili ti kpa gɔli ꞌbënnï ga ti gɔ bi ma lïjë koloma teyi. Lïjë na rɔ eꞌbe Timina ni ti Alawana ti Yetete 41 ti Olibama ti Ela ti Pinona 42 ti Kenaza ti Temana ti Mibizara 43 ti Magadile ti Irama. Esawu na rɔ yï lïŋgï ꞌba bilaka ꞌba Edome naga nime, gɔ bi ma lïjë koloma teyi di mï dɔyayi nima yayi ïdëkï pili ti möyï kpa gɔli ꞌbënnï ga ma gege.

37

Yesepa

1 Di pötö tölë ꞌba Yisika kole abo Yakoba oloma nduwë köꞌbö mï Kanana dɔliŋɔ ma ꞌbu bo koloma mɔlo teyi. 2-3 Tine lende ꞌba kole ꞌba Yakoba ga na kɔzɔ a nime te.

Yesepa na rɔ kole ma Yakoba köyö koꞌja rɔ bo kandi ꞌdeni. Kina bo kɔꞌɔ Yesepa ŋgï rɔ dɔ kiteli pili di dɔ kole abo mɔtɔ naga nima. Kina ɔdɔ Yesepa kɔmɔ kɔɔ abo këdï ꞌdeni ꞌbutë döömu dɔmorïyö tine bo oloma tiliŋgere ti löndö bo ga ame Yakoba köyö ti ꞌja abo ga Bila ni ti Zilepa ne. Lïjë ëdï koda kamölö ni ti banya ꞌba Yakoba, tine lende koꞌdɔ ꞌbënnï ele dë. Kina Yesepa köꞌbö nduwë toꞌde lende mo zi ꞌbu nnï.

Gɔ köꞌdu ꞌba akɔꞌɔ ame bo kɔꞌɔ Yesepa kulöwö ne mï kada mɔtɔ tine na bo kiꞌdi bɔŋgɔ kele kakpa kilala yayi ŋgï zi Yesepa. 4 Kina ɔdɔ ya mɔtɔ naga nima koŋgɔ ꞌbu nnï kɔꞌɔ Yesepa ꞌdeni ŋgï rɔ dɔ kiteli tara tine lïjë iꞌdi ŋgï tombi mïnnï rɔ Yesepa. Lïjë ilende dë kpe zi bo rɔ mugu këyï.

5 Mï kada mɔtɔ na nyï koꞌde dɔ Yesepa, kina ɔdɔ bo kïyëtï gɔmo zi löndö bo ga tine iꞌdi lïjë koꞌji bo ŋgï rɔ mbëmbë. 6 Bo iya te zïnnï, “Uwöke tɔ ma, nyï oꞌde dɔma ti korɔndɔ ene 7 tëgë dëdïke pili mï nyaka tudödu kolɔkɔ. Kina dɔ kolɔkɔ ma ꞌbama kënyï kɔrɔ ŋgï tɔrɔ kɔzɔ bilaka lesi tara, kina dɔ kolɔkɔ ma ꞌbeye ga kako ŋgï kuru dɔ ꞌbama tönë lïjë kolɔdɔ ŋgï pili bërï kɔzɔ bilaka ame kolɔdɔ bërï kɔmɔ ŋere ne tara.”

8 Bɔ löndö bo ga iya te, “Mï nyï ꞌbï nima iya te oꞌdɔkɔ toꞌdɔ röyï rɔ ŋere dɔze? Inza koꞌdɔ du te.” Kina lïjë koꞌji bo ŋgï rɔ ma kënyë gɔ köꞌdu ꞌba nyï nima kina gbï gɔ ame bo kiya lende ꞌba rönnï ne.

9 Mï kada mɔtɔ na nyï koꞌde ꞌböwu dɔ Yesepa. Kina bo kïyëtï gɔmo gbï zi bɔ löndö bo ga. Bo iya te, “Nyï mɔtɔ oꞌde dɔma gbï tëgë kada ni ti nyepe ako ti këlu ꞌbutë dɔɔkɔtɔ kolɔdɔ bërï kɔmɔ ma.”

10 Bo ari kïyëtï gɔ lende nima gbï zi Yakoba. Ɔdɔ Yakoba kuwö lende nima ꞌdeni tara tine, bo iya te, “Kole ma, waꞌdi na tara? Mï nyï ꞌbï nima iya te ze ti möyï ti löndö yï ga ti dolɔdɔ bërï kömöyï?”

11 Kina löndö ꞌba Yesepa ga kombi mïnnï ŋgï rɔ bo rɔ ma kënyë. Tine Yakoba öꞌbö ꞌba bo nduwë tomeri gɔ lende nima.

Tugö Yesepa

12 Mï kada mɔtɔ na löndö ꞌba Yesepa ga kënyï kari yï mökö bi liŋgere toda yërï ꞌba Yakoba ga. Lïjë ari ŋbö mï dɔyayi ꞌba Sekeme. 13 Kina Yakoba kiya te zi Yesepa, “Löndö yï ga ëdï toda yërï ma ga mï dɔyayi ꞌba Sekeme. Mëdï moja yi kari toŋgɔ lïjë.”

Yesepa iya te, “Ele, muwö ꞌdeni.”

14 Yakoba iya te, “Ari koŋgɔ löndö yï ga ti yërï ma ga ꞌdɔ kako kïyëtï lende mo zö.”

Kina Yakoba koja bo ŋgï di kpa tɔro ꞌba Eborona yayi kari dɔyayi ꞌba Sekeme.

15 Di mï tömö abo Sekeme bɔ mɔtɔ oꞌja bo këdï kiliŋgere ŋgï sowa kebe yï mökö. Bɔ nima iya te, “Waꞌdi na këddï koma?”

16 Bo iya te, “Mëdï moma gɔ löndö ma ga, lïjë oloma toda yërï ꞌbënnï pa bine. Iya zö te ꞌdi, baba, lïjë ëdï yala?”

17 Bɔ nima iya te, “Lïjë ënyï ꞌdeni di bine. Muwö lïjë koloma tiya mo tëgë lïjë oꞌdɔkɔ tari Dotana.”

Kina Yesepa kari ŋgï nduwë gɔ löndö bo ga, bo kari koꞌja lïjë Dotana.

18 Kina ɔdɔ bo kömö ꞌdeni lïjë oꞌja bo mɔlo di bi kɔwɔ na lïjë kususu kpënnï ŋgï rɔ bo ꞌdɔ tupö mo yaga. 19 Lïjë iya te, “Bɔ tönë koꞌdɔ rɔ bo rɔ bɔ nyï koꞌde dɔ bo ne, bo na me ꞌdë këdï kako. 20 Bi abo nati, dupöke bo yaga duꞌduke töku bo mï daa bine, ꞌdɔ dari diyake te kuruku na kindaꞌba bo ꞌdeni konyo bo. Ti doŋgɔke ɔdɔ waꞌdi na ti koꞌdɔ rönï gɔ nyï abo nima ya?”

21 Kina ɔdɔ bɔ löndö bo Rubënï kuwö lende nima ꞌdeni tara, bo oꞌdɔkɔ tokɔnyi Yesepa di zi lïjë. Kina bo kiya te, “Kinza dupöke bo dë rɔ tupö, 22 duꞌduke bo mï daa kalo nime mï mökö bine. Kinza dosake közïze dë rɔ bo.”

Bo oꞌdɔkɔ tokɔnyi Yesepa di zi lïjë ꞌdɔ bo koja kileki kari zi ꞌbu nnï.

23 Kina ɔdɔ Yesepa kömö ꞌdeni zïnnï yayi tine lïjë indaꞌba bo ŋgï kolɔ bɔŋgɔ yaga di rɔ bo, bɔŋgɔ kele kakpa kilala yayi tönë. 24 Kina lïjë kogba bo ŋgï kuꞌdu mï daa nima mini mo kulöku ꞌdeni yaga mɔlo di yïmo ne.

25 Tine mbowa di pötö mo kota bɔ löndö ꞌba Yesepa naga nima këdï gba tonyo akonyo na lïjë koꞌja eꞌbe Yisamele mɔtɔ ga ŋgï këdï kari dɔ liŋgere kebe yayi. Ya naga nima ëdï kiliŋgere rɔ ma konzi kako di Gilada këdï kari Ezipeto ti gamele ꞌbënnï ga kombi a ꞌba ndögö ꞌbënnï ga ame ti dɔkomali wɔwɔ ma kato kele kulöwö yïmo. 26 Kina Yuda kiya zi bɔ löndö bo ama ga, iya te, “Ɔdɔ dupöke Yesepa pele dandike gɔmo, waꞌdi na ti doꞌjake di gɔmo? 27 Bo löndö ze na, kinza doꞌdɔke ɔtɔ dë zi bo, ze ame aa rɔ kole ꞌba ꞌbu kɔtɔ ne. Zize ŋgï togba bo tugö bo zi Yisamele naga nime.”

Kina löndö bo ama ga kutï ŋgï pili gɔ lende nima.

28 Eꞌbe Yisamele naga nima ömö yayi ti Midiyana mɔtɔ ga ame rɔ bɔ ndögö ne. Kina kole ꞌba Yakoba ga kotɔ Yesepa ŋgï yaga di mï daa kari kugö zi ya naga nima ti yamo ꞌbutë rïyö. Kina bilaka naga nima kogba Yesepa ŋgï kari timo Ezipeto.

29 Kina ɔdɔ Rubënï kileki kari yayi tine bo oꞌja Yesepa inza kpe mï daa. Kina bo ŋgï ti meri rɔ ma kënyë, bo kirica bɔŋgɔ yaga di rɔ bo römöyï lende nima ata ꞌdeni dökïꞌdï bo sowa. 30 Kina bo kari zi löndö bo ga, bo iya te, “Bɔ titi nime inza kpe ꞌdë, ti moꞌdɔ rɔma tɔne tondo?”

31 Kina lïjë kënyï kupö banya kusu bɔŋgɔ ꞌba Yesepa mï roma mo. 32 Kina lïjë kari ti bɔŋgɔ nima kileme zi ꞌbu nnï Yakoba, iya te, “Doꞌja a nime di mökö, ɔdɔ tara ne bɔŋgɔ ꞌba kole ꞌbï Yesepa na dë ya?”

33 Kina Yakoba kikali bɔŋgɔ nima ŋgï. Bo iya te, “Buꞌbu, bɔŋgɔ ꞌba kole ma na. Kuruku tɔ ne ga upö bo ꞌdeni ŋgï kirica mï bo rɔ kɔtɔkɔtɔ.”

34 Kina Yakoba kudu ŋgï kirica bɔŋgɔ ma laka yaga di rɔ bo kolɔ rɔ bɔŋgɔ ꞌba monɔ. Kina bo koloma ŋgï tudu kole abo Yesepa rɔ gɔ kɔwɔ. 35 Kole abo ga ako pili ti yïtötï mo ga tuyë kɔmɔ bo. Tine bo oꞌdɔkɔ abo lende ꞌba kɔmɔ kuyë ꞌbënnï dë. Bo iya te, “Inza tara, kole ma na me kölë ꞌdeni, moꞌdɔkɔ gbï ꞌdɔ mölë yaga. Meri abo ëdï kupö ma.”

Kina bo koloma ŋgï rɔ kɔmɔ tɔlɔ gɔ lende ꞌba Yesepa.

36 Dëmba mï kada mo nima ne bilaka ꞌba Midiyana naga nima oto Yesepa ꞌdeni ŋbö kari Ezipeto kugö zi Potiparo rɔ atɔli. Potiparo nima na rɔ bɔ laja ꞌba bɔ dɔliŋɔ ma löbu ꞌba Ezipeto, bo na rɔ bɔ dɔ bɔ kanya ꞌba bɔ dɔliŋɔ.

38

Yuda Ni Ti Tamara

1 Mï kɔmɔ kɔɔ mo nima na Yuda kënyï di mï löŋgö löndö bo ga kari koloma ti bɔ mɔtɔ möyï mo rɔ Ira bɔ Adolama mɔtɔ. 2 Di liŋɔ ꞌba bɔ nima yayi na bo kari koꞌja nyiti mɔtɔ rɔ yïtö ꞌba Kanana. Möyï ꞌbu mo ïdëkï rɔ Suwa. Bo ogbe nyiti nima 3 tine na lɔko kɔmɔ ŋgï köyö kole bɔtɔni kina kiꞌdi möyï mo rɔ Ere. 4 Lɔko ɔmɔ ꞌböwu gbï di gɔmo köyö rɔ kole bɔtɔni kina lɔko kiꞌdi möyï mo rɔ Onana. 5 Di gɔmo ꞌböwu lɔko ari köyö kole ma mï mota gbï rɔ kole bɔtɔni kina lɔko kiꞌdi möyï mo rɔ Sela. Mï kada nima Yuda ëdï koloma Keziba.

6 Kina ɔdɔ Ere kole ma dɔndende nima kïyöbu ꞌdeni tine Yuda ogbe ꞌja teyi möyï mo rɔ Tamara. 7 Tine Ere oꞌdɔ lende kënyë ŋgï rɔ mbëmbë. Kina ɔdɔ Bɔkoꞌba koŋgɔ lende kënyë ꞌba Ere ꞌdeni ŋgï kulöwö tara yɔ na kupö bo ŋgï yaga.

8 Kina Yuda kilende zi kole abo ma mï rïyö mo nima kïdëkï möyï mo rɔ Onana ne. Bo iya te, “ꞌJɔkɔ yï nima ɔdɔ gɔmo kindaꞌba közïmo ꞌdɔ köyöke kole ꞌdɔ kiꞌdi dɔ löndö yï ame kölë ne kudu timo.”

9 Tine Onana ikali kole naga nima bo këdï köyö ti ꞌja ꞌba löndö bo nima inza kïlëbï dɔ bo kada mɔtɔ. Gɔ köꞌdu mo na ɔdɔ lïjë këdï köꞌdö ti Tamara bo ebe tiꞌdi wa dɔ bɔtɔni abo kolɔdɔ za bërï mï yayi, römöyï kinza bo köyö kole ra ti ꞌja ꞌba löndö bo nima. 10 Kina Bɔkoꞌba kënyï ŋgï rɔ ꞌdïrï ti Onana gɔ lende koꞌdɔ abo nima kina kupö bo ŋgï gbï yaga.

11 Yuda rɔ meri gɔ lende ꞌba kole rïyö abo naga nime. Gɔ köꞌdu mo na kiꞌdi bo kere ŋgï kinza Sela kari kölë ra gbï kɔzɔ a nima tara. Kina bo kiya te zi Tamara, “Ileki kari liŋɔ ꞌba ꞌbu yï koloma yayi rɔ makuruꞌbë ŋbö Sela kïyöbu.” Kina Tamara kileki ŋgï kari koloma liŋɔ ꞌba ꞌbu nï.

12 Mï kɔmɔ kɔɔ mɔtɔ ꞌböwu yayi na ꞌja ꞌba Yuda tönë rɔ nyiti ꞌba Suwa ne kölë ŋgï. Kina ɔdɔ bo kote tudu ꞌja abo ꞌdeni tine lïjë ënyï ti bɔ murë bo Ira tari Timana toŋgɔ bilaka abo ga ame këdï tumu sunë kamölö abo ga yayi ne.

13 Kina ɔdɔ Tamara kuwö lende mo kiya te lanzo nï Yuda ëdï koꞌdɔkɔ tari Timana tumu sunë kamölö abo ga tine, 14 lɔko ikali Sela kole ꞌba lanzo nï ïyöbu ꞌdeni kɔmɔ mo kɔpɔ, kina me lanzo nï oꞌdɔkɔ dë todɔ kpënï zi kole nime ꞌdɔ kɔdɔ gönï. Tine na lɔko kolɔ bɔŋgɔ ꞌba monɔ ŋgï yaga di rönï, lɔko kisali rönï kolɔ bɔŋgɔ rönï kolo mɔtɔ dönï kola ŋge rɔ kömönï. Kina lɔko kënyï ŋgï kari koloma kpa kɔri ŋɔli ŋgila gawo ꞌba Enayima kpa gɔ kɔri kari Timana.

15 Kina ɔdɔ Yuda kömö ꞌdeni koꞌja lɔko këdï koloma kpa kɔri tine bo omeri ꞌba bo, bo iya te bɔ rɔnyɔ na, römöyï lɔko olo kömönï ꞌdeni liyɔ teyi ti bɔŋgɔ. 16 Bo ikali dë kpe rɔ ꞌja ꞌba kole abo. Kina bo kilende zïnï, iya te, “Ako zö, moꞌdɔkɔ yi.”

Lɔko iya te, “Waꞌdi na ti kiꞌdi zö?”

17 Bo iya te, “Ti moja kole banya kako zïyï.”

Lɔko iya te, “Waꞌdi na ti kiꞌdi zö tötï ꞌdɔ mikali timo ëddï koja banya kako zö?”

18 Bo iya te, “Waꞌdi na koꞌdɔkɔ?”

Lɔko iya te, “Iꞌdi wa ꞌba tugu möyï yï nima zö pili ti kabi mo. Kina iꞌdi përï adɔkotɔni ꞌbï nima gbï zö.”

Kina ɔdɔ bo kiꞌdi wa naga nime ꞌdeni pili zïnï tine na bo köꞌdö ŋgï tïnï na lɔko kombi mï ŋgï. 19 Kina lɔko kënyï ŋgï di gɔ bi nima yayi kari ëꞌbënï. Lɔko ari kope bɔŋgɔ kolo ꞌbënï nima ŋgï yaga, lɔko kolɔ ꞌba monɔ tönë kileki rönï. 20 Kina Yuda koja bɔ murë bo Ira kari ti banya ꞌdɔ tari tiꞌdi mo zi bɔ rɔnyɔ tönë lïjë koꞌja di gɔ kɔri ne ꞌdɔ bo kotɔtɔ wa ma tönë ga bo kiꞌdi tötï teyi ne kako timo. Tine Ira ari koꞌja lɔko kinza kpe yayi. 21 Bo ititi bilaka ꞌba gɔ bi nima yayi, bo iya te, “ꞌJa bɔ rɔnyɔ nime koloma kpa kɔri ŋɔli ŋgila gawo ꞌba Enayima bine ne, lɔko ari ꞌdeni yala?”

Lïjë iya te, “ꞌJa bɔ rɔnyɔ ɔtɔ inza gɔ bi ze nime bine.”

22 Kina Ira kileki ŋgï kari zi Yuda. Bo iya te, “Mari moꞌja lɔko dë. Bilaka ame ga yayi ne iya zö tëgë, ꞌja bɔ rɔnyɔ ɔtɔ inza du te mï gɔ bi ꞌbënnï nima.”

23 Yuda iya te, “Iꞌdi lɔko kogba wa naga nima ka yayi. Doma gönï dë towa kinza koꞌde rɔ kaya rɔze. Moja banya zïnï kina me kari koꞌja lɔko dë, embe dë gbï.”

24 Mï mota ꞌba nyepe ma di pötö lende tönë na bɔ mɔtɔ kako zi Yuda, kiya te, “Tamara ꞌja ꞌba kole ꞌbï oꞌdɔ rönï ꞌdeni ŋgï rɔ bɔ rɔnyɔ kina me lɔko kɔmɔ ꞌdeni di mï kɔri ꞌba yërï koꞌdɔ ꞌbënï nima.”

Yuda iya te, “Ari kindaꞌba nï kupö yaga kuꞌdu lɔko mï paꞌdo ma löbu kilaŋma yaga.”

25 Kina ɔdɔ lïjë kogba nï ꞌdeni këdï kari ꞌdɔ tupö mo tine, lɔko oja laja kari gɔ Yuda. Lɔko iya te, “Oŋgɔ wa naga nime te, wa ꞌba tugu möyï ti kabi mo ga pili ti përï adɔkotɔni nime. Ikali bɔ dɔmo? Bɔ dɔ wa naga nime na me kiꞌdi kole yïmö.”

26 Yuda ikali wa naga nima na bo kodɔ kpa bo ŋgï gɔ lende mo. Bo iya te, “Lende ꞌbënï ele ꞌdeni kiteli ꞌbama. Dëne ꞌdɔ miꞌdi lɔko ra zi kole ma Sela, ne kina me miꞌdi lɔko dë yɔ.” Tine Yuda ileki dë kpe köꞌdö ti Tamara.

27 Kina ɔdɔ kömö ꞌdeni mï kada ꞌba löyö ꞌbënï tine ikali ŋgï kole roŋa na mïnï. 28 Tine koꞌja lɔko këdï koꞌdɔ töyö ꞌdeni yɔ na kole ma kɔtɔ koja közïnï ŋgï yaga. Kina bɔ bulï mo kudödu kabi kasi közïmo. Lɔko iya te, “Kole nime na köyö dɔgba.”

29 Tine kole mo tönë ënyï kotɔ ëꞌbënï kɔnyɔ nï ꞌböwu kileki mïyö, kole mɔtɔ na za ꞌböwu köyö dɔgba. Bɔ bulï nima iya te, “Awo, oꞌdɔ ꞌbëyï ka ŋgï ti tigɔ na ma kiꞌdi kïtïrï kpa kɔri zïyï.”

Gɔ köꞌdu mo na lïjë kiꞌdi möyï bo rɔ Pereze. ꞌJɔ ꞌba lende mo tëgë, “Tïtïrï kpa kɔri.” 30 Tine mbowa di pötö mo na köyö kole ma tönë kudödu kabi kasi közïmo ne ŋgï. Kina lïjë kiꞌdi möyï mo rɔ Zera.

39

Yesepa Ni Ti Potiparo

1 Yisamele tönë ga oto Yesepa ŋbö kari Ezipeto kari kugö zi bɔ mɔtɔ rɔ Potiparo löbu ꞌba turu ma kɔtɔ ꞌba bɔ dɔliŋɔ ꞌba Ezipeto nima rɔ bɔ dɔ bɔ kanya ne. 2 Tine Bɔkoꞌba ëdï nduwë ti Yesepa di yayi tokɔnyi mo ꞌdɔ wa pili ame ga bo këdï koꞌdɔ ne kari nduwë rɔ ma kodɔrɔ. Kina Yesepa koloma ŋgï rɔ atɔli ꞌba mï liŋɔ ꞌba Potiparo. 3 Kina ɔdɔ Potiparo koŋgɔ ꞌdeni Bɔkoꞌba këdï kokɔnyi Yesepa mï ndɔbɔ koꞌdɔ abo ga pili kiꞌdi ndɔbɔ abo këdï kari rɔ ma kodɔrɔ tine, 4 lende mo oŋmi ŋgï dökïꞌdï Potiparo rɔ mbëmbë. Kina bo kiꞌdi Yesepa ŋgï rɔ bɔ laja abo kose gɔ liŋɔ abo pili zi Yesepa ꞌdɔ koŋgɔ gɔ wa pili ame ga këdï mï liŋɔ yayi ne. 5 Mï kada nima Potiparo kiꞌdi Yesepa ꞌdeni rɔ bɔ koŋgɔ gɔ wa pili ꞌba mï liŋɔ abo ga ne, Bɔkoꞌba okɔnyi Potiparo gbï kiꞌdi lende mo ga pili kari rɔ ma kodɔrɔ kpaki ti wa ꞌba mï liŋɔ pili ti ꞌba mï nyaka. Bo okɔnyi Potiparo gɔ köꞌdu ꞌba Yesepa. 6 Kina Potiparo kiꞌdi abo ga ŋgï pili közï Yesepa ꞌdɔ koŋgɔ gɔmo bo omeri a mɔtɔ dë kpe gɔ lende ꞌba wa ꞌba mï liŋɔ abo ga tine ŋge kɔtɔ rɔ akonyo ma bo koꞌdɔkɔ tonyo mo.

Yesepa Ni Ti ꞌJa ꞌBa Potiparo

Yesepa rɔ kole ma kele rɔ ma kënyë, 7 gɔ köꞌdu mo na mbowa te yɔ ꞌja ꞌba Potiparo iꞌdi kömönï ŋgï dɔ bo. Mï kada mɔtɔ tine na lɔko kënyï kiya zi Yesepa, tëgë, “Ako köꞌdö tö.” 8 Tine Yesepa ilagi abo ŋgï. Bo iya te, “Buꞌbu, ma ame aa mï liŋɔ bine, mëꞌdë yï na gbï rɔ ŋere ma ame leꞌjete bo komeri a mɔtɔ dë kpe gɔ wa ꞌba mï liŋɔ abo. Bo kose gɔ abo ga ꞌdeni pili zö, 9 bo kiꞌdi ma ꞌdeni ti közï kakpa mbiri dɔ liŋɔ abo nime gbï kɔzɔ ꞌba bo. Bo oꞌjɔŋɔ gɔ wa ma kɔtɔ mɔtɔ te dë di zö tine ŋge kɔtɔ rɔ nï ꞌja abo. Lende ame ꞌdeni te ne ꞌdɔ mari moꞌdɔ köꞌdu ma yawa ma tara ga totondo? Ti kinza rɔ lende kënyë ma löbu kɔmɔ Bɔkoꞌba?”

10 Bo ilagi abo ŋgï kɔzɔ a nima tara. Kina ɔdɔ ꞌja nima köꞌbö pele tokpasi bo kote kada pili ꞌdɔ töꞌdö tïnï bo oꞌdɔkɔ abo dë.

11 Mï kada ma dɔ kɔtɔ mɔtɔ koꞌja Yesepa kɔdɔ ꞌdeni rö mɔtɔ bi ndɔbɔ, kina bɔ laja mɔtɔ ga inza gbï ti bo yayi, 12 na ꞌja tönë kënyï kikapo bɔŋgɔ ma kakpa ꞌba rɔ bo ŋgï, lɔko iya te, “Ako köꞌdö tö.”

Na bo kolɔ rɔ bo ŋgï kola bɔŋgɔ ꞌba rɔ bo közï ꞌja tönë bo kiriŋa abo kɔdɔ yaga.

13 Kina ɔdɔ lɔko koŋgɔ Yesepa kiriŋa ꞌdeni kari yaga kola bɔŋgɔ nima tara tine 14 na lɔko kulörï ŋgï rɔ ma kembe kïdëkï bɔ laja ꞌbënï ga. Lɔko iya te, “Wuwu, atɔli Ebere nima mëꞌdë ma koꞌde bine ne, bo ëdï ꞌdeni leꞌjete kuyï dɔ giliti kuruku zize. Bo ɔdɔ gɔma bine gïrï nime tëgë ꞌdɔ bo köꞌdö tö. Kina me mulörï rɔ ma kembe, 15 bo kuwö mëdï mulörï yɔ na ma bo kiriŋa ŋgï kari yaga yayi kola bɔŋgɔ ꞌba rɔ bo me bine.”

16 Lɔko ikeki bɔŋgɔ ꞌba Yesepa nima ŋbö kidabi mëꞌdë nï Potiparo kileki kako liŋɔ. 17 Kina lɔko kïyëtï lende mo zi bo, iya te, “Atɔli Ebere ꞌbï nima koꞌde bine ne, bo ënyï ŋgï tɔne kɔdɔ kari gɔma rö ma ꞌdë yayi toꞌdɔ lende yawa rɔma. 18 Mulörï dönï rɔ ma kembe na bo kiriŋa ŋgï kɔdɔ yaga kola bɔŋgɔ abo tö bine.”

19 Lende nime iꞌdi Potiparo ŋgï rɔ ꞌdïrï 20 kiꞌdi bɔ kanya kindaꞌba Yesepa koto kari mï maboso ꞌba bɔ dɔliŋɔ. Kina Yesepa koloma ŋgï yayi tara.

21 Tine pele di mï maboso yayi Bɔkoꞌba ëdï nduwë kokɔnyi bo. Kina ɔdɔ bɔ dɔ maboso nima koŋgɔ ndɔbɔ ꞌba Yesepa ga ꞌdeni ŋgï pili rɔ ma laka tara tine, 22 bo iꞌdi Yesepa ŋgï mbiri dɔ bilaka ame ga këdï mï maboso yayi ne toŋgɔ gɔ ndɔbɔ koꞌdɔ ꞌbënnï ga. 23 Bɔ dɔ maboso nima omeri a mɔtɔ dë kpe gɔ lende ꞌba wa ame ga bo kose gɔmo ꞌdeni pili zi Yesepa ne. Bo ikali ŋgï rɔ ma laka Bɔkoꞌba ëdï ti Yesepa tokɔnyi mo kiꞌdi ndɔbɔ koꞌdɔ mo ga këdï kari pili rɔ ma kodɔrɔ.

40

Nyï ꞌBa Bɔ Maboso

1-2 Mï kada ma dɔ kɔtɔ mɔtɔ na bɔ dɔliŋɔ ꞌba Ezipeto ame kïdëkï rɔ Paro ꞌbënnï mo ne kënyï ŋgï rɔ ꞌdïrï ti bilaka löbu rïyö mɔtɔ ga ma këdï koꞌdɔ ndɔbɔ zi bo. Bɔ ma kɔtɔ rɔ bɔ dɔ bɔ koti layi zi bo, tine bɔ mɔtɔ rɔ löbu ꞌba dɔ ya ma këdï koŋma maŋgolɔꞌbɔ zi bo. Bo ënyï tïnnï rɔ ꞌdïrï gɔ lende koꞌdɔ ꞌbënnï 3 kina bo kiꞌdi lïjë ŋgï mï maboso mï liŋɔ ꞌba bɔ dɔ bɔ kanya abo. Maboso nima na gbï Yesepa këdï yïmo. 4 Kina bɔ dɔ bɔ kanya nima kiꞌdi Yesepa ŋgï ꞌdɔ koja laja zi bilaka löbu rïyö naga nima di mï maboso yayi. Kina Yesepa koloma ŋgï rɔ toja laja zïnnï.

Kina ɔdɔ lïjë koloma ꞌdeni yayi tara tine, 5 mï kada ma dɔ kɔtɔ mɔtɔ rɔ mï korɔndɔ na nyï koꞌde ŋgï dɔ bilaka löbu rïyö tönë ga di mï maboso yayi. Nyï mo ga pili rɔ ꞌberiꞌberi, kina ꞌjɔ ꞌba lende mo ga gbï pili rɔ ꞌberiꞌberi. 6 Yesepa ako rɔ mï dɔŋbɔ koꞌja lïjë koloma ꞌdeni ŋgï rɔ dɔ lisa. 7 Bo iya te, “Waꞌdi na këddï koŋgɔke bi ꞌbawo tɔne tara gɔmo?”

8 Lïjë iya te, “Nyï na koꞌde dɔze ti korɔndɔ ene kina me bɔtɔ bɔ kikali tïyëtï ꞌjɔ ꞌba lende mo ga zize inza.”

Bo iya te, “Rɔ ma laka Bɔkoꞌba na këdï kiꞌdi bilaka kikali tïyëtï ꞌjɔ ꞌba nyï. Ïyëtïke gɔ nyï ꞌbe mo naga nima te zö.”

9 Kina bɔ ma tönë rɔ bɔ dɔ bɔ koti layi zi bɔ dɔliŋɔ ne kënyï ŋgï tïyëtï gɔ nyï ma ꞌba bo zi Yesepa, iya te, “Moꞌja mɔwɔ këdï koꞌdɔ rɔ layi, 10 dɔŋgila mo ga mota. Tine mari moꞌja këdï ꞌdeni rɔ tomo. Tëgë me mbowa te yɔ kina kumöru ŋgï kana ŋgï kasi welo. 11 Kösu ꞌba bɔ dɔliŋɔ ëdï közö kina miteꞌde ma kana mo ŋgï muzï tɔlɔ mo kolɔdɔ mï kösu kina mari miꞌdi ŋgï zi bɔ dɔliŋɔ.”

12 Yesepa iya te, “ꞌJɔ ꞌba lende ꞌba nyï ꞌbï nima kina me, dɔŋgila ŋgërï mota naga nima koꞌja ne, töꞌdö dɔ mota na. 13 Tine di pötö töꞌdö dɔ mota nime bɔ dɔliŋɔ ëdï koja yi yaga di mï maboso bine kileki yi mï ndɔbɔ ꞌbï ma mɔlo kari toti layi zi bo kɔzɔ ma dɔgba tara. 14 Ne ɔdɔ kope yi ꞌdeni yaga di mï gomɔ mbëmbë ꞌba maboso nime, momaꞌjo rɔma zïyï kinza kiꞌdi lende ma dë kudölu di döyï. Ari kokɔnyi ma ti tïyëtï gɔ lende ma zi bɔ dɔliŋɔ ꞌdɔ kiꞌdi bo kope ma gbï yaga di mï maboso nime. 15 Ma ꞌbama moꞌdɔ lende kënyë ɔtɔ dë yɔ, indaꞌba ma di dɔyayi ze ꞌba Ebere koꞌde ma Ezipeto bine. Di bine gbï moꞌdɔ lende kënyë ɔtɔ dë gbï yɔ kina me koꞌde ma ŋgï kako mï maboso bine.”

16 Kina bɔ ma löbu mɔtɔ nima ame pa rɔ bɔ koꞌdɔ maŋgolɔꞌbɔ zi bɔ dɔliŋɔ ne, ɔdɔ bo koŋgɔ ꞌdeni nyï nima ꞌjɔ ꞌba lende mo kïyëtï rönï ŋgï rɔ ma kele tara tine, bo iya te zi Yesepa, “Nyï oꞌde gbï dɔma tëgë mëdï mombi gbërë ꞌba maŋgolɔꞌbɔ mota dɔma. 17 Tine mï gbërë ame dɔ ama ga ne dɔkomali maŋgolɔꞌbɔ ëdï yïmo ame koꞌde ꞌdeni zi bɔ dɔliŋɔ ne. Kina yali kako ŋgï koloma togɔ maŋgolɔꞌbɔ mo naga nima.”

18 Yesepa iya te, “ꞌJɔ ꞌba lende ꞌba nyï ꞌbï nima kina kɔzɔ a nime te. Gbërë mota naga nima kombi ne töꞌdö dɔ mota na. 19 Tine di pötö töꞌdö dɔ mota bɔ dɔliŋɔ ëdï koja yi yaga di mï maboso nime kari kosi mugu yï dɔ ŋgërï tɔrɔ kölë yaga. Kina yali ti kako ŋgï kogɔ yida yï pili yaga.”

20 Mï töꞌdö dɔ mota na bɔ dɔliŋɔ koja ŋbele ꞌba kada ꞌba töyö bo ŋgï yaga, bo kïdëkï bilaka löbu abo ga pili kako yïmo. Kina bo kiꞌdi koꞌde ya rïyö tönë ga ŋgï di mï maboso kako kɔrɔ kɔmɔ ŋba abo naga nima. 21 Bɔ ma tönë rɔ bɔ koti layi ne bo ileki ŋgï mï ndɔbɔ mo ma mɔlo kisaki toti layi mï kada nima. 22 Tine bɔ ma tönë rɔ bɔ koŋma maŋgolɔꞌbɔ ne bo iꞌdi ŋgï kupö yaga ti tosi mugu mo dɔ ŋgërï tɔrɔ.

Lende naga nime oꞌdɔ rönnï ŋgï zi ya rïyö tönë ga te kɔzɔ lende tönë ga Yesepa kiya zïnnï ne. 23 Tine bɔ ma tönë rɔ bɔ koti layi ne omeri a mɔtɔ dë kpe gɔ lende ꞌba Yesepa. Dɔ bo udölu ŋgï di gɔ lende ꞌba Yesepa.

41

Nyï ꞌBa Bɔ Dɔliŋɔ

1 Mï rïyö ꞌba kɔɔ ma di pötö mo na nyï koꞌde ŋgï dɔ bɔ dɔliŋɔ ꞌba Ezipeto nima mï kada ma dɔ kɔtɔ mɔtɔ. Nyï oꞌde dɔ bo tëgë bo ëdï kɔrɔ kpa yöpö ame kïdëkï möyï mo rɔ Nayile ne. 2 Kina sa ma kɔnɔ modɔmorïyö mɔtɔ ga kɔdɔ ŋgï di mï yöpö kari tonyo mɔli. Sa naga nima ti yëyï rönnï rɔ ma laka kɔnɔ rɔ mbëmbë. 3 Tine na sa modɔmorïyö mɔtɔ ga rɔ ma kilike gɔꞌdɔgɔꞌdɔ kɔdɔ ŋgï gbï di mï yöpö kari kɔrɔ ŋgila ma kɔnɔ tönë ga. 4 Kina sa ma kilike naga nima kindiyɔ sa ma kɔnɔ tönë ga ŋgï pili yaga. Kina bo kindiŋi ŋgï yaga di bi töꞌdö.

5 Bo ileki köꞌdö kina nyï mɔtɔ koꞌde ꞌböwu dɔ bo, tëgë bo oꞌja dɔ nyönyu modɔmorïyö köyö pili dɔ kumögu kɔtɔ. Dɔ nyönyu mo ga rɔ ma löbu gbölögbölö. 6 Tine na dɔ nyönyu modɔmorïyö mɔtɔ ga köyö ŋgï gbï yayi. Nyönyu mo naga nima lili ma kututu oꞌdɔ ꞌdeni kolomba yaga, lïjë ꞌbënnï titititi yiliyili. 7 Kina dɔ nyönyu ma yiliyili naga nima kënyï kindiyɔ dɔ nyönyu ma löbu tönë ga ŋgï pili yaga.

Bɔ dɔliŋɔ indiŋi di bi töꞌdö kikali ŋgï rɔ nyï na koꞌde dɔ bo. 8 Mï dɔŋbɔ mo na bo ŋgï ti meri rɔ mbëmbë gɔ lende ꞌba nyï nima koꞌde dɔ bo ne. Kina bo kïdëkï bɔ kikali lende abo ga pili kako zi bo ti bɔ ꞌbɔsi ma kata naga. Kina bo kïyëtï gɔ nyï abo tönë ga ŋgï pili zïnnï. Tine bɔtɔ ma kɔtɔ mɔtɔ te di mï löŋgö lïjë nima pili ikali ꞌjɔ ꞌba lende mo dë du te.

9 Mï kada mo nima na bɔ ma tönë rɔ bɔ koti layi zi bo ne kako kiya zi bo, iya te, “Ŋere, mï kada tönë mirasi lende zïyï 10 ꞌdɔ kënyï rɔ ꞌdïrï tize ze ti bɔ ma tönë rɔ löbu ꞌba bɔ koŋma maŋgolɔꞌbɔ kindaꞌba ze kiꞌdi mï maboso liŋɔ ꞌba bɔ dɔ bɔ kanya ne, 11 mï kada nima dëdï yayi nyï oꞌde dɔze kpaki rïyö mï korɔndɔ kɔtɔ. Nyï mo ga pili rɔ ꞌberiꞌberi kina ꞌjɔ ꞌba lende mo ga gbï pili rɔ ꞌberiꞌberi. 12 Tine bɔ Ebere mɔtɔ ëdï tize mï maboso yayi rɔ bɔ laja ꞌba bɔ dɔ bɔ kanya mo nima. Kina dïyëtï gɔ nyï ze naga nima zi bo na bo kiya ꞌjɔ ꞌba lende mo ga ŋgï pili zize. 13 Kina lende tönë ga koꞌdɔ rönnï ŋgï pili kɔzɔ wa ame ga bo kiya zize ne tara. ꞌBama ileki ma ŋgï mï ndɔbɔ ma, ma mɔlo kina ꞌba bɔ ma tönë osi mugu mo ŋgï dɔ ŋgërï tɔrɔ kölë yaga.”

14 Kina ɔdɔ bɔ dɔliŋɔ kuwö lende ꞌba bɔ koti layi abo nima ꞌdeni tara tine, bo oja laja ŋgï kari gɔ Yesepa ꞌdɔ koꞌde kako zi bo. Kina kari ŋgï welo gɔ Yesepa koja yaga di mï maboso kumu sunë yaga di dɔmo kiꞌdi kisali rɔ bo kolɔ bɔŋgɔ ma laꞌja. Kina koꞌde bo ŋgï kako kɔrɔ kɔmɔ bɔ dɔliŋɔ. 15 Bɔ dɔliŋɔ iya te, “Nyï oꞌde dɔma kina me bɔ kïyëtï ꞌjɔ ꞌba lende mo zö inza. Kina me bilaka mɔtɔ kiya lende ꞌbï zö bine tëgë ɔdɔ bilaka kïyëtï gɔ nyï ꞌbënnï ga zïyï, iya ꞌjɔ ꞌba lende mo ga ŋgï pili zïnnï.”

16 Yesepa iya te, “Ti gbagba ma mikali dë, ne Bɔkoꞌba na kikali tïyëtï ꞌjɔ ꞌba lende rɔ ma laka.”

17 Kina bɔ dɔliŋɔ kënyï ŋgï tïyëtï gɔ nyï abo tönë ga zi Yesepa. Bo iya te, “Nyï nime oꞌde dɔma tëgë mëdï mɔrɔ kpa yöpö Nayile. 18 Kina sa modɔmorïyö kɔdɔ ŋgï di mï yöpö kari tonyo dɔ mɔli di kpa yöpö yayi. Sa mo naga nima ti yëyï rönnï rɔ ma kɔnɔ. 19 Kina sa ma modɔmorïyö mɔtɔ ga kɔdɔ gbï di mï yöpö kozi kari gɔ ama ga yayi. Lïjë ꞌbënnï rɔ ma kilike gɔꞌdɔgɔꞌdɔ kɔmɔ rögbö mo ga kinda ŋgï yaga saŋiyi. Kïnë sa ma kilike kɔzɔ a nime te moꞌja dë gba mɔlo mï dɔyayi nime bine. 20 Kina sa ma kilike tönë ga kindiyɔ sa ma kɔnɔ tönë ga ŋgï pili yaga. 21 Tine ikali dë gbï kɔzɔ iya te lïjë indiyɔ ma kɔnɔ naga nima tara, lïjë öꞌbö ŋgï te rɔ ma kilike. Kina mindiŋi yaga di bi töꞌdö.

22 Nyï mɔtɔ oꞌde ꞌböwu dɔma tëgë moꞌja dɔ nyönyu modɔmorïyö köyö ꞌdeni dɔ kumögu kɔtɔ pili rɔ ma löbu gbölögbölö. 23 Kina dɔ nyönyu modɔmorïyö mɔtɔ ga köyö ꞌböwu gbï yayi. Lïjë ꞌbënnï titi yiliyili lili ma kututu oꞌdɔ ꞌdeni kolomba yaga. 24 Kina dɔ nyönyu ma titi tönë ga kënyï kindiyɔ dɔ nyönyu ma löbu tönë ga ŋgï pili yaga.

Nyï naga nime koꞌde dɔma ne na kɔzɔ a nima tara. Kina me mïyëtï gɔmo zi bɔ ꞌbɔsi ma kata naga tine lïjë ikali ꞌjɔ ꞌba lende mo dë du te.”

25 Yesepa iya te, “Nyï rïyö naga nima koꞌde döyï ne ꞌjɔ ꞌba lende mo ŋge kɔtɔ. Wa ame ga Bɔkoꞌba koꞌdɔkɔ toꞌdɔ mo ne na ma kileme ꞌdeni zïyï. 26 Sa modɔmorïyö ma kɔnɔ naga nima ileme kɔmɔ kɔɔ modɔmorïyö. Kina dɔ nyönyu ma löbu gbölögbölö naga nima ileme kɔmɔ kɔɔ gbï modɔmorïyö. ꞌJɔ ꞌba lende mo ŋge kɔtɔ. 27 Sa ma kilike naga nima kɔdɔ di mï yöpö kozi gɔ ya ama ga ne ileme kɔmɔ kɔɔ gbï modɔmorïyö. Kina dɔ nyönyu ma titi rɔ ma kolomba di zi lili ma kututu naga nima ileme kɔmɔ kɔɔ gbï modɔmorïyö. Sëyï ëdï kako koꞌdɔ ŋbö kɔmɔ kɔɔ modɔmorïyö.

28 Lende nima na kɔzɔ wa nima miya zïyï ne tara, ŋere. Bɔkoꞌba ëdï kileme wa ame ga bo koꞌdɔkɔ toꞌdɔ mo ne zïyï. 29 Dɔgba mo akonyo ëdï kɔdɔ rɔ mbëmbë ŋbö kɔmɔ kɔɔ modɔmorïyö mï dɔliŋɔ pili ꞌba Ezipeto. 30 Kina di pötö mo na sëyï ma löbu këdï kilaꞌba ŋgï dɔyayi. Mï kada mo nima dɔ bilaka ti kudölu me di gɔ bi konyo löbu, kina ꞌbö ti kirasi dɔliŋɔ ŋgï mï kɔtɔ. 31 ꞌBö ti koꞌdɔ bilaka ꞌdeni ŋgï rɔ mbëmbë, dönnï kudölu di gɔ kada ma tönë ga akonyo këdï rɔ ma konya ne. 32 Nyï nima oꞌde döyï mï rïyö gɔ kileme ŋgï zïyï rɔ ma laka Bɔkoꞌba oꞌdɔkɔ ꞌdeni toꞌdɔ lende nima, bo uyï yïmo dë kpe. Kina kada mo ɔwɔ dë gbï.”

33 Yesepa ileki gbï kiya zi bɔ dɔliŋɔ, kiya te, “Kina ma ꞌdeni kɔzɔ wa nima tara, ŋere, ma laka mo na ꞌdɔ koŋgɔ bilaka mɔtɔ ame kikali lende ne gɔ kiꞌdi bo këdï mbiri dɔ dɔliŋɔ nime. 34 Oꞌdɔkɔ zïyï gbï toŋgɔ bilaka löbu mɔtɔ ga gɔ koŋgɔ gɔ wa laka mï kɔmɔ kɔɔ modɔmorïyö ame ga akonyo këdï kɔdɔ teyi rɔ mbëmbë ne. Mï kɔmɔ kɔɔ naga nima iꞌdi bilaka koza kapa ma muyï ꞌba ëꞌbënnï ga ꞌdɔ bilaka löbu naga nima kotɔtɔ 35 kikeki mï mata kote mï gawo pili ꞌba dɔliŋɔ nime. Kina ꞌdɔ lïjë këdï ti közï kakpa ꞌba toda bi rɔmo laka mï kɔmɔ kɔɔ ame ga akonyo këdï gba rɔ mbëmbë ne. 36 Tine ɔdɔ sëyï nima kilaꞌba ꞌdeni mï dɔliŋɔ gɔ koꞌdɔ kɔmɔ kɔɔ modɔmorïyö, nyönyu nima na ti kokɔnyi bilaka ꞌba dɔyayi nime kinza ꞌbö kote dɔ dɔliŋɔ nime ra.”

Yesepa Mï Turu

37 Kina bɔ dɔliŋɔ ni kpaki ti bilaka ma löbu abo ga kutï ŋgï gɔ lende ꞌba Yesepa nime. Lïjë iya te, “Lende nima ëdï laka.”

38 Tine bɔ dɔliŋɔ iya zi bilaka naga nima, iya te, “Bɔ nime Bɔkoꞌba ëdï ti bo. Oꞌjake bɔtɔ mɔtɔ ra kɔzɔ bo te?”

39 Kina bo kileki zi Yesepa, bo iya te, “Doŋgɔ ꞌdeni Bɔkoꞌba na me kileme lende nime zïyï ne tine bɔtɔ mɔtɔ ame gɔ kikali lende kulöwö rɔ dɔ kiteli di döyï ne inza. 40 Nï na miꞌdi yi ꞌdeni gɔ këddï mbiri dɔ dɔliŋɔ ma nime. Bilaka pili ꞌba dɔliŋɔ nime ti koro yi ŋgï. Bɔtɔ mɔtɔ inza mbiri di döyï ŋge kɔtɔ rɔ ma bɔ dɔliŋɔ. 41 Tɔne miꞌdi yi ꞌdeni gɔ këddï ti közï kakpa dɔ dɔliŋɔ ꞌba Ezipeto nime.”

42 Kina bɔ dɔliŋɔ kogba wa ꞌba dɔkole közï bo ŋgï kolɔ dɔkole közï Yesepa. Wa nima na rɔ a ꞌba tugu möyï ꞌba ŋere abo timo. Bo ogba bɔŋgɔ ma kele rɔ dɔ kiteli kolɔ rɔ Yesepa gbï ti amugu ame kileŋo di mï yamo ma köbö ne. 43 Aribiya abo ame kosani na këdï kotɔ ne bo iꞌdi ma kɔtɔ gbï zi Yesepa. Kïnë aribiya nima mɔtɔ ma kele kiteli inza ŋge kɔtɔ rɔ ame rɔ ꞌba bo ne. Bo iꞌdi zi Yesepa gɔ kiliŋgere timo. Ɔdɔ kiya te Yesepa këdï kari bi mo nima bilaka mɔtɔ ga kari tötï dɔgba tuwöwö mo, kiya te, “Ileŋoke kɔri laka.”

Tiꞌdi ma bɔ dɔliŋɔ kiꞌdi Yesepa rɔ turu ma löbu toŋgɔ gɔ dɔyayi pili ꞌba Ezipeto na kɔzɔ a nima tara. 44 Bo ileki kiya gbï zi Yesepa, iya te, “Ma bɔ dɔliŋɔ miya ꞌdeni zi bilaka pili ꞌba Ezipeto nime, bɔtɔ mɔtɔ inza koꞌdɔ wa ma titi mɔtɔ te, pele ŋge rɔ tombi közï ala tombi ndï, tine ŋge kɔtɔ ɔdɔ nï na kiya zi bɔ mo tɔ nima ꞌdɔ koꞌdɔ.”

45 Kina bo kiꞌdi möyï Yesepa ŋgï rɔ Zepenata Peneya rɔ kpënnï Ezipeto. Kina bo kiꞌdi Asenata nyiti ꞌba Potipera bɔ kata ame koloma mï gawo ꞌba Ɔno ne ŋgï rɔ ꞌja zi Yesepa.

Kina Yesepa koloma ŋgï tiliŋgere kote mï dɔyayi ꞌba Ezipeto toŋgɔ gɔmo.

46 Mï kada nima Yesepa kisaki toꞌdɔ ndɔbɔ nime ti bɔ dɔliŋɔ ꞌba Ezipeto ne kɔmɔ kɔɔ abo ëdï ꞌdeni ꞌbutë mota. Bo ënyï kiliŋgere kote bi pili mï dɔyayi nima toŋgɔ gɔmo. 47 Kina mï kada ꞌba kɔmɔ kɔɔ modɔmorïyö naga nima wa ꞌba mï nyaka ɔdɔ ŋgï rɔ mbëmbë. 48 Mï kada nima nyönyu këdï kɔdɔ rɔ mbëmbë ne, Yesepa otɔtɔ kikeki mï mata kote dɔ gawo pili. Mï gawo pili rɔ kɔtɔkɔtɔ otɔtɔ rɔ nyönyu ma mï nyaka ma ŋɔliŋɔli ŋgila mo. 49 Kina nyönyu ame kulu mï mata ne ŋgï rɔ mbëmbë kɔzɔ yayi lida ꞌba kpa mini löbu. Lïjë ikali dë kpe tiyari mo.

50 Mï kada naga nima gba kinza sëyï kilaꞌba dë Yesepa öyö kole ꞌdeni rïyö ti ꞌja abo Asenata. 51 Bo iya te, “Bɔkoꞌba iꞌdi dɔma ꞌdeni kudölu di gɔ gomɔ pili ame ga moꞌja ne. Bo iꞌdi dɔma kudölu ꞌdeni gbï di gɔ lende ꞌba liŋɔ ꞌba ꞌbu ma.” Gɔ köꞌdu mo na ꞌdɔ bo kiꞌdi möyï kole abo ma dɔndende mo rɔ Manase, ame kiya te “Udölu.” 52 Bo iya gbï te, “Bɔkoꞌba iꞌdi ma ꞌdeni möyö kole mï dɔyayi nime moꞌja gomɔ kulöwö di teyi ne.” Gɔ köꞌdu mo na bo kiꞌdi möyï kole abo ma mï rïyö mo rɔ Eporima, ame kiya te “Iꞌdi löyö.”

Sëyï

53 Kɔmɔ kɔɔ modɔmorïyö naga nima wa ꞌba mï nyaka këdï kɔdɔ kulöwö teyi ne ari kote rönnï gbɔ ŋgï. 54 Kina kɔmɔ kɔɔ modɔmorïyö ꞌba sëyï tönë kisaki ŋgï toꞌdɔ bilaka kɔzɔ lende tönë Yesepa kiya ne. Mï kada naga nima ꞌbö ilaꞌba ꞌdeni mï dɔliŋɔ mɔtɔ ga pili, tine Ezipeto na ŋge gba akonyo këdï teyi. 55 ꞌBö isaki ŋgï gbï toꞌdɔ bilaka ꞌba Ezipeto tine na lïjë kari zi bɔ dɔliŋɔ tokpasi bo gɔ bo kiꞌdi akonyo zïnnï. Bo iya te, “Arike zi Yesepa, wa ame ga pili bo kiya ziye ne oꞌdɔke.”

56 Kina ɔdɔ sëyï kilaꞌba ꞌdeni mï dɔyayi pili tine na Yesepa kope kpa mata tönë ga pili bo kikeki nyönyu yïmo ne ŋgï yaga tugö mo zi Ezipeto. Bo ugö zïnnï römöyï ꞌbö ëdï ꞌdeni koꞌdɔ lïjë rɔ ma kënyë. 57 Mï kada naga nima bilaka ako Ezipeto di dɔliŋɔ mɔtɔ ga pili tugö nyönyu di zi Yesepa römöyï sëyï ilaꞌba ꞌdeni gbï mï dɔliŋɔ ma ꞌbënnï ga.

42

Tugö Nyönyu Di Ezipeto

1 Yakoba ꞌbu ꞌba Yesepa uwö lëbï mo gbï di liŋɔ abo ma nyönyu këdï mï dɔyayi ꞌba Ezipeto. Bo iya zi kole abo ga, bo iya te, “Waꞌdi na këddï kolomake ꞌbeye te gɔmo? 2 Muwö lende mo tëgë nyönyu ëdï Ezipeto. Ënyï kari kugöke nyönyu zize di yayi kinza ꞌbö kupö ze.”

3 Kina kole ꞌba Yakoba ga ma ꞌbutë kënyï ŋgï kari Ezipeto tugö nyönyu di yayi. 4 Tine Yakoba ota gɔ kole abo Benyimona bɔ löndö Yesepa di bi tari. Bo ere römöyï kinza wa ma kënyë mɔtɔ kari kömö ra gbï dɔmo di yayi. Gɔ köꞌdu mo na bo koꞌdɔkɔ dë tiꞌdi Benyimona kari ti löndö bo naga nima.

5 Kole ꞌba Yakoba ga ari ti bilaka ꞌba dɔliŋɔ mɔtɔ ga tari tugö nyönyu di Ezipeto. Lïjë ari römöyï sëyï ame kilaꞌba ꞌdeni dɔyayi ꞌbënnï ꞌba Kanana ne.

Tolɔdɔ Bërï ꞌBa Kole ꞌBa Yakoba Ga

6 Mï kada nima Yesepa na ꞌdeni rɔ turu löbu mbiri dɔ dɔyayi ꞌba Ezipeto. Bo na rɔ bɔ kugö nyönyu zi bilaka pili. Kina bɔ löndö bo tönë ga kako kɔdɔ ŋgï mï gɔ bi ame bo këdï teyi ne. Tine na lïjë kako ŋgï kolɔdɔ bërï kɔmɔ bo. 7 Kina ɔdɔ Yesepa koꞌja lïjë ꞌdeni tine, bo ikali lïjë ŋgï rɔ löndö bo ga. Tine bo oꞌdɔ abo rɔ bo le kɔzɔ iya te bo ikali lïjë dë tara. Bo ilende rɔ ma kisili gönnï, bo iya te, “Akoke di yala?”

Lïjë iya te, “Dako di Kanana ꞌdɔ tugö nyönyu di bine.”

8 Kina Yesepa kikali ŋgï rɔ ma laka omba ya naga nima löndö bo ga na, tine lïjë ikali bo dë kpe. 9 Kina bo komeri gɔ lende ꞌba nyï ma tönë ga koꞌde dɔ bo mɔlo gɔ lende ꞌba löndö bo ga ne ŋgï. Kina bo kiya te zïnnï, “Kpe bɔ kore na, akoke toŋgɔ dɔliŋɔ ze nime gɔ kikalike kɔri ame ꞌdɔ kaloke ya dɔze timo ne.”

10 Lïjë iya te, “Ŋere, inza tara. Ze ꞌbeze ŋgï kɔzɔ kole ꞌbï ga tara. Dako eze ŋge gɔ nyönyu ꞌdɔ dugö di bine. 11 Ze nime pili rɔ kole ꞌba ꞌbu kɔtɔ, rɔ ma laka ze bɔ dɔ kïndëndë na dë. Dako dë bine kɔzɔ bɔ kore tara.”

12 Bo iya te, “Inza tara, mikali rɔ ma laka akoke toŋgɔ kɔri ame gɔ kaloke ya timo dɔze ne.”

13 Lïjë iya te, “Ŋere, ze nime dëdï ꞌbutë dɔmorïyö pili rɔ kole ꞌba ꞌbu kɔtɔ. Ze kole ꞌba bulöbu mɔtɔ këdï koloma Kanana na. Löndö ze ma kɔtɔ ölë ꞌdeni kina tundu mo na kileke liŋɔ ti ꞌbu ze.”

14 Bo iya te, “Mikali ꞌdeni rɔ ma laka ëdï kɔzɔ lende nime miya bine ne kpe bɔ kore na ꞌbiri. 15 Ne ti miyɔzɔ lende ꞌbe nima. Mulömu rɔma kɔmɔye pili ti möyï ŋere, ɔdɔ kiya te koꞌdeke löndö ye ma titi tɔ nima dë a mɔtɔ inza kombike ndïye di gɔ bi nime bine. 16 Kina oŋgɔke bɔ mɔtɔ leꞌjete di mï löŋgö ye bina gɔ kileki kari koꞌde bɔ löndö ye nima kako bine. Kpe ya mɔtɔ mo naga nima ilekeke ꞌbeye bine rɔ ꞌbɔki ŋbö bo kuyï dɔ bo. Ɔdɔ kiya te koꞌdɔke dë te mëdï mikali ŋgï rɔ ma laka, omba kpe bɔ kore na.”

17 Kina bo kiꞌdi lïjë ŋgï pili mï maboso koloma yayi ŋbö töꞌdö dɔ mota. 18 Mï töꞌdö dɔ mota na bo kiya zïnnï, bo iya te, “Ma rɔ bɔ koro Bɔkoꞌba. Wa ame ga pili mëdï miya ziye ne oꞌdɔke kina ti kɔmɔke ŋgï. 19 Ɔdɔ kiya te kinzake ŋgï rɔ ma laka rɔ bɔ dɔ kïndëndë iꞌdike bɔ ma kɔtɔ kileke bine rɔ ꞌbɔki, kina gɔ kpe ya mɔtɔ mo naga nima kotoke nyönyu ame ga kugöke ꞌdeni ne kari zi bilaka ꞌbe ame ga rɔ ꞌbö di pötö ye ꞌdë ne. 20 Kina gɔ kari kakoke ti bɔ löndö ye ma titi nima koꞌdeke bo kako bine. Tine na ti mikali ŋgï rɔ ma laka omba lende ꞌbe ëdï rɔ ma kodɔrɔ kina minza mupö ye kpe.”

Kina lïjë kutï ŋgï gɔ lende abo nima. 21 Lïjë ebe tiya mo rɔ gɔ rönnï, tëgë, “Rɔ ma laka Bɔkoꞌba ëdï ꞌdeni kiꞌdi gomɔ nime dɔze gɔ köꞌdu ꞌba lende kënyë tönë doꞌdɔke mɔlo zi bɔ löndö ze Yesepa ne. Mï kada nima bo oloma tomaꞌjo rɔ bo zize gɔ dolake bo gbɔ. Ne duwöke lende ꞌba rɔ komaꞌjo abo dë gbï yɔ, ma doŋgɔke gomɔ ꞌba rɔ bo pele rɔ mbëmbë dititike lende mo dë gbï yɔ. Kina me leꞌjete doꞌjake gomɔ mo ꞌdeni.”

22 Rubënï iya te, “Miya dë su ziye mï kada tönë miya te kinza koꞌdɔke ɔtɔ dë zi bɔ titi nima? Ne oꞌja uwöke lende ma dë ꞌdi. Kina ma dɔkolo ꞌba löpö tönë na me Bɔkoꞌba këdï ꞌdeni kiꞌdi gomɔ mo dɔze.”

23 Dëmba Yesepa uwö lende kiya ꞌbënnï nima ꞌdeni le, tine lïjë ikali dë römöyï pa bɔ mɔtɔ na koloma tiyari kpënnï zi bo rɔ kpa Ezipeto. 24 Kina ɔdɔ bo kuwö lende ꞌbënnï nima ꞌdeni tara tine, bo ënyï ŋgï kɔdɔ yaga bi monɔ. Bo ileki kako kilende ꞌböwu zïnnï kina bo kigeli Simona ŋgï di mï löŋgö lïjë, bo kiꞌdi kudödu di kɔmɔ lïjë pili te.

25 Kina Yesepa koja bɔ laja abo ga kari tiyari nyönyu mï sorowali ꞌba löndö bo naga nima. Bo iya gbï zi bɔ laja naga nima gɔ kogba yamo ame ga lïjë kugö nyönyu timo ne kileki kiꞌdi kpa sorowali mo ga. Kina bo koja bɔ laja abo ga ŋgï kari kiꞌdi akonyo zïnnï gɔ lïjë konyo di gɔ kɔri. Kina koꞌdɔ ŋgï pili kɔzɔ lende nima tara.

Yamo Mï Nyönyu

26 Bɔ löndö Yesepa naga nima udödu sorowali ꞌbënnï ga ŋgï gɔ akaca ꞌbënnï ga lïjë kösö dɔmo. 27 Lïjë iliŋgere ŋbö kari kömö gɔ bi ame lïjë koꞌdɔkɔ töꞌdö teyi ne. Bɔ mɔtɔ ope kpa sorowali ꞌba bo togba nyönyu tiꞌdi mo zi akaca abo. Tine bo oŋgɔ te, yamo abo ëdï kpa sorowali yayi. 28 Bo iya te zi bɔ löndö bo ga, “Yamo ma tönë mugö nyönyu timo ne lïjë ileki ꞌdeni ꞌböwu zö. Oŋgɔke tɔma kina me kpa sorowali ma dayi.”

Kina ɔdɔ lïjë koŋgɔ wa nima ꞌdeni tara lïjë ënyï ŋgï pili rɔ tikere. Lïjë iya te, “Wë, waꞌdi na Bɔkoꞌba këdï koꞌdɔ kulöwö zize te nime?”

29 Kina lïjë kari ŋgï nduwë liŋɔ zi ꞌbu nnï Yakoba mï Kanana. Ɔdɔ lïjë kömö ꞌdeni yayi tine lïjë ïyëtï gɔ wa ame ga koꞌdɔ rönnï zïnnï di Ezipeto ne pili zi bo. Lïjë iya te, 30 “Bɔ ame rɔ löbu ꞌba dɔ Ezipeto mo ne ilende ŋgï rɔ ma kisili gɔze, bo iya te tëgë ze bɔ kore na doꞌdɔkɔ toŋgɔ kɔri ame gɔ dalo ya timo dɔ dɔyayi ꞌbënnï ne. 31 Kina dileki diya zi bo, diya te, ze bɔ kore na dë, ze bilaka ma sari na. 32 Diya te ze nime pili rɔ löndö kɔtɔ ꞌbutë dɔmorïyö rɔ kole ꞌba ꞌbu kɔtɔ, kina löndö ze ma kɔtɔ ölë ꞌdeni tundu mo na kileke liŋɔ ꞌdë yayi ti ꞌbu ze mï dɔyayi ꞌba Kanana. 33 Kina bɔ löbu mo nima omeri dë du te mï lende kiya ze. Bo iya te, ‘Ti miyɔzɔ lende ꞌbe nima, ɔdɔ këddïke rɔ bilaka ma sari iꞌdike bɔ ma kɔtɔ kileke tö bine. Kpe ya mɔtɔ mo naga nima ileki karike ti nyönyu tokɔnyi bilaka ꞌbe ga timo kinza ꞌbö kupö lïjë ra. 34 Kina ari koꞌdeke bɔ löndö ye ma titi nima kakoke timo bine gɔ mikali omba kpe eꞌbe rɔ bilaka ma sari. Kina ti mileki bɔ löndö ye ame kileke bine rɔ ꞌbɔki ne ŋgï ziye gɔ kugöke ndögö nduwë di bine.’ ”

35 Lïjë ïyëtï gɔ lende nime pili te zi ꞌbu nnï, kina lïjë kope kpa sorowali ꞌbënnï ga ŋgï. Tine lïjë oꞌja yamo ꞌbënnï ga pili di kpa sorowali ꞌbënnï ga rɔ kɔtɔkɔtɔ. Kina ɔdɔ lïjë koꞌja yamo ꞌbënnï ga ꞌdeni pili tara tine, lïjë ŋgï rɔ tikere rɔ ma kënyë gɔ lende mo. ꞌBu nnï gbï ŋgï rɔ tikere, 36 bo iya te zïnnï, “Waꞌdi na këddï kolɔlɔke kole ma naga nime kari mökö di rɔma teyi? Yesepa ölu ꞌdeni gbï kina me Simona kölu ꞌdeni gbï, kina me ꞌböwu koꞌdɔkɔke ꞌdeni gbï gɔ kogbake Benyimona gbï yaga di zö. Waꞌdi na këddï kodɔke gomɔ rɔma kulöwö te gɔmo?”

37 Rubënï iya te, “Iꞌdi Benyimona közö mari timo. Mëdï moŋgɔ gɔ bo laka mileki ti bo zïyï bine. Minza mola a mɔtɔ kömö rɔ bo. Kina ɔdɔ kiya te mileki bo dë kako zïyï bine ogba kole bɔtɔni rïyö ma naga nime kupö yaga kpa dɔkolo mo.”

38 Tine ꞌbu nnï utï dë gɔ lende nima. Bo iya te, “Kole ma nime inza kari tiye. Löndö bo ölë ꞌdeni gbï, bo na me kola ŋge kɔtɔ. Ɔdɔ a mɔtɔ kari kömö dɔ bo di bi liŋgere nima yayi lisa ma kënyë na koꞌdeke ꞌdeni zö. Möndë ama ꞌdeni, meri mo na ŋgï këdï kosɔsɔ ma.”

43

Toto Benyimona Ezipeto

1 Tine sëyï nima kilaꞌba mï dɔyayi ꞌba Kanana ne ꞌdeni ŋgï rɔ ma kënyë. 2 Kina ɔdɔ eꞌbe Yakoba ga konyo nyönyu ma tönë kugö kako timo di Ezipeto ne ꞌdeni kote tine, bo iya zi kole abo ga, bo iya te, “Arike Ezipeto tugö nyönyu zize.”

3 Kole abo Yuda iya te, “Turu löbu ꞌba Ezipeto mo nima tönë dari yayi ne bo ilende zize rɔ ma kisili. Bo iya te ɔdɔ doꞌde bɔ löndö ze ma titi nime dë, a mɔtɔ bo oꞌdɔkɔ dë kpe gɔ bo koꞌja kïnë ze kɔmɔ bo. 4 Kina me ɔdɔ kiya te kodɔ kpa bɔ löndö ze ma titi nima ꞌdeni gɔ kari tize, dëdï dari ŋgï dugö nyönyu dako timo zïyï. 5 Ne ɔdɔ kutï dë gɔ lende ze nime ti dari yayi rɔ ma totondo ga? Bɔ nima iya te a mɔtɔ bo oꞌdɔkɔ dë gɔ bo koꞌja kïnë ze kɔmɔ bo, ɔdɔ kiya te doꞌde bɔ löndö ze ma titi nime dë.”

6 Yakoba iya te, “Ne ꞌdi, waꞌdi na kiyake zi bo kiyake te ëddïke ti löndö ye mɔtɔ gɔmo? Gɔ waꞌdi na koꞌdɔke lende tara, këddï kiꞌdike ma ŋgï milisa kulöwö te gɔmo?”

7 Lïjë iya te, “Bɔ mo nima oloma ŋgï tititi ze rɔ aliri gɔ lende ꞌba bilaka ze ga pili. Bo ititi ze tëgë ɔdɔ ꞌbu ze ëdï. Kina bo kititi ze gbï tëgë ɔdɔ dëdï ti löndö ze mɔtɔ. Gɔ köꞌdu mo na me kiꞌdi ꞌdɔ diya lende ꞌba Benyimona zi bo gɔmo ne, gɔ akititi ame bo këdï kititi ze timo. Ne dikali tondo ma bo koꞌdɔkɔ gɔ doꞌde bɔ löndö ze kako zi bo?”

8 Yuda iya te, “Baba, iꞌdi bɔ titi nima közö gɔ bo kari tize. Kina gɔ dënyï dari ꞌdɔ dako dɔmɔ bilaka ze ga di zi sëyï löbu nime. Ne ɔdɔ kinza tara ꞌbö ëdï kote dɔze kpaki ti kole titi ze ga. 9 Mëdï moŋgɔ gɔ kole ꞌbï Benyimona laka, mëdï miꞌdi dïdï ma gbï këdï kɔzɔ ꞌba bo tara. Ɔdɔ kiya te, mileki dë moꞌde bo kako zïyï bine iꞌdi lende mo kɔrɔ dɔma ŋbö mölë. 10 Oŋgɔ te, ma kiya te dako dë ŋgï dumu dɔze bine kɔzɔ a nime te, dëne me dileki ꞌdeni mï rïyö na me.”

11 Yakoba iya te, “Ele, ileŋoke rɔye kɔzɔ ame mëdï miya ziye ne. Ogbake wa ma laka ꞌba dɔyayi nime gɔ kiꞌdike mï akombi ꞌbe ga gɔ kotoke kari zi turu löbu nima rɔ kpa közï kiꞌdi. Ogbake tagi ti dɔkomali wɔwɔ ma kato kele mɔtɔ ga ti döŋgërï ma kana mɔtɔ ga kɔzɔ pisitaki ni ti alomonda. 12 Arike ti yamo rɔ mbëmbë kebe dɔ ma dɔgba tönë ꞌdɔ kilekike ma tönë ga kiꞌdi kpa sorowali ꞌbe ga ne. Mɔtɔga dɔ bɔ mɔtɔ na kudölu kiꞌdi yayi kinza kikali gɔmo. 13 Kina arike ti löndö ye Benyimona laka zi turu löbu nima. 14 Mï Bɔkoꞌba tigɔ dɔ kiteli këyï rɔye bɔ nima koŋgɔ ye ŋgï rɔ bɔ lisa. Kina gɔ bo kiꞌdi Benyimona kileki kako tiye ti Simona ame kileke yayi ne. Ne oŋgɔ ꞌbama, ɔdɔ kiya te Bɔkoꞌba bo kogba kole pele di rɔma ama ndɔbɔ abo na.”

Mï Rïyö ꞌBa Tari Ezipeto

15 Kina kole ꞌba Yakoba ga kogba wa tönë ga ŋgï kari timo rɔ kpa közï kiꞌdi zi turu ma löbu ꞌba Ezipeto nima. Lïjë ogba yamo gbï mbiri kebe dɔ ma dɔgba tönë. Kina lïjë kënyï ti Benyimona tari Ezipeto. Ɔdɔ lïjë kömö ꞌdeni yayi tine lïjë ari ŋgï toŋgɔ bɔ löbu mo tönë ame rɔ Yesepa ne.

16 Kina ɔdɔ Yesepa koꞌja Benyimona ꞌdeni këdï tïnnï tine, bo iya zi bɔ laja ame këdï koŋgɔ gɔ wa ꞌba mï liŋɔ abo ne, tëgë, “Oto ya naga nime kari liŋɔ ma. Omba kole yërï ɔtɔ ga koꞌdɔ akonyo gɔ dari donyo tɔne tïnnï mï zana kada.”

17 Kina bɔ laja nima koꞌdɔ ŋgï kɔzɔ ma Yesepa kiya, koto ya naga nima ŋgï kari liŋɔ ꞌba Yesepa.

18 Kina ɔdɔ lïjë koŋgɔ bɔ laja nima këdï koto lïjë ꞌdeni kari liŋɔ ꞌba bɔ löbu tönë lïjë ŋgï rɔ tikere. Lïjë ebe tiya mo rɔ gɔ rönnï, iya te, “Ëdï koꞌde ze ꞌdeni bine gɔ lende ꞌba yamo tönë ga kileki kpa sorowali ze ga ne. Bɔ löbu nima oꞌdɔkɔ ꞌdeni ꞌdɔ kindaꞌba ze koꞌdɔ ze rɔ bɔ ndɔbɔ ꞌba mï liŋɔ abo kpaki ti akaca ze ga.”

19 Kina ɔdɔ lïjë kömö ꞌdeni kpa reki ꞌba liŋɔ nima lïjë iya zi bɔ laja nima, iya te, 20 “Ŋere, tönë dako dɔgba bine tugö nyönyu ne koꞌja dëdï dileki ꞌdeni dari liŋɔ, 21 dari dömö gɔ bi ame doꞌdɔkɔ töꞌdö teyi na dope kpa sorowali ze ga doꞌja yamo ma tönë ga dugö nyönyu timo ne ꞌböwu di kpa sorowali ze ga. Yamo ma dugö nyönyu timo ne pili rɔ gɔmo, kina me dileki ꞌdeni timo. 22 Kina dako ꞌdeni gbï ti yamo mɔtɔ ame gɔ dugö nyönyu mɔtɔ gbï timo. Dikali dë ɔdɔ yë mo na kileki yamo ze naga nima kpa sorowali ze ga mï kada nima.”

23 Bɔ laja nima iya te, “Olomake ti mï këyï, kinza kereke dë. Bɔkoꞌba ma këdï koŋgɔ gɔye ti ꞌbu ye na ma kileki yamo ꞌbe ga pili kpa sorowali ne. Yamo ma tönë ga kugöke nyönyu timo ne mogba ꞌdeni mɔlo mï kada mo nima.”

Kina bo kari ŋgï koꞌde Simona kako zïnnï.

24 Bɔ laja tönë ogba löndö ꞌba Yesepa naga nima koja rö ꞌba Yesepa, bo koꞌde mini zïnnï turögö ndïnnï timo gɔ dölëtï ꞌbënnï, bo kiꞌdi akonyo gbï zi akaca ꞌbënnï ga. 25 Lïjë oloma yayi ŋbö kömö mï zana kada tileŋo rönnï ti kpa közï ꞌbënnï ga römöyï lïjë uwö ꞌdeni tëgë bɔ löbu nima ëdï kako tonyo akonyo bi kɔtɔ tïnnï.

26 Kina ɔdɔ Yesepa kileki ꞌdeni kako liŋɔ tine, lïjë ënyï ŋgï ti kpa közï kiꞌdi ꞌbënnï ga kɔdɔ timo gɔ bo rö ma bo këdï yïmo kari kiꞌdi zi bo. Kina lïjë kolɔdɔ ŋgï bërï kɔmɔ bo. 27 Bo iya te, “Ëddïke tondo? Kina ꞌbu ye ma tönë ꞌdeni rɔ bulöbu köndë kiyake lende mo zö bine ne, bo ëdï tondo? Bo ëdï gba ti kɔmɔ bo?”

28 Lïjë iya te, “Yëë ŋere, ꞌbu ze ëdï laka gba ti kɔmɔ bo.” Kina lïjë kolɔdɔ ꞌböwu bërï kɔmɔ bo.

29 Yesepa ileki koŋgɔ dönnï, kina ɔdɔ bo koꞌja bɔ löndö bo Benyimona ame rɔ kole ꞌba ma bo ko ne tine, bo iya te, “Bɔ nime na rɔ bɔ löndö ye ma titi mo tönë kiyake lende mo zö bine ne?”

Kina bo kiya te zi Benyimona, “Kole ma, Bɔkoꞌba koloma tïyï laka.”

30 Kina bo kënyï ŋgï welo kɔdɔ kari yaga. Dökïꞌdï bo ata ꞌdeni rɔ ma kënyë gɔ lende nima bo koꞌja kïnë bɔ löndö bo ne. Bo iꞌdi toma gɔ bi ame gɔ bo kari kudu di teyi, kina bo kɔdɔ ŋgï rö ꞌba töꞌdö abo kari tudu yayi. 31 Bo urögö kɔmɔ bo kogbɔ dökïꞌdï bo, kina bo kɔdɔ kako yaga. Bo iya zi bɔ laja abo, iya te, “Oꞌde akonyo kako zize.”

32 Bo oloma dɔ gɔ bi loma ma ꞌba bo kiꞌdi löndö bo ga koloma dɔ tarabiza mɔtɔ kuyï kömönnï kari dɔ bo. Tine Ezipeto ame ga këdï konyo akonyo gbï tïnnï yayi ne oloma ꞌbënnï gbï ꞌberi. Dölëtï ꞌbënnï ꞌba Ezipeto na tara. Lïjë oloma dë tonyo kpënnï bi kɔtɔ ti Ebere, ëdï rɔ lende ma koro zïnnï. 33 Kina Yesepa kiyija löndö bo ga ŋgï koloma bërï. Dɔgba bo iꞌdi kole ma löbu mo kina bo kiꞌdi bɔ ma köyö gɔmo ŋbö kari kömö zi kole ma rɔ tundu mo. Kina ɔdɔ lïjë koŋgɔ Yesepa këdï kiyija lïjë ꞌdeni ŋgï koko tine lende mo igayi lïjë ŋgï.

34 Bɔ laja naga nima ombi akonyo di dɔ tarabiza ma ꞌba Yesepa koꞌde kako zi löndö bo ga. Tine akonyo ma kiꞌdi zi Benyimona ebe ꞌba ya ama ga ŋbö mï muyï. Kina lïjë koloma ŋgï yayi tonyo akonyo, tuwë layi ŋgï rɔ lɔŋɔ.

44

Kösu ꞌBa Yesepa

1 Yesepa iꞌdi lende mo zi bɔ laja abo ma löbu mo, iya te, “Ari kunzö nyönyu mï sorowali ꞌba ya naga nime, unzö koso yïmo kɔzɔ wa ame lïjë koꞌdɔkɔ tombi mo ne tara. Ileki yamo ma lïjë kugö nyönyu timo naga nima kiꞌdi kpa sorowali ꞌbënnï ga me rɔ kɔtɔkɔtɔ. 2 Kina ogba kösu sïtërï kiꞌdi mï sorowali ꞌba bɔ ma titi nima ti yamo abo ame bo kugö nyönyu timo ne.”

Kina bɔ laja tönë koꞌdɔ ŋgï kɔzɔ a nima tara.

3 Kina ɔdɔ bi këzë ꞌdeni tine löndö ꞌba Yesepa naga nima ösö ŋgï kɔri tari ti akaca ꞌbënnï ga. 4 Kina ɔdɔ lïjë kari ꞌdeni gba mbowa yɔ na Yesepa kënyï kiya te zi bɔ laja abo, “Ënyï kozi gɔ ya naga nime ꞌdë, ari kiya zïnnï, iya te, ‘Ŋere ma oꞌdɔ lende laka ziye, waꞌdi na koꞌdɔke lende kënyë zi bo gɔmo? 5 Waꞌdi na kuꞌbögöke kösu abo nima kileŋo di mï sïtërï ne gɔmo? Kösu nima na ŋere ma këdï kuwë wa timo, kina gbï rɔ ꞌbɔsi abo. Lende koꞌdɔ ꞌbe nima ele dë.’ ”

6 Bɔ laja nima ozi gönnï kari kota gönnï kiya lende tönë ga Yesepa kose ne ŋgï pili zïnnï. 7 Lïjë iya te, “Ŋere, waꞌdi na kiya lende tara gɔmo? Dulömu rɔze, a ma tara doꞌdɔ dë du te. 8 Ikali dë me tönë dari doꞌja yamo di kpa sorowali ze ga ne dako timo di dɔyayi ꞌba Kanana dileki zïyï bine? Ne gɔ waꞌdi na kari kiya te duꞌbögö wa ma kileŋo di mï sïtërï ma kele gɔmo di mï liŋɔ ꞌba ŋere ꞌbï? 9 Ɔdɔ kiya te koꞌja di zi bɔ mɔtɔ di mï löŋgö ze bine, bɔ mo ti kölë kpamo. Kina ze mɔtɔ mo ga ti döꞌbö bine rɔ bɔ ndɔbɔ zïyï.”

10 Bɔ laja nima iya te, “Ti këdï ŋgï tara. Tine bɔ ame moꞌja kösu nima di zi bo ne, bo na ŋge ti kileki rɔ bɔ ndɔbɔ zö bine, kpe ya mɔtɔ mo naga nima ti karike eꞌbe, römöyï oꞌdɔke ꞌbeye wa ma kënyë mɔtɔ dë.”

11 Kina lïjë kënyï ŋgï welo kutë sorowali ꞌbënnï ga pili bërï kope kpamo ga yaga. 12 Kina bɔ laja nima kiꞌdi ŋgï toma yïmo. Bo isaki dɔgba di dɔ sorowali ꞌba bɔ ma löbu mo kari timo ŋbö kömö dɔ ꞌba bɔ ma titi mo, kina kari koꞌja kösu nima ŋgï di mï sorowali ma ꞌba Benyimona. 13 Kina ɔdɔ lïjë koŋgɔ ꞌdeni tara tine, lïjë ŋgï rɔ meri, kirica bɔŋgɔ yaga di rönnï gɔ lende ꞌba gomɔ mbëmbë nime këdï koꞌdɔ rönï zïnnï ne. Kina lïjë kudödu sorowali ꞌbënnï ga ŋgï gɔ akaca, lïjë kuyï dönnï kileki mï gawo.

14 Kina ɔdɔ Yuda ni ti bɔ löndö bo ga kuyï dönnï ꞌdeni kako mï gawo, lïjë ileki ꞌböwu kari liŋɔ ꞌba Yesepa. Lïjë ari koꞌja Yesepa këdï gba liŋɔ. Kina lïjë kari kolɔdɔ ŋgï bërï kɔmɔ bo. 15 Bo iya te, “Waꞌdi ga na me koꞌdɔke bine te ne? Ma nime, ma bɔ kumë lende kɔzɔ ꞌbɔsi na, ikalike dë?”

16 Yuda iya te, “Ŋere, tine gɔ diya tondo? Dikali dë kpe tiya a mɔtɔ. Dikali dë kpe ma ꞌdɔ dileme laka ze zïyï. Lende kënyë nime ze na dë doꞌdɔ, Bɔkoꞌba na këdï kodɔ karama dɔze gɔ lende ꞌba wa ma kënyë ame ga doꞌdɔ ꞌdeni mɔlo ne. Kina me ꞌdeni doꞌdɔkɔ ŋgï gɔ dileke pili zïyï bine rɔ bɔ ndɔbɔ ꞌbï ga tine dë ŋge kɔtɔ rɔ bɔ ame koꞌja kösu nima di teyi ne.”

17 Yesepa iya te, “Inza tara, minza moꞌdɔ tara. Bɔ nima koꞌja kösu di zi bo ne bo na këdï kileke ŋge bine. Kpe ya mɔtɔ naga nima inzake ti lende ɔtɔ, ileki karike zi ꞌbu ye.”

18 Kina Yuda kese ŋgï ŋɔli dɔ ŋgila bo, kiya te, “Ŋere, iꞌdi milende tɔ kpe mbowa tïyï ꞌdi. Kinza kënyï dë rɔ ꞌdïrï tö. Moŋgɔ ꞌdeni ŋgï nï na rɔ ŋere ma löbu mbiri kɔzɔ bɔ dɔliŋɔ ꞌba Ezipeto nime. 19 Lende ma na kɔzɔ a nime te. Mï kada tönë dɔgba bine ne gɔ koloma tititi ze kiya te, ɔdɔ ꞌbu ze ëdï kina dëdï ti löndö mɔtɔ, 20 diya te ꞌbu ze ëdï kina dëdï gbï ti löndö ze ame rɔ tundu mo ne ame ꞌbu ze köyö koꞌja rɔ bo kandi ꞌdeni. Löndö ꞌba kole nime ölë ꞌdeni, bo na ŋge ma kola kɔtɔ zi ma bo. Kina ꞌbu ze kɔꞌɔ bo ŋgï rɔ mbëmbë. 21 Kina me tönë kiya te gɔ doꞌde kole nima kako zïyï gɔ koŋgɔ bo. 22 Dileki zïyï diya te, ‘Bo inza kënyï di dɔ ŋgila ꞌbu ze. Ɔdɔ bo kënyï di dɔ ŋgila ꞌbu ze, ꞌbu ze inza kɔmɔ.’ 23 Ne iya zize mï kada nima yayi, iya te ɔdɔ kiya te bɔ titi nime kako dë tize a mɔtɔ oꞌdɔkɔ dë gɔ koꞌja kïnë ze dɔrɔ kpe kömöyï.

24 Kina dileki dari dïyëtï gɔ lende kiya ꞌbï tönë ga ŋgï pili zi ꞌbu ze. 25 Kina me ꞌböwu ꞌbu ze kiya te gɔ dako tugö nyönyu di Ezipeto bine. 26 Diya te zi bo ɔdɔ kole titi nime kari dë tize a mɔtɔ dinza dari. Inza koꞌdɔkɔ gɔ dɔrɔ kɔmɔ turu löbu ꞌba dɔliŋɔ nima ɔdɔ kiya te kole nime kari dë tize. 27 ꞌBu ze iya te, ‘Kɔzɔ ikali ꞌja ma ama öyö kole ŋge rïyö zö. 28 Kina me mɔtɔ kari ëꞌbënï ꞌdeni mɔlo bitɔ tɔ ne ga moꞌja kɔmɔ mo dë gbï yɔ mɔlo nime. Mɔtɔga kuruku ꞌba yï mökö ti konyo ꞌdeni. 29 Kina me koꞌdɔkɔke ꞌdeni gbï togba ma titi nime yaga di zö. Ɔdɔ a mɔtɔ kömö dɔmo di yayi lisa ma löbu na koꞌdeke ꞌdeni zö. Möndë ama ꞌdeni meri abo na ŋgï këdï kosɔsɔ ma.’ Lende ma ꞌbu ze kiya zize na kɔzɔ a nime te.

30-31 Kina me ɔdɔ kiya te dari dileki ra rɔ ma sari kinza kole nime, kina ɔdɔ ꞌbu ze koꞌja bo kinza tize bo ëdï kölë ŋgï. Ëdï ꞌdeni ŋgï kɔzɔ iya te dïdï abo ti ꞌba kole nime ꞌdeni ŋgï rɔ akɔtɔ. Ɔdɔ bo koꞌja kole nime kinza tize yɔ na bo këdï kölë ŋgï. Lisa nime doꞌde ꞌdeni dɔ bo ne na këdï kupö bo ŋgï. 32 Ŋere, ma na mëdï moŋgɔ gɔ kole nime, miya ꞌdeni mɔlo zi ꞌbu ma, miya te, ‘Ɔdɔ mileki dë ti bo, lende mo ti kɔrɔ dɔma ŋbö mölë.’ 33 Kina me momaꞌjo rɔma zïyï iꞌdi ma na mileke bine toꞌdɔ ndɔbɔ zïyï pötö bɔ nime. Iꞌdi kole nime kileki kari liŋɔ ti löndö bo ga. 34 Ne ma ꞌbama gɔ mileki tondo mari zi ꞌbu ze rɔ ma sari kinza kole nime? Rɔma aga ꞌdeni di bi tari toŋgɔ lisa ꞌba ꞌbu ze.”

45

Yesepa Ileme Rɔ Bo Zïnnï

1 Kina ɔdɔ Yesepa kuwö lende kiya ꞌba Yuda nime ꞌdeni te tine, bo ikali dë kpe togbɔ dökïꞌdï bo di kɔmɔ bɔ laja abo ga. Kina bo kapi ŋgï rɔ ma kembe dönnï, tëgë, “Ɔdɔke yaga di gɔze bine.”

Bilaka naga nima ɔdɔ ŋgï pili yaga kola Yesepa ni ŋge yayi ti bɔ löndö bo ga. Kina bo kebe ŋgï tileme rɔ bo zïnnï, bo iya te, “Ma löndö ye na.” 2 Kina bo kiꞌdi ŋgï tudu rɔ ma kembe na Ezipeto naga nima kuwö monɔ ꞌba dɔ bo ŋgï ŋbö di yaga. Gɔ köꞌdu mo na lende mo kari ŋgï ŋbö kömö liŋɔ ꞌba bɔ dɔliŋɔ.

3 Yesepa iya zi löndö bo naga nima, iya te, “Ma Yesepa na. ꞌBu ze ëdï gba ti kömönï?”

Tine lïjë ikali dë kpe tileki dɔ lende abo, rönnï ëdï ꞌdeni ŋgï kïlëꞌdï gɔ köꞌdu ame lende mo kigayi lïjë ꞌdeni ne.

4 Kina ɔdɔ Yesepa koŋgɔ rönnï këdï kïlëꞌdï ꞌdeni kulöwö tara tine bo iya zïnnï gɔ lïjë kiyese ŋgɔsi dɔ ŋgila bo. Bo iya te, “Ma Yesepa na, ma löndö ye ma tönë kugöke mɔlo zi bɔ ndögö ne na. Kina me koꞌde ma kako mï dɔyayi ꞌba Ezipeto bine. 5 Ne kinza kereke dë komerike kaga rɔye, kina kinza kiꞌdike dökïꞌdï ye dë kata rɔye gɔ lende kënyë tönë koꞌdɔke zö mï kada nima yayi ne. Bɔkoꞌba na koja ma kako dɔgba kɔmɔye bine ꞌdɔ tokɔnyi ye kɔzɔ a nime te kinza ꞌbö kupö ye ra. 6 Kɔmɔ kɔɔ mo ꞌdeni rïyö ame ꞌbö kilaꞌba ꞌdeni mï dɔyayi nime. Kina ola kɔsɔ mo ga ꞌdeni gba muyï ame bilaka inza kikali gbï torɔꞌdɔ nyaka ala tumu nyönyu. 7 Rɔ ma laka Bɔkoꞌba na me koꞌdɔ lende löbu abo nime, bo koja ma kako dɔgba kɔmɔye bine gɔ kiꞌdi ye ti bilaka pili ꞌbe ga kɔmɔke di zi gomɔ nime ꞌdɔ kiꞌdi kupö ye kara gba nduwë. 8 Kpe na dë me kojake ma bine, tine Bɔkoꞌba na koja ma. Bo oꞌdɔ ma rɔ löbu mï liŋɔ ꞌba bɔ dɔliŋɔ, kina me bo koꞌdɔ ma ꞌdeni rɔ turu löbu mbiri dɔ dɔyayi ꞌba Ezipeto nime.”

9 Bo ileki gbï kiya zïnnï, bo iya te, “Kina ënyïke ti, kilekike welo karike zi ꞌbu ze. Ari kiyake zi bo, iyake te ma kole abo Yesepa na. Kina me leꞌjete mëdï mose kpama kari zi bo, miya te, ‘Bɔkoꞌba oꞌdɔ ma ꞌdeni rɔ löbu ꞌba dɔ dɔyayi ꞌba Ezipeto. Ako welo gɔ koloma tö bine. 10 Ako ti kole ꞌbï ga pili ti kole ꞌba kole ꞌbï ga, ti yërï ꞌba mï liŋɔ ꞌbï ga pili ti wa ame ga këddï timo ne. Gɔ bi ëdï zïyï bine toloma teyi kapa Gosene. Bi nime na ŋgɔsi ŋgila liŋɔ ma gɔ kako kolomake teyi. 11 Ti möꞌbö nduwë tiꞌdi wa ame ga këddï rɔ leri mo ne zïyï di yayi, römöyï sëyï nime ëdï gba koꞌdɔ kɔmɔ kɔɔ muyï. Dëne mɔtɔga ꞌbö löbu nime ti kote dɔye pili ti bilaka ꞌbï ga, kpaki ti yërï ꞌba mï liŋɔ ꞌbï ga.’

Ndose ma nime ari kiyake tara zi ꞌbu ze. 12 Rɔ ma laka ikalike ma ꞌdeni pili, kina nï bɔ löndö ma Benyimona ikali ꞌdeni ma Yesepa bɔ löndö yï na. 13 Ari kiyake zi ꞌbu ze, iyake te mëdï ꞌdeni ti közï kakpa mbiri dɔ Ezipeto. A mɔtɔ ga ame pili koꞌjake bine ne iyake lende mo gbï zi bo. Ari koꞌdeke bo kako welo bine.”

14 Tine na Yesepa kiramo Benyimona ŋgï bo kudu rɔ ma kënyë. Kina Benyimona kiramo bo gbï kebe tudu. 15 Kina Yesepa kebe ŋgï tiramo löndö bo ama ga pili rɔ kɔtɔkɔtɔ nduwë ti monɔ. Kina lïjë kiꞌdi ŋgï tilende ti bo. 16 Lende nima ari kömö zi bɔ dɔliŋɔ tëgë löndö ꞌba Yesepa ga ako ꞌdeni, kina bɔ dɔliŋɔ ni ŋgï pili ti mï këyï ti bɔ laja abo ga.

17 Bo iya zi Yesepa, iya te, “Iya zi löndö yï naga nima gɔ lïjë kudödu akombi ꞌbënnï ga gɔ akaca lïjë kileki kari liŋɔ ꞌbënnï mï dɔyayi ꞌba Kanana. 18 Kina gɔ lïjë kari koꞌde ꞌbu nnï ti bilaka ꞌbënnï mɔtɔ ga pili kileki timo bine. Ti miꞌdi kapa yayi ꞌba Ezipeto ma laka rɔ dɔ kiteli zïnnï gɔ lïjë koloma teyi. Kina ti miꞌdi akonyo ma laka gbï zïnnï rɔ mbëmbë. 19 Mï dɔyayi nime bine dëdï ti aribiya ame ga sa na këdï kotɔ ne, kina ꞌdɔ lïjë kogba kari timo gɔ ꞌja ti kole titi ꞌbënnï ga pili këkï yïmo kako bine, kina ꞌdɔ ꞌbu yï kako gbï bine kɔzɔ a nima tara. 20 Iya zïnnï kinza lïjë kiꞌdi mïnnï kombi dë gɔ lende ꞌba wa ꞌbënnï ga. Ɔdɔ kiya te lïjë kömö Ezipeto bine wa ma laka ꞌba dɔyayi nime lïjë ti këdï pili timo.”

21 Kole ꞌba Yakoba ga oꞌdɔ pili kɔzɔ lende kiya ꞌba bɔ dɔliŋɔ nima tara. Yesepa iꞌdi aribiya nima zïnnï kɔzɔ lende kiya ꞌba bɔ dɔliŋɔ tara. Kina bo kiꞌdi akonyo gbï zïnnï gɔ lïjë konyo di gɔ kɔri. 22 Bo iꞌdi bɔŋgɔ ma kele me zïnnï. Tine ꞌba Benyimona bo iꞌdi yamo kuluku modɔɔkɔtɔ ti bɔŋgɔ ma kele muyï. 23 Kina bo kako gbï ti wa naga nime koꞌde zi ꞌbu bo, ame akaca ꞌbutë na kombi wa ma kele ꞌba mï dɔyayi ꞌba Ezipeto, kina akaca gbï ꞌbutë ame ga kombi nyönyu zi bo ti a mɔtɔ ga ame gɔ bo konyo di gɔ kɔri ne.

24 Bo oja lïjë gɔ kɔri, bo iya te, “Kinza kamoke dë rɔ gɔ rɔye di gɔ kɔri.”

Lɔŋɔ ꞌBa Yakoba

25 Bɔ löndö ꞌba Yesepa naga nima ënyï di Ezipeto yayi kileki kari Kanana. Lïjë ari kömö liŋɔ zi ꞌbu nnï 26 na lïjë kiya te, “Yesepa ëdï gba ti kömönï, bo na ꞌdeni rɔ turu löbu mbiri dɔ Ezipeto.”

Kina ɔdɔ Yakoba kuwö lende nime te tine bo otɔ ŋgï rɔ gɔ bo. Bo iꞌdi dɔ bo dë gɔ lende kiya ꞌbënnï nima. 27 Lïjë ïyëtï gɔ lende ame ga pili Yesepa kose ne zi bo. Tine ŋbö bo kari koꞌja aribiya ame ga Yesepa koja gɔ bo tari timo Ezipeto ne, tine na ꞌjaa dökïꞌdï bo këyï. 28 Bo iya te, “Ee, kina ꞌdeni, rɔ ma laka kole ma Yesepa ëdï gba ŋgï ti kömönï. Mëdï mari toŋgɔ bo du titi ti kɔmɔ ma gba kinza mölë dë.”

46

Tari ꞌBa Yakoba Ezipeto

1 Yakoba otɔtɔ abo ga pili kënyï ŋgï di yayi kari ŋbö kömö Berasaba. Kina ɔdɔ bo kömö ꞌdeni Berasaba tine na bo kumu roma ŋgï zi Bɔkoꞌba ꞌba ꞌbu bo Yisika. 2 Kina Bɔkoꞌba kileme rönï ŋgï zi Yakoba rɔ mï korɔndɔ kïdëkï bo, kiya te, “Yakoba, Yakoba.”

Yakoba utï, iya te, “Ma na me bine.”

3 Bɔkoꞌba iya te, “Ma Bɔkoꞌba na, ma na moloma toŋgɔ gɔ ꞌbu yï Yisika bine. Kinza kere dë di bi tari Ezipeto. Gɔ bi nima na mëdï mari miꞌdi kupö yï kara di teyi rɔ mbëmbë. 4 Kina ti moloma gbï tïyï yayi gɔ mileki kupö yï ga ꞌjaa kako mï yayi nime bine. Tine nï ꞌbëyï ɔdɔ kölë kada mɔtɔ Yesepa na ti kokoko yi.”

5 Kina Yakoba kënyï ŋgï di Berasaba yayi. Kole abo ga iꞌdi bo mï aribiya ma tönë bɔ dɔliŋɔ ꞌba Ezipeto koja ne. Lïjë iꞌdi ꞌja ꞌbënnï ga kpaki ti kole titi mï aribiya naga nima gɔ kiliŋgere timo. 6 Kina lïjë kënyï ŋgï pili ti yërï ꞌba mï liŋɔ ꞌbënnï ga ti wa ame ga pili lïjë koꞌja di Kanana ne, lïjë kari Ezipeto. Yakoba ari pili ti bilaka abo ga, 7 kole abo ga ti kole ꞌba kole abo ga ti yïtötï abo ga pili ti yïtötï ꞌba kole abo ga. Lïjë pili ösö gɔ bo kari Ezipeto.

8 Yakoba nime na kïdëkï möyï mo mɔtɔ gbï rɔ Yisarele. Möyï bilaka abo ga ame kari ti bo Ezipeto ne kina me ga. Rubënï ame rɔ kole ꞌba Yakoba ma dɔndende mo ne, 9 ti kole abo ga Anoko ni ti Palo ti Ezerona ti Karomi. 10 Simona ti kole abo ga Yemowele ni ti Yamina ti Oda ti Yakina ti Zowara kina gbï ti Sawola ame yïtö ꞌba dɔyayi ꞌba Kanana na köyö ne. 11 Lëwë ti kole abo ga Gerosona ni ti Kowata ti Merari. 12 Yuda ti kole abo ga Sela ni ti Pereze ti Zera. Kole abo mɔtɔ mo ga Ere ni ti Onana ölë ꞌdeni mɔlo di dɔyayi ꞌba Kanana yayi. Kina Pereze kari köyö kole rïyö rɔ Ezerona ni ti Amola. 13 Yisakara ti kole abo ga Tola ni ti Puwa ti Yabo ti Simerona. 14 Zebolona ti kole abo ga Serede ni ti Elone ti Yalele. 15 Kole ꞌba Yakoba naga nime ma bo köyö ti Leya koꞌja bo këdï koloma Padanarama na. Bo öyö nyiti gbï ti Leya möyï mo rɔ Dina. Kina kupö bilaka lesi ame ga pili kɔdɔ di zi Leya ne ëdï ꞌbutë mota dɔɔmota.

16 Kole ꞌba Yakoba mɔtɔ ga ame kari ti bo Ezipeto ne kina me ga. Gada ti kole abo ga Zipeyona ni ti Agi ti Sunï ti Eziboni ti Eri ti Arodi ti Areli. 17 Asera ti kole abo ga Yimena ni ti Yisewa ti Yisewi ti Beriya ti nyiti abo Sera ti kole ꞌba Beriya ga ame ga rɔ Eberi ni ti Malekele. 18 Kole ꞌba Yakoba naga nime ma bo köyö ti Zilepa ame Labana kiꞌdi gɔ kari koja laja zi nyiti abo Leya na. Kina kupö bilaka lesi ame ga pili kɔdɔ di zi Zilepa ne ëdï ꞌbutë döömu dɔɔkɔtɔ.

19 Yakoba öyö kole gbï rïyö ti ꞌja abo ame rɔ Rayile ne, möyï mo ga na rɔ Yesepa ni ma ti Benyimona. 20 Tine Yesepa öyö kole ꞌdeni rïyö di Ezipeto rɔ Manase ni ti Eporima. Bo öyö lïjë ti ꞌja abo Asenata nyiti ꞌba Potipera bɔ kata ame këdï koloma mï dɔyayi ꞌba Ɔno ne. 21 Benyimona öyö kole gbï rɔ Bela ni ti Bekere ti Asebele ti Gera ti Namana ti Eyi ti Rose ti Mupïma ti Wupïma ti Arada. 22 Kina kupö bilaka lesi ame ga pili kɔdɔ di zi Rayile ne ëdï ꞌbutë dɔmosowɔ.

23 Kole ꞌba Yakoba mɔtɔ ga ame kari ti bo Ezipeto ne kina me ga. Dana ti kole abo Wusïma. 24 Napatali ti kole abo ga Jazele ni ti Gunï ti Jereze ti Silema. 25 Kole ꞌba Yakoba naga nime ma bo köyö ti Bila ame Labana kiꞌdi gɔ kari toja laja zi nyiti abo Rayile na. Kina kupö bilaka lesi ame ga pili kɔdɔ di zi Bila ne ëdï modɔmorïyö.

26 Kupö Yakoba ga ame kari ti bo Ezipeto ne ëdï pili bi kɔtɔ kuluku kɔtɔ kɔdɔ dɔmo ꞌbutë döömu dɔɔkɔtɔ (66) rɔ dönnï kinza ꞌja ꞌba kole abo ga teyi. 27 Tine Yesepa öyö kole ꞌdeni rïyö di Ezipeto yayi kina kiꞌdi bilaka ꞌba Yakoba ga ame ga kari Ezipeto ne kodɔꞌbɔ rönnï pili bi kɔtɔ kuluku kɔtɔ kɔdɔ dɔmo ꞌbutë rïyö (70).

Loma ꞌBa Yakoba Ezipeto

28 Yakoba oja Yuda kari dɔgba kiya zi Yesepa gɔ kurë dönnï Gosene. Kina ɔdɔ lïjë kömö ꞌdeni Gosene tine 29 Yesepa ënyï ŋgï kileŋo aribiya abo ma tönë kosani na këdï kotɔ ne bo kari tileme rɔ bo zi ꞌbu bo di Gosene yayi. Toꞌja ma bo koꞌja ꞌbu bo na bo kiramo ŋgï bo kudu rɔ ma kënyë. 30 Yakoba iya zi bo, iya te, “Moꞌja kömöyï ꞌdeni kina mikali ꞌdeni ŋgï rɔ ma laka ëddï gba ti kömöyï. Ne ɔdɔ tölë kömö pele dɔma yïmö ëyï ꞌdeni.”

31 Kina Yesepa kebe ŋgï tilende zi löndö bo ga ti bilaka pili mɔtɔ ga ꞌba ꞌbu bo. Bo iya te, “Mëdï mari miya zi bɔ dɔliŋɔ ꞌba Ezipeto, miya te, ‘Löndö ma ga ako ꞌdeni zö ti bilaka pili ꞌba ꞌbu ma ga ame këdï mɔlo mï dɔyayi ꞌba Kanana ne.’ 32 Mëdï mari miya zi bo, miya te, kpe bɔ koda kamölö ni ti sa na kina me kakoke ꞌdeni ti sa ꞌbe ga pili ti kamölö mo ga pili ti wa ꞌbe ga. 33 Kina ɔdɔ kiya te bɔ dɔliŋɔ kïdëkï ye bo ëdï kari kititi ye, kiya te, ɔdɔ ndɔbɔ ꞌbe ga rɔ waꞌdi? 34 Kina gɔ kiyake zi bo, iyake te, ndɔbɔ ꞌbe mɔlo këddïke gba rɔ ma titi ŋbö kömö mï kada nime tɔne na rɔ toda kamölö ni ma ti sa. Kina ꞌbu ye löbu ga oꞌdɔ ndɔbɔ nima gbï tara bine. Ari kiyake zi bo tara kina bo ti kiꞌdi ye ŋgï kolomake mï yayi ꞌba Gosene nime.”

Yesepa iya tara römöyï Ezipeto lende ꞌbënnï lïjë oꞌdɔkɔ dë toloma bi kɔtɔ ti bɔ koda yërï.

47

1-2 Kina Yesepa kigeli löndö bo ga ma muyï kari timo zi bɔ dɔliŋɔ. Bo iya zi bɔ dɔliŋɔ, iya te, “ꞌBu ma ni ti löndö ma ga ënyï ꞌdeni di Kanana kako bine. Lïjë ako ꞌdeni ti yërï ꞌbënnï ga kpaki ti wa ꞌbënnï ga kina me lïjë kömö ꞌdeni Gosene.”

Kina bo kileme löndö bo ga ma muyï nima zi bɔ dɔliŋɔ. 3 Bɔ dɔliŋɔ ititi lïjë, iya te, “Ndɔbɔ ꞌbe rɔ waꞌdi?”

Lïjë iya te, “Ŋere, ze rɔ bɔ koda yërï, kina ꞌbu ze löbu ga ma mɔlo gbï tara. 4 Dako ꞌdeni gɔ doloma titi mbowa bine römöyï sëyï ilaꞌba ꞌdeni rɔ ma kënyë mï dɔyayi ꞌba Kanana, mɔli inza kpe yayi zi kamölö ze ga gɔ konyo. Kina me dëne gɔ kiꞌdi ze doloma Gosene bine.”

5 Bɔ dɔliŋɔ iya zi Yesepa, iya te, “ꞌBu yï ni ti löndö yï ga na me kako ꞌdeni zïyï bine, 6 moꞌdɔkɔ gɔ lïjë koloma mï gɔ bi ame lïjë koꞌdɔkɔ toloma teyi di mï dɔyayi ꞌba Ezipeto nime ne. Ne oŋgɔ, yayi ma laka di mï dɔyayi ꞌba Ezipeto nime na rɔ Gosene, zïnnï ꞌdɔ toloma yayi. Kina ɔdɔ bɔ mɔtɔ këdï mï löŋgö lïjë ame kikali ndɔbɔ ꞌba toŋgɔ gɔ yërï rɔ ma laka iꞌdi bo koŋgɔ gɔ yërï ꞌba ma naga nime gbï.”

7 Yesepa oꞌde ꞌbu bo Yakoba gbï kako kileme zi bɔ dɔliŋɔ. Kina Yakoba koꞌdɔ yëyï zi bɔ dɔliŋɔ. 8 Bɔ dɔliŋɔ ititi bo, iya te, “Kɔmɔ kɔɔ ꞌbï ëdï ꞌdeni ndö?”

9 Yakoba iya te, “Kɔmɔ kɔɔ ma onzi dë gba laka, ëdï ꞌdeni ŋge kuluku rïyö kɔdɔ dɔmo ꞌbutë mota (130). Ne gomɔ na moꞌja ꞌdeni ŋgï rɔ ma kënyë. Kɔmɔ kɔɔ ma ame moloma dɔyayi bine ne onzi dë kɔzɔ ꞌba ꞌbu ma löbu ni tara.”

10 Kina Yakoba koꞌdɔ yëyï ŋgï gbï ꞌböwu zi bɔ dɔliŋɔ kina bo kɔdɔ ŋgï yaga.

11 Yesepa iꞌdi ꞌbu bo ni ti löndö bo ga koloma Ezipeto yayi mï gɔ bi mɔtɔ ŋgɔsi ŋgila gawo ꞌba Ramese. Bo iꞌdi nyaka zïnnï di yayi gɔ koloma ŋburu rɔ ëꞌbënnï kɔzɔ lende ame bɔ dɔliŋɔ kiya ne tara. Gɔ bi nima na yayi mo kele ŋgï rɔ dɔ kiteli pili kebe dɔyayi mɔtɔ ga ꞌba Ezipeto nima. 12 Bo iꞌdi akonyo gbï zi ꞌbu bo ni ti löndö bo ga pili ti bilaka mɔtɔ ga ame ꞌba ꞌbu bo ne rɔ mbëmbë kɔzɔ wa ame ga lïjë koꞌdɔkɔ ne tara.

Zana ꞌBö Ma Kata

13 Sëyï nima ꞌdeni ŋgï rɔ mbëmbë a mɔtɔ rɔ akonyo inza kpe mï dɔyayi pili. Kina bilaka ma Kanana ti ma mï Ezipeto ꞌbö ɔdɔ ꞌdeni ŋgï rɔmo rɔ ma kënyë. 14 Kina lïjë koloma ŋgï nduwë tugö nyönyu di zi Yesepa rɔ mbëmbë, bo kotɔtɔ yamo ꞌbënnï ga ŋgï pili kikeki liŋɔ ꞌba bɔ dɔliŋɔ. 15 Tine na kari kömö mï kada ame ga yamo kote rönï ꞌdeni di zi bilaka pili, a mɔtɔ rɔ yamo inza kpe mï dɔyayi ꞌba Ezipeto pili ti ꞌba Kanana. Kina Ezipeto kotɔtɔ rönnï kako zi Yesepa tokpasi bo, iya te, “Yamo ze ga ote rönï ꞌdeni pili, iꞌdi akonyo zize kinza kola ze dë dölë.”

16 Bo iya te, “Ɔdɔ yamo ꞌbe ga kote rönï ꞌdeni oꞌdeke yërï ꞌba liŋɔ ꞌbe ga gɔ kugöke akonyo timo ziye.”

17 Mï kɔmɔ kɔɔ nima na bilaka koꞌde kosani ꞌbënnï ga ti kamölö ni ti banya ti sa ti akaca zi Yesepa kutë di zïnnï ti akonyo.

18 Kina ɔdɔ kari kömö ꞌdeni mï kɔmɔ kɔɔ mɔtɔ ꞌböwu tine na bilaka tönë ga kako gbï zi Yesepa. Lïjë iya te, “Ŋere, oŋgɔ leꞌjete kɔzɔ ikali yamo ze ga ote rönnï ꞌdeni me. Kina me yërï ze ga diꞌdi ꞌdeni kpaki zïyï. Dinza kpe ti a mɔtɔ, ame kileke zize bine gɔ dugö akonyo timo di zïyï ola ꞌdeni ŋge kɔtɔ rɔ yida rɔze ni ti nyaka ame ga dëdï timo ne. 19 Kinza kola ze dë dölë, ɔdɔ kiya te ꞌbö kupö ze nyaka ze ga ëdï kulë ŋgï kada mɔtɔ rɔ wa ma yawa. Domaꞌjo rɔze zïyï iꞌdi akonyo zize dugö ti yida rɔze ni ma ti nyaka ame ga dëdï timo ne. Kina ze mo ti doloma ŋgï rɔ bɔ ndɔbɔ zi bɔ dɔliŋɔ, tine nyaka ze ga ti koloma rɔ wa ꞌba bɔ dɔliŋɔ. Iꞌdi nyönyu zize gɔ dɔmɔ rɔze timo kina gɔ dari dulï mɔtɔ ga gbï mï nyaka ze ga. Kina nyaka ze ga inza kikali kpe tulë rɔ wa ma yawa.”

20 Kina Yesepa kugö nyaka ꞌba Ezipeto naga nima ŋgï ꞌdoyi rɔ gɔmo pili rɔ a ꞌba bɔ dɔliŋɔ. Lïjë ugö nyaka ꞌbënnï ga mökö römöyï ꞌbö ꞌdeni ŋgï rɔ ma kënyë tïnnï. Kina nyaka ŋgï pili rɔ nyaka ꞌba bɔ dɔliŋɔ. 21 Kina Yesepa kugö bilaka naga nima ŋgï pili di mï dɔyayi ꞌba Ezipeto yayi rɔ bɔ ndɔbɔ zi bɔ dɔliŋɔ.

22 Nyaka ꞌba bɔ kata na ŋge Yesepa kugö dë römöyï bɔ dɔliŋɔ ëdï nduwë kiꞌdi akonyo zïnnï. Gɔ köꞌdu mo na ma kiꞌdi lïjë kinza kugö nyaka ma ꞌbënnï ga ne. 23 Tine na Yesepa kiya zi bilaka naga nima, bo iya te, “Oŋgɔke te, leꞌjete mugö yida rɔye ꞌdeni pili ti nyaka ꞌbe ga rɔ wa ꞌba bɔ dɔliŋɔ. Kupö na me mëdï miꞌdi ziye arike timo kulïke mï nyaka ꞌbe ga, 24 kina ɔdɔ kiya te kpa dɔlili kömö ꞌdeni ozake kapa ma muyï ꞌba wa ame ga pili kɔdɔ ziye di mï nyaka ꞌbe ga ne gɔ kiꞌdike zi bɔ dɔliŋɔ. Tine gɔ kɔsɔ mo ga koloma rɔ eꞌbe ꞌdɔ këdï rɔ kupö gbï rɔ akonyo ziye ti bilaka ꞌbe ga ti kole titi ꞌbe ga.”

25 Bilaka naga nima iya te, “Nï na me kɔmɔ ze ꞌdeni di mï tölë ꞌba ꞌbö löbu nime, ti doloma ŋgï rɔ bɔ ndɔbɔ zi bɔ dɔliŋɔ.”

26 Wa nime na Yesepa kiꞌdi köꞌdu zi bilaka pili gɔ koza kapa ma muyï ꞌba wa ame ga lïjë kotɔtɔ di mï nyaka ne kiꞌdi zi bɔ dɔliŋɔ. Köꞌdu kiꞌdi nime öꞌbö nduwë te zi Ezipeto. Nyaka ꞌba bɔ kata na ŋge kileke kinza rɔ ꞌba bɔ dɔliŋɔ.

Yakoba Iteri Bi ꞌBa Tusu Bo

27 Tine Yisarele oloma ꞌbënnï mï yayi ꞌba Gosene di Ezipeto yayi. Lïjë ari koꞌdɔ rönnï ŋgï rɔ bɔ wa di yayi, lïjë köyö kole rɔ mbëmbë. 28 Yakoba oloma Ezipeto yayi ŋbö kɔmɔ kɔɔ ꞌbutë döömu dɔmorïyö, ŋbö kɔmɔ kɔɔ abo kari kömö kuluku rïyö kɔdɔ dɔmo ꞌbutë sowɔ döömu dɔmorïyö (147).

29 Kina ɔdɔ bo kɔꞌbɔ tölë ꞌdeni tine na bo kïdëkï kole abo Yesepa kako ŋgï zi bo. Kina bo kiya zi Yesepa, bo iya te, “Ɔdɔ kɔꞌɔ ma ŋgï ako kusu közïyï mï mbola ma kulömu röyï timo. Ulömu gɔ koꞌdɔ wa ame ga pili mititi yi toꞌdɔ mo ne. Ulömu röyï kiya te a mɔtɔ inza kusu ma Ezipeto bine, 30 tine gɔ kari kusu ma bi kɔtɔ ti baba löbu ni. Ɔdɔ mölë ꞌdeni ombi töku ma di Ezipeto bine kari kusu ma gɔ bi ame kusu ꞌbu ma löbu ga teyi ne.”

Yesepa iya te, “Ti moꞌdɔ ŋgï kɔzɔ lende kiya ꞌbï tara.”

31 Yakoba iya te, “Ulömu ꞌdɔ koꞌdɔ kɔzɔ wa nima tara.”

Tine na Yesepa koꞌdɔ lömu ŋgï. Kina Yakoba koꞌdɔ yëëꞌdï ŋgï zi Bɔkoꞌba di dɔ laŋgiri yayi.

48

Manase Ni Ti Eporima

1 Yesepa uwö lende mo tëgë ꞌbu bo Yakoba ëdï dɔ rɔkɔꞌɔ, kina bo kënyï ŋgï kari ti kole abo ga Manase ni ti Eporima kari toŋgɔ Yakoba. 2 Kina ɔdɔ Yakoba kuwö kiya te Yesepa ömö ꞌdeni tine na bo kinzinzi rɔ bo ŋgï kënyï koloma tɔrɔ dɔ laŋgiri.

3 Bo ilende zi Yesepa, iya te, “Mɔlo bine Bɔkoꞌba bɔ tigɔ dɔ kiteli ileme rönï zö. Mï kada nima mëdï Luza mï dɔyayi ꞌba Kanana. Bɔkoꞌba oꞌdɔ lömu ma laka zö, 4 iya te, ‘Ti miꞌdi yi köyö kole konzi gɔ kupö yï ga kara koloma rɔ kpa dɔꞌbe ma konzi. Ti miꞌdi yayi nime zi kupö yï ga köꞌbö ŋburu rɔ ëꞌbënnï.’ Lende ma Bɔkoꞌba kiya zö na tara. 5 Kina me mëdï miya zïyï kole rïyö ꞌbï naga nime, Eporima ni ti Manase, ti koloma rɔ kole ma ga. Öyö lïjë Ezipeto bine gba kinza mako dë zïyï bine, ne lïjë ti koloma rɔ kole ma ga rɔ ma koriya ti Rubënï ni ti Simona. 6 Kina ɔdɔ kiya te kari köyö kole mɔtɔ ga gbï ꞌböwu tine, lïjë ti koloma rɔ kole ꞌbï ga inza kpe rɔ ꞌbama. Lïjë ti koꞌja apötö di zi Eporima ni ti Manase. 7 Mëdï moꞌdɔ lende nime gɔ köꞌdu ꞌba möyï Rayile ame kölë mï dɔyayi ꞌba Kanana ꞌdë yayi mï kada ma dëdï dako di Padanarama. Koꞌja dömö ꞌdeni ŋgɔsi ŋgila Eporata na lɔko kölë ŋgï tine ma rɔ meri rɔ mbëmbë gɔ lende mo. Musu nï yayi kpa kɔri kari Eporata.”

Eporata nima, möyï mo ma leꞌjete na ꞌdeni rɔ Beteleme.

8 Kina ɔdɔ Yakoba koꞌja kole rïyö ꞌba Yesepa naga nima tine, bo ititi, iya te, “Yë mo ga na me ne?”

9 Yesepa iya te, “Kole ma ga na. Lïjë ame Bɔkoꞌba kiꞌdi zö di Ezipeto bine ne na.”

Yakoba iya te, “Oꞌde lïjë kako ŋgɔsi zö bine gɔ moꞌdɔ yëyï dönnï.”

10 Yakoba ꞌdeni rɔ bulöbu köndë kɔmɔ mo oꞌja bi dë kpe laka. Kina Yesepa koꞌde kole rïyö abo naga nima ŋgï kako ŋɔli zi ꞌbu bo. Yakoba iramo lïjë kome mbili mo. 11 Bo iya zi Yesepa, iya te, “Mɔlo momeri miya te minza moꞌja yi kpe. Ne kina me moꞌja yi ꞌdeni ti kole ꞌbï ga, Bɔkoꞌba na koꞌdɔ lende laka nime ꞌdeni zö.”

12 Kina Yesepa kiyese kole abo naga nima yaga di rɔ Yakoba na bo kërë bërï kɔmɔ ꞌbu bo. 13 Tine na bo koꞌde kole abo ga kako ꞌböwu ŋɔli zi Yakoba, bo iꞌdi Eporima dɔ gali Yakoba, Manase na bo kiꞌdi dɔ dörï. 14 Tine Yakoba oja közï bo ma dörï na kiꞌdi dɔ Eporima ame za rɔ kole ma titi ne. Kina bo kiꞌdi közï bo ma gali dɔ Manase ma tönë rɔ kole ma löbu mo ne. 15 Kina bo koloma ŋgï kɔzɔ wa nima tara toꞌdɔ yëyï zi Yesepa. Bo iya te, “Bɔkoꞌba koꞌdɔ lende laka zi kole naga nime. Bo ame ꞌbu ma löbu Abarayama ni ti Yisika koro bo ne. Bo na me koloma toŋgɔ gɔma ŋbö kömö mï kada nime tɔne, bo koꞌdɔ lende laka abo gbï zi kole naga nime. 16 Malayika ꞌba Bɔkoꞌba koꞌdɔ lende laka gbï zïnnï. Bo na kɔmɔ ma kinza lende kënyë ɔtɔ kömö dɔma. Kole naga nime na ti kiꞌdi möyï ma ti möyï baba löbu Abarayama ni ti Yisika kïlëbï. Kupö lïjë ti kara konzi rɔ mbëmbë.”

17 Kina ɔdɔ Yesepa koŋgɔ Yakoba kiꞌdi közï bo ma dörï za dɔ Eporima tine mï bo indili dë kpe. Kina bo kombi közï Yakoba ma dörï yaga di dɔ Eporima ꞌdɔ tiꞌdi mo dɔ Manase. 18 Bo iya te, “Baba, inza tara, oŋgɔ te kole ma dɔndende mo na me. Bo na gɔ kiꞌdi közïyï ma dörï dɔ bo.”

19 Tine Yakoba utï dë gɔ lende nima. Bo iya te, “Kole ma, mikali ꞌdeni ŋgï Manase na rɔ kole ma dɔndende, bo ti koloma rɔ ꞌbu ꞌba kpa roba ma löbu. Tine bɔ löndö bo Eporima ame rɔ kole ma titi ne ti këdï ŋgï mbiri di dɔ bo. Kupö Eporima ti këdï rɔ kpa roba ma konzi.”

20 Yakoba oꞌdɔ yëyï ꞌböwu zi kole naga nima, iya te, “Kupö Yisarele pili ti koꞌdɔ yëyï kada mɔtɔ ti möyï ye, kiya te, ‘Bɔkoꞌba koꞌdɔ lende laka zïyï kɔzɔ ma koꞌdɔ zi Eporima ni ti Manase.’ ”

Kɔri ma Yakoba kiꞌdi Eporima këdï dɔgba zi Manase na me te.

21 Yakoba iya zi Yesepa, iya te, “Leꞌjete mɔꞌbɔ tölë ꞌdeni, ne Bɔkoꞌba ti koloma tiye. Bo ti kogba ye kileki ye yïꞌböwu kari dɔyayi ꞌba ꞌbu ye löbu ga. 22 Yayi ꞌba Sekeme miꞌdi ꞌdeni zïyï Yesepa, dë zi löndö yï ga. Gɔ bi kɔꞌdɔ nima eꞌbe Amora ga na pa rɔ bɔ dɔmo, kina molɔ di zïnnï ti ya.”

49

Yakoba Ose Kpa Bo Zi Kole Abo Ga

1 Yakoba ïdëkï kole abo ga pili kako zi bo, bo iya te, “Otɔtɔke rɔye kakoke gɔ miya wa ame ga pili këdï kömö ziye kada mɔtɔ ndɔ yayi ne ziye.” Kina bo koloma ŋgï toba ŋgala nime zïnnï.

2 “Kole ꞌba Yakoba ga ako kojeke mbili ye.

Ako kuwöke lende kiya ꞌba ꞌbu ye Yisarele.

3 Rubënï kole dɔndende ma, nï na rɔ tigɔ ma.

Nï na möyö yi dɔgba gba ti tigɔ ma ame ꞌba dɔ yɔbi ma.

Nï na mbiri di dɔ kole ma ama ga pili, tigɔ ꞌbï iteli ꞌbënnï.

4 Tigɔ ꞌbï kɔzɔ dölölö ꞌba mini koso tara.

Tine inza këddï kpe mbiri kiteli ya ama ga.

Römöyï ebe köꞌdö ti ꞌja ꞌba ꞌbu yï kodɔ rɔ kaya rɔ ꞌbu yï.

5 Simona kpe ti Lëwë, kpe rɔ löndö dökïꞌdï ye kɔtɔ.

Indaꞌbake mbele ꞌbe ga ŋgï koꞌdɔke ya.

6 Minza modɔꞌbɔ rɔma tiye mï kpa kususu ꞌbe.

Minza moloma tiye ɔdɔ kotɔtɔke kpeye.

Eꞌbe rɔ ya kupöke bilaka.

Okeke ndï ŋgulö sa ŋgï bërï rɔ ma sari.

7 Ya kënyë ꞌbe nima ti dökïꞌdï kënyë ꞌbe nima ti koꞌdɔ ye nduwë rɔ kpa sönö.

Ti mïyëyï ye rɔ kɔtɔkɔtɔ mï dɔyayi ꞌba Yisarele.

Ti moza mï kpa roba ꞌbe ga titititi.

8 Yuda, löndö yï ga pili ti kïlëlu yi.

Ti kaꞌda bɔ ya ꞌbï ga.

Löndö yï ga ti kolɔdɔ bërï zïyï.

9 Nï kɔzɔ tabïyö ꞌbɔꞌbi ame kindaꞌba yida.

Bo ileki kako timo liŋɔ na bo köꞌdö ŋgï bërï.

Yë na ti kilaŋa rönï kari koŋbeŋbe kpa bo?

Yë na ti kilaŋa rönï kari koŋbeŋbe kpëyï?

10 Yuda, përï ꞌba ŋere ti köꞌbö közïyï.

Kupö yï na ti köꞌbö ŋburu rɔ ŋere ŋbö bɔ dɔ ŋere mo kako.

Bilaka pili ti koro bo.

11 Bo ti këdï rɔ bɔ mɔri ma löbu.

Mɔwɔ këdï koꞌdɔ rɔ layi ti këdï zi bo rɔ mbëmbë.

Bo ti kosi dɔ akaca abo yɔki mɔtɔ ga.

Layi mo ti këdï rɔ mbëmbë.

Bo ti kurögö bɔŋgɔ abo ga timo.

12 Kɔmɔ bo öꞌbö ŋgï rɔ ma kasi di zi layi.

Kiliŋba kpa bo aŋmi ŋgï ŋböwö di bi tuwë wï.

13 Zebolona, ti koloma köꞌbö kpa mini löbu.

Sorope ti köꞌbö tusuru kpa götö abo.

Dɔ maga abo ti këdï rɔ ma kɔwɔ ŋbö kömö Sidona.

14 Yisakara ŋgï kɔzɔ akaca ma kitigɔ ame köꞌdö mï löŋgö akombi abo ga.

15 Tine ɔdɔ bo koŋgɔ bi ꞌba rɔ kindawo mo kele, dɔyayi mo kele

na bo kodi gɔ bo tombi akombi.

Öꞌbö tutörï bo mï ndɔbɔ kɔzɔ atɔli.

16 Dana ti këdï rɔ ŋere dɔ bilaka abo ga.

Lïjë roba kɔtɔ ꞌba Yisarele naga na.

17 Bo kɔzɔ murë ame köꞌdö kpa kɔri ne.

Bo oga ndï kosani bɔ dɔmo kilaꞌba bërï.

18 Bɔkoꞌba, mëdï molɔꞌbɔ ꞌbama ŋgï gɔ nï na kɔmɔ ma.

19 Gada, bɔ akolɔ ti kota kpëyï,

tine ti kuyï kpëyï koga lïjë.

20 Asera, akonyo ꞌbï ti köꞌbö rɔ a ma laka.

Akonyo ꞌbï ti köꞌbö rɔ ma koŋmi kɔzɔ akonyo ꞌba ŋere.

21 Napatali, nï ꞌbëyï kɔzɔ gole riŋa mbëmbë,

ame köyö kole ma kele ne.

22 Yesepa, nï ꞌbëyï kɔzɔ ŋgërï ame kötu kpa daa ne.

Dɔŋgila mo ga aꞌba kari dɔ reki.

Bo ana rɔ mbëmbë.

23 Bɔ ya ꞌbï ga ti kota kpëyï.

Lïjë ti koga göyï ti kanya.

24 Tine ti kindaꞌba kanya ꞌbëyï kitigɔ.

Közïyï inza kïlëꞌdï.

Tigɔ abo ꞌba Bɔkoꞌba ti kiꞌdi kɔnyɔ yï köꞌbö rɔ ma kitigɔ.

Bo na rɔ Bɔkoꞌba ame koloma toŋgɔ gɔ Yakoba bine ti tigɔ abo,

kɔzɔ bɔ koda kamölö tara ne.

Bo na rɔ döku ꞌba kɔnyi zi Yisarele.

25 Bɔkoꞌba ꞌba ꞌbu yï na kokɔnyi yi.

Bo na ti tigɔ dɔ kiteli.

Bo koꞌdɔ yëyï zïyï.

Bo kiꞌdi tɔrɔ kaꞌdi zïyï.

Bo kiꞌdi mini kulöwu zïyï di mï yayi.

Bo koja gɔ löyö zi ꞌja ꞌbï ga.

Bo kiꞌdi mba mo ga kïlërï.

26 Yëyï ma ꞌba ꞌbu yï ele kiteli yëyï ꞌba mini këyï ma kɔlɔ di mï döku löbu.

Lïjë döku naga nime ëdï mɔlo bine di bi tisaki ꞌba dɔliŋɔ nime.

Yëyï naga nime kotɔŋi rönnï pili ti dɔ Yesepa.

Oza bo ꞌdeni di mï löŋgö löndö bo ga.

27 Benyimona ꞌba bo rɔ bïlö wölïwölï ma kembe.

Bo öꞌbö ꞌba bo tupö yida tonyo mo ŋgï rɔ kɔmɔ kada pili.”

28 Ŋgala ma Yakoba koꞌdɔ lömu timo dɔ kole ꞌbutë dɔmorïyö abo ga na me. Ya naga nime lïjë na rɔ yï lïŋgï ꞌba kpa roba ꞌbutë dɔmorïyö ꞌba Yisarele. Bo oꞌdɔ lömu pili zïnnï rɔ kɔtɔkɔtɔ gɔ wa ame ga koriya tïnnï.

Tölë ꞌBa Yakoba

29-30 Kina Yakoba kose kpa bo ma ŋburuŋburu mo ŋgï zi kole abo ga, bo iya te, “Mëdï mozi ꞌdeni gɔ töku ne baba ni. Tine moꞌdɔkɔ ꞌdɔ kombike töku ma kilekike timo mï dɔyayi ꞌba Kanana. Ari kusuke ma bi kɔtɔ ti baba ni mï tïꞌbörö ma tönë mï nyaka ꞌba Makapela ne. Ëdï kebe kapa Mamore ma kari yïbï. Gɔ bi nima pa mɔlo bine rɔ bi ꞌba Eporona eꞌbe Ete. Tine Abarayama ugö ꞌdeni di zïnï tusu bilaka abo ga yïmo. 31 Bi nima na kusu Abarayama ni ti ꞌja abo Sara teyi, gbï ti Yisika ni ti ꞌja abo Rebeka. Kina musu ꞌja ma Leya gbï yayi. 32 Nyaka nima ꞌbu ze löbu ugö ꞌdeni di zi eꞌbe Ete kpaki ti tïꞌbörö mo.”

33 Kina ɔdɔ Yakoba kote tose gɔ lende naga nime ꞌdeni zi kole abo ga kɔzɔ a nime te tine, bo öꞌdö ŋgï bërï yɔ na bo kulöku ŋgï.

50

1 Yesepa ulöru dɔ töku ꞌbu nnï kiramo koloma tudu. 2 Bo ënyï kiꞌdi lende mo zi bilaka ame ga kikali ndɔbɔ ꞌba wɔwɔ ne ꞌdɔ kosa ꞌbu ti wɔwɔ rɔ töku ꞌbu bo gɔ koloma kinza kato. 3 Bilaka naga nima oloma toꞌdɔ mo nduwë ŋbö töꞌdö dɔ ꞌbutë sowɔ, römöyï kada ꞌba toꞌdɔ mo na tara. Ezipeto gbï udu Yakoba ŋbö töꞌdö dɔ kuluku kɔtɔ kɔdɔ dɔmo ꞌbutë rïyö (70).

4 Kina ɔdɔ kada ꞌba monɔ kote rönï ꞌdeni tine, Yesepa iya zi bilaka löbu ꞌba bɔ dɔliŋɔ naga nima, iya te, “Ari kiyake lende ma zi bɔ dɔliŋɔ. Ari kiyake te, 5 mï kada ma ꞌbu ma këdï koꞌdɔ ꞌdeni tölë bo iꞌdi ma mulömu rɔma gɔ mari musu bo ŋbö gɔ bi ame bo kileŋo ꞌdeni mï dɔyayi ꞌba Kanana ne. Ititike bɔ dɔliŋɔ gɔ bo kodɔ kpama mari tusu ꞌbu ma, ti muyï dɔma ꞌjaa mako bine.”

6 Bɔ dɔliŋɔ utï dɔmo zi Yesepa, iya te, “Ari kusu ꞌbu yï kɔzɔ ame kulömu röyï ꞌdeni mɔlo ne tara.”

7 Kina Yesepa kënyï ŋgï kari Kanana tusu ꞌbu bo. Bilaka löbu ꞌba bɔ dɔliŋɔ naga nima ari kɔtɔ ti Yesepa gbï ti bilaka ma kɔmɔ kɔpɔ ꞌba Ezipeto mɔtɔ ga, 8 gbï ti bilaka abo ga pili ti bɔ löndö bo ga kpaki ti bilaka ꞌba ꞌbu bo ga. Kole titi na ŋge kileke Gosene yayi ti yërï ꞌbënnï ga. 9 Kina bilaka mɔtɔ ga ari gbï tïnnï këkï ꞌbënnï dɔ kosani ti ya mɔtɔ ga ame këkï ꞌbënnï mï aribiya ma kosani këdï kotɔ naga. Lïjë pili rɔ tïndï ma löbu.

10 Lïjë umu yöpö ꞌba Yaradene kari kömö bi ꞌba tomba nyönyu ꞌba Atada. Lïjë oloma bina töꞌdö dɔ modɔmorïyö tudu Yakoba ti monɔ rɔ mbëmbë. 11 Kina ɔdɔ Kanana ame mo ga këdï koloma yayi ne koꞌja lïjë këdï kudu rɔ mbëmbë tine lïjë iya te, “Wu, Ezipeto ëdï ꞌdeni tudu rɔ ma kënyë.” Kina lïjë kïdëkï möyï gɔ bi nima ŋgï rɔ Abele Misarima, ame ꞌjɔ ꞌba lende mo tëgë “Monɔ ꞌba Ezipeto.” Bi mo nima ɔwɔ dë di ŋgila yöpö ꞌba Yaradene.

12 Kole ꞌba Yakoba ga oꞌdɔ kɔzɔ ame bo kose gɔmo zïnnï ne tara. 13 Lïjë ombi töku bo kari timo dɔyayi ꞌba Kanana kari kusu mï tïꞌbörö mï nyaka ꞌba Makapela, ame kebe kapa Mamore ma kari yïbï ne. Nyaka nima ti tïꞌbörö mo na rɔ ame Abarayama kugö di zi Eporona bɔ Ete tönë tusu töku abo ga yïmo. 14 Kina ɔdɔ Yesepa kusu ꞌbu bo ꞌdeni yayi tine, bo ileki kari Ezipeto ti löndö bo ga pili ti bilaka ame ga kari ti bo bi ꞌba monɔ nima yayi ne.

Tere Dɔkolo

15 Di pötö Yakoba kölë ꞌdeni löndö ꞌba Yesepa ga ŋgï rɔ tikere. Lïjë oloma tiya mo rɔ gɔ rönnï, iya te, “Mɔtɔga Yesepa ti kënyï komeri gɔ lende kënyë ma tönë ga doꞌdɔke zi bo ne, bo kileki koꞌdɔ dɔkolo ma gbï zize.”

16 Kina lïjë koja laja zi Yesepa, iya te, “Gba bine kinza ꞌbu ze kölë dë bo ose gɔ lende zize 17 tëgë gɔ diya zïyï ꞌdɔ kola ze gɔ lende kënyë ame doꞌdɔ zïyï ne. Kina me leꞌjete domaꞌjo rɔze zïyï ꞌdɔ kola ze gɔ lende kënyë ze. Ze gbï doro Bɔkoꞌba ma koŋgɔ gɔ ꞌbu ze.”

Kina ɔdɔ Yesepa kuwö lende nime te tine na bo kudu ŋgï. 18 Kina löndö bo ga kako zi bo kolɔdɔ bërï kɔmɔ bo, kiya te, “Nï na rɔ bɔ dɔze.”

19 Bo iya te, “Kinza kereke dë. Ma Bɔkoꞌba na dë gɔ miya burë ꞌbe. 20 Rɔ ma laka kpe na koꞌdɔke lende kënyë zö. Tine Bɔkoꞌba iꞌdi lende laka ꞌdeni kɔdɔ di mï lende kënyë nima gɔ bilaka ma konzi kɔmɔ di mï tölë. 21 Kinza kereke dë, mëdï moŋgɔ gɔye ti bilaka ꞌbe ga pili.”

Lende nime na Yesepa kïyëyï dökïꞌdï löndö bo ga timo kiꞌdi lïjë koloma dë kpe rɔ tikere.

Tölë ꞌBa Yesepa

22 Yesepa oloma koꞌdɔ kɔmɔ kɔɔ konzi ti eꞌbe ꞌbu bo ga mï Ezipeto yayi. Mï kada ꞌba tölë abo tine kɔmɔ kɔɔ abo ꞌdeni kuluku rïyö kɔdɔ dɔmo ꞌbutë (110). 23 Bo oꞌja kole ꞌba kole ꞌba Eporima ga ti kɔmɔ bo. Kina gbï Makira kole ꞌba Manase öyö kole tine Yesepa ogba rɔ kole ꞌba mï liŋɔ abo ga.

24 Bo iya te zi löndö bo ga, “Mɔꞌbɔ tölë ꞌdeni, ne Bɔkoꞌba ti koŋgɔ gɔye. Bo ti kako kogba ye ꞌjaa di dɔyayi nime bo kileki ye karike dɔyayi ma tönë bo kulömu ꞌdɔ tiꞌdi mo zi Abarayama ni ti Yisika ti Yakoba ne.”

25 Kina bo kiꞌdi ya ëꞌbënnï ga kulömu rönnï. Bo iya te, “Ulömuke rɔye ɔdɔ Bɔkoꞌba kako kogba ye këdï kileki ye kari dɔyayi nima ombike töku ma karike timo.”

26 Tine na bo kölë ŋgï. Kɔmɔ kɔɔ abo ꞌdeni kuluku rïyö kɔdɔ dɔmo ꞌbutë (110). Kina bilaka abo ga kosa ꞌbu ŋgï ti wɔwɔ rɔ töku bo gɔ koloma kinza kato. Kina lïjë kiꞌdi töku bo ŋgï mï sandu di Ezipeto yayi.

Tɔdɔ

1

2

3

4

5

6

7

8

9

10

11

12

13

14

15

16

17

18

19

20

21

22

23

24

25

26

27

28

29

30

31

32

33

34

35

36

37

38

39

40

Buku ꞌBa

TƆDƆ

1

Gomɔ ꞌBa Yisarele Di Ezipeto

1 Kole ꞌba Yakoba tönë ga kari ti bo Ezipeto, mɔtɔ nï ti bɔ bɔyi ꞌbï ga ne möyï lïjë na me. 2 Rubënï ti Simona ti Lëwë ti Yuda 3 ti Yisakara ti Zebolona ti Benyimona ti 4 Dana ti Napatali ti Gada ti Asera. 5 Kupö Yakoba ame ga kari ti bo kömö yayi ne ëdï pili kuluku kɔtɔ kɔdɔ dɔmo ꞌbutë rïyö. Tine Yesepa ëdï ꞌba bo ꞌdeni mɔlo yayi.

6 Kina ɔdɔ lïjë koloma ꞌdeni Ezipeto yayi kɔmɔ kɔɔ mo konzi tine tölë ari kupö Yesepa ni ti löndö bo naga nima ŋgï kpaki ti ya ma kako tïnnï tönë ga. 7 Tine kupö lïjë ara ꞌdeni ŋgï konzi kogba mï dɔyayi ꞌba Ezipeto.

Tuꞌdu Kole ꞌBa Yisarele Gɔ Mini

8 Kina bɔ dɔliŋɔ mɔtɔ ꞌba Ezipeto ame ꞌberi kinza kikali Yesepa dë ne na ꞌdeni dɔ kïtï. 9 Bɔ dɔliŋɔ mo nima kïdëkï gbï rɔ Paro ꞌbënnï mo ne ënyï kilende zi bilaka abo ga, iya te, “Oŋgɔke te, Yisarele naga nima lïjë na ma kara ꞌdeni ŋgï konzi rɔ ma kënyë rɔ lende rɔze. 10 Oꞌdɔkɔ zize ꞌdɔ toŋgɔ bi dönnï doꞌdɔke a mɔtɔ zïnnï römöyï lïjë ëdï koto tara ŋgï nduwë rɔ mbëmbë kina ɔdɔ ya na kömö yɔ na lïjë këdï kodɔꞌbɔ rönnï ŋgï ti bɔ ya kileki ꞌböwu tupö ze gɔ lïjë kënyï kiriŋa ëꞌbënnï ŋgï.”

11 Kina Ezipeto naga nima kiꞌdi turu ꞌba toŋgɔ gɔ Yisarele ŋgï kota kpamo ti ndɔbɔ ma kïrïndï tïdïrï mo timo. Iꞌdi lïjë koꞌba gawo ꞌba Pitomo ni ti Ramese rɔ bi ꞌba tikeki wa abo ꞌba bɔ dɔliŋɔ ꞌba Ezipeto mo nima. 12 Tine gomɔ löbu nime këdï kodɔ pele rönnï rɔ mbëmbë te nime na lïjë kara ŋgï rɔ dɔ kiteli nati kogba mï dɔyayi ꞌba Ezipeto nima ti rönnï kiꞌdi Ezipeto ŋgï rɔ tikere. 13 Kina kodɔ ŋgï zi Ezipeto nati rɔ tupö Yisarele ti ndɔbɔ ma kinza kiya naga. 14 Ari kömö ŋgï mï lende ma kata kulöwö mo zi Yisarele kiꞌdi ye ꞌbeye ŋgï rɔ bɔ toꞌdɔ ndɔbɔ ꞌba toꞌba rö ꞌbënnï ga ti nyaka ꞌbënnï ga koꞌdɔ ye dë kpe ŋgï nati koꞌde bilaka lesi.

15 Kina bɔ dɔliŋɔ mo nima ënyï kilende zi bɔ bulï ma löbu rïyö mɔtɔ ga ꞌba Ebere kïdëkï möyï mo rɔ Sipora ni ti Powa, iya te, 16 “Ɔdɔ këddï kindaꞌbake kole ꞌba Ebere naga nima, ɔdɔ koꞌjake köyö rɔ bɔtɔni upöke yaga tine ɔdɔ këdï rɔ nyiti na kolake.”

17 Tine bɔ bulï naga nima ere ëꞌbënnï Bɔkoꞌba gbï lïjë ari dë ŋgï koꞌdɔ kɔzɔ lende nima bɔ dɔliŋɔ kiya zïnnï ne. Ɔdɔ köyö pele rɔ kole bɔtɔni lïjë ola ŋgï. 18 Tine na bɔ dɔliŋɔ kïdëkï bɔ bulï rïyö naga nima kititi, iya te, “Waꞌdi na këddï koꞌdɔke tara këddï kolake kpa kole bɔtɔni ꞌba Ebere naga nima këdï gba ꞌbiri kunzï ne?”

19 ꞌJa tönë ga ileki kiya te, “Ŋere, ꞌja ꞌba Ebere naga nime inza kɔzɔ ꞌja ꞌbeye ga ꞌba Ezipeto. Löyö ꞌbënnï ïdësï dë. Ɔdɔ dëdï dömö pele dako doꞌja köyö ꞌdeni mɔlo.”

20-21 Bɔkoꞌba ti mï këyï rɔ bɔ bulï naga nima römöyï lïjë ere bo. Kina bo kiꞌdi kupö ŋgï gbï zïnnï lïjë kara konzi. Kina Yisarele koto tara ŋgï nduwë rɔ mbëmbë. 22 Kina bɔ dɔliŋɔ kiꞌdi köꞌdu mo ŋgï zi bilaka abo ga pili, iya te, “Kole ꞌba Ebere ame ga koꞌjake köyö rɔ kole bɔtɔni ne, ogbake kuꞌduke gɔ yöpö. Tine ɔdɔ këdï rɔ nyiti olake.”

2

Töyö Musa

1 Mï kada mo naga nima na bɔ mɔtɔ di mï kupö eꞌbe Lëwë, ꞌja abo gbï di mï kupö lïjë kɔtɔ nima 2 köyö ŋgï rɔ kole bɔtɔni. Kina ɔdɔ lɔko koŋgɔ kole ꞌbënï nima kele ŋgï kulöwö tara tine na lɔko kogba ŋgï koloma rɔ tusu dɔmo ŋbö nyepe mota. 3 Kina ɔdɔ kole kari kandi ꞌdeni lɔko kɔꞌbɔ dë kpe tusu dɔmo tara tine na lɔko koꞌde kee ma kuꞌjö di mï mɔli rïtï ŋgï lɔko kora kɔmɔ mo teyi ti zïbïtï. Na lɔko koꞌba kole tönë ŋgï yïmo lɔko kari kutë mï liya mï yöpö. 4 Tine lëmï mo ɔrɔ caki yaga rɔ ma kɔwɔ toŋgɔ wa ma këdï koꞌdɔ tömö dɔ kole nima.

5 Kina nyiti ꞌba bɔ dɔliŋɔ kari ŋgï kpa yöpö yayi turögö rönï. Kina koꞌja bɔ laja ꞌbënï ga këdï kiliŋgere kebe dɔ kpa götö yayi yɔ na kömönï kilaꞌba ŋgï rɔ kee tönë. Na lɔko koja nyiti ma rɔ bɔ laja ꞌbënï mo ŋgï kari koꞌde. 6 Nyiti nima ari koꞌde zïnï na lɔko kombi dɔmo kina koꞌja ŋgï rɔ kole na yïmo këdï kudu koꞌde lisa ŋgï kömönï. Lɔko iya te, “Kole ꞌba Ebere naga nime na.”

7 Lëmï mo tönë ako kititi lɔko iya te, “ꞌDɔ moma bɔ kiꞌdi mba kpamo ziye di mï löŋgö ꞌja ꞌba Ebere ya?”

8 Nyiti ꞌba bɔ dɔliŋɔ mo tönë iya te, “Yëë, ari koꞌde.” Kina lɔko kari ŋgï koꞌde ko rɔ ma mo.

9 Nyiti ꞌba bɔ dɔliŋɔ iya zi ꞌja nima te, “Ogba kole nime kulu ama zö. Mëdï mopi gïrïsï zïyï gɔmo.” Kina ꞌja nima kogba kole nima ŋgï kari timo kulu.

10 Kina ɔdɔ kole kiliŋgere ꞌdeni kandi tine na lɔko kogba ŋgï koto kiꞌdi zi nyiti ꞌba bɔ dɔliŋɔ rɔ kole ꞌbënï. Lɔko iꞌdi möyï mo rɔ Musa. ꞌJɔ ꞌba lende mo tëgë, “Motɔ ama di yï mini.”

Musa Iriŋa Midiyana

11 Mï kada ma dɔ kɔtɔ mɔtɔ yayi koꞌja Musa kïyöbu ꞌdeni na bo kënyï kari toŋgɔ bilaka ꞌbënnï ga Yisarele. Bo ari koꞌja lïjë këdï mï ndɔbɔ kïrïndï. Tine na bo kari koꞌja bɔ Ezipeto mɔtɔ ŋgï këdï rɔ tomba bɔ Yisarele mɔtɔ, bilaka ꞌbënnï ga. 12 Bo oŋgɔ bɔtɔ inza ŋgɔsi yayi yɔ na bo kupö bɔ Ezipeto nima ŋgï bo kusu dɔ töku mo mï yayi lida.

13 Mï bi këzë ma di pötö mo na bo kari koꞌja Yisarele ma rïyö mɔtɔ ga këdï bi ꞌdïrï. Bo ënyï kititi bɔ ma koma ꞌdïrï mo nima, bo iya te, “Ëddï komba Yisarele lëpï yï tara gɔ waꞌdi?”

14 Bɔ nima ileki dɔmo zi Musa, iya te, “Nï, yë na koꞌdɔ yi rɔ ŋere dɔze toꞌdɔ burë ze? Ëddï koꞌdɔ ꞌdɔ kupö ma gbï kɔzɔ ma tönë kupö bɔ Ezipeto nima bine ne?”

Kina Musa ŋgï rɔ tikere. Bo omeri iya te, “Wa nime moꞌdɔ ne ëdï kinda yaga.”

15 Kina ɔdɔ lende mo kömö mbili bɔ dɔliŋɔ tine bo iteri ŋgï ꞌdɔ tupö Musa yaga. Tine na Musa kënyï kiriŋa ŋgï kari Midiyana. Bo ari kömö yayi bo koloma kpa daa. 16 Tine bɔ akumu mɔtɔ ꞌba Midiyana yayi ëdï ti yïtötï modɔmorïyö. Kina yïtötï naga nima kömö ŋgï tunö mini gbï todɔ mini mï wörï zi kamölö ꞌba ꞌbu nnï ga tuwë mo. 17 Bɔ koda kamölö mɔtɔ ga ömö ŋgï gbï yayi koloma rɔ toga yïtötï tönë ga yaga. Kina Musa kako ŋgï koꞌdɔ kpërï gönnï kunö mini zi kamölö ma ꞌbënnï ga.

18 Kina ɔdɔ yïtötï naga nima kuyï dönnï ŋgï kömö welo liŋɔ zi ꞌbu nnï Yetoro tine bo ënyï kititi lïjë iya te, “Ma tɔne ömöke ŋgï mɔlo te gɔ waꞌdi?”

19 Lïjë iya te, “Bɔ Ezipeto mɔtɔ na kokɔnyi ze bo kunö mini zize gbï zi kamölö ze ga.”

20 Bo ileki kititi yïtötï abo naga nima, bo iya te, “Ne bo ëdï yala? Olake bo mökö gɔ waꞌdi? Oꞌdeke bo kako liŋɔ gɔ bo konyo kpa bo.”

21 Musa utï ŋgï dɔmo toloma ti bulöbu nima. Kina bo kogba nyiti abo mɔtɔ rɔ Zipora ŋgï kiꞌdi rɔ ꞌja zi Musa. 22 Zipora öyö rɔ kole bɔtɔni zi Musa kina bo kiꞌdi möyï mo ŋgï rɔ Geresomo, ame kiya te “Bɔ löwö”, römöyï bo omeri bo iya te, “Ma ꞌdeni rɔ bilaka mï dɔyayi löwö nime.”

Monɔ ꞌBa Yisarele

23 Di pötö kɔmɔ kɔɔ konzi ꞌdeni yayi tine na bɔ dɔliŋɔ ꞌba Ezipeto mo tönë kari kölë ŋgï. Tine pele Yisarele gba nduwë mï ndɔbɔ kïrïndï nima tileri di kpamo topapa kɔnyi. Kina monɔ ꞌbënnï di kpa közï lisa ma këdï koꞌdɔ rönnï ne kömö ŋgï mbili Bɔkoꞌba. 24 Bɔkoꞌba uwö monɔ ꞌbënnï na bo komeri lömu abo ma tönë bo koꞌdɔ mɔlo ti Abarayama ni ti Yisika ti Yakoba ne ŋgï. 25 Bo oŋgɔ lisa ꞌba bilaka abo ga Yisarele kina lende mo kɔꞌɔ ŋgï rɔ bo.

3

Dëkï ꞌBa Musa

1 Mï kada ma dɔ kɔtɔ mɔtɔ koꞌja Musa këdï rɔ toda kamölö ꞌba Yetoro bɔ lanzo bo bɔ akumu ꞌba Midiyana nima tine, na bo kona kamölö ŋgï kari timo rɔ ma kɔwɔ ŋbö yï mökö ndï döku koro mɔtɔ yayi kïdëkï möyï mo rɔ Sinayi. 2 Di yayi na malayika ꞌba Bɔkoꞌba kɔdɔ ŋgï zi bo rɔ paꞌdo köbö mï zana morogo. Musa oŋgɔ lende nima paꞌdo nima öbö pele tara tine morogo mo ilaŋma dë gbï yɔ. 3 Bo omeri bo iya te, “Sëgë waꞌdi ga na te? Morogo mo ilaŋma dë rɔ ma totondo mo ga tara? Iꞌdi mari te ŋgɔsi toŋgɔ mo.”

4 Kina ɔdɔ ŋere Bɔkoꞌba koŋgɔ bo kese ꞌdeni ŋgɔsi toŋgɔ mo tara tine, na kïdëkï bo ŋgï di mï morogo yayi iya te, “Musa, Musa.”

Musa iya te, “Ma na me.”

5 Bɔkoꞌba iya te, “Kinza kese dë kpe kulöwö ꞌde. Otɔ wari yaga di ndïyï römöyï bi nima këddï kɔrɔ teyi, yayi koro na.” 6 Bɔkoꞌba ënyï kileki ꞌböwu gbï kiya te, “Ma na rɔ Bɔkoꞌba ꞌba ꞌbu yï löbu Abarayama ni ti Yisika ti Yakoba.” Kina Musa kusu kɔmɔ bo ŋgï bërï römöyï bo ere di bi toŋgɔ Bɔkoꞌba.

7 Ŋere Bɔkoꞌba iya te, “Rɔ ma laka moꞌja lisa ꞌba bilaka ma ga ꞌdeni di Ezipeto. Muwö ꞌdeni ma lïjë këdï kudu di kpa közï gomɔ ꞌba turu bɔ koŋgɔ gönnï ga. Kina lende ꞌbënnï ɔꞌɔ ꞌdeni rɔma. 8 Kina me mako ꞌdeni bërï tɔmɔ lïjë di közï Ezipeto naga nima ꞌdɔ moꞌde lïjë kako yaga di mï dɔyayi nima kako mï yayi ma laka ame tagi ni ti wï sa kambi di teyi kɔzɔ sëgë ne. Bi nima Kanana naga nima ti Ete ti Amora ti Pereze ti Iwa ti Yebusa këdï koloma teyi ne. 9 Monɔ ꞌba bilaka ma ga Yisarele ömö ꞌdeni mbili ma kina moꞌja kpɔŋi ame Ezipeto këdï koꞌdɔ rönnï ne ꞌdeni. 10 Kina me ari, mëdï moja yi kari zi bɔ dɔliŋɔ ꞌbënnï ꞌba Ezipeto mo nima ꞌdɔ koꞌde lïjë bilaka ma ga yaga di mï dɔyayi abo nima.”

11 Tine Musa ënyï kileki dɔmo zi Bɔkoꞌba iya te, “Ma yë na gɔ mari zi bɔ dɔliŋɔ moꞌde Yisarele yaga di Ezipeto?”

12 Bɔkoꞌba iya te, “Ti mëdï tïyï. Akileme ꞌba ame ma na mëdï moja yi ne ti këdï kɔzɔ a nime te, ɔdɔ kari koꞌde lïjë ꞌdeni ti kako kumötuke ma dɔ döku nime bine.”

13 Musa iya te, “Ne ɔdɔ mari zïnnï miya te, ‘Bɔkoꞌba ꞌba ꞌbu ye löbu ga ma mɔlo na me koja ma ziye,’ ne ɔdɔ lïjë kënyï kititi ma kiya te, ‘Möyï bo rɔ yë?’ gɔ miya tondo ga zïnnï?”

14 Bɔkoꞌba iya te, “Ma na rɔ bɔ ame rɔ ma mo ne. Kina ꞌdɔ kiya zïnnï kɔzɔ a nime te, ‘Bɔ ame kïdëkï rɔ ma mo ne, bo na me koja ma ziye.’ 15 Kina ꞌdɔ kiya gbï zïnnï Yisarele, ‘Bɔ ma kïdëkï rɔ ma mo tönë, ŋere Bɔkoꞌba ꞌba ꞌbu ye löbu Abarayama ni ti Yisika ti Yakoba na me koja ma ziye.’ Möyï nime na ꞌdɔ dɔ kupö pili ame ga këdï köyö pele kɔwɔ yayi ne kïdëkï ma nduwë timo rɔ ŋburuŋburu. 16 Ari kotɔtɔ dɔ löbu ꞌba Yisarele kilende zïnnï kiya te, ‘Ŋere Bɔkoꞌba ꞌba ꞌbu ye löbu ga Abarayama ni ti Yisika ti Yakoba ɔdɔ kileme rönï zö kiya te, “Moŋgɔ ye ꞌdeni kina moꞌja wa ame Ezipeto këdï koꞌdɔ ziye ne ꞌdeni. 17 Ne momeri ꞌdeni gɔ moꞌde ye yaga di mï kpɔŋi nima Ezipeto këdï koꞌdɔ kulöwö rɔye ne moꞌde ye kako mï dɔyayi ꞌba Kanana ꞌba Ete ꞌba Amora ꞌba Pereze ꞌba Iwa ti ꞌba Yebusa ni. Yayi ma laka ame wï sa ni ti tagi kambi ŋgï di teyi kɔzɔ sëgë ne.” ’

18 Löbu ꞌba Yisarele ti kuwö döyï. Kina ꞌdɔ karike tïnnï zi bɔ dɔliŋɔ ꞌba Ezipeto mo nima kiyake zi bo te, ‘Ŋere Bɔkoꞌba ze ꞌba Ebere ɔdɔ ꞌdeni kileme rönï zize. Iꞌdi ze dari yï mökö rɔ liŋgere ꞌba töꞌdö dɔ mota tumu roma zi bo ŋere Bɔkoꞌba ze.’ 19 Ne rɔ ma laka mikali bɔ dɔliŋɔ nima inza kodɔ kpeye tari, tine ꞌjaa ŋbö ɔdɔ kpa közö Bɔkoꞌba na kɔdɔ ꞌdeni rɔ bo. 20 Ti moja közö ti tigɔ ma modɔ karama dɔ Ezipeto ti wa ame ga pili lende mo ga kigayi wa ne. Di pötö mo tine na bo ti kodɔ kpeye ꞌjaa karike.

21 Mï kada mo nima ti miꞌdi Ezipeto koro ye ꞌdɔ ɔdɔ këddï kɔdɔke kinza bilaka ma ga kari ra rɔ közï sari kinza a ꞌba mɔri. 22 ꞌJa ꞌba Yisarele pili ti kari kokpasi yamo ma köbököbö ti sïtërï ni ti bɔŋgɔ di zi ꞌja ꞌba Ezipeto ame ga liŋɔ mo ŋgɔsi tïnnï ne ala ma këdï tïnnï liŋɔ kɔtɔ. Kina ti kiꞌdi ŋgï zïnnï. Kina ꞌdɔ kiꞌdike dɔ kole ꞌbe ga ti yïtötï ꞌbe ga kombi a ꞌba mɔri ꞌba Ezipeto naga nime konake karike timo.”

4

Toja Musa

1 Musa ititi iya te, “Ne ɔdɔ lïjë kiꞌdi dönnï dë gɔ lende ma kuwö lende ma dë gbï gɔ moꞌdɔ tondo? Ɔdɔ lïjë kiya te, ‘Bëtï ꞌbï na ka, Bɔkoꞌba ɔtɔ ɔdɔ dë zïyï’?”

2 Ŋere Bɔkoꞌba iya te, “Waꞌdi na ma kindaꞌba közïyï ne?”

Bo iya te, “Përï na.”

3 Bɔkoꞌba iya te, “Uꞌdu bërï.”

Bo ogba kuꞌdu bërï kina kuyï rönï ŋgï rɔ murë na bo kiriŋa ŋgï yaga di teyi. 4 Bɔkoꞌba iya te, “Oja közïyï kindaꞌba di dɔ giliti mo.”

Kina bo koja közï bo ŋgï gɔmo kindaꞌba di dɔ giliti mo na kuyï rönï ŋgï kileki yaga rɔ përï közï bo. 5 Bɔkoꞌba iya zi bo te, “Na ꞌdɔ kari koꞌdɔ te zïnnï gɔ kileme zïnnï ŋere Bɔkoꞌba ꞌba ꞌbu nnï löbu ga Abarayama ni ti Yisika ti Yakoba ɔdɔ ꞌdeni ŋgï kileme rönï zïyï.”

6 Bɔkoꞌba iya ꞌböwu zi bo te, “Usu közïyï mï bɔŋgɔ ꞌbï.”

Bo usu közï bo tine ɔdɔ bo kotɔ yaga dayi oꞌbeꞌbe ꞌdeni ŋgï me yaga rɔ mönyu ma kinza kiya. 7 Bɔkoꞌba iya te, “Usu közïyï kileki mï bɔŋgɔ ꞌba röyï.”

Bo usu tine ɔdɔ bo kotɔ yaga dayi a tönë kora gɔ közï bo ne olɔ ꞌdeni ŋgï pili yaga közï bo kileki gɔ bi mo kɔzɔ yida rɔ bo ma laki.

8 Bɔkoꞌba iya zi Musa te, “Ɔdɔ kiya te lïjë kiꞌdi dönnï dë lïjë kutï dë pele gɔ, gɔ kotɔ ma dɔndende nima ma mï rïyö nime lïjë ti kiꞌdi dönnï gɔmo. 9 Ne ɔdɔ lïjë kiꞌdi dönnï dë gɔmo kpaki rïyö lïjë kuwö lende ꞌbï dë, ogba mini di mï yöpö nima yayi kodɔ bërï dɔ yayi ma këlë. Kina ti mini nima kuyï rönï ŋgï rɔ roma.”

10 Musa ënyï kileki zi Bɔkoꞌba, iya te, “Yö, ŋere, ma mɔꞌbɔ dë tilende laka. Lende ma ndɔ. Kpama rɔ ma kilali. Mɔlo pele gba kinza kilende dë zö ŋbö kömö mï kada nima tɔne ma bɔ kpa kitigɔ ɔtɔ na dë.”

11 Bɔkoꞌba iya zi bo te, “Yë na kiꞌdi kpa dɔ bilaka lesi? Kina yë na këdï kuꞌbë mbili bilaka ala kudödu kpamo teyi? Yë na kiꞌdi kɔmɔ dɔ bilaka lesi ala kïyölu yaga? Tara ne ma ŋere Bɔkoꞌba nime na dë? 12 Ari ti mokɔnyi yi tilende kina ti miyandi yi ti wa ma ꞌdɔ kiya.”

13 Tine Musa iya te, “Yö, ŋere, momaꞌjo rɔma zïyï oja rɔ bilaka mɔtɔ na ꞌdɔ kari toꞌdɔ wa nime.”

14 Dökïꞌdï Bɔkoꞌba ënyï kata ŋgï rɔ Musa kiya te, “Ne bɔ löndö yï Arona kupö Lëwë mo nima tondo? Mikali bo rɔ bɔ kpa kikali lende. Bo ëdï ꞌdeni rɔ tako turë döyï, bo ti këdï ti dökïꞌdï këyï ɔdɔ bo koꞌja yi. 15 Ti kilende zi bo kiꞌdi lende kpa bo. Ti mokɔnyi ye kpaki rïyö tilende kina ti miyandi ye gbï ti wa ma ꞌdɔ koꞌdɔke. 16 Bo na ti kilende zi bilaka naga nima tine ti këdï kɔzɔ nï na kilende kina ti këddï ꞌbëyï kɔzɔ Bɔkoꞌba tilende zi bo. 17 Ogba përï nime közïyï kari timo ꞌdɔ koto toꞌdɔ gɔ kotɔ nduwë timo.”

Tileki ꞌBa Musa Ezipeto

18 Kina Musa kënyï ŋgï kileki kari zi Yetoro bɔ lanzo bo kari kiya teyi te, “Iꞌdi mari toŋgɔ ya eꞌbe ze ga di Ezipeto, ɔdɔ lïjë ëdï ŋgï na ya.”

Yetoro iya te, “Ari, kɔri ti köbö zïyï.”

19 Tine Bɔkoꞌba iya ꞌdeni zi Musa di Midiyana yayi iya te, “Ënyï kileki kari Ezipeto. Bilaka tönë ga kiteri tupö yi ne lïjë ölë ꞌdeni pili.”

20 Kina Musa kogba ꞌja abo ni ŋgï ti kole abo ga kiꞌdi dɔ akaca lïjë kënyï dɔmo tari Ezipeto. Bo ogba përï ꞌba Bɔkoꞌba tönë közï bo.

21 Bɔkoꞌba iya zi Musa te, “Ɔdɔ kileki ꞌdeni kömö Ezipeto gɔ kotɔ ame ga miꞌdi tigɔ mo ꞌdeni zïyï ne oꞌdɔ pili kɔmɔ bɔ dɔliŋɔ ꞌbënnï mo nima. Ne ti mogbɔ dökïꞌdï bo ꞌdɔ bo kota gɔ bilaka ma ga Yisarele. 22 Ari kiya zi bo te, ‘Yisarele na rɔ kole dɔndende ma ꞌba Bɔkoꞌba. 23 Kina me mëdï miya zïyï, “Iꞌdi kole ma nime kari ꞌdɔ bo kari kumötu ma.” Ne nï ebe kota gɔ bo kina ti mupö kole dɔndende ma ꞌbëyï.’ ”

Arona Urë Dɔ Musa

24 Di bi ma Musa ni köꞌdö teyi di gɔ kɔri yayi na Bɔkoꞌba kalo ya ŋgï dɔ Musa koꞌdɔ tupö mo. 25 Tine na ꞌja abo Zipora kogba döku ma kapa ŋgï koke kpa ꞌbana ꞌba kole abo timo lɔko kogba kosa ndï Musa timo. Lɔko iya te, “Rɔ ma laka nï ŋgï rɔ mëꞌdë ꞌba roma zö.”

26 Lɔko iya tara römöyï gɔ köꞌdu ꞌba dölëtï ꞌbënnï ꞌba akilele. Kina Bɔkoꞌba kola Musa ŋgï.

27 Ŋere Bɔkoꞌba iya ꞌdeni zi Arona te, “Ënyï kari yï mökö turë dɔ Musa.”

Kina bo kënyï ŋgï dönnï kari kondɔsɔ ti Musa dɔ döku koro mo tönë na lïjë koloma ŋgï gbɔ rɔ tumötö rönnï ti tiramo rönnï. 28 Kina Musa kïyëtï gɔ wa ame ga pili Bɔkoꞌba kiya zi bo gɔ tileki abo Ezipeto ꞌdɔ bo kari kiya ne ŋgï pili zi Arona. Gɔ kotɔ ame ga gbï Bɔkoꞌba kose gɔmo ꞌdeni zi bo ꞌdɔ bo kari koꞌdɔ ne bo iya gɔmo gbï pili zi Arona.

29 Kina Musa ni ti Arona kari kotɔtɔ dɔ löbu ꞌba Yisarele ŋgï pili bërï. 30 Kina Arona kora gɔ wa ame ga ŋere Bɔkoꞌba kose zi Musa ne ŋgï pili zïnnï. Kina bo koꞌdɔ gɔ kotɔ mo tönë ga ŋgï kɔmɔ lïjë Yisarele naga nima pili. 31 Kina lïjë kiꞌdi dönnï ŋgï gɔmo. Kina ɔdɔ lïjë kuwö ꞌdeni Bɔkoꞌba ŋgï ti lende ꞌbënnï sowa koŋgɔ lisa ꞌbënnï ꞌdeni tara tine kina lïjë kolɔdɔ ŋgï bërï tïlëlu Bɔkoꞌba.

5

Minyi ꞌBa Bɔ Dɔliŋɔ

1 Di pötö mo ꞌdeni na Musa ni ti Arona kënyï ŋgï kari zi bɔ dɔliŋɔ ꞌba Ezipeto mo nima, kiya te, “Ame na rɔ lende ma ŋere Bɔkoꞌba ze ꞌba Yisarele kiya. ‘Ola bilaka ma naga nime kari ꞌdɔ lïjë koꞌdɔ karama zö di yï mökö.’ ”

2 Bɔ dɔliŋɔ iya zïnnï te, “Ŋere Bɔkoꞌba mo bo rɔ yë gɔ muwö dɔ bo mola Yisarele kari? Mikali a mɔtɔ rɔ ŋere Bɔkoꞌba dë kina a mɔtɔ ŋgï rɔ Yisarele ꞌdɔ kombi ndïnnï di bine kari bitɔ inza.”

3 Musa ni ti Arona ileki kiya te, “Bɔkoꞌba ze ꞌba Ebere ɔdɔ kileme rɔ bo ꞌdeni zize. Kina me ola ze ŋge dari rɔ liŋgere ꞌba töꞌdö dɔ mota mï mökö tumu roma zi bo ŋere Bɔkoꞌba ze kinza bo kote dɔze ti rɔkɔꞌɔ mɔtɔga ti ya.”

4 Bɔ dɔliŋɔ ꞌba Ezipeto nima ileki zïnnï iya te, “Musa kpe ti Arona, oꞌdɔkɔke totɔ bilaka naga nime yaga di kpa ndɔbɔ ꞌbënnï ga gɔ waꞌdi? Kpe, ilekike mï ndɔbɔ ꞌbe ga. 5 Kpe nima kupö ye kara ꞌdeni ŋgï mï dɔyayi ꞌba Ezipeto nime kɔzɔ mɔli ne. Kina me kpe këddï kiterike ꞌböwu ꞌbiri gɔ lïjë kɔrɔ di mï ndɔbɔ.”

6 Mï kada kɔtɔ mo nima na bɔ dɔliŋɔ kiꞌdi köꞌdu mo ŋgï zi turu ꞌba gönnï ga ti makuŋgu mo ga, iya te, 7 “Kinza kiꞌdike koꞌde wuyö dë kpe zïnnï toꞌba töꞌbu timo. Iꞌdike lïjë na kari koma wuyö ꞌbënnï ga zïnnï. 8 Tine iꞌdike bɔ kɔtɔ koꞌba ko kɔzɔ ma mɔlo tönë lïjë koloma pa rɔ toꞌba mo koꞌja këdï koꞌde wuyö zïnnï bine ne tara, kɔmɔ mo kileke dë rɔ cologaki. Ndɔbɔ ɔꞌbɔ lïjë dë rɔ tɔꞌbɔ na ma lïjë këdï kititi ma tëgë gɔ miꞌdi lïjë kari tumu roma zi Bɔkoꞌba ꞌbënnï tɔ nima ne. 9 Iꞌdike ndɔbɔ ma kinza kiya na zïnnï kinza lïjë kebe ra tiꞌdi dönnï gɔ bëtï goꞌdeꞌde mbëmbë tɔ naga nima.”

10 Kina turu ꞌba gönnï mo naga nima ti makuŋgu mo ga kari ŋgï kiya te, “Bɔ dɔliŋɔ iya te kinza diꞌdi koꞌde wuyö dë kpe ziye. 11 Kpe na ꞌdɔ kari komake eꞌbe di bi tɔ ame ga koꞌjake di teyi. Tine ndɔbɔ ꞌbe ŋburu kɔzɔ ma dɔgba kola dë rɔ cologaki.”

12 Kina Yisarele naga tönë kitaꞌba ga ŋgï kpaya kote mï dɔyayi ꞌba Ezipeto nima toma a ma ꞌdɔ koꞌdɔ rɔ wuyö. 13 Turu ꞌba gönnï mo ga öꞌbö ŋgï ŋburu rɔ tembe dönnï gɔ lïjë koꞌba töꞌbu konzi mï kada kɔtɔ kɔzɔ ma tönë lïjë koloma pa rɔ toꞌdɔ mo koꞌja këdï koꞌde wuyö zïnnï rɔ toꞌde ne. 14 Makuŋgu ꞌba dɔ ndɔbɔ ame ga kiꞌdi di mï Yisarele ne ote dë kömö kɔzɔ ma kiya rönï mo nima. Kina komba ya ga ŋgï rɔ ma kënyë kititi kpënnï, iya te, “Iꞌdike dë koꞌba töꞌbu tipiyara ene kina gbï tɔne kömö gɔ ma mɔlo gɔ waꞌdi?”

15 Makuŋgu naga nima ënyï kari kititi bɔ dɔliŋɔ, iya te, “Oꞌdɔ ze atɔli ꞌbï ga kulöwö te gɔ waꞌdi? 16 Bɔtɔ oꞌde wuyö dë gbï yɔ zize, ze na dëdï doma eze gɔ dɔze. Tine pele tara lïjë iteri tëgë gɔ doꞌba töꞌbu konzi kɔzɔ ma dɔgba tönë ga. Oŋgɔ lende nime te, këdï komba ze atɔli ꞌbï ga dëmba tine bilaka ꞌbï ga na dɔmo kele dë.”

17 Bɔ dɔliŋɔ ënyï kiya zïnnï iya te, “Tïkëpï. A nima na tönë kako kititike ma bine tëgë gɔ miꞌdi ye karike tumu roma zi ŋere Bɔkoꞌba ꞌbe ne. 18 Tïkëpï. Ilekike mï ndɔbɔ. Bɔtɔ koꞌde wuyö dë ziye. Ne a mɔtɔ rɔ kɔmɔ töꞌbu ma kɔtɔ kinza köꞌbö dë rɔ cologaki.”

19 Makuŋgu ꞌba Yisarele naga nima ari koŋgɔ ŋgï te wa ënyë ꞌdeni ame kiteri ꞌdeni zïnnï di mï wuyö nime koꞌde dë pele zïnnï gɔ kɔmɔ töꞌbu ꞌba mï kada dɔ kɔtɔ mɔtɔ ame kose zïnnï ne köꞌbö dë rɔ cologaki ne. 20 Kina ɔdɔ lïjë kɔdɔ ꞌdeni yaga di mï liŋɔ ꞌba bɔ dɔliŋɔ yayi tine lïjë oꞌja Musa ni ti Arona ŋgï yayi këdï rɔ toda lïjë. 21 Na lïjë kiya zi Musa ni te, “Kpe, lende ꞌbe nima ŋere Bɔkoꞌba oꞌja ꞌdeni. Bo ti kodɔ karama mo ꞌbasi dɔye. Ososoke bɔ dɔliŋɔ ni ti turu abo ga ꞌdeni ŋgï koꞌji ze leꞌjete kɔzɔ ɔtɔ këdï kupö ze ꞌdeni yaga nati.”

22 Musa ënyï kileki zi ŋere Bɔkoꞌba, iya te, “Yö ŋere, oꞌde gomɔ kulöwö dɔ bilaka naga nime te gɔ waꞌdi? Ne oja ma ka le mako gɔ waꞌdi? 23 Mɔlo tönë gɔ mari milende zi bɔ dɔliŋɔ ti möyï yï ne kina me bo këdï kodɔ gomɔ ꞌdeni ŋgï rɔ ma kënyë rɔ bilaka ꞌbï ga. Ne nï ꞌdɔ kokɔnyi lïjë bilaka ꞌbï ga tɔ yɔ ne inza yɔ.”

6

1 Ŋere Bɔkoꞌba ënyï kileki kilende zi Musa iya te, “Ti koŋgɔ wa ma mëdï moꞌdɔ zi bɔ dɔliŋɔ ꞌba Ezipeto nima ꞌdeni. Ti tigɔ ma bo ti kope közï bo di gönnï ꞌdɔ lïjë kari. Ti tigɔ ma bo ti koga lïjë yaga di mï dɔyayi abo nima.”

Ndose Zi Musa

2 Bɔkoꞌba ënyï ꞌböwu gbï kiya zi Musa te, “Ma na rɔ ŋere Bɔkoꞌba. 3 Mɔdɔ ꞌdeni tönë ga bine mileme rɔma zi Abarayama zi Yisika zi Yakoba rɔ Bɔkoꞌba tigɔ dɔ kiteli. Ne mï kada naga nima yayi mileme rɔma dë zïnnï ti möyï koro ma nime kïdëkï rɔ ‘Ma na rɔ bɔ ame rɔ ma mo ne.’ 4 Moꞌdɔ lömu ma ꞌdeni gbï tïnnï gɔ miꞌdi dɔyayi ꞌba Kanana zïnnï ame lïjë këdï koloma teyi kɔzɔ bɔ löwö ne. 5 Kina me gbï tine tileri ꞌba Yisarele di kpa közï gomɔ ꞌba Ezipeto ömö ꞌdeni mbili ma. Kina ma momeri gɔ lömu ma tönë ꞌdeni.

6 Ne oŋgɔ, ari kiya zïnnï Yisarele te, ‘Ma na rɔ ŋere Bɔkoꞌba ꞌbe ti moja ye yaga di mï akïrïndï nima Ezipeto këdï kïdïrï ye timo ne. Ti mope ye yaga rɔ dɔ ŋgölö di mï atɔli nima këddïke yïmo zïnnï ne. Ti moja közö ti tigɔ ma modɔ karama ma kinza kiya dönnï mɔmɔ ye timo yaga. 7 Ti mogba ye rɔ ꞌbama ga moloma rɔ Bɔkoꞌba ꞌbe. Kina ti kikalike ma ŋgï ma na rɔ ŋere Bɔkoꞌba ꞌbe ame koꞌde ye yaga di mï akïrïndï ꞌba Ezipeto ame lïjë koloma rɔ tïdïrï ye timo ne. 8 Ti moꞌde ye mï yayi ma tönë mombi közö tɔrɔ mulömu ꞌdeni lipo tiꞌdi mo zi Abarayama zi Yisika zi Yakoba ne. Ti miꞌdi ziye rɔ eꞌbe. Ma na rɔ ŋere Bɔkoꞌba.’ ”

9 Musa ari kora gɔ wa naga nime pili zi Yisarele tine lïjë uwö dɔ bo dë kpe römöyï dökïꞌdï nnï idaki ꞌdeni ŋgï di zi közï kënyë ame Ezipeto këdï koꞌdɔ rönnï ne. 10 Bɔkoꞌba iya zi Musa te, 11 “Ari kiya zi bɔ dɔliŋɔ nima ꞌdɔ bo kiꞌdi Yisarele kënyï yaga di mï dɔliŋɔ abo.”

12 Tine Musa ileki kiya zi Bɔkoꞌba, iya te, “Yisarele mo ga na me ꞌdeni bine kuwö dɔma dë, tine bɔ dɔliŋɔ na ti kari kuwö ꞌba bo lende ma totondo koꞌja mëdï milende rɔ kpa kilali?”

Kpa Gɔli ꞌBa Yisarele

13 Bɔkoꞌba ose ꞌdeni zi Musa ni ti Arona te, “Ari kiyake zi Yisarele ti bɔ dɔliŋɔ ꞌba Ezipeto nima te ma na mose ziye ꞌdɔ kojake Yisarele yaga di mï dɔyayi ꞌba Ezipeto.”

Yï Lïŋgï ꞌBa Musa

14 Kpa gɔli ꞌbënnï mo ga na me.

Rubënï kole dɔndende ꞌba Yisarele ëdï ti kole bɔtɔni sowɔ, Anoka, Palo, Ezerona kina ti Karomi. Lïjë na rɔ kpa gɔli ꞌba eꞌbe Rubënï ga.

15 Simona ëdï ti kole bɔtɔni modɔɔkɔtɔ, Yemowele, Yamina, Oda, Yakina, Zowara kina ti Sawola ame yïtö ꞌba Kanana na köyö ne. Lïjë na rɔ kpa gɔli ꞌba eꞌbe Simona ga.

16 Lëwë ëdï ti kole bɔtɔni mota, Gerosona, Kowata kina ti Merari. Lïjë na rɔ kpa gɔli ꞌba eꞌbe Lëwë ga. Kɔmɔ kɔɔ ꞌba loma ꞌba Lëwë pili kuluku rïyö kɔdɔ dɔmo ꞌbutë mota döömu dɔmorïyö (137).

17 Gerosona ëdï ti kole bɔtɔni rïyö, Libini ni ti Simi, lïjë gbï ti kpa gɔli ꞌbënnï ga. 18 Kowata ëdï ti kole bɔtɔni sowɔ ꞌdo, Amarama, Yisara, Eborona kina ti Uzïyëlë. Kɔmɔ kɔɔ ꞌba loma ꞌba Kowata pili kuluku rïyö kɔdɔ dɔmo ꞌbutë mota dɔɔmota (133). 19 Merari ëdï ti kole bɔtɔni rïyö, Mali ni ti Musï. Lïjë ya naga nime na rɔ kpa gɔli ꞌba eꞌbe Lëwë ga kari nduwë rɔ yï roba ꞌbënnï.

20 Amarama ari kogbe Yɔkobede lëmï ꞌba ꞌbu nnï ni kina ma ꞌdɔ köyö Arona ni ti Musa ne. Kɔmɔ kɔɔ ꞌba loma ꞌba Amarama pili kuluku rïyö kɔdɔ dɔmo ꞌbutë mota döömu dɔmorïyö (137). 21 Yisara ëdï ti kole bɔtɔni mota, Kora, Nepege kina ti Zikiri. 22 Uzïyëlë ëdï ti kole bɔtɔni mota, Misale, Elisapana kina ti Siteri.

23 Arona ari kogbe Eliseba nyiti ꞌba Aminadaba lëmï ꞌba Nasona ni. Lɔko na köyö Nadaba ni ti Abïwu ti Elizara gbï ti Itomara.

24 Kora ëdï ti kole bɔtɔni mota, Asira, Elikana ni ti Abisapa. Lïjë na rɔ kpa gɔli ꞌba eꞌbe Kora ga.

25 Elizara kole ꞌba Arona ari kogbe nyiti ꞌba Pitiyele ma kɔtɔ mɔtɔ kina ma ꞌdɔ köyö Pinasa ne.

Kupö eꞌbe Lëwë naga nima ꞌbu nnï löbu mo ga na kiyija rönï kɔzɔ a nime te, mɔtɔ nï ti kpa gɔli ꞌbï.

26 Arona ni lïjë ti Musa kɔtɔ nime na me ꞌdɔ Bɔkoꞌba kiya zïnnï te, “Oja dɔ kupö Yisarele yaga di mï dɔyayi ꞌba Ezipeto ne.” 27 Arona ni lïjë ti Musa kɔtɔ mo nime lïjë na tönë kari kiya lende ꞌba toja Yisarele yaga di mï dɔyayi ꞌba Ezipeto zi bɔ dɔliŋɔ mo ne.

Közï Kakpa ꞌBa Arona

28 Mï kada nima ŋere Bɔkoꞌba kilende zi Musa di Ezipeto ne, iya te, 29 “Ma na rɔ ŋere Bɔkoꞌba. Ïyëtï wa ame ga miya zïyï ne pili zi bɔ dɔliŋɔ ꞌba Ezipeto nima.”

30 Tine Musa ënyï kileki kiya te, “Koꞌja mëdï milende rɔ kpa kilali nime bɔ dɔliŋɔ mo ti kuwö dɔmo totondo mo ga?”

7

1 Ŋere Bɔkoꞌba ilende zi Musa iya te, “Oŋgɔ, moꞌdɔ yi ꞌdeni kɔzɔ Bɔkoꞌba tara zi bɔ dɔliŋɔ. Kina Arona bɔ löndö yï na ti këdï kɔzɔ bɔ kumë lende tara tilende zi bo. 2 Ïyëtï gɔ wa ame ga mose zïyï ne pili zi Arona ꞌdɔ bo kari kiya zi bɔ dɔliŋɔ ꞌdɔ kiꞌdi Yisarele kɔdɔ yaga di mï dɔyayi abo nima. 3 Tine ti miꞌdi dökïꞌdï bɔ dɔliŋɔ këddï. Gɔ kotɔ mbëmbë naga nime ɔdɔ moꞌdɔ pele, 4 bo inza konyɔ lende mo bo kutï gɔ lende ꞌbï. Kina ti mutuꞌbö közö dɔ Ezipeto ti tigɔ ma moja bilaka ma ga Yisarele yaga rɔ dɔtumu mï kpa gɔli mo ga di mï dɔyayi ꞌbënnï nima. 5 Kina ti lïjë Ezipeto kikali ŋgï ma na rɔ ŋere Bɔkoꞌba gɔ ame mileme kpa közö ꞌdeni zïnnï moja bilaka ma ga Yisarele yaga di mï dɔyayi ꞌbënnï nime ne.”

6 Musa ni ti Arona ari koꞌdɔ kɔzɔ ma Bɔkoꞌba kose gɔmo zïnnï tara.

7 Mï kada naga nima lïjë këdï kilende zi bɔ dɔliŋɔ ne, kɔmɔ kɔɔ ꞌba Musa ëdï ꞌdeni kuluku kɔtɔ kɔdɔ dɔmo ꞌbutë mota, ꞌba Arona ꞌdeni kuluku kɔtɔ kɔdɔ dɔmo ꞌbutë mota dɔɔmota.

Përï ꞌBa Arona

8 Bɔkoꞌba iya zi Musa ni ti Arona te, 9 “Ɔdɔ bɔ dɔliŋɔ kiya ziye te, ‘Oꞌdɔke gɔ kotɔ te,’ iya zi Arona kogba përï abo kuꞌdu bërï kɔmɔ bɔ dɔliŋɔ. Kina ti kuyï rönï ŋgï rɔ murë.”

10 Kina Musa ni ti Arona kari koꞌdɔ ŋgï kɔzɔ ma Bɔkoꞌba kose zïnnï. Arona ogba përï abo kuꞌdu bërï kɔmɔ bɔ dɔliŋɔ ni lïjë ti turu abo ga kina përï nima kuyï rönï ŋgï rɔ murë. 11 Bɔ dɔliŋɔ iꞌdi kotɔtɔ bɔ kata ꞌba mï dɔyayi ꞌba Ezipeto yayi koꞌde kako kina lïjë koꞌdɔ ŋgï gbï kɔzɔ ꞌba Arona tara ti dɔŋgala ma ꞌbënnï ga. 12 Lïjë uꞌdu përï ma ꞌbënnï ga bërï na kuyï rönï ŋgï gbï rɔ murë. Tine përï ma ꞌba Arona tönë ënyï kindiyɔ ma ꞌbënnï naga nima ŋgï pili yaga. 13 Pele tara, dökïꞌdï bɔ dɔliŋɔ ëddï ŋgï bo kuwö lende ꞌbënnï dë kɔzɔ köꞌdu tönë Bɔkoꞌba kiya mɔlo zi Musa ne tara.

Roma

14 Bɔkoꞌba iya zi Musa te, “Bɔ dɔliŋɔ dökïꞌdï mo ëddï kulöwö bo oꞌdɔkɔ dë tope közï bo di gɔ Yisarele ꞌdɔ kari. 15 Ënyï ŋbɔ kurë dɔ bo kɔri mini. Ari koda bo kpa yöpö yayi. Ogba përï kuyï rönï rɔ murë tönë tïyï. 16 Kina ꞌdɔ kiya zi bo te, ‘Ŋere Bɔkoꞌba ꞌba Yisarele na me koja ma tiya mo zïyï te, “Ola bilaka ma ga kari ꞌdɔ lïjë kari kumötu ma di yï mökö. Ne mɔlo nime nï, uwö dɔmo dë yɔ.” ’ 17 Ne nï, ŋere Bɔkoꞌba iya te ti kikali bo ꞌdeni ŋgï rɔ ŋere Bɔkoꞌba mo gɔ wa ma bo këdï koꞌdɔ zïyï. Kina me oŋgɔ mëdï momba dɔ mini ti përï nime. Ti mini pili ꞌba mï yöpö nime kuyï rönï yaga rɔ roma. 18 Ti kenze ni kölë, mini kato, Ezipeto inza kɔꞌbɔ kpe tuwë mini ꞌba yöpö nime.”

19 Bɔkoꞌba iya zi Musa te, “Ilende zi Arona bo kombi përï nima tɔrɔ dɔ yöpö kpaki ti gbögbö mo ga ti putï ni rɔ gɔ mini ame ga pili mï dɔyayi ꞌba Ezipeto ne. Kina ti mini kuyï rönï me rɔ roma ma mï ꞌbɔrɔ kpaki ti ma mï bi ŋgaŋi ꞌba döku.”

20 Musa ni ti Arona ari koꞌdɔ ŋgï kɔzɔ ma Bɔkoꞌba kose zïnnï. Arona ombi përï tönë tɔrɔ komba dɔ mini ꞌba mï yöpö nima timo di kɔmɔ bɔ dɔliŋɔ ni ti turu abo ga te kina mini kuyï rönï ŋgï rɔ roma. 21 Kenze ꞌba mï yöpö kölë ŋgï pili mini kato kënyë bɔtɔ kɔꞌbɔ dë kpe tuwë mo. Roma ŋgï kote gɔ bi pili mï dɔyayi ꞌba Ezipeto yayi.

22 Tine bɔ kata ꞌba Ezipeto yayi ako koꞌdɔ gbï tara ti dɔŋgala ma ꞌbënnï ga. Kina dökïꞌdï bɔ dɔliŋɔ köꞌbö ŋgï rɔ ma këddï. Bo uwö lende ꞌba Musa ni ti Arona dë kpe nati kɔzɔ ma tönë Bɔkoꞌba kiya ꞌdeni mɔlo zi Musa ne tara. 23 Bo ënyï abo za kusë kileki kari liŋɔ abo bo konyɔ lende mo dë. 24 Kina Ezipeto kebe ŋgï rɔ tiyagba mini di mï yayi lida römöyï mini ꞌba yöpö ele dë kpe.

Nyɔꞌdɔ

25 Kina ɔdɔ töꞌdö mo kiteli ꞌdeni dɔ modɔmorïyö di pötö a löbu nime Bɔkoꞌba koꞌdɔ mï yöpö nima ne tine,

8

1 na Bɔkoꞌba kënyï kilende zi Musa iya te, “Ari zi bɔ dɔliŋɔ kiya zi bo te, ‘Ŋere Bɔkoꞌba iya te, “Ola bilaka ma ga kari ꞌdɔ lïjë kumötu ma. 2 Ɔdɔ kilagi mëdï modɔ karama dɔ dɔliŋɔ ꞌbï nime pili ti nyɔꞌdɔ koso lɔ yïmo. 3 Nyɔꞌdɔ ti koso lɔ mï yöpö kpaki kebe mï liŋɔ ꞌbï pili kebe rö ꞌbï kebe dɔ a töꞌdö ꞌbï ga kote mï liŋɔ ꞌba turu ꞌbï naga nima rɔ gɔ bilaka ꞌbï ga pili kpaki kebe mï akirisi wa ꞌba ꞌja ꞌbï kebe mï sele ni kpaki. 4 Lïjë ti köꞌbö töpu röyï rɔ bilaka ꞌbï ga ti turu ꞌbï ga pili.” ’ ”

5 Kina Bɔkoꞌba kilende zi Musa iya te, “Iya zi Arona kombi përï abo tɔrɔ dɔ yöpö ni ti gbögbö ti putï mo ga pili koja nyɔꞌdɔ mï dɔyayi ꞌba Ezipeto.”

6 Kina Arona koja kɔnyɔ bo ŋgï kombi tɔrɔ dɔ mini pili ꞌba mï Ezipeto. Kina nyɔꞌdɔ ŋgï setiyi kote mï dɔyayi nima. 7 Tine bɔ kata ni ako gbï koꞌdɔ dɔŋgala ma ꞌbënnï ga lïjë koja nyɔꞌdɔ gbï tara.

8 Bɔ dɔliŋɔ ïdëkï Musa ni ti Arona kilende teyi, iya te, “Ilendeke zi ŋere Bɔkoꞌba kogba nyɔꞌdɔ naga nime yaga di rɔma ti bilaka ma ga. Kina ti mola bilaka ꞌbe ga ŋgï kari tumu roma zi bo Bɔkoꞌba.”

9 Musa ileki zi bɔ dɔliŋɔ, iya te, “Ma ti mï këyï ꞌdɔ tititi Bɔkoꞌba gɔ lende ꞌbï gbï ti turu ꞌbï ga kpaki ti bilaka ꞌbï ga. Tine kada mo na koza zö. Nyɔꞌdɔ naga nima ti kölu ŋgï pili liwo yaga kola ŋge rɔ ma mï yöpö.”

10 Bɔ dɔliŋɔ ileki dɔmo, iya te, “Ilende zi Bɔkoꞌba tïlëndö.”

Musa iya te, “Ti moꞌdɔ ŋgï tara kɔzɔ ame kititi ne kina nï ti kikali ŋgï rɔ ma laka Bɔkoꞌba ꞌberi mɔtɔ inza kɔzɔ ŋere Bɔkoꞌba ze ꞌba Yisarele. 11 Nï, kpe ti turu ꞌbï ga ti bilaka ꞌbï ga pili inza koꞌjake kïnë a mɔtɔ rɔ nyɔꞌdɔ kpe ŋgila ye, tine ŋge rɔ ame ga mɔlo mï yöpö ne.”

12 Kina Musa ni ti Arona kënyï ŋgï di yayi. Tine na Musa kari kilende ŋgï zi Bɔkoꞌba ꞌdɔ kona nyɔꞌdɔ tönë ga bo koꞌde dɔ bɔ dɔliŋɔ ne yaga. 13 Kina Bɔkoꞌba koꞌdɔ ŋgï kɔzɔ ame Musa kititi ne tara. Nyɔꞌdɔ tönë ga ma kebe rö ti ma kpa liŋɔ ni ti ma mï nyaka naga ölë ŋgï me yaga. 14 Kina bilaka koloma ŋgï rɔ tulu dɔmo kɔzɔ kurugumu tara kato kogba mï dɔyayi. 15 Tine ɔdɔ bɔ dɔliŋɔ koŋgɔ nyɔꞌdɔ tönë ga kölë ꞌdeni tara tine dökïꞌdï bo ileki këddï ŋgï ꞌböwu yaga kɔzɔ lende tönë Bɔkoꞌba kiya mɔlo zi Musa ne tara.

Duru Gɔ Banya

16 Ŋere Bɔkoꞌba iya zi Musa te, “Iya zi Arona kombi përï abo tɔrɔ komba lupu timo. Kina lupu ꞌba mï dɔyayi ꞌba Ezipeto nime pili ti kuyï rönï ŋgï rɔ duru gɔ banya.”

17 Musa ni ti Arona oꞌdɔ kɔzɔ a nime te. Arona ombi közï bo tɔrɔ komba lupu ti përï kina duru gɔ banya kɔdɔ ŋgï setiyi tonyo bilaka kpaki ti yërï mo ga. Lupu ꞌba mï dɔyayi ꞌba Ezipeto nima pili ënyï kuyï rönï ŋgï yaga rɔ duru gɔ banya. 18 Tine ɔdɔ bɔ kata ni kako gbï kiyɔzɔ toꞌdɔ mo ti dɔŋgala ma ꞌbënnï ga tine pele lïjë ɔꞌbɔ dë. Kina duru gɔ banya koloma ŋgï rɔ tonyo bilaka kpaki ti yërï mo ga.

19 Bɔ kata naga nima ileki kiya zi bɔ dɔliŋɔ te, “Akoꞌdɔ ꞌba Bɔkoꞌba na.” Tine bɔ dɔliŋɔ dökïꞌdï mo ëddï ŋgï kuwö dɔ Musa ni dë kɔzɔ lende tönë Bɔkoꞌba kiya mɔlo zi Musa ne tara.

Kɔŋɔ

20 Kina Bɔkoꞌba kënyï kilende zi Musa, iya te, “Ënyï mɔlo mï dɔŋbɔ kurë dɔ bɔ dɔliŋɔ kɔri mini kiya zi bo te, ‘Bɔkoꞌba iya te, “Ola bilaka ma ga kari ꞌdɔ lïjë kumötu ma. 21 Ɔdɔ kope közïyï dë di gönnï kola lïjë kari mëdï moja kɔŋɔ döyï nï kpe ti turu ꞌbï naga nima ti bilaka ꞌbï ga pili. Mï liŋɔ ꞌbe ga ꞌba Ezipeto ti koso lɔ rɔ kɔŋɔ meꞌde kote dɔyayi. 22 Tine minza miꞌdi lïjë kömö Gosene gɔ bi ꞌba bilaka ma ga Yisarele ꞌdɔ kikali ŋgï omba ma ŋere Bɔkoꞌba mëdï ŋgï mï dɔyayi nime. 23 Ti moꞌdɔ geli löŋgö ye ti bilaka ma ga. Kɔŋɔ nime miya ne ëdï kodowe bi tïlëndö.” ’ ”

24 Kina Bɔkoꞌba koja sëyï ꞌba kɔŋɔ ma kinza kiya ŋgï mï dɔyayi ꞌba Ezipeto koso kebe mï liŋɔ ꞌba bɔ dɔliŋɔ mo ti ꞌba turu abo ga kɔŋɔ kirasi mï dɔyayi nima ŋgï. 25 Kina bɔ dɔliŋɔ kïdëkï Musa ni ti Arona ŋgï kilende teyi, iya te, “Ari kumuke roma zi Bɔkoꞌba ꞌbe tɔ nima mï dɔyayi ꞌba Ezipeto bine.”

26 Tine Musa ileki zi bo, iya te, “Tara inza kako römöyï yërï ame dëdï dumu rɔ roma zi Bɔkoꞌba ze ne inza koꞌdɔ dökïꞌdï bilaka ꞌbï ga ꞌba Ezipeto laka. Ɔdɔ lïjë kari koꞌja ze dëdï toꞌdɔ wa ame koꞌdɔ dökïꞌdï nnï dë laka kɔzɔ a nime te mɔtɔga lïjë ti kuꞌdu ze gɔmo ti döku kupö ze yaga. 27 Toꞌdɔ mo oꞌdɔkɔ gɔ dari ŋbö mï zana mökö rɔ liŋgere ꞌba kada dɔ mota na gɔ dari dumu roma zi ŋere Bɔkoꞌba ze di yayi kɔzɔ ame mo bo kose zize ne tara.”

28 Bɔ dɔliŋɔ iya te, “Ti miꞌdi ye karike tumu roma zi Bɔkoꞌba ꞌbe nima yï mökö yayi. Tine kinza karike dë kɔwɔ. Kina ititi Bɔkoꞌba ti gɔma.”

29 Musa iya te, “Tari ma di bine na ti mititi ŋere Bɔkoꞌba göyï ꞌdɔ kɔŋɔ kitaꞌba yaga tïlëndö di röyï gbï di rɔ turu ꞌbï ga ti bilaka ꞌbï ga pili. Tine kinza kebe kïndëndë dɔze dë kpe gbï rɔ tïndëndë kebe ꞌböwu kota gɔ bilaka ze ga di bi tari tumu roma zi ŋere Bɔkoꞌba ze.”

30 Kina Musa kënyï ŋgï di yayi kari kititi Bɔkoꞌba. 31 Kina Bɔkoꞌba koꞌdɔ ŋgï zi bo kɔzɔ a ma bo kititi. Kɔŋɔ tönë ga itaꞌba ŋgï di rɔ bɔ dɔliŋɔ ni ti turu abo ga ti bilaka abo ga pili. Kïnë kɔŋɔ ma gɔkɔ ꞌdɔ koꞌja te, ari kinza kpe. 32 Tine bɔ dɔliŋɔ ebe kogbɔ dökïꞌdï bo ꞌböwu gbï kebe kilagi tola ya naga nima kari.

9

Tölë ꞌBa Yërï

1 Kina Bɔkoꞌba kilende zi Musa iya te, “Ari kilende zi bɔ dɔliŋɔ, iya te, ‘Ŋere Bɔkoꞌba ꞌba Ebere iya te, “Ola bilaka ma ga kari gɔ lïjë kumötu ma. 2 Ɔdɔ köꞌbö nduwë tota gönnï kope közïyï dë di gönnï, 3 ti tigɔ ma ꞌba Bɔkoꞌba ti moꞌde rɔkɔꞌɔ ame ŋgï rɔ sëyï ma kinza kiya ne dɔ yërï ꞌba mï dɔyayi ꞌbï nime. Rɔkɔꞌɔ nima ti kilaꞌba dɔ kosani ꞌbe ga ti akaca ꞌbe ga ti gamele ti sa ti kamölö gbï ti banya ꞌbe ga. 4 Ti moꞌdɔ geli mï löŋgö yërï ma ꞌba Yisarele ti ma ꞌbeye ꞌba Ezipeto. Yërï ꞌba Yisarele ma kɔtɔ mɔtɔ te inza kölë. 5 Ma ŋere Bɔkoꞌba miꞌdi kada mo ꞌdeni ꞌdɔ kisaki rönï di mï tïlëndö.” ’ ”

6 Kina mï bi këzë mo nima yɔ na Bɔkoꞌba koꞌdɔ ŋgï ko tara. Yërï ꞌba Ezipeto pili ölë tine ꞌba Yisarele ma kɔtɔ te ölë dë. 7 Bɔ dɔliŋɔ oja bilaka kari liŋɔ ꞌba Yisarele toŋgɔ lende nima, tine lïjë ari koꞌja yërï ꞌba Yisarele ma kɔtɔ te kölë dë. Pele tara dökïꞌdï bɔ dɔliŋɔ oꞌdɔ dë gbï yɔ ma kpiti bo kola ya naga nima kari.

Kurëkurë

8 Kina Bɔkoꞌba kilende zi Musa ni ti Arona iya te, “Unzöke kötu ma këdï kululu rönï kumu rö naga lɔ közïye ꞌdɔ Musa kulï tɔrɔ mï lili di kɔmɔ bɔ dɔliŋɔ te. 9 Ti kanyo kɔzɔ lupu tara kote mï dɔyayi ꞌba Ezipeto. Kina ti kuyï rönï ŋgï rɔ kurëkurë ame ꞌböŋö mo kunyölö kɔzɔ ɔtɔ ne rɔ bilaka lesi kpaki ti yërï mo ga.”

10 Kina lïjë kunzö buruku ŋgï di kɔmɔ paꞌdo lïjë kɔrɔ timo kɔmɔ bɔ dɔliŋɔ. Musa ulï tɔrɔ mï lili kina kurëkurë kebe ŋgï toꞌbe bilaka lesi kpaki ti yërï mo ga. 11 Bɔ kata mo ga tönë ömö dë kpe nati kɔmɔ Musa römöyï kurëkurë naga nima koꞌbe bilaka ꞌba Ezipeto pili ne oꞌbe lïjë ꞌdeni gbï. 12 Tine Bɔkoꞌba ogbɔ dökïꞌdï bɔ dɔliŋɔ kuwö dɔ Musa ni dë kɔzɔ a tönë Bɔkoꞌba kiya ꞌdeni zi Musa ne tara.

ꞌDëꞌdï

13 Kina Bɔkoꞌba kilende zi Musa iya te, “Ënyï mɔlo ŋbɔ kurë dɔ bɔ dɔliŋɔ ꞌdɔ kiya zi bo te, ‘Lende ma ŋere Bɔkoꞌba ꞌba Ebere kiya na kɔzɔ a nime te, “Nï, ola bilaka ma ga kari gɔ lïjë kumötu ma. 14 Dëne ame mo tine ti modɔ karama ma kïrïndï döyï gbï dɔ turu ꞌbï naga nima rɔ gɔ bilaka ꞌbï ga pili ti tigɔ ma ꞌdɔ kikali ŋgï rɔ ma laka bɔtɔ ma kɔzɔ ma te inza mï dɔliŋɔ nime. 15 Dëne ma mëdï mombi közö ra mokɔsɔ ye kpe ti bilaka ꞌbï naga nima ti rɔkɔꞌɔ ma kinza kiya naga mona ye ꞌdeni ꞌdoyi yaga di mï dɔliŋɔ nime. 16 Ne mogbɔ yi ꞌdeni tötï gɔ mileme tigɔ ma zïyï ꞌdɔ möyï ma kïlëbï kote mï dɔyayi nime. 17 Ne nï ëddï kogbɔ röyï gba dɔ bilaka ma ga koꞌdɔkɔ dë tola lïjë kari. 18 Tïlëndö ŋgï kabate ti moja ꞌdëꞌdï ti pïwu ma kinza kiya ame koꞌdɔ rönï dë mɔlo mï dɔyayi ꞌba Ezipeto nime di bi tisaki mo ne. 19 Iya ꞌdɔ koꞌde yërï ame ga yaga mï löwu ne ti wa pili ma yaga naga kako rö. Römöyï ꞌdëꞌdï nime ëdï koꞌbe bilaka kpaki ti wa ame ga pili kola yaga ne kölë ꞌdoyi.” ’ ”

20 Turu ꞌba bɔ dɔliŋɔ mo nima mɔtɔ ga ma rɔ ma koro lende ꞌba Bɔkoꞌba naga ari ŋgï welo koꞌde yërï ti atɔli ꞌbënnï ga ame ga këdï yaga ne kako rö. 21 Tine ya ma kudölï lende ꞌba Bɔkoꞌba naga ola wa ma ꞌbënnï ga ŋgï yaga.

22 Kina Bɔkoꞌba kiya zi Musa te, “Oja közïyï kari mïtɔrɔ ꞌdɔ ꞌdëꞌdï kaꞌdi te mï dɔyayi ꞌba Ezipeto nime dɔ bilaka lesi mo ga kpaki ti yërï mo ga ti a ꞌba mï nyaka ni.”

23 Kina ɔdɔ Musa kombi përï tönë koja tɔrɔ tine, na Bɔkoꞌba koja tɔrɔ këbï ŋgï ti ꞌdëꞌdï tɔrɔ kunyï kapi koꞌbe mï yayi. 24 Ŋere Bɔkoꞌba oja pïwu ma kinza kiya ŋgï ti ꞌdëꞌdï ti tɔrɔ kapi kunyï kilaka kote bi toko. Ame na rɔ pïwu ma kinza kiya ma koꞌdɔ rönï mï dɔyayi ꞌba Ezipeto. 25 Kote mï dɔyayi ꞌba Ezipeto pili ꞌdëꞌdï nima oꞌbe wa ame ga kola yaga ne ŋgï ꞌdoyi, bilaka lesi kpaki ti yërï mo ga. Omba nyönyu ꞌdoyi bërï di mï nyaka kurö ŋgërï me. 26 Gosene ame Yisarele këdï koloma teyi ne na ŋge kɔtɔ pïwu löbu nima kömö dë teyi.

27 Kina bɔ dɔliŋɔ mo tönë koja laja gɔ Musa ni ti Arona, iya te, “Ame mo tine ma na moꞌdɔ lende kënyë ꞌdeni. Lende ꞌba Bɔkoꞌba na rɔ ma laka. Ma mo gbï ze ti bilaka ma ga dölu lende ꞌdeni. 28 Ititi Bɔkoꞌba gɔze. Tɔrɔ kapi ti ꞌdëꞌdï löbu nime ɔꞌbɔ ze ꞌdeni. Miya ꞌdeni ŋgï mëdï miꞌdi ye karike. Olomake dë kpe bine.”

29 Musa iya te, “Ɔdɔ mëdï mɔdɔ ꞌdeni yaga kpa reki tine ti mombi közö ꞌjaa milende zi Bɔkoꞌba. Kina ti tɔrɔ kapi nima ti ꞌdëꞌdï mo kɔrɔ ŋgï ꞌdɔ nï kikali ŋgï dɔliŋɔ nime a ꞌba Bɔkoꞌba na. 30 Ne rɔ ma laka mikali ŋgï nï kpe ti turu ꞌbï ga ereke ŋere Bɔkoꞌba dë gba.”

31 Kirilewo ni ti mana ꞌdëꞌdï nima irasi ŋgï mï kɔtɔ yaga. Römöyï ota mana köyö ꞌdeni tine kirilewo kumöru ꞌbënï ꞌdeni. 32 Tine tala ni ti dërï na kɔmɔ römöyï lïjë ëdï ꞌbënnï gba kïyöbu.

33 Musa ënyï di mï liŋɔ ꞌba bɔ dɔliŋɔ yayi bo kɔdɔ ꞌdeni yaga kpa reki na bo kombi közï bo ŋgï tɔrɔ kititi Bɔkoꞌba. Kina tɔrɔ kapi tönë ti ꞌdëꞌdï mo ti tɔrɔ ma këdï kaꞌdi koya ŋgï wiŋi yaga. 34 Tine ɔdɔ bɔ dɔliŋɔ koŋgɔ tɔrɔ koya ꞌdeni ɔtɔ kinza kpe tara tine, lïjë ebe koꞌdɔ lende kënyë ꞌböwu ti turu abo ga lïjë kogbɔ dökïꞌdï nnï. 35 Dökïꞌdï bo ebe kitigɔ ŋgï ꞌböwu gɔ Yisarele bo kope közï bo dë di gɔmo gɔ kari kɔzɔ lende tönë Bɔkoꞌba kiya ꞌdeni mɔlo zi Musa ne.

10

Mömï

1 Ŋere Bɔkoꞌba ënyï kilende zi Musa iya te, “Ari zi bɔ dɔliŋɔ. Miꞌdi dökïꞌdï nnï lïjë ti turu abo naga nima ꞌdeni këddï ꞌdɔ moꞌdɔ gɔ kotɔ ma naga nime mï löŋgö lïjë 2 ꞌdɔ kïyëtï rönï ꞌjaa zi kole ꞌbe ga gbï zi kole ꞌba kole ꞌbe ga ma, ma ŋere Bɔkoꞌba mileme wa zi Ezipeto moꞌdɔ gɔ kotɔ ma mï löŋgö lïjë ꞌdɔ kikalike ŋgï ma na rɔ ŋere Bɔkoꞌba.”

3 Kina Musa ni ti Arona kënyï ŋgï kari zi bɔ dɔliŋɔ kiya te, “Ame na rɔ lende ma ŋere Bɔkoꞌba ꞌba Ebere kiya, ‘Nï, ti köꞌbö ŋbö kinza tileki röyï bërï zö nyanya ga? Ola bilaka ma ga kari gɔ lïjë kumötu ma. 4 Ɔdɔ kota gönnï di bi tari mëdï moja mömï kako mï dɔliŋɔ ꞌbï nime tïlëndö. 5 Ti mömï kora dɔyayi mïyöwö kïnë yayi kinda dë. Ti lïjë kitene kɔsɔ wa ame ga kɔmɔ di kpa ꞌdëꞌdï tönë ti ŋgërï ma kunzï mï nyaka ꞌbe ga ꞌdoyi yaga. 6 Mömï ti koso lɔ mï rö ꞌbï ti rö ꞌba turu ꞌbï naga nime rɔ gɔ rö ꞌba bilaka ꞌbï ga ꞌba Ezipeto pili. Wa ame mɔlo ꞌbu yï ni ti ꞌbu yï löbu ga koꞌja dë ti koꞌja mï kada ma tɔne.’ ” Kina Musa kënyï ŋgï di ŋgila bɔ dɔliŋɔ yayi kari abo.

7 Ya ma mï turu ꞌba bɔ dɔliŋɔ mo nima ënyï kilende zi bo iya te, “Bɔ nima ꞌdɔ bo köꞌbö togba dɔ bilaka nduwë tara ŋbö nyanya ga? Iꞌdi lïjë kari tumötu ŋere Bɔkoꞌba ꞌbënnï nima. Dɔyayi ꞌba Ezipeto nime kirasi rönï ꞌdeni ne ikali dë gba?”

8 Kina koꞌde Musa ni ti Arona ꞌböwu kileki kako zi bɔ dɔliŋɔ. Na bo kiya zïnnï te, “Ari kumötuke ŋere Bɔkoꞌba ꞌbe nima.” Tine bo ileki kiya te, “Iꞌdi mititi ye titi, yë ga na këdï kari?”

9 Musa iya te, “Dëdï dɔlɔ ꞌdoyi ti bɔ bɔyi ze ga ti bulöbu kpaki ti yɔbi mo ga ti yïtötï pili ti yërï ze ga römöyï ꞌdɔ dari doꞌdɔ karama zi ŋere Bɔkoꞌba.”

10 Bɔ dɔliŋɔ iya te, “Ee, ti mulömu ziye ti möyï Bɔkoꞌba, minza mola ye karike ti ꞌja ꞌbe ga ti bɔ bɔyi ꞌbe ga. Mikali ꞌdeni ëddï koꞌdɔke tënyï mökö toꞌdɔ ya. 11 Ɔdɔ koꞌdɔkɔke, bɔtɔni na ŋge ti kari tumötu ŋere Bɔkoꞌba.”

Lende nime na lïjë koga Musa ni ti Arona ŋgï timo yaga di kɔmɔ bɔ dɔliŋɔ. 12 Kina Bɔkoꞌba kiya zi Musa te, “Ombi közïyï tɔrɔ dɔ dɔyayi ꞌba Ezipeto ꞌdɔ mömï kokpayi rönï mï dɔyayi ꞌbënnï nima ꞌdɔ kitene kɔsɔ wa ame ga kɔmɔ di kpa ꞌdëꞌdï a ma kunzï naga nima me ꞌdoyi yaga.”

13 Musa ombi közï bo yɔ na Bɔkoꞌba kiꞌdi lili ma kembe ŋgï kebe tome di yïbï kako mï dɔyayi kote kada nima kpaki ti korɔndɔ mo. Mï dɔŋbɔ mo tine lili nima oꞌde mömï ꞌdeni ŋgï rɔ ma kënyë. 14 Ako ŋgï rɔ dɔtumu ma konzi rɔ tïndï koso lɔ mï dɔyayi nima. Ame na rɔ dɔtumu ꞌba mömï ame bɔtɔ koꞌja dë mɔlo kina inza koꞌja gbï kpe di gɔ ame. 15 Ora dɔ yayi ŋgï mï kɔtɔ kïyölu kïnë yayi yaga. Kina lïjë kitene kɔsɔ wa ame ga kɔmɔ di kpa ꞌdëꞌdï ne ŋgï ꞌdoyi yaga kpaki ti döŋgërï ma kana ni. Kïnë a mɔtɔ rɔ ma kunzï rɔ ma kaꞌji te kari kinda dë kpe ma kɔtɔ te mï dɔyayi ꞌba Ezipeto.

16 Kina bɔ dɔliŋɔ kïrëŋgë ŋgï welo kïdëkï Musa ni ti Arona kiya teyi te, “Mirasi lende ꞌdeni kënyë zi ŋere Bɔkoꞌba ꞌbe gbï ziye. 17 Ne olake ma gɔ lende kënyë ma ame mï kɔtɔ ꞌböwu. Ititike ŋere Bɔkoꞌba ꞌbe gɔma ꞌdɔ bo kombi gomɔ löbu kïrïndï nime yaga di dɔma.”

18 Musa ni ënyï di ŋgila bɔ dɔliŋɔ yayi na lïjë kititi Bɔkoꞌba. 19 Kina Bɔkoꞌba kiꞌdi lili tönë ŋgï kuyï tome ꞌbato rɔ ma kembe kako di dɔ tɔrɔ. Kina kome mömï tönë ga ŋgï kote kona koto kari mï mini löbu kola mï dɔyayi ꞌba Ezipeto ŋgï nati rɔ ma sari kïnë mömï ma kɔtɔ te kinda dë kpe. 20 Tine Bɔkoꞌba iꞌdi dökïꞌdï bɔ dɔliŋɔ köꞌbö rɔ ma këddï koꞌdɔkɔ dë tope közï bo di gɔ Yisarele ꞌdɔ kari.

Mandölu

21 Kina Bɔkoꞌba kilende zi Musa iya te, “Oja közïyï mïtɔrɔ ꞌdɔ mandölu kako mï dɔyayi ꞌba Ezipeto nime rɔ mandölu ame komomo te kikali ŋgï te.”

22 Musa ombi közï bo tɔrɔ na mandölu ma kinza kiya kutuꞌbö dɔyayi ꞌba Ezipeto ŋgï ŋbö töꞌdö mo dɔ mota. 23 Bɔtɔ koꞌja kïnë lëpï nï dë ala koja ndïyï mbowa kari bi mɔtɔ ŋbö töꞌdö mo dɔ mota. Tine bi ame Yisarele këdï teyi ne le rɔ ma kɔpɔ.

24 Kina bɔ dɔliŋɔ kïdëkï Musa kilende teyi iya te, “Arike pili ti ꞌja ꞌbe ga ti bɔ bɔyi ꞌbe ga tumötu Bɔkoꞌba. Tine yërï ꞌbe ga pili rɔ gɔmo olake kileke bine.”

25 Musa ileki dɔmo iya te, “Ola ze dogba yërï tize gɔ dari doŋma rɔ akumu zi Bɔkoꞌba ze. 26 Yërï ze ga pili rɔ gɔmo kari tize ma kɔtɔ mɔtɔ kileke dë bine. Römöyï mɔtɔ mo ga na dëdï dari dumötu ŋere Bɔkoꞌba ze timo. Tine ɔdɔ dari dömö ꞌdeni yayi tine, na ꞌjaa dëdï dikali ma yala ga na gɔ dumötu ŋere Bɔkoꞌba timo.”

27 Tine Bɔkoꞌba iꞌdi dökïꞌdï bɔ dɔliŋɔ ŋgï köꞌbö rɔ ma këddï koꞌdɔkɔ dë tola Yisarele kari. 28 Bo ënyï kiya zi Musa te, “Ënyï yaga di kɔmɔ ma bine. Kïnë yï nima kinza kiꞌdi moꞌja dë kpe kɔmɔ ma. Mï kada mo tɔ nima këddï koꞌja kɔmɔ ma tölë ꞌbï na ꞌdeni.”

29 Musa iya te, “Ŋgï kɔzɔ lende kiya ꞌbï, minza mako kpe kömöyï bine.”

11

Rɔ Kileŋo ꞌBa Yisarele

1 Ŋere Bɔkoꞌba iya ꞌdeni zi Musa te, “Mëdï moja gomɔ ŋge mï kɔtɔ nati dɔ bɔ dɔliŋɔ ꞌba Ezipeto nima lïjë ti bilaka abo ga. Di pötö mo na ti bo kola ye ŋgï karike. Bo ti koga ye yaga di bine ŋburu mï kɔtɔ. 2 Ari kiya zi Yisarele, bɔtɔni mo ga kpaki ti ꞌja kokpasi wa ma kileŋo di mï sïtërï ni ti yamo ma köbököbö naga di zi pɔri ꞌbënnï ga.”

3 Bɔkoꞌba iꞌdi dökïꞌdï Ezipeto pili ŋgï rɔ ma koŋmi rɔ Yisarele. Turu ꞌba Ezipeto ti bilaka ma sari mo ga pili oŋgɔ Musa ŋgï rɔ a löbu.

4 Kina Musa kiya zi bɔ dɔliŋɔ te, “Ame na rɔ lende kiya ꞌba ŋere Bɔkoꞌba, bo iya te, ‘Mï zana korɔndɔ ꞌdeni ti milaki kote mï Ezipeto toko. 5 Kole dɔndende pili ma mï Ezipeto ti kölë yaga kisaki di dɔ kole dɔndende ꞌbï ꞌba bɔ dɔliŋɔ ame ꞌdɔ kindaꞌba kïtï ꞌba bɔ dɔliŋɔ ne ŋbö kömö dɔ kole dɔndende ꞌba atɔli bɔ lisa ame këdï kuwu ndöwu ꞌbënï ti közïnï ne gbï ti dɔndende kole ꞌba yërï ni pili. 6 Birɔ ti kuwu ma kinza kiya ti kogba mï Ezipeto, kuwu ame kinza te mɔlo di bi tisaki mo kina mɔtɔ kinza kpe gbï te ne. 7 Tine ma mï löŋgö Yisarele bï pele inza kugbö ala lïjë ti yërï ꞌbënnï ga kudu. Kina ti kikalike ŋgï omba ma ŋere Bɔkoꞌba moꞌdɔ geli löbu ꞌdeni mï löŋgö Ezipeto di rɔ Yisarele.’ ”

8 Musa ileki gbï kiya te, “Turu ꞌbe naga nima pili ti kako kolɔdɔ bërï kɔmɔ ma kiya te, ‘Arike ti bɔtɔ ꞌbï ame pili kösö göyï ne.’ Kina ti mënyï mari ŋgï.”

Lende nima ata ꞌdeni ŋgï dökïꞌdï Musa sowa na bo kënyï ŋgï di yayi kari abo. 9 Bɔkoꞌba iya ꞌdeni mɔlo zi Musa te, “Bɔ dɔliŋɔ nima ti köꞌbö tilagi lende ꞌbï tara ꞌdɔ moꞌdɔ gɔ kotɔ ma mï konzi mï dɔyayi ꞌba Ezipeto.”

10 Musa ni ti Arona oꞌdɔ gɔ kotɔ naga nime pili kɔmɔ bɔ dɔliŋɔ, tine Bɔkoꞌba iꞌdi dökïꞌdï bo köꞌbö rɔ ma këddï. Bo oꞌdɔkɔ dë tope közï bo di gɔ Yisarele kola kari yaga di mï dɔyayi abo.

12

Pasaka

1 Bɔkoꞌba ose zi Musa ni ti Arona di Ezipeto yayi iya te, 2 “Nyepe nime na ꞌdɔ këdï rɔ nyepe ma dɔndende mï kɔmɔ kɔɔ ziye. 3 Ari kiyake ndose nime zi Yisarele pili. Mï töꞌdö dɔ ꞌbutë ꞌba nyepe nime nï mɔtɔ ogba kamölö ꞌbɔꞌbi ala banya ziye dɔ kulumutu ꞌbï. 4 Ne ɔdɔ kiya te konzike dë di kpa kulumutu ꞌbe odɔꞌbɔke rɔye ti ya ma ŋgɔsi ŋgila ye naga nima. Ame ɔdɔ koŋgɔke dɔ ꞌbö mo koriya ꞌdeni laka ziye ꞌdɔ konyoke yërï nima pili kɔꞌbɔ ye ne. 5 Yërï ma ꞌdɔ koŋgɔke mo ga rɔ ma kɔmɔ kɔɔ mo ꞌdeni kɔtɔ naga rɔmo piyɔpiyɔ kinza a mɔtɔ rɔmo. Tine ꞌdɔ këdï ŋge rɔ banya ti kamölö. 6 Oŋgɔke gɔmo laka ŋbö kömö mï töꞌdö dɔ ꞌbutë dɔmosowɔ mo. Kina gɔ Yisarele pili kumu ɔdɔ kada kösö ꞌdeni kpɔki bërï nima. 7 Tine gɔ lïjë kogba roma mo kosa gɔ kpadörï ti lëꞌbërë ꞌbënnï ga ame lïjë këdï konyo yida nima yïmo ne.

8 Mï korɔndɔ mo nima lïjë konyo yida nima rɔ ma kilaŋma ti akaŋga gɔmo ti maŋgolɔꞌbɔ ame kinza laŋga gɔmo ne. 9 Kinza bɔtɔ mɔtɔ konyo yida nima dë rɔ ma kïdïdï ala kuꞌdï rɔ tuꞌdï ti tɔlɔ gɔmo. Tine oŋma ŋge rɔ toŋma dɔ paꞌdo, dɔmo ga ti kolɔŋbɔ mo ga pili ti a ꞌba yïmo koŋma rɔ toŋma. 10 Kinza kola kɔsɔ mo dë bi këzë dɔmo. Ɔdɔ kɔsɔ mo kola gba omɔ paꞌdo dɔmo kilaŋma kulötö yaga. 11 Ɔdɔ këddï konyoke ꞌdeni nima mɔtɔ nï ti bɔŋgɔ ꞌbï ga ndö röyï kusu a ndïyï ga ꞌdeni përï ꞌbï közïyï. Kina ꞌdɔ konyoke welowelo. Karama ma kïdëkï rɔ Pasaka ꞌba toro ma, ma ŋere Bɔkoꞌba timo na.

12 Mï korɔndɔ kɔtɔ mo nima mëdï milaki kebe mï Ezipeto pili tupö kole dɔndende ꞌbënnï ga ti ꞌba bilaka lesi kpaki ti ꞌba yërï mo ga. Kina ti modɔ karama dɔ akoro ꞌbënnï ꞌba Ezipeto naga nima pili rɔ gɔmo. Ma na rɔ ŋere Bɔkoꞌba. 13 Roma nima na ti këdï rɔ akileme zö tikali rö ꞌbe ga timo. Ɔdɔ moꞌja roma yɔ na ti miteli ŋgï nduwë dɔgba. Gomɔ kënyë nime mëdï modɔ dɔ Ezipeto ne inza kosa rɔye.

14 Ame na ti këdï rɔ kada ma löbu ziye toro mo nduwë kala gɔ kole ꞌbe ga ma kɔwɔ yayi koꞌdɔke karama mo nduwë rɔ ŋburuŋburu zö ma ŋere Bɔkoꞌba. 15 Mï töꞌdö dɔ modɔmorïyö nima onyoke ŋge rɔ maŋgolɔꞌbɔ ame kinza laŋga gɔmo ne. Mï dɔndende ꞌba kada mo nima otɔtɔke laŋga pili yaga di mï rö ꞌbe ga. Bɔtɔ ame konyo a ma ti laŋga gɔmo mï töꞌdö dɔ modɔmorïyö nime koga yaga di mï löŋgö Yisarele bo këdï rɔ bɔ löwö. 16 Mï dɔndende ꞌba kada mo nima akoke pili mï mötu ma löbu kina gbï mï töꞌdö dɔ modɔmorïyö mo. Mï kada dɔ rïyö naga nime kinza koꞌdɔke a mɔtɔ rɔ ndɔbɔ dë, tine ŋge rɔ ndɔbɔ ꞌba akonyo ꞌba kpeye.

17 Oꞌdɔke karama nime këdï konyo maŋgolɔꞌbɔ mo kinza laŋga gɔmo ne nduwë römöyï bo na rɔ kada ame moja dɔ kupö ye yaga di mï Ezipeto yïmo. Oꞌdɔke karama nime nduwë kala zi dɔ kupö ye ga ma kɔwɔ yayi ŋbö rɔ ŋburuŋburu. 18 Mï dɔndende ꞌba nyepe mo nima onyoke ŋge rɔ maŋgolɔꞌbɔ ma kinza laŋga gɔmo, kisaki di mï töꞌdö dɔ ꞌbutë dɔmosowɔ ŋbö kömö mï töꞌdö dɔ ꞌbutë rïyö dɔɔkɔtɔ mo. 19 Dɔ modɔmorïyö nime pili a mɔtɔ rɔ laŋga kudö dë mï rö ꞌbe ga. Bɔtɔ mɔtɔ ame konyo a ma ti laŋga gɔmo di mïye ala rɔ bɔ loma ꞌbe koga ŋgï yaga di mï kupö Yisarele ŋburu rɔ bɔ löwö. 20 Ɔdɔ këddï koloma pele ŋbö rɔ ma kɔwɔ bitɔ tɔ ne, a ma ti laŋga gɔmo kinza konyo dë.”

Karama ꞌBa Pasaka

21 Kina Musa kotɔtɔ dɔ löbu ꞌba Yisarele ŋgï pili kiya teyi te, “Nï mɔtɔ ari koŋgɔ kole yërï ziye kpa kulumutu ꞌbï ꞌdɔ kumuke karama ꞌba Pasaka. 22 Oꞌdɔ roma mo mï lebe. Ogba kuyu kusu yïmo ꞌdɔ kosa roma nima kpadörï ꞌbï ti rɔ lëꞌbërë mo ga. Kina kinza bɔtɔ mɔtɔ kɔdɔ dë yaga mï korɔndɔ mo nima ŋbö bi këzë titi. 23 Römöyï ɔdɔ ŋere Bɔkoꞌba këdï kozi tupö kole dɔndende ꞌba Ezipeto, bo koꞌja roma kpadörï ꞌbe ga yɔ na bo ti kiteli ŋgï dɔgba. Bo inza kiꞌdi malayika ꞌba tölë nima kpe kɔdɔ rö ꞌbe ga kupö ye.

24 Köꞌdu kiꞌdi nime ziye toro mo nduwë kala gɔ kupö ye ga rɔ ŋburuŋburu. 25 Kina ɔdɔ kiya te kari kömöke ꞌdeni mï dɔyayi ame bo Bɔkoꞌba kulömu tiꞌdi mo ziye ne, oꞌdɔke lende koro nime. 26 Kina ɔdɔ kole ꞌbe ga kititi ye kiya te, ‘Lende ꞌba waꞌdi na?’ 27 ïyëtïke zïnnï te, ‘Lende ꞌba toro ŋere Bɔkoꞌba na. Römöyï mï kada nima bo kote dɔ kole dɔndende ꞌba Ezipeto ne bo onye ze kiteli di dɔze.’ ”

Kina Yisarele naga nima kolɔdɔ ŋgï bërï kïlëlu Bɔkoꞌba. 28 Kina lïjë kari koꞌdɔ wa nima Bɔkoꞌba kose zi Musa ni ti Arona ne ŋgï.

Tölë ꞌBa Kole Dɔndende

29 Mï zana korɔndɔ mo nima na Bɔkoꞌba kote dɔ kole dɔndende ꞌba Ezipeto ŋgï pili yaga kisaki di dɔ kole ꞌba bɔ dɔliŋɔ ame mo ŋgï ko gɔ na kindaꞌba kïtï di pötö ꞌbu bo ne ŋbö kömö dɔ kole ꞌba ya ma kudödu ꞌdeni kuꞌdu mï maboso naga ti kole ꞌba yërï ꞌbënnï ga pili. 30 Kina bɔ dɔliŋɔ ni ti turu abo ga ti bilaka ꞌba mï Ezipeto pili kindiŋi ŋgï mï korɔndɔ mo nima kuwu kudu ŋgï kogba mï Ezipeto pili. Römöyï liŋɔ ma kɔtɔ te ileke dë kinza töku teyi.

31 Mï korɔndɔ mo nima na bɔ dɔliŋɔ kïdëkï Musa ni ti Arona ŋgï kilende teyi iya te, “Ënyï ti Yisarele ꞌbï naga nima yaga di mï dɔyayi ma nime kari kumötuke Bɔkoꞌba ꞌbe nima kɔzɔ ame kiteri ne. 32 Ogbake yërï ꞌbe ga pili tiye karike timo. Tine ititi Bɔkoꞌba koꞌdɔ yëyï zö.”

33 Ezipeto ututu ŋgï kpa bïcï ya naga nima ꞌdɔ kënyï welo kɔdɔ yaga di mï dɔyayi ꞌbënnï. Lïjë iya te, “Arike, kinza dölë kote.”

34 Kina Yisarele ŋgï gölïgölï, mɔtɔ otope lagini ꞌbï ame kodɔ laŋga dë gba gɔmo ne ŋgï mï kole sele kudödu mï bɔŋgɔ kukölö dɔkɔnyɔ yï. 35 Yisarele oꞌdɔ ꞌdeni kɔzɔ ma tönë Musa kiya zïnnï ne kïdëkï yamo ma köbököbö ti sïtërï ni ti bɔŋgɔ di zi Ezipeto naga nima. 36 Bɔkoꞌba iꞌdi mï bilaka naga nima ŋgï këdï rɔ ma koŋmi rɔ Yisarele. Kina kiꞌdi wa ame ga lïjë kïdëkï ne ŋgï pili zïnnï. A nime na ꞌdɔ kiꞌdi Yisarele kombi wa ꞌba mɔri ꞌba mï dɔyayi ꞌba Ezipeto ŋgï kari timo ne.

Tënyï ꞌBa Yisarele

37 Yisarele ënyï ŋgï dɔmo ti ndïnnï di Ramese tari Suköta. Bɔtɔni ꞌberi rɔ dönnï ëdï kɔzɔ kuluku kpa mota bi sowɔ kɔdɔ dɔmo kuluku kpa rïyö bi ꞌbutë sowɔ (600,000) kola ꞌja ni ma ti kole titi kïtëtë dë yïmo. 38 Bilaka ma konzi mɔtɔ ga ame kinza rɔ kupö Yisarele ne ti yërï ma konzi kɔzɔ ɔtɔ ɔlɔ ŋgï kɔtɔ tïnnï. 39 Lagini kinza laŋga gɔmo tönë ga na lïjë koloma rɔ toꞌbɔ mo rɔ maŋgolɔꞌbɔ römöyï toga lïjë di Ezipeto yayi nima ömö ŋgï tuguꞌdu kinza ma lïjë kileŋo rönnï togba akonyo ma laka zïnnï.

40 Loma ꞌba Yisarele mï Ezipeto yayi nima ŋbö kɔmɔ kɔɔ kuluku modɔɔmota kɔdɔ dɔmo ꞌbutë mota (430). 41 Di pötö kɔmɔ kɔɔ nime kote rönï ꞌdeni mï kada mo nima na bilaka ꞌba Bɔkoꞌba kënyï ŋgï dɔmo di Ezipeto rɔ dɔtumu gɔ kpa gɔli mo ga. 42 Korɔndɔ nima na rɔ ame Bɔkoꞌba koda lïjë yïmo koja yaga di Ezipeto. Kina kulömu korɔndɔ nima ŋgï ŋburu zi Yisarele rɔ korɔndɔ ꞌba bi koda.

Köꞌdu Kiꞌdi ꞌBa Pasaka

43 Ŋere Bɔkoꞌba iya zi Musa ni ti Arona te, “Köꞌdu kiꞌdi ꞌba karama ꞌba Pasaka nime na kɔzɔ a nime te. Bilaka ame ga rɔ bɔ löwö ne konyo akonyo mo dë. 44 Tine atɔli ame ga ɔdɔ kpe na kugöke eꞌbe ꞌdeni ne ti konyo ɔdɔ kilele bo ꞌdeni. 45 Bilaka ame kako rɔ ŋba ala mï ndɔbɔ ne konyo dë.

46 Akonyo mo konyo aa mï rö mo ame kuꞌdï yïmo ne kombi dë kari timo yaga bi mɔtɔ. Yida mo tɔ nima kinza kodowe mï kiliŋba mo ma kɔtɔ te dë. 47 Kupö Yisarele pili rɔ gɔmo koꞌdɔ karama nime. 48 Tine bilaka ame kilele dë gba ne konyo akonyo mo dë. Ɔdɔ bɔ löwö ma koloma ꞌdeni mï löŋgö ye naga nima kiteri toꞌdɔ karama nime, ileleke bɔtɔni mo ga titi dɔgba yaga gɔ lïjë këdï yaga rɔ kupö Yisarele gɔ lïjë kako ti tonyo karama ꞌba Pasaka. 49 Lende nime ziye kupö Yisarele kpaki ti bɔ löwö ma koloma ꞌdeni mï löŋgö ye naga.”

50 Yisarele pili rɔ gɔmo uwö dɔ lende ame ga pili Bɔkoꞌba kose zi Musa ni ti Arona ne ŋgï koro koꞌdɔ ko tara. 51 Mï kada nima na Bɔkoꞌba koꞌde Yisarele ŋgï yaga di mï Ezipeto rɔ dɔtumu gɔ kpa gɔli mo ga.

13

Kole Bɔtɔni Ma Rɔ Dɔndende

1 Ŋere Bɔkoꞌba iya zi Musa te, 2 “Kole dɔndende ame ga rɔ bɔtɔni ne pili kulömu zö. Kole dɔ tapi ꞌba Yisarele pili ama ga na, di mï bilaka lesi kpaki ti yërï mo ga.”

3 Kina Musa kilende zi bilaka ꞌba Yisarele iya te, “Kada ꞌba tɔdɔ di mï Ezipeto di mï loma rɔ atɔli nime ziye tiꞌdi mo këdï ŋburu dɔye. Römöyï Bɔkoꞌba na koja ye di yïmo ti tigɔ dɔ kiteli abo. Wa ame ti laŋga gɔmo ne kinza konyoke dë mï kada mo nima. 4 Tɔne mï nyepe ma dɔgba nime kïdëkï möyï mo rɔ Abibi ne tënyï ꞌbe na ꞌdeni. 5 Bɔkoꞌba ti koto ye mï yayi ꞌba Kanana ni ti Ete ti Amora ti Iwa ti Yebusa yayi ma tönë bo kulömu ꞌdeni mɔlo tiꞌdi mo zi ꞌbu ye löbu ga ꞌdɔ tiꞌdi mo ziye ne, yayi ma laka ame tagi ni ti wï sa kambi di teyi kɔzɔ sëgë ne. Ɔdɔ bo koto ye ꞌdeni yayi ziye toꞌdɔ karama nime mï nyepe mo nima. 6 Mï töꞌdö dɔ modɔmorïyö mo naga nima onyoke ŋge rɔ maŋgolɔꞌbɔ ame kinza laŋga gɔmo ne. Mï kada ame mo ꞌdeni rɔ dɔ modɔmorïyö mo na ꞌdɔ koꞌdɔke karama mo zi Bɔkoꞌba. 7 Mï töꞌdö dɔ modɔmorïyö mo nima onyoke ŋge rɔ wa ma sari kinza laŋga gɔmo naga. Wa ame ga ti laŋga gɔmo ne kïnë mo kinda dë mï rö ꞌbe ga ala mï dɔyayi ꞌbe. 8 Mï kada mo nima iyake zi kole ꞌbe ga te, ‘Moꞌdɔ a nime te gɔ wa ma ŋere Bɔkoꞌba koꞌdɔ zö gɔ tɔdɔ ma yaga di mï Ezipeto.’ 9 Lende koro nime iꞌdike këdï dɔye kɔzɔ mbero ame kore döyï ala közïyï köꞌbö kinza kölu dë ne tara. ꞌDɔ köꞌdu kiꞌdi abo köꞌbö ŋburu dɔ kpeye. Römöyï ŋere Bɔkoꞌba na koja ye yaga di mï Ezipeto ti tigɔ dɔ kiteli abo. 10 Karama nime ziye nduwë toꞌdɔ mo rɔ kɔmɔ kɔɔ mï kada mo ame Bɔkoꞌba koza ꞌdeni.

11 Di pötö ma Bɔkoꞌba koꞌde ye ꞌdeni mï dɔyayi ꞌba Kanana kiꞌdi ziye kɔzɔ ame bo kulömu ꞌdeni ziye ti ꞌbu ye löbu ga ne, 12 ziye tiꞌdi kole dɔ tapi pili ame ga rɔ bɔtɔni ne zi bo. Dɔ tapi ꞌba yërï ꞌbe ga ame ga rɔ bɔtɔni ne gbï pili rɔ abo ꞌba Bɔkoꞌba. 13 Dɔ tapi ꞌba akaca zïyï tutë gɔmo ti kole kamölö. Ne ɔdɔ kutë gɔmo dë upö yaga. Kole ma dɔndende ꞌbe ga gbï tara tutë gɔmo rɔ tutë.

14 Tine kɔwɔ kada mɔtɔ yayi ɔdɔ kole ꞌbe ga kititi ye, kiya te, ‘Waꞌdi mo ga na tara?’ Iyake te, ‘Ŋere Bɔkoꞌba na koꞌde ze dɔdɔ yaga di mï Ezipeto ti tigɔ dɔ kiteli abo di mï loma rɔ atɔli. 15 Mï kada nima bɔ dɔliŋɔ ꞌba Ezipeto kota gɔze tëgë kinza dari dë ne na ŋere Bɔkoꞌba kupö kole dɔndende ŋgï ꞌdoyi yaga di mï Ezipeto, ꞌba bilaka lesi kpaki ti ꞌba yërï mo ga. Gɔ köꞌdu mo na me ꞌdɔ kiꞌdi dëdï dumu kole dɔndende ꞌba wa pili zi bo ŋere Bɔkoꞌba rɔ roma ne. Tine ma rɔ bilaka lesi mo ga dutë gɔmo yaga.’

16 Kina ꞌdɔ köꞌbö kɔzɔ mbero közïye ala kpa dɔye naga tara ame lende mo kudölu dë ne, Bɔkoꞌba na koja ze yaga di mï Ezipeto ti tigɔ dɔ kiteli abo.”

Pɔli Paꞌdo

17 Mï kada mo nima bɔ dɔliŋɔ ꞌba Ezipeto kope közï bo di gɔ Yisarele kola kari ne, Bɔkoꞌba oto lïjë dë kudö kebe gɔ kɔri ma ŋgɔsi ame kebe mï dɔyayi ꞌba Pilisitiya ne. Römöyï Bɔkoꞌba iya te, “Ɔdɔ ya naga nime kari koŋgɔ ya kënyë ꞌdeni tïnnï lïjë ti kënyï kebe ꞌböwu kuyï dönnï kileki Ezipeto.”

18 Kina Bɔkoꞌba koto lïjë ŋgï koga tïnnï za te rɔ mï mökö kari kpa Yöpö Kasi. Yisarele mï tënyï ꞌbënnï di Ezipeto lïjë ndö ti jama ꞌba közïnnï ga.

19 Musa iꞌdi kombi kiliŋba Yesepa teyi römöyï Yesepa iꞌdi bilaka ꞌbënnï ga ꞌdeni kulömu rönnï mɔlo gɔ lïjë kombi kiliŋba bo kileki timo. Bo iya zïnnï te, “Rɔ ma laka ŋere Bɔkoꞌba ti kako kokɔnyi ye. Kina gɔ kombike kiliŋba ma di mï dɔyayi nime karike timo.”

20 Tënyï ꞌbënnï di Suköta lïjë ari koga taya Etama ŋgɔsi dɔ kpa mökö. 21 Rɔ mï kada Bɔkoꞌba ösö dɔgba zïnnï rɔ pɔli kakpa tokɔkɔ lïjë mï liŋgere nima. Tine ma rɔ mï korɔndɔ bo ösö dɔgba zïnnï rɔ paꞌdo ma kakpa toyi bi zïnnï. Oꞌdɔ tara zïnnï römöyï gɔ lïjë kiliŋgere kote kada kpaki ti korɔndɔ mo gɔmo. 22 Pɔli kakpa rɔ mï kada ti paꞌdo mo ma rɔ mï korɔndɔ nima oloma ŋgï nduwë köꞌbö ŋburu dɔgba kömönnï.

14

Tumu Dɔ Yöpö Kasi

1 Kina Bɔkoꞌba kiya zi Musa te, 2 “Iya zi Yisarele kileki koga taya ŋgɔsi ŋgila Pirota mï löŋgö Migedola ni ma ti Yöpö Kasi. Lïjë koga taya ꞌbënnï yayi rɔ ma koriya ti Bala Zepona. 3 Römöyï bɔ dɔliŋɔ ꞌba Ezipeto ti komeri kiya te, ‘Yisarele tönë ga ëdï kïlïkö dönnï ꞌdeni konyɔpi rönnï bina yayi lida ukpë kpënnï ꞌdeni.’ 4 Kina ti miꞌdi mï bɔ dɔliŋɔ nima këddï bo kiꞌdi koga gɔye. Tine ma na ti moꞌdɔ a löbu zi bo ti bɔ ya abo naga nima. Kina ti lïjë Ezipeto kikali ŋgï ma na rɔ ŋere Bɔkoꞌba.” Kina Yisarele koꞌdɔ ŋgï kɔzɔ a nime te.

5 Tine ɔdɔ kari kiya zi bɔ dɔliŋɔ ꞌba Ezipeto mo nima kiya te Yisarele iriŋa ꞌdeni tine na lïjë ti turu abo ga kuyï meri mɔtɔ ŋgï. Lïjë iya te, “Waꞌdi ga na me doꞌdɔke te dolake Yisarele naga nime kari? Yë ga na ti koꞌdɔ ndɔbɔ zize?”

6 Kina bo kiyija aribiya ꞌba ya ŋgï ndö bo kogba bɔ ya abo ga ti bo. 7 Bo igeli rɔ aribiya ma laka naga kuluku ꞌbutë dɔmorïyö (600) gbï ti aribiya mɔtɔ ga ꞌba Ezipeto ti bɔ këlu pili dɔmo. 8 Bɔkoꞌba iꞌdi mï bo këddï kebe toga gɔ Yisarele koꞌja ya naga nima këdï kari ëꞌbënnï ꞌdeni yaga rɔ dɔ mɔri. 9 Bɔ kanya ꞌba Ezipeto naga nima ma dɔ aribiya ti ma dɔ kosani gbï ti bɔ kanya ma ti ndïnnï mo ga ari kota gɔ Yisarele koꞌja lïjë koga taya ꞌdeni Pirota kɔmɔ Bala Zepona ŋgɔsi kpa yöpö yayi.

10 Tine ɔdɔ bɔ dɔliŋɔ ni kömö ꞌdeni ŋgɔsi yayi tine na Yisarele koꞌja lïjë ŋgï këdï rɔ tozi gönnï. Kina tikere kindaꞌba Yisarele ŋgï kebe tudu zi Bɔkoꞌba. 11 Lïjë iya zi Musa te, “Dögö na kinza mï dɔyayi ꞌba Ezipeto na me koꞌde ze tölë yï mökö bine? Gɔ waꞌdi na koꞌdɔ lende nime te zize koꞌde ze bine di Ezipeto? 12 Diya dë du tönë mɔlo zïyï diya te ola ze doꞌdɔ ndɔbɔ ka zi Ezipeto? Toꞌdɔ ndɔbɔ zïnnï ti ame ꞌdɔ dölë mökö bine ne, ma yala na laka?”

13 Musa iya zïnnï te, “Kinza kereke dë. Ogbɔke dökïꞌdï ye. Ti koŋgɔke tɔne ma Bɔkoꞌba këdï kɔmɔ ye. Ezipeto naga nima inza koꞌjake kïnë mo kpe. 14 Bɔkoꞌba na këdï koꞌdɔ ya tïnnï gɔye. ꞌBeye ogbɔke le rɔ dökïꞌdï ye.”

15 Tine na Bɔkoꞌba kileki zi Musa iya te, “Ëddï kuduke zö gɔ waꞌdi? Iya zi Yisarele lïjë kari nduwë dɔgba. 16 Ombi përï nima közïyï ne tɔrɔ koja kari dɔ yöpö nima ꞌdɔ mini koza mïnï yaga rïyö gɔ Yisarele kumu kebe mï dɔyayi ma këlë. 17 Mëdï mogbɔ dökïꞌdï Ezipeto naga nima gɔ lïjë kozi nduwë gɔye. Kina ti mileme tigɔ ꞌba akaꞌda ma ti bɔ dɔliŋɔ ni ti bɔ kanya abo naga nima bo kona ti bo ne kpaki ti kosani mo ga. 18 Kina ti lïjë Ezipeto kikali ŋgï ma na rɔ ŋere Bɔkoꞌba ɔdɔ kiya te mileme tigɔ ma ꞌdeni ŋgï zïnnï ti bɔ dɔliŋɔ ꞌbënnï mo kpaki ti aribiya ꞌba ya abo naga nima ti worota ma dɔ kosani mo ga.”

Yisarele Ti Ezipeto

19 Kina malayika ꞌba Bɔkoꞌba mo tönë kösö dɔgba kɔmɔ Yisarele ne kuyï rönï ŋgï kileki kebe gönnï yïꞌböwu. Pɔli kakpa mo tönë dɔgba ne ileki ŋgï gbï kebe gönnï 20 kuruwö rönï mï löŋgö lïjë ti Ezipeto. Mï korɔndɔ nima pili pɔli nima oꞌdɔ mandölu kapa ma zi Ezipeto tine kiyɔpɔ bi zi Yisarele. Kina kiꞌdi ŋgï bɔtɔ bɔ ya mɔtɔ kese dë ŋgɔsi rönnï mï korɔndɔ nima.

21 Musa ombi közï bo tɔrɔ dɔ yöpö kina mï korɔndɔ mo nima na Bɔkoꞌba kiꞌdi lili ma kembe ŋgï kënyï tome kako di yïbï kulöku mini nima tö yaga kola dɔyayi rɔ ma këlë. 22 Mini löbu nima oza mïnï ŋgï rïyö Yisarele kumu kebe dɔyayi sari. Kpa mini këdï ŋgëŋï te kapa dɔ gali gbï dɔ dörï. 23 Ezipeto tönë ga oga gönnï ŋgï nduwë. Kina kosani ꞌba bɔ dɔliŋɔ tönë ga ti aribiya mo ga kpaki ti worota mo ga kɔdɔ ŋgï gɔ Yisarele mï zana mini löbu nima yayi.

24 Mɔlo mï kano bi na Bɔkoꞌba kuyï kɔmɔ bo ŋgï dɔ bɔ kanya ꞌba Ezipeto naga nima di mï pɔli paꞌdo tönë kïlïkö dɔmo yaga. 25 Bɔkoꞌba iꞌdi ndï aribiya ꞌbënnï ga kiŋgiꞌdɔ dɔ yayi tari koloma yaga zïnnï rɔ gomɔ. Ezipeto naga nima iya te, “Dënyïke yaga di rɔ Yisarele naga nime Bɔkoꞌba na këdï koꞌdɔ ya ꞌdeni tize gönnï.”

26 Kina Bɔkoꞌba kiya zi Musa te, “Ombi közïyï tɔrɔ ꞌdɔ mini nima kileki kutuꞌbö rönï dɔ Ezipeto naga nima ti aribiya ꞌbënnï ga kpaki ti worota ꞌba dɔ kosani mo naga nima.”

27 Kina Musa kombi közï bo ŋgï tɔrɔ dɔ mini nima. Kina koꞌja bi këzë ꞌdeni yaga nima na mini kileki ŋgï piꞌdi bi ꞌbënï ma mɔlo. Ezipeto tönë ga ꞌdeni ŋgï nzïkï dɔ mini ŋere Bɔkoꞌba ona lïjë ꞌdeni pili gɔ mini löbu nima. 28 Mini ɔlɔ ŋgï koꞌboli dɔ aribiya ꞌbënnï tönë ga kpaki ti worota mo ga. Ezipeto naga nima kozi gɔ Yisarele ŋbö mï zana mini yayi ne ma kɔtɔ mɔtɔ mo te ɔmɔ dë. 29 Tine Yisarele umu ma ꞌbënnï le kebe mï dɔyayi sari koꞌja mini këdï ŋgëŋï dɔ gali nnï gbï kapa dɔ dörï.

30 Mï kada nima na ŋere Bɔkoꞌba kɔmɔ Yisarele ŋgï di zi Ezipeto lïjë koꞌja ti kömönnï te, ma Ezipeto kölë ŋgï kote dönnï mï mini kïyökö ꞌjaa kebe kpa götö. 31 Kina ɔdɔ Yisarele koꞌja tigɔ löbu nima ŋere Bɔkoꞌba koꞌdɔ zi Ezipeto ne ꞌdeni tara tine, lïjë pili ŋgï rɔ ma kere Bɔkoꞌba kiꞌdi dönnï gɔmo gbï ti Musa bɔ laja abo.

15

Ŋgala ꞌBa Musa

1 Kina Musa ni ti Yisarele pili koloma ŋgï rɔ toba ŋgala nime zi ŋere Bɔkoꞌba, kiya te,

“Ti moba ŋgala zi Bɔkoꞌba gɔ akaꞌda ti tigɔ dɔ kiteli abo.

Kosani ni ti bɔ dɔmo ga bo ululu ꞌdeni mï mini löbu.

2 Bɔkoꞌba na rɔ tigɔ ma gbï rɔ ŋgala zö.

Bo ako ꞌdeni bo kɔmɔ ma. Bo na rɔ ŋere Bɔkoꞌba ma.

Kina ti mïlëlu bo.

Ŋere Bɔkoꞌba ꞌba ꞌbu ma ti moba rɔ löbu dɔ kiteli abo.

3 Bɔkoꞌba na rɔ bɔ ya.

Möyï bo na rɔ ŋere Bɔkoꞌba.

4 Bo ululu aribiya ꞌba bɔ dɔliŋɔ ꞌdeni ti bɔ kanya mo ga gɔ mini löbu.

Bɔ këlu ma lakalaka mo ga ari ꞌdeni ŋgï pili gɔ mini.

5 Mini kalo nima indiyɔ dönnï ꞌdeni.

Lïjë önzu ŋgï bïcï mini bërï kɔzɔ kulugbï döku.

6 Yö, ŋere Bɔkoꞌba, dörï yï embe sowa.

Dörï yï ïyëyï mï bɔ koꞌdɔ ya tïyï ga ŋgï kɔtɔkɔtɔ.

7 Ti tigɔ dɔ kiteli ꞌbï na kïtïŋï bɔ ŋbörï ꞌbï ga ꞌdeni bërï.

Okpekpe kpa ya ꞌbï ꞌdeni rönnï köbö koŋma lïjë yaga kɔzɔ wuyö.

8 Tawo ꞌbï iꞌdi mini löbu ŋgï kɔrɔ kulu dönï bi kɔtɔ kɔzɔ tëlï.

Mï zana mini ma kalo kulöwö tönë ileki ŋgï këlë yaga.

9 Kuruku bɔ ya ze naga nima ögö iya te,

‘Dëdï doga gönnï dota kpënnï.

Ti doza mï a ꞌba mɔri ꞌbënnï ga dogba kɔzɔ ma doꞌdɔkɔ togba mo.

Ti dotɔ mbele ze ga dotɔtɔ ëꞌbënnï ga ꞌdoyi.’

10 Ne oŋgɔ Bɔkoꞌba, tawo ꞌbï ma mï kɔtɔ le te na kona Ezipeto ŋgï gɔ mini löbu.

Lïjë önzu ŋgï kɔzɔ yamo mï mini löbu.

11 Bɔkoꞌba ma yala na këdï kɔzɔ nï ŋere Bɔkoꞌba? Nï ma koro rɔ mbëmbë nime.

Yë na ti kɔꞌbɔ toꞌdɔ gɔ kotɔ kɔzɔ ꞌbëyï?

12 Ombi közïyï tɔrɔ

na yayi kindiyɔ bɔ ya ze ga ŋgï.

13 Ti akɔꞌɔ ꞌbï ame lipo mï kɔtɔ ne ti kokɔkɔ bilaka ame ga kutë gɔmo ne ŋgï.

Ti kogbɔ lïjë ŋgï ti tigɔ ꞌbï koto lïjë mï dɔyayi ma laka ꞌbï.

14 Laki ti kuwö kina ti rönnï kïlëꞌdï ŋgï

tikere kindaꞌba Pilisitiya ŋgï.

15 Ŋere ꞌba Edome ti këdï dɔ tikere.

Rɔ kïlëꞌdï ti kindaꞌba ŋere ꞌba Mowaba.

Bilaka ame ga rɔ Kanana mo ga ne ti kolɔkpɔ ŋgï yaga.

16 Tikere ni ti rɔ kïlëꞌdï ti kindaꞌba lïjë ŋgï.

Ti tigɔ ꞌbï lïjë ti kɔrɔ ŋgï te kɔzɔ döku ŋbö bilaka ꞌbï ga kiteli,

ŋbö bilaka ꞌbï ga ame kutë gɔmo ꞌdeni ne kiteli lïjë.

17 Kina ti koꞌde lïjë bilaka ꞌbï ga kako

koloma dɔ döku koro ꞌbï,

gɔ bi ame nï na kileŋo ꞌdeni rɔ bi ꞌba loma ꞌbï ne.

Bi ꞌba mötu mo közïyï na kileŋo.

18 Rɔ löbu ꞌbï ꞌba ŋere Bɔkoꞌba ti köꞌbö rɔ ŋburuŋburu.”

Ŋgala ꞌBa Miriyama

19 Mï kada nima koꞌja kosani ꞌba Ezipeto ti aribiya mo ga kɔdɔ ꞌdeni mï zana mini löbu yɔ na Bɔkoꞌba kiꞌdi mini löbu kileki ŋgï koꞌboli dönnï. Tine Yisarele umu ꞌbënnï ꞌdeni kari kebe mï dɔyayi ma këlë. 20 Kina Miriyama bɔ kumë lende ꞌba Bɔkoꞌba lëmï ꞌba Arona ni kogba kaliseye ŋgï ꞌja mɔtɔ ga kulölï gönï toba ŋgala tomba kaliseye tusï mo. 21 Lɔko oba iya te,

“Oba ŋgala zi Bɔkoꞌba gɔ akaꞌda ti tigɔ dɔ kiteli abo.

Kosani ni ti bɔ dɔmo ga bo ululu ꞌdeni mï mini löbu.”

Mini Kata

22 Kina Musa kokɔkɔ Yisarele ŋgï di kpa Yöpö Kasi yayi lïjë kari mï mökö ꞌba Surö. Lïjë iliŋgere ŋbö kada dɔ mota koꞌja a mɔtɔ rɔ mini dë. 23 Lïjë ari kömö Mara, tine mini mo rɔ ma kata bɔtɔ kɔꞌbɔ tuwë mo dë. Gɔ köꞌdu mo na ma ꞌdɔ kiꞌdi kïdëkï möyï mo rɔ Mara ne ama kiya te “Ata”. 24 Kina bilaka naga nima kebe ŋgï tilende rɔ Musa, iya te, “Waꞌdi na gɔ duwë?”

25 Musa udu zi Bɔkoꞌba na Bɔkoꞌba kileme ŋgërï mɔtɔ ŋgï zi bo. Bo ogba ŋgërï tönë kuꞌdu mï mini nima na këyï ŋgï yaga.

Kina Bɔkoꞌba kiꞌdi köꞌdu kiꞌdi ŋgï zi Yisarele toloma gɔmo, bo kiyɔzɔ lïjë gbï di yayi. 26 Ŋere Bɔkoꞌba ose zïnnï te, “Ɔdɔ kuwöke dɔma laka ma ŋere Bɔkoꞌba ꞌbe koroke köꞌdu kiꞌdi ma ame ga mose ziye ne pili a mɔtɔ rɔ rɔkɔꞌɔ ma tönë ga moꞌde dɔ Ezipeto ne minza modɔ dɔye. Römöyï ma na rɔ Bɔkoꞌba bɔ yëyï ꞌba yida rɔye.”

27 Di yayi na lïjë kënyï kari Elima bi ma ti daa teyi ꞌbutë dɔmorïyö ŋgërï mbere kuluku kɔtɔ kɔdɔ dɔmo ꞌbutë rïyö kɔrɔ kpamo yayi. Kina lïjë koga taya ꞌbënnï ŋgï yayi ŋgɔsi kpa mini nima.

16

Mani

1 Mï töꞌdö dɔ ꞌbutë döömu ꞌba nyepe ma mï rïyö di pötö tɔdɔ ꞌba dɔtumu ꞌba Yisarele naga nima yaga di mï Ezipeto na lïjë kënyï ŋgï pili dɔmo di Elima yayi kari mï mökö ꞌba Sini mï löŋgö Elima ni ma ti Sinayi. 2 Di yï mökö ꞌdeni yayi na bilaka naga nima pili kebe ga tilende rɔ Musa ni ma ti Arona. 3 Lïjë iya te, “Ma këddï kolake ze ra dölë eze di kpa közï Bɔkoꞌba mï Ezipeto dëne ëdï kele sowa. Doloma ŋgɔsi te dɔŋgila kete ꞌba yida donyo akonyo ame ga pili doꞌdɔkɔ ne. Ne kpe ari kugbëꞌduke gɔze koꞌdeke ze mï mökö bine zi ꞌbö tote dɔze.”

4 Kina Bɔkoꞌba kiya zi Musa te, “Ti miꞌdi maŋgolɔꞌbɔ kaꞌdi kako ziye di mïtɔrɔ. Kina ꞌdɔ bilaka pili kɔdɔ kari kutöꞌdu akonyo ꞌba mï kada dɔ kɔtɔ nima ŋge zïnnï. Ti miyɔzɔ lïjë kɔzɔ a nime te gɔ moŋgɔ ɔdɔ lïjë ti kuwö dɔma na ŋgï ya. 5 Mï töꞌdö dɔ modɔɔkɔtɔ lïjë ti kutöꞌdu kebe ma mï kada ma laki naga nima pili ŋbö mï rïyö.”

6 Kina Musa ni ti Arona kari kiya ŋgï zi Yisarele pili iya te, “Ti dɔkɔpiyari ti kikalike ŋgï ŋere Bɔkoꞌba na koꞌde ye di Ezipeto. 7 Mï dɔŋbɔ dayi ti koꞌjake tigɔ ꞌba Bɔkoꞌba ŋgï römöyï bo uwö lende ꞌbe ame këddï kilendeke rɔ bo ne ꞌdeni. Ze yë na ꞌdɔ kebeke tilende rɔze?”

8 Musa ileki gbï zïnnï iya te, “Ti kikalike ŋgï rɔ ma laka ŋere Bɔkoꞌba ëdï kiꞌdi yida ziye mï dɔkɔpiyari tonyo mo. Kina bo ti kiꞌdi maŋgolɔꞌbɔ ziye mï dɔŋbɔ kɔzɔ ma koꞌdɔkɔke. Römöyï bo uwö lende ꞌbe ame këddï kilendeke rɔ bo ne ꞌdeni. Ze yë na? Lende ꞌbe nima inza kilendeke rɔze, tine ëddï kilendeke rɔ bo ŋere Bɔkoꞌba.”

9 Kina Musa kiya zi Arona te, “Iya zi Yisarele pili kako kɔmɔ ŋere Bɔkoꞌba römöyï bo uwö lende ꞌbënnï ma lïjë këdï kilende rɔ bo ꞌdeni.”

10 Koꞌja Arona këdï gba rɔ tilende zi Yisarele naga nima na lïjë kombi kömönnï kari yɔki mökö te na lïjë koꞌja bi nzari ꞌba rɔ Bɔkoꞌba ŋgï kiyɔpɔ mï pɔli ꞌdeni. 11 Bɔkoꞌba iya zi Musa te, 12 “Muwö lende ꞌba Yisarele ma lïjë këdï kilende rɔma ꞌdeni. Iya zïnnï, mï bi pïpïrï lïjë ti konyo yida. Tine rɔ mï dɔŋbɔ lïjë ti kïtëkpë ti maŋgolɔꞌbɔ. Kina ti lïjë kikali ŋgï ma na rɔ ŋere Bɔkoꞌba ꞌbënnï.”

13 Mï dɔkɔpiyari mo nima na matikpiri kako ŋgï kutuꞌbö taya ŋbuku. Tine mï dɔŋbɔ mo solɔrɔ na köyö ꞌdeni ŋgï kuru dɔ taya ꞌbënnï nima toko teyi. 14 Kina ɔdɔ solɔrɔ nima koya ꞌdeni na kola ŋgï rɔ a mɔtɔ kɔzɔ kulötu naga tara kora dɔ yayi ꞌdeni. 15 Tine ɔdɔ lïjë koꞌja tara lïjë ebe tititi rönnï iya te, “Waꞌdi ga na te?” Römöyï lïjë ikali dë waꞌdi mo ga na tara.

Kina Musa kiya zïnnï te, “Maŋgolɔꞌbɔ mo tönë ŋere Bɔkoꞌba kiꞌdi ziye tonyo mo ne na. 16 Lende ma bo kose mo na te, ‘Nï bɔ mɔtɔ utöꞌdu kɔꞌbɔ gɔ mïyï. Ɔdɔ këddïke ndö kpa liŋɔ ꞌbe utöꞌduke gbërë me rɔ kɔtɔkɔtɔ koriya ti gɔye.’ ”

17 Yisarele oꞌdɔ ŋgï kɔzɔ ma kiya rönnï zïnnï nima tara. Mɔtɔ ga utöꞌdu ŋbaŋi tine ya mɔtɔ ga utöꞌdu ꞌbënnï ŋge mbowa. 18 Tine ɔdɔ kebe ꞌböwu tiyari mo ti gbërë nï mɔtɔ ame ꞌbëyï pele mbiri oriya aa ti ꞌba bɔ ame kutöꞌdu ꞌbënï ŋge mbowa ne. Mɔtɔ utöꞌdu ŋgï kɔzɔ a ma mïyï koꞌdɔkɔ. 19 Kina Musa kose gɔmo zïnnï pili iya te, “Kinza nï mɔtɔ kikeki kɔsɔ mo dë köꞌdö ŋbö koda dɔŋbɔ.”

20 Tine ya mɔtɔ ga uwö dë ikeki kɔsɔ mo ŋbö koda ŋbɔ. Kina ɔdɔ bi këzë ŋbɔ dayi öyö kuru ꞌdeni kato dë kpe kele. Kina dökïꞌdï Musa kata ŋgï rönnï kɔzɔ ɔtɔ.

21 Rɔ kɔmɔ lëndö löbu nime pili, mɔtɔ ari kutöꞌdu ëꞌbï ŋgï zïyï kɔzɔ ma mïyï koꞌdɔkɔ. Tine ɔdɔ kada kata ꞌdeni kɔsɔ ma kileke mökö naga ebe kara ŋgï yaga. 22 Mï töꞌdö dɔ modɔɔkɔtɔ tine na bɔ kɔtɔ kutöꞌdu ŋgï ŋbö gbërë rïyö zïyï. Kina bɔ dönnï mo ga kako kiya lende mo zi Musa. 23 Kina bo kileki zïnnï, iya te, “Lende kiya ꞌba ŋere Bɔkoꞌba na te, ‘Tïlëndö kada ꞌba rɔ kindawo na, kada ma koro rɔ dɔ kiteli zö Bɔkoꞌba. Wa ame ga rɔ ꞌba tïlëndö ne uꞌdïke mɔlo tɔne. Kɔsɔ mo ame ga këdï ne olake koda tïlëndö.’ ”

24 Kina lïjë kola ŋgï köꞌdö koda bi këzë mɔtɔ kɔzɔ ame Musa kiya zïnnï ne tara. Tine ato dë gbï ala köyö kuru. 25 Mï dɔŋbɔ mo nima na Musa kiya zïnnï te, “Onyoke ti yaga tɔne römöyï tɔne kada ꞌba rɔ kindawo na zi Bɔkoꞌba inza koꞌjake ɔtɔ kpe bërï. 26 Ziye tutöꞌdu mo ŋge mï töꞌdö dɔ modɔɔkɔtɔ. Tine mï töꞌdö dɔ modɔmorïyö ame rɔ kada ꞌba rɔ kindawo ne inza koꞌjake ɔtɔ.”

27 Tine pele ya mɔtɔ ga ënyï ꞌbiri mï töꞌdö dɔ modɔmorïyö mo nima kari toŋgɔ bi mo. Tine lïjë ari koꞌja ɔtɔ kinza. 28 Kina Bɔkoꞌba kiya zi Musa te, “Ti köꞌböke tilagi köꞌdu kiꞌdi ma ti ndose ma ŋbö nyanya? 29 Iꞌdike këdï dɔye ma Bɔkoꞌba moza kada ꞌba rɔ kindawo ꞌdeni yaga ziye na ma ꞌdɔ mï töꞌdö dɔ modɔɔkɔtɔ miꞌdi ye kutöꞌduke akonyo ꞌba kada dɔ rïyö ꞌdo ne. Mï kada ꞌba rɔ kindawo nï mɔtɔ zïyï toloma gɔ bi ꞌbï ma këddï teyi. Bɔtɔ kɔdɔ dë yaga.”

30 Mï töꞌdö dɔ modɔmorïyö na bilaka kindawo rönnï ŋgï.

31 Yisarele ïdëkï möyï maŋgolɔꞌbɔ ꞌbënnï nima rɔ mani. Wa aŋmi ŋgï kɔzɔ kölu kaŋmi naga tara tine rɔ ma kindili kɔzɔ lëmbërë ma koŋma ti tagi gɔmo.

32 Musa iya te, “Ame na rɔ ndose ꞌba Bɔkoꞌba, ‘Ogba gbërë kɔtɔ ꞌba mani ꞌdɔ kikeki zi dɔ kupö ye ma di yïꞌböwu naga nima ꞌdɔ lïjë koꞌja kïnë maŋgolɔꞌbɔ ma, ma Bɔkoꞌba moloma tiꞌdi mo ziye di yï mökö mï kada ma moꞌde ye di Ezipeto.’ ”

33 Kina Musa kilende zi Arona iya te, “Ogba kete kodɔ gbërë ꞌba mani yïmo ꞌdɔ kutë gɔ bi ꞌba tumötu ŋere Bɔkoꞌba ꞌdɔ kikeki koda dɔ kupö ze ga ma di yïꞌböwu.”

34 Kina kɔzɔ wa ame Bɔkoꞌba kose ꞌdeni zi Musa ne tara, Arona ogba mani nima ŋgï kïdëyï kɔmɔ sandu koro ꞌba köꞌdu kiꞌdi yayi tikeki mo.

35 Yisarele onyo mani ŋbö kɔmɔ kɔɔ ꞌbutë sowɔ ŋbö lïjë kari kömö dɔyayi ma lïjë këdï kari koloma teyi mo tönë. Lïjë ako ti tonyo mani ŋbö lïjë kömö timo kpa dɔ maga ꞌba Kanana. 36 Gbërë ꞌbënnï mo naga nima ꞌbutë na këdï koso mï löꞌdï.

17

Mini Di Mï Döku

1 Kina Yisarele pili kënyï ŋgï dɔmo di mökö ꞌba Sini yayi kari nduwë rɔ ma kolɔlɔ kɔzɔ ma Bɔkoꞌba kose zïnnï. Lïjë ari koga taya Rapidimi, tine mini ari kinza ꞌböwu bi mo. 2 Kina lïjë kebe ŋgï tamo ti Musa iya te, “Iꞌdi mini zize duwë.”

Musa ileki dɔmo zïnnï iya te, “Ëddï kamoke tö gɔ waꞌdi? Gɔ waꞌdi na këddï kiyɔzɔke ŋere Bɔkoꞌba te?”

3 Tine koda oꞌdɔ lïjë ꞌdeni ŋgï sowa na lïjë koloma ŋgï rɔ tamo ti Musa, iya te, “Gɔ waꞌdi na kari kugbëꞌdu gɔze koꞌde ze di Ezipeto ꞌdɔ dëdï dölë ꞌdeni dote dɔze mï mökö te ti bɔyi titi ze ga kpaki ti yërï ze ga?”

4 Kina Musa kudu zi Bɔkoꞌba, iya te, “ꞌDɔ moꞌdɔ tondo zi bilaka naga nime? Lïjë ꞌdeni ŋgï ndö ꞌdɔ tuꞌdu ma ti döku.”

5 Bɔkoꞌba ënyï kileki dɔmo zi Musa iya te, “Ari dɔgba kɔmɔ Yisarele naga nima. Ogba bulöbu ꞌbënnï mɔtɔ mo ga tïyï. Kina ogba përï ꞌbï tönë komba dɔ yöpö timo ne tïyï. 6 Ari. Ti mɔrɔ dɔgba zïyï yayi ŋgila döku mɔtɔ di Sinayi. Omba yɔki mo kina ti mini kɔdɔ ŋgï di yïmo zi bilaka tuwë mo.”

Kina Musa kari koꞌdɔ ŋgï kɔzɔ a nime te di kɔmɔ löbu ꞌba Yisarele naga nima pili. 7 Kina Musa koyi möyï bi nima ŋgï rɔ Masa ame kiya te “Iyɔzɔ” gbï rɔ Meriba ame kiya te “Lamo” römöyï bi nima na Yisarele kamo ti Musa di teyi kiyɔzɔ Bɔkoꞌba koloma tititi mo, iya te, “Bɔkoꞌba ëdï ŋgï tize na ala bo inza?”

Ya ꞌBa Yisarele Ti Amaleke

8 Koꞌja Yisarele këdï koloma Rapidimi yayi na Amaleke kalo ya ŋgï dönnï. 9 Musa iya zi Yësuwa te, “Ogba bilaka tïyï kari koꞌdɔ ya ti Amaleke naga nime tïlëndö. Mëdï mari ma ꞌbama mɔrɔ dɔ döku tɔrɔ ti përï tönë Bɔkoꞌba kose zö ꞌdɔ mombi ne.”

10 Yësuwa oꞌdɔ ŋgï kɔzɔ ma Musa kiya zi bo kari toꞌdɔ ya ti Amaleke naga nima. Tine Musa ni ti Arona ti Uru ari këkï ga ma ꞌbënnï tɔrɔ dɔ döku. 11 Ɔdɔ Musa kombi közï bo tɔrɔ na Yisarele kiꞌdi ŋgï taꞌda bɔ ya ꞌbënnï Amaleke naga nima. Tine ɔdɔ bo kileki közï bo bërï na Amaleke naga nima kuyï ŋgï ꞌböwu gburu tïnnï ꞌdɔ taꞌda lïjë. 12 Kina ɔdɔ kɔnyɔ Musa kidaki ꞌdeni Arona ni ti Uru oꞌde döku ŋgï kiꞌdi bo koloma dɔmo lïjë kɔrɔ ꞌbënnï ŋgila bo togbɔ kɔnyɔ bo köꞌbö tɔrɔ ŋbö kada kösö. 13 Kina Yësuwa kaꞌda Amaleke naga nima ŋgï.

14 Kina ŋere Bɔkoꞌba kiya zi Musa te, “Akaꞌda nime ugu bërï ꞌdɔ köꞌbö kinza kudölu. Iya gɔmo zi Yësuwa. Ma Bɔkoꞌba mëdï mote dɔ Amaleke naga nima pili yaga.”

15 Musa oꞌba bi ꞌba akumu yayi bo kiꞌdi möyï mo rɔ “Bɔkoꞌba na rɔ bero ma.” 16 Bo iya te, “Ombike bero ꞌba Bɔkoꞌba ŋbö tɔrɔ. Bo ti köꞌbö toꞌdɔ ya nduwë ti Amaleke rɔ ŋburuŋburu.”

18

Tako ꞌBa Yetoro

1 Yetoro bɔ akumu ꞌba Midiyana bɔ lanzo Musa tönë uwö lende ꞌba wa ame ga Bɔkoꞌba koꞌdɔ zi Musa gbï ti bilaka abo ga Yisarele ne ꞌdeni. Kina bo uwö ꞌdeni gbï ma Bɔkoꞌba koja Yisarele ꞌdeni yaga di mï dɔyayi ꞌba Ezipeto. 2 Kina bo kako ŋgï koꞌde gɔ nyiti abo Zipora ꞌja ꞌba Musa mo tönë bo koja ꞌdeni pa kari zi bɔ lanzo bo yayi bine ne 3-4 ti kole rïyö mo tönë ga Geresomo ni ti Elizara. Musa iꞌdi möyï kole abo mɔtɔ nima rɔ Geresomo ame kiya te “Bɔ löwö” römöyï bo iya te, “Ma moloma ꞌdeni rɔ bɔ löwö mï dɔyayi löwö.” Kina bo kiꞌdi möyï mɔtɔ mo nima rɔ Elizara ame kiya te “Bɔkoꞌba okɔnyi ma ꞌdeni” römöyï bo omeri bo iya te, “Bɔkoꞌba ꞌba ꞌbu ma ni na rɔ bɔ kɔnyi ma. Bo ɔmɔ ma ꞌdeni di kpa kulu ꞌba bɔ dɔliŋɔ ꞌba Ezipeto.”

5 Yetoro ni ti nyiti abo ti kole mo naga nima ako kota Musa ni koga taya ꞌdeni mï mökö ŋgɔsi ŋgila döku koro ꞌba Bɔkoꞌba. 6 Musa uwö gɔ kose ꞌba Yetoro ni ma lïjë këdï kako ꞌdeni mɔlo na bo kari 7 ŋgï turë dönnï. Bo ari kudë dɔ bo bërï kɔmɔ bɔ lanzo bo, bo kiramo na lïjë koloma ŋgï rɔ tumötö rönnï. Kina bo koꞌde lïjë ŋgï liŋɔ mï bi loma ma ꞌba bo. 8 Kina Musa koloma ŋgï rɔ tïyëtï gɔ wa ame ga Bɔkoꞌba koꞌdɔ zi Ezipeto gbï ti bɔ dɔliŋɔ ꞌbënnï mo gɔ lende ꞌba bilaka abo ga Yisarele ne ŋgï zi bɔ lanzo bo Yetoro kina gbï ti gomɔ ame ga koꞌja lïjë di gɔ kɔri ti ma Bɔkoꞌba kokɔnyi lïjë di yïmo.

9 Yetoro ŋgï ti mï këyï di bi tuwö lende laka nime Bɔkoꞌba koꞌdɔ ꞌdeni zi Yisarele kɔmɔ, koja yaga di mï Ezipeto ne. 10 Yetoro iya te “Akïlëlu këdï zi bo Bɔkoꞌba bɔ kɔmɔ ye di kpa közï Ezipeto ti bɔ dɔliŋɔ ꞌbënnï mo. Akïlëlu këdï zi bo Bɔkoꞌba ame bo kɔmɔ bilaka abo ga Yisarele ꞌdeni di mï loma rɔ atɔli ne. 11 Rɔ ma laka mikali ꞌdeni bo ŋere Bɔkoꞌba na rɔ dɔ kiteli kebe akoro ni pili. Römöyï bo ileme wa ꞌdeni zi Ezipeto bɔ koꞌdɔ kpɔŋi rɔ bilaka abo tönë ga.”

12 Kina Yetoro koꞌde akoŋma ŋgï gbï ti a mɔtɔ ga tumu mo zi Bɔkoꞌba. Kina Arona ni ti löbu ꞌba Yisarele mɔtɔ ga kari ŋgï tonyo akonyo koro nima kɔtɔ ti bo kɔmɔ Bɔkoꞌba.

Tiꞌdi Bɔ Burë

13 Mï bi këzë ma di gɔmo na Musa kutë kïtï abo ŋgï toꞌdɔ burë ꞌba bilaka ma kirasi lende naga. Kina bo koto ŋgï tara ŋbö kada kösö dɔ bo. 14 Kina ɔdɔ bɔ lanzo bo Yetoro koŋgɔ lende nima ꞌdeni tara tine, bo ititi Musa iya te, “Waꞌdi ga na këddï koꞌdɔ tara? Gɔ waꞌdi na nï ŋge kɔtɔ kutu yï bi toꞌdɔ burë kiꞌdi bilaka konzi naga nime këdï kolɔꞌbɔ ŋbö kada kösö dɔmo?”

15 Musa ileki zi bo, iya te, “Römöyï bilaka naga nime lïjë ako zö toma akoꞌdɔkɔ ꞌba Bɔkoꞌba. 16 Ɔdɔ mɔtɔ ga këdï ti lende mbowa mï löŋgö nnï na ma ga këdï koꞌde zö ꞌdɔ modɔrɔ ndïmo zïnnï mïyëtï gɔ ndose ti köꞌdu kiꞌdi ꞌba Bɔkoꞌba zïnnï.”

17 Bɔ lanzo bo Yetoro ileki dɔmo zi bo, iya te, “Wa nima këddï koꞌdɔ ne ele dë. 18 Loma nima ëdï kodɔ gomɔ rɔye kïyëndë ye. Ndɔbɔ nima ïrïndï sowa. Ɔꞌbɔ dë ŋge zi bɔ kɔtɔ na ꞌdɔ koꞌdɔ kutu nï. 19 Uwö lende ꞌbama ma mëdï miya zïyï. Bɔkoꞌba koloma kɔtɔ tïyï, nï ꞌbëyï oloma ŋge rɔ bɔ kɔmɔ bilaka naga nima mï löŋgö lïjë ti Bɔkoꞌba toꞌde lende ꞌbënnï kɔmɔ bo. 20 Iyandi bilaka naga nima ti ndose ti köꞌdu kiꞌdi ꞌba Bɔkoꞌba kileme loma ma laka zïnnï ti a ma gɔ lïjë koꞌdɔ. 21 Tine igeli ya mɔtɔ ga di mïnnï rɔ ya ame ga bilaka kiꞌdi dönnï gɔ lende mo gbï rɔ bɔ koro Bɔkoꞌba ne koꞌdɔkɔ a mɔtɔ rɔ kɔmɔ kugö dë gbï, gɔ koza lïjë këdï rɔ bɔ dɔtumu ꞌba bilaka ma kuluku ꞌbutë rïyö ti ma kuluku rïyö ti ma kuluku kɔtɔ ti ma ꞌbutë. 22 Lïjë na gɔ këdï rɔ bɔ koꞌdɔ burë ꞌba bilaka, tine lende ma kïrïndï kaꞌda lïjë naga na ꞌjaa ꞌdɔ koꞌde zïyï. Ma mbowa naga lïjë kote yayi ꞌdɔ kiꞌdi röyï kawo. Lïjë kokɔnyi yi kombi akïrïndï nima mbowa yaga di döyï. 23 Ɔdɔ koꞌdɔ ŋgï te kina ɔdɔ këdï rɔ ndose abo ꞌba Bɔkoꞌba mo gomɔ inza kɔdɔ kulöwö röyï. Kina gbï bilaka pili ti kileki ŋgï liŋɔ ꞌbënnï ga ti mï këyï.”

24 Musa uwö lende kiya ꞌba bɔ lanzo bo nime na bo koꞌdɔ ŋgï tara. 25 Bo oŋgɔ bilaka ma laka naga di mï löŋgö Yisarele koza rɔ bɔ dɔtumu ꞌba bilaka ma kuluku ꞌbutë rïyö, ma kuluku rïyö, ma kuluku kɔtɔ ti ma ꞌbutë. 26 Lïjë na koloma nati rɔ bɔ toꞌdɔ burë ꞌba bilaka. Lende ma kitigɔ naga na ꞌjaa koto kari dɔgba zi Musa, tine ma mbowa naga lïjë ote ŋgï yayi.

27 Kina Musa koto gɔ bɔ lanzo bo Yetoro ŋgï kɔri bo kileki kari mï dɔyayi ꞌbënnï.

19

Sinayi

1 Mï mota ꞌba nyepe ꞌbënnï ꞌba Yisarele ma lïjë kɔdɔ timo yaga di mï Ezipeto mï töꞌdö ma dɔndende ꞌba nyepe mo nima na rɔ tömö ꞌbënnï Sinayi. 2 Di pötö tënyï ꞌbënnï di Rapidimi kako mï mökö ŋgila dɔ döku Sinayi na lïjë koga taya ŋgï yayi.

3 Kina Musa këkï ŋgï kari tɔrɔ dɔ döku tilende ti Bɔkoꞌba. Kina Bɔkoꞌba kïdëkï bo di dɔ döku tɔrɔ yayi, iya te, “Ari kiya kɔzɔ a nime te zi Yisarele kupö eꞌbe Yakoba naga nima, 4 ‘Kpe, oꞌjake wa ma moꞌdɔ zi Ezipeto ꞌdeni ti kɔmɔye. Kina oꞌjake ꞌdeni gbï ma mombi ye kɔzɔ yagi tara dɔ kakala ma moꞌde ye zö. 5 Ɔdɔ kiya te kuwöke dɔma ŋgï kindaꞌbake lömu ma nime tiye ne, kpe na ti këddïke rɔ a löbu zö di mï löŋgö bilaka konzi ꞌba dɔliŋɔ nime. Dɔliŋɔ nime pili a ma na. 6 Tine kpe ti këddïke zö rɔ ꞌbama ga ame moweli ꞌdeni rɔ bɔ akumu ma.’ Lende naga nime ari timo kiya zïnnï lïjë Yisarele.”

7 Kina Musa kileki ŋgï kako kotɔtɔ dɔ bulöbu ꞌba Yisarele pili bërï kora gɔ lende naga nime Bɔkoꞌba kose ne teyi. 8 Kina lïjë pili kutï ŋgï gɔmo, iya te, “Wa ame ga pili ŋere Bɔkoꞌba kose ne ti doꞌdɔ ŋgï tara.” Kina Musa kuyï dɔ bo ti kpënnï nima kari kïyëtï zi Bɔkoꞌba.

9 Bɔkoꞌba ileki zi Musa, iya te, “Mëdï mako ziye yayi mï zana pɔli ma këddï, ꞌdɔ bilaka naga nima kuwö ma mëdï milende tïyï gɔ lïjë kiꞌdi dönnï gɔ lende ꞌbï.”

Kina Musa kileki kïyëtï gɔ wa ame bilaka naga nima kiya ne ŋgï zi Bɔkoꞌba. 10 Kina Bɔkoꞌba kiya zi bo te, “Ari kileŋo bilaka naga nima ndö rɔ ma kɔpɔ kisaki di mï tɔne gbï tïlëndö. Iꞌdi lïjë kurögö bɔŋgɔ ꞌbënnï ga lïjë kiyada rönnï ndö 11 koda töꞌdö dɔ mota mo nima. Römöyï mï kada mo nima ma ŋere Bɔkoꞌba mëdï mako bërï dɔ döku ꞌba Sinayi kɔmɔ Yisarele pili te. 12 Tine iya gɔmo zïnnï koꞌdɔ maga zïnnï kinza bɔtɔ kese dë kulöwö ŋgɔsi ꞌde ŋgila döku nime. Iya zïnnï, kinza lïjë këkï dë dɔmo ala kosa ndïmo ma di bërï. Bɔtɔ ame kosa rɔ döku nima, kupö ŋgï yaga. 13 Uꞌdu bo yaga ti döku mɔtɔga koꞌbe bo ti kɔmo, kinza bɔtɔ kosa rɔ bo dë ti közïnï. Rɔ gɔ wa ame ga pili kosa rɔ döku nima, ala bo rɔ yërï ala bilaka lesi, kupö ŋgï yaga. Tine ɔdɔ kiya te kome mï tɔtɔti ꞌdeni rɔ ma kembe na ꞌjaa ꞌdɔ bilaka naga nima këkï tɔrɔ dɔ döku bine.”

14 Kina Musa kileki kari kiꞌdi bilaka tönë ga ŋgï kileŋo rönnï, lïjë kurögö bɔŋgɔ ꞌbënnï ga. 15 Bo iya zïnnï gɔ lïjë këdï ndö rɔ ma kɔpɔ mï töꞌdö ma rɔ dɔ mota mo. Kinza bɔtɔ köꞌdö dë ti ꞌja.

Bɔkoꞌba Urë Dɔ Musa Dɔ Döku Sinayi

16 Mï dɔŋbɔ ꞌba töꞌdö ma rɔ dɔ mota mo nima yɔ na birɔ tɔrɔ këbï ti tɔrɔ kapi kudu ŋgï pɔli ma këddï koꞌboli dɔ döku tönë ŋgï. Kina kome tɔtɔti ŋgï rɔ ma kembe, bilaka ame ga pili mï taya yayi ne rɔmo kebe ŋgï tïlëꞌdï. 17 Kina Musa kösö ŋgï dɔgba zïnnï tari turë dɔ Bɔkoꞌba lïjë kari kɔrɔ ndï döku bërï yayi. 18 Döku kïdëkï rɔ Sinayi mo nima kötu utuꞌbö dɔmo ꞌdeni ŋgï ŋbuku römöyï Bɔkoꞌba ëkï ꞌdeni kako dɔmo yayi mï paꞌdo. Kötu anyo ŋgï di dɔmo kɔzɔ kötu ꞌba lïndï döku löbu nima kiyaya rönï ŋgï pili rɔ ma kënyë. 19 Kina birɔ tɔtɔti mo tönë koŋbeki bi ŋgï nati nduwë rɔ dɔ kiteli. Musa ilende, kina birɔ mugu Bɔkoꞌba kudu ŋgï kileki dɔmo.

20 Bɔkoꞌba ëkï kako dɔ döku ꞌba Sinayi tɔrɔ yayi na bo kïdëkï Musa ŋgï kari zi bo. Musa ëkï kari tɔrɔ yayi 21 na Bɔkoꞌba kiya zi bo te, “Ëkï kileki bërï kiya zïnnï lïjë bilaka naga nima kinza bɔtɔ kese dë kako ŋgɔsi ndï döku tëgë toŋgɔ ma Bɔkoꞌba. Ame kako ti kölë yaga. 22 Ya ame ga pele rɔ bɔ akumu këdï kese ŋgɔsi ŋgila ma ne lïjë kileŋo rönnï kɔpɔ kinza modɔ karama dönnï.”

23 Musa ileki zi Bɔkoꞌba, iya te, “Lïjë inza këkï tɔrɔ dɔ döku bine römöyï ose gɔmo ꞌdeni mɔlo zïnnï koꞌdɔ maga ꞌdeni mɔlo kpa bi ꞌbï ame koweli ꞌdeni rɔ ma koro ne.”

24 Bɔkoꞌba iya te, “Ëkï kileki bërï kari koꞌde Arona tïyï tɔrɔ bine. Tine kinza bɔ akumu ni ti bilaka ma laki naga nima kumu dɔ maga nima dë tako zö bine kinza modɔ karama dönnï.” 25 Kina Musa këkï ŋgï kileki kari bërï zi bilaka naga nima kïyëtï gɔ wa ame ŋere Bɔkoꞌba kiya zïnnï ne.

20

Köꞌdu Kiꞌdi Ma ꞌButë

1 Kina Bɔkoꞌba koloma ŋgï rɔ tiya lende naga nime zïnnï te, 2 “Ma na rɔ ŋere Bɔkoꞌba ꞌbe ame koja ye yaga di mï Ezipeto di mï loma rɔ atɔli. 3 Kinza koꞌdɔke a mɔtɔ dë rɔ Bɔkoꞌba ziye ꞌberi di gɔma.

4 Kinza koꞌdɔke a mɔtɔ dë rɔ akoro ziye kɔzɔ kïnë a mɔtɔ ame mïtɔrɔ ala mï dɔyayi bërï bine ala mï mini löbu tara. 5 Kina kinza kolɔdɔke dë bërï kulömuke kpeye zïnnï. Römöyï ma ŋere Bɔkoꞌba ꞌbe ma ti mï kombi gɔye. Ti modɔ karama ꞌba lende kënyë dɔ ꞌbu ma koꞌji ma naga kala gɔ kole mo ga ma mï mota ŋbö kala gɔ ma mï sowɔ mo ga. 6 Tine ti mileme akɔꞌɔ ma zi dɔ kupö ma konzi ame ga kɔꞌɔ ma koro köꞌdu kiꞌdi ma gbï ne.

7 Kinza kirasi möyï ma ŋere Bɔkoꞌba ꞌbï dë rɔ ma sari mï lende kënyë. Römöyï bɔtɔ ame kirasi möyï ma ŋere Bɔkoꞌba mï lende kënyë ne minza mola du tara di bi todɔ karama dɔmo.

8 Töꞌdö ꞌba kada ꞌba rɔ kindawo iꞌdi këdï döyï zïyï rɔ töꞌdö ma koro gbï kɔtɔ laka. 9 Oꞌdɔ ndɔbɔ ꞌbï ga ŋge mï töꞌdö dɔ modɔɔkɔtɔ. 10 Tine töꞌdö dɔ modɔmorïyö mo nima kada ꞌba rɔ kindawo na zö ma ŋere Bɔkoꞌba. Mï kada mo nima kinza kosa ndɔbɔ mɔtɔ dë. Nï gbagba yï mo ala kole ꞌbï ala nyiti ꞌbï ala atɔli ꞌbï ga ala yërï ꞌbï ga ala bɔtɔ ma rɔ bɔ löwö ame këdï tïyï liŋɔ ne kinza kosa ndɔbɔ mɔtɔ dë. 11 Römöyï mï töꞌdö dɔ modɔɔkɔtɔ na ma Bɔkoꞌba mote toꞌba mïtɔrɔ ni yïmo ti dɔyayi ti mini löbu ni pili ti wa mo ga ame yïmo ne. Tine ma Bɔkoꞌba mindawo rɔma mï töꞌdö ma rɔ dɔ modɔmorïyö mo. Kina me mulömu töꞌdö dɔ modɔmorïyö ꞌdeni miꞌdi këdï rɔ ma koro.

12 Oro ꞌbu yï ni ti möyï. Römöyï ꞌdɔ koloma göyï kɔwɔ mï dɔyayi nime ma ŋere Bɔkoꞌba ꞌbï miꞌdi zïyï ne.

13 Kinza koꞌdɔ röyï dë rɔ bɔ közï roma.

14 Kinza koꞌdɔ yërï dë.

15 Kinza koꞌdɔ ꞌbögö dë.

16 Kinza kunzö lende dë rɔ bëtï kpa lëpï yï mɔtɔ.

17 Kinza kombi mïyï dë rɔ liŋɔ ꞌba lëpï yï mɔtɔ. Kinza kombi mïyï dë rɔ ꞌja abo ala rɔ atɔli abo ala rɔ ŋgulö sa abo ala rɔ akaca abo ala rɔ ɔtɔ ame ga pili rɔ abo ne.”

Bɔkoꞌba Ilende Zi Yisarele

18 Kina ɔdɔ bilaka naga nima koꞌja tɔrɔ këbï ti ma kapi mo nime ꞌdeni lïjë kuwö birɔ tɔtɔti kötu kanyo kutuꞌbö dɔ döku ꞌdeni tara tine na rönnï kebe ŋgï tïlëꞌdï di zi tikere. Lïjë ɔrɔ ŋbö rɔ ma kɔwɔ 19 kiya zi Musa te, “Nï mo na ŋge doꞌdɔkɔ gɔ kilende zize, Musa. Ti duwö döyï. Tine kinza kiꞌdi Bɔkoꞌba na dë kpe kako kilende zize kinza dölë.”

20 Musa ileki zïnnï te, “Kinza kereke dë. Bɔkoꞌba ako tiyɔzɔ ye gɔ tikere abo këdï mïye kitata ye di mï toꞌdɔ lende kënyë.”

21 Bilaka naga nima ileke ꞌbënnï ŋbö rɔ ma kɔwɔ. Musa na ŋge kese kari ŋgila bi kölu kɔzɔ pɔli nima Bɔkoꞌba këdï yïmo ne. 22 Kina Bɔkoꞌba kilende zi Musa, iya te, “Ari kiya zïnnï Yisarele te, ‘Kpe, oꞌjake ꞌdeni ti kɔmɔye ma milende ziye di mïtɔrɔ. 23 Kinza koꞌdɔke ɔtɔ mɔtɔ dë kpe rɔ Bɔkoꞌba ziye ꞌberi di gɔma di mï sïtërï ala di mï yamo ma köbököbö.

24 Yayi na koꞌbake rɔ bi ꞌba toŋma akumu zö ꞌdɔ koŋmake akumu ꞌbe ga dɔmo zö. Yërï ma këdï koŋma pili koꞌdo ti ma këdï koŋma ŋge rɔ bi koro mo naga gɔ koŋmake zö dɔmo. Gɔ bi ame pili migeli ꞌdeni ziye tïdëkï möyï ma di teyi ti mako ŋgï moꞌdɔ yëyï dɔye. 25 Ɔdɔ këddï koꞌbake bi ꞌba akumu zö ti döku kinza koꞌbake dë ti döku ame ga kïtëꞌdï dɔ kpamo ne. Römöyï ɔdɔ kosa rɔmo ꞌdeni ti jama irasi ꞌdeni yaga rɔ tiꞌda di zö. 26 Tine kinza koꞌbake bi ꞌba akumu dë zö ti bi tëkï teyi. Römöyï ɔdɔ këddï kombi ndïyï tëkï dɔmo a titi ꞌba röyï ga ti kebe kinda za ꞌböwu yaga pili dɔmo.’

21

Atɔli Ebere

1 Ame na rɔ köꞌdu kiꞌdi ma, ma Bɔkoꞌba, gɔ nï Musa kiꞌdi zïnnï lïjë Yisarele.

2 Ɔdɔ nï mɔtɔ kugö Ebere rɔ atɔli zïyï, iꞌdi bo koꞌdɔ ndɔbɔ ŋge zïyï kɔmɔ kɔɔ modɔɔkɔtɔ. Tine mï modɔmorïyö ꞌba kɔɔ mo nima ope bo kari abo kinza topi ɔtɔ zïyï gɔmo. 3 Ɔdɔ koꞌde bo ŋge kɔtɔ kutu bo, iꞌdi bo gbï kileki kari abo kutu bo. Ne ɔdɔ bo kako mɔlo ti ꞌja abo iꞌdi bo kari timo. 4 Ne ɔdɔ kiya te nï na ꞌjaa kogbe ꞌja zi bo, kole ti yïtö ma bo köyö nima kpaki ti ꞌja mo ëꞌbï na, ogba yaga iꞌdi bo kari abo ŋge kutu bo. 5 Ne ɔdɔ bo kiya ti kpa bo te lende ꞌba kole abo ga ti ꞌja abo ɔꞌɔ rɔ bo, bo koꞌdɔkɔ yi löbu abo nima gba nduwë, 6 nï bɔ dɔ bo mo nima oto bo kari rö ꞌba Bɔkoꞌba kiꞌdi bo kɔrɔ gɔ kpadörï ala lëꞌbërë kumö mbili bo. Kina gɔ bo köꞌbö ŋgï nati ŋburu rɔ atɔli zïyï.

7 Nï mɔtɔ ɔdɔ bɔ mo kugö nyiti abo zïyï rɔ atɔli kinza kope dë kpe kola kari kɔzɔ ꞌba bɔtɔni. 8 Tine ɔdɔ lɔko na kari kele dë kömöyï rɔ ꞌja nï bɔ kugö nï mo nima iꞌdi ꞌbu nï kutë gönï yaga di zïyï rɔ tutë. Kinza kebe kugö nï dë zi bɔ löwö römöyï ɔdɔ koꞌdɔ tara irasi lende ꞌdeni ti a nima koꞌdɔ zïnï ne. 9 Tine ɔdɔ kiteri nï mɔlo rɔ ꞌja zi kole ꞌbï, indaꞌba nï laka kɔzɔ nyiti ꞌbï tara.

10 Nï mɔtɔ ɔdɔ kebe kogbe ꞌja mɔtɔ ꞌböwu kinza kiꞌdi ꞌja ꞌbï ma dɔgba nima kileri ɔtɔ mɔtɔ dë pele rɔ akonyo ni ti bɔŋgɔ ꞌba rönï gbï ti akoꞌdɔkɔ ame tönë koloma pa toꞌdɔ mo zïnï ne. 11 Ɔdɔ koꞌdɔ a mota naga nime dë zïnï lɔko kënyï ëꞌbënï yaga. Kina kinza kopi ɔtɔ dë gbï zïyï.

Dɔkolo

12 Bɔtɔ ame kupö bilaka ne, kupö bo gbï yaga. 13 Ne ɔdɔ kiya te közï bo na kɔmɔ rɔ tɔmɔ rɔmo bo kiriŋa abo kari mï bi ame ma Bɔkoꞌba na mileme ziye ne. 14 Ne bɔ ame kupö bilaka ŋgï ti lende ꞌba mï bo kinza közï bo na dë kɔmɔ rɔmo ne, otoke bo yaga ala pele di ŋgila bi ꞌba akumu ma kupöke bo yaga.

15 Bɔtɔ ame komba ꞌbu bo ni ti ma bo kupö bo yaga.

16 Bɔtɔ ame kindaꞌba lëpï bo mɔtɔ rɔ ꞌbɔki ꞌdɔ tugö mo mökö ala kogba rɔ atɔli ne kupö bo yaga.

17 Bɔtɔ ame kulömu ꞌbu bo ni ti ma bo ne, kupö yaga.

18-19 Ɔdɔ ya mɔtɔ ga kamo lïjë komba rönnï koga dɔ bɔ ma kɔtɔ ti közï ala ti döku bɔ mo kölë dë, bɔ lamba nima inza ti a mɔtɔ ꞌdɔ koꞌdɔ teyi. Tine bo koŋgɔ ŋge rɔ gɔ bɔ ma bo koga dɔmo nima bo kopi dɔ töꞌdö ame ga bɔ nime koꞌdɔ bërï di kpa ndɔbɔ ne. Bo koŋgɔ gɔ bɔ nima ŋbö rɔmo kele kokɔkɔ rönï.

20 Bɔtɔ ame komba atɔli abo ti ŋgërï kulöku ŋgï kölë közï bo ne, odɔ karama dɔmo. 21 Ne ɔdɔ atɔli mo nima kënyï di dɔ lamba nima mï töꞌdö dɔ kɔtɔ ala dɔ rïyö kinza kodɔ karama dë dɔ bo römöyï atɔli abo na.

22 Ɔdɔ ya mɔtɔ ga ame këdï komba ga rönnï ne közïmo kɔmɔ rɔ ꞌja kɔmɔ, na ɔdɔ ꞌja mo nima koja kole ŋgï yaga tine ɔtɔ kosa rönï dë, lïjë bɔtɔ mo naga nima kopi wa ame mëꞌdë ꞌba ꞌja nima kiteri di zïnnï burë kutï ꞌdeni gbï gɔmo ne. 23 Ne ɔdɔ kiya te wëtö këdï rɔ ꞌja nima topi mo kɔzɔ wa ame lïjë koꞌdɔ ne. Ala rɔ tölë dɔmo konyo gbï ti tölë. 24 Ɔdɔ këdï rɔ kɔmɔ gbï ti kɔmɔ, kiliŋba kpa gbï ti kiliŋba kpa, kɔnyɔ dɔmo konyo gbï ti kɔnyɔ, ndï gbï ti ndï, 25 tilaŋma gbï ti tilaŋma, wëtö gbï ti wëtö, kina tïbï gbï ti tïbï.

26 Ɔdɔ bɔ mo komba atɔli abo kitikɔ kɔmɔ mo bo kope ŋgï kola kari kpa dɔkolo kɔmɔ mo nima bo kitikɔ ꞌdeni ne. 27 Kina ɔdɔ bo kotɔ rɔ kpamo gbï tara bo kope ŋgï kola kari.

Wali

28 Ɔdɔ ŋgulö sa ꞌbï ꞌba mɔtɔ koga bilaka kupö kuꞌdu ti döku kölë yaga. Kina kinza bɔtɔ konyo yida mo dë. Tine kinza koꞌdɔ ɔtɔ dë zi bo bɔ dɔmo. 29 Ne ɔdɔ ŋgulö mo nima këdï pa toꞌdɔ ya ti bilaka bɔ dɔmo kuwö lende mo tine bo na koꞌdɔkɔ dë tosi dɔmo bërï, na ɔdɔ kari kupö bilaka tara uꞌdu ŋgulö mo nima ti döku kupö yaga kina bo bɔ dɔmo mo nima kupö bo gbï yaga. 30 Ne ɔdɔ kiteri zi bo topi mo rɔ yamo bo kopi gɔ bo kɔzɔ ame kiteri di zi bo ne tara. 31 Ɔdɔ ŋgulö sa mo nima koga pele rɔ kole ma titiyi ala nyiti kina ꞌdɔ koꞌdɔ pili tara. 32 Ne ɔdɔ kiya te ŋgulö mo nima kari koga rɔ atɔli bɔ dɔmo kopi yamo ꞌbutë mota zi bɔ dɔ atɔli nima. Kina ŋgulö mo nima kuꞌdu ti döku kupö yaga.

33 Ɔdɔ bɔtɔ mɔtɔ kari kombi toto yaga di dɔ gö kola rɔ gböŋö ala bo na kole kola tara, ɔdɔ sa ala akaca ꞌba bɔtɔ kilaꞌba yïmo 34 bo kopi yamo zi bɔ dɔ yërï mo nima. Tine yida ma kölë mo nima bo bɔ gö mo nima kogba abo.

35 Ɔdɔ ŋgulö ꞌbï ꞌba mɔtɔ kari koga ꞌba lëpï yï kupö, ŋgulö ma koga wa mo nima ugöke mökö kozake mï yamo mo ti bɔ lëpï yï nima koga ꞌba bo ꞌdeni kölë ne. Kina yida ma kölë mo nima ozake yïmo kpe ti bo. 36 Ne ɔdɔ ŋgulö mo nima këdï ꞌdeni mɔlo rɔ bɔ ꞌdïrï, tine nï bɔ dɔmo na koꞌdɔkɔ dë tosi dɔmo bërï opi ŋgulö mɔtɔ zi bɔ dɔmo kpa ꞌba bo nima kogba yida ma kölë nima zïyï.

22

Akopi

1 Ɔdɔ bɔ mo kari kuꞌbögö sa ꞌba bɔ mɔtɔ kugö mökö ala kumu bërï bo kopi sa muyï kpamo. Ne ɔdɔ bo kuꞌbögö rɔ kamölö bo kopi kamölö gbï sowɔ kpamo.

2 Ɔdɔ koꞌja bɔ ꞌbögö këdï kodowe kpadörï ꞌbï rɔ mï korɔndɔ na komba ŋgï kölë, roma bo inza kileki rɔ lende kënyë döyï. 3 Ne ɔdɔ kiya te këdï rɔ mï kada ti këdï ŋgï rɔ lende kënyë zïyï.

Bɔ ꞌbögö kopi wa ame ga bo kuꞌbögö ne. Tine ɔdɔ ɔtɔ kinza zi bo, bo mo na ko kugö bo mökö ꞌdɔ kopi timo.

4 Ɔdɔ bo kuꞌbögö rɔ yërï na kari kota gba këdï rɔ ma kïdïdï ɔdɔ këdï rɔ sa ala akaca ala kamölö bo kopi bi mo teyi rïyö.

5 Ɔdɔ bɔ mɔtɔ kola yërï abo ga kari konyo wa di mï nyaka ꞌba bɔ mɔtɔ bo kopi ti a ma laka ꞌba mï nyaka ma ꞌba bo.

6 Ɔdɔ bɔ mɔtɔ kusu paꞌdo na kolɔlɔ kari koŋma nyönyu ꞌba bɔ mɔtɔ di bërï ala gba di mï nyaka bɔtɔ bɔ kusu paꞌdo mo nima kopi.

7 Ɔdɔ bɔ mɔtɔ kiꞌdi yamo ala abo mɔtɔ ga gɔ lëpï bo mɔtɔ tikeki mo na kari kuꞌbögö, ɔdɔ kindaꞌba bɔ ꞌbögö mo bo kopi mï rïyö. 8 Ne ɔdɔ kindaꞌba bɔ ꞌbögö mo dë bɔ ma kuꞌbögö di zi bo mo nima kari rö ꞌba Bɔkoꞌba kulömu rɔ bo a nima bo na dë konyo tine uꞌbögö ŋgï rɔ tuꞌbögö.

9 Wa ame ga pili kölu kɔzɔ sa ala akaca ala kamölö ala bɔŋgɔ, bɔ ama kiya te, ‘Ama na,’ lïjë nima kpaki rïyö kari rö ꞌba Bɔkoꞌba. Kina bɔ ame kari koꞌja kinza rɔ abo ne kopi mï rïyö zi bɔ ma rɔ bɔ dɔmo mo nima.

10 Ɔdɔ bɔ mɔtɔ kiꞌdi yërï abo tötï zi bɔ mɔtɔ toŋgɔ gɔmo, na kari kölu ala a mɔtɔ koꞌdɔ ala kuꞌbögö bɔtɔ koꞌja gɔmo dë, 11 lende mo kote rönï löŋgö nnï ti lömu kɔmɔ Bɔkoꞌba, kiya te, bo na dë köꞌdö dɔ a ꞌba lëpï bo nima. Kina bo kopi ɔtɔ dë teyi. Kina kinza bɔ dɔmo kititi dë gbï kpe. 12 Ne ɔdɔ kiya te kuꞌbögö rɔ tuꞌbögö bo kopi zi bɔ dɔmo. 13 Ne ɔdɔ kuruku na konyo, sɔnzɔ mo bo koꞌde ꞌdɔ koꞌja. Kina bo inza kopi ɔtɔ kpe gɔmo.

14 Ne ɔdɔ nï mɔtɔ koꞌde yërï ꞌba lëpï yï mɔtɔ tötï zïyï, ɔdɔ ɔtɔ mɔtɔ koꞌdɔ ala kölë kinza kɔmɔ bo koꞌja dë, zïyï topi mo zi bo bɔ dɔmo nima. 15 Ne ɔdɔ bo bɔ dɔmo mo këdï teyi, opi ɔtɔ dë. Kina gbï tara ɔdɔ koꞌde ꞌdɔ topi töꞌdö mo naga nima ti gïrïsï, ɔdɔ ɔtɔ mɔtɔ kari kömö dɔmo gïrïsï ma kopi nima na kote lende mo ꞌdeni mɔlo.

Akolɔ Ni Ti Tata

16 Ɔdɔ bɔ mɔtɔ kari kirasi nyiti ame gba kïlïbö dë ne köꞌdö timo, iꞌdi bo koꞌdɔ gbe mo ŋgï bo kogbe abo rɔ ꞌja. 17 Ne ɔdɔ ꞌbu ꞌba nyiti mo na koꞌdɔkɔ dë bɔ köꞌdö ti nyiti abo nima kopi yamo zi bo kɔzɔ gbe ꞌba dɔ nyiti tara.

18 ꞌJa ame koꞌdɔ rönï rɔ bɔ kata ne, upöke yaga.

19 Bɔtɔni ame kari köꞌdö za ti yërï ne, upöke yaga.

20 Bɔtɔ ame kari kumu roma za zi akoro kola ma ŋere Bɔkoꞌba ne, odɔke karama dɔmo kupöke bo yaga.

21 Kinza koꞌdɔke kpɔŋi dë rɔ bɔ löwö. Römöyï kpe olomake gbï tönë bine rɔ bɔ löwö mï Ezipeto. 22 Kinza koꞌdɔke kpɔŋi dë rɔ makuruꞌbë ni ti kiriꞌbala mo ga. 23 Ɔdɔ koꞌdɔke na lïjë kudu zö ma ŋere Bɔkoꞌba ti mileki dɔ monɔ ꞌbënnï 24 mupö ye yaga mï ya ꞌdɔ ꞌja ma ꞌbeye ga koloma gbï rɔ makuruꞌbë kole ꞌbe ga kileki yaga rɔ kiriꞌbala.

25 Ɔdɔ kiꞌdi yamo rɔ tötï zi bɔ lisa ma mɔtɔ kinza kiꞌdi bo dë kopi zïyï ti a mɔtɔ dɔmo. 26 Ɔdɔ kindaꞌba bɔŋgɔ kolɔ rɔ bɔ mɔtɔ kpa wali ꞌbï ileki zi bo gba kota kada kinza kösö dë. 27 Römöyï gɔmo na ma ŋge kɔtɔ zi bo tutuꞌbö mo dɔ bo. Kina ɔdɔ kogba ꞌdeni yaga bo ti kutuꞌbö waꞌdi dɔ bo? Ɔdɔ bo kudu zö mëdï muwö römöyï ma rɔ bɔ mï këyï.

28 Kinza kiya kpa kënyë dë rɔ ma Bɔkoꞌba. Kina kinza kulömu bɔ ame rɔ löbu ꞌba dɔye ne dë gbï.

29 Iꞌdi kpa közï zö di mï wa ame ga pili këddï kumu di mï nyaka ꞌbï kɔzɔ nyönyu ni ne. Kole bɔtɔni ꞌbï ame rɔ dɔndende mo ne iꞌdi zö. 30 Kina kole ma rɔ dɔndende ꞌba yërï ꞌbï ga gbï tara. Kole bɔtɔni ame köyö rɔ dɔndende ne koꞌdɔ töꞌdö ŋge dɔ modɔmorïyö ti ma mo, tine mï töꞌdö dɔ modɔɔmota mo nima koꞌde zö.

31 Kpe ꞌdeni rɔ bilaka ma koro ma ga. Kina kinza konyoke yida kpa kuruku dë. Uꞌduke zi bï.

23

Burë Kodɔrɔ

1 Kinza kebe dë tilaki ti lende rɔ bëtï. Kina kinza kunzö bëtï dë gbï tandi gɔ lende ti bɔ lende kënyë. 2 Kinza kebe dë tösö gɔ bilaka ma konzi ɔdɔ lïjë këdï koꞌdɔ lende kënyë ala kpënnï këdï kandi di mï burë. 3 Kinza koꞌdɔ mï koŋmi dë ŋge rɔ bɔ lisa ni di kɔmɔ kïtï ꞌba burë.

4 Ɔdɔ kari kömö dɔ sa ala akaca ꞌba bɔ ya ꞌbï kölu ra mökö ogba kileki zi bo. 5 Kina ɔdɔ koꞌja akaca abo kidaki ra di bïcï akïrïndï okɔnyi kombi dɔmo tɔrɔ. Kinza kebe kiteli dë ŋgï di dɔŋgila mo kari ëꞌbï nduwë.

6 Kinza kandi dë gɔ lende laka ꞌba bɔ lisa ɔdɔ bo kako ꞌdeni kɔmɔ kïtï ꞌba burë. 7 Kinza kebe kususu bɔtɔ dë rɔ bëtï. Kina kinza kiꞌdi dë kupö bilaka ame abo ŋgï rɔ ma sari kinza lende ɔtɔ ne. Römöyï ma ŋere Bɔkoꞌba ti modɔ karama dɔ bɔtɔ ame pili këdï koꞌdɔ kïnë lende kënyë ma kɔzɔ a naga nime te ne. 8 Kinza kutï dë dɔ kɔmɔ kugö. Römöyï kɔmɔ kugö ndɔbɔ abo rɔ tïyölu kömöyï ŋgï di dɔ lende laka kirasi kɔri di zi ya ame ga rɔ bɔ lende laka ne.

9 Kinza kebeke dë toꞌdɔ kpɔŋi rɔ bɔ löwö. Römöyï kpe ikalike kpa loma rɔ bɔ löwö ꞌdeni tönë bine di yida rɔye di mï Ezipeto.

Kɔɔ Ni Ti Töꞌdö Dɔ Modɔmorïyö

10 Nyaka ꞌbï orɔꞌdɔ ŋge kɔmɔ kɔɔ modɔɔkɔtɔ kumu a mo ga. 11 Tine mï modɔmorïyö ꞌba kɔɔ mo nima ola kari mökö ꞌdɔ kindawo rönï. Kina kinza kebe kumu taŋga ame ga kötu yïmo ne dë. Römöyï ꞌdɔ bɔ lisa ni kumu kɔsɔ ma kileke mo ga koloma ꞌjaa zi yërï ni. Rɔ gɔ nyaka ꞌbe ga pili na koꞌdɔke lende mo ga te.

12 Oꞌdɔ ndɔbɔ ꞌbï ŋge dɔ modɔɔkɔtɔ mï töꞌdö dɔ modɔmorïyö. Tine mï töꞌdö ma rɔ dɔ modɔmorïyö mo nima kinza koꞌdɔ ndɔbɔ ɔtɔ dë. Römöyï ꞌdɔ atɔli ꞌbï ga ti bɔ löwö ꞌbï ame ga këdï koꞌdɔ ndɔbɔ zïyï ne kpaki ti yërï ꞌbï ga kindawo rönnï.

13 Wa ame ga pili ma ŋere Bɔkoꞌba mëdï miya ziye ne, uwöke. Kinza kebe kulömuke kpeye dë zi akoro ni ala kïdëkïke möyï nnï dɔ kpeye.

Karama Löbu Ma Mota

(TD 34:18-26)

14 Oꞌdɔke karama mï mota zö mï kɔmɔ kɔɔ kɔtɔ toro ma ŋere Bɔkoꞌba timo. 15 Mï nyepe ma dɔgba ꞌba tɔdɔ ꞌbe di Ezipeto mo tönë kïdëkï möyï mo rɔ nyepe ꞌba Abibi ne, oꞌdɔke karama ꞌba maŋgolɔꞌbɔ kinza laŋga gɔmo zö ti kɔri mo tönë ga mose ziye ne. Kinza konyoke maŋgolɔꞌbɔ ma ti laŋga gɔmo dë mï töꞌdö dɔ modɔmorïyö mo nima. Kina kinza kako dë ŋgï rɔ ma sari zö tumötu ma ŋere Bɔkoꞌba ꞌbï. Ako ti kpa közï kiꞌdi.

16 Oꞌdɔke karama ꞌba kpa dɔlili ti wa laꞌja ma kumuke di mï nyaka.

Oꞌdɔke karama ꞌba loma mï ŋgöŋgöbö zö di pötö totɔtɔ wa ꞌdeni kote yaga di mï nyaka. 17 Mï kada ꞌba karama mota naga nime rɔ gɔ kɔmɔ kɔɔ pili kpe bɔtɔni kɔlɔke me tumötu ma, ma ŋere Bɔkoꞌba ꞌbe.

18 Ɔdɔ kumu roma zö kinza koꞌde maŋgolɔꞌbɔ mo dë ti laŋga gɔmo. Yërï ame ga kumu zö mï karama naga nime ne kinza kola ꞌbu mo ga dë köꞌdö ŋbö bi këzë dɔmo.

19 Rɔ gɔ kɔɔ pili dɔndende ꞌba nyönyu ma kumuke di mï nyaka oꞌdeke kako mï rö ma ꞌba Bɔkoꞌba.

Kinza kuꞌdï kole banya ala kole kamölö dë ti mba ꞌba ma mo.

Ndose ꞌBa Bɔkoꞌba Zi Yisarele

20 Oŋgɔke, ti moja malayika ma dɔgba ziye kɔmɔye tokɔkɔ ye ŋbö koꞌde ye mï gɔ bi ma mileŋo ꞌdeni ziye. 21 Ojeke mbili ye kuwöke dɔ bo. Kinza kamoke dë dɔ bo römöyï ma na moja bo kari ti möyï ma. Kina mï bo inza këyï rɔ bɔtɔ ame kamo dɔ bo ne. 22 Ne ɔdɔ kiya te kuwöke dɔ bo koꞌdɔke wa ma mose naga, ma na ti moꞌdɔ ya gɔye ti bɔ ya ꞌbe ga pili. 23 Bo na ti kösö dɔgba ziye koꞌde ye mï dɔyayi ꞌba Amora ni ti ꞌba Ete ti ꞌba Pereze ti ꞌba Kanana ti ꞌba Iwa gbï ti ꞌba Yebusa. Ti mona lïjë ꞌdoyi yaga. 24 Tine kpe kinza kolɔdɔke dë bërï kulömuke kpeye zi akoro ꞌbënnï ga. Kina kinza kindaꞌbake mötu koꞌdɔ ꞌbënnï ga dë gbï. Tine icacake dɔmo kitikɔke mï toto koro ꞌbënnï mo ga yaga.

25 Ma ŋere Bɔkoꞌba ꞌbe na ŋge kumötuke. Kina yëyï ma ti këdï ŋgï ziye dɔ akonyo ni ti mini. Ti mogba rɔkɔꞌɔ yaga di mï löŋgö ye. 26 Kina ꞌja ma kɔtɔ mɔtɔ te di mï löŋgö ye ti yërï ꞌbe ga roma inza kolɔdɔ di rɔmo ala kɔrɔ rɔ kɔtɔ. Ti miꞌdi gɔ loma ꞌbe ga kɔwɔ. 27 Ti modɔ tikere mïnnï lïjë bɔ kiteri ya tiye naga nima. Ti mïlïkö dönnï yaga rɔ gɔ rönnï. Ti miꞌdi lïjë kuyï kpënnï kiriŋa yaga di ziye. 28 Ti moja makalïgbögbö ma dɔgba kɔmɔye mï Iwa naga nima ti Kanana ꞌbënï pili ti Ete mo ga ꞌdɔ koga lïjë yaga di kɔri ziye. 29 Tine minza moga lïjë ŋgï yaga mï kɔmɔ kɔɔ kɔtɔ römöyï kinza dɔyayi nima kari koloma ra rɔ yï mökö kuruku köyö koso yïmo ziye. 30 Tine ti moga lïjë yaga mbowambowa ziye ŋbö karake titi kɔꞌbɔke tindaꞌba dɔyayi nima pili.

31 Ti miꞌdi kpa dɔ maga ꞌba yayi ꞌbe këdï ŋbö kebe kpa Yöpö Kasi kala kpa mini löbu koga rɔ yï mökö kudö te kala kpa yöpö Epurate. Ti miꞌdi közï kakpa ziye dönnï lïjë bilaka ꞌba mï dɔyayi mo naga nima pili. Kina ti kogake lïjë ŋgï yaga mï tari ꞌbe nima. 32 Kinza koꞌdɔke lömu dë tïnnï ala ti akoro ꞌbënnï mɔtɔ ga. 33 Kinza kiꞌdike lïjë bilaka naga nima dë koloma ga mï dɔyayi ꞌbe. Ɔdɔ kolake lïjë ti kiꞌdi ye koꞌdɔke lende kënyë zö ma ŋere Bɔkoꞌba. Ɔdɔ kebe kulömuke kpeye zi akoro ꞌbënnï ga ti këdï rɔ laŋba ma löbu ziye.”

24

Ndose ꞌBa Köꞌdu Kiꞌdi

1 Ŋere Bɔkoꞌba iya zi Musa te, “Nï Musa kpe ti Arona ti Nadaba ti Abïwu ti löbu ꞌba Yisarele ma kuluku kɔtɔ kɔdɔ dɔmo ꞌbutë rïyö mɔtɔ ga, akoke zö dɔ döku tɔrɔ bine. Lïjë ama ga kumötu ꞌbënnï ŋbö rɔ ma kɔwɔ yayi. 2 Tine nï Musa na ŋge kɔtɔ gɔ kese ŋgɔsi zö. Kina kinza bɔtɔ mɔtɔ këkï dë kako tïyï tɔrɔ bine.”

3 Kina ɔdɔ Musa kileki kari kiya lende naga nime zïnnï Yisarele tine lïjë pili utï ŋgï gɔmo, iya te, “Wa ame ga pili ŋere Bɔkoꞌba kose ne ti doꞌdɔ ŋgï.” 4 Kina Musa kugu wa ame ga pili ŋere Bɔkoꞌba kiya ne ŋgï bërï.

Mɔlo mï dɔŋbɔ na bo kënyï ŋgï kari koꞌba bi ꞌba akumu ndï döku yayi. Bo ïdëyï dɔ döku ꞌbutë dɔmorïyö yayi kileme kpa gɔli ꞌba Yisarele mo tönë ga. 5 Kina bo koja kole yɔbi ŋgï kari koŋma akumu ma koꞌdo gbï ti ma koŋma ŋge rɔ bi koro mo zi Bɔkoꞌba. 6 Roma sa ma kumu mo nima Musa ogba mbowa mï gberi tine kɔsɔ mo bo ulï rɔ bi ꞌba akumu mo nima. 7 Kina bo kogba buku ꞌba lömu mo tönë bo kebe tïdëkï köꞌdu kiꞌdi mo ga zi bilaka naga nima kina lïjë pili kutï ŋgï kiya te, “Ti doꞌdɔ wa pili ame ga ŋere Bɔkoꞌba kose ne ŋgï. Kina ti duwö dɔmo gbï.”

8 Roma mo tönë Musa ogba kulï rönnï, kiya te, “Ame na rɔ roma ꞌba lömu ma bo Bɔkoꞌba koꞌdɔ ꞌdeni tiye kɔzɔ ame bo kiya bine ne.”

9 Kina Musa ni ti Arona ti Nadaba ti Abïwu ti löbu ꞌba Yisarele ma kuluku kɔtɔ kɔdɔ dɔmo ꞌbutë rïyö mo tönë ga kari ŋgï 10 koꞌja kïnë Bɔkoꞌba ꞌba Yisarele ti kömönnï. Bi ndï bo bërï ŋgï kɔzɔ olo ꞌdeni ti a mɔtɔ ga kɔzɔ kïnë kïlïꞌdï ꞌdöyï naga tara kese kɔzɔ mïtɔrɔ. 11 Tine Bɔkoꞌba oꞌdɔ ɔtɔ dë zi bilaka naga nima. Lïjë oꞌja kïnë Bɔkoꞌba lïjë koloma gba tonyo kpënnï.

Lere ꞌBa Köꞌdu Kiꞌdi

12 Bɔkoꞌba iya zi Musa te, “Ako zö tɔrɔ dɔ döku bine, koloma bine. Kina ti miꞌdi lere ꞌba ndose ma ti köꞌdu kiꞌdi ma dɔmo ŋgï zïyï, ame ma na mugu ꞌdeni zïnnï toꞌdɔ mo.”

13 Kina Musa ni kënyï ŋgï dɔmo lïjë ti Yësuwa bɔ gɔ bo. Kina Musa këkï ŋgï tari tɔrɔ dɔ döku koro ꞌba Bɔkoꞌba nima. 14 Bo iya zi löbu ꞌbënnï mo ga te, “Odake ze bine ŋbö dileki. Arona ni ti Uru na me tiye bine. Bɔtɔ ame këdï ti lende kako zïnnï.”

15 Kina ɔdɔ Musa këkï ꞌdeni dɔ döku koro ꞌba Sinayi mo nima tɔrɔ yayi tine na pɔli kutuꞌbö dɔmo ŋgï. 16 Rɔ löbu ꞌba Bɔkoꞌba oloma ŋgï dɔ döku yayi. Pɔli utuꞌbö dɔ döku nima ŋbö töꞌdö mo dɔ modɔɔkɔtɔ. Mï dɔ modɔmorïyö mo tine na Bɔkoꞌba kïdëkï Musa ŋgï di mï pɔli nima. 17 Ma di zïnnï Yisarele ma laki ꞌdë rɔ löbu ꞌba Bɔkoꞌba nima inda ŋgï kɔzɔ paꞌdo ma këdï kilaŋma naga tara dɔ döku tɔrɔ yayi. 18 Kina Musa këkï ŋgï kɔdɔ mï pɔli nima tɔrɔ dɔ döku yayi. Kina bo kari koꞌdɔ ŋgï yayi ŋbö töꞌdö dɔ ꞌbutë sowɔ, kpaki ti kada mo ti korɔndɔ ꞌbënï.

25

Kpa Közï Kiꞌdi ꞌBa Yisarele

(TD 35:4-9)

1 Ŋere Bɔkoꞌba ilende zi Musa iya te, 2 “Iya zi Yisarele, lïjë koꞌde kpa közï kiꞌdi zö. Wa ame ga pili lïjë koꞌde ne ogba kɔzɔ ame mɔtɔ mï bo koꞌdɔkɔ tiꞌdi mo tara. 3 Kpa közï kiꞌdi ame ꞌdɔ kogba di zïnnï ne na me ga, yamo ma köbököbö, sïtërï, ꞌbïlëŋï, 4 sunë kamölö ma kopiri ꞌdeni koꞌdɔ kïnë mo ga rɔ ma kese, ma ŋbɔwɔ ti ma kasi ti alato kirilewo, ti sunë banya, 5 ti kilaka kamölö ma kinyanyi ꞌdeni kasi liyi, ti kilaka ma kinyanyi ꞌdeni keŋme laka, ti ŋgërï kono, 6 ti ꞌbu ꞌba toyi mo, agbaꞌji ꞌba mï ꞌbu kondi rɔ gbï ti ꞌba akato kele, 7 gbëyï ma ŋbɔwɔ ti lele ma kele mɔtɔ ga ame ꞌdɔ kulölï rɔ nyama ꞌba bɔ akumu mo tönë gbï ti bɔŋgɔ ꞌba kpa dɔŋgoꞌdo bo.

8 Iꞌdi lïjë koꞌdɔ rö kilaka ma koro zö ma ŋere Bɔkoꞌba ꞌdɔ moloma mï löŋgö lïjë. 9 Rö nime ti jama ꞌba yïmo ga oꞌdɔ pili gɔ wa ame mëdï mileme zïyï ne.

Sandu ꞌBa Köꞌdu Kiꞌdi

(TD 37:1-9)

10 Iꞌdi lïjë koꞌdɔ sandu zö di mï ŋgërï kono. Gɔmo ma kakpa dɔkɔmɔ kolɔkɔ ꞌbutë dɔɔkɔtɔ. Töꞌbö mo dɔkɔmɔ kolɔkɔ modɔmorïyö. Kina ma kakpa kari tɔrɔ mo gbï tara. 11 Yïmo ma di mïyö ora ti yamo ma köbököbö ŋbö kala kebe gɔmo ma yaga. Kina gɔ kïyöru dɔ kpamo ti yamo ma köbököbö.

12 Oŋgo yamo köbököbö rɔ kano mo kutötï rɔ rïyörïyö gɔ ndïmo naga nima kpaki sowɔ rɔ bi ꞌba tombi mo timo.

13 Ŋgërï ꞌba tombi mo oꞌdɔ di mï kono kina ꞌdɔ komba rɔmo ti yamo ma köbököbö. 14 Kina ꞌdɔ kusu mï kano mo tönë ga gɔ kapa ndïmo ga ne. 15 Ŋgërï mo naga nime koloma ꞌbënnï ŋburu köꞌbö yïmo bɔtɔ kotɔ dë yaga. 16 Kina ꞌdɔ kiꞌdi lere rïyö mo tönë ga mugu köꞌdu kiꞌdi ma ꞌdeni dɔmo ne mï sandu nima.

17 Oꞌdɔ a dɔmo di mï yamo ma köbököbö. Gɔmo ma kakpa dɔkɔmɔ kolɔkɔ ꞌbutë dɔɔkɔtɔ. Kina ma köꞌbö mo dɔkɔmɔ kolɔkɔ modɔmorïyö. 18 Uku bikoro sasa rïyö ti kakala dɔmo di mï yamo ma köbököbö. 19 Ma kɔtɔ kebe kapa a ꞌba dɔmo ma kileki te mɔtɔ kebe kapa ma bine. Oꞌdɔ lïjë kambi kɔtɔ ti a dɔmo. 20 Sasa mo naga nima oꞌdɔ mɔtɔ kuyï kömönï kari dɔ lëpï nï tine koŋgɔ bi bërï. Oꞌdɔ dɔ a dɔmo tɔrɔ kakala lïjë kutuꞌbö sandu nima.

21 Iꞌdi lere rïyö mo tönë ga mï sandu yayi kutuꞌbö dɔmo teyi ti a dɔmo. 22 Kina ti mako mondɔsɔ tïyï mï löŋgö sasa naga nima miꞌdi köꞌdu kiꞌdi ma pili zïyï zi Yisarele.

Tarabiza ꞌBa Bɔkoꞌba

(TD 37:10-16)

23 Oꞌdɔ tarabiza zö di mï ŋgërï kono. Gɔ ma kakpa mo dɔkɔmɔ kolɔkɔ modɔmosowɔ. Gɔ ma köꞌbö mo dɔkɔmɔ kolɔkɔ muyï. Ma kakpa kari tɔrɔ mo dɔkɔmɔ kolɔkɔ modɔmorïyö. 24 Ora rɔmo ti yamo ma köbököbö kïyöru dɔ kpamo ti yamo ma köbököbö. 25 Dɔtara kpamo ma kɔꞌdɔ kari tɔrɔ oꞌdɔ koriya ti dɔkole közï ma zana nime. Kina ꞌdɔ kïyöru dɔ kpamo gbï ti yamo köbököbö.

26 Oꞌdɔ kano ꞌba ꞌdɔ tombi mo timo këdï di mï yamo köbököbö. Utötï kano mo naga nime gɔ ndïmo ga ma sowɔ naga nima. 27 Oꞌdɔ bi mo ga ŋgɔsi ŋgila dɔtara ꞌba kpamo tɔrɔ. 28 Oꞌdɔ ŋgërï ꞌba tombi mo di mï kono komba rɔmo teyi ti yamo köbököbö.

29 Oꞌdɔ gata mo ga ti kösu mo ti gberi mo ti lebe ꞌba todɔ layi mo. Wa naga nime pili oꞌdɔ di mï yamo ma köbököbö. 30 Kina maŋgolɔꞌbɔ koro köꞌbö ŋburu tiꞌdi mo zö dɔ tarabiza mo nime.

Akïdëyï Lamba

(TD 37:17-24)

31 Oꞌdɔ a ꞌba tïdëyï lamba di mï yamo ma köbököbö. Uku ndïmo ti dɔdɔrɔ mo rɔ tuku. Döwöru ma kiyada timo mo ga ti mbili ma këdï komo mo ga oꞌdɔ kambi kɔtɔ timo. 32 Kapa mo ga kpaki rïyö oꞌdɔ ti dɔŋgila rɔ motamota teyi. 33 Dɔŋgila ma konza mo naga nima këdï ti döwöru me rɔ motamota ti ma komo mo ga teyi. 34 Dɔdɔrɔ mo këdï ti döwöru sowɔ teyi ti ma komo mo ga. 35 Dɔŋgila ma konza mo naga nima këdï pili ti mbili ma komo kpa ŋgoriya mo ga. 36 Mbili mo ma komo nima ti dɔŋgila mo ga ti akïdëyï lamba mo nima kuku kambi kɔtɔ di mï yamo ma köbököbö.

37 Oꞌdɔ lamba modɔmorïyö dɔ akïdëyï mo nima ꞌdɔ lïjë kiyɔpɔ bi ma dɔgba nima. 38 Oꞌdɔ makara mo ti akunzö buruku mo di mï yamo köbököbö.

39 Kilɔ ꞌba yamo köbököbö ꞌbutë mota döömu na ꞌdɔ koꞌdɔ pili rɔ wa naga nime. 40 Oŋgɔ laka ꞌdɔ koꞌdɔ rönï kɔzɔ wa ame tönë mileme zïyï di dɔ döku bine ne.

26

Rö Koro

(TD 36:8-38)

1 Oꞌdɔ rö kilaka zö, yïmo ma mïyö di mï bɔŋgɔ ma kele kudöꞌbö ꞌbutë kuꞌjö di mï sunë kamölö ma kopiri ꞌdeni koꞌdɔ kïnë mo ga rɔ ma kese, ma ŋbɔwɔ ti ma kasi ti alato kirilewo. Ïyöru ti kïnë sasa tönë ga ti kakala dɔmo ne. 2 Oꞌdɔ bɔŋgɔ mo naga nima takpa mo ga këdï pili rɔ ma koriya dɔkɔmɔ kumögu ꞌbutë dɔmorïyö. Töꞌbö mo dɔkɔmɔ kumögu rïyö. 3 Ma muyï iyoso kpamo pili bi kɔtɔ rɔ mindalo. Kina ꞌdɔ koꞌdɔ kapa ma muyï mɔtɔ nima gbï tara. 4 Oꞌdɔ bɔŋgɔ kese rɔ kano teyi kora rɔ gɔ mindalo ꞌba dɔ kpamo ma yaga nima. 5 Oꞌdɔ rɔ ma dɔgba mo kuluku kɔtɔ. Kina ꞌdɔ koꞌdɔ mɔtɔ ga gbï kuluku kɔtɔ rɔ mindalo ma mï rïyö mo, tulölï mo timo. 6 Oꞌdɔ moŋgɔ kuluku kɔtɔ di mï yamo köbököbö tiyoso kpa ma dɔgba nima ti ma mï rïyö mo timo ꞌdɔ këdï rɔ akɔtɔ.

7 Oꞌdɔ gɔmo ma yaga di mï bɔŋgɔ kudöꞌbö ꞌbutë dɔɔkɔtɔ ma kuꞌjö di mï sunë banya. 8 Oꞌdɔ lïjë pili rɔ ma koriya. Takpa mo dɔkɔmɔ kumögu ꞌbutë dɔɔmota töꞌbö mo dɔkɔmɔ kumögu rïyö. 9 Uru kpa ma muyï kiyoso bi kɔtɔ rɔ mindalo. Kina ma modɔɔkɔtɔ ama uru kiyoso kpamo ꞌberi rɔ mindalo mɔtɔ. Kapa ma rɔ modɔɔkɔtɔ mo nima uköku yïmo teyi mï rïyö kebe kapa kpadörï mo. 10 Kapa ma rɔ mindalo ma yïꞌböwu mo nima oꞌdɔ kano rɔmo kuluku kɔtɔ. Kina ꞌdɔ koꞌdɔ kano gbï kuluku kɔtɔ rɔ mindalo mɔtɔ mo nima. 11 Oꞌdɔ moŋgɔ kuluku kɔtɔ di mï ꞌbïlëŋï tiyoso kpamo timo rɔ akɔtɔ. 12 Kɔsɔ kapa mo ma kola nima owe kileki kebe kapa mo ma yïkundö. 13 Kɔsɔ ma dɔkɔmɔ kolɔkɔ muyï mo naga nima oꞌdɔ kolɔkɔ kuru kapa mo ga toko gɔ kutuꞌbö dɔmo.

14 Oꞌdɔ akutuꞌbö dɔmo mɔtɔ ga gbï ꞌböwu rïyö teyi. Ma kɔtɔ di mï kilaka kamölö ame kinyanyi ꞌdeni rɔmo kasi liyi ne. Kina mɔtɔ rɔ kilaka ma kinyanyi ꞌdeni keŋme laka naga ꞌdɔ bo na këdï kebe gɔmo ma yaga.

15 Oꞌdɔ nzora ꞌba rö kilaka nime ma rɔ dɔdɔrɔ mo di mï ŋgërï kono. 16 Takpa mo ga këdï pili dɔkɔmɔ kumögu sowɔ. Ma köꞌbö mo dɔkɔmɔ kolɔkɔ modɔmorïyö. 17 Oꞌdɔ lösï rïyö ndïmo ga ꞌdɔ kïdëyï timo. Nzora naga nima pili rɔ gɔmo këdï ti lösï teyi.

18 Oꞌdɔ nzora ꞌbutë rïyö kapa mo ma kari dɔ roꞌɔ. 19 Kina oꞌdɔ akïdëyï mo ga ꞌbutë sowɔ tutötï mo timo di mï sïtërï. Nzora kɔtɔ këdï ti akïdëyï mo rïyö ndïmo. 20 Oꞌdɔ nzora ꞌbutë rïyö kapa mo ma kari dɔ tugbu. 21 Kina oꞌdɔ akïdëyï mo ga ꞌbutë sowɔ tïdëyï mo timo. Nzora kɔtɔ këdï ti akïdëyï mo rïyö ndïmo. 22 Yïkundö mo ame kileki te kapa dɔ tɔrɔ ne oꞌdɔ nzora teyi modɔɔkɔtɔ. 23 Kina gɔ dɔ kumu mo ga oꞌdɔ nzora rïyö teyi. 24 Nzora ꞌba gɔ dɔ kumu mo naga nima iyoso kpamo di bërï di zana mo kina gbï di dɔmo ma tɔrɔ. Nzora ma rïyö ꞌba toza mï dɔ kumu mo naga nime na koꞌdɔ tara. 25 Nzora modɔɔmota ti akïdëyï mo di mï sïtërï ꞌbutë döömu dɔɔkɔtɔ ndïmo ga pili rɔ rïyörïyö.

26 Oꞌdɔ moꞌba teyi ꞌbutë döömu di mï ŋgërï kono. Muyï kapa ma kɔtɔ, 27 muyï kapa ama, kina ma muyï mɔtɔ kebe yïkundö mo ame kileki te kapa dɔ tɔrɔ ne. 28 Moꞌba ma zana mo kisaki mɔlo di bine kuŋguŋgu ŋbö kala kapa mo ma ꞌdë.

29 Nzora mo naga nima omba yɔki mo ti yamo köbököbö koꞌdɔ kano yɔki mo tusu moꞌba mo ga kebe yïmo. Moꞌba mo ga omba yɔki mo gbï ti yamo ma köbököbö.

30 Rö kilaka nime zïyï toꞌdɔ mo gɔ kïnë mo ame mileme zïyï di dɔ döku tɔrɔ bine ne.

31 Oꞌdɔ bɔŋgɔ di mï sunë kamölö ma kopiri ꞌdeni koꞌdɔ kïnë mo ga rɔ ma kese, ma ŋbɔwɔ ti ma kasi ti alato kirilewo rɔ bɔŋgɔ kuröbö. Kina ꞌdɔ kïyöru rɔmo ti kïnë sasa naga tönë ti kakala dɔmo ne. 32 Owe dɔ lëꞌbërë sowɔ ma mï zana mo yayi komba rɔmo teyi ti yamo ma köbököbö. Iyoso kpamo ti moŋgɔ kutötï ndïmo bërï ti akïdëyï mo sowɔ di mï sïtërï. 33 Osi kpamo ma di tɔrɔ dɔ mindalo ꞌba moŋgɔ ma kiyija nima. Kina ꞌdɔ kutë sandu ꞌba lömu ma mo tönë gönyï mo ma kari yïkundö. Bɔŋgɔ kuröbö nima na koza bi ma koro timo di rɔ bi ma koro rɔ dɔ kiteli mo.

34 Sandu ꞌba lömu nima utuꞌbö dɔmo teyi ti a dɔmo tönë. 35 Kebe kɔmɔ bi koro rɔ dɔ kiteli mo nima ma kileki kapa yaga na ꞌdɔ kïdëyï tarabiza mo tönë teyi kapa mo ma kileki dɔ tugbu. A ꞌba tïdëyï lamba mo na kïdëyï te kapa kileki dɔ roꞌɔ.

36 Akpadörï mo oꞌdɔ rɔ bɔŋgɔ kuröbö di mï sunë kamölö ma kopiri ꞌdeni koꞌdɔ kïnë mo ga rɔ ma kese, ma ŋbɔwɔ ti ma kasi ti alato kirilewo kiyada kïyöru laka. 37 Bɔŋgɔ kuröbö ame oꞌdɔ lëꞌbërë muyï teyi di mï ŋgërï kono komba yamo köbököbö rɔmo kiyoso kpamo ti moŋgɔ yamo köbököbö. Oꞌdɔ akïdëyï mo muyï di mï ꞌbïlëŋï teyi.

27

Bi ꞌBa Akumu

(TD 38:1-7)

1 Oꞌdɔ bi ꞌba akumu di mï ŋgërï kono rɔ dɔ ꞌbaga kapa mo ga kpaki rɔ ma koriya dɔkɔmɔ kumögu rïyö. Tine takpa mo ma kari tɔrɔ këdï dɔkɔmɔ kumögu kɔtɔ. 2 Oꞌdɔ dɔ dɔ kumu mo ga kpaki sowɔ rɔ ma kapa kɔzɔ biti. Oꞌba kambi kɔtɔ timo kora rɔmo ti ꞌbïlëŋï.

3 Oꞌdɔ akunzö buruku mo ti körë ti lebe ti jakira ꞌba tuyï gɔ yida mo timo ti gata ꞌba tombi paꞌdo mo. Jama naga nime pili oꞌdɔ di mï ꞌbïlëŋï.

4 Oꞌdɔ kayikayi kɔmɔ ŋgurögbö di mï ꞌbïlëŋï ti kano ꞌba tombi mo timo sowɔ teyi. 5 Kayikayi mo nima usu kebe bïcï dɔmo ma kɔꞌdɔ mo tönë ŋbö kömö zana mo.

6 Oꞌdɔ ŋgërï kombi mo ga di mï kono komba ꞌbïlëŋï rɔmo. 7 Kina ꞌdɔ kusu mï kano mo tönë ga rɔ dɔ kumu sowɔ ꞌba bi ꞌba akumu mo nima yayi ne, ꞌdɔ tombi mo timo.

8 Oꞌdɔ bi ꞌba akumu nime di mï ŋgërï kola yïmo rɔ gböŋö di mï zana mo kɔzɔ ame tönë mileme zïyï di dɔ döku bine ne.

Kali ꞌBa Rɔ Rö Koro

(TD 38:9-20)

9 Tine ꞌba rö ma mo tönë oꞌdɔ kali ꞌba rɔmo di mï bɔŋgɔ rɔ bɔŋgɔ kuröbö ma kele. Kapa mo ma kari dɔ roꞌɔ oꞌdɔ këdï dɔkɔmɔ kumögu ꞌbutë sowɔ dɔmosowɔ. 10 Kïkëtï gɔmo ti dɔdɔrɔ ꞌbïlëŋï ꞌbutë rïyö ti akïdëyï mo ga gbï ꞌbutë rïyö ndïmo. Moŋgɔ mo ga ti bi kïyöru mo koꞌdɔ di mï sïtërï. 11 Kapa mo ma kari te dɔ tugbu ꞌdë këdï gbï tara. 12 Kapa mo ma kileki te dɔ tɔrɔ këdï dɔkɔmɔ kumögu ꞌbutë rïyö dɔmorïyö ti dɔdɔrɔ mo ga ꞌbutë gbï ti akïdëyï mo ga. 13 Kapa mo ame kileki te yïbï ti kpadörï mo teyi ne këdï gbï tara dɔkɔmɔ kumögu ꞌbutë rïyö dɔmorïyö. 14-15 Kapa kpadörï mo naga nima kpaki rïyö këdï dɔkɔmɔ kumögu modɔmorïyö ti dɔdɔrɔ mota ti akïdëyï mo ga.

16 Akpadörï mo oꞌdɔ gɔ ma kakpa mo dɔkɔmɔ kumögu modɔɔmota di mï sunë kamölö ma kopiri ꞌdeni koꞌdɔ kïnë mo ga rɔ ma kese, ma ŋbɔwɔ ti ma kasi ti alato kirilewo kïyöru rɔmo kumöru. Kïkëtï gɔmo ti dɔdɔrɔ sowɔ ti akïdëyï mo ga teyi.

17 Dɔdɔrɔ ꞌba kali mo ga ame kiyija toko ne ïyöru rɔmo pili ti sïtërï. Moŋgɔ mo ga këdï di mï sïtërï tine akïdëyï mo ga na di mï ꞌbïlëŋï. 18 Gɔ ma kakpa mo këdï dɔkɔmɔ kumögu ꞌbutë sowɔ dɔmosowɔ. Töꞌbö mo këdï dɔkɔmɔ kumögu ꞌbutë rïyö dɔmorïyö. Ma kakpa kari tɔrɔ mo këdï dɔkɔmɔ kumögu rïyö. Bɔŋgɔ kuröbö nime koꞌdɔ di mï bɔŋgɔ ma kele tine akïdëyï mo ga na di mï ꞌbïlëŋï. 19 Jama ꞌba ndɔbɔ timo mï rö nime ti akutötï mo ga ti ꞌba kali ꞌba rɔmo ga këdï di mï ꞌbïlëŋï.

ꞌBu ꞌBa Mï Lamba

20 Ose zïnnï Yisarele lïjë koꞌde ꞌbu ma laka zïyï ꞌdɔ koyi nduwë rɔ kɔmɔ lëndö ɔdɔ bi kölu ꞌdeni. 21 Arona ni ti kole abo ga kïdëyï lamba nime mï rö ma yayi kebe kɔmɔ bɔŋgɔ kuröbö mo tönë ma yaga kɔmɔ sandu ꞌba lömu. Lamba nima köꞌbö ŋburu rɔ töbö tara kɔmɔ ma di mï rö ma yayi këzë dɔmo tayi. Köꞌdu kiꞌdi nime Yisarele köꞌbö nduwë toro mo toꞌdɔ mo te rɔ gɔ dɔ kupö nnï ga rɔ ŋburuŋburu.

28

Bɔ Akumu

(TD 39:1-7)

1 Ogba bɔ löndö yï Arona ni ti kole abo ga Nadaba ni ti Abïwu ti Elezara ti Itomara koza lïjë yaga di mï löŋgö Yisarele rɔ bɔ akumu toja laja zö ma ŋere Bɔkoꞌba.

2 Oꞌdɔ bɔŋgɔ ꞌba bɔ akumu zi Arona gɔ kiꞌdi bo koyo rɔ bo gɔmo gbï ti tele mo. 3 Ose bɔ miri ame ga pili miꞌdi akikali mo ꞌdeni teyi ne. Kina ꞌdɔ kiya zïnnï lïjë koꞌdɔ bɔŋgɔ rɔ Arona nime gɔ kulömu bo rɔ bɔ akumu toja laja zö mï ndɔbɔ ma nime. 4 Iya zïnnï gɔ lïjë koꞌdɔ bɔŋgɔ ꞌba kpa dɔŋgoꞌdo ti nyama mo ti bëbë ma löbu kakpa mo ti ma kolɔ rɔ kïyöru rɔmo kele ti yima ꞌba dɔ ti lapo mo ma ꞌdɔ bo koga gɔmo. Bɔŋgɔ ꞌba bɔ akumu nime koꞌdɔ zi bɔ löndö yï Arona ni ti kole abo ga gɔ lïjë këdï rɔ bɔ akumu toja laja zö. 5 Bɔ koꞌdɔ mo naga nima kogba sunë kamölö ma kopiri ꞌdeni koꞌdɔ kïnë mo ga rɔ ma kese, ma ŋbɔwɔ ti ma kasi ti alato kirilewo ti yamo köbököbö.

Nyama

6 Oꞌdɔ nyama mo di mï sunë kamölö ma kopiri ꞌdeni koꞌdɔ kïnë mo ga rɔ ma kese, ma ŋbɔwɔ ti ma kasi ti alato kirilewo kïyöru rɔmo laka. 7 Kabi rïyö ꞌba dɔkɔnyɔ mo ga ma ꞌdɔ kosi kpamo timo bërï kuru kpamo. 8 Gasi ma kele kuꞌjö di mï kïnë kɔtɔ mo nima gbï kiyoso kpamo yɔki nyama mo ꞌdɔ kambi kɔtɔ timo.

9 Ogba lele ma ŋbɔwɔ ne rïyö koꞌde bɔ miri koga möyï kole ꞌba Yakoba ga rɔmo, 10 rɔ ma kiyija gɔ töyö mo ga, modɔɔkɔtɔ rɔ ama kina gbï modɔɔkɔtɔ rɔ mɔtɔ. 11 Oꞌde bɔ miri koga möyï kole ꞌba Yakoba ga rɔ lele naga nime koꞌbaꞌba ti yamo köbököbö. 12 Kina ꞌdɔ kuru rɔ kapa kabi ꞌba dɔkɔnyɔ mo naga nima kpa nyama ne gɔ kileme kpa gɔli ꞌbutë dɔmorïyö ꞌba Yisarele gɔ Arona kombi möyï lïjë dɔkɔnyɔ bo ꞌdɔ dɔma ma ŋere Bɔkoꞌba köꞌbö ŋburu gönnï kinza kudölu lïjë bilaka ma ga ra.

13 Oꞌdɔ yamo köbököbö rɔmo 14 kosi kpa nyɔri rɔmo kopi kɔzɔ gaꞌda naga tara.

Bɔŋgɔ ꞌBa Kpa Dɔŋgoꞌdo

(TD 39:8-21)

15 Oꞌdɔ bɔŋgɔ ꞌba kpa dɔŋgoꞌdo zi bɔ dɔ bɔ akumu rɔ akileme akoꞌdɔkɔ ꞌba Bɔkoꞌba. Kïnë mo këdï gbï di mï a kɔtɔ nima koꞌdɔ rɔ nyama ne gbï kpaki ti tïyöru mo ga. 16 Gɔmo këdï rɔ ma köꞌbö rɔ ma koriya dɔkɔmɔ kolɔkɔ rïyö rɔ dɔ ꞌbaga gɔ kuköku mïnï rïyö.

17 Döku ndögö kitigɔ kulöwu naga ulölï rɔ mindalo sowɔ dɔ kpamo. Mindalo ma dɔgba mo iꞌdi mboro ni ti ma kïnë dɔŋɔte ti ma kese teyi. 18 Mindalo ma mï rïyö mo iꞌdi ma kïnë biliwa ti ma rɔ yëwë ti ma kilindekilinde teyi. 19 Mindalo ma mï mota mo iꞌdi ma kese tïyötïyö ti ma kumöru ti ma liyi teyi. 20 Mindalo ma mï sowɔ mo iꞌdi ma kïdïdï ti ma kïnë wölïwölï ti ma kïnë kïlïꞌdï ꞌdöyï teyi. Koꞌbaꞌba pili ti yamo köbököbö. 21 Lele ꞌbutë dɔmorïyö naga nime pili rɔ gɔmo rɔ kɔtɔkɔtɔ koga möyï kole ꞌbutë dɔmorïyö ꞌba Yakoba ga rɔmo ꞌdɔ kileme kpa gɔli ꞌba Yisarele.

22 Bɔŋgɔ ꞌba kpa dɔŋgoꞌdo mo nima oꞌdɔ nyɔri yamo köbököbö rɔmo kɔzɔ gaꞌda naga tara. 23 Oꞌdɔ magbaya rïyö kuru dɔ kpamo ma tɔrɔ nima, 24 ꞌdɔ kosi kpa nyɔri rïyö mo tönë ga rɔmo. 25 Kpamo ma kapa mɔtɔ osi rɔ yamo köbököbö mo tönë ga. Osi rɔ ma kileki te dɔ kapa mo ma kɔmɔ dɔkɔnyɔ kabi ꞌba nyama mo nima. 26 Oꞌdɔ magbaya yamo köbököbö mɔtɔ ga gbï kuru kpa dɔgali bɔŋgɔ ꞌba dɔŋgoꞌdo mo tönë ŋgɔsi kpa nyama ma kapa bërï kebe mïyö. 27 Oꞌdɔ magbaya mɔtɔ ga gbï ꞌböwu rïyö kuru kpa kabi ꞌba dɔkɔnyɔ nyama mo nima ŋgɔsi kpa dɔmoso mo tine mbowa tɔrɔ bi dɔ gasi kuꞌjö kele mo tönë. 28 Magbaya ꞌba kpa bɔŋgɔ ꞌba dɔŋgoꞌdo mo tönë osi kpamo rɔ ꞌba nyama ti kabi kese ꞌdɔ ma ꞌba dɔŋgoꞌdo mo nima këdï kebe dɔ gasi mo, kinza koloma ra rɔ ma kuŋgölö.

29 Ɔdɔ Arona këdï kɔdɔ kari mï bi ma koro mo nima bo kolɔ bɔŋgɔ ꞌba kpa dɔŋgoꞌdo mo nima ti möyï kpa gɔli ꞌba Yisarele mo tönë ga rɔmo ne. Römöyï ꞌdɔ ma ŋere Bɔkoꞌba möꞌbö nduwë kinza dɔma kudölu lïjë bilaka ma ga ra. 30 Döku ꞌjɔ lɔzɔ mo tönë ga kïdëkï rɔ Urïmu ni ti Tumïmï ne iꞌdi mï bɔŋgɔ ꞌba kpa dɔŋgoꞌdo mo nima ꞌdɔ Arona kombi ti bo ɔdɔ bo këdï kako zö mï bi koro ma rɔ akileme akoꞌdɔkɔ ma zïnnï Yisarele.

Bëbë

(TD 39:22-31)

31 Bëbë ma löbu mo nima na ꞌdɔ kusu titi gba bërï mï nyama mo yayi ame koꞌdɔ di mï sunë ma kese. 32 Tine kola bi gböŋö teyi ꞌba dɔ, kolo dɔtara kpamo kitigɔ kinza kirica. 33-34 Dɔ kpamo ma koŋgo kebe kapa mo ma bërï nima iyija ŋgoloŋgolo kese ti ma ŋbɔwɔ ti sunë kasi kujölu yïmo ti lalaŋa yamo köbököbö. 35 Ɔdɔ Arona këdï kari mï ndɔbɔ ꞌba akumu zö bo kolɔ bɔŋgɔ nime rɔ bo. Ɔdɔ bo këdï kako zö mï bi ma koro ma ala ɔdɔ bo këdï kɔdɔ yaga gɔ kuwö birɔ bo, lalaŋa këdï kozɔ. Kina inza kupö bo kpe.

36 Oꞌdɔ dökulë yamo köbököbö kugu rɔmo te, ‘Ulömu ꞌdeni zi Bɔkoꞌba.’ 37 Kina ꞌdɔ kudödu dɔ yima ma tönë kpa dɔ Arona ti kabi kese. 38 Arona kolɔ wa naga nime kpa dɔ bo ꞌdɔ ma ŋere Bɔkoꞌba mutï gɔ kpa közï kiꞌdi ame ga pili Yisarele këdï kiꞌdi zö ne. Ɔdɔ lïjë kɔcɔ ra pele zö di bi tiꞌdi mo ti mutï ŋgï dɔmo.

39 Uꞌjö bɔŋgɔ kolɔ rɔ zi Arona di mï alato kirilewo koꞌdɔ yima mo gbï di mï kïnë kɔtɔ mo nima kina ꞌdɔ koꞌdɔ lapo mo gbï teyi kiyada rɔmo kïyöru kele.

40 Oꞌdɔ bɔŋgɔ ma kolɔ rɔ ti lapo mo ga ti adɔ zi kole ꞌba Arona ga gɔ lïjë koyo rönnï gɔmo gbï ti tele mo.

41 Olɔ bɔŋgɔ nime rɔ löndö yï Arona ni lïjë ti kole abo ga. Kina ꞌdɔ kondi ꞌbu rönnï koꞌdɔ lïjë rɔ bɔ akumu toja laja zö.

42 Oꞌdɔ ridi zïnnï di bi kabi ŋbö kömö gɔ gölö bërï kinza atiti ꞌba rönnï ga kinda ra yaga. 43 Bɔŋgɔ naga nime Arona ni ti kole abo ga köꞌbö tolɔ mo ɔdɔ lïjë këdï kari mï rö ma mo tönë ala kese ŋgila bi ꞌba akumu toꞌdɔ mo mï bi koro mo nima. Römöyï kinza mupö lïjë ra gɔ tola atiti ꞌba rönnï ga kinda yaga. Köꞌdu kiꞌdi nime köꞌbö ŋburu tara zi Arona ni ti kole abo ga.

29

Tiꞌdi Bɔ Akumu

1 A ma ꞌdɔ koꞌdɔ tiꞌdi lïjë timo rɔ bɔ akumu zö na me. Ogba ŋgulö sa ame këdï gba kënyï ne ti moꞌde kamölö rïyö pili rɔ ame ga kinza bɔti mɔtɔ rɔmo ne. 2 Ogba ruzu ma kele tine kinza kiꞌdi laŋga dë gɔmo. Oꞌdɔ maŋgolɔꞌbɔ ti ꞌbu gɔmo. Kina ꞌdɔ koꞌdɔ mɔtɔ gbï kinza ꞌbu gɔmo. Tine mɔtɔ ga koꞌdɔ kɔzɔ lëmbërë naga tara kosa ꞌbu rɔmo. 3 Iꞌdi maŋgolɔꞌbɔ naga nime mï kee koto zö ɔdɔ këdï kumu ŋgulö mo tönë ti kamölö rïyö mo naga nima ꞌdeni.

4 Oꞌde Arona ni ti kole abo ga kako kpadörï ꞌba rö ma mo tönë. Kina ꞌdɔ kiya zïnnï lïjë kurögö rönnï yaga kɔpɔ. 5 Kina ꞌdɔ kolɔ bɔŋgɔ ꞌba bɔ akumu mo nima rɔ Arona, ma kolɔ rɔmo ti bëbë ma löbu mo tönë këdï kolɔ kebe mï nyama mo titi dɔgba ne. Kina ꞌdɔ kolɔ nyama mo dɔmo kiꞌdi gasi mo ti ꞌba dɔŋgoꞌdo mo gɔmo. 6 Iꞌdi yima mo tönë dɔ bo kudödu dökulë koro mo nima kugu ꞌdeni rɔmo te ‘Ulömu ꞌdeni zi Bɔkoꞌba’ ne dɔmo. 7 Kina ꞌdɔ kogba ꞌbu kondi mo tönë kodɔ dɔ bo kondi rɔ bo. 8 Kina ꞌdɔ koꞌde kole abo mo ga kolɔ bɔŋgɔ kolɔ rɔ rɔmo. 9 Lapo mo tönë ga oga ꞌbömbö lïjë kudödu adɔ dönnï. Tiꞌdi Arona ni ti kole abo ga zö rɔ bɔ akumu na ꞌdɔ koꞌdɔ te. Lïjë nime nduwë rɔ kupö nnï ga köꞌbö rɔ bɔ akumu zö toja laja ma.

10 Kina ꞌdɔ koꞌde ŋgulö sa mo tönë kako kpadörï ma yayi. Kina ꞌdɔ kiya zi Arona ni ti kole abo ga kiꞌdi közïnnï dɔmo. 11 Upö ŋgulö sa nima kɔmɔ ma yayi kpadörï ꞌba rö ma. 12 Ogba roma mo kusu dɔkole közïyï yïmo kosa dɔ biti ꞌba bi ꞌba akumu. Kina ꞌdɔ kodɔ kɔsɔ roma mo bërï bi ndïmo yayi. 13 Tine ogba ꞌbu mo ma kambi ame ga kora rönï kebe rɔ a ꞌba yïmo ga ne ti kapa luru mo ma laka ti dɔꞌjɔ mo ga kpaki rïyö ti ꞌbu mo ga rɔmo koŋma zö dɔ bi ꞌba akumu yayi. 14 Tine yida mo ga ti kilaka mo ti tokpe mo ga ari koŋma ŋbö yaga mökö di mï taya. Kina rɔ kpa közï kiꞌdi ꞌba tombi lende kënyë ꞌba bɔ akumu.

15 Ogba moꞌde kamölö ma kɔtɔ kiya zi Arona ni ti kole abo ga kiꞌdi közïnnï dɔmo. 16 Upö kogba roma mo kulï kapa bi ꞌba akumu nima kpaki sowɔ. 17 Ilele yïmo kurögö tokpe mo ga ti wato mo ga kodɔꞌbɔ pili bi kɔtɔ ti dɔmo ni ti kapa mɔtɔ mo ga. 18 Kina ꞌdɔ koŋma pili dɔ bi ꞌba akumu yayi rɔ akoŋma zö ma ŋere Bɔkoꞌba. Tato kele mo ti kïyëyï dökïꞌdï ma ŋgï.

19 Ogba moꞌde kamölö mɔtɔ mo nima kiya zi Arona ni ti kole abo ga kiꞌdi közïnnï dɔmo. 20 Upö kogba roma mo kosa monda mbili Arona ni ma kapa dörï lïjë ti kole abo ga. Ondi rɔ dɔkole ndïnnï ga ti dɔkole közïnnï ga ma löbu ma dɔ kapa dörï. Kɔsɔ roma mo nima ulï rɔ bi ꞌba akumu kebe dɔ kapa mo ga pili sowɔ. 21 Ogba kɔsɔ roma mo ame dɔ bi ꞌba akumu ne ti ꞌbu kondi rɔmo tönë kinzanza rɔ Arona kebe rɔ bɔŋgɔ ꞌbënnï ga pili lïjë ti kole abo ga. Kina ꞌdɔ kulömu bo pili ti kole abo ga ti bɔŋgɔ abo zö.

22 Bi kambi ꞌba kamölö mo nima umu yaga, giliti ma kambi mo nima ti ꞌbu ma kora rɔ a ꞌba yïmo ga ti kapa luru mo ma laka mo ti dɔꞌjɔ mo ga kpaki rïyö ti ꞌbu mo ga rɔmo ti wato mo ma kapa dörï. 23 Kina ꞌdɔ kogba dɔkomali maŋgolɔꞌbɔ mo tönë ga kiꞌdi ꞌdeni zö yayi ne di yïmo rɔ kɔtɔkɔtɔ. Ma koꞌdɔ ti ꞌbu gɔmo nima ogba kɔtɔ, ma kinza ꞌbu gɔmo mo nima ogba gbï kɔtɔ kina ma kɔzɔ lëmbërë mo tönë ogba gbï kɔtɔ. 24 Iꞌdi akonyo naga nime közï Arona ni ti kole abo ga, kina ꞌdɔ kiya zïnnï lïjë kulömu zö rɔ kpa közï kiꞌdi zö ma ŋere Bɔkoꞌba. 25 Kina ꞌdɔ kogba di közïnnï koŋma dɔ bi ꞌba akumu yayi kɔtɔ ti akoŋma mo tönë. Tato kele mo ïyëyï dökïꞌdï ma, ma ŋere Bɔkoꞌba ŋgï. 26 Ogba dɔŋgoꞌdo kamölö mo nima kulömu zö rɔ kpa közï kiꞌdi ma koro. Dɔŋgoꞌdo mo nime ma ꞌbëyï na.

27 Ɔdɔ këdï kiꞌdi bɔ akumu, oweli dɔŋgoꞌdo ti wato kamölö ma kulömu ꞌdeni zö rɔ kpa közï kiꞌdi ma koro mo tönë ꞌberi zi bɔ akumu. 28 Meri ma ame ꞌdɔ köꞌbö ŋburu kinza kuyï yïmo na me zïnnï lïjë bilaka ma ga Yisarele. Ɔdɔ lïjë kumu akumu dɔŋgoꞌdo mo ga ti wato mo ga ꞌba bɔ akumu mo na. Ame na rɔ kpa közï kiꞌdi ꞌbënnï ꞌba bilaka zö ma ŋere Bɔkoꞌba.

29 Bɔŋgɔ ꞌba Arona nime di pötö tölë abo kolɔlɔ ꞌjaa nduwë kiꞌdi zi kole abo ga. Zïnnï tusu mo ꞌjaa ɔdɔ kiꞌdi lïjë ꞌdeni rɔ bɔ akumu. 30 Kole ꞌba Arona mo ame kindaꞌba pötö bo rɔ bɔ akumu tari mï rö koro ma ꞌba ŋere Bɔkoꞌba toja laja zö mï bi koro ma mo nima ne kolɔ bɔŋgɔ nima titi ŋbö dɔ modɔmorïyö.

31 Ogba yida kamölö mo nima kumu rɔ Arona ni ti kole abo ga mï tiꞌdi lïjë rɔ bɔ akumu ne kiꞌdi kïlëꞌdï mï bi koro mo yayi. 32 Kina ꞌdɔ lïjë konyo di kpadörï mo bine ti kɔsɔ maŋgolɔꞌbɔ mo tönë ga mï kee yayi ne. 33 Lïjë konyo wa ma kumu rönnï tileŋo lïjë kɔpɔ rɔ bɔ akumu nima. Bɔ akumu ni na ŋge ꞌdɔ konyo römöyï bi ma koro mo na. 34 Ɔdɔ kɔsɔ yida mo ti maŋgolɔꞌbɔ mo ga kileke konyo rönnï dë kote kinza kola dë kpe köꞌdö ꞌdɔ konyo ꞌjaa ŋbɔ. Oŋma yaga römöyï a koro na.

35 Dölëtï ꞌba tiꞌdi wa rɔ bɔ akumu nime oꞌdɔ rɔ Arona ni ŋbö dɔ modɔmorïyö koꞌdɔ kɔzɔ ame mose zïyï ne. 36 Bi këzë ma dɔ kɔtɔ kiteli dë kinza ma kumu ŋgulö yïmo rɔ akumu. Römöyï ꞌdɔ kola lïjë gɔ lende kënyë ꞌbënnï ga. Kina gɔ kileŋo dɔ bi ꞌba akumu gbï timo yaga rɔ ma kɔpɔ. Ondi ꞌbu rɔ bi ꞌba akumu nima gɔ këdï yaga rɔ ma kɔpɔ. 37 Oto toꞌdɔ mo nduwë te ŋbö dɔ modɔmorïyö gɔ bi ꞌba akumu këdï ŋgï rɔ ma koro. Kina ɔtɔ ame kako kosa rɔmo ti këdï rɔ ma koro.

Toŋma Akumu

38 Ziye kpe dɔ kupö ame ga këdï kako ne, umuke kole kamölö ma kɔmɔ kɔɔ mo ga ꞌdeni kɔtɔ ne nduwë rɔ rïyörïyö zö rɔ kɔmɔ lëndö dɔ bi ꞌba akumu ma. 39 Kumu kɔtɔ rɔ mï dɔŋbɔ tine kɔtɔ rɔ mï dɔkɔpiyari. 40 Kamölö ma dɔgba mo oꞌde ti kilɔ kɔtɔ ꞌba ruzu ma kele kuturö ti ꞌbu kizaza rïyö. Odɔ kizaza layi rïyö bërï rɔ yëyï zi Bɔkoꞌba. 41 Kamölö mɔtɔ mo nima umu rɔ mï dɔkɔpiyari. Kina gɔ koꞌde wa naga nime gbï ŋgila mo zö ma ŋere Bɔkoꞌba. Tato kele mo ïyëyï dökïꞌdï ma, ma ŋere Bɔkoꞌba ŋgï.

42 Kina ꞌdɔ köꞌbö nduwë tara zi dɔ kupö ame ga këdï kako ne, akoŋma zö ma ŋere Bɔkoꞌba nime koꞌdɔ zö kpadörï ma nime. Di bina na ti mondɔsɔ ti bilaka ma ga milende tïyï. 43 Ti mondɔsɔ tïnnï lïjë bilaka ma ga Yisarele bina. Bi nzari ꞌba kɔmɔ ma ti koꞌdɔ bi nima ŋgï yaga rɔ ma koro.

44 Ti moꞌdɔ rö nima ti bi ꞌba akumu mo yaga rɔ ma koro. Kina ti moweli Arona ni ti kole abo ga zö rɔ bɔ akumu toja laja zö. 45 Ti moloma mï löŋgö lïjë Yisarele mëdï rɔ ŋere Bɔkoꞌba ꞌbënnï. 46 Kina lïjë ti kikali ma ŋgï rɔ ŋere Bɔkoꞌba ꞌbënnï ame koja lïjë yaga di Ezipeto ꞌdɔ moloma mï löŋgö lïjë. Ma na rɔ ŋere Bɔkoꞌba ꞌbënnï.

30

Bi Koŋma Akato Kele

(TD 37:25-28)

1 Oꞌdɔ bi ꞌba akumu toŋma akato kele dɔmo di mï ŋgërï kono 2 rɔ dɔ ꞌbaga rɔ ma koriya dɔkɔmɔ kolɔkɔ muyï. Takpa mo ma kari tɔrɔ këdï dɔkɔmɔ kolɔkɔ modɔmosowɔ. Gɔ dɔ kumu mo ga kpaki sowɔ oꞌdɔ rɔ ma kapa kɔzɔ biti kambi kɔtɔ timo. 3 Ora rɔmo pili kebe dɔmo ma di tɔrɔ ti biti mo ga ti yamo köbököbö. Kina gɔ kïyöru dɔ kpamo ga gbï ti yamo köbököbö.

4 Oꞌdɔ kano rïyö rɔmo di mï yamo köbököbö kebe kpa bïcï ma kïyöru mo nima kebe gɔ dɔ kapa mo ga kpaki rïyö tombi mo timo. 5 Oꞌdɔ ŋgërï kombi mo ga di mï kono komba rɔmo ti yamo köbököbö.

6 Ïdëyï bi ꞌba akumu ame yaga kebe kɔmɔ bɔŋgɔ kuröbö mo tönë kɔmɔ sandu ꞌba lömu yayi ne. Bi nima na ti mako mondɔsɔ tïyï teyi.

7 Rɔ gɔ dɔŋbɔ ꞌba kɔmɔ lëndö löbu nime pili Arona köꞌbö toŋma akato kele dɔ bi ꞌba akumu nime ɔdɔ bo këdï kako tileŋo lamba naga nime. 8 Kina gɔ bo koꞌdɔ gbï tara mï dɔkɔpiyari mo ga ɔdɔ bo këdï kiꞌdi paꞌdo dɔ lamba mo naga nime. Toŋma akato kele nime köꞌbö ŋburu tara rɔ kɔmɔ lëndö löbu nime kɔrɔ dë. 9 Kinza kebe koŋma kïnë agbaꞌji ame ma ŋere Bɔkoꞌba moꞌdɔkɔ dë ne dë dɔ bi ꞌba akumu nime. Kinza koŋma yida ma kumu rɔ kpa közï ala nyönyu mo ga dë gbï dɔmo. A mɔtɔ rɔ layi kinza kodɔ dë gbï dɔmo.

10 Arona kondi roma kamölö ma kumu gɔ tombi lende kënyë naga rɔ biti mo naga nime ŋge mï kɔtɔ mï kɔmɔ kɔɔ kɔtɔ. Kina ꞌdɔ köꞌbö toꞌdɔ mo nduwë te rɔ gɔ dɔ kupö ma këdï kako naga nime rɔ gɔ kɔmɔ kɔɔ löbu nime pili. Bi ꞌba akumu nime kulömu yaga mï kɔtɔ rɔ ma koro zö ma ŋere Bɔkoꞌba.”

Möyï Kugu

11 Ŋere Bɔkoꞌba iya zi Musa te, 12 “Ɔdɔ këddï kugu möyï Yisarele tïtëtë mo, iya zïnnï mɔtɔ kopi gɔ dïdï nï di zö ti yamo kinza koꞌde dɔ kututu dönï mï möyï kugu nime. 13 Bɔtɔ ame kɔꞌbɔ ꞌdeni ꞌdɔ kugu möyï mo ne kopi kɔzɔ ma kiteri mo nima gɔ ndögö mo ma kɔrɔ ꞌdeni dɔmo. Lïjë pili kopi rɔ kpa közï kiꞌdi zö ma ŋere Bɔkoꞌba. 14 Bilaka ame pili kïtëtë ꞌdeni mï möyï kugu nime kisaki di dɔ ma kɔmɔ kɔɔ mo ꞌbutë rïyö nduwë kala dɔgba kopi yamo nime zö. 15 Kinza kiꞌdi dë bɔ mɔri kopi kebe bɔ ma rɔ lisa tine lïjë pili kopi rɔ ma koriya.

16 Ogba yamo nime lïjë Yisarele këdï kopi ne koꞌdɔ ndɔbɔ ma timo mï rö ma bine. Awada nime ꞌba tutë gɔ dïdï nnï timo na. Kina ti miꞌdi lende mo ŋgï këdï dɔma zö tɔmɔ lïjë.”

Dölëtï ꞌBa Akurögö

17 Ŋere Bɔkoꞌba iya zi Musa te, 18 “Oꞌdɔ wörï ꞌbïlëŋï ti bi kïdëyï mo teyi gbï di mï ꞌbïlëŋï. Utë mï löŋgö rö ma nima ma ti bi ꞌba akumu. Kina gɔ kunö mini yïmo. 19 Arona ni ti kole abo ga kurögö közïnnï ti ndïnnï ti mini mo nime 20 ɔdɔ lïjë këdï koꞌdɔ tɔdɔ tari mï rö ma ala ŋgila bi ꞌba akumu mo toŋma kpa közï kiꞌdi mo ga zö. 21 Lïjë kurögö közïnnï ti ndïnnï kinza mupö lïjë ra. Köꞌdu kiꞌdi nime lïjë kindaꞌba nduwë koro köꞌbö rɔ ŋburuŋburu rɔ gɔ dɔ kupö nnï ga.”

ꞌBu Kondi

22 Ŋere Bɔkoꞌba iya zi Musa te, 23 “Ogba agbaꞌji kato kele naga nime koꞌdɔ ꞌbu kondi rɔ. Ogba a kïdëkï rɔ murï ne kilɔ modɔɔkɔtɔ, yɔkɔ ŋgërï kïdëkï rɔ girifa ne ma kato koŋmi mo kilɔ mota, matuŋburu kilɔ mota, 24 kono kilɔ modɔɔkɔtɔ kiyari gɔ ndögö mo ma kɔrɔ ꞌdeni dɔmo. Odɔ kizaza rïyö ꞌba ꞌbu ma kele gɔmo 25 koꞌdɔ ꞌbu kato kele rɔ a ꞌba tondi mo.

26 ꞌBu kondi mo nime na ꞌdɔ kondi rɔ rö ma, rɔ sandu ꞌba lömu, 27 rɔ tarabiza mo pili ti jama mo ga, rɔ akïdëyï lamba ni pili ti jama mo ga, rɔ bi ꞌba akumu ma ꞌba toŋma akato kele mo nima, 28 kina ma ꞌba toŋma yida mo nima gbï kpaki ti jama ma ꞌba bo ga, rɔ wörï kurögö közï mo tönë kpaki ti bi kïdëyï mo. 29 Ulömu kɔzɔ a nime te zö kina ti lïjë këdï ŋgï pili rɔ ma koro. Kina bɔtɔ ala ɔtɔ ame kako kosa rɔmo ti toro mo koꞌbe ŋgï. 30 Kina ondi ꞌbu mo nime gbï rɔ Arona ni ti kole abo ga ꞌdɔ lïjë këdï rɔ bɔ akumu zö mï ndɔbɔ ma.

31 Iya zïnnï lïjë Yisarele, ‘ꞌBu kondi koro ma nime köꞌbö nduwë toꞌdɔ mo tara mï ndɔbɔ ma rɔ ŋburuŋburu. 32 Tine kinza kinzanzake dë rɔ bilaka ma sari. Kina kinza nï mɔtɔ kotɔtɔ dɔ amo naga nime dë gbï koꞌdɔ ꞌbëyï zïyï tara. ꞌBu koro na. Kina iꞌdike köꞌbö rɔ ma koro. 33 Bɔtɔ ame koꞌdɔ kïnë mo ala kosa rɔ bɔtɔ ame kinza rɔ bɔ akumu ne bo inza kpe rɔ bilaka ma.’ ”

Akato Kele

34 Ŋere Bɔkoꞌba iya zi Musa te, “Ogba dɔkomali agbaꞌji kato kele naga nime pili rɔ gɔmo rɔ ma koriya, tagi ꞌba lɔkpɔ, yɔkɔ kïlïꞌdï, akïlërï ti ꞌboŋa ma kato kele naga, 35 koꞌdɔ akato kele kɔzɔ riya. Odɔ tikɔꞌdɔ gɔmo ꞌdɔ köꞌbö rɔ ma laka rɔ ma koro. 36 Uꞌbë mɔtɔ yaga rɔ ruzu kari timo kinzanza mï rö ma yayi kɔmɔ sandu ꞌba lömu mo nima. Bi nima na ti mako mondɔsɔ tïyï teyi. Akato kele nime këdï rɔ a koro ziye.

37 Kinza koꞌdɔke agbaꞌji mɔtɔ dë ziye kɔzɔ a nime te. Iꞌdike ŋge këdï rɔ a ma koro ame kulömu ꞌdeni zö ne. 38 Bɔtɔ ame koꞌdɔ kïnë mo zi bo ala rɔ riya bo inza kpe rɔ bilaka ma.”

31

Bɔ Miri

(TD 35:30–36:1)

1 Ŋere Bɔkoꞌba iya zi Musa te, 2 “Moza Bezalele kole ꞌba Urï kole ꞌba kole ꞌba Uru ꞌdeni di mï kupö eꞌbe Yuda. 3 Miꞌdi Nyï Kɔtɔ Laka ma ꞌdeni lɔ mï bo. Miꞌdi akikali ti miri ꞌba toꞌdɔ wa pili ꞌdeni zi bo, 4 tose wa rɔ miri toꞌdɔ mo di mï yamo köbököbö ni ti sïtërï gbï ti ꞌbïlëŋï 5 kina mɔtɔ gbï toga lele ti tose ŋgërï ni pili rɔ gɔ ndɔbɔ ꞌba közï. 6 Moza Oliba kole ꞌba Asamaka di mï kupö eꞌbe Dana ꞌdeni ꞌdɔ këdï rɔ bɔ gɔ Bezalele toꞌdɔ ndɔbɔ nime ti bo. Kina miꞌdi akikali mo ti tigɔ ꞌdeni gbï zi bɔ miri mɔtɔ naga nima ꞌdɔ lïjë koꞌdɔ wa ma tönë ga pili mose gɔmo zïyï tiya mo zïnnï ꞌdɔ toꞌdɔ mo ne, 7 rö kilaka ma nime ti sandu mo ti a dɔmo ti jama mo ga pili, 8 ti tarabiza mo ti jama mo ga pili, ti akïdëyï lamba mo tönë di mï yamo köbököbö ne ti jama mo ga pili, ti bi ꞌba akumu ma ꞌba toŋma akato kele mo tönë 9 gbï ti ma ꞌba toŋma yida ꞌba akumu mo dɔmo nima kpaki ti jama mo ga pili, ti wörï ꞌba turögö közï mo tönë ti bi ꞌba tïdëyï mo, 10 ti bɔŋgɔ koro ꞌba rɔ bɔ akumu zi Arona ni ti kole abo ga zïnnï tolɔ mo ɔdɔ lïjë këdï kari toja laja ma, 11 ti ꞌbu kondi mo tönë ti agbaꞌji kato kele mo tönë gbï mï gɔ bi ma koro mo ne. Wa naga nime toꞌdɔ mo këdï pili kɔzɔ ma tönë miya zïyï ne.”

Kada ꞌBa Rɔ Kindawo

12 Bɔkoꞌba ose zi Musa 13 gɔ bo kiya zi Yisarele te, “Oroke kada ꞌba rɔ kindawo ma. Römöyï na rɔ akileme mï löŋgö ye tö ma ŋere Bɔkoꞌba nduwë mï kada ma këdï kako naga nime ꞌdë gɔ kinda ŋgï omba moza ye ꞌdeni rɔ ꞌbama ga. 14 Ziye toro kada ꞌba rɔ kindawo römöyï kada ma koro kɔtɔ laka ma na. Bɔtɔ ame koro dë kebe koꞌdɔ ndɔbɔ mï kada nime ne kupö ŋgï yaga. 15 Töꞌdö ëdï ꞌdo zïyï dɔ modɔɔkɔtɔ toꞌdɔ ndɔbɔ yïmo. Tine töꞌdö ma rɔ dɔ modɔmorïyö mo nima ꞌba rɔ kindawo na ŋge, ulömu ꞌdeni zö. Bɔtɔ ame kosa ndɔbɔ közï bo mï kada nime kupö yaga.

16 Kpe Yisarele indaꞌbake lende ꞌba kada nime rɔ akileme ꞌba lömu ma, ma ŋere Bɔkoꞌba. 17 Akileme ma ŋburuŋburu na mï löŋgö ze tiye kpe Yisarele. Römöyï ma ŋere Bɔkoꞌba moꞌba mïtɔrɔ ni ti dɔyayi ꞌdeni pili mï töꞌdö dɔ modɔɔkɔtɔ. Tine mï töꞌdö ma rɔ dɔ modɔmorïyö mo mɔrɔ ndɔbɔ pili ꞌdeni mindawo rɔma.”

18 Kina ɔdɔ Bɔkoꞌba kote tilende ꞌdeni ti Musa di dɔ döku Sinayi yayi na bo kiꞌdi lere rïyö ꞌba köꞌdu kiꞌdi mo tönë ga bo kugu ꞌdeni ti közï bo ne ŋgï zi Musa.

32

Akoro Sa

1 Tine ɔdɔ Yisarele naga nima lïjë koŋgɔ ꞌdeni Musa kigabi ŋgï dɔ döku bitɔ tɔ ne ga yayi kileki dë kpe welo tine, na lïjë kotɔtɔ rönnï ŋgï kari zi Arona kiya te, “Ako koꞌdɔ akoro zize ꞌdɔ kokɔkɔ ze. Musa bɔ koꞌde ze yaga di mï Ezipeto mo nime dikali abo dë waꞌdi na kömö ꞌdeni zi bo di bitɔ yayi.”

2 Arona ileki zïnnï te, “Ari kotɔtɔke yamo köbököbö di mbili ꞌja ꞌbe ga ti yïtötï ꞌbe ga ti kole ꞌbe ga koꞌdeke kako zö dayi.”

3 Kina lïjë pili kari kotɔtɔ ambili ŋgï koꞌde kako zi Arona. 4 Kina bo kogba a tönë ga ŋgï koꞌdɔ rɔ akoro zïnnï. Bo uku kɔzɔ kïnë kole sa naga nima tara. Kina lïjë kebe nati tiya mo rɔ gɔ rönnï tëgë, “Yisarele, mïtɔrɔ ꞌbe mo tönë koꞌde ye yaga di mï Ezipeto ne bo na me.”

5 Tine ɔdɔ Arona koŋgɔ ꞌdeni tara bo oꞌba bi ꞌba akumu kebe kɔmɔ a nima yayi. Na bo kuwöwö zïnnï te, “Tïlëndö, karama ma löbu ëdï bine zi ŋere Bɔkoꞌba.”

6 Kina ŋgï mɔlo mï bi këzë mo nima na bilaka naga nime koꞌde akoŋma ŋgï kako gbï ti akumu. Kina lïjë koloma ŋgï nati rɔ tonyo kpënnï tuwë mo. Tine ari kuyï rönï za ꞌböwu ŋgï yaga di dɔmo rɔ lende yawa.

7 Bɔkoꞌba iya zi Musa te, “Ëkï kileki kari bërï. Bilaka ꞌbï tönë ga koꞌde lïjë kako yaga di mï Ezipeto ne dönnï ele dë kpe. 8 Lïjë ebe ꞌdeni ŋgï kuyï kpënnï yaga welo di zö lïjë koꞌdɔ akoro zïnnï kuku kɔzɔ kïnë kole sa naga nima tara. Kina me lïjë këdï ꞌdeni rɔ tumötu mo lïjë kumu roma teyi. Lïjë ebe ꞌdeni bi tiya mo te, ‘Yisarele, mïtɔrɔ ꞌbe mo tönë koꞌde ye yaga di mï Ezipeto ne bo na me.’ ”

9 Bɔkoꞌba iya zi Musa te, “Bilaka naga nima mikali lende ꞌbënnï ꞌdeni. Lïjë ŋgï rɔ a dɔ kitigɔ tɔ ne ga. 10 Kina me nï, kinza koꞌdɔ kpërï dë kpe zö. Ola lïjë zö gɔ mileme wa zïnnï mote dönnï yaga. Kina ti miꞌdi yi ŋgï kara rɔ kpa dɔꞌbe ma kinza kiya.”

11 Tine Musa ebe tomaꞌjo rɔ bo zi ŋere Bɔkoꞌba abo, iya te, “Yö ŋere Bɔkoꞌba, iꞌdi mïyï ŋgï kata kulöwö te gɔ waꞌdi rönnï lïjë bilaka ꞌbï naga nime kɔmɔ lïjë ꞌdeni ti tigɔ ꞌbï koja lïjë yaga di mï Ezipeto ne? 12 Gɔ waꞌdi na ꞌdɔ kiꞌdi Ezipeto kebe ꞌböwu togora gönnï kiya te oꞌde lïjë ka tote dönnï yï mökö kɔmɔ döku bine? Iꞌdi mïyï tɔ kpe këyï rönnï. Kinza koꞌde dɔ kote dë dönnï lïjë bilaka ꞌbï ga. 13 Lömu ꞌbï ma tönë koꞌdɔ ti bɔ laja ꞌbï ga Abarayama ni ti Yisika ti Yakoba ne, omeri gɔmo te. Lömu ꞌbï ma tönë koꞌdɔ ꞌdeni zïnnï ꞌdɔ kiꞌdi kupö lïjë kara kɔzɔ këlu ꞌba mïtɔrɔ ne, omeri gɔmo te. Kina gbï lömu ꞌbï ma tönë koꞌdɔ gɔ yayi nime tiꞌdi mo zi dɔ kupö lïjë ga rɔ ëꞌbënnï rɔ ŋburuŋburu ne, omeri gɔmo te.”

14 Kina Bɔkoꞌba kola a tönë ga bo komeri ꞌdɔ tote dɔ bilaka abo ga yaga timo ne ŋgï gbɔ.

Dɔ Kïlïkö ꞌBa Yisarele

15-16 Musa ënyï ꞌdeni këdï rɔ tëkï tako bërï di dɔ döku ti lere rïyö mo tönë ga Bɔkoꞌba kugu köꞌdu kiꞌdi abo ga ꞌdeni dɔmo ne. Bɔkoꞌba na koꞌdɔ lere nima kugu köꞌdu kiꞌdi abo ga dɔmo ti közï bo kebe kapa mo ga kpaki rïyö.

17 Yësuwa uwö birɔ dɔ kudu, na bo kiya zi Musa te, “Ya ëdï mï taya.”

18 Musa ileki zi bo te, “Birɔ ya inza tara. Römöyï udu dë kɔzɔ birɔ akaꞌda ala birɔ gɔ koga. Birɔ ŋgala ma këdï koba na za muwö ꞌbama.”

19 Kina ɔdɔ Musa ni kako kömö ꞌdeni ŋgɔsi ŋgila taya bo koꞌja kïnë kole sa nima ti ŋgala kusï tara tine na mï bo kata ŋgï bo kuꞌdu lere tönë ga ŋgï bërï kilaꞌba kitikɔ yaga ndï döku yayi. 20 Kina bo kako kogba kole sa ꞌbënnï mo tönë lïjë kuku ne ŋgï kuꞌdu dɔ paꞌdo kilaŋma yaga. Na bo kosono ŋgï kodɔ mï mini kiꞌdi kpa Yisarele naga nima kuwë.

21 Bo ititi Arona, iya te, “Waꞌdi na ya naga nime koꞌdɔ zïyï kiꞌdi yi kusu kpënnï mï lende kënyë löbu dɔ kiteli nime?”

22 Arona iya te, “Kinza kembe dë ka rɔ ꞌdïrï tö. Bilaka naga nime ndörö ꞌbënnï ma gɔ lende kënyë ikali ëꞌbï ꞌdeni gbï mɔlo. 23 Lïjë na kalo dɔma bine, kiya te, ‘Oꞌdɔ akoro zize gɔ kösö dɔgba zize. Musa bɔ koꞌde ze yaga di Ezipeto nime dikali abo dë waꞌdi na kömö ꞌdeni zi bo di bitɔ yayi.’ 24 Kina me mënyï miya zïnnï te, ‘Nï bɔ ame këddï ti ambili yamo köbököbö ogba yaga koꞌde kako.’ Kina ma lïjë koꞌde kako zö mogba muꞌdu mï paꞌdo na kɔdɔ ŋgï rɔ kole sa nima.”

25 Musa oŋgɔ Arona ola bilaka naga nima ꞌdeni dɔmo kaya kebe todɔ laŋa rönnï kɔmɔ bɔ ya ꞌbënnï ga. 26 Kina bo kɔrɔ ŋgï yaga kpa reki bo kuwöwö dɔ bo rɔ ma kembe kiya te, “Lïjë ame ga rɔ ꞌba Bɔkoꞌba ne kako bine.”

Kina kupö eꞌbe Lëwë ga kɔlɔ ŋgï kuru bo bërï. 27 Kina bo kiya zïnnï te, “Nï mɔtɔ ŋere Bɔkoꞌba ꞌba Yisarele iꞌdi köꞌdu mo ꞌdeni zïyï, indaꞌba mbele ꞌbï kisaki di kapa taya ma bine ŋbö kala ꞌdë, upö löndö yï, bɔ murë yï ti bɔ pɔri yï.”

28 Kina eꞌbe Lëwë naga nima pili koꞌdɔ ŋgï kɔzɔ ma Musa kiya zïnnï. Bilaka ma kupö mï kada nima ëdï pili kɔzɔ kuluku ꞌbutë bi modɔɔkɔtɔ (3000) tara. 29 Musa ileki zi eꞌbe Lëwë naga nima te, “Tɔne, ulömuke rɔye ꞌdeni rɔ bɔ akumu zi ŋere Bɔkoꞌba ti löpö nime kupöke kole ꞌbe ga ti löndö ye ga ne. Bɔkoꞌba oꞌdɔ yëyï ꞌdeni dɔye.”

30 Mï bi këzë ma di pötö mo na Musa kiya zi bilaka naga nima te, “Oꞌdɔke lende kënyë ma dɔ kiteli ꞌdeni. Mëdï mileki mari dɔ döku tɔrɔ zi ŋere Bɔkoꞌba. Mɔtɔga ti miꞌdi bo kola ye gɔ lende kënyë ꞌbe nime.”

31 Kina Musa kuyï dɔ bo kileki kari zi ŋere Bɔkoꞌba kiya te, “Bilaka tönë ga oꞌdɔ lende kënyë ma rɔ dɔ kiteli ꞌdeni. Lïjë uku akoro zïnnï di mï yamo köbököbö lïjë koloma rɔ tumötu mo. 32 Momaꞌjo rɔma zïyï ola lïjë gɔmo. Ne ɔdɔ kola lïjë dë kpe gɔ lende kënyë nime, möyï ma mo na kore gbɔ yaga di mï buku ꞌbï ame kugu möyï bilaka ꞌbï ga yïmo ne.”

33 Ŋere Bɔkoꞌba ileki dɔmo zi Musa te, “Lïjë bɔtɔ bɔ kirasi lende mo naga nima na ti more möyï nnï yaga di mï buku ma. 34 Ne ari kokɔkɔ lïjë koto bi mo tönë miya ne. Malayika ma ti koda bi di rɔye. Ne kada mo ti kömö ꞌdeni ame ꞌdɔ modɔ karama dönnï lïjë bilaka naga nima gɔ lende kënyë ꞌbënnï ga.”

35 Kina Bɔkoꞌba koja rɔkɔꞌɔ ŋgï dɔ Yisarele römöyï lïjë ebe kiꞌdi Arona koꞌdɔ akoro zïnnï di mï yamo köbököbö kɔzɔ kïnë kole sa naga tara.

33

Tënyï ꞌBa Yisarele Di Sinayi

1 Kina ŋere Bɔkoꞌba kilende zi Musa iya te, “Ënyï di bine tïnnï lïjë bilaka naga nima koꞌde lïjë di Ezipeto ne karike mï dɔyayi ma mulömu tiꞌdi mo ziye mo tönë, dɔyayi mo tönë mulömu tiꞌdi mo zi Abarayama zi Yisika zi Yakoba gbï zi dɔ kupö lïjë ga ne. 2 Ti moja malayika kari dɔgba kɔmɔye ꞌdɔ koga Kanana naga nima ti Amora ti Ete ti Pereze ti Iwa ti Yebusa mo ga pili yaga. 3 Ëddï karike nime mï yayi ma laka ame wï sa ni ti tagi kambi di teyi kɔzɔ sëgë. Tine minza mari tiye römöyï kpe rɔ bilaka dɔ kitigɔ tɔ ne ga. Ɔdɔ mari tiye ti mote dɔye gɔ kɔri.”

4 Kina ɔdɔ bilaka naga nima kuwö ꞌdeni te tine na lïjë kudu ŋgï kolali yamo ma köbököbö ꞌdoyi yaga di rönnï. 5 Römöyï ŋere Bɔkoꞌba iꞌdi köꞌdu mo ꞌdeni zi Musa kiya zïnnï te, “Kpe rɔ bilaka dɔ kitigɔ tɔ ne ga. Ma mëdï mari ra tiye pele ŋgɔsi te dëne ti mote dɔye ŋgï yaga. Kina me ti olalike yamo köbököbö ꞌba tiyada rɔye timo naga nime ꞌdoyi yaga di rɔye gɔ momeri dɔma gɔ wa ma ꞌdɔ moꞌdɔ ziye.”

6 Kina Yisarele kolali yamo köbököbö ŋgï ꞌdoyi yaga di rönnï di ndï döku Sinayi yayi.

Rö Koro

7 Tine Musa ëdï nduwë rɔ tombi rö kilaka kiliŋgere timo. Bi ame lïjë koga taya teyi bo ogba rö kilaka nima kutötï mbowa sege yaga di ŋgila mo. Bo ïdëkï möyï mo rɔ “Rö ꞌba tondɔsɔ.” Bɔ ame koꞌdɔkɔ tikali akoꞌdɔkɔ ꞌba Bɔkoꞌba kako teyi bina.

8 Ɔdɔ Musa këdï kari ꞌdeni teyi yayi bilaka pili ɔdɔ kɔrɔ yaga kpadörï ꞌbënnï ga toŋgɔ gɔ bo ŋbö bo kɔdɔ yïmo. 9 Ɔdɔ bo kɔdɔ ꞌdeni yïmo na pɔli kakpa mo tönë kako kutuꞌbö rönï ŋgï kpadörï mo. Kina ŋere Bɔkoꞌba ti kebe ŋgï rɔ toloma tilende ti bo di yïmo yayi. 10 Tine ɔdɔ lïjë koŋgɔ pɔli nima ꞌdeni kutuꞌbö rönï kpadörï dɔ Musa tara na lïjë kënyï kolɔdɔ ŋgï bërï. 11 Kina ŋere Bɔkoꞌba koloma ŋgï rɔ tilende ti Musa di dɔ kɔmɔ dɔ kɔmɔ te, kɔzɔ nï bilaka ame këddï kilende ti lëpï yï mɔtɔ ne. Di pötö mo tine Musa ileki ꞌjaa kako mï taya. Tine kole yɔbi ame rɔ bɔ gɔ bo mo kïdëkï möyï mo rɔ Yësuwa, kole ꞌba Nunu ne oloma ma ꞌba bo ŋgï köꞌbö ŋburu mï rö ꞌba Bɔkoꞌba yayi.

Bɔkoꞌba Na Kokɔkɔ Yisarele

12 Musa ënyï kileki zi Bɔkoꞌba iya te, “Ëdï ŋgï rɔ ma laka kɔzɔ lende kiya ꞌbï tara zö ꞌdɔ mokɔkɔ bilaka naga nime mï dɔyayi nima. Ne oŋgɔ a mɔtɔ ëdï gba kɔtɔ bine ame kola kinza kiya dë. Yë na këdï kari tize? Iya ꞌdeni te ikali ma laka, nï Bɔkoꞌba ti mï këyï tö. 13 Ne ɔdɔ kiya te këdï ŋgï tara ïyëtï gɔ meri ꞌbï ga ma koꞌdɔkɔ toꞌdɔ mo zö, römöyï gɔ möꞌbö toja laja zïyï tïyëyï dökïꞌdï yï. Kina omeri gbï te nï na koza dɔ kupö nime ꞌdeni zïyï rɔ ëꞌbï ga.”

14 Ŋere Bɔkoꞌba iya te, “Ti mari tiye miꞌdi ye kaꞌdake bɔ ya ꞌbe ga.”

15 Musa iya zi Bɔkoꞌba te, “Ɔdɔ tari ꞌbï tize kinza, kinza kiꞌdi dombi ndïze dë dari bitɔ di mï gɔ bi nime bine. 16 Ti kikali tondo ma këddï ti mï këyï rɔ bilaka ꞌbï ga gbï tö, ɔdɔ kiya te kari dë tize? Kïnë yï mo ɔdɔ këdï tize na ti koza ze ꞌberi yaga di rɔ bilaka ma laki ꞌba dɔyayi nime.”

17 Bɔkoꞌba iya zi Musa te, “Ti moꞌdɔ ŋgï zïyï kɔzɔ ma kititi. Römöyï nï mikali yi ꞌdeni laka ma ti mï këyï tïyï.”

18 Musa iya te, “Iꞌdi ma moŋgɔ bi nzari ꞌba kömöyï te.”

19 Bɔkoꞌba iya te, “Ti miꞌdi rɔ löbu ma kinda kömöyï kïdëkï möyï koro ma zïyï. Ma na rɔ ŋere Bɔkoꞌba. Ti mileme mï koŋmi ma ti mï këyï ma zïnnï lïjë ame ga migeli ꞌdeni ne. 20 Tine minza miꞌdi yi koꞌja kɔmɔ ma. Römöyï bɔtɔ ma kɔtɔ mɔtɔ te oꞌja kɔmɔ ma dë kebe koloma gba ꞌböwu ꞌbiri rɔ ma kïdïdï.”

21 Ŋere Bɔkoꞌba iya gbï zi Musa te, “Ne ame na rɔ bi ma ŋgɔsi ŋgila ma, zïyï tɔrɔ dɔ döku nime. 22 Ɔdɔ tigɔ dɔ kiteli ma kudö kebe bina ti mïdëyï yi mï bi ŋgaŋi ꞌba döku mutuꞌbö yi ti közö ŋbö miteli di röyï. 23 Kina ɔdɔ miteli yi ꞌdeni tine na ti mombi közö ꞌjaa yaga di döyï gɔ koꞌja ŋge rɔ gɔma tine kɔmɔ ma koꞌja dë.”

34

Lere ꞌBa Köꞌdu Kiꞌdi

1 Ŋere Bɔkoꞌba iya zi Musa te, “Ose lere rïyö kɔzɔ ma dɔgba tönë ga. Kina ti mugu lende tönë ga dɔ ma dɔgba kitikɔ tönë ga ne dɔmo. 2 Ileŋo röyï ndö mï dɔŋbɔ tïlëndö kako kota ma tɔrɔ dɔ döku Sinayi. 3 Kinza bɔtɔ mɔtɔ kako dë tïyï. Kina a mɔtɔ rɔ kïnë bɔtɔ kinda dë kapa dɔ döku nima yayi. Yërï ma kɔzɔ kamölö ni ti banya ni konyo kpënnï dë gbï ndï döku yayi.”

4 Kina Musa kose lere ŋgï rïyö kɔzɔ ma dɔgba tönë ga na bo kari ŋgï timo tɔrɔ dɔ döku Sinayi yayi mɔlo rɔ mï dɔŋbɔ kɔzɔ ma ŋere Bɔkoꞌba kiꞌdi köꞌdu mo zi bo tara. 5 Kina Bɔkoꞌba kako ŋgï bërï di mïtɔrɔ ti pɔli kɔrɔ ŋgila Musa yayi kïdëkï möyï koro abo mo tönë rɔ ŋere Bɔkoꞌba ne. 6 Bo udö kebe kɔmɔ Musa yayi bo iya te, “Ma ŋere Bɔkoꞌba ma na rɔ Bɔkoꞌba ꞌba mï koŋmi bɔ toŋgɔ lisa. Mënyï dë gbï welo rɔ ꞌdïrï. Mileme akɔꞌɔ ma dɔ kiteli ma ame kinza kote rönï dë ne ꞌdeni. 7 Akɔꞌɔ ma na köꞌbö ꞌdeni ŋburu tara tola wa gɔ lende kirasi ni ti lende kënyë. Tine minza mola karama ꞌba lende kirasi ꞌba ꞌbu löbu ni gbï di bi todɔ mo dɔ kole ꞌba kole mo ga ma mï mota ŋbö kala gɔ ma mï sowɔ mo ga.”

8 Kina Musa kolɔdɔ ŋgï bërï kumötu 9 kiya te, “Ɔdɔ kiya te mïyï këyï ꞌdeni ŋgï rɔma momaꞌjo rɔma zïyï ari tize. Bilaka naga nime uwö mbili dë. Tine ola ze gɔ lende kirasi ti lende kënyë ze ga. Kina utï kogba ze rɔ ma ꞌbëyï ga.”

Bɔkoꞌba Ŋge Kɔtɔ

(TD 23:14-19)

10 Kina ŋere Bɔkoꞌba kileki zi Musa iya te, “Mëdï moꞌdɔ lömu ma tiye kpe bilaka ma ga Yisarele. Gɔ kotɔ ame ga koꞌdɔ rönnï dë mɔlo mï löŋgö dɔ kupö ma kɔtɔ mɔtɔ di mï dɔyayi nime ne ti moꞌdɔ ziye koꞌjake ti kɔmɔye. Bilaka ame ga këddï kolomake mï löŋgö mo ne ti koꞌja tuwï ꞌba akoꞌdɔ ma ꞌba Bɔkoꞌba ma mëdï moꞌdɔ gɔye ꞌdeni.

11 Köꞌdu kiꞌdi nime mëdï miꞌdi ziye tɔne ne uwöke dɔmo. Ti moga lïjë bɔtɔ naga nima pili yaga di kɔmɔye, Amora ni ti Kanana mo ga ti Ete ti Pereze ti Iwa kpaki ti Yebusa ꞌbënï ti moga yaga. 12 Tine iꞌdike kɔmɔye kandi laka kinza koꞌdɔke lömu dë tïnnï lïjë bilaka ꞌba mï dɔyayi mo nima këddï karike teyi ne. Römöyï lende kënyë ꞌbënnï ti kari koloma yaga ziye rɔ abari. 13 Ma laka mo ziye titikɔ bi ꞌba toŋma akumu zi akoro ꞌbënnï ga yaga, kicacake mï toto koro mo ga yaga kogake sari ꞌba akoro Asera ꞌbënnï mo bërï. 14 Kinza kebeke dë tulömu kpeye zi a mɔtɔ römöyï ma Bɔkoꞌba ame möyï ma rɔ Mï Kombi ne ma ti mï kombi gɔye.

15 Iꞌdike kɔmɔye kandi laka kinza koꞌdɔke lömu dë tïnnï lïjë bilaka ꞌba mï dɔyayi nima. Römöyï ɔdɔ kiya te lïjë këdï tulömu kpënnï zi akoro ꞌbënnï naga nima lïjë kumu roma teyi, lïjë ti kose ye gbï todɔꞌbɔ rɔye tïnnï konyoke akonyo mo ga. 16 Kina ti kole ꞌbe ga kogbe yïtötï ꞌbënnï ga ŋgï gbï kiꞌdi kole ꞌbe ga pele koro ma, ma ŋere Bɔkoꞌba dë kpe kebe za tulömu kpënnï zi akoro ꞌba ya naga nima. 17 Kinza koꞌdɔke akoro yamo dë ziye kumötuke gbï.

18 Karama ꞌba tonyo maŋgolɔꞌbɔ kinza laŋga gɔmo tönë na ꞌdɔ kindaꞌbake lende mo kiꞌdike këdï dɔye. Kɔzɔ ma mose ziye tönë tara konyoke maŋgolɔꞌbɔ ma kinza laŋga gɔmo dɔ modɔmorïyö mï nyepe ꞌba Abibi. Römöyï nyepe nime na kënyïke yïmo di Ezipeto.

19 Kole dɔndende ꞌbe ga pili ti ꞌba yërï ꞌbe ga ma ꞌbama na. 20 Tine ma rɔ akaca naga utëke gɔmo yaga ti kamölö. Ne ɔdɔ kutë gɔmo dë, upö yaga. Kole dɔndende ꞌbe ga pili utëke gɔmo yaga. Kina kinza bɔtɔ mɔtɔ kako dë kɔmɔ ma rɔ ma sari kinza kpa közï kiꞌdi.

21 Töꞌdö ëdï dɔ modɔɔkɔtɔ zïyï toꞌdɔ ndɔbɔ ꞌbï ga yïmo. Tine töꞌdö ame rɔ dɔ modɔmorïyö mo ne kinza koꞌdɔ ndɔbɔ dë yïmo. Ɔdɔ këdï pele rɔ bi dɔ rɔꞌdɔ ala kpa dɔlili zïyï tindawo röyï mï kada nime.

22 Karama ꞌba kpa dɔlili ame këdï koꞌdɔ ti bi dɔ tumu nyönyu ne iꞌdike lende mo köꞌbö dɔye. Kina gbï karama ma tönë rɔ ꞌba loma bïcï ŋgöŋgöbö këdï koꞌdɔ di pötö totɔtɔ wa ꞌdeni kote yaga di mï nyaka ne kinza kiꞌdike lende mo dë kudölu di dɔye.

23 Rɔ gɔye bɔtɔni pili, akoke tïlëlu ma, ma ŋere Bɔkoꞌba ꞌbe ꞌba Yisarele mï mota mï kɔmɔ kɔɔ kɔtɔ. 24 Kina ɔdɔ moga dɔ kupö bilaka naga nima ꞌdeni yaga di kɔmɔye miyese gɔ dɔ maga ꞌbe ꞌdeni kɔwɔ, bɔtɔ mɔtɔ inza kɔꞌbɔ kpe ꞌdɔ tiyɔzɔ talo ya dɔye ꞌdɔ taꞌda ye mï kada ꞌba karama mota naga nime.

25 Ɔdɔ kumuke roma zö kinza koꞌdeke maŋgolɔꞌbɔ ma ti laŋga gɔmo dë teyi. Kina kinza kola kɔsɔ akonyo ꞌba karama ꞌba Pasaka nime dë gbï köꞌdö ŋbö bi këzë dɔmo.

26 Rɔ gɔ kɔmɔ kɔɔ pili zïyï toꞌde a laꞌja ꞌba mï nyaka ꞌbï kako mï rö koro ꞌba ŋere Bɔkoꞌba ꞌbï.

Tine kinza kebe kuꞌdï kole banya ala kole kamölö dë ti mba ꞌba ma mo.”

27 Kina Bɔkoꞌba kiya zi Musa te, “Lende naga nime ugu bërï, römöyï na moꞌdɔ lömu ma ꞌdeni gɔmo tïyï gbï zïnnï lïjë Yisarele pili.”

28 Musa oloma koꞌdɔ töꞌdö ŋbö dɔ ꞌbutë sowɔ ti ŋere Bɔkoꞌba yayi kinza konyo a mɔtɔ rɔ akonyo ala kuwë mini. Kina Bɔkoꞌba kugu lömu abo mo ŋgï dɔ lere. Ïdëkï möyï mo ꞌdeni rɔ köꞌdu kiꞌdi ꞌbutë.

Dɔ Kɔmɔ Musa

29 Tine ɔdɔ Musa kuyï dɔ bo ꞌdeni kömö di dɔ döku Sinayi ti lere mo tönë ga kugu köꞌdu kiꞌdi mo ga ꞌdeni dɔmo ne bo ikali dë dëmba dɔ kɔmɔ bo ꞌdeni rɔ ma köbö römöyï bo oloma rɔ tilende ti Bɔkoꞌba. 30 Kina ɔdɔ Arona ni ti Yisarele pili koŋgɔ te dɔ kɔmɔ bo ꞌdeni ŋgï rɔ ma köbö, kina lïjë kere ŋgï di bi tese ŋɔli rɔ bo. 31 Tine bo ïdëkï lïjë na Arona ni ti löbu mo ga kuyï dönnï kako zi bo, bo koloma rɔ tilende tïnnï. 32 Di pötö mo tine na bilaka pili kako ꞌjaa nati zi bo, bo kebe tiya gɔ köꞌdu kiꞌdi nima Bɔkoꞌba kiꞌdi zi bo di dɔ döku Sinayi ne pili zïnnï.

33 Kina ɔdɔ Musa kote tilende ꞌdeni pili tïnnï tara tine na bo kogba bɔŋgɔ kolo ŋgï kutuꞌbö dɔ kɔmɔ bo. 34 Tine ɔdɔ bo kari ꞌdeni kɔdɔ mï rö koro mo tönë tilende zi Bɔkoꞌba bo ogba bɔŋgɔ nima ŋgï yaga ŋbö ɔdɔ bo këdï kileki ꞌdeni tine na ꞌjaa bo kolo kileki teyi. Ɔdɔ bo kɔdɔ ꞌdeni yaga na bo kebe gbɔ tïyëtï gɔ wa ame ga ŋere Bɔkoꞌba kose ne zïnnï Yisarele. 35 Kina lïjë koŋgɔ dɔ kɔmɔ bo ma këdï köbö ŋgï. Musa öꞌbö ŋburu ti bɔŋgɔ nima rɔ ma kutuꞌbö kpa dɔ bo ŋbö ɔdɔ bo këdï kɔdɔ ꞌdeni mï rö koro ꞌba Bɔkoꞌba tine na ꞌjaa bo kogba yaga.

35

Kada ꞌBa Rɔ Kindawo

1 Musa otɔtɔ dɔ Yisarele pili kiya teyi te, “Wa ma ŋere Bɔkoꞌba kose ziye toꞌdɔ mo na me. 2 Nï mɔtɔ zïyï toꞌdɔ ndɔbɔ ꞌbï ga ŋge mï töꞌdö dɔ modɔɔkɔtɔ. Tine töꞌdö ma rɔ dɔ modɔmorïyö mo nima iꞌdi këdï rɔ kada ma koro zïyï, kada ꞌba rɔ kindawo ꞌba ŋere Bɔkoꞌba na. Bɔtɔ mɔtɔ ame kebe koꞌdɔ ndɔbɔ mï kada nime kupö yaga. 3 Pele ŋge rɔ paꞌdo, kinza kulöꞌjöke dë mï rö ꞌbe ga mï kada nime.”

Kpa Közï Kiꞌdi

(TD 25:1-9)

4 Musa iya zi Yisarele te, “Wa ma ꞌdɔ koꞌdɔke na me. 5 Nï mɔtɔ wa ame këddï timo ogba kiꞌdi rɔ kpa közï kiꞌdi zi ŋere Bɔkoꞌba ꞌbï. Nï ame mïyï koꞌdɔkɔ ne oꞌde yamo köbököbö rɔ kpa közï kiꞌdi zi Bɔkoꞌba gbï ti wa ma kɔzɔ sïtërï ni ti ꞌbïlëŋï 6 ti sunë kamölö ma kopiri ꞌdeni koꞌdɔ kïnë mo ga rɔ ma kese, ma ŋbɔwɔ ti ma kasi ti alato kirilewo ti sunë banya, 7 ti kilaka kamölö ma kinyanyi ꞌdeni kasi liyi, ti kilaka ma kinyanyi ꞌdeni keŋme laka, ti ŋgërï kono 8 ti ꞌbu ꞌba toyi mo, agbaꞌji ꞌba mï ꞌbu kondi rɔ ti ꞌba akato kele, 9 ti gbëyï ma ŋbɔwɔ ti lele ma kele mɔtɔ ga ame gɔ kulölï kpa nyama mo ne ti bɔŋgɔ ꞌba kpa dɔŋgoꞌdo mo tönë.

10 Bilaka ame ga rɔ bɔ miri di mï löŋgö ye kako koꞌdɔ wa naga nime pili Bɔkoꞌba kose ne, 11 rö koro ꞌba Bɔkoꞌba mo tönë ti a ꞌba dɔmo ga gbï ti a ꞌba gɔmo ma kebe yaga ti moŋgɔ mo ga gbï ti nzora mo ga ti moꞌba mo ga ti dɔdɔrɔ mo ga ti akïdëyï mo ga, 12 sandu ꞌba lömu mo tönë ti ŋgërï ꞌba tombi mo ga, a dɔmo ti bɔŋgɔ kuröbö ꞌba turöbö mo koke bi ma koro mo nima timo yaga mo tönë, 13 tarabiza mo ti ŋgërï mo ga kpaki rɔ gɔ jama mo ga, maŋgolɔꞌbɔ ma kiꞌdi zi Bɔkoꞌba 14 ti akïdëyï lamba ꞌba toyi mï rö mo nima tönë kpaki ti jama mo ga, lamba mo ga ti ꞌbu mo, 15 bi ꞌba akumu ꞌba ꞌdɔ toŋma akato kele dɔmo mo ti ŋgërï ꞌba tombi mo ga, ꞌbu kondi mo ti agbaꞌji kato kele mo tönë ga ti bɔŋgɔ kuröbö ꞌba kpadörï mo, 16 bi ꞌba akumu ꞌba toŋma akumu dɔmo ti kayikayi ꞌbïlëŋï mo tönë teyi, ti ŋgërï ꞌba tombi mo kpaki rɔ gɔ jama mo ga, ti wörï kurögö közï mo tönë ti bi kïdëyï mo, 17 ti bɔŋgɔ kuröbö ma kuröbö rɔ kali ꞌba rɔmo mo tönë ga kpaki ti dɔdɔrɔ mo ga pili ti akïdëyï mo ga, gbï ti ꞌba kpadörï mo, 18 ti akutötï mo ga ti kabi ꞌba rö koro nime ti ꞌba kali ꞌba rɔmo ga, 19 kina gbï ti bɔŋgɔ koro ma ꞌdɔ bɔ akumu mo ga kolɔ rönnï ɔdɔ lïjë këdï kari toja laja mï bi ma koro mo nima, ti bɔŋgɔ koro rɔ Arona ni ti kole abo ga.”

20 Kina ɔdɔ Yisarele naga nime pili kitaꞌba ꞌdeni kari di ŋgila Musa bina tine, 21 mɔtɔ ame yïmo koꞌdɔkɔ ne ari koꞌde wa ŋgï rɔ kpa közï kiꞌdi toꞌdɔ ndɔbɔ ꞌba rö koro ꞌba Bɔkoꞌba ꞌbënnï timo. Wa ame ga pili koꞌdɔkɔ ꞌdɔ tumötu Bɔkoꞌba timo ti ma ꞌdɔ koꞌdɔ rɔ bɔŋgɔ koro ꞌba rɔ bɔ akumu mo ga, lïjë oꞌde ŋgï pili kako. 22 Bilaka ame ga pili dökïꞌdï mo koꞌdɔkɔ ne ala rɔ bɔtɔni ala rɔ ꞌja oꞌde wa ma kɔzɔ yamo köbököbö ni ti a mbili ti a dɔkole közï ni ti a mugu ti dɔkomali wa ma kele naga ŋgï pili kiꞌdi rɔ kpa közï zi Bɔkoꞌba. 23 Bilaka ame ga pili këdï ti sunë kamölö ma kopiri ꞌdeni koꞌdɔ kïnë mo ga rɔ ma kese, ma ŋbɔwɔ ti ma kasi ti alato kirilewo ti sunë banya ti kilaka kamölö ma kinyanyi ꞌdeni kasi liyi naga ti kilaka ma kinyanyi ꞌdeni keŋme laka naga oꞌde ŋgï kako. 24 Ya ame ga pili kɔꞌbɔ tireke wa ma kɔzɔ sïtërï ni ti ꞌbïlëŋï ni ne oꞌde kpa közï kiꞌdi ma ꞌbënnï ga ŋgï gbï kako zi Bɔkoꞌba. Bilaka ame ga këdï ti ŋgërï kono ma kele kɔꞌbɔ ꞌdɔ toꞌdɔ ndɔbɔ nima timo ne oꞌde ŋgï gbï kako.

25 ꞌJa ame ga pili rɔ bɔ kopiri alato ne oꞌde dɔkomali sunë kamölö ma kopiri ꞌdeni koꞌdɔ kïnë mo ga rɔ ma kese, ma ŋbɔwɔ ti ma kasi ti alato kirilewo ŋgï. 26 Sunë banya ma kopiri naga lïjë oꞌde gbï kako.

27 Löbu mo ga oꞌde lele ma ndögö kitigɔ naga ŋgï ma kïnë mo ŋbɔwɔ ti ma kele mɔtɔ ga gbï tulölï mo kpa nyama mo tönë ti bɔŋgɔ ma ꞌba kpa dɔŋgoꞌdo mo. 28 Lïjë oꞌde agbaꞌji ŋgï ti ꞌbu ꞌba mï lamba ti ma kondi mo tönë ti akato kele mo ga. 29 Rɔ gɔ bilaka ame ga pili yïmo koꞌdɔkɔ tiꞌdi kpa közï kiꞌdi zi Bɔkoꞌba kɔzɔ ma Musa kose ne oꞌde ŋgï kako.

Bɔ Kubö Rö Koro

(TD 31:1-11)

30 Kina Musa kileki kiya gbï zïnnï te, “Bɔkoꞌba oweli Bezalele kole ꞌba Urï kole ꞌba kole ꞌba Uru di mï kupö eꞌbe Yuda ꞌdeni. 31 Bɔkoꞌba odɔ Nyï Kɔtɔ Laka abo ꞌdeni lɔ mï Bezalele kiꞌdi miri ꞌba toꞌdɔ wa naga nime ti akikali mo ꞌdeni pili teyi. 32 Kina ti bo koꞌdɔ wa naga nime di mï yamo köbököbö ni ti sïtërï ti ꞌbïlëŋï 33 toga mï lele ti toꞌbaꞌba wa ti tose ŋgërï ni pili rɔ gɔ ndɔbɔ ꞌba közï. 34 Bɔkoꞌba iꞌdi ndɔbɔ naga nime ꞌdeni zi Bezalele ni ti Oliba kole ꞌba Asamaka di mï kupö eꞌbe Dana kina ꞌdɔ lïjë kiyandi ya mɔtɔ ga gbï toꞌdɔ mo tara. 35 Akikali ti miri pili ꞌba akose ti akokpiri ti löꞌjö ame gɔ kuꞌjö bɔŋgɔ koꞌdɔ kele di mï sunë kamölö ma kopiri ꞌdeni koꞌdɔ kïnë mo ga rɔ ma kese, ma ŋbɔwɔ ti ma kasi ti alato kirilewo pili rɔ gɔ kïnë bɔŋgɔ mɔtɔ ga, Bɔkoꞌba iꞌdi ꞌdeni pili zïnnï. Lïjë ti kɔꞌbɔ ŋgï toꞌdɔ ndɔbɔ ꞌba közï pili rɔ gɔmo.

36

1 Kina Bezalele ni ti Oliba ti bɔ miri mɔtɔ mo naga nima Bɔkoꞌba kiꞌdi tigɔ ꞌba akikali ꞌba ndɔbɔ nime ꞌdeni teyi ne kako ŋgï. Kina gɔ lïjë koꞌdɔ wa ame pili kɔꞌbɔ ꞌdɔ toꞌdɔ rö koro nima timo ne ŋgï ko kɔzɔ ndose mo ma Bɔkoꞌba kose tönë tara.”

2 Kina Musa kotɔtɔ dönnï lïjë bɔ miri mo naga nima ŋgï, Bezalele ni ti Oliba gbï ti bɔ miri pili mɔtɔ mo ga tönë, lïjë ma Bɔkoꞌba kiꞌdi akikali ti tigɔ ꞌba ndɔbɔ nima ꞌdeni zïnnï mo tönë ga lïjë kutï ꞌdeni ꞌdɔ tako toꞌdɔ mo ne. 3 Wa mo ga ame pili Yisarele kireke dɔmo ꞌdeni ꞌdɔ toꞌdɔ ndɔbɔ nima timo ne lïjë ako ŋgï kogba di zi Musa kari timo. Tine Yisarele öꞌbö ŋgï toꞌde kpa közï kiꞌdi rɔ kɔmɔ kada löbu nime, 4 ŋbö bɔ miri mo naga nima kënyï kako 5 kiya zi Musa te, “Bilaka oꞌde kpa közï ꞌdeni kebe dɔ ame doꞌdɔkɔ gɔ doꞌdɔ ndɔbɔ nime timo kɔzɔ ma Bɔkoꞌba kose.”

6 Kina Musa kiꞌdi kari kuwöwö lende mo ŋgï kote mï taya pili kinza bɔtɔ kireke wa dë kpe dömöyï ndɔbɔ ꞌba rö koro nima. 7 Wa ame ga pili kireke ne ɔꞌbɔ ndɔbɔ nima ꞌdeni kebe gbï.

Kïnë Rö Koro

(TD 26:1-37)

8 Bɔ miri ma rɔ dɔ kiteli di mï löŋgö lïjë bɔ ndɔbɔ mo naga nima na koꞌdɔ rö koro mo tönë. Lïjë oꞌdɔ di mï bɔŋgɔ ma kudöꞌbö ꞌbutë kuꞌjö di mï sunë kamölö ma kopiri ꞌdeni koꞌdɔ kïnë mo ga rɔ ma kese, ma ŋbɔwɔ ti ma kasi ti alato kirilewo kïyöru ti kïnë sasa ti kakala dɔmo tönë ga. 9 Takpa mo ga pili rɔ ma koriya dɔkɔmɔ kumögu ꞌbutë dɔmorïyö töꞌbö mo dɔkɔmɔ kumögu rïyö. 10 Ma muyï lïjë uru kpamo kiyoso pili teyi rɔ mindalo kɔtɔ. Kina lïjë koꞌdɔ gbï tara ti kapa ma muyï mɔtɔ nima. 11 Lïjë oꞌdɔ kano rɔmo di mï bɔŋgɔ kese kiyija kebe dɔ kpa mindalo mo ga ma yaga. 12 Lïjë iyija kano mo ga kuluku kɔtɔ gɔ mindalo ma dɔgba kina gbï tara gɔ mindalo ma rɔ mï rïyö mo. 13 Lïjë oꞌdɔ moŋgɔ teyi kuluku kɔtɔ di mï yamo köbököbö tosi kpamo timo bi kɔtɔ.

14 A dɔmo ma kebe gɔmo ma yaga lïjë oꞌdɔ di mï bɔŋgɔ kudöꞌbö ꞌbutë dɔɔkɔtɔ ma kuꞌjö di mï sunë banya. 15 Lïjë oꞌdɔ pili rɔ ma koriya takpa mo dɔkɔmɔ kumögu ꞌbutë dɔɔmota, töꞌbö mo dɔkɔmɔ kumögu rïyö. 16 Ma muyï lïjë uru kpamo kiyoso bi kɔtɔ rɔ mindalo, kina ma modɔɔkɔtɔ ama gbï ꞌberi rɔ mindalo mɔtɔ. 17 Lïjë oꞌdɔ kano kuluku kɔtɔ kiyija kpa mindalo ma dɔgba mo nima kebe kapa dɔ kpamo ma kileki yïꞌböwu. Kina lïjë koꞌdɔ kano mɔtɔ ga gbï ꞌböwu kuluku kɔtɔ kiyija kpa mindalo mɔtɔ mo nima. 18 Lïjë oꞌdɔ moŋgɔ kuluku kɔtɔ di mï ꞌbïlëŋï ꞌdɔ kosi kpamo timo kiyoso bi kɔtɔ. 19 Kina lïjë koꞌdɔ a dɔmo ma kebe yaga ꞌböwu gbï rïyö teyi, ma kɔtɔ di mï kilaka kamölö ame kinyanyi ꞌdeni rɔmo kasi liyi ne, kina mɔtɔ gbï di mï kilaka ma kinyanyi ꞌdeni keŋme laka naga ꞌdɔ bo na këdï kebe gɔmo ma yaga.

20 Nzora ꞌba rö koro nima lïjë oꞌdɔ di mï ŋgërï kono. 21 Takpa mo ga pili dɔkɔmɔ kumögu sowɔ, töꞌbö mo dɔkɔmɔ kolɔkɔ modɔmorïyö. 22 Lösï këdï rɔ rïyörïyö mï ndïmo ga gɔ kïdëyï timo. Nzora naga nime pili rɔ gɔmo këdï ti lösï teyi. 23 Lïjë oꞌdɔ nzora ꞌbutë rïyö zi kapa mo ma kileki te dɔ roꞌɔ 24 ti akïdëyï mo ga ꞌbutë sowɔ di mï sïtërï tutötï mo timo. Akïdëyï mo ga këdï rɔ rïyörïyö ndï ma kɔtɔ. 25 Lïjë oꞌdɔ nzora ꞌbutë rïyö dɔ kapa mo ma kileki te dɔ tugbu 26 ti akïdëyï mo ga ꞌbutë sowɔ di mï sïtërï rɔ rïyörïyö ndï nzora kɔtɔ. 27 Ma kebe yïkundö mo kileki te kapa dɔ tɔrɔ lïjë oꞌdɔ nzora teyi modɔɔkɔtɔ. 28 Tine gɔ dɔ kumu mo ga lïjë oꞌdɔ nzora teyi kpaki rɔ rïyörïyö. 29 Nzora ma rïyö ꞌba dɔ kumu mo naga nima iyoso kpamo di bërï ŋbö kala tɔrɔ. Rɔ gɔ nzora ꞌba dɔ kumu mo naga nima kpaki rɔ gɔmo na lïjë koꞌdɔ tara. 30 Nzora pili modɔɔmota ti akïdëyï mo ga di mï sïtërï ꞌbutë döömu dɔɔkɔtɔ rɔ rïyörïyö ndïmo ga.

31 Lïjë oꞌdɔ moꞌba teyi ꞌbutë döömu di mï ŋgërï kono, 32 muyï gɔ nzora ma kapa ama, muyï gɔ ma kileki te kapa dɔ roꞌɔ kina gbï muyï gɔ kapa ma rɔ yïkundö mo tönë kileki te kapa dɔ tɔrɔ ne. 33 Moꞌba ma zana mo ame kuruwö mï löŋgö nzora mo naga nime ne kuŋguŋgu di bine ŋbö kala gɔ kapa mo ma ꞌdë. 34 Lïjë omba rɔ nzora mo ga teyi ti yamo köbököbö ti kano yɔki mo tusu moꞌba mo ga kebe yïmo ame komba rɔmo ra gbï ti yamo köbököbö ne.

35 Lïjë oꞌdɔ bɔŋgɔ kuröbö mo tönë di mï sunë kamölö ma kopiri ꞌdeni koꞌdɔ kïnë mo ga rɔ ma kese, ma ŋbɔwɔ ti ma kasi ti alato kirilewo kïyöru ti kïnë sasa ti kakala dɔmo naga. 36 Lïjë oꞌdɔ lëꞌbërë sowɔ di mï ŋgërï kono komba rɔmo teyi ti yamo köbököbö towe bɔŋgɔ kuröbö mo tönë dɔmo, kosi kpamo ga ti moŋgɔ yamo köbököbö. Kina lïjë koꞌdɔ akïdëyï mo ga di mï sïtërï sowɔ tutötï lëꞌbërë mo naga nima timo.

37 Akpadörï ꞌba rö koro nima lïjë oꞌdɔ rɔ bɔŋgɔ kuröbö di mï sunë kamölö ma kopiri ꞌdeni koꞌdɔ kïnë mo ga rɔ ma kese, ma ŋbɔwɔ ti ma kasi ti alato kirilewo kïyöru rɔmo kiyada. 38 Lïjë oꞌdɔ lëꞌbërë muyï zi bɔŋgɔ kuröbö ame kosi kpamo ti moŋgɔ. Dɔmo ma tɔrɔ ti ndïmo ma di bërï komba yamo köbököbö teyi ti akïdëyï mo ga muyï rɔ ꞌbïlëŋï.

37

Kïnë Sandu Mo

(TD 25:10-22)

1 Bezalele oꞌdɔ sandu ꞌba lömu nima di mï ŋgërï kono. Gɔmo ma kakpa mo dɔkɔmɔ kolɔkɔ ꞌbutë dɔɔkɔtɔ. Töꞌbö mo dɔkɔmɔ kolɔkɔ modɔmorïyö. Takpa mo ma kari tɔrɔ gbï tara. 2 Yïmo ti gɔmo ma yaga bo ora ti yamo köbököbö bo kïyöru dɔ kpamo.

3 Bo oꞌdɔ kano ꞌba tombi mo timo ga sowɔ teyi di mï yamo köbököbö kosi kapa gɔ ndïmo ga kpaki sowɔ rɔ rïyörïyö. 4 Bo oꞌdɔ ŋgërï ꞌba tombi mo ga di mï kono bo komba yamo köbököbö rɔmo, 5 bo kusu kebe mï kano mo tönë ga kapa ꞌba sandu mo nima kpaki rïyö ne.

6 Bo oꞌdɔ a dɔmo di mï yamo ma köbököbö, takpa mo dɔkɔmɔ kolɔkɔ ꞌbutë dɔɔkɔtɔ, töꞌbö mo dɔkɔmɔ kolɔkɔ modɔmorïyö. 7 Bo uku sasa ti kakala dɔmo naga rïyö di mï yamo köbököbö, 8 kɔtɔ kapa ame kɔtɔ kapa ama. Bo uku kambi kɔtɔ ti a dɔmo nima. 9 Sasa mo naga nime mɔtɔ kuyï kömönï kari dɔ lëpï nï tine koŋgɔ bi bërï kakala mo ga kutuꞌbö dɔ sandu nima.

Kïnë Tarabiza Mo

(TD 25:23-30)

10 Bo oꞌdɔ tarabiza mo di mï ŋgërï kono, takpa mo dɔkɔmɔ kolɔkɔ modɔmosowɔ, töꞌbö mo dɔkɔmɔ kolɔkɔ muyï, takpa mo ma kari tɔrɔ dɔkɔmɔ kolɔkɔ modɔmorïyö. 11 Bo ora rɔmo ti yamo köbököbö bo kïyöru dɔ kpamo ga. 12 Bo oꞌdɔ dɔtara kpamo ma kɔꞌdɔ koriya ti dɔkole közï ma zana nime bo kïyöru dɔ kpamo ti yamo köbököbö.

13 Bo oꞌdɔ kano ꞌba tombi mo timo sowɔ teyi di mï yamo köbököbö bo kosi kebe gɔ ndïmo naga nima kpaki sowɔ. 14 A ꞌba tombi tarabiza nima bo oꞌdɔ ŋgɔsi kpa dɔtara mo tɔrɔ. 15 Bo oꞌdɔ ŋgërï ꞌba tombi mo timo di mï kono bo komba rɔmo ti yamo köbököbö.

16 Bo oꞌdɔ lebe yamo köbököbö zi tarabiza nima, gata mo ga ti kösu mo ga ti gberi mo ga ti lebe ꞌba todɔ layi mo ga timo.

Kïnë Akïdëyï Lamba Mo

(TD 25:31-40)

17 Bo oꞌdɔ akïdëyï lamba mo di mï yamo köbököbö. Bo uku ndïmo ti dɔdɔrɔ mo di mï yamo köbököbö ti döwöru ꞌba tiyada mo ga ti mbili ma këdï komo mo ga kambi kɔtɔ timo. 18 Dɔŋgila konza pili rɔ motamota di gɔ dɔ kapa mo ga kpaki rïyö. 19 Dɔŋgila mo naga nima pili rɔ gɔmo ma kɔtɔ ti döwöru ma kiyada timo mo tönë ga mota dɔmo ti ma komo mo ga teyi. 20 Dɔdɔrɔ mo ti döwöru ꞌba tiyada mo timo mo tönë sowɔ teyi ti ma komo mo ga. 21 Kpa dɔŋgoriya ma konza mo naga nima rɔ motamota ne kpaki ti ma komo mo teyi. 22 Ma komo mo nima ti dɔŋgila mo ga ti akïdëyï lamba mo nima ambi pili rɔ akɔtɔ kuku ꞌdeni di mï yamo köbököbö.

23 Bo oꞌdɔ lamba modɔmorïyö dɔ akïdëyï mo nima. Kina bo kuku makara mo ga ŋgï ti akunzö buruku mo ga di mï yamo köbököbö. 24 Kilɔ ꞌbutë mota döömu ꞌba yamo köbököbö na ma bo kote dɔ ndɔbɔ ꞌba akïdëyï lamba nima ti jama mo ga.

Kïnë Bi ꞌBa Toŋma Akato Kele

(TD 30:1-5)

25 Bo oꞌdɔ bi ꞌba toŋma akato kele dɔmo di mï ŋgërï kono rɔ dɔ ꞌbaga dɔ kapa mo ga pili rɔ ma koriya dɔkɔmɔ kolɔkɔ muyï. Tine takpa mo ma kari tɔrɔ dɔkɔmɔ kolɔkɔ modɔmosowɔ. Biti ꞌba gɔ dɔ kumu sowɔ mo naga nima bo oꞌdɔ kambi kɔtɔ timo. 26 Dɔmo ma di tɔrɔ ti rɔmo ga kpaki ti biti mo ga bo ora rɔmo ti yamo köbököbö bo kïyöru dɔ kpamo ga toko teyi.

27 Bo oꞌdɔ kano ꞌba tombi mo rïyö teyi di mï yamo köbököbö. Bo oꞌdɔ kano mo naga nima ŋgɔsi kpa bïcï ma kïyöru mo nima kebe gɔ dɔ kapa mo ga kpaki rïyö tusu ŋgërï ꞌba tombi mo ga yïmo. 28 Bo oꞌdɔ ŋgërï ꞌba tombi mo di mï kono bo komba rɔmo ti yamo köbököbö.

29 Kina bo koꞌdɔ ꞌbu koro ꞌba tondi mo rɔmo tönë ŋgï gbï ti akato kele mo ga kudölö yïmo kɔzɔ riya tara.

38

Kïnë Bi ꞌBa Akumu

(TD 27:1-8)

1 Bo oꞌdɔ bi ꞌba toŋma akumu mo di mï ŋgërï kono rɔ dɔ ꞌbaga, kapa mo ga dɔkɔmɔ kumögu rïyö. Tine takpa mo ma kari tɔrɔ dɔkɔmɔ kumögu kɔtɔ. 2 Bo oꞌdɔ biti teyi kebe kapa gɔ dɔ kumu mo ga kpaki sowɔ kambi kɔtɔ timo. Bo ora rɔmo pili ti ꞌbïlëŋï. 3 Kina bo koꞌdɔ jama mo ga gbï teyi. Bo oꞌdɔ akunzö buruku mo ga ti körë mo ga ti lebe mo ga ti jakira mo ga ti gata ꞌba paꞌdo mo ga. Jama naga nime pili bo oꞌdɔ di mï ꞌbïlëŋï. 4 Bo oꞌdɔ kayikayi di mï ꞌbïlëŋï kusu kebe bïcï dɔmo ma kɔꞌdɔ mo nima ŋbö kömö mï zana mo.

5 Bo oꞌdɔ kano ꞌba tombi mo timo ga sowɔ kiꞌdi kebe gɔ dɔgali mo ga. 6 Bo oꞌdɔ ŋgërï ꞌba tombi mo timo ga gbï teyi bo komba rɔmo ti ꞌbïlëŋï. 7 Kina bo kusu ŋgï mï kano mo naga nima. Bi ꞌba toŋma akumu ame lïjë oꞌdɔ di mï ŋgërï kola yïmo rɔ gböŋö.

8 Bo oꞌdɔ wörï kurögö közï mo tönë ti akïdëyï mo di mï mandara ꞌba ꞌja ma këdï koꞌdɔ ndɔbɔ kpadörï ꞌba rö koro nima.

Kïnë Kali Mo

(TD 27:9-19)

9 Tine ꞌba rö koro mo nima lïjë ari koꞌdɔ kali rɔmo di mï bɔŋgɔ ma kele naga. Kapa mo ma kari te dɔ roꞌɔ dɔkɔmɔ kumögu ꞌbutë sowɔ dɔmosowɔ 10 kïkëtï ti dɔdɔrɔ ꞌbïlëŋï ꞌbutë rïyö gbï ti akïdëyï mo ga. Moŋgɔ mo ga gbï teyi ti bi kïyöru mo ga di mï sïtërï. 11 Kali nima kapa mo ama gbï rɔ ma koriya ti ame kileki te kapa dɔ tugbu ne. 12 Kapa mo ma kileki te dɔ tɔrɔ lïjë oꞌdɔ dɔkɔmɔ kumögu ꞌbutë rïyö dɔmorïyö ti dɔdɔrɔ mo ga ti akïdëyï mo ga gbï teyi. Kina gbï ti moŋgɔ ti kabi mo ga teyi koꞌdɔ di mï sïtërï. 13 Kapa ma kileki te yïbï ti kpadörï mo teyi ne gbï dɔkɔmɔ kumögu ꞌbutë rïyö dɔmorïyö. 14 Kapa kpadörï mo ma kileki te lïjë oꞌdɔ bɔŋgɔ kuröbö mo ga teyi dɔkɔmɔ kumögu modɔmorïyö. Dɔdɔrɔ mo ga mota ti akïdëyï mo ga teyi. 15 Kina lïjë koꞌdɔ kapa mo ma kari ꞌdë nima gbï tara ti dɔdɔrɔ ti akïdëyï mo ga teyi.

16 Bɔŋgɔ kuröbö mo naga nima lïjë koꞌdɔ toko rɔ kali nima ne pili di mï bɔŋgɔ ma kele. 17 Akïdëyï ꞌba ndï dɔdɔrɔ mo ga di mï ꞌbïlëŋï, tine moŋgɔ mo ga ti bi kïyöru mo ga ti a ma komba dɔ dɔdɔrɔ mo ga di mï sïtërï. Dɔdɔrɔ mo naga nima pili rɔ gɔmo ti bi kïyöru rɔmo di mï sïtërï.

18 Bɔŋgɔ kuröbö ma rɔ akpadörï mo di mï sunë kamölö ma kopiri ꞌdeni koꞌdɔ kïnë mo ga rɔ ma kese, ma ŋbɔwɔ ti ma kasi ti alato kirilewo kiyada kïyöru rɔmo kele. Töꞌbö mo dɔkɔmɔ kumögu modɔɔmota tine takpa mo dɔkɔmɔ kumögu rïyö koriya ti dɔ bɔŋgɔ kuröbö ma laki mɔtɔ ga ꞌba kali mo nima. 19 Ïkëtï ti dɔdɔrɔ sowɔ ti akïdëyï mo ga teyi pili di mï ꞌbïlëŋï. Tine moŋgɔ mo ga ti a ma komba dɔ dɔdɔrɔ mo ga na di mï sïtërï. 20 Akutötï rö koro nima ti ꞌba kali mo ga pili oꞌdɔ di mï ꞌbïlëŋï.

Dɔkomali Wa Mo Ga

21 Akiyija ꞌba wa ame ga koꞌdɔ rɔ rö koro nima kiꞌdi lere rïyö ꞌba köꞌdu kiꞌdi ꞌbutë mo tönë ga yïmo ne na me ga. Musa na kose gɔ wa naga nime pili zi kupö eꞌbe Lëwë tïtëtë mo kɔzɔ a nime te. Itomara kole ꞌba Arona na kiꞌdi mbiri rɔ bɔ dönnï tïtëtë mo.

22 Bezalele kole ꞌba Urï kole ꞌba kole ꞌba Uru di mï kupö eꞌbe Yuda na koꞌdɔ wa naga nime pili Bɔkoꞌba kose zi Musa ne. 23 Bɔ gɔ bo Oliba kole ꞌba Asamaka di mï kupö eꞌbe Dana na rɔ bɔ tose mo ga gbï rɔ bɔ toga yïmo gbï rɔ bɔ tuꞌjö bɔŋgɔ di mï sunë kamölö ma kopiri ꞌdeni koꞌdɔ kïnë mo ga rɔ ma kese, ma ŋbɔwɔ ti ma kasi ti alato kirilewo.

24 Yamo köbököbö ame ga pili kireke kulömu zi Bɔkoꞌba ne ëdï kilɔ kuluku ꞌbutë rïyö gɔ akiyari mo. 25 Sïtërï ëdï pili kilɔ kuluku ꞌbutë bi modɔɔkɔtɔ kɔdɔ dɔmo kuluku modɔɔmota kora dɔmo ꞌbutë mota (3,430) gɔ akiyari mo ma bilaka ma kugu möyï mo naga nima kireke. 26 Wa naga nime pili ma bilaka mo ga kireke na, mɔtɔ opi kɔzɔ ma koꞌdɔkɔ zïyï tara gɔ akiyari mo. Bɔtɔni ame ga kɔmɔ kɔɔ mo kisaki ꞌdeni di dɔ ꞌbutë rïyö kugu möyï mo ne ëdï pili kuluku kpa mota bi sowɔ kɔdɔ dɔmo kuluku kpa rïyö bi ꞌbutë sowɔ dɔɔkɔtɔ kora dɔmo kuluku ꞌbutë rïyö dɔɔkɔtɔ (603,550).

27 Di mï sïtërï mo nima ma kilɔ kuluku ꞌbutë bi modɔɔkɔtɔ kɔdɔ dɔmo kuluku modɔɔmota (3,400) na koꞌdɔ pili rɔ akïdëyï mo ma kuluku rïyö ꞌba rɔ rö koro mo nima ti ꞌba bɔŋgɔ kuröbö mo ga, ma kɔtɔ ombi ŋbö kilɔ ꞌbutë mota dɔmosowɔ, pili rɔ gɔmo. 28 Kɔsɔ mo ma kileke kilɔ ꞌbutë mota nima na Bezalele koꞌdɔ bi kïyöru ti moŋgɔ ꞌba gɔ dɔdɔrɔ mo ga di yïmo. Kina gbï bo koꞌdɔ rɔ a ꞌba dɔ dɔdɔrɔ mo ga.

29 ꞌBïlëŋï ma kireke kulömu zi Bɔkoꞌba ëdï pili kilɔ kuluku ꞌbutë sowɔ döömu dɔɔmota kora dɔmo ꞌbutë rïyö döömu (2,425). 30 Kina Bezalele koꞌdɔ akïdëyï ꞌba kpadörï ꞌba rö koro mo nima gbï di yïmo ti bi ꞌba toŋma akumu ma di mï ꞌbïlëŋï mo nima ti kayikayi ꞌbïlëŋï mo tönë ti jama pili ꞌba bi ꞌba akumu. 31 Kina ma bo koꞌdɔ akïdëyï kali mo tönë ga gbï di yïmo ti ꞌba kpadörï mo ga ti akutötï rö koro nima pili ti ꞌba kali mo.

39

Kïnë Bɔŋgɔ ꞌBa Bɔ Akumu

(TD 28:1-14)

1 Di mï sunë kamölö ma kopiri ꞌdeni koꞌdɔ kïnë mo ga rɔ ma kese, ma ŋbɔwɔ ti ma kasi ti alato kirilewo mo tönë ga na lïjë koꞌdɔ bɔŋgɔ ꞌba rɔ bɔ akumu mo ga ŋgï ma ꞌdɔ lïjë kolɔ ɔdɔ lïjë këdï kari toja laja mï bi ma koro mo. Lïjë oꞌdɔ bɔŋgɔ koro ꞌba bɔ akumu rɔ Arona ni kɔzɔ ma Bɔkoꞌba kose zi Musa tara.

2 Lïjë oꞌdɔ nyama mo di mï sunë kamölö ma kopiri ꞌdeni koꞌdɔ kïnë mo ga rɔ ma kese, ma ŋbɔwɔ ti ma kasi ti alato kirilewo gbï ti yamo köbököbö. 3 Lïjë uku yamo köbököbö kore yaga ndendendende kuꞌjö kɔtɔ ti sunë kamölö ma kopiri ꞌdeni koꞌdɔ kïnë mo ga rɔ ma kese, ma ŋbɔwɔ ti ma kasi ti alato kirilewo mo tönë. 4 Lïjë oꞌdɔ kabi ꞌba dɔkɔnyɔ rïyö kpa nyama mo nima kosi kpamo dɔ kapa mo ga ꞌdɔ kuru kpamo timo. 5 Gasi kuꞌjö kele mo tönë koꞌdɔ ra gbï di mï kïnë wa kɔtɔ mo nima ne iyoso kpamo gbï yɔki nyama mo nima ꞌdɔ kambi kɔtɔ timo kɔzɔ ma Bɔkoꞌba kose zi Musa.

6 Lele kïnë ŋbɔwɔ mo tönë ga lïjë ileŋo koga möyï kole ꞌbutë dɔmorïyö ꞌba Yakoba ga rɔmo koꞌbaꞌba ti yamo köbököbö. 7 Lïjë uru rɔ kapa kabi ꞌba dɔkɔnyɔ nyama mo nima gɔ kileme kpa gɔli ꞌbutë dɔmorïyö ꞌba Yisarele, kɔzɔ ma Bɔkoꞌba kose zi Musa.

Kïnë Bɔŋgɔ ꞌBa Dɔŋgoꞌdo Mo

(TD 28:15-30)

8 Lïjë oꞌdɔ bɔŋgɔ ma kpa dɔŋgoꞌdo mo gbï di mï kïnë akɔtɔ nima koꞌdɔ nyama mo di yïmo ne gbï ti kïnë akïyöru kɔtɔ mo nima. 9 Oꞌdɔ yaga rɔ ma köꞌbö rɔ dɔ ꞌbaga kuköku yïmo rïyö teyi. Takpa mo ti töꞌbö mo pili dɔkɔmɔ kolɔkɔ rïyö.

10 Lïjë ulölï mindalo ꞌba döku ndögö kitigɔ naga sowɔ rɔmo. Mindalo ma dɔgba mo lïjë iꞌdi mboro ni ti ma kïnë dɔŋɔte ti ma kese na teyi. 11 Mindalo ma rïyö mo lïjë iꞌdi ma kïnë biliwa ti ma yëwë ti ma kilindekilinde teyi. 12 Mindalo ma mota mo lïjë iꞌdi ma kese tïyötïyö ti ma kumöru ti ma liyi teyi. 13 Mindalo ma rɔ mï sowɔ mo lïjë iꞌdi ma kïdïdï ti ma kïnë wölïwölï ti ma kïnë kïlïꞌdï ꞌdöyï teyi. Lïjë koꞌbaꞌba pili ti yamo köbököbö. 14 Di mï döku ꞌbutë dɔmorïyö naga nima pili oga möyï kole ꞌbutë dɔmorïyö ꞌba Yakoba ga rɔmo rɔ kɔtɔkɔtɔ ꞌdɔ kileme kpa gɔli ꞌbutë dɔmorïyö ꞌba Yisarele.

15 Lïjë oꞌdɔ nyɔri yamo köbököbö kpa bɔŋgɔ ꞌba dɔŋgoꞌdo mo nima koꞌdɔ kɔzɔ gaꞌda naga tara. 16 Lïjë oꞌdɔ yamo köbököbö koꞌbaꞌba mo ga rïyö gbï ti magbaya rïyö. Magbaya rïyö mo naga nima lïjë uru kpa bɔŋgɔ ꞌba dɔŋgoꞌdo mo ma tɔrɔ. 17 Kina lïjë kosi kpa nyɔri yamo köbököbö mo tönë ga ŋgï rɔmo. 18 Tine kapa ꞌba kpamo ama lïjë osi rɔ yamo köbököbö koꞌbaꞌba mo tönë ga rɔ kabi ꞌba dɔkɔnyɔ mo yayi kebe kɔmɔ ne. 19 Lïjë oꞌdɔ magbaya yamo köbököbö rïyö kuru kpa bɔŋgɔ ꞌba dɔŋgoꞌdo mo nima ma kapa bërï kebe mïyö ŋgɔsi kpa nyama. 20 Lïjë oꞌdɔ magbaya mɔtɔ ga ꞌböwu gbï rïyö kuru kpa kabi ꞌba dɔkɔnyɔ nyama mo ma bërï ŋgɔsi kpa dɔgali mo tine mbowa tɔrɔ bi dɔ gasi kuꞌjö kele mo tönë. 21 Kɔzɔ ame Bɔkoꞌba kose ꞌdeni zi Musa ne tara na lïjë kosi kpa magbaya ꞌba bɔŋgɔ ꞌba dɔŋgoꞌdo mo ŋgï ti ma ꞌba nyama mo ti kabi kese ꞌdɔ bɔŋgɔ ma ꞌba dɔŋgoꞌdo nima koloma tɔrɔ dɔ gasi mo kinza kuŋgölö ra.

Kïnë Bëbë Mo

(TD 28:31-43)

22 Bëbë ma löbu mo ame kebe mï nyama mo yayi ne oꞌdɔ pili di mï sunë ma kese. 23 Bi gböŋö ꞌba dɔmo uru kpamo kitigɔ teyi kinza kirica ra. 24-25-26 Dɔ kpamo ma koŋgo kebe kapa mo ma bërï lïjë iyija ŋgoloŋgolo kese ti ma ŋbɔwɔ ti ma kasi kujölu yïmo ti lalaŋa yamo köbököbö kɔzɔ ame Bɔkoꞌba kose zi Musa ne.

27 Lïjë oꞌdɔ bɔŋgɔ kolɔ rɔ zi Arona ni ti kole abo ga, 28 ti yima kolo dɔmo ga ti a dɔmo ga ti ridi mo ga 29 gbï ti lapo di mï sunë kamölö ma kopiri ꞌdeni koꞌdɔ kïnë mo ga rɔ ma kese, ma ŋbɔwɔ ti ma kasi ti alato kirilewo kïyöru rɔmo kele ne kɔzɔ ma Bɔkoꞌba kose zi Musa.

30 Lïjë oꞌdɔ dökulë ꞌba tileme tulömu wa zi Bɔkoꞌba di mï yamo köbököbö. Lïjë kugu rɔmo te, “Ulömu ꞌdeni zi Bɔkoꞌba.” 31 Lïjë udödu kpa dɔ yima mo nima ti kabi kese kɔzɔ ma Bɔkoꞌba kose zi Musa.

Jama ꞌBa Rɔ Rö Koro

(TD 35:10-19)

32 Ndɔbɔ ꞌba toꞌdɔ rö koro ꞌba Bɔkoꞌba ote rönï ŋgï pili kɔzɔ a nime te. Yisarele oꞌdɔ wa pili ŋgï ko kɔzɔ ma Bɔkoꞌba kose zi Musa. 33 Lïjë oꞌdɔ rö koro nima koto kari zi Musa ti jama mo ga pili, moŋgɔ mo ga ti nzora mo ga ti moꞌba mo ga ti dɔdɔrɔ mo ga ti akïdëyï mo ga, 34 kilaka kamölö ma kutï rɔmo kasi liyi rɔ ꞌba dɔmo mo tönë ga ti a ꞌba dɔmo ma rɔ kilaka ma kinyanyi keŋme laka mo tönë ga, ti bɔŋgɔ kuröbö mo ga 35 ti sandu ꞌba lömu mo tönë ti lere rïyö ꞌba köꞌdu kiꞌdi mo tönë ga yïmo, ŋgërï kombi mo ga ti a dɔmo, 36 tarabiza mo ti jama mo ga pili ti maŋgolɔꞌbɔ ma kiꞌdi zi Bɔkoꞌba mo, 37 akïdëyï lamba mo di mï yamo köbököbö ne ti lamba mo ga ti jama mo ga pili ti ꞌbu mo ga, 38 bi ꞌba akumu ma di mï yamo köbököbö ti ꞌbu kondi rɔmo tönë ti agbaꞌji kato kele mo ga ti bɔŋgɔ kuröbö ꞌba kpadörï mo, 39 bi ꞌba akumu ma di mï ꞌbïlëŋï mo ti kayikayi mo ti ŋgërï ꞌba tombi mo ga ti jama mo ga pili, wörï kurögö közï mo ti akïdëyï mo, 40 bɔŋgɔ kuröbö ꞌba kali mo ti dɔdɔrɔ mo ga ti akïdëyï mo ga, bɔŋgɔ kuröbö ma ꞌba kpadörï ꞌba kali mo ti kabi mo ga ti akutötï mo ga pili, 41 gbï ti bɔŋgɔ koro ma ꞌdɔ bɔ akumu mo ga kolɔ di mï bi ma koro mo nima, bɔŋgɔ koro rɔ Arona bɔ akumu ni lïjë ti kole abo ga.

42 Yisarele oꞌdɔ wa naga nime ꞌdeni pili kɔzɔ ma Bɔkoꞌba kose zi Musa. 43 Musa oŋgɔ gɔmo lïjë oꞌdɔ ꞌdeni ko kɔzɔ ma Bɔkoꞌba kose zi bo. Kina bo koꞌdɔ yëyï ŋgï zïnnï.

40

Tulömu Mo

1 Kina ŋere Bɔkoꞌba kiya zi Musa te, 2 “Mï töꞌdö ma dɔndende ꞌba nyepe ma dɔgba nime zïyï tutötï rö ꞌba tondɔsɔ, rö koro ma ꞌba Bɔkoꞌba nime. 3 Utë sandu ꞌba lömu mo tönë ti köꞌdu kiꞌdi ꞌbutë yïmo ne mï zana mo yayi. Kina ꞌdɔ kowe bɔŋgɔ kuröbö mo tönë kebe kɔmɔ mo. 4 Oꞌde tarabiza mo tönë yïmo kiyija jama mo ga dɔmo. Oꞌde akïdëyï lamba mo tönë yïmo yayi kiyija lamba mo ga dɔmo. 5 Utë bi ꞌba akumu ma di mï yamo köbököbö mo tönë kɔmɔ sandu ꞌba lömu mo nima yayi. Kina ꞌdɔ kowe bɔŋgɔ kuröbö ꞌba kpadörï mo teyi. 6 Utë bi ꞌba akumu ma ꞌba toŋma kpa közï kiꞌdi dɔmo nima kɔmɔ rö koro nima ma yaga. 7 Utë wörï kurögö közï mo tönë mï löŋgö bi ꞌba akumu ni ti rö koro kunö mini lɔ yïmo. 8 Utötï kali ꞌba rɔmo ga toko kowe bɔŋgɔ kuröbö ꞌba kpadörï mo teyi.

9 Kina ꞌdɔ kulömu rö koro nima kpaki ti jama mo ga ti tondi ꞌbu koro mo tönë rɔmo kina ti këdï ŋgï pili rɔ ma koro. 10 Kina ꞌdɔ kulömu bi ꞌba akumu mo ga pili ti jama mo ga ti tondi ꞌbu rɔmo. Kina ti lïjë këdï ŋgï rɔ ma koro. 11 Kina ꞌdɔ kulömu wörï kurögö közï nima gbï tara ti akïdëyï mo.

12 Oꞌde Arona ni ti kole abo ga kpadörï ꞌba rö koro bina kina ꞌdɔ kiꞌdi lïjë kurögö rönnï tileŋo rönnï kɔpɔ. 13 Olɔ bɔŋgɔ ꞌba bɔ akumu mo tönë rɔ Arona kondi ꞌbu mo rɔ bo. Kina ꞌdɔ kiꞌdi bo kɔzɔ a nime te toja laja rɔ bɔ akumu ma zö. 14 Oꞌde kole abo mo ga kolɔ bɔŋgɔ kolɔ rɔ rönnï. 15 Kina ꞌdɔ kondi ꞌbu gbï rönnï kɔzɔ ma kondi rɔ ꞌbu nnï, ꞌdɔ lïjë koja laja zö rɔ bɔ akumu ma ga. ꞌBu kondi nime ti kiꞌdi kupö lïjë köꞌbö rɔ bɔ akumu zö nduwë mï kada ma këdï kako naga nime ꞌdë.”

16 Kina Musa koꞌdɔ wa pili ŋgï kɔzɔ ma ŋere Bɔkoꞌba kose zi bo.

Akiyija Mo Ga

17 Mï töꞌdö ma dɔndende mï nyepe ma dɔgba ꞌba mï kɔmɔ kɔɔ ma rɔ rïyö mo di pötö tɔdɔ ꞌbënnï yaga di mï Ezipeto na rö koro ꞌba Bɔkoꞌba kutötï rönï ŋgï. 18 Musa utötï akïdëyï mo ga bërï kiyija nzora mo ga kudödu moꞌba mo ga kïdëyï dɔdɔrɔ mo ga. 19 Bo uröbö dɔ rö nima ti ma kebe gɔmo ma yaga kɔzɔ ma Bɔkoꞌba kose zi bo. 20 Kina bo kogba lere rïyö ꞌba köꞌdu kiꞌdi mo tönë ga ŋgï kiꞌdi mï sandu mo. Bo usu ŋgërï ꞌba tombi mo mï kano mo tönë ga koꞌdɔ yɔki sandu mo nima ne. Kina bo kogba a dɔmo kutuꞌbö teyi. 21 Kina bo kutë sandu ꞌba köꞌdu kiꞌdi nima mï rö koro yayi bo kowe bɔŋgɔ kuröbö mo koza bi ma ꞌba sandu mo nima timo yaga kɔzɔ ma Bɔkoꞌba kose.

22 Bo ïdëyï tarabiza mo yïmo yayi kebe kapa mo ma kileki te dɔ tugbu gönyï bɔŋgɔ kuröbö mo tönë ma kako te yaga. 23 Kina bo kiꞌdi maŋgolɔꞌbɔ mo ga ŋgï dɔmo yayi kɔmɔ Bɔkoꞌba, kɔzɔ ma Bɔkoꞌba kose zi bo.

24 Bo iꞌdi akïdëyï lamba mo tönë kebe ŋgila tarabiza mo nima kapa ma kari te dɔ roꞌɔ. 25 Kina bo kiꞌdi lamba mo ga ŋgï dɔmo yayi kɔmɔ Bɔkoꞌba, kɔzɔ ma Bɔkoꞌba kose zi bo.

26 Bo iꞌdi bi ꞌba akumu ma di mï yamo köbököbö tönë rö yayi kebe kɔmɔ bɔŋgɔ kuröbö mo nima. 27 Kina bo koŋma agbaꞌji kato kele mo tönë ŋgï dɔmo kɔzɔ ma Bɔkoꞌba kose zi bo. 28 Kina bo kowe bɔŋgɔ kuröbö ꞌba kpadörï mo ŋgï teyi.

29 Bo utë bi ꞌba toŋma akumu ma ꞌba kpa közï kiꞌdi nima yaga kebe gɔ bɔŋgɔ kuröbö ꞌba kpadörï mo. Kina bo kumu kpa közïmo ga dɔmo yayi ti a ma kɔzɔ nyönyu ni kɔzɔ ma Bɔkoꞌba kose zi bo.

30 Bo ïdëyï wörï ꞌba turögö közï mo tönë mï löŋgö bi ꞌba akumu ni ti rö koro nima, ti mini lɔ yïmo. 31 Musa ni ti Arona ti kole ꞌba Arona ga urögö ga közïnnï ti ndïnnï bina 32 ɔdɔ lïjë këdï koꞌdɔ tɔdɔ mï rö koro ꞌba Bɔkoꞌba kɔzɔ ma Bɔkoꞌba kose.

33 Musa utötï kali toko rɔ rö koro nima ti bi ꞌba akumu mo. Kina bo kowe bɔŋgɔ kuröbö ꞌba kpadörï mo ŋgï teyi. Bo kote ndɔbɔ mo pili kɔzɔ a nime te.

Pɔli Utuꞌbö Dɔ Rö Koro

34 Kina pɔli kako kutuꞌbö dɔ rö koro nima ŋgï bi nzari ꞌba bi kɔpɔ ꞌba Bɔkoꞌba kogba yïmo ŋgï ti rönï. 35 Kina kiꞌdi Musa ŋgï kɔdɔ dë rö yayi.

36 Yisarele öꞌbö tunyë taya ꞌbënnï ŋge kolɔlɔ dɔgba ɔdɔ kiya te pɔli nima kënyï kokpe mïnï ꞌdeni tɔrɔ di dɔ rö koro nima. 37 Ne ɔdɔ koloma le lïjë ogbɔgbɔ rönnï dë. 38 Mï kada ꞌba liŋgere ꞌbënnï nima pili lïjë öꞌbö toꞌja pɔli ꞌba Bɔkoꞌba dɔ rö koro nima rɔ mï kada. Tine ma rɔ mï korɔndɔ paꞌdo na köbö dɔmo mï pɔli mo nima.

Matayo

1

2

3

4

5

6

7

8

9

10

11

12

13

14

15

16

17

18

19

20

21

22

23

24

25

26

27

28

Laja Laka Ma

MATAYO

Kugu

1

Yï Lïŋgï ꞌBa Yësu Ga

(LK 3:23-38)

1 Ame na rɔ möyï ꞌbu löbu ꞌba Yësu Kurïsïtö kupö Dawidi kupö Abarayama.

2 Abarayama na köyö Yisika, Yisika na köyö Yakoba, Yakoba na köyö Yuda ni ti löndö bo ga. 3 Yuda na köyö Pereze ni ti Zera ame mönnï na rɔ Tamara ne. Pereze na köyö Ezerona, Ezerona na köyö Rami. 4 Rami na köyö Aminadaba, Aminadaba na köyö Nasona, Nasona na köyö Salamono. 5 Salamono na köyö Bɔwaza ame ma mo rɔ Raba ne. Bɔwaza na köyö Obede ame ma mo rɔ Ruta ne. Obede na köyö Yisayi. 6 Yisayi na köyö Dawidi bɔ dɔliŋɔ.

Dawidi na köyö Solomo ame ma mo rɔ makuruꞌbë pötö Uriya ne. 7 Solomo na köyö Rebama, Rebama na köyö Abiya, Abiya na köyö Asa. 8 Asa na köyö Yesopata, Yesopata na köyö Yorama, Yorama na köyö Uzïya. 9 Uzïya na köyö Yotama, Yotama na köyö Aza, Aza na köyö Ezikiya. 10 Ezikiya na köyö Manase, Manase na köyö Amona, Amona na köyö Yosiya. 11 Yosiya na köyö Yekoniya ni ti löndö bo ga mï kada ꞌba tindaꞌba bilaka kari Babele.

12 Di pötö tindaꞌba bilaka kari Babele na Yekoniya köyö Salatele, Salatele na köyö Zerobabele, 13 Zerobabele na köyö Abiyuda, Abiyuda na köyö Elekima, Elekima na köyö Azora, 14 Azora na köyö Zadoka, Zadoka na köyö Akimi, Akimi na köyö Eliyuda, 15 Eliyuda na köyö Elezara, Elezara na köyö Matana, Matana na köyö Yakoba, 16 Yakoba na köyö Yesepa ame bo na rɔ mëꞌdë ꞌba Mariya ma ꞌba Yësu ma kïdëkï rɔ Kurïsïtö ne.

17 Tine ꞌbu löbu ma kisaki di zi Abarayama ŋbö kömö zi Dawidi ëdï pili ꞌbutë dɔmosowɔ. Kina ma kisaki di zi Dawidi ŋbö kömö mï kada ꞌba tindaꞌba bilaka kari Babele ëdï pili ꞌbutë dɔmosowɔ. Kina ma kisaki di mï kada ꞌba tindaꞌba bilaka kari Babele ŋbö kömö zi Kurïsïtö ëdï gbï pili ꞌbutë dɔmosowɔ.

Töyö Yësu

(LK 2:1-7)

18 Tine töyö Yësu Kurïsïtö na kɔzɔ a nime te. Ɔdɔ kïlïbö ma bo Mariya ꞌdeni ꞌdɔ togbe mo zi Yesepa tine gba kinza lïjë kodɔꞌbɔ dönnï dë lɔko ari kikali rönï lɔko ɔmɔ ꞌdeni ti tigɔ ꞌba Nyï Kɔtɔ Laka. 19 Tine mëꞌdë nï Yesepa rɔ bɔ lende laka, kina bo oꞌdɔkɔ dë ꞌdɔ tuburu lɔko kɔmɔ bilaka ma konzi. Kina bo komeri ŋgï ꞌdɔ tope lɔko lowo. 20 Kina ɔdɔ bo koꞌdɔ meri mo ꞌdeni tara tine, Bɔkoꞌba iꞌdi nyï koꞌde ŋgï dɔ bo kina malayika ꞌba Bɔkoꞌba kilende zi bo, iya te, “Yesepa kupö Dawidi, kinza kere dë di bi togba Mariya zïyï liŋɔ rɔ ꞌja ꞌbï. Römöyï kole nima mïnï ne Nyï Kɔtɔ Laka na kiꞌdi lɔko kɔmɔ. 21 Lɔko ti köyö kole kina ti kïdëkï möyï mo rɔ Yësu. Römöyï bo na ti kɔmɔ bilaka abo ga yaga di mï lende kënyë ꞌbënnï ga.”

22 Wa naga nime oꞌdɔ rönnï ꞌdeni ꞌdɔ këdï kɔzɔ wa ma tönë ga Bɔkoꞌba kiꞌdi bɔ kumë lende abo ga kiya ꞌdeni mɔlo ne tara. Ame kiya te, 23 “Nyiti mɔtɔ gba rɔ yïtö ti kɔmɔ ꞌdeni köyö kole. Kina ti kïdëkï möyï mo rɔ Imanuwëlë.” Ame ꞌjɔ ꞌba lende ꞌba möyï nima iya te, “Bɔkoꞌba ëdï tize.”

24 Kina ɔdɔ Yesepa koŋgɔ bi tine bo ogbe Mariya ŋgï kɔzɔ ma malayika ꞌba Bɔkoꞌba kiya zi bo. 25 Tine Yesepa ni indaꞌba dönnï dë titi ti Mariya ŋbö lɔko köyö kole. Kina bo kiꞌdi möyï mo ŋgï rɔ Yësu.

2

Tako ꞌBa Bɔ Lende Kikali

1 Öyö Yësu ꞌdeni Beteleme mï dɔyayi ꞌba Yudayi mï kada ꞌba Erode bɔ dɔliŋɔ. Kina bɔ lende kikali mɔtɔ ga ako ra di bïcï tɔrɔ ŋbö kömö Yerosalema. 2 Lïjë ititi, tëgë, “Kole nime köyö bine rɔ ŋere ꞌba Yudayi ne, bo ëdï yala ga? Këlu abo doꞌja ꞌdeni di bïcï tɔrɔ, kina me dako tïlëlu bo.”

3 Kina ɔdɔ Erode kuwö lende nime ꞌdeni te tine, mï bo ënyï kombi ŋgï kina bilaka ꞌba Yerosalema mɔtɔ ga yïmo ombi ꞌdeni gbï. 4 Kina bo kari kïdëkï löbu ꞌba bɔ akumu ni ti bɔ kɔmɔ kiyandi ꞌba köꞌdu kiꞌdi ni ŋgï pili gɔ kako zi bo, kina bo kititi lïjë, bo iya te, “Ɔdɔ tara ne Kurïsïtö ame Bɔkoꞌba këdï koja kako di mïtɔrɔ ne ëdï köyö bo yala ga ya?”

5 Lïjë iya te, “Ëdï köyö Kurïsïtö mï Beteleme mï dɔyayi ꞌba Yudayi bine. Römöyï bɔ kumë lende ꞌba Bɔkoꞌba mɔtɔ ugu lende nime ꞌdeni mɔlo ame kiya te, 6 ‘Nï, Beteleme, dɔyayi ꞌba Yudayi nime, inza ꞌbëyï kulöwö wötï titiyi bërï di mï dɔyayi ꞌba Yudayi nime. Bilaka ma löbu ti kɔdɔ ꞌdeni di mïyï ame gɔ kokɔkɔ bilaka ma ga ꞌba Yisarele.’ ”

7 Kina Erode kïdëkï bɔ lende kikali tönë ga ŋgï lowo kako zi bo gɔ lïjë kiya kada ꞌba tɔdɔ ꞌba këlu nima zi bo. 8 Kina bo kënyï koja lïjë ŋgï kari, bo iya te, “Arike Beteleme toma gɔ kole nima. Ɔdɔ koꞌjake bo ꞌdeni ako kiyake lende mo zö gɔ mari gbï tïlëlu bo.”

9-10 Kina ɔdɔ lïjë kuwö lende kiya ꞌba Erode nima ꞌdeni tine lïjë ënyï ŋgï tari. Kina lïjë koꞌja këlu mo tönë lïjë koꞌja mɔlo di yïbï ne ŋgï. Kina ɔdɔ lïjë koꞌja ꞌdeni tara tine lïjë ŋgï ti mï këyï rɔ mbëmbë.

Këlu nima ösö nduwë dɔgba zïnnï ŋbö kari kɔrɔ dɔ bi ame kole Yësu këdï teyi ne. 11 Kina lïjë kɔdɔ ŋgï kari koꞌja kole ni këdï rö yayi ti ma mo. Kina lïjë kolɔdɔ ŋgï bërï tïlëlu bo. Kina lïjë kunyë kpa sandu ꞌbënnï ga ŋgï, lïjë kiꞌdi kpa közï kiꞌdi ꞌbënnï ga zi kole nima. Kpa közï kiꞌdi mo ga rɔ yamo köbököbö, ti akato kele ti wɔwɔ kele mɔtɔ kïdëkï möyï mo rɔ murï.

12 Tine na Bɔkoꞌba kiyandi lïjë ŋgï ti nyï kinza lïjë kileki dë kpe kebe dɔ Erode. Kina lïjë kileki ŋgï kari dɔyayi ꞌbënnï ti kɔri ma löwö mɔtɔ.

Tiriŋa Ti Yësu Ezipeto

13 Kina ɔdɔ ya naga nima kari ꞌdeni tine, Bɔkoꞌba iꞌdi nyï koꞌde ŋgï dɔ Yesepa, kina malayika kiya zi bo, iya te, “Erode oꞌdɔkɔ toma gɔ kole nime ꞌdɔ bo kupö yaga. Ënyï ti kole nime ti ma mo kiriŋa kari Ezipeto. Oloma yayi ŋbö ma na ꞌjaa ti miya zïyï gɔ kileki.”

14 Kina Yesepa kënyï ŋgï mï korɔndɔ nima kiriŋa kari Ezipeto ti kole tönë ti ma mo. 15 Lïjë ari ꞌdɔ toloma Ezipeto yayi ŋbö kömö mï kada ꞌba tölë ꞌba Erode.

Loma ꞌbënnï yayi nima ëdï ꞌdeni kɔzɔ lende ꞌba Bɔkoꞌba ame tönë bo kiya ꞌdeni mɔlo ti bɔ kumë lende abo mɔtɔ, kiya te, “Mïdëkï kole ma ꞌdeni kako di Ezipeto.”

Tupö Kole Bɔtɔni Di Mï Beteleme

16 Kina ɔdɔ Erode kikali ꞌdeni bɔ lende kikali naga nima ïndëndë dɔ bo ꞌdeni kɔzɔ a nima tara tine, mï bo ënyï kata ŋgï. Kina bo koja bɔ kanya abo ga ŋgï kari mï dɔliŋɔ pili ꞌba Beteleme tupö kole titi ame ga pili rɔ bɔtɔni ne, ame kɔmɔ kɔɔ mo ga këdï ꞌdeni rïyö ŋbö kömö dɔ ame ga köyö mï kɔmɔ kɔɔ mo nima ne. Tisaki mo di dɔ ame ga kɔmɔ kɔɔ mo ga këdï ꞌdeni rïyö ne römöyï gɔ lende ꞌba kada ꞌba tɔdɔ ꞌba këlu ame bo kuwö lende mo di zi bɔ lende kikali naga nima ne.

17 Tupö kole titi ꞌba Beteleme naga nime ëdï ꞌdeni kɔzɔ lende ꞌba Bɔkoꞌba ame bo kiya ꞌdeni mɔlo ne tara, ame Yeremaya kumë ꞌdeni mɔlo kiya te, 18 “Birɔ ëdï kudu mï Rama, birɔ ꞌba monɔ ni ti kuwu. Rayile na këdï kudu gɔ kole ꞌba kole ꞌbënnï ga. Lïjë ölë ꞌdeni pili kina lɔko oꞌdɔkɔ dë kpe gɔ kuyë kömönï.”

Loma Mï Nazareta

19 Tine Yesepa ni ëdï ꞌdeni koloma mï Ezipeto. Kina ɔdɔ Erode kölë ꞌdeni tine, na Bɔkoꞌba kiꞌdi nyï koꞌde ŋgï dɔ Yesepa, kina malayika kɔdɔ ŋgï zi bo, 20 kiya te, “Ënyï di bine ti kole titi nime ti ma mo kileki kari mï dɔyayi ꞌba Yisarele. Bilaka ma tönë ga yayi koꞌdɔkɔ tupö kole nime ne lïjë ölë ꞌdeni.”

21 Kina bo kënyï ŋgï ti kole tönë ti ma mo, bo kileki kari mï dɔyayi ꞌba Yisarele.

22 Tine bo ari kuwö ꞌböwu tëgë kole ꞌba Erode, ame kïdëkï möyï mo rɔ Arokelawo ne, na ꞌdeni rɔ ŋere ꞌba Yudayi. Kina bo kere ŋgï di bi tari toloma mï Yudayi. Kina Bɔkoꞌba kiꞌdi nyï mɔtɔ koꞌde gbï dɔ bo, kiya zi bo gɔ bo kari koloma Galilaya. 23 Kina ɔdɔ bo kömö ꞌdeni yayi tine, bo ari koloma ꞌdeni mï gawo mɔtɔ kïdëkï rɔ Nazareta. Loma mï Nazareta nima ëdï ꞌdeni kɔzɔ lende ꞌba Bɔkoꞌba ame bo kiya ꞌdeni mɔlo ne tara, ame bilaka mɔtɔ ga kumë lende mo ꞌdeni, kiya te, “Bɔ nima ti kïdëkï bo ꞌdeni rɔ bilaka ꞌba Nazareta.”

3

Yowani Bɔ Bapatisi

(MK 1:1-8; LK 3:1-18; YN 1:19-28)

1 Mï kada naga nima yayi Yowani bɔ bapatisi ɔdɔ ꞌdeni yï mökö mï dɔyayi ꞌba Yudayi. Kina bo kisaki ꞌdeni tuwöwö laja ꞌba Bɔkoꞌba zi bilaka. 2 Iya te, “Otɔke dɔye di mï lende kënyë ꞌbe ga römöyï ŋere löbu ꞌba Bɔkoꞌba ëdï ꞌdeni ŋɔli.”

3 Yowani nime na tönë Yesaya bɔ kumë lende ꞌba Bɔkoꞌba kiya lende mɔlo gɔ köꞌdu mo, ame bo kiya te, “Bɔ mɔtɔ ëdï kuwöwö dɔ bo di yï mökö kiya te, ‘Ileŋoke kɔri zi ŋere. Odɔrɔke gɔ kɔri zi bo.’ ”

4 Bɔŋgɔ ꞌba rɔ Yowani oꞌdɔ di mï sunë gamele. Kina kilaka na bo kudödu ꞌbömbö bo rɔ gasi. Akonyo abo ga rɔ mömï ni ti tagi ꞌba mï ꞌbɔrɔ. 5 Bilaka ɔlɔ ꞌdeni kari zi bo di mï Yerosalema, di mï dɔliŋɔ ꞌba Yudayi pili kina gbï di mï liŋɔ ame ga pili ŋgɔsi kpa yöpö ꞌba Yaradene ne. 6 Lïjë odɔ kpënnï gɔ lende kënyë ꞌbënnï ga kina bo kodɔ mini ꞌba bapatisi ŋgï dönnï mï yöpö ꞌba Yaradene.

7 Tine ɔdɔ bo koŋgɔ ya ma kïdëkï rɔ Parosi ni ti Sadoke ma konzi ꞌdeni këdï kako zi bo mï bapatisi tine, bo iya te, “Kpe kole ꞌba murë naga nime, yë na kuꞌbölu ye tiriŋa di kpa ya nime këdï kako dɔye ne? 8 Oꞌdɔke wa ame ga ꞌdɔ kileme otɔke dɔye ꞌdeni di mï lende kënyë ꞌbe ga ne. 9 Kinza kebeke dë tomeri mo ti kɔmɔke di mï gomɔ nima gɔ ame kiyake te kpe kupö Abarayama na ne. Rɔ ma laka miya ziye Bɔkoꞌba ti kikali ŋgï togba döku naga nime koꞌdɔ rɔ kupö zi Abarayama. 10 Goroŋa ëdï ꞌdeni ndö ndï ŋgërï toga mo bërï ti ŋgiraꞌda mo. Ŋgërï ame ga pili kana a ma laka dë ne ti koga bërï kuꞌdu mï paꞌdo. 11 Mëdï moꞌdɔ ꞌbama bapatisi ŋge dɔye ti mini ꞌdɔ kileme dɔ kotɔ. Tine bɔ ma këdï kako di pötö ma nime, bo na mbiri di dɔma, pele rɔ tombi wari abo mɔꞌbɔ dë. Bo ti koꞌdɔ ꞌba bo bapatisi dɔye ti Nyï Kɔtɔ Laka gbï ti paꞌdo. 12 Bo ëdï ti kïzërï abo ꞌdɔ tubö nyönyu timo. Bo ti kotowa dɔkandilere abo, bo kiꞌdi nyönyu abo ga mï mata tine turu mo bo ti koŋma yaga ti paꞌdo ame kinza kölu dë ne.”

Bapatisi ꞌBa Yësu

(MK 1:9-11; LK 3:21-22)

13 Kina Yësu kako di Galilaya kömö kpa yöpö ꞌba Yaradene zi Yowani ꞌdɔ koꞌdɔ bapatisi dɔ bo. 14 Tine Yowani oma tota bo, iya te, “Ako za ꞌböwu zö, oꞌja ma na ꞌdɔ mari zïyï ꞌdɔ koꞌdɔ bapatisi dɔma ꞌdï?”

15 Tine Yësu ileki dɔmo iya te, “Iꞌdi këdï tötï tara. Römöyï ti toꞌdɔ mo te na ti doꞌdɔ ŋgï kɔzɔ akoꞌdɔkɔ abo ꞌba Bɔkoꞌba tara.” Kina Yowani kutï ŋgï gɔmo.

16 Kina ɔdɔ koꞌdɔ bapatisi ꞌdeni dɔ Yësu bo këdï kɔdɔ yaga di mï mini tine na mïtɔrɔ kurögö rönï ŋgï zi bo. Kina bo koꞌja Nyï Kɔtɔ Laka ꞌba Bɔkoꞌba këdï kako bërï dɔ bo di mïtɔrɔ kɔzɔ matukpuru tara. 17 Kina birɔ kudu ŋgï di mïtɔrɔ kiya te, “Ame na rɔ kole ma. Mɔꞌɔ bo ꞌdeni kulöwö. Ma ti mï këyï rɔ mbëmbë gɔ lende abo.”

4

Akiyɔzɔ Ma Kömö Zi Yësu

(MK 1:12-13; LK 4:1-13)

1 Kina Nyï Kɔtɔ Laka koto Yësu ŋgï kari yï mökö ꞌdɔ Satani kiyɔzɔ bo. 2 Kina ɔdɔ bo koꞌdɔ töꞌdö ꞌdeni dɔ ꞌbutë sowɔ bo konyo ɔtɔ dë tine bo ꞌdeni rɔ ꞌbö. 3 Kina Satani kako ŋgï zi bo kiya te, “Ɔdɔ këddï ŋgï rɔ kole ꞌba Bɔkoꞌba ilende zi kulugbï döku naga nime ꞌdɔ kuyï rönnï rɔ maŋgolɔꞌbɔ zïyï.”

4 Tine Yësu ileki dɔmo, iya te, “Ugu ꞌdeni mï buku ꞌba Bɔkoꞌba iya te, ‘Bilaka oloma dë ŋge kɔtɔ gɔ akonyo tine ti lende ame ga pili këdï kɔdɔ di kpa Bɔkoꞌba ne.’ ”

5 Kina Satani koto Yësu ŋgï kari Yerosalema gawo kɔtɔ laka nima, kina kiꞌdi bo ŋbö dɔ kumu rö löbu ꞌba Bɔkoꞌba, 6 kina kiya zi bo, iya te, “Ɔdɔ këddï ŋgï rɔ kole ꞌba Bɔkoꞌba ola röyï bërï. Römöyï ugu ꞌdeni mï buku ꞌba Bɔkoꞌba iya te, ‘Bo ti kiꞌdi lende zi malayika abo ga gɔ köꞌdu ꞌbï ꞌdɔ lïjë kikapo yï kinza koga ndïyï ra yɔki döku ma kɔtɔ mɔtɔ.’ ”

7 Tine Yësu ileki dɔmo iya te, “Ugu ꞌdeni gbï iya te, ‘Kinza kiyɔzɔ ŋere Bɔkoꞌba ꞌbï dë.’ ”

8 Kina Satani koto bo ꞌböwu ŋbö dɔ döku ma kakpa rɔ dɔ kiteli kina kileme dɔliŋɔ nime ti tele mo ga pili zi bo, 9 iya te, “Wa naga nime pili ti miꞌdi zïyï ɔdɔ kolɔdɔ bërï zö kumötu ma.”

10 Yësu ileki dɔmo zi bo, iya te, “Ese yaga di rɔma Satani. Römöyï ugu ꞌdeni iya te, ‘Ŋere Bɔkoꞌba ꞌbï na ŋge kɔtɔ ꞌdɔ kumötu kulömu kpëyï teyi.’ ”

11 Kina Satani kola bo ŋgï na malayika kako ŋgï tokɔnyi bo.

Tisaki Ndɔbɔ ꞌBa Yësu

(MK 1:14-15; LK 4:14-15)

12 Kina ɔdɔ Yësu kuwö ꞌdeni kiya te iꞌdi Yowani ꞌdeni mï maboso tine, na bo kënyï ŋgï kari Galilaya. 13 Tine bo oloma dë Nazareta bo ari ŋgï nduwë Kaparanoma. Ame rɔ gawo ma kpa pöpö ꞌba Galilaya mï dɔyayi ꞌba Zebolona ni ti Napatali. 14 Oꞌdɔ rönï ꞌdeni ꞌdɔ këdï kɔzɔ ma tönë Yesaya bɔ kumë lende ꞌba Bɔkoꞌba kiya ne tara. Ame kiya te, 15 “Ya ma mï dɔyayi ꞌba Zebolona ni ti Napatali, ti ya ma kpa kɔri mini löbu ti ya ma gönyï yöpö ꞌba Yaradene ti bilaka ꞌba Galilaya dɔyayi ma ti bɔ löwö yïmo, 16 lïjë ame ga pili këdï koloma mï bi kölu ne oꞌja bi kɔpɔ ma löbu ꞌdeni. Bi kɔpɔ oyi rönï ꞌdeni dɔ ya ma këdï koloma mï mandölu ꞌba tölë naga.”

17 Mï kada nima yayi Yësu isaki ꞌdeni tuwöwö laja abo zi bilaka, iya te, “Otɔke dɔye di mï lende kënyë ꞌbe ga römöyï ŋere löbu ꞌba Bɔkoꞌba ëdï ꞌdeni ŋɔli.”

Tösö ꞌBa Atoyi Gɔ Yësu

(MK 1:16-20; LK 5:1-11)

18 Kina ɔdɔ Yësu këdï ꞌdeni kiliŋgere kebe kpa pöpö ꞌba Galilaya tine, na bo kari koꞌja atoyi rïyö mɔtɔ ga ŋgï, Simona ma kïdëkï rɔ Pïtörö ni ti löndö bo Andareya këdï ga rɔ tugu kenze di mï pöpö ti duru. 19 Kina Yësu kiya zïnnï, iya te, “Ösöke gɔma, ti miꞌdi ye rɔ atoyi ꞌba toꞌde bilaka kako zi Bɔkoꞌba.”

20 Kina lïjë kola duru ꞌbënnï ga ŋgï lïjë kösö gɔ bo. 21 Kina ɔdɔ bo kari nduwë dɔgba di yayi tine bo ari koꞌja löndö ma rïyö mɔtɔ ga gbï, Yakoba ni ti Yowani kole ꞌba Zebedayo ga këdï mï sorope ti ꞌbu nnï tileŋo duru ꞌbënnï. Kina ɔdɔ Yësu kïdëkï lïjë tine, 22 lïjë ënyï ŋgï kola sorope ti ꞌbu nnï yayi, lïjë kösö gɔ Yësu.

23 Yësu iliŋgere kote mï Galilaya toko tiyandi kɔmɔ bilaka mï rö ꞌba mötu ꞌba Yudayi, tuwöwö laja laka ꞌba ŋere löbu ꞌba Bɔkoꞌba, gbï tileŋo bilaka ame ga pili këdï ti dɔkomali rɔkɔꞌɔ mɔtɔ ga ne. 24 Lëbï abo ote mï dɔyayi ꞌba Surïya ꞌdeni, kina bilaka koloma ŋgï rɔ toꞌde bɔ rɔkɔꞌɔ pili kako zi bo. Bilaka ame ga pili ti dɔkomali rɔkɔꞌɔ ma gege ti ya ma ti abërï naga kpaki ti bɔ nökï ni ti ya ma keŋme bërï naga oꞌde ꞌdeni pili kako zi bo kina bo kileŋo lïjë ꞌdeni pili. 25 Tïndï ma konzi ꞌba bilaka ösö ꞌdeni gɔ bo di Galilaya ni ti Gawo ꞌButë, gbï di Yerosalema gbï di mï Yudayi, kina gbï di mï dɔyayi ma gönyï Yaradene.

5

Akiyandi ꞌBa Yësu

1 Kina ɔdɔ Yësu koŋgɔ tïndï ꞌdeni tara tine bo ëkï ŋgï kari koloma dɔ döku tɔrɔ. Bɔ kösö gɔ bo ga ako zi bo 2 na bo koloma ŋgï rɔ tiyandi lïjë kpaki ti tïndï naga nima, kiya te,

3 “Lïjë ame ga rɔ rumö na laka römöyï ŋere löbu ꞌba Bɔkoꞌba nime na rɔ ꞌbënnï. 4 Lïjë ame ga ti monɔ na laka römöyï ti kïyëyï lïjë ꞌdeni. 5 Lïjë ame ga koꞌdɔ dɔ kombi dë na laka römöyï lïjë ti koꞌja wa ma Bɔkoꞌba kulömu ꞌdeni zi bilaka abo ga ne ŋgï. 6 Lïjë ame ga mïnnï löbu gɔ toꞌdɔ akoꞌdɔkɔ ꞌba Bɔkoꞌba na laka römöyï Bɔkoꞌba ti kiꞌdi ꞌdeni ŋgï kɔꞌbɔ lïjë. 7 Lïjë ame ga rɔ bɔ mï koŋmi na laka römöyï Bɔkoꞌba ti koꞌdɔ mï koŋmi gbï zïnnï. 8 Lïjë ame ga dökïꞌdï nnï ŋge kɔtɔ gɔ lende ꞌba Bɔkoꞌba na laka römöyï lïjë ti koꞌja Bɔkoꞌba ŋgï. 9 Lïjë ame ga rɔ bɔ lata toꞌdɔ lende këyï mï löŋgö bilaka na laka römöyï Bɔkoꞌba ti kïdëkï lïjë ꞌdeni rɔ kole abo ga. 10 Lïjë ame ga bilaka këdï koꞌdɔ közï kasi zïnnï gɔ lende laka ꞌba Bɔkoꞌba na laka römöyï ŋere löbu ꞌba Bɔkoꞌba na rɔ ꞌbënnï.

11 Kpe ame bilaka këdï kitiꞌja ye koꞌdɔ közï kasi ziye kiya kpa kënyë rɔye rɔ mbëmbë römöyï kpe bɔ kösö gɔma ga na ne, kpe na laka. 12 Kina olomake rɔ lɔŋɔ ti mï këyï römöyï Bɔkoꞌba ulu kpa közï ma löbu ꞌdeni koda ye mïtɔrɔ. Bɔ kumë lende ꞌba Bɔkoꞌba ma tönë ga koloma dɔgba bine bilaka oꞌdɔ közï kasi gbï teyi kɔzɔ ꞌbeye te.”

Tikɔꞌdɔ Ni Ti Bi Kɔpɔ

(MK 9:50; LK 14:34-35)

13 “Kpe ꞌbeye ëddïke kɔzɔ tikɔꞌdɔ tara zi bilaka lesi ꞌba mï dɔyayi nime. Ne tine ɔdɔ tikɔꞌdɔ kote tulöwu ma kiyɔkɔ ꞌbënï ꞌdeni ti koꞌdɔ ꞌböwu kileki kiyɔkɔ totondo mo ga ya? Ele dë kpe ŋburu mï kɔtɔ, tine ꞌdeni ŋgï ꞌdɔ tuꞌdu mo mökö tututu dɔmo ti ndï. 14 Kina ëddïke gbï kɔzɔ bi kɔpɔ ꞌba dɔliŋɔ nime. Gawo ame kubö ꞌdeni dɔ kuruŋgu ne ikali dë kpe tusu dɔmo. 15 Kina bilaka iꞌdi paꞌdo dë gbï dɔ lamba kogba kutuꞌbö dɔmo ti kete. Tine ëdï kiꞌdi lamba ŋgï dɔ a ꞌba tïdëyï mo ꞌdɔ kiyɔpɔ gɔ bi pili mï rö yayi. 16 Kina gbï tara ꞌdɔ bi kɔpɔ ꞌbe kiyɔpɔ gɔ bi kɔmɔ bilaka gɔ lïjë koꞌja wa ma laka ame ga këddï koꞌdɔke ne. Römöyï ꞌdɔ lïjë kïlëlu ꞌbu ye ame mïtɔrɔ ne gɔ köꞌdu mo.”

Köꞌdu Kiꞌdi

17 “Kinza komerike dë te mako ꞌdeni tuburu köꞌdu kiꞌdi ꞌba Musa ni ti akiyandi ꞌba bɔ kumë lende ꞌba Bɔkoꞌba. Mako dë tuburu mo tine mako ꞌdɔ toꞌdɔ mo këdï ŋgï kɔzɔ ame lïjë kiya ne. 18 Iꞌdike lende nime këdï dɔye, kɔzɔ mïtɔrɔ ni ma ti dɔyayi ame köꞌbö ꞌdeni ŋburu ne tara, gɔ bi ma titi ꞌdeki mɔtɔ di mï köꞌdu kiꞌdi nime inza kölu kɔtɔ te. Tine ŋbö koꞌdɔ rönï ko kɔzɔ ame kiya rönï ne.

19 Gɔ köꞌdu mo na bilaka ame kuwö dɔ köꞌdu kiꞌdi nime dë ala pele ŋge rɔ kapa ma mbowa mo mɔtɔ, kina bo kutu ya mɔtɔ ga gbï toꞌdɔ mo tara ne ti kïdëkï bo ŋgï wötï titiyi di mï ŋere löbu ꞌba Bɔkoꞌba. Kina gbï tara, bɔ ame kuwö dɔmo kina bo kutu ya mɔtɔ ga gbï toꞌdɔ mo tara ne bo ti këdï ŋgï rɔ löbu mï ŋere löbu ꞌba Bɔkoꞌba. 20 Kina me miya ziye inza kɔꞌbɔke tɔdɔ mï ŋere löbu ꞌba Bɔkoꞌba ɔdɔ kiya te kogbɔke rɔye dë ŋgï laka kebe bɔ kɔmɔ kiyandi ꞌba köꞌdu kiꞌdi ni ti Parosi ni bi toꞌdɔ wa ame ga pili Bɔkoꞌba koꞌdɔkɔ ne.”

ꞌDïrï

(LK 12:57-59)

21 “Uwöke ꞌdeni tönë mɔlo bine, iya te, ‘Kinza koꞌdɔ röyï dë rɔ bɔ közï roma. Bɔtɔ ame kupö bilaka ti koto ŋgï mï bi ꞌba burë.’ 22 Tine kina me miya ziye, bɔtɔ ame rɔ ꞌdïrï ti löndö mɔtɔ ti koꞌde ŋgï mï gɔ bi ꞌba burë. Bɔtɔ ame kiya zi löndö mɔtɔ kiya te, ‘Nï wa yawa nime,’ ti koꞌde ŋgï kɔmɔ kïtï ꞌba burë ma löbu. Bɔtɔ ame kiya zi löndö mɔtɔ kiya te, ‘Nï rumö yawa nime,’ bo irasi lende ꞌdeni ꞌdɔ tuꞌdu bo mï paꞌdo ꞌba Gehena.

23 Gɔ köꞌdu mo na nï bɔ mɔtɔ ɔdɔ këddï koto kpa közï ꞌbï ꞌdeni tiꞌdi mo dɔ bi ꞌba akumu zi Bɔkoꞌba kina lende mo köyö mïyï lende mɔtɔ këdï mbowa mï löŋgö ye ti löndö mɔtɔ, 24 ola kpa közï ꞌbï tötï yayi kileki titi kari koteke lende nima yaga. Kina ꞌdɔ kako ꞌjaa kiꞌdi kpa közï ꞌbï zi Bɔkoꞌba. 25 Ɔdɔ bɔ mɔtɔ kindaꞌba yi toto yi mï bi ꞌba burë, ote lende nima welo yaga ti bo gba kota kinza kömö mï bi ꞌba burë. Römöyï ɔdɔ kiya te kömö ꞌdeni yayi bo ëdï kiꞌdi yi ŋgï közï bɔ burë kina lïjë këdï kiꞌdi yi ŋgï közï bɔ kanya kina këdï koto yi ŋgï mï maboso. 26 Kina ti koloma ŋgï yayi ŋbö kopi taripa ꞌba karama ma kodɔ döyï nima ŋgï titi du. Rɔ ma laka mëdï miya ziye.”

Kinza Koꞌdɔ Yërï Dë

27 “Uwöke ꞌdeni iya te kinza koꞌdɔ yërï dë. 28 Tine kina me mëdï miya ziye, bɔtɔ mɔtɔ ame koŋgɔ ꞌja mɔtɔ pele ŋge ti kɔmɔ bo kina meri ꞌba mï bo kiteri ꞌja nima ꞌdeni, bo oꞌdɔ yërï ꞌdeni ti ꞌja nima ti mï bo.

29 Gɔ köꞌdu mo na, ɔdɔ kömöyï ma dörï na kiꞌdi yi koꞌdɔ lende kënyë, iyagba bo yaga kuꞌdu mökö. Tuꞌdu ŋge rɔ kapa yï ma kɔtɔ mökö ëdï laka rɔ dɔ kiteli di dɔ ame ꞌdɔ kuꞌdu yi pili mï paꞌdo ꞌba Gehena ne. 30 Kina ɔdɔ közïyï ma dörï na kiꞌdi yi koꞌdɔ lende kënyë, oke bo yaga kuꞌdu mökö. Tuꞌdu ŋge rɔ kapa yï ma kɔtɔ mökö ëdï laka rɔ dɔ kiteli di dɔ ame ꞌdɔ koto yi pili mï paꞌdo ꞌba Gehena ne.”

Toga ꞌJa

(MT 19:9; MK 10:11-12; LK 16:18)

31 “Iya ꞌdeni gbï te ɔdɔ bɔ mɔtɔ koga ꞌja abo ꞌdɔ bo kugu waraga ꞌba tëyï kiꞌdi teyi. 32 Tine kina me miya ziye, ɔdɔ bɔtɔ mɔtɔ koga ꞌja abo gɔ lende mɔtɔ ꞌberi di gɔ kɔmɔ kolɔlɔ ꞌba töꞌdö ti rɔ, bo irasi lende ꞌdeni. Bo na kiꞌdi ꞌja nima ꞌdeni ꞌdɔ koꞌdɔ yërï ɔdɔ lɔko kari kogbe mëꞌdë mɔtɔ ꞌböwu. Kina mëꞌdë mɔtɔ mo ame kari kogbe lɔko ꞌböwu ne oꞌdɔ yërï ꞌdeni gbï.”

Kinza Kulömuke Rɔye Dë

33 “Uwöke ꞌdeni tönë mɔlo bine, iya te, ‘Kinza kïyëyï mï lömu ꞌbï dë. Tine oꞌdɔ wa ame kulömu röyï ꞌdeni zi Bɔkoꞌba ꞌdɔ toꞌdɔ mo ne.’ 34 Kina me mëdï miya ziye, ɔdɔ kiꞌdike köꞌdu ꞌba a mɔtɔ kinza koꞌdɔke lömu dë teyi. Kinza kulömuke rɔye dë ti mïtɔrɔ römöyï kïtï ꞌba Bɔkoꞌba na. 35 Kina kinza kulömuke rɔye dë ti dɔyayi römöyï bi tïdëyï ndï bo na. Tine kinza kulömuke rɔye dë gbï ti Yerosalema römöyï gawo ꞌba Bɔkoꞌba bɔ dɔliŋɔ ma löbu na. 36 Kinza kulömuke rɔye dë gbï ti dɔye ga römöyï inza kɔꞌbɔke tuyï sunë ma kɔtɔ kaŋmi yaga ala kileki ꞌböwu kölu. 37 Iꞌdike lende kiya ꞌbe köꞌbö ŋge rɔ, ‘Yëë’ ala ‘Ee’. Wa mɔtɔ ame ꞌberi di gɔ ame ako di zi Satani.”

Dɔkolo

(LK 6:29-30)

38 “Uwöke ꞌdeni, iya te, ‘Ɔdɔ kitikɔ kɔmɔ bɔ mɔtɔ ꞌdɔ kitikɔ kömöyï gbï. Kina ɔdɔ kotɔ kpa bɔ mɔtɔ ꞌdɔ kotɔ kpëyï gbï.’ 39 Tine kina me mëdï miya ziye. Nï bɔ mɔtɔ, ɔdɔ bɔtɔ mɔtɔ kirasi lende mɔtɔ zïyï kinza kopi dɔkolo mo dë. Ɔdɔ bɔtɔ mɔtɔ kokɔsɔ lɔꞌbɔ yï ma kapa dörï uyï kapa ma gali gbï zi bo ꞌdɔ bo kokɔsɔ. 40 Ɔdɔ bɔtɔ mɔtɔ koto yi zi bɔ burë ꞌdɔ kogba bɔŋgɔ ꞌba röyï iꞌdi bo kogba ma këdï kolɔ dɔmo gbï. 41 Ɔdɔ bɔ kanya kiꞌdi yi tombi wa tari timo mayile kɔtɔ, tine ombi koto ŋbö mayile rïyö. 42 Iꞌdi wa zi bilaka ame koꞌdɔkɔ wa di zïyï ne. Kina iꞌdi gbï zi bɔ ma koꞌdɔkɔ togba mo tötï ꞌdɔ kileki ꞌjaa ne.”

Akɔꞌɔ

(LK 6:27-28, 32-36)

43 “Uwöke ꞌdeni iya te, ‘Ɔꞌɔ lëpï yï ga kina oꞌji bɔ ya ꞌbï ga.’ 44 Tine kina me mëdï miya ziye, ɔꞌɔke bɔ ya ꞌbe ga kina oꞌdɔke mötu gɔ ya ma këdï koꞌdɔ közï kasi ziye naga. 45 Ɔdɔ koꞌdɔke te ti këddïke ŋgï rɔ kole ꞌba ꞌbu ye ame mïtɔrɔ ne. Römöyï bo iꞌdi kada abo ꞌdeni keze dɔ bɔ lende kënyë ni kpaki ti bɔ lende laka. Kina bo iꞌdi tɔrɔ kaꞌdi ꞌdeni zi bɔ koꞌdɔ lende kënyë ni kpaki ti bɔ koꞌdɔ lende laka. 46 Ne ɔdɔ kɔꞌɔke ŋge rɔ ya ame ga kɔꞌɔ ye ne, ꞌdɔ Bɔkoꞌba kiꞌdi kpa közï ziye gɔ waꞌdi? Bɔ kireke awada ni oꞌdɔ gbï tara. 47 Ne ɔdɔ löndö ye ga na ŋge kumötöke rɔ ma laka, lende laka waꞌdi na koꞌdɔke kulöwö bine di dɔ ꞌba ya ma laki? Ya ma kikali Bɔkoꞌba dë naga oꞌdɔ gbï tara.

48 Kina me olomake ti mï kɔtɔ rɔ ma laka kɔzɔ ꞌba ꞌbu ye ame mïtɔrɔ ne tara.”

6

Akiꞌdi

1 “Ziye tikali mo laka, kinza kebeke dë toꞌdɔ lende laka ꞌbe kɔmɔ bilaka ꞌdɔ koꞌja. Ɔdɔ koꞌdɔke tara inza koꞌjake a mɔtɔ du te gɔmo di zi ꞌbu ye ame mïtɔrɔ ne.

2 Tine ɔdɔ nï mɔtɔ këddï kiꞌdi wa zi bɔ lisa kinza kome more dë dɔmo kɔzɔ ꞌba bɔ kɔmɔ kandi naga nima këdï koꞌdɔ mï rö ꞌba mötu ala gɔ kɔri ꞌdɔ bilaka koro lïjë gɔmo ne tara. Rɔ ma laka miya ziye kpa közï ꞌbënnï na ꞌdeni pili ma. 3 Tine ɔdɔ këddï kiꞌdi wa zi bɔ lisa kinza kiꞌdi bɔtɔ ame pele ŋgɔsi ŋgila yi ne kikali gɔmo dë. 4 Ne ꞌdɔ këdï ŋgï liwo. Kina ꞌbu yï Bɔkoꞌba ame koꞌja wa ma koꞌdɔ liwo nima ne ti kiꞌdi kpa közïmo ŋgï zïyï.”

Mötu Koꞌdɔ

(LK 11:2-4)

5 “Tine ɔdɔ këddï koꞌdɔke mötu kinza këddïke dë kɔzɔ bɔ kɔmɔ kandi naga nima. Römöyï akoꞌdɔkɔ ꞌbënnï ma dɔ kiteli mo na rɔ tɔrɔ toꞌdɔ mötu mï rö ꞌba mötu ala kpa dɔkoka kɔri ꞌdɔ bilaka koꞌja lïjë. Rɔ ma laka miya ziye kpa közï ꞌbënnï na ꞌdeni pili ma. 6 Ne ɔdɔ këddï koꞌdɔ mötu ɔdɔ rö ꞌbï kurögö kpadörï teyi ꞌdɔ koꞌdɔ mötu zi ꞌbu yï Bɔkoꞌba ame bɔtɔ koꞌja dë ne. Kina ꞌbu yï Bɔkoꞌba ame koꞌja wa ma koꞌdɔ liwo nima ne ti kiꞌdi kpa közïmo ŋgï zïyï.

7 Kina ɔdɔ këddï koꞌdɔ mötu kinza kebe dë tojolo lende ma kinza ꞌjɔ mo naga rɔ gɔ kɔwɔ kɔzɔ ꞌba ya ma kinza kikali Bɔkoꞌba dë naga. Römöyï lïjë omeri ꞌbënnï tëgë ti kuwö lïjë gɔ lende konzi ꞌbënnï naga nima. 8 Kinza këddïke dë gbï kɔzɔ lïjë römöyï ꞌbu ye Bɔkoꞌba ikali wa ma koꞌdɔkɔke nima ꞌdeni mɔlo gba kinza kititike dë. 9 Tine na ꞌdɔ kumötuke kɔzɔ a nime te,

‘ꞌBu ze nï ame mïtɔrɔ ne, möyï yï köꞌbö rɔ ma koro. 10 Iꞌdi ŋere löbu ꞌbï kako, akoꞌdɔkɔ ꞌbï koꞌdɔ rönï mï dɔliŋɔ kɔzɔ ma këdï koꞌdɔ rönï mïtɔrɔ. 11 Oja gɔ akonyo ꞌba mï kada ma tɔne zize. 12 Ola ze gɔ lende kirasi ze ga kɔzɔ ma dëdï dola lëpï ze ga ma kirasi lende zize naga tara. 13 Kinza koto ze dë mï bi ꞌba akiyɔzɔ. Tine olɔ ze di zi bo bɔ ma kënyë nime.’

14 Römöyï ɔdɔ kolake bilaka gɔ lende ame lïjë kirasi ziye, ꞌbu ye ame mïtɔrɔ ne ti kola ye gbï gɔ lende kirasi ꞌbe ga. 15 Ne ɔdɔ kolake bilaka dë gɔ lende kënyë ꞌbu ye ame mïtɔrɔ ne inza kola ye gbï gɔ lende kënyë ꞌbe ga.”

Kpa Koro

16 “Ɔdɔ këddï koroke kpeye kinza kebeke dë tirasi kɔmɔye kɔzɔ ꞌba bɔ kɔmɔ kandi naga nima. Lïjë upupu rönnï tulëtulë ꞌdɔ laki pili kikali lïjë ëdï rɔ toro kpënnï. Rɔ ma laka miya ziye kpa közï ꞌbënnï na ꞌdeni pili ma. 17 Tine ɔdɔ këddï koroke kpeye, urögöke kɔmɔye kosake ꞌbu, kujëke dɔye, 18 kinza ya ma laki kikali ra ma këddï koroke kpeye ꞌdɔ ꞌbu ye ame koꞌja kïnë mo dë ne na ŋge kikali. Kina ꞌbu ye ame koꞌja wa ma koꞌdɔke liwo nima ti kiꞌdi kpa közïmo ŋgï ziye.”

Ulu Kpa Wa Zïyï Mïtɔrɔ

(LK 12:33-34)

19 “Kinza kuluke kpa wa dë ziye mï dɔliŋɔ nime bine, ame madɔböndï ni këdï kirasi wa di teyi, kina gbï ame a mo ga këdï koromaro ne, kina gbï ame bɔ ꞌbögö këdï kuꞌbögö wa di teyi ne. 20 Tine ma laka mo ꞌdɔ kuluke kpa wa ziye mïtɔrɔ gɔ bi ame madɔböndï kirasi wa dë di teyi a mo ga koromaro dë bɔ ꞌbögö kuꞌbögö dë gbï ne. 21 Römöyï gɔ bi ame kulu kpa wa ꞌdeni teyi ne na dökïꞌdï yï ti köꞌbö ŋburu gɔmo.”

22 “Kömöyï na rɔ lamba ꞌba röyï. Ɔdɔ kömöyï këdï rekereke, yida röyï pili ti këdï ŋgï mï bi kɔpɔ ma löbu. 23 Ne ɔdɔ kömöyï kele dë, yida röyï pili ti këdï ŋgï mï bi kölu. Tine ɔdɔ dökïꞌdï ame rɔ bi kɔpɔ ꞌba rɔ dïdï yï ne na këdï ꞌdeni za rɔ bi kölu ti këdï ŋgï zïyï rɔ mandölu ma kinza kiya.”

Bɔkoꞌba Ni Ti Yamo

(LK 16:13; 12:22-31)

24 “Bilaka kɔtɔ ikali dë ꞌdɔ këdï rɔ bɔ laja zi ŋere rïyö. Bo ti kɔꞌɔ ŋge rɔ ma kɔtɔ tine bo ti koꞌji mɔtɔ. Bo ti kodɔ mï bo zi mɔtɔ tine rɔ yögö zi ma kɔtɔ. Kina gbï tara, inza kɔꞌbɔ toja laja zi Bɔkoꞌba gbï zi a ꞌba dɔliŋɔ nime.

25 Gɔ köꞌdu mo na me mëdï miya ziye, kinza kolomake dë ti kɔmɔ kïlëꞌdï gɔ köꞌdu ꞌba akonyo ni ti akuwë ame rɔ a ꞌba tulu yida rɔye timo ne. Kina gbï kinza kolomake dë ti kɔmɔ kïlëꞌdï gɔ köꞌdu ꞌba bɔŋgɔ tusu mo rɔye. Ma komerike ꞌbeye, dïdï na dë kebe akonyo? Kina gbï yida rɔ na dë kebe bɔŋgɔ? 26 Oŋgɔke yali ni te, lïjë orɔꞌdɔ ɔtɔ dë gbï, kina lïjë umu ɔtɔ dë gbï kiꞌdi mï mata. Tine pele tara ꞌbu ye ame mïtɔrɔ ne na këdï kulu lïjë. Ma komerike, kpe na dë kulöwö mbiri rɔ dɔ kiteli di dɔ yali? 27 Bɔtɔ mɔtɔ ikali dë ꞌdɔ tiyese gɔ loma abo kɔwɔ mbowa mï dɔyayi nime ti kɔmɔ kïlëꞌdï ꞌba gɔ wa.

28 Tine ëddï kolomake ti kɔmɔ kïlëꞌdï gɔ köꞌdu ꞌba bɔŋgɔ gɔ waꞌdi? Oŋgɔke döwöru ni te, lïjë oꞌdɔ ndɔbɔ dë gbï toma bɔŋgɔ rönnï. 29 Tine rɔ ma laka miya ziye, bɔ dɔliŋɔ Solomo pele ti wa mbëmbë abo naga nima usu bɔŋgɔ ma kele kebe döwöru ni dë. 30 Ne ɔdɔ Bɔkoꞌba na këdï kiyada mɔli ni ame këdï koꞌja tɔne bine, tine tïlëndö dayi kusu paꞌdo ꞌdeni yïmo kilaŋma yaga ne bo ti kola ye kinza tusu bɔŋgɔ rɔye? Kpe bɔ kinza kiꞌdike dɔye laka gɔ lende ꞌba Bɔkoꞌba naga nime.

31 Kina me miya ziye, kinza kolomake dë ti kɔmɔ kïlëꞌdï tiya mo te, ‘Ti monyo tɔne di yala?’ ala, ‘Ti muwë di yala? Kina gbï ti moꞌja bɔŋgɔ di yala?’ 32 Wa naga nime na ya ma kinza kikali Bɔkoꞌba dë naga këdï kulö dönnï ŋburu gɔmo. ꞌBu ye Bɔkoꞌba ame mïtɔrɔ ne ikali ꞌdeni ma koꞌdɔkɔke wa naga nime pili. 33 Tine wa ma ꞌdɔ kulö döyï rɔ mbëmbë toma kɔri mo na rɔ ŋere löbu ꞌba Bɔkoꞌba nime gbï ti wa ma bo koꞌdɔkɔ di zïyï. Kina bo ti koja gɔ wa mɔtɔ naga nima ŋgï pili zïyï. 34 Kina gbï kinza kolomake dë ti kɔmɔ kïlëꞌdï gɔ wa ꞌba tïlëndö. Kɔmɔ kïlëꞌdï ma tïlëndö koloma ëꞌbënï gbï tötï koda bo yayi. Kinza koꞌdeke gomɔ ꞌba kada mɔtɔ dë korake dɔ a ma kada nima këdï koꞌde ne.”

7

Nï Gbï Tara

(LK 6:37-38, 41-42)

1 “Kinza koꞌdɔ burë ꞌba bɔtɔ mɔtɔ dë. Ɔdɔ koꞌdɔ ti koꞌdɔ burë ꞌbï gbï. 2 Römöyï kɔri ame këddï koꞌdɔ burë ꞌba bilaka timo ne na gbï Bɔkoꞌba ti koꞌdɔ burë ꞌbï timo. Ndï lende ame këddï kodɔrɔ rɔ bilaka ne na ti kodɔrɔ ꞌbëyï gbï timo tara.

3 Ne gɔ waꞌdi na kebe toŋgɔ pörï di kɔmɔ lëpï yï mɔtɔ konyɔ lende ꞌba kpa kulugbu ma löbu nima kömöyï ne dë? 4 Ti kiya rɔ ma tondo zi löndö nima, kiya te, ‘Iꞌdi miyagba pörï nima yaga di kömöyï,’ koꞌja këddï ꞌbëyï ti kpa kulugbu kömöyï? 5 Nï bɔ kɔmɔ kandi nime, iyagba kpa kulugbu nima titi dɔgba yaga di kömöyï ꞌdɔ koꞌja bi laka tiyagba pörï nima yaga di kɔmɔ löndö yï mɔtɔ.

6 Kina kinza kiꞌdi laja ma kɔtɔ laka dë zi bï, römöyï lïjë ti kileki kuyï kpënnï kirica mïyï yaga. Kinza kuꞌdu wa ma kele ꞌbï dë bërï kɔmɔ baꞌdo, lïjë ti kututu dɔmo ti ndïnnï kirasi yaga.”

Ɔdɔ Koma Ti Koꞌja Ŋgï

(LK 11:9-13)

7 “Ititi kina ti kiꞌdi ŋgï zïyï. Oma kina ti koꞌja ŋgï. Ukökö kina ti kurögö kpadörï ŋgï zïyï. 8 Römöyï lïjë ame ga pili kititi ne, iꞌdi ŋgï teyi. Kina lïjë ame ga pili koma ne, oꞌja ŋgï. Kina zi ame ga kukökö ne, urögö ŋgï.

9 Yë na ɔdɔ kole abo kïdëkï maŋgolɔꞌbɔ bo kënyï kogba za rɔ kulugbï döku kiꞌdi teyi? 10 Ala mɔtɔ ɔdɔ kole abo kïdëkï kenze bo kogba za rɔ murë kiꞌdi teyi? 11 Ne ɔdɔ kpe ame rɔ bɔ lende kënyë ne kikalike tiꞌdi wa ma laka zi kole ꞌbe ga tara, ꞌbu ye ame rɔ ma laka mïtɔrɔ ne ti kiꞌdi wa ma laka rɔ dɔ kiteli ŋgï zïnnï lïjë ame ga kititi di zi bo ne.

12 Wa ame ga koꞌdɔkɔ ꞌdɔ lëpï yï ga koꞌdɔ zïyï ne oꞌdɔ gbï zïnnï. Römöyï wa nime na köꞌdu kiꞌdi ni kpaki ti bɔ kumë lende ꞌba Bɔkoꞌba ni kɔrɔ dɔmo.”

13 “Arike tɔdɔ kebe kpadörï ma titiyi römöyï ma löbu nima ari mï gɔ bi ꞌba tölë dɔ kote. Kina kɔri mo gbï ŋgï rɔ ma kïtëwu. Ya ma këdï kari kebe gɔmo lïjë rɔ ma konzi. 14 Tine kpadörï ma këdï kari mï gɔ bi ꞌba dïdï ma ŋburuŋburu ŋge titiyi, kina kɔri mo gbï rɔ gomɔ. Ya ma koꞌja mo ga ŋge mbowa.”

Iꞌdike Kɔmɔye Kandi Laka

(LK 6:43-44)

15 “Iꞌdike kɔmɔye kandi laka di zi bɔ kumë lende ma dɔ kïndëndë naga nima. Römöyï lïjë ëdï kako ziye kɔzɔ kamölö di rönnï ma yaga, tine di mïnnï lïjë rɔ kuruku wölïwölï ma kënyë. 16 Ti kikalike lïjë di mï wa ma lïjë këdï koꞌdɔ. Römöyï kono ana maa dë, kina ŋgɔpɔliŋga ana këlu dë gbï. 17 Kina gbï tara, ŋgërï ma laꞌja ana ꞌbënï gbï rɔ döŋgërï ma laka. Kina ŋgërï ame rɔ götö ne ana ꞌbënï gbï rɔ döŋgërï ma kënyë. 18 Ŋgërï ma laꞌja ikali dë tana döŋgërï ma kënyë, kina ŋgërï ma götö ikali dë tana döŋgërï ma laka. 19 Ŋgërï ame ga pili kana döŋgërï ma laka ɔtɔ dë ne ti koga yaga kuꞌdu mï paꞌdo. 20 Kina me ꞌdɔ kikalike bɔ kumë lende ma dɔ kïndëndë naga nima di mï wa ma lïjë këdï koꞌdɔ.”

21 “Bilaka ame ga köꞌbö toꞌdɔ kpa koŋmi tïdëkï ma rɔ ŋere ŋere ne inza kömö kɔtɔ te mï ŋere löbu ꞌba Bɔkoꞌba. Tine ya ame ga ŋge këdï koꞌdɔ wa ame ꞌbu ma, ma mïtɔrɔ nime koꞌdɔkɔ ne na ŋge ti kömö yïmo. 22 Mï kada ꞌba burë nima bilaka ma konzi ti kiya ꞌdeni zö te, ‘Ŋere, ŋere, ze na dë tönë doloma tiya laja ꞌba Bɔkoꞌba ti möyï yï ne ya? Kina ti möyï yï na dë gbï tönë doloma tiꞌdi nökï ma konzi kitaꞌba yaga di dɔ bilaka, kina doloma gbï toꞌdɔ gɔ kotɔ ma löbu naga ya?’

23 Tine ti mileki miya zïnnï, miya te, ‘Mikali ye dë kɔtɔ te, arike yaga di rɔma, kpe bɔ koꞌdɔ lende kënyë naga nime.’ ”

Rö Koꞌba Rïyö

(LK 6:47-49)

24 “Kina me ꞌdeni, bɔ ame kuwö lende ma nime kina koꞌdɔ ŋgï tara ti këdï kɔzɔ bɔ ma kandi ame koꞌba rö abo dɔ döku ne. 25 Ame tɔrɔ kaꞌdi mini koso, kina lili pïwu kome kïkëtï rönï yɔki rö nima, tine ulöru dë römöyï isaki toꞌba gbɔndɔ mo ꞌdeni di dɔ döku. 26 Ne bɔ ame kuwö lende ma nime tine koꞌdɔ dë tara ne ëdï kɔzɔ bɔ rumö ame koꞌba rö abo dɔ yayi lida ne. 27 Ame tɔrɔ kaꞌdi mini koso, kina lili pïwu kome kïkëtï rönï yɔki rö nima yɔ na kurö ŋgï. Tine tulöru mo ti këdï ŋgï rɔ ma kënyë rɔ dɔ kiteli.”

28 Kina ɔdɔ Yësu kote tiya lende naga nime ꞌdeni tine tïndï naga nima otɔ ŋgï rɔ gönnï rɔ mbëmbë gɔ köꞌdu ꞌba akiyandi abo. 29 Römöyï bo iyandi wa ꞌdeni ŋgï kɔzɔ bɔ közï kakpa, tine inza kɔzɔ ꞌba bɔ kɔmɔ kiyandi ni tara.

8

Yësu Ileŋo Bɔ Mönyu

(MK 1:40-45; LK 5:12-16)

1 Kina ɔdɔ Yësu këkï ꞌdeni bërï di dɔ döku tine tïndï ma konzi ösö ŋgï gɔ bo. 2 Kina bɔ mɔtɔ ame roma kilaꞌba ꞌdeni rɔmo ne kako ŋgï kolɔdɔ bërï kɔmɔ Yësu, kiya te, “Ŋere, ɔdɔ koꞌdɔkɔ ŋgï ti kileŋo ma ŋgï yaga rɔ ma kɔpɔ.”

3 Kina Yësu koja közï bo kosa rɔ bɔ nima, kiya te, “Moꞌdɔkɔ ꞌdeni ŋgï, ileŋo yi ꞌdeni.”

Kina rɔkɔꞌɔ tönë kola bɔ nima ŋgï welo. 4 Kina Yësu kose zi bo, iya te, “Uwö te, kinza kari kiya lende nime dë zi bɔtɔ mɔtɔ, tine ari zi bɔ akumu ꞌdɔ bo kinyeli röyï. Kina ꞌdɔ kiꞌdi kpa közï ꞌba akileŋo kɔzɔ ame Musa kiꞌdi köꞌdu mo mɔlo ne tara. Ame ꞌdɔ kileme zi bilaka pili ileŋo yi ꞌdeni.”

Bɔ Laja ꞌBa Bɔ Dɔ Bɔ Kanya

(LK 7:1-10)

5 Kina ɔdɔ Yësu kɔdɔ ꞌdeni mï Kaparanoma bɔ dɔ bɔ kanya mɔtɔ ꞌba Romo ako zi bo komaꞌjo rɔ bo zi Yësu, 6 kiya te, “Ŋere, bɔ laja ma ëdï rɔ rɔkɔꞌɔ dɔ sora liŋɔ ma ꞌdë yayi. Ëdï ŋgï kilisa sowa, uyï rönï dë gbï.”

7 Yësu iya te, “Ti mari tileŋo bo.”

8 Tine bɔ dɔ bɔ kanya nime ileki dɔmo, iya te, “Ŋere, mɔꞌbɔ dë ꞌdɔ tiꞌdi yi kako mï gɔ bi ꞌba loma ma. Tine iya ŋge ti kpëyï kina ti kileŋo bɔ laja ma nima ŋgï. 9 Römöyï mikali közï kakpa ꞌbï ëdï gbï kɔzɔ ꞌbama ame mëdï bïcï közï kakpa ti bɔ kanya ŋbaŋi kpa bïcö ne. Ɔdɔ milende zi mɔtɔ, miya te, ‘Ari,’ kina kari ŋgï. Ɔdɔ milende zi mɔtɔ, miya te, ‘Ako,’ kina kako ŋgï. Kina gbï ɔdɔ milende zi bɔ laja ma, miya te, ‘Oꞌdɔ wa nime,’ kina koꞌdɔ ŋgï.”

10 Kina ɔdɔ Yësu kuwö lende ꞌba bɔ nime ꞌdeni te tine, lende mo igayi bo ŋgï. Kina bo kiya zi bɔ kösö gɔ bo ga, iya te, “Rɔ ma laka miya ziye, moꞌja bɔtɔ dë di mï bilaka ꞌba Yisarele ame kiꞌdi dönï gɔ lende ma kɔzɔ bɔ nime te. 11 Rɔ ma laka mëdï miya ziye, ma konzi ti kako di mï dɔyayi ma kapa yïbï ti dɔ tɔrɔ kodɔꞌbɔ rönnï ti Abarayama ni ti Yisika ti Yakoba mï lɔŋɔ ꞌba ŋbele ꞌba ŋere löbu ꞌba Bɔkoꞌba. 12 Tine ya ame ga mɔlo rɔ kole ꞌba mï ŋere löbu nima ne ti kuꞌdu ꞌdeni ŋbö yaga mï gɔ bi kölu ame rɔ bi ꞌba monɔ ni ti kpa kunyï.”

13 Kina Yësu kileki kiya zi bɔ dɔ bɔ kanya tönë, iya te, “Ari liŋɔ, wa ame komeri ꞌdeni mïyï gɔ tigɔ ma ne ti koꞌdɔ rönï ꞌdeni ŋgï tara zïyï.”

Kina kileŋo bɔ laja ꞌba bɔ dɔ bɔ kanya tönë ŋgï mï saa nima.

Yësu Ileŋo Bɔ Rɔkɔꞌɔ Ma Konzi

(MK 1:29-34; LK 4:38-41)

14 Kina ɔdɔ Yësu kari ꞌdeni kɔdɔ rö ꞌba Pïtörö tine bo ari koꞌja mese ꞌba Pïtörö këdï köꞌdö dɔ sora yayi ti zëyï. 15 Kina bo kosa közïmo yɔ na zëyï nima kola ŋgï, na lɔko kënyï ŋgï kari toja laja zi bo.

16 Mï dɔkɔpiyari tine na koꞌde ya ma konzi ame ga këdï ti nökï ne ŋgï kako zi bo. Kina bo kamo ŋgï dɔ nökï ni kitaꞌba yaga di dɔmo. Kina bo kileŋo ya ame ga pili rɔ rɔkɔꞌɔ ne ŋgï gbï. 17 Bo oꞌdɔ wa nime ꞌdeni ꞌdɔ këdï kɔzɔ ma tönë Yesaya bɔ kumë lende ꞌba Bɔkoꞌba kiya ne. Ame kiya te, “Bo gbagba bo na kombi rɔkɔꞌɔ ze ga ꞌdeni kpaki yaga.”

Gomɔ Mï Tösö Gɔ Yësu

(LK 9:57-62)

18 Kina ɔdɔ Yësu koŋgɔ tïndï ꞌdeni këdï kuru bo bërï tara tine na bo kilende ŋgï zi bɔ kösö gɔ bo ga ꞌdɔ kumu kari gönyï pöpö ma kapa mɔtɔ. 19 Kina bɔ kɔmɔ kiyandi mɔtɔ ꞌba köꞌdu kiꞌdi kako ŋgï zi bo, kiya te, “Bɔ kɔmɔ kiyandi, ti mösö ŋgï nduwë göyï ŋbö bi tɔ ame këddï kari pele teyi.”

20 Yësu ileki dɔmo, iya te, “Kiraba ni pele ëdï ti gö ꞌbënnï ga, kina yali ni gbï ëdï ti rö ꞌbënnï ga. Tine kole ꞌba bilaka lesi inza ꞌba bo ti bi mɔtɔ ame gɔ bo koꞌba dɔ bo teyi tindawo rɔ bo.”

21 Bɔ mɔtɔ ame rɔ bɔ kösö gɔ bo ne ako kiya te, “Löbu ma, iꞌdi mileki titi tusu ꞌbu ma.”

22 Yësu iya te, “Ösö gɔma, ola töku ni kusu töku lëpï nnï ga.”

Yësu Oga Pïwu

(MK 4:35-41; LK 8:22-25)

23 Kina Yësu ni këkï ŋgï mï sorope ti bɔ kösö gɔ bo ga tari rɔ dɔ mini. 24 Mbowa yɔ na pïwu kiꞌdi ŋgï tome kebe dɔ pöpö yayi. Lili pïwu nima iꞌdi ŋgï toŋbeŋbe sorope koꞌdɔ ꞌdɔ könzu bërï. Tine Yësu ëdï bi töꞌdö. 25 Kina lïjë kari ŋgï kindiŋi bo, kiya te, “Ŋere, okɔnyi ze, dëdï ꞌdeni dölë.”

26 Tine bo iya te, “Ëddï kereke gɔ waꞌdi? Kpe bɔ kinza kiꞌdike dɔye laka gɔ lende ma naga nime.”

Kina bo kënyï tɔrɔ kamo dɔ lili ni ti mini kikagba nima ꞌdɔ kɔrɔ. Kina kɔrɔ ŋgï liwo. 27 Kina lïjë pili kotɔ ŋgï rɔ gönnï, iya te, “Bɔ nime, bo waꞌdi ga na? Lili ni ti mini löbu ni kpaki rɔ wa kuwö dɔ bo.”

Nökï Ni Ti Baꞌdo

(MK 5:1-20; LK 8:26-39)

28 Kina ɔdɔ Yësu kömö ꞌdeni kapa pöpö mɔtɔ mï dɔyayi ꞌba Gadara tine na ya mɔtɔ ga rïyö rɔ bɔ nökï kondɔsɔ ŋgï ti bo di yayi. Ya rïyö naga nima ëdï kako di kpa tïꞌbörö ꞌba tusu töku. Ya naga nima nökï ilaꞌba ꞌdeni dɔmo koworo ŋgï rɔ ma kënyë. Gɔ köꞌdu mo na bɔtɔ ilaŋa rönï dë kpe tudö kebe yayi. 29 Kina lïjë kulörï ŋgï rɔ ma kembe, iya te, “Nï kole ꞌba Bɔkoꞌba nime, waꞌdi na koꞌdɔkɔ di zize? Ako ꞌdeni tote dɔze tötï gba kinza kada mo kömö?”

30 Tïndï ꞌba baꞌdo ꞌba liŋɔ ëdï tonyo kpënnï ŋɔli yayi, 31 kina nökï naga nima komaꞌjo rönnï ŋgï zi Yësu, iya te, “Ɔdɔ këddï koga ze yaga oja ze dari mï baꞌdo naga nime ꞌdë.”

32 Kina bo kiya zïnnï, iya te, “Arike.” Kina ɔdɔ lïjë kari kilaꞌba ŋgï dɔ baꞌdo tönë ga yɔ, kina baꞌdo naga nima kënyï ŋgï pili kiriŋa kari bi kuluŋï ꞌba pöpö kilaꞌba mï mini kote dönnï pili yaga.

33 Bɔ koda baꞌdo naga nima iriŋa kari kiya köꞌdu mo mï gawo. Kina lïjë kïyëtï gɔ wa ma koꞌdɔ rönï nima gbï pili ti lende ꞌba bɔ nökï tönë ga. 34 Kina bilaka ꞌba mï gawo nima kɔlɔ ŋgï pili kako toŋgɔ Yësu. Kina ɔdɔ lïjë koꞌja bo ꞌdeni tine lïjë ititi bo ꞌdɔ bo kënyï kari yaga di mï dɔyayi ꞌbënnï.

9

Yësu Ileŋo Bɔ Keŋme Bërï Mɔtɔ

(MK 2:1-12; LK 5:17-26)

1 Kina Yësu këkï ŋgï mï sorope kumu dɔ pöpö kileki kari mï gawo ꞌbënnï. 2 Di yayi na ya mɔtɔ ga koꞌde bɔ mɔtɔ ame keŋme ꞌdeni bërï ne ŋgï kako zi bo. Bɔ nima rɔ ma köꞌdö dɔ sora. Kina ɔdɔ Yësu koŋgɔ ꞌdeni lïjë kikali ŋgï bo ëdï ti tigɔ tileŋo bɔ nima tine, bo ilende zi bɔ nima, iya te, “Kole ma, ogbɔ dökïꞌdï yï, ola yi ꞌdeni gɔ lende kënyë ꞌbï ga.”

3 Kina bɔ kɔmɔ kiyandi mɔtɔ ga ame këdï yayi ne kënyï ŋgï tomeri mo ti mïnnï, iya te, “Bɔ nime ëdï kudölï Bɔkoꞌba.”

4 Tine Yësu ikali meri ꞌbënnï nima ŋgï na bo kiya te, “Ëddï komerike lende ma kënyë ma tara ga mïye gɔ waꞌdi? 5 Ma yala na kïtëwu ꞌdɔ tiya mo? ‘Ola yi ꞌdeni gɔ lende kënyë ꞌbï,’ ala ꞌdɔ kiya te, ‘Ënyï kiliŋgere’? 6 Ne ziye tikali mo rɔ ma laka kole ꞌba bilaka lesi ëdï ti tigɔ dɔliŋɔ bine tola bilaka gɔ lende kënyë.”

Kina bo kiya zi bɔ keŋme bërï nima, iya te, “Ënyï tɔrɔ kombi sora ꞌbï kari liŋɔ.”

7 Kina bɔ tönë kënyï ŋgï tɔrɔ kari liŋɔ. 8 Tine ɔdɔ tïndï koꞌja bɔ nima ꞌdeni tara tine lïjë ŋgï rɔ tikere. Na lïjë kebe ŋgï tïlëlu Bɔkoꞌba gɔ tiꞌdi közï kakpa ma kɔzɔ a nima tara zi bilaka lesi.

Bɔ Rɔkɔꞌɔ Na Ŋge Koꞌdɔkɔ Wɔwɔ

(MK 2:13-17; LK 5:27-32)

9 Kina ɔdɔ Yësu kiteli ꞌdeni di yayi na bo kari koꞌja Matayo bɔ kireke awada koloma ꞌdeni mï gɔ bi ꞌba tireke awada. Kina Yësu kiya zi Matayo, iya te, “Ösö gɔma.” Kina Matayo kënyï ŋgï kösö gɔ Yësu.

10 Tine ɔdɔ Yësu ni ti bɔ kösö gɔ bo ga koloma ꞌdeni tonyo akonyo di liŋɔ ꞌba Matayo yayi na bɔ kireke awada ma konzi ti bɔ lende kënyë mɔtɔ ga kotɔtɔ rönnï ŋgï yayi kodɔꞌbɔ rönnï ti Yësu ni. 11 Kina ɔdɔ Parosi mɔtɔ ga koꞌja ꞌdeni tara tine lïjë ititi bɔ kösö gɔ Yësu ga, iya te, “Bɔ kɔmɔ kiyandi ꞌbe nima ëdï konyo wa bi kɔtɔ ti bilaka ma tara ga gɔ waꞌdi?”

12 Tine ɔdɔ Yësu kuwö lende ꞌbënnï nima ꞌdeni tara, bo iya te, “Bɔ rɔkɔꞌɔ na ŋge kari zi bɔ kiꞌdi wɔwɔ. Ya ma kinza ti rɔkɔꞌɔ naga ari ëꞌbënnï dë. 13 Ari koŋgɔke ꞌjɔ ꞌba lende nime kugu mï buku ꞌba Bɔkoꞌba kiya te, ‘Mï këyï na moꞌdɔkɔ di zi bilaka, tine inza rɔ akumu.’ Kina me ma mako dë tïdëkï bɔ lende laka, mako gɔ bɔ lende kënyë.”

Lende ꞌBa Kpa Koro

(MK 2:18-22; LK 5:33-39)

14 Bɔ kösö gɔ Yowani bɔ bapatisi ga ako zi Yësu kititi, kiya te, “Ze ꞌbeze ti Parosi ni dëdï doro kpeze nduwë, ne gɔ waꞌdi na bɔ kösö göyï ga koro ꞌbënnï kpënnï dë?”

15 Yësu iya te, “Ma komerike ꞌbeye, ŋba ꞌba mï gbe ti koloma rɔ meri koꞌja mëꞌdë ꞌba nyiti këdï gba tïnnï? Tine inza tara, kada mo ti kömö ꞌdeni ame ꞌdɔ kogba mëꞌdë ꞌba nyiti yaga di mï löŋgö lïjë. Kina lïjë ti koro kpënnï ꞌjaa mï kada mo nima.

16 Kina gbï bɔtɔ mɔtɔ uru bɔŋgɔ ma laꞌja dë yɔki bɔŋgɔ ma mɔlo. Römöyï bɔŋgɔ ma laꞌja ti kosoŋi rönï ŋgï kirica ma mɔlo nima koꞌdɔ bi gböŋö ma löbu. 17 Kina bɔtɔ mɔtɔ odɔ layi ma laꞌja dë gbï mï kilaka ma mɔlo ꞌba layi. Römöyï kilaka ti kotopa ŋgï yaga layi nima kolɔdɔ mökö. Kina kilaka mo këdï kirasi rönï ŋgï. Tine layi ma laꞌja ëdï kodɔ gbï mï kilaka ma laꞌja kina ꞌdɔ lïjë pili koloma laka.”

Nyiti Titi Ti ꞌJa Kosa Rɔ Bɔŋgɔ ꞌBa Yësu

(MK 5:21-43; LK 8:40-56)

18 Koꞌja Yësu këdï gba rɔ tiya lende nime na bɔ mɔtɔ rɔ turu ꞌba Yudayi kako ŋgï zi bo kilaꞌba bërï kɔmɔ bo kïlëlu bo, iya te, “Nyiti ma ölë ꞌdeni gïrï nime tine ako kiꞌdi közïyï rönï na lɔko ti kïdïdï ŋgï ꞌböwu.”

19 Kina Yësu ni kënyï ŋgï ti bɔ kösö gɔ bo ga kari ti bɔ nima. 20 Kina ꞌja mɔtɔ ame roma köꞌbö tolɔdɔ ŋgï di rɔmo kɔmɔ kɔɔ mo ꞌdeni ŋbö ꞌbutë dɔmorïyö ne kako ŋgï kosa kpa bɔŋgɔ ꞌba rɔ Yësu. 21 Römöyï lɔko omeri kiya ti mïnï te, “Ɔdɔ mosa pele ŋge rɔ kpa bɔŋgɔ ꞌba rɔ bo, ti kileŋo ma ŋgï kɔpɔ.”

22 Kina Yësu kuyï kɔmɔ bo koꞌja ꞌja nima. Na bo kiya te, “Nyiti ma, ogbɔ dökïꞌdï yï. Tiꞌdi döyï gɔ tigɔ ma na kileŋo yi ꞌdeni.” Kina kileŋo ꞌja nima ŋgï mï saa nima.

23 Kina ɔdɔ Yësu kari kömö mï liŋɔ ꞌba turu tönë, bo ari koꞌja bɔ kome more ni ti tïndï ma këdï kome kuwu ni ti bɔ tonyo kökö ni pili yayi. 24 Kina bo kiya zïnnï, iya te, “Kpe nima pili ɔdɔke yaga, nyiti titi nime ölë dë rɔ tölë tine lɔko ëdï bi töꞌdö.”

Tine lïjë ögö bo ŋgï rɔ laŋa. 25 Kina ɔdɔ koga tïndï naga nima ꞌdeni yaga tine, na Yësu kɔdɔ ŋgï rö gɔ töku nima kindaꞌba közïmo. Kina lɔko kënyï ŋgï tɔrɔ.

26 Kina lëbï ꞌba lende nime kïyëlë rönï ŋgï kote mï dɔliŋɔ nima toko.

Yësu Iyɔpɔ Kɔmɔ Kölu

27 Kina ɔdɔ Yësu kënyï ꞌdeni di yayi na bɔ kɔmɔ kölu ma rïyö mɔtɔ ga kösö ŋgï gɔ bo ti tulörï kiya te, “Kole ꞌba Dawidi bɔ dɔliŋɔ, iꞌdi mïyï kpe këyï rɔze.”

28 Kina ɔdɔ bo kari kɔdɔ ꞌdeni rö tine na bɔ kɔmɔ kölu tönë ga kako ŋgï zi bo. Kina bo kititi lïjë, bo iya te, “Ikalike ŋgï rɔ ma laka ti mɔꞌbɔ tileŋo ye?”

Lïjë iya te, “Yëë, ŋere.”

29 Kina bo kosa kömönnï, bo kiya te, “Koꞌdɔ rönï ziye kɔzɔ ame kiꞌdike dɔye ꞌdeni gɔmo ne tara.”

30 Kina kömönnï kɔpɔ ŋgï yaga. Tine Yësu ose gɔmo kitigɔ zïnnï, iya te, “Kinza kari kiyake lende nime dë zi bɔtɔ mɔtɔ.”

31 Tine lïjë ari kïyëlë lëbï ꞌba Yësu ŋgï kote mï dɔliŋɔ nima toko.

Yësu Ileŋo Bɔ Kpa Kudödu

32 Koꞌja ya tönë ga këdï kënyï ꞌdeni tari tine na ya mɔtɔ ga koꞌde bɔ nökï mɔtɔ ame kpamo kudödu rönï ꞌdeni teyi ne ŋgï kako zi Yësu. 33 Tine ɔdɔ koga nökï nima ꞌdeni yaga yɔ na bɔ tönë kiꞌdi tilende ŋgï. Kina köꞌdu mo kigayi tïndï naga nima ŋgï pili. Lïjë iya te, “Doꞌja a ma te dë mɔlo mï dɔyayi ꞌba Yisarele.”

34 Tine Parosi ni iya te, “Ŋere ꞌba nökï na kiꞌdi közï kakpa nima zi bo toga nökï timo.”

35 Yësu ënyï kiliŋgere pili toko kote mï gawo ti dɔliŋɔ ma titi naga tiyandi kɔmɔ bilaka mï rö ꞌba mötu, kina gbï tuwöwö laja laka ꞌba ŋere löbu ꞌba Bɔkoꞌba. Bo ileŋo ya ma këdï ti dɔkomali rɔkɔꞌɔ ma konzi naga ꞌdeni pili. 36 Kina ɔdɔ bo koꞌja tïndï ꞌdeni tine meri ꞌba lisa ꞌbënnï ma bo koŋgɔ oso ŋgï lɔ dökïꞌdï bo. Römöyï ïlïkö dönnï ꞌdeni ŋgï kinza bɔ kokɔkɔ lïjë kɔzɔ kamölö ame bɔ koda mo kinza ne tara. 37 Kina bo kiya zi bɔ kösö gɔ bo ga, bo iya te, “Wa ꞌba kpa dɔlili nime ŋgï kpaya. Tine bɔ ndɔbɔ ꞌba rɔmo ga onzi dë. 38 Ititike bo ŋere bɔ dɔmo ꞌdɔ bo koja bɔ ndɔbɔ mï nyaka abo nime.”

10

Bɔ Kösö Gɔ Yësu Ga

(MK 3:13-19; LK 6:12-16)

1 Yësu ïdëkï bɔ kösö gɔ bo ga ma ꞌbutë dɔmorïyö naga nima bi kɔtɔ. Kina bo kiꞌdi közï kakpa zïnnï ꞌdɔ toga nökï kitaꞌba yaga timo di dɔ bilaka, kina gbï ꞌdɔ tileŋo rɔkɔꞌɔ ma konzi. 2 Bɔ laja ma ꞌbutë dɔmorïyö naga nime möyï mo ga na me. Ma dɔgba mo Simona ame kïdëkï möyï mo gbï rɔ Pïtörö ne, kina ti löndö bo Andareya ti Yakoba kole ꞌba Zebedayo ti löndö bo Yowani. 3 Pïlïpö ni ti Batolimayo ti Tɔma ti Matayo bɔ kireke awada ti Yakoba kole ꞌba Alapayo ti Tadayo 4 ti Simona bɔ koꞌdɔ ya gɔ dɔyayi ꞌbënnï ti Yuda Isikarita ame kususu Yësu ne.

Laja ꞌBa Ya Ma ꞌButë Dɔmorïyö

(MK 6:7-13; LK 9:1-6)

5 Yësu oja ya ꞌbutë dɔmorïyö naga nima kari ti ndose nime kiya te, “Kinza kɔdɔke dë mï dɔliŋɔ ꞌba bɔ löwö ma kinza rɔ Yudayi naga. Kina kinza kɔdɔke dë gbï mï gawo ꞌba Somorona ni. 6 Tine arike ŋge zi kamölö ꞌba Yisarele naga nime kölu ꞌdeni ne. 7 Kina ꞌdɔ kari kuwöwöke zïnnï, kiya te, ‘Ŋere löbu ꞌba Bɔkoꞌba ëdï ꞌdeni ŋgɔsi.’ 8 Kina ꞌdɔ kileŋoke bɔ rɔkɔꞌɔ kindiŋike töku ni. Ileŋoke bɔ mönyu ni, kina ꞌdɔ kogake nökï gbï kitaꞌba yaga di dɔ bilaka. Ogbake ꞌdeni di zö rɔ ma sari kinza topi ɔtɔ teyi, kina ꞌdɔ kari kiꞌdike gbï rɔ ma sari kinza topi ɔtɔ gɔmo. 9 Kinza kogbake gïrïsï dë tiye. 10 Kina kinza kogbake mboꞌda ꞌba kpasi dë teyi. Kina kinza kogbake bɔŋgɔ mɔtɔ ala wari mɔtɔ ala përï adɔkotɔni mɔtɔ dë tiye. Römöyï bɔ ndɔbɔ pili ëdï ti bi gomɔ ꞌba rönnï.

11 Ɔdɔ kömöke mï gawo ala liŋɔ mɔtɔ omake rɔ bilaka ame laka koꞌdɔkɔ tota ye rɔ ŋba ne. Kina ꞌdɔ kolomake liŋɔ abo ŋbö kënyïke di gɔ bi nima. 12 Tine ɔdɔ kömöke mï liŋɔ iyake te, ‘Lende këyï koloma tiye.’ 13 Ɔdɔ bilaka ꞌba liŋɔ mo nima kota ye rɔ ŋba olake lende këyï ꞌbe nima koloma tïnnï. Ne ɔdɔ lïjë kota ye dë ogbake eꞌbe yaga di zïnnï. 14 Kina ɔdɔ kömöke mï gawo ala liŋɔ mɔtɔ ga ame bilaka mo ga koga ye koꞌdɔkɔ dë tuwö lende ꞌbe ënyïke di teyi. Kina ꞌdɔ kombake lupu mo yaga di ndïye rɔ lömu rönnï. 15 Rɔ ma laka miya ziye mï kada ꞌba burë mï Bɔkoꞌba ti këyï rɔ mbëmbë rɔ bilaka ꞌba Sodomo ni ti Gomora di dɔ bilaka ꞌba gɔ bi mo tɔ nima.”

Gomɔ ꞌBa Gɔ Laja ꞌBa Bɔkoꞌba

(MK 13:9-13; LK 21:12-17)

16 “Uwöke te, mëdï moja ye nime kɔzɔ kamölö tara mï löŋgö wölïwölï ma konzi. Tine iꞌdike kɔmɔye kandi kɔzɔ kɔmɔ murë kina gbï liya rɔ rumö kɔzɔ matukpuru. 17 Oŋgɔke rɔye laka römöyï ya mɔtɔ ga ëdï ame lïjë ti kindaꞌba ye koto ye mï gɔ bi ꞌba burë. Kina lïjë ti komba ye gbï di mï rö ꞌba mötu ꞌbënnï ga. 18 Ti kususu ye koꞌde ye kɔmɔ kïtï ꞌba bɔ dɔliŋɔ ni ti turu ma löbu naga gɔ lende ma kina ti kïyëtïke laja kɔtɔ laka ma nime zïnnï kina gbï zi bɔ löwö. 19 Tine ɔdɔ koꞌde ye mï gɔ bi ꞌba burë kinza kiꞌdike kɔmɔye kïlëꞌdï dë gɔ wa ma ꞌdɔ kiyake ala kïyëtïke zïnnï. Römöyï wa ame ga këddï kiyake ne Bɔkoꞌba ti kiꞌdi ŋgï ziye mï saa mo nima. 20 Römöyï kpe na dë këddï kilendeke tine Nyï Kɔtɔ Laka ꞌba ꞌbu ye na këdï kiꞌdi lende ma këddï kiyake mo ga kpeye.

21 Mï kada mo nima bilaka ti kebe togba löndö lïjë ga kiꞌdi mï tölë. Kina ꞌbu ti koꞌdɔ gbï tara zi kole ꞌbënnï ga. Kina kole ti kebe gbï tuyï kpënnï dɔ ꞌbu nnï ga ti mönnï ga tiꞌdi mo mï tölë. 22 Laki pili ti koꞌji ye gɔ köꞌdu ma. Ne bɔ ame kiꞌdi mï bo këddï teyi ŋbö kömö mï kada ꞌba tote mo ti kɔmɔ ŋgï di mï tölë. 23 Kina ɔdɔ lïjë këdï koꞌdɔ közï kasi ziye di mï gawo mɔtɔ olɔlɔke kiriŋake gbï karike mï gawo mɔtɔ. Römöyï rɔ ma laka miya ziye inza koteke mï gawo ꞌba Yisarele pili gba kota kinza kole ꞌba bilaka lesi kileki kako dɔliŋɔ nime.

24 Kina oŋgɔke, kole ꞌba sukulu inza mbiri di dɔ bɔ kɔmɔ kiyandi abo, kina bɔ laja inza gbï mbiri di dɔ bɔ ma rɔ bɔ dɔ bo. 25 Kina ꞌdɔ kole ꞌba sukulu këdï ti mï këyï tëdï kɔzɔ bɔ kɔmɔ kiyandi abo, kina ꞌdɔ bɔ laja gbï kɔzɔ bɔ ma rɔ bɔ dɔ bo nima. Kina me ɔdɔ kitiꞌja bɔ dɔliŋɔ ꞌdeni kïdëkï rɔ Belezebola, tine bilaka ꞌba liŋɔ abo ga ti kïdëkï ŋgï ti möyï ma kënyë rɔ dɔ kiteli.”

Ere Bɔkoꞌba

(LK 12:2-7)

26 “Kina kinza kereke bilaka dë. Wa ame ga pili rɔ ma kusu leꞌjete ne ti kiyagba ꞌdeni ŋgï yaga. Kina wa ame ga pili rɔ mulugu ne ti kumö yïmo ꞌdeni kikali yaga. 27 Wa ame ga mëdï miya liwo ziye ne ti kileki kiyake gɔmo ꞌdeni yaga bi kɔpɔ. Kina wa ame ga kuwöke liwo ne ti kuwöwöke ꞌdeni ŋgï di dɔ rö tɔrɔ. 28 Kina me kinza kereke ya ma këdï kupö ŋge rɔ yida rɔ kinza kupö dïdï naga nima dë. Tine Bɔkoꞌba ame këdï kote ꞌba bo dɔ yida rɔ ni kpaki ti dïdï mï paꞌdo ꞌba Gehena ne na ŋge ꞌdɔ kereke.

29 Ne oŋgɔke, ndögö ꞌba silɔ rïyö ŋge ti taripa kɔtɔ. Tine pele silɔ ma kɔtɔ mɔtɔ ölu dë lowo kinza ma ꞌbu ye kikali gɔmo. 30 Kina sunë ꞌba dɔye gbï bo ikali gɔmo me. 31 Kinza kereke dë. Kpe na rɔ dɔ kiteli zi bo kebe silɔ ma konzi.”

32 “Lïjë ame ga kiya yaga bi kɔpɔ, kiya te lïjë ꞌbama na ne, ti moꞌdɔ gbï tara zïnnï kɔmɔ ꞌbu ma ame mïtɔrɔ ne. 33 Ne lïjë ame ga kilagi ma yaga bi kɔpɔ ne ti milagi lïjë gbï tara kɔmɔ ꞌbu ma ame mïtɔrɔ ne.”

Ya Na Yësu Koꞌde Mï Dɔliŋɔ

(LK 12:51-53; 14:26-27)

34 “Kinza komerike dë te mako toꞌdɔ lende këyï mï dɔliŋɔ. Tine inza tara, mako dë toꞌde lende këyï mï dɔliŋɔ tine ya na moꞌde. 35 Mako tososo kpa kole tënyï rɔ ꞌdïrï ti ꞌbu nnï ga, kina yïtötï gbï ꞌdɔ kënyï rɔ ꞌdïrï ti mönnï ga. Kina ꞌja ꞌba kole ni ꞌdɔ kënyï rɔ ꞌdïrï ti mese lïjë ga. 36 Bɔ ya ma kënyë ꞌbëyï ꞌba bɔ mɔtɔ ti këdï aa rɔ bilaka ꞌba mï liŋɔ ꞌbï. 37 Kina me bilaka ame kɔꞌɔ ꞌbu bo ni ti ma bo rɔ dɔ kiteli di dɔma ne ɔꞌbɔ dë tëdï rɔ bɔ kösö gɔma. Kina gbï tara bɔ ame kɔꞌɔ kole abo ala nyiti abo rɔ dɔ kiteli di dɔma ne ɔꞌbɔ dë tëdï rɔ bɔ kösö gɔma. 38 Bɔ ame koꞌdɔkɔ dë tileŋo rɔ bo tölë gɔ lende ma ɔꞌbɔ dë tëdï rɔ bɔ kösö gɔma. 39 Bɔ ame koꞌdɔkɔ tɔmɔ dïdï bo ti kïyölu dɔmo ŋgï yaga. Tine bɔ ma kïyölu dɔ dïdï bo gɔ lende ma ti kɔmɔ ŋgï.”

Kpa Közï

(MK 9:41)

40 “Bɔ ame kota ye rɔ ŋba ota ma ꞌdeni gbï. Kina bɔ ame kota ma rɔ ŋba bo ota bɔ ame koja ma ne ꞌdeni gbï. 41 Bɔ ame kota bɔ laja ꞌba Bɔkoꞌba rɔ ŋba ne ti koꞌja kpa közïmo gbï kɔzɔ ꞌba bɔ laja nima. Kina gbï bɔ ame kota bɔ lende laka römöyï bɔ nima ëdï rɔ ma laka ne ti koꞌja kpa közï mo gbï kɔzɔ ꞌba bɔ lende laka. 42 Ti kikalike ꞌdeni ŋgï rɔ ma laka bɔtɔ ame kiꞌdi pele ŋge rɔ mini kuwë zi bɔ kösö gɔma ma titi ɔtɔ mɔtɔ römöyï bo bɔ kösö gɔma na ne ti koꞌja kpa közïmo ŋgï.”

11

Akititi ꞌBa Yowani

(LK 7:18-23)

1 Kina ɔdɔ Yësu kote tose ndose naga nime ꞌdeni zi bɔ kösö gɔ bo ga tine, na bo kënyï ŋgï di yayi kari tiyandi kɔmɔ bilaka gbï ti tuwöwö laja laka abo mï dɔliŋɔ ma ŋgɔsiŋgɔsi yayi.

2 Ɔdɔ Yowani bɔ bapatisi kuwö wa ame ga Kurïsïtö këdï koꞌdɔ ne ꞌdeni tara di mï maboso yayi tine na bo koja bɔ laja abo ga ŋgï kari zi Yësu. 3 Kina lïjë kititi Yësu, iya te, “Nï mo na rɔ bɔ ma tönë këdï kako di pötö ma ne? Ala ꞌdɔ doje kɔmɔze gba gɔ bɔ mɔtɔ?”

4 Yësu ileki dɔmo zïnnï, iya te, “Ilekike zi Yowani kïyëtïke wa ame ga kuwöke kina koꞌjake gbï ne zi bo kɔzɔ a nime te. 5 Iyɔpɔ kɔmɔ bɔ kɔmɔ kölu ni ꞌdeni. Kina bɔ kaꞌbo ni iliŋgere ꞌdeni. Ileŋo bɔ mönyu ni ꞌdeni yaga rɔ ma kɔpɔ. Bɔ mbili kuꞌbë ni uwö bi ꞌdeni. Töku ni indiŋi ꞌdeni kina laja laka uwöwö rönï ꞌdeni zi bɔ lisa ni. 6 Lïjë ame ga lende ma kïlïkö dë dönnï ne na ti yëyï.”

Yë Na Mbiri?

(LK 7:24-35)

7 Di pötö bɔ laja ꞌba Yowani ga kari ꞌdeni na Yësu koloma tiya lende ꞌba Yowani zi tïndï naga nima. Bo iya te, “Me karike yï mökö zi Yowani ne waꞌdi na karike toŋgɔ mo? Mbili mɔli ma këdï kudë dönï di zi lili? 8 Waꞌdi na karike toŋgɔ mo? Bɔ kusu bɔŋgɔ kele? Tine bɔ kusu bɔŋgɔ kele ni ëdï koloma ꞌbënnï mï liŋɔ ꞌba bɔ dɔliŋɔ. 9 Ne arike toŋgɔ waꞌdi? Bɔ kumë lende ꞌba Bɔkoꞌba? Yëë, rɔ ma laka oꞌjake bɔ ame kebe bɔ kumë lende ꞌba Bɔkoꞌba pili ne ꞌdeni. 10 Römöyï Yowani na tönë kugu lende mo mï buku ꞌba Bɔkoꞌba kiya te, ‘Bɔkoꞌba iya te, “Mëdï moja bɔ laja ma kari dɔgba kömöyï tileŋo kɔri zïyï.” ’

11 Rɔ ma laka miya ziye, kole köyö ꞌba ꞌja mɔtɔ inza mbiri di dɔ Yowani. Tine bɔ ame titiyi mï ŋere löbu ꞌba Bɔkoꞌba ne na mbiri di dɔ Yowani. 12 Di mï kada ma Yowani kisaki tuwöwö lende ꞌba Bɔkoꞌba ŋbö kömö mï kada nime tɔne, ma konzi ëdï koꞌdɔ ꞌdeni ŋgï rɔ ya ꞌdɔ tɔdɔ mï ŋere löbu ꞌba Bɔkoꞌba. Lïjë ëdï koꞌdɔkɔ ꞌdɔ tindaꞌba mo ꞌdeni ŋgï rɔ gbörökötö. 13 Kina mɔlo ŋbö kömö mï kada ꞌba Yowani bɔ kumë lende ꞌba Bɔkoꞌba ga pili ti köꞌdu kiꞌdi ꞌba Musa ileme lende ꞌba ŋere löbu ꞌba Bɔkoꞌba nime ꞌdeni. 14 Ma këddï koꞌdɔkɔke ra ŋgï tiꞌdi dɔye gɔ lende ꞌbënnï, Yowani na rɔ Eliya bɔ kumë lende ame këdï kileki kako dɔgba ne. 15 Bɔ ame këdï ti mbili ne iꞌdike bo kuwö lende nime.

16 Ti miyari ye kpe bilaka ma leꞌjete naga nime ti waꞌdi? Kpe ŋgï kɔzɔ kole titi ame ga koloma mï gɔ bi ꞌba ndögö. Ame dɔtumu mɔtɔ kulörï zi mɔtɔ kiya te, 17 ‘Domba dɔkole mbili pele ziye, odoweke gɔye dë gbï yɔ. Kina me ducï lërï ꞌba tölë pele ziye, uduke dë gbï yɔ.’ 18 Römöyï Yowani ako bine koro kpa bo, kuwë a ma kata naga dë, iyake te, ‘Yowani bɔ nökï na.’ 19 Kina me kole ꞌba bilaka lesi kako konyo kpa bo kuwë wa iyake te, ‘Oŋgɔke yayi, bo ŋgï rɔ bɔ kpa ŋböŋbö bɔ kuwë layi bɔ pɔri ꞌba bɔ kireke awada ni ti bɔ lende kënyë mɔtɔ ga.’ Ne tine akikali ꞌba Bɔkoꞌba ti kinda ꞌdeni yaga di mï ndɔbɔ mo.”

Buꞌbu

(LK 10:13-15)

20 Bilaka ꞌba mï gawo naga nime Yësu koꞌdɔ gɔ kotɔ kulöwö yïmo ne otɔ dönnï dë du te. Kina bo kënyï tose kpa gawo naga nima, 21 kiya te, “Buꞌbu zïyï Korazina, kina buꞌbu gbï zïyï Betesayida. Römöyï ma kiya te këdï koꞌdɔ gɔ kotɔ naga nime koꞌdɔ mïyï ne ra mï Tura ni ti Sidona dëne, bilaka mo ga otɔ dönnï ꞌdeni mɔlo kolɔ bɔŋgɔ ꞌba monɔ rönnï, kosa buruku rönnï ꞌdɔ kileme ma lïjë kotɔ dönnï ꞌdeni di mï lende kënyë ꞌbënnï ga. 22 Rɔ ma laka miya ziye mï kada ꞌba burë kada mɔtɔ Bɔkoꞌba ti kiꞌdi mï bo këyï rɔ mbëmbë rɔ Tura ni ti Sidona di dɔye.

23 Ne nï ꞌbëyï Kaparanoma oꞌdɔkɔ tombi röyï ꞌdeni ŋbö mïtɔrɔ? Ne ti kuꞌdu yi ꞌdeni ŋgï bërï mï paꞌdo ꞌba Gehena. Römöyï ma kiya te gɔ kotɔ naga nime koꞌdɔ mïyï ne na këdï koꞌdɔ ra mï Sodomo dëne Sodomo ëdï gba koꞌja kabate. 24 Kina ꞌdɔ kikali rɔ ma laka mï kada ꞌba burë Bɔkoꞌba ti kiꞌdi mï bo këyï rɔ mbëmbë rɔ Sodomo di döyï.”

Akoke, Kina Ti Mɔmɔ Ye Ŋgï

(LK 10:21-22)

25 Mï kada nima yayi Yësu iya te, “Mïlëlu yi ꞌbu ma, ŋere ꞌba dɔ mïtɔrɔ ni ti dɔyayi römöyï wa ame kusu dɔmo di zi bɔ akikali ni ne ileme ꞌdeni zi ma kinza kikali ɔtɔ dë naga. 26 ꞌBu ma, rɔ ma laka wa nime na koꞌdɔkɔ ꞌdɔ koꞌdɔ rönï te.”

27 Kina bo kiya te zi bilaka naga nima, “ꞌBu ma iꞌdi wa pili ꞌdeni zö tine bɔtɔ ikali ma kole dë, ꞌbu ma na ŋge kikali. Kina bɔtɔ ikali ꞌbu ma dë gbï tine ma kole ma na ŋge mikali ti ya ame ga migeli ꞌdeni ꞌdɔ tileme bo teyi ne.

28 Kpe ame ga ꞌdeni pili rɔ gomɔ di zi akïrïndï ne akoke zö. Kina ti mɔmɔ ye ŋgï. 29 Ombike kpa kulugbu ma mugu ye ame rɔ akiyandi ma ne. Römöyï dökïꞌdï ma na liya rɔ rumö kinza dɔ kombi. Kina ti koꞌjake rɔ kindawo ŋgï. 30 Römöyï kpa kulugbu ma nime miꞌdi ziye ne embe dë kina tombi mo ŋgï kinza gomɔ.”

12

Köꞌdu Kiꞌdi ꞌBa Kada ꞌBa Rɔ Kindawo

(MK 2:23-28; LK 6:1-5)

1 Mbowa di pötö mo mï kada ꞌba rɔ kindawo na Yësu ni këdï kiliŋgere kebe mï nyaka ꞌba nyönyu. Bɔ kösö gɔ bo ga ꞌdeni rɔ ꞌbö kina lïjë kiꞌdi ŋgï tomborozi dɔ nyönyu tonyo ꞌjɔ mo. 2 Kina ɔdɔ Parosi ni koꞌja ꞌdeni tara tine na lïjë kebe ŋgï tititi Yësu, iya te, “Oŋgɔ te, wa nima bɔ kösö göyï ga këdï koꞌdɔ ne lïjë ëdï rɔ tïyëyï mï köꞌdu kiꞌdi ꞌba kada ꞌba rɔ kindawo.”

3 Bo ileki zïnnï, iya te, “Ïdëkïke wa ma tönë Dawidi koꞌdɔ mï kada nima yayi ne dë? Ame lïjë rɔ ꞌbö ti bilaka abo ga ne. 4 Bo ari ŋgï mï rö löbu ꞌba Bɔkoꞌba kina lïjë ti bilaka abo ga konyo maŋgolɔꞌbɔ koro ame kiꞌdi zi Bɔkoꞌba ne ŋgï di yayi. Wa nima inza rɔ ma laka zïnnï mï köꞌdu kiꞌdi ꞌba Bɔkoꞌba ꞌdɔ tonyo mo. Tine bɔ akumu ni na ŋge ꞌdɔ konyo. 5 Kina ïdëkïke dë gbï di mï köꞌdu kiꞌdi ꞌba Musa? Ame kiya te mï kada ꞌba rɔ kindawo pili bɔ akumu ame mï rö löbu ꞌba Bɔkoꞌba ne ïyëyï köꞌdu kiꞌdi ꞌba kada ꞌba rɔ kindawo. Tine pele inza rɔ lende kënyë zïnnï. 6 Kina me mëdï miya ziye wa mɔtɔ ma kebe rö löbu ꞌba Bɔkoꞌba ëdï bine. 7 Ugu ꞌdeni mï buku ꞌba Bɔkoꞌba iya te, ‘Mï këyï na moꞌdɔkɔ di zi bilaka tine inza rɔ akumu.’ Ma këddï kikalike ꞌjɔ ꞌba lende nime ra, dëne inza kodɔke karama dɔ bilaka ame kirasi ɔtɔ dë ne. 8 Römöyï kole ꞌba bilaka lesi na rɔ ŋere ꞌba dɔ kada ꞌba rɔ kindawo.”

Bɔ Kɔnyɔ Keŋme Rɔ Kilawo

(MK 3:1-6; LK 6:6-11)

9 Yësu ënyï ꞌdeni di yayi kari mï rö ꞌba mötu mɔtɔ. 10 Kina bo kari koꞌja bɔ mɔtɔ közïmo keŋme ꞌdeni rɔ kilawo ŋgï di yayi. Tine ya mɔtɔ ga ëdï yayi ame këdï koma kɔri ꞌba ꞌdɔ tususu Yësu gɔ tirasi wa mɔtɔ. Kina lïjë kititi bo, iya te, “Ëdï ŋgï rɔ ma laka mï köꞌdu kiꞌdi ze ꞌdɔ tileŋo bilaka tɔne mï kada ꞌba rɔ kindawo?”

11 Yësu ileki dɔmo zïnnï iya te, “Ɔdɔ kamölö ꞌbï ꞌba bɔ mɔtɔ kilaꞌba mï gö ma kalo mï kada ꞌba rɔ kindawo, ti kari dë kindaꞌba kotɔ yaga di mï gö mï kada ꞌba rɔ kindawo nima? 12 Tine bilaka lesi ni ma ti kamölö, yë na mbiri? Ɔdɔ këdï ꞌdeni tara köꞌdu kiꞌdi ze iꞌdi ze ꞌdeni tokɔnyi bilaka mï kada ꞌba rɔ kindawo.”

13 Kina bo kiya zi bɔ kɔnyɔ keŋme rɔ kilawo nima, bo iya te, “Oja gɔ közïyï.”

Kina bɔ nima koja ŋgï na kileki ŋgï rɔ ma laka kɔzɔ ma kapa ama. 14 Tine Parosi ni ënyï ŋgï di yayi kari tususu kpënnï ꞌdɔ tupö Yësu.

Yësu Na Bɔkoꞌba Koweli ꞌDeni

15 Kina ɔdɔ Yësu kuwö ꞌdeni këdï kususu kpa rɔ bo tara tine na bo kënyï ŋgï kari abo yaga di yayi. Kina tïndï ma konzi kösö ŋgï gɔ bo. Tine bo ileŋo ya ame ga ti rɔkɔꞌɔ ne ŋgï pili. 16 Kina bo kose zïnnï kinza lïjë kïyëlë lende abo dë zi ya mɔtɔ ga. 17 Bo oꞌdɔ wa nime ꞌdeni ꞌdɔ këdï kɔzɔ wa ma tönë Yesaya bɔ kumë lende ꞌba Bɔkoꞌba kiya ne tara. 18 Ame kiya te, “Bo na rɔ bɔ laja ma ame moweli ꞌdeni ne. Bo na mɔꞌɔ ꞌdeni kulöwö kina ma gbï ti mï këyï rɔ mbëmbë gɔ köꞌdu abo. Ti miꞌdi Nyï Kɔtɔ Laka ma koloma dɔ bo kina bo ti kuwöwö burë ma mëdï moꞌdɔ dɔ, dɔ kupö pili. 19 Bo inza koꞌdɔ kowasa ala kulörï rɔ ma kembe. Bɔtɔ inza kuwö mugu bo këdï kulörï kebe gɔ kɔri. 20 Bo ti kiliya rɔ bo zi lïjë ame ga pili rɔ rumö ne, mï këyï abo ti këdï zi lïjë ame ga pili rɔ lisa ne. Bo ti köꞌbö toꞌdɔ mo ŋbö bo koꞌde akoꞌdɔkɔ kodɔrɔ ꞌba Bɔkoꞌba nime ndïmo këddï. 21 Kina bilaka pili ꞌba dɔliŋɔ nime ti kiꞌdi kömönnï ŋgï dɔ bo.”

Yësu Ileŋo Bɔ Nökï

(MK 3:20-30; LK 11:14-23)

22 Kina ya mɔtɔ ga koꞌde bɔ nökï kɔmɔ kölu mɔtɔ ame kpamo kudödu rönï ꞌdeni gbï teyi ne ŋgï zi Yësu. Kina Yësu kileŋo bɔ nima ŋgï kpamo kope rönï yaga tilende. Kina kɔmɔ mo kɔpɔ ŋgï gbï yaga. 23 Kina tïndï naga nima pili kotɔ ŋgï rɔ gönnï gɔ wa ame Yësu koꞌdɔ ne. Lïjë ititi rönnï rɔ gɔ rönnï, iya te, “Bɔ nima bo na ti këdï rɔ kupö Dawidi bɔ dɔliŋɔ mo tönë?”

24 Tine ɔdɔ Parosi ni kuwö ꞌdeni tara tine, lïjë iya te, “Bo oga nökï naga nima yaga römöyï ŋere ꞌbënnï Belezebola na kiꞌdi tigɔ mo zi bo toꞌdɔ mo.”

25 Yësu ikali wa nima lïjë këdï komeri ne ꞌdeni kina bo kiya te, “Dɔliŋɔ ame koza mïnï ꞌdeni rïyö toꞌdɔ ya rɔ gɔ rönnï ne igabi dë kpe ëdï kïyëyï rönï ŋgï. Kina gawo ala liŋɔ mɔtɔ ame koza mïnï ꞌdeni toꞌdɔ ya rɔ gɔ rönnï ne ëdï kitaꞌba ŋgï. 26 Kina me ɔdɔ Satani na ꞌdeni koga bɔ laja abo ga yaga di dɔ bilaka bo oza rɔ bo ꞌdeni toꞌdɔ ya ti gbagba bo kina lïjë këdï kitaꞌba ŋgï. 27 Ne ɔdɔ mëdï ꞌdeni moga nökï ti közï kakpa ꞌba Belezebola tine, lëpï ye naga nima ëdï koga ꞌbënnï ti waꞌdi? Ndɔbɔ ꞌbënnï nima na ti kodɔrɔ bïcï lende rɔye. 28 Tine ɔdɔ moga nökï ꞌdeni ti tigɔ ꞌba Nyï Kɔtɔ Laka ꞌba Bɔkoꞌba, rɔ ma laka ŋere löbu abo ako ꞌdeni mï dɔyayi.

29 Oŋgɔke te, bɔ mɔtɔ ti kari kɔdɔ tondo mï rö ꞌba bɔ tigɔ mɔtɔ kolɔ wa mo ga? Rɔ ma laka ɔdɔ bo kudödu bɔ nima dë titi dɔgba bo inza kolɔ wa mo.

30 Bɔ ame koꞌdɔkɔ ma dë ëdï rɔ ndoꞌji tö. Kina bɔ ame kotɔtɔ kpamo dë tö ëdï ꞌba bo tïyëyï yïmo. 31 Gɔ köꞌdu nime na ꞌdɔ miya ziye, ti kola bilaka gɔ köꞌdu kënyë pili, kina gbï gɔ wa ma kënyë ame ga pili lïjë kiya ne. Tine bɔ ame kiya kpa kënyë rɔ Nyï Kɔtɔ Laka ne, inza kola du te gɔ lende kënyë nime. 32 Bɔ ame kiya kpa bo gɔ kole ꞌba bilaka lesi ne ti kola gɔ lende kënyë, tine bɔ ame kiya kpënï gɔ Nyï Kɔtɔ Laka ne inza kola pele gïrï nime ala mï kada ma ŋburuŋburu.”

Dɔŋgala ꞌBa Döŋgërï

(LK 6:43-45)

33 “Oŋgɔke te, ŋgërï ma laꞌja ëdï kana ꞌbënï rɔ döŋgërï ma laka, kina ŋgërï ma götö ëdï kana ꞌbënï rɔ döŋgërï ma kënyë. Ëdï kikali ŋgërï gɔ kïnë ame bo këdï kana ne.

34 Kpe kole ꞌba murë naga nime, ti kɔꞌbɔke tiya wa ma laka tondo koꞌja këddïke rɔ wa kënyë? Römöyï kpa ëdï koja ꞌbënï wa ame koso ꞌdeni mï dökïꞌdï ne. 35 Bɔ lende laka ëdï koja gbï rɔ wa ma laka di mï mata ꞌba lende laka abo. Kina bɔ lende kënyë ëdï koja ꞌbënï gbï rɔ wa ma kënyë di mï mata ꞌba lende kënyë abo.

36 Rɔ ma laka miya ziye, mï kada ꞌba burë ëdï kititi kpa bilaka pili ꞌdɔ kïyëtï gɔ lende yawa ame ga pili lïjë kiya ne. 37 Lende ꞌbï ꞌba bɔ mɔtɔ na ti kileme yi di mï burë nima rɔ ma laka ala rɔ ma kënyë.”

Bɔ Titi Ma Leꞌjete

(MK 8:11-12; LK 11:29-32)

38 Kina bɔ kɔmɔ kiyandi ꞌba köꞌdu kiꞌdi ni ti Parosi mɔtɔ ga kënyï kiya zi Yësu iya te, “Bɔ kɔmɔ kiyandi, doꞌdɔkɔ ꞌdɔ toŋgɔ lende ꞌba gɔ kotɔ ma këddï koꞌdɔ.”

39 Tine bo ileki dɔmo iya te, “Kpe bɔ titi ma leꞌjete nime kpe ŋgï rɔ ma kënyë, ereke Bɔkoꞌba dë. Gɔ waꞌdi na kiterike ꞌdɔ toꞌja gɔ kotɔ? Ne inza kileme du te ziye. Tine gɔ kotɔ ma ꞌdɔ kileme ziye na ŋge tönë rɔ ꞌba Yona bɔ kumë lende ꞌba Bɔkoꞌba. 40 Kɔzɔ ame Yona koꞌdɔ töꞌdö dɔ mota mï kenze löbu ne, ti kole ꞌba bilaka lesi koꞌdɔ töꞌdö gbï dɔ mota tara bïcï yayi bërï. 41 Mï kada ꞌba burë bilaka ꞌba Nïnëwë ti kënyï kɔrɔ kɔmɔ kïtï ꞌba burë tususu ye kpe bɔ titi ma leꞌjete naga nime. Römöyï mï kada ma Yona kuwöwö laja nima zïnnï lïjë otɔ dönnï ŋgï di mï lende kënyë ꞌbënnï ga. Kina me rɔ ma laka mëdï miya ziye wa mɔtɔ ëdï bine ame kebe Yona.

42 Mï kada ꞌba burë ꞌja bɔ dɔliŋɔ ꞌba Seba tönë ti kɔrɔ kɔmɔ kïtï ꞌba burë todɔrɔ bïcï lende rɔye kpe bɔ titi ma leꞌjete naga nime. Römöyï lɔko ako tönë ŋbö rɔ ma kɔwɔ di dɔliŋɔ ꞌbënï tuwö akikali mbëmbë ꞌba Solomo. Kina me rɔ ma laka mëdï miya ziye bɔ mɔtɔ ëdï bine ame kebe Solomo.”

Tileki ꞌBa Nökï

(LK 11:24-26)

43 “Ɔdɔ nökï kitaꞌba ꞌdeni di dɔ bilaka ënyï kari mï gɔki toma bi ꞌba rɔ kindawo zi bo. Tine ɔdɔ bo koꞌja dë yɔ, 44 na bo kiya zi gbagba bo, iya te, ‘Ti mileki mari mï rö ma nime mënyï di yïmo ne.’ Bo ileki kari koꞌja mï rö tönë ꞌdeni rɔ ma sari kotowa yïmo ꞌdeni kɔpɔ kiyija wa mo ga pili rɔ ma laka. 45 Kina bo kileki ŋgï kari koꞌde nökï ma modɔmorïyö mɔtɔ ga ame kënyë ŋgï rɔ dɔ kiteli kebe bo ne. Kina lïjë kako koloma ŋgï yayi. Tine na kɔsɔ loma ꞌba bɔ nima këdï kënyë ŋgï rɔ dɔ kiteli kebe ma dɔgba. Wa nime na këdï koꞌdɔ rönï tara zi bilaka bɔ lende kënyë ma leꞌjete naga nime.”

Yë Na Rɔ Iya?

(MK 3:31-35; LK 8:19-21)

46 Yësu ëdï gba kilende na ma bo ni ti löndö bo ga kömö ŋgï. Lïjë ɔrɔ yaga koja laja gɔ bo ꞌdɔ bo kako kilende tïnnï. 47 Kina bɔ mɔtɔ yayi kiya zi Yësu, iya te, “Oŋgɔ te, möyï ni ti löndö yï ga na me ꞌdë yaga lïjë oꞌdɔkɔ tilende tïyï.”

48 Yësu ileki dɔmo, iya te, “Yë na rɔ iya? Kina yë mo ga na rɔ löndö ma ga?”

49 Kina bo kileme bɔ kösö gɔ bo ga, na bo kiya te, “Iya ni ti löndö ma ga na rɔ ya naga nime. 50 Bɔ ame koꞌdɔ wa ame ꞌbu ma, ma mïtɔrɔ koꞌdɔkɔ ꞌdɔ bo koꞌdɔ ne na rɔ löndö ma ti lëmï ma ga gbï rɔ iya.”

13

Dɔŋgala ꞌBa Bɔ Kulï Kupö

(MK 4:1-9; LK 8:4-8)

1 Mï kada kɔtɔ mo nima na Yësu kënyï di liŋɔ kari kpa pöpö, bo koloma tiyandi bilaka di yayi. 2 Kina bilaka kotɔtɔ rönnï ŋgï zi bo yayi rɔ tïndï ma kinza kiya. Na bo kari këkï abo ŋgï koloma mï sorope dɔ mini. Tine na tïndï naga nima kɔrɔ ꞌbënnï ŋgï yaga dɔ kpa götö. 3 Kina bo koloma ŋgï tiya wa ma konzi zïnnï rɔ dɔŋgala.

Bo iya te, “Bɔ mɔtɔ ɔdɔ ꞌdeni kari tulï kupö abo. 4 Kina ɔdɔ bo këdï koto ꞌdeni tulï mo tine kupö mɔtɔ ga ilaꞌba ŋgï dɔ kpa kɔri. Kina yali kako kogɔ ŋgï yaga. 5 Mɔtɔ ga ilaꞌba ꞌbënnï dɔ kirigɔyɔ ame yayi mo kalo dë ne. Kina kötu ŋgï welo römöyï yayi mo alo dë. 6 Tine ɔdɔ kada keze mbowa yɔ na koŋma ŋgï kututu yaga römöyï ŋgiraꞌda mo alo dë. 7 Kupö mɔtɔ ga ilaꞌba ꞌbënnï bïcï kono. Kina ɔdɔ kono kïyöbu yɔ na kuböwu ŋgï. 8 Tine kupö mɔtɔ ga ilaꞌba ꞌbënnï mï yayi ma laka, kina kïyöbu ŋgï kana. Mɔtɔ ga ana ŋbaŋi, mɔtɔ ga ana laka, mɔtɔ ga ana mbowa.

9 Bɔ ame këdï ti mbili ne iꞌdike bo kuwö lende nime.”

ꞌJɔ ꞌBa Dɔŋgala ꞌBa Kupö

(MK 4:10-20; LK 8:9-15)

10 Kina bɔ kösö gɔ bo ga kako zi bo kititi bo, iya te, “Ëddï kiya lende rɔ dɔŋgala zi bilaka naga nime gɔ waꞌdi?”

11 Bo ileki dɔmo zïnnï, iya te, “ꞌBeye Bɔkoꞌba iꞌdi akikali ꞌba ŋere löbu abo ame rɔ ma kusu ne ꞌdeni ziye. Tine ꞌbënnï iꞌdi dë zïnnï. 12 Römöyï bɔ ame këdï pele timo Bɔkoꞌba ti kiꞌdi gbï dɔmo, ꞌdɔ bo këdï timo rɔ mbëmbë. Tine bɔ ame kinza timo ne ti kogba yaga di teyi. Ɔdɔ ma titi mɔtɔ këdï pele yayi ti kopepe yaga di zi bo.

13 Wa nime ꞌdɔ kiꞌdi ma mëdï milende zïnnï rɔ dɔŋgala ne, römöyï lende ꞌba Bɔkoꞌba nime lïjë oŋgɔ pele tine lïjë oꞌja dë, lïjë uwö pele tine lïjë uwö dë laka kina ɔdɔ dë gbï dönnï. 14 Ëdï ꞌdeni kɔzɔ lende tönë Yesaya kumë gɔ köꞌdu ꞌbënnï ne tara. Ame kiya te, ‘Bilaka naga nima ti kuwö ŋgï rɔ tuwö tine inza kɔdɔ du te dönnï. Lïjë ti koŋgɔ ŋgï rɔ toŋgɔ tine lïjë inza koꞌja du te. 15 Römöyï kpa kɔri ꞌba döku dönnï ïdïrï ꞌdeni teyi. Mbili lïjë uꞌbë ꞌdeni, kina lïjë otomo kömönnï ꞌdeni gbï teyi. Ma kiya te kinza tara dëne lïjë ëdï koꞌja ti kömönnï kuwö gbï ti mbili nnï lende mo kɔdɔ dönnï gɔ lïjë kotɔ dönnï kako zö ꞌdɔ mileŋo lïjë.’

16 Tine kpe ꞌbeye na laka römöyï kɔmɔye oꞌja ꞌdeni kina mbili ye uwö ꞌdeni gbï. 17 Rɔ ma laka miya ziye bɔ kumë lende ꞌba Bɔkoꞌba ti bɔ lende laka ma konzi oloma ꞌdeni ti kɔmɔ kiꞌdi ꞌdɔ toꞌja wa naga nime këddï koꞌjake ne, tine lïjë oꞌja dë du te. Kina lïjë oloma ꞌdeni gbï ti kɔmɔ kiꞌdi ꞌdɔ tuwö mo kɔzɔ ame këddï kuwöke ne, tine lïjë uwö dë du te.

18 Kina me ojeke mbili ye ti kuwöke ꞌjɔ ꞌba dɔŋgala ꞌba bɔ kulï kupö nime. 19 Bɔ ame kuwö lende ꞌba ŋere löbu ꞌba Bɔkoꞌba pele tine kɔdɔ dë dɔmo ne, bo na kɔzɔ kupö ame kilaꞌba dɔ kpa kɔri ne. Kina Satani kako ŋgï kolɔ lende nima yaga di mï dökïꞌdï bo. 20 Kupö ma kilaꞌba dɔ kirigɔyɔ na rɔ ya ame ga kindaꞌba lende ꞌba Bɔkoꞌba ŋgï ti mï këyï di bi tuwö mo. 21 Tine ŋgiraꞌda mo alo dë mïnnï. Kina kiꞌdi ŋgï kigabi dë. Kina ɔdɔ gomɔ ala közï kasi ma koꞌdɔ zïnnï gɔ laja nime kömö yɔ, na lïjë koga kpënnï ŋgï gɔmo. 22 Kina kupö ma kilaꞌba bïcï kono na rɔ ya ame ga kuwö laja laka nime pele tine kɔmɔ kïlëꞌdï ꞌba gɔ wa ꞌba dɔliŋɔ nime ti tɔꞌɔ mɔri koꞌdɔ uböwu ŋgï yaga di mïnnï. Kina kiꞌdi lïjë ŋgï kana ɔtɔ dë kpe. 23 Kupö ma kulï mï yayi ma laka na rɔ ya ame ga kuwö laja nime kiꞌdi kɔdɔ dönnï. Kina lïjë kana ŋgï mɔtɔ ga rɔ mbëmbë, mɔtɔ ga ana laka, mɔtɔ ga ana mbowa.”

Dɔŋgala ꞌBa Beli

24 Yësu iya dɔŋgala mɔtɔ zïnnï, iya te, “Ŋere löbu ꞌba Bɔkoꞌba ëdï kɔzɔ wa nime te. Bɔ mɔtɔ ari kulï kupö nyönyu ma laka mï nyaka abo. 25 Mï korɔndɔ ꞌdeni tine na bɔ ya kako ŋgï kulï ꞌjɔ beli mï löŋgö mo. Kina bo kari abo ŋgï. 26 Kina ɔdɔ nyönyu kïyöbu ꞌdeni këdï köyö tine na beli kinda ŋgï kiꞌdi gbï töyö mï löŋgö mo. 27 Kina bɔ laja ꞌba bɔ tönë kako kiya zi bo, iya te, ‘Kupö ma laka na tönë kulï mï nyaka ꞌbï, ne beli naga nima ako di yala?’

28 Bo ileki dɔmo, iya te, ‘Bɔ ya na koꞌdɔ lende nima.’

Lïjë ititi bo, iya te, ‘Oꞌdɔkɔ ꞌdɔ dari dotɔ beli naga nima yaga?’

29 Bo iya te, ‘Inza tara. Ɔdɔ kari kotɔke ëddï kotɔke nyönyu ma laka gbï timo. 30 Tine olake nyönyu ni ti beli naga nima kana kpaki bi kɔtɔ ŋbö kömö mï kada ꞌba tumu wa di mï nyaka. Kina ti miya ꞌjaa zi bɔ kumu nyönyu ꞌdɔ lïjë kotɔtɔ kpa beli naga nima titi dɔgba kudödu bi kɔtɔ rɔ dɔ koŋma yaga. Kina ꞌdɔ lïjë kumu nyönyu ma kiꞌdi mï mata.’ ”

Dɔŋgala ꞌBa ꞌJɔ Titiyi

(MK 4:30-32; LK 13:18-19)

31 Yësu iya dɔŋgala mɔtɔ gbï zïnnï, iya te, “Ŋere löbu ꞌba Bɔkoꞌba ëdï kɔzɔ ꞌjɔ ꞌba ŋgërï mɔtɔ ame wötï titiyi ne tara tine ɔdɔ bilaka kogba kari kulï mï nyaka 32 na kïyöbu ŋgï rɔ ŋgërï ma löbu ame yali ni kako kubö rö ꞌbënnï ga ŋgï dɔŋgila mo.”

33 Yësu iya dɔŋgala mɔtɔ gbï zïnnï, iya te, “Ŋere löbu ꞌba Bɔkoꞌba ëdï kɔzɔ laŋga ame ꞌja kogba pele mbowa kuturö ti ruzu koso mï a ma mbiri kiꞌdi ŋgï pili köꞌbu ne.”

34 Wa naga nime pili Yësu oloma ꞌdeni rɔ tiya mo rɔ dɔŋgala zi tïndï naga nima. Bo iya a mɔtɔ dë zïnnï du te kinza dɔŋgala teyi. 35 Bo oꞌdɔ ꞌdeni tara ꞌdɔ këdï kɔzɔ wa ma tönë bɔ kumë lende ꞌba Bɔkoꞌba kiya ne, “Ti milende zïnnï rɔ dɔŋgala. Wa ame ga kikali dë mɔlo di bi tisaki ꞌba dɔliŋɔ nime ne ti miya zïnnï.”

ꞌJɔ ꞌBa Dɔŋgala ꞌBa Beli

36 Kina ɔdɔ Yësu kënyï ꞌdeni di mï löŋgö tïndï naga nima bo kari ꞌdeni liŋɔ tine na bɔ kösö gɔ bo ga kako ŋgï zi bo kititi bo, iya te, “Ïyëtï ꞌjɔ ꞌba dɔŋgala ꞌba beli ꞌba mï nyaka nime te zize.”

37 Yësu ileki dɔmo, iya te, “Bɔ kulï kupö nima na rɔ kole ꞌba bilaka lesi. 38 Tine nyaka mo nima na rɔ dɔliŋɔ, kina kupö nyönyu mo nima na rɔ bilaka ꞌba ŋere löbu ꞌba Bɔkoꞌba, kina beli mo nima na rɔ bilaka ꞌba Satani. 39 Kina bɔ ya ma kako kulï kupö beli mo nima na rɔ Satani. Kada ꞌba tumu wa di mï nyaka na rɔ ŋburuŋburu ꞌba dɔliŋɔ. Kina bɔ kumu nyönyu mo ga na rɔ malayika. 40 Kina gbï kɔzɔ ame këdï kotɔtɔ kpa beli koŋma yaga ne tara, ti këdï gbï kɔzɔ wa nima tara mï ŋburuŋburu ꞌba dɔliŋɔ. 41 Kole ꞌba bilaka lesi ti koja malayika abo ga kari kutöꞌdu bɔ dɔ kirasi ni ti bɔ lende kënyë ni yaga di mï ŋere löbu abo. 42 Kina malayika ti kuꞌdu lïjë ŋgï mï paꞌdo ꞌba tölë dɔ kote ꞌdɔ lïjë kudu kunyï kpënnï yayi. 43 Tine bɔ lende laka ni ti këdï rɔ löbu ma dɔ kiteli ame köbö kɔzɔ kada tara mï dɔliŋɔ ꞌba ꞌbu nnï. Bɔ ame këdï ti mbili ne iꞌdike bo kuwö lende nime.”

Dɔŋgala ꞌBa Ŋere Löbu ꞌBa Bɔkoꞌba

44 “Ŋere löbu ꞌba Bɔkoꞌba ëdï kɔzɔ wa nime te. Bɔ mɔtɔ ari kömö ŋgï dɔ yamo adalamini sököwö kusu dɔmo ꞌdeni mï nyaka. Kina bo kitiri dɔmo ŋgï tötï teyi. Bo ꞌdeni ŋgï rɔ lɔŋɔ na bo kari kugö wa ame ga bo këdï timo ne ŋgï me mökö, kina bo kileki ŋgï kari kugö nyaka tönë ti yamo yïmo ne rɔ abo.

45 Kina ŋere löbu ꞌba Bɔkoꞌba ëdï gbï kɔzɔ wa nime te. Bɔ ndögö mɔtɔ iꞌdi toma tiyi nyileki ma kele. 46 Tine ɔdɔ bo kari koꞌja ame kele ŋgï rɔ dɔ kiteli ne ꞌdeni tine, bo ari ŋgï kugö abo ga me mökö na bo kileki ŋgï kari kugö tiyi nyileki tönë.

47 Kina ŋere löbu ꞌba Bɔkoꞌba ëdï gbï kɔzɔ wa nime te. Atoyi mɔtɔ ga uꞌdu duru ꞌbënnï mï mini na kunzö kenze ŋgï rɔ ma kënyë. 48 Kina ɔdɔ koso ꞌdeni yïmo tine na lïjë kotɔ ŋgï yaga dɔ kpa götö lïjë koloma bërï tigeli ma laka mo ga. Ma laka mo ga uꞌdu mï kee tine ma kënyë mo ga uꞌdu ŋgï mökö. 49 Kina ti këdï gbï tara mï kada ꞌba ŋburuŋburu ꞌba dɔliŋɔ. Malayika ti kako kigeli bɔ lende kënyë yaga di mï löŋgö bɔ lende laka. 50 Kina lïjë ti kuꞌdu bɔ lende kënyë ŋgï mï paꞌdo ꞌba tölë dɔ kote ꞌdɔ lïjë kudu kunyï kpënnï yayi.”

51 Yësu ititi lïjë, iya te, “Ikalike wa naga nima ra?”

Lïjë iya te, “Yëë.”

52 Kina bo kileki kiya zïnnï, bo iya te, “Bɔ kɔmɔ kiyandi ꞌba köꞌdu kiꞌdi ame ga pili kuyï rönnï ꞌdeni rɔ bɔ laja mï ŋere löbu ꞌba Bɔkoꞌba ne ëdï kɔzɔ bɔ mɔri ame koja wa ma mɔlo ni ti ma laꞌja yaga di mï mata abo ne tara.”

Yësu Iyandi Wa Mï Dɔyayi ꞌBënnï

(MK 6:1-6; LK 4:16-30)

53 Kina ɔdɔ Yësu kote tiya dɔŋgala naga nime ꞌdeni tine na bo kënyï ŋgï di gɔ bi nima 54 bo kileki kari Nazareta mï dɔyayi ꞌbënnï. Bo oloma tiyandi kɔmɔ bilaka mï rö ꞌba mötu kina bilaka pili kotɔ ŋgï rɔ gönnï. Lïjë iya te, “Bɔ nima oꞌja akikali ma te di yala? Kina bo ikali toꞌdɔ gɔ kotɔ löbu naga nime di yala? 55 Bɔ nime bo na dë rɔ kole ꞌba bɔ kose ŋgërï tönë? Ma bo na dë rɔ Mariya? Löndö bo ga na dë rɔ Yakoba ni ti Yesepa ti Simona ti Yuda? 56 Lëmï bo ga na dë me gbï këdï koloma tize bine ne? Ne bo oꞌja wa naga nime te di yala?” 57 Kina lïjë kilagi lende abo ŋgï.

Yësu ileki kiya zïnnï te, “Rɔ ma laka, bilaka ꞌba mï gɔ bi ma laki pili rɔ ma koro bɔ kumë lende. Tine bilaka ꞌba dɔyayi abo ga ti ma wado abo ga oro bo dë.”

58 Kina ŋgï bo oꞌdɔ gɔ kotɔ ma konzi dë kpe di yayi römöyï lïjë iꞌdi dönnï dë gɔ lende abo.

14

Tupö Yowani Bɔ Bapatisi

(MK 6:14-29; LK 9:7-9)

1 Mï kada nima yayi na Erode bɔ dɔliŋɔ ꞌba Galilaya kuwö lëbï ꞌba Yësu. 2 Kina bo kiya zi bɔ laja abo ga, iya te, “Yowani bɔ bapatisi na. Bo na kënyï ꞌdeni ꞌböwu kɔdɔ yaga di mï tölë. Kina me kiꞌdi bo këdï koꞌdɔ gɔ kotɔ naga nime ne.”

3 Römöyï Erode bo na kindaꞌba Yowani tönë mɔlo bine kiꞌdi kudödu kuꞌdu mï maboso. Bo oꞌdɔ gɔ köꞌdu ꞌba Erodiya ꞌja ꞌba bɔ löndö bo Pïlïpö. 4 Römöyï Yowani oloma tiya mo zi Erode, iya te, “Tuyï kɔmɔ ꞌja ꞌba löndö ele dë. Tïyëyï mï köꞌdu kiꞌdi ꞌba Bɔkoꞌba na.”

5 Bo oꞌdɔkɔ tupö Yowani yaga tine bo ere bilaka ꞌbënnï ga ꞌba Yudayi römöyï lïjë iya Yowani rɔ bɔ kumë lende ꞌba Bɔkoꞌba. 6 Tine mï kada ꞌba karama ꞌba töyö Erode na nyiti ꞌba Erodiya kari kusï ŋgala ŋgï kɔmɔ ŋba ꞌba mï karama naga nima pili. Kina tusï ŋgala ꞌbënï kiꞌdi Erode ŋgï këdï ti mï këyï rɔ mbëmbë. 7 Gɔ köꞌdu mo na bo kulömu rɔ bo zïnï, iya te, “Mulömu rɔma ꞌdeni, wa mɔtɔ ame kititi ne ti miꞌdi ŋgï zïyï.”

8 Kina mönï kiya ŋgï zïnï ꞌdɔ lɔko kari kititi Erode, kiya te, “Dɔ Yowani bɔ bapatisi na kiꞌdi zö gïrï nime mï kitaꞌba.”

9 Lende nime iꞌdi Erode ŋgï rɔ meri. Tine gɔ lömu ame bo kulömu rɔ bo ꞌdeni kɔmɔ ŋba abo ga pili ne, na bo kiꞌdi lende mo ŋgï ꞌdɔ koꞌdɔ kɔzɔ wa ma lɔko koꞌdɔkɔ nima tara. 10 Kina bo kiꞌdi ŋgï kari koke dɔ Yowani di mï maboso, 11 kina koꞌde ŋgï mï kitaꞌba kiꞌdi zi nyiti tönë koto kari zi mönï.

12 Kina bɔ kösö gɔ bo ga kako kombi töku bo ŋgï kari kusu. Na lïjë kari kiya lende mo ŋgï zi Yësu.

Yësu Iꞌdi Akonyo Kɔꞌbɔ Bilaka Kuluku ꞌButë Bi ꞌButë

(MK 6:30-44; LK 9:10-17; YN 6:1-14)

13 Kina ɔdɔ Yësu kuwö meri ꞌba Erode nima bo kiya ne ꞌdeni tara tine na lïjë kënyï ŋgï di yayi këkï mï sorope kari rɔ dönnï mï gɔ bi ame bɔtɔ kinza teyi ne. Tine ɔdɔ bilaka kuwö lende abo ꞌdeni tara na lïjë kënyï ŋgï di mï liŋɔ kozi ꞌbënnï ti ndïnnï kebe dɔ kpa götö. 14 Kina ɔdɔ Yësu këkï ꞌdeni yaga di mï sorope tine bo oŋgɔ bilaka ëdï ꞌdeni ŋgï kako rɔ tïndï. Kina ɔdɔ bo koŋgɔ lisa ꞌbënnï ꞌdeni tara tine, na bo kileŋo ya ma rɔ rɔkɔꞌɔ naga ŋgï pili.

15 Koꞌja kada këdï kösö ꞌdeni tine na bɔ kösö gɔ bo ga kako zi bo kiya te, “Kada inza kpe, bi nime rɔ yï mökö. Oja bilaka naga nime kari mï liŋɔ mɔtɔ ga ma ŋgɔsi bine ꞌdɔ lïjë kari kugö akonyo zïnnï di yayi.”

16 Bo iya te, “Lïjë kari dë bi tɔ, kpe na ꞌdɔ kiꞌdike akonyo zïnnï.”

17 Lïjë iya te, “Dinza ti ɔtɔ bine tine ŋge rɔ maŋgolɔꞌbɔ muyï ti kenze rïyö.”

18 Bo iya te, “Oꞌdeke kako zö dayi.”

19 Kina bo kiya ŋgï ꞌdɔ bilaka naga nima pili koloma bërï dɔ mɔli. Kina bo kogba maŋgolɔꞌbɔ muyï tönë ŋgï ti kenze rïyö mo naga nima, na bo koŋgɔ bi kari mïtɔrɔ, bo kileki yëëꞌdï mo zi Bɔkoꞌba. Na bo konye yïmo kiꞌdi zi bɔ kösö gɔ bo ga kari koza zi tïndï tönë ga. 20 Kina lïjë pili konyo ŋgï kïtëkpë lïjë. Kina bɔ kösö gɔ bo ga kari kutöꞌdu kɔsɔ ma kileke bërï mo ga ŋgï koso mï kee ꞌbutë dɔmorïyö. 21 Bilaka naga nima konyo ne bɔtɔni mo ga ëdï pili kuluku ꞌbutë bi ꞌbutë (5000). Kina ꞌja ëdï gbï ti kole titi ame kïtëtë dë yïmo.

Yësu Iliŋgere Kebe Dɔ Mini

(MK 6:45-52; YN 6:15-21)

22 Yësu iꞌdi bɔ kösö gɔ bo ga këkï mï sorope ꞌdɔ lïjë kumu tötï kari dɔgba gönyï pöpö. Tine na bo kileke ꞌba bo tötï tïyëyï tïndï naga nima gɔ lïjë kari ëꞌbënnï ti. 23 Di pötö mo koꞌja bo kïyëyï tïndï naga nima ꞌdeni kari tine na bo kënyï ŋgï kari dɔ döku rɔ dɔ kutu bo tilende ti Bɔkoꞌba. Mï kpalila ꞌdeni tine bo ëdï ꞌdeni ŋgï ŋge kutu bo yayi. 24 Kina sorope ëdï ëꞌbënï ꞌdeni gbï ŋbö rɔ ma kɔwɔ mï zana mini lili këdï koŋbeŋbe rɔ ma kënyë. Römöyï lili nima ëdï kome kako di kɔmɔ mo.

25 Mï kano bi ꞌdeni na Yësu kari kömö ŋgï zïnnï yayi bo këdï kiliŋgere kebe dɔ mini. 26 Tine ɔdɔ lïjë koꞌja bo ꞌdeni këdï kiliŋgere kebe dɔ mini tara tine na koꞌde tikere ŋgï zïnnï. Kina lïjë kulörï rɔ ma kembe rɔ kɔmɔ ꞌba tikere, kiya te, “Sëgë na.”

27 Kina Yësu kënyï kilende zïnnï, iya te, “Ogbɔke dökïꞌdï ye. Ma na. Kinza kereke dë.”

28 Kina Pïtörö kënyï kiya zi bo, iya te, “Ŋere, ɔdɔ këdï ŋgï rɔ nï na, ïdëkï ma te miliŋgere kebe dɔ mini mari zïyï yayi.”

29 Yësu iya te, “Ako.”

Kina Pïtörö këkï ŋgï di mï sorope kiꞌdi tiliŋgere kebe dɔ mini kari zi Yësu. 30 Tine ɔdɔ bo koꞌja lili ꞌdeni tara na koꞌde tikere ŋgï zi bo. Kina bo kiꞌdi ŋgï tönzu kari bërï mï mini, na bo kulörï kopapa kiya te, “Ŋere, okɔnyi ma.”

31 Kina Yësu koja közï bo ŋgï welo kikapo bo, kiya te, “Gɔ waꞌdi na kiꞌdi döyï dë gba laka gɔ lende ma? Ikali dë ma mëdï mɔmɔ yi?”

32 Kina ɔdɔ lïjë këkï ꞌdeni mï sorope yɔ na lili tönë kɔrɔ ŋgï. 33 Kina ya ma mï sorope yayi naga nima koloma ŋgï tïlëlu bo, iya te, “Rɔ ma laka nï na ŋgï rɔ kole ꞌba Bɔkoꞌba.”

34 Lïjë umu dɔ pöpö nima ŋbö lïjë kömö mï dɔyayi ꞌba Genesareta. 35 Kina bilaka mo ga kikali Yësu ŋgï, na lïjë koja laja ŋgï gɔ bɔ rɔkɔꞌɔ ame ga pili toko mï dɔyayi nima yayi ne ꞌdɔ koꞌde zi Yësu. 36 Lïjë omaꞌjo rönnï zi bo ꞌdɔ ya ma rɔ rɔkɔꞌɔ naga kosa ŋge pele rɔ dɔ kpa bɔŋgɔ abo. Kina bɔ rɔkɔꞌɔ ma konzi ame ga kosa dɔ kpa bɔŋgɔ ꞌba rɔ bo nima ne kileŋo ŋgï pili di dɔ rɔkɔꞌɔ mo ga.

15

Dölëtï ꞌBa Yudayi

(MK 7:1-13)

1 Parosi mɔtɔ ga ti bɔ kɔmɔ kiyandi ꞌba köꞌdu kiꞌdi ni ako di Yerosalema zi Yësu kititi, iya te, 2 “Gɔ waꞌdi na bɔ kösö göyï ga koro akiyandi ꞌba ꞌbu ze löbu ga dë? Römöyï lïjë ëdï ꞌdeni konyo akonyo ŋgï tara kinza toꞌdɔ dölëtï ꞌba közï kurögö.”

3 Yësu ileki dɔmo zïnnï, iya te, “Ne gɔ waꞌdi na kïyëyïke mï köꞌdu kiꞌdi ꞌba Bɔkoꞌba ꞌdɔ toꞌdɔ akiyandi ꞌba gbagba ye ga? 4 Römöyï Bɔkoꞌba iya te, ‘Oro ꞌbu yï ni ti möyï,’ kina mɔtɔ gbï, ‘Bɔtɔ ame kumu kpa bo gɔ ꞌbu bo ni ti ma bo ne kölë yaga.’ 5 Tine ebe kiyake te, ɔdɔ bɔ mɔtɔ këdï ti wa ame ꞌdɔ bo kokɔnyi ma bo ni ti ꞌbu bo timo kina ɔdɔ bo kiya ꞌdeni te, ‘Wa nima mulömu ꞌdeni ꞌdɔ tiꞌdi mo zi Bɔkoꞌba,’ 6 bine iyandike bo ꞌdeni za ꞌböwu ꞌdɔ bo koro ꞌbu bo ni ti ma bo dë kpe tokɔnyi mo ti wa nima. A nime na kïyëyïke mï köꞌdu kiꞌdi ꞌba Bɔkoꞌba ꞌdeni ꞌdɔ toꞌdɔ köꞌdu kiꞌdi ꞌba gbagba ye ga.

7 Kpe bɔ kɔmɔ kandi naga nime, Yesaya umë lende ŋgï rɔ ma laka gɔ köꞌdu ꞌbe ame kiya te, 8 ‘Bilaka naga nime lïjë oro ma ŋere Bɔkoꞌba ŋge ti kpënnï tine mïnnï ŋbö rɔ ma kɔwɔ di zö. 9 Mötu ꞌbënnï ka rɔ a yawa, römöyï köꞌdu kiꞌdi ꞌbënnï ꞌba bilaka lesi na za lïjë kebe tiyandi mo kiya rɔ lende ma ꞌba Bɔkoꞌba.’ ”

A Ma Rɔ Tiꞌda

(MK 7:14-23)

10 Kina Yësu kïdëkï tïndï naga nima ŋgï kako zi bo kilende teyi, iya te, “Ojeke mbili ye kuwöke lende nime ꞌdɔ kɔdɔ dɔye. 11 Wa ma këdï kari mï bilaka iꞌdi bilaka dë këdï rɔ ma kënyë kɔmɔ Bɔkoꞌba. Tine wa ma këdï kɔdɔ di kpa bilaka na këdï kiꞌdi bilaka rɔ ma kënyë di kɔmɔ bo.”

12 Kina bɔ kösö gɔ bo ga kako zi bo, iya te, “Ikali ra? Lende nima kiya ne ilaꞌba ŋgï rɔ ma kënyë mï Parosi ni.”

13 Bo ileki dɔmo zïnnï, iya te, “Ŋgërï ame ga pili kinza rɔ ma kïdïyë ꞌba ꞌbu ma ame mïtɔrɔ ne ti kotɔ yaga. 14 Kinza kupöke rɔye dë gɔ lende ꞌbënnï. Lïjë ꞌbënnï nima bɔ kɔmɔ kölu ma këdï kiteri tokɔkɔ bɔ kɔmɔ kölu lëpï nnï ga na. Ne ɔdɔ bɔ kɔmɔ kölu kebe tokɔkɔ bɔ kɔmɔ kölu mɔtɔ, lïjë nima kpaki rïyö ti kilaꞌba ŋgï mï gö.”

15 Kina Pïtörö kënyï kititi bo, iya te, “Ïyëtï ꞌjɔ ꞌba dɔŋgala nime kiya ne zize.”

16 Yësu ileki dɔmo zïnnï, iya te, “Kpe gba gbï tara ikalike ɔtɔ dë? 17 Ikalike dë wa ame kɔdɔ kari di kpa bilaka ne ari ŋgï mï tokpe kuwu rönï di yayi kiteli ëꞌbënï kɔdɔ yaga di mï yida rɔ? 18 Tine wa ame këdï kɔdɔ yaga di kpa bilaka ne ɔdɔ ꞌbënï kako di mï dökïꞌdï. Lïjë na rɔ wa ma këdï kiꞌdi bilaka këdï rɔ ma kënyë kɔmɔ Bɔkoꞌba. 19 Römöyï wa ma këdï kɔdɔ di mï dökïꞌdï na rɔ meri ma kënyë naga ti akupö ti yërï ti töꞌdö ti rɔ ame rɔ ma kënyë ne ti ꞌbögö ti susu bëtï ti tiꞌja. 20 Wa naga nime na rɔ wa ma këdï kiꞌdi bilaka këdï rɔ ma kënyë kɔmɔ Bɔkoꞌba. Ne tonyo akonyo tara kinza turögö közï kɔzɔ ame lïjë Parosi ni kiya ziye ne iꞌdi bilaka dë këdï kɔtɔ te rɔ ma kënyë kɔmɔ Bɔkoꞌba.”

Nyiti ꞌBa ꞌJa Kanana Mɔtɔ

(MK 7:24-30)

21 Kina Yësu kënyï ŋgï di yayi kari mï gɔ bi ma ŋgɔsi ŋgila gawo ꞌba Tura ni ti Sidona. 22 Di yayi na ꞌja mɔtɔ rɔ bilaka ꞌba Kanana ame këdï koloma mï dɔyayi nima yayi kako ŋgï zi bo ti tulörï, iya te, “Ŋere kole ꞌba Dawidi, iꞌdi mïyï këyï rɔma. Nökï ëdï ꞌdeni ŋgï koŋbeŋbe nyiti ma rɔ ma kënyë.”

23 Tine Yësu ileki lende mɔtɔ dë kiya zïnï. Kina bɔ kösö gɔ bo ga kako kilende zi bo, iya te, “Oja ꞌja nime kari yaga di rɔze. Lɔko ëdï kozi nduwë gɔze ti tulörï.”

24 Bo ileki dɔmo, iya te, “Oja ma ŋge mako mï dɔliŋɔ nime gɔ kamölö ꞌba Yisarele ma kölu ꞌdeni.”

25 Kina ɔdɔ ꞌja tönë kuwö ꞌdeni tara na lɔko kako kilaꞌba ŋgï kolɔdɔ bërï kɔmɔ Yësu, kiya te, “Ŋere, okɔnyi ma.”

26 Bo ileki dɔmo zïnï, iya te, “Tuꞌdu akonyo ꞌba kole ziye bï ele dë.”

27 ꞌJa tönë ileki dɔmo, iya te, “Ŋere, rɔ ma laka, pele tara bï ëdï konyo ruruzu ma këdï kilayi bërï di dɔ tarabiza ꞌba bɔ dönnï ga.”

28 Kina Yësu kileki dɔmo zïnï, iya te, “ꞌJa, iꞌdi döyï ꞌdeni rɔ ma laka gɔ lende ma, ne koꞌdɔ rönï ŋgï zïyï tara.”

Kina kileŋo nyiti ꞌbënï tönë ŋgï mï saa nima.

Yësu Iꞌdi Akonyo Kɔꞌbɔ Bilaka Kuluku ꞌButë Bi Modɔɔmota

(MK 8:1-10)

29 Yësu ënyï di yayi kari nduwë kebe kpa pöpö ꞌba Galilaya. Kina bo kari këkï ŋgï dɔ kuruŋgu bo koloma bërï. 30 Kina tïndï ma kinza kiya kɔlɔ ŋgï kako zi bo. Lïjë oꞌde ya ma rɔ kaꞌbo naga ti bɔ kɔmɔ kölu ni ti ya ma keŋme bërï naga ti bɔ kpa kudödu ni ti bɔ rɔkɔꞌɔ mɔtɔ ga. Lïjë oꞌde pili koꞌba kɔmɔ Yësu. Kina bo kileŋo lïjë ŋgï pili. 31 Kina ɔdɔ bilaka naga nima koŋgɔ bɔ kpa kudödu ni këdï kilende ꞌdeni, ya ma keŋme bërï naga ꞌdeni laka, bɔ kaꞌbo ni këdï kiliŋgere ꞌdeni, bɔ kɔmɔ kölu ni këdï koꞌja bi ꞌdeni, lende mo igayi lïjë ŋgï. Kina lïjë kebe ŋgï tïlëlu Bɔkoꞌba ꞌba Yisarele.

32 Kina Yësu kïdëkï bɔ kösö gɔ bo ga kako zi bo, iya te, “Moŋgɔ lisa ꞌba rɔ bilaka naga nime ꞌdeni, lïjë oꞌdɔ töꞌdö ꞌdeni dɔ mota tö bine, akonyo ꞌbënnï ga ote rönï ꞌdeni. Moꞌdɔkɔ dë toja lïjë ŋgï kari tara ti ꞌbö kinza ma lïjë konyo ɔtɔ, römöyï kinza lïjë kari kidaki gɔ kɔri.”

33 Bɔ kösö gɔ bo ga ititi bo, iya te, “Ti doꞌja akonyo di yala di yï mökö nime ma ꞌdɔ kɔꞌbɔ tïndï ꞌba bilaka naga nime?”

34 Bo ileki kititi lïjë, iya te, “Akonyo waꞌdi ga na këddïke timo bina?”

Lïjë iya te, “Dëdï ŋge ti maŋgolɔꞌbɔ modɔmorïyö, ti kole kenze titi tɔ ne ga.”

35 Kina Yësu kiꞌdi ꞌdɔ tïndï naga nima koloma bërï. 36 Kina bo kogba maŋgolɔꞌbɔ modɔmorïyö tönë ga ŋgï ti kenze mo ga, bo kileki yëëꞌdï mo zi Bɔkoꞌba. Kina bo konye yïmo ŋgï kiꞌdi zi bɔ kösö gɔ bo ga kari kiꞌdi zi bilaka tönë ga. 37 Kina lïjë pili konyo ŋgï kɔꞌbɔ lïjë. Kina bɔ kösö gɔ bo ga kako ŋgï kotɔtɔ kɔsɔ ma kileke mo ga koso mï kee modɔmorïyö. 38 Bilaka naga nima konyo ne bɔtɔni mo ga ëdï pili kuluku ꞌbutë bi modɔɔmota (4000). Kina ꞌja ëdï gbï ti kole titi ame kïtëtë dë yïmo.

39 Kina ɔdɔ Yësu kïyëyï bilaka naga nima ꞌdeni kari tine, na bo këkï ŋgï mï sorope kari mï dɔyayi ꞌba Magadana.

16

Bɔ Titi Ma Leꞌjete

(MK 8:11-13; LK 12:54-56)

1 Parosi mɔtɔ ga ti Sadoke ako zi Yësu ꞌdɔ toꞌba bo. Kina lïjë kititi bo ꞌdɔ bo koꞌdɔ gɔ kotɔ ame ꞌdɔ kileme tigɔ ꞌba Bɔkoꞌba di mïtɔrɔ ne. 2 Tine Yësu ileki dɔmo zïnnï, iya te, “Kpe bilaka, ɔdɔ kada këdï kösö ëꞌbënï ꞌdeni iyake te, ‘Ma tïlëndö kada ëdï keze römöyï mïtɔrɔ rɔ ma kasi.’ 3 Kina gbï mɔlo mï dɔŋbɔ iyake te, ‘Tɔrɔ ëdï kaꞌdi tɔne römöyï mïtɔrɔ ꞌdeni rɔ ma kasi gbï ti pɔli kölu.’ Kina me ꞌdeni ikalike tïyëtï kɔmɔ pɔli ma këdï kuyï rönï tïlëndö rɔ ma kasi ala rɔ ma kölu. Tine inza kɔꞌbɔke tïyëtï wa ma këdï koꞌdɔ rönï mï kada naga nime. 4 Gɔ waꞌdi na kpe bɔ titi ma leꞌjete nime ŋgï rɔ ma kënyë kereke Bɔkoꞌba dë te? Ebeke tititi ma ꞌdɔ toꞌdɔ gɔ kotɔ ziye, tine minza mileme du te ziye. Gɔ kotɔ ma ꞌdɔ kileme ziye na ŋge tönë rɔ ꞌba Yona bɔ kumë lende ꞌba Bɔkoꞌba.”

Kina Yësu kënyï ŋgï kari abo di ŋgila lïjë.

Laŋga ꞌBa Parosi Ni Ti Sadoke

(MK 8:14-21)

5 Kina ɔdɔ Yësu ni kari ꞌdeni kumu dɔ pöpö kömö gönyï ma kapa mɔtɔ tine, bɔ kösö gɔ bo ga ari koŋgɔ dönnï udölu ꞌdeni di bi togba maŋgolɔꞌbɔ kako timo. 6 Yësu iya zïnnï, iya te, “Iꞌdike kɔmɔye kandi laka di zi laŋga ꞌba Parosi ni ti Sadoke ni.”

7 Kina bɔ kösö gɔ bo tönë ga koloma ŋgï rɔ tiya mo rɔ gɔ rönnï, lïjë iya te, “Bo ëdï kiya lende nima tara gɔ ame dakoke dë ti maŋgolɔꞌbɔ ne ya?”

8 Tine Yësu ikali wa nima lïjë këdï kiya ne ꞌdeni mɔlo. Kina bo kiya zïnnï, iya te, “Kpe bɔ kinza kiꞌdike dɔye dë gba laka gɔ lende ma naga nime. Gɔ waꞌdi na këddï kiyake lende ꞌba maŋgolɔꞌbɔ ame kakoke dë timo ne rɔ gɔ rɔye gɔmo? 9 Lende nime ɔdɔ dë gba dɔye? Omerike lende ꞌba maŋgolɔꞌbɔ muyï tönë monye yïmo kiꞌdike zi bilaka kuluku ꞌbutë bi ꞌbutë (5000) ne dë? Utöꞌduke kɔsɔ mo koso mï kee ndö? 10 Kina gbï maŋgolɔꞌbɔ modɔmorïyö tönë ga miꞌdi zi bilaka kuluku ꞌbutë bi modɔɔmota (4000) ne, utöꞌduke kɔsɔ mo koso mï kee ndö? 11 Ne gɔ waꞌdi na kiꞌdike dë këdï dɔye, lende ꞌba maŋgolɔꞌbɔ na dë me mëdï miya ziye bine ne? Iꞌdike kɔmɔye kandi laka di zi laŋga ꞌba Parosi ni ti Sadoke ni.”

12 Kina lende mo kɔdɔ ꞌjaa dönnï Yësu inza kiya zïnnï ꞌdɔ lïjë kiꞌdi kömönnï kandi laka di zi laŋga ꞌba gɔ maŋgolɔꞌbɔ, tine ꞌdɔ lïjë kiꞌdi kömönnï kandi laka di zi akiyandi ꞌba Parosi ni ti Sadoke ni.

Kole ꞌBa Bilaka Lesi Yë Na?

(MK 8:27-30; LK 9:18-21)

13 Kina ɔdɔ Yësu ni kari ꞌdeni mï dɔyayi ma ŋgɔsi ŋgila gawo ꞌba Kayisariya Pïlïpö, na bo kititi bɔ kösö gɔ bo ga, iya te, “Bilaka ëdï kiya kole ꞌba bilaka lesi rɔ yë?”

14 Lïjë ileki dɔmo, iya te, “Ya mɔtɔ ga iya te nï Yowani bɔ bapatisi na. Ya mɔtɔ ga iya te nï Eliya mo na, mɔtɔ ga iya te nï Yeremaya ala bɔ kumë lende ꞌba Bɔkoꞌba ma kɔtɔ mɔtɔ na.”

15 Bo ileki kititi lïjë, iya te, “Ne kpe ꞌbeye iyake ma rɔ yë?”

16 Simona Pïtörö ileki dɔmo, iya te, “Nï na rɔ Kurïsïtö kole ꞌba Bɔkoꞌba ame koja kako di mïtɔrɔ ne.”

17 Yësu ileki dɔmo, iya te, “Yëëꞌdï këdï zïyï Simona kole ꞌba Yowani. Römöyï akikali kodɔrɔ nime bilaka lesi na dë kiꞌdi zïyï, tine ako di zi ꞌbu ma ame mïtɔrɔ ne. 18 Pïtörö, rɔ ma laka miya zïyï, nï na rɔ döku. Döku nime na ti moꞌba kanisa ma dɔmo ame pele rɔ tölë dɔ kote inza kikali taꞌda mo. 19 Ti miꞌdi kpadörï ꞌba ŋere löbu ꞌba Bɔkoꞌba zïyï. Lende ame këddï kudödu zi bilaka ꞌba mï dɔyayi bine Bɔkoꞌba udödu ꞌdeni gbï mɔlo di mïtɔrɔ. Kina wa ame kodɔ kpamo di mï dɔyayi bine, Bɔkoꞌba odɔ kpamo ꞌdeni gbï mɔlo di mïtɔrɔ.”

20 Tine Yësu ose gɔmo zi bɔ kösö gɔ bo ga kinza lïjë kari kiya dë zi bɔtɔ ma kɔtɔ mɔtɔ kiya te, bo na rɔ Kurïsïtö ame Bɔkoꞌba koja kako di mïtɔrɔ ne.

Yësu Iya Gɔ Lende ꞌBa Tölë Abo

(MK 8:31–9:1; LK 9:22-27)

21 Mï kada nima na Yësu kisaki ŋgï tiya mo yaga bi kɔpɔ zi bɔ kösö gɔ bo ga, kiya te, “Ti mari mï Yerosalema kina löbu ꞌba bilaka ni ti ꞌba bɔ akumu ni ti bɔ kɔmɔ kiyandi mo ga kpaki ti kodɔ gomɔ rɔma ŋbö lïjë kupö ma. Tine mï töꞌdö dɔ mota Bɔkoꞌba ti kiꞌdi ma mënyï mɔdɔ yaga di mï tölë.”

22 Kina Pïtörö kogba Yësu ŋgï kese timo sege yaga, bo kowasa lende nima yaga di kpa Yësu, iya te, “Ŋere, Bɔkoꞌba kitata yaga di röyï, koꞌdɔ rönï dë zïyï.”

23 Kina Yësu kuyï kɔmɔ bo dɔ Pïtörö, iya te, “Nï Satani nime, ese yaga di rɔma. Nï ꞌbëyï wa ꞌba turökpö rönï gɔ kɔri ma na. Meri ꞌbï nima ꞌba bilaka lesi na, ꞌba Bɔkoꞌba na dë.”

24 Kina Yësu koloma ŋgï rɔ tiya mo zi bɔ kösö gɔ bo ga, iya te, “Bɔtɔ ame koꞌdɔkɔ tösö gɔma ne, iꞌdike bo komba gɔ bo zi gbagba bo, bo kombi gomɔ abo bo kösö gɔma pele ŋbö mï tölë. 25 Römöyï bɔ ame kiteri tɔmɔ dïdï bo ne ti kupö ŋgï. Tine ame kupö dïdï bo gɔ lende ma ne ti kɔmɔ ŋgï. 26 Ɔdɔ bɔ mɔtɔ komɔmi dɔliŋɔ löbu nime pele pili zi bo, tine bo kupö dɔ dïdï bo, waꞌdi na bo ti koꞌja gɔmo? Bo inza koꞌja wa mɔtɔ gɔmo. Ɔdɔ bo kölë ꞌdeni wa mɔtɔ inza kpe ame ꞌdɔ bo kiꞌdi tutë gɔ dïdï bo timo. 27 Tine kole ꞌba bilaka lesi ti kako ti malayika abo ga mï tigɔ ꞌba ꞌbu bo. Kina bo ti kopi ŋgï zïyï nï bɔ mɔtɔ gɔ ndɔbɔ ꞌbï ma koꞌdɔ. 28 Rɔ ma laka miya ziye, ya mɔtɔ ga ëdï mï löŋgö ye bine ame tako ꞌba kole ꞌba bilaka lesi ame bo këdï kako rɔ ŋere ꞌba dɔ wa pili ne, ti kako kota lïjë gba kinza kinene wa mɔtɔ möyï mo rɔ tölë.”

17

Kïnë Yësu Uyï Rönï

(MK 9:2-13; LK 9:28-36)

1 Mï töꞌdö dɔ modɔɔkɔtɔ di pötö mo na Yësu kënyï ŋgï kogba Pïtörö ni ti Yakoba ti löndö bo Yowani, bo koto lïjë kari dɔ döku ma löbu rɔ dönnï. 2 Kina ŋgï koꞌja lïjë këdï koŋgɔ Yësu tine kïnë bo uyï rönï ꞌdeni ꞌberi. Kɔmɔ bo öbö ꞌdeni ŋgï kɔzɔ kada. Kina bɔŋgɔ ꞌba rɔ bo aŋmi ꞌdeni ŋgï köbö yaga kɔzɔ mandara. 3 Kina lïjë koꞌja Musa ni ti Eliya kɔdɔ ꞌdeni yayi këdï kilende ti bo. 4 Kina Pïtörö kënyï kilende kiya zi Yësu, iya te, “Ŋere, ele sowa ame dëdï ꞌdeni bine. Ɔdɔ koꞌdɔkɔ ŋgï, ti mubö ŋgöŋgöbö mota bine, kɔtɔ zïyï kɔtɔ zi Musa kina ma kɔtɔ ꞌdɔ këdï zi Eliya.”

5 Kota bo këdï gba tilende na pɔli mɔtɔ rɔ ma köbö kako ŋgï kutuꞌbö lïjë. Kina birɔ kudu ŋgï di mï pɔli nima, iya te, “Bo na rɔ kole ma ame mɔꞌɔ kulöwö ne, ma ti mï këyï gɔ lende abo. Uwöke dɔ bo.”

6 Kina ɔdɔ bɔ kösö gɔ Yësu naga nima kuwö birɔ nima ꞌdeni tara odɔ tikere ŋgï mïnnï lïjë kënyï kilaꞌba kutuꞌbö kömönnï bërï. 7 Yësu ako kosa rönnï, kiya te, “Ënyïke tɔrɔ. Kinza kereke dë.”

8 Kina lïjë kombi kömönnï tɔrɔ tine lïjë oꞌja bɔtɔ dë kpe, Yësu na ꞌdeni ŋge kutu bo yayi.

9 Kina ɔdɔ lïjë këdï këkï ꞌdeni kako bërï di dɔ döku tine, Yësu ose zïnnï, iya te, “Kinza kari kiyake lende ꞌba wa naga nime koꞌjake ne dë titi zi bɔtɔ ma kɔtɔ mɔtɔ. Tine ꞌdɔ kiyake ꞌjaa ɔdɔ Bɔkoꞌba kiꞌdi kole ꞌba bilaka lesi ꞌdeni ꞌböwu kënyï kɔdɔ yaga di mï tölë.”

10 Lïjë ititi bo, iya te, “Ne gɔ waꞌdi na bɔ kɔmɔ kiyandi ꞌba köꞌdu kiꞌdi ni kiya te, Eliya na këdï kako titi dɔgba kina ꞌjaa ti Kurïsïtö kako?”

11 Yësu ileki dɔmo zïnnï, iya te, “Rɔ ma laka Eliya na këdï kako titi dɔgba ꞌdɔ bo kiyija wa pili ndö. 12 Tine rɔ ma laka miya ziye, Eliya ako ꞌdeni bine, tine bilaka ikali bo dë. Lïjë oꞌdɔ bo ŋgï kɔzɔ wa ma lïjë koꞌdɔkɔ ëꞌbënnï toꞌdɔ mo tara. Kina lïjë ti koꞌdɔ kole ꞌba bilaka lesi gbï kilisa di közïnnï tara.”

13 Kina bɔ kösö gɔ bo tönë ga kikali ŋgï Yowani bɔ bapatisi na bo këdï kiya lende mo.

Kole Mɔtɔ Ti Abërï Dɔmo

(MK 9:14-29; LK 9:37-43)

14 Kina ɔdɔ lïjë kileki ꞌdeni kako kömö zi tïndï naga nima na bɔ mɔtɔ kako ŋgï kolɔdɔ bërï kɔmɔ Yësu, 15 kiya te, “Ŋere, iꞌdi mïyï këyï rɔ kole ma. Kole ma ëdï ti abërï këdï koŋma ŋgï rɔ ma kënyë kebe mï paꞌdo ni, kebe mï mini ni. 16 Kina me moꞌde bo kako zi bɔ kösö göyï naga nime tine lïjë ɔꞌbɔ dë tileŋo mo.”

17 Yësu ileki dɔmo, iya te, “Kpe bilaka ma leꞌjete naga nime, kpe bɔ kinza kiꞌdike dɔye dë gɔ lende ma naga nime, kpe bɔ lende kënyë naga nime. ꞌDɔ möꞌbö tiye bine ŋbö nyanya? Kina ꞌdɔ mogbɔ dökïꞌdï ma di zi gomɔ ꞌbe nime ŋbö nyanya? Oꞌdeke kole nima kako zö dayi.”

18 Kina Yësu kamo ŋgï dɔ nökï nima na kënyï ŋgï di dɔ kole tönë. Kina kileŋo kole tönë ŋgï mï saa nima. 19 Kina bɔ kösö gɔ Yësu ga kako liya zi bo, kiya te, “Dɔꞌbɔ ꞌbeze dë toga mo yaga gɔ waꞌdi?”

20-21 Yësu ileki dɔmo, iya te, “Römöyï iꞌdike dɔye dë gba laka gɔ lende ma. Rɔ ma laka miya ziye, ɔdɔ kiꞌdike dɔye ꞌdeni pele ŋge mbowa gɔ lende ma ti kiyake ŋgï zi döku nime, kiyake te, ‘Ese di bine kari ꞌdë.’ Kina döku nime ti kese ŋgï. Kina gbï wa mɔtɔ inza konya dɔye kpe.”

Yësu Iya Gɔ Lende ꞌBa Tɔdɔ Abo Di Mï Tölë

(MK 9:30-32; LK 9:43-45)

22 Kina ɔdɔ bɔ kösö gɔ Yësu ga këdï ꞌdeni pili bi kɔtɔ Galilaya tine na Yësu kiya zïnnï, iya te, “Ti kususu kole ꞌba bilaka lesi kiꞌdi zi bilaka, 23 kina lïjë ti kupö bo ŋgï. Tine mï töꞌdö dɔ mota Bɔkoꞌba ti kiꞌdi bo kënyï kɔdɔ yaga di mï tölë.”

Gɔ köꞌdu mo na bɔ kösö gɔ bo ga ŋgï dɔ meri rɔ kɔmɔ tɔlɔ.

Yësu Opi Awada ꞌBa Rö Löbu ꞌBa Bɔkoꞌba

24 Kina ɔdɔ Yësu ni kömö ꞌdeni Kaparanoma, bɔ kireke awada ꞌba rö löbu ꞌba Bɔkoꞌba ako kititi Pïtörö, iya te, “Bɔ dɔye nima bɔ kopi awada ꞌba rö löbu ꞌba Bɔkoꞌba na?”

25 Pïtörö iya te, “Kina ŋgï tara.”

Kina ɔdɔ Pïtörö kɔdɔ ꞌdeni rö, tine na Yësu kititi bo dɔgba, iya te, “Simona, meri ꞌbï tondo ga? Ëdï kireke awada ꞌba bɔ dɔliŋɔ ꞌba dɔyayi nime di zi yë mo ga? Di zi kole ꞌba bɔ dɔliŋɔ ala di zi bɔ löwö?”

26 Pïtörö iya te, “Ëdï kireke di zi bɔ löwö.”

Yësu iya te, “Tine kole ꞌba bɔ dɔliŋɔ ireke ɔtɔ dë di teyi. 27 Ne doꞌdɔkɔ dë ꞌdɔ bilaka naga nime komeri lende kënyë rɔze. Ari kpa pöpö kuꞌdu jibada yïmo. Otɔ kenze ma dɔgba ame kindaꞌba jibada ne yaga. Kina ɔdɔ kobenye kpamo ëddï koꞌja yamo di kpamo. Kina ꞌdɔ kogba yamo nima kari timo kopi zïnnï rɔ awada ze ꞌba rö löbu ꞌba Bɔkoꞌba.”

18

Yë Na Rɔ Dɔ Kiteli?

(MK 9:33-37; LK 9:46-48)

1 Mï kada nima na bɔ kösö gɔ Yësu ga kako zi bo kititi bo, iya te, “Yë na rɔ dɔ kiteli mï ŋere löbu ꞌba Bɔkoꞌba?”

2 Kina bo kïdëkï kole titi mɔtɔ ŋgï kiꞌdi kɔrɔ kömönnï. 3 Kina bo kiya te, “Rɔ ma laka miya ziye, ɔdɔ kilekike rɔye dë ŋgï kɔzɔ kole titi nime tɔdɔ ziye mï ŋere löbu ꞌba Bɔkoꞌba inza du te. 4 Bɔ ame kileki rɔ bo ꞌdeni titiyi kɔzɔ kole titi nime ne na rɔ dɔ kiteli mï ŋere löbu ꞌba Bɔkoꞌba. 5 Bɔ ame kota kole titi ma kɔzɔ a nime te rɔ ŋba gɔ köꞌdu ma ne, ma na bo kota ma ꞌdeni.

6 Ne bɔ ame këdï kiꞌdi kole titi ma kɔzɔ a nime te ame ga kiꞌdi dönnï ꞌdeni gɔ lende ma ne kebe kilaꞌba mï lende kënyë, ma laka mo dëne ɔꞌbɔ ꞌdɔ kudödu toto kuwu ndöwu ma löbu mugu bɔ tɔ nima ꞌdɔ kïtïŋï bo timo mï mini löbu ma kalo. 7 Buꞌbu ziye kpe bilaka ꞌba dɔliŋɔ gɔ wa ma konzi ame ga këdï kiꞌdi bilaka kɔcɔ yaga di mï kɔri ma nime ne. Ëdï ŋgï tara ꞌdɔ lïjë wa naga nima këdï bine. Tine buꞌbu zi bɔ ame kiꞌdi bilaka tɔcɔ yaga ne. 8 Ɔdɔ közïyï ala ndïyï na kiꞌdi yi koꞌdɔ lende kënyë, oke yaga kuꞌdu mökö. Ti këdï rɔ ma laka zïyï ꞌdɔ këddï ti dïdï ma ŋburuŋburu rɔ bɔ közï kɔtɔ ala rɔ bɔ ndï kɔtɔ di dɔ ame ꞌdɔ kuꞌdu yi mï paꞌdo ma ŋburuŋburu kpaki ti közïyï ga ti ndïyï ga ne. 9 Kina ɔdɔ kömöyï na kiꞌdi yi koꞌdɔ lende kënyë iyagba yaga kuꞌdu mökö. Ti këdï rɔ ma laka zïyï ꞌdɔ këddï ti dïdï ma ŋburuŋburu rɔ bɔ kɔmɔ kɔtɔ di dɔ ame ꞌdɔ kuꞌdu yi mï paꞌdo ꞌba tölë dɔ kote ti kömöyï ga kpaki rïyö ne.”

Kamölö Kɔtɔ Ɔdɔ Kölu

(LK 15:3-7)

10-11 “Oŋgɔke laka kinza kudölïke lïjë wa titi naga nime dë. Rɔ ma laka miya ziye malayika ꞌbënnï ga öꞌbö ŋgï ŋburu kɔmɔ ꞌbu ma Bɔkoꞌba di mïtɔrɔ. 12 Ti komerike tondo? Ɔdɔ bɔ mɔtɔ këdï ti kamölö kuluku rïyö, kina ma kɔtɔ mɔtɔ kölu yaga di kɔmɔ mo, tara ne bo ti kola ma konzi naga nima dë ŋgï mökö mï löwu yayi bo kari toma ma kɔtɔ nima kölu ne ya? 13 Rɔ ma laka miya ziye, ɔdɔ bo kari koꞌja ꞌdeni, bo ti këdï ŋgï ti lɔŋɔ rɔ mbëmbë rɔ dɔ kiteli gɔmo di dɔ lɔŋɔ ma bo këdï timo gɔ ma konzi naga nima kölu dë ne. 14 Kina gbï tara ꞌbu ye ame mïtɔrɔ ne oꞌdɔkɔ dë ꞌdɔ lïjë wa titi naga nime ma kɔtɔ mo kölu yaga.”

Tote Lende Ti Löndö

15 “Ɔdɔ löndö yï mɔtɔ kirasi lende zïyï ari kïyëtï gɔ lende kirasi abo liya zi bo. Tine iyake ŋge dɔye rïyö ti bo. Kina ɔdɔ bo kuwö döyï ꞌdeni ɔmɔ bo ꞌdeni di mï lende kirasi. 16 Ne ɔdɔ bo kuwö döyï dë ogba bɔ mɔtɔ ala bilaka ma rïyö mɔtɔ ga ŋgila yï römöyï ꞌdɔ bɔ kodɔrɔ bïcï lende mo këdï rïyö ala mota, kɔzɔ ma buku ꞌba Bɔkoꞌba kiya tara. 17 Tine ɔdɔ bo kuwö dönnï dë gbï ari kïyëtï gɔmo pili mï kanisa. Kina ɔdɔ bo kuwö dɔ kanisa dë gbï tine oꞌdɔ bo ŋgï nati kɔzɔ bɔ löwö kɔzɔ bɔ lende kënyë naga tara.

18 Rɔ ma laka miya ziye lende ame këddï kudöduke di mï dɔyayi bine Bɔkoꞌba udödu ꞌdeni gbï mɔlo di mïtɔrɔ. Kina gbï lende ame kodɔke kpamo di mï dɔyayi bine Bɔkoꞌba odɔ kpamo ꞌdeni gbï di mïtɔrɔ. 19 Kina me mëdï miya gbï ziye, ɔdɔ bilaka ma rïyö di mï löŋgö ye bine kutï ꞌdeni gɔ wa mɔtɔ ame ꞌdɔ kititike ꞌbu ma ame mïtɔrɔ ne gɔmo bo ti koꞌdɔ ŋgï. 20 Römöyï ɔdɔ bilaka rïyö ala mota kotɔtɔ kpënnï dömöyï ma, ti mëdï ŋgï mï löŋgö lïjë.”

Tola Löndö Gɔ Lende Kirasi

21 Kina Pïtörö kako zi Yësu kititi, iya te, “Ŋere, ɔdɔ löndö mɔtɔ köꞌbö nduwë toꞌdɔ lende kënyë zö, ꞌdɔ mola bo gɔmo ŋbö mï ndö? Mï modɔmorïyö?”

22 Yësu iya te, “Inza tara, ola dë ŋge mï modɔmorïyö, tine ola bo nduwë gɔmo ŋbö mï kuluku ma kinza kiya. 23 Römöyï ŋere löbu ꞌba Bɔkoꞌba ëdï kɔzɔ lende ꞌba bɔ dɔliŋɔ mɔtɔ ame koꞌdɔkɔ toŋgɔ gɔ akikeki ꞌba bɔ laja abo ga ne. 24 Kina ɔdɔ bo kisaki toꞌdɔ mo ꞌdeni tara tine na koꞌde bɔ mɔtɔ ame konyo yamo ꞌdeni ŋgï ame tïtëtë mo ŋgï rɔ kuluku ma kinza kiya ne. 25 Bɔ laja nima inza ti wa mɔtɔ ma ꞌdɔ kɔꞌbɔ topi wali nima timo. Kina bɔ dɔliŋɔ nima kiꞌdi lende mo ŋgï ꞌdɔ tugö bɔ nima pili mökö ti ꞌja mo ga ti kole mo ga kpaki ti wa mo ga ꞌdɔ kopi kpa wali nima. 26 Tine bɔ laja tönë ënyï kolɔdɔ bërï kɔmɔ bɔ dɔliŋɔ nima, kiya te, ‘Ŋere, iꞌdi mïyï këdï liya rɔ ma këyï rɔma. Ti mopi wa ꞌbï naga nima ꞌdeni ŋgï pili zïyï.’

27 Mï bɔ dɔliŋɔ ëyï ŋgï rɔ bɔ laja nima kina kola bo ŋgï gɔ wali tönë kope bo kari abo. 28 Tine bɔ tönë ari kondɔsɔ ti bɔ laja lëpï bo mɔtɔ ame wali abo këdï gɔmo ŋge kuluku ndö tara. Kina bo kindaꞌba ŋgöŋgörö bɔ nima ŋgï, iya te, ‘Opi wali ma tönë göyï ne.’

29 Tine bɔ laja lëpï bo nima olɔdɔ bërï komaꞌjo rɔ bo zi bɔ tönë, iya te, ‘Iꞌdi mïyï këdï liya rɔ ma këyï rɔma. Ti mopi wa ꞌbï naga nime ꞌdeni ŋgï pili zïyï.’

30 Pele bo upupu mï bo ŋgï bërï bo koto bɔ tönë kuꞌdu mï maboso, ꞌdɔ koloma yayi ŋbö ɔdɔ bɔ nima kopi wali nima pili.

31 Kina ɔdɔ bɔ laja mɔtɔ ga koꞌja ꞌdeni tara lïjë ŋgï rɔ meri rɔ mbëmbë, kina lïjë kari kïyëtï gɔmo ŋgï pili zi bɔ dɔliŋɔ tönë. 32 Kina bɔ dɔliŋɔ kïdëkï bɔ tönë ŋgï, iya te, ‘Nï bɔ laja kënyë kulöwö nime, mola yi bine gɔ wali tönë ga römöyï omaꞌjo röyï zö. 33 Ne gɔ waꞌdi na kiꞌdi mïyï dë këyï rɔ bɔ laja lëpï yi nima kɔzɔ ame miꞌdi yïmö këyï röyï ne tara?’

34 Bɔ dɔliŋɔ ŋgï rɔ ꞌdïrï ti bo kina kiꞌdi lende ŋgï zi bɔ kanya ꞌba gɔ maboso ꞌdɔ kuꞌdu bɔ nima mï maboso komba ŋbö bo kopi wali nima kote.”

35 Kina Yësu kileki zïnnï, iya te, “Wa nime na ti ꞌbu ma ame mïtɔrɔ ne koꞌdɔ gbï tara ziye ɔdɔ kolake lëpï ye ga dë di mï dökïꞌdï ye.”

19

Akititi ꞌBa Toga ꞌJa

(MK 10:1-12)

1 Kina ɔdɔ Yësu kote tiya wa naga nime ꞌdeni tine, na bo kënyï ŋgï di Galilaya kari mï kapa dɔyayi ꞌba Yudayi ame gönyï yöpö ꞌba Yaradene ne. 2 Kina tïndï ꞌba bilaka kozi ŋgï gɔ bo, na bo kileŋo ya ma ti rɔkɔꞌɔ naga ŋgï di yayi.

3 Parosi mɔtɔ ga ako zi bo tiyɔzɔ bo ti akititi, iya te, “Tara ne köꞌdu kiꞌdi odɔ kpamo ŋgï ꞌdɔ bɔ mɔtɔ koga ꞌja ꞌbï ŋgï gɔ lende mɔtɔ ga pili ya?”

4 Yësu ileki dɔmo zïnnï, iya te, “Ïdëkïke dë du di mï buku ꞌba Bɔkoꞌba? Ame kiya te, di bi tisaki mo bɔ ma koꞌba lïjë iꞌdi lïjë rɔ bɔtɔni ni ma ti ꞌja. 5 Kina bo kiya te gɔ köꞌdu nime, ‘Bɔtɔni ti kolɔlɔ di yɔki ꞌbu bo ni ti ma bo, lïjë kari kodɔꞌbɔ rönnï ti ꞌja abo. Kina lïjë kpaki rïyö ꞌdeni rɔ akɔtɔ.’ 6 Lïjë inza kpe rïyö tine ꞌdeni rɔ akɔtɔ. Kina wa ame Bɔkoꞌba kodɔꞌbɔ ꞌdeni rɔ akɔtɔ ne kinza bilaka kebe koza yïmo dë kpe yaga.”

7 Parosi naga nima ënyï kititi bo, iya te, “Ne gɔ waꞌdi na Musa kiꞌdi köꞌdu mo kiya te ɔdɔ bɔ mɔtɔ koga ꞌja abo ꞌdɔ bo kugu waraga ꞌba tëyï kiꞌdi teyi?”

8 Yësu iya te, “Musa odɔ kpamo ziye ꞌdɔ kogake ꞌja ꞌbe ga yaga römöyï minyi ꞌbe idari ꞌdeni. Tine ma di bi tisaki mo inza tara. 9 Rɔ ma laka miya ziye, bɔ ame koga ꞌja abo gɔ lende mɔtɔ ꞌberi di gɔ kɔmɔ kolɔlɔ ꞌba töꞌdö ti rɔ ne oꞌdɔ yërï ꞌdeni ɔdɔ bo kebe kari kogbe ꞌja mɔtɔ gbï.”

10 Kina bɔ kösö gɔ bo ga kititi bo, iya te, “Ne ɔdɔ köꞌdu ꞌba mï löŋgö ꞌja ni ti bɔtɔni na ꞌdeni tara tine, ꞌdɔ bilaka kogbe ꞌja dë kpe ma?”

11 Yësu ileki dɔmo zïnnï, iya te, “Akiyandi ꞌba töꞌbö kinza togbe ꞌja nime iya rönï dë zi bilaka pili rɔ buru, tine ŋge zi lïjë ame ga Bɔkoꞌba kiꞌdi ꞌdeni zïnnï ne. 12 Römöyï kɔri ꞌba lende mo ga ëdï ŋbaŋi ame kiꞌdi bilaka këdï koloma kinza togbe ꞌja ne. ꞌBa ya mɔtɔ ga öyö lïjë mɔlo tara. ꞌBa ya mɔtɔ ga bilaka na koꞌdɔ lïjë tara. Kina ya mɔtɔ ga oꞌdɔkɔ ꞌbënnï togbe ꞌja dë gɔ köꞌdu ꞌba ŋere löbu ꞌba Bɔkoꞌba. Kina iꞌdike lïjë ame ga kɔꞌbɔ tutï gɔ akiyandi nime ne, koꞌdɔ ŋgï tara.”

Yësu Oꞌdɔ Yëyï Dɔ Kole Titi

(MK 10:13-16; LK 18:15-17)

13 Bilaka mɔtɔ ga oꞌde kole titi kako zi Yësu ꞌdɔ bo kiꞌdi közï bo dönnï, bo koꞌdɔ mötu gɔ lende ꞌbënnï. Tine bɔ kösö gɔ bo ga ota bilaka naga nima. 14 Kina Yësu kiya te, “Kinza kotake kole titi naga nime dë, olake lïjë kako zö. Römöyï lïjë ame ga kɔzɔ a nime te ne ŋere löbu ꞌba Bɔkoꞌba na rɔ ꞌbënnï.”

15 Kina bo kiꞌdi közï bo ŋgï dönnï na bo kiteli ŋgï nduwë di yayi.

Bɔ Mɔri

(MK 10:17-31; LK 18:18-30)

16 Kina bɔ mɔtɔ kako zi Yësu kititi, iya te, “Bɔ kɔmɔ kiyandi, wa ma laka waꞌdi na gɔ moꞌdɔ ꞌdɔ moꞌja dïdï ma ŋburuŋburu?”

17 Yësu iya te, “Ititi ma gɔ wa ma laka gɔ waꞌdi? Bɔkoꞌba na ŋge kɔtɔ rɔ ma laka. Ɔdɔ koꞌdɔkɔ tëdï ti dïdï ma ŋburuŋburu oro köꞌdu kiꞌdi abo.”

18 Bɔ nima iya te, “Köꞌdu kiꞌdi ma tondo mo ga?”

Yësu iya te, “Kinza koꞌdɔ röyï dë rɔ bɔ közï roma. Kinza koꞌdɔ yërï dë. Kinza koꞌdɔ ꞌbögö dë. Kinza kususu bɔtɔ mɔtɔ dë rɔ bëtï. 19 Kina oro ꞌbu yï ni ti möyï. Kina gbï ɔꞌɔ bilaka lesi lëpï yï mɔtɔ kɔzɔ ame kɔꞌɔ yida röyï ne tara.”

20 Yɔbi nima iya te, “Moro köꞌdu kiꞌdi naga nima ꞌdeni mɔlo kpaki rɔ gɔmo. Tine waꞌdi na kola gba zö ꞌdɔ moꞌdɔ?”

21 Yësu iya zi bo, iya te, “Ɔdɔ koꞌdɔkɔ ŋgï ꞌdɔ këddï rɔ ma laka kinza a ma kënyë mɔtɔ mïyï ari kugö wa ꞌbï ga me yaga ꞌdɔ koza gïrïsï mo zi bɔ lisa. Kina ti këddï ŋgï ti wa rɔ mbëmbë mï dɔyayi ꞌba mïtɔrɔ. Kina ti ꞌdɔ kako kösö gɔma.”

22 Kina ɔdɔ yɔbi tönë kuwö lende nima ꞌdeni tara tine, bo ënyï abo ŋgï kari ti meri, römöyï bo bɔ wa mbëmbë na.

23 Kina Yësu kebe tiya mo zi bɔ kösö gɔ bo ga, bo iya te, “Rɔ ma laka miya ziye, ti këdï rɔ gomɔ zi bɔ wa gɔ kɔdɔ mï ŋere löbu ꞌba Bɔkoꞌba. 24 Kina me mëdï mileki gbï miya gɔmo ziye, tɔdɔ mï ŋere löbu ꞌba Bɔkoꞌba ti këdï rɔ ma kitigɔ zi bɔ wa ni kɔzɔ tɔdɔ ꞌba gamele di bi gböŋö ꞌba bïcï libira tara.”

25 Kina ɔdɔ bɔ kösö gɔ bo ga kuwö lende nime ꞌdeni te tine, lende mo igayi lïjë ŋgï sowa. Kina lïjë kebe tititi mo, iya te, “Tine yë na ti kɔmɔ ti di mï tölë ya?”

26 Yësu oŋgɔ bi dönnï, iya te, “Wa nime bilaka lesi ɔꞌbɔ dë toꞌdɔ mo, tine Bɔkoꞌba na kɔꞌbɔ toꞌdɔ wa pili.”

27 Kina Pïtörö kënyï kileki dɔmo, iya te, “Oŋgɔ te, ne ze ꞌbeze nime dola wa pili ꞌdeni dösö göyï. Tine waꞌdi na ti doꞌja di gɔmo?”

28 Yësu ileki dɔmo zïnnï, iya te, “Kina me ziye ꞌdɔ kikalike laka, ɔdɔ kole ꞌba bilaka lesi kari koloma ꞌdeni dɔ kïtï ma dɔ kiteli abo mï dɔliŋɔ ma kileŋo rɔ ma laꞌja nime tine, kpe bɔ kösö gɔma ma ꞌbutë dɔmorïyö naga nime ti kolomake ꞌdeni gbï dɔ kïtï rɔ löbu dɔ kpa gɔli ma ꞌbutë dɔmorïyö ꞌba Yisarele. 29 Kina ti lïjë ame ga pili kola liŋɔ ala löndö ala lëmï ala ꞌbu ni ti ma ala kole ala nyaka gɔ lende ma ne, ti koꞌja ꞌdeni ŋgï rɔ mbëmbë kebe dɔ ame ga lïjë kola ne. Kina lïjë ti koꞌja kpa közïmo ꞌdeni ŋgï rɔ dïdï ma ŋburuŋburu. 30 Tine ame ga rɔ löbu ne ti kileki ꞌdeni titiyi. Kina ame ga titiyi ne ti këdï ꞌdeni ŋgï rɔ löbu.”

20

Dɔŋgala ꞌBa Bɔ Ndɔbɔ Mï Nyaka

1 “Ŋere löbu ꞌba Bɔkoꞌba ëdï kɔzɔ lende ꞌba bɔ nyaka mɔtɔ ame kënyï mɔlo mï dɔŋbɔ kari toma bilaka ꞌba ꞌdɔ koꞌdɔ ndɔbɔ mï nyaka abo ne tara. 2 Kina ɔdɔ lïjë kutï dɔ lende ꞌbënnï ꞌdeni bi kɔtɔ ti bɔ ndɔbɔ abo ga ꞌdɔ bo kopi yamo kuluku kɔtɔkɔtɔ zïnnï mï kada kɔtɔ tine, bo oja lïjë ŋgï kari bi ndɔbɔ mï nyaka abo nima.

3 Kina bo kënyï kari ꞌböwu mï gɔ bi ꞌba ndögö koꞌja ndï kada këdï ꞌdeni modɔmosowɔ. Kina bo kari koꞌja ya mɔtɔ ga ŋgï këdï kɔrɔ le yayi rɔ ma sari kinza ndɔbɔ. 4 Kina bo kënyï kilende zïnnï, bo iya te, ‘Kpe nime gbï, arike toꞌdɔ ndɔbɔ mï nyaka ma ꞌdë yayi, ti mopi wa ma kɔꞌbɔ gɔ kɔmɔye ŋgï ziye.’ 5 Kina lïjë kari ŋgï.

Kina mï zana kada ꞌdeni bo ari koꞌdɔ gbï tara. Mï kɔmɔ kada ꞌdeni bo ari koꞌdɔ gbï tara. 6 Kina koꞌja ndï kada këdï ꞌdeni kɔzɔ muyï tara tine, na bo kari koꞌja ya mɔtɔ ga gbï këdï gba kɔrɔ le rɔ ma sari mï gɔ bi ꞌba ndögö yayi. Kina bo kënyï kilende zïnnï, bo iya te, ‘Ëddï kɔrɔke kada kösö dɔye bine rɔ ma sari kinza ndɔbɔ mo gɔ waꞌdi?’

7 Lïjë iya te, ‘Bɔtɔ iꞌdi ndɔbɔ dë du te zize.’

Bo iya te, ‘Laka, arike gbï toꞌdɔ ndɔbɔ mï nyaka ma.’

8 Kina ɔdɔ kada kösö ꞌdeni tine bɔ dɔ nyaka tönë ilende zi makuŋgu abo, iya te, ‘Ari kïdëkï bɔ ndɔbɔ naga nime ꞌdë ꞌdɔ kopi yamo ꞌbënnï zïnnï. Isaki di dɔ ya ma koꞌde di yïꞌböwu naga nima ŋbö kömö dɔ ya ma koꞌde dɔgba naga nima.’

9 Ya ma tönë ga kisaki ndɔbɔ koꞌja ndï kada këdï ꞌdeni muyï ne, indaꞌba yamo kuluku kɔtɔkɔtɔ kpaki rɔ gönnï. 10 Kina ɔdɔ ya ma koꞌde dɔgba tönë ga kömö ꞌdeni tine, lïjë omeri ꞌbënnï tëgë lïjë ëdï kunzö yamo tɔne rɔ ma kënyë. Tine lïjë pili rɔ gönnï indaꞌba ga me kuluku kɔtɔkɔtɔ.

11 Kina ɔdɔ lïjë kindaꞌba yamo ꞌdeni pili tine lïjë ebe ŋgï toŋboro rönnï zi bɔ dɔ nyaka tönë. 12 Lïjë iya te, ‘Ya ma koꞌde ꞌjaa di yïꞌböwu naga nime oꞌdɔ ꞌbënnï ndɔbɔ ŋge saa kɔtɔ. Ne ze ꞌbeze nime dupö rɔze timo loyi dɔ kada kata nime ebe kopi yamo ꞌbënnï gbï aa koriya ti ꞌbeze.’

13 Bɔ dɔ nyaka nima iya zi bɔ ma kɔtɔ mɔtɔ di mï löŋgö lïjë yayi, iya te, ‘Bɔ ŋba ma, uwö te. Muꞌbölu ye dë rɔ tuꞌbölu. Kpe na kutïke dɔ lende nime kɔtɔ tö ꞌdɔ koꞌdɔke ndɔbɔ kada kösö dɔ yamo kuluku kɔtɔ. 14 Kina me ꞌdeni, ogbake yamo ꞌbe ga ma kindaꞌbake, karike liŋɔ. Ma na moꞌdɔkɔ ꞌdɔ topi mo zi ya ma koꞌde di yïꞌböwu naga nima gbï kɔzɔ ꞌbeye. 15 Mëdï ti közï kakpa ꞌdɔ toꞌdɔ wa ame moꞌdɔkɔ toꞌdɔ mo ne ti yamo ma. Mï koŋmi ma nime moꞌdɔ ne na kënyë mïye?’ ”

16 Yësu iya te, “Kina gbï tara, ame ga leꞌjete yïꞌböwu ne ti këdï ꞌdeni dɔgba. Kina ame ga leꞌjete dɔgba ne ti kileki ꞌdeni yïꞌböwu.”

Yësu Iya Gɔ Lende ꞌBa Tindaꞌba Bo

(MK 10:32-34; LK 18:31-34)

17 Kina ɔdɔ Yësu ni këdï kari ꞌdeni Yerosalema tine, bo ogba bɔ kösö gɔ bo ga yaga ꞌberi rɔ dönnï. Kina bo koloma rɔ tiya mo zïnnï di gɔ kɔri yayi, 18 bo iya te, “Uwöke te, dëdï darike nime mï Yerosalema kina ti kindaꞌba kole ꞌba bilaka lesi kiꞌdi zi löbu ꞌba bɔ akumu ni ti bɔ kɔmɔ kiyandi ꞌba köꞌdu kiꞌdi ni. Kina lïjë ti kodɔ karama ŋgï dɔ bo rɔ tölë. 19 Kina lïjë ti kogba bo ŋgï kiꞌdi zi bɔ löwö todɔ laŋa rɔ bo komba bo kina ti kutötï bo ŋgï. Tine mï töꞌdö dɔ mota bo ti kënyï kɔdɔ ꞌdeni ŋgï yaga di mï tölë.”

Tileki Rɔ Bërï

(MK 10:35-45)

20 ꞌJa ꞌba Zebedayo ënyï kako ti kole rïyö ꞌbënï ga zi Yësu. Kina lɔko kolɔdɔ ŋgï bërï komaꞌjo rönï zi Yësu. 21 Yësu iya te, “Waꞌdi na koꞌdɔkɔ?”

Lɔko iya te, “Rɔ ma laka ɔdɔ kari koloma ꞌdeni rɔ bɔ dɔliŋɔ, iꞌdi kole rïyö ma naga nime ma kɔtɔ koloma dɔ dörï yï kina mɔtɔ dɔ gali yï.”

22 Yësu ileki dɔmo zïnnï, iya te, “Wa nima kititike ne ikalike dë. Ti kɔꞌbɔke tuwë wa di mï kösu ꞌba gomɔ ame mëdï muwë wa di yïmo ne?”

Lïjë iya te, “Dëdï dɔꞌbɔ.”

23 Yësu iya te, “Rɔ ma laka ti kuwëke wa ŋgï di mï kösu ma. Tine tiꞌdi wa toloma dɔ dörï ma ti dɔ gali ma nima ndɔbɔ ma na dë, ꞌbu ma na këdï kiꞌdi ya ame ga bo kileŋo ꞌdeni ne koloma teyi.”

24 Kina ɔdɔ bɔ kösö gɔ bo ma ꞌbutë naga nima kuwö lende nime ꞌdeni, lïjë ënyï ŋgï rɔ ꞌdïrï ti löndö rïyö naga nima. 25 Kina Yësu kïdëkï lïjë ŋgï pili bi kɔtɔ, kina bo kiya te, “Ikalike ꞌdeni laka löbu ma ꞌba bɔ löwö ni oꞌdɔ ga rönnï ŋgï rɔ ŋere rɔ a löbu dönnï. 26 Ne ma ꞌbeye inza tara. Bɔtɔ ame koꞌdɔkɔ gɔ bo këdï rɔ löbu di mï löŋgö ye ne, bo kileki rɔ bo yaga rɔ bɔ laja ziye. 27 Kina ɔdɔ bɔ ma kɔtɔ di mï löŋgö ye koꞌdɔkɔ ꞌdɔ bo na këdï rɔ bɔ dɔye, ma laka na ꞌdɔ bo këdï rɔ atɔli ziye pili. 28 Kina ꞌdɔ këdï gbï kɔzɔ tako nime kole ꞌba bilaka lesi kako ne, bo ako dë ꞌdɔ bilaka koja laja zi bo, tine bo ako toja laja zi bilaka kina gbï ꞌdɔ tiꞌdi dïdï bo ꞌdɔ tutë gɔ bilaka ma konzi timo di mï tölë.”

Bɔ Kɔmɔ Kölu ꞌBa Yereko

(MK 10:46-52; LK 18:35-43)

29 Kina ɔdɔ Yësu ni këdï kënyï ꞌdeni ti bɔ kösö gɔ bo ga di Yereko yayi tine, na tïndï ma kinza kiya kösö ŋgï gönnï. 30 Tine bɔ kɔmɔ kölu ma rïyö mɔtɔ ga ame këdï koloma kpa kɔri yayi ne uwö ꞌdeni Yësu na ma këdï kari ne. Kina lïjë kiꞌdi ŋgï tulörï rɔ ma kembe, kiya te, “Ŋere, kole ꞌba Dawidi, iꞌdi mïyï këyï rɔze.”

31 Tine tïndï naga nima amo dönnï gɔ lïjë kudumö yaga. Tine pele na lïjë kulörï ŋgï rɔ ma kembe rɔ dɔ kiteli, kiya te, “Ŋere, kole ꞌba Dawidi, iꞌdi mïyï këyï rɔze.”

32 Kina Yësu kɔrɔ ŋgï kïdëkï lïjë, bo iya te, “Oꞌdɔkɔke ꞌdɔ moꞌdɔ waꞌdi ziye?”

33 Lïjë ileki dɔmo zi bo iya te, “Ŋere, doꞌdɔkɔ ꞌdɔ kiyɔpɔ kɔmɔze yaga.”

34 Yësu oŋgɔ lisa ꞌba rönnï kina bo kosa kömönnï ŋgï, kina kömönnï kɔpɔ ŋgï yaga koꞌja bi. Kina lïjë kösö ŋgï gɔ bo.

21

Tɔdɔ ꞌBa Yësu Mï Yerosalema

(MK 11:1-11; LK 19:28-40; YN 12:12-19)

1 Kina ɔdɔ Yësu ni kömö ꞌdeni ŋgɔsi ŋgila Yerosalema tine, na lïjë kari ŋgï Betepage ame ŋgila döku ꞌba Bilaya ne. Di yayi na Yësu koja ya ma rïyö mɔtɔ ga di mï löŋgö bɔ kösö gɔ bo ga kari dɔgba 2 ti ndose nime, iya te, “Arike mï liŋɔ nime ꞌdë dɔgba kɔmɔye ne, ti kari koꞌjake akaca kosi dɔmo ꞌdeni bërï yayi ti kole mo ŋgila mo. Kina ꞌdɔ kopeke koꞌdeke kako zö bine. 3 Kina ɔdɔ bɔtɔ mɔtɔ kiya a mɔtɔ ziye gɔmo, iyake te, ‘Ŋere na koꞌdɔkɔ lïjë.’ Kina bo ti kola ŋgï karike timo.”

4 Wa nime oꞌdɔ rönï ꞌdeni ꞌdɔ këdï kɔzɔ lende ma tönë bɔ kumë lende kiya ne. 5 Ame kiya te, “Iya te zi bilaka ꞌba Yerosalema, ‘Oŋgɔke te, bɔ dɔliŋɔ ꞌbe na me ꞌdë këdï rɔ tako ziye. Bo abo le liya, bo ëkï ꞌdeni dɔ akaca. Bo oloma ꞌdeni dɔ kole akaca.’ “

6 Kina ya tönë ga Yësu koja ne kari koꞌdɔ wa ame bo kiya zïnnï ne ŋgï. 7 Lïjë oꞌde akaca nima ti kole mo, lïjë koꞌba bɔŋgɔ ꞌbënnï ga gɔmo. Kina Yësu këkï ŋgï koloma dɔmo tari timo. 8 Tïndï ma konzi oꞌba bɔŋgɔ kileŋo mï kɔri timo tine ya mɔtɔ ga oga ꞌbënnï rɔ ꞌjöwu koꞌba teyi. 9 Kina tïndï ame ga kösö kebe gɔ Yësu ti ya ma dɔgba mo ga pili ulörï kiya te, “Yëëꞌdï këdï zïyï kole ꞌba Dawidi. Yëyï këdï dɔ bɔ ame kako ti möyï ŋere Bɔkoꞌba ne. Akïlëlu këdï zi Bɔkoꞌba mïtɔrɔ.”

10 Kina ɔdɔ Yësu këdï kɔdɔ ꞌdeni mï Yerosalema tine, bilaka ꞌba mï gawo yayi pili ënyï kozɔ timo, iya te, “Yë mo na ya?”

11 Tine tïndï naga nima ileki dɔmo, iya te, “Ame na rɔ Yësu bɔ kumë lende di mï Nazareta ꞌba Galilaya.”

Yësu Ɔdɔ Mï Reki ꞌBa Rö Löbu

(MK 11:15-19; LK 19:45-48; YN 2:13-22)

12 Kina Yësu kɔdɔ ŋgï mï reki ꞌba rö löbu ꞌba Bɔkoꞌba, na bo kënyï ŋgï toga bilaka ame ga këdï tugö wa yayi ne me yaga. Bo kïtïŋï dɔ tarabiza ꞌba bɔ kutë gïrïsï ni bërï, gbï ti gbaꞌda ꞌba bɔ kugö matukpuru ni. 13 Bo iya zïnnï, iya te, “Ugu ꞌdeni mï buku ꞌba Bɔkoꞌba iya te, ‘Rö löbu ma nime ti kïdëkï rɔ rö ꞌba mötu.’ Ne kina kebe kuyïke ꞌdeni za rɔ bi ꞌba bɔ ꞌbögö.”

14 Tine bɔ kɔmɔ kölu ni ti bɔ kaꞌbo ni ako zi bo mï reki ꞌba rö löbu ꞌba Bɔkoꞌba yayi, kina bo kileŋo lïjë ŋgï.

15 Kina ɔdɔ löbu ꞌba bɔ akumu ni ti bɔ kɔmɔ kiyandi ni koꞌja gɔ kotɔ naga nima bo koꞌdɔ ne ꞌdeni tara tine, kina gbï ti ame kole titi këdï kulörï ꞌdeni timo di yayi, kiya te, “Yëëꞌdï këdï zïyï kole ꞌba Dawidi,” ne tine lende mo ënyë ŋgï mïnnï. 16 Kina lïjë kënyï kititi bo, iya te, “Uwö wa nima lïjë këdï kiya ne ra?”

Yësu iya te, “Yëë, muwö ra. Ne lende nime kugu mï buku ꞌba Bɔkoꞌba ne ïdëkïke dë su? Ame kiya te, ‘Nï Bɔkoꞌba iꞌdi akïlëlu ma laka ꞌdeni kɔdɔ di kpa kole titi ni ti kole kuru ame ga gba dɔ mba ne.’ ”

17 Kina Yësu kënyï ŋgï di ŋgila lïjë yayi kari abo yaga di mï gawo nima. Bo ari Betaniya, bo köꞌdö yayi.

Yësu Ulömu Ŋgërï Këlu

(MK 11:12-14, 20-24)

18 Di bi tileki abo kako mï gawo rɔ mï dɔŋbɔ tine, bo ꞌdeni rɔ ꞌbö. 19 Kina bo koꞌja ŋgërï këlu dɔ kpa kɔri yayi. Kina bo kɔcɔ ŋgï kari toŋgɔ mo. Tine bo oꞌja ɔtɔ dë dɔmo, ŋge rɔ mbili mo. Kina bo kilende zi ŋgërï nima, bo iya te, “Nï, inza kana a mɔtɔ kpe döyï bina.” Kina ŋgï ŋgala te yɔ na ŋgërï tönë kölë ŋgï.

20 Bɔ kösö gɔ bo ga oꞌja lende nime kina lende mo kigayi lïjë ŋgï. Lïjë iya te, “Ŋgërï këlu nime ututu ŋgï ŋgala te totondo mo ga?”

21 Bo ileki dɔmo zïnnï, iya te, “Rɔ ma laka miya ziye, ɔdɔ kiꞌdike dɔye ŋgï rɔ ma laka gɔ lende ma kinza kïlïköke dɔye dë, ti kɔꞌbɔke ŋgï toꞌdɔ wa ame kebe ma koꞌdɔ rönï zi ŋgërï këlu nime. Ɔdɔ kiyake pele te zi döku nime, ‘Nï, ënyï kuꞌdu röyï mï mini löbu.’ Rɔ ma laka, ti koꞌdɔ rönï ŋgï. 22 Ɔdɔ kiꞌdike dɔye ꞌdeni ŋgï gɔ lende ma, wa ame ga pili këddï kititike ti mötu ti koꞌjake ŋgï.”

Közï Kakpa ꞌBa Yësu

(MK 11:27-33; LK 20:1-8)

23 Kina ɔdɔ Yësu kɔdɔ ꞌdeni mï reki ꞌba rö löbu ꞌba Bɔkoꞌba këdï kiyandi kɔmɔ bilaka tine, na löbu ꞌba bɔ akumu ni ti löbu ꞌba bilaka ni kako ŋgï zi bo. Lïjë kititi bo iya te, “Közï kakpa ꞌba yë na me këddï koꞌdɔ wa naga nime timo ne? Yë mo na kiꞌdi közï kakpa nime zïyï?”

24 Bo iya te, “Ti mititi ye gbï ti akititi mɔtɔ kɔtɔ bine, ɔdɔ kilekike dɔmo ꞌdeni zö ti miya gɔ közï kakpa ꞌba bɔtɔ nime mëdï moꞌdɔ wa naga nime timo ne ꞌjaa ziye.”

25 Kina bo kititi lïjë, bo iya te, “Közï kakpa ꞌba todɔ mini ꞌba bapatisi dɔ bilaka nime Yowani koloma toꞌdɔ mo ne ako di zi yë? Ako di zi Bɔkoꞌba ala di zi bilaka lesi?”

Kina lïjë koloma ŋgï rɔ towasa mo rɔ gɔ rönnï, lïjë iya te, “Ɔdɔ diyake te ako di zi Bɔkoꞌba, bo ti kiya te, ‘Ne iꞌdike dɔye dë gɔ lende abo gɔ waꞌdi?’ 26 Ne ɔdɔ diyake te ako di zi bilaka lesi, ele dë gbï. Ze rɔ tikere di zi tïndï konzi naga nime. Römöyï lïjë pili omeri ꞌdeni Yowani na rɔ bɔ kumë lende ꞌba Bɔkoꞌba.” 27 Kina lïjë kileki ŋgï kiya zi Yësu tëgë, “Dikali dë.”

Kina bo kileki zïnnï, bo iya te, “Ma gbï minza miya közï kakpa tɔ nime mëdï moꞌdɔ wa naga nime timo ne ziye.”

Kole Ma Koꞌdɔ Akoꞌdɔkɔ ꞌBa ꞌBu

28 “Kina me omerike dɔŋgala nime te. Bɔ mɔtɔ ëdï ti kole abo ga rïyö. Kina bo kënyï kari zi kole abo ma löbu mo bo kiya te, ‘Kole ma, ari tɔne toꞌdɔ ndɔbɔ mï nyaka ze.’

29 Tine kole nima iya te, ‘Moꞌdɔkɔ ama dë.’ Ne di pötö mo ꞌböwu bo ari komeri dɔ bo kina bo kënyï ŋgï kari.

30 Kina ꞌbu nnï tönë kënyï kari kiya lende nima gbï tara zi kole ma titi mo. Bo iya te, ‘Yëë, baba, mëdï mari.’ Tine bo ebe kari abo dë du te.

31 Ma komerike ꞌbeye di mï löŋgö ya rïyö naga nime kole ma yala na koꞌdɔ akoꞌdɔkɔ ꞌba ꞌbu nnï?”

Löbu tönë ga iya te, “Kole ma dɔgba nima.”

Yësu iya te, “Rɔ ma laka miya ziye, bɔ kireke awada ni ti ꞌja bɔ rɔnyɔ ni na ti kɔdɔ dɔgba di ziye mï ŋere löbu ꞌba Bɔkoꞌba. 32 Römöyï Yowani bɔ bapatisi ako ꞌdeni kileme kɔri ma laka ziye ꞌdɔ kösöke gɔmo. Tine iꞌdike eꞌbe dɔye dë yɔ gɔ lende abo. Ne bɔ kireke awada ni ti ꞌja bɔ rɔnyɔ ni iꞌdi dönnï ꞌdeni gɔmo. Wa naga nime koꞌjake pele tara otɔke dɔye dë yɔ kiꞌdike dɔye gɔ lende mo.”

Dɔŋgala ꞌBa Bɔ Ndɔbɔ

(MK 12:1-12; LK 20:9-19)

33 Yësu iya te, “Uwöke dɔŋgala mɔtɔ tɔ ma. Bɔ mɔtɔ ïdïyë mɔwɔ këdï koꞌdɔ rɔ layi naga ŋgï rɔ nyaka. Kina bo kigaga reki kuru dɔmo toko, bo koꞌdɔ bi ꞌba tuzï layi mo yayi, bo kole kilaŋga ꞌba toda mo, bo kiꞌdi bɔ ndɔbɔ toꞌdɔ ndɔbɔ yïmo yayi, bo kënyï abo kari mï dɔyayi mɔtɔ. 34 Kina ɔdɔ kada ꞌba titeꞌde mo kömö ꞌdeni tine, bo oja bɔ laja abo ga kari ꞌdɔ koꞌde döŋgërï ma ꞌba bo. 35 Kina bɔ ndɔbɔ tönë ga kindaꞌba bɔ laja abo naga nima ŋgï komba ma kɔtɔ, kupö mɔtɔ kina kuꞌdu ma kɔtɔ ti döku. 36 Kina bo kënyï koja bɔ laja mɔtɔ ga ꞌböwu konzi kiteli ma dɔgba tönë. Kina bɔ ndɔbɔ naga nima koꞌdɔ lïjë ŋgï gbï tara. 37 Rɔ ŋburuŋburu mo na bo koja kole abo ŋgï kari zïnnï, bo iya te, ‘Ame kole ma na lïjë ëdï koro.’

38 Tine ɔdɔ bɔ ndɔbɔ naga nima lïjë koꞌja kole nima ꞌdeni, lïjë iya rɔ gɔ rönnï, iya te, ‘Bɔ nime bo na këdï koloma rɔ bɔ dɔ nyaka nime kada mɔtɔ di pötö ꞌbu bo. Ako dupöke bo yaga ꞌdɔ nyaka nime köꞌbö ŋgï ŋburu rɔ eze.’ 39 Kina lïjë kindaꞌba bo ŋgï kuꞌdu ŋbö yaga di mï nyaka nima na lïjë kupö bo ŋgï.

40 Ma komerike ꞌbeye ɔdɔ bɔ dɔ nyaka kako waꞌdi na ti bo koꞌdɔ zi ya naga nima?”

41 Lïjë iya te, “Bo ëdï kote dɔ bilaka dökïꞌdï kënyë naga nima ŋgï pili yaga. Kina bo ti kari koꞌde bilaka mɔtɔ ga ꞌjaa ꞌdɔ kako koꞌdɔ ndɔbɔ yïmo. Ya ame ga ꞌdɔ kutï tiꞌdi döŋgërï ma ꞌba bo ko mï kada mo ne.”

42 Yësu iya te, “Ïdëkïke dë su di mï buku ꞌba Bɔkoꞌba? Ame kiya te, ‘Döku tönë bɔ koꞌba rö ni kilagi pa di rɔmo ne na kileki ꞌdeni rɔ döku ma laka rɔ dɔ kiteli mï gbɔndɔ ꞌba rö. Ame wa koꞌdɔ ꞌba Bɔkoꞌba na. Dotɔke ŋgï rɔ gɔze.’ ”

43-44 Kina Yësu kileki gbï kiya zïnnï, bo iya te, “Rɔ ma laka miya ziye, ti kogba ŋere löbu ꞌba Bɔkoꞌba yaga di ziye kiꞌdi zi bilaka ma laka ame ga kutï toꞌdɔ akoꞌdɔkɔ mo ne.”

45 Kina ɔdɔ löbu ꞌba bɔ akumu ni ti Parosi ni kuwö lende nime ꞌdeni te tine, lïjë ikali ŋgï Yësu ëdï rɔ tiya lïjë. 46 Kina lïjë koꞌdɔkɔ ŋgï tindaꞌba bo, tine lïjë ere tïndï naga nima römöyï tïndï naga nima pili iya Yësu rɔ bɔ kumë lende ꞌba Bɔkoꞌba.

22

Dɔŋgala ꞌBa Karama ꞌBa Gbe

(LK 14:15-24)

1 Yësu ebe ŋgï tilende zi bilaka naga nima rɔ dɔŋgala. 2 Bo iya te, “Ŋere löbu ꞌba Bɔkoꞌba ëdï kɔzɔ a nime te. Mï kada ma dɔ kɔtɔ mɔtɔ bɔ dɔliŋɔ mɔtɔ ëdï ꞌdeni koꞌdɔ karama ꞌba gbe ꞌba kole abo. 3 Kina bo koja bɔ laja abo ga ŋgï kari tiya mo zi ŋba ame ga pili ꞌdɔ kako mï karama nima ne gɔ lïjë kako. Tine lïjë ilagi ëꞌbënnï ŋgï tako. 4 Kina bo koja bɔ laja abo mɔtɔ ga ꞌböwu ti ndose nime, kiya te, ‘Ari kiyake zi ŋba naga nima, mileŋo rɔma ꞌdeni ndö. Mumu ŋgulö ꞌdeni gbï ti muruku ma kɔnɔ naga. Wa pili ëdï ꞌdeni ndö, lïjë kako ti mï karama nime.’

5 Tine ŋba mo naga nima onyɔ lende abo nima dë kɔtɔ te, lïjë usë ëꞌbënnï za ti kɔri ꞌbënnï ga. Mɔtɔ ari abo za mï nyaka abo, mɔtɔ ari abo za mï ndɔbɔ abo, 6 kina yɔ ya mɔtɔ mo ga indaꞌba ꞌbënnï bɔ laja naga nima ŋgï komba kupö yaga. 7 Kina kata ŋgï mï bɔ dɔliŋɔ bo koja bɔ kanya abo ga ŋgï kari kote dɔ bɔ kupö wa naga nima koŋma gawo mo yaga. 8 Kina bo kïdëkï bɔ laja abo ga ŋgï, bo kiya zïnnï, bo iya te, ‘Wa ꞌba karama ꞌba gbe ma ëdï ꞌdeni ndö tine ŋba ma tönë ga kose ne ɔꞌbɔ dë ꞌdɔ kɔdɔ yïmo. 9 Arike kpa dɔkoka kɔri ꞌdɔ kotɔtɔke ma konzi kako mï karama nime kɔzɔ ame koꞌjake ne tara.’

10 Kina bɔ laja naga nima kari ŋgï dɔkoka kɔri kotɔtɔ bilaka ame ga pili lïjë koꞌja ne, ma laka kpaki ti ma kënyë. Kina mï rö ꞌba karama nima koso ŋgï lɔ ti ŋba.

11 Kina ɔdɔ bɔ dɔliŋɔ kari ꞌdeni toŋgɔ ŋba abo naga nima tine bo ari koꞌja bɔ mɔtɔ yayi rɔ ma sari kinza bɔŋgɔ ꞌba gbe rɔ bo. 12 Kina bo kititi bɔ nima iya te, ‘Bɔ pɔri ma, ako ꞌbëyï di yala kɔdɔ bine kinza bɔŋgɔ ꞌba gbe röyï tara?’

Tine bɔ nima ileki dɔmo dë du te. 13 Kina bɔ dɔliŋɔ kiya ŋgï zi bɔ laja abo ga, iya te, ‘Indaꞌbake bo kudöduke közï bo ti ndï bo kuꞌduke bo yaga mï bi kölu ꞌdɔ bo kari kudu kunyï kpa bo yayi.’ ”

14 Yësu iya te, “Ti kïdëkï ꞌdeni ŋgï ŋbaŋi tine ma ndö na ŋge ti kigeli di yïmo.”

Lende ꞌBa Awada Kopi

(MK 12:13-17; LK 20:20-26)

15 Parosi mɔtɔ ga ari kususu kpënnï ꞌdɔ toꞌba Yësu ti akititi mɔtɔ ga. 16 Kina lïjë koja bɔ kösö gönnï mɔtɔ ga ti bilaka ꞌba Erode ga ŋgï kari zi bo. Kina lïjë kari kiya te, “Bɔ kɔmɔ kiyandi, dikali ŋgï nï na rɔ bɔ kiya lende ma kodɔrɔ. Kina nï na ŋgï rɔ bɔ kiyandi kɔri ꞌba lende ꞌba Bɔkoꞌba nime rɔ ma kodɔrɔ zi bilaka, kugö kpëyï dë gbï zi bɔtɔ. Römöyï di zïyï bilaka pili rɔ ma koriya. 17 Kina me iya te zize, tara ne ëdï ŋgï rɔ ma laka mï kɔri ꞌba köꞌdu kiꞌdi ꞌba Bɔkoꞌba ꞌdɔ topi awada zi bɔ dɔliŋɔ ma löbu ꞌba Romo, ala tondo?”

18 Tine Yësu ikali dɔŋgala ꞌbënnï nima ꞌdeni mɔlo, kina bo kiya te, “Kpe bɔ kɔmɔ kandi naga nime, ëddï kiyɔzɔke ma gɔ waꞌdi? 19 Ilemeke gïrïsï ꞌba topi awada nime te zö.”

Kina lïjë koꞌde kïnë gïrïsï mo ŋgï zi bo. 20 Kina bo kititi lïjë, iya te, “Kïnë yë mo ti möyï yë na me rɔmo ne?”

21 Lïjë iya te, “Kïnë ti möyï bɔ dɔliŋɔ ꞌba Romo na.”

Yësu iya te, “Kina me, wa ame ga rɔ ꞌba bɔ dɔliŋɔ ne opike abo zi bo. Kina wa ame ga rɔ ꞌba Bɔkoꞌba ne opike zi Bɔkoꞌba.”

22 Kina ɔdɔ lïjë kuwö ꞌdeni tara tine lïjë otɔ ŋgï rɔ gönnï. Kina lïjë kënyï ŋgï kari di rɔ bo.

Lende ꞌBa Tɔdɔ ꞌBa Töku Di Mï Tölë

(MK 12:18-27; LK 20:27-40)

23 Mï kada kɔtɔ mo nima na Sadoke mɔtɔ ga kako kiya zi Yësu tëgë a mɔtɔ rɔ tɔdɔ ꞌba töku di mï tölë inza. 24 Kina lïjë kititi bo, iya te, “Bɔ kɔmɔ kiyandi, Musa ugu lende iya te, ɔdɔ bɔ mɔtɔ kölë ŋgï kinza köyö kole dë, bɔ löndö mo kɔdɔ gɔ ꞌja mo nima ꞌdɔ lïjë köyö kole pötö bɔ ma kölë nima. 25 Ne oŋgɔ te, ya mɔtɔ ga modɔmorïyö rɔ löndö kɔtɔ oloma pa bine. Kole ma dɔgba mo ogbe ꞌja kina bo kölë ŋgï kola ꞌja nima kinza köyö kole. Kina bo kola makuruꞌbë abo tönë ŋgï zi löndö bo. 26 Kina lende kɔtɔ nime koꞌdɔ rönï ŋgï gbï tara zi löndö bo ma mï rïyö mo ŋbö kömö zi ma mï modɔmorïyö mo. 27 Kina di pötö lïjë nima pili na ꞌja tönë kölë ŋgï gbï. 28 Tine mï tɔdɔ ꞌba töku di mï tölë lɔko ti këdï rɔ ꞌja ꞌba yë? Ame ya naga nime pili modɔmorïyö kogbe lɔko ꞌdeni ne ya?”

29 Yësu ileki dɔmo zïnnï, iya te, “Kpe öluke lende ꞌdeni sowa. Römöyï ikalike buku ꞌba Bɔkoꞌba dë kina tigɔ abo ꞌba Bɔkoꞌba ikalike dë gbï. 30 Mï kada ame ɔdɔ töku ni kɔdɔ ꞌdeni di mï tölë lïjë ogbe ꞌja dë kpe kina ꞌja gbï ogbe mëꞌdë dë kpe. Lïjë pili ꞌdeni ŋgï kɔzɔ malayika ꞌba mïtɔrɔ. 31 Ïdëkïke lende nime Bɔkoꞌba kiya ziye gɔ lende ꞌba tɔdɔ ꞌba töku ne dë du? Ame bo kiya te, 32 ‘Ma na rɔ Bɔkoꞌba ꞌba Abarayama, Bɔkoꞌba ꞌba Yisika kina gbï rɔ Bɔkoꞌba ꞌba Yakoba.’ Gɔ köꞌdu mo na dikali ŋgï lïjë inza kpe rɔ töku Bɔkoꞌba ïdïdï lïjë ꞌdeni.”

33 Kina ɔdɔ tïndï naga nima kuwö lende nime ꞌdeni te tine lende ꞌba akiyandi abo nima igayi lïjë ŋgï.

Köꞌdu Kiꞌdi Ma Rɔ Dɔ Kiteli

(MK 12:28-34; LK 10:25-28)

34 Kina ɔdɔ Parosi ni kuwö ꞌdeni Yësu kaꞌda Sadoke naga nima tara tine, na lïjë kotɔtɔ rönnï ŋgï. 35 Kina bɔ ma kɔtɔ di mï löŋgö lïjë ame bo na rɔ bɔ kɔmɔ kiyandi ꞌba köꞌdu kiꞌdi ne kari ŋgï tiyɔzɔ Yësu ti akititi. 36 Bo iya te, “Bɔ kɔmɔ kiyandi, köꞌdu kiꞌdi ꞌba Bɔkoꞌba ma yala na kulöwö rɔ dɔ kiteli?”

37 Yësu iya te, “ ‘Ɔꞌɔ ŋere Bɔkoꞌba ꞌbï ti mïyï pili ti tigɔ ꞌbï pili kina gbï ti meri ꞌba döyï pili.’ 38 Ame na rɔ köꞌdu kiꞌdi ame kulöwö rɔ dɔ kiteli ne. 39 Kina köꞌdu kiꞌdi mɔtɔ ma kulöwö ame rɔ ma mï rïyö mo na me, ‘Ɔꞌɔ lëpï yï mɔtɔ kɔzɔ ame kɔꞌɔ yida röyï ne tara.’ 40 Köꞌdu kiꞌdi rïyö naga nime na köꞌdu kiꞌdi ꞌba Musa ni pili ti akiyandi ꞌba bɔ kumë lende ni kɔrɔ dɔmo.”

Kurïsïtö Di Mï Kupö Dawidi

(MK 12:35-37; LK 20:41-44)

41 Kina ɔdɔ Parosi mɔtɔ ga kotɔtɔ rönnï ꞌdeni bi kɔtɔ tine, Yësu ititi lïjë, 42 iya te, “Ma di mï meri ꞌbe Kurïsïtö ame Bɔkoꞌba këdï koja ne bo di mï kupö yë mo ga?”

Lïjë iya te, “Bo di mï kupö Dawidi.”

43 Yësu ënyï kileki zïnnï, iya te, “Ne ɔdɔ këdï tara gɔ waꞌdi na Nyï Kɔtɔ Laka kiꞌdi Dawidi ꞌböwu kïdëkï bo rɔ ŋere abo? Römöyï Dawidi iya te, 44 ‘Ŋere Bɔkoꞌba iya zi ŋere ma, iya te, “Oloma dɔ dörï ma bine ŋbö miꞌdi yi kaꞌda bɔ ya ꞌbï ga.” ’ 45 Ne ɔdɔ Dawidi kebe kïdëkï bo ꞌdeni ꞌböwu rɔ ŋere abo tine bo ti kileki ꞌböwu rɔ kole zi Dawidi totondo mo ga?”

46 Bɔtɔ mɔtɔ ɔꞌbɔ dë kpe tileki dɔ lende nime zi Yësu. Kina ŋgï di gɔmo pele bɔtɔ mɔtɔ ilaŋa rönï dë kpe tititi kpa Yësu.

23

Kinza Kogbake Görö Dɔ Parosi Ni Dë

(MK 12:38-39; LK 11:43, 46; 20:45-46)

1 Kina Yësu kilende zi tïndï naga nima gbï ti bɔ kösö gɔ bo ga. 2 Bo iya te, “Parosi ni ti bɔ kɔmɔ kiyandi ꞌba köꞌdu kiꞌdi ni na ꞌdeni rɔ bɔ dɔ köꞌdu kiꞌdi ꞌba Musa. 3 Kina laka ꞌdɔ kuwöke dönnï ti, kösöke gɔ wa ame ga pili lïjë këdï kiya ziye ne. Tine kinza kogbake görö ꞌba wa ma lïjë këdï koꞌdɔ naga nima dë. Römöyï lïjë oꞌdɔ wa ame ga lïjë këdï kiyandi kɔmɔ bilaka timo ne dë kɔtɔ te.

4 Lïjë iꞌdi akïrïndï ame ga bɔtɔ kɔꞌbɔ dë tombi mo ne dɔ bilaka. Pele tara ꞌdɔ lïjë koja dɔkole közïnnï ma kɔtɔ ra pele ŋge kokɔnyi tombi mo timo ne inza yɔ. 5 Lïjë öꞌbö toꞌdɔ wa pili ŋge ꞌdɔ bilaka koŋgɔ lïjë gɔmo. Oŋgɔ ma lïjë koꞌdɔ dökulë ꞌbënnï ga ame lïjë këdï kulölï rɔ makpɔtɔ titi ame lende ꞌba mï buku ꞌba Bɔkoꞌba na kugu yïmo ne kudöꞌbö te, gbï ti ma kudödu kɔnyɔ mo ga. Kina oŋgɔ gbï bi nziya ꞌba kpa bɔŋgɔ ꞌbënnï ga ma kidakpa te. 6 Akoꞌdɔkɔ ꞌbënnï mï kada ꞌba karama rɔ tikiti rönnï ŋgila bɔ dɔ karama ꞌdɔ bilaka koro lïjë. Kina gbï di mï rö ꞌba mötu bi koꞌdɔkɔ ꞌbënnï rɔ kïtï ma laka naga nima dɔgba ne. 7 Kina ɔdɔ lïjë këdï kiliŋgere kebe mï bi ꞌba ndögö akoꞌdɔkɔ ꞌbënnï ꞌdɔ bilaka pili kumötö lïjë kɔzɔ bɔ rɔ koro, kïdëkï lïjë rɔ bɔ kɔmɔ kiyandi.

8 Kinza kiꞌdike dë bilaka kebe tïdëkï ye rɔ bɔ kɔmɔ kiyandi römöyï kpe pili rɔ löndö, kina bɔ kɔmɔ kiyandi ꞌbe ëdï ŋge kɔtɔ. 9 Kina kinza kïdëkïke bɔtɔ mɔtɔ dë di dɔyayi bine rɔ baba. Römöyï ëddïke ŋge ti ꞌbu kɔtɔ kpökï mïtɔrɔ. 10 Kinza kiꞌdike bɔtɔ kïdëkï ye dë gbï rɔ löbu. Römöyï löbu ꞌbe na ŋge kɔtɔ kpökï rɔ Kurïsïtö ame Bɔkoꞌba këdï koja ne. 11 Römöyï bɔ ame mbiri löbu di mï löŋgö ye ne bo na gɔ këdï rɔ bɔ laja ziye. 12 Kina bɔ ma köꞌbö toꞌdɔ rɔ bo rɔ wa löbu ti kileki ꞌdeni bërï, kina bɔ ma kileki rɔ bo bërï ti kombi ꞌdeni tɔrɔ.”

Parosi Ni Ti Bɔ Kɔmɔ Kiyandi

(MK 12:40; LK 11:39-42)

13-14 “Buꞌbu ziye kpe bɔ kɔmɔ kiyandi ni ti Parosi ni, kpe bɔ kɔmɔ kandi naga nime. Uꞌbëke kpadörï ꞌba dɔyayi ꞌba mïtɔrɔ ka le rɔ ma sari di zi bilaka kinza ma kɔdɔke dë teyi yɔ. Kina me olake ya ma koꞌdɔkɔ tɔdɔ teyi naga dë kpe gbï yɔ ꞌdɔ kɔdɔ.

15 Buꞌbu ziye kpe bɔ kɔmɔ kiyandi ni ti Parosi ni, kpe bɔ kɔmɔ kandi naga nime. Ilakike kpaki kebe gönyï mini löbu kebe mï dɔyayi pili toma bilaka kɔtɔ ŋge ame ꞌdɔ kiꞌdi dönï gɔ lende ꞌbe. Kina ɔdɔ koꞌjake ꞌdeni kina kiꞌdike bo ŋgï kilaꞌba mï lende kënyë ame rɔ dɔ kiteli kebe ꞌbeye ma ꞌdɔ kuꞌdu ye gɔmo mï paꞌdo ꞌba Gehena ne.

16 Buꞌbu ziye kpe bɔ kɔmɔ kölu kiterike tokɔkɔ lëpï ye naga nime. Mï akiyandi ꞌbe iyake te ɔdɔ bɔ mɔtɔ kulömu rɔ bo ti rö löbu ꞌba Bɔkoꞌba lömu nima oꞌdɔ ɔtɔ dë. Ne ɔdɔ bo kulömu rɔ bo ti yamo köbököbö ꞌba mï rö löbu ꞌba Bɔkoꞌba nima, lömu nima udödu bo ꞌdeni. 17 Kpe bɔ kɔmɔ kölu rumö naga nime. Wa ma yala na kulöwö rɔ dɔ kiteli? Yamo köbököbö ꞌba yïmo ala rö löbu ꞌba Bɔkoꞌba mo na ma kiꞌdi yamo mo nima këdï kulöwö rɔ ma koro? 18 Kina gbï iyake te ɔdɔ bɔ mo kulömu rɔ bo ti bi ꞌba akumu lömu abo nima oꞌdɔ ɔtɔ dë. Ne ɔdɔ bo kulömu rɔ bo ti kpa közï ma kiꞌdi dɔmo mo, lömu nima udödu bo ꞌdeni. 19 Kpe bɔ kɔmɔ kölu naga nime, wa ma yala na kulöwö rɔ dɔ kiteli? Kpa közï ma kiꞌdi dɔmo, ala bi ꞌba akumu mo na ma kiꞌdi kpa közï kiꞌdi mo këdï rɔ ma koro? 20 Römöyï bɔ ame kulömu rɔ bo ꞌdeni ti bi ꞌba akumu, bo ulömu rɔ bo ꞌdeni timo kpaki ti kpa közï kiꞌdi ma dɔmo. 21 Kina gbï ɔdɔ bo kulömu rɔ bo ti rö löbu ꞌba Bɔkoꞌba, bo ulömu rɔ bo ꞌdeni timo gbï ti Bɔkoꞌba ame bo na këdï koloma yïmo yayi ne. 22 Kina gbï ɔdɔ bɔ mo kulömu rɔ bo ti mïtɔrɔ bo ulömu rɔ bo ꞌdeni ti kïtï löbu ꞌba Bɔkoꞌba gbï ti bo Bɔkoꞌba mo ma këdï koloma dɔmo.

23 Buꞌbu ziye kpe bɔ kɔmɔ kiyandi ni ti Parosi ni, kpe bɔ kɔmɔ kandi naga nime, dɔdoro ame ga pele wötï ne iꞌdike kapa ma ꞌbutë mo gbï zi Bɔkoꞌba. Tine akiyandi ma dɔ kiteli di mï köꞌdu kiꞌdi ame rɔ toꞌdɔ burë rɔ ma kodɔrɔ gbï ti mï koŋmi ti lende koꞌdɔ laka ne na kolake za yaga. Wa naga nime na ꞌdɔ koꞌdɔke ra pili kinza tola mɔtɔ mo. 24 Kpe bɔ kɔmɔ kölu kiterike tokɔkɔ lëpï ye naga nime. Kina ŋgï tara, ebeke toga kɔŋɔ na yaga di dɔ mini ziye tine gamele na kuwëke kindiyɔke timo.

25 Buꞌbu ziye kpe bɔ kɔmɔ kiyandi ni ti Parosi ni, kpe bɔ kɔmɔ kandi naga nime. Gɔ kösu ti gɔ kitaꞌba ꞌbe ga na ŋge kurögöke rɔ ma kɔpɔ, tine yïmo lɔ ti wa ame ga koꞌdeke ti közï kasi ti mï kututu ꞌbe ga ne. 26 Kpe Parosi kɔmɔ kölu naga nime, mï kösu ꞌbe ga na ꞌdɔ kurögöke titi dɔgba kina gɔmo ti këdï ŋgï gbï rɔ ma kɔpɔ.

27 Buꞌbu ziye bɔ kɔmɔ kiyandi ni ti Parosi ni, kpe bɔ kɔmɔ kandi naga nime. Kpe ŋgï kɔzɔ dögö ma koꞌba kaŋmi kele naga tara. Ame kinda rɔ ma kele di yaga tine yïmo yayi lɔ ti kiliŋba töku ma keŋme ꞌdeni. 28 Kina gbï tara di rɔye yaga indake rɔ bilaka ma laka tine mïye lɔ ti kɔmɔ kandi ni ti lende kënyë.

29 Buꞌbu ziye bɔ kɔmɔ kiyandi ni ti Parosi ni, kpe bɔ kɔmɔ kandi naga nime. Ileŋoke dögö bɔ kumë lende ꞌba Bɔkoꞌba kele rɔ dɔ kiteli, kina kïyöruke raba ꞌba ya ma rɔ bɔ lende laka naga ŋgï rɔ mbëmbë. 30 Kina gbï iyake te ma këddïke ra ti ꞌbu ye löbu ga mï kada nima yayi dëne inza kodɔꞌbɔke rɔye tïnnï toꞌdɔ wa naga nime lïjë koꞌdɔ ne. Ame lïjë kupö bɔ kumë lende naga nime ne. 31 Kina me kilemeke rɔye ꞌdeni rɔ kole ꞌba kole ꞌba bɔ akupö tönë ga. 32 Kina ti oteke kɔsɔ eꞌbe ame ꞌbu ye löbu ga kisaki bïcï mo ꞌdeni mɔlo ziye ne.

33 Kpe kole ꞌba murë naga nime, rɔ ma tondo mo na ꞌdɔ kɔmɔke kinza ma kodɔ karama ꞌba Gehena dɔye? 34 Ne kina me mëdï miya ziye, ti moja bɔ kumë lende ti bɔ kikali lende ti bɔ kɔmɔ kiyandi mɔtɔ ga kako ziye. Kina ti kupöke mɔtɔ ga, kutötïke mɔtɔ ga gbï kina ti kombake mɔtɔ ga di mï rö ꞌba mötu kuwïtïke nduwë rɔ ma kolɔlɔ di mï gawo. 35 Kina gɔ köꞌdu mo roma bɔ lende laka pili ti kileki dɔye, kisaki mɔlo di rɔ roma Abele bɔ lende laka ŋbö kömö mï roma Zakariya kole ꞌba Barakiya ame kupöke mï löŋgö rö löbu ꞌba Bɔkoꞌba ma ti bi ꞌba akumu ne. 36 Rɔ ma laka miya ziye roma bɔ lende laka naga nime ti kileki dɔye kpe bilaka ma leꞌjete naga nime.”

Nï Yerosalema

(LK 13:34-35)

37 “Buꞌbu zïyï nï Yerosalema, Yerosalema, ote dɔ bɔ kumë lende ni ꞌdeni kuꞌdu bɔ laja ꞌba Bɔkoꞌba ma koja zïyï naga ti döku. Ti mopi rɔma ŋgï ŋbö mï ndö göyï na ꞌjaa ꞌdɔ mokoko kole ꞌbï naga nima yï soromo ma kɔzɔ ꞌba töru ame kokoko kole ꞌbënï ga ne tara? Tine öꞌbö tuꞌdöŋï döyï mökö. 38 Kina me ti kola rö ꞌbï ꞌdeni zïyï rɔ roba. 39 Rɔ ma laka miya zïyï, inza koꞌja ma kpe ŋbö kiya te, ‘Yëyï këdï dɔ bɔ ame kako ti möyï ŋere Bɔkoꞌba ne.’ ”

24

Loma Ti Bi Koda

(MK 13:1-13; LK 21:5-19)

1 Kina ɔdɔ Yësu kɔdɔ ꞌdeni yaga di mï reki ꞌba rö löbu ꞌba Bɔkoꞌba bo këdï kari ꞌdeni tine, na bɔ kösö gɔ bo ga kebe ŋgï tubï gɔ rö koꞌba nima zi bo. 2 Tine bo iya te, “Oŋgɔke ꞌdeni laka? Rɔ ma laka mëdï miya ziye, mï kada mo dayi döku ma kɔtɔ inza kileke mï gɔ bi ꞌbënï. Bɔ ya ti kïtïŋï ꞌdoyi bërï.”

3 Kina ɔdɔ Yësu kari ꞌdeni dɔ döku ꞌba Bilaya tine na bɔ kösö gɔ bo ga kako zi bo rɔ dönnï tititi bo. Lïjë iya te, “Ïyëtï te zize, wa naga nime ti koꞌdɔ rönnï nyanya ga? Kina waꞌdi mo ga na ti koꞌdɔ rönnï ame ꞌdɔ këdï rɔ akileme ꞌba tako ꞌbï ame rɔ ŋburuŋburu ꞌba dɔliŋɔ ne?”

4 Yësu ileki dɔmo zïnnï, iya te, “Olomake ti bi koda kinza kiꞌdike bɔtɔ kuꞌbölu ye dë. 5 Römöyï ma konzi ti kako ti möyï ma kiya te, ‘Ma na rɔ Kurïsïtö.’ Kina lïjë ti kuꞌbölu ma konzi mɔtɔ ga ŋgï. 6 Ti kuwöke birɔ ya di ŋgɔsi kina gbï ti lëbï mo ma di bi kɔwɔ. Tine kinza kereke dë römöyï wa naga nime pili ti koꞌdɔ rönnï titi, tine ŋburuŋburu ꞌba dɔliŋɔ na dë gba. 7 Römöyï bilaka ame ga rɔ kupö kɔtɔ ne ti kënyï ꞌdeni toꞌdɔ ya ti bilaka mɔtɔ. Kina dɔliŋɔ ti kënyï gbï toꞌdɔ ya ti dɔliŋɔ mɔtɔ. Kina sëyï ti kïzïkïzï ti këdï ꞌdeni ŋgï mï gɔ bi pili. 8 Wa naga nime pili ti koꞌdɔ rönnï ŋgï tara rɔ tisaki ꞌba gomɔ kɔzɔ tisaki ꞌba tɔꞌɔ ꞌba kole.

9 Kina lïjë ti kebe tindaꞌba ye koto zi bɔ burë ni ꞌdɔ kodɔ karama dɔye kupö ye yaga. Laki pili ti koꞌji ye gɔ lende ma. 10 Kina ma konzi mɔtɔ ga di mïye ti koga kpënnï gɔma kebe tususu lëpï nnï ga koꞌji gbï. 11 Kina bɔ kumë lende dɔ kïndëndë ma konzi ti kënyï ŋgï kuꞌbölu ma konzi mɔtɔ ga. 12 Lende kënyë ti kitaꞌba ꞌdeni kote gɔ bi kina ti akɔꞌɔ ꞌba ya ma konzi kölu ŋgï yaga. 13 Tine bɔ ame kiꞌdi mï bo këddï teyi ŋbö kömö mï kada ꞌba tote mo ti kɔmɔ ŋgï di mï tölë. 14 Kina laja laka ꞌba ŋere löbu ꞌba Bɔkoꞌba nime ti kïyëlë rönï ꞌdeni ŋgï toko mï dɔliŋɔ nime, römöyï ꞌdɔ bɔtɔ ga pili kuwö, kina ꞌjaa ti ŋburuŋburu ꞌba dɔliŋɔ nime kömö.”

Kuruku Kënyë

(MK 13:14-23; LK 21:20-24)

15 “Kina ti koꞌjake kuruku kënyë tönë Danyele bɔ kumë lende ꞌba Bɔkoꞌba kiya köꞌdu mo ne ꞌdeni. Bo ti kari kɔrɔ mï rö löbu ꞌba Bɔkoꞌba kirasi yaga. (Ame ugu zi bɔ kïdëkï mo ga ꞌdɔ kikali.) 16 Kina ꞌdɔ ya ame ga mï Yudayi ne kiriŋa ti kusu dönnï mï döku. 17 Bɔ ame këdï yaga tindawo rɔ bo ne kinza dɔ bo kïlëyï dë kpe tɔdɔ titi rö togba wa abo ga. 18 Kinza bɔ ame këdï ꞌdeni mï nyaka ne kileki dë kpe kari liŋɔ togba bɔŋgɔ abo.

19 Ti këdï rɔ gomɔ ma löbu mï kada mo nima zi ꞌja ame ga rɔ ma kɔmɔ ne. Kina ti këdï gbï rɔ gomɔ ma löbu zi ꞌja ame ga ti kole gba këdï kulu mba ne. 20 Tine ititike Bɔkoꞌba kinza bo kiꞌdi kada ꞌba riŋa ꞌbe nime dë këdï mï kada ꞌba bi këyï ame rɔ alïrï ne. Kina kinza kiꞌdi dë gbï këdï mï kada ꞌba rɔ kindawo. 21 Römöyï gomɔ ꞌba mï kada mo nima ti këdï ŋgï rɔ dɔ kiteli di dɔ gomɔ mɔtɔ ga ame pele këdï koꞌdɔ rönnï bine mɔlo di bi tisaki mo ne tara ŋbö kömö mï kada nime tɔne. Kina a mɔtɔ ma kɔzɔ ame te inza kpe nati. 22 Tine Bɔkoꞌba ileki gɔ töꞌdö mo ꞌdeni ŋge mbowa. Ma kinza tara, dëne bɔtɔ inza kɔmɔ. Tine Bɔkoꞌba ti kileki gɔ töꞌdö mo ꞌdeni ŋge tara gɔ köꞌdu ꞌba ya ame ga bo kigeli ꞌdeni ne.

23 Kina ɔdɔ bɔtɔ kiya pele ziye, kiya te, ‘Oŋgɔ te, Kurïsïtö na me,’ ala ‘Kina me ꞌdë,’ kinza kiꞌdi döyï dë gɔmo kɔtɔ te. 24 Römöyï ya mɔtɔ ga ti kebe ꞌdeni tidewo rönnï tëgë lïjë na rɔ Kurïsïtö. Kina bɔ kumë lende dɔ kïndëndë mɔtɔ ga ti kënyï ꞌdeni gbï, kina lïjë ti koꞌdɔ gɔ kotɔ ma kinza kiya naga ꞌdeni gbï ti wa ame ga köꞌdu mo ga kigayi bilaka ne, römöyï ꞌdɔ tiyɔzɔ tuꞌbölu ya ame ga pele rɔ ma Bɔkoꞌba kigeli ꞌdeni ne timo. 25 Kina me uwöke laka mëdï miya ame ꞌdeni ziye mɔlo gba tötï te.

26 Kina ꞌdɔ ɔdɔ bilaka këdï kiya pele te, ‘Bo ëdï yï mökö ꞌdë yayi,’ kinza karike eꞌbe dë. Ala kiya te, ‘Bo ëdï rö bine,’ kinza kiꞌdike eꞌbe dɔye dë gɔmo. 27 Römöyï tako ꞌba kole ꞌba bilaka lesi ëdï kako kɔzɔ kpa tɔrɔ kunyï ame köbö di yïbï ŋbö kala dɔ tɔrɔ ne tara. 28 Bi ame ti töku teyi raŋga ti kotɔtɔ kpënnï ŋgï teyi.”

Tako ꞌBa Kole ꞌBa Bilaka Lesi

(MK 13:24-27; LK 21:25-28)

29 “Tine welo di pötö gomɔ ꞌba mï kada mo naga nima na kada ti kuyï rönï ŋgï rɔ ma kölu kina nyepe gbï aŋmi dë kpe. Kina ti kiyaya këlu ni ꞌdeni kilayi bërï di mïtɔrɔ. 30 Kina kïnë akileme ꞌba tako ꞌba kole ꞌba bilaka lesi ti kinda ŋgï mïtɔrɔ. Kina dɔ kupö pili ꞌba dɔliŋɔ nime ti koꞌja kïnë kole ꞌba bilaka lesi ꞌdeni këdï kako ti pɔli ꞌba mïtɔrɔ mï tigɔ ꞌba löbu dɔ kiteli abo kina ti lïjë kudu ŋgï. 31 Birɔ tɔtɔti ma kembe ti kudu. Kina bo ti koja malayika abo ga mï dɔ kumu sowɔ ꞌba dɔliŋɔ nime tutöꞌdu ya ame ga bo kigeli ꞌdeni ne. Kina lïjë ti kutöꞌdu ŋgï di mï kapa dɔliŋɔ ma te ŋbö kömö ꞌdë.”

Dɔŋgala ꞌBa Ŋgërï Këlu

(MK 13:28-31; LK 21:29-33)

32 “Iꞌdike ŋgërï këlu kiyandi ye. Ɔdɔ koŋgɔ rɔ dɔŋgila mo ga këdï köyö solɔrɔ ꞌdeni mbili mo këdï kunzï nima ikali ŋgï kpa dökïkërï ɔwɔ dë kpe. 33 Kina gbï tara ɔdɔ koŋgɔke wa naga nime ꞌdeni këdï koꞌdɔ rönnï nima ziye tikali mo ŋgï kada ꞌba tako ꞌba kole ꞌba bilaka lesi ɔwɔ dë kpe.

34 Rɔ ma laka mëdï miya ziye, wa naga nime ti koꞌdɔ rönnï gba kota bilaka ma leꞌjete naga nime kote dönnï dë. 35 Mïtɔrɔ ni ti dɔliŋɔ ti kiteli tine lende ma inza kote rönï du kɔtɔ te.”

Kada Mo Bɔtɔ Ikali Dë

(MK 13:32-37; LK 17:26-30, 34-36)

36 “Tako ꞌba kada mo nima bɔtɔ ma kɔtɔ ikali dë. Malayika ꞌba mïtɔrɔ pele ikali dë. Kina kole ꞌba Bɔkoꞌba pele ikali dë gbï. Bo Bɔkoꞌba ꞌbu na ŋge kikali abo. 37 Tako ꞌba kole ꞌba bilaka lesi ti këdï ŋgï kɔzɔ wa ma koꞌdɔ rönï mï kada ꞌba Nowa. 38 Römöyï gba kinza mini koso kako dë dɔyayi, bilaka oloma ꞌdeni rɔ tonyo kpënnï tuwë wa gbï togbe rönnï kala ŋbö kömö mï kada nima Nowa këkï mï sorope ne. 39 Lïjë ikali a mɔtɔ ma këdï koꞌdɔ rönï dë ŋbö mini koso kudï lïjë pili yaga. Kina ti këdï ŋgï gbï tara mï kada ꞌba tako ꞌba kole ꞌba bilaka lesi.

40 Mï kada mo nima bilaka rïyö ti këdï ꞌdeni mï nyaka tine ti kogba mɔtɔ kola ma kɔtɔ. 41 Kina gbï tara ꞌja rïyö ti këdï ꞌdeni dɔ toto, tine ti kogba mɔtɔ kola ma kɔtɔ.

42 Kina ti olomake ti bi koda römöyï ikalike kada ame ŋere ꞌbe këdï kako yïmo ne dë. 43 Kina kɔzɔ ma kikalike, ma kiya te bɔ dɔ liŋɔ këdï kikali kada ame bɔ ꞌbögö këdï kako yïmo ne ra, dëne bo inza köꞌdö. Bo ti koloma rɔ ma koŋgɔ bi ti bi koda kinza bɔ ꞌbögö kodowe bi ra mï rö abo. 44 Kina kpe gbï tara olomake ndö ti bi koda römöyï kole ꞌba bilaka lesi ëdï kako mï kada ame komerike dë ꞌdɔ bo kako yïmo ne.”

Bɔ Laja Ma Rɔ Bɔ Lende Kikali

(LK 12:41-48)

45 “Omerike lende ꞌba bɔ laja ma laka rɔ bɔ lende kikali tɔ ma. Bo na rɔ bɔ ame bɔ dönnï kiꞌdi bo mbiri dɔ lëpï bo ga toŋgɔ gɔmo ꞌdɔ tiꞌdi akonyo ꞌbënnï zïnnï mï saa ma laka mo. 46 Ti këdï rɔ lɔŋɔ ma löbu zi bɔ laja nima ɔdɔ bɔ dönnï kako koꞌja bo këdï toꞌdɔ mo tara. 47 Rɔ ma laka miya ziye, bo ti kiꞌdi bɔ laja nima ŋgï ꞌdɔ këdï mbiri dɔ wa ꞌba mï liŋɔ abo ga pili. 48 Ne ɔdɔ bɔ laja nima këdï rɔ bɔ laja ma kënyë bo ti kiya zi gbagba bo, bo kiya te, ‘Aa, löbu ma ëdï kigabi yayi, bo inza kako ca.’ 49 Kina bo kebe ŋgï tomba bɔ laja lëpï bo naga nima, bo konyo kpa bo kari tuwë mo ti bɔ layi ni. 50 Kina löbu ti kömö ŋgï mï kada ame bo komeri dë ꞌdɔ löbu abo nima kömö yïmo ne. 51 Kina löbu abo nima ti komba bo ŋgï kuꞌdu bo mï löŋgö bɔ kɔmɔ kandi ni mï bi ꞌba monɔ ni ti kpa kunyï.”

25

Dɔŋgala ꞌBa Yïtötï ꞌButë

1 Yësu iya te, “Mï kada mo nima ŋere löbu ꞌba Bɔkoꞌba ti këdï kɔzɔ dɔŋgala ꞌba yïtötï ꞌbutë mɔtɔ ga tara, ame lïjë kogba lamba ꞌbënnï ga lïjë kari turë dɔ ꞌjɔkɔ ne. 2 Tine ma muyï rɔ rumö, ma muyï mɔtɔ ga na rɔ bɔ lende kikali. 3 Ya ma rɔ rumö naga nime ogba lamba ꞌbënnï ga tine ogba ꞌbu mɔtɔ dë teyi. 4 Tine ya ma rɔ bɔ lende kikali mo ga ogba ꞌbu ꞌbënnï ga teyi mï guru.

5 Kina ɔdɔ ꞌjɔkɔ nima kigabi ꞌdeni kömö dë titi welo tine, lïjë pili iꞌdi ga tinano ŋgï, kina köꞌdö ga ŋgï. 6 Mï zana bi ꞌdeni tine na birɔ kudu ŋgï, iya te, ‘ꞌJɔkɔ ömö ꞌdeni. Ɔdɔke turë dɔmo.’

7 Kina yïtötï ꞌbutë tönë ga kënyï ŋgï tileŋo lamba ꞌbënnï ga. 8 Kina ya ma rɔ rumö tönë ga kënyï kiya zi ya ma rɔ bɔ lende kikali naga nima, iya te, ‘Iꞌdike ꞌbu ꞌbeye mɔtɔ zize, römöyï lamba ꞌbeze ga ëdï ꞌdeni kölu.’

9 Tine ya ma rɔ bɔ lende kikali naga nima ileki dɔmo, iya te, ‘Ame ɔꞌbɔ ze dë kpaki tiye, ne laka arike zi bɔ ndögö ꞌdɔ kugöke zi gbagba ye.’

10 Kina yïtötï ma rumö tönë ga kënyï ŋgï kari tugö ꞌbu. Tine di pötö lïjë kari ꞌdeni yɔ na ꞌjɔkɔ kömö ŋgï. Kina yïtötï ma muyï tönë ga këdï ꞌbënnï ꞌdeni ndö ne kɔdɔ ŋgï kɔtɔ ti bo mï karama ꞌba gbe kina kurögö kpadörï ŋgï teyi.

11 Mbowa ꞌdeni tine na yïtötï ma tönë ga kömö ŋgï kina lïjë kïdëkï, iya te, ‘Ŋere, ŋere, urögö kpadörï zize.’

12 ꞌJɔkɔ ileki dɔmo, iya te, ‘Mikali ye dë kɔtɔ te.’ ”

13 Yësu ileki gɔmo, iya te, “Kina ti olomake ti bi koda römöyï kada ꞌba tako ꞌba ŋere ꞌbe ikalike dë.”

Dɔŋgala ꞌBa Bɔ Mɔri Mɔtɔ

(LK 19:11-27)

14 “Mï kada mo nima ŋere löbu ꞌba Bɔkoꞌba ti këdï kɔzɔ bɔ mɔri mɔtɔ ame kënyï kari dɔ liŋgere ne tara. Di mï tënyï abo bo ïdëkï bɔ laja abo ga kako zi bo. Kina bo kose gɔ wa abo ga ŋgï pili zïnnï. 15 Bo oza yamo me zïnnï rɔ gege kɔzɔ ame ꞌdɔ lïjë kɔꞌbɔ toŋgɔ gɔmo ne tara. Bo iꞌdi ꞌba bɔ mɔtɔ kïsï ꞌbutë, ꞌba bɔ mɔtɔ kïsï sowɔ kina ꞌba bɔ mɔtɔ kïsï rïyö. Kina bo kënyï ŋgï kari dɔ liŋgere abo nima.

16 Kina bɔ ma tönë kogba ꞌba bo kïsï ꞌbutë ne koloma ŋgï toꞌdɔ ndɔbɔ nduwë timo bo kiꞌdi dɔmo köyö teyi ꞌböwu kïsï ꞌbutë. 17 Kina bɔ ma kogba kïsï sowɔ tönë koꞌdɔ gbï tara, bo iꞌdi dɔmo köyö gbï teyi kïsï sowɔ. 18 Tine bɔ ma tönë kogba ꞌba bo kïsï rïyö ne, ari kole gö ŋgï na bo kusu yamo ꞌba ŋere abo nima koloma le te yïmo yayi.

19 Kina koꞌja gɔmo kigabi ꞌdeni tara tine na bɔ dönnï tönë kileki ŋgï kako tititi gɔ yamo tönë ga di zïnnï. 20 Kina bɔ laja ma tönë kogba kïsï ꞌbutë ne kako ŋgï kɔmɔ bo, kina bo koꞌde kïsï ꞌbutë mɔtɔ ŋgï gbï kiꞌdi dɔmo, iya te, ‘Ŋere ma, iꞌdi yamo tönë zö kïsï ꞌbutë, oŋgɔ te kina me miꞌdi dɔmo köyö ꞌdeni teyi gbï kïsï ꞌbutë.’

21 Ŋere abo iya te, ‘Ele sowa, nï bɔ laja ndɔbɔ laka nime, oloma ꞌdeni laka toŋgɔ gɔ wa mbowa nime, na laka ti miꞌdi yi këddï ti közï kakpa toŋgɔ gɔ wa ma mbiri. Ako koloma kɔtɔ tö bine mï lɔŋɔ ma nime.’

22 Kina bɔ laja ma tönë kogba kïsï sowɔ ne kako ŋgï kɔmɔ bo, iya te, ‘Ŋere ma, iꞌdi yamo tönë zö kïsï sowɔ, oŋgɔ te kina me miꞌdi dɔmo köyö ꞌdeni teyi gbï kïsï sowɔ.’

23 Ŋere abo iya te, ‘Ele sowa, nï bɔ laja koꞌdɔ ndɔbɔ laka nime, oloma ꞌdeni laka toŋgɔ gɔ wa ma mbowa nime, ne laka ti miꞌdi yi këddï ti közï kakpa toŋgɔ gɔ wa ma mbiri. Ako koloma kɔtɔ tö bine mï lɔŋɔ ma nime.’

24 Kina bɔ laja ma tönë kogba kïsï rïyö ne kako ŋgï kɔmɔ bo, iya te, ‘Ŋere ma, mikali yi nï rɔ bɔ mï kata, gɔ bi ame ga nï na dë pele kulï kupö teyi ne, umu amo ga ŋgï zïyï. Wa ame ga nï na dë pele kubö yïmo ne omɔmi ŋgï zïyï. 25 Mere lende ꞌbï ga kina mari mole gö ŋgï mikeki yamo ꞌbï tönë yïmo. Kina me, ëꞌbï na me ogba yayi.’

26 Tine ŋere abo ileki dɔmo, iya te, ‘Nï bɔ laja dɔ kënyë bɔ tïkëpï nime. Ikali ma mumu wa di gɔ bi ame ga ma na dë mulï kupö mo ne? Kina ikali ma momɔmi wa ame ga ma na dë mubö ne? 27 Ne ma këdï tara oto yamo ma nime dë gɔ waꞌdi zi bɔ ndögö ꞌdɔ bo kugö wa timo ꞌdɔ mako moꞌja dɔmo köyö ꞌdeni mbowa teyi?’ 28 Kina ŋere kilende ŋgï zi bɔ laja abo ga, iya te, ‘Ogbake yamo nima yaga di zi bo ꞌdɔ kiꞌdike zi bɔ nime ti kïsï ꞌbutë rïyö ne. 29 Römöyï bɔ ame këdï pele timo rɔ mbëmbë ti kogba gbï kiꞌdi doroꞌdo dɔmo ꞌdɔ bo këdï timo rɔ dɔ kiteli. Ne bɔ ame kinza timo ma mbowa ame zi bo yayi ne ti kogba yaga. 30 Kina ogbake bɔ laja yawa nime kuꞌduke bo yaga mï bi kölu bi ꞌba monɔ ni ti kpa kunyï.’ ”

Tako ꞌBa Kole ꞌBa Bilaka Lesi

31 “Kina me miya ziye, ɔdɔ kole ꞌba bilaka lesi këdï kako ꞌdeni mï löbu abo ti malayika pili, bo ti koloma ꞌdeni dɔ kïtï dɔ kiteli abo. 32 Kina ti kotɔtɔ bilaka ꞌba dɔ kupö naga nime ꞌdeni pili di mï dɔ kumu sowɔ ꞌba dɔliŋɔ nime koꞌde kako kɔmɔ bo. Kina bo ti koza lïjë ꞌdeni di rɔ lëpï nnï kɔzɔ bɔ koda wa ma këdï koza kamölö di rɔ banya tara. 33 Bo ti kiꞌdi bɔ lende laka dɔ dörï bo tine bo ti kiꞌdi ama ga dɔ gali bo.

34 Kina bo ti kilende zi lïjë ame ga dɔ dörï bo ne, iya te, ‘Akoke kpe ame ꞌbu ma Bɔkoꞌba koꞌdɔ yëyï ꞌdeni dɔye ne. Ako kindaꞌbake dɔliŋɔ ame kileŋo ꞌdeni ziye mɔlo di bi tisaki ꞌba dɔliŋɔ nime ne. 35 Römöyï ma rɔ ꞌbö kpe na kiꞌdike akonyo zö. Ma ti koda mini kpe na kiꞌdike zö muwë. Ma rɔ bɔ löwö kpe na kotake ma rɔ ŋba. 36 Ma rɔ ma sari rɔ gɔ ŋbululu kpe na kusuke bɔŋgɔ rɔma. Kina mëdï dɔ rɔkɔꞌɔ kpe na kakoke toŋgɔ gɔma, mï maboso kpe na kakoke tori ma.’

37 Tine bɔ lende laka naga nima ti kënyï kititi bo, iya te, ‘Wu ŋere, doꞌja yi rɔ ꞌbö ala ti koda mini nyanya mo ga na diꞌdi akonyo zïyï ala mini zïyï kuwë ya? 38 Doꞌja yi rɔ bɔ löwö nyanya mo ga na dota yi rɔ ŋba liŋɔ ze, ala rɔ ma sari rɔ gɔ ŋbululu na dusu bɔŋgɔ röyï ya? 39 Doꞌja yi dɔ rɔkɔꞌɔ nyanya mo ga ala mï maboso na dako tori yi ya?’

40 Tine ŋere ti kileki dɔmo, iya te, ‘Rɔ ma laka miya ziye, wa naga nime kolomake toꞌdɔ mo pele zi löndö ma kɔtɔ mɔtɔ ame ga wötï rɔ lisa ne ma na koꞌdɔke ꞌdeni zö.’

41 Kina bo ti kënyï kilende zi ya ama ga dɔ gali ne, iya te, ‘Ënyïke karike yaga di rɔma, kpe ame kulömu ye ꞌdeni tari mï paꞌdo ma ŋburuŋburu ame kileŋo ꞌdeni zi Satani ni ti malayika ma ꞌba bo ga ne. 42 Römöyï mëdï pele rɔ ꞌbö iꞌdike ɔtɔ dë zö, ma ti koda mini iꞌdike dë zö muwë. 43 Ma rɔ bɔ löwö kina otake ma dë yɔ rɔ ŋba, ma rɔ ma sari rɔ gɔ ŋbululu usuke bɔŋgɔ dë rɔma. Ma dɔ rɔkɔꞌɔ kina gbï mï maboso orike ma dë.’

44 Tine lïjë ti kititi gbï, iya te, ‘Wu ŋere, doꞌja yi nyanya mo ga rɔ ꞌbö ala ti koda mini ala rɔ bɔ löwö ala rɔ ma sari rɔ gɔ ŋbululu ala dɔ rɔkɔꞌɔ ala mï maboso kina dokɔnyi yi dë ya?’

45 Kina ŋere ti kileki dɔmo, iya te, ‘Rɔ ma laka miya ziye, wa naga nime oꞌdɔke dë du zi löndö ma kɔtɔ mɔtɔ ga ame wötï rɔ lisa ne, ma na ma koꞌdɔke dë ꞌdeni gbï zö.’

46 Kina lïjë ti kari ꞌbënnï ŋgï mï paꞌdo ma ŋburuŋburu, tine bɔ lende laka ni ti kari ꞌbënnï ŋgï mï dïdï ma ŋburuŋburu.”

26

1 Kina ɔdɔ Yësu kote tiyandi wa naga nime ꞌdeni pili tine na bo kiya zi bɔ kösö gɔ bo ga, iya te, 2 “Kɔzɔ ma kikalike töꞌdö ꞌba karama ꞌba Pasaka ola ꞌdeni ŋge dɔ rïyö. Kina ti kiꞌdi kole ꞌba bilaka lesi ꞌdeni ŋgï közï ya mɔtɔ ga kutötï bo.”

3 Mï kada mo nima na löbu ꞌba bɔ akumu ni ti löbu ꞌba bilaka ni kotɔtɔ kpënnï ŋgï liŋɔ ꞌba Kayapa bɔ dɔ bɔ akumu. 4 Kina lïjë kususu kpënnï ŋgï ꞌdɔ tindaꞌba Yësu lowo kupö yaga. 5 Tine lïjë iya te, “Kinza doꞌdɔke dë mï kada ꞌba karama nime kinza bilaka koꞌdɔ ayayi.”

ꞌJa Mɔtɔ Inzanza ꞌBu Dɔ Yësu

(MK 14:3-9; YN 12:1-8)

6 Kina ɔdɔ Yësu këdï ꞌdeni Betaniya mï liŋɔ ꞌba bɔ mɔtɔ kïdëkï rɔ Simona Bɔ Mönyu tine, 7 na ꞌja mɔtɔ kako ŋgï ti kizaza ma kele ꞌba ꞌbu ame ndögö kitigɔ kulöwö naga. Kina lɔko kinzanza ŋgï dɔ Yësu di kpa akonyo yayi. 8 Tine ɔdɔ bɔ kösö gɔ bo ga koꞌja tara lïjë ënyï ŋgï rɔ ꞌdïrï. Lïjë iya te, “Irasi wa nime te gɔ waꞌdi? 9 ꞌBu nime oꞌja dëne ꞌdɔ kugö ra mökö gɔ koꞌja yamo timo rɔ mbëmbë ꞌdɔ kokɔnyi bɔ lisa timo.”

10 Tine Yësu ikali lende ꞌbënnï nima ꞌdeni mɔlo, kina bo kileki zïnnï, bo iya te, “Ëddï koŋbeŋbeke ꞌja nima gɔ waꞌdi? Lɔko oꞌdɔ wa ma kele rɔ mbëmbë ꞌdeni zö. 11 Römöyï bɔ lisa ni ëdï koloma nduwë tiye bine. Ne ma ꞌbama minza möꞌbö tiye bine. 12 Lɔko odɔ ꞌbu nime ꞌdeni rɔma ꞌdɔ kileŋo rɔma ndö koda dɔ tusu ma. 13 Rɔ ma laka mëdï miya ziye, gɔ bi ame ga pili laja laka ma nime këdï kïyëlë rönï teyi mï dɔliŋɔ nime ne, wa nime lɔko koꞌdɔ ne ti kiya ꞌdeni nduwë tomeri gönï timo.”

Tiꞌdi Közï Yësu

(MK 14:10-26; LK 22:3-23; YN 13:21-30)

14 Kina bɔ ma kɔtɔ di mï löŋgö ya ma ꞌbutë dɔmorïyö tönë ga ame mo kïdëkï möyï mo rɔ Yuda Isikarita ne kënyï ŋgï kari zi löbu ꞌba bɔ akumu ni. 15 Bo iya te, “Waꞌdi ga na ti kiꞌdike zö ɔdɔ miꞌdi közï Yësu ziye?”

Kina lïjë kïtëtë gïrïsï siliŋbi ŋgï ꞌbutë mota kiꞌdi zi bo. 16 Kina ŋgï mï saa mo nima na Yuda kiꞌdi ŋgï toma kɔri ma laka ame ꞌdɔ bo kiꞌdi közï Yësu timo zïnnï ne.

Yida Rɔ Ti Roma Yësu

(MK 14:12-26; LK 22:7-23; YN 13:21-30; 1KT 11:23-25)

17 Kina mï kada ma dɔndende ꞌba karama ma këdï konyo maŋgolɔꞌbɔ mo kinza laŋga gɔmo nima na bɔ kösö gɔ Yësu ga kako zi bo kiya te, “Oꞌdɔkɔ ꞌdɔ dileŋo gɔ bi ꞌba tonyo karama nime zïyï yala?”

18 Bo iya te, “Arike mï gawo yayi zi bɔ tönë ꞌdɔ kiyake zi bo te, ‘Bɔ kɔmɔ kiyandi iya te, kada abo ꞌdeni ŋɔli bo ti koꞌdɔ karama nime liŋɔ ꞌbï ti bɔ kösö gɔ bo ga.’ ”

19 Kina lïjë kari koꞌdɔ ŋgï kɔzɔ lende ame bo kose gɔmo zïnnï ne tara. Lïjë ileŋo a ꞌba karama ŋgï yayi.

20 Mï dɔkɔpiyari ꞌdeni na Yësu ni koloma ŋgï bërï kpa akonyo lïjë ti bɔ kösö gɔ bo ga ma ꞌbutë dɔmorïyö. 21 Kina ɔdɔ lïjë këdï ꞌdeni kpa akonyo tine na bo kiya te, “Rɔ ma laka mëdï miya ziye, bɔ ma kɔtɔ mɔtɔ di mï löŋgö ye nima bina na këdï kari kususu ma.”

22 Kina lïjë ŋgï pili rɔ meri lïjë kebe tititi bo me rɔ kɔtɔkɔtɔ, iya te, “Ma mo na dë ŋgï ɔtɔ ya, ŋere?”

23 Yësu iya te, “Bɔ ame ŋgï këdï kusu közï bo aa mï lebe kɔtɔ tö ne na ŋgï këdï kususu ma. 24 Kole ꞌba bilaka lesi ëdï kölë ŋgï kɔzɔ lende ma tönë kugu mï buku ꞌba Bɔkoꞌba gɔ köꞌdu abo ne tara. Tine buꞌbu zi bɔ ma kususu bo nima. Ma laka mo dëne ꞌdɔ köyö bo dë ka ndeŋi.”

25 Kina Yuda bɔ ma kari kususu bo mo tönë kënyï kititi iya te, “Ma na dë ŋgï ɔtɔ ya, ŋere?”

Yësu iya te, “Nï na kiya ëꞌbï tara.”

26 Kina ɔdɔ lïjë këdï ꞌdeni kpa akonyo yayi tine, na Yësu kogba maŋgolɔꞌbɔ ŋgï kileki yëëꞌdï mo zi Bɔkoꞌba na bo konye ŋgï kiꞌdi zi bɔ kösö gɔ bo ga. Bo iya te, “Me, ogba konyo. Ame na rɔ yida rɔma.”

27 Kina bo kogba kösu bo kileki yëëꞌdï mo. Kina bo kiꞌdi zïnnï, bo iya te, “Rɔ gɔye pili uwëke di yïmo. 28 Römöyï ame na rɔ roma ma ame kulöwu ꞌdeni gɔ ma konzi tola mo gɔ lende kënyë. Ame kina lömu ꞌba Bɔkoꞌba kɔrɔ ꞌdeni dɔmo ne. 29 Minza muwë akuwë nime kpe, tine ti muwë ma laꞌja ꞌjaa tiye mï kada mo di mï ŋere löbu ꞌba ꞌbu ma.”

Yësu Iya Kpa Koga ꞌBa Pïtörö

(MK 14:27-31; LK 22:31-34; YN 13:36-38)

30 Kina ɔdɔ lïjë koba ŋgala ꞌdeni na lïjë kari ŋgï dɔ döku ꞌba Bilaya. 31 Kina Yësu kiya zïnnï, iya te, “Mï korɔndɔ nime tɔne ëddï kiriŋake me di rɔma. Römöyï ugu ꞌdeni mɔlo mï buku ꞌba Bɔkoꞌba iya te, ‘Ti mupö bɔ koda kamölö yaga, kina dɔtumu ꞌba kamölö ti kitaꞌba ŋgï.’ 32 Ne ɔdɔ mënyï mɔdɔ ꞌdeni yaga di mï tölë ti mari dɔgba kɔmɔye mï Galilaya.”

33 Pïtörö ënyï kiya zi bo, iya te, “Ma ꞌbama minza mola göyï ɔdɔ ya ma laki pili kola göyï pele.”

34 Yësu ileki dɔmo zi Pïtörö, iya te, “Rɔ ma laka mëdï miya zïyï, mï korɔndɔ nime tɔne gba kinza gɔŋgɔ kidapa dë, ëddï koga kpëyï gɔ lende ma ŋbö mï mota, kiya te ikali ma dë.”

35 Pïtörö iya te, “Ɔdɔ koꞌdɔkɔ pele tupö ma kɔtɔ tïyï minza moga kpama.”

Kina bɔ kösö gɔ Yësu mɔtɔ mo naga nima kiya gbï pili tara.

Yësu Ititi Bɔkoꞌba Gɔ Gomɔ Ma Këdï Kömö Zi Bo

(MK 14:32-42; LK 22:39-46)

36 Kina Yësu kënyï kari ŋgï tïnnï mï gɔ bi mɔtɔ kïdëkï rɔ Getesemane. Kina bo kiya zïnnï, bo iya te, “Olomake tötï bine, mëdï mari mbowa dɔgba tilende zi Bɔkoꞌba.”

37 Bo ogba Pïtörö ni ti kole rïyö ꞌba Zebedayo ga kari timo. Kina meri kiꞌdi toso ŋgï mï bo kumïkï bo. 38 Kina bo kiya ŋgï zïnnï, bo iya te, “Meri oso ꞌdeni ŋgï yïmö kɔzɔ ëdï kupö ma. Olomake bine ti bi koda kɔtɔ tö.”

39 Kina bo kari mbowa dɔgba na bo kolɔdɔ bërï kutuꞌbö kɔmɔ bo bërï tilende zi Bɔkoꞌba. Bo iya te, “Baba, ɔdɔ ꞌdɔ kɔꞌbɔ ŋgï toꞌdɔ mo tara, iyese kösu ꞌba gomɔ nime yaga di kɔmɔ ma. Tine kinza koꞌdɔ dë gɔ akoꞌdɔkɔ ma tine oꞌdɔ ŋge gɔ akoꞌdɔkɔ ꞌbï.”

40 Kina ɔdɔ bo kileki kako zi bɔ kösö gɔ bo tönë ga tine bo ako koꞌja lïjë köꞌdö ꞌdeni. Kina bo kiya zi Pïtörö, bo iya te, “Kpe nime, gɔ waꞌdi na kɔꞌbɔke dë toda bi tö pele ŋge mï saa kɔtɔ ya? 41 Olomake ti bi koda ti mötu koꞌdɔ kinza koto ye ra mï akiyɔzɔ. Rɔ ma laka mï oꞌdɔkɔ ŋgï tine yida rɔ tigɔ mo inza.”

42 Kina bo kari ꞌböwu ꞌdeni rɔ mï rïyö mo nati tilende zi Bɔkoꞌba. Bo iya te, “Baba, ɔdɔ kiya te tiyese kösu nima yaga koꞌdɔ rönï rɔ a ma kinza ne ꞌdɔ muwë ŋgï titi du, iꞌdi akoꞌdɔkɔ ꞌbï koꞌdɔ rönï.”

43 Kina bo kileki ꞌböwu kako koꞌja bɔ kösö gɔ bo tönë ga këdï gbï bi töꞌdö. Römöyï lïjë ëdï ꞌdeni ŋgï kinano rɔ tinano. 44 Kina bo kënyï ꞌböwu kari tilende zi Bɔkoꞌba ꞌdeni rɔ mï mota mo nati, gbï tiya lende kɔtɔkɔtɔ tönë ga. 45 Kina bo kileki kako gbï zïnnï, bo kiya te, “Ëddïke gba bi töꞌdö tindawo rɔye? Saa mo ɔꞌbɔ ꞌdeni ame ꞌdɔ kiꞌdi kole ꞌba bilaka lesi közï bɔ lende kënyë. 46 Ënyïke tɔrɔ darike. Oŋgɔke te, bɔ ma kususu ma mo tönë bo ömö ꞌdeni.”

Tindaꞌba Yësu

(MK 14:43-50; LK 22:47-53; YN 18:3-12)

47 Kina ɔdɔ Yësu këdï gba kilende te tine, na Yuda kömö ŋgï. Bo rɔ ma kɔtɔ mɔtɔ di mï löŋgö ya ma ꞌbutë dɔmorïyö naga nima. Bo ako ti tïndï ꞌba bilaka ma konzi gɔ bo, ya mɔtɔ ga ꞌbënnï ti mbele mɔtɔ ga ti mɔbɔ. Ya naga nima löbu ꞌba bɔ akumu ni ti löbu ꞌba bilaka na koja lïjë. 48 Yuda bo iya dɔŋgala mo ga ꞌdeni mɔlo zïnnï te, “Bɔ ame ɔdɔ koŋgɔke mari mome mbili mo nima bo na. Kina ꞌdɔ kindaꞌbake bo ŋgï.”

49 Kina bo kako zi Yësu, bo kiya te, “Ŋere ma, mötö zïyï.” Kina bo kome mbili Yësu ŋgï.

50 Yësu iya te, “Bɔ pɔri ma, ako titi gɔ waꞌdi?”

Kina lïjë kako kindaꞌba Yësu ŋgï nyowi. 51 Kina bɔ mɔtɔ ame këdï ti Yësu yayi ne kënyï ŋgï kotɔ mbele abo koga dɔ bɔ laja mɔtɔ ꞌba bɔ dɔ bɔ akumu timo. Kina koke mbili mo ŋgï yaga. 52 Tine Yësu iya te, “Ileki mbele ꞌbï gɔ bi mo. Römöyï lïjë ame ga pili kindaꞌba mbele ti kölë dɔ mbele. 53 Omeri ꞌbëyï iya te, ɔdɔ mititi ꞌbu ma bo ti kokɔnyi ma dë? Ɔdɔ mititi, bo ëdï koja tïndï ꞌba malayika ma konzi ŋgï kako welo zö. 54 Ne ɔdɔ këdï ꞌdeni tara ꞌböwu dëne ti koꞌdɔ rönï tondo kɔzɔ lende ame kugu mï buku ꞌba Bɔkoꞌba ame kiya te ꞌdɔ koꞌdɔ rönï te ne?”

55 Kina Yësu kilende zi tïndï tönë ga, iya te, “Akoke ti mbele ni ti mɔbɔ tindaꞌba ma kɔzɔ bɔ ꞌbögö tara ya? Me moloma tiyandi bilaka rɔ kɔmɔ kada mï reki ꞌba rö löbu ꞌba Bɔkoꞌba ne indaꞌbake ma dë di yayi gɔ waꞌdi? 56 Ne ame oꞌdɔ rönï ꞌdeni ꞌdɔ këdï kɔzɔ lende ma tönë bɔ kumë lende ni kugu mï buku ꞌba Bɔkoꞌba ne.”

Kina bɔ kösö gɔ bo ga kitaꞌba ëꞌbënnï ŋgï kiriŋa kola bo.

Oto Yësu Liŋɔ ꞌBa Kayapa

(MK 14:53-65; LK 22:54-55, 63-71; YN 18:13-14, 19-24)

57 Bɔ kindaꞌba Yësu naga nima oto bo kari liŋɔ ꞌba Kayapa bɔ dɔ bɔ akumu. Gɔ bi nima na bɔ kɔmɔ kiyandi ꞌba köꞌdu kiꞌdi ni ti löbu ꞌba bilaka ni kotɔtɔ dönnï ꞌdeni teyi. 58 Tine Pïtörö ozi nduwë gɔ Yësu rɔ ma kɔwɔ ŋbö bo kɔdɔ mï liŋɔ ꞌba bɔ dɔ bɔ akumu nima. Bo ɔdɔ mï liŋɔ koloma ŋgila bɔ kanya naga nima yayi toŋgɔ ŋburuŋburu ꞌba lende nima.

59 Kina löbu ꞌba bɔ akumu ni ti turu naga nima pili kotɔŋi rönnï rö yayi ne koloma ŋgï toma lende bëtï mɔtɔ ame ꞌdɔ kodɔrɔ bïcï lende timo rɔ Yësu ne, ꞌdɔ kupö bo gɔmo. 60 Tine bɔ kodɔrɔ bïcï lende ma bëtï ma konzi mɔtɔ ga ako pele lïjë oꞌja lende ma kodɔrɔ ɔtɔ mo dë du te. Kina rɔ ŋburuŋburu mo na ya ma rïyö mɔtɔ ga kako 61 kiya te, “Bɔ nime iya te, bo ëdï kɔꞌbɔ tïyëyï rö löbu ꞌba Bɔkoꞌba yaga kina bo ti koꞌba kileki teyi mï töꞌdö dɔ mota.”

62 Kina bɔ dɔ bɔ akumu nima kënyï kititi bo, iya te, “Inza ti dɔ lende kileki mɔtɔ gɔ susu nime ya naga nime këdï koꞌdɔ röyï ne?”

63 Tine Yësu utï abo dë. Kina bɔ dɔ bɔ akumu nima kileki kiya zi bo, iya te, “Ulömu röyï di kɔmɔ ma bine ti möyï Bɔkoꞌba bɔ dɔ dïdï, kiya zize ɔdɔ nï na ŋgï rɔ Kurïsïtö kole ꞌba Bɔkoꞌba ame koja di mïtɔrɔ ne.”

64 Yësu iya te, “Nï na kiya ëꞌbï tara. Ne rɔ ma laka mëdï miya ziye, ti koꞌjake kole ꞌba bilaka lesi ꞌdeni koloma kada mɔtɔ dɔ dörï Bɔkoꞌba tigɔ dɔ kiteli këdï kako bërï di mïtɔrɔ ti pɔli.”

65 Kina ɔdɔ bɔ dɔ bɔ akumu nima kuwö lende nime te yɔ na bo kirica bɔŋgɔ ŋgï yaga di rɔ bo, bo iya te, “Uwöke dölï abo nima ꞌdeni? Doꞌdɔkɔ a mɔtɔ rɔ bɔ kodɔrɔ bïcï lende rɔ bo dë kpe. Kpe nime pili uwöke dölï abo nima ꞌdeni. 66 Tine waꞌdi na komerike ꞌbeye gɔmo?”

Lïjë iya te, “Bo irasi lende ꞌdeni, bo kölë ŋgï yaga.” 67 Kina lïjë kotoꞌbi woro ŋgï kɔmɔ bo kina komba bo ŋgï. Ya ma kokɔsɔ bo naga nima ebe tiya mo tëgë, 68 “Nï Kurïsïtö, umë te zize, yë na kokɔsɔ yi?”

Kpa Koga ꞌBa Pïtörö

(MK 14:66-72; LK 22:56-62; YN 18:15-18, 25-27)

69 Tine Pïtörö ëdï gba mï liŋɔ yayi. Kina nyiti mɔtɔ ame rɔ bɔ laja ꞌba bɔ dɔ bɔ akumu ne kako kiya te, “Oꞌja nï gbï ti Yësu ꞌba Galilaya ꞌdi?”

70 Tine Pïtörö andi gɔmo di kɔmɔ lïjë pili, iya te, “Mikali eꞌbe tɔ nima këddï kiyake ne dë.”

71 Kina bo kënyï kari yaga kpa reki. Kina nyiti mɔtɔ ame gbï rɔ bɔ laja yayi ne kako gbï koꞌja bo. Kina lɔko kiya zi ya ama ga yayi ne tëgë, “Bɔ nime bo gbï ti Yësu ꞌba Nazareta.”

72 Kina bo kileki dɔmo gbï kandi gɔmo kiya te, “Mulömu rɔma, rɔ ma laka mikali bɔ nima dë.”

73 Kina mbowa ꞌböwu na ya ma këdï kɔrɔ yayi naga nima kako zi bo, iya te, “Rɔ ma laka nï lëpï ꞌba bɔ nima na gbï römöyï kpa nima këddï kilende timo ne na kileme yi ꞌdeni.”

74 Tine Pïtörö iya te, “Ece mïtɔrɔ ne, mikali bɔ nima dë.”

Kina gɔŋgɔ kidapa ŋgï. 75 Kina Pïtörö komeri gɔ lende ꞌba Yësu tönë ŋgï, ame bo kiya te, “Gba kinza gɔŋgɔ kidapa dë ti koga kpëyï gɔma mï mota.” Kina bo kënyï ŋgï kari kudu rɔ ma kënyë.

27

1 Mɔlo mï dɔŋbɔ mo nima na löbu ꞌba bɔ akumu ni ti löbu ꞌba bilaka ni kususu kpënnï ŋgï rɔ Yësu ꞌdɔ kupö yaga. 2 Kina lïjë kudödu bo ŋgï koto kari zi Pilato turu bɔ dɔliŋɔ ꞌbënnï.

Tölë ꞌBa Yuda

(NDB 1:18-19)

3 Kina ɔdɔ Yuda bɔ susu tönë kuwö ꞌdeni kodɔ kpa Yësu ꞌdeni tupö mo tara tine, bo otɔ dɔ bo ŋgï di mï lende kënyë abo nima. Kina bo kari ŋgï ti gïrïsï ꞌbutë mota tönë kileki zi löbu ꞌba bɔ akumu ni ti löbu ꞌba bilaka ni. 4 Bo iya te, “Moꞌdɔ lende kënyë ꞌdeni sowa ti tususu bɔ kinza kirasi ɔtɔ nime ꞌdɔ kupö yaga.”

Lïjë iya te, “Ama ndɔbɔ ze na dë kpe, ꞌbëyï na ꞌdeni yayi.”

5 Kina Yuda kulï gïrïsï nima ŋgï bërï mï rö löbu ꞌba Bɔkoꞌba yayi. Kina bo kɔdɔ ŋgï kari kosi mugu bo yaga.

6 Löbu ꞌba bɔ akumu ni utöꞌdu gïrïsï nima, tine lïjë iya te, “Gïrïsï nime ꞌdeni rɔ gïrïsï ꞌba roma. Inza kpe rɔ ma laka mï kɔri ꞌba köꞌdu kiꞌdi ze ꞌdɔ tiꞌdi mo mï yamo ꞌba rö löbu ꞌba Bɔkoꞌba.”

7 Kina ɔdɔ lïjë kote lende mo ꞌdeni kɔrɔ dɔmo tine, lïjë ari kugö nyaka kënyë ꞌba bɔ laꞌba mɔtɔ ŋgï timo, ꞌdɔ këdï rɔ bi ꞌba tusu bɔ löwö teyi. 8 Gɔ köꞌdu mo na ꞌdɔ kïdëkï nyaka nima rɔ nyaka ꞌba roma nduwë ŋbö koꞌja kabate ne. 9 Kina me oꞌdɔ rönï ꞌdeni ꞌdɔ këdï kɔzɔ wa ma tönë Yeremaya bɔ kumë lende ꞌba Bɔkoꞌba kiya ne tara, ame kiya te, “Lïjë ogba gïrïsï siliŋbi ꞌbutë mota ko gɔ ndögö ame bilaka mo ga Yisarele ni kɔrɔ ꞌdeni dɔmo ꞌdɔ kugö bo timo ne. 10 Kina lïjë kiꞌdi kugö nyaka ꞌba bɔ laꞌba ŋgï timo kɔzɔ ame ŋgï Bɔkoꞌba kiꞌdi köꞌdu mo zö ne.”

Yësu Ɔrɔ Kɔmɔ Pilato

(MK 15:2-5; LK 23:3-5; YN 18:33-38)

11 Tine Yësu ɔrɔ ꞌdeni kɔmɔ Pilato turu bɔ dɔliŋɔ yayi. Kina bo kënyï kititi Yësu, iya te, “Nï na rɔ ŋere bɔ dɔliŋɔ ꞌba Yudayi?”

Yësu iya te, “Nï na kiya ëꞌbï tara.”

12 Kina ɔdɔ löbu ꞌba bɔ akumu ni ti löbu ꞌba bilaka ni kebe pele tususu bo tine bo ileki dɔmo dë. 13 Kina Pilato kiya te, “Uwö lende naga nime këdï kususu yi timo ne dë?”

14 Tine Yësu ileki dɔ lende nima dë kɔtɔ te. Gɔ köꞌdu mo na lende mo kigayi Pilato ŋgï.

15 Römöyï mï kada ꞌba karama ꞌba Pasaka pili turu bɔ dɔliŋɔ nima öꞌbö nduwë tope bilaka kɔtɔ yaga di mï maboso rɔ bɔ ame bilaka kiteri ꞌdɔ koja ne. 16 Tine mï kada nima yayi bɔ maboso ma dɔ kïlëbï mɔtɔ kïdëkï möyï mo rɔ Yësu Baraba ëdï mï maboso yayi. 17 Kina ɔdɔ tïndï kotɔtɔ rönnï ꞌdeni yayi Pilato ititi lïjë, iya te, “Bɔ ma yala na koꞌdɔkɔke ꞌdɔ moja ziye? Yësu Baraba, ala Yësu ame kïdëkï rɔ Kurïsïtö ne?” 18 Römöyï bo ikali rɔ ma laka löbu ꞌba Yudayi ni ombi mïnnï rɔ Yësu na ma lïjë kiꞌdi közïmo zi bo ne.

19 Kina kota Pilato këdï gba dɔ kïtï ꞌba burë yayi tine na ꞌja abo koja laja ŋgï zi bo, iya te, “Kinza koꞌdɔ a ma kɔtɔ mɔtɔ te dë zi bɔ kinza kirasi ɔtɔ nima, römöyï ti korɔndɔ ene nyï oŋbeŋbe ma sowa gɔ köꞌdu abo.”

20 Tine löbu ꞌba bɔ akumu ni ti löbu ꞌba bilaka ni ocɔ ŋgï zi tïndï naga nima ꞌdɔ kititi Baraba na ꞌdɔ kope, tine ꞌdɔ kupö Yësu yaga. 21 Pilato ënyï kititi tïndï naga nima ꞌböwu gbï, iya te, “Di mï löŋgö ya rïyö naga nime, bɔ ma yala na koꞌdɔkɔke ꞌdɔ mope ziye?”

Lïjë iya te, “Baraba.”

22 Pilato iya te, “Ne ꞌdɔ moꞌdɔ waꞌdi zi Yësu ame kïdëkï rɔ Kurïsïtö ne ya?”

Lïjë pili iya te, “Utötï bo.”

23 Tine Pilato ileki kititi, iya te, “Ne lende kënyë waꞌdi na bo kirasi ya?”

Tine lïjë ulörï ŋgï rɔ ma kembe, iya te, “Utötï bo.”

24 Kina ɔdɔ Pilato koŋgɔ lende nima ꞌdeni ŋgï dɔmo kinza tara tine, za ꞌdɔ koꞌde ayayi, kina bo kogba mini ŋgï kurögö közï bo timo di kɔmɔ tïndï naga nima. Bo iya te, “Közö rɔ ma kɔpɔ di mï roma bɔ nime. Omake eꞌbe rɔye timo.”

25 Tïndï naga nima pili ileki dɔmo, iya te, “Roma bo kɔrɔ ka ŋgï dɔze gbï dɔ kole ze ga.”

26 Kina Pilato kope Baraba ŋgï zïnnï. Tine bo iꞌdi komba Yësu ŋgï ti nyɔꞌbɔ, bo kiꞌdi zi bɔ kanya ꞌdɔ kari kutötï.

Tögö Yësu

(MK 15:16-20; YN 19:2-3)

27 Kina bɔ kanya naga nima koto Yësu ŋgï kari mï liŋɔ ꞌba turu bɔ dɔliŋɔ nima. Kina dɔtumu ꞌba bɔ kanya kotɔtɔ rönnï ŋgï pili kuru dɔ bo yayi. 28 Kina lïjë kolɔ bɔŋgɔ ꞌba rɔ bo ŋgï yaga lïjë kolɔ bɔŋgɔ kasi ꞌba ŋere rɔ bo. 29 Kina lïjë koꞌdɔ kono ŋgï kɔzɔ a ꞌba dɔ ŋere tara kutuꞌbö dɔ bo. Kina lïjë kiꞌdi kulöru közï bo ma dörï. Kina lïjë kolɔdɔ bërï kɔmɔ bo tögö bo rɔ laŋa, kiya te, “Mötö zïyï, bɔ dɔliŋɔ ꞌba Yudayi.”

30 Lïjë otoꞌbi woro rɔ bo lïjë kogba kulöru nima komba dɔ bo timo. 31 Kina ɔdɔ lïjë kote tögö bo ꞌdeni rɔ laŋa tine, lïjë olɔ bɔŋgɔ tönë ŋgï yaga di rɔ bo na lïjë kileki kolɔ bɔŋgɔ ma mɔlo ꞌba bo tönë ŋgï rɔ bo. Kina lïjë kari ŋgï ti bo tutötï bo.

Tutötï Yësu

(MK 15:21-32; LK 23:26-43; YN 19:17-27)

32 Di gɔ kɔri na dönnï kondɔsɔ ŋgï ti bɔ mɔtɔ di Kurënë möyï mo rɔ Simona. Kina bɔ kanya naga nima kutörï bo ŋgï tombi ŋgërï ꞌba tari tutötï Yësu dɔmo nima. 33 Kina lïjë kömö ŋgï gɔ bi mɔtɔ ame kïdëkï rɔ Gɔlɔgɔta, ꞌjɔ ꞌba lende mo tëgë, “Kulöŋbö dɔ.” 34 Kina lïjë kiꞌdi layi mɔtɔ kudölö yïmo ti wɔwɔ ꞌba rɔ kïdïkï ŋgï kpa Yësu. Tine ɔdɔ bo kinene ꞌdeni tara bo uwë dë kpe. 35 Kina lïjë kutötï bo ŋgï, lïjë koza bɔŋgɔ abo ga rɔ gɔ rönnï ti tuꞌdu mo ti bödö. 36 Kina lïjë koloma ŋgï yayi toda bo.

37 Lïjë iꞌdi akugu ame rɔ susu ꞌba rɔ bo ne bi dɔ bo dɔ ŋgërï tɔrɔ yayi, ame kugu ꞌdeni, kiya te, “Yësu Ŋere Bɔ Dɔliŋɔ ꞌBa Yudayi.” 38 Ya mɔtɔ ga rïyö rɔ bɔ akolɔ utötï gbï ŋgila bo yayi. Mɔtɔ dɔ dörï bo kina mɔtɔ dɔ gali bo.

39 Bilaka ame ga pili këdï kudö kebe gɔ kɔri nima ne ombamba dönnï zi bo kitiꞌja bo, 40 iya te, “Nï bɔ kiteri titikɔ rö löbu ꞌba Bɔkoꞌba ꞌdɔ kubö kileki teyi mï töꞌdö dɔ mota nime, ɔdɔ këddï ŋgï rɔ kole ꞌba Bɔkoꞌba olɔ röyï këkï bërï di dɔ ŋgërï nima.”

41 Kina löbu ꞌba bɔ akumu ni ti bɔ kɔmɔ kiyandi ni ti löbu ꞌba bilaka ni koloma gbï tögö bo rɔ laŋa tara. 42 Lïjë iya te, “Bo ɔmɔ ya ma laki tine bo ikali dë tɔmɔ gbagba bo. Bo na dë rɔ bɔ dɔliŋɔ ꞌba Yisarele mo tönë? Ɔdɔ bo këkï ꞌdeni bërï di dɔ ŋgërï nima ti diꞌdi dɔze ŋgï pili gɔ lende abo. 43 Bo iꞌdi dɔ bo ꞌdeni gɔ lende ꞌba Bɔkoꞌba, bo kiya rɔ bo tëgë bo kole ꞌba Bɔkoꞌba na. Ne ti doŋgɔke tɔne ɔdɔ Bɔkoꞌba ti kɔmɔ bo ya.”

44 Kina gbï tara bɔ akolɔ ame pele kutötï ŋgila bo yayi ne ënyï gbï kitiꞌja bo kɔzɔ a nima tara.

Tölë ꞌBa Yësu

(MK 15:33-41; LK 23:44-49; YN 19:28-30)

45 Mï zana kada kodɔrɔ ꞌdeni tine na mandölu kutuꞌbö dɔliŋɔ ŋgï kömö ŋbö ndï kada mota. 46 Kina ɔdɔ ndï kada kömö ꞌdeni mota rɔ mï dɔkɔpiyari tine, na Yësu kapi ŋgï rɔ ma kembe, tëgë, “Eli, eli, lama sabakatani.” Ame ꞌjɔ ꞌba lende mo tëgë, “Bɔkoꞌba ma, Bɔkoꞌba ma, ola ma ꞌdeni gɔ waꞌdi ga?”

47 Ya mɔtɔ ga ame këdï kɔrɔ yayi ne uwö köꞌdu koꞌdɔ nima, na lïjë kiya te, “Bo ëdï kïdëkï Eliya.”

48 Kina bɔ mɔtɔ kiriŋa ŋgï kogba lipɔ kusu mï layi ma koꞌbaꞌba, kogba kiraki dɔ kolɔkɔ kiꞌdi kpa bo tëgë ꞌdɔ bo kunzulu. 49 Tine ya mɔtɔ ga iya te, “Ɔrɔ te. Ti doŋgɔke ɔdɔ Eliya ti kako kɔmɔ bo ya.”

50 Kina Yësu kapi ŋgï gbï rɔ ma kembe kina bo kulöku ŋgï. 51 Kina bɔŋgɔ ma koke mï rö löbu ꞌba Bɔkoꞌba timo tönë kotopa ŋgï di tɔrɔ ŋbö kömö bërï. Dɔyayi iyaya rönï kina döku ma konzi kitikɔ ŋgï. 52 Dögö ni unyë rönnï ŋgï rɔ gböŋö kina töku bilaka ma konzi ame ga rɔ bɔ kiꞌdi dönnï gɔ lende ꞌba Bɔkoꞌba ne kënyï kɔdɔ ŋgï kïdïdï yaga. 53 Lïjë ɔdɔ yaga di mï dögö ꞌbënnï ga. Kina ɔdɔ Yësu kɔdɔ ꞌdeni di mï tölë tine na lïjë kari ŋgï mï Yerosalema gawo kɔtɔ laka tönë, ame bilaka ma konzi koꞌja lïjë ꞌdeni di yayi.

54 Tine ɔdɔ bɔ dɔ bɔ kanya naga nima ti bɔ kanya abo ga ame këdï koda Yësu yayi ne koꞌja kïzïkïzï nima ꞌdeni tara ti wa ame ga pili koꞌdɔ rönï ne tine, lende mo oꞌde tikere ŋgï zïnnï. Lïjë iya te, “Rɔ ma laka bɔ nime ŋgï rɔ kole ꞌba Bɔkoꞌba.”

55 ꞌJa ma konzi mɔtɔ ga ëdï gbï yayi toŋgɔ Yësu di bi kɔwɔ. Lïjë nima na rɔ ame ga kösö gɔ bo di Galilaya koloma toja laja zi bo ne. 56 ꞌJa mɔtɔ mo ga na rɔ Mariya Magadala ti Mariya ma ꞌba Yakoba ni ti Yesepa gbï ti ꞌja mɔtɔ ame rɔ ma ꞌba kole ꞌba Zebedayo ga ne.

Tusu Yësu

(MK 15:42-47; LK 23:50-56; YN 19:38-42)

57 Mï dɔkɔpiyari ꞌdeni na bɔ mɔri mɔtɔ di Arimataya kömö ŋgï. Bɔ nima möyï bo rɔ Yesepa, bo gbï rɔ bɔ kösö gɔ Yësu. 58 Kina bo kari ŋgï zi Pilato tititi töku Yësu. Kina Pilato kiꞌdi köꞌdu mo ŋgï ꞌdɔ kiꞌdi töku nima zi Yesepa kombi. 59 Kina bo kogba ŋgï kolo mï bɔŋgɔ kaŋmi ame rɔ ma laꞌja ne. 60 Kina bo koto ŋgï kari kusu mï tïꞌbörö ꞌba tusu töku abo ame bo koga ꞌdeni rɔ ma laꞌja yɔki döku ne. Kina bo kululu döku ma löbu ŋgï kpamo na bo kari abo ŋgï.

61 Mariya Magadala ni ti Mariya mɔtɔ mo tönë ëdï ga koloma rɔ ma koriya ti kpa tïꞌbörö nima yayi.

62 Kina ɔdɔ kömö ꞌdeni mï bi këzë mɔtɔ ame rɔ kada ꞌba rɔ kindawo ne tine löbu ꞌba bɔ akumu ni ti Parosi ni otɔtɔ rönnï ŋgï zi Pilato. 63 Lïjë iya te, “Ŋere, domeri tönë bine bɔ bëtï nima këdï gba ti kɔmɔ bo, bo iya te, ‘Mï töꞌdö dɔ mota ti mënyï mɔdɔ ꞌböwu di mï tölë.’ 64 Kina me ma laka mo zïyï ꞌdɔ kiꞌdi köꞌdu mo gɔ koda bi laka di rɔ dögö nima ŋbö kömö di pötö töꞌdö dɔ mota, römöyï kinza bɔ kösö gɔ bo ga kari kuꞌbögö töku bo ra yaga lïjë kebe tiya mo zi bilaka tëgë, ‘Bo ɔdɔ ꞌdeni di mï tölë.’ Kina ɔdɔ koꞌdɔ rönï ŋgï tara bëtï ma di yïꞌböwu nime ëdï kënyë ŋgï kebe ma dɔgba tönë.”

65 Pilato iya te, “Ogbake bɔ kanya kari kiꞌdike koda bi laka di rɔ dögö nima kɔzɔ ame kikalike tara.”

66 Kina lïjë kari ŋgï toda dögö nima laka gbï ti tora gɔ döku ꞌba kpamo teyi. Kina lïjë kiꞌdi bɔ kanya ŋgï gbï yayi toda bi.

28

Tɔdɔ ꞌBa Yësu Di Mï Tölë

(MK 16:1-10; LK 24:1-12; YN 20:1-10)

1 Kina mɔlo mï kano bi ꞌba töꞌdö ma dɔndende ꞌba di pötö kada ꞌba rɔ kindawo nima na Mariya Magadala ni ti Mariya mɔtɔ mo nima kari ga ŋgï toŋgɔ kpa tïꞌbörö tönë. 2 Kina tëgë me tondo te yɔ na kïzïkïzï ma kinza kiya kiꞌdi dönï ŋgï. Malayika ꞌba Bɔkoꞌba ako bërï di mïtɔrɔ, kina kululu döku tönë kpa tïꞌbörö nima ne ŋgï yaga bo koloma dɔmo. 3 Kïnë bo ŋgï rɔ ma köbö kɔzɔ tɔrɔ kunyï tara, kina bɔŋgɔ ꞌba rɔ bo aŋmi ŋgï kɔzɔ paro. 4 Tikere abo iꞌdi bɔ kanya bɔ këdï koda bi naga nima ŋgï rɔmo ga kïlëꞌdï kilaꞌba bërï kɔzɔ töku.

5 Tine malayika nima ilende zi ꞌja naga nima, iya te, “Kinza kereke dë römöyï mikali ëddïke rɔ toma Yësu tönë kutötï ne. 6 Bo inza kpe bine, bo ënyï ꞌdeni kɔdɔ yaga di mï tölë ko kɔzɔ ma tönë bo kiya ꞌdeni mɔlo ne tara. Ako koŋgɔke gɔ bi ame koꞌba töku bo pa teyi ne. 7 Kina arike welo kiyake zi bɔ kösö gɔ bo ga, iyake te, bo ënyï ꞌdeni kɔdɔ yaga di mï tölë. Kina me bo këdï kari ꞌdeni tötï dɔgba kömönnï mï Galilaya, ti lïjë kari koꞌja bo ꞌjaa yayi. Ame na rɔ wa ma ꞌdɔ miya ziye.”

8 Kina lïjë kënyï ŋgï di kpa tïꞌbörö yayi rɔ rikamba gbï ti tikere. Tine lïjë lɔ ti lɔŋɔ na lïjë kiriŋa ŋgï tiya mo zi bɔ kösö gɔ bo ga. 9 Kina tëgë me tondo te yɔ na Yësu kondɔsɔ ŋgï tïnnï di gɔ kɔri yayi. Bo iya te, “Mötö ziye.”

Kina lïjë kako kindaꞌba ndï bo na lïjë kïlëlu bo ŋgï. 10 Tine bo iya te, “Kinza kereke dë. Ari kiyake zi löndö ma ga ꞌdɔ lïjë kari Galilaya, kina lïjë ti koꞌja ma ŋgï di yayi.”

Tugö Kɔmɔ Bɔ Kanya

11 Kina ɔdɔ ꞌja naga nima kari ëꞌbënnï ꞌdeni tine na bɔ kanya ma tönë ga këdï koda bi yayi ne mɔtɔ ga kënyï ŋgï kari mï gawo kïyëtï gɔ wa naga nima pili koꞌdɔ rönï ne zi löbu ꞌba bɔ akumu ni. 12 Kina löbu ꞌba bɔ akumu ni kotɔtɔ rönnï ŋgï ti löbu ꞌba bilaka ni tususu kpënnï. Lïjë odɔ gïrïsï ŋgï rɔ mbëmbë zi bɔ kanya naga nima 13 kina lïjë kususu kpa bɔ kanya naga nima, iya te, “Arike, ɔdɔ bɔtɔ kititi ye iyake te, bɔ kösö gɔ bo ga na kako kuꞌbögö töku bo rɔ mï korɔndɔ koꞌja töꞌdö kindaꞌba ye ꞌdeni. 14 Kina ɔdɔ kiya te lëbï mo kömö kɔzɔ a nime te mbili Pilato, ti dïyëyï kpa lende nima ŋgï koꞌdɔ ɔtɔ dë kpe ziye.”

15 Kina bɔ kanya naga nima kogba gïrïsï tönë ŋgï lïjë kari koꞌdɔ kɔzɔ ame kiya ꞌdeni zïnnï ne tara. Gɔ köꞌdu mo na lende nime këdï gba nduwë kïlëbï mï löŋgö Yudayi koꞌja kabate ne.

Yësu Ileme Rɔ Bo Zi Bɔ Kösö Gɔ Bo Ga

(MK 16:14-18; LK 24:36-49; YN 20:19-23; NDB 1:6-8)

16 Kina bɔ kösö gɔ Yësu ma ꞌbutë dɔɔkɔtɔ naga nima kënyï ŋgï kari dɔ döku tönë mï Galilaya gɔ bi ma Yësu kiya zïnnï tari teyi. 17 Kina ɔdɔ lïjë koꞌja bo ꞌdeni tine, lïjë ïlëlu bo ŋgï. Tine pele lende nima gba rɔ ma kïlïkö dɔ ya mɔtɔ ga. 18 Kina Yësu kese ŋgɔsi kiya te, “Bɔkoꞌba iꞌdi közï kakpa pili ꞌba mïtɔrɔ ti ꞌba dɔyayi ꞌdeni zö. 19 Kina arike ti kiꞌdike dɔ kupö bilaka ꞌba dɔliŋɔ nime pili këdï rɔ bɔ kösö gɔma. Oꞌdɔke bapatisi dönnï mï möyï ꞌbu ma Bɔkoꞌba gbï ti kole ti Nyï Kɔtɔ Laka. 20 Iyandike lïjë tuwö dɔ wa ame ga pili mose gɔmo ꞌdeni ziye ne. Kina ti möꞌbö ŋgï tiye ŋbö mï kada ma ŋburuŋburu ꞌba dɔliŋɔ.”

Marako

1

2

3

4

5

6

7

8

9

10

11

12

13

14

15

16

Laja Laka Ma

MARAKO

Kugu

1

Yowani Bɔ Bapatisi

(MT 3:1-12; LK 3:1-18; YN 1:19-28)

1 Ame na rɔ tisaki ꞌba laja laka ꞌba Yësu Kurïsïtö kole ꞌba Bɔkoꞌba. 2 Kina kisaki kɔzɔ ma tönë Yesaya bɔ kumë lende ꞌba Bɔkoꞌba kugu ne tara. Ame tönë Bɔkoꞌba kiya te, “Oŋgɔ, ti moja bɔ laja ma kari dɔgba kömöyï tileŋo gɔ kɔri zïyï. 3 Bo na këdï kuwöwö dɔ bo di yï mökö kiya te, ‘Ileŋoke kɔri zi ŋere. Odɔrɔke gɔ kɔri zi bo.’ ”

4 Kina Yowani kɔdɔ ŋgï yï mökö tobapatisi bilaka, gbï tuwöwö mo zïnnï gɔ lïjë kotɔ dönnï di mï lende kënyë ꞌbënnï ga kobapatisi lïjë gɔ Bɔkoꞌba kola lïjë gɔmo. 5 Kina bilaka kɔlɔ ŋgï di Yudayi, pili di mï Yerosalema kari zi bo. Lïjë ari kodɔ kpënnï ŋgï pili gɔ lende kënyë ꞌbënnï ga na bo kobapatisi lïjë ŋgï mï yöpö Yaradene.

6 Yowani, bɔŋgɔ ꞌba rɔ bo uꞌjö di mï sunë gamele, ti gasi ꞌbana bo koga ꞌbömbö bo. Akonyo abo ga rɔ mömï ni ti tagi ꞌba mï ꞌbɔrɔ. 7 Kina bo kiya zi bilaka naga nima te, “Bɔ mɔtɔ ëdï kozi kako di gɔma. Bo na mbiri löbu di dɔma. Pele rɔ kabi ꞌba wari ndï bo ma mɔꞌbɔ dë tëdë bërï tope kpamo. 8 Moꞌdɔ ma ꞌbama bapatisi ꞌdeni dɔye ti mini. Tine ma ꞌba bo, bo ti kobapatisi ye ti Nyï Kɔtɔ Laka.”

Bapatisi ꞌBa Yësu

(MT 3:13–4:11; LK 3:21-22; 4:1-13)

9 Mï kada nima na Yësu kako ŋgï di Nazareta di mï Galilaya zi Yowani, kina kobapatisi bo ŋgï mï yöpö Yaradene. 10 Tine ɔdɔ Yësu këdï kɔdɔ ꞌdeni yaga di mï mini bo oja mïtɔrɔ konye rönï ꞌdeni yaga rɔ gböŋö, Nyï Kɔtɔ Laka këdï kɔkɔ ŋgï kako dɔ bo kɔzɔ matukpuru tara. 11 Kina birɔ kudu ŋgï kako di mïtɔrɔ kiya te, “Nï na rɔ kole ma. Mɔꞌɔ yi ꞌdeni kulöwö. Ma ti mï këyï rɔ mbëmbë gɔ lende ꞌbï.”

12 Kina Nyï Kɔtɔ Laka koto Yësu ŋgï kari yï mökö, 13 bo koꞌdɔ töꞌdö dɔ ꞌbutë sowɔ yï mökö yayi. Kina Satani koloma ŋgï rɔ tiyɔzɔ bo. Bo oloma ŋgï mï löŋgö wa ꞌba yï mökö. Tine malayika na koloma rɔ toja laja zi bo tokɔnyi bo.

Tisaki Ndɔbɔ ꞌBa Yësu

(MT 4:12-22; LK 4:14-15; 5:1-11)

14 Kina di pötö mo koꞌja kiꞌdi Yowani ꞌdeni mï maboso na Yësu kako ŋgï mï Galilaya tuwöwö laja laka ꞌba Bɔkoꞌba, 15 kiya te, “Kada mo ömö ꞌdeni. Kina ŋere löbu ꞌba Bɔkoꞌba ëdï ꞌdeni ŋɔli. Otɔke dɔye di mï lende kënyë ꞌbe ga kiꞌdike dɔye gɔ laja laka ꞌba Bɔkoꞌba.”

16 Mï tudö abo kebe kpa pöpö ꞌba Galilaya na bo kari koꞌja Simona ni ŋgï yayi ti bɔ löndö bo Andareya këdï ga rɔ tuꞌdu duru mï pöpö, römöyï lïjë atoyi na. 17 Kina bo kilende zïnnï, iya te, “Ösöke gɔma, ti miꞌdi ye rɔ atoyi ꞌba toꞌde bilaka kako zi Bɔkoꞌba.” 18 Kina lïjë kola duru ꞌbënnï ga ŋgï yayi lïjë kösö gɔ bo.

19 Mï tari abo mbowa dɔgba di bina na bo kari koꞌja kole ꞌba Zebedayo ga ŋgï, Yakoba ni ti bɔ löndö bo Yowani. Lïjë oloma ꞌdeni mï sorope këdï ga rɔ tileŋo duru ꞌbënnï. 20 Bo ïdëkï lïjë, na lïjë kënyï kola ꞌbu nnï Zebedayo ŋgï mï sorope yayi ti bɔ ndɔbɔ, lïjë kösö ŋgï gɔ bo.

Yësu Ni Ti Bɔ Nökï Mɔtɔ

(LK 4:31-37)

21 Yësu ni ari Kaparanoma. Mï kada ꞌba rɔ kindawo na bo kari ŋgï kɔdɔ mï rö ꞌba mötu bo kiꞌdi tiyandi kɔmɔ bilaka. 22 Tine lïjë otɔ ŋgï rɔ gönnï. Römöyï akiyandi abo ŋgï kɔzɔ ꞌba bɔ közï kakpa, inza kɔzɔ ma ꞌba bɔ kɔmɔ kiyandi ni tara.

23 Bɔ mɔtɔ rɔ bɔ nökï ëdï mï rö ꞌba mötu yayi. Kina bo kënyï kulörï ŋgï rɔ ma kembe kiya te, 24 “Waꞌdi ꞌbï tize, nï Yësu ꞌba Nazareta nime? Ako ꞌdeni tote dɔze nati? Mikali yi ꞌdeni. Nï na rɔ bɔ laja ma kɔtɔ laka ꞌba Bɔkoꞌba.”

25 Yësu amo dɔ nökï nima, iya te, “Udumö yaga. Kina itaꞌba yaga di dɔ bɔ nima.” 26 Kina nökï mo nima koŋma bɔ nima ŋgï kulörï rɔ ma kembe, kina kɔdɔ ŋgï yaga di dɔmo. 27 Kina lende mo kigayi lïjë ŋgï pili kiꞌdi lïjë ŋgï kebe tititi rönnï rɔ gɔ rönnï, kiya te, “Waꞌdi ga na te? Akiyandi laꞌja nati? Bɔ nime ŋgï ti közï kakpa bo kamo dɔ nökï te yɔ kuwö dɔ bo ŋgï.”

28 Tine na lëbï ꞌba lende ꞌba Yësu kitaꞌba ŋgï welo kote mï dɔyayi ꞌba Galilaya yayi.

Yësu Ileŋo Bɔ Rɔkɔꞌɔ Ma Konzi

(MT 8:14-17; LK 4:38-41)

29 Yësu ni ɔdɔ di mï rö ꞌba mötu yayi ti Yakoba ni ti Yowani kari liŋɔ ꞌba Simona ni ti Andareya. 30 Tine lïjë ömö yayi koꞌja mese ꞌba Simona këdï ti zëyï köꞌdö ꞌdeni bërï dɔ sora. Iya lende mo zi Yësu, 31 kina bo kari ŋgï kindaꞌba közïmo kombi dɔmo tɔrɔ. Kina zëyï nima kitaꞌba ŋgï yaga di rönï lɔko kënyï toja laja zïnnï.

32 Mï dɔkɔpiyari mo nima koꞌja kada kösö ꞌdeni na koꞌde bɔ rɔkɔꞌɔ ŋgï pili kako zi bo kpaki ti bɔ nökï ni. 33 Bilaka pili ꞌba mï tïrï otɔtɔ rönnï ŋgï liŋɔ ꞌba Simona yayi. 34 Kina Yësu kileŋo bilaka ame ga pili ti dɔkomali rɔkɔꞌɔ ma gege ne ŋgï, bo kiꞌdi nökï kitaꞌba ŋgï yaga di dɔ ma konzi ame ga rɔ bɔ nökï ne. Tine bo ota gɔ lende di zi nökï ni römöyï lïjë ikali bo.

Yësu Iliŋgere Kote Mï Galilaya

(LK 4:42-44)

35 Mï bi këzë ma di gɔmo mɔlo mï kano bi na bo kënyï ŋgï kari abo yï mökö rɔ dɔ kutu bo tumötu. 36 Kina Simona ni ti ya mɔtɔ mo naga nima koloma ŋgï rɔ toma bo. 37 Lïjë ari koꞌja bo na lïjë kiya zi bo te, “Bilaka pili ëdï rɔ toma göyï.” 38 Tine bo ileki dɔmo kiya zïnnï te, “Darike mï liŋɔ ma dɔgba naga ꞌdɔ mari muwöwö laja nime gbï yayi, römöyï kina rɔ ndɔbɔ ma mako dömöyï mo.”

39 Kina bo kiliŋgere ŋgï kote mï dɔyayi ꞌba Galilaya nima toko ti tuwöwö lende ꞌba Bɔkoꞌba mï rö ꞌba mötu ꞌbënnï ga pili, bo kiꞌdi nökï kitaꞌba ŋgï yaga di dɔ bɔ nökï ma konzi.

Yësu Ileŋo Bɔ Mönyu

(MT 8:1-4; LK 5:12-16)

40 Kina bɔ mönyu mɔtɔ kako ŋgï zi Yësu kolɔdɔ bërï komaꞌjo rönï zi bo, iya te, “Ɔdɔ koꞌdɔkɔ ŋgï ti kileŋo ma ŋgï yaga rɔ ma kɔpɔ.”

41 Yësu oŋgɔ lisa ꞌba rɔ bɔ nima, na bo koja közï bo ŋgï kosa rɔmo, kiya te, “Moꞌdɔkɔ ꞌdeni ŋgï, ileŋo yi ꞌdeni.”

42 Kina mönyu kilayi ŋgï di rɔ bɔ nima rɔmo kɔpɔ ŋgï yaga. 43 Tine Yësu ose gɔmo kitigɔ zi bɔ nima koja kari, kiya te, 44 “Kinza kari kiya lende nime dë zi bɔtɔ, ari kileme röyï zi bɔ akumu ꞌba Bɔkoꞌba ni. Kina ꞌdɔ kiꞌdi a ꞌba akileŋo mo tönë Musa kiꞌdi köꞌdu mo ne, ꞌdɔ kileme ileŋo yi ꞌdeni kɔpɔ.”

45 Tine pele bɔ nima ari ŋgï koloma rɔ tïyëtï mo, tïyëlë lende ꞌba Yësu. Kina ŋgï iꞌdi bi ꞌba tɔdɔ mï gawo kari kele dë kpe zi Yësu. Kina bo koloma abo ŋgï köꞌbö yaga mökö di mï gawo. Na bilaka koloma ŋgï rɔ tɔlɔ kari zi bo di mï gɔ bi pili.

2

Yësu Ileŋo Bɔ Keŋme Bërï Mɔtɔ

(MT 9:1-8; LK 5:17-26)

1 Mï töꞌdö dɔ ndö tara di pötö mo na bo kileki ŋgï kari Kaparanoma. Kina lëbï mo kote gɔ bi nima ŋgï toko ma bo këdï ꞌdeni liŋɔ mɔtɔ yayi. 2 Kina bilaka kɔlɔ ŋgï rɔ tïndï kako zi bo koso lɔ mï rö nima bi gböŋö ma titi te kari kinza kpe rɔ bo. Kina bo koloma ŋgï rɔ tuwöwö lende ꞌba Bɔkoꞌba zïnnï. 3 Na koꞌde bɔ mɔtɔ ame keŋme ꞌdeni mɔlo bërï ne ŋgï kako zi bo, bilaka sowɔ na kombi. 4 Tine bilaka oso ꞌdeni ŋgï bi gböŋö ma titi te inza kpe zïnnï ꞌdɔ tɔdɔ timo toto bɔ nima kari ŋgɔsi zi Yësu. Kina lïjë këkï ŋgï dɔ rö tɔrɔ kiteŋe gɔ bi koja bɔ nima kebe teyi kpaki ti laŋba ma köꞌdö dɔmo mo koꞌba bërï te kɔmɔ Yësu. 5 Kina ɔdɔ Yësu koŋgɔ ꞌdeni lïjë kiꞌdi dönnï gɔ lende abo tara tine, na bo kilende ŋgï zi bɔ keŋme bërï nima, kiya te, “Kole ma, ola yi ꞌdeni gɔ lende kënyë ꞌbï ga.”

6 Dëmba tine bɔ kɔmɔ kiyandi ꞌba köꞌdu kiꞌdi mɔtɔ ga ëdï yayi, na lïjë kebe ŋgï rɔ tomeri mo ti mïnnï, kiya te, 7 “Bɔ nime ilaŋa rɔ bo kiya lende tara gɔ waꞌdi zi Bɔkoꞌba? Oꞌja dölï na ꞌdï. Bɔkoꞌba na ŋge kɔtɔ rɔ bɔ tola wa gɔ lende kënyë.”

8 Yësu ikali meri ꞌbënnï nima ŋgï, na bo kiya zïnnï te, “Kpe, ëddï komerike lende nima tara mïye gɔ waꞌdi? 9 Ma yala na kïtëwu ꞌdɔ tiya mo zi bɔ keŋme bërï nima? ‘Ola yi ꞌdeni gɔ lende kënyë ꞌbï,’ ala ꞌdɔ kiya te, ‘Ënyï kombi laŋba ꞌbï kiliŋgere.’ 10 Ne ziye tikali mo rɔ ma laka kole ꞌba bilaka lesi ëdï ŋgï ti tigɔ dɔliŋɔ bine tola bilaka gɔ lende kënyë.” Kina bo kiya ŋgï te zi bɔ keŋme bërï nima, 11 “Nï, milende zïyï, ënyï kombi laŋba ꞌbï kari liŋɔ.”

12 Kina bɔ nima kënyï ŋgï di kömönnï pili te kombi laŋba abo kari timo. Lende mo igayi lïjë ŋgï pili na lïjë kebe ŋgï rɔ tïlëlu Bɔkoꞌba, kiya te, “Wa ma te doꞌja dë gba mɔlo.”

Bɔ Rɔkɔꞌɔ Na Ŋge Koꞌdɔkɔ Wɔwɔ

(MT 9:9-13; LK 5:27-32)

13 Yësu ileki ꞌböwu kari kpa pöpö ꞌba Galilaya, na tïndï kotɔtɔ rönnï ŋgï zi bo yayi. Na bo koloma ŋgï rɔ tiyandi lïjë. 14 Kina ɔdɔ bo kënyï ꞌdeni tiliŋgere kebe yayi tine na bo kari koꞌja bɔ kireke awada mɔtɔ kïdëkï rɔ Lëwë kole ꞌba Alapayo, koloma ꞌdeni mï bi ꞌba tireke awada. Bo iya te, “Ösö gɔma.” Kina Lëwë kënyï ŋgï kösö gɔ bo.

15 Kina lïjë kari ŋgï tonyo kpënnï liŋɔ ꞌba Lëwë. Bɔ kireke awada ma konzi ti bɔ lende kënyë mɔtɔ ga ëdï gbï yayi tonyo wa bi kɔtɔ ti Yësu ni ti bɔ kösö gɔ bo ga. Römöyï ma konzi ꞌbënnï ösö ꞌdeni gɔ bo. 16 Kina ɔdɔ bɔ kɔmɔ kiyandi ꞌba köꞌdu kiꞌdi mɔtɔ ga ame lïjë gbï rɔ Parosi ne koꞌja Yësu ꞌdeni këdï rɔ tonyo wa bi kɔtɔ ti bɔ lende kënyë ni ti bɔ kireke awada tara tine, lïjë ënyï kititi bɔ kösö gɔ bo ga, kiya te, “Yësu ëdï konyo wa bi kɔtɔ ti bɔ lende kënyë ni ti bɔ kireke awada gɔ waꞌdi?”

17 Yësu uwö lende ꞌbënnï nima ꞌdeni, na bo kileki zïnnï, kiya te, “Bɔ rɔkɔꞌɔ na ŋge kari zi bɔ kiꞌdi wɔwɔ. Ya ma kinza ti rɔkɔꞌɔ naga ari ëꞌbënnï dë. Kina me ma mako dë tïdëkï bɔ lende laka, mako gɔ bɔ lende kënyë.”

Lende ꞌBa Kpa Koro

(MT 9:14-17; LK 5:33-39)

18 Bɔ kösö gɔ Yowani bɔ bapatisi ga ti Parosi ni ëdï koro kpënnï. Kina ya mɔtɔ ga kako zi Yësu kititi bo, iya te, “Gɔ waꞌdi na bɔ kösö gɔ Yowani ga ti bɔ kösö gɔ Parosi ni këdï koro kpënnï, tine ma ꞌbëyï ga koro kpënnï dë gɔmo?”

19 Yësu ileki dɔmo zïnnï, iya te, “Ma komerike ꞌbeye ŋba ꞌba mï karama ꞌba gbe ti koro kpënnï koꞌja mëꞌdë ꞌba nyiti këdï mï löŋgö lïjë? Inza tara. 20 Tine kada mo ti kömö ꞌdeni ame gɔ kindaꞌba mëꞌdë ꞌba nyiti yaga di mï löŋgö lïjë, kina ti lïjë koro kpënnï ꞌjaa.

21 Rɔ ma laka bɔtɔ uru bɔŋgɔ ma laꞌja dë yɔki bɔŋgɔ ma mɔlo. Ɔdɔ koꞌdɔ tara ma laꞌja nima ti kosoŋi rönï kirica ma mɔlo mo ŋgï yaga koꞌdɔ bi gböŋö ma löbu kulöwö. 22 Kina bɔtɔ mɔtɔ odɔ layi ma laꞌja dë gbï mï kilaka ꞌba layi ame köndë ꞌdeni ne. Ɔdɔ koꞌdɔ tara layi ti kotopa kilaka köndë nima ŋgï, kina layi ni kpaki ti kilaka mo nima ti kirasi rönnï ŋgï yaga. Tine ma laka mo todɔ layi ma laꞌja gbï mï kilaka ma laꞌja ꞌba layi.”

Lende ꞌBa Kada ꞌBa Rɔ Kindawo

(MT 12:1-8; LK 6:1-5)

23 Mï kada ꞌba rɔ kindawo ma dɔ kɔtɔ mɔtɔ, Yësu ni këdï kudö ti bɔ kösö gɔ bo ga kebe mï nyaka ꞌba nyönyu, na bɔ kösö gɔ bo ga koloma ŋgï rɔ tomborozi dɔ nyönyu ma kana kebe tonyo mo. 24 Parosi ni ënyï kiya zi Yësu te, “Oŋgɔ te, gɔ waꞌdi na bɔ kösö göyï ga këdï koꞌdɔ wa ame kari dë gɔ köꞌdu kiꞌdi ꞌba kada ꞌba rɔ kindawo ne tara gɔmo?”

25 Yësu ënyï kileki dɔmo zïnnï iya te, “Kpe, wa tönë ꞌbu ze löbu Dawidi koꞌdɔ mï kada ma lïjë ti ya ma ti bo këdï rɔ ꞌbö ne, ïdëkïke dë? 26 Ame tönë koꞌdɔ rönï mï kada ma Abiyatara na këdï rɔ bɔ dɔ bɔ akumu ne. Maŋgolɔꞌbɔ koro mo tönë kiꞌdi ꞌdeni zi Bɔkoꞌba, mï köꞌdu kiꞌdi mo ꞌdɔ bɔ akumu na ŋge konyo, bilaka ma sari konyo dë ne, Dawidi ɔdɔ ŋgï mï rö ꞌba Bɔkoꞌba konyo, kogba mɔtɔ ga kiꞌdi gbï zi ya ma ti bo.”

27 Kina Yësu kileki gɔmo gbï kiya zïnnï te, “Iꞌdi kada ꞌba rɔ kindawo rɔ a laka zi bilaka lesi. Tine iꞌdi bilaka lesi dë gɔ köꞌdu ꞌba kada ꞌba rɔ kindawo. 28 Kina kole ꞌba bilaka lesi na gbï rɔ ŋere ꞌba dɔ kada ꞌba rɔ kindawo.”

3

Bɔ Kɔnyɔ Keŋme Rɔ Kilawo Mɔtɔ

(MT 12:9-14; LK 6:6-11)

1 Yësu ileki kari mï rö ꞌba mötu. Tine bɔ mɔtɔ ëdï yayi közïmo kölë ꞌdeni rɔ kilawo. 2 Ya mɔtɔ ga ëdï gbï yayi, lïjë oloma ꞌdeni ŋgï rɔ toŋgɔ mo ɔdɔ Yësu kileŋo bɔ nima mï kada ꞌba rɔ kindawo nima gɔ lïjë kari kususu bo timo. 3 Yësu ïdëkï bɔ közï kölë rɔ kilawo nima kiya teyi te, “Ako kɔrɔ kɔmɔze pili bine.”

4 Kina bo kënyï kititi bilaka naga nima, bo iya te, “Ma yala na rɔ ma laka mï köꞌdu kiꞌdi ꞌba kada ꞌba rɔ kindawo ꞌdɔ toꞌdɔ mo? Toꞌdɔ lende laka ala toꞌdɔ a ma rɔ ma kënyë na teyi? Tɔmɔ dïdï, ala tupö mo yaga?” Tine lïjë udumö ŋgï pili liwo.

5 Kina bo kuyï kɔmɔ bo koŋgɔ dönnï pili toko, dökïꞌdï bo ga ata ꞌdeni rönnï. Tine lende kinza kuwö ꞌbënnï nima iꞌdi bo ŋgï këdï rɔ meri. Kina bo kilende ŋgï zi bɔ nima, iya te, “Oja gɔ közïyï.” Bɔ nima oja yɔ na kileki ŋgï rɔ ma laka gɔ bi mo.

6 Kina Parosi ni kɔdɔ ŋgï di mï rö ꞌba mötu yayi kari kotɔtɔ ga kpënnï ti bilaka ꞌba Erode ga toma kɔri ꞌba ꞌdɔ tupö Yësu timo.

Tïndï Ako Zi Yësu

7 Yësu ënyï ŋgï ti bɔ kösö gɔ bo ga kari kpa pöpö, na bilaka kɔlɔ ŋgï rɔ tïndï kari zïnnï yayi. Lïjë ɔlɔ kako di Galilaya yayi, di Yudayi, 8 di Yerosalema, di Edome, di gönyï yöpö ꞌba Yaradene, ya mɔtɔ ga ako di mï dɔliŋɔ ꞌba Tura ni ti Sidona. Lïjë ɔlɔ kako zi bo gɔ lëbï ꞌba wa ame lïjë kuwö bo këdï koꞌdɔ ne.

9 Bilaka ŋgï rɔ tïndï ma kinza kiya. Na Yësu kiya ŋgï zi bɔ kösö gɔ bo ga ꞌdɔ lïjë koꞌde sorope gɔ bo këkï yïmo kinza komoti bo ra. 10 Römöyï bo ileŋo bɔ rɔkɔꞌɔ ma konzi ŋgï, kina ma konzi mɔtɔ ga këdï gba nduwë komoti rönnï tari tosa rɔ bo. 11 Kina ɔdɔ ya ma rɔ bɔ nökï ni koꞌja ma ꞌbënnï kïnë bo te na kilaꞌba ŋgï bërï kɔmɔ bo ti tulörï, kiya te, “Nï na rɔ kole ꞌba Bɔkoꞌba.” 12 Tine bo amo ŋgï dönnï kinza lïjë kuwöwö gɔ bo dë yaga.

Bɔ Kösö Gɔ Yësu Ga

(MT 10:1-4; LK 6:12-16)

13 Yësu ënyï ŋgï këkï kari dɔ kuruŋgu tɔrɔ, na bo kïdëkï bilaka ma bo koꞌdɔkɔ naga ŋgï kako zi bo. 14 Na bo koza ma ꞌbutë dɔmorïyö ŋgï di yïmo rɔ ame mo ga bo kïdëkï rɔ bɔ laja abo ne. Kina bo kiya zi lïjë te, “Kpe nime, moza ye ꞌdeni ꞌdɔ këddïke tö, ꞌdɔ moja ye gbï tari tuwöwö lende zi bilaka, 15 miꞌdi közï kakpa ziye toga nökï timo yaga.” 16 Lïjë ma ꞌbutë dɔmorïyö ma bo koza mo ga na me, Simona ame Yësu kiꞌdi möyï bo mɔtɔ gbï rɔ Pïtörö ne, 17 ti Yakoba ni ti löndö bo Yowani kole ꞌba Zebedayo ga. Yësu iꞌdi möyï dönnï rɔ Bonerega, ame ꞌjɔ ꞌba lende mo tëgë, “Bɔ tɔrɔ kapi.” 18 Kina ti Andareya ni ti Pïlïpö ti Batolimayo ti Matayo ti Tɔma ti Yakoba kole ꞌba Alapayo ti Tadayo ti Simona bɔ koꞌdɔ ya gɔ dɔyayi ꞌbënnï. 19 Kina ti Yuda Isikarita ame kina kari kususu Yësu zi turu ne.

Yësu Ni Ti Belezebola

(MT 12:22-32; LK 11:14-23)

20 Yësu ileki kari liŋɔ, na tïndï ma kinza kiya kotɔtɔ rönnï ŋgï gbï kako zi bo kola bi ꞌba tonyo akonyo pele kari kinza kpe zïnnï ti bɔ kösö gɔ bo ga. 21 Kina ɔdɔ lëbï mo kari kömö ꞌdeni kɔzɔ a nime te zi eꞌbe ma bo ga tine, na lïjë kënyï ŋgï kako gɔ bo. Römöyï bilaka ëdï ꞌdeni ŋgï rɔ tiya mo te, “Rumö na kilaꞌba ꞌdeni dɔ bo.”

22 Bɔ kɔmɔ kiyandi ꞌba köꞌdu kiꞌdi mɔtɔ ga ame kako di Yerosalema ne oloma ŋgï rɔ tiya mo te, “Belezebola ŋere ꞌba nökï na kilaꞌba ꞌdeni dɔ bo. Ŋere ꞌba nökï ni na kiꞌdi közï kakpa nima zi bo toga nökï ma laki timo yaga.”

23 Kina Yësu kïdëkï bilaka naga nima ŋgï kako zi bo, bo koloma rɔ tiya mo zïnnï rɔ dɔŋgala. Bo iya te, “Ti Satani kebe koga Satani lëpï bo mɔtɔ tondo ga? 24 Ɔdɔ dɔliŋɔ kɔtɔ kebe koza mïnï ꞌdeni kebe toꞌdɔ ya rɔ gɔ rönnï dɔliŋɔ nima ëdï kitaꞌba ŋgï. 25 Ɔdɔ kpa gɔli kɔtɔ koza mïnï kebe toꞌdɔ ya rɔ gɔ rönnï, kpa gɔli nima ëdï kitaꞌba ŋgï. 26 Kina gbï tara ɔdɔ Satani koza mïnnï ꞌdeni kebe toꞌdɔ ya rɔ gɔ rönnï, gɔmo inza kɔwɔ kpe dɔliŋɔ ꞌbënnï nima ëdï kitaꞌba gïrï nime.

27 Bɔtɔ mɔtɔ ikali dë ma ꞌdɔ kari kɔdɔ mï rö ꞌba bɔ tigɔ mɔtɔ kolɔ amo ga. Tine ŋge ɔdɔ kudödu bɔ tigɔ nima ꞌdeni titi gba bërï tine na ꞌjaa ti kolɔ amo ga.

28 Kpe omerike lende nime laka. Dɔkomali lende kënyë ma laki naga nima pili ti kola bilaka ŋgï gɔmo kpaki ti kpa kënyë ma lïjë koꞌdɔ. 29 Ne bɔtɔ ame kirasi lende kiya kpënï rɔ ma kënyë gɔ Nyï Kɔtɔ Laka ne, inza kola ŋgï du lipo. Lende kënyë ma ŋburuŋburu na bo koꞌdɔ ꞌdeni.”

30 Yësu iya lende nime te römöyï lïjë iya te nökï na këdï koꞌdɔ bo.

Yë Na Rɔ Iya?

(MT 12:46-50; LK 8:19-21)

31 Kina ma ꞌba Yësu ni ti löndö bo ga kömö ŋgï. Lïjë ɔrɔ yaga koja laja kari gɔ bo. 32 Tïndï oloma ꞌdeni kuru bo bërï na kari kiya zi bo te, “Möyï ni ti löndö yï ga ëdï yaga ꞌdë yayi, lïjë oꞌdɔkɔ yi ꞌdɔ kari zïnnï.”

33 Yësu ileki dɔmo zïnnï iya te, “Yë ga na rɔ iya ni ma ti löndö ma mo ga?”

34 Bo uyï kɔmɔ bo koŋgɔ dɔ bilaka naga nima koloma yayi ne, na bo kileki kiya te, “Lïjë nime na rɔ iya ni ma ti löndö ma ga. 35 Bɔtɔ ame koꞌdɔ akoꞌdɔkɔ ꞌba Bɔkoꞌba ne na rɔ löndö ma ga, rɔ lëmï ma ga gbï rɔ iya ma.”

4

Dɔŋgala ꞌBa Bɔ Kulï Kupö

(MT 13:1-9; LK 8:4-8)

1 Yësu ako ꞌböwu gbï koloma rɔ tiyandi bilaka di kpa pöpö ꞌba Galilaya. Bilaka ako ŋgï zi bo rɔ tïndï ma kinza kiya, kina bo kari këkï koloma ŋgï mï sorope mbowa mï zana mini. Tïndï naga nima ɔrɔ ŋgï yaga kpa götö yayi, 2 kina bo koloma ŋgï rɔ tiyandi lïjë ti dɔŋgala ma konzi.

Mï akiyandi abo, bo iya te, 3 “Uwöke, bɔ kulï kupö mɔtɔ ɔdɔ ꞌdeni kari tulï kupö abo mï nyaka. 4 Di bi tulï mo mɔtɔ ga ilaꞌba ŋgï dɔ kpa kɔri, kina yali kako ŋgï kogɔ yaga. 5 Kupö mɔtɔ ga ilaꞌba ma ꞌbënnï dɔ kirigɔyɔ ame yayi mo kalo dë laka ne. Kina kötu ŋgï welo römöyï yayi mo alo dë. 6 Tine ɔdɔ kada keze yɔ na koŋma ŋgï kututu yaga römöyï ŋgiraꞌda mo alo dë. 7 Kupö mɔtɔ ga ilaꞌba ma ꞌbënnï ŋgï mï löŋgö kono. Tine ɔdɔ kono kebe kïyöbu yɔ na kuböwu ŋgï yaga köꞌbö rɔ azurupu. 8 Kina kupö mɔtɔ ga kilaꞌba ma ꞌbënnï ŋgï mï yayi ma laka. Na kötu ŋgï kïyöbu laka ŋbö kana. Mɔtɔ mo ga ana ŋge mbowa, mɔtɔ ga ana laka tine mɔtɔ ga ana ŋgï kulöwö.”

9 Kina Yësu kileki gɔmo kiya zïnnï te, “Bɔ ame ti mbili ne iꞌdike bo kuwö lende nime.”

ꞌJɔ ꞌBa Dɔŋgala ꞌBa Kupö

(MT 13:10-23; LK 8:9-15)

10 Di pötö mo koꞌja Yësu këdï ꞌdeni kutu bo tine, na ya mɔtɔ ga ame kuwö lende nima ne ti bɔ kösö gɔ bo ga kako ŋgï zi bo. Lïjë ako kititi bo ꞌdɔ bo kïyëtï mï ꞌjɔ ꞌba dɔŋgala naga nima zïnnï. 11 Yësu ileki dɔmo zïnnï iya te, “Kpe, akikali ꞌba a ma rɔ ma kusu mï ŋere löbu ꞌba Bɔkoꞌba nime iꞌdi ꞌdeni ziye. Tine ma ꞌbënnï ꞌba ya mɔtɔ ga naga nima ti milende zïnnï nduwë rɔ dɔŋgala. 12 Römöyï kɔzɔ ma tönë kugu ne, ‘Gɔ lïjë koŋgɔ pele, tine lïjë koꞌja dë. Lïjë kuwö pele, tine lïjë kikali dë. Römöyï kinza lïjë kebe kotɔ dönnï ra lïjë kileki kako zö ma ŋere Bɔkoꞌba, kinza mola lïjë ra gɔ lende kënyë ꞌbënnï ga.’ ”

13 Kina Yësu kititi lïjë kiya te, “Kpe gbï ikalike mï ꞌjɔ ꞌba dɔŋgala nime dë? Tine gɔ kikalike mï ꞌjɔ ꞌba dɔŋgala mɔtɔ mo ga ꞌjaa tondo mo ga? 14 Bɔ kulï kupö nima na rɔ bɔ kuwöwö lende ꞌba Bɔkoꞌba. 15 Kupö ma kilaꞌba dɔ kpa kɔri na rɔ ya ame ga kuwö ŋgï tine, Satani ako ŋgï welo kogba yaga di mï dökïꞌdï mo ne. 16 Kupö ma kilaꞌba dɔ kirigɔyɔ na rɔ ame ga kuwö yɔ kindaꞌba ŋgï ti mï këyï ne. 17 Tine ŋgiraꞌda mo na kalo dë mïnnï kina ŋgï gɔmo igabi dë. Ɔdɔ gomɔ ni ti közï kasi ꞌba gɔmo kömö yɔ na lïjë koga kpënnï ŋgï gɔmo. 18 Kupö ma kilaꞌba mï löŋgö kono na rɔ ame ga kuwö ŋgï kindaꞌba laka, 19 tine kɔmɔ kïlëꞌdï ꞌba gɔ wa ꞌba dɔliŋɔ, mɔri ni ti mï löbu gɔ ama konzi mɔtɔ ga kuböwu ŋgï yaga kana ɔtɔ dë. 20 Tine kupö ma kilaꞌba mï yayi ma laka na rɔ ame ga kuwö kutï ŋgï kindaꞌba laka ne. Kina lïjë na ma kana ŋgï, mɔtɔ ga mbowa, mɔtɔ ga laka, tine mɔtɔ mo ga kulöwö.”

Lamba Bïcï Sora

(LK 8:16-18)

21 Kina Yësu koloma ŋgï nduwë rɔ tiya mo zïnnï te, “Me bɔtɔ mɔtɔ ebe kogba lamba ra kutuꞌbö dɔmo yaga teyi ti löꞌdï ala kusu bïcï sora? Rɔ ma laka lamba ëdï kutë dɔ a ꞌba tïdëyï mo. 22 Kina me ꞌdeni ɔtɔ ame yaga rɔ ma kusu ne ti koja ŋgï yaga bi kɔpɔ. Ɔtɔ ame kutuꞌbö dɔmo teyi ne ti kombi dɔmo ꞌdeni ŋgï yaga. 23 Kina ti, bɔ ame ti mbili ne, iꞌdike bo kuwö lende nime.”

24 Bo ileki gbï kiya zïnnï te, “Wa ame këdï kiya ziye ne ojeke mbili ye laka gɔmo tuwö mo. Wa ma këddï kiyarike timo na ti Bɔkoꞌba kiyari gbï timo ziye. Kina ti bo kiꞌdi dɔmo ꞌdeni ŋgï teyi ziye. 25 Römöyï bɔ ame këdï timo ne ti kiꞌdi gbï teyi. Kina bɔ ame kinza timo ne ma titi tɔ nima zi bo ne ti kopepe ꞌdeni ŋgï yaga.”

Dɔŋgala ꞌBa Tïyöbu ꞌBa Kupö

26 Bo ileki gbï ꞌböwu kiya zïnnï te, “Ŋere löbu ꞌba Bɔkoꞌba ëdï kɔzɔ lende ꞌba bɔ mɔtɔ ame kulï kupö mï nyaka bo kari koloma abo ŋgï köꞌdö nati ne. 27 Tine kupö naga nima ötu ëꞌbënnï ŋgï gɔ dönnï kïyöbu kinza ma bo kikali gɔmo. 28 Yayi na ŋgï koja ëꞌbënï. Dɔgba mo ötu rɔ dɔ biti kina kïyöbu ŋgï köyö kana dɔmo. 29 Tine ɔdɔ bo koŋgɔ kandi ꞌdeni yɔ na bo kiꞌdi kulu ŋgï mugu mo römöyï bo ikali kada ꞌba tumu mo na ꞌdeni.”

Dɔŋgala ꞌBa ꞌJɔ Titiyi

(MT 13:31-32; LK 13:18-19)

30 Kina bo kileki kiya gbï te, “Ŋere löbu ꞌba Bɔkoꞌba nime ti kiyari ŋgï ti waꞌdi ga? Dɔŋgala ma tondo mo ga na ŋgï gɔ kiyari timo? 31 Ti këdï ŋgï kɔzɔ ꞌjɔ ꞌba a mɔtɔ ame titiyi ꞌdeki ne. Tine ɔdɔ kogba kulï mï yayi, 32 na kebe kïyöbu ŋgï yaga rɔ ŋgërï ma löbu. Kina dɔŋgila mo ga konza ŋgï yali ni kako kubö rö ꞌbënnï ga dɔ mbëlï mo.”

33 Mï akiyandi ꞌba Yësu ga pili bo ilende zïnnï ti dɔŋgala. Bo oꞌde dɔŋgala ꞌba lende mo zïnnï ti wa ma lïjë kikali laka. 34 Zi ma laki naga nima bo iya wa pili zïnnï rɔ dɔŋgala. Tine ɔdɔ lïjë këdï ꞌdeni rɔ dönnï ti bɔ kösö gɔ bo ga tine na bo kebe ꞌjaa tïyëtï mï ꞌjɔ ꞌba lende mo ga pili zïnnï.

Yësu Oga Pïwu

(MT 8:23-27; LK 8:22-25)

35 Mï dɔkɔpiyari mo nima na Yësu kiya ŋgï te zi bɔ kösö gɔ bo ga, “Ënyïke, dumuke darike gönyï pöpö ma ꞌdë.”

36 Kina lïjë kënyï ŋgï kola tïndï naga nima yayi lïjë këkï gɔ bo mï sorope, tumu dɔ mini nima kari gönyï pöpö ma kapa mɔtɔ. Sorope mɔtɔ ga ari gbï tïnnï yayi. 37 Kina lili ma kembe rɔ pïwu kiꞌdi ŋgï tome, na mini kiꞌdi ŋgï rɔ tikagba ꞌdɔ koso gönnï mï sorope. 38 Yësu ëdï kebe kapa sorope ma yïꞌböwu yayi köꞌdö ꞌdeni kitaka dɔ bo ti bɔŋgɔ. Kina bɔ kösö gɔ bo ga kari kindiŋi bo ŋgï kiya zi bo te, “Bɔ kɔmɔ kiyandi, ma ꞌbëyï omeri lende ze dë kpe ɔdɔ dëdï pele dölëke nati?”

39 Kina bo kindiŋi ŋgï yaga, bo kamo dɔ lili nima, bo kilende zi mini kikagba nima kiya te, “Ɔrɔ yaga.” Kina lili ni ti mini kikagba nima kɔrɔ ŋgï bi koꞌdɔ liwo. 40 Bo ileki kiya zïnnï te, “Kpe, ëddï kereke gɔ waꞌdi? Kpe gba iꞌdike dɔye dë gɔ lende ma?”

41 Kina lïjë ŋgï rɔ ma kere bo. Lïjë ebe tititi rönnï kiya te, “Bɔ nime bo waꞌdi ga na? Lili ni ti mini ni ŋgï kpaki rɔ akuwö dɔ bo?”

5

Nökï Ni Ti Baꞌdo

(MT 8:28-34; LK 8:26-39)

1 Lïjë umu ŋgï kari kömö gönyï pöpö mï dɔyayi ꞌba Gerasa. 2 Kina koꞌja Yësu këdï këkï di mï sorope kako yaga yɔ na dɔ bo kondɔsɔ ŋgï ti bɔ nökï mɔtɔ këdï rɔ tako di mï löŋgö dögö yayi. 3 Bɔ nima nökï ilaꞌba ꞌdeni ŋgï mɔlo dɔmo kiꞌdi këdï koloma ꞌdeni ŋgï ŋburu köꞌbö mï löŋgö dögö. Bɔtɔ mɔtɔ inza kpe ame ꞌdɔ kɔꞌbɔ togbɔ bo bërï. Pele rɔ tudödu bo ti ziŋgiri onya dɔ ꞌdeni. 4 Römöyï pa oloma rɔ tudödu közï bo ga komba ziŋgiri ndï bo. Tine bo öꞌbö ŋgï tïyëyï wa naga nima di rɔ bo, bo kodowe ziŋgiri ni yaga di ndï bo. Kina ŋgï bɔtɔ mɔtɔ inza kpe ame ꞌdɔ kɔꞌbɔ togbɔ bo bërï. 5 Kote kada löbu nime kpaki ti korɔndɔ mo ga bo öꞌbö ŋgï mï löŋgö dögö dɔ döku tulörï, bo kore rɔ bo ga ti döku.

6 Tine ɔdɔ bo koꞌja Yësu ŋgï ŋbö di bi kɔwɔ yɔ na bo kiriŋa ŋgï kurë dɔmo bo kari kolɔdɔ bërï kɔmɔ Yësu. 7 Kina bo kulörï ŋgï rɔ ma kembe kiya te, “Waꞌdi ꞌbï na tö, nï Yësu kole ꞌba Bɔkoꞌba tigɔ dɔ kiteli? Momaꞌjo rɔma zïyï ti möyï Bɔkoꞌba, kinza kodɔ gomɔ dë dɔma.” 8 Bo iya tara römöyï Yësu ilende zi nökï nima iya te, “Nï nökï nime ɔdɔ yaga di mï bɔ nime.”

9 Yësu ititi bo iya te, “Nï, möyï yï rɔ yë?” Bo iya te, “Möyï ma rɔ Tïndï. Ze rɔ ma konzi.” 10 Kina nökï naga nima kebe ŋgï tomaꞌjo rönnï zi Yësu kinza bo koga lïjë dë yaga di mï dɔliŋɔ nima.

11 Tine tïndï ꞌba baꞌdo ꞌba liŋɔ ëdï rɔ tonyo kpënnï ndï döku yayi. 12 Kina nökï naga nima komaꞌjo rönnï ŋgï zi Yësu, iya te, “Oja ze dari dilaꞌba dɔ baꞌdo naga nime ꞌdë.”

13 Yësu utï dɔmo zïnnï, iya te, “Ɔdɔke karike.” Kina nökï naga nima kɔdɔ ŋgï lïjë kari kilaꞌba dɔ baꞌdo tönë ga. Tumu ꞌba baꞌdo nima tïtëtë mo ëdï pili kɔzɔ kuluku ꞌbutë sowɔ tara (2000). Kina kënyï kiriŋa ŋgï di dɔ kulöŋgö kɔꞌdɔ nima kari kilaꞌba mï pöpö kote dönnï ŋgï pili yaga.

14 Kina bɔ koda baꞌdo mo naga nima kiriŋa ŋgï kari kiya lende mo mï gawo pili zi ya ma kebe gɔ nyaka naga. Kina bilaka kɔlɔ ŋgï kako toŋgɔ wa ma koꞌdɔ rönï nima. 15 Lïjë ako ŋgï koꞌja Yësu ni ti bɔ tönë pa ti tïndï ꞌba nökï dɔmo ne koloma ꞌdeni yayi ti bɔŋgɔ rönï dɔmo kele ꞌdeni. Kina lende mo koꞌde tikere ŋgï za zïnnï. 16 Tine ya ame ga koꞌja ti kömönnï ne na kebe ꞌjaa rɔ tïyëtï wa ma koꞌdɔ rönï zi bɔ nökï nima gbï ti tïndï ꞌba baꞌdo naga nima zïnnï. 17 Kina lïjë koloma ŋgï rɔ tomaꞌjo rönnï zi Yësu ꞌdɔ bo kënyï kari yaga di mï dɔyayi ꞌbënnï.

18 Kina ɔdɔ bo këdï koꞌdɔ ꞌdeni tari tëkï mï sorope tine na bɔ nökï tönë kako ŋgï komaꞌjo rönï zi bo ꞌdɔ tari kɔtɔ tïnnï. 19 Tine bo ileki kiya zi bɔ nima te, “Ari liŋɔ zi bilaka ꞌbe ga, kina ꞌdɔ kïyëtï gɔ wa ame ga ŋere Bɔkoꞌba koꞌdɔ zïyï ne zïnnï, gbï ti mï këyï ame bo koꞌdɔ ꞌdeni zïyï ne.”

20 Kina bɔ tönë pa rɔ bɔ nökï ne kari ŋgï koloma rɔ tïyëtï wa ame Yësu koꞌdɔ zi bo ne pili kote mï dɔyayi nima kïdëkï möyï mo rɔ Gawo ꞌButë ne. Kina bilaka mo ga kotɔ ŋgï rɔ gönnï.

Nyiti Titi Ti ꞌJa Kosa Rɔ Bɔŋgɔ ꞌBa Yësu

(MT 9:18-26; LK 8:40-56)

21 Kina ɔdɔ Yësu kumu ꞌdeni kileki kako gönyï pöpö ama tine na tïndï kotɔtɔ rönnï ŋgï zi bo kpa götö yayi. 22 Kina ɔdɔ bɔ mɔtɔ möyï mo rɔ Yayiro rɔ bɔ dɔ rö ꞌba mötu kako koꞌja Yësu tine na bo kilaꞌba ŋgï bërï bi ndï Yësu, 23 komaꞌjo rönï zi bo, kiya te, “Nyiti titi ma ꞌdeni ŋgï ŋgɔsi tölë, ako tɔ kpe kiꞌdi közïyï rɔmo ꞌdɔ kileŋo nï, lɔko kɔmɔ yaga di dɔ rɔkɔꞌɔ nime.”

24 Kina Yësu kënyï ŋgï tari kɔtɔ ti bɔ nima. Tine tïndï ma kinza kiya ari ŋgï kɔtɔ tïnnï këdï komoti bo. 25 ꞌJa mɔtɔ ëdï yayi roma köꞌbö tolɔdɔ ŋgï di rɔmo kɔmɔ kɔɔ mo ꞌdeni ŋbö ꞌbutë dɔmorïyö. 26 Lɔko ilisa ꞌdeni timo kulöwö kebe zi bɔ wɔwɔ ma konzi kote gïrïsï ꞌdeni ŋgï di közïnï. Tine ma kɔtɔ mɔtɔ mo okɔnyi nï dë du te, kina koꞌdɔ ŋgï konye. 27 Lɔko uwö lëbï ꞌba Yësu ꞌdeni na lɔko kako ŋgï kebe gɔ bo rɔ mï löŋgö bilaka konzi nima, na lɔko kosa kpa bɔŋgɔ ꞌba rɔ bo ŋgï. 28 Römöyï lɔko omeri ꞌdeni kiya te, “Ɔdɔ kiya te mosa pele ŋge rɔ kpa bɔŋgɔ ꞌba rɔ bo ti kileŋo ma ŋgï.”

29 Mï tosa nima lɔko kosa kpa bɔŋgɔ nima yɔ na roma ꞌbënï tönë koke kpënï ŋgï, lɔko kikali gɔmo di mï yida rönï, ileŋo nï ꞌdeni. 30 Tine Yësu ikali gɔmo ŋgï ma tigɔ kɔdɔ di mï yida rɔ bo, kina bo kuyï kɔmɔ bo ŋgï kititi bilaka konzi naga nima, kiya te, “Yë na kosa rɔ bɔŋgɔ ma?”

31 Bɔ kösö gɔ bo ileki dɔmo zi bo iya te, “Tïndï nime kuru yi ne oŋgɔ te, ne rɔ ma tondo mo ga na këddï kititi ma ꞌbëyï ꞌböwu kiya te, ‘Yë na kosa rɔ bɔŋgɔ ma?’ ”

32 Tine Yësu ëdï nduwë gba rɔ toŋgɔ bɔtɔ nima kosa rɔ bo ne. 33 ꞌJa tönë ikali gɔ wa ma koꞌdɔ rönï nime ꞌdeni na lɔko kako ŋgï ti tikere ti rɔ kïlëꞌdï kilaꞌba bërï bi ndï Yësu, lɔko kïyëtï gɔ wa ma koꞌdɔ rönï zïnï. 34 Yësu ileki zïnï iya te, “Nyiti ma, tiꞌdi döyï gɔ tigɔ ma na kileŋo yi ꞌdeni. Ari ti, ti mï këyï rɔkɔꞌɔ nima kola yi yaga.”

35 Kota Yësu këdï gba rɔ tilende zi ꞌja nima na bɔ laja kömö ŋgï di liŋɔ ꞌba bɔ tönë rɔ Yayiro ne. Lïjë iya zi bo te, “A ꞌba nyiti ꞌbï tönë, bilaka ënyë ꞌdeni kinza komaꞌjo bɔ kɔmɔ kiyandi dë ka kpe ndeŋi.”

36 Yësu uyï mbili bo le mökö di zi lende ꞌbënnï nime. Bo ileki kiya zi Yayiro te, “Kinza kere dë, tigɔ ma na kiꞌdi döyï gɔmo.”

37 Yësu ola bilaka ma konzi naga nima dë kpe kari tïnnï, bo ogba ŋge rɔ Pïtörö ni ti Yakoba ni ti bɔ löndö bo Yowani. 38 Lïjë ari ŋgï kömö liŋɔ ꞌba Yayiro bɔ dɔ rö ꞌba mötu nima yayi kari koꞌja bilaka ŋgï këdï bi monɔ, lende konya ŋgï ŋbaŋi, këdï kome kuwu ni konyo kökö. 39 Kina ɔdɔ Yësu kɔdɔ ŋgï ꞌdeni mï liŋɔ yayi tine, bo iya zïnnï te, “Waꞌdi ga na lende konya ŋgï ŋbaŋi te gɔmo? Ëddï kuduke gɔ waꞌdi? Nyiti titi nime ölë dë rɔ tölë tine lɔko ëdï ŋge köꞌdö.”

40 Kina lïjë kögö bo ŋgï rɔ laŋa. Bo oga lïjë ŋgï pili kɔdɔ yaga. Kina bo kogba ꞌbu mo ni ti ma mo ti bɔ kösö gɔ bo ga ma mota mo tönë ga ŋgï lïjë kɔdɔ rö gɔ töku nima yayi. 41 Bo indaꞌba közïmo kilende teyi te, “Talita kumï.” Ame ꞌjɔ ꞌba lende mo tëgë, “Nyiti titi, milende zïyï, ënyï tɔrɔ.”

42 Kina töku tönë kindiŋi ŋgï kënyï tɔrɔ kebe tiliŋgere. Kɔmɔ kɔɔ ꞌbënï ꞌdeni ꞌbutë dɔmorïyö. Kina lende mo kigayi bilaka ŋgï. 43 Tine Yësu ose gɔmo kitigɔ zïnnï kinza lïjë kiya lende mo dë zi bɔtɔ mɔtɔ. Kina bo kiya zi ma mo ni te, “Iꞌdike akonyo zïnï lɔko konyo.”

6

Bilaka ꞌBa Nazareta Ilagi Lende ꞌBa Yësu

(MT 13:53-58; LK 4:16-30)

1 Yësu ënyï di yayi kileki kari mï dɔyayi ꞌbënnï. Tine bɔ kösö gɔ bo ga ozi ŋgï kɔtɔ kari ti bo. 2 Mï kada ꞌba rɔ kindawo na bo koloma ŋgï rɔ tiyandi wa mï rö ꞌba mötu yayi. Kina ma konzi ame ga pili kuwö ne kotɔ ŋgï rɔ gönnï. Lïjë ebe rɔ tititi mo kiya te, “Bɔ nime bo oꞌja a naga nime kulöwö te di yala? Bo oꞌja akikali naga nime te di yala ga? Gɔ kotɔ löbu naga nime bo ëdï koꞌdɔ ŋgï te totondo ga? 3 Tara ne bo na dë rɔ bɔ kose ŋgërï tönë kole ꞌba Mariya? Löndö bo mɔtɔ mo ga na dë me rɔ Yakoba ni ti Yose ti Yuda ti Simona ne? Lëmï bo ga na dë me gbï tize bine ne?” Kina lïjë kilagi lende abo ŋgï.

4 Yësu ënyï kileki kiya zïnnï te, “Rɔ ma laka, bilaka ꞌba mï gɔ bi ma laki pili rɔ ma koro bɔ kumë lende. Tine bilaka ꞌba dɔyayi abo ga, ti ma wado abo ga oro bo dë.”

5 Kina ŋgï bo oꞌdɔ gɔ kotɔ ma löbu dë kpe kulöwö yayi, tine bɔ rɔkɔꞌɔ ma ndö te na ŋge bo kiꞌdi közï bo rɔmo kileŋo. 6 Lende ꞌbënnï lïjë ame ga rɔ ꞌba bo ne kiꞌdi dönnï dë gɔ lende abo ne ebe kigayi bo ŋgï yaga.

Laja ꞌBa Ya ma ꞌButë Dɔmorïyö

(MT 10:5-15; LK 9:1-6)

Bo ënyï ŋgï kari mï tïrï mɔtɔ ga yayi koloma rɔ tiyandi kɔmɔ bilaka. 7 Kina bo kïdëkï lïjë ma ꞌbutë dɔmorïyö mo tönë ga ŋgï bi kɔtɔ koja lïjë kari rɔ rïyörïyö tuwöwö lende ꞌba Bɔkoꞌba. Bo iꞌdi tigɔ ŋgï zïnnï taꞌda nökï ni timo. 8 Tine bo ose zïnnï kinza lïjë kogba a mɔtɔ dë kari timo mï liŋgere ꞌbënnï nima. Tine lïjë kogba ŋge rɔ përï. Kinza lïjë kogba maŋgolɔꞌbɔ dë tïnnï ala mboꞌda ꞌba kpasi ala yamo kiŋgali dɔmo kpa bɔŋgɔ. 9 Lïjë kusu wari ŋge ndïnnï, kogba mɔtɔ dë rɔ tötï teyi.

10 Bo ose zïnnï te, “Liŋɔ ame kolomake ꞌdeni teyi, olomake yïmo ŋbö kënyïke di mï gawo nima. 11 Tine gɔ bi ame ga koꞌdɔkɔ dë tuwö lende ꞌbe kilagi ye koga ye ne, ënyïke ombake lupu mo yaga di ndïye rɔ lömu rönnï.”

12 Kina lïjë kari ŋgï koloma rɔ tuwöwö mo zi bilaka ꞌdɔ kotɔ dönnï di mï lende kënyë. 13 Lïjë iꞌdi nökï ŋgï kitaꞌba yaga di dɔ ma konzi. Kina lïjë kondi ꞌbu ŋgï kileŋo bɔ rɔkɔꞌɔ ma konzi timo.

Tupö Yowani Bɔ Bapatisi

(MT 14:1-12; LK 9:7-9)

14 Kina bɔ dɔliŋɔ Erode kuwö lende mo ŋgï gbï römöyï lëbï ꞌba Yësu ogba mï dɔyayi nima ꞌdeni. Ya mɔtɔ ga iya te, “Yowani bɔ bapatisi na kɔdɔ ꞌdeni yaga di mï tölë, kina ma kiꞌdi bo ŋgï këdï ti tigɔ kulöwö tara ne.”

15 Tine ya mɔtɔ ga iya ma ꞌbënnï te, “Eliya na.” Kina ya mɔtɔ ga iya ma ꞌbënnï te, “Bɔ kumë lende ꞌba Bɔkoꞌba ma kɔzɔ ma dɔgba tönë ga mɔlo bine ne na.”

16 Kina ɔdɔ Erode kuwö lende mo ꞌdeni tara tine, bo iya te, “Yowani ma tönë miꞌdi koke dɔmo yaga ne bo na me kɔdɔ ꞌdeni gbï.”

17 Erode bo na tönë kiꞌdi kindaꞌba Yowani kudödu kuꞌdu mï maboso ne. Erode bo oꞌdɔ lende nima tara gɔ köꞌdu ꞌba Erodiya ꞌja ꞌba bɔ löndö bo Pïlïpö ame bo Erode kebe kuyï kɔmɔ mo ꞌdeni yaga ne. 18 Römöyï Yowani oloma rɔ tiya mo nduwë zi bo te, “Tuyï kɔmɔ ꞌja ꞌba löndö ele dë. Tïyëyï mï köꞌdu kiꞌdi ꞌba Bɔkoꞌba na.”

19 Kina Erodiya mo tönë kindaꞌba tiyeli ŋgï rɔ Yowani kiteri tupö mo yaga. Tine kɔri ꞌba tupö bo lɔko oꞌja dë, 20 römöyï Erode gbï rɔ ma kere Yowani. Bo ikali ŋgï Yowani bɔ lende laka ꞌba Bɔkoꞌba na. Kina bo kogba Yowani ŋgï ŋge kuꞌdu tara mï maboso. Tine lende kiya ꞌba Yowani ga këdï kiꞌdi bo pele ŋgï rɔ meri, bo oꞌdɔkɔ tuwö mo nduwë.

21 Tine kina kari koꞌdɔ rönï ŋgï yaga rɔ gɔ kele zi Erodiya. Mï kada mo nima Erode oja karama ꞌba kada ꞌba töyö bo ŋgï kose bilaka ma rɔ löbu mï turu abo nima ŋgï pili ti bɔ dɔ bɔ kanya ni ti bɔ mɔri ma mï Galilaya. 22 Kina nyiti ꞌba Erodiya kako kusï ŋgala ŋgï kɔmɔ ŋba naga nima. Kina lende mo koŋmi ŋgï sowa dökïꞌdï Erode ni pili ti ŋba abo naga nima. Kina bɔ dɔliŋɔ Erode kënyï ŋgï kiya zi nyiti nima te, “Ɔtɔ ame koꞌdɔkɔ ne, ïdëkï di zö, kina ti miꞌdi ŋgï zïyï.” 23 Bo oꞌdɔ lömu ŋgï yïmo zïnï kiya te, “Ɔtɔ ame kïdëkï di zö ti miꞌdi ŋgï zïyï. Ala ëdï pele rɔ kapa ꞌba dɔliŋɔ ma nime na kïdëkï, ti miꞌdi ŋgï zïyï.”

24 Kina lɔko kari ŋgï kititi mönï kiya te, “ꞌDɔ waꞌdi na mïdëkï?”

Mönï iya te, “Dɔ Yowani bɔ bapatisi na kari kïdëkï.”

25 Kina lɔko kiriŋa ŋgï welo kari kiya zi bɔ dɔliŋɔ Erode te, “Dɔ Yowani bɔ bapatisi na kiꞌdi zö gïrï nime bine mï kitaꞌba.”

26 Erode ŋgï rɔ meri gɔ lende mo, tine gɔ lömu ame bo koꞌdɔ ꞌdeni kɔmɔ ŋba abo ga ne bo ɔꞌbɔ dë kpe tuyï yïmo. 27 Kina bo koja bɔ kanya ŋgï kari koꞌde dɔ Yowani. Bɔ kanya nima ari ŋgï mï maboso yayi koke dɔ Yowani 28 koꞌde mï kitaꞌba kiꞌdi zi nyiti nima. Kina lɔko koto ŋgï kari zi mönï.

29 Tine ɔdɔ bɔ kösö gɔ Yowani ga kuwö lende mo ꞌdeni tara yɔ na lïjë kako ŋgï gɔ töku bo kombi kari kusu.

Yësu Iꞌdi Akonyo Kɔꞌbɔ Bilaka Kuluku ꞌButë Bi ꞌButë

(MT 14:13-21; LK 9:10-17; YN 6:1-14)

30 Bɔ laja tönë ga ileki ŋgï kako kïyëtï gɔ wa ame ga pili lïjë koꞌdɔ kiyandi gbï ne ŋgï zi Yësu. 31 Tine tïndï öꞌbö ŋgï ŋburu ŋbaŋi tïnnï këdï kari mɔtɔ ga këdï kako nduwë yïmo, kola bi ꞌba tonyo ɔtɔ ga dë kpe zi Yësu ni ti bɔ kösö gɔ bo ga. Kina bo kiya ŋgï zi bɔ kösö gɔ bo ga te, “Ënyïke, darike titi mbowa yaga bi mɔtɔ rɔ dɔze gɔ kindawoke rɔye.”

32 Kina lïjë kënyï ŋgï këkï mï sorope tari titi mbowa yaga rɔ dönnï. 33 Tine ma konzi oꞌja lïjë ŋgï këdï rɔ tari na kikali lïjë ŋgï. Kina bilaka kënyï ŋgï pili di mï gawo ma yayi naga nima kiriŋa kurë dönnï kömö ŋgï gba gɔ bi ma lïjë këdï kari teyi mo tönë. 34 Kina ɔdɔ Yësu këkï di mï sorope tine bo oꞌja bilaka ꞌdeni ŋgï yayi rɔ tïndï ma kinza kiya. Lende ꞌbënnï oꞌde lisa ŋgï kɔmɔ bo römöyï lïjë ŋgï kɔzɔ kamölö ame ga bɔ koda mo kinza ne tara. Na bo koloma ŋgï rɔ tiyandi lïjë ti lende ma konzi.

35 Kina ɔdɔ kada këdï koꞌdɔ ꞌdeni tösö tine na bɔ kösö gɔ bo ga kako ŋgï zi bo kiya te, “Oŋgɔ te, gɔ bi nime bine rɔ yï mökö, kada inza kpe. 36 Oja bilaka naga nima lïjë kari mï liŋɔ ti mï tïrï ma ŋgɔsi bine gɔ lïjë kari kugö ɔtɔ ga zïnnï tonyo mo.”

37 Bo ënyï kileki dɔmo zïnnï te, “Kpe na kiꞌdike zïnnï lïjë konyo.”

Lïjë ititi bo iya te, “Oꞌdɔkɔ gɔ dari dugö akonyo ti kïsï rïyö tiꞌdi mo zïnnï?”

38 Bo ititi lïjë iya te, “Ëddïke ti maŋgolɔꞌbɔ ndö bina? Ari koŋgɔke te.”

Kina ɔdɔ lïjë kari koŋgɔ ꞌdeni tine lïjë ako kiya te, “Dëdï timo muyï, ti kenze mo ga rïyö teyi.”

39 Bo iya zïnnï lïjë kiyija bilaka naga nima koloma bërï rɔ dɔtumu dɔ mɔli ma kunzï. 40 Bilaka naga nima oloma ŋgï rɔ dɔtumu, mɔtɔ ga kuluku rïyö mɔtɔ ga kuluku kɔtɔ. 41 Kina bo kogba maŋgolɔꞌbɔ muyï tönë ga ŋgï ti kenze rïyö mo tönë ga, bo koŋgɔ bi mïtɔrɔ kileki yëëꞌdï zi Bɔkoꞌba. Kina bo konye yïmo ŋgï bo kiꞌdi zi bɔ kösö gɔ bo ga lïjë kari koza zi bilaka naga nima. Kina bo koza kenze rïyö mo tönë ga ŋgï gbï pili gɔmo. 42 Kina bilaka naga nima pili rɔ gɔmo konyo ŋgï kïtëkpë lïjë. 43 Bɔ kösö gɔ bo ga ari kutöꞌdu kɔsɔ ma kileke bërï mo ga ŋgï koso mï kee ꞌbutë dɔmorïyö. 44 Bilaka naga nima konyo a nima ne tïtëtë mo bɔtɔni mo ga ŋbö kuluku ꞌbutë bi ꞌbutë (5000).

Yësu Iliŋgere Kebe Dɔ Mini

(MT 14:22-33; YN 6:15-21)

45 Kina bo kiꞌdi bɔ kösö gɔ bo ga ŋgï këkï mï sorope ꞌdɔ lïjë kari tötï dɔgba gönyï pöpö mï Betesayida. Bo ileke ma ꞌba bo ŋgï titi tiꞌdi bilaka naga nima gɔ kɔri. 46 Di pötö lïjë kari ꞌdeni na bo kari ŋgï dɔ döku tumötu.

47 Mï dɔkɔpiyari mo tine sorope ꞌdeni ŋgï ŋbö mï zana mini, bo këdï ma ꞌba bo gba kutu bo yï mökö. 48 Bo oŋgɔ lïjë ëdï ŋgï rɔ tilisa ti tugë sorope, römöyï lili ëdï kome za kako di kömönnï. Mï kano bi ꞌdeni tine na bo kiꞌdi tako ŋgï zïnnï bo këdï kiliŋgere kebe dɔ mini. Bo iteri ꞌdɔ bo kiteli kebe ŋgila lïjë. 49 Tine lïjë oꞌja bo ŋgï na lïjë kembe ŋgï rɔ tulörï, kiya te, “Sëgë na.” 50 Römöyï lïjë nima pili oꞌja bo na koꞌde tikere ŋgï sowa zïnnï. Tine bo ënyï kileki zïnnï te, “Ogbɔke dökïꞌdï ye. Ma na. Kinza kereke dë.”

51 Bo ëkï ŋgï mï sorope gönnï yayi na lili tönë kɔrɔ ŋgï. Kina lende mo kebe kigayi lïjë ŋgï, 52 römöyï minyi ꞌbënnï lende ꞌba maŋgolɔꞌbɔ nima pele ɔdɔ dë dönnï.

Yësu Ileŋo Bɔ Rɔkɔꞌɔ Di Genesareta

(MT 14:34-36)

53 Di yayi na lïjë kako kömö ŋgï kpa götö mï dɔyayi ꞌba Genesareta kudödu sorope yayi. 54 Koꞌja lïjë këdï këkï gba rɔ tëkï yaga di mï sorope te, na bilaka kikali Yësu ŋgï. 55 Kina lëbï abo kitaꞌba ŋgï kote mï gɔ bi nima, na koloma ŋgï rɔ tombi bɔ rɔkɔꞌɔ ni ti laŋba kɔlɔ kari timo bi ame kuwö ꞌdeni bo këdï teyi ne. 56 Mï liŋɔ ti gawo ame ga pili bo kudö kebe teyi ne, oꞌde bɔ rɔkɔꞌɔ ŋgï koꞌba nduwë rɔ kpa kɔri. Lïjë omaꞌjo rönnï ŋgï zi bo ꞌdɔ bo kiꞌdi lïjë tɔ kpe kosa kpa bɔŋgɔ ꞌba rɔ bo. Kina ame ga pili kosa kpa bɔŋgɔ ꞌba rɔ bo ne, ileŋo ŋgï di dɔ rɔkɔꞌɔ mo ga.

7

Dölëtï ꞌBa Yudayi

(MT 15:1-9)

1 Kina Parosi ni ti bɔ kɔmɔ kiyandi mɔtɔ ga ame kako di Yerosalema ne kotɔtɔ ga rönnï ŋgï ŋgila Yësu. 2 Lïjë oꞌja ꞌdeni bɔ kösö gɔ bo mɔtɔ ga këdï konyo wa ŋgï tara kinza ma lïjë koꞌdɔ dölëtï ꞌba közï kurögö dë. 3 Römöyï Parosi ni ti Yudayi pili onyo wa dë tara kinza ma kurögö közï titi dɔgba gɔ dölëtï mo ma mɔlo tönë. 4 Wa ame ga pele kugö di mï bi ꞌba ndögö ne, urögö titi dɔgba na ꞌjaa konyo. Dölëtï ma konzi mɔtɔ ga ëdï gbï zïnnï ŋbaŋi toro mo, kɔzɔ ꞌba turögö rɔ kösu ni ti kete ni ti gata.

5 Kina Parosi ni ti bɔ kɔmɔ kiyandi naga nima kënyï kititi Yësu, kiya te, “Gɔ waꞌdi na bɔ kösö göyï ga koro dölëtï ma mɔlo ꞌba ꞌbu ze löbu ga dë, lïjë këdï konyo wa ŋgï tara kinza ma lïjë kurögö közïnnï dë?”

6 Yësu ileki dɔmo zïnnï, iya te, “Kpe bilaka bɔ kɔmɔ kandi naga nime, Yesaya na ŋgï kikali tumë lende gɔ köꞌdu ꞌbe. Ame tönë bo kugu kiya te, ‘Bilaka naga nime lïjë oro ma ŋere Bɔkoꞌba ŋge ti kpënnï, tine mïnnï ŋbö rɔ ma kɔwɔ di zö. 7 Mötu ꞌbënnï ka rɔ a yawa, römöyï köꞌdu kiꞌdi ꞌbënnï ꞌba bilaka lesi na za lïjë kebe tiyandi mo kiya rɔ lende ma ꞌba Bɔkoꞌba na.’ 8 Kpe ebe kolake köꞌdu kiꞌdi ꞌba Bɔkoꞌba za yaga kösöke gɔ dölëtï ꞌba bilaka lesi.

9 Kɔmɔ kandi nima ziye ne, ebeke tilagi lende ꞌba Bɔkoꞌba le yaga rɔ ma këyï, tine dölëtï ꞌbe ga na kubïke gɔmo liki. 10 Römöyï Musa ugu ꞌdeni mï köꞌdu kiꞌdi iya te, ‘Oro ꞌbu yï ni ti möyï. Bɔtɔ ame kumu kpa bo gɔ ꞌbu bo ni ti ma bo ne kölë yaga.’ 11 Ne ma ꞌbeye ebe kiyake te, ɔdɔ nï mɔtɔ këddï pele ti wa ꞌdɔ kokɔnyi ꞌbu yï ni ti möyï timo, ɔdɔ kiya ꞌdeni te ëdï rɔ Korobano, ame ꞌjɔ ꞌba lende mo tëgë ꞌdeni rɔ ꞌba Bɔkoꞌba ne, 12 iꞌdi bo ŋgï dë kpe tokɔnyi lïjë. 13 Kina kiꞌdi ye ŋgï kirasike mï lende ꞌba Bɔkoꞌba gɔ köꞌdu ꞌba dölëtï ꞌbe ga ti wa ma konya mɔtɔ ga ame këddï koꞌdɔke ne.”

A Ma Rɔ Tiꞌda

(MT 15:10-20)

14 Kina Yësu kïdëkï bilaka ma konzi ŋgï kako zi bo, bo kiya zïnnï te, “Kpe pili ojeke mbili ye kuwöke dɔma laka. 15-16 Wa ame ga pili këdï kari di yaga mï bilaka ne iꞌdi bɔtɔ dë këdï rɔ tiꞌda di kɔmɔ Bɔkoꞌba. Tine wa ame ga këdï kɔdɔ kako yaga di mï bilaka ne na këdï kiꞌdi bilaka rɔ tiꞌda.”

17 Kina ɔdɔ bo kënyï ꞌdeni di mï löŋgö tïndï naga nima bo kari kɔdɔ ꞌdeni rö tine, na bɔ kösö gɔ bo ga kako ŋgï zi bo tititi bo gɔ ꞌjɔ ꞌba dɔŋgala nima. 18 Bo ileki zïnnï iya te, “Kpe gbï gba tara ikalike lende dë kebe lïjë ma laki mo naga nima? Ikalike dë su, wa ame këdï kɔdɔ di yaga kari mï bilaka ne iꞌdi bɔtɔ dë rɔ tiꞌda di kɔmɔ Bɔkoꞌba. 19 Römöyï ari dë mï dökïꞌdï, tine ari ŋge mï tokpe na koja ŋgï kɔdɔ yaga di mï yida rɔ.”

Mï lende kiya nime bine, Yësu odɔrɔ gɔmo ꞌdeni akonyo pili rɔ gɔmo rɔ ma kele zi bilaka tonyo mo.

20 Kina bo koto nati ŋgï nduwë tiya mo zïnnï te, “Wa ame ga këdï kɔdɔ kako yaga di mï bilaka ne na këdï kiꞌdi bilaka rɔ tiꞌda di kɔmɔ Bɔkoꞌba. 21 Römöyï di mï dökïꞌdï bilaka na meri kënyë ꞌba toꞌdɔ ꞌbögö ni ti löpö 22 ti yërï ti mï kombi ti dɔkomali wa ma rɔ tiꞌda naga pili këdï kɔdɔ ti ꞌbölu ni ti lende kinza rɔ kaya ti mï kututu ti kore ti dɔ kombi ni ti lende koꞌdɔ dɔ rumö. 23 Wa kënyë naga nime pili ëdï kɔdɔ di mï bilaka lesi, kina lïjë na këdï kiꞌdi bilaka rɔ tiꞌda di kɔmɔ Bɔkoꞌba.”

Nyiti ꞌBa ꞌJa Kanana Mɔtɔ

(MT 15:21-28)

24 Kina Yësu kënyï ŋgï di yayi kari mï dɔyayi ꞌba Tura. Bo ari koloma liŋɔ mɔtɔ, tine bo oꞌdɔkɔ dë gɔ bilaka ma konzi kikali ma bo këdï yayi. Pele na lëbï abo kitaꞌba ŋgï welo.

25 ꞌJa mɔtɔ yayi nyiti mo rɔ nökï uwö lende ꞌba Yësu na lɔko kako ŋgï kilaꞌba bërï bi ndï Yësu. 26 Lɔko inza rɔ Yudayi, öyö nï mï Pönïkë mï dɔyayi ꞌba Surïya. Lɔko ako komaꞌjo rönï zi Yësu ꞌdɔ koga nökï yaga di dɔ nyiti ꞌbënï. 27 Tine Yësu ileki dɔmo zïnï iya te, “Ma laka mo zize tiꞌdi akonyo gba zi kole titi. Inza rɔ ma laka togba akonyo ꞌba kole titi tuꞌdu mo zi bï.”

28 Lɔko ileki dɔmo te, “Ŋere, pele rɔ ruruzu ame ga këdï kilayi bërï di kpa kole titi ne ola ŋgï zi bï.”

29 Kina Yësu kileki dɔmo ŋgï zïnï iya te, “Rɔ ma laka gɔ dɔ lende kileki ꞌbï nima, ari ti liŋɔ, nökï itaꞌba ꞌdeni di dɔ nyiti ꞌbï.”

30 Lɔko ari koꞌja nyiti ꞌbënï tönë köꞌdö ꞌdeni dɔ bi ꞌba töꞌdö. Rɔ ma laka nökï mo tönë ola ꞌdeni.

Yësu Ileŋo Bɔ Mbili Kuꞌbë

31 Yësu ënyï ŋgï di mï dɔyayi ꞌba Tura yayi kumu kebe mï Sidona kari nduwë kpa pöpö ꞌba Galilaya. Bo ari ti kɔri ame kudö te kebe mï dɔyayi ma kïdëkï rɔ Gawo ꞌButë ne. 32 Ya mɔtɔ ga oꞌde bɔ mɔtɔ mbili mo kuꞌbë ëꞌbënï ꞌdeni mɔlo teyi kpamo kudödu ŋgï kako zi Yësu. Lïjë omaꞌjo rönnï zi bo ꞌdɔ bo kiꞌdi közï bo rɔmo bo kileŋo. 33 Kina Yësu kogba bɔ nima ŋgï kari timo mbowa yaga di mï löŋgö tïndï, bo kiꞌdi dɔkole közï bo mbili mo. Bo otoꞌbi woro kosa rɔ dɔndeꞌde bɔ nima. 34 Kina bo kombi kɔmɔ bo ŋgï mïtɔrɔ bo kawo rɔ ma kembe, bo kiya te, “Epata.” Ame ꞌjɔ ꞌba lende mo tëgë, “Urögö röyï yaga rɔ gböŋö.” 35 Kina mbili bɔ tönë kapi ŋgï kpamo kope rönï yaga, kebe ŋgï tilende rɔ ma laka.

36 Tine Yësu ose gɔmo zïnnï kinza lïjë kari kiya lende mo dë zi bɔtɔ mɔtɔ. Bo ose gɔmo pele kitigɔ te nime, lïjë ari kïyëlë lende abo ŋgï kulöwö rɔ dɔ kiteli. 37 Kina lende mo kigayi lïjë ame ga pili kuwö ne ŋgï rɔ mbëmbë. Kina lïjë kebe ŋgï rɔ tiya mo te, “Yësu oꞌdɔ lende kele sowa, bo iꞌdi bɔ mbili kuꞌbë ni kuwö bi yaga, bɔ kpa kudödu ni kilende.”

8

Yësu Iꞌdi Akonyo Kɔꞌbɔ Bilaka Kuluku ꞌButë Bi Modɔɔmota

(MT 15:32-39)

1 Mï kada naga nima yayi ꞌböwu gbï na tïndï ma kinza kiya kotɔtɔ rönnï ŋgï kako zi Yësu. Kina ɔdɔ ɔtɔ kinza kpe zïnnï tonyo mo tine na Yësu kïdëkï bɔ kösö gɔ bo ga ŋgï kako zi bo. Na bo kiya zïnnï te, 2 “Ma rɔ meri gɔ lende ꞌba bilaka naga nime römöyï lïjë oꞌdɔ töꞌdö ꞌdeni ŋbö dɔ mota tö bine, ɔtɔ inza kpe zïnnï tonyo mo. 3 Ɔdɔ kiya te moja lïjë ŋgï kari tara ti ꞌbö mɔtɔ ga ëdï kidaki gɔ kɔri. Ya mɔtɔ ga di mï löŋgö lïjë nima bina ako ŋbö di bi kɔwɔ.”

4 Bɔ kösö gɔ bo ga ileki zi bo iya te, “Bi na me rɔ yï mökö, ti koꞌja akonyo di yala ꞌdɔ kɔꞌbɔ bilaka konzi naga nime?”

5 Bo ileki kititi lïjë, iya te, “Ëddïke ti maŋgolɔꞌbɔ ndö bina?”

Lïjë iya te, “Modɔmorïyö.”

6 Kina bo kiya ŋgï zi bilaka naga nima ꞌdɔ koloma bërï. Kina bo kogba maŋgolɔꞌbɔ modɔmorïyö mo tönë ga ŋgï, bo kileki yëëꞌdï mo zi Bɔkoꞌba, na bo konye yïmo ŋgï kiꞌdi zi bɔ kösö gɔ bo ga, lïjë kari koza zi bilaka naga nima. Kina lïjë kari koza ŋgï. 7 Lïjë ëdï gbï ti kole kenze mbowa yayi. Kina bo kogba ŋgï gbï kileki yëëꞌdï mo, na bo kiya gbï zi bɔ kösö gɔ bo ga ꞌdɔ lïjë kari gbï timo koza zi bilaka naga nima.

8-9 Bilaka naga nima pili rɔ gɔmo onyo ŋgï kïtëkpë. Tïtëtë mo ëdï pili kɔzɔ kuluku ꞌbutë bi modɔɔmota (4000) tara. Kina bɔ kösö gɔ bo ga kari kutöꞌdu kɔsɔ ma kileke bërï mo ga ŋgï koso mï kee modɔmorïyö. Yësu iꞌdi bilaka naga nima ŋgï gɔ kɔri, 10 kina lïjë ti bɔ kösö gɔ bo ga këkï ŋgï mï sorope tumu tari mï dɔyayi ꞌba Dalamanota.

Bɔ Titi Ma Leꞌjete

(MT 16:1-4)

11 Kina Parosi ni kako ŋgï koloma rɔ toꞌdɔ kowasa ti Yësu, toꞌba bo timo. Lïjë iteri bo gɔ bo koꞌdɔ gɔ kotɔ ame gɔ kileme tigɔ ꞌba Bɔkoꞌba di mïtɔrɔ ne. 12 Tine bo awo ŋgï rɔ ma kembe, bo kiya zïnnï te, “Gɔ waꞌdi na dɔ kupö ma leꞌjete nime këdï kiteri ma ꞌbënnï gɔ kotɔ di mï dɔyayi ꞌba mïtɔrɔ? Rɔ ma laka mëdï miya ziye, inza kileme du te zïnnï, lïjë bilaka naga nima.” 13 Kina bo kënyï ŋgï këkï mï sorope lïjë kileki gönyï pöpö ma kapa mɔtɔ.

14 Dɔ bɔ kösö gɔ bo ga udölu ꞌdeni di bi togba maŋgolɔꞌbɔ zïnnï. Kɔsɔ mo ola ꞌdeni ŋge kɔtɔ mï sorope yayi. 15 Bo iya zïnnï te, “Kpe, iꞌdike kɔmɔye kandi laka di zi laŋga ꞌba Parosi ni ti ꞌba Erode.”

16 Kina lïjë kebe ŋgï rɔ tiya mo rɔ gɔ rönnï te, “Bo ëdï kiya tara gɔ ame dinzake ti maŋgolɔꞌbɔ ne?”

17 Tine Yësu ikali meri ꞌbënnï nima ŋgï. Na bo kiya zïnnï te, “Kpe nime, gɔ waꞌdi na këddï kiyake lende ꞌba maŋgolɔꞌbɔ ma kinza gɔmo? Kpe gba ikalike tigɔ ma dë kiꞌdike dɔye gɔmo? Kpe ŋgï rɔ wa dɔ kïrïndï tɔ ne ga? 18 Ëddïke ŋgï ti kɔmɔ, tine oꞌjake dë? Ëddïke ŋgï ti mbili, tine uwöke dë? 19 Me tönë monye mï maŋgolɔꞌbɔ muyï zi bilaka kuluku ꞌbutë bi ꞌbutë (5000) konyo ne lende mo udölu ꞌdeni di dɔye? Utöꞌduke kɔsɔ ma kileke mo ga koso mï kee ndö?”

Lïjë iya te, “Kee ꞌbutë dɔmorïyö.”

20 Bo iya te, “Kina me ma tönë gbï monye mï maŋgolɔꞌbɔ modɔmorïyö zi ma kuluku ꞌbutë bi modɔɔmota (4000) tönë ga ne, utöꞌduke kɔsɔ mo koso mï kee ndö?”

Lïjë iya te, “Kee modɔmorïyö.”

21 Kina bo kileki zïnnï te, “Pele te nime gba kpe iꞌdike dɔye dë gɔ tigɔ ma?”

Bɔ Kɔmɔ Kölu ꞌBa Betesayida

22 Lïjë ari kömö Betesayida na ya mɔtɔ ga yayi koꞌde bɔ kɔmɔ kölu mɔtɔ ŋgï kako zi Yësu. Lïjë omaꞌjo rönnï zi bo ꞌdɔ bo kosa rɔ bɔ nima kileŋo. 23 Tine bo indaꞌba közï bɔ kɔmɔ kölu nima ŋgï kokɔkɔ kari timo mbowa yaga di mï gawo. Bo otoꞌbi woro kɔmɔ mo bo kiꞌdi közï bo dɔmo, na bo kititi kiya te, “Oꞌja ɔtɔ?”

24 Bɔ nima urë kɔmɔ bo koŋgɔ, na kiya te, “Yëë, moꞌja bilaka tine lïjë inda ŋgï kɔzɔ ŋgërï naga tara këdï kiliŋgere.”

25 Yësu ileki ꞌböwu kiꞌdi közï bo kɔmɔ bɔ nima. Bɔ nima ulö kɔmɔ bo ŋgï koŋgɔ gɔ bi na kɔmɔ mo kɔpɔ ŋgï yaga. 26 Yësu oja bo kileki kari liŋɔ kose gɔmo zi bo te, “Nï, kinza kileki dë kari mï gawo nime.”

Kole ꞌBa Bilaka Lesi Yë Na?

(MT 16:13-20; LK 9:18-21)

27 Yësu ni ti bɔ kösö gɔ bo ga ënyï ŋgï tari mï dɔyayi ꞌba Kayisariya Pïlïpö. Di gɔ kɔri na bo koloma ŋgï rɔ tititi lïjë kiya te, “Iyake zö te. Bilaka ëdï kiya ma rɔ yë?”

28 Lïjë iya te, “Ya mɔtɔ ga iya te nï Yowani bɔ bapatisi na. Ya mɔtɔ ga iya te nï Eliya na. Tine ya mɔtɔ ga iya ma ꞌbënnï te nï bɔ kumë lende ma kɔtɔ mɔtɔ na.”

29 Kina bo kileki kititi lïjë kiya te, “Ne kpe ma ꞌbeye iyake ma rɔ yë?”

Pïtörö ënyï kileki dɔmo ŋgï iya te, “Nï na rɔ Kurïsïtö mo tönë Bɔkoꞌba këdï koja ne.”

30 Tine bo ënyï kose gɔmo ŋgï kitigɔ zïnnï kinza lïjë kari kiya lende mo dë zi bɔtɔ.

Yësu Iya Gɔ Lende ꞌBa Tölë Abo

(MT 16:21-28; LK 9:22-27)

31 Yësu ebe ŋgï rɔ tiyandi bɔ kösö gɔ bo ga. Mï akiyandi abo, bo iya te, “Rɔ ma laka, kole ꞌba bilaka lesi ti kombi gomɔ ꞌdeni ŋgï rɔ mbëmbë. Löbu ꞌba bilaka ni ti bɔ dɔ bɔ akumu ni ti bɔ kɔmɔ kiyandi ꞌba köꞌdu kiꞌdi ni ti kilagi ꞌdeni ŋgï yaga di rɔ bo. Kina ti kupö bo ŋgï. Tine mï töꞌdö dɔ mota bo ti kɔdɔ ꞌdeni ŋgï yaga di mï tölë.”

32 Lende nima bo iya ŋgï zïnnï yaga bi kɔpɔ kɔzɔ a nime te. Kina Pïtörö kako kogba bo ŋgï kese ti bo mbowa yaga tileki lende zi bo. 33 Tine na bo kënyï kuyï kɔmɔ bo ŋgï bo koŋgɔ dɔ bɔ kösö gɔ bo ga toko, na bo kamo ŋgï dɔ Pïtörö, kiya te, “Ese yaga di rɔma, nï Satani. Meri ꞌbï nima ꞌba bilaka lesi na, ꞌba Bɔkoꞌba na dë.”

34 Bo ïdëkï bɔ kösö gɔ bo ga ŋgï kako kɔtɔ zi bo kpaki ti tïndï naga nima, na bo koloma ŋgï rɔ tiya mo zïnnï te, “Bɔtɔ ame koꞌdɔkɔ tösö gɔma ne, iꞌdike bo komba gɔ bo zi gbagba bo, bo kombi gomɔ abo bo kösö gɔma pele ŋbö mï tölë. 35 Römöyï bɔ ame kiteri tɔmɔ dïdï bo ne ti kupö ŋgï. Tine ame kupö dïdï bo gɔ lende ma gbï ti laja laka nime ne ti kɔmɔ ŋgï. 36 Waꞌdi na ti nï mɔtɔ koꞌja di gɔmo ɔdɔ kiya te komɔmi dɔliŋɔ löbu nime pele ꞌdoyi tine kupö dɔ dïdï yï? 37 A mɔtɔ inza ame ꞌdɔ nï mɔtɔ kiꞌdi topi gɔ dïdï yï timo.

38 Bɔtɔ ame rɔmo kaya ma mï kada ꞌba bɔ lende kënyë kinza koro Bɔkoꞌba naga nime ne, ti rɔ kole ꞌba bilaka lesi kaya gbï ꞌdeni tara di rɔmo mï kada ma bo këdï kako ꞌdeni mï rɔ löbu ꞌba ꞌbu bo ti malayika kɔtɔ laka abo ga.”

9

1 Kina bo kileki kiya zïnnï te, “Rɔ ma laka mëdï miya ziye, ya mɔtɔ ga di mï löŋgö ye nima inza kinene a mɔtɔ rɔ tölë titi du gba kota kinza ma ŋere löbu ꞌba Bɔkoꞌba kako ra ti tigɔ mo.”

Kïnë Yësu Uyï Rönï

(MT 17:1-13; LK 9:28-36)

2 Di pötö töꞌdö dɔ modɔɔkɔtɔ na Yësu kënyï kogba Pïtörö ni ti Yakoba ti Yowani, lïjë këkï ŋge rɔ dönnï nime kari dɔ döku tɔrɔ. Tine di yayi na ɔdɔ lïjë koŋgɔ Yësu tine, kïnë bo uyï rönï ꞌdeni ŋgï ꞌberi, 3 bɔŋgɔ ꞌba rɔ bo kaŋmi ŋgï köbö kebe akurögö ꞌba bilaka ꞌba dɔliŋɔ nime pili. 4 Ya mota ma rɔ bɔ kösö gɔ bo naga nima oꞌja Eliya ni ŋgï ti Musa këdï ꞌdeni rɔ tilende ti Yësu. 5 Kina Pïtörö kënyï kiya zi Yësu te, “Bɔ kɔmɔ kiyandi, ele sowa ame dëdï bine ne. Iꞌdi doꞌdɔ ŋgöŋgöbö mota, kɔtɔ zïyï, kɔtɔ zi Musa kina kɔtɔ zi Eliya.” 6 Lïjë pili ꞌdeni ŋgï rɔ tikere, lende naga nima bo këdï kiya pele ne bo ikali gɔmo dë.

7 Kina pɔli kako kutuꞌbö lïjë ŋgï ŋbuku. Kina birɔ kudu ŋgï di mï pɔli nima, kiya te, “Ame na rɔ kole ma. Mɔꞌɔ bo kulöwö, uwöke dɔ bo.”

8 Tine ɔdɔ lïjë kënyï kuyï kömönnï koŋgɔ bi toko ꞌböwu yayi, bɔtɔ inza kpe, Yësu na ꞌdeni ŋge kola kɔtɔ tïnnï yayi.

9 Kina ɔdɔ lïjë këdï këkï ꞌdeni kako bërï di dɔ döku yayi, Yësu ose gɔmo kitigɔ zïnnï kinza lïjë kari kiya lende nime lïjë koꞌja ne dë zi bɔtɔ ma kɔtɔ mɔtɔ. Tine gɔ lïjë kiya ꞌjaa ŋbö ɔdɔ kole ꞌba bilaka lesi kɔdɔ ꞌdeni yaga di mï tölë. 10 Kina lïjë kiꞌdi lende nime ŋgï köꞌbö ŋge mï löŋgö lïjë. Tine lïjë oloma rɔ tititi mo rɔ gɔ rönnï, kiya te, “Waꞌdi ga na rɔ tɔdɔ di mï tölë?”

11 Lïjë ititi Yësu, kiya te, “Gɔ waꞌdi na bɔ kɔmɔ kiyandi ꞌba köꞌdu kiꞌdi ni kiya te Eliya na këdï kako titi dɔgba di zi Kurïsïtö ma Bɔkoꞌba këdï koja?”

12 Yësu ileki dɔmo zïnnï te, “Rɔ ma laka Eliya ako ꞌdeni titi dɔgba tileŋo wa pili ndö. Kina me buku ꞌba Bɔkoꞌba kiya te, ‘Kole ꞌba bilaka lesi ti kombi gomɔ rɔ mbëmbë bilaka kilagi di rɔmo.’ 13 Ne rɔ ma laka ti miya ziye, Eliya ako ꞌdeni tine bilaka oꞌdɔ wa ꞌdeni ŋgï zi bo kɔzɔ ma lïjë koꞌdɔkɔ toꞌdɔ mo, kɔzɔ ma tönë mo kugu ne tara.”

Kole Mɔtɔ Ti Abërï Dɔmo

(MT 17:14-21; LK 9:37-43)

14 Kina ɔdɔ Yësu ni këkï ꞌdeni bërï kako kömö zi bɔ kösö gɔ bo ma laki naga nima tine, lïjë ako koꞌja tïndï ma kinza kiya koso ꞌdeni ŋgï yayi ti bɔ kɔmɔ kiyandi ni këdï koꞌdɔ kowasa tïnnï. 15 Bilaka naga nima lïjë oꞌja Yësu këdï kako na lïjë kotɔ ŋgï rɔ gönnï kiriŋa kurë dɔ bo tumötö bo. 16 Yësu ititi bɔ kösö gɔ bo ga iya te, “Waꞌdi na këddï koꞌdɔke kowasa mo tïnnï?”

17 Bɔ mɔtɔ di mï löŋgö tïndï naga nima ënyï kileki kiya te, “Bɔ kɔmɔ kiyandi, kole ma nime nökï udödu kpamo ꞌdeni ŋgï teyi, kina me moꞌde kako zïyï. 18 Nökï nime ɔdɔ kebe toꞌdɔ bo, oŋma bo ŋgï bërï koja surupu di kpa bo, bo konyo dɔ tuŋgu bo ŋgï teyi ndïŋïndïŋï, rɔ bo kitigɔ ŋgï yaga gbörökötö. Kina me mititi bɔ kösö göyï naga nime ꞌdɔ lïjë koga nökï nime yaga tine lïjë ɔꞌbɔ dë.”

19 Yësu ileki kiya zïnnï te, “Kpe bilaka ma leꞌjete naga nime bɔ kinza kikali tiꞌdi dɔye gɔ lende ma nime. Gɔ moloma ŋgï ŋbö nyanya ga tiye na? ꞌDɔ mogbɔ dökïꞌdï ma ŋgï ŋbö nyanya ga di ziye na? Oꞌdeke kole nima kako zö dayi.”

20 Lïjë oꞌde kole nima kako zi bo. Kina nökï koꞌja kïnë Yësu te, na koŋma kole nima ŋgï bërï, kululu, surupu köꞌbu di kpamo. 21 Yësu ititi ꞌbu ꞌba kole nima, iya te, “Nökï nime isaki bo nyanya ga?”

Bo ileki dɔmo tëgë, “Mɔlo gba rɔ dɔ kole titi. 22 Mï kada mɔtɔ ga ebe tuꞌdu bo mï paꞌdo, mɔtɔ ga oŋma bo ŋgï mï mini, ꞌdɔ kupö bo ŋgï yaga. Ne ɔdɔ kɔꞌbɔ ŋgï toꞌdɔ mo, oŋgɔ lisa ꞌba rɔze kokɔnyi ze.”

23 Yësu ileki kiya zi bo te, “Gɔ waꞌdi na kiya te ɔdɔ mɔꞌbɔ ŋgï? A mɔtɔ inza ame ꞌdɔ konya dɔ bilaka ame ga pili kiꞌdi dönnï ꞌdeni gɔ tigɔ ꞌba Bɔkoꞌba ne.”

24 Kina ꞌbu ꞌba kole nima kënyï ŋgï kulörï rɔ ma kembe kiya te, “Ma miꞌdi dɔma ꞌdeni ŋgï gɔmo, tine okɔnyi ma kogbɔ ma laka yïmo.”

25 Yësu oŋgɔ bilaka ëdï ꞌdeni ŋgï kosoŋi kulöwö kako ŋgila lïjë. Kina bo kamo ŋgï dɔ nökï nima kiya te, “Nï nökï kuꞌbë mbili kudödu kpa nima, moga yi, ɔdɔ yaga ŋburu mï kɔtɔ kinza kileki dë kpe dɔ bɔ nime.”

26 Kina nökï kënyï kapi ŋgï rɔ ma kembe koŋma bɔ nima ŋgï rɔ ma kënyë, kina kitaꞌba ŋgï yaga di dɔmo. Bɔ nima öꞌdö ŋgï yayi kɔzɔ töku. Kina bilaka ama ga yayi ne kebe ŋgï rɔ tiya mo tëgë, “Bo ölë ꞌdeni.” 27 Tine Yësu indaꞌba közï bo, na bo kënyï ŋgï tɔrɔ.

28 Kina ɔdɔ Yësu ni këdï ꞌdeni rɔ dönnï rö ti bɔ kösö gɔ bo ga tine, na lïjë kebe tititi bo iya te, “Gɔ waꞌdi na dɔꞌbɔ ma ꞌbeze dë toga nökï yaga?”

29 Yësu ileki dɔmo zïnnï iya te, “A mɔtɔ inza ame ꞌdɔ kɔꞌbɔ toga mo timo, tine ŋge kɔtɔ ti mötu.”

Yësu Iya Lende ꞌBa Tɔdɔ Abo Di Mï Tölë

(MT 17:22-23; LK 9:43-45)

30 Lïjë ënyï ŋgï di bi nima yayi kudö te kebe mï Galilaya. Yësu oꞌdɔkɔ dë ꞌdɔ bilaka kikali gɔ bi ma lïjë këdï teyi, 31 römöyï bo oꞌdɔkɔ tiyandi bɔ kösö gɔ bo ga. Mï akiyandi abo zïnnï bo iya te, “Ti kiꞌdi közï kole ꞌba bilaka lesi ꞌdeni ŋgï zi bilaka mɔtɔ ga, kupö bo yaga. Tine mï töꞌdö dɔ mota bo ti kɔdɔ ŋgï yaga di mï tölë.”

32 Akiyandi abo nima bɔ kösö gɔ bo ga ikali mï ꞌjɔ ꞌba lende mo dë. Tine lïjë ere ꞌdeni di bi tititi bo.

33 Lïjë ako kömö Kaparanoma, kina ɔdɔ lïjë këdï ꞌdeni liŋɔ tine, Yësu ititi bɔ kösö gɔ bo ga iya te, “Waꞌdi na kolomake rɔ toꞌdɔ kowasa mo di gɔ kɔri yayi ne?”

34 Lïjë ileki dɔmo dë römöyï pa di gɔ kɔri yayi lïjë oloma rɔ towasa mo yë na rɔ löbu di mï löŋgö lïjë nima bina.

35 Yësu oloma bërï kïdëkï ma ꞌbutë dɔmorïyö naga nima kako zi bo. Kina bo kiya zïnnï te, “Bɔtɔ ame koꞌdɔkɔ tëdï rɔ löbu ne, iꞌdike bo kileki rɔ bo bërï yaga rɔ bɔ laja zi ya ma laki.”

36 Bo ogba kole titi mɔtɔ kiꞌdi kɔrɔ kömönnï yayi, bo kindaꞌba rɔmo na bo kiya zïnnï te, 37 “Bɔtɔ ame koja laja zi kole ma te dömöyï ma ne, ma na bo koja laja ꞌdeni zö. Kina bɔtɔ ame koja laja zö, bɔ ame koja ma ne na ma ꞌdeni gbï bo koja laja teyi.”

38 Yowani ënyï kiya zi bo te, “Doꞌja bɔ mɔtɔ këdï koga nökï ti möyï yï, kina dota gɔmo ꞌdeni di zi bo diya te kinza bo koꞌdɔ dë römöyï bo inza rɔ ma kɔtɔ ꞌbeze mɔtɔ.”

39 Yësu iya te, “Kinza kotake gɔmo dë di zi bo. Römöyï bɔtɔ ame këdï koꞌdɔ gɔ kotɔ ꞌdeni ti möyï ma ne inza kileki ꞌböwu kiya ma rɔ ma kënyë. 40 Bɔtɔ ame koꞌji ze dë ne kina rɔ ꞌbeze. 41 Omerike gɔ lende nime laka. Bɔtɔ ame kiꞌdi pele ŋge rɔ mini kuwë ziye römöyï kpe ꞌba Kurïsïtö na ne ti koꞌja kpa közï ꞌba gɔmo ŋgï.

42 Bɔtɔ ame kebe kiꞌdi a titi ma kɔzɔ a naga nime te ame kiꞌdi dönnï ꞌdeni gɔ lende ma ne kebe kilaꞌba mï lende kënyë, ma laka mo dëne gɔ kudödu rɔ toto kuwu ndöwu ma löbu mugu bɔ mo gɔ kïtïŋï bo timo mï mini löbu.

43-44 Ɔdɔ közïyï na kiꞌdi yi koꞌdɔ lende kënyë, oke yaga. Ti këdï rɔ ma laka rɔ dɔ kiteli zïyï tɔdɔ mï dïdï ma ŋburuŋburu ti közï kɔtɔ, di dɔ ame ꞌdɔ kari kuꞌdu yi mï Gehena paꞌdo kinza kölu nima ti közïyï këdï rïyö ne. 45-46 Ɔdɔ ndïyï na kiꞌdi yi koꞌdɔ lende kënyë, oke yaga. Ti këdï rɔ ma laka zïyï ꞌdɔ tɔdɔ mï dïdï ma ŋburuŋburu rɔ bɔ ndï kɔtɔ di dɔ ame ꞌdɔ kari kuꞌdu yi mï Gehena ti ndïyï këdï rïyö ne. 47 Ɔdɔ kömöyï na kiꞌdi yi koꞌdɔ lende kënyë, iyagba yaga. Ti këdï rɔ ma laka zïyï tɔdɔ mï ŋere löbu ꞌba Bɔkoꞌba rɔ bɔ kɔmɔ kɔtɔ di dɔ ame ꞌdɔ kari kuꞌdu yi mï Gehena ti kömöyï këdï rïyö ne. 48 Gɔ bi nime rɔ Gehena ne kuru ma këdï konyo bilaka mo ga ölë dë kina paꞌdo mo öꞌbö ŋburu tara kölu dë.”

49 Kina bo kiya gbï te, “Ti kileŋo bilaka pili ꞌdeni ŋgï ti paꞌdo gɔ këdï laka kɔzɔ tikɔꞌdɔ ame këdï kileŋo wa ne tara.

50 Tikɔꞌdɔ ele ma. Ne ɔdɔ tikɔꞌdɔ kote tulöwu ma kiyɔkɔ mo ꞌdeni ti kɔꞌbɔ ꞌböwu tiꞌdi mo kileki rɔ ma kiyɔkɔ tondo ga? Nï mɔtɔ iꞌdi gbagba yï këdï rɔ tikɔꞌdɔ. Olomake ti mï këyï rɔ gɔ rɔye.”

10

Lende ꞌBa Toga ꞌJa

(MT 19:1-12; LK 16:18)

1 Di yayi na bo kënyï ŋgï kari mï dɔyayi ꞌba Yudayi. Bo umu kari gönyï yöpö ꞌba Yaradene, na bilaka kɔlɔ ŋgï rɔ tïndï kako zi bo. Kina bo koloma ŋgï rɔ tiyandi lïjë kɔzɔ ma mɔlɔ tara. 2 Kina Parosi ni kako ma ꞌbënnï ŋgï tititi bo toꞌba bo timo. Lïjë ititi bo, iya te, “Tara ne ëdï ŋgï rɔ ma laka mï köꞌdu kiꞌdi na ꞌdɔ toga ꞌja?”

3 Bo ileki kititi lïjë te, “Waꞌdi na Musa kiya mï köꞌdu kiꞌdi?”

4 Lïjë iya te, “Musa odɔ kpamo zi bɔtɔni ꞌdɔ kugu waraga ꞌba tëyï kiꞌdi zi ꞌja ame bo këdï koga ne.”

5 Yësu ileki dɔmo zïnnï te, “Musa ugu köꞌdu kiꞌdi nima tara ziye, römöyï minyi ꞌbe idari ꞌdeni. 6 Tine ma di bi tisaki mo inza tara. Ugu ꞌdeni, iya te, ‘Bɔkoꞌba oꞌba lïjë rɔ bɔtɔni ni ma ti ꞌja. 7 Gɔ köꞌdu mo na kiꞌdi bɔtɔni këdï kënyï kolɔlɔ di yɔki ꞌbu bo ni ti ma bo, lïjë kari kodɔꞌbɔ ga rönnï ti ꞌja abo. 8 Kina lïjë kpaki rïyö ꞌdeni rɔ akɔtɔ.’ Lïjë inza kpe rïyö, tine ꞌdeni yaga ŋgï rɔ akɔtɔ. 9 Kina wa ame Bɔkoꞌba kodɔꞌbɔ ꞌdeni rɔ a kɔtɔ ne kinza bɔtɔ mɔtɔ kebe koza yïmo dë kpe yaga.”

10 Kina koꞌja lïjë kileki ꞌdeni kari liŋɔ tine, na bɔ kösö gɔ bo ga kënyï kititi bo gɔ lende nima. 11 Bo iya zïnnï te, “Nï mɔtɔ ame koga ꞌja ꞌbï kebe kari kogbe mɔtɔ ne, oꞌdɔ yërï ꞌdeni. 12 Kina gbï ꞌja ame kënyï di gɔ mëꞌdë nï kari kogbe mëꞌdë mɔtɔ ne, yërï na lɔko koꞌdɔ ꞌdeni.”

Yësu Oꞌdɔ Yëyï Dɔ Kole Titi

(MT 19:13-15; LK 18:15-17)

13 Ya mɔtɔ ga oꞌde kole titi kako zi bo ꞌdɔ bo kiꞌdi közï bo dɔmo. Tine bɔ kösö gɔ bo ga ota gɔmo kinza kiꞌdi lïjë dë kako zi bo. 14 Kina ɔdɔ Yësu koꞌja lende nima tara tine, bo ënyï ŋgï rɔ ꞌdïrï. Bo iya zi bɔ kösö gɔ bo ga te, “Olake kole titi kako zö kinza kotake lïjë dë, römöyï lïjë ame ga te ne ŋere löbu ꞌba Bɔkoꞌba na rɔ ꞌbënnï. 15 Rɔ ma laka miya ziye, bɔtɔ ame kindaꞌba ŋere löbu ꞌba Bɔkoꞌba dë kɔzɔ kole titi ne inza kɔdɔ du te yïmo.”

16 Kina bo kogba kole titi naga nima ŋgï bo kiꞌdi közï bo dɔmo koꞌdɔ yëyï zïnnï.

Bɔ Mɔri Mɔtɔ

(MT 19:16-30; LK 18:18-30)

17 Tine koꞌja Yësu ni këdï koꞌdɔ ꞌdeni tösö dɔmo tari yɔ, na bɔ mɔtɔ kako ŋgï rɔ riŋa kolɔdɔ bërï kɔmɔ bo te, komaꞌjo rönï zi bo, kiya te, “Bɔ kɔmɔ kiyandi ma laka, waꞌdi na gɔ moꞌdɔ ꞌdɔ moꞌja dïdï ma ŋburuŋburu?”

18 Yësu ileki kiya zi bo te, “Gɔ waꞌdi na kïdëkï ma rɔ ma laka? Bɔtɔ mɔtɔ inza laka, tine Bɔkoꞌba na ŋge kɔtɔ kpökï laka. 19 Ikali köꞌdu kiꞌdi ꞌdeni, ame kiya te, ‘Kinza koꞌdɔ röyï dë rɔ bɔ közï roma. Kinza koꞌdɔ yërï dë. Kinza koꞌdɔ ꞌbögö dë. Kinza kususu bɔtɔ dë rɔ bëtï. Kinza koꞌdɔ ꞌbölu dë. Oro ꞌbu yï ni ti möyï.’ ”

20 Bɔ nima ileki dɔmo, iya te, “Bɔ kɔmɔ kiyandi, wa naga nima pili moꞌdɔ ꞌdeni mɔlo dɔ yɔbi ma.”

21 Yësu oŋgɔ dɔ bɔ nima, bɔ ɔꞌɔ bɔ nima. Na bo kileki kiya teyi te, “A mɔtɔ ëdï kɔtɔ ame kɔmɔ gba di zïyï ꞌdɔ toꞌdɔ mo. Ari kugö akonzi ꞌbï naga nima mökö koza gïrïsï mo ga zi bɔ lisa. Kina ti kulu kpamo ꞌdeni ŋgï zïyï mïtɔrɔ. Kina ꞌdɔ kako ti kösö gɔma.”

22 Lende nime bɔ nima kuwö kɔzɔ a nime te yɔ, na bo kuyï kɔmɔ ma löwö ŋgï bo kari abo. Römöyï bɔ nima bo rɔ bɔ mɔri ti wa ŋbaŋi.

23 Yësu uyï kɔmɔ bo koŋgɔ dɔ bɔ kösö gɔ bo ga, na bo kiya zïnnï te, “Ti këdï rɔ ma kitigɔ zi bɔ wa ni ꞌdɔ kɔdɔ mï ŋere löbu ꞌba Bɔkoꞌba.”

24 Lende nime igayi bɔ kösö gɔ bo ga ŋgï. Tine Yësu oto nduwë tiya mo zïnnï te, “Kole ma ga, tɔdɔ mï ŋere löbu ꞌba Bɔkoꞌba ti këdï rɔ ma kitigɔ. 25 Tɔdɔ mï ŋere löbu ꞌba Bɔkoꞌba ti këdï rɔ ma kitigɔ zi bɔ wa ni kebe tɔdɔ ꞌba gamele kebe mï bi gböŋö ꞌba bïcï libira.”

26 Lende nime igayi lïjë ŋgï mï kɔtɔ, kina lïjë kileki gɔmo kiya zi bo te, “Ne ma ꞌdeni tara tine ne, yë ga na ti kɔmɔ di mï tölë?”

27 Yësu oŋgɔ dönnï kina bo kileki kiya zïnnï te, “Wa naga nime ma di zi bilaka lesi na ŋge kinda rɔ a ma ꞌdɔ koꞌdɔ rönï dë. Tine ma di zi Bɔkoꞌba embe dë römöyï bo na kɔꞌbɔ toꞌdɔ wa pili.”

28 Pïtörö ënyï kiya zi bo te, “Oŋgɔ te, ze ꞌbeze nime dola wa pili ꞌdeni me dösö göyï.”

29 Yësu iya te, “Yëë, rɔ ma laka miya ziye, bɔtɔ ame kola liŋɔ, kola löndö, kola lëmï, kola ma bo ni ti ꞌbu bo, kola kole, kola nyaka dömöyï ma gbï gɔ laja kɔtɔ laka nime ne, 30 ti koꞌja ŋgï mï kada ma gïrï naga nime rɔ dɔ kiteli. Bo ti koꞌja wa naga nime pili rɔ mbëmbë kebe dɔ ame gbï ti közï kasi ꞌba gɔmo. Kina mï kada ma këdï kako nime ꞌdë bo ti këdï ŋgï ti dïdï ma ŋburuŋburu. 31 Tine ma konzi ame ga pa dɔgba ne ti kileki ꞌdeni yïꞌböwu, kina ma yïꞌböwu na ti këdï ꞌdeni dɔgba.”

Yësu Iya Gɔ Lende ꞌBa Tindaꞌba Bo

(MT 20:17-19; LK 18:31-34)

32 Di gɔ kɔri lïjë këdï ꞌdeni rɔ tari Yerosalema, Yësu na kösö ŋgï dɔgba. Kina lende mo kigayi bɔ kösö gɔ bo ga ŋgï, koꞌde tikere ŋgï pili zi bilaka ame ga këdï kozi gɔ bo ne. Tine bo ari kogba lïjë ma ꞌbutë dɔmorïyö mo naga nima ŋgï ꞌberi yaga rɔ dönnï, bo koloma rɔ tiya gɔ wa ma këdï kari koꞌdɔ rönï zi bo zïnnï, 33 bo iya zïnnï te, “Kpe, uwöke tɔma. Dëdï darike nima ŋbö mï Yerosalema. Kina di yayi na ti kiꞌdi közï kole ꞌba bilaka lesi ŋgï zi bɔ dɔ bɔ akumu ni ti bɔ kɔmɔ kiyandi ꞌba köꞌdu kiꞌdi ni. Tine na ti lïjë kodɔ karama mo ŋgï dɔ bo rɔ tölë. Lïjë ti kiꞌdi bo zi ma rɔ bɔ löwö mo ga 34 kodɔ laŋa rɔ bo, kotoꞌbi woro rɔ bo, komba bo kupö bo yaga. Tine mï töꞌdö dɔ mota bo ti kënyï kɔdɔ ꞌdeni ŋgï yaga di mï tölë.”

35 Yakoba ni ti Yowani, kole ꞌba Zebedayo ga ako zi Yësu kiya te, “Bɔ kɔmɔ kiyandi, a mɔtɔ ëdï bine doꞌdɔkɔ yi ꞌdɔ koꞌdɔ zize.”

36 Yësu iya te, “Waꞌdi na koꞌdɔkɔke gɔ moꞌdɔ ziye?”

37 Lïjë iya te, “Ɔdɔ kari koloma ꞌdeni dɔ kïtï mï ŋere löbu ꞌbï, doꞌdɔkɔ ꞌdɔ kiꞌdi ze doloma tïyï, ma kɔtɔ dɔ dörï yï, ma kɔtɔ dɔ gali yï.”

38 Yësu ileki zïnnï te. “Wa nima kititike ne ikalike dë. Kpe, ti kɔꞌbɔke tuwë wa di mï kösu ꞌba gomɔ nime mëdï mari muwë ne? Ti kɔꞌbɔke gɔ kobapatisi ye ti kɔri nime kobapatisi ma timo ne?”

39 Lïjë iya te, “Ti dɔꞌbɔ ŋgï.”

Yësu iya te, “Rɔ ma laka kpe ti kuwëke ŋgï di mï kösu mo ma mëdï muwë di yïmo, kina ti kobapatisi ye ŋgï kɔzɔ ma ꞌbama. 40 Tine lende ꞌba tiꞌdi wa toloma dɔ dörï ma ala dɔ gali ma nima, ndɔbɔ ma na dë. Bɔkoꞌba na këdï kiꞌdi gɔ bi nima zi bilaka mo ga ame bo kileŋo ꞌdeni dömöyï mo ne.”

41 Kina ɔdɔ kɔsɔ ya ma ꞌbutë naga nima kuwö lende nima ꞌdeni tara tine, lïjë ënyï ŋgï rɔ ꞌdïrï ti Yakoba ni ti Yowani. 42 Kina Yësu kïdëkï lïjë ŋgï pili kako bi kɔtɔ zi bo. Bo iya zïnnï te, “Ikalike ꞌdeni laka, löbu ma ꞌba bɔ löwö ni oꞌdɔ ga rönnï ŋgï rɔ ŋere rɔ a löbu dönnï. 43 Tine ma ꞌbeye inza tara. Bɔtɔ ame koꞌdɔkɔ gɔ bo këdï rɔ löbu di mï löŋgö ye ne, bo kileki rɔ bo yaga rɔ bɔ laja ziye. 44 Kina bɔ ame kiteri ꞌdɔ bo na këdï rɔ bɔ dɔye ne, bo kileki rɔ bo yaga rɔ atɔli ziye pili. 45 Römöyï kole ꞌba bilaka lesi pele ako dë ꞌdɔ koja laja teyi, tine bo na ꞌdɔ koja laja zi bilaka, kina gbï tiꞌdi dïdï bo tutë gɔ ma konzi timo di mï tölë.”

46 Lïjë ako kömö Yereko. Tine koꞌja Yësu ni ti bɔ kösö gɔ bo ga ti tïndï ma këdï kari tïnnï naga nima këdï kiteli ꞌdeni kebe yayi tine, bɔ kɔmɔ kölu mɔtɔ yayi möyï mo rɔ Batimayo kole ꞌba Timayo, ëdï kolɔꞌbɔ kpa gɔ kɔri yayi tokpasi wa. 47 Kina ɔdɔ bo kuwö ꞌdeni kiya te, Yësu ꞌba Nazareta na, kina bo kulörï ŋgï rɔ ma kembe, kiya te, “Yësu kole ꞌba Dawidi, iꞌdi mïyï këyï rɔma.”

48 Bilaka ma konzi iꞌdi tamo dɔ bo gɔ bo kudumö yaga. Tine na bo kulörï ŋgï kulöwö rɔ ma kembe, kiya te, “Yësu kole ꞌba Dawidi, iꞌdi mïyï këyï rɔma.”

49 Kina Yësu kɔrɔ ŋgï kiya te, “Iꞌdike bo kako dayi.”

Kina lïjë kïdëkï bɔ kɔmɔ kölu tönë ŋgï, iya te, “Ögö ti, ënyï tɔrɔ, bo ëdï kïdëkï yi.”

50 Kina bɔ nima kogbagba ŋgï kulï bɔŋgɔ yaga di dɔ bo, kënyï kari zi Yësu. 51 Yësu ititi bo iya te, “Waꞌdi na koꞌdɔkɔ gɔ moꞌdɔ zïyï?”

Bɔ kɔmɔ kölu nima iya te, “Bɔ kɔmɔ kiyandi, ma moꞌdɔkɔ toꞌja gɔ bi.”

52 Yësu iya te, “Laka, ari ti, tiꞌdi döyï gɔ tigɔ ma ileŋo yi ꞌdeni.” Kina kɔmɔ bɔ nima kɔpɔ ŋgï yaga, bo kösö gɔ Yësu di gɔ kɔri yayi.

11

Tɔdɔ ꞌBa Yësu Mï Yerosalema

(MT 21:1-11; LK 19:28-40; YN 12:12-19)

1 Kina ɔdɔ lïjë kari ꞌdeni kömö ŋgɔsi ŋgila Yerosalema mï gawo ꞌba Betepage ni ti Betaniya tine, na lïjë kari ŋgï dɔ döku ꞌba Bilaya. Yësu oja bɔ kösö gɔ bo ga ma rïyö 2 kari dɔgba ti ndose nime, kiya te, “Kpe arike mï gawo nima dɔgba kɔmɔye ne. Di bi tömö ꞌbe yayi ti kari koꞌjake kole akaca kosi dɔmo ꞌdeni bërï, rɔ ame gba bɔtɔ këkï dë dɔmo ne. Opeke koꞌdeke kako bine. 3 Ɔdɔ bɔtɔ kititi ye kiya te, ‘Ëddï kopeke gɔ waꞌdi?’ Iyake te, ‘Ŋere na koꞌdɔkɔ, bo ëdï kileki gïrï naga nime.’ ”

4 Lïjë ari ŋgï koꞌja kole akaca kosi dɔmo ꞌdeni yaga kpa reki yayi. Kina ɔdɔ lïjë këdï koꞌdɔ tope mo tine, 5 ya mɔtɔ ga ame këdï kɔrɔ yayi ne ititi lïjë iya te, “Waꞌdi na këddï koꞌdɔke tara, këdï kopeke akaca nima?”

6 Lïjë ileki dɔmo ŋgï kɔzɔ ma tönë Yësu kose zïnnï ne tara. Kina bilaka naga nima kola ŋgï lïjë kari timo.

7 Lïjë oꞌde akaca nima kako zi Yësu na lïjë koꞌba bɔŋgɔ ꞌbënnï ga ŋgï gɔmo. Kina Yësu këkï ŋgï koloma dɔmo. 8 Tine bilaka ma konzi mɔtɔ ga oꞌba bɔŋgɔ ma ꞌbënnï ga mï gɔ kɔri, ya mɔtɔ ga oga ma ꞌbënnï rɔ mbili mbïrö ni di mï nyaka koꞌba gɔ kɔri. 9 Kina bilaka konzi naga nima mɔtɔ ga kösö ꞌdeni dɔgba mɔtɔ ga kebe gɔ bo yïꞌböwu ne kiꞌdi ŋgï tulörï timo rɔ ma kembe, kiya te, “Akïlëlu këdï zi Bɔkoꞌba. Yëyï këdï dɔ bɔ ame kako ti möyï bo ŋere Bɔkoꞌba ne. 10 Yëyï ꞌba Bɔkoꞌba këdï dɔ ŋere löbu ame këdï kako ne kɔzɔ ꞌba ꞌbu ze löbu Dawidi. Akïlëlu këdï zi bo Bɔkoꞌba.”

11 Yësu ɔdɔ Yerosalema na bo kiteli ŋgï kari mï reki ꞌba rö löbu ꞌba Bɔkoꞌba. Kina ɔdɔ bo koŋgɔ wa mo naga nima ꞌdeni pili tine, na bo kari ŋgï ti bɔ kösö gɔ bo ga ma ꞌbutë dɔmorïyö naga nima mï Betaniya, römöyï kada inza kpe.

Yësu Ulömu Ŋgërï Këlu

(MT 21:18-19)

12 Mï bi këzë ma di gɔmo koꞌja lïjë këdï kileki ꞌdeni kako di Betaniya tine ꞌbö oꞌdɔ Yësu ꞌdeni. 13 Bo oꞌja ŋgërï këlu kinda di bi kɔwɔ ti mbili dɔmo. Kina bo kɔcɔ ŋgï kari toŋgɔ mo, bo iya te mɔtɔga bo ti koꞌja ma kana mo. Tine bo ari koꞌja ŋge rɔ mbili na kutu ëꞌbënnï römöyï kada ꞌba tana ꞌba këlu na dë gba. 14 Kina bo kiya ŋgï zi ŋgërï këlu nima te, “Nï, bɔtɔ inza konyo ɔtɔ mɔtɔ kpe di döyï.” Lende nima bo iya pili mbili bɔ kösö gɔ bo ga kuwö.

15 Lïjë ako kömö Yerosalema na bo kari ŋgï kɔdɔ mï reki ꞌba rö löbu ꞌba Bɔkoꞌba. Bo ari koꞌja bɔ ndögö koso ꞌdeni yayi na bo koloma ŋgï rɔ toga lïjë yaga, bo kïtïŋï dɔ tarabiza ꞌba bɔ kutë gïrïsï ni ti gbaꞌda ꞌba bɔ kugö matukpuru ni bërï. 16 Bo embe ŋgï kola bɔtɔ dë kpe kombi wa dönnï kudö timo kebe yayi. 17 Kina bo koloma ŋgï rɔ tiyandi lïjë kiya zïnnï te, “Uwöke dë me tönë kugu ne? Iya te, ‘Rö löbu ma nime ti kïdëkï rɔ rö ꞌba mötu zi dɔ kupö pili.’ Ne kina me ꞌböwu kpe kebe kuyïke yaga rɔ tïꞌbörö ꞌba bɔ ꞌbögö.”

18 Bɔ dɔ bɔ akumu ni ti bɔ kɔmɔ kiyandi ni uwö lende mo na lïjë kiꞌdi ŋgï toma kɔri ꞌba ꞌdɔ tupö Yësu timo. Tine lïjë ere di rɔ bo römöyï akiyandi abo igayi ma konzi ꞌdeni ŋgï pili.

19 Mï dɔkɔpiyari ꞌdeni na Yësu ni kënyï ŋgï di mï gawo yayi ti bɔ kösö gɔ bo ga lïjë kileki kari.

Andi Di Gɔ Ŋgërï Këlu

(MT 21:20-22)

20 Mɔlo mï dɔŋbɔ ma di pötö mo koꞌja lïjë këdï kudö rɔ gɔ kɔri nima, lïjë oꞌja ŋgërï këlu tönë kölë ꞌdeni. 21 Pïtörö omeri gɔ lende tönë ŋgï, na bo kiya zi Yësu te, “Bɔ kɔmɔ kiyandi, oŋgɔ te. Ŋgërï këlu tönë kulömu ne ölë ꞌdeni.”

22 Yësu ileki dɔmo zïnnï iya te, “Rɔ ma laka miya ziye, iꞌdike dɔye gɔ lende ꞌba Bɔkoꞌba. 23 Bɔtɔ ame kiya zi döku nime te, ‘Nï, ënyï kari kuꞌdu röyï mï mini löbu,’ ɔdɔ kiya te dökïꞌdï bo kidaki dë bo kiꞌdi dɔ bo ŋgï gɔmo, rɔ ma laka ti koꞌdɔ rönï ŋgï tara. 24 Kina me mëdï miya ziye, wa ame ɔdɔ kititike ti mötu ziye tiꞌdi dɔye gɔmo, oꞌjake ꞌdeni, kina ëdï ꞌdeni rɔ eꞌbe. 25-26 Kina ɔdɔ kɔrɔke ꞌdeni këddï kumötuke, olake lëpï ye ga ame kirasi lende ꞌdeni ziye, römöyï ꞌdɔ ꞌbu ye ame mïtɔrɔ ne kola ye gbï gɔ lende kirasi ꞌbe ga.”

27 Lïjë ako kömö mï Yerosalema, kina koꞌja Yësu këdï kiliŋgere ꞌdeni kebe mï reki ꞌba rö löbu ꞌba Bɔkoꞌba yayi, na bɔ dɔ bɔ akumu ni ti bɔ kɔmɔ kiyandi ni ti löbu ꞌba bilaka ni 28 kako kititi bo kiya te, “Közï kakpa ꞌba yë na me këddï koꞌdɔ wa naga nime timo ne? Yë na kiꞌdi közï kakpa ꞌba toꞌdɔ wa naga nime te zïyï?”

29 Yësu iya te, “Iꞌdike mititi ye ŋge kɔtɔ, ɔdɔ kilekike dɔmo ꞌdeni zö na ꞌjaa ti mileki dɔ akititi ꞌbe nima. 30 Iyake zö te, közï kakpa ꞌba bapatisi nime Yowani koloma tönë rɔ toꞌdɔ mo ne ako di yala? Yë na kiꞌdi zi bo, Bɔkoꞌba na kiꞌdi ala bilaka lesi na kiꞌdi?”

31 Kina lïjë koloma ŋgï rɔ towasa mo rɔ gɔ rönnï. Lïjë iya te, “Ɔdɔ diyake te ako di zi Bɔkoꞌba bo ti kiya te, ‘Ne gɔ waꞌdi na kpe kiꞌdike dɔye dë gɔ lende ꞌba Yowani?’ 32 Ɔdɔ diyake te ako di zi bilaka lesi ele dë gbï.”

Lïjë ëdï kere di zi bilaka konzi naga nima römöyï lïjë pili omeri ŋgï rɔ ma laka Yowani rɔ bɔ kumë lende ꞌba Bɔkoꞌba. 33 Kina lïjë kileki dɔmo ŋgï zi Yësu te, “Dikali dë.”

Yësu iya zïnnï te, “Kina gbï ma minza miya ziye közï kakpa ꞌba yë na me mëdï moꞌdɔ wa naga nime timo.”

12

Dɔŋgala ꞌBa Bɔ Ndɔbɔ

(MT 21:33-46; LK 20:9-19)

1 Kina Yësu koloma ŋgï rɔ tilende zïnnï rɔ dɔŋgala, bo iya te, “Bɔ mɔtɔ ïdïyë mɔwɔ këdï koꞌdɔ rɔ layi naga ŋgï rɔ nyaka, bo kigaga reki kuru dɔmo, bo kole gö ꞌba tuzï layi mo, bo kole kilaŋga ꞌba toda mo. Kina bo koꞌde bɔ ndɔbɔ ŋgï kiꞌdi yïmo bo kënyï kari dɔ gawo ma kɔwɔ. 2 Kina ɔdɔ kada ꞌba titeꞌde mo kömö ꞌdeni tine, na bo koja bɔ laja abo mɔtɔ ŋgï kari ꞌdɔ koꞌde ma ꞌba bo. 3 Tine bɔ ndɔbɔ naga nima omba bɔ laja nima ŋgï koga kileki rɔ közï sari. 4 Bo oja bɔ laja mɔtɔ gbï kari. Kina bɔ ndɔbɔ naga nima komba ŋgï koga dɔmo koꞌdɔ kënyë kɔmɔ. 5 Bo oja mɔtɔ gbï kari. A ma tine lïjë omba ŋgï kupö yaga. Kina lïjë koloma ŋgï nduwë rɔ toꞌdɔ bɔ laja ma konzi mɔtɔ ga nduwë tara, mɔtɔ ga lïjë omba rɔ tomba, mɔtɔ ga lïjë upö ŋgï yaga.

6 Rɔ ŋburuŋburu mo tine bɔtɔ mɔtɔ ari kinza kpe zi bo ꞌdeni ŋge rɔ kole kɔtɔ abo ame bo kɔꞌɔ kulöwö ne, na bo koja ŋgï. Bo omeri, bo iya te, ‘Ame rɔ kole ma ne lïjë ëdï koro.’ 7 Tine bɔ ndɔbɔ naga nima iya ŋgï rɔ gɔ rönnï te, ‘Bɔ këdï kari koloma rɔ bɔ dɔ nyaka nime kada mɔtɔ di pötö ꞌbu bo mo tönë ne bo na me, ako dupöke bo yaga ꞌdɔ nyaka nime koloma ŋgï ŋburu rɔ eze.’ 8 Kina lïjë kindaꞌba bo ŋgï kupö bo kuꞌdu töku mo yaga di mï nyaka nima.”

9 Yësu ileki kititi bilaka naga nima yayi ne kiya te, “Ma komerike ꞌbeye, waꞌdi na ti bɔ dɔ nyaka nima kari koꞌdɔ? Rɔ ma laka bo ti kari ŋgï kote dɔ bɔ ndɔbɔ naga nima pili yaga, bo koꞌde rɔ bilaka ma löwö na kako toꞌdɔ ndɔbɔ yïmo.

10 Ïdëkïke dë su me tönë kugu mï buku ꞌba Bɔkoꞌba kiya te, ‘Döku tönë bɔ koꞌba rö ni kilagi pa di rɔmo ne na kileki ꞌdeni rɔ döku ma laka rɔ dɔ kiteli mï gbɔndɔ ꞌba rö.’ 11 Ame wa koꞌdɔ ꞌba ŋere Bɔkoꞌba na. Dotɔke ŋgï rɔ gɔze.”

12 Kina löbu ꞌba Yudayi ni koloma ŋgï rɔ toma kɔri ꞌba ꞌdɔ tupö bo timo. Römöyï lïjë ïyënï rönnï tëgë Yësu ëdï rɔ tiya dɔŋgala nima rönnï. Tine lïjë ere tïndï naga nima yayi ne. Kina lïjë kitaꞌba ŋgï yaga di ŋgila bo.

13 Kina lïjë kari koja Parosi mɔtɔ ga ŋgï ti bilaka mɔtɔ ga ꞌba Erode ŋgï kako zi bo tokɔ kpa bo. 14 Lïjë ako kititi bo kiya te, “Bɔ kɔmɔ kiyandi, dikali ŋgï nï lende ꞌbï ga na rɔ ma kodɔrɔ. Mï lende kiya ꞌbï zi bilaka ere bɔtɔ dë, lende ꞌbï ga pili rɔ ma koriya zi ma titi kpaki ti ma löbu mo ga. Köꞌdu ꞌba Bɔkoꞌba na këddï kiyandi bilaka timo rɔ ma kodɔrɔ. Iya zize te, tara ne ëdï ŋgï rɔ ma laka mï köꞌdu kiꞌdi ꞌba Bɔkoꞌba ꞌdɔ topi awada zi bɔ dɔliŋɔ ma löbu ꞌba Romo? Ala tondo?”

15 Yësu ikali dɔŋgala ꞌbënnï nima ꞌdeni mɔlo na bo kileki kiya zïnnï te, “Kpe, ëddï koꞌbake ma gɔ waꞌdi? Oꞌdeke gïrïsï siliŋbi mo te dayi moŋgɔ te.”

16 Lïjë oꞌde zi bo na bo kititi lïjë iya te, “Kïnë yë ti möyï yë na me kugu rɔmo ne?”

Lïjë iya te, “Bɔ dɔliŋɔ ꞌba Romo na.”

17 Bo iya zïnnï te, “Laka, wa ame rɔ ꞌba bɔ dɔliŋɔ ne opike zi bɔ dɔliŋɔ. Tine ame rɔ ꞌba Bɔkoꞌba ne opike zi Bɔkoꞌba.” Kina lende abo kigayi lïjë ŋgï.

Lende ꞌBa Tɔdɔ ꞌBa Töku

(MT 22:23-33; LK 20:27-40)

18 Kina ya ma rɔ Sadoke ni lïjë ma komeri ꞌbënnï kiya te a mɔtɔ inza rɔ tɔdɔ ꞌba töku di mï tölë naga kako ŋgï zi Yësu. Lïjë ititi bo iya te, 19 “Bɔ kɔmɔ kiyandi, Musa ugu iya te ɔdɔ löndö yï mɔtɔ kölë kola ꞌja abo kinza ti kole, indaꞌba közïmo ꞌdɔ köyöke bi dɔ löndö yï nima. 20 Tine ya mɔtɔ ga pa bine rɔ löndö kɔtɔ modɔmorïyö. Bɔ ma löbu mo ogbe ꞌja kina kölë ŋgï kola kinza ti kole. 21 Kole ma mï rïyö mo indaꞌba közïmo kina bo kölë ŋgï gbï kola nï kinza ti kole. Bɔ ma rɔ mï mota mo indaꞌba közïmo, 22 kina ŋgï gbï tara nduwë rɔ gönnï nima pili kpaki modɔmorïyö kinza ma köyö kole. Rɔ ŋburuŋburu mo na ꞌja mo tönë kari kölë ŋgï gbï. 23 Tine mï kada ꞌba tɔdɔ ꞌba töku di mï tölë ti lɔko këdï rɔ ꞌja ꞌba yë, ya modɔmorïyö naga nima na ma ꞌdeni pili rɔ mëꞌdë nï?”

24 Yësu ileki dɔmo zïnnï iya te, “Kpe, öluke lende ꞌdeni ŋgï sowa. Buku ꞌba Bɔkoꞌba ikalike dë. Ikalike a mɔtɔ rɔ tigɔ abo dë gbï yɔ. 25 Bilaka ame ga këdï kɔdɔ di mï tölë ne a mɔtɔ inza kpe zïnnï rɔ, rɔ kogbe. Lïjë ꞌdeni ŋgï kɔzɔ malayika ꞌba mï dɔyayi ꞌba mïtɔrɔ naga tara. 26 Kina ma gɔ lende ꞌba tɔdɔ ꞌba töku di mï tölë, kpe ïdëkïke dë su di mï akugu ꞌba Musa ma tönë paꞌdo köbö zi bo dɔ morogo Bɔkoꞌba kiya zi bo te, ‘Ma na rɔ Bɔkoꞌba ꞌba Abarayama, Bɔkoꞌba ꞌba Yisika, Bɔkoꞌba ꞌba Yakoba.’ 27 Ne kina me dikali ŋgï lïjë inza kpe rɔ töku, Bɔkoꞌba ïdïdï lïjë ꞌdeni. Kpe öluke lende ꞌdeni sowa.”

Köꞌdu Kiꞌdi Ma Rɔ Dɔ Kiteli

(MT 22:34-40; LK 10:25-28)

28 Bɔ kɔmɔ kiyandi mɔtɔ ame këdï yayi rɔ tuwö kowasa ꞌbënnï nima ne, ënyï ŋgï kako ŋgɔsi. Kina ɔdɔ bo koŋgɔ Yësu ŋgï kileki dɔ lende rɔ ma kodɔrɔ zi ya naga nima kɔzɔ a nima tara tine, bo ënyï kititi Yësu iya te, “Köꞌdu kiꞌdi ꞌba Bɔkoꞌba ma yala na kulöwö rɔ dɔ kiteli?” 29 Yësu ileki dɔmo te, “Köꞌdu kiꞌdi ma kulöwö rɔ dɔ kiteli mo na tönë kiya te, ‘Kpe Yisarele, uwöke. Ŋere Bɔkoꞌba ze na ŋge kɔtɔ rɔ Bɔkoꞌba. 30 Ziye tɔꞌɔ ŋere Bɔkoꞌba ꞌbe ti dökïꞌdï ye pili ti dïdï ye pili ti meri ꞌba dɔye pili ti tigɔ ꞌbe ga pili.’ 31 Ma rɔ mï rïyö mo na me, ‘Ziye tɔꞌɔ lëpï ye ga gbï kɔzɔ ma kɔꞌɔke yida rɔye ga tara.’ Köꞌdu kiꞌdi mɔtɔ ma kulöwö rɔ dɔ kiteli di dɔ ame inza.”

32 Bɔ kɔmɔ kiyandi ꞌba köꞌdu kiꞌdi nima ënyï kileki dɔmo ŋgï zi Yësu iya te, “Bɔ kɔmɔ kiyandi, ele sowa. Rɔ ma laka kɔzɔ a kiya ꞌbï, ŋere Bɔkoꞌba ŋge kɔtɔ, Bɔkoꞌba ꞌberi mɔtɔ inza. 33 Kina gɔ ze bilaka lesi dɔꞌɔke Bɔkoꞌba ti dökïꞌdï ze pili, ti meri ꞌba dɔze pili, ti tigɔ ꞌba mïze ga pili. Kina gɔ nï mɔtɔ kɔꞌɔ lëpï yï gbï kɔzɔ ma kɔꞌɔ yida röyï tara. Köꞌdu kiꞌdi rïyö naga nime na rɔ dɔ kiteli kebe tumu roma ni pili zi Bɔkoꞌba.”

34 Yësu oŋgɔ dɔ lende kileki ꞌba bɔ nima ŋgï ti lende kikali mo kulöwö. Na bo kënyï kiya zi bɔ nima te, “Nï, inza kpe gba ŋbö rɔ ma kɔwɔ di rɔ ŋere löbu ꞌba Bɔkoꞌba.” Di pötö lende nime bɔtɔ mɔtɔ ilaŋa rönï dë kpe tititi Yësu.

Lende ꞌBa Kurïsïtö

(MT 22:41-46; LK 20:41-44)

35 Kina ɔdɔ Yësu këdï ꞌdeni rɔ tiyandi wa di mï reki ꞌba rö löbu ꞌba Bɔkoꞌba tine, bo iya te, “Rɔ ma tondo mo ga na bɔ kɔmɔ kiyandi ni këdï kiya te Kurïsïtö ame Bɔkoꞌba këdï koja ne di mï kupö Dawidi? 36 Dawidi na tönë kiya ti Nyï Kɔtɔ Laka teyi te, ‘Ŋere Bɔkoꞌba iya zi ŋere ma te, “Oloma dɔ dörï ma bine ŋbö miꞌdi yi kaꞌda bɔ ya ꞌbï ga.” ’ 37 Dawidi mo na me kïdëkï bo ꞌdeni rɔ ŋere. Ne rɔ ma tondo mo na ꞌdɔ ŋere ꞌba Dawidi mo tönë kileki ꞌböwu rɔ kole zi bo?”

38 Mï akiyandi abo zïnnï bo iya te, “Kpe iꞌdike kɔmɔye kandi laka di zi bɔ kɔmɔ kiyandi ꞌba köꞌdu kiꞌdi ni. Akoꞌdɔkɔ ꞌbënnï rɔ tiliŋgere ti bɔŋgɔ kidakpa ꞌbënnï naga nima rönnï. Tumötö lïjë kɔzɔ bɔ rɔ koro naga tara di mï bi ꞌba ndögö na lende mo kɔꞌɔ rönnï. 39 Akiteri ꞌbënnï rɔ kïtï ma löbu naga di mï rö ꞌba mötu ti bi ma laka di mï ŋbele. 40 Lïjë bɔ këdï kodɔ gomɔ rɔ makuruꞌbë tote dɔ amo naga nima. Mötu koꞌdɔ ꞌbënnï rɔ gögö tileme rönnï timo. Lïjë nime, kada mɔtɔ karama ma këdï kodɔ dönnï na rɔ dɔ kiteli.”

41 Yësu ari koloma ŋgɔsi ŋgila sandu ꞌba tuꞌdu kpa közï kiꞌdi di mï reki ꞌba rö löbu ꞌba Bɔkoꞌba yayi. Tïndï këdï kɔlɔ rɔ tuꞌdu kpa közï kiꞌdi ꞌbënnï ga ne bo ëdï le rɔ toŋgɔ mo. Ma rɔ bɔ mɔri ma konzi ni ako kuꞌdu yamo ŋgï ŋbaŋi. 42 Tine ꞌja ma rɔ makuruꞌbë bɔ lisa mɔtɔ ako kuꞌdu ma ꞌbënï rɔ taripa rïyö. 43 Bo ïdëkï bɔ kösö gɔ bo ga kako zi bo, na bo kiya zïnnï te, “Rɔ ma laka miya ziye, makuruꞌbë, ꞌja bɔ lisa nime, lɔko na kuꞌdu kpa közï kiꞌdi kebe bilaka naga nime pili. 44 Römöyï lïjë ma laki naga nima onye ŋge mbowa di rɔ wa mbëmbë ꞌbënnï ga. Ne ma ꞌbënï inza tara, gɔ rɔmo na ma ꞌdeni pili lɔko kuꞌdu ne, mɔtɔ inza kpe.”

13

Loma Ti Bi Koda

(MT 24:1-14; LK 21:5-19)

1 Kina ɔdɔ Yësu ni këdï kɔdɔ ꞌdeni yaga di mï reki ꞌba rö löbu ꞌba Bɔkoꞌba yayi tine, bɔ kösö gɔ bo ga ma kɔtɔ ako kiya zi bo te, “Bɔ kɔmɔ kiyandi, oŋgɔ te. Oŋgɔ döku naga nime ma kiyija koꞌba kele te.”

2 Yësu ileki dɔmo zïnnï iya te, “Rö löbu naga nima këdï koŋgɔke koꞌba tara ne, kada mo ɔdɔ kömö ꞌdeni dayi döku ma kɔtɔ mɔtɔ mo te inza kileke rɔ ma kudöꞌdu dɔ lëpï nï. Bɔ ya ëdï kïtïŋï ꞌdoyi bërï.”

3 Kina ɔdɔ bo kari koloma ꞌdeni bërï dɔ döku ꞌba Bilaya ame kuyï kömönï kari te dɔ rö löbu ꞌba Bɔkoꞌba ne tine, na Pïtörö ni ti Yakoba ti Yowani ti Andareya kako rɔ dönnï kititi bo kiya te, 4 “Iya zize. Kada nima ti këdï nyanya ga? Kina akileme mo ame gɔ kinda timo kada mo ëdï ꞌdeni ŋgɔsi na rɔ waꞌdi?”

5 Yësu oloma rɔ tiya mo zïnnï te, “Iꞌdike kɔmɔye kandi laka kinza bɔtɔ mɔtɔ kuꞌbölu ye ra. 6 Ma konzi mɔtɔ ga ti kako ti möyï ma kiya te, ‘Ma na rɔ Kurïsïtö.’ Kina ti lïjë kuꞌbölu ma konzi ŋgï. 7 Tine ɔdɔ kuwöke birɔ ya di ŋgɔsi ti lëbï mo ma di bi kɔwɔ kinza kereke dë. Wa naga nima pili ëdï koꞌdɔ rönnï tine ŋburuŋburu ꞌba dɔliŋɔ na dë gba. 8 Römöyï dɔyayi ti kënyï ꞌdeni toꞌdɔ ya rɔ gɔ rönnï, kina dɔliŋɔ ti kënyï ꞌdeni toꞌdɔ ya rɔ gɔ rönnï. Kïzïkïzï ti këdï ꞌdeni mï gɔ bi ma konzi. Kina ꞌbö ni ti sëyï ti këdï ꞌdeni. Wa naga nime pili te gba tisaki mo na kɔzɔ mï kɔꞌɔ ꞌba löyö naga tara.

9 Ne kpe iꞌdike kɔmɔye kandi laka. Ti kindaꞌba ye ꞌdeni koto ye kɔmɔ kïtï ꞌba burë. Ti komba ye ꞌdeni di mï rö ꞌba mötu. Kina ti lïjë koto ye ꞌdeni kiꞌdi ye kɔrɔke kɔmɔ ŋere ni ti bɔ dɔliŋɔ ni gɔ köꞌdu ma, todɔrɔ bïcï lende ꞌba laja laka nime. 10 Tine dɔgba mo laja laka na ti kuwöwö rönï titi toko. 11 Kina ɔdɔ lïjë kindaꞌba ye koto ye kɔmɔ kïtï ꞌba burë, kinza kiꞌdike kɔmɔye kïlëꞌdï dë gɔ wa ma ꞌdɔ kari kiyake. Wa ame kiꞌdi rönï ziye ꞌdɔ tiya mo mï kada nima ne na kiyake. Römöyï wa ame këdï kari kiyake ne ti këdï pili rɔ ma kako di zi Nyï Kɔtɔ Laka.

12 Bilaka ti kiꞌdi löndö nnï ga ꞌdeni tupö mo yaga. Kina ti ꞌbu ni koꞌdɔ ꞌdeni gbï tara zi kole ꞌbënnï ga. Kina ti kole kebe kuyï kpënnï ꞌdeni gbï rɔ ma köyö lïjë ga tupö mo yaga. 13 Laki pili ti koꞌji ye gɔ lende ma. Tine bɔ ame kiꞌdi mï bo këddï teyi ŋbö kömö mï kada ꞌba tote mo ti kɔmɔ ŋgï di mï tölë.”

Kuruku Kënyë

(MT 24:15-28; LK 21:20-24)

14 “Kina ɔdɔ kiya te koŋgɔke kuruku kënyë tönë kɔdɔ ꞌdeni mï gɔ bi ame mɔlo kinza rɔ bi abo ne tine, (ame ugu zi bɔ kïdëkï mo ga ꞌdɔ kikali) iꞌdike lïjë ame ga mï Yudayi ne kiriŋa ti kusu dönnï mï döku. 15 Kinza bɔ ame këdï yaga tindawo rɔ bo ne kïlëyï dɔ bo dë kpe kɔdɔ titi rö togba abo ga. 16 Kinza bɔ ame këdï ꞌdeni mï nyaka ne kileki dë kpe kari liŋɔ togba bɔŋgɔ abo. 17 Mï kada mo nima gomɔ ꞌba ꞌja ame ga rɔ ma kɔmɔ ti ma këdï ti kole dɔ közïnnï naga na ti kënyë ma ꞌbënnï ŋgï kulöwö. 18 Umötuke zi Bɔkoꞌba kinza bo kiꞌdi koꞌdɔ rönï dë mï kada ꞌba bi këyï ame rɔ alïrï ne. 19 Römöyï gomɔ ꞌba mï kada nima ti kënyë ꞌbënï ꞌdeni ŋgï rɔ dɔ kiteli kebe gomɔ mɔtɔ ga ame pele këdï koꞌdɔ rönnï mï dɔliŋɔ nime bine mɔlo kako di bi tisaki mo ŋbö kömö mï kada nime tɔne. Kina gomɔ mɔtɔ ma ꞌdɔ këdï kɔzɔ ame te inza kpe nati. 20 Tine Bɔkoꞌba ileki gɔ kada mo ꞌdeni ŋge mbowa. Ma kiya te kinza tara dëne bɔtɔ mɔtɔ inza kɔmɔ. Bo ileki gɔ kada mo ŋge ꞌdeni mbowa tara gɔ köꞌdu ꞌba bilaka abo ga ame bo koweli ꞌdeni ne.

21 Kina ɔdɔ kiya te bɔtɔ mɔtɔ kako kiya pele ziye te, ‘Oŋgɔ te, Kurïsïtö na me bine,’ ala ‘Kina ma ꞌdë,’ kinza kiꞌdike dɔye dë gɔmo. 22 Römöyï ya mɔtɔ ga ma kidewo rönnï tëgë lïjë rɔ Kurïsïtö ti bɔ kumë lende ma dɔ kïndëndë mɔtɔ ga ti kɔdɔ ꞌdeni. Kina ti lïjë koꞌdɔ gɔ kotɔ ma kinza kiya naga ŋgï tiyɔzɔ tuꞌbölu ame ga pele Bɔkoꞌba koweli ꞌdeni ne timo. 23 Kpe, iꞌdike kɔmɔye kandi laka. Wa pili na me ga mïyëtï gɔmo ꞌdeni mɔlo ndö te ziye.”

24 “Di pötö kada ꞌba gomɔ naga nima, kïnë kada ti kuyï rönï ꞌdeni ŋgï yaga rɔ ma kölu, kina nyepe gbï inza kaŋmi kpe. 25 Kina ti kiyaya këlu ni ꞌdeni kilayi kako bërï di mïtɔrɔ. 26 Kina ti kole ꞌba bilaka lesi ti kɔdɔ ŋgï tako ti pɔli mï tigɔ ꞌba löbu dɔ kiteli abo. 27 Kina ti bo koja malayika ŋgï kari mï dɔ kumu sowɔ ꞌba dɔliŋɔ nime tutöꞌdu bilaka ame ga pili rɔ ꞌba Bɔkoꞌba ne. Kina ti lïjë kutöꞌdu ŋgï yaga ꞌdoyi di mï dɔliŋɔ nime.

28 Iꞌdike ŋgërï këlu kiyandi ye. Ɔdɔ koŋgɔ rɔ dɔŋgila mo ga këdï köyö solɔrɔ ꞌdeni, mbili mo këdï kunzï nima ikali ŋgï kpa dökïkërï ɔwɔ dë kpe. 29 Kina gbï tara ɔdɔ koŋgɔke wa naga nime ꞌdeni këdï koꞌdɔ rönnï nima, ziye tikali mo ŋgï kada ꞌba tako ꞌba kole ꞌba bilaka lesi ɔwɔ dë kpe. 30 Omerike lende nime laka. Wa naga nime ti koꞌdɔ rönnï kota bilaka ma leꞌjete naga nime mɔtɔ ga kölë dë gba. 31 Mïtɔrɔ ni ti dɔliŋɔ ti kiteli ꞌdeni. Tine lende ma inza kiteli du ma kɔtɔ te.

32 Tako ꞌba kada mo nima bɔtɔ ma kɔtɔ mɔtɔ ikali dë. Pele rɔ malayika ꞌba mï dɔyayi ꞌba mïtɔrɔ ikali dë. Kina kole ꞌba Bɔkoꞌba pele ikali dë gbï. Bo Bɔkoꞌba ꞌbu na ŋge kikali abo. 33 Kina iꞌdike kɔmɔye kandi laka kolomake ti bi koda römöyï kada mo ikalike dë. 34 Ti këdï kɔzɔ lende ꞌba bɔ mɔtɔ ame kënyï ŋgï kari dɔ ŋba ne tara. Mï tari abo bo ose gɔ liŋɔ zi bɔ laja abo ga. Bo oza ndɔbɔ pili rɔ kɔtɔkɔtɔ zïnnï toꞌdɔ mo, bo kiꞌdi bɔ ma ꞌdɔ koda gɔ bi ŋgï toda bi laka di rɔ liŋɔ. 35 Kina ti, odake bi laka römöyï kada ꞌba tako abo ꞌba ŋere ꞌbe ikalike dë. Ɔdɔ ti bo kömö mï dɔkɔpiyari ala mï zana korɔndɔ, ala mï kano bi, ala rɔ mï dɔŋbɔ, kpe ikalike dë. 36 Odake bi laka kinza bo kako kömö ra ŋgï tuguꞌdu kota ye këddïke bi töꞌdö. 37 Tine a ma mose ziye pili na me, olomake ti bi koda.”

14

ꞌJa Mɔtɔ Inzanza ꞌBu Dɔ Yësu

(MT 26:1-16; LK 22:1-6; YN 11:45–12:8)

1 Ame tine kada ꞌba karama ꞌba Pasaka mo tönë ola töꞌdö mo ꞌdeni ŋge dɔ rïyö nati. Karama ꞌba tonyo maŋgolɔꞌbɔ kinza laŋga gɔmo mo tönë. Tine bɔ dɔ bɔ akumu ni ti bɔ kɔmɔ kiyandi ꞌba köꞌdu kiꞌdi ni ëdï rɔ toma kɔri ꞌba ꞌdɔ tindaꞌba Yësu ŋgï liwo kupö yaga. 2 Römöyï lïjë omeri iya te, “Doꞌdɔke dë mï kada ꞌba karama kinza tïndï kënyï ra koꞌdɔ ayayi.”

3 Kina ɔdɔ bo këdï ꞌdeni Betaniya liŋɔ ꞌba bɔ mɔtɔ kïdëkï rɔ Simona Bɔ Mönyu tine, lïjë këdï ꞌdeni kpa akonyo na ꞌja mɔtɔ kako ŋgï ti kizaza ma kele ꞌba ꞌbu kato ndögö kitigɔ kulöwö naga. Lɔko itikɔ kpamo ŋgï yaga lɔko koloma rɔ tinzanza mo dɔ Yësu. 4 Tine ënyë ŋgï mï ya mɔtɔ ga yayi kebe tomeri mo te, “Lɔko ëdï kirasi ꞌbu nima gɔ waꞌdi? 5 Ma lɔko këdï kugö ra mökö oꞌja dëne ëdï koꞌde yamo ŋbö kuluku modɔɔkɔtɔ gbï ti dɔmo teyi ꞌdi gɔ lɔko kokɔnyi bɔ lisa ni timo.” Kina lïjë koloma ŋgï rɔ togba dökïꞌdï ꞌja nima timo.

6 Kina Yësu kileki zïnnï te, “Kpe, ëddï kogbake dökïꞌdï ꞌja nima gɔ waꞌdi? Olake nï. A ma laka kulöwö na me lɔko koꞌdɔ ꞌdeni zö. 7 Bɔ lisa ni ëdï koloma nduwë tiye bine, ɔdɔ koꞌdɔkɔke ti koꞌdɔke lende laka ꞌdeni ŋgï zïnnï. Ne ma ꞌbama minza möꞌbö tiye bine. 8 Wa ame ŋgï lɔko kɔꞌbɔ toꞌdɔ mo ne na ma lɔko koꞌdɔ ꞌdeni zö. Lɔko ileŋo yida rɔma ꞌdeni mɔlo ndö koda dɔ tusu ma. 9 Ne rɔ ma laka miya ziye, wa nime lɔko koꞌdɔ ne ti kïyëlë rönï ꞌdeni ŋgï kote mï gɔ bi ame ga pili laja laka ma nime këdï kuwöwö rönï teyi ne tomeri gönï timo.”

10 Kina Yuda Isikarita ma kɔtɔ di mï löŋgö ya ma ꞌbutë dɔmorïyö mo naga nima ne kënyï ŋgï kari zi bɔ dɔ bɔ akumu ni tususu Yësu zïnnï. 11 Kina ɔdɔ lïjë kuwö lende ma bo kiya zïnnï tara tine na mïnnï koŋmi ŋgï lïjë kose ꞌdɔ topi yamo zi bo. Kina Yuda koloma ŋgï nati rɔ toma kɔri ma laka ame gɔ bo kiꞌdi közï Yësu timo zïnnï ne.

Yësu Oꞌdɔ Karama Ti Bɔ Kösö Gɔ Bo Ga

(MT 26:17-19; LK 22:7-14)

12 Mï kada ma dɔndende ꞌba karama ma këdï konyo maŋgolɔꞌbɔ mo kinza laŋga gɔmo nima tine, mï kada ame ꞌdeni rɔ ꞌba tumu kamölö mo ne, na bɔ kösö gɔ bo ga kako kititi bo, iya te, “Oꞌdɔkɔ gɔ dari dileŋo gɔ bi ꞌba tonyo karama zïyï yala?”

13 Kina bo koja ya ma rïyö di mï löŋgö lïjë ŋgï kari ti ndose nime, bo iya te, “Arike mï gawo yayi, di bi tömö ꞌbe dɔye ti kondɔsɔ ti bɔ mɔtɔ ti kete mini dönï. Ozike gɔ bo. 14 Liŋɔ ame bo kɔdɔ teyi ne ari kiyake zi bɔ dɔ liŋɔ mo te, ‘Bɔ kɔmɔ kiyandi iya te, “Rö ma yala na ꞌdɔ dako donyo karama ꞌba Pasaka nime yïmo ti bɔ kösö gɔma ga?” ’ 15 Kina ti bo kileme rö tɔrɔ löbu ŋgï ziye ti jama mo ga kiyija ꞌdeni ndö ziye kina gɔ kileŋoke gɔ bi zize yayi.” 16 Kina bɔ kösö gɔ bo naga nima kari ŋgï mï gawo yayi koꞌja wa pili ŋgï kɔzɔ ma bo kose zïnnï. Kina lïjë kileŋo bi ꞌba tonyo karama ŋgï zïnnï yayi.

Akonyo ꞌBa Ŋere

(MT 26:20-29; LK 22:14-20; YN 13:21-30; 1KT 11:23-25)

17 Mï dɔkɔpiyari ꞌdeni na Yësu ni ti bɔ kösö gɔ bo ga ma ꞌbutë dɔmorïyö kako ŋgï yayi. 18 Kina ɔdɔ lïjë këdï ꞌdeni kpa akonyo tine, bo iya zïnnï te, “Rɔ ma laka mëdï miya ziye, bɔ ma kɔtɔ mɔtɔ di mï löŋgö ye nima bina na këdï kari kususu ma. Bɔ ma kɔtɔ ame ŋgï këdï konyo wa bi kɔtɔ tö ne.”

19 Kina lïjë ŋgï rɔ meri lïjë kebe rɔ tititi bo pili rɔ gönnï nima kiya te, “Ma mo na dë ŋgï ɔtɔ ya?”

20 Bo ileki dɔmo te, “Bɔ ma kɔtɔ mɔtɔ ŋgï di mï löŋgö ye kpe ma ꞌbutë dɔmorïyö naga nime. Bɔ ma kɔtɔ mɔtɔ ame ŋgï këdï kusu közïnï mï lebe kɔtɔ tö ne. 21 Kole ꞌba bilaka lesi ëdï kölë ŋgï kɔzɔ lende ma tönë kugu mï buku ꞌba Bɔkoꞌba gɔ köꞌdu abo ne tara. Tine buꞌbu zi bɔ ma kususu bo nima. Ma laka mo dëne ꞌdɔ köyö bo dë ka ndeŋi.”

22 Kina ɔdɔ lïjë këdï ꞌdeni kpa akonyo yayi tine, na Yësu kogba maŋgolɔꞌbɔ ŋgï bo kileki yëëꞌdï mo zi Bɔkoꞌba bo konye yïmo kiꞌdi zi bɔ kösö gɔ bo ga. Bo iya te, “Me, ogba konyo. Ame na rɔ yida rɔma.”

23 Kina bo kogba kösu gbï kileki yëëꞌdï mo bo kiꞌdi ŋgï zïnnï lïjë pili kuwë di yïmo. 24 Bo ileki kiya zïnnï te, “Ame na rɔ roma ma ame kulöwu ꞌdeni gɔ ma konzi, lömu ꞌba Bɔkoꞌba kɔrɔ ꞌdeni dɔmo ne. 25 Rɔ ma laka miya ziye akuwë nime minza muwë kpe titi tine ꞌjaa ŋbö rɔ ma laꞌja di mï ŋere löbu ꞌba Bɔkoꞌba.”

Yësu Iya Kpa Koga ꞌBa Pïtörö

(MT 26:30-35; LK 22:31-34; YN 13:36-38)

26 Kina ɔdɔ lïjë koba ŋgala ꞌdeni tine na lïjë kari ŋgï dɔ döku ꞌba Bilaya. 27 Yësu iya zïnnï te, “Kpe pili ti kiriŋake ꞌdeni ŋgï kolake ma. Römöyï buku ꞌba Bɔkoꞌba iya ꞌdeni tönë mɔlo bine te, ‘Ti mupö bɔ koda kamölö mo yaga kina ti kamölö kitaꞌba ŋgï.’ 28 Tine ɔdɔ mɔdɔ ꞌdeni yaga di mï tölë mëdï mari nduwë tötï dɔgba kɔmɔye mï Galilaya.”

29 Pïtörö iya te, “Ɔdɔ kiya te ya ma laki kiriŋa pele pili, ma ꞌbama minza mola göyï.”

30 Yësu ileki zi bo iya te, “Rɔ ma laka mëdï miya zïyï, nï mï korɔndɔ nime tɔne, gba kota gɔŋgɔ kidapa dë mï rïyö ëddï koga kpëyï gɔma mï mota kiya te ikali ma dë.”

31 Pïtörö ileki gɔmo kiya rɔ ma kitigɔ te, “Ɔdɔ këdï pele rɔ tölë ti mölë kɔtɔ tïyï. Minza moga kpama göyï.” Kina lïjë kiya ŋgï pili kɔzɔ a nima tara.

Yësu Ititi Bɔkoꞌba Gɔ Gomɔ Ma Këdï Kömö Zi Bo

(MT 26:36-46; LK 22:39-46)

32 Kina lïjë kako ŋgï kömö gɔ bi mɔtɔ kïdëkï möyï mo rɔ Getesemane. Yësu iya zi bɔ kösö gɔ bo ga te, “Kpe, olomake tötï bine mëdï mari toꞌdɔ mötu.”

33 Bo ogba Pïtörö ni ti Yakoba ti Yowani kari ti bo. Meri oso ŋgï mï bo kumïkï bo. 34 Kina bo kiya zïnnï te, “Meri oso ꞌdeni ŋgï lɔ mï dökïꞌdï ma kɔzɔ ëdï koꞌdɔ ꞌdeni ŋgï tupö ma yaga. Olomake tötï mbowa bine rɔ ma koŋgɔ bi ti bi koda.”

35 Bo ari mbowa dɔgba na bo kolɔdɔ ŋgï bërï tumötu, dëne ꞌdɔ kiyese gomɔ nima ra yaga di zi bo. 36 Bo umötu kiya te, “Baba, ꞌbu ma, nï na kɔꞌbɔ wa pili. Kösu nima ogba yaga di kɔmɔ ma. Tine iꞌdi koꞌdɔ rönï gɔ akoꞌdɔkɔ ꞌbï, kinza gɔ akoꞌdɔkɔ ma.”

37 Bo ileki kako koꞌja bɔ kösö gɔ bo ga ma mota mo tönë ga köꞌdö ꞌdeni. Bo iya zi Pïtörö te, “Simona, ëddï bi töꞌdö? Ɔꞌbɔ dë toda bi pele ŋge saa kɔtɔ? 38 Olomake ti bi koda ti mötu koꞌdɔ kinza koto ye ra mï akiyɔzɔ. Rɔ ma laka mï oꞌdɔkɔ ŋgï tine yida rɔ tigɔ mo inza.”

39 Kina bo kileki ŋgï kari ꞌböwu gbï tumötu gɔ lende kɔtɔkɔtɔ naga nima. 40 Bo ileki kako koꞌja lïjë köꞌdö ꞌdeni gbï römöyï lïjë ëdï ꞌdeni ŋgï kinano. Kina ŋgï lïjë ikali dë kpe tileki dɔ lende zi bo. 41 Mï mota mo tine na bo kako kiya zïnnï te, “Kpe, ëddïke eꞌbe gba bi töꞌdö tindawo rɔye? Ɔꞌbɔ ꞌdeni, kada mo ömö ꞌdeni. Ususu kole ꞌba bilaka lesi ꞌdeni kiꞌdi közï bɔ lende kënyë ni. 42 Ënyïke, darike. Oŋgɔke bɔ kususu ma mo tönë ömö ꞌdeni ŋgɔsi.”

Tindaꞌba Yësu

(MT 26:47-56; LK 22:47-53; YN 18:3-12)

43 Gba kota Yësu këdï kilende te yɔ na Yuda kömö ŋgï. Bo rɔ ma kɔtɔ di mï löŋgö ya ma ꞌbutë dɔmorïyö naga nima. Bo ako ti bilaka rɔ ma konzi gɔ bo, ya mɔtɔ ga ti mbele, mɔtɔ ga ti mɔbɔ. Bɔ dɔ bɔ akumu ni ti bɔ kɔmɔ kiyandi ni ti löbu ꞌba bilaka ni na koja lïjë. 44 Bɔ susu mo nima iya dɔŋgala ꞌba tindaꞌba Yësu timo ꞌdeni mɔlo zïnnï te, “Bɔ ame ɔdɔ koŋgɔke mari mome mbili mo nima bo na. Kina ꞌdɔ kindaꞌbake bo ŋgï karike ti bo yaga.”

45 Kina ɔdɔ bo kömö tïnnï yɔ na bo kilapo Yësu ŋgï, bo kiya te, “Ŋere ma.” Kina bo kome mbili Yësu ŋgï. 46 Kina bilaka abo naga nima kolɔdɔ ŋgï dɔ Yësu kindaꞌba ŋgï. 47 Tine bɔ ma kɔtɔ di mï löŋgö ya ama ga ti Yësu yayi ne otɔ mbele abo ŋgï koga dɔ bɔ laja mɔtɔ ꞌba bɔ dɔ bɔ akumu timo koke mbili mo ŋgiꞌbɔ yaga. 48 Yësu iya zïnnï te, “Kpe, gɔ waꞌdi na kakoke tindaꞌba ma kɔzɔ tindaꞌba bɔ ꞌbögö tara gɔmo, ti mbele ni ti mɔbɔ? 49 Rɔ kɔmɔ kada löbu nime pili mëdï moloma tiye mï reki ꞌba rö löbu ꞌba Bɔkoꞌba yayi tiyandi kɔmɔ bilaka ne, indaꞌbake ma dë mɔlo di yayi gɔ waꞌdi? Ne oꞌdɔ rönï ꞌdeni ꞌdɔ këdï kɔzɔ ma tönë kugu mɔlo mï buku ꞌba Bɔkoꞌba ne tara.”

50 Kina bɔ kösö gɔ bo ga kitaꞌba ŋgï pili di rɔ bo kiriŋa ga ëꞌbënnï.

51 Bɔ mɔtɔ gba rɔ yɔbi ti bɔŋgɔ kiŋaki rɔ bo na ŋge kösö gɔ Yësu yayi. Lïjë oꞌdɔkɔ tindaꞌba bo, 52 na bo kolɔ rɔ bo ŋgï kiriŋa rɔ gɔ ŋbululu kola bɔŋgɔ nima zïnnï yayi.

Oto Yësu Liŋɔ ꞌBa Kayapa

(MT 26:57-68; LK 22:54-55; YN 18:13-14)

53 Kina koto Yësu ŋgï kari liŋɔ ꞌba bɔ dɔ bɔ akumu. Na löbu ꞌba bɔ akumu ni ti löbu ꞌba bilaka ni ti bɔ kɔmɔ kiyandi ꞌba köꞌdu kiꞌdi ni kotɔtɔ rönnï ŋgï yayi. 54 Tine Pïtörö ozi ꞌdeni rɔ ma kɔwɔ nduwë ŋbö kari kɔdɔ gönnï liŋɔ ꞌba bɔ dɔ bɔ akumu nima yayi. Bo ari koloma ꞌdeni këdï rɔ tubï rɔ bo kɔmɔ paꞌdo ŋgila bɔ kanya mo naga nima yayi.

55 Bɔ dɔ bɔ akumu ni ti dɔ tumu ꞌbënnï nima pili oloma ga ŋgï rɔ toma kɔri ꞌba wa ame gɔ kodɔrɔ bïcï lende timo rɔ Yësu gɔ kupö bo yaga gɔmo ne. Tine lïjë oꞌja lende ɔtɔ dë di rɔ bo. 56 Ya ma konzi mɔtɔ ga ako pele ti susu bëtï mɔtɔ ga, tine lende ꞌbënnï pili oriya dë. 57 Kina ya mɔtɔ ga kënyï tɔrɔ tususu bo rɔ bëtï kiya te, 58 “Duwö bo koloma rɔ tiya mo te, ‘Rö löbu ꞌba Bɔkoꞌba nime rɔ akoꞌba ꞌba bilaka lesi ne ti mitikɔ yaga. Kina mï töꞌdö dɔ mota ti moꞌba ŋgï kileki gɔ bi mo rɔ ame közï bilaka lesi na dë koꞌdɔ.’ ” 59 Pele tara susu ꞌbënnï naga nima oriya dë.

60 Kina bɔ dɔ bɔ akumu mo nima kënyï ŋgï tɔrɔ mï löŋgö lïjë yayi, bo ititi Yësu kiya te, “Nï inza ti lende mɔtɔ tileki mo gɔ susu nime këdï koꞌdɔ kulöwö röyï ne?”

61 Tine Yësu udumö ŋgï le kileki dɔ lende nima dë. Bɔ dɔ bɔ akumu nima ileki kititi bo ꞌböwu te, “Nï na rɔ Kurïsïtö kole ꞌba Bɔkoꞌba bɔ yëyï mo tönë ne?”

62 Yësu ileki dɔmo te, “Ma na. Kina ti kari koꞌjake kole ꞌba bilaka lesi ꞌdeni koloma dɔ dörï Bɔkoꞌba tigɔ dɔ kiteli. Ti koꞌjake ꞌdeni ma bo këdï kako bërï ti pɔli di mïtɔrɔ.”

63 Kina bɔ dɔ bɔ akumu nima kirica bɔŋgɔ ŋgï yaga di rönï, kiya te, “Kpërï waꞌdi mɔtɔ na ꞌdɔ koma kpe ꞌböwu di kpa bilaka mɔtɔ todɔrɔ bïcï lende timo rɔ bo? 64 Kpe pili uwöke lende dölï abo nima ꞌdeni. Meri ꞌbe tondo?” Kina lïjë pili kodɔ karama ŋgï dɔ Yësu gɔ kupö yaga.

65 Kina ya mɔtɔ mo ga kebe ŋgï totoꞌbi woro rɔ Yësu, lïjë kudödu kɔmɔ bo teyi, lïjë komba bo, kititi kiya te, “Umë zize te, yë na komba yi?” Kina bɔ kanya mo ga kogba bo ŋgï koloma rɔ tokɔsɔ bo.

Kpa Koga ꞌBa Pïtörö

(MT 26:69-75; LK 22:56-62; YN 18:15-18)

66 Pïtörö ëdï gba mï liŋɔ nima yayi. Nyiti bɔ laja ꞌba bɔ dɔ bɔ akumu mo nima ako koꞌja Pïtörö këdï rɔ tubï rɔ bo yayi. 67 Lɔko oŋgɔ dɔ Pïtörö, na lɔko kiya te, “Oꞌja kɔzɔ nï nime gbï rɔ bɔ kösö gɔ Yësu ꞌba Nazareta nime ꞌdi?”

68 Pïtörö andi gɔmo kiya te, “Lende ꞌbï tɔ nima këddï kiya ne mikali dë.” Na bo kënyï ŋgï kari yaga kpa reki.

69 Nyiti mo tönë ako koꞌja bo kina lɔko kebe gbï rɔ tiya mo zi bɔ kanya ma këdï kɔrɔ yayi nima te, “Bɔ nime bo gbï rɔ ma kɔtɔ ꞌbënnï mɔtɔ.”

70 Kina Pïtörö kandi ŋgï gbï gɔmo. Mbowa ꞌböwu ya ma këdï kɔrɔ yayi mo nima, iya te, “Rɔ ma laka nï gbï rɔ ma kɔtɔ mɔtɔ ꞌbënnï römöyï nï di Galilaya.”

71 Kina Pïtörö kënyï ŋgï kulömu rɔ bo, kileki kiya te, “Ece mïtɔrɔ ne, bɔtɔ ꞌbï tɔ nima këddï kiya lende mo ne mikali dë.”

72 Kina gɔŋgɔ kidapa ŋgï rɔ mï rïyö mo nati. Kina Pïtörö komeri gɔ lende kiya ꞌba Yësu tönë ŋgï. Ame bo kiya te, “Gba kota gɔŋgɔ kidapa dë mï rïyö ti koga kpëyï gɔma mï mota.” Kina Pïtörö koga monɔ ŋgï bërï.

15

Yësu Ɔrɔ Kɔmɔ Pilato

(MT 27:1-2; LK 23:1-5; YN 18:28-38)

1 Mɔlo mï dɔŋbɔ mo nima na löbu ꞌba bɔ akumu ni ti löbu ꞌba bilaka ni ti bɔ kɔmɔ kiyandi ꞌba köꞌdu kiꞌdi ni ti tumu ꞌbënnï nima pili kotɔtɔ ga rönnï ŋgï yayi tudödu ndï lende bi kɔtɔ. Kina lïjë kiꞌdi kudödu Yësu ŋgï kogba koto zi Pilato turu bɔ dɔliŋɔ. 2 Pilato ititi iya te, “Nï na rɔ ŋere bɔ dɔliŋɔ ꞌba Yudayi nime ne?”

Tine Yësu ileki dɔmo te, “Nï na kiya ëꞌbï tara.”

3 Kina bɔ dɔ bɔ akumu ni kako ŋgï koloma rɔ tususu Yësu gɔ lende ma konzi. 4 Pilato ënyï ꞌböwu kititi bo, iya te, “Inza ti lende mɔtɔ tileki mo? Oŋgɔ susu ꞌba röyï ma konya te.”

5 Tine Yësu udumö ŋgï kileki dɔmo dë. Kina lende mo kigayi Pilato ŋgï.

6 Mï kada ꞌba karama ꞌba Pasaka ꞌbënnï nima nduwë rɔ kɔmɔ kɔɔ Pilato oloma nduwë rɔ toja bilaka yaga kɔtɔ di mï maboso rɔ ame lïjë kiteri ꞌdɔ bo kope ne. 7 Mï kada nima bɔ mɔtɔ rɔ Baraba ëdï mï maboso yayi. Lïjë na koboso gɔ toꞌdɔ ayayi tupö bilaka. 8 Kina ɔdɔ tïndï kako ꞌdeni kititi Pilato tope bɔ mɔtɔ zïnnï di mï maboso tara 9 bo ititi lïjë iya te, “Ŋere bɔ dɔliŋɔ ꞌba Yudayi nime na koꞌdɔkɔke gɔ mope ziye?” 10 Pilato ikali rɔ ma laka bɔ dɔ bɔ akumu ni iꞌdi Yësu zi bo tupö mo yaga römöyï mïnnï ombi rɔ Yësu.

11 Tine bɔ dɔ bɔ akumu ni ososo kpa ya ma konzi ꞌdeni ꞌdɔ kititi Baraba na gɔ kope yaga di mï maboso zïnnï. 12 Pilato ileki ꞌböwu kititi tïndï naga nima te, “Waꞌdi na koꞌdɔkɔke gɔ moꞌdɔ zi bɔ ame kïdëkï rɔ ŋere bɔ dɔ liŋɔ ꞌba Yudayi ne?”

13 Kina lïjë pili kulörï ŋgï timo rɔ ma kembe kiya te, “Utötï bo yaga.” 14 Pilato iya te, “Gɔ waꞌdi? Lende kënyë waꞌdi na bo kirasi?”

Tine lïjë ulörï ŋgï kozɔ timo rɔ ma kembe kiya te, “Utötï bo yaga.”

15 Pilato oꞌdɔkɔ ꞌdɔ mïnnï koŋmi rɔ bo, na bo kope Baraba ŋgï yaga zïnnï di mï maboso. Kina bo kiꞌdi bɔ kanya ŋgï komba Yësu gɔ lïjë kari ti kutötï bo.

Tögö Yësu

(MT 27:27-31; YN 19:2-3)

16 Bɔ kanya naga nima ogba Yësu ŋgï kari timo mï liŋɔ ꞌba turu bɔ dɔliŋɔ nima yayi. Kina lïjë kïdëkï dɔtumu ꞌba bɔ kanya ꞌbënnï nima ŋgï pili kako. 17 Lïjë ogba bɔŋgɔ kasi kolɔ rɔ bo, lïjë koꞌdɔ kono ŋgï kɔzɔ a ꞌba dɔ ŋere tara kutuꞌbö dɔ bo. 18 Kina lïjë koloma ŋgï nati tumötö bo kiya te, “Mötö zïyï ŋere bɔ dɔliŋɔ ꞌba Yudayi.”

19 Lïjë omba dɔ bo ŋgï ti kolɔkɔ lïjë kotoꞌbi woro rɔ bo. Lïjë olɔdɔ bërï kɔmɔ bo tïlëlu bo rɔ laŋa. 20 Kina ɔdɔ lïjë kote tögö bo ꞌdeni rɔ laŋa tara tine, na lïjë kolɔ bɔŋgɔ kasi nima ŋgï yaga di rɔ bo, kolɔ ma ꞌba bo ma mɔlo mo kileki rɔ bo. Kina lïjë kogba bo ŋgï tari ti bo tutötï bo.

21 Di gɔ kɔri yayi na dönnï kondɔsɔ ŋgï ti bɔ mɔtɔ möyï mo rɔ Simona di Kurënë, këdï kako abo mï gawo di mï nyaka. Kina lïjë kiꞌdi bo ŋgï tombi ŋgërï ꞌba tutötï Yësu. Bo na rɔ ꞌbu ꞌba Alesandoro ni ti Rupusa. 22 Kina lïjë kari ŋgï ti Yësu kömö timo gɔ bi kïdëkï rɔ Gɔlɔgɔta mo tönë ame ꞌjɔ ꞌba lende mo tëgë, “Kulöŋbö dɔ” ne. 23 Lïjë ogba layi kudölö yïmo ti wɔwɔ mɔtɔ kïdëkï rɔ murï kiꞌdi kpa bo tuwë mo, tine bo uwë dë. 24 Kina lïjë kutötï bo ŋgï lïjë koza bɔŋgɔ abo ga rɔ gɔ rönnï. Lïjë oloma ŋgï rɔ tuꞌdu mo ti bödö gɔ kikali ɔdɔ yë na ti kïdïlï ama ya.

25 Ote tutötï bo koꞌja ndï kada kömö ꞌdeni modɔmosowɔ. 26 Ugu susu ꞌba rɔ bo kiꞌdi tɔrɔ yayi kɔzɔ a nime te, “Ŋere Bɔ Dɔliŋɔ ꞌBa Yudayi.” 27-28 Utötï bɔ akolɔ mɔtɔ ga gbï rïyö ꞌdo ŋgila bo yayi. Kɔtɔ dɔ dörï bo tine ma kɔtɔ dɔ gali bo.

29 Bilaka ame ga pili këdï kudö kebe yayi ne ombamba dɔ zi bo kose dɔ bo kiya te, “Nï bɔ kiteri titikɔ rö löbu ꞌba Bɔkoꞌba gɔ kubö kileki gɔ bi mo mï töꞌdö dɔ mota tönë, nï na? 30 Ee, olɔ röyï këkï bërï di dɔ ŋgërï nima te.”

31 Bɔ dɔ bɔ akumu ni ti bɔ kɔmɔ kiyandi ni oloma gbï rɔ tose dɔ bo, kiya te, “Bo ɔmɔ ya ma laki di mï tölë tine bo ikali dë tɔmɔ rɔ bo. 32 Iꞌdike Kurïsïtö ŋere bɔ dɔliŋɔ ꞌba Yudayi këkï ti bërï gïrï nime di dɔ ŋgërï nima, doꞌja ti kɔmɔze gɔ diꞌdi dɔze ti nati gɔ lende abo.” Ya ma kutötï ŋgila bo yayi naga nima ebe gbï kitiꞌja bo.

Tölë ꞌBa Yësu

(MT 27:45-56; LK 23:44-49; YN 19:28-30)

33 Mï zana kada kodɔrɔ ꞌdeni tine na mandölu kutuꞌbö gɔ bi ŋgï ŋbö kömö kɔzɔ saa mota tara. 34 Kina ɔdɔ ndï kada kömö ꞌdeni mota tine na Yësu kapi ŋgï rɔ ma kembe, tëgë, “Eloyi, Eloyi, lama sabakatani.” Ame ꞌjɔ ꞌba lende mo tëgë, “Bɔkoꞌba ma, Bɔkoꞌba ma, ola ma ꞌdeni ŋgï gɔ waꞌdi ga?”

35 Ya ma këdï kɔrɔ yayi mo naga nima uwö, lïjë iya te, “Bo ëdï kïdëkï Eliya.”

36 Kina bɔ mɔtɔ kiriŋa ŋgï kogba lipɔ kusu mï layi koꞌbaꞌba, kiraki dɔ kolɔkɔ kiꞌdi kpa bo tuwë mo, kiya te, “Ti doŋgɔke ɔdɔ Eliya ti kako kombi bo bërï di bina ya?”

37 Yësu api ŋgï rɔ ma kembe, kina bo kulöku ŋgï. 38 Kina bɔŋgɔ ma koke mï rö löbu ꞌba Bɔkoꞌba timo tönë kotopa ŋgï di tɔrɔ ŋbö kömö bërï.

39 Kina ɔdɔ bɔ dɔ bɔ kanya ma këdï kɔrɔ yayi mo nima koŋgɔ tulöku ꞌba Yësu ŋgï tara tine, bo iya te, “Rɔ ma laka bɔ nime ŋgï rɔ kole ꞌba Bɔkoꞌba.”

40 ꞌJa mɔtɔ ga ëdï gbï kɔrɔ rɔ ma kɔwɔ mbowa yayi këdï rɔ toŋgɔ mo. ꞌJa mɔtɔ mo ga lïjë na rɔ Mariya Magadala ni ti Salome ti Mariya ma ꞌba Yakoba ma titi ni ti Yose. 41 Lïjë ma tönë ga kösö gɔ bo di Galilaya koloma rɔ toja laja zi bo ne. ꞌJa ma konzi mɔtɔ ga ame kako ti bo Yerosalema ne ëdï gbï yayi.

Tusu Yësu

(MT 27:57-61; LK 23:50-56; YN 19:38-42)

42 Mï dɔkɔpiyari mo nima ame kina rɔ kada ꞌba rɔ kileŋo koda kada ꞌba rɔ kindawo ne, 43 Yesepa di Arimataya turu ma löbu mɔtɔ, ame bo këdï gbï ti kɔmɔ kiꞌdi gɔ ŋere löbu ꞌba Bɔkoꞌba ne, bo ënyï ŋgï ti mï këddï kari zi Pilato kititi ꞌdɔ kodɔ kpa töku Yësu zi bo tari tusu mo. 44 Tine ɔdɔ Pilato kuwö kiya te Yësu ölë ꞌdeni ŋgï welo tara tine, lende mo igayi bo ŋgï. Kina bo kïdëkï bɔ dɔ bɔ kanya mo nima kititi, ma Yësu kölë ꞌdeni ŋgï rɔ ma laka. 45 Kina ɔdɔ bo kuwö ꞌdeni di zi bɔ dɔ bɔ kanya nima, Yësu kölë ꞌdeni kina bo kodɔ kpa töku mo ŋgï zi Yesepa ꞌdɔ kombi kari kusu. 46 Yesepa ari ŋgï kugö bɔŋgɔ kaŋmi. Kina bo kombi töku Yësu ŋgï bërï di dɔ ŋgërï koꞌba mï bɔŋgɔ kaŋmi nima kolo yïmo, bo kari kusu mï tïꞌbörö ame koga ꞌdeni yɔki döku yayi tusu töku teyi ne. Kina bo kululu döku mo ŋgï kiꞌdi kpamo. 47 Tine Mariya Magadala ni ti Mariya ma ꞌba Yose ni lïjë oꞌja gɔ bi nima kusu Yësu teyi ne ꞌdeni.

16

Tɔdɔ ꞌBa Yësu Di Mï Tölë

(MT 28:1-8; LK 24:1-12; YN 20:1-10)

1 Di pötö kada ꞌba rɔ kindawo nima, na Mariya Magadala ni ti Salome ti Mariya ma ꞌba Yakoba ni kugö akato kele ŋgï tari tosa mo rɔ töku. 2 Kina lïjë kënyï ŋgï mɔlo mï dɔŋbɔ mo nima kari ndï dögö yayi. Lïjë ari kömö yayi gba ti kada këdï kiꞌdi kpënnï. 3 Di gɔ kɔri lïjë oloma rɔ tiya mo rɔ gɔ rönnï te, “Yë na ti kululu döku mo tɔne yaga di kpamo zize?”

4 Tine ɔdɔ lïjë kombi kömönnï koŋgɔ tine, ululu döku löbu mo tönë ꞌdeni yaga di kpamo. 5 Kina ɔdɔ lïjë kari kɔdɔ yayi lïjë ari ŋgï koꞌja kole yɔbi mɔtɔ koloma ꞌdeni dɔ kapa dörï yayi ti bɔŋgɔ kaŋmi rɔ bo. Kina tikere kindaꞌba lïjë ŋgï. 6 Bo iya zïnnï te, “Kinza kereke dë. Yësu ꞌba Nazareta nime kutötï ne na këddï komake? Bo ɔdɔ ꞌdeni di mï tölë. Bo inza kpe bine. Oŋgɔke bi ma lïjë koꞌba bo pa teyi na me. 7 Ari kiyake zi bɔ kösö gɔ bo ga zi Pïtörö ni te, bo ari ꞌdeni tötï dɔgba kömönnï mï Galilaya. Kina ti lïjë kari koꞌja bo yayi kɔzɔ ma tönë bo kiya zïnnï ne.”

8 Kina ꞌja naga nima kɔdɔ ŋgï di mï tïꞌbörö yayi, lïjë kiriŋa ŋgï nduwë kari. Römöyï rönnï ëdï ꞌdeni ŋgï kïlëꞌdï di zi tikere. Lïjë iya lende mo dë kpe zi bɔtɔ mɔtɔ di zi tikere.

Yësu Ileme Rɔ Bo Zi Mariya Magadala

(MT 28:9-10; YN 20:11-18)

9 Mï tɔdɔ ꞌba Yësu di mï tölë mï töꞌdö ma dɔgba mo nima, bo ileme rɔ bo titi dɔgba zi Mariya Magadala. Lɔko na tönë bo koga nökï modɔmorïyö kitaꞌba yaga di dɔmo ne. 10 Kina lɔko kari kiya ŋgï zi ya ma rɔ bɔ kösö gɔ bo mo ga, ame lïjë këdï ꞌdeni ŋgï bi monɔ ne. 11 Lïjë uwö lɔko kiya pele te bo ɔdɔ ꞌdeni lɔko koꞌja ti kömönï nima, lïjë iꞌdi dönnï dë gɔmo.

12 Di pötö mo ꞌböwu na bo kɔdɔ ŋgï kileme rɔ bo ꞌböwu ti kïnë ma ꞌberi mɔtɔ zi ya ma rïyö mɔtɔ ga di gɔ kɔri. 13 Ya naga nima ileki kiya zïnnï lïjë mɔtɔ mo naga nima, pele lïjë iꞌdi dönnï dë gɔmo.

14 Rɔ ŋburuŋburu mo tine na bo kɔdɔ ŋgï kileme rɔ bo zïnnï lïjë ma ꞌbutë dɔɔkɔtɔ naga nima pili bi kɔtɔ, koꞌja lïjë këdï rɔ tonyo kpënnï. Bo amo dönnï gɔ ame lïjë kiꞌdi dönnï dë gɔ lende ꞌba bilaka ame ga koꞌja bo kɔdɔ ꞌdeni di mï tölë pele kiya lende mo zïnnï ne. 15 Bo iya zïnnï te, “Kpe arike mï dɔliŋɔ pili kuwöwöke laja laka ꞌba Bɔkoꞌba zi dɔ kupö pili. 16 Kina bɔtɔ ame ga kiꞌdi dönnï gɔmo kobapatisi ne ti kɔmɔ ŋgï. Tine ame ga kiꞌdi dönnï dë gɔmo ne ti kodɔ karama ŋgï dɔmo. 17 Ma kiꞌdi dönnï ꞌdeni gɔmo mo naga ti këdï ꞌdeni ŋgï ti tigɔ. Lïjë ti koga nökï ŋgï yaga ti möyï ma. Lïjë ti kilende rɔ kpa löwö. 18 Lïjë indaꞌba murë pele, kono lïjë pele, inza koꞌdɔ ɔtɔ zïnnï. Ɔdɔ lïjë kiꞌdi közïnnï rɔ bɔ rɔkɔꞌɔ ti kileŋo ŋgï.”

19 Kina ɔdɔ ŋere Yësu kote tilende ꞌdeni pili tïnnï kɔzɔ a nime te tine, na kogba bo ŋgï kari mïtɔrɔ, kari koloma dɔ dörï Bɔkoꞌba.

20 Kina bɔ kösö gɔ bo ga kari ŋgï kuwöwö laja nime kote mï gɔ bi pili. Kina ŋere Yësu köꞌbö ŋgï tïnnï kiꞌdi tigɔ zïnnï gɔ bilaka kikali ŋgï lïjë ëdï kiya lende ma laka.

Luka

1

2

3

4

5

6

7

8

9

10

11

12

13

14

15

16

17

18

19

20

21

22

23

24

Laja Laka Ma

LUKA

Kugu

1

1 Kina kɔzɔ ame ya ma konzi mɔtɔ ga kiyɔzɔ ꞌdeni tugu wa ame ga koꞌdɔ rönnï mï löŋgö ze bine ne tara 2 ame ŋgï ꞌdeni kɔzɔ ma lïjë bɔ koꞌja mo ti kömönnï di bi tisaki mo ga kari kuwöwö ꞌdeni kïyëtï zize ne. 3 Kina kɔzɔ ame moloma ꞌdeni mɔlo rɔ tinyeli mo pili rɔ gɔmo ne, moŋgɔ ma laka mo na ꞌdeni gbï zö ꞌdɔ tugu mo miyija gɔmo zïyï, Tewopilo turu löbu, 4 ꞌdɔ kiꞌdi kikali wa naga nima kiyandi yi timo ne na rɔ ma laka.

Lende ꞌBa Töyö Yowani Bɔ Bapatisi

5 Mï kada nima Erode këdï rɔ bɔ dɔliŋɔ ꞌba Yudayi ne, bɔ mɔtɔ, möyï mo rɔ Zakariya, rɔ bɔ akumu ꞌba Bɔkoꞌba ëdï yayi. Bo di mï löŋgö bɔ akumu ame ga rɔ dɔtumu ꞌba Abiya ne. Kina ꞌja abo Alizebete gbï di mï kupö Arona. 6 Lïjë kpaki rïyö rɔ bɔ lende laka kɔmɔ Bɔkoꞌba. Köꞌdu kiꞌdi ꞌba Bɔkoꞌba pili lïjë oꞌdɔ ꞌdeni koꞌbaꞌba dɔ ꞌbö mo. 7 Tine lïjë inza ti kole, römöyï Alizebete ɔrɔ ꞌdeni rɔ kɔtɔ. Kina lïjë kpaki rïyö öndë ga ꞌdeni ŋgï sowa.

8 Kina ɔdɔ kömö ꞌdeni mï kada ame ndɔbɔ ꞌba toŋma akumu kilaꞌba zi tumu ma ꞌba Zakariya ni ne tine 9 bo na koza bo ŋgï gɔ dölëtï ꞌbënnï ꞌba bɔ akumu tari mï rö löbu ꞌba Bɔkoꞌba toŋma akato kele.

10 Tine ɔdɔ kada ꞌba toŋma mo kömö ꞌdeni bɔ mötu ma laki pili otɔŋi ꞌbënnï rönnï ŋgï yaga yayi bi mötu. 11 Kina malayika ꞌba Bɔkoꞌba kɔdɔ ŋgï zi bo di rö yayi kɔrɔ ŋgila bi ꞌba toŋma akato kele nima dɔ kapa mo ma dörï. 12 Kina ɔdɔ bo koꞌja malayika nima ꞌdeni tara tine ënyï koꞌde tikere ŋgï mï bo. 13 Tine malayika nima ënyï kiya zi bo, iya te, “Zakariya, kinza kere dë, akititi ꞌbï Bɔkoꞌba uwö ꞌdeni. ꞌJa ꞌbï Alizebete ti köyö kole zïyï, ꞌdɔ kiꞌdi möyï mo rɔ Yowani. 14 Ti këddï ŋgï ꞌdeni ti mï këyï ti lɔŋɔ ma mbëmbë. Kina ma konzi mɔtɔ ga ti këdï ꞌdeni gbï rɔ lɔŋɔ gɔ töyö bo. 15 Bo ti këdï rɔ löbu ma dɔ kiteli di kɔmɔ Bɔkoꞌba. A mɔtɔ rɔ layi ala a ma kata naga inza kudö kpa bo. Bo ti këdï lɔ ti Nyï Kɔtɔ Laka mɔlo di bi töyö bo. 16 Bo ti koꞌde bilaka ꞌba Yisarele ma konzi ꞌdeni ŋgï kileki kako zi ŋere Bɔkoꞌba ꞌbënnï. 17 Bo ti kari dɔgba kɔmɔ ŋere ti tigɔ ꞌba Nyï Kɔtɔ Laka kɔzɔ ꞌba Eliya, tileki dökïꞌdï ꞌbu ni todɔꞌbɔ mo kɔtɔ ti kole, ma kinza kuwö dɔ Bɔkoꞌba naga tuyï dökïꞌdï mo këdï rɔ bɔ lende laka, tileŋo lïjë ame ga rɔ ꞌba ŋere ne ndö koda dɔ bo.”

18 Tine Zakariya ënyï kileki zi malayika nima, iya te, “Ti mikali tondo? Ma na me ꞌdeni rɔ ma köndë kina ꞌja ma gbï öndë ꞌdeni sowa.”

19 Malayika nima iya te, “Ma na rɔ Gabërëlë. Ma na rɔ bɔ tɔrɔ kɔmɔ Bɔkoꞌba, kina me koja ma zïyï ti laja laka nime. 20 Lende nime ti koꞌdɔ rönï ŋgï ko tara mï kada mo yayi, ne kina me kilagi tiꞌdi döyï gɔmo, kpëyï ti kudödu rönï teyi koloma tara kinza kilende dë ŋbö kömö mï kada mo ame këdï koꞌdɔ rönï yïmo ne.”

21 Tine bɔ mötu ma laki ëdï ꞌbënnï kolɔꞌbɔ yaga yayi toda Zakariya ti meri, iya te, “Waꞌdi ga na koꞌdɔ rönï ꞌdeni zi bo di rö yayi kiꞌdi bo kigabi kulöwö te?”

22 Kina ɔdɔ bo kɔdɔ yaga tine bo ilende dë kpe gönnï. Kina lïjë kikali ŋgï bo oꞌja bikoro tɔ ne ꞌdeni di mï rö löbu ꞌba Bɔkoꞌba yayi. Römöyï bo oloma ŋgï rɔ tilende zïnnï ti közï bo, kpa bo ilende dë kpe.

23 Kina ɔdɔ dɔ töꞌdö ꞌba ndɔbɔ abo kote rönï ꞌdeni tine bo ileki ŋgï kari liŋɔ abo. 24 Di pötö mo yɔ na ꞌja abo Alizebete kɔmɔ ŋgï. Tine lɔko öꞌbö tusu dönï rö ŋbö nyepe muyï. Lɔko oloma tiya mo te, 25 “Bɔkoꞌba na koꞌdɔ wa nime ꞌdeni zö. Leꞌjete bo ileme mï koŋmi abo ꞌdeni zö bo kombi rɔ kaya tönë ꞌdeni yaga di dɔma gɔ dɔma këdï ti rɔ ma kïtëwu mï löŋgö lëpï ma ga.”

Lende ꞌBa Töyö Yësu

26 Mï modɔɔkɔtɔ ꞌba nyepe ma di pötö tɔmɔ ꞌba Alizebete na Bɔkoꞌba koja malayika Gabërëlë ŋgï kari Nazareta gawo mɔtɔ ꞌba mï Galilaya. 27 Oja bo kari zi nyiti mɔtɔ yayi möyï mo rɔ Mariya. Nyiti nime bɔ mɔtɔ rɔ Yesepa di mï kupö Dawidi na kïlïbö ꞌdeni ꞌdɔ togbe mo rɔ ꞌja. 28 Malayika nima ari kömö kiya zïnï, iya te, “Mötö zïyï nï ame ꞌdeni ti lende këyï ne. Bɔkoꞌba ëdï tïyï.”

29 Lende nime oꞌde tikere ŋgï zi Mariya, lɔko iya te, “Lende waꞌdi ga na te?”

30 Tine malayika ilende zïnï, iya te, “Mariya, kinza kere dë. Mï Bɔkoꞌba oŋmi ꞌdeni röyï. 31 Ti kɔmɔ köyö kole bɔtɔni, kina ti kiꞌdi möyï mo rɔ Yësu. 32 Bo ti këdï rɔ löbu kina ti kïdëkï bo rɔ kole ꞌba Bɔkoꞌba tigɔ dɔ kiteli. Ŋere Bɔkoꞌba ti kiꞌdi közï kakpa ꞌba ꞌbu bo löbu Dawidi ꞌdeni ŋgï zi bo. 33 Kina bo ti köꞌbö rɔ bɔ dɔ kupö Yakoba rɔ ŋburuŋburu. Ŋere löbu abo ote rönï dë.”

34 Mariya ënyï kileki zi malayika nima, iya te, “A mo nime ꞌdɔ këdï tondo, ma ama ga mikali bɔtɔni dë ne?”

35 Malayika nima iya te, “Nyï Kɔtɔ Laka ti kako döyï kina tigɔ ꞌba Bɔkoꞌba ame rɔ dɔ kiteli ne ti kutuꞌbö yi ꞌdeni ŋgï. Kina kole kɔtɔ laka nime këdï köyö ne ti kïdëkï ŋgï rɔ kole ꞌba Bɔkoꞌba. 36 Oŋgɔ Alizebete ꞌja löbu köndë wado ꞌbï tönë bilaka kiya lɔko rɔ kɔtɔ ne te, ëdï ꞌdeni ti nyepe modɔɔkɔtɔ rɔ ma kɔmɔ ꞌdɔ köyö kole. 37 Römöyï a mɔtɔ inza ame toꞌdɔ mo konya dɔ Bɔkoꞌba.”

38 Mariya ileki dɔmo, iya te, “Ma a ꞌba közï Bɔkoꞌba na. Koꞌdɔ rönï ŋgï zö kɔzɔ a nima kiya ne.”

Kina malayika nima kënyï ŋgï kari di ŋgila nï yayi.

Mariya Ari Zi Alizebete

39 Welo di pötö mo na Mariya kënyï ŋgï kari mï gawo mɔtɔ mï dɔyayi kuruŋgu ꞌba Yudayi. 40 Lɔko ari kömö liŋɔ ꞌba Zakariya yayi kumötö Alizebete. 41 Kina ɔdɔ Alizebete kuwö akumötö ꞌba Mariya tine kole okpe rönï ŋgï di mïnï. Alizebete ŋgï lɔ ti Nyï Kɔtɔ Laka, 42 kina lɔko kapi ŋgï rɔ ma kembe, iya te, “Nï na rɔ ꞌja ame ti yëyï laka ꞌba Bɔkoꞌba di mï löŋgö ꞌja ma laki pili. Kina kole nima këdï köyö ne ti këdï ŋgï ti yëyï laka. 43 Ne omaꞌjo ma ka le gɔ waꞌdi kiꞌdi ma ꞌba ŋere ma kako toŋgɔ ma? 44 Römöyï tuwö ame muwö mötö koꞌdɔ ꞌbï yɔ na kole kokpe rönï ŋgï di yïmö rɔ lɔŋɔ. 45 Nï ame kiꞌdi döyï gɔ lende ma Bɔkoꞌba kiya zïyï koꞌdɔ rönï ŋgï tara ne, nï na ti yëyï.”

Ŋgala ꞌBa Mariya

46 Mariya iya te,

“Dökïꞌdï ma ïlëlu ŋere Bɔkoꞌba,

47 kina dïdï ma iliya ŋgï römöyï Bɔkoꞌba ɔmɔ ma ꞌdeni.

48 Bo oꞌba ŋalo ma,

ma bɔ laja wötï rɔ lisa abo nime ꞌdeni.

Di mï tɔne nduwë kari dɔgba

bilaka pili ti kïdëkï ma rɔ lɔko ame ti yëyï ne.

49 Römöyï Bɔkoꞌba tigɔ dɔ kiteli oꞌdɔ lende löbu ꞌdeni zö.

Möyï bo na kɔtɔ laka.

50 Mï koŋmi abo itaꞌba ꞌdeni

koloma ti dɔ kupö ame ga pili kere bo ne nduwë rɔ ma kolɔlɔ.

51 Ti tigɔ abo na me bo kileme ndɔbɔ dɔ kiteli abo nime ꞌdeni.

Bo ïyëyï mï bɔ dɔ kombi ni ꞌdeni kitaꞌba rɔ kɔtɔkɔtɔ.

52 Bo ogba ŋere ni ꞌdeni yaga di dɔ kïtï,

tine bo ombi ya ma wötï rɔ lisa naga ꞌdeni tɔrɔ.

53 Bo iꞌdi tëkpë ma laka ꞌdeni zi bɔ ꞌbö ni,

tine bo oga bɔ wa ni ꞌdeni kari rɔ közï sari.

54-55 Bo okɔnyi bilaka ꞌba Yisarele

bɔ laja abo ga ꞌdeni.

Mï koŋmi abo bo ileme ꞌdeni zi Abarayama

ti dɔ kupö mo ga rɔ ŋburuŋburu

kɔzɔ ame bo kiya ꞌdeni mɔlo

zi ꞌbu ze löbu mo ga ne tara.”

56 Mariya oloma koꞌdɔ kɔzɔ nyepe mota tara titi ti Alizebete yayi tine na lɔko kënyï kileki ꞌjaa ti kari liŋɔ ꞌbënnï.

Töyö Yowani Bɔ Bapatisi

57 Kina ɔdɔ kömö ꞌdeni mï kada ꞌba löyö ꞌba Alizebete tine na lɔko köyö ŋgï rɔ kole bɔtɔni. 58 Ya ma mï tïrï ti ma wado ꞌbënï ga pili uwö lëbï ꞌba mï koŋmi nima Bɔkoꞌba koꞌdɔ zïnï ne, kina lïjë ŋgï gbï pili rɔ lɔŋɔ gɔmo.

59 Mï töꞌdö dɔ modɔɔmota ꞌdeni na lïjë kako ŋgï toꞌdɔ dölëtï ꞌba akilele rɔ kole nima. Lïjë iteri ꞌbënnï ꞌdɔ möyï ꞌbu mo Zakariya na koyi dɔmo. 60 Tine ma bo ënyï kiya te, “Inza tara, iꞌdi möyï bo rɔ Yowani.”

61 Lïjë ënyï kileki kiya zïnï, iya te, “Möyï ma tara inza mɔlo mï kupö ye.”

62 Kina lïjë kilende zi ꞌbu mo ti közïnnï kititi bo gɔ lende ꞌba möyï kole nima, ɔdɔ bo ti koꞌdɔkɔ ꞌba bo ꞌdɔ kïdëkï rɔ yë. 63 Bo ileme ꞌdɔ koꞌde akugu wa zi bo, kina bo kugu ŋgï kiya te, “Möyï bo rɔ Yowani.”

Kina lende mo kigayi bilaka naga nima ŋgï pili. 64 Kina ŋgï yɔ na kpa bo kope rönï ŋgï dɔndeꞌde bo kebe tilende tïlëlu Bɔkoꞌba.

65 Kina tikere kindaꞌba bilaka ame ga ꞌba mï tïrï ne ŋgï pili lende mo kïyëlë rönï ŋgï kote mï dɔyayi kuruŋgu ꞌba Yudayi nima toko. 66 Bɔtɔ ame kuwö lende löbu nime koꞌdɔ rönï ne ŋgï ti meri mo iya te, “Kole nime ti këdï tondo ga kada mɔtɔ?” Römöyï ileme ꞌdeni ŋgï rɔ ma laka tigɔ löbu ꞌba Bɔkoꞌba ëdï dɔ kole nime.

Ŋgala ꞌBa Zakariya

67 ꞌBu bo Zakariya ŋgï lɔ ti Nyï Kɔtɔ Laka kina bo koloma ŋgï tumë lende ꞌba Bɔkoꞌba kiya te,

68 “Akïlëlu këdï zi ŋere Bɔkoꞌba ꞌba Yisarele

römöyï bo ako ꞌdeni kɔmɔ bilaka abo ga yaga.

69 Bo iꞌdi bɔ kɔnyi ma dɔ kiteli ꞌdeni zize

di mï kupö bɔ laja abo Dawidi,

70 kɔzɔ ame bo kiya ꞌdeni mɔlo tönë bine

ti bɔ kumë lende abo ga ne.

71 Ame ꞌdɔ bo kɔmɔ ze di közï bɔ ya ze ga

gbï di zi bɔ ndoꞌji ze ga ne.

72 Bo iya te bo ti kileme mï koŋmi ŋgï

zi ꞌbu ze löbu ga,

dɔ bo inza kudölu di gɔ lömu koro abo nime

73 bo kulömu ꞌdeni zi ꞌbu ze Abarayama ne.

74 Bo ulömu ꞌdeni ꞌdɔ bo kɔmɔ ze

di zi bɔ ya ze ga

ꞌdɔ kiꞌdi dojake laja zi bo

rɔ dɔ ŋgölö kinza tikere,

75 rɔ bɔ lende laka rɔ ma kɔpɔ di kɔmɔ bo

mï kada ꞌba loma ze ga pili.

76 Tine nï ꞌbëyï kole ma, ti kïdëkï yi

rɔ bɔ kumë lende ꞌba Bɔkoꞌba tigɔ dɔ kiteli.

Römöyï ti kari ꞌbëyï dɔgba

kɔmɔ ŋere tileŋo kɔri teyi,

77 tiya mo zi ya ame ga rɔ ꞌba bo ne

ma këdï kɔmɔ lïjë di mï tölë

kola lïjë gɔ lende kënyë ꞌbënnï ga.

78 Ŋere Bɔkoꞌba ze ti koꞌdɔ ŋgï

ti mï këyï abo.

Bo ori ze ꞌdeni ti bi kɔpɔ abo ame kiyɔpɔ bi ꞌdeni zize

kɔzɔ kada ame këdï kɔdɔ rɔ mï dɔŋbɔ ne tara,

79 ꞌdɔ kiyɔpɔ bi zi lïjë ame ga mï bi kölu ꞌba tölë ne,

kina gbï ꞌdɔ kokɔkɔ ndïze mï kɔri ꞌba lende këyï.”

80 Kina kole nima kïyöbu ŋgï kɔmɔ mo kandi ꞌdeni. Tine na bo kari koloma ŋgï köꞌbö yï mökö ŋbö bo kɔdɔ ꞌjaa yaga bi kɔpɔ zi bilaka ꞌba Yisarele

2

Töyö Yësu

(MT 1:18-25)

1 Mï kada mo naga nima yayi na Kayisara Agusïtö, bɔ dɔliŋɔ ma löbu ꞌba Romo, kiꞌdi lende ŋgï ꞌdɔ tugu möyï bilaka ꞌba mï dɔyayi abo ga pili. 2 Ame na rɔ möyï kugu ma dɔgba ame koꞌdɔ rönï mï kada nima Kurïnö këdï rɔ turu bɔ dɔliŋɔ ꞌba Surïya ne. 3 Kina bilaka pili mɔtɔ ari ŋgï mï gawo ꞌbe tugu möyï yï.

4 Kina Yesepa kënyï ŋgï gbï di Nazareta di mï Galilaya kari Beteleme gawo ꞌba ꞌbu bo löbu Dawidi bɔ dɔliŋɔ mï dɔyayi ꞌba Yudayi römöyï bo di mï kupö Dawidi. 5 Lïjë ari ti Mariya mo tönë kïlïbö ꞌdeni zi bo rɔ ꞌja ne. Tine lɔko ꞌdeni rɔ ma kindasi. 6 Koꞌja lïjë këdï ꞌdeni yayi yɔ na kada ꞌba löyö ꞌbënï kömö ŋgï zïnï. 7 Kina lɔko köyö kole dɔndende ꞌbënï ŋgï rɔ bɔtɔni. Kina lɔko kolo ŋgï mï bɔŋgɔ lɔko koꞌba mï bi ꞌba tonyo akonyo ꞌba yërï römöyï gɔ bi inza kpe zïnnï mï rö ꞌba ŋba.

Malayika Ni Ti Bɔ Koda Kamölö

8 Mï dɔyayi nima yayi bɔ koda kamölö mɔtɔ ga ëdï ꞌbënnï yï mökö toŋgɔ gɔ kamölö ꞌbënnï ga rɔ mï korɔndɔ. 9 Malayika ꞌba Bɔkoꞌba ako kɔdɔ zïnnï na bi kɔpɔ ꞌba Bɔkoꞌba kiyɔpɔ bi ŋgï lëwu yaga di rönnï. Kina lïjë ŋgï rɔ tikere rɔ ma kënyë. 10 Tine malayika nima ënyï kilende zïnnï, iya te, “Kinza kereke dë. Laja laka ꞌba lɔŋɔ löbu nime këdï kako zi bilaka pili ne na moꞌde ziye. 11 Mï kada nime tɔne öyö bɔ kɔnyi ꞌdeni ziye mï gawo ꞌba Dawidi. Bo na rɔ Kurïsïtö ŋere ze bɔ kɔnyi mo tönë këdï koja kako di mïtɔrɔ ne. 12 Ame na rɔ akileme mo ꞌdɔ kikalike ŋgï lende ma nime ëdï rɔ ma laka. Ti kari koꞌjake kole kuru kolo ꞌdeni mï bɔŋgɔ koꞌba ꞌdeni mï bi ꞌba akonyo ꞌba yërï.”

13 Kina ŋgï yɔ na tïndï ꞌba malayika ma konzi ꞌba mïtɔrɔ kɔdɔ ŋgï ŋgila malayika ma tönë yayi tïlëlu Bɔkoꞌba, iya te,

14 “Rɔ löbu këdï

ŋbö zi Bɔkoꞌba mïtɔrɔ.

Mï dɔyayi bërï bine lende këyï ëdï ꞌdeni

zi lïjë ame ga mï bo koŋmi rɔmo ne.”

15 Kina ɔdɔ malayika naga nima kënyï ꞌdeni di rönnï yayi kileki kari mïtɔrɔ tine bɔ koda kamölö naga nima ënyï kiya rɔ gɔ rönnï, iya te, “Darike te Beteleme toŋgɔ ɔtɔ nime koꞌdɔ rönï ŋere Bɔkoꞌba kiya lende mo zize ne.”

16 Kina lïjë kënyï ŋgï dɔmo rɔ rikamba tari Beteleme. Tine lïjë ari koꞌja Mariya ni ti Yesepa ŋgï yayi ti kole kuru köꞌdö ꞌdeni mï bi ꞌba tonyo akonyo ꞌba yërï. 17 Kina ɔdɔ lïjë koꞌja bo ꞌdeni tara tine na lïjë kebe ŋgï nati tïyëtï gɔ lende ame ga malayika kiya zïnnï gɔ köꞌdu ꞌba kole nima ne. 18 Kina ya ame ga pili kuwö lende kiya ꞌba bɔ koda kamölö naga nima ne kotɔ ŋgï rɔ gönnï. 19 Tine Mariya indaꞌba ꞌbënï lende naga nima ŋgï kikeki köꞌbö mïnï.

20 Bɔ koda kamölö tönë ga uyï dönnï ŋgï rɔ lɔŋɔ ti tïlëlu Bɔkoꞌba gɔ wa ame ga pili lïjë kuwö koꞌja gbï ŋgï te kɔzɔ ma kiya rönï zïnnï tara ne.

Toꞌdɔ Dölëtï Mï Rö Löbu ꞌBa Bɔkoꞌba

21 Kina ɔdɔ kömö ꞌdeni mï töꞌdö dɔ modɔɔmota ꞌba kole nime ꞌdɔ toꞌdɔ dölëtï ꞌba akilele rɔmo tine oyi möyï mo ŋgï rɔ Yësu, möyï mɔlo tönë malayika kiꞌdi dɔ bo gba kinza kɔmɔ bo dë ne.

22 Kina ɔdɔ kada ꞌba toꞌdɔ dölëtï ꞌbënnï mï rö löbu ꞌba Bɔkoꞌba kɔzɔ gɔ köꞌdu kiꞌdi mo ame Musa kugu ne kömö ꞌdeni tine Yesepa ni ti Mariya oto kole nima ŋgï kari Yerosalema ꞌdɔ kulömu zi Bɔkoꞌba. 23 Lïjë oꞌdɔ kɔzɔ ame kugu ꞌdeni mɔlo mï köꞌdu kiꞌdi ꞌba Bɔkoꞌba, kiya te, “Kole bɔtɔni ame ga pili rɔ dɔndende ne kulömu zi Bɔkoꞌba.” 24 Kina gbï lïjë ari ti kole matukpuru rïyö ꞌdɔ toŋma mo rɔ akumu zi Bɔkoꞌba kɔzɔ ame köꞌdu kiꞌdi mo kiya ne.

25 Tine bɔ mɔtɔ kïdëkï möyï mo rɔ Simona ëdï Yerosalema yayi rɔ bɔ lende laka bɔ koro köꞌdu kiꞌdi ꞌba Bɔkoꞌba pili. Nyï Kɔtɔ Laka ëdï dɔ bo, bo köꞌbö ti kɔmɔ kiꞌdi gɔ kɔnyi ꞌba Bɔkoꞌba zi Yisarele. 26 Kina Nyï Kɔtɔ Laka ileme ꞌdeni mɔlo zi bo, bo inza kinene a mɔtɔ rɔ tölë titi du tine ꞌjaa ŋbö ɔdɔ bo koꞌja Kurïsïtö mo nime Bɔkoꞌba këdï koja zïnnï ne ꞌdeni ŋgï du titi. 27 Mï kada mo nima na Nyï Kɔtɔ Laka kiꞌdi bo ŋgï kari mï reki ꞌba rö löbu ꞌba Bɔkoꞌba. Kina ɔdɔ ꞌbu ꞌba Yësu ni ti ma bo Mariya koꞌde bo ꞌdeni kako mï rö löbu ꞌba Bɔkoꞌba ꞌdɔ toꞌdɔ wa ame ga köꞌdu kiꞌdi koꞌdɔkɔ ne rɔ bo tine 28 Simona ombi bo ŋgï közï bo kïlëlu Bɔkoꞌba, iya te,

29 “Ŋere ma, iꞌdi bɔ laja ꞌbï ꞌdeni

ꞌdɔ kari abo nati liya ti mï këyï kɔzɔ köꞌdu ꞌbï tara.

30 Römöyï kɔnyi ꞌbï moꞌja ꞌdeni ti kɔmɔ ma

31 ame kileŋo ꞌdeni ꞌdɔ kɔmɔ bilaka ꞌba dɔliŋɔ pili koꞌja ne,

32 bi kɔpɔ ma ꞌdɔ kileme lende ꞌbï zi bɔ löwö

gbï ti rɔ löbu ꞌba bilaka ꞌbï ga Yisarele.”

33 Tine ꞌbu ꞌba kole nima ti ma mo otɔ ŋgï rɔ gönnï gɔ lende nima kiya rönï tara rɔ kole nima ne. 34 Simona oꞌdɔ yëyï ŋgï dönnï. Tine bo ileki kiya zi Mariya, bo iya te, “Kole nime iꞌdi ꞌdeni ꞌdɔ ma konzi di mï Yisarele kolɔkpɔ yaga timo kina ꞌdɔ ma konzi mɔtɔ ga kaya yaga timo. Bo na ti këdï rɔ akileme ma kako di zi Bɔkoꞌba gɔ bilaka kiya kpënnï rɔmo. 35 Meri ame ga rɔ ma kusu mï dökïꞌdï ma konzi ne ti kileme ꞌdeni yaga. Ne nï, dökïꞌdï yï ti kulörö ꞌdeni ti meri.”

36 ꞌJa mɔtɔ möyï mo rɔ Ana nyiti ꞌba Panuwëlë di mï kupö Asera rɔ bɔ kumë lende ꞌba Bɔkoꞌba ëdï gbï yayi. Lɔko öndë ꞌdeni. Pa mɔlo dɔ yïtö ꞌbënï ogbe lɔko koꞌdɔ ŋge kɔmɔ kɔɔ modɔmorïyö ti mëꞌdë nï yɔ na mëꞌdë nï kölë ŋgï. 37 Kina me lɔko oꞌdɔ ꞌdeni ŋbö kɔmɔ kɔɔ kuluku kɔtɔ kɔdɔ dɔmo ꞌbutë mota dɔmosowɔ (84) rɔ makuruꞌbë. Tine na lɔko köꞌbö ꞌbënï ŋgï ŋburu mï rö löbu ꞌba Bɔkoꞌba. Lɔko öꞌbö ŋgï yayi kote kada kote korɔndɔ toja laja zi Bɔkoꞌba toro kpënï gbï tumötu. 38 Lɔko ömö dɔ Yesepa ni mï saa nima na lɔko koꞌdɔ yëë ma ŋgï zi Bɔkoꞌba. Kina lɔko koloma ŋgï tiya lende ꞌba kole nima zi lïjë ame ga pili këdï ti kɔmɔ kiꞌdi mo ma gɔ Bɔkoꞌba kɔmɔ bilaka ꞌba Yisarele di mï tölë ne.

39 Kina ɔdɔ Mariya ni ti Yesepa kote toꞌdɔ dölëtï ꞌba rɔ kole nima ꞌdeni gɔ köꞌdu kiꞌdi ꞌba Bɔkoꞌba mo tine na lïjë kileki ŋgï kari Galilaya mï gawo ꞌbënnï Nazareta. 40 Kina kole tönë kïyöbu ŋgï di yayi kɔmɔ mo kandi yaga. Tine bo ŋgï lɔ ti akikali, yëyï ꞌba Bɔkoꞌba ëdï dɔ bo.

Yësu Ileke Mï Reki ꞌBa Rö Löbu

41 Rɔ gɔ kɔmɔ kɔɔ pili ꞌbu bo ni öꞌbö nduwë tari Yerosalema mï karama ꞌba Pasaka. 42 Kina ɔdɔ kɔmɔ kɔɔ abo këdï ꞌdeni ꞌbutë dɔmorïyö tine na lïjë kënyï ŋgï gbï kari mï karama nima kɔzɔ ma mɔlo tara. 43 Tine koꞌja karama kote rönï ꞌdeni ꞌbu bo ni ti ma bo këdï kileki kari liŋɔ na kole mo tönë rɔ Yësu ne kileke ŋgï mï Yerosalema yayi. Tine ꞌbu bo ni ti ma bo ikali ga gɔmo dë. 44 Lïjë omeri ꞌbënnï tëgë mɔtɔga bo ti këdï mï löŋgö bilaka konzi naga nima këdï kari kɔtɔ tïnnï ne. Lïjë iliŋgere ꞌdeni ŋbö kada kösö, na lïjë kiꞌdi ŋgï nati toma gɔ bo kebe zi ma wado ꞌbënnï ga ti bɔ pɔri nnï ga. 45 Kina ɔdɔ lïjë koꞌja bo dë tine lïjë uyï dönnï ŋgï kileki toma bo di Yerosalema.

46 Mï töꞌdö dɔ mota ꞌdeni tine na lïjë kari koꞌja bo mï reki ꞌba rö löbu ꞌba Bɔkoꞌba bo koloma ꞌdeni mï löŋgö bɔ kɔmɔ kiyandi ni tuwö lende ꞌbënnï ga gbï tititi lïjë. 47 Akikali abo ti dɔ lende kileki abo igayi ya ame ga pili koloma rɔ tuwö mo ne ŋgï. 48 Kina ɔdɔ ꞌbu bo ni ti ma bo koꞌja bo ꞌdeni tara tine lïjë otɔ ŋgï rɔ gönnï. Kina ma bo kënyï kilende zi bo, iya te, “Kole ma, oꞌdɔ ze te gɔ waꞌdi? Ze ŋgï rɔ meri sowa ti ꞌbu yï, dëdï toma göyï.”

49 Bo ileki dɔmo zïnnï, iya te, “Ëddï komake ma rɔ toma gɔ waꞌdi? Ikalike dë ma ꞌdɔ mëdï mï rö ꞌba ꞌbu ma?” 50 Tine lende nima bo këdï kiya zïnnï ne lïjë ikali ꞌjɔ mo dë.

51 Kina bo kënyï ŋgï kari tïnnï Nazareta, bo koloma kuwö dönnï. Tine ma bo ikeki ꞌbënï wa tönë ga ŋgï köꞌbö mïnï. 52 Kina Yësu kïyöbu ŋgï ti akikali kpaki ti mï këyï ꞌba Bɔkoꞌba gbï ti ꞌba bilaka lesi.

3

Yowani Bɔ Bapatisi

(MT 3:1-12; MK 1:1-8; YN 1:19-28)

1 Mï kada ma Tiberiya koꞌdɔ ꞌdeni kɔmɔ kɔɔ ꞌbutë döömu dɔ kïtï rɔ bɔ dɔliŋɔ ma löbu ꞌba Romo, Pɔnitiyo Pilato na rɔ turu ꞌba dɔ Yudayi. Erode na ꞌba bo rɔ ŋere ꞌba Galilaya kina bɔ löndö bo Pïlïpö na rɔ ŋere ꞌba Ituriya ni ti Turakoniti, kina Lusaniya na rɔ ŋere ꞌba Abilene, 2 tine Ana ni ti Kayapa na rɔ bɔ dɔ bɔ akumu. Mï kada mo naga nima na Bɔkoꞌba kiꞌdi lende abo ŋgï zi Yowani kole ꞌba Zakariya di yï mökö. 3 Na bo kilaki ŋgï pili kote mï dɔyayi ame ga kpa yöpö ꞌba Yaradene yayi ne toko tuwöwö laja ꞌba bapatisi ꞌba dɔ kotɔ gɔ Bɔkoꞌba kola wa gɔ lende kënyë.

4 Ëdï ꞌdeni kɔzɔ lende ma tönë kugu mï buku ꞌba Yesaya bɔ kumë lende ꞌba Bɔkoꞌba ne tara, ame kiya te, “Bɔ mɔtɔ ëdï kuwöwö dɔ bo di yï mökö kiya te, ‘Ileŋoke kɔri zi ŋere. Odɔrɔke gɔ kɔri zi bo. 5 Gbögbö pili kïdïrï teyi. Kuruŋgu ni ti döku ni koga dɔmo me koriya yaga. Kɔri ma kaŋgo naga kodɔrɔ gɔmo yaga. Kɔri ma kinyawo naga koꞌdɔ gɔmo kopiyari yaga. 6 Kina bilaka lesi pili ti koꞌja kɔnyi ꞌdeni ŋgï di zi Bɔkoꞌba.’ ”

7 Yowani oloma rɔ tilende zi tïndï naga nima këdï kako zi bo mï bapatisi ne, bo iya te, “Kpe kole ꞌba murë naga nime, yë na kuꞌbölu ye tiriŋa di kpa ya löbu ꞌba Bɔkoꞌba nime këdï kako dɔye ne? 8 Oꞌdɔke wa ame rɔ ꞌba dɔ kotɔ di mï lende kënyë ne. Kinza kebeke dë tiya mo te, ‘Abarayama na rɔ ꞌbu ze.’ Oꞌdɔ ɔtɔ dë römöyï rɔ ma laka miya ziye, Bɔkoꞌba ti kikali toꞌdɔ kulugbï döku naga nime rɔ kole zi Abarayama. 9 Oŋgɔke, goroŋa ëdï ꞌdeni ndö ndï ŋgërï. Ŋgërï ame ga kana a ma laka dë ne ti koga bërï kuꞌdu mï paꞌdo.”

10 Bilaka naga nima ënyï kititi bo, iya te, “Ne waꞌdi na gɔ doꞌdɔ nati?”

11 Yowani ileki dɔmo zïnnï, iya te, “Bɔ ame këdï ti bɔŋgɔ kolɔ rɔ rïyö kogba mɔtɔ kɔtɔ kokɔnyi bɔ ame kinza du ti ɔtɔ ne timo. Kina ꞌdɔ bɔ ame këdï ti akonyo ne koꞌdɔ gbï tara.”

12 Ya mɔtɔ ga ame rɔ bɔ kireke awada ni ako gbï zi bo mï bapatisi. Kina lïjë kititi bo gbï, iya te, “Bɔ kɔmɔ kiyandi, waꞌdi ga na gɔ doꞌdɔ?”

13 Bo iya te, “Kinza kogba dë kebe dɔ ame kose zïyï ne.”

14 Bɔ kanya mɔtɔ ga ako kititi bo, iya te, “Ne waꞌdi ga na gɔ doꞌdɔ ꞌbeze?”

Bo iya te, “Kinza kolɔ a ꞌba bɔtɔ dë. Kina kinza kunzö bëtï dë kpa bɔtɔ gɔ kopi wa zïyï. Bi gomɔ ꞌba röyï ma këdï kopi zïyï iꞌdi lende mo kɔꞌbɔ yi.”

15 Bilaka ŋgï mï kada naga nima yayi pili ti kɔmɔ kiꞌdi gbï ti meri mo iya te mɔtɔga Yowani na ti këdï rɔ Kurïsïtö mo tönë Bɔkoꞌba këdï koja ne ɔtɔ. 16 Tine Yowani ënyï kileki dɔmo zïnnï pili rɔ gönnï, iya te, “Mëdï moꞌdɔ ꞌbama bapatisi ŋge dɔye ti mini. Tine bɔ mɔtɔ ma ti tigɔ dɔ kiteli kebe ma ti kako ꞌdeni. Ma pele mɔꞌbɔ dë tope kpa kabi ꞌba wari abo. Bo ti koꞌdɔ bapatisi dɔye ti Nyï Kɔtɔ Laka gbï ti paꞌdo. 17 Kïzërï abo ëdï közï bo. Bo ti kona di mï dɔkandilere abo bo kubö nyönyu ma laka mo kiꞌdi mï mata. Tine turu mo bo ti koŋma yaga ti paꞌdo ame köꞌbö ŋgï kinza kölu dë ne.”

18 Yowani uwöwö laja laka zi bilaka naga nima ti kɔri ꞌba lende ma konzi. 19-20 Tine ꞌdeni kɔwɔ yayi ɔdɔ Yowani kebe tileki lende zi ŋere Erode gɔ lende ꞌba Erodiya ꞌja ꞌba löndö bo, gbï gɔ lende kënyë ma konzi mɔtɔ ga ame bo këdï koꞌdɔ ne tine, bo odɔꞌbɔ ndïmo ŋgï ti lende kënyë abo nima na bo kuꞌdu Yowani ŋgï mï maboso.

Bapatisi ꞌBa Yësu

(MT 3:13-17; MK 1:9-11)

21 Mï kada ꞌba bapatisi nima Yowani koloma rɔ toꞌdɔ mo dɔ bilaka konzi naga nima ne na kobapatisi Yësu ŋgï gbï. Kina koꞌja Yësu këdï kumötu yɔ na mïtɔrɔ kurögö rönï ŋgï yaga rɔ gböŋö. 22 Kina Nyï Kɔtɔ Laka kɔkɔ ŋgï kako dɔ bo kïnë mo kɔzɔ kïnë matukpuru tara. Kina birɔ kudu ŋgï di mïtɔrɔ, iya te, “Nï na rɔ kole ma. Mɔꞌɔ yi ꞌdeni kulöwö. Ma ti mï këyï rɔ mbëmbë gɔ lende ꞌbï.”

Yï Lïŋgï ꞌBa Yësu

(MT 1:1-17)

23 Mï kada nima Yësu kisaki ndɔbɔ ꞌba laja laka ne kɔmɔ kɔɔ abo ëdï ꞌdeni ꞌbutë mota. Kɔzɔ ma bilaka komeri bo rɔ kole ꞌba Yesepa kole ꞌba Eli 24 kole ꞌba Matata kole ꞌba Lëwë kole ꞌba Maleki kole ꞌba Yanayi kole ꞌba Yesepa 25 kole ꞌba Matatiyo kole ꞌba Amosa kole ꞌba Numa kole ꞌba Esili kole ꞌba Nagayi 26 kole ꞌba Mata kole ꞌba Matatiyo kole ꞌba Semayini kole ꞌba Yoseke kole ꞌba Yoda 27 kole ꞌba Yowanana kole ꞌba Resa kole ꞌba Zerobabele kole ꞌba Salatele kole ꞌba Neri 28 kole ꞌba Maleki kole ꞌba Adi kole ꞌba Kosama kole ꞌba Elimada kole ꞌba Ere 29 kole ꞌba Yësuwa kole ꞌba Elizara kole ꞌba Yorima kole ꞌba Matata kole ꞌba Lëwë 30 kole ꞌba Simona kole ꞌba Yuda kole ꞌba Yesepa kole ꞌba Yonama kole ꞌba Elekima 31 kole ꞌba Meliya kole ꞌba Mena kole ꞌba Matata kole ꞌba Natana kole ꞌba Dawidi 32 kole ꞌba Yisayi kole ꞌba Obede kole ꞌba Bowaza kole ꞌba Salamono kole ꞌba Nasona 33 kole ꞌba Aminadaba kole ꞌba Rami kole ꞌba Ezerona kole ꞌba Pereze kole ꞌba Yuda 34 kole ꞌba Yakoba kole ꞌba Yisika kole ꞌba Abarayama kole ꞌba Tera kole ꞌba Nawura 35 kole ꞌba Seruga kole ꞌba Ru kole ꞌba Pelege kole ꞌba Ebere kole ꞌba Sela 36 kole ꞌba Kayinana kole ꞌba Arupakasada kole ꞌba Seme kole ꞌba Nowa kole ꞌba Lemeke 37 kole ꞌba Metosela kole ꞌba Enoka kole ꞌba Yarada kole ꞌba Makalele kole ꞌba Kayinana 38 kole ꞌba Enosa kole ꞌba Sete kole ꞌba Adama ma rɔ kole ꞌba Bɔkoꞌba.

4

Akiyɔzɔ Ma Kömö Zi Yësu

(MT 4:1-11; MK 1:12-13)

1 Mï kada nima Yësu kileki kako di kpa Yaradene ne bo ŋgï lɔ ti Nyï Kɔtɔ Laka. Kina Nyï Kɔtɔ Laka koto bo ŋgï kari yï mökö 2 na Satani koloma ŋgï rɔ tiyɔzɔ bo töꞌdö mo ŋbö dɔ ꞌbutë sowɔ. Bo koloma ŋgï tara kinza tonyo ɔtɔ. Kina rɔ ŋburuŋburu mo tine bo ꞌdeni rɔ ꞌbö. 3 Kina Satani kako ŋgï kilende zi bo, iya te, “Ɔdɔ këddï ŋgï rɔ kole ꞌba Bɔkoꞌba ilende zi kulugbï döku nime kuyï rönï rɔ maŋgolɔꞌbɔ.”

4 Tine bo ileki dɔmo, iya te, “Ugu ꞌdeni mï buku ꞌba Bɔkoꞌba iya te, ‘Bilaka oloma dë ŋge kɔtɔ gɔ akonyo.’ ”

5 Satani oto bo kari kileme dɔliŋɔ nime pili toko zi bo 6 kilende zi bo, iya te, “Ti miꞌdi közï kakpa mo ti amo ga ŋgï zïyï römöyï ama ga na. Iꞌdi ꞌdeni zö kina ti miꞌdi zi bɔtɔ ame moꞌdɔkɔ tiꞌdi mo teyi ne. 7 Kina me ɔdɔ kumötu ma wa naga nime pili ti këdï rɔ ëꞌbï.”

8 Bo ileki dɔmo iya te, “Ugu ꞌdeni mï buku ꞌba Bɔkoꞌba iya te, ‘Ŋere Bɔkoꞌba ꞌbï na ŋge kɔtɔ ꞌdɔ kumötu kulömu kpëyï teyi.’ “

9 Kina Satani koto bo ꞌböwu kari Yerosalema kiꞌdi bo kɔrɔ ŋbö tɔrɔ dɔ kumu rö löbu ꞌba Bɔkoꞌba, kina kilende zi bo iya te, “Ɔdɔ këddï ŋgï rɔ kole ꞌba Bɔkoꞌba ola röyï bërï di bine. 10 Römöyï ugu ꞌdeni mï buku ꞌba Bɔkoꞌba iya te, ‘Bo ti kiꞌdi köꞌdu ꞌbï zi malayika abo ga ꞌdɔ koda bi laka di röyï.’ 11 Kina ugu ꞌdeni gbï iya te, ‘Lïjë ti kako kikapo yi ŋgï tɔrɔ dɔ közïnnï kinza koga ndïyï ra yɔki döku.’ ”

12 Bo ileki dɔmo iya te, “Iya ꞌdeni te, ‘Kinza kiyɔzɔ ŋere Bɔkoꞌba ꞌbï dë.’ ”

13 Tine ɔdɔ Satani kote tiyɔzɔ Yësu ꞌdeni kɔzɔ a nime te tine bo ola Yësu ŋgï tötï tara nati.

Tisaki Ndɔbɔ ꞌBa Yësu

(MT 4:12-17; 13:53-58; MK 1:14-15; 6:1-6)

14 Kina Yësu kileki ŋgï kari Galilaya lɔ ti Nyï Kɔtɔ Laka na lëbï abo kïyëlë rönï ŋgï kote mï dɔyayi nima toko. 15 Bo oloma tiyandi wa di mï rö ꞌba mötu ꞌbënnï ga kina ma konzi kïlëlu bo ŋgï.

16 Na bo kari ŋgï Nazareta gawo ma tönë kulu bo yïmo ne. Mï kada ꞌba rɔ kindawo na bo kari ŋgï mï rö ꞌba mötu kɔzɔ ndɔbɔ abo ga nduwë tara. Bo ënyï tɔrɔ tïdëkï wa 17 na kogba buku ꞌba Yesaya bɔ kumë lende ŋgï kiꞌdi zi bo. Na bo kitenye ŋgï koꞌja bi ma tönë kugu kiya te, 18 “Nyï Kɔtɔ Laka ꞌba Bɔkoꞌba ëdï dɔma römöyï bo ondi ꞌdeni zö tuwöwö laja kɔtɔ laka zi bɔ lisa ni. Bo oja ma ꞌdeni tiꞌdi dɔ ŋgölö zi bɔ mï maboso ni, kina gbï tiyɔpɔ kɔmɔ bɔ kɔmɔ kölu ni tope ya ma këdï kokɔ rönnï di zi kpɔŋi naga yaga rɔ dɔ ŋgölö 19 kina gbï tuwöwö kɔɔ ꞌba mï koŋmi ꞌba ŋere Bɔkoꞌba.”

20 Kina bo kuköku mï buku mo nima ŋgï teyi bo kileki kiꞌdi zi lëwï mo na bo koloma ŋgï bërï tiyandi wa. Kina bilaka pili ꞌba mï rö ꞌba mötu yayi kodɔ kömönnï ŋgï dɔ bo. 21 Kina bo kileki kiya zïnnï, iya te, “Wa nime kugu bine ne na me koꞌdɔ rönï ꞌdeni tɔne kuwöke.”

22 Lïjë pili oloma ŋgï rɔ tiya lende abo rɔ ma laka, lende koŋmi ame ga këdï kɔdɔ di kpa bo ne iꞌdi lïjë ŋgï kotɔ rɔ gönnï. Lïjë ebe tititi rönnï, iya te, “Tara ne, ɔdɔ bo na dë rɔ kole ꞌba Yesepa mo tönë ya?”

23 Yësu ileki dɔmo zïnnï, iya te, “Rɔ ma laka ti koꞌdeke lende ꞌba mumë nime rɔma, ame kiya te, ‘Bɔ wɔwɔ, ileŋo gbagba yï. Wa ame ga duwö koloma rɔ toꞌdɔ mo Kaparanoma ne oꞌdɔ gbï mï dɔyayi ma ꞌbëyï bine.’ ”

24 Bo ileki gbï kiya zïnnï te, “Rɔ ma laka miya ziye, bilaka ame rɔ bɔ kumë lende ne ya ëꞌbënnï ga oloma dë toro mo. 25 Rɔ ma laka miya ziye, mï kada ꞌba Eliya makuruꞌbë ëdï ŋgï ŋbaŋi mï Yisarele. Ne mï kada ame kora kɔmɔ pɔli teyi koꞌdɔ ŋbö kɔmɔ kɔɔ mota kɔdɔ dɔmo nyepe modɔɔkɔtɔ kinza tɔrɔ kaꞌdi dë sëyï ꞌba ꞌbö kilaꞌba mï dɔyayi nima pili ne, 26 pele tara oja Eliya dë kari zi makuruꞌbë ꞌba Yisarele tine ŋge zi makuruꞌbë mɔtɔ ame rɔ bɔ löwö këdï koloma Zarepata mï dɔyayi ꞌba Sidona ne. 27 Kina gbï tara mï kada ꞌba Elisa bɔ kumë lende bɔ mönyu ëdï ŋgï ŋbaŋi mï dɔyayi ꞌbënnï ꞌba Yisarele tine pele tara ileŋo ma kɔtɔ mɔtɔ te dë di mï löŋgö mo. Namana ŋbö rɔ bɔ löwö di Surïya na ŋge Elisa kileŋo.”

28 Kina ɔdɔ bilaka naga nima mï rö ꞌba mötu yayi ne kuwö lende naga nime bo kiya ne ꞌdeni tine, mïnnï ënyï ŋgï pili kata rɔ bo. 29 Kina lïjë kënyï ŋgï tïtïŋï bo yaga di mï gawo. Lïjë koto bo ŋgï kari bi kulïŋï ꞌba döku nima ti gawo nima dɔmo ne ꞌdɔ tïtïŋï bo bërï di bi kulïŋï nima. 30 Tine bo olo abo rɔ bo ŋgï di mï löŋgö tïndï naga nima bo kari abo ŋgï nduwë yaga.

Bɔ Nökï

(MK 1:21-28)

31 Na bo kari ŋgï Kaparanoma gawo mɔtɔ gbï mï Galilaya yayi. Mï kada ꞌba rɔ kindawo na bo kiꞌdi ŋgï tiyandi bilaka 32 tine lïjë otɔ ŋgï rɔ gönnï gɔ akiyandi abo römöyï bo iyandi wa ŋgï kɔzɔ bɔ közï kakpa tara. 33 Bɔ nökï mɔtɔ ëdï mï rö ꞌba mötu yayi. Kina nökï nima kënyï ŋgï kulörï rɔ ma kembe, iya te, 34 “Waꞌdi ꞌbï tize, nï Yësu ꞌba Nazareta nime? Ako ꞌdeni tote dɔze nati? Mikali yi ꞌdeni. Nï na rɔ bɔ laja ma kɔtɔ laka ꞌba Bɔkoꞌba.”

35 Tine Yësu ënyï kamo dɔ nökï nima, iya te, “Udumö yaga. Kina itaꞌba yaga di dɔ bɔ nima.”

Nökï tönë ënyï ŋgï koŋma bɔ nima bërï kömönnï pili te kina kitaꞌba ŋgï yaga di dɔmo koꞌdɔ ɔtɔ dë teyi. 36 Kina lende mo kigayi bilaka naga nima ŋgï pili lïjë kebe tiya mo rɔ gɔ rönnï, iya te, “Akiyandi ma tondo mo ga na te? Bo amo le dɔ nökï ni ti közï kakpa ti tigɔ te na lïjë kitaꞌba ŋgï yaga.”

37 Kina lëbï ꞌba Yësu kïyëlë rönï ŋgï kote mï dɔyayi nima toko.

Yësu Ileŋo Bɔ Rɔkɔꞌɔ Ma Konzi

(MT 8:14-17; MK 1:29-39)

38 Yësu ënyï di mï rö ꞌba mötu yayi kari liŋɔ ꞌba Simona. Tine mese ꞌba Simona ëdï yayi ti zëyï ŋgï timo rɔ ma kututu. Kina lïjë kiya lende mo zi Yësu ꞌdɔ kokɔnyi. 39 Kina bo kari ŋgï kɔrɔ kpa laŋgiri ꞌba ꞌja nima bo kilende zi zëyï nima ꞌdɔ kola lɔko yaga. Kina zëyï nima kola lɔko ŋgï, lɔko kënyï tɔrɔ koloma toja laja zïnnï.

40 Kina ɔdɔ kada këdï kösö ꞌdeni tine na bilaka koꞌde bɔ rɔkɔꞌɔ ma konzi mɔtɔ ga ame ti dɔkomali rɔkɔꞌɔ ma gege ne ŋgï kako zi Yësu. Kina bo koloma ŋgï tiꞌdi közï bo rönnï tileŋo lïjë pili rɔ kɔtɔkɔtɔ. 41 Tine nökï ni ebe ꞌbënnï titaꞌba yaga di dɔ bilaka ti tulörï, kiya te, “Nï na rɔ kole ꞌba Bɔkoꞌba.”

Tine bo amo dönnï kola lïjë dë kilende römöyï lïjë ikali bo rɔ Kurïsïtö ame kako di mïtɔrɔ ne.

42 Koꞌja bi këdï këzë ꞌdeni na Yësu kënyï ŋgï kari abo kutu bo yï mökö. Bilaka ebe toma gɔ bo, tine ɔdɔ lïjë kari koꞌja bo ꞌdeni lïjë oloma tota bo ꞌdɔ bo kari dë kpe bitɔ di zïnnï bina. 43 Ne tine bo iya te, “Mëdï mari tiya laja laka ꞌba ŋere löbu ꞌba Bɔkoꞌba nime gbï mï gawo mɔtɔ ga römöyï lende mo na me koja ma gɔmo.”

44 Kina bo köꞌbö ŋgï nduwë rɔ tiyandi bilaka di mï rö ꞌba mötu ꞌba Yudayi ni.

5

Tösö ꞌBa Simona Ni Gɔ Yësu

(MT 4:18-22; MK 1:16-20)

1 Mï kada ma Yësu këdï kɔrɔ kpa pöpö ꞌba Genesareta tïndï kuru bo ꞌdeni toko bërï tuwö lende ꞌba Bɔkoꞌba, 2 bo oꞌba kɔmɔ bo ŋgï bo koꞌja sorope rïyö mɔtɔ ga këdï ꞌdeni kpa götö yayi, atoyi mo ga ari ꞌdeni turögö rɔ duru ꞌbënnï ga. 3 Kina bo kari këkï ŋgï mï ma kɔtɔ ame rɔ ꞌba Simona ne, bo iya zi Simona ꞌdɔ koto sorope nima kari dɔgba mbowa yaga di dɔ kpa götö. Kina bo koloma ŋgï bërï mï sorope yayi tiyandi bilaka.

4 Kina ɔdɔ bo kote tilende ꞌdeni tine bo ënyï kiya zi Simona, bo iya te, “Oto sorope kari mï zana mini ma kalo ꞌdɔ kuꞌduke duru ꞌbe tugu kenze.”

5 Tine Simona ileki dɔmo, iya te, “Ŋere, dopi rɔze ꞌdeni tuꞌdu mo ti korɔndɔ ene ŋbö bi këzë dɔze rɔ yawa kinza ma doꞌja ma kɔtɔ te. Ne gɔ lende kiya ꞌbï ti muꞌdu duru nima ŋgï.”

6 Kina ɔdɔ lïjë kuꞌdu yɔ na kilaka kenze ŋgï ŋbaŋi, duru koma tirica. 7 Kina lïjë koꞌdɔ közïnnï ŋgï zi lëpï nnï ama ga mï sorope mɔtɔ yayi ne gɔ kako tokɔnyi lïjë. Kina lïjë kope kenze ŋgï koza koso mï sorope naga nima kpaki rïyö kiꞌdi sorope pili koma za ꞌböwu tönzu bërï.

8 Tine ɔdɔ Simona Pïtörö koŋgɔ ꞌdeni te bo ako ŋgï kolɔdɔ bërï kɔmɔ Yësu. Bo iya te, “Ŋere, ese yaga di rɔma. Ma bɔ lende kënyë na.” 9 Römöyï kenze nima kilaka zïnnï ne na lende mo kigayi lïjë ꞌdeni ŋgï pili. 10 Lende mo igayi lëpï bo ama ga Yakoba ni ti Yowani kole ꞌba Zebedayo ga ꞌdeni gbï.

Kina Yësu kënyï kileki kiya zi Simona, iya te, “Kinza kere dë. Kisaki di mï kada nime tɔne ti këddï rɔ atoyi ꞌba toꞌde bilaka zi Bɔkoꞌba.”

11 Kina lïjë kilala sorope ꞌbënnï ga ŋgï yaga dɔ kpa götö, lïjë kola wa pili yayi lïjë kösö ŋgï nati gɔ Yësu.

Yësu Ileŋo Bɔ Mönyu

(MT 8:1-4; MK 1:40-45)

12 Kina ɔdɔ Yësu këdï ꞌdeni mï gawo mɔtɔ yayi tine na bɔ mɔtɔ mönyu konyo rɔmo ga ꞌdeni ŋgï pili röwë kiꞌdi dönï ŋgï. Bo ako kilaꞌba rɔ kpa kutuꞌbö kɔmɔ Yësu bërï bo komaꞌjo rɔ bo, iya te, “Ŋere, ɔdɔ koꞌdɔkɔ ŋgï ti kileŋo ma ŋgï yaga rɔ ma kɔpɔ.”

13 Yësu oja közï bo kosa rɔ bɔ nima, kiya te, “Moꞌdɔkɔ ꞌdeni ŋgï, ileŋo yi ꞌdeni.”

Kina mönyu tönë kola bɔ nima ŋgï. 14 Tine Yësu ose gɔmo zi bo, iya te, “Kinza kari kiya lende mo dë titi zi bɔtɔ tine ari kileme röyï zi bɔ akumu ꞌdɔ bo kinyeli röyï gɔ kileme ŋgï ileŋo yi ꞌdeni rɔ ma kɔpɔ. Kina gɔ koꞌde akumu kɔzɔ ame Musa kiꞌdi köꞌdu mo ꞌdeni ne tara.”

15 Ne pele lëbï ꞌba Yësu ïyëlë rönï ŋgï nduwë rɔ mbëmbë. Kina bilaka koloma ŋgï rɔ tɔlɔ rɔ tïndï kako tuwö akiyandi abo gbï ꞌdɔ bo kileŋo lïjë di dɔ rɔkɔꞌɔ ꞌbënnï ga. 16 Tine Yësu öꞌbö tusu rɔ bo kari titi mbowa yï mökö rɔ dɔ kutu bo toꞌdɔ mötu.

Yësu Ileŋo Bɔ Keŋme Bërï Mɔtɔ

(MT 9:1-8; MK 2:1-12)

17 Mï kada ma dɔ kɔtɔ mɔtɔ koꞌja bo këdï rɔ tiyandi bilaka Parosi ni ti bɔ kɔmɔ kiyandi mɔtɔ ga ame kako di mï gawo ꞌba mï dɔyayi ꞌba Galilaya ni ti Yudayi gbï di Yerosalema ëdï yayi. Tigɔ ꞌba Bɔkoꞌba ëdï ti Yësu tileŋo bɔ rɔkɔꞌɔ timo. 18 Kina ya mɔtɔ ga koꞌde bɔ keŋme bërï mɔtɔ këdï kombi ti sora ŋgï. Lïjë oꞌdɔkɔ toto bɔ nima kari koꞌba bërï kɔmɔ Yësu rö yayi. 19 Tine ɔdɔ lïjë koꞌja kɔri ꞌba ꞌdɔ toꞌdɔ mo tara dë kpe römöyï tïndï oso ꞌdeni ŋgï kola kɔri dë kpe zïnnï, na lïjë kuyï rönnï ŋgï këkï tɔrɔ dɔ rö lïjë kumö bi koja bɔ nima di teyi kako bërï mï zana tïndï naga nima koꞌba kɔmɔ Yësu.

20 Kina ɔdɔ Yësu koŋgɔ ya naga nima kiꞌdi dönnï ꞌdeni gɔ tigɔ abo tara tine bo ilende ŋgï zi bɔ nima, bo iya te, “Bɔ pɔri ma, ola yi ꞌdeni gɔ lende kënyë ꞌbï ga.”

21 Kina Parosi ni ti bɔ kɔmɔ kiyandi mo tönë ga koloma ŋgï rɔ tomeri mo ti mïnnï, iya te, “Bɔ nime bo yë na bo këdï koꞌdɔ dölï kiyari rɔ bo ti Bɔkoꞌba te? Bɔkoꞌba na ŋge kɔtɔ rɔ bɔ tola bilaka gɔ lende kënyë.”

22 Meri ꞌbënnï ti akititi ꞌbënnï nima, Yësu ikali ꞌdeni. Kina bo kileki kititi lïjë, bo iya te, “Ëddï komerike wa naga nima tara mï dökïꞌdï ye gɔ waꞌdi? 23 Ma yala na kïtëwu ꞌdɔ tiya mo? ‘Ola yi ꞌdeni gɔ lende kënyë ꞌbï,’ ala ꞌdɔ kiya te, ‘Ënyï tɔrɔ kiliŋgere.’ 24 Ne ziye tikali mo rɔ ma laka kole ꞌba bilaka lesi ëdï ti tigɔ mï dɔliŋɔ nime bine tola bilaka gɔ lende kënyë.”

Kina bo kënyï kiya zi bɔ keŋme bërï tönë, bo iya te, “Milende zïyï, ënyï tɔrɔ kombi sora ꞌbï kari liŋɔ.”

25 Kina bɔ tönë kënyï ŋgï kɔrɔ tɔrɔ di kömönnï pili te, bo kombi sora abo tönë bo koloma rɔ töꞌdö dɔmo ne bo kari ŋgï nduwë liŋɔ ti tïlëlu Bɔkoꞌba. 26 Kina lende mo kigayi bilaka pili ŋgï kiꞌdi yi nï bɔ mɔtɔ kebe ŋgï tïlëlu Bɔkoꞌba. Lïjë ŋgï pili rɔ tikere na lïjë kebe ŋgï tiya mo te, “Doꞌja a löbu ꞌdeni tɔne.”

Bɔ Rɔkɔꞌɔ Na Ŋge Koꞌdɔkɔ Wɔwɔ

(MT 9:9-13; MK 2:13-17)

27 Di gɔmo na Yësu kari koꞌja bɔ kireke awada mɔtɔ kïdëkï möyï mo rɔ Lëwë koloma ꞌdeni mï bi ꞌba tireke awada. Kina Yësu kiya zi bo te, “Ösö gɔma.” 28 Kina Lëwë kënyï kola wa pili ŋgï bo kösö gɔ Yësu.

29 Lëwë oꞌdɔ ŋbele ma löbu liŋɔ abo zi Yësu. Na bɔ kireke awada ma konzi ti ya mɔtɔ ga koloma ŋgï rɔ tonyo kpënnï ti Yësu ni yayi. 30 Tine na Parosi ni ti bɔ kɔmɔ kiyandi ꞌbënnï ga koloma ŋgï rɔ tiya mo zi bɔ kösö gɔ bo ga, iya te, “Ëddï konyoke kpeye kuwëke wa bi kɔtɔ ti bɔ kireke awada ni ti bɔ lende kënyë naga nima gɔ waꞌdi?”

31 Tine Yësu ileki dɔmo zïnnï, iya te, “Bɔ rɔkɔꞌɔ na ŋge kari zi bɔ kiꞌdi wɔwɔ. Ya ma kinza ti rɔkɔꞌɔ naga ari ëꞌbënnï dë. 32 Mako dë tïdëkï bɔ lende laka, mako gɔ bɔ lende kënyë ꞌdɔ kotɔ dönnï.”

Lende ꞌBa Kpa Koro

(MT 9:14-17; MK 2:18-22)

33 Ya mɔtɔ ga ënyï kititi bo, iya te, “Bɔ kösö gɔ Yowani ga ti ꞌba Parosi ni öꞌbö rɔ toro kpënnï toꞌdɔ mötu, ne ma ꞌbëyï ga oro ꞌbënnï kpënnï dë gɔ waꞌdi?”

34 Yësu ileki dɔmo zïnnï iya te, “Ma komerike ꞌbeye ŋba ame kako mï karama ꞌba gbe ne ti koro kpënnï koꞌja mëꞌdë ꞌba nyiti këdï tïnnï? Inza tara, 35 tine kada mo ti kömö ꞌjaa ame ꞌdɔ kogba mëꞌdë ꞌba nyiti yaga di mï löŋgö lïjë kina lïjë ti koro kpënnï ꞌjaa mï kada mo nima.”

36 Kina bo koloma ŋgï rɔ tiya dɔŋgala nime zïnnï, iya te, “Bɔtɔ irica kapa bɔŋgɔ ma laꞌja dë kuru ma köndë timo. Ɔdɔ bɔ mo koꞌdɔ tara, ti kirasi ma laꞌja nima, tine akuru ma di yɔki ma laꞌja inza koriya ti ma mɔlo nima. 37 Kina gbï tara, bɔtɔ odɔ layi ma laꞌja dë mï kilaka layi ma köndë. Ɔdɔ koꞌdɔ tara layi laꞌja ti kotopa kilaka layi köndë nima ŋgï yaga, kina layi ni kpaki ti kilaka mo nima këdï kirasi rönnï ŋgï. 38 Tine layi ma laꞌja todɔ mo mï kilaka ma laꞌja. 39 Kina gbï bɔtɔ inza koꞌdɔkɔ layi ma laꞌja kpe ɔdɔ bo kuwë ma mɔlo ꞌdeni, römöyï bo ti kiya te, ‘Ma mɔlo nime na kele.’ ”

6

Lende ꞌBa Kada ꞌBa Rɔ Kindawo

(MT 12:1-14; MK 2:23–3:6)

1 Mï kada ꞌba rɔ kindawo ma dɔ kɔtɔ mɔtɔ Yësu ni ëdï kudö kebe mï nyaka ꞌba nyönyu kina bɔ kösö gɔ bo ga kebe ŋgï tomborozi dɔ nyönyu kinyanyi közïnnï lïjë koloma rɔ tonyo mo. 2 Kina Parosi mɔtɔ ga kënyï kititi, iya te, “Ëddï kïyëyïke mï köꞌdu kiꞌdi ꞌba kada ꞌba rɔ kindawo gɔ waꞌdi?”

3 Tine Yësu ileki dɔmo zïnnï, iya te, “Ïdëkïke wa tönë Dawidi koꞌdɔ mï kada ma lïjë këdï rɔ ꞌbö ti bilaka abo ga ne dë? 4 Mï kada nima Dawidi ɔdɔ ŋgï mï rö löbu ꞌba Bɔkoꞌba kogba maŋgolɔꞌbɔ koro ame köꞌdu kiꞌdi kota gɔmo di zi bilaka ma sari tine ŋge zi bɔ akumu ni na ꞌdɔ konyo ne. Dawidi onyo kiꞌdi gbï zi bilaka abo ga.”

5 Kina Yësu kileki kiya ꞌböwu zïnnï, iya te, “Kole ꞌba bilaka lesi na rɔ ŋere ꞌba dɔ kada ꞌba rɔ kindawo.”

6 Mï kada ꞌba rɔ kindawo mɔtɔ na bo kari ŋgï kɔdɔ mï rö ꞌba mötu koloma tiyandi wa. Tine bɔ mɔtɔ ëdï yayi közïmo ma dörï ölë ꞌdeni rɔ kilawo. 7 Kina Parosi ni ti bɔ kɔmɔ kiyandi ni ëdï rɔ toma kɔri ꞌba ꞌdɔ tususu Yësu. Gɔ lende mo na lïjë këdï koje kömönnï koŋgɔ ɔdɔ Yësu ti kileŋo bɔ nima mï kada ꞌba rɔ kindawo nima ya. 8 Tine Yësu ikali meri ꞌbënnï nima ꞌdeni na bo kiya zi bɔ közï kölë rɔ kilawo tönë, bo iya te, “Ënyï tɔrɔ kɔrɔ kɔmɔze pili bine.” Kina bɔ nima kënyï ŋgï kɔrɔ.

9 Kina Yësu kiya zïnnï te, “Mititi ye, ma yala na kutï dönï ti köꞌdu kiꞌdi ꞌba kada ꞌba rɔ kindawo, toꞌdɔ lende laka zi bilaka ala toꞌdɔ lende kënyë na teyi, tɔmɔ dïdï ala tupö mo yaga?”

10 Bo uyï kɔmɔ bo koŋgɔ dönnï pili na bo kilende zi bɔ nima, bo iya te, “Oja gɔ közïyï.”

Bo oja yɔ na közï bo tönë kileŋo rönï ŋgï rɔ ma laka. 11 Tine lende mo ata ŋgï mïnnï sowa na lïjë koloma ŋgï rɔ tiya mo rɔ gɔ rönnï, waꞌdi na gɔ lïjë koꞌdɔ ŋgï zi Yësu.

Bɔ Kösö Gɔ Yësu Ga

(MT 10:1-4; MK 3:13-19)

12 Mï kada ma dɔ kɔtɔ mɔtɔ na Yësu kënyï ŋgï kari dɔ döku tilende ti Bɔkoꞌba këzë dɔ bo. 13 Mï dɔŋbɔ mo ꞌdeni tine na bo kïdëkï bɔ kösö gɔ bo ga ŋgï bo koza ya ma ꞌbutë dɔmorïyö di mï löŋgö mo bo kïdëkï lïjë rɔ bɔ laja. 14 Lïjë na rɔ Simona ame bo kïdëkï rɔ Pïtörö ne ti löndö bo Andareya ti Yakoba ti Yowani ti Pïlïpö ti Batolimayo 15 ti Matayo ti Tɔma ti Yakoba kole ꞌba Alapayo ti Simona ame kïdëkï rɔ Zelote (bɔ koꞌdɔ ya gɔ dɔyayi ꞌbënnï) 16 ti Yuda kole ꞌba Yakoba ti Yuda Isikarita ame kebe kususu Yësu ne.

Akiyandi ꞌBa Yësu

(MT 4:23–5:12; 5:38-48)

17 Bo ëkï kari tïnnï bërï mï dɔyayi ma koriya na bo kɔrɔ ŋgï. Tïndï ame ga rɔ bɔ kösö gɔ bo ne ti bilaka ma konzi ame ga di mï dɔyayi ꞌba Yudayi pili ti Yerosalema gbï di mï gawo ꞌba Tura ni ti Sidona ame ga kpa mini löbu ne ëdï kpaki yayi. 18 Lïjë ako tuwö lende abo gbï ti rɔkɔꞌɔ ꞌdɔ tileŋo mo. Kina ŋgï ya ame ga nökï këdï kodɔ gomɔ rɔmo kulöwö naga ileŋo ŋgï gbï. 19 Bilaka naga nima pili oꞌdɔkɔ tosa rɔ bo römöyï tigɔ ëdï kɔdɔ di rɔ bo kileŋo lïjë.

20 Bo oŋgɔ dɔ bɔ kösö gɔ bo naga nima na bo kiya te, “Kpe ame ga rɔ lisa ne na laka römöyï ŋere löbu ꞌba Bɔkoꞌba na rɔ ꞌbeye. 21 Kpe ame ga gïrï nime rɔ ꞌbö ne na laka römöyï ti kɔꞌbɔ ye ꞌdeni. Kpe ame ga rɔ monɔ gïrï nime ne na laka römöyï ti kögöke ꞌdeni. 22 Kpe ame ga ɔdɔ bilaka koꞌji ye kitiꞌja ye kilagi ye kiya ye rɔ a ma kënyë gɔ lende ꞌba kole ꞌba bilaka lesi ne na laka. 23 Iliyake mï kada mo nima köpuke rɔ lɔŋɔ römöyï kpa közï ma löbu ëdï ziye mïtɔrɔ. Ya naga nima ꞌbu nnï löbu ga oloma gbï rɔ toꞌdɔ bɔ kumë lende ꞌba Bɔkoꞌba tönë ga bine tara.

24 Tine buꞌbu ziye kpe bɔ wa ni, römöyï oteke rɔ kindawo ti lɔŋɔ ma ꞌbeye ꞌdeni mɔlo gïrï nime. 25 Buꞌbu ziye kpe ame ga rɔ tëkpë gïrï nime ne, ti këddïke ꞌdeni ꞌbasi rɔ ꞌbö. Buꞌbu ziye kpe ame ga rɔ tögö gïrï nime ne, ti kuduke ꞌdeni. 26 Buꞌbu ziye kpe ame ga bilaka pili këdï kiya lende ꞌbe rɔ ma laka ne römöyï kina ꞌbu nnï löbu ga koꞌdɔ bɔ kumë lende dɔ kïndëndë ni gbï tara bine.

27 Kina me mëdï miya ziye kpe ame ga këddï kuwöke lende naga nime mëdï miya ne. Ɔꞌɔ bɔ ya ꞌbï ga kina oꞌdɔ lende laka zi lïjë ame ga koꞌji yi ne. 28 Oꞌdɔ yëyï dɔ lïjë ame ga kulömu yi ne kina umötu gɔ lïjë ame ga këdï koꞌdɔ yi rɔ ma kënyë ne. 29 Ɔdɔ bɔ mɔtɔ kokɔsɔ lɔꞌbɔ yï, uyï kapa mɔtɔ gbï zi bo, bo kokɔsɔ. Ɔdɔ bɔ mɔtɔ kogba gamïsï ꞌbï, iꞌdi bo kogba pandila ꞌba yïmo gbï. 30 Iꞌdi zïnnï lïjë ame ga kïdëkï wa di zïyï ne. Tine kinza kiꞌdi dë kpe kopi zïyï. 31 Oꞌdɔ zi ya mɔtɔ ga gbï kɔzɔ ame koꞌdɔkɔ ꞌdɔ koꞌdɔ zïyï ne tara.

32 Ne ɔdɔ kɔꞌɔ ŋge rɔ ya ame ga kɔꞌɔ yi ne ꞌdɔ mï Bɔkoꞌba këyï ka röyï gɔmo gɔ waꞌdi? Bɔ lende kënyë ni pele ɔꞌɔ ya ame ga kɔꞌɔ lïjë ne gbï. 33 Ne ɔdɔ koꞌdɔ laka ŋge zi ya ame ga koꞌdɔ laka zïyï ne, ꞌdɔ mï Bɔkoꞌba këyï ka röyï gɔmo gɔ waꞌdi? Bɔ lende kënyë ni pele oꞌdɔ gbï tara. 34 Ne ɔdɔ kiꞌdi ŋge zi ya ame ga kiteri ꞌdɔ kileki bi mo teyi zïyï ne, ꞌdɔ mï Bɔkoꞌba këyï ka röyï gɔmo gɔ waꞌdi? Bɔ lende kënyë ni iꞌdi gbï zi bɔ lende kënyë lëpï nnï ga tara ꞌdɔ kopi te kileki teyi.

35 Tine ma laka mo, ɔꞌɔ bɔ ya ꞌbï ga, oꞌdɔ laka zïnnï, kina iꞌdi zïnnï kinza titeri topi ɔtɔ teyi. Kina ti kpa közï ꞌbï ꞌba gɔmo këdï ŋgï rɔ mbëmbë, ti këddï rɔ kole ꞌba Bɔkoꞌba tigɔ dɔ kiteli, römöyï bo na ti mï këyï rɔ bɔ mï kata ni ti bɔ dökïꞌdï kënyë ni. 36 Oloma ti mï koŋmi zi bilaka kɔzɔ ꞌba ꞌbu yï Bɔkoꞌba tara.

37 Kinza koꞌdɔ burë ꞌba bɔtɔ dë, ɔdɔ koꞌdɔ ti koꞌdɔ ꞌbëyï gbï. Kinza kodɔ karama dë dɔ bɔtɔ, ɔdɔ koꞌdɔ ti kodɔ gbï döyï. Ola bilaka gɔ lende kirasi, kina ti kola yi gbï. 38 Iꞌdi, kina ti kiꞌdi gbï zïyï. Akiyari kele ꞌbï ame këdï koꞌdɔ zi bilaka, kiyari kitaŋi gɔmo kiyaya koso kilayi bërï ne, ti komɔmi gbï tara dɔŋgoꞌdo yï, römöyï wa ame kiyari kiꞌdi ne na ti kiꞌdi gbï zïyï.”

Nï Gbï Tara

(MT 7:3-5, 24-27)

39 Kina Yësu kiya dɔŋgala nime gbï zïnnï, iya te, “Bɔ kɔmɔ kölu ti kokɔkɔ bɔ kɔmɔ kölu lëpï bo mɔtɔ yɔ? Lïjë ti kilaꞌba dë kpaki rïyö mï gö? 40 Kole ꞌba sukulu inza mbiri di dɔ bɔ kɔmɔ kiyandi abo. Ne bɔ ame kote akiyandi abo pili laka ne ti këdï gbï kɔzɔ bɔ kɔmɔ kiyandi abo.

41 Gɔ waꞌdi na kebe toŋgɔ pörï di kɔmɔ lëpï yï mɔtɔ konyɔ lende ꞌba kpa kulugbu ma löbu nima kömöyï ne dë? 42 Ti kiya rɔ ma tondo mo zi löndö nima kiya te, ‘Bɔ löndö, iꞌdi miyagba pörï nima yaga di kömöyï,’ koꞌja toꞌja kpa kulugbu ame kömöyï ne konya döyï? Nï bɔ kɔmɔ kandi nime, ogba kpa kulugbu nima titi dɔgba yaga di kömöyï ꞌdɔ koꞌja bi laka togba pörï yaga di kɔmɔ löndö yï.

43 Oŋgɔke te, ŋgërï ma laka ana döŋgërï ma kënyë dë, kina ŋgërï ma kënyë ana döŋgërï ma laka dë. 44 Ëdï kikali ŋgërï pili gɔ ma kana mo ga. Bɔtɔ iteꞌde këlu dë di dɔ ŋgɔpɔliŋga, kina bɔtɔ iteꞌde mɔwɔ dë gbï di dɔ rökö. 45 Bɔ lende laka ëdï koja ꞌba bo rɔ wa ma laka ame kulu dönï ꞌdeni mï dökïꞌdï bo ne. Kina bɔ lende kënyë oja ꞌba bo gbï rɔ wa ma kënyë ame kulu dönï ꞌdeni mï dökïꞌdï bo ne. Römöyï wa ame koso mï dökïꞌdï ne na kpa këdï koja yaga.

46 Ëddï kïdëkïke ma rɔ ŋere, rɔ ŋere, gɔ waꞌdi kinza ma koꞌdɔke wa ma miya mo ga dë yɔ? 47 Ti mileme ziye, lïjë ame ga pili kako kuwö lende ma koꞌdɔ ŋgï tara ne 48 ëdï kɔzɔ bɔ koꞌba rö ame kole gö ꞌba gbɔndɔ rö abo kalo kugë gbɔndɔ rö abo di dɔ döku ne tara. Kina mini koso kako kïkëtï rönï rɔ rö nima, tine iyaya rönï dë, römöyï oꞌba rönï ꞌdeni laka. 49 Ne lïjë ame ga kuwö lende ma koꞌdɔ dë ne, ëdï kɔzɔ bɔ ame koꞌba rö ma ꞌba bo ŋgï tara kinza kole gbɔndɔ mo dë bërï ne. Kina ɔdɔ mini koso kïkëtï rönï rɔ rö nima yɔ na kulöru ŋgï. Tine laꞌba mo ŋgï rɔ ma kënyë.”

7

Bɔ Laja ꞌBa Bɔ Dɔ Bɔ Kanya

(MT 8:5-13)

1 Kina ɔdɔ Yësu kote tiya wa naga nime ꞌdeni pili zi bilaka naga nima tine na bo kënyï ŋgï kari Kaparanoma. 2 Di yayi bɔ këlu ꞌba bɔ kanya ꞌba Romo mɔtɔ ëdï ti bɔ laja abo ame bo kɔꞌɔ kulöwö ne. Tine bɔ laja nima ëdï dɔ rɔkɔꞌɔ ꞌdeni ŋgɔsi ꞌdɔ kölë. 3 Kina ɔdɔ bɔ këlu nima bo kuwö lende ꞌba Yësu ꞌdeni tine bo oja löbu ꞌba Yudayi mɔtɔ ga ŋgï kari ꞌdɔ kititi Yësu gɔ kako kɔmɔ bɔ laja abo nima yaga. 4 Ya naga nima ari koloꞌba rönnï rɔ gögö zi Yësu, iya te, “Bɔ nime bo ɔꞌbɔ ŋgï ꞌdɔ koꞌdɔ kɔnyi teyi 5 römöyï bo ɔꞌɔ ze Yudayi kulöwö bo koꞌba rö ꞌba mötu zize.” 6 Kina Yësu kënyï ŋgï kari tïnnï.

Tine ɔdɔ Yësu kömö ꞌdeni ŋgɔsi ŋgila liŋɔ nima kola dë kpe kɔwɔ yɔ, na bɔ këlu mo tönë koja bilaka ꞌdɔ kari kiya zi Yësu te, “Ŋere, kinza kupö röyï dë. Mɔꞌbɔ dë ꞌdɔ tiꞌdi yi kɔdɔ liŋɔ ma. 7 Ma gbagba ma moŋgɔ rɔma bine mɔꞌbɔ dë ꞌdɔ tako zïyï. Tine iya ŋge ti kpëyï kina ti kileŋo bɔ laja ma nime ŋgï. 8 Römöyï mikali közï kakpa ꞌbï ëdï gbï kɔzɔ ꞌbama ame mëdï bïcï közï kakpa ti bɔ kanya ŋbaŋi kpa bïcö ne. Ɔdɔ milende zi ame, miya te, ‘Ari,’ kina kari ŋgï. Kina ɔdɔ milende zi ame ꞌdë, miya te, ‘Ako,’ kina kako ŋgï. Ɔdɔ milende zi bɔ laja ma, miya te, ‘Oꞌdɔ wa nime,’ kina koꞌdɔ ŋgï.”

9 Kina ɔdɔ Yësu kuwö lende kiya ꞌba bɔ nime ꞌdeni te tine lende mo igayi bo ŋgï. Kina bo kuyï kɔmɔ bo dɔ tïndï ama ga këdï kozi gɔ bo ne, bo iya te, “Rɔ ma laka miya ziye, moꞌja bɔtɔ mɔtɔ ame kiꞌdi dönï ŋgï gɔ lende ma kɔzɔ a nime te dë kɔtɔ te pele di mïye kpe Yisarele.”

10 Kina ya tönë ga koja ne kileki ŋgï kari koꞌja bɔ laja tönë kileŋo ꞌdeni.

Yësu Indiŋi Töku

11 Kina di pötö mo na Yësu kënyï ŋgï kari gawo mɔtɔ kïdëkï möyï mo rɔ Nayini. Bɔ kösö gɔ bo ga ti tïndï ma konzi mɔtɔ ga ari gbï kɔtɔ ti bo. 12 Tine koꞌja lïjë kömö ꞌdeni ŋgɔsi kpa reki ꞌba gawo nima tine na dönnï kondɔsɔ ŋgï ti töku këdï kombi kako timo. Kole kɔtɔ kpökï ꞌba ꞌja makuruꞌbë mɔtɔ na ma kölë ꞌdeni. Kina bilaka ꞌba mï gawo kotɔtɔ rönnï ꞌdeni ŋgï rɔ tïndï ti ꞌja nima. 13 Tine ɔdɔ Yësu koꞌja ꞌja nima ꞌdeni tara tine lende mo ɔꞌɔ ŋgï ŋbö kɔdɔ mï dökïꞌdï bo. Kina bo kiya zïnï te, “Kinza kudu dë.”

14 Kina bo kari ŋgï kindaꞌba kpa laŋba nima di dɔ bɔ kombi töku naga nima na lïjë kɔrɔ ŋgï. Kina bo kilende, iya te, “Nï kole, milende zïyï ënyï tɔrɔ.”

15 Kina töku tönë kënyï ŋgï koloma tɔrɔ kebe tilende. Kina Yësu kileki bo ŋgï zi ma mo. 16 Kina lïjë ŋgï pili rɔ tikere rɔ mbëmbë lïjë kiꞌdi tïlëlu Bɔkoꞌba, kiya te, “Bɔ kumë lende ma löbu ɔdɔ ꞌdeni mï löŋgö ze.”

Lïjë iya gbï te, “Bɔkoꞌba na kako ꞌdeni tokɔnyi bilaka abo ga.”

17 Kina lëbï ꞌba wa nime Yësu koꞌdɔ ne kogba mï dɔyayi ꞌba Yudayi ŋgï pili ti rönï kala mï dɔliŋɔ ame ga dɔŋgila Yudayi yayi ne toko.

Akititi ꞌBa Yowani

(MT 11:2-19)

18 Bɔ kösö gɔ Yowani ga ari kïyëtï lende naga nime pili te zi Yowani. 19 Kina bo kïdëkï ma rïyö ŋgï bo koja kari zi Yësu ti akititi nime, kiya te, “Nï mo na rɔ bɔ mo tönë këdï kako ne, ala ꞌdɔ doje kɔmɔze gba gɔ bɔ mɔtɔ ꞌberi?”

20 Kina ya rïyö tönë ga kako ŋgï zi Yësu kiya te, “Yowani bɔ bapatisi na koja ze zïyï tiya mo te, ‘Nï mo na rɔ bɔ mo tönë këdï kako ne, ala ꞌdɔ doje kɔmɔze gba gɔ bɔ mɔtɔ ꞌberi?’ ”

21 Mï kada mo nima Yësu ileŋo ma konzi ame ga ti dɔkomali rɔkɔꞌɔ ma gege ti nökï ni kiyɔpɔ kɔmɔ bɔ kɔmɔ kölu ni ꞌdeni gbï. 22 Kina bo kileki kiya zi bɔ laja naga nime, bo iya te, “Ilekike kari kïyëtïke wa naga nime koꞌjake kuwöke gbï ne zi Yowani. Iyɔpɔ kɔmɔ bɔ kɔmɔ kölu ni ꞌdeni. Bɔ kaꞌbo ni iliŋgere ꞌdeni. Ileŋo bɔ mönyu ni ꞌdeni yaga rɔ ma kɔpɔ. Bɔ mbili kuꞌbë ni uwö bi ꞌdeni. Töku ni indiŋi ꞌdeni kina laja laka uwöwö rönï ꞌdeni zi bɔ lisa ni. 23 Lïjë ame ga lende ma kïlïkö dë dönnï ne na ti yëyï.”

24 Di pötö bɔ laja ꞌba Yowani naga nima kari ꞌdeni na Yësu koloma rɔ tiya lende ꞌba Yowani zi tïndï naga nima. Bo iya te, “Me karike yï mökö zi Yowani ne waꞌdi na karike toŋgɔ mo? Mbili mɔli ma këdï kudë dönï di zi lili? 25 Ne ma kinza tara arike toŋgɔ waꞌdi? Bɔ kusu bɔŋgɔ kele? Inza tara, lïjë ame ga këdï kusu bɔŋgɔ ma ndögö kitigɔ kulöwö naga nima dönnï kola ŋge ꞌjoyi di mï mɔri ne, bi ꞌbënnï liŋɔ ꞌba ŋere. 26 Ne arike toŋgɔ waꞌdi? Bɔ kumë lende ꞌba Bɔkoꞌba? Yëë, rɔ ma laka oꞌjake bɔ ame kebe bɔ kumë lende ꞌba Bɔkoꞌba pili ne ꞌdeni. 27 Bo na me kugu lende abo mï buku ꞌba Bɔkoꞌba kiya te, ‘Mëdï moja bɔ laja ma kari dɔgba kömöyï tileŋo kɔri zïyï.’ 28 Rɔ ma laka miya ziye, kole köyö ꞌba ꞌja mɔtɔ inza mbiri di dɔ Yowani, tine bɔ ame titiyi mï ŋere löbu ꞌba Bɔkoꞌba ne na mbiri di dɔ Yowani.”

29 Bilaka ma laki naga nima ti bɔ kireke awada ni kpaki ɔdɔ lïjë kuwö lende nime Yësu kiya ne ꞌdeni tine ileme ŋgï zïnnï burë koꞌdɔ ꞌba Bɔkoꞌba rɔ ma kodɔrɔ römöyï Yowani na koꞌdɔ bapatisi ꞌdeni dönnï. 30 Tine Parosi ni ti bɔ kɔmɔ kiyandi ꞌba köꞌdu kiꞌdi ni ilagi akoꞌdɔkɔ ꞌba Bɔkoꞌba ŋgï gɔ dönnï, lïjë kilagi di zi Yowani di bi toꞌdɔ bapatisi dönnï.

31 Yësu ileki kiya te, “Ti miyari ye kpe bɔ titi ma leꞌjete nime ti waꞌdi? Kpe ŋgï kɔzɔ waꞌdi ga? 32 Kpe ŋgï kɔzɔ kole titi ame kotɔŋi dönnï mï bi ꞌba ndögö tara, ame dɔtumu mɔtɔ kulörï kiya zi ama ga, iya te, ‘Domba dɔkole mbili pele ziye, odoweke gɔye dë yɔ. Kina me ducï lërï ꞌba tölë pele ziye, uduke dë yɔ.’ 33 Yowani ako bine koro kpa bo kuwë a ma kata naga dë, iyake te, ‘Bo bɔ nökï na.’ 34 Kina me kole ꞌba bilaka lesi kako konyo kpa bo kuwë wa, iyake te, ‘Oŋgɔke yayi, bo ŋgï rɔ bɔ kpa ŋböŋbö bɔ layi bɔ pɔri ꞌba bɔ kireke awada ni ti bɔ lende kënyë mɔtɔ ga.’ 35 Ne tine akikali ꞌba Bɔkoꞌba ti kinda ꞌdeni yaga di mï ndɔbɔ ꞌba kole mo ga.”

Yësu Ni Ti Simona Ma Rɔ Parosi

36 Parosi mɔtɔ ose Yësu ꞌdɔ kari rɔ ŋba liŋɔ abo. Kina Yësu kari ŋgï lïjë koloma tonyo akonyo bi kɔtɔ ti Parosi nima. 37 Tine ꞌja bɔ lende kënyë mɔtɔ di mï gawo nima uwö ꞌdeni Yësu ëdï liŋɔ ꞌba Parosi nima. Kina lɔko kako ŋgï ti kizaza ꞌba ꞌbu ma kato kele. 38 Lɔko ɔrɔ ŋgï kebe gɔ Yësu di kpa akonyo yayi tudu, tɔlɔ kömönï kiyaꞌji ndï Yësu. Kina lɔko kebe ŋgï tididi ndï Yësu ti sunë dönï lɔko kunzulu kinzanza ꞌbu kato kele tönë teyi.

39 Kina ɔdɔ Parosi mo nima koꞌja ꞌdeni tara tine, bo ebe tiya mo ti mï bo te, “Bɔ nime ma bo këdï ra ŋgï rɔ bɔ kumë lende ꞌba Bɔkoꞌba dëne bo ëdï kikali ŋgï ꞌja nime këdï kosa ndï bo ne bɔ lende kënyë ma dɔ kiteli na.”

40 Yësu ënyï kilende zi Parosi nima, möyï mo rɔ Simona ne, iya te, “Simona, mëdï ti lende mɔtɔ tiya mo zïyï.”

Simona ileki dɔmo iya te, “Laka, bɔ kɔmɔ kiyandi, iya zö.”

41 Yësu isaki kiya te, “Ya mɔtɔ ga rïyö ogba yamo tötï di zi bɔ mɔtɔ ꞌdɔ lïjë kopi ꞌjaa. Bɔ mɔtɔ ogba ꞌba bo kuluku ꞌbutë, bɔ ama ogba ꞌba bo kuluku kɔtɔ. 42 Ya naga nime kpaki rïyö inza ga ti a mɔtɔ ꞌdɔ topi wali nima timo. Na bɔ mo tönë kola yamo naga nima ŋgï gbɔ pili zïnnï. Di mï ya rïyö naga nime bɔ ma yala na ti kɔꞌɔ bo kulöwö?”

43 Simona iya te, “Momeri ꞌbama bɔ ama wali mo mbiri ne na ti kɔꞌɔ bo kulöwö.”

Yësu iya te, “Iya ꞌdeni ko dɔmo.”

44 Kina bo kuyï kɔmɔ bo kileme ꞌja nima zi Simona, iya te, “Oꞌja ꞌja nime ra? Ma mako liŋɔ ꞌbï iꞌdi mini dë yɔ zö turögö ndö timo. Ne ꞌja nime lɔko urögö ndö ti tɔlɔ ꞌba kömönï lɔko kididi ti sunë dönï. 45 Me mɔdɔ bine ne iramo ma dë yɔ. Ne ꞌja nime mɔlo gɔ tɔdɔ ma bine ɔrɔ dë di bi tunzulu ndö. 46 Inzanza ꞌbu dë yɔ dɔma. Ne lɔko inzanza ꞌbu kato kele ndö. 47 Kina me miya zïyï lende kënyë konzi ꞌbënï naga nima ola lɔko ꞌdeni gbï gɔmo kɔzɔ akɔꞌɔ mbëmbë ꞌbënï nime. Bɔ ame kola ŋge mbowa ne ɔꞌɔ gbï ŋge mbowa.”

48 Kina Yësu kileki kiya zi ꞌja nima, iya te, “Ola yi ꞌdeni gɔ lende kënyë ꞌbï ga.”

49 Kina ŋba mɔtɔ ga ama ti bo yayi ne kebe ŋgï tiya mo rɔ gɔ rönnï, iya te, “Bɔ nime bo yë na gɔ bo kola wa gɔ lende kënyë?”

50 Yësu ileki kiya zi ꞌja nima, iya te, “Tiꞌdi döyï gɔ lende ma na kɔmɔ yi ꞌdeni, ari ti, ti mï këyï.”

8

Liŋgere Tuwöwö Laja Laka

1 Di pötö mo ꞌdeni yayi tine na Yësu koloma ŋgï rɔ tiliŋgere kebe mï gawo ni ti dɔliŋɔ ma titi naga ti tuwöwö laja laka ꞌba ŋere löbu ꞌba Bɔkoꞌba. Bɔ kösö gɔ bo ga ma ꞌbutë dɔmorïyö mo tönë ga ari ti bo mï liŋgere nima 2 gbï ti ꞌja mɔtɔ ga ame kileŋo ꞌdeni di dɔ rɔkɔꞌɔ ni ti nökï ni ne. ꞌJa mɔtɔ mo naga nima lïjë na rɔ Mariya ma kïdëkï möyï mo gbï rɔ Magadala ma tönë nökï modɔmorïyö kitaꞌba yaga di dɔmo ne 3 kina gbï ti Zowana ꞌja ꞌba Kuza makuŋgu ꞌba ŋere Erode kina Sosana ni ti ꞌja ma konzi mɔtɔ ga. ꞌJa naga nime na koloma rɔ tokɔnyi Yësu ni ti bɔ laja abo ga ti yamo ꞌba gbagba lïjë ga.

Dɔŋgala ꞌBa Bɔ Kulï Kupö

(MT 13:1-23; MK 4:1-25)

4 Kina tïndï ma kinza kiya kiꞌdi totɔtɔ rönnï ŋgï zi Yësu. Bilaka oloma ŋgï rɔ tako di mï dɔliŋɔ ma konzi mɔtɔ ga. Kina bo koloma ŋgï rɔ tiya dɔŋgala nime zïnnï, iya te, 5 “Bɔ mɔtɔ ɔdɔ ꞌdeni kari tulï kupö. Kina ɔdɔ bo këdï kulï ꞌdeni tine mɔtɔ ga ilaꞌba ŋgï dɔ kpa kɔri. Ututu dɔmo ŋgï ti ndï na yali kako kogɔ ŋgï. 6 Mɔtɔ ga ilaꞌba ꞌbënnï dɔ kirigɔyɔ. Kina ɔdɔ kötu ꞌdeni tine ututu ŋgï römöyï yayi mo ëyï dë. 7 Kupö mɔtɔ ga ilaꞌba ꞌbënnï bïcï kono. Kina ɔdɔ kono kïyöbu ꞌdeni kɔtɔ timo tine uböwu ŋgï yaga. 8 Tine kupö mɔtɔ ga ilaꞌba ꞌbënnï mï yayi ma laka. Kina kötu ŋgï kïyöbu kana konzi kebe ma tönë kulï ne.”

Ɔdɔ bo kiya ꞌdeni kɔzɔ a nime te tine, bo ënyï kuwöwö, kiya te, “Bɔ ame këdï ti mbili tuwö lende ne iꞌdike bo kuwö lende nime.”

9 Bɔ kösö gɔ bo ga ebe tititi bo gɔ ꞌjɔ ꞌba dɔŋgala nima. 10 Tine bo ileki zïnnï, bo iya te, “ꞌBeye Bɔkoꞌba iꞌdi akikali ꞌba ŋere löbu abo ame rɔ ma kusu ne ꞌdeni ziye. Ne ꞌbënnï lïjë ya ma laki naga nima ti milende zïnnï rɔ dɔŋgala römöyï ꞌdɔ ɔdɔ lïjë koŋgɔ pele lïjë koꞌja dë, lïjë kuwö pele lïjë kikali mï ꞌjɔ ꞌba lende mo dë. 11 ꞌJɔ ꞌba dɔŋgala nima na te, kupö na rɔ lende ꞌba Bɔkoꞌba. 12 Ma kilaꞌba dɔ kpa kɔri naga nima na rɔ ya ame ga kuwö laka tine Satani ako ŋgï kolɔ yaga di mï dökïꞌdï mo ne kinza lïjë kiꞌdi dönnï ra gɔmo kɔmɔ lïjë di mï tölë. 13 Ma kilaꞌba dɔ kirigɔyɔ na rɔ ya ma kindaꞌba lende ꞌba Bɔkoꞌba ŋgï ti mï këyï di bi tuwö mo. Tine ŋgiraꞌda mo alo dë mïnnï. Lïjë iꞌdi dönnï ŋge mbowa gɔmo tine ɔdɔ akiyari kömö yɔ na lïjë kilaꞌba ŋgï. 14 Kupö ma kilaꞌba bïcï kono na rɔ ya ame ga kuwö ŋgï tine ꞌdeni yayi kɔmɔ kïlëꞌdï ꞌba gɔ wa ꞌba dɔliŋɔ nime, mɔri ni ti lɔŋɔ mo uböwu ŋgï yaga di mïnnï. Kina ŋgï lïjë ïyöbu dë kpe. 15 Tine kupö ma kilaꞌba mï yayi ma laka na rɔ ya ame ga kuwö lende nime kindaꞌba ŋgï mï dökïꞌdï nnï ti lende koro mo. Kina lïjë kogbɔ ŋgï ŋbö lïjë kana.

Dɔŋgala ꞌBa Lamba

(MK 4:21-25)

16 Kɔzɔ ma koŋgɔke bɔtɔ iꞌdi paꞌdo dë dɔ lamba kogba kutuꞌbö dɔmo ti kete ala kusu bïcï sora. Tine ëdï kiꞌdi lamba dɔ a ꞌba tïdëyï mo ꞌdɔ kiyɔpɔ bi zïnnï lïjë ame ga pili këdï kɔdɔ rö yayi ne. 17 Kina me wa ame ga rɔ ma kusu ne ti koja yaga bi kɔpɔ. Kina lende ame ga kutuꞌbö kpamo bërï ne ti kugbëꞌdu gɔmo yaga. 18 Ojeke mbili ye laka gɔ lende nime tuwö mo. Bɔ ame këdï timo ti kiꞌdi gbï doroꞌdo dɔmo. Tine bɔ ame kinza timo ne ma mbowa mo ame bo komeri bo këdï timo ne ti kogba yaga di zi bo.”

Yë Na Rɔ Iya?

(MT 12:46-50; MK 3:31-35)

19 Ma ꞌba Yësu ni ti löndö bo ga ako toŋgɔ bo. Tine lïjë ɔꞌbɔ dë ꞌdɔ tömö ŋgɔsi ŋgila bo römöyï tïndï uru bo ꞌdeni. 20 Kina bɔ mɔtɔ kari kiya zi bo, iya te, “Möyï ni ti löndö yï ga na me ꞌdë këdï kɔrɔ yaga, lïjë oꞌdɔkɔ tilende tïyï.”

21 Tine bo ënyï kileki dɔmo, iya te, “Iya ni ti löndö ma ga na rɔ ya naga nime lïjë ame ga kuwö lende ꞌba Bɔkoꞌba kindaꞌba ndɔbɔ mo ne.”

Yësu Oga Pïwu

(MT 8:23-27; MK 4:35-41)

22 Mï kada ma dɔ kɔtɔ mɔtɔ na Yësu kënyï kiya zi bɔ kösö gɔ bo ga, bo iya te, “Ënyïke dumuke gönyï pöpö ma ꞌdë.” Kina lïjë këkï ŋgï mï sorope tari.

23 Di mï sorope ꞌdeni yayi na töꞌdö kindaꞌba bo ŋgï. Tine na lili pïwu kiꞌdi dönï ŋgï mini kiꞌdi toso gönnï mï sorope kinda ŋgï rɔ tölë zïnnï. 24 Kina bɔ kösö gɔ bo ga kari kindiŋi bo, iya te, “Ŋere, ŋere, dëdï ꞌdeni dölë.”

Kina bo kënyï ŋgï tɔrɔ bo kamo dɔ lili ni ti mini kikagba nima. Kina pïwu tönë kölu ŋgï meꞌde, bi koꞌdɔ ŋgï liwo. 25 Kina bo kënyï kititi bɔ kösö gɔ bo ga, bo iya te, “Kpe nime gɔ waꞌdi na kiꞌdike dɔye dë gɔ tigɔ ma?”

Tine lïjë ŋgï pili rɔ tikere wa nima igayi lïjë ꞌdeni, na lïjë kebe tititi rönnï, iya te, “Bɔ nime waꞌdi ga na? Bo embe pele ŋge dɔ lili ni ti mini, uwö dɔ bo ŋgï.”

Nökï Ni Ti Baꞌdo

(MT 8:28-34; MK 5:1-20)

26 Lïjë umu ŋgï kömö mï dɔyayi ꞌba bɔ löwö mï Gerasa ame kebe gönyï pöpö nima rɔ ma koriya ti Galilaya ne. 27 Kina ɔdɔ Yësu këkï ŋgï di mï sorope yɔ na dɔ bo kondɔsɔ ŋgï ti bɔ nökï mɔtɔ ꞌba mï gawo nima. Bɔ nima oloma ꞌdeni kɔmɔ kɔɔ konzi kinza kusu a mɔtɔ rɔ bɔŋgɔ, köꞌdö dë gbï rö. Bi loma mo ŋburu mï löŋgö dögö. 28 Kina ɔdɔ bo koꞌja Yësu ꞌdeni tine bo ako ŋgï kilaꞌba bërï ndï Yësu bo kulörï rɔ ma kembe, kiya te, “Waꞌdi ꞌbï tö nï Yësu kole ꞌba Bɔkoꞌba tigɔ dɔ kiteli nime? Momaꞌjo rɔma zïyï, kinza kodɔ gomɔ dë rɔma.”

29 Bo iya tara römöyï Yësu ilende ꞌdeni zi nökï nima ꞌdɔ kitaꞌba yaga di dɔ bo. Pa mɔlo nökï nima ëdï nduwë rɔ toŋbeŋbe bo. Omba ziŋgiri pele ndï bo ga ti közï bo ꞌdɔ kogbɔ bo bërï bo öꞌbö ŋgï tïyëyï wa naga nime yaga di rɔ bo. Kina nökï nima koto bo ŋgï toloma yï mökö.

30 Yësu ititi bo, iya te, “Möyï yï rɔ yë?”

Bo iya te, “Möyï ma rɔ tïndï.” Bo iya tara römöyï nökï nima kilaꞌba dɔ bo ne rɔ laki.

31 Kina nökï naga nima kënyï komaꞌjo rönnï ŋgï zi Yësu kinza bo koga lïjë dë koto mï gö kalo kinza kota bïcï mo dë tönë. 32 Tïndï ꞌba baꞌdo ꞌba liŋɔ ma konzi ëdï tonyo kpënnï ndï döku yayi. Kina nökï komaꞌjo rönnï ŋgï zi Yësu ꞌdɔ koja lïjë kari kilaꞌba dɔ baꞌdo naga nima. Kina bo kodɔ kpamo ŋgï zïnnï. 33 Kina ɔdɔ nökï tönë ga lïjë kitaꞌba ꞌdeni di dɔ bɔ nima tine lïjë ari kilaꞌba ŋgï dɔ baꞌdo tönë ga. Na dɔtumu tönë kembe ŋgï pili dɔ riŋa kulöru di bi kulïŋï ꞌba döku nima kilaꞌba kote dönnï mï pöpö.

34 Kina ɔdɔ bɔ koda baꞌdo naga nima koŋgɔ ꞌdeni tara tine lïjë iriŋa ŋgï ti lende mo kari kïyëlë mï gawo kpaki kebe gɔ nyaka. 35 Kina bilaka kɔlɔ ŋgï kari toŋgɔ ɔtɔ nima koꞌdɔ rönï ne. Kina ɔdɔ lïjë kari kömö ꞌdeni zi Yësu yayi tine lïjë ari koꞌja bɔ tönë nökï kitaꞌba ꞌdeni yaga di dɔmo koloma ꞌdeni bi ndï Yësu yayi kusu bɔŋgɔ ꞌdeni rönï dɔmo kele ꞌdeni. Kina lïjë ŋgï rɔ tikere. 36 Lïjë ame ga koꞌja tileŋo bɔ nökï nima ne na kebe bi tïyëtï gɔmo zïnnï. 37 Kina lïjë bilaka ꞌba Gerasa mo naga nima kilende ŋgï zi Yësu ꞌdɔ kënyï kari yaga di mï dɔyayi ꞌbënnï römöyï tikere abo aꞌda lïjë ꞌdeni. Kina Yësu kënyï ŋgï këkï mï sorope kari abo.

38 Bɔ tönë nökï kitaꞌba di dɔmo ne omaꞌjo rönï zi Yësu tëgë ꞌdɔ Yësu kiꞌdi bo kari tïnnï. Tine Yësu ileki bo, iya te, 39 “Ileki kari liŋɔ ꞌbe ꞌdɔ kïyëtï wa ame Bɔkoꞌba koꞌdɔ kulöwö zïyï ne.”

Kina bɔ tönë kari ŋgï koloma rɔ tïyëlë wa ame Yësu koꞌdɔ kulöwö zi bo ne kote mï gawo nima.

Nyiti Titi Ti ꞌJa Kosa Rɔ Bɔŋgɔ ꞌBa Yësu

(MT 9:18-26; MK 5:21-43)

40 Kina ɔdɔ Yësu kileki ꞌdeni kömö kapa pöpö ma tönë tine tïndï ama ga yayi ne ŋgï pili ti mï këyï turë dɔ bo römöyï lïjë ëdï mɔlo rɔ toda bo. 41 Kina bɔ mɔtɔ rɔ Yayiro rɔ bɔ dɔ rö ꞌba mötu kako ŋgï kilaꞌba bërï bi ndï Yësu, komaꞌjo rɔ bo zi Yësu ꞌdɔ kari ti bo liŋɔ abo. 42 Römöyï nyiti kɔtɔ kpökï abo ꞌdeni mbiri rɔ dötï kɔmɔ kɔɔ mo ꞌdeni kɔzɔ ꞌbutë dɔmorïyö tara dökïꞌdï mo ëdï koꞌdɔ ꞌdeni ŋgï togba rönï.

Di gɔ kɔri ꞌdeni yayi na tïndï komɔmi rönï ŋgï aa za ꞌdɔ tïdïrï Yësu. 43 Tine ꞌja mɔtɔ yayi roma öꞌbö ŋgï ŋburu tɔlɔ di rɔmo kɔmɔ kɔɔ mo ꞌdeni ꞌbutë dɔmorïyö. Lɔko ote dɔ yamo ꞌbënï ga ꞌdeni zi bɔ wɔwɔ ni tine ma kɔtɔ mɔtɔ mo ileŋo nï dë du te. 44 Kina lɔko kako ŋgï kebe gɔ Yësu lɔko kosa kpa bɔŋgɔ ꞌba rɔ bo. Kina roma ꞌbënï tönë köꞌbö ŋgï ŋburu tɔlɔ di rönï ne koke kpënï ŋgï. 45 Yësu ititi, iya te, “Yë na kosa rɔma?”

Lïjë pili andi gɔmo. Kina Pïtörö kënyï kileki kiya zi Yësu, iya te, “Ŋere, bilaka na me komɔmi rönnï këdï kïtïrï pili kari röyï yayi, tine ti kititi ꞌböwu tara rɔ ma totondo mo ga?”

46 Tine Yësu ileki dɔmo iya te, “Bɔtɔ tɔ ne osa rɔma ꞌdeni römöyï mikali gɔ tigɔ ma kɔdɔ di mï yida rɔma.”

47 Kina ɔdɔ ꞌja tönë koŋgɔ ꞌdeni lɔko inza kari ŋgï liwo tine na lɔko kako ŋgï ti rɔ kïlëꞌdï lɔko kilaꞌba bërï bi ndï Yësu. Kina lɔko kïyëtï gɔ ame lɔko kosa rɔ bɔŋgɔ ꞌba Yësu na kileŋo nï ne ŋgï pili zi bilaka konzi naga nima. 48 Kina Yësu kileki kiya zïnï, iya te, “Nyiti ma, tiꞌdi döyï gɔ tigɔ ma na kileŋo yi ꞌdeni. Ari ti, ti mï këyï.”

49 Kota Yësu këdï gba tilende te tine na bɔ mɔtɔ kömö ŋgï di liŋɔ ꞌba Yayiro bɔ dɔ rö ꞌba mötu tönë, iya te, “A ꞌba nyiti ꞌbï tönë ënyë ꞌdeni. Kinza komaꞌjo bɔ kɔmɔ kiyandi nime dë kpe.”

50 Kina ɔdɔ Yësu kuwö tara tine bo iya zi Yayiro, bo iya te, “Kinza kere dë, iꞌdi döyï gɔ tigɔ ma kina ti kindiŋi nï ŋgï.”

51 Kina ɔdɔ bo kari kömö ꞌdeni liŋɔ ꞌba Yayiro yayi tine bo ola bɔtɔ dë kɔdɔ ti bo gɔ töku nima, tine ŋge rɔ Pïtörö ni ti Yowani ti Yakoba ti ꞌbu ꞌba nyiti mo nima ti ma mo. 52 Bilaka ama ga pili yayi ne ëdï bi monɔ dɔ töku tome kuwu ti kökö. Yësu ilende zïnnï iya te, “Udumöke, lɔko ölë dë rɔ tölë, töꞌdö na.”

53 Kina lïjë kögö bo ŋgï rɔ laŋa römöyï lïjë ikali lɔko ölë ꞌdeni rɔ tölë. 54 Kina Yësu kindaꞌba közï töku tönë ŋgï kïdëkï, kiya te, “Nyiti ma, ënyï tɔrɔ.” 55 Kina dïdï nï kileki ŋgï lɔko kënyï tɔrɔ.

Yësu iya zïnnï ꞌdɔ kiꞌdi akonyo zi nyiti nima. 56 Tine ꞌbu mo ni ti ma mo otɔ ŋgï rɔ gönnï. Kina Yësu kose gɔmo ŋgï zïnnï kinza lïjë kiya lende ꞌba wa nime koꞌdɔ rönï ne dë zi bɔtɔ mɔtɔ.

9

Laja ꞌBa Ya Ma ꞌButë Dɔmorïyö

(MT 10:5-15; 14:1-12; MK 6:7-29)

1 Yësu ïdëkï bɔ kösö gɔ bo ga ma ꞌbutë dɔmorïyö pili bi kɔtɔ kina bo kiꞌdi közï kakpa ꞌba toga nökï ti tileŋo rɔkɔꞌɔ ŋgï zïnnï. 2 Kina bo koja lïjë ŋgï kari tuwöwö laja laka ꞌba Bɔkoꞌba gbï tileŋo rɔkɔꞌɔ. 3 Bo ose zïnnï te, “Kinza kogbake ɔtɔ dë tiye mï liŋgere nime. Ala bo rɔ përï ala mboꞌda ꞌba kpasi ala akonyo, ala gïrïsï ala bɔŋgɔ kolɔ mɔtɔ kinza kogbake dë tiye. 4 Liŋɔ mɔtɔ ame kɔdɔke ꞌdeni teyi olomake ŋge bina ŋbö kënyïke di mï gawo mo tɔ nima. 5 Gawo ame ga bilaka mo ga kilagi ye ne ɔdɔke yaga kpa reki mo kombake lupu ꞌba bi ꞌbënnï nima yaga di ndïye rɔ lömu rönnï.”

6 Kina bɔ kösö gɔ bo naga nima kënyï ŋgï dɔmo tiliŋgere rɔ gɔ liŋɔ tuwöwö laja laka gbï tileŋo rɔkɔꞌɔ.

7 Kina ɔdɔ ŋere Erode kuwö lende nima këdï koꞌdɔ rönï ne ꞌdeni tara tine lende mo ïlïkö ŋgï dɔ bo römöyï ya mɔtɔ ga iya te Yowani na koja ꞌdeni di mï tölë. 8 Ya mɔtɔ ga iya ꞌbënnï te Eliya na kɔdɔ ꞌdeni. Kina gbï ma konzi mɔtɔ ga iya te bɔ kumë lende ꞌba Bɔkoꞌba ma mɔlo tönë ga ma kɔtɔ mɔtɔ na ma kɔdɔ ꞌdeni ꞌböwu di mï tölë. 9 Tine Erode iya te, “Ma na miꞌdi koke dɔ Yowani, ne bɔ ma yala mo na me ꞌböwu mëdï muwö lende mo ne?”

Tine bo öꞌbö nduwë titeri ꞌdɔ toꞌja kïnë Yësu.

Yësu Iꞌdi Akonyo Kɔꞌbɔ Bilaka Kuluku ꞌButë Bi ꞌButë

(MT 14:13-21; MK 6:30-44; YN 6:1-14)

10 Kina ɔdɔ bɔ kösö gɔ Yësu ga kuyï dönnï ꞌdeni di mï liŋgere ꞌbënnï nima tine lïjë oloma ŋgï rɔ tora gɔ wa ame ga lïjë koꞌdɔ ne zi bo. Kina bo kotɔtɔ lïjë ŋge rɔ dönnï kari ti bo mï dɔyayi mɔtɔ kïdëkï rɔ Betesayida. 11 Tine tïndï naga nima ikali gɔmo ŋgï na lïjë kënyï kozi ŋgï kari gönnï yayi. Bo urë dönnï ti mï këyï kina bo koloma ŋgï rɔ tiya lende ꞌba ŋere löbu ꞌba Bɔkoꞌba zïnnï. Kina bo kileŋo ya ame ga ꞌdɔ kileŋo ne ŋgï.

12 Mï dɔkɔpiyari ꞌdeni na ya ma ꞌbutë dɔmorïyö ma ꞌba bo mo tönë ga kako zi bo kiya te, “Oja bilaka naga nime kari ꞌdɔ lïjë kari koma akonyo gbï ti bi ꞌba töꞌdö zïnnï di mï liŋɔ mɔtɔ ga ma ŋgɔsiŋgɔsi bine römöyï ze dëdïke yï mökö.”

13 Bo ileki dɔmo zïnnï, bo iya te, “Kpe na ꞌdɔ kiꞌdike ɔtɔ ga zïnnï.”

Lïjë ileki dɔmo zi bo, iya te, “Dëdï ŋge ti maŋgolɔꞌbɔ muyï bine ti kenze rïyö. Oꞌdɔkɔ gɔ dari dugö akonyo zi tïndï konzi naga nime?” 14 Bilaka naga nima yayi bɔtɔni ꞌberi rɔ dönnï ëdï ŋbö kɔzɔ kuluku ꞌbutë bi ꞌbutë (5,000) tara.

Tine bo ënyï kileki zi bɔ kösö gɔ bo naga nima, bo iya te, “Iꞌdike lïjë pili rɔ gönnï koloma bërï rɔ dɔtumu, rɔ kuluku rɔ kuluku.”

15 Bɔ kösö gɔ bo ga oꞌdɔ ŋgï tara na bilaka tönë ga koloma ŋgï pili bërï. 16 Kina bo kogba maŋgolɔꞌbɔ muyï ti kenze rïyö mo tönë ga ŋgï bo kombi kɔmɔ bo mïtɔrɔ, bo koꞌdɔ yëëꞌdï mo bo konye yïmo ŋgï kiꞌdi zïnnï ꞌdɔ lïjë kari koza zi bilaka naga nima. 17 Kina bilaka naga nima pili konyo ŋgï kïtëkpë lïjë. Kina bɔ kösö gɔ bo ga kari kutöꞌdu kɔsɔ ma kileke bërï mo ga ŋgï koso mï kee ꞌbutë dɔmorïyö.

Kole ꞌBa Bilaka Lesi Yë Na?

(MT 16:13-28; MK 8:27–9:1)

18 Mï kada ma dɔ kɔtɔ mɔtɔ koꞌja Yësu ni këdï toꞌdɔ mötu rɔ dönnï ti bɔ kösö gɔ bo ga na bo kënyï kititi lïjë, iya te, “Bilaka iya ma rɔ yë?”

19 Lïjë iya te, “Ya mɔtɔ ga iya yi rɔ Yowani bɔ bapatisi, mɔtɔ ga iya yi rɔ Eliya, tine ma konzi mɔtɔ ga iya te bɔ kumë lende ꞌba Bɔkoꞌba ma mɔlo tönë ma kɔtɔ mɔtɔ na kënyï kɔdɔ ꞌdeni di mï tölë.”

20 Bo iya te, “Ne kpe ma ꞌbeye iyake ma rɔ yë?”

Pïtörö ileki dɔmo iya te, “Nï na rɔ Kurïsïtö mo tönë Bɔkoꞌba këdï koja ne.”

21 Tine bo ënyï kose gɔmo kitigɔ zïnnï kinza lïjë kiya dë zi bɔtɔ ma kɔtɔ mɔtɔ. 22 Bo iya te, “Kole ꞌba bilaka lesi ti kombi gomɔ rɔ mbëmbë, löbu ni ti bɔ akumu ni ti bɔ kɔmɔ kiyandi ꞌba köꞌdu kiꞌdi ni ti kilagi di rɔ bo kupö bo. Tine mï töꞌdö dɔ mota bo ti kënyï ꞌdeni kɔdɔ yaga di mï tölë.”

23 Kina bo kënyï kiya zi bilaka naga nima pili rɔ gɔmo, bo iya te, “Bɔtɔ ame koꞌdɔkɔ tösö gɔma ne, iꞌdike bo komba gɔ bo zi gbagba bo, bo kombi gomɔ abo, bo kösö gɔma pele ŋbö mï tölë. 24 Römöyï ame kiteri tɔmɔ dïdï bo ne ti kupö ŋgï. Tine ame kupö dïdï bo gɔ lende ma ne ti kɔmɔ ŋgï. 25 Waꞌdi na ti nï mɔtɔ koꞌja di gɔmo ɔdɔ komɔmi dɔliŋɔ löbu nime pele pili zïyï tine kupö dïdï yï? 26 Bɔ ame koga kpënï gɔma gbï ti lende ma nime ne kole ꞌba bilaka lesi ti koga kpa bo gbï tara gɔmo mï kada ꞌba tako abo ame bo këdï kako ꞌdeni ti tigɔ dɔ kiteli ꞌba ꞌbu bo gbï ti ꞌba malayika ꞌba Bɔkoꞌba ne. 27 Rɔ ma laka miya ziye, mɔtɔ ga di mï löŋgö ma këdï kɔrɔ naga nime inza kinene tölë titi gba kota kinza ma lïjë koꞌja ŋere löbu ꞌba Bɔkoꞌba nime dë ŋgï titi du ti kömönnï.”

Kïnë Yësu Uyï Rönï

(MT 17:1-8; MK 9:2-8)

28 Kɔzɔ töꞌdö dɔ modɔɔmota ꞌdeni tara di pötö lende nime bo kiya ne tine na bo kogba Pïtörö ni ti Yowani ti Yakoba kari ti bo dɔ döku tɔrɔ tilende ti Bɔkoꞌba. 29 Koꞌja bo këdï ꞌdeni yayi na kɔmɔ bo kuyï rönï ŋgï bɔŋgɔ ꞌba rɔ bo kaŋmi köbö yaga kɔzɔ tɔrɔ kunyï. 30-31 Kina bilaka rïyö mɔtɔ ga Musa ni ti Eliya kɔdɔ ŋgï ti bi kɔpɔ ꞌba mïtɔrɔ koloma rɔ tilende ti bo gɔ akoꞌdɔkɔ ꞌba Bɔkoꞌba ame bo këdï kote ꞌdeni ŋgï ko dɔ ꞌbö mo ti tölë abo mï Yerosalema.

32 Pïtörö ni ti lëpï bo ama ga ëdï ꞌdeni bi töꞌdö. Kina ɔdɔ lïjë koŋgɔ bi tine lïjë oꞌja bo ŋgï këdï ꞌdeni mï bi kɔpɔ abo ti bilaka rïyö këdï kɔrɔ ŋgila bo. 33 Kina ɔdɔ ya naga nime këdï koꞌdɔ ꞌdeni tari kola ŋge rɔ Yësu na Pïtörö kënyï kiya zi Yësu, iya te, “Ŋere, ele sowa ame dëdï ꞌdeni bine ne. Iꞌdi dubö ŋgöŋgöbö mota, kɔtɔ zïyï kɔtɔ zi Musa kɔtɔ zi Eliya.” Tine wa nime bo këdï kiya ne bo ikali dë.

34 Kota bo këdï gba kilende yɔ na pɔli kutuꞌbö lïjë ŋgï tine Pïtörö ni ŋgï rɔ tikere. 35 Birɔ udu di mï pɔli nima, iya te, “Ame na rɔ kole ma ame migeli ꞌdeni, uwöke dɔ bo.”

36 Di pötö lende nime lïjë oꞌja Yësu na ꞌdeni ŋge kola kutu bo yayi. Lïjë ya mota naga nima usu dɔ lende nime köꞌbö ŋge rɔ gɔ rönnï. Lïjë ïyëtï gɔ wa nime lïjë koꞌja ne dë zi bɔtɔ ma kɔtɔ mɔtɔ mï kada naga nima yayi.

Kole Mɔtɔ Ti Nökï Dɔmo

(MT 17:14-23; MK 9:14-32)

37 Mï bi këzë ma di gɔmo lïjë këkï ꞌdeni bërï di dɔ döku nima na tïndï ma konzi kako ŋgï zi bo. 38 Kina bɔ mɔtɔ di mï löŋgö tïndï naga nima kuwöwö dɔ bo, kiya te, “Ŋere, momaꞌjo rɔma zïyï, oŋgɔ kole ma nime römöyï bo na ŋge kɔtɔ kpökï rɔ kole zö. 39 Nökï öꞌbö toŋma bo kiꞌdi bo kulörï kuꞌdu bo bërï kotɔ bo, surupu köꞌbu di kpa bo. Kina köꞌbö ꞌdeni ŋgï ŋburu ti bo kola bo dë yɔ këdï koꞌdɔ ꞌdeni ŋgï ꞌdɔ tïyölu bo. 40 Kina me pa bine mititi bɔ kösö göyï ga ꞌdɔ koga yaga di dɔmo tine lïjë ɔꞌbɔ dë.”

41 Yësu iya te, “Kpe bɔ titi ma leꞌjete nime, kpe wa kinza kiꞌdi dönnï dë laka gɔ lende ma, bɔ lende kënyë naga nime, ꞌdɔ möꞌbö ŋbö tiye nyanya ga togbɔ dökïꞌdï ma di zi gomɔ ꞌbe? Oꞌde kole ꞌbï nima dayi te.”

42 Tine koꞌja kole mo nima këdï kako na nökï mo kuꞌdu ŋgï bërï kotɔ. Kina Yësu kamo ŋgï dɔ nökï nima kileŋo kole tönë ŋgï kiꞌdi zi ꞌbu mo. 43 Kina lïjë pili kotɔ ŋgï rɔ gönnï di zi tigɔ löbu ꞌba Bɔkoꞌba.

Koꞌja wa ame ga Yësu koꞌdɔ ne lende mo kigayi bilaka naga nima ꞌdeni gba tara tine, na bo kileki kiya zi bɔ kösö gɔ bo ga, bo iya te, 44 “Lende nime mëdï moꞌdɔ tiya mo ziye ne uwöke laka. Ti kiꞌdi kole ꞌba bilaka lesi közï bilaka.”

45 Tine bɔ kösö gɔ bo ga ikali mï ꞌjɔ ꞌba lende nime dë. Usu dɔmo ꞌdeni di zïnnï kinza lïjë kikali ra. Kina lïjë kere ŋgï tititi bo gɔ lende mo.

Yë Na Rɔ Dɔ Kiteli?

(MT 18:1-5; MK 9:33-40)

46 Kowasa uꞌdu rönï ŋgï mï löŋgö bɔ kösö gɔ Yësu ga gɔ lende ꞌba yë na rɔ löbu di mï löŋgö lïjë. 47 Yësu ikali meri ꞌbënnï nima na bo kogba kole titi mɔtɔ ŋgï kiꞌdi kɔrɔ ŋgila bo, 48 na bo kiya zïnnï, bo iya te, “Bɔ ame kota kole ma titiyi kɔzɔ a nime te rɔ ŋba dömöyï ma, ma na bo kota ꞌdeni. Kina bɔ ame kota ma rɔ ŋba bɔ ma koja ma nime na ma ꞌdeni gbï bo kota. Bɔ ame wötï titiyi di mï löŋgö ye ne bo na rɔ löbu ma dɔ kiteli.”

49 Yowani iya te, “Ŋere, doꞌja bɔ mɔtɔ koloma toga nökï ti möyï yï kina diya zi bo kinza bo koꞌdɔ dë kpe römöyï bo inza rɔ ma kɔtɔ mɔtɔ di mï tumu ze nime.”

50 Yësu ileki dɔmo, iya te, “Kinza kotake gɔ toꞌdɔ mo dë di zi bo römöyï bɔ ame koꞌji ye dë ne bo na rɔ ꞌbeye.”

Somorona Ilagi Yësu

51 Kina ɔdɔ kada ꞌba togba Yësu kari mïtɔrɔ këdï ꞌdeni ŋgɔsi tine na bo kindaꞌba kɔri Yerosalema ŋgï. 52 Bo oja bɔ laja kari dɔgba kɔmɔ bo mï dɔliŋɔ mɔtɔ ꞌba Somorona tileŋo bi ndö koda bo. 53 Tine bilaka mo ga oꞌdɔkɔ lende abo dë römöyï bo ëdï kari Yerosalema. 54 Kina ɔdɔ bɔ kösö gɔ bo ga Yakoba ni ti Yowani koꞌja lende nime te na lïjë kititi bo, iya te, “Ŋere, oꞌdɔkɔ zize gɔ dïdëkï paꞌdo di mïtɔrɔ kote dönnï yaga?”

55 Tine Yësu uyï kɔmɔ bo kamo dönnï, 56 kina Yësu ni kari ŋgï nduwë mï dɔliŋɔ mɔtɔ.

57 Koꞌja lïjë këdï kiliŋgere rɔ gɔ kɔri na bɔ mɔtɔ kako kiya zi Yësu, iya te, “Ti mösö ŋgï nduwë göyï ŋbö bi tɔ ame këddï kari pele teyi.”

58 Yësu ileki dɔmo iya te, “Kiraba ni pele ëdï ti gö ꞌbënnï ga, kina yali ni gbï ëdï ti rö ꞌbënnï ga. Tine kole ꞌba bilaka lesi inza ꞌba bo ti bi mɔtɔ ame gɔ bo koꞌba dɔ bo teyi tindawo rɔ bo.”

59 Bo iya zi bɔ mɔtɔ te, “Ösö gɔma.”

Tine bɔ nima ileki dɔmo, iya te, “Iꞌdi mari musu ꞌbu ma titi.”

60 Yësu iya te, “Ola töku ni kusu töku lëpï nnï ga, tine nï ꞌbëyï ari tuwöwö laja ꞌba ŋere löbu ꞌba Bɔkoꞌba.”

61 Kina gbï bɔ mɔtɔ ako kiya te, “Ti mösö göyï ŋere. Ne dɔgba mo iꞌdi ma titi mileki tumötö ya eꞌbe ze ga.”

62 Yësu ileki dɔmo zi bo, iya te, “Bɔ ame kiꞌdi közï bo ꞌdeni kumu kara kënyï kebe ꞌböwu kuyï kɔmɔ bo yïꞌböwu ne ɔꞌbɔ laja ꞌba mï ŋere löbu ꞌba Bɔkoꞌba nime dë.”

10

Laja Koja ꞌBa Bɔ Laja

1 Di pötö mo na ŋere Yësu kigeli ya mɔtɔ ga kuluku kɔtɔ kɔdɔ dɔmo ꞌbutë rïyö. Kina bo koza lïjë ŋgï koja kari rɔ rïyörïyö dɔgba kɔmɔ bo mï gawo ti gɔ bi ame ga pili bo këdï koꞌdɔ tari teyi ne. 2 Bo iya te, “Wa ꞌba kpa dɔlili nime ŋgï kpaya tine bɔ ndɔbɔ ꞌba rɔmo ga onzi dë. Ititike bo ŋere bɔ dɔmo ꞌdɔ bo koja bɔ ndɔbɔ mï nyaka abo nime. 3 Arike, mëdï moja ye ꞌdeni ŋgï tara kɔzɔ kamölö mï löŋgö wölïwölï. 4 Kinza kogbake makpɔtɔ ala mboꞌda ꞌba kpasi ala wari dë teyi. Kina kinza kɔrɔke dë dɔye kïlëyï tumötö bɔtɔ di gɔ kɔri.

5 Liŋɔ ame këddï kɔdɔke teyi, dɔgba mo iyake te, ‘Lende këyï këdï mï liŋɔ nime.’ 6 Kina ɔdɔ bɔ lende këyï këdï yayi lende këyï ꞌbe nima ti koloma dɔmo. Ne ɔdɔ kinza eꞌbe ti kileki ziye. 7 Liŋɔ ma kɔtɔ tɔ mo nima kɔdɔke ꞌdeni teyi ne na ŋge kolomake teyi, konyoke kuwëke ɔtɔ ame ga lïjë kiꞌdi ziye. Römöyï bɔ ndɔbɔ ɔꞌbɔ ŋgï toꞌja bi gomɔ ꞌba rɔ bo. Ne kinza kebeke dë bi tolɔlɔ rɔ gɔ liŋɔ.

8 Gawo ame ga kɔdɔke yïmo koꞌdɔ ye laka ne, onyoke a ma lïjë koꞌde kɔmɔye. 9 Kina ileŋoke bɔ rɔkɔꞌɔ ame ga këdï yayi ne. Iyake te zïnnï, ‘Ŋere löbu ꞌba Bɔkoꞌba ëdï ꞌdeni ŋgɔsi tiye.’ 10 Ne gawo ame ga kɔdɔke yïmo kilagi lende ꞌbe, ɔrɔke mï zana mo yayi kiyake te, 11 ‘Lupu ꞌba mï gawo ꞌbe nime ame pele kunzö rönï ndïze ne ti domba yaga rɔ lömu rɔye. Tine omerike, ŋere löbu ꞌba Bɔkoꞌba ëdï ꞌdeni ŋgɔsi.’ 12 Rɔ ma laka miya ziye, mï kada ꞌba burë mï Bɔkoꞌba ti këyï rɔ mbëmbë rɔ Sodomo di dɔ ꞌba gawo mo tɔ nima.

Buꞌbu

(MT 11:20-24)

13 Buꞌbu zïyï Korazina, kina buꞌbu gbï zïyï Betesayida. Ma kiya te gɔ kotɔ naga nime koꞌdɔ mïye ne na këdï koꞌdɔ ra mï Tura ni ti Sidona dëne bilaka mo ga otɔ dönnï ꞌdeni di mï lende kënyë kolɔ bɔŋgɔ ꞌba monɔ kosa buruku rönnï rɔ akileme ꞌba dɔ kotɔ. 14 Mï kada ꞌba burë kada mɔtɔ Tura ni ti Sidona na ti mï Bɔkoꞌba këyï rɔmo rɔ mbëmbë di dɔye. 15 Ne nï ꞌbëyï Kaparanoma, oꞌdɔkɔ ꞌdeni tombi röyï ŋbö mïtɔrɔ? Inza du tara ti kuꞌdu yi kileki bërï mï Gehena.”

16 Yësu ënyï ꞌböwu gbï kiya zi bɔ kösö gɔ bo ga, iya te, “Bɔ ame kuwö dɔye, uwö dɔma ꞌdeni gbï. Bɔ ame kilagi lende ꞌbe ilagi ma ꞌdeni gbï. Kina bɔ ame kilagi ma ne ilagi bɔ ma koja ma nime ꞌdeni gbï.”

Tileki ꞌBa Bɔ Laja

17 Ya kuluku kɔtɔ kɔdɔ dɔmo ꞌbutë rïyö tönë ga ileki ŋgï ti tiliya, iya te, “Ŋere, ti möyï yï nökï ni kpaki uwö dɔze ŋgï.”

18 Yësu ileki dɔmo zïnnï iya te, “Moꞌja Satani ꞌdeni këdï kilaꞌba kako bërï di mïtɔrɔ kɔzɔ tɔrɔ kunyï. 19 Miꞌdi közï kakpa ꞌdeni ziye tututu dɔ murë ni ti nyï, taꞌda Satani bɔ ya kembe tönë. A mɔtɔ inza koꞌdɔ ye. 20 Ne kinza kolomake dë rɔ lɔŋɔ gɔ ame nökï kuwö dɔye ꞌdeni ne. Tine olomake rɔ lɔŋɔ gɔ ame kugu möyï ye ꞌdeni mï dɔyayi ꞌba mïtɔrɔ ne.”

21 Mï kada mo nima Yësu ŋgï lɔ rɔ lɔŋɔ ti Nyï Kɔtɔ Laka kina bo kënyï kiya te, “Mïlëlu yi ꞌbu ma, ŋere ꞌba dɔ mïtɔrɔ ni ti dɔyayi römöyï wa ame kusu dɔmo di zi bɔ akikali ni ne ileme ꞌdeni zi ma kinza kikali ɔtɔ dë naga. Yëë, ŋere, oꞌdɔ ëꞌbï ꞌdeni tara gɔ mï këyï ꞌbï.”

22 Bo ileki zïnnï iya te, “ꞌBu ma iꞌdi a pili ꞌdeni zö, tine bɔtɔ ikali ma kole dë, ꞌbu na ŋge kɔtɔ kikali abo. Kina bɔtɔ ikali ꞌbu dë gbï tine kole na ŋge kikali abo ti ya ame ga bo kigeli ꞌdeni tileme ꞌbu bo teyi ne.”

23 Kina Yësu kuyï kɔmɔ bo kiya ŋge zi bɔ kösö gɔ bo ga, bo iya te, “Kpe ame ga koꞌjake wa naga nime këddï koŋgɔke ne kpe na ti yëyï. 24 Rɔ ma laka miya ziye, bɔ kumë lende ma mɔlo tönë ga ti bɔ dɔliŋɔ ma konzi iteri ꞌdɔ toꞌja wa naga nime këddï koŋgɔke ne tine lïjë oꞌja dë. Lïjë iteri ꞌdɔ tuwö wa naga nime këddï kuwöke ne, tine lïjë uwö dë.”

Akokɔnyi ꞌBa Somorona

25 Bɔ kɔmɔ kiyandi ꞌba köꞌdu kiꞌdi ako ti akititi tokɔ kpa Yësu timo, iya te, “Bɔ kɔmɔ kiyandi, waꞌdi na gɔ moꞌdɔ ꞌdɔ mëdï ti dïdï ma ŋburuŋburu?”

26 Yësu ileki dɔmo iya te, “Waꞌdi na kugu mï köꞌdu kiꞌdi ꞌba Bɔkoꞌba, kina ïdëkï tondo?”

27 Bo iya te, “Ɔꞌɔ ŋere Bɔkoꞌba ꞌbï ti dökïꞌdï yï pili ti dïdï yï pili ti tigɔ ꞌbï pili ti meri ꞌba döyï pili. Kina ɔꞌɔ lëpï yï mɔtɔ gbï kɔzɔ ame kɔꞌɔ yida röyï ne tara.”

28 Yësu iya te, “Ileki dɔmo ꞌdeni laka rɔ ma kodɔrɔ. Oꞌdɔ kɔzɔ a nime te kina ti kïdïdï ŋgï rɔ ŋburuŋburu.”

29 Tine bɔ nima oꞌdɔkɔ tileme rɔ bo rɔ bɔ lende laka, kina bo kënyï kititi Yësu ꞌböwu kiya te, “Yë na rɔ lëpï ma?”

30 Kina Yësu kënyï kileki dɔmo ti dɔŋgala nime, iya te, “Bɔ mɔtɔ ënyï di Yerosalema këdï kari Yereko. Kina bɔ akolɔ mɔtɔ ga kota kpa bo ŋgï komba bo kolɔ bɔŋgɔ abo ga kola bo rɔ korɔꞌbɔ bërï bina. 31 Tine bɔ akumu mɔtɔ ëdï kari gbï kebe gɔ kɔri mo nima. Bo oꞌja bɔ tönë yayi na bo koga abo ŋgï di rɔmo kebe mökö. 32 Kina lëwï mɔtɔ kako gbï kömö bi nima koꞌja bɔ tönë, kina bo koga abo ŋgï gbï kebe mökö. 33 Tine bɔ Somorona mɔtɔ ame këdï kudö kebe gɔ kɔri nima na kako kömö dɔ bɔ tönë. Kina ɔdɔ bo koꞌja bɔ nima ꞌdeni tara tine oꞌde lisa ŋgï kɔmɔ bo. 34 Kina bo kari ŋgï kodɔ ꞌbu ti wɔwɔ kɔmɔ ꞌböŋö bɔ nima bo kolo kɔmɔ mo teyi. Bo ogba bɔ nima kiꞌdi dɔ akaca abo bo koto kari kiꞌdi mï rö ꞌba ŋba mɔtɔ ma kpa kɔri nima yayi bo koŋgɔ gɔmo. 35 Mï dɔŋbɔ mo ꞌdeni bo ënyï kogba gïrïsï kopi zi bɔ dɔ rö ꞌba ŋba nima. Bo iya te, ‘Oŋgɔ gɔ bɔ nime laka, ɔdɔ mëdï mileki kebe bine ti mopi wa mɔtɔ ame ga koꞌdɔ zi bo ne ŋgï pili zïyï.’ ”

36 Kina Yësu kileki kiya zi bɔ kɔmɔ kiyandi nima, iya te, “Ma komeri ꞌbëyï di mï löŋgö ya mota naga nime, bɔ ma yala na rɔ lëpï zi bɔ nima bɔ akolɔ komba ne?”

37 Bo iya te, “Bɔ ama yïmo këyï rɔ bo ne.”

Yësu ileki zi bo, iya te, “Ari koꞌdɔ gbï tara.”

Yësu Rɔ Ŋba Liŋɔ ꞌBa Marata Ni Ti Mariya

38 Kina ɔdɔ Yësu ni këdï kari ꞌdeni mï liŋgere ꞌbënnï ti bɔ kösö gɔ bo ga tine lïjë ari kömö ŋgï liŋɔ mɔtɔ na ꞌja mɔtɔ yayi möyï mo rɔ Marata kota lïjë ŋgï rɔ ŋba. 39 ꞌJa mo nima ëdï ti lëmï nï möyï mo rɔ Mariya. Kina Mariya koloma ꞌbënï ŋgï köꞌbö bi ndï Yësu tuwö wa ame ga bo këdï kiya ne. 40 Tine Marata gɔ dɔ kulö ꞌbënï ame ndɔbɔ ŋbaŋi dönï ne na lɔko kari ŋgï kiya zi Yësu, iya te, “Ŋere, lende koꞌdɔ ꞌba lëmï ma nime lɔko kola ma kutu ma bi ndɔbɔ ne oꞌdɔ ɔtɔ dë zïyï? Oja lɔko dë kako tokɔnyi ma?”

41 Ŋere Yësu ileki zïnï iya te, “Marata, Marata, nï ꞌbëyï ŋgï ti dökïꞌdï kombi rɔ meri gɔ wa ma konzi, 42 ne oŋgɔ wa kɔtɔ na ŋge koꞌdɔkɔ di zïyï. Mariya na kigeli ꞌbënï ꞌdeni rɔ ma laka mo kina inza kogba kpe yaga di zïnï.”

11

Mötu Koꞌdɔ

(MT 6:9-13; 7:7-11)

1 Mï kada ma dɔ kɔtɔ mɔtɔ Yësu këdï rɔ toꞌdɔ mötu di bi mɔtɔ yayi. Kina ɔdɔ bo kote ꞌdeni tine bɔ kösö gɔ bo ma kɔtɔ mɔtɔ ako kiya zi bo, iya te, “Ŋere, iyandi ze ti toꞌdɔ mötu kɔzɔ ꞌba Yowani ame kiyandi bɔ kösö gɔ bo ga ti mötu ne.”

2 Bo ënyï kileki kiya zïnnï, bo iya te, “Ɔdɔ këddï kumötuke iyake te, ‘ꞌBu ze möyï yï köꞌbö rɔ ma koro. Iꞌdi ŋere löbu ꞌbï kako. 3 Oja gɔ akonyo ꞌba mï kada ma dɔ kɔtɔ nduwë zize. 4 Ola ze gɔ lende kënyë ze ga römöyï dola ya ma pili kirasi lende zize naga. Tine kinza koto ze dë mï bi ꞌba akiyɔzɔ.’ ”

5 Kina bo kënyï kiya dɔŋgala nime zïnnï, bo iya te, “Ɔdɔ bɔ mɔtɔ këdï ti bɔ pɔri bo kina bo kënyï kari teyi mï zana korɔndɔ kïdëkï kiya te, ‘Bɔ pɔri ma, iꞌdi maŋgolɔꞌbɔ mota zö, 6 ŋba ma mɔtɔ ömö ꞌdeni rɔma ꞌdë yayi. Kina me minza ti ɔtɔ tiꞌdi mo zi bo tonyo mo.’ 7 Kina bɔ ma tönë ꞌdeni rö ne kënyï kileki dɔmo, iya te, ‘Kinza kogba dɔma dë, ulölï kpadörï ꞌdeni teyi döꞌdö ꞌdeni bërï ti bɔyi ma ga. Mënyï dë kpe tɔrɔ ꞌdɔ tiꞌdi ɔtɔ zïyï.’

8 Rɔ ma laka miya ziye, ɔdɔ bo kënyï dë pele tɔrɔ tiꞌdi maŋgolɔꞌbɔ gɔ lende ꞌba pɔri ꞌbënnï ma mï löŋgö lïjë, ne gɔ ame bɔ nima këdï kïdëkï ŋgï nduwë rɔ atiri ne bo ti kënyï ŋgï tɔrɔ kogba kiꞌdi zi bo rɔ mbëmbë kɔzɔ ma bo koꞌdɔkɔ tara.

9 Kina me mëdï miya ziye, ititi kina ti kiꞌdi ŋgï zïyï. Oma kina ti koꞌja ŋgï. Ukökö kina ti kurögö kpadörï ŋgï zïyï. 10 Römöyï lïjë ame ga pili kititi ne iꞌdi ŋgï teyi. Lïjë ame ga pili koma ne oꞌja ŋgï. Kina zi ame ga kukökö ne urögö ŋgï.

11 Nï ꞌbu ma yala na ɔdɔ kole ꞌbï kïdëkï kenze kënyï kogba za rɔ murë na kiꞌdi teyi? 12 Ala ɔdɔ kole kïdëkï ꞌbö töru kënyï kogba za rɔ nyï na kiꞌdi teyi? 13 Ne ɔdɔ kpe ame rɔ bɔ lende kënyë ne kikalike tiꞌdi a ma laka zi kole ꞌbe ga kɔzɔ a nime te tine rɔ ma laka ꞌbu ye ame mïtɔrɔ ne ti kiꞌdi ꞌba bo Nyï Kɔtɔ Laka ŋgï zïnnï lïjë ame ga kititi di zi bo ne.”

Yësu Ni Ti Belezebola

(MT 12:22-30, 43-45; MK 3:20-27)

14 Yësu ëdï toga nökï mɔtɔ ame kudödu kpa bɔ mo ꞌdeni teyi ne. Kina ɔdɔ kitaꞌba ꞌdeni yaga di dɔmo tine na bɔ mo tönë kpamo kudödu pa teyi ne kënyï ŋgï tilende. Kina lende mo kigayi tïndï naga nima ŋgï. 15 Tine ya mɔtɔ ga di mï löŋgö tïndï nima iya te, “Bo ëdï koga nökï naga nima ti közï kakpa ꞌba Belezebola ŋere ꞌba nökï ni.”

16 Tine ya mɔtɔ ga iyɔzɔ bo kititi bo toꞌdɔ gɔ kotɔ ame ꞌdɔ kileme Bɔkoꞌba na koja bo ne. 17 Yësu ikali meri ꞌbënnï nima ꞌdeni mɔlo na bo kiya te, “Dɔliŋɔ ame koza mïnï ꞌdeni toꞌdɔ ya rɔ gɔ rönï ne ti kïyëyï rönï ŋgï. Kina kpa gɔli ame koza mïnï toꞌdɔ ya rɔ gɔ rönï ne ëdï kitaꞌba ŋgï. 18 Kina me ɔdɔ Satani koza mïnï ꞌdeni toꞌdɔ ya ti gbagba nï dɔliŋɔ ꞌbënnï ti kɔrɔ tondo? Mëdï miya te römöyï iyake te moga nökï ti közï kakpa ꞌba Belezebola. 19 Ne ɔdɔ mëdï moga ꞌbama ti közï kakpa ꞌba Belezebola tine, lëpï ye naga nima ëdï koga ꞌbënnï ti waꞌdi? Ndɔbɔ ꞌbënnï nima na ti kodɔrɔ bïcï lende rɔye. 20 Kina me ɔdɔ mëdï moga nökï ti közï kakpa ꞌba Bɔkoꞌba rɔ ma laka ŋere löbu abo ako ꞌdeni mï dɔyayi.

21 Kɔzɔ ma kikalike bɔ tigɔ ame ti jama ꞌba ya abo ga ndö toda bi timo di rɔ liŋɔ abo ne, abo ga oloma köꞌbö te gɔ bi mo. 22 Ne ɔdɔ bɔ mɔtɔ ame kembe kebe bo ne na kalo dɔ bo kaꞌda bo kina ti kolɔ jama ꞌba ya abo tönë ga bo këdï koloma rɔ kɔmɔ ne ŋgï koza abo tönë ga pili.

23 Bɔ ame koꞌdɔkɔ ma dë ëdï rɔ ndoꞌji tö. Kina bɔ ame kotɔtɔ kpamo dë tö ëdï ꞌba bo tïyëyï yïmo.

24 Ɔdɔ nökï kitaꞌba ꞌdeni di dɔ bilaka ënyï kari mï gɔki toma bi ꞌba rɔ kindawo zi bo. Kina ɔdɔ bo koꞌja dë tine na bo kënyï kiya zi gbagba bo, bo iya te, ‘Ti mileki mari mï rö ma nime mënyï di yïmo ne.’ 25 Kina ɔdɔ bo kako koꞌja kona yïmo ꞌdeni kiyija a mo ga laka 26 tine na bo kileki ŋgï kari koꞌde nökï ma modɔmorïyö mɔtɔ ga ame kënyë ŋgï rɔ dɔ kiteli kebe bo ne. Kina lïjë kako koloma ŋgï yayi. Tine na kɔsɔ loma ꞌba bɔ nima këdï kënyë ŋgï kulöwö kiteli ma dɔgba.”

27 Kina ɔdɔ Yësu kiya lende nime ꞌdeni te tine na ꞌja mɔtɔ kënyï kilende di mï löŋgö tïndï naga nima, iya te, “Ma tɔ nime köyö yi kiꞌdi mba kpëyï ne na ti yëyï.”

28 Bo ileki dɔmo iya te, “Ma rɔ dɔ kiteli mo lïjë ame ga kuwö lende ꞌba Bɔkoꞌba lïjë koꞌdɔ ŋgï tara ne na ti yëyï.”

Bɔ Titi Ma Leꞌjete

(MT 12:38-42)

29 Kina ɔdɔ tïndï naga nima këdï kozoli rönnï ꞌdeni nduwë teyi tine na Yësu kënyï kiya zïnnï, iya te “Kpe bɔ titi ma leꞌjete naga nime ŋgï rɔ akënyë. Ebeke tititi akileme tine inza kileme du te ziye, ne ŋge kɔtɔ rɔ ma tönë ꞌba Yona. 30 Kɔzɔ ame Yona rɔ akileme ma löbu zi bilaka ꞌba Nïnëwë ne, kole ꞌba bilaka lesi ti këdï gbï tara ziye kpe bɔ titi ma leꞌjete naga nime.

31 Mï kada ꞌba burë ꞌja bɔ dɔliŋɔ ꞌba Seba tönë ti kɔrɔ kɔmɔ kïtï ꞌba burë todɔrɔ bïcï lende rɔye kpe bɔ titi ma leꞌjete nime. Römöyï lɔko ako tönë ŋbö rɔ ma kɔwɔ di mï dɔliŋɔ ꞌbënï tuwö akikali mbëmbë ꞌba Solomo. Kina me rɔ ma laka mëdï miya ziye bɔ mɔtɔ ëdï bine ame kebe Solomo. 32 Kina bilaka ꞌba Nïnëwë ti kënyï gbï kɔrɔ todɔrɔ bïcï lende rɔye bɔ titi ma leꞌjete naga nime römöyï lïjë uwö dɔ Yona lïjë kotɔ dönnï. Kina me bɔ mɔtɔ ame kebe Yona ne ëdï ꞌdeni bine.

33 Bɔtɔ mɔtɔ iꞌdi paꞌdo dë dɔ lamba kënyï kogba kiꞌdi mï gɔ bi ame rɔ ma kusu ne ala kutuꞌbö dɔmo teyi ti kete. Tine ëdï kïdëyï lamba ŋgï dɔ a ꞌba tïdëyï mo ꞌdɔ kiyɔpɔ bi zi bilaka ame ga këdï kako yayi ne. 34 Kömöyï na rɔ lamba ꞌba röyï. Ɔdɔ kömöyï këdï laka yida röyï pili ti këdï mï bi kɔpɔ. Ne ɔdɔ kömöyï kele dë yida röyï pili ti këdï mï mandölu. 35 Kina oŋgɔ laka kinza dökïꞌdï yï ame rɔ bi kɔpɔ ꞌba dïdï yï ne këdï ra rɔ bi kölu. 36 Ɔdɔ yida röyï këdï ꞌdeni pili mï bi kɔpɔ kapa mɔtɔ kinza kpe mï mandölu ti këdï ꞌdeni ŋgï rɔ ma laka kɔzɔ bi ame lamba kiyɔpɔ ne tara.”

Akoꞌdɔkɔ ꞌBa Parosi Ni

(MT 23:1-36; MK 12:38-40)

37 Di pötö mo Yësu kote tiya lende nime ꞌdeni na Parosi mɔtɔ kose Yësu tari rɔ ŋba liŋɔ abo. Kina bo kari ŋgï lïjë koloma kpa tarabiza. 38 Kina ɔdɔ Parosi nima bo koŋgɔ Yësu ŋgï koꞌdɔ dölëtï ꞌba közï kurögö dë titi dɔgba ꞌdɔ konyo akonyo ꞌjaa tine lende mo igayi bo ŋgï. 39 Kina ŋere Yësu kileki kiya zi Parosi nima, iya te, “Kpe Parosi ni ti dölëtï ꞌbe nima urögöke gɔ kösu ti gɔ gata na kɔpɔkɔpɔ tine mïye lɔ ti mï kututu ni ti lende kënyë. 40 Kpe a rumö naga nime, bo bɔ kɔtɔ koꞌba gɔ ma yaga nima na dë gbï koꞌba yïmo ma mïyö? 41 Iꞌdike di yïmo ti mï këyï zi bɔ lisa. Kina ti wa pili këdï ŋgï rɔ ma kɔpɔ ziye.

42 Buꞌbu ziye kpe Parosi ni, dɔdoro ꞌba wa ꞌba mï nyaka ꞌbe ga ame pele wötï ne kapa ma ꞌbutë mo öꞌböke dë di bi tiꞌdi mo zi Bɔkoꞌba. Tine burë ma kodɔrɔ ti akɔꞌɔ ꞌba Bɔkoꞌba mo ebe kolake za yaga. Wa naga nime dëne na ꞌdɔ koꞌdɔke ra kpaki rɔ gɔmo kinza tola mɔtɔ mo.

43 Buꞌbu ziye kpe Parosi ni, akiteri ꞌbe rɔ kïtï ma löbu dɔgba naga di mï rö ꞌba mötu. Kina gbï ꞌdɔ kumötö ye kɔzɔ bɔ rɔ koro tara di mï bi ꞌba ndögö. 44 Buꞌbu ziye, kpe ŋgï kɔzɔ dögö ame kinza kitaka dë bilaka këdï kiliŋgere ŋgï kebe dɔmo kinza kikali dë tine kebe tirasi bilaka ne.”

45 Bɔ kɔmɔ kiyandi mɔtɔ ꞌba köꞌdu kiꞌdi iya zi bo te, “Bɔ kɔmɔ kiyandi, wa naga nima kiya ne ëddï ꞌdeni gbï tiya ze.”

46 Yësu ileki dɔmo, iya te, “Buꞌbu ziye kpe bɔ kɔmɔ kiyandi ꞌba köꞌdu kiꞌdi ni. Iꞌdike akïrïndï ame bɔtɔ kɔꞌbɔ tombi mo dë ne dɔ bilaka tine ꞌdɔ kojake dɔkole közïye tɔ ŋge tokɔnyi lïjë ne inza yɔ. 47 Buꞌbu ziye, kpe ebeke toꞌba dögö bɔ kumë lende tönë ga ꞌbu ye löbu ga kupö ne. 48 Ilemeke rɔye ꞌdeni ma kikalike gɔ kɔkɔ ꞌba ꞌbu ye löbu ga kutïke ꞌdeni gɔmo. Lïjë upö bɔ kumë lende ni ꞌdeni kina me kebeke ꞌdeni toꞌba dögö mo ga. 49 Gɔ köꞌdu mo na ꞌdɔ Bɔkoꞌba kiya ti akikali abo, kiya te, ‘Ti moja bɔ kumë lende ni ti bɔ laja ma ga kari zïnnï. Mɔtɔ mo ga lïjë ti kupö yaga tine mɔtɔ ga lïjë ti kodɔ rɔ gomɔ rɔmo.’ 50-51 Kina ti roma bɔ kumë lende naga nime kupö mɔlo bine kisaki di bi toꞌba dɔliŋɔ nime, di zi roma Abele ŋbö kömö zi roma Zakariya ame kupö mï löŋgö bi ꞌba akumu ni ti rö löbu ꞌba Bɔkoꞌba ne ti kileki dɔye kpe bɔ titi ma leꞌjete naga nime. Rɔ ma laka miya ziye, roma naga nime ti kileki dɔye bɔ titi ma leꞌjete naga nime.

52 Buꞌbu ziye kpe bɔ kɔmɔ kiyandi ꞌba köꞌdu kiꞌdi ni, ulölïke kpadörï ꞌba akikali teyi kinza ma kpe mo kɔdɔke dë teyi yɔ kirakpake kpa ya ame ga këdï kɔdɔ ne.”

53 Kina ɔdɔ Yësu kënyï ꞌdeni di yayi tine bɔ kɔmɔ kiyandi ni ti Parosi ni ebe ŋgï tiya kpa kënyë rɔ bo, gbï tititi kpa bo gɔ lende ma konzi. 54 Römöyï lïjë ëdï toꞌba bo gɔ lïjë kindaꞌba bo ɔdɔ bo kiya a mɔtɔ rɔ ma kënyë.

12

Ere Bɔkoꞌba

(MT 10:26-33)

1 Kina ɔdɔ tïndï ꞌba bilaka ame ŋgï rɔ kuluku ma kinza kiya ne komɔmi rönnï ꞌdeni yayi këdï kïdïrï rɔ ŋgï rɔ ma kënyë tine, na Yësu kënyï titi dɔgba kiya zi bɔ kösö gɔ bo ga, iya te, “Iꞌdike kɔmɔye kandi laka di zi kɔmɔ kandi ꞌba Parosi ni laŋga ꞌba ꞌbölu ꞌbënnï nima. 2 Wa pili ma kusu dɔmo naga ti koja yaga. Kina gbï ame ga pili rɔ ma kusu ne ti kumö yïmo yaga. 3 Wa ame kiya mï bi kölu ti kïyëtï gɔmo yaga mï bi kɔpɔ. Wa ame kiya rɔ kore di rö ti kuwöwö ꞌdeni yaga mï zana lala.

4 Kina me mëdï miya ziye bɔ pɔri ma ga kinza kereke dë di zïnnï lïjë ame ga këdï kupö ŋge rɔ yida rɔ kɔꞌbɔ toꞌdɔ a mɔtɔ dë kpe di pötö mo ne. 5 Ti mileme bɔ ame ꞌdɔ kereke ne ziye. Bɔkoꞌba ame di pötö tupö yida rɔ këdï gbï ti közï kakpa tuꞌdu yi mï paꞌdo ꞌba Gehena ne na rɔ ma laka miya ziye bo na ꞌdɔ kereke.

6 Oŋgɔke te tara ne ndögö ꞌba silɔ muyï dë ŋge ti taripa rïyö? Tine rɔ ma laka dɔ Bɔkoꞌba udölu dë di gɔ ma kɔtɔ mɔtɔ mo. 7 Ne kpe sunë ꞌba dɔye bo ïtëtë gɔmo kikali gɔmo me rɔ kɔtɔkɔtɔ. Kinza kereke dë. Kpe na rɔ dɔ kiteli zi bo kebe silɔ ma konzi.

8 Rɔ ma laka miya ziye, bɔ ame kiya yaga bi kɔpɔ, kiya te bo ꞌba ma na ne kole ꞌba bilaka lesi ti koꞌdɔ gbï tara zi bo di kɔmɔ malayika ꞌba Bɔkoꞌba. 9 Ne bɔ ame kilagi ma yaga kɔmɔ bilaka ne ti milagi gbï di rɔ bo tara di kɔmɔ malayika ꞌba Bɔkoꞌba. 10 Bɔtɔ ame kiya kpa bo gɔ kole ꞌba bilaka lesi ne ti kola gɔ lende kënyë nima. Ne bɔtɔ ame kitiꞌja Nyï Kɔtɔ Laka inza kola du te gɔ lende kënyë nima.

11 Ɔdɔ koto ye kɔmɔ bɔ dɔ rö ꞌba mötu ni ti turu kinza kiꞌdike kɔmɔye kïlëꞌdï dë gɔ wa ame ꞌdɔ kiyake ne 12 römöyï Nyï Kɔtɔ Laka na ti kiyandi ye mï kada mo nima ti wa ma ꞌdɔ kiyake.”

Dɔŋgala ꞌBa Bɔ Wa

13 Bɔ mɔtɔ di mï löŋgö tïndï naga nima ënyï kilende zi Yësu, iya te, “Bɔ kɔmɔ kiyandi, ilende zi bɔ löndö ma ꞌdɔ doza mï wa pötö ꞌbu ze rɔ ma koriya ti bo.”

14 Yësu ileki dɔmo zi bo, iya te, “Bɔne, yë na koꞌdɔ ma rɔ ŋere tote burë ꞌba mï löŋgö ye?”

15 Kina bo kebe ŋgï nati nduwë tiya mo zïnnï, bo iya te, “Iꞌdike kɔmɔye kandi laka, olomake ti bi koda di zi kupö ꞌba mï löbu gɔ wa. Dïdï ꞌba bilaka lesi inza gɔ lende ꞌba akonya ma nï mɔtɔ këddï timo.”

16 Kina bo koloma ŋgï rɔ tiya dɔŋgala nime zïnnï, iya te, “Yayi ꞌba bɔ wa ma kɔtɔ mɔtɔ oja wa ꞌdeni konzi. 17 Kina bo komeri rɔ bo, bo iya te, ‘Ti moꞌdɔ tondo? Minza kpe ti bi mɔtɔ tiꞌdi a ma naga nime teyi.’ 18 Tine bo iya te, ‘Ne ti moꞌdɔ te, ti mïyëyï mata ma nime yaga ꞌdɔ mubö löbu. Kina gɔ mikeki nyönyu ma ti jama ma ga pili yïmo. 19 Kina ꞌdɔ miya zi yida rɔma, miya te, “Yida rɔ, nï ꞌdeni ti wa ma laka rɔ mbëmbë ulu ꞌdeni ꞌdɔ koꞌdɔ kɔmɔ kɔɔ konzi. Kinza kupö röyï dë kpe. Onyo, kuwë kina oloma ti lɔ ti lɔŋɔ.” ’ 20 Tine Bɔkoꞌba ilende zi bɔ nima, iya te, ‘Nï rumö nime, mï korɔndɔ nime tɔne ëdï koꞌdɔkɔ dïdï nima yaga di zïyï. Ne ëꞌbï naga nima kulu zïyï ne ti kola zi yë?’ ”

21 Kina Yësu kileki kiya zïnnï, iya te, “Kina ti këdï te zi lïjë ame ga kulu kpa wa zïnnï lïjë rɔ bɔ mɔri tine kinza ti ɔtɔ zi Bɔkoꞌba ne.”

Kɔmɔ Kïlëꞌdï Gɔ Wa

(MT 6:25-34)

22 Kina Yësu kënyï kiya zi bɔ kösö gɔ bo ga, bo iya te, “Rɔ ma laka miya ziye, kinza kolomake dë ti kɔmɔ kïlëꞌdï gɔ akonyo ꞌba ꞌdɔ tulu yida rɔye timo, ala gbï gɔ bɔŋgɔ ma ꞌdɔ kɔlɔke rɔye. 23 Dïdï na rɔ dɔ kiteli di dɔ akonyo. Kina yida rɔ na rɔ dɔ kiteli di dɔ bɔŋgɔ. 24 Oŋgɔke gora ni te, lïjë orɔꞌdɔ ɔtɔ dë gbï yɔ ala kumu ɔtɔ. Mata ꞌba tikeki wa inza gbï yɔ zïnnï. Tine pele tara Bɔkoꞌba na këdï kulu lïjë. Tara ne kpe na dë kulöwö mbiri rɔ dɔ kiteli di dɔ yali?

25 Yë na ti kɔꞌbɔ tiyese gɔ loma abo kɔwɔ mbowa mï dɔyayi nime ti kɔmɔ kïlëꞌdï ꞌba gɔ wa? 26 A ma mbowa ma kɔzɔ a nime te ɔꞌbɔke dë yɔ toꞌdɔ mo, ne ëddï kupöke rɔye ti kɔmɔ kïlëꞌdï gɔ a mɔtɔ ga gɔ waꞌdi?

27 Oŋgɔke döwöru ni te, lïjë oꞌdɔ ndɔbɔ dë gbï toma bɔŋgɔ rönnï. Ne rɔ ma laka miya ziye, bɔ dɔliŋɔ Solomo pele ti wa mbëmbë abo naga nima usu bɔŋgɔ ma kele kebe döwöru ni dë. 28 Ne ɔdɔ Bɔkoꞌba na këdï kiyada mɔli ni ame këdï koꞌja tɔne bine tine tïlëndö dayi kusu paꞌdo ꞌdeni yïmo kilaŋma yaga ne, bo ti kola ye kinza tusu bɔŋgɔ rɔye? Kpe wa kinza kiꞌdi dönnï laka gɔ lende ꞌba Bɔkoꞌba naga nime.

29 Kinza kombike dökïꞌdï ye dë gɔ wa ma ꞌdɔ konyoke ala kuwëke. Kinza kolomake dë ti kɔmɔ kïlëꞌdï gɔmo. 30 Wa naga nime na ya ma kinza kikali Bɔkoꞌba dë naga këdï kulö ꞌbënnï dönnï gɔmo di mï dɔliŋɔ bine. Ne ꞌbu ye Bɔkoꞌba ikali ꞌdeni ma koꞌdɔkɔke wa naga nima. 31 Tine kpe kɔri ꞌba ŋere löbu abo na ꞌdɔ kulöke dɔye gɔmo toma mo kina ti kiꞌdi wa naga nime ꞌdeni gbï ziye.

32 Kinza kereke dë, kpe kamölö mbowa naga nime, römöyï mï ꞌbu ye Bɔkoꞌba oŋmi ꞌdeni rɔye tiꞌdi ŋere löbu abo ziye. 33 Ugöke wa ꞌba gbagba ye ga mökö kozake gïrïsï mo zi bɔ lisa ni. Kina ꞌdɔ makpɔtɔ ame rɔ ŋburuŋburu kinza kikali tirica dë ne na koꞌdeke ziye. Uluke kpa mɔri ziye mïtɔrɔ ame gɔ a mo ga koloma ŋgï kinza kïndïrïmu dë bɔ ꞌbögö kömö dë gbï teyi madɔböndï ni konyo dë gbï kirasi yaga ne. 34 Römöyï bi ame kulu kpa ëꞌbï ga teyi ne na dökïꞌdï yï köꞌbö ŋburu gɔmo.

Bɔ Laja Ma Rɔ Bɔ Lende Kikali

(MT 24:45-51; 10:34-36)

35 Obilike kpa bɔŋgɔ ꞌbe ga ndö bi kabi ye toda dɔ ndɔbɔ. Iꞌdike lamba ꞌbe ga köꞌbö rɔ ma köbö 36 kɔzɔ bɔ laja ame këdï koda ŋere ꞌbënnï ma këdï kileki kako di mï ŋbele ꞌba gbe. Ɔdɔ bo kömö kukökö yɔ na ti lïjë kiriŋa ŋgï welo kurögö kpadörï zi bo. 37 Bɔ laja ame ga ŋere ꞌbënnï kömö koꞌja lïjë këdï ndö toda bi ne na ti koꞌja yëyï. Rɔ ma laka miya ziye, bo ti kolɔ bɔŋgɔ abo yaga bo kïdëkï lïjë kako rɔ akonyo bo ŋere ꞌbënnï kënyï koja laja koza zïnnï. 38 Ɔdɔ bo kömö pele mï zana korɔndɔ ala mï kano bi yëyï nima ti këdï ŋgï tïnnï ɔdɔ bo kako koꞌja lïjë këdï rɔ ma koŋgɔ bi ti bi koda.

39 Kina uwöke lende nime laka. Ma kiya te bɔ dɔ liŋɔ këdï kikali kada ame bɔ ꞌbögö këdï kako yïmo ne ra dëne bo inza kënyï kola liŋɔ abo kuꞌbögö. 40 Kina kpe gbï olomake ti bi koda römöyï kole ꞌba bilaka lesi ëdï kömö mï kada ame komerike dë ꞌdɔ bo kömö yïmo ne.”

41 Pïtörö ënyï kititi bo, iya te, “Ŋere, dɔŋgala nime ëddï kiya ŋge zize ala zi bilaka pili rɔ buru?”

42 Ŋere Yësu ileki dɔmo, iya te, “Bɔ laja ame kiliya rönï ti mï këddï rɔ bɔ akikali ne bo na rɔ bɔ ame ŋere ꞌbënnï kiꞌdi bo rɔ bɔ dɔ lëpï bo ga toŋgɔ gönnï toza akonyo ꞌbënnï zïnnï mï saa mo kina bo koꞌdɔ ŋgï ko tara ne. 43 Ti këdï rɔ ma laka zi bɔ laja nime ɔdɔ kiya te ŋere ꞌbënnï kako koꞌja bo ŋgï këdï rɔ toꞌdɔ mo kɔzɔ a nime te. 44 Rɔ ma laka miya ziye, ŋere nima ti kiꞌdi bɔ laja mo nima ŋgï rɔ bɔ dɔ abo ga pili. 45 Ne ɔdɔ bɔ laja nima kiya zi gbagba bo te, ‘Ŋere ze ëdï kigabi yayi, inza kako ca,’ kina bo kodowe ŋgï tomba bɔ laja ama ga, bo konyo kpa bo, bo kuwë ŋbö layi kupö bo, 46 kina bɔ dönnï nima ti kömö ŋgï tuguꞌdu mï kada mo ame bo komeri dë ꞌdɔ kömö yïmo ne. Kina ti ŋere komba bo ŋgï kuꞌdu bo yaga mï löŋgö bɔ lende kënyë ni.

47 Bɔ laja ame kikali akoꞌdɔkɔ ꞌba ŋere abo tine bo kileŋo rɔ bo dë ndö toꞌdɔ mo ne ti kodɔ karama ma kïrïndï dɔmo ti nyɔꞌbɔ. 48 Ne bɔ ame kikali dë mɔlo ɔdɔ koꞌdɔ pele kɔcɔ ti komba ŋge mbowa. Bɔ ame kiꞌdi mbiri teyi ti koꞌdɔkɔ gbï mbiri di teyi. Bɔ ame kiꞌdi teyi kulöwö ti koꞌdɔkɔ gbï kulöwö di teyi.

49 Paꞌdo na mako ꞌdeni tusu mo dɔliŋɔ. Kina ame moꞌdɔkɔ ne öbö ꞌdeni mɔlo. 50 Mako ꞌdeni tombi gomɔ ꞌdɔ tölë. Dökïꞌdï ma rɔ ma kombi gɔ lende mo ŋbö ɔdɔ kote rönï ꞌdeni tine na ꞌjaa. 51 Ma komerike ꞌbeye tëgë lende këyï na mako toꞌde mo mï dɔliŋɔ? Rɔ ma laka miya ziye, inza tara, rɔ koza na moꞌde. 52 Kisaki di mï kada nime tɔne kpa gɔli ame ti bilaka mo ga muyï ne ti koza mïnnï, ma mota kënyï toꞌji ya ma rïyö kina ma rïyö mo naga nima ti kënyï toꞌji lïjë ma mota naga nima. 53 ꞌBu ti koꞌji kole kina kole ti koꞌji ꞌbu. Ma ti koꞌji nyiti kina nyiti ti koꞌji ma. Mese ti koꞌji ꞌja ꞌba kole kina ꞌja ꞌba kole ti koꞌji mese.”

Akikali ꞌBa Dɔyayi

(MT 16:2-3; 5:25-26)

54 Kina Yësu kileki ꞌböwu kiya zi bilaka naga nima, iya te, “Ɔdɔ koꞌjake pɔli kombi ꞌdeni di dɔ tɔrɔ iyake te tɔrɔ ëdï kagba. Kina kaꞌdi ŋgï ko rɔ ma laka. 55 Ɔdɔ lili këdï kome kako di dɔ roꞌɔ, iyake te bi ëdï kututu. Kina bi kututu ŋgï ko rɔ ma laka. 56 Kpe bɔ kɔmɔ kandi naga nime, ɔdɔ koŋgɔke mï dɔyayi ni ti kɔmɔ pɔli ïyënïke ma këdï kuyï rönï mo ga ŋgï te dɔmo. Ne gɔ waꞌdi na kikalike dë tïyënï wa ma leꞌjete naga nime?

57 Gɔ waꞌdi na kikalike dë toza wa ma laka? 58 Ɔdɔ bɔ mɔtɔ kindaꞌba yi toto yi kɔmɔ bɔ burë ote lende nima yaga ti bo gba kota kinza kömö kɔmɔ burë. Ɔdɔ kote dë ti bo, bo ti kotɔ yi ŋgï kɔmɔ bɔ burë kiꞌdi yi zi bɔ kanya mo ga koto yi ŋgï mï maboso. 59 Rɔ ma laka miya zïyï, ti koloma yayi ŋbö kopi taripa ꞌba karama nima kodɔ döyï ne pili.”

13

Ndose ꞌBa Dɔ Kotɔ

1 Mï kada mo nima bilaka mɔtɔ ga ëdï yayi lïjë këdï rɔ tiya lende ꞌba ya mɔtɔ ga di Galilaya ame Pilato turu bɔ dönnï kiꞌdi kupö di bi ꞌba toꞌdɔ akumu ꞌbënnï ga zi Bɔkoꞌba ne. 2 Kina Yësu kileki dɔmo zïnnï iya te, “Bilaka ꞌba Galilaya naga nima kupö tara ne, ma komerike ꞌbeye lende kënyë ma ꞌbënnï na kebe ꞌba bilaka ꞌba Galilaya ma laki ꞌdeni pili? 3 Rɔ ma laka miya ziye, inza tara. Kpe gbï ɔdɔ kotɔke dɔye dë ëddï koteke dɔye pili tara. 4 Kɔzɔ bilaka ꞌbutë döömu dɔɔmota tönë ga rö tɔrɔ kulöru dɔmo kupö di Siloma ne, ma komerike ꞌbeye iyake te lïjë na lende kënyë ꞌbënnï kidari ꞌdeni di dɔ ꞌba bilaka ꞌba Yerosalema ma laki? 5 Rɔ ma laka miya ziye, inza tara. Kpe gbï ɔdɔ kotɔke dɔye dë ëddï koteke dɔye pili tara.”

6 Kina Yësu kiya dɔŋgala nime zïnnï, iya te, “Bɔ mɔtɔ ëdï ti ŋgërï këlu abo, bo ïdïyë ꞌdeni mï nyaka. Kina ɔdɔ bo kari toma ma kana mo tine bo oꞌja ɔtɔ dë. 7 Kina bo kiya ŋgï zi bɔ koŋgɔ gɔ nyaka nima, bo iya te, ‘Kɔmɔ kɔɔ mo ꞌdeni mota ame möꞌbö nduwë tako toŋgɔ këlu nime toma ma kana mo, tine moꞌja ɔtɔ dë du te. Oga bo bërï, ëddï kola bo kirasi yayi nime ka le rɔ ma sari gɔ waꞌdi?’ 8 Bɔ koŋgɔ gɔ nyaka nima iya te, ‘Ŋere, ola bo koꞌdɔ kɔmɔ kɔɔ titi ꞌböwu kɔtɔ ꞌdɔ mole ndï bo nima toko mulu yörï teyi ꞌdɔ kolɔꞌbɔ. 9 Kina tine ti kɔɔ ɔdɔ bo kana ele, ne ɔdɔ bo kana dë oga bo ŋgï nati bërï.’ ”

Akileŋo Mï Kada ꞌBa Rɔ Kindawo

10 Mï kada ꞌba rɔ kindawo mɔtɔ koꞌja Yësu këdï tiyandi wa mï rö ꞌba mötu tine 11 ꞌja mɔtɔ ame nökï mo koŋgo gɔmo kɔzɔ geli naga tara ne ëdï yayi. Wa nima ëdï ꞌdeni tïnï kɔmɔ kɔɔ ꞌbutë döömu dɔɔmota. 12 Kina ɔdɔ Yësu koꞌja nï tara yɔ na kïdëkï nï ŋgï kako, kiya zïnï te, “ꞌJa, ope yi ꞌdeni di dɔ rɔkɔꞌɔ ꞌbï nime.”

13 Bo iꞌdi közï bo rönï kina gönï tönë kodɔrɔ ŋgï lɔko kïlëlu Bɔkoꞌba. 14 Kina bɔ dɔ rö ꞌba mötu nima ŋgï rɔ ꞌdïrï gɔ lende nima Yësu kileŋo ꞌja nima mï kada ꞌba rɔ kindawo ne. Bo ilende zi bilaka naga nima yayi ne, bo iya te, “Töꞌdö ëdï ꞌdo ziye dɔ modɔɔkɔtɔ toꞌdɔ ndɔbɔ yïmo. Akoke mï kada naga nima ꞌdɔ kileŋo ye tine inza dë mï kada ꞌba rɔ kindawo.”

15 Yësu ileki dɔmo zi bo, iya te, “Kpe bɔ kɔmɔ kandi naga nime, nï mɔtɔ ebe tope ŋgulö ala akaca ꞌbï di dɔ lösï mo koto kari tuwë mini mï kada ꞌba rɔ kindawo. 16 Ne ꞌja nime rɔ kupö Abarayama Satani kudödu ꞌdeni bërï ŋbö kɔmɔ kɔɔ ꞌbutë döömu dɔɔmota ne, gɔ waꞌdi na ꞌdɔ kope nï dë yaga gɔmo di dɔ gomɔ nime mï kada ꞌba rɔ kindawo?”

17 Lende ꞌba Yësu nime odɔ rɔ kaya ŋgï rɔ bɔ këdï kilende rɔ bo naga nima. Tine ya ame ga yayi ne ŋgï pili rɔ lɔŋɔ gɔ wa löbu naga nima bo këdï koꞌdɔ ne.

Dɔŋgala ꞌBa ꞌJɔ Titiyi

(MT 13:31-33; MK 4:30-32)

18 Yësu ënyï kiya te, “Ŋere löbu ꞌba Bɔkoꞌba ti miyari ŋgï ti waꞌdi? 19 Ëdï kɔzɔ ꞌjɔ ꞌba a mɔtɔ titiyi ꞌdeki ame ɔdɔ bilaka kogba kïdïyë kina kötu ŋgï kïyöbu rɔ ŋgërï ma löbu yali ni kako kubö rö ꞌbënnï ga dɔŋgila mo.”

20 Bo ileki gbï kiya te, “Ti miyari ŋere löbu ꞌba Bɔkoꞌba nime ŋgï gbï ti waꞌdi? 21 Ëdï kɔzɔ laŋga ame ꞌja kogba pele mbowa kuturö ti ruzu koso mï a ma mbiri kiꞌdi ŋgï pili köꞌbu ne.”

Kpadörï Titiyi

(MT 7:13-14, 21-23)

22 Yësu ënyï kudö nduwë kebe mï gawo ni ti dɔliŋɔ ma titi naga ti akiyandi di kɔri ꞌba tari abo Yerosalema. 23 Kina bɔ mɔtɔ kënyï kititi bo iya te, “Ŋere, tara ne bilaka ma ndö te na ŋge ti kɔmɔ di mï tölë ya?”

Yësu iya te, 24 “Ogbɔ röyï tɔdɔ kebe kpadörï titiyi nime. Rɔ ma laka miya zïyï, ma konzi ti kiteri ŋgï tɔdɔ kebe teyi, tine inza kɔꞌbɔ tɔdɔ. 25 Ɔdɔ bɔ dɔ rö na kënyï ꞌdeni tɔrɔ kulölï kpadörï teyi, ti kɔrɔke yaga kukököke komaꞌjoke rɔye kiyake te, ‘Ŋere, urögö kpadörï zize.’

Tine bo ti kileki dɔmo kiya te, ‘Mikali ye dë kɔtɔ te, ala akoke di yala?’

26 Kina ti kiyake te, ‘Ze na tönë donyoke akonyo duwëke mini kɔtɔ tiye koloma rɔ tiyandi wa di mï gawo ze.’

27 Tine bo ti kileki ꞌböwu kiya te, ‘Mikali ye dë kɔtɔ te, ala akoke di yala? Ɔlɔke yaga di rɔma, kpe bɔ lende kënyë naga nime.’

28 Kina ti monɔ ni ti kpa kunyï këdï ŋgï ziye yayi ɔdɔ koꞌjake Abarayama ni ti Yisika ti Yakoba ti bɔ kumë lende ni pili ꞌdeni këdï mï ŋere löbu ꞌba Bɔkoꞌba, tine kpe ꞌbeye kuꞌdu ye ꞌdeni yaga. 29 Bilaka ti kɔlɔ kako di mï dɔ kumu sowɔ ꞌba dɔliŋɔ nime tonyo ŋbele mï ŋere löbu ꞌba Bɔkoꞌba. 30 Rɔ ma laka lïjë mɔtɔ ga ame leꞌjete yïꞌböwu ne ti këdï ꞌdeni dɔgba, kina ma dɔgba ti kileki ꞌdeni nyati yïꞌböwu.”

Nï Yerosalema

(MT 23:37-39)

31 Mï kada mo nima na Parosi mɔtɔ ga kako zi Yësu kiya te, “Ënyï ëꞌbï yaga di bine kari bi mɔtɔ römöyï ŋere Erode ëdï koꞌdɔkɔ tupö yi.”

32 Yësu ileki dɔmo iya te, “Ari kiyake zi kiraba nima, mëdï moga nökï mileŋo bilaka ŋge tɔne tïlëndö, tïlëndö mɔtɔ dayi te mote ndɔbɔ ma ꞌdeni. 33 Tine akoꞌdɔkɔ ꞌba Bɔkoꞌba na ꞌdɔ moto tari nduwë timo ŋbö mömö Yerosalema, römöyï tara ne Yerosalema na dë rɔ bi ꞌba tupö bɔ kumë lende ni teyi?

34 Buꞌbu zïyï nï Yerosalema, Yerosalema, ote dɔ bɔ kumë lende ni ꞌdeni kuꞌdu bɔ laja ꞌba Bɔkoꞌba ma koja zïyï naga ti döku. Ti mopi rɔma ŋgï ŋbö nyanya mo ga göyï na ꞌjaa ꞌdɔ mokoko kole ꞌbï naga nima yï soromo ma kɔzɔ ꞌba töru ame kokoko kole ꞌbënï ga ne? Tine öꞌbö tuꞌdöŋï döyï mökö. 35 Ti kola rö ꞌbï zïyï rɔ roba. Rɔ ma laka miya zïyï, inza koꞌja ma kpe ŋbö kiya te, ‘Yëyï këdï dɔ bɔ ame kako ti möyï ŋere Bɔkoꞌba ne.’ ”

14

Yësu Ileŋo Bɔ Rɔkɔꞌɔ

1 Mï kada ꞌba rɔ kindawo ma dɔ kɔtɔ mɔtɔ na ɔdɔ Yësu kari ꞌdeni tonyo akonyo liŋɔ ꞌba Parosi ma löbu mɔtɔ tine, kömönnï ŋgï pili dɔ Yësu toŋgɔ bo ɔdɔ waꞌdi na ti bo koꞌdɔ. 2 Bɔ mɔtɔ ti rɔkɔꞌɔ ma kiriŋa rɔ kpɔrɔkpɔrɔ naga ëdï yayi. 3 Kina Yësu kënyï kititi Parosi naga nima ti bɔ kɔmɔ kiyandi ꞌba köꞌdu kiꞌdi mo ga, iya te, “Tara ne ëdï ŋgï rɔ ma laka mï köꞌdu kiꞌdi ꞌdɔ tileŋo bilaka mï kada ꞌba rɔ kindawo ya? Ala tondo?”

4 Tine lïjë udumö ŋgï pili timo. Kina Yësu kindaꞌba bɔ tönë ŋgï kileŋo koja kari. 5 Kina bo kënyï kititi lïjë, bo iya te, “Ɔdɔ nï mɔtɔ kole ꞌbï ala ŋgulö sa ꞌbï kilaꞌba mï gö mï kada ꞌba rɔ kindawo ti kënyï dë ŋgï kotɔ yaga?” 6 Tine lïjë ileki ɔtɔ dë gbï gɔmo.

7 Kina ɔdɔ Yësu bo koŋgɔ ꞌdeni ŋba mɔtɔ naga nima kiteri ꞌbënnï ŋburu rɔ kïtï ma löbu naga tine, na bo kënyï ŋgï tiya dɔŋgala nime zïnnï. 8 Bo iya te, “Ɔdɔ nï mɔtɔ kose yi mï karama ꞌba gbe kinza kari dë ŋgï koloma dɔ kïtï ma löbu. Römöyï mɔtɔga bɔ mɔtɔ ame mbiri kebe yi ne ti kose ꞌdeni gbï ꞌdɔ kako mï karama nima. 9 Ne ɔdɔ këdï tara yɔ na ti bɔ dɔ karama nima kako ŋgï zïyï, kiya te, ‘Ënyï di dɔ kïtï nime kola zi bɔ nime ꞌdë.’ Na ti kari koloma ŋgï za ꞌböwu dɔ gbaꞌda ma titiyi röyï kaya nime. 10 Tine ɔdɔ kose yi tara ari koloma ëꞌbï dɔ a loma ma mbowa ꞌdɔ bo bɔ kose yi mo nima na ꞌjaa kako kiya zïyï te, ‘Bɔ pɔri ma, ënyï kako koloma dɔ aloma ma laka nime bine.’ Kina ti koyo röyï ŋgï gɔmo di kɔmɔ ŋba ma laki. 11 Römöyï ame kombi rɔ bo löbu ti kileki ꞌdeni ŋgï bërï. Tine ma kileki rönï bërï Bɔkoꞌba ti kombi tɔrɔ.”

12 Kina Yësu kiya zi Parosi nima, iya te, “Ɔdɔ nï mɔtɔ koꞌdɔ karama kinza kose dë rɔ löndö yï ni ala bɔ pɔri yï ala ma wado ꞌbï ga ala bɔ mɔri lëpï yï ga, römöyï lïjë ti kose yi gbï kada mɔtɔ yayi mï karama ma ꞌbënnï ga. Dëmba wa tönë ga koꞌdɔ zïnnï ne na ma kopi ꞌdeni pili zïyï. 13 Tine ɔdɔ koja ŋbele ꞌbï bɔ lisa ni ti bɔ korɔꞌbɔ ni ti bɔ kɔmɔ kölu ni na kose kako yïmo, 14 kina ti Bɔkoꞌba koꞌdɔ yëyï ŋgï döyï. Römöyï kɔzɔ ame lïjë kɔꞌbɔ topi ɔtɔ dë pele zïyï ne tine ti Bɔkoꞌba kopi ŋgï ꞌdeni zïyï mï kada ꞌba tɔdɔ ꞌba bɔ lende laka ni yaga di mï tölë.”

Dɔŋgala ꞌBa Karama ꞌBa Gbe

(MT 22:1-10)

15 Kina ɔdɔ bɔ mɔtɔ di mï löŋgö ya ama ga ti bo kpa akonyo yayi ne kuwö ꞌdeni te tine, bo iya te zi Yësu, “Bɔ ame këdï kari tonyo ŋbele mï ŋere löbu ꞌba Bɔkoꞌba ne na ti yëyï.”

16 Yësu ileki dɔmo iya te, “Bɔ mɔtɔ ileŋo rɔ bo toꞌdɔ ŋbele ma löbu kose bilaka ŋbaŋi yïmo. 17 Mï kada mo ꞌdeni na bo koja bɔ laja abo kari gɔ bilaka ma tönë ga kose ꞌdeni ne ꞌdɔ kiya teyi te, ‘Ako, wa pili ëdï ꞌdeni ndö.’

18 Tine lïjë pili rɔ kɔtɔkɔtɔ ebe tupë rönnï. Bɔ ma dɔgba mo iya te, ‘Mugö nyaka ꞌdeni zö gïrï naga nime moꞌdɔkɔ tari toŋgɔ mo. Momaꞌjo rɔma zïyï, ola ma gbɔ.’

19 Mɔtɔ mo iya ꞌba bo te, ‘Mugö sa ꞌba rɔꞌdɔ ꞌdeni ꞌbutë, mëdï moꞌdɔkɔ tari tiyɔzɔ mo. Momaꞌjo rɔma zïyï, ola ma gbɔ.’

20 Bɔ mɔtɔ iya ꞌba bo te, ‘Mogbe ꞌja laꞌja ma ꞌdeni gïrï nime, mɔꞌbɔ dë kpe tömö ziye yayi.’

21 Kina bɔ laja nima kileki ŋgï kïyëtï gɔ wa tönë ga pili zi ŋere abo. Lende mo oŋma mï ŋere ŋgï sowa na bo kënyï kiya zi bɔ laja abo, bo iya te, ‘Ari welo kpa dɔkoka kɔri ꞌba mï gawo ꞌdɔ koꞌde bɔ lisa ni ti bɔ korɔꞌbɔ ni ti bɔ kɔmɔ kölu ni.’

22 Bɔ laja nima ileki kako kiya te, ‘Ŋere, wa tönë kiya ne oꞌdɔ ꞌdeni tine bi ëdï gba.’

23 Ŋere iya te, ‘Arike kpa kɔri döŋböŋbö koꞌdeke bilaka di yayi ꞌdɔ rö ma koso. 24 Rɔ ma laka miya ziye, bɔtɔ ma kɔtɔ mɔtɔ di mï löŋgö ya ma dɔgba tönë ga mose lïjë ne inza kinene akonyo ꞌba ŋbele ma nime.’ ”

Gomɔ ꞌBa Bɔ Laja

(MT 10:37-38)

25 Mï kada mo nima yayi tïndï ma kinza kiya na këdï kozi gɔ Yësu. Kina bo kuyï kɔmɔ bo dönnï bo kiya zïnnï, iya te, 26 “Bɔtɔ ame kako zö ne ɔdɔ ma na dë ŋgï bo kɔꞌɔ rɔ dɔ kiteli di dɔ ꞌbu bo ni ti ma bo ti ꞌja abo ti kole abo ga ti löndö bo ga ti lëmï bo ga gbï rɔ dɔ kiteli di dɔ gbagba bo, inza du te rɔ bɔ kösö gɔma. 27 Bɔtɔ ame koꞌdɔkɔ dë ŋgï tilaŋa rɔ bo tölë gɔ tösö gɔma ne ɔꞌbɔ dë tëdï rɔ ꞌbama.

28 Me ɔdɔ nï mɔtɔ koꞌdɔkɔ toꞌba rö ma löbu, ti koloma dë titi bërï koŋgɔ yamo ma këddï timo, ꞌdɔ kikali tara ne ti kɔꞌbɔ toꞌba rö nima zïyï ya? 29 Ɔdɔ koꞌdɔ dë te inza kikali tote rö ꞌbï nima rɔ kpa koriya. Mɔtɔga ti kisaki gbɔndɔ mo yɔ na yamo ti kote rönï ŋgï tötï kola rö gba rɔ cologaki. Kina bilaka ame ga pili koꞌja ne ti kebe ŋgï tögö yi, 30 kiya te, ‘Nani nime isaki toꞌba rö abo, tine ꞌböwu bo ɔꞌbɔ dë tote mo.’

31 Me ɔdɔ kiya te ŋere mɔtɔ këdï kari kpa ya bɔ kanya ma ꞌba bo ga këdï ŋge kuluku ꞌbutë bi ꞌbutë rïyö (10,000) tara ne bo ti koloma dë titi bërï bo komeri dɔ bo gɔ ya nime bo këdï kari toꞌdɔ mo ti ŋere mɔtɔ ame bɔ kanya mo ga këdï ŋbö kuluku ꞌbutë bi ꞌbutë sowɔ (20,000) ne ya? 32 Ɔdɔ bo kɔꞌbɔ dë bo ëdï koja bɔ kpërï ŋgï kari tïyëyï kpa lende nima kola ya ma laki këdï gba ŋbö rɔ ma kɔwɔ. 33 Kina gbï tara bɔtɔ ame komba gɔ bo dë zi abo ga ne ɔꞌbɔ dë tëdï rɔ bɔ kösö gɔma.

34 Tikɔꞌdɔ ele ma. Ne ɔdɔ tikɔꞌdɔ kote tulöwu ma kiyɔkɔ ꞌbënï ꞌdeni ikali dë kpe tileki mo rɔ ma kiyɔkɔ. 35 Ele dë kpe lipo nati zi a mɔtɔ ala mï nyaka ala mï dötuꞌdu rɔ bi kolɔꞌbɔ. Tine ŋgï tuꞌdu mo mökö.

Bɔ ame këdï ti mbili ne iꞌdike bo kuwö lende nime.”

15

Kamölö Kɔtɔ Ɔdɔ Kölu

(MT 18:12-14)

1 Mï kada ma dɔ kɔtɔ mɔtɔ bɔ kireke awada ni ti bɔ lende kënyë ma konzi mɔtɔ ga otɔtɔ rönnï ŋgila Yësu bi tuwö lende. 2 Tine na Parosi ni ti bɔ kɔmɔ kiyandi ni kebe ŋgï tiya mo te, “Bɔ nime ëdï konyo kpa bo bi kɔtɔ ti bɔ lende kënyë ni gɔ waꞌdi?”

3 Kina Yësu koloma ŋgï rɔ tiya dɔŋgala nime zïnnï, iya te, 4 “Ɔdɔ nï mɔtɔ këddï ti kamölö ꞌbï kuluku rïyö kina ma kɔtɔ kölu ŋgï, tara ne ti kola ma konzi naga nima dë ŋgï yayi kari toma ma kɔtɔ nima kölu ne ya? 5-6 Kina ɔdɔ bo koꞌja ꞌdeni tine bo ti kombi ŋgï dɔ mugu bo, bo kiliya kari liŋɔ rɔ lɔŋɔ. Kina ti bo kïdëkï lëpï bo ga ti bilaka ma mï tïrï kako bo kiya teyi te, ‘Iliyake ti kɔtɔ tö römöyï kamölö ma tönë kölu ne moꞌja ꞌdeni.’ 7 Kina me rɔ ma laka miya ziye, lɔŋɔ ma löbu rɔ dɔ kiteli ti këdï tara mïtɔrɔ gɔ bɔ lende kënyë ma kɔtɔ ame kotɔ dönï ne kebe lɔŋɔ ꞌba gɔ bɔ lende laka ma konzi ame ga lïjë kinza kpe ti lende kënyë mɔtɔ ꞌdɔ totɔ dönnï di yïmo ne.

8 Ɔdɔ ꞌja mɔtɔ këdï ti gïrïsï siliŋbi ꞌbutë kina ma kɔtɔ kölu lɔko ti koꞌdɔ tondo? Tara ne lɔko ti kiꞌdi paꞌdo dë ŋgï dɔ lamba lɔko koma mï rö nima rokpe lɔko kona ŋbö lɔko koꞌja? 9 Kina ɔdɔ koꞌja ꞌdeni tine lɔko ti kïdëkï lëpï nï ga ŋgï ti bilaka ma mï tïrï kiya teyi te, ‘Iliyake ti kɔtɔ tö römöyï moꞌja gïrïsï ma tönë kölu ne ꞌdeni.’ 10 Kina me rɔ ma laka miya ziye, lɔŋɔ ma löbu ti këdï gbï tara zi malayika ꞌba Bɔkoꞌba gɔ bɔ lende kënyë ma kɔtɔ ame kotɔ dönï ne.”

Kole Kënyï Mökö

11 Kina Yësu kënyï kileki gbï kiya te, “Bɔ mɔtɔ ëdï ti kole rïyö ꞌdeni rɔ yɔbi. 12 Kina kole ma titi mo kënyï kiya zi ꞌbu nnï, iya te, ‘Baba, apötö yï ame ga ꞌdɔ këdï rɔ ꞌbama ne iꞌdi zö.’ Kina bɔ nima koza mï abo ga ŋgï zi kole rïyö abo naga nima.

13 Mbowa di pötö mo yɔ na kole ma titi mo tönë kotɔtɔ wa ma ꞌba bo ga ŋgï bo kënyï kari koloma timo ŋbö mï dɔyayi ma kɔwɔ bo kote dɔ wa tönë ga ŋgï yayi mï lende yawa. 14 Tine di pötö abo naga nima kote rönnï ꞌdeni na sëyï ma kinza kiya kilaꞌba ŋgï mï dɔyayi nima. Tine ola bo ꞌdeni ŋgï rɔ lisa. 15 Kina bo kënyï ŋgï kari toma ndɔbɔ di zi bɔ dɔyayi mo naga nima. Kina bɔ mɔtɔ kiꞌdi bo ŋgï toda baꞌdo ꞌba liŋɔ. 16 Bo omeri ꞌdɔ bo kokɔnyi rɔ bo ti kano monzo ame ga këdï kiꞌdi zi baꞌdo ne, tine bɔtɔ iꞌdi ɔtɔ dë du te zi bo.

17 Kina ɔdɔ bo kënyï komeri dɔ bo ꞌdeni tine, bo iya te, ‘Bɔ ndɔbɔ ꞌba ꞌbu ma ga ꞌdë ŋgï ti akonyo rɔ mbëmbë, ne ma na me ŋgï mëdï mölë ꞌdeni bine ti ꞌbö? 18 Ti mënyï mari zi ꞌbu ma, miya te, “Baba, mirasi lende ꞌdeni zi Bɔkoꞌba gbï zïyï 19 mɔꞌbɔ dë kpe ꞌdɔ kïdëkï ma rɔ kole ꞌbï. Iꞌdi ma gbɔ mëdï kɔzɔ bɔ ndɔbɔ ꞌbï ma kɔtɔ mɔtɔ tara.” ’ 20 Kina bo kënyï ŋgï kileki kari zi ꞌbu bo.

Kota bo këdï gba mbowa rɔ ma kɔwɔ di ŋgila liŋɔ na ꞌbu bo koꞌja bo ŋgï. Kina ꞌbu ŋgï lɔ ti mï këyï na kiriŋa ŋgï kiramo kole abo kome mbili mo. 21 Tine kole iya te, ‘Baba, mirasi lende ꞌdeni zi Bɔkoꞌba gbï zïyï, mɔꞌbɔ dë kpe ꞌdɔ kïdëkï ma rɔ kole ꞌbï.’

22 Tine ꞌbu ënyï ŋgï kïdëkï bɔ laja abo ga kiya teyi, iya te, ‘Iriŋake welo ti bɔŋgɔ ma kele kolɔke rɔmo usuke wa dɔkole közïmo kusuke wari ndïmo. 23 Ari kujëke kole sa ma kɔnɔ bërï gɔ doꞌdɔke karama. 24 Römöyï kole ma nime ölë pa kina me kïdïdï ꞌdeni, ölu pa kina me koꞌja ꞌdeni.’ Kina lïjë koꞌdɔ karama mo ŋgï.

25 Tine kole ma löbu mo tönë ëdï gba mökö mï nyaka. Kina ɔdɔ bo kako ꞌdeni kömö ŋgɔsi ŋgila liŋɔ tine na bo kuwö lërï ŋgï ti ŋgala. 26 Kina bo kïdëkï bɔ laja ma kɔtɔ bo kititi tara ne waꞌdi na kömö zïnnï. 27 Tine bɔ laja nima iya zi bo te, ‘Löndö yï tönë na kömö ꞌdeni kina me ꞌbu yï kujë kole sa ma kɔnɔ ꞌdeni bërï rɔ karama ꞌba rɔmo. Römöyï bo ileki ꞌdeni kömö laka kinza a ma kënyë mɔtɔ.’

28 Kina kole ma löbu nima ŋgï rɔ ꞌdïrï koꞌdɔkɔ dë kpe tɔdɔ liŋɔ. Kina ꞌbu bo kari ŋgï tilende zi bo tïyëyï dökïꞌdï bo. 29 Tine bo ënyï kileki dɔmo zi ꞌbu bo, bo iya te, ‘Oŋgɔ te, mï kɔmɔ kɔɔ konzi naga nime pili möꞌbö kɔzɔ atɔli toja laja zïyï muwö döyï. Tine pele ꞌdɔ kogba tɔ ŋge rɔ kole banya ɔtɔ ga kiꞌdi zö ꞌdɔ momba bërï moꞌdɔ karama mbowa timo ti lëpï ma ga ne inza yɔ. 30 Tine kole ayuru ꞌbï nime kömö kirasi ëꞌbï ga ꞌdeni me zi bɔ rɔnyɔ ne na kënyï kujë kole sa ma kɔnɔ teyi.’

31 ꞌBu bo iya te, ‘Kole ma, nï ꞌbëyï ëddï nduwë tö bine. A ma naga nima pili ëꞌbï ga na. 32 Ne ele doꞌdɔ karama rɔ ma laka ti lɔŋɔ ma löbu römöyï löndö yï nime ölë pa kina me kïdïdï ꞌdeni, ölu pa kina me koꞌja ꞌdeni.’ ”

16

Bɔ Laja Dökïꞌdï Këyï

1 Yësu ënyï kiya zi bɔ kösö gɔ bo ga, iya te, “Bɔ wa mɔtɔ ëdï ti makuŋgu abo. Tine ari kiya rönï zi bɔ wa nima tëgë bɔ makuŋgu abo nima ëdï mɔlo rɔ tirasi gïrïsï abo. 2 Kina bo kïdëkï bɔ nima ŋgï kititi, iya te, ‘Waꞌdi na me muwö kiya rönï ti möyï yï ne ya? Wa ame ga pili tïyï ne ïtëtë gɔmo yaga römöyï inza kpe zö rɔ makuŋgu ma.’

3 Bɔ nima omeri iya te, ‘Ti moꞌdɔ tondo? Kina me këdï koga ma ꞌdeni yaga di mï ndɔbɔ. Mitigɔ dë gbï bi tɔꞌbɔ torɔꞌdɔ nyaka, rɔma rɔ ma kaya di bi tokpasi wa. 4 Ne wa ma ꞌdɔ moꞌdɔ mikali ꞌdeni römöyï ɔdɔ koga ma pele yaga di mï ndɔbɔ ma nime gɔ mëdï ti bilaka ma ꞌdɔ kindaꞌba ma laka.’

5 Kina bo kïdëkï bilaka ame ga wali ꞌba ŋere abo këdï gɔmo ne ŋgï pili kako zi bo. Kina bo kënyï kititi ma dɔgba mo, bo iya te, ‘Wali ꞌba ŋere ma ëdï ndö göyï?’

Bɔ nima iya te, 6 ‘Wali abo ëdï gɔma ꞌbulu ꞌba ꞌbu ꞌbutë sowɔ.’

Bo iya te, ‘Ele, wali ꞌbï ma kugu na te. Oloma welo bërï kugu ŋge ꞌbutë rïyö.’

7 Kina bo kënyï kititi bɔ mɔtɔ gbï iya te, ‘Wali ꞌba ŋere ma ëdï ndö göyï?’

Bɔ nima iya te, ‘Ëdï gɔma luyu ꞌba nyönyu kuluku rïyö.’

Bo iya te, ‘Ele, wali ꞌbï ma kugu na te. Oloma welo bërï kugu ŋge kuluku kɔtɔ kɔdɔ dɔmo ꞌbutë mota.’

8 Gɔ köꞌdu mo na ŋere nima kubï gɔ makuŋgu kënyë abo nima ŋgï gɔ akikali laka abo nima bo koꞌdɔ ne. Römöyï bilaka ꞌba dɔliŋɔ nime akikali ꞌbënnï rɔ mbëmbë mï toꞌdɔ ëꞌbënnï ga kebe ꞌba bɔ lende laka.

9 Rɔ ma laka miya ziye, oꞌdɔke pɔri ziye ti a ꞌba dɔliŋɔ nime mï kɔri ma laka mo. Römöyï ɔdɔ kote rönï ꞌdeni ꞌdɔ bo Bɔkoꞌba kindaꞌba ye ti mï dïdï ma ŋburuŋburu.

10 Bɔ ame koloma laka toŋgɔ gɔ a ma titi laka ne ti koŋgɔ gɔ ma mbiri gbï tara. Kina bɔ ame koloma dë laka mï a ma titi ti koꞌdɔ gbï tara mï a ma löbu. 11 Ne ɔdɔ kikali yi dë rɔ bɔ toŋgɔ gɔ a ꞌba dɔliŋɔ nime laka yë na ti kiꞌdi mɔri ma laka nime zïyï toŋgɔ gɔmo? 12 Ɔdɔ koŋgɔ gɔ a ꞌba lëpï yï mɔtɔ dë laka yë na ti kiꞌdi ma ꞌbëyï mo zïyï?

13 Bilaka kɔtɔ ikali dë ꞌdɔ këdï rɔ bɔ laja zi ŋere rïyö. Bo ti kɔꞌɔ ŋge rɔ ma kɔtɔ tine bo ti koꞌji mɔtɔ. Bo ti kodɔ mï bo zi mɔtɔ tine rɔ yögö zi ma kɔtɔ. Kina gbï tara inza kɔꞌbɔ toja laja zi Bɔkoꞌba gbï zi a ꞌba dɔliŋɔ nime.”

Akiyandi Mɔtɔ Ga ꞌBa Yësu

(MT 11:12-13; 5:31-32; MK 10:11-12)

14 Kina ɔdɔ Parosi ni kuwö lende nime ꞌdeni te tine lïjë ebe ŋgï bi tögö Yësu rɔ laŋa römöyï lïjë Parosi ni rɔ bɔ tɔꞌɔ gïrïsï. 15 Kina Yësu kënyï kiya zïnnï, iya te, “Kpe, oꞌdɔke rɔye kindake laka di kɔmɔ bilaka ma laki, tine mï dökïꞌdï ye Bɔkoꞌba na kikali. Römöyï wa ame ga bilaka këdï kubï gɔmo kulöwö tëgë rɔ a laka ne ma di kɔmɔ Bɔkoꞌba ënyë ŋgï kɔzɔ ɔtɔ.

16 Köꞌdu kiꞌdi ni ti bɔ kumë lende ni na koloma ꞌdeni rɔ toꞌdɔ ndɔbɔ bine ŋbö kömö mï kada ꞌba Yowani. Tine mï kada mo nima na laja laka ꞌba ŋere löbu ꞌba Bɔkoꞌba kisaki tuwöwö rönï, na me ma konzi këdï koꞌdɔ ꞌdeni ŋgï rɔ ya tɔdɔ yïmo. 17 Ne mïtɔrɔ ni ti dɔyayi ti kiteli, tine bi titi mɔtɔ di mï köꞌdu kiꞌdi nime inza kölu du te.

18 Kina bɔtɔ ame koga ꞌja abo kënyï ꞌböwu kogbe ꞌja mɔtɔ ne oꞌdɔ yërï ꞌdeni. Kina mëꞌdë tɔ mo nima kogbe ꞌja këyï nima ne oꞌdɔ yërï ꞌdeni gbï.

Bɔ Mɔri Ni Ti Lazara

19 Uwöke, bɔ mɔtɔ rɔ bɔ mɔri bɔŋgɔ kusu abo ŋburu rɔ bɔŋgɔ ma ndögö kitigɔ kulöwö naga dɔ bo kola ꞌjoyi di mï mɔri. 20 Tine bɔ lisa mɔtɔ ëdï gbï yayi möyï mo rɔ Lazara rɔmo ga me rɔ ꞌböŋö. Ëdï koꞌde nduwë tolɔꞌbɔ kpadörï ꞌba bɔ mɔri nima 21 ꞌdɔ bo kutöꞌdu kpa bo ti wa ma këdï kilayi bërï bïcï tarabiza ꞌba bɔ mɔri nima. Tine bï ni ako ꞌböwu kebe titene kɔmɔ ꞌböŋö mo.

22 Kina ɔdɔ kada mo kari kömö tine bɔ lisa tönë ölë ŋgï kina malayika kombi ŋgï mïtɔrɔ koto ŋgila Abarayama. Di pötö mo na bɔ mɔri tönë kölë ŋgï gbï kusu bo, 23 na bo kari ŋgï mï Gehena mï gomɔ ma löbu. Kina ɔdɔ bo koŋgɔ bi tine bo oꞌja Abarayama ŋgï ŋbö rɔ ma kɔwɔ ti Lazara dɔŋgila bo yayi. 24 Kina bo kulörï, iya te, ‘Baba Abarayama, iꞌdi mïyï këyï rɔma. Oja Lazara kusu dɔkole közï bo mï mini ꞌdɔ kako kïyëyï dɔndeꞌde ma tɔ kpe timo. Mëdï ꞌdeni mï gomɔ ma kinza kiya mï paꞌdo nime bine.’

25 Tine Abarayama ileki dɔmo iya te, ‘Kole, omeri tɔ ma, tönë bine mï kada ꞌba loma ꞌbï oꞌja a ma laka ꞌbëyï ga ꞌdeni pili, tine Lazara këdï ꞌba bo mï gomɔ. Kina me bo na ꞌdeni ꞌbato mï lɔŋɔ bine nï ꞌbëyï mï gomɔ. 26 Kina gbï gö löbu ëdï mï löŋgö nime bɔtɔ mɔtɔ umu dë di yayi kako zize bine ala di zize bine kari ziye yayi.’

27-28 Bɔ nima iya te, ‘Baba Abarayama, momaꞌjo rɔma zïyï oja Lazara kari dɔliŋɔ zi kɔsɔ löndö ma ga ma muyï ame ga gba liŋɔ ze ꞌdë yayi ne ꞌdɔ bo kari kiyandi lïjë kinza lïjë kako ra gbï mï gomɔ mbëmbë nime.’

29 Abarayama ileki dɔmo iya te, ‘Lende ꞌba kpa Musa ni ti bɔ kumë lende ni ëdï yayi, löndö yï mo naga nima kuwö dɔmo.’

30 Bɔ nima iya te, ‘Inza tara, baba Abarayama. Oꞌdɔkɔ ŋgï rɔ bilaka ame kɔdɔ di mï tölë ne na ꞌdɔ kari zïnnï gɔ lïjë kotɔ dönnï.’

31 Abarayama iya te, ‘Ɔdɔ lïjë kuwö dɔ Musa ni ti bɔ kumë lende ni dë bɔtɔ ame kɔdɔ pele di mï tölë ne lïjë inza kuwö dɔmo gbï.’ ”

17

Lende Kënyë

(MT 18:6-7, 21-22; MK 9:42)

1 Yësu ënyï kiya zi bɔ kösö gɔ bo ga iya te, “Akiyɔzɔ ꞌba tiꞌdi bilaka kilaꞌba mï lende kënyë ëdï ꞌdeni ŋgï ŋburu mï dɔyayi. Ne buꞌbu zi bo bɔ ame kiꞌdi ꞌdɔ wa naga nima koꞌdɔ rönnï ne. 2 Ma laka mo dëne ɔꞌbɔ ꞌdɔ kudödu toto ndöwu ma löbu ra mugu bo gɔ kïtïŋï bo timo mï mini löbu di dɔ ame ꞌdɔ bo kiꞌdi wa titi naga nime kilaꞌba mï lende kënyë ne. 3 Ne iꞌdike kɔmɔye kandi laka.

Ɔdɔ löndö yï mɔtɔ kirasi lende amo dɔmo. Kina ɔdɔ bo kuwö döyï ola bo gɔ lende kënyë nima. 4 Ɔdɔ bo koto pele tirasi lende zïyï ŋbö mï modɔmorïyö mï kada kɔtɔ tine bo köꞌbö nduwë tako tiya mo zïyï te, ‘Motɔ dɔma ꞌdeni,’ ola bo gɔmo.”

5 Bɔ laja abo ga iya te, “Ŋere, ulu ze mï tiꞌdi dɔze gɔ tigɔ ꞌbï.”

6 Bo ileki dɔmo zïnnï, bo iya te, “Ɔdɔ këddïke pele ŋge ti tiꞌdi dɔye gɔma titiyi ꞌdeki mïye na kiyake pele ŋge rɔ tiya zi ŋgërï kpërï nime te, ‘Nï, unyë röyï kari kïdëyï röyï mï mini löbu,’ kina ti kuwö dɔye ŋgï.

7 Me ɔdɔ nï mɔtɔ këddï ti bɔ laja ꞌbï bo këdï koꞌdɔ ndɔbɔ mï nyaka ala toda kamölö, ɔdɔ bo kömö liŋɔ ti kiya zi bo te, ‘Ako titi welo konyo kpëyï’? 8 Inza tara, ëddï kiya za te, ‘Ileŋo akonyo zö ndö koja laja zö monyo kpama muwë titi tine ꞌdɔ kari konyo ꞌbëyï ꞌjaa.’ 9 Gɔ ame bɔ laja nima kuwö dɔ ŋere abo pele ne tine inza rɔ lende kembe zi ŋere abo ꞌdɔ kileki yëëꞌdï gɔmo zi bo. 10 Kina kpe na gbï tara, ɔdɔ koꞌdɔke wa ame Bɔkoꞌba kiya ꞌdeni ziye toꞌdɔ mo ne, iyake eꞌbe te, ‘Ze eze ŋge rɔ bɔ laja ame wötï ne, doꞌdɔ eze ŋge rɔ ndɔbɔ.’ ”

Bɔ Mönyu ꞌButë

11 Di gɔ kɔri kari Yerosalema na Yësu kënyï kudö kebe dɔ maga ꞌba Somorona ni ti Galilaya. 12 Koꞌja bo këdï koꞌdɔ ꞌdeni tɔdɔ tari mï liŋɔ tine na dɔ bo kondɔsɔ ŋgï ti ya ma ꞌbutë mɔtɔ ga roma kilaꞌba ꞌdeni rɔmo. Kina lïjë kɔrɔ ŋgï ŋbö rɔ ma kɔwɔ 13 kulörï rɔ ma kembe, kiya te, “Ŋere Yësu, oŋgɔ lisa ꞌba rɔze.”

14 Kina ɔdɔ bo koꞌja lïjë ꞌdeni tara tine, bo iya te, “Arike kilemeke rɔye ma kɔpɔ ꞌdeni zi bɔ akumu ni.”

Di bi tari ꞌbënnï tine rönnï ꞌdeni ŋgï rɔ ma kɔpɔ. 15-16 Kina ɔdɔ bɔ ma kɔtɔ mɔtɔ ame bo rɔ Somorona ne bo koŋgɔ kileŋo bo ꞌdeni tara tine bo ileki ŋgï ti tïlëlu Bɔkoꞌba rɔ ma kembe bo kako kilaꞌba bërï bi ndï Yësu tileki yëëꞌdï zi bo.

17 Yësu ënyï kititi iya te, “Ma modɔmosowɔ mɔtɔ ga ame kileŋo gbï ne ëdï yala? Tara ne ileŋo dë su ꞌbutë ya? 18 Bɔ löwö nime na ŋge kɔtɔ kpökï kileki kako toꞌdɔ yëëꞌdï zi Bɔkoꞌba?” 19 Kina Yësu kileki kiya zi bɔ nima, iya te, “Ënyï tɔrɔ kari ëꞌbï ti, tiꞌdi döyï gɔ tigɔ ma na kileŋo yi ꞌdeni.”

Ŋere Löbu ꞌBa Bɔkoꞌba

(MT 24:23-28, 37-41)

20 Parosi mɔtɔ ga ënyï kititi Yësu gɔ tako ꞌba ŋere löbu ꞌba Bɔkoꞌba. Kina bo kileki dɔmo zïnnï iya te, “Ŋere löbu ꞌba Bɔkoꞌba inza kako ŋgï te koꞌja kïnë mo ti kɔmɔ. 21 Inza gbï rɔ wa ame ꞌdɔ bɔtɔ kiya te kina me bine, ala kina me ꞌdë. Tine ŋere löbu ꞌba Bɔkoꞌba ëdï ꞌdeni mïye.”

22 Kina bo kënyï kiya zi bɔ kösö gɔ bo ga, bo iya te, “Kada mo ti kömö ꞌdeni ame ꞌdɔ kiterike toꞌja kada ꞌba tileki ꞌba kole ꞌba bilaka lesi. Tine inza koꞌjake. 23 Kina bilaka ti kiya ziye te, ‘Bo na me ꞌdë,’ ala ‘Bo na me.’ Tine kinza kiriŋake dë gönnï. 24 Kada ame mo rɔ ꞌba tileki ꞌba kole ꞌba bilaka lesi ne ti këdï kɔzɔ kpa tɔrɔ kunyï ame kunyï di yïbï kiyɔpɔ bi ŋbö dɔ tɔrɔ ne. 25 Tine ma dɔgba mo bo ti kombi gomɔ titi rɔ mbëmbë bilaka naga nime pili kilagi bo.

26 Kada ꞌba tako ꞌba kole ꞌba bilaka lesi ti këdï gbï kɔzɔ kada ꞌba Nowa 27 ame bilaka koloma ŋgï rɔ tonyo kpënnï tuwë mo togbe rönnï ŋbö kömö mï kada ma Nowa këdï këkï mï sorope. Tine yɔ na mini koso kako ŋgï kote dönnï pili yaga.

28 Kina ti këdï gbï kɔzɔ ma tönë mï kada ꞌba Lɔtɔ ne tara. Bilaka oto nduwë tonyo kpënnï tuwë mo tugö ndögö tïdïyë wa toꞌba rö. 29 Tine mï kada ma Lɔtɔ kɔdɔ di Sodomo na kodɔ paꞌdo ti kulugbï döku ma këdï kilaŋma ŋgï kako di mïtɔrɔ kote dönnï pili yaga. 30 Kina ti kada ꞌba tileki ꞌba kole ꞌba bilaka lesi këdï gbï tara.

31 Mï kada mo nima nï bɔ ame këddï tilere yaga kpadörï ꞌbï ne kinza döyï kïlëyï dë kpe tɔdɔ rö gɔ jama ꞌbï ga. Kina gbï tara nï bɔ ame ꞌdeni mï nyaka kinza kileki dë kpe kari liŋɔ. 32 Omerike ꞌja ꞌba Lɔtɔ te. 33 Bɔ ame kiteri tɔmɔ dïdï bo ti kupö ŋgï. Tine bɔ ame kupö dïdï bo ne ti kɔmɔ ŋgï. 34 Rɔ ma laka miya ziye, mï korɔndɔ mo nima bilaka rïyö ti këdï ꞌdeni dɔ sora kɔtɔ, tine ti kogba mɔtɔ kola ma kɔtɔ. 35 ꞌJa rïyö ti këdï ꞌdeni dɔ toto bi kɔtɔ, tine ti kogba mɔtɔ kola ma kɔtɔ.”

36-37 Bɔ kösö gɔ bo ga ënyï kititi bo iya te, “Yala ga ya, ŋere?”

Yësu ileki dɔmo iya te, “Bi ame ti töku teyi raŋga ti kotɔtɔ kpënnï teyi.”

18

Mï Këddï

1 Yësu ënyï kiya dɔŋgala mɔtɔ zi bɔ kösö gɔ bo ga ꞌdɔ kileme zïnnï kinza lïjë kola gɔ tititi kɔnyi dë di zi Bɔkoꞌba lïjë köꞌbö nduwë toꞌdɔ mo. 2 Bo iya te, “Ŋere bɔ toŋgɔ burë mɔtɔ oloma pa dɔ gawo mɔtɔ yayi kere Bɔkoꞌba dë gbï ala komeri lende ꞌba bɔtɔ. 3 Tine makuruꞌbë mɔtɔ ëdï gbï mï gawo nima yayi. Kina lɔko köꞌbö ŋgï nduwë rɔ tari zi bɔ nima tomaꞌjo rönï teyi, iya te, ‘Oŋgɔ ndï lende ma laka zö rɔ bɔ ndoꞌji ma.’ 4 Ŋere nima oloma titi pa rɔ tilagi lende ꞌba ꞌja nima. Tine rɔ ŋburuŋburu mo bo ënyï komeri, kiya te, ‘Ne kɔzɔ ame ma mere Bɔkoꞌba dë momeri lende ꞌba bɔtɔ dë pele 5 ne kina me ꞌja nime köꞌbö ꞌdeni ŋgï ŋburu togba dɔma, ti moŋgɔ lende ꞌbënï nime mileŋo ndïmo kinza tako lulu ꞌbënï nime kɔdɔ rɔma.’ ”

6 Yësu iya te, “Uwöke a ma ŋere dökïꞌdï kënyë nima kiya tɔ ma. 7 Ne tara bo Bɔkoꞌba ti koꞌde lende këyï dë zïnnï lïjë ame ga rɔ ꞌba bo ne ya? Lïjë ame ga këdï kudu zi bo kote kada kote korɔndɔ ne, bo ti köꞌbö toga lïjë yaga ya? 8 Rɔ ma laka miya ziye, bo ti koꞌde lende këyï ŋgï welo zïnnï. Tara ne ti kole ꞌba bilaka lesi kako koꞌja lïjë ŋgï këdï rɔ tiꞌdi dönnï gɔmo mï kada ꞌba tako abo na ya?”

Parosi Ni Ti Bɔ Kireke Awada

9 Kina Yësu kënyï gbï tiya dɔŋgala nime zïnnï lïjë ame ga kïlëbë rönnï rɔ bɔ lende laka, lïjë kindiri ya ma laki ne. Bo iya te, 10 “Bilaka rïyö mɔtɔ ga ënyï kari mï rö löbu ꞌba Bɔkoꞌba bi toꞌdɔ mötu. Bɔ ma kɔtɔ rɔ Parosi tine mɔtɔ rɔ bɔ kireke awada. 11 Bɔ ma rɔ Parosi mo nima ɔrɔ ŋbö caki kumötu, kiya te, ‘Bɔkoꞌba, mileki yëëꞌdï zïyï ꞌbama minza kɔzɔ ꞌba laki rɔ bɔ akolɔ rɔ bɔ lende kënyë rɔ bɔ yërï ala gbï kɔzɔ ꞌba bɔ kireke awada nime. 12 Moro kpama mï rïyö ꞌdo mï töꞌdö dɔ modɔmorïyö, a ma ga pili rɔ gɔmo kapa ma ꞌbutë mo miꞌdi zïyï.’ 13 Tine bɔ ma rɔ bɔ kireke awada mo nima ɔrɔ ꞌba bo rɔ ma kɔwɔ yïꞌböwu kusu kɔmɔ bo bërï komba dɔŋgoꞌdo bo iya te, ‘Bɔkoꞌba, iꞌdi mïyï këyï rɔma ma bɔ lende kënyë nime.’ 14 Rɔ ma laka miya ziye, bɔ kireke awada nime na ti kileki rɔ ma laka kɔmɔ Bɔkoꞌba inza rɔ Parosi nima. Römöyï bɔ ame koꞌdɔ rɔ bo rɔ löbu ne ti kileki ꞌdeni bërï. Tine bɔ ma kileki rɔ bo bërï na ti Bɔkoꞌba kombi tɔrɔ.”

15 Bilaka mɔtɔ ga oloma toꞌde kole titi kako zi Yësu ꞌdɔ bo kiꞌdi közï bo dɔmo rɔ yëyï. Kina ɔdɔ bɔ kösö gɔ bo ga koꞌja tara tine lïjë ebe ŋgï tota kole titi naga nima kinza kari dë zi Yësu.

16 Tine Yësu ënyï kïdëkï kole titi naga nima kako zi bo, iya te, “Olake kole titi kako zö kinza kotake lïjë dë römöyï lïjë ame ga te ne ŋere löbu ꞌba Bɔkoꞌba na rɔ ꞌbënnï. 17 Rɔ ma laka miya ziye, bɔtɔ ame kindaꞌba ŋere löbu ꞌba Bɔkoꞌba dë kɔzɔ ꞌba kole titi ne inza kɔdɔ du te yïmo.”

Bɔ Mɔri

(MT 19:16-30; MK 10:17-31)

18 Turu ꞌba Yudayi mɔtɔ ako kititi Yësu, iya te, “Bɔ kɔmɔ kiyandi ma laka, waꞌdi na gɔ moꞌdɔ gɔ moꞌja dïdï ma ŋburuŋburu?”

19 Yësu iya te, “Ïdëkï ma rɔ ma laka gɔ waꞌdi? Omeri ꞌdeni ŋgï tara? Bɔtɔ mɔtɔ inza laka tine ŋge kɔtɔ kpökï rɔ Bɔkoꞌba. 20 Ikali ꞌdeni köꞌdu kiꞌdi iya te, ‘Kinza koꞌdɔ yërï dë, koꞌdɔ röyï dë rɔ bɔ közï roma, koꞌdɔ ꞌbögö dë, kususu bɔtɔ dë gbï rɔ bëtï. Oro ꞌbu yï ni ti möyï.’ ”

21 Bɔ nima iya te, “Wa naga nime moꞌdɔ ꞌdeni mɔlo dɔ yɔbi ma bine.”

22 Kina ɔdɔ Yësu kuwö bɔ nima ꞌdeni kiya tara tine, bo ileki dɔmo iya te, “A mɔtɔ ola gba kɔtɔ zïyï toꞌdɔ mo. Ari kugö ëꞌbï ga me mökö koza gïrïsï mo zi bɔ lisa. Kina ti këddï ŋgï ti wa rɔ mbëmbë mï dɔyayi ꞌba mïtɔrɔ. Kina ꞌdɔ kako ti kösö gɔma.”

23 Kina ɔdɔ bɔ nima kuwö lende nime ꞌdeni te tine bo ŋgï rɔ meri römöyï bo bɔ mɔri na. 24-25 Yësu oŋgɔ dɔ bo na kiya te, “Tɔdɔ mï ŋere löbu ꞌba Bɔkoꞌba zi bɔ mɔri ni ti këdï rɔ ma kitigɔ kebe tɔdɔ zi gamele di bi gböŋö ꞌba bïcï libira.”

26 Ya ame ga pili kuwö ne ënyï kititi, kiya te, “Ne ɔdɔ këdï ꞌdeni te tine yë na ꞌjaa ti kɔmɔ di mï tölë ti?”

27 Yësu ileki dɔmo, iya te, “Wa ame toꞌdɔ mo konya dɔ bilaka lesi ne ma di zi Bɔkoꞌba embe dë.”

28 Pïtörö iya te, “Ŋere, dola wa pili ꞌdeni gɔ tösö göyï.”

29 Yësu iya te, “Rɔ ma laka miya ziye, bɔtɔ ame kola ꞌja ala liŋɔ ala löndö ala ꞌbu ni ti ma ala kole dömöyï ŋere löbu ꞌba Bɔkoꞌba ne 30 ti koꞌja ŋgï rɔ mbëmbë rɔ dɔ kiteli gïrï nime kina gbï mï kada ma këdï kako ꞌdeni rɔ dïdï ma ŋburuŋburu.”

Yësu Iya Gɔ Lende ꞌBa Tölë Abo

(MT 20:17-19; MK 10:32-34)

31 Yësu ogba bɔ kösö gɔ bo ga rɔ dönnï kilende teyi iya te, “Dëdï darike nime ŋbö Yerosalema. Kina wa tönë ga bɔ kumë lende ni kiya gɔ köꞌdu ꞌba kole ꞌba bilaka lesi ne ti koꞌdɔ rönnï ŋgï ꞌdeni ko tara. 32 Ti kogba bo kiꞌdi zi bɔ löwö. Kina ti lïjë kögö bo ŋgï rɔ laŋa kitiꞌja bo kotoꞌbi woro rɔ bo. 33 Kina ti lïjë komba bo kupö bo. Tine mï töꞌdö dɔ mota bo ti kënyï ꞌdeni kɔdɔ yaga di mï tölë.”

34 Tine bɔ kösö gɔ bo ga ikali mï ꞌjɔ ꞌba lende nime dë du te. Römöyï usu dɔ ꞌjɔ ꞌba lende pili ꞌdeni di zïnnï. Kina ŋgï kiꞌdi lïjë kikali wa nima Yësu këdï rɔ tiya mo ne dë.

Bɔ Kɔmɔ Kölu ꞌBa Yereko

(MT 20:29-34; MK 10:46-52)

35 Koꞌja Yësu ni kömö ꞌdeni ŋgɔsi ŋgila Yereko tine bɔ kɔmɔ kölu mɔtɔ ëdï dɔ kpa kɔri yayi bi kpasi. 36 Kina ɔdɔ bo kuwö ꞌdeni bilaka këdï kɔlɔ ꞌdeni ŋgï kebe yayi rɔ tïndï tine na bo kënyï kititi, iya te, “Waꞌdi ga na?”

37 Lïjë iya te, “Yësu ꞌba Nazareta na këdï rɔ tari.”

38 Kina bɔ kɔmɔ kölu tönë kënyï kulörï kiya te, “Yësu kole ꞌba Dawidi, oŋgɔ lisa ꞌba rɔma.”

39 Tine bilaka ma dɔgba naga nima amo dɔ bo ꞌdɔ bo kudumö yaga. Ne pele na bo kulörï ŋgï kulöwö rɔ ma kembe, kiya te, “Kole ꞌba Dawidi, iꞌdi mïyï këyï rɔma.”

40 Kina Yësu kɔrɔ ŋgï kïdëkï bɔ kɔmɔ kölu nima ꞌdɔ koꞌde kako zi bo. Kina ɔdɔ bo kömö ꞌdeni ŋgɔsi tine Yësu ënyï kititi bo, iya te, 41 “Waꞌdi na koꞌdɔkɔ gɔ moꞌdɔ zïyï?”

Bo iya te, “Moꞌdɔkɔ toꞌja gɔ bi.”

42 Yësu iya te, “Kömöyï kɔpɔ yaga, tiꞌdi döyï gɔ tigɔ ma ileŋo yi ꞌdeni.”

43 Kina kɔmɔ bɔ tönë kɔpɔ ŋgï bo kënyï kösö gɔ Yësu ti tïlëlu Bɔkoꞌba. Kina ɔdɔ bilaka ma laki naga nima koꞌja ꞌdeni tara tine, na lïjë pili kebe ŋgï rɔ tïlëlu Bɔkoꞌba.

19

Yësu Ni Ti Zakayo

1 Kina ɔdɔ Yësu kari ꞌdeni kömö Yereko këdï koꞌdɔ titeli tine, 2 bɔ dɔ bɔ kireke awada mɔtɔ ëdï yayi rɔ bɔ mɔri möyï mo rɔ Zakayo. 3 Bo oꞌdɔkɔ gɔ bo koꞌja kïnë Yësu tine bo ŋgï rɔ nyigbara, bo ɔꞌbɔ dë ꞌdɔ toꞌja Yësu di mï löŋgö tïndï konzi naga nima. 4 Kina bo kiriŋa ŋgï dɔgba kari këkï dɔ ŋgërï këlu ꞌdɔ bo koꞌja kïnë Yësu römöyï bo ëdï rɔ tako kebe gɔ kɔri mo nima.

5 Kina ɔdɔ Yësu kako ꞌdeni kömö yayi tine na bo kombi kɔmɔ bo ŋgï tɔrɔ kïdëkï kiya te, “Zakayo, ëkï welo bërï, laka tɔne mëdï mari moloma liŋɔ ꞌbï.”

6 Kina bo këkï ŋgï bërï kari ti Yësu rɔ ŋba liŋɔ abo ti mï këyï. 7 Kina bilaka ama ga pili koꞌja ne kebe ŋgï rɔ tokore mo iya te, “Bo ari ŋgï rɔ ŋba liŋɔ ꞌba bɔ lende kënyë nima?”

8 Tine di yayi na Zakayo kënyï tɔrɔ kilende zi ŋere Yësu, iya te, “Oŋgɔ ŋere, tɔne ti miꞌdi kapa ꞌba a ma ga zi bɔ lisa ni. Kina ɔdɔ muꞌbölu bɔtɔ mɔtɔ ra ti mopi kileki teyi mï sowɔ.”

9 Yësu iya te, “Ma tɔne kɔnyi ömö ꞌdeni mï liŋɔ nime römöyï bɔ nime gbï rɔ kupö Abarayama 10 kina kole ꞌba bilaka lesi ako toma ma kölu ꞌdeni yaga naga nime tɔmɔ mo.”

Dɔŋgala ꞌBa Bɔ Mɔri Mɔtɔ

(MT 25:14-30)

11 Koꞌja bilaka naga nima këdï gba rɔ tuwö lende nima na Yësu kënyï ŋgï tiya dɔŋgala nime zïnnï römöyï bo ꞌdeni ŋgɔsi ŋgila Yerosalema tine lïjë omeri ꞌbënnï tëgë ŋere löbu ꞌba Bɔkoꞌba ömö ꞌdeni nati. 12 Bo iya te, “Turu löbu mɔtɔ ënyï kari ŋbö rɔ ma kɔwɔ mï dɔliŋɔ mɔtɔ ꞌdɔ kari koꞌdɔ bo rɔ ŋere bɔ dɔliŋɔ di yayi gɔ bo kileki ꞌjaa kako. 13 Kina bo kïdëkï bɔ laja abo ga ma ꞌbutë ŋgï pili kako zi bo gɔ koza yamo zïnnï kɔzɔ a nime bo kose gɔmo zïnnï, iya te, ‘Gïrïsï naga nime mëdï mola ziye ne iꞌdike dɔmo köyö teyi ŋbö mako.’

14 Tine bilaka ꞌba dɔliŋɔ ꞌbënnï rɔ ma koꞌji bo kina koja bilaka ŋgï ti lende ꞌba kpënnï kari kiya te, ‘Doꞌdɔkɔ dë gɔ bɔ nima këdï rɔ bɔ dɔliŋɔ zize.’

15 Tine ari koꞌdɔ bɔ tönë ŋgï rɔ bɔ dɔliŋɔ na bo kuyï dɔ bo ŋgï kako. Kina ɔdɔ bo kömö ꞌdeni tine na bo koja laja ŋgï gɔ bɔ laja abo tönë ga bo koza gïrïsï teyi ne, toŋgɔ mo ɔdɔ lïjë iꞌdi dɔmo ga ꞌdeni köyö ndö. 16 Kina bɔ ma dɔgba mo kako kiya te, ‘Ŋere, kïsï kɔtɔ ꞌbï tönë, dɔmo öyö ꞌdeni teyi ꞌbutë.’

17 Ŋere iya te, ‘Laka bɔ laja ma, oꞌdɔ ꞌdeni laka koloma toŋgɔ gɔ a ma titi nime liya ti mï këddï kina ti moꞌdɔ yi ti rɔ bɔ dɔ gawo ꞌbutë ꞌdo.’

18 Bɔ laja ma mï rïyö mo ako kiya te, ‘Ŋere, kïsï kɔtɔ ꞌbï tönë kola zö bine dɔmo öyö ꞌdeni teyi muyï.’

19 Ŋere ileki dɔmo iya te, ‘Ti miꞌdi yi koloma rɔ bɔ dɔ gawo muyï.’

20 Tine bɔ laja mɔtɔ ako ma ꞌba bo kiya te, ‘Ŋere, gïrïsï ꞌbï tönë na me. Mudödu ëꞌbï te kpa bɔŋgɔ musu mikeki tɔrɔ 21 römöyï mere lende ꞌbï ga nï rɔ bɔ mï kata. Iteri ꞌbëyï togba mo kebe dɔ ma kiꞌdi ŋgï rɔ mbëmbë kina ame ga pele nï na dë kulï kupö mo ne omɔmi ŋgï zïyï rɔ ëꞌbï.’

22 Kina ŋere kënyï ŋgï kileki zi bo, iya te, ‘Lende ꞌbï naga nime na ti moꞌdɔ burë ꞌbï timo. Nï bɔ laja kuruku nime, ikali ma rɔ bɔ mï kata mogba wa ma kinza rɔ ama naga ti ma kinza ma na mulï kupö mo naga momɔmi rɔ ama? 23 Ne ma kikali mɔlo tara oto yamo ma nime dë mɔlo zi bɔ ndögö gɔ waꞌdi ꞌdɔ mako moꞌja dɔmo köyö ꞌdeni teyi?’

24 Kina bo kënyï ŋgï kiya zi ya ama ga këdï kɔrɔ yayi ne, iya te, ‘Ogbake yaga di zi bo kiꞌdike zi bɔ ma ti kïsï ꞌbutë nime.’

25 Lïjë iya te, ‘Ŋere, bo ëdï ꞌdeni timo mɔlo kïsï ꞌbutë.’

26 Tine bo ënyï kileki dɔmo zïnnï, iya te, ‘Rɔ ma laka miya ziye, bɔ ame këdï timo ti kiꞌdi gbï doroꞌdo dɔmo. Ne bɔ ame kinza timo, ame mo pele mbowa yayi ti kopepe yaga di teyi. 27 Ne ꞌbënnï lïjë bɔ koꞌdɔkɔ dë tëgë gɔ mëdï rɔ bɔ dönnï naga nima, oꞌdeke lïjë kako dayi kupö lïjë pili yaga di kɔmɔ ma bine.’ ”

Tɔdɔ ꞌBa Yësu Mï Yerosalema

(MT 21:1-11; MK 11:1-11; YN 12:12-19)

28 Di pötö lende nime na Yësu kiteli ŋgï nduwë dɔmo ꞌdɔ tari Yerosalema. 29 Kina koꞌja bo kömö ꞌdeni ŋgɔsi ŋgila Betaniya ni ti Betepage dɔ döku ꞌba Bilaya tine na bo koja bɔ laja abo ga ma rïyö ŋgï kari 30 ti ndose nime kiya te, “Arike mï liŋɔ nima kɔmɔye. Kina ɔdɔ këddï kɔdɔke ꞌdeni yïmo ti koꞌjake kole akaca kosi dɔmo ꞌdeni bërï yayi ame bɔtɔ këkï dë gba mï kɔtɔ dɔmo. Kina gɔ kopeke koꞌdeke bine. 31 Tine ɔdɔ bɔtɔ kititi ye kiya te, ‘Ëddï kopeke gɔ waꞌdi?’ iyake te, ‘Ŋere na koꞌdɔkɔ.’ ”

32 Kina ya tönë ga koja ne kari koꞌja wa pili ŋgï kɔzɔ ame Yësu kiya zïnnï ne tara. 33 Kina ɔdɔ lïjë këdï koꞌdɔ ꞌdeni tope kole akaca nima tine na bɔ dɔmo ga kititi lïjë iya te, “Ëddï kopeke akaca nima gɔ waꞌdi?”

34 Lïjë ileki dɔmo iya te, “Ŋere na koꞌdɔkɔ.”

35 Kina lïjë koꞌde ŋgï kako zi Yësu lïjë koꞌba bɔŋgɔ ꞌbënnï ga gɔmo lïjë kiꞌdi Yësu këkï koloma dɔmo tari timo.

36 Kina ɔdɔ bo këdï kari ꞌdeni tine bilaka ebe ŋgï toꞌba bɔŋgɔ ꞌbënnï ga zi bo bërï mï gɔ kɔri. 37 Koꞌja bo kömö ꞌdeni gɔ kɔri ame këdï kuluŋï ꞌdeni kari bërï di dɔ döku ꞌba Bilaya ne tine na tïndï ma kösö gɔ bo kënyï ŋgï pili tïlëlu Bɔkoꞌba rɔ ma kembe gɔ, gɔ kotɔ ame ga pili lïjë koꞌja ꞌdeni ne, iya te, 38 “Yëyï këdï dɔ ŋere ame kako ti möyï bo ŋere Bɔkoꞌba ne. Lende këyï ti rɔ löbu këdï ŋbö mïtɔrɔ.”

39 Tine ya mɔtɔ ga di mï löŋgö tïndï naga nima ame mo ga rɔ Parosi ni ne ënyï kiya te, “Bɔ kɔmɔ kiyandi, amo dɔ bɔ kösö göyï naga nime.”

40 Tine Yësu ënyï kileki dɔmo zïnnï, iya te, “Ɔdɔ lïjë kudumö pele, döku ni pili ti kebe tulörï.”

41 Kina ɔdɔ bo kömö ꞌdeni ŋgɔsi ŋgila Yerosalema dɔ gawo mo kinda ꞌdeni tine na bo kudu ŋgï. 42 Bo iya te, “Nï, ma këddï kikali a ma koꞌdɔkɔ gɔ lende këyï ra kina me ŋgï tɔne. Ne usu dɔmo ꞌdeni yaga di kömöyï. 43 Kada mo ti kömö ꞌdeni ame ꞌdɔ bɔ ya ꞌbï ga kalo kïdïrï yayi kuru döyï kosoŋi yi di dɔ kumu pili. 44 Kina lïjë ti kupupu yi ti bɔ bɔyi ma mï reki ꞌbï ga pili roꞌboroꞌbo mï lupu. Lïjë inza kola döku ꞌbï ma kɔtɔ te kileke mï gɔ bi mo ma koꞌba teyi. Ti koꞌdɔ rönï tara zïyï römöyï nï ikali kada ꞌba tako ꞌba Bɔkoꞌba döyï dë.”

Tɔdɔ ꞌBa Yësu Mï Reki ꞌBa Rö Löbu

(MT 21:12-17; MK 11:15-19; YN 2:13-22)

45 Kina ɔdɔ Yësu kari kɔdɔ ꞌdeni mï reki ꞌba rö löbu ꞌba Bɔkoꞌba tine, na bo koloma ŋgï rɔ toga ya ame ga këdï rɔ tugö ndögö yayi ne. 46 Bo iya zïnnï te, “Ugu ꞌdeni mï buku ꞌba Bɔkoꞌba iya te, ‘Rö löbu ma nime rɔ rö ꞌba mötu,’ ne kpe ebe kuyïke ꞌdeni za yaga rɔ bi ꞌba bɔ ꞌbögö.”

47 Mï kada pili ma Yësu këdï tiyandi wa mï reki ꞌba rö löbu ꞌba Bɔkoꞌba, löbu ꞌba bɔ akumu ni ti bɔ kɔmɔ kiyandi ni ti löbu ꞌba bilaka ni ëdï koma kɔri ꞌba ꞌdɔ tupö bo, 48 tine pele tara lïjë oꞌja kɔri mo dë römöyï bilaka ëdï komoti rönnï nduwë tari tuwö lende abo.

20

Közï Kakpa ꞌBa Yësu

(MT 21:23-27; MK 11:27-33)

1 Mï kada ma dɔ kɔtɔ mɔtɔ koꞌja Yësu këdï mï reki ꞌba rö löbu ꞌba Bɔkoꞌba tiyandi bilaka gbï tuwöwö laja laka abo tine na bɔ dɔ bɔ akumu ni ti bɔ kɔmɔ kiyandi ꞌba köꞌdu kiꞌdi ni ti löbu ꞌba bilaka ni kako zi bo, 2 kiya te, “Nï, iya zize, közï kakpa ꞌba yë na me këddï koꞌdɔ wa naga nime timo ne? Yë na kiꞌdi közï kakpa tɔ nime zïyï?”

3 Yësu ënyï kileki dɔmo zïnnï, iya te, “Akititi ꞌbama ëdï gbï kɔtɔ bine tititi ye timo. Kpe, iyake te zö, 4 közï kakpa ꞌba bapatisi tönë Yowani koloma rɔ toꞌdɔ mo ne ako di zi yë? Di zi bilaka lesi ala di zi Bɔkoꞌba?”

5 Kina lïjë koloma ŋgï rɔ towasa mo rɔ gɔ rönnï. Lïjë iya te, “Gɔ diyake tondo? Ɔdɔ diyake te ako di zi Bɔkoꞌba bo ti kiya te, ‘Ne iꞌdike dɔye dë gɔ lende abo gɔ waꞌdi?’ 6 Ne ɔdɔ diyake te ako di zi bilaka lesi bilaka naga nime pili ti kënyï ŋgï tuꞌdu ze ti döku römöyï lïjë pili omeri ꞌdeni Yowani rɔ bɔ kumë lende ꞌba Bɔkoꞌba.”

7 Kina lïjë kileki dɔmo iya te, “Dikali bi ma kako di teyi dë.”

8 Kina Yësu kileki gbï zïnnï iya te, “Ma gbï minza miya gɔ közï kakpa tɔ nime mëdï moꞌdɔ wa naga nime timo ne ziye.”

Dɔŋgala ꞌBa Bɔ Ndɔbɔ

(MT 21:33-46; MK 12:1-12)

9 Kina bo kebe ŋgï nduwë nati tiya dɔŋgala nime zi tïndï naga nima, iya te, “Bɔ mɔtɔ ïdïyë mɔwɔ këdï koꞌdɔ rɔ layi naga ŋgï rɔ nyaka kina bo kogba bɔ ndɔbɔ ŋgï kiꞌdi yïmo bo kënyï abo kari koloma tara mï dɔyayi ma kɔwɔ. 10 Kina ɔdɔ kada ꞌba titeꞌde mo kömö ꞌdeni tine na bo kënyï koja bɔ laja abo ŋgï kari ꞌdɔ koꞌde döŋgërï ma ꞌba bo di zi bɔ ndɔbɔ tönë ga. Tine bɔ ndɔbɔ naga nima indaꞌba bɔ laja nima ŋgï komba koga kileki rɔ közï sari. 11 Kina bo kënyï koja mɔtɔ gbï ꞌböwu kari. Ama mo tine lïjë omba ŋgï koꞌdɔ rɔ ma kënyë koga kileki rɔ ma sari. 12 Kina bo kënyï gbï koja ma rɔ mï mota mo kari. Kina lïjë komba ŋgï koꞌdɔ wëtö rɔmo kuꞌdu ŋbö yaga.

13 Kina bɔ dɔ nyaka tönë kënyï komeri, iya te, ‘Ti moꞌdɔ tondo? Kole kɔtɔ ma nime mɔꞌɔ kulöwö ne ti moja kari zïnnï mɔtɔga lïjë ti koro bo.’

14 Ne ɔdɔ bɔ ndɔbɔ tönë ga koꞌja ꞌdeni ŋgï rɔ kole ꞌba bɔ tönë tara tine, lïjë iya te, ‘Bɔ nime bo na ti këdï rɔ bɔ dɔ nyaka nime kada mɔtɔ di pötö ꞌbu bo. Dupöke bo yaga ꞌdɔ nyaka nime köꞌbö ŋgï ŋburu rɔ eze.’ 15 Kina lïjë kindaꞌba bo ŋgï kuꞌdu yaga di mï nyaka nima kupö bo ŋgï.

Ma komerike ꞌbeye waꞌdi na ti bɔ dɔ nyaka nima kako koꞌdɔ zi bɔ ndɔbɔ naga nima? 16 Bo ti kako kote dönnï pili yaga ꞌdɔ bo koꞌde bɔ ndɔbɔ ma laꞌja ꞌjaa ꞌdɔ kako toꞌdɔ ndɔbɔ mï nyaka abo nima.”

Kina ɔdɔ bilaka naga nima kuwö ꞌdeni tara tine, lïjë iya te, “Ee, ɔꞌbɔ koꞌdɔ rönï dë tɔ kpe tara.”

17 Yësu oŋgɔ dönnï kina bo kënyï kititi lïjë, iya te, “Ne ꞌjɔ ꞌba lende nime kugu mï buku ꞌba Bɔkoꞌba ne tëgë tondo? Ame kugu yayi kiya te, ‘Döku tönë bɔ koꞌba rö ni kilagi pa di rɔmo ne na kileki ꞌdeni rɔ döku ma laka rɔ dɔ kiteli mï gbɔndɔ ꞌba rö.’ 18 Lïjë ame ga pili kilaꞌba dɔ döku nime ne ti kodowe ŋgï roꞌboroꞌbo yaga. Kina lïjë ame ga döku nime kilaꞌba dönnï ne ti kiyaŋmi lïjë yaga rɔ lupu.”

Awada Kopi

(MT 22:15-22; MK 12:13-17)

19 Kina bɔ kɔmɔ kiyandi ni ti löbu ꞌba bɔ akumu ni kiꞌdi ŋgï toma kɔri ꞌba ꞌdɔ tindaꞌba Yësu. Römöyï lïjë ikali ꞌdeni bo ëdï rɔ tiya dɔŋgala nima rönnï. Tine lïjë rɔ tikere di zi bilaka konzi naga nima yayi 20 na lïjë kiꞌdi kömönnï ŋgï kilegbe gɔ Yësu. Lïjë oja bɔ kore ꞌbënnï mɔtɔ ga kari koꞌdɔ ga rönnï kɔzɔ bɔ lende laka ꞌba Bɔkoꞌba naga tara. Lïjë omeri ꞌdɔ tindaꞌba Yësu gɔ wa ame ga bo këdï kiya ne, ꞌdɔ lïjë kiꞌdi bo zi turu bɔ dönnï. 21 Kina lïjë bɔ kore mo naga nima kënyï kititi Yësu, iya te, “Bɔ kɔmɔ kiyandi, dikali ŋgï rɔ ma laka akiyandi ꞌbï ti lende kiya ꞌbï ga na rɔ ma kodɔrɔ. Dikali yi ugö kpëyï dë zi bɔtɔ, köꞌdu ꞌba Bɔkoꞌba na këddï kiyandi bilaka timo rɔ ma kodɔrɔ. 22 Ne iya zize te ꞌdi, tara ne ëdï ŋgï zize rɔ ma laka mï köꞌdu kiꞌdi ꞌba Bɔkoꞌba ꞌdɔ topi awada zi bɔ dɔliŋɔ ma löbu ꞌba Romo?”

23 Tine Yësu ikali dɔŋgala ꞌbënnï nima ꞌdeni mɔlo na bo kileki kiya zïnnï, bo iya te, 24 “Ilemeke kïnë gïrïsï mo te zö. Kïnë yë ti möyï yë na me rɔmo ne?”

Lïjë iya te, “Kïnë ti möyï bɔ dɔliŋɔ ꞌba Romo na.”

25 Yësu iya te, “Laka. Wa ame ga rɔ ꞌba bɔ dɔliŋɔ ne opike abo zi bo. Kina wa ame ga rɔ ꞌba Bɔkoꞌba ne opike zi Bɔkoꞌba.”

26 Kina ŋgï lïjë ɔꞌbɔ dë kpe ꞌdɔ tokɔ kpa bo di kɔmɔ bilaka konzi naga nima. Dɔ lende kileki abo na kigayi lïjë ꞌdeni kina lïjë kudumö ŋgï.

Tɔdɔ ꞌBa Töku Di Mï Tölë

(MT 22:23–23:36; MK 12:18-40)

27 Sadoke mɔtɔ ga lïjë bɔ komeri ꞌbënnï kiya te a mɔtɔ rɔ tɔdɔ ꞌba töku di mï tölë inza naga ako zi Yësu 28 ti akititi, iya te, “Bɔ kɔmɔ kiyandi, tönë bine Musa ugu zize iya te ɔdɔ nï mɔtɔ kölë kola ꞌja ꞌbï kinza ti kole ꞌdɔ löndö yï mɔtɔ kindaꞌba közï makuruꞌbë pötö yï nima ꞌdɔ köyö timo rɔ bi döyï nï ma kölë nima. 29 Ne oŋgɔ ya mɔtɔ ga lïjë rɔ löndö kɔtɔ modɔmorïyö. Bɔ ma dɔgba mo ogbe ꞌja kina bo kölë ŋgï kola ꞌja abo nima kinza ti kole. 30 Bɔ ma mï rïyö mo indaꞌba közï makuruꞌbë nima kina koꞌdɔ rönï gbï tara zi bo. 31 Bɔ ma mï mota mo indaꞌba gbï kina kari ŋgï zïnnï pili tara rɔ gönnï. 32 Rɔ ŋburuŋburu mo tine na ꞌja mo tönë kölë ŋgï. 33 Tine ɔdɔ kömö mï kada ꞌba tɔdɔ ꞌba töku ni di mï tölë kada mɔtɔ dayi nati lɔko ti këdï rɔ ꞌja ꞌba yë? Ya naga nima pili modɔmorïyö ogbe lɔko ꞌdeni tönë bine.”

34 Tine Yësu ileki dɔmo zïnnï iya te, “Bilaka ame ga mï dɔliŋɔ bine ne lïjë na këdï kogbe rönnï. 35 Ne lïjë ame ga Bɔkoꞌba këdï kiꞌdi kɔdɔ di mï tölë ꞌdɔ toloma ꞌjaa mï dɔliŋɔ ma këdï kako nime ꞌdë ne ogbe rönnï dë 36 römöyï lïjë ölë dë gbï kpe, lïjë ꞌdeni kɔzɔ malayika. Lïjë ꞌdeni rɔ kole ꞌba Bɔkoꞌba römöyï lïjë ɔdɔ ꞌdeni di mï tölë. 37 Tine Musa odɔrɔ gɔmo ꞌdeni mɔlo bine ma a nima rɔ tɔdɔ ꞌba töku di mï tölë ne këdï. Mï akugu abo gɔ paꞌdo köbö di dɔ morogo ne, bo ïdëkï Bɔkoꞌba ꞌdeni rɔ Bɔkoꞌba ꞌba Abarayama, Bɔkoꞌba ꞌba Yisika, Bɔkoꞌba ꞌba Yakoba. 38 Gɔ köꞌdu mo na dikali ŋgï lïjë inza kpe rɔ töku, Bɔkoꞌba ïdïdï lïjë ꞌdeni römöyï bo na rɔ bɔ kiꞌdi dïdï zi wa pili.”

39 Kina bɔ kɔmɔ kiyandi ꞌba köꞌdu kiꞌdi mɔtɔ ga kënyï kiya te, “Ele sowa ŋere.” 40 Kina ŋgï lïjë ilaŋa rönnï dë kpe tititi kpa bo.

41 Yësu ileki ꞌböwu kititi lïjë iya te, “Rɔ ma tondo mo na kiya te Kurïsïtö ame Bɔkoꞌba këdï koja ne di mï kupö Dawidi? 42 Koꞌja Dawidi kiya bine mï buku ꞌba Akïlëlu te, ‘Ŋere Bɔkoꞌba iya zi ŋere ma, iya te, “Oloma dɔ dörï ma bine 43 ŋbö miꞌdi yi kaꞌda bɔ ya ꞌbï ga.” ’ 44 Dawidi ïdëkï bo ꞌdeni tönë bine rɔ ŋere abo, ne rɔ ma tondo mo na ꞌdɔ bo kileki ꞌböwu rɔ kole zi Dawidi?”

45 Koꞌja bilaka naga nima pili këdï rɔ tuwö lende abo ꞌdeni na bo kënyï kiya zi bɔ kösö gɔ bo ga, bo iya te, 46 “Iꞌdike kɔmɔye kandi laka di zi bɔ kɔmɔ kiyandi ꞌba köꞌdu kiꞌdi ni. Akoꞌdɔkɔ ꞌbënnï rɔ tiliŋgere ti bɔŋgɔ kidakpa ꞌbënnï naga nima rönnï. Tumötö lïjë kɔzɔ bɔ rɔ koro naga tara di mï bi ꞌba ndögö na lende mo kɔꞌɔ rönnï. Akiteri ꞌbënnï rɔ kïtï ma löbu naga di mï rö ꞌba mötu ti bi ma laka naga di mï ŋbele. 47 Lïjë bɔ këdï kodɔ gomɔ rɔ makuruꞌbë tote dɔ a mo naga nima. Mötu koꞌdɔ ꞌbënnï rɔ gögö tileme rönnï timo. Lïjë nime, kada mɔtɔ karama ma këdï kodɔ dönnï na rɔ dɔ kiteli.”

21

Kpa Közï Kiꞌdi ꞌBa Bɔ Lisa

(MK 12:41-44)

1 Yësu oŋgɔ bilaka naga nima këdï kɔlɔ tuꞌdu kpa közï kiꞌdi ꞌbënnï ga mï sandu ꞌba rö löbu ꞌba Bɔkoꞌba yayi ne. Bɔ mɔri ni ako kuꞌdu yïmo yayi. 2 Tine na makuruꞌbë bɔ lisa mɔtɔ kako ꞌbënï kuꞌdu ŋge rɔ taripa rïyö yïmo yayi. 3 Kina Yësu kiya te, “Rɔ ma laka miya ziye, ꞌja makuruꞌbë bɔ lisa nime lɔko na kuꞌdu kpa közï ꞌdeni kebe bilaka naga nime pili. 4 Ya ma laki naga nima iꞌdi ꞌbënnï ŋge mbowa di mï wa mbëmbë ꞌbënnï ga ma lïjë këdï timo. Ne ꞌbënï ꞌba ꞌja nime gɔmo na ma ꞌdeni pili lɔko kuꞌdu mɔtɔ inza kpe.”

Loma Ti Bi Koda

(MT 24:1-31; MK 13:1-27)

5 Bɔ kösö gɔ bo mɔtɔ ga ebe tiya tele ꞌba dɔŋgala ꞌba rö koꞌba nima kiyija döku mo ga kïyöru rö löbu ꞌba Bɔkoꞌba timo ne gbï ti kpa közï kiꞌdi mo ga ma rɔmo yayi dömöyï Bɔkoꞌba. 6 Tine Yësu iya zïnnï iya te, “Wa naga nime pili këddï koŋgɔke ne kada mo ti kömö ꞌdeni ame ꞌdɔ döku naga nima pili ma kɔtɔ mɔtɔ mo te kileke dë kpe mï gɔ bi mo. Bɔ ya ti kïtïŋï ꞌdoyi bërï.”

7 Kina lïjë kënyï kititi bo, iya te, “Bɔ kɔmɔ kiyandi, kada mo ti kömö nyanya ga? Kina akileme mo ti këdï rɔ waꞌdi ame gɔ dikali timo kada mo ëdï ꞌdeni ŋgɔsi?”

8 Bo iya te, “Iꞌdike kɔmɔye kandi laka kinza bɔtɔ mɔtɔ kuꞌbölu ye ra. Römöyï ma konzi ti kako ti möyï ma kiya te, ‘Ma na rɔ Kurïsïtö,’ kina, ‘Kada mo ɔwɔ dë kpe.’ Tine kinza kösöke dë gönnï. 9 Ɔdɔ kuwöke birɔ ya, gɔ bi këdï koꞌdɔ pele kinzikinzi, kinza kereke dë. Wa naga nima pili ëdï koꞌdɔ ga rönnï tötï dɔgba tine ŋburuŋburu mo inza kömö ŋgï nati titi. 10 Bilaka ti kënyï toꞌdɔ ya ti bilaka mɔtɔ kina dɔliŋɔ gbï ti dɔliŋɔ mɔtɔ, 11 kïzïkïzï ti këdï, sëyï gbï ti toŋɔŋi mï gɔ bi pili, sëgë ma kinza kiya ti kɔdɔ mïtɔrɔ.

12 Tine dɔgba mo gba kinza wa naga nime koꞌdɔ rönnï dë, ti kodɔ gomɔ rɔye koꞌdɔ közï kasi ziye koto ye mï rö ꞌba mötu ꞌdɔ kodɔrɔ bïcï lende rɔye kuꞌdu ye mï maboso ti koꞌde ye kɔmɔ ŋere ni ti turu pili gɔ lende ma. 13 Ama tine laja laka ma na ꞌdɔ kiyake zïnnï. 14 Ne kinza kiꞌdike kɔmɔye kïlëꞌdï dë gɔ wa ame ga ꞌdɔ kiyake zïnnï ne 15 römöyï ti miꞌdi lende kpeye ti akikali ma ꞌdɔ lïjë bɔtɔ bɔ ya ꞌbe naga nima kɔꞌbɔ dë tomba yïmo mökö. 16 ꞌBu ye ga ti mɔye ga ti löndö ye ga ti ma wado ꞌbe ga ti lëpï ye ga na ti kebe tiꞌdi közïye zi turu. Kina ti kiꞌdi ya mɔtɔ ga di mï löŋgö ye nima kupö yaga. 17 Laki pili ti koꞌji ye gɔ lende ma. 18 Ne kpe ɔtɔ inza kosa rɔye sunë dɔye ma kɔtɔ pele te ɔtɔ inza kosa. 19 Ɔrɔke kitigɔ kina ti koꞌjake dïdï ma laka ŋgï.

20 Ɔdɔ koŋgɔke bɔ ya kuru dɔ Yerosalema ꞌdeni toko nima kina gɔ kikalike ŋgï ëdï kote dönï gïrï naga nime. 21 Kina ꞌdɔ lïjë ame ga Yudayi ne kiriŋa ti mökö kari mï döku, lïjë ame ga mï gawo ne kɔdɔ yaga kina kinza lïjë ame ga ꞌdeni yaga ne kileki dë kpe kari mï gawo. 22 Römöyï kada ꞌba Bɔkoꞌba ꞌdɔ todɔ karama dönnï yïmo na ꞌdeni ꞌdɔ a tönë ga kugu mï buku abo ne koꞌdɔ rönnï ŋgï ko tara.

23 Ti këdï rɔ gomɔ ma löbu zïnnï lïjë ꞌja ame ga rɔ ma kɔmɔ ne ti ma ti kole këdï gba kulu mba naga. Gomɔ ma löbu ti këdï mï dɔyayi nime ya ꞌba Bɔkoꞌba ti kako dönnï lïjë bilaka naga nima. 24 Ti kupö mɔtɔ ga ti mbele tine mɔtɔ ga ti kindaꞌba kari timo rɔ ꞌbɔki mï dɔyayi pili ame ga rɔ ꞌba bɔ löwö. Kina ma kinza koro Bɔkoꞌba dë naga nima ti kokpe mörökï ŋgï mï Yerosalema ŋbö kada ꞌbënnï kɔꞌbɔ.

25 Sëgë ti koꞌdɔ rönï kɔmɔ kada ni ti nyepe ni ti këlu ni. Tine mï dɔliŋɔ bine bilaka ti këdï rɔ tikere ti kɔmɔ kïlëꞌdï di zi birɔ ꞌba mini löbu ni. 26 Dɔ bilaka ti kebe bi tulë di zi tikere ꞌba wa ame ga lïjë këdï rɔ toda dɔmo ꞌdɔ kako mï dɔliŋɔ nime pili ne römöyï këlu ꞌba mïtɔrɔ ni ti kiyaya ꞌdeni. 27 Mï kada mo nima na ti lïjë koꞌja kole ꞌba bilaka lesi ŋgï këdï kako ti pɔli ti tigɔ ꞌba löbu dɔ kiteli abo. 28 Kina ɔdɔ koŋgɔke wa naga nime ꞌdeni këdï koꞌdɔ rönnï te tine ɔrɔke ti kombike kɔmɔye tɔrɔ römöyï bɔ kɔnyi ꞌbe ꞌdeni ŋgɔsi.”

Dɔŋgala ꞌBa Ŋgërï Këlu

(MT 24:32-35; MK 13:28-31)

29 Kina Yësu koloma rɔ tiya dɔŋgala nime zïnnï, iya te, “Oŋgɔke ŋgërï këlu ni ti ŋgërï mɔtɔ ga te, 30 ɔdɔ koŋgɔ mbili mo ꞌdeni këdï komo nima, ikali ŋgï kpa dökïkërï ɔwɔ dë kpe. 31 Kina gbï tara ɔdɔ koŋgɔke wa naga nime ꞌdeni këdï koꞌdɔ rönnï nima ꞌdɔ kikalike ŋgï ŋere löbu ꞌba Bɔkoꞌba ɔwɔ dë kpe.

32 Ziye tikali mo laka wa naga nime ëdï koꞌdɔ rönnï gba kota bilaka ma leꞌjete naga nime mɔtɔ ga këdï gba ti kömönnï. 33 Mïtɔrɔ ni ti dɔyayi ti kiteli tine lende ma inza kote rönï du kɔtɔ te.

34 Kina iꞌdike kɔmɔye ti kandi laka kinza kodɔke mïye dë ŋgï kulöwö gɔ ŋbele mbëmbë ti layi kuwë ti kɔmɔ kïlëꞌdï ꞌba gɔ wa ꞌba dɔliŋɔ nime kinza kada mo nima kindaꞌba ye ra ŋgï tuguꞌdu kɔzɔ ŋgɔwo ma kilaka. 35 Römöyï kada nima ti kömö dɔ bilaka pili ꞌba dɔyayi nime. 36 Kina olomake ti bi koda ti tititi bo Bɔkoꞌba gɔ tigɔ ziye tɔdɔ lowe di mï löŋgö wa naga nime pili këdï koꞌdɔ rönnï ne ꞌdɔ kɔrɔke kɔmɔ kole ꞌba bilaka lesi.”

37 Rɔ kɔmɔ lëndö pili na Yësu koloma ŋgï rɔ tiyandi bilaka di mï reki ꞌba rö löbu ꞌba Bɔkoꞌba, tine rɔ mï dɔkɔpiyari pili bo öꞌbö abo nduwë tari töꞌdö dɔ döku ꞌba Bilaya. 38 Kina rɔ mï dɔŋbɔ mo ga nduwë bilaka öꞌbö tɔlɔ kako zi bo mï reki ꞌba rö löbu ꞌba Bɔkoꞌba tuwö lende abo.

22

Tiꞌdi Közï Yësu

(MT 26:1-16; MK 14:1-11; YN 11:45-53)

1 Kina ɔdɔ kada ꞌba karama ma këdï konyo maŋgolɔꞌbɔ mo kinza laŋga gɔmo tönë kola ꞌdeni ŋgɔsi tine ame kïdëkï möyï mo rɔ karama ꞌba Pasaka ne, 2 bɔ dɔ bɔ akumu ni ti bɔ kɔmɔ kiyandi ꞌba köꞌdu kiꞌdi ni ëdï ꞌdeni mɔlo rɔ toma kɔri mɔtɔ ꞌba ꞌdɔ tupö Yësu timo römöyï lïjë rɔ tikere di zi bilaka ma ti bo naga nima. 3 Kina Satani kɔdɔ ŋgï mï Yuda ma tönë kïdëkï rɔ Isikarita ma kɔtɔ mɔtɔ di mï löŋgö ya ma ꞌbutë dɔmorïyö naga nima. 4 Kina Yuda kënyï ŋgï kari zi löbu ꞌba bɔ akumu ni ti löbu ꞌba bɔ kanya ꞌba rö löbu ꞌba Bɔkoꞌba tiyoro kpa lende ꞌbënnï gɔ wa ame ꞌdɔ bo kususu Yësu timo zïnnï ne. 5 Kina lïjë ŋgï ti mï këyï gɔmo lïjë kose ꞌdɔ topi yamo ꞌjaa zi bo. 6 Kina bo kutï ŋgï gɔmo na bo koloma ŋgï nati rɔ toma kada ame gɔ bo kiꞌdi Yësu timo lowo zi ya naga nima kinza ma tïndï naga nima këdï teyi.

Yësu Ari Mï Karama Ti Bɔ Kösö Gɔ Bo Ga

(MT 26:17-25; MK 14:12-21; YN 13:21-30)

7 Kina ɔdɔ kömö ꞌdeni mï kada ꞌba karama nima ame mo ꞌdeni rɔ kada ꞌba tumu kamölö mo ga ne 8 tine na Yësu koja Pïtörö ni ti Yowani ŋgï kari ti ndose nime, iya te, “Ari kileŋoke akonyo ꞌba karama ndö zize.”

9 Tine lïjë ënyï kititi bo, iya te, “Oꞌdɔkɔ gɔ dari dileŋo yala?”

10 Bo iya te, “Ɔdɔ kari kömöke ꞌdeni këddï kɔdɔke mï gawo dɔye ti kondɔsɔ ti bɔ mɔtɔ ti kete mini dɔ bo. Kina ꞌdɔ kösöke ŋgï nduwë gɔ bo ŋbö kari kömöke ti bo liŋɔ tɔ nima bo këdï kɔdɔ teyi ne. 11 Kina ꞌdɔ kiyake te zi bɔ dɔ liŋɔ mo nima, ‘Bɔ kɔmɔ kiyandi ze iya te, “Rö ma yala na gɔ dako donyo karama ꞌbeze yïmo ti bɔ kösö gɔma ga?” ’ 12 Kina ti bo kileme rö tɔrɔ löbu mɔtɔ ŋgï ziye ti jama mo ga ndö yïmo. Kina gɔ kileŋoke gɔ bi ŋgï zize yayi.”

13 Kina lïjë kari koꞌja wa pili ŋgï te kɔzɔ ame Yësu kiya zïnnï ne tara. Kina lïjë kileŋo wa ꞌba karama ŋgï zïnnï yayi.

Akonyo ꞌBa Ŋere

(MT 26:26-35; MK 14:22-31; 1KT 11:23-25)

14 Kina ɔdɔ kada mo kömö ꞌdeni tine Yësu ni ti bɔ laja abo ga oloma ŋgï kiyija ga rönnï kpa akonyo. 15 Kina bo kënyï kiya zïnnï, bo iya te, “Ma ti mï kombi gɔ ꞌdɔ tonyo karama nime titi tiye gba kinza mombi gomɔ ma dë. 16 Rɔ ma laka miya ziye, minza monyo karama nime kpe titi di gɔ ame tine ꞌjaa ŋbö ɔdɔ ꞌjɔ mo kileme rönï ꞌdeni pili yaga di mï ŋere löbu ꞌba Bɔkoꞌba.”

17 Kina bo kogba kösu ŋgï bo kileki yëëꞌdï mo na bo kiya te, “Me ogbake kuwëke pili rɔ gɔ rɔye. 18 Rɔ ma laka miya ziye, minza muwë akuwë nime kpe titi di gɔ ame, tine ꞌjaa ŋbö ɔdɔ ŋere löbu ꞌba Bɔkoꞌba kömö ꞌdeni.”

19 Kina bo kogba maŋgolɔꞌbɔ bo kileki yëëꞌdï mo na bo konye yïmo kiꞌdi zïnnï, bo iya te, “Ame na rɔ yida rɔma ame kiꞌdi ꞌdeni gɔye. Kina ti oꞌdɔke nduwë te tomeri ma timo.”

20 Kina gbï ꞌböwu di pötö akonyo ꞌdeni na bo kogba kösu ŋgï, bo iya te, “Akuwë nime na rɔ lömu ma laꞌja ꞌba Bɔkoꞌba ma kɔrɔ dɔ roma ma ame kulöwu ꞌdeni gɔye. 21 Ne bɔ ame këdï kari kususu ma ne közï bo ëdï aa mï lebe kɔtɔ tö. 22 Kole ꞌba bilaka lesi ëdï kölë ŋgï kɔzɔ ame bo Bɔkoꞌba kiꞌdi abo ꞌdeni mɔlo ꞌdɔ këdï tara ne. Ne buꞌbu zi bɔ ma kususu bo mo nima.”

23 Kina lïjë pili koloma ga ŋgï rɔ tititi rönnï rɔ gɔ rönnï tara ne yë na ti koꞌdɔ wa nima.

24 Kina kowasa kënyï ŋgï gbï mï löŋgö lïjë gɔ lende ꞌba ɔdɔ yë na ti këdï rɔ löbu mbiri dönnï di mï löŋgö lïjë nima. 25 Kina Yësu kileki kilende zïnnï, iya te, “ꞌBa bɔ löwö ni ŋere ꞌbënnï mo ga oꞌdɔ ga rönnï rɔ a löbu dönnï. Tine lïjë ma rɔ löbu mo ga ebe ga tubï rönnï ti möyï mɔtɔ kïdëkï tëgë, ‘Bɔ koꞌdɔ lende laka zi bilaka.’ 26 Ne ma ꞌbeye inza tara. Ma ꞌbeye bɔ ma mbiri rɔ dɔ kiteli di mï löŋgö ye nima bo mo na ko gɔ kileki yaga rɔ ma titiyi mo. Bɔ ame bo rɔ löbu ꞌba dɔye rɔ bɔ közï kakpa ne, bo na gɔ këdï kɔzɔ bɔ laja tara. 27 Yë na mbiri, bɔ ma koloma dɔ kïtï tonyo kpa bo ala bɔ kombi lebe? Bɔ ma koloma dɔ kïtï na mbiri. Ne ma mëdï ꞌbama mï löŋgö ye bine kɔzɔ bɔ kombi lebe tara.

28 Kpe na rɔ ame ga köꞌböke tö mï kada ꞌba gomɔ ma kömö zö. 29 Kina kɔzɔ ame ꞌbu ma kiꞌdi közï kakpa ꞌba ŋere löbu abo zö ne tara ti miꞌdi gbï ziye 30 ꞌdɔ konyoke kuwëke wa di dɔ tarabiza ma di mï ŋere löbu ma kolomake dɔ kïtï toꞌdɔ burë ꞌba dɔ kupö Yisarele kpa gɔli ꞌbutë dɔmorïyö tönë ga.

31 Simona, Simona, Satani ititi Bɔkoꞌba ꞌdeni gɔye ꞌdɔ bo kubö ye kɔzɔ nyönyu ame këdï kubö ne tara. 32 Ne mititi Bɔkoꞌba ꞌdeni göyï nï Simona ꞌdɔ köꞌbö tiꞌdi döyï gɔ lende ma. Kina ɔdɔ nï kileki kako zö, ïyëddï mï löndö yï ga.”

33 Tine Simona ënyï kileki dɔmo, iya te, “Ŋere, ma ꞌdeni ndö tari kɔtɔ tïyï ɔdɔ këdï pele rɔ maboso ala tölë.”

34 Yësu iya te, “Pïtörö, miya zïyï mï korɔndɔ nime tɔne gba kinza gɔŋgɔ kidapa dë ti koga kpëyï gɔma mï mota kiya te ikali ma dë.”

35 Kina bo kënyï kititi bɔ kösö gɔ bo ga, bo iya te, “Me tönë moja ye karike tiliŋgere kinza makpɔtɔ kinza mboꞌda ala wari ne, a mɔtɔ ileri ye ya?”

Lïjë iya te, “Dileri ɔtɔ dë.”

36 Bo iya te, “Ne ma gïrï nime ɔdɔ nï mɔtɔ këddï ti makpɔtɔ ꞌbï ala mboꞌda ogba tïyï. Bɔ ame kinza ti mbele ugö bɔŋgɔ ꞌba röyï mökö ꞌdɔ kugö mbele timo zïyï. 37 Rɔ ma laka miya ziye, a nime na tönë kugu mï buku ꞌba Bɔkoꞌba kiya te, ‘Oꞌdɔ bo ꞌdeni ŋgï kɔzɔ bɔ lende kirasi tönë ga.’ Rɔ ma laka mëdï miya ziye kina ti koꞌdɔ rönï ŋgï ko tara zö. Wa tönë ga kugu gɔ lende ma ne ti kömö ŋgï ko dɔma.”

38 Bɔ kösö gɔ bo ga iya zi bo te, “Ŋere, oŋgɔ tɔ ma, mbele na me rïyö ꞌdo.”

Bo iya te, “Ɔꞌbɔ ꞌdeni tara.”

Yësu Ititi Bɔkoꞌba Gɔ Gomɔ Ma Këdï Kömö Zi Bo

(MT 26:36-46; MK 14:32-42)

39 Yësu ënyï kari kɔzɔ ma mɔlo naga tara dɔ döku ꞌba Bilaya kina bɔ kösö gɔ bo ga kozi ŋgï kari gɔ bo yayi. 40 Kina ɔdɔ lïjë kari kömö ꞌdeni gɔ bi mo nima tine, bo iya te, “Umötuke kinza akiyɔzɔ kömö ziye.”

41 Kina bo kënyï kese mbowa yaga di rönnï kɔzɔ bi ame ɔdɔ kogba döku kuꞌdu gɔ kileke ŋge teyi ne. Kina bo kolɔdɔ ŋgï bërï toꞌdɔ mötu, kiya te, 42 “ꞌBu ma, ɔdɔ koꞌdɔkɔ ŋgï ogba kösu ꞌba gomɔ nime yaga di kɔmɔ ma. Ne dë gɔ akoꞌdɔkɔ ma tine akoꞌdɔkɔ ꞌbï na gɔ koꞌdɔ rönï.”

43 Malayika ꞌba mïtɔrɔ ɔdɔ ŋgï zi bo di yayi kiꞌdi tigɔ zi bo. 44 Gɔ ame tɔꞌɔ mo kumö dökïꞌdï bo ꞌdeni ne na bo kumötu ŋgï rɔ mbëmbë tende ꞌba rɔ bo kulöwu bërï kɔzɔ roma tara.

45 Kina ɔdɔ bo kënyï di bi mötu bo kari toŋgɔ bɔ kösö gɔ bo ga tine bo ari koꞌja lïjë pili köꞌdö ga ëꞌbënnï ꞌdeni, meri iyeŋme lïjë ꞌdeni. 46 Bo iya te, “Ëddï köꞌdöke gɔ waꞌdi? Ënyïke tɔrɔ kumötuke kinza akiyɔzɔ kömö ziye.”

Tindaꞌba Yësu

(MT 26:47-56; MK 14:43-50; YN 18:3-11)

47 Kota Yësu këdï gba rɔ tilende yɔ na Yuda ma tönë mo rɔ ma kɔtɔ di mï löŋgö ya ma ꞌbutë dɔmorïyö tönë ga kömö ŋgï ti tïndï gɔ bo. Bo ako kese ŋgɔsi rɔ Yësu ꞌdɔ tome mbili mo. 48 Tine Yësu ënyï kilende zi bo, iya te, “Yuda, ususu kole ꞌba bilaka lesi ti mbili kome?”

49 Kina ɔdɔ bɔ kösö gɔ Yësu ga koŋgɔ wa nima ꞌdeni këdï koꞌdɔ rönï tara tine, lïjë iya te, “Ŋere, ꞌdɔ mbele ze ga koꞌdɔ ndɔbɔ ya?”

50 Kina bɔ ma kɔtɔ kënyï ŋgï koga dɔ bɔ laja mɔtɔ ꞌba bɔ dɔ bɔ akumu koke mbili mo ma dörï ŋgï ŋgiꞌbɔ yaga.

51 Tine Yësu iya te, “Inza kpe tara.” Bo osa mbili bɔ nima yɔ na kileŋo rönï ŋgï kileki teyi.

52 Kina Yësu kënyï kiya zi bɔ dɔ bɔ akumu ni ti bɔ dɔ bɔ kanya ꞌba rö löbu ꞌba Bɔkoꞌba ni ti löbu ꞌba bilaka ame ga kako gɔ bo ne, bo iya te, “Ma bɔ ꞌbögö na ꞌdɔ kakoke gɔma ti mbele ni ti mɔbɔ? 53 Möꞌbö ŋburu tönë tiye rɔ kɔmɔ lëndö mï reki ꞌba rö löbu ꞌba Bɔkoꞌba, ne tondo kosake közïye dë rɔma di yayi? Ne ame na ꞌdeni rɔ kada ꞌbe toꞌdɔ ndɔbɔ mï ŋere abo ꞌba bɔ dɔ bi kölu.”

54 Kina kindaꞌba bo ŋgï koto kari liŋɔ ꞌba bɔ dɔ bɔ akumu. Tine Pïtörö ozi nduwë kari kebe yïꞌböwu rɔ ma kɔwɔ.

Kpa Koga ꞌBa Pïtörö

(MT 26:69-75; MK 14:66-72; YN 18:15-18, 25-27)

55 Kina ɔdɔ ya mo naga nima kari kulöꞌjö paꞌdo ꞌdeni mï zana liŋɔ yayi këdï tubï rönnï kɔmɔ mo tine, na Pïtörö kako ŋgï koloma ŋgila lïjë. 56 Nyiti bɔ laja mɔtɔ oꞌja Pïtörö di gɔ paꞌdo nima lɔko kinyeli laka na lɔko kënyï kiya te, “Bɔ nime bo gbï ti Yësu.”

57 Tine Pïtörö ënyï ŋgï kandi gɔmo, iya te, “ꞌJa a bɔtɔ, mikali bo dë.”

58 Mbowa ꞌböwu bɔ mɔtɔ ari koꞌja bo gbï na kiya te, “Nï nime, nï gbï rɔ ma kɔtɔ mɔtɔ di mï ya naga nime.”

Pïtörö iya te, “Bɔne, minza tïnnï.”

59 Kɔzɔ saa kɔtɔ ꞌdeni tara di pötö mo na bɔ mɔtɔ kako koloma rɔ tutörï lende nima rɔ ma kitigɔ kpa Pïtörö, iya te, “Rɔ ma laka bɔ nime bo gbï ti Yësu römöyï bo di mï Galilaya.”

60 Tine Pïtörö ileki dɔmo, iya te, “Bɔne, ɔtɔ ꞌbï nima këddï kiya ne mikali dë.”

Kina koꞌja bo këdï kilende gba te yɔ na gɔŋgɔ kidapa ŋgï. 61 Ŋere Yësu uyï kɔmɔ bo koŋgɔ dɔ Pïtörö. Kina bo komeri gɔ lende tönë Yësu koloma rɔ tiya mo zi bo ne ŋgï, ame kiya te, “Tɔne gba kinza gɔŋgɔ kidapa dë ti koga kpëyï gɔma mï mota kiya te ikali ma dë.” 62 Kina bo kënyï ŋgï kɔdɔ yaga kari kudu rɔ ma kënyë.

63 Ya ma këdï koda bi rɔ Yësu mo naga nime ebe tose dɔ bo komba bo 64 lïjë kutuꞌbö kɔmɔ bo teyi, kiya te, “Umë te zize, yë na kokɔsɔ yi?”

65 Kina lïjë koloma ŋgï nduwë rɔ titiꞌja bo ti lende ma konya mɔtɔ ga.

Toꞌde Yësu Zi Bɔ Akumu Ni

(MT 26:59-66; MK 14:55-64; YN 18:19-38)

66 Mï bi këzë ꞌdeni tine na löbu ꞌba bilaka ni ti bɔ dɔ bɔ akumu ni ti bɔ kɔmɔ kiyandi ni kotɔtɔ kpënnï ŋgï, na koto Yësu ŋgï kari kiꞌdi kɔrɔ kömönnï. 67 Kina lïjë kititi Yësu, iya te, “Iya zize te, nï na rɔ Kurïsïtö mo tönë Bɔkoꞌba këdï koja ne?”

Yësu iya te, “Ɔdɔ miya pele ziye inza kiꞌdike dɔye gɔ lende ma. 68 Kina ɔdɔ mititi ye ꞌböwu gɔmo inza kilekike dɔmo gbï. 69 Ne kisaki di mï kada nime tɔne kole ꞌba bilaka lesi ti koloma dɔ dörï Bɔkoꞌba tigɔ dɔ kiteli.”

70 Kina lïjë pili kënyï ŋgï tititi bo, iya te, “Dëmba nï rɔ kole ꞌba Bɔkoꞌba?”

Bo iya te, “Kpe na kiyake eꞌbe tara.”

71 Lïjë iya te, “Ne dëdï domake bɔ kodɔrɔ bïcï lende rɔ bo mɔtɔ ka le gɔ waꞌdi koꞌja duwöke ꞌdeni di kpa bo?”

23

1 Kina lïjë pili kënyï ŋgï koto Yësu kari zi Pilato. 2 Na lïjë pili kebe ŋgï tususu bo, iya te, “Doꞌja bo këdï rɔ tirasi dɔ bilaka ze ga. Bo iya te kopi awada dë zi bɔ dɔliŋɔ ma löbu ꞌba Romo, bo kiya rɔ bo rɔ Kurïsïtö bɔ dɔliŋɔ.”

3 Kina Pilato kënyï kititi bo, iya te, “Nï na rɔ ŋere bɔ dɔliŋɔ ꞌba Yudayi?”

Yësu ileki dɔmo, iya te, “Nï na kiya ëꞌbï tara.” 4 Kina Pilato kilende zi bɔ dɔ bɔ akumu ni ti tïndï naga nima iya te, “Moꞌja ɔtɔ ma ꞌdɔ kodɔ karama dɔ bɔ nime gɔmo dë.”

5 Tine lïjë ocɔ ŋgï nduwë iya te, “Bɔ nime iꞌdi bilaka pili ꞌdeni këdï koꞌdɔ ayayi kote mï dɔyayi nime ti akiyandi abo tɔ nima. Bo isaki mɔlo di Galilaya bo kömö ꞌdeni timo me ŋbö bine.”

6 Kina ɔdɔ Pilato kuwö ꞌdeni tara tine bo ititi, iya te, “Bo di Galilaya?” 7 Kina ɔdɔ bo kari kikali ꞌdeni Yësu di mï dɔyayi ma ꞌba ŋere Erode tine, na bo koja Yësu ŋgï kari zi Erode römöyï mï kada mo nima gbï Erode ëdï Yerosalema yayi.

8 Kina ɔdɔ Erode koꞌja ꞌdeni rɔ Yësu tara tine bo ŋgï ti mï këyï römöyï bo ëdï mɔlo ti kɔmɔ kiꞌdi ꞌdɔ toꞌja Yësu. Gɔ lëbï ꞌba wa ame ga bo këdï kuwö ne bo oꞌdɔkɔ ꞌdɔ bo koŋgɔ gɔ kotɔ ma Yësu këdï koꞌdɔ. 9 Bo oloma rɔ tititi Yësu gɔ lende konzi tine Yësu ileki dɔmo dë zi bo.

10 Bɔ dɔ bɔ akumu ni ti bɔ kɔmɔ kiyandi ni öꞌbö ŋgï tususu Yësu rɔ ma kitigɔ zi Erode. 11 Kina Erode ni ti bɔ kanya abo ga kebe ŋgï rɔ topɔtɔ Yësu kose dɔmo. Lïjë ogba bɔŋgɔ ma kele kolɔ rɔ bo na lïjë koja bo ŋgï kileki kari zi Pilato. 12 Mï kada nima na Pilato ni ti Erode kindaꞌba pɔri ŋgï koꞌja mɔlo pa lïjë koloma rɔ bɔ ndoꞌji.

Titeri Tupö Yësu

(MT 27:15-26; MK 15:6-15; YN 18:39–19:16)

13 Kina Pilato kïdëkï bɔ dɔ bɔ akumu ni ti löbu ꞌba bilaka ni pili ti bilaka ma laki ꞌdɔ kotɔtɔ rönnï. 14 Kina bo kënyï ŋgï kilende zïnnï, bo iya te, “Bɔ nime oꞌdeke ŋgï zö kɔzɔ bɔ dɔ kirasi ame këdï kirasi dɔ bilaka ne tara, ne kina me moŋgɔ ndï lende abo ꞌdeni di kɔmɔye pili bine, tine lende kirasi ɔtɔ ma kɔzɔ ame ga kususuke bo timo ne moꞌja dë kɔtɔ te di rɔ bo. 15 Kina Erode gbï tara oꞌja lende kënyë ɔtɔ dë di rɔ bo na me koja bo kileki kako zö bine. Bo oꞌdɔ a mɔtɔ dë du te ame kɔꞌbɔ tölë. 16-17 Ne ti modɔ ŋge rɔ karama dɔ bo ti nyɔꞌbɔ ꞌdɔ mope bo.”

18 Tine bilaka naga nime ënyï kulörï ŋgï pili kozɔ timo rɔ ma kembe iya te, “Upö bo yaga, Baraba na kope zize.” 19 Bɔ mo nima rɔ Baraba ne iꞌdi bo ꞌdeni mï maboso yayi gɔ ayayi ame kömö pa mï gawo yayi gbï ti akupö ne.

20 Gɔ ame Pilato bo koꞌdɔkɔ ꞌdeni ꞌdɔ kope Yësu ne na bo kënyï ŋgï ꞌböwu kileki kititi bilaka naga nima, 21 tine lïjë pili öꞌbö ŋgï rɔ tulörï timo, iya te, “Utötï bo, utötï bo.”

22 Pilato ënyï ꞌböwu kilende zïnnï ꞌdeni rɔ mï mota mo, iya te, “Gɔ waꞌdi? Lende kënyë waꞌdi na bo koꞌdɔ? A mɔtɔ ame ŋgï ꞌdɔ kupö bo gɔmo ne moꞌja dë di rɔ bo. Ti miꞌdi ŋge kodɔ karama dɔ bo ti nyɔꞌbɔ gɔ kope bo yaga.”

23 Tine lïjë ulörï ŋgï kulöwö nati rɔ ma kembe iya te, “Utötï bo yaga.”

Na tulörï ꞌbënnï kaꞌda Pilato ŋgï 24 kina bo kodɔ kpa Yësu ŋgï ꞌdɔ koꞌdɔ kɔzɔ akititi ꞌbënnï nima tara. 25 Bɔ ma tönë koboso gɔ lende ꞌba ayayi ti löpö ne na za Pilato kope ŋgï zïnnï kɔzɔ ma lïjë kititi tine Yësu na bo kiꞌdi koꞌdɔ zïnnï kɔzɔ ma lïjë koꞌdɔkɔ.

Tutötï Yësu

(MT 27:32-44; MK 15:21-32; YN 19:17-27)

26 Kina ɔdɔ bɔ kanya naga nima këdï ꞌdeni rɔ tari ti Yësu tine bɔ mɔtɔ rɔ Simona di Kurënë ëdï abo rɔ tako di mökö ꞌdɔ tari mï gawo yayi na lïjë kindaꞌba bo ŋgï kiꞌdi bo tombi ŋgërï tönë kari kutötï Yësu dɔmo ne kozi timo.

27 Tïndï ma kinza kiya ösö ꞌdeni gönnï ti ꞌja mɔtɔ ga gbï këdï kome kuwu. 28 Kina Yësu kuyï kɔmɔ bo kiya zïnnï, iya te, “Yïtötï ꞌba Yerosalema, uduke ma dë. Gbagba ye na ꞌdɔ kuduke ti kole ꞌbe ga 29 römöyï kada mo ti kömö ꞌdeni ame ꞌdɔ kiyake te, ‘ꞌJa ame ga rɔ kɔtɔ ne, kömbö ma kinza köyö ti mba ma kinza kole kulu dë naga na laka.’ 30 Kina ti bilaka kiya zi döku ni te, ‘Ilaꞌba dɔze,’ kina gbï zi kuruŋgu ni tëgë, ‘Utuꞌbö ze.’ 31 Ne kina me ɔdɔ këdï koꞌdɔ rönï ꞌdeni tötï kɔzɔ a nime te kota mbili ŋgërï ni këdï gba rɔ ma kaꞌji, ne ɔdɔ mbili ŋgërï ni kututu ꞌdeni dayi ti këdï ꞌjaa tondo?”

32 Ya mɔtɔ ga rïyö rɔ bɔ akolɔ oto ꞌdeni gbï kɔtɔ ti Yësu yayi tutötï mo. 33 Kina ɔdɔ lïjë kari ꞌdeni kömö gɔ bi mo ame kïdëkï rɔ “Kulöŋbö dɔ” ne tine, na lïjë kutötï bo ŋgï yayi bi kɔtɔ ti bɔ akolɔ mo tönë ga, ma kɔtɔ dɔ dörï bo tine mɔtɔ dɔ gali bo.

34 Yësu iya te, “ꞌBu ma, ola lïjë gɔ wa nime lïjë koꞌdɔ zö ne römöyï lïjë ikali dë.”

Kina lïjë koza bɔŋgɔ abo ŋgï gbï ti bödö kuꞌdu.

35 Tïndï ꞌba bilaka ɔrɔ yayi toŋgɔ bo, tine löbu ꞌba Yudayi ni ebe tose dɔ bo, iya te, “Bo oloma tönë bine tɔmɔ ya mɔtɔ ga di mï tölë ne iꞌdike bo kɔmɔ rɔ bo di bina te ɔdɔ bo këdï ŋgï rɔ Kurïsïtö mo tönë Bɔkoꞌba kigeli ꞌdeni koja kako mï dɔliŋɔ ne.”

36-37 Bɔ kanya mo ga ako gbï kose dɔ bo, iya te, “Ɔdɔ këddï ŋgï rɔ bɔ dɔliŋɔ ꞌba Yudayi ɔmɔ röyï te di bina.” Kina lïjë kogba layi koꞌbaꞌba ŋgï tiꞌdi mo kpa bo.

38 Akugu ëdï bi dɔ bo tɔrɔ yayi iya te, “Ŋere Bɔ Dɔliŋɔ ꞌBa Yudayi.”

39 Bɔ akolɔ mɔtɔ ame kutötï ꞌdeni gbï yayi ne ënyï gbï kitiꞌja Yësu kɔzɔ ꞌbënnï, kiya te, “Nï Kurïsïtö na dë? Ɔmɔ röyï ꞌdɔ kɔmɔ ze gbï.”

40 Tine bɔ mɔtɔ mo ënyï kembe dɔ bo, iya te, “Nï, ere Bɔkoꞌba dë? Gomɔ kɔtɔ nime këddï yïmo ne na me gbï bo këdï yïmo. 41 ꞌBeze dëdï dombi gomɔ nime gɔ kpa közïze ma doꞌdɔ, ne ꞌba bo, bo oꞌdɔ ɔtɔ dë gbï yɔ rɔ ma kënyë.”

42 Kina bo kileki kiya zi Yësu te, “Yësu, kinza kiꞌdi lende ma dë kudölu di döyï ɔdɔ këddï ꞌdeni rɔ bɔ dɔliŋɔ kada mɔtɔ.”

43 Yësu ileki dɔmo zi bo, iya te, “Rɔ ma laka miya zïyï, mï kada nime tɔne ti këddï kɔtɔ tö mïtɔrɔ.”

Tölë ꞌBa Yësu

(MT 27:45-56; MK 15:33-41; YN 19:28-30)

44 Ame tine ꞌdeni mï zana kada ma kodɔrɔ na mandölu kutuꞌbö bi ŋgï ŋbö kada kilege, 45 kïnë kada kinda dë. Kina bɔŋgɔ ma koke mï rö löbu ꞌba Bɔkoꞌba timo tönë kotopa ŋgï koza mïnï rïyö. 46 Kina Yësu kapi ŋgï rɔ ma kembe, iya te, “ꞌBu ma, dïdï ma miꞌdi ꞌdeni kɔmɔ közïyï.” Kina ɔdɔ bo kilende ꞌdeni te yɔ na bo kulöku ŋgï.

47 Bɔ dɔ bɔ kanya ame yayi ne oꞌja lende nima na bo kïlëlu Bɔkoꞌba ŋgï, iya te, “Rɔ ma laka bɔ nime bɔ lende laka na.”

48 Kina ɔdɔ lïjë bilaka ame ga pili kotɔtɔ rönnï yayi toŋgɔ mo ne koꞌja wa nima ꞌdeni koꞌdɔ rönï tara tine na lïjë pili kitaꞌba ga ŋgï di yayi ti tomba dɔŋgoꞌdo nnï. 49 Tine ya mɔtɔ ga ame kikali bo ne ti ꞌja mɔtɔ ga ma tönë ga kösö gɔ bo di Galilaya ne ɔrɔ ga ꞌbënnï sege yaga toŋgɔ wa nima.

Tusu Yësu

(MT 27:57-61; MK 15:42-47; YN 19:38-42)

50 Tine mï kada nima yayi bɔ mɔtɔ möyï mo rɔ Yesepa na kari zi Pilato kititi töku Yësu ꞌdɔ kodɔ kpamo zi bo tusu mo. Bo rɔ ma kɔtɔ mɔtɔ di mï löŋgö löbu ꞌba Yudayi ni. 51-52 Tine bo ꞌba bo utï dë gɔ akoꞌdɔkɔ ma ꞌbënnï ti kpa lende kiyari mo ga. Bo rɔ bilaka ma laka ti lende koro ti bi koda gɔ tako ꞌba ŋere löbu ꞌba Bɔkoꞌba. Bo di mï gawo ꞌba Yudayi ame kïdëkï möyï mo rɔ Arimataya ne. 53 Kina bo kombi töku Yësu ŋgï bërï kolo mï bɔŋgɔ kaŋmi kari kusu mï tïꞌbörö laꞌja ame koga ꞌdeni yɔki döku kusu bɔtɔ dë gba yïmo ne. 54 Mï kada mo nima tine töꞌdö dɔ muyï na ꞌdeni ꞌdɔ këzë ŋgï di gɔmo rɔ kada ꞌba rɔ kindawo.

55 ꞌJa mo tönë ga kako mɔlo ti bo di Galilaya ne ozi nduwë gɔ Yesepa ŋbö lïjë kari koꞌja dögö nima ti ma këdï koꞌba töku bo bërï yïmo yayi. 56 Kina lïjë kileki ŋgï liŋɔ kileŋo ga rönnï ŋgï tari ti ꞌbu ni ti a ma kato kele naga. Tine lïjë oloma titi kindawo rönnï dɔ kɔtɔ mï kada ꞌba rɔ kindawo gɔ dölëtï ꞌba lende koro mo.

24

Tɔdɔ ꞌBa Yësu Di Mï Tölë

(MT 28:1-10; MK 16:1-8; YN 20:1-10)

1 Mï kada ma dɔndende di pötö kada ꞌba rɔ kindawo nima na ꞌja tönë ga kënyï ŋgï mɔlo mï kano bi ti akato kele mo tönë ga kari timo ndï dögö. 2 Tine lïjë ari koꞌja döku ꞌba kpamo kululu ꞌdeni yaga. 3 Kina ɔdɔ lïjë kɔdɔ yayi tine lïjë ari koꞌja töku ŋere Yësu inza kpe yayi.

4 Tine koꞌja lïjë këdï gba tɔrɔ jörï yayi yɔ na bilaka rïyö mɔtɔ ga bɔŋgɔ ꞌba rɔmo köbö kilaka kɔzɔ tɔrɔ kunyï tara kɔdɔ ŋgï kɔrɔ ŋgila lïjë yayi. 5 Kina ꞌja tönë ga ŋgï rɔ tikere kusu ga kömönnï bërï. Ya naga nima ënyï kilende zïnnï, iya te, “Gɔ waꞌdi na këddï komake bɔ ame rɔ ma kïdïdï ne di mï löŋgö töku gɔmo? 6 Bo inza kpe bine bo ënyï ꞌdeni kɔdɔ di mï tölë. Omerike gɔ lende tönë bo kiya koꞌja bo këdï gba tiye di Galilaya ne, ame bo kiya te, 7 ‘Ti kiꞌdi kole ꞌba bilaka lesi ꞌdeni ŋgï közï bɔ lende kënyë ni kutötï. Tine mï töꞌdö dɔ mota bo ti kënyï kɔdɔ ꞌdeni ꞌböwu.’ ” 8 Kina lïjë komeri gɔ lende abo nima ŋgï.

9 Kina ɔdɔ lïjë kileki ꞌdeni kako di ndï dögö yayi tine, na lïjë kebe ŋgï tïyëtï gɔ wa naga nime pili zi ya ma ꞌbutë dɔɔkɔtɔ mo tönë ga gbï ti ya mɔtɔ ga. 10 Mariya Magadala ni ti Zowana ti Mariya ma ꞌba Yakoba ni gbï ti ꞌja mɔtɔ ga lïjë na kiya lende nime zi bɔ laja. 11 Tine lïjë iꞌdi dönnï dë gɔ lende ꞌba ꞌja naga nima römöyï inda ŋgï di zïnnï kɔzɔ lende sari. 12 Kina Pïtörö kënyï ŋgï kiriŋa kari dɔ dögö këdë kïŋgëŋgë yïmo. Tine bo oꞌja bɔŋgɔ mo tönë kusu töku timo ne na ꞌdeni ŋge yayi. Kina bo kënyï ŋgï kileki ti meri ɔdɔ waꞌdi na kömö ꞌdeni.

Tari Emawo

(MK 16:12-13)

13 Tine mï kada kɔtɔ mo nima bɔ kösö gɔ Yësu ma rïyö mɔtɔ ga ënyï ꞌdeni këdï kari mï dɔliŋɔ ma mbowa mɔtɔ kïdëkï möyï mo rɔ Emawo di ŋgila Yerosalema kɔzɔ mayile modɔmorïyö tara. 14 Lïjë ëdï rɔ tiya lende ꞌba wa ame ga koꞌdɔ rönï ne. 15 Kina koꞌja lïjë këdï rɔ tiya mo na Yësu kɔdɔ ŋgï kiꞌdi tari kɔtɔ tïnnï. 16 Tine amo iꞌdi dë lïjë kikali bo. 17 Kina bo kënyï kititi lïjë, iya te, “Waꞌdi ma ꞌbeye na këddïke rɔ tiya mo di gɔ kɔri?”

Kina lïjë kɔrɔ ŋgï kusu kömönnï bërï rɔ meri. 18 Kina bɔ mɔtɔ mo ame möyï mo rɔ Kilepa ne kileki kiya te, “Nï na ꞌbëyï ŋge kɔtɔ di mï Yerosalema bine kuwö wa nime koꞌdɔ rönï yayi mï töꞌdö dɔ ndö nime ne dë?”

19 Bo iya te, “Waꞌdi mo ga?”

Lïjë iya te, “Wa nime koꞌdɔ rönï zi Yësu ꞌba Nazareta bɔ kumë lende ame Bɔkoꞌba gbï ti bilaka pili kikali bo rɔ bɔ tigɔ dɔ kiteli mï wa pili ma bo këdï kiya gbï ti ma bo këdï koꞌdɔ ne. 20 Kina me bɔ dɔ bɔ akumu ze ga ti löbu ni kiꞌdi kodɔ karama dɔ bo kupö bo yaga, kutötï bo ŋgï. 21 Ze pili domeri ꞌdeni bo na rɔ bɔ kɔnyi ꞌba Yisarele mo tönë. Ne ma rɔ dɔ kiteli mo töꞌdö dɔ mota mo na me ꞌdeni tɔne. 22 Kina gbï ꞌja mɔtɔ ga di mï löŋgö ze bine ako kiya lende mo zize kiꞌdi dotɔ ŋgï rɔ gɔze. Lïjë ënyï mɔlo ti dɔŋbɔ ene kari ndï dögö 23 tine lïjë ari koꞌja töku bo kinza kpe. Kina lïjë kileki kako kiya zize tëgë lïjë oꞌja malayika kina malayika kiya zïnnï tëgë bo ïdïdï ꞌdeni. 24 Kina lëpï ze mɔtɔ ga kënyï kari dɔ dögö yayi kari koꞌja lende nima gbï kɔzɔ ma ꞌja naga nime kiya. Tine bo mo na lïjë koꞌja kïnë bo dë.”

25 Bo iya te, “Kpe ŋgï rɔ rumö bɔ dɔ kïrïndï kinza kikali wa ame ga bɔ kumë lende kiya ne. 26 Ikalike dë ma Bɔkoꞌba këdï kiꞌdi Kurïsïtö kombi gomɔ gɔ bo kɔdɔ mï löbu dɔ kiteli abo?”

27 Kina bo kisaki ŋgï tïyëtï gɔ wa ma kugu mï buku ꞌba Bɔkoꞌba gɔ lende abo mɔlo kisaki di zi Musa ŋbö kömö zi bɔ kumë lende mɔtɔ ga.

28 Kina ɔdɔ lïjë kari kömö ꞌdeni ŋgɔsi ŋgila gawo mo nima lïjë këdï kari teyi ne tine Yësu oꞌdɔ rɔ bo kɔzɔ bo ëdï kiteli nduwë kari dɔgba. 29 Tine na lïjë koloma ŋgï rɔ tota bo, iya te, “Kada inza kpe, öꞌdö zize bine.” Kina bo koloma ŋgï tïnnï yayi.

30 Di kpa akonyo ꞌdeni na bo kogba maŋgolɔꞌbɔ ŋgï koꞌdɔ yëëꞌdï dɔmo bo konye kiꞌdi zïnnï. 31 Kina kömönnï kɔpɔ ŋgï lïjë kiꞌdi tikali bo tine na bo kölu ŋgï liwo di kömönnï.

32 Kina lïjë kebe nati tititi rönnï iya te, “Dëmba kina me di gɔ kɔri yayi bo këdï kïyëtï lende mï buku ꞌba Bɔkoꞌba zize dökïꞌdï ze kënyï kilaka ŋgï ne.”

33 Kina lïjë kënyï ŋgï dɔmo kileki kari Yerosalema. Lïjë ari koꞌja ya ma ꞌbutë dɔɔkɔtɔ tönë ga kotɔtɔ dönnï ꞌdeni bi kɔtɔ ti ya mɔtɔ ga, 34 këdï kiya teyi, iya te, “Ŋere Yësu ɔdɔ ꞌdeni ŋgï rɔ ma laka di mï tölë. Bo ileme rɔ bo ꞌdeni zi Simona.”

35 Kina lïjë ya ma rïyö mo tönë ga kebe ŋgï tïyëtï gɔ wa ame ga koꞌdɔ rönï zïnnï di gɔ kɔri ti ma lïjë kari kikali Yësu ꞌjaa koꞌja bo këdï konye mï maŋgolɔꞌbɔ ne.

Yësu Ileme Rɔ Bo Zi Bɔ Kösö Gɔ Bo Ga

(MT 28:16-20; MK 16:14-18; YN 20:19-23; NDB 1:6-8)

36 Koꞌja lïjë këdï gba rɔ tiya lende mo yɔ na Yësu kɔdɔ ŋgï kɔrɔ mï löŋgö lïjë yayi, kiya te, “Lende këyï koloma tiye.”

37 Tine oꞌde tikere ŋgï zïnnï, lïjë iya te mɔtɔga sëgë na ti lïjë koꞌja ꞌdeni. 38 Bo iya te, “Ëddï kupöke rɔye gɔ waꞌdi? Lende mo ïlïkö dɔye tondo? 39 Oŋgɔke közö ti ndö. Ma na. Osake rɔma koŋgɔke. Rɔ sëgë ëdï te ti yida rɔ gbï ti kiliŋba kɔzɔ ame këddï koŋgɔke ma ne?”

40 Kina ɔdɔ bo kiya wa naga nime ꞌdeni te tine na bo kileme közï bo ti ndï bo ga ŋgï zïnnï. 41 Kina koꞌja dönnï këdï gba rɔ ma kïlïkö ti tiliya ti lɔŋɔ tara tine na bo kënyï kititi lïjë, iya te, “Ëddïke ŋgï ti ɔtɔ ga bine tonyo mo na?”

42 Na lïjë kiꞌdi kenze kilaŋma ŋgï zi bo, 43 na bo kogba konyo ŋgï di kömönnï pili te.

44 Bo iya te, “Wa tönë ga moloma pa rɔ tiya mo ziye koꞌja mëdï gba tiye ne na ꞌdeni me. Wa ame ga pili akugu ꞌba Musa ni ti bɔ kumë lende ni ti Akïlëlu kiya dömöyï ma ne ti koꞌdɔ rönnï ŋgï ko tara.”

45 Kina bo kidiŋga dönnï ŋgï tikali lende ꞌba mï buku ꞌba Bɔkoꞌba. 46 Bo iya zïnnï te, “Ugu ꞌdeni iya te, Kurïsïtö ti kombi gomɔ tine bo ti kɔdɔ yaga di mï tölë mï töꞌdö dɔ mota. 47 Kina ti laja ꞌba dɔ kotɔ ni ti akola gɔ lende kënyë kuwöwö rönï ŋgï ti möyï bo zi dɔ kupö pili ꞌba dɔliŋɔ nime kisaki di Yerosalema. 48 Kpe na rɔ bɔ koꞌja wa naga nime ꞌdɔ kïyëtïke gɔmo. 49 Mëdï moja a tönë ꞌbu ma kiꞌdi köꞌdu mo ꞌdeni tiꞌdi mo ziye ne. Ne olomake titi Yerosalema bine ŋbö tigɔ kako ziye di mïtɔrɔ.”

Tileki ꞌBa Yësu Mïtɔrɔ

(MK 16:19-20; NDB 1:9-11)

50 Kina bo kënyï ŋgï kari tïnnï yaga di mï gawo ŋbö Betaniya. Di yayi na bo kombi közï bo tɔrɔ bo koꞌdɔ yëyï dönnï. 51 Tine koꞌja bo këdï ꞌdeni rɔ toꞌdɔ yëyï dönnï yɔ na bo kënyï ŋgï di ŋgila lïjë yayi na kogba bo ŋgï kari mïtɔrɔ.

52 Kina lïjë kileki ŋgï kari Yerosalema ti tumötu bo ti tiliya rɔ mbëmbë. 53 Kina lïjë köꞌbö ŋgï ŋburu mï reki ꞌba rö löbu ꞌba Bɔkoꞌba tïlëlu Bɔkoꞌba.

Yowani

1

2

3

4

5

6

7

8

9

10

11

12

13

14

15

16

17

18

19

20

21

Laja Laka Ma

YOWANI

Kugu

1

Lende ꞌBa Bɔkoꞌba

1 Mɔlo gba kinza koꞌba dɔliŋɔ nime dë lende ꞌba Bɔkoꞌba ëdï ꞌdeni mɔlo. Bo ëdï bi kɔtɔ ti Bɔkoꞌba kina bo gbï rɔ Bɔkoꞌba. 2 Bo ëdï mɔlo ti Bɔkoꞌba di bi ꞌba tisaki bïcï dɔliŋɔ nime. 3 Bo na me Bɔkoꞌba koꞌba wa pili ꞌba dɔliŋɔ naga nime ti bo. Oꞌba wa ma kɔtɔ mɔtɔ te dë du kinza bo teyi. 4-5 Bo na rɔ ŋgiraꞌda ꞌba dïdï ma laka. Dïdï nima na ꞌdeni rɔ bi kɔpɔ zi bilaka lesi ame këdï koyi bi ꞌdeni mï gɔ bi kölu. Kina bi kölu ikali dë kpe tïyölu mo yaga.

6-7 Bɔkoꞌba oja bɔ mɔtɔ kïdëkï möyï mo rɔ Yowani kako tiya lende ꞌba bi kɔpɔ nima zi bilaka ꞌdɔ lïjë pili kiꞌdi dönnï gɔmo. 8 Yowani na dë rɔ bi kɔpɔ mo nima. Tine ndɔbɔ abo ŋge rɔ tiya lende mo zi bilaka. 9 Omba bi kɔpɔ nima na rɔ bi kɔpɔ ma laka. Bi kɔpɔ nima ëdï kako mï dɔliŋɔ nime ꞌdɔ kiyɔpɔ bi zi bilaka pili.

10 Tine lende ꞌba Bɔkoꞌba ëdï ꞌba bo ꞌdeni mɔlo mï dɔliŋɔ nime, ame Bɔkoꞌba koꞌba dɔliŋɔ ꞌdeni pele ti bo tine bilaka mo ga oro bo dë. 11 Bo ari mï dɔyayi abo tine bilaka abo ga oꞌdɔkɔ bo dë. 12 Kina me bilaka ame ga koꞌdɔkɔ bo kiꞌdi dönnï gɔ lende abo ne, bo iꞌdi lïjë ꞌdeni rɔ kole ꞌba Bɔkoꞌba. 13 Bilaka na dë köyö lïjë mɔlo tara rɔ kole ꞌba Bɔkoꞌba. Tine bo Bɔkoꞌba na kiꞌdi lïjë rɔ kole abo ga. 14 Lende mo tönë bo na ma kako ꞌdeni rɔ bilaka lesi koloma mï löŋgö ze. Kina me doꞌjake bo ꞌdeni ti löbu abo ꞌba kole kɔtɔ ꞌba Bɔkoꞌba ame kako di zi ꞌbu bo tileme mï këyï ti lende ma kodɔrɔ mo.

15 Bo na Yowani kiya lende abo te, “Bɔ tönë moloma tiya lende abo miya te bo ëdï kozi kako di gɔma ne, bo na me ame miya te bo mbiri löbu di dɔma ne. Römöyï mɔlo gba kinza köyö ma dë bo ëdï ꞌba bo ꞌdeni mɔlo.”

16 Bo na me köꞌbö ꞌdeni nduwë tiꞌdi yëyï ꞌba Bɔkoꞌba zize ti mï këyï abo. 17 Bɔkoꞌba iꞌdi köꞌdu kiꞌdi abo ti Musa. Tine mï këyï abo ti lende laka abo bo ileme ti Yësu Kurïsïtö. 18 Bɔtɔ mɔtɔ inza ame koꞌja Bɔkoꞌba. Yësu bo na ŋge rɔ kole kɔtɔ ꞌba Bɔkoꞌba ame bo köꞌbö ŋburu bi kɔtɔ ti Bɔkoꞌba. Kina me bo kiꞌdi ze ꞌdeni dikalike Bɔkoꞌba.

Yowani Bɔ Bapatisi

(MT 3:1-12; MK 1:1-8; LK 3:1-18)

19 Lende ame ga Yowani kiya gɔ lende ꞌba Yësu ne kina me. Mï kada ma dɔ kɔtɔ mɔtɔ na turu ꞌba Yerosalema koja bɔ akumu ni ti lëwï mɔtɔ ga kari kititi Yowani ɔdɔ tara ne bo yë mo na. 20 Kina ɔdɔ lïjë kari ꞌdeni kititi bo, tine bo andi dë gɔ rɔ bo di zïnnï, bo iya te, “Ma Kurïsïtö ame Bɔkoꞌba këdï koja kako dɔliŋɔ nime bine ne na dë.”

21 Kina lïjë kënyï kititi bo, iya te, “Nï Eliya na?”

Bo iya te, “Ma Eliya na dë.”

Lïjë iya te, “Nï na rɔ bɔ kumë lende ꞌba Bɔkoꞌba mo tönë?”

Bo iya te, “Ee.”

22 Kina lïjë kënyï kititi bo, iya te, “Ne tine nï yë mo na? Iya röyï zize ꞌdɔ dari diya zi ya ame ga koja ze ne.”

23 Yowani ënyï kileki dɔmo zïnnï, iya te, “Ëdï kɔzɔ akugu ꞌba Yesaya ma tönë kiya te, ‘Bɔ mɔtɔ ëdï kuwöwö dɔ bo di yï mökö kiya te, “Ileŋoke kɔri zi ŋere,” ’ ne.”

24 Kina ya mɔtɔ ga ame Parosi ni koja ne kititi Yowani, 25 iya te, “Ne me kiya te nï Kurïsïtö ame Bɔkoꞌba këdï koja kako dɔliŋɔ nime ne na dë, nï Eliya na dë gbï kina nï bɔ kumë lende ꞌba Bɔkoꞌba tönë na dë gbï, ne ëddï kodɔ mini ꞌba bapatisi dɔ bilaka gɔ waꞌdi?”

26 Bo iya te, “Ndɔbɔ ma na rɔ toꞌdɔ bapatisi dɔ bilaka ti mini. Ne bɔ mɔtɔ ëdï leꞌjete tiye bine. Kpe ikalike bo dë. 27 Bo ëdï kako toꞌdɔ ndɔbɔ di pötö ma bine. Bo mbiri kebe ma. Ma ꞌbama mëdï titiyi. Wari abo pele mɔꞌbɔ dë tope mo.”

28 Wa nime oꞌdɔ rönï di Betaniya kapa yöpö ꞌba Yaradene ma kari yïbï. Kina Yowani koloma rɔ todɔ mini ꞌba bapatisi dɔ bilaka di yayi.

Kamölö ꞌBɔꞌbi ꞌBa Bɔkoꞌba

29 Mï bi këzë mɔtɔ na bo koꞌja Yësu këdï kako zi bo. Kina bo kënyï kiya zi bilaka naga nima, bo iya te, “Oŋgɔke ti, kamölö ꞌbɔꞌbi ꞌba Bɔkoꞌba tönë këdï kumu ꞌdɔ kombi laŋba ꞌba lende kënyë ꞌba bilaka pili ne bo na me ꞌdë. 30 Bo na tönë moloma tiya lende abo, miya te bo ëdï kozi kako di gɔma ne, bo na mbiri löbu rɔ dɔ kiteli di dɔma. Römöyï mɔlo gba kinza köyö ma dë bo ëdï ꞌdeni mɔlo. 31 Ma gbï mikali bo dë mɔlo ɔdɔ bo yë ga na. Kina me mako ꞌdeni moꞌdɔ bapatisi dɔ bilaka ti mini ꞌdɔ mileme bo zi bilaka ze ga ꞌba Yisarele.”

32-33 Kina Yowani kënyï ŋgï tïyëtï gɔ wa ame ga koꞌdɔ rönnï ne kɔzɔ a nime te. Bo iya te, “Mɔlo mikali bo dë ɔdɔ bo yë na. Tine Bɔkoꞌba bɔ koja ma tako toꞌdɔ bapatisi dɔ bilaka ti mini nime na kiya zö tëgë, ‘Ti koꞌja Nyï Kɔtɔ Laka ꞌdeni ŋgï këdï kako bërï di mïtɔrɔ koloma dɔ bo. Bɔ nima bo na rɔ bɔ ame këdï kako ꞌdɔ koꞌdɔ bapatisi dɔ bilaka ti Nyï Kɔtɔ Laka ne.’ Kina me moꞌja Nyï Kɔtɔ Laka ꞌdeni këdï kako bërï di mïtɔrɔ kɔzɔ matukpuru tara kako köꞌbö ŋgï dɔ bɔ nime bine. 34 Moꞌja ꞌdeni ti kɔmɔ ma. Kina me mëdï miya ziye bɔ nime bo na rɔ kole ꞌba Bɔkoꞌba.”

Tisaki Tösö Gɔ Yësu

35 Mï bi këzë mɔtɔ ꞌböwu gbï koꞌja bo këdï ti bɔ kösö gɔ bo ga ma rïyö mɔtɔ ga, 36 na bo koꞌja Yësu ŋgï këdï kiliŋgere kebe yayi. Kina bo kiya zi bɔ kösö gɔ bo naga nima, bo iya te, “Oŋgɔke tɔ ma. Kamölö ꞌbɔꞌbi tönë Bɔkoꞌba këdï kumu ꞌdɔ kombi laŋba ꞌba lende kënyë ꞌba bilaka pili ne, bo na me ꞌdë.”

37 Kina ɔdɔ ya rïyö tönë ga kuwö lende nime te yɔ, na lïjë kënyï ŋgï kösö gɔ Yësu.

38 Kina ɔdɔ Yësu kuyï kɔmɔ bo yïꞌböwu tine, bo oꞌja ya rïyö naga nima ŋgï këdï kozi gɔ bo. Kina bo kititi lïjë, bo iya te, “Tondo?”

Lïjë ënyï kileki kiya zi bo tëgë, “Rabi,” ame ꞌjɔ ꞌba lende mo tëgë bɔ kɔmɔ kiyandi, “Ëddï koloma yala?”

39 Bo iya te, “Ako koŋgɔke.”

Bo iya tara römöyï gɔ bi ëdï ꞌdeni rɔ mï dɔkɔpiyari. Kina lïjë kari ŋgï koꞌja bi ame bo këdï koloma teyi ne. Kina lïjë köꞌdö ŋgï yayi mï korɔndɔ mo nima.

40 Bɔ ma kɔtɔ di mï löŋgö ya rïyö naga nima, möyï mo rɔ Andareya löndö ꞌba Simona Pïtörö ni. 41 Kina bo kënyï ŋgï kari zi bɔ löndö bo Simona, bo iya te, “Bɔ tönë Bɔkoꞌba koja ꞌdɔ kako tokɔnyi ze bilaka abo ga ne, doꞌja bo ꞌdeni. Bɔ tönë ꞌbu ze löbu ga kïdëkï möyï bo rɔ Masiya ne.” (Möyï kɔtɔ nime kina ma gbï kïdëkï rɔ Kurïsïtö ne.)

42 Kina Andareya koꞌde Simona ŋgï kako zi Yësu. Bo oŋgɔ dɔ Simona. Kina bo kiya te, “Möyï yï rɔ Simona ꞌba Yowani, ne ti miꞌdi möyï yï rɔ Kepa.” (Möyï kɔtɔ nime kina ma gbï kïdëkï rɔ Pïtörö ne ame ꞌjɔ ꞌba lende mo tëgë döku.)

Pïlïpö Ni Ti Natïnëlë

43 Mï bi këzë mɔtɔ na Yësu kënyï ŋgï kari Galilaya. Kina bo kari koꞌja Pïlïpö ŋgï di yayi. Bo iya te, “Ako kösö gɔma.”

44 Pïlïpö di mï bilaka ꞌba Betesayida dɔyayi ꞌba Andareya ni ti Pïtörö. 45 Kina Pïlïpö kari koꞌja Natïnëlë ŋgï, bo iya te, “Bɔ tönë Musa ni ti bɔ kumë lende ꞌba Bɔkoꞌba mɔtɔ ga ma dɔgba naga kiya lende abo ne, doꞌja bo ꞌdeni. Ugu lende ꞌdeni mɔlo mï buku ꞌba Bɔkoꞌba gɔ köꞌdu abo, kina me leꞌjete bo ëdï ꞌdeni mï löŋgö ze. Bo na rɔ Yësu kole ꞌba Yesepa di mï gawo ꞌba Nazareta.”

46 Natïnëlë iya te, “Nazareta ni naga nima, lende laka waꞌdi ga na ti kɔdɔ di teyi?”

Pïlïpö ileki gɔmo, iya te, “Ee, ako koŋgɔ titi ti kömöyï.”

47 Kina ɔdɔ Yësu bo koŋgɔ Natïnëlë ꞌdeni këdï kako zi bo, bo iya te, “Oŋgɔke, bɔ nime bo na rɔ kupö ma laka ꞌba Yisarele. A mɔtɔ rɔ bëtï inza rɔ bo.”

48 Natïnëlë ititi bo, iya te, “Ikali ma tondo ga?”

Bo iya te, “Mɔlo gba kinza Pïlïpö kïdëkï yi dë, moꞌja yi ꞌdeni mɔlo këddï koloma bïcï ŋgërï këlu nima yayi.”

49 Bo iya te, “Bɔ kɔmɔ kiyandi, nï na ŋgï rɔ kole ꞌba Bɔkoꞌba. Nï na rɔ ŋere ze ꞌba Yisarele.”

50 Bo iya te, “Waꞌdi mo ga na te? Lende nime miya zïyï bine, miya te, moꞌja yi ꞌdeni mɔlo këddï koloma bïcï ŋgërï këlu ne, kina me kikali ma ꞌdeni gɔmo rɔ kole ꞌba Bɔkoꞌba? Lende ꞌbï ele sowa. Ne lende nime koꞌja tɔne ne, ma titi mo na gba. Ma löbu mo ga ëdï gba ame ɔdɔ koꞌja, lende mo ëdï kigayi yi. 51 Kina me mëdï miya ziye, kada mɔtɔ ti koꞌjake mïtɔrɔ kurögö rönï ꞌdeni yaga rɔ gböŋö. Kina ti koŋgɔke malayika ꞌba Bɔkoꞌba ꞌdeni këdï kïlëlë rönnï kari tɔrɔ kako bërï zi kole ꞌba bilaka lesi. Lende ma naga nime mëdï miya ne me rɔ lende ma laka.”

2

Karama ꞌBa Gbe Mï Kana

1 Di pötö töꞌdö dɔ rïyö tine karama ꞌba gbe ëdï Kana mï dɔyayi ꞌba Galilaya. Ma ꞌba Yësu ni ëdï bi ꞌba gbe nima yayi. 2 Kina Yësu ni ëdï gbï yayi ti bɔ kösö gɔ bo ga. 3 Kina layi kote rönï ŋgï, tine na ma ꞌba Yësu ni kënyï kari kiya zi bo, iya te, “Oŋgɔ te, layi inza kpe.”

4 Bo iya te, “Iya, nï na dë ꞌdɔ kiya ndɔbɔ zö. Kada ꞌba tileme ma ömö dë gba.”

5 Ma bo iya zi ya ame ga këdï koja laja mï gɔ bi ꞌba karama yayi ne, iya te, “Oꞌdɔke wa pili ame ga bo këdï kiya ziye ne.”

6 Dömïrï ꞌba kete mini ma löbulöbu ëdï modɔɔkɔtɔ yayi ame kose ꞌdeni di mï döku ne. Dömïrï naga nima ma kɔtɔ ëdï koto sapiya ŋbö muyï. Kete naga nima na gɔ dölëtï ꞌba Yudayi ni rɔ a ꞌba turögö rɔ wa. 7 Kina Yësu kiya zi bɔ koja laja naga nima, iya te, “Oꞌdeke mini koso mï wa naga nime.”

Kina lïjë koꞌde mini ŋgï mï kete tönë ga koso koriya ti kpamo. 8 Kina bo kiya zïnnï, bo iya te, “Unöke di mï kete naga nima kotoke kari zi bɔ dɔ gbe nime ꞌdë.”

Kina lïjë kunö ŋgï koto kari. 9 Bɔ dɔ gbe nima inene mini tönë Yësu kuyï ꞌdeni rɔ layi ne ŋgï, tine bo ikali dë unö di yala. Bɔ koja laja naga nima na ŋge kikali. Kina bɔ dɔ gbe nima kënyï kiya zi mëꞌdë ꞌba nyiti, 10 iya te, “Bilaka pili ëdï koja layi ma kata na titi dɔgba zi ŋba ꞌbënnï ga. Kina ɔdɔ layi kaꞌda ŋba ꞌdeni tine na ꞌjaa këdï koja siŋga ma këpï mo. Ne ꞌbeye tɔ nime layi ma laka na za kusuke dɔmo ŋbö koꞌja kabate.”

11 Yësu oꞌdɔ gɔ kotɔ ma dɔgba abo nime ꞌdeni di Kana. Kina bɔ kösö gɔ bo ga kikali bo ŋgï gɔmo rɔ kole ꞌba Bɔkoꞌba.

Tɔdɔ ꞌBa Yësu Mï Reki ꞌBa Rö Löbu

(MT 21:12-13; MK 11:15-17; LK 19:45-46)

12 Di pötö lende nima na Yësu ni kënyï ŋgï ti ma bo ni ti löndö bo ga ti bɔ kösö gɔ bo ga kari Kaparanoma. Lïjë kari koloma mbowa yayi.

13 Kina ɔdɔ kada ꞌba karama ma löbu ꞌba Yudayi ni ame kïdëkï möyï mo rɔ Pasaka ne kola ꞌdeni ŋgɔsi tine, Yësu ni ënyï ŋgï kari Yerosalema. 14 Tine ɔdɔ bo kömö ꞌdeni yayi, bo iteli ŋgï kari mï reki ꞌba rö löbu ꞌba Bɔkoꞌba. Bo ari koꞌja bɔ ndögö ni kotɔtɔ rönnï ꞌdeni yayi këdï ga rɔ tugö sa ni ti kamölö ni ti matukpuru ni. Ya mɔtɔ ga këdï ꞌbënnï tutë gïrïsï. 15 Kina bo kogba kabi ŋgï koli rɔ nyɔꞌbɔ bo kari koga lïjë timo yaga di yayi ti kamölö ni ti sa ꞌbënnï naga nima. Kina bo kïtïŋï dɔ tarabiza ꞌba bɔ kutë gïrïsï ni ŋgï bërï. Gïrïsï mo ga kolɔdɔ kïyëyï rönï mï yayi. 16 Bo iya zi ya ma këdï ꞌbënnï rɔ tugö matukpuru naga nima, bo iya te, “Ënyïke yaga ti eꞌbe naga nima di bine. Rö ꞌba ꞌbu ma nime kinza koꞌdɔke dë kpe rɔ bi ꞌba ndögö.”

17 Lende nime iꞌdi bɔ kösö gɔ bo ga ŋgï komeri lende ma tönë kugu ꞌdeni mɔlo mï buku ꞌba Bɔkoꞌba ne, ame kiya te, “Lende ꞌba gɔ rö ꞌbï nime Bɔkoꞌba oŋma dökïꞌdï ma ŋgï kɔzɔ paꞌdo tara.”

18 Kina turu ꞌba Yudayi ni kënyï kititi bo, lïjë iya te, “Nï, lende ꞌbï naga nime koꞌdɔ ne, waꞌdi ga na ti koꞌdɔ tɔne ame ꞌdɔ dikali yi timo rɔ ma laka omba Bɔkoꞌba na ŋgï koja yi tako toga bilaka naga nime yaga?”

19 Bo ënyï kileki kiya zïnnï, bo iya te, “Rö ꞌba Bɔkoꞌba nime, ɔdɔ kitikɔke yaga, ti moꞌdɔ kileki teyi rɔ ma laꞌja mï töꞌdö dɔ mota.”

20 Lïjë iya te, “Rö nime toꞌba mo oto bilaka ŋbö kɔmɔ kɔɔ ꞌbutë sowɔ döömu dɔɔkɔtɔ. Ti kɔꞌbɔ toꞌba mo kileki teyi rɔ ma laꞌja ŋge mï töꞌdö dɔ mota?”

21 Dëmba lïjë ikali ꞌjɔ ꞌba lende abo nima dë. Bo ëdï za kiya yida rɔ bo. 22 Kina ɔdɔ bo kënyï kɔdɔ ꞌdeni yaga di mï tölë tine, kina ꞌjaa bɔ kösö gɔ bo ga kënyï tomeri gɔ lende tönë ga. Kina lïjë kikali ꞌjaa omba lende nime ëdï ꞌdeni ŋgï rɔ ma laka kɔzɔ lende ma tönë kugu mï buku ꞌba Bɔkoꞌba ne.

23 Koꞌja bo këdï Yerosalema yayi mï kada ꞌba karama ꞌba Pasaka nima, bo oloma ꞌdeni toꞌdɔ lende mɔtɔ ga ame lende mo kigayi bilaka ne, kina lïjë kikali ŋgï bo ako di zi Bɔkoꞌba. 24 Tine bo ikali lende ꞌbënnï ga me rɔ kɔtɔkɔtɔ. Kina bo oꞌdɔkɔ dë tiya lende abo ga pili zïnnï. 25 Bo ikali lende ꞌba dökïꞌdï bilaka me rɔ kɔtɔkɔtɔ kinza ma bɔtɔ kiya zi bo.

3

Yësu Ni Ti Nïkuduma

1 Bɔ Parosi mɔtɔ kïdëkï möyï mo rɔ Nïkuduma rɔ ma kɔtɔ mɔtɔ di mï löŋgö turu ꞌba Yudayi ënyï kako zi Yësu rɔ mï korɔndɔ. 2 Bo ilende zi Yësu, iya te, “Bɔ kɔmɔ kiyandi, dikali ŋgï rɔ ma laka Bɔkoꞌba na me koja yi kako tiyandi kɔmɔze. Römöyï ma kiya te Bɔkoꞌba kinza tïyï dëne inza kikali toꞌdɔ lende naga nime.”

3 Yësu iya te, “Rɔ ma laka miya zïyï, ɔdɔ kiya te kileki köyö bilaka mo dë ꞌböwu rɔ ma laꞌja toꞌja ŋere löbu ꞌba Bɔkoꞌba nime zi bɔ mo inza du te.”

4 Nïkuduma iya te, “Bilaka ame ꞌdeni mbiri rɔ bulöbu te ne ti kileki köyö ꞌböwu rɔ ma laꞌja totondo mo ga? Bo ti kileki ꞌböwu tondo kɔdɔ mï ma bo ꞌdɔ kënyï köyö bo ꞌböwu rɔ ma lölöwö? A mɔtɔ inza kikali toꞌdɔ rönï tara.”

5 Yësu iya te, “Rɔ ma laka miya zïyï, bɔtɔ mɔtɔ inza kikali tɔdɔ mï ŋere löbu ꞌba Bɔkoꞌba ɔdɔ kiya te köyö bɔ mo dë ꞌböwu titi ti mini ꞌba bapatisi gbï ti Nyï Kɔtɔ Laka. 6 Löyö ꞌba bilaka lesi rɔ ꞌba dɔliŋɔ nime, ne löyö ame rɔ ꞌba Nyï Kɔtɔ Laka ꞌba Bɔkoꞌba iꞌdi bilaka rɔ ꞌba Bɔkoꞌba. 7 Kina me mëdï miya ꞌdeni ziye, kpe pili oꞌdɔkɔ ꞌdɔ kiꞌdike köyö ye rɔ ma laꞌja. Lende nime igayi yi totondo? 8 Lende ꞌba töyö wa rɔ ma laꞌja ti Nyï Kɔtɔ Laka nime ëdï kɔzɔ lende ꞌba lili ame këdï kome ne tara. Uwö birɔ mo ŋgï laka, ne gɔ bi ame kisaki tome di teyi ne, ikali dë. Ikali dë gbï ɔdɔ ako di yala kina ëdï kari yala.”

9 Nïkuduma iya te, “Töyö bilaka rɔ ma laꞌja nime, ꞌdɔ koꞌdɔ lende mo tondo?”

10 Yësu ileki kiya zi bo, iya te, “Lende nime dëne ꞌdɔ kikali ꞌdeni mɔlo. Ne oꞌja nï ŋgï rɔ bɔ kɔmɔ kiyandi ma löbu ꞌba bilaka ꞌba Yisarele ꞌdi? 11 Rɔ ma laka miya zïyï, wa ame ga doꞌja ti kɔmɔze dikali ꞌdeni gbï laka ne, na me dëdï diya ziye. Ne kpe ebeke kilagike ꞌböwu yaga di rɔmo. 12 Wa ame ga rɔ ꞌba dɔliŋɔ nime, ɔdɔ miya lende mo pele ziye, ilagike aa yaga di rɔmo. Ne ɔdɔ mënyï miya lende ꞌba wa ꞌba dɔyayi ꞌba mïtɔrɔ ziye inza kilagike gbï di rɔmo? 13 Bɔtɔ ma kɔtɔ mɔtɔ ari dë mïtɔrɔ ame ꞌdɔ koꞌde lende mo kako bine. Kole ꞌba bilaka lesi na ŋge kɔtɔ kako di mïtɔrɔ.

14 Oŋgɔke, kɔzɔ mï kada ma mɔlo tönë ga ame ꞌbu ze löbu ga këdï mï mökö ne, Musa oꞌbɔꞌbi ꞌbïlëŋï rɔ murë kowe dɔ ŋgërï tɔrɔ ꞌdɔ ɔdɔ bilaka ame këdï kölë ne koŋgɔ kïnë mo ꞌdeni, ꞌdɔ kɔmɔ ŋgï yaga. Kole ꞌba bilaka lesi ëdï gbï tara. Ti kutötï bo ꞌdeni dɔ ŋgërï tɔrɔ 15 ꞌdɔ ya ame ga pili kiꞌdi dönnï ꞌdeni gɔ lende abo ne këdï ti dïdï ma ŋburuŋburu.

16 Oŋgɔke akɔꞌɔ ꞌba Bɔkoꞌba te, römöyï Bɔkoꞌba ɔꞌɔ bilaka rɔ mbëmbë. Kina me bo koja kole kɔtɔ abo ꞌdeni kako kölë bine, ꞌdɔ lïjë ame ga pili kiꞌdi dönnï ꞌdeni gɔ lende abo ne kölë dë kpe tine gɔ këdï ti dïdï ma ŋburuŋburu. 17 Bɔkoꞌba oja kole abo nime dë kako dɔliŋɔ bine todɔ karama dɔ bilaka ꞌba dɔliŋɔ. Tine bo oja kako tɔmɔ bilaka di mï tölë. 18 Bilaka ame ga kiꞌdi dönnï ꞌdeni ŋgï rɔ ma laka gɔ lende abo, odɔ karama dë kpe dɔmo. Ne ya ame ga koꞌdɔkɔ dë tiꞌdi dönnï gɔ lende abo ne, odɔ karama ꞌdeni mɔlo dɔmo gɔ ame lïjë kilagi lende ꞌba kole kɔtɔ abo nime ne.

19 Bɔkoꞌba odɔ karama ꞌdeni dɔ bilaka kɔzɔ a nime te. Bo iꞌdi bi kɔpɔ abo ꞌdeni ꞌdɔ koyi bi dɔliŋɔ nime. Ne bilaka ebe ëꞌbënnï za toꞌdɔ lende kënyë, koꞌdɔkɔ bi kɔpɔ nime dë. Bi kölu na za lïjë koꞌdɔkɔ. 20 Bilaka ame ga rɔ bɔ koꞌdɔ lende kënyë ne oꞌdɔkɔ dë ꞌdɔ kileme lende kënyë ꞌbënnï ga yaga gɔ bi kɔpɔ. Kina kiꞌdi lïjë koꞌji bi kɔpɔ ŋgï sowa. Lïjë oꞌdɔkɔ dë tako gɔ bi ame bi kɔpɔ këdï koyi rönï teyi ne. 21 Bilaka ame ga rɔ bɔ koꞌdɔ lende laka ꞌba Bɔkoꞌba ne, lïjë na kako ꞌbënnï ꞌdeni gɔ bi kɔpɔ ꞌdɔ kileme omba ama lïjë këdï koꞌdɔ naga nima lende laka ꞌba Bɔkoꞌba na.”

Yësu Ni Ti Yowani

22 Yësu ni ënyï ti bɔ kösö gɔ bo ga kari mï kapa dɔyayi ꞌba Yudayi. Na bo kari koloma mbowa tïnnï yayi toꞌdɔ bapatisi.

23-24 Mï kada mo nima Yowani ëdï gbï rɔ toꞌdɔ bapatisi dɔ bilaka di Ayinona ame ŋgɔsi dɔŋgila Salima ne, römöyï bi mo nima na ti mini teyi rɔ mbëmbë. (Koꞌja turu kiꞌdi Yowani dë gba mï maboso.) Na bilaka koloma ŋgï rɔ tɔlɔ kari zi bo yayi mï bapatisi.

25 Turu mɔtɔ ꞌba Yudayi ënyï toꞌdɔ kowasa ti bɔ kösö gɔ Yowani ga gɔ lende ꞌba dölëtï ꞌba akurögö ame ꞌdɔ kiꞌdi bilaka këdï rɔ ma kɔpɔ kɔmɔ Bɔkoꞌba ne. 26 Kina lïjë kënyï ŋgï kari zi Yowani, lïjë iya te, “Bɔ kɔmɔ kiyandi ze, ne rɔ ma tondo na bɔ nime ꞌdë gönyï pöpö ma kapa ma ꞌdë yayi ne tönë koloma rɔ tiya lende abo zize ne, bo kënyï ꞌdeni toꞌdɔ bapatisi? Kina me bilaka kënyï ꞌdeni pili këdï kɔlɔ kari zi bo.”

27 Yowani ileki zïnnï, iya te, “Bɔtɔ ma kɔtɔ mɔtɔ ikali dë toꞌdɔ ndɔbɔ mɔtɔ ɔdɔ kiya te Bɔkoꞌba na dë ŋgï kiꞌdi zi bo. 28 Uwöke lende ma tönë moloma tiya mo ziye ne, miya te ma Kurïsïtö ame Bɔkoꞌba këdï koja ne na dë. Kina miya ꞌdeni tönë gbï ziye bine, miya te Bɔkoꞌba oja ma tötï dɔgba ꞌdɔ bɔ nima kozi ꞌjaa kebe gɔma. 29 Ndɔbɔ ma ëdï kɔzɔ gbe tara. Mëꞌdë ꞌba nyiti na ŋge këdï kogbe nyiti tine ꞌjɔkɔ ëdï gbï ti mï këyï di bi toŋgɔ lɔŋɔ ꞌba bɔ löndö bo. Mï këyï ma ëdï gbï tara gɔ wa nime Kurïsïtö këdï koꞌdɔ ne. 30 Kurïsïtö bo na ti këdï mbiri di dɔma tine ti mëdï ꞌbama ŋge mbowa. 31 Römöyï bɔ ame kako di mïtɔrɔ ne, bo na mbiri di dɔ bilaka pili. Ne bɔ ame rɔ kole köyö ꞌba dɔliŋɔ nime kako dë di mïtɔrɔ ne, ikali ꞌba bo ŋge tiya lende ꞌba wa ꞌba dɔliŋɔ nime. Bɔ ame kako di mïtɔrɔ rɔ löbu ꞌba dɔ bilaka ne, 32 bo iya ꞌba bo rɔ lende ame ga bo koꞌja kina bo kuwö gbï di mïtɔrɔ ne. Tine bilaka ënyï ŋgï kilagi lende abo. 33 Lende kodɔrɔ ꞌba Bɔkoꞌba ileme rönï ꞌdeni ti ya ame ga kutï dɔmo ne.

34 Bɔ nime Bɔkoꞌba koja kako dɔliŋɔ bine ne, Bɔkoꞌba iꞌdi Nyï Kɔtɔ Laka abo ꞌdeni pili zi bo. Lende ꞌba Bɔkoꞌba na me ŋgï bo këdï kiya. 35 Bɔkoꞌba ɔꞌɔ kole abo nima rɔ mbëmbë. Kina me bo kiꞌdi közï kakpa ꞌba dɔ wa pili ꞌdeni teyi. 36 Bilaka ame ga kiꞌdi dönnï gɔ lende abo ne, lïjë ti këdï ŋgï ti dïdï ma ŋburuŋburu. Ne ya ame ga koro lende abo dë ne, lïjë inza koꞌja dïdï ma ŋburuŋburu. Ya löbu ꞌba Bɔkoꞌba nime ëdï kako dönnï.”

4

Yësu, Mini ꞌBa Dïdï

1-2 Parosi ni uwö lende mo tëgë bilaka ma këdï kari mï bapatisi zi Yësu na konzi ꞌdeni ŋgï rɔ mbëmbë kebe ma këdï kari zi Yowani. Dëmba tine Yësu oꞌdɔ bapatisi ɔtɔ dë du te dɔ bɔtɔ ma kɔtɔ mɔtɔ. Tine bɔ kösö gɔ bo ga na ŋge këdï koꞌdɔ.

Kina ɔdɔ Yësu bo kikali ꞌdeni Parosi ni uwö lende nime ꞌdeni te tine, 3 bo ënyï ŋgï di Yudayi yayi tileki tari Galilaya. 4 Bo ari kebe gɔ kɔri ma kudö kebe mï dɔyayi ꞌba Somorona. 5 Bo ari kömö mï dɔliŋɔ mɔtɔ ꞌba Somorona kïdëkï möyï mo rɔ Sukara ŋɔli ŋgila nyaka ma tönë Yakoba kiꞌdi mɔlo zi kole abo Yesepa ne. 6 Daa ꞌba Yakoba ëdï yayi.

Kina ɔdɔ lïjë kömö ꞌdeni kpa daa nima yayi Yësu ꞌdeni rɔ gomɔ di zi liŋgere. Kina bo koloma ŋgï bërï kpa daa yayi. 7-8 Mï zana kada koꞌja bɔ kösö gɔ bo ga kari ꞌdeni mï gawo tugö akonyo zïnnï, na ꞌja mɔtɔ rɔ Somorona kömö ŋgï yayi tunö mini. Kina bo kiya zi ꞌja nima tëgë, “Iꞌdi mini zö.”

9 ꞌJa nima ënyï kiya zi bo, iya te, “Owa, ma rɔ Somorona. Nï Yudayi nime ebe kïdëkï mini di zö rɔ ma totondo?” Lɔko iya tara römöyï Yudayi odɔꞌbɔ rönnï dë gɔ kpa kilali kɔtɔ ti Somorona.

10 Kina bo kileki kiya zi ꞌja nima, bo iya te, “Ikali wa ame Bɔkoꞌba koꞌdɔkɔ tiꞌdi mo zïyï ne dë. Kina ma gbï ikali ma dë, ma bɔ mïdëkï mini di zïyï nime. Dëne ꞌdɔ këddï kititi ma ra gɔ miꞌdi mini ꞌba dïdï ma laka zïyï.”

11 Lɔko iya te, “Daa kalo nime, kina inza gbï ti a ꞌba tunö mini yɔ. Ti kunö mini mo totondo? 12 Oꞌdɔkɔ toꞌdɔ röyï, iya te nï na kebe ꞌbu ze löbu Yakoba ame kole daa nime zize ne? Lïjë oloma tuwë mini di teyi bine ti kole abo ga kpaki ti kamölö abo ga.”

13 Bo iya te, “Bɔ ame kuwë mini daa nime koda mini ëdï gba koꞌdɔ kada mɔtɔ. 14 Ne bɔ ame këdï kuwë mini mɔtɔ ame mëdï miꞌdi ne, koda mini inza kikali kpe toꞌdɔ mo. Mini nima ti koloma köꞌbö mïnnï kɔzɔ daa ame këdï kulöwu ne tara, ꞌdɔ kiꞌdi dïdï ma ŋburuŋburu zïnnï.”

15 Lɔko iya te, “Baba, iꞌdi mini ꞌbï tɔ nima tɔ kpe zö ꞌdi kinza koda mini koꞌdɔ ma ra ꞌdɔ mindawo rɔma di bi ꞌba tako gɔ mini nime bine?”

16 Bo iya te, “Ari gɔ mëꞌdë yï ꞌdɔ kakoke kpe ti bo zö bine.”

17 Lɔko iya te, “Minza ti mëꞌdë.”

Bo iya te, “Lende ꞌbï rɔ ma laka, 18 römöyï ogbe mëꞌdë ꞌdeni ŋbö muyï. Kina bɔ ame këddï koloma timo leꞌjete nime inza gbï rɔ mëꞌdë yï. Lende ꞌbï nima kiya ne bëtï na dë.”

19 Lɔko iya te, “Ee baba, mikali yi ꞌdeni rɔ ma laka nï bɔ kumë lende ꞌba Bɔkoꞌba na. 20 Oŋgɔ, ꞌbu ze löbu ga ꞌba Somorona oloma tumötu Bɔkoꞌba di dɔ döku nime bine. Ne kpe Yudayi iyake ꞌbeye te Yerosalema na ŋge kɔtɔ rɔ bi ꞌba toꞌdɔ mötu di teyi zi Bɔkoꞌba. Ɔdɔ gɔ lende waꞌdi ga ya?”

21 Bo iya te, “Lende nime na kiꞌdi döyï gɔmo, kada mo ɔwɔ dë kpe ame ꞌdɔ döku nima ti Yerosalema kinza kpe rɔ bi ꞌba toꞌdɔ mötu di teyi zi Bɔkoꞌba ꞌbu ze. 22 Kpe Somorona, ëddï koꞌdɔke ꞌbeye mötu ŋgï zi Bɔkoꞌba kinza ma kikalike bo dë yɔ. Ne ꞌbeze ꞌba Yudayi dëdï doꞌdɔ mötu zi bo dikali bo gbï laka, römöyï lende ꞌba tɔmɔ wa di mï tölë nime, Bɔkoꞌba iya zize. 23 Kada mo ɔwɔ dë kpe kina me ꞌdeni tɔne, ame ꞌdɔ Nyï Kɔtɔ Laka kiꞌdi bilaka kumötu Bɔkoꞌba rɔ ma laka. Ame na rɔ mötu ame Bɔkoꞌba koꞌdɔkɔ ne. 24 Bɔkoꞌba bo ëdï rɔ akɔtɔ ti Nyï Kɔtɔ Laka abo. Kina bɔtɔ inza kikali toꞌdɔ mötu zi bo rɔ ma kodɔrɔ ɔdɔ kiya te Nyï Kɔtɔ Laka na dë ŋgï kokɔnyi lïjë.”

25 ꞌJa nima iya te, “Mikali tëgë bilaka mɔtɔ ëdï kako ꞌdɔ kiya lende ꞌba Bɔkoꞌba zize pili. Möyï mo rɔ Masiya ame kïdëkï bo gbï rɔ Kurïsïtö ne.”

26 Yësu iya te, “Ma mo na ŋgï me mëdï milende tïyï ne.”

27 Kina mbowa te yɔ na bɔ kösö gɔ bo ga kömö ŋgï di mï gawo. Kina ɔdɔ lïjë kömö koꞌja bo ꞌdeni këdï kilende za ti ꞌja tine, lende mo igayi lïjë ŋgï. Tine lïjë ititi ꞌja nima dë kpe ɔdɔ waꞌdi na lɔko koꞌdɔkɔ di zi Yësu. Kina lïjë ititi bo dë kpe gbï ɔdɔ bo ëdï kilende zi ꞌja nima gɔ waꞌdi.

28 Kina ꞌja tönë kënyï ŋgï kola kete mini ꞌbënï yayi. Lɔko kileki kari mï gawo kari kiya zi bilaka tëgë, 29 “Akoke yöyï. Bilaka mɔtɔ ëdï ꞌdë yayi. Wa ame ga moꞌdɔ mɔlo ne, bo ïyëtï gɔmo ŋgï pili zö. Mikali dë ɔdɔ bo na rɔ Kurïsïtö mo tönë Bɔkoꞌba këdï koja ne ya?”

30 Kina bilaka kënyï ŋgï di mï gawo kɔlɔ kari zi Yësu.

31 Kina ɔdɔ bilaka këdï ꞌdeni kɔlɔ kari zi bo tara tine, bɔ kösö gɔ bo ga iya zi bo tëgë, “Bɔ kɔmɔ kiyandi, ako tonyo akonyo.”

32 Tine bo iya te, “Mëdï ti akonyo ma, ne kpe ikalike kɔri mo dë.”

33 Lïjë ënyï tiya mo rɔ gɔ rönnï, lïjë iya te, “Yë na koꞌde akonyo kako zi bo di pötö ze bine?”

34 Yësu iya te, “Akonyo ma na rɔ ndɔbɔ ame Bɔkoꞌba koja ma rɔ dɔ möyï mo ne, ꞌdɔ moꞌdɔ kɔzɔ akoꞌdɔkɔ abo tara ŋbö mote. 35 Ne oŋgɔ, bilaka iya te, ‘Nyepe ꞌba tumu nyönyu di mï nyaka ola ꞌdeni sowɔ.’ Kina me mëdï miya ziye, oŋgɔke nyaka mo naga nima laka, römöyï leꞌjete nyönyu andi ꞌdeni, ëdï ꞌdeni ndö koda dɔ tumu mo ꞌdɔ kotɔtɔ tɔne koꞌde pili kako liŋɔ. 36 Bɔ ame kotɔtɔ kpamo koꞌde kako mï dïdï ma ŋburuŋburu ne ti këdï ŋgï ti bi gomɔ ꞌba rönï. Kina bɔ ma kulï mo ti bɔ ma kotɔtɔ kpamo ti këdï ꞌdeni ŋgï kpaki ti mï këyï. 37 Oŋgɔke lende kiya ꞌba bilaka ëdï ŋgï rɔ ma laka, ame kiya te, ‘Bɔ mɔtɔ ulï ꞌbënï ŋge rɔ tulï kina bɔ mɔtɔ kari ꞌba bo ꞌjaa kumu, kotɔtɔ nyönyu mo ga koꞌde kako liŋɔ.’ 38 Kina me moja ye ꞌdeni ꞌdɔ karike totɔtɔ wa ꞌba mï nyaka nima. Mɔlo oꞌdɔke ndɔbɔ dë yayi, ya mɔtɔ ga na koloma ꞌdeni toꞌdɔ mo. Kina ꞌdɔ kari koꞌjake kpa közïmo kɔtɔ tïnnï.” Yësu iya lende ꞌdeni zi bɔ kösö gɔ bo ga kɔzɔ a nime te.

39 Tine gɔ lende ꞌba ꞌja tönë, kiya te, “Bɔ nime ꞌdë ïyëtï gɔ lende ꞌba wa ame ga moꞌdɔ mɔlo ne ŋgï me zö,” ne na Somorona ma konzi kiꞌdi dönnï ŋgï gɔ lende ꞌba Yësu. 40 Lïjë ako kiya zi bo ꞌdɔ bo koloma titi mbowa tïnnï yayi. Kina bo koꞌdɔ töꞌdö ŋgï dɔ rïyö tïnnï yayi.

41 Kina bilaka ma konzi ame ga kuwö lende kiya abo ne kiꞌdi dönnï ŋgï gɔ lende abo. 42 Bilaka naga nima iya zi ꞌja nima, iya te, “Diꞌdi dɔze ꞌdeni gɔmo. Ne tine inza ŋge gɔ lende kiya ꞌbï römöyï duwö lende kiya abo ꞌdeni ti mbili ze. Kina me dikali ꞌdeni ŋgï omba bo na rɔ bɔ ame këdï kako tɔmɔ bilaka pili di mï tölë ne.”

43 Kina ɔdɔ bo koꞌdɔ töꞌdö ꞌdeni dɔ rïyö yayi tine, na bo kiteli ŋgï kari Galilaya. 44 Römöyï bo iya ꞌdeni mɔlo, bo iya te, “Bilaka ame rɔ bɔ kumë lende ꞌba Bɔkoꞌba ne, bilaka ꞌba dɔliŋɔ ꞌbënnï ga oro bo dë.” 45 Kina ɔdɔ bo kömö ꞌdeni Galilaya yayi tine, bilaka mo ga ari ra pa mï karama Yerosalema. Kina lïjë oꞌja wa ame ga pili bo koꞌdɔ ne ꞌdeni di yayi. Kina di bi tömö abo bilaka pili ënyï ŋgï kurë dɔ bo ti mï këyï.

Akileŋo Di Kaparanoma

46 Yësu ari Kana, bi tönë bo kuyï mini pa rɔ layi di teyi ne. Tine bɔ mɔtɔ rɔ bilaka ꞌba kpa bïcï ŋere ëdï yayi. Bo ëdï ti kole abo mï Kaparanoma rɔ rɔkɔꞌɔ ꞌdeni ŋgɔsi ꞌdɔ kölë. 47 Kina ɔdɔ bɔ nima kuwö ꞌdeni tëgë Yësu ako ꞌdeni di Yudayi kömö Galilaya yayi tine, bo ënyï ŋgï kari kititi Yësu ꞌdɔ kako kileŋo kole abo di dɔ rɔkɔꞌɔ nima. 48 Yësu iya te, “Kpe bilaka, ɔdɔ moꞌdɔ gɔ kotɔ dë inza kiꞌdike dɔye gɔ lende ma.”

49 Bɔ nima iya te, “Baba, ako titi koŋgɔ kole ma nime gba kinza kölë dë.”

50 Yësu iya te, “Ari ëꞌbï. Kole ꞌbï, rɔkɔꞌɔ mo ola ꞌdeni.”

Bɔ nima iꞌdi dɔ bo ŋgï gɔ lende nima Yësu kiya ne. Kina bo kënyï ŋgï kari. 51 Tine dɔ bo ondɔsɔ ŋgï ti bɔ laja abo ga gɔ kɔri. Lïjë iya te, “Rɔkɔꞌɔ ꞌba kole ꞌbï ola ꞌdeni.”

52 Bo iya te, “Ola nyanya ga?” Lïjë iya te, “Zëyï nima ola bo tipiyara ene mï zana kada ma kata.”

53 Kina bɔ nima komeri ŋgï di gɔ lende tönë Yësu kiya zi bo ne, ame kiya te, “Rɔkɔꞌɔ ꞌba kole ꞌbï ola ꞌdeni,” ne. Lende nima Yësu iya zi bo mï zana kada ma kata. Kina bɔ nima ti bilaka ꞌba liŋɔ abo ga pili kiꞌdi dönnï ŋgï gɔ lende ꞌba Yësu.

54 Ame na rɔ gɔ kotɔ ma mï rïyö ma Yësu koꞌdɔ mï Galilaya gbï kɔzɔ ma tönë bo koꞌdɔ di pötö tileki abo di Yudayi ne.

5

Yësu Ileŋo Bɔ Lisa Di Betezata

1 Di pötö mo ꞌdeni yayi tine na Yësu kënyï ŋgï kari Yerosalema mï karama ꞌba Yudayi.

2 Daa ma löbu mɔtɔ ëdï yayi kïdëkï möyï mo rɔ kpa Yudayi rɔ Betezata ŋgɔsi kpa reki ꞌba Yerosalema ame kïdëkï möyï mo rɔ Kpa Kamölö ne. Dëdë ëdï muyï yayi 3-4 ame bɔ rɔkɔꞌɔ këdï köꞌdö yïmo. Bɔ kɔmɔ kölu ni ti bɔ kaꞌbo ni ti ya ame ga keŋme bërï ne otɔtɔ rönnï ꞌdeni yayi.

5 Tine bɔ mɔtɔ ëdï yayi rɔkɔꞌɔ mo oto ꞌdeni ŋbö kɔmɔ kɔɔ ꞌbutë mota döömu dɔɔmota. 6 Yësu ömö yayi koꞌja bɔ nima këdï köꞌdö bërï. Na bo kikali ŋgï bɔ nima rɔkɔꞌɔ mo igabi ꞌdeni sowa. Bo ititi bɔ nima, bo iya te, “Oꞌdɔkɔ ꞌdɔ kileŋo yi?”

7 Bɔ rɔkɔꞌɔ tönë iya te, “Baba, bɔtɔ mɔtɔ ame ꞌdɔ kokɔnyi ma kululu ma mï mini nime ne inza. Ɔdɔ kiya te mini kënyï kikagba rönï bɔ mɔtɔ na kënyï kuꞌdu rönï ŋgï dɔgba yïmo di zö.”

8 Yësu iya te, “Ënyï tɔrɔ kombi sora ꞌbï kari ëꞌbï.”

9 Kina rɔkɔꞌɔ kola bɔ nima ŋgï, kina bo kombi sora abo ŋgï kënyï kari. Kada nima ëdï rɔ kada ꞌba rɔ kindawo ꞌba Yudayi.

10 Kina löbu ꞌba Yudayi ni kënyï kititi bɔ nima, iya te, “Ëddï kombi sora ꞌbëyï mï kada ꞌba rɔ kindawo nime tɔne gɔ waꞌdi? Iꞌdi köꞌdu mo ꞌdeni mɔlo, iya te kinza bilaka kombi wa dë mï kada ꞌba rɔ kindawo.”

11 Bɔ nima iya te, “Bɔ nime kileŋo ma ne, bo na kiya te ꞌdɔ mombi sora ma mari ama.”

12 Lïjë iya te, “Yë mo tɔ ne na kiya lende nima zïyï tara?”

13 Bɔ nima ikali möyï Yësu dë. Yësu ölu ꞌdeni di kɔmɔ bo mï löŋgö tïndï ꞌba bilaka ame ga këdï yayi ne.

14 Kina ɔdɔ Yësu kari ꞌdeni mï reki ꞌba rö löbu ꞌba Bɔkoꞌba tine, bo ari koꞌja bɔ tönë ŋgï di yayi. Kina bo kiya te, “Uwö lende ma nime laka, kina ma kileŋo yi ꞌdeni kinza kari koꞌdɔ lende kënyë mɔtɔ dë kpe. Ɔdɔ köꞌbö nduwë rɔ bɔ koꞌdɔ lende kënyë, ëddï kari koꞌja gomɔ ame rɔ dɔ kiteli di dɔ ame ne.”

15 Bɔ tönë ari kileki dɔmo zi turu naga nima, iya te, “Yësu na kileŋo ma.”

Yësu Kole ꞌBa Bɔkoꞌba

16 Kina löbu ꞌba Yudayi naga nima koloma ŋgï rɔ todɔ gomɔ rɔ Yësu gɔ lende ꞌba wa nima bo koꞌdɔ mï kada ꞌba rɔ kindawo ne. 17 Bo ënyï kiya zi löbu naga nima, bo iya te, “ꞌBu ma ëdï nduwë toꞌdɔ ndɔbɔ abo kina me ma gbï mëdï moꞌdɔ ndɔbɔ nduwë mï kada nime tɔne.”

18 Kina löbu ꞌba Yudayi naga nima kututu ŋgï tususu kpënnï rɔ Yësu ꞌdɔ tupö mo yaga gɔ lende ꞌba wa nima bo koꞌdɔ mï kada ꞌba rɔ kindawo ne, kina gbï gɔ ame bo kiya te Bɔkoꞌba na rɔ ꞌbu bo ne. Römöyï di mï lende kiya abo nima, bo iyari rɔ bo ꞌdeni ti Bɔkoꞌba.

19 Tine bo ënyï kiya zïnnï, bo iya te, “Lende ame ma kole ꞌba Bɔkoꞌba mëdï miya ziye ne kina me. Moꞌdɔ a mɔtɔ dë gɔ dɔma. Wa ame ga moꞌja ꞌbu ma këdï koꞌdɔ ne kina ŋge mëdï moꞌdɔ. Wa ame ga pili ꞌbu ma këdï koꞌdɔ ne kina me mëdï moꞌdɔ gbï kɔzɔ ꞌba ꞌbu ma tara. 20 Römöyï ꞌbu ma ɔꞌɔ ma rɔ mbëmbë kina me bo kileme wa ame ga bo këdï koꞌdɔ ne ꞌdeni pili zö toꞌdɔ mo. Bo ti kileme wa mɔtɔ ga ame rɔ dɔ kiteli di dɔ ame ga këddï koŋgɔke ne ꞌdeni zö, ame ɔdɔ koꞌjake kïnë mo ga lende mo ëdï kigayi ye. 21 Gbï kɔzɔ ame ꞌbu ma këdï kïdïdï töku ni kindiŋi yaga ne tara ma kole abo ti mïdïdï ya ame ga moꞌdɔkɔ ne gbï. 22 ꞌBu ma oꞌdɔ burë ꞌba bilaka dë. Ma na bo kiꞌdi ma ꞌdeni rɔ bɔ toꞌdɔ burë ꞌba bilaka pili. 23 Kina ꞌdɔ lïjë koro ma gbï kɔzɔ ame lïjë koro ꞌbu ma ne tara. Bilaka ame koro ma dë oro ꞌbu ma ame koja ma ne dë gbï.

24 Rɔ ma laka miya ziye, bilaka ame ga kuwö lende ma nime kiꞌdi dönnï ŋgï rɔ ma laka gɔ lende ꞌba Bɔkoꞌba ame koja ma kako ti lende nime ne, lïjë ti këdï ŋgï ti dïdï ma ŋburuŋburu. Minza moꞌdɔ burë ꞌbënnï kpe, römöyï lïjë ɔdɔ ꞌdeni yaga di mï tölë. Kina lïjë ïdïdï ꞌdeni gbï rɔ ma lölöwö. 25 Rɔ ma laka miya ziye, kada mo ɔwɔ dë kpe kina me ꞌdeni tɔne, ame ɔdɔ ya ma kinza ti dïdï ma ŋburuŋburu mïnnï naga kuwö birɔ kole ꞌba Bɔkoꞌba ꞌdeni, ꞌdɔ kënyï ŋgï kïdïdï rɔ ma lölöwö. 26 ꞌBu ma na kiꞌdi dïdï mï bilaka. Kina me bo kiꞌdi ma ꞌdeni gbï ꞌdɔ mïdïdï bilaka. 27 Bo iꞌdi közï kakpa ꞌdeni gbï zö, ma kole abo, ꞌdɔ moꞌdɔ burë ꞌba bilaka, römöyï ma kole ꞌba bilaka lesi na. 28-29 Kada mo ti kömö ꞌdeni ame ꞌdɔ töku ni ame ga kölë ꞌdeni mɔlo ne kuwö birɔ ma, kina gɔ lïjë kënyï kɔdɔ yaga di mï gö. Lende nime igayi ye totondo? Omerike gɔmo laka. Töku bɔ lende laka ti kënyï kɔdɔ ꞌdeni kari koloma rɔ ŋburuŋburu. Tine töku ame ga rɔ ꞌba bɔ lende kënyë ni ne ti kodɔ karama ꞌdeni dɔmo.

30 Lende naga nime mëdï moꞌdɔ ne, minza moꞌdɔ gɔ dɔma. Burë ꞌba bilaka naga nime mëdï moꞌdɔ ne, ꞌbu ma na kiya zö ꞌdɔ moꞌdɔ. Minza moꞌdɔ wa naga nima gɔ akoꞌdɔkɔ ma, ne mëdï moꞌdɔ gɔ akoꞌdɔkɔ ꞌba ꞌbu ma ame koja ma kako bine ne. Kina burë ꞌba bilaka naga nima mëdï moꞌdɔ ne pili rɔ ma kodɔrɔ.

31 Ma kiya te ma na ŋge mëdï miya lende ma nime dëne ti këdï ka ŋgï rɔ lende sari. 32 Ne bɔ mɔtɔ ëdï gbï ame bo kiya lende ꞌdeni mɔlo gɔ lende ma, bo mo na rɔ Bɔkoꞌba. Kina mikali ꞌdeni ŋgï lende kiya abo ëdï rɔ ma laka. 33 Kɔzɔ ma tönë kojake bilaka ꞌbe mɔtɔ ga kari zi Yowani ne, bo iya lende ꞌdeni gbï kodɔrɔ ziye gɔ köꞌdu ma. 34 Ne ma di zö bine, lende ꞌba Yowani nima inda dë rɔ a ma kembe. Lende ꞌba bilaka lesi na. Kina me mïyëtï gɔmo ꞌdeni ziye ꞌdɔ kiꞌdi kikalike tɔmɔ rɔye di mï tölë. 35 Yowani ëdï kɔzɔ paꞌdo ame këdï köbö kiyɔpɔ gɔ bi ne tara. Tine kpe na ŋge ti mï këyï mbowa gɔ lende ꞌba bi kɔpɔ nima.

36 Ne oŋgɔ mëdï ti lende mɔtɔ bine ame rɔ dɔ kiteli di dɔ lende kiya ꞌba Yowani. Ndose ame ga ꞌbu ma kose zö ne na me ga pili mëdï moꞌdɔ, kina me leꞌjete ileme ma ꞌdeni rɔ ma laka, omba ꞌbu ma na ŋgï koja ma. 37 Kina ꞌbu ma ame koja ma ne iya lende ꞌdeni gbï gɔ lende ma. Uwöke mugu bo dë. Kina oꞌjake kïnë bo dë gbï. 38 Kina lende abo inza gbï mïye römöyï iꞌdike dɔye dë gɔ lende ma ame bo koja ma ne. 39 Öꞌböke nduwë tïdëkï buku ma mɔlo ꞌba Bɔkoꞌba. Omerike, iyake te ti koꞌjake dïdï ma ŋburuŋburu gɔ akïdëkï ꞌbe naga nima? Lende ma na ma ga ꞌdo kugu pili mï buku naga nima. 40 Ne waꞌdi na koꞌdɔkɔke dë tako tösö gɔma ꞌdɔ miꞌdi dïdï nima ziye gɔmo?

41 ꞌBama ɔdɔ kiya te bilaka lesi na kiya te ma na mbiri, oꞌdɔ ɔtɔ dë zö. 42 Ne kpe ꞌbeye mikali ye ɔꞌɔke Bɔkoꞌba dë du te. 43 Bɔkoꞌba bo na rɔ ꞌbu ma. Bo na me koja ma kako dɔliŋɔ nime ti közï kakpa abo. Kina me ꞌböwu ilagike lende ma za yaga. Kina me leꞌjete, ɔdɔ kiya te koꞌjake eꞌbe bilaka mɔtɔ kako abo za ti lende ꞌba közï kakpa ꞌba bilaka lesi kina kebe kutïke gɔ lende mo. 44 Kpe ꞌbeye oꞌdɔkɔke ꞌdɔ lëpï ye ga köꞌbö tiya mo, kiya te nani nime bo na mbiri. Kina kele ziye. Ne oꞌdɔkɔke dë yɔ toꞌdɔ wa ame ga ꞌdɔ Bɔkoꞌba ame ŋge kɔtɔ mïtɔrɔ ne kubï gɔye timo. Tine ti kiꞌdike dɔye gɔ lende ma totondo?

45 Omerike, iyake te ti mari mususu ye zi ꞌbu ma Bɔkoꞌba? Inza du tara. ꞌBu ye löbu Musa nima komerike kiyake te bo na ti kokɔnyi ye ne, bo na këdï kari kususu ye zi Bɔkoꞌba. 46 Ma kiya te këddï kiꞌdike dɔye ra gɔ lende kiya ꞌba Musa ga, dëne ëddï kiꞌdike dɔye gbï gɔ lende ma. Lende ma ga na ma pili bo kugu mï buku abo naga nima. 47 Ne kina me kiꞌdike dɔye dë gɔ akugu abo ga ne, ti kiꞌdike dɔye gɔ lende ma totondo?”

6

Yësu Iꞌdi Akonyo Kɔꞌbɔ Bilaka Konzi

(MT 14:13-21; MK 6:30-44; LK 9:10-17)

1 Di pötö mo ꞌdeni yayi di Galilaya na Yësu ni kënyï ŋgï kumu kari gönyï pöpö ꞌba Galilaya ame kïdëkï möyï mo gbï rɔ pöpö ꞌba Tiberiya ne. 2 Bilaka ma konzi ɔlɔ kari gɔ bo yayi toŋgɔ gɔ kotɔ ma bo këdï koꞌdɔ ti tileŋo bɔ rɔkɔꞌɔ ame ꞌdɔ kileme bo rɔ kole ꞌba Bɔkoꞌba ne. 3-4 Tine mï kada mo nima yayi, kada ꞌba karama ꞌba Yudayi ni ame kïdëkï rɔ Pasaka ne, ɔwɔ dë kpe.

Yësu ni ari ꞌdeni toloma dɔ kuruŋgu ti bɔ kösö gɔ bo ga. 5 Tine bo oŋgɔ bilaka ɔlɔ ꞌdeni ŋgï kako zi bo rɔ tïndï. Na bo kënyï kititi Pïlïpö, bo iya te, “Ti doꞌjake akonyo tɔne di yala ꞌdɔ kɔꞌbɔ bilaka konzi naga nime?”

6 Dëmba Yësu bo ikali wa ame bo këdï koꞌdɔ ne ꞌdeni. Kina ma bo këdï kiyɔzɔ meri ꞌba Pïlïpö ɔdɔ bo ikali tigɔ abo ꞌba kole ꞌba Bɔkoꞌba ra ŋgï na ya. 7 Pïlïpö iya te, “Ugö maŋgolɔꞌbɔ pele ti kïsï rïyö ꞌdɔ koza zïnnï mbowambowa, inza gbï kɔꞌbɔ.”

8 Kina bɔ kösö gɔ bo mɔtɔ ame möyï mo rɔ Andareya löndö ꞌba Simona Pïtörö ni ne kako ŋgï kiya zi bo tëgë, 9 “Kole mɔtɔ ëdï bine ti maŋgolɔꞌbɔ kënyë tɔ ne ga muyï ti kole kenze kututu titititi tɔ ne ga rïyö ŋgila mo. Tine ɔdɔ diꞌdike pele zi bilaka konzi naga nima, inza koꞌdɔ ɔtɔ gbï zïnnï.”

10 Bo iya te, “Iꞌdike lïjë koloma bërï.” Gɔ bi mo nima rɔ löwu. Kina bilaka konzi tönë ga koloma ŋgï bërï. Bɔtɔni mo ga ꞌberi rɔ dönnï ëdï ŋbö kɔzɔ kuluku ꞌbutë bi ꞌbutë (5,000) tara. 11 Kina bo kogba maŋgolɔꞌbɔ tönë ŋgï, bo kiꞌdi yëëꞌdï mo ŋgï zi Bɔkoꞌba. Kina bo kiꞌdi ŋgï kari koza zïnnï. Kina bo kogba kenze mo tönë ga, bo koꞌdɔ gbï tara. Kina bilaka konzi naga nima me rɔ gɔmo konyo ŋgï kïtëkpë.

12 Kina ɔdɔ bilaka naga nima konyo kpënnï ꞌdeni pili kïtëkpë tine, na bo kiya zi bɔ kösö gɔ bo ga, bo iya te, “Ari kutöꞌduke kɔsɔ mo ga ma kileke yaga kinza kirasi rönï.”

13 Kina lïjë kari kutöꞌdu kɔsɔ maŋgolɔꞌbɔ muyï tönë ga ma kola bërï ŋgï koso ŋbö mï kee ꞌbutë dɔmorïyö.

14 Ɔdɔ bilaka naga nima koꞌja lende nime Yësu koꞌdɔ ne ꞌdeni tine, lïjë iya te, “Rɔ ma laka bɔ kumë lende tönë Bɔkoꞌba kiya te bo ëdï koja kako dɔliŋɔ nime ne tine, bo na me.”

15 Yësu ikali ya naga nima ëdï koꞌdɔkɔ ꞌdɔ tindaꞌba bo kiꞌdi rɔ ŋere rɔ gbörökötö. Kina bo kënyï abo ŋgï kutu bo kari dɔ kuruŋgu.

Yësu Iliŋgere Kebe Dɔ Mini

(MT 14:22-33; MK 6:45-52)

16 Kina ɔdɔ kömö ꞌdeni rɔ mï dɔkɔpiyari tine, na bɔ kösö gɔ Yësu ga kënyï ŋgï kari kpa pöpö. 17 Kina lïjë këkï ŋgï mï sorope tumu dɔ pöpö tari Kaparanoma. Kina ɔdɔ gɔ bi kölu ꞌdeni, gba kinza Yësu kömö dë zïnnï, 18 na lili kiꞌdi ŋgï tome rɔ ma kembe kebe dɔ mini. Kina kiꞌdi mini kënyï ŋgï tikagba rɔ ma kënyë.

19 Kina ɔdɔ lïjë kujë sorope ꞌdeni kari ŋbö kɔzɔ mayile mota ala sowɔ tara tine, lïjë oꞌja Yësu ꞌdeni këdï kiliŋgere kebe dɔ mini këdï kako zïnnï. Kina lïjë kënyï ŋgï rɔ tikere. 20 Tine bo iya te, “Ma na. Kinza kereke dë.”

21 Na dökïꞌdï lïjë kolɔdɔ ŋgï bërï. Lïjë kiꞌdi bo ŋgï këkï mï sorope. Kina lïjë kömö ŋgï welo dɔ kpa götö gɔ bi mo tönë lïjë këdï koꞌdɔkɔ tari teyi ne.

Yësu, Akonyo ꞌBa Dïdï

22 Kina ɔdɔ bi këzë ꞌdeni tine bilaka ma konzi ma tönë ga kileke gönyï pöpö ma kapa mɔtɔ ne, ënyï tititi rönnï rɔ gɔ rönnï, iya te, “Yësu ëdï yala?” Römöyï lïjë ikali sorope oloma ŋge kɔtɔ yayi, kina me bɔ kösö gɔ Yësu ga këkï ꞌdeni yïmo kumu kari timo gönyï pöpö ma kapa mɔtɔ, tine Yësu ëkï dë su kari tïnnï. 23 Sorope mɔtɔ ga ako di Tiberiya kömö ŋɔli ŋgila bi tönë pa Yësu koꞌdɔ yëëꞌdï zi Bɔkoꞌba dɔ maŋgolɔꞌbɔ tönë ga bo kiꞌdi zi bilaka konyo ne. 24 Bilaka naga nima lïjë ikali Yësu ni inza kpe yayi. Kina lïjë këkï ŋgï mï sorope naga nima. Lïjë kari Kaparanoma tari toma bo di yayi.

25 Kina ɔdɔ lïjë kumu dɔ pöpö ꞌdeni kömö yayi tine, lïjë ari koꞌja Yësu ꞌdeni këdï mɔlo yayi. Lïjë ititi bo, iya te, “Bɔ kɔmɔ kiyandi, ömö nyanya bine?”

26 Bo iya te, “Ëddï komake ma gɔ waꞌdi? Rɔ ma laka miya ziye, ëddï komake gɔma ka gɔ lende ꞌba maŋgolɔꞌbɔ nime konyoke kïtëkpë ye ne. Inza du gɔ lende ꞌba tikali ꞌjɔ ꞌba lende ꞌba gɔ kotɔ naga nime moꞌdɔ ne. 27 Kinza köꞌböke dë toꞌdɔ ndɔbɔ ŋge gɔ akonyo ame këdï keŋme ëꞌbënnï yaga ne. Akonyo ma laka ame ꞌdɔ koꞌdɔke ndɔbɔ gɔmo ne na rɔ ame këdï kiꞌdi dïdï ma ŋburuŋburu ne. Kina kole ꞌba bilaka lesi ti kiꞌdi akonyo nima ŋgï ziye. Kole ꞌba bilaka lesi na tönë Bɔkoꞌba kiꞌdi közï kakpa ꞌdeni teyi ne.”

28 Bilaka naga nima ënyï kititi bo, iya te, “Bɔkoꞌba oꞌdɔkɔ ze tëgë gɔ doꞌdɔ waꞌdi?”

29 Bo iya te, “Bɔkoꞌba oꞌdɔkɔ ziye gɔ kikalike bɔ ame bo koja ꞌdeni kako dɔliŋɔ nime bine ne.”

30 Lïjë iya te, “Kina tine, waꞌdi na ti koꞌdɔ ame gɔ kileme zize omba lende ꞌbï naga nima ëdï ŋgï rɔ ma laka? Ndɔbɔ waꞌdi na koloma toꞌdɔ mo? 31 Mɔlo tönë mï kada ꞌba Musa, koꞌja ꞌbu ze löbu ga këdï mï mökö, lïjë oloma tonyo akonyo ame kako di mïtɔrɔ ne kɔzɔ ame kugu lende mo mï buku ne tara, ame kiya te, ‘Bo iꞌdi maŋgolɔꞌbɔ kako zïnnï di mïtɔrɔ gɔ lïjë konyo.’ ”

32 Yësu iya te, “Rɔ ma laka miya ziye, maŋgolɔꞌbɔ nima koloma tako di mïtɔrɔ ne, Musa na dë kiꞌdi. Maŋgolɔꞌbɔ ame rɔ ma laka ne, ꞌbu ma na këdï kiꞌdi kako ziye di mïtɔrɔ. 33 Maŋgolɔꞌbɔ ame Bɔkoꞌba kiꞌdi ne kina rɔ bɔ ame kako bërï di mïtɔrɔ ne, gɔ bo kïdïdï bilaka ꞌba dɔliŋɔ nime yaga rɔ ma lölöwö.”

34 Bilaka tönë ga iya te, “Ŋere, iꞌdi kïnë maŋgolɔꞌbɔ nima nduwë zize.”

35 Yësu iya te, “Ma na rɔ maŋgolɔꞌbɔ ꞌba dïdï. Lïjë ame ga pili kiꞌdi dönnï gɔ lende ma ne, ꞌbö ni ti koda mini inza kupö lïjë kpe. 36 Ne oŋgɔ kina kɔzɔ ma tönë miya ziye ne, oꞌjake ma pele kina ikalike ma dë gbï yɔ. 37 Bilaka ame ga ꞌbu ma kiꞌdi ꞌdeni zö ne ti këdï ŋgï pili rɔ ꞌba ma ga. Kina minza milagi gbï di bi tutï dɔ mɔtɔ ga ame koꞌdɔkɔ tako zö gɔ lïjë këdï rɔ ꞌbama ne. 38 Römöyï ndɔbɔ nime mako bërï bine di mïtɔrɔ toꞌdɔ mo ne inza rɔ toꞌdɔ akoꞌdɔkɔ ꞌba gbagba ma. Ne rɔ toꞌdɔ akoꞌdɔkɔ ꞌba bɔ ame koja ma kako bërï bine ne. 39 Akoꞌdɔkɔ ꞌba ꞌbu ma ame koja ma ne kina me, tëgë kinza mola ma kɔtɔ mɔtɔ kölu dë di mï löŋgö bilaka naga nime bo kiꞌdi ꞌdeni zö ne. Tine ꞌdɔ miꞌdi lïjë pili kënyï kɔdɔ yaga di mï tölë mï kada ame ꞌdeni rɔ ŋburuŋburu ꞌba dɔliŋɔ nime ne. 40 Römöyï bo oꞌdɔkɔ bilaka ame ga pili koꞌja ma kole ꞌdeni kina kiꞌdi dönnï ꞌdeni gbï gɔ lende ma ne, gɔ këdï ti dïdï ma ŋburuŋburu. Kina ti miꞌdi lïjë ꞌdeni ŋgï kënyï kɔdɔ yaga di mï tölë mï kada ame ꞌdeni rɔ ŋburuŋburu ꞌba dɔliŋɔ nime ne.”

41 Kina bilaka naga nima kënyï ŋgï tilende rɔ bo ŋguruŋguru gɔ a nime bo kiya te, “Ma na rɔ maŋgolɔꞌbɔ ame kako di mïtɔrɔ ne.” 42 Lïjë iya te, “Bɔ nime, bo rɔ Yësu kole ꞌba Yesepa. Ame dikali ꞌbu bo ni pili ti ma bo ni. Rɔ ma totondo mo ga na bo kebe kiya tëgë bo ako di mïtɔrɔ?”

43 Kina bo kënyï kilende zïnnï, bo iya te, “Ɔrɔke titi mbowa te di mï lende ꞌbe nima. 44 Bɔtɔ mɔtɔ inza kikali tako zö, ɔdɔ kiya te ꞌbu ma mo nime koja ma kako di mïtɔrɔ ne na dë ŋgï koꞌde bɔ mo zö. Kina ti miꞌdi bɔ mo ŋgï kɔdɔ yaga di mï tölë mï kada ame rɔ ŋburuŋburu ꞌba dɔliŋɔ nime ne. 45 Lende nime ëdï ꞌdeni rɔ ma koriya ti ma tönë ga bɔ kumë lende ꞌba Bɔkoꞌba ma mɔlo naga kugu mï buku ꞌbënnï ga ne tara, ame kiya te, ‘Bɔkoꞌba ti kiyandi lïjë ꞌdeni pili.’ Kina me ꞌdeni tɔne, ya ame ga lïjë kuwö lende ꞌba ꞌbu ma ꞌdeni lïjë kikali ꞌdeni gbï laka ne, lïjë ti këdï ŋgï rɔ ꞌba ma ga. 46 Bɔtɔ mɔtɔ oꞌja ꞌbu ma Bɔkoꞌba dë. Ma ame mako di zi bo ne, ma na ŋge kɔtɔ moꞌja bo.

47 Kina lende ma laka na me mëdï miya ziye, bilaka ame ga kiꞌdi dönnï ꞌdeni ŋgï gɔ lende ma lïjë ëdï ꞌdeni ŋgï ti dïdï ma ŋburuŋburu. 48 Ma na rɔ maŋgolɔꞌbɔ ꞌba dïdï. 49 Akonyo ma tönë pa koloma rɔ tako zi ꞌbu ye löbu ga di mïtɔrɔ mï kada ma lïjë këdï mï mökö ne, lïjë onyo pele tine lïjë ëdï gba kölë kada mɔtɔ. 50 Ne maŋgolɔꞌbɔ ame mëdï miya lende mo tɔne ziye ame kako di mïtɔrɔ ne, ya ame ga pili konyo ne inza kölë kpe. 51 Ma na rɔ maŋgolɔꞌbɔ ame kako bërï di mïtɔrɔ ame gɔ kïdïdï bilaka yaga rɔ ma lölöwö. Bilaka ame ga konyo maŋgolɔꞌbɔ nime ti kïdïdï ꞌdeni koloma rɔ ŋburuŋburu. Maŋgolɔꞌbɔ ame mëdï miꞌdi ne na rɔ yida rɔma. Mëdï miꞌdi ꞌdɔ bilaka ꞌba dɔliŋɔ nime kïdïdï yaga rɔ ma lölöwö.”

52 Kina bilaka naga nima kënyï ŋgï rɔ ꞌdïrï. Lïjë ebe tiya mo rɔ gɔ rönnï, lïjë iya te, “Bɔ nima, yida rɔ bo mo gɔ bo kiꞌdi zize donyoke rɔ ma totondo mo ga?”

53 Bo iya te, “Rɔ ma laka miya ziye, ɔdɔ kiya te konyoke yida rɔ kole ꞌba bilaka lesi dë ŋgï, kina kuwëke roma mo dë gbï, inza kïdïdïke yaga rɔ ma lölöwö. 54 Bɔ ame konyo yida rɔma, kina kuwë roma ma gbï ne, bo ti këdï ŋgï ti dïdï ma ŋburuŋburu. Kina ti miꞌdi bo ŋgï kënyï kɔdɔ yaga di mï tölë mï kada ame ꞌdeni rɔ ŋburuŋburu ꞌba dɔliŋɔ nime ne. 55 Yida rɔma ti roma ma ëdï kɔzɔ akonyo ni ma ti wa kuwë ame këdï kogbɔ bilaka koloma rɔ ma kïdïdï dɔliŋɔ nime bine ne, kina yida rɔma ti roma ma ti kiꞌdi bilaka kïdïdï ꞌdeni gbï rɔ ma lölöwö. 56 Ya ame ga konyo yida rɔma ꞌdeni kina kuwë roma ma ꞌdeni gbï ne, ti mëdï ŋgï rɔ akɔtɔ tïnnï. Kina lïjë ti këdï gbï rɔ akɔtɔ tö. 57 ꞌBu ma Bɔkoꞌba na me këdï kïdïdï bilaka kina me bo koja ma mako dɔliŋɔ bine. Bo na me gbï këdï kïdïdï ma. Kina gbï tara bilaka ame ga konyo yida rɔma ꞌdeni, ti mïdïdï lïjë gbï.

58 Lende kiya ma na me, maŋgolɔꞌbɔ ame kako bërï di mïtɔrɔ ne kina rɔ yida rɔma. Inza kɔzɔ maŋgolɔꞌbɔ ma tönë pa ꞌbu ye löbu ga koloma tonyo mo ne. Maŋgolɔꞌbɔ nima lïjë onyo pele tine lïjë ëdï gba kölë kada mɔtɔ. Ne bɔ ame konyo maŋgolɔꞌbɔ ame ne ti kïdïdï ŋgï koloma rɔ ŋburuŋburu.”

59 Lende nime Yësu iya di Kaparanoma koꞌja bo këdï rɔ tiyandi kɔmɔ bilaka di mï rö ꞌba mötu.

Laja ꞌBa Dïdï

60 Bilaka ma konzi ame ga këdï kösö gɔ Yësu ne, ɔdɔ lïjë kuwö lende nime ꞌdeni te tine ma konzi mɔtɔ ga ënyï kiya te, “Lende nime itigɔ ꞌdeni sowa. Yë na ti kutï dɔmo?”

61 Yësu ikali lende ŋguruŋguru ꞌbënnï nima ꞌdeni mɔlo ti mï bo. Kina bo kiya zïnnï, bo iya te, “Lende nime na koꞌdɔkɔke ꞌdeni ŋgï toga kpeye gɔma teyi? 62 Omerike gɔmo tɔ ma, ɔdɔ kiya te këddï koŋgɔke kole ꞌba bilaka lesi ꞌdeni këdï kileki kari tɔrɔ gɔ bi abo ma mɔlo ame bo koloma pa teyi ne kada mɔtɔ ti koꞌdɔke rɔye ꞌjaa tondo? 63 Nyï Kɔtɔ Laka ꞌba Bɔkoꞌba na këdï kiꞌdi bilaka kïdïdï rɔ ma lölöwö. Yida rɔ bilaka ikali dë ꞌdɔ kiꞌdi bilaka kïdïdï rɔ ma lölöwö. Nyï Kɔtɔ Laka ꞌba Bɔkoꞌba ame këdï kiꞌdi bilaka kïdïdï rɔ ma lölöwö ne, kina me moꞌde ꞌdeni kako ziye ti lende nima miya ziye ne. 64 Ne oŋgɔ, kina ma pele ꞌdeni tara ya ꞌbeye mɔtɔ ga oꞌdɔkɔ dë gbï tiꞌdi dönnï gɔ lende ma.”

Yësu iya lende nime te römöyï bo ikali ꞌdeni mɔlo bilaka ma yala ga na kiꞌdi dönnï dë gɔ lende abo nime. Kina bo ikali bilaka ame këdï koꞌdɔkɔ tari tususu bo zi turu ne ꞌdeni gbï mɔlo. 65 Kina bo kiya te, “Köꞌdu gɔ lende naga nime kina ma kiꞌdi gɔ miya te, bilaka ma kɔtɔ mɔtɔ inza kikali gɔ kako zö. ꞌBu ma na ŋge ti koꞌde bilaka mo gɔ kako zö.”

66 Bilaka ma konzi ënyï ŋgï toga kpënnï gɔ Yësu römöyï lende abo itigɔ ꞌdeni sowa. Lïjë oꞌdɔkɔ dë kpe tösö gɔ bo.

67 Kina bo kënyï kiya zi bɔ laja abo ga ma ꞌbutë dɔmorïyö naga nima, bo iya te, “Kpe gbï oꞌdɔkɔke toga kpeye gɔma yɔ?”

68 Simona Pïtörö iya te, “Ŋere, ze ꞌbeze nime, bilaka mɔtɔ inza ame gɔ dari teyi. Lende ꞌbï na me këdï kiꞌdi dïdï ma ŋburuŋburu zize leꞌjete. 69 Kina diꞌdi dɔze ꞌdeni ŋgï göyï dikali ꞌdeni rɔ ma laka nï na ŋge kɔtɔ rɔ ma laka rɔ bɔ ame kako di zi Bɔkoꞌba ne.”

70 Yësu iya te, “Kpe ya ma ꞌbutë dɔmorïyö naga nime, ma na migeli ye ne tine pele bɔ ma kɔtɔ mɔtɔ di mï löŋgö ye nima bina ëdï ꞌba bo rɔ ꞌba Satani.”

71 Lende kiya ꞌba Yësu nime, bo ëdï rɔ tiya Yuda kole ꞌba Simona Isikarita ame bo pele di mï löŋgö ya ma ꞌbutë dɔmorïyö naga nima bo na këdï kari kususu Yësu zi turu ne.

7

Yësu Ni Ti Löndö Bo Ga

1 Di pötö mo na Yësu kënyï kari tiliŋgere kebe mï Galilaya. Bo oꞌdɔkɔ dë kpe tari tiliŋgere kebe mï liŋɔ ame ga ŋgila Yerosalema ne, römöyï turu mo ga ëdï koꞌdɔkɔ ꞌdeni ꞌdɔ tupö bo.

2 Tine mï kada mo nima yayi töꞌdö ꞌba karama mɔtɔ ꞌba Yudayi ame rɔ karama ꞌba loma bïcï ŋgöŋgöbö ne ɔwɔ dë kpe. 3 Kina löndö ꞌba Yësu ga kako ŋgï kiya zi bo, iya te, “Ari toꞌdɔ karama Yudayi ꞌdɔ kiꞌdi ya ame ga yayi këdï kösö göyï ne koꞌja lende ame ga këddï koꞌdɔ ne. 4 Römöyï bɔ ame koꞌdɔkɔ ŋgï ꞌdɔ bilaka pili kikali bo ne, bo oꞌdɔ lende abo ga dë rɔ kusu. Ne oŋgɔ, kina kɔzɔ ꞌbëyï nime, lende löbu naga nime këddï koꞌdɔ ne oꞌdɔkɔ zïyï gɔ kari kileme röyï zi bilaka pili.”

5 Ya naga nima lïjë pele rɔ löndö ꞌba Yësu ga tine lïjë iꞌdi dönnï dë gɔ lende abo. Kina ma kiꞌdi lïjë kiya lende nima tara ne.

6 Bo iya te, “Kada ꞌba tari ma yayi ne dë gba. ꞌBeye kada pili ëdï rɔ ma laka ziye. 7 Bilaka ꞌba dɔliŋɔ nime inza koꞌji ye. Ne ꞌbama nime möꞌbö nduwë tileme gɔ lende kirasi ꞌbënnï ga zïnnï ne, kina me lïjë këdï koꞌji ma gɔmo. 8 Arike mï karama nima. Ne ma ꞌbama mari dë, römöyï kada ꞌba tari ma yayi na dë gba.”

9 Yësu iya lende nime te zi löndö bo ga. Kina bo kileke abo ŋgï tötï mbowa Galilaya.

10 Kina ɔdɔ löndö bo ga kënyï kari ꞌdeni toꞌdɔ karama nima Yudayi tine, bo ënyï gbï kozi kari yayi. Tine bo ari dë kileme rɔ bo yaga bi kɔpɔ. Bo ari abo ŋgï lowo. 11 Turu ꞌba Yudayi ni ëdï rɔ toma gɔ bo di mï löŋgö bilaka konzi ꞌba karama naga nima. Lïjë këdï rɔ tititi bo di zi bilaka, iya te, “Bɔ nime bo ëdï yala?”

12 Gɔ köꞌdu mo na bilaka pili këdï ꞌdeni ŋgï rɔ tiya lende abo rɔ kore. Ya mɔtɔ ga iya te, “Bɔ nime bilaka laka na.”

Ya mɔtɔ ga iya te, “Aa, bo ëdï ka kïndëndë bilaka ti lende abo naga nima rɔ tïndëndë.”

13 Tine bilaka naga nima iya lende nima dë yaga bi kɔpɔ, römöyï lïjë ere turu ꞌbënnï ga.

Yësu Iyandi Wa Mï Reki ꞌBa Rö Löbu

14 Kina ɔdɔ kömö ꞌdeni mï zana ꞌba karama nima tine, na Yësu kënyï ŋgï kari mï reki ꞌba rö löbu ꞌba Bɔkoꞌba. Kina bo kiꞌdi ŋgï tiyandi kɔmɔ bilaka di yayi. 15 Lende ame ga bo kiya ne igayi turu ꞌba Yudayi ni ꞌdeni. Kina lïjë kiya te, “Bɔ nime bo ikali lende naga nime totondo ga? Ne bɔ kɔmɔ kiyandi ze naga nime iyandi bo dë yɔ ꞌdi?”

16 Kina bo kënyï kiya zïnnï, bo iya te, “Lende naga nime mëdï miyandi ne, lende ma na dë. Lende ꞌba Bɔkoꞌba na. Bo na me koja ma kako dɔliŋɔ nime bine. 17 Bilaka ame ga koꞌdɔkɔ toꞌdɔ akoꞌdɔkɔ ꞌba Bɔkoꞌba ne na ꞌjaa ti kikali akiyandi nime. Ala lende ma na ya, ala ꞌba Bɔkoꞌba mo na ŋgï ya lïjë na ti kikali ꞌjaa. 18 Römöyï bilaka ame këdï kiyandi kɔmɔ bilaka bo kebe tiya mo, bo kiya te, akiyandi nime lende abo na, ziye ŋgï ꞌdɔ tikali mo rɔ ma laka bɔtɔ nima oꞌdɔkɔ abo ka ꞌdɔ bilaka kiya te bo na rɔ bilaka ma löbu. Ne bɔ ame kako ꞌba bo kiya te, bilaka mɔtɔ na koja bo ti akiyandi laka nime ne, ziye tikali mo rɔ ma laka bo na rɔ bɔ lende kodɔrɔ kina lende kënyë inza gbï mï bo. 19 Kɔzɔ ma koŋgɔke, Musa na me kugu köꞌdu kiꞌdi ꞌba Bɔkoꞌba ziye, ne bɔtɔ ma kɔtɔ mɔtɔ ame ꞌdɔ köꞌbö ŋgï toro köꞌdu kiꞌdi nime di mï löŋgö ye bina ne inza yɔ. Ne ëddï komake gɔma ꞌdɔ tupö ma yaga gɔ waꞌdi?”

20 Bilaka ma konzi ame ga këdï yayi ne ënyï kiya zi Yësu, iya te, “Rumö na këdï koꞌdɔ yi. Yë mo na këdï koma göyï mo ꞌdɔ tupö yi?”

21 Yësu iya te, “Tönë moꞌdɔ ꞌbama wa ŋge dɔ kɔtɔ mï kada ꞌba rɔ kindawo ne, iꞌdike lende mo kebe kïlïkö dɔye pili gɔ waꞌdi? 22 Ne kpe ꞌböwu, ebeke tilele kole kuru ꞌbe ga mï kada ꞌba rɔ kindawo. Kɔzɔ lende mo ame Musa kiya ne tara. Ne dikalike ꞌdeni ŋgï rɔ ma laka, akilele nima lende ꞌba Musa na dë römöyï bulöbu ma mɔlo naga tönë bine oloma gbï toꞌdɔ mo tara. 23 Kina me këddï kileleke kole titi mï kada ꞌba rɔ kindawo ꞌdɔ kileme lende koro ꞌba köꞌdu kiꞌdi ame Musa kugu ziye ne. Ne gɔ waꞌdi na kënyïke rɔ ꞌdïrï tö gɔ akoꞌdɔ ꞌbama ame mileŋo yida rɔ bilaka pili mï kada ꞌba rɔ kindawo ne ya? 24 Kinza kodɔrɔke bïcï lende dë ŋgï rɔma gɔ wa ame ga këddï koꞌjake ti kɔmɔye ne. Ziye ꞌdɔ kodɔrɔke bïcï lende ti lende laka mo.”

25 Kina bilaka mɔtɔ ga ꞌba Yerosalema kënyï ŋgï tilende rɔ bo, iya te, “Dëmba bɔ tönë turu ze ga këdï rɔ toma gɔ bo ꞌdɔ tupö bo ne, bo na me ne ya? 26 Ne oŋgɔke yayi bine bo ëdï kilende ŋgï rɔ dɔ ŋgölö. Turu iya a mɔtɔ dë gbï zi bo yɔ. Ala mɔtɔga lïjë ti komeri ꞌdeni, kiya te bo na rɔ Kurïsïtö mo ame Bɔkoꞌba këdï koja kako di mïtɔrɔ ne ɔtɔ? 27 Tine Kurïsïtö mo ame këdï kako di mïtɔrɔ ne, bɔtɔ inza kikali dɔliŋɔ mo. Ne ꞌba Yësu mo nime, tondo ze pili dikali dɔliŋɔ abo?”

28 Kina ɔdɔ Yësu këdï ꞌdeni tiyandi kɔmɔ bilaka di mï reki ꞌba rö löbu ꞌba Bɔkoꞌba tine, bo ënyï ŋgï kiya rɔ ma kembe, bo iya te, “Kpe nima, ikalike ma ra? Dɔliŋɔ ma ame mako di teyi ne, ikalike ra ŋgï? Tako nime mako bine ne, mako dë gɔ dɔma. Bɔkoꞌba ame kɔtɔ kpökï mïtɔrɔ ne na koja ma. Ne ikalike bo dë yɔ. 29 Ma ꞌbama mikali bo ꞌdeni, bo na me koja ma ꞌdɔ kiꞌdi ma mako bine ne.”

30 Kina lïjë koꞌdɔkɔ ŋgï ꞌdɔ tindaꞌba bo gɔ lende nime. Ne tine bɔtɔ mɔtɔ osa közïnï dë rɔ bo römöyï kada abo ame Bɔkoꞌba kiꞌdi ꞌdɔ bilaka kindaꞌba bo teyi ne ömö dë gba. 31 Bilaka ma konzi mɔtɔ ga iꞌdi dönnï ꞌdeni ŋgï gɔ lende abo. Kina lïjë koloma ŋgï rɔ tiya mo, iya te, “Yësu nime na ŋgï ti këdï rɔ Kurïsïtö mo tönë Bɔkoꞌba këdï koja kako di mïtɔrɔ ne, römöyï a mɔtɔ inza kpe ame gɔ bɔ mɔtɔ kako koꞌdɔ kulöwö rɔ dɔ kiteli di dɔ ame ga bo koꞌdɔ ne.”

32 Kina ɔdɔ Parosi mɔtɔ ga kuwö lende nima bilaka naga nima kiya ne ꞌdeni te tine, lïjë ënyï ŋgï kari tususu kpënnï ti löbu ꞌba bɔ akumu ni. Kina lïjë kënyï ŋgï koja bɔ kanya ꞌbënnï ga kari tindaꞌba Yësu.

33 Yësu oloma rɔ tiya mo zi bilaka naga nima yayi, bo iya te, “Mëdï moloma ŋge tiye bine mbowa tine mëdï muyï ama dɔma, mileki mari zi bɔ ame koja ma kako bine ne. 34 Kina ti kebeke ꞌdeni ŋgï toma gɔma, ne inza koꞌjake ma kpe römöyï inza kikalike tari tömö ŋbö mï gɔ bi ame mëdï teyi ne.”

35 Kina turu mɔtɔ ga kënyï ŋgï tiya mo rɔ gɔ rönnï, lïjë iya te, “Waꞌdi mo ga na bo këdï kiya ꞌba bo tara? Bo ëdï kari ŋbö kulöwö te yala ga kina bo kiya te dinza doꞌjake bo? Ala bo ëdï koꞌdɔkɔ tari toloma zi bilaka ze ame ga këdï koloma mï dɔyayi ꞌba bɔ löwö ne ɔtɔ. Mɔtɔga bo ëdï koꞌdɔkɔ tari tiyandi kɔmɔ bɔ löwö naga nima di yayi. 36 Ne ma kinza tara yɔ dëne bo ti kiya te ɔdɔ domake bo pele dinza doꞌjake bo? Lende kiya waꞌdi mo ga na bo kebe kiya ꞌba bo, bo kiya te gɔ bi ame bo këdï kari teyi ne, dinza dikalike ꞌbeze tömö teyi?”

Yësu Mini ꞌBa Dïdï

37 Kina ɔdɔ kömö ꞌdeni mï töꞌdö ꞌba tote karama nima ame rɔ kada ma löbu ꞌba karama mo ne tine, Yësu ënyï kɔrɔ tɔrɔ kɔmɔ bilaka naga nima. Kina bo kuwöwö dɔ bo rɔ ma kembe, bo iya te, “Ya ame ga këdï ti koda mini ne, iꞌdike lïjë kako zö tuwë mo. 38 Lende nime ëdï ꞌdeni kɔzɔ ma tönë kugu mï buku ꞌba Bɔkoꞌba ne, ame kiya te, ‘Ya ame ga kiꞌdi dönnï ꞌdeni ŋgï rɔ ma laka gɔ lende ma ne, mini ꞌba dïdï ti kɔlɔ ꞌdeni di mïnnï kɔzɔ yöpö tara.’ ”

39 Dɔŋgala nime, Yësu ëdï kiya gɔ lende ꞌba Nyï Kɔtɔ Laka ame Bɔkoꞌba këdï koꞌdɔkɔ tiꞌdi mo zi ya ame ga kiꞌdi dönnï gɔ lende ꞌba Yësu ne. Mï kada nima yayi Bɔkoꞌba iꞌdi Nyï Kɔtɔ Laka dë gba zi bilaka römöyï Yësu ileki dë gba kari mïtɔrɔ.

40 Lende nime Yësu kiya ne, ɔdɔ ya mɔtɔ ga kuwö ꞌdeni tine lïjë ënyï ŋgï kiya te, “Rɔ ma laka bɔ nime, bo na ŋgï rɔ bɔ kumë lende mo tönë Bɔkoꞌba këdï koja ne.”

41 Ya mɔtɔ ga iya te, “Bɔ nime na rɔ Kurïsïtö.”

Ya mɔtɔ ga iya te, “Bɔ nime Kurïsïtö na dë römöyï Kurïsïtö inza rɔ bilaka ꞌba Galilaya. 42 Römöyï ugu ꞌdeni mɔlo mï buku ꞌba Bɔkoꞌba, iya te, Kurïsïtö ëdï kɔdɔ di mï kupö ŋere Dawidi. Kina gɔ köyö bo Beteleme mï dɔliŋɔ ꞌba Dawidi.”

43 Lende kiya ꞌba bilaka naga nima oza mïnï ꞌdeni kɔzɔ a nima tara. 44 Kina ya mɔtɔ ga koꞌdɔkɔ ŋgï tindaꞌba Yësu, ne tine bɔtɔ mɔtɔ osa közïnï dë du te rɔ bo.

Ndoꞌji ꞌBa Parosi Ni

45 Kina ɔdɔ bɔ kanya naga nima kënyï kileki ꞌdeni kari zi Parosi ni ti löbu ꞌba bɔ akumu naga nima tine, lïjë ënyï kititi bɔ kanya naga nima, iya te, “Oꞌdeke Yësu mo dë kako zize bine gɔ waꞌdi?”

46 Bɔ kanya naga nima iya te, “Wöwö, doꞌja bɔtɔ mɔtɔ dë gba ame kiya lende kɔzɔ lende kiya ꞌba bɔ nime.”

47 Lïjë iya te, “Iꞌdike bo kuꞌbölu ye ꞌdeni gbï. 48 Uwöke ra ze Parosi ni ti löbu ꞌbe mɔtɔ ga diya lende abo naga nima rɔ lende laka? 49 Ya ma yawa naga na ŋge ma këdï kutï gɔ lende abo naga nima ne römöyï lïjë ikali köꞌdu kiꞌdi ꞌba Bɔkoꞌba dë. Kada mɔtɔ Bɔkoꞌba ëdï kuꞌdu lïjë mï paꞌdo ꞌba Gehena.”

50 Kina Parosi ma tönë kïdëkï möyï mo rɔ Nïkuduma bo kako pa mɔlo zi Yësu ne kënyï ŋgï tɔrɔ tiya lende zïnnï, 51 bo iya te, “Oŋgɔke te, inza rɔ ma laka mï köꞌdu kiꞌdi ze ame Bɔkoꞌba kiꞌdi zize ne ꞌdɔ todɔ karama ŋgï dɔ bɔ mɔtɔ tara kinza ma kuwö lende ꞌba kpamo titi koŋgɔ ndï lende mo.”

52 Lïjë ileki zi Nïkuduma, iya te, “Nï ꞌdeni gbï rɔ bilaka ꞌba Galilaya mɔtɔ? Ari kïdëkï buku ꞌba Bɔkoꞌba te, ti koꞌja kugu yayi, iya te, bɔ kumë lende ꞌba Bɔkoꞌba inza kɔdɔ di mï Galilaya.”

53 Kina lïjë pili kënyï kïyëyï rönnï ŋgï kari liŋɔ ꞌbënnï ga rɔ kɔtɔkɔtɔ.

8

1 Yësu ɔdɔ ŋgï di mï rö löbu ꞌba Bɔkoꞌba bo kari dɔ döku ꞌba Bilaya.

Yësu Ni Ti Köꞌdu Kiꞌdi

2 Mɔlo mï dɔŋbɔ na Yësu kileki ŋgï kari mï reki ꞌba rö löbu ꞌba Bɔkoꞌba. Kina bilaka kotɔtɔ rönnï ŋgï ŋbaŋi zi bo yayi. Kina bo koloma ŋgï bërï tiyandi lïjë.

3 Kina bɔ kɔmɔ kiyandi mɔtɔ ga ti Parosi ni kako ŋgï zi bo. Lïjë oꞌde ꞌja mɔtɔ ame kindaꞌba ꞌdeni di bi ꞌba toꞌdɔ yërï. Lïjë iꞌdi ꞌja nima kɔrɔ kɔmɔ bilaka konzi naga nima. 4 Kina lïjë kënyï kititi Yësu, iya te, “Bɔ kɔmɔ kiyandi, ꞌja nime dindaꞌba lɔko di bi ꞌba toꞌdɔ yërï. 5 Kina kɔzɔ ame kugu ꞌdeni mɔlo mï köꞌdu kiꞌdi ꞌba Bɔkoꞌba ma Musa kugu zize ne, iya te, ꞌja ma koꞌdɔ yërï kɔzɔ a nime te ꞌdɔ kuꞌdu ti kulugbï döku kölë yaga. Ne ma ꞌbëyï iya tondo?”

6 Akititi nime lïjë ëdï koma kpa Yësu timo rɔ toma römöyï ɔdɔ kiya te bo kiya lende mɔtɔ rɔ ma kënyë gɔ lïjë kari kususu bo timo zi turu. Tine bo ileki abo dɔmo dë. Bo odi abo dɔ bo ŋgï le bërï tugu dɔ yayi ti dɔkole közï bo. 7 Kina lïjë koloma ŋgï nduwë rɔ tititi bo rɔ aliri. Kina bo kombi dɔ bo ŋgï tɔrɔ, bo kënyï kileki zïnnï, iya te, “Ɔdɔ kiya te bɔ mɔtɔ di mï löŋgö ye nima bina, bo kikali rɔ bo, bo koꞌdɔ lende kënyë mɔtɔ dë, bo kënyï dɔgba kuꞌdu ꞌja nima ti döku.”

8 Kina bo kodi dɔ bo ŋgï gbï bërï tugu dɔ yayi ti dɔkole közï bo.

9 Kina ɔdɔ bɔ kɔmɔ kiyandi naga nima kuwö lende nime ꞌdeni kɔzɔ a nime te tine, lïjë ënyï ŋgï tuꞌbögö rönnï rɔ kɔtɔkɔtɔ kitaꞌba yaga di ŋgila bo. Ya ma löbu rɔ dɔ kiteli mo ga tönë lïjë na kisaki tɔdɔ dɔgba yaga. Kina rɔ ŋburuŋburu mo tine Yësu ni na kola ꞌdeni ŋgï ŋge rïyö yayi ti ꞌja tönë kɔmɔ tïndï naga nima. 10 Bo ombi dɔ bo tɔrɔ kina bo kititi ꞌja nima, bo iya te, “Lïjë ëdï yala? Bɔtɔ ma kɔtɔ mɔtɔ odɔ karama dë du te döyï?”

11 Lɔko iya te, “Ŋere, bɔtɔ mɔtɔ inza.”

Bo ileki kiya zi ꞌja nima, bo iya te, “Kina ma gbï, minza modɔ karama döyï. Ari ëꞌbï, ne kisaki di mï kada nime tɔne kinza kari koꞌdɔ lende kënyë mɔtɔ dë kpe.”

Yësu, Bi Kɔpɔ ꞌBa Dɔliŋɔ

12 Di pötö mo ꞌdeni yayi tine na Yësu kënyï kiya zi Parosi ni, bo iya te, “Ma na rɔ bi kɔpɔ zi dɔliŋɔ nime. Ya ame ga pili kösö ꞌdeni gɔma ne iliŋgere dë kpe mï bi kölu. Bi kɔpɔ nime ti kïdïdï lïjë ꞌdeni ŋgï yaga rɔ ma lölöwö.”

13 Parosi naga nima ënyï kileki kiya zi bo, iya te, “Lende yawa ꞌbï naga nima doŋgɔ ꞌdeni, nï ëꞌbï ŋgï ka kɔzɔ bilaka ame këdï kodɔrɔ bïcï lende abo gɔ dɔ bo ne.”

14 Bo ileki dɔmo zïnnï, bo iya te, “Lende yawa na dë. Ne ɔdɔ kiyake pele te mëdï miya lende naga nime dömöyï lende ꞌba gbagba ma, ele gbï. Römöyï ma bɔ mo, ma na mikali gɔ bi ame mako di teyi ne, kina ma na gbï mikali gɔ bi ame mëdï mari teyi ne. Kpe nima bina, ikalike dë mako di yala, ala mëdï mari yala. 15 Kpe ꞌbeye ëddï koꞌdɔke burë ꞌba rɔma ŋgï kɔzɔ burë koꞌdɔ ꞌba bilaka lesi tara, ne ꞌbama minza moꞌdɔ burë ꞌba bɔtɔ. 16 Ne ɔdɔ kiya te moꞌdɔ burë ꞌba bilaka pele, burë koꞌdɔ ma ti këdï ŋgï rɔ ma kodɔrɔ römöyï minza moꞌdɔ gɔ dɔma. Dëdï doꞌdɔ ze ti ꞌbu ma ame koja ma kako di mïtɔrɔ ne. 17 Ne oŋgɔ, lende nime ugu ꞌdeni mɔlo mï köꞌdu kiꞌdi ame kiꞌdi ziye ne, iya te, ɔdɔ bɔ kodɔrɔ bïcï lende rïyö kiya pili rɔ lende kɔtɔkɔtɔ nima, lende nima ëdï ŋgï rɔ ma laka. 18 Kina me ma rɔ bɔ kodɔrɔ bïcï lende ma kina ꞌbu ma ame koja ma kako bine ne, bo gbï rɔ bɔ kodɔrɔ bïcï lende ma.”

19 Parosi naga nima ënyï kiya zi bo, iya te, “ꞌBu yï mo ëdï yala?”

Bo iya te, “Kpe ikalike ꞌbu ma dë. Kina gbï ikalike ma dë. Römöyï ɔdɔ kiya te kikalike ma ꞌdeni, ti kikalike ꞌbu ma gbï.”

20 Lende nime Yësu iya di mï reki ꞌba rö löbu ꞌba Bɔkoꞌba koꞌja bo këdï rɔ tiyandi kɔmɔ bilaka di gɔ bi ame bilaka këdï kiꞌdi kpa közï kiꞌdi ꞌbënnï ga zi Bɔkoꞌba di teyi ne. Mï kada nima yayi turu indaꞌba bo dë römöyï kada abo ame Bɔkoꞌba kiꞌdi ꞌdɔ bilaka kindaꞌba bo yïmo ne ömö dë gba.

21 Di pötö mo na Yësu kënyï kiya zi turu löbu naga nima, bo iya te, “Mëdï mari ama kada mɔtɔ kina ti kënyïke ꞌdeni ŋgï toma gɔma, ne inza kikalike tari tömö gɔ bi ame mëdï mari teyi ne. Ti köꞌböke mï lende kënyë ꞌbe ga ŋbö mï tölë.”

22 Turu naga nima iya te, “Lende abo nima, bo kiya te dinza dikalike tari gɔ bi ame bo këdï kari teyi ne, bo ëdï koꞌdɔkɔ tari tupö rɔ bo yaga?”

23 Bo iya te, “Kpe ꞌbeye rɔ ꞌba dɔliŋɔ nime. Ne ma ꞌbama mako di dɔyayi ꞌba mïtɔrɔ. Kpe ꞌbeye di mï dɔliŋɔ nime. Ne ma ꞌbama minza di mï dɔliŋɔ nime. 24 Gɔ köꞌdu mo kina ma ꞌdɔ kiꞌdi miya te ti köꞌböke mï lende kënyë ꞌbe ga ŋbö mï tölë. Ɔdɔ kiya te kiꞌdike dɔye dë ŋgï gɔmo rɔ ma laka ma na rɔ bɔ ame rɔ ma mo ne, ti köꞌböke mï lende kënyë ꞌbe ga ŋbö mï tölë.”

25 Lïjë ënyï kititi bo, iya te, “Nï yë mo na?”

Bo iya te, “Ma na rɔ bɔ ma tönë miya lende mo pa ziye bine ne. 26 Mëdï ti lende ŋbaŋi ꞌdɔ tiya mo gɔ lende ꞌbe. Kina mëdï gbï ti lende mɔtɔ ga ŋbaŋi ame gɔ moꞌdɔ burë ꞌbe timo. Bɔ ame koja ma kako dɔliŋɔ nime bine ne, lende abo rɔ ma kodɔrɔ. Kina lende ame ga ŋge muwö di kpa bo ne, kina me mëdï miya ziye kpe bilaka ꞌba dɔliŋɔ nime.”

27 Lende nime Yësu kiya ne, turu naga nima ikali dë ma bo këdï rɔ tiya lende ꞌba ꞌbu bo Bɔkoꞌba.

28 Kina bo kiya zïnnï, bo iya te, “Ma kole ꞌba bilaka lesi, ti kutötïke ma ꞌdeni dɔ ŋgërï tɔrɔ kupöke ma. Ne tine ti kikalike ma ŋgï ꞌjaa rɔ bɔ ame rɔ ma mo ne, kina ti kikalike gbï ꞌjaa omba wa naga nime mëdï moꞌdɔ ne, minza moꞌdɔ gɔ dɔma. Kina ti kikalike ŋgï rɔ ma laka wa ame ga ŋge ꞌbu ma kiya zö ne na ma ga mëdï miya zi bilaka ne. 29 Bo na koja ma kina bo öꞌbö tö bi kɔtɔ, bo ola ma dë kutu ma römöyï lende ame ga mëdï moꞌdɔ ne, kina kïyëyï dökïꞌdï bo.”

30 Lende nime Yësu kiya ne iꞌdi bilaka ma konzi mɔtɔ ga ŋgï kiꞌdi dönnï gɔ lende abo.

Kupö Ma Laka ꞌBa Abarayama

31 Yësu ënyï kiya zi Yudayi naga nima kiꞌdi dönnï ꞌdeni gɔ lende abo ne, bo iya te, “Ɔdɔ kiya te koꞌdɔke wa pili ŋgï kɔzɔ ame mëdï miyandi ye timo ne, ti këddïke ŋgï rɔ ma laka rɔ bɔ kösö gɔma ga. 32 Kina gbï ti kikalike lende laka ꞌba Bɔkoꞌba ŋgï. Kina lende laka ꞌba Bɔkoꞌba ti kiꞌdi ye ŋgï kolomake rɔ dɔ ŋgölö. Kinza këddïke ra kpe rɔ atɔli.”

33 Bilaka naga nima iya te, “Ze kupö Abarayama ga na. Mɔlo kako di zi ꞌbu ze löbu ga bɔtɔ indaꞌba ze dë rɔ atɔli. Gɔ waꞌdi na kiya te ti doloma rɔ dɔ ŋgölö?”

34 Bo iya te, “Rɔ ma laka miya ziye, bilaka pili ame ga rɔ bɔ koꞌdɔ lende kënyë ne, lende kënyë indaꞌba ꞌdeni rɔ ꞌbɔki. Kina lende kënyë na ꞌdeni leꞌjete rɔ bɔ dönnï. 35 Kɔzɔ ma kikalike atɔli oloma dë köꞌbö ŋburu rɔ kole ꞌba liŋɔ. Ne kole ꞌba bɔ dɔ liŋɔ na ti koloma ŋgï ŋburu köꞌbö kpa döbösï ꞌba ꞌbu bo nima. 36 Kina ɔdɔ kiya te kole ꞌba Bɔkoꞌba na kutë gɔye ꞌdeni di zi bɔ ame kindaꞌba ye ne, bɔtɔ mɔtɔ inza kpe ame ꞌdɔ këdï rɔ bɔ dɔye. 37 Mikali ye ꞌdeni ŋgï rɔ kupö Abarayama ga. Ne ëddï komake kɔri ꞌba tupö ma gɔ waꞌdi? Lende kiya ma naga nime na koŋmi dë dökïꞌdï ye? 38 Lende naga nime mëdï miya ne na rɔ ame ꞌbu ma kileme zö. Kina ꞌbeye ndɔbɔ ame ga gbï ꞌbu ye kileme ziye ne na ma ga gbï këddï koꞌdɔke.”

39 Lïjë iya te, “Abarayama na rɔ ꞌbu ze.”

Kina bo kënyï kileki dɔmo zïnnï, bo iya te, “Inza tara. Ma kiya te këddïke ra ŋgï rɔ kole ꞌba Abarayama ga dëne ëddï koꞌdɔke gbï kɔzɔ ꞌba Abarayama. 40 Ne leꞌjete ëddïke eꞌbe za rɔ toma kɔri ame ꞌdɔ kupöke ma timo, ma mo tönë mëdï mïyëtï lende ma laka ame ga muwö di kpa Bɔkoꞌba ziye ne. Lende koꞌdɔ ꞌba Abarayama inza tara. 41 Ndɔbɔ koꞌdɔ dɔ ꞌbu ye na ma këddïke rɔ toꞌdɔ mo ne.”

Lïjë iya te, “Ze kole köyö mï maŋba na dë. Bɔkoꞌba na ŋge kɔtɔ rɔ ꞌbu ze.”

42 Bo iya te, “Ma kiya te Bɔkoꞌba na këdï ra rɔ ꞌbu ye dëne ëddï kɔꞌɔke ma römöyï tako nime mako ziye bine ne, mako di zi Bɔkoꞌba. Mako dë gɔ dɔma. Bɔkoꞌba na koja ma. 43 Ne kpe bilaka oꞌdɔkɔke dë tuwö lende naga nime mëdï miya ne gɔ waꞌdi? Lende ma laka kɔzɔ a nime te na koꞌjike? 44 Ne oŋgɔ, ꞌbu ye na rɔ Satani römöyï wa ame ga bo koꞌdɔkɔ ne kina koꞌdɔkɔke toꞌdɔ mo. Bo ꞌba bo ꞌdeni mɔlo rɔ bɔ a kupö. Bo oꞌdɔkɔ abo dë toꞌdɔ lende laka ꞌba Bɔkoꞌba römöyï bo ilagi lende laka ꞌba Bɔkoꞌba ꞌdeni mɔlo pili. Wa ꞌba bo ma bo köꞌbö toꞌdɔ mo na rɔ tunzö bëtï römöyï bo bɔ bëtï na. Kina bo ꞌdeni rɔ ŋere ꞌba bëtï.

45 Ne ꞌbama nime, mëdï miya lende laka ꞌba Bɔkoꞌba ziye ne na me kiꞌdi kilagike tiꞌdi dɔye gɔ lende ma ne. 46 Oŋgɔke lende naga nima mëdï moꞌdɔ ne te. Ma kënyë mo ga ëdï? Ɔdɔ këdï, iyake zö. Ne ɔdɔ lende ma naga nima këdï me rɔ ma laka ne, oꞌdɔkɔke dë tiꞌdi dɔye gɔmo gɔ waꞌdi? 47 Ya ame ga rɔ kole ꞌba Bɔkoꞌba ne ëdï kuwö lende ꞌba Bɔkoꞌba. Ne kpe ꞌbeye nime inzake rɔ kole ꞌba Bɔkoꞌba römöyï ilagike lende abo ꞌdeni.”

48 Lïjë iya te, “Nï nime, nï na dë ŋgï rɔ ma laka rɔ bɔ rumö ꞌba Somorona kɔzɔ ma tönë diya bine ne?”

49 Bo iya te, “Ma bɔ rumö na dë. ꞌBama rɔ toro ꞌbu ma. Ne kpe ebeke ꞌbeye za titiꞌja ma. 50 Wa naga nime mëdï moꞌdɔ ne minza moꞌdɔ ꞌdɔ bilaka koro ma gɔmo, kiya ma rɔ bilaka ma löbu. Bɔ mɔtɔ ëdï ame bo koꞌdɔkɔ ꞌdɔ bilaka koro ma ne. Bo na rɔ bɔ ame këdï kodɔrɔ bïcï lende ma rɔ ma kodɔrɔ ne. 51 Rɔ ma laka miya ziye, ya ame ga këdï koꞌdɔ lende pili ŋgï kɔzɔ wa ame ga mëdï miya ne, a mɔtɔ rɔ tölë inza kikali du te tömö dönnï.”

52 Lïjë iya te, “Nï bɔ nime, dikali yi ꞌdeni rɔ ma laka. Nï bɔ rumö na. Iya te bilaka ame ga koꞌdɔ lende kɔzɔ köꞌdu kiya ꞌbï naga nima inza kölë kpe. ꞌBu ze löbu Abarayama ni ölë ꞌdeni pili ti bɔ kumë lende ma löbu ꞌba Bɔkoꞌba tönë ga. 53 Gɔ waꞌdi na kebe kiya ꞌbëyï röyï mbiri löbu di dɔ ꞌbu ze löbu Abarayama ni ma ti bɔ kumë lende ma löbu ꞌba Bɔkoꞌba ame ga kölë ne? Oꞌdɔkɔ toꞌdɔ röyï rɔ waꞌdi?”

54 Bo iya te, “Ma ꞌbama nime, miya rɔma dë te mëdï mbiri. Ɔdɔ kiya te miya kɔzɔ a nima tara, lende ma inza kpe koꞌdɔ ɔtɔ. ꞌBu ma nima këddï kïdëkïke möyï mo rɔ Bɔkoꞌba këddï koroke ne, bo na ŋge kiya te mëdï mbiri. 55 Ne kpe ꞌbeye ikalike bo dë. Ma na ŋge mikali bo. Ne ɔdɔ miya te mikali bo dë, ma ꞌdeni gbï rɔ bɔ bëtï kɔzɔ ꞌbeye. Ne oŋgɔ, kina me mikali Bɔkoꞌba, wa pili ame ga bo kiya zö ne, kina me ga mëdï rɔ toꞌdɔ mo. 56 ꞌBu ye löbu Abarayama ëdï ti mï këyï römöyï mï kada nima yayi Bɔkoꞌba iya zi bo, iya te, ti koꞌja kada ma ame mëdï mako timo dɔliŋɔ nime ne ꞌdeni ŋgï. Kina me bo oꞌja ꞌdeni ŋgï. Gɔ köꞌdu mo bo ꞌdeni ti mï këyï.”

57 Lïjë iya te, “Nï nime kɔmɔ kɔɔ ꞌbï ömö dë gba kuluku kɔtɔ yɔ. Rɔ ma tondo mo ga na kebe kiya te oꞌja Abarayama?”

58 Bo ileki dɔmo zi ya naga nima, bo iya te, “Rɔ ma laka miya ziye gba kinza köyö Abarayama dë, mëdï ꞌdeni mɔlo rɔ bɔ ame rɔ ma mo ne.”

59 Kina lïjë kënyï ŋgï totɔtɔ kulugbï döku ꞌdɔ tuꞌdu bo timo tupö bo yaga. Kina bo kënyï kolo abo rɔ bo ŋgï, bo kɔdɔ yaga di mï reki ꞌba rö löbu ꞌba Bɔkoꞌba yayi.

9

Yësu Ni Ti Bɔ Kɔmɔ Kölu

1 Kina ɔdɔ Yësu këdï ꞌdeni kiliŋgere tine, dɔ bo ondɔsɔ ŋgï ti bɔ kɔmɔ kölu mɔtɔ ame köyö ꞌdeni mɔlo rɔ kɔmɔ kölu ne. 2 Kina bɔ kösö gɔ bo ga kënyï kititi bo, lïjë iya te, “Bɔ kɔmɔ kiyandi, lende kënyë ꞌba yë na me kiꞌdi ꞌdɔ köyö bɔ nime rɔ kɔmɔ kölu ne? Lende kënyë abo na ala lende kënyë koꞌdɔ ꞌba ꞌbu bo ni na?”

3 Yësu iya te, “Töyö nime köyö bɔ nime rɔ kɔmɔ kölu ne inza gɔ lende kënyë abo ala gbï gɔ lende kënyë koꞌdɔ ꞌba ꞌbu bo ni. Tine öyö bɔ nime rɔ kɔmɔ kölu ꞌdɔ kiꞌdi Bɔkoꞌba kileme tigɔ abo tö zi bilaka mï tileŋo bɔ nime. 4 Ndɔbɔ ame Bɔkoꞌba koja ma dömöyï mo ne, mëdï moꞌdɔ gïrï nime koꞌja gɔ bi këdï gba rɔ mï kada. Römöyï korɔndɔ ɔwɔ dë kpe, ame bilaka lesi inza kikali kpe toꞌdɔ a mɔtɔ. 5 Ne ame mëdï ꞌdeni dɔliŋɔ bine ne, ma na ꞌdeni rɔ bi kɔpɔ zi dɔliŋɔ.”

6 Kina bo kotoꞌbi woro ŋgï bërï, bo konyɔpi mandɔꞌdɔ mo ŋgï kosa kɔmɔ bɔ kɔmɔ kölu tönë. 7 Kina bo kiya te, “Ari kurögö kömöyï mï daa ꞌba Siloma.” Ame ꞌjɔ ꞌba möyï mo nima tëgë “Oja ꞌdeni.”

Kina bɔ tönë kari kurögö kɔmɔ bo ŋgï. Na kɔmɔ bo kɔpɔ ŋgï bo kileki ŋgï kari liŋɔ rɔ bɔ kɔmɔ kɔpɔ.

8 Kina ɔdɔ bɔ nima këdï ꞌdeni liŋɔ tine, bilaka ma mï tïrï ma ŋgɔsiŋgɔsi naga ti ya mɔtɔ ga ame kikali bo ꞌdeni mɔlo tönë pa bine rɔ bɔ kpasi ne, ako ŋgï toŋgɔ bo, lïjë iya te, “Wa, bɔ nime na dë tönë këdï koloma pa kpa kɔri ꞌdë yayi tokpasi wa ne?”

9 Ya mɔtɔ ga iya te, “Yëë, bo na.”

Tine ya mɔtɔ ga ënyï ꞌbënnï kiya te, “Bɔ nima na dë. Bɔ nime oꞌde rönï ka rɔ toꞌde ti bo.”

Kina bo kënyï ŋgï kiya zïnnï, bo iya te, “Ma na ŋgï nime.”

10 Ya naga nima iya te, “Kömöyï ënyï kɔpɔ koꞌja gɔ bi totondo?”

11 Bo iya te, “Bɔ nima kïdëkï möyï mo rɔ Yësu ne na konyɔpi mandɔꞌdɔ ti woro, bo kosa kɔmɔ ma, na bo kiya zö gɔ mari murögö kɔmɔ ma mï daa ꞌba Siloma. Kina me mari murögö kɔmɔ ma yɔ, na kɔmɔ ma kɔpɔ ŋgï.”

12 Lïjë iya te, “Yësu mo ëdï yala?”

Bo iya te, “Mikali dë.”

13 Di pötö lende nime na ya mɔtɔ ga kënyï koto bɔ tönë ŋgï kari zi Parosi ni. 14 Kada nima Yësu konyɔpi mandɔꞌdɔ ti woro kosa kɔmɔ bɔ nima ꞌdɔ kɔpɔ ŋgï yaga yïmo ne, kada ꞌba rɔ kindawo na. 15 Parosi ni ebe gbï tititi bɔ nima gɔ lende ꞌba kɔmɔ bo ame kënyï kɔpɔ ꞌböwu yaga koꞌja gɔ bi ne. Tine bo ileki kiya zïnnï, bo iya te, “Yësu na koꞌdɔ mandɔꞌdɔ kɔmɔ ma. Kina mari murögö yɔ. Kina me kɔmɔ ma kɔpɔ ŋgï.”

16 Parosi mɔtɔ ga iya te, “Bɔ nime ako dë du te di zi Bɔkoꞌba, ma bo këdï kako ra ŋgï di zi Bɔkoꞌba dëne bo ëdï koro kada ꞌba rɔ kindawo.”

Ya mɔtɔ ga iya te, “Ne ma bo këdï ra rɔ bɔ lende kënyë tara dëne ndɔbɔ löbu naga nime, bo ti kikali toꞌdɔ mo totondo ga?”

Parosi tönë ga oza mïnnï ꞌdeni kɔzɔ a nime te.

17 Kina lïjë kënyï ꞌböwu kititi bɔ tönë, lïjë iya te, “Waꞌdi na komeri ꞌbëyï gɔ lende ꞌba Yësu nima bo kiꞌdi kömöyï kɔpɔ ꞌdeni yaga ne?”

Bɔ nima iya te, “Bo bɔ kumë lende ꞌba Bɔkoꞌba na.”

18 Parosi ni iꞌdi dönnï dë gba gɔ lende nima kiya te bɔ nima kɔmɔ mo pa rɔ ma kölu kina ma kënyï ꞌböwu kɔpɔ yaga ne, lïjë iya te bëtï na ka. Kina lïjë kïdëkï ꞌbu ꞌba bɔ nima ti ma mo ŋgï kako zïnnï. 19 Kina lïjë kititi eꞌbe ꞌbu mo naga nima, lïjë iya te, “Kole ꞌbe nime kiyake te öyö mɔlo rɔ kɔmɔ kölu ne, bo na me? Ne kɔmɔ bo ënyï kɔpɔ ꞌböwu yaga tɔne rɔ ma totondo?”

20 Lïjë iya te, “Dikali ŋgï rɔ ma laka bo kole ze na. Kina dikali ꞌdeni gbï laka öyö bo mɔlo rɔ kɔmɔ kölu. 21 Ne ɔtɔ abo tɔ nima kiyɔpɔ kɔmɔ bo tɔne ne, dikali dë. Bɔtɔ abo tɔ nima kiyɔpɔ kɔmɔ bo ne, dikali eze dë gbï. Ititike bo. Bo na ma, bo inza gbï gba rɔ kole titi. Bo na ti kikali tïyëtï lende abo nima.”

22 ꞌBu bo ni iya tara römöyï lïjë ere turu ꞌba Yudayi naga nima. Römöyï turu naga nima iya lende mɔtɔ ꞌdeni mɔlo yayi, iya te, bilaka ame ga pili kiya te Yësu na rɔ Kurïsïtö ame Bɔkoꞌba koja kako di mïtɔrɔ ne, ꞌdɔ koꞌjɔŋɔ ŋburu yaga di bi tɔdɔ mï rö ꞌba mötu. 23 Lende nima na ma ꞌdɔ kiꞌdi ꞌbu bo ni kiya te, “Bo na ma, bo inza gba rɔ kole titi. Ititike bo.”

24 Parosi ni ënyï ꞌböwu gbï kïdëkï bɔ tönë kako zïnnï. Kina lïjë kiya zi bo, lïjë iya te, “Ulömu röyï ti möyï löbu ꞌba Bɔkoꞌba nime. Dikali ꞌdeni bɔ nima bo kileŋo yi ne bo bɔ lende kënyë na.”

25 Bɔ tönë iya te, “Mikali dë ala bo bɔ lende kënyë na ya? Wa ꞌbama ame mikali ne na ŋge rɔ ame ma pa mɔlo rɔ bɔ kɔmɔ kölu. Kina me tɔne kɔmɔ ma kɔpɔ ꞌdeni yaga koꞌja gɔ bi.”

26 Lïjë iya te, “Waꞌdi na Yësu mo nima koꞌdɔ zïyï? Bo oꞌdɔ tondo kina ma ꞌdɔ kiꞌdi kömöyï kënyï kɔpɔ yaga ne?”

27 Bo iya te, “Ne oꞌja mïyëtï lende naga nime ꞌdeni gbï dɔgba ziye bine ꞌdi, uwöke dë. Gɔ waꞌdi na koꞌdɔkɔke ꞌböwu ꞌdɔ mënyï gbï tïyëtï mo ziye teyi? Oꞌdɔkɔke ꞌdeni gbï tösö gɔ bo?”

28 Kina lïjë kënyï ŋgï titiꞌja bɔ tönë, lïjë iya te, “Nï ꞌbëyï na rɔ bɔ kösö gɔ Yësu. Ne ze ꞌbeze rɔ bɔ kösö gɔ ꞌbu ze löbu Musa. 29 Römöyï Musa na dikali ŋge Bɔkoꞌba koloma rɔ tilende teyi bine. Ne bɔtɔ tɔ nima rɔ Yësu ne, dikali dë bo ako di yala.”

30 Bɔ nima iya te, “Lende ꞌbe igayi ma ꞌdeni. Yësu na me kiyɔpɔ kɔmɔ ma ꞌdeni yaga. Tine kpe ikalike bi ame bo kako di teyi ne dë yɔ. 31 Dikali ꞌdeni mɔlo rɔ ma laka Bɔkoꞌba oloma dë tuwö dɔ bɔ lende kënyë. Tine lïjë ame ga koro bo koꞌdɔ akoꞌdɔkɔ abo ga ne, na ŋge bo kuwö dɔmo. 32 Bɔtɔ mɔtɔ uwö dë mɔlo kako di bi tisaki bïcï dɔliŋɔ nime ma bɔ mɔtɔ kiyɔpɔ kɔmɔ bilaka ame köyö ꞌdeni mɔlo rɔ kɔmɔ kölu kɔzɔ a nime te. 33 Ma kiya te bɔ nime rɔ Yësu ne, bo kako dë ŋgï di zi Bɔkoꞌba dëne bo inza kikali toꞌdɔ a mɔtɔ.”

34 Parosi naga nima iya te, “Nï ame köyö yi mɔlo di mï rɔ bɔ lende kënyë ne, nï na koꞌdɔkɔ ꞌdɔ kënyï tiyandi ze?”

Kina lïjë koga bɔ nima ŋgï yaga.

35 Tine ɔdɔ Yësu kuwö ꞌdeni, tëgë Parosi ni oga bɔ tönë ꞌdeni yaga na bo kari ŋgï toŋgɔ mo. Kina bo kititi bɔ nima, bo iya te, “Iꞌdi döyï ra gɔ lende ꞌba kole ꞌba bilaka lesi?”

36 Bɔ nima iya te, “Ŋere, iya zö te ꞌdi bo yë na, ꞌdɔ miꞌdi dɔma gɔ lende abo.”

37 Yësu iya te, “Oꞌja bo ꞌdeni mɔlo. Ma mo nime ŋgï mëdï milende zïyï ne, ma na ŋgï rɔ kole ꞌba bilaka lesi mo.”

38 Kina bɔ nima kileki ŋgï kiya zi Yësu, iya te, “Ŋere ma, mikali yi ꞌdeni ŋgï tɔne rɔ ma laka rɔ kole ꞌba Bɔkoꞌba.”

Kina bo kolɔdɔ ŋgï bërï tïlëlu Yësu.

39 Yësu iya te, “Mako ꞌdeni dɔliŋɔ bine ꞌdɔ toza mï bilaka ꞌdɔ kiꞌdi ya ame ga rɔ bɔ kɔmɔ kölu ne koꞌja bi, kina gɔ ya ame ga rɔ bɔ kɔmɔ kɔpɔ ne, gɔ kɔmɔ mo kebe kölu yaga.”

40 Parosi mɔtɔ ga ëdï gbï ti Yësu ni yayi. Kina ɔdɔ lïjë kuwö lende nima ꞌdeni tara tine, lïjë ënyï kiya zi Yësu, lïjë iya te, “Lende kiya ꞌbï nima iya te ze bɔ kɔmɔ kölu na gbï?”

41 Bo iya te, “Ɔdɔ kiyake te ëddïke rɔ kɔmɔ kölu, inzake ti lende kënyë. Ne iyake rɔye rɔ bɔ kɔmɔ kɔpɔ. Kina ma lende kënyë ꞌbe ga ti kulömö köꞌbö tiye.”

10

Dɔŋgala ꞌBa Bɔ Koda Kamölö

1 Yësu iya te, “Rɔ ma laka miya ziye, ɔdɔ koŋgɔke bilaka mo këdï kari kpa jɔlɔ ꞌba kamölö tine bo kënyï këkï za kebe dɔ reki kinza bo kari dë kebe kpa dörï nima, ikalike bo laka bo bɔ ꞌbögö na. Bo ako tuꞌbögö kamölö naga nima. 2 Ne bɔ ame ɔdɔ koŋgɔke këdï kari kpa jɔlɔ kɔdɔ ŋgï kebe kpa dörï nima, bo na rɔ bɔ koda kamölö naga nima. 3 Bo na ti bɔ koda kpa dörï ꞌba jɔlɔ nima kurögö kpa dörï zi bo. Kina ɔdɔ bo kïdëkï kamölö abo naga nima ti möyï mo ga rɔ kɔtɔkɔtɔ, kina lïjë këdï kuwö dɔ bo ŋgï. Kina bo ti koja lïjë yaga di mï jɔlɔ. 4 Kina ɔdɔ bo koja lïjë ꞌdeni pili yaga tine, bo ti kösö ŋgï dɔgba zïnnï bo kari toda lïjë. Kamölö abo ga ikali mugu bo, na kösö ŋgï gɔ bo. 5 Ɔdɔ bɔ löwö mɔtɔ ame ꞌberi lïjë kikali mugu mo dë ne na kako kïdëkï lïjë, lïjë inza kösö gɔmo. Lïjë pili ëdï kiriŋa ëꞌbënnï mökö.”

6 Yësu iya lende nime rɔ dɔŋgala zi Parosi naga nima kɔzɔ a nime te. Kina tine lïjë ikali ꞌjɔ mo dë.

7 Kina bo kënyï kiya zïnnï, bo iya te, “Rɔ ma laka miya ziye, ma na rɔ kpa dörï ꞌba jɔlɔ. 8 Ya naga nime kako dɔgba di zö ne bɔ akolɔ ni ma ti bɔ ꞌbögö ni na. Kina kamölö inza kikali tari tösö gönnï. 9 Ma na rɔ kpa dörï. Ya ame ga pili këdï kɔdɔ kebe zö ne lïjë ɔmɔ ꞌdeni di mï tölë kina lïjë ti kïlëlë rönnï ꞌdeni ŋgï nduwë kebe teyi gbï kinza lisa ꞌba a mɔtɔ. 10 Römöyï bɔ ꞌbögö naga nima, akikali ꞌbënnï ŋge rɔ tuꞌbögö mo ti tupö mo kina gbï ti tirasi mo. Ne ndɔbɔ ꞌbama ame mako gɔmo ne na rɔ tiꞌdi dïdï ti tigɔ zi bilaka ma ga.

11 Ma na rɔ bɔ koda kamölö ma laka, ame kilaŋa rönï ꞌdeni ꞌdɔ kölë gɔ kamölö abo ga. 12-13 Bilaka mɔtɔ ame ɔdɔ kiya te bo kinza rɔ bɔ dɔ kamölö, bo këdï koda abo kamölö mo tɔ naga nima ŋge dömöyï lende ꞌba gïrïsï, bo omeri abo lende ꞌba kamölö naga nima dë. Kina ɔdɔ bo koꞌja kuruku këdï kako, bo ëdï kiriŋa abo ŋgï yaga. Bo kola kamölö naga nima zi kuruku kindaꞌba mɔtɔ ga kïyëyï mï kɔsɔ mo ga ŋgï rɔ kɔtɔkɔtɔ. Bo iriŋa abo yaga römöyï kamölö abo ga na dë. 14 Ne ma ꞌbama na rɔ bɔ koda kamölö ma laka. Mikali kamölö ma ga me rɔ kɔtɔkɔtɔ. Kina lïjë me ikali ma gbï. 15 Kɔzɔ ꞌbu ma ame kikali ma kina mikali bo gbï ne tara. Kina me milaŋa rɔma ꞌdeni ꞌdɔ mölë gɔ kamölö ma ga.

16 Kina mëdï gbï ti kamölö mɔtɔ ga ame kinza gba mï jɔlɔ nime bine ne. Ndɔbɔ ma na gbï rɔ toꞌde mo kako bine. Lïjë ti kuwö dëkï ꞌba dɔma ꞌdeni. Kina kamölö pili ti këdï ꞌdeni ŋgï rɔ dɔtumu kɔtɔ. Kina bɔ koda mo ti këdï ꞌdeni ŋgï le kɔtɔ.

17 Oŋgɔke, kina me miꞌdi rɔma ꞌdeni zi bilaka lesi ꞌdɔ kupö ma gɔ mënyï mïdïdï ꞌjaa rɔ ma lölöwö. Gɔ lende mo na ma kiꞌdi ꞌbu ma Bɔkoꞌba kɔꞌɔ ma kulöwö ne. 18 Ne bilaka inza kikali tupö ma gɔ dönnï. Ma na mëdï miꞌdi rɔma zïnnï ꞌdɔ gɔ lïjë kupö ma. Mëdï ti tigɔ ꞌba tiꞌdi rɔma zi bilaka gɔ kupö ma. Kina mëdï gbï ti tigɔ ꞌba tënyï tïdïdï ꞌböwu di pötö tölë. Toꞌdɔ wa naga nime, Bɔkoꞌba ꞌbu ma ose gɔmo ꞌdeni pili zö.”

19 Lende naga nime Yësu kiya te ne iꞌdi turu ꞌba Yudayi naga nima ŋgï koza mïnnï. 20 Ya ma konzi mɔtɔ ga di mï löŋgö lïjë yayi iya te, “Bɔ nime, nökï ëdï dɔmo. Bɔ rumö na. Ëddï kuwöke lende abo naga nima gɔ waꞌdi?”

21 Tine ya mɔtɔ ga iya te, “Lende kiya ꞌba bɔ nime, lende ꞌba bɔ nökï na dë. Bɔ nökï ti kikali tiyɔpɔ kɔmɔ bɔ kɔmɔ kölu?”

Yudayi Ilagi Lende ꞌBa Yësu

22 Kina ɔdɔ kömö ꞌdeni mï kada ꞌba karama ꞌba tomeri gɔ tulömu rö löbu ame mï Yerosalema ne zi Bɔkoꞌba tine kada ꞌba bi këyï ame kulöwö ne na ꞌdeni. 23 Kina ɔdɔ Yësu këdï kiliŋgere ꞌdeni kebe mï dëdë ame ga ŋere Solomo koꞌba mï reki ꞌba rö löbu ꞌba Bɔkoꞌba yayi ne, 24 tine turu mɔtɔ ga otɔtɔ rönnï ŋgï kako zi bo, lïjë iya te, “Nï nime, lende ꞌbï ïlïkö dɔze sowa. Nï mo na ŋgï rɔ Kurïsïtö ame Bɔkoꞌba këdï koja kako dɔliŋɔ nime bine ne ala nï mo na dë? Iya lende yaga bi kɔpɔ zize kinza kïlïkö dɔze dë.”

25 Bo iya te, “Lende nime miya ꞌdeni mɔlo ziye. Tine kpe na koꞌdɔkɔke eꞌbe dë tiꞌdi dɔye gɔ lende ma. Kina me gbï ndɔbɔ pili naga nime mëdï moꞌdɔ ti közï kakpa ꞌba ꞌbu ma Bɔkoꞌba ne ileme ma ꞌdeni gbï laka ziye. 26 Ne kpe ebe kilagike tiꞌdi dɔye gɔmo römöyï kpe kamölö ma ga na dë. 27 Kamölö ame ga rɔ ꞌbama ne uwö dɔma pili laka. Kina mikali lïjë ꞌdeni gbï. Kina me lïjë pili ösö ꞌdeni gɔma. 28 Kina miꞌdi dïdï ma ŋburuŋburu ꞌdeni zïnnï kinza bɔtɔ mɔtɔ kirasi lïjë ra. Bɔtɔ mɔtɔ ikali dë kpe ꞌdɔ kako kolɔ lïjë di zö. 29 Römöyï ꞌbu ma na kiꞌdi lïjë ꞌdeni zö. Kina bɔtɔ mɔtɔ inza mï dɔliŋɔ nime bine ame këdï ti tigɔ rɔ dɔ kiteli di dɔ ꞌbu ma. Kina me ꞌdeni bɔtɔ mɔtɔ inza kpe ame ꞌdɔ kikali tako tolɔ lïjë di zi bo. 30 Römöyï ze ti ꞌbu ma rɔ akɔtɔ.”

31 Kina ɔdɔ bilaka naga nima lïjë kuwö Yësu kiya ꞌdeni te bo rɔ akɔtɔ ti Bɔkoꞌba tine, lïjë ënyï ŋgï totɔtɔ kulugbï döku ꞌdɔ tuꞌdu bo timo ꞌdɔ lïjë kupö bo yaga gɔ lende kiya abo nima. 32 Tine bo ënyï kileki kiya zïnnï, bo iya te, “Oꞌjake ndɔbɔ naga nime mëdï moꞌdɔ ne dë? Wa ame ga moꞌdɔ ti közï kakpa ꞌba ꞌbu ma ne, pili rɔ ma laka. Ne ëddï koꞌdɔkɔke tupö ma gɔ waꞌdi?”

33 Lïjë iya te, “Dinza dupö yi gɔ lende laka koꞌdɔ ꞌbï. Dëdï doꞌdɔkɔ tupö yi gɔ dölï ꞌbï ame kudölï Bɔkoꞌba ne. Nï ame rɔ bilaka lesi ne ebe tombi döyï kiya röyï ŋbö rɔ Bɔkoꞌba.”

34 Bo ileki kiya zi bilaka naga nima, bo iya te, “Kpe oŋgɔke tɔ ma, lende mɔtɔ ugu ꞌdeni mɔlo mï buku ꞌba Bɔkoꞌba, iya te, ‘Kpe bilaka lesi, kpe gbï rɔ Bɔkoꞌba.’ 35 Kina kɔzɔ ame dikalike ꞌdeni lende ꞌba Bɔkoꞌba öꞌbö nduwë rɔ ma kodɔrɔ. Kina me kɔzɔ duwöke bine Bɔkoꞌba bo iya zi bilaka naga nima bo kilende teyi ne, bo iya te lïjë gbï rɔ Bɔkoꞌba. 36 Ne ꞌbama nime miya te ma kole ꞌba Bɔkoꞌba na ne, ebe kiyake za ꞌböwu rɔ tudölï Bɔkoꞌba totondo ga? Ma na ŋge rɔ bɔ ame ꞌbu ma kigeli koja kako dɔliŋɔ nime bine rɔ bɔ laja abo. 37 Kina ɔdɔ kiya te koŋgɔke wa naga nime mëdï moꞌdɔ ne kinza ꞌdeni ŋgï du rɔ lende ꞌba Bɔkoꞌba tine, omba kina ti kikalike ma ꞌjaa ŋgï rɔ ma laka minza rɔ kole abo. 38 Ne ɔdɔ kiꞌdike dɔye dë pele gɔ lende kiya ma naga nime, lende ꞌba Bɔkoꞌba ame ga koꞌjake ma mëdï moꞌdɔ ne na ti kiꞌdi ye kikalike ma ŋgï rɔ ma laka rɔ kole abo. Kina ti kikalike ꞌdeni ŋgï omba ma ŋgï rɔ akɔtɔ ti ꞌbu ma. Kina ꞌbu ma bo gbï rɔ akɔtɔ tö.”

39 Kina lïjë koꞌdɔkɔ ŋgï gbï tindaꞌba Yësu gɔ lende nime, ne tine Yësu ënyï kolo abo rɔ bo ŋgï yaga di zïnnï.

40 Bo ënyï di Yerosalema yayi, bo kari kumu gönyï yöpö ꞌba Yaradene. Bo kari koloma gɔ bi ma tönë pa Yowani koloma rɔ toꞌdɔ bapatisi dɔ bilaka di teyi ne. 41 Kina bilaka kɔlɔ ŋgï kari zi bo yayi. Tine bilaka naga nima oloma tiya mo rɔ gɔ rönnï, lïjë iya te, “Yowani oꞌdɔ lende ame ga kigayi bilaka ne dë tine bo iya lende ꞌba bɔ nime rɔ Yësu ne. Kina me bo kako ꞌdeni ŋgï te kɔzɔ lende kiya ꞌba Yowani tönë.”

42 Kina ma konzi kiꞌdi dönnï ŋgï gɔ lende ꞌba Yësu di yayi.

11

Tölë ꞌBa Lazara

1-2 Bɔ mɔtɔ rɔ Lazara ëdï koloma Betaniya. Kina lëmï bo ga Mariya ni ti Marata ëdï gbï koloma yayi. Mariya mo na tönë ꞌdɔ koꞌde ꞌbu kato kele kulöwö mɔtɔ kinzanza rɔ Yësu, lɔko kosa gbï ndï Yësu ti sunë dönï ne.

Kina ɔdɔ rɔkɔꞌɔ kindaꞌba bɔ tönë rɔ Lazara ne ꞌdeni, 3 lëmï bo ga tönë ënyï koja laja gɔ Yësu, iya te, “Ŋere, ako, bɔ murë yï ëdï dɔ rɔkɔꞌɔ.”

4 Kina ɔdɔ Yësu kuwö ꞌdeni tara tine, bo iya te, “Rɔkɔꞌɔ ꞌba Lazara nime ŋburuŋburu mo inza rɔ tölë. Tine rɔkɔꞌɔ nime iꞌdi rönï ꞌdeni ꞌdɔ Bɔkoꞌba kileme tigɔ abo timo zi bilaka, kina gbï ꞌdɔ bo kileme tigɔ ma ꞌba kole abo timo.”

5 Tine kɔzɔ ame Yësu bo kɔꞌɔ Mariya ni ti Marata ti löndö lïjë Lazara nima pele rɔ mbëmbë ne, 6 bo oloma titi koꞌdɔ töꞌdö dɔ rïyö bi nima laja ꞌba rɔkɔꞌɔ ꞌba Lazara koꞌja bo teyi ne. 7 Kina bo kënyï kiya zi bɔ kösö gɔ bo ga, bo iya te, “Ënyïke dilekike darike Betaniya.”

8 Lïjë iya te, “Bɔ kɔmɔ kiyandi, ya naga nima oꞌdɔkɔ tönë ꞌdɔ tuꞌdu yi ti döku kupö yi yaga gïrï naga nime di yayi. Ëddï koꞌdɔkɔ gbï tari ꞌböwu yayi gɔ waꞌdi?”

9 Bo iya te, “Laka. Oŋgɔke kada te. Ɔdɔ kada kɔdɔ ꞌdeni rɔ mï dɔŋbɔ ëdï keze ŋbö kömö mï dɔkɔpiyari. Bilaka ame këdï kiliŋgere rɔ mï kada ne ikali dë ma ꞌdɔ kilaꞌba mï gö ma titi ame ga mï kɔri ne, römöyï gɔ bi ëdï rɔ ma kɔpɔ. 10 Ne ɔdɔ kiya te bilaka mɔtɔ kënyï bi liŋgere rɔ mï korɔndɔ, bo ëdï kilaꞌba mï gö, römöyï bi kɔpɔ inza.”

11 Kina bo kiya gbï ꞌböwu zïnnï, bo iya te, “Bɔ murë ze Lazara öꞌdö ꞌdeni, ne tine mëdï mari mindiŋi bo yaga.”

12 Lïjë iya te, “Yëë, ŋere. Ɔdɔ bo këdï bi töꞌdö, na laka, ꞌdɔ dɔ bo kïtëwu di pötö rɔkɔꞌɔ nima.”

13 Dëmba bo ëdï rɔ tiya lende ꞌba tölë ꞌba Lazara, tine lïjë omeri ꞌbënnï tëgë bo ëdï rɔ tiya lende ꞌba töꞌdö ma laka.

14 Kina bo kumö mï ꞌjɔ ꞌba lende nima zïnnï, bo iya te, “Lazara ölë ꞌdeni rɔ tölë. 15 Ne mëdï ti mï këyï römöyï minza ti bo yayi. Ne lende nime ti kiꞌdi ye ꞌdeni ŋgï kiꞌdike dɔye rɔ ma laka gɔ lende ma. Ënyïke darike toŋgɔ bo.”

16 Tɔma ame bilaka këdï kïdëkï möyï bo mɔtɔ gbï rɔ Roŋa ne, ɔdɔ bo koŋgɔ Yësu kiya lende ꞌdeni kɔzɔ a nima tara tine, bo ënyï ŋgï tɔrɔ, bo kiya zi lëpï bo naga nima, bo iya te, “Darike ꞌdɔ dölëke bi kɔtɔ ti ŋere ze.”

17 Kina ɔdɔ Yësu ni kari ꞌdeni kömö Betaniya tine, bilaka iya zi bo tëgë töku nima oꞌdɔ ꞌdeni dɔ sowɔ mï gö. 18 Gawo mo nima ɔwɔ dë di ŋgila Yerosalema. 19 Kina bilaka ma konzi mɔtɔ ga ako ꞌdeni di yayi tuyë kɔmɔ Mariya ni ti Marata di pötö tölë ꞌba löndö nnï nima.

20 Marata uwö lende ꞌba tako ꞌba Yësu nima ꞌdeni. Kina lɔko kënyï ŋgï kari turë dɔ Yësu gɔ kɔri. Mariya na kileke ꞌbënï liŋɔ. 21 Marata iya gbɔ zi Yësu, iya te, “Yö, ŋere, ma kiya te këddï ra tize bine dëne löndö ma nime inza kölë kɔzɔ a nime te. 22 Ne pele mikali ꞌdeni Bɔkoꞌba ti koꞌdɔ wa ame ga pili kititi di zi bo ne ŋgï.”

23 Yësu iya te, “Löndö yï ëdï kënyï kïdïdï kɔdɔ yaga di mï tölë nime.”

24 Marata iya te, “Mikali ꞌdeni ŋgï tara rɔ ma laka bo ti kënyï ŋgï kɔdɔ yaga di mï tölë kɔtɔ ti töku ma laki mɔtɔ ga mï kada ame ꞌdeni rɔ ŋburuŋburu ꞌba dɔliŋɔ nime ne.”

25 Yësu iya te, “Ma na rɔ bɔ tïdïdï bilaka yaga. Ma na rɔ bɔ tiꞌdi töku kënyï kɔdɔ yaga. Ya ame ga pili kiꞌdi dönnï ꞌdeni gɔ lende ma ne, ɔdɔ lïjë kölë pele, ti kënyï kïdïdï ꞌdeni. 26 Ya ame ga pili kiꞌdi dönnï ꞌdeni gɔ lende ma lïjë kënyï kïdïdï ꞌdeni ne, lïjë inza kölë kpe. Iꞌdi döyï ꞌdeni ŋgï gɔ lende nime?”

27 Marata iya te, “Ŋere, miꞌdi dɔma ꞌdeni ŋgï rɔ ma laka gɔmo nï na rɔ Kurïsïtö ame Bɔkoꞌba këdï koja kako dɔliŋɔ nime ne. Kina miꞌdi dɔma ꞌdeni gbï gɔmo nï na rɔ kole ꞌba Bɔkoꞌba.”

28 Kina lɔko kënyï ŋgï kari kïdëkï Mariya. Lɔko kugu gɔmo liwo zïnï, iya te, “Bɔ kɔmɔ kiyandi ze ömö ꞌdeni yaga ꞌdë yayi. Bo ëdï kïdëkï yi.”

29 Kina ɔdɔ Mariya kuwö lende nima ꞌdeni kɔzɔ a nima tara tine, lɔko ënyï kobari rönï ŋgï welo di bërï kari turë dɔ Yësu. 30 Tine Yësu ömö dë gba liŋɔ. Bo ëdï gba gɔ kɔri gɔ bi ma tönë Marata kurë dɔ bo teyi ne. 31 Kina ɔdɔ bilaka ma tönë ga këdï rɔ tuyë kɔmɔ Mariya yayi ne koŋgɔ lɔko ꞌdeni ŋgï kobari rönï welo kɔdɔ yaga kɔzɔ a nima tara tine, lïjë ënyï ꞌdeni kozi gönï. Römöyï lïjë omeri ꞌbënnï, lïjë iya te mɔtɔga lɔko ëdï kari bi monɔ kpa tïꞌbörö nime kusu löndö nï Lazara teyi ne.

32 Kina ɔdɔ Mariya kömö ꞌdeni koꞌja kɔmɔ Yësu tine, lɔko olɔdɔ ŋgï bërï tïlëlu bo, lɔko iya te, “Yö, ŋere, ma kiya te këddï ra tize bine dëne löndö ma nime inza kölë kɔzɔ a nime te.”

33 Kina ɔdɔ Yësu bo koŋgɔ Mariya ni ti bilaka pili ame ga ŋgila nï yayi ne këdï ꞌdeni pili kudu kɔzɔ a nima tara tine, lende mo ɔꞌɔ ꞌdeni ŋgï rɔ bo ŋbö kɔdɔ dökïꞌdï bo, 34 bo iya te, “Usuke töku nime yala?”

Lïjë iya te, “Ŋere, ako koŋgɔ gɔ bi ame dusu teyi ne.”

35 Kina tɔlɔ kiꞌdi tolɔdɔ ŋgï di kɔmɔ Yësu. 36 Bilaka naga nima yayi ënyï tiya mo rɔ gɔ rönnï, lïjë iya te, “Oŋgɔke tɔ ma, lende ꞌba Lazara ɔꞌɔ ꞌdeni rɔ bo sowa.”

37 Ya mɔtɔ ga iya te, “Bo ikali tiyɔpɔ kɔmɔ bɔ kɔmɔ kölu. Ne gɔ waꞌdi na bo kokɔnyi Lazara dë kinza kölë?”

Tɔdɔ ꞌBa Lazara Di Mï Tölë

38 Kina ɔdɔ Yësu bo kari kömö ꞌdeni gɔ bi ame kusu Lazara teyi ne, tine lende mo ɔꞌɔ ꞌdeni gbï kɔdɔ dökïꞌdï bo. Töku nima usu ꞌdeni mï tïꞌbörö kina ulölï kpamo ꞌdeni teyi ti kulugbï döku ma löbu. 39 Yësu iya te, “Ululuke döku nima yaga.”

Marata ma tönë rɔ lëmï ꞌba Lazara mo ne iya te, “Ŋere, bo ölë ꞌdeni koꞌdɔ töꞌdö dɔ sowɔ. Yida rɔ bo ti kato ꞌdeni.”

40 Bo iya te, “Omeri gɔ lende ma tönë miya zïyï ne, ɔdɔ kiꞌdi döyï ꞌdeni ŋgï rɔ ma laka gɔmo, ti koꞌja tigɔ ꞌba Bɔkoꞌba ŋgï.”

41 Bilaka naga nima ululu döku tönë yaga. Kina Yësu kombi kɔmɔ bo ŋgï mïtɔrɔ, bo iya te, “ꞌBu ma, moꞌdɔ yëëꞌdï zïyï rɔ mbëmbë gɔ ame këddï kuwö dɔma ne. 42 Mikali ꞌdeni ŋgï rɔ ma laka ëddï nduwë kuwö dɔma. Ne mëdï miya tara ꞌdɔ kiꞌdi bilaka naga nime bine ne kiꞌdi dönnï ŋgï gɔmo nï na koja ma kako dɔliŋɔ nime bine.”

43 Kina bo kïdëkï ŋgï rɔ ma kembe, bo iya te, “Bɔ ne, Lazara, ɔdɔ yaga.”

44 Kina Lazara tönë ꞌdeni rɔ töku ne, kënyï ŋgï kɔdɔ yaga di mï tïꞌbörö. Bo ɔdɔ ꞌdeni pili ti bɔŋgɔ ꞌba tusu töku ame kusu bo timo ne rɔ bo ti bɔŋgɔ ma mbowa mɔtɔ ame kudödu kɔmɔ bo timo ne. Yësu iya zi ya naga nima, iya te, “Opeke bo yaga ꞌdɔ bo kari abo.”

Toꞌji Yësu

(MT 26:1-5; MK 14:1-2; LK 22:1-2)

45 Bilaka ma tönë ga kako toŋgɔ Mariya ni ne, oꞌja lende löbu nima Yësu koꞌdɔ, bo kiꞌdi Lazara kënyï kindiŋi kɔdɔ yaga di mï tölë ne ꞌdeni. Kina ya ma konzi mɔtɔ ga kiꞌdi dönnï ŋgï gɔ lende ꞌba Yësu mï kada nima.

46 Ya mɔtɔ ga ënyï ꞌbënnï kari kiya lende mo zi Parosi ni. 47 Kina Parosi ni kënyï kodɔꞌbɔ rönnï ŋgï ti löbu ꞌba bɔ akumu ni. Kina lïjë kotɔtɔ kpënnï ŋgï bi kɔtɔ ti bɔ burë nï, lïjë iya te, “Waꞌdi ga na gɔ doꞌdɔke ŋgï zi bɔ nime rɔ Yësu ne? Bo öꞌbö ꞌba bo za toꞌdɔ gɔ kotɔ ma kɔzɔ wa naga nime te. 48 Ɔdɔ dolake bo nduwë köꞌbö toꞌdɔ lende abo naga nime kɔzɔ a nime te, bilaka pili ëdï kiꞌdi dönnï ŋgï me gɔ lende abo kina lïjë këdï kösö ŋgï pili gɔ bo, kina turu ꞌba Romo këdï kalo ya ŋgï dɔze, kirasi dɔliŋɔ ze nime, kitikɔ rö löbu ꞌba Bɔkoꞌba ze nime ŋgï yaga.”

49 Bɔ mɔtɔ rɔ Kayapa, ame bo na mbiri rɔ bɔ dɔ bɔ akumu mï kɔmɔ kɔɔ mo nima ne, bo ënyï tɔrɔ tilende zïnnï. Bo iya te, “Kpe nime, ikalike ɔtɔ dë du te. 50 Omerike tɔ ma, ma laka na ziye ŋgï ꞌdɔ tiꞌdi bɔ kɔtɔ nima na ꞌdɔ kölë di dɔ ame ꞌdɔ bilaka löbu nime kölë kpaki kote dönnï yaga ne.”

51 Lende nime Kayapa kiya ne, lende ꞌba ti dɔ bo na dë. Kayapa bo na rɔ bɔ dɔ bɔ akumu mï kɔmɔ kɔɔ nima. Kina ma lende nime, bo umë ꞌdeni di zi Bɔkoꞌba ame kiya te Yësu na ŋge gɔ kölë ame ꞌdɔ kutë gɔ bilaka ꞌba Yudayi pili di mï tölë ne. 52 Tine dë ŋge tutë gɔ Yudayi ni kɔtɔ, ne gbï tutë gɔ bɔ löwö ame ga rɔ kole ꞌba Bɔkoꞌba ne todɔꞌbɔ mo pili rɔ akɔtɔ.

53 Mï kada nima yayi na löbu ꞌba Yudayi naga nima kususu kpënnï ŋgï nati rɔ Yësu ꞌdɔ tupö mo.

54 Kina ɔdɔ Yësu bo koŋgɔ ꞌdeni tara tine, bo iliŋgere dë kpe kileme rɔ bo bi kɔpɔ mï gawo ꞌba Yerosalema. Bo ënyï kari mï dɔliŋɔ ma mbowa mɔtɔ kïdëkï möyï mo rɔ Eporima ŋgɔsi ti yï mökö. Kina lïjë kari koloma ŋgï yayi ti bɔ kösö gɔ bo ga.

55 Kina ɔdɔ töꞌdö ꞌba karama ꞌba Pasaka kola ꞌdeni ŋgɔsi tine, bilaka ꞌba mï dɔliŋɔ ma titi naga otɔtɔ rönnï ꞌdeni kari Yerosalema. Lïjë ari mɔlo gba di kɔmɔ kada ꞌba karama tari toꞌdɔ dölëtï ꞌbënnï ame ꞌdɔ kiꞌdi lïjë këdï rɔ ma kɔpɔ kɔmɔ Bɔkoꞌba ne.

56 Kina ya mɔtɔ ga kiꞌdi ŋgï toma gɔ Yësu di yayi. Lïjë otɔtɔ dönnï mï reki ꞌba rö löbu ꞌba Bɔkoꞌba. Lïjë koloma rɔ tiya mo, iya te, “Omerike ꞌdeni tondo? Bo ti kako mï karama nime?”

57 Lïjë iya lende nima tara römöyï ya ame ga rɔ löbu ꞌba bɔ akumu ni ne ti Parosi ni iꞌdi lende mo ꞌdeni zi bilaka naga nima pili di yayi tëgë, ɔdɔ bilaka mɔtɔ kikali gɔ bi ame Yësu këdï teyi ne, gɔ bɔ mo kako kiya zïnnï ꞌdɔ lïjë kari kindaꞌba Yësu.

12

Ondi ꞌBu Rɔ Yësu Di Betaniya

(MT 26:6-13; MK 14:3-9)

1 Mï töꞌdö dɔ modɔɔkɔtɔ gba di kɔmɔ kada ꞌba karama ꞌba Pasaka, na Yësu kënyï ŋgï kileki kari Betaniya liŋɔ ꞌba Lazara ma tönë bo kindiŋi yaga di mï tölë ne.

2 Kina koꞌdɔ akonyo ŋgï zïnnï di yayi bi kɔtɔ ti Lazara. Tine Marata na koloma rɔ toja laja zïnnï. 3 Mariya ënyï ꞌbënï kari koꞌde rɔ ꞌbu ma kato kele kulöwö mɔtɔ ame ndögö mo kitigɔ kulöwö ne. Kina lɔko kinzanza ŋgï gɔ ndï Yësu. Kina lɔko koloma ŋgï rɔ tosa gɔmo ti sunë dönï. Tato ꞌba ꞌbu nima ogba mï rö ame lïjë këdï yïmo ne ꞌdeni ŋgï ti rönï.

4 ꞌBu nima Mariya kinzanza rɔ Yësu ne lende mo ënyï kënyë ŋgï mï Yuda Isikarita ma tönë rɔ bɔ ma kɔtɔ mɔtɔ di mï löŋgö bɔ kösö gɔ Yësu ga ne. Bo na rɔ bɔ ame këdï kari kususu Yësu zi turu kada mɔtɔ ne. 5 Bo iya te, “ꞌJa nime lɔko këdï kugö ꞌbu ꞌbënï nime ra mökö dëne lɔko ëdï kora mï gïrïsï ŋgï rɔ ma kënyë kɔzɔ gïrïsï ame bɔ ndɔbɔ këdï koꞌja mï kɔmɔ kɔɔ kɔtɔ ne tara, ꞌdɔ lɔko kokɔnyi bɔ lisa timo.”

6 Lende nima Yuda kiya kɔzɔ a nima ne, bo omeri dë gɔ lende ꞌba bɔ lisa. Tine bo iya tara römöyï bo bɔ ꞌbögö na. Bo na rɔ bɔ kikeki gïrïsï ame bilaka këdï kiꞌdi zi bɔ kösö gɔ Yësu ga ne. Kina mï kada mɔtɔ ga bo ëdï nduwë koꞌbali mɔtɔ ga zi bo.

7 Yësu iya te, “Kinza koŋbeŋbe lɔko dë. Wa nime lɔko koꞌdɔ ne ëdï rɔ ma laka. Lɔko ikeki ꞌbu nime ꞌdeni ꞌdɔ lɔko kosa rɔma kɔzɔ a nime te ꞌdɔ kileŋo yida rɔma mɔlo ndö koda dɔ tölë ma ame mëdï mölë ne. 8 Bɔ lisa naga nima lïjë ëdï köꞌbö tiye bine. Ne ma ꞌbama minza möꞌbö tiye bine.”

Titeri Tupö Lazara

9 Mï kada nima yayi bilaka ma konzi uwö lëbï ꞌba Yësu ame bo këdï Betaniya ne ꞌdeni. Kina lïjë kɔlɔ ŋgï kari zi bo yayi kina gbï ꞌdɔ tari toŋgɔ Lazara ma tönë Yësu kiꞌdi kindiŋi yaga di mï tölë ne. 10 Kina löbu ꞌba bɔ akumu ni kususu kpënnï ŋgï gbï rɔ Lazara ꞌdɔ tupö mo yaga, 11 römöyï köꞌdu gɔ lende abo na me kiꞌdi bilaka pili kilagi lende ꞌbënnï ꞌdeni kiꞌdi dönnï ꞌdeni me gɔ lende ꞌba Yësu.

Tɔdɔ ꞌBa Yësu Mï Yerosalema

(MT 21:1-11; MK 11:1-11; LK 19:28-40)

12 Mï bi këzë mɔtɔ ꞌböwu bilaka ma konzi ame ga kɔlɔ ꞌdeni kari toꞌdɔ karama ꞌba Pasaka mï Yerosalema ne uwö tëgë Yësu ëdï koꞌdɔkɔ tako tɔdɔ mï gawo. 13 Kina lïjë koga mbili mbïrö ŋgï közïnnï. Lïjë kari turë dɔ bo timo gɔ kɔri tïlëlu bo ti towawa dɔ mbili mbïrö ꞌbënnï naga nima. Lïjë ulörï timo rɔ ma kembe tëgë, “Dïlëluke Bɔkoꞌba. Yëyï këdï dɔ bɔ ame kako ti möyï bo ŋere Bɔkoꞌba ne. Bɔkoꞌba koꞌdɔ yëyï dɔ ŋere ꞌba Yisarele.”

14 Yësu oꞌja akaca ꞌdeni kina bo këkï ꞌdeni dɔmo këdï kako timo mï Yerosalema. Ëdï ꞌdeni kɔzɔ lende ma tönë kugu mɔlo mï buku ꞌba Bɔkoꞌba ne tara. Ame kiya te, 15 “Kpe bilaka ꞌba Yerosalema, kinza kereke dë kpe. Ŋere ꞌbe na me ꞌdë këdï ꞌdeni liya rɔ tako. Bo ëkï ꞌdeni dɔ kole akaca.”

16 Bɔ kösö gɔ Yësu ga ikali ꞌjɔ ꞌba lende nima dë gba. Kina ɔdɔ Yësu kënyï kɔdɔ ꞌdeni yaga di mï tölë tine, kina ꞌjaa lïjë koloma rɔ tomeri mo dëmba lende nime ugu rɔ dömöyï Yësu kina me bilaka koꞌdɔ ꞌdeni ŋgï tara zi bo.

17-18 Mï kada nima Yësu këdï kako Yerosalema ne, bilaka ma konzi ari turë dɔ bo gɔ kɔri gɔ köꞌdu ꞌba Lazara. Römöyï lïjë uwö lende mo ꞌdeni di zi ya ame ga tönë këdï ti Yësu ni yayi mï kada nima bo kindiŋi Lazara, bo kïdëkï kɔdɔ yaga di mï tïꞌbörö yïmo ne. 19 Kina ɔdɔ Parosi ni koŋgɔ ꞌdeni bilaka këdï kɔlɔ kari turë dɔ Yësu gɔ kɔri kɔzɔ a nima tara tine, na lïjë kebe ŋgï rɔ tiya mo rɔ gɔ rönnï lïjë iya te, “Oŋgɔke te, ze ꞌbeze doꞌdɔke ɔtɔ dë kpe, bilaka ona ꞌdeni ŋgï ꞌdoyi kari gɔ bɔ nime ꞌdë.”

Bɔ Löwö Ako Zi Yësu

20 Mï kada nima yayi bɔ löwö mɔtɔ ga ako ꞌdeni gbï mï Yerosalema yayi bi toꞌdɔ mötu zi Bɔkoꞌba. 21 Kina lïjë kako ŋgï kilende zi Pïlïpö römöyï bo di mï bilaka ꞌba Betesayida ame di mï dɔyayi ꞌba Galilaya ne. Lïjë iya te, “Doꞌdɔkɔ tilende ti Yësu.”

22 Kina Pïlïpö kënyï kari kiya ŋgï zi Andareya. Kina lïjë kari kiya lende tönë ŋgï zi Yësu. 23 Bo iya te, “Kada ame ꞌdɔ bilaka koꞌja tigɔ ꞌba kole ꞌba bilaka lesi timo ne ömö ꞌdeni. 24 Rɔ ma laka mëdï miya ziye, lende nime ëdï kɔzɔ ꞌjɔ nyönyu tara. ꞌJɔ nyönyu kɔtɔ ɔdɔ kiya te kikeki, ëdï köꞌbö le ꞌbiri kɔtɔ gɔ bi mo nima. Ne ɔdɔ kiya te kïdïyë ꞌjɔ nima ꞌdeni mï yayi, keŋme ꞌdeni yaga, ëdï kötu ŋgï kïyöbu kari tɔrɔ ŋbö kana ŋbaŋi dɔmo. 25 Kina ëdï gbï tara, ya ame ga koꞌdɔkɔ toloma töꞌbö mï dɔliŋɔ nime bine ne, lïjë ti kölë ꞌdeni ŋgï. Ne ya ame ga koꞌdɔkɔ dë ꞌdɔ toloma töꞌbö dɔliŋɔ nime bine ne, lïjë na ŋgï ti këdï ti dïdï ma ŋburuŋburu. 26 Ya ame ga lïjë koꞌdɔkɔ toja laja zö ne iꞌdike lïjë kösö gɔma ꞌdɔ lïjë ame ga rɔ bɔ laja ma ga ne këdï nduwë bi kɔtɔ tö. Kina ꞌbu ma ti kiꞌdi közï kakpa ꞌba löbu abo ꞌdeni ŋgï zïnnï.

27 Kina me leꞌjete ma ꞌdeni ŋgï ti meri rɔ mbëmbë, mikali dë ɔdɔ ꞌdɔ miya tondo mo ga. ꞌDɔ mititi ꞌbu ma gɔ bo kiyese ma yaga di zi gomɔ ꞌba mï kada ma tɔne nime? Ne ɔdɔ kiya te miya tara, ele dë. Römöyï lende ꞌba ꞌdɔ tɔdɔ mï gomɔ nime kina me mako gɔmo dɔliŋɔ nime bine ne. 28 Tine ti miya te, ‘ꞌBu ma, ileme löbu ꞌbï zi bilaka.’ ”

Kina gɔ lende nime Yësu kiya kɔzɔ a nime te ne yɔ, kina birɔ kudu ŋgï kako di mïtɔrɔ tëgë, “Mileme löbu ma ꞌdeni mɔlo zi bilaka, ne ti mileme gbï ꞌböwu rɔ ma lölöwö.”

29 Bilaka ma konzi ame ga këdï kɔrɔ yayi ne, uwö birɔ nima kudu ne ꞌdeni. Ya mɔtɔ ga iya rɔ tɔrɔ kapi, tine ya mɔtɔ ga iya te malayika ꞌba Bɔkoꞌba na këdï kilende zi Yësu. 30 Kina bo kileki kiya zïnnï, bo iya te, “Birɔ nime udu dë dömöyï ma. Udu gɔ lende ꞌbe. 31 Kada ame Bɔkoꞌba koꞌdɔkɔ toꞌdɔ burë ꞌba dɔliŋɔ nime yïmo ne kina me ꞌdeni tɔne. Kina kada ame ꞌdɔ Bɔkoꞌba koga Satani ame koꞌdɔ rönï ꞌdeni rɔ ŋere ꞌba dɔ dɔliŋɔ nime timo yaga ne, kina me ꞌdeni gbï tɔne. 32 Kina ɔdɔ bilaka kogba ma ꞌdeni kutötï ma dɔ ŋgërï tɔrɔ tine, ti moꞌde bilaka pili ꞌdeni ŋgï kako zö.”

33 Lende nime, bo iya te ꞌdɔ bilaka kikali lende ꞌba tölë abo nime këdï kako ne. 34 Tine bilaka naga nima ënyï kiya zi bo, iya te, “Ugu ꞌdeni mɔlo mï buku ꞌba Bɔkoꞌba iya te Kurïsïtö ame Bɔkoꞌba këdï koja kako dɔliŋɔ nime bine ne ëdï kako koloma köꞌbö rɔ ŋburuŋburu. Ne rɔ ma tondo mo ga na kebe kiya ꞌböwu, kiya te Bɔkoꞌba oꞌdɔkɔ ꞌdɔ bilaka kogba kole ꞌba bilaka lesi kutötï dɔ ŋgërï tɔrɔ? Yë mo na rɔ kole ꞌba bilaka lesi mo?”

35 Bo iya te, “Bi kɔpɔ ꞌba dɔliŋɔ nime ëdï koloma ŋge tiye mbowa. Ne kina laka ꞌdɔ kiliŋgereke koꞌja bi kɔpɔ nima këdï gba tiye, kinza mandölu kutuꞌbö ye ra di gɔ kɔri. Ya ame ga këdï kiliŋgere ꞌbënnï mï mandölu ne, lïjë ikali kɔri ame lïjë këdï kari teyi ne dë. 36 Ne tine ɔdɔ kiya te bi kɔpɔ nime këdï gba kɔzɔ a nime te, iꞌdike dɔye gɔ lende mo ꞌdɔ këddïke rɔ kole ꞌba bi kɔpɔ.”

Kina ɔdɔ Yësu kote tiya lende naga nime ꞌdeni kɔzɔ a nima tara tine, bo ënyï kari kusu abo dɔ bo ŋgï titi mbowa yaga bi mɔtɔ di zi tïndï ꞌba bilaka naga nima. 37 Bilaka naga nima lïjë oꞌja Yësu pele ŋgï këdï koꞌdɔ lende ame ga köꞌdu mo ga kigayi bilaka pili ne, lïjë iꞌdi dönnï dë gɔ lende abo. 38 Ëdï ꞌdeni kɔzɔ lende ma tönë Yesaya kugu mï buku ꞌba Bɔkoꞌba, kiya te, “Ŋere, lïjë oꞌja tigɔ ꞌbï pele tine bɔtɔ mɔtɔ iꞌdi dönï dë gɔ lende ze nime.”

39 Kina ma kiꞌdi bilaka naga nima koꞌdɔkɔ dë tiꞌdi dönnï gɔ lende ꞌba Yësu, römöyï Yesaya ugu lende mɔtɔ ꞌdeni gbï yayi, iya te, 40 “Bɔkoꞌba iya te, ‘Mïyölu kömönnï ꞌdeni yaga, kina mïdïrï kpa kɔri ma kari mï döku ꞌba dönnï ꞌdeni gbï teyi. Kinza lïjë koŋgɔ ra ti kömönnï, kina kinza kɔdɔ ra gbï mï döku ꞌba dönnï. Kinza lïjë kotɔ dönnï ra di mï lende kënyë ꞌbënnï ga lïjë kileki zö mileŋo lïjë.’ ”

41 Yesaya iya lende nime te gɔ köꞌdu ꞌba Yësu römöyï bo oꞌja löbu ꞌba Yësu ꞌdeni mɔlo.

42 Dëmba ya ma konzi mɔtɔ ga di mï löŋgö bilaka löbu ꞌba Yudayi naga nima iꞌdi dönnï ꞌdeni rɔ ma laka gɔ lende ꞌba Yësu. Tine lïjë rɔ tikere di zi Parosi ni kinza koꞌjɔŋɔ lïjë ra yaga di bi tɔdɔ mï rö ꞌba mötu. Kina kiꞌdi lïjë këdï koloma ŋgï kinza tumö mï lende nima yaga. 43 Römöyï tïyëyï dökïꞌdï bilaka lesi na za lïjë kiꞌdi köꞌdu mo kɔꞌɔ rönnï rɔ dɔ kiteli di dɔ tïyëyï dökïꞌdï Bɔkoꞌba.

44 Mï kada mɔtɔ ꞌböwu na Yësu kënyï kiya rɔ ma kembe, iya te, “Ya ame ga kiꞌdi dönnï ꞌdeni ŋgï rɔ ma laka gɔ lende ma ne, ꞌbu ma ame koja ma kako dɔliŋɔ nime bine ne kina ma ꞌdeni gbï lïjë kiꞌdi dönnï gɔmo. 45 Bilaka ame ga koꞌja ma ꞌdeni ꞌbu ma na ma ꞌdeni gbï lïjë koꞌja. 46 Mako ꞌdeni dɔliŋɔ nime bine rɔ bi kɔpɔ ꞌdɔ kiꞌdi ya ame ga kiꞌdi dönnï gɔ lende ma ne koloma dë kpe mï mandölu. 47 Ne ya ame ga lïjë kuwö lende ma nime pele, lïjë koꞌdɔkɔ dë toꞌdɔ mo ne, ma na dë mëdï moꞌdɔ burë ꞌbënnï. Römöyï mako dë dɔliŋɔ nime bine bi toꞌdɔ burë ꞌba bilaka lesi. Mako tɔmɔ bilaka di mï tölë. 48 Ya ame ga koꞌji ma koꞌdɔkɔ lende ma dë ne, lende naga nime mëdï miya ne na këdï kiya burë ꞌba rönnï kada mɔtɔ mï kada ame ꞌdeni rɔ ŋburuŋburu ꞌba dɔliŋɔ nime ne. 49 Lende naga nime mëdï miya ne, minza miya ti közï kakpa ꞌba gbagba ma. ꞌBu ma ame koja ma kako dɔliŋɔ nime bine ne, bo na kiꞌdi lende naga nime zö pili rɔ kɔtɔkɔtɔ ꞌdɔ miya. 50 Kina mikali ŋgï rɔ ma laka toro köꞌdu kiꞌdi abo na këdï kiꞌdi bilaka këdï ti dïdï ma ŋburuŋburu. Kina lende ame ga ꞌbu ma kiya zö ne, kina ma ga ŋgï mëdï miya koko ziye kɔzɔ ame bo kiya zö ne tara.”

13

Yësu Urögö Ndï Bɔ Laja

1 Kina ɔdɔ kömö ꞌdeni mï töꞌdö ma dɔndende di kɔmɔ kada ꞌba karama ꞌba Pasaka tine, Yësu ikali ꞌdeni mɔlo kada ꞌba tileki abo di dɔliŋɔ nime bine ꞌdɔ tari zi ꞌbu bo ɔwɔ dë kpe. Ne bilaka abo ga ame bo kɔꞌɔ di mï dɔliŋɔ nime bine ne, bo ti kileme ŋburuŋburu ꞌba akɔꞌɔ abo ŋgï teyi.

2 Mï kada nima yayi Yësu ni otɔtɔ dönnï ꞌdeni ti bɔ kösö gɔ bo ga mï dɔkɔpiyari tonyo akonyo. Tine Satani iꞌdi meri mo ꞌdeni mɔlo mï Yuda kole ꞌba Simona Isikarita ꞌdɔ bo kari kususu Yësu zi turu.

3 Yësu ikali ꞌdeni ꞌbu bo Bɔkoꞌba iꞌdi tigɔ ꞌba wa pili ꞌdeni zi bo. Kina bo ikali ꞌdeni gbï bo ako di zi Bɔkoꞌba kina me bo këdï kileki ꞌdeni gbï kari zi Bɔkoꞌba. 4 Kina bo kënyï ŋgï tɔrɔ, bo kolɔ bɔŋgɔ ma löbu yaga di rɔ bo. Kina bo kogba bɔŋgɔ ꞌba tididi rɔ ŋgï, bo kudödu ꞌbömbö bo. 5 Kina bo kunö mini ŋgï mï lebe. Kina bo kiꞌdi ŋgï turögö ndï bɔ kösö gɔ bo ga. Kina bo koloma ŋgï nduwë tididi mo ti bɔŋgɔ mo nima.

6 Kina ɔdɔ bo kömö ꞌdeni dɔ Simona Pïtörö tine, Pïtörö ënyï kiya zi bo, iya te, “Ŋere, nï na ꞌdɔ kurögö ndö?”

7 Bo iya te, “Wa nime mëdï moꞌdɔ ne, ikali ꞌjɔ mo dë, ne ti kikali ꞌjɔ mo ꞌjaa kada mɔtɔ.”

8 Pïtörö iya te, “A mɔtɔ ŋgï rɔ ndö ꞌdɔ kurögö, inza du te.”

Bo iya te, “Ɔdɔ kiya te murögö ndïyï dë, inza kpe rɔ ꞌbama.”

9 Pïtörö iya te, “Ŋere, ne ɔdɔ këdï tara, kinza kurögö dë ŋge rɔ ndö. Tine urögö rɔma pili kala ŋbö dɔma tɔrɔ kpaki ti kɔnyɔ ma ga.”

10 Bo iya te, “Bilaka ame kurögö rönï ꞌdeni rɔmo ꞌdeni mɔlo rɔ ma kɔpɔ. Tine ndï bo na ŋge kola ꞌdɔ turögö mo. Kpe nime bine me rɔ ma kɔpɔ. Ne bɔ ma kɔtɔ di mï löŋgö ye na ŋge kinza rɔ ma kɔpɔ.”

11 Lende ꞌba bɔ ma kɔtɔ ma kinza rɔ ma kɔpɔ nima bo kiya ne, bo ikali bɔ ame këdï koꞌdɔkɔ tari tususu bo zi turu ne ꞌdeni.

12 Kina ɔdɔ bo kote turögö ndï bɔ kösö gɔ bo ga ꞌdeni pili tine, bo olɔ bɔŋgɔ ma löbu abo tönë ŋgï rɔ bo. Kina bo koloma ŋgï bërï. Bo iya te, “Lende nime moꞌdɔ ziye ne, ikalike ꞌjɔ mo ra? 13 Kina kɔzɔ ame köꞌböke nduwë tïdëkï ma rɔ bɔ kɔmɔ kiyandi, kina gbï rɔ ŋere tara ne, ele, römöyï ma ŋgï rɔ ma laka rɔ bɔ kɔmɔ kiyandi ꞌbe gbï rɔ ŋere ꞌbe. 14 Ne kina me ma mo tönë rɔ bɔ kɔmɔ kiyandi ꞌbe gbï rɔ ŋere ꞌbe ne, na me moja laja ꞌdeni ziye kɔzɔ a nime te. Kina laka ꞌdɔ kari kojake laja gbï tara rɔ gɔ rɔye. 15 Lende nime moꞌdɔ ꞌdeni ꞌdɔ koꞌdɔke gbï kɔzɔ ame moꞌdɔ ziye ne tara. 16 Rɔ ma laka miya ziye, bɔ ndɔbɔ inza mbiri di dɔ bɔ dɔ ndɔbɔ. Kina bɔ laja inza gbï mbiri di dɔ bɔ ame koja bo ne. 17 Lende naga nime ikalike laka, ɔdɔ koꞌdɔke kɔzɔ a nima tara, ti këddïke ŋgï ti mï këyï.

18 Ne mï këyï nime miya lende mo ne, miya dë ziye pili rɔ gɔye. Kpe ame ga migeli ye ne, mikali ye ꞌdeni laka. Kina me mëdï miya ꞌdeni rɔ ma laka ziye, ti këdï ꞌdeni ŋgï kɔzɔ lende tönë kugu mï buku ꞌba Bɔkoꞌba kiya te, ‘Bɔ ma tönë ŋgï kusu közï bo mï lebe kɔtɔ tö ne kina me kënyï kuyï dɔ giliti kuruku ꞌdeni zö.’ 19 Kina me mëdï miya ꞌdeni mɔlo te ziye gba kinza koꞌdɔ rönï dë. Römöyï ɔdɔ kiya te koꞌdɔ rönï yayi ꞌdɔ kikalike ŋgï omba ma na rɔ Bɔkoꞌba ame këdï rɔ ŋburuŋburu ne. 20 Ne kina gbï me mëdï miya ziye rɔ ma laka, bilaka ame ga lïjë kiꞌdi dönnï gɔ lende ꞌba bɔ laja ma ga ne, lende ma na ꞌdeni gbï lïjë kiꞌdi dönnï gɔmo. Kina gbï bilaka ame ga lïjë kiꞌdi dönnï gɔ lende ma ne rɔ ma laka lende ꞌba Bɔkoꞌba ame koja ma ne na ꞌdeni gbï lïjë kiꞌdi dönnï gɔmo.”

Yësu Iya Gɔ Tususu Bo

(MT 26:20-25; MK 14:17-21; LK 22:21-23)

21 Kina ɔdɔ Yësu bo kote tiya lende naga nime ꞌdeni kɔzɔ a nime te tine, meri oso ꞌdeni ŋgï mï bo. Kina bo kënyï kiya zi bɔ kösö gɔ bo ga, bo iya te, “Rɔ ma laka mëdï miya ziye, bɔ ma kɔtɔ mɔtɔ di mï löŋgö ye nima bina na këdï kari kususu ma.”

22 Lïjë ikali dë bo ëdï rɔ tiya yë. Kina lïjë koloma ŋgï rɔ toŋgɔ dönnï. 23 Bɔ ame Yësu kɔꞌɔ rɔ dɔ kiteli ne ëdï koloma ŋgɔsi ŋgila Yësu yayi. 24 Kina Simona Pïtörö kilende ŋgï teyi ti kɔmɔ bo, iya te, “Ititi bo te, yë na bo këdï rɔ tiya mo.”

25 Kina bo kese ŋgï ŋgɔsi ŋgila Yësu. Bo iya te, “Yë mo na ya, ŋere?”

26 Yësu iya te, “Bɔ ame ɔdɔ koŋgɔ monye maŋgolɔꞌbɔ musu dɔ möku miꞌdi teyi nima, omba bo nati.”

Kina bo konye maŋgolɔꞌbɔ ŋgï, bo kusu dɔ möku. Kina bo kiꞌdi ŋgï zi Yuda kole ꞌba Simona Isikarita. 27 Kina ɔdɔ Yuda konyo maŋgolɔꞌbɔ tönë yɔ, na Satani kɔdɔ ŋgï mï bo. Kina Yësu kënyï kiya ŋgï zi bo, iya te, “Ënyï ti kari welo toꞌdɔ ndɔbɔ ꞌbï.”

28 Bɔ kösö gɔ bo mɔtɔ ga ame yayi ne ikali ꞌjɔ ꞌba lende nima Yësu kiya zi Yuda ne dë. 29 Römöyï Yuda na rɔ bɔ kikeki gïrïsï ꞌbënnï, gɔ köꞌdu mo na ya mɔtɔ naga nima komeri ꞌbënnï, iya te, mɔtɔga Yësu ëdï koja Yuda kari tugö wa ame ga lïjë koꞌdɔkɔ mï kada ꞌba karama ne. Ala mɔtɔga Yësu ëdï koja bo kari tiꞌdi gïrïsï zi bɔ lisa mɔtɔ.

30 Kina ɔdɔ Yuda konyo maŋgolɔꞌbɔ nima Yësu kiꞌdi zi bo ne ꞌdeni tine, bo ënyï ŋgï kɔdɔ yaga. Kina bo ꞌdeni ŋgï mï bi kölu.

Köꞌdu Kiꞌdi Ma Laꞌja

31 Di pötö Yuda kari ꞌdeni na Yësu kënyï kiya zi bɔ kösö gɔ bo ga, bo iya te, “Kada ꞌba toŋgɔ löbu ꞌba kole ꞌba bilaka lesi ömö ꞌdeni ŋgï zi bilaka. Kina gɔ lende mo lïjë ti koŋgɔ löbu ꞌba Bɔkoꞌba ꞌdeni gbï. 32 Kina ɔdɔ kileme löbu abo ꞌba Bɔkoꞌba ꞌdeni bo ti kileme löbu abo ŋgï gbï welo kɔtɔ ti löbu ꞌba kole ꞌba bilaka lesi.

33 Kole ma ga, minza moloma kpe tiye bine gɔmo kɔwɔ. Kina ti kebeke ꞌdeni ŋgï tomeri gɔma yayi tine ti këdï ŋgï ziye kɔzɔ lende tönë miya zi löbu ꞌba bilaka tönë ga ne, ame miya te, ‘Gɔ bi nime mëdï mari teyi ne inza kikalike tari tömö teyi.’ 34 Ne oŋgɔ kina me mëdï mose köꞌdu kiꞌdi ma laꞌja ꞌdeni ziye ꞌdɔ kɔꞌɔke rɔye rɔ gɔ rɔye. Mëdï mose ziye ꞌdɔ kɔꞌɔke lëpï ye ga gbï kɔzɔ ame mɔꞌɔ ye ne tara. 35 Ɔdɔ kɔꞌɔke lëpï ye ga ꞌdeni ŋgï kɔzɔ a nime te na bilaka ti kiꞌdi dönnï ŋgï gɔmo rɔ ma laka kpe bɔ kösö gɔma ga na.”

36 Simona Pïtörö iya te, “Ŋere, ëddï kari ꞌbëyï yala ga ya?”

Bo iya te, “Bi nime mëdï mari teyi ne, inza kikali tozi tɔne tari teyi. Ne ti kari ꞌjaa kada mɔtɔ.”

37 Pïtörö iya te, “Ŋere, gɔ waꞌdi na ꞌdɔ mozi dë mari tïyï tɔne gbï teyi ya? Moꞌdɔkɔ ŋgï ꞌdɔ mölë gɔ lende ꞌbï.”

38 Bo iya te, “Ti kɔꞌbɔ ŋgï ꞌdɔ tölë gɔ lende ma? Rɔ ma laka mëdï miya zïyï, mï korɔndɔ nime tɔne gba kinza gɔŋgɔ kidapa dë, ëddï koga kpëyï ŋbö mï mota kiya zi bilaka, kiya te, ikali ma dë.”

14

Yësu, Kɔri Ma Kari Zi ꞌBu

1 Yësu ënyï kiya zi bɔ kösö gɔ bo ga te, “Kinza kiꞌdike dökïꞌdï ye kombi dë. Otoke nduwë tiꞌdi dɔye gɔ lende ꞌba Bɔkoꞌba. Kina ꞌdɔ kotoke gbï nduwë tiꞌdi dɔye gɔ lende ma. 2 Mëdï mari nime tileŋo gɔ bi ziye. Mï liŋɔ ꞌba ꞌbu ma Bɔkoꞌba ꞌdë yayi rö ëdï ŋbaŋi. Ma kiya te kinza tara dëne minza miya lende mo ziye. 3 Kina ɔdɔ mileŋo gɔ bi ꞌdeni kote tine ti mileki ꞌjaa mako gɔye bine ꞌdɔ moto ye kari teyi gɔ dari dolomake bi kɔtɔ tiye. 4 Gɔ bi nime mëdï mari teyi ne kɔri mo ikalike ꞌdeni.”

5 Kina Tɔma kënyï kititi bo, iya te, “Ŋere, gɔ bi nime këddï kari teyi ne dikali dë. Tine ꞌdɔ dikali kɔri ma kari teyi totondo mo ga?”

6 Yësu iya te, “Ma na rɔ kɔri, rɔ lende ma kodɔrɔ, gbï rɔ dïdï. Bɔtɔ mɔtɔ ikali dë ma ꞌdɔ kömö zi ꞌbu ma Bɔkoꞌba tine ŋge kɔtɔ tö. 7 Ikalike ma ꞌdeni kina ti kikalike ꞌbu ma Bɔkoꞌba gbï. Kina me leꞌjete rɔ ma laka oꞌjake bo ꞌdeni kina ikalike bo ꞌdeni gbï.”

8 Pïlïpö iya te, “Ŋere, ileme ꞌbu yï mo nime zize ꞌdɔ lende mo kɔdɔ laka dɔze.”

9 Yësu iya te, “Pïlïpö, ma nime mëdï moloma mɔlo tiye bine ne, ikali ma dë gba? Bɔ ame koꞌja ma ꞌdeni, bo oꞌja ꞌbu ma ꞌdeni gbï. Ne gɔ waꞌdi na kebe kititi ma ꞌböwu kiya te ꞌdɔ mileme ꞌbu ma ziye? 10 Ze ti ꞌbu ma kpaki rïyö rɔ akɔtɔ. Iꞌdi döyï dë gba gɔ lende nime? Kina oŋgɔ gbï kɔzɔ lende naga nima mëdï miya ziye ne, lende ꞌba gbagba ma ga na dë. Lende ꞌba ꞌbu ma ame döꞌbö ŋburu ti bo rɔ akɔtɔ ne na, ndɔbɔ abo ga na ma ne. 11 Lende nime miya ziye, miya te ze ti ꞌbu ma rɔ akɔtɔ ne, iꞌdike lende mo kɔdɔ laka dɔye. Ɔdɔ kiya te lende mo kɔdɔ dë gba laka dɔye, omerike gɔ ndɔbɔ ame ga moꞌdɔ ne kina ti kikalike ŋgï rɔ ma laka. 12 Rɔ ma laka miya ziye, kpe ame ga kiꞌdike dɔye ꞌdeni ŋgï rɔ ma laka gɔ lende ma ne, ti koꞌdɔke ndɔbɔ naga nime ꞌdeni gbï kɔzɔ ꞌbama, kina gbï rɔ dɔ kiteli. Römöyï mëdï mari nime tari toloma ti ꞌbu ma. 13 Kina me kpe ame ga rɔ ꞌba ma ne, ɔdɔ kititike Bɔkoꞌba gɔ wa mɔtɔ ti moꞌdɔ ŋgï ziye ꞌdɔ kileme ŋgï zi bilaka rɔ ma laka ꞌbu ma na rɔ löbu ꞌba dɔ wa pili. 14 Kpe ame ga ꞌdeni rɔ ꞌbama ne, wa pili ame ga këddï kititike di zö ne, ti miꞌdi ŋgï ziye.

Ndose ꞌBa Nyï Kɔtɔ Laka

15 Ne kina me kɔꞌɔke ma ꞌdeni oꞌdɔke köꞌdu kiꞌdi naga nime mose ziye ne. 16 Ti mari mititi ꞌbu ma ŋgï gɔ lende ꞌbe ꞌdɔ bo koja bɔ kɔnyi mɔtɔ kako ziye. Bɔ kɔnyi nima ti kako koloma köꞌbö ŋburu tiye bine, 17 ame bo na rɔ Nyï Kɔtɔ Laka ꞌba Bɔkoꞌba ne. Kina bo ti kiꞌdi ye ꞌdeni ŋgï kikalike lende laka ꞌba Bɔkoꞌba pili. Bilaka ꞌba dɔliŋɔ nime inza koꞌja kïnë bo, kina lïjë inza kikali bo gbï. Kina bo inza kako gbï koloma tïnnï. Tine kpe na ŋge ti kikalike bo römöyï bo ëdï kako koloma tiye, bo köꞌbö gbï mïye.

18 Tari ma nime mëdï mari ne, minza mari gɔ mola ye rɔ kiriꞌbala. Mëdï muyï dɔma ꞌjaa kada mɔtɔ mako ziye. 19 Kina me leꞌjete töꞌdö mo ɔwɔ dë kpe ame ꞌdɔ bilaka ꞌba dɔliŋɔ nime kikali dë kpe toꞌja kïnë ma. Ne kpe ꞌbeye ti koꞌjake ma ꞌdeni ŋgï gbï römöyï mëdï ti dïdï ma ŋburuŋburu kina kpe gbï ti këddïke ꞌdeni gbï ti dïdï ma ŋburuŋburu.

20 Kina ɔdɔ Nyï Kɔtɔ Laka kako ꞌdeni ziye tine, ti kikalike ꞌdeni ŋgï omba ze rɔ akɔtɔ ti ꞌbu ma. Kina kpe ꞌdeni gbï rɔ akɔtɔ tö. 21 Nï ame kuwö köꞌdu kiꞌdi ma nime koꞌdɔ ŋgï ne, nï na rɔ bɔ ame kɔꞌɔ ma ꞌdeni kina nï na gbï ti ꞌbu ma kɔꞌɔ yi. Kina ti mɔꞌɔ yi gbï mileme rɔma zïyï.”

22 Kina bɔ kösö gɔ bo mɔtɔ ame kïdëkï möyï mo rɔ Yuda ne kënyï ŋgï kititi bo. Yuda ame ꞌberi, inza rɔ Yuda Isikarita. Bo iya te, “Ŋere, rɔ ma totondo mo ga na ꞌdɔ kileme röyï ŋge zize ꞌdɔ ze na ŋge doꞌja yi kinza bilaka ma laki koꞌja yi dë?”

23 Yësu ileki dɔmo zïnnï, iya te, “Ya ame ga pili kɔꞌɔ ma ne, ti koꞌdɔ lende ma ꞌdeni ŋgï kina ꞌbu ma ti kɔꞌɔ lïjë ꞌdeni gbï. Kina ze ti ꞌbu ma, ti dako doloma ꞌdeni ŋgï tïnnï. 24 Ne ya ame ga kɔꞌɔ ma dë ne, lïjë inza kɔꞌbɔ toꞌdɔ lende ma. Lende nime këddï kuwöke ne, lende ma na dë. Lende ꞌba ꞌbu ma ame koja ma kako dɔliŋɔ nime bine ne na.

25 Kina me mëdï miya lende naga nime ꞌdeni mɔlo te ziye koꞌja mëdï gba tiye bine, 26 ne tine ꞌbu ma ti koja Nyï Kɔtɔ Laka ꞌdeni ꞌdɔ kako rɔ bɔ kɔnyi ziye. Ti bo koja ꞌdeni ŋgï ꞌdɔ kako ziye ti közï kakpa ma. Nyï Kɔtɔ Laka na ti kako kiyandi ye ti wa pili. Kina bo ti kiꞌdi lende ꞌba wa ame ga miya ziye ne ꞌdeni ŋgï köyö mïye. 27 Kina me mëdï ꞌdeni mari ama, tine ti mïyëyï dökïꞌdï ye ꞌdeni ŋgï. Dökïꞌdï kïyëyï ꞌbama inza kɔzɔ ꞌba bilaka ꞌba dɔliŋɔ nime ame lïjë këdï kïyëyï dökïꞌdï lëpï nnï ga timo ne tara. Mëdï mïyëyï dökïꞌdï ye kolomake gbï kɔzɔ ꞌbama ti mï këyï, kinza kolomake ra rɔ tikere. 28 Uwöke lende tönë miya ziye ne ꞌdeni, ame miya te, ‘Mëdï ꞌdeni mari kina ti mileki ꞌjaa mako ziye.’ Ɔdɔ kɔꞌɔke ma ŋgï rɔ ma laka, ti këddïke rɔ lɔŋɔ gɔ tari ma ame mëdï mari zi ꞌbu ma ne, römöyï bo na mbiri di dɔma.

29 Mëdï miya lende naga nime mɔlo te ziye gba kinza koꞌdɔ rönï. Römöyï ɔdɔ koꞌdɔ rönï kada mɔtɔ ꞌdɔ kiꞌdike dɔye ŋgï gɔ lende ma. 30 Ne minza moloma kpe gɔmo kɔwɔ bi tiya lende ŋbaŋi ziye, römöyï Satani ame rɔ ŋere ꞌba dɔ dɔliŋɔ nime ne ëdï ꞌdeni kako gɔma. Satani inza ti tigɔ ꞌba ꞌdɔ taꞌda ma timo, 31 ne mëdï moꞌdɔ kɔzɔ ame ꞌbu ma kose zö ne tara ꞌdɔ bilaka ꞌba dɔliŋɔ nime kikali ŋgï rɔ ma laka omba mɔꞌɔ ꞌbu ma. Kina ꞌdeni ënyïke darike yaga di gɔ bi nime.”

15

Yësu, Ŋgërï ꞌBa Dïdï

1 Yësu iya te, “Ma na rɔ mɔwɔ ma kïdïyë, kina ꞌbu ma Bɔkoꞌba na rɔ bɔ dɔmo. 2 Dɔŋgila mo ga ame këdï koloma ꞌbënnï kinza koꞌdɔkɔ tana dë ne, bo ti kokpekpe ꞌdeni ŋgï pili kuꞌdu mökö. Tine dɔŋgila ame ga këdï kana ne, bo ti kileŋo ꞌdeni ŋgï ꞌdɔ kana laka. 3 Kpe ꞌbeye, lende naga nime mëdï miya ne ileŋo ye ꞌdeni mɔlo rɔ ma laka. 4 Kina ti olomake rɔ akɔtɔ tö kina ti moloma gbï rɔ akɔtɔ tiye.

Ɔdɔ dɔŋgila ŋgërï koza rönï ꞌberi kutu nï yaga di rɔ bïtïtïnï, inza kikali kpe tana gɔ dönï. Kina kpe na gbï tara, inza kikalike toꞌdɔ a mɔtɔ ɔdɔ kiya te köꞌböke dë ŋgï rɔ akɔtɔ tö. 5 Ma na rɔ ŋgërï nima kina kpe na rɔ dɔŋgila mo ga. Bɔ ame koloma ꞌbënï köꞌbö rɔ akɔtɔ tö kina ma gbï rɔ akɔtɔ ti bo ne, bo ti këdï ꞌba bo ꞌdeni ŋgï kɔzɔ dɔŋgila ŋgërï ame këdï kana rɔ mbëmbë ne tara. Römöyï inza kɔꞌbɔke toꞌdɔ a mɔtɔ ɔdɔ kiya te ma na dë ŋgï mokɔnyi ye. 6 Bɔ ame köꞌbö dë rɔ akɔtɔ tö ne ëdï ꞌba bo kɔzɔ dɔŋgila ŋgërï ame koke ꞌdeni kuꞌdu mökö kina kututu ŋgï ne tara. Bilaka ti kako ꞌdeni kotɔtɔ dɔŋgila ŋgërï ma kututu naga nima kulu dɔmo rɔ kurugumu kusu paꞌdo yïmo kilaŋma yaga.

7 Ne ɔdɔ köꞌböke rɔ akɔtɔ tö kiꞌdike lende ma gbï koloma köꞌbö tiye, ɔdɔ kititike Bɔkoꞌba gɔ wa ame ga koꞌdɔkɔke ne bo ti kiꞌdi ŋgï ziye. 8 Kpe ame ga ꞌdeni rɔ bɔ kösö gɔma ne ɔdɔ këddïke ꞌdeni ŋgï kɔzɔ dɔŋgila ŋgërï ame ga këdï kana rɔ mbëmbë ne tara ti kileme löbu ꞌba Bɔkoꞌba ꞌdeni ŋgï zi bilaka. 9 Mɔꞌɔ ye ꞌdeni ŋgï rɔ ma laka kɔzɔ ame ꞌbu ma kɔꞌɔ ma gbï ne tara. Kina ꞌdɔ köꞌböke mï kɔri ꞌba akɔꞌɔ ma nime. 10 Ɔdɔ koꞌdɔke köꞌdu kiꞌdi ma ame ga mose ziye ne ti kikalike ŋgï töꞌbö rɔ ma laka mï kɔri ꞌba akɔꞌɔ ma, kɔzɔ ꞌbama ame moꞌdɔ köꞌdu kiꞌdi ꞌba ꞌbu ma Bɔkoꞌba ꞌdɔ kiꞌdi ma me möꞌbö mï kɔri ꞌba akɔꞌɔ abo ne. 11 Kina me mose ꞌdeni ziye ꞌdɔ kiꞌdi mëdï rɔ lɔŋɔ gɔ lende ꞌbe kina ꞌdɔ këddïke gbï ti lɔŋɔ ma löbu.

12 Köꞌdu kiꞌdi nime mëdï mose ziye ꞌdɔ kɔꞌɔke lëpï ye ga gbï kɔzɔ ame mɔꞌɔ ye ne tara. 13 Akɔꞌɔ ame kulöwö rɔ dɔ kiteli ne na rɔ tiꞌdi yida rɔ tölë tutë gɔ lëpï mɔtɔ. 14 Kpe ame ga koꞌdɔke köꞌdu kiꞌdi ma ꞌdeni ne kpe ꞌdeni rɔ lëpï ma ga, 15 mïdëkï ye dë kpe rɔ atɔli, römöyï atɔli ikali bïcï lende ꞌba bɔ dɔ roba dë. Kina me mëdï mïdëkï ye ꞌdeni leꞌjete rɔ lëpï ma ga römöyï mïyëtï gɔ lende ame ga muwö di kpa ꞌbu ma Bɔkoꞌba ne ꞌdeni pili ziye. 16 Kpe na dë kigelike ma rɔ lëpï ye, ma na migeli ye ꞌdɔ këddïke rɔ lëpï ma ga ꞌdɔ moja ye tari toꞌdɔ ndɔbɔ ma rɔ ma laka. Kina ꞌdɔ këddïke kɔzɔ dɔŋgila ŋgërï ame ga kana rɔ mbëmbë ne tara, ame ꞌdɔ döŋgërï ma kana mo ga köꞌbö ŋgï rɔ ŋburuŋburu. Kina gɔ köꞌdu mo kpe ame ga rɔ ꞌbama ne, Bɔkoꞌba ti kiꞌdi wa ame ga këddï kititike di zi bo ne ꞌdeni ŋgï ziye.

17 Köꞌdu kiꞌdi ame mëdï mose ziye ne na me, ɔꞌɔke lëpï ye ga. 18 Bilaka ꞌba dɔliŋɔ nime ti kënyï ꞌdeni bi toꞌji ye tine ꞌdɔ komerike ŋgï di gɔ ndoꞌji ꞌbënnï ma tönë lïjë koꞌji ma ꞌdeni mɔlo ne. 19 Ne ma këddïke ra gba rɔ ꞌba dɔliŋɔ nime dëne dɔliŋɔ ti kɔꞌɔ ye gbï römöyï kpe gba rɔ lëpï nnï ga. Ne kina me leꞌjete migeli ye ꞌdeni di mï löŋgö lïjë. Kinzake kpe rɔ akɔtɔ tïnnï. Kina ma ꞌdeni lïjë këdï koꞌji ye gɔmo. 20 Omerike gɔ lende tönë miya ziye ne. Bɔ ndɔbɔ inza mbiri di dɔ bɔ dɔ ndɔbɔ. Kina me ya mɔtɔ ga ti kodɔ gomɔ ŋgï rɔye gbï kɔzɔ ame lïjë këdï kodɔ gomɔ rɔma ne tara. Tine ya mɔtɔ ga ti kiꞌdi dönnï ꞌdeni ŋgï gbï gɔ lende ꞌbe kɔzɔ ame lïjë kiꞌdi dönnï gɔ ꞌbama ne tara. 21 Bilaka naga nima lïjë ikali Bɔkoꞌba ame koja ma ne dë, kina ti lïjë koꞌdɔ lende naga nime ꞌdeni ŋgï pili ziye römöyï kpe ꞌbama ga na. 22 Bilaka naga nima ma kiya te mako dë dɔliŋɔ nime bine ꞌdɔ milende zïnnï kɔzɔ a nime te dëne lïjë inza kikali gɔ lende ꞌbënnï naga nima rɔ lende kënyë. Ne kina me mako milende ꞌdeni zïnnï, lende kënyë ꞌbënnï ga ꞌdeni rɔ wali rönnï. 23 Ya ame ga koꞌji ma ne, ꞌbu ma Bɔkoꞌba na ma gbï lïjë koꞌji ꞌdeni. 24 Ma kiya te lïjë koꞌja ma dë ŋgï moꞌdɔ wa ame ga bɔtɔ koꞌdɔ dë mɔlo ne dëne lende kënyë ꞌbënnï ga inza rɔ wali rönnï. Ne kina me lïjë koꞌja ndɔbɔ naga nime moꞌdɔ ne ꞌdeni, kina lïjë kënyï koꞌji ze ꞌdeni ŋgï kpaki rïyö ti ꞌbu ma. 25 Lende ꞌbënnï ëdï ꞌdeni kɔzɔ lende tönë ga kugu mɔlo mï buku ꞌba Bɔkoꞌba ne tara. Ame kugu ꞌdeni kiya te, ‘Lïjë oꞌji ma ŋgï rɔ ma sari kinza yï lende mo.’ 26 Ne Nyï Kɔtɔ Laka ti kako ꞌdeni ŋgï ꞌbasi ziye rɔ bɔ kɔnyi. Ti moja bo kako ziye di zi ꞌbu ma Bɔkoꞌba ꞌdɔ bo kiya lende ma nime rɔ ma kodɔrɔ ziye. 27 Kina ꞌdɔ kari kiyake lende ma gbï zi bilaka römöyï kpe na mɔlo tö di bi tisaki mo.”

16

Ndɔbɔ ꞌBa Nyï Kɔtɔ Laka

1 “Kina me miya lende mo ꞌdeni ziye kinza kënyïke ra toga kpeye gɔma kada mɔtɔ ɔdɔ kada ꞌba gomɔ mo kömö ꞌdeni. 2 Mï kada mo naga nima yayi lïjë ti kebe toga ye yaga di mï rö ꞌba mötu. Kina ya ame ga këdï kupö ye ne ti kënyï ꞌdeni gbï tiya mo tëgë laja ꞌbënnï ma lïjë koja zi Bɔkoꞌba na ma rɔ löpö nima lïjë kupö ye ne. 3 Lïjë ti koꞌdɔ lende naga nime ꞌdeni ŋgï te römöyï lïjë ikali ma dë, kina lïjë ikali ëꞌbënnï ꞌbu ma Bɔkoꞌba dë gbï.

4 Tine mëdï miya ꞌdeni mɔlo te ziye ꞌdɔ ɔdɔ këdï koꞌdɔ rönï ziye dayi ꞌdɔ komerike ŋgï di gɔ lende naga nime miya ne. Mɔlo misaki ndɔbɔ ꞌba akiyandi ma nime moꞌdɔkɔ dë tiya lende naga nime ziye römöyï mëdï gba moloma tiye bine. 5 Ne kina me leꞌjete mëdï ꞌdeni moꞌdɔkɔ ꞌdɔ tileki tari zi bɔ ame koja ma ne. Tine bɔtɔ ma kɔtɔ mɔtɔ ꞌdɔ kënyï kititi ma ŋgï di mï löŋgö ye nima kiya te, ‘Ëddï kari yala?’ ne inza yɔ. 6 Kpe ꞌdeni ŋgï za ti meri rɔ mbëmbë gɔ lende naga nime miya ziye ne. 7 Rɔ ma laka mëdï miya ziye, tari ma nime ti këdï ꞌdeni ŋgï rɔ lende laka ziye. Römöyï ɔdɔ kiya te mari dë, bɔ kɔnyi nima inza kikali tako ziye bine. Ne ɔdɔ mari ꞌdeni ti moja bo kako ziye.

8 Kina ɔdɔ bo kako ꞌdeni bine tine, bo ti kiꞌdi bilaka ꞌdeni ŋgï kikali gɔ meri ame ga lïjë kɔcɔ ꞌdeni timo ne. Bo ti kiꞌdi lïjë ꞌdeni kikali gɔ meri ame ga lïjë kɔcɔ ꞌdeni timo gɔ köꞌdu ꞌba lende kënyë ne gbï ti ame ga lïjë kɔcɔ ꞌdeni timo kiya te ma bɔ lende laka na dë ne. Bo ti kiꞌdi lïjë ꞌdeni ŋgï kikali rɔ ma laka meri ꞌbënnï ga ame lïjë komeri gɔ lende ꞌba burë löbu ꞌba Bɔkoꞌba nime ne ɔcɔ ꞌdeni gbï. 9 Lïjë ti kikali gɔ meri ame ga lïjë kɔcɔ ꞌdeni timo gɔ köꞌdu ꞌba lende kënyë ne ꞌdeni ŋgï, römöyï lïjë iꞌdi dönnï dë gɔ lende ma. 10 Lïjë ti kikali gɔ meri ame ga lïjë kɔcɔ ꞌdeni gbï timo kiya te ma bɔ lende laka na dë ne, römöyï mëdï ꞌdeni mileki mari zi ꞌbu ma. Kina inza koꞌjake kïnë ma kpe. 11 Lïjë ti kikali gɔ meri ame ga lïjë kɔcɔ ꞌdeni timo gɔ lende ꞌba burë löbu ꞌba Bɔkoꞌba nime ne ꞌdeni gbï, römöyï Bɔkoꞌba odɔ karama ꞌdeni mɔlo dɔ Satani ame ꞌdeni rɔ bɔ dɔ dɔliŋɔ nime ne.

12 Mëdï ti lende mɔtɔ ga ŋbaŋi ame moꞌdɔkɔ gɔ miya ziye gïrï nime, ne ɔꞌbɔke dë gba tikali mo laka. 13 Ne Nyï Kɔtɔ Laka ame bo na rɔ bɔ kileme gɔ lende laka ꞌba Bɔkoꞌba zi bilaka ne ti kako ꞌdeni ꞌbasi. Bo ti kiꞌdi ye ꞌdeni ŋgï kikalike gɔ lende laka ꞌba Bɔkoꞌba me. Bo inza kiya lende mɔtɔ gɔ dɔ bo, lende ame ga bo kuwö ne na ŋge bo këdï kiya. Kina bo ti kiya lende ꞌba wa ame ga koꞌdɔ rönnï dë gba ne ꞌdeni gbï ziye. 14 Lende ame ga bo kuwö di zö ne na ŋge bo këdï kako kiya ziye ꞌdɔ bo kileme löbu ma ziye. 15 Wa pili ame ga rɔ ꞌba ꞌbu ma ne, ma na rɔ bɔ dɔmo. Kina me miya ꞌdeni ziye lende ame ga Nyï Kɔtɔ Laka këdï kuwö di zö ne na bo këdï kako kiya pili ziye.

16 Kada mo ɔwɔ dë kpe ame ꞌdɔ kikalike dë kpe toꞌja kïnë ma. Tine di pötö mo mbowa yayi ti koꞌjake ma ꞌdeni gbï ꞌböwu.”

Kada Mo Ɔwɔ Dë Kpe

17 Kina bɔ kösö gɔ bo mɔtɔ ga kënyï ŋgï tititi rönnï rɔ gɔ rönnï, lïjë iya te, “Lende abo tɔ nime bo këdï konyɔnyɔ kiya ꞌba bo tëgë, ‘Kada mo ɔwɔ dë kpe ame ꞌdɔ kikalike dë kpe toꞌja kïnë ma, tine di pötö mo mbowa yayi ti koꞌjake ma ꞌdeni gbï ꞌböwu,’ kina lende kiya abo mɔtɔ ga gbï tëgë, ‘Römöyï mëdï mileki mari zi ꞌbu ma,’ ꞌjɔ ꞌba lende abo naga nime tëgë totondo mo ga? 18 Kada ꞌba waꞌdi mo ga na bo këdï kiya ꞌba bo tëgë ola ꞌdeni mbowa? Lende abo tɔ naga nime ïlïkö za dɔ bilaka.”

19 Yësu ikali ꞌdeni lïjë oꞌdɔkɔ ꞌdɔ tititi bo gɔ ꞌjɔ ꞌba lende naga nima bo kiya ne. Kina bo kiya zïnnï, bo iya te, “Lende nime miya ziye miya te, ‘Kada mo ɔwɔ dë kpe ame ꞌdɔ kikalike dë kpe toꞌja kïnë ma. Tine di pötö mo mbowa yayi ti koꞌjake ma ꞌdeni gbï ꞌböwu,’ ne kina këddïke rɔ tititi rɔye gɔ lende mo? 20 Rɔ ma laka miya ziye, ëddï kuduke ꞌbeye kada mɔtɔ, konyoke kökö, tine bilaka ꞌba dɔliŋɔ nime ti këdï ꞌbënnï ꞌdeni ŋgï rɔ lɔŋɔ. Ti kolomake ꞌdeni gbï dɔ meri kina meri ꞌbe ti kuyï rönï ꞌdeni rɔ lɔŋɔ ziye di pötö mo. 21 Ti këdï ꞌdeni ziye kɔzɔ kada ꞌba löyö ꞌba ꞌja tara. Ɔdɔ mï ꞌja këdï ꞌdeni kɔꞌɔ, lɔko ŋgï rɔ meri römöyï lɔko ikali kada ꞌba gomɔ ömö ꞌdeni. Ne ɔdɔ lɔko köyö kole ꞌbënï nima ꞌdeni tine, dönï udölu ŋgï me yaga di gɔ gomɔ ꞌbënï tönë ga, römöyï lɔko öyö bilaka lesi ꞌbënï ꞌdeni dɔyayi nime. Kina lɔko ŋgï rɔ lɔŋɔ gɔ lende mo. 22 Kina ti këdï gbï ziye tara yayi. Ti këddïke rɔ meri gïrï nime. Ne ɔdɔ kiya te mileki ꞌdeni mako ꞌböwu ziye bine kada mɔtɔ ti këddïke ꞌdeni gbï rɔ lɔŋɔ. Kina bɔtɔ mɔtɔ inza kpe ame gɔ kako kaꞌda ye di mï lɔŋɔ ꞌbe nima. 23 Kina mï kada mo naga nima yayi inza kititike ma kpe rɔ tititi. Rɔ ma laka miya ziye, kpe ame ga ꞌdeni rɔ ꞌbama ne, wa ame ga pili këddï kititike di zi ꞌbu ma Bɔkoꞌba ne, bo ti kiꞌdi ŋgï ziye. 24 Römöyï mɔlo di bi tisaki mo ŋbö kömö mï kada nime tɔne, kpe ame ga rɔ ꞌbama ga ne ititike wa mɔtɔ dë gba di zi bo. Kina me miya ꞌdeni ziye, ititike wa di zi Bɔkoꞌba kina bo ti kiꞌdi ŋgï ziye ame ꞌdɔ kiꞌdi lɔŋɔ ꞌbe këdï rɔ dɔ kiteli.

25 Lende naga nime kina me miya ꞌdeni me ziye rɔ dɔŋgala. Ne ɔdɔ kömö ꞌdeni mï kada mo dayi kada mɔtɔ, minza miya lende kpe ziye rɔ dɔŋgala. Mëdï mïyëtï gɔ lende ꞌba ꞌbu ma Bɔkoꞌba pili yaga ziye bi kɔpɔ. 26 Kina mï kada mo naga nima yayi kpe ame ga rɔ ꞌbama ne ti kititike wa ꞌdeni ŋgï di zi Bɔkoꞌba, römöyï bo ɔꞌɔ ye ꞌdeni mɔlo. A mɔtɔ inza kpe ame ꞌdɔ ma na mititi bo gɔ lende ꞌbe. 27 Bo ɔꞌɔ ye ꞌdeni gɔ lende nime kɔꞌɔke ma kiꞌdike dɔye gbï gɔ tako ma ame mako di zi bo ne. 28 Tako ma nime mï dɔliŋɔ bine ne mako di zi ꞌbu ma Bɔkoꞌba. Kina me leꞌjete mëdï mënyï ꞌdeni mola dɔliŋɔ nime mileki mari zi bo.”

Akaꞌda ꞌBa Yësu

29 Kina bɔ kösö gɔ bo ga kënyï kiya zi bo, iya te, “Ŋere, ma leꞌjete ëddï ꞌdeni ŋgï kiya ꞌjɔ ꞌba lende yaga bi kɔpɔ zize. Iya dë kpe rɔ dɔŋgala kɔzɔ ma dɔgba. 30 Leꞌjete dikali yi ꞌdeni nï na rɔ bɔ kikali ꞌjɔ ꞌba lende pili. Lende ame ga bilaka këdï komeri ti mïnnï ꞌdɔ lïjë kititi yi timo ne, ikali ŋgï mɔlo gba kota kinza lïjë kititi dë. Lende naga nime iꞌdi ze ꞌdeni ŋgï leꞌjete dikali yi rɔ ma laka rɔ bɔ ame ŋgï kako di zi Bɔkoꞌba ne.”

31 Bo ileki dɔmo zïnnï, bo iya te, “Iꞌdike dɔye ꞌdeni laka gɔ lende nime? 32 Kada tönë mëdï miya te ti kömö ꞌdeni ne, bo na me ꞌdeni tɔne, ame ꞌdɔ kitaꞌbake me di rɔma rɔ kɔtɔkɔtɔ, kolake ma rɔ dɔ kutu ma. Ne tine, minza rɔ dɔ kutu ma. ꞌBu ma Bɔkoꞌba ëdï tö.

33 Lende naga nime miya ꞌdeni ziye ꞌdɔ kiꞌdi ye këddïke rɔ akɔtɔ tö, kina ꞌdɔ këddïke gbï ti dökïꞌdï këyï. Gomɔ ꞌba dɔliŋɔ nime ti kɔdɔ rɔye, tine ogbɔke rɔye laka kpamo römöyï maꞌda dɔliŋɔ ꞌdeni.”

17

Yësu Umötu Gɔ Bɔ Laja

1 Kina ɔdɔ Yësu kote tiya lende naga nime ꞌdeni zi bɔ kösö gɔ bo ga kɔzɔ a nime te tine, na bo kombi kɔmɔ bo ŋgï kari mïtɔrɔ, bo kiya te, “ꞌBu ma, kada ꞌba tölë ma ömö ꞌdeni. Kina iꞌdi ti ꞌdɔ bilaka kikali ma kole ꞌbï rɔ löbu ꞌba dɔ wa pili. Kina ꞌdɔ mileme zïnnï rɔ ma laka, nï na gbï rɔ löbu ꞌba dɔ wa naga nime pili. 2 Iꞌdi közï kakpa ꞌba dɔ bilaka pili ꞌdeni zö, kina ꞌdɔ miꞌdi dïdï ma ŋburuŋburu ti zi ya ame ga kiꞌdi ꞌdeni zö ne. 3 Dïdï ma ŋburuŋburu nime na rɔ tikali yi, nï Bɔkoꞌba gbï tö ma Yësu Kurïsïtö. Nï Bɔkoꞌba na ŋge kɔtɔ ꞌdɔ bilaka koro yi. Kina ma na rɔ bɔ ame koja ꞌdeni kako dɔliŋɔ nime bine ne.

4 ꞌBu ma, ndɔbɔ ꞌbï ame ga koja ma toꞌdɔ mo ne, mote ꞌdeni. Mileme yi ꞌdeni zi bilaka ꞌba dɔliŋɔ nime rɔ löbu ꞌba dɔ wa pili. 5 Kina me mëdï mititi yi ꞌdɔ kiꞌdi ma ti mileki mari ŋgila yi yayi rɔ löbu ꞌba dɔ wa pili, kɔzɔ ma tönë moloma pa mɔlo rɔ löbu ꞌba dɔ wa pili gba kinza koꞌba dɔliŋɔ nime dë ne. 6 Bilaka ame ga kiꞌdi ꞌdeni zö di mï löŋgö bilaka ꞌba dɔliŋɔ nime ne, miꞌdi lïjë ꞌdeni kikali yi. Lïjë ëꞌbï ga na, nï na kiꞌdi lïjë zö. Kina me leꞌjete lïjë iꞌdi dönnï ꞌdeni rɔ ma laka gɔ lende ꞌbï ti dökïꞌdï kɔtɔ. 7 Kina lïjë ikali ꞌdeni gbï wa pili naga nime, nï na kiꞌdi zö. 8 Lende tönë ga kose zö ne, mïyëtï ꞌdeni pili zïnnï, lïjë kuwö. Kina lïjë ikali ꞌdeni ŋgï rɔ ma laka mako di zïyï. Kina me leꞌjete lïjë iꞌdi dönnï ꞌdeni ŋgï rɔ ma laka gɔmo nï na koja ma. 9 Mititi yi dë ꞌdɔ kokɔnyi bilaka ꞌba dɔliŋɔ nime pili. Mititi yi ŋge gɔ ya ame ga kiꞌdi ꞌdeni zö ne na ꞌdɔ kokɔnyi, römöyï lïjë ꞌdeni rɔ ꞌbëyï. 10 Wa pili ame ga rɔ ꞌbama ne, ëꞌbï na. Kina wa pili ame ga ꞌdeni rɔ ꞌbëyï ne, ama ga na ꞌdeni gbï. Gɔ lende mo na me lïjë kileme löbu ma ꞌdeni.

11 Kina me mëdï moꞌdɔkɔ ꞌdeni tileki tari zïyï yayi. Minza kpe tïnnï mï dɔliŋɔ nime. Ne lïjë ꞌbënnï na me gba mï dɔliŋɔ nime bine. ꞌBu ma, nï ame kɔtɔ laka ne, oŋgɔ gɔ bilaka naga nime ti tigɔ ꞌbï ame kiꞌdi ꞌdeni gbï zö ne. Oŋgɔ gönnï ꞌdɔ kiꞌdi lïjë këdï rɔ akɔtɔ kɔzɔ ame ze ma ze tïyï rɔ akɔtɔ ne tara. 12 Mï kada ame ga mëdï tïnnï bine ne, moloma ꞌdeni toŋgɔ gönnï ti tigɔ ꞌbï ame kiꞌdi zö ne. Kina mitata lïjë ꞌdeni pili laka. Ma kɔtɔ mɔtɔ ölu dë du te di mï löŋgö lïjë. Bɔ ma kölu di mï löŋgö lïjë na ŋge kɔtɔ rɔ bɔ ame bo na koꞌdɔkɔ abo ꞌdɔ bo kölu ne. Kina me bo ölu ꞌdeni kɔzɔ lende tönë kugu mɔlo mï buku ꞌbï gɔ lende abo ne tara.

13 Kina me leꞌjete mëdï ꞌdeni mari zïyï, na me mëdï mose lende naga nime ꞌdeni mï dɔliŋɔ bine ꞌdɔ lïjë koloma gbï ti lɔŋɔ ma löbu kɔzɔ ꞌbama. 14 Miyandi lïjë ꞌdeni laka ti kɔri ꞌba lende ꞌbï kina me leꞌjete bilaka ꞌba dɔliŋɔ kënyï ꞌdeni toꞌji lïjë römöyï lïjë inza kpe rɔ ꞌba dɔliŋɔ gbï kɔzɔ ꞌbama ame minza kpe rɔ ꞌba dɔliŋɔ nime ne. 15 Ne mititi yi dë ꞌdɔ kogba lïjë yaga di mï dɔliŋɔ nime. Mëdï mititi yi ŋge gɔ kitata lïjë di zi Satani ame bo na rɔ ŋere ꞌba lende kënyë ne. 16 Bilaka naga nime inza kpe rɔ ꞌba dɔliŋɔ nime gbï kɔzɔ ꞌbama ame minza kpe rɔ ꞌba dɔliŋɔ nime ne. 17 Kina me mititi yi ꞌdeni ꞌdɔ kiꞌdi lïjë koloma rɔ ëꞌbï ga ti tigɔ ꞌba lende laka ꞌbï nime. Lende laka na rɔ ëꞌbï. 18 Mëdï moja lïjë kari toja laja mï dɔliŋɔ nime kɔzɔ ame gbï koja ma mako toja laja mï dɔliŋɔ nime bine ne tara.

19 Kina me miꞌdi rɔma ꞌdeni közïyï gɔ lende ꞌbënnï ꞌdɔ lïjë këdï ŋgï kada mɔtɔ rɔ ma laka rɔ ëꞌbï ga. 20 Mititi yi dë ŋge kɔtɔ gönnï tine gbï gɔ bilaka ame ga këdï kuwö dönnï kiꞌdi dönnï ŋgï gɔ lende ma nime ne. 21 Mititi yi ꞌdɔ kodɔꞌbɔ lïjë pili këdï rɔ akɔtɔ, ꞌdɔ kiꞌdi lïjë këdï gbï rɔ akɔtɔ tize gbï kɔzɔ ame ze ma ze tïyï, ꞌbu ma, rɔ akɔtɔ ne tara. ꞌDɔ kiꞌdi bilaka ꞌba dɔliŋɔ nime kiꞌdi dönnï ŋgï gɔmo rɔ ma laka nï na koja ma. 22 Lïjë bilaka ma ꞌbama mo naga nime miꞌdi lïjë ꞌdeni ꞌdɔ këdï rɔ löbu gbï kɔzɔ ame kiꞌdi ma rɔ löbu ne tara. ꞌDɔ lïjë pili këdï gbï rɔ akɔtɔ kɔzɔ ame ze ma ze tïyï rɔ akɔtɔ ne tara. 23 Kina gbï ꞌdɔ lïjë këdï rɔ akɔtɔ tize ꞌdɔ kiꞌdi bilaka ꞌba dɔliŋɔ nime kikali ŋgï gɔ lende mo nï na me koja ma, kina me kɔꞌɔ ya naga nime ꞌdeni gbï kɔzɔ ame kɔꞌɔ ma ne tara.

24 ꞌBu ma, nï na me kiꞌdi bilaka naga nime zö. Mititi yi ꞌdɔ kiꞌdi lïjë pili këdï bi kɔtɔ tö ꞌdɔ lïjë kikali ŋgï ɔꞌɔ ma ꞌdeni mɔlo gba kinza koꞌba dɔliŋɔ nime dë, kina me kiꞌdi ma ꞌdeni rɔ löbu ꞌba dɔ wa pili.

25 ꞌBu ma, nï na rɔ bɔ lende laka. Tine bilaka ꞌba dɔliŋɔ ikali yi dë, ne ma ꞌbama mikali yi ꞌdeni laka, kina me leꞌjete bilaka naga nime lïjë ikali ꞌdeni ŋgï rɔ ma laka nï na me koja ma kako dɔliŋɔ nime bine ne. 26 Mileme yi ꞌdeni zïnnï kina ti möꞌbö gbï nduwë tileme yi zïnnï kɔzɔ a nima tara ꞌdɔ kiꞌdi lïjë pili këdï rɔ akɔtɔ tö ꞌdɔ lïjë kɔꞌɔ lëpï nnï ga gbï kɔzɔ ame kɔꞌɔ ma ne tara.”

18

Tindaꞌba Yësu

(MT 26:47-56; MK 14:43-50; LK 22:47-53)

1 Di pötö mo na Yësu ni kënyï ŋgï ti bɔ kösö gɔ bo ga kudö kebe mï gbögbö ꞌba Kidirona kari mï nyaka mɔtɔ. 2 Yuda bɔ kususu Yësu zi turu tönë, bo ikali gɔ bi nima ꞌdeni mɔlo römöyï Yësu ni oloma nduwënduwë rɔ totɔtɔ dönnï yayi ti bɔ kösö gɔ bo ga. 3 Kina Yuda kënyï ŋgï ti bɔ kanya ꞌba Romo gbï ti bɔ kanya ame ga löbu ꞌba bɔ akumu ni ti Parosi ni koja ne, lïjë kari yayi. Lïjë ɔlɔ ti mee ꞌbënnï ga ti lamba gbï ti paꞌdo dɔ kali. 4 Yësu ikali wa ame ga pili këdï koꞌdɔkɔ toꞌdɔ rönï zi bo ne ꞌdeni mɔlo, kina bo kari ŋgï zïnnï, bo kiya te, “Yë na këddïke rɔ toma mo?”

5 Lïjë iya te, “Yësu ꞌba Nazareta na dëdï doma.”

Bo iya te, “Ma mo na me.”

Yuda bɔ susu mo tönë, bo ëdï gbï yayi ti bɔ kanya naga nima. 6 Kina ɔdɔ lïjë kuwö Yësu ꞌdeni kiya te, “Ma mo na me,” tine lïjë ënyï kïlïpëtë ŋgï kileki ti gönnï yïꞌböwu. 7 Kina Yësu kënyï kileki kiya zïnnï, iya te, “Yë mo na këddïke rɔ toma mo?”

Lïjë iya te, “Yësu ꞌba Nazareta na dëdï rɔ toma mo.”

8 Bo iya te, “Kina me miya ziye ma mo na ŋgï nime. Ɔdɔ kiya te ma mo na ŋgï këddïke rɔ toma mo, olake bɔ kösö gɔma naga nime kari ëꞌbënnï.”

9 Bo iya lende nima ꞌdeni tara ꞌdɔ koꞌdɔ rönï kɔzɔ lende ma tönë bo kiya ꞌdeni mɔlo bo kiya te, “ꞌBu ma, bilaka naga nime kiꞌdi zö ne, mola ma kɔtɔ dë du te kölu di mï löŋgö lïjë.”

10 Simona Pïtörö ëdï yayi ti kulu abo, kina bo kotɔ ŋgï yaga di mï poka mo kina bo koga bɔ laja ꞌba bɔ ame rɔ löbu ꞌba dɔ bɔ akumu ne ŋgï timo. Möyï bɔ laja mo nima rɔ Maluku. Kina kulu koke mbili Maluku ma kapa dörï ŋgï yaga. 11 Yësu iya te, “Pïtörö, usu kulu ꞌbï kileki mï poka mo. Omeri ꞌbëyï iya te gomɔ nime ꞌbu ma kiꞌdi zö ne ti milagi di rɔmo?”

12 Kina bɔ kanya ꞌba Romo naga nima ti bɔ dönnï mo ti bɔ kanya ma ꞌba Yudayi ni kindaꞌba Yësu ŋgï, lïjë kudödu közïmo ŋgï teyi. 13 Kina lïjë koto bo ŋgï titi dɔgba kari liŋɔ ꞌba turu ma löbu mɔtɔ kïdëkï möyï mo rɔ Ana, bɔ lanzo ꞌba Kayapa bɔ dɔ bɔ akumu ma mï kɔmɔ kɔɔ nima. 14 Kayapa nime na tönë kiya zi löbu ꞌba Yudayi mɔtɔ ga, kiya te, ma laka na ꞌdɔ bilaka kɔtɔ na ŋge ꞌdɔ kölë di dɔ ame ꞌdɔ bilaka pili kote dönnï ne.

Kpa Koga ꞌBa Pïtörö

(MT 26:69-70; MK 14:66-68; LK 22:55-57)

15 Kina ɔdɔ lïjë koto Yësu ꞌdeni kari liŋɔ ꞌba turu löbu nima tine, Simona Pïtörö ni ti bɔ kösö gɔ Yësu mɔtɔ ozi ŋgï kari yayi. Bɔ kösö gɔ Yësu mɔtɔ mo nima, lïjë ikali rönnï ꞌdeni mɔlo ti turu löbu nima koto Yësu kari liŋɔ mo ne. Kina bo kɔdɔ ꞌba bo ŋgï kari liŋɔ gɔ Yësu yayi. 16 Tine Pïtörö ɔrɔ ꞌba bo kileke kpa reki yaga. Bɔ kösö gɔ Yësu mɔtɔ mo nima ari kiya zi nyiti bɔ koda kpa reki nima, kina koꞌde Pïtörö ŋgï. 17 Tine na nyiti mo tönë kititi Pïtörö, iya te, “Oꞌja, nï bɔ kösö gɔ Yësu na gbï ꞌdi?”

Pïtörö iya te, “Ee, ma bɔ kösö gɔ bo na dë.”

18 Bɔ laja ꞌba turu löbu nima ti bɔ kanya mo ga ulöꞌjö paꞌdo ꞌdeni mï kïrïkëlï yayi, lïjë këdï rɔ tubï rönnï kɔmɔ mo di zi bi këyï. Kina Pïtörö kari ŋgï kɔrɔ ŋgila lïjë yayi tubï rɔ bo.

Tititi Kpa Yësu

(MT 26:59-66; MK 14:55-64; LK 22:66-71)

19 Turu löbu nima oloma rɔ tititi kpa Yësu, iya te, “Bɔ kösö göyï ga ëdï ndö? Kina lende ma këddï kiyandi mo ga tëgë tondo?”

20 Yësu iya te, “Miya lende ꞌdeni nduwë rɔ kɔmɔ kada bi kɔpɔ zi bilaka. Miyandi bilaka ꞌdeni di mï rö ꞌba mötu kina gbï di mï reki ꞌba rö löbu ꞌba Bɔkoꞌba, bi ame ga bilaka këdï kotɔtɔ dönnï teyi ne. Miya lende mɔtɔ dë rɔ kusu, 21 ne gɔ waꞌdi na këddï kititi ma gɔ lende ꞌba akiyandi ame ga moloma rɔ tiyandi mo ne? Ititi bilaka ame ga koloma rɔ tuwö mo ne. Lïjë na kikali lende ma miyandi.”

22 Kina bɔ kanya mɔtɔ kënyï ŋgï kokɔsɔ Yësu, iya te, “Ëddï kilende zi turu löbu nime tara gɔ waꞌdi ꞌbï tɔ ne?”

23 Yësu iya te, “Ɔdɔ miya lende mɔtɔ rɔ ma kënyë iya yaga, ne ɔdɔ kiya te lende ma këdï rɔ ma laka kinza komba ma dë.”

24 Kina Ana koja Yësu ŋgï ꞌbato kari zi Kayapa bɔ dɔ bɔ akumu. Közï Yësu gba rɔ ma kudödu teyi.

25 Pïtörö ëdï yayi bi tubï rɔ bo kɔmɔ paꞌdo. Kina ya mɔtɔ ga kako kititi bo, iya te, “Oꞌja nï bɔ kösö gɔ Yësu na gbï ꞌdi?”

Pïtörö andi gɔmo, iya te, “Ee, ma bɔ kösö gɔ bo na dë.”

26 Bɔ mɔtɔ ëdï gbï yayi rɔ bɔ laja ꞌba bɔ dɔ bɔ akumu nima. Bɔ nima löndö bo na tönë Pïtörö koke mbili mo ne. Kina bo kako gbï kititi Pïtörö, iya te, “Oꞌja kɔzɔ moꞌja yi gbï di mï nyaka ꞌdë yayi ti Yësu ꞌdi?”

27 Pïtörö ënyï gbï kandi gɔmo, kina mbowa te yɔ na gɔŋgɔ kidapa ŋgï.

Yësu Ɔrɔ Kɔmɔ Pilato

(MT 27:1-2; MK 15:1-5; LK 23:1-5)

28 Kina ɔdɔ kömö ꞌdeni mï kano bi tine, lïjë ogba Yësu ŋgï di liŋɔ ꞌba Kayapa koto kari liŋɔ ꞌba turu ma löbu ꞌba Romo ame rɔ bɔ dönnï mo ne. Tine lïjë ari dë ŋbö kɔdɔ mï liŋɔ mo yayi römöyï dölëtï ꞌbënnï ꞌba Yudayi oꞌjɔŋɔ ya ame ga kɔdɔ mï liŋɔ ꞌba bɔ löwö ne ꞌdeni di bi tari mï karama mï kada mo nima. 29 Kina turu ꞌba dönnï mo nima kïdëkï möyï mo rɔ Pilato ne kɔdɔ ŋgï kako zïnnï yaga, bo kiya te, “Lende kënyë waꞌdi na kiyake te bo oꞌdɔ?”

30 Lïjë iya te, “Ma kiya te bo kinza rɔ bɔ koꞌdɔ lende kënyë dëne dinza doꞌde bo kako zïyï bine.”

31 Pilato iya te, “Ne ɔdɔ këdï tara ari koꞌdɔke eꞌbe burë abo gɔ dölëtï ꞌbe ꞌba Yudayi.”

Lïjë iya te, “Kpe Romo oꞌjɔŋɔke gɔ tupö bilaka ame ga doꞌja koꞌdɔ lende kënyë ne ꞌdeni di zize.”

32 Lende nime oꞌdɔ rönï ꞌdeni te ꞌdɔ kiꞌdi kɔri ꞌba tölë ꞌba Yësu këdï kɔzɔ lende ꞌba tölë abo ame bo kïyëtï kɔri mo ꞌdeni mɔlo ne tara.

33 Kina Pilato kileki ŋgï kari liŋɔ kina bo kïdëkï Yësu ŋgï kari zi bo yayi. Kina bo kititi Yësu, iya te, “Nï na rɔ ŋere bɔ dɔliŋɔ ꞌba Yudayi?”

34 Yësu iya te, “Lende ꞌbï nima kititi ma timo ne, nï na komeri ëꞌbï ti döyï, ala bilaka mɔtɔ ga na kiya lende ma zïyï?”

35 Pilato iya te, “Ma Yudayi na dë. Bilaka ꞌbï ga ti löbu ꞌbï mɔtɔ ga na me koꞌde yi kako zö. Waꞌdi ga na koꞌdɔ?”

36 Yësu iya te, “Ŋere ꞌbama inza kɔzɔ ŋere ꞌbeye ꞌba bilaka ꞌba dɔliŋɔ bine. Ma ŋere ꞌbama këdï ra kɔzɔ ŋere ꞌbeye ꞌba bilaka ꞌba dɔliŋɔ nime dëne bɔ kösö gɔma ga oꞌdɔ ya ꞌdeni mɔlo ti bɔ kanya ꞌba löbu ꞌba bɔ akumu naga nima dëne lïjë inza kindaꞌba ma. Ne ŋere ꞌbama inza rɔ ŋere ꞌba dɔliŋɔ nime.”

37 Pilato iya te, “Dëmba nï ŋere na ya?”

Yësu iya te, “Nï na kiya ëꞌbï tara. ꞌBama, öyö ma dɔliŋɔ bine ŋge gɔ lende kɔtɔ kpökï. Lende ma mako dömöyï mo na rɔ tiya lende laka zi bilaka. Kina ya ame ga koꞌdɔkɔ lende laka ne lïjë uwö dɔma ꞌdeni.”

38 Pilato iya te, “Waꞌdi mo ga na rɔ lende laka?”

Di pötö mo na Pilato kënyï kɔdɔ ŋgï gbï kileki kari yaga zi bilaka konzi naga nima. Bo iya te, “Moꞌja lende ɔtɔ dë di rɔ bɔ nime ame ꞌdɔ modɔ karama dɔ bo gɔmo. 39 Ne kɔzɔ mï kada ꞌba karama nime mɔlo nduwë rɔ kɔmɔ kɔɔ ëdï koja bilaka kɔtɔ yaga ziye di mï maboso. Tine ma tɔne ŋere ꞌba Yudayi nime na ꞌdɔ kiꞌdike moja ziye ya?”

40 Lïjë pili ënyï kulörï kiya rɔ ma kembe tëgë, “Doꞌdɔkɔ bɔ nima dë, doꞌdɔkɔ eze rɔ Baraba.”

Baraba mo nima rɔ bɔ akolɔ.

19

Tose Dɔ Yësu

(MT 27:15-31; MK 15:6-20; LK 23:13-25)

1 Pilato oja bɔ kanya kari tomba Yësu ti korobayi. 2 Kina lïjë koꞌdɔ kono ŋgï kɔzɔ a ꞌba dɔ ŋere tara kiꞌdi dɔ Yësu. Kina lïjë kogba bɔŋgɔ ma kasi kele mɔtɔ ŋgï kolɔ rɔ bo. 3 Kina lïjë koloma ŋgï rɔ tose dɔ bo tëgë, “Yëëꞌdï këdï rɔ mbëmbë zïyï, ŋere ꞌba Yudayi.”

Kina lïjë koloma ŋgï rɔ tokɔsɔ bo.

4 Pilato ënyï ꞌböwu kɔdɔ kari yaga zi bilaka naga nima, bo iya te, “Kpe uwöke dɔma. Mëdï moꞌde bo kako yaga ziye bine ꞌdɔ kikalike moꞌja lende ɔtɔ dë di rɔ bo ame ꞌdɔ modɔ karama dɔ bo gɔmo.”

5 Kina Yësu kɔdɔ ŋgï yaga ti kono tönë dɔ bo ti bɔŋgɔ kasi mo tönë kolɔ rɔ bo ne. Kina Pilato kiya zi bilaka naga nima, iya te, “Bo na ꞌdeni me.”

6 Kina ɔdɔ löbu ꞌba bɔ akumu ni ti bɔ kanya ꞌbënnï ga, lïjë koꞌja kïnë Yësu ꞌdeni kɔzɔ a nima tara tine, lïjë ënyï ŋgï pili kulörï rɔ ma kembe, iya te, “Upö bo yaga. Ari kutötï bo dɔ ŋgërï, bo kölë yaga.”

Pilato iya te, “Kina ogbake eꞌbe bo tiya kari kutötïke. ꞌBama moꞌja lende ɔtɔ dë di rɔ bo ame ꞌdɔ kiꞌdi modɔ karama dɔ bo gɔmo.”

7 Lïjë iya te, “Iꞌdi köꞌdu kiꞌdi ꞌdeni mɔlo zize, kina ꞌdɔ kupö bo gɔ lende mo römöyï bo ebe kiya rɔ bo rɔ kole ꞌba Bɔkoꞌba.”

8 Kina ɔdɔ Pilato kuwö lende nima ꞌdeni tara tine iꞌdi bo ŋgï kulöwö rɔ tikere. 9 Kina bo kënyï ŋgï kileki kari liŋɔ abo ti Yësu tititi mo. Bo iya te, “Nï nime ako di yala ga?”

Tine Yësu ileki dɔmo dë kpe zi bo. 10 Kina bo kiya zi Yësu bo iya te, “Oꞌdɔkɔ dë tileki dɔ lende ma gɔ waꞌdi? Ikali dë iya te mëdï ti közï kakpa ꞌdɔ tope yi? Kina ikali dë gbï mëdï ti közï kakpa ꞌdɔ tutötï yi?”

11 Yësu iya te, “Bɔkoꞌba na kiꞌdi közï kakpa ꞌba dɔma zïyï. Ma kiya te Bɔkoꞌba na dë kiꞌdi közï kakpa nima zïyï dëne inza kikali ꞌdɔ këddï ti közï kakpa dɔma. Ne bɔ ame koꞌde ma kako zïyï ne lende kënyë ma ꞌba bo na ꞌdeni rɔ dɔ kiteli.”

12 Lende nime iꞌdi Pilato ŋgï kiꞌdi toma kɔri ꞌba lende mɔtɔ ame ꞌdɔ bo kope Yësu timo ne. Tine tïndï ame ga këdï yayi ne ulörï ŋgï kozɔ timo rɔ ma kembe tëgë, “Ɔdɔ kope bɔ nima kola kari, inza kpe lipo rɔ bɔ gɔ ŋere ꞌbe ꞌba Romo ame rɔ bɔ dɔ dɔyayi ze nime ne. Römöyï bilaka ame kiya rönï rɔ ŋere kɔzɔ a nime te ne na këdï kënyï konyo burutu ndï ŋere ma löbu ꞌba Romo.”

13 Kina ɔdɔ Pilato kuwö lende ꞌbënnï nima ꞌdeni kɔzɔ a nima tara tine, bo oꞌde Yësu ŋgï kako yaga di rö. Kina bo kari koloma ŋgï dɔ kïtï ꞌba burë. Gɔ bi ꞌba toꞌdɔ burë mo nima ïdëkï möyï mo rɔ “Dɔ döku kopiyari.” Rɔ kpa Yudayi ïdëkï rɔ Gabata. 14 Kada ꞌba karama mo nima na gbï rɔ kada ame Yudayi ni këdï kileŋo wa pili ndö yïmo gɔ lende ꞌba kada ꞌba rɔ kindawo ne.

Kina koꞌja kada kodɔrɔ ꞌdeni tine, Pilato ënyï kiya zi bilaka naga nima tëgë, “Oŋgɔke te, ŋere ꞌbe na me.”

15 Tine lïjë ënyï kulörï ŋgï kozɔ timo rɔ ma kembe, iya te, “Upö bo yaga. Upö bo yaga. Ari kutötï bo yaga.”

Pilato iya te, “Oꞌdɔkɔke ꞌdeni ꞌdɔ mupö ŋere ꞌbe yaga?”

Löbu ꞌba bɔ akumu ni iya te, “Ŋere ze ma dikali kina ŋge kɔtɔ rɔ ŋere ma löbu ꞌbe ꞌba Romo.”

Tutötï Yësu

(MT 27:32-56; MK 15:21-41; LK 23:26-49)

16 Gɔ lende ꞌbënnï nime na Pilato kiꞌdi Yësu ŋgï zïnnï ꞌdɔ lïjë kari kutötï. 17 Kina lïjë kogba Yësu ŋgï di mï gawo kari timo gɔ bi mɔtɔ kïdëkï möyï mo rɔ “Kulöŋbö dɔ,” ame kïdëkï rɔ kpa Yudayi rɔ Gɔlɔgɔta ne. Lïjë iꞌdi Yësu na kombi ŋgërï abo ame këdï kari kutötï bo dɔmo ne teyi. 18 Kina lïjë kari kutötï bo ŋgï di yayi yɔki ŋgërï nima kina lïjë kïdëyï dɔmo ŋgï kɔrɔ ti bo tɔrɔ. Utötï ya ma rïyö mɔtɔ ga ꞌdeni gbï dɔ ŋgërï mɔtɔ ga yayi. Mɔtɔ dɔ dörï bo kina mɔtɔ ꞌbënï kebe dɔ gali bo. Bo na ꞌba bo zana.

19 Pilato iꞌdi ꞌdeni kugu lende mɔtɔ ga dɔ wa ma köꞌbö mɔtɔ tëgë, “Yësu ꞌBa Nazareta, Ŋere Bɔ Dɔliŋɔ ꞌBa Yudayi.” Kina bo kiꞌdi kari kutötï wa nima ŋgï tɔrɔ bi dɔ Yësu dɔ ŋgërï yayi. 20 Bilaka ma konzi mɔtɔ ga ïdëkï lende nima kugu ne ꞌdeni, römöyï gɔ bi mo nima kutötï Yësu teyi ne ɔwɔ dë di dɔ ŋgila gawo. Lende nima ugu gbï rɔ kpa Yudayi, gbï rɔ kpa Romo kina gbï rɔ kpa Giriki. 21 Kina löbu ꞌba bɔ akumu ni kënyï ŋgï kari zi Pilato, lïjë iya te, “Lende nima dëne ꞌdɔ kugu dë kɔzɔ a nima tara kiya te, ‘Ŋere bɔ dɔliŋɔ ꞌba Yudayi.’ Dëne ꞌdɔ kugu ra kiya te, ‘Bɔ nime iya rɔ bo tëgë bo na rɔ ŋere bɔ dɔliŋɔ ꞌba Yudayi.’ ”

22 Pilato iya te, “Wa ame mugu ꞌdeni ne koloma ŋgï tara.”

23 Kina ɔdɔ bɔ kanya naga nima lïjë kutötï Yësu ꞌdeni tine, lïjë irica mï bɔŋgɔ abo ŋgï mï sowɔ, ꞌdɔ bɔ mɔtɔ kogba kapa mɔtɔ, bɔ mɔtɔ kogba kapa mɔtɔ. Tine bɔŋgɔ abo mɔtɔ rɔ ma köꞌbö löbu, kuꞌjö ŋgï kɔtɔ rɔ ma kakpa. 24 Lïjë iya te, “Diricake yïmo dë, duꞌduke ti bödö ꞌdɔ kikali ɔdɔ yë na ti kïdïlï.”

Lende nime oꞌdɔ rönï ꞌdeni te ꞌdɔ këdï kɔzɔ lende ma tönë kugu mï buku ꞌba Bɔkoꞌba mɔlo kiya te, “Lïjë oza bɔŋgɔ ma ga ꞌdeni pili rɔ gɔ rönnï, kina lïjë uꞌdu ma kɔtɔ ꞌdeni mï bödö.”

25 Kina ma bɔ kanya naga nima koꞌdɔ ꞌdeni tara. Ma ꞌba Yësu ni ti lënï bo ni ti Mariya ꞌja ꞌba Kelopa ni ti Mariya Magadala ni ëdï gbï kɔrɔ ŋgɔsi ŋgila ŋgërï nima kutötï Yësu dɔmo ne yayi. 26 Kina ɔdɔ bo koꞌja ma bo ni ꞌdeni këdï kɔrɔ yayi ti bɔ laja abo ma tönë bo kɔꞌɔ kulöwö ne tine, bo iya te, “Iya, kole ꞌbï na ꞌdeni ma.”

27 Kina bo kileki gbï kiya zi bɔ nima, bo iya te, “Möyï na ꞌdeni ma.”

Mï kada mo nima na bɔ nima kogba ma ꞌba Yësu ni ŋgï kari timo kiꞌdi koloma liŋɔ abo.

28 Di pötö lende nime tine Yësu bo ikali bo ote ndɔbɔ abo ꞌdeni. Kina bo kënyï kiya te, “Koda mini oꞌdɔ ma.”

Bo iya tara ꞌdɔ koꞌdɔ rönï kɔzɔ lende ma tönë kugu mɔlo mï buku ꞌba Bɔkoꞌba ne. 29 Kete mɔtɔ ëdï yayi ti layi koꞌbaꞌba yïmo. Kina bɔ mɔtɔ kari kogba lipɔ ŋgï kusu yïmo kiraki dɔ kolɔkɔ koja ŋgï kari kpa Yësu. 30 Kina ɔdɔ Yësu bo kuwë ꞌdeni tine, bo iya te, “Mote ndɔbɔ ma ꞌdeni.”

Kina bo kodi dɔ bo ŋgï bërï kina bo kulöku ŋgï.

Tujë Yɔki Yësu

31 Kada nima na rɔ kada ꞌba rɔ kileŋo ꞌba Yudayi koda kada ꞌba rɔ kindawo. Gɔ köꞌdu mo na löbu ꞌba Yudayi ni oꞌdɔkɔ dë ꞌdɔ töku Yësu ni koloma dɔ ŋgërï tɔrɔ ŋbö kömö mï kada ꞌba rɔ kindawo römöyï kada ma löbu rɔ dɔ kiteli ꞌbënnï na. Kina lïjë kënyï ŋgï kari zi Pilato kari kititi bo ꞌdɔ kiꞌdi kari koke ndï Yësu ni kupö welo yaga ꞌdɔ kombi töku mo ga bërï.

32 Kina bɔ kanya mɔtɔ ga kari ŋgï koke ndï bɔ mɔtɔ ame kutötï dɔ ŋgila Yësu yayi ne. Kina lïjë kuyï rönnï ŋgï gbï koke ndï bɔ mɔtɔ ame kebe dɔ kapa Yësu mɔtɔ ne. 33 Kina ɔdɔ lïjë kolɔlɔ ꞌdeni kari toŋgɔ Yësu tine, lïjë ari koꞌja bo kölë ꞌdeni mɔlo. Kina ŋgï lïjë oke ndï bo dë kpe. 34 Bɔ kanya mɔtɔ na ŋge kënyï kujë yɔki Yësu ti mee kina roma ni ti mini kɔlɔ ŋgï yaga.

35 Bɔ nime koꞌja lende naga nime ne, bo na me këdï kiya lende naga nime, kina ꞌdɔ kiꞌdike dɔye gɔmo rɔ ma laka römöyï bo iya bëtï dë. Bo ikali lende naga nime pili bo këdï kiya ne lende laka na. 36 Lende naga nima oꞌdɔ rönnï ꞌdeni tara ꞌdɔ këdï kɔzɔ lende ma tönë ga kugu mɔlo mï buku ꞌba Bɔkoꞌba kiya te, “Kiliŋba bo ma kɔtɔ mɔtɔ te inza kodowe.” 37 Kina lende mɔtɔ ugu ꞌdeni gbï, iya te, “Bilaka ti kodɔ kömönnï ꞌdeni toŋgɔ bɔ ame lïjë kujë yɔki mo ne.”

Tusu Yësu

(MT 27:57-61; MK 15:42-47; LK 23:50-56)

38 Di pötö mo na Yesepa mɔtɔ di Arimataya kënyï ŋgï kari kititi Pilato ꞌdɔ kodɔ kpa töku Yësu zi bo ꞌdɔ bo kari kusu. Yesepa mo nima bo gbï rɔ bɔ kösö gɔ Yësu, tine bo oloma ꞌba bo tösö gɔ Yësu rɔ kusu römöyï bo ere turu ꞌba Yudayi. Kina Pilato kodɔ kpa töku Yësu ŋgï zi bo kina bo kari ŋgï tombi mo. 39 Nïkuduma ma tönë kari pa zi Yësu rɔ mï korɔndɔ ne ënyï gbï kari ti Yesepa ꞌdɔ lïjë kari kombi töku nima. Bo ogba wɔwɔ ma kato kele mɔtɔ ga kari timo ame tïrïndï mo kɔzɔ kilɔ ꞌbutë mota tara ne. Wɔwɔ nima oꞌdɔ di mï ŋgërï mɔtɔ ga ame kïdëkï möyï mo rɔ murï ni ti alowa ne. 40 Kina Yesepa ni ti Nïkuduma kombi töku Yësu ŋgï kolo mï bɔŋgɔ ti wɔwɔ nima. Römöyï dölëtï ꞌba tusu töku ꞌbënnï ꞌba Yudayi na mɔlo tara.

41 Nyaka mɔtɔ ëdï ŋgɔsi yayi ŋgila gɔ bi nima kutötï Yësu teyi ne ti tïꞌbörö ꞌba tusu töku yïmo ame koga ꞌdeni gba rɔ ma laꞌja, kina usu töku mɔtɔ dë gba yïmo. 42 Kina Yesepa ni kari kusu Yësu yayi römöyï tïꞌbörö nima na ŋgɔsi. Kina gbï römöyï kada ame bilaka këdï kileŋo rönnï ndö yïmo koda kada ꞌba rɔ kindawo ne na.

20

Tɔdɔ ꞌBa Yësu Di Mï Tölë

(MT 28:1-10; MK 16:1-11; LK 24:1-12)

1 Mï bi këzë ma di pötö kada ꞌba rɔ kindawo nima na Mariya Magadala kënyï ŋgï mɔlo mï kano bi kari kpa tïꞌbörö nima kusu Yësu yïmo ne. Lɔko ari kömö yayi gba ti bi nyunyuru. Tine lɔko oꞌja kulugbï döku mo tönë kululu ꞌdeni yaga di kpamo. 2 Kina lɔko kënyï kiriŋa ŋgï kari zi Simona Pïtörö ni ti bɔ kösö gɔ Yësu mɔtɔ ame Yësu kɔꞌɔ kulöwö ne. Lɔko ari kiya zïnnï tëgë, “Ombi töku ŋere ze ꞌdeni di mï tïꞌbörö koto bitɔ tɔ ne, kina gɔ bi ame koto kari teyi ne dikali dë.”

3 Kina Pïtörö ni ti bɔ kösö gɔ Yësu mɔtɔ mo nima kënyï ŋgï tiriŋa kari kpa tïꞌbörö nima. 4 Lïjë ënyï kpaki rïyö rɔ riŋa, tine bɔ kösö gɔ Yësu mɔtɔ mo nima ndïmo olɔlɔ Pïtörö ŋgï. Kina bo kari kömö ŋgï dɔgba kpa tïꞌbörö yayi. 5 Tine bo udë dɔ bo kïŋgëŋgë mï tïꞌbörö. Bo oꞌja bɔŋgɔ ame kolo töku Yësu yïmo ne yayi, tine bo ɔdɔ dë mï tïꞌbörö.

6 Kina ɔdɔ Simona Pïtörö kömö ꞌba bo di yïꞌböwu tine bo ɔdɔ ŋgï mï tïꞌbörö nima. Bo ari koꞌja bɔŋgɔ nima ꞌdeni yayi 7 ti bɔŋgɔ ma mbowa mɔtɔ ame kudödu kɔmɔ Yësu timo ne kuköku rönï ꞌdeni teyi caki yaga. 8 Kina bɔ ma kömö dɔgba mo tönë kɔdɔ ŋgï gbï kari mï tïꞌbörö yayi. Wa naga nima bo koꞌja tine na ꞌjaa bo kiꞌdi dɔ bo laka gɔ tɔdɔ ꞌba Yësu yaga di mï tölë. 9 Römöyï lïjë ikali ꞌjɔ ꞌba lende ame kugu mɔlo mï buku ꞌba Bɔkoꞌba gɔ tɔdɔ ꞌba Kurïsïtö yaga di mï tölë ne dë.

10 Kina lïjë kuyï dönnï ŋgï kileki kari liŋɔ. 11 Mariya Magadala ileke ꞌbënï kɔrɔ ŋgɔsi kpa tïꞌbörö yayi tome kuwu. Kina ɔdɔ lɔko kënyï kudë dönï ꞌdeni ꞌböwu kïŋgëŋgë mï tïꞌbörö nima tine, 12 lɔko oꞌja malayika ꞌba mïtɔrɔ rïyö ꞌdeni koloma yayi. Lïjë oloma ꞌdeni gɔ bi ame koꞌba töku Yësu pa teyi ne. Mɔtɔ oloma kebe bi dɔ bo kina mɔtɔ oloma ꞌbënï kebe bi ndï bo. Lïjë pili rïyö ti bɔŋgɔ ma kaŋmi ŋböwö rönnï. 13 Malayika naga nima ititi lɔko, iya te, “Ëddï kudu gɔ waꞌdi?”

Lɔko iya te, “Töku ŋere ma inza kpe bine ꞌdi. Lïjë ombi ꞌdeni koto kari bitɔ tɔ ne. Kina gɔ bi ame lïjë koto ꞌdeni teyi ne mikali dë.”

14 Kina ɔdɔ lɔko kënyï kuyï kömönï ꞌdeni lɔko koŋgɔ bi gönï, tine lɔko oꞌja Yësu ꞌdeni këdï kɔrɔ yayi. Ne tine lɔko ikali bo dë kpe rɔ Yësu. 15 Kina bo kënyï kititi lɔko, iya te, “Ëddï kudu gɔ waꞌdi? Yë na këddï rɔ toma gɔmo?”

Lɔko omeri ꞌbënï tëgë, mɔtɔga bɔ dɔ nyaka nima na ma ti këdï kilende zïnï ne. Lɔko iya te, “Baba, ɔdɔ kiya te nï na kombi töku nime yaga di bine, ileme gɔ bi ame koto teyi ne zö ꞌdɔ mari gɔmo.”

16 Kina bo kïdëkï möyï nï ŋgï tëgë, “Mariya.”

Kina lɔko kuyï kömönï ŋgï, lɔko koꞌja rɔ Yësu. Kina lɔko kopapa bo ŋgï rɔ kpa Yudayi tëgë, “Raboni,” ame ꞌjɔ ꞌba lende mo tëgë, “Bɔ kɔmɔ kiyandi.”

17 Bo iya te, “Kinza kindaꞌba yida rɔma dë römöyï mileki dë gba mari tɔrɔ zi ꞌbu ma. Ari zi bɔ kösö gɔma ga. Ari kiya zïnnï yayi, iya te, mëdï mari mïtɔrɔ zi Bɔkoꞌba. Bɔkoꞌba na rɔ ꞌbu ma, kina bo na gbï rɔ ꞌbu nnï. Bo na rɔ bɔ ame moro ne, kina bo na ma gbï ꞌdeni lïjë koro.”

18 Kina lɔko kari ŋgï zi bɔ kösö gɔ Yësu ga, lɔko iya te, “Wu, moꞌja ŋere ze ꞌdeni.” Kina lɔko kïyëtï gɔ lende ma tönë ga bo kiya zïnï ne ŋgï zi lïjë.

Yësu Ileme Rɔ Bo Zi Bɔ Kösö Gɔ Bo Ga

(MT 28:16-20; MK 16:14-18; LK 24:36-49)

19 Kada mo nima na ꞌdeni rɔ bi këzë mɔtɔ ame di pötö kada ꞌba rɔ kindawo ꞌba Yudayi ni ne. Bɔ kösö gɔ Yësu ga lïjë otɔtɔ dönnï ꞌdeni rɔ mï dɔkɔpiyari mï rö mɔtɔ, lïjë kulölï kpadörï dönnï ꞌdeni teyi, römöyï lïjë ëdï rɔ tere turu ꞌba Yudayi. Kina Yësu kako kɔdɔ ŋgï kɔrɔ mï löŋgö lïjë di rö yayi. Kina bo kiya zïnnï, bo iya te, “Lende këyï koloma tiye.”

20 Kina bo kileme közï bo ga ti yɔki bo ma tönë kujë ne ŋgï zïnnï. Kina lïjë ŋgï pili rɔ lɔŋɔ gɔ toꞌja nime lïjë koꞌja kïnë ŋere ꞌbënnï ꞌdeni ne. 21 Kina bo kënyï kileki kiya ꞌböwu zïnnï, bo iya te, “Lende këyï koloma tiye. Mëdï moja ye gbï karike zi bilaka ꞌba dɔliŋɔ nime kɔzɔ ame ꞌbu ma Bɔkoꞌba koja ma kako dɔliŋɔ nime bine ne tara.”

22 Kina bo kawo ŋgï rɔ ma kembe dönnï, bo iya te, “Mëdï ꞌdeni miꞌdi Nyï Kɔtɔ Laka ꞌba Bɔkoꞌba ziye, 23 ꞌdɔ ɔdɔ kolake bilaka ame ga koꞌdɔ lende kënyë ne gɔ lende kënyë koꞌdɔ ꞌbënnï ga, Bɔkoꞌba ti kola lïjë gbï. Ne ɔdɔ kiya te kolake lïjë dë gɔ lende kënyë ꞌbënnï ga, Bɔkoꞌba inza kola lïjë gbï.”

24 Mï kada nima Yësu kɔdɔ kileme rɔ bo zi bɔ kösö gɔ bo ga ne, Tɔma inza tïnnï yayi. Tɔma bo gbï rɔ bɔ ma kɔtɔ mɔtɔ di mï löŋgö ya ma ꞌbutë dɔmorïyö naga nima ame lïjë kïdëkï möyï bo mɔtɔ gbï rɔ Roŋa ne. 25 Kina ɔdɔ bo kako ꞌdeni tine lëpï bo naga nima iya zi bo tëgë, “Doꞌja kïnë ŋere ze Yësu ꞌdeni.”

Bo iya te, “Ɔdɔ kiya te moꞌja kpa mbero ꞌba masimari ame ga kutötï közï bo timo ne dë ŋgï ti kɔmɔ ma ꞌdɔ miꞌdi dɔkole közö kpa mbero mo ga, kina ɔdɔ momomo kpa mbero ꞌba yɔki bo dë ŋgï gbï ti közö nime, minza miꞌdi dɔma du te gɔ lende ꞌbe naga nima.”

26 Kina ɔdɔ kömö ꞌdeni mï töꞌdö dɔ modɔmorïyö tine, bɔ kösö gɔ Yësu ga otɔtɔ dönnï ꞌdeni gbï mï rö, mï kada ama tine Tɔma ëdï ꞌdeni gbï yayi. Lïjë ulölï kpadörï dönnï ꞌdeni teyi. Kina Yësu kɔdɔ kɔrɔ ŋgï mï löŋgö lïjë. Kina bo kiya zïnnï, bo iya te, “Lende këyï koloma tiye.”

27 Kina bo kïdëkï Tɔma, iya te, “Tɔma, iꞌdi dɔkole közïyï kpa mbero ꞌba közö bine, oŋgɔ közö kina omomo kpa yɔki ma. Kinza kiꞌdi lende nime dë kpe kïlïkö döyï. Iꞌdi döyï ti gɔmo rɔ ma laka ma na.”

28 Tɔma iya te, “Ŋere ma, miꞌdi dɔma ꞌdeni ŋgï gɔmo rɔ ma laka nï na rɔ ŋere Bɔkoꞌba ma.”

29 Bo iya te, “Tɔma, toꞌja nime koꞌja kïnë ma ne na ꞌjaa kiꞌdi döyï gɔ lende ma? Ne ya ame ga koꞌja ma dë pele kiꞌdi dönnï ŋgï gɔ lende ma ne, lïjë na Bɔkoꞌba ti koꞌdɔ yëyï ma laka dönnï rɔ mbëmbë.”

30 Yësu oꞌdɔ wa ma konzi mɔtɔ ga ame ꞌdɔ kileme bo rɔ kole ꞌba Bɔkoꞌba ne ꞌdeni di kɔmɔ bɔ kösö gɔ bo ga ame kugu dë du te mï buku nime bine. 31 Ame ga kugu bine ne ugu ꞌdeni ꞌdɔ kiꞌdike dɔye gɔmo Yësu na rɔ ma laka rɔ Kurïsïtö kole ꞌba Bɔkoꞌba ame bo këdï koja kako dɔliŋɔ nime bine ne, kina gbï ꞌdɔ tiꞌdi dɔye gɔmo kiꞌdi ye rɔ ꞌba bo ga gɔ kïdïdï ye yaga rɔ ma lölöwö.

21

Tileki Mï Atoyi

1 Yësu ënyï kɔdɔ ꞌböwu gbï di pötö mo zi bɔ kösö gɔ bo ga di kpa pöpö ꞌba Tiberiya. Bo ɔdɔ kileme rɔ bo zïnnï kɔzɔ a nime te.

2 Mï kada mo nima Simona Pïtörö ni ëdï yayi ti Tɔma ame kïdëkï möyï mo mɔtɔ gbï rɔ Roŋa ne, ti Natïnëlë ame di Kana Galilaya ne. Kole rïyö ꞌba Zebedayo ga ëdï gbï tïnnï yayi ti bɔ kösö gɔ Yësu ma rïyö mɔtɔ ga. 3 Kina Simona Pïtörö kënyï ŋgï kiya zïnnï, tëgë, “Mëdï mari ama ꞌdeni tugu kenze.”

Lïjë pili ënyï kiya te, “Dëdï dari gbï kɔtɔ tïyï.”

Kina lïjë kënyï këkï ŋgï mï sorope lïjë kari nduwë rɔ gɔ pöpö bi tugu kenze. Ne mï korɔndɔ mo nima lïjë upö kenze ma kɔtɔ dë du te.

4 Kina ɔdɔ bi këzë ꞌdeni na Yësu kako ŋgï kɔrɔ dɔ kpa götö tine lïjë ikali bo dë. 5 Kina bo kititi lïjë bo iya te, “Kpe yɔbi naga nima, oꞌjake kenze ꞌbe ra?”

Lïjë iya te, “Dupö kenze ma kɔtɔ te dë.”

6 Bo iya te, “Uꞌduke duru ꞌbe nima kileki dɔ kapa sorope ma dörï kina këddï koꞌjake kenze tɔne.”

Kina ɔdɔ lïjë kuꞌdu duru ꞌbënnï tönë ŋgï kileki dɔ kapa sorope ma dörï yɔ na kunzö kenze ŋgï rɔ ma kënyë bi ꞌba totɔ mo kileki mï sorope konya dönnï. 7 Kina bɔ ma tönë Yësu kɔꞌɔ kulöwö ne kënyï kopapa Pïtörö ŋgï, iya te, “Ŋere ze Yësu na.”

Kina ɔdɔ Simona Pïtörö kuwö ꞌdeni kiya te ŋere ꞌbënnï Yësu na, kina bo kënyï ŋgï kogba bɔŋgɔ abo bo kudödu gɔ bo römöyï bo ëdï ŋge yayi ti bɔŋgɔ ma mbowa mɔtɔ gɔ bo. Kina bo kuꞌdu rɔ bo ŋgï mï mini tumu tari zi Yësu. 8 Kina ya mɔtɔ mo naga nima kujë ꞌbënnï sorope ŋgï nduwë kari timo dɔ kpa götö. Lïjë kilala kenze konzi tönë ga ŋgï nduwë ti duru mo lïjë kari timo. Römöyï lïjë ëdï ꞌdeni ŋgɔsi dɔ kpa götö, (ma këdï ra rɔ liŋgere ti ndï ꞌdɔ kombi ndï ŋgï mï kuluku rïyö ꞌdɔ kömö dɔ kpa götö).

9 Kina ɔdɔ lïjë kɔdɔ këkï ꞌdeni kari yaga dɔ kulöŋgö pöpö tine, lïjë ari koꞌja paꞌdo kuröꞌbö ꞌdeni mɔlo yayi ti kenze dɔmo ti maŋgolɔꞌbɔ ŋgila mo. 10 Yësu iya te, “Kenze naga nime kuguke gïrï nime ne oꞌdeke mɔtɔ ga kako dayi.”

11 Kina Simona Pïtörö kileki ŋgï kari mï sorope, bo kari kilala duru tönë yaga dɔ kpa götö. Kenze ma löbu na ꞌdo kilaka koso mï duru nima. Kenze naga nima ëdï pili kuluku mota kɔdɔ dɔmo mota (153). Kenze naga nima koso pele mï duru nima kɔzɔ a nima tara ne duru öꞌbö ëꞌbënï ŋgï te gɔ bi mo, irica dë gbï yɔ. 12 Kina bo kiya zïnnï tëgë, “Akoke tonyo mo.”

Tine lïjë ilaŋa rönnï dë kpe tititi bo, kiya te, “Nï yë mo na?” Römöyï lïjë ikali bo ꞌdeni rɔ ŋere ꞌbënnï Yësu. 13 Kina bo kogba maŋgolɔꞌbɔ mo tönë ga ŋgï koza zïnnï gbï ti kenze mo ga.

14 Ame na rɔ tɔdɔ ꞌba Yësu ma mï mota ame bo koloma rɔ tɔdɔ tileme rɔ bo zi bɔ kösö gɔ bo ga di pötö tɔdɔ abo ame bo kënyï kɔdɔ yaga di mï tölë ne.

Yësu Ni Ti Simona Pïtörö

15 Kina ɔdɔ lïjë konyo kpënnï ꞌdeni pili tine, Yësu ënyï kititi Simona Pïtörö, bo iya te, “Simona kole ꞌba Yowani, nï nime ɔꞌɔ ma ŋgï rɔ dɔ kiteli di dɔ tɔꞌɔ nime lëpï yï ga kɔꞌɔ ma ne ya?”

Pïtörö iya te, “Ŋere, rɔ ma laka ikali ꞌdeni ŋgï mɔꞌɔ yi.”

Bo iya te, “Laka, oŋgɔ gɔ kamölö ma naga nime.”

16 Kina bo kënyï kititi Pïtörö gbï ꞌböwu, bo iya te, “Simona kole ꞌba Yowani, nï nime ɔꞌɔ ma ŋgï?”

Pïtörö ileki dɔmo zi bo, iya te, “Ŋere, rɔ ma laka ikali ꞌdeni ŋgï mɔꞌɔ yi.”

Bo iya te, “Laka, oŋgɔ gɔ kamölö ma naga nime.”

17 Kina bo kileki kititi Pïtörö ꞌböwu gbï ꞌdeni rɔ mï mota mo, bo iya te, “Simona kole ꞌba Yowani, nï nime ɔꞌɔ ma ŋgï?”

Pïtörö ꞌdeni rɔ meri gɔ lende ꞌba akititi nime Yësu kileki kititi bo ŋbö mï mota ti akititi kɔtɔkɔtɔ nime ne. Bo iya te, “Ŋere, ikali wa pili ꞌdeni mɔlo, kina ikali ꞌdeni ŋgï rɔ ma laka mɔꞌɔ yi.”

Yësu iya te, “Laka, oŋgɔ gɔ kamölö ma naga nime. 18 Rɔ ma laka miya zïyï, tönë këddï gba dɔ yɔbi ꞌbï bine ne, oloma rɔ tusu bɔŋgɔ ꞌbï röyï, kënyï kari ëꞌbï gɔ bi ame koꞌdɔkɔ tari teyi. Ne ɔdɔ kiya te köndë ꞌdeni, ti koloma ꞌdeni toja közïyï, kina bɔ mɔtɔ ti kako ꞌdeni ŋgï kudödu yi koto yi kari gɔ bi ame koꞌdɔkɔ ëꞌbï dë tari teyi ne.” 19 Dɔŋgala nime Yësu këdï rɔ tiya mo ne, bo ëdï kiya tölë ame këdï kömö dɔ Pïtörö kada mɔtɔ ame ꞌdɔ kileme löbu ꞌba Bɔkoꞌba ne.

Kina bo kënyï kiya zi Pïtörö, bo iya te, “Ösö gɔma.”

20 Kina ɔdɔ Pïtörö kuyï kɔmɔ bo kileki yïꞌböwu tine, bo oꞌja bɔ mɔtɔ ꞌdeni gbï këdï kozi gönnï. Bɔ ma tönë Yësu kɔꞌɔ kulöwö ne, bo na ma gbï kënyï kösö gönnï ne. Bo na tönë kese ŋgɔsi ŋgila Yësu mï kada ma tönë lïjë këdï rɔ tonyo kpënnï ne ꞌdɔ bo kititi Yësu, bo kiya te, “Yë mo na këdï kari kususu yi zi turu ya, ŋere?”

21 Kina ɔdɔ Pïtörö koꞌja bɔ nima ꞌdeni kɔzɔ a nima tara tine, bo iya te, “Ŋere, bɔ nime waꞌdi na ti koꞌdɔ rönï zi bo?”

22 Yësu iya te, “Ɔdɔ kiya te moꞌdɔkɔ pele ꞌdɔ bo koloma ŋbö koda kada ma ame mëdï mileki mako timo dɔliŋɔ nime bine ne ndɔbɔ ꞌbï inza teyi. Nï ꞌbëyï ösö gɔma.”

23 Gɔ lende nime Yësu kiya kɔzɔ a nime te ne na bɔ kösö gɔ bo ga koloma rɔ tiya mo, lïjë iya te bɔ nima inza kölë kpe. Ne tine, lende nima Yësu iya dë te, bɔ nima inza kölë kpe. Lende ma bo kiya, bo iya te, “Ɔdɔ moꞌdɔkɔ pele ꞌdɔ bo koloma ŋbö koda kada ma ame mëdï mileki mako timo dɔliŋɔ nime bine ne ndɔbɔ ꞌbï inza teyi.”

24 Bɔ mo nima bo na me këdï kiya lende naga nime ne, kina bo na me gbï kiꞌdi ꞌdɔ kugu. Kina dikali ŋgï lende abo naga nime ëdï rɔ ma laka.

25 Gɔ rɔ lende ma na me, ne lende mɔtɔ ga ame Yësu koꞌdɔ ne ëdï ŋbaŋi ame kugu dë su bine. Ɔdɔ kiya te kiꞌdi rɔ, rɔ tugu mo rɔ kɔtɔkɔtɔ mï waraga, bi inza rɔmo mï dɔliŋɔ bine.

Ndɔbɔ ꞌBa Bɔ Laja

1

2

3

4

5

6

7

8

9

10

11

12

13

14

15

16

17

18

19

20

21

22

23

24

25

26

27

28

NDƆBƆ ꞌBA BƆ LAJA

ꞌBa Kurïsïtö Ga

1

1 Zïyï Tewopilo, lende ma tönë ga mugu mï buku ma dɔndende tönë ne, kina rɔ lende ꞌba wa ame ga Yësu kisaki toꞌdɔ mo gbï ti wa ame ga pili bo kisaki tiyandi bilaka timo 2 ŋbö kömö mï kada ame Bɔkoꞌba kogba bo kari mïtɔrɔ ne. Gba kinza bo kari dë mïtɔrɔ bo oloma ꞌdeni rɔ tose gɔmo zïnnï bɔ laja abo ga ame bo kigeli ꞌdeni mɔlo ne ti tigɔ ꞌba Nyï Kɔtɔ Laka. 3 Bo oloma ꞌdeni töꞌdö mo dɔ ꞌbutë sowɔ di pötö tölë abo bi tileme rɔ bo zïnnï nduwënduwë ꞌdɔ kiꞌdi lïjë kikali ŋgï rɔ ma laka bo ïdïdï ꞌdeni. Lïjë oꞌja bo ꞌdeni, kina bo oloma ꞌdeni gbï rɔ tilende zïnnï gɔ lende ꞌba ŋere löbu ꞌba Bɔkoꞌba. 4 Mï kada ma dɔ kɔtɔ mɔtɔ koꞌja bo këdï tïnnï, bo ose ꞌdeni zïnnï, bo iya te, “Kinza kënyïke dë di mï Yerosalema bine. Olomake bine koda dɔ wa tönë ꞌbu ma kiya tiꞌdi mo ziye kina gbï tönë miya lende mo ziye ne. 5 Kɔzɔ ma Yowani koꞌdɔ bapatisi ꞌdeni tönë bine dɔ bilaka ti mini ne, ti kobapatisi ye ꞌdeni ti Nyï Kɔtɔ Laka gïrï naga nime.”

Tileki ꞌBa Yësu Mïtɔrɔ

6 Kina ɔdɔ bɔ laja ꞌba Yësu ga kotɔtɔ dönnï ꞌdeni gbï mï kada mɔtɔ bi kɔtɔ tine, na lïjë kititi bo, iya te, “Ŋere, ti kileki dɔliŋɔ ze ꞌba Yisarele nime gïrï naga nime mï kɔmɔ közïze ya?”

7 Bo iya te, “ꞌBu ma na ŋge kɔtɔ ti közï kakpa ꞌba ꞌdɔ toza kada ame wa naga nima këdï koꞌdɔ rönnï yïmo ne. Lende ma ꞌdɔ kikalike na dë. 8 Ne Nyï Kɔtɔ Laka ꞌba Bɔkoꞌba ti kako ꞌdeni dɔye ꞌdɔ kiꞌdi tigɔ ziye. Kina ti kari kïyëtïke lende ma ꞌdeni ŋgï zi bilaka mï Yerosalema bine gbï kebe mï dɔyayi ꞌba Yudayi pili ti ꞌba Somorona gbï zi bilaka ꞌba dɔyayi pili.”

9 Kina ɔdɔ Yësu kote tiya lende naga nime ꞌdeni te tine, Bɔkoꞌba ogba bo ŋgï kari mïtɔrɔ di kɔmɔ bɔ laja abo ga. Kina pɔli kïyölu gɔ bo ŋgï di kömönnï.

10 Tine koꞌja lïjë këdï kɔrɔ gba yayi toŋgɔ bi kari mïtɔrɔ di pötö bo yɔ na ya mɔtɔ ga rïyö ti bɔŋgɔ kaŋmi rönnï kɔdɔ ŋgï tuguꞌdu te kɔrɔ ŋgila lïjë. 11 Ya naga nima iya te, “Kpe bilaka ꞌba Galilaya, waꞌdi na këddï kɔrɔke kombike kɔmɔye köꞌbö mïtɔrɔ gɔmo? Yësu nime kogba ꞌdeni di ziye këdï kari mïtɔrɔ ne, ti kileki gbï kako dɔliŋɔ nime bine kada mɔtɔ kɔzɔ ame këddï koŋgɔke bo këdï kari ne tara.”

Bɔ Ndɔbɔ Pötö Yuda

12 Lende nime oꞌdɔ rönï di dɔ döku ꞌba Bilaya ame mbowa ŋgɔsi ŋgila Yerosalema ne. Kina bɔ laja ꞌba Yësu ga kënyï ŋgï di yayi kileki kari mï gawo ꞌba Yerosalema, 13 lïjë kari mï rö tɔrɔ ꞌbënnï ame lïjë këdï koloma yïmo ne. Lïjë mo ga na rɔ Pïtörö ni ti Yowani ti Yakoba ti Andareya ti Pïlïpö ti Tɔma ti Batolimayo ti Matayo ti Yakoba ꞌba Alapayo ti Simona bɔ koꞌdɔ ya gɔ dɔyayi ꞌbënnï, ti Yuda ꞌba Yakoba. 14 Lïjë pili öꞌbö nduwë totɔtɔ dönnï bi toꞌdɔ mötu ti ꞌja mɔtɔ ga ti Mariya ma ꞌba Yësu ni ti löndö ꞌba Yësu ga.

15 Kina ɔdɔ lïjë ame ga kiꞌdi dönnï ꞌdeni gɔ lende ꞌba Yësu ne kënyï kotɔtɔ dönnï pili bi kɔtɔ tine, lïjë ëdï ꞌdeni ŋbö kɔzɔ kuluku rïyö kɔdɔ dɔmo ꞌbutë rïyö (120) tara. Kina Pïtörö kënyï tɔrɔ tilende zïnnï, bo iya te, 16 “Löndö ma ga, Bɔkoꞌba oꞌdɔkɔ ꞌdeni ꞌdɔ lende tönë ga kugu mɔlo mï buku abo ne koꞌdɔ rönnï. Nyï Kɔtɔ Laka iꞌdi Dawidi ꞌdeni kiya lende tönë ga mɔlo bine gɔ lende ꞌba wa ame ꞌdɔ koꞌdɔ rönï zi Yuda ame koꞌde bɔ kako kindaꞌba Yësu ne. 17 Yuda gbï rɔ lëpï ze ma kɔtɔ mɔtɔ ame Yësu kigeli ꞌdɔ koꞌdɔ ndɔbɔ nime kɔtɔ tize.”

18 Pïtörö iya lende nime te römöyï mï kada nima Yuda koꞌja gïrïsï ti lende kënyë koꞌdɔ abo nima ne, bo ari kugö nyaka mɔtɔ timo kina bo kari kölë ŋgï yayi. Kina bo kilaꞌba ŋgï bërï, mï bo kapi, wa ꞌba mï bo ga kɔlɔ pili yaga. 19 Bilaka ame ga pili koloma Yerosalema ne uwö lende ꞌba tölë ꞌba Yuda nima kina lïjë kiꞌdi möyï nyaka nime ŋgï rɔ “Akele Dama” rɔ kpënnï. ꞌJɔ ꞌba lende mo tëgë, “Nyaka ꞌba roma.”

20 Pïtörö oto nduwë tiya lende nime kari timo, bo iya te, “Lende nime ugu ꞌdeni mɔlo mï buku ꞌba Akïlëlu, iya te, ‘Rö abo ti koloma rɔ ma sari, kinza bɔtɔ mɔtɔ koloma dë kpe yïmo.’ Ugu mɔtɔ ꞌdeni gbï yayi, iya te, ‘Bɔ mɔtɔ ti kindaꞌba ndɔbɔ ꞌba pötö bo.’ 21-22 Kina me ma laka mo gɔ doŋgɔke bɔ mɔtɔ ame koꞌja tɔdɔ ꞌba Yësu di mï tölë ne ꞌdɔ këdï rɔ bɔ tïyëtï mo kɔtɔ tize. Bo këdï rɔ bɔ ame mɔlo tize mï liŋgere pili ꞌba Yësu ma tönë kisaki di mï kada ma Yowani koꞌdɔ bapatisi dɔ Yësu ne ŋbö kömö mï kada ꞌba togba bo kari mïtɔrɔ.”

23 Kina bilaka naga nima kotɔtɔ dönnï yayi ne kigeli möyï bilaka ma rïyö mɔtɔ ga ŋgï, Matiyo ni ti Yesepa ame kïdëkï möyï bo mɔtɔ gbï rɔ Yoseto Barasaba ne. 24 Kina lïjë kititi Bɔkoꞌba ŋgï gɔ lende mo, lïjë iya te, “Ŋere, nï na kikali dökïꞌdï bilaka pili. Ileme bɔ ame kigeli ꞌdeni di mï löŋgö ya rïyö naga nime, 25 ꞌdɔ kindaꞌba ndɔbɔ ꞌba laja nime Yuda kola ꞌdeni bo kari abo mï gɔ bi ame rɔ ꞌba bo ne.”

26 Kina lïjë kuꞌdu bödö ꞌba bilaka rïyö naga nima ŋgï. Kina bödö kigeli Matiyo ŋgï, kina bo kodɔꞌbɔ rɔ bo ŋgï ti bɔ laja ma ꞌbutë dɔɔkɔtɔ naga nima.

2

Tako ꞌBa Nyï Kɔtɔ Laka

1 Kina ɔdɔ kömö ꞌdeni mï kada ꞌba karama ꞌba Penitikɔsi tine, ya ame ga kiꞌdi dönnï ꞌdeni gɔ lende ꞌba Yësu ne otɔtɔ dönnï ꞌdeni pili bi kɔtɔ. 2 Kina birɔ kudu ŋgï welo kako di mïtɔrɔ kɔzɔ birɔ lili ma kembe naga tara kudu ŋgï pili kote mï rö nima lïjë këdï yïmo ne. 3 Tine na lïjë koꞌja a mɔtɔ ga ŋgï kɔzɔ dɔndeꞌde paꞌdo köbö tara koza rönnï ꞌdeni koloma pili dönnï rɔ kɔtɔkɔtɔ. 4 Kina lïjë ŋgï pili lɔ ti Nyï Kɔtɔ Laka kiꞌdi lïjë pili rɔ kɔtɔkɔtɔ kebe ŋgï tilende rɔ kpa löwö.

5 Yudayi ma konzi mɔtɔ ga ame kako di mï dɔliŋɔ mɔtɔ ga ne ëdï mï Yerosalema yayi bi toꞌdɔ mötu zi Bɔkoꞌba. 6 Kina ɔdɔ lïjë kuwö birɔ nima ꞌdeni tine, lïjë otɔtɔ rönnï ŋgï rɔ tïndï kari toŋgɔ mo. Lïjë pili ari kuwö bɔ kiꞌdi dönnï gɔ lende ꞌba Yësu naga nima këdï kilende kpënnï ga ame pili rɔ gege ne. 7 Kina kigayi lïjë kotɔ ŋgï rɔ gönnï. Lïjë iya te, “Lende waꞌdi mo ga na te? Bilaka naga nime këdï kilende ne lïjë pili rɔ bilaka ꞌba Galilaya. 8 Ne rɔ ma totondo mo ga na duwö lïjë za ꞌböwu këdï kilende rɔ kpa bilaka ꞌba dɔliŋɔ ze ga ame pili rɔ ꞌberiꞌberi ne? 9 Ze di Parotiya di Mada di Elama. Ya mɔtɔ ga di mï löŋgö ze nime bine di mï bilaka ꞌba Mesopotamiya, ya mɔtɔ ga di Yudayi, ya mɔtɔ ga di Kapadokiya, di Pɔnito, di Asiya, 10 di Parugïya, di Pambulïya, di Ezipeto, ya mɔtɔ ga di dɔ kapa Libiya ame ŋgɔsi ŋgila gawo ꞌba Kurënë ne. Ya mɔtɔ ga di mï löŋgö ze nime bine rɔ Yudayi ame ga këdï koloma Romo ne gbï ti bilaka ꞌba Romo ame ga koro Bɔkoꞌba ꞌdeni ne. 11 Ya mɔtɔ ga rɔ bilaka ꞌba Kurëtë, mɔtɔ ga rɔ Arabi. Ze bilaka ꞌba dɔliŋɔ konzi naga nime pili rɔ gege ne, duwö lïjë ŋgï këdï kiya ndɔbɔ löbu ꞌba Bɔkoꞌba nime rɔ kpeze ga.”

12 Lende nime igayi tïndï naga nima ŋgï pili kiꞌdi lïjë kebe bi tititi rönnï rɔ gɔ rönnï, lïjë iya te, “Waꞌdi mo ga na te?”

13 Tine ya mɔtɔ ga di mï löŋgö tïndï naga nima yayi ögö lïjë, iya te, “Layi na kupö lïjë ꞌdeni.”

Pïtörö Ilende Zi Tïndï

14 Kina Pïtörö kënyï ŋgï kɔrɔ tɔrɔ mï löŋgö bɔ laja ma ꞌbutë dɔɔkɔtɔ naga nima tilende zi tïndï naga nima. Bo iya te, “Kpe bilaka ꞌbeze ga ꞌba Yudayi tiye kpe ya ame ga këddï kolomake mï Yerosalema bine ne, uwöke dɔma ꞌdɔ modɔrɔ bïcï lende nime ziye. 15 Ya naga nime layi na dë kupö. Gɔ bi na me ëꞌbënï gba te rɔ mï dɔŋbɔ, layi upö bilaka mɔlo kabate yɔ? Inza tara. 16 Lende nime ëdï ꞌdeni kɔzɔ köꞌdu tönë Yowele kumë mɔlo bine ne tara. 17 Ame kiya te, ‘Bɔkoꞌba iya te, “Mï kada ame ꞌdeni rɔ ŋburuŋburu ꞌba dɔliŋɔ nime ne ti moja Nyï Kɔtɔ Laka ma kako kilaꞌba dɔ bilaka pili. Kole ꞌbe ga kpaki ti yïtötï ꞌbe ga ti kumë lende ma ꞌdeni. Kina ti miꞌdi nyï ꞌdeni koꞌde dɔ yɔbi ꞌbe ga gbï dɔ bulöbu ꞌbe ga. 18 Mï kada mo nima ti moja Nyï Kɔtɔ Laka ma kako kilaꞌba dɔ ya ame ga pili këdï koja laja ma ne. Mëdï miꞌdi kilaꞌba dɔ bɔtɔni ni kpaki ti ꞌja ꞌdɔ kiꞌdi lïjë pili kumë lende ma. 19 Kina ti miꞌdi sëgë mɔtɔ ga ꞌdeni koꞌdɔ rönnï mïtɔrɔ gbï mï dɔyayi bine. Roma ti këdï ꞌdeni ti paꞌdo ti kötu ame këdï kanyo kɔzɔ kötu ꞌba lïndï tara ne. 20 Kada ti kuyï rönï ꞌdeni yaga rɔ ma kölu, kina nyepe ti kasi ꞌdeni yaga kɔzɔ roma tara. Wa naga nime ëdï koꞌdɔ rönnï titi dɔgba, kina ꞌjaa kada löbu ma ame mëdï mako yïmo ne këdï kömö. 21 Mï kada mo nima yayi lïjë ame ga pili këdï kïdëkï ma ꞌdɔ mokɔnyi lïjë ne, ti mɔmɔ lïjë ꞌdeni ŋgï yaga di mï tölë.” ’

22 Uwöke dɔma kpe bilaka ꞌbeze ga ꞌba Yisarele. Yësu ꞌba Nazareta na tönë Bɔkoꞌba koja kako ziye. Kina me Bɔkoꞌba iꞌdi bo ꞌdeni koꞌdɔ akileme ma löbu ame ga lende mo kigayi bilaka ne ꞌdɔ kikalike ŋgï oja bo rɔ ma laka. Bo oꞌdɔ wa naga nime ꞌdeni mï löŋgö ye bine kikalike ŋgï rɔ ma laka. 23 Ne tine Bɔkoꞌba bo ikali wa ame ga ꞌdɔ koꞌdɔke zi Yësu ne ꞌdeni mɔlo kina me bo kola ye ꞌdeni koꞌdɔke tara. Bo iꞌdi Yësu ꞌdeni közïye kupöke yaga kiꞌdike bɔ lende kënyë kutötï bo yɔki ŋgërï. 24 Ne tine Bɔkoꞌba olɔ bo ꞌdeni di mï tɔꞌɔ ꞌba tölë kiꞌdi bo kënyï kɔdɔ yaga di mï tölë, römöyï tölë ikali dë ma ꞌdɔ kaꞌda bo. 25 Ëdï ꞌdeni kɔzɔ lende tönë bɔ dɔliŋɔ Dawidi kiya mɔlo bine gɔ lende ꞌba Yësu ne tara. Ame bo kiya te, ‘Moŋgɔ ꞌdeni ŋgï ŋere ma ëdï nduwë tö. Bo ëdï ŋgɔsi dɔŋgila ma, bɔtɔ mɔtɔ inza kpe ma ꞌdɔ koŋbeŋbe ma. 26 Ma ꞌdeni ti mï këyï rɔ mbëmbë gɔ köꞌdu mo. Mï lende ma ga mëdï miliya ŋgï ti lɔŋɔ. Ma rɔ yida ꞌba yayi ne mikali ꞌdeni ŋgï a ma kënyë mɔtɔ inza kömö kpe yida rɔma, 27 römöyï nï Bɔkoꞌba inza kola ma mï tölë. Inza kola bɔ laja ꞌbï nime kiꞌdi dönï ꞌdeni gɔ lende ꞌbï ne keŋme mï gö. 28 Kina me kileme kɔri ꞌba dïdï ꞌdeni zö, ma ꞌdeni ŋgï rɔ lɔŋɔ mëdï miliya gɔ lende mo, römöyï ëddï tö.’

29 Löndö ma ga, ma tɔne mëdï miya lende ꞌba ꞌbu ze löbu Dawidi rɔ dɔ ŋgölö ziye. Bo ölë ꞌdeni mɔlo tönë ga bine kusu bo, ne dögö bo na me ꞌbiri gba mï löŋgö ze bine. 30 Kina me dikalike ꞌdeni rɔ ma laka lende naga nima bo kiya ne, bo iya ꞌdeni rɔ lende ame bo kumë di zi Bɔkoꞌba. Bo ikali wa ame ga Bɔkoꞌba kulömu ꞌdɔ koꞌdɔ zi bo ne ꞌdeni mɔlo. Bɔkoꞌba ulömu ꞌdeni mɔlo iya te, ‘Ti miꞌdi bilaka ma kɔtɔ mɔtɔ di mï kupö yï ga gɔ këdï gbï rɔ bɔ dɔliŋɔ ma löbu kɔzɔ nï te.’

31 Kina me dikalike ꞌdeni lende nima Dawidi kiya te, Bɔkoꞌba inza kola bo mï tölë, kina inza kola bo gbï keŋme mï gö ne, bo ëdï rɔ tiya tɔdɔ ꞌba Kurïsïtö di mï tölë.

32 Yësu na Bɔkoꞌba kiꞌdi ꞌdeni kënyï kɔdɔ yaga di mï tölë, kina ze doꞌja bo ꞌdeni gbï ti kɔmɔze. 33 Kina me ogba bo ꞌdeni mïtɔrɔ kari koloma dɔ dörï Bɔkoꞌba, kiꞌdi Nyï Kɔtɔ Laka ꞌdeni zi bo kɔzɔ ame tönë kiya lende mo ꞌdeni mɔlo bine ne. Kina me bo kiꞌdi Nyï Kɔtɔ Laka ꞌdeni kilaꞌba dɔze tɔne kɔzɔ ame këddï koŋgɔke kina kuwöke gbï ne tara.

34 Dikalike ꞌdeni rɔ ma laka Dawidi na dë kari mïtɔrɔ, römöyï bo iya te, ‘Ŋere Bɔkoꞌba iya zi ŋere ma, tëgë, “Oloma dɔ dörï ma bine 35 ꞌdɔ miꞌdi yi kaꞌda bɔ ya ꞌbï ga.” ’

36 Ne tine kina laka ꞌdɔ kpe bilaka ꞌba Yisarele pili kuwöke lende nime laka. Yësu tönë kutötïke dɔ ŋgërï bine kölë ne, bo na me Bɔkoꞌba kiꞌdi bo ꞌdeni ꞌdɔ këdï rɔ ŋere ꞌba dɔ dɔliŋɔ nime pili gbï rɔ Kurïsïtö ame ꞌdɔ bo koja kako tokɔnyi bilaka abo ga ne.”

Laja ꞌBa Dɔ Kotɔ

37 Kina ɔdɔ tïndï naga nima kuwö Pïtörö kiya lende ꞌdeni kɔzɔ a nima tara tine, lïjë ŋgï ti mï kombi rɔ meri gɔ lende mo. Lïjë iya te zi Pïtörö ni, “Löndö ze ga, gɔ doꞌdɔ tondo?”

38 Pïtörö iya te, “Otɔke dɔye di mï lende kënyë ꞌbe ga, iꞌdike dodɔ mini ꞌba bapatisi dɔye ꞌdɔ këddïke rɔ ꞌba Yësu Kurïsïtö ga. Kina Bɔkoꞌba ti kola ye ꞌdeni ŋgï gɔ lende kënyë ꞌbe ga bo kiꞌdi Nyï Kɔtɔ Laka abo ziye. 39 Römöyï bo iya ꞌdeni mɔlo tiꞌdi mo ziye, gbï zi kupö ye ga, kina gbï zi ya ame ga këdï koloma ŋbö rɔ ma kɔwɔ ne. Lende nime ti këdï ꞌdeni ŋgï pili zi ya ame ga ŋere ze Bɔkoꞌba kïdëkï ꞌdeni ne.”

40 Kina Pïtörö kiya lende ma konzi mɔtɔ ga ŋgï gbï zïnnï gɔ lende ꞌba Bɔkoꞌba. Bo ileki kiya zïnnï bo iya te, “Olɔke rɔye yaga di mï löŋgö bɔ lende kënyë ꞌba dɔliŋɔ nime.”

41 Ya ma konzi mɔtɔ ga di mï löŋgö tïndï naga nima uwö lende nime kina lïjë kiꞌdi ŋgï kodɔ mini ꞌba bapatisi dönnï. Mï kada nima yayi bilaka ma konzi kɔzɔ kuluku ꞌbutë bi modɔɔkɔtɔ (3000) tara iꞌdi dönnï ꞌdeni gɔ lende ꞌba Yësu. Kina lïjë kodɔꞌbɔ rönnï ŋgï ti ya ma mɔlo naga nima. 42 Kina bɔ laja ꞌba Yësu ga koloma ŋgï rɔ tiyandi lïjë. Kina lïjë köꞌbö ŋgï nduwë bi todɔꞌbɔ dönnï bi kɔtɔ tonyo akonyo ti toꞌdɔ mötu zi Bɔkoꞌba.

Loma ꞌBa Bɔ Kiꞌdi Dönnï Gɔ Lende ꞌBa Yësu

43 Mï kada naga nima yayi Bɔkoꞌba iꞌdi bɔ laja ꞌba Yësu ga ꞌdeni koloma rɔ toꞌdɔ wa ma konzi mɔtɔ ga ame lende mo kigayi bilaka ne. Kina bilaka ma laki ŋgï pili rɔ ma kere lïjë. 44 Kina lïjë ya ame ga pili kiꞌdi dönnï ꞌdeni gɔ lende ꞌba Yësu ne köꞌbö ŋgï nduwë todɔꞌbɔ dönnï bi kɔtɔ tokɔnyi rönnï rɔ gɔ rönnï ti wa ame ga pili lïjë këdï timo ne. 45 Lïjë ugö wa ꞌbënnï mɔtɔ ga mökö koza gïrïsï mo ga zi ya ame ga këdï rɔ leri mo ne ꞌdɔ kiꞌdi lïjë pili koꞌja wa ame ga leri mo koꞌdɔ lïjë ne. 46 Kina lïjë köꞌbö ŋgï nduwë rɔ totɔtɔ dönnï rɔ gɔ bi këzë pili mï reki ꞌba rö löbu ꞌba Bɔkoꞌba gbï bi tonyo akonyo bi kɔtɔ mï liŋɔ ꞌbënnï ga ti lɔŋɔ rɔ dɔ ŋgölö. 47 Kina lïjë koloma ŋgï rɔ toꞌdɔ yëëꞌdï zi Bɔkoꞌba. Bilaka ma laki pili oloma ꞌdeni ŋgï rɔ tiya lende ꞌbënnï rɔ ma laka. Kina rɔ kɔmɔ lëndö Bɔkoꞌba kiꞌdi ya ame ga bo këdï kokɔnyi ne köꞌbö ŋgï nduwë todɔꞌbɔ rönnï tïnnï.

3

Gɔ Kotɔ

1 Mï kada ma dɔ kɔtɔ mɔtɔ Pïtörö ni ti Yowani ënyï mï kɔmɔ kada kari mï reki ꞌba rö löbu ꞌba Bɔkoꞌba mï saa ꞌba mötu. 2 Kina ɔdɔ lïjë kari kömö ꞌdeni kpa reki ꞌba rö löbu ꞌba Bɔkoꞌba ame kïdëkï möyï mo rɔ Kpa Reki ma Kele ne tine, dönnï ondɔsɔ ŋgï ti ya mɔtɔ ga këdï kombi bɔ mɔtɔ ame ndïmo keŋme ꞌdeni rɔ kilawo kpaki rïyö mɔlo di bi töyö mo ne. Bɔ nima, ëdï kombi bo nduwë mɔlomɔlo tara kiꞌdi bo koloma kpa reki nima bi tokpasi gïrïsï di zi bilaka ame ga këdï kari mï reki ꞌba rö löbu ꞌba Bɔkoꞌba ne. 3 Kina ɔdɔ bo koŋgɔ Pïtörö ni ꞌdeni këdï koꞌdɔ tɔdɔ mï reki nima tine, bo okpasi gïrïsï ŋgï di zïnnï. 4 Kina lïjë kɔrɔ ŋgï bi tidayi bɔ nima. Pïtörö iya te, “Oŋgɔ bi te dɔze yöyï.”

5 Kina bɔ tönë kombi kömönï ŋgï tɔrɔ toŋgɔ Pïtörö ni. Bo omeri ꞌba bo tëgë mɔtɔga lïjë ti këdï kiꞌdi gïrïsï zi bo. 6 Ne tine Pïtörö ileki kiya te, “Minza ti gïrïsï. Ne wa ame mëdï timo ne ti miꞌdi zïyï. Milende zïyï ti közï kakpa ꞌba Yësu Kurïsïtö ꞌba Nazareta, Ënyï tɔrɔ kiliŋgere.”

7 Kina bo kindaꞌba közï bɔ tönë ma dörï ŋgï bo kokɔnyi kënyï tɔrɔ. Kina ndïmo ga ti dɔkiliŋbi mo ga kidiŋga ŋgï kitigɔ yaga, bo köpu ŋgï kisaki tiliŋgere. 8 Kina bo kɔdɔ ŋgï kɔtɔ ti Pïtörö ni mï reki ꞌba rö löbu ꞌba Bɔkoꞌba tiliŋgere nduwë ti töpu tïlëlu Bɔkoꞌba. 9 Bilaka ma konzi ame ga yayi ne oꞌja bɔ nima ꞌdeni këdï kiliŋgere ti tïlëlu Bɔkoꞌba. 10 Kina lïjë kikali bo ŋgï rɔ bɔ kpasi tönë mɔlo këdï koloma kpa reki yayi tokpasi gïrïsï di zi bilaka ne. Kina lende ꞌba wa nima koꞌdɔ rönnï zi bɔ nima ne kigayi lïjë ŋgï yaga.

Pïtörö Iyandi Wa Mï Reki ꞌBa Rö Löbu

11 Bɔ nima oloma ŋgï koꞌbaꞌba rɔ bo ŋgila Pïtörö ni ti Yowani di mï dëdë ame kïdëkï möyï mo rɔ Dëdë ꞌba Ŋere Solomo ne yayi. Kina ɔdɔ bilaka naga nima koꞌja ꞌdeni tara na lïjë kiriŋa ŋgï kotɔtɔ rönnï ŋgila ya naga nima yayi römöyï lende mo igayi lïjë ꞌdeni. 12 Kina ɔdɔ Pïtörö koŋgɔ tïndï naga nima ꞌdeni këdï kidayi lïjë tara tine, bo iya te, “Kpe bilaka ꞌbeze ga ꞌba Yisarele, gɔ waꞌdi na kiꞌdike lende nime kigayi ye këddï kidayike ze tara gɔmo? Omerike ꞌbeye iyake te ze na diꞌdi bɔ nime kiliŋgere ti tigɔ ze ala gbï ti tigɔ ꞌba mötu ze? 13 Inza tara, ame na rɔ lende ꞌba Yësu bɔ laja ꞌba Bɔkoꞌba ame koloma rɔ toŋgɔ gɔ Abarayama ni ti Yisika ti Yakoba gbï ti ꞌbu ze löbu mɔtɔ ga bine ne. Bɔkoꞌba iꞌdi rɔ löbu ꞌdeni zi Yësu, ne kpe iꞌdike bo ꞌdeni tönë zi turu. Pilato oꞌdɔkɔ pele tope bo yaga, ususuke bo nduwë. 14 Bo ame kɔtɔ laka rɔ bɔ koꞌdɔ lende laka ꞌba Bɔkoꞌba ne ebe kususuke zi turu. Ititike za rɔ bɔ ame rɔ bɔ akupö ne na ꞌdɔ kope yaga ziye, 15 tine bo ame rɔ bɔ tïdïdï wa ne na kupöke ŋgï yaga. Ne Bɔkoꞌba iꞌdi bo ꞌdeni kënyï kɔdɔ yaga di mï tölë doꞌja kïnë bo ti kɔmɔze. 16 Tigɔ ꞌba Yësu na me kileŋo bɔ nime këddï koŋgɔke kikalike gbï ne. Römöyï bo iꞌdi dɔ bo ꞌdeni gɔ lende ꞌba Yësu, kina me kiꞌdi tigɔ ꞌdeni me zi bo di kɔmɔye ꞌdɔ bo kiliŋgere ti.

17 Löndö ma ga, wa nima koꞌdɔke kpe ti bulöbu ꞌbe ga zi Yësu ne mikali ꞌdeni oꞌdɔke eꞌbe ŋgï kinza lende kikali mo. 18 Ne tine Bɔkoꞌba iꞌdi bɔ kumë lende abo ꞌdeni pili mɔlo kuwöwö lende ꞌba gomɔ ꞌba Kurïsïtö nime. Kina me bo kiꞌdi ꞌdeni koꞌdɔ rönï tara. 19-20 Kina ti, otɔke dɔye kilekike zi Bɔkoꞌba ꞌdɔ bo kupupu lende kënyë ꞌbe yaga. Römöyï ꞌdɔ ɔdɔ kada mo kömö ꞌdeni gɔ bo koꞌdɔ yëyï ma laka dɔye bo koja Yësu ame bo kiꞌdi lende mo ꞌdeni mɔlo gɔ këdï rɔ Kurïsïtö ne. 21 Bo oꞌdɔkɔ ꞌdɔ Yësu koloma mïtɔrɔ ŋbö kömö mï kada abo ame bo këdï kiꞌdi wa pili ꞌdeni ꞌdɔ këdï rɔ ma laꞌja ne. Bo iꞌdi bɔ kumë lende ni ꞌdeni mɔlo kiya lende naga nime. 22 Musa na kiya te, ‘Ŋere ꞌbe Bɔkoꞌba ti kiꞌdi bilaka ma kɔtɔ mɔtɔ ꞌdeni di mï löŋgö ye nima këdï rɔ bɔ kumë lende kɔzɔ ꞌbama. Uwöke lende ame ga pili bo këdï kiya ne, 23 römöyï lïjë ame ga pili kuwö dɔ bo dë ne inza kpe rɔ ꞌba Bɔkoꞌba ti kote dönnï pili yaga.’

24 Ame na rɔ lende kiya ꞌba Musa. Kina Samölë ni gbï ti bɔ kumë lende mɔtɔ ga ame tönë koloma rɔ tiya laja ꞌba Bɔkoꞌba ne iya lende naga nima ꞌdeni tara gɔ köꞌdu ꞌba mï kada ꞌbeze ma leꞌjete nime. 25 Kina me lende ꞌba bɔ kumë lende ꞌba Bɔkoꞌba ma dɔgba tönë ga bine ne iya rönï ꞌdeni gbï gɔ lende ꞌbe. Lömu tönë Bɔkoꞌba koꞌdɔ mɔlo bine ti ꞌbu ye löbu ga ne kina me ꞌdeni gbï tiye. Bo iya te zi Abarayama, ‘Ti kupö yï ga na ti moꞌdɔ yëyï ma laka ŋgï dɔ bilaka pili ꞌba dɔliŋɔ nime.’ 26 Kina me mëdï miya ꞌdeni ziye, Yësu na Bɔkoꞌba kigeli ꞌdeni rɔ bɔ laja abo. Kina me bo koja ꞌdeni dɔgba kako ziye ꞌdɔ koꞌdɔ yëyï ma laka dɔye gɔ kiꞌdi ye kolake gɔ lende kënyë ꞌbe ga yaga.”

4

Burë Rɔ Pïtörö Ni Ti Yowani

1 Koꞌja Pïtörö ni ti Yowani këdï gba rɔ tiya lende nime zi bilaka naga nima kina bɔ akumu mɔtɔ ga kömö ŋgï ti Sadoke mɔtɔ ga ti bɔ dɔ bɔ kanya ꞌba rö löbu ꞌba Bɔkoꞌba. 2 Lïjë ŋgï rɔ ꞌdïrï gɔ lende nime Pïtörö ni këdï kiyandi bilaka kiya te, Yësu ënyï kɔdɔ ꞌdeni yaga di mï tölë ne, römöyï lende nima ileme ꞌdeni tɔdɔ ꞌba töku di mï tölë ëdï rɔ ma laka. 3 Kina lïjë kindaꞌba Pïtörö ni ŋgï koto kari kiꞌdi köꞌdö mï maboso römöyï gɔ bi ꞌdeni rɔ mï dɔkɔpiyari.

4 Bilaka ma konzi ame ga kuwö lende kiya ꞌba Pïtörö ni nima ne iꞌdi dönnï ꞌdeni gɔ lende ꞌba Yësu. Kina ya ma kiꞌdi dönnï gɔ lende ꞌba Yësu kodɔꞌbɔ rönnï ŋgï pili kuluku ꞌbutë bi ꞌbutë (5000).

5 Mï bi këzë ma di gɔmo na löbu ꞌba Yudayi ni kotɔtɔ kpënnï ŋgï mï Yerosalema ti bɔ kɔmɔ kiyandi ꞌbënnï ga. 6 Ana ma tönë rɔ bɔ dɔ bɔ akumu ꞌba Bɔkoꞌba ne ëdï gbï mï löŋgö lïjë yayi ti Kayapa ti Yowani ni ti Alesandoro gbï ti bilaka mɔtɔ ga ꞌba Ana. 7 Kina lïjë kiꞌdi Pïtörö ni ŋgï kɔrɔ kömönnï yayi. Lïjë iya te, “Kpe, ileŋoke bɔ nime ti waꞌdi? Közï kakpa ꞌba yë na me koꞌdɔke lende nime timo?”

8 Pïtörö ŋgï lɔ ti Nyï Kɔtɔ Laka ꞌba Bɔkoꞌba ënyï kileki kiya zïnnï, iya te, “Kpe turu ze ga ti bulöbu ze ga, 9 ndɔbɔ laka nime doꞌdɔ dileŋo bɔ rɔkɔꞌɔ nime ne kina me këddï kititike ze gɔmo ne ya? 10 Ne oŋgɔ, ti miya ziye pili ti bilaka ꞌba Yisarele. Tigɔ ꞌba Yësu Kurïsïtö ꞌba Nazareta na me kileŋo bɔ nime këdï kɔrɔ mï kada nime tɔne kɔmɔye rɔ bilaka ma laka ne. Utötïke Yësu Kurïsïtö ꞌdeni tönë bine, ne Bɔkoꞌba iꞌdi bo ꞌdeni kënyï kɔdɔ yaga di mï tölë. 11 Köꞌdu gɔ lende abo na tönë kugu mï buku ꞌba Bɔkoꞌba kiya te, ‘Döku nime uꞌdu pa mökö, kpe bɔ koꞌba rö ti döku ni ilagike ꞌdeni di rɔmo. Ne leꞌjete bo na ꞌdeni ꞌböwu rɔ döku ma laka rɔ dɔ kiteli mï gbɔndɔ ꞌba rö.’ 12 Bo na ŋge kɔtɔ kpökï rɔ bɔ tɔmɔ bilaka di mï tölë römöyï Bɔkoꞌba iꞌdi közï kakpa mo dë zi bɔtɔ mɔtɔ tine ŋge zi bo.”

13 Dɔ ŋgölö ꞌba Pïtörö ni ti Yowani igayi bilaka naga nima kotɔtɔ dönnï yayi ne ŋgï, römöyï lïjë ikali ya naga nima rɔ bilaka ma sari, tine uwö lïjë kiya lende ŋgï rɔ dɔ kïtëwu kɔzɔ bɔ kikali waraga tara. Kina lïjë kikali ya naga nima ŋgï rɔ bɔ kösö gɔ Yësu ga. 14 Bɔ mo tönë kileŋo ne ëdï gbï kɔrɔ tïnnï yayi kina ŋgï iꞌdi lïjë kikali dë kpe tiya lende ma kënyë mɔtɔ zïnnï. 15 Kina lïjë koja Pïtörö ni ŋgï titi yaga di mï löŋgö lïjë yayi. Kina lïjë koloma ŋgï rɔ toꞌdɔ burë mo, 16 lïjë iya te, “Waꞌdi ga na gɔ doꞌdɔke zi ya naga nime? Bilaka ame ga pili këdï koloma mï Yerosalema bine ne ikali lende ꞌba gɔ kotɔ nime lïjë koꞌdɔ ne ꞌdeni pili. Kina dinza dikalike gbï tandi gɔmo. 17 Ne ma laka mo gɔ diyake zïnnï kinza lïjë kari kiya lende ꞌba Yësu dë kpe zi bɔtɔ ma kɔtɔ mɔtɔ. Kinza bilaka ma konzi mɔtɔ ga kuwö lëbï ꞌba lende nima ra.”

18 Kina lïjë kïdëkï Pïtörö ni ŋgï ꞌböwu kako kiya teyi kinza lïjë kari kiya lende ꞌba Yësu dë kpe, kina kinza lïjë kiyandi bilaka dë kpe timo. 19 Ne tine Pïtörö ni ti Yowani ënyï kileki dɔmo zïnnï, iya te, “Omerike lende nime te, kpe na gɔ duwö dɔye ala Bɔkoꞌba na gɔ duwö dɔmo? 20 Ne ꞌbeze wa ame doꞌja ꞌdeni kina duwö ꞌdeni gbï ne a mɔtɔ ŋgï gɔ dola gɔ tiya mo du te inza.”

21 Kina ŋgï bilaka naga nima ikali dë kpe ma ꞌdɔ kodɔ karama dɔ Pïtörö ni römöyï bilaka pili ëdï ꞌdeni ŋgï kïlëlu Bɔkoꞌba gɔ lende ꞌba tileŋo nima kileŋo bɔ nima ne. Tine lïjë ose gɔ lende ꞌbënnï nima nduwë rɔ ma kitigɔ zi Pïtörö ni kina lïjë kope ŋgï. 22 Bɔ mo nima kileŋo ne kɔmɔ kɔɔ mo ëdï ꞌdeni kɔzɔ ꞌbutë sowɔ gbï ti dɔmo teyi tara.

Mötu Gɔ Tigɔ

23 Kina ɔdɔ kope Pïtörö ni ꞌdeni ti Yowani kɔzɔ a nima tara tine, lïjë ileki ŋgï kari zi lëpï nnï ga kïyëtï gɔ lende naga nima löbu ꞌba bɔ akumu ni ti bulöbu ni kiya zïnnï ne. 24 Kina lïjë pili koloma ŋgï rɔ tïlëlu Bɔkoꞌba bi kɔtɔ kiya te, “Ŋere ze, nï na me koꞌba mïtɔrɔ ni ti dɔyayi ti yöpö ni pili ti wa ame ga pili këdï koloma yïmo ne. 25 Nï na me kilende ti Nyï Kɔtɔ Laka mï ꞌbu ze löbu Dawidi bɔ laja ꞌbï ame ꞌdɔ kiꞌdi bo kiya te, ‘Gɔ waꞌdi na bɔ löwö ni kënyï ŋgï rɔ ya, kina bilaka kebe ŋgï tususu kpënnï rɔ yawa gɔmo? 26 Ŋere ꞌba dɔliŋɔ pili ileŋo rönnï ꞌdeni ndö bi toꞌdɔ ya, kina bɔ dɔliŋɔ ꞌbënnï ga kotɔtɔ rönnï ŋgï tususu kpënnï rɔ ŋere Bɔkoꞌba gbï rɔ Kurïsïtö abo ame bo koja kako dɔliŋɔ nime bine ne.’ 27 Kina me lende tönë ga Dawidi kiya ne oꞌdɔ rönnï ꞌdeni ŋgï tara. Ŋere Erode ni ti bɔ dɔliŋɔ Pɔnitiyo Pilato ususu kpënnï ꞌdeni tönë di mï gawo nime bine ti bɔ löwö ni ti bilaka ꞌba Yisarele rɔ Yësu ame rɔ bɔ laja ꞌbï koja kako dɔliŋɔ nime bine ne. 28 Lïjë ususu kpënnï ꞌdeni ꞌdɔ toꞌdɔ wa tönë ga kiya te ëdï koꞌdɔ rönnï ne. Iya ꞌdeni te wa naga nime ëdï koꞌdɔ rönnï römöyï akoꞌdɔkɔ ꞌbï na kina ëddï gbï ti tigɔ mo.

29 Ŋere Bɔkoꞌba ze, uwö kpa kose ꞌba bulöbu naga nime kose kpënnï rɔze ne. Ze bɔ laja ꞌbï ga na, iꞌdi tigɔ zize gɔ duwöwö lende ꞌbï rɔ dɔ ŋgölö zi bilaka. 30 Ileme tigɔ ꞌbï zi bilaka ti tiꞌdi ze dileŋo bɔ rɔkɔꞌɔ. Kina iꞌdi ze ti doꞌdɔ gɔ kotɔ ame ga lende mo kigayi bilaka ne ti közï kakpa ꞌba bɔ laja ꞌbï Yësu.”

31 Kina ɔdɔ lïjë kote tititi Bɔkoꞌba ꞌdeni kɔzɔ a nima yɔ, kina gɔ bi nima kiyaya rönï ŋgï kɔzɔ kïzïkïzï tara. Kina lïjë ŋgï pili lɔ ti Nyï Kɔtɔ Laka kiꞌdi lïjë ŋgï bi tiya lende ꞌba Bɔkoꞌba zi bilaka rɔ dɔ ŋgölö.

Kɔnyi ꞌBa Bɔ Kiꞌdi Dönnï Gɔ Lende ꞌBa Yësu

32 Mï kada naga nima yayi bɔ kiꞌdi dönnï gɔ lende ꞌba Yësu ga oloma ŋgï pili ti meri kɔtɔ gbï ti dökïꞌdï kɔtɔ. Bɔ mɔtɔ iya dë te, “Ama naga nime wa ꞌba gbagba ma na.” Tine lïjë pili oloma ga ŋgï tokɔnyi rönnï ti wa ame ga lïjë këdï timo ne. 33 Bɔ laja ꞌba Yësu ga öꞌbö ŋgï ŋburu ti tigɔ bi tuwöwö tɔdɔ ꞌba Yësu yaga di mï tölë. Kina Bɔkoꞌba köꞌbö ŋgï nduwë toꞌdɔ yëyï dönnï rɔ mbëmbë. 34-35 Ya mɔtɔ ga ame di mï löŋgö lïjë yayi këdï ti nyaka ni ti rö rɔ ma konzi ne, ari kugö mɔtɔ ga ŋgï mökö koꞌde gïrïsï mo ga kako zi bɔ laja. Kina koza ŋgï kɔzɔ ame lïjë këdï rɔ leri mo ne tara. Bɔtɔ mɔtɔ inza kpe rɔ leri ꞌba wa mɔtɔ di mï löŋgö lïjë nima yayi.

36 Bɔ mɔtɔ rɔ Yesepa oꞌdɔ gbï tara. Bo di mï kupö bilaka ꞌba Lëwë, öyö bo mï dɔyayi ꞌba Kupurïyö. Bɔ laja ꞌba Yësu ga iꞌdi möyï bo rɔ Baranaba ame ꞌjɔ ꞌba lende mo tëgë, “Bɔ tocɔ mï këddï.” 37 Bo ugö nyaka abo mɔtɔ mökö bo koꞌde gïrïsï mo ŋgï kiꞌdi zi bɔ laja.

5

Ananiya Ni Ti Sapira

1-2 Bɔ mɔtɔ kïdëkï möyï mo rɔ Ananiya lïjë ti ꞌja abo Sapira, lïjë ugö nyaka ꞌbënnï mɔtɔ mökö kina bo kogba gïrïsï mo ŋgï rɔ ëꞌbënnï kɔsɔ ma ndö te na ŋge bo koꞌde kiꞌdi zi bɔ laja. ꞌJa abo Sapira ikali gɔ lende nima gbï. 3 Pïtörö iya te, “Ananiya, gɔ waꞌdi na kiꞌdi Satani kaꞌda yi kiꞌdi yi kebe kunzö bëtï zi Nyï Kɔtɔ Laka ꞌba Bɔkoꞌba gɔ lende ꞌba gïrïsï nima kogba ꞌdeni rɔ ëꞌbï ne gɔmo? 4 Nyaka rɔ nyaka ꞌbï, kina me kugö mökö gïrïsï mo gbï rɔ ëꞌbï. Ne gɔ waꞌdi na kebe komeri toꞌdɔ lende nima tara gɔmo? Bëtï nime oꞌdɔ dë zi bilaka, ne Bɔkoꞌba na me ꞌdeni koꞌdɔ bëtï teyi.”

5 Kina Ananiya kuwö lende nime Pïtörö kiya ne yɔ, na bo kilaꞌba ŋgï bërï rɔ töku. Bilaka ame ga kuwö lende ꞌba tölë abo nima ne ŋgï pili rɔ tikere. 6 Kina yɔbi ndende mɔtɔ ga kako kolo töku bo ŋgï mï bɔŋgɔ kombi kari kusu.

7 Tëgë me mbowa kɔzɔ saa mota tara di pötö mo na ꞌja mo kömö ŋgï. Lɔko ikali dë te mëꞌdë nï ölë ꞌdeni. 8 Pïtörö ititi lɔko, iya te, “Iya zö rɔ ma laka gïrïsï ꞌba nyaka nime kugöke ne gɔ rɔmo na ŋge me ne?”

Lɔko iya te, “Yëë, kina ma pili ne.”

9 Pïtörö iya te, “Gɔ waꞌdi na kpe ti mëꞌdë yï kususuke kpeye bi toꞌdɔ bëtï zi Nyï Kɔtɔ Laka ꞌba Bɔkoꞌba gɔmo? Oŋgɔ bi ꞌdë te, bilaka ame ga kusu mëꞌdë yï ne na me ꞌdë gba këdï kɔrɔ kpadörï. Lïjë ëdï kombi töku yï tɔne gïrï nime kari kusu.”

10 Kina lɔko kilaꞌba ŋgï rɔ töku bërï kɔmɔ Pïtörö. Yɔbi ndende tönë ga ako koꞌja lɔko kölë ꞌdeni gbï, kina lïjë kombi töku nï ŋgï yaga kari kusu ŋgila mëꞌdë nï. 11 Kina bilaka ꞌba kanisa pili ti ya ame ga kuwö lende mo mï kada nima yayi ne ŋgï pili rɔ tikere gɔ köꞌdu mo.

Gɔ Kotɔ Ma Konzi

12 Mï kada naga nima bɔ laja ꞌba Yësu ga oloma ŋgï toꞌdɔ gɔ kotɔ ma konzi ame ga lende mo kigayi bilaka ne yayi. Kina bilaka ame ga pili rɔ ꞌba kanisa ne köꞌbö ŋgï nduwë bi totɔtɔ dönnï mï dëdë ꞌba ŋere Solomo ame mï reki ꞌba rö löbu ꞌba Bɔkoꞌba ne. 13 Ya ame ga kiꞌdi dönnï dë gɔ lende ꞌba Yësu ne ilaŋa rönnï dë tari todɔꞌbɔ dönnï ti ya naga nima. Ne tine bilaka pili öꞌbö ŋgï tiya lende ꞌbënnï rɔ ma laka. 14 Kina kiꞌdi bilaka ma konzi mɔtɔ ga bɔtɔni gbï ti ꞌja köꞌbö tiꞌdi dönnï ŋgï gɔ lende ꞌba ŋere Yësu lïjë kodɔꞌbɔ rönnï ti bilaka ꞌba kanisa. 15 Kina bilaka koloma ŋgï rɔ tombi bɔ rɔkɔꞌɔ ma konzi koꞌba kpa kɔri dɔ laŋgiri ni ti sora ni ꞌdɔ ɔdɔ kiya te Pïtörö kudö kebe yayi gɔ dɔ mbëlï bo kudö kebe dönnï. 16 Bilaka ma konzi ɔlɔ kako di mï dɔliŋɔ ame ga ŋgila Yerosalema yayi ne ti bɔ rɔkɔꞌɔ ma konzi ti bɔ nökï ni koꞌde kako zi Pïtörö ni, kina kileŋo lïjë ŋgï pili.

Gomɔ ꞌBa Bɔ Laja

17 Kina bɔ dɔ bɔ akumu ni ti ya ame ga rɔ ꞌba bɔ kïdëkï möyï dɔmo rɔ Sadoke ne ŋgï lɔ ti mï kombi rɔ bɔ laja naga nima. 18 Kina lïjë kindaꞌba bɔ laja naga nima ŋgï kiꞌdi mï maboso.

19 Kina ɔdɔ kömö ꞌdeni mï korɔndɔ tine, malayika ꞌba Bɔkoꞌba ako ŋgï kurögö kpadörï ꞌba maboso nima yaga, kina koꞌde lïjë ŋgï yaga, iya te, 20 “Arike mï reki ꞌba rö löbu ꞌba Bɔkoꞌba gɔ kari kiyake kɔri ꞌba dïdï nime zi bilaka.”

21 Kina ɔdɔ bɔ laja naga nima kuwö lende nime ꞌdeni te tine, lïjë ënyï ŋgï mï bi këzë mo kari mï reki ꞌba rö löbu ꞌba Bɔkoꞌba kisaki ŋgï tiyandi kɔmɔ bilaka.

Mï dɔŋbɔ mo nima na bɔ dɔ bɔ akumu ni ti bilaka abo ga kïdëkï bilaka ma löbu ꞌba Yudayi ŋgï pili kotɔtɔ rönnï mï gɔ bi ꞌba tiya burë. Kina lïjë koja bɔ kanya ŋgï ꞌdɔ koꞌde bɔ koja laja naga nima kako zïnnï di mï maboso. 22 Kina ɔdɔ bɔ kanya naga nima kari kömö yayi tine, lïjë oꞌja bɔ laja tönë ga inza kpe mï maboso yayi. Lïjë ileki kako kiya lende mo zi bilaka löbu naga nima, tëgë, 23 “Dari doꞌja kpadörï ꞌba maboso laka rɔ ma kopi teyi ti bɔ kanya bɔ koda bi mo ga këdï kɔrɔ kpamo yayi. Tine dopi kpamo yaga dɔdɔ rö yayi doꞌja lïjë dë du te.”

24 Kina ɔdɔ bɔ dɔ bɔ kanya ꞌba rö löbu ꞌba Bɔkoꞌba ni ti löbu ꞌba bɔ akumu ni kuwö lende nima ꞌdeni tara tine, lende mo ïlïkö ŋgï dönnï. Lïjë ikali dë waꞌdi na koꞌdɔ rönï zi ya naga nima. 25 Tine bɔ mɔtɔ ako kiya zïnnï, tëgë, “Ya tönë ga kiꞌdike mï maboso ne lïjë ëdï mï reki ꞌba rö löbu ꞌba Bɔkoꞌba ꞌdë yayi bi tiyandi bilaka.”

26 Kina bɔ dɔ bɔ kanya nima kënyï ŋgï ti bɔ kanya abo ga kari gɔ bɔ laja tönë ga. Ne tine lïjë ïtïŋï ya naga nima dë rɔ ya, römöyï lïjë ere kinza bilaka naga nima yayi ne kënyï ra rɔ ya tïnnï tuꞌdu lïjë ti döku. 27 Lïjë oꞌde bɔ laja naga nima kiꞌdi kɔrɔ kɔmɔ bilaka löbu naga nima mï bi ꞌba burë yayi ne. Bɔ dɔ bɔ akumu nima ënyï kiya zi bɔ laja naga nima bo iya te, 28 “Kpe, dota gɔ tiyandi bilaka ti lende ꞌba Yësu nima ꞌdeni tönë mɔlo di ziye bine. Ne ebe kiꞌdike lende ꞌba akiyandi ꞌbe nime ꞌdeni ŋgï leꞌjete kitaꞌba kote mï Yerosalema nime pili. Oꞌdɔkɔke ꞌdeni ŋgï ꞌdɔ ze na dinda rɔ bɔ kupö Yësu.”

29 Pïtörö ni ënyï kileki dɔmo zïnnï iya te, “Ma dɔ kiteli mo Bɔkoꞌba na gɔ duwö dɔmo, inza dë rɔ kpe bilaka lesi na gɔ duwö dɔye. 30 Bo na rɔ bɔ ame ꞌbu ze löbu ga koro ne. Kina me bo iꞌdi Yësu ꞌdeni gbï kënyï kɔdɔ yaga di mï tölë. Kpe ꞌbeye upöke Yësu ꞌdeni tönë ti tutötï mo dɔ ŋgërï. 31 Ne Bɔkoꞌba iꞌdi Yësu ꞌdeni koloma dɔ dörï bo mïtɔrɔ rɔ ŋere gbï rɔ bɔ tɔmɔ wa di mï tölë, ꞌdɔ kiꞌdi bilaka ꞌba Yisarele kotɔ dönnï di mï lende kënyë ꞌbënnï ga gɔ bo kola lïjë. 32 Wa naga nime ze doꞌja ꞌdeni ti kɔmɔze, kina me dëdï ꞌdeni rɔ tiya mo zi bilaka. Kina Nyï Kɔtɔ Laka ti kiꞌdi lïjë ꞌdeni ŋgï kikali lende naga nime, römöyï Bɔkoꞌba iꞌdi Nyï Kɔtɔ Laka abo ꞌdeni zi ya ame ga koro bo ne.”

33 Lende nime iꞌdi bɔ burë naga nima ŋgï kënyï rɔ ꞌdïrï koꞌdɔkɔ ꞌdɔ tupö ya naga nima. 34 Tine bɔ mɔtɔ rɔ Gamalele ënyï tɔrɔ kilende zi bilaka naga nima mï bi ꞌba burë yayi ne. Bo rɔ Parosi ame këdï kiyandi bilaka ti köꞌdu kiꞌdi ꞌba Bɔkoꞌba, kina bilaka ŋgï me rɔ ma koro bo. Bo iꞌdi bɔ kanya koto bɔ laja naga nima titi kari mbowa yaga. 35 Kina bo kiya zi bilaka ꞌba burë naga nima bo iya te, “Kpe löndö ma ga bilaka ꞌba Yisarele, omerike dɔye titi gɔ lende nime koꞌdɔkɔke toꞌdɔ mo zi ya naga nime ne. 36 Omerike lende ꞌba Tuda ma tönë kënyï koꞌdɔ rɔ bo pa mï dɔyayi nime bine rɔ wa löbu, bilaka kösö kulöwö gɔ bo ŋbö kɔzɔ kuluku modɔɔmota (400) tara ne te. Ne me tönë kupö bo ne waꞌdi na koꞌdɔ rönï? Ya ame ga pili kiꞌdi dönnï gɔ lende abo ne itaꞌba ŋgï kïyëyï rönnï rɔ kɔtɔkɔtɔ lende nima kïlïkö ŋgï yaga rɔ yawa. 37 Di pötö mo Yuda di Galilaya ënyï gbï mï kada ma tönë këdï kugu möyï bilaka ne kiꞌdi bilaka ma konzi mɔtɔ ga kösö gɔ bo. Ne me tönë kupö bo gbï ne waꞌdi na koꞌdɔ rönï? Ya ame ga kiꞌdi dönnï gɔ lende abo ne itaꞌba ŋgï gbï kïyëyï rönnï rɔ kɔtɔkɔtɔ. 38 Ne kina me gbï kɔzɔ lende ꞌba ya naga nime kinza koꞌdɔke wa mɔtɔ dë zïnnï. Iꞌdike lïjë kari ëꞌbënnï. Meri ꞌbënnï ti ndɔbɔ ꞌbënnï nima ɔdɔ kiya te këdï rɔ ꞌba bilaka lesi ëdï kote rönï ka gïrï naga nime. 39 Ne ɔdɔ kiya te këdï rɔ ꞌba Bɔkoꞌba inza kɔꞌbɔke taꞌda mo. Mɔtɔga ti këddïke eꞌbe za rɔ toꞌdɔ ya ti Bɔkoꞌba.”

40 Kina bilaka ꞌba burë naga nima pili kɔrɔ ŋgï gɔ lende kiya ꞌba Gamalele nima. Kina lïjë kïdëkï bɔ laja naga nima ŋgï kako kiꞌdi komba ŋge ti korobayi. Lïjë ose gɔmo gbï rɔ ma kitigɔ zïnnï kinza lïjë kari kiya lende ꞌba Yësu dë kpe. Kina lïjë kope bɔ laja naga nima ŋgï kiꞌdi kari. 41 Tine bɔ laja naga nima di bi tɔdɔ ꞌbënnï di mï bi ꞌba burë nima lïjë ŋgï lɔ ti lɔŋɔ, römöyï Bɔkoꞌba oza lïjë ꞌdeni laka tombi gomɔ gɔ lende ꞌba Yësu.

42 Tine di pötö mo bɔ laja naga nima oloma ŋgï nduwë tiyandi bilaka di mï reki ꞌba rö löbu ꞌba Bɔkoꞌba gbï kebe mï liŋɔ. Lïjë öꞌbö ŋgï nduwë tïyëtï mo Yësu na rɔ Kurïsïtö ame Bɔkoꞌba koja kako dɔliŋɔ nime ne.

6

Bɔ Kokɔnyi Ndɔbɔ

1 Kina ɔdɔ bɔ kösö gɔ Yësu ga konzi ꞌdeni kɔzɔ a nima tara mï kada naga nima yayi tine, ya ame ga mï löŋgö lïjë yayi kilende rɔ kpa Giriki ne ebe ŋgï togba kpënnï ti ya ma kilende ꞌbënnï rɔ kpa Yudayi. Ya ma kilende ꞌbënnï rɔ kpa Giriki naga nima iya te, makuruꞌbë ma ꞌbënnï ga oꞌja a ꞌba kɔnyi ame këdï koza nduwë rɔ gɔ bi këzë pili ne dë. 2 Kina bɔ laja ma ꞌbutë dɔmorïyö naga nima kïdëkï bɔ kösö gɔ Yësu ga ŋgï pili kotɔtɔ rönnï bi kɔtɔ. Lïjë iya te, “Ma kele mo na rɔ waꞌdi? Ndɔbɔ ꞌba tuwöwö lende ꞌba Bɔkoꞌba na gɔ dola bërï dari mï ndɔbɔ ꞌba toza a ꞌba kɔnyi zi bilaka? 3 Löndö ze ga, ma laka mo oꞌdɔkɔ ziye ꞌdɔ kigelike bilaka mɔtɔ ga modɔmorïyö di mï löŋgö ye bina rɔ ya ame ga kikalike këdï lɔ ti Nyï Kɔtɔ Laka kiꞌdi ꞌdeni kikali lende ne, ꞌdɔ diꞌdike lïjë na këdï rɔ bɔ koŋgɔ gɔ ndɔbɔ nime, 4 gɔ ndɔbɔ ꞌbeze këdï ŋge rɔ toꞌdɔ mötu ti tuwöwö lende ꞌba Bɔkoꞌba zi bilaka.”

5 Kina bilaka naga nima pili kutï ŋgï gɔ lende nima. Kina lïjë kigeli Setepano ame lɔ ti Nyï Kɔtɔ Laka kiꞌdi dönï ꞌdeni gɔ lende ꞌba Yësu Kurïsïtö ti dökïꞌdï kɔtɔ ne ŋgï. Tine lïjë igeli Pïlïpö ni gbï ti Purökörö ti Nikanora ti Timono ti Peremona ti Nikolawo ame rɔ bilaka ꞌba Anitɔkiya bo koꞌdɔ rɔ bo ꞌdeni rɔ Yudayi ne. 6 Lïjë oꞌde ya modɔmorïyö naga nima kako zi bɔ laja ꞌba Yësu ga. Kina bɔ laja kiꞌdi közïnnï ŋgï dönnï kumötu gɔ Bɔkoꞌba kokɔnyi lïjë mï ndɔbɔ nima.

7 Mï kada naga nima yayi bilaka ma konzi iꞌdi dönnï ꞌdeni gɔ lende ꞌba Bɔkoꞌba, kina bɔ kösö gɔ Yësu ga konzi ŋgï rɔ ma kënyë mï Yerosalema. Bɔ akumu ma konzi mɔtɔ ga iꞌdi dönnï ꞌdeni gbï gɔ lende ꞌba Yësu Kurïsïtö.

Tindaꞌba Setepano

8 Tine Bɔkoꞌba öꞌbö ŋgï toꞌdɔ yëyï dɔ Setepano kiꞌdi tigɔ zi bo koloma rɔ toꞌdɔ gɔ kotɔ ma konzi mɔtɔ ga ame lende mo kigayi bilaka ne yayi. 9 Tine bilaka mɔtɔ ga ënyï ŋgï bi toꞌdɔ kowasa ti bo. Ya naga nima, lïjë rɔ bilaka ꞌba Kurënë ti Alesandora ame ga këdï koꞌdɔ mötu mï rö ꞌba mötu ame kïdëkï möyï mo rɔ, “Rö ꞌba bɔ dɔ ŋgölö” ne. Lïjë ënyï ŋgï kodɔꞌbɔ rönnï ti bilaka mɔtɔ ga ꞌba Kilikiya ni ti Asiya. 10 Ne tine Nyï Kɔtɔ Laka ꞌba Bɔkoꞌba iꞌdi Setepano ŋgï kikali lende rɔ ma kënyë kinza bilaka naga nima kaꞌda bo ra ti lende. 11 Kina lïjë kari kocɔ ŋgï zi ya mɔtɔ ga ꞌdɔ kiya te, “Duwö bɔ nime koloma rɔ titiꞌja Bɔkoꞌba gbï ti ꞌbu ze löbu Musa.”

12 Lende nime iꞌdi bilaka ꞌba Yerosalema ŋgï pili ti bulöbu ꞌbënnï ga kpaki ti bɔ kɔmɔ kiyandi ni kënyï rɔ ꞌdïrï ti Setepano. Kina lïjë kolɔdɔ ŋgï dɔ bo kindaꞌba bo koto kari mï bi ꞌba burë. 13 Lïjë iꞌdi ya mɔtɔ ga koloma tususu bo rɔ bëtï, kiya te, “Bɔ nima oloma rɔ tiya kpa kënyë rɔ rö löbu ꞌba Bɔkoꞌba gbï ti köꞌdu kiꞌdi mo ŋbö me. 14 Duwö bo koloma tiya mo tëgë bɔ nima rɔ Yësu ꞌba Nazareta ne ti kïyëyï rö löbu ꞌba Bɔkoꞌba yaga kada mɔtɔ kuyï mï dölëtï ame ga Musa kose gɔmo zize ne.”

15 Bilaka naga nima pili mï bi ꞌba burë yayi ne odɔ kömönnï ŋgï dɔ Setepano, tine lïjë oꞌja kɔmɔ bo uyï rönï ꞌdeni ŋgï yaga kɔzɔ kɔmɔ malayika.

7

Lende ꞌBa Setepano

1 Kina bɔ dɔ bɔ akumu nima kënyï kititi Setepano, iya te, “Lende nime rɔ ma laka?”

2 Setepano ileki dɔmo, iya te, “Kpe löndö ma ga kpaki ti bulöbu mo ga, uwöke dɔma. Mï kada ma mɔlo tönë ga bine Bɔkoꞌba ame rɔ bɔ dɔ wa pili ne ɔdɔ ꞌdeni kileme rönï zi ꞌbu ze löbu Abarayama. Mï kada nima yayi Abarayama ëdï koloma mï dɔyayi ꞌba Mesopotamiya gba kinza bo kari dë Arana. 3 Bɔkoꞌba iya te, ‘Ënyï di dɔyayi nime di mï löŋgö eꞌbe ꞌbu yï ga kari mï dɔyayi ame mëdï mileme zïyï ne.’

4 Abarayama ënyï ꞌdeni mï kada nima di mï dɔyayi ꞌba Kalidaya yayi kari koloma Arana. Di pötö tölë ꞌba ꞌbu bo na me bo kënyï di Arana kako mï dɔyayi nime dëdï dolomake teyi. 5 Ne mï kada naga nima yayi Bɔkoꞌba iꞌdi bi titi ꞌba dɔyayi nime mɔtɔ dë zi Abarayama. Tine Bɔkoꞌba iya ꞌdeni ꞌdɔ tiꞌdi mo zi Abarayama kada mɔtɔ ꞌdɔ këdï rɔ yayi abo gbï ti kupö bo ga. Bɔkoꞌba iya ꞌdeni kɔzɔ a nima tara pele koꞌja Abarayama kinza ti kole. 6 Bɔkoꞌba iya te, ‘Kupö yï ga ti koloma ꞌdeni rɔ atɔli mï dɔyayi ꞌba bɔ löwö. Kina bilaka ꞌba dɔyayi nima ti kiꞌdi lïjë ꞌdeni ŋgï koloma rɔ toꞌdɔ ndɔbɔ zïnnï kodɔ gomɔ rönnï ŋbö kɔmɔ kɔɔ kuluku modɔɔmota(400). 7 Ne tine ti mako ꞌdeni ŋgï modɔ karama dɔ bilaka mo naga nima. Kina kupö yï ga ti kɔdɔ ꞌdeni ŋgï yaga di yayi kako toꞌdɔ mötu zö mï dɔyayi nime bine.’

8 Bɔkoꞌba iya zi Abarayama gɔ koꞌdɔ dölëtï ꞌba akilele zi bilaka abo ga ame rɔ bɔtɔni ne ꞌdɔ këdï rɔ kïnë ꞌba lömu abo ꞌba Bɔkoꞌba. Kina ɔdɔ Abarayama köyö Yisika ꞌdeni tine bo ilele ŋgï mï töꞌdö dɔ modɔɔmota. Yisika öyö Yakoba kina bo koꞌdɔ gbï tara teyi. Yakoba öyö kole ꞌbutë dɔmorïyö abo ga kina bo kilele lïjë gbï tara, ame lïjë na rɔ yï lïŋgï ꞌba kpa gɔli ze ga ma leꞌjete nime ne.

9 Ne kole ꞌba Yakoba ga ebe ꞌböwu kombi mïnnï rɔ löndö nnï Yesepa, lïjë kugö bo mökö zi bilaka mɔtɔ ga koto kari Ezipeto rɔ atɔli. Ne tine Bɔkoꞌba oloma ꞌdeni nduwë ti Yesepa 10 kolɔ bo di mï gomɔ abo ga pili, iꞌdi bo ꞌdeni kikali lende ꞌdɔ dökïꞌdï bɔ dɔliŋɔ ꞌba Ezipeto nima këyï rɔ bo. Bɔ dɔliŋɔ Paro iꞌdi Yesepa koloma rɔ turu ma löbu dɔ Ezipeto gbï toŋgɔ gɔ wa ꞌba mï liŋɔ abo ga.

11 Tine sëyï ebe kilaꞌba ŋgï mï dɔyayi ꞌba Ezipeto ni ti Kanana kiꞌdi bilaka koloma rɔ gomɔ. ꞌBu ze löbu ga ame këdï koloma mï Kanana ne oꞌja wa mɔtɔ dë gɔ lïjë konyo. 12 Ne tine Yakoba uwö lëbï mo tëgë nyönyu ëdï Ezipeto, kina bo koja kole abo ga ꞌbu ze löbu ga ŋgï kari tugö mo. 13 Mï rïyö ꞌba tileki ꞌbënnï na Yesepa kileme rɔ bo zïnnï rɔ löndö. Kina bɔ dɔliŋɔ ꞌba Ezipeto nima gbï kikali lïjë ŋgï rɔ bilaka ꞌba Yesepa ga.

14 Mï kada nima yayi Yesepa oja laja ꞌdeni gɔ ꞌbu bo Yakoba ꞌdɔ kako Ezipeto pili ti bilaka abo ga ma kuluku kɔtɔ kɔdɔ dɔmo ꞌbutë rïyö döömu (75). 15 Yakoba ni ënyï kari koloma Ezipeto ŋbö bo kölë yayi ti kole abo ga. 16 Kina di gɔmo tine na bilaka kombi töku lïjë ꞌjaa kileki timo Sekeme kari kusu mï gɔ bi ma tönë Abarayama kugö ti gïrïsï di zi bilaka ꞌba Amora ne.

17 Kina ɔdɔ kada ꞌba wa ma tönë ga Bɔkoꞌba kiya lende mo zi Abarayama ne kola ꞌdeni ŋgɔsi tine, ꞌbu ze löbu ga ara ꞌdeni rɔ ma kënyë mï dɔyayi ꞌba Ezipeto. 18 Mï kada mo naga nima yayi bɔ dɔliŋɔ mɔtɔ ame kinza kikali Yesepa dë ne na ꞌdeni dɔ dɔyayi ꞌba Ezipeto. 19 Bɔ dɔliŋɔ nima uyï dɔŋgala mɔtɔ zi ꞌbu ze löbu ga koloma rɔ todɔ gomɔ rɔmo. Bo iꞌdi lïjë koloma rɔ tuꞌdu kole kuru ꞌbënnï ga mökö kölë yaga.

20 Mï kada ꞌba lende nima na köyö Musa ŋgï rɔ kole ame kele kulöwö ne. Ulu bo nyepe mota mï rö ꞌba ꞌbu bo, 21 di gɔmo tine na kari kusu dɔ bo ŋgï mökö. Nyiti ꞌba bɔ dɔliŋɔ Paro na kari kömö dɔ bo di mökö yayi kogba bo kari timo kulu rɔ kole ꞌbënï. 22 Kina kiyandi bo ŋgï pili ti akikali ꞌba Ezipeto, bo koloma ŋgï rɔ bɔ kpa kitigɔ gbï rɔ bɔ rïrï.

23 Kina ɔdɔ kɔmɔ kɔɔ abo këdï ꞌdeni ꞌbutë sowɔ tara tine, bo ënyï komeri lende ꞌba ꞌdɔ tari toŋgɔ löndö bo ga bilaka ꞌba Yisarele. 24 Kina bo kari koꞌja bɔ Ezipeto mɔtɔ ŋgï këdï rɔ tomba bɔ Yisarele mɔtɔ. Bo ari kokɔnyi lëpï bo nima, bo kupö bɔ Ezipeto nima ŋgï yaga kpa dɔkolo mo. 25 Bo omeri ꞌba bo, bo iya te bilaka ꞌbënnï ga ti kikali ŋgï bo na Bɔkoꞌba koꞌdɔkɔ ꞌdeni ꞌdɔ kolɔ lïjë di mï gomɔ nima. Ne tine lïjë ikali ma tara dë.

26 Mï bi këzë mɔtɔ ꞌböwu bo ari koꞌja ya ma rïyö ꞌbënnï mɔtɔ ga ꞌba Yisarele këdï rɔ tomba rönnï. Kina bo kari tota lata mo, bo iya te, ‘Uwöke dɔma te, kpe rɔ löndö kɔtɔ ëddï kombake rɔye gɔ waꞌdi?’

27 Tine bɔ ma koma ꞌdïrï mo nima ënyï kïtïŋï Musa yaga kileki kiya te, ‘Nï, yë na kiꞌdi yi rɔ bɔ dɔze bi toꞌdɔ burë ze? 28 Ëddï koꞌdɔkɔ tupö ma gbï kɔzɔ ame kupö bɔ Ezipeto tönë tipiyara ene ne?’

29 Lende nime iꞌdi Musa ŋgï rɔ tikere kënyï di Ezipeto kiriŋa kari koloma rɔ bɔ löwö mï dɔyayi ꞌba Midiyana. Bo ari köyö kole rïyö di yayi.

30 Kina ɔdɔ Musa koꞌdɔ kɔmɔ kɔɔ ꞌdeni ꞌbutë sowɔ yayi tine, mï kada ma dɔ kɔtɔ mɔtɔ koꞌja bo këdï mï mökö dɔ döku ꞌba Sinayi, na malayika ꞌba Bɔkoꞌba kɔdɔ kileme rönï ŋgï zi bo mï paꞌdo köbö dɔ morogo. 31 Lende ꞌba wa nima igayi Musa ŋgï kiꞌdi bo kese ŋgɔsi toŋgɔ mo. Tine bo uwö Bɔkoꞌba kilende zi bo iya te, 32 ‘Ma na rɔ Bɔkoꞌba ame koloma rɔ toŋgɔ gɔ ꞌbu yï löbu Abarayama ni ti Yisika ni ti Yakoba ne.’

Lende nime iꞌdi rɔ Musa ŋgï kïlëꞌdï kilaŋa rɔ bo dë kpe toŋgɔ mo. 33 Bɔkoꞌba iya te, ‘Otɔ wari yaga di ndïyï. Gɔ bi nima këdï kɔrɔ teyi ne gɔ bi ma ꞌba Bɔkoꞌba na. 34 Moꞌja lisa ꞌba bilaka ma ga ꞌdeni di Ezipeto kina muwö tileri ꞌbënnï ꞌdeni gbï. Kina me mako ꞌdeni dɔliŋɔ nime ꞌdɔ tolɔ lïjë di mï gomɔ ꞌbënnï ga. Ënyï tɔrɔ, mëdï moja yi kileki kari mï dɔyayi ꞌba Ezipeto.’

35 Kina me mëdï miya ziye löndö ma ga, Musa tönë bilaka kilagi, kiya te, ‘Yë na kiꞌdi yi rɔ bɔ dɔze bi toꞌdɔ burë ze?’ ne, bo na Bɔkoꞌba koja kari koloma rɔ bɔ dönnï kolɔ lïjë yaga di mï gomɔ ꞌbënnï ga. Bɔkoꞌba iꞌdi malayika nima Musa koꞌja di mï paꞌdo ꞌba dɔ morogo nima ne kose gɔ lende naga nima zi bo. 36 Musa oja bilaka ꞌba Yisarele ꞌdeni yaga di mï dɔyayi ꞌba Ezipeto ti toꞌdɔ wa ma konzi mɔtɔ ga ame lende mo kigayi bilaka ne mï dɔyayi nima yayi gbï di mï yöpö löbu ame kïdëkï rɔ Yöpö Kasi ne. Bo oloma ꞌdeni nduwë rɔ toꞌdɔ lende ꞌba gɔ kɔtɔ di mï mökö yayi ŋbö kɔmɔ kɔɔ ꞌbutë sowɔ. 37 Bo na tönë kose zi bilaka ꞌba Yisarele, kiya te, ‘Bɔkoꞌba ti kiꞌdi bɔ mɔtɔ ꞌdeni ŋgï di mï löŋgö ye nima këdï rɔ bɔ kumë lende kɔzɔ ꞌbama.’

38 Musa nime bo na gbï tönë koloma ti bilaka ꞌba Yisarele mï kada ma tönë lïjë kotɔtɔ dönnï di mï mökö. Mï kada nima yayi malayika ꞌba Bɔkoꞌba ilende zi bo bi kɔtɔ ti ꞌbu ze löbu ga. Kina kiꞌdi köꞌdu kiꞌdi ꞌba Bɔkoꞌba ame ꞌdɔ köꞌbö rɔ ŋburuŋburu ne ŋgï zi bo ꞌdɔ bo kiꞌdi gbï zize.

39 Di pötö mo ꞌböwu ꞌbu ze löbu ga ebe kilagi lende ꞌba Musa kïtïŋï yaga, lïjë koꞌdɔkɔ ꞌböwu tileki Ezipeto. 40 Lïjë ari kiya zi Arona, iya te, ‘Uku akoro zize ꞌdɔ kileki ze Ezipeto, römöyï Musa bɔ koja ze yaga di mï dɔyayi ꞌba Ezipeto nime dikali dë waꞌdi na koꞌdɔ rönï ꞌdeni zi bo di bitɔ yayi.’

41 Mï kada nima yayi lïjë iꞌdi Arona kuku yamo zïnnï rɔ kole sa ꞌdɔ këdï rɔ akoro zïnnï. Kina lïjë kumu roma ŋgï teyi lïjë koꞌdɔ karama ꞌba akoro ꞌbënnï ame lïjë na koꞌdɔ ti közïnnï ne. 42 Gɔ köꞌdu mo na Bɔkoꞌba kënyï ŋgï rɔ ya tïnnï kiꞌdi lïjë koloma rɔ tulömu kpënnï zi kada ni ti nyepe ni ti këlu ꞌba mïtɔrɔ. Lende nime oꞌdɔ rönï kɔzɔ köꞌdu tönë bɔ kumë lende ꞌba Bɔkoꞌba kugu kiya te, ‘Kpe bilaka ꞌba Yisarele, mï kɔmɔ kɔɔ ꞌbutë sowɔ ma tönë këddïke mï mökö ne, akumu ꞌbe ame ga pili kolomake rɔ tumu mo ne umuke dë gɔ lende ma. 43 Tine kilaka ꞌba tubö mo rɔ mbëlï ꞌba dɔ akoro ꞌbe ame kïdëkï möyï mo rɔ Mɔlɔke ne na za kolomake rɔ tombi mo tilaki timo. Kina kolomake ŋgï gbï tombi akoro ꞌbe ame kïdëkï möyï mo rɔ Rapana kukuke kɔzɔ këlu tara ne. Wa ame ga koꞌdɔke ti közïye ne na za kolomake tulömu kpeye teyi. Gɔ köꞌdu mo ti moga ye ŋbö kari kolomake gönyï Babele.’

44 Mï kada ame ꞌbu ze löbu ga këdï mï mökö ne, kilaka na lïjë kubö rɔ mbëlï ꞌba toꞌdɔ mötu zi Bɔkoꞌba di yïmo ꞌdɔ lïjë kikali ŋgï bo ëdï tïnnï. Bɔkoꞌba iꞌdi Musa ꞌdeni kubö rö kilaka nima kɔzɔ kïnë ti tïyöbu mo ame bo kileme ne. 45 ꞌBu ze löbu ga iꞌdi rö kilaka nima ꞌdeni zi kole ꞌbënnï ga koloma rɔ tombi mo di pötö nnï mï kada ma lïjë këdï kari ti Yësuwa. Kina me ꞌdɔ lïjë kako koloma mï dɔyayi nime Bɔkoꞌba koga bɔ dɔyayi mo ga di dɔmo zïnnï ne. Rö kilaka nima oloma ꞌdeni ti ꞌbu ze löbu ga ŋbö kömö mï kada ꞌba Dawidi. 46 Bɔkoꞌba ŋgï ti mï këyï gɔ lende ꞌba Dawidi kina me Dawidi kititi Bɔkoꞌba ꞌdɔ kiꞌdi bo koꞌba rö zi Bɔkoꞌba ma koŋgɔ gɔ Yisarele. 47 Ne tine Bɔkoꞌba iꞌdi Solomo kole ꞌba Dawidi na ꞌjaa koꞌba rö zi bo.

48 Ne rɔ ma laka miya ziye, Bɔkoꞌba ame bo na rɔ bɔ tigɔ dɔ kiteli ne, bo oloma dë mï rö ame ga bilaka lesi na koꞌdɔ ti közïnnï ne. Kina kɔzɔ lende abo ma tönë bɔ kumë lende kumë mɔlo bine kiya te, 49 ‘Mïtɔrɔ na rɔ kïtï ma, tine dɔyayi na rɔ gara ꞌba ndö. Ne rɔ ma tondo mo ga na ꞌdɔ kpe bilaka lesi koꞌbake rö zö? ꞌDɔ koꞌdɔke bi ꞌba rɔ kindawo zö totondo mo ga? 50 Ma na moꞌba wa pili.’

51 Löndö ma ga, oꞌdɔke minyi kulöwö. Oꞌdɔke rɔye za kɔzɔ bɔ löwö ame ga kinza kikali Bɔkoꞌba dë, kuwö lende mo dë gbï ne tara. Öꞌböke rɔ tilagi Nyï Kɔtɔ Laka ꞌba Bɔkoꞌba mɔlo kako di zi ꞌbu ye löbu ga. 52 ꞌBu ye löbu ga odɔ gomɔ rɔ bɔ kumë lende ꞌba Bɔkoꞌba pili rɔ gɔmo. Kina lïjë kupö ya ame ga koloma rɔ tuwöwö mo kiya te Bɔkoꞌba ëdï koja bilaka ma laka mɔtɔ kïdëkï rɔ Kurïsïtö kako dɔliŋɔ nime bine ne ŋgï yaga. Kina me Kurïsïtö ako ꞌdeni dɔliŋɔ nime bine, ne kina me kususuke kpeye ŋgï rɔ bo kupöke yaga. 53 Köꞌdu kiꞌdi ꞌba Bɔkoꞌba ame malayika kose zi ꞌbu ye löbu ga ne, ikalike pele oꞌdɔkɔke dë toꞌdɔ mo yɔ.”

Tuꞌdu Setepano

54 Kina ɔdɔ bilaka bɔ burë naga nima kuwö Setepano kiya lende nima ꞌdeni tara tine, lïjë pili ënyï ŋgï rɔ ꞌdïrï konyo dɔ tuŋgu nnï rɔ bo. 55 Ne tine Setepano ŋgï lɔ ti Nyï Kɔtɔ Laka kina bo kombi kɔmɔ bo ŋgï mïtɔrɔ bo koꞌja bi kɔpɔ ꞌba Bɔkoꞌba ti Yësu këdï kɔrɔ dɔ dörï Bɔkoꞌba yayi. 56 Bo iya te, “Oŋgɔke, moꞌja kpadörï ꞌba mïtɔrɔ kurögö ꞌdeni yaga rɔ gböŋö, kina kole ꞌba bilaka lesi na me ꞌdë gbï këdï kɔrɔ dɔ dörï Bɔkoꞌba.”

57 Ne tine bɔ burë naga nima ulörï ŋgï rɔ ma kembe gɔ lende nime lïjë kuwö bo kiya kɔzɔ a nima tara ne. Lïjë uꞌbë mbili nnï teyi ti közïnnï. Kina lïjë pili kënyï kolɔdɔ ŋgï dɔ bo 58 kindaꞌba bo kari timo yaga di mï gawo. Kina lïjë kari kuꞌdu bo ŋgï di yayi ti döku tupö bo yaga. Bɔ kuꞌdu döku naga nima olɔ bɔŋgɔ ꞌba rönnï ga pili kiꞌdi zi kole yɔbi mɔtɔ kïdëkï rɔ Sɔlo toŋgɔ gɔmo.

59 Kina ɔdɔ bilaka naga nima këdï kuꞌdu Setepano ꞌdeni ti döku tara tine, bo ulörï ŋgï rɔ ma kembe kiya te, “Ŋere ma Yësu, ogba dïdï ma zïyï yayi.”

60 Kina bo kolɔdɔ ŋgï bërï, bo iya te, “Ŋere Yësu, ola bilaka naga nime gɔ lende kënyë ꞌbënnï.”

Ɔdɔ bo kiya ŋburuŋburu ꞌba lende abo nime ꞌdeni kɔzɔ a nime te tine, na bo kölë ŋgï.

8

1 Tine Sɔlo utï ŋgï gɔ löpö nima.

Ya ꞌBa Sɔlo Ti Kanisa

Mï kada nima kupö Setepano ne na közï kasi ma kinza kiya kisaki toꞌdɔ rönï zi bilaka ꞌba kanisa di mï Yerosalema. Kina lïjë pili kitaꞌba ŋgï kïyëyï rönnï mï dɔliŋɔ ma titi ꞌba Yudayi ti Somorona kola bɔ laja na ŋge rɔ dönnï mï Yerosalema. 2 Ya mɔtɔ ga ame kiꞌdi rönnï ꞌdeni rɔ toro Bɔkoꞌba ne na kari kusu Setepano kudu bo ŋgï rɔ mbëmbë. 3 Kina Sɔlo kënyï kiꞌdi rɔ bo ŋgï rɔ tindaꞌba bilaka ꞌba kanisa. Bo oloma ŋgï rɔ tozi gönnï kebe mï liŋɔ ꞌbënnï ga tindaꞌba bɔtɔni pili ti ꞌja koto mï maboso.

Laja Mï Somorona

4 Bilaka ꞌba kanisa naga nima kïyëyï rönnï mï dɔliŋɔ titi naga nima oloma ga ŋgï nduwë rɔ tuwöwö laja laka ꞌba Yësu. 5 Pïlïpö ari koloma ꞌba bo mï gawo mɔtɔ ꞌba Somorona, kina bo köꞌbö ŋgï rɔ tuwöwö mo zi bilaka ma yayi, Yësu na rɔ Kurïsïtö ame Bɔkoꞌba koja kako di mïtɔrɔ ne. 6 Bilaka ma konzi uwö lende naga nima Pïlïpö koloma rɔ tiya mo ne ꞌdeni laka. Kina lïjë oꞌja wa ame ga bo koꞌdɔ köꞌdu mo kigayi lïjë ne ꞌdeni gbï laka. 7 Bo iꞌdi nökï ma konzi ꞌdeni kitaꞌba di dɔ bilaka ti birɔ ma kembe, kina bo ileŋo ya ma konzi mɔtɔ ga ame ndïmo ga keŋme ꞌdeni rɔ kilawo ne ti bɔ kaꞌbo ma konzi mɔtɔ ga ꞌdeni gbï. 8 Kina bilaka ꞌba mï gawo nima ŋgï pili ti mï këyï gɔ köꞌdu mo.

9 Ne tine bɔ kata mɔtɔ ëdï mï gawo nima yayi kïdëkï möyï mo rɔ Simona. Bo ëdï mɔlo yayi tiꞌdi lende ꞌba tata abo nima kigayi bilaka naga nima. Kina bo koꞌdɔ rɔ bo ŋgï rɔ wa löbu. 10 Bilaka ꞌba mï gawo nima pili öꞌbö tuwö lende abo rɔ ma laka kiya te, “Bɔ nime na rɔ Mïtɔrɔ, möyï bo rɔ Tigɔ Dɔ Kiteli.”

11 Lïjë öꞌbö tuwö lende abo gɔ tata mbëmbë abo nima bo këdï koꞌdɔ mï löŋgö lïjë ne. 12 Kina ɔdɔ Pïlïpö kako kuwöwö laja laka ꞌba ŋere löbu ꞌba Bɔkoꞌba ti lende ꞌba Yësu Kurïsïtö ꞌdeni tine, bɔtɔni ꞌba mï gawo nima pili ti ꞌja mo ga iꞌdi dönnï ŋgï rɔ ma laka gɔmo. Kina kodɔ mini ꞌba bapatisi ŋgï dönnï. 13 Simona bɔ kata tönë iꞌdi dɔ bo gbï gɔmo, na kodɔ mini ꞌba bapatisi ŋgï dɔ bo. Na bo kënyï ŋgï kösö gɔ Pïlïpö, tine wa löbu ame ga Pïlïpö këdï koꞌdɔ ne lende mo igayi bo ŋgï.

14 Kina ɔdɔ bɔ laja ame ga mï Yerosalema ne kuwö lende mo ꞌdeni kiya te bilaka ꞌba Somorona iꞌdi dönnï ꞌdeni gɔ lende ꞌba Bɔkoꞌba tine, lïjë oja Pïtörö ni ŋgï ti Yowani kari yayi. 15-16 Lïjë ari kömö yayi koꞌja kobapatisi bilaka naga nima ꞌdeni ti möyï ŋere Yësu Kurïsïtö, tine Nyï Kɔtɔ Laka ꞌba Bɔkoꞌba inza gba dönnï. Kina Pïtörö ni kititi Bɔkoꞌba ŋgï ꞌdɔ kiꞌdi Nyï Kɔtɔ Laka zi ya naga nima. 17 Lïjë iꞌdi közïnnï dɔ ya naga nima, na Nyï Kɔtɔ Laka kilaꞌba ŋgï dönnï pili.

18 Kina ɔdɔ bɔ tönë rɔ Simona koŋgɔ ꞌdeni Nyï Kɔtɔ Laka kilaꞌba ŋgï dɔ bilaka naga nima gɔ közï kiꞌdi ꞌba Pïtörö ni ti Yowani tara tine, bo ako ŋgï zïnnï ti gïrïsï. 19 Bo iya te, “Iꞌdike tigɔ nima gbï zö ꞌdɔ ɔdɔ miꞌdi közö dɔ bilaka ꞌdɔ Nyï Kɔtɔ Laka kilaꞌba gbï dönnï.”

20 Pïtörö iya te, “Nï ee, ti kari kɔtɔ ti gïrïsï ꞌbï nima mï paꞌdo ꞌba Gehena. Gɔ waꞌdi na komeri ꞌdɔ tugö wa ame Bɔkoꞌba kiꞌdi ne ti gïrïsï gɔmo? 21 Ɔꞌbɔ ɔtɔ dë mï ndɔbɔ nime römöyï meri ꞌbï odɔrɔ dë kɔmɔ Bɔkoꞌba. 22 Otɔ döyï di mï lende kënyë ꞌbï nime kititi Bɔkoꞌba ꞌdɔ mï bo këyï röyï bo kola yi gɔ meri kënyë ꞌbï ga, 23 römöyï mikali ꞌdeni nï ŋgï rɔ bɔ mï kombi kina lende kënyë ꞌbï na ꞌdeni ŋgï döyï.”

24 Simona ënyï komaꞌjo rönï zi Pïtörö ni ti Yowani, iya te “Ititike Bɔkoꞌba kinza bo kiꞌdi wa naga nime kiyake ne dë koꞌdɔ rönnï tara zö.”

25 Kina ɔdɔ Pïtörö ni ti Yowani kote tiya lende ꞌba ŋere Yësu ꞌdeni zi bilaka naga nima tine lïjë ileki ŋgï kari Yerosalema nduwë ti tiya laja laka ꞌba Kurïsïtö kebe mï liŋɔ ma konzi mɔtɔ ga ꞌba Somorona.

Pïlïpö Ni Ti Bɔ Mɔtɔ Di Kusa

26 Di pötö mo na malayika ꞌba Bɔkoꞌba kako kiya zi Pïlïpö tëgë, “Ënyï kari kapa dɔ roꞌɔ ꞌdë gɔ kɔri ame kako di Yerosalema kari Gaza ne.” (Kɔri mo nime bɔtɔ iliŋgere dë kpe kebe gɔmo leꞌjete.)

27 Pïlïpö ënyï kari na dɔ bo kondɔsɔ ŋgï ti bɔ mɔtɔ rɔ bilaka ꞌba Kusa di yayi. Bɔ nima rɔ bɔ koja laja ma löbu ꞌba ꞌja bɔ dɔliŋɔ ꞌba Kusa. Bo na rɔ bɔ dɔ ndɔbɔ ꞌba tikeki gïrïsï ꞌba ꞌja nima. 28 Bo ari toꞌdɔ mötu zi Bɔkoꞌba mï Yerosalema kina bo këdï ꞌdeni rɔ tileki ti aribiya abo ame kosani na këdï kotɔ ne. Tine bo ëdï rɔ tïdëkï lende ꞌba Bɔkoꞌba ma Yesaya kugu. 29 Kina Nyï Kɔtɔ Laka ꞌba Bɔkoꞌba kilende ŋgï zi Pïlïpö, iya te, “Ënyï kari ŋgɔsi ŋgila aribiya nime ꞌdë.”

30 Kina ɔdɔ Pïlïpö kënyï kiriŋa kari ŋgila aribiya nima tine, bo ari kuwö bɔ nima ŋgï këdï rɔ tïdëkï wa kugu ꞌba Yesaya. Pïlïpö ititi bo, iya te, “Lende naga nima këddï kïdëkï ne, ikali ꞌjɔ ꞌba lende mo ga?”

31 Bɔ nima iya te, “ꞌDɔ mikali ꞌjɔ ꞌba lende mo kinza ma bɔtɔ kïyëtï gɔmo zö totondo mo ga?”

Kina bo kïdëkï Pïlïpö ŋgï këkï koloma ŋgila bo mï aribiya nima yayi ꞌdɔ lïjë kari kɔtɔ ti bo. 32 Lende mo naga nima bo koloma rɔ tïdëkï mo di mï buku ꞌba Bɔkoꞌba ne kina me ga, “Bo ŋgï kɔzɔ kamölö ame bilaka këdï kari tumu mo ne tara. Bo ŋgï kɔzɔ kole kamölö ame këdï kumu sunë mo pele kudu dë ne tara. Kina pele tara bo ilende abo ga dë gbï. 33 Bilaka ose dɔ bo, ne tine bɔtɔ oꞌdɔ burë abo dë du te rɔ ma kodɔrɔ. Kole abo tɔ inza gbï ma ꞌdɔ kïlëbï dɔ bo römöyï bilaka upö bo ŋgï kiꞌdi bo kola dɔyayi nime.”

34 Bɔ nima ileki kititi Pïlïpö, iya te, “Yë mo na me Yesaya kugu lende naga nime gɔ köꞌdu mo ne? Bo ëdï kiya rɔ bo ala bo ëdï rɔ tiya bilaka mɔtɔ ꞌberi?”

35 Kina Pïlïpö koloma ŋgï rɔ tïyëtï ꞌjɔ ꞌba lende nima Yesaya kugu ne zi bo. Tine na Pïlïpö kiya lende ꞌba laja laka ꞌba Yësu ŋgï pili zi bɔ nima. 36-37 Kina ɔdɔ lïjë kari kömö ꞌdeni kpa mini mɔtɔ tine, bɔ nima iya te, “Mini na me ꞌdeni, ne tine waꞌdi na ti kota yi di bi toꞌdɔ bapatisi dɔma di bine?”

38 Kina bo kiꞌdi kosani ꞌba tilala aribiya abo nima ŋgï kɔrɔ. Lïjë ëkï bërï ti Pïlïpö kari mï mini nima. Kina Pïlïpö kodɔ mini ꞌba bapatisi ŋgï dɔ bo di yayi.

39 Kina ɔdɔ lïjë kɔdɔ ꞌdeni yaga di mï mini tine, Nyï Kɔtɔ Laka oto Pïlïpö ŋgï yaga di ŋgila bo. Kina ŋgï bo oꞌja kïnë Pïlïpö dë kpe. Ne tine bo ari ŋgï nduwë mï liŋgere abo nima rɔ lɔŋɔ. 40 Pïlïpö ari koꞌja ꞌba bo rɔ bo ŋbö mï gawo ꞌba Azoto. Kina bo kiliŋgere ŋgï pili kote mï dɔliŋɔ ame ga yayi ne ti tiya lende ꞌba laja laka ꞌba Yësu. Rɔ ŋburuŋburu mo tine, na bo kako Kayisariya.

9

Dɔ Kotɔ ꞌBa Sɔlo

(NDB 22:6-16; 26:12-18)

1 Tine Sɔlo ututu ꞌdeni ŋgï nduwë ti todɔ gomɔ rɔ bilaka ame ga kiꞌdi dönnï ꞌdeni gɔ lende ꞌba Yësu ne, ti toꞌdɔ közï kasi teyi. 2 Kina bo kari kititi bɔ dɔ bɔ akumu ŋgï ꞌdɔ kugu waraga zi bɔ dɔ rö ꞌba mötu ame ga mï Damaseke ne, römöyï gɔ bo këdï ti közï kakpa ꞌba ꞌdɔ tari tindaꞌba bɔtɔni kpaki ti ꞌja ame ga bo koꞌja kösö ꞌdeni gɔ kɔri ꞌba lende ꞌba Yësu nime di mï Damaseke yayi ꞌdɔ bo kudödu koꞌde lïjë pili kako Yerosalema.

3 Kina ɔdɔ bo kari kömö ꞌdeni ŋgɔsi ŋgila Damaseke yayi tine yɔ, na bi kɔpɔ kunyï ŋgï kako di mïtɔrɔ kiyɔpɔ gɔ bi ame bo këdï teyi ne yaga. 4 Kina bo kënyï kilaꞌba ŋgï bërï. Tine bo uwö birɔ kilende zi bo, iya te, “Sɔlo, Sɔlo, waꞌdi na këddï koworo kulöwö todɔ gomɔ rɔma te gɔmo?”

5 Sɔlo iya te, “Ŋere, nï yë mo na?”

Birɔ nima udu kileki kiya zi bo, iya te, “Ma na rɔ Yësu ame këddï koworo kulöwö timo ne. 6 Ënyï tɔrɔ kari mï Damaseke. Wa ame ga ꞌdɔ koꞌdɔ ne ti kiya ꞌdeni ŋgï zïyï pili di yayi.”

7 Ya ame ga ti Sɔlo yayi ne ɔrɔ ꞌdeni liwo, lïjë uwö birɔ nima kudu ne tine lïjë oꞌja kïnë bɔtɔ mo dë. 8 Kina ɔdɔ Sɔlo kënyï tɔrɔ koŋgɔ bi tine kɔmɔ bo oꞌja gɔ bi dë kpe. Kina lïjë kindaꞌba közï bo ŋgï kokɔkɔ bo kari timo mï Damaseke. 9 Bo ari koꞌdɔ ŋbö dɔ mota yayi rɔ kɔmɔ kölu kosa a mɔtɔ rɔ akonyo ala akuwë dë gbï kpa bo.

10 Bɔ mɔtɔ ëdï mï Damaseke yayi kïdëkï möyï mo rɔ Ananiya, na ŋere Yësu kiꞌdi nyï koꞌde dɔmo kïdëkï bo, kiya te, “Ananiya.”

Bo iya te, “Ma na me, ŋere.”

11 Yësu iya te, “Ënyï kari mï tïrï nime kïdëkï möyï mo rɔ Kɔri Kodɔrɔ ne. Bɔ mɔtɔ di Taraseso kïdëkï möyï mo rɔ Sɔlo ëdï yayi. Ari koŋgɔ bo. Bo ëdï liŋɔ ꞌba Yuda yayi toꞌdɔ mötu zö. 12 Miꞌdi nyï ꞌdeni koꞌde dɔ bo, bo koꞌja bɔ mɔtɔ rɔ Ananiya kako kɔdɔ gɔ bo kiꞌdi közï bo dɔ bo kiyɔpɔ kɔmɔ bo yaga.”

13 Ananiya ileki dɔmo, iya te, “Ŋere, bɔ nima muwö lëbï abo di zi bilaka ma konzi, iya te, bo na këdï kodɔ gomɔ kulöwö rɔ bilaka ꞌbï ga di mï Yerosalema, 14 kina me löbu ꞌba bɔ akumu ni koja bo ꞌdeni ti közï kakpa ꞌdɔ tindaꞌba ya ame ga pili bine këdï kïdëkï möyï yï mï mötu ne.”

15 Yësu iya te, “Ari, bɔ nima ma na migeli ꞌdeni ꞌdɔ kiya lende ma zi bɔ löwö ni kpaki ti ŋere mo ga gbï ti bilaka ꞌba Yisarele. 16 Ma na ꞌjaa ti mileme gomɔ ame ꞌdɔ koꞌja bo gɔ lende ma ne zi bo.”

17 Kina Ananiya kënyï ŋgï kari kɔdɔ gɔ Sɔlo rö yayi kiꞌdi közï bo dɔ Sɔlo. Bo iya te, “Bɔ löndö ma Sɔlo, ŋere Yësu tönë kileme rɔ bo zïyï di gɔ kɔri yayi ne bo na me koja ma zïyï tiyɔpɔ kömöyï ꞌdɔ kiꞌdi këddï lɔ ti Nyï Kɔtɔ Laka.”

18 Kina wa mɔtɔ kɔzɔ yɔkɔ kenze tara kilaꞌba ŋgï di kɔmɔ Sɔlo na kɔmɔ bo kɔpɔ ŋgï yaga. Kina bo kënyï ŋgï tɔrɔ kodɔ mini ꞌba bapatisi dɔ bo. 19 Kina bo konyo akonyo ŋgï, rɔ bo kitigɔ yaga.

Sɔlo Isaki Laja Di Damaseke

Sɔlo oloma koꞌdɔ töꞌdö titi kɔzɔ dɔ ndö tara mï Damaseke yayi ti bɔ kösö gɔ Yësu ga ame yayi ne. 20 Kina bo koloma ŋgï nduwë rɔ tari mï rö ꞌba mötu tïyëtï mo zi bilaka, kiya te Yësu na rɔ kole ꞌba Bɔkoꞌba. 21 Lende abo igayi bilaka naga nima yayi ne ŋgï kiꞌdi lïjë koloma rɔ tiya mo rɔ gɔ rönnï, kiya te, “Bɔ nime, bo na dë tönë koloma rɔ tupö bilaka ame ga mï Yerosalema këdï kïdëkï möyï Yësu mï mötu ne ya? Ɔdɔ tara ne bo ako dë ꞌdeni gbï tindaꞌba ya ame ga bine ne toto mo kari zi löbu ꞌba bɔ akumu ya?”

22 Tine Sɔlo öꞌbö ŋgï rɔ tiya lende ꞌba laja laka ꞌba Yësu rɔ mbëmbë, kina bilaka ma konzi kiꞌdi dönnï ŋgï gɔ lende abo. Bo oloma ꞌdeni rɔ tïyëtï mo zi Yudayi ame ga mï Damaseke yayi ne, kiya te, Yësu na rɔ Kurïsïtö ame Bɔkoꞌba koja kako dɔliŋɔ nime bine ne, kina ŋgï lïjë ɔꞌbɔ dë taꞌda bo ti kowasa mo.

23 Kina ɔdɔ Sɔlo koꞌdɔ töꞌdö ꞌdeni dɔ konzi mï Damaseke yayi tine, Yudayi naga nima ususu kpënnï rɔ bo ꞌdɔ tupö mo yaga. 24 Ne tine bo uwö lende mo ŋgï mɔlo. Lïjë ëdï rɔ toda dɔ bo kpa reki ꞌba gawo nima kote kada, kote korɔndɔ ꞌdɔ ɔdɔ koꞌja bo gɔ kupö yaga. 25 Kina ya mɔtɔ ga ame kiꞌdi dönnï ꞌdeni gɔ lende abo ne kari kokɔnyi bo ŋgï mï korɔndɔ mɔtɔ. Lïjë iꞌdi bo mï kee koja ti kowe kebe dɔ reki nima kari gönyï mo.

Sɔlo Mï Yerosalema

26 Kina ɔdɔ bo kari kömö ꞌdeni Yerosalema tine bo oꞌdɔkɔ ꞌdɔ todɔꞌbɔ rɔ bo ti bɔ kösö gɔ Yësu ga ama yayi. Ne tine lïjë iꞌdi dönnï dë gɔ lende nima kiya te bo ꞌdeni gbï rɔ bɔ kösö gɔ Yësu ne. Kina kiꞌdi lïjë pili ŋgï koloma köꞌbö rɔ ma kere di zi bo. 27 Baranaba na ꞌjaa kari kokɔnyi Sɔlo kogba kari timo zi bɔ laja kïyëtï gɔ lende ꞌba Yësu ame kileme rönï kilende zi Sɔlo di gɔ kɔri ne. Kina Baranaba kïyëtï gɔ lende ꞌba Yësu ame Sɔlo koloma rɔ tiya mo ŋgï rɔ dɔ ŋgölö zi bilaka di Damaseke ne ŋgï gbï zïnnï.

28 Kina Sɔlo kodɔꞌbɔ rɔ bo ŋgï ti bɔ laja tiliŋgere kote mï Yerosalema 29 tiya lende ꞌba Yësu yaga rɔ dɔ ŋgölö. Bo oloma ꞌdeni gbï rɔ tilende zi Yudayi ame ga kilende ꞌbënnï rɔ kpa Giriki ne, bo köꞌbö nduwë rɔ toꞌdɔ kowasa tïnnï. Kina lïjë kususu kpënnï ŋgï rɔ bo ꞌdɔ tupö mo yaga. 30 Ne tine bilaka ꞌba kanisa uwö lende nime ŋgï mɔlo. Kina lïjë koja Sɔlo ŋgï kari Kayisariya kiꞌdi këkï mï sorope ma löbu di yayi nduwë kari mï gawo ꞌbënnï Taraseso.

31 Mï kada naga nima yayi bilaka ꞌba kanisa ame ga pili këdï koloma mï dɔyayi ꞌba Yudayi ti Galilaya gbï ti Somorona ne oloma ŋgï rɔ dɔ kïlëyï kinza gomɔ mɔtɔ. Kina Nyï Kɔtɔ Laka ꞌba Bɔkoꞌba kokɔnyi lïjë kiꞌdi bilaka ma konzi mɔtɔ ga ŋgï kiꞌdi dönnï gɔ lende ꞌba Yësu, kina kiꞌdi lïjë kikali lende ꞌba Yësu ŋgï laka lïjë köꞌbö ŋburu toro Bɔkoꞌba mï loma ꞌbënnï ga pili.

Pïtörö, Bɔ Laja

32 Kina ɔdɔ Pïtörö këdï ꞌdeni bi liŋgere rɔ mï dɔliŋɔ tine, mï kada mɔtɔ na bo kari toŋgɔ bilaka ꞌba Bɔkoꞌba ame ga mï Luda ne. 33 Bo ari koꞌja bɔ mɔtɔ rɔ Ayineya di yayi. Bɔ nima eŋme ꞌdeni bërï koꞌdɔ ŋbö kɔmɔ kɔɔ modɔɔmota köꞌbö ŋgï rɔ töꞌdö ŋbaŋiyi mï sora. 34 Pïtörö ilende zi bo, iya te, “Ayineya, Yësu Kurïsïtö ileŋo yi ꞌdeni. Ënyï tɔrɔ kuköku sora ꞌbï.”

Kina bɔ nima kënyï ŋgï kɔrɔ tɔrɔ. 35 Kina ɔdɔ bilaka ꞌba Luda ti bilaka ame ga këdï koloma kpa gbögbö ꞌba Sarona ne koꞌja bɔ nima ꞌdeni këdï kiliŋgere tara tine, lïjë pili iꞌdi dönnï ŋgï gɔ lende ꞌba ŋere Yësu.

36 Ne tine ꞌja mɔtɔ rɔ bɔ kösö gɔ Yësu ëdï Yapo, kïdëkï möyï mo rɔ Tabita. Möyï nima ïdëkï rɔ kpa Giriki rɔ Doroka, ꞌjɔ ꞌba lende mo tëgë, “Gole.” ꞌJa nima rɔ bɔ koꞌdɔ lende laka gbï rɔ bɔ tokɔnyi bɔ lisa. 37 Mï kada ma Pïtörö këdï Luda na rɔkɔꞌɔ kindaꞌba ꞌja nima ŋgï. Kina ɔdɔ lɔko kölë ꞌdeni tine, urögö rɔ töku nï ŋgï kiꞌdi mï rö tɔrɔ. 38 Gɔ bi mo nima rɔ Yapo ne ɔwɔ dë di ŋgila Luda. Kina bɔ kösö gɔ Yësu ga ame yayi ne koja ya ma rïyö mɔtɔ ga ŋgï kiriŋa kari zi Pïtörö, römöyï lïjë uwö lende mo bo ëdï Luda. Ya rïyö naga nima ari kiya zi Pïtörö, tëgë, “Ënyï titi welo kako mï liŋɔ ze.”

39 Pïtörö ënyï di yayi kari Yapo. Kina ɔdɔ bo kari kömö ꞌdeni yayi tine ya naga nima oto bo ŋgï mï rö tɔrɔ nima. Kina makuruꞌbë komɔmi rönnï ŋgï koso ŋgila bo yayi bi monɔ tileme bɔŋgɔ ame ga Tabita koꞌdɔ zïnnï koꞌja lɔko këdï gba ti kömönï ne. 40 Pïtörö oga bilaka naga nima pili kɔdɔ yaga di rö yayi, na bo kolɔdɔ bërï toꞌdɔ mötu zi Bɔkoꞌba. Bo uyï kɔmɔ bo dɔ töku nima bo kïdëkï, kiya te, “Tabita, ënyï tɔrɔ.”

Kina lɔko kobenye kömönï ŋgï lɔko koꞌja Pïtörö na lɔko kënyï ŋgï koloma tɔrɔ. 41 Pïtörö indaꞌba közïnï kiꞌdi lɔko kënyï tɔrɔ. Kina bo kïdëkï makuruꞌbë tönë ga ŋgï kako ti bilaka ꞌba kanisa mɔtɔ ga, bo kileme lɔko zïnnï ꞌdeni ti kömönï.

42 Bilaka ꞌba Yapo pili uwö lende nime na ya ma konzi mɔtɔ ga kiꞌdi dönnï ŋgï gɔ lende ꞌba ŋere Yësu. 43 Tine Pïtörö oloma koꞌdɔ töꞌdö titi dɔ konzi tïnnï yayi mï liŋɔ ꞌba bɔ kinyanyi kilaka mɔtɔ kïdëkï möyï mo rɔ Simona.

10

Pïtörö Ni Ti Koroneliyo

1 Mï kada naga nima yayi bɔ mɔtɔ kïdëkï möyï mo rɔ Koroneliyo ëdï koloma mï gawo ꞌba Kayisariya. Bo rɔ bɔ dɔ bɔ kanya ꞌba Romo ma kuluku rïyö mɔtɔ ga di mï löŋgö ya ame ga kïdëkï möyï mo rɔ “Bɔ kanya ꞌba Italiya” ne. 2 Tine bo rɔ bɔ koro Bɔkoꞌba kina bilaka ꞌba liŋɔ abo ga gbï pili rɔ ma koro Bɔkoꞌba. Bo öꞌbö nduwë rɔ tokɔnyi bɔ lisa ꞌba Yudayi gbï toꞌdɔ mötu zi Bɔkoꞌba. 3 Kina mï kada ma dɔ kɔtɔ mɔtɔ tine, na malayika ꞌba Bɔkoꞌba kɔdɔ ŋgï mï kɔmɔ kada ꞌdeni kileme rönï zi bo. Malayika nima ïdëkï bo, iya te, “Koroneliyo.”

4 Kina tikere kindaꞌba bo ŋgï kodɔ rɔ bi koŋgɔ zi bo dɔ malayika nima. Bo iya te, “Ŋere, waꞌdi na koꞌdɔkɔ?”

Malayika nima iya zi bo, tëgë, “Bɔkoꞌba ëdï ti mï këyï rɔ mbëmbë gɔ mötu koꞌdɔ ꞌbï gbï ti kɔnyi ꞌbï ame ga këddï koꞌdɔ zi bɔ lisa ne. 5 Ënyï tɔrɔ koja bɔ laja ꞌbï ga kari Yapo gɔ bɔ mɔtɔ yayi kïdëkï möyï mo rɔ Simona Pïtörö ꞌdɔ bo kako zïyï. 6 Bo ëdï koloma liŋɔ ꞌba bɔ mɔtɔ yayi rɔ Simona bɔ kinyanyi kilaka liŋɔ mo ŋgɔsi kpa yöpö.”

7 Di pötö malayika nima kari ꞌdeni tine, Koroneliyo ïdëkï bɔ laja abo ga ma rïyö kako zi bo ti bɔ kanya ma kɔtɔ mɔtɔ ame këdï koꞌdɔ ndɔbɔ zi bo gbï rɔ bɔ koro Bɔkoꞌba ne. 8 Kina bo kïyëtï gɔ lende ꞌba malayika nima ŋgï zïnnï, bo koja lïjë kari Yapo.

Nyï ꞌBa Pïtörö

9 Mï bi këzë mo nima ꞌdɔ ya naga nima kömö ꞌdeni ŋgɔsi ŋgila Yapo yayi ne, Pïtörö ënyï ꞌdeni mï zana kada këkï tɔrɔ dɔ rö nima toꞌdɔ mötu. 10 Tine bo ꞌdeni ŋgï rɔ ꞌbö bo koꞌdɔkɔ wa mɔtɔ gɔ bo konyo. Kina ɔdɔ këdï ꞌdeni gba rɔ toꞌdɔ akonyo zi bo tine na koꞌde ŋgï dɔ bo rɔ nyï. 11 Bo oꞌja mïtɔrɔ kurögö rönï ꞌdeni yaga rɔ gböŋö kina a mɔtɔ kɔzɔ bɔŋgɔ löbu tara kiꞌdi ŋgï tako bërï dɔyayi di mïtɔrɔ. A mo nima inda ŋgï kɔzɔ indaꞌba dɔ kumu mo ga ꞌdeni kpaki sowɔ na këdï koja kako bërï. 12 Dɔkomali yërï pili ti wa ame ga këdï kele kebe bërï ne ti yali ni na yïmo. 13 Kina birɔ kudu ŋgï, kiya te, “Pïtörö, ënyï tɔrɔ kupö konyo.”

14 Pïtörö iya te, “Buꞌbu ŋere, moꞌdɔ wa ma tara dë. Monyo wa ame ga köꞌdu kiꞌdi ꞌba Bɔkoꞌba kiya rɔ tiꞌda ne dë mɔlo.”

15 Kina birɔ nima kudu ŋgï ꞌböwu kileki kiya zi bo, iya te, “Wa ame ga Bɔkoꞌba kiya ꞌdeni rɔ ma kɔpɔ ne kinza kiya dë te ëdï rɔ tiꞌda.”

16 Lende nime oꞌdɔ rönï kɔzɔ a nime te ŋbö mï mota ꞌdo na wa nima kënyï ŋgï kileki kari mïtɔrɔ. 17 Kina Pïtörö kënyï ŋgï tɔrɔ koloma rɔ tomeri ꞌjɔ ꞌba lende ꞌba nyï nima koꞌde dɔ bo ne.

Kina ɔdɔ bo këdï gba yayi bi tomeri gɔ lende nima tine, bilaka tönë ga Koroneliyo koja ne oꞌja liŋɔ ꞌba Simona nima ꞌdeni këdï kɔrɔ yaga kpa reki yayi. 18 Lïjë ititi, iya te, “Ŋba mɔtɔ kïdëkï möyï mo rɔ Simona Pïtörö ëdï koloma liŋɔ nime bine ya?”

19 Tine Pïtörö ëdï gba tɔrɔ dɔ rö tomeri gɔ lende nima. Kina Nyï Kɔtɔ Laka ꞌba Bɔkoꞌba kilende ŋgï zi bo, iya te, “Uwö te, bilaka mota mɔtɔ ga ömö ꞌdeni këdï rɔ toma göyï. 20 Ënyï këkï bërï ꞌdɔ kari tïnnï. Ma na moja lïjë kako göyï. Kinza kere dë di bi tari tïnnï.”

21 Kina Pïtörö kari kileme rɔ bo ŋgï zi ya naga nima, bo iya te, “Ma bɔ këddï komake gɔma mo ne, ma na me. Akoke gɔma gɔ waꞌdi?”

22 Lïjë iya te, “Koroneliyo na koja ze. Bo rɔ bɔ dɔ bɔ kanya ne tine Yudayi pili ikali gɔ bo rɔ bilaka laka kina bo gbï rɔ bɔ koro Bɔkoꞌba. Malayika ꞌba Bɔkoꞌba na me kako kilende zi bo kiꞌdi ꞌdɔ bo koja ze göyï gɔ kari liŋɔ abo ꞌdɔ bo kuwö lende kiya ꞌbï.”

23 Kina Pïtörö kota lïjë ŋgï yayi koloma tuyë kömönnï rɔ ŋba.

Pïtörö Mï Löŋgö Bɔ Löwö

Mï bi këzë mɔtɔ tine na Pïtörö kënyï ŋgï tari ti ya naga nima. Bilaka mɔtɔ ga ꞌba kanisa ënyï gbï di Yapo yayi kodɔꞌbɔ rönnï kari kɔtɔ ti Pïtörö ni. 24 Lïjë ari kömö mï Kayisariya ŋbö mï bi këzë mɔtɔ. Koroneliyo ëdï ti kɔmɔ kiꞌdi tidabi lïjë. Bo otɔtɔ bilaka abo ga kpaki ti lëpï bo ga ꞌdeni pili bi kɔtɔ ti bo yayi. 25 Kina ɔdɔ Pïtörö ni kari kömö ꞌdeni liŋɔ ꞌba bɔ nima rɔ Koroneliyo ne yayi tine, bo ënyï ŋgï kurë dɔ Pïtörö, bo kolɔdɔ kɔmɔ Pïtörö tïlëlu mo. 26 Tine Pïtörö iꞌdi bo kënyï tɔrɔ kilende zi bo, iya te, “Ënyï tɔrɔ, ma gbï ŋge rɔ bilaka lesi kɔzɔ nï tara.”

27 Pïtörö iꞌdi nduwë tilende zi Koroneliyo ŋbö lïjë kari kɔdɔ rö. Kina ɔdɔ bo kari koꞌja bilaka naga nima kotɔtɔ rönnï ꞌdeni yayi kɔzɔ a nima tara tine, 28 bo iya zïnnï, bo iya te, “Ikalike köꞌdu kiꞌdi ze ꞌba Yudayi ota gɔ todɔꞌbɔ dɔze tiye bɔ löwö gbï ti tɔdɔ mï liŋɔ ꞌbe ga ꞌdeni di zize. Ne tine Bɔkoꞌba ileme ꞌdeni zö bɔ löwö inza rɔ ma kënyë di kɔmɔ bo. 29 Gɔ köꞌdu mo na me bɔ laja ꞌbe ga kititi ma tako tïnnï ꞌdɔ kiꞌdi mënyï ŋgï rɔ tënyï kinza milagi dë ne. Ne tine moꞌdɔkɔ tikali lende ame koja laja gɔma teyi ne.”

30 Koroneliyo iya te, “Lende nime töꞌdö mo iteli ꞌdeni dɔ mota. Mëdï bi toꞌdɔ mötu mï kɔmɔ kada ꞌdeni kɔzɔ a nime te, na bɔ mɔtɔ bɔŋgɔ ꞌba rɔmo ga rɔ ma köbö kɔdɔ ŋgï kileme rönï zö. 31 Bo iya te, ‘Koroneliyo, Bɔkoꞌba uwö mötu ꞌbï ꞌdeni, bo ëdï ti mï këyï rɔ mbëmbë gɔ kɔnyi ꞌbï nime këddï koꞌdɔ zi bɔ lisa ne. 32 Oja bɔ laja ꞌbï mɔtɔ ga kari Yapo gɔ bɔ mɔtɔ rɔ Simona Pïtörö ꞌdɔ kako zïyï. Bo ëdï koloma liŋɔ ꞌba bɔ mɔtɔ yayi rɔ Simona bɔ kinyanyi kilaka liŋɔ mo ŋgɔsi kpa yöpö.’ 33 Kina ma ꞌdɔ mënyï ŋgï di pötö mo moja bɔ koja laja ma ga kari göyï ne. Kina me dökïꞌdï yï këyï ꞌdeni gbï rɔze kako mï löŋgö ze kɔzɔ a nime te. Ze na me dotɔtɔ rɔze ꞌdeni pili bine, Bɔkoꞌba bo ëdï gbï kɔtɔ tize, doꞌdɔkɔ tuwö lende ame ga pili ŋere Bɔkoꞌba kiꞌdi ꞌdeni zïyï ne.”

34 Pïtörö ileki kiya zïnnï, iya te, “Rɔ ma laka mikali ꞌdeni Bɔkoꞌba bo oꞌdɔ geli dë du te zi bilaka ma kɔtɔ mɔtɔ. 35 Bo ëdï ti mï këyï rɔ mbëmbë rɔ ya ame ga di mï kupö pili koro bo ꞌdeni gbï rɔ bɔ koꞌdɔ lende laka ne. 36 Ikalike lende laka nime Bɔkoꞌba koja zi bilaka ꞌba Yisarele ne ꞌdeni ꞌdɔ kiꞌdi dikalike Bɔkoꞌba oꞌdɔ lende këyï ꞌdeni zize gɔ köꞌdu ꞌba Yësu Kurïsïtö. Bo na rɔ ŋere ꞌba dɔ bilaka pili. 37 Ikalike wa ma tönë ga Yësu ꞌba Nazareta koloma rɔ toꞌdɔ mo pili kote mï dɔyayi ꞌba Yudayi bine ne ꞌdeni gbï. Bo isaki toꞌdɔ wa naga nime di Galilaya mï kada ma Yowani këdï rɔ tuwöwö mo zi bilaka tako mï bapatisi. 38 Kina me ikalike lende laka ꞌba Bɔkoꞌba ame bo kiꞌdi tigɔ abo ti Nyï Kɔtɔ Laka zi Yësu ne ꞌdeni. Ame kiꞌdi bo ŋgï koloma rɔ tilaki toꞌdɔ lende laka zi bilaka bi tileŋo ya ame ga pili Satani kaꞌda ꞌdeni ne. Bɔkoꞌba ëdï ti bo kina ma ꞌdɔ kiꞌdi bo koꞌdɔ wa naga nima. 39 Ze ame ga rɔ bɔ laja abo ga ne doꞌja wa ame ga pili bo koꞌdɔ mï dɔyayi ꞌba Yudayi ti gawo ꞌba Yerosalema ne ꞌdeni. Kina me bilaka upö bo ꞌdeni ti tutötï bo dɔ ŋgërï tɔrɔ. 40 Ne tine mï töꞌdö dɔ mota Bɔkoꞌba iꞌdi bo kënyï kɔdɔ yaga di mï tölë, kiꞌdi koꞌja kïnë bo. 41 Bilaka ma laki na dë pili koꞌja kïnë bo, ze ame ga Bɔkoꞌba kigeli ꞌdeni mɔlo ꞌdɔ diya lende abo nime ne, ze na ŋge doꞌja kïnë bo, donyo akonyo, duwë wa gbï bi kɔtɔ ti bo di pötö tɔdɔ abo di mï tölë. 42 Bo ose gɔmo ꞌdeni zize gɔ diya lende abo zi bilaka ꞌdɔ kiꞌdi bilaka kikali ŋgï bo na rɔ bɔ ame Bɔkoꞌba kigeli ꞌdeni ꞌdɔ kiya burë ꞌba bilaka pili ame ga gba rɔ ma kïdïdï ne gbï ti ya ame ga kölë ꞌdeni ne. 43 Bɔ kumë lende ni oloma ꞌdeni tönë rɔ tiya lende gɔ köꞌdu abo bine, iya te, ya ame ga pili kiꞌdi dönnï gɔ lende abo ne ti koꞌja akola gɔ lende kënyë ŋgï ti möyï bo.”

Bɔkoꞌba Odɔ Nyï Kɔtɔ Laka Dɔ Bɔ Löwö

44 Koꞌja Pïtörö këdï gba rɔ tiya lende naga nime na Nyï Kɔtɔ Laka ꞌba Bɔkoꞌba kilaꞌba ŋgï pili dɔ ya ame ga këdï rɔ tuwö mo ne. 45 Kina Yudayi ma tönë ga rɔ bilaka ꞌba kanisa kako ti Pïtörö ni di Yapo ne kotɔ ŋgï rɔ gönnï gɔ lende ꞌba Nyï Kɔtɔ Laka ame Bɔkoꞌba kiꞌdi gbï zi ya ame ga kinza rɔ Yudayi ne. 46 Lïjë uwö bɔ löwö naga nima pili koloma ŋgï rɔ tilende rɔ kpa löwö mɔtɔ ga gbï toꞌdɔ yëëꞌdï zi Bɔkoꞌba. Tine Pïtörö iya te, 47 “Nyï Kɔtɔ Laka ilaꞌba ꞌdeni gbï dɔ ya naga nime kɔzɔ ma tönë kilaꞌba dɔze ne tara. Ɔtɔ mɔtɔ inza kpe ꞌdɔ kota ze di bi todɔ mini ꞌba bapatisi dönnï.”

48 Kina bo kiꞌdi ŋgï ꞌdɔ kodɔ mini ꞌba bapatisi dɔ ya naga nima ꞌdɔ lïjë këdï rɔ ꞌba Yësu Kurïsïtö ga. Tine lïjë ititi bo ꞌdɔ bo koloma titi koꞌdɔ töꞌdö dɔ ndö tara tïnnï yayi.

11

Kɔnyi ꞌBa Bɔ Löwö

1 Kina lëbï ꞌba lende ꞌba bɔ löwö naga nima kiꞌdi dönnï ꞌdeni gɔ lende ꞌba Bɔkoꞌba ne kömö ŋgï mbili bɔ laja ꞌba Yësu ga gbï ti bilaka mɔtɔ ga ꞌba kanisa ame ga mï dɔyayi ꞌba Yudayi ne. 2 Kina ɔdɔ Pïtörö ni kileki ꞌdeni kari Yerosalema tine, ya ame ga këdï könyö ꞌbënnï ti lende ꞌba tilele bɔ löwö ne oloma ŋgï rɔ tamo ti bo. 3 Lïjë iya te, “Gɔ waꞌdi na kari koloma ŋgï rɔ ŋba mï liŋɔ ꞌba ya ma kinza kilele dë naga tonyo akonyo bi kɔtɔ tïnnï gɔmo?”

4 Kina Pïtörö kënyï ŋgï bi tïyëtï gɔ wa ame ga koꞌdɔ rönnï zi bo ne di bi tisaki mo. 5 Bo iya te, “Mï kada ma dɔ kɔtɔ mɔtɔ koꞌja mëdï rɔ toꞌdɔ mötu di Yapo kina nyï koꞌde ŋgï dɔma. Moꞌja wa mɔtɔ këdï kako bërï di mïtɔrɔ kɔzɔ bɔŋgɔ ma löbu tara. Wa nima oloma ŋgï rɔ tako kɔzɔ iya te ëdï rɔ tombi mo di dɔ kumu mo ga kpaki sowɔ, kina kako ŋgï ŋgɔsi ŋgila ma. 6 Kina moloma ŋgï rɔ tinyeli mo tine wa ma moꞌja yïmo yayi rɔ dɔkomali yërï ꞌba yï mökö kpaki ti ꞌba liŋɔ ti wa ame ga këdï kele kebe bërï ne ti yali ni. 7 Tine muwö birɔ kudu ŋgï kako di mïtɔrɔ kiya te, ‘Pïtörö ënyï tɔrɔ kupö wa naga nime konyo.’

8 Miya te, ‘Buꞌbu ŋere, minza moꞌdɔ tara. Monyo wa ame ga köꞌdu kiꞌdi ꞌba Bɔkoꞌba kiya rɔ wa ma kënyë ne dë mɔlo.’

9 Kina birɔ kudu ŋgï ꞌböwu kako di mïtɔrɔ, iya te, ‘Wa ame ga Bɔkoꞌba kiya ꞌdeni rɔ ma laka ne kinza kiya dë te ëdï rɔ ma kënyë.’

10 Lende nime oꞌdɔ rönï ŋbö mï mota kina wa nima kileki ŋgï kari mïtɔrɔ. 11 Mbowa di pötö mo yɔ na bilaka mota mɔtɔ ga kömö ŋgï liŋɔ nima mëdï teyi yayi ne. Bɔ mɔtɔ na koja lïjë di Kayisariya kako gɔma. 12 Nyï Kɔtɔ Laka iya zö kinza mere dë di bi tari ti ya naga nima. Kina mënyï ŋgï mari tïnnï. Löndö ze ma modɔɔkɔtɔ naga nime ënyï gbï kari kɔtɔ tö. Na dari dömö liŋɔ ꞌba Koroneliyo yayi.

13 Tine Koroneliyo oloma rɔ tïyëtï mo zize, tëgë bo oꞌja malayika kɔdɔ kɔrɔ mï rö abo. Kina malayika nima kiya zi bo, iya te, ‘Oja bɔ laja ꞌbï ga kari Yapo gɔ bɔ mɔtɔ rɔ Simona Pïtörö 14 ꞌdɔ bo kako kiya kɔri ꞌba kɔnyi ame ꞌdɔ kolɔ ye pili ti bilaka ꞌbï ga di mï tölë ne zïyï.’

15 Kina misaki tiya lende ŋgï zïnnï. Tine koꞌja mëdï gba rɔ tiya lende yɔ na Nyï Kɔtɔ Laka kilaꞌba ŋgï dönnï gbï kɔzɔ ma tönë kilaꞌba dɔze ne. 16 Kina momeri gɔ lende ꞌba ŋere Yësu tönë ŋgï ame bo kiya te, ‘Yowani oꞌdɔ bapatisi ꞌdeni tönë bine dɔ bilaka ti mini, ne ti kobapatisi ye ꞌdeni ti Nyï Kɔtɔ Laka.’ 17 Kina me doꞌja ꞌdeni ma Bɔkoꞌba kiꞌdi Nyï Kɔtɔ Laka abo zi bɔ löwö naga nima gbï rɔ ma koriya kɔzɔ ma tönë bo kiꞌdi zize mï kada ame diꞌdike dɔze gɔ lende ꞌba ŋere Yësu Kurïsïtö ne. Ne ma yë na ꞌdɔ mota gɔ ndɔbɔ ꞌba Bɔkoꞌba?”

18 Kina ɔdɔ lïjë kuwö lende naga nime Pïtörö kiya ne ꞌdeni tine lïjë ɔrɔ ŋgï di bi tamo ti bo. Lïjë pili iꞌdi ŋgï tïlëlu Bɔkoꞌba, iya te, “Dikali ꞌdeni Bɔkoꞌba iꞌdi kɔri ꞌba dɔ kotɔ ꞌdeni gbï zi bɔ löwö tɔmɔ mo mï dïdï.”

Kanisa Ma Anitɔkiya

19 Mï kada naga nima yayi bilaka ma konzi ꞌba kanisa itaꞌba ꞌdeni di mï Yerosalema kïyëyï rönnï di zi gomɔ ame këdï kodɔ kulöwö rönnï di pötö tölë ꞌba Setepano ne. Ya mɔtɔ ga ala ꞌbënnï ŋbö Pönïkë, mɔtɔ ga mï Kupurïyö, mɔtɔ ga mï Anitɔkiya. Di mï gɔ bi naga nima yayi lïjë oloma ŋge rɔ tiya lende ꞌba Yësu zi bilaka ame ga rɔ Yudayi ne. 20 Tine bilaka ꞌba kanisa mɔtɔ ga ame di Kupurïyö ni ti Kurënë kiriŋa kari Anitɔkiya yayi ne, iya ꞌbënnï laja laka ꞌba ŋere Yësu ŋgï zi bilaka kpaki ti ya ma kinza rɔ Yudayi. 21 Bɔkoꞌba iꞌdi tigɔ mo ŋgï zïnnï. Na bɔ löwö ma konzi kiꞌdi dönnï ŋgï rɔ ma laka gɔ lende ꞌba ŋere Yësu.

22 Lëbï ꞌba lende nime ari kömö zi bilaka ꞌba kanisa ame ga mï Yerosalema ne. Kina lïjë koja Baranaba ŋgï kari Anitɔkiya yayi toŋgɔ lende nima. 23-24 Bo rɔ bilaka ma laka lɔ ti Nyï Kɔtɔ Laka bo kiꞌdi dɔ bo ꞌdeni gɔ lende ꞌba Yësu ti dökïꞌdï kɔtɔ. Ɔdɔ bo kari koꞌja Bɔkoꞌba koꞌdɔ yëyï ꞌdeni zi bilaka ꞌba kanisa di Anitɔkiya tara tine, bo ŋgï rɔ lɔŋɔ gɔ lende mo. Kina bo koloma ŋgï rɔ tiyija gɔ wa ame ga ꞌdɔ kiꞌdi lïjë këdï rɔ ꞌba ŋere Yësu ti mï këddï ne zïnnï. Kina ya ma konzi mɔtɔ ga kiꞌdi dönnï ŋgï gɔ lende ꞌba ŋere Yësu.

25 Baranaba ënyï di Anitɔkiya yayi kari Taraseso toma gɔ Sɔlo. 26 Bo ari koꞌja Sɔlo di yayi bo kogba kari timo Anitɔkiya. Kina lïjë kari kodɔꞌbɔ rönnï ŋgï ti bilaka ꞌba kanisa ama ga yayi ne tiyandi bilaka ma konzi mɔtɔ ga ŋbö kɔmɔ kɔɔ kɔtɔ. Di Anitɔkiya yayi na bilaka kisaki dɔgba tïdëkï bɔ kösö gɔ Yësu ga rɔ ꞌba Kurïsïtö ga.

27 Mï kada naga nima yayi bɔ kumë lende ꞌba Bɔkoꞌba mɔtɔ ga ako di Yerosalema mï Anitɔkiya yayi. 28 Kina Nyï Kɔtɔ Laka kiꞌdi bɔ ma kɔtɔ mɔtɔ di mï löŋgö lïjë, möyï mo rɔ Agabo, ŋgï kënyï tɔrɔ tiya lende. Bo iya te, sëyï ma löbu ëdï kako kilaꞌba mï dɔyayi pili. (Sëyï mo nime na kilaꞌba ꞌjaa tönë mï kada ma Kolawodiyo këdï rɔ bɔ dɔliŋɔ ꞌba Romo ne.) 29 Kina ɔdɔ bilaka ꞌba kanisa ame ga Anitɔkiya yayi ne kuwö lende nima Agabo kiya ne ꞌdeni tara tine, lïjë pili rɔ kɔtɔkɔtɔ iꞌdi gïrïsï ŋgï kɔzɔ ame lïjë këdï timo ne tara ꞌdɔ tokɔnyi löndö nnï ame ga mï dɔyayi ꞌba Yudayi ne timo. 30 Lïjë ireke gïrïsï nima kiꞌdi közï Baranaba ni tine, na Baranaba ni ti Sɔlo koto ŋgï kari zi löbu ꞌba kanisa ma mï Yerosalema.

12

Erode Odɔ Gomɔ Rɔ Bilaka ꞌBa Kanisa

1 Mï kada naga nima na ŋere Erode kiꞌdi rɔ bo ŋgï todɔ gomɔ rɔ bilaka ꞌba kanisa. 2 Bo iꞌdi kupö Yakoba löndö ꞌba Yowani ni ti mbele. 3 Kina ɔdɔ bo koŋgɔ lende nime koŋmi ꞌdeni dökïꞌdï löbu ꞌba Yudayi ni tine, bo olɔlɔ ŋgï nduwë toꞌdɔ mo rɔ ma kënyë. Bo iꞌdi bɔ kanya abo ga ŋgï kindaꞌba Pïtörö. Lende nima oꞌdɔ rönï mï kada ꞌba karama ꞌba Pasaka. 4 Kina kiꞌdi Pïtörö ŋgï mï maboso, bɔ kanya ꞌbutë döömu dɔɔkɔtɔ koloma rɔ toda mo rɔ sowɔ sowɔ. Erode oꞌdɔkɔ ꞌdɔ bo kodɔ karama dɔ Pïtörö kɔmɔ bilaka pili di pötö kada ꞌba Pasaka nima, 5 na bo kiꞌdi Pïtörö ŋgï ꞌdɔ koloma mï maboso. Tine bilaka ꞌba kanisa ëdï nduwë rɔ tititi Bɔkoꞌba ꞌdɔ kokɔnyi Pïtörö.

6 Mï korɔndɔ ame gba di kɔmɔ bi këzë ꞌba kada nima Erode kiteri todɔ karama dɔ bo yïmo ne, iꞌdi bo köꞌdö ꞌdeni mï maboso yayi mï löŋgö bɔ kanya rïyö. Udödu bo ti ziŋgiri rïyö ꞌdo, kiꞌdi bɔ kanya kɔrɔ pili rɔ gɔ kpadörï ꞌba maboso mo nima. 7 Tine yɔ na malayika ꞌba Bɔkoꞌba kɔdɔ ŋgï zi bo di mï maboso yayi, kina bi kɔpɔ koyi mï rö ꞌba maboso nima ŋgï pili yaga. Malayika nima okɔsɔ dɔkɔnyɔ bo kindiŋi bo yaga, iya te, “Ënyï welo tɔrɔ.”

Kina ziŋgiri tönë ga kilayi ŋgï gɔ dönnï yaga di közï bo. 8 Malayika nima iya te, “Udödu gasi ꞌba gɔ bɔŋgɔ ꞌbï kusu wari ꞌbï ndïyï.”

Kina ɔdɔ Pïtörö koꞌdɔ wa naga nima ꞌdeni pili tara tine, malayika nima iya te, “Olo bɔŋgɔ ma löbu ꞌbï röyï kösö gɔma.”

9 Kina Pïtörö kösö ŋgï gɔ malayika nima kɔdɔ kari yaga di mï maboso. Tine bo ikali lende nima malayika koꞌdɔ ne dë laka, inda za zi bo kɔzɔ nyï na këdï koꞌde dɔ bo. 10 Kina lïjë kiteli bɔ kanya ma dɔgba mo ŋgï, lïjë kiteli ma di gɔmo ꞌböwu, lïjë kari kömö kpa reki ꞌba maboso ame ꞌdɔ kari ŋgï mï gawo ne. Kpadörï yamo nima urögö rönï ŋgï yaga gɔ dönï, lïjë kɔdɔ nduwë kari rɔ gɔ kɔri ꞌba mï gawo. Di yayi na malayika nima kari ëꞌbënï ŋgï kola Pïtörö.

11 Tine na ꞌjaa Pïtörö kikali gɔ wa nima koꞌdɔ rönï zi bo ne. Bo iya te, “Rɔ ma laka mikali ꞌdeni ŋgï Bɔkoꞌba na me koja malayika ꞌbënï kako kɔmɔ ma di közï Erode, gbï di zi gomɔ ame bilaka löbu ꞌba Yudayi koꞌdɔkɔ toꞌdɔ mo zö ne.”

12 Kina ɔdɔ bo kikali gɔ bi ꞌdeni di yayi tara tine, bo ari ŋgï liŋɔ ꞌba Mariya ma ꞌba Yowani ame kïdëkï möyï bo mɔtɔ gbï rɔ Marako ne. Bilaka ꞌba kanisa ma konzi otɔtɔ rönnï ꞌdeni yayi këdï rɔ tititi Bɔkoꞌba ꞌdɔ kokɔnyi Pïtörö. 13 Bo ukökö kpadörï ꞌba reki ꞌba rɔ liŋɔ nima. Kina nyiti mɔtɔ ame këdï koꞌdɔ ndɔbɔ mï liŋɔ nima yayi, möyï mo rɔ Roda, kari ŋgï toŋgɔ mo. 14 Tine lɔko ari kuwö ŋgï rɔ mugu Pïtörö. Kina ɔdɔ lɔko kikali ꞌdeni rɔ mugu bo tara tine, lɔko ŋgï rɔ lɔŋɔ rɔ mbëmbë gɔ köꞌdu mo. Kina lɔko kiriŋa ŋgï titi kileki tiya mo zi ya ma laki naga nima gba kinza lɔko kurögö kpadörï yaga. Lɔko iya te, “Pïtörö na me ꞌdë yaga ꞌdë yayi.”

15 Lïjë iya zïnï tëgë, “Rumö na kösö ꞌdeni döyï.”

Lɔko iya te, “Rɔ ma laka bo ëdï yayi.”

Lïjë iya te, “Mɔtɔga malayika ꞌba toŋgɔ gɔ bo na.”

16 Tine Pïtörö ëdï gba rɔ tukökö kpadörï ꞌba reki nima. Kina lïjë kari kurögö kpadörï ŋgï koꞌja rɔ bo, na lende mo kigayi lïjë ŋgï. 17 Bo ombi közï bo zïnnï ꞌdɔ lïjë kudumö titi yaga. Na bo kïyëtï gɔ wa ame Bɔkoꞌba koꞌdɔ zi bo koja bo yaga di mï maboso ne. Bo iya te, “Ari kiyake lende nime zi Yakoba gbï ti löndö ze mɔtɔ ga.”

Kina bo kënyï ŋgï kari nduwë bitɔ tɔ ne ga.

18 Kina ɔdɔ kömö ꞌdeni mï kano bi tine, kɔmɔ lisa ma löbu ti rɔ kïlëꞌdï ilaꞌba ŋgï zi bɔ kanya tönë ga kpa maboso ne. Lïjë ikali dë waꞌdi na koꞌdɔ rönï ꞌdeni zi Pïtörö. 19 Kina Erode kiꞌdi lïjë ŋgï ꞌdɔ toma Pïtörö, ne tine lïjë oꞌja bo dë du te. Gɔ köꞌdu mo na bo koloma ŋgï rɔ tititi kpënnï kiꞌdi ꞌdɔ kupö lïjë yaga.

Tölë ꞌBa Erode

Tënyï ꞌba Erode di dɔyayi ꞌba Yudayi yayi na bo kari koloma Kayisariya. 20 Ɔdɔ bo këdï ꞌdeni rɔ ndoꞌji ti bilaka ꞌba Tura ni ti Sidona na lïjë koja bilaka ꞌbënnï mɔtɔ ga ŋgï kari tilende ti bo. Dɔgba mo lïjë iꞌdi bɔ mɔtɔ rɔ Bolaseto rɔ bɔ dɔ rö ꞌba ŋere na titi kokɔnyi lïjë. Tine na lïjë kari kilende zi Erode ꞌdɔ kiꞌdi mï bo këyï rönnï, römöyï bilaka ꞌbënnï ga oloma rɔ tugö nyönyu di dɔyayi abo. 21 Kina bo kuwöwö lende mo ŋgï ꞌdɔ bilaka kotɔtɔ rönnï mï kada nima mï kpa kotɔtɔ. Kina bo kolɔ bɔŋgɔ abo ꞌba ŋere ŋgï, bo kari koloma dɔ kïtï abo kilende zi bilaka naga nima pili. 22 Tine na lïjë pili kënyï ŋgï kulörï kozɔ timo, iya te “Ame bilaka lesi na dë kpe këdï kilende, Bɔkoꞌba na.”

23 Kina malayika ꞌba Bɔkoꞌba kako kodɔ rɔkɔꞌɔ ŋgï dɔ bo, römöyï bo iꞌdi bilaka ꞌdeni kebe za tïlëlu bo kola Bɔkoꞌba. Kina kuru konyo wa ꞌba mï bo ŋgï, bo kölë yaga.

24 Mï kada naga nima na bilaka ma konzi kindaꞌba lende ꞌba Bɔkoꞌba ŋgï. Kina bilaka ꞌba kanisa konzi ŋgï rɔ ma kënyë. 25 Tine Baranaba ni ti Sɔlo ote ndɔbɔ ꞌbënnï ꞌdeni di mï Yerosalema na lïjë kileki ŋgï kari Anitɔkiya. Lïjë ogba Yowani tönë kïdëkï möyï mo mɔtɔ gbï rɔ Marako ne ŋgï kari tïnnï.

13

Toja Baranaba Ni Ti Sɔlo

1 Bɔ kumë lende ꞌba Bɔkoꞌba mɔtɔ ga ti bɔ kɔmɔ kiyandi ni ëdï gbï mï löŋgö bilaka ꞌba kanisa mï Anitɔkiya yayi. Lïjë na rɔ Baranaba ni ti Simona ame möyï bo mɔtɔ gbï rɔ Bɔ Kölu ne, ti Lukïyö di Kurënë, ti Manaya ame rɔ bɔ murë ma kïyöbu bi kɔtɔ ti bɔ dɔliŋɔ Erode ma dɔgba tönë bine ne ti Sɔlo. 2 Kina ɔdɔ lïjë kebe ŋgï mï kada mɔtɔ toꞌdɔ mötu zi ŋere Bɔkoꞌba gbï toro kpënnï tine, Nyï Kɔtɔ Laka iya zïnnï, tëgë, “Ozake Baranaba ni ti Sɔlo zö ꞌdɔ lïjë kari toꞌdɔ ndɔbɔ ame migeli lïjë dömöyï mo ne.”

3 Kina bilaka ꞌba kanisa naga nima koloma ŋgï rɔ toro kpënnï ti mötu koꞌdɔ. Kina lïjë kiꞌdi közïnnï ŋgï dɔ Baranaba ni ti Sɔlo koja gɔ kɔri.

Kupurïyö

4 Kina ɔdɔ Nyï Kɔtɔ Laka koja Baranaba ni ꞌdeni ti Sɔlo kari tara tine, lïjë ari ŋgï Selokiya ame ŋgɔsi kpa mini löbu ne. Di yayi tine, na lïjë këkï ŋgï mï sorope kari mï dɔyayi ꞌba Kupurïyö. 5 Lïjë ari kömö mï gawo ꞌba Salami. Kina lïjë kari ŋgï tiya lende ꞌba Bɔkoꞌba mï rö ꞌba mötu ꞌba Yudayi ame ga yayi ne. Tine Yowani Marako na koloma rɔ toja laja zïnnï.

6 Lïjë ënyï di yayi kari nduwë rɔ mï dɔyayi ꞌba Kupurïyö ŋbö kömö mï gawo ꞌba Papo. Di yayi na lïjë kari kondɔsɔ ŋgï ti bɔ kata mɔtɔ koꞌdɔ rönï rɔ bɔ kumë lende ꞌba Bɔkoꞌba. Bo rɔ Yudayi kïdëkï möyï bo rɔ Barayësu, möyï bo mɔtɔ gbï rɔ Eliyama, ꞌjɔ ꞌba lende mo tëgë bɔ kata. 7 Bo ëdï koloma liŋɔ ꞌba turu ma löbu ꞌba Romo ame rɔ bɔ dɔliŋɔ nima ne. Turu löbu nima möyï mo rɔ Serogiya Pɔlo ne ŋgï rɔ bɔ dɔ kïtëwu ꞌba tikali lende. Kina bo kose Baranaba ni ti Sɔlo ŋgï kako zi bo römöyï bo oꞌdɔkɔ tuwö lende ꞌba Bɔkoꞌba. 8 Ne tine bɔ kata nima öꞌbö ŋgï yayi tamo dönnï römöyï bo oꞌdɔkɔ dë ꞌdɔ turu bɔ dɔliŋɔ nima kiꞌdi dönï gɔ lende ꞌba Yësu. 9 Sɔlo ame kïdëkï möyï mo mɔtɔ gbï rɔ Pɔlo ne ŋgï lɔ ti Nyï Kɔtɔ Laka kina kiꞌdi bo ŋgï kuyï kɔmɔ bo koŋgɔ dɔ bɔ kata nima. 10 Bo iya te, “Nï kole ꞌba Satani, nï ꞌbëyï rɔ bɔ ꞌbölu gbï rɔ bɔ dɔ kïndëndë. Öꞌbö toꞌdɔ ya ti bilaka ame ga rɔ bɔ lende laka ne kebe tuyï mï lende ꞌba Bɔkoꞌba kiya yaga rɔ bëtï. 11 Kina me miya zïyï, ŋere Bɔkoꞌba kodɔ karama mo döyï gïrï nime. Bo kiꞌdi kömöyï nima kölu yaga kinza koꞌja wa mɔtɔ ra titi mï töꞌdö dɔ ndö nime.”

Kina gɔ bi kuyï rönï ŋgï rɔ mandölu zi bɔ kata nima. Bo koloma ŋgï rɔ tomomo gɔ bi toma bɔtɔ mɔtɔ ame ꞌdɔ kokɔkɔ bo. 12 Lende nime iꞌdi turu bɔ dɔliŋɔ nima ŋgï kiꞌdi dönï gɔ lende ꞌba ŋere Yësu. Köꞌdu ꞌba akiyandi nima igayi bo ꞌdeni.

Anitɔkiya Ma Pisidiya

13 Kina Pɔlo ni kënyï ŋgï di Papo yayi. Lïjë ëkï mï sorope tumu dɔ mini löbu kari Peroga ame rɔ gawo mɔtɔ mï dɔyayi ꞌba Pambulïya ne. Kina Yowani Marako kola lïjë ŋgï yayi kileki kari Yerosalema. 14 Lïjë ënyï di Peroga kari nduwë ŋbö kömö Anitɔkiya mï dɔyayi ꞌba Pisidiya. Mï kada ꞌba rɔ kindawo ꞌba Yudayi na lïjë kari mï rö ꞌba mötu kari koloma bërï yayi. 15 Kina ɔdɔ kïdëkï köꞌdu kiꞌdi ma Musa kugu ꞌdeni gbï ti buku ꞌba bɔ kumë lende ꞌba Bɔkoꞌba tine, bɔ dɔ rö ꞌba mötu naga nima oja laja kari zïnnï. Lïjë iya te, “Löndö ze ga, ɔdɔ këddïke ti lende ame rɔ ꞌba tiꞌdi mï këddï zi bilaka koꞌdɔkɔke tiya mo, iyake.”

16 Kina Pɔlo kënyï ŋgï tɔrɔ kïyëyï dɔ közï bo bi tiya lende. Bo iya te, “Kpe bilaka ꞌbeze ga ꞌba Yisarele gbï tiye kpe bɔ löwö ma koro Bɔkoꞌba naga nime, uwöke dɔma. 17 Bɔkoꞌba ame bilaka ꞌba Yisarele pili koro ne igeli lïjë ꞌdeni rɔ ꞌba bo ga. Mï kada ma lïjë këdï rɔ atɔli mï Ezipeto bo iꞌdi lïjë konzi rɔ mbëmbë. Bo oja lïjë ꞌdeni kɔdɔ yaga di mï Ezipeto ti tigɔ abo, 18 bo koloma rɔ toŋgɔ gönnï mï kɔmɔ kɔɔ ꞌbutë sowɔ ame ga lïjë koꞌdɔ mï mökö ne. 19 Bo iꞌdi lïjë kaꞌda bilaka dɔꞌbe modɔmorïyö ame ga këdï koloma mï Kanana ne ŋgï bo kiꞌdi yayi nima zïnnï. 20 Lende naga nime oꞌdɔ rönnï ꞌdeni pili mï kɔmɔ kɔɔ kuluku modɔmosowɔ (450).

Tine Bɔkoꞌba iꞌdi bɔ koꞌdɔ burë na koloma rɔ bɔ dönnï ŋbö kömö mï kada ꞌba bɔ kumë lende abo Samölë. 21 Tine lïjë ititi Bɔkoꞌba ꞌdɔ kiꞌdi ŋere rɔ bɔ dɔliŋɔ zïnnï. Kina bo kiꞌdi Sɔlo kole ꞌba Kisi di mï gɔli ꞌba Benyimona ŋgï rɔ ŋere ma löbu ꞌba dönnï ŋbö kɔmɔ kɔɔ ꞌbutë sowɔ. 22 Di gɔmo na Bɔkoꞌba kiyese Sɔlo yaga kiꞌdi Dawidi rɔ bɔ dɔliŋɔ. Bɔkoꞌba iya lende ꞌdeni gɔ köꞌdu ꞌba Dawidi kɔzɔ a nime te, ‘Ma ti mï këyï rɔ mbëmbë gɔ lende ꞌba Dawidi kole ꞌba Yisayi römöyï bo oꞌdɔ wa ame ga pili moꞌdɔkɔ ne ꞌdeni.’

23 Yësu di mï kupö Dawidi, bo na Bɔkoꞌba kiꞌdi ꞌdeni ꞌdɔ kɔmɔ bilaka ꞌba Yisarele di mï tölë kɔzɔ ame bo kiya ꞌdeni mɔlo ne tara. 24 Tine gba kinza Yësu kisaki ndɔbɔ abo dë, Yowani oloma ꞌdeni rɔ tuwöwö mo zi bilaka ꞌba Yisarele ꞌdɔ lïjë kotɔ dönnï di mï lende kënyë ꞌbënnï ga gɔ bo kodɔ mini ꞌba bapatisi dönnï. 25 Kina koꞌja Yowani këdï koꞌdɔ ꞌdeni kɔzɔ dɔ tote ndɔbɔ ꞌba bo, bo iya zi bilaka, tëgë, ‘Ma na dë rɔ bɔ ame komerike rɔ ma ne. Bɔ mɔtɔ ëdï kako toꞌdɔ ndɔbɔ di pötö ma bine. Bo na löbu mbiri di dɔma, ma ꞌbama mëdï titiyi. Wari ꞌba ndï bo pele minza mɔꞌbɔ tope mo.’

26 Kina me mëdï miya ziye kpe löndö ame ga rɔ kupö Abarayama ne gbï tiye kpe bɔ löwö ame ga koroke Bɔkoꞌba ꞌdeni ne, ze na me Bɔkoꞌba koja laja ꞌba tɔmɔ wa di mï tölë nime ꞌdeni zize. 27 Tine bilaka ꞌba Yerosalema kpaki ti bulöbu ꞌbënnï ga ikali Yësu dë rɔ Kurïsïtö ame Bɔkoꞌba koja kako dɔliŋɔ bine ne. Lïjë ikali ꞌjɔ ꞌba lende ame ga bɔ kumë lende ꞌba Bɔkoꞌba kugu mɔlo bine lïjë köꞌbö tïdëkï mo mï kada ꞌba rɔ kindawo ne dë. Lïjë odɔ karama dɔ Yësu kupö yaga, kina me kiꞌdi lende ꞌba bɔ kumë lende tönë ga koꞌdɔ rönï ꞌdeni ŋgï rɔ ma laka. 28 Lïjë oꞌja lende mɔtɔ ame ꞌdɔ kodɔ karama ꞌba tölë dɔ bo gɔmo ne dë pele di rɔ bo, lïjë ocɔ bo ŋgï nduwë zi turu bɔ dɔ yayi Pilato kupö bo yaga. 29 Kina lïjë koꞌdɔ ŋgï pili kɔzɔ lende ma tönë ga kugu mɔlo gɔ köꞌdu abo ne tara. Lïjë utötï bo dɔ ŋgërï kogba töku bo bërï di pötö mo kari kusu mï tïꞌbörö ꞌba töku. 30 Ne tine Bɔkoꞌba iꞌdi bo ꞌdeni ŋgï kɔdɔ yaga di mï tölë. 31 Ya ame ga koloma rɔ tiliŋgere ti bo di Galilaya kala Yerosalema ne oꞌja kïnë bo ꞌdeni mï töꞌdö dɔ konzi. Kina me lïjë këdï ꞌdeni rɔ tiya lende mo zi bilaka ꞌba Yisarele leꞌjete.

32 Kina me dako ꞌdeni tiya lende ꞌba laja laka ꞌba Bɔkoꞌba ziye ꞌdɔ kikalike ŋgï wa tönë Bɔkoꞌba kiya zi ꞌbu ze löbu ga kiya te bo ëdï koꞌdɔ ne, 33 kina me bo koꞌdɔ ꞌdeni zize ame rɔ kupö ꞌba mïnnï ga ne. Bo iꞌdi Yësu ꞌdeni kɔdɔ di mï tölë. Lende nime na tönë kugu mï Akïlëlu ma mï rïyö, kiya te, ‘Nï na rɔ kole ma. Tɔne ma na ꞌdeni rɔ ꞌbu yï.’

34 Lende gɔ tɔdɔ ꞌba Yësu di mï tölë nime kinza yida rɔ bo keŋme dë mï gö ne na Bɔkoꞌba kiya bine, kiya te, ‘Rɔ ma laka ti moꞌdɔ yëyï dɔye ti wa kele tönë ga miya lende mo zi Dawidi ne.’

35 Gɔ köꞌdu mo na me gbï ꞌdɔ kiꞌdi Dawidi kiya te, ‘Inza kola yida rɔ bɔ laja ꞌbï keŋme mï gö.’

36 Kina me dikalike ꞌdeni Dawidi oꞌdɔ akoꞌdɔkɔ ꞌba Bɔkoꞌba mï kada ꞌba loma abo ga, kina ɔdɔ bo kölë tine usu bo ŋgï ŋgila ꞌbu bo löbu nnï yida rɔ bo keŋme yayi. 37 Ne tine Yësu na Bɔkoꞌba kiꞌdi ꞌdeni kɔdɔ di mï tölë, bo na yida rɔ bo keŋme dë.

38 Uwöke lende nime laka, löndö ma ga. Köꞌdu gɔ lende ꞌba Yësu na me kiꞌdi ꞌdɔ mëdï miya ziye miya te, Bɔkoꞌba oꞌdɔkɔ tola ye gɔ lende kënyë ꞌbe ga ne. 39 Mɔlo tönë bine köꞌdu kiꞌdi ꞌba Musa iꞌdi ye dë këddïke rɔ dɔ ŋgölö di mï laŋba ꞌba lende kënyë ꞌbe ga. Ne bɔ ame kiꞌdi dönï ꞌdeni ŋgï gɔ lende ꞌba Yësu ne ꞌdeni rɔ dɔ ŋgölö di mï laŋba ꞌba lende kënyë abo ga pili. 40 Kina me mëdï miya ziye, iꞌdike kɔmɔye kandi laka kinza lende tönë ga bɔ kumë lende ꞌba Bɔkoꞌba kiya mɔlo bine ga ne koꞌdɔ rönnï ra ziye. Ame kiya te, 41 ‘Kpe bɔ kose dɔma tönë ga, oŋgɔke ti. Mëdï moꞌdɔ lende ame kigayi ye ne, kina ti kölëke ŋgï yaga, römöyï wa naga nime moꞌdɔ mï kada ma ꞌbeye nime, ɔdɔ kiya te kiya pele ziye oꞌdɔkɔke dë yɔ tiꞌdi dɔye gɔmo.’ ”

Ma Konzi Uwö Laja Laka

42 Kina ɔdɔ Pɔlo ni kɔdɔ ꞌdeni yaga di mï rö ꞌba mötu di pötö lende naga nime tine, ya naga nima ititi lïjë ꞌdɔ kako kiya lende nima gbï mï kada ꞌba rɔ kindawo ma di gɔ ama. 43 Di bi titaꞌba ꞌbënnï ꞌdeni di mï rö ꞌba mötu tine, Yudayi ma konzi mɔtɔ ga ti bɔ löwö ma konzi ame ga koro Bɔkoꞌba ꞌdeni koꞌdɔ rönnï rɔ Yudayi ne ari ŋgï kɔtɔ ti Pɔlo ni, kina Pɔlo ni kiya lende ŋgï zïnnï ꞌdɔ lïjë köꞌbö tiꞌdi dönnï gɔ mï këyï ꞌba Bɔkoꞌba.

44 Mï kada ꞌba rɔ kindawo ma di gɔ ama na bilaka ꞌba mï gawo nima kɔlɔ ŋgï pili tuwö lende ꞌba Bɔkoꞌba. 45 Kina ɔdɔ Yudayi koꞌja bilaka ꞌdeni kɔlɔ rɔ ma konzi tara tine, lende mo ënyë ŋgï mïnnï lïjë kebe toꞌdɔ kowasa tiya kpa kënyë rɔ Pɔlo. 46 Tine Baranaba ni ti Pɔlo iya lende ŋgï rɔ dɔ ŋgölö zi Yudayi naga nima, kiya te, “Bɔkoꞌba oꞌdɔkɔ gɔ diya lende abo titi dɔgba ziye. Ne kina me kilagike eꞌbe ꞌdeni koꞌdɔkɔke dë ꞌdɔ këddïke ti dïdï ma ŋburuŋburu. Olomake, ti dari eze zi bɔ löwö. 47 Ŋere Bɔkoꞌba ose lende nime ꞌdeni mɔlo zize, iya te, ‘Miꞌdi yi ꞌdeni rɔ bi kɔpɔ zi bɔ löwö ꞌdɔ tileme kɔri ꞌba dïdï zi bilaka pili ꞌba dɔyayi nime.’ ”

48 Kina ɔdɔ bɔ löwö naga nima kuwö lende ꞌba Pɔlo nime ꞌdeni te tine, lïjë ŋgï rɔ lɔŋɔ kebe bi toꞌdɔ yëëꞌdï zi Bɔkoꞌba gɔ köꞌdu mo. Ya ame ga Bɔkoꞌba koꞌdɔkɔ ꞌdɔ këdï ti dïdï ma ŋburuŋburu ne iꞌdi dönnï ŋgï rɔ ma laka gɔ lende ꞌba Yësu. 49 Kina lende ꞌba ŋere Yësu kitaꞌba ŋgï kogba mï dɔyayi nima.

50 Tine Yudayi ni ënyï kari kocɔ zi ꞌja bɔ wa ma koro Bɔkoꞌba naga gbï ti bilaka ma löbu ꞌba mï gawo nima ꞌdɔ koꞌdɔ wa kënyë zi Pɔlo ni koga yaga di mï dɔyayi ꞌbënnï nima. 51 Kina Pɔlo ni komba lupu ꞌba ndïnnï ŋgï rɔ lömu rɔ ya naga nima, lïjë kari ëꞌbënnï Ikoniya. 52 Ne tine bɔ kösö gɔ Yësu ga ma mï Anitɔkiya yayi ꞌdeni ŋgï rɔ lɔŋɔ lɔ ti Nyï Kɔtɔ Laka.

14

Ikoniya

1 Di Ikoniya yayi lende oꞌdɔ rönï gbï zi Pɔlo ni kɔzɔ ma koꞌdɔ rönï di Anitɔkiya. Lïjë ari kiya lende ꞌba Bɔkoꞌba gbï mï rö ꞌba mötu ꞌba Yudayi di yayi. Kina Yudayi ma konzi mɔtɔ ga ti bɔ löwö ni kiꞌdi dönnï ŋgï gɔ lende ꞌba Yësu. 2 Ne tine Yudayi ame ga kilagi lende ꞌba Yësu ne ari kiꞌdi bilaka ꞌba dɔliŋɔ nima ŋgï gbï kënyï rɔ ꞌdïrï ti Pɔlo ni. 3 Ne pele tara Pɔlo ni oloma titi kigabi yayi tiya lende ꞌba ŋere Yësu ŋgï rɔ dɔ ŋgölö kinza tikere. Kina Yësu kiꞌdi lïjë ŋgï koloma rɔ toꞌdɔ wa ma konzi ame ga lende mo kigayi bilaka ne ꞌdɔ kileme ŋgï omba lende ꞌba mï këyï abo ëdï rɔ ma laka. 4 Gɔ köꞌdu mo na kiꞌdi bilaka ꞌba mï gawo nima koza mïnnï ŋgï, ya mɔtɔ ga rɔ ma koꞌdɔkɔ lende ꞌba Yudayi ni mɔtɔ ga rɔ ma koꞌdɔkɔ lende ꞌba Pɔlo ni.

5 Kina Yudayi ni kari kususu kpënnï ŋgï ti bilaka ꞌba dɔliŋɔ nima kpaki ti löbu ꞌbënnï ga ꞌdɔ toꞌdɔ közï kasi zi Pɔlo ni kuꞌdu ti döku kupö yaga. 6 Ne tine Pɔlo ni uwö lende mo ŋgï mɔlo kina lïjë kënyï ŋgï di Ikoniya yayi kiriŋa kari Lusëtura ni ti Darobe ame mï dɔyayi ꞌba Lukönïya ne. Kina lïjë kiliŋgere ŋgï gbï kebe mï dɔliŋɔ ame ga ŋgɔsiŋgɔsi yayi ne 7 tiya laja laka ꞌba Bɔkoꞌba zi bilaka.

Pɔlo Ileŋo Bɔ Mɔtɔ Di Lusëtura

8 Bɔ mɔtɔ ëdï mï Lusëtura yayi ndïmo ga eŋme ŋgï kpaki rïyö köꞌbö rɔ kurutu bërï mɔlo gɔ töyö mo. 9 Kina ɔdɔ bo këdï ꞌdeni rɔ tuwö lende ame Pɔlo këdï kiya ne tine, Pɔlo oŋgɔ kɔmɔ bo na koꞌja ŋgï bo iꞌdi dɔ bo ꞌdeni rɔ ma laka gɔ lende ꞌba Yësu ꞌdɔ Bɔkoꞌba kileŋo bo. 10 Pɔlo ilende zi bo rɔ ma kembe, iya te, “Ënyï kɔrɔ kodɔrɔ göyï tɔrɔ.”

Kina bɔ nima kogɔri ŋgï di bërï kisaki tiliŋgere di yayi. 11 Kina ɔdɔ tïndï ꞌba bilaka naga nima koꞌja lende nima Pɔlo ni koꞌdɔ ne ꞌdeni tine, lïjë pili ënyï ŋgï kozɔ timo rɔ ma kembe rɔ kpënnï Lukönïya, kiya te, “Akoro uyï rönnï ꞌdeni rɔ bilaka mï löŋgö ze.”

12 Kina lïjë kiꞌdi möyï akoro mɔtɔ ame kïdëkï rɔ Zëyu ne ŋgï dɔ Baranaba, mɔtɔ ame kïdëkï rɔ Erome ne ŋgï dɔ Pɔlo römöyï bo na rɔ bɔ kiya lende.

13 Bɔ dɔ akoro Zëyu nima liŋɔ mo ëdï gönyï reki ꞌba gawo nima. Kina bo koꞌde ŋgulö sa ŋgï kosi kpa reki yayi ti döwöru. Lïjë oꞌdɔkɔ tumu ŋgulö sa naga nima rɔ roma zi Pɔlo ni. 14 Kina ɔdɔ Pɔlo ni ti Baranaba kuwö lende nima ya naga nima koꞌdɔkɔ toꞌdɔ mo ne ꞌdeni tara tine, meri mo iꞌdi lïjë ŋgï kirica bɔŋgɔ di rönnï. Lïjë iriŋa kari mï löŋgö tïndï ꞌba bilaka naga nima ti tulörï, kiya te, 15 “Kpe bilaka naga nime, waꞌdi ga na këddï koꞌdɔke te? Ze gbï rɔ bilaka lesi kɔzɔ kpe te. Dako nime tiya lende ꞌba laja laka ꞌba Bɔkoꞌba ziye ꞌdɔ kiꞌdi kolake gɔ toro wa ma yawa naga nime yaga koroke rɔ Bɔkoꞌba ame ti dïdï ne. Bo na me koꞌba mïtɔrɔ ni ti dɔyayi gbï ti yöpö ti wa ame ga pili këdï koloma yïmo ne. 16 Mɔlo tönë bine bo ola bilaka ꞌba dɔyayi nime ꞌdeni koloma rɔ toꞌdɔ wa ame ga pili lïjë koꞌdɔkɔ toꞌdɔ mo ne. 17 Tine bo öꞌbö tileme rɔ bo nduwë zi bilaka ti wa ma kele ma bo këdï koꞌdɔ. Bo iꞌdi tɔrɔ kaꞌdi ziye kiꞌdi wa ꞌba mï nyaka ꞌbe ga kana ꞌdɔ këddïke rɔ lɔŋɔ ti akonyo.”

18 Lende naga nime Pɔlo ni kiya pele kɔzɔ a nime te ne, oꞌdɔ rɔ gbegbe na ꞌjaa kota ya naga nima di bi tumu roma zïnnï.

19 Mï kada dɔ kɔtɔ mɔtɔ na Yudayi mɔtɔ ga kako di Anitɔkiya ame mï dɔyayi ꞌba Pisidiya ne gbï di Ikoniya. Kina lïjë kocɔ ŋgï zi tïndï ma konzi kari kuꞌdu Pɔlo ti döku. Kina lïjë kilala bo ŋgï yaga di mï gawo nima. Lïjë omeri ꞌbënnï tëgë bo ti kölë ꞌdeni. 20 Di pötö mo tine, bilaka ꞌba kanisa ari tori bo kɔrɔ ŋgila bo yayi, kina bo kindiŋi ŋgï kënyï ꞌböwu kileki kari mï gawo nima.

Tileki Anitɔkiya Ma Surïya

Mï bi këzë mɔtɔ na lïjë kënyï ti Baranaba kari Darobe. 21 Lïjë ari kiya laja laka ꞌba Bɔkoꞌba mï Darobe yayi kina lende kiya ꞌbënnï kiꞌdi bilaka ma konzi ŋgï këdï rɔ bɔ kösö gɔ Yësu. Di yayi tine na lïjë kileki ŋgï kari Lusëtura ti Ikoniya ti Anitɔkiya mï Pisidiya. 22 Lïjë iliŋgere ŋgï nduwë ti tiyandi bɔ kösö gɔ Yësu ga kebe mï gɔ bi naga nima tiya mo zïnnï ꞌdɔ lïjë köꞌbö tiꞌdi dönnï gɔ lende ꞌba Yësu ti mï këddï, iya te, “Ze pili dëdï dombike gomɔ titi rɔ ma kënyë gba kinza doꞌjake ŋere löbu ꞌba Bɔkoꞌba nime.”

23 Lïjë iꞌdi ya mɔtɔ ga rɔ löbu ꞌba kanisa mï gɔ bi naga nima pili. Kina lïjë koloma ŋgï rɔ toꞌdɔ mötu tïnnï toro kpënnï gbï tititi Bɔkoꞌba ꞌdɔ koŋgɔ gönnï römöyï lïjë iꞌdi dönnï ꞌdeni gɔ lende abo. 24 Kina lïjë kënyï ŋgï kiliŋgere nduwë kebe mï dɔyayi ꞌba Pisidiya ŋbö kömö mï dɔyayi ꞌba Pambulïya. 25 Lïjë ari kiya lende ꞌba Bɔkoꞌba mï gawo ꞌba Peroga, na lïjë kiteli ŋgï kari Ataliya.

26 Di yayi na lïjë këkï mï sorope kileki Anitɔkiya. Gɔ bi nima na tönë bilaka ꞌba kanisa koja lïjë di teyi kari toꞌdɔ ndɔbɔ nime ti mï këyï ꞌba Bɔkoꞌba ne. Kina me ndɔbɔ mo tönë lïjë ote ꞌdeni. 27 Kina ɔdɔ lïjë kömö ꞌdeni yayi tine lïjë otɔtɔ dɔ bilaka ꞌba kanisa ŋgï, lïjë kïyëtï gɔ wa ame ga pili Bɔkoꞌba koꞌdɔ zïnnï, gbï ti ame Bɔkoꞌba kumö kɔri ꞌdeni zi bɔ löwö ame ga kinza rɔ Yudayi ne tiꞌdi dönnï gɔ lende ꞌba Yësu. 28 Kina lïjë koloma ŋgï kigabi yayi ti bɔ kösö gɔ Yësu ga ama yayi ne.

15

Kpa Kotɔtɔ ꞌBa Bɔ Laja Mï Yerosalema

1 Ya mɔtɔ ga ako di Yudayi mï Anitɔkiya yayi koloma rɔ tiyandi bilaka ꞌba kanisa, iya te, a mɔtɔ ŋgï rɔ tɔmɔ di mï tölë zïnnï inza kɔtɔ te tine ŋge ɔdɔ kilele lïjë gɔ köꞌdu kiꞌdi ꞌba Musa. 2 Kina lende nime koꞌde kowasa ma löbu ŋgï mï löŋgö Pɔlo ni ti ya naga nima. Kina bilaka ꞌba kanisa koja Pɔlo ni ŋgï ti Baranaba ti ya mɔtɔ ga di mï löŋgö lïjë yayi kari Yerosalema, römöyï ꞌdɔ lïjë kari kiya ndï lende nime ti bɔ laja ꞌba Yësu ga gbï ti löbu ꞌba kanisa mɔtɔ ga.

3 Kina ɔdɔ bilaka ꞌba kanisa ꞌba Anitɔkiya koja lïjë ꞌdeni gɔ kɔri tara tine, lïjë udö ŋgï kebe mï dɔyayi ꞌba Pönïkë ti Somorona. Di mï gɔ bi naga nime pili lïjë iliŋgere nduwë ti tiya lende ꞌba bɔ löwö ame kiꞌdi dönnï ꞌdeni gɔ lende ꞌba Bɔkoꞌba ne. Gɔ köꞌdu mo na bilaka ꞌba kanisa ŋgï pili rɔ lɔŋɔ.

4 Kina ɔdɔ lïjë kömö Yerosalema tine, bilaka ꞌba kanisa ti ya ma löbu mo ga ti bɔ laja ꞌba Yësu ga ota lïjë ŋgï rɔ ŋba. Kina lïjë koloma ŋgï rɔ tïyëtï gɔ wa ame ga Bɔkoꞌba kiꞌdi lïjë koꞌdɔ ne. 5 Tine Parosi mɔtɔ ga ame kiꞌdi dönnï ꞌdeni gɔ lende ꞌba Yësu ne, iya te, “Iꞌdike kilele bɔ löwö naga nima, ꞌdɔ kiyake gbï zïnnï gɔ lïjë koꞌdɔ köꞌdu kiꞌdi ame ga pili Musa kugu ne.”

6 Kina bɔ laja ꞌba Yësu ga kotɔtɔ dönnï ŋgï ti bilaka ma löbu ꞌba kanisa tiya kɔri ꞌba lende nime. 7 Kina ɔdɔ lïjë kiya lende nime ꞌdeni ŋgï kari timo rɔ gɔ kɔwɔ tine, Pïtörö ënyï tɔrɔ kilende zïnnï, iya te, “Löndö ma ga, ikalike ꞌdeni tönë mɔlo bine, Bɔkoꞌba igeli ma di mï löŋgö ye kiꞌdi ꞌdɔ bɔ löwö kuwö lende ꞌba laja laka abo di zö ꞌdɔ lïjë kiꞌdi dönnï gɔmo. 8 Bo na rɔ bɔ kikali lende ꞌba mï bilaka pili rɔ kɔtɔkɔtɔ. Kina me bo iꞌdi Nyï Kɔtɔ Laka abo ꞌdeni gbï zïnnï kɔzɔ ma tönë bo kiꞌdi zize ne tara, gɔ köꞌdu mo ꞌdɔ kileme lïjë ꞌdeni rɔ ꞌba bo ga. 9 Bo oꞌdɔ geli dë zïnnï. Bo ikali lïjë iꞌdi dönnï ꞌdeni gɔ lende nime, kina me bo kiꞌdi lïjë ꞌdeni rɔ ma kɔpɔ di mï lende kënyë ꞌbënnï ga. 10 Ne gɔ waꞌdi na këddï koꞌdɔkɔke tiyɔzɔ Bɔkoꞌba gɔmo? Gɔ waꞌdi na koꞌdɔkɔke tiꞌdi ya naga nima ꞌdɔ koꞌdɔ köꞌdu kiꞌdi ma kitigɔ ame ꞌbu ze löbu ga kɔꞌbɔ dë toꞌdɔ mo kina ze gbï dɔꞌbɔke dë toꞌdɔ mo ne gɔmo? Kinza koꞌdɔke dë tara. 11 Ŋere ze Yësu oꞌdɔ mï këyï ꞌdeni zize Yudayi ꞌdɔ diꞌdike dɔze gɔ lende abo ꞌdɔ bo kɔmɔ ze yaga di mï tölë. Kina me bo koꞌdɔ ꞌdeni gbï ko tara zïnnï ya ame ga kinza rɔ Yudayi ne.”

12 Di pötö lende ꞌba Pïtörö nime na bilaka naga nima kudumö ŋgï pili. Kina Baranaba ni ti Pɔlo kebe ŋgï tïyëtï gɔ lende ꞌba gɔ kɔtɔ ame ga Bɔkoꞌba kiꞌdi lïjë koꞌdɔ mï löŋgö bɔ löwö ne.

13 Kina ɔdɔ Baranaba ni ti Pɔlo kote tiya lende ma ꞌbënnï ꞌdeni tine, Yakoba ënyï tɔrɔ tilende, bo iya te, “Löndö ma ga, uwöke dɔma. 14 Simona ïyëtï lende ꞌba kɔnyi nime Bɔkoꞌba koꞌdɔ zi bɔ löwö ne ꞌdeni tönë mɔlo bine, ame Bɔkoꞌba kiꞌdi bɔ löwö mɔtɔ ga ꞌdeni rɔ ꞌba bo ne. 15 Lende ꞌba Bɔkoꞌba ma tönë ga bɔ kumë lende kugu bine ne iya köꞌdu nime gbï kɔzɔ a nime te. Bo iya te, 16 ‘Mëdï mileki mako kada mɔtɔ. Kina ti mubö liŋɔ ꞌba Dawidi ꞌdeni ŋgï rɔ ma lölöwö. Itikɔ ꞌdeni yaga, ne tine ti moꞌba ŋgï kitigɔ kileki teyi. 17 Ti moꞌdɔ tara ꞌdɔ bɔ dɔꞌbe mɔtɔ ga kikali ma rɔ ŋere ꞌba dönnï. Kina bɔ löwö ame ga pili miꞌdi ꞌdeni rɔ ꞌbama ga ne ti kako ꞌdeni ŋgï zö. 18 Ame na rɔ lende ꞌba Bɔkoꞌba.’ Ze dikalike ꞌdeni tönë mɔlo bine.

19 Ne ꞌbama miya te kinza diꞌdike lende ma kïrïndï ma tara dë zi bɔ löwö naga nima kiꞌdi dönnï ꞌdeni gɔ lende ꞌba Bɔkoꞌba ne. 20 Waraga na gɔ duguke zïnnï kiya te, kinza lïjë konyo yida ame ga kumu zi akoro ne dë, kinza lïjë koꞌdɔ yërï dë, yida ame ga kumu ŋgöŋgörö mo dë ne kinza lïjë konyo dë gbï, kinza lïjë kuwë roma dë. 21 Lende ma mbowa nime na ŋge ꞌdɔ doseke zïnnï, römöyï köꞌdu kiꞌdi ame Musa kugu ne ota gɔ toꞌdɔ wa naga nime ꞌdeni pili di zize. Ze Yudayi döꞌböke tönë mɔlo bine nduwë rɔ tïdëkï köꞌdu kiꞌdi naga nime mï kada ꞌba rɔ kindawo mï rö ꞌba mötu ze ga. Mï gawo ame ga pili bilaka ze ga këdï yïmo ne, oloma nduwë rɔ tïyëtï köꞌdu kiꞌdi naga nime zize.”

Ndose ꞌBa Bɔ Löwö

22 Kina bɔ laja ꞌba Yësu ga ti bilaka ꞌba kanisa pili ti ya ma löbu mo ga kigeli ya mɔtɔ ga ŋgï di mï löŋgö lïjë yayi ꞌdɔ koja kari Anitɔkiya ti Pɔlo ni ti Baranaba. Kina lïjë kigeli ya ma löbu mɔtɔ ga ŋgï rïyö di mï löŋgö lïjë rɔ Sila ni ti Yuda ame kïdëkï möyï mo mɔtɔ gbï rɔ Barasaba ne. 23 Kina lïjë kugu waraga ŋgï kiꞌdi zi ya naga nima ꞌdɔ kari timo. Lende ma kugu mï waraga mo na me, “Ze bɔ laja ꞌba Yësu ga gbï ti bilaka ma löbu ꞌba kanisa, ze rɔ löndö ziye. Kina me dëdï dugu waraga nime ziye kpe löndö ma mï Anitɔkiya ti Surïya ti Kilikiya kpe ame kinzake rɔ Yudayi ne. Dumötö ye pili laka. 24 Duwö köꞌdu mo tëgë bɔtɔ mɔtɔ tɔ ne ga ari di bine ziye kari kogba dɔye koŋbeŋbe ye ti lende kiya ꞌbënnï ga. Bɔtɔ naga nima ze na dë doja lïjë. 25 Gɔ köꞌdu mo na me dotɔtɔ dɔze digeli ya naga nime ꞌdɔ doja kari ziye yayi ti Baranaba ni ti Pɔlo ame dɔꞌɔ lïjë kulöwö ne. 26 Lïjë na gbï rɔ ya ame ga kilaŋa gɔ dïdï nnï ꞌdeni toꞌdɔ lende ꞌba ŋere ze Yësu ne. 27 Kina me dëdï doja Yuda ni ti Sila kari ziye. Lïjë ëdï kari kiya lende naga nime gbï ti kpënnï ziye kɔzɔ ame dugu mï waraga nime ne tara. 28 Lende ze ti lende ame ga Nyï Kɔtɔ Laka ꞌba Bɔkoꞌba kiya zize ne na me. Kinza diꞌdi lende ma kïrïndï kulöwö dë ziye. Wa ame ga ꞌdɔ koꞌdɔke ne kina ŋge me. 29 Kinza konyoke wa ame ga kumu zi akoro ne dë, yida ame ga kumu ŋgöŋgörö mo dë ne kinza konyoke dë gbï, kinza kuwëke roma dë, kina kinza koꞌdɔke yërï dë. Ɔdɔ kiya te kolake gɔ wa naga nime ꞌdeni pili kina laka. Ame na rɔ gɔ rɔ lende ꞌba waraga ze nime.”

Lɔŋɔ ꞌBa Bɔ Löwö

30 Kina bilaka ꞌba kanisa koja ya naga nima ŋgï kari kɔtɔ ti waraga nima. Lïjë ari nduwë mï kɔri ꞌbënnï nima ŋbö lïjë kömö Anitɔkiya. Kina ɔdɔ lïjë kömö ꞌdeni yayi tine, lïjë otɔtɔ dɔ bilaka ꞌba kanisa ŋgï pili bi kɔtɔ kiꞌdi waraga nima teyi. 31 Ya naga nima ïdëkï waraga tönë na lïjë ŋgï pili rɔ lɔŋɔ gɔ köꞌdu mo, römöyï lende mo ga okɔnyi lïjë ꞌdeni. 32 Tine Yuda ni ti Sila oloma titi kigabi tïnnï yayi. Lïjë rɔ bɔ kumë lende ꞌba Bɔkoꞌba kina lïjë koloma ŋgï rɔ tokɔnyi ya naga nima ti lende ame ga ꞌdɔ kiꞌdi lïjë këdï ti mï këddï ne. 33-34 Tine di pötö mo na ya naga nima koja lïjë ŋgï gɔ kɔri, iya te. “Arike ti mï këyï.” Kina lïjë kileki ŋgï kari mï Yerosalema zi ya ame ga koja lïjë ne.

35 Tine Pɔlo ni ti Baranaba oloma ꞌbënnï titi kigabi Anitɔkiya yayi. Lïjë oloma ŋgï nduwë ti ya mɔtɔ ga rɔ tiyandi bilaka gbï tiya lende ꞌba laja laka ꞌba ŋere Yësu. 36 Kina ɔdɔ lïjë koloma ꞌdeni kigabi yayi tine, Pɔlo iya zi Baranaba, iya te, “Dari tori bilaka ꞌba kanisa ame ga mï dɔliŋɔ ma tönë ga diya lende ꞌba laja ꞌba ŋere Yësu teyi ne gɔ dari doŋgɔ ɔdɔ lïjë ëdï tondo ga?”

37 Baranaba oꞌdɔkɔ ꞌdɔ Yowani Marako kari tïnnï. 38 Ne tine Pɔlo iya te inza rɔ ma laka zi bɔ nima ꞌdɔ kari tïnnï, römöyï tönë pa bine bo ola lïjë Pambulïya kinza ma bo kari dë nduwë tïnnï tote ndɔbɔ nima yɔ. 39 Kina lïjë kamo ŋgï gɔ lende nime, lïjë koza gönnï ŋgï. Baranaba ogba Marako ti bo, lïjë kari mï dɔyayi ꞌba Kupurïyö.

40 Tine Pɔlo igeli ꞌba bo rɔ Sila na gɔ kari ti bo. Bilaka ꞌba kanisa ititi Bɔkoꞌba ꞌdɔ koŋgɔ gönnï. Kina lïjë kari ŋgï. 41 Lïjë iliŋgere kebe mï dɔyayi ꞌba Surïya ti dɔyayi ꞌba Kilikiya. Kina lïjë koloma ŋgï nduwë rɔ tiyandi bilaka ꞌba kanisa di yayi ꞌdɔ lïjë köꞌbö ti mï këddï.

16

Tösö ꞌBa Timatiyo

1 Pɔlo ni ari kömö Darobe lïjë kala ŋbö Lusëtura. Bi mo nima bɔ mɔtɔ möyï mo rɔ Timatiyo rɔ bɔ kösö gɔ Yësu ëdï teyi. Ma bo rɔ Yudayi ma kiꞌdi dönï ꞌdeni gɔ lende ꞌba Yësu, tine ꞌbu bo rɔ Giriki. 2 Bɔ nime rɔ Timatiyo ne bilaka ꞌba kanisa ame ga Lusëtura ni ti Ikoniya ne iya lende abo pili rɔ ma laka. 3 Gɔ köꞌdu mo na Pɔlo oꞌdɔkɔ togba Timatiyo ti bo mï liŋgere nima. Ne tine Yudayi ame ga këdï koloma mï dɔyayi nima yayi ne ikali ꞌbu ꞌba Timatiyo rɔ Giriki. Kina Pɔlo kilele bo ŋgï ꞌdɔ kiꞌdi bo këdï rɔ Yudayi.

4 Kina lïjë kiliŋgere ŋgï nduwë kebe mï dɔ gawo ꞌba dɔyayi nima ti tiya ndose tönë bɔ laja ꞌba Yësu ga ti löbu ma mï Yerosalema kose zi bilaka ꞌba kanisa toꞌdɔ mo ne. 5 Kina bilaka ꞌba kanisa köꞌbö ŋgï tiꞌdi dönnï gɔ lende ꞌba Yësu ti mï këddï. Kina bilaka ma konzi mɔtɔ ga kiꞌdi dönnï ŋgï gbï gɔ lende ꞌba Yësu kozoli rönnï ti bilaka ꞌba kanisa.

Nyï ꞌBa Pɔlo Di Torowa

6 Tine Nyï Kɔtɔ Laka ota gɔ Pɔlo ni ŋgï di bi tari tiya lende ꞌba Bɔkoꞌba mï dɔyayi ꞌba Asiya. Kina lïjë kari ŋgï kebe mï dɔyayi ꞌba Parugïya ni ti Galatiya. 7 Lïjë ari kömö dɔ maga ꞌba Musïya. Lïjë oꞌdɔkɔ ꞌdɔ tari tiliŋgere kebe mï dɔyayi ꞌba Bïtunïyö. Ne tine Nyï Kɔtɔ Laka ꞌba Yësu ota gönnï ŋgï di bi tari. 8 Kina lïjë kari ŋgï nduwë kebe mï Musïya ŋbö kömö mï gawo ꞌba Torowa ame ŋgɔsi kpa mini löbu ne. 9 Mï korɔndɔ mo nima na nyï koꞌde ŋgï dɔ Pɔlo kileme bɔ mɔtɔ di mï dɔyayi ꞌba Makedoniya këdï kɔrɔ yayi komaꞌjo rönï zi bo, iya te, “Ako tokɔnyi ze di mï Makedoniya bine.”

10 Di pötö nyï ꞌba Pɔlo nime na dënyï ŋgï dɔmo tari Makedoniya. Römöyï dikali ꞌdeni di gɔ nyï nima Bɔkoꞌba oꞌdɔkɔ ze gɔ dari diya laja laka abo zi ya naga nima.

Ludïya Di Pïlïpöyï

11 Kina dëkï ŋgï mï sorope di Torowa yayi dumu dari mï döötu mɔtɔ kïdëkï möyï mo rɔ Samotorake. Mï bi këzë ma di pötö mo na dari nduwë ti sorope dömö mï gawo mɔtɔ kïdëkï möyï mo rɔ Napoli. 12 Di yayi na diliŋgere ŋgï ti ndïze dari Pïlïpöyï gawo mɔtɔ ma löbu ꞌba Makedoniya. Tine bilaka mo ga me rɔ Romo. Kina doloma ŋgï doꞌdɔ töꞌdö titi dɔ ndö tara yayi.

13 Mï kada ꞌba rɔ kindawo na dënyï ŋgï di mï gawo dari kpa yöpö. Domeri ꞌbeze diya te mɔtɔga bi ꞌba mötu ꞌba Yudayi ti këdï yayi. Kina dari doloma ŋgï rɔ tiya lende zi ꞌja ame ga kotɔtɔ dönnï yayi ne. 14 Tine ꞌja mɔtɔ rɔ Ludïya ëdï mï löŋgö lïjë yayi. Lɔko di Towatira rɔ bɔ ndögö ꞌba bɔŋgɔ kasi, ne lɔko rɔ bɔ koro Bɔkoꞌba. Kina ɔdɔ lɔko kuwö lende ame ga Pɔlo kiya ne ꞌdeni tine, Bɔkoꞌba omba dökïꞌdï nï ŋgï lɔko kiꞌdi dönï gɔmo. 15 Kina dodɔ mini ꞌba bapatisi ŋgï dönï gbï ti bilaka ꞌba mï liŋɔ ꞌbënï ga. Lɔko omaꞌjo rönï zize kiya te, “Ɔdɔ komerike miꞌdi dɔma ꞌdeni ŋgï rɔ ma laka gɔ lende ꞌba ŋere Yësu, ako kolomake liŋɔ ma.”

Kina lɔko koꞌdɔ atiri ŋgï gɔze dari liŋɔ ꞌbënï rɔ ŋba.

Iꞌdi Pɔlo Ni Mï Maboso Di Pïlïpöyï

16 Mï kada ma dɔ kɔtɔ mɔtɔ koꞌja dëdï dari mï bi ꞌba mötu kina dɔze kondɔsɔ ŋgï ti nyiti nökï mɔtɔ. Nökï ꞌbënï mo iꞌdi lɔko koloma rɔ tumë lende. Lɔko rɔ atɔli ꞌba ya mɔtɔ ga, na lïjë köꞌbö ŋgï nduwë toꞌja gïrïsï rɔ mbëmbë gɔ tumë lende ꞌbënï nima. 17 Kina lɔko kebe ŋgï rɔ tozi gɔze, ze ti Pɔlo ni, ti tulörï tuwöwö mo kiya zi bilaka tëgë, “Ya naga nime lïjë na rɔ bɔ laja ꞌba Bɔkoꞌba ame mïtɔrɔ ne. Lïjë ti kiya kɔri ꞌba dïdï ŋgï ziye.”

18 Lɔko oto toꞌdɔ lende ꞌbënï nime kɔzɔ a nime te nduwë ŋbö mï kada dɔ konzi. Kina kata ŋgï dökïꞌdï Pɔlo kënyï kamo dɔ nökï nima, kiya te, “Milende zïyï ti közï kakpa ꞌba Yësu Kurïsïtö, ënyï yaga di dɔ nyiti nime.”

Kina nökï tönë kola nyiti nima ŋgï. 19 Kina ɔdɔ bɔ dönï ga kikali ꞌdeni lɔko inza koꞌde yamo kpe zïnnï tine, lïjë ari ŋgï kindaꞌba Pɔlo ni ti Sila kilala koto kari zi turu ꞌba dönnï ga mï bi ꞌba burë. 20 Lïjë ari kiya zi turu naga nima yayi tëgë, “Ya naga nime lïjë rɔ Yudayi. Lïjë ëdï rɔ tirasi dɔ bilaka ꞌba mï gawo ze nime. 21 Lïjë ebe tiyandi bilaka ti dölëtï ame ga köꞌdu kiꞌdi ze ꞌba Romo kota gɔmo ꞌdeni ne.”

22 Kina tïndï ꞌba bilaka naga nima kolɔdɔ ŋgï dɔ Pɔlo ni ti Sila. Tine turu mo ga iꞌdi bɔ kanya ŋgï kirica bɔŋgɔ yaga di rɔ Pɔlo ni koloma rɔ tomba mo ti nyɔꞌbɔ. 23 Bɔ kanya naga nima omba Pɔlo ni ŋgï rɔ ma kënyë koto kiꞌdi mï maboso. Turu naga nima ose gɔmo kitigɔ zi bɔ dɔ maboso nima ꞌdɔ koŋgɔ gɔ Pɔlo ni laka kinza kusu rönnï ra. 24 Bɔ nima oro köꞌdu ꞌba turu naga nima. Gɔ köꞌdu mo na bo kiꞌdi Pɔlo ni ŋgï mï rö ame ŋbö zana maboso ne kudödu ndïmo mï löŋgö kpa kulugbu ma kïrïndï.

25 Mï zana korɔndɔ ꞌdeni tine na lïjë koloma ŋgï rɔ toꞌdɔ mötu toba ŋgala zi Bɔkoꞌba. Kina bilaka ma laki ame ga mï maboso yayi ne koloma ŋgï rɔ tuwö dönnï. 26 Mbowa yɔ na kïzïkïzï ma löbu kiꞌdi dönï ŋgï. Mï maboso nima ebe ŋgï pili tiyaya rönï, kpadörï mo ga kurögö rönnï pili yaga. Kina ziŋgiri ame ga kudödu közï bilaka ꞌba maboso timo ne kope rönnï ŋgï pili yaga gɔ dönnï. 27 Bɔ dɔ maboso nima oŋgɔ bi di bi töꞌdö oꞌja kpadörï pili kurögö rönnï ꞌdeni yaga. Bo omeri ꞌba bo tëgë bɔ maboso ti kiriŋa ꞌdeni. Kina bo kotɔ mbele abo ŋgï ꞌdɔ tupö rɔ bo timo yaga. 28 Tine Pɔlo ulörï rɔ ma kembe kilende zi bo, iya te, “Kinza kupö röyï dë, ze na me pili bine.”

29 Bo ïdëkï bɔ mɔtɔ koꞌde paꞌdo zi bo. Kina bo kiriŋa ŋgï kari rö ame Pɔlo ni ti Sila këdï yïmo ne, bo kari kolɔdɔ kömönnï ti tikere ŋgï ti rɔ kïlëꞌdï rɔ mbëmbë. 30 Kina bo koja lïjë ŋgï yaga di yayi, bo ititi lïjë, bo iya te, “Ŋere ma ga, waꞌdi na gɔ moꞌdɔ ꞌdɔ kiꞌdi kɔmɔ ma yaga di mï tölë?”

31 Pɔlo iya te, “Iꞌdi döyï rɔ ma laka gɔ lende ꞌba ŋere Yësu, kina bo ti kɔmɔ yi ŋgï pili ti bilaka ꞌba mï liŋɔ ꞌbï ga di mï tölë.”

32 Kina lïjë kïyëtï lende ꞌba ŋere Yësu ŋgï zi bɔ nima pili ti bilaka ꞌba liŋɔ abo ga. 33 Bɔ nima urögö kɔmɔ ꞌböŋö ꞌba nyɔꞌbɔ ame ga mï yida rönnï ne ŋgï pili mï korɔndɔ nima. Kina lïjë kodɔ mini ꞌba bapatisi ŋgï dɔ bo pili ti bilaka ꞌba liŋɔ abo. 34 Bo oto lïjë kari rö abo kiꞌdi akonyo zïnnï. Gɔ köꞌdu mo na bilaka ꞌba liŋɔ abo ga ŋgï pili rɔ lɔŋɔ römöyï lïjë iꞌdi dönnï ꞌdeni gɔ lende ꞌba Bɔkoꞌba.

35 Mï bi këzë mo nima na turu koja bɔ kanya kari kiya zi bɔ dɔ maboso nima iya te, “Iꞌdi ya naga nima kari ëꞌbënnï.”

36 Bɔ nima ari kïyëtï zi Pɔlo ni tëgë, “Laja ako zö bine di zi turu ma löbu, iya te, ꞌdɔ karike eꞌbe. Kina arike ti, ti mï këyï.”

37 Pɔlo ileki kiya zi bɔ kanya naga nima, iya te, “Turu ꞌbe naga nima lïjë iꞌdi komba ze kɔmɔ bilaka kinza ma kititi bïcï lende ze dë yɔ. Ze ame aa rɔ bilaka ꞌba Romo ne, lïjë iꞌdi koboso ze bine rɔ ma sari. Kina me tëgë lïjë këdï koꞌdɔkɔ ꞌdɔ toja ze gbï lowo yaga. Lende nima ele dë. Gbagba lïjë mo na ŋgï gɔ kako bine koja ze yaga gɔ dari.”

38 Kina bɔ kanya naga nima kileki ŋgï kari kïyëtï kpa Pɔlo nime zi turu naga nima. Kina ɔdɔ lïjë kuwö ꞌdeni kiya te Pɔlo ni ti Sila rɔ bilaka ꞌba Romo tine, lïjë ŋgï rɔ tikere gɔ köꞌdu mo. 39 Kina lïjë kari ŋgï mï maboso yayi tileki kpënnï zi Pɔlo ni ꞌdɔ kola lïjë gɔ lende nima. Lïjë oja Pɔlo ni yaga di yayi kiya teyi ꞌdɔ kënyï kari yaga di mï gawo ꞌbënnï nima. 40 Kina Pɔlo ni kënyï ŋgï di mï maboso yayi kari liŋɔ ꞌba Ludïya tori bilaka ꞌba kanisa. Lïjë ari kiya lende zi bilaka naga nima ꞌdɔ koloma ti mï këddï. Kina lïjë kari ëꞌbënnï ŋgï di mï gawo nima.

17

Tesalonika

1 Lïjë ari nduwë mï liŋgere ꞌbënnï nima kebe mï gawo ꞌba Ambipɔli ni ti Apɔlɔniya kömö Tesalonika. Rö ꞌba mötu ꞌba Yudayi ëdï yayi. 2 Kina Pɔlo kari ŋgï yïmo mï löŋgö bilaka ame ga kotɔtɔ dönnï yayi ne, kɔzɔ ma bo këdï koꞌdɔ mɔlomɔlo naga tara. Bo oloma rɔ toꞌdɔ kowasa tïnnï mï kada ꞌba rɔ kindawo ma dɔ mota ꞌdo, 3 tïyëtï gɔ lende ꞌba mï buku ꞌba Bɔkoꞌba zïnnï, tëgë lende naga nima kugu ne ileme ꞌdeni Bɔkoꞌba iteri ꞌdeni mɔlo ꞌdɔ gomɔ koꞌdɔ Kurïsïtö ame bo koja kako dɔliŋɔ nime ne gɔ kënyï kɔdɔ yaga di mï tölë. Pɔlo iya te, “Yësu nime mëdï miya lende mo ziye ne, bo na rɔ Kurïsïtö.”

4 Kina bilaka naga nima mɔtɔ ga kutï ŋgï gɔ lende ꞌba Pɔlo, kodɔꞌbɔ rönnï ŋgï tïnnï lïjë ti Sila. Kina Giriki ma konzi mɔtɔ ga ame ga koro Bɔkoꞌba ꞌdeni ne kodɔꞌbɔ rönnï ŋgï gbï tïnnï ti ꞌja ma rɔ koro ma konzi mɔtɔ ga. 5 Tine na lende nime kënyë ŋgï mï Yudayi mɔtɔ ga. Kina lïjë kari kotɔtɔ ya ma këdï kulë ꞌbënnï rɔ yawa mï gɔ bi ꞌba ndögö naga ŋgï kocɔ teyi ꞌdɔ kënyï rɔ ꞌdïrï ti Pɔlo ni. Ya naga nima omɔmi rönnï ŋgï ti tulörï rɔ mï gawo kari kolɔdɔ dɔ liŋɔ ꞌba bɔ mɔtɔ rɔ Yasona. Lïjë oꞌdɔkɔ tindaꞌba Pɔlo ni ꞌdɔ kiꞌdi bilaka pili koꞌdɔ burë mo mï kpa kotɔtɔ ꞌbënnï nima. 6 Ne tine lïjë oꞌja Pɔlo ni dë, kina lïjë kindaꞌba Yasona ŋgï pili ti bilaka ꞌba kanisa mɔtɔ ga kilala koto zi bɔ kiya burë ꞌbënnï ga. Lïjë pili ulörï kozɔ timo tëgë, “Ya tönë ga këdï kirasi dɔ bilaka konzi ꞌba dɔliŋɔ naga nime ne, lïjë na me kako ꞌdeni bine. 7 Kina me bɔ nime rɔ Yasona kota lïjë ŋgï kiꞌdi koloma liŋɔ abo rɔ ŋba. Ya naga nime lïjë oro köꞌdu kiꞌdi ꞌba bɔ dɔliŋɔ ma löbu ꞌba Romo dë. Lïjë iya te bɔ mɔtɔ tɔ ne kïdëkï möyï mo rɔ Yësu na rɔ bɔ dɔliŋɔ ma löbu.”

8 Lende nime iꞌdi bɔ kiya burë ni ti bilaka mɔtɔ ga ŋgï pili ti mï kombi. 9 Kina lïjë kiꞌdi Yasona ni ŋgï titi kopi gïrïsï, tine na ꞌjaa lïjë kope kola kari.

Beriya

10 Mï korɔndɔ mo nima na bilaka ꞌba kanisa koja Pɔlo ni ti Sila ŋgï kari Beriya. Kina ɔdɔ lïjë kömö ꞌdeni yayi tine lïjë ari ŋgï mï rö ꞌba mötu ꞌba Yudayi. 11 Yudayi ama ga yayi ne ilagi lende ꞌba Pɔlo ni dë kɔzɔ ma di Tesalonika. Lïjë ŋgï ti mï këyï tuwö mo gbï tïdëkï buku ꞌba Bɔkoꞌba mï kada pili toŋgɔ mo ɔdɔ dɔ lende mo ga utï gɔ ꞌba Pɔlo. 12 Kina Yudayi ma konzi gbï ti Giriki ma rɔ bɔtɔni ti ꞌja ma konzi ame ga rɔ bɔ wa ne kiꞌdi dönnï ŋgï gɔ lende ꞌba Yësu.

13 Kina ɔdɔ Yudayi ma mï Tesalonika kuwö lende mo ꞌdeni kiya te, Pɔlo ëdï ꞌdeni gbï rɔ tiya lende ꞌba Bɔkoꞌba mï Beriya tine, lïjë ari kocɔ ŋgï zi tïndï ꞌba bilaka kënyï rɔ ꞌdïrï ti Pɔlo. 14 Kina bilaka ꞌba kanisa koja bo ŋgï di mï gawo kari kpa mini löbu. Tine Sila ni ti Timatiyo ileke ꞌbënnï mï gawo yayi. 15 Bilaka ꞌba Beriya ame ga koto gɔ Pɔlo ne ëkï ŋgï kɔtɔ ti bo mï sorope kari ŋbö mï gawo ꞌba Ateniya. Bo oja ya naga nima kileki Beriya ꞌdɔ kari kiya zi Sila ni ti Timatiyo kako welo zi bo.

Ateniya

16 Koꞌja bo këdï gba Ateniya yayi tidabi Sila ni ti Timatiyo, tine bo ŋgï rɔ meri kulöwö di zi akoro ma konzi ame ga kɔmɔ bo këdï koꞌja di mï gawo nima ne. 17 Kina bo köꞌbö ŋgï nduwë tari mï rö ꞌba mötu ꞌba Yudayi toꞌdɔ kowasa ti Yudayi gbï ti bɔ löwö ame ga koro Bɔkoꞌba ꞌdeni ne. Bo oloma gbï nduwë tari mï bi ꞌba ndögö mï kada pili toꞌdɔ kowasa ti bilaka ma kako yayi. 18 Bɔ kɔmɔ kiyandi mɔtɔ ga ame kïdëkï möyï mo rɔ Ëpïkurö ti ya ame ga kïdëkï rɔ Sitowa ne, oloma gbï rɔ toꞌdɔ kowasa ti bo di yayi. Ne tine ya mɔtɔ ga iya te, “Waꞌdi na bɔ ŋgɔŋgɔ nima këdï koꞌdɔkɔ tiya mo?”

Ya mɔtɔ ga iya te, “Mɔtɔga lende ꞌba akoro mɔtɔ ga ꞌba bɔ löwö na ti bo këdï kiya.” Lïjë iya lende nima tara römöyï bo ëdï rɔ tiya lende ꞌba Yësu ti lende ꞌba tënyï tɔdɔ di mï tölë.

19 Kina lïjë koto bo ŋgï kari mï bi ꞌba burë ꞌbënnï dɔ döku mɔtɔ kïdëkï möyï mo rɔ Ariyɔpago. Lïjë iya te, “Doꞌdɔkɔ tuwö lende ꞌba akiyandi laꞌja nime. 20 Wa mɔtɔ ga ame këddï kiya ne duwö lende mo ga dë mɔlo. Doꞌdɔkɔ tikali mï ꞌjɔ ꞌba lende mo ga.”

21 Lïjë iya tara römöyï bilaka ꞌba Ateniya naga nima ti ya mɔtɔ ga ame këdï koloma mï löŋgö lïjë yayi ne, wa ma koꞌdɔkɔ ꞌbënnï ma kulöwö mo na rɔ tiya lende ma laꞌja gbï ti tuwö mo.

22-23 Kina Pɔlo kënyï ŋgï tɔrɔ kɔrɔ kɔmɔ bilaka ꞌba burë naga nima kiya te, “Kpe bilaka ꞌba Ateniya, miliŋgere ꞌdeni pili kote mï gawo ꞌbe moꞌja akoro konzi ꞌbe naga nima. Kina mikali ꞌdeni kpe ŋgï rɔ bɔ koro akoro rɔ mbëmbë. Moꞌja gɔ bi ꞌba tumu wa zi akoro ꞌbe mɔtɔ gbï kugu lende teyi kiya te, ‘Bi ꞌba akoro ma kinza kikali.’ Wa nima këddï koroke ŋgï kinza kikalike dë ne kina me mako ꞌdeni tiya lende mo ziye. 24 Bɔkoꞌba na. Bo na me koꞌba mïtɔrɔ ni ti dɔyayi ti wa ame ga pili këdï koloma mï bi naga nime. Bo na rɔ bɔ dɔ mïtɔrɔ ni ti dɔyayi. Tine bo oloma dë mï rö ꞌba akoro ame ga bilaka na kubö ti közïnnï ne. 25 Bo na me kiꞌdi dïdï zi bilaka lesi ni kpaki ti yërï ꞌba yï mökö ꞌdɔ këdï koloma. Bo na koja gɔ wa pili zïnnï. Bo inza rɔ leri ꞌba wa mɔtɔ ꞌdɔ bilaka lesi kiꞌdi zi bo. 26 Bilaka kɔtɔ na tönë bo koꞌba ꞌdɔ këdï rɔ yï lïŋgï ꞌba bilaka lesi pili. Kina me bo kiꞌdi bilaka kote mï dɔliŋɔ nime ꞌdeni ŋgï pili. Gba kinza bo koꞌba lïjë dë bo oza gɔ bi ꞌbënnï ga ti kada mo ga ꞌdeni me rɔ kɔtɔkɔtɔ. 27 Bo oꞌdɔ tara ꞌdɔ ɔdɔ kiya te bilaka mɔtɔ ga këdï koma bo ꞌdɔ lïjë komomo bi tara kari kömö zi bo, römöyï bo ɔwɔ dë di rɔze pili rɔ kɔtɔkɔtɔ. 28 Lende nime kina me tönë bɔ mɔtɔ kiya te, ‘Bo na me kïdïdï ze, kiꞌdi ze doloma tiliŋgere mï dɔyayi nime.’ Ëdï gbï kɔzɔ lende ꞌba ŋgala ꞌbe ma tönë kiya te, ‘Ze pili rɔ kole abo ga.’

29 Ne ɔdɔ dëdïke ꞌdeni rɔ kole ꞌba Bɔkoꞌba tara tine, inza rɔ ma laka ꞌdɔ domerike diyake te bo ëdï kɔzɔ wa mɔtɔ ga ame bilaka ma miri koꞌdɔ di mï yamo ala kose di mï döku ne tara. 30 Tine lende ꞌba kada ma mɔlo tönë ga gba kinza bilaka kikali bo dë ne, bo ola ꞌdeni pili. Ne kina me bo këdï kose ꞌdeni zi bilaka ꞌba gɔ bi naga nime pili ꞌdɔ kotɔ dönnï di mï lende kënyë. 31 Bo igeli kada ame ꞌdɔ bo koꞌdɔ burë ꞌba bilaka ꞌba dɔliŋɔ nime pili rɔ ma kodɔrɔ yïmo ne ꞌdeni. Mï kada mo nima bo ti kiꞌdi bɔ ame bo kigeli ꞌdeni ne tiya burë ꞌba bilaka. Bo ileme ꞌdeni zi bilaka pili rɔ ma laka bo ëdï koꞌdɔ tara ti tiꞌdi bɔ nima kënyï kɔdɔ di mï tölë.”

32 Kina ɔdɔ bɔ burë naga nima kuwö Pɔlo kiya lende ꞌba tënyï tɔdɔ ꞌba bilaka yaga di mï tölë kɔzɔ a nima tara tine, ya mɔtɔ ga ögö bo ŋgï rɔ laŋa. Tine ya mɔtɔ ga iya te, “Doꞌdɔkɔ ꞌdɔ kako kiya lende nime gbï zize kada mɔtɔ.”

33 Kina ɔdɔ Pɔlo kɔdɔ ꞌdeni yaga tine, 34 ya mɔtɔ ga odɔꞌbɔ rönnï ŋgï ti bo kiꞌdi dönnï gɔ lende ꞌba Yësu. Bɔ ma kɔtɔ di mï löŋgö lïjë nima na rɔ Dïyönusïyö bɔ kiya burë mï Ariyɔpago ti ꞌja mɔtɔ kïdëkï rɔ Damari gbï ti ya mɔtɔ ga.

18

Korinito

1 Di pötö mo na Pɔlo kënyï di Ateniya kari Korinito. 2 Di yayi na bo kari kondɔsɔ ti bɔ mɔtɔ rɔ Akowila. Bɔ nima rɔ Yudayi tine öyö bo Pɔnito. Bo ëdï mɔlo koloma Romo, tine bɔ dɔliŋɔ ꞌba Romo ame kïdëkï möyï mo rɔ Kolawodiyo ne iꞌdi köꞌdu ꞌdeni ꞌdɔ Yudayi pili kënyï yaga di Romo. Gɔ köꞌdu mo na kiꞌdi Akowila ni kënyï di Italiya yayi ti ꞌja abo Purïsïkïla kako gba rɔ ma laꞌja Korinito. 3 Pɔlo ari toŋgɔ lïjë koloma tïnnï yayi turu kilaka, römöyï lïjë pili rɔ bɔ kuru kilaka. 4 Kina bo köꞌbö ŋgï nduwë rɔ tari mï rö ꞌba mötu mï kada ꞌba rɔ kindawo pili tilende ti ya ame ga yayi rɔ Yudayi kpaki ti Giriki ni tocɔ mo zïnnï gɔ lïjë kiꞌdi dönnï gɔ lende ꞌba Yësu.

5 Kina ɔdɔ Sila ni kömö ꞌdeni ti Timatiyo di Makedoniya tine Pɔlo ola ndɔbɔ ꞌba turu kilaka ŋgï kodɔ rɔ bo ŋge gɔ tiya lende ꞌba Bɔkoꞌba gbï todɔrɔ gɔmo zi Yudayi ni, Yësu na rɔ Kurïsïtö ame Bɔkoꞌba koja kako dɔliŋɔ nime bine ne. 6 Tine Yudayi oloma ŋgï toꞌdɔ kowasa ti bo tiya kpa kënyë rɔ bo. Gɔ köꞌdu mo na bo komba lupu ŋgï yaga di rɔ bɔŋgɔ abo ꞌdɔ kileme Bɔkoꞌba ilagi ꞌdeni di rönnï. Bo iya te, “Ɔdɔ kɔcɔke pele ꞌböwu yaga di mï kɔri ꞌba dïdï nime ama ꞌbeye na, ma ꞌbama miyandi ye ꞌdeni. Kisaki di mï kada nime tɔne mëdï mari a ma tiya lende ꞌba Bɔkoꞌba zi bɔ löwö.”

7 Kina bo kola rö ꞌba mötu nima ŋgï bo kari tuwöwö lende ꞌba Bɔkoꞌba zi bilaka di liŋɔ ꞌba bɔ löwö mɔtɔ kïdëkï möyï mo rɔ Tïtïyö Yoseto rɔ bɔ koro Bɔkoꞌba. Bɔ nima liŋɔ mo ŋgila rö ꞌba mötu. 8 Kina bɔ dɔ rö ꞌba mötu nima kïdëkï möyï mo rɔ Kurïsïpö ne ti bilaka ꞌba liŋɔ abo ga pili kiꞌdi dönnï ŋgï gɔ lende ꞌba ŋere Yësu. Ya ma konzi mɔtɔ ga ame kuwö lende ꞌba Yësu di Korinito yayi ne iꞌdi dönnï ŋgï gbï gɔmo, kina kodɔ mini ꞌba bapatisi ŋgï dönnï.

9 Mï korɔndɔ ma dɔ kɔtɔ mɔtɔ na ŋere Yësu kilende ŋgï zi Pɔlo ti nyï, iya te, “Kinza kere dë. Iya lende ma nduwë kinza kola gɔmo dë. 10 Mëdï tïyï, bɔtɔ mɔtɔ inza koꞌdɔ yi. Mëdï ti bilaka rɔ ma konzi mï gawo nime.”

11 Kina Pɔlo koloma ŋgï yayi kɔmɔ kɔɔ kɔtɔ kɔdɔ dɔmo nyepe modɔɔkɔtɔ tiyandi bilaka ti lende ꞌba Bɔkoꞌba.

12 Kina ɔdɔ bɔ mɔtɔ rɔ Galiyo na ꞌdeni rɔ turu ꞌba dɔyayi ꞌba Giriki nima tine, Yudayi otɔtɔ rönnï ŋgï kolɔdɔ dɔ Pɔlo kotɔ koto mï gɔ bi ꞌba burë. 13 Lïjë iya te, “Bɔ nime ëdï rɔ tiya mo zi bilaka ꞌdɔ koro Bɔkoꞌba ti toꞌdɔ wa ame ga köꞌdu kiꞌdi kota gɔmo ꞌdeni ne.”

14 Pɔlo oꞌdɔkɔ tilende, ne tine Galiyo na koke dɔmo ŋgï dɔgba kiya zïnnï te, “Kpe bilaka ꞌba Yudayi, ɔdɔ kiya te koꞌdeke bɔ nime bine gɔ lende kënyë koꞌdɔ mɔtɔ ala gɔ ꞌbölu abo, kina ŋge ti muwö lende ꞌbe. 15 Ne ame za rɔ lende ꞌba köꞌdu tɔ ne ga ti möyï ti köꞌdu kiꞌdi ꞌbe ꞌba Yudayi ne, kpe na koꞌdɔke eꞌbe burë mo. Ma ꞌbama moꞌdɔ burë ꞌba wa ma tara dë.”

16 Kina bo kiꞌdi ŋgï koga lïjë yaga di mï gɔ bi ꞌba burë. 17 Tine na lïjë kolɔdɔ ŋgï dɔ Sɔsetene bɔ dɔ rö ꞌba mötu tomba mo di mï gɔ bi ꞌba burë yayi. Ne pele Galiyo onyɔ abo lende mo dë.

Pɔlo Opɔ Dɔ Bo Yaga

18 Pɔlo oloma titi koꞌdɔ töꞌdö dɔ konzi ti bilaka ꞌba kanisa yayi. Kina bo koꞌdɔ mötö gbɔ ŋgï zïnnï bo kari Keŋgoriya ꞌdɔ tëkï mï sorope di yayi tari mï dɔyayi ꞌba Surïya. Di Keŋgoriya yayi na bo kopɔ dɔ bo ŋgï yaga römöyï bo ulömu rɔ bo ꞌdeni zi Bɔkoꞌba. Kina bo këkï ŋgï mï sorope kɔtɔ ti Purïsïkïla ni ti Akowila. 19 Ne ɔdɔ lïjë kömö ꞌdeni Epeso tine, lïjë ari dë kpe nduwë ti bo.

Bo ari mï rö ꞌba mötu ꞌba Yudayi di Epeso yayi tilende ti bilaka ame ga yayi ne. 20 Ya naga nima ititi bo ꞌdɔ toloma titi mbowa tïnnï yayi. Ne tine bo oꞌdɔkɔ dë. 21 Kina bo koꞌdɔ mötö gbɔ ŋgï zïnnï. Bo iya te, “Ɔdɔ Bɔkoꞌba koꞌdɔkɔ zö ti mako ꞌjaa ziye bine kada mɔtɔ.”

Kina bo këkï ŋgï mï sorope di yayi kari nduwë. 22 Kina ɔdɔ bo kömö ꞌdeni Kayisariya tine, bo ëkï ŋgï di mï sorope kari mï Yerosalema tumötö bilaka ꞌba kanisa. Tine na bo kari ŋgï Anitɔkiya 23 kari koloma titi koꞌdɔ töꞌdö dɔ ndö tara yayi.

Di pötö mo na bo kënyï di Anitɔkiya yayi kari kebe mï dɔyayi ꞌba Galatiya ni ti Parugïya tiꞌdi mï këddï zi bilaka ꞌba kanisa.

Apolo

24 Mï kada mo nima yayi Yudayi mɔtɔ kïdëkï möyï mo rɔ Apolo ako Epeso. Bɔ nima öyö bo mï Alesandora. Bo rɔ bɔ kpa kikali lende ma kikali lende ꞌba mï buku ꞌba Bɔkoꞌba ꞌdoyi. 25 Bo uwö lende ꞌba ŋere Yësu ꞌdeni laka, bo këdï kiyandi bilaka timo rɔ ma kodɔrɔ ti dökïꞌdï kɔtɔ. Tine bapatisi ma bo kikali na ŋge rɔ bapatisi ame Yowani koꞌdɔ dɔ bilaka ne. 26 Purïsïkïla ni ti Akowila ari kuwö bo ŋgï koloma rɔ tiya lende ꞌba Bɔkoꞌba rɔ dɔ ŋgölö di mï rö ꞌba mötu. Kina lïjë kogba bo ŋgï kari timo liŋɔ ꞌbënnï kïyëtï lende ꞌba Bɔkoꞌba zi bo rɔ ma kodɔrɔ.

27 Mï kada mɔtɔ yayi tine Apolo oꞌdɔkɔ tari Giriki. Kina bilaka ꞌba Epeso yayi kokɔnyi bo ŋgï kugu waraga zi bɔ kösö gɔ Yësu ga ma Giriki ꞌdɔ koꞌdɔ ŋba rɔ bo laka.

Kina ɔdɔ bo kömö ꞌdeni Giriki yayi tine, bo öꞌbö ŋgï tokɔnyi ya ame ga lende këyï ꞌba Bɔkoꞌba kiꞌdi ꞌdeni kiꞌdi dönnï ꞌdeni gɔ lende ꞌba Yësu ne. 28 Yudayi mɔtɔ ga oloma toꞌdɔ kowasa ti bo di kɔmɔ bilaka ma konzi. Tine bo aꞌda lïjë ŋgï ti kpa kitigɔ ꞌba lende kikali abo. Bo ïyëtï lende ꞌba mï buku ꞌba Bɔkoꞌba ŋgï zïnnï ame kileme Yësu rɔ Kurïsïtö ame Bɔkoꞌba koja kako dɔliŋɔ nime bine ne.

19

Pɔlo Ari Epeso

1 Mï kada ma Apolo këdï Korinito Pɔlo ëdï ꞌba bo tiliŋgere kebe mï dɔyayi ame ga rɔ ma kɔwɔ di kpa mini löbu ne. Di gɔmo na bo kako ŋgï Epeso. Di yayi na bo kari koꞌja bɔ kösö gɔ Yësu mɔtɔ ga. 2 Bo ititi lïjë, bo iya te, “Mï kada ame kiꞌdike dɔye gɔ lende ꞌba Yësu ne Nyï Kɔtɔ Laka ako ra dɔye?”

Lïjë iya te, “Duwö lende mo dë kiya te Nyï Kɔtɔ Laka ꞌba Bɔkoꞌba ëdï.”

3 Bo iya te, “Ne oꞌdɔ bapatisi dɔye totondo?”

Lïjë iya te, “Bapatisi ma koꞌdɔ dɔze ŋge kɔzɔ ame Yowani koloma rɔ toꞌdɔ mo ne tara.”

4 Bo iya te, “Bapatisi nima Yowani koꞌdɔ dɔ bilaka ne ëdï rɔ lende kileme ꞌba dɔ kotɔ di mï lende kënyë. Yowani iya gbï tönë zi bilaka ꞌba Yisarele ꞌdɔ kiꞌdi dönnï gɔ lende ꞌba bɔ ame këdï kako di pötö bo bine ne. Kina me ꞌdeni rɔ Yësu.”

5 Kina ɔdɔ ya naga nima kuwö lende ꞌba Pɔlo nima ꞌdeni, iꞌdi ŋgï koꞌdɔ bapatisi dönnï ꞌdɔ lïjë këdï rɔ ꞌba ŋere Yësu. 6 Kina Pɔlo kiꞌdi közï bo ŋgï dönnï na Nyï Kɔtɔ Laka kilaꞌba ŋgï dönnï pili kiꞌdi lïjë tilende rɔ kpa löwö tumë lende ꞌba Bɔkoꞌba. 7 Ya naga nima lïjë ëdï pili kɔzɔ ꞌbutë dɔmorïyö tara.

Pɔlo Iyandi Wa Mï Rö ꞌBa Mötu

8 Mï nyepe mota Pɔlo öꞌbö ŋgï nduwë rɔ tiliŋgere mï rö ꞌba mötu tiya lende rɔ dɔ ŋgölö zi bilaka gbï tilende tïnnï ꞌdɔ lïjë kiꞌdi dönnï gɔ lende ꞌba ŋere löbu ꞌba Bɔkoꞌba nime. 9 Ne tine ya ma mbili minyi mɔtɔ ga ame kilagi lende abo ne ëdï gbï yayi. Lïjë ebe ŋgï tiya kpa kënyë zi bilaka ma konzi gɔ köꞌdu ꞌba kɔri ꞌba lende ꞌba Yësu nime. Kina Pɔlo kënyï ŋgï di mï löŋgö lïjë yayi kogba bɔ kösö gɔ Yësu ga ti bo. Kina bo koloma ŋgï nduwë tilende ti bilaka gɔ lende ꞌba Bɔkoꞌba kote kada pili di mï sukulu ꞌba bɔ mɔtɔ kïdëkï rɔ Torano. 10 Bo oloma nduwë toꞌdɔ lende nime te ŋbö kɔmɔ kɔɔ rïyö. Kina kiꞌdi bilaka ꞌba Yudayi ame ga pili këdï koloma mï dɔyayi ꞌba Asiya ne kpaki ti Giriki mo ga ŋgï kuwö lende ꞌba ŋere Yësu.

11 Mï kada naga nima yayi Bɔkoꞌba iꞌdi Pɔlo ŋgï koloma rɔ toꞌdɔ lende ꞌba gɔ kotɔ ma konzi mɔtɔ ga. 12 Bɔŋgɔ ame rɔ ꞌba tolo mo dɔ bo ne kpaki ti ma bo këdï kudödu ꞌbömbö bo timo, bilaka oloma ŋgï rɔ toto mo zi bɔ rɔkɔꞌɔ kina rɔkɔꞌɔ mo ga kola ŋgï. Nökï ni kpaki itaꞌba ŋgï yaga.

13 Yudayi mɔtɔ ga ëdï gbï mï dɔyayi nima yayi koꞌdɔ rönnï tiliŋgere toga nökï yaga di dɔ bilaka. Lïjë iyɔzɔ ꞌdɔ toga nökï yaga di dɔ bilaka ti möyï ŋere Yësu ti tiya lende teyi, kiya te, “Milende ziye ti közï kakpa ꞌba Yësu ame Pɔlo këdï kiya lende mo ne ꞌdɔ kënyïke yaga di dɔ bɔ nime.”

14 Bɔ koꞌdɔ lende naga nime mɔtɔ mo ga na rɔ kole modɔmorïyö ꞌba bɔ akumu ma löbu ꞌba Yudayi ame kïdëkï möyï mo rɔ Sikiwa ne. 15 Mï kada ma dɔ kɔtɔ mɔtɔ na nökï kileki dɔmo ŋgï zïnnï, iya te, “Mikali Yësu, kina mikali lende ꞌba Pɔlo gbï. Ne kpe ꞌbeye yë mo ga na?”

16 Kina bɔ nökï nima kulöru ŋgï dönnï kinyanyi lïjë kirica bɔŋgɔ pili yaga di rönnï ŋbö lïjë kiriŋa yaga di mï rö abo ti wëtö rönnï.

17 Lende nime ömö ŋgï mbili Yudayi kpaki ti Giriki ame ga këdï koloma mï Epeso yayi ne. Kina kiꞌdi lïjë ŋgï rɔ tikere, lïjë koloma tubï gɔ möyï ŋere Yësu rɔ mbëmbë. 18 Ya ma konzi ame ga kiꞌdi dönnï ꞌdeni gɔ lende ꞌba Yësu ne ari kodɔ kpënnï ŋgï gɔ lende kënyë ꞌbënnï ga bi kɔpɔ. 19 Ya ma kata naga oꞌde buku ꞌba tata ꞌbënnï ga ŋgï koŋma yaga di kɔmɔ bilaka pili. Buku naga nima ndögö mo ga ma kodɔꞌbɔ pili bi kɔtɔ ti yamo kïsï kuluku ꞌbutë. 20 Tigɔ mbëmbë ꞌba ndɔbɔ naga nime iꞌdi bilaka ma konzi ŋgï kiꞌdi dönnï gɔ lende ꞌba ŋere Yësu, kina kiꞌdi bilaka ꞌba kanisa ŋgï pili këdï ti mï këddï.

Ayayi Di Epeso

21 Di pötö mo Pɔlo ënyï kiteri ŋgï ti tigɔ ꞌba Nyï Kɔtɔ Laka tari tiliŋgere kebe mï Makedoniya ti Giriki ꞌdɔ tari rɔ ŋburuŋburu mo mï Yerosalema. Bo iya te, “Ɔdɔ mömö Yerosalema, mëdï mari toŋgɔ Romo.”

22 Kina bo koja Timatiyo ni ti Eraseto ame këdï koja laja zi bo ne ŋgï kari Makedoniya. Ne tine bo oloma ꞌba bo titi mbowa mï dɔyayi ꞌba Asiya.

23 Mï kada naga nima yayi kina bilaka ꞌba Epeso kebe ŋgï toꞌdɔ ayayi ma löbu rɔ kɔri ꞌba lende ꞌba Yësu. 24 Bɔ mɔtɔ ëdï yayi möyï mo rɔ Demetoriyo rɔ bɔ kuku rö titi ꞌba akoro Aritemisi di mï sïtërï. Ya ame ga pili këdï koꞌdɔ ndɔbɔ ti bo ne oꞌja gïrïsï ŋgï rɔ ma kënyë gɔ ndɔbɔ nima. 25 Kina bo kari kotɔtɔ bɔ ndɔbɔ abo naga nima ŋgï kpaki ti lëpï nnï ga. Bo iya te, “Kpe nime pili ikalike wa ꞌba toꞌja gïrïsï ze na rɔ ndɔbɔ nime. 26 Kina me oꞌjake wa nima bɔ nima rɔ Pɔlo këdï koꞌdɔ ne ꞌdeni kuwöke gbï ti mbili ye. Bo iya te wa ame ga bilaka lesi kileŋo ti közïnnï ne na dë rɔ wa ma ꞌdɔ bilaka koro. Kina me bo kiꞌdi bilaka ma konzi ꞌba Epeso ti bilaka ꞌba mï dɔyayi ꞌba Asiya nime ꞌdeni ŋgï pili kiꞌdi dönnï gɔ lende abo. 27 Mɔtɔga köꞌdu abo ti kiꞌdi bilaka kiya wa naga nime dëdï dileŋoke ne ŋgï rɔ wa ma yawa. Rö löbu ꞌba Aritemisi nime pele mɔtɔga bilaka ti kiya ŋgï kada mɔtɔ rɔ wa ma yawa. Kina lïjë këdï kuburu bi ꞌba akoro löbu nime bilaka ꞌba Asiya kpaki ti ꞌba dɔyayi mɔtɔ ga pili koro ꞌdeni ne ŋgï.”

28 Lende nime iꞌdi bilaka naga nima ŋgï kënyï rɔ ꞌdïrï kebe tulörï kozɔ timo rɔ ma kembe, kiya te, “Aritemisi, akoro ꞌba Epeso na rɔ dɔ kiteli.”

29 Kina bilaka ꞌba mï gawo pili kembe ŋgï mï ayayi kari kindaꞌba Gayo ni ti Aritaroko ame ga rɔ bilaka ꞌba Makedoniya këdï koloma ti Pɔlo ne ŋgï. Kina lïjë kɔlɔ ŋgï nduwë kari ti ya naga nima mï gɔ bi ꞌba kpa kotɔtɔ. 30 Pɔlo oꞌdɔkɔ ꞌdɔ tari tilende zi tïndï naga nima komɔmi rönnï yayi ne. Tine bɔ kösö gɔ Yësu ga ota gɔ bo ŋgï di bi tari. 31 Turu ꞌba dɔ gawo nima mɔtɔ ga ame rɔ bɔ pɔri bo ga ne oja laja gbï kiya zi bo kinza bo kudömu dë yayi.

32 Tïndï naga nima pili oloma ŋgï tozɔ ti lende nima rɔ ꞌberiꞌberi. Ya ma konzi mɔtɔ ga di mï löŋgö lïjë yayi ikali dë waꞌdi na lïjë kotɔtɔ rönnï bina gɔmo. 33 Kina Yudayi ni kiꞌdi bɔ mɔtɔ rɔ Alesandoro ŋgï kari kɔrɔ kɔmɔ tïndï naga nima. Bilaka naga nima pili oꞌdɔkɔ bo ꞌdɔ kilende. Kina bo kïyëyï dɔ közï bo ŋgï zïnnï ꞌdɔ lïjë kudumö, ꞌdɔ bo kïyëtï köꞌdu nima zïnnï. 34 Ne tine bilaka naga nima ikali bo ŋgï rɔ Yudayi. Kina lïjë pili kebe ŋgï tulörï timo ŋbö saa rïyö, kiya te, “Aritemisi, akoro ꞌba Epeso na rɔ dɔ kiteli.”

35 Rɔ ŋburuŋburu mo na makuŋgu ꞌba mï gawo nima kako kiꞌdi lïjë ꞌjaa kudumö. Bo iya te, “Kpe bilaka ꞌba Epeso, laki pili ikali ze rɔ bɔ koŋgɔ gɔ rö löbu ꞌba Aritemisi gbï ti döku nime kilaꞌba di mïtɔrɔ ne. 36 Lende nime ikali dë ma ꞌdɔ kandi gɔmo. Udumöke, kinza kulögböke dë ŋgï rɔ yawa tara. 37 Ya rïyö naga nime uꞌbögö ɔtɔ dë yɔ di mï rö ꞌba akoro, lïjë itiꞌja akoro ze Aritemisi dë gbï. Kina me kindaꞌbake lïjë ŋgï koꞌdeke kako bine. 38 Ɔdɔ kiya te Demetoriyo ni ti bilaka abo naga nima këdï ti lende ꞌba rɔ bilaka mɔtɔ, ma laka mo ꞌdɔ lïjë kari kïyëtï ꞌjaa zi turu mï kada ꞌba burë ꞌbënnï. 39 Ne ɔdɔ kiya te kpe nima pili koꞌdɔkɔke toꞌdɔ wa mɔtɔ tɔ ne ꞌberi, ma laka mo ꞌdɔ dïdëkï bilaka ꞌba mï gawo nime pili kotɔtɔ rönnï ꞌdɔ kote lende mo laka yaga. 40 Ayayi nime koꞌdɔke tɔne ne lende mo aga ꞌdeni za rɔma dayi, mɔtɔga bɔ mɔtɔ ti kari kususu ze ŋgï gɔmo zi turu ꞌba Romo. ꞌJɔ ꞌba lende ꞌba ayayi nime inza du te, kina dinza dikalike gbï tïyëtï ndïmo laka.”

41 Di pötö makuŋgu nima kote tiya lende ꞌdeni kɔzɔ a nima tara tine, na bo kïyëyï bilaka naga nima ŋgï pili.

20

Pɔlo Ari Makedoniya

1 Kina ɔdɔ kpa ayayi ꞌba bilaka ꞌba Epeso naga nima kɔrɔ ꞌdeni tine, Pɔlo otɔtɔ dɔ bɔ kösö gɔ Yësu ga ŋgï kose gɔmo zïnnï ꞌdɔ lïjë koloma köꞌbö ti mï këddï. Kina bo koꞌdɔ mötö gbɔ ŋgï zïnnï bo kënyï kari Makedoniya. 2 Bo ari kiliŋgere kebe mï Makedoniya yayi pili tocɔ mï këddï zi bilaka ꞌba kanisa ti lende ma konzi. Di yayi na bo kari ŋgï mï dɔyayi ꞌba Giriki 3 kari koloma yayi nyepe mota. Bo oꞌdɔkɔ ꞌdɔ tileki di yayi tari mï dɔyayi ꞌba Surïya. Ne tine bo uwö lende mo Yudayi ëdï rɔ tususu kpënnï rɔ bo ꞌdɔ tupö bo yaga. Kina bo kënyï ŋgï koga kebe mï dɔyayi ꞌba Makedoniya. 4 Ya mɔtɔ ga ame kari ti bo ne na rɔ Sɔpatara kole ꞌba Pura di Beriya, lïjë ti Aritaroko ni ti Sekondo di Tesalonika ti Gayo di Darobe ti Timatiyo ti ya mɔtɔ ga di Asiya rɔ Tukïkö ni ti Turöpïmö.

5 Ya naga nime ari nduwë dɔgba tidabi ze ti Pɔlo mï Torowa. 6 Di pötö karama ꞌba Pasaka na dënyï di mï gawo ꞌba Pïlïpöyï yayi dëkï mï sorope doꞌdɔ töꞌdö ŋbö dɔ muyï na ꞌjaa dondɔsɔ ti ya ma tönë ga di Torowa. Kina dari doloma ŋgï titi yayi kɔzɔ töꞌdö dɔ modɔmorïyö tara.

Tari ꞌBa Pɔlo Di Torowa

7 Mï dɔkɔpiyari ꞌba kada ma dɔgba di pötö kada ꞌba rɔ kindawo ꞌba Yudayi na dodɔꞌbɔ rɔze ŋgï ti bilaka ꞌba kanisa tonyo maŋgolɔꞌbɔ. Kina Pɔlo koloma ŋgï rɔ tiya lende ꞌba Bɔkoꞌba zi bilaka. Bo iteri ꞌdeni ꞌdɔ tënyï di yayi mï bi këzë ma di pötö ama, gɔ köꞌdu mo na bo koto tilende ŋgï ŋbö kömö mï zana korɔndɔ. 8 Mï rɔ kodɔꞌbɔ ze nima dëdï mï rö tɔrɔ ti lamba ma köbö ŋbaŋi yayi. 9 Kole yɔbi mɔtɔ kïdëkï möyï mo rɔ Yutuku oloma ꞌba bo ŋgɔsi kpa bi gböŋö ꞌba rö. Kina bo kiꞌdi tinano ŋgï koꞌja Pɔlo këdï ꞌdeni rɔ tiya lende rɔ mbëmbë. Rɔ ŋburuŋburu mo tine na töꞌdö kindaꞌba bo ŋgï. Kina bo kɔmɔ ŋgï pilisi di bi gböŋö ꞌba rö nima kilaꞌba ŋbö kömö mï yayi bërï. Bilaka ëkï kari tombi bo, tine ari koꞌja bo ꞌdeni ŋgï rɔ töku. 10 Kina Pɔlo këkï ŋgï kari kutuꞌbö rɔ bo dɔ bɔ nima kiramo. Bo iya te zi ya naga nima, “Ɔrɔke di bi monɔ, bo ëdï ti kömönï.”

11 Tine na Pɔlo këkï kileki tɔrɔ tonyo maŋgolɔꞌbɔ ti bilaka ama ga. Kina bo koto tilende ŋgï nduwë rɔ gögö ŋbö kömö mï kano bi yɔ na bo kënyï kari ŋgï. 12 Tine bilaka naga nima oto kole yɔbi tönë ŋgï kari liŋɔ ꞌdeni rɔ ma kïdïdï na lïjë ŋgï pili rɔ lɔŋɔ.

Pɔlo Ari Mileto

13 Pɔlo iya zize ꞌdɔ dëkï mï sorope dari nduwë tötï dɔgba römöyï bo ëdï koꞌdɔkɔ ꞌba bo tiliŋgere ti ndï bo. Kina dëkï ŋgï mï sorope dari Aso turë dɔ bo yayi. 14 Di yayi tine na bo këkï ŋgï mï sorope kɔtɔ tize kari nduwë Mitolene. 15 Mï bi këzë ma di gɔmo na dari ŋgï nduwë ti sorope ŋbö dömö ŋgɔsi ŋgila dɔyayi ꞌba Kiyo. Di gɔmo ꞌböwu na dari nduwë ti sorope dömö mï dɔyayi ꞌba Samo. Mï bi këzë ma di gɔ ama tine na dari ŋgï gbï nduwë ti sorope dömö mï gawo ꞌba Mileto. 16 Pɔlo oꞌdɔkɔ ꞌdɔ toke rɔ ma kodɔrɔ kari Mileto kɔzɔ a nima tara kugögö dë kpe kebe Epeso kinza bo kigabi ra titi mï dɔyayi ꞌba Asiya. Bo oꞌdɔkɔ tari welo tara ɔdɔ këdï laka ꞌdɔ bo kari kömö Yerosalema mï kada ꞌba Penitikɔsi.

17 Gɔ köꞌdu mo na bo koja laja ŋgï kari zi löbu ꞌba kanisa ame ga Epeso ne ꞌdɔ kurë dɔ bo Mileto. 18 Kina ɔdɔ lïjë kömö ꞌdeni yayi tine, bo ënyï tiya mo zïnnï, bo iya te, “Kpe pili ikalike loma tönë moloma mï löŋgö ye mɔlo gɔ tako ma mï dɔyayi ꞌba Asiya bine ne ꞌdeni. 19 Mileki rɔma titiyi bërï mï laja ꞌba Yësu möꞌbö ŋgï rɔ meri rɔ kɔmɔ tɔlɔ gɔ lende ꞌbe gbï mï akiyari löbu ꞌba Yudayi ma këdï kususu kpënnï rɔma. 20 Ne pele möꞌbö ŋgï tiya lende ꞌba Bɔkoꞌba ziye gbï tiyandi kɔmɔye di bi ꞌba bilaka konzi gbï kebe mï liŋɔ ꞌbe ga. Laja laka ame ga ꞌdɔ kokɔnyi ye ne, musu dɔmo dë du kɔtɔ te di ziye. 21 Miya lende pili ꞌdeni yaga zi Yudayi ni kpaki ti bɔ löwö. Miya ꞌdeni zïnnï ꞌdɔ lïjë kotɔ dönnï di mï lende kënyë ꞌbënnï ga lïjë kuwö dɔ Bɔkoꞌba gɔ lïjë kiꞌdi dönnï gbï gɔ lende ꞌba ŋere ze Yësu.

22 Kina me miya ziye, Nyï Kɔtɔ Laka na me ꞌdeni koja ma mëdï mari Yerosalema. Wa ame ga këdï kari koꞌdɔ rönnï zö di yayi ne mikali dë. 23 Di mï gawo ame ga pili moloma teyi ne Nyï Kɔtɔ Laka öꞌbö ŋgï rɔ tiyandi ma timo, iya te bilaka ti koboso ma kada mɔtɔ kodɔ gomɔ rɔma. 24 Ne ꞌbama lende mo ɔꞌɔ dë kpe rɔma, ɔdɔ mɔmɔ ala mölë. Wa ame ŋge lende mo kɔꞌɔ rɔma ne na rɔ tote ndɔbɔ nime ŋere Yësu kiꞌdi zö toꞌdɔ mo ne. Ame rɔ tïyëtï laja laka ꞌba mï këyï ꞌba Bɔkoꞌba ne.

25 Kina me miya ziye, kɔzɔ ma tönë pele moloma ꞌdeni rɔ tiya lende ꞌba ŋere löbu ꞌba Bɔkoꞌba ziye ne, ma tɔne mikali ꞌdeni kpe pili inza koꞌjake kïnë ma kpe di gɔ ame. 26-27 Wa ame ga Bɔkoꞌba koꞌdɔkɔ ꞌdɔ toꞌdɔ mo ziye ne miya ꞌdeni pili ziye. Musu dɔ ama kɔtɔ mɔtɔ te dë du di ziye. Kina me mëdï miya ꞌdeni ziye tɔne, ɔdɔ kebe kɔcɔke ꞌböwu gbï yaga di mï kɔri ꞌba dïdï nime lende ma inza kpe teyi.

28 Kina ꞌdeni oŋgɔke gɔ yida rɔye ti laka gbï ti kamölö naga nime Nyï Kɔtɔ Laka kiꞌdi ye ꞌdeni rɔ bɔ dɔmo ne, römöyï lïjë na rɔ kanisa ꞌba Bɔkoꞌba. Tölë ꞌba kole abo na me ꞌdeni kiꞌdi lïjë rɔ ꞌba bo ga. 29 Mikali ꞌdeni wölïwölï ma kënyë mɔtɔ ga ëdï kako di pötö ma mï löŋgö ye bine kindaꞌba kamölö naga nime. 30 Ya mɔtɔ ga di mï löŋgö ye nima ti kënyï gbï tiya bëtï ꞌdɔ kiꞌdi bɔ kösö gɔ Yësu ga kösö gönnï. 31 Tine olomake ti bi koda. Omerike gɔ kɔmɔ kɔɔ mota nima moꞌdɔ bine tiyandi ye pili rɔ kɔtɔkɔtɔ kote kada kote korɔndɔ pili ne. Gomɔ öꞌbö nduwë toꞌja ma gɔ lende ꞌbe.

32 Kina me miꞌdi ye ꞌdeni zi Bɔkoꞌba mï lende këyï abo tönë miya ꞌdeni ziye ne. Lende nima na ti kiꞌdi dökïꞌdï ye këddï ꞌdɔ koꞌjake yëyï nime Bɔkoꞌba koꞌdɔkɔ tiꞌdi mo zi bilaka abo ga ne.

33 Tönë moloma bine miteri wa ma kɔzɔ gïrïsï ni ti bɔŋgɔ dë di zi bɔtɔ ꞌbeye ma kɔtɔ mɔtɔ. 34 Ikalike ꞌdeni moꞌdɔ ndɔbɔ ma ti közö toꞌja wa ma dëdï rɔ leri mo ti bilaka ma ga. 35 Kina me mileme ꞌdeni ziye ꞌdɔ kiꞌdike közïye kitigɔ laka toꞌdɔ ndɔbɔ ꞌdɔ tokɔnyi bɔ lisa. Omerike lende tönë ŋere ze Yësu kiya te, ‘Bɔ ma kiꞌdi wa na ti këdï rɔ lɔŋɔ rɔ dɔ kiteli di dɔ bɔ ma kogba mo.’ ”

36 Kina ɔdɔ Pɔlo kote tiya lende naga nime ꞌdeni te tine, lïjë olɔdɔ ŋgï pili bërï ti löbu ꞌba kanisa naga nima toꞌdɔ mötu zi Bɔkoꞌba. 37 Kina lïjë pili kiramo bo ŋgï toꞌdɔ mötö gbɔ zi bo ti monɔ rɔ mbëmbë. 38 Lïjë pili rɔ meri römöyï bo iya te lïjë inza koꞌja kïnë bo kpe. Kina lïjë koto gɔ bo ŋgï këkï mï sorope.

21

Tari ꞌBa Pɔlo Yerosalema

1 Kina doꞌdɔ mötö gbɔ ŋgï zïnnï dëkï mï sorope dari rɔ ma kodɔrɔ dömö mï dɔyayi ꞌba Kɔsa. Mï bi këzë ma di gɔmo na dari ŋgï di yayi Rodo dala ꞌböwu nduwë di yayi Patara. 2 Di yayi tine na doꞌja bɔ sorope mɔtɔ ga këdï kari mï dɔyayi ꞌba Pönïkë. Kina dëkï ŋgï mï sorope ma ꞌbënnï nima dari nduwë tïnnï. 3 Dari ŋbö doꞌja dɔyayi ꞌba Kupurïyö kinda di bi kɔwɔ. Kina dari ŋgï nduwë ti dɔyayi nima këdï kinda kebe dɔ kapa gali ze ŋbö dömö mï dɔyayi ꞌba Surïya. Dari dëkï bërï mï gawo ꞌba Tura, römöyï bɔ sorope naga nima oꞌdɔkɔ tope wa ame ga yïmo ne kola bina. 4 Tine na dari doꞌja bɔ kösö gɔ Yësu ga ama yayi ne ŋgï kina doloma titi tïnnï yayi doꞌdɔ töꞌdö dɔ modɔmorïyö. Tine Nyï Kɔtɔ Laka iꞌdi lïjë ŋgï koloma rɔ tumë lende gɔ köꞌdu ꞌba Pɔlo. Gɔ lende mo na lïjë kiya zi Pɔlo kinza bo kiteli dë kpe nduwë kari mï Yerosalema.

5 Ne ɔdɔ kada ze kɔꞌbɔ ꞌdeni tine dënyï ŋgï dɔmo tari. Kina lïjë kënyï ŋgï pili ti ꞌja ꞌbënnï ga kpaki ti kole titi ꞌbënnï ga koto gɔze ŋbö kɔdɔ yaga di mï gawo tiꞌdi ze gɔ kɔri. Kina dolɔdɔ ŋgï bërï pili tïnnï di kpa götö ꞌba mini löbu nima yayi toꞌdɔ mötu zi Bɔkoꞌba. Kina doꞌdɔ mötö gbɔ ŋgï zïnnï 6 dëkï mï sorope. Tine na lïjë kileki ꞌbënnï ŋgï kari liŋɔ ꞌbënnï ga.

7 Kina dari ŋgï nduwë ti sorope di Tura ŋbö dömö Pitɔlemayi. Dari dumötö bilaka ꞌba kanisa ama ga yayi ne doꞌdɔ töꞌdö dɔ kɔtɔ tïnnï yayi. 8 Mï bi këzë ma di gɔmo na dari ŋgï nduwë dömö Kayisariya. Dari doloma liŋɔ ꞌba Pïlïpö bɔ kiya laja laka ꞌba Yësu. Bo di mï löŋgö ya ma modɔmorïyö tönë ga bilaka ꞌba kanisa kigeli di Yerosalema ꞌdɔ toꞌdɔ ndɔbɔ ꞌba kanisa ne. 9 Bo ëdï ti yïtötï sowɔ kpaki rɔ bɔ kumë lende ꞌba Bɔkoꞌba.

10 Doloma doꞌdɔ töꞌdö titi kɔzɔ dɔ ndö tara tïnnï yayi. Bɔ kumë lende ꞌba Bɔkoꞌba mɔtɔ ako di dɔyayi ꞌba Yudayi yayi, möyï mo rɔ Agabo. 11 Kina bo kako ŋgï kope gasi ꞌba Pɔlo bo kudödu közï bo ga ti ndï bo ga timo. Bo iya te, “Ame na rɔ lende kiya ꞌba Nyï Kɔtɔ Laka, ‘Yudayi ëdï kari kudödu bɔ dɔ gasi nime te di Yerosalema kiꞌdi közïmo zi bɔ löwö.’ ”

12 Gɔ lende nime duwö te ne, ze pili ti ya ame ga yayi domaꞌjo rɔze zi Pɔlo kinza bo kari dë kpe Yerosalema. 13 Ne tine bo ileki dɔmo zize, bo iya te, “Ëddï kuduke tara gɔ waꞌdi? Ëddï kupöke ma ti meri gɔ waꞌdi? Ma ꞌbama mere wa mɔtɔ rɔ tari tudödu ma di Yerosalema dë. Kina mere wa mɔtɔ dë gbï gɔ ꞌdɔ tari tölë yayi dömöyï lende ꞌba ŋere ze Yësu.”

14 Tine dɔꞌbɔ dë kpe tocɔ bo. Kina dɔrɔ ŋgï di gɔ lende nima, diya te, “Bɔkoꞌba koꞌdɔ akoꞌdɔkɔ abo.”

15 Doloma titi mbowa yayi. Di gɔmo tine na dileŋo akombi ze ga ŋgï dënyï dari Yerosalema. 16 Bɔ kösö gɔ Yësu mɔtɔ ga di Kayisariya ari kɔtɔ tize. Kina lïjë koto ze ŋgï kari liŋɔ ꞌba bɔ mɔtɔ rɔ Minasona ꞌdɔ doloma yayi. Bo di mï bilaka ꞌba Kupurïyö rɔ bɔ kanisa ꞌdeni kɔmɔ kɔɔ konzi.

Pɔlo Ni Ti Yakoba

17 Kina ɔdɔ dömö ꞌdeni Yerosalema tine, bilaka ꞌba kanisa ako ŋgï tumötö ze ti közï rïyö. 18 Mï bi këzë ma di gɔmo na dënyï ti Pɔlo ni dari toŋgɔ Yakoba. Kina löbu ꞌba kanisa kotɔtɔ rönnï ŋgï pili tize yayi. 19 Kina Pɔlo kumötö lïjë ŋgï kïyëtï gɔ wa ame ga Bɔkoꞌba koꞌdɔ mï löŋgö bɔ löwö mï laja koja abo ne pili rɔ kɔtɔkɔtɔ. 20 Gɔ köꞌdu mo na Yakoba ni kileki yëëꞌdï ŋgï zi Bɔkoꞌba.

Tine lïjë iya zi Pɔlo, iya te, “Bɔ löndö ze Pɔlo, oŋgɔ tïndï ꞌba Yudayi ma kinza kiya iꞌdi dönnï ꞌdeni gɔ lende ꞌba Yësu, kina gbï lïjë pili rɔ bɔ koro köꞌdu kiꞌdi ꞌba Musa rɔ mbëmbë. 21 Ya naga nime lïjë uwö kore mo tëgë oloma tiyandi Yudayi ame ga mï löŋgö bɔ löwö ne ꞌdɔ koro köꞌdu kiꞌdi naga nime dë kpe, kinza lïjë kilele kole ꞌbënnï ga dë, lïjë koꞌdɔ dölëtï ma mɔlo ꞌba bilaka ze ga dë kpe. 22 Ne tine gɔ doꞌdɔke tondo? Römöyï lïjë ëdï kuwö lende mo ömö ꞌdeni bine. 23 Ma laka mo zïyï ꞌdɔ koꞌdɔ wa naga nime dëdï diya zïyï ne. Ya ma sowɔ mɔtɔ ga ëdï mï löŋgö ze bine ame kulömu rönnï ꞌdeni zi Bɔkoꞌba. 24 Ari tïnnï koꞌdɔ dölëtï ꞌba tiꞌdi yi rɔ ma kɔpɔ mï rö löbu ꞌba Bɔkoꞌba. Kina ꞌdɔ kopi gïrïsï ꞌba dölëtï nima pili zïnnï rɔ gɔ rönnï ꞌdɔ kiꞌdi lïjë kote toꞌdɔ dölëtï nima ti topɔ dönnï yaga. Kina ti kiꞌdi bilaka pili kikali omba kore ꞌba röyï nima ka rɔ bëtï, nï gba rɔ ma koro köꞌdu kiꞌdi ꞌba Musa. 25 Ne ꞌba bɔ löwö naga nima kiꞌdi dönnï ꞌdeni gɔ lende ꞌba Yësu ne, dugu waraga ꞌdeni tönë mɔlo zïnnï. Dose zïnnï kinza lïjë konyo yida ame ga kumu zi akoro ne dë, yërï ma kumu mugu mo dë naga kinza lïjë konyo dë. Kinza lïjë kuwë roma dë kina kinza lïjë koꞌdɔ yërï dë gbï.”

26 Mï bi këzë ma di pötö mo na Pɔlo kari ŋgï ti ya sowɔ naga nima toꞌdɔ dölëtï ꞌba tiꞌdi rönnï rɔ ma kɔpɔ kɔmɔ Bɔkoꞌba. Kina bo kari ŋgï mï reki ꞌba rö löbu ꞌba Bɔkoꞌba kose gɔ kada ame ꞌdɔ bo koꞌde yërï pili ꞌba tumu mo rönnï tote dölëtï nima timo yaga ne zi bɔ akumu.

Tindaꞌba Pɔlo

27 Tine koꞌja töꞌdö dɔ modɔmorïyö ꞌba dölëtï nima këdï koꞌdɔ ꞌdeni tote rönï, Yudayi mɔtɔ ga ame kako di Asiya ne oꞌja Pɔlo di mï reki ꞌba rö löbu ꞌba Bɔkoꞌba yayi kina lïjë kiꞌdi tïndï naga nima yayi ne ŋgï kpaki kënyï rɔ ya ti bo. Lïjë indaꞌba bo 28 kebe tulörï timo, kiya te, “Kpe bilaka ꞌba Yisarele okɔnyike ze. Bɔ tönë koloma rɔ tiyandi bilaka kebe yala pili kiya bilaka ze ga rɔ wa yawa ti köꞌdu kiꞌdi ꞌba Musa kpaki ti rö löbu ꞌba Bɔkoꞌba nime ne bo na me. Bo ako ꞌdeni ti bɔ löwö koꞌde mï rö löbu ꞌba Bɔkoꞌba nime ꞌdɔ tirasi mo.”

29 Lïjë iya tara römöyï lïjë oꞌja Turöpïmö bɔ Epeso ne pa ti Pɔlo di mï gawo yayi, lïjë omeri ꞌbënnï tëgë mɔtɔga Pɔlo ti koꞌde bo ꞌdeni mï rö löbu ꞌba Bɔkoꞌba.

30 Kina bilaka ꞌba mï gawo kebe ŋgï pili mï ayayi komɔmi rönnï kari kindaꞌba Pɔlo kilala yaga di mï reki ꞌba rö löbu ꞌba Bɔkoꞌba. Kina kurögö kpa reki mo ŋgï teyi. 31 Lïjë oꞌdɔkɔ ꞌdeni ꞌdɔ tupö Pɔlo, ne tine bɔ mɔtɔ ari kiya zi bɔ dɔ bɔ kanya ꞌba Romo tëgë bilaka ꞌba Yerosalema ëdï toꞌdɔ ayayi. 32 Kina bo kënyï ŋgï welo ti bɔ kanya abo ga kpaki ti bɔ këlu mo ga kiriŋa kari mï löŋgö tïndï naga nima.

Kina ɔdɔ tïndï naga nima koꞌja bɔ dɔ bɔ kanya ꞌba Romo nima kömö ꞌdeni ti bɔ kanya abo ga tara tine, lïjë ɔrɔ ŋgï di bi tomba Pɔlo. 33 Bɔ nima ari ŋbö kömö rɔ Pɔlo kindaꞌba kose gɔmo zi bɔ kanya abo ga ꞌdɔ kudödu ti ziŋgiri rïyö ꞌdo. Bo ititi ya naga nima, bo iya te Pɔlo yë na kina lende kënyë waꞌdi na bo koꞌdɔ. 34 Tine ya mɔtɔ ga iya ꞌbënnï ꞌberi ya ama iya ꞌbënnï ꞌböwu ꞌberi. Kina ŋgï dɔ kudu nima iꞌdi bo dë kikali lende ma kodɔrɔ mo. Kina bo kiꞌdi Pɔlo ŋgï közï bɔ kanya abo ga ꞌdɔ koto kari mï bi ꞌba loma ꞌbënnï. 35 Bɔ kanya naga nima ari ti Pɔlo kömö timo kpa bi ꞌba tëkï tari mï bi ꞌba loma ꞌbënnï ame dɔ döku ne, tine bilaka naga nima oꞌdɔ tolɔ Pɔlo. Kina bɔ kanya kombi bo ŋgï tɔrɔ. 36 Bilaka naga nima lïjë oloma nduwë rɔ tozi ti tulörï timo kiya te, “Upöke bo yaga.”

Pɔlo Odɔrɔ Bïcï Lende Abo

37 Kina ɔdɔ bɔ kanya naga nima këdï koꞌdɔ ꞌdeni ꞌdɔ toja Pɔlo mï reki ꞌbënnï tine, bo iya zi bɔ dönnï nima, bo iya te, “Momaꞌjo rɔma zïyï, iꞌdi miya wa mɔtɔ.”

Bɔ nima iya te, “Dëmba ikali kpa Giriki? 38 Nï na dë rɔ bɔ Ezipeto ma tönë koꞌdɔ ya ti turu kënyï mökö ti bɔ akupö kuluku ꞌbutë bi modɔɔmota (4000) ne?”

39 Pɔlo iya te, “Ma rɔ Yudayi di Taraseso ame rɔ gawo ma dɔ kïlëbï ꞌba dɔyayi ꞌba Kilikiya ne. Momaꞌjo rɔma zïyï, iꞌdi ma milende zi bilaka naga nime.”

40 Bɔ nima utï dɔmo ŋgï kɔzɔ a nima tara zi bo. Kina bo kɔrɔ ŋgï dɔ bi tëkï nima bo kïyëyï dɔ közï bo zi bilaka naga nima ꞌdɔ kudumö. Kina ɔdɔ lïjë kudumö ꞌdeni tine, bo ebe ŋgï tilende zïnnï rɔ kpënnï Yudayi.

22

1 Bo ilende zi tïndï naga nima, bo iya te, “ꞌBu ma ga ti löndö ma ga, uwöke mëdï modɔrɔ bïcï lende ma nime ziye.”

2 Kina ɔdɔ lïjë kuwö Pɔlo ꞌdeni kilende zïnnï rɔ kpënnï Yudayi tara tine, lïjë udumö ŋgï pili. Bo iya te, 3 “Ma rɔ Yudayi, öyö ma Taraseso ame rɔ gawo ꞌba Kilikiya ne. Ulu ma mï Yerosalema bine. Gamalele na kiyandi ma ti toro köꞌdu kiꞌdi ame kiꞌdi mɔlo zi ꞌbu ze löbu ga ne laka. Möꞌbö gbï toꞌdɔkɔ toꞌdɔ lende ꞌba Bɔkoꞌba rɔ mbëmbë kɔzɔ ama kpe pili këddïke rɔ toꞌdɔ mo tɔne ne. 4 Moloma todɔ gomɔ rɔ bilaka gɔ köꞌdu ꞌba kɔri ꞌba Yësu nime miꞌdi kupö mɔtɔ ga yaga. Ya mɔtɔ ga ꞌbënnï ame ga rɔ bɔtɔni ni kpaki ti ꞌja moloma tindaꞌba mo tiꞌdi mo mï maboso. 5 Bɔ dɔ bɔ akumu ni ti bilaka ma löbu ze ga pili ti kiya gbï ziye lende ma nime rɔ ma laka. Lïjë na tönë kugu waraga zö koja ma timo zi ya ma ꞌbeze ame ga mï Damaseke ne ꞌdɔ tindaꞌba ya ame ga rɔ ꞌba Yësu ne di yayi kudödu koꞌde kako bine todɔ karama dɔmo.

6 Kina ɔdɔ mari mömö ꞌdeni ŋgɔsi ŋgila Damaseke tine, mï zana kada yɔ na bi kɔpɔ ma rɔ dɔ kiteli kunyï ŋgï di mïtɔrɔ kiyɔpɔ gɔ bi toko yaga di yida rɔma. 7 Kina milaꞌba ŋgï bërï, tine muwö birɔ kilende zö iya te, ‘Sɔlo, Sɔlo, gɔ waꞌdi na këddï koworo kulöwö todɔ gomɔ rɔma te teyi?’

8 Miya te, ‘Ŋere, nï yë mo na?’

Birɔ nima ileki zö, iya te, ‘Ma na rɔ Yësu ꞌba Nazareta ame këddï koworo kulöwö timo ne.’

9 Ya ame ga tö yayi ne oꞌja bi kɔpɔ nima, tine lïjë uwö lende nima kiya rönï zö ne dë. 10 Miya te, ‘Waꞌdi na gɔ moꞌdɔ ya, ŋere?’

Ŋere Yësu ilende zö iya te, ‘Ënyï kari mï Damaseke, bɔ mɔtɔ ëdï yayi bo ti kiya wa ame ga pili Bɔkoꞌba kiyija ꞌdeni zïyï toꞌdɔ mo ne.’

11 Bi kɔpɔ kulöwö nima ïyölu kɔmɔ ma ꞌdeni, ya ame ga tö yayi ne na kindaꞌba közö kokɔkɔ ma kari Damaseke.

12 Bɔ mɔtɔ di Damaseke yayi rɔ Ananiya. Bo öꞌbö nduwë toro Bɔkoꞌba gbï ti köꞌdu kiꞌdi mo ga. Yudayi ame ga pili këdï koloma yayi ne iya lende abo pili rɔ ma laka. 13 Kina bo kako ŋgï kɔrɔ ŋgila ma, bo iya te, ‘Bɔ löndö ma Sɔlo, oꞌja bi ti.’

Kina kɔmɔ ma kɔpɔ ŋgï moŋgɔ bi dɔ bo. 14 Bo iya te, ‘Bɔkoꞌba ame ꞌbu ze löbu ga koro ne igeli yi ꞌdeni tikali akoꞌdɔkɔ abo gbï toꞌja kole kɔtɔ laka abo gɔ kuwö mugu mo 15 ꞌdɔ kiꞌdi kïyëtï wa nime koꞌja kina kuwö gbï ne zi bilaka ꞌba dɔyayi pili. 16 Kinza döyï kïlëyï dë kpe, ënyï kiꞌdi kodɔ mini ꞌba bapatisi döyï. Kina ititi Bɔkoꞌba ꞌdɔ kola yi gɔ lende kënyë ꞌbï.’

17-18 Kina koꞌja mileki ꞌdeni Yerosalema bine mari toꞌdɔ mötu mï reki ꞌba rö löbu ꞌba Bɔkoꞌba na kïnë ŋere Yësu kileme rönï ŋgï zö. Bo iya te, ‘Bilaka ꞌba mï gawo nime inza kiꞌdi dönnï gɔ wa ama ga këddï kiya dömöyï ma. Ënyï welo di bine kari.’

19 Miya te, ‘Ŋere, bilaka naga nima ikali ma moloma rɔ tilaki tindaꞌba ya ame ga kiꞌdi dönnï gɔ lende ꞌbï ne di mï rö ꞌba mötu ma konzi pili moloma tomba mo. 20 Mï kada ma këdï kupö Setepano bɔ kïyëtï lende ꞌbï mëdï gbï teyi yayi tutï gɔ löpö nima toŋgɔ gɔ bɔŋgɔ ꞌba ya ma kupö bo naga nima.’

21 Yësu ileki zö, iya te, ‘Ënyï kari, mëdï moja yi zi bɔ löwö ame ga këdï koloma ŋbö rɔ ma kɔwɔ ne.’ ”

Tudödu Pɔlo

22 Lende ma Pɔlo këdï rɔ tiya mo zi tïndï naga nima na kɔzɔ a nime te. Kina ɔdɔ lïjë kuwö lende nima bo kiya gɔ köꞌdu ꞌba bɔ löwö ne ꞌdeni tara tine, lïjë oke dɔmo ŋgï kulörï timo rɔ ma kembe kiya te, “Upö bo yaga. Bilaka ma tara ola dë ꞌbiri koloma.”

23 Kina lïjë kebe ŋgï tulörï rɔ ma kembe kozɔ timo rɔ ya towawa bɔŋgɔ ꞌbënnï ga ti tulï yayi. 24 Kina bɔ dɔ bɔ kanya nima kiꞌdi bɔ kanya abo ga ŋgï koto Pɔlo kari mï gɔ bi ꞌba loma ꞌbënnï ꞌdɔ komba ti korobayi ꞌdɔ bo kïyëtï lende tɔ nima bilaka këdï kulörï dɔ bo gɔmo ne. 25 Kina ɔdɔ bɔ kanya kudödu Pɔlo ꞌdeni ꞌdɔ tomba mo tine, Pɔlo iya zi bɔ këlu ame yayi ne, iya te, “Köꞌdu kiꞌdi ꞌba Romo ota gɔ tomba bilaka ꞌba Romo ame koꞌdɔ burë mo dë gba ne dë su di ziye?”

26 Bɔ këlu nima ari kiya zi bɔ dɔ bɔ kanya nima, iya te, “Ti koꞌdɔ tondo? Bɔ nime ꞌdë bilaka ꞌba Romo na.”

27 Kina bɔ löbu nima kari ŋgï tititi Pɔlo. Bo iya te, “Iya zö, nï ŋgï rɔ ma laka rɔ bilaka ꞌba Romo?”

Pɔlo iya te, “Ma ŋgï rɔ ma laka.”

28 Bo iya te, “Ma gbagba ma mopi gïrïsï rɔ ma kënyë toꞌdɔ rɔma rɔ Romo.”

Pɔlo iya te, “ꞌBama öyö ma mɔlo rɔ Romo.”

29 Gɔ köꞌdu nime na bɔ kiꞌdi ꞌdɔ komba bo naga nima kïlïpëtë ŋgï yaga di rɔ Pɔlo. Bɔ ma löbu mo nima ŋgï rɔ tikere römöyï bo iꞌdi ꞌdeni kudödu Pɔlo ame rɔ bilaka ꞌba Romo ne.

Burë Rɔ Pɔlo

30 Mï bi këzë ma di pötö mo bo oꞌdɔkɔ gba tikali lende tɔ nima Yudayi kususu Pɔlo gɔmo ne. Kina bo kope Pɔlo ŋgï yaga bo kiꞌdi löbu ꞌba bɔ akumu ni ti bilaka ma löbu ꞌba Yudayi pili kotɔtɔ rönnï. Kina bo koto Pɔlo ŋgï kiꞌdi kɔrɔ kömönï.

23

1 Pɔlo oŋgɔ bi toko dɔ bilaka naga nima kotɔtɔ rönnï yayi ne. Bo iya te, “Löndö ma ga, mikali ꞌdeni di yïmö ma rɔ ma kele kɔmɔ Bɔkoꞌba mï loma ma ŋbö kömö mï kada nime tɔne.”

2 Gɔ köꞌdu mo na Ananiya ame rɔ bɔ dɔ bɔ akumu kiꞌdi ya ma këdï kɔrɔ ŋgila Pɔlo yayi ŋgï gɔ kokɔsɔ kpamo. 3 Pɔlo iya te, “Nï, Bɔkoꞌba ti kokɔsɔ yi ꞌdeni gbï tara. Nï bɔ kɔmɔ kandi nime, nï ŋgï kɔzɔ tëlï ŋgɔrɔ ame kora kɔmɔ mo kele kulöwö ne. Oloma yayi bi toꞌdɔ burë ma ti köꞌdu kiꞌdi ꞌba Bɔkoꞌba kinza ma koꞌdɔ dë yɔ kebe aa kiꞌdi bilaka ꞌdɔ komba ma.”

4 Ya ame ga pili yayi ne iya te, “Ëddï kitiꞌja bɔ ame Bɔkoꞌba kiꞌdi ꞌdeni rɔ bɔ dɔ bɔ akumu abo ga ne tara gɔ waꞌdi?”

5 Pɔlo iya te, “Wu, löndö ma ga, mikali bo dë rɔ bɔ dɔ bɔ akumu ꞌba Bɔkoꞌba. Römöyï ugu mï buku ꞌba Bɔkoꞌba iya te, ‘Kinza kiya kpa kënyë dë rɔ bɔ ame mbiri dɔ bilaka ꞌbe ga ne.’ ”

6 Pɔlo ikali ya mɔtɔ ga di mï löŋgö bɔ kotɔtɔ rönnï naga nima rɔ Sadoke, mɔtɔ ga rɔ Parosi. Kina bo kilende zïnnï rɔ ma kembe, bo iya te, “Löndö ma ga, ma rɔ Parosi mɔlo kako di zi ꞌbu ma löbu ga. Ne kina me këdï ꞌdeni koꞌdɔ burë ma tɔne gɔ köꞌdu ꞌba tɔdɔ ꞌba töku di mï tölë nime mikali këdï rɔ ma laka ne.”

7 Gɔ lende nime bo kiya te ne, na ya ame ga rɔ Parosi ne kebe ŋgï togba kpënnï ti ya ma rɔ Sadoke. Kina bilaka naga nima kotɔtɔ dönnï yayi ne koza mïnnï ŋgï. 8 Ya ame ga rɔ Sadoke ne ïyënï ꞌbënnï wa mɔtɔ inza rɔ tɔdɔ ꞌba töku di mï tölë, malayika ni ti wa mɔtɔ kïdëkï rɔ marinyi inza gbï. Tine Parosi ni iꞌdi ꞌbënnï dönnï pili gɔ lende ꞌba wa naga nime. 9 Kina koꞌde lamo ma löbu ŋgï ti dɔ kudu. Bɔ kɔmɔ kiyandi mɔtɔ ga ame rɔ Parosi ne ënyï ŋgï rɔ ꞌdïrï ti Sadoke ni kiya te, “Doꞌja wa ma kënyë mɔtɔ dë di rɔ bɔ nime. Mɔtɔga malayika ala marinyi na ti kilende ꞌdeni zi bo.”

10 Bilaka naga nima ŋgï pili rɔ ꞌdïrï kina kaga ŋgï rɔ bɔ dɔ bɔ kanya nima mɔtɔga ya naga nima ti kotɔ Pɔlo ŋgï mï löŋgö lïjë kupö yaga. Gɔ köꞌdu mo na bo kiꞌdi bɔ kanya abo ga ŋgï kari mï löŋgö bilaka naga nima kindaꞌba Pɔlo kari timo mï bi ꞌba loma ꞌbënnï.

11 Mï korɔndɔ mo nima na ŋere Yësu kileme rönï zi Pɔlo, iya te, “Oloma ti mï këddï. Iya lende ma ꞌdeni zi bilaka mï Yerosalema bine, kina gbï tara mëdï miꞌdi yi kari kiya lende ma zi bilaka mï gawo ꞌba Romo.”

Titeri Pɔlo

12 Mï bi këzë ma di pötö mo na Yudayi mɔtɔ ga kotɔtɔ dönnï ŋgï toyɔ lende rɔ bo. Lïjë ulömu rönnï ꞌdɔ tonyo wa mɔtɔ dë, tuwë wa mɔtɔ dë gbï ɔdɔ kiya te lïjë kupö Pɔlo dë ŋgï du titi yaga. 13 Bɔ kulömu rönnï naga nima ëdï ŋbö kɔzɔ ꞌbutë sowɔ ti dɔmo teyi tara. 14 Kina lïjë kari ŋgï zi bɔ dɔ bɔ akumu ti ya ma löbu naga, kiya te, “Dulömu rɔze ꞌdeni ꞌdɔ tonyo wa mɔtɔ dë, tuwë wa mɔtɔ dë gbï ɔdɔ kiya te dupö Pɔlo dë ŋgï du titi. 15 Kina me ꞌdeni kpe ti ya ma löbu mɔtɔ ga ꞌdɔ kojake laja kari zi bɔ dɔ bɔ kanya ꞌba Romo nima kiyake te oꞌdɔkɔke toma kɔri ꞌba lende ꞌba Pɔlo nima laka, bo koja kako ziye. Tine dëdï dari toda dɔ bo kɔri ꞌdɔ dupö bo yaga gba kinza bo kömö ziye bine.”

16 Ne tine kole ꞌba lëmï ꞌba Pɔlo ni uwö lende nime ꞌdeni. Kina bo kari ŋgï mï gɔ bi ꞌba bɔ kanya naga nima yayi kiya lende mo zi Pɔlo. 17 Kina Pɔlo kïdëkï bɔ këlu mɔtɔ ŋgï kiya teyi, iya te, “Kole nime ëdï ti lende mɔtɔ ꞌdɔ tiya mo, oto bo kari zi bɔ dɔye ma löbu nima.”

18 Bɔ këlu nima oto kole tönë kari zi bɔ ma löbu ꞌba dönnï nima, kiya te, “Bɔ maboso nime ꞌdë kïdëkï rɔ Pɔlo ne ïdëkï ma mari zi bo tine bo iya te kole nime ëdï ti lende tiya mo ꞌdɔ moꞌde zïyï.”

19 Kina bɔ löbu tönë kindaꞌba közï kole nima ŋgï kari timo ꞌberi yaga tititi kpamo. Bo iya te, “Lende waꞌdi na kako timo ꞌdɔ tiya mo zö?”

20 Kole nima iya te, “Yudayi mɔtɔ ga ususu kpënnï ꞌdeni ꞌdɔ tititi yi toja Pɔlo zïnnï tïlëndö mï kpa kotɔtɔ ꞌbënnï kɔzɔ ꞌdɔ toma kɔri ꞌba lende mo laka tara. 21 Ne kinza kutï dë gɔ lende ꞌbënnï nima. Ya ꞌbënnï mɔtɔ ga ma ꞌbutë sowɔ ti dɔmo teyi ëdï rɔ toda dɔ bo kɔri. Lïjë ulömu rönnï ꞌdeni ꞌdɔ tonyo wa dë kuwë wa mɔtɔ dë gbï ɔdɔ kiya te lïjë kupö Pɔlo dë ŋgï du titi. Kina me lïjë këdï ꞌdeni rɔ tidabi dɔ lende ma kileki ꞌbëyï.”

22 Bɔ löbu nima ileki kiya zi kole tönë, iya te, “Kinza kari kiya dë zi bɔtɔ mɔtɔ, kiya te ïyëtï gɔ lende nime ꞌdeni zö.”

Bo oja kole nima kari ëꞌbënï. 23 Kina bo kïdëkï bɔ këlu ma rïyö kako zi bo kiya zïnnï, iya te, “Iꞌdike bɔ kanya ma kuluku sowɔ ꞌbe ga këdï ndö dɔ ndïnnï ti worota ꞌba dɔ kosani kuluku kɔtɔ kɔdɔ dɔmo ꞌbutë rïyö ti bɔ mee kuluku sowɔ ꞌdɔ lïjë kënyï ti ndï kada kömö ꞌdeni modɔmosowɔ mï korɔndɔ nime kari Kayisariya. 24 Iꞌdike kosani mɔtɔ ga këdï ndö zi Pɔlo ni ꞌdɔ këkï dɔmo ꞌdɔ karike pili tïnnï laka zi Pelika turu bɔ dɔyayi nime.”

25 Kina bo kugu waraga ŋgï kɔzɔ a nime te, 26 “Ma Kolawodiyo Lusïya mëdï ti mï këyï tugu waraga ma nime zïyï ŋere ma Pelika, mumötö yi. 27 Bɔ nime Yudayi indaꞌba koꞌdɔkɔ tupö mo, ne tine mari mikali bo ŋgï rɔ Romo. Gɔ köꞌdu mo na mari ti bɔ kanya ma ga mɔmɔ bo yaga di zïnnï. 28 Moꞌdɔkɔ tikali lende tɔ nime lïjë kususu bo gɔmo ne. Kina moto bo kari mï kpa kotɔtɔ ꞌbënnï. 29 Tine mari mikali lende mo lïjë ususu bo gɔ köꞌdu kiꞌdi ꞌbënnï mɔtɔ ga. Inza rɔ lende ma mbiri ma ꞌdɔ kupö bo ala tiꞌdi bo mï maboso gɔmo. 30 Muwö lende mo di zi bɔ mɔtɔ tëgë ya naga nima ususu kpënnï ꞌdeni rɔ bɔ nime ꞌdɔ tupö mo. Kina me mëdï moja bo ŋgï kari zïyï yayi. Miya ꞌdeni gbï zi bɔ kususu bo naga nima ꞌdɔ lïjë kari ꞌjaa tiya susu ꞌbënnï nima zïyï.”

Riŋa Ti Pɔlo

31 Kina bɔ kanya naga nima koꞌdɔ ŋgï kɔzɔ ame kiya zïnnï ne tara. Lïjë ogba Pɔlo mï korɔndɔ nima kari timo ŋbö kömö mï gawo ꞌba Andipatori. 32 Mï bi këzë ma di gɔmo tine na ya ma ti ndïnnï mo ga kuyï ꞌbënnï dönnï ŋgï kileki mï gɔ bi ꞌba loma ꞌbënnï mï Yerosalema. Ya ma dɔ kosani naga nima na kari nduwë ti Pɔlo 33 kömö Kayisariya. Kina lïjë kari kiꞌdi waraga tönë ŋgï zi turu bɔ dɔyayi Pelika kɔtɔ ti Pɔlo.

34 Pelika ïdëkï waraga nima kina bo kititi Pɔlo, bo iya te, “Öyö yi mï dɔyayi ma yala?”

Pɔlo iya te, “Öyö ma mï dɔyayi ꞌba Kilikiya.”

35 Tine Pelika iya te, “Ɔdɔ bɔ kususu yi naga nima kömö ꞌdeni na ꞌjaa ti moma kɔri ꞌba lende ꞌbï.”

Kina bo kiꞌdi bɔ kanya ŋgï koloma toda bi rɔ Pɔlo di mï rö ame bɔ dɔliŋɔ Erode kubö ꞌdeni mɔlo ne.

24

Yudayi Ususu Pɔlo

1 Di pötö töꞌdö dɔ muyï tine na bɔ dɔ bɔ akumu Ananiya ni ti ya ma löbu mɔtɔ ga kozi ŋgï kari Kayisariya ti bɔ kpa kitigɔ ꞌba burë mɔtɔ kïdëkï möyï mo rɔ Tërutulö. Lïjë ari kususu Pɔlo zi turu bɔ dɔyayi nima rɔ Pelika ne. 2 Kina ɔdɔ koꞌde Pɔlo ꞌdeni tine na Tërutulö kebe ŋgï tïyëtï gɔ susu ꞌba rɔ Pɔlo zïnnï, iya te, “Ŋere ze, akikali ꞌbï rɔ mbëmbë, ame laka koꞌdɔ ꞌbï koꞌde loma dɔ kïlëyï ꞌdeni zize ŋbö kɔmɔ kɔɔ konzi. 3 Ze ŋburu ti mï këyï gɔ ŋere koꞌdɔ ꞌbï ame koꞌde lende laka ꞌdeni kulöwö zize ne. Dileki yëëꞌdï zïyï rɔ mbëmbë. 4 Ne kinza mirasi kada ꞌbï dë kulöwö. Momaꞌjo rɔma zïyï ꞌdɔ kuwö lende mbowa ze nime ti mï këyï. 5 Bɔ nime dikali bo rɔ bɔ dɔ kirasi. Bo iꞌdi bilaka ze ga ꞌba Yudayi koꞌdɔ ayayi ꞌdeni pili kote mï dɔyayi. Kina bo na gbï rɔ bɔ dɔ ya ma tönë ga dïdëkïke rɔ bilaka ꞌba Nazareta ne. 6-7 Bo oꞌdɔkɔ tirasi rö löbu ꞌba Bɔkoꞌba ame mï Yerosalema ne. Gɔ köꞌdu mo na me dindaꞌba bo. 8 Ɔdɔ kititi kpa bo nï ëddï kikali ŋgï gbï wa naga nime dususu bo gɔmo ne pili rɔ ma laka.”

9 Lende nime Tërutulö këdï kiya te ne na Yudayi ma laki kutï ŋgï pili gɔmo kiya te, “Ŋgï rɔ ma laka.”

10 Kina Pelika kiꞌdi Pɔlo ŋgï kënyï tɔrɔ ꞌdɔ kilende. Pɔlo iya te, “Ŋere ma, mikali yi rɔ bɔ dɔ kïtï ꞌba burë mbiri dɔ bilaka ze ga mï kɔmɔ kɔɔ konzi. Ma tɔne ti mï këyï tïyëtï gɔ lende ma zïyï. 11 Ɔdɔ kititi bilaka pele gɔ lende ma lïjë ti kiya gbï zïyï kɔzɔ a nime te, töꞌdö ꞌba kada ame mari yïmo toꞌdɔ mötu zi Bɔkoꞌba mï Yerosalema ne gba ŋge dɔ ꞌbutë dɔmorïyö. 12 Ya naga nime lïjë oꞌja ma dë du te toꞌdɔ kowasa ti bɔtɔ ma kɔtɔ mɔtɔ di mï rö löbu ꞌba Bɔkoꞌba. Kina lïjë oꞌja ma dë gbï tiꞌdi bilaka koꞌdɔ ayayi di mï rö ꞌba mötu mɔtɔ ala di mï gawo. 13 Ɔtɔ mɔtɔ ame ŋgï gɔ kileme susu ꞌbënnï nima rɔ ma laka ne inza du te. 14 Lende ma kodɔrɔ mo na ŋge me. Mëdï moja laja ꞌba Bɔkoꞌba ma ꞌbu ze löbu ga ꞌba Yudayi pili koro ti tösö gɔ kɔri ꞌba Yësu. Kina me lïjë ya naga nima iya te kɔri nime rɔ ma kënyë. Ne ma ꞌbama miꞌdi dɔma ꞌdeni pili gɔ lende ame ga kugu mï buku ꞌba köꞌdu kiꞌdi ꞌba Bɔkoꞌba gbï ti buku ꞌba bɔ kumë lende abo ga. 15 Kina me mëdï ꞌdeni rɔ toda dɔ kada ꞌba tako ꞌba Bɔkoꞌba toja bɔ lende laka ni kpaki ti bɔ lende kënyë yaga di mï tölë, gbï kɔzɔ ame lïjë ya naga nime këdï rɔ toda dɔmo ne. 16 Gɔ köꞌdu mo na mogbɔ rɔma ꞌdeni möꞌbö tëdï rɔ ma laka kɔmɔ Bɔkoꞌba gbï kɔmɔ bilaka lesi.

17 Di pötö kɔmɔ kɔɔ konzi ame ga moꞌdɔ ŋbö rɔ ma kɔwɔ di rɔ Yerosalema ne na me mileki toꞌde gïrïsï zi bɔ lisa ze ga gbï tiꞌdi kpa közï mï rö löbu ꞌba Bɔkoꞌba. 18 Kina me ya naga nima kari koꞌja ma di yayi koꞌja moꞌdɔ dölëtï ꞌba tiꞌdi rɔma rɔ ma kɔpɔ kɔmɔ Bɔkoꞌba ꞌdeni. Tine tïndï ꞌba bilaka ɔtɔ inza du te tö yayi, kina ayayi ɔtɔ inza gbï. Yudayi mɔtɔ ga ame di Asiya ne ëdï gbï yayi. 19 Ne ɔdɔ kiya te lïjë koꞌdɔkɔ tususu ma iꞌdi lïjë kako kususu ma kömöyï bine. 20 Ne ɔdɔ kinza tara lïjë ame ga bine ne ti kiya zïyï ɔdɔ kiya te lïjë koꞌja ama kënyë mɔtɔ ra di mï lende ma ame lïjë koloma rɔ toma kɔri mo di mï kpa kotɔtɔ ꞌbënnï ga ne. 21 Mɔtɔga lende kɔtɔ nime na ti lïjë kususu ma gɔmo zïyï, ame miya te, ‘Ëddï koꞌdɔke burë ma tɔne gɔ lende nime mikali tɔdɔ ꞌba töku di mï tölë këdï rɔ ma laka ne.’ ”

22 Tine Pelika uwö kɔri ꞌba lende ꞌba Yësu ꞌdeni mɔlo laka. Kina bo kënyï ŋgï tɔrɔ kïyëyï lïjë gba kinza kodɔrɔ bïcï lende nima. Bo iya te, “Ɔdɔ Lusïya bɔ dɔ bɔ kanya nima kömö tine na ꞌjaa ti moŋgɔ lende nime.”

23 Kina bo kiꞌdi bɔ këlu ŋgï ꞌdɔ koŋgɔ gɔ Pɔlo, tine kola koloma rɔ dɔ ŋgölö kinza kota gɔ lëpï bo ga dë di bi tako tori bo.

Pɔlo Ɔrɔ Kɔmɔ Pelika Ni Ti Durusïla

24 Di pötö töꞌdö dɔ ndö tara na Pelika ni kari ŋgï ti ꞌja abo Durusïla ame rɔ Yudayi ne koja laja gɔ Pɔlo ꞌdɔ kako zïnnï. Bo oje mbili bo gɔ ma Pɔlo këdï kiya lende ꞌba tiꞌdi dɔ gɔ köꞌdu ꞌba Yësu. 25 Kina Pɔlo koloma ŋgï rɔ tïyëtï lende ꞌba tëdï rɔ ma laka kɔmɔ Bɔkoꞌba ti togbɔ dɔ yida rɔ gbï ti lende ꞌba tako ꞌba Bɔkoꞌba bi toꞌdɔ burë ꞌba dɔliŋɔ nime kada mɔtɔ. Lende nime iꞌdi Pelika ŋgï këdï rɔ tikere. Bo iya te, “Ari tötï, ti moja laja ꞌjaa göyï tako tilende tö ɔdɔ kiya te mëdï le.”

26 Bo omeri ꞌba bo tëgë mɔtɔga Pɔlo ti kugö kɔmɔ bo ti gïrïsï. Kina bo koloma ŋgï nduwë toja laja gɔ Pɔlo tako tilende ti bo.

27 Mï rïyö ꞌba kɔɔ ma di pötö lende nime na bɔ mɔtɔ kïdëkï rɔ Pɔrokiyo Peseto kindaꞌba kïtï ꞌba turu ꞌba dɔyayi nima ŋgï ꞌbato di pötö Pelika. Tine Pelika oꞌdɔkɔ ꞌdɔ Yudayi këdï ti mï këyï rɔ bo. Gɔ köꞌdu mo na kiꞌdi bo ŋgï kola Pɔlo kinza tope mo yaga mï kada nima.

25

Pɔlo Iteri Toŋgɔ Turu Ma Löbu

1 Di pötö töꞌdö dɔ mota ꞌba tömö abo ꞌba Peseto mï dɔyayi nima na bo kënyï di Kayisariya yayi kari Yerosalema. 2 Kina löbu ꞌba bɔ akumu ni ti ya ma löbu ꞌba Yudayi mɔtɔ ga kari ŋgï tususu Pɔlo zi bo. 3 Lïjë oloꞌba rönnï zi bo ꞌdɔ bo kiꞌdi mï bo këyï rönnï bo koja Pɔlo kari zïnnï Yerosalema. Lïjë iya tara römöyï lïjë ususu kpënnï ꞌdeni ꞌdɔ tupö Pɔlo di gɔ kɔri. 4 Tine Peseto iya te, “Ëdï rɔ toda bi rɔ Pɔlo mï Kayisariya, kina me ma gbï mëdï moꞌdɔ tari yayi. 5 Ɔdɔ bo kirasi lende mɔtɔ iꞌdike löbu ꞌba dɔye ga kari tö ꞌdɔ kususu bo zö di yayi.”

6 Ne tine bo oloma titi koꞌdɔ töꞌdö kɔzɔ dɔ modɔɔmota gbï aa kɔzɔ dɔ ꞌbutë ni tara kina ꞌjaa bo kileki Kayisariya. Mï bi këzë ma di gɔmo na bo kari koloma ŋgï mï bi ꞌba burë kïdëkï Pɔlo ꞌdɔ koꞌde kako zi bo. 7 Kina ɔdɔ Pɔlo kömö ꞌdeni tine löbu ꞌba Yudayi ame ga kako di Yerosalema ne ënyï kɔrɔ ŋgï kuru bo tususu bo ti lende konya ame ga rɔ ma kënyë ne. Tine lïjë ikali dë ma ꞌdɔ tiꞌdi susu ꞌbënnï naga nima këdï rɔ ma kodɔrɔ. 8 Kina Pɔlo kënyï ŋgï tïyëtï gɔ köꞌdu ma ꞌba bo. Bo iya te, “Moro köꞌdu kiꞌdi ꞌba Yudayi pili kinza toꞌdɔ wa ma kënyë mɔtɔ. Mirasi rö löbu ꞌba Bɔkoꞌba dë gbï, kina moꞌdɔ ya tɔ dë gbï ti bɔ dɔliŋɔ ma löbu ꞌba Romo.”

9 Peseto oꞌdɔkɔ ꞌdɔ mï Yudayi këyï rɔ bo. Gɔ köꞌdu mo na bo kileki kiya zi Pɔlo, bo iya te, “Ti kutï dɔ tari Yerosalema ꞌdɔ mari moꞌdɔ burë ꞌbï di yayi?”

10 Pɔlo iya te, “Gɔ bi ꞌba burë ꞌba bɔ dɔliŋɔ ma löbu ꞌba Romo na me, oꞌdɔ burë ma ŋgï bine. Ikali gbï laka mirasi wa ma kɔtɔ mɔtɔ te dë du zi Yudayi. 11 Ne ma kiya te mëdï mirasi wa mɔtɔ ame ꞌdɔ kupö ma gɔmo ne ra dëne minza momaꞌjo rɔma zïyï ꞌdɔ tɔmɔ ma di mï tölë nime. Wa naga nime lïjë kususu ma gɔmo ne, ɔdɔ kiya te kinza rɔ ma laka kinza bɔtɔ kiꞌdi ma dë zïnnï. Momaꞌjo rɔma zi bɔ dɔliŋɔ ma löbu ꞌba Romo na ꞌdɔ kodɔrɔ bïcï lende ma nime.”

12 Kina Peseto ni koloma ŋgï rɔ tilende gɔ köꞌdu mo ti ya ma këdï kiꞌdi lende zi bo naga. Bo ileki kiya zi Pɔlo, bo iya te, “Ele, nï na me komaꞌjo röyï ꞌdeni ꞌdɔ bɔ dɔliŋɔ ma löbu ꞌba Romo kodɔrɔ bïcï lende ꞌbï. Ti kari gbɔ zi bo.”

Burë Rɔ Pɔlo

13 Mï töꞌdö dɔ konzi di pötö lende nime na ŋere Agoripa ni ti lëmï bo Bërunïkë kako Kayisariya yayi tumötö Peseto. 14 Kina ɔdɔ lïjë koloma ꞌdeni kigabi yayi tine, Peseto ïyëtï gɔ lende ꞌba Pɔlo zi Agoripa. Bo iya te, “Bɔ mɔtɔ Pelika kiꞌdi mɔlo mï maboso ëdï gba bine. 15 Tönë mari Yerosalema ne löbu ꞌba bɔ akumu ni ti ꞌba Yudayi ni ususu bo zö tëgë ꞌdɔ modɔ karama dɔ bo. 16 Tine mileki dɔmo zïnnï miya te dölëtï ꞌbeze ꞌba Romo oꞌdɔkɔ bilaka mo këdï bi kɔtɔ ti bɔ susu ꞌba rɔ bo ꞌdɔ bo kïyëtï lende ma ꞌba bo gbï. Kina gbï diꞌdi bilaka mo dë titi rɔ yawa zi bɔ kususu bo naga nima kinza ma koꞌdɔ titi kɔzɔ a nime. 17 Kina me mileki mako bine micayi dë kpe, mï bi këzë ma di pötö mo na mari ŋgï moloma mï bi ꞌba burë mïdëkï ꞌdɔ koꞌde bɔ nima kako zö. 18 Momeri ꞌbama miya te mɔtɔga bɔ susu ꞌba rɔ bo naga nima ti kususu bo gɔ lende kënyë ma bo koꞌdɔ. Tine lïjë oꞌdɔ dë yɔ. 19 Lïjë oloma za rɔ togba kpënnï gɔ lende abo gɔ köꞌdu ꞌba mötu koꞌdɔ ꞌbënnï tɔ ne ga ti lende ꞌba bɔ mɔtɔ rɔ Yësu kölë ꞌdeni mɔlo, tine Pɔlo iya te ëdï gba rɔ ma kïdïdï. 20 Bi ꞌba tikali lende mo ïlïkö za dɔma. Mititi bo miya te ɔdɔ bo ti kutï dɔ tari Yerosalema ꞌdɔ mari moꞌdɔ burë abo di yayi. 21 Ne tine bo ititi ma ꞌdɔ miꞌdi bɔ kanya koda bi rɔ bo ŋbö ꞌdɔ bɔ dɔliŋɔ ma löbu ze ꞌba Romo na gɔ kodɔrɔ bïcï lende abo nime. Kina me miꞌdi bɔ kanya ꞌdeni këdï rɔ toda bi rɔ bo koda kada mo ꞌdɔ moja bo kari zi bɔ dɔliŋɔ ma löbu.”

22 Agoripa iya te, “Ma gbagba ma moꞌdɔkɔ tuwö kpa bo.”

Peseto iya te, “Ëddï kuwö kpa bo ꞌdeni ꞌbasi tïlëndö.”

Toꞌde Pɔlo Kɔmɔ Agoripa

23 Mï bi këzë ma di gɔmo na ŋere Agoripa ni ti Bërunïkë kënyï ŋgï tari mï bi ꞌba burë. Tine na bilaka kebe ŋgï pili tïlëlu lïjë. Kina lïjë kari ŋgï ti bɔ dɔ bɔ kanya ni ti turu ꞌba dɔ gawo ni kɔdɔ mï rö ꞌba kpa kotɔtɔ. Kina Peseto kiꞌdi ŋgï ꞌdɔ koꞌde Pɔlo kako kɔrɔ kömönnï yayi. 24 Bo iya te, “Ŋere Agoripa kpaki tiye kpe ya ame ga tize bine ne, oŋgɔke bɔ nime. Bo na Yudayi ame ga pili mï Yerosalema ti ame ga bine ne konyo monda mo zö. Kina lïjë pili kulörï ŋgï timo, tëgë ola bo dë kpe konyo kpa bo. 25 Ne ꞌbama moꞌja wa mɔtɔ ame ŋgï bo koꞌdɔ ꞌdɔ kupö bo gɔmo ne dë. Kina me bo omaꞌjo rɔ bo ꞌdeni ꞌdɔ bɔ dɔliŋɔ ma löbu ze ꞌba Romo na gɔ kodɔrɔ bïcï lende mo. Miteri toja bo kari, 26 ne lende ꞌba rɔ bo mɔtɔ ame ŋgï moꞌja ꞌdɔ mugu mï waraga zi bɔ dɔliŋɔ ma löbu ne inza du te. Kina me moꞌde bo ꞌdeni tɔne kako kɔmɔye. Tine ma dɔ kiteli mo moꞌde bo kömöyï, ŋere Agoripa, ꞌdɔ toma kɔri ꞌba lende abo laka ꞌdɔ kiꞌdi mikali wa ame gɔ mugu mï waraga zi bɔ dɔliŋɔ ma löbu ne. 27 Gɔ meri ꞌbama bine toja bɔ maboso kari rɔ ma sari kinza wa ma kïyëtï gɔ susu ꞌba rɔmo ele dë.”

26

Lende ꞌBa Pɔlo

1 Agoripa iya zi Pɔlo ꞌdɔ kïyëtï lende ma ꞌba bo. Kina Pɔlo kënyï ŋgï tɔrɔ kïyëyï dɔ közï bo kiya te, 2 “Ŋere Agoripa, ma tɔne ti mï këyï römöyï nï na me ꞌdeni mëdï mïyëtï gɔ köꞌdu nime Yudayi naga nime kususu ma gɔmo ne zïyï. 3 Nï na rɔ bɔ kikali dölëtï ze ꞌba Yudayi pili ti kowasa mo ga. Momaꞌjo rɔma zïyï tuwö lende ma nime ti mï këyï.

4 Yudayi pili ikali gɔ loma ma ame moloma tönë mï löŋgö bilaka ma ga koꞌja mëdï gba mbowa kina gbï mï Yerosalema ne. 5 Ɔdɔ lïjë koꞌdɔkɔ pele tiya mo zïyï lïjë ti kiya gbï te, lïjë ikali ma moloma möꞌbö rɔ Parosi, kina ze Parosi ni na gbï rɔ bɔ töꞌbö togbɔ rɔze kinza tïyëyï mï köꞌdu kiꞌdi ꞌba Bɔkoꞌba rɔ dɔ kiteli di dɔ bilaka ma laki. 6 Miꞌdi dɔma ŋburu köꞌbö gɔ wa tönë Bɔkoꞌba kiya toꞌdɔ mo zi ꞌbu ze löbu ga ne. Gɔ köꞌdu mo na me ꞌdɔ kiꞌdi koꞌde ma tɔne mï gɔ bi ꞌba burë nime. 7 Rɔ ma laka bilaka pili ꞌba dɔ gɔli ꞌbutë dɔmorïyö ze naga nime ogbɔ rönnï ꞌdeni tumötu Bɔkoꞌba rɔ gɔ bi këzë pili ꞌdɔ lïjë koꞌja wa ame bo këdï koꞌdɔ ne kada mɔtɔ. Köꞌdu ꞌba wa naga nima na Yudayi naga nime kebe kususu ma gɔmo. 8 Kpe bilaka lesi, gɔ waꞌdi na koꞌdɔkɔke dë tiꞌdi dɔye gɔ lende ꞌba Bɔkoꞌba nime bo kiꞌdi töku kënyï kɔdɔ yaga di mï tölë ne?

9 Ma tönë mɔlo bine momeri miya te ma laka mo na zö ꞌdɔ moworo ti bɔ kiꞌdi dönnï gɔ lende ꞌba Yësu ꞌba Nazareta. 10 Kina moworo ꞌdeni tönë tïnnï toŋbeŋbe lïjë di mï Yerosalema. Bɔ dɔ bɔ akumu iꞌdi közï kakpa mo zö moloma toboso bilaka ma konzi ꞌba kanisa. Mï kada ma kodɔ karama ꞌba tölë dönnï naga mëdï gbï teyi yayi tutï gɔmo. 11 Möꞌbö nduwë todɔ gomɔ rönnï di mï rö ꞌba mötu pili ꞌdɔ kiꞌdi lïjë kola gɔ tiꞌdi dönnï gɔ lende ꞌba Yësu. Yïmö ata ŋgï rönnï rɔ mbëmbë moloma tozi gönnï kpaki kebe mï gawo ma löwö naga tindaꞌba lïjë.

12 Gɔ köꞌdu mo tine bɔ dɔ bɔ akumu ni iꞌdi közï kakpa zö ꞌdɔ tari toꞌdɔ mo gbï tara di Damaseke. 13 Tine di gɔ kɔri yayi ꞌdeni mï zana kada na moꞌja bi kɔpɔ ame köbö kiteli kada ne ŋgï kunyï kako di mïtɔrɔ kiyɔpɔ bi toko yaga di rɔze ti ya ame ga tö ne. 14 Kina dilaꞌba ŋgï pili bërï. Tine muwö birɔ kilende zö rɔ kpa Yudayi kiya te, ‘Sɔlo, Sɔlo, gɔ waꞌdi na këddï koworo kulöwö todɔ gomɔ rɔma teyi? Gɔ waꞌdi na nï këdï kodɔ gomɔ röyï ŋgï kɔzɔ sa ame kïrërï rönï këdï komba pele koꞌdɔkɔ tari dë ne tara.’

15 Miya te, ‘Ŋere, nï yë mo na?’

Bo iya te, ‘Ma na rɔ Yësu ame këdï koworo kulöwö timo ne. 16 Tine ënyï kɔrɔ tɔrɔ, mileme rɔma ꞌdeni zïyï tɔne tiꞌdi yi rɔ bɔ laja bɔ tïyëtï wa naga nime koꞌja ne zi bilaka gbï ti wa ma mëdï mileme zïyï. 17 Ti mɔmɔ yi di zi ya eꞌbe ye ga gbï di zi bɔ löwö. Mëdï moja yi kari zïnnï 18 tiyɔpɔ kömönnï, tileki lïjë di mï bi kölu ꞌba Satani kako mï bi kɔpɔ ꞌba Bɔkoꞌba. Lïjë ti kiꞌdi dönnï ꞌdeni ŋgï gɔ lende ma. Kina Bɔkoꞌba ti kola lïjë ŋgï gɔ lende kënyë ꞌbënnï ga kodɔꞌbɔ lïjë ti ya mɔtɔ ga ame bo kigeli ꞌdeni rɔ ꞌba gbagba bo ne.’

19 Ŋere Agoripa, wa nima kileme rönï zö di mïtɔrɔ ne milagi dë tuwö dɔmo. 20 Mari ŋgï misaki tiya lende ꞌba Bɔkoꞌba titi dɔgba mï Damaseke kebe mï Yerosalema gbï kote mï dɔyayi ꞌba Yudayi pili gbï zi bɔ löwö. Miya ꞌdeni zi bilaka pili ꞌdɔ kotɔ dönnï di mï lende kënyë ꞌbënnï ga kako kuwö dɔ Bɔkoꞌba, kina gbï ꞌdɔ toꞌdɔ wa ame ga gɔ kileme dɔ kotɔ ꞌbënnï ga di mï lende kënyë ma mɔlo. 21 Gɔ köꞌdu mo na me Yudayi kindaꞌba ma di mï reki ꞌba rö löbu ꞌba Bɔkoꞌba koꞌdɔkɔ tupö ma. 22 Ne Bɔkoꞌba na me kokɔnyi ma ŋbö kömö mï kada nime tɔne kiꞌdi ma tiya lende abo zi ya ame ga rɔ löbu ni ne kpaki ti bilaka ma laki. Lende nime inza ꞌberi di gɔ ma tönë Musa ni ti bɔ kumë lende ꞌba Bɔkoꞌba ma mɔlo naga kiya te ëdï koꞌdɔ rönnï ne. 23 Ame kiya te Kurïsïtö ame Bɔkoꞌba koja kako dɔliŋɔ nime bine ne ëdï kombi gomɔ. Kina bo na ti këdï rɔ dɔndende ꞌba tɔdɔ ꞌba töku di mï tölë ꞌdɔ koyi kɔri ꞌba dïdï zi Yudayi pili ti bɔ löwö.”

Peseto Embe Dɔ Pɔlo

24 Gɔ lende nime Pɔlo kiya te ne na Peseto kënyï kembe ŋgï dɔ bo, iya te, “Pɔlo, nï ꞌdeni rɔ rumö. Tïdëkï waraga kulöwö uyï yi ꞌdeni.”

25 Pɔlo iya te, “Ŋere ma, minza rɔ rumö. Lende nime mëdï miya ne lende ꞌba rumö na dë, lende ma laka na. 26 Ŋere Agoripa pele ikali köꞌdu mo gbï kina me mëdï miya ꞌdeni zi bo rɔ dɔ ŋgölö. Mikali ŋgï bo uwö lende mo ga ꞌdeni pili römöyï oꞌdɔ rönï dë kebe gɔ ŋgolɔꞌbɔ. 27 Ŋere Agoripa, nï nime iꞌdi döyï ŋgï gɔ köꞌdu ꞌba bɔ kumë lende ꞌba Bɔkoꞌba ma dɔgba tönë ga na? Rɔ ma laka mikali ŋgï iꞌdi döyï gɔmo.”

28 Agoripa iya te, “Pɔlo omeri ꞌbëyï iya te ti kocɔ ma ŋgï welo mëdï rɔ ꞌba Kurïsïtö?”

29 Pɔlo iya te, “Mititi Bɔkoꞌba ꞌdɔ pele ŋge welo ala ndɔ yayi bo kiꞌdi yi kpaki ti bilaka naga nima këdï kuwö lende ma tɔne ne këdï rɔ ꞌba Kurïsïtö gbï kɔzɔ ꞌbama te, tine ŋge kinza ziŋgiri nime.”

30 Kina Agoripa ni kënyï ŋgï tɔrɔ ti Peseto ti Bërunïkë ti ya ame ga tïnnï yayi ne tɔdɔ yaga. 31 Bilaka naga nima pili oloma rɔ tiya mo rɔ gɔ rönnï, iya te, “Bɔ nime oꞌdɔ wa mɔtɔ ame ŋgï ꞌdɔ kupö bo ala koboso bo gɔmo ne dë.”

32 Tine Agoripa ileki kiya zi Peseto, iya te, “Ma kiya te Pɔlo komaꞌjo rɔ bo dë ꞌdɔ bɔ dɔliŋɔ ma löbu ꞌba Romo na gɔ kodɔrɔ bïcï lende abo nime dëne ꞌdɔ kope bo ka ŋgï yaga.”

27

Tari ꞌBa Pɔlo Romo

1 Kina ɔdɔ Peseto koꞌdɔkɔ ꞌdeni ꞌdɔ toja ze kari Romo tine, bo iꞌdi Pɔlo ni ti bɔ maboso mɔtɔ ga ŋgï zi bɔ këlu mɔtɔ kïdëkï rɔ Yulïyö ꞌdɔ kiꞌdi këkï mï sorope ma löbu koto Italiya. Bɔ nima na rɔ bɔ dɔtumu ꞌba bɔ kanya ma kïdëkï rɔ “Bɔ kanya ꞌba Bɔ Dɔliŋɔ ma Löbu.” 2 Bo oꞌja bɔ sorope mɔtɔ ga ꞌba Adaramota këdï koꞌdɔ tari mï gawo mɔtɔ ga ma mï dɔyayi ꞌba Asiya. Kina bo kiꞌdi ze ŋgï dëkï mï sorope ꞌbënnï nima. Aritaroko bɔ Makedoniya di mï gawo ꞌba Tesalonika ne ëdï gbï tize yayi.

Dënyï ti sorope di mï dɔyayi ꞌba Yudayi yayi. 3 Mï bi këzë mɔtɔ na dari dömö ŋgï Sidona. Tine Yulïyö ti mï këyï abo ola Pɔlo ŋgï kari zi pɔri bo ga ame yayi ne gɔ kokɔnyi bo ti wa ma bo këdï rɔ leri mo naga. 4 Kina dënyï ŋgï di Sidona yayi ti sorope nima tine lili iꞌdi tome ŋgï rɔ ma kusë kako di kɔmɔze. Gɔ köꞌdu mo na dopa ŋgï kebe ŋgila Kupurïyö. 5 Di yayi na dari rɔ mï zana mini löbu diteli dɔyayi ꞌba Kilikiya ni ti Pambulïya, dari dömö mï gawo ꞌba Mura mï dɔyayi ꞌba Lukïya. 6 Di Mura yayi tine na Yulïyö koꞌja bɔ sorope mɔtɔ ga kako di Alesandora këdï kari Italiya, kina bo kiꞌdi ze ŋgï dëkï mï sorope nima.

7 Kina dënyï ŋgï di yayi ti sorope nima tine lili oloma ŋgï rɔ tome rɔ ma kusë kako di kɔmɔze. Kina dari ŋgï nduwë ndɔ doꞌdɔ töꞌdö dɔ konzi ŋbö dömö ŋgɔsi ŋgila dɔliŋɔ ꞌba Kinido. Lili nima ola bi ꞌba tari dɔgba dë kpe zize, na dugögö ŋgï diteli gɔ bi mɔtɔ kïdëkï rɔ Salomone dari nduwë kebe dɔ kapa dɔyayi ꞌba Kurëtë. 8 Dokɔkɔ rɔze ŋgï nduwë rɔ gomɔ ŋgɔsi kebe dɔ kpa götö ŋbö dömö gɔ bi mɔtɔ kïdëkï rɔ “Kpaböŋï ma Laka,” ŋgɔsi ŋgila dɔliŋɔ ꞌba Laseya.

9 Kina doloma digabi ŋgï yayi. Kada ꞌba kpa koro ꞌba Yudayi kote rönï, kina nyepe ꞌba lili ma kënyë ꞌba liŋgere ti sorope na ꞌdeni. Pɔlo iya zi bilaka naga nima mï sorope yayi ne, iya te, 10 “Rɔ ma laka gomɔ ma löbu ëdï koꞌdɔ rönï mï liŋgere ze ꞌba tari dɔgba di bine. Akombi ꞌba mï sorope pili ëdï kirasi rönnï. Sorope ti kotopa ꞌdeni kina tölë ti këdï gbï bi mo zize.”

11 Ne tine bɔ dɔ sorope nima ti bɔ kugë mo ocɔ ŋgï nduwë zi Yulïyö ꞌdɔ kiꞌdi lïjë kari kinza bo kiꞌdi dɔ bo dë gɔ lende ꞌba Pɔlo nima. 12 Kpaböŋï mo nima inza rɔ gɔ bi ma laka ame ꞌdɔ sorope ma löbu koloma teyi mï kpa dɔlili. Ya ma konzi mɔtɔ ga oꞌdɔkɔ tënyï di yayi tari ti sorope nima kina kiyɔzɔ ŋgï tokɔkɔ mo ꞌdɔ kari Pönïkïsï gɔ koloma yayi mï kpa dɔlili nima. Pönïkïsï na ti kpaböŋï ꞌba sorope ma löbu mɔtɔ ꞌba dɔyayi ꞌba Kurëtë teyi, kapa kari dɔ tɔrɔ.

Pïwu Ti Mini Kikagba

13 Kpa lili ma kembe nima oke rönï ꞌdeni kola ŋge rɔ tome dɔziliwawa kako di dɔ roꞌɔ. Kina bɔ sorope naga nima omeri tëgë mɔtɔga ti dari dömö timo ŋbö Pönïkïsï. Kina lïjë kotɔ yamo kïrïndï ma kosi sorope rɔmo nima ŋgï tɔrɔ. Dënyï di yayi dari nduwë ŋgɔsi kebe dɔ kpa götö. 14 Ne mbowa tine yɔ na lili ma kënyë rɔ dɔ kiteli kiꞌdi ŋgï tome kako di dɔyayi. Ama na ꞌdeni rɔ lili ma tönë kïdëkï möyï mo rɔ Yurakulö ne. 15 Iyaya sorope ŋgï kiꞌdi dikali dë kpe todɔrɔ kpamo, kina dola ŋgï gbɔ zi lili kukpïrï timo.

16 Dari dömö ŋgɔsi ŋgila döötu ꞌba Kawoda tine na kïkëtï lili ꞌjaa mbowa di rɔze. Kina doloma ŋgï rɔ topi rɔze gɔ sorope ma titi ame kosi bïcï sorope ma löbu nima ne totɔ mo tɔrɔ. 17 Kina dotɔ ŋgï tɔrɔ mï sorope ma löbu kinza könzu ra mï mini. Bɔ sorope naga nima olo yɔki sorope löbu nima ti kabi ꞌdɔ kiꞌdi kitigɔ. Tine lïjë ere kinza lili kïtïŋï sorope nima ra kari kuꞌbë rönï yɔki tuŋgulu ꞌba yayi lida ame ga mï mini ŋgɔsi ŋgila dɔyayi ꞌba Libiya ne. Gɔ köꞌdu mo na lïjë kuröbö bɔŋgɔ ŋgï dɔ sorope löbu nima ꞌdɔ lili kïtïŋï kuyï kpamo timo. Kina sorope nima kïyökö ŋgï nduwë kari tara.

18 Tine lili nima öꞌbö ŋgï nduwë tome rɔ ma kënyë kuwïtï sorope. Mï bi këzë ma di gɔmo na bɔ sorope naga nima kisaki ŋgï rɔ tuꞌdu akombi mɔtɔ ga gɔ mini. 19 Mï bi këzë ma di gɔ ama tine, na lïjë koloma ŋgï tuꞌdu wa ame ga pele rɔ ꞌba toꞌdɔ ndɔbɔ ꞌba sorope timo ne gɔ mini.

20 Doꞌdɔ töꞌdö ꞌdeni dɔ konzi kinza ma doꞌja kïnë kada ni ti këlu. Lili öꞌbö ŋgï nduwë tome rɔ ma kembe, domeri ꞌbeze diya te dinza dɔmɔ kpe di közï tölë ꞌba mini nima.

21 Kina ɔdɔ bilaka ꞌba mï sorope korɔ rönnï ꞌdeni ŋbö kɔzɔ töꞌdö dɔ ndö tara kinza tonyo ɔtɔ tine, Pɔlo ënyï tɔrɔ kiya zïnnï, iya te, “Ma kiya te këddï kuwöke dɔma ra ꞌdɔ dolomake tötï Kurëtë dëne gomɔ ma kɔzɔ a nime te inza koꞌja ze, dëne gbï wa ꞌba mï sorope inza kikali tari gɔ mini. 22 Ne miꞌdi ame ziye ꞌdɔ kolomake ti mï këddï. Rɔ ma laka bɔtɔ ma kɔtɔ mɔtɔ di mï löŋgö ye nima bina inza kölë mï mini nime. Sorope na ŋge ti kotopa ëꞌbënï. 23 Römöyï ma bɔ laja abo ꞌba Bɔkoꞌba na kina bo na gbï mëdï moꞌdɔ mötu zi bo, na me malayika abo kako kileme rönï zö ti korɔndɔ ene kilende zö, 24 iya te, ‘Pɔlo, kinza kere dë kpe. Bɔkoꞌba ëdï kiꞌdi yi kïyëtï lende ꞌbï kɔmɔ bɔ dɔliŋɔ ma löbu ꞌba Romo. Bo Bɔkoꞌba ti kiꞌdi mïnï këyï röyï kpaki ti ya ame ga pili mï sorope tïyï bine ne, kiꞌdi ye kɔmɔke di közï tölë ꞌba mini nima.’

25 Kina me miya ꞌdeni ziye, olomake ti mï këddï. Mikali ŋgï rɔ ma laka lende ꞌba Bɔkoꞌba ëdï koꞌdɔ rönï kɔzɔ ame kiya rönï zö ne tara. 26 Tine lili ti kome sorope ze nime kuꞌbë rönï yɔki döötu kotopa yaga.”

27 Kina ɔdɔ lili kuwïtï ze ꞌdeni ŋbö töꞌdö dɔ ꞌbutë dɔmosowɔ mï zana mini löbu tine, mï zana korɔndɔ ꞌdeni bɔ sorope naga nima omeri tëgë ti dömö ꞌdeni ŋgɔsi ŋgila dɔyayi mɔtɔ ga. 28 Kina lïjë kosi kabi yɔki kulugbï döku kuꞌdu tiyari mini timo. Tine lïjë oꞌja talo mo ëdï ŋbö kɔzɔ dɔkɔmɔ kumögu ꞌbutë sowɔ tara. Di pötö mo koꞌja dari ꞌdeni mbowa lïjë oꞌdɔ gbï tara. Tine lïjë oꞌja talo ꞌba mini ola ꞌdeni dɔkɔmɔ kumögu ꞌbutë mota. 29 Gɔ köꞌdu mo na lïjë ŋgï rɔ tikere mɔtɔga sorope ti kari kuꞌbë rönï yɔki döku. Kina lïjë kosi kabi ame ga kudödu bïcï sorope ne ŋgï yɔki yamo kïrïndï mɔtɔ ga sowɔ ꞌdo kuꞌdu mï mini ꞌdɔ kogbɔ sorope nima kinza kari. Lïjë oloma rɔ tulömu kpënnï zi akoro ꞌbënnï ga ꞌdɔ kiꞌdi bi këzë welo.

30 Ya mɔtɔ ga ame këdï koꞌdɔ ndɔbɔ mï sorope yayi ne oꞌdɔkɔ tuꞌbögö rönnï tiriŋa yaga. Lïjë ope sorope ma titi tönë kudödu dɔ ma löbu ꞌbeze nima yayi ne koja ti kowe kari bërï mï mini tïndëndë rönnï timo ꞌdɔ kiya te lïjë ëdï rɔ tosi yamo ma kïrïndï kano sorope nima togbɔ mo bërï. 31 Tine Pɔlo ënyï kiya zi bɔ kanya naga nima ti bɔ këlu ꞌba dönnï, iya te, “Ɔdɔ ya naga nima koloma dë tize mï sorope bine dinza dɔmɔke di közï tölë ꞌba mini nime.”

32 Kina bɔ kanya naga nima koke kabi ꞌba sorope ma titi nima ŋgï kola kari gɔ mini.

Sorope Kotopa

33 Mï kano gɔ bi ꞌdeni tine na Pɔlo kebe ŋgï rɔ tocɔ mï këddï zi bilaka ꞌba mï sorope naga nima pili ꞌdɔ konyo kpënnï. Bo iya te, “Töꞌdö mo ꞌdeni ŋbö dɔ ꞌbutë dɔmosowɔ ame köꞌböke ŋgï rɔ meri kinza tonyo ɔtɔ. 34 Milende ziye tɔne, iꞌdike mïye këddï konyoke kpeye ꞌdɔ kɔmɔke rɔye di kpa közï tölë ꞌba mini nime. Rɔ ma laka miya ziye bɔtɔ ma kɔtɔ mɔtɔ inza kölë mï mini nime.”

35 Kina bo kogba maŋgolɔꞌbɔ ŋgï bo koꞌdɔ yëëꞌdï mo zi Bɔkoꞌba di kɔmɔ bilaka naga nima pili. Bo onye maŋgolɔꞌbɔ nima, bo konyo. 36 Kina dökïꞌdï bilaka naga nima kolɔdɔ ꞌjaa ti bërï tonyo akonyo. 37 Dëdï pili kuluku muyï kɔdɔ dɔmo ꞌbutë rïyö döömu dɔɔkɔtɔ (276) mï sorope nima yayi. 38 Di pötö lïjë konyo kpënnï ꞌdeni kïtëkpë tine, na lïjë koloma rɔ tïtïŋï nyönyu ame ga sorope löbu nima kombi ne gɔ mini ꞌdɔ kiꞌdi kïtëwu kïyökö mbowa tɔrɔ dɔ mini.

39 Kina ɔdɔ gɔ bi këdï këzë ꞌdeni tine bɔ sorope naga nima oꞌja kpa götö kinda, ne tine lïjë ikali dë ala dɔyayi ma yala ga na. Lïjë oꞌja bi kugö ꞌba mini löbu kinda ti dɔ yayi lida teyi. Kina lïjë koꞌdɔkɔ ꞌdɔ toto sorope löbu nima kari kïdëyï yayi. 40 Kina lïjë koke kabi ꞌba yamo kïrïndï tönë ga kogbɔ sorope timo bërï ne ŋgï kola könzu bitɔ mï mini yayi. Lïjë ileŋo rönnï ŋgï ndö ti ŋgërï ꞌba tukpötu sorope ꞌdɔ tuyï kpamo timo. Kina lïjë kuröbö bɔŋgɔ ŋgï tɔrɔ dɔ kano sorope nima ꞌdɔ lili kïtïŋï gɔmo kari kpa götö. 41 Tine sorope nima ari kilaka ŋgï dɔ yayi lida mɔtɔ mï zana mini. Kano mo usu rönï mï yayi lida kola bi ꞌba tari dë kpe teyi. Kina tïrïndï ꞌba mini ma këdï kikagba kotopa dɔ kapa sorope ma yïꞌböwu ŋgï.

42 Bɔ kanya naga nima oꞌdɔkɔ ꞌdɔ tupö bɔ maboso me yaga kinza mɔtɔ ga kele ra kari dɔ kpa götö kiriŋa. 43 Tine Yulïyö bɔ dönnï mo nima oꞌdɔkɔ dë ꞌdɔ Pɔlo kölë. Gɔ köꞌdu mo na bo kota bɔ kanya naga nima ŋgï di bi tupö bɔ maboso naga nima. Bo iꞌdi köꞌdu mo ꞌdɔ ya ame ga kikali tele ne kuꞌdu rönnï kele dɔgba kari dɔ kpa götö, 44 kina ꞌdɔ ya ma laki naga nima kulölï ꞌbënnï rönnï gɔ pörï ti ŋgërï ma kotopa di yɔki sorope nima kozi ꞌjaa kari. Gɔ köꞌdu mo na kiꞌdi ze dömö ŋgï pili laka dɔ kpa götö.

28

Tömö Melita

1 Kina ɔdɔ dari dömö ꞌdeni laka dɔ kpa götö tine, dikali gɔ bi nima ïdëkï möyï mo rɔ Melita. 2 Bilaka ꞌba dɔyayi mo nima oꞌdɔ kɔmɔ kele ŋgï dɔze rɔ mbëmbë. Tɔrɔ ëdï rɔ taꞌdi ti bi këyï rɔ ma kënyë na lïjë kulöꞌjö paꞌdo ŋgï rɔze koŋgɔ gɔze laka. 3 Pɔlo ari tunzö kpadɔndɔ todɔ mo kɔmɔ paꞌdo, kina murë kɔdɔ ŋgï di mï kpadɔndɔ nima di zi bi kututu ꞌba paꞌdo koga közï bo ŋgï köꞌbö teyi.

4 Kina ɔdɔ bilaka naga nima lïjë koŋgɔ murë ꞌdeni kïkïlö rönï köꞌbö közï Pɔlo tara tine, lïjë iya rɔ gɔ rönnï, tëgë, “Dëmba bɔ nime ŋgï rɔ ma laka rɔ bɔ akupö ya? Bo ɔmɔ di kpa tölë ꞌba mini nime, kina me akoro këdï ꞌdeni rɔ topi dɔkolo mo di rɔ bo, inza kola bo kpe kɔmɔ.”

5 Pɔlo iyaya murë nima ŋgï di közï bo kilaꞌba mï paꞌdo koꞌdɔ wëtö ma titi mɔtɔ te dë gbï yɔ rɔ bo. 6 Tine ya naga nima ëdï gba toje kömönnï gɔ ma ꞌdɔ rɔ bo köꞌbu ala mɔtɔga ti bo kilaꞌba ŋgï bërï rɔ töku. Ne tine lïjë oje kömönnï ŋgï tara wa ma kënyë mɔtɔ oꞌdɔ rönï dë zi Pɔlo. Gɔ köꞌdu mo na lïjë kuyï tiya lende abo ꞌböwu kiya bo rɔ sëgë tɔ ne ga.

7 Wökïlï ꞌba dɔyayi mo nima kïdëkï möyï mo rɔ Pubulïyö ëdï ti nyaka ŋgɔsi ŋgila gɔ bi nima yayi. Kina bo kota ze ŋgï doloma rɔ ŋba liŋɔ abo ŋbö kada dɔ mota, bo koꞌdɔ kɔmɔ kele dɔze sowa. 8 Tine ꞌbu bo ëdï bërï dɔ rɔkɔꞌɔ ꞌba zëyï gbï ti mï kɔꞌɔ këdï koti. Pɔlo ari kɔdɔ gɔmo rö yayi kiꞌdi közï bo rɔmo kititi Bɔkoꞌba ꞌdɔ kileŋo, kina kileŋo bo ŋgï. 9 Gɔ köꞌdu mo na bɔ rɔkɔꞌɔ ma konzi ꞌba mï dɔyayi nima koloma ŋgï rɔ tɔlɔ pili kako zize, kina kileŋo lïjë ŋgï pili. 10 Lïjë iꞌdi kpa közï zize rɔ ma kënyë. Mï kada ame dëdï doꞌdɔkɔ ꞌdeni tënyï di yayi tari yïmo ne na lïjë kiꞌdi wa ame ga dëdï rɔ leri mo di mï liŋgere ze nima ne ŋgï gbï zize.

Tënyï Di Melita Tari Romo

11 Dari dondɔsɔ ti bilaka ꞌba Alesandora mɔtɔ ga këdï koloma tote kpa dɔlili nima mï dɔyayi nima yayi. Kina ɔdɔ doloma ꞌdeni doꞌdɔ nyepe mota yayi tine, na dëkï ŋgï tïnnï kɔtɔ mï sorope ꞌbënnï mo kïdëkï möyï mo rɔ “Roŋa.” 12 Kina dari ŋgï ti sorope nima ŋbö dömö mï gawo ꞌba Sarakosa dari doꞌdɔ töꞌdö dɔ mota yayi. 13 Di yayi na dënyï ti sorope dari mï gawo ꞌba Regiyo. Mï bi këzë ma di gɔmo na lili kisaki ŋgï tome rɔ ma laka kako di dɔ roꞌɔ kïtïŋï gɔze doꞌdɔ töꞌdö dɔ rïyö na dömö Putïyölï.

14 Di mï gawo nima yayi na doꞌja bilaka ꞌba kanisa mɔtɔ ga. Kina lïjë kota ze ŋgï rɔ ŋba doꞌdɔ töꞌdö dɔ modɔmorïyö liŋɔ ꞌbënnï. Di yayi na dënyï ti ndïze tari nati tömö Romo. 15 Kina ɔdɔ bilaka ꞌba kanisa ame ga Romo ne kuwö köꞌdu mo ꞌdeni kiya te dëdï rɔ tako tine, lïjë ari ŋgï turë dɔze gɔ kɔri. Ya mɔtɔ ga ondɔsɔ tize mï bi ꞌba ndögö ꞌba Apiyo, tine ya mɔtɔ ga ondɔsɔ ꞌbënnï tize di gɔ bi mɔtɔ kïdëkï möyï mo rɔ “Rö Mota ꞌba Ŋba.” Toꞌja kïnë ya naga nima iꞌdi mï këddï ŋgï zi Pɔlo, na bo koꞌdɔ yëëꞌdï zi Bɔkoꞌba. 16 Kina ɔdɔ dömö ꞌdeni Romo tine turu iꞌdi Pɔlo ŋgï koloma gɔ bi ma ꞌba bo ꞌberi ti bɔ kanya ꞌba toŋgɔ gɔ bo kɔtɔ.

Pɔlo Ni Ti Yudayi Ma Romo

17 Mï töꞌdö dɔ mota ma bo koꞌdɔ yayi na bo kose bilaka ma löbu ꞌba Yudayi ama ga yayi ne ꞌdɔ kotɔtɔ rönnï kako zi bo. Kina ɔdɔ lïjë kotɔtɔ rönnï ꞌdeni zi bo yayi tine, bo iya te, “Löndö ma ga, moꞌdɔ wa ma kënyë mɔtɔ dë pele zi bilaka ze ga, mirasi dölëtï ɔtɔ ꞌba ꞌbu ze löbu ga dë gbï yɔ, kina me bilaka ꞌba Yerosalema kindaꞌba ma ꞌdeni ŋgï kiꞌdi zi turu ꞌba Romo. 18 Mï kada ma turu naga nime koŋgɔ ndï lende ma lïjë oꞌja moꞌdɔ wa ma kënyë mɔtɔ dë ꞌdɔ kupö ma gɔmo. Lïjë oꞌdɔkɔ ꞌdɔ tope ma yaga, 19 ne tine Yudayi naga nime ꞌdë iya te kope ma dë. Tine wa mɔtɔ inza kpe ma ꞌdɔ moꞌdɔ. Gɔ köꞌdu mo na me kiꞌdi ꞌdɔ momaꞌjo rɔma ꞌdɔ bɔ dɔliŋɔ ma löbu ꞌba Romo na kodɔrɔ bïcï lende ma. Ne moꞌdɔkɔ dë tususu bilaka ze ga ꞌba Yudayi zi bo. 20 Gɔ köꞌdu mo na me mose ye ꞌdɔ kiꞌdi moꞌja ye milende ziye. Oŋgɔke ziŋgiri ma kudödu ma ꞌdeni te. Wa tönë ga Yisarele pili këdï ti kɔmɔ kiꞌdi gɔmo ne na me koꞌdɔ ma ꞌdeni te gɔmo.”

21 Yudayi naga nima iya te, “Doꞌja waraga ɔtɔ ma kako di mï dɔyayi ꞌba Yudayi dömöyï lende ꞌbï dë. Bɔtɔ ze ma kako di yayi kiꞌdi köꞌdu mo zize ala kiya lende ꞌba röyï rɔ ma kënyë zize inza gbï. 22 Wa ma dikali na ŋge rɔ ma bilaka ꞌba dɔyayi pili këdï kiya lende ꞌbe ꞌba bilaka ꞌba kanisa rɔ ma kënyë. Doꞌdɔkɔ yi ꞌdɔ kïyëtï gɔ lende ꞌbï zize.”

23 Kina lïjë kose dɔ töꞌdö ꞌba kada ma ꞌdɔ lïjë kako ꞌböwu zi bo teyi mo ŋgï. Mï kada mo nima na lïjë kako ŋgï rɔ ma konzi mï gɔ bi nima bo këdï koloma teyi ne yayi. Kina mɔlo mï kada ŋbö kömö mï korɔndɔ bo oloma ŋgï tïyëtï lende ꞌba ŋere löbu ꞌba Bɔkoꞌba zïnnï. Bo iꞌdi lïjë komeri gɔ köꞌdu kiꞌdi ꞌba Musa gbï ti akugu ꞌba bɔ kumë lende ma mɔlo tönë ga ꞌdɔ lïjë kikali lende ꞌba Yësu laka. 24 Kina ya mɔtɔ ga kiꞌdi dönnï ŋgï gɔ lende abo nima, tine ya mɔtɔ ga iꞌdi ëꞌbënnï dönnï dë.

25 Di bi titaꞌba ꞌbënnï di yayi lende ꞌbënnï ga oza mïnï ŋgï. Tine Pɔlo ileki kiya gbɔ zïnnï te, “Rɔ ma laka lende nime ëdï ꞌdeni kɔzɔ köꞌdu tönë Nyï Kɔtɔ Laka ꞌba Bɔkoꞌba kiya zi Yesaya gɔ köꞌdu ꞌba ꞌbu ye löbu ga ne, ame kiya te, 26 ‘Ënyï kari kiya zi bilaka naga nima, “Ti kuwöke lende ma rɔ tuwö, tine inza kikalike ꞌjɔ ꞌba lende mo. Ti koŋgɔke rɔ toŋgɔ, tine inza koꞌjake wa ma mëdï moꞌdɔ.” 27 Iya zïnnï tara römöyï kpa kɔri ꞌba döku dönnï ïdïrï ꞌdeni teyi. Mbili lïjë uꞌbë ꞌdeni kina lïjë otomo kömönnï ꞌdeni gbï teyi. Ma kiya te kinza tara dëne lïjë ëdï koꞌja ti kömönnï, kuwö gbï ti mbili nnï, lende mo kɔdɔ dönnï gɔ lïjë kotɔ dönnï kako zö ꞌdɔ mileŋo lïjë.’ ”

28-29 Pɔlo iya zi bilaka löbu ꞌba Yudayi naga nima, bo iya te, “Moꞌdɔkɔ ziye ꞌdɔ kikalike Bɔkoꞌba iꞌdi lende ꞌba kɔri ꞌba dïdï nime ꞌdeni kuwöwö rönï gbï zi bɔ löwö, kina lïjë na ti kiꞌdi dönnï gɔmo.”

30 Pɔlo oloma koꞌdɔ kɔmɔ kɔɔ ŋbö rïyö ꞌdo mï rö ꞌba topi gɔmo ti yamo. Bo öꞌbö nduwë tuyë kɔmɔ bilaka ame ga pili kako rɔ ŋba rɔ bo ne 31 gbï tïyëtï lende ꞌba ŋere löbu ꞌba Bɔkoꞌba zïnnï, tiyandi kömönnï gbï ti lende ꞌba ŋere Yësu Kurïsïtö. Mï loma abo nima bo iya wa naga nime pili rɔ dɔ ŋgölö bɔtɔ ota gɔmo dë.

Romo

1

2

3

4

5

6

7

8

9

10

11

12

13

14

15

16

Akugu ꞌBa Pɔlo

Zi Kanisa Ma

ROMO

1

1 Ma Pɔlo bɔ ndɔbɔ ꞌba Yësu Kurïsïtö ma Bɔkoꞌba kïdëkï ꞌdeni koweli yaga rɔ bɔ laja tuwöwö laja laka abo nime.

2 Laja laka abo nime na tönë bo kiya mɔlo ti bɔ kumë lende abo ga bine kugu ꞌdeni mï buku abo ne. 3-4 Iya rönï ꞌdeni gɔ lende ꞌba Yësu Kurïsïtö kole abo ŋere ze. Bo rɔ bilaka lesi di mï kupö Dawidi. Tine bo gbï kɔtɔ laka römöyï ileme bo ꞌdeni yaga ti tigɔ dɔ kiteli rɔ kole ꞌba Bɔkoꞌba mï tɔdɔ abo yaga di mï tölë. 5 Ti bo Kurïsïtö na me moꞌja mï këyï ꞌba Bɔkoꞌba ꞌdeni. Bo iꞌdi ma ꞌdeni rɔ bɔ laja ꞌba Kurïsïtö ꞌdɔ bilaka ꞌba dɔliŋɔ nime pili kiꞌdi dönnï gɔ lende abo kuwö dɔ bo. 6 Kpe na me kodɔꞌbɔ ye ꞌdeni gbï yïmo bine rɔ ma Bɔkoꞌba kïdëkï ꞌdeni rɔ ꞌba Yësu Kurïsïtö.

7 Kina me mëdï mugu waraga nime ziye kpe ame ga pili mï Romo, Bɔkoꞌba kɔꞌɔ ye kïdëkï ye ꞌdeni rɔ bilaka abo ga ne. Lende këyï ti yëyï ꞌba Bɔkoꞌba ꞌbu ze ti ꞌba ŋere Yësu Kurïsïtö koloma kɔtɔ tiye.

Tileki Yëëꞌdï

8 Ma dɔgba mo ti mileki yëëꞌdï titi zi Bɔkoꞌba ni ti Yësu Kurïsïtö ŋere ze gɔye kpe pili römöyï leꞌjete dɔliŋɔ pili uwö lëbï ꞌbe ma kiꞌdike dɔye gɔ lende abo ꞌdeni. 9 Mïdëkï bo Bɔkoꞌba ame moꞌdɔ ndɔbɔ mo ti dökïꞌdï kɔtɔ mï tuwöwö laja laka ꞌba kole abo nime ne bo kodɔrɔ bïcï lende ma ame miya te mï mötu ma pili möꞌbö ŋburu tititi bo gɔye ne. 10 Mï akititi ma zi bo Bɔkoꞌba dëne ti mï koŋmi abo bo kiꞌdi ma tɔ kpe mari ziye yayi. 11 Römöyï ma ŋgï bine ti meri mo rɔ mbëmbë ꞌdɔ moꞌja kïnë ye ꞌdɔ miꞌdi yëyï ꞌba Nyï Kɔtɔ Laka ziye titigɔ ye. 12 Omba kina rɔ ame gɔ kulu ze kɔtɔ kitigɔ rɔ dɔ riya mï tiꞌdi dɔze gɔ lende ꞌba Bɔkoꞌba.

13 Ziye tikali mo laka, kpe löndö, mëdï mɔlo nime rɔ titeri ꞌdɔ tari ziye yayi mï konzi tine amo tɔ ne öꞌbö ŋburu rɔ tota ma di bi tari. Moꞌdɔkɔ ꞌdɔ totɔtɔ dɔmo zi Bɔkoꞌba di mï löŋgö ye yayi gbï kɔzɔ ma motɔtɔ di mï löŋgö bɔ löwö ma konzi. 14 Römöyï ma mëdï ti mörï ꞌba ndɔbɔ nime gɔma tote mo mï löŋgö bɔ mï gawo ni ti ma kinza mï gawo këdï yï mökö, mï löŋgö bɔ akikali ni ti ma kinza kiyandi naga. 15 Gɔ köꞌdu mo na mëdï moꞌdɔ teri mo kulöwö bine gɔ muwöwö laja laka nime gbï ziye kpe ya ma Romo.

16 Laja laka nime ma ꞌbama lende mo aya dë rɔma römöyï kina rɔ tigɔ ꞌba Bɔkoꞌba rɔ akɔmɔ wa di mï tölë zi ma kiꞌdi dönnï ꞌdeni gɔmo naga, dɔgba mo ꞌdeni zi Yudayi, kina me ꞌdeni gbï zi bɔ löwö ni. 17 Römöyï timo na kileme ma Bɔkoꞌba kiꞌdi bilaka lesi ꞌdeni këdï laka kɔmɔ bo. Tine bo oꞌdɔ ꞌdeni ŋge gɔ tiꞌdi dönnï gɔ lende ꞌba Yësu Kurïsïtö, inza gɔ a mɔtɔ ꞌberi. Kina kɔzɔ ma tönë kugu mï buku ꞌba Bɔkoꞌba ne tara, ame kiya te, “Lïjë ame ga rɔ ma laka kɔmɔ Bɔkoꞌba gɔ tiꞌdi dönnï gɔ lende abo ne lïjë na ti këdï ti dïdï ma laka.”

Lende Kirasi ꞌBa Bilaka Lesi

18 Ileme ya ꞌba Bɔkoꞌba ꞌdeni di mïtɔrɔ ma këdï kako dɔ bilaka. Römöyï lende kirasi ni ti lende kënyë ꞌbënnï ïdïmu dɔ lende kodɔrɔ abo nime ꞌdeni. 19-20 Kɔri mɔtɔ inza kpe zïnnï tupë rönnï timo di yïmo römöyï wa ame ga ꞌdɔ tikali mo dömöyï bo Bɔkoꞌba ne bo ileme ꞌdeni yaga bi kɔpɔ zïnnï. Mɔlo di bi tisaki ꞌba dɔliŋɔ nime wa mo tönë ga gbï ti tigɔ abo ame koꞌja kïnë mo dë ne ileme ꞌdeni yaga mï kïnë ti wa ame ga bo koꞌba pili ne. 21 Lïjë ikali bo Bɔkoꞌba ŋgï, tine lende koro ame ꞌdɔ lïjë kiꞌdi këdï zi bo ala kileki yëëꞌdï zi bo ne na kinza ꞌböwu. Tine meri ꞌbënnï ŋgï lipo yaga rɔ wa ma yawa, mï dökïꞌdï rumö ꞌbënnï mo naga ŋgï lɔ ti a ꞌba bi kölu. 22 Ma di zïnnï tëgë lïjë bɔ lende kikali na, dëmba wa ga ka ŋgï rɔ rumö. 23 Bɔkoꞌba ma ŋburuŋburu nime gɔ lïjë kïlëlu ne lïjë ola za, akoro ma kose koꞌdɔ kɔzɔ kïnë bilaka lesi kɔzɔ kïnë yali naga kɔzɔ ŋgoro ne na za lïjë kebe tulömu kpënnï teyi.

24 Gɔ lende dɔ rumö ꞌbënnï nime na ma Bɔkoꞌba kodɔ kpënnï ꞌdeni toꞌdɔ lende kënyë nime ndörö mo koso kulöwö dönnï ne gɔ lïjë kodɔ laŋa mï yida rönnï rɔ gɔ rönnï. 25 Lende kodɔrɔ ꞌba Bɔkoꞌba lïjë ebe kutë za yaga ti bëtï. Wa ma Bɔkoꞌba koꞌba naga na za lïjë kebe toja laja teyi tulömu kpënnï teyi kola bo bɔ koꞌba mo tönë ame ꞌdɔ bo na kïlëlu bo rɔ ŋburuŋburu ne. Amini.

26 Gɔ lende koꞌdɔ ꞌbënnï nime na me Bɔkoꞌba kodɔ kpënnï ꞌdeni todɔ laŋa rönnï toꞌdɔ a nima ndörö mo koso kulöwö dönnï ne. ꞌJa ꞌbënnï ga ola töꞌdö ma laka mo tönë ti bɔtɔni ne za kari toꞌdɔ lende ma dɔ kïlïkö naga. 27 Bɔtɔni mo ga ꞌdeni gbï tara, ola ꞌja yaga kebe za toꞌdɔ ndörö gɔ bɔtɔni lëpï. Bɔtɔni kebe za todɔ laŋa rönnï gɔ lëpï nnï mɔtɔ ga, kina ma kodɔ karama mo ꞌdeni ŋgï dönnï kɔzɔ ma lïjë koꞌdɔ tara.

28 Lïjë bilaka ebe kola tiꞌdi lende laka ꞌba Bɔkoꞌba na gɔ këdï dönnï za yaga. Kina ma bo kodɔ kpënnï ꞌdeni mï dɔ kirasi ꞌbënnï mo tönë toꞌdɔ wa ame ga dëne ꞌdɔ koꞌdɔ dë ne. 29 Mïnnï ꞌdeni ŋgï lɔ ti dɔkomali lende kënyë naga nime, mï kölu ni ti mï löbu ti mï kombi ti közï kasi ti ꞌdïrï ti ꞌbölu ti tuburu wa ti kore. 30 Lïjë ŋgï rɔ bɔ dɔkosi rɔ bɔ tiꞌja toꞌji Bɔkoꞌba rɔ bɔ rɔ lëbë bɔ dɔ kombi, bɔ dölï, meri ꞌba toꞌdɔ lende kënyë na koso ŋgï lɔ mïnnï lïjë kuwö dɔ bɔ köyö lïjë ga dë yɔ. 31 Lïjë ŋgï rɔ bɔ lende kënyë ma kinza kiya, lïjë kikali dë kpe yɔ tɔrɔ gɔ köꞌdu kiꞌdi ꞌbënnï, lende ꞌba bɔtɔ oꞌde lisa dë kömönnï ma titi te yɔ. 32 Lïjë ikali ŋgï köꞌdu kiꞌdi ꞌba Bɔkoꞌba iya ꞌdeni te bilaka ame ga pili loma mo tara ne ɔꞌbɔ ŋgï ꞌdɔ kölë yaga. Tine lïjë önyö dë ŋge gɔ toꞌdɔ wa naga nime, lïjë ebe tocɔ ya ame ga pili këdï koꞌdɔ gbï tara ne ŋgï yïmo rɔ mbëmbë.

2

Ya ꞌBa Bɔkoꞌba

1 Nï nima këddï koꞌdɔ ꞌbëyï burë ꞌba lëpï yï ga ŋgï tara ne ti kupë ma ꞌbëyï röyï tondo? Wa naga nime pili lïjë këdï koꞌdɔ ne na ma dë gbï nï këddï rɔ toꞌdɔ mo ne? Burë ꞌba röyï na ma ꞌdeni gbï këddï rɔ toꞌdɔ mo. 2 Ze dikalike ꞌdeni Bɔkoꞌba ëdï koꞌdɔ burë ꞌba bilaka pili rɔ ma kodɔrɔ gɔ a ma kɔzɔ a nima tara. 3 Ne nï ma ꞌbëyï nime koꞌdɔ a nima gbï kebe ꞌböwu toꞌdɔ burë ꞌba lëpï yï ga gɔmo ne, ma komeri tëgë ti kokpe di kpa ya ꞌba Bɔkoꞌba? 4 Mï koŋmi löbu abo nime ti laka abo nime bo köꞌbö ŋburu liya ne na kindiri? Ikali dë bo Bɔkoꞌba oꞌdɔ mï koŋmi abo nima zïyï ꞌdɔ koto yi mï dɔ kotɔ?

5 Ne gɔ dökïꞌdï këddï ti minyi ꞌbï nima otɔtɔ kpa ya ꞌba Bɔkoꞌba ꞌdeni röyï mï kada mo ma bo këdï kako toꞌdɔ burë ꞌba bilaka rɔ ma kodɔrɔ. 6 Mï kada mo nima na Bɔkoꞌba këdï kopi bi gomɔ rɔ, mɔtɔ ꞌbëyï ŋgï zïyï kɔzɔ ma koꞌdɔ tara. 7 Ya mɔtɔ ga ame köꞌbö toꞌdɔ lende laka toma rɔ löbu ti lende koro ti dïdï abo ꞌba Bɔkoꞌba ne, bo ti kiꞌdi dïdï ma ŋburuŋburu ŋgï teyi. 8 Ne ꞌbënnï ꞌba bɔtɔ lïjë bɔ mï kombi kilagi lende laka akoꞌdɔkɔ ꞌbënnï rɔ lende kirasi naga nima ya abo ꞌba Bɔkoꞌba na ti kodɔ dönnï. 9 Gomɔ ti tɔꞌɔ ꞌba yida rɔ na ti këdï zïnnï lïjë bɔ lende kënyë naga nima, dɔgba mo dɔ Yudayi kina gbï dɔ bɔ löwö mo ga. 10 Tine Bɔkoꞌba ti kiꞌdi rɔ löbu ti lende koro ti yëyï zi bɔ lende laka pili, dɔgba zi Yudayi mo ga kina gbï zi ma rɔ bɔ löwö ni. 11 Römöyï bo Bɔkoꞌba oꞌdɔ geli dë mï löŋgö bilaka lesi.

12 Lïjë ame ga pili koꞌdɔ lende kënyë kinza kikali köꞌdu kiꞌdi ꞌba Bɔkoꞌba dë ne lïjë ti kënyë ma ꞌbënnï gbï ŋgï tara kinza ma koꞌdɔ gɔ köꞌdu kiꞌdi abo. Tine lïjë ame ga koꞌdɔ ma ꞌbënnï köꞌdu kënyë ŋgï di mï köꞌdu kiꞌdi nime lïjë kikali ra pili ne, ti koꞌdɔ burë ma ꞌbënnï gbï gɔ köꞌdu kiꞌdi nime. 13 Römöyï bɔ kuwö köꞌdu kiꞌdi ni na dë rɔ bɔ lende laka kɔmɔ Bɔkoꞌba, tine ŋge rɔ ya ma koꞌdɔ mo ga. 14 Wa ame ga köꞌdu kiꞌdi kose ne ɔdɔ lïjë bɔ löwö ni na koro ŋgï gɔ dönnï kinza ma kiya rönnï zïnnï kina kileki ŋgï yaga rɔ lömu zïnnï. 15 Omba ileme wa ame ga köꞌdu kiꞌdi kose ne ugu ꞌdeni mɔlo mï dökïꞌdï nnï. Römöyï meri ꞌbënnï ileme ꞌdeni zïnnï lende koꞌdɔ ꞌbënnï ma yala ga na rɔ ma laka kina ma yala ga na rɔ ma kënyë. 16 Kina ti këdï ŋgï tara mï kada mo nima Bɔkoꞌba këdï kiꞌdi Yësu Kurïsïtö koꞌdɔ burë ꞌba bilaka ꞌdoyi teyi pele gɔ meri ma kusu naga ne. Kina rɔ laja mo ame tönë mëdï muwöwö ne.

Köꞌdu Kiꞌdi

17 Ne nï ꞌbëyï ma kiya röyï rɔ Yudayi mo nima këddï koloma rɔ kɔmɔ köꞌdu kiꞌdi ꞌba Bɔkoꞌba këddï kubï göyï kulöwö, kiya röyï ꞌdeni rɔ ꞌba Bɔkoꞌba, 18 kikali akoꞌdɔkɔ abo, köꞌdu kiꞌdi abo kiyandi yi ꞌdeni toza a ma laka di rɔ ma kënyë ne. 19 Iya röyï rɔ bɔ tokɔkɔ bɔ kɔmɔ kölu, rɔ bi kɔpɔ zi ma mï bi kölu naga, 20 rɔ bɔ kodɔrɔ gɔ lende zi ma rumö naga, rɔ bɔ kɔmɔ kiyandi ꞌba kole titi. Iya röyï te nï ꞌdeni mï köꞌdu kiꞌdi kikali wa pili ti lende kodɔrɔ ꞌba Bɔkoꞌba ꞌdeni. 21 Nï bɔ këddï kiyandi lëpï yï naga nima, ëddï kiyandi yi? Iya te lëpï yï ga koꞌdɔ ꞌbögö dë, ne nï mo ëddï koꞌdɔ ꞌbögö? 22 Nï bɔ kiya te koꞌdɔ yërï dë mo tönë, ne nï ma ꞌbëyï oꞌdɔ yërï? Nï bɔ koꞌji akoro nima, ëddï kolɔ a ꞌba mï rö mo ga? 23 Nï bɔ kubï göyï kulöwö rɔ bɔ toro köꞌdu kiꞌdi mo tönë, ebe kirasi mï köꞌdu kiꞌdi mo tönë ꞌböwu kuburu Bɔkoꞌba? 24 Kina kɔzɔ ma tönë kugu mï buku ꞌba Bɔkoꞌba ne tara, ame kiya te, “Möyï Bɔkoꞌba uburu rönï ꞌdeni mï löŋgö bɔ löwö gɔ lende koꞌdɔ ꞌbe.”

25 Tine nï mo nima oꞌdɔ dölëtï ꞌba akilele ꞌdeni zïyï? Ɔdɔ koro köꞌdu kiꞌdi ꞌba Bɔkoꞌba akilele ꞌbï nima ti këdï ŋgï zïyï rɔ ma laka, ne ɔdɔ koro dë nï ëꞌbï ka ŋgï rɔ ma kinza kilele. 26 Ɔdɔ bɔ ame kinza kilele dë ne na koꞌdɔ köꞌdu kiꞌdi bo na ti këdï rɔ ma kilele kɔmɔ Bɔkoꞌba. 27 Kina ti lïjë ma kinza dölëtï ꞌba akilele mï yida rönnï tine lïjë na koꞌdɔ köꞌdu kiꞌdi mo naga nima kileme ye kpe ma kugu ziye mo kebe kirasike yïmo naga ŋgï rɔ bɔ lende kënyë.

28 Tëdï rɔ Yudayi ma laka mo inza di mï yida rɔ ma yaga nime ala gɔ dölëtï ꞌba akilele, 29 tine ŋge di mï dökïꞌdï ti meri laka mo ame rɔ akoꞌdɔ ꞌba Nyï Kɔtɔ Laka ne. Inza rɔ ꞌba köꞌdu kiꞌdi. Kina akïlëlu mo ako dë di zi bilaka lesi tine di zi Bɔkoꞌba.

3

Yudayi Na Kulöwö Rɔ Waꞌdi?

1 Tine tëdï rɔ Yudayi na kulöwö rɔ waꞌdi? Kina waꞌdi ga na këdï kulöwö te gɔ akilele? 2 Omba a ma kulöwö rɔ dɔ kiteli mo Bɔkoꞌba iꞌdi lende abo zïnnï lïjë Yudayi.

3 Tine mɔtɔ mo ga indaꞌba ga ëꞌbënnï lende ꞌba Bɔkoꞌba mo dë. Tine ma tara ne Bɔkoꞌba ti kënyï kebe kuyï mï lömu abo gbï gɔ lende ꞌbënnï? 4 Inza du tara. Ɔdɔ kiya te bilaka lesi pili koꞌdɔ rönnï pele rɔ bɔ bëtï lende abo ꞌba Bɔkoꞌba ëdï köꞌbö ŋburu rɔ ma kodɔrɔ. Kina kɔzɔ ma tönë kugu mï buku abo ne tara, ame kiya te, “Lende kiya ꞌbï na ti kileme laka ꞌbï. Kina mï burë ꞌba röyï ti koꞌja yi nï na laka.”

5 Ne ɔdɔ lende kirasi ze na kiꞌdi lende laka ꞌba Bɔkoꞌba kinda yaga ti diyake tondo? Gɔ diyake te ya abo nime bo kodɔ dɔze ne na ꞌdeni yaga rɔ lende kënyë? Mëdï miya nime gɔ kpa bilaka lesi. 6 Tine inza tara. Ma lende abo ꞌba Bɔkoꞌba kinza rɔ ma kodɔrɔ dëne bo ti koꞌdɔ burë ꞌba bilaka ꞌba dɔliŋɔ nime tondo?

7 Nï mɔtɔ ti kiya te, “Bëtï ma iꞌdi lende kodɔrɔ ꞌba Bɔkoꞌba kinda yaga koꞌde akïlëlu zi bo, ne ti kodɔ karama mo gɔ waꞌdi dɔma?” 8 Ne ma këdï tara diyake dë gbɔ te, “Dirasike eze lende ꞌdɔ koꞌde köꞌdu laka”? Kina gbï kɔzɔ ma tönë ya mɔtɔ ga kitiꞌja ma kiya te ma na miya ne. Bɔkoꞌba na ti kodɔ karama mo ꞌjaa dönnï rɔ ma kodɔrɔ.

Bɔtɔ Mɔtɔ Inza Rɔ Ma Laka

9 Ne tine ze Yudayi na ꞌdeni kulöwö laka kɔmɔ Bɔkoꞌba di dɔ bilaka ma laki? Inza du tara. Kina kɔzɔ ma tönë mïyëtï ꞌdeni bine ne tara, Yudayi ti bɔ löwö ꞌbënnï pili bïcï lende kënyë. 10 Kina gbï kɔzɔ ma tönë kugu mï buku ꞌba Bɔkoꞌba kiya te, “Bɔtɔ ma kɔtɔ mɔtɔ te inza rɔ ma laka kɔmɔ Bɔkoꞌba. 11 Bɔtɔ ma kɔtɔ te ikali lende abo dë. Bɔtɔ ma kɔtɔ te oꞌdɔkɔ dë du tako zi bo. 12 Lïjë pili ilagi Bɔkoꞌba ꞌdeni, lïjë kirasi rönnï ꞌdeni ŋgï yaga. Bɔtɔ ma kɔtɔ mɔtɔ te oꞌdɔ lende laka dë. 13 Kpënnï ŋgï rɔ gböŋö kɔzɔ kpa gö ꞌba tusu töku. Lïjë iꞌdi ꞌbölu na ŋgï köbö dɔ kpënnï. Lïjë iꞌdi lɔꞌbɔ nnï ŋgï koso lɔ ti wɔwɔ ma kata kɔzɔ woro kpa murë naga tara. 14 Kpënnï ŋgï lɔ ti gbɔki ni ti lende ma kata naga. 15 Ndïnnï ŋgï rɔ ma kïtëwu bi tari toꞌdɔ közï kasi tupö löpö. 16 Mï gɔ bi pili ma lïjë kudö kebe teyi akirasi ni ti gomɔ na lïjë kola ŋgï jewo rɔ gɔmo. 17 Lïjë ikali ɔtɔ dë lipo te gɔ kɔri ꞌba lende këyï. 18 Tere Bɔkoꞌba inza ma titi te dɔ kömönnï.”

19 Kina me leꞌjete ze dikalike ꞌdeni wa tönë ga pili köꞌdu kiꞌdi ꞌba Bɔkoꞌba kiya ne, iya rönnï zïnnï lïjë bɔ kiꞌdi zïnnï mo naga nima. Römöyï ꞌdɔ a mɔtɔ rɔ, rɔ kupë kinza kpe zize bilaka lesi gɔ bo Bɔkoꞌba koꞌde bilaka ꞌba mï dɔliŋɔ löbu nime pili kako zi bo kɔmɔ kïtï abo ꞌba burë. 20 Kina bɔtɔ mɔtɔ inza ame gɔ këdï ŋgï rɔ ma laka kɔmɔ bo Bɔkoꞌba mï toꞌdɔ köꞌdu kiꞌdi abo nime. Tine ndɔbɔ ꞌba köꞌdu kiꞌdi na ŋge rɔ tiꞌdi bilaka lesi tikali gɔ lende kënyë ꞌbënnï ga.

Laka Kɔmɔ Bɔkoꞌba

21 Kina me leꞌjete Bɔkoꞌba ileme kɔri ꞌba tiꞌdi bilaka këdï laka kɔmɔ bo ꞌdeni yaga inza gɔ toꞌdɔ köꞌdu kiꞌdi abo. Ma tönë pa bine ne bɔ kumë lende ni ti köꞌdu kiꞌdi na koloma rɔ tiya lende mo. 22 Ame tiꞌdi dɔ gɔ lende ꞌba Yësu Kurïsïtö na kiꞌdi wa rɔ ma laka kɔmɔ Bɔkoꞌba ne. Kina me bo koꞌdɔ ꞌdeni zi ame ga pili kiꞌdi dönnï gɔ lende ꞌba Yësu Kurïsïtö ne. Geli inza kpe mï löŋgö Yudayi ni ma ti bɔ löwö. 23 Römöyï bilaka pili ꞌdeni rɔ bɔ lende kënyë. Ma kɔtɔ mo te inza kömö mï rɔ löbu abo ꞌba Bɔkoꞌba. 24 Tine bo iꞌdi lïjë pili ꞌdeni ŋgï këdï laka kɔmɔ bo ti mï këyï abo rɔ ma sari gɔ, gɔ kutë nime Yësu Kurïsïtö kako koꞌdɔ ꞌdeni ne. 25-26 Bɔkoꞌba oja bo ꞌdeni dɔliŋɔ bine kumu rɔ roma ꞌdɔ tola wa timo gɔ lende kënyë ɔdɔ kiꞌdi dɔ gɔ lende abo. Bɔkoꞌba oꞌdɔ a nime te tileme lende kodɔrɔ abo timo. Römöyï pa tönë bine bo oloma ŋgï liya toꞌbaꞌbo gɔ lende kënyë koꞌdɔ ꞌba bilaka lesi. Tine ma leꞌjete bo ëdï ꞌdeni kileme lende kodɔrɔ abo, bo na kiꞌdi ma kiꞌdi dönnï gɔ lende ꞌba Yësu naga ꞌdeni këdï rɔ ma laka kɔmɔ bo.

27 Ne me tine waꞌdi na kola kpe ꞌböwu zize tubï gɔze timo? Ɔtɔ inza kpe lipo te. Ne tine ɔrɔ ꞌdeni dɔ waꞌdi? Gɔ toꞌdɔ köꞌdu kiꞌdi? Inza du te gɔmo, ꞌdeni ŋge gɔ tiꞌdi dɔze gɔ lende ꞌba Kurïsïtö. 28 Römöyï dikalike ꞌdeni Bɔkoꞌba iꞌdi bilaka këdï ŋge laka kɔmɔ bo gɔ tiꞌdi dɔ gɔ lende ꞌba Kurïsïtö tine inza gɔ toꞌdɔ köꞌdu kiꞌdi abo. 29 Ne ma tara ne Bɔkoꞌba mo ꞌdeni ŋge nati kɔtɔ rɔ Bɔkoꞌba ꞌba Yudayi? Bo na dë kpe gbï rɔ Bɔkoꞌba ꞌba bɔ löwö ni? Rɔ ma laka inza tara. Bo na gbï rɔ Bɔkoꞌba ꞌba bɔ löwö ni. 30 Römöyï bo Bɔkoꞌba ŋge kɔtɔ. Kina bo ti kiꞌdi Yudayi ŋge këdï laka kɔmɔ bo gɔ tiꞌdi dönnï gɔ lende ꞌba Kurïsïtö kina ti bo kiꞌdi bɔ löwö ni gbï këdï ŋge laka kɔmɔ bo gɔ ma lïjë kiꞌdi dönnï gɔmo. 31 Tine ze duburuke köꞌdu kiꞌdi ꞌdeni gɔ lende ꞌba tiꞌdi dɔ? Inza du tara. Tine ndïmo na dïsïkï ꞌdeni kitigɔ.

4

Meri ꞌBa Abarayama

1 Waꞌdi na ti diya nati gɔ ama koꞌdɔ rönï zi ꞌbu ze löbu Abarayama yï lïŋgï ze mo tönë? 2 Ma ndɔbɔ koꞌdɔ na këdï kiꞌdi bo ra rɔ ma laka, dëne bo ëdï ti wa ma ꞌdɔ kubï gɔ bo timo. Tine bo inza kikali tubï gɔ bo kɔmɔ Bɔkoꞌba. 3 Römöyï akugu iya ꞌdeni te, “Abarayama iꞌdi dɔ bo gɔ lende ꞌba Bɔkoꞌba kina me kiꞌdi Bɔkoꞌba kïdëkï bo rɔ bɔ lende laka.”

4 Kina gbï kɔzɔ ame bɔ ndɔbɔ bi gomɔ ꞌba rɔmo ïtëtë dë rɔ kpa közï kiꞌdi, ïtëtë rɔ mörï. 5 Tine bɔ ame kiꞌdi dönï gɔ lende ꞌba Bɔkoꞌba ma bo kiꞌdi bɔ lende kënyë rɔ ma laka kɔmɔ bo ne, bo na ti Bɔkoꞌba kïdëkï ŋgï rɔ bɔ lende laka kinza ndɔbɔ ꞌba gɔmo. 6 Kina kɔzɔ ma tönë Dawidi kiya gɔ laka ꞌba ya ma Bɔkoꞌba kiꞌdi ŋgï rɔ bɔ lende laka kinza ma lïjë koꞌdɔ ndɔbɔ mo dë yɔ ne tara. Ame tönë bo kiya te, 7 “Lïjë ame ga Bɔkoꞌba kola ꞌdeni gɔ lende kirasi ne na laka, lïjë ame ga bo kora dɔ lende kënyë mo ꞌdeni teyi ne. 8 Lïjë ame ga ŋere Bɔkoꞌba komeri lende kënyë ꞌbënnï ga dë kpe na laka.”

9 Tine ma kiya gɔ köꞌdu ꞌba laka mo nime ne, iya ŋge gɔ lende ꞌbënnï lïjë Yudayi ma kilele mo naga nima? Inza tara. Iya rönnï gbï gɔ lende ꞌba ya ma laki. Kina kɔzɔ ma tönë diya gɔmo bine ne tara, “Abarayama iꞌdi dɔ bo gɔ lende ꞌba Bɔkoꞌba kina me kiꞌdi Bɔkoꞌba kïdëkï bo rɔ bɔ lende laka.” 10 Tine oꞌdɔ rönï nyanya ga? Di pötö akilele ala gba kota kinza kilele bo dë? Rɔ ma laka oꞌdɔ rönï gba kota kinza kilele Abarayama dë. 11 Di pötö mo na ma kiꞌdi dölëtï ꞌba akilele nima ꞌjaa zi bo rɔ akileme ꞌba lende laka abo nime kudu ꞌdeni dɔ bo gɔ tiꞌdi dɔ bo gɔ lende ꞌba Bɔkoꞌba ne. Omba kina ma ꞌdɔ kiꞌdi bo ŋgï këdï rɔ yï lïŋgï ꞌba ma kinza kilele dë naga lïjë ma Bɔkoꞌba kiꞌdi ꞌdeni tëdï rɔ ma laka kɔmɔ bo gɔ tiꞌdi dönnï gɔ lende abo ne. 12 Abarayama na gbï rɔ yï lïŋgï ꞌba ya ma kilele ɔdɔ kiya te lïjë kɔrɔ dë ŋge gɔ akilele, tine tiꞌdi dɔ gɔ lende ꞌba Bɔkoꞌba na lïjë kindaꞌba mï loma ꞌbënnï gbï kɔzɔ ma ꞌba bo tönë bo koꞌdɔ bine gba kinza kilele bo dë ne.

Abarayama Yï Lïŋgï ꞌBa Bɔ Meri

13 Yëyï nima Bɔkoꞌba kiya toꞌdɔ mo zi Abarayama ti dɔ kupö bo ga gɔ lïjë kindaꞌba dɔliŋɔ nime pili ne, inza gɔ toꞌdɔ köꞌdu kiꞌdi tine gɔ tiꞌdi dɔ gɔ lende ꞌba Bɔkoꞌba tëdï rɔ ma laka kɔmɔ bo. 14 Ne ma ɔdɔ Bɔkoꞌba këdï kiꞌdi yëyï abo mo ꞌdeni ŋge gɔ toro köꞌdu kiꞌdi, tiꞌdi dɔ gɔ lende abo ꞌdeni ŋgï rɔ wa sari nati ma? Ndose abo mo tönë inza kpe rɔ ɔtɔ ma? 15 Tine köꞌdu kiꞌdi oꞌde ma ꞌbënï ŋgï rɔ ya ꞌba Bɔkoꞌba na dɔ bilaka. Römöyï gɔ bi ame kinza köꞌdu kiꞌdi teyi, a mɔtɔ rɔ tirasi mï köꞌdu kiꞌdi inza gbï teyi.

16 Kina me ndose mo tönë ɔrɔ ꞌdeni gɔ tiꞌdi dɔ gɔ lende ꞌba Bɔkoꞌba. Kina ꞌdɔ koꞌdɔ rönï gɔ lende këyï ꞌba Bɔkoꞌba zi dɔ kupö Abarayama ga pili. Inza ŋge zi ma koꞌdɔ köꞌdu kiꞌdi abo ꞌba Bɔkoꞌba tine gbï zi ma kiꞌdi dönnï gɔ lende abo kɔzɔ ꞌba Abarayama tara. Römöyï bo na rɔ yï lïŋgï ze pili. 17 Kina kɔzɔ ma tönë kugu mï buku ꞌba Bɔkoꞌba ne tara ame kiya te, “Moꞌdɔ yi ꞌdeni rɔ ꞌbu löbu zi dɔꞌbe ma konzi.” Kina ti bo Bɔkoꞌba mo tönë Abarayama kiꞌdi dɔ bo gɔmo ne koꞌdɔ ŋgï tara römöyï bo bɔ kïdïdï töku ni ti bɔ koꞌba wa ma mɔlo kinza naga mo tönë ne na.

18 Abarayama iꞌdi dɔ bo gɔmo bo kïyënï ŋgï di mï wa ame ꞌdɔ kïyënï dë ne. Kina koꞌdɔ rönï ŋgï zi bo kɔzɔ ma kiya zi bo tönë tara, ame kiya te, “Kupö yï ga na ti konzi tara.” 19 Kɔmɔ kɔɔ ꞌba Abarayama ꞌdeni kɔzɔ kuluku rïyö, tine pele bo idaki dë di bi tiꞌdi dɔ bo gɔ lende nime. Di mï ame yida rɔ bo kɔꞌbɔ ɔtɔ dë kpe pele ne mï meri abo bo idaki dë, di mï ame ŋgï pele ꞌja abo Sara kɔrɔ ꞌdeni rɔ kɔtɔ ne. 20 Bo öꞌbö ŋburu mï tiꞌdi dɔ bo gɔ ndose ꞌba Bɔkoꞌba nima kina kiꞌdi bo ŋgï kɔrɔ kitigɔ tïlëlu Bɔkoꞌba. 21 Bo indaꞌba lende mo kitigɔ Bɔkoꞌba ɔꞌbɔ toꞌdɔ ndose nima ŋgï ko tara. 22 Kina me ꞌdɔ kiꞌdi Bɔkoꞌba kïdëkï bo rɔ bɔ lende laka ne gɔ tiꞌdi dɔ bo gɔ lende ꞌba Bɔkoꞌba. 23 Tine köꞌdu ꞌba tëdï rɔ bɔ lende laka kɔmɔ Bɔkoꞌba nima ugu dë ŋge gɔ lende ꞌba Abarayama. 24 Ugu ꞌdeni gbï gɔ lende ze ame ga ze ꞌdeni pili rɔ ma laka kɔmɔ Bɔkoꞌba gɔ tiꞌdi dɔze gɔ lende abo ꞌba bɔ koja ŋere ze Yësu Kurïsïtö yaga di mï tölë nime ne. 25 Bo na kupö ꞌdeni gɔ lende kënyë ze ga. Kina me koja bo ꞌdeni yaga di mï tölë tiꞌdi ze rɔ ma laka kɔmɔ Bɔkoꞌba.

5

Lende Këyï Ti Bɔkoꞌba

1 Kina gɔ ame kiꞌdi ze ꞌdeni rɔ ma laka kɔmɔ Bɔkoꞌba gɔ tiꞌdi dɔ ne ze ꞌdeni mï lende këyï ti bo Bɔkoꞌba dömöyï ŋere ze Yësu Kurïsïtö. 2 Bo na koꞌde ze ꞌdeni gɔ tiꞌdi dɔze gɔ lende abo kako zi Bɔkoꞌba mï lende këyï nime dëdï ꞌdeni yïmo ne. Kina iꞌdi diliyake nati gɔ kɔmɔ kiꞌdi ꞌba tari todɔꞌbɔ rɔ ti bo mï rɔ löbu dɔ kiteli abo. 3 Tine ma rɔ dɔ kiteli mo iꞌdi diliyake gbï ti mï gomɔ ze ga. Römöyï ze dikalike ꞌdeni gomɔ na këdï koꞌde mï këddï zize. 4 Kina mï këddï na ti kileme dindaꞌbake lende ꞌba Kurïsïtö ꞌdeni laka. Kina ɔdɔ këdï ꞌdeni tara ti kiꞌdi ze ŋgï dëdïke ti kɔmɔ kiꞌdi gɔ yëyï ꞌba Bɔkoꞌba. 5 Kɔmɔ kiꞌdi nime inza rɔ a ma kïlïkö rɔ yawa. Römöyï akɔꞌɔ ꞌba Bɔkoꞌba na kodɔ ꞌdeni lɔ mï dökïꞌdï ze ti Nyï Kɔtɔ Laka nime bo kiꞌdi zize ne.

6 Di mï ame koꞌja dëdïke gba kinza tigɔ ɔtɔ ne, na Kurïsïtö kako ꞌdeni ŋgï kölë gɔze bɔ lende kënyë mï kada ma laka mo ame Bɔkoꞌba koza ꞌdeni ne. 7 Me yë na kilaŋa dïdï nï ra tölë gɔ köꞌdu ꞌba bɔtɔ ame pele rɔ bɔ lende kodɔrɔ ne? Ala ɔdɔ bo këdï pele rɔ bɔ ame kinza kirasi ɔtɔ dë ne, yë na kilaŋa rönï ra tölë gɔ köꞌdu abo? 8 Ne oŋgɔke te, Bɔkoꞌba ileme akɔꞌɔ abo ŋgï zize di mï ame ze pele rɔ bɔ lende kënyë ne Kurïsïtö ako ŋgï kölë gɔze.

9 Kina kɔzɔ ame roma bo kiꞌdi ze ꞌdeni rɔ ma laka kɔmɔ Bɔkoꞌba ne omba ma rɔ dɔ kiteli mo bo ti kɔmɔ ze ŋgï yaga di mï ya ꞌba Bɔkoꞌba. 10 Tönë pele pa bine ze rɔ bɔ ya ti bo Bɔkoꞌba ne, na me bo kusï kɔmɔze ꞌdeni yaga ti tölë ꞌba kole abo. Kina gɔ ame bo kole mo tönë kïdïdï ꞌdeni omba ma rɔ dɔ kiteli mo ti bo kɔmɔ ze ŋgï nati di mï tölë. 11 Tine inza ŋge gɔ ama, diliyake mï Bɔkoꞌba gɔ ame ŋere ze Yësu Kurïsïtö koꞌdɔ ze ꞌdeni rɔ bɔ pɔri zi Bɔkoꞌba ne.

Adama Ni Ti Kurïsïtö

12 Bilaka kɔtɔ na me koꞌde lende kënyë kako mï dɔliŋɔ bine. Kina lende kënyë koꞌde tölë ŋgï tïnï. Kina tölë kitaꞌba ŋgï kote gɔ dɔ kupö bilaka lesi pili römöyï bilaka lesi pili oꞌdɔ lende kënyë ꞌdeni. 13 Lende kënyë na ꞌdeni mɔlo mï dɔliŋɔ bine gba kinza kiꞌdi köꞌdu kiꞌdi dë zi Musa. Tine tönë gba kota kinza kiꞌdi köꞌdu kiꞌdi dë ne, Bɔkoꞌba ïtëtë bo lende kënyë dë. 14 Tine tölë isaki ꞌdeni mɔlo mï kada ꞌba Adama nduwë kömö mï kada ꞌba Musa. Bilaka ame ga pili lende kirasi mo kinza pele kɔzɔ ꞌba Adama tönë ne, tölë na ŋgï rɔ bɔ dɔmo pili.

Dëmba tine Adama na rɔ kïnë ꞌba bɔ ma këdï kako mo nime, ame kina rɔ Kurïsïtö ne. 15 Tine akiꞌdi rɔ ma sari ꞌba Bɔkoꞌba nime inza rɔ ma koriya ti lende kënyë ꞌba Adama. Ma konzi ölë ꞌdeni ŋgï gɔ lende kënyë abo ꞌba bɔ kɔtɔ nima. Tine mï këyï abo ꞌba Bɔkoꞌba na rɔ dɔ kiteli gbï ti akiꞌdi rɔ ma sari abo nime bo kiꞌdi ꞌdeni zi ma konzi ti mï këyï ꞌba bɔ kɔtɔ kpökï mo tönë ame kina rɔ Yësu Kurïsïtö ne. 16 Akiꞌdi rɔ ma sari nime inza ma ꞌbënï kɔzɔ lende kënyë ꞌba bɔ ma tönë mo ne tara. Lende kënyë ꞌba bɔ kɔtɔ nima na me koꞌde wali ꞌba Bɔkoꞌba ŋgï ꞌdeni dɔ bilaka lesi. Tine akiꞌdi rɔ ma sari abo nime kako di pötö lende kënyë ma konzi koꞌdɔ rönnï ꞌdeni ne na kiꞌdi wa ꞌdeni rɔ ma laka kɔmɔ bo. 17 Kina me gɔ lende kënyë ꞌba bɔ kɔtɔ na tölë kako ŋgï rɔ bɔ dɔ bilaka löbu nime pili. Kina ti kɔnyi ꞌba bɔ ma kɔtɔ mo ame kina rɔ Yësu Kurïsïtö ne këdï gbï tara, tine ti këdï ŋgï rɔ dɔ kiteli. Römöyï lïjë ame mo ga ŋgï kindaꞌba lende këyï löbu mo nime laka ti akiꞌdi rɔ ma sari mo nima ne ti këdï rɔ ma laka kɔmɔ bo kari toloma rɔ bɔ dɔ wa pili mï dïdï ma ŋburuŋburu.

18 Kina kɔzɔ ame lende kënyë kɔtɔ na koꞌde wali dɔ bilaka lesi pili ne tara, kina ꞌdeni gbï tara lende laka kɔtɔ na koꞌde dïdï ma ŋburuŋburu ꞌdeni zi bilaka lesi pili kiꞌdi rɔ bɔ lende laka. 19 Kina kɔzɔ ame koꞌdɔ bilaka lesi ŋgï pili rɔ bɔ lende kënyë gɔ lende ꞌba bɔ kɔtɔ ma kuwö dɔ Bɔkoꞌba dë ne tara, kina ti këdï gbï tara ti kiꞌdi bilaka lesi ŋgï pili këdï rɔ ma laka gɔ lende ꞌba bɔ ma kɔtɔ ame kuwö dɔ Bɔkoꞌba laka ne.

20 Köꞌdu kiꞌdi ꞌba Bɔkoꞌba ako ma ꞌbënï di pötö lende kënyë tiꞌdi mo kömbö. Tine ɔdɔ lende kënyë kömbö ꞌdeni tara tine na lende këyï ꞌba Bɔkoꞌba kako kömbö ma ꞌba bo ŋgï yaga rɔ dɔ kiteli. 21 Kina kɔzɔ ame tölë na kileme tigɔ ꞌba lende kënyë ne, kina gbï tara tigɔ ꞌba lende këyï ti kinda mï tiꞌdi bilaka rɔ bɔ lende laka kɔmɔ Bɔkoꞌba mï dïdï ma ŋburuŋburu ti ŋere ze Yësu Kurïsïtö.

6

Dïdï Ti Yësu

1 Tine ame gɔ diyake tondo nati? Gɔ döꞌböke gbɔ nduwë toꞌdɔ lende kënyë ꞌdɔ lende këyï ꞌba Bɔkoꞌba kömbö nduwë? 2 Inza du te tara. Ze ma dölëke ꞌdeni kope ze rɔ dɔ ŋgölö di mï lende kënyë nime gɔ döꞌböke nduwë toloma yïmo ꞌböwu tondo ga? 3 Kpe ikalike dë du ze ame ga pili kobapatisi ze ꞌdeni mï möyï Yësu Kurïsïtö ne obapatisi ze ꞌdeni mï tölë abo? 4 Mï bapatisi dölëke ꞌdeni kusu ze kɔtɔ ti bo ꞌdɔ kɔzɔ ame rɔ löbu ꞌba Bɔkoꞌba ꞌbu kiꞌdi bo Kurïsïtö kɔdɔ yaga di mï tölë ne tara kina gɔ ze gbï dïdïdïke yaga mï loma ma laꞌja.

5 Römöyï ɔdɔ dëdïke ꞌdeni rɔ akɔtɔ ti bo mï tölë kina ti dëdïke gbï rɔ akɔtɔ ti bo tara mï tɔdɔ abo. 6 Dikalike ꞌdeni dïdï ma mɔlo ze mo tönë na ma kutötï ꞌdeni kölë ti bo dɔ ŋgërï ꞌdɔ yida rɔ ma ꞌba lende kënyë ze nima keŋme yaga yayi nati kinza dëdïke ra kpe ꞌböwu rɔ atɔli zi lende kënyë. 7 Römöyï bɔ ame kölë ꞌdeni ne ope ꞌdeni yaga rɔ dɔ ŋgölö di mï lende kënyë.

8 Ne diꞌdike dɔze ꞌdeni gɔmo ɔdɔ dölëke ꞌdeni ŋgï kɔtɔ ti Kurïsïtö ti dolomake ŋgï kɔtɔ ti bo. 9 Römöyï dikalike toja nime koja Kurïsïtö yaga di mï tölë ne bo ölë dë kpe. A mɔtɔ rɔ tölë inza kpe ti közï kakpa dɔ bo. 10 Tölë nime bo kölë ne aꞌda lende kënyë ŋgï mï kɔtɔ. Tine kina me bo kïdïdï ꞌdeni yaga bi kɔtɔ ti Bɔkoꞌba.

11 Kina gbï tara, kpe omerike rɔye yaga rɔ töku zi lende kënyë, tine rɔ ma kïdïdï zi Bɔkoꞌba rɔ akɔtɔ ti Yësu Kurïsïtö. 12 Kina me kinza kolake lende kënyë na dë këdï mbiri dɔ yida rɔye kebe kiꞌdi ye toꞌdɔ akoꞌdɔkɔ kënyë ꞌba yida rɔ naga nima. 13 Nï mɔtɔ kinza kebe kola yida röyï dë këdï yaga rɔ jama abo ꞌba lende kënyë tirasi wa timo. Tine nï ame mo kɔdɔ ꞌdeni yaga di mï tölë ne, iꞌdi yida röyï këdï rɔ jama ꞌba toꞌdɔ ndɔbɔ laka abo ꞌba Bɔkoꞌba. 14 Römöyï kɔzɔ ame kpe eꞌbe bïcï lende këyï ꞌba Bɔkoꞌba kinzake eꞌbe bïcï köꞌdu kiꞌdi mo ne, lende kënyë ikali dë kpe ma ꞌdɔ këdï ti közï kakpa dɔye.

Atɔli ꞌBa Lende Kënyë

15 Tine ꞌdeni tondo nati? Gɔ doꞌdɔke eze lende kënyë gbɔ nduwë nati römöyï dinzake bïcï köꞌdu kiꞌdi gɔ ame ze ꞌdeni bïcï lende këyï ꞌba Bɔkoꞌba ne? Inza du te tara. 16 Ikalike ꞌdeni ɔdɔ nï mɔtɔ kiꞌdi röyï yaga rɔ atɔli zi bɔ mɔtɔ tuwö dɔ bo nï ꞌdeni ŋgï yaga rɔ ma laka rɔ atɔli abo. Kina ɔdɔ nï këddï ꞌdeni rɔ atɔli ꞌba lende kënyë ti koto yi ŋgï mï tölë. Tine ɔdɔ këddï ꞌdeni rɔ atɔli abo ꞌba Bɔkoꞌba kuwö dɔ bo ti kiꞌdi yi ŋgï rɔ ma laka kɔmɔ bo. 17 Tine yëëꞌdï këdï zi Bɔkoꞌba römöyï kpe ame mo tönë ga pa rɔ atɔli ꞌba lende kënyë ne kpe na kindaꞌbake lende abo ame kiyandi ye timo ne ꞌdeni ŋgï ti dökïꞌdï kɔtɔ. 18 Utë gɔye ꞌdeni yaga rɔ dɔ ŋgölö di mï lende kënyë koꞌde ye rɔ atɔli ꞌba lende laka.

19 Mëdï milende ziye ti dɔŋgala ꞌba atɔli nime römöyï dɔye gba rɔ ma kïrïndï. Pa tönë bine kpe iꞌdike rɔye ŋgï lipo rɔ atɔli zi wa ma kënyë rɔ dɔ kiteli naga bi toꞌdɔ wa ma tiꞌda naga. Kina ꞌdɔ kiꞌdike rɔye gbï lipo tara rɔ atɔli ꞌba lende laka leꞌjete toꞌdɔ wa ame ga ko gɔ akoꞌdɔkɔ ꞌba Bɔkoꞌba ne. 20 Ma tönë mo pa kpe gba rɔ atɔli ꞌba lende kënyë ne inzake bïcï lende laka. 21 Ne waꞌdi na koꞌjake ra kulöwö te gɔ toꞌdɔ wa mo naga nime lende mo këdï kaya ꞌdeni za yaga rɔye ma leꞌjete ne? Lïjë wa naga nima kpa közï ꞌbënnï na ŋgï rɔ tölë.

22 Tine ma leꞌjete utë gɔye ꞌdeni ŋgï yaga rɔ dɔ ŋgölö di mï lende kënyë kpe ꞌdeni rɔ atɔli ꞌba Bɔkoꞌba. Kina kpa közï ma ꞌbeye ꞌdeni rɔ loma ame mo ko gɔ akoꞌdɔkɔ abo ne. Tine wa ma ꞌdɔ koꞌjake gɔmo na rɔ dïdï ma ŋburuŋburu. 23 Römöyï bi gomɔ ꞌba rɔ gɔ lende kënyë na rɔ tölë. Tine kpa közï kiꞌdi ma ꞌba Bɔkoꞌba na rɔ dïdï ma ŋburuŋburu rɔ akɔtɔ ti Yësu Kurïsïtö ŋere ze.

7

Töku Zi Köꞌdu Kiꞌdi

1 Löndö ma ga, kpe ikalike köꞌdu kiꞌdi ꞌdeni laka. Ikalike ꞌdeni bilaka ame këdï gba ti kömönï te ne na ŋge bïcï köꞌdu kiꞌdi. 2 Kina kɔzɔ ame ɔdɔ mëꞌdë këdï gba ti kömönï köꞌdu kiꞌdi kudödu ꞌja ŋgï zi mëꞌdë nï ŋburu tara ne. Tine ɔdɔ mëꞌdë mo nima kölë ꞌdeni mï köꞌdu kiꞌdi ope nï ꞌdeni yaga rɔ dɔ ŋgölö. 3 Ɔdɔ lɔko kebe kindaꞌba dönï ti bɔ mɔtɔ koꞌja mëꞌdë nï këdï gba ti kömönï ti kïdëkï lɔko ŋgï rɔ bɔ yërï. Ne ɔdɔ mëꞌdë kölë ꞌdeni lɔko inza kpe bïcï köꞌdu kiꞌdi. Bɔtɔ ame kogbe nï pele inza kpe zïnï rɔ yërï nati.

4 Kina gbï ziye tara löndö ma ga, ma di zi köꞌdu kiꞌdi kpe ölëke eꞌbe ꞌdeni. Römöyï kpe rɔ akɔtɔ ti yida rɔ bo Kurïsïtö mo tönë kölë ꞌdeni ne. Kina me leꞌjete kpe ꞌdeni rɔ ꞌba bo bɔ koja di mï tölë mo tönë. Kina gɔ ze doꞌdɔke wa ma laka mo ŋgï nati zi Bɔkoꞌba. 5 Ame ze gba mï loma ꞌba yida rɔ ne köꞌdu kiꞌdi na kocɔ ze toꞌdɔkɔ lende kënyë kina lende kënyë koꞌde tölë ŋgï. 6 Kina me leꞌjete ope ze ꞌdeni yaga di mï köꞌdu kiꞌdi. Dölëke eze ꞌdeni yaga di teyi. Dinzake kpe rɔ ꞌbɔki teyi nati. Dinzake kpe rɔ atɔli ꞌba köꞌdu kiꞌdi ma kiꞌdi kugu mo tönë, tine ze ꞌdeni rɔ bɔ laja ꞌba Bɔkoꞌba mï kɔri ma laꞌja ꞌba Nyï Kɔtɔ Laka.

Dɔ Ŋgölö Di Mï Köꞌdu Kiꞌdi

7 Tine ame gɔ diyake tondo nati? Köꞌdu kiꞌdi mo tönë ꞌdeni yaga rɔ lende kënyë? Inza du te tara. Tine bo köꞌdu kiꞌdi mo na me kiꞌdi ma mikali wa nima rɔ lende kënyë ne. Ma kiya te bo köꞌdu kiꞌdi kiya dë dëne minza mikali a mɔtɔ kïdëkï rɔ mï kombi. Kina tönë kugu kiya te, “Kinza kombi mïyï dë.” 8 Kina lende kënyë koꞌja gɔ kele abo ŋgï ti köꞌdu kiꞌdi nima kina kodɔ mï kombi ŋgï lɔ yïmö. Ma kiya te köꞌdu kiꞌdi kinza dëne lende kënyë ŋgï rɔ töku. 9 Tönë pa bine ma ŋgï rɔ ma kïdïdï kinza bo köꞌdu kiꞌdi mo nima ne. Tine ame mikali köꞌdu kiꞌdi yɔ na lende kënyë kindiŋi ŋgï yaga yïmö, na mölë ŋgï. 10 Köꞌdu kiꞌdi mo tönë Bɔkoꞌba kiꞌdi ꞌdɔ këdï rɔ dïdï zö ne na kebe kusu kpama ŋgï ꞌböwu mï tölë. 11 Römöyï gɔ kele nime bo lende kënyë koꞌja ti köꞌdu kiꞌdi ne na bo kuꞌbölu ma ŋgï timo kupö ma yaga.

12 Kina me mëdï miya, köꞌdu kiꞌdi ꞌba Bɔkoꞌba rɔ ma koro kɔtɔ laka, kina ndose naga nime rɔ ma kodɔrɔ gbï rɔ ma laka. 13 Tine ꞌdɔ bo wa laka mo tönë na kebe ꞌböwu koꞌde tölë zö? Inza du te tara. Lende kënyë na koꞌde tölë zö. Bo ebe kupö ma ŋgï ti wa ma laka mo tönë ꞌdɔ kiꞌdi gbagba bo mo kinda ŋgï siliŋbi yaga rɔ lende kënyë mo gɔ bi mo. Kina ame kpe ti köꞌdu kiꞌdi ne tine na bo ŋgï yaga rɔ lende kënyë ma kinza kiya mo nati.

14 Dikalike köꞌdu kiꞌdi nima rɔ ꞌba mïtɔrɔ. Tine ma ꞌbama rɔ bilaka lesi ꞌba dɔliŋɔ nime, atɔli ꞌba lende kënyë. 15 Wa ame ga moŋgɔ mëdï moꞌdɔ ne ïlïkö za dɔma. Römöyï wa ma kinza moꞌdɔkɔ naga na ŋgï mëdï moꞌdɔ tine ma moꞌdɔkɔ mo naga moꞌdɔ dë ꞌböwu. 16 Rɔ ma laka ileme ꞌdeni ŋgï zö omba köꞌdu kiꞌdi ꞌba Bɔkoꞌba na laka. 17 Kina me ŋgï wa naga nime pili ma na dë mëdï moꞌdɔ, bo lende kënyë mo tönë koloma ꞌdeni mï dökïꞌdï ma ne bo na këdï koꞌdɔ abo. 18 Römöyï ma mikali, mï yida rɔma lende laka ɔtɔ inza du te yïmö. Miteri wa ma laka naga pele tine mɔꞌbɔ dë toꞌdɔ mo. 19 Römöyï lende laka mo tönë moꞌdɔkɔ ne moꞌdɔ dë yɔ. Tine lende kënyë ma kinza moꞌdɔkɔ dë mo tönë na za ꞌböwu mebe moꞌdɔ. 20 Ne kina me ɔdɔ mëdï ꞌdeni rɔ toꞌdɔ wa ma kinza moꞌdɔkɔ dë naga tara, ma mo na dë kpe ŋgï lipo ma? Lende kënyë mo tönë bo koloma ꞌdeni yïmö ne bo na këdï koꞌdɔ abo ŋgï ꞌdeni nati.

21 Wa naga nime lïjë na kinda ŋgï yaga zö. Ɔdɔ moꞌdɔkɔ pele ꞌdɔ toꞌdɔ lende laka bo lende kënyë na ŋgï ndö zö. 22 Ma gbagba ma mo ŋgï rɔ lɔŋɔ di yïmö gɔ köꞌdu kiꞌdi ꞌba Bɔkoꞌba. 23 Tine moŋgɔ ꞌdeni mï yida rɔma köꞌdu kiꞌdi ma ꞌberi mɔtɔ tɔne na za rɔ bɔ dɔmo. Bo köꞌdu kiꞌdi mɔtɔ ꞌba lende kënyë mo nima ëdï ŋgï rɔ toꞌdɔ ya ti ma ꞌba Bɔkoꞌba ame kina ꞌdeni mï meri ma ne kina kindaꞌba ma ꞌdeni rɔ ꞌbɔki mo. 24 Buꞌbu, rɔ kata waꞌdi na kulöwö zö te? Yë na ti kako kotɔ ma ŋgï tɔ kpe yaga di mï yida rɔ ꞌba tölë nime? 25 Yëëꞌdï këdï zi bo Bɔkoꞌba gɔ toja Yësu Kurïsïtö ŋere ze kako totɔ ma yaga.

Kina me mëdï miya ꞌdeni ziye, ma ꞌbama mï meri ndɔbɔ ꞌba köꞌdu kiꞌdi abo ꞌba Bɔkoꞌba na moꞌdɔ. Tine mï yida rɔ, ndɔbɔ ꞌba köꞌdu kiꞌdi abo ꞌba lende kënyë na moꞌdɔ.

8

Akɔtɔ Ti Kurïsïtö

1 Lïjë ame ga ꞌdeni pili rɔ akɔtɔ ti Kurïsïtö ne Bɔkoꞌba inza kodɔ karama kpe dɔmo. 2 Römöyï közï kakpa ꞌba Nyï Kɔtɔ Laka ame kïdïdï ze ꞌdeni ti Yësu Kurïsïtö ne ope ma ꞌdeni yaga rɔ dɔ ŋgölö di mï közï kakpa ꞌba lende kënyë ame ŋgï rɔ tölë ne. 3 Gɔ tikeŋme ze na kiꞌdi köꞌdu kiꞌdi ꞌba Bɔkoꞌba kɔꞌbɔ dë todɔ karama dɔ lende kënyë ze ga. Tine na me bo Bɔkoꞌba kodɔ karama ꞌdeni dɔmo ti toja kole abo kako mï yida rɔ kɔzɔ ze te rɔ akumu gɔ lende kënyë ze ga. 4 Bo odɔ karama ꞌdeni dɔ lende kënyë di mï yida rɔze ꞌdɔ kileme köꞌdu kiꞌdi abo pili rɔ ma laka mïze ame ga dösöke ꞌdeni gɔ Nyï Kɔtɔ Laka dinzake kpe rɔ toꞌdɔ akoꞌdɔkɔ ꞌba yida rɔ ne.

5 Römöyï lïjë ame mo ga pili këdï koloma gɔ akoꞌdɔkɔ ꞌba yida rɔ ne meri ꞌbënnï pili gɔ akoꞌdɔkɔ ꞌba yida rɔ. Kina ya ma këdï koloma ꞌdeni gɔ akoꞌdɔkɔ ꞌba Nyï Kɔtɔ Laka naga meri ma ꞌbënnï pili gɔ akoꞌdɔkɔ ꞌba Nyï Kɔtɔ Laka. 6 Tiꞌdi meri gɔ akoꞌdɔkɔ ꞌba yida rɔ omba kina ŋgï rɔ tölë. Tine tiꞌdi meri gɔ akoꞌdɔkɔ ꞌba Nyï Kɔtɔ Laka na rɔ dïdï ti lende këyï. 7 Lïjë ame ga meri ꞌbënnï gɔ akoꞌdɔkɔ ꞌba yida rɔ ne lïjë ŋgï rɔ bɔ ya ꞌba Bɔkoꞌba. Lïjë oꞌdɔ köꞌdu kiꞌdi abo dë römöyï lïjë inza ti tigɔ ꞌba toꞌdɔ mo. 8 Kina ŋgï tara lïjë ame ga rɔ bɔ toꞌdɔ akoꞌdɔkɔ ꞌba yida rɔ ne ɔꞌbɔ dë toꞌdɔ akoꞌdɔkɔ ꞌba Bɔkoꞌba.

9 Tine kpe ma ꞌbeye inzake kpe toꞌdɔ akoꞌdɔkɔ ꞌba yida rɔ, kpe ꞌdeni rɔ bɔ toꞌdɔ akoꞌdɔkɔ ꞌba Nyï Kɔtɔ Laka ɔdɔ kiya te bo Nyï Kɔtɔ Laka ꞌba Bɔkoꞌba mo këdï ꞌdeni ŋgï mïye. Bɔ ame ꞌbënï ŋgï tara kinza ti Nyï Kɔtɔ Laka ꞌba Kurïsïtö ne inza rɔ ꞌba bo. 10 Ne ɔdɔ Kurïsïtö na këdï ꞌdeni ŋgï mïyï ɔdɔ kölë pele mï yida rɔ gɔ lende kënyë Nyï Kɔtɔ Laka ti kïdïdï yi ŋgï gɔ ame nï rɔ ma laka kɔmɔ Bɔkoꞌba ne. 11 Ɔdɔ kiya te Nyï Kɔtɔ Laka abo ꞌba bɔ koja Yësu yaga di mï tölë nime këdï ꞌdeni ŋgï mïyï bo ti kiꞌdi dïdï ŋgï mï yida rɔ ꞌba yayi ꞌbï nime ti Nyï Kɔtɔ Laka abo mo nime këdï ꞌdeni mïyï ne.

12 Kina me ꞌdeni ti löndö ze ga, wali ma këdï gɔze inza rɔ ꞌba toꞌdɔ akoꞌdɔkɔ ꞌba yida rɔ. 13 Römöyï ɔdɔ nï koloma toꞌdɔ akoꞌdɔkɔ ꞌba yida rɔ ti kölë ŋgï. Ne ɔdɔ kiꞌdi Nyï Kɔtɔ Laka kupö akoꞌdɔkɔ ꞌba yida rɔ ꞌdeni yaga ti këdï ŋgï yaga zïyï rɔ dïdï ma laka. 14 Römöyï lïjë ame ga pili Nyï Kɔtɔ Laka abo ꞌba Bɔkoꞌba këdï kokɔkɔ ne ꞌdeni rɔ kole abo ga.

15 Gɔ waꞌdi na kiꞌdi Nyï Kɔtɔ Laka zize? Iꞌdi dë gɔ dëdïke ꞌböwu rɔ atɔli tikere kudödu ze bërï. Tine ꞌdɔ dëdïke rɔ kole ꞌba Bɔkoꞌba ꞌdɔ duduke te, “Baba, ꞌbu ze.” 16 Kina Nyï Kɔtɔ Laka abo ꞌba Bɔkoꞌba kutï dɔ lende ŋgï bi kɔtɔ ti dökïꞌdï ze ma ze rɔ kole ꞌba Bɔkoꞌba. 17 Kina ame ze ꞌdeni rɔ kole ne ti dindaꞌbake yëyï abo mo tönë bo kikeki ꞌdeni koda bilaka abo ga ne ŋgï. Ti doꞌjake yëyï nima gbï kɔtɔ ti Kurïsïtö. Römöyï ɔdɔ dombike gomɔ ꞌdeni kɔtɔ ti bo Kurïsïtö ti doꞌjake rɔ löbu mo gbï kɔtɔ ti bo.

Rɔ Löbu

18 Miya ma ꞌbama gomɔ ma gïrï nime ne oriya dë ti rɔ löbu mo nime këdï kari kiꞌdi zize yayi ne. 19 Römöyï kina me wa pili ꞌba dɔliŋɔ nime koloma ꞌdeni ndö ti kɔmɔ kiꞌdi toda tileme ze rɔ kole ꞌba Bɔkoꞌba mo. 20 Wa pili ꞌba dɔliŋɔ nime ꞌdeni ŋgï tönë bine rɔ a sari. Tine inza gɔ akoꞌdɔkɔ ꞌbënnï. Bɔkoꞌba na koꞌdɔ tara. 21 Römöyï bo iteri tope lïjë ŋgï yaga kada mɔtɔ di mï tëdï rɔ atɔli ꞌbɔki ꞌba tölë nime ꞌdɔ lïjë këdï ŋgï rɔ dɔ ŋgölö mï rɔ löbu ze ꞌba kole abo ga.

22 Ze dikalike ꞌdeni ŋbö kömö mï kada nime tɔne wa pili ꞌba dɔliŋɔ nime ëdï kileri ŋgï kɔzɔ ꞌja ame ꞌdeni dɔ löyö ne tara. 23 Tine wa ꞌba dɔliŋɔ nime na dë ŋge këdï kileri, ze ma ꞌdeni ti Nyï Kɔtɔ Laka rɔ dɔndende ꞌba kpa közï kiꞌdi abo mo nime dëdï dilerike gbï tara römöyï dëdïke rɔ toda dɔmo ma ꞌdɔ Bɔkoꞌba koꞌdɔ ze rɔ kole abo, kina ꞌdɔ bo kutë gɔ yida rɔze yaga di mï tölë. 24 Römöyï ti kɔmɔ kiꞌdi gɔmo na me bo kɔmɔ ze ꞌdeni. Tine ma dëdï doꞌjake kïnë mo ra ꞌdeni ti kɔmɔze dëne dinzake kpe ti kɔmɔ kiꞌdi gɔmo. Me nï yë na ti koloma ti kɔmɔ kiꞌdi gɔ wa ame këddï koꞌja kïnë mo ti kömöyï ne? 25 Tine ɔdɔ nï këddï ꞌbëyï ti kɔmɔ kiꞌdi toda wa ma kinza koꞌja kïnë mo dë gba nime, oda ti mï këddï.

26 Kina me gbï kɔzɔ ame Nyï Kɔtɔ Laka kako ꞌdeni tokɔnyi ze wa kinza tigɔ naga nime ne tara. Gbagba ze mo dikalike dë gbï yɔ tumötu zi bo Bɔkoꞌba kɔzɔ ma bo koꞌdɔkɔ. Tine bo Nyï Kɔtɔ Laka na rɔ bɔ kpërï gɔze kɔmɔ Bɔkoꞌba ti tileri ame ŋgï rɔ ma kinza kiya ne. 27 Kina bo Bɔkoꞌba bɔ tikali mï dökïꞌdï pili ikali wa ame mï meri ꞌba Nyï Kɔtɔ Laka gɔze ne ꞌdeni. Römöyï kpërï nime Nyï Kɔtɔ Laka oꞌdɔ ꞌdeni ko gɔ akoꞌdɔkɔ abo ꞌba Bɔkoꞌba gɔ köꞌdu ze ꞌba bilaka abo ga.

Akɔꞌɔ ꞌBa Bɔkoꞌba

28 Dikalike ꞌdeni Bɔkoꞌba ëdï kiꞌdi a ma koꞌdɔ rönnï këdï pili rɔ ma laka zi ma kɔꞌɔ bo naga, lïjë ame mo ga pili bo na kïdëkï ꞌdeni ko gɔ akiteri abo ne. 29 Lïjë ame ga bo koza ꞌdeni mɔlo ne omba bo oweli lïjë ꞌdeni ꞌberi yaga ꞌdɔ lïjë këdï ko rɔ ma laka kɔzɔ ꞌba kole abo tara. Römöyï ꞌdɔ kole abo na këdï ti rɔ kole dɔndende mï löŋgö lïjë ma konzi naga nima pili. 30 Kina me bo kïdëkï bilaka abo ga ma bo koweli yaga mo ga ꞌdeni. Ame mo ga ŋgï bo kïdëkï ne bo iꞌdi ꞌdeni këdï yaga rɔ ma laka zi bo. Kina lïjë ame mo ga bo kiꞌdi ꞌdeni këdï yaga rɔ ma laka zi bo ne na ꞌdeni ti rɔ löbu abo.

31 Tine ame gɔ diyake tondo nati? Me ɔdɔ bo Bɔkoꞌba na këdï ꞌdeni tize yë na kpe ti kaꞌda ze? 32 Bɔkoꞌba ota gɔ kole abo dë, bo oja ŋgï kako kölë gɔ lende ze. Ne ma tara bo ti kiꞌdi wa pili dë ŋgï zize ti bo kole mo? 33 Yë na ti kɔꞌbɔ tiꞌdi mugu nï rɔ bilaka ꞌba Bɔkoꞌba ame ga bo koweli abo ꞌdeni ne. Bo Bɔkoꞌba mo na me kiꞌdi abo ga ꞌdeni këdï laka zi bo. 34 Yë na ꞌböwu ꞌdɔ kodɔ karama dɔmo? Kurïsïtö Yësu na me kölë ꞌdeni koja di mï tölë kari ꞌdeni tɔrɔ dɔ dörï Bɔkoꞌba, kina bo na me kari koꞌdɔ kpërï ꞌdeni gɔze zi Bɔkoꞌba. 35 Tine ꞌdɔ yë mɔtɔ na kɔꞌbɔ kpe ꞌböwu toza ze yaga di mï akɔꞌɔ ꞌba Kurïsïtö? ꞌDɔ këdï gbɔ rɔ gomɔ ala lisa ala sëyï ala közï kasi ala leri ꞌba bɔŋgɔ ala tölë ni ti kulu na gbɔ ꞌdɔ koza ze yaga di yïmo? 36 Römöyï ëdï ꞌdeni kɔzɔ ma tönë buku ꞌba Bɔkoꞌba kiya ne ame kiya te, “Gɔ köꞌdu ꞌbï ŋere, kina me këdï kupö ze ꞌdeni ŋgï rɔ kɔmɔ kada löbu nime pili. Ze ꞌdeni ŋgï kɔzɔ kamölö ma këdï kumu.”

37 Tine ze na ti daꞌdake gomɔ naga nime pili ti tigɔ abo ꞌba bɔ kɔꞌɔ ze mo nime. 38 Römöyï rɔ ma laka mikali ŋgï, a ma kɔtɔ mɔtɔ inza kpe ma ꞌdɔ kɔꞌbɔ tolɔ akɔꞌɔ ꞌba Bɔkoꞌba nime yaga di zize, pele rɔ tölë ala dïdï ala malayika ala pele rɔ lïjë tigɔ löbu ma mïtɔrɔ ni ala wa ma gïrï naga nime ala ma këdï kako ala tigɔ 39 ala wa ma mïtɔrɔ ala ma bërï bine. A mɔtɔ inza ŋgï du te mï löŋgö lïjë wa pili naga nime bo koꞌba ne ma ꞌdɔ kɔꞌbɔ tolɔ akɔꞌɔ ꞌba Bɔkoꞌba nime Yësu Kurïsïtö ŋere ze koꞌde ꞌdeni ne yaga.

9

Bilaka ꞌBa Bɔkoꞌba

1 Ame mëdï miya ne ŋgï rɔ ma laka. Ma rɔ ꞌba Kurïsïtö, moꞌdɔ bëtï dë. Nyï Kɔtɔ Laka ame kina yïmö ne na kileme ꞌdeni 2 ma ŋgï rɔ meri rɔ mbëmbë gönnï lïjë bilaka ma ga ꞌba Yudayi. Lende ꞌbënnï lïjë ma ŋgï rɔ ꞌbama di mï roma ma naga nime kpamo ɔꞌɔ ŋgï zö kɔdɔ mï dökïꞌdï ma kulöwö. 3 Gɔ köꞌdu ꞌbënnï miteri ŋgï miya te dëne ꞌdɔ Bɔkoꞌba kusönö ma gbɔ ŋgï yaga minza kpe rɔ ꞌba Kurïsïtö. 4 Römöyï lïjë na rɔ kupö Yisarele ame mo ga Bɔkoꞌba koza ꞌdeni rɔ kole zi bo ne. Lïjë na rɔ ame mo ga Bɔkoꞌba kileme bi nzari ꞌba bi kɔpɔ abo zïnnï bo koꞌdɔ lömu ꞌdeni tïnnï, bo kiꞌdi köꞌdu kiꞌdi abo ꞌdeni zïnnï. Lïjë na rɔ bɔ kumötu bo rɔ ma kodɔrɔ mo tönë ga. Lïjë na bo kulömu ꞌdeni ꞌdɔ toꞌdɔ yëyï dönnï. 5 Lïjë na rɔ kupö ma kɔdɔ kako di yï lïŋgï ze mo tönë. Ma rɔ gɔ ꞌba bilaka lesi Kurïsïtö ɔdɔ di mï dɔ kupö lïjë. Akïlëlu këdï zi bo Bɔkoꞌba löbu ꞌba dɔ wa pili nime rɔ ŋburuŋburu. Amini.

6 Tine wa naga nime mëdï miya ne inza gɔ ame kiya ꞌdeni te lömu ꞌba Bɔkoꞌba mo tönë ïlïkö ꞌdeni rɔ yawa. 7 Römöyï dɔ kupö Yisarele pili na dë rɔ ma bo koza ꞌdeni rɔ ꞌba bo mo ga. Pele rɔ dɔ kupö Abarayama ga inza pili rɔ gɔmo rɔ kole ꞌba Bɔkoꞌba. Römöyï Bɔkoꞌba na kiya tönë bine zi Abarayama te, “Yisika na ti koja dɔ kupö yï yaga.”

8 Omba bine ileme ŋgï kole ꞌba Abarayama ama ga köyö ŋge gɔ ꞌba yida rɔ ne inza rɔ ꞌba Bɔkoꞌba. Tine ame mo ga köyö gɔ kpa bo Bɔkoꞌba ne na rɔ ꞌba bo ga rɔ kupö ma laka ꞌba Abarayama mo ga. 9 Römöyï bo Bɔkoꞌba ulömu ꞌdeni mɔlo kiya te, “Mëdï mileki mako kabate kina Sara ti köyö kole ŋgï.”

10 Tine gɔmo na dë ŋge nima. Kole rïyö tönë ga Rebeka köyö ne ꞌbu mo ŋge kɔtɔ ame bo na rɔ ꞌbu ze löbu Yisika ne. 11-12 Tine Bɔkoꞌba iya mɔlo zi Rebeka te, “Bɔ ma löbu mo ti koja laja zi ma titi mo.” Lende nime Bɔkoꞌba iya ꞌdeni te gba kota kinza köyö lïjë dë, gbï gba kota kinza ma lïjë koꞌdɔ ɔtɔ mɔtɔ ma laka ala ma kënyë. Bo iya ꞌdeni mɔlo tara ꞌdɔ kileme bɔ ma bo koweli ꞌdeni mo. Bo oꞌdɔ te gɔ akoꞌdɔkɔ abo ꞌdɔ kileme yëyï abo ma këdï dɔ ma kɔtɔ mo nima gɔ dëkï abo, tine inza gɔ a ma kole nima koꞌdɔ. 13 Ëdï ꞌdeni kɔzɔ ma tönë kugu mï buku ꞌba Bɔkoꞌba ne tara, ame kiya te, “Yakoba na mɔꞌɔ. Milagi ꞌdeni di rɔ Esawu.”

14 Ne tine waꞌdi na gɔ diyake nati? Gɔ diyake te Bɔkoꞌba na kirasi lende zi ma kɔtɔ mo nima? Inza du te tara. 15 Römöyï bo iya zi Musa te, “Ma, ti mileme mï koŋmi ma ti mï këyï ma zïnnï lïjë ame ga migeli ꞌdeni ne.”

16 Omba akoweli nime inza kpe gɔ akoꞌdɔ ala gɔ akoꞌdɔkɔ ze ꞌba bilaka lesi, tine ꞌdeni ŋge gɔ mï këyï ꞌba Bɔkoꞌba. 17 Römöyï mï buku ꞌba Bɔkoꞌba iya ꞌdeni tönë zi bɔ dɔliŋɔ ꞌba Ezipeto te, “Moꞌdɔ yi ꞌdeni rɔ bɔ dɔliŋɔ ꞌdɔ mileme tigɔ dɔ kiteli ma tïyï. Kina ꞌdɔ möyï ma kïlëbï ti timo kote mï dɔyayi nime pili.” 18 Gɔ akoꞌdɔkɔ abo ꞌba Bɔkoꞌba na me bo këdï koꞌdɔ abo mï këyï ꞌdeni zi ame ga bo kigeli ne. Kina gɔ akoꞌdɔkɔ abo na ma gbï bo këdï kiꞌdi ama ga këdï yaga rɔ minyi.

Ya Ti Tigɔ

19 Tine mɔtɔga nï mɔtɔ ti kebe kiya zö te, “Ne ma këdï tara yɔ bo Bɔkoꞌba ëdï koꞌja bi ŋgɔrɔ gba ꞌböwu di rɔ bilaka rɔ ma totondo ga? Yë na ti kaꞌda akoꞌdɔkɔ abo?” 20 Ne nï bɔ pɔri ma, ti miya zïyï, “Nï yë na ꞌdɔ kileki dɔ lende tara zi Bɔkoꞌba? Kete ebe ra kititi bɔ koꞌba nï kiya te, ‘Oꞌba ma te gɔ waꞌdi?’ ” 21 Bɔ laꞌba mo na koꞌba ëꞌbënï kɔzɔ ma bo koꞌdɔkɔ. Mɔtɔga di mï korɔꞌbɔ konzɔ kɔtɔ nima na bo koꞌba kete ŋgï rïyö, mɔtɔ rɔ kete ꞌba wa ma kondi tine mɔtɔ rɔ ꞌba wa ma yawa naga.

22 Kina gbï tara mï akoꞌdɔkɔ ꞌba Bɔkoꞌba. Ya ti tigɔ abo nime bo koꞌdɔkɔ pele tileme mo zi bilaka ne tine bo ogbɔ rɔ bo ꞌdeni le tötï liya zïnnï lïjë ma bo këdï kote dönnï ti ya abo mo tönë ga. 23 Kina mɔtɔ gbï rɔ löbu abo nime na bo koꞌdɔkɔ tileme mɔri mo ame bo kodɔ ꞌdeni dɔze ma rɔ a ꞌba mï këyï abo mo ga ne. Ze ma bo kileŋo ꞌdeni ꞌdɔ doꞌjake rɔ löbu abo mo tönë ne. 24 Römöyï ze na rɔ ma bo kïdëkï ꞌdeni mo ga. Tine bo ïdëkï dë ŋge kɔtɔ di mï löŋgö Yudayi, gbï di mï löŋgö bɔ löwö ni. 25 Kina kɔzɔ ma tönë Bɔkoꞌba kiya mï akugu ꞌba Oseya ne tara, ame kiya te, “Bilaka ame ga pele kinza rɔ ꞌbama ne ti mïdëkï ꞌdeni rɔ ꞌbama. Dɔ kupö ame ga pele mɔꞌɔ dë ne ti mïdëkï ꞌdeni rɔ ma mɔꞌɔ. 26 Kina gbï bi kɔtɔ mo nima na tönë kiya te, ‘Kpe ma ꞌbama ga na dë,’ tine ti kïdëkï lïjë ꞌdeni rɔ kole ꞌba Bɔkoꞌba bɔ dïdï.”

27 Kina gbï kɔzɔ ma tönë bine Yesaya kiya te, “Yisarele nima konzi pele kulöwö kɔzɔ yayi lida ꞌba kpa mini löbu ne, kɔsɔ ma ndö te mo ga na ŋge ti kɔmɔ. 28 Römöyï bo ŋere Bɔkoꞌba ti kote todɔ karama abo ŋgï welo dönnï lïjë bilaka ꞌba dɔyayi nime.” 29 Kina gbï kɔzɔ ma tönë bo Yesaya kiya mɔlo bine ne tara, ame kiya te, “Ma kiya te bo Bɔkoꞌba tigɔ dɔ kiteli kola kɔsɔ dɔ kupö ze ga dë, dëne ze ꞌdeni ŋgï kɔzɔ Sodomo ni ma ti Gomora.”

30 Tine ame gɔ diyake tondo nati? Dëmba tine lïjë bɔ löwö mo tönë ga koloma kinza rɔ bɔ toma gɔ tëdï rɔ ma laka kɔmɔ Bɔkoꞌba ne leꞌjete lïjë na kiꞌdi dönnï gɔ lende abo kina lïjë na ꞌdeni rɔ ma laka kɔmɔ bo. 31 Tine lïjë Yisarele mo tönë ga këdï koma ga gɔ ꞌbënnï tëdï rɔ ma laka ti toꞌdɔ köꞌdu kiꞌdi abo ne ɔꞌbɔ ga dë kpe toꞌja mo. 32 Römöyï lïjë oma ŋgï tara kinza ma lïjë kiꞌdi dönnï gɔ lende mo, lïjë oma ëꞌbënnï ŋge ti akoꞌdɔ ꞌbënnï. Kina döku mo tönë buku ꞌba Bɔkoꞌba kiya lende mo ne kokpe ndïnnï ŋgï. 33 Ame tönë kiya rönï gɔ köꞌdu ꞌba Kurïsïtö te, “Oŋgɔke te, mïdëyï döku ꞌdeni mï Yerosalema tokpe ndïnnï lïjë bilaka. Döku ame ꞌdɔ koŋma lïjë ne. Tine lïjë ame ga kiꞌdi dönnï ꞌdeni gɔ lende abo ne köꞌdu mo inza kaya kpe rönnï.”

10

Mötu ꞌBa Pɔlo Gɔ Yudayi

1 Löndö ma ga, akiteri ame mï dökïꞌdï ma bine ti mötu ma gönnï lïjë Yudayi bilaka ma ga dëne ꞌdɔ kɔmɔ lïjë tɔ kpe yaga. 2 Mikali ŋgï rɔ ma laka lïjë mïnnï löbu gɔ ndɔbɔ ꞌba Bɔkoꞌba, tine akikali mo na kinza. 3 Kɔri ꞌba lende laka abo ꞌba Bɔkoꞌba lïjë ikali dë yɔ, ma gɔ dönnï na za lïjë kebe toꞌdɔ mo. Kina ŋgï kɔri ꞌba ꞌdɔ tiꞌdi wa këdï rɔ ma laka kɔmɔ Bɔkoꞌba mo tönë lïjë ebe kola ꞌdeni za yaga. 4 Römöyï köꞌdu kiꞌdi uꞌbë kpënï ꞌdeni pili rɔ Kurïsïtö ꞌdɔ ame ga kiꞌdi dönnï ŋgï gɔ lende abo ne na këdï ti rɔ ma laka kɔmɔ Bɔkoꞌba.

5 Kina tönë ꞌdɔ Musa kiya bine gɔ lende ꞌba tëdï rɔ ma laka kɔmɔ Bɔkoꞌba gɔ toro köꞌdu kiꞌdi ne. Ame bo kiya te, “Bɔ ame koꞌdɔ köꞌdu kiꞌdi naga nime ne ti kïdïdï ŋgï yaga.” 6 Tine ma kugu mï buku ꞌba Bɔkoꞌba gɔ tëdï rɔ ma laka kɔmɔ bo gɔ tiꞌdi dɔ gɔ lende abo mo na me te, “Nï, kinza kebe kiya dë ti mïyï te, ‘Yë na ti kari kömö ŋbö mïtɔrɔ toꞌde Kurïsïtö mo kako bërï bine? 7 Yë na ti kɔdɔ ŋbö kari mï maliti toja Kurïsïtö mo kɔdɔ yaga di mï tölë?’ ” 8 Kina ugu ꞌdeni gbï iya te, “Nï mɔtɔ lende ꞌba Bɔkoꞌba ꞌdeni ŋɔli te dɔ ŋgila yï, dɔ dɔndeꞌde yï, kina gbï ꞌdeni mï dökïꞌdï yï.” Omba gogo ꞌjɔ ꞌba tiꞌdi dɔ gɔ lende ꞌba Kurïsïtö mo tönë na ma duwöwö ꞌdeni ziye ne. 9 Kina me ɔdɔ nï na ŋgï kiya te ti kpëyï Kurïsïtö na rɔ ŋere, kiꞌdi döyï ŋgï gɔmo Bɔkoꞌba oja bo ꞌdeni yaga di mï tölë, ti kɔmɔ yi ŋgï.

10 Römöyï ɔdɔ ze diꞌdike dɔze ŋgï gɔmo ti dökïꞌdï kɔtɔ na ti kiꞌdi ze ŋgï rɔ ma laka kɔmɔ Bɔkoꞌba. Kina ɔdɔ diyake ŋgï yaga ti kpeze kina ti kɔmɔ ze ŋgï. 11 Mï buku ꞌba Bɔkoꞌba iya ꞌdeni te, “Lïjë ame ga pili kiꞌdi dönnï ꞌdeni gɔ lende abo ne köꞌdu mo inza kaya kpe rönnï.” 12 Tine iya rönï ꞌdeni zi bilaka pili. Römöyï leꞌjete geli inza kpe mï löŋgö Yudayi ni ma ti bɔ löwö. Bɔkoꞌba na rɔ ŋere ꞌba bilaka nime pili. Yëyï löbu abo nime ꞌdeni pili rɔ ma koriya dɔ ame ga këdï kïdëkï bo ne. 13 Kina tönë gbï kugu mï buku ꞌba Bɔkoꞌba kiya te, “Lïjë ame ga pili kïdëkï bo ŋere Bɔkoꞌba tokɔnyi lïjë ne, bo ti kɔmɔ ŋgï.”

14 Tine ti lïjë kïdëkï bo totondo ɔdɔ lïjë kiꞌdi dönnï dë gɔ lende abo? Kina ti lïjë kiꞌdi dönnï gɔmo tondo ga ɔdɔ lïjë kuwö lende abo dë? Kina ti lïjë kuwö tondo mo ga ɔdɔ kuwöwö dë zïnnï? 15 Kina ti kuwöwö rönï tondo ga ɔdɔ koja bɔ laja dë? Kina tönë buku ꞌba Bɔkoꞌba kiya bine te, “Tako ꞌba bɔ koꞌde laja laka naga nime ele te gɔ waꞌdi?”

16 Tine pele tara bilaka mo ga pili na dë ꞌböwu kutï gɔ lende mo. Römöyï Yesaya mo na tönë kiya te, “Ŋere, yë na kiꞌdi dönï ra gɔ lende ze?” 17 Kina me tiꞌdi dɔ gɔmo ako di mï tuwö lende mo. Tine tuwö mo ako di mï laja ꞌba Bɔkoꞌba mo tönë kuwöwö ne.

18 Ne iꞌdike mititi te, “Lïjë Yudayi mo ga na kuwö ma ꞌbënnï dë?” Rɔ ma laka lïjë uwö römöyï kɔzɔ ma tönë kugu mï buku ꞌba Bɔkoꞌba bine kiya te, “Dönnï lïjë bɔ laja ma ga udu ŋgï kogba mï dɔliŋɔ. Lende ꞌbënnï ote mï dɔyayi nime ŋgï pili.” 19 Kina iꞌdike mititi gbï te, “Tara ne lïjë Yisarele ikali ꞌjɔ ꞌba lende nime dë?” Musa na dɔgba kileme ma lïjë kikali ꞌdeni. Ame bo kiya tönë te Bɔkoꞌba iya te, “Ti miꞌdi mïye ŋgï kombi rɔ bilaka ame ga kinza du rɔ ɔtɔ ne. Kina ti miꞌdi lïjë bɔ rumö naga nima koma kpeye gɔ koꞌdɔke ꞌdïrï.”

20 Kina Yesaya na kilaŋa rɔ bo ꞌdeni tönë kiya te, “Bɔkoꞌba iya te, ‘Bilaka ame ga pele koma ma dë ne na za ꞌböwu koꞌja ma. Bilaka ame ga kïdëkï ma dë ne na za mileme rɔma ꞌdeni teyi.’ ” 21 Ma gɔ lende ꞌba Yisarele na bo kiya tönë te, “Mɔrɔ ꞌdeni ŋgï kada kösö dɔma rɔ yawa tïdëkï lïjë wa kinza kuwö dɔma bɔ lende kusë naga nime.”

11

Kupö Yisarele Ma Laka

1 Kina iꞌdike mititi te, “Bo Bɔkoꞌba ebe kilagi ꞌdeni ꞌböwu yaga di rɔ bilaka abo mo tönë ga?” Inza du te tara. Ma gbagba ma mo nime rɔ Yisarele di mï kupö Abarayama, kpa gɔli ꞌba Benyimona. 2 Bɔkoꞌba ilagi dë du te yaga di rɔ bilaka abo ga ame bo koza ꞌdeni mɔlo di bi tisaki mo ne. Ikalike ma tönë kugu mï buku ꞌba Bɔkoꞌba ne dë? Ame Eliya koloma rɔ tomaꞌjo rɔ bo zi Bɔkoꞌba rɔ wali rönnï Yisarele kiya te, 3 “Ŋere, bilaka naga nime lïjë ote dɔ bɔ kumë lende ꞌbï ga ꞌdeni ꞌdoyi yaga. Bi ꞌba toŋma akumu ꞌbï ga lïjë icaca dɔmo ꞌdeni ŋgï ꞌdoyi yaga. Ma na ŋge me kola ma ꞌdeni kɔtɔ kpökï. Kina me lïjë këdï ꞌdeni rɔ toma gɔma ꞌdɔ tupö ma gbï yaga.” 4 Tine Bɔkoꞌba ileki dɔmo ꞌdeni tönë zi Eliya te, “Di mï löŋgö lïjë nime mogba ma ꞌbama ga ꞌdeni zö di yïmo kuluku ꞌbutë bi ꞌbutë dɔmosowɔ (7,000) ame ga kinza kulömu kpënnï dë zi akoro Bala ne.”

5 Kina ꞌdeni gbï tara mï kada nime tɔne, kɔsɔ Yisarele ma ndö te mo ga ëdï ame Bɔkoꞌba koweli ꞌdeni yaga gɔ mï këyï abo. 6 Ne kina me ɔdɔ toweli mo këdï ꞌdeni ŋge gɔ mï këyï, inza kpe nati gɔ ndɔbɔ koꞌdɔ. Römöyï ɔdɔ kinza tara mï këyï abo inza kpe nati gɔ bi mo rɔ mï këyï.

7 Tine gɔ diya ꞌböwu tondo ga gɔmo nati? Wa mo tönë lïjë Yisarele koloma rɔ toma mo ne lïjë ebe koꞌja dë ꞌböwu, tine ma Bɔkoꞌba koweli di mï löŋgö lïjë mo naga na ŋge koꞌja. Tine ma ꞌbënnï lïjë ma laki mo naga nime minyi ꞌbënnï ꞌdeni ŋgï kɔzɔ ma tönë kugu mï buku ꞌba Bɔkoꞌba kiya te, 8 “Bilaka naga nime, dɔ ti dökïꞌdï ma kinza koꞌdɔ ndɔbɔ na Bɔkoꞌba kiꞌdi ꞌdeni ŋgï zïnnï, kina me ꞌdeni ŋbö kömö mï kada nime tɔne kömönnï oꞌja gɔ bi dë, mbili nnï uwö lende dë gbï.” 9 Kina me gbï tönë ꞌdɔ Dawidi kiya te, “Ee, Bɔkoꞌba kodɔ karama tɔ kpe dönnï. Ŋbele ꞌbënnï nima kuyï rönnï tɔ kpe yaga zïnnï rɔ ŋgɔwo koꞌba lïjë. 10 Kïyölu kömönnï nima tɔ kpe yaga kinza lïjë koꞌja gɔ bi ra. Odi gönnï nima tɔ ŋburu lïjë köꞌbö tombi gomɔ ꞌbënnï ga nduwë rɔ kɔmɔ lëndö.”

11 Kina iꞌdike mititi gbï te, “Me tönë lïjë Yudayi kɔcɔ yaga ne na kɔrɔ ŋgï rɔ laꞌba ma ŋburu zïnnï?” Inza du te tara. Lende kirasi ꞌbënnï na me koꞌde kɔnyi ŋgï zi ma rɔ bɔ löwö ni. Römöyï ꞌdɔ kiꞌdi lïjë Yudayi kutï gbï toꞌja mo kɔzɔ ꞌba bɔ löwö. 12 Ne kina me ɔdɔ lende kënyë ꞌbënnï ꞌba Yudayi mo tönë na këdï koꞌde yëyï ma dɔ kiteli ꞌdeni mï dɔyayi, tɔcɔ yaga ꞌbënnï na këdï koꞌde yëyï ma dɔ kiteli ꞌdeni zi bɔ löwö tara tine, todɔꞌbɔ lïjë Yudayi rɔ gɔmo mo, yëyï mo ti këdï ŋgï kulöwö tondo ga na te?

Kɔnyi ꞌBa Bɔ Löwö

13 Mëdï miya ame ꞌdeni ziye kpe ma rɔ bɔ löwö ni. Kina kɔzɔ ame ma na ꞌdeni rɔ bɔ laja ziye ne tara, ti moyo rɔma ti gɔ laja koja ma 14 gɔ kiꞌdi Yudayi ma ꞌbeze mo tönë ga kebe kutï ti gɔmo, gɔ kɔmɔ mɔtɔ ga ꞌjaa yayi. 15 Me ɔdɔ bo Bɔkoꞌba kilagi di rönnï na bo koꞌdɔ pɔri ŋgï ti bilaka lesi pili, ɔdɔ bo kutï ꞌdeni dönnï lïjë Yudayi kada mɔtɔ yayi ti këdï ŋgï tondo? Omba kina ti këdï ŋgï rɔ yëyï ma löbu kɔzɔ tïdïdï töku.

16 Kina kɔzɔ ame ɔdɔ dɔndende ꞌba wa na kulömu ꞌdeni zi Bɔkoꞌba, omba kɔsɔ mo nima ꞌdeni pili rɔ abo. Kina ɔdɔ kulömu ŋgiraꞌda lïjë Yudayi mo na ꞌdeni zi bo, omba dɔŋgila mo ga ꞌdeni pili rɔ abo. 17 Ŋgërï ma bo Bɔkoꞌba kïdïyë mo tönë na me koke dɔndende ma kunzï mo ga ꞌdeni yaga konzo ꞌba ŋgërï ꞌba mökö teyi. Kpe bɔ löwö ni na ꞌdeni rɔ dɔŋgila ma konzo mo naga ꞌdɔ këddïke ti tigɔ dɔ kiteli ꞌba ŋgiraꞌda nime. 18 Tine kpe kinza kebe kudölïke lïjë dɔŋgila ma koke ꞌdeni yaga mo naga nima dë. Kpe gɔ kebe kudölïke lïjë rɔ ma totondo? Yë na këdï kogbɔ ye kpe dɔŋgila, ŋgiraꞌda na dë këdï kogbɔ ye?

19 Tine ma ꞌdɔ kiyake na te, “Oke dɔŋgila mo ꞌdeni yaga ꞌdɔ konzo ma dɔmo.” 20 Omba kina ŋgï te rɔ ma laka, tine oke lïjë ꞌdeni yaga gɔ lende kinza tiꞌdi dɔ gɔmo ꞌbënnï. Ne ma ꞌbeye Bɔkoꞌba onzo ye ꞌdeni dɔmo gɔ tiꞌdi dɔye gɔ lende abo. Kina kinza kolomake dë ti dɔ kombi, olomake ti tikere. 21 Me ɔdɔ lïjë Yudayi ame mo ga rɔ dɔŋgila ma kötu timo mo ga na kɔꞌɔ rɔmo dë tara, ma komerike ꞌbeye iyake te kpe na ti bo kɔꞌɔ rɔye tëgë?

22 Bine doꞌjake ꞌdeni ma mï këyï ti mï kata abo ꞌba Bɔkoꞌba na tondo. Mï kata abo ŋgï kulöwö rɔ ame ga koꞌdɔ lende kënyë ne. Tine kpe mï këyï abo ŋge ziye ɔdɔ köꞌböke mï kɔri mo. Ɔdɔ köꞌböke dë tara bo ti koke ye gbï yaga. 23 Kina ɔdɔ lïjë Yudayi mo naga nima könyö dë ŋgï nduwë gɔ lende ꞌba kinza tiꞌdi dönnï gɔ lende abo nime, bo ti konzo lïjë ŋgï kileki teyi. Römöyï bo Bɔkoꞌba na ti tigɔ mo ꞌdɔ tonzo lïjë kileki ꞌböwu teyi. 24 Me ɔdɔ kpe ma kötuke mökö naga na bo kebe koke ꞌdeni konzo dɔ ŋgiraꞌda ma kïdïyë nima kinza rɔ ma kötu tiye mo ne, tonzo lïjë dɔŋgila ma kötu timo naga nima kileki gɔ bi mo na ti konya dɔ bo?

Mï Këyï ꞌBa Bɔkoꞌba

25 Kpe löndö ma ga, moꞌdɔkɔ ziye kinza kolomake dë ŋgï kulöwö ti meri mo te, ikalike wa ꞌdeni rɔ dɔ kiteli. Tine ꞌjɔ ꞌba wa ma rɔ ma kusu naga ti mileme ꞌdeni ziye. Minyi nime inza köꞌbö ŋburu tara. Indaꞌba dɔ kapa Yisarele ma konzi ꞌdeni ŋge timo ŋbö lïjë bɔ löwö ma bo koweli ꞌdeni naga kako pili zi bo Bɔkoꞌba. 26 Kina ꞌdɔ kɔmɔ lïjë Yisarele pili ŋgï ti yaga kɔzɔ ma tönë kiya te, “Bɔ këdï kako tɔmɔ wa di mï tölë ti kɔdɔ ꞌdeni di mï Yerosalema. Bo na ti kona lende kënyë ꞌdeni ꞌdoyi yaga di mï kupö Yakoba. 27 Ma Bɔkoꞌba, ti moꞌdɔ lömu ma nime tïnnï ɔdɔ mombi lende kënyë ꞌbënnï ꞌdeni yaga.”

28 Kina me Bɔkoꞌba ꞌdeni rɔ ya ti lïjë Yudayi gɔ kokɔnyi ye kpe bɔ löwö römöyï lïjë ma ꞌbënnï iꞌdi dönnï dë gɔ laja laka abo. Tine ꞌbu nnï löbu ga na rɔ ma bo koweli mo kina me akɔꞌɔ abo gba gönnï. 29 Römöyï ɔdɔ bo Bɔkoꞌba koweli abo ꞌdeni toꞌdɔ yëyï dɔmo bo uyï yïmo dë. 30 Tine kpe ma ꞌbeye bɔ löwö, tönë pa bine uwöke dɔ bo dë. Kina me ma leꞌjete kpe na koꞌjake mï këyï abo ꞌba Bɔkoꞌba ꞌdeni römöyï lïjë Yudayi mo ga ebe kuwö dɔ bo dë kpe. 31 Ma leꞌjete lïjë ebe kuwö dɔ bo dë kpe römöyï gɔ lïjë koꞌja mï këyï kɔtɔ nima koꞌjake ne gbï nati. 32 Römöyï Bɔkoꞌba na me kodɔ kpa bilaka ꞌdeni pili me kuwö dɔ bo dë ꞌdɔ bo na koꞌdɔ mï këyï abo ꞌjaa zïnnï pili.

33 Oŋgɔke ti yayi. Yëyï ti akikali abo ꞌba Bɔkoꞌba na ŋgï rɔ dɔ kiteli. Bɔtɔ mɔtɔ ɔꞌbɔ dë tïyëtï gɔ burë koꞌdɔ abo ala kɔꞌbɔ tiyari gɔ ndɔbɔ koꞌdɔ abo. 34 Kina kɔzɔ ma tönë kugu mï buku ꞌba Bɔkoꞌba ne tara, ame kiya te, “Yë na ti kɔꞌbɔ tikali meri ꞌba dɔ Bɔkoꞌba? Yë na ti kɔꞌbɔ tiꞌdi lende zi bo? 35 Yë na kiꞌdi wa ra zi bo kiteri ꞌböwu ꞌdɔ bo kopi bi mo teyi?” 36 Wa pili bo na me koꞌba. Wa pili naga nime bo na me kiꞌdi ꞌdɔ këdï kina ꞌdɔ këdï zi bo. Rɔ löbu këdï ti zi bo Bɔkoꞌba rɔ ŋburuŋburu. Amini.

12

Loma Ma Laka

1 Kina me ꞌdeni ti ziye kpe löndö ma ga, momaꞌjo rɔma ziye gɔ mï këyï ꞌba Bɔkoꞌba nime zize ne. Iꞌdike rɔye këdï kɔtɔ laka rɔ kpa közï zi Bɔkoꞌba ꞌdɔ loma ꞌbe kïyëyï dökïꞌdï bo. Ame kina rɔ mötu ma laka ziye toꞌdɔ mo zi bo. 2 Kinza kiꞌdike rɔye dë ŋgï këdï yaga kɔzɔ wa ꞌba dɔliŋɔ nime. Iꞌdike Bɔkoꞌba kuyï ye yaga mï meri laꞌja. Römöyï ꞌdɔ kikalike akoꞌdɔkɔ ꞌba Bɔkoꞌba gɔ lende koꞌdɔ ꞌbe pili kïyëyï dökïꞌdï bo.

3 Miꞌdi ame ꞌdeni ziye pili te ti mï këyï nime bo kiꞌdi ꞌdeni zö ne. Nï mɔtɔ kinza komeri röyï dë kiya te nï na ꞌdeni ŋgï kulöwö laka rɔ dɔ kiteli. Tine ma laka mo oloma le këyï mï meri ꞌbï. Laka ꞌbï ꞌba bɔ mɔtɔ na rɔ tiꞌdi döyï gɔ lende ꞌba Yësu Kurïsïtö kɔzɔ ame Bɔkoꞌba kiꞌdi ꞌdeni zïyï ne. 4 Römöyï kɔzɔ ame mï yida rɔ kɔtɔ kapa ꞌba yida rɔ ŋgï ŋbaŋi ti ndɔbɔ mo ga pili rɔ ꞌberiꞌberi ne, 5 kina gbï tara ze pele rɔ ma konzi nime mï rɔ kodɔꞌbɔ ti Kurïsïtö ze pili rɔ yida rɔ kɔtɔ. Kina rɔ gɔze nime pili rɔ kɔtɔkɔtɔ, ze kapa ꞌba yida rɔ kɔtɔ ze nime na.

6 Kina Bɔkoꞌba iꞌdi kpa közï ꞌdeni zize pili rɔ ꞌberiꞌberi gɔ mï këyï abo. Kina doꞌdɔke ndɔbɔ mo ti. Mɔtɔ oꞌdɔ ti ma ꞌbëyï ma kiꞌdi ꞌdeni zïyï mo. Ɔdɔ kpa közï ꞌbëyï ꞌba bɔ mɔtɔ këdï rɔ tumë lende, oꞌdɔ ti gɔ ma bo kiꞌdi ꞌdeni zïyï kiꞌdi döyï gɔmo mo nima. 7 Ɔdɔ ma ꞌbëyï këdï rɔ ndɔbɔ mï kanisa mo, oꞌdɔ ti. Ne ɔdɔ këdï rɔ akiyandi, iyandi ti. 8 Ala ɔdɔ këdï rɔ tocɔ mï këddï, ocɔ ti. Nï ame këdï kiꞌdi ma ꞌbëyï rɔ akiꞌdi zi bɔ lisa ni ne iꞌdi ti, ti mï kɔtɔ. Ala ɔdɔ ma ꞌbëyï këdï rɔ közï kakpa mo ogbɔ röyï laka teyi. Ne ɔdɔ ma ꞌbëyï këdï rɔ toꞌdɔ mï koŋmi oꞌdɔ ti, ti lɔŋɔ mo.

Akɔꞌɔ Ma Laka

9 Iꞌdike akɔꞌɔ ꞌbe këdï ti, ti dökïꞌdï kɔtɔ. Oꞌjike lende kënyë. Lende laka na kindaꞌbake kitigɔ. 10 Ɔꞌɔke rɔye rɔ gɔ rɔye kɔzɔ löndö kɔtɔ mï Kurïsïtö. Kpe, öꞌböke ti ŋburu kitigɔ mï toro rɔye rɔ gɔ rɔye.

11 Indaꞌbake ndɔbɔ kitigɔ kinza nï mɔtɔ koꞌdɔ tïkëpï dë. Tine ogbɔke rɔye laka toja laja zi ŋere Kurïsïtö. 12 Kina iliyake ti mï kɔmɔ kiꞌdi ꞌbe gɔ yëyï abo ꞌba Bɔkoꞌba. Mï gomɔ ꞌbe ga pili olomake ti mï këddï ŋburu ti mötu koꞌdɔ. 13 Okɔnyike löndö ame ga rɔ leri ne ti wa ma këddïke timo. Iꞌdike liŋɔ ꞌbe ga kpamo këdï ŋburu yaga rɔ gböŋö zi bɔ löwö.

14 Ya ame ga koꞌdɔ közï kasi ziye ne ititike Bɔkoꞌba koꞌdɔ yëyï dɔmo. Yëyï na kititike bo gɔmo bo koꞌdɔ dönnï kinza kititike bo dë tusönö lïjë. 15 Olomake rɔ lɔŋɔ ti ya ame ga rɔ lɔŋɔ ne. Uduke kɔtɔ ti ame ga këdï kudu ne. 16 Kinza koꞌdɔke geli dë mï löŋgö ye. Kinza koꞌdɔke dɔ kombi dë. Ilekike rɔye liya bërï toja laja rɔ gɔ rɔye. Kinza koꞌdɔ röyï dë kulöwö kiya te nï na rɔ bɔ lende kikali.

17 Kinza kebe kilekike dɔ lende kënyë dë ti lende kënyë. Iꞌdike akoꞌdɔ ꞌbe këdï rɔ ame bilaka pili kutï gɔmo ne. 18 Ogbɔ röyï tiꞌdi lende këyï na ꞌdɔ këdï mï löŋgö yï ma ti bilaka ma laki pili.

19 Kpe ame ga mɔꞌɔ ye ne, kinza kebeke dë topi dɔkolo. Ola zi bo Bɔkoꞌba ꞌdɔ bo koꞌdɔ gɔ ya abo. Römöyï mï buku abo ꞌba Bɔkoꞌba bo iya ꞌdeni te, “Ma na ti mopi dɔkolo. Monda nima ma na ti mileki dɔmo.” 20 Kina gbï kɔzɔ ma tönë kugu ne tara, “Ɔdɔ koꞌja bɔ ya ꞌbï këdï rɔ ꞌbö iꞌdi akonyo teyi. Ɔdɔ koꞌja bo këdï rɔ koda mini iꞌdi mini zi bo. Römöyï ti toꞌdɔ mo kɔzɔ a nime te na ti koꞌde dɔ kuluꞌbutï zi bo.”

21 Nï kinza kola röyï dë zi lende kënyë kaꞌda yi. Tine aꞌda lende kënyë yaga ti lende laka koꞌdɔ ꞌbï.

13

Tuwö Dɔ Turu

1 Kina ti kpe rɔ gɔye pili uwöke dɔ turu ꞌba mï dɔyayi ꞌbe. Römöyï közï kakpa ꞌba wa pili ako di zi Bɔkoꞌba. Kina me közï kakpa nime leꞌjete mï dɔyayi ꞌbe ne bo na kiꞌdi. 2 Bɔ ame kilagi tuwö dɔ turu ne, ndose ꞌba Bɔkoꞌba na bo kilagi ꞌdeni. Kina bɔtɔ ame koꞌdɔ tara ne ti koꞌde karama ꞌba Bɔkoꞌba ŋgï timo dönï. 3 Römöyï bilaka ame ga rɔ bɔ lende laka na dë këdï kere bɔ dönnï ga, tine bɔ lende kënyë na këdï kere.

Nï oꞌdɔkɔ ꞌdɔ dökïꞌdï yï köꞌbö ŋburu rɔ ma köpu di zi bɔ közï kakpa? Ne ɔdɔ koꞌdɔkɔ dë, oꞌdɔ wa ma laka ꞌdɔ mï bo këyï röyï. 4 Römöyï bo na ꞌdeni rɔ bɔ laja ꞌba Bɔkoꞌba bine tokɔnyi yi. Ne ɔdɔ nï kikali röyï ꞌdeni rɔ bɔ kirasi lende kinza kiꞌdi dömbëlï yï kolɔdɔ dë römöyï turu nima kiꞌdi dɔ bo ne iꞌdi dë rɔ ma sari. Ndɔbɔ abo na rɔ todɔ ya ꞌba Bɔkoꞌba dɔ bɔ lende kirasi. 5 Kina me nï mɔtɔ zïyï tuwö dɔ turu, tine inza ŋge gɔ ame ꞌdɔ kɔmɔ timo di kpa ya ꞌba Bɔkoꞌba ne, oꞌdɔ gɔ këdï rɔ lende laka zïyï.

6 Gɔ köꞌdu mo na gbï kiꞌdi këddï kopike awada ne römöyï lïjë turu na ꞌdeni rɔ bɔ laja abo ꞌba Bɔkoꞌba mï ndɔbɔ nime. 7 Kina opike wali ꞌba gɔye ga ti pili yaga zïnnï rɔ gɔ dɔkomali awada pili ti lende koro ti rɔ koyo mo.

Ɔꞌɔ Lëpï Yï

8 Kinza kolake wali ꞌba a mɔtɔ dë këdï gɔye, tine ꞌdɔ wali ꞌba akɔꞌɔ na ŋge kiꞌdike këdï gɔye. Römöyï nï ame kɔꞌɔ lëpï yï mɔtɔ ne, köꞌdu kiꞌdi abo ꞌba Bɔkoꞌba na me ꞌdeni gbï pili koꞌdɔ. 9 Römöyï köꞌdu kiꞌdi iya ꞌdeni tönë bine te, “Kinza koꞌdɔ yërï dë. Kinza koꞌdɔ röyï dë rɔ bɔ közï roma. Kinza koꞌdɔ ꞌbögö dë. Kinza koꞌdɔ mï kombi dë.” Kina köꞌdu kiꞌdi naga nime ti mɔtɔ ga pili ɔrɔ ꞌdeni dɔ ame kiya te, “Ɔꞌɔ bilaka lesi lëpï yï mɔtɔ gbï kɔzɔ ame kɔꞌɔ yida röyï ne tara.” 10 Akɔꞌɔ iꞌdi kirasi lende dë zi lëpï mɔtɔ, omba kina kote gɔ köꞌdu kiꞌdi pili ꞌba Bɔkoꞌba.

11 Kina oꞌdɔke ti te römöyï ikalike ꞌdeni kada mo na yala. Kada ꞌba toŋgɔ bi yaga di bi ꞌba töꞌdö na me kömö ꞌdeni. Römöyï ma leꞌjete kada abo ꞌba tɔmɔ ze mo tönë ꞌdeni ŋɔli rɔze di rɔ ma tönë gba bine diꞌdike dɔze gɔmo ne. 12 Korɔndɔ ëdï kote rönï yaga gïrï nime kada na ꞌdeni ŋɔli tize. Kina iꞌdi duꞌduke akoꞌdɔ ꞌba bi kölu ti yaga mökö dusuke rɔ jama ꞌba ya ꞌba mï kada na rɔze. 13 Kina diꞌdike rɔze ti këdï yaga laka rɔ bilaka ꞌba mï kada. Kinza diꞌdike rɔze dë këdï rɔ ꞌba ndörö tuwë layi rɔ dɔ közï kënyë, toꞌdɔ yërï, toꞌdɔ ꞌdïrï ala mï kombi. 14 Tine jama ꞌba ya ꞌba ŋere Yësu Kurïsïtö na kindaꞌbake, kolake gɔ lende kënyë ꞌba yida rɔ yaga ti akoꞌdɔkɔ mo ga.

14

Kinza Kilende Dë Rɔ Bɔtɔ

1 Kpe kinza koꞌdɔke kowasa dë ti bilaka ame ga kitigɔ dë gba laka mï tiꞌdi dönnï gɔ lende ꞌba Kurïsïtö ne. Tine oꞌdeke lïjë kako mï löŋgö ye. 2 Römöyï ꞌba bɔ mɔtɔ tiꞌdi dɔ bo gɔ lende ꞌba Kurïsïtö iꞌdi bo ŋgï konyo wa pili rɔ gɔmo. Tine ma ꞌba bɔ mɔtɔ ame bo kitigɔ dë gba laka yïmo ne iꞌdi bo ŋgï ŋge konyo ma ꞌba bo rɔ möku. 3 Kina kinza bɔ ma konyo mo nima kebe dë tudölï bɔ ma koro tonyo mo nima. Kina kinza bɔ ma koro mo nima kebe dë tilende rɔ bɔ ma konyo ꞌdeni mo nima römöyï Bɔkoꞌba utï ꞌdeni dönnï kpaki rɔ ꞌba bo ga. 4 Nï yë na kebe ŋgï tilende rɔ bɔ laja ꞌba bɔ mɔtɔ tara? Löbu abo na ŋge këdï kiya laka ti kënyë ꞌba ndɔbɔ abo. Kina ti bo koꞌdɔ ŋgï laka römöyï Kurïsïtö löbu ze mo ɔꞌbɔ ŋgï ꞌdɔ tiꞌdi bo koꞌdɔ tara.

5 Bɔ mɔtɔ omeri ꞌba bo tëgë kada ma dɔ kɔtɔ mɔtɔ na koro kulöwö rɔ dɔ kiteli di dɔ mɔtɔ. Tine bɔ mɔtɔ omeri ma ꞌba bo tëgë kada pili rɔ gɔmo rɔ ma koriya. Ne ma laka mo nï mɔtɔ ꞌbëyï mo nima iꞌdi lende mo kɔdɔ laka mï döyï. 6 Bɔ ama komeri lende ꞌba kada ma dɔ kɔtɔ mɔtɔ na ŋgï kulöwö ne, bo oꞌdɔ ꞌdeni toro Kurïsïtö ŋere ze timo. Kina bɔ ama konyo ma ꞌba bo dɔkomali wa ꞌdoyi rɔ gɔmo ne oꞌdɔ ꞌdeni gbï toro Kurïsïtö ŋere ze timo römöyï bo ileki yëëꞌdï mo ŋgï zi Bɔkoꞌba. Kina bɔ ame koro tonyo wa mɔtɔ ga ne, oꞌdɔ ꞌdeni gbï toro Kurïsïtö ŋere ze timo kina bo kileki yëëꞌdï mo ŋgï zi Bɔkoꞌba. 7 Römöyï ma kɔtɔ mɔtɔ di mï löŋgö ze nime bine oloma dë ŋge toro gbagba bo ala tölë gɔ toro gbagba bo. 8 Tine ɔdɔ dolomake bine, loma ze pili toro bo Kurïsïtö ŋere ze. Kina ɔdɔ dölëke, ti dölëke toro bo. Kina me ɔdɔ ze dölëke ala dolomake, ze pili rɔ ꞌba bo ꞌba Kurïsïtö ŋere ze.

9 Gɔ köꞌdu mo na me ꞌdɔ kiꞌdi Kurïsïtö kako kölë bine kɔdɔ yaga di mï tölë ne ꞌdɔ bo këdï rɔ ŋere zi bɔ loma ni gbï ti töku ni. 10 Tine nï ëddï kilende rɔ löndö yï mɔtɔ gɔ waꞌdi? Nï mɔtɔ mo ëddï kudölï löndö yï mɔtɔ gɔ waꞌdi? Ze nime pili dëdï dari dɔrɔke kɔmɔ kïtï ꞌba burë ꞌba Bɔkoꞌba. 11 Römöyï ugu ꞌdeni ame tönë bo ŋere Bɔkoꞌba kiya te, “Kɔzɔ dïdï ma, rɔ gɔ bilaka lesi pili ti kolɔdɔ ŋgï bërï kɔmɔ ma. Kina ti lïjë kutï ŋgï kiya te ma na rɔ Bɔkoꞌba.” 12 Kina rɔ gɔze nime pili mɔtɔ nï na ti kïyëtï gɔ lende ti akoꞌdɔ ꞌbï zi Bɔkoꞌba.

Kinza Kirasi Mï Meri ꞌBa Bɔtɔ Dë

13 Kina ti, iꞌdike dolake gɔ tilende rɔ lëpï ze ga yaga. Ma laka mo kinza debe duruwöke a ꞌba laꞌba dë këdï yaga mï kɔri zi lëpï ze mɔtɔ ga ame këdï kiꞌdi lëpï yï kilaꞌba ŋgï mï lende kënyë ne. 14 Gɔ ame ma ꞌdeni rɔ akɔtɔ ti Yësu Kurïsïtö ne mikali ŋgï akonyo mɔtɔ inza ame kiꞌdi bilaka rɔ tiꞌda kɔmɔ Bɔkoꞌba. Ne ɔdɔ nï bɔ mo na komeri ëꞌbï kiya te a mɔtɔ nima ti kiꞌdi yi këdï rɔ tiꞌda, ti koꞌdɔ rönï ŋgï tara zïyï. 15 Kina me ɔdɔ wa ame këddï konyo ne kebe koꞌdɔ lëpï yï mɔtɔ dë kpe kele omba nï inza ëꞌbï kpe nati mï kɔri ꞌba akɔꞌɔ. Tine nï kinza kiꞌdi wa ame këddï konyo ne dë kebe kirasi ma kɔtɔ ame Kurïsïtö kölë ꞌdeni bine gɔ lende mo ne.

16 Kinza kebe kiꞌdi wa ame koza ꞌdeni yaga zïyï rɔ ma laka ne dë kinda ŋgï rɔ lende kënyë zi lëpï yï mɔtɔ. 17 Römöyï tëdï mï ŋere löbu ꞌba Bɔkoꞌba inza gɔ wa ma këddï konyo ala kuwë, tine ŋge gɔ ame Nyï Kɔtɔ Laka kiꞌdi yi ꞌdeni laka kɔmɔ Bɔkoꞌba toloma mï lende këyï ti lɔŋɔ. 18 Bɔ ame koja laja ŋgï zi Kurïsïtö kɔzɔ a nime te ne na rɔ ma Bɔkoꞌba koꞌdɔkɔ kina bilaka lesi kutï gbï gɔmo.

19 Kina diꞌdike kɔmɔze ti gɔ wa ame ga këdï koꞌde lende këyï gbï ti tigɔ zi lëpï ze ga ne. 20 Kina kinza kebe kirasike ndɔbɔ ꞌba Bɔkoꞌba dë ŋgï yaga gɔ lende ꞌba akonyo. Wa pili rɔ gɔmo rɔ ma kele rɔ akonyo. Tine ɔdɔ nï mɔtɔ kebe kiꞌdi lëpï yï mɔtɔ kebe kilaꞌba di mïnï gɔ wa ma këddï konyo, na rɔ ma kënyë mo. 21 Tine ma laka mo a mɔtɔ ame këdï kiꞌdi löndö yï mɔtɔ kilaꞌba di mïnï ne, kinza koꞌdɔ dë lipo ɔdɔ këdï pele rɔ tonyo yida ala tuwë layi ni pili ti a mɔtɔ ga.

22 Meri ꞌbï nima këddï timo gɔ lende ꞌba akonyo naga nime ne, iꞌdi këdï ŋge mï löŋgö ye kpe ti bo Bɔkoꞌba. Nï ame kodɔrɔ bïcï lende dë röyï gɔ wa ma kikali kinza rɔ ma laka ne na ti yëyï. 23 Tine nï ama konyo wa ma döyï rɔ ma kïlïkö gɔmo nima Bɔkoꞌba ti kodɔ karama mo ŋgï döyï römöyï oꞌdɔ dë du mï tiꞌdi döyï gɔ lende abo. Wa ame ga pili këddï koꞌdɔ kinza kiꞌdi döyï dë gɔmo këdï rɔ lende ꞌba Bɔkoꞌba ne, ꞌdoyi rɔ gɔmo rɔ lende kënyë.

15

Omeri Lende ꞌBa Lëpï Yï

1 Ze ma ditigɔke ꞌdeni mï tiꞌdi dɔze gɔ lende ꞌba Kurïsïtö mo naga nime, ma laka mo zize ꞌdɔ tombi gomɔ ꞌba ya ma kinza ti tigɔ naga. Tine kinza ze döꞌböke dë ŋge tïyëyï dökïꞌdï ze. 2 Nï mɔtɔ zïyï tomeri lende ꞌba lëpï yï ꞌdɔ koꞌdɔ rɔ wa ame gɔ këdï rɔ ma kïyëyï dökïꞌdï bo kïyëddï mï bo ne. 3 Römöyï Kurïsïtö tönë bine ne dökïꞌdï bo na dë bo kïyëyï. Kina kɔzɔ ma tönë kugu bine mï buku ꞌba Bɔkoꞌba ne tara, ame kiya te, “Tiꞌja mo tönë kitiꞌja yi Bɔkoꞌba timo ne ileki ꞌdeni pili rɔma.” 4 Wa pili naga nime kugu mï buku ꞌba Bɔkoꞌba ne, ugu ꞌdeni tiyandi ze timo ꞌdɔ dëdïke ti kɔmɔ kiꞌdi liya ti mï këddï gɔmo.

5 Bo Bɔkoꞌba bɔ dɔ loma liya ti mï këddï kiꞌdi ye tɔ kpe koꞌdɔke kɔzɔ ꞌba Yësu Kurïsïtö kolomake ti meri kɔtɔ mï löŋgö ye. 6 Kina ꞌdɔ kpe pili kïlëluke Bɔkoꞌba ꞌba Yësu Kurïsïtö ŋere ze ame gbï rɔ ꞌbu bo ne ti pili rɔ gɔye ti birɔ kɔtɔ.

7 Kina ti kpe oꞌdɔke lëpï ye mɔtɔ ga gbï laka kɔzɔ löndö, kɔzɔ ma Kurïsïtö koꞌdɔ ye tara ꞌdɔ ma konzi kïlëlu Bɔkoꞌba ti gɔmo. 8 Miya ziye, Kurïsïtö ileki rɔ bo ꞌdeni rɔ bɔ laja zi Yudayi tileme mo zïnnï Bɔkoꞌba ti koꞌdɔ yëyï zi ma kɔdɔ ŋgï di mï yï lïŋgï ꞌbënnï mo nima gɔ lömu mo tönë bo koꞌdɔ ꞌdeni zïnnï, 9 kina gbï ꞌdɔ ma rɔ bɔ löwö mo ga kïlëlu Bɔkoꞌba ti gɔ mï këyï abo nime kɔzɔ ma tönë kugu mï buku ꞌba Bɔkoꞌba bine kiya te, “Kina ti, ti mïlëlu yi ŋgï mï löŋgö bɔ löwö ni. Ti moba ŋgala mo ŋgï mïlëlu möyï yï.” 10 Kina gbï ti ma tönë kiya te, “Kpe ma rɔ bɔ löwö ni iliyake ti kɔtɔ tïnnï lïjë bilaka abo ga ꞌba Bɔkoꞌba.” 11 Mɔtɔ na gbï kiya te, “Kpe bɔ löwö pili ïlëluke bo ŋere Bɔkoꞌba. Kpe bilaka ꞌba dɔliŋɔ pili ïlëluke bo.” 12 Kina tönë Yesaya kiya gbï bine te, “Kupö Yisayi ti kɔdɔ ꞌdeni, ti kiꞌdi bo ŋgï këdï rɔ bɔ dɔ bɔ löwö ni. Lïjë ti këdï ŋgï ti kɔmɔ kiꞌdi gɔ yëyï abo.” 13 Bɔkoꞌba bɔ dɔ kɔmɔ kiꞌdi gɔ mï këyï abo mo nime kiꞌdi ye tɔ kpe kiliyake këddïke lɔ ti lɔŋɔ mï tiꞌdi dɔye gɔmo. Kina ꞌdɔ kɔmɔ kiꞌdi ꞌbe gɔmo koto tïyöbu ti nduwë ti tigɔ ꞌba Nyï Kɔtɔ Laka.

Rɔ Koyo ꞌBa Pɔlo

14 Löndö ma ga, ma di zö bine kpe indake ŋgï lɔ ti lende laka ti dɔkomali akikali, këddïke ꞌdeni tiyandi lëpï ye mɔtɔ ga gbï. 15 Tine mï akugu nime moja kpama ꞌdeni mbowa ziye mï wa tönë ga bine ne kinza kudölu di dɔye. Moja kpama ꞌdeni tara gɔ mï këyï tönë Bɔkoꞌba koꞌdɔ ꞌdeni zö 16 kiꞌdi ma rɔ bɔ laja ꞌba Yësu Kurïsïtö ziye kpe bɔ löwö ne. Mï tuwöwö laja ꞌba Kurïsïtö nime ma ꞌdeni ŋgï kɔzɔ bɔ akumu ꞌba Bɔkoꞌba ꞌdɔ moꞌde ye bɔ löwö zi bo rɔ kpa közï ma laka ma bo kutï dɔmo kulömu ꞌdeni ti Nyï Kɔtɔ Laka.

17 Kina kɔzɔ ame ma ꞌdeni rɔ akɔtɔ ti Kurïsïtö ne, ti moyo rɔma ŋgï gɔ ndɔbɔ ma moꞌdɔ zi Bɔkoꞌba. 18 Tine ma minza milaŋa rɔma tilende gɔ wa ame ga Kurïsïtö koꞌbɔꞌbi dë tö ne, gɔ kiꞌdi bɔ löwö tuwö dɔ Bɔkoꞌba. Bo oꞌdɔ ꞌdeni ti lende kiya gbï ti akoꞌdɔ ma 19 gbï ti tigɔ ꞌba Nyï Kɔtɔ Laka mï gɔ kotɔ ma konzi. Mï liŋgere ma nime kisaki mɔlo di Yerosalema ŋbö kömö Iloriko ne, laja laka ꞌba Kurïsïtö na muwöwö ꞌdeni pili teyi. 20 Akiteri ma nduwë tuwöwö laja ꞌba Kurïsïtö nime mï gɔ bi ame ga lëbï mo kömö dë gba teyi ne. Römöyï kinza mebe moꞌba ma ꞌbama ra dɔ gbɔndɔ kujë ꞌba bɔ mɔtɔ. 21 Kina kɔzɔ ma tönë mï buku ꞌba Bɔkoꞌba kiya te, “Lïjë ame ga kiya lende abo dë zïnnï ne ti koꞌja ŋgï. Kina lïjë ame ga kuwö dë ne ti kikali ŋgï.”

Teri ꞌBa Pɔlo Gɔ Tari Romo

22 Gɔ köꞌdu mo na me këdï kota ma ꞌdeni nduwë mï konzi kinza tömö ziye yayi ne. 23 Tine leꞌjete ndɔbɔ ma mï kapa gɔ bi mɔtɔ naga nime bine mote ꞌdeni. Kina kɔzɔ ame miteri ꞌdeni kulöwö ꞌdɔ tari ziye yayi kɔmɔ kɔɔ mo konzi ne, 24 miteri ꞌdɔ toꞌja ye mï tari ma Sepaniya. Kina ꞌdɔ kpe na kiꞌdike ma ꞌjaa gɔ kɔri di yayi ɔdɔ moloma ꞌdeni ŋgï mbowa miliya rɔma tiye laka. 25 Tine ma gïrï nime mëdï gba mari Yerosalema toto a ꞌba kɔnyi zi bilaka ꞌba Bɔkoꞌba ama ga yayi ne. 26 Römöyï kanisa ma mï Makedoniya ti ma Giriki bine omeri lende ꞌba bɔ lisa ma mï löŋgö bilaka ꞌba Bɔkoꞌba ma mï Yerosalema ꞌdeni kina me lïjë koja kpa közï ꞌdɔ toto mo zïnnï. 27 Lïjë na ŋgï kiteri ëꞌbënnï toꞌdɔ mo. Tine rɔ ma laka ëdï ŋgï rɔ wali zïnnï topi mo tara römöyï lïjë bɔ löwö ni oꞌja yëyï ꞌba Bɔkoꞌba ꞌdeni di zi Yudayi. Kina ma laka mo na ŋgï zïnnï lïjë ma rɔ bɔ löwö tokɔnyi Yudayi tara ti wa ma lïjë këdï timo.

28 Tine ɔdɔ mote ndɔbɔ nime ꞌdeni miꞌdi kpa közï nime ꞌdeni zïnnï, ti mudö kebe ziye yayi mala nduwë Sepaniya. 29 Kina mikali ŋgï tömö ma ziye yayi ti këdï ŋgï lɔ ti yëyï ꞌba Kurïsïtö.

30 Kpe löndö ma ga, kɔzɔ ame ze ꞌdeni rɔ akɔtɔ mï ŋere ze Yësu Kurïsïtö ne, momaꞌjo rɔma ziye, odɔꞌbɔke rɔye kɔtɔ tö mï mötu koꞌdɔ gɔma, mï akɔꞌɔ ꞌba Nyï Kɔtɔ Laka. 31 Umötuke gɔma ꞌdɔ Bɔkoꞌba kokɔnyi ma kitata ma di zi ma kinza kiꞌdi dönnï dë gɔ lende abo ga di mï dɔyayi ꞌba Yudayi ne. Kina gbï gɔ bo kiꞌdi bilaka abo ga ma mï Yerosalema kogba kpa közï nime mëdï moto ne ti mï këyï. 32 Kina gɔ mako ti ziye lɔ ti lɔŋɔ kina ɔdɔ këdï ŋgï rɔ akoꞌdɔkɔ abo ꞌba Bɔkoꞌba gɔ mindawo rɔma titi mbowa ziye yayi. 33 Bɔkoꞌba bɔ lende këyï koloma tɔ kpe kɔtɔ tiye pili. Amini.

16

Akumötö ꞌBa Pɔlo

1 Ma na me mëdï moja lëmï ze Poyibe kari ziye. Lɔko na rɔ bɔ ndɔbɔ ꞌba kanisa ma mï Keŋgoriya. 2 Indaꞌbake nï laka rɔ ꞌba Kurïsïtö ŋere ze, kpe bilaka ꞌba Bɔkoꞌba okɔnyike nï ti wa ma lɔko koꞌdɔkɔ di ziye. Römöyï lɔko oꞌdɔ kɔnyi ꞌdeni zi ma konzi gbï ti gbagba ma.

3 Umötöke Purïsïkïla ni ti Akowila bɔ ndɔbɔ lëpï ma ga mï Yësu Kurïsïtö. 4 Lïjë na tönë kilaŋa rönnï gɔ lende ma ame ma na dë ŋge kɔtɔ mëdï mileki yëëꞌdï mo zïnnï, tine rɔ gɔ bilaka ꞌba kanisa pili ma rɔ bɔ löwö mo ga ne. 5 Kina umötöke bilaka ꞌba kanisa ame ga pili këdï kotɔtɔ kpënnï bi mötu liŋɔ ꞌbënnï ne.

Umötöke Epaneto ame mɔꞌɔ kulöwö ne. Bo na rɔ dɔndende ꞌba bilaka ma kiꞌdi dönnï gɔ lende ꞌba Kurïsïtö dɔgba di mï dɔyayi ꞌba Asiya. 6 Umötöke Mariya. Lɔko ma koꞌdɔ ndɔbɔ kulöwö ziye mo tönë. 7 Umötöke Andonika ni ti Yunïya, lïjë ma rɔ wado ma mo tönë ga koloma ga tö mï maboso ne. Lïjë na rɔ ma kïlëbï kulöwö di mï löŋgö bɔ laja ꞌba Kurïsïtö kina lïjë na gbï kiꞌdi dönnï gɔ lende ꞌba Kurïsïtö dɔgba di zö.

8 Umötöke Ambolato ame rɔ ꞌba Kurïsïtö mɔꞌɔ bo kulöwö ne. 9 Umötöke Orobano lëpï ze mï ndɔbɔ ꞌba Kurïsïtö. Kina umötöke Sitakiso ame mɔꞌɔ kulöwö ne gbï. 10 Umötöke Apele, bo ame kilagi toga kpa bo gɔ Kurïsïtö ne. Umötöke bilaka liŋɔ ꞌba Aritobolo ga. 11 Umötöke wado ma Erodiyona. Umötöke bilaka ꞌba ŋere Kurïsïtö ame ga liŋɔ ꞌba Narokiso ne.

12 Umötöke Turupïna ni ti Turupösa, lïjë ma koꞌdɔ ndɔbɔ ꞌba ŋere Kurïsïtö mo naga tönë ne, gbï ti Perosisi ame mɔꞌɔ kulöwö koꞌdɔ ndɔbɔ ꞌba ŋere Kurïsïtö kulöwö ne. 13 Umötöke Rupusa, bo ame ŋgï rɔ ma laka rɔ ꞌba ŋere Kurïsïtö ne. Kina umötöke ma bo gbï, lɔko ma tönë koꞌdɔ ma ŋgï kulöwö kɔzɔ kole ꞌbënnï ne. 14 Umötöke Asunurïtö ni ti Pelegono ti Erome ti Pataroba ti Eroma ti löndö ame ga tïnnï ne. 15 Umötöke Pilologo ni ti Yulïya gbï ti Nerewo ni ti lëmï bo ti Olomba ti bilaka ꞌba Bɔkoꞌba ame ga pili këdï koloma tïnnï ne.

16 Umötöke rɔye rɔ gɔ rɔye ti közï rïyö. Kanisa ꞌba Kurïsïtö ame ga pili bine ne umötö ye pili.

Ndose Ma Ŋburuŋburu

17 Löndö ma ga, momaꞌjo rɔma ziye, iꞌdike kɔmɔye kandi laka di zi lïjë bilaka naga nima këdï kiyandi a mɔtɔ tɔ ne ga ꞌberi di gɔ ma kiyandi ye timo lïjë këdï koꞌde rɔ koza mï kanisa kiꞌdi ya mɔtɔ ga kɔcɔ yaga di mï kɔri ꞌba Bɔkoꞌba. Kinza kodɔꞌbɔke dɔye dë tïnnï. 18 Römöyï lïjë ama ga tara ne inza kpe rɔ toja laja ꞌba Kurïsïtö ŋere ze, a ꞌba gɔ kömönnï na lïjë këdï ëꞌbënnï rɔ toꞌdɔ mo. Lende koŋmi ꞌbënnï nima lïjë këdï kinene ne na lïjë kuꞌbölu ma kinza ŋgï lipo ti lende ɔtɔ naga ŋgï timo. 19 Ne ma ꞌbeye lëbï ꞌbe ame kpe ti dökïꞌdï kɔtɔ mï laja nime ne, ma konzi pili uwö ꞌdeni. Gɔ köꞌdu mo na ma ꞌdeni ŋgï ti mï këyï gɔ lende ꞌbe. Tine moꞌdɔkɔ ye gɔ këddïke ti akikali mï lende laka, tine lipo tara rɔ rumö zi lende kënyë. 20 Kina ti bo Bɔkoꞌba bɔ lende këyï kiyaŋmi Satani ŋgï yaga kuꞌdu bërï bi ndïye.

Lende këyï ꞌba Yësu ŋere ze koloma tiye.

21 Timatiyo bɔ ndɔbɔ lëpï ma umötö ye pili. Wado ma ga Lukïyö ni ti Yasona ti Sosipata umötö ye gbï pili.

22 (Ma Terotiyo bɔ ma kiꞌdi tugu waraga mo nime ne, mumötö ye pili mï möyï ŋere Kurïsïtö.)

23-24 Gayo bɔ ma, ma Pɔlo mëdï moloma liŋɔ mo bilaka ꞌba kanisa këdï kotɔtɔ kpënnï bi mötu liŋɔ abo ne umötö ye pili. Eraseto bɔ kikeki yamo ꞌba turu ma mï gawo mo nime umötö ye. Löndö ze Korato umötö ye gbï pili.

25 Dilekike yëëꞌdï ti zi bo Bɔkoꞌba ame tigɔ abo kiꞌdi ye ꞌdeni kɔrɔke kitigɔ mï tiꞌdi dɔye gɔ laja laka ꞌba Yësu Kurïsïtö mo tönë muwöwö ziye ne. Ame kina ŋgï ko rɔ laja mo tönë pa rɔ ma kusu kɔmɔ kɔɔ mo konzi ne, kina me kileme ꞌdeni ꞌjaa nati yaga. 26 Ileme ꞌdeni yaga bi kɔpɔ ti akugu ꞌba bɔ kumë lende ꞌba Bɔkoꞌba ga. Kina bo Bɔkoꞌba ma rɔ ŋburuŋburu mo tönë na me kiꞌdi köꞌdu mo ꞌdeni zi bilaka ꞌba dɔyayi nime pili tikali mo gɔ lïjë kiꞌdi dönnï gɔmo koꞌdɔ pili. 27 Rɔ löbu këdï zi bo Bɔkoꞌba ame bo na kɔtɔ kpökï rɔ bɔ akikali ne nduwë rɔ ŋburuŋburu ti möyï Yësu Kurïsïtö. Amini.

1 Korinito

1

2

3

4

5

6

7

8

9

10

11

12

13

14

15

16

Akugu Ma Dɔgba ꞌBa Pɔlo

Zi Kanisa Ma

KORINITO

1

1 Ma Pɔlo mo ame Bɔkoꞌba kigeli ma ꞌdeni gɔ akoꞌdɔkɔ abo rɔ bɔ laja ꞌba Yësu Kurïsïtö ne, ze ti Sɔsetene bɔ löndö ze, dumötö ye pili. 2 Mëdï mugu ame ziye kpe kanisa ꞌba Bɔkoꞌba ma mï Korinito, kpe ame ga Bɔkoꞌba kïdëkï ye ꞌdeni rɔ ꞌba bo ga rɔ akɔtɔ ti Yësu Kurïsïtö gbï mï rɔ kodɔꞌbɔ ti ma konzi mɔtɔ ga ame mï dɔliŋɔ nime pili këdï kumötu ti möyï bo Yësu Kurïsïtö ŋere ꞌbënnï ame kina gbï rɔ ŋere ze ne.

3 Lende këyï ti yëyï abo ꞌba Bɔkoꞌba ꞌbu ze ti ꞌba ŋere ze Yësu Kurïsïtö koloma kɔtɔ tiye.

Yëyï Ti Kurïsïtö

4 Mëdï nduwë rɔ toꞌdɔ yëëꞌdï mo zi bo Bɔkoꞌba ma gɔ lende ꞌbe gɔ mï këyï nime bo koꞌdɔ ꞌdeni ziye kpe ma rɔ akɔtɔ ti Yësu Kurïsïtö ne. 5 Bo odɔ mɔri ꞌdeni dɔye kiꞌdi akikali gbï ti kpa kikali lende ꞌdeni ziye. 6 Kina gbï ŋgiraꞌda ꞌba laja ꞌba Kurïsïtö alo ꞌdeni ŋgï mïye, 7 kɔcɔke dë du te di dɔ yëyï ma Bɔkoꞌba këdï koꞌdɔ pili ziye naga mï kɔmɔ kiꞌdi ꞌbe gɔ tako ꞌba ŋere ze Yësu Kurïsïtö tileme rɔ bo. 8 Bo na ŋgï ti kogbɔ ye köꞌböke ti mï këddï ŋbö kömö mï kada ma rɔ ŋburuŋburu ꞌba dɔliŋɔ nime kota ye kinza bɔti mɔtɔ rɔye mï kada ꞌba tako abo nima. 9 Bo Bɔkoꞌba na me kïdëkï ye ꞌdeni mï rɔ kodɔꞌbɔ ti kole abo Yësu Kurïsïtö ŋere ze nime kina bo bɔ tuyï mï lende abo na dë.

Lamo Ti Rɔ Koza

10 Kpe löndö ma ga, mëdï miꞌdi ame ziye ti közï kakpa ꞌba ŋere ze Yësu Kurïsïtö. Utïke dɔ lende ꞌbe bi kɔtɔ kinza rɔ koza yïmo. Odɔꞌbɔke mïye ŋburu kɔtɔ mï meri ꞌbe gbï ti lende kiya ꞌbe ga. 11 Römöyï muwö lëbï mo bine eꞌbe Kulöwë ga ïyëtï zö tëgë lamo ëdï ꞌdeni mï löŋgö ye yayi. 12 Kpe lende ꞌbe pili rɔ gɔye, ya mɔtɔ ga ebe tiya mo te, “Ma ꞌbama mösö gɔ Pɔlo,” ya mɔtɔ ga iya ꞌbënnï te, “Ma ꞌbama rɔ ꞌba Apolo,” mɔtɔ ga tëgë, “Ma ꞌba Pïtörö na,” tine ya mɔtɔ ga iya ꞌbënnï te, “Ma ꞌba Kurïsïtö na.” 13 Waꞌdi ga na tara? Kurïsïtö mo ebe koza mïnï ꞌdeni? Pɔlo na me kutötï kölë bine dɔ ŋgërï gɔye ne? Obapatisi ye rɔ bɔ kösö gɔ Pɔlo ga?

14 Yëëꞌdï këdï zi Bɔkoꞌba, ꞌbama mobapatisi ama bɔtɔ dë di mï löŋgö ye yayi. Bilaka ma mobapatisi na ŋge rɔ Kurïsïpö ni ti Gayo. 15 Kina kinza bɔtɔ mɔtɔ kebe kiya dë te obapatisi bo rɔ bɔ kösö gɔma. 16 Tine mɔtɔ eꞌbe Setepana ga na ŋge mobapatisi. Momeri ꞌbama bɔtɔ mɔtɔ ma mobapatisi ꞌböwu di gɔ ame inza kpe. 17 Kurïsïtö oja ma dë tobapatisi bilaka, tine oja ma tuwöwö laja laka abo. Kina bo oja ma dë gbï ꞌdɔ tuwöwö mo ti akikali ꞌba mï dɔ bilaka lesi kinza kuburu bi ꞌba tutötï Yësu nime ra yaga.

Akikali Ma Laka

18 Römöyï tölë ꞌba Kurïsïtö dɔ ŋgërï nime ma di zïnnï lïjë ma ꞌdeni rɔ a ꞌba tölë naga nima inda ŋgï kɔzɔ lende sari. Ne ma di zize ze ame këdï kɔmɔ ze ne ileme ŋgï rɔ tigɔ ꞌba Bɔkoꞌba. 19 Mï buku ꞌba Bɔkoꞌba yayi iya te, “Ti mirasi mï akikali ꞌba bɔ lende kikali ni yaga. Kina ti mïlïkö mï kɔmɔ kandi ꞌba bɔ kɔmɔ kandi ni yaga.”

20 Ne ɔdɔ kina këdï ꞌdeni te tine lïjë bɔ lende kikali ni ëdï ꞌdeni yala nati? Kina gbï lïjë ma rɔ bɔ kɔmɔ kiyandi ꞌba köꞌdu kiꞌdi mo tönë ga lïjë ëdï ꞌdeni yala nati? Lïjë bɔ kpa kitigɔ mo tönë ga ëdï ꞌdeni yala nati? Kina me Bɔkoꞌba kileme ꞌdeni bine akikali ꞌba dɔliŋɔ nime ka ŋgï rɔ wa sari. 21 Römöyï bo Bɔkoꞌba ti akikali dɔ kiteli abo iꞌdi tikali bo ꞌdeni konya dönnï lïjë bilaka lesi ti akikali ma ꞌbënnï mo tönë. Tine ma kiꞌdi dönnï gɔ laja rumö abo nime dëdï duwöwö kɔzɔ akiya ꞌbënnï ꞌba laki ni ne na Bɔkoꞌba këdï kɔmɔ. 22 Yudayi iteri ma ꞌbënnï rɔ gɔ kotɔ rɔ akileme mo, tine Giriki oma ꞌbënnï rɔ gɔ akikali mo. 23 Tine ma ꞌbeze duwöwö eze ŋge rɔ lende ꞌba tutötï Kurïsïtö ame koja kako di mïtɔrɔ ne. Kina me ꞌböwu Yudayi omba ma ꞌbënnï za rɔ gönnï teyi, tine ma di zi bɔ löwö ni ŋgï rɔ wa sari. 24 Na ma di zïnnï lïjë Yudayi ni ti Giriki ame ga Bɔkoꞌba kïdëkï ꞌdeni ne, Kurïsïtö mo na me ŋgï dëdï duwöwö. Bo na rɔ tigɔ ꞌba Bɔkoꞌba gbï rɔ akikali mo. 25 Römöyï wa ame këdï kiya rɔ rumö ꞌba Bɔkoꞌba ne ebe akikali ꞌba bilaka lesi. Kina wa ame këdï kiya rɔ tikeŋme ꞌba Bɔkoꞌba ne ebe tigɔ ꞌba bilaka lesi.

26 Kpe löndö ma ga, omerike te ma tönë Bɔkoꞌba kïdëkï ye ne. Ma konzi di mï löŋgö ye inza rɔ bɔ akikali ꞌba dɔliŋɔ nime. Ma konzi inza gbï rɔ bɔ tigɔ ala rɔ kole ꞌba löbu ni. 27 Tine Bɔkoꞌba igeli abo rɔ wa ame ga bilaka ꞌba dɔliŋɔ nime kïdëkï rɔ rumö ne ꞌdɔ kodɔ rɔ kaya rönnï lïjë bɔ lende kikali ni. Bo igeli abo rɔ wa ame dɔliŋɔ kïdëkï rɔ ma keŋme naga ne ꞌdɔ kodɔ rɔ kaya rönnï lïjë bɔ tigɔ ni. 28 Bo igeli abo rɔ wa ame ga dɔliŋɔ kindiri kudölï kiya rɔ wa ma yawa ne ꞌdɔ kuburu lïjë bɔ rɔ löbu ni. 29 Bo Bɔkoꞌba oꞌdɔ kɔzɔ a nima tara kinza bɔtɔ kari kebe ra tonyo koso mo zi bo. 30 Bo Bɔkoꞌba na koꞌde ye ꞌdeni rɔ akɔtɔ ti Yësu Kurïsïtö. Kina me bo iꞌdi Kurïsïtö ꞌdeni rɔ akikali zize. Ti Kurïsïtö na kiꞌdi ze ꞌdeni rɔ ma laka kɔmɔ Bɔkoꞌba gbï rɔ ꞌba bo ga kutë gɔze ꞌdeni yaga. 31 Kina ꞌdeni kɔzɔ ma tönë mï buku ꞌba Bɔkoꞌba kiya te, “Iꞌdike lïjë ame ga koꞌdɔkɔ tonyo koso ne konyo ti gɔ wa ma Bɔkoꞌba koꞌdɔ.”

2

Laja ꞌBa Kurïsïtö

1 Ne ma ꞌbama, löndö ma ga, me tönë mari ziye yayi tuwöwö a ma Bɔkoꞌba kusu dɔmo ꞌdeni pa naga ne, muwöwö dë ti kpa kitigɔ ala ti akikali ꞌba bilaka lesi. 2 Mï kada ma mëdï tiye yayi nima miꞌdi dɔma kudölu ŋgï di gɔ wa pili, Kurïsïtö na ŋge miꞌdi kɔmɔ ma tuwöwö mo ziye gbï ti lende ꞌba tutötï bo. 3 Mï kada nima ma ŋgï du kinza tigɔ mo, rɔma köꞌbö tïlëꞌdï di zi tikere. 4 Kina laja ma ti lende kiya ma ŋgï du kinza lende kikali mo, tine rɔ akileme tigɔ ꞌba Nyï Kɔtɔ Laka. 5 Tine tiꞌdi dɔye gɔ lende ꞌba Kurïsïtö inza gɔ akikali ꞌba dɔ bilaka lesi. Tigɔ ꞌba Bɔkoꞌba na.

Akikali Ma Rɔ ꞌBa Bɔkoꞌba

6 Ne ma di zi ya ame ga kandi ꞌdeni mï lende ꞌba Bɔkoꞌba ne lende kikali mo na me dëdï duwöwö. Ne tine inza rɔ akikali ma ꞌba dɔliŋɔ nime ala ꞌba ŋere mo ga ame këdï kiteli ëꞌbënï ŋgï yaga ne. 7 Akikali nime dëdï duwöwö ne ꞌba Bɔkoꞌba na. Bo na kusu abo dɔmo ꞌdeni di zi bilaka. Bo iteri ꞌdeni mɔlo di bi tisaki mo ꞌdɔ doꞌja rɔ löbu timo.

8 Ŋere ꞌba dɔyayi nime ma kɔtɔ mɔtɔ te ikali akikali nime dë. Ma lïjë këdï kikali ra dëne lïjë inza kutötï Kurïsïtö ŋere ꞌba dɔ wa pili. 9 Tine kɔzɔ ma tönë mï buku ꞌba Bɔkoꞌba ne iya te, “Wa ame kɔmɔ koꞌja dë mbili kuwö dë gbï dökïꞌdï bɔtɔ komeri dë ne na rɔ wa ma Bɔkoꞌba kileŋo ꞌdeni dömöyï ya ma kɔꞌɔ bo naga.” 10 Tine Bɔkoꞌba iꞌdi Nyï Kɔtɔ Laka ꞌdeni kugbëꞌdu gɔmo zize. Römöyï Nyï Kɔtɔ Laka na rɔ bɔ kote gɔ lende ꞌba Bɔkoꞌba ame ga pele ŋbö rɔ ma kusu bitɔ ga yayi ne. 11 Kina gbï kɔzɔ ame nï mɔtɔ dökïꞌdï yï na ŋge rɔ bɔ kikali gɔ lende ꞌbï ga ꞌdoyi ne, kina gbï tara Nyï Kɔtɔ Laka abo ꞌba Bɔkoꞌba na ŋge rɔ bɔ kikali gɔ lende abo ga ꞌdoyi. 12 Kina ma ꞌbeze a ꞌba dɔliŋɔ nime na dë kiꞌdi rönï zize. Nyï Kɔtɔ Laka abo ꞌba Bɔkoꞌba na bo kiꞌdi zize tikali kpa közï abo ma bo kiꞌdi zize.

13 Kina me dinza kpe dilende ti akikali ame rɔ meri ꞌba bilaka ne. Tine dëdï dilende ti wa ame ga Nyï Kɔtɔ Laka na kiyandi ze timo ne, tïyëtï gɔ lende mo zi ame ga bo këdï ꞌdeni yïmo ne. 14 Bɔ ame kinza Nyï Kɔtɔ Laka yïmo ne oꞌja a mɔtɔ rɔ kpa közï nime kako di zi Nyï Kɔtɔ Laka ne dë du te. Ikali dë gbï inda ŋgï rɔ lende sari di zi bo. Römöyï todɔrɔ bïcï lende mo ŋge ti Nyï Kɔtɔ Laka. 15 Kina bɔ ame ti Nyï Kɔtɔ Laka ne na rɔ bɔ kodɔrɔ bïcï lende pili, tine bɔtɔ ɔꞌbɔ dë todɔrɔ bïcï lende abo. 16 Kina kɔzɔ ma tönë mï buku ꞌba Bɔkoꞌba ne iya te, “Yë na kikali meri ꞌba Bɔkoꞌba? Yë na kɔꞌbɔ tiꞌdi lende zi bo?” Tine na rɔ ze mo. Ze na kiꞌdi akikali ꞌba Kurïsïtö ꞌdeni zize.

3

Tïyöbu Mï Laja ꞌBa Kurïsïtö

1 Ne kpe löndö ma ga, mɔꞌbɔ dë tilende ziye kɔzɔ tilende zi ya ame ga ꞌdeni ti Nyï Kɔtɔ Laka naga tara. Milende ꞌdeni ziye kɔzɔ tilende zi bilaka ꞌba dɔliŋɔ nime römöyï kpe gba rɔ kole kuru mï tiꞌdi dɔye gɔ lende ꞌba Kurïsïtö. 2 Mba na gɔ miꞌdi kpeye. Miꞌdi akonyo ma kitigɔ dë ziye römöyï ɔꞌbɔke dë gba tonyo mo. Kpe gba ɔꞌbɔke dë tonyo wa. 3 Kpe eꞌbe ŋgï gba kɔzɔ bilaka ma ꞌba dɔliŋɔ nime. Me mï kombi ni ti kpa kogba këdï gba mï löŋgö ye ne kpe ꞌba dɔliŋɔ nime na dë gba ya? Kpe gba ŋgï ŋburu mï loma ꞌba dɔliŋɔ nime. 4 Me ɔdɔ ya mɔtɔ ga kënyï kiya ꞌbënnï te, “Mösö ꞌbama gɔ Pɔlo,” mɔtɔ ga iya te, “Mösö ꞌbama gɔ Apolo,” ne lende ꞌba dɔliŋɔ nime na dë?

5 Apolo mo bo rɔ waꞌdi? Kina Pɔlo mo bo rɔ waꞌdi ga? Ze eze ka ŋgï rɔ bɔ ndɔbɔ ꞌba Bɔkoꞌba ziye tiꞌdi dɔye gɔ lende ꞌba Yësu Kurïsïtö. Ze nime kpaki rïyö mɔtɔ ndɔbɔ ma ŋere Yësu kiꞌdi ꞌdeni zïyï na me këddï koꞌdɔ. 6 Mïdïyë ma ꞌbama ꞌdeni rɔ kupö mo kina Apolo ako ma ꞌba bo ꞌdeni kodɔ rɔ mini dɔmo. Tine Bɔkoꞌba na kiꞌdi ꞌdeni kïyöbu. 7 Kina me bɔ ma kïdïyë mo ti bɔ ma kodɔ mini dɔmo pili inza rɔ a ma kembe. Bɔkoꞌba bɔ kiꞌdi kïyöbu mo nima bo na rɔ dɔ kiteli. 8 Bɔ kïdïyë mo ti bɔ kodɔ mini dɔmo lïjë kpaki rïyö rɔ ma koriya. Ze nime mɔtɔ Bɔkoꞌba ëdï kiꞌdi bi gomɔ ꞌba röyï zïyï kɔzɔ ma koꞌdɔ. 9 Ze rɔ lëpï mï ndɔbɔ abo ꞌba Bɔkoꞌba kina kpe na rɔ nyaka abo mo ga. Kina kpe na gbï rɔ rö abo ꞌba Bɔkoꞌba.

10 Ti mï këyï nime Bɔkoꞌba kiꞌdi ra zö ne ma ŋgï rɔ ajonyi ꞌba toꞌba rö mugë gbɔndɔ mo ꞌdeni kina me bɔ mɔtɔ këdï ꞌdeni rɔ toꞌba dɔmo teyi. Tine nï mɔtɔ oŋgɔ röyï laka di bi toꞌba mo. 11 Römöyï Kurïsïtö Yësu na ŋge kɔtɔ kpökï Bɔkoꞌba kugë ꞌdeni rɔ gbɔndɔ rö nime. Gbɔndɔ mɔtɔ ma ꞌdɔ kugë ꞌberi di gɔ ame inza kpe. 12 Kina ya mɔtɔ ga ti kubö dɔmo ꞌdeni teyi ti yamo köbököbö ti sïtërï ti döku ma kele kulöwö naga. Kina mɔtɔ ga ti kubö ma ꞌbënnï ꞌdeni ti ŋgërï ni ti mɔli ti kolɔkɔ. 13 Tine teteŋi ꞌba ndɔbɔ mo ti kinda ꞌjaa mï kada ꞌba tileme Kurïsïtö. Römöyï mï kada mo nima paꞌdo ma löbu ti kako kuꞌdöꞌdö gɔ ndɔbɔ koꞌdɔ ꞌbï ꞌba mɔtɔ kileme kïnë mo yaga. 14 Ɔdɔ a ꞌbëyï ꞌba mɔtɔ ame kubö dɔ gbɔndɔ nima ne konya dɔ paꞌdo ti koꞌja kpa közï ꞌbï ŋgï. 15 Ne ɔdɔ ꞌbëyï ꞌba mɔtɔ na kilaŋma yɔ oꞌja ɔtɔ dë kpe gɔmo. Nï mo na ŋge ti kɔmɔ ëꞌbï ŋgï kɔzɔ a ma kɔmɔ di mï paꞌdo.

16 Ikalike ꞌdeni rɔ ma laka kpe na rɔ rö löbu ꞌba Bɔkoꞌba kina Nyï Kɔtɔ Laka abo ëdï koloma mïye. 17 Kina me ɔdɔ bɔ mo kebe kirasi rö ꞌba Bɔkoꞌba nime Bɔkoꞌba ti kirasi bɔ mo tɔ nima gbï. Römöyï rö löbu abo ꞌba Bɔkoꞌba rɔ a ma koro, kina me ꞌdeni rɔ kpe.

18 Kinza bɔtɔ mɔtɔ kebe kuꞌbölu rɔ bo dë kpe. Bɔ ame komeri rɔ bo tëgë bo bɔ lende kikali na gɔ akikali ꞌba dɔliŋɔ nime ne, iꞌdike bo kuyï rɔ bo ti yaga rɔ rumö gɔ bo këdï rɔ bɔ lende kikali ma laka. 19 Römöyï wa ame bilaka ꞌba dɔliŋɔ nime këdï kïdëkï rɔ akikali ne ka ŋgï rɔ lende yawa di kɔmɔ Bɔkoꞌba. Kɔzɔ ma tönë kugu mï buku abo ne iya te, “Bɔkoꞌba oꞌba lïjë bɔ lende kikali ni ꞌdeni lïjë kilaka mï kɔmɔ kandi ꞌbënnï ga.” 20 Kina mɔtɔ gbï iya te, “Ŋere Bɔkoꞌba ikali meri ꞌba bɔ akikali ni nima dɔ ɔtɔ mo inza.” 21 Kina kinza nï mɔtɔ kidewo bɔtɔ mɔtɔ dë ka ndeŋi. Wa pili zïyï rɔ ëꞌbï ga. 22 Pɔlo ni ti Apolo ti Pïtörö ti dɔliŋɔ nime ti dïdï ni ti tölë ti wa ma gïrï naga nime gbï ti ma ꞌjaa kɔwɔ yayi naga rɔ gönnï lïjë wa naga nime pili ëꞌbï ga na. 23 Tine nï rɔ ꞌba Kurïsïtö kina Kurïsïtö ma ꞌba bo rɔ ꞌba Bɔkoꞌba.

4

Bɔ Ndɔbɔ ꞌBa Kurïsïtö

1 Ma ꞌbeze ma laka mo na gɔ koŋgɔke ze kɔzɔ bɔ ndɔbɔ ꞌba Kurïsïtö ga bɔ koŋgɔ gɔ a ꞌba Bɔkoꞌba mo tönë ga pa rɔ ma kusu ne. 2 Tine wa ma koꞌdɔkɔ di zi bɔ koŋgɔ gɔ wa na rɔ toŋgɔ gɔmo laka. 3 Ne ma ꞌbama ame gɔ kpe ala bilaka mɔtɔ kodɔrɔ bïcï lende rɔma gɔ ndɔbɔ koꞌdɔ ma ne, oꞌdɔ ɔtɔ dë zö. Ma pele modɔrɔ bïcï lende mo dë gbï. 4 Ma di zö ma rɔ ma kɔpɔ mï ndɔbɔ ma, ne tine ileme dë du te ma ꞌdeni ŋgï rɔ ma laka. Ŋere Yësu na ti kodɔrɔ bïcï lende ma. 5 Kina kinza kodɔrɔke bïcï lende ꞌba bɔtɔ mɔtɔ dë ŋgï gba tötï tara kota kinza ma kada mo kömö titi. Burë ma ŋburuŋburu pili ëdï koda tako ꞌba ŋere Yësu titi ŋbö. Bo na ti koja wa pili ma rɔ ma kusu naga pili yaga kpaki ti meri ꞌba mï dökïꞌdï bilaka. Kina ti nï mɔtɔ koꞌja rɔ koyo ame koriya tïyï ne ŋgï di zi Bɔkoꞌba.

6 Kina me löndö ma ga, wa naga nime pili dɔŋgala mo ga miyari ꞌdeni tize, ze ti Apolo ꞌdɔ kutuke rɔye gɔ lende koꞌdɔ ze. Kina gbï gɔ kikalike mï ꞌjɔ ꞌba lende mumë tönë kiya te, “Mï akïyënï ɔrɔke gɔ ame kugu ne.” Kina kinza nï mɔtɔ kombi döyï dë kubï gɔ ya mɔtɔ ga tine kebe kudölï mɔtɔ ga. 7 Nï, yë na kiꞌdi yi mbiri dɔ lëpï yï ga? Tara ne ëꞌbï naga nima Bɔkoꞌba na dë pili kiꞌdi? Ne gɔ waꞌdi na këddï kombi döyï timo kɔzɔ iꞌdi dë rɔ tiꞌdi zïyï tara gɔmo?

8 Kpe, ëddïke ꞌdeni ti wa ma koꞌdɔkɔke mo naga? Kina kpe ꞌdeni rɔ bɔ mɔri mo nati? Kpe ꞌdeni rɔ ŋere mo nati koꞌja dëdï ꞌbeze gba rɔ bɔ sari? Ne ma kiya te këddïke ra ꞌdeni ŋgï rɔ ŋere mo dëne ëdï kele ŋgï sowa gɔ dëdï gbï rɔ ŋere kɔtɔ tiye. 9 Tine ma di zö bine inda kɔzɔ iya te Bɔkoꞌba iꞌdi ze bɔ laja abo ga tëdï ŋgï wötï titiyi bërï kɔzɔ bilaka ame kodɔ karama ꞌdeni dɔmo tupö mo yaga kɔmɔ bilaka pili te ne tara ꞌdɔ kɔmɔ dɔliŋɔ löbu nime ti malayika ni pili koꞌja rɔ kaya ze. 10 Ze ma ꞌbeze ꞌdeni ŋgï yaga rɔ rumö dömöyï Kurïsïtö, tine kpe ma ꞌbeye na ꞌdeni rɔ bɔ akikali. Deŋme ma ꞌbeze ꞌdeni ŋgï du yaga, tine kpe na ꞌbeye rɔ ma kitigɔ. Kpe koro ye ꞌbeye kubï gɔye, tine kudölï ze ma ꞌbeze. 11 Mɔlo tönë bine ŋbö kömö mï kada nime tɔne ze ŋgï rɔ ꞌbö ti koda mini kinza bɔŋgɔ rɔze këdï koto tomba ze dulë dote gɔ bi ti yida rɔze, 12 doꞌdɔ ndɔbɔ ti közïze ti tende. Ɔdɔ kogbɔki ze doꞌdɔ ŋgï rɔ yëyï zi bilaka mo ga. Ɔdɔ kodɔ gomɔ rɔze dombi ŋgï. 13 Ɔdɔ kumu kpa pele gɔze dileki dɔmo ŋgï rɔ ma këyï. Mɔlo nime ze ŋgï kɔzɔ yërï naga tara zi dɔliŋɔ pili.

14 Wa naga nime mëdï mugu ne, minza mugu ziye ꞌdɔ kiꞌdi rɔye kaya. Tine mugu ziye tiyandi ye timo römöyï kpe kole ma ga ma mɔꞌɔ kulöwö na. 15 Kpe ꞌdeni leꞌjete ti bɔ koŋgɔ gɔye ga ŋbaŋi mï kɔri ꞌba Kurïsïtö nime, tine ꞌbu ëdï ŋge kɔtɔ. Ma na ꞌdeni ŋge rɔ ꞌbu ziye mï kɔri ꞌba Kurïsïtö nime römöyï ma na muwöwö laja laka mo ziye. 16 Kina me mëdï miya ziye ogbake görö dɔma. 17 Gɔ köꞌdu mo na me mëdï moja Timatiyo kari ziye yayi ne. Bo na rɔ kole ma ame mɔꞌɔ kulöwö ne. Bo bɔ ndɔbɔ ma laka ꞌba ŋere ze Kurïsïtö mo na. Bo ti kiꞌdi ye ꞌdeni ŋgï komerike gɔ akiyandi mo ga ame moꞌdɔ kote mï kanisa naga nime mï gɔ bi löbu nime pili ne.

18 Ya mɔtɔ ga ubötö ga rönnï ꞌdeni ŋgï yayi nime te, lïjë omeri ꞌbënnï tëgë minza mako kpe tori ye. 19 Ne ɔdɔ ŋere Yësu Kurïsïtö koꞌdɔkɔ ŋgï zö ti mömö gïrï naga nime yayi. Kina ti mako muwö, moŋgɔ a löbu tɔ nima lïjë bɔtɔ bɔ kubötö rönnï naga nima këdï koꞌdɔ ne. 20 Römöyï ŋere löbu ꞌba Bɔkoꞌba inza ŋge rɔ lende kiya, tine kina rɔ tigɔ. 21 Kina me ma yala na koꞌdɔkɔke? Gɔ mako ziye ti nyɔꞌbɔ? Ala gɔ mako ti akɔꞌɔ ti dökïꞌdï këyï?

5

Lende Kënyë Mï Kanisa

1 Miꞌdi ame te ziye, lëbï mo ëdï kiya rönï kako zö bine tëgë yërï koꞌdɔ ma kënyë ame ya ma kinza kikali Bɔkoꞌba dë naga pele kɔꞌbɔ dë toꞌdɔ mo ne ëdï ꞌdeni koꞌdɔ rönï mï löŋgö ye yayi. Bɔ mɔtɔ kebe köꞌdö ti ꞌja ꞌba ꞌbu bo. 2 Ne ma tara ne ꞌdɔ koyoke rɔye tondo ga? Oꞌja dëne ꞌdɔ kuduke kogake bo bɔtɔ bɔ koꞌdɔ mo nima yaga di mï löŋgö ye. 3-4 Ne ma ꞌbama ame yida rɔma pele ŋbö rɔ ma kɔwɔ di rɔye ne, mëdï tiye mï meri. Kina me mï möyï Yësu Kurïsïtö ŋere ze, modɔ karama mo ꞌdeni dɔ bɔtɔ bɔ koꞌdɔ lende nime kɔzɔ yida rɔma ëdï tiye yayi. Mï kpa kotɔtɔ ꞌbe ti mëdï ŋgï tiye mï meri. Kina ti tigɔ ꞌba ŋere Yësu 5 odɔke kpa bɔ nima zi Satani ꞌdɔ kupö yida rɔ bo mo nima yaga tine gɔ ŋere Yësu kɔmɔ dïdï bo ꞌjaa mï kada ame ꞌdeni rɔ ꞌba bo ꞌba ŋere ne.

6 Dɔ kombi ꞌbï ꞌba mɔtɔ ileki aa röyï. Ikalike lende mumë tönë kiya te, “Laŋga titiyi pele iꞌdi ruzu ma löbu ŋgï köꞌbu.” 7 Kina ti otɔtɔke laŋga ma mɔlo ꞌba lende kënyë ti yaga di mï löŋgö ye ꞌdɔ këddïke ti yaga ꞌdoyi rɔ wa laꞌja kɔzɔ maŋgolɔꞌbɔ ꞌba Pasaka ame kinza laŋga gɔmo ne tara. Rɔ ma laka kpe na ꞌdeni ŋgï tara römöyï Kurïsïtö kamölö ꞌba karama ꞌba Pasaka ze mo tönë umu ꞌdeni. 8 Kina donyoke karama ze ti. Tine kinza donyoke dë ti maŋgolɔꞌbɔ ma ti laŋga mɔlo tönë ga gɔmo ame rɔ dɔkomali lende kënyë ne. Donyoke ti maŋgolɔꞌbɔ ma laka ma kinza laŋga gɔmo ame kina rɔ lende kodɔrɔ ni ti dökïꞌdï kɔtɔ ne.

9 Mï waraga ma tönë mugu ziye ne miya ꞌdeni ziye kinza kodɔꞌbɔke dɔye dë ti bɔ yërï. 10 Tine miya dë te kinza kodɔꞌbɔke dɔye dë ti bɔ yërï ma gba kinza kikali Bɔkoꞌba dë naga ti bɔ tomɔmi wa ni ti bɔ ꞌbögö ni ti bɔ akoro ni. Todɔꞌbɔ dɔye dë tïnnï mo omba kina rɔ tënyï tari ŋburu mï kɔtɔ yaga di mï dɔliŋɔ nime. 11 Tine ꞌjɔ ꞌba lende ma miteri mo, ya ame ga ŋgï këdï kïdëkï rönnï ꞌdeni zize rɔ löndö tine këdï gba toꞌdɔ yërï rɔ bɔ tomɔmi wa rɔ bɔ kulömu kpënnï zi akoro rɔ bɔ tiꞌja rɔ bɔ layi gbï rɔ bɔ ꞌbögö ne na gɔ kodɔꞌbɔke dɔye dë tïnnï. Bilaka ma kɔzɔ a nime te pele rɔ akonyo kinza konyoke dë gbï timo bi kɔtɔ.

12-13 Tine todɔ karama dɔ ya ma kinza rɔ ꞌba kanisa naga nima ndɔbɔ ma na dë. Bɔkoꞌba na ti kodɔ karama dönnï. Ne gɔ waꞌdi na kpe kodɔke karama dë dɔ lëpï ye ga ame tiye mï kanisa ne? Mï buku ꞌba Bɔkoꞌba yayi iya ꞌdeni te, “Ogake bɔ lende kënyë yaga di mï löŋgö ye.”

6

Burë Mï Löŋgö Bilaka ꞌBa Bɔkoꞌba

1 Gɔ waꞌdi na ɔdɔ nï mɔtɔ këddïke ti lende mbowa mï löŋgö ye ti löndö yï mɔtɔ kebe kogba lende mo za koto kari zi bilaka ma yaga kola bilaka ꞌba Bɔkoꞌba? 2 Nï, ikali dë du bilaka ꞌba Bɔkoꞌba na këdï koꞌdɔ burë ꞌba dɔliŋɔ nime pili kada mɔtɔ? Ne ɔdɔ kpe na këddï koꞌdɔke burë ꞌba dɔliŋɔ ꞌdeni, gɔ waꞌdi na kɔꞌbɔke dë tileŋo lende ma titi naga nime? 3 Ikalike dë du ma ze na dëdï doꞌdɔke burë ꞌba malayika ni kada mɔtɔ? Ma tara ne kina dë kïrïndï kebe lende ꞌba loma ze bine? 4 Ne kina me ꞌböwu ɔdɔ lende ma te ga koꞌdɔ rönnï, gɔ waꞌdi na kebe kotoke za zi ya ma kinza rɔ ɔtɔ mï kanisa naga? 5 Laŋa rɔye. Kpe nima pili bɔtɔ ma kɔtɔ mɔtɔ te inza mï löŋgö ye nima rɔ bɔ kikali lende ame gɔ kɔꞌbɔ tote burë ꞌba mï löŋgö ma löndö? 6 Kina me ŋgï ꞌdeni nï mɔtɔ kogba löndö yï ŋgï koto za zi ma kinza kiꞌdi dönnï gɔ lende ꞌba Bɔkoꞌba naga na koꞌdɔ burë mo.

7 Me këddï kari kɔrɔke ꞌdeni za kɔmɔ burë te ne, oꞌja Satani na kaꞌda ye ꞌdeni ꞌdi? Ma laka mo dëne kolake ra ŋgï gbɔ kirasi lende ziye kolɔ eꞌbe ga kinza lende gɔmo? 8 Ne ame kpe ma tönë mo ꞌdeni ko rɔ löndö ne na kënyïke za aa ꞌböwu tirasi lende tolɔ wa rɔ gɔ rɔye.

9 Ikalike dë du? A mɔtɔ rɔ bɔ lende kënyë ꞌdɔ kɔdɔ mï ŋere löbu ꞌba Bɔkoꞌba inza du te. Kinza kiꞌdike kuꞌbölu ye dë. Bɔ rɔnyɔ ni ti bɔ tulömu kpënnï zi akoro ni ti bɔ yërï ni ti bɔtɔni ma këdï kiꞌdi köꞌdö tïnnï naga 10 ti bɔ ꞌbögö ni ti bɔ tomɔmi wa ni ti bɔ layi ni ti bɔ tiꞌja ni ti bɔ akolɔ ni, lïjë nime pili a mɔtɔ rɔ tɔdɔ zïnnï mï ŋere löbu ꞌba Bɔkoꞌba inza du te. 11 Ya mɔtɔ ga di mï löŋgö ye nima bina kina gbï pa tönë kɔzɔ a nime te. Tine urögö ye ꞌdeni di mï lende kënyë. Oꞌde ye ꞌdeni zi Bɔkoꞌba kiꞌdi ye ꞌdeni yaga rɔ ma laka kɔmɔ bo ti möyï ŋere ze Yësu Kurïsïtö gbï ti Nyï Kɔtɔ Laka abo ꞌba Bɔkoꞌba ze.

Iꞌdi Yida Röyï Zi Kurïsïtö

12 Nï mɔtɔ ti kiya te, “Ma rɔ dɔ ŋgölö bi toꞌdɔ wa pili.” Ne ti mileki zïyï te, “Yëë, tine wa pili inza rɔ yëyï zïyï.” Ma gbï rɔ dɔ ŋgölö bi toꞌdɔ wa pili. Tine mola rɔma dë zi a mɔtɔ kuyï ma rɔ atɔli ꞌbënï. 13 Ne ɔdɔ nï mɔtɔ kiya te, “Akonyo zi mï kina mï zi akonyo,” ti miya te, “Yëë, ne tine kada mɔtɔ Bɔkoꞌba ti kote dɔmo kpaki rïyö yaga.” Yida rɔ nima iꞌdi dë zi bilaka ꞌdɔ toꞌdɔ yërï timo, tine iꞌdi ꞌdɔ toja laja ꞌba ŋere Kurïsïtö timo. Kina bo na gbï këdï koja gɔ wa pili zi yida rɔze. 14 Bɔkoꞌba ombi Kurïsïtö ꞌdeni koja yaga di mï tölë kina ti bo koꞌdɔ gbï tara zize ti tigɔ abo nime.

15 Kpe ikalike dë du yida rɔze nime na rɔ kapa yida rɔ Kurïsïtö? Tine ꞌdɔ kebe kogba kapa yida rɔ Kurïsïtö nime ꞌböwu tondo ga koꞌdɔ rɔ kapa yida rɔ bɔ rɔnyɔ? Kinza kpe du tara lipo. 16 Kpe, ikalike dë? Nï bilaka ame kindaꞌba döyï ꞌdeni ti bɔ rɔnyɔ nï ꞌdeni rɔ akɔtɔ tïnï. Buku ꞌba Bɔkoꞌba iya lende nime ꞌdeni te, “Lïjë nima kpaki rïyö ꞌdeni rɔ yida rɔ kɔtɔ.” 17 Kina me bɔ ame kodɔꞌbɔ rönï ꞌdeni ti Kurïsïtö ꞌdeni rɔ akɔtɔ ti Kurïsïtö.

18 Kpe, otɔke rɔye yaga di rɔ yërï. Lende kënyë ma laki naga nima pele pili ëdï ꞌbënnï yaga di mï yida rɔ. Tine bɔ ame koꞌdɔ yërï ne irasi lende ꞌdeni mï yida rɔ bo. 19 Ikalike dë du yida rɔye na rɔ rö ꞌba Nyï Kɔtɔ Laka ame Bɔkoꞌba kiꞌdi ꞌdeni ziye këdï koloma mïye ne? Kpe, inzake kpe rɔ ꞌba gbagba ye, tine kpe ꞌdeni yaga rɔ ꞌba Bɔkoꞌba. 20 Bo ugö ye ꞌdeni rɔ tugö. Kina iꞌdike yida rɔye ti kileme rɔ löbu abo ꞌba Bɔkoꞌba.

7

Lende ꞌBa Togbe ꞌJa

1 Gɔ lende ꞌba wa ma tönë ga kuguke zö bine ne, dɔgba mo miya te ele zi bɔtɔni ꞌdɔ kosa a mɔtɔ rɔ ꞌja dë. 2 Ne gɔ ame yërï koꞌdɔ këdï ꞌdeni ŋgï kulöwö te ne, ma laka mo zïyï nï bɔtɔni kogbe ꞌja ꞌbï zïyï, gɔ ꞌja gbï yɔ mɔtɔ këdï ti mëꞌdë yï. 3 Kina gɔ nï mëꞌdë kindaꞌba ꞌja ꞌbï laka. Kina ꞌja gbï tara lɔko kindaꞌba mëꞌdë nï laka. 4 ꞌJa lɔko inza ti közï kakpa dɔ yida rönï, a ꞌba mëꞌdë nï na. Kina bɔtɔni gbï inza ti közï kakpa dɔ yida rɔ bo, a ꞌba ꞌja abo na. 5 Kinza kebeke dë toza mï rö, tine ŋge ɔdɔ kpe na kutïke eꞌbe dɔ lende mo ꞌdeni ꞌdɔ toloma titi mbowa tara mï töꞌdö dɔ ndö bi toꞌdɔ mötu. Di pötö mo ileki kodɔꞌbɔke dɔye kinza Satani koꞌja kpa kɔri ra di rɔye ti akiyɔzɔ mï togbɔ dɔ yida rɔye nima.

6 Miya ama ꞌdeni ŋge tara, tine inza rɔ köꞌdu kiꞌdi. 7 Miteri ꞌbama dëne gɔ këddïke ra pili kɔzɔ ma te. Ne oŋgɔ, Bɔkoꞌba oza loma ꞌdeni pili zize rɔ gege nï mɔtɔ ti ꞌbëyï ama gbï ti ꞌba bo.

8 Tine zi ya ma kinza kogbe rönnï dë gba naga ti makuruꞌbë ni, ma laka mo zïnnï gɔ lïjë koloma ëꞌbënnï köꞌbö ŋburu kutu nnï tara kɔzɔ ꞌbama te. 9 Ne ɔdɔ nï mɔtɔ kɔꞌbɔ dë togbɔ dɔ yida röyï, ogbe ꞌbëyï zïyï. Togbe mo na laka kinza akoꞌdɔkɔ ꞌba yida rɔ kogba döyï ra.

10 Tine ziye kpe ame ga kogbeke rɔye ꞌdeni ne, wa nime mëdï miya ne lende ma na dë, tine ꞌba ŋere ze Yësu na. Kinza ꞌja kebe kënyï dë di gɔ mëꞌdë nï. 11 Ɔdɔ nï ꞌja mo kënyï, oloma ŋgï ŋburu tara mɔtɔga kileki zi mëꞌdë yï mo nima. Kina kinza nï bɔtɔni kebe koga ꞌja ꞌbï dë gbï.

12 Ziye kpe ma laki mo ga, ame mëdï miya ziye ne ma ꞌbama na, ꞌba ŋere Yësu na dë. Ɔdɔ nï löndö mɔtɔ këddï ti ꞌja ame gba kiꞌdi dönï dë gɔ lende ꞌba Yësu ne, kinza koga ni dë ɔdɔ lɔko kutï toloma tïyï. 13 Kina gbï tara nï ꞌja ame këddï ti mëꞌdë ma kinza kiꞌdi dönï dë gɔ lende ꞌba Bɔkoꞌba ne, kinza kënyï dë di gɔ bo ɔdɔ bo kutï toloma tïyï. 14 Römöyï bɔtɔni ma kinza kiꞌdi dönï dë pele gba gɔ lende ꞌba Yësu nima ti koꞌja yëyï ꞌba Bɔkoꞌba gɔ lende ꞌba ꞌja abo. Kina ꞌja ma kinza kiꞌdi dönï ti koꞌja yëyï gbï gɔ lende ꞌba mëꞌdë nï. Ɔdɔ kinza tara kole ꞌbe ga ti këdï ŋgï rɔ tiꞌda kɔmɔ Bɔkoꞌba. Tine rɔ ma laka lïjë rɔ ꞌba bo. 15 Ne ɔdɔ kiya te ma kinza kiꞌdi dönï dë mo nima koꞌdɔkɔ tïyëyï gbe ꞌbënnï nima, iꞌdike lïjë koza gönnï ŋgï. Römöyï a mɔtɔ inza bine ame kudödu löndö ti lëmï nime rɔ akɔtɔ. Bɔkoꞌba ïdëkï ye toloma mï lende këyï. 16 Nï ꞌja, ikali tondo ma këdï kɔmɔ mëꞌdë yï di mï tölë? Kina nï bɔtɔni, ikali tondo ma këdï kɔmɔ ꞌja ꞌbï?

Ndose ꞌBa Pɔlo Zi Kanisa

17 Tine ndose ame mola zi kanisa pili na me. Nï mɔtɔ oloma köꞌbö gɔ loma ꞌbï ame ŋere Kurïsïtö kiꞌdi ꞌdeni zïyï Bɔkoꞌba kïdëkï yi teyi ne. 18 Nï ame dëkï kömö zïyï koꞌja kilele yi ꞌdeni ne, kinza kebe dë kpe ꞌdɔ tïyölu kpa mbero mo tëgë yaga. Kina nï ame dëkï kömö zïyï koꞌja kilele yi dë gba ne kinza kebe koma gɔ a mɔtɔ rɔ akilele dë kpe. 19 Römöyï tilele mo ala kilele dë pele nima inza rɔ lende kembe. A ma rɔ dɔ kiteli mo na rɔ tuwö dɔ köꞌdu kiꞌdi ꞌba Bɔkoꞌba.

20 Nï mɔtɔ zïyï toloma kɔzɔ ame dëkï abo ꞌba Bɔkoꞌba kota yi ne tara. 21 Nï ame dëkï kota yi këddï rɔ atɔli ne kinza kindaꞌba meri mo dë. Ne ɔdɔ koꞌja kɔri ꞌba ꞌdɔ tɔdɔ yaga di yïmo tëdï rɔ dɔ ŋgölö, laka oꞌdɔ ŋgï. 22 Römöyï atɔli ame kïdëkï ꞌdeni rɔ akɔtɔ ti bo Kurïsïtö ne bo ope ꞌdeni yaga rɔ dɔ ŋgölö. Kina gbï tara ma kïdëkï këdï rɔ dɔ ŋgölö naga ꞌdeni yaga rɔ atɔli zi Kurïsïtö. 23 Bɔkoꞌba ugö ye ꞌdeni rɔ tugö kina kinza kebe kiꞌdike rɔye dë kpe rɔ atɔli zi bilaka mɔtɔ. 24 Löndö ma ga, nï mɔtɔ oloma köꞌbö kɔzɔ ma tönë dëkï kota yi ne tara kɔmɔ Bɔkoꞌba.

Lende ꞌBa Paraŋga Ni Ti Makuruꞌbë

25 Gɔ lende ꞌba ya ame ga gba kosa a mɔtɔ rɔ, rɔ kogbe dë ne, minza ti ndose mɔtɔ ma Kurïsïtö kose zö gɔmo. Tine ma ame mo bo kiꞌdi ma ꞌdeni ti mï këyï abo ꞌdɔ kiꞌdike dɔye gɔ lende ma ne, ma na mëdï moꞌde ame ꞌdeni ziye ti meri ma. 26 Kɔzɔ ame ze ꞌdeni leꞌjete mï gomɔ ne, ma laka mo ŋgï zïyï nï mɔtɔ toloma ëꞌbï ŋgï tara. 27 Nï ame këddï ma ꞌbëyï ꞌdeni ti ꞌja kinza koma kɔri mɔtɔ dë kpe rɔmo toga mo yaga. Nï ame kogbe dë gba ne kinza koma ëꞌbï dë. 28 Ne ɔdɔ nï bɔtɔni kogbe inza rɔ lende kënyë. Kina ɔdɔ kogbe yi nyiti inza rɔ lende kënyë. Ne tine moꞌdɔkɔ tokɔnyi ye kpe ma ꞌbeye di zi gomɔ löbu nima lïjë bɔ kogbe rönnï ni këdï kusu kpënnï yïmo rɔ kɔmɔ lëndö ne.

29 Löndö ma ga, kada ze mï dɔliŋɔ bine gɔmo ɔwɔ dë kpe. Kina kisaki di mï kada nime tɔne ma kogbe ꞌja ꞌdeni pele naga koloma kɔzɔ inza ti ꞌja. 30 Ma ti tɔlɔ kömönï, koloma kɔzɔ inza rɔ meri. Ma këdï kögö koloma kɔzɔ inza rɔ lɔŋɔ. Ma kugö wa naga koloma kɔzɔ inza rɔ ëꞌbënnï. 31 Ma këdï komɔmi mɔri ꞌba dɔliŋɔ nime koŋgɔ yaga kɔzɔ ndɔbɔ abo na dë. Römöyï dɔliŋɔ nime dëdï doŋgɔke ne ëdï kiteli pili yaga gïrï naga nime.

32 Kina moꞌdɔkɔ ye gɔ kolomake kinza dökïꞌdï kombi. Bɔ ame gba kogbe ꞌja dë ne, meri mo öꞌbö ŋgï ŋburu gɔ ndɔbɔ ꞌba ŋere Yësu ꞌdɔ tïyëyï dökïꞌdï mo. 33 Ne bɔ ame ti ꞌja ne mï bo öꞌbö rɔ ma kombi gɔ a ꞌba dɔliŋɔ nime tïyëyï dökïꞌdï ꞌja abo timo. 34 Kina dökïꞌdï bo öꞌbö ŋgï ŋburu rïyö. Lïjë ame ga kinza ti mëꞌdë ne, meri ꞌbënnï öꞌbö ŋgï ŋburu gɔ ndɔbɔ ꞌba ŋere Yësu. Lïjë iꞌdi ma ꞌbënnï rönnï ŋgï kpaki ti meri ꞌba mïnnï këdï lipo rɔ ma laka zi bo. Tine ꞌja ma kogbe ꞌdeni meri mo öꞌbö ŋgï ŋburu gɔ a ꞌba dɔliŋɔ nime. Römöyï lɔko oꞌdɔkɔ tïyëyï dökïꞌdï mëꞌdë nï. 35 Minza miya nime ꞌdɔ toꞌjɔŋɔ ye di rɔmo. Tine moꞌdɔkɔ tokɔnyi ye toꞌdɔ lende laka toja laja ꞌba ŋere ze Yësu nime ti dökïꞌdï kɔtɔ.

36 Kpe ame ga kïlïböke rɔye ꞌdeni ne, ɔdɔ koŋgɔ lende koꞌdɔ ꞌbï kari dë laka tïnï tine akoꞌdɔkɔ ꞌba yida rɔ kaꞌda yi ꞌdeni ŋgï toꞌdɔ mo, oꞌdɔ kɔzɔ ma kiteri kogbeke rɔye. Kina inza rɔ lende kënyë. 37 Tine nï ame kindaꞌba dökïꞌdï yï kɔtɔ mï lïbö ꞌbï kogbɔ dɔ yida röyï ŋburu laka a mɔtɔ kaꞌda yi dë komeri ꞌdeni tara döyï tola lɔko koloma tötï koꞌdokoꞌdo ne, ele gbï. 38 Bɔ ama kogbe ma ꞌba bo ŋgï ne, oꞌdɔ ꞌdeni gbï laka. Kina nï ma kola ꞌbëyï tara nima oꞌdɔ ꞌdeni laka gbï rɔ dɔ kiteli.

39 Nï ame kogbe mëꞌdë ꞌdeni ne, inza rɔ dɔ ŋgölö. Tine ɔdɔ mëꞌdë yï kölë ꞌdeni yaga nï ëꞌbï ŋgï nati rɔ dɔ ŋgölö bi togbe mëꞌdë mɔtɔ ma koꞌdɔkɔ. Kina ꞌdɔ mëꞌdë mo këdï rɔ ma kiꞌdi dönï ꞌdeni gɔ lende ꞌba Yësu. 40 Tine ma momeri ꞌbama ma laka mo zïyï toloma tara kinza togbe mëꞌdë mɔtɔ. Ma, ma Pɔlo momeri ma ꞌbama na tara kina mikali ŋgï mëdï ti Nyï Kɔtɔ Laka.

8

Yida ꞌBa Akoro

1 Ti miya ame ziye gɔ lende ꞌba yida ma këdï kumu zi akoro naga. Dikalike ꞌdeni rɔ ma laka ze pili ti akikali kɔzɔ ma kiya rönï. Tine akikali na këdï koꞌde dɔ kombi. Akɔꞌɔ na rɔ a kiꞌdi tigɔ. 2 Bɔ ame komeri tëgë bo ikali wa ne, bo ikali ɔtɔ dë gba laka. 3 Tine bɔ ame kɔꞌɔ Bɔkoꞌba ne na ŋge Bɔkoꞌba kikali.

4 Kina gɔ lende ꞌba tonyo wa ma kumu zi akoro ti miya te ze dikalike ꞌdeni rɔ ma laka akoro inza rɔ ɔtɔ. Bɔkoꞌba ŋge kɔtɔ mïtɔrɔ, a mɔtɔ inza. 5 Kina kɔzɔ ame pele ya mɔtɔ ga këdï kiya te, Bɔkoꞌba mɔtɔ ga ëdï mïtɔrɔ, mɔtɔ ga mï yayi bërï ne, ɔdɔ Bɔkoꞌba tɔ mo naga nima ti ŋere ꞌba dɔ mïtɔrɔ mo tɔ naga nima këdï pele yayi 6 ma ꞌbeze dikali Bɔkoꞌba ŋge kɔtɔ ame bo na rɔ ꞌbu ze ne. Bo na me koꞌba wa pili kiꞌdi ze me dolomake mï laja abo ne. Kina ŋere ꞌba dɔ mïtɔrɔ gbï ŋge kɔtɔ ame bo na rɔ Yësu Kurïsïtö. Bo na me kiꞌdi ze ti wa pili ꞌba dɔliŋɔ nime kɔzɔ ame dëdïke ne.

7 Tine ya mɔtɔ ga di mï löŋgö ze bine ikali ma ꞌbënnï lende nima dë. Toro akoro na ꞌdeni za kikali rönnï. Pele gïrï nime ɔdɔ lïjë konyo akonyo mo tëgë lïjë onyo wa koro ꞌdeni. Meri ꞌbënnï itigɔ dë gba na tonyo a nima kirasi yïmo ŋgï yaga. 8 Tine akonyo oꞌdɔ ɔtɔ dë zize kɔmɔ Bɔkoꞌba. Ɔdɔ donyoke dë, ïyënyë ze dë ŋgï buju kɔmɔ bo. Kina ɔdɔ kiya te donyoke pele ileŋo ze dë ŋgï lipo kɔmɔ bo.

9 Nï rɔ dɔ ŋgölö tonyo mo, tine kinza kiꞌdi dë këdï yaga rɔ a ꞌba laꞌba zi ma meri mo ga kitigɔ dë gba naga. 10 Römöyï ɔdɔ kiya te bɔ ame meri mo kitigɔ dë gba ne koꞌja yi nï bɔ lende kikali mo tönë na këddï ꞌdeni tonyo wa di mï rö ꞌba akoro, rɔ ma tondo na ꞌdɔ kocɔ bo dë tonyo wa ma kumu zi akoro? 11 Omba bine akikali ꞌbï mo tönë na aa ꞌböwu kupö bɔ nima ꞌdeni za yaga. Bine bo gbï rɔ löndö zïyï Kurïsïtö kölë ꞌdeni gbï gɔ bo. 12 Lende kënyë ame koꞌdɔ zi löndö ma gba meri mo kitigɔ dë kɔzɔ a naga nime te ne, Kurïsïtö na koꞌdɔ lende kënyë ꞌdeni teyi.

13 Ne kina me ɔdɔ kiya te a tönë monyo ne na kiꞌdi löndö ma ꞌdeni kilaꞌba mï lende kënyë kɔzɔ a nima tara, a mɔtɔ rɔ yida minza monyo kpe kinza ma na mebe mɔrɔ ra rɔ bɔ közï, tiꞌdi löndö ma kilaꞌba mï lende kënyë.

9

Bɔ Laja ꞌBa Yësu

1 Oŋgɔke di rɔma, ma gbagba ma rɔ dɔ ŋgölö. Ma rɔ bɔ laja ꞌba Yësu. Moꞌja kïnë ŋere ze Yësu ti kɔmɔ ma. Kina kpe na rɔ kïnë ꞌba ndɔbɔ ma mï tigɔ ꞌba ŋere Yësu. 2 Kina kɔzɔ ame ma konzi mɔtɔ ga kiya pele te minza rɔ bɔ laja ne, ma di ziye ma ŋgï rɔ bɔ laja ꞌba Yësu. Römöyï tëdï ꞌbe rɔ akɔtɔ ti ŋere ze Yësu na kileme ꞌdeni Bɔkoꞌba na koja ma.

3 Tine gɔ ꞌba ya ma kiya kpënnï rɔma naga nima ti miya zïnnï te, 4 “Ma di ziye kpe nima, inza rɔ ma laka gɔ kokɔnyi ze ti mini ni ti akonyo ꞌba kpeze? 5 Inza rɔ ma laka zize gɔ togbe ꞌja di mï yïtö ame ga ꞌdeni mï kanisa ne tiliŋgere timo kɔzɔ ma ꞌba Pïtörö ni ma ti bɔ laja mɔtɔ ga ꞌba ŋere Yësu ti löndö bo ga tara ya? 6 Gɔ waꞌdi na ze ma ꞌbeze ti Baranaba na ŋge gɔ doꞌdɔ ndɔbɔ ꞌba kpeze ti közïze? 7 Yë na koꞌdɔ ndɔbɔ ꞌba bɔ kanya ra mɔlo ti yamo ꞌba gbagba bo? Yë na kïdïyë ŋgërï ra ŋgï tara kinza konyo ma kana mo? Yë na koda sa ra ŋgï tara kinza ma kuwë wï mo?”

8 Minza miyari ŋge gɔ ꞌba bilaka lesi. Köꞌdu kiꞌdi iya gbï te. 9 Ugu mï köꞌdu kiꞌdi ꞌba Musa bine iya te, “Ɔdɔ kiꞌdi sa tomba nyönyu kinza kudödu kpamo dë teyi.” Tara ne lende ꞌba sa na kɔꞌɔ kulöwö rɔ Bɔkoꞌba? 10 Rɔ ma laka wa nima bo iya gɔ lende ze. Römöyï bɔ korɔꞌdɔ mo ti bɔ komba mo mï kɔmɔ kiꞌdi ꞌba ndɔbɔ ꞌbënnï lïjë ti konyo ŋgï di yïmo. 11 Kina me dulï kupö ꞌba Nyï Kɔtɔ Laka ꞌdeni mïye. Ne gɔ waꞌdi na ꞌdɔ doꞌja ꞌba tulu yida rɔ dë gɔmo di ziye?

12 Me këdï rɔ ma laka zïnnï lïjë mɔtɔ mo naga nima titeri mo di ziye ne, oꞌja dëne gɔ ma ꞌbeze na këdï rɔ dɔ kiteli ꞌdi? Ne oŋgɔ ze donyɔ eze kɔri mo dë. Dosa eze ŋgï pili rɔze kinza kebe kuruwö rönï ra mï kɔri ꞌba laja laka ꞌba Kurïsïtö nime. 13 Ikalike ꞌdeni laka bɔ ndɔbɔ ꞌba mï rö löbu ꞌba Bɔkoꞌba ëdï konyo kpënnï di yayi. Kina bɔ akumu ni gbï ogba kapa ꞌba yida ma kumu naga rɔ akonyo zïnnï. 14 Kina me gbï tara ŋere ze Kurïsïtö ose ꞌdeni ꞌdɔ bɔ kuwöwö laja laka abo ga konyo kpënnï timo.

15 Ne oŋgɔ ꞌbama monyɔ ama lende mo dë. Kina minza mugu lende nime gbï te bine zö rɔ kpasi. Ma laka mo zö ꞌdɔ tölë ŋgï titi du yaga di dɔ ame ꞌdɔ bɔ mɔtɔ na kari koyoyo rɔ bo dɔ wa ma ꞌdɔ moyo rɔma gɔmo mo tönë ne. 16 Römöyï tuwöwö laja laka ꞌba Bɔkoꞌba na dë rɔ wa ma ꞌdɔ moyo rɔma timo. Ndɔbɔ ma, ma Bɔkoꞌba kose zö na. Buꞌbu zö ɔdɔ kiya te muwöwö dë. 17 Ɔdɔ muwöwö ŋgï gɔ akoꞌdɔkɔ mo ti moꞌja bi gomɔ ꞌba rɔma ŋgï. Tine moꞌdɔ ŋgï kɔzɔ ndɔbɔ ma kiꞌdi ma teyi gɔ ame Bɔkoꞌba kolɔ ꞌdeni dɔma ne. 18 Ne tine ꞌdɔ waꞌdi na moꞌja rɔ bi gomɔ ꞌba rɔma? Omba kina rɔ laja laka ꞌba Kurïsïtö nime zö tuwöwö mo rɔ ma sari kinza bɔtɔ kopi ɔtɔ dë zö gɔmo, zö toꞌjɔŋɔ rɔma yaga di bi toꞌja bi gomɔ ꞌba rɔma.

19 Di mï ame pele minza rɔ atɔli ꞌba bɔtɔ ne mileki rɔma ꞌdeni yaga rɔ atɔli zi bilaka pili rɔ buru ꞌdɔ mokɔnyi ma konzi tiꞌdi dönnï gɔ lende ꞌba Yësu. 20 Zi ma rɔ Yudayi mo ga mileki rɔma gbï yaga rɔ Yudayi ꞌdɔ tokɔnyi lïjë. Di mï ame minza pele bïcï köꞌdu kiꞌdi ꞌba Musa ne mileki rɔma gbï yaga tara mï ndɔbɔ ma tïnnï gɔ mokɔnyi lïjë. 21 Kina gbï tara zi ma rɔ bɔ löwö naga mileki rɔma yaga rɔ bɔ löwö ꞌdɔ mokɔnyi lïjë ame ga kinza bïcï köꞌdu kiꞌdi ꞌba Musa ne. Tine inza dë du te moro köꞌdu kiꞌdi ꞌba Bɔkoꞌba dë. Köꞌdu kiꞌdi ꞌba Kurïsïtö mbiri dɔma. 22 Mï löŋgö ma kinza meri mo kitigɔ dë naga mileki rɔma gbï kɔzɔ lïjë tara ꞌdɔ mokɔnyi lïjë. Mileki rɔma yaga moꞌdɔ wa pili rɔ ma koriya gɔ loma ꞌba bilaka lesi zö tɔmɔ lïjë yaga. 23 Moꞌdɔ wa pili ꞌdeni tara gɔ laja ꞌba Kurïsïtö ꞌdɔ moꞌja yëyï ma gɔmo.

24 Ikalike ꞌdeni mï riŋa dölï bilaka rɔ ma konzi. Tine pele bɔ ma kɔtɔ na ŋge këdï kari koꞌja kpa közïmo. Kina ti nï mɔtɔ iriŋa ti rɔ ma kembe mï loma ꞌbï ꞌdɔ koꞌja kpa közï ꞌba gɔmo. 25 Mï lëyë pili mɔtɔ ogbɔ dɔ yida rɔ bo laka gɔ bo koꞌja kpa közï. Rɔ kupö ma ꞌbënnï nime le ka gɔ kpa közï kinza kigabi tɔ. Tine kpa közï ma ꞌbeze nime dëdï dupö rɔze gɔmo ne öꞌbö ꞌbënï ŋgï rɔ ŋburuŋburu. 26 Kina me mëdï miriŋa ꞌdeni rɔ ma kodɔrɔ milapo bi tote mo. Ma ꞌdeni ŋgï kɔzɔ bilaka ame komba mɔbɔ abo dë ŋgï sowa mï lili yayi ne tara. 27 Monzɔ yida rɔma ga ꞌdeni ꞌdɔ mɔrɔ njo kitigɔ römöyï kinza kebe koꞌjɔŋɔ ma, ma bɔ kuwöwö laja laka ꞌba Kurïsïtö mo tönë ra ti kpa közïmo kada mɔtɔ yayi.

10

Akiyandi Gɔ Lende ꞌBa Akoro

1 Löndö ma ga, moꞌdɔkɔ ziye ꞌdɔ komerike wa ma koꞌdɔ rönï zi ꞌbu ze löbu tönë ga kari ti Musa ne. Lïjë nima pili pɔli itata ꞌdeni kumu dɔ Yöpö Kasi ti ndïnnï. 2 Obapatisi lïjë pili ꞌdeni rɔ bɔ kösö gɔ Musa ga mï pɔli ti mini löbu nima. 3 Lïjë pili onyo akonyo kɔtɔ nima Nyï Kɔtɔ Laka kiꞌdi zïnnï ne. 4 Lïjë pili uwë mini kɔtɔ nima Nyï Kɔtɔ Laka koja zïnnï di mï döku mo nima köꞌbö nduwë tïnnï ne. Omba kina rɔ Kurïsïtö. 5 Tine pele tara gba dökïꞌdï Bɔkoꞌba ëyï dë rɔ ma konzi mɔtɔ mo ga. Kina töku lïjë kileke ŋgï yï mökö.

6 Wa naga nime pili oꞌdɔ rönnï rɔ akileme zize kinza debeke ra titeri lende kënyë kɔzɔ ꞌbënnï ma lïjë koꞌdɔ 7 ala dulömuke kpeze gbï zi akoro kɔzɔ ma ꞌbënnï. Kɔzɔ ma kugu mï buku ꞌba Bɔkoꞌba ne tara iya te, “Lïjë oloma ŋgï bi tonyo karama tuwë wa lïjë kënyï bi tusï ŋgala.” 8 Kinza debeke dë gbï toꞌdɔ yërï kɔzɔ ma ꞌba ya ëꞌbënnï mɔtɔ ga ame kiꞌdi ma kuluku ꞌbutë bi ꞌbutë sowɔ döömu dɔɔkɔtɔ (23,000) kölë ŋgï pili kada kɔtɔ ne. 9 Kina kinza debeke dë gbï tiyɔzɔ ŋere ze Bɔkoꞌba kɔzɔ ma ꞌba ya ma ꞌbënnï mɔtɔ ga ame kiꞌdi murë koloma tupö lïjë ne. 10 Kinza debeke dë gbï toŋboro rɔze kɔzɔ ma ꞌba ya ma ꞌbënnï mɔtɔ ga ame kiꞌdi malayika ꞌba tölë kupö lïjë ne.

11 Wa naga nime pili oꞌdɔ rönnï ꞌdeni zïnnï te ꞌdɔ këdï rɔ akileme zi ya mɔtɔ ga. Kina me kugu ꞌdeni ꞌdɔ kiꞌdi kɔmɔ kandi mo zize. Römöyï dëdïke ma ꞌbeze nime ꞌdeni ŋgï mï kɔmɔ kɔɔ ame ꞌdeni ŋgï rɔ ꞌba tako ꞌba ŋburuŋburu ꞌba dɔliŋɔ nime ne. 12 Kina me bɔtɔ ame komeri rɔ bo tëgë bo ëdï rɔ ma kɔrɔ tɔrɔ ne, bo kiꞌdi kɔmɔ bo kandi laka kinza bo kilaꞌba ra. 13 Akiyɔzɔ ame ga pili këdï kömö zïyï ne na gbï kömö zi ya ma laki tara. Bɔkoꞌba ɔrɔ ŋburu ti mï këyï gɔ lende abo kina bo ola akiyɔzɔ dë koꞌdɔ rönï zïyï mɔtɔ kebe dɔ tigɔ ꞌbï. Mï akiyɔzɔ bo ti kiꞌdi kɔri ꞌba tolɔ rɔ ŋgï zïyï. Bo kiꞌdi tigɔ mo zïyï togbɔ röyï kpamo.

14 Kina me ꞌdeni ti, kpe löndö ma ame ga mɔꞌɔ ye ne, kinza koꞌdɔke ɔtɔ dë kpe ti akoro. 15 Mëdï miya ziye kpe ma kikalike lende ꞌdeni igelike ma laka ti ma kënyë mo ꞌjaa di yïmo. 16 Kösu tönë dulömu dileki yëëꞌdï mo zi Bɔkoꞌba duwëke di yïmo ne na rɔ, rɔ kodɔꞌbɔ zize mï roma Kurïsïtö. Kina gbï maŋgolɔꞌbɔ mo tönë donye yïmo donyoke ne na rɔ, rɔ kodɔꞌbɔ zize mï yida rɔ Kurïsïtö. 17 Ze pili donyoke ꞌdeni di mï maŋgolɔꞌbɔ kɔtɔ nima. Kina me ze pele rɔ ma konzi nime ze pili ꞌdeni ŋgï rɔ akɔtɔ.

18 Oŋgɔke Yudayi ni te, ame ga pili konyo yida ꞌba akumu ne odɔꞌbɔ ŋgï pili mï yëyï ꞌba akumu nima. 19 Tine waꞌdi ga na me mëdï miya bine ne? Tara ne akumu zi akoro ni ti akoro mo rɔ a löbu? 20 Inza tara. Tine miya te, akumu ma ꞌba bɔ kinza kikali Bɔkoꞌba ni naga nima lïjë ëdï kumu zi Satani. Inza zi Bɔkoꞌba. Tine ma moꞌdɔkɔ dë ziye ꞌdɔ kodɔꞌbɔke rɔye ti Satani. 21 Rɔ ma tondo mo ga na gɔ kuwëke gbï di mï kösu ꞌba Kurïsïtö ŋere ze kebe kilekike ꞌböwu kuwëke di mï ꞌba Satani? Rɔ ma tondo mo ga na ꞌdɔ konyoke di dɔ tarabiza ꞌba Kurïsïtö ŋere ze kebe kilekike ꞌböwu konyoke di dɔ ꞌba Satani? 22 Gɔ waꞌdi? Doꞌdɔkɔke gɔ dökïꞌdï bo Kurïsïtö ŋere ze kombi rɔze? Ala domerike ꞌdeni ditigɔke kebe bo?

Wa Pili Inza Rɔ Yëyï

23 Ti nï mɔtɔ kebe kiya te, “Ma rɔ dɔ ŋgölö bi toꞌdɔ wa pili.” Ti miya zïyï te, “Ele. Ne tine wa pili inza rɔ yëyï zïyï.” Ze rɔ dɔ ŋgölö bi toꞌdɔ wa pili rɔ gɔmo. Tine lïjë wa mo naga nima itigɔ wa dë pili. 24 Kinza nï mɔtɔ koꞌdɔ wa dë ŋge tokɔnyi gbagba yï timo, tine oꞌdɔ tokɔnyi lëpï yï ga timo.

25 Nï rɔ dɔ ŋgölö tonyo yida ame pili kugö ëꞌbï ne kinza akititi teyi tikali mo. 26 Römöyï ugu ꞌdeni mï buku ꞌba Bɔkoꞌba, iya te, “Dɔliŋɔ nime ti amo ga pili a ꞌba ŋere Bɔkoꞌba na.”

27 Ɔdɔ bɔ ma kinza kikali Bɔkoꞌba dë kose yi tari liŋɔ ꞌbënï, wa ame koꞌde kömöyï ne onyo ŋgï. Kinza kititi dë. 28 Ne ɔdɔ bɔtɔ mɔtɔ kiya ꞌdeni mɔlo zïyï te, “Wa nima umu zi akoro,” kinza konyo dë. Römöyï bo omeri lende ꞌdeni ti mï bo rɔ akonyo nima. 29 Nï na dë komeri ꞌdɔ tikali mo, tine bɔ nima na.

Tine mɔtɔga ti kiya te, “Gɔ waꞌdi na ꞌdɔ lende ꞌba bɔ mɔtɔ kota ma di bi tonyo wa ame ma rɔ dɔ ŋgölö tonyo mo ne? 30 Ɔdɔ mileki yëëꞌdï mo ꞌdeni zi Bɔkoꞌba ꞌdɔ bɔ mo kiya kpënï rɔmo tondo?”

31 Ne rɔ ma laka ɔtɔ ame koꞌdɔ ala konyo kuwë gbï ne, oꞌdɔ pili zi Bɔkoꞌba kïlëlu bo gɔmo. 32 Kinza kiꞌdi loma ꞌbï dë kebe koꞌde lende zi ma rɔ Yudayi gbï ti ma rɔ bɔ löwö mo ga ala zi kanisa ꞌba Bɔkoꞌba. 33 Oꞌdɔ kɔzɔ ma moꞌdɔ, miteri tïyëyï dökïꞌdï ma konzi pili ti wa ame ga mëdï moꞌdɔ ne. Moꞌdɔ dë zi gbagba ma, tine moꞌdɔ zïnnï ma konzi pili ꞌdɔ kɔmɔ lïjë di mï tölë.

11

1 Kpe ogbake görö dɔma gbï kɔzɔ ma ꞌbama ame mogba görö dɔ Kurïsïtö ne.

Toro Kurïsïtö

2 A nime kiꞌdi mëdï mubï gɔye ne römöyï ëddïke nduwë rɔ tomeri ma, kösöke gɔ akiyandi ma mo tönë moto ziye ne. 3 Ne moꞌdɔkɔ ziye ꞌdɔ kikalike ame gbï laka, Kurïsïtö na mbiri dɔ bɔtɔni. Kina mëꞌdë na mbiri dɔ ꞌja. Kina Bɔkoꞌba na mbiri dɔ Kurïsïtö. 4 Kina me bɔtɔni ame këdï kumötu ala kiya lende ꞌba Bɔkoꞌba ti wa dɔ bo ne odɔ laŋa ꞌdeni rɔ Kurïsïtö ame kina mbiri dɔ bo ne. 5 Kina gbï ꞌja ame kumötu ala kiya lende ꞌba Bɔkoꞌba rɔ dɔ sari ne odɔ laŋa ꞌdeni rɔ bɔ ame mbiri dönï ne. Ti këdï zïnï rɔ, rɔ kaya ma löbu. Lɔko ꞌdeni kɔzɔ ꞌja ame kopɔ dɔmo yaga ne. 6 Ɔdɔ ꞌja mo koꞌdɔkɔ tudödu wa dë dönï ma laka mo lɔko kiŋgeŋge gbɔ yaga. Ne kɔzɔ ame dɔ kiŋgeŋge ni ti dɔ kopɔ rɔ, rɔ kaya zi ꞌja ne, ma laka mo lɔko kudödu wa dönï.

7 A mɔtɔ inza ame ꞌdɔ kiꞌdi bɔtɔni kudödu wa dɔ bo römöyï bo rɔ akileme kïnë rɔ löbu ꞌba Bɔkoꞌba. Tine ꞌja ꞌbënï rɔ akileme rɔ löbu ꞌba bɔtɔni. 8 Römöyï bɔtɔni na dë koꞌba di mï yida rɔ ꞌja, tine ꞌja na koꞌba di mï yida rɔ bɔtɔni. 9 Kina oꞌba bɔtɔni dë gbï gɔ lende ꞌba ꞌja, tine ꞌja na koꞌba gɔ lende ꞌba bɔtɔni. 10 Gɔ köꞌdu mo na mï mötu ala mï tiya lende ꞌba Bɔkoꞌba zi ꞌja ꞌdɔ kudödu dönï teyi rɔ akileme ꞌba közï kakpa ꞌba mëꞌdë nï di kɔmɔ malayika.

11 Tine ma di zize ze ma rɔ akɔtɔ ti Kurïsïtö ŋere ze nime, bɔtɔni ɔcɔ dë di rɔ ꞌja kina ꞌja ɔcɔ dë gbï di rɔ bɔtɔni. 12 Kɔzɔ ame pele koꞌba ꞌja di mï yida rɔ bɔtɔni ne, ꞌja na ꞌdeni leꞌjete këdï köyö bɔtɔni. Kina wa pili ako di zi Bɔkoꞌba.

13 Tine kpe na gɔ kiyake eꞌbe ti yayi. Ɔdɔ tara ne ëdï rɔ ma laka zi ꞌja ꞌdɔ kumötu rɔ dɔ sari? 14 Akikali iyandi wa ꞌdeni timo te, ɔdɔ sunë döyï nï ame rɔ bɔtɔni ne kidakpa kulöwö nima laŋa na. 15 Ne ma ꞌba ꞌja, ɔdɔ sunë dönnï kidakpa kulöwö nima tele na. Bɔkoꞌba iꞌdi sunë kidakpa nima ꞌdeni zïnnï ꞌja rɔ bi ꞌba akudödu dɔ. 16 Ne ɔdɔ bɔ mo kebe kowasa lende ma ꞌbeze nime, dölëtï ma ꞌbeze ti ꞌba kanisa ꞌba Bɔkoꞌba na me ŋge diya ꞌdeni.

Akonyo ꞌBa Ŋere

(MT 26:26-29; MK 14:22-25; LK 22:14-20)

17 Tine mï ndose naga nime a mɔtɔ mubï gɔye dë. Römöyï ɔdɔ kotɔŋike dɔye mï mötu ꞌbe mo tönë ꞌdɔ këdï rɔ ma laka ne, tine uyïke za ꞌböwu yaga rɔ a kënyë. 18 Ma dɔgba mo muwö tëgë mï mötu ꞌbe ꞌba kanisa rɔ koza ebe kusu rönï za yïmo. 19 Momeri ti këdï ŋgï tara römöyï gɔ kileme ma dökïꞌdï Bɔkoꞌba këyï rɔmo mo ga.

20 Mï kpa kotɔtɔ ꞌbe ꞌdɔ konyoke ŋgï tɔ rɔ, rɔ kodɔꞌbɔ ꞌba Kurïsïtö ŋere ze mo ne inza yɔ. 21 Römöyï di bi tonyo mo mɔtɔ ileꞌde ŋgï mɔlo tötï rɔ akonyo ma ꞌbëyï. Ya mɔtɔ ga kari ma ꞌbënnï ŋgï ti ꞌbö, tine mɔtɔ ga konyo ꞌbënnï ꞌdeni ŋgï kïtëkpë, layi kupö mɔtɔ ga. 22 Waꞌdi ga na tara? Inzake ti liŋɔ tonyo kpeye tuwë wa di teyi? Eꞌbe nima kanisa ꞌba Bɔkoꞌba na koꞌdɔkɔke titiꞌja mo todɔ laŋa rɔ bɔ lisa mo ga? Waꞌdi na kiterike gɔ miya ziye gɔmo? Tëgë ꞌdɔ mubï gɔye? Lipo, mubï gɔye ɔtɔ dë.

23 Römöyï akiyandi nime ako zö di zi Yësu Kurïsïtö ŋere ze na me mëdï molɔlɔ ziye. Mï korɔndɔ nima kiꞌdi közï bo zi turu teyi ne, bo ogba maŋgolɔꞌbɔ ŋgï 24 kileki yëëꞌdï mo zi Bɔkoꞌba bo konye yïmo kiya te, “Ame na rɔ yida rɔma ame kiꞌdi ꞌdeni gɔye. Kina ti oꞌdɔke nduwë te tomeri ma timo.” 25 Kina gbï ꞌböwu di pötö akonyo ꞌdeni na bo kogba kösu ŋgï kiya te, “Akuwë nime na rɔ lömu ma laꞌja ꞌba Bɔkoꞌba ma kɔrɔ ꞌdeni dɔ roma ma. Kina ti ɔdɔ këddï kuwëke, oꞌdɔke nduwë te tomeri ma timo.” 26 Kina ɔdɔ kotoke tonyo maŋgolɔꞌbɔ nima kuwëke gbï nduwë te di mï kösu nima ëddïke rɔ tuwöwö lende ꞌba tölë ꞌba ŋere Yësu timo ŋbö bo kileki kako dɔliŋɔ bine.

27 Kina nï bɔ ame këddï konyo maŋgolɔꞌbɔ ꞌba ŋere Yësu kuwë di mï kösu abo nime ŋgï tara kinza lende koro mo ne, yida rɔ bo ti roma mo nime na këddï ëꞌbï ꞌdeni ka rɔ tuburu bi mo. 28 Nï mɔtɔ omeri koŋgɔ röyï titi na ꞌjaa ꞌdɔ konyo kuwë di mï kösu nime. 29 Römöyï nï bɔ ame këddï konyo ꞌbëyï kuwë ŋgï tara di mï kösu nime kinza meri ma kodɔrɔ mo ne, burë na ka këddï koꞌde ëꞌbï döyï. 30 Gɔ lende mo na ma, ma konzi ꞌbeye mɔtɔ ga ꞌdeni ŋgï rɔ korɔꞌbɔ rɔ, rɔ kɔꞌɔ mɔtɔ ga kölë ꞌdeni ne. 31 Ma kiya te dëdï dodɔrɔke bïcï lende ra rɔze laka dëne Kurïsïtö inza kodɔrɔ bïcï mo rɔze. 32 Ne tine bo odɔrɔ bïcï lende ꞌdeni rɔze bo kodɔ karama yaga dɔze kinza Bɔkoꞌba kodɔꞌbɔ ze ra kɔtɔ kote dɔze ti dɔliŋɔ nime.

33 Kina me mëdï miya ziye löndö ma ga, ɔdɔ kotɔŋike dɔye ꞌdeni tonyo akonyo ꞌba ŋere Yësu, odake rɔye. 34 Ne ɔdɔ nï mɔtɔ këddï rɔ ꞌbö onyo kpëyï mɔlo di liŋɔ ꞌbï kinza Bɔkoꞌba kari kodɔ karama ra döyï gɔ tako mï kpa kotɔtɔ nima. Tine lende mɔtɔ naga nima ti modɔrɔ gɔmo ꞌjaa ɔdɔ mömö ꞌdeni ziye yayi.

12

Kpa Közï Kiꞌdi ꞌBa Nyï Kɔtɔ Laka

1 Kina ame ziye kpe löndö ma ga, wa nime rɔ kpa közï kiꞌdi ꞌba Nyï Kɔtɔ Laka ne, moꞌdɔkɔ ziye ꞌdɔ kikalike laka. 2 Ikalike ꞌdeni tönë gba bine kinza kiꞌdike dɔye dë gɔ lende ꞌba Bɔkoꞌba ne, a ma yawa naga aꞌda ye ŋgï kiꞌdi ye toro akoro ni ame ga ŋgï rɔ töku kinza kilende dë ne. 3 Kina me mëdï miya ziye bɔ ame këdï kilende ti tigɔ ꞌba Nyï Kɔtɔ Laka ne inza kebe kpe kogbɔki kiya te, “ꞌJɔ kɔmɔ nima döyï ne Yësu.” Kina gbï bɔtɔ inza kɔꞌbɔ tiya mo te, “Yësu na rɔ ŋere,” tine ŋge ti tigɔ ꞌba Nyï Kɔtɔ Laka.

4 Bine kpa közï kiꞌdi ꞌba Nyï Kɔtɔ Laka ëdï pili rɔ ꞌberiꞌberi, tine bo Nyï Kɔtɔ Laka ma kiꞌdi mo ŋge kɔtɔ. 5 Kɔri ꞌba laja ꞌba Kurïsïtö ŋere ze nime gbï pili rɔ ꞌberiꞌberi. Tine bo Kurïsïtö ŋere ze mo ŋge kɔtɔ. 6 Tigɔ ꞌba toꞌdɔ ndɔbɔ pili rɔ ꞌberiꞌberi. Tine bo Bɔkoꞌba bɔ kiꞌdi mo zi bilaka pili nime ŋge kɔtɔ.

7 Zïyï nï mɔtɔ Bɔkoꞌba iꞌdi rɔ Nyï Kɔtɔ Laka abo ame ŋgï kɔꞌbɔ tokɔnyi bilaka ꞌba kanisa abo ga pili ne. 8 Nyï Kɔtɔ Laka iꞌdi zïyï mɔtɔ rɔ akikali tuwöwö lende. Tine ma ꞌbëyï mɔtɔ bo kɔtɔ mo nima iꞌdi zïyï rɔ tïyëtï mo laka. 9 Ma ꞌbëyï mɔtɔ bo iꞌdi zïyï rɔ tiꞌdi döyï laka gɔ lende ꞌba Kurïsïtö. Tine ma ꞌbëyï mɔtɔ bo kɔtɔ mo nima iꞌdi zïyï rɔ tigɔ ꞌba akileŋo. 10 Ma ꞌbëyï mɔtɔ bo iꞌdi zïyï rɔ toꞌdɔ gɔ kotɔ. Tine ma ꞌbëyï mɔtɔ bo kɔtɔ mo nima gbï iꞌdi zïyï rɔ tumë lende ꞌba Bɔkoꞌba. Kina bo kɔtɔ mo nima na gbï këdï kiꞌdi yi nï mɔtɔ tikali lende ma yala na rɔ ꞌba Bɔkoꞌba tine ma yala na kinza rɔ ꞌba Bɔkoꞌba. Ma ꞌbëyï mɔtɔ bo iꞌdi zïyï rɔ tilende rɔ kpa löwö. Tine ma ꞌbëyï mɔtɔ bo kɔtɔ mo nima iꞌdi zïyï rɔ tïyëtï mï ꞌjɔ ꞌba lende mo. 11 Tine bo Nyï Kɔtɔ Laka kɔtɔ kpökï nime bo na me pili koꞌdɔ wa naga nime ne. Bo iꞌdi kpa közï nime pili rɔ ꞌberiꞌberi zi bilaka rɔ kɔtɔkɔtɔ kɔzɔ ma bo koꞌdɔkɔ.

Kapa ꞌBa Yida Rɔ

12 Tine Kurïsïtö ëdï kɔzɔ yida rɔ ame pele kɔtɔ kapa mo ga ŋbaŋi ne tara. Kapa nima konzi pele ŋbaŋi tara nima lïjë pili yida rɔ kɔtɔ nima na. 13 Kina gbï tara ze nime pili, Yudayi ni ti bɔ löwö mo ga ti atɔli ni ti ma kinza rɔ atɔli ni pili, obapatisi ze ꞌdeni ti bo Nyï Kɔtɔ Laka tëdï rɔ yida rɔ kɔtɔ. Ze pili duwëke ꞌdeni di mï bo Nyï Kɔtɔ Laka kɔtɔ nime.

14 Kɔzɔ ma koŋgɔke yida rɔ inza ŋge kɔtɔ, kapa mo ga ŋbaŋi. 15 Me ɔdɔ ndï kënyï kebe kiya te, “Minza ama rɔ kapa ꞌba yida rɔ römöyï ma közï na dë.” Tara ne lende nime ti kiꞌdi bo ŋgï yaga kinza kpe rɔ kapa ꞌba yida rɔ? 16 Ala ɔdɔ mbili kënyï kebe kiya te, “Minza ama rɔ kapa ꞌba yida rɔ römöyï ma kɔmɔ na dë.” Tara ne lende nime ti kiꞌdi bo ŋgï yaga kinza kpe rɔ kapa ꞌba yida rɔ? 17 Me ɔdɔ yida rɔ pili na këdï ŋge kɔtɔ rɔ kɔmɔ ti kuwö lende tondo? Ala ɔdɔ këdï ŋge pili rɔ mbili ti kumë wa tondo? 18 Tine Bɔkoꞌba iyija kapa ꞌba yida rɔ naga nime pili te gɔ akoꞌdɔkɔ abo. 19 Ma kiya te kapa ma kɔtɔ na ŋge pili këdï dëne a mɔtɔ kïdëkï rɔ yida rɔ inza.

20 Kina kɔzɔ ame doŋgɔke, kapa pele ŋbaŋi tine yida rɔ kɔtɔ nima na. 21 Kina me kɔmɔ inza kikali tiya mo zi közï te, “Ari yayi moꞌdɔkɔ yi dë.” Kina dɔ inza kikali tiya mo gbï zi ndï te, “Nï, ari yayi moꞌdɔkɔ yi dë.” 22 Tine kapa ꞌba yida rɔ naga nime pili dëdï diyake te inza rɔ a kembe ne, ɔdɔ lïjë kinza yida rɔ inza kɔꞌbɔ toꞌdɔ ɔtɔ. 23 Tine kapa ame mo ga tönë doŋgɔke kinza rɔ a bota ɔtɔ ne kina debe doroke za ꞌböwu yaga rɔ dɔ kiteli. Kapa ma tönë mo ga kïnë mo ga kaya rɔ ne na za ꞌböwu doŋɔke dɔmo kulöwö. 24 Tine kapa ma yaga kele naga nime bɔtɔ onyɔ lende mo dë.

Bɔkoꞌba odɔꞌbɔ kapa ꞌba yida rɔ ꞌdeni na ma kiꞌdi koŋɔ dɔ ma kinza rɔ a bota ɔtɔ mo ga, 25 kinza ndoꞌji këdï ra yaga mï löŋgö yida rɔ. Tine gɔ lïjë kapa mo naga nima pili kɔꞌɔ ga rönnï rɔ akɔtɔ. 26 Kina ɔdɔ a mɔtɔ koꞌdɔ kapa mɔtɔ ꞌdeni kapa ma laki naga nime pili gbï yaga rɔ ma kɔꞌɔ. Ɔdɔ kïlëlu kapa mɔtɔ kapa ma laki naga nima pili ënyï gbï bi tiliya.

27 Kina me kpe na rɔ yida rɔ Kurïsïtö. Tine kpe pili nï mɔtɔ rɔ kapa bo mɔtɔ. 28 Kina me Bɔkoꞌba kiyija ye ꞌdeni tara mï kanisa abo. Dɔgba mo bo iꞌdi bɔ laja mo ga. Rïyö mo bo iꞌdi bɔ kumë lende ni. Mota mo bo iꞌdi bɔ kɔmɔ kiyandi ni kina kiꞌdi bɔ toꞌdɔ gɔ kotɔ ni. Kina bo kebe ŋgï tiyija ya ama ga nati, bɔ akileŋo ni ti bɔ toꞌdɔ kɔnyi ni ti bɔ dɔ kanisa ni ti bɔ tilende rɔ kpa löwö ni. 29 Kpe pili inzake ŋge rɔ bɔ laja ala rɔ bɔ kumë lende ala rɔ bɔ kɔmɔ kiyandi. Kpe pili inzake ti közï kakpa ꞌba toꞌdɔ gɔ kotɔ 30 ala ꞌba tileŋo rɔkɔꞌɔ ala ꞌba tilende rɔ kpa löwö ala ꞌba tïyëtï mï ꞌjɔ ꞌba lende mo.

31 Kpe, laka mïye ŋgï mbiri rɔ ma kombi gɔ kpa közï ame ga kulöwö rɔ dɔ kiteli ne. Tine a mɔtɔ ma kulöwö rɔ dɔ kiteli mo ti mileme ꞌdeni ŋgï ziye, bo na rɔ akɔꞌɔ.

13

Akɔꞌɔ

1 Kina me nï mɔtɔ ɔdɔ kikali pele tilende kpa bilaka lesi ti kpa malayika, tine nï ŋgï rɔ ma sari kinza akɔꞌɔ ti këddï ëꞌbï ka ŋgï kɔzɔ birɔ lalaŋa ni ti kaliseye ma kudu kulöwö naga tara. 2 Ɔdɔ këddï pele ti tigɔ ꞌba tumë lende ꞌba Bɔkoꞌba këddï pele ti akikali ꞌba wa pili kikali wa ma rɔ ma kusu naga, meri ꞌbï kɔꞌbɔ pele tiyese döku ma löbu naga, tine ɔdɔ kiya te kinza ti akɔꞌɔ, inza du te rɔ ɔtɔ. 3 Ɔdɔ koza ëꞌbï ga pele pili yaga kiꞌdi yida röyï gbuluŋgu dɔmo rɔ akoŋma, ɔdɔ kiya te kinza ti akɔꞌɔ inza koꞌdɔ ɔtɔ lipo te zïyï.

4 Akɔꞌɔ na rɔ lende këyï ni ti lende laka. Akɔꞌɔ inza ti mï kombi ala dɔ kombi ni ti tubötö rɔ. 5 Akɔꞌɔ ïnzïrï dë. Yïmo ututu dë. Dökïꞌdï mo apa dë gbï. Akɔꞌɔ indaꞌba tiyeli dë. 6 Kina bo inza gbï rɔ lɔŋɔ ti lende kënyë, tine lɔŋɔ abo ŋge ti lende ma kodɔrɔ. 7 Akɔꞌɔ ombi ma ꞌba bo gomɔ ꞌba wa pili köꞌbö tiꞌdi dönï ti kɔmɔ kiꞌdi ti mï këddï mo pili.

8 Akɔꞌɔ ote rönï dë kɔzɔ ꞌba kpa közï naga nima. Tumë lende ni ti kiteli. Tigɔ ꞌba tilende rɔ kpa löwö ni ti kiteli. Kina akikali ni gbï ti kote rönnï. 9 Römöyï akikali ma ꞌbeze nime ti tumë lende mo ga kpaki ti bɔti rɔmo. 10 Tine ɔdɔ kiya te ma laka kinza bɔti rɔmo mo kömö yɔ kina ma ti bɔti rɔmo tönë ga ti kölu ŋgï yaga.

11 Tönë mëdï gba rɔ kole titi ne, meri ma ti lende ma pili kɔzɔ ꞌba kole titi. Tine ɔdɔ kɔmɔ ma kɔpɔ ꞌdeni mola gɔ lende dɔ kole titi ŋgï pili yaga. 12 Kina me ma gïrï nime dëdïke gba rɔ toŋgɔ Bɔkoꞌba nyuru kɔzɔ di mï mandara. Tine yayi ti doŋgɔke bo ꞌdeni te di dɔ kɔmɔ di dɔ kɔmɔ. Ma gïrï nime gbï mikali bo ŋge gba mbowa, tine yayi ti mikali bo ꞌdeni ŋgï pili kɔzɔ ame bo Bɔkoꞌba kikali ma pili ne.

13 Kina me miya ꞌdeni ziye lïjë wa mota naga nime tiꞌdi dɔ gɔ lende ꞌba Bɔkoꞌba ti kɔmɔ kiꞌdi mo ti akɔꞌɔ ti köꞌbö ŋgï ŋburu. Tine ma rɔ dɔ kiteli mo kina rɔ akɔꞌɔ.

14

Tilende Rɔ Kpa Löwö

1 Akɔꞌɔ na kiꞌdike këdï dɔgba kɔmɔye. Kina iꞌdike mïye gbï këdï mbiri gɔ kpa közï mɔtɔ ga ꞌba Nyï Kɔtɔ Laka, ma rɔ dɔ kiteli mo ꞌba tigɔ ꞌba tumë lende abo ꞌba Bɔkoꞌba nima. 2 Bɔ ame këdï kilende rɔ kpa löwö ne inza kilende zi bilaka lesi, tine ŋge zi Bɔkoꞌba römöyï bɔtɔ mɔtɔ uwö mï kpa bo dë. A ma kinza kikali naga na ma Nyï Kɔtɔ Laka këdï kiꞌdi bo kiya. 3 Tine bɔ ma kumë ma ꞌba bo lende ꞌba Bɔkoꞌba nima ëdï kilende ꞌba bo zi bilaka lesi kiꞌdi kɔnyi kocɔ mï këddï teyi. 4 Bɔ ame këdï kilende rɔ kpa löwö ne okɔnyi ꞌbënï ŋge rɔ gbagba bo. Tine ma kumë ꞌba bo lende ꞌba Bɔkoꞌba nima okɔnyi bilaka ꞌba kanisa ŋgï pili.

5 Kina me moꞌdɔkɔ ye pili ꞌdɔ kilendeke rɔ kpa löwö. Tine a ma moꞌdɔkɔ ziye rɔ dɔ kiteli mo na rɔ lende kumë. Bɔ ame kumë lende ꞌba Bɔkoꞌba ne, bo na mbiri di dɔ ma kilende rɔ kpa löwö. Tine ŋge ɔdɔ bɔ mɔtɔ kïyëtï mï ꞌjɔ ꞌba lende mo ꞌdɔ kokɔnyi bilaka pili ꞌba kanisa.

6 Löndö ma ga, me tönë mako ziye yayi ne, ma mëdï milende ra rɔ kpa löwö dëne ti mokɔnyi ye tondo ga? Oꞌja moꞌde ŋgï rɔ akileme mo ti akikali mo ti lende kumë mo gbï ti akiyandi mo ꞌdi. 7 Me a ma kinza dïdï naga nime pele kɔzɔ more ni ti tɔmo ni ne, ɔdɔ kiŋgelo yïmo dë laka yë na ti kuwö yïmo? 8 Me ɔdɔ bɔ kanya kome tɔtɔti dë laka yë na ti kileŋo rönï ndö koda dɔ ya? 9 Kpe na gbï tara. Ɔdɔ kebe kilende rɔ kpa löwö bilaka kuwö yïmo dë ꞌdɔ lïjë kikali tondo? Ëddï kilende ëꞌbï ka ŋgï mï lili.

10 Mï dɔliŋɔ bine kpa bilaka na me ga pili ŋbaŋi rɔ gege ti ꞌjɔ ꞌba lende mo ga. 11 Tine ɔdɔ muwö mï ꞌjɔ ꞌba lende mo dë ma ꞌdeni rɔ bɔ löwö zi bɔ kiya mo tɔ nima. Kina bo ꞌdeni gbï yaga rɔ bɔ löwö zö. 12 Ne dëne kɔzɔ ma ꞌbeye nime kiterike kpa közï ꞌba Nyï Kɔtɔ Laka kulöwö ne, ma laka mo ꞌdɔ kogbɔke rɔye tokɔnyi bilaka ꞌba kanisa.

13 Kina me nï ame këddï kilende rɔ kpa löwö ne, ititi Bɔkoꞌba kiꞌdi yi gbï tïyëtï mï ꞌjɔ ꞌba lende mo. 14 Römöyï ma ꞌbama ɔdɔ mumötu rɔ kpa löwö dökïꞌdï ma na ŋge këdï kumötu, tine meri ꞌba dɔma oꞌja ɔtɔ dë di teyi. 15 Ne tine gɔ moꞌdɔ tondo? Ti mumötu ti dökïꞌdï ma gbï ti meri ꞌba dɔma. Ti moba ŋgala ti dökïꞌdï ma gbï ti meri ꞌba dɔma. 16 Me ɔdɔ kileki yëëꞌdï mo ŋge ti dökïꞌdï yï zi Bɔkoꞌba ꞌdɔ bilaka ama ga yayi ne koꞌdɔ “Amini” tondo gɔmo kinza ma bo kikali wa ma këddï kiya mo dë? 17 Mɔtɔga mötu ꞌbï nima ti këdï rɔ ma laka, tine bɔ ama tïyï ne oꞌja ɔtɔ dë di teyi.

18 Ne ma ꞌbama mileki yëëꞌdï zi Bɔkoꞌba gɔ ame milende kpa löwö kebe ye. 19 Tine ma di mï kanisa tilende mbowa ti meri ꞌba dɔma ti kpa ma kuwö yïmo naga na moꞌdɔkɔ tiyandi ya mɔtɔ ga timo. Ame na rɔ dɔ kiteli zö di dɔ tilende kulöwö rɔ kpa löwö.

20 Löndö ma ga, kinza komerike lende dë kɔzɔ kole titi. Tine ilekike rɔye ŋge rɔ bɔyi titi zi lende kënyë. Meri ꞌbe iꞌdike këdï rɔ ꞌba bulöbu. 21 Mï buku ꞌba Bɔkoꞌba iya ꞌdeni te, “Ti moja bɔ löwö tilende zïnnï lïjë bilaka ma naga nime. Ti milende zïnnï rɔ kpa löwö. Tine pele lïjë inza kuwö dɔma.”

22 Kina me dikalike ꞌdeni tilende rɔ kpa löwö nima iꞌdi rɔ akileme zi ma kinza kiꞌdi dönnï dë gɔ lende ꞌba Bɔkoꞌba naga. Tine inza zi ma kiꞌdi dönnï ꞌdeni. Kina tumë lende iꞌdi rɔ akileme zi ma kiꞌdi dönnï gɔ lende ꞌba Bɔkoꞌba naga, inza zi ma kiꞌdi dönnï dë mo ga. 23 Me ɔdɔ kpe bilaka ꞌba mï kanisa pili kebeke ŋgï bi tilende rɔ kpa löwö na bɔ mɔtɔ ame kinza rɔ ꞌba kanisa ne kako kɔdɔ yayi, bo ti kiya dë te kpe nökï na? Ne bɔ ame kiꞌdi dönï dë gba gɔ lende ꞌba Bɔkoꞌba ne 24 ɔdɔ bo kɔdɔ koꞌja kpe pili këddïke tumë lende ꞌba Bɔkoꞌba, wa ame ga bo kuwö ne ëdï komba dökïꞌdï bo ŋgï bo komeri gɔ lende kënyë abo ga. Lende ma bo kuwö nima na ti kote burë abo ŋgï 25 koja lende kënyë ma dökïꞌdï bo pili yaga bi kɔpɔ, bo ti kolɔdɔ bërï tumötu Bɔkoꞌba kiya te, “Bɔkoꞌba ëdï ŋgï mï löŋgö ye.”

A Ma Kodɔrɔ Mï Kanisa

26 Löndö ma ga, a ma miteri ziye na me. Ɔdɔ kotɔŋike dɔye ꞌdeni mï mötu nima mɔtɔ koba ŋgala, mɔtɔ kiyandi wa, mɔtɔ kïyëtï gɔ akileme ma këdï koꞌdɔ rönï, mɔtɔ kilende rɔ kpa löwö, mɔtɔ kïyëtï mï ꞌjɔ ꞌba lende mo. Tine iꞌdike koꞌdɔ wa pili rɔ kɔnyi rɔ gɔ rɔ. 27 Ne ɔdɔ mɔtɔ ga këdï kilende rɔ kpa löwö, iꞌdike lïjë këdï ŋge kɔzɔ rïyö ala mota tara. Kina ꞌdɔ lïjë kilende gbï rɔ kɔtɔkɔtɔ kiꞌdike bɔ mɔtɔ kïyëtï mï ꞌjɔ ꞌba lende mo. 28 Ne ɔdɔ bɔ kïyëtï kpënnï kinza iꞌdike lïjë kudumö ma ꞌbënnï ŋgï, lïjë kilende ŋge ti mïnnï zi Bɔkoꞌba. 29 Iꞌdike ma rïyö ala mota ame ga rɔ bɔ kumë lende ꞌba Bɔkoꞌba ne na kilende mɔtɔ ga kuwö ma ꞌbënnï ŋge tara kitemo gɔmo. 30 Ne ɔdɔ Bɔkoꞌba kiꞌdi lende abo ŋgï mï bɔ mɔtɔ di mï kpa kotɔtɔ yayi, bɔ ma këdï kilende dɔgba mo nima kudumö ma ꞌba bo ŋgï gbɔ yaga. 31 Kina ti kpe pili kïyëtïke lende ꞌba Bɔkoꞌba rɔ kɔtɔkɔtɔ ꞌdɔ kiyandi ma konzi pili kiꞌdi mï këddï teyi. 32 Bɔ kumë lende ni kɔꞌbɔ titi togbɔ dɔ a ma këdï kɔdɔ di kpënnï. 33 Römöyï bo Bɔkoꞌba inza rɔ bɔ akirasi. Bo rɔ bɔ lende këyï.

Kina me mï kpa kotɔtɔ ꞌba bilaka ꞌba Bɔkoꞌba pili 34 kinza ꞌja kusë dë ti lende. Kola lïjë dë kilende römöyï köꞌdu kiꞌdi ꞌba Musa iya ꞌdeni tönë bine te, “A mɔtɔ rɔ ꞌja kinza mbiri dɔ bɔtɔni.” 35 Ɔdɔ lïjë koꞌdɔkɔ tikali a mɔtɔ lïjë kari kititi mëꞌdë nnï ga ꞌjaa di liŋɔ. Ɔdɔ ꞌja mo kusë ti lende mï kpa kotɔtɔ ꞌba kanisa lɔko odɔ rɔ kaya ꞌdeni rönï.

36 Mikali dë, eꞌbe nima gɔ ame lende ꞌba Bɔkoꞌba kisaki kako di ziye ne? Ala gɔ ame eꞌbe kako ŋge ziye ne? 37 Ne ɔdɔ nï mɔtɔ kiya röyï tëgë rɔ bɔ kumë lende rɔ bɔ këdï ti kpa közï ꞌba Nyï Kɔtɔ Laka ikali a nime mugu ne na ŋgï rɔ köꞌdu kiꞌdi ꞌba Kurïsïtö ŋere ze. 38 Bɔtɔ ame kuwö dɔ köꞌdu kiꞌdi nime dë ne kinza nï mɔtɔ kuwö dɔ bo dë.

39 Kina me ti löndö ma ga, tumë lende mo na kiꞌdike dökïꞌdï ye gɔmo. Tine kinza koꞌjɔŋɔke gɔ tilende rɔ kpa löwö dë. 40 Wa pili oꞌdɔke rɔ kpa koriya.

15

Tɔdɔ ꞌBa Kurïsïtö Di Mï Tölë

1 Kina me ti löndö ma ga, moꞌdɔkɔ tileki tiya gɔ laja laka tönë muwöwö ꞌdeni bine ne gbï ziye. Ame kina kindaꞌbake ꞌdeni kɔrɔke kitigɔ timo mï meri ꞌbe ne. 2 Ama kina rɔ laja kɔtɔ laka mo ma muwöwö ziye. Kina ti kɔmɔ ye ŋgï timo di mï tölë ɔdɔ kindaꞌbake kiꞌdike dɔye laka gɔmo. Ne ɔdɔ kinza tara, omba iꞌdike eꞌbe dɔye ꞌdeni ka ŋgï gɔmo rɔ bëtï.

3 Ma rɔ dɔ kiteli mo ma muwö molɔlɔ gɔmo miya ziye mo na me, Kurïsïtö ölë ꞌdeni gɔ lende kënyë ze ga kɔzɔ ma kugu mɔlo mï buku ꞌba Bɔkoꞌba tara. 4 Usu bo ꞌdeni tine bo ënyï ꞌdeni kɔdɔ yaga di mï tölë mï töꞌdö dɔ mota kɔzɔ ma kugu yayi. 5 Kina bo ɔdɔ ꞌdeni kileme rɔ bo zi Pïtörö. Bo ileme rɔ bo gbï zi bɔ laja abo ga ma ꞌbutë dɔmorïyö. 6 Kina bo kɔdɔ gbï kileme rɔ bo zi bɔ kuwö lende abo ga ma konzi kɔzɔ kuluku ꞌbutë (500) tara pili bi kɔtɔ, ame ma konzi mɔtɔ mo ga këdï gba ti kömönnï koꞌja kabate ne. Ala ɔdɔ mɔtɔ ga ti kölë ꞌdeni pele. 7 Kina bo ɔdɔ kileme rɔ bo zi Yakoba, gbï zi bɔ laja abo mɔtɔ ga pili. 8 Tine ma rɔ ŋburuŋburu mo pili na bo kari kɔdɔ ŋgï zö ma ame rɔ kole köyö kinza koꞌde bi dɔ ɔtɔ dë mo nime.

9 Ma na ꞌbama ŋgï wötï rɔ bɔ laja ame mo du kinza rɔ ɔtɔ ne. Mɔꞌbɔ dë ꞌdɔ kïdëkï ma rɔ bɔ laja ꞌba Kurïsïtö. Römöyï moloma pa rɔ toꞌdɔ közï kasi zi kanisa ꞌba Bɔkoꞌba. 10 Ne tine ti mï këyï ꞌba Bɔkoꞌba na me ma ꞌdeni te ne. Kina gbï mï këyï nima ïlïkö dë ŋgï tara rɔ yawa, römöyï ma na moꞌdɔ ndɔbɔ ŋgï kebe bɔ laja ma laki pili. Tine ndɔbɔ koꞌdɔ ma na dë. Mï këyï ꞌba Bɔkoꞌba na koꞌdɔ ndɔbɔ tö. 11 Kina me ɔdɔ këdï pele rɔ ma kako di zö ala di zïnnï lïjë ma rɔ bɔ laja mɔtɔ mo naga nime kina kpaki rɔ wa ma duwöwö mo ame kiꞌdike dɔye ꞌdeni gɔmo ne.

Tɔdɔ ꞌBa Töku Di Mï Tölë

12 Kina me laja pili ma duwöwö iya te Kurïsïtö ɔdɔ ꞌdeni yaga di mï tölë. Ne rɔ ma tondo mo na ya ma ꞌbeye mɔtɔ ga këdï kiya ꞌbënnï ꞌböwu te töku inza kindiŋi kpe? 13 Ne ɔdɔ këdï rɔ ma laka, omba Kurïsïtö indiŋi dë du. 14 Kina ɔdɔ kindiŋi Kurïsïtö dë gbï yaga di mï tölë a mɔtɔ inza kpe ame gɔ duwöwö. Kina a mɔtɔ inza kpe gbï ziye tiꞌdi dɔye gɔmo. 15 Kina ma rɔ dɔ kiteli mo ti kileme ze ŋgï dunzö bëtï ꞌdeni kpa Bɔkoꞌba. Römöyï diya ꞌdeni te Bɔkoꞌba indiŋi Kurïsïtö ꞌdeni yaga di mï tölë. Ne ɔdɔ këdï ꞌdeni rɔ ma laka töku kindiŋi dë indiŋi Kurïsïtö dë ma? 16 Römöyï ɔdɔ kindiŋi töku dë indiŋi Kurïsïtö dë gbï. 17 Kina ɔdɔ kindiŋi Kurïsïtö dë meri ꞌbe ame kiꞌdike dɔye gɔmo ne ꞌdeni ka ŋgï bi sari, wali ꞌba lende kënyë ꞌbe ëdï gba dɔye. 18 Kina lïjë ame ga köꞌdö ꞌdeni mï Kurïsïtö ne ölu ꞌdeni gbï. 19 Kina me ɔdɔ kɔmɔ kiꞌdi ze gɔ Kurïsïtö nime këdï ꞌdeni ŋge gɔ loma ꞌba dɔliŋɔ nime, lisa ma ꞌbeze na ŋgï ꞌdeni kulöwö nati.

20 Ne lende ma rɔ ma kodɔrɔ mo na me, indiŋi Kurïsïtö ꞌdeni di mï tölë. Bo na ꞌdeni rɔ dɔndende ꞌba tɔdɔ di mï tölë zi ame ga pili këdï kölë ne. 21 Römöyï kɔzɔ ame bilaka lesi na koꞌde tölë ne, kina me ꞌdeni gbï bilaka lesi na koꞌde tɔdɔ di mï tölë. 22 Kina kɔzɔ ame ma konzi kölë ꞌdeni kɔtɔ ti Adama ne tara ma konzi ti kɔdɔ gbï yaga di mï tölë kɔtɔ ti Kurïsïtö. 23 Mï tumu ame mo ŋgï rɔ ma kodɔrɔ zïyï mɔtɔ ne, Kurïsïtö na ꞌdeni rɔ kole dɔndende ꞌba tɔdɔ di mï tölë. Kina ꞌjaa ꞌdɔ kiyija ame ga rɔ ꞌba bo ꞌba Kurïsïtö ne ti mï kada ꞌba tako abo. 24 Kina ŋburuŋburu ꞌba dɔliŋɔ mo tönë ti kömö ŋgï nati. Kurïsïtö ti kaꞌda wa pili ma rɔ löbu dɔ dɔliŋɔ nime ti ma ti közï kakpa ti bɔ tigɔ mo ga ŋgï pili kogba ŋere löbu kiꞌdi zi Bɔkoꞌba ꞌbu. 25 Römöyï bo Kurïsïtö na Bɔkoꞌba kiꞌdi ꞌdeni mɔlo ꞌdɔ këdï rɔ bɔ dɔ dɔliŋɔ nime ŋbö bo kaꞌda bɔ ya abo ga ŋgï pili.

26 Tine bɔ ya ma ŋburuŋburu ma ꞌdɔ kaꞌda mo tönë na rɔ tölë. 27 Buku ꞌba Bɔkoꞌba iya ꞌdeni te, “Bɔkoꞌba iꞌdi bo kaꞌda wa pili ꞌdeni.” Tine wa pili nime kiya te bo aꞌda ne, Bɔkoꞌba inza yïmo. Römöyï Bɔkoꞌba na kiꞌdi bo kaꞌda wa pili mo naga nima. 28 Kina ɔdɔ bo kaꞌda wa pili ꞌdeni bo kole gbï ti kileki rɔ bo bërï bi ndï Bɔkoꞌba ame kiꞌdi wa pili ꞌdeni bi ndï bo bërï ne. Kina gɔ Bɔkoꞌba na këdï ŋgï nati rɔ bɔ dɔ wa pili.

29 Ne gɔ waꞌdi na bilaka këdï koꞌdɔ bapatisi ti möyï töku ꞌbënnï ga gɔmo? Ma kiya te tɔdɔ di mï tölë kinza yɔ ti koꞌdɔ bapatisi ti möyï töku ni gɔ waꞌdi? 30 Ne kina me gɔ waꞌdi na dilaŋa ꞌbeze rɔze ŋgï ŋburu tombi gomɔ? 31 Löndö ma ga, ma ꞌbama ŋgï rɔ kɔmɔ lëndö mï tölë. Dɔ kombi ma gɔye mï loma ze mï Kurïsïtö ŋere ze na me këdï kiꞌdi ma miya wa naga nime pili te ne. 32 Ma mëdï ra ŋge rɔ yida rɔ ꞌba dɔyayi nime dëne ti moꞌdɔ ya ti kuruku ꞌba mökö naga nime di Epeso bine ne ka gɔ waꞌdi? Waꞌdi ga na ti moꞌja di gɔmo? Ɔdɔ kiya te töku ni kindiŋi dë kpe kɔdɔ yaga donyoke eze kpeze ti tɔne duwëke römöyï tïlëndö dëdï dölëke kɔzɔ ma tönë kiya rönï ne.

33 Kpe, kinza köluke lende dë. Rɔ ma laka kɔzɔ lende mumë tönë, lëpï kënyë ëdï kirasi lende laka ꞌbï. 34 Ilekike komerike dɔye kolake gɔ lende kënyë yaga. Mëdï miya nime rɔ laŋa rɔye römöyï ya mɔtɔ ga yayi ikali Bɔkoꞌba dë.

Kïnë Ma Këdï Kɔdɔ Timo Di Mï Tölë

35 Ya mɔtɔ ga ti kileki kiya te, “Ti töku ni kɔdɔ tondo mo ga? Kïnë ma tondo mo ga na ꞌdɔ lïjë kɔdɔ timo?” 36 Ti miya te, nï rumö nime, kupö ɔdɔ kogba kïdïyë mï yayi, ëdï kölë titi gba na ꞌjaa kötu. 37 Tine ma kïdïyë mo tönë inza rɔ ma kötu mo nima pili. Kupö na ŋge ŋgï kïdïyë ëꞌbï rɔ siliŋbi. Mɔtɔga bo abo rɔ ꞌjɔ nyönyu ala ꞌjɔ ꞌba a mɔtɔ. 38 Kina Bɔkoꞌba kogba kïnë ame bo koꞌdɔkɔ abo ne kiꞌdi zi kupö nima kötu timo. Kupö pili rɔ gɔmo bo iꞌdi kïnë teyi rɔ ame ga koriya timo ne.

39 Kina me kïnë wa ame ga pili ti dïdï yïmo ne inza kɔtɔ. Bilaka lesi ti kïnë ma ꞌbënnï ꞌberi. Yërï ti ma ꞌbënnï ꞌberi. Yali gbï ti ma ꞌbënnï ꞌberi. Kina kenze ni gbï ti ma ꞌbënnï ga ꞌberi. 40 Kina me kïnë a ma mïtɔrɔ ꞌberi. Kïnë ma mï dɔyayi bine gbï ꞌberi. Kina tele ꞌba a ma mïtɔrɔ ꞌberi, ma ꞌba mï dɔyayi bërï bine gbï ꞌberi. 41 Kada ti tele ma ꞌbënï, nyepe gbï ti ma ꞌbënï kina këlu ni gbï ti tele ma ꞌbënnï ga. Tine pele di mï löŋgö këlu naga nima tele mo ga ëdï gbï pili rɔ gege.

42 Kïnë tele nime na ti këdï tara zi töku ame ga kɔdɔ di mï tölë ne. Töku ame këdï kusu ꞌdeni ne ŋgï rɔ yida ꞌba yayi, tine ɔdɔ kɔdɔ ꞌdeni yaga eŋme dë kpe. 43 Mï tusu mo ënyë ëꞌbënï ꞌdeni ŋgï yaga tigɔ mo tɔ kinza kpe. Tine ɔdɔ kɔdɔ ꞌdeni ele ŋgï ŋburu ti tigɔ rɔ mbëmbë. 44 Mï tusu mo rɔ yida rɔ ma sari nime, tine ɔdɔ kɔdɔ ꞌdeni ŋgï rɔ ꞌba Nyï Kɔtɔ Laka.

Kina kɔzɔ ame dikalike yida rɔ ma sari nime këdï ne, omba yida rɔ ꞌba Nyï Kɔtɔ Laka ëdï gbï tara. 45 Römöyï buku ꞌba Bɔkoꞌba iya ꞌdeni te, “Bilaka ma dɔndende mo tönë rɔ Adama ne oꞌba ꞌdeni ti dïdï yïmo.” Tine Adama ma ŋburuŋburu mo na ꞌba bo rɔ bɔ tiꞌdi dïdï. 46 Doŋgɔke ꞌdeni bine yida rɔ ma Nyï Kɔtɔ Laka kiꞌdi na dë titi kako dɔgba, tine yida rɔ ma sari nime na kako dɔgba. 47 Adama ma dɔndende nima oꞌba di mï lupu ꞌba dɔyayi. Tine Adama ma rɔ mï rïyö mo ako ma ꞌba bo di mïtɔrɔ. 48 Kina me ya ame ga mï dɔliŋɔ ne ŋgï kɔzɔ bɔ ma koꞌba di mï lupu nima. Tine ya ame ga mïtɔrɔ ne ŋgï kɔzɔ bɔ ma kako di tɔrɔ mo nima. 49 Kina kɔzɔ ame dolɔke kïnë ꞌba bilaka ma koꞌba di mï lupu ꞌdeni rɔze ne, kina gbï tara yayi ti dolɔke kïnë ꞌba bilaka ꞌba dɔyayi ꞌba mïtɔrɔ ꞌdeni rɔze.

50 Löndö ma ga, wa ame mëdï miya ziye ne na me. Wa ame ga koꞌba këdï ti roma ti yida rɔ ne inza ti gɔ bi mï ŋere löbu ꞌba Bɔkoꞌba. Kina ame rɔ yida ꞌba yayi ne inza ti gɔ bi mï dɔliŋɔ ma kote rönï dë köꞌbö rɔ ŋburuŋburu nima.

51-52 Uwöke lende kusu nime tɔ ma. Ze nime pili dinza dölëke ŋgï ꞌdoyi yaga. Tine ɔdɔ birɔ tɔtɔti ma ŋburuŋburu mo tönë na kudu yɔ ŋgï kpiliŋi kɔzɔ kömöyï ame komba ne te na ze nime pili dëdï duyïke rɔze ŋgï yaga welo. Römöyï ɔdɔ birɔ tɔtɔti nima kudu yɔ na töku ni këdï kɔdɔ ŋgï ti yida rɔ ame keŋme dë kpe ne. Kina këdï kuyï ze ŋgï pili. 53 Wa ma tönë ga rɔ yida ꞌba yayi ne ëdï kolɔ yida rɔ ma keŋme dë ne ŋgï rönnï. Wa ma tönë ga këdï kölë ne ëdï kolɔ yida rɔ ma kinza kölë ŋgï rönnï. 54 Kina me ɔdɔ wa ma rɔ yida ꞌba yayi ni na këdï kolɔ yida rɔ ma keŋme dë ꞌdeni, wa ma këdï kölë naga këdï kolɔ yida rɔ ma kinza kölë ꞌdeni tara tine, omba ëdï ꞌdeni ŋgï ko rɔ ma laka kɔzɔ ma tönë buku ꞌba Bɔkoꞌba kiya ne. Ame kiya te, “Aꞌda tölë ꞌdeni, ïyölu kpa bo ꞌdeni yaga. 55 Nï tölë, akaꞌda ꞌbï ëdï yala? Nï tölë, ꞌdï yï mo tönë ëdï yala?” 56 ꞌDï abo ꞌba tölë ame bo këdï koꞌbe wa timo ne na rɔ lende kënyë. Kina bi tigɔ ꞌba lende kënyë na ti köꞌdu kiꞌdi ꞌba Musa. 57 Ne tine yëëꞌdï këdï zi bo Bɔkoꞌba gɔ ame bo kiꞌdi akaꞌda ꞌdeni zize ti ŋere ze Yësu Kurïsïtö ne.

58 Kina me ti ziye kpe löndö ma ga ma mɔꞌɔ kulöwö nime, öꞌböke kitigɔ ti mï këddï ogbɔke rɔye ŋburu mï ndɔbɔ ꞌba ŋere Yësu Kurïsïtö. Römöyï kɔzɔ ame kikalike ꞌdeni a mɔtɔ ame koꞌdɔ dömöyï bo ŋere ne ïlïkö dë ŋgï du tara rɔ yawa.

16

Akireke

1 Mëdï miꞌdi ame ziye tikali mo gɔ lende ꞌba gïrïsï ame ꞌdɔ kireke tokɔnyi bilaka ꞌba Bɔkoꞌba ma mï Yudayi timo ne. Ziye gbï ꞌdɔ toꞌdɔ mo kɔzɔ ma mose zi kanisa ma Galatiya. 2 Rɔ gɔ kada löbu pili nï mɔtɔ ogba gïrïsï gɔ tigɔ ꞌbï kiꞌdi bërï ꞌdɔ kireke dönï. Römöyï ɔdɔ mömö kinza kënyï ꞌjaa ꞌböwu tireke mo di rɔma.

3 Ɔdɔ mömö yayi bilaka ame ga koŋgɔke ꞌdeni ne na ŋgï ti moja ti waraga kari ti kpa közï kiꞌdi ꞌbe nima Yerosalema. 4 Ne ɔdɔ kinda gbï laka zö ꞌdɔ mari, ti diliŋgere kɔtɔ tïnnï.

Akumötö

5 Ti mömö ꞌjaa ziye ɔdɔ mudö ꞌdeni titi kebe Makedoniya. Römöyï moꞌdɔkɔ titi tudö kebe yayi. 6 Mëdï mari nime ꞌdɔ toloma titi mbowa tiye yayi. Mɔtɔga ti mote lɔwa nime pili tiye yayi. Kina ꞌdɔ kiꞌdike ma ꞌjaa gɔ kɔri tari dɔgba mï liŋgere ma di yayi tari gɔ bi mɔtɔ ame zö ꞌdɔ tari teyi ne. 7 Moꞌdɔkɔ dë ꞌdɔ toŋgɔ ye ŋge rɔ kɔrɔkɔrɔ titeli ŋgï dɔmo. Momeri ꞌdɔ migabi titi mbowa tiye kɔzɔ akoꞌdɔkɔ abo ꞌba Kurïsïtö ŋere ze tara.

8 Tine ti moloma titi ŋbö kada ꞌba Penitikɔsi kota ma Epeso bine. 9 Bi ꞌba tiliya rɔ gɔ ndɔbɔ ma laka mo tönë na me ꞌjaa bine ne. Tine a mo ŋgoro titi mɔtɔ ga ëdï ŋbaŋi bine tonyo burutu ma.

10 Ɔdɔ Timatiyo kömö yayi iꞌdike bo koloma dömbëlï bo kolɔdɔ bërï römöyï bo ëdï rɔ toꞌdɔ ndɔbɔ ꞌba ŋere Yësu kɔzɔ ꞌbama. 11 Kina kinza bɔtɔ mɔtɔ kebe dë kudölï bo. Ojake bo kari mï kɔri abo liya ti yëyï mo, bo kileki kako zö bine. Römöyï mëdï ŋgï bine ti kɔmɔ kiꞌdi gönnï lïjë ti löndö mɔtɔ ga.

12 Tine ma ꞌba bɔ löndö ze ame rɔ Apolo ne, ma na mocɔ ꞌdeni zi bo kulöwö ꞌdɔ bo kari ti löndö naga nime kömö toŋgɔ ye yayi. Tine inza gɔ akoꞌdɔkɔ abo na ꞌdɔ tari gïrï nime. Bo ti kari ŋgï ɔdɔ bo koꞌja kɔri mo.

13 Iꞌdike kɔmɔye këdï kilegbe kɔrɔke kitigɔ mï a ma kiꞌdike dɔye gɔmo. Olomake kinza tikere ti mï këddï. 14 Oꞌdɔke wa pili ti akɔꞌɔ.

15 Löndö ma ga, ikalike ꞌdeni bilaka liŋɔ ꞌba Setepana na kiꞌdi dönnï dɔgba gɔ lende ꞌba Yësu di Giriki yayi. Kina lïjë na gbï kiꞌdi rönnï ꞌdeni ꞌdɔ toꞌdɔ ndɔbɔ ꞌba tokɔnyi bilaka ꞌba Bɔkoꞌba ga. Kina me mëdï miya ziye, 16 lïjë ma kɔzɔ a nime te naga nime na gɔ kuwöke dönnï gbï ti lëpï nnï mɔtɔ ga ame kopi rönnï mï ndɔbɔ nime ne. 17 Miliya ŋgï kulöwö gɔ tako ꞌba Setepana ni ti Pɔtonato ti Akayiko ame lïjë kako kömö ŋgï zö bine ne. Lïjë ŋgï kɔzɔ iya te kpe mo na ꞌdeni tara. 18 Lïjë idiŋga dɔma ŋgï yaga gbï kɔzɔ ame lïjë kidiŋga dɔye ra ne. Lïjë bilaka ma kɔzɔ a naga nime te oꞌdɔkɔ gɔ lende ꞌbënnï na kindaꞌba.

19 Kanisa ame ga pili mï dɔyayi ꞌba Asiya bine ne umötö ye pili. Akowila ni ti Purïsïka ti bilaka ꞌba kanisa ma këdï tïnnï liŋɔ naga umötö ye rɔ mbëmbë mï möyï ŋere Kurïsïtö. 20 Löndö ma bine naga nime umötö ye pili. Kina umötöke rɔye rɔ gɔ rɔye ti közï rïyö mï möyï Bɔkoꞌba.

21 Ma Pɔlo na me mugu mötö nime ti közö. Mötö ma ziye pili.

22 Bɔtɔ ame kinza ti akɔꞌɔ ꞌba Kurïsïtö ne sönö këdï dɔmo.

Ŋere ze, ileki ti kako.

23 Lende këyï ꞌba Yësu Kurïsïtö ŋere ze koloma tiye. 24 Akɔꞌɔ ma koloma tiye mï möyï Yësu Kurïsïtö.

2 Korinito

1

2

3

4

5

6

7

8

9

10

11

12

13

Akugu Ma Mï Rïyö ꞌBa Pɔlo

Zi Kanisa Ma

KORINITO

1

1 Ma Pɔlo ma rɔ bɔ laja ꞌba Yësu Kurïsïtö gɔ akoꞌdɔkɔ ꞌba Bɔkoꞌba mo tönë, ze ti bɔ löndö ze ma kïdëkï rɔ Timatiyo na me dëdï dugu waraga nime ziye kpe bilaka ꞌba kanisa ame ga mï Korinito gbï ti bilaka ꞌba Bɔkoꞌba ma mï dɔyayi ꞌba Giriki pili.

2 Yëyï ti lende këyï abo ꞌba Bɔkoꞌba ꞌbu ze ti ꞌba ŋere ze Yësu Kurïsïtö koloma tiye.

Pɔlo Ni Ileki Yëëꞌdï Zi Bɔkoꞌba

3 Iꞌdi dilekike yëëꞌdï ti zi bo Bɔkoꞌba ꞌbu ꞌba Yësu Kurïsïtö ŋere ze. Bo na ti mï këyï, kɔnyi ze pili ako di zi bo. 4 Bo na kokɔnyi ze ꞌdeni di mï dɔkomali gomɔ ze ga pili ꞌdɔ dokɔnyike mɔtɔ ga ame këdï ti gomɔ ne gbï ti kïnë kɔnyi kɔtɔ nime doꞌjake ꞌdeni di zi bo ne. 5 Kina kɔzɔ ame dombike gomɔ ꞌdeni kulöwö kɔtɔ ti Kurïsïtö ne, ti bo na gbï ti doꞌjake kɔnyi löbu ꞌba Bɔkoꞌba nime.

6 Tine ze ma ꞌbeze ɔdɔ dombi gomɔ na ti këdï ŋgï rɔ kɔnyi ziye tɔmɔ ye. Kina ɔdɔ bo kokɔnyi ze ti koꞌde kɔnyi kiꞌdi tigɔ ꞌba tombi gomɔ mo gbï ziye kɔzɔ ꞌbeze. 7 Dïyënï ŋgï bine rɔ ma laka kɔzɔ ame kpe ꞌdeni gbï rɔ lëpï zize mï tombi gomɔ nime ne ti kokɔnyi ye ꞌdeni gbï tara.

8-9 Löndö ze ga, doꞌdɔkɔ ye ꞌdɔ kikalike gomɔ nima tönë dombi di mï dɔyayi ꞌba Asiya ne. Gomɔ nima aꞌda ze ŋgï lipo. Domeri a mɔtɔ dë kpe rɔ tɔmɔ di yïmo tine ꞌdeni ŋgï rɔ tölë zize. Dëmba bine iyandi ze timo kinza diꞌdi dɔze dë kpe gɔ gbagba ze, tine bo Bɔkoꞌba ame rɔ bɔ tïdïdï töku ni ne na gɔ diꞌdi dɔze ŋge gɔmo. 10 Bo na me kɔmɔ ze ꞌdeni di mï tölë nime kina ti bo koto tɔmɔ ze ŋgï nduwë tara. Bo na diꞌdi kɔmɔze ꞌdeni dɔmo ꞌdɔ kɔmɔ ze 11 ɔdɔ kpe gbï kokɔnyike ze ti mötu. Kina ti bo kuwö mötu ꞌba ma konzi nima ŋgï kina ma konzi ti kileki yëëꞌdï ŋgï zi bo gɔ yëyï nime bo koꞌdɔ zize ne.

Meri ꞌBa Pɔlo

12 A mɔtɔ inza ma ꞌdɔ kaya rɔze römöyï mï dɔliŋɔ bine lende koꞌdɔ ze pili rɔ ma laka. Kina me dëdï doꞌdɔ gbï ziye kɔtɔ laka kɔzɔ ma ꞌba bo ꞌba Bɔkoꞌba. Inza gɔ akikali ꞌba dɔyayi tine ti lende këyï abo ꞌba Bɔkoꞌba. 13-14 Mï akugu ze ga ziye dugu a mɔtɔ dë tine ŋge rɔ wa ame ga kïdëkïke kikalike mï ꞌjɔ ꞌba lende mo ne. Kina kɔzɔ ame leꞌjete kikalike lende ze ꞌdeni gba mbowa ne, doꞌdɔkɔ ziye ꞌdɔ kikalike pili kinza rɔye kebe kaya ze ra gbï kɔzɔ ame rɔze kaya ye dë ne tara mï kada ꞌba tako ꞌba Kurïsïtö kada mɔtɔ dayi.

15 Mikali ëdï ŋgï tara rɔ ma laka kina me moꞌdɔkɔ ꞌdɔ tari pa titi dɔgba ziye yayi ꞌdɔ këddïke ti yëyï rɔ mbëmbë, rɔ mbëmbë mï rïyö ꞌdo. 16 Miteri ꞌdɔ tudö toŋgɔ ye ɔdɔ mëdï mari Makedoniya. Kina mɔtɔ gbï ɔdɔ kiya te mëdï muyï dɔma ꞌdeni di yayi gɔ mudö gbï toŋgɔ ye. Kina ꞌdɔ kiꞌdike ma ꞌjaa gɔ kɔri tari nduwë mï liŋgere ma dɔgba di yayi mï dɔyayi ꞌba Yudayi.

17 Mï meri ma nime ma di ziye minda ŋgï kɔzɔ ŋgɔꞌdɔ naga tara? Ala akiteri ma mo ga na kɔzɔ ꞌba bilaka ꞌba dɔliŋɔ nime tutï dɔmo tilagi mo gbï aa kpaki yayi? 18 Rɔ ma laka kɔzɔ ame bo Bɔkoꞌba na ŋge kɔtɔ rɔ ma kodɔrɔ ne, lende ma nime ziye ne inza rɔ ma ꞌdɔ kuyï yïmo te. 19 Römöyï Yësu Kurïsïtö kole ꞌba Bɔkoꞌba ame duwöwö lende mo tönë ziye ze ti Silibano ni ti Timatiyo ne, bo inza rɔ ame ꞌdɔ kebe kuyï te. Kina bo uꞌbölu bɔtɔ dë gbï. 20 Römöyï lömu ꞌba Bɔkoꞌba ame ga pili bo kiya te, “Ti moꞌdɔ,” ne oꞌdɔ rönnï pili ti Yësu Kurïsïtö. Kina me kiꞌdi doꞌdɔke “Amini” ze pili ti möyï bo tïlëlu rɔ löbu ꞌba Bɔkoꞌba.

21 Bɔkoꞌba na kogbɔ ze ꞌdeni tiye rɔ akɔtɔ ti Kurïsïtö. Bo na kigeli ze ꞌdeni tiye rɔ ꞌba bo ga. 22 Bo na koꞌdɔ kïnë abo ꞌdeni me rɔze bo kodɔ Nyï Kɔtɔ Laka abo ꞌdeni mï dökïꞌdï ze rɔ akileme ꞌba wa ma bo kikeki ꞌdeni mïtɔrɔ koda ze. 23 Mïdëkï bo Bɔkoꞌba rɔ bɔ kodɔrɔ ndï lende ma. Lende nime kiꞌdi mebe mako dë tori ye kpe Korinito ne moꞌdɔkɔ dë gɔ kaya rɔye. 24 Ze na dë rɔ ŋere dɔ meri ꞌba mïye. Kpe ɔrɔke ꞌdeni mɔlo kitigɔ mï tiꞌdi dɔye. Tine ame dëdï doꞌdɔke kɔtɔ tiye ne rɔ lɔŋɔ mo ziye.

2

1 Kina me kiꞌdi ꞌdɔ momeri dɔma ꞌdeni miya te tari ma ziye ma di gɔ ame kinza kpe rɔ liŋgere kpa kɔꞌɔ. 2 Römöyï me ɔdɔ mebe miꞌdi ye ꞌböwu këddïke rɔ meri, yë ga na ti kola kpe ꞌböwu zö rɔ bɔ tidiŋga dɔma? Oꞌja kina ŋgï aa rɔ kpe mo ꞌdi. 3 Gɔ lende mo na ma kiꞌdi mugu waraga ma dɔgba tönë ziye ꞌdɔ ɔdɔ mömö ziye kpe bɔ tïyëyï dökïꞌdï ma mo tönë ga kinza kiꞌdike ma ra ꞌböwu mebe mëdï rɔ meri. Mïyënï ma ꞌbama bine, ɔdɔ mëdï rɔ lɔŋɔ omba kpe gbï pili rɔ lɔŋɔ. 4 Ama tönë mugu ꞌdeni ŋgï ziye ti meri ma kidari ꞌdeni kotopa dökïꞌdï rɔ kɔmɔ tɔlɔ. Tine inza ꞌdɔ tiꞌdi ye këddïke rɔ meri. Moꞌdɔkɔ gɔ kikalike akɔꞌɔ ma ame kulöwö gɔye ne.

Lende Kirasi

5 Ne ɔdɔ mɔtɔ kebe ma ꞌba bo kiꞌdi bilaka këdï rɔ meri, ama bo oꞌdɔ dë zö. Bo oꞌdɔ ziye na, mɔtɔga ala ŋge mbowa ziye. Tine moꞌdɔkɔ dë ꞌdɔ topɔtɔ bo kulöwö. 6 Karama nima kpe ma konzi kodɔke ꞌdeni dɔ bo ne ɔꞌbɔ ꞌdeni tara. 7 Tine olake bo gbɔ gɔmo kiꞌdike mï këddï zi bo kinza meri mo kosɔsɔ bo. 8 Ma miya ziye na me, ilemeke akɔꞌɔ laka zi bo.

9 Kina ma mugu waraga tönë ziye, moꞌdɔkɔ tiyɔzɔ ye toŋgɔ mo ɔdɔ ëddïke ŋgï tuwö dɔma mï wa pili na ya. 10 Kina bɔtɔ ame kolake ꞌdeni gɔ lende kirasi mo ne, ma gbï ti mola bɔ mo tɔ nima. Wa ame ɔdɔ mola ꞌdeni ŋgï nima omba mola ꞌdeni gɔ lende ꞌbe kɔmɔ Kurïsïtö. 11 Römöyï kinza Satani kebe kogɔgɔ rɔ bo ra dɔze, dɔŋgala abo naga nime dikali ꞌdeni pili.

Rɔ ꞌBɔki, Tine Rɔ Bɔ Akaꞌda

12 Tönë mömö Torowa tuwöwö laja ꞌba Kurïsïtö ne, ŋere Bɔkoꞌba ope dɔmo ŋgï zö. 13 Tine pele dökïꞌdï ma olɔdɔ dë römöyï moꞌja bɔ löndö ma Tito dë di yayi. Kina mënyï ŋgï dɔmo di yayi mumötö lïjë ŋgï gbɔ mari nduwë mï Makedoniya.

14 Ne tine yëëꞌdï këdï zi bo Bɔkoꞌba gɔ ame bo köꞌbö toja ze ma rɔ akɔtɔ ti Kurïsïtö nime yaga kɔzɔ ꞌbɔki ma kaꞌda ne. Bo iꞌdi ze ꞌdeni dinzanza lëbï ꞌba Kurïsïtö nime kote gɔ bi kɔzɔ akato kele ma kinzanza tara. 15 Ze na ꞌdeni rɔ akato kele ma Kurïsïtö kinzanza zi Bɔkoꞌba dɔ ma kɔmɔ ꞌdeni di mï tölë mo ga gbï ti ma kölu naga. 16 Zïnnï lïjë ma kölu ꞌdeni naga ŋgï rɔ tato ma ꞌdɔ kupö wa kölë yaga. Tine ma zi ma kɔmɔ ꞌdeni naga ŋgï rɔ tato ꞌba dïdï.

Me yë na ti kɔꞌbɔ a ma te? 17 Dinza ma ꞌbeze kɔzɔ laki ma konzi mɔtɔ ga ame këdï kindaꞌba lende ꞌba Bɔkoꞌba nime ŋgï dɔ közïnnï kɔzɔ wa sari tugö mo ne tara. Ma ꞌbeze mo bo Bɔkoꞌba na koja ze, na me dëdï diya ꞌdeni ti mï kɔtɔ kɔmɔ bo kɔzɔ bɔ laja ꞌba Kurïsïtö.

3

Bɔ Laja ꞌBa Bɔkoꞌba

1 Ti kinda ziye bine te dëdï ꞌdeni ꞌböwu rɔ tubï gɔ ndɔbɔ koꞌdɔ ze? Omerike te dëdï kɔzɔ ya mɔtɔ naga nima titeri waraga tileme ze ziye rɔ bilaka laka? Ala gɔ diteri ye gɔ kuguke waraga ze zi bilaka ma laki? 2 Tine kpe gbagba ye mo nima na ꞌdeni rɔ waraga ma kugu di mï dökïꞌdï ze zi ma konzi pili tïdëkï mo tikali mo. 3 Kina ileme ꞌdeni gbï kpe na rɔ waraga kugu ꞌba Kurïsïtö ame kina koja ze ꞌdeni timo ne. Waraga nime ugu dë ti galama tine ugu ꞌdeni ti Nyï Kɔtɔ Laka ꞌba Bɔkoꞌba bɔ dïdï. Ugu dë dɔ lere ꞌba döku tine ugu ꞌdeni mï dökïꞌdï bilaka lesi.

4 Ame na ꞌdeni rɔ matïkpërï ze ma dɔrɔ gɔmo mï Bɔkoꞌba ti Kurïsïtö. 5 A mɔtɔ inza ame gɔ dëbï rɔze timo diya te ti dɔꞌbɔ toꞌdɔ ndɔbɔ mo. Tigɔ ze pili ako di zi Bɔkoꞌba. 6 Bo na me kiꞌdi ze ꞌdeni dɔꞌbɔ toja laja ꞌba lömu laꞌja abo nime. Ame rɔ lömu kinza kugu bërï tine Nyï Kɔtɔ Laka na kudödu dɔmo. Römöyï lömu ma kugu bërï nima bo na me koꞌde tölë tine Nyï Kɔtɔ Laka oꞌde ma ꞌbënï rɔ dïdï.

7 Lömu nima ugu ꞌdeni rɔ tugu dɔ lere ꞌba döku kina rɔ löbu ꞌba Bɔkoꞌba kɔdɔ ŋgï mï tiꞌdi mo nima. Ame kiꞌdi kpa dɔ Musa köbö kebe kölu pele ꞌjaa yaga ne, tilaka mo pa ŋgï kulöwö kiꞌdi Yisarele koŋgɔ bi dë dɔ bo. Ne me ɔdɔ lömu ame ŋgï ŋge rɔ ꞌba toꞌde tölë ne na kako ꞌdeni ti rɔ löbu ma kɔzɔ a nime te tine, 8 rɔ löbu ame rɔ ndɔbɔ ꞌba Nyï Kɔtɔ Laka ne ti kïyöbu ma ꞌbënï ꞌdeni kulöwö tondo ga yayi? 9 Ɔdɔ rɔ löbu ꞌba lömu kodɔ karama dɔ bilaka nime na köbö ꞌdeni kulöwö tara, ma kileme lende laka ti köbö ma ꞌbënï ꞌdeni ŋgï kulöwö rɔ dɔ kiteli tondo ga yayi na? 10 Kina ti diyake te rɔ löbu ame këdï köbö ꞌdeni kulöwö rɔ dɔ kiteli gïrï nime ne iteli ma dɔgba tönë bine köbö ŋgï kulöwö ne ꞌdeni yaga. 11 Me ɔdɔ lömu ma kiꞌdi toloma ŋge mbowa nima na ꞌdeni ti rɔ löbu tara omba ma ŋburuŋburu ti këdï ŋgï ti rɔ löbu rɔ dɔ kiteli.

12 Mï kɔmɔ kiꞌdi ze gɔ rɔ löbu nime na me dɔze ŋgï rɔ ma kïtëwu. 13 Dinza kpe kɔzɔ ꞌba Musa tönë koloma tolo dɔ kɔmɔ bo teyi ti bɔŋgɔ kinza Yisarele koꞌja dɔ kɔmɔ köbö kebe kölu ꞌjaa abo mo tönë ne. 14 Kina ŋgï lende ɔtɔ ɔdɔ dë du te dönnï. Römöyï ŋbö kömö mï kada nime tɔne bɔŋgɔ kolo nima na kuꞌbë kpa kɔri ꞌba döku dönnï ꞌdeni ŋgï teyi. Ɔdɔ lïjë kïdëkï akugu ꞌba lömu ma mɔlo nima pele bɔŋgɔ kolo nima ombi rönï dë ma titi te yaga. Römöyï iyese ꞌdeni ŋge yaga zi ma rɔ akɔtɔ ti Kurïsïtö. 15 Kina ŋgï nduwë tara koꞌja mï kada nime tɔne ɔdɔ lïjë kïdëkï akugu ꞌba Musa nima pele bɔŋgɔ kolo nima utuꞌbö rönï ŋgï ŋbuku dönnï. 16 Tine ɔdɔ kiya te bilaka mo kuyï kömönï ꞌdeni zi ŋere Bɔkoꞌba bɔŋgɔ kolo nima ombi rönï ŋgï yaga.

17 Kina me ŋere Bɔkoꞌba na rɔ Nyï Kɔtɔ Laka. Kina Nyï Kɔtɔ Laka abo na kiꞌdi dɔ ŋgölö zize. 18 Kina me ze pili dɔze këdï köbö kilaka ꞌdeni ŋgï ti rɔ löbu ꞌba ŋere Bɔkoꞌba kinza a mɔtɔ ma kutuꞌbö rönï dɔmo. Bo ŋere ze mo ame rɔ Nyï Kɔtɔ Laka ne kuyï ze ti mï kïnë abo mï rɔ löbu ame kulöwö rɔ dɔ kiteli ne.

4

Tigɔ ꞌBa Bɔkoꞌba

1 Kina kɔzɔ ame bo Bɔkoꞌba koꞌdɔ mï këyï ꞌdeni zize koja ze mï laja abo nime ne, dökïꞌdï ze idaki dë kpe di gɔmo. 2 Lïjë dɔkomali wa ma kaya rɔ këdï koꞌdɔ rɔ kusu naga dulï ꞌdeni pili mökö. Doꞌdɔ ɔtɔ dë kpe ti ꞌbölu ni ala duyï mï lende ꞌba Bɔkoꞌba. Tine ŋgï mï tileme wa nime kiya rɔ lende kodɔrɔ mo tönë ne ti dinda ŋgï rɔ ma laka kɔmɔ bilaka pili kina gbï rɔ ma laka kɔmɔ Bɔkoꞌba.

3 Ne ɔdɔ kiya te laja nime duwöwö ne na këdï ꞌdeni ŋgï rɔ kusu ti këdï ŋge rɔ kusu zïnnï lïjë ama ga këdï kölu ne. 4 Lïjë ama ga ilagi Bɔkoꞌba römöyï Satani ŋere ꞌba dɔliŋɔ nime na kïyölu kömönnï ꞌdeni di bi toꞌja bi kɔpɔ löbu ꞌba laja laka ꞌba Kurïsïtö nime ame kina rɔ kïnë Bɔkoꞌba ne. 5 Römöyï lende ꞌba gbagba ze ga na dë dëdï duwöwö, ŋere Yësu Kurïsïtö mo na dëdï duwöwö kina ze rɔ bɔ laja ziye mï ndɔbɔ abo. 6 Römöyï bo Bɔkoꞌba na tönë kiya te, “Iꞌdi bi kɔpɔ koyi rönï ti mï mandölu,” kina bo na me gbï koja bi kɔpɔ abo ꞌdeni koyi mï dökïꞌdï ze ꞌdɔ koꞌde akikali ꞌba rɔ löbu abo zize ame kina ma këdï ꞌdeni rɔ töbö kpa dɔ Kurïsïtö ne.

7 Tine rɔ löbu kulöwö rɔ dɔ kiteli nime iꞌdi ŋgï mïze ame ka rɔ kete korɔꞌbɔ ne. Kina ame ꞌdɔ kileme tigɔ dɔ kiteli mo nima eze na dë, a ꞌba Bɔkoꞌba na. 8 Gomɔ iyaya ze ra ma, tine itikɔ ze dë. Mɔtɔ ga kïlïkö dɔze pele, tine dökïꞌdï ze idaki dë. 9 Kuruku ꞌba rɔze ga onzi ŋgï ŋbaŋi. Tine bo bɔ pɔri ɔcɔ dë di zize. Kina ame koꞌdɔ ze pele ꞌbowa, tine upö ze dë. 10 Mï loma ze pili dombi tölë ꞌba Yësu tönë ŋgï mï yida rɔze tine ꞌdɔ dïdï mo kinda gbï di rɔze. 11 Mï kada ꞌba loma ze, ze ŋgï ŋburu mï gomɔ ꞌba tölë dömöyï Yësu ꞌdɔ kïnë dïdï abo kinda di mï yida rɔ ꞌba yayi ze nime. 12 Kina me ze ma ꞌbeze ꞌdeni ŋgï rɔ yida ꞌba tölë, tine ꞌdɔ këdï ziye rɔ dïdï.

13 Buku ꞌba Bɔkoꞌba iya ꞌdeni te, “Milende römöyï miꞌdi dɔma gɔ lende ꞌba Bɔkoꞌba.” Kina Nyï Kɔtɔ Laka iꞌdi ze ꞌdeni gbï diꞌdi dɔze gɔ lende ꞌba Bɔkoꞌba kina me dilende ꞌdeni yaga. 14 Dikali ꞌdeni rɔ ma laka bo bɔ kindiŋi ŋere ze Yësu di mï tölë nime ti kindiŋi ze ti Yësu koꞌde ze kɔtɔ tiye kako kɔmɔ bo. 15 Moꞌdɔ a naga nime pili gɔ lende ꞌbe ꞌdɔ lende këyï ꞌba Bɔkoꞌba kömö nduwë zi ma konzi lïjë pili kileki yëëꞌdï mo rɔ mbëmbë zi Bɔkoꞌba kïlëlu rɔ löbu abo.

Loma Ti Mï Këddï

16 Gɔ köꞌdu mo na ma kinza kiꞌdi rɔze kunzö dë ne. Yida rɔ ꞌba yayi ze nime këdï keŋme ëꞌbënï ŋgï pele tine dïdï ëdï kïyöbu ma ꞌbënï ŋgï nduwë mïze rɔ kɔmɔ lëndö. 17 Gomɔ ma mbowa ꞌba töꞌdö dɔ ndö nime dëdï dombi ne ti koꞌde rɔ löbu ma dɔ kiteli ame rɔ ŋburuŋburu ne ꞌdeni ŋgï zize. Ame kina mbiri löbu kebe bo gomɔ mo nima ne. 18 Römöyï kɔmɔ kiꞌdi ze inza dɔ wa ame ga këdï koꞌja ti kɔmɔ ne, tine gɔ wa ma kinza koꞌja kïnë mo dë naga. Wa ma koꞌja kïnë mo naga nima oloma ŋge mbowa tine ma kinza koꞌja kïnë mo ga na köꞌbö ma ꞌbënnï ŋgï ŋburu.

5

1 Römöyï dikali ɔdɔ kiya te kïyëyï yida rɔ mira nime ꞌdeni di mï dɔliŋɔ bine rö ma ŋburuŋburu ëdï ŋgï mïtɔrɔ ame Bɔkoꞌba na kubö kinza rɔ kpa közï bilaka lesi ne. 2 Ma gïrï nime ti dileri di kpa gomɔ ti kɔmɔ kiꞌdi gɔ rö nima mïtɔrɔ ne. 3 Römöyï ꞌdɔ ɔdɔ dɔdɔ ꞌdeni yïmo dinza kpe rɔ bɔ kulë. 4 Ame dëdï gba tötï mï mira mo nime dɔliŋɔ bine ne, ti dileri di kpa gomɔ ma kïrïndï. Tine inza tëgë dëdï doꞌdɔ ꞌdeni tïyölu bo yida ꞌba yayi nime yaga. Tine yida rɔ ꞌba dɔyayi ꞌba mïtɔrɔ na doꞌdɔkɔ tolɔ mo rɔze. Römöyï gɔ dïdï kindiyɔ wa ma rɔ a ꞌba dɔyayi nime pili yaga. 5 Bo Bɔkoꞌba na kileŋo ꞌdɔ tuyï ze kɔzɔ a nime te. Kina me bo kiꞌdi Nyï Kɔtɔ Laka abo ꞌdeni zize rɔ akileme ꞌba wa tönë ga pili bo kiyija ꞌdeni dömöyï ze ne.

6 Kina me ze ŋgï ŋburu ti mï këddï. Dikali ame dëdï gba mï mira nime dɔliŋɔ bine ne ze gba rɔ ma kɔwɔ di rɔ liŋɔ ꞌba ŋere Yësu. 7 Römöyï dïdï ze ɔrɔ ꞌdeni dɔ tiꞌdi dɔze gɔ lende ꞌba Bɔkoꞌba inza gɔ wa ma koꞌja ti kɔmɔ. 8 Ze ꞌdeni ŋgï ti mï këddï. Ma laka mo ŋgï ka zize tola yida rɔ nime dari ŋgï mï liŋɔ nime ꞌdë ti ŋere Yësu ne. 9 Tine a ma rɔ dɔ kiteli zize mo ame ze pele gba rɔ ma kɔwɔ bine ala di mï liŋɔ mo yayi ne, dökïꞌdï bo na doꞌdɔkɔ tïyëyï mo. 10 Römöyï ze nime pili dëdï dari dɔrɔke kɔmɔ kïtï ꞌba burë abo ꞌba Kurïsïtö. Kina ꞌdɔ nï mɔtɔ koꞌja kpa közï ꞌbï ŋgï ko gɔ ndɔbɔ koꞌdɔ ꞌbï ame koloma pa rɔ toꞌdɔ mo mï yida rɔ bine, rɔ ma laka ala rɔ ma kënyë ne.

Pɔri Zi Bɔkoꞌba

11 Kina me gɔ tere bo Bɔkoꞌba na kiꞌdi ꞌdeni dëdï docɔ tiꞌdi dɔ gɔ lende ꞌba Kurïsïtö zi ma konzi. Bo Bɔkoꞌba na kikali ma dëdï doꞌdɔ ŋgï ti dökïꞌdï kɔtɔ. Kina miya ꞌbama kpe gbï ikalike ꞌdeni laka. 12 Bine dinza kpe ꞌböwu tubï gɔze ziye tine dëdï dileŋo gɔmo laka ziye ꞌdɔ këddïke ti, ti dɔ kombi gɔze. Kina gɔ kikalike gbï tileki dɔ lende zi ya ma këdï kombi dönnï za kulöwö gɔ yida rɔ ma yaga nime kola mï dökïꞌdï ne.

13 Ɔdɔ kiya te dilende rɔ dɔ rumö, dilende ꞌdeni zi Bɔkoꞌba. Tine ɔdɔ dilende laka, ele sowa gɔ lende ꞌbe. 14 Akɔꞌɔ abo ꞌba Kurïsïtö na kogbɔ ze ꞌdeni römöyï dikali ꞌdeni laka bɔ kɔtɔ na kölë ꞌdeni gɔ bilaka löbu nime pili. Omba tine kina rɔ ame bilaka löbu nime kölë ꞌdeni kpaki kɔtɔ ti bo ne. 15 Bo ölë ꞌdeni gɔ bilaka pili ꞌdɔ ame mo ga kɔmɔ ne koloma dë kpe nati gɔ dönnï tine rɔ ꞌba bo bɔ kölë gönnï kënyï kɔdɔ di mï tölë mo nima.

16 Kina kinza debe todɔrɔ bïcï lende dë kpe rɔ bɔtɔ mɔtɔ gɔ akikali ꞌba bilaka lesi. Ɔdɔ dodɔrɔ bïcï lende ra pele pa tönë bine rɔ Kurïsïtö gɔ akikali ꞌba bilaka lesi doꞌdɔ dë kpe tara. 17 Römöyï bɔ ame ꞌdeni rɔ akɔtɔ ti Kurïsïtö ne ꞌdeni yaga rɔ wa laꞌja. Bɔ ma mɔlo mo tönë iteli ꞌdeni ma laꞌja na kako ꞌdeni ꞌbato. 18 Wa naga nime pili a koꞌdɔ abo ꞌba Bɔkoꞌba na. Na me ti Kurïsïtö bo uyï ze ꞌdeni yaga rɔ bɔ pɔri zi bo di mï ma tönë ze pa rɔ bɔ ya zi bo ne. Kina me bo kiꞌdi ndɔbɔ löbu nime ꞌdeni zize toꞌde ma konzi mɔtɔ ga gbï kako mï pɔri nime ti bo ne. 19 Kina rɔ laja ꞌbeze, Bɔkoꞌba oꞌdɔ pɔri ti bilaka pili nime gɔ lende ꞌba Kurïsïtö. Bɔkoꞌba ikeki wali ꞌba lende kënyë dë kpe gɔ bilaka abo ga. Bo na me kiꞌdi laja abo ꞌba toꞌdɔ pɔri tïnnï lïjë bilaka abo ga nime ꞌdeni zize me tuwöwö mo.

20 Kina me dëdï diya lende ꞌba Kurïsïtö ꞌdeni ŋgï me kɔzɔ iya te bo Bɔkoꞌba mo na këdï kilende ꞌdeni ti kpeze tara. Ti möyï Kurïsïtö domaꞌjo rɔze ziye iꞌdike Bɔkoꞌba kuyï ye yaga rɔ bɔ pɔri zi bo. 21 Kurïsïtö ŋgï lipo rɔ ma kɔpɔ kinza a mɔtɔ rɔ lende kënyë. Tine gɔ köꞌdu ze na Bɔkoꞌba kiꞌdi bo ꞌdeni konyɔnyɔ rɔ bo mï lende kënyë ze römöyï ꞌdɔ ze gbï dëdïke rɔ akɔtɔ ti bo rɔ bɔ lende laka abo ga ꞌba Bɔkoꞌba.

6

Kada ꞌBa Kɔnyi

1 Mï ndɔbɔ nime kɔtɔ ti bo Bɔkoꞌba domaꞌjo rɔze ziye kinza kolake lende këyï ꞌba Bɔkoꞌba nime dë kïlïkö ŋgï rɔ yawa. 2 Uwöke ꞌdeni tönë bo Bɔkoꞌba kiya bine te, “Mï töꞌdö ame mo ŋgï rɔ ma laka mo ne muwö monɔ ꞌbï ꞌdeni. Kina mï kada ame mo ŋgï rɔ ma laka mo ne mokɔnyi yi ꞌdeni.” Kina me kada ꞌba toꞌja mï këyï abo ꞌba Bɔkoꞌba na me ꞌdeni. Kada ꞌba toꞌja kɔnyi abo na me ꞌdeni tɔne.

3 Ze dïdëyï mudu dë gɔ kɔri zi bɔtɔ kinza koꞌja bi ŋgɔrɔ ra di rɔ laja koja ze. 4 Tine mï wa pili ma doꞌdɔ dileme ꞌdeni ŋgï ze rɔ bɔ laja ꞌba Bɔkoꞌba. Römöyï dombi gomɔ ma gege ꞌdeni pili ti mï këddï. 5 Omba ze, koboso ze, koꞌdɔ ayayi rɔze, kiꞌdi ze mï ndɔbɔ ma kïrïndï naga. Töꞌdö kindaꞌba kɔmɔze dë, ze rɔ ꞌbö. 6 Tine gɔ ame ze ŋgï lipo rɔ ma laka mï akikali mo ti mï këddï ti lende laka koꞌdɔ ne ileme ze ꞌdeni rɔ bɔ laja ꞌba Bɔkoꞌba ti Nyï Kɔtɔ Laka gbï ti akɔꞌɔ ma kodɔrɔ mo 7 ti lende laka mo gbï ti tigɔ ꞌba Bɔkoꞌba. Lende laka koꞌdɔ ze na ꞌdeni rɔ jama zize toꞌdɔ ya timo gbï titata rɔze timo. 8 Lïjë mo tönë ga oro ze kebe ꞌböwu kopɔtɔ ze. Itiꞌja ze kebe kïlëlu ze. Iya ze rɔ bɔ bëtï tine lende ze rɔ ma kodɔrɔ. 9 Koꞌdɔ kpɔŋi rɔze kɔzɔ bilaka ma kinza kikali tine kebe kikali ze. Koꞌdɔ ze ŋgï kɔzɔ a ma ꞌdɔ kölë yaga tine ze gba ꞌbiri rɔ ma kïdïdï. Odɔ gomɔ pele kulöwö rɔze tine upö ze dë. 10 Oꞌdɔ ze pele gɔ dëdï rɔ meri tine ze ŋgï ŋburu rɔ lɔŋɔ. Dinda rɔ lisa kinza ɔtɔ tine doꞌdɔ mɔri ŋgï rɔ mbëmbë zi ma konzi. Dinda ŋgï kɔzɔ ɔtɔ inza lipo zize tine ze ŋgï ti dɔkomali wa naga nima pili.

11 Kina ma ti ziye kpe lëpï ze ga ame mï Korinito ne, diya wa ꞌdeni pili yaga bi kɔpɔ ziye. Dodɔ dökïꞌdï ze ꞌdeni ŋgï pö mï kɔtɔ ziye. 12 Ze dotomo kpa dökïꞌdï ze dë teyi di ziye tine kpe na këdï kotomoke kpa dökïꞌdï ye teyi di zize. 13 Mëdï milende ꞌdeni ŋgï ziye kɔzɔ iya te kpe kole ma ga tara. Kina ti oꞌdɔke ze gbï kɔzɔ ame dëdï doꞌdɔ ye ne. Odɔke dökïꞌdï ye ti gbï pö zize.

Kinza Kodɔꞌbɔ Röyï Dë Tïnnï

14 Kinza kodɔꞌbɔke rɔye dë kɔtɔ ti ya ma kinza kiꞌdi dönnï gɔ lende ꞌba Kurïsïtö naga nima. Römöyï tara oꞌde rönï dë. Ti wa ma laka ni ti ma kënyë kodɔꞌbɔ dönnï tondo ga? Ti bi kɔpɔ ni koloma kɔtɔ ti bi kölu tondo ga? 15 ꞌDɔ Kurïsïtö kutï dɔ lende bi kɔtɔ ti Satani tondo ga? A mɔtɔ inza ame kodɔꞌbɔ ma kiꞌdi dönï gɔ lende ꞌba Kurïsïtö ti ma kinza kiꞌdi dönï ne. 16 Waꞌdi na gɔ kiꞌdi rö löbu ꞌba Bɔkoꞌba ni kodɔꞌbɔ dönï kɔtɔ ti akoro? Ze na rɔ rö löbu ꞌba Bɔkoꞌba bɔ dïdï kɔzɔ ame bo kiya abo ne tara, ame bo kiya te, “Ti moloma mïnnï miliŋgere tïnnï. Ti mëdï rɔ ŋere Bɔkoꞌba ꞌbënnï kina ti lïjë këdï rɔ bilaka ma ga.”

17 Kina ma ꞌdɔ bo Bɔkoꞌba kiya te, “Ɔdɔke yaga di mï löŋgö lïjë gɔ këddïke eꞌbe ꞌberi. Kinza kosake wa ame ga di zö rɔ tiꞌda ne dë kina ti mindaꞌba ye ŋgï rɔ ꞌbama ga. 18 Ti mëdï rɔ ꞌbu ziye. Kina ti këddïke ŋgï rɔ kole ma ga gbï rɔ yïtötï ma ga.” Akiya abo ꞌba Bɔkoꞌba tigɔ dɔ kiteli na.

7

1 Kina me ꞌdeni ziye kpe lëpï ma ga ma mɔꞌɔ kulöwö naga nime, yëyï naga nime pili Bɔkoꞌba ulömu ꞌdeni zize. Kina ti dileŋoke rɔze ti rɔ ma kɔpɔ di mï wa ma kënyë ame ga pili këdï kiꞌdi yida rɔ ti dïdï ze ga këdï rɔ tiꞌda kɔmɔ Bɔkoꞌba ne. Tikere abo ꞌba Bɔkoꞌba na dolomake timo mïze.

Lɔŋɔ ꞌBa Pɔlo

2 Odɔke mïye pö zize. Ze bɔ tirasi lende zi bɔtɔ na dë. Duꞌbölu bɔtɔ dë kina doꞌbali wa ꞌba bɔtɔ dë gbï. 3 Tine minza miya nime rɔ ma kënyë rɔye. Römöyï kɔzɔ ma tönë miya mɔlo bine ne tara, ze dɔꞌɔ ye kulöwö gɔ döꞌbö ŋburu rɔ akɔtɔ tiye mï dïdï ala pele rɔ tölë. 4 Mikali dökïꞌdï ye laka, ma rɔ dɔ kombi nime gɔ lende ꞌbe. Mï gomɔ mbëmbë ze naga nime pili ma ŋgï ti dökïꞌdï këddï. Lɔŋɔ na koso ꞌdeni ŋgï lɔ yïmö dömöyï ye.

5 Di pötö tömö ze Makedoniya bine bi ꞌba rɔ kindawo inza zize. Gomɔ na ŋgï kurë dɔze timo. Lamo ututu ꞌbënï ŋgï ti yida rɔze ma yaga nime kina mï ma ꞌbënï ŋgï lɔ ti tikere. 6 Tine bo Bɔkoꞌba bɔ tïyëyï dökïꞌdï ame ga ŋgï mï lisa ne ïyëyï dökïꞌdï ze ꞌdeni ti tako ꞌba Tito. 7 Tine inza ŋge gɔ tako abo, ma kulöwö mo na rɔ lëbï ꞌbe ame bo kako timo zize ti ame gbï kpe kïyëyïke dökïꞌdï bo ne. Bo ïyëtï ꞌdeni zize ma këddïke ti meri mo kulöwö ꞌdɔ toŋgɔ ze, ma kpe gbï rɔ monɔ gɔ lende kënyë ꞌbe, ti teri ꞌbe ame kpe ndö ꞌdɔ tɔrɔ tö ne bo iya ꞌdeni gbï zize. Na me ma ꞌdeni ŋgï leꞌjete kulöwö rɔ lɔŋɔ rɔ mbëmbë gɔmo.

8 Tine ame ɔdɔ waraga ma tönë mugu yayi ne kiya rönï pele rɔ ma kata ziye kɔdɔ dökïꞌdï ye minza kpe pörï gɔmo. Moŋgɔ bine waraga nima ɔdɔ ŋgï dökïꞌdï ye sowa ame töꞌdö mo pele dɔ ndö ne. 9 Tine lɔŋɔ ma inza gɔ ame miꞌdi ye rɔ meri, ma rɔ lɔŋɔ römöyï meri nime iꞌdi ye ꞌdeni këddï kotɔke dɔye. Bɔkoꞌba oꞌdɔ ndɔbɔ abo ꞌdeni ti meri nima. Dëmba tine wa nima doꞌdɔ ziye ne inza rɔ ma kënyë. 10 Römöyï meri ame Bɔkoꞌba koꞌdɔ ndɔbɔ abo ꞌdeni timo ne ëdï koꞌde dɔ kotɔ kɔmɔ wa di mï tölë. Kina a mɔtɔ rɔ tëdï pörï gɔmo inza mï ama. Ne meri ame rɔ ꞌba dɔliŋɔ ne oꞌde ma ꞌbënï ŋgï rɔ tölë. 11 Kina oŋgɔke ma Bɔkoꞌba koꞌdɔ meri ꞌbe nime ziye te? Oŋgɔke ma kiꞌdi rɔye ŋgï koŋmi mï ndɔbɔ abo te? Oŋgɔke ma kiꞌdi tigɔ ziye kileme laka ꞌbe te? Oŋgɔke ma kiꞌdi mïye ŋgï këdï löbu gɔ lende laka te? Oŋgɔke ma kïyötï ye te? Oŋgɔke ma kiꞌdi meri ꞌba toŋgɔ ma ziye te? Oŋgɔke ma kiꞌdi kodɔke mïye gɔ ndɔbɔ abo te? Oŋgɔke ma kiꞌdi ye ŋgï ndö ꞌdɔ todɔ karama dɔ bɔ kirasi lende te? Ileme ye ꞌdeni ŋgï lipo mï wa nime kinza bɔti mɔtɔ rɔye.

12 Kina kɔzɔ ama pele mugu waraga nime ne inza gɔ lende ꞌba bɔ ma kirasi lende nima ala gbï gɔ lende ꞌba bɔ ma kirasi lende teyi mo nime. Tine mugu ꞌdɔ kikala yaga bi kɔpɔ ziye kɔmɔ Bɔkoꞌba ma kodɔke dökïꞌdï ye ꞌdeni ŋgï pö mï kɔtɔ zize. 13 Kina me kiꞌdi kïyëyï dökïꞌdï ze.

Tine inza ŋge gɔ ame kïyëyï dökïꞌdï ze, ma rɔ dɔ kiteli mo gɔ lɔŋɔ ame doꞌja di rɔ Tito gɔ kɔnyi ma koꞌdɔke zi bo kidiŋgake dɔ bo ŋgï bo koloma kinza tomeri a mɔtɔ ne. 14 Kina me wa ma tönë ga miya zi bo mubï gɔye kulöwö ne inza kaya kpe rɔma römöyï ꞌdeni pili rɔ ma laka. Kina kɔzɔ ame lende kiya ze ziye pili rɔ ma kodɔrɔ ne tara na me ma dubï gɔye zi Tito ꞌdeni gbï rɔ ma laka. 15 Leꞌjete akɔꞌɔ abo gɔye ŋgï rɔ dɔ kiteli. Bo ëdï nduwë komeri ma kpe ŋgï ndö tuwö dɔ lende abo gbï ti ma tönë kindaꞌbake bo laka ti tikere Bɔkoꞌba ti rɔ kïlëꞌdï mo ne. 16 Ma mëdï miliya ŋgï nati römöyï leꞌjete dökïꞌdï ma olɔdɔ ꞌdeni ŋgï mï kɔtɔ gɔ ndɔbɔ koꞌdɔ ꞌbe.

8

Kpa Közï Kiꞌdi Mï Kanisa

1 Löndö ze ga doꞌdɔkɔ ziye ꞌdɔ kikalike wa ma lende këyï ꞌba Bɔkoꞌba koꞌdɔ mï kanisa ma Makedoniya. 2 Akiyɔzɔ ꞌba gomɔ oꞌdɔ rönï ŋgï zïnnï rɔ dɔ kiteli. Tine lïjë onya dɔmo ŋgï, lɔŋɔ ꞌbënnï köꞌbö ŋgï rɔ mbëmbë. Kina lïjë ŋgï rɔ dɔ ŋgölö mï kpa közï kiꞌdi ꞌbënnï pele di mï lisa nime lïjë këdï yïmo ne.

3 Rɔ ma laka mëdï miya ziye lïjë iꞌdi wa ŋgï kebe dɔ ame dëne gɔ lïjë kiꞌdi ne. 4 Ti akoꞌdɔkɔ ꞌbënnï na lïjë koloma ŋgï rɔ tomaꞌjo rönnï zize rɔ atiri gɔ dutï dɔmo zïnnï lïjë kodɔꞌbɔ rönnï gbï mï toꞌdɔ kɔnyi nime zi bilaka ꞌba Bɔkoꞌba ma Yudayi. 5 Miya ziye akiꞌdi ꞌbënnï ebe ame domeri ꞌdɔ koꞌdɔ rönï ne ŋgï. Dɔgba mo yida rönnï na lïjë kiꞌdi ŋgï zi ŋere Bɔkoꞌba. Kina me gɔ akoꞌdɔkɔ ꞌba Bɔkoꞌba na lïjë kiꞌdi gbagba nnï ŋgï gbï zize.

6 Kina me ze docɔ Tito bɔ kisaki totɔtɔ kpa közïmo nime ne ꞌdeni ꞌdɔ bo koto toꞌdɔ mo nduwë tokɔnyi ye tote ndɔbɔ ꞌba Bɔkoꞌba nime. 7 Ma ꞌbeye yayi kpe ꞌdeni ŋgï rɔ mɔri ti dɔkomali wa naga nime pili. Kpe ꞌdeni ŋgï rɔ mɔri mï tiꞌdi dɔ gɔ lende ꞌba Kurïsïtö, mï lende kiya ꞌbe, mï akikali, mï tiꞌdi rɔ toꞌdɔ kɔnyi gbï mï akɔꞌɔ ꞌbe gɔze. Kina doꞌdɔkɔ gbï ziye ꞌdɔ këddïke rɔ dɔ ŋgölö tara mï kpa közï kiꞌdi nime.

8 Tine minza tudödu mo bërï rɔ lömu ziye. Mileme ŋge rɔ ame mɔtɔ ga kodɔ dökïꞌdï nnï ꞌdeni pö mï kpa közï kiꞌdi nime ne. Moꞌdɔkɔ tikali mo akɔꞌɔ ꞌbe ëdï kulöwö tondo. 9 Römöyï kpe ikalike lende këyï ꞌba Yësu Kurïsïtö ŋere ze ꞌdeni. Di mï mɔri mbëmbë nime pele bo koloma yïmo ne bo ebe kileki rɔ bo yaga rɔ lisa gɔ lende ꞌbe ꞌdɔ lisa abo nima kodɔ mɔri dɔye.

10 Tine meri ma ꞌbama gɔ ndɔbɔ mo nima na me. Ma laka mo ziye ꞌdɔ koteke wa ma kisakike ti kɔɔ ene tönë nima yaga. Römöyï kpe na rɔ dɔndende ꞌba tënyï ti ndɔbɔ nima. Tine inza ŋge rɔ tënyï timo kpe na gbï rɔ dɔndende ꞌba bilaka ame ga kiꞌdi rönnï ŋgï toꞌdɔ mo ne. 11 Kina ti otoke nduwë tari timo koteke ndɔbɔ mo yaga. Iꞌdike lende ꞌba ꞌdɔ tote mo këdï löbu ziye kɔzɔ ame tönë kisakike timo ne. Kina ma ꞌdeni ziye oꞌdɔke ti, ti wa ame ga këddïke timo. 12 Ɔdɔ nï na koꞌdɔkɔ ŋgï ti dökïꞌdï yï ꞌdɔ tiꞌdi mo Bɔkoꞌba ti kutï ŋgï dɔ kpa közï kiꞌdi ꞌbï nima kɔzɔ ame kiꞌdi ne tara. Tine ame kinza timo bo ikali gbï.

13 Tine ame minza miya tïkëtï ya mɔtɔ ga timo gɔ bi kïrïndï mo kolɔkɔ ŋge kɔtɔ dɔye. 14 Tine römöyï kɔzɔ ame këddïke timo ŋbaŋi gïrï nime ne ma laka mo na ziye ꞌdɔ tokɔnyi ya ame ga këdï rɔ leri mo ne. Kina ɔdɔ kiya te kpe gbï këddïke rɔ leri kada mɔtɔ yayi lïjë këdï timo ꞌdɔ lïjë kokɔnyi ye gbï. Omba te na ti kiꞌdi akoꞌdɔ këdï pili laka rɔ ma koriya. 15 Kɔzɔ ame buku ꞌba Bɔkoꞌba kiya ne tara, ame kiya te, “Nï ame kutöꞌdu pele kulöwö ne inza timo rɔ dɔ kiteli. Kina nï ame kutöꞌdu ŋge mbowa ne inza ŋge timo wötï kulöwö titiyi.”

Akɔꞌɔ ꞌBa Bilaka ꞌBa Kanisa

16 Ze dilekike yëëꞌdï rɔ mbëmbë zi Bɔkoꞌba gɔ ame bo kiꞌdi Tito ꞌdeni ŋgï kodɔ mïnï pö ziye kɔzɔ ma ꞌbeze ne. 17 Tine inza ŋge gɔ ame bo kutï gɔ lende ze, bo gbagba bo mɔlo ndö ꞌdɔ tari ziye gɔ akoꞌdɔkɔ abo gba kinza ma diya. 18 Kina me dëdï doja löndö ze ma koro kulöwö mï kanisa pili mï ndɔbɔ abo ꞌba tuwöwö lende ꞌba Bɔkoꞌba nime ꞌdeni kari kɔtɔ ti Tito ziye yayi. 19 Kina mɔtɔ gbï kanisa na koŋgɔ bo kiꞌdi bo tiliŋgere tize mï ndɔbɔ ꞌba kpa közï kiꞌdi nime gɔ kileme akɔꞌɔ ze ti rɔ löbu ꞌba ŋere Yësu.

20 Tine ze dëdï dokɔ rɔze laka toꞌdɔ mo kinza kebe koꞌde lende ra. 21 Doꞌdɔkɔ toꞌdɔ a ma kodɔrɔ kɔmɔ Bɔkoꞌba gbï kɔmɔ bilaka lesi.

22 Kina me dëdï doja löndö mɔtɔ kari kɔtɔ tïnnï. Doꞌja ꞌdeni ŋgï mï konzi di rɔ bo ma bo kodɔ mï bo ꞌdeni gɔ ndɔbɔ nime. Kina me ma leꞌjete bo odɔ mï bo ꞌdeni ŋgï gɔmo römöyï dökïꞌdï bo olɔdɔ ꞌdeni ŋgï mï kɔtɔ gɔ ndɔbɔ koꞌdɔ ꞌbe. 23 Tine ma ꞌba Tito bo rɔ lëpï zö mï ndɔbɔ ma ziye. Kina löndö ama ga këdï kari ti bo ne lïjë na rɔ kɔmɔ kanisa toꞌde rɔ löbu këdï zi Kurïsïtö. 24 Ilemeke akɔꞌɔ ꞌbe zïnnï ꞌdɔ kiꞌdi kanisa ma laki kikali ŋgï timo omba dëdï dubï gɔye gbï nime rɔ ma laka.

9

Kɔnyi ꞌBa Bilaka ꞌBa Kanisa

1 Tine zö dë ka ꞌdɔ tugu wa naga nime ziye gɔ lende ꞌba a ꞌba kɔnyi ame gɔ koja zi bilaka ꞌba Bɔkoꞌba ma mï Yudayi. 2 Mikali ŋgï kpe oꞌdɔkɔke kulöwö tokɔnyi lïjë. Kina kiꞌdi mubï gɔye gɔmo kulöwö zi ya ma Makedoniya miya te, “Löndö ame ga mï Giriki ne ëdï ꞌdeni mɔlo ndö ti kɔɔ ene toꞌdɔ kɔnyi.” Kina akiteri kulöwö ꞌbe nima ocɔ ma konzi ꞌdeni ŋgï gbï toꞌdɔ mo.

3 Kina me mëdï moja löndö naga nime kari ziye yayi kinza tubï nime dubï gɔye kulöwö ne kari kïlïkö ra ŋgï rɔ yawa, tine gɔ kpe këddïke ndö kɔzɔ ame miya ne tara. 4 Römöyï mɔtɔga bilaka mɔtɔ di Makedoniya bine ti kako kɔtɔ tö ꞌdɔ kiꞌdi koꞌja ye ꞌdeni ŋgï ndö kɔzɔ ma miya zïnnï. Me ɔdɔ kiya te kako koꞌja ye dë ŋgï ndö tara oꞌja ti këdï rɔ laŋa ma löbu rɔze ꞌdi, gɔ tubï nime ze dubï gɔye ra kulöwö ne. Kina ti këdï gbï rɔ laŋa ma löbu rɔye. 5 Kina ma momeri ꞌdɔ kiꞌdi moja löndö naga nime kari tötï dɔgba kɔmɔ ma yayi. Römöyï ꞌdɔ lïjë kiyija kpa közï löbu mo tönë ga kiyake tiꞌdi mo ne këdï mɔlo ndö. Wa naga nima tiꞌdi mo këdï mɔlo ndö koda dɔma yayi ŋgï rɔ kpa közï ame nï mɔtɔ kiꞌdi gɔ akoꞌdɔkɔ ꞌba mïyï ne tine kinza rɔ ame kiꞌdi ŋgï gbɔ yayi ne.

6 Kpe omerike lende nime. Bɔ ame kulï kupö mo ŋge mbowa ne umu gbï ŋgï ŋge mbowa. Kina bɔ ame kulï kupö mo mbiri ne umu gbï mbiri. 7 Kina ti nï mɔtɔ zïyï tiꞌdi mo kɔzɔ ame mïyï koꞌdɔkɔ ne tara. Tine kinza rɔ ame kiꞌdi ꞌdɔ kebe koꞌdɔ buꞌbu ꞌböwu gɔmo ne, ala gbï gɔ ame këdï ꞌdeni ŋgï kɔzɔ wali naga tara göyï nï mɔtɔ ne. Römöyï bɔ ame kiꞌdi ti lɔŋɔ mo ne na Bɔkoꞌba kɔꞌɔ. 8 Kina bo ɔꞌbɔ gbï tiꞌdi mo nduwë zïyï rɔ dɔ kiteli ꞌdɔ këddï ti wa ame ga koꞌdɔkɔ zi gbagba yï ne. Kina ti bo kiꞌdi gbï zïyï rɔ dɔ kiteli gɔ ndɔbɔ koꞌdɔ laka ꞌbï ga pili. 9 Kɔzɔ ame buku ꞌba Bɔkoꞌba kiya ne tara, ame kiya te, “Bɔkoꞌba ulï ꞌdeni kpaki kote gɔ bi zïnnï lïjë bɔ lisa ni. Lende laka abo na köꞌbö ꞌdeni rɔ ŋburuŋburu.”

10 Kina me bo Bɔkoꞌba bɔ tiꞌdi kupö zi bɔ kulï mo naga nima, bo bɔ tiꞌdi akonyo mo tönë ti kiꞌdi wa ame ga pili koꞌdɔkɔke ne ŋgï ziye. Bo ti kiꞌdi dɔmo köyö teyi ꞌdɔ lende laka ꞌbe ga konzi gbï. 11 Bo ti köꞌbö ŋgï tiꞌdi mo ziye ꞌdɔ kiꞌdike gbï nduwë zi bɔ lisa. Kina ti yëëꞌdï mo këdï zi bo rɔ mbëmbë gɔ kpa közï nime dëdï doto ne. 12 Römöyï ndɔbɔ nime inza koꞌdɔke ŋge tokɔnyi bilaka abo ga ꞌba Bɔkoꞌba tine ëdï koꞌde yëëꞌdï ma löbu gbï zi bo. 13 Kpa közï kiꞌdi ꞌbe nime ti kileme tuwö dɔ Bɔkoꞌba ꞌbe gbï ti ma kiꞌdike dɔye gɔ laja laka ꞌba Kurïsïtö. Kina ma konzi ti kïlëlu rɔ löbu ꞌba Bɔkoꞌba ŋgï gɔmo, gbï gɔ mï këyï ꞌbe zïnnï ti ya mɔtɔ ga pili. 14 Kina ti lïjë komeri gɔye kumötu dɔ möyï ye gɔ lende këyï ꞌba Bɔkoꞌba nime kileme rönï ꞌdeni tiye ne. 15 Yëëꞌdï këdï zi bo Bɔkoꞌba gɔ kpa közï löbu dɔ kiteli abo nime.

10

Pɔlo Iya Gɔ Ndɔbɔ Abo

1 Kina me ma Pɔlo mëdï momaꞌjo rɔma ziye ti mï këyï ti tiliya rɔ abo ꞌba Kurïsïtö. Ma bɔ ame laki kiya te ɔdɔ mëdï mï löŋgö ye kpama rɔ ma koŋmi mo tönë, tine ɔdɔ motɔ gɔma ꞌdeni yaga na ꞌjaa mebe tiya wa ziye ne. 2 Kina me mëdï momaꞌjo rɔma ziye kinza kiꞌdike ma dë mebe tiya wa rɔ ma kata ziye ɔdɔ mako. Römöyï rɔ ma laka lïjë bilaka naga nima këdï kiya te dëdï doꞌdɔ ndɔbɔ nime ka gɔ yida rɔ ꞌba dɔyayi nime ne ti mikali ŋgï tiya wa zïnnï. 3 Römöyï kɔzɔ ame dëdï pele doloma dɔyayi ne dinza toꞌdɔ wa ꞌba dɔyayi. 4 Jama ꞌba ya ze nime inza rɔ ꞌba dɔyayi, tine kina rɔ ame tigɔ mo ŋgï rɔ ꞌba Bɔkoꞌba kɔꞌbɔ titikɔ wa ma kitigɔ naga ŋgï ꞌdoyi. 5 Kowasa ni ti kïnë ꞌba dɔ kombi pili ame ga këdï koꞌdɔkɔ tïkïtï mugu nnï ti akikali ꞌba Bɔkoꞌba ne dicaca dɔmo ꞌdeni ꞌdoyi yaga. Kina meri ꞌba mïze ꞌdoyi dogbɔ dɔmo ꞌdeni ꞌdɔ domeri ŋge kɔtɔ rɔ lende ꞌba Kurïsïtö. 6 Kina me ze ꞌdeni ŋgï ndö todɔ karama dɔ ya ma gba rɔ minyi naga ɔdɔ kpe kuwöke dɔ lende abo ꞌba Bɔkoꞌba ꞌdeni.

7 Kpe kapa ma yaga naga nime na ŋge këddï koŋgɔke eꞌbe. Tine ɔdɔ bɔ mɔtɔ këdï ti mï këddï bo kiya te bo ꞌba Kurïsïtö na iꞌdike bo komeri dɔ bo laka ze gbï rɔ ꞌba Kurïsïtö. 8 Römöyï a mɔtɔ inza kpe ꞌdɔ këdï rɔ, rɔ kaya zö ɔdɔ kiya te mubï gɔ közï kakpa nime bo kiꞌdi zize ne ra pele kulöwö. Ame kina rɔ ꞌba tokɔnyi mo kinza rɔ ꞌba tirasi mo ne.

9 Bine moꞌdɔkɔ dë ꞌdɔ kinda kɔzɔ iya te mëdï moꞌdɔkɔ tiyere ye ti waraga nime. 10 Römöyï ya mɔtɔ ga ti kiya te, “Waraga kugu abo ga ïrïndï kata kɔsɔ mo kileki dë. Tine ɔdɔ gbagba bo mo na këdï bine bo iya wa dë kulöwö zi bilaka kɔzɔ a nime te, lende abo ga le rɔ ma këyï.” 11 Tine iꞌdike lïjë bilaka tɔ naga nima kikali laka, wa ame ga dëdï dugu mï waraga ne ɔdɔ dëdï bi mo tɔ nima na gbï dëdï doꞌdɔ ko tara.

12 Rɔ ma laka ma ꞌbeze dilaŋa rɔze dë todɔrɔ bïcï lende rɔze ala tiyari rɔze ti lïjë bɔ këdï kïlëbë rönnï kulöwö naga nima. Lïjë wa rumö naga nima. Lïjë ebe tiꞌdi gbagba lïjë na rɔ a ꞌba tiyari rönnï timo todɔrɔ bïcï lende ꞌbënnï ŋgï kinza dɔ ɔtɔ mo yɔ. 13 Tine ma ꞌbeze ti doyo rɔze ŋge gɔ wa ma doꞌdɔ mï maga nime Bɔkoꞌba kiꞌdi zize ame kpe gbï kebe yïmo ne. 14 Kina kɔzɔ ame kpe ma ꞌbeye mïyö ma dayi ne tönë dari yayi ne dumu dë gönyï maga ma ꞌdë mï kada nima doto laja laka ꞌba Kurïsïtö ziye ne. 15 Gɔ köꞌdu mo na ꞌbeze dïlëbë rɔze dë dɔ ndɔbɔ koꞌdɔ ꞌba bilaka mɔtɔ ga ame lïjë koꞌdɔ ꞌdeni ŋbö kala gönyï maga ma Bɔkoꞌba kiꞌdi zize tönë ne. Tine dïyënï bine kpe ti köꞌböke nduwë rɔ dɔ kiteli tiꞌdi dɔye gɔ lende ꞌba Kurïsïtö gɔ doꞌdɔ wa ma kinza kiya naga nduwë mï löŋgö ye mï maga abo nime ne. 16 Kina ti dari duwöwö laja laka nime ŋgï mï dɔliŋɔ mɔtɔ ga ame kebe gönyï ye yayi ne kinza dïlëbë rɔze ra dɔ ndɔbɔ ame ya mɔtɔ ga koꞌdɔ ꞌdeni mï gɔ bi ma kiꞌdi zïnnï ne.

17 Tine kɔzɔ ma tönë buku ꞌba Bɔkoꞌba kiya ne tara, ame kiya te, “Iꞌdike lïjë ame ga koꞌdɔkɔ tonyo koso ne konyo ti gɔ wa ma Bɔkoꞌba koꞌdɔ.” 18 Römöyï laka ꞌba bilaka lesi ëdï kinda ŋge ɔdɔ ŋere Bɔkoꞌba na komeri kiya te bɔ mo ëdï laka. Tine inza rɔ wa ame ꞌdɔ nï mɔtɔ na komeri röyï kiya te ëddï laka.

11

Pɔlo Ni Ti Bɔ Laja Dɔ Kïndëndë Mɔtɔ Ga

1 Momeri bine kpe ti kindaꞌbake mïye kɔtɔ tö pele di mï lende dɔ rumö ma nime. Momaꞌjo rɔma ziye kina ꞌdɔ koꞌdɔke ŋgï tara. 2 Römöyï ma bine ti mï kombi gɔ köꞌdu ꞌbe kɔzɔ ma Bɔkoꞌba gbï ti mï kombi gɔye ne tara. Kpe ma rɔ dötï dɔ koꞌdo mïlïbö ꞌdeni zi bɔ ma kɔtɔ ame kina rɔ Kurïsïtö ne. 3 Ma rɔ meri bine kɔzɔ ma tönë Satani kuꞌbölu Awa ti dɔŋgala ꞌba kɔmɔ kandi abo ne bo ti kebe kuyï meri ꞌba dɔye gbï mökö tara di mï kɔri ꞌba tiꞌdi rɔ ŋgï rɔ ma laka kɔtɔ zi Kurïsïtö nime. 4 Römöyï moŋgɔ ɔdɔ kiya te bɔtɔ mɔtɔ kako kuwöwö lende ꞌba Yësu mɔtɔ tɔ ne ꞌberi ziye di dɔ ma ꞌbeze nime na kutïke eꞌbe za dɔmo kindaꞌbake Nyï Kɔtɔ Laka mo kpaki ti laja mo ga.

5 Tara ne ma di ziye ma ꞌdeni ŋgï kulöwö wötï du bërï di zi bɔ laja löbu ꞌbe tɔ mo naga nima? 6 Ɔdɔ kiya te lende kiya na mikali dë pele tine mëdï ŋgï ti akikali mo. Kina me mileme ꞌdeni laka ziye mï akiyandi pili.

7 A nime kinza miteri gïrïsï dë di ziye mï kada nima mëdï muwöwö laja ꞌba Bɔkoꞌba ziye ne na kileki ma ꞌdeni yaga rɔ bɔ lende kënyë ziye? Moꞌdɔ tara tileki rɔma titi gɔ kpe na këddïke löbu. 8 Mï kada naga nima moloma gɔ gïrïsï ma kako di mï kanisa mɔtɔ ga. Mebe ŋgï rɔ tolɔ wa di zïnnï tokɔnyi ye timo. 9 Kina ma ꞌdɔ kiꞌdi mï kada naga nima mëdï tiye yayi ne ɔdɔ leri ꞌba a mɔtɔ koꞌdɔ ma pele moꞌdɔkɔ dë tomaꞌjo ye kinza mebe mëdï ra yaga rɔ kpaŋbiri ma löbu ziye. Tine kɔnyi ma ga, löndö ma kako di Makedoniya naga na koꞌde. Kina kɔzɔ ma tönë mo mokɔ rɔma ne ti möꞌbö nduwë tokɔ rɔma tara kinza mebe mëdï ra rɔ kpaŋbiri ma löbu ziye. 10 Rɔ ma laka kɔzɔ ame lende kodɔrɔ abo ꞌba Kurïsïtö këdï yïmö ne rɔ koyo ma nime inza kuburu rönï ma titi te mï dɔyayi ꞌbe ꞌba Giriki yayi pili. 11 Gɔ waꞌdi na kiꞌdi miya tara? Mɔꞌɔ ye dë rɔ tɔꞌɔ? Tine inza du tara. Bɔkoꞌba ikali ŋgï mɔꞌɔ ye.

12 Ti möꞌbö nduwë toꞌdɔ mo kɔzɔ ma dɔgba tara kinza lïjë bɔtɔ bɔ laja mɔtɔ tɔ naga nima kebe ra tïlëbë rönnï tëgë lïjë oꞌdɔ ndɔbɔ nime gbï kɔzɔ ma ꞌbeze. 13 Römöyï lïjë ma ꞌbënnï nima bɔ laja dɔ kïndëndë bɔ ꞌbölu mï ndɔbɔ koꞌdɔ na lïjë këdï kuyï kïnë nnï tëgë rɔ bɔ laja ꞌba Kurïsïtö. 14 Tine a ma ꞌdɔ kigayi wa na dë. Römöyï Satani pele ebe gbï tuyï kïnë nï gɔ bo kinda kɔzɔ malayika ꞌba bi kɔpɔ. 15 Kina inza rɔ a ma kembe ɔdɔ kiya te bɔ laja ꞌbënï ga kuyï kïnë nnï kinda kɔzɔ bɔ laja ꞌba lende laka. Mï ŋburuŋburu ꞌbënnï lïjë ëdï kari koꞌja kënyë mo ko kɔzɔ wa ma lïjë koloma toꞌdɔ mo bine nima.

Gomɔ ꞌBa Pɔlo

16 Kina me mëdï mileki ꞌdeni gbï miya gɔmo ziye. Kinza bɔtɔ mɔtɔ komeri dë kiya te ma rumö na. Ne ɔdɔ kiya te kpe kutïke ꞌdeni pele dɔmo te ma rumö na, uwöke dɔ lende ma ꞌdɔ mëdï gbï ti a mɔtɔ mbowa toyo rɔma gɔmo. 17 Tine ame mëdï miya ne ma kako di zi ŋere Yësu na dë. Gɔ lende ꞌba rɔ koyo ma nime na kiꞌdi ma ꞌdeni ŋgï ko mëdï milende kɔzɔ rumö. 18 Kina kɔzɔ ame ma konzi këdï koyo rönnï ꞌdeni kulöwö gɔ a ꞌba dɔliŋɔ nime ne ma gbï ti moꞌdɔ tara. 19 Römöyï leꞌjete kpe ma gbagba ye mo tönë kikalike wa kulöwö ne ebe kindaꞌbake dɔ lende ꞌba bɔ rumö ꞌdeni za. 20 Bɔtɔ ame koꞌdɔkɔ pele toꞌdɔ ye rɔ atɔli, kuyï ye, kotɔri kpeye, kudölï ye ala kokɔsɔ kɔmɔye ne ebe kindaꞌbake lende mo ŋgï aa yayi. 21 Ma ꞌbama a ma tara ga tiya mo aya za rɔma. A ma tara ga aga za rɔze.

Tine ɔdɔ bɔ mo kilaŋa rɔ bo tïlëbë rɔ bo dɔ a mɔtɔ kina me kiꞌdi mëdï milende ꞌdeni ŋgï ko rɔ dɔ rumö. Kina ti ma gbagba ma moꞌdɔ gbï tara. 22 Lïjë mo nima tëgë di mï kupö yë mo ga? Lïjë Yudayi mo ga na? Ma gbï rɔ Yudayi. Lïjë Yisarele mo ga na? Ma gbï rɔ Yisarele. Lïjë kupö Abarayama mo ga na? Ma gbï rɔ kupö Abarayama. 23 Ala tëgë lïjë bɔ ndɔbɔ ꞌba Kurïsïtö mo ga na? Ne ɔdɔ kiya te këdï rɔ ama mo tine ma na rɔ mï teri mo. Moꞌdɔ ndɔbɔ mo ꞌdeni kebe lïjë nima pili. Mɔdɔ ꞌdeni mï maboso mï konzi gɔ köꞌdu mo kebe ꞌbënnï. Omba ma gɔmo ti nyɔꞌbɔ mï konzi kebe ꞌbënnï. Mɔmɔ pe di kpa tölë mï konzi gɔmo kebe ꞌbënnï. 24 Nyɔꞌbɔ komba kpa ꞌbutë mota döömu dɔmosowɔ ꞌba Yudayi naga onyo ma ra ŋbö mï muyï ꞌdo. 25 Turu ꞌba Romo omba ma ra mï mota ꞌdo. Uꞌdu ma ꞌdeni mï kɔtɔ ti döku. Sorope otopa ra tö mï mota ꞌdo mï zana mini löbu. Mukörï ra möꞌdö gonyi dɔ kɔtɔ mï mini. 26 Mï liŋgere mbëmbë ma naga nima ma ŋgï mï löŋgö ŋbaka ni ma ti lëŋbë di kpa közï mini koso ni ma ti bɔ akolɔ, di zi Yudayi ze mo ga ti bɔ löwö ꞌbënnï mo ga, di mï gawo kpaki kebe yï mökö pili kebe dɔ mini löbu ni, kina gbï di zi bɔ laja lëpï ze mɔtɔ ga ame rɔ bɔ laja dɔ kïndëndë ne. 27 Ndɔbɔ ni ti gomɔ na ŋgï kɔdɔ rɔma töꞌdö kindaꞌba kɔmɔ ma dë, rɔ ꞌbö ti koda mini, rɔ leri ꞌba akonyo ni ti bɔŋgɔ, ma gbï kinza mbëlï ꞌba dɔma.

28 Tine kola gomɔ mɔtɔ ga ame kinza kïtëtë dë ne, ma ŋgï ŋburu rɔ kɔmɔ lëndö rɔ meri gɔ kanisa pili. 29 Ɔdɔ mɔtɔ kidaki ꞌdeni ŋgï tigɔ mo kinza kpe, ma ŋgï gbï tara. Ɔdɔ kiya te mɔtɔ kilaꞌba mï lende kënyë ma ŋgï dɔ meri.

30 Ɔdɔ kiya te gɔ moyo rɔma ti moyo rɔma ŋgï gɔ wa ame kileme tikeŋme ma mo ne. 31 Bɔkoꞌba ꞌbu ꞌba ŋere ze Yësu Kurïsïtö ame akïlëlu këdï ti möyï bo rɔ ŋburuŋburu ne ikali ŋgï ma moꞌdɔ bëtï dë. 32 Kina tönë di Damaseke turu ꞌba bɔ dɔliŋɔ Aretasi iꞌdi koda bi toko yɔki gawo ꞌdɔ tindaꞌba ma. 33 Tine iꞌdi ma ŋgï mï kee koja ma ti kowe kebe bi gböŋö ꞌba tëlï ꞌba rɔ gawo nima miriŋa mɔmɔ ŋgï di kpa közï bo.

12

Rɔ Koyo ꞌBa Pɔlo

1 Kina me ꞌdeni zö ti moto nduwë tubï gɔma ame pele kinza moꞌja ɔtɔ dë gɔmo ne. Ne iꞌdike ꞌbato mebe rɔ tïyëtï gɔ nyï ti akileme ꞌba ŋere Yësu ma koꞌdɔ zö. 2 Mikali bɔ mɔtɔ ame rɔ ꞌba Kurïsïtö pa tönë bine kɔmɔ kɔɔ mo iteli ꞌdeni ꞌbutë dɔmosowɔ. Ombi bɔ nima ŋgï kari tɔrɔ kɔdɔ ŋbö mïtɔrɔ. Tine mikali dë ɔdɔ wa ne ŋgï rɔ ma laka ala nyï na ya, ama Bɔkoꞌba na kikali. 3-4 Mikali ogba bɔ nima ŋgï kari mï dɔliŋɔ ꞌba Bɔkoꞌba. Tine gbï mikali dë ɔdɔ wa ne rɔ ma laka ala nyï na ya, ama Bɔkoꞌba na kikali. Di yayi na bo koloma ŋgï rɔ tuwö wa ame ga kinza kiya bɔtɔ kɔꞌbɔ dë tombi kpënï gɔmo ne. 5 Kina ma ti mubï gɔ bɔ nima. Tine ma ꞌba gbagba ma mo ꞌdɔ mubï gɔma na koꞌdɔ rönï rɔ a ma kinza, ti mubï ŋge rɔ gɔ tikeŋme ma mo. 6 Ne ɔdɔ moꞌdɔkɔ pele tubï gɔma minza mëdï ŋgï rɔ rumö, römöyï mëdï miya rɔ a ma kodɔrɔ. Tine mola kinza toꞌdɔ mo tara römöyï moꞌdɔkɔ ꞌdɔ kodɔrɔ lende ma ŋge gɔ a ma moꞌdɔ koꞌja di yida rɔma ala kuwö gbï di kpama.

7 Tine ꞌdɔ togbɔ ma kinza toyo rɔma ra kulöwö gɔ a löbu naga nime moꞌja ne na kusu a ma kɔꞌɔ ꞌdeni mï yida rɔma. Kina ꞌdeni ŋgï kɔzɔ bɔ laja ꞌba Satani mï yida rɔma tomba ma ŋburu kinza moyo rɔma ra. 8 Momaꞌjo rɔma ꞌdeni ŋbö mï mota zi ŋere Bɔkoꞌba ꞌdɔ bo kogba a nime yaga di mï yida rɔma. 9 Tine bo ileki kiya zö te, “Lende këyï ma ti kiꞌdi yi kɔꞌbɔ tombi wa pili. Tikeŋme ꞌbï iꞌdi tigɔ ma ŋgï këdï rɔ dɔ kiteli.” Gɔ köꞌdu mo na ti mëdï ŋgï ti mï këyï rɔ mbëmbë toyo rɔma gɔ tikeŋme ma nime. Römöyï gɔ tigɔ ꞌba Kurïsïtö këdï tö. 10 Dömöyï Kurïsïtö ma ŋgï ti mï këyï di mï tikeŋme ma, di mï tiꞌja, di mï gomɔ, di mï közï kasi ma koꞌdɔ zö. Römöyï ɔdɔ kiya te meŋme kina mitigɔ ŋgï yaga.

Ndose ꞌBa Pɔlo Zi Korinito

11 Ma ꞌdeni ŋgï du rɔ rumö mo gɔ bi mo nati. Kpe na kiꞌdike ma ꞌdeni milaꞌba yïmo. Dëne ꞌdɔ kpe na kubïke gɔma. Tine kɔzɔ ame ma minza pele rɔ ɔtɔ ne, minza ŋgï wötï du bërï di zi bɔ laja löbu ꞌbe tɔ mo naga nima. 12 Wa ame kileme ma rɔ bɔ laja ma laka ne na ma këdï koꞌdɔ rönnï ꞌdeni mï löŋgö ye yayi ti mï këddï ne, kina gbï ti gɔ kotɔ mo ti ndɔbɔ mo ame ŋgï kulöwö rɔ dɔ kiteli ne. 13 Tine rɔ ma tondo na moꞌdɔ ye dë rɔ ma koriya ti kanisa ma laki? Kina dë ŋge rɔ ma tönë momaꞌjo ye dë miꞌdi akïrïndï dɔye ne? Tine kpe olake ma gbɔ gɔ lende kirasi ma nime.

14 Bine mï mota mo na ꞌdeni me ma mëdï ndö ꞌdɔ tari ziye yayi. Tine minza mëdï rɔ akïrïndï dɔye römöyï eꞌbe ga na dë mëdï moma, tine gbagba ye mo na mëdï moma gɔmo. Römöyï kole na dë ꞌdɔ kiꞌdi wa zi ꞌbu, tine ꞌbu na këdï kiꞌdi wa zi kole. 15 Ma ti mï këyï tote wa ame ga mëdï timo ne pili gɔ köꞌdu ꞌbe miꞌdi yida rɔma gbuluŋgu dɔmo. Kina kɔzɔ ame mɔꞌɔ ye ꞌdeni kulöwö ne ꞌdɔ kɔꞌɔke ma gbï ŋge mbowa gɔmo?

16 Rɔ ma laka ikalike ꞌdeni ma miꞌdi rɔma dë yaga rɔ akïrïndï ziye. Tine mɔtɔ ga ebe ꞌbënnï tiya mo te, ma Pɔlo rɔ bɔ dɔŋgala mëdï rɔ toꞌba ye ti bëtï. 17 Mogɔgɔ rɔma dɔye nyanya ga mï ndose ma moja bɔ laja timo naga? 18 Ma na miꞌdi Tito ma ꞌdɔ kari yayi. Kina ma moja löndö mɔtɔ ame rɔ ꞌba Kurïsïtö ne kari kɔtɔ ti bo. Tine iyake ra te Tito ogɔgɔ rɔ bo dɔye? Ndɔbɔ ze ma ze ti bo na kari dë kɔri kɔtɔ?

19 Kpe ëddïke mɔlo nime rɔ tomeri mo te dëdï doꞌdɔkɔ titata rɔze yaga di kɔmɔye? Inza du tara. Ziye kpe ma mɔꞌɔ kulöwö naga nime, dëdï dilende ziye nime pili mï Kurïsïtö kɔmɔ Bɔkoꞌba ꞌdɔ kulu ye. 20 Römöyï ma mëdï mere bine mɔtɔga ti mako moꞌja za kinzake kɔzɔ ma moꞌdɔkɔ. Kina kpe gbï yɔ ti koꞌjake ma minza kɔzɔ wa ma koꞌdɔkɔke. Mɔtɔga lamo ni na za ti këdï ti mï kombi ti ꞌdïrï ti mï kututu ti ŋgɔŋgɔ ti kore ti rɔ kote gbï ti lende kirasi. 21 Momeri gbï ɔdɔ mari ꞌböwu Bɔkoꞌba ma ti kileki ma bërï di kɔmɔye. Kina ti mudu ŋgï rɔ ma kënyë gɔ lende ꞌba ya ame ga ŋbaŋi mï löŋgö ye koꞌdɔ lende kënyë tönë bine kotɔ ga dönnï dë di yïmo ne. Lïjë ma kinza kotɔ dönnï dë yɔ di mï lende koꞌdɔ tiꞌda ꞌbënnï naga nima ti yërï ni ti ndörö ꞌba gɔmo mo ne.

13

Ndose Ma Ŋburuŋburu

1 Ame na ꞌdeni rɔ mï mota ma ꞌba tako ziye yayi. Lende mɔtɔ ame këdï oꞌdɔkɔ gɔ kiya ti bɔ kodɔrɔ ndïmo ga teyi rïyö ala mota kɔzɔ ma buku ꞌba Bɔkoꞌba kiya tara. 2 Miꞌdi ame te zïnnï lïjë bɔ koꞌdɔ lende kënyë tönë ga yayi ti ya mɔtɔ mo naga nima ne, ɔdɔ mako di gɔ ame bɔtɔ mɔtɔ inza kɔmɔ di kpa karama mo. Ma pele rɔ ma kɔwɔ nime mëdï miya gbï kɔzɔ ma tönë miya ꞌdeni mɔlo ziye mï tari ma, ma rɔ mï rïyö mo tönë ziye yayi ne. 3 Kpe ti kikalike ꞌdeni ŋgï rɔ ma laka bo Kurïsïtö na këdï kilende tö. Mï ndɔbɔ abo tiye bo inza rɔ ma keŋme tine tigɔ abo ŋgï kulöwö rɔ mbëmbë. 4 Römöyï tikeŋme mo na tönë kutötï bo yïmo ne, na me bo kɔdɔ ꞌdeni di mï tölë mï tigɔ ꞌba Bɔkoꞌba. Mï rɔ kodɔꞌbɔ ti bo ze ŋgï rɔ ma keŋme, tine mï toꞌdɔ ndɔbɔ mo tiye dɔdɔ ŋgï dïdïdï ti bo mï tigɔ ꞌba Bɔkoꞌba.

5 Iyɔzɔke rɔye ꞌdɔ kikalike laka ɔdɔ kiꞌdike dɔye ra ŋgï laka gɔ lende ꞌba Kurïsïtö. Ikalike dë Kurïsïtö ëdï ŋgï mïye? Ɔdɔ kiya te kpe mo na kirasike rɔye ꞌdeni na ŋge. 6 Ma ꞌbeze momeri ꞌbama ti kikalike ŋgï dirasi rɔze dë. 7 Kina dumötu Bɔkoꞌba gɔye kiꞌdi ye tɔ kpe kirasike lende dë. Tine inza gɔ ame kiya te ze na ꞌdeni lipo rɔ ma laka mo ne. Ne tine ŋge ꞌdɔ koꞌdɔke wa ame rɔ ma laka ne ɔdɔ kiya te ze mo na dinda ꞌdeni pele dirasi rɔze. 8 Römöyï ze dɔꞌbɔ dë toꞌdɔ ɔtɔ ame kutï dönï dë ti lende kodɔrɔ ne. A ma kodɔrɔ na ŋge dëdï doꞌdɔ.

9 Ze ti mï këyï gɔ ame ze ma ꞌbeze rɔ ma keŋme tine kpe na rɔ ma kitigɔ ne. Wa ma ꞌbeze ma dëdï dumötu gɔmo bine ꞌdɔ kpe kïyöbuke laka mboloro mï wa pili. 10 Mëdï mugu ame tötï koꞌja mëdï gba rɔ ma kɔwɔ ꞌdɔ ɔdɔ mömö yayi kinza miya wa ra ziye mï közï kakpa nime ŋere Yësu kiꞌdi zö ne. Römöyï iꞌdi ꞌdeni zö rɔ ꞌba totɔtɔ mo tine inza rɔ ꞌba tïyëyï yïmo.

11 Tine ma rɔ ŋburuŋburu mo ziye kpe löndö, mötö gbɔ ziye. Kpe iꞌdike rɔye këdï laka mï wa pili, kuwöke dɔma. Utïke dɔ lende rɔ gɔ rɔye kolomake ti lende këyï. Kina ti bo Bɔkoꞌba ꞌba akɔꞌɔ ni ti lende këyï mo ti koloma ŋgï ŋburu tiye.

12 Umötöke rɔye rɔ gɔ rɔye ti közï rïyö mï möyï Bɔkoꞌba. 13 Bilaka ꞌba Bɔkoꞌba ame ga pili bine ne umötö ye.

14 Lende këyï ꞌba Yësu Kurïsïtö ŋere ze ti akɔꞌɔ ꞌba Bɔkoꞌba ti rɔ kodɔꞌbɔ ꞌba Nyï Kɔtɔ Laka koloma kɔtɔ tiye pili.

Galatiya

1

2

3

4

5

6

Akugu ꞌBa Pɔlo

Zi Kanisa Ma

GALATIYA

1

1 Ma Pɔlo bɔ laja ꞌba Kurïsïtö ame bilaka lesi na dë koja ma ala gɔ akoꞌdɔkɔ ꞌba bɔtɔ tine bo Yësu Kurïsïtö gbagba bo mo na koja ma lïjë ti Bɔkoꞌba ꞌbu bɔ koja bo di mï tölë ne. 2 Ze ti löndö ame ga tö bine ne dugu waraga nime ziye kpe kanisa ma mï dɔyayi ꞌba Galatiya. 3 Lende këyï ti yëyï ꞌba Bɔkoꞌba ꞌbu ze ti ꞌba Yësu Kurïsïtö ŋere ze koloma kɔtɔ tiye. 4 Bo na kiꞌdi dïdï bo ꞌdeni gɔze bine ꞌdɔ kola ze gɔ lende kënyë ze ga ꞌdɔ bo kɔmɔ ze di mï lende konya ꞌba dɔyayi nime. Ame kina rɔ akoꞌdɔkɔ ꞌba Bɔkoꞌba ꞌbu ze. 5 Akïlëlu këdï zi bo nduwë ŋbö rɔ ŋburuŋburu. Amini.

Lende ꞌBa Laja Laka

6 Kpe pele lende ꞌbe igayi ma ꞌdeni. Kpe ame mo tönë Bɔkoꞌba kïdëkï ye ꞌdeni ti lende këyï ꞌba Kurïsïtö ne kpe na këddï kolake bo ꞌdeni ŋgï ŋgala kari kutïke za gɔ a mɔtɔ tɔ ne ga ame kïdëkï gbï tëgë rɔ laja laka ꞌba Kurïsïtö ne. 7 Tine laja laka ꞌba Kurïsïtö ŋge kɔtɔ. Mëdï miya nime gɔ lende ꞌba ya mɔtɔ ga ame këdï kïlïkö dɔye ꞌdɔ tuyï mï laja laka ꞌba Kurïsïtö nime ne. 8 Kina me miya ziye, ɔdɔ pele rɔ ze ala rɔ malayika di mïtɔrɔ na kako kuwöwö a mɔtɔ ꞌberi di gɔ ame, ee, sönö ꞌba Bɔkoꞌba këdï dɔ bo. 9 Kɔzɔ ma tönë miya pa ziye bine ne kina me gbï mëdï mileki gɔmo ꞌdeni miya ziye ɔdɔ bɔ mo kako kuwöwö laja mɔtɔ ziye ꞌberi di gɔ ame kiꞌdike dɔye ꞌdeni gɔmo ne, ee, sönö ꞌba Bɔkoꞌba këdï dɔ bo.

10 Mï lende ma nime inda kɔzɔ mëdï tïyëyï dökïꞌdï bilaka rɔma? Inza tara. Bɔkoꞌba na moꞌdɔkɔ tïyëyï dökïꞌdï mo. Minza miya ꞌdɔ tïyëyï dökïꞌdï bilaka timo. Ne ma mëdï ra gba moꞌdɔ tïyëyï dökïꞌdï bilaka timo dëne minza kpe rɔ bɔ laja ma laka ꞌba Kurïsïtö.

Pɔlo Rɔ Bɔ Laja

11 Löndö ma ga, moꞌdɔkɔ ziye ꞌdɔ kikalike lende nime laka. Laja laka nime muwöwö ziye ne lende ꞌba bilaka lesi na dë. 12 Mogba dë di zi bɔtɔ kina bɔtɔ na dë gbï kiyandi ma timo. Tine Yësu Kurïsïtö na kiꞌdi mï rɔ kileme abo zö tönë.

13 Uwöke ꞌdeni tönë moworo kulöwö bine mï köꞌdu kiꞌdi ze ꞌba Yudayi toꞌdɔ közï kasi zi kanisa ꞌba Bɔkoꞌba toboso mo ꞌdɔ tɔrɔ mo yaga. 14 Möꞌbö tiꞌdi rɔma toꞌdɔ köꞌdu kiꞌdi ꞌba ꞌbu ze löbu ga rɔ dɔ kiteli kebe ꞌba lëpï ma ga pili. 15 Dëmba tine pele mɔlo gba kinza köyö ma dë Bɔkoꞌba oweli ma ꞌdeni ti mï këyï abo rɔ ꞌba bo. 16 Kina me mï kada mo ame bo koꞌdɔkɔ ꞌdeni tine na bo kileme kole abo ŋgï zö ꞌdɔ muwöwö laja laka mo zi bɔ löwö ni pili. Tine mënyï mileki dë kpe ꞌböwu zi bilaka lesi mɔtɔ tiyija gɔ lende mo. 17 Mari dë kpe gbï Yerosalema ꞌdɔ dilende gɔmo ti ya ma tönë mo ga ꞌdeni mɔlo rɔ bɔ laja ꞌba Yësu Kurïsïtö yayi ne. Mënyï ŋgï mari moloma mï dɔyayi ꞌba Arabi kina di pötö mo na mileki Damaseke.

18 Di pötö mo koꞌdɔ kɔmɔ kɔɔ ꞌdeni mota tine na mileki mari Yerosalema dari dikali rɔze ti Pïtörö moꞌdɔ töꞌdö ŋge dɔ ꞌbutë döömu ti bo yayi. 19 Tine bɔ laja ꞌba Kurïsïtö ga ma kɔtɔ mɔtɔ mo te moꞌja dë du te di yayi, löndö bo Yakoba na ŋge moꞌja. 20 Rɔ ma laka miya ziye kɔmɔ Bɔkoꞌba wa naga nime mëdï mugu ziye ne bëtï na dë.

21 Di pötö mo na mari Surïya ni ti Kilikiya. 22 Mï kada nima bilaka ꞌba kanisa ame ga mï Yudayi ne ikali kïnë ma dë gba, 23 lïjë uwö gba ŋge rɔ lende ma ame kiya te, “Bɔ tönë koloma pa rɔ toꞌdɔ közï kasi zize ne ileki ꞌdeni tuwöwö laja laka ꞌba Yësu Kurïsïtö tönë bo kiteri toboso mo pa ꞌdɔ kɔrɔ yaga ne.” 24 Kina lïjë kïlëlu Bɔkoꞌba ŋgï gɔ lende ma.

2

Pɔlo Ni Ti Bɔ Laja Mɔtɔ Ga

1-2 Kina ɔdɔ kɔmɔ kɔɔ mo kiteli ꞌdeni ꞌbutë dɔmosowɔ tine na Bɔkoꞌba kileme ŋgï zö ꞌdɔ mënyï ti gbï mari Yerosalema. Kina dënyï ŋgï dari ti Baranaba mogba Tito gbï tö. Mï kpa kotɔtɔ ze ame ŋge rɔ dɔze ti löbu ꞌba kanisa mo ga ne na mïyëtï gɔ lende ꞌba laja laka ma muwöwö zi bɔ löwö ŋgï zïnnï römöyï moꞌdɔkɔ dë ꞌdɔ ndɔbɔ ma tönë ga moꞌdɔ pa bine gbï ti ma mëdï moꞌdɔ gïrï naga nime kïlïkö ra rɔ yawa. 3 Tine lïjë utï ŋgï gɔ akiyandi ma zi bɔ löwö. Tito ame pele rɔ Giriki tö ne lïjë utörï dë koꞌdɔ dölëtï ꞌba akilele ꞌba Yudayi kɔzɔ ma laki mɔtɔ ga kiteri. 4 Lende ꞌba akilele nima iya rönï ꞌdeni ŋge tara gɔ lende ꞌbënnï lïjë bɔ koꞌdɔ rönnï rɔ löndö zize lïjë kako ꞌdeni mï löŋgö ze naga nima. Tine lïjë ako rɔ mali rɔze tikali gɔ dɔ ŋgölö ze ame ꞌdeni rɔ akɔtɔ ti Yësu Kurïsïtö di mï lende ꞌba köꞌdu kiꞌdi ꞌbënnï ga ꞌba Yudayi gɔ lïjë kobili ze gbï ꞌböwu kileki yïmo. 5 Ne dutï dë gɔ lende ꞌbënnï nima kɔtɔ te römöyï kinza kolɔ laja laka ꞌba Bɔkoꞌba nime ra yaga di ziye.

6 Ne tondo lïjë ame mo ga rɔ löbu ꞌba kanisa mo ga ne kiya ɔtɔ dë gɔ laja nime mëdï muwöwö ne? (Mïdëkï lïjë tara tine kɔzɔ ma tönë lïjë këdï pele pa mɔlo bine ne inza rɔ ɔtɔ zö römöyï Bɔkoꞌba oꞌdɔ geli dë mï löŋgö bilaka.) 7 Tine lïjë ikali ŋgï Bɔkoꞌba na kiꞌdi ndɔbɔ löbu ꞌba tuwöwö laja laka abo zi bɔ löwö nime zö gbï kɔzɔ ma bo kiꞌdi zi Pïtörö tari tuwöwö mo zi Yudayi tara. 8 Römöyï tigɔ abo na kiꞌdi ze doꞌdɔ wa naga nime. 9 Kina me lïjë Yakoba ni ti Pïtörö ti Yowani lïjë ame mo ga kïdëkï lïjë rɔ löbu ꞌba kanisa ne, mï kada nima lïjë kikali ŋgï lende këyï ꞌba Bɔkoꞌba na me koja ma mï ndɔbɔ nime ne lïjë iyaya közïze ŋgï ze ti Baranaba gɔ dëdï rɔ lëpï tïnnï mï ndɔbɔ nime, gɔ dëdï ꞌbeze ti Baranaba mï löŋgö bɔ löwö tine gɔ lïjë këdï ꞌbënnï mï löŋgö Yudayi. 10 A ma ŋge lïjë kose gɔmo zize na rɔ tokɔnyi Yudayi ma lisa naga kɔzɔ ame moꞌdɔkɔ ꞌdeni tönë mɔlo toꞌdɔ mo ne.

Pɔlo Amo Dɔ Pïtörö

11 Tine mï kada ma tönë bo Pïtörö mo kako Anitɔkiya ne mamo dɔ bo kɔzɔ a nime te gɔ wa ame bo koꞌdɔ kinda rɔ ma kocɔ ne. 12 Römöyï ma dɔgba pa bo oloma tonyo kpa bo ti bɔ löwö bi kɔtɔ tine ꞌböwu mï kada nima bo koꞌja ya mɔtɔ ga ame kako di zi Yakoba ꞌdeni kömö yɔ na bo kere ŋgï gɔ lende ꞌba laki naga nima këdï kiya te bilaka ꞌba kanisa pili ꞌdɔ këdï ti dölëtï ꞌba akilele ne. Kina bo kebe ŋgï tilagi tonyo kpa bo bi kɔtɔ ti bɔ löwö 13 kiꞌdi löndö mɔtɔ ga ame rɔ Yudayi ne koloma ŋgï rɔ toꞌdɔ ndɔbɔ ti dökïꞌdï rïyörïyö gɔ lende abo kiꞌdi Baranaba pele gbï kilaꞌba di mï bo gɔ lende ꞌbënnï. 14 Kina ɔdɔ moŋgɔ ꞌdeni lende ꞌbënnï nima koꞌde lende laka ꞌba Bɔkoꞌba dë kpe ame rɔ laja laka mo ne tine na milende ŋgï zi Pïtörö di kɔmɔ bilaka ꞌba kanisa pili kɔzɔ a nime te, miya te, “Nï Pïtörö, nï ame rɔ Yudayi ame koloma ꞌdeni kɔzɔ bɔ löwö kinza toꞌdɔ dölëtï ꞌba Yudayi ne gɔ waꞌdi na këddï kiteri ꞌdɔ tiꞌdi bɔ löwö naga nime ꞌdɔ koꞌdɔ dölëtï ꞌba Yudayi?”

Lende ꞌBa Yudayi Ni Ti Bɔ Löwö

15 Ne ꞌbeze ze ame mo ga rɔ Yudayi ne dinza rɔ bɔ löwö bɔ lende kënyë ni 16 dikali ꞌdeni toro köꞌdu kiꞌdi iꞌdi bɔtɔ dë du te rɔ ma laka kɔmɔ Bɔkoꞌba, tine ŋge kɔtɔ gɔ tiꞌdi dɔ gɔ lende ꞌba Yësu. Kina me ze gbï diꞌdi dɔze ꞌdeni gɔ lende ꞌba Yësu Kurïsïtö ꞌdɔ meri ze mo na kiꞌdi ze rɔ ma laka kɔmɔ Bɔkoꞌba. Tine inza gɔ toro köꞌdu kiꞌdi römöyï ugu ꞌdeni mɔlo iya te, “Toro köꞌdu kiꞌdi iꞌdi bɔtɔ dë du te këdï rɔ ma laka kɔmɔ Bɔkoꞌba.”

17 Iya rönï ꞌdeni te ze ame ga ꞌdeni rɔ akɔtɔ ti Kurïsïtö ne ɔdɔ debeke gbï toma ꞌdɔ tëdï rɔ ma laka kɔmɔ Bɔkoꞌba kɔzɔ a nima tara, ze ꞌdeni gbï rɔ bɔ lende kënyë kɔzɔ ꞌba bɔ löwö naga nima koro köꞌdu kiꞌdi dë ne. Ne ɔdɔ këdï ꞌdeni tara tine Kurïsïtö mo na ꞌdeni këdï koto ze kɔri löwö mï lende kënyë? Inza du tara. 18 Ne ɔdɔ ma mo tönë moŋgɔ köꞌdu kiꞌdi ꞌdeni pa kɔzɔ wa sari ne na mënyï ꞌdeni miꞌdi köꞌdu kiꞌdi këdï mbiri rɔ dɔ kiteli di dɔma, rɔ ma laka moꞌdɔ rɔma ꞌdeni rɔ bɔ lende kënyë. 19 Mï köꞌdu kiꞌdi ma ꞌdeni rɔ töku kina köꞌdu kiꞌdi inza kpe mbiri dɔma tine mïdïdï ꞌdeni Bɔkoꞌba na mbiri dɔma. 20 Köꞌdu kiꞌdi nima bo na me kupö ma ꞌdeni kutötï ma ti Kurïsïtö. Loma ma mëdï yïmo nime inza kpe rɔ ꞌbama tine ꞌba bo ꞌba Kurïsïtö na römöyï dïdï Kurïsïtö na ꞌdeni rɔ akɔtɔ tö. Loma ma nime pele mï yida rɔ ne tine tiꞌdi dɔ gɔ lende ꞌba kole ꞌba Bɔkoꞌba na kitigɔ ma ꞌdeni. Bo na kɔꞌɔ ma ꞌdeni bo kilaŋa gɔ dïdï bo gɔ köꞌdu ma. 21 Kina me ɔdɔ tëdï rɔ ma laka kɔmɔ Bɔkoꞌba na këdï ꞌdeni gɔ toro köꞌdu kiꞌdi, Kurïsïtö ölë ꞌdeni ka ŋgï bi sari. Ame ŋgï ꞌdɔ kiꞌdi mï këyï ꞌba Bɔkoꞌba kulë rɔ yawa ne ma ꞌbama mutï dë gɔmo.

3

Tiꞌdi Dɔ Gɔ Laja Laka Na Rɔ Dɔ Kiteli

1 Kpe Galatiya rumö naga nime, yë na koꞌdɔ dɔ gege rɔye? Gɔ waꞌdi na kiꞌdike dɔye dë kpe gɔ lende ꞌba tutötï Kurïsïtö ame tönë kïyëtï rönï ꞌdeni laka yaga ziye ne? 2 Akɔtɔ nime na ŋge moꞌdɔkɔ tikali mo di ziye. Waꞌdi na koꞌde Nyï Kɔtɔ Laka dɔye, toro köꞌdu kiꞌdi ala tiꞌdi dɔ gɔ laja laka ꞌba Bɔkoꞌba nime kuwöwö ziye kuwöke ne?

3 Ne gɔ waꞌdi na kpe ŋgï rɔ rumö tara gɔmo? Isakike ꞌdeni ti Nyï Kɔtɔ Laka, ne gɔ waꞌdi na kebe kuyïke kpeye ꞌböwu tiꞌdi dɔye gɔ tigɔ ꞌbe ꞌba bilaka lesi? 4 Ombike gomɔ ꞌdeni kulöwö gɔ lende ꞌba Kurïsïtö. Tine a nime pili inza rɔ ɔtɔ ziye? Kinza tɔ kpe du tara. 5 Oꞌjake ꞌdeni ma Bɔkoꞌba koja Nyï Kɔtɔ Laka abo ziye gɔ koꞌdɔ gɔ kotɔ ma konzi mï löŋgö ye. Me bo koja ziye ne gɔ toro köꞌdu kiꞌdi ꞌbe ala gɔ tiꞌdi dɔye gɔ laja laka abo nime kuwöke ne?

6 Oŋgɔke Abarayama te, bo iꞌdi dɔ bo gɔ lende ꞌba Bɔkoꞌba kina kiꞌdi bo ŋgï këdï rɔ ma laka kɔmɔ Bɔkoꞌba. 7 Gɔ köꞌdu mo na dikali ŋgï lïjë ame ga kiꞌdi dönnï rɔ ma laka gɔ lende ꞌba Bɔkoꞌba ne lïjë na rɔ kupö Abarayama mo ga. 8 Römöyï Bɔkoꞌba ileme ꞌdeni mɔlo ꞌdɔ bo kiꞌdi bɔ löwö ni kpaki këdï rɔ ma laka kɔmɔ bo mï tiꞌdi dɔ gɔ lende abo. Kina ma ꞌdɔ kuwöwö zi Abarayama mï laja laka kiya te, “Tïyï na ti moꞌdɔ yëyï ma laka pili dɔ bilaka ꞌba dɔyayi.” 9 Kina ti Bɔkoꞌba koꞌdɔ yëyï ꞌdeni ŋgï dönnï lïjë ame ga pili kiꞌdi dönnï gɔ lende abo ne gbï kɔzɔ ma bo koꞌdɔ zi Abarayama ame kiꞌdi dɔ bo gɔmo ne.

10 Ne ꞌbënnï lïjë laki bɔ kiya te toro köꞌdu kiꞌdi na ti kiꞌdi lïjë këdï rɔ ma laka kɔmɔ Bɔkoꞌba naga nima sönö ꞌba Bɔkoꞌba ti koriya tïnnï. Römöyï ugu ꞌdeni mɔlo mï buku ꞌba Bɔkoꞌba iya te, “Lïjë ame ga pili köꞌbö dë rɔ toꞌdɔ wa naga nime kugu mï buku ꞌba köꞌdu kiꞌdi ꞌdoyi ne ti sönö ꞌba Bɔkoꞌba koriya tïnnï.” 11 Rɔ ma laka toꞌdɔ köꞌdu kiꞌdi iꞌdi bɔtɔ dë rɔ ma laka kɔmɔ Bɔkoꞌba römöyï ugu ꞌdeni gbï iya te, “Lïjë ame ga rɔ ma laka kɔmɔ Bɔkoꞌba gɔ tiꞌdi dönnï gɔ lende abo ne lïjë na ti këdï ti dïdï ma laka.” 12 Toꞌdɔ köꞌdu kiꞌdi nima lende mo ëdï gbï ꞌberi römöyï ugu ꞌdeni iya te, “Bɔ ame koꞌdɔ wa ame ga köꞌdu kiꞌdi koꞌdɔkɔ ꞌdoyi ne ti koꞌja dïdï ma laka ŋgï.”

13 Ne gɔ ame sönö ꞌba Bɔkoꞌba koriya ꞌdeni tize ne na me Kurïsïtö utë gɔze ꞌdeni yaga di yïmo gɔ koriya ti gbagba bo. Römöyï ugu ꞌdeni mï buku ꞌba Bɔkoꞌba iya te, “Bɔ ame kutötï ꞌdeni dɔ ŋgërï ne sönö ꞌba Bɔkoꞌba koriya timo.” 14 Bo oꞌdɔ tara ꞌdɔ bilaka pili ꞌba dɔyayi nime koꞌja yëyï kɔzɔ ame bo Bɔkoꞌba kose gɔmo ꞌdeni mɔlo zi Abarayama ne. Gɔ köꞌdu mo na me ꞌdɔ kiꞌdi Nyï Kɔtɔ Laka kako zize ze ame ga diꞌdike dɔze ꞌdeni gɔ lende abo ne.

Köꞌdu Kiꞌdi Ni Ti Lömu

15 Löndö ma ga, ti mileme lende nime ziye ti wa ꞌba dɔliŋɔ nime. Ame ɔdɔ kiya te nï mɔtɔ koꞌdɔ lömu ꞌdeni bɔtɔ mɔtɔ ɔꞌbɔ dë kpe tïyëyï yïmo ala konzo dɔmo teyi. 16 Kina gbï tara kɔzɔ ame kugu mï buku ꞌba Bɔkoꞌba bo Bɔkoꞌba kiya te bo ti koꞌdɔ yëyï dɔ Abarayama kpaki ti kupö mo ne. Tine inza ŋgï rɔ gɔ dɔ kupö Abarayama mo ga kpaki rɔ buru, omba kupö bo ma kɔtɔ rɔ Kurïsïtö nime na.

17 Kina me mëdï miya ziye Bɔkoꞌba oꞌdɔ lömu nima ꞌdeni mɔlo zi Abarayama, tine ŋbö di pötö kɔmɔ kɔɔ kuluku modɔɔmota kɔdɔ dɔmo ꞌbutë mota (430) ꞌdeni tine na ꞌjaa bo koja köꞌdu kiꞌdi nima zi bilaka. Tine köꞌdu kiꞌdi nime inza kikali tïyëyï mï lömu ma mɔlo nime bo koꞌdɔ ꞌdeni ne ala kiyese yëyï mo mbowa yaga. 18 Ne gɔ waꞌdi na kebe kiyake te Bɔkoꞌba ti koꞌdɔ yëyï dɔ bilaka gɔ toro köꞌdu kiꞌdi? Ma ɔdɔ këdï ꞌdeni tara lömu abo nime inza kpe rɔ ɔtɔ. Ne dikali ꞌdeni Bɔkoꞌba oꞌdɔ yëyï dɔ Abarayama gɔ lömu abo ꞌba Bɔkoꞌba.

19 Ne Bɔkoꞌba iꞌdi köꞌdu kiꞌdi gɔ waꞌdi? Ti miya ziye bo iꞌdi köꞌdu kiꞌdi ꞌdeni ꞌdɔ bilaka kikali wa ame ga rɔ lende kënyë ne timo ꞌdɔ kitata bilaka tötï koda kupö Abarayama mo tönë bo kiꞌdi köꞌdu mo ꞌdeni mɔlo ꞌdɔ toꞌdɔ yëyï timo ne. Bo iꞌdi köꞌdu kiꞌdi abo ꞌdeni zi malayika koꞌde zi Musa bɔ kpërï ꞌba gɔze koꞌde kako zize bilaka lesi. 20 Bo iꞌdi lömu abo dë ti bɔtɔ bɔ kpërï tine gbagba bo kɔtɔ mo na kiya abo zi Abarayama.

21 Ne ɔdɔ këdï ꞌdeni tara köꞌdu kiꞌdi utï dönï dë kpe ti lömu mo tönë bo koꞌde ne ma? Ne ti miya ziye inza tara. Bɔtɔ mɔtɔ ikali dë ma ꞌdɔ koꞌdɔ köꞌdu kiꞌdi pili rɔ gɔmo ꞌdɔ këdï rɔ ma laka kɔmɔ Bɔkoꞌba. Ma toro köꞌdu kiꞌdi na këdï ꞌdeni kɔzɔ lömu nima tiꞌdi bilaka këdï ti dïdï ma laka dëne ti kiꞌdi lïjë gbï këdï rɔ ma laka kɔmɔ Bɔkoꞌba. Ne inza tara. 22 Ugu ꞌdeni mï buku ꞌba Bɔkoꞌba iya te dɔliŋɔ nime bɔ dɔmo rɔ lende kënyë. Kina me yëyï abo ꞌba Bɔkoꞌba mo tönë bo kulömu ꞌdeni mɔlo ꞌdɔ tiꞌdi mo zi ma kiꞌdi dönnï gɔ lende abo ne bo ti kiꞌdi zïnnï lïjë ma kiꞌdi dönnï ꞌdeni gɔ lende ꞌba Yësu Kurïsïtö naga nime.

23 Tine gba kinza tiꞌdi dɔ gɔ lende ꞌba Bɔkoꞌba nime kako dë köꞌdu kiꞌdi na koboso ze pa me mï maboso abo ŋbö Bɔkoꞌba kileme tiꞌdi dɔ gɔ lende ꞌba Kurïsïtö. 24 Köꞌdu kiꞌdi na tönë koloma rɔ bɔ kokɔkɔ ze ŋbö Kurïsïtö kömö ꞌdɔ diꞌdike dɔze gɔ lende abo gɔ dëdïke rɔ ma laka kɔmɔ Bɔkoꞌba. 25 Ne kina me kɔri ꞌba tiꞌdi dɔ gɔ lende ꞌba Kurïsïtö mo tönë na ꞌdeni me. Gɔ köꞌdu mo na bo bɔ kokɔkɔ ze nima bo inza kpe ti közï kakpa dɔze nati.

Akɔtɔ Ti Kurïsïtö

26 Kina me ziye pili, nï mɔtɔ ɔdɔ kiꞌdi döyï ꞌdeni gɔ lende ꞌba Yësu Kurïsïtö nï ꞌdeni rɔ akɔtɔ ti bo rɔ kole ꞌba Bɔkoꞌba. 27 Obapatisi yi ꞌdeni mï rɔ kodɔꞌbɔ ti Kurïsïtö kolɔ bo ꞌdeni rɔ bɔŋgɔ röyï. 28 A mɔtɔ inza kpe ꞌberi rɔ Yudayi ala rɔ bɔ löwö, atɔli ala ma kinza rɔ atɔli, bɔtɔni ala ꞌja, kpe ꞌdeni pili rɔ ma koriya rɔ akɔtɔ ti Yësu Kurïsïtö. 29 Kina me kpe ma ꞌdeni rɔ ꞌba Kurïsïtö naga nime na ꞌdeni rɔ kupö Abarayama ꞌdɔ Bɔkoꞌba koꞌdɔ yëyï ti dɔye kɔzɔ ma tönë bo kiya ꞌdeni mɔlo ne tara.

4

1 Oŋgɔke tɔma kɔzɔ ame kole na pele rɔ bɔ kindaꞌba apötö ne, dɔgba mo bo gbï kɔzɔ atɔli tara, koꞌja bo na ŋgï këdï kari koloma rɔ bɔ dɔ wa naga nima pili. 2 Koꞌja bo këdï gba mbowa bɔ mɔtɔ na koloma rɔ toŋgɔ gɔ a bo ga tiꞌdi lende zi bo. Bo oloma tara ŋbö kömö mï kada mo ame ꞌbu bo koŋgɔ bo ꞌdeni kɔꞌbɔ tëdï rɔ bɔ dɔ wa pili ne. 3 Kina ze gbï tara ma tönë bine dikalike Kurïsïtö dë gba ne, ze ŋgï rɔ atɔli zi dölëtï ni ti köꞌdu kiꞌdi ꞌba ꞌbu ze löbu ga. 4 Tine ɔdɔ kömö ꞌdeni mï kada mo ame Bɔkoꞌba koꞌdɔkɔ ne na me bo koja kole abo ŋgï kako zize dɔliŋɔ bine. Bilaka lesi na gbï köyö bo bïcï köꞌdu kiꞌdi ma mɔlo tönë ga 5 ꞌdɔ tutë gɔze ame ga bïcï köꞌdu kiꞌdi ne gɔ dëdïke ti rɔ kole ꞌba Bɔkoꞌba.

6 Kina me kpe ꞌdeni rɔ kole ꞌba Bɔkoꞌba na ma bo koja Nyï Kɔtɔ Laka ꞌba kole abo ꞌdeni mïze. Nyï Kɔtɔ Laka nima na me këdï kiya te, “Baba, ꞌbu ma,” mï mötu ze ga ne. 7 Kina me inzake kpe rɔ atɔli. Kpe ꞌdeni rɔ kole ꞌba Bɔkoꞌba. Kina bo Bɔkoꞌba ti kiꞌdi mɔri abo ŋgï ziye römöyï kpe ꞌdeni rɔ kole abo ga.

Ndose ꞌBa Pɔlo Zi Galatiya

8 Tönë gba bine kinza kikalike bo Bɔkoꞌba dë ne kpe ŋgï rɔ atɔli zi akoro ni ame ga tigɔ mo kinza gbï yɔ kɔzɔ ꞌba Bɔkoꞌba ne. 9 Ne ma leꞌjete ikalike Bɔkoꞌba ꞌdeni rɔ ꞌbu ye, tine ma laka mo ti miya te Bɔkoꞌba na kikali ye ꞌdeni rɔ kole abo ga. Ne gɔ waꞌdi na këddï koꞌdɔke ꞌböwu tileki toꞌdɔ dölëtï ni ti köꞌdu kiꞌdi ma yawa naga nima kɔzɔ ꞌba ꞌbu ye löbu ga? Gɔ waꞌdi na këddï koꞌdɔke ꞌböwu tileki rɔye rɔ atɔli zi wa naga nima gɔmo?

10 Gɔ waꞌdi na kebeke za ꞌböwu tiꞌdi kɔmɔye gɔ ꞌdɔ toꞌdɔ karama ꞌba kpa dökïkërï ni ti kpa dɔlili ti kpa nyepe ni gbï ti kɔmɔ kɔɔ laꞌja ni gɔmo? 11 Ma ti mï kombi gɔ lende ꞌbe römöyï inda kɔzɔ gomɔ löbu nime mupö rɔma kulöwö timo gɔ lende ꞌbe ne ꞌdeni ka ŋgï rɔ ma sari.

12 Momaꞌjo rɔma ziye löndö, oꞌdɔke rɔye gbï kɔzɔ ma römöyï ma ꞌdeni gbï rɔ dɔ ŋgölö kɔzɔ ꞌbeye tara. Tönë mɔlo bine oꞌdɔke lende kënyë ɔtɔ dë zö. 13 Kɔzɔ ma kikalike rɔkɔꞌɔ na koꞌde ma tönë dɔgba ziye ꞌdɔ kiꞌdi moloma ŋgï rɔ tuwöwö laja laka ꞌba Kurïsïtö ziye ne. 14 Mï kada nima rɔkɔꞌɔ iꞌdi ma ŋgï rɔ akïrïndï ma löbu dɔye ne pele tara oꞌdɔke riti ma ŋgï sowa bɔtɔ oꞌji ma dë yɔ. Oꞌdɔke ma ŋgï kɔzɔ iya te ma mo na rɔ malayika ꞌba Bɔkoꞌba naga tara, ŋgï gbï kɔzɔ ma na ꞌdeni rɔ Yësu Kurïsïtö mo mï tako ma ziye. 15 Kpe ŋgï rɔ lɔŋɔ rɔ mbëmbë. Ne waꞌdi na kömö ꞌdeni ꞌböwu leꞌjete? Miya ꞌbama mï kada naga nima yayi ma kiya te kɔmɔ këdï ra rɔ a totɔ rönï, dëne iyagbake kɔmɔye ga ꞌdeni kiꞌdike zö ꞌdɔ mokɔnyi rɔma timo. 16 Tara ne lende laka ꞌba Bɔkoꞌba nime mëdï miya ziye ne na kebe kuyï ma ꞌdeni leꞌjete yaga rɔ bɔ ndoꞌji ziye?

17 Ne ꞌbënnï ꞌba laki naga nima tönë lïjë koꞌdɔkɔ ye gɔ këddïke ti dökïꞌdï këyï rönnï ne lende laka ɔtɔ inza du te zïnnï. Lïjë oꞌdɔkɔ ye gɔ kozake rɔye yaga di rɔma këddïke ti dökïꞌdï këyï rönnï. 18 Ne ma dɔ kiteli mo tëdï ti dökïꞌdï këyï rɔ bɔ ame këdï kiya lende laka ne na laka ɔdɔ mëdï pele tiye ala minza.

19 Kpe kole ma ga, ma ꞌdeni ꞌböwu dɔ mï kɔꞌɔ ꞌbe kɔzɔ ꞌja ame këdï koꞌdɔ töyö ne ŋbö ꞌjaa ɔdɔ ŋgiraꞌda ꞌba Kurïsïtö kogbɔ rönnï ꞌdeni mïye. 20 Lende ꞌbe ïlïkö ꞌdeni ŋgï dɔma sowa. Moꞌdɔkɔ ŋgï ꞌdɔ mako ra rɔye tilende ziye ti lende këyï.

Akileme Ti Agara Ni Ti Sara

21 Iꞌdi mititi ye kpe bɔ kiterike toꞌdɔ rɔye rɔ atɔli zi köꞌdu kiꞌdi naga nime te. Uwöke wa nime kugu mï buku ꞌba köꞌdu kiꞌdi ꞌba Bɔkoꞌba ne dë? 22 Ugu yayi iya te, Abarayama ti kole rïyö, ma kɔtɔ Agara ꞌja ma rɔ atɔli mo na köyö tine mɔtɔ mo Sara ꞌja ma kogbe abo mo na köyö. 23 Kole ma köyö ꞌba ꞌja atɔli nima öyö ŋgï kɔzɔ löyö ma laki, tine ma köyö ꞌba ꞌja ma kogbe mo nima öyö ꞌdeni gɔ lende ꞌba kpa Bɔkoꞌba.

24 Kina me lende nime ëdï ꞌdeni rɔ dɔŋgala rɔze. Römöyï ꞌja rïyö naga nime ileme lömu rïyö. Lömu ma dɔgba mo tönë kiꞌdi di dɔ döku Sinayi ne kina me kileme ꞌdeni ti Agara ꞌja ma köyö kole atɔli tönë. 25 Agara na ꞌdeni kɔzɔ döku Sinayi mo tönë mï dɔyayi ꞌba Arabi ne, kina lɔko na ꞌdeni rɔ akileme ꞌba Yerosalema ma leꞌjete mo nime ŋgï rɔ atɔli zi köꞌdu kiꞌdi pili ti bilaka mo ga ne. 26 Tine Yerosalema ame mo mïtɔrɔ ne lɔko na rɔ dɔ ŋgölö. Kina lɔko na rɔ mɔze. 27 Kɔzɔ ame kugu mï buku ꞌba Bɔkoꞌba kiya te, “Nï kɔtɔ kinza kikali tɔꞌɔ ꞌba löyö dë tönë ënyï ti tiliya konyo kïyëyï koba ŋgala römöyï nï ame tönë pa kola yi rɔ kɔtɔ kutu yï ne nï na ti këddï ti kole kebe lɔko bɔ koloma ti mëꞌdë nima.”

28 Kina me löndö ma ga, kpe na ꞌdeni kɔzɔ Yisika rɔ kole ꞌba Bɔkoꞌba di mï lömu ma laka mo. 29 Tine mï kada nima yayi kole ma tönë mo köyö bo kɔzɔ löyö ma laki ne ebe ꞌböwu todɔ gomɔ rɔ kole ma köyö ti tigɔ ꞌba Nyï Kɔtɔ Laka nima. Lende nima na me ꞌdeni gbï kɔzɔ ma leꞌjete naga nime. 30 Tine ugu ꞌdeni mï buku ꞌba Bɔkoꞌba iya te, “Oga ꞌja atɔli nima yaga ti kole ꞌbënï nima. Römöyï kinza kole ꞌba ꞌja atɔli nima kindaꞌba apötö ra gbï kɔtɔ ti kole ꞌba ꞌja ma kogbe nima.” 31 Kina me mëdï miya ziye löndö ma ga, ze kole ꞌba ꞌja atɔli mo na dë. Ze kole ꞌba ꞌja ma kogbe rɔ togbe mo na.

5

Dɔ Ŋgölö

1 Kurïsïtö utë gɔze ꞌdeni gɔ dëdïke yaga rɔ dɔ ŋgölö. Kina ti ɔrɔke kitigɔ kinza kolake rɔye dë kpe rɔ atɔli zi a mɔtɔ.

2 Uwöke dɔma ma Pɔlo mëdï milende ziye, ɔdɔ kebe kolake rɔye ꞌböwu zi bilaka kilele ye Kurïsïtö inza kpe lipo rɔ ɔtɔ ziye. 3 Kɔzɔ ma tönë miya ꞌdeni pa ziye bine kina me mëdï mileki ꞌdeni gbï miya gɔmo ziye. Nï mɔtɔ ame kola röyï kilele yi ꞌdeni nï ꞌbëyï nima ꞌdeni rɔ bɔ ꞌdɔ toꞌdɔ köꞌdu kiꞌdi ꞌba Yudayi pili kinza tola ma kɔtɔ mo.

4 Kpe ame ga koꞌdɔkɔke tëdï rɔ ma laka kɔmɔ Bɔkoꞌba gɔ ndɔbɔ ꞌbe ꞌba toꞌdɔ köꞌdu kiꞌdi ne, onyeke rɔye ꞌdeni yaga di rɔ Kurïsïtö. Kina lende këyï ꞌba Bɔkoꞌba inza kpe rɔ ɔtɔ ziye. 5 Ne ma ꞌbeze mï tiꞌdi dɔ gɔ lende ꞌba Kurïsïtö na me Nyï Kɔtɔ Laka kiꞌdi ze ꞌdeni ti kɔmɔ kiꞌdi ꞌdɔ dëdï rɔ ma laka kɔmɔ Bɔkoꞌba. 6 Römöyï ma di zize ze ame ga ꞌdeni rɔ akɔtɔ ti Yësu Kurïsïtö ne ya ma kinza kilele naga nima gbï kɔzɔ ma kilele ꞌdeni naga nima tara. A ma rɔ dɔ kiteli zize na rɔ tiꞌdi dɔ gɔ lende ꞌba Yësu ame kina kodɔꞌbɔ ze ꞌdeni mï akɔꞌɔ ne.

7 Tönë bine olomake ŋgï rɔ toꞌdɔ lende ꞌba Kurïsïtö rɔ ma laka ne waꞌdi na kömö ꞌböwu leꞌjete koꞌjɔŋɔ ye di bi toꞌdɔ lende laka ꞌba Bɔkoꞌba? 8 Inza rɔ bo Bɔkoꞌba mo na koꞌjɔŋɔ ye di bi toꞌdɔ mo römöyï bo na tönë kïdëkï ye yïmo mɔlo bine ne. 9 Tine ame ëdï ꞌdeni kɔzɔ lende mumë ma tönë kiya te, “Laŋga titiyi pele iꞌdi ruzu löbu ŋgï köꞌbu.” 10 Ne ze ma ze tiye ꞌdeni rɔ akɔtɔ mï ŋere Yësu Kurïsïtö kina me kiꞌdi ma ꞌdeni ti mï këddï gɔye kinza komerike lende mɔtɔ kpe ꞌböwu ꞌberi rɔma. Bɔtɔ nima këdï kïlïkö dɔye ne Bɔkoꞌba ti kodɔ karama dɔmo ɔdɔ bo këdï pele rɔ yë tɔ ne.

11 Ne ma ꞌbama löndö ma ga, ma mëdï möꞌbö ra nduwë tuwöwö mo miya te koꞌdɔ dölëtï ꞌba akilele dëne ti Yudayi ni këdï koꞌdɔ közï kasi gba zö kodɔ gomɔ rɔma gɔ waꞌdi? Ma këdï ra tara dëne tutötï Yësu nime mëdï muwöwö zïnnï ne lïjë inza gba kilagi. 12 Ne ꞌbënnï lïjë bɔtɔ bɔ këdï kososo ye ꞌdɔ kilele ye naga nima ma laka mo gbɔ zïnnï dëne ꞌdɔ lïjë könyö ti lende ꞌbënnï nima ŋbö kore lïjë timo yaga rɔ kpëzö.

13 Ne kpe ma ꞌbeye löndö ma ga, Bɔkoꞌba ïdëkï ye ꞌdeni mï dɔ ŋgölö. Ne kinza kiꞌdike dɔ ŋgölö ꞌbe nime dë kïndëndë ye kebeke toꞌdɔ akoꞌdɔkɔ ꞌba yida rɔ. Zize ŋge tëdï ti akɔꞌɔ gbï ti kɔnyi rɔ gɔ rɔze. 14 Römöyï köꞌdu kiꞌdi pili ꞌba Bɔkoꞌba na me kotɔtɔ kpënnï ꞌdeni kɔrɔ dɔmo tara, ame kiya te, “Ɔꞌɔ bilaka lesi lëpï yï mɔtɔ gbï kɔzɔ ame kɔꞌɔ yida röyï ne tara.” 15 Ne ɔdɔ kebeke za togba görö dɔ kuruku tonyo lëpï ye ga tirica mo, oŋgɔke rɔye laka ëdï kari ꞌdeni tiye tïyënyë ye.

Nyï Kɔtɔ Laka Ni Ti Akoꞌdɔkɔ ꞌBa Yida Rɔ

16 Kina me mëdï miya ziye, olomake ti Nyï Kɔtɔ Laka kinza kujëke dɔ akoꞌdɔkɔ ꞌba yida rɔ ra 17 römöyï lïjë rɔ bɔ ya ti akoꞌdɔkɔ ꞌba Nyï Kɔtɔ Laka. Kina Nyï Kɔtɔ Laka rɔ ya tïnnï kinza koꞌdɔke dë ŋge rɔ akoꞌdɔkɔ ꞌbe ga. 18 Ɔdɔ köꞌböke ŋge ti toꞌdɔ ndɔbɔ ꞌba Nyï Kɔtɔ Laka inzake kpe rɔ atɔli zi köꞌdu kiꞌdi.

19 Dikalike ꞌdeni laka ndɔbɔ koꞌdɔ ꞌba akoꞌdɔkɔ ꞌba yida rɔ na rɔ yërï ni ti lende koꞌdɔ dɔ rumö ni kinza rɔ kaya 20-21 ti kpa kulömu zi akoro ni ti tata ti ndoꞌji ti lamo ti mï kombi ti ꞌdïrï ti mï kututu. Kina gbï ma këdï koꞌde rɔ koza toloma rɔ bɔ ya ti mï kata tuwë layi rɔ dɔ rumö gɔ kupö wa yaga ꞌdɔ kiꞌdi kebe toꞌdɔ wa ma kënyë naga. Miya ꞌdeni tönë ziye bine kina me gbï mëdï mileki miya gɔmo ziye, lïjë ame ga këdï koꞌdɔ wa naga nime tɔdɔ zïnnï mï ŋere löbu ꞌba Bɔkoꞌba inza du te.

22 Tine ndɔbɔ ꞌba akoꞌdɔkɔ ame rɔ ꞌba Nyï Kɔtɔ Laka ne na rɔ akɔꞌɔ ni ti lɔŋɔ ti mï këyï ti loma liya ti lende këyï ti lende laka ti mï këddï 23 ti lende liya gbï ti togbɔ dɔ yida rɔ. Wa naga nime pili köꞌdu kiꞌdi mɔtɔ inza ame kota gɔmo. 24 Lïjë ame ga rɔ ꞌba Kurïsïtö ne upö akoꞌdɔkɔ ma mɔlo ame rɔ ꞌba yida rɔ ne ꞌdeni pili yaga ti dɔ gege mo ga. 25 Nyï Kɔtɔ Laka na kiꞌdi dïdï ꞌdeni zize kina loma ze ga köꞌbö ti ŋburu gɔ ndɔbɔ abo. 26 Kinza döꞌböke dë kpe tubötö rɔze ala toma kpa lëpï ze ga gɔ kënyï rɔ ꞌdïrï kina kinza doꞌdɔke mï kombi dë gbï kpe.

6

Tɔmɔ Lëpï Di Mï Lende Kënyë

1 Löndö ma ga, ɔdɔ lëpï yï mɔtɔ kilaka mï lende kënyë kpe ame ga ti tigɔ ꞌba Nyï Kɔtɔ Laka ne otɔke bo liya yaga kodɔrɔke bo gɔ kɔri ma laka. Tine oŋgɔke rɔye laka kinza kilakake ra gbï mï lende kënyë. 2 Kpe pili ombike gomɔ ꞌba lëpï ye ga, toꞌdɔ mo te na rɔ toꞌdɔ köꞌdu kiꞌdi ꞌba Kurïsïtö ko kari dɔ ꞌbö mo. 3 Römöyï ze bilaka lesi pili rɔ a sari. Ne ɔdɔ nï mɔtɔ kebe tudölï lëpï yï ga koꞌdɔ röyï rɔ wa löbu, uꞌbölu röyï ꞌdeni.

4 Nï mɔtɔ omeri ndɔbɔ koꞌdɔ ꞌbï tɔma. Ne ɔdɔ këdï laka oloma ti, ti lɔŋɔ kinza dɔ kombi tudölï lëpï yï ga. 5 Römöyï nï mɔtɔ nï na këddï kombi akoꞌdɔ ꞌbï.

6 Tine nï ame këdï kiyandi yi ti lende ꞌba Bɔkoꞌba ne ozake mï ëꞌbï ga kpe ti bɔ kɔmɔ kiyandi ꞌbï nima.

7 Kinza kuꞌbölu röyï dë. Bɔtɔ mɔtɔ ɔꞌbɔ dë toꞌdɔ kɔmɔ kandi zi Bɔkoꞌba. A nime ëdï kɔzɔ kupö, ɔdɔ kulï mï nyaka kumu gbï te rɔ kïnë mo ne tara. 8 Kina gbï tara, nï bɔ ame kulï ꞌbëyï rɔ kupö ꞌba lende kënyë ne ti kumu ꞌdeni dayi rɔ tölë. Tine bɔ ame kulï ꞌbënï rɔ kupö koꞌdɔ ꞌba Nyï Kɔtɔ Laka ne ti kumu ꞌbënï ꞌdeni ŋgï dayi rɔ dïdï ma ŋburuŋburu. 9 Kina ti, dotoke nduwë toꞌdɔ lende laka kinza dasike dë di rɔmo römöyï ɔdɔ dönyöke nduwë gɔmo toꞌdɔ mo ti dumuke ꞌdeni ŋgï rɔ a ma laka mï kpa dɔlili mo. 10 Kina kɔzɔ ame dëdïke ꞌdeni ti gɔ kele zize toꞌdɔ lende laka zi bilaka ma laki ma dɔ kiteli mo zize toꞌdɔ lende laka zi lëpï ze ga ame kiꞌdi dönnï ꞌdeni gɔ lende ꞌba Yësu ne.

Ndose Ma Ŋburuŋburu

11 Ma na me mëdï mugu lende naga nime ziye ti közö. Oŋgɔke akugu ꞌjɔ ŋgurögbö ma naga nime.

12 Ti miya ziye, lïjë laki naga nime këdï kutörï ꞌdɔ toꞌdɔ dölëtï ꞌba akilele ziye ne lïjë oꞌdɔkɔ tïlëbë rönnï rɔ bɔ toꞌdɔ dölëtï ꞌba bilaka lesi. Lïjë oꞌdɔkɔ dë kinza bilaka kodɔ gomɔ ra rönnï gɔ lende ꞌba tölë ꞌba Yësu. 13 Ne pele lïjë ma kilele mo tɔ naga nima oro köꞌdu kiꞌdi ꞌba Bɔkoꞌba dë gbï yɔ. Kina lïjë këdï kiteri gbï ꞌdɔ kilele ye gɔ lïjë kïlëbë rönnï dɔye gɔ dölëtï ma koꞌdɔ rɔye.

14 Ne ma ꞌbama moꞌdɔkɔ dë tïlëbï ti ɔtɔ, tölë ꞌba ŋere Yësu Kurïsïtö ame kutötï dɔ ŋgërï ne na ŋge rɔ a ma ꞌdɔ mïlëbï timo. Römöyï ti tölë abo wa pili ꞌba dɔliŋɔ nime ꞌdeni rɔ töku zö kina gbagba ma ꞌdeni gbï rɔ töku zi dɔliŋɔ. 15 Lende ꞌba tilele rɔ ala kilele dë pele nima inza rɔ a kembe. Wa ma rɔ dɔ kiteli mo ze ꞌdeni ꞌböwu leꞌjete rɔ wa laꞌja. 16 Ee, lende këyï ti mï këyï koloma tïnnï lïjë ame ga koro lende nime kindaꞌba kitigɔ ne. Lïjë na rɔ ma laka rɔ ꞌba Bɔkoꞌba.

17 Ŋburuŋburu ꞌba lende ma na me, kinza bɔtɔ kodɔ gomɔ dë kpe rɔma römöyï kpa mbero naga nime rɔma ne ileme ma ꞌdeni rɔ atɔli ꞌba Kurïsïtö.

18 Lende këyï ꞌba Yësu Kurïsïtö ŋere ze koloma tiye pili löndö ma ga. Amini.

Epeso

1

2

3

4

5

6

Akugu ꞌBa Pɔlo Zi Kanisa Ma

EPESO

1

1 Ma Pɔlo, ma ame Bɔkoꞌba kigeli ma ꞌdeni gɔ akoꞌdɔkɔ abo rɔ bɔ laja ꞌba Yësu Kurïsïtö ne, mëdï mugu waraga nime ziye kpe bilaka ꞌba Bɔkoꞌba ame ga mï Epeso ne, kpe ame kiꞌdike dɔye ꞌdeni gɔ lende ꞌba Yësu Kurïsïtö ne. 2 Lende këyï ti yëyï ꞌba Bɔkoꞌba ꞌbu ze ti ꞌba Yësu Kurïsïtö ŋere ze koloma kɔtɔ tiye.

Yëyï Ti Nyï Kɔtɔ Laka

3 Dilekike yëëꞌdï zi bo Bɔkoꞌba ꞌbu ꞌba Yësu Kurïsïtö ŋere ze ame bo na gbï rɔ Bɔkoꞌba ŋere abo ne. Bo Bɔkoꞌba na koꞌdɔ yëyï ꞌdeni zize ti wa pili ꞌba mïtɔrɔ ti Nyï Kɔtɔ Laka gɔ tëdï ze rɔ akɔtɔ ti Kurïsïtö. 4 Gba kinza koꞌba dɔliŋɔ nime dë Bɔkoꞌba igeli ze ꞌdeni mɔlo rɔ ꞌba bo rɔ akɔtɔ ti Yësu Kurïsïtö gɔ dëdïke ŋgï lipo kɔzɔ ꞌba bo kinza a ma kënyë mɔtɔ mïze kɔmɔ bo. Ti akɔꞌɔ abo gɔze na me 5 bo koja Yësu Kurïsïtö ꞌdeni kako dɔliŋɔ bine toꞌde ze rɔ kole abo ga. Ame na rɔ akoꞌdɔkɔ abo ma kalo mï dökïꞌdï bo.

6 Dïlëluke bo ti gɔ lende këyï löbu abo nime bo koꞌdɔ zize ze ma ꞌdeni rɔ akɔtɔ ti kole abo ame bo kɔꞌɔ kulöwö ne. 7 Römöyï roma Kurïsïtö na kope ze ꞌdeni rɔ dɔ ŋgölö tola ze gɔ lende kënyë ze ga. Lende këyï nime bo koꞌdɔ zize ne ŋgï rɔ dɔ kiteli. 8 Ti akikali dɔ kiteli abo 9 bo iꞌdi ze ꞌdeni tikali wa ame ga pa rɔ ma kusu, bo kiteri zi Kurïsïtö toꞌdɔ mo ne. 10 Akiteri abo nime kada mo ɔdɔ kömö ꞌdeni na Kurïsïtö ti kuyï wa pili ꞌba mïtɔrɔ ni ma ti dɔyayi ŋgï yaga rɔ akɔtɔ ti bo gɔ bo na këdï rɔ bɔ dɔmo.

11 Wa pili ëdï koꞌdɔ rönnï gɔ akiteri abo ꞌba Bɔkoꞌba. Bo na kiteri abo ꞌdeni mɔlo zize gɔ dëdï rɔ bilaka abo ga rɔ akɔtɔ ti Kurïsïtö. Kina me leꞌjete bo koza ze ꞌdeni rɔ ꞌba bo ga, 12 gɔ ze ma rɔ dɔndende ꞌba tiꞌdi dɔ gɔ tako ꞌba Kurïsïtö mo tönë ga dïlëlu rɔ löbu abo ti.

13 Kina kpe ꞌdeni gbï tara rɔ akɔtɔ ti Kurïsïtö römöyï uwöke laja laka ꞌba Bɔkoꞌba ame bo kɔmɔ ye di mï tölë ne ꞌdeni. Iꞌdike dɔye gɔmo na me Bɔkoꞌba kiꞌdi Nyï Kɔtɔ Laka ꞌdeni ziye kɔzɔ ma bo kiya mɔlo gɔ kileme ye rɔ ꞌba bo ga. 14 Nyï Kɔtɔ Laka na kiꞌdi ze ame ꞌdeni rɔ ꞌba Bɔkoꞌba ne tikali mo ti doꞌjake wa pili ame kose zize ne ŋgï kina gbï ti kope ze rɔ dɔ ŋgölö. Kina dïlëluke rɔ löbu abo ti.

Mötu ꞌBa Pɔlo

15 Kina me mɔlo tönë muwö kiꞌdike dɔye ꞌdeni gɔ lende ꞌba ŋere ze Yësu këddï kɔꞌɔke bilaka ꞌba Bɔkoꞌba ꞌdeni gbï pili ne 16 ma bine molɔꞌbɔ dë di bi tileki yëëꞌdï zi Bɔkoꞌba gɔ lende ꞌbe. 17 Mï mötu ma pili mititi bo Bɔkoꞌba ꞌba Yësu Kurïsïtö ŋere ze, ꞌbu bɔ tigɔ dɔ kiteli kiꞌdi Nyï Kɔtɔ Laka abo ꞌba akikali ziye ꞌdɔ kiyandi ye kikalike bo Bɔkoꞌba laka.

18 Akikali ꞌbe këdï ti kulöwö gɔ kikalike wa ame ga bo komeri toꞌdɔ mo ziye kpe ma bo kïdëkï ye ꞌdeni ne. Kina gɔ kikalike yëyï laka abo ma ꞌdɔ bo kiꞌdi zi bilaka abo ga pili 19 gbï ti tigɔ dɔ kiteli abo ame bo kokɔnyi ze ma diꞌdike dɔze gɔ lende abo ꞌdeni timo ne. 20 Ti tigɔ dɔ kiteli abo nime na bo kiꞌdi Kurïsïtö kënyï kɔdɔ di mï tölë kari koloma dɔ dörï bo mïtɔrɔ. 21 Kurïsïtö na ꞌdeni yayi rɔ ŋere mbiri dɔ löbu ni ti bɔ tigɔ bɔ közï kakpa ni ꞌba mï dɔyayi ma leꞌjete nime gbï ti dɔyayi ma këdï kako nime ꞌdë. 22 Römöyï Bɔkoꞌba iꞌdi wa pili ꞌdeni këdï bërï bïcï közï kakpa abo ꞌba Kurïsïtö. Kina koꞌdɔ bo ꞌdeni rɔ ŋere ꞌba dɔ wa pili rɔ bɔ dɔ bɔ meri abo ga. 23 Kanisa na rɔ yida rɔ bo Kurïsïtö kina bo ɔcɔ dë di yïmo gbï kɔzɔ ame bo kɔcɔ dë di mï a ma kɔtɔ mɔtɔ ame koꞌba mï dɔliŋɔ bine ne.

2

Dïdï Ti Kurïsïtö

1 Ma mɔlo tönë bine kpe ŋgï rɔ töku gɔ köꞌdu ꞌba kinza tuwö dɔ Bɔkoꞌba kolomake za rɔ toꞌdɔ lende kënyë. 2 Kɔri ꞌba a ꞌba dɔliŋɔ nime na za kösöke gɔmo tuwö dɔ Satani, ŋere ꞌba nökï, ame bo na rɔ bɔ dɔ ya ma kinza kuwö dɔ Bɔkoꞌba dë naga. 3 Dëmba ze nime pili gbï kɔzɔ lïjë tara, dolomake eze ŋgï pa gɔ akoꞌdɔkɔ ꞌba dɔliŋɔ nime toꞌdɔ akoꞌdɔkɔ ꞌba yida rɔze ga ti ma domerike naga. Ze gbï kɔzɔ lïjë tara, ya ꞌba Bɔkoꞌba udödu ze ꞌdeni kpaki.

4 Ne mï këyï abo ꞌba Bɔkoꞌba rɔ dɔ kiteli. Bo ɔꞌɔ ze ꞌdeni kulöwö. 5 Kina me ze pele rɔ töku gɔ lende kinza tuwö dɔ bo, bo ebe kïdïdï ze ꞌdeni ꞌböwu yaga rɔ ma laꞌja ti Kurïsïtö. Mï këyï abo ꞌba Bɔkoꞌba na me kɔmɔ ze ꞌdeni. 6 Bo oja ze ꞌdeni di mï tölë kombi ze ꞌdeni mïtɔrɔ toloma yayi rɔ akɔtɔ ti Yësu Kurïsïtö. 7 Bo oꞌdɔ ꞌdeni te ꞌdɔ kileme a ma bo koꞌdɔ gɔze ti Yësu Kurïsïtö ꞌdɔ löbu ꞌba mï këyï abo kinda ti yaga zi bilaka pili mï kada ma këdï kako naga nime ꞌdë. 8 Römöyï ti mï këyï abo na me kɔmɔ ye ꞌdeni gɔ tiꞌdi dɔye gɔ lende abo. Akoꞌdɔ abo ꞌba Bɔkoꞌba na, 9 tigɔ ꞌbï ꞌba bɔtɔ na dë. Kina kinza nï mɔtɔ këbï röyï dë timo. 10 Bɔkoꞌba na koꞌba ze ꞌdeni rɔ ma laꞌja. Bo iꞌdi ze ꞌdeni rɔ akɔtɔ ti Yësu Kurïsïtö gɔ doꞌdɔke lende laka ame bo kileŋo ꞌdeni mɔlo ndö zize toꞌdɔ mo ne.

Akɔtɔ Ti Kurïsïtö

11 Kpe ame ga mɔlo köyö ye rɔ bɔ löwö, lïjë Yudayi bɔ kilele ni këdï kïdëkï ye rɔ ya ma kinza kilele dë naga. Tine akilele nima dölëtï na ka toke kpa ꞌbana ꞌba rɔ yaga. 12 Omerike ma tönë këddïke gba ŋbö rɔ ma kɔwɔ di rɔ Kurïsïtö ne te. Inzake eꞌbe rɔ kupö Yisarele. Kina lömu ꞌbënnï ma Bɔkoꞌba koꞌdɔ tïnnï ꞌdɔ tɔmɔ lïjë di mï tölë ne inza ziye, ëꞌbënnï ŋge kɔtɔ zïnnï yayi. Tönë bine olomake eꞌbe mï dɔliŋɔ nime kinza Bɔkoꞌba gbï kinza kɔmɔ kiꞌdi gɔ yëyï mo. 13 Tine ame kpe ꞌdeni rɔ akɔtɔ ti Kurïsïtö ne, kpe ma tönë pa ŋbö rɔ ma kɔwɔ yaga ne roma Kurïsïtö oꞌde ye ꞌdeni ŋgï ŋgɔsi ꞌde rɔ Bɔkoꞌba.

14 Bo na rɔ bɔ lata ze. Bo na me kodɔꞌbɔ ze Yudayi ꞌdeni leꞌjete rɔ akɔtɔ tiye kpe bɔ löwö. Reki löbu ꞌba ndoꞌji tönë mï löŋgö ze tiye ne inza kpe, bo urö ꞌdeni bërï ti yida rɔ bo nime bo kiꞌdi kupö ne. 15 Köꞌdu kiꞌdi ma mɔlo ꞌba Yudayi mo tönë ga bo iꞌdi ꞌdeni yaga kinza kpe rɔ ɔtɔ römöyï ꞌdɔ kodɔꞌbɔ ye tize rɔ a laꞌja. Kina me bo koꞌdɔ lata ꞌdeni gɔmo mï löŋgö ze. 16 Bo iꞌdi ꞌdeni kutötï bo dɔ ŋgërï bo kölë ꞌdɔ kïyëyï kpa ndoꞌji nime mï löŋgö ze ne yaga gɔ kodɔꞌbɔ ze kpaki rɔ akɔtɔ zi Bɔkoꞌba.

17 Kina me bo Kurïsïtö mo tönë kako ꞌdeni kuwöwö laja laka ꞌba lata nime ziye kpe bɔ löwö ame gba ŋbö rɔ ma kɔwɔ di rɔ Bɔkoꞌba ne kina gbï zize Yudayi mo ga ma ŋgɔsi rɔ bo mo tönë ga. 18 Ti bo Kurïsïtö na me kiꞌdi ze pili ꞌdeni dëdï ti Nyï Kɔtɔ Laka toꞌde ze zi Bɔkoꞌba ꞌbu.

19 Kina me ꞌdeni inzake kpe rɔ bɔ löwö, kpe ꞌdeni rɔ bɔ dɔ yayi gbï kɔzɔ ꞌbeze ze bilaka ꞌba Bɔkoꞌba. 20 Kpe ꞌdeni rɔ döku ma koꞌba rö ꞌba Bɔkoꞌba timo, ame gbɔndɔ mo na rɔ bɔ laja ni ti bɔ kumë lende ꞌba Bɔkoꞌba ne, tine Yësu Kurïsïtö na rɔ döku ma dɔ kiteli ꞌba gɔ dɔgali mo. 21 Bo na kogbɔ döku ama ga ꞌdeni pili tɔrɔ gbï rɔ ma koro zi Bɔkoꞌba. 22 Kina me kpe ame ꞌdeni rɔ akɔtɔ ti bo ne oꞌba ye ꞌdeni gbï rɔ bi loma ꞌba Nyï Kɔtɔ Laka ꞌba Bɔkoꞌba.

3

Pɔlo Ti Bɔ Löwö

1 Kina me ma Pɔlo, ma koboso gɔ lende ꞌba Yësu Kurïsïtö ma moto ziye kpe bɔ löwö, mumötu Bɔkoꞌba gɔye. 2 Mikali ꞌdeni laka uwöke yëyï ma Bɔkoꞌba koꞌdɔ zö kiꞌdi ma toꞌde mo ziye nima ꞌdeni. 3 Bo Bɔkoꞌba na kileme akiteri abo ame rɔ ma kusu ne ꞌdeni yaga zö. Mugu lende mo ꞌdeni tönë mɔlo bine mbowa ziye. 4 Ɔdɔ kïdëkïke ti koꞌjake wa ma mikali di mï akiteri ꞌba Bɔkoꞌba ame rɔ ma kusu zi Kurïsïtö toꞌdɔ mo ne ŋgï. 5 Mɔlo mï kada ꞌba ꞌbu ze löbu tönë ga bine bɔtɔ ikali a ma te dë. Tine Bɔkoꞌba ileme ꞌdeni leꞌjete yaga ti Nyï Kɔtɔ Laka abo zi bɔ laja ni ti bɔ kumë lende abo ga ame bo kigeli ꞌdeni ne. 6 A nime na me mï laja kɔtɔ laka abo kpe bɔ löwö ni ꞌdeni rɔ akɔtɔ tize Yudayi mï Kurïsïtö Yësu rɔ ꞌba Bɔkoꞌba toꞌja kpa közï ma bo kose mo tönë gbï kɔtɔ tize.

7 Mï këyï abo ꞌba Bɔkoꞌba na me kiꞌdi ma rɔ bɔ ndɔbɔ ꞌba laja laka abo nime ti tigɔ abo. 8 Ma ame pele kulöwö wötï bërï di mï löŋgö bilaka abo ga ne bo oꞌdɔ mï këyï zö koja ma tuwöwö laja abo ziye kpe bɔ löwö. Kina gbï ꞌdɔ tileme yëyï löbu dɔ kiteli abo nime ziye. 9 Bo oja ma gbï ꞌdɔ tiꞌdi bilaka pili kikali akiteri kusu abo tönë na tondo. Römöyï bo Bɔkoꞌba bɔ koꞌba wa pili ꞌba dɔliŋɔ nime usu dɔ a nime ꞌdeni mɔlo tönë bine mï kada ꞌba ꞌbu ze löbu ga 10 ꞌdɔ kanisa na kileme ꞌjaa kɔzɔ a nime te tɔne zi malayika ame ga lïjë na rɔ löbu mïtɔrɔ ne, bo Bɔkoꞌba na rɔ ꞌbu ꞌba akikali pili. 11 Bɔkoꞌba oꞌdɔ a nime ꞌdeni gɔ akiteri abo ame mɔlo di bi tisaki mo zi Yësu Kurïsïtö ŋere ze ne.

12 Kina me ze ma ze tiye mï tiꞌdi dɔ gɔ lende ꞌba Yësu Kurïsïtö gbï rɔ akɔtɔ ti bo ti kiꞌdi ze rɔ dɔ ŋgölö tako kɔmɔ bo Bɔkoꞌba ti mï këddï. 13 Gɔ lende mo na me miya ziye, kinza kolomake dë rɔ meri gɔ gomɔ nime mëdï yïmo bine gɔ lende ꞌbe ne. Tine na ꞌdɔ koyoke rɔye gɔmo.

Akɔꞌɔ ꞌBa Kurïsïtö

14 Gɔ köꞌdu mo na molɔdɔ bërï kɔmɔ Bɔkoꞌba ꞌbu momaꞌjo rɔma zi bo. 15 Bo na rɔ ꞌbu ma kɔtɔ laka zi bilaka pili ꞌba mï dɔliŋɔ nime kpaki ti malayika ꞌba dɔyayi ꞌba mïtɔrɔ. 16 Momaꞌjo rɔma zi bo Bɔkoꞌba bo koꞌdɔ yëyï tɔ kpe dɔye ti Nyï Kɔtɔ Laka ti tigɔ mo kiꞌdi mï këddï ziye 17 Kurïsïtö köꞌbö ti ŋburu mïye kpe ma kiꞌdike dɔye ꞌdeni gɔ lende abo naga nime, akɔꞌɔ abo kïdïyë rönï ti kitigɔ mïye 18 ꞌdɔ kpe gbï pili ti bilaka abo ga ꞌba Bɔkoꞌba kikalike gɔ löbu ti talo ꞌba akɔꞌɔ ꞌba Kurïsïtö nime gbï ti tigɔ dɔ kiteli mo. 19 Kina ɔdɔ kiya te këddïke ꞌdeni ti akɔꞌɔ nime bɔtɔ kikali dë ꞌdoyi ne, loma ꞌbe ti këdï nati kɔzɔ ꞌba Bɔkoꞌba.

20-21 Akïlëlu ti rɔ löbu këdï zi bo Bɔkoꞌba nduwë rɔ ŋburuŋburu gɔ Yësu Kurïsïtö gbï ti kanisa abo. Römöyï Bɔkoꞌba bo iꞌdi tigɔ abo ꞌdeni ŋgï kulöwö zize toꞌdɔ ndɔbɔ mïze kebe ma dititike ti ma dikalike naga.

4

Lende Laka

1 Ma bɔ koboso ma ꞌdeni gɔ lende ꞌba Kurïsïtö ŋere ze mo tönë, mëdï milende ziye, iꞌdike loma ꞌbe këdï rɔ ma laka gɔ akoꞌdɔkɔ abo ꞌba Bɔkoꞌba ame kïdëkï ye ne. 2 Nï mɔtɔ otɔ ëꞌbï döyï le bërï kiliya röyï kɔꞌɔ lëpï yï ga ti kɔmɔ kele mo pele ɔdɔ koꞌdɔ yi dë laka. 3 Ogbɔ röyï toloma kinza ndoꞌji mï löŋgö yï ti lëpï yï mɔtɔ kinza mï kata römöyï kpe ꞌdeni rɔ akɔtɔ mï Nyï Kɔtɔ Laka. 4 Nyï Kɔtɔ Laka ŋge kɔtɔ kina ze ꞌdeni rɔ yida rɔ kɔtɔ gbï kɔzɔ ame meri ze ꞌdeni ŋge kɔtɔ gɔ wa ma Bɔkoꞌba kïdëkï ze teyi ne. 5 Ŋere ze mo ŋge kɔtɔ, a ma diꞌdike dɔze gɔmo ŋge kɔtɔ kina bapatisi ze gbï ŋge kɔtɔ. 6 Bɔkoꞌba ŋge kɔtɔ rɔ ꞌbu ꞌba bilaka pili. Bo na rɔ ŋere ꞌba dɔ wa pili bo na gbï mïze koꞌdɔ ndɔbɔ pili tize.

7 Tigɔ iꞌdi rönï ꞌdeni rɔ ꞌberiꞌberi zize. Römöyï bo Kurïsïtö na rɔ bɔ kiꞌdi kpa közï ma laka. 8 Ëdï ꞌdeni kɔzɔ ma tönë kiya rönï mï akugu te, “Bo ari ŋbö tɔrɔ ti ꞌbɔki ŋbaŋi kina bo kiꞌdi kpa közï ŋgï zi bilaka.” 9 Tine ꞌjɔ ꞌba lende ꞌba tari ŋbö tɔrɔ nima omba kina rɔ tako abo ame titi mï dɔliŋɔ bërï bine ne. 10 Kina bo Kurïsïtö kɔtɔ mo tönë kako bërï bine ne bo na me gbï kari ꞌdeni ŋbö gönyï pɔli tɔrɔ ꞌdɔ bo kote gɔ bi pili ti yida rɔ bo. 11 Bo na me kiꞌdi tigɔ zi ya mɔtɔ ga tëdï rɔ bɔ laja, mɔtɔ ga rɔ bɔ kumë lende, mɔtɔ ga rɔ bɔ tuwöwö laja laka, mɔtɔ ga rɔ pasita tine mɔtɔ ga rɔ bɔ kɔmɔ kiyandi. 12-13 Bo oꞌdɔ te ꞌdɔ kiyija ze bilaka ꞌba Bɔkoꞌba ndö rɔ akɔtɔ ti Yësu Kurïsïtö mï ndɔbɔ abo. Kina tiꞌdi dɔze gɔ lende kiya ꞌba kole ꞌba Bɔkoꞌba gbï ti tikali bo kodɔꞌbɔ ze ti rɔ akɔtɔ tiye dandike mï tigɔ ma laka ꞌba Kurïsïtö.

14 Kina ɔdɔ këdï ꞌdeni tara tine dinzake kpe rɔ kole titi ꞌdɔ dɔŋgala ꞌba akiyandi ꞌba bɔ ꞌbölu ni kuyï kpeze ŋgï welo mökö di gɔ kɔri kɔzɔ sorope ma di zi pïwu naga tara. 15 Tine dönyöke gɔ lende kodɔrɔ ti akɔꞌɔ kina ti dëdïke ŋgï rɔ akɔtɔ ti Kurïsïtö ame bo na rɔ bɔ dɔze ne. 16 Ze pili rɔ kapa ꞌba yida rɔ bo ga ame bo na konzo ze ꞌdeni pili rɔ kɔtɔkɔtɔ kogbɔ ze mï lërï ꞌba yida rɔ bo. Kina yida rɔ bo ti kïyöbu ŋgï kogbɔ rönï laka ɔdɔ kiya te ze kapa mo naga nime dindaꞌbake akɔꞌɔ laka rɔ gɔ rɔze.

Loma Ma Laꞌja Rɔ ꞌBa Bɔkoꞌba

17 Kina me miꞌdi ame ziye mï möyï ŋere ze Yësu Kurïsïtö, kinza kolomake dë kpe toꞌdɔ lende kɔzɔ ꞌba ya ma kinza rɔ ꞌba Bɔkoꞌba naga tara. Lïjë ꞌbënnï nima meri ꞌbënnï pili dɔ ɔtɔ mo inza kina gbï kinza akikali. 18 Lïjë ŋgï kinza dïdï ꞌba Bɔkoꞌba mïnnï römöyï lïjë ŋgï rɔ bilaka minyi ga kinza mbili. Lïjë bɔ kilagi akikali ꞌba Bɔkoꞌba naga nima. 19 Lïjë odɔ mïnnï ŋgï pö kinza rɔ kaya gɔ toꞌdɔ dɔkomali lende kënyë.

20 Lende ꞌba Kurïsïtö mo ame kiyandi ye timo ne ëdï tara? 21 Mikali rɔ ma laka loma abo ꞌba Yësu iya gɔmo ꞌdeni ziye. Lende ma kodɔrɔ ꞌba Bɔkoꞌba ame mo bo kileme zize ne iyandi ye ꞌdeni timo. 22 Kina ti, olake gɔ loma ꞌbe ma mɔlo tönë ga yaga. Römöyï bo bɔ ma mɔlo nime ti ndörö abo ga ëdï koto ye mï tölë. 23 Meri ꞌba dɔye ti dökïꞌdï ye iꞌdike ti këdï yaga rɔ ma laꞌja. 24 Ɔdɔke mï loma ma laꞌja ame rɔ ꞌba Bɔkoꞌba rɔ ma koro kɔtɔ laka rɔ ma kodɔrɔ ne.

25 Kina me ti, a mɔtɔ rɔ bëtï kinza kpe. Nï mɔtɔ lende ma kodɔrɔ na kiya zi lëpï yï. Römöyï ze pili ꞌdeni rɔ kapa ꞌba yida rɔ Kurïsïtö. 26 Ɔdɔ nï mɔtɔ kënyï rɔ ꞌdïrï tine kinza kola ꞌdïrï ꞌbï nima dë koto yi mï lende kënyë. Kina kinza koloma dë gbï ti ꞌdïrï mïyï ŋbö kada kösö dɔmo. 27 Römöyï kinza kiꞌdi bïcï lende dë yaga röyï zi Satani.

28 Nï ame këddï rɔ bɔ ꞌbögö ola gɔ ꞌbögö yaga kileki toꞌdɔ ndɔbɔ ꞌbï ti közïyï ꞌdɔ kokɔnyi bɔ lisa gbï timo. 29 Kinza köꞌbö dë tumu kpëyï zi bilaka. Tine wa ame ga rɔ ma këyï rɔ ꞌba tileŋo mï löŋgö bilaka ne na kiya gɔ kiꞌdi lende kiya ꞌbï kokɔnyi ya ame ga këdï kuwö ne. 30 Kina kinza kiꞌdi Nyï Kɔtɔ Laka ꞌba Bɔkoꞌba dë këdï rɔ meri. Römöyï Nyï Kɔtɔ Laka iꞌdi ꞌdeni ziye rɔ kïnë ꞌba ꞌdɔ tope ye yaga mï kada mo yayi rɔ dɔ ŋgölö rɔ ꞌba Bɔkoꞌba.

31 Kinza kiꞌdike a mɔtɔ rɔ mï kombi ala tiyeli ala ꞌdïrï ni ti tiꞌja dë kpe këdï mï löŋgö ye. A mɔtɔ rɔ ndoꞌji kinza kpe. 32 Tine olomake ti mï këyï toꞌdɔ lende laka zi lëpï ye ga. Kina ꞌdɔ kolake lëpï ye ga gbï gɔ lende kënyë kɔzɔ ame Bɔkoꞌba kiꞌdi Kurïsïtö ꞌdeni dɔliŋɔ bine tola ye gɔ lende kënyë ne.

5

Loma Mï Bi Kɔpɔ

1 Kpe ame ꞌdeni rɔ kole ꞌba Bɔkoꞌba bo kɔꞌɔ ye ꞌdeni kulöwö ne, indaꞌbake loma abo nima. 2 Oꞌdɔke wa pili ti akɔꞌɔ kɔzɔ ꞌba Kurïsïtö ame kɔꞌɔ ze kiꞌdi dïdï bo gɔze kɔzɔ akumu ame koŋma zi Bɔkoꞌba ꞌdɔ tato kele mo kïyëyï dökïꞌdï bo ne.

3 Kpe ꞌdeni rɔ ꞌba Bɔkoꞌba, tine kinza kiꞌdike ama kɔzɔ yërï ni ti a pili ma rɔ tiꞌda naga ꞌdoyi ti mï kombi ni kïdëkï möyï mo dë kpe mï löŋgö ye. 4 Kinza kiyake lende dɔ rumö ti a ame ga rɔ tiꞌda ne dë kpe römöyï lende mo oꞌde ye kpe ame ga rɔ bilaka ꞌba Bɔkoꞌba ne dë kpe. Tine yëëꞌdï na ꞌdɔ köꞌböke tiꞌdi mo zi Bɔkoꞌba. 5 Rɔ ma laka miya ziye tikali mo, bɔ yërï ni ti lïjë bɔ toꞌdɔ wa ꞌdoyi ma rɔ tiꞌda naga nima ti mï kombi ni inza ti gɔ bi kɔtɔ te mï ŋere löbu ꞌba Kurïsïtö ni ame ti Bɔkoꞌba ne. Römöyï mï kombi nima toro akoro na.

6 Kinza kiꞌdike bɔtɔ kuꞌbölu ye dë ti wa naga nime. Römöyï gɔ lende mo ya ꞌba Bɔkoꞌba ëdï kako dɔ kole kinza koro lende abo. 7 Kina kinza nï mɔtɔ kodɔꞌbɔ röyï dë tïnnï. 8 Römöyï mɔlo nime kpe ꞌdeni mï bi kölu. Tine leꞌjete kpe ꞌdeni rɔ ꞌba Kurïsïtö rɔ bi kɔpɔ zi bilaka. Kina olomake ti kɔzɔ kole ꞌba bi kɔpɔ tara. 9 Römöyï bi kɔpɔ na këdï koja ꞌbënï rɔ lende laka ni ti lende ma kodɔrɔ ꞌba Bɔkoꞌba 10 Wa ame Bɔkoꞌba koꞌdɔkɔ zïyï mɔtɔ ꞌdɔ koꞌdɔ ne oŋgɔ te. 11 Kinza kodɔꞌbɔ röyï dë kpe ti akoꞌdɔkɔ ꞌba bi kölu, lende kinza dɔmo kɔdɔ dë ꞌbënnï naga nima. Tine oja lïjë yaga mï bi kɔpɔ. 12 Wa ma laki këdï koꞌdɔ rɔ kusu mo naga nima tiya mo yaga aga za kpa bilaka. 13 Tine a ame yaga mï bi kɔpɔ na kina laka mo kinda. 14 Wa ame kileme yaga ne bo na ꞌdeni rɔ bi kɔpɔ. Kina me ꞌdɔ kiꞌdi kiya te, “Nï bɔ töꞌdö nime, indiŋi yaga. Ɔdɔ yaga di mï tölë. Kina Kurïsïtö ti koyi bi döyï.”

15 Kina ti, iꞌdike kɔmɔye kandi laka gɔ loma ꞌbe. Kinza kolɔꞌbɔke dë ŋgï rɔ ndako tine olomake kɔzɔ bɔ lende kikali. 16 Wa ame koja gönï ꞌdeni zïyï mɔtɔ indaꞌba ndïmo laka römöyï dɔyayi leꞌjete ele dë kpe. 17 Kinza kolomake dë rɔ rumö, oŋgɔke a ma Bɔkoꞌba koꞌdɔkɔ ziye toꞌdɔ mo.

18 Kinza köꞌböke dë ŋgï tupö rɔye ti layi ame bo ꞌba bo ŋgï rɔ tirasi ye yaga ne. Tine Nyï Kɔtɔ Laka na ꞌdɔ kiꞌdike koso lɔ mïye. 19 Ɔdɔ kiya te kotɔŋike dɔye ꞌdeni nima ŋgala ti akïlëlu ame rɔ ꞌba Nyï Kɔtɔ Laka ne na kobake, kïlëluke ŋere Bɔkoꞌba ti mï kɔtɔ, 20 öꞌböke tileki yëëꞌdï ꞌba wa pili zi Bɔkoꞌba ꞌbu ti möyï Yësu Kurïsïtö ŋere ze.

ꞌJa Ni Ti Mëꞌdë

21 Iꞌdike rɔye ti tuwö dɔ lëpï ye ga toro Kurïsïtö.

22 Kpe ꞌja, uwöke dɔ mëꞌdë ye ga kɔzɔ Kurïsïtö tara. 23 Römöyï mëꞌdë bo na ti közï kakpa dɔ ꞌja abo gbï kɔzɔ ꞌba Kurïsïtö ame këdï ti közï kakpa dɔ kanisa ne. Kurïsïtö na rɔ dɔze, ze ꞌdeni rɔ yida rɔ bo römöyï bo na kɔmɔ ze ꞌdeni di mï tölë. 24 Kina ti kpe ꞌja ni uwöke dɔ mëꞌdë ye ga laka mï wa pili kɔzɔ ame kanisa kuwö dɔ Kurïsïtö laka ne tara.

25 Kina ti kpe mëꞌdë, ɔꞌɔke ꞌja ꞌbe ga ti kɔzɔ ꞌba Kurïsïtö ame kɔꞌɔ kanisa ne. Bo ilaŋa dïdï bo ꞌdeni gɔ lende ze kanisa abo ga 26 ꞌdɔ tiꞌdi ze rɔ ꞌba bo. Bo iꞌdi lende abo ꞌdeni zize kurögö ze kɔpɔ ti mini ꞌba bapatisi 27 ꞌdɔ koꞌde ze kanisa abo zi bo rɔ ma kele kɔzɔ ꞌja laꞌja rɔmo mboloro kinza tirigbili mɔtɔ dɔ ꞌbana ꞌba rɔmo, tine ŋgï lipo kɔtɔ laka kinza lende kënyë ɔtɔ.

28 Kpe mëꞌdë, nï mɔtɔ ɔꞌɔ ꞌja ꞌbï kɔzɔ yida röyï. Nï ame kɔꞌɔ ꞌja ꞌbï ꞌdeni, gbagba yï na ma ꞌdeni gbï kɔꞌɔ. 29 Bɔtɔ mɔtɔ ame ŋgï koꞌji yida rönï ne na rɔ yë? Nï mɔtɔ yida röyï öꞌbö tulu mo koŋgɔ gɔmo laka gbï kɔzɔ ꞌba Kurïsïtö ame këdï koŋgɔ gɔ kanisa abo ne. 30 Römöyï ze na ꞌdeni rɔ kapa ꞌba yida rɔ bo ga. 31 Kɔzɔ ame kugu mï buku ꞌba Bɔkoꞌba ne, iya te, “Gɔ köꞌdu mo na bɔtɔni ti kolɔlɔ di yɔki ꞌbu bo ni ti ma bo kari kodɔꞌbɔ rɔ bo ti ꞌja abo kina lïjë kpaki rïyö ꞌdeni rɔ akɔtɔ.” 32 Lende löbu nime ꞌjɔ mo ma moŋgɔ bine mɔtɔ ma rɔ ma kusu mo tönë kileme ꞌdeni yaga ne ëdï kiya rönï zi Kurïsïtö ti kanisa abo. 33 Tine mɔtɔ mo ëdï kiya rönï ziye ti ꞌja ꞌbe ga ꞌdɔ kpe mëꞌdë ni pili, nï mɔtɔ kɔꞌɔ ꞌja ꞌbï kɔzɔ yida röyï kina kpe ꞌja pili gbï tara, nï mɔtɔ koro mëꞌdë yï.

6

Kole Ni Ti ꞌBu Nnï Ga

1 Kpe kole titi, ame kpe ꞌdeni rɔ akɔtɔ ti Kurïsïtö ne, ndɔbɔ ma laka rɔ dɔ kiteli ziye na me. Nï mɔtɔ uwö dɔ ꞌbu yï ni ti möyï. 2 Bɔkoꞌba ose ꞌdeni mɔlo tönë bine iya te, “Oro ꞌbu yï ni ti möyï.” Di mï köꞌdu kiꞌdi abo ga pili ame na dɔgba bo kulömu gɔmo teyi kiya te, 3 “ꞌDɔ a ma laka na kurë döyï ti yëyï mo koloma göyï kɔwɔ mï dɔyayi bine.”

4 Kina ti, kpe bɔ kole ni kinza koꞌdɔke lïjë dë rɔ ma kënyë kiꞌdi mïnnï kata rɔye. Tine uluke lïjë laka mï akiyandi ꞌba Kurïsïtö ŋere ze kiꞌdike kɔmɔ kandi mo zïnnï.

Atɔli Ni Ti Bɔ Dönnï Ga

5 Kpe atɔli ni, oroke bɔ dɔye ga ti tikere ti rɔ kïlëꞌdï kuwöke dönnï ti mï kɔtɔ kɔzɔ ma kuwöke dɔ Kurïsïtö. 6 Kina kinza kebeke dë ŋge toꞌdɔ mo ɔdɔ lïjë këdï tiye toŋgɔ gɔye ꞌdɔ tuꞌbölu kömönnï. Ama ele dë. Ma laka mo ziye tuwö dönnï ŋburu römöyï akoꞌdɔkɔ ꞌba Bɔkoꞌba na kina kpe ꞌdeni gbï rɔ atɔli ꞌba Kurïsïtö ga. 7 Kina ti, oꞌdɔ ndɔbɔ ꞌba atɔli ꞌbï nima rɔ dɔ rɔ koŋmi kɔzɔ ëddï koꞌdɔ zi Kurïsïtö, tine inza zi bilaka lesi. 8 Ikali ꞌdeni bo na rɔ bɔ tiꞌdi kpa közï zi bilaka pili rɔ buru, atɔli kpaki ti ma kinza rɔ atɔli gɔ ndɔbɔ laka ꞌbï ꞌba mɔtɔ.

9 Kpe bɔ dɔ atɔli ni, oꞌdɔke lïjë gbï laka tara kinza kpa kose. Ikalike ꞌdeni ŋere ëdï ŋge kɔtɔ mïtɔrɔ ame bo na mbiri dɔ atɔli ni gbï dɔ bɔ dɔmo ga ne. Bo oꞌdɔ ꞌba bo geli dë mï löŋgö mo.

Jama ꞌBa Ya ꞌBa Bɔkoꞌba

10 Lende ma rɔ ŋburuŋburu mo ziye na me nati, kpe ame ga ꞌdeni rɔ akɔtɔ ti Kurïsïtö ne iꞌdike tigɔ dɔ kiteli abo kogbɔ ye kitigɔ. 11 Indaꞌbake jama ꞌba ya ꞌba Bɔkoꞌba ame kiꞌdi ꞌdeni ziye ne teyi kitigɔ titata rɔye timo di zi dɔŋgala kënyë ꞌba Satani. 12 Ya ma ꞌbeze nime dinza doꞌdɔke ti bilaka lesi tine ti malayika kënyë ꞌba Satani ga ame lïjë na ꞌdeni ti közï kakpa dɔ bilaka ꞌba bi kölu nime pili ne.

13 Kina ti, indaꞌbake jama ꞌba ya ꞌba Bɔkoꞌba ti ndö tiye leꞌjete römöyï ꞌdɔ ɔdɔ kada kënyë mo nima kömö ꞌdeni dayi ꞌdɔ kogbɔke rɔye timo kinza kiriŋake ra di zïnnï bɔ ya ꞌbe mo naga nima tine di pötö mo pele kɔrɔke ŋburu kitigɔ. 14 Udöduke lende kodɔrɔ ꞌba Bɔkoꞌba ꞌbömbö ye rɔ gasi. Olɔke lende laka ꞌba Bɔkoꞌba rɔye ꞌdɔ kitata kpa dɔŋgoꞌdo ye di zi kɔmo ꞌba bɔ ya. 15 Usuke laja laka ꞌba lende këyï ꞌba Bɔkoꞌba rɔ wari ndïye togbɔ rɔye timo. 16 Ombike tiꞌdi dɔ gɔ lende ꞌba Kurïsïtö nduwë tiye rɔ makëtï tïkëtï kpa paꞌdo ꞌba kɔmo ꞌba Satani timo yaga di rɔye. 17 Akɔmɔ abo ꞌba Bɔkoꞌba nime bo koꞌdɔ zize di mï tölë ne na ꞌdɔ kindaꞌbake teyi titata dɔye timo. Lende ꞌba Bɔkoꞌba ame Nyï Kɔtɔ Laka kuwöwö ꞌdeni ne na ꞌdɔ kogbake rɔ mbele ziye.

18 Tine mï ya nime öꞌböke ti mötu. Ititike bo Bɔkoꞌba gɔ bo kokɔnyi ye. Mï wa pili ogbɔke rɔye ti mötu kɔzɔ ma Nyï Kɔtɔ Laka kiꞌdi ziye. Umötuke gbï nduwë gɔ bilaka ꞌba Bɔkoꞌba ga. 19 Kina umötuke gbï gɔma ꞌdɔ bo kiꞌdi lende kikali zö ɔdɔ kada ꞌba lende ma kömö ꞌdɔ miya laja laka abo rɔ dɔ kïtëwu zi ya ame ga mɔlo kikali dë ne. 20 Ma pele ti ziŋgiri nime ndö mï maboso bine ma gba tuwöwö laja laka nime. Kina umötuke gɔmo ꞌdɔ Bɔkoꞌba kiꞌdi ma tiya laja abo nime rɔ dɔ kïtëwu kɔzɔ ma bo koꞌdɔkɔ zö.

Akumötö

21 Tukïkö, löndö ma dɔꞌɔ kulöwö bɔ kindaꞌba ndɔbɔ ꞌba Kurïsïtö laka nime ti kiya gɔ a ma koꞌdɔ rönï zö pili ꞌjaa ziye ꞌdɔ kikalike gbï mëdï tondo. 22 Mëdï moja bo ꞌdɔ tari ti lende ma ꞌbeze bine pili tïyëtï mo ziye yayi gɔ dökïꞌdï ye këyï.

23 Ee, Bɔkoꞌba ꞌbu ti Yësu Kurïsïtö ŋere ze kiꞌdi ye kpe löndö ama ga yayi ne köꞌböke tiꞌdi dɔye gɔ lende abo ti akɔꞌɔ ti mï këyï. 24 Lende këyï ꞌba Bɔkoꞌba këdï tïnnï lïjë ame ga pili ti akɔꞌɔ ma ŋburuŋburu ꞌba Yësu Kurïsïtö ŋere ze ne.

Pïlïpöyï

1

2

3

4

Akugu ꞌBa Pɔlo Zi Kanisa Ma

PÏLÏPÖYÏ

1

Mötu ꞌBa Pɔlo

1 Ma Pɔlo mugu waraga nime ziye kpe bilaka ꞌba Bɔkoꞌba ame ga pili mï Pïlïpöyï ame kpe ꞌdeni rɔ akɔtɔ ti Yësu Kurïsïtö ne. Mugu ziye ti ya ma löbu ꞌbe ga pili, kpaki ti ya ame ga rɔ bɔ ndɔbɔ mï kanisa ne. Ze ti Timatiyo lëpï ma bɔ ndɔbɔ ꞌba ŋere ze Yësu Kurïsïtö dumötö ye pili. 2 Yëyï ti lende këyï ꞌba Bɔkoꞌba ꞌbu ze ti ꞌba ŋere ze Yësu Kurïsïtö koloma tiye.

3 Mï kada pili ma momeri gɔ lende ꞌbe moꞌdɔ yëëꞌdï zi bo Bɔkoꞌba bɔ koŋgɔ gɔma. 4 Mï mötu koꞌdɔ ma gɔye pili ma rɔ lɔŋɔ, 5 römöyï ëddïke nduwë tokɔnyi ndɔbɔ ꞌba tuwöwö laja laka ꞌba Bɔkoꞌba kɔtɔ tö kisaki mɔlo di mï kada ma tönë kiꞌdike dɔye gɔ lende ꞌba Yësu ŋbö kömö mï kada nime tɔne. 6 Mikali ꞌdeni Bɔkoꞌba isaki toꞌdɔ lende laka abo ꞌdeni mïye, kina bo ti köꞌbö gbï nduwë toꞌdɔ mo tara ŋbö kömö mï kada ꞌba tileki ꞌba Yësu Kurïsïtö kako dɔliŋɔ nime bine.

7 Kpe na rɔ ya ma kïyëyï dökïꞌdï ma kulöwö kina ma laka mo na ꞌdeni zö ꞌdɔ miya lende te gɔ köꞌdu ꞌbe pili. Tine pele koꞌja mëdï mï maboso bine ala ma tönë kota ma gba mëdï rɔ tïyëtï lende ꞌba laja laka ꞌba Bɔkoꞌba zi bilaka ꞌdɔ kiꞌdi dönnï gɔmo ti mï këddï ne, odɔꞌbɔke rɔye gbï tö toꞌdɔ ndɔbɔ nime Bɔkoꞌba kiꞌdi zize toꞌdɔ mo ti mï këyï abo ne. 8 Bɔkoꞌba ikali mëdï miya lende ma kodɔrɔ ame miya te mɔꞌɔ ye pili gbï kɔzɔ ma Yësu Kurïsïtö kɔꞌɔ ze ne tara.

9 Mï mötu ma gɔye mititi bo Bɔkoꞌba kiꞌdi ye kotoke tɔꞌɔ rɔye rɔ dɔ kiteli kikalike bo gbï ti kɔri ꞌba lende abo. 10 Ame na ti kiꞌdi ye tikali toza wa ma laka ꞌba Bɔkoꞌba. Kina ɔdɔ Yësu Kurïsïtö këdï kileki ꞌdeni kako dɔliŋɔ nime bine tine, ti këddïke ꞌdeni ŋgï lipo kinza wali ꞌba lende kënyë 11 römöyï bo iꞌdi ye ꞌdeni ŋge töꞌbö toꞌdɔ wa ma laka. Kina ti koꞌdɔ yëëꞌdï ꞌdeni ŋgï zi bo Bɔkoꞌba kïlëlu bo gɔ köꞌdu mo.

Loma Ti Kurïsïtö, Mï Dïdï Gbï Mï Tölë

12 Löndö ma ga, moꞌdɔkɔ gbï ziye tikali mo gomɔ nime mëdï yïmo bine ne iꞌdi bilaka ma konzi ꞌdeni leꞌjete kuwö laja laka ꞌba Bɔkoꞌba. 13 Bɔ kanya ame ga pili këdï koda liŋɔ ꞌba bɔ dɔliŋɔ ma löbu bine kpaki ti ya mɔtɔ mo ga uwö ꞌdeni oboso ma bine dömöyï Kurïsïtö. 14 Bilaka ꞌba kanisa ma konzi oꞌja kɔnyi abo ꞌba ŋere Yësu ꞌdeni di rɔma ma mëdï mï maboso, kina gɔ köꞌdu mo lïjë ikali ꞌdeni ŋgï bo ti kokɔnyi lïjë gbï. Kina me lïjë këdï ꞌdeni rɔ tiya lende abo leꞌjete rɔ dɔ ŋgölö kinza tikere.

15 Ya mɔtɔ ga ombi dökïꞌdï nnï rɔma koꞌji ma kina ma lïjë këdï rɔ tïyëtï lende ꞌba Kurïsïtö. Tine ya mɔtɔ ga ëdï kiya ꞌbënnï ŋgï kɔdɔ di mï zana ꞌba lende laka. 16 Lïjë ɔꞌɔ ma, na me lïjë ikali ndɔbɔ ma Bɔkoꞌba kiꞌdi zö na rɔ tïyëtï laja laka abo. 17 Ya ma laki naga nima oꞌdɔkɔ toꞌdɔ rönnï mbiri löbu kebe ma. Gɔ köꞌdu mo na lïjë iya lende ꞌba Kurïsïtö dë dɔ mï kɔtɔ. Lïjë oꞌdɔkɔ tiꞌdi gomɔ mɔtɔ dɔma di mï maboso bine. 18 Ne pele oꞌdɔ ɔtɔ dë zö. Ame ya ma këdï koꞌdɔ ꞌbënnï dɔ mï kɔtɔ naga kpaki ti ma këdï koꞌdɔ ꞌbënnï dɔ mï rïyö naga këdï ꞌdeni rɔ tuwöwö lende ꞌba Kurïsïtö ne, ma ꞌdeni ŋgï ti mï këyï.

Kina ti möꞌbö nduwë ti mï këyï tara 19 römöyï mikali ëddïke tititi Bɔkoꞌba gɔma tokɔnyi ma. Tine Yësu Kurïsïtö ti kiꞌdi Nyï Kɔtɔ Laka abo ŋgï koŋgɔ gɔma ꞌdɔ wa pili koꞌdɔ rönnï laka zö. 20 Kina miꞌdi dɔma ꞌdeni ŋgï ti dökïꞌdï kɔtɔ gɔmo Bɔkoꞌba inza kola ma kodɔ rɔ kaya rɔma, tine bo ti kiꞌdi ma mëdï rɔ dɔ kïtëwu kɔzɔ ma dɔgba, kina gbï ꞌdɔ ɔdɔ mëdï pele gba ti kɔmɔ ma te ala ɔdɔ mölë pele, lëbï ma ti kiꞌdi bilaka ŋgï kubï gɔ Kurïsïtö.

21 Ne ma ꞌbama ame ma pele gba ti kɔmɔ ma ne mëdï kɔtɔ ti Kurïsïtö. Kina ɔdɔ mölë ꞌdeni yayi tine ti mëdï ŋgï ti bo rɔ dɔ kiteli. 22 Ne ɔdɔ moloma gba ti kɔmɔ ma ti moꞌdɔ ndɔbɔ ŋgï zi Kurïsïtö rɔ dɔ kiteli, tine gɔ köꞌdu mo na mikali dë ma yala na ꞌdɔ moꞌdɔkɔ, ꞌdɔ toloma gba ala ꞌdɔ tölë. 23 Wa rïyö naga nime ëdï gba kilaka ma. Ne ma moꞌdɔkɔ mo na ꞌdɔ tölë gɔ mari toloma ti Kurïsïtö, römöyï ama na rɔ ma laka zö. 24 Ne ꞌdɔ toloma gba bine ëdï gbï rɔ ma laka römöyï gɔ mokɔnyi ye. 25 Ame na rɔ dɔ kiteli gɔ köꞌdu mo mikali mëdï moloma gba titi ti kɔmɔ ma. Ti möꞌbö nduwë tokɔnyi ye ꞌdɔ kiꞌdike dɔye gɔ lende ꞌba Bɔkoꞌba rɔ dɔ kiteli kina gbï ti lɔŋɔ gɔ köꞌdu mo. 26 Kina ɔdɔ mileki ꞌdeni ziye yayi ti kubïke gɔ Yësu Kurïsïtö ꞌdeni ŋgï gɔ ame ma gba tiye ne.

27 Tine ma rɔ dɔ kiteli mo na me mëdï miya ziye, oꞌdɔke ŋge rɔ lende laka mï loma ꞌbe ga pili römöyï kpe ꞌdeni rɔ ꞌba laja laka ꞌba Kurïsïtö. Ne kina me ɔdɔ mako pele toŋgɔ ye ala muwö pele ŋge rɔ lëbï ꞌbe di bi kɔwɔ moꞌdɔkɔ tikali mo ma këddïke nduwë ti mï këddï gbï ti mï kɔtɔ ꞌdɔ kogbɔke rɔye laka töꞌbö toꞌdɔ lende ꞌba laja laka ꞌba Kurïsïtö kinza toga kpeye gɔmo. 28 Ɔdɔ kiya te kereke dë kpe di zi bɔ këdï kiꞌdi mugu nnï rɔye naga nima ti këdï ŋgï rɔ akileme zïnnï ma Bɔkoꞌba këdï kuꞌdu lïjë mï paꞌdo ꞌba Gehena, tine bo ti kɔmɔ ye di mï tölë. 29 Ti këdï ŋgï tara römöyï mï këyï abo ꞌba Bɔkoꞌba ame kiꞌdi ye kiꞌdike dɔye ꞌdeni gɔ lende ꞌba Kurïsïtö ne iꞌdi ye ꞌdeni gbï tombi gomɔ mo. 30 Kina me këddï kopike rɔye ꞌdeni nduwë tombi gomɔ ame ga bilaka këdï rɔ todɔ mo rɔye ꞌdeni gbï kɔzɔ ma tönë koꞌjake lïjë koloma rɔ toꞌdɔ mo zö ne. Kina me uwöke ꞌdeni gbï ma lïjë këdï gba rɔ toꞌdɔ mo zö tara.

2

Rɔ Löbu ꞌBa Kurïsïtö

1 Ze ma ze tiye ame ꞌdeni rɔ ꞌba Kurïsïtö ne, gɔ docɔke mï këddï dë kpe nati rɔ gɔ rɔze? Tara ne ze kinza akɔꞌɔ tïyëyï dökïꞌdï lëpï ze ga ya? Dinzake rɔ akɔtɔ ti Nyï Kɔtɔ Laka tomeri köꞌdu ꞌba lëpï ze ga ya? 2 Ne ɔdɔ këdï ꞌdeni tara, kina me miya ziye, olomake pili ti meri kɔtɔ ꞌdɔ kiꞌdike ma rɔ lɔŋɔ rɔ dɔ kiteli. Ɔꞌɔke rɔye pili rɔ gɔ rɔye kinza kɔmɔ geli yïmo. Kina ꞌdɔ kiꞌdike dɔ lende kutï ꞌbe këdï kinza dɔ kudu teyi. 3 Tine kinza kebeke dë toꞌdɔ wa ame ga ꞌdɔ toꞌdɔ rɔye timo rɔ wa löbu gbï ti rɔ kubötö. Ilekike rɔye bërï, omerike lende ꞌba lëpï ye ga na laka kebe ꞌbeye. 4 Nï mɔtɔ kinza köꞌbö dë ŋge tokɔnyi gbagba yï, tine gbï nduwë zïyï tokɔnyi ya mɔtɔ ga.

5 Iꞌdike meri ꞌbe këdï kɔzɔ ꞌba Yësu Kurïsïtö. 6 Bo öꞌbö nduwë gbï kɔzɔ Bɔkoꞌba, tine bo omeri inza rɔ ma laka zi bo ꞌdɔ tönyö gɔ löbu dɔ kiteli nima tëdï rɔ ma koriya ti Bɔkoꞌba. 7 Gɔ köꞌdu mo na me bo kola löbu dɔ kiteli nima bo kileki rɔ bo bërï kɔzɔ bɔ laja zi bilaka. Öyö bo ꞌdeni rɔ bilaka lesi, bo koloma dɔyayi bine kɔzɔ bilaka ma sari. 8 Bo ileki rɔ bo bërï tuwö dɔ Bɔkoꞌba mï wa pili pele di mï tölë. Bo iꞌdi rɔ bo zi bilaka kutötï bo dɔ ŋgërï kupö bo. 9 Gɔ köꞌdu ꞌba dɔ kuwö na Bɔkoꞌba kogba bo ꞌdeni mïtɔrɔ kiꞌdi bo rɔ löbu ꞌba dɔ wa pili, 10 ꞌdɔ ya ma mïtɔrɔ pili ti ma mï dɔyayi nime kpaki ti ya ma ꞌdeni bïcï yayi bërï naga koro bo 11 gbï ti tïlëlu bo, kiya te, “Yësu Kurïsïtö na rɔ ŋere.” Kina akïlëlu ti këdï ŋgï zi Bɔkoꞌba ꞌbu gɔ köꞌdu mo.

Bi Kɔpɔ Mï Dɔliŋɔ

12 Kina ti kpe ame ga mɔꞌɔ ye ne, kɔzɔ ame köꞌböke ꞌdeni tuwö dɔ Bɔkoꞌba koꞌja mëdï tiye yayi ne, kina me ma ꞌdeni rɔ ma kɔwɔ uwöke dɔ bo gbï rɔ dɔ kiteli. Oroke bo ti tikere, kodɔke rɔye gɔ ndɔbɔ nime römöyï kpe na bo kɔmɔ ꞌdeni di mï tölë. 13 Bo na kiꞌdi ye toꞌdɔkɔ köꞌdu abo bo kiꞌdi tigɔ ziye toꞌdɔ mo. 14 Ne kinza koꞌdɔke wa mɔtɔ dë ti rɔ koŋboro ala gbï ti kpa kurï. 15 Kina ya ma laki pili ti koŋgɔ ŋgï wa ma kënyë mɔtɔ inza mï loma ꞌbe römöyï ëddïke ꞌdeni kinza lende kënyë kɔzɔ kole ꞌba Bɔkoꞌba mï löŋgö bɔ lende kënyë ma kilagi bo naga nima. Kina ti këddïke ŋgï zïnnï kɔzɔ këlu ame këdï kiyɔpɔ bi mï mandölu ne tara, 16 römöyï ozake lende ꞌba Bɔkoꞌba ame rɔ kɔri ꞌba dïdï ne ꞌdeni zïnnï. Ɔdɔ köꞌböke nduwë toꞌdɔ mo te, mï tileki ꞌba Kurïsïtö kako dɔliŋɔ nime bine ti mëdï ŋgï ti mï këyï, römöyï moŋgɔ ꞌdeni ndɔbɔ nime mopi rɔma toꞌdɔ mo mï löŋgö ye ne ïlïkö dë rɔ yawa.

17-18 Kina me mɔtɔga bilaka ti kupö ma gïrï nime. Ne ɔdɔ këdï pele tara yayi ti mëdï rɔ lɔŋɔ gɔ köꞌdu mo. Kina kpe gbï ꞌdɔ këddïke rɔ lɔŋɔ gɔ köꞌdu mo, römöyï ti mëdï ŋgï kɔzɔ roma ame kumu zi Bɔkoꞌba, kina tiꞌdi dɔye gɔ lende abo ti këdï gbï rɔ akumu zi bo. Kina ti mozoli rɔma kɔtɔ ti akumu ma ꞌbeye nima. Gɔ köꞌdu mo olomake ti, ti mï këyï kɔtɔ tö.

Akiteri ꞌBa Pɔlo

19 Ɔdɔ ŋere Yësu koꞌdɔkɔ zö momeri toja Timatiyo kari ziye gïrï naga nime, ꞌdɔ bo kileki ti lëbï ꞌbe zö gɔ dɔma kïtëwu yaga. 20 Bo na mëdï moja kari ziye römöyï bɔtɔ mɔtɔ ma bine komeri köꞌdu ꞌbe ŋgï rɔ mbëmbë kɔzɔ ꞌbama te ne inza du te ŋge rɔ bo. 21 Köꞌdu ꞌba tokɔnyi gbagba lïjë ga na ŋge kɔꞌɔ rönnï, lïjë onyɔ a mɔtɔ rɔ lende ꞌba Yësu Kurïsïtö dë. 22 Kina me ikalike gbï Timatiyo na kileme rɔ bo ꞌdeni rɔ bilaka ma laka, koꞌdɔ ndɔbɔ ꞌba tuwöwö laja laka ꞌba Bɔkoꞌba nime kɔtɔ tö kɔzɔ kole ni ma ti ꞌbu nï tara. 23 Ɔdɔ mikali wa ma këdï koꞌdɔkɔ toꞌdɔ rönï zö ꞌdeni, momeri ꞌdɔ toja bo welo kari ziye yayi. 24 Kina ɔdɔ ŋere Yësu koꞌdɔkɔ zö, miteri ꞌdɔ tari gbï ti gbagba ma welo ziye yayi.

25 Momeri bine ma laka mo na ꞌdɔ moja bɔ löndö ze Epapodito kari ziye gïrï nime. Bo na rɔ bɔ ame koꞌdɔ ndɔbɔ ꞌba Bɔkoꞌba nime kɔtɔ tö kɔzɔ bɔ kanya rïyö ma kitaka rönnï kpa ya tara. Kpe na tönë kojake bo, na me bo okɔnyi ma ꞌdeni 26 bo oꞌdɔkɔ ꞌdɔ tileki ziye yayi. Dökïꞌdï bo rɔ ma kombi gɔ köꞌdu ꞌbe römöyï lëbï mo ari ziye yayi tëgë rɔkɔꞌɔ oꞌdɔ bo sowa. 27 Rɔ ma laka rɔkɔꞌɔ oꞌdɔ bo ŋgɔsi ꞌdeni ꞌdɔ tölë. Ne Bɔkoꞌba oꞌdɔ mï këyï ꞌdeni rɔ bo gbï rɔma kɔmɔ bo, kinza mëdï ra kulöwö rɔ meri. 28 Gɔ köꞌdu mo na me moꞌdɔkɔ toja bo kari gïrï nime ziye ꞌdɔ toꞌja kïnë bo ꞌböwu kiꞌdi ye këddïke ti mï këyï. Kina ti kiꞌdi ma ꞌjaa moloma kinza tëdï rɔ meri. 29 Tine ɔdɔ bo kömö ziye yayi olomake rɔ lɔŋɔ ti bo, oꞌdɔke bo laka rɔ ꞌba ŋere Yësu. Ma laka mo na ꞌdɔ koroke bilaka ma kɔzɔ bo tara 30 römöyï bo pa ŋgɔsi ꞌdɔ tölë mï ndɔbɔ ꞌba Kurïsïtö nime. Bo ilaŋa gɔ dïdï bo tiꞌdi kɔnyi ame kɔꞌbɔke dë tiꞌdi mo ne zö.

3

Tiꞌdi Dɔ Gɔ Laja Laka Na Rɔ Dɔ Kiteli

1 Löndö ma ga, olomake ti mï këyï römöyï kpe ꞌba ŋere Yësu ga na. Ne ꞌbama ꞌdɔ tileki tugu a mɔtɔ ame mugu ꞌdeni dɔgba ziye bine ne embe dë zö, kina ti kokɔnyi ye ŋgï.

2 Kina me mëdï miya ziye iꞌdike kɔmɔye kandi laka di zi bï naga nima. Ya bɔ lende kënyë naga nima këdï könyö ti dölëtï ꞌbënnï ꞌba akilele tɔ nima rɔ yawa. 3 Lïjë ꞌbënnï nima inza du kɔtɔ te rɔ ꞌba Bɔkoꞌba, ze ame dumötu bo ti tigɔ ꞌba Nyï Kɔtɔ Laka dubï gɔ akoꞌdɔ ꞌba Yësu Kurïsïtö ne ze na ŋge rɔ ꞌba bo ga. Kina dikali ꞌdeni rɔ ma laka lende ꞌba bilaka lesi na dë ti kiꞌdi ze rɔ ꞌba Bɔkoꞌba.

4 Ne ɔdɔ kiya te dölëtï na pele këdï kiꞌdi wa rɔ ꞌba Bɔkoꞌba, ti këdï gbï rɔ ma laka zö, ti kiꞌdi ma gbï mëdï rɔ ꞌba Bɔkoꞌba rɔ dɔ kiteli di dɔ ya ma laki pili. 5 Ilele ma mɔlo mï töꞌdö dɔ modɔɔmota di pötö ma köyö ma. Ma rɔ Yisarele di mï kupö Benyimona, kupö ze na mɔlo rɔ Yudayi kako di zi ꞌbu ze löbu ga. Ma rɔ Parosi, bɔ könyö toro köꞌdu kiꞌdi ꞌba bilaka ze ga. 6 Moworo tönë bine kulöwö todɔ gomɔ rɔ bilaka ꞌba kanisa. Bɔtɔ mɔtɔ ame ŋgï gɔ kiya te mola wa ma kɔtɔ mɔtɔ kinza toro mo di mï köꞌdu kiꞌdi ꞌdɔ tëdï rɔ ma laka kɔmɔ Bɔkoꞌba ne inza du te.

7 Ne wa ma mɔlo naga nima pili kɔzɔ mɔri koꞌdɔ ni ne, moŋgɔ ꞌdeni ŋgï leꞌjete kɔzɔ wa ma yawa gɔ wa ame Kurïsïtö koꞌdɔ ne. 8 Rɔ ma laka moŋgɔ dölëtï ni ꞌdeni ŋgï pili kɔzɔ wa ma yawa römöyï tikali Yësu Kurïsïtö rɔ ŋere ma na mbiri rɔ dɔ kiteli. Mola gɔ wa naga nima ꞌdeni pili gɔ wa ma bo koꞌdɔ zö. Moŋgɔ lïjë pili ꞌdeni ŋgï kɔzɔ yörï tara 9 ꞌdɔ mëdï rɔ akɔtɔ ti Kurïsïtö gɔ ndɔbɔ abo kiꞌdi ma rɔ ma laka kɔmɔ Bɔkoꞌba. Miꞌdi dɔma ꞌdeni gɔ lende ꞌba Kurïsïtö gɔ köꞌdu mo na Bɔkoꞌba koꞌdɔ ma ꞌdeni rɔ ma laka kɔmɔ bo. Ne tine inza gɔ akoꞌdɔ laka ma ꞌba toro köꞌdu kiꞌdi abo. Bɔkoꞌba iꞌdi ma ꞌdeni mëdï rɔ ma laka kɔmɔ bo römöyï miꞌdi dɔma gɔ lende ꞌba Kurïsïtö. 10 Wa ma moꞌdɔkɔ na ŋge rɔ tikali Kurïsïtö. Bo na kɔdɔ ꞌdeni di mï tölë, gɔ köꞌdu mo moꞌdɔkɔ ꞌdɔ tëdï ti tigɔ abo kina gbï kɔzɔ ꞌba bo tara tombi gomɔ ti tölë. 11 Kina Bɔkoꞌba ti koja ma ŋgï yaga di mï tölë.

Riŋa Rɔ Ma Kodɔrɔ

12 Tine minza tïyënï mo gïrï nime te mikali Kurïsïtö ꞌdeni lipo mï kɔtɔ, kina minza gbï rɔ tiya mo te Bɔkoꞌba iꞌdi ma ꞌdeni mï kɔtɔ kinza a ma kënyë yïmö. Mëdï gba rɔ togbɔ rɔma ꞌdɔ tikali Kurïsïtö ŋgï lipo mï kɔtɔ, römöyï gɔ köꞌdu mo na me Yësu Kurïsïtö koza ma rɔ ꞌba bo.

13 Löndö ma ga, rɔ ma laka mikali Kurïsïtö dë ŋgï gba lipo mï kɔtɔ. Mëdï gba mï riŋa dölï kɔzɔ bilaka ame di mï riŋa dölï abo koꞌba ŋalo ꞌba wa ma bo kiteli ꞌdeni naga dë ne tara. 14 Tine miꞌdi rɔma ꞌdeni tiriŋa rɔ ma kodɔrɔ tari tömö bi ꞌba tote mo ꞌdɔ moꞌja kpa közï. Moꞌdɔ ꞌdeni tara ꞌdɔ moꞌja kpa közï ame Bɔkoꞌba koja Yësu tïdëkï ma dömöyï mo ne, kina rɔ loma ti bo mïtɔrɔ.

15 Ya ma kɔmɔ kɔpɔ mï köꞌdu ꞌba Bɔkoꞌba naga ti kutï gbï gɔ lende ma nime. Ne ɔdɔ kutïke dë pele gɔmo Bɔkoꞌba ti kileme ꞌjaa ziye ꞌdɔ tikali mo laka. 16 Ma dɔ kiteli mo wa ame ga Bɔkoꞌba kileme ꞌdeni zize pili rɔ kɔtɔkɔtɔ toꞌdɔ mo ne, na gɔ doꞌdɔke nduwë darike timo.

17 Löndö ma ga, öꞌböke nduwë toloma kɔzɔ ꞌbama kina iꞌdike kɔmɔye gɔ ya naga nima mï löŋgö ye yayi këdï koloma kɔzɔ ma tönë koꞌjake ze doloma ne tara. 18 Ya mɔtɔ ga ëdï ꞌdeni ame loma ꞌbënnï ga kileme lïjë rɔ bɔ ndoꞌji ꞌba lende ꞌba tölë ꞌba Kurïsïtö nime. Kina miya ꞌdeni tönë mɔlo bine ziye ꞌdɔ kiꞌdike kɔmɔye kandi laka di zïnnï. Kina me mëdï mileki ꞌdeni gbï miya ziye rɔ kɔmɔ tɔlɔ. 19 Ya naga nima ŋburuŋburu ꞌbënnï na mï Gehena, römöyï wa ma lïjë koro na ŋge rɔ akoꞌdɔkɔ ꞌba yida rönnï ga, kina lïjë ŋgï rɔ dɔ kombi gɔ wa ame ga dëne gɔ lïjë kiꞌdi lende mo ra kaya rönnï ne. Meri ꞌba wa ꞌba dɔliŋɔ nime na lïjë kiꞌdi ŋgï ŋge köꞌbö dönnï. 20 Ne ze ꞌbeze ma ze tiye nime gɔ bi ꞌbeze na rɔ dɔyayi ꞌba mïtɔrɔ. Kina me dëdï ꞌdeni rɔ toda dɔ tileki ꞌba ŋere ze Yësu Kurïsïtö di yöyï tɔmɔ ze yaga di mï tölë. 21 Kina ti tigɔ mbëmbë abo kuyï yida rɔ ꞌba dɔyayi ma ꞌbeze nime ꞌdeni ŋgï gɔ këdï kɔzɔ ma kele köbö ꞌba bo ꞌba mïtɔrɔ nima tara, römöyï tigɔ nima iꞌdi wa pili ꞌdeni kuwö dɔ bo.

4

1 Kpe löndö ma ga ame mɔꞌɔ ye kulöwö ne, lende ꞌbe ɔꞌɔ rɔma sowa römöyï kpe na ꞌdeni kiꞌdi ma rɔ lɔŋɔ, kina kpe na gbï rɔ akileme laka ꞌba laja ma zi Bɔkoꞌba. Gɔ köꞌdu mo na miya ziye ꞌdɔ töꞌbö tuwö dɔ lende nime ti tigɔ ꞌba ŋere Yësu.

Tocɔ Toꞌdɔ Lende Laka

2 Kpe Ewodiya ni ti Sundukë, mocɔ ziye tutï dɔ lende rɔ gɔ rɔye kɔzɔ ame ŋere Yësu koꞌdɔ ye ꞌdeni rɔ lëmï ne. 3 Tine nï ame koꞌdɔ ndɔbɔ nime rɔ ma laka tö ne, milende zïyï ꞌdɔ kokɔnyi ꞌja naga nime ꞌdë tutï dɔ lende rɔ gɔ rönnï, römöyï lïjë na kogbɔ rönnï ꞌdeni laka tiya laja laka ꞌba Bɔkoꞌba kɔtɔ tö gbï ti Kilemeneti ni ti ya mɔtɔ ga, Bɔkoꞌba ugu möyï lïjë ꞌdeni pili mï buku abo ame bo kugu möyï ya ma ti dïdï ma ŋburuŋburu naga ꞌdeni yïmo ne.

4 Kpe pili ꞌdɔ köꞌböke nduwë rɔ lɔŋɔ römöyï kpe ꞌdeni rɔ ꞌba ŋere Yësu. Kina me mëdï mileki gbï mose ziye, öꞌböke rɔ lɔŋɔ. 5 Iꞌdike ꞌdɔ bilaka kikali akoꞌdɔ ꞌbe ga ëdï pili rɔ ma laka römöyï tako ꞌba ŋere Yësu ɔwɔ dë kpe. 6 Kinza kolomake dë ti kɔmɔ kïlëꞌdï gɔ wa mɔtɔ. Ne ɔdɔ kiya te këddïke ti gomɔ umötuke Bɔkoꞌba koꞌdɔke yëëꞌdï zi bo kïyëtïke gɔ wa ame ga pili koꞌdɔkɔke ne zi bo. 7 Kina bo ti kïyëyï dökïꞌdï ye ꞌdeni ŋgï römöyï kpe ꞌba Yësu Kurïsïtö ga na. Mï këyï abo ame rɔ dɔ kiteli kebe wa pili ne ti kitata ye kinza kɔmɔ kïlëꞌdï ti tikere koŋbeŋbe ye ra.

8 Ma rɔ ŋburuŋburu mo na me miya ziye löndö ma ga, öꞌböke ŋge tomeri lende laka ame bilaka pili këdï kubï gɔmo ne. Meri ꞌba lende laka ame kinza wa mɔtɔ ma yawa yïmo ne na ꞌdɔ këddïke timo, ti lende ma kele kinza wa mɔtɔ ma kënyë yïmo ti wa ame ga ꞌdɔ kokɔnyi bilaka kinza wa mɔtɔ ma kirasi mo ne. 9 Kina oꞌdɔke wa tönë ga koꞌjake moloma rɔ toꞌdɔ mo kuwöke gbï moloma rɔ tiya köꞌdu mo ne. Wa naga nime na ɔdɔ koꞌdɔke ꞌdeni Bɔkoꞌba ti kïyëyï dökïꞌdï ye ŋgï bo köꞌbö tiye.

Yëë Ma

10 Ma ti mï këyï rɔ mbëmbë mileki yëëꞌdï mo zi ŋere Yësu römöyï ileŋoke kpa kɔri ꞌba akɔꞌɔ ꞌbe ma gɔma ꞌdeni ꞌböwu teyi di pötö ame tönë gɔmo kigabi ꞌdeni sowa ne. Mikali ŋgï rɔ ma laka ëddïke tomeri ma, tine kɔri na kinza ziye ꞌdɔ kilemeke zö. 11 Minza miya nime gɔ leri ꞌba rɔma. Toloma ŋge gɔ wa ame ga ꞌdɔ koꞌdɔ rönnï zö ne ikali rɔma ꞌdeni. 12 Mandi ꞌdeni mï loma ꞌba tëdï rɔ leri gbï ti ame ti wa rɔ ma konya ne. Miyandi rɔma ꞌdeni mɔlo laka ti ꞌjɔ ꞌba lende ꞌba ꞌdɔ toloma liya di mï gɔ bi ame ga pili mëdï teyi ne. Tëdï ti akonyo rɔ ma konya ala pele ŋgï rɔ ꞌbö kpaki rɔ ma koriya zö. Kina gbï ma ꞌdɔ tëdï ti wa rɔ ma konzi ala rɔ leri kpaki rɔ ma koriya zö. 13 Kurïsïtö iꞌdi tigɔ ꞌdeni zö taꞌda wa naga nime timo. 14 Ne kpe gbï oꞌdɔke ꞌdeni laka ame kokɔnyike ma di mï gomɔ nime ne.

15 Kpe löndö ma ga ame mï Pïlïpöyï, ikalike ꞌdeni tönë mari dɔgba tiya laja laka ꞌba Bɔkoꞌba ziye ne kpe na ŋge kɔtɔ kokɔnyike ma. Mï tënyï ma di Makedoniya bilaka ꞌba kanisa ma laki okɔnyi ma dë ti wa ma kɔzɔ gïrïsï, tine kpe na ŋge kiꞌdike zö. 16 Pele tönë koꞌja mëdï Tesalonika ojake wa ame ga mëdï rɔ leri mo ne gbï zö mï konzi. 17 Minza miya nime gɔ ma moꞌdɔkɔ kpa közï ꞌbe, tine miya tara römöyï moꞌdɔkɔ ꞌdɔ Bɔkoꞌba kileki gɔ bi mo ziye rɔ yëyï ma laka. 18 Wa ame ga pili kojake ne ömö ꞌdeni zö kiꞌdi ma ꞌdeni rɔ bɔ wa. Epapodito iꞌdi ꞌdeni zö minza kpe rɔ leri. Lïjë ꞌdeni kɔzɔ akumu ame koŋma zi Bɔkoꞌba ꞌdɔ tato kele mo kïyëyï mï bo ne. 19 Bo Bɔkoꞌba ma na rɔ bɔ wa ma dɔ kiteli. Bo ti kiꞌdi Yësu Kurïsïtö ꞌdeni ŋgï koja gɔ wa ame ga pili këddïke rɔ leri mo ne ziye.

20 Akïlëlu këdï zi bo ꞌbu ze nduwë rɔ ŋburuŋburu. Amini.

Akumötö

21 Iꞌdike mötö ma zi ya ame ga pili rɔ ꞌba Yësu Kurïsïtö ne. Löndö ame ga tö bine ne umötö ye pili laka. 22 Bilaka ꞌba Bɔkoꞌba ma bine pili, ma kulöwö mo ya ma liŋɔ ꞌba bɔ dɔliŋɔ ma löbu umötö ye pili. 23 Lende këyï ꞌba ŋere Yësu Kurïsïtö koloma tiye.

Kɔlɔse

1

2

3

4

Akugu ꞌBa Pɔlo

Zi Kanisa Ma

KƆLƆSE

1

1 Ma Pɔlo mo ame Bɔkoꞌba kigeli ma ꞌdeni gɔ akoꞌdɔkɔ abo rɔ bɔ laja ꞌba Yësu Kurïsïtö ne, ze ti löndö ze Timatiyo na me 2 dëdï dugu waraga nime ziye kpe bilaka ꞌba Bɔkoꞌba ame ga mï Kɔlɔse ne, kpe ame ga ꞌdeni rɔ löndö ma kiꞌdi dönnï gɔ lende ꞌba Kurïsïtö ne. Yëyï ti lende këyï ꞌba Bɔkoꞌba ꞌbu ze koloma kɔtɔ tiye.

Mötu Ti Yëëꞌdï

3 Dëdï nduwë dileki yëëꞌdï kembe zi bo Bɔkoꞌba ꞌbu ꞌba Yësu Kurïsïtö ŋere ze mï mötu koꞌdɔ ze gɔye. 4 Römöyï duwö lende mo ꞌdeni ma kiꞌdike dɔye gɔ köꞌdu ꞌba Yësu Kurïsïtö, kɔꞌɔke bilaka ꞌba Bɔkoꞌba pili 5 mï kɔmɔ kiꞌdi gɔ yëyï nime kikeki ꞌdeni dömöyï ye mïtɔrɔ ne. Lende mo ga na kuwöke ꞌdeni tönë mï kada ma gogo laja laka ꞌba Bɔkoꞌba mo kömö ziye. 6 Laja laka ëdï kitaꞌba ꞌdeni ŋgï kana kote mï dɔliŋɔ kɔzɔ ma këdï kana gbï mï löŋgö ye yayi kisaki mɔlo di mï kada mo tönë dɔgba kuwöke teyi kikalike gɔ yëyï ꞌba Bɔkoꞌba laka ne. 7 Epapora bɔ laja lëpï ze ma dɔꞌɔ kulöwö ne na kiyandi ye timo. Bo indaꞌba laja ꞌba Kurïsïtö ꞌdeni dɔ mï kɔtɔ bo kiyandi ye. 8 Akɔꞌɔ nima Nyï Kɔtɔ Laka kiꞌdi ziye ne bo na kiya gɔmo zize.

9 Gɔ köꞌdu mo na me dëdï dumötu ꞌdeni nduwë gɔye mɔlo tönë duwö lende ꞌbe ne. Dititi bo Bɔkoꞌba kodɔ akikali ꞌba akoꞌdɔkɔ abo lɔ mïye këddïke ti akikali pili mï Nyï Kɔtɔ Laka. 10 Kina ꞌdɔ loma ꞌbe këdï ko laka rɔ ꞌba bilaka abo ꞌba ŋere Bɔkoꞌba kɔꞌbɔ tïyëyï dökïꞌdï bo, lende koꞌdɔ ꞌbe ga pili këdï rɔ ma laka ti akikali mo nduwë rɔ dɔ kiteli. 11 Dumötu bo Bɔkoꞌba tigɔ löbu dɔ kiteli abo kogbɔ ye tɔ kpe kitigɔ, kombike gomɔ ti dökïꞌdï këddï ti lɔŋɔ, 12 kilekike yëëꞌdï zi bo römöyï bo ileŋo ye ꞌdeni tindaꞌba wa tönë ga kikeki zi bilaka abo ga mï ŋere löbu abo ꞌba bi kɔpɔ ne. 13 Bo na kɔmɔ ze ꞌdeni kolɔ ze di mï tigɔ ꞌba ŋere ꞌba bi kölu koꞌde ze mï ŋere löbu ꞌba kole abo nime bo kɔꞌɔ kulöwö ne. 14 Ti bo kole mo na me kutë gɔze ꞌdeni kola ze gɔ lende kënyë ze ga.

Yësu Na Rɔ Kïnë Bɔkoꞌba

15 Kïnë Bɔkoꞌba bɔtɔ oꞌja dë, tine kole abo na rɔ kïnë bo mo ame kileme ꞌdeni zize. Bo na rɔ kole dɔndende ꞌba Bɔkoꞌba rɔ bɔ dɔ wa pili. 16 Römöyï ti bo na me wa pili ꞌba mïtɔrɔ ni ti dɔyayi koꞌba rönnï, ma koꞌja kïnë mo kpaki ti ma kinza koꞌja kïnë mo dë naga, pili rɔ gɔ malayika ni ti wa ma ti közï kakpa ti tigɔ naga. Ti bo na me wa pili koꞌba rönnï ꞌdeni toro bo. 17 Gba kinza wa naga nime koꞌba rönnï dë bo ëdï ꞌdeni mɔlo yayi. Ti bo na me wa naga nime pili këdï mï gɔ bi mo ga ne. 18 Kɔzɔ ame dɔ na dɔ yida rɔ ne tara, bo na rɔ dɔ kanisa. Bo na rɔ tisaki mo, bo na rɔ dɔndende ꞌba tɔdɔ di mï tölë ꞌdɔ bo na këdï rɔ löbu dɔ kiteli dɔ wa pili. 19 Gɔ akiteri abo ꞌba Bɔkoꞌba na ma bo koweli kole abo nime kolɔ kïnë bo pili teyi. 20 Ti bo kole na me Bɔkoꞌba koꞌde wa pili ꞌba mï dɔyayi ni ti mïtɔrɔ ꞌdeni kindaꞌba mïnnï kɔtɔ ti bo gɔ lende ꞌba roma kole abo nime kulöwu bine dɔ ŋgërï ne.

21 Ne ma ꞌbeye, tönë pa bine kpe rɔ ma kɔwɔ di rɔ Bɔkoꞌba rɔ bɔ ya abo ga. Meri ꞌbe ti lende koꞌdɔ ꞌbe ga pili rɔ ma kënyë. 22 Ne pele tara bo ënyï koꞌde ye ꞌdeni tindaꞌba mïye kɔtɔ ti bo ti tölë ꞌba kole abo ame yida rɔmo kölë bine ne. Bo oꞌde ye ꞌdeni gɔ këddïke zi bo kɔtɔ laka kinza a ma kënyë mɔtɔ kɔmɔ bo. 23 Tine ziye ti töꞌbö mï kɔri ꞌba tiꞌdi dɔ gɔ lende abo, kinza kebe kuyïke kpeye dë kpe ꞌböwu yaga di rɔ yëyï mo tönë këddïke ti kɔmɔ kiꞌdi gɔmo mï kada ma laja laka ꞌba Bɔkoꞌba kömö ziye ne. Laja laka uwöwö rönï ꞌdeni kote mï dɔyayi, ame ma Pɔlo gbï rɔ bɔ laja mo ne.

Pɔlo Bɔ Laja

24 Kina me leꞌjete ma ŋgï rɔ lɔŋɔ gɔ gomɔ nime mëdï mombi gɔ lende ꞌbe ne. Ti moꞌdɔ ŋgï ndɔ mote kɔsɔ gomɔ ꞌba Kurïsïtö ma kileke gba nime mï yida rɔma gɔ köꞌdu ꞌba yida rɔ bo ame rɔ kanisa ne. 25 Ma ꞌdeni rɔ bɔ laja ꞌba kanisa. Bɔkoꞌba na kiꞌdi ma ꞌdeni kpamo ꞌdɔ tuwöwö laja laka abo pili ziye. 26 Mï kada ꞌba ꞌbu ze löbu tönë ga pa bine laja laka nime oloma ꞌdeni rɔ ma kusu. Tine ma leꞌjete ileme ꞌdeni yaga zi bilaka abo ga. 27 Akoꞌdɔkɔ abo ꞌba Bɔkoꞌba na ꞌdɔ lïjë kikali ꞌjɔ ꞌba lende kusu abo tönë ame yëyï ma löbu këdï zi ma kinza kikali bo mɔlo naga. Omba lende ma kusu mo tönë na me, Kurïsïtö ëdï ꞌdeni mïye. Kina ti këddïke ŋgï ti kɔmɔ kiꞌdi gɔ löbu abo mo tönë.

28 Lende ꞌba Kurïsïtö na me dëdï duwöwö zi bilaka pili. Diꞌdi kɔmɔ kandi mo ꞌdeni diyandi wa ꞌdoyi ti akikali mo ga ꞌdɔ koꞌde yi mɔtɔ kömöyï kɔpɔ yaga rɔ akɔtɔ ti Kurïsïtö kɔmɔ Bɔkoꞌba. 29 Gɔ ꞌdɔ toꞌdɔ mo na me mëdï mulö dɔma mogbɔ rɔma ti tigɔ ame pili Kurïsïtö kiꞌdi zö mï ndɔbɔ abo nime ne.

2

1 Moꞌdɔkɔ ziye ꞌdɔ kikalike dɔ kulö ma nime laka ame mëdï mulö dɔma gɔye kpe bilaka ꞌba Kɔlɔse ni ti Lodikiya gbï ti ma konzi mɔtɔ ga ame kinza koꞌja kïnë ma dë ne. 2 Mëdï mocɔ mïye gɔ kindaꞌbake dökïꞌdï ye ti kɔtɔ mï akɔꞌɔ ꞌdɔ këddïke rɔ mɔri mï akikali ma laka tikali gɔ a ꞌba Bɔkoꞌba tönë pa rɔ ma kusu, ame kina rɔ Kurïsïtö ne. 3 Bo Kurïsïtö na kiꞌdi mɔri mbëmbë ꞌba Bɔkoꞌba nime ꞌdeni ziye rɔ lende kikali abo.

4 Mëdï miya ziye nime kinza kowasa ma kindili mɔtɔ ga kebe kotɔ ye ra yaga di mï kɔri nime. 5 Kɔzɔ ame pele yida rɔma kinza tiye yayi ne mëdï tiye mï meri. Tine ma rɔ lɔŋɔ di bi toŋgɔ mo ma këddïke ti mï kɔtɔ kiꞌdike dɔye ꞌdeni ŋburu laka gɔ lende ꞌba Kurïsïtö.

Loma Rɔ Akɔtɔ Ti Kurïsïtö

6 Kina kɔzɔ ame kindaꞌbake Yësu Kurïsïtö ꞌdeni mïye rɔ ŋere ne, olomake ti rɔ akɔtɔ ti bo. 7 Ogbɔke ŋgiraꞌda ye kalo mï bo kuböke rɔye ti bo. Ogbɔke rɔye kitigɔ mï tiꞌdi dɔye gɔ lende abo kɔzɔ ma kiyandi ye timo kinza kïlïköke dɔye dë. Öꞌböke ti tileki yëëꞌdï rɔ dɔ kiteli zi Bɔkoꞌba.

8 Oŋgɔke laka kinza bɔtɔ kotɔ ye ra yaga di mï kɔri nime ti akiyandi rumö rɔ bëtï naga nima. Ame ka ŋgï rɔ ꞌba dɔliŋɔ nime rɔ köꞌdu kiꞌdi ni ti dölëtï ma mɔlo ne. Tine inza du te rɔ ma kako di zi Kurïsïtö. 9 Bɔkoꞌba na ma pili mï yida rɔ Kurïsïtö. 10 Kina me kpe ꞌdeni rɔ akɔtɔ ti bo ne kpe na ꞌdeni ti dïdï ma laka mo tönë. Bo Kurïsïtö na rɔ bɔ dɔ malayika ni pili ti wa ame ga këdï ti közï kakpa ne.

11 Tine tëdï ꞌbe rɔ akɔtɔ ti Kurïsïtö na kilele ye ꞌdeni inza rɔ akilele ame rɔ ꞌba yida rɔ ꞌba bilaka lesi ne. Akilele ma ꞌbeye rɔ ꞌba Kurïsïtö ame koke lende kënyë kuꞌdu ꞌdeni piri mökö. 12 Mï bapatisi usu ye ꞌdeni kɔtɔ ti bo. Kina me kɔdɔke ꞌdeni gbï kɔtɔ ti bo di mï tölë mï tiꞌdi dɔye gɔ tigɔ ꞌba Bɔkoꞌba ame koja bo di mï tölë ne.

13 Tönë pa bine kpe ŋgï rɔ töku mï lende kënyë ꞌbe ga kinzake rɔ ꞌba Bɔkoꞌba. Ne ma leꞌjete Bɔkoꞌba ïdïdï ye ꞌdeni ti Kurïsïtö. Bo ola ze ꞌdeni gɔ lende kënyë ze ga pili. 14 Kogba wali löbu tönë gɔze ne bo upupu ꞌdeni pili yaga. Bo ogba ꞌdeni ŋgï koꞌdo ti kabi rɔmo kutötï ti Yësu dɔ ŋgërï. 15 Ti tölë ꞌba Kurïsïtö dɔ ŋgërï na kaꞌda tigɔ löbu ni ti wa ma ti közï kakpa naga ꞌdeni pili. Oja lïjë ꞌdeni yaga bi kɔpɔ gɔ koŋgɔ ma bo Bɔkoꞌba kaꞌda lïjë ꞌdeni.

16 Kina me kinza bɔtɔ mɔtɔ kebe tilende dë kpe tiye gɔ wa ma këddï konyoke ala kuwëke. Kinza bɔtɔ mɔtɔ kiꞌdi köꞌdu dë kpe ziye gɔ lende ꞌba kada ma koro ala karama ꞌba nyepe laꞌja ni ti kada ꞌba rɔ kindawo. 17 Lïjë wa naga nima pili dɔ mbëlï ꞌba wa ma këdï koꞌdɔ rönï naga nime na ka, ame Kurïsïtö na rɔ gogo mo ne. 18 Kinza kiꞌdike bɔtɔ mɔtɔ kudölï ye dë kiya te uburuke rɔye ꞌdeni gɔ kinza tumötu malayika kɔzɔ ꞌbënnï. Ɔdɔ këdï pele rɔ akileme na bo kiya te bo oꞌja, dɔ kombi abo nima ka rɔ ma sari. Meri kënyë abo ma mï bo na kaꞌda bo ꞌdeni. 19 Bo ope közï bo ꞌdeni di gɔ Kurïsïtö ame kina rɔ dɔ kanisa ne. Dɔ na këdï kogbɔ yida rɔ pili bi kɔtɔ gɔ kpa dɔmoso mo ga tïyöbu kɔzɔ ma Bɔkoꞌba kiteri.

Tölë Tïdïdï Ti Kurïsïtö

20 Kpe, ölëke ꞌdeni kɔtɔ ti Kurïsïtö kope ye rɔ dɔ ŋgölö di mï dölëtï ni ti köꞌdu kiꞌdi. Ne gɔ waꞌdi na këddï kilekike rɔye gba ꞌböwu kɔzɔ iya te kpe ꞌba dɔliŋɔ? 21 Köꞌdu kiꞌdi naga nime kiya te, “Kinza koꞌdɔ ɔtɔ dë ti a ma te. Kinza konyo a ma te dë. Kina kinza kosa rɔ a ma te dë gbï,” ne. Ëddï kuwöke dɔmo gba gɔ waꞌdi?

22 Wa naga nime gutï mo ɔdɔ koꞌdɔ ꞌdeni yɔ na kote ëꞌbënï rönï ŋgï aa bina. Lïjë nima pili dɔŋgala ni ti köꞌdu ꞌba bilaka lesi na ka, kinza kiꞌdike eꞌbe dɔye dë gɔmo. 23 Laka, lïjë inda ŋgï rɔ akikali mï tocɔ wa gɔ këdï rɔ ma kitigɔ mï mötu gbï ti totɔ dɔ bërï ti gomɔ mo ma koꞌdɔ yida rɔ kpamo kɔꞌɔ. Tine pele okɔnyi bɔtɔ dë kɔtɔ te taꞌda akoꞌdɔkɔ kënyë ꞌba yida rɔ.

3

Ya ꞌBa Bɔkoꞌba

1 Oja ye ꞌdeni yaga di mï tölë mï dïdï ti Kurïsïtö. Kina iꞌdike dökïꞌdï ye ti gɔ wa ame ga mïtɔrɔ ti Kurïsïtö bi ame bo koloma ꞌdeni rɔ bɔ dɔmo dɔ dörï Bɔkoꞌba ne. 2 A ꞌba mïtɔrɔ na ꞌdɔ kiterike, kinza kiterike ꞌba dɔliŋɔ nime dë. 3 Römöyï ölëke ꞌdeni tine ëddïke ꞌdeni rɔ toloma ti Kurïsïtö kɔmɔ Bɔkoꞌba. 4 Kina ɔdɔ koja Kurïsïtö bɔ tïdïdï ye ꞌdeni këdï kileme yaga ti kɔdɔke kɔtɔ ti bo mï löbu abo.

5 Kina wa ame ga pili mïye rɔ ꞌba dɔliŋɔ nime ne upöke ti koteke dɔmo ꞌdoyi yaga. Lïjë yërï ni ti ndörö mo ti kɔmɔ kïlëꞌdï ma kënyë, ti kodi ti mï kombi ni ame na rɔ tumötu a ma yawa kinza rɔ Bɔkoꞌba ne. 6 Ame gɔ lende mo ya ꞌba Bɔkoꞌba këdï kako dɔ kole ma kinza koro lende abo ne. 7 Tönë pa bine kpe olomake gbï yïmo toꞌdɔ mo.

8 Tine ma leꞌjete iyeseke lïjë pili yaga, ꞌdïrï ni ti dökïꞌdï kënyë ti goꞌdeꞌde ti dɔkosi ti kpa kumu. 9 Kinza kunzöke bëtï dë kpe zi lëpï mɔtɔ. Römöyï kïnë ma mɔlo tönë olɔke ꞌdeni yaga ti a ma kënyë mo ga. 10 Tine leꞌjete olɔke kïnë ma laꞌja ꞌdeni rɔye. Bɔkoꞌba na koꞌba abo kina me bo këdï kileŋo ye ꞌdeni nduwë töꞌbö ŋburu kɔzɔ kïnë bo tikali bo rɔ ma laka. 11 Kina me a mɔtɔ inza kpe ziye rɔ bɔ löwö ala Yudayi, ma kilele ala ma kinza kilele, ma koloma ŋgï kɔzɔ a ꞌba mökö naga tara ala ma kinza meri, atɔli ala ma kinza rɔ atɔli. Tine ma rɔ dɔ kiteli mo Kurïsïtö na ꞌdeni pili mïye.

12 Kpe na rɔ bilaka ꞌba Bɔkoꞌba ame ga bo kɔꞌɔ kigeli ꞌdeni rɔ ꞌba bo ne. Kina olɔke kïnë ma laꞌja ꞌba mï këyï ni ti kɔmɔ kele koꞌdɔ ti, ti loma liya kinza dɔ kombi ti lende liya. 13 Osake lende konya ꞌba lëpï ye ga le rɔye kolake lïjë gɔ wa ma lïjë kirasi ziye. Bɔkoꞌba ola ye ꞌdeni gɔ lende kënyë kina ꞌdɔ kolake lëpï ye ga gbï tara. 14 Ma rɔ dɔ kiteli mo indaꞌbake akɔꞌɔ römöyï akɔꞌɔ na kodɔꞌbɔ wa pili mï kɔtɔ.

15 Lende këyï ꞌba Kurïsïtö nime bo kiꞌdi ne kokɔkɔ ye römöyï gɔmo na me bo kïdëkï ye ꞌdeni koꞌde ye rɔ kupö kɔtɔ. Öꞌböke ti tileki yëëꞌdï zi Bɔkoꞌba. 16 Iꞌdike laja ꞌba Kurïsïtö koloma kalo mïye kiyandike rɔye rɔ gɔ rɔye ti akikali mo kiꞌdike kɔmɔ kandi mo ti toba ŋgala ti akïlëlu ame rɔ ꞌba Nyï Kɔtɔ Laka ne. Ïlëluke Bɔkoꞌba ti mï kɔtɔ kilekike yëëꞌdï zi bo. 17 Wa pili ame ga këddï koꞌdɔke ala pele rɔ ndɔbɔ ala bo rɔ lende kiya, oꞌdɔke ti möyï ŋere Yësu kilekike yëëꞌdï mo zi ꞌbu ze Bɔkoꞌba gɔ lende abo.

Loma Ma Laka

18 Kpe ꞌja, uwöke dɔ mëꞌdë ye ga. Römöyï na tara ziye kpe ame ꞌdeni rɔ akɔtɔ ti Kurïsïtö ne.

19 Kpe mëꞌdë, ɔꞌɔke ꞌja ꞌbe ga. Tine kinza köꞌbö dë ti mugu kinyawo.

20 Kpe kole ni, uwöke dɔ bɔ köyö ye ga mï wa ꞌdoyi. Römöyï ziye ꞌdɔ toꞌdɔ mo te na ti kïyëyï dökïꞌdï Kurïsïtö ŋere ze.

21 Kpe ꞌbu, kinza kogbake dökïꞌdï kole dë kulöwö, kinza dökïꞌdï nnï kidaki ra.

22 Kpe atɔli, uwöke dɔ bɔ dɔye ga ame mï dɔliŋɔ bine ne nduwë. Kinza koꞌdɔke ndɔbɔ dë ŋge di rönnï tuꞌbölu kömönnï timo. Tine oꞌdɔke ti dökïꞌdï ye pili toro Bɔkoꞌba. 23 Mï ndɔbɔ ꞌbï oꞌdɔ ti dökïꞌdï kɔtɔ kɔzɔ ëddï koꞌdɔ zi Kurïsïtö, tine inza zi bilaka lesi. 24 Kina bo na ti kopi bi gomɔ ꞌba röyï zïyï rɔ yëyï mo tönë Bɔkoꞌba kose mɔlo ne. Römöyï Kurïsïtö na rɔ ŋere bɔ dɔye pili. 25 Bɔ ame rɔ bɔ lende kënyë ne ti koꞌja kpa közï ꞌba gɔmo gbï. Römöyï Bɔkoꞌba ëdï koꞌdɔ burë ꞌba bilaka pili rɔ ma koriya.

4

1 Kpe bɔ dɔ atɔli ni, oꞌdɔke atɔli ꞌbe ga laka römöyï kpe ëddïke gbï ti bɔ mɔtɔ mbiri dɔye rɔ ŋere mïtɔrɔ.

Tocɔ Toꞌdɔ Lende Laka

2 Kpe pili öꞌböke ŋburu ti mötu koꞌdɔ ti bi koda ti tileki yëëꞌdï zi Bɔkoꞌba. 3 Kina ititike Bɔkoꞌba gɔze ꞌdɔ kiꞌdi doꞌja kɔri ꞌba ꞌdɔ tuwöwö lende kusu ꞌba Kurïsïtö nime kileme ra zize ne. Gɔ köꞌdu mo na me leꞌjete ma mï maboso. 4 Kina ititike bo gbï gɔma ꞌdɔ miya lende nime rɔ ma kodɔrɔ römöyï ndɔbɔ ma ꞌbama mo na.

5 Mï ndɔbɔ koꞌdɔ ꞌbe mï löŋgö bilaka ma kinza rɔ ꞌba kanisa naga nima oꞌdɔke ti lende kikali mo. Tine ɔdɔ kari kilaꞌba ra zïyï mɔtɔ kɔzɔ gɔ kele naga tara ïyëtï lende ꞌba Bɔkoꞌba liki zïnnï. 6 Ilende rɔ ma koŋmi zïnnï tine iꞌdi tikɔꞌdɔ kpëyï kina ti kikalike ŋgï tileki dɔ akititi mo ga laka.

Ndose Ma Ŋburuŋburu

7 Bɔ löndö ze Tukïkö ma dɔꞌɔ kulöwö nime ti kari kïyëtï lende ma ꞌjaa pili ziye. Bo na koꞌdɔ ndɔbɔ nime ꞌdeni kɔtɔ tize mï toja laja ꞌba Kurïsïtö ŋere ze ti dökïꞌdï kɔtɔ. 8 Gɔ köꞌdu mo na me mëdï moja bo kari ziye towawa dɔ mbili ye tiya mo ziye ma dëdï tondo kina gbï tocɔ ye mï lende ꞌba Bɔkoꞌba. 9 Onesimo bɔ löndö ze mɔtɔ ame rɔ lëpï ye dɔꞌɔ gbï kulöwö këdï koꞌdɔ ndɔbɔ nime ti mï këyï ne ëdï kari kɔtɔ ti Tukïkö. Lïjë ti kïyëtï wa ame ga pili këdï koꞌdɔ rönnï bine ne ziye.

10 Aritaroko ame këdï tö mï maboso bine ne umötö ye gbï pili. Marako bɔ lano ꞌba Baranaba ni tönë umötö ye gbï. Momeri ꞌbama ndose abo ti kömö ꞌdeni ziye yayi ame gɔ koŋgɔke gɔ bo laka koꞌdɔke ŋba rɔ bo ɔdɔ bo kömö ziye yayi ne. 11 Yësuwa ame kïdëkï gbï rɔ Yoseto ne umötö ye gbï. Lïjë ya mota naga nime na ŋge rɔ Yudayi ma këdï koꞌdɔ ndɔbɔ tö mï tiyandi lende ꞌba ŋere löbu ꞌba Bɔkoꞌba. Lïjë nime ogbɔ ma ŋgï sowa.

12 Epapora ma tönë rɔ lëpï ye bɔ ndɔbɔ ꞌba Kurïsïtö ne umötö ye pili. Bo öꞌbö ŋburu tumötu gɔye tititi Bɔkoꞌba ꞌdɔ kokɔnyi ye tɔrɔ kitigɔ kandike mï toꞌdɔ akoꞌdɔkɔ ꞌba Bɔkoꞌba ti dökïꞌdï kɔtɔ. 13 Topi rɔ bo nime kulöwö gɔye gbï ti bilaka ꞌba Lodikiya ni ti ꞌba Irapoli ne moꞌja ŋgï.

14 Luka bɔ kikali dɔ wɔwɔ ze ma dɔꞌɔ kulöwö nime umötö ye pili lïjë ti Dema.

15 Ma ꞌbama na me, umötöke löndö ma Lodikiya pili gbï ti Nyamba ti bilaka ame ga pili këdï kotɔtɔ kpënnï bi mötu liŋɔ ꞌbënï ne.

16 Ɔdɔ kïdëkïke waraga nime ꞌdeni kote ojake gbï kari Lodikiya ꞌdɔ kari kïdëkï zi kanisa ma yayi. Kina ti lïjë koja waraga ma ꞌbënnï gbï kako ziye. 17 Iyake ndose ma nime zi Akipo te, “Omeri ndɔbɔ löbu nime Kurïsïtö ŋere ze kiꞌdi yi kpamo ꞌdɔ koto ko dɔ ꞌbö mo ne.”

18 Ma Pɔlo mugu mötö ma nime ziye ko ti közö. Kinza kiꞌdike lende ꞌba toboso ma nime dë kudölu di dɔye. Lende këyï ꞌba Bɔkoꞌba koloma tiye.

1 Tesalonika

1

2

3

4

5

Akugu Ma Dɔgba ꞌBa Pɔlo

Zi Kanisa Ma

TESALONIKA

1

Pɔlo Ileki Yëëꞌdï

1 Ze Pɔlo ni ti Silibano ti Timatiyo dugu waraga nime ziye kpe bilaka ꞌba kanisa ma mï Tesalonika, kpe ame ꞌdeni rɔ ꞌba ꞌbu ze Bɔkoꞌba ti ŋere ze Yësu Kurïsïtö ne. Dumötö ye, dititi Bɔkoꞌba ꞌdɔ bo kiꞌdi yëyï ziye kolomake ti mï këyï.

2 Dëdï nduwë rɔ toꞌdɔ yëëꞌdï zi Bɔkoꞌba gɔye pili. Dolɔꞌbɔ dë di bi tititi bo ꞌdɔ tokɔnyi ye. 3 Doꞌdɔ yëëꞌdï zi ꞌbu ze Bɔkoꞌba gɔ ame tiꞌdi dɔye gɔ lende abo kiꞌdi ye ꞌdeni kuyïke toꞌdɔ lende ma laka. Yëëꞌdï këdï gbï zi bo gɔ ame tɔꞌɔ rɔye rɔ gɔ rɔye kiꞌdi ye ꞌdeni kogbɔke rɔye laka tokɔnyi rɔye rɔ gɔ rɔye. Doꞌdɔ yëëꞌdï gbï zi bo gɔ ame tiꞌdi dɔye gɔ tileki ꞌba ŋere ze Yësu Kurïsïtö kiꞌdi ye ꞌdeni këddïke ti dökïꞌdï këddï.

4 Löndö ze ga, doꞌdɔ yëëꞌdï zi Bɔkoꞌba römöyï dikali ꞌdeni bo ɔꞌɔ ye kigeli ye rɔ ꞌba bo ga. 5 Dikali a nime ꞌdeni römöyï mï kada ma tönë doꞌde laja laka abo ziye ne, duwöwö dë ŋge ti lende ꞌba kpeze tine ti tigɔ ꞌba Nyï Kɔtɔ Laka. Kina diꞌdi dɔze gbï gɔ laja laka nime ti dökïꞌdï kɔtɔ. Ikalike loma ze ma tönë doloma mï löŋgö ye ne diꞌdi rɔze ꞌdɔ tokɔnyi ye.

6 Mï kada naga nima yayi olomake gbï rɔ toꞌdɔ mo kɔzɔ ꞌbeze ma ti ŋere ze Yësu. Öꞌböke tiꞌdi dɔye gɔ lende abo gomɔ këdï kɔdɔ pele rɔye rɔ mbëmbë. Tine Nyï Kɔtɔ Laka iꞌdi ye ŋgï kolomake rɔ lɔŋɔ. 7 Gɔ köꞌdu mo na me ya ame ga pili mï Makedoniya ni ti Giriki kiꞌdi dönnï ꞌdeni gɔ lende ꞌba Yësu ne oꞌdɔkɔ ꞌdeni gbï ꞌdɔ tëdï ti dökïꞌdï këddï kɔzɔ ꞌbeye tara. 8 Lende ꞌbe iꞌdi bilaka ma konzi ꞌba mï dɔyayi naga nime ꞌdeni kuwö dɔ lende ꞌba ŋere ze Yësu. Bilaka pili uwö ꞌdeni ma kiꞌdike dɔye gɔ lende ꞌba Bɔkoꞌba. Wa mɔtɔ inza kpe kulöwö ma ꞌdɔ diya zïnnï gɔ lende ꞌbe. 9 Lïjë ëdï ꞌdeni rɔ tiya lende ꞌba mï kada ma tönë dari dɔgba mï löŋgö ye ne rɔ gɔ rönnï. Lïjë ëdï gbï rɔ tiya mo ma kolake gɔ akoro ꞌdeni kilekike toja laja ꞌba Bɔkoꞌba ma ti dïdï ame bo na ŋge kɔtɔ kpökï ꞌdɔ bilaka koro ne. 10 Bilaka naga nime pili ëdï gbï tiya mo ma këddïke ꞌdeni ndö toda dɔ tako ꞌba Yësu kole ꞌba Bɔkoꞌba ma bo këdï kako di mïtɔrɔ. Bo na Bɔkoꞌba kiꞌdi ꞌdeni kënyï kɔdɔ yaga di mï tölë. Kina me bo kɔmɔ ze ꞌdeni di zi ya ꞌba Bɔkoꞌba ame këdï kako dɔ bilaka ne.

2

Ndɔbɔ ꞌBa Pɔlo Di Tesalonika

1 Löndö ze ga, ikalike ꞌdeni liŋgere ze ma tönë dari dɔgba ziye bine ne ïlïkö dë ŋgï rɔ yawa. 2 Ikalike közï kasi ma tönë koꞌdɔ zize di Pïlïpöyï kitiꞌja ze kulöwö gba kinza dari ziye yayi ne ꞌdeni. Ne Bɔkoꞌba ame rɔ bɔ koŋgɔ gɔze ne iꞌdi tigɔ ŋgï zize diya laja laka abo ziye rɔ dɔ ŋgölö ya mɔtɔ ga këdï kiya kpa pele rɔze.

3 Tönë dëdï tocɔ mo ziye ꞌdɔ tiꞌdi dɔye gɔ lende ꞌba Bɔkoꞌba ne lende ze pili rɔ ma laka kinza ama kënyë mɔtɔ yïmo. Kina duꞌbölu bɔtɔ dë gbï. 4 Bɔkoꞌba na kikala ze ꞌdeni rɔ ma laka ꞌdɔ diya laja laka abo zi bilaka. Kina me dëdï diya ꞌdeni ko tara. Lende naga nime dinza diya tïyëyï dökïꞌdï bilaka timo rɔze. Tine dëdï diya kɔzɔ ma Bɔkoꞌba koꞌdɔkɔ zize ꞌdɔ tiya mo. Bo na rɔ bɔ ame këdï kiyɔzɔ meri ze ga kikali gɔmo gbï pili.

5 Ikalike ꞌdeni tönë dëdï tiya laja laka ꞌba Bɔkoꞌba ziye bine ne, diya kpa koŋmi dë ꞌdɔ tuꞌbölu ye timo. Kina Bɔkoꞌba ikali gbï dïndëndë ye dë ꞌdɔ toꞌja wa mɔtɔ di ziye. 6-7 Kɔzɔ ame ze rɔ bɔ laja ꞌba Kurïsïtö ga ne, ma dëdï dïdëkï wa ra pele di ziye dëne inza gbï rɔ ma kënyë. Ne diꞌdi ye, ala bilaka mɔtɔ ga dë ꞌdɔ koro ze. Diliya rɔze ŋgï ziye kɔzɔ ma ame këdï kïlëlu dɔ kole ꞌbënï ga ne tara. 8 Dɔꞌɔ ye ŋgï rɔ dɔ kiteli gɔ köꞌdu mo na diꞌdi gbagba ze ꞌdeni gɔye. Doꞌdɔkɔ tiya laja laka ꞌba Bɔkoꞌba ziye gbï togbɔ rɔze ti tigɔ pili ꞌdɔ tokɔnyi ye.

9 Löndö ze ga, diya lende nime römöyï omerike ndɔbɔ ma doꞌdɔ ti tende ꞌba rɔze ꞌdeni. Mï kada ma dëdï rɔ tuwöwö laja laka ꞌba Bɔkoꞌba ziye naga doꞌdɔ ndɔbɔ ꞌba gbagba ze ti közïze kote kada kote korɔndɔ römöyï kinza dëdï ra rɔ kpaŋbiri ma löbu ziye.

10 Kpe ꞌbeye ikalike ꞌdeni ma doꞌdɔ ye rɔ ma laka kpe ame ga kiꞌdike dɔye gɔ lende ꞌba Yësu ne, dirasi wa mɔtɔ dë gbï ziye. Bɔkoꞌba ikali lende nime gbï. 11 Römöyï ikalike ꞌdeni ma doꞌdɔ ye pili laka kɔzɔ ꞌbu ame këdï koꞌdɔ kole ꞌba gbagba bo ga rɔ ma laka ne tara. 12 Döꞌbö nduwë rɔ tocɔ mo ziye ꞌdɔ kiꞌdi kolomake ti mï këddï kinza tikere. Kina dose ꞌdeni gbï tönë ziye ꞌdɔ koroke Bɔkoꞌba mï loma ꞌbe ma mï dɔliŋɔ nime römöyï bo ti kïdëkï ye ꞌdeni ŋgï rɔ ꞌba bo ga mï kada ame bo këdï kako ꞌdeni kada mɔtɔ rɔ ŋere ma löbu ꞌba dɔ wa pili ne.

13 Wa mɔtɔ ma doꞌdɔ yëëꞌdï nduwë gbï rɔ mbëmbë zi Bɔkoꞌba gɔmo na me, römöyï mï kada ma tönë diya lende ꞌba Bɔkoꞌba ziye uwöke ŋgï rɔ ma laka kiꞌdike dɔye gɔmo. Iꞌdike dɔye ŋgï gɔmo dë ŋge kɔzɔ lende ꞌba bilaka, ne tine ŋgï lipo rɔ lende ꞌba Bɔkoꞌba mo bi mo. Rɔ ma laka lende ꞌba Bɔkoꞌba na ŋgï, kpe ame ga kiꞌdike dɔye gɔmo ne iꞌdi ye ꞌdeni këddïke rɔ ma laka.

14 Löndö ze ga, ëddïke ꞌdeni gbï tombi gomɔ ti mï këddï kɔzɔ ꞌba bilaka ꞌba kanisa ꞌba Bɔkoꞌba ame ga mï dɔyayi ꞌba Yudayi ne tara. Lïjë ꞌdeni rɔ ꞌba Yësu Kurïsïtö kina me Yudayi këdï ꞌdeni rɔ todɔ gomɔ rönnï gbï kɔzɔ ma tönë bilaka ꞌba dɔyayi ꞌbe yayi koloma toꞌdɔ mo ziye ne. 15 Yudayi tönë ga na, lïjë bɔ kupö ŋere ze Yësu gbï ti bɔ kumë lende ꞌba Bɔkoꞌba ma mɔlo naga, lïjë na gbï tönë koga ze yaga di mï gawo mɔtɔ ga. Wa koꞌdɔ ꞌbënnï ga iꞌdi dökïꞌdï Bɔkoꞌba ꞌdeni kata rönnï. Kina lïjë köꞌbö ŋgï rɔ ya ti bilaka pili. 16 Lïjë oma tota ze di bi tiya lende ziye kpe ma kinzake rɔ Yudayi naga kinza kɔmɔ ye ra yaga di mï tölë. Kina me wa nime iꞌdi ndï lende kënyë ꞌbënnï ga ꞌdeni ŋgï këddï. Ma rɔ ŋburuŋburu mo tine ya ꞌba Bɔkoꞌba ëdï ꞌdeni dönnï.

Meri ꞌBa Pɔlo

17 Ne ꞌbeze löndö ze ga, tönë ya mɔtɔ ga kiꞌdi ze dënyï mbowa yaga di mï löŋgö ye ne dëdï tomeri mo ꞌdɔ tileki toŋgɔ ye gbï. Dëdï nduwë rɔ topi rɔze ꞌdɔ tileki tari ziye yayi. Tine ame doꞌja kïnë ye dë pele ti kɔmɔze köꞌdu ꞌbe ɔꞌɔ rɔze sowa. 18 Ze pili doꞌdɔkɔ ꞌdɔ tileki tari ziye yayi. Ma Pɔlo mopi rɔma ꞌdeni mï konzi ꞌdɔ tileki yayi tine Satani ola ze dë. 19 Doꞌdɔkɔ ꞌdɔ tari tori ye römöyï bɔtɔ mɔtɔ inza ma kebe ye ti tiꞌdi dökïꞌdï ze këddï rɔ lɔŋɔ ꞌdɔ kiꞌdi ze dëdï rɔ dɔ kombi gɔ ndɔbɔ ze kɔmɔ ŋere ze Yësu mï kada ꞌba tileki abo kako dɔliŋɔ nime bine. 20 Kpe na ti këddïke rɔ lëbï ma dɔ kiteli zize ꞌdɔ kiꞌdi ze dëdï rɔ lɔŋɔ.

3

1 Kina ma rɔ ŋburuŋburu mo tine meri ꞌba ꞌdɔ toꞌja kïnë ye na kupö ze ꞌdeni ŋgï rɔ tupö. Gɔ köꞌdu mo na diya te ma laka mo zi Timatiyo ꞌdɔ kola ze kutu ze mï Ateniya bine, 2 gɔ doja bo kari ziye yayi. Bo na rɔ löndö ze ame koꞌdɔ ndɔbɔ ꞌba tiya laja laka ꞌba Kurïsïtö nime gbï bi kɔtɔ tize. Doꞌdɔkɔ ꞌdɔ bo kari kïkëtï ye tiꞌdi dɔye gɔ lende ꞌba Bɔkoꞌba ti mï këddï 3 kinza bɔtɔ mɔtɔ kileki ra yïꞌböwu di zi tikere ꞌba gomɔ ame këdï koꞌdɔ ye ne. Kpe gbï ikalike ꞌdeni rɔ ma laka wa ma Bɔkoꞌba koꞌdɔkɔ di zize na ma ꞌdɔ dombike gomɔ ti mï këddï. 4 Tönë dëdï gba tiye yayi ne diya ꞌdeni mɔlo ma ꞌdɔ dombike gomɔ mo kɔzɔ a nime te. Kina me kikalike ꞌdeni këdï koꞌdɔ rönï tara. 5 Gɔ köꞌdu ꞌba meri ꞌbe ame kupö ma ꞌdeni ŋgï rɔ tupö ne na me moja Timatiyo ꞌdɔ kari toŋgɔ mo ɔdɔ ëddïke ŋgï nduwë tiꞌdi dɔye gɔ lende ꞌba Bɔkoꞌba. Ma ti meri mo bine mɔtɔga Satani ti kususu dɔye ꞌdeni kiꞌdi ndɔbɔ ze nime kïlïkö rɔ yawa.

Lɔŋɔ ꞌBa Pɔlo

6 Ne kina me Timatiyo kileki kako di ziye dayi kiya te ëddïke nduwë rɔ ma kitigɔ mï meri ꞌbe tiꞌdi dɔye gɔ lende ꞌba ŋere Yësu gbï tɔꞌɔ rɔye rɔ gɔ rɔye, ze ꞌdeni rɔ lɔŋɔ rɔ mbëmbë gɔ lende mo. Bo ako gbï kiya zize ma këddïke nduwë ti mï këyï tomeri gɔze ꞌdɔ toꞌja kïnë ze gbï kɔzɔ ame dëdï timo bine ne tara.

7 Löndö ze ga, lende ꞌbe ame këddïke nduwë rɔ ma kitigɔ mï meri ꞌbe tiꞌdi dɔye gɔ lende ꞌba Yësu ne, iꞌdi ze ꞌdeni ŋgï ti mï këddï pele di mï gomɔ mbëmbë nime këdï koꞌdɔ ze ne. 8 Ame dikali ꞌdeni köꞌböke rɔ akɔtɔ ti ŋere ze Yësu ne lende mo ïdïdï ze ꞌdeni ŋgï rɔ ma laka.

9 Gɔ köꞌdu mo doꞌdɔ yëëꞌdï rɔ mbëmbë zi Bɔkoꞌba gɔ lende ꞌbe. Bo iꞌdi lɔŋɔ ma löbu rɔ dɔ kiteli ꞌdeni zize gɔ lende ꞌbe. 10 Dëdï nduwë tomaꞌjo rɔze zi bo kote kada kote korɔndɔ ꞌdɔ bo kiꞌdi ze tɔ kpe doꞌja kïnë ye ti kɔmɔze. Kina gbï ꞌdɔ diyandi ye ti wa ame ga kikalike dë gba mï loma ꞌba tiꞌdi dɔ gɔ lende ꞌba Yësu Kurïsïtö nime ne.

11 ꞌBu ze Bɔkoꞌba ti ŋere ze Yësu kokɔnyi ze tɔ kpe tari ziye yayi. 12 Ŋere ze Yësu kiꞌdi akɔꞌɔ ma dɔ kiteli abo këdï tiye tɔꞌɔ rɔye rɔ gɔ rɔye gbï tɔꞌɔ bilaka pili nduwë rɔ mbëmbë kɔzɔ ame dɔꞌɔ ye ne tara. 13 Ɔdɔ akɔꞌɔ ma dɔ kiteli këdï ꞌdeni tiye kɔzɔ a nime te ti këddïke ŋgï ti mï këddï. Kina ti kɔrɔke ꞌdeni ŋgï rɔ ma kɔpɔ kinza lende kënyë mɔtɔ kɔmɔ ꞌbu ze Bɔkoꞌba mï kada ma ŋere ze Yësu këdï kileki ꞌdeni kako dɔliŋɔ nime ti ya ame ga rɔ ꞌba bo ne.

4

Akoꞌdɔkɔ ꞌBa Bɔkoꞌba

1 Löndö ze ga, doꞌdɔkɔ tiya mo gbï ziye ꞌdɔ köꞌböke toꞌdɔ wa ame ga Bɔkoꞌba koꞌdɔkɔ ne. Ze na tönë diyandi ye ti wa naga nima kina me këddïke ꞌdeni rɔ toꞌdɔ mo. Ne doꞌdɔkɔ tocɔ mo ziye ti közï kakpa ꞌba ŋere ze Yësu toꞌdɔ mo rɔ dɔ kiteli. 2 Ikalike ndose ꞌba ŋere ze Yësu naga nime ꞌdeni laka.

3 Wa ma Bɔkoꞌba kiꞌdi köꞌdu mo ꞌdɔ koꞌdɔke na rɔ lende laka abo kinza yërï koꞌdɔ. 4 Kpe bɔtɔni pili ziye tikali togbɔ dɔ yida rɔye ga mï kɔri mo ame rɔ ma koro zi Bɔkoꞌba ne. 5 Kinza kiꞌdike köꞌdu ꞌba töꞌdö ti rɔ dë koso dɔye kɔzɔ ꞌba ya ma kinza kikali Bɔkoꞌba dë naga. 6 Togbɔ dɔ yida rɔ kɔzɔ a nime te na ti kiꞌdi kolomake kinza koꞌdɔke kɔmɔ rïyö zi löndö ye ga ala gbï tirasi wa mɔtɔ teyi gɔ köꞌdu ꞌba ꞌja.

Tönë mɔlo bine diya ꞌdeni yaga ziye kinza koꞌdɔke lende kënyë naga nime dë römöyï ya ame ga pili koꞌdɔ ne Bɔkoꞌba ëdï kodɔ karama dɔmo. 7 Ma tönë bo kïdëkï ye tiꞌdi dɔye gɔ lende abo ne bo ïdëkï ye dë ꞌdɔ toꞌdɔ lende kënyë ma kɔzɔ yërï ni. Tine lende laka abo na bo kïdëkï ye toꞌdɔ mo. 8 Ya ame ga kilagi lende ze nime ne lende ꞌba bilaka lesi na dë lïjë këdï kilagi, lende ꞌba Bɔkoꞌba ame kiꞌdi Nyï Kɔtɔ Laka ꞌbënï ziye ne na.

9 Tine gɔ lende ꞌbe wa mɔtɔ inza kpe ma ꞌdɔ diya ziye gɔ lende ꞌba tɔꞌɔ rɔye rɔ gɔ rɔye römöyï Bɔkoꞌba na kiyandi ye ꞌdeni toꞌdɔ mo. 10 Kina me këddïke ꞌdeni rɔ tɔꞌɔ bilaka ꞌba kanisa ame ga pili mï dɔyayi ꞌba Makedoniya yayi ne. Ne pele dëdï docɔ ꞌdeni nduwë ziye ꞌdɔ kɔꞌɔke lïjë rɔ dɔ kiteli.

11 Diya ꞌdeni gbï tönë ziye ꞌdɔ kogbɔke rɔye laka toloma le kinza toꞌdɔ goꞌdeꞌde mï lende ꞌba ya mɔtɔ ga. Oꞌdɔke ndɔbɔ ꞌbe ga ti közïye kɔzɔ ma tönë diya mɔlo ziye ne 12 kinza këddïke ra rɔ bɔ gɔ közï ya mɔtɔ ga. Ma te na ti kiꞌdi ya ma kinza kiꞌdi dönnï gɔ lende ꞌba Yësu naga kiya ye ꞌjaa rɔ bilaka ma laka.

Tölë

13 Löndö ze ga, doꞌdɔkɔ tiya ame ziye gɔ lende ꞌba ya ame ga kölë ꞌdeni ne. Doꞌdɔkɔ ziye tikali mo rɔ ma kodɔrɔ gɔ köꞌdu ꞌbënnï kinza kuduke ra kulöwö kɔzɔ ꞌba ya ma kinza kiꞌdi dönnï gɔ tɔdɔ ꞌba töku yaga di mï tölë naga. 14 Ne ze ꞌbeze ma ze tiye dikalike Yësu ölë ꞌdeni kënyï ꞌböwu kɔdɔ yaga di mï tölë. Kina gɔ diꞌdike dɔze gbï gɔmo tara kada mɔtɔ Bɔkoꞌba ëdï kiꞌdi ya ma kiꞌdi dönnï gɔ lende ꞌba Yësu lïjë kölë ꞌdeni naga kɔdɔ di mï tölë kari koloma ti Yësu.

15 Wa nime dëdï diyandi ye timo ne, lende ma ŋere ze Yësu kiya na. Mï kada ma bo këdï kileki kako dɔliŋɔ bine ze ame ga gba ti kɔmɔze ne dinza darike titi dɔgba zi bo di zi ya ame ga kölë ꞌdeni mɔlo ne. 16 Mï kada mo nima ti duwöke birɔ tapi ꞌba Bɔkoꞌba ti birɔ ꞌba mugu ꞌba bɔ ma rɔ löbu ꞌba dɔ malayika gbï ti tudu ꞌba tɔtɔti ꞌba Bɔkoꞌba. Tine na ŋere Yësu ti kako bërï di mïtɔrɔ. Kina dɔgba mo tine ya ma kiꞌdi dönnï gɔ lende abo ame ga kölë ꞌdeni ne ti kɔdɔ yaga di mï tölë. 17 Kina Bɔkoꞌba ti kogba ze ya ame ga gba ti kɔmɔze ne ꞌdeni kodɔꞌbɔ tïnnï tari mï pɔli tɔrɔ turë dɔ ŋere Yësu mï löŋgö mïtɔrɔ ni ti dɔyayi. Di yayi tine na ti dolomake ŋburu ti bo. 18 Kina me lende nime moꞌdɔkɔ ziye ꞌdɔ kotoke nduwë tiya mo rɔ gɔ rɔye ꞌdɔ kiꞌdi dökïꞌdï këddï ziye.

5

Loma Ti Bi Koda

1 Löndö ze ga, wa mɔtɔ inza kpe ma ꞌdɔ diya ziye gɔ lende ꞌba kada ma wa naga nime këdï koꞌdɔ rönnï yïmo, 2 römöyï kpe gbï ikalike ꞌdeni bɔtɔ mɔtɔ inza kikali kada ma ŋere Yësu këdï kileki kako timo dɔliŋɔ nime bine. Kada mo ëdï kömö ŋgï tuguꞌdu kɔzɔ tako ꞌba bɔ ꞌbögö rɔ mï korɔndɔ naga tara. 3 Ɔdɔ bilaka kiya te, “Gɔ bi pili ëdï laka,” tëgë me tondo te yɔ na kada ꞌba gomɔ ma löbu kuꞌdu rönï ŋgï zïnnï kɔzɔ mï kɔꞌɔ ꞌba löyö ame këdï kömö dɔ ꞌja ne tara. Tine bɔtɔ mɔtɔ inza kokpe di mï gomɔ nima.

4 Ne kpe ꞌbeye löndö ze ga, inzake mï bi kölu kina tako ꞌba ŋere Yësu inza kiyere ye ŋgï kɔzɔ tako ꞌba bɔ ꞌbögö naga tara. 5 Kpe pili rɔ bilaka ma këdï koꞌdɔ wa yaga mï kada. Ze ꞌbeze ma tiye nime dinzake kpe rɔ ꞌba bi kölu. 6 Gɔ köꞌdu mo kinza döꞌböke dë nduwë töꞌdö kɔzɔ ꞌba ya ma laki. Zize tëdï rɔ ma koŋgɔ bi togbɔ dɔ yida rɔze ga. 7 Mï korɔndɔ na bilaka këdï köꞌdö, kina mï korɔndɔ na gbï bilaka këdï kitiri rönnï ti layi ŋbö kupö wa. 8 Ne ze ꞌbeze ꞌdeni rɔ bɔ toꞌdɔ wa yaga mï kada kina gɔ dogbɔke dɔ yida rɔze ti. Zize gɔ döꞌböke tiꞌdi dɔze gɔ lende ꞌba Bɔkoꞌba ti tɔꞌɔ lëpï ze ga ꞌdɔ dëdïke ti wa ꞌba titata yida rɔze timo di zi kɔmo ꞌba Satani. Döꞌböke gbï tiꞌdi dɔze gɔmo ma Yësu këdï kɔmɔ ze di mï tölë ꞌdɔ dëdïke ti wa ꞌba titata dɔze timo di zi kɔmo ꞌba Satani.

9 Römöyï Bɔkoꞌba igeli ze dë ꞌdɔ todɔ karama dɔze. Tine bo igeli ze ꞌdɔ kiꞌdi ŋere ze Yësu Kurïsïtö kɔmɔ ze di mï tölë. 10 Kina me Yësu kölë ꞌdeni tokɔnyi ze ꞌdɔ mï kada ma bo këdï kako yïmo nima ɔdɔ dëdïke gba ti kɔmɔze ala dölëke ꞌdeni pele gɔ dëdïke ti dïdï ma ŋburuŋburu kɔtɔ ti bo. 11 Kina me lende nime otoke nduwë tiya mo rɔ gɔ rɔye ꞌdɔ kocɔ mï këddï ziye kɔzɔ ame këddïke rɔ toꞌdɔ mo ne.

Ndose Ma Ŋburuŋburu

12 Diya ame ziye löndö ze ga, oroke ya ame ga këdï koꞌdɔ ndɔbɔ ꞌba Bɔkoꞌba mï löŋgö ye ne. Ŋere Yësu na kiꞌdi lïjë ꞌdeni ꞌdɔ toŋgɔ gɔye gbï tiyandi ye. 13 Gɔ köꞌdu mo ꞌdɔ kɔꞌɔke, koroke lïjë gbï rɔ mbëmbë gɔ ndɔbɔ ma lïjë këdï koꞌdɔ nima. Kina gɔ kolomake ti, ti mï këyï rɔ gɔ rɔye.

14 Kina ame gbï ziye löndö ze ga, ziye ꞌdɔ tamo dɔ ya ma tïkëpï naga. Ocɔke ya ma dökïꞌdï kököbö naga gɔ këdï ti mï këddï. Okɔnyike ya ma korɔꞌbɔ naga kina ꞌdɔ këddïke ti kɔmɔ kele dɔ bilaka pili. 15 Kinza kebeke dë tileki dɔ lende kënyë ti lende kënyë. Tine iꞌdike rɔye toꞌdɔ lende laka rɔ gɔ rɔye gbï zi bilaka pili.

16 Ziye töꞌbö rɔ lɔŋɔ 17 ti mötu koꞌdɔ zi Bɔkoꞌba 18 kina ꞌdɔ köꞌböke toꞌdɔ yëëꞌdï nduwë zi bo mï kada ꞌba wa pili. Ame na rɔ wa ma Bɔkoꞌba koꞌdɔkɔ ziye ꞌdɔ toꞌdɔ mo römöyï kpe ꞌdeni rɔ akɔtɔ ti Yësu Kurïsïtö.

19 Kinza kilagike tuwö wa ame ga Nyï Kɔtɔ Laka këdï kiya ziye ne dë. 20 Kinza kudölïke köꞌdu ꞌba bɔ kumë lende dë gbï, 21 tine iyɔzɔke pili kina ꞌdɔ koroke ma laka mo ga ame rɔ ꞌba Bɔkoꞌba ne 22 tine gɔ kilagike ma kënyë mo ga pili yaga.

23 Bɔkoꞌba na këdï kiꞌdi ze pili toloma ti mï këyï. Bo kiꞌdi ye nduwë toꞌdɔ lende laka abo ꞌdɔ ɔdɔ ŋere ze Yësu Kurïsïtö këdï kileki ꞌdeni kako dɔliŋɔ nime ꞌdɔ kɔrɔke kɔmɔ bo rɔ ma kɔpɔ kinza wa ma kënyë mɔtɔ du te mï loma ꞌbe. 24 Bɔkoꞌba na kïdëkï ye ꞌdeni bo ti koꞌdɔ wa naga nime gbï pili ziye römöyï bo ëdï nduwë koꞌdɔ wa ame ga bo kiya toꞌdɔ mo ne.

25 Ititike Bɔkoꞌba gbï gɔze, löndö ze ga. 26 Umötöke löndö ma yayi naga nima pili ti közï rïyö mï möyï Bɔkoꞌba.

27 Miꞌdi köꞌdu mo ziye ti közï kakpa ꞌba ŋere Yësu tïdëkï waraga nime zi bilaka ꞌba kanisa pili.

28 Lende këyï ꞌba ŋere ze Yësu Kurïsïtö koloma tiye.

2 Tesalonika

1

2

3

Akugu Ma Mï Rïyö ꞌBa Pɔlo

Zi Kanisa Ma

TESALONIKA

1

Pɔlo Ileki Yëëꞌdï

1 Ze Pɔlo ni ti Silibano ti Timatiyo, dugu waraga nime ziye kpe bilaka ꞌba kanisa ma mï Tesalonika kpe ame ꞌdeni rɔ ꞌba ꞌbu ze Bɔkoꞌba ti ŋere ze Yësu Kurïsïtö ne. 2 Dumötö ye, dititi ꞌbu ze Bɔkoꞌba ti ŋere ze Yësu Kurïsïtö koꞌdɔ yëyï dɔye kiꞌdi ye kolomake ti mï këyï.

3 Löndö ze ga, ma laka mo na ꞌdɔ döꞌbö nduwë toꞌdɔ yëëꞌdï zi Bɔkoꞌba gɔ köꞌdu ꞌbe römöyï ëddïke ꞌdeni tiꞌdi dɔye gɔ lende abo rɔ mbëmbë këddïke ꞌdeni gbï tɔꞌɔ rɔye rɔ gɔ rɔye rɔ dɔ kiteli. 4 Gɔ köꞌdu mo na dëdï ꞌdeni rɔ tubï gɔye zi bilaka ꞌba kanisa mɔtɔ ga gɔ ame gomɔ këdï koꞌdɔ ye pele rɔ ma kënyë köꞌböke ŋgï tiꞌdi dɔye gɔ lende ꞌba Yësu ti mï këddï ne.

5 Wa naga nime ileme ꞌdeni Bɔkoꞌba ti koꞌdɔ burë ꞌba bilaka pili rɔ ma kodɔrɔ. Kina bo ti koweli ye ꞌdeni ŋgï tɔꞌbɔ tëdï rɔ ꞌba ŋere löbu abo nime, römöyï köꞌdu gɔ lende ꞌba ŋere löbu abo nime na me kiꞌdi këddï kombike gomɔ leꞌjete. 6 Ne tine bo ti koꞌdɔ wa ŋgï pili rɔ ma kodɔrɔ. Bo ti kiꞌdi gomɔ gbï koꞌdɔ bɔ këdï kodɔ gomɔ rɔye naga nima. 7 Kina bo ti kïyëyï dökïꞌdï ye kpe ya ma ti gomɔ naga nima ꞌdeni gbï kɔtɔ tize. Bo ti koꞌdɔ te mï kada ma bo këdï kileme ŋere Yësu ꞌdeni tako di mïtɔrɔ ti malayika abo ga ame ti tigɔ dɔ kiteli. 8 Ŋere ze Yësu ëdï kako ti paꞌdo köbö todɔ karama dɔ ya ma kilagi Bɔkoꞌba koꞌdɔkɔ dë tiꞌdi dönnï gɔ lende ꞌba laja laka abo ꞌba Yësu naga nima. 9 Kina bo ti kodɔ karama mo dönnï rɔ tölë ma ŋburuŋburu. Bo ti koga lïjë ŋbö yaga di rɔ bo gbï di rɔ bi kɔpɔ dɔ kiteli abo rɔ ŋburuŋburu. 10 Mï kada mo nima ya ame ga pili kiꞌdi dönnï gɔ lende abo ꞌdeni rɔ ꞌba bo ga ne, ti kïlëlu bo ŋgï kikali bo rɔ löbu ꞌba dɔ wa pili. Kina kpe na ti këddïke gbï mï löŋgö ya naga nime römöyï iꞌdike dɔye ꞌdeni gɔ lende tönë ga diya ziye ne.

11 Gɔ köꞌdu mo na dëdï ꞌdeni nduwë tititi Bɔkoꞌba ze ꞌdɔ bo kiꞌdi ye nduwë köꞌböke toꞌdɔ lende laka abo römöyï kpe ꞌba bo ga na, bo kiꞌdi tigɔ abo gbï këdï tiye toꞌdɔ wa ma laka ame ga pili koꞌdɔkɔke toꞌdɔ mo ne römöyï iꞌdike dɔye ꞌdeni gɔ lende ꞌba Yësu. 12 Ma te na ti kiꞌdi bilaka kïlëlu ŋere ze Yësu gɔ köꞌdu ꞌbe, kina lïjë ti kïlëlu ye gbï römöyï kpe ꞌdeni rɔ ꞌba bo ga. Mï këyï ꞌba Bɔkoꞌba ti ꞌba ŋere ze Yësu Kurïsïtö na ti koꞌdɔ wa naga nime.

2

Ŋere ꞌBa Lende Kënyë

1 Löndö ze ga, uwöke wa ma diya ziye gɔ kada ꞌba tileki ꞌba ŋere ze Yësu Kurïsïtö ma bo këdï kileki kako mï dɔliŋɔ nime bine, kina gbï ti ame ꞌdɔ bo kotɔtɔ ze tari tëdï ti bo ne. 2 Ɔdɔ bilaka kiya te kada mo ömö ꞌdeni kinza kiꞌdike dɔye kïlïkö dë mï lende mo kina kinza kiꞌdike dökïꞌdï ye kombi dë gbï. Ɔdɔ komeri pele kiya te lende ma Nyï Kɔtɔ Laka kileme zize na, ala lende ꞌba akiyandi ze, ala pele rɔ lende ma dugu mï waraga mɔtɔ ga, kinza kiꞌdike dɔye dë gɔmo. 3 Kinza kiꞌdike bɔtɔ mɔtɔ kuꞌbölu ye dë ti lende nime, römöyï ikalike ꞌdeni kada nima inza kömö titi gba kota ame kinza bilaka ma konzi kilagi Bɔkoꞌba gbï ti ame ꞌdɔ bɔ ma rɔ ŋere ꞌba lende kënyë nima kɔdɔ kileme rönï zïnnï. Bo na rɔ bɔ ma Yësu Kurïsïtö këdï kuꞌdu mï paꞌdo ꞌba Gehena. 4 Ne ma dɔgba mo bo ti koꞌdɔ kpa toga titi rɔ wa ame ga pili bilaka koro köꞌbö tulömu kpënnï teyi ne. Bo ti koꞌdɔ rɔ bo rɔ wa ma löbu rɔ dɔ kiteli di dönnï pili, kina bo ti kari kutë kïtï abo mï rö löbu ꞌba Bɔkoꞌba kiya rɔ bo rɔ Bɔkoꞌba.

5 Omerike dë ma tönë mëdï tiye yayi miya köꞌdu ꞌba wa naga nime ziye? 6 Kina me ikalike ꞌdeni wa ma këdï kota wa naga nima gba di bi toꞌdɔ rönnï kiꞌdi kinza bɔ ma rɔ ŋere ꞌba lende kënyë nima kileme rönï titi zi bilaka, tine ꞌdɔ ꞌjaa ŋbö mï kada mo ma kigeli ꞌdeni zi bo ne. 7 Tigɔ abo ꞌba bɔ nima na me këdï ꞌdeni mɔlo leꞌjete kiꞌdi bilaka kilagi köꞌdu kiꞌdi ꞌba Bɔkoꞌba tine lïjë ikali gɔmo dë. Ne bo inza kileme rɔ bo titi zi bilaka, tine ꞌjaa ŋbö ɔdɔ kiyese bɔ ma këdï kota bo nima ꞌdeni yaga. 8 Kina ɔdɔ bo kileme rɔ bo yɔ na ŋere Yësu këdï kako kupö bo ŋgï yaga ti tawo rɔ bo kiꞌdi bi kɔpɔ dɔ kiteli kiyɔpɔ bi di rɔ bo.

9 Satani na këdï koja bɔ nima kako dɔliŋɔ bine, kina këdï kiꞌdi tigɔ ma dɔ kiteli ŋgï teyi toꞌdɔ lende ꞌba gɔ kotɔ ꞌdɔ tuꞌbölu bilaka. 10 Kina bɔ nima ti kïndëndë bilaka ŋgï rɔ ma kënyë. Ya ma bo këdï kïndëndë naga na rɔ lïjë ma kilagi lende kodɔrɔ ꞌba Bɔkoꞌba, gɔ köꞌdu mo na Bɔkoꞌba inza kɔmɔ lïjë di mï tölë. 11 Ne kina ma ꞌdeni tara, Bɔkoꞌba ti kiꞌdi lïjë kïlïkö yaga di mï kɔri abo lïjë kiꞌdi dönnï gɔ wa ma rɔ bëtï naga, 12 ꞌdɔ bo kodɔ karama dɔ bɔ kinza kiꞌdi dönnï gɔ lende kodɔrɔ abo naga nima lïjë koꞌdɔkɔ ꞌbënnï ŋge rɔ toꞌdɔ wa ma kënyë ne.

Rɔ Ma Laka Ti Nyï Kɔtɔ Laka

13 Ne kpe ꞌbeye löndö ze ga ame ŋere ze Yësu kɔꞌɔ ye rɔ mbëmbë ne, ma laka mo na zize ꞌdɔ döꞌbö toꞌdɔ yëëꞌdï zi Bɔkoꞌba gɔ köꞌdu ꞌbe, römöyï Bɔkoꞌba igeli ye ꞌdeni mɔlo ꞌdɔ kɔmɔ ye di mï tölë, kina me kiꞌdike dɔye gɔ lende laka abo nime, Nyï Kɔtɔ Laka abo iꞌdi ye ꞌdeni rɔ bilaka ma laka abo ga. 14 Gɔ lende mo na ma bo kiꞌdi ze tiya laja laka abo ziye ꞌdɔ këddïke rɔ löbu kada mɔtɔ ti ŋere ze Yësu Kurïsïtö mïtɔrɔ.

15 Kina laka löndö ze ga, öꞌböke kinza kiꞌdike bɔtɔ kïlïkö dɔye dë, iꞌdike wa ma laka naga nima diyandi ye timo ne gbï köꞌbö dɔye. Diyandi ye ꞌdeni ti wa naga nime kpaki mï kada ma tönë ga dëdï tiye gbï ti waraga ma dugu ziye tönë dɔgba bine ne.

16-17 Ŋere ze Yësu Kurïsïtö ti ꞌbu ze Bɔkoꞌba kiꞌdi mï këddï ziye ꞌdɔ köꞌböke ŋburu ti lende laka. Bo ɔꞌɔ ze ma ze tiye ni ꞌdeni koꞌdɔ mï këyï zize ti togbɔ ze tiꞌdi dɔze gɔmo ma bo këdï kiꞌdi dïdï ma ŋburuŋburu zize.

3

Mötu

1 Löndö ze ga, doꞌdɔkɔ ziye ꞌdɔ kititike Bɔkoꞌba gbï gɔze, ꞌdɔ bo kokɔnyi ze kiꞌdi bilaka ma konzi kuwö dɔ lende ꞌba ŋere ze Yësu nime gbï ti köꞌdu koro mo kɔzɔ ꞌbeye tara, 2 kina gbï ꞌdɔ bo kitata ze di zi ya ma rɔ wa kënyë naga, römöyï ya mɔtɔ ga ëdï ame lïjë koꞌji akiyandi ze nime.

3 Tine ma ꞌbeye dikali ꞌdeni rɔ ma laka ŋere ze Yësu Kurïsïtö inza kola kpe bilaka abo ga rɔ dɔye. Bo ti kiꞌdi mï këddï ziye kitata ye di mï akiyari. 4 Kina me bo iꞌdi ꞌdeni dikali ma këddïke rɔ toꞌdɔ wa ma dose gɔmo ziye tönë ga, ne ti köꞌböke ŋgï nduwë toꞌdɔ mo tara. 5 Bo kiꞌdi ye töꞌbö tikali akɔꞌɔ abo laka, gbï ꞌdɔ tombi gomɔ ti tigɔ abo ꞌba Kurïsïtö.

Tïkëpï

6 Löndö ze ga, diꞌdi köꞌdu ame ziye ti közï kakpa ꞌba ŋere ze Yësu Kurïsïtö, ꞌdɔ konyeke rɔye yaga di rɔ ya ma tïkëpï naga nima mï löŋgö ye yayi ne, ame lïjë koꞌdɔkɔ ꞌbënnï dë tuwö dɔ lende ma tönë ga dose gɔmo zïnnï ne. 7 Kpe gbï ikalike ꞌdeni ꞌdɔ kogbake görö ꞌba loma ze ma tönë doloma mï löŋgö ye yayi. Doꞌdɔ tïkëpï dë, 8 kina donyo wa ꞌba bɔtɔ dë gbï rɔ ma sari kinza topi gɔ bi mo teyi. Mï kada naga nima dëdï tiye yayi ne, döꞌbö nduwë toꞌdɔ ndɔbɔ ze ga ti közïze rɔ ma kitigɔ ti tende ꞌba rɔze kote kada pili kinza dëdï ra rɔ kpaŋbiri ma löbu mɔtɔ ziye. 9 Dëdï ŋgï ti közï kakpa ꞌba ꞌdɔ tïdëkï akonyo di ziye, ne tine doꞌdɔ ma tara dë, gɔ köꞌdu mo doꞌdɔkɔ ꞌdɔ koŋgɔke di gɔ loma ze nima gɔ koꞌdɔke gbï tara. 10 Mï kada ma tönë ga dëdï tiye yayi ne döꞌbö nduwë tiya mo ziye te, “Bɔ ame koꞌdɔkɔ dë toꞌdɔ ndɔbɔ ne ꞌdɔ kiꞌdi dë konyo kpënï.”

11 Diya lende nime te römöyï duwö köꞌdu mo ya ma tïkëpï mɔtɔ ga ëdï mï löŋgö ye yayi, ame lïjë koꞌdɔkɔ ꞌbënnï dë toꞌdɔ ndɔbɔ, lïjë kandi ŋge rɔ toꞌdɔ goꞌdeꞌde mï ndɔbɔ ꞌba ya mɔtɔ ga.

12 Kina me dëdï dilende zïnnï bilaka naga nima ti közï kakpa ꞌba ŋere ze Yësu Kurïsïtö ꞌdɔ lïjë kënyï toꞌdɔ ndɔbɔ ꞌbënnï ga liya toꞌja akonyo ꞌba kpënnï timo.

13 Ne kpe ꞌbeye mɔtɔ mo naga nima löndö ze ga, ziye töꞌbö toꞌdɔ lende laka kinza tola gɔmo. 14 Tine ɔdɔ kiya te bɔ mɔtɔ kuwö dɔ lende naga nime dugu bine ne dë, ziye pili ꞌdɔ tiꞌdi bɔ mo tɔ nima kinda yaga, kina kinza kodɔꞌbɔke rɔye dë kpe ti bo ꞌdɔ lende mo kaya rɔ bo. 15 Ne kinza koꞌdɔke bo dë kɔzɔ bɔ ya tara, tine iyandike bo rɔ löndö.

Ndose Ma Ŋburuŋburu

16 Yësu Kurïsïtö ŋere ꞌba mï këyï kiꞌdi lende këyï abo nduwë ziye rɔ mbëmbë bo koloma köꞌbö tiye.

17 Ma Pɔlo mugu mötö nime ziye ko ti közö kɔzɔ ma mugu mï waraga ma ga pili. Wa kugu ma na kɔzɔ a nime te. 18 Lende këyï ꞌba ŋere ze Yësu Kurïsïtö koloma tiye pili.

1 Timatiyo

1

2

3

4

5

6

Akugu Ma Dɔgba ꞌBa Pɔlo Zi

TIMATIYO

1

1 Ma Pɔlo bɔ laja ꞌba Yësu Kurïsïtö, mugu waraga nime zïyï Timatiyo. Bɔkoꞌba bɔ tɔmɔ ze di mï tölë gbï ti Yësu Kurïsïtö na kiꞌdi ma mï ndɔbɔ nime. Bo na rɔ bɔ ame diꞌdi dɔze ꞌdeni gɔmo ꞌdɔ kokɔnyi ze nduwë.

2 Nï Timatiyo na kɔzɔ kole ꞌba gbagba ma mï tiꞌdi dɔ gɔ lende ꞌba Yësu. ꞌBu ze Bɔkoꞌba ti ŋere ze Yësu Kurïsïtö koꞌdɔ yëyï zïyï ti lende këyï ti mï këyï.

Ndose ꞌBa Pɔlo Zi Timatiyo

3 Moꞌdɔkɔ yi ꞌdɔ koloma Epeso yayi kɔzɔ ma tönë mocɔ mɔlo zïyï mï tari ma Makedoniya. Ya mɔtɔ naga nima yayi këdï tiyandi bilaka ꞌba kanisa ti wa ame ga rɔ bëtï ne, moꞌdɔkɔ zïyï ꞌdɔ kiꞌdi lïjë kola gɔmo yaga. 4 Kina ꞌdɔ kiya zïnnï kinza lïjë köꞌbö dë tiyija gɔ möyï gögö ꞌba ꞌbu nnï löbu naga nima ti ndɔbɔ mo ga. Lende naga nima na köꞌbö ŋgï toꞌde kpa kogba mï löŋgö lïjë kiꞌdi lïjë kola gɔ laja tiꞌdi dɔ gɔ lende ꞌba Bɔkoꞌba.

5 Miya gɔ kiꞌdi köꞌdu nime zïnnï lïjë koja laja ti dökïꞌdï kɔtɔ ti meri laka ꞌba mïnnï ti tiꞌdi dönnï laka gɔ lende ꞌba Bɔkoꞌba. Wa naga nime na ti kiꞌdi akɔꞌɔ ma laka zïnnï. 6 Ne kina me lïjë kola wa naga nime ꞌdeni lïjë kɔcɔ za ꞌböwu yaga tiya lende ma yawa. 7 Lïjë oꞌdɔkɔ toꞌdɔ rönnï tëgë rɔ bɔ kɔmɔ kiyandi, tiyandi bilaka ti köꞌdu kiꞌdi ꞌba Bɔkoꞌba. Tine lïjë ikali mï ꞌjɔ ꞌba lende mo ga ti wa ma lïjë këdï kiyandi kulöwö naga dë gbï yɔ.

8 Dikali ŋgï tomeri gɔ köꞌdu kiꞌdi ꞌba Bɔkoꞌba ëdï rɔ ma laka ɔdɔ kiya te meri mo këdï ŋgï rɔ ma kodɔrɔ. 9 Ne bɔ ma komeri gɔmo oꞌdɔkɔ ꞌdɔ bo kikali Bɔkoꞌba iꞌdi köꞌdu kiꞌdi abo nime dë dömöyï bɔ lende laka. Bo iꞌdi gɔ köꞌdu ꞌba ya ma kinza kuwö dɔ bo, ti bɔ koꞌdɔ ya ti bo, ti ya ma kinza koro bo, ti bɔ lende kënyë, ti ya ma kinza koꞌdɔkɔ lende abo, ti bɔ tiꞌja ni, kina gbï gɔ lende ꞌba ya ma kupö ꞌbu nnï ga ti mönnï ga, ti ya ma rɔ bɔ akupö naga, 10 ti bɔ yërï ni, ti ya ma rɔ bɔ töꞌdö ti bɔtɔni lëpï nnï naga, ti bɔ ꞌbögö kole ni, ti bɔ bëtï ni, ti bɔ toꞌdɔ lömu rɔ bëtï ni, ti ya ma këdï koꞌdɔ wa mɔtɔ ga ame lende ma kodɔrɔ kota gɔmo ne. 11 Ame na rɔ laja laka ꞌba Bɔkoꞌba bɔ dɔ wa pili. Bo na ŋburu ti yëyï. Laja laka nime na bo koja ma tuwöwö mo.

Mï Këyï ꞌBa Bɔkoꞌba

12 Mileki yëëꞌdï zi ŋere ze Yësu Kurïsïtö, gɔ tigɔ ma bo kiꞌdi ꞌdeni zö toꞌdɔ ndɔbɔ nime timo. Moꞌdɔ yëëꞌdï zi bo gɔ ame bo koꞌba ŋalo ma ꞌdeni kiꞌdi ma toja laja zi bo 13 koꞌja moloma pele tönë tiya kpa kënyë rɔ bo todɔ gomɔ rɔ bilaka abo ga, moworo tudölï bo. Ne Bɔkoꞌba ti mï këyï rɔma römöyï miꞌdi dɔma dë gba gɔ lende ꞌba Yësu Kurïsïtö, kina kiꞌdi mikali wa ma mëdï moꞌdɔ naga nima dë. 14 Tine mï ŋere ze Yësu Kurïsïtö ëyï ꞌdeni ŋgï rɔ mbëmbë rɔma, kina bo kiꞌdi ma ꞌdeni rɔ akɔtɔ ti bo tiꞌdi dɔma nduwë gɔ lende abo gbï tɔꞌɔ bilaka abo ga.

15 Kina me miya ziye, Yësu Kurïsïtö ako dɔliŋɔ nime ꞌdɔ tɔmɔ bɔ lende kënyë di mï tölë. Lende nime na rɔ ma laka kina ꞌdɔ bilaka pili kiꞌdi dönnï gɔmo. Tine ma ꞌbama na rɔ bɔ lende kënyë ma dɔ kiteli. 16 Ne kina me Bɔkoꞌba koꞌdɔ mï këyï ꞌdeni rɔma. Bo iꞌdi Yësu Kurïsïtö ꞌdeni kileme akɔꞌɔ dɔ kiteli abo ame kikali tote rönï dë ne ti tɔmɔ ma bɔ lende kënyë dɔ kiteli nime, ꞌdɔ kiꞌdi bilaka ma konzi koꞌja, gɔ kiꞌdi dönnï gɔ köꞌdu abo ꞌdɔ lïjë koꞌja dïdï ma ŋburuŋburu. 17 Kina ti dïlëluke bo bɔ ma ꞌdɔ koro, ŋere löbu abo köꞌbö rɔ ŋburuŋburu, bɔ kölë dë, ma kinza koꞌja kïnë mo, ame bo na ŋge kɔtɔ rɔ Bɔkoꞌba ne. Dïlëluke doroke bo ti rɔ ŋburuŋburu. Amini.

Ndose ꞌBa Pɔlo Zi Timatiyo

18 Nï kole ma Timatiyo, moꞌdɔkɔ yi ꞌdɔ kiya ndose ma nime zi bilaka naga nima. Ame gɔ këdï kɔzɔ a ma tönë bɔ kumë lende ꞌba Bɔkoꞌba kiya ꞌdeni mɔlo bine gɔ köꞌdu ꞌbï ne tara. Omeri lende naga nime laka ꞌdɔ këdï kɔzɔ jama ꞌba ya zïyï toꞌdɔ ya timo laka ti bɔ ya ꞌba Bɔkoꞌba ga. 19 Kina ꞌdɔ köꞌbö tiꞌdi döyï gɔ lende ꞌba Bɔkoꞌba kina ꞌdɔ koꞌdɔ wa ame ga kikali këdï rɔ wa ma laka ne. Ya mɔtɔ ga ola gɔ toꞌdɔ wa ame ga ŋgï lïjë kikali këdï rɔ ma laka ne ꞌdeni. Kina gɔ köꞌdu mo lïjë iꞌdi dönnï dë kpe gɔ lende ꞌba Bɔkoꞌba. 20 Ya mɔtɔ mo ga na rɔ Omenayo ni ti Alesandoro ame modɔ karama ꞌdeni dönnï ti tiꞌdi lïjë mï kɔmɔ közï Satani, ꞌdɔ wa nime kiyandi lïjë kiꞌdi lïjë kola gɔ tiya kpa kënyë rɔ Bɔkoꞌba.

2

Mötu ꞌBa Bilaka ꞌBa Kanisa

1 Wa ma dɔgba ma mocɔ zïyï na me, bilaka ꞌba kanisa köꞌbö tititi Bɔkoꞌba ti mötu ꞌdɔ kokɔnyi bilaka pili. Lïjë köꞌbö toꞌdɔ yëëꞌdï zi bo gɔ yëyï abo. 2 Lïjë köꞌbö tititi bo gbï gɔ bɔ dɔliŋɔ ti bɔ gɔmo ga pili ꞌdɔ bo Bɔkoꞌba kokɔnyi lïjë gɔ dolomake ŋburu rɔ dɔ ŋgölö toꞌdɔ lende laka kɔmɔ Bɔkoꞌba gbï kɔmɔ bilaka lesi. 3 Mötu ma te na laka, kina gbï rɔ ma Bɔkoꞌba koꞌdɔkɔ. Bo na kɔmɔ ze ꞌdeni di mï tölë, 4 kina bo oꞌdɔkɔ gbï tɔmɔ bilaka pili yaga di mï tölë lïjë kikali lende laka abo.

5 Bɔkoꞌba ŋge kɔtɔ ame ꞌdɔ bilaka koro, kina Yësu Kurïsïtö na gbï ŋge kɔtɔ rɔ bɔ ame kodɔꞌbɔ bilaka lesi ꞌdeni kɔtɔ ti Bɔkoꞌba. Bo oloma ꞌdeni dɔliŋɔ bine rɔ bilaka lesi, 6 tine bo iꞌdi rɔ bo ꞌdeni ꞌdɔ tutë gɔ bilaka pili di mï tölë. Ndɔbɔ ꞌba Yësu nime ileme ꞌdeni zi bilaka mï kada ma laka mo, Bɔkoꞌba oꞌdɔkɔ tɔmɔ bilaka di mï tölë. 7 Ame na rɔ wa ma bo koja ma bɔ laja abo tuwöwö mo zi bilaka. Munzö dë rɔ bëtï, lende ma laka na mëdï miya. Bo oja ma ꞌdeni tiyandi bɔ löwö ti lende ma kodɔrɔ ame ꞌdɔ lïjë kiꞌdi dönnï gɔmo.

8 Mï kanisa pili moꞌdɔkɔ gɔ bɔ kindaꞌba mötu këdï ŋge rɔ bɔtɔni ame ga rɔ bɔ koꞌdɔ lende ꞌba Bɔkoꞌba ne. Kina ɔdɔ lïjë këdï kombi közïnnï tɔrɔ toꞌdɔ mötu kinza lïjë kiꞌdi ꞌdïrï, ala tiyeli dë këdï mïnnï.

9 Kina gbï tara moꞌdɔkɔ dë gɔ ꞌja kebe tote rönnï ti tusu bɔŋgɔ ma kele kulöwö naga. Lïjë kodɔ rönnï liya kinza lïjë köꞌbö dë ŋge tomeri ꞌdɔ tiyada rönnï ti dɔ kuꞌjö, kina gbï ti wa ꞌba tele ame ga kileŋo di mï yamo ma köbököbö ne ti nyileki ni, gbï ti bɔŋgɔ ma ndögö mo ga kitigɔ kulöwö naga. 10 Rɔ kiyada ꞌbënnï oꞌdɔkɔ ꞌdɔ këdï rɔ lende koꞌdɔ laka. Ame na rɔ, rɔ kiyada ma laka ꞌba ꞌja ame ga kiya te lïjë oro Bɔkoꞌba ꞌdeni ne. 11 Tine lïjë kudumö koje mbili nnï tuwö lende ꞌba Bɔkoꞌba. Kina ꞌdɔ lïjë kuwö dɔ löbu ꞌba dɔ kanisa. 12 ꞌBama mola ꞌja dë ꞌdɔ kiyandi bilaka ti lende ꞌba Bɔkoꞌba. Kina miꞌdi közï kakpa dë gbï zïnnï tëdï mbiri dɔ bɔtɔni. Tine ꞌdɔ lïjë kudumö ꞌbënnï kotomo kpënnï teyi di mï kanisa. 13 Römöyï Adama na Bɔkoꞌba koꞌba dɔgba, di gɔmo tine na ꞌjaa koꞌba Awa. 14 Kina Adama ne dë gbï Satani kuꞌbölu. Tine ꞌja abo Awa na Satani kuꞌbölu kiꞌdi kïyëyï mï köꞌdu kiꞌdi ꞌba Bɔkoꞌba.

15 Tine oꞌdɔkɔ ꞌdɔ ꞌja kodɔ rönnï liya tiꞌdi dönnï gɔ lende ꞌba Bɔkoꞌba, kina gbï toꞌdɔ mo ꞌdɔ tɔꞌɔ lëpï nnï ga. Ɔdɔ lïjë koꞌdɔ ŋgï te mï kada ꞌba löyö Bɔkoꞌba ti kɔmɔ lïjë ŋgï di mï tölë.

3

Löbu ꞌBa Kanisa

1 Kina ëdï ŋgï rɔ ma laka kɔzɔ ame kiya ne, bɔ ame kiteri tëdï rɔ löbu ꞌba dɔ kanisa ne a ma laka na bo kiteri ꞌdeni.

2 Kina me mëdï miya zïyï, bɔ ame rɔ löbu ꞌba dɔ kanisa ne oꞌdɔkɔ ꞌdɔ bo këdï rɔ bɔ ame kinza a mɔtɔ ma ꞌdɔ bilaka koꞌja bi ŋgɔrɔ timo di rɔ bo. Bo këdï ŋge ti ꞌja kɔtɔ bo kogbɔ dɔ yida rɔ bo gbï kinza toꞌdɔ wa ame ga rɔ dɔ rumö ala rɔ ꞌba laŋa ne. Bo këdï rɔ bɔ koꞌdɔ ŋba, kina gbï rɔ bilaka ame kikali tiyandi wa laka. 3 Kinza bo këdï dë rɔ bɔ kitiri rönï ti layi, rɔ bɔ ꞌdïrï, tine gɔ bo këdï rɔ bilaka ame liya rɔ bɔ lende këyï ne, dë rɔ bɔ mï löbu gɔ yamo.

4 Kina me mëdï miya zïyï, bɔ ame rɔ löbu ꞌba dɔ kanisa ne ꞌdɔ bo këdï rɔ bɔ ame kikali togbɔ dɔ bilaka ꞌba mï liŋɔ abo ga, gbï rɔ bɔ ame kiyandi kole abo ga köꞌbö tuwö dɔ bo koro bo laka ne. 5 Römöyï bilaka ame kikali dë togbɔ dɔ bilaka ꞌba mï liŋɔ abo ga ne, inza kikali gbï toŋgɔ gɔ bilaka ꞌba Bɔkoꞌba. 6 Kina kinza bo këdï dë gbï rɔ bilaka ame kako rɔ ꞌba Kurïsïtö ꞌjaa rɔ ma laꞌja ne. Römöyï ɔdɔ bo këdï tara, mɔtɔga bo ti kebe tubötö rɔ bo. Kina Bɔkoꞌba ti kodɔ karama dɔ bo kɔzɔ ame bo kodɔ dɔ Satani gɔ tubötö rɔ ne tara. 7 Kina gbï bilaka ame rɔ löbu ꞌba dɔ kanisa ne ꞌdɔ këdï rɔ bilaka ame laki pili kiya te bo na laka ne, kinza rɔ bo kari kaya ra bo kilaka mï ŋgɔwo ꞌba Satani.

Bɔ Ndɔbɔ Mï Kanisa

8 Ya ame ga rɔ bɔ ndɔbɔ mï kanisa ne gbï tara. ꞌDɔ lïjë këdï rɔ bilaka ame ga këdï koꞌdɔ wa pili rɔ ma kodɔrɔ bilaka köꞌbö tubï gɔmo ne. Dë rɔ bɔ dɔ kïndëndë. Dë gɔ lïjë këdï rɔ bɔ tuwë layi rɔ mbëmbë, ala rɔ bɔ koꞌdɔ mï löbu gɔ wa. 9 Tine gɔ lïjë këdï rɔ ya ame ga kiꞌdi dönnï gɔ lende ame Bɔkoꞌba kileme ꞌdeni ne ti meri laka ꞌba mïnnï. 10 Kina ma dɔgba mo ꞌdɔ kiyɔzɔ lïjë titi, ɔdɔ koꞌja a ma kënyë mɔtɔ dë di mï loma ꞌbënnï, kina gɔ kiꞌdi lïjë rɔ bɔ koꞌdɔ ndɔbɔ mï kanisa. 11 Kina ꞌja ꞌbënnï ga ꞌdɔ këdï gbï rɔ bɔ toꞌdɔ lende ma kodɔrɔ rɔ ma laka ame ga bilaka këdï kubï gɔmo ne. Kinza lïjë kinza dë gbï rɔ bɔ kore, tine ꞌdɔ lïjë këdï laka togbɔ dɔ yida rönnï rɔ ma bilaka pili kiꞌdi dönnï gɔ lende mo ga.

12 Kina bɔtɔni mo naga nima ŋge rɔ ya ame ga këdï ti ꞌja kɔtɔ ne. Kina gɔ lïjë këdï rɔ bilaka ame ga kikali togbɔ dɔ kole ꞌbënnï ga laka pili ti bilaka ma këdï koloma mï liŋɔ ꞌbënnï ga. 13 Ɔdɔ lïjë koꞌdɔ ndɔbɔ ꞌba kanisa ꞌdeni laka bilaka pili ti kiya lende ꞌbënnï rɔ ma laka. Kina lïjë ti këdï ŋgï rɔ dɔ ŋgölö tiya mo ma lïjë kiꞌdi dönnï ꞌdeni gɔ lende ꞌba Yësu Kurïsïtö.

Lende Löbu

14 Tine ma ꞌbama moꞌdɔkɔ tari gïrï nime ziye yayi. Ne kina me mëdï mugu ndose naga nime tötï zïyï 15 ɔdɔ wa mɔtɔ ga kïlïkö dɔma ꞌdɔ kikali loma ꞌba mï löŋgö bilaka ꞌba Bɔkoꞌba. Römöyï lïjë bilaka ꞌba kanisa na rɔ ꞌba Bɔkoꞌba ame rɔ bɔ dɔ dïdï ma ŋburuŋburu ne. Lïjë na këdï kiꞌdi lende kodɔrɔ ꞌba Bɔkoꞌba nime köꞌbö dɔyayi kɔzɔ lɔsɔ ma këdï kogbɔ mata tara.

16 Tine bɔtɔ mɔtɔ inza ame ꞌdɔ kandi gɔmo kiya te wa ma Yësu kileme zize naga nime inza rɔ wa ma löbu. Ma löbu mo na me bo ileme rɔ bo ꞌdeni rɔ bilaka lesi. Kina Nyï Kɔtɔ Laka ileme bo ꞌdeni gbï rɔ ma laka kɔmɔ Bɔkoꞌba, kina malayika ꞌba Bɔkoꞌba oꞌja bo ꞌdeni. Kina laja abo uwöwö rönï ꞌdeni toko zi bilaka ꞌba dɔyayi nime. Kina ma konzi di mï dɔliŋɔ bine iꞌdi dönnï ꞌdeni gɔmo. Kina me kogba bo ꞌdeni mï löbu mïtɔrɔ.

4

Akiyandi ꞌBa Satani

1-2 Nyï Kɔtɔ Laka ꞌba Bɔkoꞌba ileme ꞌdeni njo mï kada ma ŋburuŋburu ꞌba dɔliŋɔ nime bilaka ti koga kpënnï gɔ lende ꞌba Bɔkoꞌba. Lïjë ti kiꞌdi dönnï gɔ akiyandi ꞌba Satani ame bo kiꞌdi nökï abo ga ꞌdeni tïndëndë bilaka timo. Nökï abo ga na kiꞌdi ya ma rɔ bɔ bëtï naga ꞌdeni tuꞌbölu wa ti akiyandi abo nime römöyï lïjë ꞌbënnï ikali dë kpe toza wa ma laka di rɔ ma kënyë. 3 Ya naga nime lïjë ebe tiyandi bilaka tëgë kinza kogbe ꞌja dë, kina gbï tëgë kinza konyo wa mɔtɔ ga dë. Tine Bɔkoꞌba oꞌdɔkɔ ꞌdɔ ya ame ga kiꞌdi dönnï ꞌdeni gɔ laja kodɔrɔ abo nime kikali ꞌdeni laka ne, gɔ koꞌdɔ yëëꞌdï mo zi bo kina gɔ lïjë konyo wa naga nima bo koꞌba ne.

4 Wa naga nime Bɔkoꞌba koꞌba ne pili rɔ ma laka. A mɔtɔ inza ame gɔ dilagike di rɔmo. Tine zize tutï gɔmo ti toꞌdɔ yëëꞌdï mo zi bo. 5 Römöyï lende ꞌba Bɔkoꞌba ti yëëꞌdï koꞌdɔ ze iꞌdi wa naga nime ꞌdeni laka rɔ a ꞌba Bɔkoꞌba.

Bɔ Laja Ma Laka ꞌBa Kurïsïtö

6 Ndose nime ɔdɔ koto ŋgï zi bilaka ꞌba kanisa ti këddï ŋgï rɔ bɔ laja ma laka ꞌba Yësu Kurïsïtö. Römöyï nï iyandi yi ꞌdeni laka ti lende ꞌba Bɔkoꞌba këddï ꞌdeni gbï toꞌdɔ mo laka kiꞌdi tigɔ zïyï mï ndɔbɔ nime. 7 Kina ꞌdɔ kilagi yaga di rɔ lende ma yawa ꞌba bulöbu ma mɔlo naga, ame ŋge rɔ lende ꞌba dɔliŋɔ nime ne. Tine ma laka mo ꞌdɔ kutu röyï toꞌdɔ lende ꞌba Bɔkoꞌba. 8 Lïjë ma kutu rönnï kitigɔ mï yida rɔ, okɔnyi rönnï mbowa. Tine ze ma dutuke rɔze ꞌdeni mï lende ꞌba Bɔkoꞌba nime ti dokɔnyike rɔze ŋgï rɔ mbëmbë. Römöyï dikalike ꞌdeni dëdïke ti dïdï ma laka gïrï nime kina gbï rɔ ŋburuŋburu. 9-10 Kina me doꞌdɔke ndɔbɔ ꞌdeni ti tigɔ ze ga gbï ti tende ꞌba rɔze, gɔ ame dikalike ꞌdeni Bɔkoꞌba ëdï kokɔnyi ze. Bo na rɔ bɔ ame ti dïdï ma ŋburuŋburu ne. Bo na kɔꞌbɔ tokɔnyi bilaka pili di mï tölë, tine pele bo okɔnyi ya ma kiꞌdi dönnï gɔ lende abo naga ꞌdeni mɔlo. Lende nime na rɔ ma laka kina ꞌdɔ bilaka pili kiꞌdi dönnï gɔmo.

11 Kina oto ndose nime zi bilaka ꞌba kanisa ꞌdɔ kiyandi lïjë timo. 12 Kinza kiꞌdi bɔtɔ kudölï yi dë gɔ titi ꞌba röyï. Tine loma ꞌbï na ꞌdɔ kiꞌdi köꞌbö rɔ ma laka ꞌdɔ bilaka ꞌba kanisa kogba görö ꞌba wa ma këddï koꞌdɔ ti ma këddï kiya kina gbï ti akɔꞌɔ ꞌbï ma gɔ lëpï yï ga. Kina ꞌdɔ lïjë kiꞌdi dönnï gɔ lende ꞌba Bɔkoꞌba toꞌdɔ mo gbï ŋge kinza a ma kënyë mɔtɔ kɔzɔ ꞌbëyï tara. 13 Kina ꞌdɔ kiꞌdi röyï gbï tïdëkï buku ꞌba Bɔkoꞌba zi bilaka. Kina ꞌdɔ kuwöwö laja nime zïnnï gɔ kiyandi lïjë toꞌdɔ mo ŋbö mako. 14 Kinza kuburu bi ꞌba tigɔ nime Bɔkoꞌba kiꞌdi zïyï ne dë, ame kiꞌdi ꞌdeni zïyï mï kada ma tönë bɔ kumë lende abo mɔtɔ ga kumë lende gɔ köꞌdu ꞌbï kina löbu ꞌba dɔ kanisa kiꞌdi közï ꞌdeni döyï ꞌdɔ toꞌdɔ ndɔbɔ nime ne. 15 Kina ꞌdɔ kiꞌdi röyï ti toꞌdɔ ndɔbɔ nime gɔ bɔtɔ pili koŋgɔ ma këddï koꞌdɔ rɔ ma laka. 16 Tine iꞌdi kömöyï kandi laka di mï wa ame ga këddï koꞌdɔ ne, gbï ti ma këddï kiyandi. Öꞌbö nduwë toꞌdɔ wa naga nime miya ꞌdeni zïyï ne. Toꞌdɔ mo te na ti kiꞌdi yi gbï ti ya ame ga këdï kuwö lende ꞌbï ne kɔmɔ di mï tölë.

5

Bilaka ꞌBa Kanisa

1 Kinza kamo dë dɔ bulöbu ma mï kanisa. Tine ileki lende zïnnï kɔzɔ ꞌbu yï ga tara. Kina ꞌdɔ kilende zi yɔbi mo ga kɔzɔ löndö yï ga tara, 2 kina zi ꞌja löbu ꞌba mï kanisa kɔzɔ möyï ga tara, tine zi ꞌja titi mo ga kɔzɔ lëmï yï ga tara kinza a ma kënyë mɔtɔ.

3 Okɔnyi makuruꞌbë ame ga rɔ lisa ne. 4 Tine ɔdɔ makuruꞌbë mo këdï ti kole ala kole ꞌba kole ꞌbënï ga, lïjë na ꞌdɔ kutu rönnï toro Bɔkoꞌba ti toŋgɔ gɔ liŋɔ ꞌbënnï ga. Zïnnï toꞌdɔ mo te tileki mo zi bɔ kulu lïjë ga. Ame na rɔ wa ma Bɔkoꞌba koꞌdɔkɔ di zïnnï.

5 Makuruꞌbë ame ga kola ꞌdeni rɔ lisa gɔ dönnï kinza kole, lïjë kiꞌdi dönnï ꞌdeni gɔmo Bɔkoꞌba na këdï kokɔnyi lïjë tine lïjë öꞌbö ꞌdeni kote kada kote korɔndɔ tumötu zi Bɔkoꞌba tititi bo tokɔnyi lïjë. 6 Tine makuruꞌbë ame ga kiꞌdi rönnï ꞌdeni toꞌdɔ akoꞌdɔkɔ ꞌba gbagba lïjë ga ne, lïjë ꞌbënnï nima ꞌdeni ka rɔ töku pele lïjë këdï gba rɔ ma kïdïdï nima. 7 Kina ꞌdɔ koto ndose nime zi bilaka ꞌba kanisa kinza bɔtɔ mɔtɔ koꞌja bi ŋgɔrɔ mɔtɔ ra di rönnï. 8 Römöyï bɔtɔ ame koꞌba ŋalo ꞌba wado dë, koŋgɔ gɔ bilaka ꞌba mï liŋɔ abo dë laka ne, andi ꞌdeni gɔ lende ꞌba Bɔkoꞌba. Bo ꞌba bo ꞌdeni ŋgï rɔ ma kënyë rɔ dɔ kiteli di dɔ ya ma kinza kiꞌdi dönnï gɔ lende ꞌba Bɔkoꞌba naga.

9 Makuruꞌbë ame ga ŋge kɔmɔ kɔɔ mo kebe kuluku kɔtɔ kɔdɔ dɔmo ꞌbutë ꞌdeni ne na ꞌdɔ kugu möyï mo mï waraga ꞌba tugu möyï makuruꞌbë ꞌba mï kanisa. Kina ꞌdɔ lïjë këdï gbï rɔ ꞌja löbu ame ga koꞌdɔ yërï dë di dɔ mëꞌdë, 10 ame lende koꞌdɔ laka ꞌbënnï kikali gɔmo pili. Kina lïjë koŋgɔ gɔ kole ꞌbënnï ga ꞌdeni kïyöbu laka, kina lïjë gbï rɔ bɔ tota bɔ löwö rɔ ŋba mï liŋɔ ꞌbënnï ga, toja laja mï kanisa kina gbï tokɔnyi ya ma rɔ gomɔ naga, kina ꞌdɔ lïjë këdï rɔ ya ame ga kiꞌdi rönnï ꞌdeni toꞌdɔ lende laka ne.

11 Tine kinza kugu möyï makuruꞌbë ame ga gba rɔ ꞌja titi ne dë mï waraga nima. Mɔtɔga yayi ndɔbɔ ꞌba toja laja ꞌba Kurïsïtö nime inza koŋmi kpe rönnï lïjë koꞌdɔkɔ ëꞌbënnï togbe mëꞌdë mɔtɔ ꞌböwu, 12 kina Bɔkoꞌba ti kodɔ karama ŋgï dönnï gɔ tïyëyï mï lömu ame lïjë koꞌdɔ ꞌdeni ne. 13 Mɔtɔga lïjë ti koloma rɔ tïkëpï tilaki rɔ gɔ liŋɔ kinza toꞌdɔ ndɔbɔ, za toꞌdɔ kore ti goꞌdeꞌde mï lende ꞌba ya mɔtɔ ga, kina gbï tiya lende ma kënyë naga. 14 Gɔ köꞌdu mo moꞌdɔkɔ ꞌdɔ makuruꞌbë ame ga gba rɔ ꞌja titi ne kogbe mëꞌdë gɔ lïjë köyö kole ꞌdɔ lïjë koŋgɔ gɔmo. Kinza ya ma koꞌji ze naga koꞌja a mɔtɔ ra rɔ ma kɔcɔ tiya kpa kënyë gɔmo rɔze. 15 Römöyï makuruꞌbë naga nima mɔtɔ ga ɔcɔ ꞌdeni mɔlo di mï kɔri ꞌba Kurïsïtö kösö ꞌdeni gɔ Satani.

16 Kina me ɔdɔ ꞌja ame rɔ bilaka ꞌba Kurïsïtö ne këdï ti makuruꞌbë liŋɔ ꞌbënï lɔko na ꞌdɔ koŋgɔ gɔ makuruꞌbë naga nima kinza kiꞌdi lïjë dë köꞌbö rɔ akïrïndï dɔ bilaka ꞌba kanisa. Tine bilaka ꞌba kanisa ꞌdɔ koŋgɔ ŋge rɔ gɔ makuruꞌbë ame ga kola ꞌdeni gɔ dönnï ne.

17 Kina löbu ꞌba kanisa ame ga koꞌdɔ ndɔbɔ ꞌdeni laka ne koꞌdɔ kɔnyi teyi rɔ mbëmbë. Römöyï lïjë ogbɔ rönnï ꞌdeni tiyandi wa gbï tuwöwö lende ꞌba Bɔkoꞌba. 18 Tokɔnyi lïjë römöyï ugu ꞌdeni mɔlo mï buku ꞌba Bɔkoꞌba, iya te, “Ɔdɔ kiꞌdi sa tomba nyönyu tine kinza kudödu kpamo dë ndïŋï teyi.” Kina ugu ꞌdeni gbï, iya te, “Bɔ ndɔbɔ ɔꞌbɔ ŋgï toꞌja bi gomɔ ꞌba rɔ bo.”

19 Tine ɔdɔ bɔ mɔtɔ kako kususu löbu naga nime ma kɔtɔ mɔtɔ zïyï, kinza kiꞌdi döyï dë titi gɔmo. Tine ɔdɔ bɔ mo koꞌde ya mɔtɔ ga rïyö ala mota ti bo rɔ bɔ ŋgila bo kina ŋge ꞌdɔ kuwö lende mo. 20 Ɔdɔ löbu naga nime kirasi a mɔtɔ, ileki lende zïnnï di kɔmɔ bilaka ꞌba kanisa pili ꞌdɔ löbu mɔtɔ ga këdï gbï rɔ tikere di bi toꞌdɔ mo kɔzɔ ꞌbënnï tara.

21 Mëdï mose ndose nime zïyï kɔmɔ Bɔkoꞌba gbï ti ŋere ze Yësu Kurïsïtö kina gbï ti malayika abo ga ame bo kigeli ꞌdeni toja laja zi bo ne. Ndose naga nime oꞌdɔ rɔ ma kodɔrɔ kinza kɔmɔ geli teyi. 22 Kinza koza bilaka mɔtɔ dë ŋgï welo tiꞌdi közïyï dɔmo toꞌdɔ mo rɔ löbu ꞌba dɔ kanisa. Inza laka ꞌdɔ toza bilaka mɔtɔ ŋgï welo, mɔtɔga ti kodɔꞌbɔ yi mï lende kënyë abo. Onye röyï kɔwɔ yaga di rɔ lende kënyë.

23 Tine kinza köꞌbö dë kpe ŋge tuwë mini, udölö yïmo mbowa ti layi gɔ këdï rɔ wɔwɔ zi mïyï. Römöyï öꞌbö nduwë tönë bine rɔ rɔkɔꞌɔ.

24 Kina gɔ lende ꞌba ya mɔtɔ ga, pele gba kinza koŋgɔ köꞌdu mo dë, lende kënyë mo ga inda ŋgï yaga bi kɔpɔ. Tine ꞌba ya mɔtɔ ga lende kënyë ꞌbënnï ga ëdï koꞌja ŋge ɔdɔ koŋgɔ köꞌdu ꞌbënnï ꞌdeni. 25 Kina gbï tara lende laka mɔtɔ ga ëdï kinda gbï yaga bi kɔpɔ, tine mɔtɔ ga ɔdɔ koꞌja dë pele inza kusu dönï ŋgï ŋburu yaga.

6

1 Bilaka ꞌba kanisa ame ga rɔ atɔli ne ꞌdɔ köꞌbö laka toro bɔ dönnï ga, kinza bilaka kiya kpa kënyë ra rɔ Bɔkoꞌba, gbï ti akiyandi ze nime. 2 Atɔli ame ga bɔ dɔmo rɔ ꞌba Kurïsïtö ne kinza lïjë kose dɔmo dë gɔ ame lïjë ꞌdeni rɔ löndö zïnnï ne. Tine ꞌdɔ lïjë komeri ŋgï bɔ dönnï naga nima ꞌdeni rɔ ꞌba Kurïsïtö ame Bɔkoꞌba kɔꞌɔ ne. Kina ꞌdɔ lïjë koja laja laka zïnnï römöyï ti kokɔnyi lïjë.

Mɔri Ma Laka

Kina me ꞌdɔ koto ndose nime kuwöwö zi bilaka ꞌba kanisa kiyandi lïjë timo. 3 Ya ma këdï kiyandi ꞌbënnï wa ma ꞌberi koriya dë ti lende kodɔrɔ ꞌba ŋere ze Yësu Kurïsïtö nime koriya dë gbï ti toꞌdɔ akoꞌdɔkɔ ꞌba Bɔkoꞌba ne, 4 lïjë ꞌbënnï nima uluꞌbutï ꞌdeni ŋgï ti rɔ kote kikali a mɔtɔ dë kpe. Lïjë ome ꞌbënnï rönnï ꞌdeni ŋgï gɔ toꞌdɔ kowasa ti tamo gɔ köꞌdu ꞌba lende. Kina wa naga nime koꞌde mï kombi ŋgï ti ꞌdïrï ti tiꞌja kina gbï ti susu ma kënyë. 5 Lïjë öꞌbö ŋburu rɔ kowasa römöyï dönnï irasi rönï ꞌdeni, lïjë ikali wa ma laka dë kpe. Kina ma lïjë komeri ꞌbënnï tëgë toꞌdɔ lende ꞌba Bɔkoꞌba nime ëdï rɔ wa ꞌba toꞌja yamo. 6 Tine ëdï ŋgï tara, bɔ ame koꞌdɔ lende ꞌba Bɔkoꞌba ɔdɔ bo kikali ŋgï toloma ŋge gɔ wa ame ga ꞌdɔ koꞌdɔ rönï zi bo ne, bo ti koꞌja wa ma kele ŋgï rɔ mbëmbë.

7 Römöyï mï kada ma köyö ze doꞌdeke a mɔtɔ dë mï dɔliŋɔ bine. Kina ɔdɔ dölëke dinza dogbake a mɔtɔ gbï darike timo di mï dɔliŋɔ nime. 8 Kina laka ɔdɔ dëdïke ꞌdeni ti akonyo ti bɔŋgɔ ꞌba yida rɔze gɔ diꞌdike lende mo kɔꞌbɔ ze. 9 Ne lïjë ya ma koꞌdɔkɔ tëdï ti wa rɔ mbëmbë naga nima Satani ususu dönnï ꞌdeni toꞌdɔ lende kënyë kina lïjë kilaka ꞌdeni mï ŋgɔwo abo. Lïjë iteri ꞌbënnï tomɔmi wa ŋgï rɔ dɔ rumö, tine wa naga nima inza kokɔnyi lïjë, ëdï koto lïjë ŋgï mï tölë. 10 Toꞌdɔkɔ tëdï ti wa rɔ mbëmbë na rɔ ŋgiraꞌda ꞌba tisaki ꞌba lende kënyë. Ya mɔtɔ ga ëdï ti meri mo kina kiꞌdi lïjë kɔcɔ ꞌdeni di mï kɔri ꞌba Kurïsïtö nime. Kina koꞌde gomɔ ma kënyë ꞌdeni ŋgï dönnï.

Tocɔ Toꞌdɔ Lende Laka

11 Tine nï ꞌbëyï ame rɔ ꞌba Bɔkoꞌba ne, onye röyï yaga kɔwɔ di rɔ lende kënyë naga nima. Ogbɔ röyï toꞌdɔ lende laka ꞌba Bɔkoꞌba gbï toro bo, tiꞌdi döyï gɔ lende ꞌba Kurïsïtö. Kina ꞌdɔ kogbɔ röyï gbï tɔꞌɔ lëpï yï ga, tine gbï togbɔ röyï laka tɔrɔ kpa gomɔ mo ti dökïꞌdï këddï. Kina ꞌdɔ tëdï ti kɔmɔ kele dɔ bilaka pili. 12 Loma ꞌba bilaka ame kiꞌdi dönnï ꞌdeni gɔ lende ꞌba Kurïsïtö nime ëdï kɔzɔ riŋa dölï tara. Kina gɔ kiriŋa ti rɔ ma kembe ti tigɔ ꞌdɔ koꞌja kpa közï ꞌba gɔmo, ame rɔ dïdï ma ŋburuŋburu ne. Wa nime na Bɔkoꞌba kïdëkï yi gɔmo mï kada ma tönë kumö yïmo ti kpëyï di kɔmɔ bilaka ma konzi kiya te iꞌdi döyï ꞌdeni gɔ lende ꞌba Kurïsïtö ne.

13 Kina me mose zïyï kɔmɔ Bɔkoꞌba ame kiꞌdi dïdï mï wa pili, gbï kɔmɔ Yësu Kurïsïtö ame kiya lende laka ꞌba Bɔkoꞌba kɔmɔ Pɔnitiyo Pilato ne. 14 Miya zïyï ꞌdɔ kuwö dɔ ndose naga nime këdï kiya rönï ne ŋbö kömö mï kada ꞌba tileki ꞌba ŋere ze Yësu Kurïsïtö kako mï dɔliŋɔ nime, kinza bɔtɔ mɔtɔ kiya ra te irasi a mɔtɔ. 15 Bɔkoꞌba na ti kiꞌdi Kurïsïtö kileme rɔ bo mï kada ma laka mo. Bo na ŋburu ti yëyï ŋge kɔtɔ rɔ löbu dɔ dɔliŋɔ pili, dɔ bɔ dɔliŋɔ pili kina gbï dɔ ŋere ni pili. 16 Bo na ŋge rɔ bɔ ame kölë dë ne. Bi loma abo mï bi kɔpɔ ma köbököbö dɔ kiteli ame bɔtɔ kɔꞌbɔ dë tari ŋɔli rɔmo. Bɔtɔ mɔtɔ oꞌja bo dë kina bɔtɔ ɔꞌbɔ dë gbï ma ꞌdɔ koꞌja bo. Ti dïlëlu tigɔ abo nduwë rɔ ŋburuŋburu. Amini.

17 Iya zïnnï lïjë ame ga rɔ bɔ mɔri ne, kinza lïjë kombi dönnï dë. Kina kinza lïjë komeri dë gbï tëgë wa mbëmbë ꞌbënnï naga nima ti köꞌbö nduwë tokɔnyi lïjë. Römöyï wa nime rɔ mɔri koꞌdɔ ne öꞌbö dë ŋgï nduwë ŋburu. Tine ꞌdɔ lïjë kikali laka Bɔkoꞌba na ti kokɔnyi lïjë. Bo na rɔ bɔ kiꞌdi wa pili zize ame gɔ kiꞌdi ze dëdïke rɔ lɔŋɔ. 18 Ma laka mo ꞌdɔ lïjë köꞌbö toꞌdɔ lende laka ame ꞌdɔ këdï rɔ mɔri koꞌdɔ ꞌbënnï ne. ꞌDɔ lïjë köꞌbö gbï tokɔnyi ya mɔtɔ ga ti wa ꞌbënnï ga. 19 Wa nime na ti këdï rɔ mɔri koꞌdɔ ꞌbënnï ame gɔ kulu dönï ꞌdɔ kokɔnyi lïjë mï kada ma këdï kako kiꞌdi dïdï ma laka zïnnï.

20 Timatiyo, mëdï miya zïyï, oŋgɔ gɔ wa naga nime Bɔkoꞌba kiꞌdi yi ꞌdeni mbiri dɔmo ne laka. Onye röyï kɔwɔ yaga di rɔ lende yawa ti kowasa mo naga nima bɔ ꞌbölu ni kïdëkï rɔ akikali ne. 21 Ya mɔtɔ ga iya te, lïjë ëdï ꞌdeni ti akikali nima. Gɔ köꞌdu mo na lïjë kɔcɔ ꞌdeni yaga di mï kɔri ꞌba Yësu Kurïsïtö.

Lende këyï ꞌba Bɔkoꞌba koloma tiye pili.

2 Timatiyo

1

2

3

4

Akugu Ma Mï Rïyö ꞌBa Pɔlo Zi

TIMATIYO

1

1 Ma Pɔlo, gɔ akoꞌdɔkɔ ꞌba Bɔkoꞌba rɔ bɔ laja ꞌba Yësu Kurïsïtö mugu waraga nime zïyï Timatiyo. Bo Bɔkoꞌba oja ma ꞌdeni tïyëtï mo ame bo këdï kiꞌdi dïdï ma laka zi ya ma këdï ꞌdeni rɔ akɔtɔ ti Yësu Kurïsïtö naga.

2 Nï Timatiyo na rɔ kole ma ame mɔꞌɔ kulöwö ne. ꞌBu ze Bɔkoꞌba ti ŋere ze Yësu Kurïsïtö kiꞌdi yëyï ti lende këyï ti mï këyï zïyï.

Ndose Ti Akocɔ ꞌBa Pɔlo

3 Mëdï moꞌdɔ yëëꞌdï nduwë göyï zi Bɔkoꞌba mï mötu koꞌdɔ ma. Bo na mëdï moja laja mo ꞌdeni ti meri laka ꞌba yïmö kɔzɔ ꞌba ꞌbu ma löbu ga tara. Möꞌbö ꞌdeni tumötu bo göyï kote kada kote korɔndɔ. 4 Ma rɔ mbëmbë mo moꞌdɔkɔ ꞌdɔ toꞌja kïnë yï römöyï mëdï nduwë tomeri gɔ monɔ ꞌbï tönë. Toꞌja yi di gɔ ame ti kiꞌdi ma ŋgï mëdï rɔ lɔŋɔ. 5 Mëdï gbï nduwë tomeri mo ma kiꞌdi döyï ꞌdeni gɔ lende ꞌba Yësu Kurïsïtö ti mï kɔtɔ kɔzɔ ꞌba möyï Yunïsï gbï kɔzɔ ꞌba möyï löbu Loyisi ame lïjë koloma toꞌdɔ mo bine. Mikali ꞌdeni iꞌdi döyï ꞌdeni gbï gɔmo kɔzɔ ꞌbënnï tara. 6 Kina me mëdï mole yïmo ꞌdeni teyi ꞌdɔ köꞌbö nduwë tome kpa ndɔbɔ ꞌba Bɔkoꞌba nime ti tigɔ abo tönë bo kiꞌdi zïyï mï kada ma miꞌdi közö döyï mï ndɔbɔ abo nime ne. 7 Römöyï Nyï Kɔtɔ Laka nime Bɔkoꞌba kiꞌdi zize ne iꞌdi ze dë rɔ tikere. Tine iꞌdi tigɔ ti akɔꞌɔ gbï ti togbɔ dɔ yida rɔ zize.

8 Kina kinza kiꞌdi röyï kaya tïyëtï lende ꞌba ŋere ze Yësu Kurïsïtö dë, kinza röyï kaya ma dë gbï gɔ ame mëdï mï maboso gɔ lende abo ne. Tine iꞌdi röyï ꞌdɔ tombi gomɔ tö gɔ köꞌdu ꞌba laja laka ꞌba Yësu nime. Römöyï Bɔkoꞌba ti kiꞌdi tigɔ ŋgï zïyï tombi gomɔ nima timo. 9 Bo na me kɔmɔ ze ꞌdeni di mï tölë kiꞌdi kïdëkï ze rɔ bilaka abo ga. Tine dëkï abo nime inza gɔ lende laka ze, bo oꞌdɔ ꞌdeni gɔ akoꞌdɔkɔ abo ti lende këyï abo ame gɔze ne. Bo oꞌdɔ lende këyï nime ꞌdeni zize ti Yësu Kurïsïtö mɔlo di bi tisaki mo. 10 Kina me bo kileme ꞌdeni zize ti toja Yësu Kurïsïtö kako mï dɔliŋɔ nime ꞌdɔ kɔmɔ ze di mï tölë. Yësu Kurïsïtö na rɔ bɔ kaꞌda tölë kina bo kileme dïdï ma ŋburuŋburu ꞌdeni zize ti laja laka abo.

11 Ame na rɔ laja laka ma Bɔkoꞌba koja ma tuwöwö mo zi bilaka gbï tiyandi mo. 12 Gɔ köꞌdu mo na ꞌdeni me mëdï mombi gomɔ. Tine rɔma aya gomɔ nime dë römöyï mikali Yësu Kurïsïtö ame miꞌdi dɔma gɔ lende mo ne ꞌdeni. Kina mikali ŋgï bo ti koŋgɔ gɔ ndɔbɔ ꞌba laja laka abo nime bo kose zö ne ŋbö kömö mï kada mo ame bo këdï kileki yïmo mï dɔliŋɔ nime ne. 13 Gɔ köꞌdu mo na ꞌdɔ köꞌbö ti nduwë tiya lende laka ꞌba Bɔkoꞌba zi bilaka ko kɔzɔ ame kuwö di zö ne tara. Kina ꞌdɔ köꞌbö rɔ akileme zïnnï ti tiꞌdi döyï gɔ lende ꞌba Yësu Kurïsïtö tɔꞌɔ bilaka ti tigɔ abo. 14 Bɔkoꞌba iꞌdi lende laka abo nime ꞌdeni zïyï kina ꞌdɔ koŋgɔ gɔmo ti, ti tigɔ ꞌba Nyï Kɔtɔ Laka ame koloma ꞌdeni mïze pili ne.

15 Ikali ꞌdeni bilaka ꞌba kanisa ma mï dɔyayi ꞌba Asiya pili oga kpënnï ꞌdeni gɔma, kina Pugëlö ni ti Eromogene na ꞌdeni gbï tïnnï. 16 Ŋere ze Yësu Kurïsïtö kiꞌdi mï bo këyï rɔ bilaka ꞌba Onesiporo, römöyï Onesiporo ïyëddï yïmö ꞌdeni dɔ konzi. Pele mëdï mï maboso nime rɔ bo aya ma dë gbï. 17 Mï kada ma bo kömö Roma bine, bo iꞌdi ŋgï toma gɔma ŋbö bo kari koꞌja ma. 18 Kina ikali ꞌdeni gbï laka ma bo kokɔnyi bilaka ꞌba kanisa di mï Epeso yayi. Ee, ŋere Yësu kiꞌdi mï bo këyï rɔ Onesiporo mï kada ꞌba tileki abo dɔliŋɔ bine.

2

Tuwö Dɔ Bɔkoꞌba

1 Tine nï ꞌbëyï kole ma, oloma köꞌbö rɔ ma kitigɔ gɔ lende këyï nime Yësu Kurïsïtö kiꞌdi ꞌdeni zïyï ne. 2 Uwö lende ꞌba Bɔkoꞌba ꞌdeni mɔlo di zö kina bilaka ma konzi utï ꞌdeni gbï gɔmo kiya te ëdï rɔ ma kodɔrɔ. Kina ꞌdɔ koto toza lende nima nduwë zi ya ma kinza kari kola dë ŋgï kïlïkö rɔ wa yawa naga, lïjë ame ga kikali tiyandi mo gbï dɔgba zi ya mɔtɔ ga ne.

3 Iꞌdi röyï tombi gomɔ kɔtɔ tö gɔ lende ꞌba Yësu Kurïsïtö kɔzɔ bɔ kanya ame këdï koꞌdɔ ndɔbɔ abo rɔ ma laka ti toꞌja gomɔ teyi ne tara. 4 Bo oꞌjɔŋɔ rɔ bo ꞌdeni di rɔ wa ame ga ya ma laki këdï koꞌdɔ ne. Römöyï bo oꞌdɔkɔ tïyëyï dökïꞌdï bɔ ame mbiri di dɔ bo ne. 5 Kina ꞌdɔ këddï kɔzɔ bɔ riŋa dölï ame këdï kuwö dɔ köꞌdu kiꞌdi ꞌba riŋa nima gɔ bo koꞌja kpa közïmo ne tara. 6 Kina ꞌdɔ këddï gbï kɔzɔ bɔ nyaka ma koꞌdɔ ndɔbɔ rɔ mbëmbë ame bo na rɔ dɔgba ꞌba tonyo wa laꞌja ꞌba mï nyaka ne. 7 Omeri gɔ lende ma naga nime, kina Bɔkoꞌba ti kokɔnyi yi ŋgï tikali mo pili.

8 Omeri gɔ lende ꞌba Yësu Kurïsïtö ame di mï kupö Dawidi kënyï kɔdɔ yaga di mï tölë ne. Ame na rɔ laja laka ma mëdï miya zi bilaka. 9 Gɔ köꞌdu mo na me mëdï mombi gomɔ ꞌdeni kuꞌdu ma mï maboso kudödu ndö ti ziŋgiri bine kɔzɔ bɔ ꞌbögö. Ne lende ꞌba Bɔkoꞌba udödu ndïmo dë kɔtɔ te. 10 Tine masi dë di bi tombi gomɔ naga nime ꞌdɔ tokɔnyi bilaka ame ga Bɔkoꞌba kigeli ꞌdeni rɔ ꞌba bo ne. Ame ꞌdɔ Yësu Kurïsïtö kɔmɔ lïjë di mï tölë kiꞌdi lïjë koloma rɔ ŋburuŋburu mïtɔrɔ.

11 Kina lende nime ëdï rɔ ma laka, ame kiya te, “Ɔdɔ dölëke ꞌdeni ti bo, ti dïdïdïke ꞌdeni ꞌböwu gbï ti bo. 12 Ɔdɔ dasike dë di bi tombi gomɔ kɔtɔ ti bo, ti dëdïke ŋgï gbï rɔ ŋere kɔtɔ ti bo. Ɔdɔ dilagike di rɔ bo, bo ti kilagi ŋgï gbï di rɔze. 13 Ɔdɔ dogake kpeze gɔ bo, tine bo oga ꞌba bo kpa bo dë. Römöyï bo ikali dë ma ꞌdɔ tuyï mï lende abo.”

Kpa Kogba

14 Lende naga nime oto tïyëtï mo zi bilaka ꞌba kanisa. Kina iya zïnnï kɔmɔ Bɔkoꞌba kinza lïjë kogba kpënnï dë gɔ köꞌdu ꞌba lende. Römöyï kpa kogba gɔ köꞌdu ꞌba lende okɔnyi bɔtɔ dë, tine ëdï kirasi mï ya ma kuwö naga. 15 Tine ogbɔ röyï tëdï rɔ ma laka kɔzɔ ma Bɔkoꞌba koꞌdɔkɔ zïyï. Ïyëtï lende ꞌba Bɔkoꞌba ko rɔ ma kodɔrɔ kɔzɔ bɔ ndɔbɔ ame rɔmo kaya ndɔbɔ abo ma bo koꞌdɔ dë ne tara.

16 Kinza kodɔꞌbɔ röyï dë mï lende rumö ma yawa naga nima. Römöyï bɔ kowasa rumö naga nima ɔcɔ ꞌdeni ŋbö kɔwɔ yaga di mï kɔri ꞌba Bɔkoꞌba. 17 Lende ꞌbënnï ga irasi wa ŋgï kɔzɔ ꞌböŋö madɔwukö ame këdï konyo yida rɔ bilaka ne tara. Omenayo ni ti Pileto na rɔ bɔ kiya lende naga nime. 18 Lïjë ɔcɔ ꞌdeni ŋbö yaga di mï kɔri ꞌba lende kodɔrɔ ꞌba Bɔkoꞌba. Lïjë ebe kiya te tënyï tɔdɔ yaga di mï tölë ꞌba ya ame ga rɔ ꞌba Kurïsïtö ne oꞌdɔ rönï ꞌdeni mɔlo. Lende ꞌbënnï nime na me kiꞌdi ya mɔtɔ ga dë kpe kiꞌdi dönnï laka gɔ lende ꞌba Bɔkoꞌba. 19 Tine lende ꞌba Bɔkoꞌba ɔrɔ ꞌbënï ꞌdeni ŋgï ndïŋï kɔzɔ döku ma löbu ame kïdëyï ꞌdeni mï gbɔndɔ ꞌba rö ne tara. Ame bɔtɔ mɔtɔ kɔꞌbɔ dë gbï tiyaya mo. Tine ugu lende ꞌdeni dɔmo, iya te, “Ŋere Bɔkoꞌba ikali bilaka abo ga,” kina gbï, “Bɔ ame kiya rönï ꞌdeni rɔ ꞌba Bɔkoꞌba ne ꞌdɔ bo kola gɔ toꞌdɔ lende kënyë yaga.”

20 Bilaka ꞌba kanisa ëdï kɔzɔ jama ꞌba mï rö ꞌba bɔ wa ame kïnë mo pili rɔ gege. Mɔtɔ ga rɔ ma kele kileŋo di mï yamo, mɔtɔ ga rɔ gberi ni ti kete. Ma kele naga nima ëdï koꞌdɔ ndɔbɔ ma rɔ miri timo, tine mɔtɔ mo ga toꞌdɔ wa ma ene naga timo. 21 Kina gbï tara, ya ma kilagi köꞌdu ꞌba bɔ lende yawa naga Bɔkoꞌba ti kiꞌdi ndɔbɔ ma rɔ miri gbï zïnnï römöyï lïjë wa ma laka abo ga na. Ame bo kikali ŋgï toꞌdɔ ndɔbɔ timo lïjë köꞌbö ꞌdeni ndö toda dɔ wa ame ga pili bo koꞌdɔkɔ toꞌdɔ mo ne.

22 Kina nï ꞌbëyï ꞌdɔ kola gɔ toꞌdɔ wa ame ga pili rɔ ma kari gɔ dökïꞌdï yɔbi ne yaga. Tine lende laka ꞌba Bɔkoꞌba na ꞌdɔ kogbɔ röyï toꞌdɔ mo tiꞌdi döyï gɔmo gbï ti akɔꞌɔ ti lende këyï kɔtɔ ti ya ame ga pili ꞌdeni ti dökïꞌdï kɔtɔ kopapa Bɔkoꞌba ꞌdeni tokɔnyi lïjë ne. 23 Kina ꞌdɔ konye röyï ŋbö yaga rɔ ma kɔwɔ di rɔ bɔ kowasa rumö naga nima lïjë kikali wa ma lïjë këdï koꞌdɔ kowasa mo naga dë yɔ. Ikali ꞌdeni wa naga nima na këdï koꞌde ꞌdïrï. 24 Tine inza rɔ ma laka zïyï bɔ laja ꞌba Bɔkoꞌba ꞌdɔ koꞌdɔ ꞌdïrï. Nï bɔ laja oloma liya rɔ ma laka ti bilaka pili. Kina ꞌdɔ kikali laka tiyandi bilaka kinza tënyï rɔ ꞌdïrï. 25 Ɔdɔ koloma liya tïyëtï lende ꞌba Bɔkoꞌba zi ya ma këdï kiya kpa kënyë rɔmo naga nima, mɔtɔga Bɔkoꞌba ti kiꞌdi lïjë kotɔ dönnï kikali lende laka abo. 26 Kina ŋgï lïjë ti kindiŋi yaga lïjë kɔmɔ di mï ŋgɔwo ꞌba Satani ame lïjë kilaka ꞌdeni yïmo kiꞌdi lïjë toꞌdɔ akoꞌdɔkɔ ame ga rɔ ꞌba bo ꞌba Satani ne.

3

Kada Ma Ŋburuŋburu

1 Kina me mëdï miya zïyï tikali mo rɔ ma laka. Mï kada mo ame ꞌdeni rɔ ŋburuŋburu ꞌba dɔliŋɔ nime ne ti këdï rɔ kada ma kënyë rɔ dɔ kiteli zi bilaka ꞌba Bɔkoꞌba. 2 Bilaka ti këdï ŋge rɔ bɔ tɔꞌɔ gbagba lïjë ga, rɔ bɔ tɔꞌɔ gïrïsï, rɔ bɔ dölï, rɔ bɔ dɔ kombi, rɔ bɔ tiꞌja koro ꞌbu ni ma ti ma ni dë, lïjë ti këdï rɔ bɔ tuyï dɔ giliti kuruku zi bilaka. Kina lïjë ti kilagi gbï toꞌdɔ lende laka ꞌba Bɔkoꞌba, 3 tine lïjë ti këdï rɔ bɔ ndoꞌji kodɔꞌbɔ rönnï dë gbï ti bilaka ma laki, rɔ bɔ dɔ kosi toworo toꞌdɔ a ma kënyë koꞌdɔkɔ lende ma laka dë, 4 rɔ bɔ susu toꞌdɔ wa kɔzɔ kuruku ma kënyë kina lïjë ti kuluꞌbutï ŋgï ti rɔ kote. Akoꞌdɔkɔ ꞌba gbagba lïjë ga na lïjë kiꞌdi kebe akɔꞌɔ ꞌba Bɔkoꞌba. 5 Lïjë ti kidewo rönnï rɔ bɔ tumötu Bɔkoꞌba tine ola gɔ bi dë zi tigɔ ꞌba Bɔkoꞌba ꞌdɔ këdï mïnnï.

Kina ꞌdɔ konye röyï yaga kɔwɔ di rɔ bilaka ma kɔzɔ a nime te. 6 Römöyï köꞌdu ꞌbënnï mɔtɔ tuꞌbölu bilaka ꞌdɔ kota lïjë rɔ ŋba tine ꞌdɔ lïjë kebe tocɔ ꞌja ma rumö mo ga ꞌdɔ kösö gönnï. ꞌJa naga nime lïjë na rɔ ya ma këdï ti dökïꞌdï kombi gɔ lende kënyë ma mbëmbë ꞌbënnï ga kina meri gege ꞌbënnï ga kiꞌdi lïjë ŋgï koꞌdɔ lende kënyë. 7 Lïjë ëdï nduwë ti kɔmɔ kiꞌdi ꞌdɔ tutu rönnï toꞌdɔ lende laka ma kodɔrɔ tine lïjë ɔꞌbɔ dë.

8 Bɔ ꞌbölu naga nime oꞌdɔkɔ tirasi mï lende kodɔrɔ ꞌba Bɔkoꞌba nime kɔzɔ ꞌba Yane ni ti Yambore ma tönë koma tirasi mï lende ꞌba Musa mɔlo bine ne tara. Tine bɔ ꞌbölu naga nima dönnï irasi rönï ꞌdeni kina Bɔkoꞌba kilagi lïjë ꞌdeni römöyï lïjë iꞌdi dönnï dë gɔ lende abo. 9 Kina bilaka pili ti koŋgɔ lende ꞌbënnï ŋgï rɔ köꞌdu yawa kɔzɔ ꞌba Yane ni ti Yambore tönë tara. Kina lïjë inza kɔꞌbɔ tirasi mï lende ꞌba Bɔkoꞌba.

Tocɔ Mï Këddï

10 Ne ꞌbëyï ikali akiyandi ma ti loma ma kina gbï ti wa ma moꞌdɔkɔ toꞌdɔ mo ꞌdeni laka. Ikali ma miꞌdi dɔma gɔ lende ꞌba Bɔkoꞌba ꞌdeni kina gbï ti ame mɔꞌɔ bilaka pili moꞌdɔ ꞌdïrï dë ti bɔtɔ. 11 Kina gbï ikali ꞌdeni ma mɔrɔ kpa gomɔ ti mï këddï. Ame tönë bilaka kodɔ gomɔ ma kinza kiya rɔma di Anitɔkiya ni ti Ikoniya ti Lusëtura. Ne mogbɔ rɔma ŋgï kpamo na Bɔkoꞌba ɔmɔ ma gbï ꞌdeni di yïmo pili. 12 Rɔ ma laka miya zïyï lïjë ame ga pili koꞌdɔkɔ tëdï rɔ akɔtɔ ti Yësu Kurïsïtö gbï toꞌdɔ lende laka mo ne ti kodɔ gomɔ ŋgï rönnï. 13 Tine ya ma rɔ wa kënyë naga ti bɔ ꞌbölu ni ti koto nduwë toꞌdɔ ndɔbɔ ꞌbënnï ga kari timo rɔ dɔ kiteli. Satani ti kuꞌbölu lïjë kina lïjë ti kuꞌbölu ya mɔtɔ ga gbï.

14 Tine ma ꞌbëyï ꞌdɔ köꞌbö tiꞌdi döyï gɔ lende ꞌba Bɔkoꞌba ame kiyandi yi ꞌdeni mɔlo timo kiꞌdi döyï gɔmo ne. Ikali ꞌdeni bɔ kɔmɔ kiyandi ꞌbï ga iyandi yi timo rɔ ma kodɔrɔ. 15 Kina pele mɔlo tönë këddï gba rɔ kole titi ne ikali lende ꞌba mï buku ꞌba Bɔkoꞌba ꞌdeni. Lende ꞌba mï buku ꞌba Bɔkoꞌba na ti kiꞌdi kɔmɔ kandi zïyï ꞌdɔ kiꞌdi döyï gɔ lende ꞌba Yësu Kurïsïtö kina ti kɔmɔ yi ŋgï di mï tölë. 16 Römöyï wa ame ga pili mï buku ꞌba Bɔkoꞌba ne Nyï Kɔtɔ Laka na kiꞌdi zi bilaka mo ga tugu mo. Kina pili rɔ ma laka tiyandi wa ma kodɔrɔ, torɔꞌbɔ gɔ wa ma rɔ ma kɔcɔ, tileki ze mï kɔri ꞌba akoꞌdɔkɔ ꞌba Bɔkoꞌba. Kina gbï tutu bilaka mï loma ma laka. 17 Bo Bɔkoꞌba iꞌdi lende naga nime ꞌdeni te mï buku abo ꞌdɔ bɔ laja abo ga pili këdï ti akikali ꞌba toꞌdɔ lende laka ame ga pili rɔ ꞌba bo ne.

4

1 Mëdï mose gɔmo ꞌdeni zïyï kɔmɔ Bɔkoꞌba gbï ti Yësu Kurïsïtö. Römöyï bo ëdï kileki kada mɔtɔ kako dɔliŋɔ bine koloma rɔ bɔ dɔliŋɔ, toꞌdɔ burë ꞌba ya ma gba ti kömönnï naga gbï ti töku ni. 2 Kina me mose gɔmo ꞌdeni zïyï ꞌdɔ koto nduwë tuwöwö laja laka ꞌba Bɔkoꞌba zi bilaka. Ɔdɔ lïjë koꞌdɔkɔ ala koꞌdɔkɔ dë pele iꞌdi kpëyï kitigɔ nduwë tiya mo. Oloma ndö tileki dönnï todɔrɔ gɔ lende kënyë ꞌbënnï ga. Kina mï akiyandi ꞌbï iliya röyï tocɔ lïjë toꞌdɔ lende ꞌba Bɔkoꞌba. 3 Kina me mëdï mose gɔmo zïyï römöyï kada mɔtɔ yayi bilaka ti kilagi akiyandi ma laka, tine lïjë ti kebe za tomɔmi bɔ kɔmɔ kiyandi ma konzi ame ga këdï kiya ŋge rɔ wa ma gɔ mïnnï ga ne. Römöyï lïjë oꞌdɔkɔ ëꞌbënnï ŋge toꞌdɔ akoꞌdɔkɔ ꞌbënnï ga. 4 Gɔ köꞌdu mo na lïjë koꞌdɔkɔ dë kpe toje mbili nnï tuwö dɔ lende ma kodɔrɔ, tine lïjë oꞌdɔkɔ ëꞌbënnï ŋge rɔ ꞌba bilaka lesi. 5 Tine nï ꞌbëyï ïsïkï röyï ŋburu kitigɔ kina gbï ꞌdɔ tombi gomɔ. Öꞌbö nduwë tuwöwö laja laka ꞌba Bɔkoꞌba toꞌdɔ ndɔbɔ ame ga pili bo kiꞌdi ꞌdeni zïyï ne.

6 Tine ꞌbama kada ꞌba ꞌdɔ toja dïdï ma timo ɔwɔ dë kpe. Ne dïdï ma ti këdï ŋgï rɔ kpa közï zi Bɔkoꞌba. 7 Mï loma ma bine ëdï ꞌdeni kɔzɔ riŋa dölï, ame bɔ mo kogbɔ rönï ꞌdeni ŋbö kömö bi ꞌba tote mo ne. Kina me mogbɔ rɔma ꞌdeni tara mï laja koja ma zi Bɔkoꞌba moꞌdɔ wa ame ga bo kose zö ne ꞌdeni pili kote kinza toga kpama gɔ lende abo. 8 Kina ti moꞌja wa ma laka mo ŋgï gɔmo di zi Yësu Kurïsïtö kɔzɔ bɔ riŋa dölï ame kolɔlɔ wa ꞌdeni ne tara. Mï kada ꞌba burë ŋere Yësu bɔ toꞌdɔ burë rɔ ma kodɔrɔ ti kiꞌdi kpa közï ma laka ŋgï zö römöyï moꞌdɔ lende laka abo ꞌdeni. Bo inza kiꞌdi ŋge kɔtɔ zö tine gbï zi ya ame ga pili këdï ti kɔmɔ kiꞌdi gɔ tileki abo mï dɔliŋɔ nime ne.

Zi Timatiyo

9 Tine opi röyï tɔ kpe ndɔ kako welo zö bine. 10 Dema ola ma ꞌdeni. Wa ꞌba dɔliŋɔ nime na kɔꞌɔ ꞌdeni kulöwö rɔ bo, kina bo kënyï ꞌdeni kari Tesalonika. Koresekene ari ꞌba bo ꞌdeni Galatiya, kina Tito ari ꞌdeni Dalomatiya. 11 Luka na ŋge kileke tö bine.

Kina ɔdɔ këddï kako oꞌde Marako tïyï, bo ti këdï ŋgï rɔ kɔnyi ma löbu zö mï ndɔbɔ ma. 12 Moja Tukïkö ꞌdeni kari Epeso. 13 Kina ɔdɔ këddï kako oꞌde bɔŋgɔ ꞌba bi këyï ma nima mola Torowa yayi rö ꞌba Karopo ne. Kina ꞌdɔ koꞌde buku ma ga gbï, ma dɔ kiteli mo buku ma laka rɔ kilaka naga nima.

14-15 Kina iꞌdi kömöyï kandi laka di zi Alesandoro bɔ tapini nima. A nime bo koꞌdɔ zö bine ne kpamo ɔꞌɔ ŋgï kɔzɔ ɔtɔ. Ne Bɔkoꞌba ti kodɔ karama mo ꞌbasi dɔ bo. Kina ꞌdɔ kiꞌdi kömöyï gbï kandi laka di zi bo, römöyï bo oꞌji lende ze nime ŋgï rɔ mbëmbë.

16 Mï kada ma dɔgba ame koto ma kɔmɔ burë tïyëtï lende ma ne, bɔtɔ ma kɔtɔ mɔtɔ ɔrɔ dë tö. Ola ma ŋge rɔ dɔ kutu ma. Ne bo Bɔkoꞌba kola lïjë gɔmo. 17 Tine ŋere Yësu ɔrɔ ꞌdeni tö kiꞌdi tigɔ zö mïyëtï lende abo bɔ löwö pili kuwö. Bo okɔnyi ma ꞌdeni kɔzɔ wa ame kɔmɔ di kpa tabïyö ne. 18 Mikali ꞌdeni bo ti kokɔnyi ma nduwë mɔmɔ di kpa wa ma kënyë pili ŋbö bo kogba ma mïtɔrɔ mï ŋere löbu abo yayi. Yëëꞌdï këdï zi bo nduwë rɔ ŋburuŋburu. Amini.

Akumötö

19 Umötö Purïsïka ni ti Akowila gbï ti bilaka ꞌba Onesiporo ga. 20 Eraseto oloma ꞌdeni Korinito, tine Turöpïmö ëdï dɔ rɔkɔꞌɔ kina mola bo ꞌdeni Mileto. 21 Tine opi röyï tɔ kpe ndɔ ꞌdɔ kömö zö bine gba kota kinza kpa dɔlili kömö. Yubulö ni ti Pudënïtö ti Lïnö ti Kolawodiya umötö yi pili. Kina löndö mɔtɔ ga umötö yi gbï pili.

22 Ŋere Bɔkoꞌba koloma köꞌbö tïyï. Lende këyï abo koloma tiye pili.

Tito

1

2

3

Akugu ꞌBa Pɔlo Zi

TITO

1

1 Ma Pɔlo mugu waraga nime zïyï Tito. Ma bɔ ndɔbɔ ꞌba Bɔkoꞌba gbï bɔ laja ꞌba Yësu Kurïsïtö. Bo Bɔkoꞌba iꞌdi ma ꞌdeni toꞌdɔ ndɔbɔ abo nime ꞌdɔ tokɔnyi ya ame ga bo kigeli ꞌdeni ne ꞌdɔ kiꞌdi dönnï gɔ lende kodɔrɔ abo, kina gbï tikali loma ame bo Bɔkoꞌba koꞌdɔkɔ zïnnï ne. 2 Mëdï moꞌdɔ römöyï ma ꞌdeni ti kɔmɔ kiꞌdi gɔ dïdï ma ŋburuŋburu ma bo këdï kiꞌdi zize. Bo Bɔkoꞌba oꞌdɔ bëtï dë, bo iya ꞌdeni mɔlo di bi tisaki mo ꞌdɔ tiꞌdi dïdï ma ŋburuŋburu zi bilaka abo ga. 3 Kina ame na ꞌdeni rɔ kada ma laka mo, bo ileme lende ꞌba dïdï abo tönë ꞌdeni zize. Lende ꞌba dïdï nime Bɔkoꞌba bɔ tɔmɔ ze di mï tölë iꞌdi ꞌdeni zö, kose gɔmo ꞌdɔ muwöwö zi bilaka ma laki.

4 Nï Tito na rɔ kole ꞌba gbagba ma mï tiꞌdi dɔ gɔ lende ꞌba Yësu Kurïsïtö. ꞌBu ze Bɔkoꞌba ti Yësu Kurïsïtö bɔ tɔmɔ ze di mï tölë koꞌdɔ yëyï döyï kiꞌdi lende këyï koloma tïyï.

Tito Bɔ Laja Mï Dɔyayi ꞌBa Kurëtë

5 Mola yi mï Kurëtë ꞌdɔ kileŋo gɔ ndɔbɔ ꞌba kanisa laka kina gbï ꞌdɔ kiꞌdi löbu ꞌba dɔ kanisa mï dɔliŋɔ mo ga pili. Kina kɔzɔ ma mose zïyï tikali mo laka gɔ lende ꞌba tiꞌdi löbu ꞌba dɔ kanisa. 6 Löbu ꞌba dɔ kanisa ꞌdɔ këdï rɔ bilaka ame kinza bi ŋgɔrɔ ꞌba lende mɔtɔ rɔmo. Kina ꞌdɔ bo këdï gbï ŋge ti ꞌja kɔtɔ, rɔ bɔ ame kole abo ga kuwö dɔ bo laka kiꞌdi dönnï gɔ lende ꞌba Yësu Kurïsïtö, tine gbï kinza wa mɔtɔ ame ꞌdɔ bilaka kususu lïjë timo mï loma ꞌbënnï ne. 7 Löbu ꞌba dɔ kanisa ꞌdɔ këdï rɔ bɔ ame kinza bi ŋgɔrɔ mɔtɔ rɔmo ne römöyï bo na rɔ bɔ koŋgɔ gɔ bilaka ꞌba Bɔkoꞌba. Kina ꞌdɔ bo këdï rɔ bilaka ame kinza rɔ bɔ toꞌdɔ mï löbu, rɔ bɔ tënyï welo rɔ ꞌdïrï. Kina kinza bo kinza gbï rɔ bɔ layi, rɔ bɔ koꞌdɔ ya ala gbï rɔ bɔ toꞌja yamo ti kɔri ma kënyë. 8 Tine ꞌdɔ bo këdï rɔ bɔ koꞌdɔ ŋba, koꞌdɔkɔ ŋge rɔ lende ma laka. Bo këdï rɔ bɔ ma koꞌdɔ lende dë rɔ dɔ rumö, tine rɔ bɔ togbɔ dɔ yida rɔ bo ŋge toꞌdɔ lende laka ame Bɔkoꞌba koꞌdɔkɔ ne. 9 Kina ꞌdɔ bo këdï rɔ bɔ ame kindaꞌba laja laka ꞌba Bɔkoꞌba kɔzɔ ma miyandi yi timo. Kɔri nime na ti kiꞌdi bo ŋgï kɔꞌbɔ tocɔ bilaka ꞌba kanisa ti akiyandi ma kodɔrɔ kina ti lende abo kodowe dɔkɔnyɔ ya ma kinza koꞌdɔkɔ lende ꞌba Bɔkoꞌba dë naga nima ŋgï.

10 Löbu ꞌba dɔ kanisa na ꞌdɔ këdï kɔzɔ a nime te, römöyï ma konzi mɔtɔ ga uwö dɔ lende ꞌba Bɔkoꞌba dë, ŋgï rɔ bɔ ꞌbölu bɔ lende yawa. Bɔ ꞌbölu naga nime ma konzi mo ga di mï Yudayi. 11 Lïjë iꞌdi kpa gɔli ma konzi mɔtɔ ga ꞌdeni kɔcɔ yaga di mï kɔri ꞌba lende ꞌba Bɔkoꞌba. Tine zïyï ꞌdɔ koboso kpa akiyandi kënyë ꞌbënnï nima kɔrɔ yaga, ame lïjë këdï koꞌdɔ ŋge toꞌja yamo timo ne. 12 Römöyï bɔ ꞌbɔsi ꞌbënnï mɔtɔ ꞌba Kurëtë iya ꞌdeni tönë te, “Bilaka ꞌba Kurëtë lïjë ŋgï rɔ bɔ bëtï, bɔ kpa gbörö, bɔ tïkëpï rɔ kuruku ma kënyë.” 13 Lende nime ëdï rɔ ma laka, kina miya zïyï ꞌdɔ kilende zïnnï rɔ ma kitigɔ ꞌdɔ lïjë köꞌbö tiꞌdi dönnï gɔ lende ꞌba Bɔkoꞌba, kinza lïjë koga kpënnï dë gɔmo. 14 Tine kinza lïjë kiꞌdi dönnï dë gbï gɔ lende yawa ꞌba Yudayi naga nima. Kina kinza lïjë kuwö dɔ köꞌdu kiꞌdi ꞌba bɔ kilagi lende kodɔrɔ ꞌba Bɔkoꞌba naga nima dë.

15 Lende ma rɔ dömöyï bilaka naga nima na me. Bɔ ame ꞌdeni rɔ ma kɔpɔ kɔmɔ Bɔkoꞌba, wa mɔtɔ ꞌba dɔliŋɔ nime inza kpe ma ꞌdɔ kiꞌdi bo rɔ tiꞌda di kɔmɔ Bɔkoꞌba. Tine ya ma kinza kiꞌdi dönnï dë gɔ lende abo naga nima ꞌdeni pili rɔ tiꞌda di kɔmɔ bo. Lende ꞌbënnï ga ꞌdeni kpaki rɔ tiꞌda kina dönnï irasi rönï ꞌdeni lïjë ikali lende ma laka dë kpe. 16 Lïjë idewo rönnï rɔ bɔ tikali Bɔkoꞌba tine ndɔbɔ ꞌbënnï ga ileme ŋgï lïjë ikali bo Bɔkoꞌba dë du te. Lïjë uwö dɔ Bɔkoꞌba dë tine lïjë ebe gbï toꞌdɔ wa ma bo koꞌji naga. Kina ŋgï lïjë ɔꞌbɔ dë kpe toꞌdɔ wa mɔtɔ rɔ ma laka.

2

Akiyandi Ma Laka

1 Tine nï ꞌbëyï iyandi lïjë toꞌdɔ wa ame kutï dönï ti akiyandi laka ꞌba Bɔkoꞌba nime ne. 2 Ilende zi bilaka ꞌba kanisa ame ga rɔ bulöbu ne ꞌdɔ lïjë kogbɔ dɔ yida rönnï, koꞌdɔ a ma kodɔrɔ tine dë toꞌdɔ wa ma rɔ dɔ rumö. Kina ꞌdɔ lïjë kiꞌdi dönnï gɔ lende ꞌba Bɔkoꞌba ti dökïꞌdï kɔtɔ gbï tɔꞌɔ bilaka kina tombi gomɔ kinza tola gɔmo.

3-4 Kina ꞌdɔ kilende gbï zi ꞌja löbu mo ga, lïjë ꞌba Bɔkoꞌba na, loma ꞌbënnï köꞌbö rɔ ma laka. Kinza lïjë köꞌbö dë rɔ bɔ kore ala rɔ atɔli ꞌba layi. Tine zïnnï tiyandi ꞌja titi ti lende laka tɔꞌɔ mëꞌdë nnï gbï ti kole ꞌbënnï ga. 5 Kina ꞌdɔ lïjë ꞌja titi kogbɔ dɔ yida rönnï ti kinza toꞌdɔ yërï. Gɔ lïjë koꞌdɔ ndɔbɔ ꞌba dɔ liŋɔ ꞌbënnï ga na rɔ ma laka ti mï këyï gbï ti tuwö dɔ mëꞌdë nnï ga. Ame na ŋgï ti kiꞌdi bilaka kitiꞌja lende ꞌba Bɔkoꞌba dë kpe.

6 Kina ilende gbï zi yɔbi mo ga togbɔ dɔ yida rönnï ga laka. 7 Tine nï ꞌbëyï ꞌdɔ köꞌbö rɔ bɔ kileme lende laka mï akoꞌdɔ ꞌbï pili. Akiyandi ꞌbï iꞌdi këdï kinza ꞌbölu kina gbï kinza lende yawa yïmo. 8 Mï akiyandi pili öꞌbö ti lende laka ame kinza bilaka koꞌja bi ŋgɔrɔ mɔtɔ ꞌdɔ kususu yi timo. ꞌDɔ bɔ kilagi lende ze naga nima rɔmo kaya ŋgï kikali dë kpe tiya a ma kënyë mɔtɔ ti möyï ze.

9 Kina ꞌdɔ kilende gbï zi bilaka ꞌba kanisa ame ga rɔ bɔ ndɔbɔ zi ya mɔtɔ ga ne. Kina laka ꞌdɔ lïjë kuwö dɔ bɔ dönnï ga gbï toꞌdɔ akoꞌdɔkɔ mo ga pili kinza lende mɔtɔ teyi. 10 Kina kinza lïjë koꞌbali wa mo ga dë gbï. Tine ꞌdɔ lïjë koꞌdɔ wa ame ga gɔ kileme lïjë rɔ bilaka laka zi bɔ dönnï ga mï ndɔbɔ koꞌdɔ ꞌbënnï ne. Kina ti kileme ŋgï akiyandi ꞌba Bɔkoꞌba bɔ tɔmɔ ze di mï tölë nime ëdï rɔ lende laka.

11 Miya te römöyï Bɔkoꞌba iꞌdi lende këyï abo ꞌdeni zi bilaka pili koyi bi kɔzɔ bi kɔpɔ tara. Römöyï ti lende këyï abo na me bo kɔmɔ dɔkomali bilaka lesi ꞌdeni pili di mï tölë. 12 Bo ose ꞌdeni zize ꞌdɔ dodɔke rɔze ti bërï di mï akoꞌdɔ ti akoꞌdɔkɔ ꞌba dɔliŋɔ nime. Tine zize toloma mï dɔliŋɔ nime togbɔ dɔ yida rɔze. Kina gbï ꞌdɔ doꞌdɔke lende laka toro Bɔkoꞌba. 13 Römöyï dëdïke ꞌdeni ti kɔmɔ kiꞌdi ti bi koda gɔ kada laka ame ꞌdɔ Yësu Kurïsïtö kileme rɔ bo rɔ löbu ꞌba dɔ wa pili ne. Bo na rɔ Bɔkoꞌba ze ame rɔ dɔ kiteli, bo kɔmɔ ze ꞌdeni yaga di mï tölë ne. 14 Bo ölë ꞌdeni tutë gɔze di mï lende kënyë pili tiꞌdi ze rɔ ma kɔpɔ rɔ ꞌba gbagba bo ga ŋge tönyö gɔ lende koꞌdɔ laka.

15 Oto ndose naga nime zi bilaka ꞌba kanisa. Römöyï Bɔkoꞌba iꞌdi közï kakpa ꞌdeni zïyï tocɔ lïjë mï lende laka tamo dönnï gɔ lende kënyë. Tine nï kinza kiꞌdi bɔtɔ mɔtɔ kudölï yi dë.

3

Loma ꞌBa Bilaka ꞌBa Kanisa

1 Iya zi bilaka ꞌba kanisa kinza lïjë kola gɔ tuwö dɔ turu ni ti ya ma ti közï kakpa naga dë. Ma laka mo na ꞌdɔ lïjë koro ya naga nime. Kina ꞌdɔ lïjë köꞌbö ŋburu ndö toꞌdɔ a ma laka ame ga këdï kiya zïnnï toꞌdɔ mo ne. 2 Kinza lïjë kitiꞌja bɔtɔ dë, koꞌdɔ ꞌdïrï dë gbï. Tine ꞌdɔ lïjë kokɔnyi bilaka pili gbï toloma ti kɔmɔ kele.

3 Römöyï pa mɔlo bine gba kinza dëdïke rɔ ꞌba Kurïsïtö dolomake ꞌdeni toꞌdɔ lende dɔ rumö doroke bilaka dë kina doꞌdɔke lende laka ɔtɔ dë gbï yɔ. Döꞌböke eze ŋge toꞌdɔ dɔkomali wa ame ga rɔ akoꞌdɔkɔ ꞌba yida rɔze ga ne. Dolomake ꞌdeni bine rɔ bɔ koꞌdɔ lende kënyë, ti mï kombi. Bilaka oꞌji ze, kina ze gbï tara doꞌjike bilaka. 4 Tine kina me Bɔkoꞌba kileme akɔꞌɔ abo ꞌdeni gbï ti yëyï mo ame ꞌdɔ bo kɔmɔ ze di mï tölë. 5 Bo oꞌdɔ ꞌdeni gɔ mï këyï abo tine inza du te gɔ lende koꞌdɔ laka ze ga. Nyï Kɔtɔ Laka abo urögö ze ꞌdeni rɔ ma kɔpɔ yaga di mï lende kënyë ze ga kiꞌdi ze ꞌdeni tëdï rɔ wa laꞌja. 6 Bo iꞌdi Kurïsïtö kɔmɔ ze ꞌdeni yaga di mï tölë, bo koja Nyï Kɔtɔ Laka abo ꞌdeni kulöwö kako kilaꞌba dɔze. 7 Lende këyï abo zize rɔ mbëmbë kina me bo kiꞌdi ze ꞌdeni ꞌdɔ dëdïke rɔ ma laka kɔmɔ bo. Gɔ köꞌdu mo na dikalike ꞌdeni ti doꞌjake dïdï ma ŋburuŋburu ŋgï rɔ apötö. 8 Lende naga nime rɔ ma laka kina ꞌdɔ koto tiya mo nduwë zi bilaka ꞌba kanisa, kinza kudölu ra di dɔ ya ma kiꞌdi dönnï ꞌdeni gɔ lende ꞌba Bɔkoꞌba naga nima lïjë könyö nduwë gɔ toꞌdɔ ndɔbɔ ma laka mï loma ꞌbënnï ga ame ꞌdɔ kokɔnyi bilaka mɔtɔ ga gbï rɔ apötö.

9 Tine nï ꞌbëyï kinza konyɔnyɔ röyï dë mï kowasa yawa naga nima ti lende ꞌba tïtëtë möyï bulöbu ma mɔlo naga rɔ gögö. Kina gbï kinza kodɔꞌbɔ röyï dë ti bɔ këdï kamo koꞌdɔ ꞌdïrï gɔ köꞌdu kiꞌdi ꞌba Musa naga nima. Lende naga nima pili rɔ köꞌdu yawa okɔnyi bɔtɔ dë kɔtɔ te. 10 Ɔdɔ bɔ mɔtɔ këdï ame këdï kiꞌdi bilaka ꞌba kanisa koꞌdɔ lamo rɔ gɔ rönnï, ilende zi bɔ mo kola gɔ toꞌdɔ mo yaga. Ɔdɔ bo kola gɔmo dë ileki kiya gbï zi bo. Tine ɔdɔ bo köꞌbö nduwë toꞌdɔ mo kinza kodɔꞌbɔ röyï dë kpe ti bo. 11 Ikali ꞌdeni, lïjë bilaka ma kɔzɔ wa naga nima tara, ölu ꞌdeni yaga di mï kɔri ꞌba Bɔkoꞌba kina akoꞌdɔ ꞌbënnï ga ileme lïjë ꞌdeni rɔ bɔ lende kënyë.

Ndose Ma Ŋburuŋburu

12 Mëdï moꞌdɔ toja Arotema mɔtɔga Tukïkö kari zïyï yayi. Ɔdɔ bo kömö ꞌdeni opi röyï ndɔ kako zö Nikopoli. Römöyï mëdï moꞌdɔ tari toloma yayi mï kada ꞌba bi këyï. 13 Kina ꞌdɔ kopi röyï gbï tokɔnyi Zena bɔ toweli mï burë ni lïjë ti Apolo. Ɔdɔ lïjë këdï koꞌdɔ tënyï di zïyï yayi oŋgɔ gönnï laka ꞌdɔ lïjë këdï ti wa pili ma ꞌdɔ kokɔnyi lïjë mï liŋgere nima.

14 Iyandi bilaka ze ga ꞌba kanisa laka toꞌdɔ ndɔbɔ ꞌdɔ lïjë kokɔnyi ya ma këdï rɔ leri ꞌba wa. Kina gbï kinza loma ꞌbënnï këdï ra ŋgï rɔ yawa mï dɔliŋɔ nime.

15 Löndö ame ga pili tö bine ne, umötö yi laka. Kina ꞌdɔ kumötö ya ama ga yayi rɔ bɔ kiꞌdi dönnï gɔ lende ꞌba Kurïsïtö kɔꞌɔ ze kulöwö ne.

Lende këyï ꞌba Bɔkoꞌba koloma tiye pili.

Pilemona

Akugu ꞌBa Pɔlo Zi

PILEMONA

1

1 Ma Pɔlo bɔ koboso gɔ lende ꞌba Yësu Kurïsïtö mo tönë, ze ti Timatiyo na me dëdï dugu waraga nime zïyï Pilemona, nï lëpï ze ma dɔꞌɔ kulöwö, 2 gbï ti lëmï ze Apiya ni ti Akipo bɔ ya lëpï ze, kina gbï ti bilaka ꞌba kanisa ame ga këdï kotɔtɔ dönnï liŋɔ ꞌbï yayi ne.

3 Lende këyï ti yëyï ꞌba Bɔkoꞌba ꞌbu ze ti ꞌba Yësu Kurïsïtö ŋere ze koloma kɔtɔ tiye.

Akɔꞌɔ ꞌBa Pilemona

4 Mï mötu ma pili möꞌbö tileki yëëꞌdï göyï zi Bɔkoꞌba ma 5 römöyï tiꞌdi döyï gɔ lende ꞌba ŋere ze Yësu muwö ꞌdeni gbï ti akɔꞌɔ ꞌbï ma zi bilaka ꞌba kanisa lëpï ze ga pili. 6 Mumötu Bɔkoꞌba kiꞌdi rɔ kodɔꞌbɔ ze mï tiꞌdi dɔze gɔ lende ꞌba Kurïsïtö nime koꞌde ŋgiraꞌda ꞌba akikali ma kalo zïyï mï wa ma laka naga pili ame kina ꞌdeni zize ꞌdɔ toꞌdɔ mo dömöyï Kurïsïtö ne.

7 Löndö ma, akɔꞌɔ ꞌbï iꞌdi ma ꞌdeni ŋgï mëdï lɔ ti lɔŋɔ bi tiliya gɔ ame nï na kocɔ bilaka ꞌba Bɔkoꞌba ꞌdeni leꞌjete kulöwö mï lende laka.

Ndose ꞌBa Pɔlo Zi Pilemona

8 Gɔ lende mo na ma bɔ löndö yï mï Kurïsïtö, dëne ꞌdɔ mëdï ŋgï rɔ dɔ kïtëwu tiꞌdi köꞌdu mo zïyï ꞌdɔ toꞌdɔ wa ame ga gɔ koꞌdɔ ne. 9 Ne tine akɔꞌɔ iꞌdi ma ꞌdeni ꞌdɔ momaꞌjo rɔma zïyï. Ma Pɔlo ame ma ꞌdeni pele rɔ bulöbu, kina ma rɔ dɔ kiteli mo ma ꞌdeni mï maboso gɔ lende ꞌba Kurïsïtö ne, ti moꞌdɔ ŋgï tara. 10 Momaꞌjo rɔma zïyï gɔ lende ꞌba Onesimo kole ma nime mëdï moja kari zïyï yayi ne. Di dɔ ziŋgiri nime mëdï dɔmo mï maboso bine ne mileki ŋgï yaga rɔ ꞌbu zi bo. 11 Kina kɔzɔ ma tönë pa bo kinza pele mɔlo zïyï rɔ ɔtɔ ne, tine leꞌjete bo ꞌdeni yaga rɔ a ma laka zïyï gbï zö.

12 Toja bo kari zïyï yayi nime ŋgï kɔzɔ kapa ma na ꞌdeni kari. 13 Moꞌdɔkɔ ꞌdɔ tiꞌdi bo koloma gbɔ gɔ bi ꞌbï tö bine tokɔnyi ma di mï maboso nime mëdï ꞌdeni yïmo gɔ lende ꞌba laja laka ꞌba Kurïsïtö ne. 14 Tine kinza ma muwö lende ꞌbï gba titi moꞌdɔkɔ dë toꞌdɔ a mɔtɔ kinza lende koꞌdɔ laka ꞌbï këdï ra ŋge gɔ ndose ma. Tine moꞌdɔkɔ ꞌdɔ nï na koꞌdɔ ëꞌbï gɔ mïyï. 15 Kina mɔtɔga gɔ ame bo kese ꞌdeni titi mbowa yaga di röyï ne bo kileki gbɔ koloma nati ŋburu tïyï, 16 dë kpe nati rɔ atɔli tine ꞌdeni yaga rɔ dɔ kiteli rɔ löndö. Bo ꞌdeni ŋgï rɔ ame mɔꞌɔ kulöwö ne. Kina ti këdï gbï tara zïyï römöyï bo di liŋɔ ꞌbï tine ꞌdeni gbï yaga rɔ löndö mï Kurïsïtö.

17 Kina me ɔdɔ kiya te kikali ma ŋgï rɔ lëpï yï, indaꞌba bo kɔzɔ ma na kindaꞌba. 18 Ɔdɔ bo kirasi a mɔtɔ zïyï ala bo koꞌdɔ wali mɔtɔ momba dɔŋgoꞌdo ma ꞌdeni teyi, ti mopi zïyï.

19 Ma Pɔlo mëdï mugu a nime zïyï te ti közö, “Ti mopi zïyï.” Dëne nï Pilemona na gɔ kopi zö gɔ dïdï yï, ne miya dë tara.

20 Löndö ma, moꞌdɔkɔ yi ꞌdɔ koꞌdɔ kɔzɔ a nime te zö mï möyï ŋere Yësu. Ïyëyï dökïꞌdï ma kɔzɔ löndö mï Kurïsïtö tara. 21 Mikali ŋgï rɔ ma laka kɔzɔ ame mugu waraga nime zïyï ne ti koꞌdɔ ŋgï tara kina gbï rɔ dɔ kiteli. 22 Kina mɔtɔ gbï ileŋo rö zö ndö koda ma yayi. Römöyï mɔtɔga Bɔkoꞌba ti kuwö mötu ꞌbe kileki ma ziye yayi.

23 Epapora ame gbï tö mï maboso bine gɔ lende ꞌba Yësu Kurïsïtö ne, oja mötö abo zïyï. 24 Bɔ ndɔbɔ lëpï ze ga Marako ni ti Aritaroko ti Dema ti Luka umötö yi gbï.

25 Lende këyï ꞌba Yësu Kurïsïtö ŋere ze koloma kɔtɔ tiye pili.

Ebere

1

2

3

4

5

6

7

8

9

10

11

12

13

Akugu Zi

EBERE

1

Lende ꞌBa Bɔkoꞌba

1 Pa tönë mɔlo bine Bɔkoꞌba oloma ꞌdeni rɔ tilende gɔ a ma gege zi ꞌbu ze löbu ga mï konzi ti bɔ kumë lende ni. 2 Tine ma gïrï nime mï kada ame ꞌdeni rɔ ŋburuŋburu mo ne, kole abo ame bo kiꞌdi ꞌdeni rɔ bɔ dɔ wa pili ne na bo koja ꞌdeni kako kilende zize. Ti bo na me Bɔkoꞌba koꞌba wa pili ꞌba dɔliŋɔ nime. 3 Bo na rɔ bi kɔpɔ ma löbu ꞌba Bɔkoꞌba, kïnë bo rɔ kïnë Bɔkoꞌba. Tigɔ ꞌba lende abo na me kiꞌdi wa pili ꞌdeni këdï köꞌbö mï gɔ bi mo ga. Bo ako ꞌdeni kurögö ze yaga di mï lende kënyë ze ga na me bo kari ꞌdeni mïtɔrɔ koloma dɔ dörï Bɔkoꞌba tigɔ dɔ kiteli. 4 Bo na Bɔkoꞌba kiꞌdi ꞌdeni mbiri löbu di dɔ malayika ni kɔzɔ möyï ma kiꞌdi dɔ bo rɔ kole, ame kina mbiri di dɔ möyï malayika ne.

5 Me malayika ma yala na Bɔkoꞌba kilende ra teyi kiya te, “Nï na rɔ kole ma. Tɔne ma na ꞌdeni rɔ ꞌbu yï”? Me tönë ꞌdɔ bo kiya gbï te, “Ti mëdï rɔ ꞌbu zi bo kina ti bo këdï rɔ kole ma,” ne bo iya dë gɔ lende ꞌba malayika ma kɔtɔ mɔtɔ.

6 Mï kada nima bo Bɔkoꞌba këdï koꞌdɔ ꞌdeni toja kole dɔndende abo nime kako mï dɔliŋɔ bine ne, bo iya gbï te, “Malayika ma ga pili ti kïlëlu bo.”

7 Lende ꞌba malayika abo ga ꞌba Bɔkoꞌba na bo kiya kɔzɔ a nime te, “Bɔkoꞌba iꞌdi lïjë malayika abo ga rɔ lili, lïjë bɔ laja abo ga rɔ paꞌdo.” 8 Tine lende ma bo kiya gɔ köꞌdu ꞌba kole abo na te, “Nï Bɔkoꞌba, kïtï ꞌbï ti köꞌbö rɔ ŋburuŋburu, koꞌdɔ lende laka ŋburu mï ŋere löbu ꞌbï. 9 Akoꞌdɔkɔ ꞌbï rɔ lende laka, oꞌji lende kënyë. Gɔ köꞌdu mo na me bo Bɔkoꞌba ꞌbï koꞌdɔ yi mbiri löbu ti lɔŋɔ mo kebe ꞌba lëpï yï ga.”

10 Bɔkoꞌba iya gbï te, “Ŋere, nï oꞌba wa pili ꞌdeni di bi tisaki mo, dɔyayi ni ti mïtɔrɔ közïyï na koꞌba. 11 Lïjë pili ti kote rönnï tine nï ꞌbëyï ti köꞌbö ŋburu. Lïjë ti köndë kɔzɔ bɔŋgɔ, 12 ti kuköku lïjë kɔzɔ bɔŋgɔ ŋgɔrɔ, kutë lïjë ti ma laꞌja. Tine nï ꞌbëyï öꞌbö te gɔ bi mo, loma ꞌbï ote rönï dë.”

13 Malayika ma yala na Bɔkoꞌba kiya ra teyi te, “Oloma dɔ dörï ma bine ŋbö miꞌdi yi kaꞌda bɔ ya ꞌbï ga”? 14 Ne tine ndɔbɔ ꞌba malayika ni ꞌdeni rɔ waꞌdi? Lïjë na rɔ bɔ ndɔbɔ zi Bɔkoꞌba, tokɔnyi ame ga këdï kɔmɔ di mï tölë ne.

2

Kɔnyi Löbu ꞌBa Bɔkoꞌba

1 Gɔ köꞌdu mo nati zize ꞌdɔ dogbɔke rɔze laka gɔ lende laka naga nime duwöke ne köꞌbö dɔze kinza debe dɔcɔke ra. 2 Doŋgɔke ꞌdeni köꞌdu kiꞌdi ꞌba Bɔkoꞌba ma tönë ga malayika kuwöwö zi ꞌbu ze löbu ga ne rɔ ma kodɔrɔ. Kina me lïjë ame ga pili kindaꞌba dë ala kuwö dɔmo dë ne ndoro mo asi ꞌdeni rönnï. 3 Tine ze ma ꞌbeze ti dɔmɔke tondo ɔdɔ kiya te debe dilagike kɔnyi löbu ꞌba Bɔkoꞌba nime bo kɔmɔ ze ꞌdeni ti kole abo di mï tölë ne ra yaga? Ŋere Yësu na kuwöwö lende nime ꞌdeni dɔgba. Kina me lïjë ya ma kuwö di kpa bo mo ga ileme ꞌdeni zize ma këdï rɔ ma kodɔrɔ. 4 Kina Bɔkoꞌba ileki gɔmo ꞌdeni gbï teyi, ëdï rɔ ma kodɔrɔ. Bo oꞌdɔ gɔ kotɔ ma konzi ꞌdeni, bo koza Nyï Kɔtɔ Laka abo zize kɔzɔ ma bo kiteri.

Bɔ Dɔliŋɔ

5 Tine malayika na dë bo kiꞌdi rɔ bɔ dɔliŋɔ nime ꞌdë këdï kako ne, ame mëdï mugu lende mo ziye ne. 6 Römöyï ugu ꞌdeni mï gɔ bi mɔtɔ mï buku ꞌba Bɔkoꞌba yayi, iya te, “Bilaka lesi mo ga lïjë waꞌdi ga na yɔ ꞌdɔ nï Bɔkoꞌba komeri lende ꞌbënnï, kiꞌdi kɔꞌɔ röyï? 7 Tondo kileki tigɔ ꞌbënnï ŋgï ŋge tötï titiyi di zi ꞌba malayika ni? Tine odɔ rɔ löbu ꞌdeni dönnï ti lende koro mo, 8 kiꞌdi lïjë rɔ bɔ dɔ wa pili.”

Iya rönï ꞌdeni bine tëgë, “Bɔkoꞌba iꞌdi bilaka lesi ꞌdeni rɔ löbu ꞌba dɔ wa pili,” kinza kola ma kɔtɔ yaga. Ne ma gïrï nime doŋgɔ ꞌdeni bilaka lesi inza ti közï kakpa dɔ ɔtɔ pili na me nati. 9 Tine Yësu na doꞌja ꞌdeni kindaꞌba rɔ löbu ni ti lende koro mo gɔ gomɔ nime bo kombi mï tölë abo ne. Tondo te yɔ na Bɔkoꞌba kileki bo ŋgï ŋge tötï titiyi di zi malayika ni ŋgï kinza tigɔ ꞌdɔ bo kölë gɔze bilaka pili.

10 Bo Bɔkoꞌba na koꞌba wa pili kiꞌdi gbï këdï koloma köꞌbö mï gɔ bi mo ga. Kina ëdï ŋgï rɔ ma laka ꞌdɔ bo kiꞌdi Yësu kindaꞌba rɔ löbu ma laka abo ti tombi gomɔ. Römöyï Yësu ɔmɔ kole ma konzi ꞌba Bɔkoꞌba ꞌdeni koꞌde kako mï löbu abo. 11 Bo na kiꞌdi ze ꞌdeni rɔ ma kɔpɔ rɔ bilaka ꞌba Bɔkoꞌba. Kina me ze pili ꞌdeni rɔ kole ꞌba ꞌbu kɔtɔ ti bo. Gɔ lende mo na tïdëkï ze rɔ löndö inza kaya rɔ bo. 12 Kɔzɔ ame bo kiya te, “Bɔkoꞌba, ti miya lende ꞌba löbu ꞌbï zi löndö ma ga. Ti mïlëlu yi mï kpa kotɔtɔ ꞌbënnï.” 13 Bo iya gbï te, “Ti miꞌdi dɔma gɔ lende ꞌba Bɔkoꞌba.” Kina bo kiya gbï te, “Ma na me bine ti kole ame ga Bɔkoꞌba kiꞌdi ꞌdeni zö ne.”

14 Tine kɔzɔ ame ze kole mo ga nime rɔ bilaka lesi yida rɔze te ti roma teyi ne, gɔ köꞌdu mo na me Yësu kako ꞌdeni rɔ bilaka lesi kɔzɔ ze te ꞌdɔ bo kölë gɔ bo kicaca dɔ tigɔ ꞌba Satani bɔ dɔ tölë tönë yaga 15 ꞌdɔ kope ze yaga rɔ dɔ ŋgölö di mï loma töꞌbö ŋburu rɔ atɔli ze nime bine di zi tikere ꞌba tölë ne. 16 Dikali ꞌdeni malayika na dë bo kokɔnyi. Römöyï ugu ꞌdeni mï buku ꞌba Bɔkoꞌba iya te, “Kupö Abarayama ga na bo kokɔnyi.”

17 Omba kina me kiꞌdi ꞌdɔ bo kako gbï kɔzɔ kïnë ze löndö bo ga te ne ꞌdɔ bo këdï ti mï këyï ti mï koŋmi toꞌdɔ ndɔbɔ ꞌba Bɔkoꞌba laka rɔ bɔ akumu ma löbu ꞌdɔ kiꞌdi Bɔkoꞌba kola bilaka abo ga gɔ lende kënyë. 18 Bo ti kɔꞌbɔ tokɔnyi ma Satani këdï kiyari naga ꞌdeni ŋgï römöyï iyari gbagba bo ꞌdeni gbï tara bine bo kombi gomɔ mo.

3

Yësu Ni Ti Musa

1 Kina ti kpe löndö ma ga ame pili Bɔkoꞌba kïdëkï ye ꞌdeni rɔ ꞌba bo ga ne, omerike lende ꞌba Yësu nime Bɔkoꞌba koja ꞌdeni zize rɔ bɔ akumu ma löbu dutïke ꞌdeni gɔ lende mo ne. 2 Ndɔbɔ ame Bɔkoꞌba kiꞌdi bo teyi ne bo oꞌdɔ ꞌdeni laka kɔzɔ ꞌba Musa ame koꞌdɔ liŋɔ ꞌba Bɔkoꞌba ne tara. 3 Tine rɔ löbu ma ꞌba bo mbiri kebe ꞌba Musa kɔzɔ ame rɔ löbu ꞌba bɔ kubö rö na mbiri kebe ꞌba rö mo ne tara. 4 Rö pili ëdï ti bɔ kubö mo ga teyi. Tine Bɔkoꞌba na kiꞌdi wa pili mï dɔliŋɔ nime.

5 Musa oꞌdɔ ndɔbɔ ꞌdeni laka kɔzɔ ꞌba bɔ laja tara liŋɔ ꞌba Bɔkoꞌba bo kileme wa ma Bɔkoꞌba këdï kuwöwö kada mɔtɔ. 6 Tine Kurïsïtö oꞌdɔ ma ꞌba bo ꞌdeni laka kɔzɔ kole ꞌba bɔ liŋɔ ame bo na mbiri dɔ liŋɔ nima ne. Kina ze na ti dëdïke ŋgï mï liŋɔ abo ɔdɔ kiya te döꞌböke ŋgï ti mï këddï tiꞌdi dɔze gɔmo ma dëdï doꞌjake yëyï di zi Bɔkoꞌba.

Lömu ꞌBa Bɔkoꞌba

7 Kina kɔzɔ ma tönë Nyï Kɔtɔ Laka kiya te, “Mï kada nime tɔne ɔdɔ kuwöke mugu bo Bɔkoꞌba kilende ziye 8 kinza köꞌböke dë rɔ minyi kɔzɔ ꞌba ꞌbu ye löbu tönë ga bine kilagi Bɔkoꞌba di yï mökö kudölï bo ne. 9 Bɔkoꞌba iya ꞌdeni te, ‘Lïjë oꞌja wa ma moꞌdɔ zïnnï mï kɔmɔ kɔɔ ꞌbutë sowɔ pele tine lïjë udölï ma ꞌbiri. 10 Gɔ lende mo na yïmö kata rönnï miya te, “Lïjë uwö dɔma dë, lïjë köꞌbö ŋgï ŋburu rɔ tɔcɔ yaga di mï kɔri ma.” 11 Kina yïmö kata ŋgï mulömu rɔ dökïꞌdï kata miya te, “Lïjë inza kɔdɔ du te mï bi ꞌba rɔ kindawo ma.” ’ ”

12 Kina me ti löndö ma ga, oŋgɔke rɔye laka kinza nï mɔtɔ kindaꞌba dökïꞌdï kölu dë, ame këdï kiꞌdi yi nï mɔtɔ köꞌbö ŋgï kinza kiꞌdi döyï kpe gɔ lende ꞌba Bɔkoꞌba kebe za kaŋgi mökö di rɔ Bɔkoꞌba bɔ dïdï ne. 13 Rɔ kɔmɔ lëndö löbu nime pili ɔdɔ këddïke gba mï kada mo tönë Nyï Kɔtɔ Laka këdï kïdëkï rɔ “Tɔne” ne, öꞌböke tocɔ mï këddï rɔ gɔ rɔye töꞌbö mï kɔri ꞌba Bɔkoꞌba kinza lende kënyë kotɔ yi nï mɔtɔ ra kɔwɔ yaga kiꞌdi yi rɔ minyi.

14 Di bi tisaki mo diꞌdike dɔze ꞌdeni ŋgï gɔ lende ꞌba Bɔkoꞌba kinza a mɔtɔ ma rɔ ma kïlïkö yïmo. Kina ɔdɔ döꞌböke ŋgï nduwë tara rɔ ŋburuŋburu mo dëdïke ꞌdeni rɔ lëpï ma laka zi Kurïsïtö. 15 Lende nime iya rönï ꞌdeni te, “Mï kada nime tɔne ɔdɔ kuwöke mugu bo Bɔkoꞌba kilende ziye, kinza köꞌböke dë rɔ minyi kɔzɔ ꞌba ꞌbu ye löbu tönë ga bine kilagi lende ꞌba Bɔkoꞌba ne.”

16 Tine yë mo ga na rɔ bɔ kuwö lende ꞌba Bɔkoꞌba mo naga nime kebe kilagi ne ya? Lïjë na rɔ ya ame ga pili Musa kokɔkɔ koja yaga di Ezipeto ne. 17 Yë ga na mï Bɔkoꞌba kata rɔmo kɔmɔ kɔɔ mo ꞌbutë sowɔ ne ya? Lïjë bilaka kɔtɔkɔtɔ naga nime na. Gɔ lende kënyë ꞌbënnï na lïjë kölë ŋgï pili kote dönnï yï mökö yayi. 18 Ne ame Bɔkoꞌba kulömu lïjë kiya te, “Lïjë inza kɔdɔ mï dɔyayi ma ame ꞌdɔ miꞌdi lïjë kindawo rönnï di teyi ne,” yë ga na bo këdï kiya? Lïjë bilaka kɔtɔkɔtɔ naga nime na gbï römöyï lïjë uwö dɔ bo dë.

19 Kina me dikalike ꞌdeni a ma kota lïjë kinza kiꞌdi lïjë kɔdɔ dë mï yayi nima na rɔ tilagi tiꞌdi dönnï gɔ lende ꞌba Bɔkoꞌba.

4

1 Kina me Bɔkoꞌba kose ꞌdeni zize bine te bo ti kiꞌdi ze dɔdɔke mï bi ꞌba rɔ kindawo. Kina ti oŋgɔke rɔye laka kinza nï mɔtɔ kari kolɔꞌbɔ ꞌbëyï ra kɔri kinza ma kɔdɔ yïmo. 2 Römöyï ze duwöke lende ꞌba Bɔkoꞌba ꞌdeni gbï kɔzɔ ꞌbënnï ꞌba ꞌbu ze löbu tönë ga. Tine tuwö mo ŋge tara okɔnyi lïjë dë römöyï lïjë iꞌdi dönnï dë gɔmo. Kina me lïjë mo nime ömö ga dë mï bi ꞌba rɔ kindawo mo tönë. 3 Ze ma diꞌdike dɔze gɔ lende abo ꞌba Bɔkoꞌba naga ze na dömöke ꞌdeni teyi, kɔzɔ ma bo kiya tönë te, “Yïmö ata rönnï mulömu lïjë te, ‘Lïjë inza kɔdɔ mï dɔyayi ma ame ꞌdɔ miꞌdi lïjë kindawo rönnï di teyi ne.’ ” Tine bo ote ndɔbɔ abo ga ꞌdeni pili mï kada ꞌba toꞌba dɔliŋɔ. 4 Römöyï ugu ꞌdeni mï gɔ bi mɔtɔ mï buku ꞌba Bɔkoꞌba yayi gɔ köꞌdu ꞌba töꞌdö dɔ modɔmorïyö iya te, “Mï töꞌdö dɔ modɔmorïyö Bɔkoꞌba indawo rɔ bo ꞌdeni di pötö ndɔbɔ pili abo ga.” 5 Kina me kileki kiya gɔ lende ꞌba rɔ kindawo nime ꞌböwu gbï te, “Lïjë inza kɔdɔ mï dɔyayi ma ame ꞌdɔ miꞌdi lïjë kindawo rönnï di teyi ne.”

6 Lïjë ma dɔgba mo naga nime kuwöwö lende naga nime zïnnï ne ɔdɔ ga dë du te mï gɔ bi ꞌba rɔ kindawo nima gɔ lende kinza kuwö ꞌbënnï. Ola ꞌdeni zi ya mɔtɔ ga na ꞌdɔ kɔdɔ teyi. 7 Kina me Bɔkoꞌba koza kada mɔtɔ ꞌdeni kïdëkï möyï mo rɔ “Tɔne” kiꞌdi Dawidi kilende gɔmo tönë bine di pötö kɔmɔ kɔɔ konzi ꞌdeni kiya te, “Mï kada nime tɔne ɔdɔ kuwöke mugu bo Bɔkoꞌba kilende ziye, kinza köꞌböke dë rɔ minyi.”

8 Ne ma kiya te Yësuwa këdï kokɔkɔ bilaka naga nima ra kömö mï gɔ bi ꞌba rɔ kindawo mo nime dëne Bɔkoꞌba inza kiya lende ꞌba kada mɔtɔ kpe. 9 Dëmba tine, gɔ bi ꞌba rɔ kindawo ꞌba Bɔkoꞌba ëdï ëꞌbënï ka rɔ ma sari koda ma ꞌba bo ga. 10 Bɔ ame kari ꞌdeni kɔdɔ teyi ne ti kindawo rönï ŋgï di pötö ndɔbɔ pili kɔzɔ ꞌba Bɔkoꞌba.

11 Kina ti dogbɔke rɔze laka ꞌdɔ dömöke gɔ bi nima tindawo rɔze kinza nï mɔtɔ kebe kɔcɔ ra yaga gɔ lende kinza kuwö kɔzɔ ꞌba ꞌbu ze löbu ga tönë bine ne. 12 Römöyï lende ꞌba Bɔkoꞌba na rɔ dïdï kitigɔ kiteli kulu ma kapa ame këdï kirati bi ŋgï koke mɔrɔ ꞌba mï ti kpa dɔmoso ni pili yaga ne. Bo ote gɔ meri ti akoꞌdɔkɔ ꞌba mï dökïꞌdï bilaka ꞌdoyi. 13 A mɔtɔ inza di mï löŋgö wa naga nime bo koꞌba ne rɔ ma kusu di kɔmɔ bo Bɔkoꞌba. Wa pili yaga bi kɔpɔ zi bo. Bo na ti kari kititi kpeze pili gɔ nï mɔtɔ kïyëtï gɔ akoꞌdɔ ꞌbï.

Bɔ Akumu Ma Löbu

14 Ne kinza dolake gɔ wa ame diꞌdike dɔze ꞌdeni gɔmo ne dë kpe. Römöyï leꞌjete dëdïke ꞌdeni ti bɔ akumu ma löbu ame kari ꞌdeni ŋbö mïtɔrɔ zi Bɔkoꞌba, omba kina rɔ kole abo Yësu. 15 Bo bɔ akumu ma löbu ꞌbeze inza ŋgï tara komeri a mɔtɔ rɔ tikeŋme ze dë. Tine dëdïke ꞌdeni ti bɔ akumu ma löbu ame Satani kopi rönï ꞌdeni gɔmo kiyɔzɔ konya dönï, koꞌdɔ a mɔtɔ rɔ lende kënyë dë ne. 16 Kina dakoke ti rɔ dɔ ŋgölö kɔmɔ bo Bɔkoꞌba ꞌdɔ bo koŋgɔ lisa ꞌba rɔze, koꞌdɔ mï këyï zize kokɔnyi ze mï kada mo ame ɔdɔ kömö ꞌdeni dɔze.

5

1 Bɔ akumu ma löbu pili igeli di mï löŋgö bilaka lesi kiꞌdi toꞌdɔ ndɔbɔ ꞌba Bɔkoꞌba gɔ ya ma laki pili, toꞌde kpa közï ti akumu toŋma mo zi Bɔkoꞌba gɔ lende kënyë ꞌbënnï ga. 2 Lïjë gbï rɔ bilaka kinza tigɔ, tine lïjë ikali gbï tiliya rönnï zi ma rumö kölu ꞌdeni kinza kikali a mɔtɔ rɔ lende ꞌba Bɔkoꞌba dë naga. 3 Lïjë bɔ akumu ma löbu ni gbï rɔ bɔ lende kënyë kina lïjë këdï koꞌde akumu gbï gɔ lende kënyë ma ꞌbënnï ga kɔtɔ ti ꞌba bilaka ma laki. 4 Bɔtɔ mɔtɔ iꞌdi rönï dë gɔ dönï rɔ bɔ akumu ma löbu. Bɔkoꞌba na këdï kïdëkï wa mï ndɔbɔ nime kɔzɔ ame bo kïdëkï Arona ne tara.

5 Kina gbï tara Kurïsïtö na dë kiꞌdi rɔ bo mï löbu nime tëdï rɔ bɔ akumu ma löbu. Tine Bɔkoꞌba na kiya zi bo te, “Nï na rɔ kole ma. Tɔne ma na ꞌdeni rɔ ꞌbu yï.” 6 Mï akugu mɔtɔ gbï yayi bo iya te, “Ti köꞌbö rɔ bɔ akumu ma ŋburuŋburu kɔzɔ ꞌba Malekisedeke.”

7 Mï kada ꞌba loma abo ꞌba Kurïsïtö mï dɔliŋɔ bine bo omaꞌjo rɔ bo ꞌdeni zi Bɔkoꞌba rɔ ma kembe ti monɔ römöyï Bɔkoꞌba na kɔꞌbɔ tɔmɔ bo di mï tölë. Akititi abo ga Bɔkoꞌba uwö ꞌdeni ŋgï römöyï bo uwö dɔ Bɔkoꞌba. 8 Bo pele rɔ kole ꞌba Bɔkoꞌba tine mï gomɔ nime na bo kikali ŋgï tuwö dɔ Bɔkoꞌba na tondo. 9 Kina ɔdɔ bo kikali ꞌdeni laka tara tine bo na ꞌdeni kileki yaga nati rɔ ŋgiraꞌda ꞌba tɔmɔ di mï tölë ma ŋburuŋburu zi ma kuwö dɔ bo naga. 10 Kina me Bɔkoꞌba kïdëkï bo ꞌdeni rɔ bɔ akumu ma löbu kɔzɔ ꞌba Malekisedeke.

Lende ꞌBa Dɔ Kotɔ

11 Mëdï ti lende ŋbaŋi ꞌdɔ tiya mo ziye gɔ köꞌdu nime tine a mo bi ꞌba tïyëtï mo ziye pele iŋaŋa ma ꞌdeni römöyï kpe dɔye ïrïndï kulöwö. 12 Dëne a nime tönë mɔlo bine ne kpe na ꞌdeni leꞌjete këddï kiyandike ya mɔtɔ ga ꞌbato. Ne ꞌböwu oꞌdɔkɔke gba ꞌdɔ bilaka na kiyandi ye ti bi tisaki ꞌba lende ꞌba Bɔkoꞌba nime. Kpe ꞌdeni ŋgï ka rɔ kole kuru ame kikali tonyo a ma kitigɔ dë këdï kulu ma ꞌbënï gba rɔ mba ne. 13 Bɔ ame gba rɔ kole kuru këdï kulu ꞌbënï ŋge rɔ mba ne ikali a ma laka dë mï loma ꞌbënï. 14 Tine akonyo ma kitigɔ ŋge zi bulöbu ame kinene dɔ wa naga nime ꞌdeni ꞌdoyi mï loma abo kikali ma laka ti ma kënyë mo ne.

6

1 Kina ti, dolake dɔzɔli ꞌba akiyandi ꞌba Kurïsïtö tönë ga tötï titi gɔze deseke te mbowa dɔgba mï ꞌba bulöbu. Akiyandi ma dɔgba tönë kiya rönï bine rɔ dɔ kotɔ di mï lende ma yawa tiꞌdi dɔ gɔ lende ꞌba Bɔkoꞌba 2 ti bapatisi ni ti közï kiꞌdi ꞌba yëyï mo ti tɔdɔ ꞌba töku yaga di mï tölë ti kada ꞌba burë ma rɔ ŋburuŋburu ne minza kpe mileki miyandi gɔmo teyi ziye. 3 Tine deseke mbowa dɔgba. Kina ɔdɔ Bɔkoꞌba koꞌdɔkɔ ŋgï zize wa nime na ti doꞌdɔke.

4 Ne ꞌbënnï lïjë ame ga kebe koga kpënnï ꞌdeni gɔ Kurïsïtö ne kɔri mɔtɔ inza kpe zïnnï totɔ dönnï timo. Römöyï pa tönë bine lïjë oloma ꞌdeni mï bi kɔpɔ ꞌba Bɔkoꞌba. Kpa közïmo ga lïjë oꞌja ꞌdeni gbï, kodɔ Nyï Kɔtɔ Laka dönnï kɔtɔ tize. 5 Lïjë kikali laka ꞌba lende ꞌba Bɔkoꞌba ꞌdeni gbï yaga ti tigɔ ꞌba ŋere löbu abo ame këdï kako ne. 6 Tine pele te lïjë ebe ꞌböwu koga kpënnï gɔmo yaga rɔ dɔ domo. Kɔri mɔtɔ inza kpe zïnnï nati ma ꞌdɔ lïjë kotɔ dönnï timo, lïjë na ꞌdeni këdï rɔ tutötï kole ꞌba Bɔkoꞌba këdï kodɔ laŋa rɔmo.

7 Ikalike ꞌdeni, yayi ame këdï kuwë mini ꞌba tɔrɔ ma këdï kaꞌdi koja akonyo zi bilaka ma korɔꞌdɔ mo ga ne na ti yëyï di zi Bɔkoꞌba. 8 Ne yayi ame kebe koja ma ꞌbënï rɔ kono ni ti wuru ne ŋgï rɔ a yawa. Usönö ꞌdeni koŋma yaga ti paꞌdo.

9 Ne kpe löndö ma ga ma mɔꞌɔ ye kulöwö naga nime, kɔzɔ ame dëdï dugu wa naga nime pele kulöwö rɔ ma kata ziye te ne dikali ŋgï kpe ëddï karike ti kɔri ma laka ame rɔ ꞌba tɔmɔ di mï tölë ne. 10 Burë koꞌdɔ abo ꞌba Bɔkoꞌba na rɔ ma kodɔrɔ. Bo inza kiꞌdi kɔnyi ꞌbe tönë koꞌdɔke zi bilaka abo ga nduwë gba koꞌja kabate ne kudölu di dɔ bo römöyï ileme ŋgï ɔꞌɔke bo. 11 Ma diteri ꞌbeze kulöwö ziye nï mɔtɔ önyö ŋburu gɔmo kɔzɔ a nime te ꞌdɔ kari koꞌja kpa közïmo tönë ga këddï ti kɔmɔ kiꞌdi gɔmo ne ŋgï pili. 12 Kinza koꞌdɔ tïkëpï dë, oloma kɔzɔ ya ma kiꞌdi dönnï ꞌdeni gɔ lende ꞌba Bɔkoꞌba ti mï këddï naga tara ame lïjë na koꞌja yëyï tönë Bɔkoꞌba kulömu mɔlo tiꞌdi mo ꞌdeni ne.

Yëyï ꞌBa Bɔkoꞌba

13 Mï kada nima Bɔkoꞌba kiya te bo ti koꞌdɔ yëyï zi Abarayama ne bo oꞌdɔ lömu ꞌdeni teyi. Tine a mɔtɔ inza mbiri di dɔ bo Bɔkoꞌba ꞌdɔ bo kulömu rɔ bo timo. Gɔ köꞌdu mo na bo kulömu ti möyï bo Bɔkoꞌba. 14 Bo iya te, “Ti moꞌdɔ yëyï ma laka zïyï. Kupö yï kara konzi.” 15 Tine Abarayama oloma ŋgï gɔmo kɔwɔ liya ti mï këddï ŋbö bo koꞌja yëyï nima Bɔkoꞌba kulömu zi bo ne.

16 Kina me ma ꞌbeze ꞌba bilaka ɔdɔ dëdï doꞌdɔke lömu möyï ame mbiri löbu di dɔze ne na debeke tulömu rɔze timo tote lende pili. 17 Kina Bɔkoꞌba kulömu rɔ bo gbï tara gɔ wa ame ga bo kiya ne ꞌdɔ lïjë ame ga pili këdï koꞌja yëyï abo ne kikali ŋgï bo inza kpe kuyï mï lende abo. 18 Kina me ꞌdeni yëyï ꞌba Bɔkoꞌba ileme rönï ꞌdeni nati laka ti wa rïyö, lende kiya ni ti lömu abo ꞌba Bɔkoꞌba. Wa rïyö naga nime bëtï inza yïmo kina bo uyï yïmo dë gbï. Kina me ze ma diriŋake ꞌdeni toma kɔnyi di zi bo Bɔkoꞌba naga ocɔ mï këddï ꞌdeni zize töꞌbö ti kɔmɔ kiꞌdi gɔ yëyï nima.

19 Ze ꞌdeni ti kɔmɔ kiꞌdi gɔ yëyï nime Bɔkoꞌba kiya te bo ëdï kiꞌdi zize ne. Kɔmɔ kiꞌdi ze gɔmo na ꞌdeni rɔ lösï ame kosi dïdï ze rɔmo kinza darike ra kpe bitɔ di rɔ bo Bɔkoꞌba. Kɔmɔ kiꞌdi ze nime na kindaꞌba ze ꞌdeni ŋgï koto ze ŋbö gönyï bɔŋgɔ ꞌba mï rö löbu ꞌba Bɔkoꞌba tɔdɔ mï bi ma koro kulöwö mo. 20 Römöyï bɔ mɔtɔ ari ꞌdeni mɔlo dɔgba kɔmɔze yayi. Omba bo na rɔ Yësu ame ꞌdeni rɔ ŋburuŋburu rɔ bɔ akumu ma löbu kɔzɔ ꞌba Malekisedeke ne.

7

Malekisedeke, Bɔ Akumu

1 Malekisedeke nime na tönë mɔlo bine rɔ ŋere ꞌba Salema kina bo gbï rɔ bɔ akumu ꞌba Bɔkoꞌba ma mïtɔrɔ. Bo ari kurë dɔ Abarayama koꞌja Abarayama këdï kileki di bi taꞌda ŋere mɔtɔ ga bo koꞌdɔ yëyï zi Abarayama. 2 Kina Abarayama koza kapa ma ꞌbutë ꞌba wa ma bo kolɔ di mï ya nima ŋgï kiꞌdi zi Malekisedeke. Möyï Malekisedeke nime ꞌjɔ mo tëgë, “Ŋere ꞌba lende laka.” Kina bo gbï rɔ ŋere ꞌba Salema ame kiya te, “Ŋere ꞌba lende këyï.” 3 Bo ŋgï kɔzɔ kole ꞌba Bɔkoꞌba tara köꞌbö rɔ bɔ akumu rɔ ŋburuŋburu. ꞌBu bo ni ti ma bo lende mo iya rönï dë bɔtɔ kuwö gbï ti ꞌba ꞌbu bo löbu ga. Töyö bo ti tölë abo bɔtɔ ikali dë gbï.

4 Ikalike ꞌdeni Malekisedeke rɔ löbu ma dɔ kiteli römöyï Abarayama yï lïŋgï ze iꞌdi kapa ma ꞌbutë ꞌba wa ma bo kolɔ di mï ya teyi. 5 Tine kupö eꞌbe Lëwë ame ga ꞌdeni rɔ bɔ akumu ne lïjë na köꞌdu kiꞌdi ꞌba Musa kigeli ꞌdeni ꞌdɔ kireke kapa ma ꞌbutë ꞌba wa di zi Yudayi lëpï nnï ga. Kina ma lïjë koloma rɔ tireke wa di zi bilaka ame ga ŋgï rɔ löndö lïjë ga ne koꞌja lïjë pili aa rɔ kupö kɔtɔ ꞌba Abarayama nime. 6 Tine Malekisedeke ame kinza ꞌba bo rɔ kupö eꞌbe Lëwë ga ne ogba kapa ma ꞌbutë ꞌba wa di zi Abarayama, bo koꞌdɔ yëyï zi Abarayama mo tönë Bɔkoꞌba kiya toꞌdɔ yëyï teyi ne.

7 Ne dikalike ꞌdeni rɔ ma laka bɔ koꞌdɔ yëyï na mbiri kebe bɔ ma koꞌdɔ yëyï teyi. 8 Ne ma ꞌba bɔ akumu ni lïjë ame gbï rɔ yida ꞌba tölë ne na këdï kireke wa di zi lëpï nnï ga. Ma ꞌba Malekisedeke mo tönë bo kogba kapa ma ꞌbutë ꞌba wa di zi Abarayama ne, ugu yayi iya te, bo öꞌbö ŋgï rɔ ŋburuŋburu. 9 Tine ti kiya rönï te, kapa ma ꞌbutë ꞌba wa nima Abarayama kiꞌdi ne lïjë kupö eꞌbe Lëwë ame ga rɔ bɔ akumu këdï kireke wa di zi bilaka ne kopi ꞌba gbagba lïjë ga gbï zi Malekisedeke. 10 Römöyï mï kada nima Abarayama kondɔsɔ ti Malekisedeke ne öyö ꞌbu nnï löbu Lëwë dë gba, tine Lëwë ëdï gba rɔ ꞌbö mï yida rɔ Abarayama.

Bɔ Akumu Mɔtɔ Gbï Kɔzɔ Malekisedeke

11 Bɔkoꞌba iꞌdi köꞌdu abo zïnnï Yudayi ti bɔ akumu naga nime di mï kupö lïjë eꞌbe Lëwë ne. Ne ma kiya te a mɔtɔ kɔmɔ dë gba mbowa yaga di mï ndɔbɔ ꞌbënnï lïjë bɔ akumu naga nime dëne Bɔkoꞌba inza koja bɔ akumu mɔtɔ kpe ꞌberi di gɔ dɔtumu ma ꞌba Arona ni eꞌbe Lëwë mo naga nima. Ne oŋgɔ bo oja kako kɔzɔ Malekisedeke. 12 Kina me dikalike ꞌdeni kɔzɔ ame koja bɔ akumu ma laꞌja ꞌdeni ne omba köꞌdu kiꞌdi ma laꞌja ako ꞌdeni gbï. 13 Römöyï ŋere ze mo nime kugu lende naga nime gɔ köꞌdu mo ne, bo abo di mï dɔ kupö mɔtɔ ꞌberi. Kupö lïjë inza mɔlo rɔ bɔ akumu. 14 Ikali ꞌdeni pili laka bo di mï kupö eꞌbe Yuda. Dɔ kupö nime tönë mï tiꞌdi bɔ akumu ni bine ne Musa iya möyï mo dë.

15 Kina me kowasa tönë ikala rönï ꞌdeni laka mo kinda yaga gɔ ame bɔ akumu ma kɔzɔ Malekisedeke mo tönë kako ꞌdeni ne. 16 Iꞌdi bo dë rɔ bɔ akumu gɔ dɔ kupö bo tine gɔ tigɔ ꞌba dïdï abo ame kote rönï dë ne. 17 Römöyï ugu ꞌdeni iya te, “Ti köꞌbö rɔ bɔ akumu ma ŋburuŋburu kɔzɔ ꞌba Malekisedeke.”

18 Köꞌdu kiꞌdi ma mɔlo tönë inza ti tigɔ kina me kiyese ꞌdeni yaga. 19 Römöyï köꞌdu kiꞌdi ma mɔlo ꞌba Musa mo nime ileŋo ɔtɔ dë. Tine na me Bɔkoꞌba kiꞌdi a ma laka ꞌdeni zize tiꞌdi kɔmɔze gɔmo ame kina koꞌde ze ꞌdeni ŋgɔsi ꞌde rɔ Bɔkoꞌba ne.

20 Kina a mɔtɔ ëdï ꞌdeni gbï bine rɔ lömu ꞌba Bɔkoꞌba. Lömu ma te inza mï tiꞌdi lïjë bɔ akumu ma laki naga nima tönë bine ne. 21 Tine iꞌdi Yësu ꞌdeni rɔ bɔ akumu ti lömu ame kulömu kiya te, “Ma ŋere Bɔkoꞌba moꞌdɔ lömu ma ꞌdeni kina minza kpe muyï yïmo. Ti köꞌbö rɔ bɔ akumu ma ŋburuŋburu.” 22 Na me lömu ame Bɔkoꞌba koꞌdɔ ꞌdeni tize gɔ Yësu ne ebe ma tönë bo koꞌdɔ ti ya ma dɔgba tönë ga bine ne ꞌdeni.

23 Kina mɔtɔ gbï lïjë bɔ akumu ma tönë ga bine ne ŋgï ŋbaŋi römöyï mɔtɔ ga öꞌbö tölë ŋgï nduwë koto gɔ ndɔbɔ mo dë kɔwɔ yɔ. 24 Ne ma ꞌba Yësu bo öꞌbö ŋgï rɔ ŋburuŋburu, bo olɔlɔ ndɔbɔ pötö bo dë kiꞌdi zi bɔtɔ mɔtɔ. 25 Kina me bo öꞌbö ꞌdeni ŋgï ndö ꞌdɔ tɔmɔ ame ga pili kako ꞌdeni zi Bɔkoꞌba gɔ köꞌdu abo ne. Bo oloma ꞌdeni ŋgï köꞌbö ŋburu tititi Bɔkoꞌba gönnï.

26 Tine Yësu na ꞌba bo rɔ bɔ akumu ma löbu ame kɔꞌbɔ ŋgï ꞌdɔ tokɔnyi ze mï kɔtɔ yaga. Römöyï bo na kɔtɔ laka a mɔtɔ rɔ lende kirasi inza mï bo. Loma abo ꞌberi di gɔ ma ꞌbeze, ze bɔ lende kënyë ni. Kina me koja bo ꞌdeni di mï tölë kari koloma mïtɔrɔ. 27 Bɔ akumu ma löbu ma laki pili öꞌbö tumu akumu rɔ kɔmɔ lëndö zi Bɔkoꞌba. Akumu ma dɔgba mo gɔ lende kënyë ma ꞌba gbagba lïjë ga tine ma di gɔmo na ꞌjaa gɔ lende kënyë ꞌba bilaka ma laki. Ne ma ꞌba Yësu inza mï rïyö tara. Bo umu akumu ma ꞌba bo ŋge mï kɔtɔ ŋburu rɔ yida rɔ bo gɔ lende kënyë ꞌba bilaka pili. 28 Köꞌdu kiꞌdi ma ꞌba Musa tönë iꞌdi ma kinza tigɔ naga ŋgï rɔ bɔ akumu ma löbu. Tine ma di pötö mo na Bɔkoꞌba koꞌdɔ kole abo ŋgï rɔ bɔ akumu ma löbu ti lömu. Bo na koja kole abo ame ŋgï mï kɔtɔ rɔ ma laka rɔ ŋburuŋburu ne.

8

Yësu, Bɔ Akumu Ma Löbu

1 Ame na rɔ ꞌjɔ ꞌba wa ame ga pili mëdï miya ziye ne. Ze leꞌjete dëdïke ꞌdeni ti bɔ akumu ma löbu ame kari ꞌdeni koloma mïtɔrɔ dɔ dörï Bɔkoꞌba tigɔ dɔ kiteli. 2 Bo na rɔ Yësu. Bo ëdï koꞌdɔ ndɔbɔ ma ꞌba bo mï rö ame mo ŋgï ko rɔ ꞌba Bɔkoꞌba ne. Ŋere Bɔkoꞌba na ko kubö abo, inza rɔ ma koꞌdɔ ꞌba bilaka lesi.

3 Bɔ akumu ma löbu pili iꞌdi lïjë ꞌdɔ koꞌde akumu ti kpa közïmo ga zi Bɔkoꞌba. Kina me dikalike ꞌdeni bo bɔ akumu ma löbu ma ꞌbeze ëdï gbï ti a mɔtɔ tiꞌdi mo zi Bɔkoꞌba. 4 Ma bo këdï koloma ra köꞌbö mï dɔliŋɔ bine dëne bo inza rɔ bɔ akumu römöyï bɔ akumu mɔtɔ ga ëdï ꞌdeni gbï mɔlo bine, ame këdï koꞌde kpa közï kiꞌdi zi Bɔkoꞌba kɔzɔ ma köꞌdu kiꞌdi mo kiya ne. 5 Tine ndɔbɔ ma ꞌbënnï ꞌba bɔ akumu ame ga bine ne dɔ mbëlï ꞌba ame ꞌdë mïtɔrɔ ne na ka kɔzɔ ꞌba Musa tönë ne. Mï kada nima ꞌdɔ Musa koꞌdɔ rö kilaka zi Bɔkoꞌba ne, Bɔkoꞌba iya zi bo te, “Oŋgɔ laka ꞌdɔ koꞌdɔ kɔzɔ wa ma tönë mileme zïyï di dɔ döku bine ne.” 6 Tine ma ꞌba Yësu ndɔbɔ ꞌba bɔ akumu nime kiꞌdi zi bo ne na mbiri rɔ dɔ kiteli di dɔ ꞌba bɔ akumu mɔtɔ ga nima gbï kɔzɔ ame lömu ꞌba Bɔkoꞌba ame bo koꞌdɔ zize na kulöwö mbiri di dɔ ma tönë ꞌba Musa ne tara. Römöyï ɔrɔ ꞌdeni pili dɔ yëyï dɔ kiteli ma ꞌdɔ Bɔkoꞌba koꞌdɔ zize.

7 Ne ma kiya te a mɔtɔ kɔmɔ dë mbowa di mï lömu ma dɔgba nima bo ti koꞌde ma laꞌja nime gbï ꞌböwu gɔ waꞌdi? 8 Tine ŋere Bɔkoꞌba oꞌja lende ma kɔmɔ di zïnnï lïjë bilaka abo ga na ma ꞌdɔ kiꞌdi bo kiya lende rönnï te, “Kada mo ti kömö ꞌdeni ame gɔ moꞌdɔ lömu ma, ma laꞌja tïnnï lïjë bilaka ma ga Yisarele gbï ti eꞌbe Yuda. 9 Tine ame inza kpe kɔzɔ lömu ma tönë moꞌdɔ bine ti ꞌbu nnï löbu ga ne, mï kada ma mindaꞌba közïnnï moja lïjë yaga di Ezipeto. Lömu ma ame moꞌdɔ tïnnï ne lïjë ebe kɔrɔ dë dɔmo na milagi lende ꞌbënnï ŋgï yaga. 10 Tine lömu mo tönë ꞌdɔ moꞌdɔ tïnnï lïjë Yisarele kada mɔtɔ ne na me. Ti miꞌdi köꞌdu kiꞌdi ma kɔdɔ dönnï koloma mï dökïꞌdï lïjë. Ti mëdï rɔ Bɔkoꞌba ꞌbënnï kina lïjë ti këdï rɔ ꞌbama ga. 11 Bɔtɔ mɔtɔ inza kiyandi löndö ala lëpï nï mɔtɔ kpe ꞌdɔ tikali ma Bɔkoꞌba. Römöyï lïjë pili rɔ gönnï, ma titi ti ma löbu pili rɔ gɔmo ti kikali ma ŋgï. 12 Kina ti mola lïjë gɔ lende kënyë ꞌbënnï ga dɔma kudölu yaga di gɔ lende kirasi ꞌbënnï ga pili.”

13 Mï lende kiya ꞌba Bɔkoꞌba gɔ lömu ma laꞌja nime bine iꞌdi lömu ma dɔgba tönë ŋgï kinda yaga rɔ ma mɔlo. Kina me wa ame ꞌdeni yaga rɔ ma mɔlo köndë ꞌdeni ne ëdï kölu ŋgï yaga.

9

Bɔ Akumu Ni Ti Rö Löbu

1 Lömu ma dɔgba tönë ga bine ëdï gbï ti köꞌdu kiꞌdi mo ga ꞌba mötu koꞌdɔ ti rö mo ma bilaka kubö teyi. 2 Rö kilaka ma tönë mo koꞌdɔ ne oke yïmo ꞌdeni rïyö kɔzɔ a nime te. Mï ma yaga mo ame kïdëkï rɔ bi ma koro mo ne na ti a ꞌba tïdëyï lamba mo ti tarabiza ꞌba maŋgolɔꞌbɔ ma këdï kiꞌdi zi Bɔkoꞌba mo teyi. 3 Tine mï ama kebe gɔ bɔŋgɔ ma mïyö mo nima yayi ne na kïdëkï rɔ bi ma koro rɔ dɔ kiteli mo. 4 Kina ti bi ꞌba toŋma akumu ma di mï yamo köbököbö mo tönë teyi toŋma akato kele dɔmo. Kina ti sandu ꞌba lömu mo tönë komba rɔmo ti yamo köbököbö ne teyi. Sandu nime na ti lere rïyö mo tönë ga kugu lömu mo dɔmo ne yïmo gbï ti përï ꞌba Arona mo tönë kebe kunzï ꞌdeni ne ti kete ꞌba akïdëkï rɔ mani mo tönë gbï di mï yamo köbököbö ne yïmo. 5 Dɔ sandu mo nima tɔrɔ na kïdëyï sasa rïyö mo tönë ga kileme bi loma ꞌba Bɔkoꞌba ne teyi kakala mo ga kutuꞌbö gɔ bi ame bo këdï kola wa gɔ lende kënyë di teyi ne. Tine ame kada ꞌba tïyëtï gɔ wa naga nime rokpe na dë.

6 Kina kiyija wa naga nime pili tara. Kina bɔ akumu ni këdï kari nduwë rɔ kɔmɔ lëndö mï rö ma yaga mo nima toꞌdɔ ndɔbɔ ꞌbënnï mo ga. 7 Tine bɔ akumu ma löbu mo na ŋge këdï kɔdɔ mï rö ma mïyö mo nima mï kɔtɔ kpökï mï kɔmɔ kɔɔ kɔtɔ. Tɔdɔ abo yayi ŋge ti roma ame bo kumu ꞌdeni gbï gɔ lende kënyë ma ꞌba bo ti ꞌba bilaka ma laki ame lïjë koꞌdɔ ra liwo yayi kinza ma lïjë kikali gɔmo ne. 8 Tine timo na Nyï Kɔtɔ Laka kiya ꞌdeni yaga bi kɔpɔ te, kpadörï ꞌba bi loma ꞌba Bɔkoꞌba gba urögö dë yaga ɔdɔ rö ma yaga nime këdï gba kɔrɔ tɔrɔ. 9 Ëdï ꞌdeni gbï rɔ akileme zize mï kada ma ꞌbeze nime. Römöyï kpa közï kiꞌdi ni ti roma ma kumu naga nime ɔꞌbɔ dë turögö mï dökïꞌdï kɔpɔ. 10 Tine lïjë ka ŋge rɔ a ꞌba yida rɔ kɔzɔ akonyo ni ma ti akuwë ti dölëtï ꞌba közï kurögö. Wa naga nime pili rɔ dölëtï zi bilaka tɔrɔ tötï gɔmo ŋbö Bɔkoꞌba koꞌdɔ wa pili rɔ ma laꞌja.

Roma Ti Akumu

11 Tine Kurïsïtö ako ꞌdeni rɔ bɔ akumu ma löbu nati toꞌdɔ lende laka zize. Rö ma ꞌba bo ame bo koja laja yïmo ne na mbiri löbu rɔ dɔ kiteli. Bilaka lesi na dë kubö ti közïnnï, inza gbï rɔ wa ꞌba dɔliŋɔ nime. 12 Kina me bo kari kɔdɔ ꞌdeni mï bi ma koro rɔ dɔ kiteli mo tönë ŋburu mï kɔtɔ. Bo ɔdɔ ma ꞌba bo dë ti roma banya ala roma sa. Tine bo ɔdɔ ti roma ꞌba gbagba bo tutë gɔze pili timo ŋburu di mï lende kënyë ze ga. 13 Bɔ akumu ma ꞌba dɔliŋɔ nime ulï ꞌbënnï rɔ roma banya ni ti roma sa ti buruku ꞌba kole sa ame koŋma ꞌdeni ne rɔ bilaka ame ga rɔ tiꞌda di kɔmɔ Bɔkoꞌba ne turögö mo yaga rɔ ma kɔpɔ. 14 Ne ɔdɔ këdï ꞌdeni tara roma Kurïsïtö ame kulöwö rɔ dɔ kiteli di dɔmo ne ti kurögö dökïꞌdï ze ŋgï kɔpɔ yaga ꞌdoyi. Römöyï Nyï Kɔtɔ Laka abo na rɔ ŋburuŋburu kiꞌdi bo ꞌdeni rɔ akumu ma laka zi Bɔkoꞌba gɔze. Roma bo ti kurögö dökïꞌdï ze ŋgï di mï lende yawa ꞌdɔ dojake laja zi bo Bɔkoꞌba bɔ dɔ dïdï.

15 Kina me bo Kurïsïtö na ꞌdeni rɔ bɔ kpërï ame koꞌde lömu ma laꞌja ꞌdeni ꞌdɔ ame ga Bɔkoꞌba këdï kïdëkï ne koꞌja yëyï ma ŋburuŋburu mo tönë Bɔkoꞌba kiꞌdi köꞌdu mo ꞌdeni mɔlo ne. Römöyï tölë ꞌba Kurïsïtö utë gönnï ꞌdeni di mï lende kënyë ma mɔlo tönë ga lïjë koꞌdɔ koꞌja lïjë këdï gba bïcï lömu ma mɔlo bine ne.

16 Kina kɔzɔ ame kɔrɔ ꞌdeni dɔ ndose ꞌba ꞌdɔ toꞌdɔ mo di pötö mo ne ti koꞌdɔ rönï ŋgï ꞌjaa di pötö tölë. 17 Römöyï ɔdɔ bo bɔ kose mo këdï gba ti kɔmɔ bo tara inza koꞌdɔ rönï titi tine ꞌjaa di pötö tölë abo. 18 Kina me kiꞌdi ꞌdɔ lömu ma dɔgba tönë koꞌdɔ ꞌbënï rönï ꞌdeni ti roma. 19 Dɔgba mo tönë Musa ïyëtï köꞌdu kiꞌdi ꞌba Bɔkoꞌba ꞌdeni pili zi bilaka. Bo ogba roma sa kudölö yïmo ti mini, bo kogba kuyu kudödu ti kabi kasi kusu yïmo kulï rɔ buku ꞌba lömu gbï rɔ bilaka naga nima. 20 Kina bo kiya te, “Ame na rɔ roma ma kudödu lömu ꞌba Bɔkoꞌba ame bo kiꞌdi ꞌdeni zize tuwö dɔmo.” 21 Kina bo kulï roma gbï tara rɔ rö mo tönë ti jama mo ga pili. 22 Mï köꞌdu kiꞌdi nima wa pili ti këdï ŋge rɔ ma kɔpɔ ti roma. Kina ti kola wa gbï ŋge gɔ lende kënyë ɔdɔ kiya te roma kulöwu ꞌdeni titi du bërï.

23 Wa naga nime pili rɔ dɔ mbëlï ꞌba wa ꞌba mï dɔyayi ꞌba mïtɔrɔ. Tine tileŋo lïjë gɔ këdï rɔ ma kɔpɔ kɔmɔ Bɔkoꞌba na pili te. Ne ma laka mo nime rɔ ꞌba dɔyayi ꞌba mïtɔrɔ ne oꞌdɔkɔ rɔ akumu ma laka. 24 Römöyï bi ma koro mo nima Kurïsïtö kɔdɔ teyi ne inza rɔ ame bilaka lesi na koꞌdɔ ti közïnnï ŋge ka rɔ dɔ mbëlï mo ne. Bo ɔdɔ ma ꞌba bo ꞌdeni ko mïtɔrɔ bo kɔrɔ ꞌdeni leꞌjete kɔmɔ Bɔkoꞌba tilende ti bo gɔ lende ze. 25 Bɔ akumu ma löbu ni öꞌbö ma ꞌbënnï tɔdɔ mï bi ma koro rɔ dɔ kiteli ꞌbënnï mo nima rɔ kɔmɔ kɔɔ pili ti roma yërï ame kumu ra ne. Tine Kurïsïtö öꞌbö ma ꞌba bo dë tɔdɔ tiꞌdi roma abo mï konzi kɔzɔ a nima tara. 26 Ma kiya te këdï ra tara dëne bo ëdï kisaki tombi gɔmo mɔlo di bi tisaki ꞌba dɔliŋɔ. Ne kina me ꞌdeni leꞌjete mï kada ame ꞌdeni rɔ ŋburuŋburu mo ne na bo kako ꞌdeni tiꞌdi rɔ bo rɔ akumu mï kɔtɔ ŋburu tombi lende kënyë ꞌba bilaka. 27 Bilaka nime pili, nï mɔtɔ ëddï kölë ŋge mï kɔtɔ. Di pötö mo na ŋgï rɔ burë ꞌbï ma Bɔkoꞌba këdï koꞌdɔ. 28 Kina gbï tara umu Kurïsïtö ꞌdeni ŋge mï kɔtɔ rɔ akumu tombi lende kënyë ꞌba bilaka konzi nime pili. Kina bo ti kɔdɔ ꞌböwu di gɔmo tine inza kpe ꞌdɔ tombi lende kënyë, tine ꞌdeni ꞌdɔ tɔmɔ ame ga pili ti kɔmɔ kiꞌdi gɔ bo ne di mï tölë.

10

Köꞌdu Kiꞌdi ꞌBa Musa

1 Dëmba köꞌdu kiꞌdi ꞌba Musa nima ka rɔ dɔ mbëlï ꞌba wa ame Bɔkoꞌba këdï kiteri toꞌdɔ mo ne. Inza rɔ ma laka mo. Kina me akumu mo ga öꞌbö ŋgï rɔ toꞌdɔ mo nduwë rɔ kɔmɔ kɔɔ. Tine akumu mo nima ti kurögö bilaka tondo rɔ ma kɔpɔ kɔmɔ Bɔkoꞌba? 2 Ne ma kiya te këdï kurögö lïjë mo ra ŋgï yaga kɔpɔ di mï lende kënyë ꞌbënnï mo ga dëne lïjë inza komeri rönnï kpe rɔ bɔ lende kënyë. Dë me pele kpa akumu oke rönï ꞌdeni gbï. 3 Tumu akumu nduwë rɔ kɔmɔ kɔɔ nime laka mo na rɔ tiꞌdi bilaka tomeri gɔ lende kënyë koꞌdɔ ꞌbënnï ga. 4 Römöyï roma banya ni ti sa ɔꞌbɔ dë tombi lende kënyë.

5 Gɔ köꞌdu mo na me ꞌdɔ mï kada ma bo Kurïsïtö këdï koꞌdɔ ꞌdeni tako dɔliŋɔ bine bo kiya zi Bɔkoꞌba te, “Oꞌdɔkɔ a mɔtɔ rɔ akumu ni ti kpa közï kiꞌdi dë. Tine ileŋo yida rɔ ꞌdeni zö. 6 Inza ti mï këyï gɔ akumu ma koŋma pili gbï ti ꞌba tombi lende kënyë. 7 Kina me miya te, ‘Bɔkoꞌba, ma na me bine toꞌdɔ akoꞌdɔkɔ ꞌbï kɔzɔ ame kugu rönï ꞌdeni tara ne gɔ lende ma mï buku ꞌbï.’ ”

8 Dɔgba mo Kurïsïtö iya ꞌdeni te, “Oꞌdɔkɔ a mɔtɔ rɔ kpa közï ti akumu ala akoŋma ti ame ga ꞌba gɔ lende kënyë ne dë. Inza ëꞌbï ti mï këyï gɔmo.” Tine pele wa naga nime pili këdï koꞌdɔ ne ɔdɔ di mï köꞌdu kiꞌdi. 9 Kina me bo kiya te, “Bɔkoꞌba, ma na me bine toꞌdɔ akoꞌdɔkɔ ꞌbï.” Di bine inda ŋgï bo oke kpa akumu ma mɔlo tönë ga ꞌdeni yaga ꞌdɔ toꞌdɔ akoꞌdɔkɔ ꞌba Bɔkoꞌba na kindaꞌba pötö mo ti ꞌbato. 10 Gɔ akoꞌdɔkɔ abo ꞌba Bɔkoꞌba nime tumu Yësu Kurïsïtö urögö ze pili ꞌdeni ŋgï yaga rɔ ma kɔpɔ nati ŋburu mï kɔtɔ ŋgï.

11 Bɔ akumu ni öꞌbö ma ꞌbënnï tari rɔ kɔmɔ lëndö tɔrɔ mï rö löbu ꞌba Bɔkoꞌba toꞌdɔ ndɔbɔ mo, ame kina rɔ tumu roma ne nduwë zi Bɔkoꞌba. Tine ꞌdɔ kombi lende kënyë ɔtɔ ŋgï ne inza du te. 12 Ne tine Kurïsïtö iꞌdi ꞌba bo rɔ bo ꞌdeni mï kɔtɔ kombi lende kënyë ŋburu yaga, bo kari koloma ꞌdeni tɔrɔ dɔ dörï Bɔkoꞌba. 13 Bo oloma ꞌdeni toda dɔmo ma Bɔkoꞌba këdï kiꞌdi bo kaꞌda bɔ ya abo ga. 14 Tumu bo Kurïsïtö nime ŋge ꞌdeni mï kɔtɔ ne urögö ya ma rɔ ꞌba Bɔkoꞌba naga ꞌdeni ŋgï rɔ ma kɔpɔ ŋburu yaga di mï lende kënyë.

15 Kina kɔzɔ ma tönë Nyï Kɔtɔ Laka kiya zize bine, dɔgba mo bo iya te, 16 “Ŋere Bɔkoꞌba iya te, ‘Lömu ma mo tönë ꞌdɔ moꞌdɔ tïnnï kada mɔtɔ ne na me. Ti miꞌdi köꞌdu kiꞌdi ma kɔdɔ dönnï koloma mï dökïꞌdï nnï.’ ” 17 Kina mɔtɔ gbï bo iya te, “Ti miꞌdi dɔma kudölu yaga di gɔ lende kënyë gbï ti lende kirasi ꞌbënnï ga pili.”

18 Ne ɔdɔ kina Bɔkoꞌba kola ze ꞌdeni gɔ lende kënyë kɔzɔ a nime te tine a mɔtɔ rɔ akumu tombi lende kënyë inza kpe nati.

Tömö Zi Bɔkoꞌba

19 Kina me ti löndö ma ga, roma Kurïsïtö iꞌdi dɔ ŋgölö ꞌdeni zize tari zi Bɔkoꞌba. 20 Bo unyë kpa kɔri ma laꞌja ꞌba dïdï ꞌdeni zize ŋbö kala gönyï bɔŋgɔ koro ꞌba mï rö löbu ꞌba Bɔkoꞌba mo tönë ti tiꞌdi yida rɔ bo. 21 Dëdïke ꞌdeni gbï ti bɔ akumu ma löbu ame mbiri rɔ bɔ dɔze mï liŋɔ ꞌba Bɔkoꞌba. 22 Kina iꞌdi dakoke ti ŋgɔsi rɔ Bɔkoꞌba ti dökïꞌdï kɔtɔ ti tiꞌdi dɔze gɔ lende abo. Dökïꞌdï ze ꞌdeni yaga rɔ ma kɔpɔ, urögö rɔze ꞌdeni ti mini ma kɔpɔ.

23 Kina ti, dönyöke ti nduwë gɔ tiꞌdi dɔze gɔ lende laka nime duwöwöke ne. Römöyï Bɔkoꞌba ame kiya ꞌdɔ tiꞌdi wa naga nime pili zize ne lende abo bo uyï yïmo dë. 24 Kina iꞌdi dolomake ti, ti meri ꞌba lëpï ze ga ꞌdɔ dɔꞌɔke rɔze doꞌdɔke lende laka rɔ gɔ rɔze. 25 Kinza dolake gɔ kpa kotɔtɔ ze ga dë gbï kɔzɔ ma ꞌba ya mɔtɔ ga. Tine zize ꞌdɔ tocɔ mo nduwë zi lëpï ze ga na laka. Römöyï kɔzɔ ma koŋgɔke kada ꞌba burë mo tönë na me kömö ëꞌbënï ꞌdeni ŋgɔsi.

26 Ze ame ga dikalike lende ꞌba Bɔkoꞌba ꞌdeni ne ɔdɔ debe diterike ꞌböwu toꞌdɔ lende kënyë rɔ dɔ domo, a mɔtɔ rɔ akumu inza kpe nati ŋgï lipo gɔ lende kirasi ze ga. 27 A mɔtɔ inza kpe nati zize tine ꞌdeni ŋge ŋgï rɔ toda dɔ karama ꞌba paꞌdo löbu ꞌba Bɔkoꞌba gbɔ ŋgï ti tikere ame këdï kako ꞌdeni toŋma bɔ kilagi lende abo ga ne. 28 Oŋgɔke ꞌdeni bɔtɔ ame kilagi köꞌdu kiꞌdi ꞌba Musa ne ꞌba bo ŋgï rɔ tölë, a mɔtɔ rɔ mï këyï inza kpe rɔ bo ɔdɔ bɔ kodɔrɔ bïcï lende rɔ bo këdï ꞌdeni rïyö ala mota. 29 Ne bɔ ame kopɔtɔ ma ꞌba bo Kurïsïtö kole ꞌba Bɔkoꞌba ne ꞌba bo ti këdï tondo nati yayi? Lïjë bɔ kindiri roma Kurïsïtö ame kina ŋgï kurögö lïjë ꞌdeni yaga rɔ ma kɔpɔ lömu ꞌba Bɔkoꞌba kɔrɔ ꞌdeni dɔmo ne kina gbï tïnnï lïjë bɔ kitiꞌja Nyï Kɔtɔ Laka ame kina ŋgï koꞌde yëyï ra zïnnï naga nima ꞌbënnï ti këdï tondo? 30 Dikalike ꞌdeni bo bɔ kiya te, “Ma na ti mopi dɔkolo. Monda nima ma na ti mileki dɔmo,” tönë bo na me gbï kiya te, “Ŋere Bɔkoꞌba ti koꞌdɔ burë ꞌba bilaka abo ga.” 31 Tine tikere ꞌba kinza tilaꞌba mï kɔmɔ közï Bɔkoꞌba bɔ dïdï na ꞌdɔ diꞌdike këdï kulöwö.

32 Omerike gɔ kada ma dɔgba tönë ga bi kɔpɔ ꞌba Bɔkoꞌba koyi ye ne te. Mï kada nima ombike gomɔ ꞌdeni rɔ ma kënyë tine aꞌda ye dë yɔ. 33 Mɔtɔ ga kitiꞌja ye kɔmɔ bilaka ma konzi koꞌdɔ ye rɔ ma kënyë, kënyï kodɔꞌbɔke rɔye ŋgï ti ya mɔtɔ ga ame këdï koꞌdɔ gbï tara ne. 34 Ombike gomɔ kɔtɔ ti ya ame ga mï maboso ne. Kina ɔdɔ kolɔ eꞌbe ga pele kpe ŋgï le ti mï këyï, ikalike ꞌdeni ma këddïke ti a mɔtɔ ame rɔ ŋburuŋburu ne.

35 Kina me kinza kebe kolɔꞌbɔke dë ꞌdɔ koꞌjake bi gomɔ ꞌba rɔye. 36 Ogbɔke dökïꞌdï ye kitigɔ toꞌdɔ akoꞌdɔkɔ ꞌba Bɔkoꞌba kina ti koꞌjake yëyï abo ame bo këdï koꞌdɔ ne ŋgï. 37 Kɔzɔ ame tönë mï akugu kiya te, “Ŋge mbowa te yɔ na bɔ ma koꞌdɔkɔ tako mo tönë ti kömö ŋgï. Bo inza kigabi. 38 Kina bɔ lende laka ma ga ti kïdïdï ŋgï gɔ tiꞌdi dönnï gɔ lende ma. Ne ɔdɔ mɔtɔ kileki koga kpënï gɔma yïmö inza këyï kpe rɔmo.”

39 Dinzake kpe rɔ bilaka ame ꞌdɔ kileki ꞌböwu koga kpënnï gɔ bo kebe kölu yaga ne. Diꞌdike dɔze ꞌdeni gɔ lende abo kina bo ti kɔmɔ ze ŋgï yaga di mï tölë.

11

Meri

1 Tiꞌdi dɔ gɔ lende ꞌba Bɔkoꞌba na rɔ tikali wa ame ga dëdïke ti kɔmɔ kiꞌdi gɔmo ne, kina tikali mo gbï wa ame ga gba kinza koꞌja kïnë mo dë ne ëdï ŋgï rɔ ma laka. 2 Gɔ köꞌdu ꞌba tiꞌdi dɔ gɔ lende ꞌba Bɔkoꞌba na kiꞌdi bo Bɔkoꞌba ŋgï ti mï këyï rɔ ꞌbu ze löbu ga ma tönë bine ne.

3 Tiꞌdi dɔ gɔ lende ꞌba Bɔkoꞌba na me kiꞌdi ꞌdɔ dikalike Bɔkoꞌba na koꞌba wa pili naga nime ti lende ꞌba kpa bo. Wa ame ga kinza koꞌja kïnë mo dë ne bo oꞌdɔ kinda yaga koꞌja ti kɔmɔ.

4 Tiꞌdi dɔ gɔ lende ꞌba Bɔkoꞌba na kiꞌdi Abele koꞌde kpa közï kiꞌdi ma laka zi Bɔkoꞌba kebe ꞌba Kayina. Kina Bɔkoꞌba ŋgï ti mï këyï gɔ kpa közï kiꞌdi abo koŋgɔ bo rɔ bɔ lende laka. Tiꞌdi dɔ gɔ lende ꞌba Bɔkoꞌba na me kiꞌdi lende ꞌba Abele këdï gba kiyandi ze koꞌja bo kölë abo ꞌdeni mɔlo.

5 Tiꞌdi dɔ gɔ lende ꞌba Bɔkoꞌba na kiꞌdi tölë kupö Enoka dë tine kogba bo tara rɔ ma kïdïdï kari tɔrɔ zi Bɔkoꞌba, kïnë bo kinda dë kpe mï dɔyayi bine. Römöyï mï akugu yayi iya te gba kinza kogba bo dë Bɔkoꞌba ëdï ti mï këyï rɔ bo. 6 Tine bɔtɔ mɔtɔ ɔꞌbɔ dë ma ꞌdɔ kïyëyï dökïꞌdï Bɔkoꞌba ŋgï tara kinza ma bɔ mo kiꞌdi dönï gɔ lende ꞌba Bɔkoꞌba. Römöyï bɔ ame këdï kumötu bo Bɔkoꞌba oꞌdɔkɔ kiꞌdi dönï ŋgï gɔmo rɔ ma laka Bɔkoꞌba ëdï kina ti kiꞌdi bi gomɔ ꞌba rɔmo ŋgï.

7 Tiꞌdi dɔ gɔ lende ꞌba Bɔkoꞌba na kiꞌdi ꞌdɔ Nowa kuwö ma Bɔkoꞌba kose kpa bilaka ꞌdeni ti wa ame gba rɔ ma kɔwɔ bo koꞌja kïnë mo dë ne, kiꞌdi bo koꞌdɔ sorope löbu tɔmɔ rönnï yïmo ti bilaka abo ga. Tiꞌdi dɔ abo ꞌba Nowa na kileme ma laki ŋgï pili rɔ bɔ lende kënyë kina kiꞌdi Bɔkoꞌba koŋgɔ bo rɔ bɔ lende laka.

8 Tiꞌdi dɔ gɔ lende ꞌba Bɔkoꞌba na kiꞌdi Abarayama kuwö dɔ Bɔkoꞌba kënyï di mï dɔyayi ꞌbënnï kari mï gɔ bi ame ꞌdɔ Bɔkoꞌba kari kiꞌdi ꞌjaa zi bo rɔ yayi abo ne. Bo ënyï ŋgï di mï dɔyayi ꞌbënnï bo kari kinza ma bo kikali bi ma bo këdï kari teyi mo. 9 Gɔ tiꞌdi dɔ gɔ lende ꞌba Bɔkoꞌba Abarayama oloma ꞌdeni mï rö kilaka kɔzɔ bɔ löwö mï yayi nima Bɔkoꞌba kiya ꞌdeni tiꞌdi mo zi bo ne. Yisika ni ti Yakoba oloma ꞌdeni gbï yayi tara kɔzɔ bɔ löwö koꞌja Bɔkoꞌba kiya ra ŋgï te yayi nima ti këdï rɔ ëꞌbënnï. 10 Römöyï Abarayama ëdï ti kɔmɔ kiꞌdi gɔ toloma mï gawo ame bɔ kiteri mo ti bɔ kubö mo na rɔ ŋere Bɔkoꞌba ne gɔ köꞌbö ŋgï ŋburu gɔ bi mo.

11 Tiꞌdi dɔ gɔ lende ꞌba Bɔkoꞌba na kiꞌdi Abarayama kebe köyö kole koꞌja Sara kɔrɔ ra pa tara rɔ kɔtɔ bo köndë abo ꞌdeni kote. Bo omeri ŋgï wa ame Bɔkoꞌba kose ꞌdeni zïnnï ne ti koꞌdɔ rönï ŋgï rɔ ma laka. 12 Gɔ lende mo na me Abarayama kɔtɔ kpökï mo tönë köndë ꞌdeni yaga rɔ töku ne kupö mo kënyï kara ŋgï konzi kɔzɔ këlu ꞌba mïtɔrɔ ni ti yayi lida ꞌba kpa mini löbu ame bɔtɔ kɔꞌbɔ dë tïtëtë mo ne tara.

13 Lïjë bilaka naga nime ölë ga ꞌdeni pili mï meri ꞌbënnï mï tiꞌdi dönnï gɔ lende ꞌba Bɔkoꞌba gba kinza ma lïjë koꞌja yëyï löbu mo tönë Bɔkoꞌba kiteri ꞌdeni ꞌdɔ tiꞌdi mo zi bilaka abo ga ne. Tine lïjë oꞌja ꞌdeni ŋge tara rɔ ma kɔwɔ na lïjë ŋgï ti mï këyï gɔmo. Rönnï aya dë di bi tïdëkï lïjë rɔ bɔ löwö mï loma ꞌbënnï mï dɔyayi nime bine 14 ame kinda ŋgï lïjë ëdï toma yayi mɔtɔ ame gɔ këdï zïnnï rɔ ëꞌbënnï ne. 15 Dɔyayi ame lïjë kola ꞌdeni gönnï ne na dë kpe lïjë këdï komeri. Ma kiya te na lïjë këdï komeri lende mo ra dëne lïjë ti kënyï kuyï dönnï kileki kari teyi. 16 Tine lïjë oꞌdɔkɔ dɔyayi ma laka ame kina rɔ dɔyayi ꞌba mïtɔrɔ ne. Kina rɔ Bɔkoꞌba aya dë gbï di zïnnï gɔ ame lïjë këdï kïdëkï bo rɔ Bɔkoꞌba ꞌbënnï ne römöyï bo ileŋo gawo ꞌdeni zïnnï koda lïjë.

17-18 Tiꞌdi dɔ gɔ lende ꞌba Bɔkoꞌba na kiꞌdi Abarayama koꞌde Yisika toŋma mo rɔ akumu zi Bɔkoꞌba. Bɔkoꞌba iya ꞌdeni mɔlo zi bo te, “Ti Yisika na ti miꞌdi yi këddï rɔ ꞌbu löbu zi ma konzi.” Tine pele tara ɔdɔ Bɔkoꞌba kënyï kiyɔzɔ meri abo bo ilagi dë di bi toꞌde kole kɔtɔ kpökï abo nima rɔ akumu zi Bɔkoꞌba. 19 Bo ïyënï ŋgï Bɔkoꞌba ti kɔꞌbɔ toja Yisika yaga di mï tölë. Kina me kɔzɔ dɔŋgala mo ŋgï tara Bɔkoꞌba oja Yisika ꞌdeni yaga zi bo di mï tölë.

20 Tiꞌdi dɔ gɔ lende ꞌba Bɔkoꞌba na me kiꞌdi Yisika kose gɔ yëyï ame ga Bɔkoꞌba këdï koꞌdɔ zi kole abo ga Yakoba ni ti Esawu kada mɔtɔ ne.

21 Tiꞌdi dɔ gɔ lende ꞌba Bɔkoꞌba na kiꞌdi Yakoba koꞌdɔ yëyï dɔ kole rïyö ꞌba Yesepa ga mï kada ꞌba tölë abo. Bo ënyï ꞌdeni kogbɔ rɔ bo ti përï abo bo kumötu Bɔkoꞌba.

22 Tiꞌdi dɔ gɔ lende ꞌba Bɔkoꞌba na kiꞌdi Yesepa ɔdɔ bo kɔꞌbɔ tölë ꞌdeni kiya tɔdɔ ꞌba Yisarele di Ezipeto bo kose zïnnï ꞌdɔ lïjë kombi kiliŋba bo kari timo.

23 Tiꞌdi dɔ gɔ lende ꞌba Bɔkoꞌba na kiꞌdi ꞌbu ꞌba Musa ni ti ma bo kusu dɔ bo ŋbö nyepe mo mota mï kada ma köyö bo ne. Lïjë oŋgɔ bo rɔ kole ma kele kina ŋgï iꞌdi lïjë kere rönnï dë kpe di zi lende ꞌba bɔ dɔliŋɔ.

24 Tiꞌdi dɔ gɔ lende ꞌba Bɔkoꞌba na kiꞌdi Musa kilagi kinza kïdëkï bo dë rɔ kole ꞌba nyiti ꞌba bɔ dɔliŋɔ ꞌba Ezipeto nima koꞌja bo kïyöbu ꞌdeni yaga ne. 25 Bo oza abo rɔ tombi gomɔ ti bilaka ꞌba Bɔkoꞌba di dɔ ame ꞌdɔ bo koloma ŋge mbowa rɔ lɔŋɔ mï lende kënyë. 26 Bo omeri ꞌdeni ŋgï tombi gomɔ ꞌba tiꞌja kɔzɔ ꞌba Kurïsïtö ame Bɔkoꞌba këdï koja ne na laka di dɔ mɔri mbëmbë ꞌba mï dɔyayi ꞌba Ezipeto. Römöyï bo ëdï ti kɔmɔ kiꞌdi ꞌdɔ toꞌja bi gomɔ ꞌba rɔ bo di zi Bɔkoꞌba.

27 Tiꞌdi dɔ gɔ lende ꞌba Bɔkoꞌba na kiꞌdi Musa kënyï kola Ezipeto. Bo ere a mɔtɔ rɔ dökïꞌdï kata ꞌba bɔ dɔliŋɔ nima dë kpe. Bo öꞌbö ŋgï ti mï këddï kɔzɔ iya te bo oꞌja kïnë Bɔkoꞌba kinza koꞌja dë mo nime ꞌdeni tara. 28 Tiꞌdi dɔ gɔ lende ꞌba Bɔkoꞌba na kiꞌdi Musa kiyija gɔ toꞌdɔ karama ꞌba Pasaka zi Yisarele. Bo iya zïnnï gɔ lïjë kulï roma gɔ kpadörï ꞌbënnï ga kinza malayika ꞌba tölë kɔdɔ kupö kole dɔndende ꞌbënnï ga ra.

29 Tiꞌdi dɔ gɔ lende ꞌba Bɔkoꞌba na kiꞌdi Yisarele ŋgï kumu dɔ Yöpö Kasi kebe mï dɔyayi ma këlë. Tine ɔdɔ Ezipeto kɔdɔ ma ꞌbënnï yɔ na mini kileki ŋgï piꞌdi kote dɔmo pili yaga.

30 Tiꞌdi dɔ gɔ lende ꞌba Bɔkoꞌba na kiꞌdi tëlï ꞌba Yereko kulöru koꞌja Yisarele kiliŋgere ꞌdeni kuru dɔmo ŋbö töꞌdö mo dɔ modɔmorïyö. 31 Tiꞌdi dɔ gɔ lende ꞌba Bɔkoꞌba na kiꞌdi Raba ꞌja bɔ rɔnyɔ tönë kɔmɔ ŋgï kinza kupö nï dë kɔtɔ ti bɔ kinza kuwö dɔ Bɔkoꞌba naga nima. Römöyï lɔko na kota bɔ kore ꞌba Yisarele rɔ ŋba.

32 ꞌDɔ mïlërï nduwë timo? Tine kada ɔꞌbɔ ma dë kpe ꞌdɔ mïyëtï gɔ lende ꞌba Gideni ni ti Baraka ti Samosona ti Yepete ti Dawidi ti Samölë gbï ti bɔ kumë lende ꞌba Bɔkoꞌba mɔtɔ ga. 33 Mï tiꞌdi dönnï gɔ lende ꞌba Bɔkoꞌba lïjë oꞌdɔ ya ꞌdeni ti bɔ dɔliŋɔ pili lïjë kaꞌda. Lïjë oꞌdɔ lende laka ꞌdeni lïjë koꞌja yëyï mo tönë Bɔkoꞌba kose zïnnï ne. Lïjë otomo kpa tabïyö ni ꞌdeni teyi, 34 lïjë kïyölu paꞌdo ma löbu naga, lïjë kɔmɔ di kpa kulu. Lïjë rɔ ma keŋme tine lïjë ebe kitigɔ yaga. Lïjë embe kɔzɔ ɔtɔ di mï ya lïjë kaꞌda bɔ kanya ꞌba bɔ löwö ni ŋgï lïjë koga kiriŋa. 35 Tiꞌdi dɔ gɔ lende ꞌba Bɔkoꞌba na kiꞌdi ꞌja mɔtɔ ga kogba bilaka ꞌbënnï ga ame pa rɔ töku ne kindiŋi kïdïdï yaga zïnnï. Tine mɔtɔ ga ilagi ꞌbënnï dɔ ŋgölö na kölë ŋgï mï aŋɔŋi ꞌdɔ koja lïjë ꞌjaa mï lɔŋɔ ma laka di pötö tölë. 36 ꞌBa ya mɔtɔ ga opɔtɔ komba. Kudödu mɔtɔ ga ti ziŋgiri kuꞌdu mï maboso. 37 Uꞌdu lïjë ti döku kotopa mïnnï rïyö kupö lïjë ti mbele. Lïjë kulë ŋgï tara rɔ gɔ ŋbululu ŋge ti kilaka banya ni ti kamölö na gönnï kɔzɔ bɔ lisa kodɔ gomɔ rönnï koꞌdɔ kpɔŋi rönnï nime te. 38 Dɔyayi ma kele kɔꞌbɔ tïnnï inza. Lïjë koloma ŋgï rɔ tulë kebe yï mökö kebe mï löŋgö döku ni. Bi ꞌba loma ꞌbënnï köꞌbö ŋgï mï tïꞌbörö ni ti gö.

39 Tiꞌdi dönnï gɔ lende abo ꞌba Bɔkoꞌba iꞌdi bo ŋgï ti mï këyï rönnï. Tine pele yëyï mo tönë Bɔkoꞌba kose ne lïjë oꞌja dë gba. 40 Römöyï Bɔkoꞌba iteri a ma laka ꞌdeni zize ꞌdɔ toꞌdɔ ze pili rɔ löbu kɔtɔ tïnnï.

12

Loma Dɔ Dörï Bɔkoꞌba

1 Ma ꞌbeze tine lïjë bɔ laja ma konzi tönë ga dɔgba bine ne na këdï ꞌdeni nati rɔ tidayi ze. Kina ti, donake wa ame ga këdï kirakpa rönnï kpa kɔri zize ne ti pili yaga. Dopepeke rɔze yaga di zi lende kënyë nime könyö ꞌdeni ŋgï gɔze ne. Dogbɔke rɔze laka ꞌdɔ dolɔlɔke di mï riŋa dölï nime mï loma ze. 2 Diꞌdike kɔmɔze ti köꞌbö ŋburu dɔ Yësu ame bo na kodɔrɔ kɔri ꞌdeni zize tiꞌdi dɔze gɔ lende abo kokɔnyi ze ꞌdeni gbï yïmo ne. Pele mï tutötï bo tönë bo asi dë yaga di rɔ ndɔbɔ abo. Lende ꞌba lɔŋɔ nime këdï koda bo iꞌdi rɔ bo ŋgï kaya dë di bi tölë dɔ ŋgërï. Kina me leꞌjete bo këdï koloma ꞌdeni dɔ dörï Bɔkoꞌba.

3 Omeri gɔ gomɔ nime Yësu kombi di kpa közï bɔ ndoꞌji bɔ lende kënyë ni ne te. Kina kinza kiꞌdi dökïꞌdï yï kombi dë kidaki ŋgï. 4 Rɔ kopi ꞌbï mï lende kënyë ömö dë gba mï tölë. 5 Lende ꞌba dökïꞌdï këddï tönë kiya zize bine kɔzɔ kole tara ne udölu ꞌdeni di dɔye? Ame kiya te, “Kole ma, ɔdɔ bo Bɔkoꞌba kileki ndoro ꞌbï döyï kinza keŋge dë yaga di rɔmo. Kina ɔdɔ bo kamo döyï kinza kotɔ dë ŋgï kporo. 6 Römöyï ya ame ga pili bo kɔꞌɔ ne na bo këdï kamo dɔmo tara mɔlo. Ame ga bo kɔꞌɔ rɔ kole abo ga ne bo ëdï kiyandi mɔlo tara bo koꞌdɔ yida rɔmo.”

7 Ombi gomɔ ꞌbï ga ti pili ti mï këddï römöyï ꞌbu na këdï rɔ tiyandi yi. Gomɔ nime iꞌdi ꞌdeni ŋgï kinda Bɔkoꞌba na këdï rɔ tiyandi yi nï kole abo. Tara ne kole mɔtɔ ëdï ame ꞌbu mo kiyandi dë koꞌdɔ yida rɔmo? 8 Ɔdɔ kiya te kɔmɔ ma ꞌbëyï ŋgï du di mï gomɔ nime kinza ma koꞌja yi dë kɔzɔ ꞌba kole ma laki, nï ma ꞌbëyï nima ti kinza rɔ kole ma laka ɔtɔ. Nï kole mï maŋba na ka. 9 ꞌBu ze ga ma mï dɔliŋɔ nime bine iyandi ze koꞌdɔ yida rɔze kɔꞌɔ na doroke lïjë. Ne ꞌbu yï ma löbu nime mïtɔrɔ ne ebe koro bo dë gɔ waꞌdi ꞌdɔ koꞌja dïdï ma ŋburuŋburu? 10 ꞌBu ze ga ma mï dɔliŋɔ nime bine iyandi ze ti toꞌdɔ yida rɔze kɔꞌɔ gɔ wa ame ga lïjë koꞌdɔkɔ gɔ koꞌdɔ laka zïnnï ne. Ne ma ꞌba Bɔkoꞌba bo ëdï koꞌdɔ rɔ lende laka zize gɔ dëdïke gbï rɔ ma laka kɔzɔ ꞌba bo. 11 Ɔdɔ akiyandi kömö zïyï mɔtɔ ebe kinda za yaga ꞌböwu rɔ gomɔ kinza kpe rɔ lɔŋɔ. Tine ame ga kiyandi ꞌdeni laka timo ti koꞌja kpa közïmo ŋgï rɔ lende këyï ꞌba bɔ lende laka ni.

12 Kina ti, ombi kɔnyɔ yï ma kilada ꞌdeni mo nima tɔrɔ kogbɔ ndïyï ma kidaki nima yaga kitigɔ. 13 Ileŋo kɔri kodɔrɔ zi ndïyï kinza ma kaꞌbo naga keŋme ra bërï, tine kileŋo lïjë yaga.

Loma Ti Lende Këyï

14 Ogbɔ röyï toloma mï lende këyï ti ya ma laki pili toꞌdɔ mo ŋge rɔ lende laka ꞌba Bɔkoꞌba. Römöyï ɔdɔ koꞌdɔ dë tara toꞌja Bɔkoꞌba zïyï na ti kinza nati. 15 Oŋgɔ röyï laka kinza kebe kɔcɔ ra yaga di mï kɔri ꞌba lende këyï ꞌba Bɔkoꞌba. Nï mɔtɔ oŋgɔ laka kinza kebe konza ŋgiraꞌda ma kata ne ra kebe tirasi bilaka. 16 Oŋgɔ laka kinza këddï ra rɔ bɔ yërï ala kɔzɔ Esawu bɔ kinza koro Bɔkoꞌba tönë kugö rɔ löbu abo ꞌba kole dɔndende ŋgï dɔ lebe kɔtɔ ꞌba akonyo ne. 17 Ikali ꞌdeni, di pötö mo ꞌböwu bo ileki tëgë ꞌdɔ ꞌbu bo koꞌdɔ yëyï zi bo. Tine ilagi ŋgï yaga di zi bo römöyï ɔꞌbɔ dë kpe zi bo tuyï yïmo bo koma pele ti tɔlɔ kɔmɔ bo.

18 Inzake kɔzɔ ꞌba Yisarele tönë ga lïjë kako kömö ŋgï dɔ wa ame lïjë koꞌja ti kömönnï kuwö gbï ne. Lïjë ako ꞌdeni kömö dɔ döku ꞌba Sinayi ti paꞌdo köbö gbï ti mandölu ti lili ma kembe 19 ti birɔ tapi ꞌba tɔtɔti ti mugu Bɔkoꞌba ma kilende. Kina ɔdɔ lïjë kuwö ꞌdeni tara tine lïjë omaꞌjo rönnï zi bo kinza kiꞌdi bo kilende dë kpe zïnnï. 20 Römöyï köꞌdu kiꞌdi abo mo ga itigɔ ra kulöwö. Ame kiya te, “Ɔdɔ a ma kɔzɔ banya ni ti kamölö ni pele kosa rɔ döku nima kuꞌdu ŋgï kupö yaga ne.” 21 Kïnë mo iꞌdi bilaka kere kulöwö, Musa kiya ŋgï te, “Ma rɔ tikere. Rɔma ëdï kïlëꞌdï.”

22 Tine kpe ma ꞌbeye ömöke ꞌdeni dɔ döku ꞌba Ziyona, gawo Yerosalema ame mo mïtɔrɔ, liŋɔ ꞌba Bɔkoꞌba bɔ dïdï ne, ti tïndï ꞌba malayika ma konzi. 23 Ömöke ꞌdeni mï ŋbele ꞌba kole dɔndende ꞌba Bɔkoꞌba ame ga kugu möyï mo ꞌdeni mï buku ꞌba dïdï ne. Ömöke ꞌdeni zi Bɔkoꞌba bɔ toꞌdɔ burë kodɔrɔ dɔ bilaka pili, gbï zi bɔ lende laka ma mɔlo tönë ga bo kiꞌdi lïjë ꞌdeni këdï kɔzɔ bo gbï tara ne. 24 Ömöke ꞌdeni gbï zi Yësu bɔ koꞌde lömu laꞌja zize, roma bo kulï ꞌdeni rɔze turögö ze. Roma nime udu dë kɔzɔ ꞌba Abele, tine udu ꞌba bo gɔ wa ma laka zize.

25 Oŋgɔke rɔye laka kinza kebe kilagike lende ꞌba Bɔkoꞌba ame bo këdï kilende ziye ne dë. Ya ma dɔgba tönë ga kilagi lende abo di dɔ döku bine ne, lïjë okpe dë du te yaga di mï gomɔ mo. Ne ɔdɔ dilagike ma ꞌbeze lende ame di mïtɔrɔ ne, ti döpuke yala di kpa gomɔ mo? 26 Mï kada nima yayi mugu bo ma kudu iyaya yayi ꞌdeni. Kina me leꞌjete bo iya te, “Ti miyaya dɔyayi ni ti mïtɔrɔ ŋge mï kɔtɔ nati.” 27 Tine ame bo iya te, “Ŋge mï kɔtɔ nati.” Omba kina me kileme ꞌdeni wa naga nime pili koꞌba ne ti kiyaya gɔmo ꞌdeni ŋgï kona yaga, tine ꞌdɔ ma kinza kiyaya mo ga na ŋge koloma.

28 Kina dolomake ti, ti mï këyï. Bɔkoꞌba ëdï kiꞌdi ŋere löbu abo zize ame kinza kiyaya dë ne. Doroke bo Bɔkoꞌba ti dumötuke bo kɔzɔ akoꞌdɔkɔ abo. 29 Römöyï bo Bɔkoꞌba ze na rɔ paꞌdo ma kitene wa kudï ꞌdoyi.

13

Ndose

1 Öꞌböke ti ŋburu tɔꞌɔ löndö ye ga. 2 Kinza kolake gɔ tota bɔ löwö rɔ ŋba dë. Römöyï ya mɔtɔ ga pele ota malayika ꞌdeni rɔ ŋba kinza ma kikali gɔmo. 3 Omerike ya ma tönë ga koloma mï maboso ne te, ŋgï kɔzɔ iya te kpe na mï maboso tïnnï tara. Omerike ya ma tönë ga mï gomɔ ne te, ŋgï kɔzɔ iya te kpe na ꞌdeni mï gomɔ kɔzɔ ꞌbënnï tara.

4 Rɔ kogbe kiꞌdi lende mo këdï rɔ ma koro. Mëꞌdë ni ti ꞌja kindaꞌba ga lende mo laka. Römöyï Bɔkoꞌba ëdï kodɔ karama dɔ bɔ yërï ni kada mɔtɔ.

5 Kinza köꞌbö dë tombi dökïꞌdï yï gɔ lende ꞌba gïrïsï. Wa ame këddï ꞌdeni timo iꞌdi lende mo kɔꞌbɔ yi. Römöyï Bɔkoꞌba iya ꞌdeni te, “Minza mola yi. Minza milagi di röyï.” 6 Kina dolomake ti, ti mï këddï gɔ diyake te, “Ŋere Bɔkoꞌba na rɔ bɔ kɔnyi ma. Minza mere kpe. Bilaka lesi inza kɔꞌbɔ toꞌdɔ ɔtɔ zö.”

7 Omerike bɔ dɔ kanisa ma mɔlo tönë ga koloma rɔ tiya laja ꞌba Bɔkoꞌba ziye ne te. Loma ꞌbënnï ga ti tölë mo, omerike te. Kina ꞌdɔ kindaꞌbake gbï kɔzɔ ma ꞌbënnï tara mï tiꞌdi dɔye gɔ lende ꞌba Bɔkoꞌba. 8 Römöyï Yësu Kurïsïtö uyï rönï dë. Bo öꞌbö ꞌdeni tara tipiyara ene gbï tara tɔne nduwë ŋbö rɔ ŋburuŋburu.

9 Kinza kolake dɔ kupö akiyandi ma löwö mɔtɔ ga dë kotɔ ye yaga di mï kɔri. A ma ꞌdɔ kiꞌdi dökïꞌdï këddï ziye na rɔ lende këyï ꞌba Bɔkoꞌba. Dölëtï gɔ lende ꞌba akonyo naga nima okɔnyi lïjë bɔtɔ bɔ koro mo ga dë du te.

10 Ma ꞌbeze dëdïke ꞌdeni ti kpa közï kiꞌdi zi Bɔkoꞌba ame lïjë bɔ akumu mo tönë ga mï rö mo yayi ne kosa akonyo mo dë du te kpënnï. 11 Bɔ akumu ma löbu ꞌbënnï mo ga öꞌbö toꞌde roma yërï na mï gɔ bi ma koro mo rɔ kpa közï kiꞌdi zi Bɔkoꞌba gɔ lende kënyë ꞌba bilaka. Tine yida mo oŋma ŋbö yaga mökö di mï taya ꞌbënnï mo. 12 Kina me ꞌdeni gbï tara, Kurïsïtö ölë ꞌdeni ŋbö mökö yaga di mï gawo ꞌdɔ roma bo kurögö bilaka pili yaga kɔpɔ. 13 Kina ti, dënyïke dɔdɔke yaga di mï taya ꞌba bɔ mo ga darike zi bo ꞌdɔ laŋa tönë kodɔ rɔ bo ne kodɔ gbï rɔze. 14 Römöyï dinzake ti gawo ma ŋburu mï dɔyayi bine. Dëdïke rɔ toma gawo ame këdï kako ꞌjaa kada mɔtɔ ne.

15 Kina ti, gɔ lende ꞌba Yësu döꞌböke ti ŋburu tïlëlu Bɔkoꞌba. Akïlëlu na rɔ kpa közï kiꞌdi ꞌbeze ꞌba ya ma këdï kïdëkï bo rɔ ŋere naga. 16 Tine kinza kola gɔ toꞌdɔ lende laka ti tokɔnyi bilaka dë römöyï kina rɔ kpa közï ma kïyëyï dökïꞌdï Bɔkoꞌba.

17 Ya ame ga mbiri rɔ bɔ dɔye mï kanisa ne, uwöke dɔmo. Lïjë na këdï koŋgɔ gɔye römöyï lïjë na ti kïyëtï gɔ lende ꞌbe ga kada mɔtɔ kɔmɔ Bɔkoꞌba. Iꞌdike lïjë koꞌdɔ ndɔbɔ nime ti mï këyï kinza meri gɔ lende ꞌba kinza tuwö dönnï. Römöyï ma tara inza kokɔnyi ye.

18 Umötuke nduwë gɔze. Dikali ŋgï dinza rɔ toꞌdɔ lende kënyë, tine doꞌdɔkɔ loma ze gɔ köꞌbö rɔ ma laka. 19 Kina ma rɔ dɔ kiteli mo mititi ye pili ꞌdɔ kumötuke gɔma gɔ Bɔkoꞌba kileki ma welo ziye yayi.

Mötu

20 Ee, bo Bɔkoꞌba bɔ lende liya kokɔnyi ye. Bo na kombi Yësu ŋere ze bɔ kɔnyi ma löbu koja yaga di mï tölë gɔ lende ꞌba roma Yësu ame lömu ma ŋburuŋburu abo kɔrɔ ꞌdeni ŋburu dɔmo ne. 21 Bo kiꞌdi lende laka abo ti pili ziye toꞌdɔ akoꞌdɔkɔ abo. Bo kiꞌdi Yësu Kurïsïtö koꞌdɔ ndɔbɔ mïze ꞌdɔ dïyëyïke dökïꞌdï bo. Rɔ löbu këdï zi bo Yësu nduwë rɔ ŋburuŋburu. Amini.

22 Löndö ma ga, mugu wa naga nime ꞌdeni tiꞌdi dökïꞌdï këddï timo ziye. Momaꞌjo rɔma ziye, uwöke dɔmo ti mï këyï römöyï lende mo ka le ŋgï mbowa. 23 Miꞌdi ame ziye tikali mo, ope löndö ze Timatiyo ꞌdeni yaga di mï maboso. Ɔdɔ bo kömö gïrï naga nime zö bine, ti dari kɔtɔ ti bo ziye yayi.

24 Umötöke bɔ dɔ kanisa ma yayi naga nima pili ti möyï ma ti bilaka ꞌba Bɔkoꞌba pili. Bilaka ma Italiya umötö ye.

25 Lende këyï ꞌba Bɔkoꞌba koloma tiye pili.

Yakoba

1

2

3

4

5

Akugu ꞌBa

YAKOBA

1

1 Ma Yakoba bɔ koja laja ꞌba Bɔkoꞌba kina gbï ꞌba ŋere Yësu Kurïsïtö, mumötö ye kpe bilaka ꞌba Bɔkoꞌba ame ga kïyëyïke rɔye ꞌdeni mï dɔliŋɔ nime pili ne.

Gomɔ Ti Akiyari

2 Löndö ma ga, ɔdɔ akiyari ꞌba gomɔ ma gege mɔtɔ ga koꞌja ye olomake rɔ lɔŋɔ rɔ mbëmbë gɔ lende mo. 3 Miya ziye, ɔdɔ konyake dɔ gomɔ mo naga nima ꞌdeni ti tiꞌdi dɔye ŋgï rɔ ma laka gɔ lende ꞌba Yësu ti köꞌböke ꞌdeni ŋgï nduwë di pötö mo rɔ bɔ mï këddï. 4 Öꞌböke nduwë ti mï këddï kinza kogake kpeye ra gɔ lende nime ꞌdɔ këddïke rɔ bilaka ma laka zi Bɔkoꞌba kinza a ma kënyë mɔtɔ këdï ra mïye.

5 Ne ɔdɔ kiya te nï bɔ mɔtɔ këddï rɔ lisa ꞌba akikali, ititi Bɔkoꞌba, kina bo ti kiꞌdi yi ꞌdeni ŋgï kikali wa. Römöyï Bɔkoꞌba na rɔ bɔ kiꞌdi wa rɔ ma sari zi bilaka kinza dɔ kose teyi. 6 Kina ɔdɔ kiya te kititi Bɔkoꞌba gɔ wa mɔtɔ, zïyï tiꞌdi döyï gɔmo rɔ ma laka Bɔkoꞌba ëdï kiꞌdi ŋgï zïyï. Kina kinza kiꞌdi lende mo dë kïlïkö döyï. Bilaka ame këdï kiꞌdi lende nime kïlïkö dönï ne bo ëdï ꞌba bo kɔzɔ surupu ꞌba dɔ mini löbu ame lili këdï kome nduwë kilaki timo ne tara. 7-8 Bo inza ti meri ma kodɔrɔ mï bo kina ma kiꞌdi bo köꞌbö ŋgï nduwë tuyï kɔri abo ne. Kina ꞌdɔ bo kikali ŋgï rɔ ma laka Bɔkoꞌba inza kiꞌdi wa ma kɔtɔ mɔtɔ du te zi bo.

Bɔ Lisa

9 Kpe bilaka ꞌba Kurïsïtö ame ga rɔ lisa ne, olomake ti mï këyï römöyï ëddïke ꞌdeni rɔ wa ma mbiri di kɔmɔ Bɔkoꞌba. 10 Kina gbï tara, kpe bilaka ꞌba Kurïsïtö ame ga rɔ bɔ wa ne, olomake ti mï këyï römöyï ëddïke ꞌdeni rɔ wa ma titiyi di kɔmɔ bilaka ꞌba dɔliŋɔ nime. Römöyï bɔ wa ni ti kote rönnï kada mɔtɔ ti wa ꞌbënnï ga kɔzɔ döwöru ꞌba ŋgërï ame lili këdï kome kote yaga ne tara. 11 Kada ɔdɔ di bërï ti tututu ꞌbënï koŋma ŋgërï ŋgï kututu yaga. Kina döwöru mo ga kilayi ŋgï me yaga tele mo kirasi rönï ŋgï. Kina gbï tara, bɔ wa ti kölë ꞌdeni gbï di dɔ wa ꞌbënï ga tara.

Mï Këddï

12 Ne ɔdɔ nï bɔ mɔtɔ kiꞌdi mïyï ŋgï këddï zi gomɔ, koloma kinza koga kpëyï dë gɔ lende ꞌba Yësu, Bɔkoꞌba ti koꞌdɔ yëyï ma laka ꞌdeni ŋgï döyï ti dïdï ma ŋburuŋburu. Kɔzɔ ame bo Bɔkoꞌba bo kiya ꞌdeni mɔlo tiꞌdi dïdï ma ŋburuŋburu zi ya ame ga kɔꞌɔ bo ne tara.

13 Ne ɔdɔ nï bɔ mɔtɔ gomɔ këdï ꞌdeni koꞌdɔ yi, kinza kiya dë te, “Bɔkoꞌba na me ꞌdeni këdï kiꞌdi gomɔ nime koꞌdɔ ma ꞌdɔ mari moꞌdɔ lende kënyë.” Inza du tara, wa mɔtɔ inza ame ꞌdɔ kiꞌdi Bɔkoꞌba koꞌdɔ lende kënyë, kina bo iꞌdi gomɔ dë gbï koꞌdɔ bilaka ꞌdɔ kiꞌdi lïjë kari toꞌdɔ lende kënyë. 14 Meri kënyë ꞌbënnï ꞌba bilaka lesi na kïndëndë lïjë ꞌdeni kindaꞌba lïjë, kina ma kiꞌdi lïjë koꞌdɔkɔ ŋgï rɔ toꞌdɔ lende kënyë. 15 Kina meri kënyë ꞌbënnï ga kënyï kɔmɔ ŋgï köyö rɔ lende kënyë. Kina ɔdɔ lende kënyë nima kulu rönï ꞌdeni na köyö ꞌbënï ŋgï rɔ tölë.

16 Kpe löndö ma mɔꞌɔ kulöwö naga nime, kinza kïlïköke dɔye dë. 17 Wa ame ga pili Bɔkoꞌba këdï kiꞌdi zize ne kina ꞌdo rɔ wa ma laka kina gbï ŋge rɔ wa ma kele. Bo na me koꞌba kada ni, ti nyepe ni gbï ti këlu ꞌba mïtɔrɔ. Ne bo öꞌbö dë tiyese rɔ bo yaga kɔzɔ ꞌba kada ame këdï kiyese rönï yaga ꞌdɔ kiꞌdi gɔ bi këdï kölu dɔyayi nime ne tara, kina bo uyï rɔ bo dë gbï. 18 Bo oꞌdɔkɔ ze ꞌdɔ dëdïke rɔ wa ma kele rɔ dɔ kiteli di mï löŋgö wa pili ame ga bo koꞌba dɔliŋɔ nime bine ne, kina me bo kuwöwö lende kodɔrɔ abo ꞌdeni zize ꞌdɔ kiꞌdi ze dïdïdïke yaga rɔ ma lölöwö.

Mbili Ni Ti Kpa

19 Kpe löndö ma mɔꞌɔ kulöwö naga nime, ziye tikali lende naga nime laka. Iꞌdike mbili ye kapa tuwö lende ne tine, iꞌdike kpeye këdï rɔ ma kïrïndï di bi tiya mo. Kina kinza kënyïke dë gbï welo rɔ ꞌdïrï ti bilaka mɔtɔ, 20 römöyï bilaka ame ꞌdeni rɔ ꞌdïrï ne inza kikali toꞌdɔ wa ma laka ame ga Bɔkoꞌba koꞌdɔkɔ ne. 21 Olake gɔ lende kënyë pili, kinza koꞌdɔke mï kombi dë kpe. Ojeke mbili ye laka gɔ lende ꞌba Bɔkoꞌba. Bo iꞌdi lende naga nima ꞌdeni mïye ꞌdɔ kiꞌdi tigɔ ziye ꞌdɔ kɔmɔ ye di mï tölë.

22-23 Ne kinza köꞌböke dë tuwö lende ꞌba Bɔkoꞌba ŋge rɔ tuwö, ziye gbï ꞌdɔ tari toꞌdɔ mo. Bɔ ame këdï kuwö ꞌbënï lende ꞌba Bɔkoꞌba ŋge ti mbili nï kinza bo koꞌdɔ dë ne, bo ëdï ꞌba bo ka kuꞌbölu rɔ bo rɔ tuꞌbölu. Bo ëdï ꞌba bo kɔzɔ bilaka ame këdï koŋgɔ rönï di mï mandara ne tara. 24 Bo oŋgɔ rɔ bo laka di mï mandara ne ɔdɔ bo kari ꞌdeni mbowa yaga kïnë bo tönë udölu ŋgï yaga di dɔ bo. 25 Ne bɔ ame kindaꞌba köꞌdu kiꞌdi ꞌba Bɔkoꞌba koꞌdɔ kiꞌdi kinza kudölu di dɔ bo ne, bo na ti këdï ti yëyï ma laka mï akoꞌdɔ abo, römöyï köꞌdu kiꞌdi ꞌba Bɔkoꞌba na pili rɔ ma laka kiꞌdi ze gbï dëdïke rɔ dɔ ŋgölö.

26 Nï bɔ mɔtɔ ma di zïyï iya te nï bɔ koꞌdɔ mötu na? Ne ɔdɔ kiya te kogbɔ dɔ dɔndeꞌde yï dë bërï di bi tiya lende, ëddï ëꞌbï ka kuꞌbölu röyï rɔ tuꞌbölu. Kina mötu koꞌdɔ ꞌbï naga nima ëdï ka ŋgï rɔ wa sari zi Bɔkoꞌba. 27 Römöyï mötu ma laka ame ꞌbu ze Bɔkoꞌba koꞌdɔkɔ di zize ne, kina rɔ tokɔnyi kiriꞌbala ni ti makuruꞌbë ame ga rɔ lisa ne di mï gomɔ ꞌbënnï ga, kina gbï ꞌdɔ doŋgɔke rɔze laka di zi lende konya ꞌba dɔliŋɔ naga nime.

2

Kɔmɔ Geli

1 Kpe löndö ma ga ame kiꞌdike dɔye ꞌdeni gɔ lende ꞌba ŋere ze Yësu Kurïsïtö löbu ꞌba dɔ wa pili ne, kinza koꞌdɔke kɔmɔ geli dë zi bilaka. 2 Ɔdɔ kiya te bilaka ma rïyö mɔtɔ ga kako mï bi ꞌba mötu ꞌbe, bɔ mɔtɔ rɔ bɔ wa ti bɔŋgɔ ma kele rönï ti wa ꞌba dɔkole közï ma kele, kina bɔ mɔtɔ ꞌbënï rɔ bɔ lisa ti bɔŋgɔ ŋgɔrɔ rönï kako gbï, kinza koꞌdɔke geli dë mï löŋgö lïjë. 3 Ne ɔdɔ kiya te bɔ ama ti bɔŋgɔ ma kele rönï ne na kënyïke ŋge kumötöke rɔ ma laka kiyake teyi, kiya te, “Ako koloma dɔ kïtï ma laka nime bine.” Kina kebe kënyï kuyïke kɔmɔye dɔ bɔ ma ti bɔŋgɔ ŋgɔrɔ rönï nima kiyake te, “Nï, ɔrɔ ꞌbëyï yayi, ala ako koloma bërï mï yayi bi ndïze bine.” 4 Irasike köꞌdu ꞌdeni römöyï ebeke ꞌdeni za kozake mï bilaka ti toꞌdɔ burë ꞌba bilaka rɔ ma kënyë.

5 Kpe löndö ma mɔꞌɔ kulöwö naga nime, uwöke lende nime laka. Bɔ lisa ꞌba dɔliŋɔ naga nime lïjë na Bɔkoꞌba koza ꞌdeni ꞌdɔ kiꞌdi dönnï gɔ lende ꞌba Yësu. Kina lïjë na ti këdï kɔzɔ bɔ wa tara kɔmɔ bo. Bo ëdï koꞌdɔ yëyï zïnnï ti wa ma laka ꞌba mïtɔrɔ kɔzɔ ame bo kiya ꞌdeni mɔlo toꞌdɔ yëyï zi ya ame ga kɔꞌɔ bo ne tara. 6 Ne kina me kpe kebeke za ꞌböwu titiꞌja bɔ lisa. Ma kikalike ꞌbeye, yë mo ga na këdï koŋbeŋbe ye ne? Bɔ wa na dë? Bɔ wa naga nima lïjë na këdï kïtïŋï gɔye kɔmɔ kïtï ꞌba burë. 7 Ikalike dë, lïjë na gbï tönë koloma bine rɔ tiya kpa kënyë rɔ ŋere ze Yësu Kurïsïtö ame kpe rɔ bilaka mo ga ne?

8 Köꞌdu kiꞌdi ꞌba ŋere ze Bɔkoꞌba ame kugu mï buku abo ne, iya te, “Ɔꞌɔ lëpï yï mɔtɔ gbï kɔzɔ ame kɔꞌɔ yida röyï ne tara.” Ɔdɔ kiya te koꞌdɔke ꞌdeni ŋgï tara oꞌdɔke lende ma laka ꞌdeni. 9 Ne ɔdɔ kebe koꞌdɔke geli ꞌdeni mï löŋgö bilaka, oꞌdɔke lende kënyë ꞌdeni kina inzake gbï kpe rɔ bɔ koro köꞌdu kiꞌdi ꞌba Bɔkoꞌba. 10 Römöyï köꞌdu kiꞌdi ꞌba Bɔkoꞌba nime ɔdɔ koro ꞌdeni me kina kebe kënyï ꞌböwu kirasi ŋge rɔ ma kɔtɔ mɔtɔ, irasi lïjë nima ꞌdeni pili rɔ gɔmo. 11 Köꞌdu kiꞌdi ꞌba Bɔkoꞌba mɔtɔ iya ꞌdeni te, “Kinza koꞌdɔ yërï dë.” Kina mɔtɔ iya ꞌdeni gbï te, “Kinza kupö bilaka dë.” Ne ɔdɔ kiya te koꞌdɔ yërï dë pele, kina ɔdɔ kupö bilaka ꞌdeni irasi köꞌdu kiꞌdi ꞌba Bɔkoꞌba ꞌdeni kina inza kpe rɔ bɔ koro mo.

12 Kina me miya ꞌdeni ziye, iꞌdike lende koꞌdɔ ꞌbe ga ti lende kiya ꞌbe ga köꞌbö pili rɔ ma laka. Römöyï köꞌdu kiꞌdi ꞌba Bɔkoꞌba iꞌdi ye ꞌdeni kolomake rɔ dɔ ŋgölö. Kina iꞌdike lende mo këdï dɔye, Bɔkoꞌba ëdï koꞌdɔ burë ꞌbe kada mɔtɔ ti lende naga nime. Ɔdɔ kiya te oꞌdɔke ala oꞌdɔke dë pele. 13 Mï kada ꞌba burë mo nima yayi Bɔkoꞌba inza kiꞌdi mï bo këyï kpe rɔ bilaka ame ga koꞌdɔ mï këyï dë gbï zi lëpï nnï ga ne. Bo ti kodɔ karama ŋgï dönnï. Ne ya ame ga rɔ bɔ mï këyï ne inza koloma rɔ tikere mï kada mo nima.

Toꞌdɔ Lende Laka

14 Löndö ma ga, ɔdɔ nï bɔ mɔtɔ kiya te iꞌdi döyï ꞌdeni gɔ lende ꞌba Yësu Kurïsïtö, ne ɔdɔ kiya te koꞌdɔ lende laka mo dë lende ꞌbï naga nima ëdï ka ŋgï rɔ wa sari. Kina gbï tiꞌdi döyï ŋge gɔ lende ꞌba Yësu Kurïsïtö nima inza kikali tɔmɔ yi di mï burë ꞌba Bɔkoꞌba. 15 Ɔdɔ kiya te nï bɔ mɔtɔ kari koꞌja löndö yï ti lëmï yï mɔtɔ ga këdï rɔ leri ꞌba bɔŋgɔ ala ꞌba wa mɔtɔ ame gɔ lïjë konyo ne, 16 kina kënyï kiya zïnnï, kiya te, “Bɔkoꞌba kiꞌdi yëyï laka abo koloma dɔye, koja gɔ akonyo ziye gɔ konyoke, kiꞌdi bɔŋgɔ ꞌba bi këyï ziye.” Ma komeri ꞌbëyï lende ꞌbï nima ti koꞌdɔ waꞌdi zi bilaka naga nima? Rɔ ma laka ɔdɔ kiya te kiꞌdi wa mo tɔ nima lïjë këdï rɔ leri mo ne dë zïnnï, lende ꞌbï naga nima inza koꞌdɔ wa mɔtɔ du te zïnnï. 17 Kina gbï tara, bɔ ame këdï kiŋgele ꞌbënï ŋge kiya te bo iꞌdi dönï ꞌdeni gɔ lende ꞌba Yësu Kurïsïtö kinza bo koꞌdɔ lende laka ꞌba Bɔkoꞌba mo dë ne, lende kiya abo naga nima ëdï ka rɔ töku.

18 Ɔdɔ bɔ mɔtɔ kënyï ꞌba bo kiya te, “Bɔ nime na kiꞌdi dönï ꞌdeni rɔ ma laka gɔ lende ꞌba Yësu Kurïsïtö, kina bɔ ame na rɔ bɔ koꞌdɔ lende laka ꞌba Bɔkoꞌba.” Ti mënyï mititi bɔ mo nima miya te, “Ïyëtï zö te, bilaka mɔtɔ ti kikali ꞌba bo ŋge tiꞌdi dönï gɔ lende ꞌba Yësu Kurïsïtö rɔ ma sari kinza ma bo koꞌdɔ lende laka mo totondo mo ga?” Ne ꞌbama ndɔbɔ koꞌdɔ ma na ti kileme rɔ ma laka ziye miꞌdi dɔma ꞌdeni gɔ lende ꞌba Yësu Kurïsïtö. 19 Iꞌdike dɔye ꞌdeni gɔmo Bɔkoꞌba ëdï ŋge kɔtɔ. Tine ele sowa. Ne nökï ame gbï rɔ bɔ koja laja ꞌba Satani ne lïjë ikali lende nima gbï kɔzɔ wa nima tara, kina rönnï kiꞌdi ŋgï tïlëꞌdï di zi tikere gɔ köꞌdu mo.

20 Nï bɔ dɔ kïrïndï nime, mëdï mileme zïyï rɔ ma laka. Ɔdɔ bɔ mɔtɔ kiya te bo iꞌdi dönï ꞌdeni gɔ lende ꞌba Yësu Kurïsïtö kina ɔdɔ bo koꞌdɔ lende laka ꞌba Bɔkoꞌba dë, lende abo naga nima ëdï ka rɔ wa sari. 21 Oŋgɔke ꞌbu ze löbu Abarayama te. Waꞌdi na kiꞌdi Bɔkoꞌba kïdëkï Abarayama rɔ bɔ lende laka? Lende koꞌdɔ laka ꞌba Abarayama ame bo kilagi dë ꞌdɔ tumu kole abo Yisika rɔ roma zi Bɔkoꞌba ne, kina ma kiꞌdi ꞌdɔ Bɔkoꞌba kïdëkï bo rɔ bɔ lende laka ne. 22 Kina doŋgɔke te, Abarayama iꞌdi dɔ bo gɔ lende ꞌba Bɔkoꞌba kina bo koꞌdɔ lende mo rɔ ma laka. Kina ndɔbɔ abo naga nime kiꞌdi bo ŋgï kikali lende ꞌba Bɔkoꞌba rɔ ma laka. 23 Lende nime oꞌdɔ rönï ꞌdeni kɔzɔ lende ma tönë kugu mɔlo mï buku ꞌba Bɔkoꞌba kiya te, “Abarayama iꞌdi dɔ bo ꞌdeni gɔ lende ꞌba Bɔkoꞌba kina me kiꞌdi Bɔkoꞌba kïdëkï Abarayama rɔ bɔ lende laka ne.” Kina ma ꞌdɔ kiya te Abarayama rɔ bɔ pɔri ma laka ꞌba Bɔkoꞌba ne.

24 Kina me dikalike ꞌdeni lende koꞌdɔ laka ꞌba bilaka na këdï kiꞌdi Bɔkoꞌba kïdëkï lïjë rɔ bɔ lende laka. Inza ŋge gɔ lende ꞌba tiꞌdi dönnï gɔ lende abo. 25 Kina gbï kɔzɔ lende ꞌba Raba ma tönë rɔ ꞌja bɔ rɔnyɔ mï kada ꞌba ꞌbu ze löbu ga bine ne tara. Bɔkoꞌba ïdëkï lɔko ꞌdeni rɔ bɔ lende laka gɔ lende laka ꞌbënï ame lɔko koꞌdɔ zi bɔ kore ze ga ꞌba Yisarele ame koja kari bi toŋgɔ mï dɔliŋɔ ꞌbënnï ne, ame lɔko kota lïjë koloma liŋɔ ꞌbënï kina lɔko kokɔnyi lïjë kiꞌdi kiriŋa kebe gɔ kɔri mɔtɔ ne. 26 Kina gbï tara bɔ ame kiya te bo iꞌdi dönï ꞌdeni gɔ lende ꞌba Yësu Kurïsïtö rɔ ma sari kinza bo koꞌdɔ lende laka ꞌba Bɔkoꞌba dë ne, lende abo nima ëdï ka rɔ töku kɔzɔ yida rɔ ame ꞌdeni kinza dïdï yïmo ne tara.

3

Dɔndeꞌde

1 Löndö ma ga, kinza bilaka ma konzi ꞌbeye mɔtɔ ga koloma dë me rɔ bɔ kɔmɔ kiyandi ꞌba lende ꞌba Bɔkoꞌba. Römöyï dikalike ꞌdeni ze ame ga rɔ bɔ kɔmɔ kiyandi ne, ze na Bɔkoꞌba këdï kodɔrɔ bïcï lende rɔze rɔ dɔ kiteli di dɔ ꞌba ya ma laki pili. 2 Ze bilaka lesi pili dirasike lende ma konya. Ne ɔdɔ bɔ mɔtɔ kirasi lende ma kɔtɔ mɔtɔ dë ti tiya lende ma kënyë, bo na rɔ ma laka rɔ ma kɔpɔ, kina bo na gbï ti kikali togbɔ dɔ yida rɔ bo ga pili bërï.

3 Doŋgɔke kosani te, ze bilaka lesi diꞌdike yamo kpamo kina dosike kabi yɔki mo ꞌdɔ kiꞌdi kuwö dɔze, ame ꞌdɔ dikalike tuyï kpamo gɔ kɔri ame ga dëdï doꞌdɔkɔke tari teyi ne. 4 Kina doŋgɔke lende ꞌba sorope ame ga këdï kiliŋgere kebe dɔ mini löbu ne gbï te. Sorope naga nima ïyöbu ꞌbënnï ŋgï rɔ dɔ kiteli ame lili ma kembe na ŋge këdï kïtïŋï gɔmo ꞌdɔ kari. Ne bilaka ebe tuyï kpamo ti ŋgërï ma titiyi kari gɔ kɔri ame lïjë këdï koꞌdɔkɔ tari teyi ne. 5 Dɔndeꞌde ze bilaka lesi nime na gbï tara. Bo na ma le titiyi, tine bo ebe tëbï rɔ bo ti tiya lende ma löbu naga.

Doŋgɔke paꞌdo te, paꞌdo ma titiyi ɔdɔ kogba kusu mï lïndï ꞌba mɔli ma löbu ëdï koŋma tara kote yaga. 6 Dɔndeꞌde ze bilaka lesi nime ëdï gbï kɔzɔ paꞌdo tara, bo na rɔ mï zana ꞌba lende kënyë ꞌba dɔliŋɔ nime. Kina me bo gbï rɔ kapa ꞌba yida rɔze mɔtɔ kina bo kiꞌdi lende kënyë ŋgï kitaꞌba kote rɔze pili. Kina me dɔndeꞌde kusu paꞌdo ma löbu ꞌba Gehena ꞌdeni ŋgï rɔ dïdï ze ga ꞌdɔ kirasi loma ze ga pili yaga.

7 Ze bilaka lesi dikalike tiꞌdi dɔkomali yërï ꞌba yï mökö, ti yali ni, ti wa ma titi ma këdï kele kebe bërï naga, ti kenze ni këdï mï kɔmɔ közïze. 8 Ne bɔtɔ ma kɔtɔ mɔtɔ ikali dë ma ꞌdɔ kogbɔ dɔ dɔndeꞌde nï bërï. Dɔndeꞌde ꞌbënï ŋgï rɔ wa ma kënyë ame kikali dë toloma le, bo oso ꞌbënï ŋgï lɔ ti wɔwɔ ma kata ame ga këdï kupö bilaka ŋgï kɔzɔ wɔwɔ ꞌba murë tara ne.

9 Kina me dëdï dïlëluke ŋere Bɔkoꞌba ame rɔ ꞌbu ze ne ti dɔndeꞌde ze ga kina debe duyïke ꞌböwu gbï tulömu bilaka lëpï ze ga ame Bɔkoꞌba koꞌba ꞌdeni gbï kɔzɔ bo tara ne timo. 10 Akïlëlu ma laka ni ti lömu ma kënyë naga ëdï kɔdɔ kpaki di mï kpa kɔtɔkɔtɔ nima. Löndö ma ga, lende nima ele dë, kinza doꞌdɔke dë tara. 11 Daa kɔtɔ ikali dë ma ꞌdɔ kulöwu mini ma kindili gbï ti mini ma kata di kɔmɔ kɔtɔkɔtɔ nima. 12 Ŋgërï këlu ikali dë ma ꞌdɔ kana kɔlɔ kina ŋgërï maa ikali dë gbï ma ꞌdɔ kana këlu. Kina gbï tara daa ame këdï kulöwu ꞌbënï rɔ ma konzolɔrɔ ne ikali dë ma ꞌdɔ kulöwu mini ma laka.

Akikali Ma Laka

13 Nï bɔ mɔtɔ ɔdɔ këddï rɔ bɔ kikali lende, oloma rɔ bɔ koꞌdɔ lende laka ꞌdɔ lende këyï ꞌbï na kileme akikali ꞌbï nima. 14 Ne ɔdɔ këddï rɔ bɔ mï kombi, rɔ bɔ mï kata, kina gbï rɔ bɔ mï kututu, kinza kebe dë tëbï röyï gɔ döyï kiya te nï bɔ kikali lende na. Nï bɔ ame këddï kiya tara ne lende ꞌbï nima inza du te rɔ ma kodɔrɔ. 15 Kina akikali ꞌbï nima inza gbï rɔ ma Bɔkoꞌba kiꞌdi. Akikali ꞌba Satani ni ti ꞌba bilaka ꞌba dɔliŋɔ nime na ka. 16 Römöyï mï kombi ni ma ti mï kututu na këdï kiꞌdi bilaka kebe toꞌdɔ lamo ni ti lende ma kënyë mɔtɔ ga.

17 Ne bilaka ame ga Bɔkoꞌba na kiꞌdi akikali ꞌbënï teyi ne lïjë oꞌdɔ ꞌbënnï wa pili rɔ ma kodɔrɔ. Lïjë oꞌdɔ ꞌdïrï dë ti bɔtɔ kina lïjë oꞌdɔ kɔmɔ kënyë dë gbï dɔ bilaka. Kina lïjë oꞌdɔ mbili minyi dë gbï, lïjë öꞌbö ꞌbënnï ti mï këyï, kina lende koꞌdɔ ꞌbënnï ga köꞌbö ŋgï pili rɔ ma laka. Ya ame ga ꞌdeni te ne oꞌdɔ kɔmɔ geli dë zi bilaka, meri ꞌbënnï pili rɔ ma laka. 18 Lïjë na rɔ bɔ lata mï löŋgö ya ma konzi, ame lende këyï ꞌbënnï kiꞌdi bilaka ꞌdeni ꞌdɔ koloma köꞌbö toꞌdɔ lende laka ꞌba Bɔkoꞌba.

4

Mï Kombi

1 Waꞌdi ga na këdï kiꞌdi ye kamoke koꞌdɔke ꞌdïrï rɔ gɔ rɔye? Meri gɔ akoꞌdɔkɔ ma kënyë ꞌba yida rɔye ga na këdï koꞌde lende naga nima. Römöyï meri naga nima öꞌbö ŋgï rɔ toꞌdɔ ya mïye ꞌdɔ kogbɔ ye bërï. 2 Oꞌdɔkɔke wa mɔtɔ ga, kina ɔdɔ koꞌjake dë yɔ kina mïye kënyï kombi ŋgï rɔ lëpï ye ga. Kina mï kombi ꞌbe ga kodɔ ŋgï rɔ lamo ni ti ꞌdïrï ziye ꞌdɔ tupö lëpï ye ga yaga.

Ne wa mo naga nima koꞌdɔkɔke ne oꞌjake dë römöyï ititike Bɔkoꞌba dë su gɔ lende mo. 3 Ne ɔdɔ kititike Bɔkoꞌba gɔ lende ꞌba wa mo naga nima bo inza kiꞌdi gbï ziye römöyï akititi ꞌbe ga ele dë. Ëddï kititike wa naga nima ɔdɔ kiꞌdi ꞌdeni ziye ꞌdɔ kiꞌdike ŋge koloma rɔ wa ꞌba lɔŋɔ ꞌba gbagba ye ga.

4 Kpe bilaka ebeke toga kpeye gɔ lende ꞌba Bɔkoꞌba kɔzɔ ꞌja ame këdï koꞌdɔ yërï di dɔ mëꞌdë nï ne tara. Ikalike dë su tɔꞌɔ wa ꞌba dɔliŋɔ nime na rɔ wa ame këdï koꞌdɔ ya ti Bɔkoꞌba? Bilaka ame ga kiya rönnï rɔ bɔ kɔꞌɔ wa ꞌba dɔliŋɔ nime kulöwö ne lïjë na koꞌdɔ rönnï ꞌdeni rɔ bɔ koꞌdɔ ya ti Bɔkoꞌba. 5 Ikalike dë, lende tönë kugu mï buku ꞌba Bɔkoꞌba ne ëdï ŋgï rɔ ma laka, ame kugu kiya te, dökïꞌdï nime Bɔkoꞌba kiꞌdi mïze ne ŋgï rɔ dökïꞌdï ꞌba mï kombi? 6 Tine Bɔkoꞌba mï bo ëyï rɔze sowa kina me bo kiꞌdi tigɔ ame rɔ dɔ kiteli di dɔ mï kombi ze ga ne. Ëdï ꞌdeni gbï kɔzɔ lende ma tönë kugu mɔlo mï buku ꞌba Bɔkoꞌba kiya te, “Bɔkoꞌba ëdï rɔ ya ti bilaka ame ga köꞌbö tubötö rönnï ne. Mï bo ëdï këyï ŋge rɔ ya ame ga kotɔ ëꞌbënnï dönnï le bërï ne.”

7 Kina me mëdï miya ziye lende ꞌba Bɔkoꞌba na kuwöke dɔmo. Ilagike yaga di rɔ ꞌba Satani ꞌdɔ kiꞌdi bo kiriŋa yaga di rɔye. 8 Akoke zi Bɔkoꞌba kina bo ti kako gbï ziye. Kpe bɔ lende kënyë naga nime, olake gɔ lende kënyë yaga. Kpe bɔ dökïꞌdï rïyö naga nime, iꞌdike dɔye gɔ lende ꞌba Bɔkoꞌba ti dökïꞌdï kɔtɔ. 9 Uduke mɔlo te di zi lende kënyë ꞌbe ga. Kinza kögöke dë kpe, öꞌböke rɔ monɔ. Kinza kolomake dë kpe rɔ lɔŋɔ, ne tine öꞌböke rɔ meri. 10 Ilekike rɔye titiyi bërï kɔmɔ Bɔkoꞌba kina bo ti kiꞌdi ye ꞌdeni ŋgï këddïke mbiri.

11 Löndö ma ga, kinza kitiꞌjake lëpï ye ga dë. Nï bɔ ame këddï kitiꞌja lëpï yï ga ame ꞌdeni rɔ ꞌba Kurïsïtö ne, kiya lïjë rɔ ma kënyë, köꞌdu kiꞌdi ꞌba Bɔkoꞌba na ma ꞌdeni kitiꞌja kiya rɔ ma kënyë ne. Kina inza ëꞌbï kpe rɔ toꞌdɔ köꞌdu kiꞌdi ꞌba Bɔkoꞌba, ëddï ëꞌbï ꞌdeni za rɔ toꞌdɔ burë mo. 12 Tine Bɔkoꞌba bo na ŋge kɔtɔ kpökï rɔ bɔ koꞌdɔ burë, kina bo na gbï ŋge rɔ bɔ kiꞌdi köꞌdu kiꞌdi. Bo na ŋge ti tigɔ ꞌba tɔmɔ bilaka di mï tölë, kina bo ëdï gbï ti tigɔ ꞌba tupö bilaka timo. Ne nï ꞌbëyï oꞌdɔkɔ ꞌdeni toꞌdɔ röyï rɔ yë, ɔdɔ kebe gbï bi toꞌdɔ burë ꞌba rɔ lëpï yi ga?

Tudölï Bɔkoꞌba

13 Uwöke dɔma te, kpe bilaka ame ga këddï kiyake te, “Tïlëndö dëdï dari dɔ gawo ma te ꞌdɔ dari doloma yayi kɔmɔ kɔɔ kɔtɔ bi tugö ndögö ꞌdɔ doꞌja yamo.” 14 Ikalike lende ꞌba bi këzë ma tïlëndö ra? Kina ikalike lende ꞌba loma ꞌbe ga ra gbï yɔ? Rɔ ma laka loma ꞌbe ga ëdï ŋge kɔzɔ matutu tara. Oloma ŋge mbowa kina koya ŋgï yaga. 15 Lende ꞌbeye ame ꞌdɔ köꞌböke rɔ tiya mo ne kina me, iyake te, “Ɔdɔ kiya te ŋere Bɔkoꞌba koꞌdɔkɔ zize kiꞌdi gɔ bi këzë laka dɔze tïlëndö ꞌdɔ dari doꞌdɔke wa ma te.” 16 Dëne lende kiya ꞌbe naga nima ti këdï ka rɔ dölï. Kina dölï ma kɔzɔ wa nima tara ëdï rɔ lende kënyë.

17 Kina me leꞌjete ikalike lende laka ꞌdeni, ne ɔdɔ koꞌdɔke dë oꞌdɔke lende ma kënyë ꞌdeni.

5

Bɔ Wa

1 Kpe bɔ wa ni, uwöke dɔma. Uduke konyoke kökö mɔlo te di zi gomɔ löbu nime këdï koꞌdɔkɔ todɔ mo dɔye ne. 2 Wa mbëmbë ꞌbe naga nima ëdï kirasi rönnï, kina kulörö ëdï konyo bɔŋgɔ kele ꞌbe naga nima gbï. 3 Rɔ yamo ꞌbe naga nima ëdï koromaro, kina ɔdɔ rɔmo koromaro ꞌdeni kirasi rönï tine, ti kileme lende ꞌba yida rɔye ꞌdeni ŋgï. Ti koŋma yida rɔye ꞌdeni ŋgï kɔzɔ paꞌdo tara. Römöyï kada ame rɔ ŋburuŋburu ꞌba dɔliŋɔ nime ne kina ꞌdeni me, ne kina këddïke ꞌbeye za gba bi totɔtɔ wa rɔ mbëmbë.

4 Oŋgɔke bɔ ndɔbɔ ame ga këdï kumu nyönyu di mï nyaka ꞌbe ga ne te. Opike gïrïsï ꞌbënnï ga dë yɔ, kina me lïjë ꞌdeni ŋgï ti monɔ rɔ ma kënyë gɔ lende mo. Monɔ ꞌbënnï ömö ꞌdeni ŋbö mbili Bɔkoꞌba bɔ tigɔ dɔ kiteli. 5 Ne ꞌbeye kpe ŋgï rɔ lɔŋɔ di dɔliŋɔ nime bine ti wa ŋbaŋi. Kina kiꞌdike yida rɔye ꞌdeni ŋgï kɔnɔ kɔzɔ kamölö ame këdï koꞌdɔkɔ ꞌdeni ꞌdɔ tari tumu mo ne tara. 6 Odɔke karama ꞌdeni dɔ bilaka ma laka naga kina kupöke mɔtɔ ga ꞌdeni gbï ŋgï yaga rɔ ma sari kinza ma lïjë koꞌdɔ wa mɔtɔ ziye.

Loma Ti Kɔmɔ Kiꞌdi

7 Löndö ma ga, olomake liya ti kɔmɔ kiꞌdi ŋbö kömö mï kada ꞌba tako ꞌba ŋere ze Yësu Kurïsïtö ame bo këdï kileki kako dɔliŋɔ nime bine ne. Oŋgɔke bɔ nyaka ni ma këdï koloma ëꞌbënnï ga le liya ti kɔmɔ kiꞌdi gɔ tɔrɔ ŋbö kömö mï kpa dɔlili te. Lïjë oloma ti kɔmɔ kiꞌdi ŋbö lïjë koꞌja wa ma laka di mï nyaka ꞌbënnï ga mï kada ꞌba kpa dɔlili. 8 Kina ꞌdɔ kolomake gbï tara ti kɔmɔ kiꞌdi ti mï këddï römöyï kada ꞌba tako ꞌba ŋere ze Yësu Kurïsïtö ɔwɔ dë kpe.

9 Löndö ma ga, gomɔ ame ga këdï koꞌdɔ ye ne kinza kuduke monɔ mo dë ti lëpï ye mɔtɔ ga. Ɔdɔ kebeke tudu monɔ mo ti lëpï ye ga, Bɔkoꞌba ëdï kodɔ karama dɔye gɔmo mï kada ꞌba burë abo. Kina me ꞌdeni kada mo ɔwɔ dë kpe.

10 Löndö ma ga, oŋgɔke lende koꞌdɔ ꞌba bɔ kumë lende ꞌba Bɔkoꞌba ma mɔlo tönë ga koloma rɔ tiya lende ꞌba Bɔkoꞌba zi bilaka ne te. Lïjë oloma ti mï këddï kina lïjë kogbɔ rönnï ŋgï kɔrɔ kpa gomɔ mo. Kina ꞌdɔ koꞌdɔke gbï kɔzɔ ꞌbënnï tara. 11 Lïjë ogbɔ dökïꞌdï nnï kina me dëdï diyake te Bɔkoꞌba oꞌdɔ yëyï ma laka zïnnï ne. Kina ikalike di gɔ lende ꞌba Eyobo ame bo koloma ti mï këddï rɔ gɔ kɔwɔ ne, kina ikalike ꞌdeni gbï ma Bɔkoꞌba kokɔnyi bo di pötö gomɔ abo römöyï Bɔkoꞌba bo ëdï ti mï këyï rɔ mbëmbë rɔ bilaka abo ga.

Ndose Ma Ŋburuŋburu

12 Löndö ma ga, lende ame rɔ dɔ kiteli ne kina me mëdï miya ziye. Kinza kulömuke rɔye dë ti mïtɔrɔ ala ti dɔyayi ala ti wa mɔtɔ. Ɔdɔ kutï ꞌdeni gɔ lende mo tɔ nima, iya te, “Yëë.” Ne ɔdɔ kilagi ëꞌbï ꞌdeni, iya te, “Ee.” Ɔdɔ koꞌdɔ ꞌdeni pili tara, Bɔkoꞌba inza kpe kodɔ karama döyï.

13 Nï bɔ mɔtɔ ɔdɔ këddï ti gomɔ ititi Bɔkoꞌba ꞌdɔ bo kokɔnyi yi. Nï bɔ mɔtɔ ɔdɔ këddï rɔ lɔŋɔ ïlëlu Bɔkoꞌba ti ŋgala koba. 14 Nï bɔ mɔtɔ ɔdɔ këddï dɔ rɔkɔꞌɔ ïdëkï bilaka ma löbu ꞌba kanisa kako zïyï ꞌdɔ lïjë kondi ꞌbu röyï kititi Bɔkoꞌba ti közï kakpa ꞌba ŋere ze Yësu Kurïsïtö gɔ bo kileŋo yi. 15 Lïjë iꞌdi dönnï ꞌdeni gɔ lende ꞌba Bɔkoꞌba, kina bo ti kileki dɔ akititi ꞌbënnï nima ŋgï kileŋo yi di dɔ rɔkɔꞌɔ ꞌbï nima. Kina ɔdɔ kiya te koꞌdɔ lende kënyë mɔtɔ ga ꞌdeni pele mɔlo, Bɔkoꞌba ëdï kola yi ŋgï gɔmo.

16 Kina oꞌdɔkɔ ziye ꞌdɔ kodɔke kpeye gɔ lende kënyë ꞌbe ga rɔ gɔ rɔye, kina ꞌdɔ kititike Bɔkoꞌba gbï gɔ lende ꞌba lëpï ye ga ꞌdɔ bo kokɔnyi lïjë. Kina Bɔkoꞌba ti kileŋo ye ŋgï di dɔ rɔkɔꞌɔ ꞌbe ga römöyï akititi ꞌba bɔ lende laka ëdï ti tigɔ rɔ dɔ kiteli. 17 Doŋgɔke Eliya te, bo gbï rɔ bilaka lesi kɔzɔ ze te. Bo ititi Bɔkoꞌba ti dökïꞌdï kɔtɔ ꞌdɔ koꞌjɔŋɔ tɔrɔ kinza kaꞌdi mï dɔyayi ꞌba Yisarele. Kina kada keze ŋgï ŋbö kɔmɔ kɔɔ mota kɔdɔ dɔmo nyepe modɔɔkɔtɔ. 18 Kina bo kileki kititi Bɔkoꞌba ꞌböwu ꞌdɔ kiꞌdi tɔrɔ kaꞌdi kina tɔrɔ kaꞌdi ŋgï rɔ ma kënyë, dɔkomali wa ꞌba dɔyayi pili kënyï kötu yaga.

19 Löndö ma ga, iꞌdike lende nime këdï laka dɔye. Ɔdɔ bɔ mɔtɔ di mï löŋgö ye nima kënyï kɔcɔ yaga di mï kɔri ꞌba lende laka ꞌba Bɔkoꞌba kina ɔdɔ bɔ mɔtɔ kari koꞌde bo ꞌdeni ꞌböwu mï kɔri nima, 20 bilaka mo nima bo olɔ lëpï bo nima koꞌdɔ lende kënyë ne ꞌdeni yaga di mï tölë. Kina Bɔkoꞌba ti kola bilaka mo nima ŋgï gɔ lende kënyë ma konzi ame ga bo koꞌdɔ ne.

1 Pïtörö

1

2

3

4

5

Akugu Ma Dɔgba ꞌBa

PÏTÖRÖ

1

1 Ma Pïtörö bɔ laja ꞌba Yësu Kurïsïtö mëdï mugu waraga nime ziye kpe ame ga Bɔkoꞌba kigeli ye ꞌdeni këddï kolomake ŋgï kɔzɔ bɔ löwö tara rɔ kɔtɔkɔtɔ mï dɔyayi ꞌba Pɔnito ti Galatiya ti Kapadokiya ti Asiya ti Bïtunïyö pili ne. 2 Bo oza ye ꞌdeni gɔ akiteri abo ꞌba Bɔkoꞌba ꞌbu ame bo kiteri ꞌdeni mɔlo, kiꞌdi Nyï Kɔtɔ Laka koꞌdɔ ye ꞌdeni rɔ ma laka rɔ ꞌba bo tuwö dɔ Yësu Kurïsïtö ame roma mo kiꞌdi ye ꞌdeni këddïke rɔ ma kɔpɔ ne.

Yëyï ti lende këyï mo këdï tiye rɔ dɔ kiteli.

Mï Këyï ꞌBa Bɔkoꞌba

3 Doꞌdɔke yëëꞌdï zi Bɔkoꞌba ꞌbu ꞌba ŋere ze Yësu Kurïsïtö gɔ mï këyï nime bo koꞌdɔ ꞌdeni zize rɔ mbëmbë, bo kiꞌdi Yësu Kurïsïtö kɔdɔ ꞌdeni yaga di mï tölë ꞌdɔ kiꞌdi ze mï dïdï laꞌja ne. Kina gɔ köꞌdu mo dikalike ꞌdeni ŋgï Bɔkoꞌba ti koꞌdɔ yëyï ma laka zize kada mɔtɔ ti wa ma laka 4 ame bo kikeki ꞌdeni mïtɔrɔ këdï koda bilaka abo ga ne, ame kikali tote rönï dë gbï, kato dë gbï, kina kirasi rönï dë gbï ne. 5 Bo ti kitata ye kpe ame ga kiꞌdike dɔye ꞌdeni gɔ lende abo ne nduwë ti tigɔ abo ŋbö kömö mï kada ma ŋburuŋburu ꞌba dɔliŋɔ nime ꞌdɔ kileme zi bilaka ma bo kɔmɔ ye ꞌdeni di mï tölë.

6 Olomake ti lɔŋɔ gɔ lende naga nime ɔdɔ këddïke pele rɔ meri gïrï naga nime gɔ lende ꞌba gomɔ ma gege ame ga këdï koꞌdɔ ye ne. Gomɔ naga nime inza koloma gɔmo kɔwɔ, 7 ëdï ŋge kiyɔzɔ ye ɔdɔ indaꞌbake lende abo ꞌba Bɔkoꞌba ꞌdeni ŋgï rɔ ma laka. Kina kɔzɔ ma koŋgɔke yamo köbököbö ame pele rɔ wa ꞌba dɔliŋɔ nime ne, bilaka ëdï kiyɔzɔ titi dɔgba ti paꞌdo ꞌdɔ kikali laka mo. Kina gbï tara, meri ꞌbe ame rɔ dɔ kiteli di dɔ yamo köbököbö ne na me ꞌdeni gbï këdï rɔ tiyari mo, ꞌdɔ ɔdɔ Yësu Kurïsïtö këdï kileki ꞌdeni kada mɔtɔ dayi ꞌdɔ mï Bɔkoꞌba këyï rɔye koꞌdɔ ye rɔ a löbu. 8 Yësu Kurïsïtö nime kina kɔzɔ ame koꞌjake bo dë pele mɔlo ne, tine ɔꞌɔke bo. Kina gbï kɔzɔ ame koꞌjake bo dë pele gïrï nime, ne tine iꞌdike dɔye gɔ lende abo. ꞌDɔ këddïke ti lɔŋɔ ma löbu ame bɔtɔ kikali dë tiya mo ne 9 römöyï ikalike bo Yësu Kurïsïtö ame kiꞌdike dɔye gɔ lende abo ne na me këdï kɔmɔ ye leꞌjete di mï tölë.

10 Mï këyï nime Bɔkoꞌba koꞌdɔ ziye ne na tönë bɔ kumë lende abo ga koloma mɔlo rɔ tiya lende mo bine zi bilaka ne. Lïjë ti meri mo Bɔkoꞌba ti kolɔ bilaka tondo ga di mï tölë. 11 Kina kiꞌdi lïjë ŋgï koloma rɔ toma kɔri ꞌba lende ꞌba Bɔkoꞌba ꞌdɔ lïjë kikali ɔdɔ bo ti kɔmɔ bilaka totondo ga kina kada mo ti këdï gbï nyanya mo ga ya. Tine Nyï Kɔtɔ Laka ꞌba Kurïsïtö ëdï mïnnï kileme gomɔ ame ga këdï koꞌdɔ rönï zi Kurïsïtö gba kinza Bɔkoꞌba koꞌdɔ bo rɔ löbu ꞌba dɔ wa pili ne ŋgï zïnnï. 12 Ne tine Bɔkoꞌba ileme ꞌdeni zïnnï gɔ wa naga nime lïjë kumë lende mo ne, inza koꞌdɔ rönnï mï kada ꞌbënnï, ne tine ëdï koꞌdɔ rönnï ꞌjaa mï kada ma ꞌbeye. Kina me Nyï Kɔtɔ Laka ame Bɔkoꞌba koja kako di mïtɔrɔ ne kiꞌdi bilaka ame ga këdï kiya lende ꞌba laja laka nime ne këdï ꞌdeni gbï rɔ tïyëtï gɔmo ziye. Kina me wa ame ga malayika ꞌba Bɔkoꞌba koꞌdɔkɔ tikali mo ne ikalike ꞌdeni.

Togbɔ Dɔ Yida Rɔ

13 Kina gɔ lende mo öꞌböke ti laka mï laja ꞌba Bɔkoꞌba. Ogbɔke dɔ yida rɔye ga kolomake laka ti kɔmɔ kiꞌdi gɔ yëyï löbu nime Bɔkoꞌba këdï koꞌdɔ tiꞌdi mo ziye mï kada ꞌba tileki ꞌba Yësu Kurïsïtö ne. 14 Olomake rɔ bɔ kuwö dɔ Bɔkoꞌba kinza kilekike dë kpe mï lende kënyë ma tönë ga pa kɔꞌɔke toꞌdɔ mo kulöwö bine gba kinza kikalike Bɔkoꞌba dë ne. 15 Bo bɔ kïdëkï ye mo na ŋge kɔtɔ laka kina kpe gbï tara ꞌdɔ këddïke rɔ ma laka. 16 Lende nime ëdï ꞌdeni kɔzɔ ma tönë kugu mɔlo mï buku ꞌba Bɔkoꞌba kiya te, “Ma na ŋge kɔtɔ laka kina kpe gbï ꞌdɔ koꞌdɔke ŋge rɔ lende laka.”

17 Mï mötu ꞌbe ëddï kïdëkïke bo Bɔkoꞌba rɔ ꞌbu. Tine bo na rɔ bɔ koꞌdɔ burë pili rɔ ma kodɔrɔ kinza toꞌbaꞌbo gɔ a koꞌdɔ ꞌbï ꞌba mɔtɔ. Kina olomake ti, ti lende koro rɔ dɔ kiteli zi bo mï kɔsɔ loma ꞌbe nime. 18 Oŋgɔke tutë nime bo kutë gɔye di mï dölëtï yawa ꞌba ꞌbu ye löbu ga ne te. Bo utë dë ti yamo ꞌba dɔliŋɔ nime ame këdï kirasi rönï ne. 19 Bo utë gɔye ꞌdeni ti tölë kpa kɔꞌɔ ꞌba Kurïsïtö kole abo ame roma mo ꞌdeni kɔzɔ roma kamölö laka kinza ɔtɔ ma kënyë rɔmo ma kumu ne. 20 Mɔlo gba kinza Bɔkoꞌba koꞌba dɔliŋɔ nime dë bo iteri ꞌdeni mɔlo zi Kurïsïtö tako tölë kɔzɔ a nime te. Kina me bo koꞌde Kurïsïtö ꞌdeni ziye mï kada ame ga ꞌdeni rɔ ŋburuŋburu ꞌba dɔliŋɔ nime ne. 21 Römöyï köꞌdu gɔ lende ꞌba Kurïsïtö na me kiꞌdi ye ꞌdɔ kiꞌdike dɔye gɔ lende ꞌba Bɔkoꞌba ne. Bɔkoꞌba iꞌdi bo ꞌdeni kënyï kɔdɔ yaga di mï tölë kiꞌdi bo rɔ löbu ꞌba dɔ wa pili. Gɔ lende mo na me kiꞌdike dɔye ꞌdeni rɔ ma laka gɔ lende ꞌba Bɔkoꞌba, kɔmɔ kiꞌdi ꞌbe ꞌdeni pili dɔ Bɔkoꞌba.

22 Kina kɔzɔ ame kuwöke dɔ lende ꞌba laja laka nime ꞌdeni, konake meri ma kënyë ꞌdeni yaga di mï dökïꞌdï ye ne, ɔꞌɔke lëpï ye ga ame ꞌdeni gbï rɔ ꞌba Kurïsïtö ne ti ŋgï rɔ ma laka. Kina me mëdï miya ziye ꞌdɔ kɔꞌɔke lëpï ye ga rɔ mbëmbë. Akɔꞌɔ ame ꞌdɔ köꞌbö kinza kote rönï ne. 23 Römöyï bilaka lesi ame rɔ yida ꞌba tölë ne na dë kiꞌdi ye mï dïdï laꞌja nime tine Bɔkoꞌba ame këdï koloma ꞌbënï ŋgï ŋburu kinza kölë ne, bo na. Bo ïdïdï ye ꞌdeni ti lende abo ame këdï köꞌbö ŋgï rɔ ŋburuŋburu ne. 24 Ëdï ꞌdeni kɔzɔ lende ma tönë kugu mɔlo mï buku ꞌba Bɔkoꞌba, kiya te, “Lïjë bilaka lesi ŋgï kɔzɔ mɔli. Tigɔ ꞌbënnï ŋge kɔzɔ döwöru. Ututu ŋgï welo kölë kilayi yaga. 25 Ne lende ꞌba Bɔkoꞌba öꞌbö ꞌbënï ꞌdeni ŋgï rɔ ŋburuŋburu.” Kina ma kuwöwö ꞌdeni ziye.

2

Döku ꞌBa Dïdï

1 Kina ti, olake gɔ meri kënyë ti pili yaga. Kinza koꞌdɔke bëtï dë kpe, kina kinza koꞌdɔke kɔmɔ kandi dë gbï zi lëpï ye ga. Kinza koꞌdɔke mï kombi dë, kina kinza koꞌdɔke kpa dë gbï. 2 Olomake ŋge rɔ bɔ koꞌdɔkɔ lende ꞌba Bɔkoꞌba kɔzɔ kole kuru ame koꞌdɔkɔ ëꞌbënï ŋge rɔ tulu mba ne tara. Lende ꞌba Bɔkoꞌba na ti kulu ye kolomake rɔ ma kitigɔ ŋbö kömö mï kada ame ꞌdɔ Bɔkoꞌba kɔmɔ ye di mï tölë. 3 Römöyï oꞌjake mï këyï ꞌba ŋere ze ꞌdeni ti kɔmɔye.

4 Akoke ꞌdeni zi ŋere ze Yësu Kurïsïtö bɔ dïdï, bilaka ilagi ꞌdeni di rɔ bo kɔzɔ döku ame bɔ koꞌba rö ni kilagi pa di rɔmo ne, tine Bɔkoꞌba iꞌdi bo ꞌdeni mbiri löbu. 5 Kina me kpe ame bo kïdïdï ye ꞌdeni ne, iꞌdike rɔye ti zi Nyï Kɔtɔ Laka ꞌdɔ kodɔꞌbɔ ye rɔ akɔtɔ toꞌba rö löbu ꞌba Bɔkoꞌba timo. Bo koꞌdɔ ye rɔ bɔ akumu zi Bɔkoꞌba ꞌdɔ Yësu Kurïsïtö kiꞌdi ye koꞌdɔke lende laka ame rɔ akoꞌdɔkɔ ꞌba Bɔkoꞌba ne. 6 Ugu lende mo ꞌdeni mɔlo mï buku ꞌba Bɔkoꞌba, iya te, “Migeli döku ma laka ꞌdeni ꞌdɔ mïdëyï mï gbɔndɔ rö ma mï Yerosalema. Bilaka ame ga kiꞌdi dönnï ꞌdeni gɔ lende abo ne köꞌdu mo inza kaya kpe rönnï.”

7 Kina ziye kpe ame ga kiꞌdike dɔye ꞌdeni gɔ lende ꞌba Yësu Kurïsïtö ne, bo ëdï ꞌdeni rɔ wa ma laka rɔ dɔ kiteli ziye. Ne ya ame ga kiꞌdi dönnï dë gɔmo ne, ti këdï zïnnï kɔzɔ lende ma tönë kugu mɔlo kiya te, “Döku tönë bɔ koꞌba rö ni kilagi pa di rɔmo ne na kileki ꞌdeni rɔ döku ma laka rɔ dɔ kiteli mï gbɔndɔ ꞌba rö.”

8 Ëdï ꞌdeni gbï kɔzɔ lende mɔtɔ ame kugu kiya te, “Döku nime na ti kokpe ndïnnï ꞌdɔ kiꞌdi lïjë kilaꞌba.” Kina me ya ame ga kiꞌdi dönnï dë gɔ lende ꞌba Bɔkoꞌba ne ilaꞌba ꞌdeni, römöyï Bɔkoꞌba iya lende nime ꞌdeni mɔlo gɔ köꞌdu ꞌbënnï.

9 Ne tine, kpe ꞌbeye na ꞌdeni rɔ kpa gɔli ame Bɔkoꞌba kigeli ꞌdeni ne. Kpe na ꞌdeni rɔ bɔ akumu ꞌba ŋere ze Bɔkoꞌba gbï rɔ dɔ kupö ame ga bo kigeli ꞌdeni rɔ ꞌba bo ne, ꞌdɔ kuwöwöke lende laka abo zi bilaka ma laki pili. Bo na me kïdëkï ye ꞌdeni di mï bi kölu kako mï bi kɔpɔ dɔ kiteli abo nime. 10 Ma tönë pa bine inzake rɔ ꞌba Bɔkoꞌba, ne ma leꞌjete kpe ꞌdeni rɔ bilaka abo ga. Ma tönë pa bine ikalike mï këyï ꞌba Bɔkoꞌba dë, ne kina me leꞌjete bo oꞌdɔ mï këyï ꞌdeni ziye.

Bɔ Laja ꞌBa Bɔkoꞌba

11 Kina me ti ziye kpe ya ame ga mɔꞌɔ ye ꞌdeni ne, olomake ti mï dɔliŋɔ nime bine kɔzɔ bɔ löwö tara, ilagike yaga di rɔ akoꞌdɔkɔ ꞌba yida rɔ, römöyï lïjë na këdï mɔlo rɔ toꞌdɔ ya ti dïdï. 12 Iꞌdike lende koꞌdɔ ꞌbe ga köꞌbö ŋburu rɔ ma laka ꞌdɔ ya ame ga kiꞌdi dönnï dë gɔ lende ꞌba Bɔkoꞌba ne koꞌja di rɔye. ꞌDɔ ɔdɔ kiya te lïjë kari kususu ye kiya ye rɔ bɔ lende kënyë, ꞌdɔ lïjë koꞌja lende koꞌdɔ ꞌbe ga ŋgï pili rɔ ma kele. Kina ɔdɔ Bɔkoꞌba këdï kako ꞌdeni bi toꞌdɔ burë ꞌbënnï tine lïjë ti kileki ꞌdeni ŋgï kïlëlu bo.

13 Oꞌdɔke köꞌdu kiꞌdi ꞌba ya ame ga rɔ turu ꞌba dɔye ne römöyï Yësu Kurïsïtö oꞌdɔ gbï tara. Oroke ŋere ma löbu ame rɔ bɔ dɔ yayi pili ne, 14 gbï ti bɔ ame koja ꞌdeni ꞌdɔ këdï rɔ turu ꞌba dɔ dɔliŋɔ ne. Ndɔbɔ ꞌbënnï na rɔ todɔ karama dɔ ya ame ga kirasi lende ne, kina gbï rɔ toꞌdɔ yëëꞌdï zi ya ame ga koꞌdɔ lende ma laka ne. 15 Lende ame Bɔkoꞌba koꞌdɔkɔ ne na me, oꞌdɔke rɔ lende laka kinza ya ame ga kikali lende ꞌba Bɔkoꞌba dë ne kari kususu ye ra ŋgï rɔ ma sari. 16 Olomake ti rɔ dɔ ŋgölö, ne kinza kuyïke dɔ ŋgölö ꞌbe nima dë rɔ a ꞌba toꞌdɔ lende kënyë römöyï kpe ꞌdeni rɔ bɔ laja ꞌba Bɔkoꞌba. 17 Oroke bilaka pili kina ɔꞌɔke ya ame ga ꞌdeni rɔ ꞌba Kurïsïtö ne. Ereke Bɔkoꞌba kina oroke ŋere ma löbu ame rɔ bɔ dɔ dɔyayi pili ne.

Gomɔ Kɔzɔ ꞌBa Yësu

18 Nï ame këddï koꞌdɔ ndɔbɔ zi bɔ mɔtɔ ne, oro bɔ döyï mo nima kuwö dɔ bo. Kina oꞌdɔ wa ame ga pili bo këdï kiya ne, ɔdɔ kiya te bo koꞌdɔ yi pele rɔ ma laka ala rɔ ma kënyë. 19 Ɔdɔ gomɔ këdï kɔdɔ pele röyï rɔ ma sari kinza lende kënyë mo, udumö le römöyï ikali lende ꞌba Bɔkoꞌba ꞌdeni. Kina Bɔkoꞌba ti koꞌdɔ yëyï ma laka ꞌdeni ŋgï döyï. 20 Ɔdɔ kiya te kudumö le di kpa lamba ame këdï komba yi gɔ lende kirasi ꞌbï ne kina dë rɔ a ma ꞌdɔ këbï röyï timo. Ne ɔdɔ kiya te kudumö le di kpa közï gomɔ ame këdï koꞌdɔ yi gɔ lende laka ꞌbï ne, Bɔkoꞌba na ꞌjaa ti koꞌdɔ yëyï ma laka zïyï.

21 Lende ame Bɔkoꞌba kïdëkï ye gɔmo ne kina me ꞌdɔ gomɔ koꞌdɔ ye gbï kɔzɔ a nima tara. Römöyï gomɔ nime oꞌdɔ Yësu ꞌdeni gbï mɔlo gɔ lende ꞌba tokɔnyi ye. Kina me bo kileme kɔri mo ꞌdeni ziye ꞌdɔ koꞌdɔke gbï kɔzɔ ꞌba bo tara. 22 Bo oꞌdɔ lende kënyë ɔtɔ dë kina bo iya bëtï dë gbï. 23 Ɔdɔ kitiꞌja bo pele bo ileki dɔmo dë gbï ti tiꞌja. Kina ɔdɔ këdï kodɔ gomɔ pele rɔ bo, bo ote kpa bo dë gbï. Bo iꞌdi abo rɔ bo ŋge zi Bɔkoꞌba ame këdï kiya burë pili rɔ ma kodɔrɔ ne.

24 Bilaka utötï Kurïsïtö ꞌdeni dɔ ŋgërï, bo kombi lende kënyë ze ga ꞌdeni pili rɔ bo, ꞌdɔ kiꞌdi dinzake kpe rɔ bɔ lende kënyë gɔ dolomake ŋburu nati rɔ bɔ koꞌdɔ lende laka. Gomɔ ꞌba Kurïsïtö nime na me ꞌdeni kileŋo ye. 25 Tönë pa bine, kpe ŋgï kɔzɔ kamölö ame ga kölu ꞌdeni ne tara. Ne leꞌjete Kurïsïtö oꞌde ye ꞌdeni kako zi bo. Bo na rɔ bɔ koda ye gbï rɔ bɔ kitata ye.

3

ꞌJa Ni Ti Mëꞌdë

1 Kina gbï tara ziye ꞌja, uwöke dɔ mëꞌdë ye ga ꞌdɔ ɔdɔ nï mɔtɔ mëꞌdë yï kiꞌdi dönï dë gɔ lende ꞌba Bɔkoꞌba ꞌdɔ bo koꞌja ŋgï di rɔ lende laka ꞌbï gɔ bo kotɔ dɔ bo ŋgï kinza ma nï na kiya ra zi bo. 2 Bo ti kikali ŋgï lende koꞌdɔ ꞌbï ga ëdï rɔ ma laka kina ëddï ꞌdeni gbï toro Bɔkoꞌba.

3 Tine ziye kinza köꞌböke dë ŋge tomeri gɔ a ꞌba tele tiyada rɔye timo, dɔ kuꞌjö ni ti garatili ni ti akano ti bɔŋgɔ ma kele naga. 4 Ama rɔ dɔ kiteli mo mïye na ꞌdɔ kiꞌdike këdï rɔ ma kele. Wa ma kele ame këdï köꞌbö ꞌbënï ŋgï rɔ ŋburuŋburu ne kina rɔ loma le ti toꞌdɔ kɔmɔ kele dɔ bilaka. Lende nime na Bɔkoꞌba kiya rɔ wa ma kele rɔ dɔ kiteli. 5 Tele ma laka ma tönë ꞌja löbu ze ga ꞌba Yudayi ma mɔlo tönë ga bine koꞌdɔ mï tiꞌdi dönnï gɔ lende ꞌba Bɔkoꞌba ne kina te, lïjë uwö dɔ mëꞌdë nnï ga. 6 Kina Sara gbï tara, lɔko uwö dɔ mëꞌdë nï Abarayama, lɔko kïdëkï bo rɔ ŋere ꞌbënï. Kina kpe ma leꞌjete nime gbï tara, ɔdɔ koꞌdɔke lende laka kolomake kinza kereke dë di zi a mɔtɔ, kpe ꞌdeni rɔ yïtötï ꞌba Sara ga.

7 Kina gbï tara ziye kpe mëꞌdë. Olomake laka ti ꞌja ꞌbe ga kɔzɔ ame kikalike lïjë itigɔ dë kɔzɔ ꞌbeye tara ne. Tine oroke lïjë römöyï Bɔkoꞌba ëdï kiꞌdi dïdï ma ŋburuŋburu gbï zïnnï kɔtɔ tiye. Lende naga nime na koꞌdɔke kinza a mɔtɔ kuruwö rönï ra mï akititi ꞌbe ame këdï kititike di zi Bɔkoꞌba ne.

Toꞌdɔ Lende Laka

8 Tine ma ŋburuŋburu mo na me. Kpe ame ga ꞌdeni rɔ ꞌba Bɔkoꞌba ne kinza kebeke dë togba kpeye rɔ gɔ rɔye. Olomake ti mï këyï rɔ gɔ rɔye kɔꞌɔke rɔye kɔzɔ löndö kɔtɔ. Oꞌdɔke lende laka rɔ gɔ rɔye kinza dɔ kombi teyi. 9 Ɔdɔ kiya te bilaka mɔtɔ koꞌdɔ lende kënyë pele ziye kinza kilekike dɔmo dë gbï ti lende kënyë. Kina kinza kilekike dɔ tiꞌja dë gbï ti tiꞌja. Tine ititike Bɔkoꞌba koꞌdɔ yëyï ma laka dönnï. Römöyï Bɔkoꞌba oꞌdɔ ye ꞌdeni rɔ bilaka abo ga ꞌdɔ koꞌdɔke yëyï zi ya ma laki kina bo ti koꞌdɔ yëyï ma laka ꞌdeni ŋgï gbï ziye.

10 Ëdï ꞌdeni kɔzɔ lende tönë kugu kiya te, “Bɔ ame kɔꞌɔ dïdï koꞌdɔkɔ toꞌja kada ꞌba lɔŋɔ ne, bo kotɔ dɔndeꞌde bo yaga di mï lende kënyë kpa bo kiya bëtï dë kpe. 11 Bo koꞌdɔ ŋge rɔ lende laka tine bo kilagi lende kënyë, bo kiꞌdi lende këyï na ꞌdɔ koso mï bo. 12 Römöyï ya ame ga rɔ bɔ koꞌdɔ lende laka ne na Bɔkoꞌba këdï rɔ toŋgɔ gɔmo, kina gbï bo këdï kuwö akititi mo ga. Tine bo rɔ ya ti bɔ lende kënyë.”

13 Ne kpe ꞌbeye ɔdɔ kolomake ꞌdeni ŋburu rɔ bɔ koꞌdɔ lende laka bɔtɔ mɔtɔ inza koꞌdɔ lende kënyë kpe ziye. 14 Ne ɔdɔ kiya te bilaka kodɔ gomɔ pele rɔye gɔ lende laka ꞌba Bɔkoꞌba bo ti koꞌdɔ yëyï ma laka ꞌdeni ŋgï ziye gɔ lende mo. Kina kinza kereke dë di zi bilaka kinza kiꞌdike rɔye kïlëꞌdï dë gbï. 15 Oroke Kurïsïtö ŋere ꞌbe ti dökïꞌdï kɔtɔ. Öꞌböke ŋburu ndö tileki dɔ lende zi ya ma këdï kititi ye gɔ tiꞌdi dɔye gɔ lende ꞌba Bɔkoꞌba naga. Ne tine kinza kiꞌdike dɔ lende kileki ꞌbe ga dë këdï rɔ ma kisili, 16 römöyï ikalike ꞌdeni lende laka na. Kina ɔdɔ bilaka kiya kpa kënyë rɔye, kpe ame ga rɔ ꞌba Kurïsïtö ne, ꞌdɔ lende kiya ꞌbënnï ga kileki za kaya rönnï. 17 Kina gɔ lende mo iꞌdike ꞌdɔ gomɔ koꞌdɔ ye ŋge gɔ lende laka koꞌdɔ ꞌbe ga ɔdɔ kiya te Bɔkoꞌba koꞌdɔkɔ ziye. Kina laka di dɔ ame ꞌdɔ gomɔ koꞌdɔ ye gɔ lende kënyë koꞌdɔ ꞌbe ga ne. 18 Oŋgɔke te, Kurïsïtö ame rɔ bɔ lende laka ne ölë ꞌdeni tutë gɔze bɔ lende kënyë mï kɔtɔ yaga di mï lende kënyë ze ga toꞌde ze kako zi Bɔkoꞌba. Bilaka upö yida rɔ bo ꞌdeni, ne tine Bɔkoꞌba iꞌdi bo ꞌdeni kënyï kïdïdï ꞌböwu rɔ ma laꞌja ti Nyï Kɔtɔ Laka. 19 Nyï Kɔtɔ Laka iꞌdi bo ꞌdeni kari gbï tuwöwö lende nime zi ya ame ga kölë ꞌdeni mɔlo Bɔkoꞌba koboso ꞌdeni mï paꞌdo ꞌba Gehena ne.

20 Ya naga nime lïjë na rɔ ma tönë ga kilagi Bɔkoꞌba bo kidabi lïjë liya ꞌdɔ lïjë kotɔ dönnï di mï lende kënyë, mï kada ma tönë ga Nowa këdï rɔ tose sorope ne. Mï kada nima yayi bilaka ma modɔɔmota na ŋge këkï mï sorope löbu nima, kina lïjë na ŋge kɔmɔ di zi tölë ꞌba mini koso nima. Sorope nima ïyökö koloma rɔ tiliŋgere tïnnï kebe dɔ mini koso nima kote dɔ bilaka ma laki pili ne. 21 Kina me ꞌdeni gbï ziye tara leꞌjete nime mini ꞌba bapatisi ɔmɔ ye ꞌdeni yaga di mï tölë. Tɔdɔ ꞌba Yësu Kurïsïtö ame bo kënyï kɔdɔ yaga di mï tölë ne kina me kiꞌdi mini ꞌba bapatisi ꞌdeni kɔmɔ ye. Bapatisi nima inza rɔ ꞌba turögö tiꞌda ꞌba rɔye ma yaga nime. Ëdï rɔ wa ꞌba tititi Bɔkoꞌba ꞌdɔ kileme urögö dökïꞌdï ye ꞌdeni rɔ ma kɔpɔ. 22 Kurïsïtö ari ꞌdeni koloma dɔ dörï Bɔkoꞌba mïtɔrɔ rɔ bɔ dɔ malayika ti közï kakpa ꞌba dɔ wa ꞌba dɔyayi ꞌba mïtɔrɔ pili.

4

Akoꞌdɔkɔ ꞌBa Bɔkoꞌba

1 Kɔzɔ dikalike gomɔ oꞌdɔ yida rɔ Kurïsïtö ꞌdeni, kina me bo kölë ꞌdeni. Tine kpe gbï tara ꞌdɔ kileŋoke rɔye ti ndö ti mï këddï kɔtɔkɔtɔ ꞌba Kurïsïtö nima. Römöyï lïjë ame ga pili kombi gomɔ kölë ꞌdeni gbï ne osa a mɔtɔ rɔ lende kënyë dë kpe. 2 Kina kisaki di mï kada nime tɔne kari nduwë dɔgba kinza koꞌdɔke akoꞌdɔkɔ ꞌba yida rɔ dë kpe. Akoꞌdɔkɔ ꞌba Bɔkoꞌba na ŋge koꞌdɔke mï kɔsɔ loma ꞌbe nime mï dɔyayi bine ne. 3 Tönë mɔlo bine öꞌböke ꞌdeni toꞌdɔ lende kɔzɔ ꞌba bɔ kinza kikali Bɔkoꞌba dë naga, rɔ bɔ ndörö gɔ rɔnyɔ töꞌbö totɔtɔ dɔ tuwë layi ŋbö kupö wa yaga, tulömu kpa ŋburu zi akoro ti lende ma Bɔkoꞌba koꞌji naga. 4 Ne kina me leꞌjete lende ꞌbe igayi lïjë ꞌdeni römöyï oꞌdɔkɔke dë kpe todɔꞌbɔ rɔye tïnnï mï lende koꞌdɔ ma yawa naga nima. Kina lïjë kënyï ŋgï bi titiꞌja ye. 5 Ne kada mɔtɔ Bɔkoꞌba ti kititi kpënnï ꞌdeni ꞌdɔ gɔ lïjë kïyëtï gɔ lende koꞌdɔ ꞌbënnï ga zi bo. Bo na ꞌdeni ndö toꞌdɔ burë ꞌba ya ma gba ti kömönnï naga gbï ti töku ni. 6 Kina ma kiꞌdi ꞌdɔ kuwöwö laja laka ꞌba Yësu Kurïsïtö nime ꞌdeni gbï zïnnï töku ni ne römöyï ꞌdɔ ɔdɔ burë koꞌdɔ rönï pele rɔ ma koriya gɔ akoꞌdɔ ꞌbï ꞌba mɔtɔ ꞌdɔ lïjë këdï gbï kɔzɔ ꞌba Bɔkoꞌba mï loma ꞌbënnï ti tigɔ ꞌba Nyï Kɔtɔ Laka.

Akɔꞌɔ

7 Ŋburuŋburu ꞌba wa pili ɔwɔ dë kpe. Kina olomake ti liya ti mï këddï ti mötu koꞌdɔ zi Bɔkoꞌba. 8 Lende ma rɔ dɔ kiteli mo na me, öꞌböke tɔꞌɔ lëpï ye ga. Römöyï akɔꞌɔ na këdï kïyëyï kpa lende kënyë ma konzi. 9 Iꞌdike kpa liŋɔ ꞌbe ga këdï ŋburu rɔ gböŋö zi bilaka tari teyi kinza toŋboro rɔ yïmo. 10 Bɔkoꞌba iꞌdi tigɔ ꞌdeni pili ziye rɔ kɔtɔkɔtɔ ꞌdɔ koꞌdɔke ndɔbɔ abo ga me timo rɔ ꞌberiꞌberi. Kina ti, oꞌdɔke ti mï löŋgö ye ti tigɔ mo nima kɔzɔ bɔ laja ma laka tara. 11 Nï mɔtɔ ɔdɔ Bɔkoꞌba kiꞌdi ꞌbëyï zïyï rɔ tigɔ ꞌba tiya lende, iya ŋge rɔ lende ꞌba Bɔkoꞌba. Ɔdɔ nï mɔtɔ kiꞌdi ꞌbëyï zïyï rɔ ndɔbɔ, oꞌdɔ ti, ti tigɔ nima bo kiꞌdi zïyï ne. Oꞌdɔke wa naga nime ꞌdɔ kiꞌdi bilaka kubï gɔ Bɔkoꞌba timo dömöyï Yësu Kurïsïtö. Löbu ꞌba dɔ wa pili ti tigɔ dɔ kiteli na rɔ bo Bɔkoꞌba rɔ ŋburuŋburu. Amini.

Akiyɔzɔ

12 Kpe ame ga mɔꞌɔ ne, kinza kiꞌdike lende ꞌba gomɔ löbu nime këdï koꞌdɔ ye ne dë kïlïkö dɔye. Ëdï koꞌdɔ rönï ziye tiyɔzɔ meri ꞌbe timo, ɔdɔ iꞌdike dɔye ꞌdeni ŋgï rɔ ma laka gɔ lende ꞌba Bɔkoꞌba nime ya. Tine kinza kiꞌdike lende mo dë kïlïkö dɔye, 13 olomake rɔ lɔŋɔ römöyï gomɔ ꞌbe nime ëdï ꞌdeni gbï kɔzɔ ma tönë koꞌdɔ Kurïsïtö ne. Kina ꞌdɔ ɔdɔ kömö ꞌdeni mï kada ame bilaka pili këdï koŋgɔ bo ꞌdeni këdï kako bërï ti tigɔ dɔ kiteli abo tine, ꞌdɔ lɔŋɔ ꞌbe këdï ŋgï rɔ dɔ kiteli.

14 Kpe ame ga ɔdɔ kitiꞌja ye dömöyï Kurïsïtö ne na laka. Bo ti kiꞌdi tigɔ löbu ꞌba Nyï Kɔtɔ Laka abo ꞌdeni ŋgï koloma tiye. 15 Kinza kiꞌdike gomɔ dë za koꞌja ye gɔ lende kënyë koꞌdɔ ꞌbe ga, gɔ tupö bilaka, gɔ ꞌbögö ala gɔ goꞌdeꞌde koꞌdɔ mï lende ꞌba ya mɔtɔ ga. 16 Ne ɔdɔ kiya te gomɔ këdï koꞌja ye römöyï kpe ꞌba Kurïsïtö ga na, kinza kiꞌdike lende mo dë kaya rɔye. Oꞌdɔke yëëꞌdï zi Bɔkoꞌba gɔ möyï Kurïsïtö nima kïdëkï dɔye ne.

17 Kada ame Bɔkoꞌba këdï kisaki tiya burë ꞌba bilaka yïmo ne na me ꞌdeni tɔne. Ze ya ame ga rɔ ꞌba bo ne na këdï kiya burë ze dɔgba. Ne tine ɔdɔ burë nima na këdï kisaki rönï ꞌdeni tize kɔzɔ a nima tara, waꞌdi na ti koꞌdɔ rönï zi ya ma kinza kiꞌdi dönnï dë gɔ laja laka ꞌba Bɔkoꞌba nime ne ya? 18 Ti këdï ꞌdeni ŋgï zïnnï kɔzɔ lende tönë kugu mɔlo, kiya te, “Ne ɔdɔ tokɔnyi bɔ lende laka na ꞌdeni rɔ ma kitigɔ tara tine, waꞌdi na ti koꞌdɔ rönï zi bɔ lende kënyë bɔ kilagi lende ꞌba Bɔkoꞌba ni ya?”

19 Kina me mëdï miya ziye, ɔdɔ Bɔkoꞌba koꞌdɔkɔ ziye ꞌdɔ gomɔ koꞌdɔ ye, öꞌböke nduwë toꞌdɔ lende laka ꞌdɔ kiꞌdike rɔye zi bo. Bo na koꞌba ye, kina bo inza kikali tola ye rɔ wa ma kulë.

5

Kamölö ꞌBa Bɔkoꞌba

1 Mëdï milende ziye kpe löbu ꞌba kanisa ama ga yayi kɔzɔ ma te ne. Gomɔ tönë koꞌdɔ Kurïsïtö ne moꞌja ŋgï ti kɔmɔ ma. Kina ti mëdï ŋgï kɔtɔ ti bo kada mɔtɔ ɔdɔ Bɔkoꞌba këdï kileme bo ꞌdeni rɔ löbu ꞌba dɔ wa pili. 2 Kina me mëdï miya ꞌdeni ziye ꞌdɔ koŋgɔke gɔ kamölö naga nime Bɔkoꞌba kiꞌdi ziye ne. Ne kinza koꞌdɔke dë kɔzɔ wa ame këdï kutörï ye toꞌdɔ mo. Tine oꞌdɔke ti mï këyï römöyï akoꞌdɔkɔ ꞌba Bɔkoꞌba na. Kinza koꞌdɔke dë gɔ lende ꞌba gïrïsï tine oꞌdɔke ti dökïꞌdï kɔtɔ. 3 Kinza koꞌdɔke rɔye dë rɔ a löbu dɔ kamölö naga nime Bɔkoꞌba kiꞌdi ꞌdeni ziye ꞌdɔ koŋgɔke gɔmo ne. Tine oꞌdɔke wa pili rɔ ma kodɔrɔ ꞌdɔ lïjë kogba görö dɔye gbï. 4 Ɔdɔ köꞌböke ŋgï nduwë toꞌdɔ mo te, Yësu Kurïsïtö ŋere ꞌba dɔ bɔ koda kamölö ni ti kileki ꞌdeni kako kada mɔtɔ kiꞌdi ye ti bo rɔ löbu ma dɔ kiteli. Löbu ame köꞌbö ŋgï rɔ ŋburuŋburu ne.

5 Kina me gbï mëdï miya ziye kpe ame ga rɔ yɔbi ne, uwöke dɔ ya ame ga ꞌdeni rɔ bulöbu ne. ꞌDɔ kiꞌdi kpe ya ame ga ꞌdeni rɔ ꞌba Bɔkoꞌba ne kojake laja rɔ gɔ rɔye kinza dɔ kombi teyi. Römöyï ugu ꞌdeni mɔlo, iya te, “Bɔkoꞌba ëdï rɔ ya ti bilaka ame ga köꞌbö tubötö rönnï ne. Mï bo ëdï këyï ŋge rɔ ya ame ga kotɔ ëꞌbënnï dönnï le bërï ne.”

6 Ilekike rɔye titiyi bërï kɔmɔ bo Bɔkoꞌba bɔ tigɔ mbëmbë gɔ bo kiꞌdi ye ꞌjaa löbu kada mɔtɔ, 7 kinza kolomake dë kpe rɔ meri römöyï bo na këdï koŋgɔ gɔye.

8 Olomake ndö rɔ ma kitigɔ ti bi koda römöyï bɔ ya ꞌbe Satani ëdï koꞌdɔkɔ tako toꞌdɔ ya tiye. Bo ëdï kiliŋgere kɔzɔ mönö tabïyö ame këdï kilaki ti monɔ toma yida ame ꞌdɔ bo konyo ne. 9 Iꞌdike dɔye laka gɔ lende ꞌba Bɔkoꞌba kina oꞌdɔke ya ti Satani. Kɔzɔ ame kikalike lëpï ye mɔtɔ ga ame gbï rɔ ꞌba Bɔkoꞌba mï dɔliŋɔ nime bine ne, gomɔ kɔtɔkɔtɔ nime ëdï gbï koꞌdɔ kɔzɔ ꞌbeye tara. 10 Ne ɔdɔ gomɔ naga nima koꞌdɔ ye ꞌdeni mbowa yayi tine Bɔkoꞌba ti kileŋo ye di yïmo. Bo ëdï nduwë koꞌdɔ mï këyï ziye kina me bo kïdëkï ye ꞌdeni ꞌdɔ kako kodɔꞌbɔke rɔye ti Kurïsïtö ꞌdɔ këddïke rɔ löbu kɔtɔ ti bo rɔ ŋburuŋburu. Bo na këdï kiꞌdi tigɔ ziye kinza a mɔtɔ kaꞌda ye ra. 11 Yëëꞌdï këdï rɔ mbëmbë zi bo Bɔkoꞌba ame tigɔ abo na këdï köꞌbö ŋgï rɔ ŋburuŋburu ne. Amini.

Akumötö

12 Akugu mbowa ma nime, Silibano na kokɔnyi ma ti tugu mo ziye. Bo na rɔ löndö ma laka ame mikali dökïꞌdï mo. Miya lende naga nime ꞌdeni ꞌdɔ gɔ kiꞌdi mï këddï laka ziye kikalike ŋgï rɔ ma laka mï këyï ꞌba Bɔkoꞌba na kɔzɔ a nime te. Kina iꞌdike dɔye ti gɔmo rɔ ma laka ti dökïꞌdï kɔtɔ.

13 Lëpï ye ame ga Bɔkoꞌba kigeli ꞌdeni gbï rɔ ꞌba Kurïsïtö mï Babele bine ne umötö ye pili laka. Kole ma Marako umötö ye gbï laka. 14 Kina kpe gbï ꞌdɔ kumötöke rɔye kiramoke rɔye ti akɔꞌɔ.

Lende këyï koloma tiye kpe ame ga pili rɔ ꞌba Kurïsïtö ne.

2 Pïtörö

1

2

3

Akugu Ma Mï Rïyö ꞌBa

PÏTÖRÖ

1

1 Ma Simona Pïtörö bɔ ndɔbɔ gbï bɔ laja ꞌba Yësu Kurïsïtö, mëdï mugu waraga nime ziye kpe ame ga kiꞌdike dɔye ꞌdeni gbï gɔ lende ꞌba Yësu Kurïsïtö nime kɔzɔ ꞌbeze te ne. Bo na nduwë rɔ bɔ koꞌdɔ lende laka kina me bo kiꞌdi ze ꞌdeni diꞌdike dɔze gɔ lende abo. Bo na rɔ Bɔkoꞌba, bo oŋgɔ gɔze ꞌdeni laka kina bo ɔmɔ ze ꞌdeni gbï pili di mï tölë. 2 Yëyï ti lende këyï mo këdï rɔ dɔ kiteli tiye kpe ma kikalike Bɔkoꞌba ꞌdeni gbï ti ŋere ze Yësu Kurïsïtö.

Dëkï ꞌBa Bɔkoꞌba

3 Bɔkoꞌba ame rɔ löbu dɔ kiteli gbï kɔtɔ laka ne bo na kïdëkï ze ꞌdeni tëdï rɔ ꞌba bo. Kina me gɔ ame dikalike bo ꞌdeni ne ïdïdï ze ꞌdeni yaga ti tigɔ abo ꞌba Bɔkoꞌba, bo iꞌdi tigɔ nima ꞌdeni zize ꞌdɔ doꞌdɔke akoꞌdɔkɔ abo ga pili. 4 Kina me bo koꞌdɔ yëyï ma laka ꞌdeni dɔze kɔzɔ ma tönë bo kiya köꞌdu mo mɔlo bine ne. Bo oꞌdɔ ꞌdeni tara ꞌdɔ kiꞌdi loma ꞌbe këdï kɔzɔ ꞌba bo ꞌba Bɔkoꞌba ꞌdɔ kɔmɔke di mï tölë nime ndörö koꞌdɔ ꞌba bilaka gɔ lende kënyë koꞌde ꞌdeni mï dɔliŋɔ ne.

5 Gɔ köꞌdu mo na kpe ame ga kiꞌdike dɔye ꞌdeni gɔ lende ꞌba Yësu Kurïsïtö ne, ogbɔke rɔye ti, ti meri laka. Oꞌdɔke lende laka kina ogbɔke rɔye gbï laka tikali lende ꞌba Bɔkoꞌba. 6 Ne kinza kolomake dë ŋge rɔ bɔ kikali lende ꞌba Bɔkoꞌba, tine ogbɔke rɔye gbï laka togbɔ dɔ yida rɔye ga bërï. Ogbɔke dɔ yida rɔye ga bërï kina olomake gbï ti mï këddï. Ne kinza kolomake dë ŋge rɔ bɔ mï këddï, tine ogbɔke rɔye gbï laka toꞌdɔ akoꞌdɔkɔ ꞌba Bɔkoꞌba. 7 Oꞌdɔke akoꞌdɔkɔ ꞌba Bɔkoꞌba, kina ogbɔke rɔye gbï laka tɔꞌɔ rɔye rɔ gɔ rɔye kɔzɔ löndö kɔtɔ. Ne tine kinza kɔꞌɔke rɔye dë ŋge rɔ gɔ rɔye, tine ogbɔke rɔye gbï laka tɔꞌɔ bilaka pili. 8 Ɔdɔ kiya te köꞌböke nduwë toꞌdɔ lende naga nime rɔ dɔ kiteli ti këddïke ꞌdeni ŋgï rɔ bilaka ma kandi ꞌdɔ kikalike ŋere ze Yësu Kurïsïtö ti rɔ mbëmbë. 9 Ne bɔ ame kinza koꞌdɔkɔ ꞌba bo dë toꞌdɔ lende naga nime ne, bo ëdï ꞌba bo kɔzɔ bilaka ame kɔmɔ mo këdï kudömu ꞌdeni ne tara. Bo ꞌdeni ŋgï kɔzɔ bɔ kɔmɔ kölu dɔ bo udölu ꞌdeni di gɔ tola nime Bɔkoꞌba kola bo gɔ lende kënyë abo ga ma mɔlo ame ga bo koꞌdɔ, kiꞌdi bo ꞌdeni rɔ ma kɔpɔ ne.

10 Gɔ köꞌdu mo na me miya ziye löndö ma ga, ogbɔke rɔye ti laka toꞌdɔ wa ame ga ꞌdɔ kileme tigeli ꞌbe ame Bɔkoꞌba kigeli ye ꞌdeni rɔ ꞌba bo ga ne zi bilaka. Ɔdɔ koꞌdɔke ŋgï te inza kɔcɔke kpe yaga di mï kɔri ꞌba lende ꞌba Bɔkoꞌba. 11 Kina Bɔkoꞌba ti kiꞌdi ye ꞌdeni ŋgï ti mï këyï dɔ kiteli abo këddïke kɔtɔ ti ŋere ze Yësu Kurïsïtö rɔ löbu ꞌba dɔ wa pili. Bo na me kɔmɔ ze ꞌdeni di mï tölë.

12 Kina mëdï moꞌdɔ tiya lende naga nime nduwë te ziye kinza kudölu ra di dɔye. Ne kina kɔzɔ ame kikalike lende naga nime ꞌdeni pele mɔlo, könyöke ꞌdeni gɔ lende kodɔrɔ ame ga kiya ꞌdeni ziye ne. 13 Momeri ꞌbama ma laka mo na zö gɔ möꞌbö nduwë tole mï lende nime ziye koꞌja mëdï gba ti kɔmɔ ma kɔzɔ a nime te. 14 Römöyï mikali ꞌdeni mëdï mola yida rɔ ꞌba dɔyayi nime gïrï nime, kɔzɔ lende tönë ŋere ze Yësu Kurïsïtö kiya mɔlo zö bi kɔpɔ ne tara. 15 Ne ti mogbɔ rɔma tiꞌdi kpa kɔri ꞌba lende nime këdï yaga rɔ gböŋö ziye ꞌdɔ kiꞌdi köꞌböke nduwë tomeri lende naga nime di pötö ma bine.

Rɔ Löbu ꞌBa Kurïsïtö

16 Tako ꞌba ŋere ze Yësu Kurïsïtö ame diya lende mo ziye diya te bo ëdï kileki kako dɔliŋɔ nime bine ti tigɔ dɔ kiteli abo ne, lende ma kɔzɔ komo koꞌdɔ ꞌba bilaka na dë. Dikali ëdï rɔ ma laka römöyï doꞌja tigɔ löbu dɔ kiteli abo ame kɔzɔ ꞌba Bɔkoꞌba tara ne ꞌdeni ŋgï ti kɔmɔze. 17-18 Ze na ti bo dɔ döku ꞌba Bɔkoꞌba yayi mï kada mo nima ꞌbu bo Bɔkoꞌba kileme bo rɔ löbu tigɔ dɔ kiteli ne. Kina birɔ kudu kako di zi Bɔkoꞌba di mï bi kɔpɔ dɔ kiteli, iya te, “Bo na rɔ kole ma ame mɔꞌɔ kulöwö ne, ma ꞌdeni ti mï këyï gɔ lende abo.” Birɔ nima kudu kako di mïtɔrɔ ne duwö ꞌdeni ti mbili ze.

19 Kina lende nime iꞌdi ze ꞌdeni dikali ŋgï rɔ ma laka lende tönë ga bɔ kumë lende ni kiya ne ëdï koꞌdɔ rönï ŋgï. Kina laka omerike gɔ lende kiya ꞌba bɔ kumë lende naga nime, römöyï ti këdï ꞌdeni ŋgï ziye kɔzɔ paꞌdo ame këdï koyi gɔ bi mï bi kölu ne tara ŋbö Yësu Kurïsïtö kileki kako ziye kada mɔtɔ. Bo ti këdï ꞌdeni ŋgï ziye kɔzɔ tɔro bi këzë ni ma ti bi këzë tara, kina bo ti kiꞌdi ye ꞌdeni ŋgï kikalike wa laka.

20 Ne kina me mëdï miya a ma rɔ dɔ kiteli mo ꞌdeni ziye. Akiya ꞌba bɔ kumë lende naga nima bilaka lesi inza kikali tïyëtï ꞌjɔ ꞌba lende mo ga ŋgï gɔ dönnï rɔ ma laka. 21 Römöyï lïjë iya dë kɔzɔ lende kiya ꞌba bilaka lesi tara. Nyï Kɔtɔ Laka ꞌba Bɔkoꞌba na kiꞌdi lïjë kiya rɔ wa ame ga kako di zi Bɔkoꞌba ne.

2

Bɔ Kumë Lende Dɔ Kïndëndë

1 Tine mï kada ma mɔlo tönë ga bine bɔ kumë lende ma dɔ kïndëndë mɔtɔ ga oloma gbï rɔ tïndëndë bilaka. Kina me ꞌdeni gbï tara leꞌjete ya mɔtɔ ga ti kënyï ꞌdeni gbï koꞌdɔ rönnï rɔ bɔ kɔmɔ kiyandi ꞌba lende ꞌba Bɔkoꞌba mï löŋgö ye bine. Kina lïjë ti kuꞌbölu ma konzi mɔtɔ ga ꞌdeni ti akiyandi ꞌbënnï ga ame këdï koto bilaka mï tölë ne. Kina lïjë ti kebe ꞌdeni gbï bi toga kpënnï gɔ Yësu Kurïsïtö ma tönë bo na ŋgï kutë gönnï ꞌdeni di mï lende kënyë ꞌbënnï ga ne. Kina gɔ lende mo Bɔkoꞌba ti kote dönnï ꞌdeni ŋgï yaga gïrï naga nime.

2 Bilaka ma konzi mɔtɔ ga ti kebe ꞌdeni gbï kogba görö dönnï ti lende koꞌdɔ kënyë ꞌbënnï naga nima, kina gɔ köꞌdu mo ya mɔtɔ ga ti kënyï ꞌdeni ŋgï bi tiya kpa kënyë rɔ kɔri ꞌba lende ꞌba Bɔkoꞌba nime. 3 Bilaka naga nima lïjë öꞌbö ꞌbënnï ŋgï rɔ bɔ mï kombi. Kina lïjë ti kuꞌbölu ye ꞌdeni ti bëtï ꞌbënnï naga nima ꞌdɔ lïjë komɔmi gïrïsï timo di ziye. Ne Bɔkoꞌba odɔ karama mo ꞌdeni mɔlo dönnï, kina bo öꞌdö dë gbï. Bo ëdï leꞌjete ndö bi ꞌba tako tote dönnï pili yaga.

4 Dikalike ꞌdeni rɔ ma laka malayika mɔtɔ ga ꞌba Bɔkoꞌba ma dɔgba tönë ga bine koꞌdɔ lende kënyë ne, Bɔkoꞌba odɔ karama ꞌdeni dɔmo. Bo iꞌdi ꞌdeni kuꞌdu lïjë mï Gehena kina kudödu lïjë ꞌdeni ti nyɔri ꞌdɔ lïjë koloma mï bi kölu nima yayi ŋbö koda kada ꞌba burë abo. 5 Kina dikalike ꞌdeni gbï laka Bɔkoꞌba odɔ karama ꞌdeni dɔ bilaka ꞌba dɔyayi nime pili tönë mï kada ꞌba Nowa. Mï kada nima yayi bilaka lesi pili ilagi lende ꞌba Bɔkoꞌba ꞌdeni kina bo kiꞌdi mini koso ŋgï kote dönnï pili yaga. Ne tine bo okɔnyi Nowa ꞌdeni ti bilaka ma modɔmorïyö mɔtɔ ga. Nowa na rɔ bɔ ame koloma tuwöwö lende laka ꞌba Bɔkoꞌba zi bilaka naga nima mï kada naga nima yayi. 6 Kina dikalike ꞌdeni gbï rɔ ma laka Bɔkoꞌba odɔ karama ꞌdeni gbï tönë bine dɔ bilaka ꞌba Sodomo ni ti Gomora. Bo odɔ paꞌdo ꞌdeni dönnï koŋma lïjë pili yaga ti liŋɔ ꞌbënnï ga ꞌdɔ këdï rɔ akileme zi bilaka pili ame ga kilagi lende abo ne. 7 Kina dikalike ꞌdeni gbï bo ɔmɔ Lɔtɔ ame rɔ bɔ koꞌdɔ lende laka abo ne ꞌdeni di mï tölë nima. Mï kada nima yayi Lɔtɔ oloma ꞌdeni ŋgï rɔ meri di zi ndörö koꞌdɔ gɔ lende kënyë ꞌba bilaka ꞌba dɔliŋɔ nima. 8 Römöyï bo ëdï koloma mï löŋgö lïjë kina rɔ kɔmɔ kada löbu nime pili kɔmɔ bo ëdï nduwë koꞌja lende kënyë ame ga bilaka naga nima këdï koꞌdɔ ne, mbili bo këdï kuwö gbï. Lende koꞌdɔ ꞌba bilaka naga nima iꞌdi bo koloma ŋgï rɔ kpɔŋi.

9 Kina gɔ köꞌdu mo dikalike ꞌdeni ŋere Bɔkoꞌba ikali ŋgï tɔmɔ bilaka ame koro bo ne di mï gomɔ ꞌbënnï nima. Kina bo ikali gbï todɔ karama dɔ bɔ lende kënyë ꞌdɔ lïjë koloma ŋbö koda kada ꞌba burë abo, 10 ma dɔ kiteli mo lïjë ame ga köꞌbö ꞌbënnï ŋge bi toꞌdɔ lende kënyë ꞌba akoꞌdɔkɔ ꞌba yida rönnï ga lïjë kilagi ꞌdeni yaga di rɔ lende ꞌba ŋere löbu ꞌba Kurïsïtö nime ne.

Bɔ dɔ kïndëndë naga nima koꞌdɔ rönnï rɔ bɔ kɔmɔ kiyandi ꞌba lende ꞌba Bɔkoꞌba ne, lïjë ꞌbënnï ŋgï rɔ bɔ mbili minyi, lïjë ere ɔtɔ dë gbï. Kpënnï aga dë gbï yɔ di bi titiꞌja malayika ame ga rɔ wa löbu mï dɔyayi ꞌba mïtɔrɔ ne. 11 Ne tine malayika ame pele ti tigɔ rɔ dɔ kiteli di dönnï ne ususu rönnï dë ti tiꞌja zi Bɔkoꞌba kɔzɔ a nima tara. 12 Ma ꞌbënnï wa ame ga lïjë kikali ꞌjɔ ꞌba lende mo dë ne lïjë ebe ŋgï titiꞌja mo. Lïjë ebe za toꞌdɔ lende rɔ dɔ rumö kɔzɔ yërï ꞌba mökö naga tara. Ne ꞌba yërï ꞌba mökö oꞌja öyö lïjë ŋge zi bilaka rɔ a ꞌba tindaꞌba mo kupö yaga. Kina Bɔkoꞌba ti kupö lïjë bɔ dɔ kïndëndë naga nima gbï tara kada mɔtɔ. 13 Bo ti kiꞌdi gomɔ naga nime lïjë këdï kodɔ kulöwö rɔ bilaka mɔtɔ ga ne ꞌdeni gbï koꞌdɔ rönï zïnnï tara kada mɔtɔ.

Bɔ dɔ kïndëndë naga nima wa ꞌbënnï ame lïjë koꞌdɔkɔ rɔ dɔ kiteli ne kina rɔ toloma tonyo bi ti tuwë layi pele mï zana kada ma kata naga. Kina lende koꞌdɔ ꞌbënnï ga kileki kodɔ rɔ kaya ŋgï za yaga rɔye. Ɔdɔ lïjë konyo akonyo bi kɔtɔ tiye lïjë ebe aa ꞌböwu bi tuꞌbölu ye kina lende mo koŋmi ŋgï mïnnï. 14 Lïjë öꞌbö ꞌbënnï ŋgï nduwë rɔ bɔ koꞌdɔ yërï kina lïjë oꞌdɔkɔ gɔ lïjë koꞌdɔ lende kënyë ꞌbënnï naga nima ŋgï nduwë kari timo rɔ kpërïkpërï. Lïjë ebe bi tususu dɔ ya ame ga kiꞌdi dönnï ꞌdeni gɔ lende ꞌba Yësu Kurïsïtö kinza mï këddï ne gɔ kari bi toꞌdɔ lende kënyë. Lïjë öꞌbö ꞌbënnï ŋgï ŋburu rɔ bɔ mï kombi. Ee, Bɔkoꞌba kusönö lïjë. 15 Lïjë ola kɔri ma kodɔrɔ ꞌba lende ꞌba Bɔkoꞌba nime ꞌdeni za caki yaga. Kina lïjë kebe ꞌdeni za bi toꞌdɔ lende kɔzɔ lende koꞌdɔ ꞌba Balama kole ꞌba Bɔra ma tönë koloma rɔ toꞌdɔ mo mɔlo bine ne. Balama bo rɔ bɔ kumë lende ꞌba Bɔkoꞌba, ne bo ebe kutï ꞌdeni dɔ toꞌdɔ lende kënyë gɔ mï kombi ꞌba gïrïsï. 16 Ne tine Bɔkoꞌba amo dɔ bo gɔ lende kënyë nima kiꞌdi akaca abo ame pele rɔ yërï ma kinza kikali tilende dë ne kënyï kilende zi bo rɔ kpa bilaka lesi kɔrɔ bo di bi toꞌdɔ lende kënyë nima.

17 Bɔ dɔ kïndëndë naga nima lïjë ꞌbënnï ŋgï kɔzɔ daa ame kulöku ꞌdeni ne tara. Lïjë ŋgï rɔ wa ma yawa kɔzɔ pɔli ame ga lili këdï kome yaga ne. Ne Bɔkoꞌba ileŋo gɔ bi ꞌbënnï ꞌdeni mɔlo mï bi kölu ꞌba Gehena. 18 Lïjë ebe bi tubötö rönnï ti lende yawa tïndëndë bilaka ame ga kiriŋa ëꞌbënnï ꞌdeni kako gïrï naga nime di mï löŋgö ya ma kinza kikali Bɔkoꞌba dë naga. Lïjë ïndëndë ya naga nima ꞌdeni ꞌdɔ kënyï gbï bi toꞌdɔ lende kënyë ꞌba akoꞌdɔkɔ ꞌba yida rönnï ga. 19 Lïjë ebe tiya mo tëgë lïjë ti kiꞌdi ya naga nima ꞌdeni këdï mï dɔ ŋgölö, kinza ma lïjë këdï ꞌbënnï rɔ dɔ ŋgölö yɔ. Lende kënyë ꞌbënnï ga na kaꞌda lïjë ꞌdeni ŋgï rɔ bɔ dönnï, römöyï wa ame kaꞌda yi nï mɔtɔ ꞌdeni ne na ŋgï rɔ bɔ döyï.

20 Lïjë ame ga kola lende kirasi ꞌba dɔliŋɔ nime ꞌdeni lïjë kako kikali ŋere ze Yësu Kurïsïtö bɔ tɔmɔ bilaka di mï tölë ꞌdeni ne, ɔdɔ lïjë kebe kola rönnï ꞌböwu gbï zi lende kënyë kindaꞌba lïjë gomɔ ma ꞌbënnï na ti kënyë ŋgï rɔ dɔ kiteli di dɔ ma dɔgba tönë ga. 21 Ma laka mo dëne ꞌdɔ lïjë kikali lende laka ꞌba Bɔkoꞌba nime dë ka mɔlo ndeŋi di dɔ ame ꞌdɔ kikali ꞌböwu laka kebe kënyï ꞌböwu kuyï kpa mökö di bi ꞌba toꞌdɔ köꞌdu kiꞌdi ame ga Bɔkoꞌba kiꞌdi ne. 22 Lende ꞌbënnï ëdï ꞌdeni kɔzɔ a tönë ga bilaka këdï kiya rɔ mumë kiya te, “Bï ebe kileki ꞌböwu aa kitene tëꞌdë ꞌbënï.” Kina mɔtɔ gbï tëgë, “Ɔdɔ baꞌdo kurögö rönï pele kɔpɔ ënyï kileki ꞌböwu kuturö rönï mï mandɔꞌdɔ.”

3

Tileki ꞌBa Kurïsïtö

1 Kpe ame ga mɔꞌɔ ye kulöwö ne, waraga ma mï rïyö mo na me ꞌdeni mëdï mugu ziye. Mugu waraga rïyö naga nime ꞌdeni ziye ꞌdɔ kiꞌdi ye kolomake mï meri ꞌba laja laka ꞌba Bɔkoꞌba ame kikalike ꞌdeni mɔlo ne. 2 Moꞌdɔkɔ ziye ꞌdɔ komerike gɔ lende ꞌba bɔ kumë lende abo tönë ga mɔlo bine ne gbï ti köꞌdu kiꞌdi ꞌba Yësu Kurïsïtö ŋere ze ame kɔmɔ ze ꞌdeni di mï tölë ne. Bo oja bɔ laja abo ga ꞌdeni kari tiya köꞌdu kiꞌdi nime ziye.

3 Wa ame rɔ dɔ kiteli ziye ꞌdɔ tikali mo ne na me. Mï kada ame ꞌdeni rɔ ŋburuŋburu ꞌba dɔliŋɔ nime ne bilaka mɔtɔ ga ti kënyï ꞌdeni ŋge toꞌdɔ akoꞌdɔkɔ ꞌba yida rönnï ga. Lïjë ti kose dɔye 4 kiya te, “Yësu Kurïsïtö mo ileki dë kako gɔ waꞌdi? Ne oꞌja tëgë bo ëdï kileki kako dɔliŋɔ nime bine ꞌdi? ꞌBu ze ga ni ölë ꞌdeni mɔlo, ne wa pili ꞌba dɔliŋɔ nime na me ga ŋgï le te gɔ bi mo ga kɔzɔ ma mɔlo kako di bi ꞌba tisaki bïcï dɔliŋɔ nime ne tara.”

5 Bɔ dɔ kose naga nima lïjë oꞌdɔkɔ dë tomeri mo kiya te Bɔkoꞌba na me koꞌba wa pili naga nime mɔlo tönë ga bine ne. Lende kiya ꞌba kpa bo na me koꞌba mïtɔrɔ ni ti dɔyayi nime. Bo iꞌdi yayi ꞌdeni kɔdɔ di mï mini kina bo kileŋo ꞌdeni gbï ti mini ꞌba tɔrɔ. 6 Kina tönë gbï mɔlo bine ti tigɔ abo bo iꞌdi mini ꞌdeni koso kote dɔ wa ꞌba dɔliŋɔ nime pili yaga. 7 Kina me bo kiꞌdi köꞌdu mo ꞌdeni gbï ꞌdɔ bo kako kïyëyï mïtɔrɔ ni ti dɔliŋɔ ma leꞌjete nime yaga. Bo ogbɔ ꞌdeni ꞌdɔ bo koja paꞌdo ꞌjaa kako koŋma pili yaga mï kada ame bo këdï kodɔ karama ꞌdeni dɔ ya ame ga kilagi bo ne, ꞌdɔ kupö lïjë pili yaga.

8 Kpe ame ga mɔꞌɔ ye ꞌdeni kulöwö ne, kinza kiꞌdike lende nime mëdï miya ziye ne dë kudölu di dɔye. Töꞌdö dɔ kɔtɔ ëdï di kɔmɔ ŋere ze Yësu Kurïsïtö kɔzɔ kɔmɔ kɔɔ ma konzi tara kina kɔmɔ kɔɔ ma konzi ëdï gbï di kɔmɔ bo kɔzɔ töꞌdö dɔ kɔtɔ tara. 9 Rɔ bo ïrïndï dë rɔ tïrïndï di bi toꞌdɔ wa ame ga bo kiꞌdi köꞌdu mo ꞌdeni ꞌdɔ toꞌdɔ mo ne kɔzɔ ame bilaka mɔtɔ ga këdï komeri ne tara. Ne tine, mï bo na këyï rɔ tëyï rɔye. Bo oꞌdɔkɔ dë gɔ bo kupö bilaka ma kɔtɔ mɔtɔ, bo oꞌdɔkɔ ꞌdɔ bilaka pili kotɔ dönnï di mï lende kënyë ꞌbënnï ga.

10 Rɔ ma laka miya ziye, Yësu Kurïsïtö ti kileki ꞌdeni ŋgï kako dɔliŋɔ nime bine kada mɔtɔ. Ne bɔtɔ ma kɔtɔ mɔtɔ inza kikali kada ame bo këdï kako yïmo ne, bo ëdï kömö ŋgï tuguꞌdu kɔzɔ tako ꞌba bɔ ꞌbögö naga tara. Mï kada mo nima yayi mïtɔrɔ ni ti kölu ꞌdeni yaga ti birɔ ꞌba wuruwuru. Paꞌdo ti koŋma kada ni ti nyepe ni ti këlu ni ꞌdeni pili yaga kina dɔyayi ti kölu ꞌdeni gbï yaga kpaki ti wa ame ga dönï ne.

11 Kina gɔ lende mo oꞌdɔkɔ ziye ꞌdɔ komerike dɔye laka gɔ wa ame ga këddï koꞌdɔke ne. Olomake rɔ bɔ koro Bɔkoꞌba kina gbï rɔ bɔ koꞌdɔ lende laka mo. 12 Olomake ti kɔmɔ kiꞌdi gɔ kada ꞌba tako ꞌba Bɔkoꞌba ame bo këdï kako tiya burë ꞌba bilaka pili ne. Mï kada mo nima yayi mïtɔrɔ ni ti kilaŋma ꞌdeni pili kölu yaga kina kada ni ti nyepe ni ti këlu ni ti kileze ꞌdeni di zi paꞌdo. 13 Kina me dëdïke ꞌdeni rɔ toda dɔ lende tönë ga Bɔkoꞌba kiya mɔlo tëgë bo ëdï kako koꞌba mïtɔrɔ ni ti dɔliŋɔ ma laꞌja ame rɔ ꞌba lende laka ne.

Ndose Ma Ŋburuŋburu

14 Kpe ame ga mɔꞌɔ ye kulöwö ne, kɔzɔ ame kpe ti kɔmɔ kiꞌdi ꞌdɔ Bɔkoꞌba koꞌdɔ wa naga nime ne ogbɔke rɔye ti bi toꞌdɔ lende laka kinza lende kënyë mɔtɔ yïmo ꞌdɔ kiꞌdi mï Bɔkoꞌba këyï rɔye. 15 Kina ꞌdɔ komerike gbï Yësu Kurïsïtö oꞌdɔkɔ tɔmɔ bilaka abo ga di mï tölë kina me kiꞌdi kinza bo kileki dë welo ne.

Bɔ löndö ze Pɔlo ame dɔꞌɔke kulöwö ne ugu lende kɔtɔkɔtɔ naga nime ꞌdeni gbï te mï waraga abo ame ga bo kugu ziye ne. Bɔkoꞌba na kiꞌdi wa kikali nima zi bo, 16 kina me bo kugu lende naga nime ꞌdeni kpaki kɔzɔ a nime te mï waraga ame ga pili bo kugu ne. Mï akugu abo nime akiyandi ma kitigɔ mɔtɔ ga ëdï yayi. Kina me ŋgï ya mɔtɔ ga ame kikali lende dë laka ne ti ya ame ga yïmo këddï dë ne kebe ꞌbënnï ŋgï bi ꞌba tuyï yïmo rɔ bëtï gbï kɔzɔ ma tönë lïjë koloma rɔ tuyï mï lende mɔtɔ ga ame kugu mï buku ꞌba Bɔkoꞌba ne tara. Ne Bɔkoꞌba ti kupö lïjë ꞌdeni ŋgï yaga gɔ köꞌdu mo.

17 Kpe ame ga mɔꞌɔ ye ꞌdeni kulöwö ne, ikalike lende naga nime ꞌdeni mɔlo gba kinza koꞌdɔ rönnï. Kina iꞌdike kɔmɔye kandi laka kinza bɔ kilagi Bɔkoꞌba naga nima kiꞌdi ye ra kɔcɔke yaga karike gbï bi toꞌdɔ lende kënyë kɔzɔ ꞌbënnï. 18 Tine öꞌböke ti laka mï kɔri ꞌba ŋere ze Yësu Kurïsïtö bɔ tɔmɔ ze di mï tölë. Lende këyï abo këdï tiye rɔ dɔ kiteli kiꞌdi ye kikalike bo laka.

Dïlëluke bo ti kisaki di mï kada nime tɔne kari nduwë rɔ ŋburuŋburu. Amini.

1 Yowani

1

2

3

4

5

Akugu Ma Dɔgba ꞌBa

YOWANI

1

Lende ꞌBa Dïdï

1 Dëdï dugu waraga nime ziye gɔ köꞌdu abo ꞌba lende ꞌba dïdï. Bɔ nime rɔ lende ꞌba Bɔkoꞌba ne bo ëdï ꞌdeni mɔlo bine di bi tisaki ꞌba dɔliŋɔ nime. Tine duwö bo ꞌdeni ti mbili ze doꞌja bo ti kɔmɔze közïze kosa rɔ bo gbï. 2 Bo na rɔ dïdï ma laka zi bilaka. Mï tileme bo tönë ze na doꞌja bo. Gɔ köꞌdu mo kina me dëdï diya ziye, bo na rɔ dïdï ma ŋburuŋburu. Bo gbï kɔtɔ ti Bɔkoꞌba kina me kileme bo ꞌdeni zize. 3 Rɔ ma laka wa nime doꞌja ꞌdeni duwö gbï ne na me dëdï diya ꞌdeni gbï ziye, römöyï ꞌdɔ kpe kodɔꞌbɔke rɔye kɔtɔ tize. Ma ꞌbeze dëdï ꞌdeni mï rɔ kodɔꞌbɔ ti Yësu Kurïsïtö kole ꞌba Bɔkoꞌba gbï kɔtɔ ti ꞌbu bo Bɔkoꞌba. 4 Na ma dëdï dugu ame ꞌdeni ziye gɔ rɔ kodɔꞌbɔ ꞌbe tize kiꞌdi ze ti dëdï lɔ ti lɔŋɔ.

5 Ame na rɔ laja ma duwö di zi Yësu kina me dëdï diya ziye. Bɔkoꞌba na rɔ bi kɔpɔ, ma di zi bo a mɔtɔ rɔ bi kölu inza. 6 Kina ɔdɔ diyake te dëdïke ꞌdeni mï rɔ kodɔꞌbɔ ti bo koꞌja loma ze këdï gba mï bi kölu doꞌdɔke bëtï ꞌdeni, akoꞌdɔ ze ga inza du te rɔ lende ma kodɔrɔ abo. 7 Ne ɔdɔ loma ze ga këdï mï bi kɔpɔ kɔzɔ ame bo Bɔkoꞌba këdï mï bi kɔpɔ ne tine, odɔꞌbɔ ze ꞌdeni ŋgï rɔ akɔtɔ. Roma Yësu kole ꞌba Bɔkoꞌba urögö ze ꞌdeni yaga kɔpɔ di mï lende kënyë ze ga.

8 Ɔdɔ diyake te dinzake ti lende kënyë, duꞌböluke rɔze ꞌdeni kina lende ma kodɔrɔ ɔtɔ ꞌba Bɔkoꞌba inza du te mïze. 9 Ne ɔdɔ dodɔke kpeze gɔ lende kënyë ze ga na laka, Bɔkoꞌba ti koꞌdɔ köꞌdu laka abo ŋgï kɔzɔ ame bo kiꞌdi köꞌdu mo ꞌdeni mɔlo tara ne. Bo ti kola ze gɔ lende kënyë ze ga pili bo kurögö ze yaga kɔpɔ di yïmo.

10 Ne ɔdɔ diyake te doꞌdɔke lende kënyë ɔtɔ dë du te, diꞌdike Bɔkoꞌba ꞌdeni rɔ bɔ bëtï. Kina a mɔtɔ rɔ lende abo inza du te mïze.

2

Kurïsïtö Bɔ Kpërï Gɔze

1 Mëdï mugu waraga nime ziye kole ma ga kinza kari koꞌdɔke lende kënyë ra. Ne ɔdɔ nï mɔtɔ di mï löŋgö ze nime bine koꞌdɔ lende kënyë, Yësu Kurïsïtö na köꞌbö ꞌdeni rɔ bɔ kpërï ze mï löŋgö ze ti Bɔkoꞌba ꞌbu. Römöyï bo na rɔ bɔ ame koꞌdɔ lende laka ꞌba Bɔkoꞌba ꞌdeni 2 bo kombi laŋba ꞌba lende kënyë ze ꞌdeni ti tölë abo. Dë ŋge rɔze kɔtɔ tine rɔ gɔze bilaka ꞌba mï dɔyayi nime pili.

3 Kina me miya ziye, wa ame ꞌdɔ kileme ze rɔ bɔ tikali Bɔkoꞌba rɔ ma laka ne na rɔ toro köꞌdu kiꞌdi abo ga. 4 Ɔdɔ bɔ mo kiya te bo ikali Bɔkoꞌba ꞌdeni ŋgï tara kinza ma bo koro köꞌdu kiꞌdi mo ga dë yɔ, bo ꞌdeni rɔ bɔ bëtï, kina lende ma kodɔrɔ ɔtɔ ꞌba Bɔkoꞌba inza du te mï bo. 5 Tine lïjë ame ga pili këdï koꞌdɔ lende ꞌba Bɔkoꞌba ne lïjë na rɔ ya ame ga akɔꞌɔ ꞌba Bɔkoꞌba këdï koꞌdɔ ndɔbɔ ŋgï rɔ ma laka mïnnï ne. Wa ame ꞌdɔ kileme ma dëdï ꞌdeni rɔ akɔtɔ ti Bɔkoꞌba ne na me. 6 Bɔ ame kiya te bo öꞌbö ꞌdeni rɔ akɔtɔ ti Bɔkoꞌba ne bo kiꞌdi loma abo këdï kɔzɔ ꞌba Yësu Kurïsïtö.

Köꞌdu Kiꞌdi

7 Kpe ame ga mɔꞌɔ ye ne, köꞌdu kiꞌdi nime mëdï mugu ziye ne wa laꞌja na dë. Köꞌdu kiꞌdi mɔlo tönë kiꞌdi ziye mɔlo di bi tisaki mo ne na. Kina köꞌdu kiꞌdi mɔlo nime bo na rɔ laja ma tönë kuwöke ne. 8 Tine bo na gbï rɔ köꞌdu kiꞌdi ma laꞌja. Loma ꞌba Yësu ti loma ꞌbe na kileme laꞌja mo ꞌdeni. Römöyï bi kölu ëdï ꞌdeni kote rönï bi kɔpɔ ma laka na ꞌdeni këdï kiyɔpɔ gɔ bi.

9 Bɔ ame kiya te bo ëdï ꞌdeni mï bi kɔpɔ tine bo gba rɔ ma koꞌji löndö ne, bo ëdï abo ka gba mï bi kölu. 10 Lïjë ame ga kɔꞌɔ löndö nnï ga ne na rɔ ya ma këdï ꞌdeni mï bi kɔpɔ. Kina a mɔtɔ inza kpe rɔ ma kënyë mïnnï ame gɔ kiꞌdi lïjë kɔcɔ yaga di mï kɔri ꞌba Bɔkoꞌba. 11 Tine bɔ ame koꞌji löndö nï ne bo ëdï abo gba mï bi kölu. Kina bo ëdï gba kiliŋgere mï bi kölu kinza ma bo kikali bi ma bo këdï kari teyi. Römöyï bi kölu ïyölu kɔmɔ bo ꞌdeni.

Tɔꞌɔ Dɔliŋɔ

12 Kole ma ga, mëdï mugu wa naga nime ziye römöyï Bɔkoꞌba ola ye ꞌdeni gɔ lende kënyë ꞌbe ga gɔ köꞌdu ꞌba Yësu. 13 Kpe bulöbu, mëdï mugu wa naga nime ziye römöyï ikalike bɔ ma tönë koloma mɔlo di bi tisaki mo ne ꞌdeni. Kpe yɔbi, mëdï mugu wa naga nime ziye römöyï aꞌdake Satani bɔ ma kënyë ne ꞌdeni. 14 Kpe kole ma ga, mëdï mugu wa naga nime ziye römöyï ikalike ꞌbu ze Bɔkoꞌba ꞌdeni. Kpe bulöbu, mëdï mugu wa naga nime ziye römöyï ikalike bɔ ma tönë koloma mɔlo di bi tisaki mo ne ꞌdeni. Kpe yɔbi, mëdï mugu wa naga nime ziye römöyï kpe na rɔ bɔ tigɔ kina lende ꞌba Bɔkoꞌba öꞌbö ꞌdeni gbï mïye kaꞌdake Satani bɔ ma kënyë ne ꞌdeni.

15 Miya ziye pili, kinza kɔꞌɔke dɔliŋɔ nime dë gbï ti wa mo ga. Bɔ ame kɔꞌɔ dɔliŋɔ nime inza kikali tɔꞌɔ ꞌbu ze Bɔkoꞌba. 16 Römöyï wa pili ꞌba dɔliŋɔ nime ame ga kɔzɔ akoꞌdɔkɔ ꞌba yida rɔ ni ti mï kombi ni ti dɔ kombi ni naga nima inza rɔ ꞌba Bɔkoꞌba, lïjë ꞌba dɔliŋɔ nime na. 17 Kina me dɔliŋɔ nime ti kote rönï kɔtɔ yaga ti wa mo naga nima bilaka këdï koꞌdɔ ndörö gɔmo ne. Tine lïjë ame ga koꞌdɔ akoꞌdɔkɔ ꞌba Bɔkoꞌba ne ti koloma ŋgï köꞌbö rɔ ŋburuŋburu.

Ŋburuŋburu ꞌBa Dɔliŋɔ

18 Kole ma ga, kada ma ŋburuŋburu ꞌba dɔliŋɔ nime na ꞌdeni me. Tönë mɔlo bine uwöke ꞌdeni tëgë bɔ ndoꞌji bɔ ya ꞌba Kurïsïtö ti kɔdɔ ꞌdeni. Kina me leꞌjete bɔ ndoꞌji ma konzi bɔ ya ꞌba Kurïsïtö ɔdɔ ꞌdeni. Gɔ köꞌdu mo na me kiꞌdi dikali ꞌdeni kada mo tönë ömö ꞌdeni. 19 Bɔ ndoꞌji naga nime lïjë ënyï ꞌdeni konye rönnï yaga di mï löŋgö ze. Tine lïjë inza du te rɔ lëpï ze ga, römöyï ma lïjë këdï ra ŋgï ko rɔ lëpï ze ga dëne lïjë ëdï köꞌbö tize. Tine lïjë ënyï koza rönnï yaga di rɔze kina me kileme ꞌdeni ŋgï ma kɔtɔ ꞌbënnï mɔtɔ inza du te rɔ lëpï zize.

20 Ne ma ꞌbeye Kurïsïtö odɔ Nyï Kɔtɔ Laka ꞌdeni dɔye kina me kpe pili ikalike lende ma laka ꞌdeni. 21 Tine ame mëdï mugu wa nime ziye ne, miya dë te ikalike lende ma kodɔrɔ dë. Ne mëdï mugu ziye römöyï ikalike lende ma kodɔrɔ ꞌdeni kina ikalike ꞌdeni gbï a mɔtɔ rɔ bëtï inza mï lende ma kodɔrɔ.

22 Ne tine yë na rɔ bëtï? Bëtï na rɔ bɔ ame kiya te Yësu na dë rɔ Kurïsïtö ma Bɔkoꞌba koja ne. Römöyï Bɔkoꞌba ꞌbu gbï ti Kurïsïtö kole mo na ma bo kilagi ꞌdeni. Kina me bɔtɔ mo nima bo ꞌdeni rɔ bɔ ndoꞌji bɔ ya ꞌba Kurïsïtö. 23 Römöyï lïjë ame ga pili kilagi tiꞌdi dönnï gɔmo Yësu na rɔ kole ꞌba Bɔkoꞌba ne, lïjë ikali Bɔkoꞌba ꞌbu ꞌba Yësu dë. Ne lïjë ame ga pili kiꞌdi dönnï gɔmo Yësu na rɔ kole ꞌba Bɔkoꞌba ne lïjë na kikali Bɔkoꞌba ꞌbu ꞌba Yësu ꞌdeni gbï.

24 Kina me ziye, öꞌböke tiꞌdi dɔye gɔ lende naga nime kuwöke ꞌdeni mɔlo di bi tisaki mo ne. Römöyï ɔdɔ köꞌböke tiꞌdi dɔye ŋgï gɔmo ti köꞌböke ꞌdeni ŋgï rɔ akɔtɔ ti Yësu kole ꞌba Bɔkoꞌba gbï rɔ akɔtɔ ti ꞌbu bo Bɔkoꞌba. 25 Töꞌbö rɔ akɔtɔ ti Bɔkoꞌba nime na rɔ loma ma ŋburuŋburu mo tönë Yësu kiya ꞌdeni mɔlo tëgë ꞌdɔ bo kiꞌdi zize ne.

26 Kina me mugu lende naga nime ꞌdeni ziye gɔ köꞌdu ꞌba bɔtɔ naga nima koꞌdɔkɔ tuꞌbölu ye ne. 27 Ne kpe ꞌbeye nime Kurïsïtö kodɔ Nyï Kɔtɔ Laka abo ꞌdeni dɔye köꞌbö ꞌdeni mïye ne, ëddï koꞌdɔkɔke ꞌböwu ꞌdɔ bilaka lesi kiyandi ye gɔ waꞌdi? Nyï Kɔtɔ Laka abo nima na ti kiyandi ye ti wa pili kina akiyandi abo na rɔ ma kodɔrɔ, bëtï inza mï bo. Kina ꞌdɔ kolomake rɔ akɔtɔ ti Kurïsïtö kɔzɔ ame Nyï Kɔtɔ Laka kiyandi ye ne tara.

28 Kina me mëdï miya gbï ziye kole ma ga, olomake rɔ akɔtɔ ti Kurïsïtö römöyï mï kada ꞌba tileki abo bine gɔ dɔze këdï rɔ ma kïtëwu kinza debeke ra tusu dɔze di zi bo ti rɔ kaya. 29 Römöyï ikalike ꞌdeni Kurïsïtö na rɔ bɔ lende laka. Kina ꞌdɔ kikalike gbï ze ame ga pili doꞌdɔke lende laka ne öyö ze ꞌdeni yaga rɔ ma laꞌja rɔ kole ꞌba Bɔkoꞌba.

3

Kole ꞌBa Bɔkoꞌba

1 Kina me oꞌjake akɔꞌɔ löbu nime Bɔkoꞌba koꞌdɔ gɔze kiꞌdi kïdëkï ze rɔ kole abo ga ne ꞌdeni. Rɔ ma laka ze kole abo ga na. Ne bilaka ꞌba dɔliŋɔ nime ikali Bɔkoꞌba dë gɔ lende mo na ma kiꞌdi lïjë kikali ze dë rɔ kole ꞌba Bɔkoꞌba. 2 Kpe ame ga mɔꞌɔ ye ne, ze ꞌdeni rɔ kole ꞌba Bɔkoꞌba. Tine tëdï ze ma di dɔgba yayi mo ileme dë gba zize. Ne ma dikalike mo ɔdɔ Yësu kako ꞌdeni kileme rɔ bo ti dëdïke gbï kɔzɔ bo römöyï ti doꞌjake bo ŋgï ko kɔzɔ ame bo këdï ne tara. 3 Kina me ze ame ga ꞌdeni pili ti kɔmɔ kiꞌdi ꞌdɔ tëdï kɔzɔ Kurïsïtö ne diꞌdike lende ze ga ti köꞌbö ŋburu rɔ ma laka kɔzɔ ꞌba bo ꞌba Kurïsïtö tara.

4 Ya ame ga köꞌbö ꞌbënnï toꞌdɔ lende kënyë ne, lïjë na rɔ ma kilagi köꞌdu kiꞌdi ꞌba Bɔkoꞌba ꞌdeni naga. Römöyï toꞌdɔ lende kënyë na rɔ tilagi köꞌdu kiꞌdi ꞌba Bɔkoꞌba. 5 Ikalike ꞌdeni Kurïsïtö ako dɔliŋɔ bine tombi lende kënyë ꞌba bilaka kina a mɔtɔ rɔ lende kënyë inza mï bo. 6 Kina me bɔ ame köꞌbö ꞌdeni rɔ akɔtɔ ti Kurïsïtö ne öꞌbö dë kpe toꞌdɔ lende kënyë. Tine ꞌbënnï ꞌba bɔtɔ bɔ koꞌdɔ lende kënyë naga nima lïjë ma ꞌbënnï oꞌja Kurïsïtö dë kikali bo dë gbï yɔ.

7 Kpe kole ma ga, kinza kiꞌdike bɔtɔ mɔtɔ kuꞌbölu ye dë. Ya ame ga köꞌbö toꞌdɔ lende laka ne lïjë na rɔ ma laka di kɔmɔ Bɔkoꞌba gbï kɔzɔ Kurïsïtö tara. 8 Ne lïjë ame ga köꞌbö toꞌdɔ lende kënyë ne lïjë ꞌba Satani na römöyï Satani isaki toꞌdɔ lende kënyë ꞌdeni mɔlo kako di bi tisaki mo. Köꞌdu ꞌba ꞌdɔ tïyëyï mï ndɔbɔ kënyë ꞌba Satani nime yaga na me ꞌdɔ kiꞌdi Bɔkoꞌba koja kole abo kako gɔmo dɔliŋɔ nime bine ne.

9 Bɔ ame ꞌdeni rɔ kole ꞌba Bɔkoꞌba öꞌbö dë kpe nduwë toꞌdɔ lende kënyë römöyï bo ꞌdeni rɔ kupö ꞌba Bɔkoꞌba. Bɔkoꞌba na rɔ ꞌbu ze dɔꞌbɔke dë kpe toꞌdɔ lende kënyë. 10 Wa nime na këdï kileme rɔ ma laka yë ga na rɔ kole ꞌba Bɔkoꞌba kina yë ga na ꞌbënnï rɔ ꞌba Satani. Lïjë ame ga pili koꞌdɔ lende laka dë kɔꞌɔ löndö nnï ga dë ne inza rɔ kole ꞌba Bɔkoꞌba.

11 Ame na rɔ lende ame kuwöke ꞌdeni mɔlo di bi tisaki mo, zize tɔꞌɔ lëpï ze ga. 12 Tine dë ꞌdɔ tëdï kɔzɔ ꞌba Kayina ma tönë bine kupö bɔ löndö bo ne. Bo ꞌba bo nima rɔ ꞌba Satani. Ne gɔ waꞌdi na bo kupö bɔ löndö bo? Römöyï lende abo ga pili rɔ ma kënyë ꞌba bɔ löndö bo na rɔ ma laka kɔmɔ Bɔkoꞌba.

13 Löndö ma ga, kinza kiꞌdike lende nime dë kïlïkö dɔye ɔdɔ dɔliŋɔ këdï koꞌji ye. 14 Ze ꞌbeze ma ze tiye nime ditelike dɔ tölë ꞌdeni dɔdɔke mï dïdï ma ŋburuŋburu. Akɔꞌɔ ze ame dɔꞌɔke löndö ze ga ne na kiꞌdi ze ꞌdeni dikalike wa nime. Römöyï lïjë ame ga kɔꞌɔ löndö nnï ga dë ne öꞌbö ꞌbënnï ꞌdeni mï tölë. 15 Lïjë ame ga pili koꞌji löndö nnï ga ne lïjë bɔ akupö na. Kina kɔzɔ ma kikalike lïjë ama ga tara ne ti kɔꞌbɔ tëdï ti dïdï ma ŋburuŋburu te tondo ga?

16 Dikalike wa nime rɔ akɔꞌɔ ne ꞌdeni römöyï Kurïsïtö ilagi dë di bi tiꞌdi rɔ bo tölë gɔze. Kina gbï tara kinza dilagike dë di bi tölë gɔ löndö ze ga. 17 Ne oŋgɔke te, nï mɔtɔ ame këdï ti wa ꞌba dɔliŋɔ nime tine kebe kupupu dökïꞌdï yï ŋgï lipo bërï di bi tokɔnyi löndö mɔtɔ ame rɔ leri mo ne, ti akɔꞌɔ ꞌba Bɔkoꞌba këdï mïyï totondo?

Dɔ Kïtëwu Kɔmɔ Bɔkoꞌba

18 Kole ma ga, kinza diꞌdike akɔꞌɔ ꞌbeze köꞌbö dë ŋge dɔ kpeze tine zize ꞌdɔ tokɔnyi lëpï ze ga ŋgï ko rɔ ma laka. 19 Ɔdɔ doꞌdɔke te na ti dikalike ŋgï lende laka ꞌba Bɔkoꞌba ëdï mïze. 20 Kina ɔdɔ dökïꞌdï ze këdï pele rɔ ma kombi gɔ köꞌdu ꞌba lende kënyë ze ga ti dëdïke ŋgï ti mï këyï kɔmɔ Bɔkoꞌba. Römöyï akikali abo ꞌba Bɔkoꞌba na rɔ dɔ kiteli kebe ꞌbeze. Kina bo na kikali wa pili.

21 Kpe ame ga mɔꞌɔ ye ne, ɔdɔ këdï ꞌdeni tara dökïꞌdï ze kombi dë kpe gɔ köꞌdu ꞌba lende kënyë ze ga, ti dolomake rɔ dɔ kïtëwu kɔmɔ Bɔkoꞌba. 22 Kina bo ti kiꞌdi wa pili ame ga dititike ne ŋgï zize römöyï dëdï duwöke dɔ köꞌdu kiꞌdi abo ꞌdeni dëdï doꞌdɔke akoꞌdɔkɔ abo ga. 23 Wa ma bo kose zize na rɔ tiꞌdi dɔze gɔ lende ꞌba kole abo Yësu Kurïsïtö kina gbï ꞌdɔ tɔꞌɔ lëpï ze ga kɔzɔ ame Kurïsïtö kiꞌdi köꞌdu mo zize ne tara. 24 Ze ame ga pili duwöke dɔ ndose ꞌba Bɔkoꞌba ne ze ꞌdeni rɔ akɔtɔ ti bo Bɔkoꞌba kina bo ꞌdeni gbï rɔ akɔtɔ tize. Nyï Kɔtɔ Laka abo nime bo kiꞌdi mïze ne na kiꞌdi ze ꞌdeni dikali ma bo Bɔkoꞌba këdï ꞌdeni rɔ akɔtɔ tize.

4

Bɔ Kumë Lende Dɔ Kïndëndë

1 Kpe ame ga mɔꞌɔ ye ne, iꞌdike kɔmɔye kandi laka, bɔ kumë lende dɔ kïndëndë ma konzi itaꞌba ꞌdeni kote mï dɔliŋɔ. Kina kinza kiꞌdike dɔye dë ŋgï welo gɔ lende ꞌba bɔtɔ ame ga pili këdï kiya te lïjë ëdï ti Nyï Kɔtɔ Laka ꞌba Bɔkoꞌba mïnnï ne. Tine ziye titi tiyɔzɔ mo ꞌdɔ kikalike ɔdɔ këdï ŋgï rɔ ꞌba Bɔkoꞌba. 2 Tikali mo na kɔzɔ a nime te, lïjë ame ga këdï kiya te Yësu Kurïsïtö ako ꞌdeni dɔliŋɔ bine rɔ bilaka lesi ne lïjë na rɔ ꞌba Bɔkoꞌba. 3 Ne lïjë mɔtɔ ama ga pili kowasa lende nime kiya te Kurïsïtö ako dë su dɔliŋɔ bine rɔ kïnë bilaka lesi ne lïjë inza rɔ ꞌba Bɔkoꞌba. Lïjë ꞌbënnï ꞌba bɔ ndoꞌji bɔ ya ꞌba Kurïsïtö tönë na. Uwöke ꞌdeni mɔlo bine iya te bɔ ndoꞌji nima ëdï kako mï dɔliŋɔ kina me bo kömö ꞌdeni.

4 Kole ma ga, kpe na rɔ kole ꞌba Bɔkoꞌba kina aꞌdake bɔ kumë lende dɔ kïndëndë naga nima ꞌdeni. Römöyï bo Bɔkoꞌba ame mïye ne bo na mbiri di dɔ Satani nima mïnnï lïjë bilaka ꞌba dɔyayi nime ne. 5 Kina ma bɔ kumë lende dɔ kïndëndë naga nima lïjë ꞌbënnï rɔ bilaka ꞌba mï dɔyayi nime. Kina lende ꞌbënnï ga pili rɔ ꞌba dɔyayi nime gɔ köꞌdu mo na ma bilaka ꞌba dɔyayi nime këdï kuwö dɔ lende ꞌbënnï ne. 6 Ne ze ꞌbeze ma ze tiye nime ze ꞌdeni rɔ kole ꞌba Bɔkoꞌba. Kina ame ga pili kikali Bɔkoꞌba ne na ti kuwö dɔ lende ma ꞌbeze. Tine lïjë ame ga pili kinza rɔ kole ꞌba Bɔkoꞌba ne lïjë uwö dɔ lende ze dë. Kina me bɔ ame ɔdɔ doŋgɔ bo kuwö dɔ lende ze nima, omba bo na rɔ bɔ ame Nyï Kɔtɔ Laka ꞌba lende kodɔrɔ ꞌba Bɔkoꞌba këdï mï bo ne. Tine ma kinza kuwö dɔ lende ze dë naga nima ti dikali lïjë ŋgï rɔ ma laka rɔ ꞌba Satani bɔ bëtï.

Akɔꞌɔ

7 Kpe ame ga mɔꞌɔ ye ne, döꞌböke ti nduwë tɔꞌɔ rɔze. Römöyï akɔꞌɔ na rɔ ꞌba Bɔkoꞌba. Kina me ze ame ga pili ti akɔꞌɔ mïze ne ze na rɔ kole abo ꞌba Bɔkoꞌba kina ze na gbï rɔ bilaka ame ga kikali bo ne. 8 Tine lïjë ame ga ꞌbënnï kinza akɔꞌɔ mïnnï lïjë kɔꞌɔ lëpï nnï ga dë ne, lïjë ikali Bɔkoꞌba dë du te römöyï Bɔkoꞌba bo na rɔ mï zana ꞌba akɔꞌɔ. 9 Bɔkoꞌba ileme akɔꞌɔ abo ꞌdeni zize ti toja kole kɔtɔ kpökï abo kako mï dɔliŋɔ ame ti bo na dëdïke ꞌdeni ti dïdï ma ŋburuŋburu ne. 10 Akɔꞌɔ ame rɔ ma laka ne inza rɔ ma dɔꞌɔke bo Bɔkoꞌba. Akɔꞌɔ ma laka mo na rɔ ame bo kɔꞌɔ ze bo koja kole kɔtɔ abo kako kombi laŋba ꞌba lende kënyë ze ga ti tölë abo ne.

11 Kpe ame ga mɔꞌɔ ye ne, kɔzɔ ame Bɔkoꞌba kɔꞌɔ ze ꞌdeni kulöwö ne zize gbï ꞌdɔ tɔꞌɔ lëpï ze ga. 12 Bɔtɔ mɔtɔ inza kɔtɔ te ame koꞌja kïnë Bɔkoꞌba. Tine ɔdɔ dɔꞌɔke lëpï ze ga ꞌdeni Bɔkoꞌba ꞌdeni rɔ akɔtɔ tize, akɔꞌɔ abo ëdï ꞌdeni ŋgï koꞌdɔ ndɔbɔ laka mïze.

13 Dikalike ꞌdeni ze rɔ akɔtɔ ti Bɔkoꞌba kina bo gbï rɔ akɔtɔ tize gɔ Nyï Kɔtɔ Laka abo nime bo kiꞌdi ꞌdeni mïze ne. 14 Kina gbï doꞌja ꞌdeni Bɔkoꞌba ꞌbu ꞌba Yësu Kurïsïtö oja kole abo dɔliŋɔ bine tɔmɔ bilaka di mï tölë na me dëdï duwöwö ꞌdeni ti. 15 Kina me lïjë ame ga pili kutï gɔmo Yësu na ŋgï rɔ kole ꞌba Bɔkoꞌba ne lïjë na köꞌbö ꞌdeni rɔ akɔtɔ ti Bɔkoꞌba kina Bɔkoꞌba gbï rɔ akɔtɔ tïnnï. 16 Dikalike laka ꞌba akɔꞌɔ ꞌba Bɔkoꞌba gɔze ꞌdeni. Bo na rɔ mï zana ꞌba akɔꞌɔ. Kina lïjë ame ga pili köꞌbö tɔꞌɔ lëpï nnï ga ne lïjë na ꞌdeni rɔ akɔtɔ ti Bɔkoꞌba kina bo gbï rɔ akɔtɔ tïnnï.

17 Kina ɔdɔ akɔꞌɔ ꞌba Bɔkoꞌba këdï ꞌdeni ŋgï koꞌdɔ ndɔbɔ mïze rɔ ma laka ti dëdïke ŋgï rɔ dɔ kïtëwu mï kada ꞌba burë löbu nima këdï kako ne. Dɔ kïtëwu ze ti këdï ŋgï gɔ loma ze mï dɔliŋɔ bine ame ꞌdeni gbï ko kɔzɔ ꞌba Kurïsïtö tara ne. 18 Tikere ni ti akɔꞌɔ odɔꞌbɔ dönnï dë bi kɔtɔ. Kina me ɔdɔ kiya te akɔꞌɔ ꞌba Bɔkoꞌba këdï ꞌdeni koꞌdɔ ndɔbɔ rɔ ma laka mïze ti koga tikere ŋgï ŋbö yaga. Römöyï tikere ëdï koloma mï bilaka gɔ lende ꞌba karama nime Bɔkoꞌba këdï kodɔ dɔ bilaka ne. Kina me lïjë ame ga rɔ tikere ne akɔꞌɔ ꞌba Bɔkoꞌba oꞌdɔ ndɔbɔ dë du te laka mïnnï.

19 Bɔkoꞌba na kɔꞌɔ ze ꞌdeni dɔgba kina gɔ köꞌdu mo ꞌdɔ dɔꞌɔke bilaka gbï. 20 Nï bɔ ame koꞌji löndö yï ne ɔdɔ kiya te ɔꞌɔ Bɔkoꞌba nï bɔ bëtï na. Römöyï ɔdɔ kɔꞌɔ löndö yï ame këddï koꞌja kïnë mo ne dë, ti kɔꞌɔ Bɔkoꞌba ame kinza koꞌja kïnë mo dë ne totondo ga? 21 Kina gbï köꞌdu kiꞌdi ame Kurïsïtö kiꞌdi zize na me lïjë ame ga pili kɔꞌɔ Bɔkoꞌba ne gɔ lïjë kɔꞌɔ löndö nnï ga gbï.

5

Taꞌda Dɔliŋɔ

1 Lïjë ame ga pili kiꞌdi dönnï ꞌdeni ŋgï gɔmo Yësu na rɔ Kurïsïtö ma Bɔkoꞌba koja ne lïjë na rɔ kole ꞌba Bɔkoꞌba. Kina me bɔ ame kɔꞌɔ ꞌbu ne ɔꞌɔ kole mo ꞌdeni gbï. 2 Gɔ lende mo na me dikalike ꞌdeni ɔdɔ dɔꞌɔke Bɔkoꞌba doroke köꞌdu kiꞌdi mo gbï, omba dɔꞌɔke kole abo ꞌba Bɔkoꞌba ꞌdeni. 3 Tɔꞌɔ bo Bɔkoꞌba na rɔ toꞌdɔ köꞌdu kiꞌdi abo. Kina köꞌdu kiꞌdi abo inza rɔ gomɔ zize 4 römöyï lïjë ame ga pili rɔ kole ꞌba Bɔkoꞌba ne ëdï taꞌda wa ꞌba dɔliŋɔ nime ŋgï pili rɔ gɔmo. Tiꞌdi dɔze gɔ lende ꞌba Yësu na rɔ akaꞌda ame daꞌdake dɔliŋɔ ꞌdeni timo mï kɔtɔ. 5 Kina me mëdï miya ziye, bɔtɔ mɔtɔ inza ame kaꞌda dɔliŋɔ tine ŋge kɔtɔ rɔ bɔ ame kiꞌdi dönï ŋgï gɔmo Yësu na rɔ kole ꞌba Bɔkoꞌba ne.

Lende ꞌBa Yësu Kurïsïtö

6 Yësu Kurïsïtö na rɔ bɔ ame kako ꞌdeni dɔliŋɔ bine ti mini ꞌba bapatisi gbï ti roma ꞌba tölë abo. Bo ileme rɔ bo dë ŋge ti mini tine bo ileme rɔ bo ti mini gbï ti roma. Kina Nyï Kɔtɔ Laka odɔrɔ gɔmo ꞌdeni yaga laka. Römöyï Nyï Kɔtɔ Laka na rɔ bɔ lende kodɔrɔ. 7 Kina me wa ëdï ꞌdeni mota ame kileme laka ꞌba lende ꞌba Yësu. 8 Lïjë wa mota naga nima Nyï Kɔtɔ Laka ni ti mini ꞌba bapatisi ti roma ꞌba tölë abo utï dɔ lende pili bi kɔtɔ.

9 Oŋgɔke te, ze dutïke gɔ wa ma bilaka kileme zize, ne ꞌba Bɔkoꞌba ame bo kileme na rɔ dɔ kiteli di dɔ ꞌba bilaka lesi. Lende ꞌba kole abo na me bo kileme bine. 10 Kina me lïjë ame ga kiꞌdi dönnï ꞌdeni gɔ lende ꞌba kole ꞌba Bɔkoꞌba ne akileme abo nime ëdï ꞌdeni mï dökïꞌdï mo. Tine lïjë ame ga pili kiꞌdi dönnï dë gɔ lende ꞌba Bɔkoꞌba ne lïjë oꞌdɔ Bɔkoꞌba ꞌdeni yaga rɔ bɔ bëtï. Römöyï lende ꞌba Bɔkoꞌba ame bo kileme kole abo timo ne na ma ꞌdeni lïjë kilagi tiꞌdi dönnï gɔmo.

11 Ame na gbï rɔ akileme abo mo. Bo iꞌdi dïdï ma ŋburuŋburu ꞌdeni zize ti kole abo. 12 Kina me bɔ ame ꞌdeni rɔ akɔtɔ ti kole ꞌba Bɔkoꞌba ne ëdï ꞌdeni ti dïdï ma ŋburuŋburu. Tine bɔ ame kinza rɔ akɔtɔ ti kole ꞌba Bɔkoꞌba ne inza ti dïdï ma ŋburuŋburu.

Dïdï Ma Ŋburuŋburu

13 Wa naga nime mugu ꞌdeni ziye ꞌdɔ kikalike ëddïke ꞌdeni ti dïdï ma ŋburuŋburu. Römöyï kpe na rɔ ya ame ga kiꞌdike dɔye ꞌdeni gɔ lende ꞌba kole ꞌba Bɔkoꞌba. 14 Ze ꞌbeze ma ze tiye nime ꞌdeni rɔ dɔ kïtëwu kɔmɔ Bɔkoꞌba römöyï gɔ akoꞌdɔkɔ abo ɔdɔ dititike bo gɔ wa mɔtɔ bo ëdï nduwë tuwö dëkï ꞌba dɔze. 15 Gɔ köꞌdu mo dikalike ŋgï laka ɔdɔ dititike a mɔtɔ di zi bo dikalike ŋgï dëdïke ꞌdeni timo.

16 Ɔdɔ nï mɔtɔ koꞌja löndö yï mɔtɔ këdï koꞌdɔ lende kënyë ame kinza rɔ ꞌba tölë ne, ititi Bɔkoꞌba gɔ bo. Kina bo ti koꞌja dïdï ma ŋburuŋburu ŋgï ɔdɔ lende kënyë abo mo nima kinza rɔ ꞌba tölë. Römöyï lende kënyë mɔtɔ ga ëdï bina rɔ ꞌba tölë. Kina me lende nime miya te ꞌdɔ kititi Bɔkoꞌba gɔ bɔ lende kënyë ne inza gönnï ya ame ga koꞌdɔ lende kënyë ma te ne. 17 Lende kirasi pili rɔ gɔmo rɔ lende kënyë di kɔmɔ Bɔkoꞌba. Tine lende kënyë mɔtɔ ga inza rɔ ꞌba tölë ma ŋburuŋburu.

18 Dikalike kole ame ga rɔ ꞌba Bɔkoꞌba ne öꞌbö dë kpe nduwë toꞌdɔ lende kënyë. Römöyï Yësu kole ꞌba Bɔkoꞌba itata lïjë ꞌdeni. Satani osa rönnï dë kpe. 19 Ze pili dikalike ꞌdeni gbï ze ꞌba Bɔkoꞌba na, ne dɔliŋɔ nime pili ëdï közï Satani. 20 Dikalike ꞌdeni kole ꞌba Bɔkoꞌba ako ꞌdeni dɔliŋɔ bine tiꞌdi wa naga nime këdï njo zize ꞌdɔ dikalike Bɔkoꞌba ame ŋge kɔtɔ kpökï mïtɔrɔ ne. Ze ꞌdeni rɔ akɔtɔ ti bo Bɔkoꞌba römöyï ze ꞌdeni rɔ akɔtɔ ti kole abo Yësu Kurïsïtö. Bo na rɔ Bɔkoꞌba ame kɔtɔ kpökï mïtɔrɔ ne. Kina bo na rɔ bɔ dɔ dïdï ma ŋburuŋburu.

21 Kina me kole ma ga, kinza kupöke rɔye dë ti lende ꞌba akoro.

2 Yowani

Akugu Ma Mï Rïyö ꞌBa

YOWANI

1

1 Ma bulöbu mëdï mugu waraga nime zïyï nï lëmï ame Bɔkoꞌba koweli yi ꞌdeni ne gbï zi kole ꞌbï ga ma mɔꞌɔ kulöwö rɔ ma laka ne. Tine ma na dë ŋge kɔtɔ mɔꞌɔ ye, ya ame ga pili kikali laka ꞌba lende kodɔrɔ ꞌba Bɔkoꞌba nime ne ɔꞌɔ ye gbï pili. 2 Römöyï lende kodɔrɔ abo öꞌbö ꞌdeni mïze ma ze tiye ni kina ti köꞌbö nduwë tize ŋbö rɔ ŋburuŋburu.

3 Döꞌböke ti mï lende kodɔrɔ abo gbï mï akɔꞌɔ ꞌdɔ yëyï ti mï koŋmi ti loma liya ꞌba Bɔkoꞌba ꞌbu ꞌba Yësu Kurïsïtö ni ti ꞌba kole abo koloma kɔtɔ tize.

Tiliya Rɔ Lɔŋɔ

4 Mëdï ꞌdeni ŋgï tiliya rɔ lɔŋɔ gɔ ame moꞌja kole ꞌbï mɔtɔ ga ꞌdeni këdï koꞌdɔ lende kodɔrɔ mo tönë ga ko ꞌbu ze Bɔkoꞌba kose gɔmo zize ne.

5 Lëmï ma, wa ame ꞌdɔ miya zïyï ne na me, dɔꞌɔke lëpï ze ga pili. Köꞌdu kiꞌdi nime mëdï mose zïyï ne ma laꞌja na dë tine ma mɔlo tönë kiꞌdi zize mɔlo di bi tisaki mo ne na. 6 Römöyï tɔꞌɔ bo Bɔkoꞌba na rɔ tindaꞌba köꞌdu kiꞌdi abo. Kina gbï köꞌdu kiꞌdi ame kuwöke mɔlo di bi tisaki mo ne iya te dolomake ti akɔꞌɔ.

Bɔ ꞌBölu

7 Kina me mëdï miya ꞌdeni ziye römöyï bɔ ꞌbölu ma konzi mɔtɔ ga itaꞌba ꞌdeni kote mï dɔliŋɔ, lïjë na rɔ bɔ këdï kiya te Yësu Kurïsïtö ako dë su mï dɔliŋɔ bine rɔ bilaka lesi. Lïjë naga nima këdï kiya te ne, lïjë na rɔ bɔ ꞌbölu bɔ ndoꞌji bɔ ya ꞌba Kurïsïtö. 8 Kina iꞌdike kɔmɔye kandi laka kinza dɔ gomɔ ꞌba rɔye nime kïlïkö ra rɔ yawa, tine ꞌdɔ koꞌjake kpa közï ꞌba gɔmo pili di zi Bɔkoꞌba.

9 Kina me mëdï miya ziye, bɔ ame kiꞌdi dɔ bo dë köꞌbö gɔ akiyandi ꞌba Kurïsïtö tine bo kebe tudölö yïmo ti lende mɔtɔ ga ne, bo bɔtɔ mo nima inza rɔ akɔtɔ ti Bɔkoꞌba. Ne lïjë ame ga pili köꞌbö tiꞌdi dönnï gɔ akiyandi ꞌba Kurïsïtö ne, lïjë na rɔ akɔtɔ ti Bɔkoꞌba ꞌbu ꞌba Kurïsïtö gbï ti bo kole mo. 10 Ɔdɔ bilaka mɔtɔ ga kako liŋɔ ꞌbe ga ti akiyandi ame ga kinza rɔ ꞌba Kurïsïtö, kinza kolake lïjë dë koloma. Kina kinza kumötöke lïjë dë gbï 11 römöyï ya ame ga pili këdï kumötö lïjë bilaka naga nime ne, ti konyɔnyɔ rönnï ŋgï mï lende kënyë ꞌbënnï nima.

Ndose Ma Ŋburuŋburu

12 Mëdï ti lende mɔtɔ ga gba ŋbaŋi ame moꞌdɔkɔ gɔ miya ziye. Tine moꞌdɔkɔ dë kpe tugu mo ti galama mï waraga. Miteri ꞌdɔ ma mo na ŋgï mari ti gbagba ma ꞌdɔ dilendeke tiye di dɔ kɔmɔ di dɔ kɔmɔ kɔzɔ a nime te ꞌdɔ dëdïke lɔ ti lɔŋɔ.

13 Lëmï yï ame Bɔkoꞌba koweli ꞌdeni bine ne kole ꞌbënï ga umötö yi laka.

3 Yowani

Akugu Ma Mï Mota ꞌBa

YOWANI

1

1 Ma bulöbu mugu waraga nime zïyï bɔ pɔri ma Gayo. Nï ame mɔꞌɔ yi ꞌdeni ŋgï kulöwö rɔ ma laka ne.

2 Nï ame mɔꞌɔ yi ne, Bɔkoꞌba kiꞌdi yi köꞌbö ti rɔ këyï, yëyï abo këdï tïyï kɔzɔ ma këddï laka kɔmɔ bo. 3 Lende ma muwö di zi löndö ma këdï kako di zïyï dayi naga nime iꞌdi ma ꞌdeni ŋgï mëdï miliya ti lɔŋɔ. Ame muwö ꞌdeni kiya te önyö ꞌdeni nduwë köꞌbö gɔ kɔri ꞌba lende kodɔrɔ nime kɔzɔ ma tönë këddï koꞌdɔ mɔlo ne. 4 Tiliya ma, ma rɔ dɔ kiteli na gɔ ame muwö ꞌdeni kole ma ga kindaꞌba kɔri ꞌba lende ma kodɔrɔ nime ꞌdeni ne.

Kɔnyi

5 Nï ame mɔꞌɔ yi ne, ma laka mo na rɔ kɔnyi koꞌdɔ ꞌbï zi löndö tine ma rɔ dɔ kiteli mo zi löndö ame ga rɔ bɔ löwö ne. 6 Lïjë ïyëtï gɔ akɔꞌɔ ꞌbï ꞌdeni mï kanisa bine. Kina ma laka mo zïyï toja lïjë rɔ ame kari gɔ kɔmɔ Bɔkoꞌba ne mï kɔri ꞌba liŋgere ꞌbënnï. 7 Römöyï lïjë ëdï kari mï liŋgere nima mï möyï Kurïsïtö kinza tïdëkï ɔtɔ di zi bɔ löwö ame ga kikali Yësu Kurïsïtö dë ne. 8 Kina zize ti ꞌdɔ tokɔnyi lïjë ma te naga nime römöyï gɔ dëdï gbï rɔ bɔ ndɔbɔ lëpï zïnnï mï lende kodɔrɔ ꞌba Bɔkoꞌba.

9 Mugu waraga mbowa ꞌdeni zi kanisa. Tine a mo Diwotepa bɔ koyoyo rɔ bo rɔ löbu mo nima inza kuwö dɔ lende ze. 10 Kina ɔdɔ mako ꞌdeni ti mora gɔ lende abo naga nima yaga zi bilaka, bëtï abo naga nima bo kunzö kpama gbï ti kore mbëmbë abo naga nima. Tine a ma kënyë kulöwö rɔ dɔ kiteli mo na rɔ ame bo koꞌdɔkɔ ŋba ꞌba kanisa dë ne. Kina lende abo gbï tota gɔmo toga lïjë ame ga këdï kota ŋba naga nime liŋɔ ꞌbënnï ga ne yaga di mï kanisa.

11 Nï ame mɔꞌɔ yi ne, kinza kogba görö ꞌba lende kënyë dë tine ꞌba lende laka na kogba. Römöyï bɔ ame këdï koꞌdɔ lende laka ne na rɔ ꞌba Bɔkoꞌba. Tine bɔ ame këdï koꞌdɔ ꞌba bo rɔ lende kënyë ne oꞌja Bɔkoꞌba dë.

12 Bilaka pili ëdï kiya lende ꞌba Demetoriyo rɔ ma laka. Kina lende laka koꞌdɔ abo ileme bo ꞌdeni ŋgï rɔ ma laka. Kina dutï ꞌdeni gbï gɔmo lende abo ëdï rɔ ma laka. Kina ikali ꞌdeni dɔ lende kutï ze ëdï rɔ ma laka.

Akumötö

13 Mëdï ti lende mɔtɔ ga ŋbaŋi ꞌdɔ tiya mo zïyï. Tine moꞌdɔkɔ dë kpe tugu mo mï waraga ti galama. 14 Miteri ŋgï gɔ moꞌja yi gïrï naga nime gɔ dilende di dɔ kɔmɔ di dɔ kɔmɔ kɔzɔ a nime te.

15 Yëyï abo këdï tïyï. Pɔri yï ga ame bine ne umötö yi pili. Kina ꞌdɔ kumötö pɔri ma ga ama yayi ne me rɔ kɔtɔkɔtɔ.

Yuda

Akugu ꞌBa

YUDA

1

1 Ma Yuda bɔ laja ꞌba Yësu Kurïsïtö ame bɔ löndö ma na rɔ Yakoba ne. Mëdï mugu waraga nime ziye kpe ame ga kïdëkï ye, Bɔkoꞌba ꞌbu kɔꞌɔ ye ꞌdeni, Yësu Kurïsïtö këdï kitata ye ne.

2 Mï këyï ti lende liya ti akɔꞌɔ mo koloma tiye rɔ dɔ kiteli.

Bɔ Kumë Lende Dɔ Kïndëndë

3 Kpe ame ga mɔꞌɔ ye ꞌdeni kulöwö ne, ma ŋgï ti dökïꞌdï kombi ꞌdɔ tugu lende ꞌba tɔmɔ ze ma ze tiye di mï tölë nime ziye. Tine momeri ma kulöwö rɔ dɔ kiteli mo gɔ tugu mo ziye tocɔ ye kinza kolake gɔ lende ꞌba Bɔkoꞌba nime bo kiꞌdi ꞌdeni ŋge mï kɔtɔ ŋburu zi bilaka abo ga ne, 4 römöyï ya ma kinza kere Bɔkoꞌba dë mɔtɔ ga iyaga ꞌdeni liwo kɔdɔ kako mï löŋgö ye. Lïjë na rɔ ma këdï kuyï mï lende këyï ꞌba Bɔkoꞌba za yaga zïnnï rɔ a ꞌba toꞌdɔ lende kënyë timo lïjë kilagi di rɔ Yësu Kurïsïtö mo ma ŋge kɔtɔ kpökï rɔ ŋere bɔ dɔze mo ne. Ugu ꞌdeni mɔlo tönë kiya te ꞌdɔ Bɔkoꞌba kodɔ karama dönnï.

5 Kina kɔzɔ ame kikalike ꞌdeni pele pili mɔlo ne, moꞌdɔkɔ tïyëtï gɔmo gbï laka ziye ma tönë bo Bɔkoꞌba kɔmɔ Yisarele di mï dɔyayi ꞌba Ezipeto, tine di pötö mo ꞌböwu yayi bo kileki kote dɔ ma kinza kiꞌdi dönnï dë gɔ lende abo mo ga ŋgï yaga. 6 Omerike gbï malayika ma tönë ga kɔrɔ dë gɔ maga ꞌba közï kakpa ma kiꞌdi zïnnï ne ame lïjë kebe kilagi gɔ bi ma kiꞌdi zïnnï mo ne. Bɔkoꞌba udödu lïjë ŋgï ti nyɔri ma ŋburuŋburu mï bi kölu tönë bërï koda dɔ kada löbu nime këdï kako ne ꞌdɔ bo kodɔ karama dönnï. 7 Omerike gbï Sodomo ni ti Gomora ti mï tïrï ma ŋgila mo ga. Bilaka mo ga oꞌdɔ lende gbï kɔzɔ ꞌba malayika naga nime. Kina lïjë kombi gomɔ mo ꞌdeni rɔ paꞌdo ma ŋburuŋburu rɔ akileme zi bɔtɔ pili gɔ ndörö koꞌdɔ ꞌbënnï ma gɔ yërï ti lende kirasi mɔtɔ ga.

8 Kina gbï tara lïjë ya naga nime nyï iꞌdi lïjë ꞌdeni kirasi yida rönnï lïjë kilagi közï kakpa ꞌba Bɔkoꞌba lïjë kitiꞌja malayika ame ga rɔ löbu dɔ kiteli ne. 9 Tine Mayikolo ame pele rɔ bɔ dɔ malayika ni ne oꞌdɔ dë tara mï kada ma lïjë këdï kamo ti Satani mï tilaka rönnï gɔ töku Musa. Bo ilaŋa rɔ bo dë kogbɔki Satani ti tiꞌja. Tine bo iya abo ŋge te, “Nï, Bɔkoꞌba kamo döyï.” 10 Tine ma ꞌbënnï lïjë ya naga nime wa ma kinza lïjë kikali dë pele naga, lïjë itiꞌja aa ŋgï. Tine ma lïjë kikali mo naga nima akikali mo kapi ŋgï gɔ dönï zïnnï kɔzɔ ꞌba yërï ꞌba yï mökö naga tara ne na ma ꞌdeni këdï kote dönnï.

11 Buꞌbu zïnnï, lïjë indaꞌba kɔri bi ndï Kayina ꞌdeni. Gɔ lende ꞌba gïrïsï na lïjë kusu kpënnï ꞌdeni ŋgï mï lende kënyë koꞌdɔ ꞌba Balama tönë. Lïjë aya ꞌdeni ŋgï kɔzɔ ꞌba bɔ tönë rɔ Kora ne. Kina kɔzɔ ma tönë kupö bo ne, na kupö lïjë ꞌdeni gbï tara.

12 Lïjë ŋgï kɔzɔ akïdïdï ziye mï akonyo ꞌba karama ꞌbe ga, rönnï kaya dë yɔ. Lende ꞌba gbagba nnï ga na ŋge lïjë komeri. Lïjë ŋgï kɔzɔ pɔli ame lili kombi kari timo tɔrɔ mo kaꞌdi dë yɔ ne. Lïjë ŋgï kɔzɔ ŋgërï ma kinza kana dë naga, pele mï kpa dɔlili. Lïjë ŋgï kɔzɔ ŋgërï ame kotɔ ꞌdeni bërï ti ŋgiraꞌda mo kututu ëꞌbënnï ꞌdeni ne. 13 Lïjë ŋgï kɔzɔ mini ma kikagba ti surupu ꞌba dɔmo mï lende koꞌdɔ kinza rɔ kaya ꞌbënnï nima. Lïjë ŋgï kɔzɔ këlu ma kulë ꞌba mïtɔrɔ ame Bɔkoꞌba kileŋo gɔ bi mo ꞌdeni mï bi kölu ꞌba Gehena ne.

14 Enoka kupö ma rɔ mï modɔɔkɔtɔ ma kɔdɔ kako di zi Adama na kumë lende nime ꞌdeni gɔ köꞌdu ꞌbënnï. Ame kiya te, “Oŋgɔ te, ŋere Bɔkoꞌba ti kako ti tïndï ꞌba malayika kɔtɔ laka abo ga 15 toꞌdɔ burë ꞌba bɔtɔ pili, todɔ karama dɔ bɔ kilagi Bɔkoꞌba naga nima gɔ lende kirasi ꞌbënnï ame ga pili lïjë koꞌdɔ ne gbï ti ma dɔndeꞌde lïjë koja rɔ Bɔkoꞌba.” 16 Ya naga nime lende ꞌbënnï ŋburu rɔ toŋboro rönnï toto kënyë kpa lëpï nnï ga. Akoꞌdɔkɔ ꞌba lende kënyë ꞌbënnï ga na lïjë kindaꞌba kɔri mo. Lïjë ëbï rönnï nime te lïjë koꞌdɔ kpa koŋmi zi lëpï nnï ga toꞌja kɔri timo zïnnï.

Ndose

17 Tine kpe lëpï ma ga ame mɔꞌɔ ye kulöwö ne, omerike a tönë ga bɔ laja ꞌba Yësu Kurïsïtö ŋere ze kiya mɔlo ziye bine ne te. 18 Lïjë iya ꞌdeni ziye te, “Ɔdɔ kada ma ŋburuŋburu kömö ꞌdeni, bilaka mɔtɔ ga ti kɔdɔ topɔtɔ ye. Lïjë na rɔ ma kösö gɔ akoꞌdɔkɔ ꞌbënnï ꞌba tilagi Bɔkoꞌba naga.” 19 Lïjë na rɔ bɔ këdï koꞌde rɔ koza mo tönë ga. Akoꞌdɔkɔ ꞌba yida rönnï ga na mbiri dönnï, a mɔtɔ rɔ Nyï Kɔtɔ Laka inza mïnnï.

20 Ne kpe ꞌbeye lëpï ma ga, uluke rɔye nduwë kïyöbuke mï lende laka nime kindaꞌbake ꞌdeni ne. Umötuke ti tigɔ ꞌba Nyï Kɔtɔ Laka. 21 Kina ogbɔke rɔye ti mï akɔꞌɔ ꞌba Bɔkoꞌba kɔzɔ ame këddï kodake Yësu Kurïsïtö ŋere ze ꞌdeni ꞌdɔ kiꞌdi dïdï ma ŋburuŋburu ziye ti mï këyï abo ne.

22 Ilemeke mï këyï zi ma dɔmo kïlïkö ꞌdeni naga. 23 Ɔmɔke mɔtɔ mo ga tolɔ mo yaga di mï paꞌdo. Ilemeke mï këyï gbï zi ya mɔtɔ ga, tine bɔŋgɔ ꞌba rönnï mo naga nima kërï kulöwö di zi ndörö ꞌba gɔ lende kënyë ne na ꞌdɔ koꞌjike kinza kïyölu rɔye.

Mötu

24-25 Rɔ löbu ti tigɔ dɔ kiteli ti közï kakpa ti tigɔ ma tönë mo mɔlo gba kinza ɔtɔ kisaki rönï dë köꞌbö nduwë koꞌja kabate ꞌdeni rɔ ŋburuŋburu ne këdï zi Bɔkoꞌba bɔ togbɔ ye di mï laꞌba koꞌde ye kinza a ma kënyë mɔtɔ zi bo ti tiliya, ame bo Bɔkoꞌba na ŋge kɔtɔ rɔ bɔ tɔmɔ ze ti Yësu Kurïsïtö ne. Amini.

Tileme

1

2

3

4

5

6

7

8

9

10

11

12

13

14

15

16

17

18

19

20

21

22

TILEME RƆ ꞌBA WA

Zi Yowani

1

1 Ame na rɔ akileme ꞌba Yësu Kurïsïtö ame Bɔkoꞌba kiꞌdi zi bo ꞌdɔ kileme wa ma këdï koꞌdɔkɔ ꞌdɔ toꞌdɔ rönnï gïrï naga nime zi bɔ laja abo ga ne. Bo ileme gɔmo ꞌdeni laka yaga ti toja malayika abo zi bɔ laja abo Yowani, 2 ame bo Yowani kïyëtï gɔ wa ame ga pili bo koꞌja ne ꞌdeni yaga. Omba kina rɔ lende ꞌba Bɔkoꞌba ame Yësu Kurïsïtö kodɔrɔ ndïmo ꞌdeni ne.

3 Lïjë ame ga kïdëkï lende kumë naga nime kugu bine ne ti këdï ŋgï ti yëyï. Lïjë ame ga kuwö kindaꞌba kitigɔ mï dökïꞌdï nnï ne ti këdï ŋgï gbï ti yëyï römöyï kada mo ɔwɔ dë kpe.

Kanisa Modɔmorïyö

4 Ma Yowani mugu waraga nime ziye kpe kanisa ma modɔmorïyö mï dɔyayi ꞌba Asiya. Lende këyï ti mï këyï abo ꞌba Bɔkoꞌba ame bo këdï ꞌdeni mɔlo di bi tisaki mo nduwë kömö gïrï nime ŋbö rɔ ŋburuŋburu ne koloma tiye gbï ti yëyï ꞌba Nyï Kɔtɔ Laka modɔmorïyö ma kɔmɔ kïtï ꞌba Bɔkoꞌba, 5 ti yëyï ꞌba Yësu Kurïsïtö koloma gbï tiye. Bo na lende abo ŋburu rɔ ma kodɔrɔ, kole dɔndende ꞌba tɔdɔ di mï tölë, ŋere ꞌba dɔ ŋere ni pili.

Bo ame kɔꞌɔ ze ꞌdeni kulöwö kölë gɔze ꞌdɔ kope ze yaga di mï lende kënyë ze ga ti roma bo, 6 kiꞌdi ze ꞌdeni rɔ ꞌba ŋere löbu abo rɔ bɔ akumu toja laja zi Bɔkoꞌba ꞌbu bo ne. Akïlëlu ti tigɔ dɔ kiteli këdï zi bo nduwë ŋbö rɔ ŋburuŋburu. Amini.

7 Oŋgɔke te, bo ëdï kako bërï ti pɔli kina bɔ kupö bo tönë ga ti laki pili ti koꞌja bo ŋgï, dɔ kupö pili ꞌba dɔliŋɔ ti kudu bo ꞌdeni ŋgï. Yëë, këdï ŋgï tara. Amini.

8 Ŋere Bɔkoꞌba ame këdï ꞌdeni mɔlo di bi tisaki mo nduwë kömö gïrï nime ŋbö rɔ ŋburuŋburu ne bɔ tigɔ dɔ kiteli iya te, “Ma Bɔkoꞌba na rɔ tisaki mo gbï rɔ tote mo.”

Nyï

9 Ma löndö ye Yowani na. Ma gbï rɔ lëpï ye ame rɔ akɔtɔ ti Yësu mï tombi gomɔ rɔ atiri gɔ ŋere löbu nime liya ti mï këddï. Oga ma ꞌdeni mëdï mï döötu ꞌba Patomosi gɔ köꞌdu ꞌba tïyëlë lende ꞌba Bɔkoꞌba ame Yësu Kurïsïtö kodɔrɔ ndïmo ꞌdeni ne. 10 Mï kada löbu ma dɔ kɔtɔ mɔtɔ Nyï Kɔtɔ Laka indaꞌba ma ŋgï mbi. Kina muwö birɔ kudu ŋgï kebe gɔma rɔ ma kembe kɔzɔ birɔ tɔtɔti naga tara, 11 iya te, “Wa ame ga pili koꞌja ne ugu koja zi kanisa ma modɔmorïyö ame ga mï gawo ꞌba Epeso, mï Semorona, mï Pegamona, mï Towatira, mï Saradisi, mï Piladapiya ni ti Lodikiya ne.”

12 Kina muyï kɔmɔ ma ŋgï toŋgɔ ɔtɔ nima këdï kilende zö ne. Kina ɔdɔ muyï kɔmɔ ma ꞌdeni tine moꞌja ndëŋï yamo ma köbököbö modɔmorïyö ꞌba tïdëyï lamba ꞌdeni yayi. 13 Kina mï löŋgö ndëŋï naga nima yayi moꞌja bɔ mɔtɔ kɔzɔ kole ꞌba bilaka lesi tara këdï kɔrɔ, kusu jalabiya ꞌdeni ŋbö kilala yayi, kudödu kpa dɔŋgoꞌdo bo ꞌdeni ti gasi ma köbököbö. 14 Sunë dɔ bo ga aŋmi ŋgï kɔzɔ alato ni ma ti buruku naga tara. Kɔmɔ bo öbö kɔzɔ paꞌdo, 15 ndï bo ga aŋmi kɔzɔ yamo ame kuböbö ꞌdeni kileze yaga ne tara, mugu bo udu kɔzɔ bïturu ꞌba mini ma këdï kɔlɔ. 16 Bo indaꞌba këlu ꞌba mïtɔrɔ modɔmorïyö közï bo ma dörï, kina mbele ame kikapa kpamo ꞌdeni kapa kpaki rïyö ne kɔdɔ ŋgï di kpa bo. Kɔmɔ bo öbö ŋgï kɔzɔ kada ame ꞌdeni mï zana kada ma kata ne tara.

17 Kina ɔdɔ moꞌja bo ꞌdeni tara tine, mënyï ŋgï milaꞌba bërï ndï bo kɔzɔ töku. Tine bo ënyï kiꞌdi közï bo ma dörï rɔma, bo iya te, “Kinza kere dë. Ma na rɔ tisaki mo gbï rɔ tote mo 18 Ma na rɔ bɔ dïdï, mölë ꞌdeni pa ne mïdïdï ꞌdeni yaga rɔ ŋburuŋburu. Kpadörï ꞌba tölë ni ti maliti ꞌdeni pili mï közö. 19 Kina ti, wa ame ga pili koꞌja ne ugu ti, ma gïrï naga nime kpaki ti ma këdï koꞌdɔkɔ ꞌdɔ toꞌdɔ rönnï ꞌjaa naga nima. 20 Këlu modɔmorïyö naga nima koꞌja mindaꞌba közö ma dörï ne gbï ti ndëŋï yamo köbököbö modɔmorïyö ꞌba tïdëyï lamba naga nima, ꞌjɔ ꞌba lende mo ga na te. Këlu modɔmorïyö naga nima lïjë na rɔ malayika ꞌba kanisa ma modɔmorïyö naga nima. Kina ndëŋï modɔmorïyö naga nima na rɔ kanisa ma modɔmorïyö mo tönë ga.”

2

Kanisa Ma Epeso

1 “Ugu kɔzɔ a nime te zi malayika ꞌba kanisa ma Epeso.

Ame na rɔ ndose abo ꞌba bɔ ame kindaꞌba këlu modɔmorïyö közï bo ma dörï, bo këdï kiliŋgere mï löŋgö ndëŋï modɔmorïyö di mï yamo köbököbö ꞌba tïdëyï lamba tönë ga ne. 2 Mikali ndɔbɔ koꞌdɔ ꞌbe ꞌdeni, közï kitigɔ ꞌbe mï ndɔbɔ ti mï këddï ꞌbe mikali ꞌdeni. Mikali ꞌdeni ma kogake rɔye yaga di rönnï lïjë bɔ lende kënyë naga nima. Ya ma kidewo rönnï tëgë lïjë na rɔ bɔ laja ꞌba Bɔkoꞌba naga iyɔzɔke lïjë ꞌdeni kotake gɔ bëtï ꞌbënnï yaga ma lïjë kinza rɔ ma laka. 3 Mikali ma kogbɔke rɔye ꞌdeni ti mï këddï tombi gomɔ gɔ lende ma du kinza ma kogake kpeye gɔma.

4 Ne pele mëdï gba ti wa naga nime tiya mo yida rɔye. Moŋgɔ ye idakike ꞌdeni di mï akɔꞌɔ ꞌbe, inzake kpe kɔzɔ ma dɔgba tönë bine ne. 5 Omerike gɔ laꞌba ꞌbe ame kileki ye ꞌdeni ŋbö nyati yïꞌböwu ne te. Otɔke dɔye di yïmo kilekike toꞌdɔ wa tönë ga kolomake pa rɔ toꞌdɔ mo dɔgba bine ne. Ɔdɔ kotɔke dɔye dë ti mako ziye mogba ndëŋï ꞌba lamba ꞌbe nima yaga di mï gɔ bi mo.

6 Tine ame na rɔ lende laka ꞌbe ame köꞌböke ŋburu toꞌji akiyandi ꞌba bilaka ꞌba Nikolawo naga nima ne gbï kɔzɔ ꞌbama ame möꞌbö toꞌji akiyandi ꞌbënnï nima ne tara.

7 Kina ti, bɔ ame këdï ti mbili ne iꞌdike bo kuwö lende naga nime Nyï Kɔtɔ Laka kiya zi kanisa naga nime ne. Bɔ ame kaꞌda wa ꞌdeni ti miꞌdi bo tonyo döŋgërï ꞌba dïdï ame mï dɔliŋɔ ꞌba Bɔkoꞌba ne.”

Kanisa Ma Semorona

8 “Ugu kɔzɔ a nime te zi malayika ꞌba kanisa ma Semorona.

Ame na rɔ ndose abo ꞌba bɔ ame bo rɔ tisaki mo gbï rɔ tote mo ne. Bo ame tönë kölë kënyï kïdïdï ꞌdeni ꞌböwu yaga ne. 9 Mikali gomɔ ꞌbe ti lisa ꞌbe ꞌdeni. Ne tine inzake lipo rɔ lisa, kpe rɔ bɔ mɔri. Kore ꞌba rɔye muwö ꞌdeni ma lïjë bɔ kiya rönnï rɔ Yudayi naga nima këdï koꞌdɔ. Lïjë iya rönnï tëgë lïjë na rɔ Yudayi, dëmba lïjë ka rɔ bɔ laja ꞌba Satani ga. 10 Kinza kereke dë kɔtɔ te di zi gomɔ ame ga ꞌdɔ kombike ne, römöyï rɔ ma laka mëdï miya ziye, Satani ti kuꞌdu ya mɔtɔ ga di mï löŋgö ye bina mï maboso tiyɔzɔ ye timo. Kina ti kombike gomɔ ꞌba közï kasi ma këdï koꞌdɔ ziye ŋbö kada dɔ ꞌbutë. Tine önyöke nduwë gɔmo ti mï këddï ŋbö mï tölë kina ti miꞌdi kpa közïmo ŋgï ziye rɔ dïdï.

11 Kina ti, bɔ ame këdï ti mbili ne iꞌdike bo kuwö lende naga nime Nyï Kɔtɔ Laka kiya zi kanisa naga nime ne. Bɔ ame kaꞌda wa ꞌdeni ne inza kinene tölë ame rɔ mï rïyö ne kpe.”

Kanisa Ma Pegamona

12 “Ugu kɔzɔ a nime te zi malayika ꞌba kanisa ma Pegamona.

Ame na rɔ ndose abo ꞌba bɔ ame ti mbele kpa rïyö ma kapa kulöwö ne. 13 Mikali bi ꞌba loma ꞌbe ame Satani këdï ꞌdeni ti kïtï löbu abo teyi ne. Ne pele öꞌböke nduwë rɔ ma kitigɔ mï möyï ma kinza toga kpeye gɔma. Öꞌböke tiꞌdi dɔye gɔ lende ma pele mï kada ꞌba tupö Anitipa bɔ laja laka ma nime ame kupö mï gawo ꞌbe nima Satani këdï koloma teyi ne.

14 Ne pele tara mëdï ti lende mɔtɔ ga mbowa bine yida rɔye. Ëddïke ti bilaka ꞌbe mɔtɔ ga yayi ame kiꞌdi dönnï ꞌdeni gɔ akiyandi ꞌba Balama ame tönë koloma mɔlo bine tiyandi Balaka tocɔ bilaka ꞌba Yisarele mï lende kënyë ti tonyo wa ame ga kumu zi akoro ne gbï toꞌdɔ yërï. 15 Kina me ꞌdeni gbï tara, ëddïke ti bilaka ꞌbe mɔtɔ ga ame kiꞌdi dönnï ꞌdeni gɔ akiyandi ꞌba bilaka ꞌba Nikolawo ne. 16 Kina me ti otɔke dɔye dëne ti malo dɔye gïrï naga nime moga lïjë bilaka naga nima ti mbele ꞌba kpama.

17 Kina ti, bɔ ame këdï ti mbili ne iꞌdike bo kuwö lende naga nime Nyï Kɔtɔ Laka kiya zi kanisa naga nime ne. Bɔ ame kaꞌda wa ꞌdeni ti miꞌdi akonyo ame kako di mïtɔrɔ ne zi bo. Kina ti miꞌdi lele kaŋmi gbï zi bo ti möyï laꞌja kugu ꞌdeni dɔmo ame bo bɔ kogba mo na ŋge kikali ꞌjɔ mo ne.”

Kanisa Ma Towatira

18 “Ugu kɔzɔ a nime te zi malayika ꞌba kanisa ma Towatira.

Ame na rɔ ndose abo ꞌba kole ꞌba Bɔkoꞌba, bo ame kɔmɔ bo köbö kɔzɔ paꞌdo, ndï bo kaŋmi kɔzɔ yamo ma kuböbö ꞌdeni kileze yaga ne tara. 19 Mikali ndɔbɔ koꞌdɔ ꞌbe ꞌdeni, akɔꞌɔ ꞌbe ti tiꞌdi dɔye gɔ lende ma ti laja koja ꞌbe gbï ti mï këddï ꞌbe ga pili mikali ꞌdeni. Kina gbï mikali ꞌdeni ma këddï koꞌdɔke ꞌdeni leꞌjete rɔ dɔ kiteli di dɔ ma dɔgba tönë bine ne.

20 Ne pele tara mëdï gba ti wa naga nime tiya mo yida rɔye. Kpe öꞌböke tujë dɔ ꞌja nima rɔ Jezebele lɔko kiya rönï rɔ bɔ kumë lende ꞌba Bɔkoꞌba ne. Kina me lɔko kiꞌdi bɔ laja ma ga ꞌdeni kɔcɔ yaga ti akiyandi ꞌbënï nima toꞌdɔ yërï gbï tonyo wa ame ga kumu zi akoro ne. 21 Mola nï pele mbowa ꞌdɔ lɔko kotɔ dönï di mï yërï ꞌbënï nima, tine lɔko oꞌdɔkɔ dë. 22 Ne ti mudödu lɔko bërï dɔ laŋba ti rɔkɔꞌɔ dɔ kose. Kina ti modɔ gomɔ ma kinza kiya gbï dönnï lïjë bɔ koꞌdɔ yërï tïnï naga nima ɔdɔ lïjë kotɔ dönnï dë di mï kɔri ꞌba lende ꞌbënï nima. 23 Ti mupö bɔ kösö gönï ga yaga. Kina bilaka ꞌba kanisa pili ti kikali ŋgï ma na rɔ bɔ koma mï dökïꞌdï bilaka gbï ti mï meri ꞌba dɔ. Kina kpe pili ti mopi ŋgï tara ziye, ꞌbëyï ꞌba bɔ mɔtɔ ko gɔ ndɔbɔ koꞌdɔ ꞌbï.

24 Kina me mëdï miya ꞌdeni zi kɔsɔ ye ama ga mï Towatira yayi, kpe ma kinza kiꞌdike dɔye dë gɔ akiyandi ꞌbënï naga nima ne, ame gbï kiyandi ye dë ti ɔtɔ ꞌbënnï nima lïjë laki ni kïdëkï rɔ dɔ gege ꞌba Satani ne. Miꞌdi akïrïndï mɔtɔ dë kpe dɔye. 25 Tine wa naga nime këddï koꞌdɔke leꞌjete ne na ꞌdɔ könyöke nduwë gɔmo ŋbö mileki mako ziye.

26 Bɔ ame kaꞌda wa ꞌdeni koꞌdɔ akoꞌdɔkɔ ma ŋbö kömö mï tote mo ti miꞌdi közï kakpa ꞌba dɔ, dɔ kupö pili ꞌba dɔliŋɔ nime teyi. 27 Bo ti këdï ti közï kakpa dönnï pili ti përï yamo. Bo ti kitikɔ dönnï yaga kɔzɔ kete tara. Ame ti këdï gbï kɔzɔ közï kakpa ame moꞌja ꞌdeni di zi ꞌbu ma ne. 28 Kina ti miꞌdi tɔro bi këzë gbï zi bɔ mo nima.

29 Kina ti, bɔ ame këdï ti mbili ne iꞌdike bo kuwö wa naga nime Nyï Kɔtɔ Laka kiya zi kanisa naga nime ne.”

3

Kanisa Ma Saradisi

1 “Ugu kɔzɔ a nime te zi malayika ꞌba kanisa ma Saradisi.

Ame na rɔ ndose abo ꞌba bɔ ma Nyï Kɔtɔ Laka modɔmorïyö ꞌba Bɔkoꞌba ti këlu modɔmorïyö tönë ga këdï mï közï bo ne. Ndɔbɔ koꞌdɔ ꞌbe ga mikali ꞌdeni. Mikali ꞌdeni ëddï kïdëkïke rɔye iyake te kpe gba ti dïdï mïye dëmba kpe eꞌbe ꞌdeni ka mɔlo rɔ töku. 2 Ne tine ënyïke kindiŋike yaga kïsïkïke kɔsɔ ye ama këdï koꞌdɔkɔ ꞌdeni gbï tulöku ne. Römöyï moŋgɔ ꞌdeni akoꞌdɔ ꞌbe ga inza gba njo gɔ kɔmɔ Bɔkoꞌba ma. 3 Wa ame ga tönë kiyandi ye timo kuwöke ꞌdeni ne, omerike gɔmo. Uwöke dɔmo ti ꞌdɔ kotɔke dɔye di mï lende kënyë ꞌbe ga. Ɔdɔ kënyïke kindiŋike dë yaga ti mako tuguꞌdu ziye kɔzɔ bɔ ꞌbögö naga tara. Kina inza kikalike saa ꞌba tako ma.

4 Ne pele tara ëddïke ti bilaka ꞌbe mɔtɔ ga mï Saradisi yayi ame lïjë kuturö bɔŋgɔ ma ꞌbënnï ga dë mï mandɔꞌdɔ ne. Lïjë ti kiliŋgere kɔtɔ tö ti bɔŋgɔ kaŋmi rönnï, römöyï lïjë na laka kɔzɔ a nime te. 5 Lïjë ame ga kaꞌda wa ꞌdeni ne ti musu bɔŋgɔ kaŋmi ŋgï rönnï tara. Kina minza more möyï lïjë kpe yaga di mï buku ꞌba dïdï. Ti mumö möyï lïjë yaga kɔmɔ ꞌbu ma ni ti malayika abo ga, miya te, lïjë ꞌbama na.

6 Kina ti, bɔ ame këdï ti mbili ne iꞌdike bo kuwö lende naga nime Nyï Kɔtɔ Laka kiya zi kanisa naga nime ne.”

Kanisa Ma Piladapiya

7 “Ugu kɔzɔ a nime te zi malayika ꞌba kanisa ma Piladapiya.

Ame na rɔ ndose abo ꞌba bɔ ame kɔtɔ laka gbï ŋge rɔ bɔ lende kodɔrɔ ne. Bo na kindaꞌba közï kakpa ꞌba Dawidi bɔ dɔliŋɔ ꞌdeni. Wa ame bo kunyë kpamo ꞌdeni yaga, bɔtɔ urögö dë kpe teyi. Kina wa ame bo kurögö kpamo ꞌdeni teyi bɔtɔ unyë dë kpe yaga. 8 Wa ame ga këddï koꞌdɔke ne mikali ꞌdeni, kina mikali ꞌdeni gbï tigɔ ꞌbe inza mbiri. Ne pele indaꞌbake lende ma ꞌdeni kitigɔ kogake kpeye dë gɔma. Murögö kpadörï ꞌdeni yaga ziye rɔ gböŋö ame bɔtɔ mɔtɔ kɔꞌbɔ dë kpe turögö mo teyi.

9 Ne ꞌbënnï ꞌba bɔtɔ bɔ bëtï dɔtumu ꞌba Satani naga nima lïjë këdï kiya rönnï rɔ Yudayi ne, ti miꞌdi lïjë kako kolɔdɔ bërï kɔmɔye. Kina ti lïjë kikali ŋgï mɔꞌɔ ye. 10 Kina gɔ ame kogbɔke köꞌdu kiꞌdi ma ꞌdeni köꞌbö mïye liya ti mï këddï ne, ti mitata ye ŋgï di zi gomɔ löbu nime këdï kako dɔ dɔliŋɔ pili tiyɔzɔ bilaka ꞌba mï dɔyayi ne.

11 Kina ꞌdeni mëdï mako gïrï nime, önyöke nduwë gɔ wa ame ga këddï koꞌdɔke ne kinza bɔtɔ mɔtɔ kebe ye ra kindaꞌba kpa közï ꞌbe. 12 Bɔ ame kaꞌda wa ꞌdeni ne ti moꞌdɔ bo rɔ matïkpërï ꞌba mï rö löbu ꞌba Bɔkoꞌba ma. Kina bo inza kola gɔmo kpe. Ti mugu möyï Bɔkoꞌba ma rɔ bo ti möyï gawo laꞌja ꞌba Bɔkoꞌba ma ame kina rɔ Yerosalema ma laꞌja ame këdï kako bërï di mïtɔrɔ di zi Bɔkoꞌba ma ne. Kina ti mugu möyï ma, ma laꞌja gbï rɔ bo.

13 Kina ti, bɔ ame këdï ti mbili ne iꞌdike bo kuwö wa naga nime Nyï Kɔtɔ Laka kiya zi kanisa naga nime ne.”

Kanisa Ma Lodikiya

14 “Ugu kɔzɔ a nime te zi malayika ꞌba kanisa ma Lodikiya.

Ame na rɔ ndose abo ꞌba bɔ ame rɔ Amini lende abo ŋburu rɔ ma kodɔrɔ ne, bo na rɔ bɔ dɔ wa ame ga pili Bɔkoꞌba koꞌba ne. 15 Mikali ndɔbɔ koꞌdɔ ꞌbe ga ꞌdeni, ëyï dë gbï kina ututu dë gbï. Miya te ti këddïke rɔ mini ma kɔtɔ mɔtɔ di bine, 16 dëmba kpe ŋgï rɔ murë dɔ rïyö, ëyï dë gbï kina ututu dë gbï. Ne gɔ köꞌdu mo ti motoꞌbi ye yaga di kpama.

17 Ebeke tiya mo te, ‘Ze ꞌdeni rɔ mɔri ti wa ŋbaŋi dileri ɔtɔ dë kpe.’ Dëmba dëne kpe ka ŋgï rɔ bɔ lisa, bɔ sari kɔmɔ kölu rɔ gɔ ŋbululu. 18 Kina me miꞌdi kɔmɔ kandi mo ꞌdeni ziye, ako kugöke yamo ma köbököbö ame kïlëꞌdï ꞌdeni yaga rɔ gbagba mo ne di zö ꞌdɔ këddïke rɔ ma laka rɔ bɔ mɔri. Kina gbï ako kugöke bɔŋgɔ kaŋmi ꞌdɔ kolɔke rɔye kutuꞌböke dɔ laŋa ꞌba gɔ ŋbululu ꞌbe nima timo yaga. Kina gbï ako kugöke wɔwɔ ꞌba kɔmɔ ꞌdɔ kodɔke kɔmɔye gɔ kɔpɔ yaga.

19 Ya ame ga pili mɔꞌɔ ne mëdï mamo dɔmo modɔ karama dɔmo. Kina ti, iꞌdike rɔye këdï rɔ ma kindili, kotɔke dɔye di mï lende kënyë. 20 Uwöke te, ma na me mɔrɔ ꞌdeni kpadörï mëdï tukökö mo. Ɔdɔ bɔ mo kuwö dɔma kurögö kpadörï zö ti mɔdɔ ŋgï mï rö abo moloma monyo akonyo bi kɔtɔ ti bo.

21 Bɔ ame kaꞌda wa ꞌdeni ne ti miꞌdi bo koloma tö dɔ kïtï ma gbï kɔzɔ ꞌbama ame maꞌda wa moloma ꞌdeni dɔ kïtï abo ꞌba ꞌbu ma ŋgila bo ne tara.

22 Kina ti, bɔ ame këdï ti mbili ne iꞌdike bo kuwö wa naga nime Nyï Kɔtɔ Laka kiya zi kanisa naga nime ne.”

4

Mïtɔrɔ

1 Di pötö mo na mombi kɔmɔ ma moꞌja kpadörï ꞌba mïtɔrɔ kurögö ꞌdeni yaga rɔ gböŋö. Kina birɔ tönë muwö dɔgba kilende zö kapi kɔzɔ tɔtɔti naga tara ne, iya te, “Ako tɔrɔ bine ꞌdɔ mileme wa ame ga këdï koꞌdɔ rönnï di pötö ame ga ne zïyï.”

2 Kina Nyï Kɔtɔ Laka kutuꞌbö ma ŋgï, na moꞌja kïtï kïdëyï ꞌdeni kɔmɔ ma mïtɔrɔ yayi ti bɔ mɔtɔ koloma ꞌdeni dɔmo. 3 Bɔ mo nima koloma dɔ kïtï yayi ne rɔmo ese ŋgï kɔzɔ kïnë kïlïꞌdï ꞌdöyï ni ma ti gbëyï ma ŋbɔwɔ naga tara. Kina azumulï ma kuruwö rönï toko yɔki kïtï mo nima öbö ŋgï kese rɔ tese kɔzɔ kïnë biliwa naga tara. 4 Kïtï ma ꞌbutë rïyö dɔmosowɔ mɔtɔ ga ëdï gbï yayi kuru dɔ ama toko teyi. Kina löbu ma ꞌbutë rïyö dɔmosowɔ naga koloma ꞌdeni dɔmo gbï yayi. Bɔŋgɔ ꞌba rönnï ga me rɔ ma kaŋmi, lïjë ti agëŋï ꞌba löbu ma rɔ yamo köbököbö dönnï. 5 Kina tɔrɔ kunyï ŋgï nyelo di mï kïtï nima këbï ŋgï kapi rɔ ma koriki. Paꞌdo köbö ëdï bi modɔmorïyö kɔmɔ kïtï yayi ame kina rɔ Nyï Kɔtɔ Laka ma modɔmorïyö ꞌba Bɔkoꞌba ne. 6 Kina gbï bi ma kɔmɔ kïtï nima yayi inda ŋgï kɔzɔ yöpö mandara naga tara rɔ ma kilaka kɔzɔ ꞌdëꞌdï.

Moꞌja yërï sowɔ mɔtɔ ga mï zana yayi kuru dɔ kïtï nima. Kɔmɔ mo ga ötu ŋgï kpaki kote yida rɔmo pili kebe gɔmo ga. 7 Yërï ma dɔgba mo kɔzɔ tabïyö. Ma mï rïyö mo kɔzɔ kole sa. Ma mï mota mo kɔmɔ mo kɔzɔ kɔmɔ bilaka lesi. Kina ma mï sowɔ mo kɔzɔ yagi yïrï ma këdï köpu tara. 8 Yërï sowɔ naga nima pili ti kakala rɔ modɔɔkɔtɔ ti kɔmɔ kote rɔmo kpaki kebe bïcï kakala mo ga. Kote kada ti korɔndɔ ꞌbënï pili lïjë udumö dë di bi toba mo kiya te, “Bɔkoꞌba tigɔ dɔ kiteli na kɔtɔ laka, kɔtɔ laka, kɔtɔ laka, bo na rɔ bɔ ame këdï ꞌdeni mɔlo di bi tisaki mo nduwë kömö gïrï nime ŋbö rɔ ŋburuŋburu ne.”

9 Kina ɔdɔ yërï sowɔ naga nime këdï koba ŋgala ꞌba rɔ löbu ti lende koro gbï ti yëëꞌdï mo ꞌdeni zi bɔ dɔ kïtï nima, bo bɔ dïdï ma ŋburuŋburu kinza kölë dë nima tine, 10 na löbu ꞌbutë rïyö dɔmosowɔ tönë ga kolɔdɔ ŋgï bërï kɔmɔ bɔ dɔ kïtï nima kïlëlu bo bɔ dïdï ma ŋburuŋburu kinza kölë dë nima. Lïjë uꞌdu agëŋï ꞌba löbu ꞌbënnï ga bërï kɔmɔ kïtï yayi na lïjë kiya te, 11 “Ŋere Bɔkoꞌba ze, nï na kɔꞌbɔ tindaꞌba rɔ löbu ti lende koro gbï ti tigɔ. Römöyï nï na koꞌba wa pili, kina ti akoꞌdɔkɔ ꞌbï na me koꞌba lïjë ꞌdɔ këdï ne.”

5

Bɔ Dɔ Kïtï

1 Tine moꞌja bɔ dɔ kïtï nima këdï ti buku löbu közï bo ma dörï, kugu a mo ga ꞌdeni kebe kapa mo ga kpaki rïyö, kina kora kpamo ꞌdeni teyi ti ꞌboŋa ŋbö mï modɔmorïyö. 2 Kina moꞌja malayika ma ti tigɔ dɔ kiteli kënyï ŋgï tuwöwö mo rɔ ma kembe, iya te, “Yë na ti kɔꞌbɔ tunyë ꞌboŋa naga nime yaga kobenye mï buku nime?”

3 Tine bɔtɔ ma kɔtɔ mɔtɔ te inza ame kɔꞌbɔ tunyë ꞌboŋa naga nima yaga koŋgɔ mï buku nima, pele di mï bilaka ꞌba mïtɔrɔ ala di mï dɔyayi bine ala di mï maliti. 4 Gɔ köꞌdu mo na mudu ŋgï rɔ ma kënyë römöyï oꞌja bɔtɔ ma kɔtɔ mɔtɔ dë du te ame kɔꞌbɔ tunyë ꞌboŋa naga nima yaga koŋgɔ mï buku nima. 5 Tine löbu ma kɔtɔ mɔtɔ ënyï kiya zö te, “Kinza kudu dë, tabïyö ꞌba eꞌbe Yuda kupö dɔ kïlëbï ꞌba ŋere Dawidi aꞌda wa ꞌdeni. Bo na ti kunyë ꞌboŋa modɔmorïyö naga nima yaga koŋgɔ mï buku nima.”

6 Kina moꞌja kamölö ꞌbɔꞌbi yayi kinda kɔzɔ umu ꞌdeni këdï kɔrɔ mï löŋgö kïtï nima ti yërï sowɔ naga nima ti löbu ꞌbutë rïyö dɔmosowɔ naga nima. Kazo mo modɔmorïyö kina kɔmɔ mo gbï modɔmorïyö, ame kina rɔ Nyï Kɔtɔ Laka modɔmorïyö ꞌba Bɔkoꞌba ame koja ꞌdeni kari mï dɔyayi nime toko ne. 7 Kina moŋgɔ kamölö ꞌbɔꞌbi tönë kako ŋgï kogba buku tönë di dörï bɔ nima koloma dɔ kïtï ne.

8 Kina ɔdɔ bo kari kogba ꞌdeni tara tine, na yërï sowɔ tönë ga gbï ti löbu ꞌbutë rïyö dɔmosowɔ tönë ga kënyï kolɔdɔ ŋgï bërï kɔmɔ bo. Löbu naga nima me ti tɔmo kina lïjë pili indaꞌba lebe yamo ma köbököbö teyi kpaki lɔ ti a ma kato kele yïmo. Omba kina rɔ mötu ꞌba bɔ lende laka ꞌba Bɔkoꞌba. 9 Kina lïjë koloma ŋgï rɔ toba ŋgala laꞌja ame kiya te, “Nï na laka kɔꞌbɔ tindaꞌba buku nima kunyë ꞌboŋa mo ga yaga, römöyï umu yi ꞌdeni kina me kugö bilaka ꞌdeni ti roma yï koꞌde zi Bɔkoꞌba di mï dɔ kupö pili ame ga kpamo rɔ gege ne pili rɔ gɔ dɔkomali bilaka. 10 Oꞌdɔ lïjë ꞌdeni rɔ ꞌba ŋere löbu ꞌba Bɔkoꞌba rɔ bɔ akumu toja laja zi Bɔkoꞌba ze nime kina lïjë ti këdï ŋgï ti közï kakpa dɔ dɔyayi.”

11 Kina moŋgɔ, muwö birɔ ꞌba malayika ame lïjë ŋgï rɔ tïndï ma kinza kiya konzi ŋgï rɔ dɔ kiteli ne ŋgï. Lïjë ako kɔrɔ kuru dɔ kïtï tönë ti yërï sowɔ tönë ga gbï ti löbu ꞌbutë rïyö dɔmosowɔ tönë ga. 12 Kina lïjë koloma ŋgï rɔ toba ŋgala rɔ ma kembe, kiya te, “Kamölö ꞌbɔꞌbi ame kumu ꞌdeni ne na laka kɔꞌbɔ tindaꞌba közï kakpa ti mɔri ti akikali ti tigɔ ti lende koro gbï ti rɔ löbu ti akïlëlu.”

13 Kina muwö dɔkomali wa pili ma mïtɔrɔ ti ma mï dɔyayi kpaki ti ma mï maliti ti ma mï mini löbu ni, pili rɔ gɔ wa ame ga ti dïdï yïmo ne këdï koba kiya te, “Akïlëlu ti lende koro ti rɔ löbu ti tigɔ këdï zi bɔ ame koloma ꞌdeni dɔ kïtï ne gbï zi kamölö ꞌbɔꞌbi nduwë ŋbö rɔ ŋburuŋburu.”

14 Kina yërï sowɔ tönë ga kënyï kutï ŋgï gɔmo, tëgë, “Amini.” Kina löbu ma ꞌbutë rïyö dɔmosowɔ tönë ga kolɔdɔ ŋgï bërï toꞌdɔ mötu.

6

Kamölö ꞌBɔꞌbi

1 Kina moŋgɔ te kamölö ꞌbɔꞌbi tönë iꞌdi ŋgï topepe ꞌboŋa ma dɔgba mo yaga di kpa buku nima ame kora kpamo ꞌdeni timo teyi mï modɔmorïyö ne. Kina ɔdɔ bo kopepe ma dɔgba mo nima ꞌdeni yaga tine, na muwö yërï ma dɔgba di mï löŋgö yërï sowɔ tönë ga kapi ŋgï rɔ ma kembe ti mugu ame kudu kɔzɔ tɔrɔ kapi naga nima tara, iya te, “Ako.” 2 Moŋgɔ, kina moꞌja kosani kaŋmi kɔdɔ ŋgï yayi. Bɔ ma këkï dɔmo ti kanya sagba közï bo, kina kiꞌdi agëŋï ꞌba löbu ꞌdeni dɔ bo, bo këkï ꞌdeni këdï kari yaga kɔzɔ bɔ akaꞌda ame këdï kari ꞌdeni gbï taꞌda wa ne.

3 Kina ɔdɔ kamölö ꞌbɔꞌbi kopepe ꞌboŋa ma mï rïyö mo yaga tine, na muwö yërï ma mï rïyö mo ŋgï kiya te, “Ako.” 4 Kina kosani mɔtɔ rɔ ma kasi liyi kɔdɔ ŋgï. Bɔ ma këkï dɔmo iꞌdi közï kakpa ꞌdeni teyi ꞌdɔ bo kogba lende këyï yaga di mï dɔyayi, tine ꞌdɔ bo koꞌde rɔ ya na mï dɔyayi gɔ bilaka kënyï tupö rönnï rɔ gɔ rönnï. Kina moŋgɔ te iꞌdi kogba mbele ꞌdeni közï bo.

5 Kina ɔdɔ kamölö ꞌbɔꞌbi kopepe ꞌboŋa ma mï mota mo ꞌdeni tine, na muwö yërï ma mï mota mo ŋgï kiya te, “Ako.” Moŋgɔ, kina moꞌja kosani kölu kɔdɔ ꞌdeni yayi. Bɔ ma këkï dɔmo indaꞌba gbërë ꞌdeni közï bo. 6 Kina muwö a mɔtɔ ŋgï kudu kɔzɔ mugu bilaka tara, di mï löŋgö yërï sowɔ naga nima, kiya te, “Bi gomɔ ꞌba mï kada dɔ kɔtɔ ŋge rɔ akugö nyönyu gbërë kɔtɔ. Kina gbï ŋge rɔ akugö mana gbërë mota. Tine kinza kirasi ŋgërï ama ga rɔ ꞌba ꞌbu ti ꞌba akuwë ne dë.”

7 Kina ɔdɔ kamölö ꞌbɔꞌbi kopepe ꞌboŋa ma mï sowɔ mo ꞌdeni yaga tine, na muwö yërï ma mï sowɔ mo tönë ŋgï kiya te, “Ako.” 8 Moŋgɔ, kina moꞌja kosani kaŋmi yɔwa kɔdɔ ꞌdeni yayi. Bɔ ma këkï dɔmo ïdëkï möyï mo rɔ Tölë, kina Maliti këdï kozi ꞌbënï kebe gɔmo. Kina kiꞌdi közï kakpa ꞌba dɔ kapa sowɔ ꞌba dɔyayi nime ŋgï zïnnï ꞌdɔ lïjë kupö bilaka mo ga yaga ti mbele, ti sëyï, ti rɔkɔꞌɔ ma kako kɔzɔ agutupɔwo naga nima tara, kina gbï tiꞌdi mo ꞌdɔ kuruku ꞌba yï mökö na kupö.

9 Kina ɔdɔ kamölö ꞌbɔꞌbi nima kopepe ꞌboŋa ma mï muyï mo ꞌdeni yaga tine, na moŋgɔ te dïdï ꞌba bɔ lende laka ame ga tönë kupö lïjë gɔ köꞌdu ꞌba Bɔkoꞌba gbï gɔ tuwöwö mo ne ëdï ꞌdeni bïcï bi ꞌba akumu ꞌba Bɔkoꞌba yayi. 10 Kina lïjë këdï kulörï rɔ ma kembe, iya te, “Ŋere Bɔkoꞌba, nï ame kɔtɔ laka gbï rɔ bɔ lende kodɔrɔ ne. Ëddï kola kpa bilaka ꞌba mï dɔyayi naga nima kunzï ŋbö nyanya ga kinza ma kodɔ karama dönnï kpa dɔkolo roma ze nime ya?”

11 Kina koza bɔŋgɔ kaŋmi ŋgï me zïnnï rɔ kɔtɔkɔtɔ. Kina kileki kiya zïnnï ꞌdɔ lïjë koda titi mbowa kupö löndö lïjë ti lëpï nnï mɔtɔ ga ame ꞌdɔ kupö gbï kɔzɔ ꞌbënnï tara ne titi.

12 Kina moŋgɔ te kamölö ꞌbɔꞌbi nima opepe ꞌboŋa ma mï modɔɔkɔtɔ mo ŋgï yaga. Kina kïzïkïzï ma kinza kiya kiꞌdi dönï ŋgï. Kada uyï rönï ŋgï yaga rɔ ma kölu kɔzɔ durö ꞌba pötö töku. Kina nyepe kuyï rönï ŋgï yaga rɔ ma kasi kɔzɔ roma. 13 Kina këlu ni kiꞌdi ŋgï tilayi bërï di mïtɔrɔ kɔzɔ dɔkukuru ꞌba këlu ma kana ame këdï kilayi di zi lili ma kembe ne tara. 14 Kina mïtɔrɔ kuköku rönï ŋgï yaga kɔzɔ kilaka naga tara. Kina döku ma löbu naga ti döötu ni kiyese rönnï ŋgï me yaga di bi mo ga ma mɔlo. 15 Kina rɔ gɔ bilaka pili, bɔ dɔyayi ni ti turu ni ti bɔ dɔ bɔ kanya ni ti bɔ mɔri ni ti bɔ tigɔ ni kpaki ti bilaka ma laki pili ti atɔli ni kusu dönnï ŋgï mï tïꞌbörö, mɔtɔ ga kebe mï löŋgö döku. 16 Kina lïjë koloma ŋgï rɔ topapa döku löbu ni ti ma titi naga, iya te, “Akoke kilaꞌbake dɔze ꞌdɔ kutuꞌböke ze yaga di kɔmɔ bɔ ame koloma ꞌdeni dɔ kïtï dɔ kiteli nime ne. Kina ꞌdɔ kutuꞌböke ze gbï yaga di zi ya ꞌba kamölö ꞌbɔꞌbi nime. 17 Römöyï kada ꞌba ya ma dɔ kiteli ꞌbënnï ömö ꞌdeni. Tine yë na ti kɔꞌbɔ tɔrɔ kpamo?”

7

Kupö Yisarele

1 Di pötö mo na moꞌja malayika sowɔ kɔrɔ ꞌdeni dɔ kumu sowɔ ꞌba dɔliŋɔ nime pili. Lïjë ɔrɔ ꞌdeni tirakpa kpa lili yaga kinza kome ra kako di mï dɔ kumu sowɔ naga nima mï dɔyayi ala yöpö ala dɔ ŋgërï ma kɔtɔ mɔtɔ. 2 Kina moŋgɔ te malayika mɔtɔ ömö ŋgï këdï kako di yïbï. Bo na ti wa ꞌba tugu möyï Bɔkoꞌba bɔ dïdï. Kina bo kïdëkï malayika ma sowɔ ma tönë ga kiꞌdi közï kakpa ꞌba tirasi dɔyayi ni ti yöpö ni yaga ꞌdeni teyi ne ŋgï rɔ ma kembe, 3 iya te, “Kinza kirasike dɔyayi ala yöpö ala ŋgërï ni dë titi, tine ꞌjaa ŋbö ɔdɔ dugu möyï Bɔkoꞌba ꞌdeni kpa dɔ bɔ laja ame ga rɔ ꞌba Bɔkoꞌba ze ne.”

4 Kina muwö tëgë ya ma kugu möyï Bɔkoꞌba ꞌdeni kpa dɔmo mo ga tïtëtë mo ëdï pili kuluku kpa mota kɔdɔ dɔmo kuluku ꞌbutë bi ꞌbutë mota döömu dɔɔmota (144,000). Lïjë pili di mï dɔ kupö ma ꞌbutë dɔmorïyö ꞌba Yisarele mo tönë ga. 5 Ugu kuluku ꞌbutë bi ꞌbutë rïyö dɔmosowɔ (12,000) di mï kupö Yuda, kuluku ꞌbutë bi ꞌbutë rïyö dɔmosowɔ di mï kupö Rubënï, kuluku ꞌbutë bi ꞌbutë rïyö dɔmosowɔ di mï kupö Gada, 6 kuluku ꞌbutë bi ꞌbutë rïyö dɔmosowɔ di mï kupö Asera, kuluku ꞌbutë bi ꞌbutë rïyö dɔmosowɔ di mï kupö Napatali, kuluku ꞌbutë bi ꞌbutë rïyö dɔmosowɔ di mï kupö Manase, 7 kuluku ꞌbutë bi ꞌbutë rïyö dɔmosowɔ di mï kupö Simona, kuluku ꞌbutë bi ꞌbutë rïyö dɔmosowɔ di mï kupö Lëwë, kuluku ꞌbutë bi ꞌbutë rïyö dɔmosowɔ di mï kupö Yisakara, 8 kuluku ꞌbutë bi ꞌbutë rïyö dɔmosowɔ di mï kupö Zebolona, kuluku ꞌbutë bi ꞌbutë rïyö dɔmosowɔ di mï kupö Yesepa, kuluku ꞌbutë bi ꞌbutë rïyö dɔmosowɔ di mï kupö Benyimona.

Tïndï

9 Di pötö mo na moŋgɔ te tïndï ꞌba bilaka ma kinza kiya ame bɔtɔ kɔꞌbɔ dë tïtëtë mo ɔrɔ ꞌdeni kɔmɔ kïtï gbï kɔmɔ kamölö ꞌbɔꞌbi tönë. Tïndï naga nima lïjë di mï dɔ kupö bilaka pili ꞌba dɔliŋɔ nime ame ga kpamo rɔ gege ne pili rɔ gɔ dɔkomali bilaka. Lïjë ꞌdeni me ti bɔŋgɔ kaŋmi rönnï ti mbili mbïrö közïnnï. 10 Kina lïjë kulörï ŋgï timo rɔ ma kembe, kiya te, “Tɔmɔ ze di mï tölë nime ako di zi bo Bɔkoꞌba ze ame bo koloma ꞌdeni dɔ kïtï ne, kina gbï di zi kamölö ꞌbɔꞌbi.”

11 Tine malayika tönë ga yayi ne ɔrɔ ꞌdeni kuru dɔ kïtï nima gbï ti löbu tönë ga ti yërï sowɔ mo tönë ga toko teyi, kina lïjë kënyï ŋgï pili kodi dönnï bërï kotomo kömönnï kɔmɔ kïtï yayi. Kina lïjë kïlëlu Bɔkoꞌba, 12 iya te, “Amini. Akïlëlu ti rɔ löbu ti akikali ti yëë ma mo ti lende koro ti tigɔ ti tëdï rɔ dɔ kiteli këdï zi bo Bɔkoꞌba ze nduwë ŋbö rɔ ŋburuŋburu. Amini.”

13 Kina löbu ma kɔtɔ mɔtɔ kënyï kititi ma, iya te, “Bilaka naga nima ti bɔŋgɔ kaŋmi rönnï ne lïjë yë mo ga na? Kina lïjë ako di yala?”

14 Tine mileki dɔmo zi bo miya te, “Ŋere, mikali dë. Nï na kikali.”

Bo iya te, “Ya naga nime lïjë na rɔ ya ame ga kɔdɔ ꞌdeni yaga lowe di mï gomɔ ꞌba közï kasi mbëmbë ꞌba mï dɔyayi. Kina me lïjë kurögö bɔŋgɔ ꞌbënnï ga ꞌdeni yaga koꞌdɔ kaŋmi ŋböwö ti roma ꞌba kamölö ꞌbɔꞌbi. 15 Kina me kiꞌdi lïjë ꞌdeni kömö kɔmɔ kïtï ꞌba Bɔkoꞌba toja laja zi bo mï rö löbu abo yayi kote kada kote korɔndɔ. Kina bɔ mo tönë koloma ꞌdeni dɔ kïtï ne ti kutuꞌbö rɔ bo ŋgï rɔ mbëlï dönnï. 16 ꞌBö inza kosa rönnï kpe, kina koda mini inza kosa rönnï gbï kpe. Kada kata inza koꞌbe dönnï kpe ala pele rɔ amomoti ꞌba bi kututu mɔtɔ oꞌdɔ lïjë dë kpe. 17 Römöyï kamölö ꞌbɔꞌbi ame ꞌde dɔŋgila kïtï ne na ꞌdeni rɔ bɔ koda lïjë. Bo ti kitata lïjë koto lïjë kpa daa ꞌba mini ꞌba dïdï. Kina Bɔkoꞌba ti kididi tɔlɔ ꞌdeni ŋgï pili yaga di kömönnï.”

8

Malayika Modɔmorïyö

1 Kina ɔdɔ kamölö ꞌbɔꞌbi kopepe ꞌboŋa ma mï modɔmorïyö mo tönë yaga tine na bi kudumö ŋgï liwo titi di mïtɔrɔ, koloma ŋgï yiyi gɔmo kɔwɔ titi mbowa. 2 Kina moꞌja malayika ma modɔmorïyö ame ga lïjë na këdï kɔrɔ kɔmɔ Bɔkoꞌba ne ŋgï yayi. Kina kogba tɔtɔti modɔmorïyö ŋgï koza közïnnï.

3 Kina malayika mɔtɔ kömö ꞌba bo ŋgï ti kitaꞌba ma di mï yamo köbököbö ꞌba toŋma akato kele yïmo. Kina bo kako kɔrɔ ŋgï ŋgila bi ꞌba akumu na kogba akato kele ŋgï mbiri kiꞌdi zi bo ꞌdɔ bo kodɔꞌbɔ ti mötu ꞌba bɔ lende laka ni gɔ bo koŋma dɔ bi ꞌba akumu ma di mï yamo köbököbö nima kɔmɔ kïtï ꞌba Bɔkoꞌba yayi ne. 4 Kina kötu ꞌba akato kele nima kanyo ŋgï kari tɔrɔ kɔtɔ ti mötu ꞌba bɔ lende laka ni di közï malayika nima kɔmɔ Bɔkoꞌba. 5 Kina malayika mo nima kogba kitaꞌba mo tönë ŋgï na bo kunzö paꞌdo ŋgï lɔ yïmo di dɔ bi ꞌba akumu. Kina bo kuꞌdu ŋgï kako bërï dɔyayi, na tɔrɔ kunyï ŋgï nyelo këbï kapi rɔ ma koriki, kina kïzïkïzï kiyaya dɔyayi ŋgï.

Tɔtɔti

6 Kina malayika ma modɔmorïyö mo tönë ga yayi ti tɔtɔti ne kileŋo ga rönnï ŋgï ndö tome mo. 7 Malayika ma dɔgba mo ome tɔtɔti ma ꞌba bo, na ꞌdëꞌdï kiꞌdi dönï ŋgï ti paꞌdo kudölö mïnï ti roma. Kina kodɔ ŋgï kako bërï dɔyayi, na dɔyayi kilaŋma ŋgï gëŋïyï kpaki ti ŋgërï mo ga ti mɔli ma kunzï mo ga pili.

8 Malayika ma mï rïyö mo ome tɔtɔti ma ꞌba bo, na a mɔtɔ kɔzɔ döku löbu tara ame ꞌdeni rɔ kolɔlɔ paꞌdo ne na kuꞌdu ŋgï mï mini löbu. Kina kuyï mini löbu ŋgï yaga gëŋïyï rɔ roma. 9 Kina wa ꞌba mï mini löbu ni kölë ŋgï gëŋïyï, sorope löbu ni kitikɔ ŋgï gëŋïyï yaga.

10 Malayika ma mï mota mo ome tɔtɔti ma ꞌba bo, na këlu löbu mɔtɔ kiꞌdi dönï ŋgï rɔ ma köbö kɔzɔ paꞌdo dɔ kali naga tara na kilaꞌba ŋgï di mïtɔrɔ kako bërï mï yöpö ni gëŋïyï ti daa ni. 11 Möyï këlu mo nima ïdëkï rɔ Kulumë. Kina mini ꞌba mï yöpö ni ti daa ni kuyï rönnï ŋgï gëŋïyï yaga rɔ ma kata. Kina bilaka kölë ŋgï rɔ ma kënyë di zi mini nima kata ꞌdeni yaga ne.

12 Malayika ma mï sowɔ mo ome tɔtɔti ma ꞌba bo, na kokɔsɔ kapa ꞌba kɔmɔ kada ni ti nyepe ti këlu ni ŋgï gëŋïyï yaga ꞌdɔ kapa lïjë ama ga kuyï rönnï yaga rɔ mandölu. Kina bi këzë kari ŋgï gëŋïyï rɔ mandölu gbï ti korɔndɔ mo tara.

13 Kina ɔdɔ mënyï moŋgɔ tine na muwö yagi yïrï ŋgï kokpe mïnï ꞌdeni këdï köpu kebe mï pɔli tɔrɔ ti tulörï rɔ ma kembe, kiya te, “Wuwu, wuwu, kpe bilaka ꞌba dɔyayi, ti këdï rɔ gomɔ ma kënyë rɔ dɔ kiteli ziye ɔdɔ kɔsɔ malayika ma mota naga nime kome mï tɔtɔti ma ꞌbënnï ga.”

9

Mömï

1 Malayika ma mï muyï mo ome tɔtɔti ma ꞌba bo kina moꞌja këlu mɔtɔ ŋgï kilaꞌba ꞌdeni bërï mï dɔyayi di mïtɔrɔ. Kina kogba mapata ꞌba tunyë kpa gö kalo kinza kota bïcï mo dë tönë ŋgï kiꞌdi zi bo. 2 Kina ɔdɔ bo kari kunyë kpamo ꞌdeni tine na kötu kanyo ŋgï di yïmo kɔzɔ kötu ꞌba lïndï naga tara, kïyölu kɔmɔ kada ŋgï kɔmɔ pɔli kölu yaga kɔzɔ mandölu. 3 Kina mömï kɔdɔ ŋgï di mï kötu nima nati kako mï dɔyayi. Kina kiꞌdi tigɔ ma kɔzɔ ꞌba nyï naga nima tara ŋgï zïnnï. 4 Tine ose zïnnï kinza lïjë koꞌdɔ ɔtɔ dë zi mɔli ni ti a ma kunzï naga ti ŋgërï ni, bilaka lesi ame ga kinza möyï Bɔkoꞌba kpa dɔmo ne na ŋge ꞌdɔ lïjë kozi gɔmo. 5 Iꞌdi tigɔ ꞌba tupö bilaka naga nima dë zïnnï, tine ꞌdɔ tiꞌdi mo ŋge koŋɔŋi tara ŋbö koꞌdɔ nyepe muyï. Tɔꞌɔ mo kɔzɔ ꞌba nyï ma koꞌbe bilaka. 6 Kina mï kada mo naga nima bilaka ti koma gɔ tölë tine inza koꞌja. Bilaka ti kiteri tölë, tine tölë ti kiriŋa ëꞌbënï gbiriŋgili bitɔ tɔ ne ga di zïnnï.

7 Mömï mo naga nima ŋgï kɔzɔ kosani ame kiyija ꞌdeni ndö tari kpa ya ne. Lïjë ti a mɔtɔ ga dönnï kɔzɔ agëŋï yamo köbököbö tara, kömönnï oꞌde kɔmɔ bilaka lesi. 8 Sunë ꞌba rönnï idakpa kɔzɔ sunë ꞌba dɔ ꞌja tara, kiliŋba kpënnï kɔzɔ kiliŋba kpa tabïyö. 9 Lïjë ti a mɔtɔ kɔzɔ makëtï yamo tara kpa dɔŋgoꞌdo lïjë. Birɔ kakala lïjë ëbï kɔzɔ birɔ aribiya ꞌba ya ma konzi ame kosani mo ga këdï kotɔ ꞌdeni tari kpa ya ne tara. 10 Lïjë ëdï ti dɔ giliti ti ꞌdï teyi kɔzɔ ꞌba nyï naga nima tara. Dɔ giliti lïjë nima na tigɔ ꞌbënnï ꞌba tiꞌdi bilaka koŋɔŋi nyepe muyï tönë këdï teyi. 11 Lïjë ëdï gbï ti bɔ dönnï, bo na rɔ malayika ꞌba Satani rɔ bɔ dɔ gö kalo kinza kota bïcï mo dë tönë. Möyï bo ma rɔ kpa Yudayi ïdëkï rɔ Abadono kina ma rɔ kpa Giriki ïdëkï rɔ Apolono, ame ꞌjɔ ꞌba lende mo tëgë, “Bɔ tote dɔ.”

12 Gomɔ ma dɔgba oya ꞌdeni tine ola kɔsɔ mo gba rïyö ꞌdɔ kako.

13 Malayika ma mï modɔɔkɔtɔ mo ome tɔtɔti ma ꞌba bo, kina muwö birɔ kudu ŋgï kako di dɔ kumu sowɔ ꞌba bi ꞌba akumu koꞌba di mï yamo köbököbö tönë kɔmɔ Bɔkoꞌba yayi ne. 14 Birɔ nima ilende zi malayika ma mï modɔɔkɔtɔ nima ti tɔtɔti ne, iya te, “Ope dɔ malayika sowɔ ꞌba Satani tönë ga koboso lïjë ꞌdeni kpa yöpö dɔ kïlëbï ꞌba Epurate ne.”

15 Kina kope dɔ malayika tönë ga kikeki lïjë ꞌdeni le ndö yayi toda dɔ saa nima, kada nima ti nyepe nima ti kɔɔ nima ne ŋgï, ꞌdɔ tupö bilaka yaga gëŋïyï. 16 Kina muwö tëgë worota mo ga ame kiꞌdi ꞌdeni ndö yayi ne ëdï pili kuluku kpa sowɔ bi ꞌbutë mota dɔmorïyö (200,000,000). 17 Kosani naga nima ti bilaka ma këkï dɔmo mo ga ma moꞌja di mï nyï ma nima inda kɔzɔ a nime te. Makëtï yamo ꞌba kpa dɔŋgoꞌdo lïjë rɔ ma kasi liyi rɔ ma kese gbï rɔ dömïꞌböꞌbö. Kosani mo ga dɔmo kɔzɔ dɔ tabïyö tara. Kina paꞌdo ni ti kötu ti kulugbï döku ma këdï kilaŋma kɔdɔ ŋgï di kpënnï. 18 Kina a mota naga nime kɔdɔ di kpënnï ne kote dɔ bilaka ŋgï gëŋïyï. 19 Bi ꞌba tigɔ ꞌba kosani naga nima na rɔ kpamo ti dɔ giliti mo ga. Römöyï dɔ giliti lïjë ŋgï kɔzɔ murë tara ti dɔ teyi toga bilaka timo.

20 Tine kɔsɔ bilaka lesi ame ga kɔmɔ di kpa gomɔ löbu naga nime kupö lïjë dë ne, otɔ dönnï dë ma kɔtɔ te di mï ndɔbɔ koꞌdɔ ꞌbënnï ga. Lïjë ola gɔ tulömu kpënnï zi akoro ꞌbënnï ga dë. Kina gbï ti akoro ꞌbënnï ga ame lïjë kileŋo di mï yamo ma köbököbö, di mï sïtërï, ti mɔtɔ ga ma kose rɔ ŋgërï ni ti döku ni ame ga pili koŋgɔ bi dë, kilende dë, kiliŋgere dë gbï yɔ ne, lïjë ola gɔ tulömu kpënnï teyi dë kɔtɔ te. 21 Lïjë otɔ dönnï dë gbï kɔtɔ te di mï akoꞌdɔ kënyë ꞌbënnï naga nima, di mï tëdï rɔ bɔ közï roma, di mï tata, di mï yërï gbï di mï ꞌbögö.

10

Malayika Ti Buku Titi

1 Kina moꞌja malayika ma dɔ kiteli mɔtɔ ŋgï këdï kako bërï di mïtɔrɔ. Pɔli utuꞌbö rɔ bo toko teyi ti azumulï kebe bi dɔ bo tɔrɔ. Kɔmɔ bo öbö kɔzɔ kada tara. Ndï bo ga kɔzɔ ŋgoriya naga nima tara tine rɔ paꞌdo. 2 Bo ëdï ti buku titi mɔtɔ közï bo yïmo rɔ ma kitenye. Kina bo kutë ndï bo ma dörï ŋgï mï mini löbu, tine ma gali mï dɔyayi. 3 Kina bo kënyï kulörï rɔ ma kembe kɔzɔ birɔ mugu tabïyö naga nima tara. Kina ɔdɔ bo kulörï ꞌdeni tara tine na birɔ tɔrɔ kapi ma modɔmorïyö tönë ga kilende ŋgï.

4 Kina ɔdɔ tɔrɔ kapi naga nima kilende ꞌdeni tine miteri tugu mo. Tine na muwö birɔ ŋgï di mïtɔrɔ, iya te, “Utuꞌbö kpa lende naga nima tɔrɔ kapi naga nima këdï kiya ne bërï, kinza kugu dë.”

5 Kina malayika mo tönë moꞌja këdï kɔrɔ yayi ndïmo ma kɔtɔ mï mini löbu mɔtɔ mï dɔyayi ne kombi közï bo ma dörï ŋgï mïtɔrɔ toꞌdɔ lömu. 6 Kina bo kulömu rɔ bo ŋgï ti Bɔkoꞌba bɔ ame köꞌbö ꞌba bo rɔ ŋburuŋburu ne, bɔ koꞌba mïtɔrɔ ni ti dɔyayi ni ti mini löbu ni kpaki ti wa ame ga yïmo ne, bo iya te, “Kola gɔmo dë kpe kigabi. 7 Tine mï kada mo tɔ nima malayika ma mï modɔmorïyö mo këdï kome tɔtɔti ma ꞌba bo ne na ꞌdɔ koꞌdɔ wa ꞌba Bɔkoꞌba ame ga mɔlo rɔ ma kusu ne ŋgï ko kɔzɔ ame bo kuwöwö ꞌdeni mɔlo zi bɔ laja abo ga bɔ kumë lende ni ne.”

8 Kina muwö birɔ tönë ꞌböwu kilende zö di mïtɔrɔ, iya te, “Ari kogba buku nima yïmo rɔ ma kitenye ne di közï malayika nima këdï kɔrɔ ndïmo ma kɔtɔ mï mini löbu mɔtɔ mï dɔyayi ne.”

9 Kina mari ŋgï zi malayika nima mititi ꞌdɔ bo kiꞌdi buku titi nima zö. Bo iya te, “Me, ogba konyo. Ti kuyï mïyï rɔ ma koꞌbaꞌba, ne di kpëyï ti kindili kɔzɔ tagi.”

10 Kina mogba buku titi tönë ŋgï di közï malayika nima na monyo ŋgï. Tine di kpama indili ŋgï kɔzɔ tagi tara, kina ɔdɔ monyo ꞌdeni yayi tine na yïmö kuyï rönï ŋgï rɔ ma koꞌbaꞌba. 11 Kina kilende zö iya te, “Tine ti kumë lende gbï gɔ köꞌdu ꞌba bilaka dɔ kupö ma konzi ame ga kpamo ga rɔ gege ne gbï ti bɔ dɔliŋɔ ni.”

11

Bɔ Laja Ma Rïyö

1 Kina kiꞌdi përï kulöru ŋgï zö kɔzɔ a ꞌba tiyari wa naga nima tara. Kina kose gɔmo zö, iya te, “Ari kiyari rö löbu ꞌba Bɔkoꞌba gbï ti bi ꞌba akumu mo. Kina ꞌdɔ kïtëtë bilaka mo ga ame këdï kumötu yïmo yayi ne. 2 Tine kinza kiyari reki ma yaga mo nima dë, ola. Römöyï iꞌdi ꞌdeni zi bɔ löwö. Lïjë ti koloma ŋbö nyepe ꞌbutë sowɔ dɔmorïyö mï gawo kɔtɔ laka nime tirasi mo yaga. 3 Tine ti miꞌdi tigɔ zi bɔ laja ma rïyö ma ga kina lïjë ti kusu bɔŋgɔ ꞌba monɔ rönnï lïjë kari tiya laja ꞌba Bɔkoꞌba ŋbö nyepe ꞌbutë sowɔ dɔmorïyö.”

4 Bɔ laja rïyö naga nima lïjë na rɔ ŋgërï rïyö ꞌba ꞌbu ti lamba rïyö tönë ga këdï kɔrɔ kɔmɔ ŋere Bɔkoꞌba bɔ dɔyayi yayi ne. 5 Ɔdɔ bɔtɔ koꞌdɔkɔ tako rɔ ya tosa rönnï te, na paꞌdo kɔdɔ ŋgï di kpënnï kote dɔ bɔ ya mo tɔ ne naga nima yaga. Bɔtɔ ame koꞌdɔkɔ toꞌdɔ a ma kënyë zïnnï ne oloma ŋgï nduwë rɔ tölë kɔzɔ a nime te. 6 Ya naga nime ëdï ti tigɔ ꞌba ꞌdɔ tora kɔmɔ pɔli liyɔ teyi kinza tɔrɔ kaꞌdi ra mï dɔyayi mï kada ma lïjë këdï tiya laja nima. Kina lïjë ëdï gbï ti tigɔ ꞌba tuyï mini timo rɔ roma kina gbï toꞌde dɔkomali sëyï ma kënyë naga kako mï dɔyayi kɔzɔ a ma lïjë koꞌdɔkɔ tara.

7 Tine ɔdɔ lïjë kote tiya lende ꞌbënnï nime ꞌdeni, na kuruku mɔtɔ ti kɔdɔ ŋgï di mï gö kalo kinza kota bïcï mo dë tönë koꞌdɔ ya tïnnï kaꞌda lïjë kupö yaga. 8 Töku lïjë ti koloma yaga mï gawo dɔ kïlëbï ame möyï mo ga ma kïdëkï rɔ dɔŋgala rɔ Sodomo ni ti Ezipeto ne. Gawo nime na gbï kutötï ŋere ꞌbënnï yïmo. 9 Mï töꞌdö dɔ mota ti dɔmo teyi bilaka di mï dɔ kupö pili ame ga kpamo rɔ gege ne pili rɔ gɔ dɔkomali bilaka ti kebe tïŋgëŋgë töku lïjë kota gɔmo kinza kusu dë. 10 Bilaka ꞌba dɔyayi ti kogora gönnï koꞌdɔ ŋbele mo ti toja kpa közï rɔ gɔ rönnï. Römöyï ya rïyö naga nime iꞌdi bilaka ꞌba dɔliŋɔ nime ꞌdeni koŋɔŋi kënyë.

11 Tine di pötö töꞌdö dɔ mota ti dɔmo teyi na lili ꞌba dïdï kako ŋgï di zi Bɔkoꞌba kɔdɔ mï ya rïyö tönë ga. Kina lïjë kënyï ŋgï kɔrɔ tɔrɔ na tikere ma kinza kiya kindaꞌba ya ame ga pili koꞌja lïjë ne ŋgï. 12 Kina lïjë kuwö birɔ kudu ŋgï rɔ ma kembe di mïtɔrɔ kilende zïnnï, iya te, “Akoke tɔrɔ bine.” Na lïjë kari ŋgï ti pɔli mïtɔrɔ bɔ ya ꞌbënnï tönë ga këdï koŋgɔ gönnï ŋgï nyaŋowo.

13 Mï saa mo nima na kïzïkïzï ma kembe kiꞌdi dönï ŋgï. Kina kapa ma ꞌbutë ꞌba gawo nima kulöru ŋgï yaga. Kina kïzïkïzï nima kupö bilaka ma kuluku ꞌbutë bi ꞌbutë dɔmosowɔ (7,000) ŋgï, na kodɔ tikere ŋgï mï kɔsɔ ma kɔmɔ mo ga kebe tubï gɔ löbu ꞌba Bɔkoꞌba ꞌba mïtɔrɔ.

14 Gomɔ ma rïyö mo oya ꞌdeni, tine ola ꞌdeni ꞌbato rɔ ma mï mota mo nati ꞌdɔ kako gïrï naga nime.

Tɔrɔ Kapi

15 Malayika ma mï modɔmorïyö mo ome tɔtɔti ma ꞌba bo, na birɔ ꞌba ya mɔtɔ ga kudu ŋgï rɔ ma kembe di mïtɔrɔ, iya te, “Dɔliŋɔ nime ëdï ꞌdeni mï kɔmɔ közï ŋere Bɔkoꞌba ze lïjë ti Kurïsïtö abo. Kina bo ti koloma ŋgï köꞌbö ti közï kakpa ꞌba dɔmo nduwë rɔ ŋburuŋburu.”

16 Kina löbu ꞌbutë rïyö dɔmosowɔ mo tönë ga koloma dɔ kïtï ꞌbënnï ga kɔmɔ Bɔkoꞌba yayi ne kënyï ga ŋgï kodi dönnï bërï kotomo kömönnï tïlëlu Bɔkoꞌba, 17 iya te, “Dïlëlu yï nï ŋere Bɔkoꞌba tigɔ dɔ kiteli nï ame këdï ꞌdeni mɔlo di bi tisaki mo nduwë kömö gïrï nime ne. Römöyï indaꞌba tigɔ dɔ kiteli ꞌbï ꞌdeni kisaki ꞌdeni tëdï rɔ ŋere ꞌba dɔmo. 18 Dɔ kupö ame ga kikali yi Bɔkoꞌba dë ne yïmo ti kata röyï römöyï kada ꞌba ya ꞌbï ömö ꞌdeni, kada ꞌba toꞌdɔ burë ꞌba töku ni. Kada ꞌba ꞌdɔ tiꞌdi kpa közï zi bɔ laja ꞌbï ga bɔ kumë lende ni na ꞌdeni kina gbï zi bɔ lende laka ni ti ya ame ga koro möyï yï ne, ma titi kpaki ti ma löbu. Kada mo ömö ꞌdeni ꞌdɔ tote dɔ bɔ kirasi mï dɔyayi tönë ga yaga.”

19 Kina kpa rö löbu ꞌba Bɔkoꞌba ame mïtɔrɔ ne kurögö rönï ŋgï yaga rɔ gböŋö, kina koꞌja sandu ꞌba lömu ꞌba Bɔkoꞌba ŋgï këdï mï rö löbu nima yayi. Kina tɔrɔ këbï ŋgï kunyï kapi rɔ ma koriki, kina kïzïkïzï ti ꞌdëꞌdï ma kinza kiya kiꞌdi dönï ŋgï.

12

Maroŋgo Ni Ti ꞌJa Mɔtɔ

1 Kina sëgë ꞌba wa ma kinza kiya kɔdɔ ŋgï mïtɔrɔ. ꞌJa mɔtɔ bɔŋgɔ ꞌba rɔmo rɔ kada ti nyepe ndïnï bërï. Agëŋï ꞌba dönï këlu ꞌba dɔmo ŋbö ꞌbutë dɔmorïyö. 2 Lɔko rɔ ma kɔmɔ kindasi ꞌdeni ŋgï ŋgɔsi ꞌdɔ köyö. Kina lɔko kënyï ŋgï tome kuwu di zi tɔꞌɔ ꞌba kole. 3 Kina sëgë mɔtɔ kɔdɔ ŋgï gbï mïtɔrɔ, kogba maroŋgo kasi mɔtɔ dɔmo modɔmorïyö kpaki ti agëŋï teyi, kazo dɔmo ŋbö ꞌbutë. 4 Kina bo kona këlu ŋgï gëŋïyï di mïtɔrɔ ti dɔ giliti bo kuꞌdu bërï mï dɔyayi. Bo ari kɔrɔ kɔmɔ ꞌja tönë këdï koꞌdɔ töyö ne, römöyï ꞌdɔ ɔdɔ lɔko köyö yɔ gɔ bo kindiyɔ kole mo ŋgï. 5 Lɔko öyö rɔ kole bɔtɔni rɔ ŋere bɔ dɔ bilaka pili ame ꞌdɔ bo koloma rɔ bɔ dɔmo pili ti përï yamo ne. Kina kolɔ kole ꞌbënï tönë ŋgï kari mïtɔrɔ zi Bɔkoꞌba kɔmɔ kïtï abo. 6 Kina ꞌja tönë kiriŋa ŋgï kari yï mökö gɔ bi ame Bɔkoꞌba kileŋo ꞌdeni zïnï ꞌdɔ koŋgɔ gönï di teyi ŋbö nyepe ꞌbutë sowɔ dɔmorïyö ne.

7 Kina ya kilaꞌba ŋgï mïtɔrɔ. Mayikolo ame rɔ löbu ꞌba dɔ malayika ꞌba Bɔkoꞌba ne ti malayika ma ꞌba bo ga ota kpënnï ŋgï rɔ ya ti maroŋgo tönë gbï ti malayika ma ꞌba bo ga. 8 Tine maroŋgo nima itigɔ dë laka, kina kaꞌda bo ŋgï ti malayika ma ꞌba bo ga, koga lïjë ŋgï gɔ lïjë koloma dë kpe mïtɔrɔ. 9 Kina kïtïŋï kogba maroŋgo bulöbu murë Satani bɔ susu tönë ŋgï bërï mï dɔyayi kpaki ti malayika mo ga. Bɔ susu tönë këdï kiꞌdi bilaka ꞌba dɔyayi pili kɔcɔ yaga di mï kɔri ꞌba Bɔkoꞌba ne, bo na.

10 Kina muwö birɔ kudu ŋgï rɔ ma kembe di mïtɔrɔ, iya te, “Kɔnyi ömö ꞌdeni di zi Bɔkoꞌba ze. Kina tigɔ ti ŋere löbu abo ömö ꞌdeni gbï ti közï kakpa ꞌba Kurïsïtö abo. Römöyï bɔ susu tönë köꞌbö tususu lëpï ze ga kote kada kote korɔndɔ zi Bɔkoꞌba ne, bo inza kpe ïtïŋï bo ꞌdeni bërï. 11 Lïjë aꞌda bo ꞌdeni ti roma kamölö ꞌbɔꞌbi gbï ti lende kodɔrɔ ame lïjë kuwöwö ꞌdeni ne. Lïjë ilaŋa gɔ dïdï nnï ꞌdeni ꞌdɔ tölë. 12 Kina ti, kpe mïtɔrɔ ni iliyake ti, ti ya ame ga pili yïmo ne. Ne buꞌbu ma löbu ziye dɔyayi ni kpe ti mini löbu römöyï bɔ susu tönë ari ꞌdeni bërï ziye yayi. Bo ëdï köꞌbö ŋgï lɔ ti mï kata römöyï bo ikali kada abo gɔmo ɔwɔ dë.”

13 Kina ɔdɔ maroŋgo tönë bo koŋgɔ kïtïŋï bo ꞌdeni mï dɔyayi tara tine, na bo kiꞌdi ŋgï toga gɔ ꞌja tönë köyö kole bɔtɔni nima ne. 14 Tine onzo kakala ꞌja nima ŋgï kɔzɔ ꞌba yagi yïrï naga nima tara ꞌdɔ lɔko köpu timo kari mï gɔ bi ꞌbënï tönë kileŋo ꞌdeni zïnï yï mökö ne. Kina ꞌdɔ koŋgɔ gönï di yayi nduwë ŋbö nyepe ꞌbutë sowɔ dɔmorïyö kitata lɔko di zi maroŋgo nima.

15 Kina ɔdɔ maroŋgo koŋgɔ ꞌja nima ꞌdeni köpu tara tine, na bo kïtëꞌdë mini ŋgï di kpa bo ꞌdɔ koso dɔ ꞌja nima yaga. 16 Tine yayi okɔnyi ꞌja nima ŋgï. Yayi obe kpënï ŋgï na kindiyɔ mini tönë maroŋgo nima këdï kïtëꞌdë ne ŋgï pili. 17 Kina mï maroŋgo tönë kata ŋgï kɔzɔ ɔtɔ tɔ ne rɔ ꞌja nima. Kina bo kapo ŋgï kari toꞌdɔ ya ti kɔsɔ dɔ kupö ꞌja nima ame ga rɔ bɔ kiꞌdi dönnï gɔ köꞌdu kiꞌdi ꞌba Bɔkoꞌba ne, kina gbï ti ame ga pili kindaꞌba laja laka kodɔrɔ ꞌba Yësu nime. 18 Kina bo kari kɔrɔ ŋgï dɔ yayi lida ꞌba kpa mini löbu.

13

Kuruku Di Mï Mini Löbu

1 Kina moŋgɔ te kuruku mɔtɔ ɔdɔ ŋgï di mï mini löbu, dɔmo modɔmorïyö kazo dɔmo ꞌbutë ꞌdo kpaki ti agëŋï teyi. Dɔmo ga pili rɔ gɔmo ti akugu teyi rɔ möyï tiꞌja ꞌba rɔ Bɔkoꞌba. 2 Kuruku mo nima moꞌja ne oꞌde rönï ti kagba tine ndïmo ga kɔzɔ ndï aŋburuku tara, kina kpamo kɔzɔ kpa tabïyö. Kina maroŋgo kiꞌdi tigɔ abo ti kïtï ti közï kakpa ma dɔ kiteli ŋgï zi kuruku nima. 3 Dɔmo ma kɔtɔ inda kɔzɔ kogba wëtö ame ꞌdɔ kupö ŋgï yaga ne ëdï teyi, tine wëtö mo andi ꞌdeni. Lende abo igayi bilaka ꞌba mï dɔliŋɔ nime ŋgï pili kina kösö ŋgï gɔ bo. 4 Kina bilaka koloma ŋgï tïlëlu maroŋgo römöyï bo na kiꞌdi közï kakpa zi kuruku nima. Kina lïjë koloma gbï tïlëlu kuruku nima, iya te, “Yë na ti këdï kɔzɔ kuruku nime? Yë na ti kɔꞌbɔ toꞌdɔ ya ti bo?”

5 Iꞌdi lende mɔtɔ ga ŋgï kpa kuruku nima tiya mo ame rɔ ꞌba dɔ kombi ni ti tiꞌja ꞌba rɔ Bɔkoꞌba ꞌdɔ toꞌdɔ mo ŋbö nyepe ꞌbutë sowɔ dɔmorïyö. 6 Kina bo kebe ŋgï titiꞌja Bɔkoꞌba toŋgɔŋgɔ möyï mo ti bi ꞌba loma mo ga kpaki ti ya ame ga këdï koloma mïtɔrɔ ne. 7 Iꞌdi közï kakpa ꞌdeni zi bo ꞌdɔ bo koꞌdɔ ya ti bɔ lende laka ni gɔ bo kaꞌda lïjë. Kina kiꞌdi közï kakpa ŋgï zi bo dɔ, dɔ kupö bilaka pili ꞌba dɔliŋɔ nime ame ga kpamo rɔ gege ne rɔ gɔ dɔkomali bilaka pili. 8 Rɔ gɔ dɔ kupö bilaka lesi pili ꞌba mï dɔliŋɔ nime ti kënyï tïlëlu kuruku nime. Tine ya ame ga ŋge kugu möyï mo ꞌdeni mɔlo gba kinza koꞌba dɔliŋɔ nime dë mï buku ꞌba dïdï ne na ti kïlëlu bo dë. Ame na rɔ buku ꞌba dïdï ꞌba kamölö ꞌbɔꞌbi ame kumu ꞌdeni ne.

9 Bɔ ame këdï ti mbili iꞌdike bo kuwö lende nime.

10 Bɔ mɔtɔ ɔdɔ kiꞌdi ꞌbëyï ꞌdeni ꞌdɔ kindaꞌba yi mï ya, ti kindaꞌba yi ŋgï. Bɔ mɔtɔ ɔdɔ kiꞌdi ꞌbëyï ꞌdeni ꞌdɔ kupö yi ti mbele, ti kupö yi ŋgï.

Lende nime uwöwö ꞌdeni ꞌdɔ bɔ lende laka ni köꞌbö tiꞌdi dönnï gɔ lende ꞌba Bɔkoꞌba ti mï këddï.

Kuruku Di Mï Yayi

11 Di pötö mo ꞌdeni tine na moꞌja kuruku mɔtɔ kɔdɔ ŋgï yaga di mï yayi, kazo dɔmo rïyö kɔzɔ ꞌba kamölö tara. Tine bo ilende za ꞌböwu kɔzɔ maroŋgo. 12 Kina bo kiꞌdi ŋgï toꞌdɔ wa ame ga pili rɔ ꞌba közï kakpa ꞌba kuruku ma dɔgba tönë. Kina bo kiꞌdi dɔyayi nime ti bilaka mo ga pili ŋgï kebe tïlëlu kuruku ma dɔgba mo tönë kogba wëtö mo kandi ꞌdeni ne. 13 Kina bo kebe ŋgï toꞌdɔ gɔ kotɔ ma kinza kiya naga, mɔtɔ ga bo iꞌdi paꞌdo kako bërï di mïtɔrɔ di kɔmɔ bilaka pili te koꞌja. 14 Kina bo kïndëndë bilaka ꞌba dɔyayi ŋgï ti lende löbu naga nime bo koꞌdɔ ti közï kakpa ꞌba kuruku ma dɔgba mo tönë ne. Bo iꞌdi lïjë koꞌba akoro ꞌdɔ toro kuruku mo tönë koga wëtö pa dɔmo ti mbele tine kënyï kɔmɔ ꞌbiri ne. 15 Iꞌdi tigɔ mo ŋgï zi bo ꞌdɔ bo kiꞌdi tawo mï akoro nima gɔ kënyï tilende ꞌdɔ kiꞌdi kupö ya ame ga pili koꞌdɔkɔ tïlëlu mo dë ne yaga. 16 Kina bo kutörï bilaka pili ŋgï gbï ꞌdɔ kugu möyï bo dɔ kɔnyɔ mo ga ma dörï mɔtɔ ga kpa dɔmo. Bo utörï löbu ni ti ya ma laki ni, bɔ lisa ni ti bɔ mɔri, bɔ liŋɔ ni ti atɔli ni ŋgï pili ꞌdɔ koꞌdɔ a nime. 17 Tëgë bilaka ame kinza kugu möyï bo ala akïtëtë abo rɔmo ne gɔ kugö ndögö dë.

18 Ame iꞌdi ꞌdeni toma akikali timo. Bɔ ame rɔ bɔ akikali ne bo kokɔkɔ ꞌjɔ ꞌba akïtëtë nime. Römöyï akïtëtë nima kuluku ꞌbutë dɔɔmota kɔdɔ dɔmo ꞌbutë döömu dɔɔkɔtɔ (666) teyi nima tëgë möyï kuruku nima rɔ möyï bilaka lesi.

14

Kamölö ꞌBɔꞌbi Dɔ Döku ꞌBa Ziyona

1 Kina ɔdɔ moŋgɔ tine moꞌja kamölö ꞌbɔꞌbi ꞌdeni ŋgï këdï kɔrɔ kɔmɔ ma yayi dɔ döku ꞌba Ziyona, ya ma kuluku kpa mota kɔdɔ dɔmo kuluku ꞌbutë bi ꞌbutë mota döömu dɔɔmota (144,000) tönë ga këdï ti möyï bo gbï ti möyï ꞌbu bo rɔ ma kugu kpa dönnï ne na ti bo yayi. 2 Kina muwö birɔ kudu ŋgï di mïtɔrɔ kɔzɔ birɔ mini kɔlɔ naga tara, kɔzɔ birɔ tɔrɔ kapi ame rɔ ma kembe rɔ ma koriki ne. Birɔ nima muwö ne udu kɔzɔ birɔ tɔmo ma konzi ame bɔ komba mo ga këdï tomba mo ne tara. 3 Lïjë ya ma ti kamölö ꞌbɔꞌbi naga nima na këdï koba ŋgala laꞌja kɔmɔ kïtï ꞌba Bɔkoꞌba yayi kɔmɔ yërï sowɔ tönë ga ti löbu mo tönë ga. Bɔtɔ mɔtɔ ɔꞌbɔ dë tikali ŋgala nime tine ŋge rɔ lïjë ya ma kuluku kpa mota kɔdɔ dɔmo kuluku ꞌbutë bi ꞌbutë mota döömu dɔɔmota (144,000) ame ga kutë gönnï ꞌdeni di mï dɔyayi ne. 4 Lïjë nime na rɔ ya ame ga konyɔnyɔ rönnï dë mï yërï ti ꞌja ne, kina me lïjë kogbɔ rönnï ꞌdeni köꞌbö rɔ ma kɔpɔ. Lïjë ösö ꞌdeni nduwë gɔ kamölö ꞌbɔꞌbi mï bi ame ga pili bo kari teyi. Lïjë na rɔ ame ga kutë gönnï ꞌdeni di mï löŋgö bilaka lesi ꞌba dɔliŋɔ nime kiꞌdi lïjë ꞌdeni rɔ kpa közï ma laka zi Bɔkoꞌba ni ti kamölö ꞌbɔꞌbi ne. 5 Oꞌja a mɔtɔ rɔ bëtï dë di kpënnï, lïjë ꞌbënnï ŋgï lipo kinza bi ŋgɔrɔ rönnï.

Malayika Mota

6 Kina moꞌja malayika mɔtɔ kokpe mïnï ꞌdeni ŋgï këdï köpu kebe mï pɔli tɔrɔ. Bo ëdï ti laja laka ꞌba Bɔkoꞌba ma ŋburuŋburu tuwöwö mo zi bilaka pili ame ga këdï koloma mï dɔyayi ne, rɔ gɔ dɔ kupö bilaka pili ame ga kpamo rɔ gege ne pili rɔ gɔ dɔkomali bilaka. 7 Bo iya rɔ ma kembe, tëgë, “Ereke Bɔkoꞌba, iꞌdike rɔ löbu këdï zi bo römöyï kada ꞌba burë abo ömö ꞌdeni. Umötuke bo bɔ koꞌba mïtɔrɔ ni ti dɔyayi ti mini löbu gbï ti daa ni.”

8 Malayika ma mï rïyö mo ozi gbï gɔ ma dɔgba nima, kiya te, “Gawo ꞌba Babele dɔ kïlëbï tönë kiꞌdi dɔ kupö pili kuwë layi kata ꞌba yërï ꞌbënï tönë ne, inza kpe, lɔko ulöru ꞌdeni.”

9 Malayika ma mï mota mo ozi gbï gɔ ya ama ga, kuwöwö rɔ ma kembe, iya te, “Bɔ ame kïlëlu kuruku nima ti akoro mo kugu möyï mo kpa dönï ala dɔ kɔnyɔ nï ne, 10 bo ti kinene ya kututu ꞌba Bɔkoꞌba nime koti ꞌdeni rɔ ma kata löwö mï kösu ꞌba ya abo ne ŋgï. Ti kiꞌdi bɔ mo ŋgï toŋɔŋi mï paꞌdo ti kulugbï döku ma këdï kilaŋma di kɔmɔ malayika kɔtɔ laka ni te ti kamölö ꞌbɔꞌbi. 11 Ti kötu ꞌba aŋɔŋi ꞌbënnï nima kanyo ŋgï nduwë ŋbö rɔ ŋburuŋburu. Bɔ kumötu kuruku ni ti akoro mo, ti ma ti möyï mo rɔ bo nima, lïjë ꞌbënnï rɔ kindawo inza zïnnï kote kada kote korɔndɔ.”

12 Ame uwöwö rönï ꞌdeni ꞌdɔ kiꞌdi bɔ lende laka ni köꞌbö ti mï këddï, lïjë ame ga kuwö dɔ köꞌdu kiꞌdi ꞌba Bɔkoꞌba ꞌdeni lïjë köꞌbö tiꞌdi dönnï gɔ lende ꞌba Yësu ne.

13 Kina muwö birɔ kudu di mïtɔrɔ, iya te, “Ugu kɔzɔ a nime te. Ya ame ga kisaki di mï kada nime tɔne këdï kölë mï laja ꞌba Kurïsïtö ne na laka.”

Nyï Kɔtɔ Laka iya te, “Yëë, rɔ ma laka lïjë ti kindawo rönnï ꞌdeni ŋgï di mï ndɔbɔ löbu ꞌbënnï naga nime. Römöyï kpa közï ꞌba ndɔbɔ laka ꞌbënnï ti kozi nduwë gönnï.”

Tumu A ꞌBa Mï Dɔyayi

14 Tine moŋgɔ, kina moꞌja pɔli kaŋmi ŋgï dɔgba kɔmɔ ma yayi. Bɔ ma koloma dɔ pɔli mo nima kɔzɔ kole ꞌba bilaka lesi. Bo ti agëŋï yamo köbököbö ti yibo ma kapa közï bo. 15 Kina malayika mɔtɔ kɔdɔ ŋgï di mï rö löbu ꞌba Bɔkoꞌba kiya zi bɔ ma koloma dɔ pɔli tönë rɔ ma kembe, tëgë. “Ogba yibo ꞌbï kumu ti, römöyï kada ꞌba tumu mo ömö ꞌdeni. A ꞌba mï dɔyayi andi ꞌdeni.”

16 Kina bɔ ma koloma dɔ pɔli mo tönë kuwïrï yibo abo ŋgï kari mï dɔyayi kina kumu wa ꞌba mï dɔyayi ŋgï. 17 Kina malayika mɔtɔ kɔdɔ ŋgï gbï di mï rö löbu ꞌba Bɔkoꞌba mo nima mïtɔrɔ yayi ne. Bo gbï ti yibo ma kapa. 18 Kina malayika ame rɔ bɔ toŋgɔ gɔ paꞌdo ne kako ŋgï di bi ꞌba akumu kiya rɔ ma kembe zi bɔ ama ti yibo kapa ne, tëgë, “Ogba yibo kapa ꞌbï nima kari koke dɔsulu ꞌba döŋgërï kindili timo di dɔyayi römöyï lïjë asi ꞌdeni.”

19 Malayika nima uwïrï yibo abo mï dɔyayi kina kokpekpe döŋgërï ma kana kindili mo ŋgï kodɔ mï bi ꞌba tuzï mo ame kileme ya löbu ꞌba Bɔkoꞌba ne. 20 Uzï döŋgërï tönë ga ŋgï mï bi ꞌba tuzï mo ame yaga caki di rɔ gawo ne. Kina roma kuꞌbulï ŋgï di yïmo kɔzɔ mini ꞌba yöpö ma koso tara. Gɔmo ma kakpa ari ŋbö kɔzɔ mayile kuluku mota kɔdɔ dɔmo ꞌbutë mota (180) tara. Kina ma kalo mo ŋbö kɔzɔ dɔkɔmɔ kumögu rïyö.

15

Sëyï Ma Ŋburuŋburu

1 Kina moꞌja sëgë ꞌba wa ma kinza kiya ŋgï di mïtɔrɔ. Malayika mɔtɔ ga modɔmorïyö ti sëyï modɔmorïyö ame ga rɔ ꞌba ŋburuŋburu ꞌba ya ꞌba Bɔkoꞌba ne.

2 Kina moꞌja a mɔtɔ ŋgï ꞌdeni yayi kɔzɔ yöpö mandara naga tara kudölö mïnï ti paꞌdo. Tine ya ma kaꞌda kuruku tönë ga na këdï kɔrɔ kpa yöpö nima yayi. Lïjë na rɔ ya ame ga kaꞌda kuruku nima ꞌdeni ti akoro abo mo tönë gbï ti akïtëtë ꞌba möyï bo mo tönë ne. Lïjë pili ti tɔmo közïnnï, Bɔkoꞌba na kiꞌdi ꞌdeni zïnnï. 3 Kina lïjë koloma ŋgï rɔ toba ŋgala ꞌba Musa bɔ laja ꞌba Bɔkoꞌba, ame gbï rɔ ŋgala ꞌba kamölö ꞌbɔꞌbi. Ame koba kiya te, “Ŋere Bɔkoꞌba tigɔ dɔ kiteli, ndɔbɔ koꞌdɔ ꞌbï ga na kulöwö rɔ mbëmbë rɔ dɔ kiteli. Ŋere ꞌba dɔ bilaka nime pili, kɔri ꞌbï na njo rɔ ma kodɔrɔ. 4 Yö ŋere, bɔtɔ mɔtɔ inza ame gɔ köꞌbö kinza kere yi dë, kïlëlu möyï yï dë gbï ne. Römöyï nï na ŋge kɔtɔ laka. Dɔ kupö bilaka nime pili ti kako kolɔdɔ bërï kömöyï tïlëlu yi. Römöyï lende laka koꞌdɔ ꞌbï kïnë mo ileme rönï ꞌdeni.”

5 Di pötö mo ꞌdeni tine na moꞌja kpadörï ꞌba rö löbu ꞌba Bɔkoꞌba ame rɔ bi loma ꞌba lende abo ne kurögö rönï ꞌdeni yaga. 6 Kina malayika ma modɔmorïyö mo tönë ga ti sëyï mo tönë ga ne kɔdɔ ga ŋgï yaga di yïmo. Bɔŋgɔ kaŋmi ame kɔpɔ ŋgï köbö rɔ töbö ne na lïjë kolɔ ꞌdeni me rönnï, lïjë kudödu kpa dɔŋgoꞌdo nnï ꞌdeni ti gasi ma köbököbö. 7 Kina yërï ma kɔtɔ di mï löŋgö yërï sowɔ tönë ga koza kitaꞌba yamo köbököbö ŋgï pili közïnnï modɔmorïyö me lɔ ti ya ꞌba Bɔkoꞌba bɔ töꞌbö rɔ ŋburuŋburu yïmo. 8 Kina kötu ꞌba löbu abo ꞌba Bɔkoꞌba ti tigɔ dɔ kiteli abo kanyo ŋgï koso mï rö löbu abo mo nima. Tine bɔtɔ inza kɔdɔ kpe titi yïmo tine ꞌjaa ŋbö ɔdɔ sëyï ꞌba mï kitaꞌba ꞌba malayika modɔmorïyö naga nima kote rönnï ꞌdeni.

16

Kitaꞌba Modɔmorïyö

1 Kina muwö birɔ kudu ŋgï rɔ ma kembe di mï rö löbu ꞌba Bɔkoꞌba kilende zi malayika ma modɔmorïyö naga nima, iya te, “Arike todɔ ya ꞌba Bɔkoꞌba di mï kitaꞌba naga nima mï dɔliŋɔ.”

2 Kina malayika ma dɔgba mo kari ŋgï kodɔ wa ꞌba mï kitaꞌba ma ꞌba bo mï dɔyayi. Kina ꞌböŋö ma kënyë ame tɔꞌɔ mo ŋgï rɔ mbëmbë ne kodowe ŋgï tonyo ya ma ti möyï kuruku tönë ga rönnï kïlëlu akoro mo ne.

3 Kina malayika ma mï rïyö mo kari kodɔ wa ꞌba mï kitaꞌba ma ꞌba bo ŋgï mï mini löbu. Kina mini kuyï rönï ŋgï rɔ roma kɔzɔ roma ꞌba di rɔ töku tara, kina wa pili ꞌba mï mini kölë ŋgï kote dönnï yaga.

4 Kina malayika ma mï mota mo kari kodɔ wa ꞌba mï kitaꞌba ma ꞌba bo ŋgï mï yöpö ni ti daa kina kuyï rönnï ŋgï me rɔ roma. 5 Kina muwö malayika ame rɔ bɔ toŋgɔ gɔ mini ne ŋgï koloma rɔ tiya mo tëgë, “Nï bɔ ame këdï gïrï nime, gbï mɔlo tönë di bi tisaki mo ne, odɔ karama ꞌbï nime ꞌdeni ŋgï njo rɔ ma kodɔrɔ dönnï. 6 Odɔ ꞌdeni ŋgï ko tara dönnï römöyï lïjë na koja roma bɔ lende laka ꞌbï ga ti bɔ kumë lende mo ga. Kina me kiꞌdi roma ꞌdeni zïnnï tuwë mo.”

7 Kina muwö birɔ kudu di mï bi ꞌba akumu iya te, “Ŋere Bɔkoꞌba tigɔ dɔ kiteli, burë koꞌdɔ ꞌbï na ŋgï pili rɔ ma kodɔrɔ.”

8 Kina malayika ma mï sowɔ mo kari kodɔ wa ꞌba mï kitaꞌba ma ꞌba bo ŋgï kɔmɔ kada. Kina kiꞌdi tigɔ ŋgï zi kada torɔ bilaka ti paꞌdo ma kututu. 9 Orɔ bilaka naga nima ti paꞌdo kututu nima, kina lïjë kebe ŋgï togbɔki möyï Bɔkoꞌba bɔ dɔ sëyï naga nima. Tine pele lïjë ilagi nduwë ꞌbiri totɔ dönnï di mï lende kënyë gbï tïlëlu bo gɔ löbu abo nime.

10 Kina malayika ma mï muyï mo kari kodɔ wa ꞌba mï kitaꞌba ma ꞌba bo ŋgï dɔ kïtï ꞌba kuruku tönë, kina mandölu kutuꞌbö dɔliŋɔ ꞌbënï ŋgï. Kina bilaka koloma ŋgï rɔ tunyï kpënnï di zi wa ma këdï kɔꞌɔ mï yida rönnï. 11 Kina lïjë kebe ŋgï togbɔki Bɔkoꞌba ame mïtɔrɔ ne, römöyï gɔ tɔꞌɔ ꞌba yida rönnï gbï ti ꞌböŋö mo ga. Tine pele lïjë ilagi nduwë ꞌbiri totɔ dönnï di mï lende kënyë koꞌdɔ ꞌbënnï ga.

12 Kina malayika ma mï modɔɔkɔtɔ mo kari kodɔ wa ꞌba mï kitaꞌba ma ꞌba bo ŋgï mï yöpö dɔ kïlëbï ꞌba Epurate. Kina mini mo kulöku ŋgï ꞌdoyi ꞌdɔ kileŋo kɔri ndö zi bɔ dɔliŋɔ ni ma këdï kako di yïbï. 13 Kina moꞌja bikoro mota koꞌde rönnï ti nyɔꞌdɔ kɔdɔ ŋgï di mï kpa maroŋgo tönë, gbï di mï kpa kuruku tönë kina gbï di mï kpa bɔ kumë lende ma dɔ kïndëndë mo. 14 Bikoro naga nime na rɔ bɔ laja ꞌba Satani ga ame këdï koꞌdɔ gɔ kotɔ ne. Kina lïjë kari ŋgï zi bɔ dɔliŋɔ pili ꞌba mï dɔyayi nime toꞌde lïjë pili kako bi kɔtɔ kpa ya ti Bɔkoꞌba tigɔ dɔ kiteli mï kada ma ŋburuŋburu abo.

15 “Ne uwöke ti, mëdï mako ŋgï tuguꞌdu kɔzɔ bɔ ꞌbögö naga tara. Bɔ ame köꞌbö rɔ ma koŋgɔ bi ndö ti bɔŋgɔ abo ga ne kina laka, römöyï kinza bo kari ra yaga kɔmɔ bilaka rɔ gɔ ŋbululu rɔ, rɔ kaya.”

16 Kina bikoro mota tönë ga kotɔtɔ bɔ dɔliŋɔ ꞌba dɔyayi nime ŋgï pili mï gɔ bi mɔtɔ kïdëkï möyï mo rɔ kpa Yudayi rɔ Aramegido.

17 Kina malayika ma mï modɔmorïyö mo kodɔ wa ꞌba mï kitaꞌba ma ꞌba bo ŋgï mï lili. Kina birɔ kudu ŋgï rɔ ma kembe di mï rö löbu ꞌba Bɔkoꞌba di mï kïtï mo, iya te, “Oꞌdɔ ꞌdeni kote.” 18 Kina tɔrɔ këbï ŋgï kunyï kapi rɔ ma koriki gbï ti kïzïkïzï ma kinza kiya. Kïnë kïzïkïzï ma te ako dë gba bilaka koꞌja di mï dɔyayi nime. Akiyaya mo ŋgï rɔ ma kënyë rɔ dɔ kiteli. 19 Kina gawo dɔ kïlëbï tönë konye mïnï ŋgï bi mota, kina kurö gawo löbu ꞌba mï dɔyayi nime ŋgï pili yaga. Lende ꞌba Babele dɔ kïlëbï tönë udölu dë di dɔ Bɔkoꞌba, kina bo kiꞌdi Babele ŋgï ko kinene ya kata kɔzɔ wɔwɔ abo tönë. 20 Kina döötu ni kote rönnï ŋgï kölu yaga, kuruŋgu ni ti döku ni pili kinda dë kpe. 21 Kina ꞌdëꞌdï gbögburögbö kiꞌdi tilaꞌba ŋgï kako bërï dɔ bilaka di mïtɔrɔ. ꞌJɔ ꞌdëꞌdï mo naga nima kɔtɔ tïrïndï mo kilo kuluku kɔtɔ. Bilaka naga nime lïjë oloma ŋgï rɔ togbɔki Bɔkoꞌba gɔ gomɔ ꞌba ꞌdëꞌdï nima, römöyï gomɔ mo ënyë ꞌdeni ŋgï rɔ dɔ kiteli.

17

ꞌJa Yërï Mbëmbë

1 Kina malayika ma kɔtɔ di mï löŋgö ya ma modɔmorïyö ti kitaꞌba tönë ga kako kilende zö, iya te, “Ako ꞌdɔ mileme karama ma këdï kodɔ dɔ ꞌja yërï mbëmbë, gawo dɔ kïlëbï tönë kpa mini löbu ne zïyï. 2 Lɔko na bɔ dɔliŋɔ ꞌba mï dɔyayi nime koꞌdɔ yërï ꞌdeni me tïnï. Kina me layi ꞌba yërï mbëmbë ꞌbënï ga komɔnɔ dɔ kupö bilaka ꞌba mï dɔyayi nime ꞌdeni ŋgï pili rɔ gɔmo.”

3 Kina Nyï Kɔtɔ Laka kindaꞌba ma ŋgï mbi na malayika tönë kombi ma ŋgï koto ma kari yï mökö. Di yayi na moꞌja ꞌja mɔtɔ ŋgï koloma ꞌdeni gɔ kuruku kasi mɔtɔ tɔrɔ. Kuruku mo möyï tiꞌja ꞌba rɔ Bɔkoꞌba na kugu ŋgï pili kote yida rɔmo ga. Dɔmo ŋbö modɔmorïyö, kazo mo ꞌbutë. 4 ꞌJa mo nima usu rɔ kïnë bɔŋgɔ kasi ma kele kɔzɔ ɔtɔ ꞌba ŋere naga na rönï. Kina lɔko kiyada rönï ꞌdeni ŋgï ti a ꞌba tele ma koꞌdɔ di mï yamo köbököbö naga ti lele ma ndögö kitigɔ naga ti nyileki ni. Tine kösu yamo köbököbö na lɔko kindaꞌba közïnï lɔ ti a ma kënyë ꞌba ndoro ꞌba yërï ꞌbënï ga. 5 Kina ugu möyï mulugu ꞌdeni kpa dönï yayi kɔzɔ a nime te, “Babele dɔ kïlëbï, ma ꞌba yërï ni ti a ma kënyë ꞌba mï dɔyayi nime.” 6 Tine moŋgɔ ꞌja mo tönë, roma bɔ lende laka ni ti roma ya ma kölë mï kɔri ꞌba lende ꞌba Yësu naga omɔnɔ lɔko ꞌdeni ŋgï koꞌdɔ lɔko kɔzɔ layi tara.

Kina ɔdɔ moꞌja lɔko ꞌdeni tara tine, lende ꞌbënï igayi ma ŋgï. 7 Tine malayika nima ënyï kititi ma, iya te, “Iꞌdi lende mo kigayi yi gɔ waꞌdi? Ti mïyëtï mï ꞌjɔ ꞌba lende mulugu ꞌba ꞌja nima ti kuruku nima kombi nï ne ꞌbasi zïyï, kuruku nima dɔmo modɔmorïyö kazo dɔmo ꞌbutë ne. 8 Kuruku nima koꞌja ne bo oloma pa bine tine leꞌjete bo inza kpe. Kina bo ti kɔdɔ ꞌjaa ꞌböwu yaga di mï gö kalo kinza kota bïcï mo dë tönë gɔ bo kari ŋgï mï gɔ bi ame ꞌdɔ kïyölu bo teyi ne. Bilaka lesi ꞌba mï dɔyayi nime ame ga kugu möyï mo dë mï buku ꞌba dïdï mɔlo di bi tisaki ꞌba dɔliŋɔ nime ne, ti kotɔ ŋgï rɔ gönnï ɔdɔ lïjë koꞌja kuruku nime. Römöyï bo oloma tönë pa bine, kina me bo inza kpe tine gɔ bo kɔdɔ ꞌböwu.

9 Ame iꞌdi ꞌdeni toma akikali timo di mï dɔ bilaka. Dɔ modɔmorïyö naga nima kina rɔ kuruŋgu modɔmorïyö ame ga ꞌja nima koloma dɔmo. 10 Kina lïjë na gbï rɔ bɔ dɔliŋɔ ma modɔmorïyö. Tine ma muyï mo ga inza kpe, ma kɔtɔ na ŋge këdï. Ma kɔtɔ mo ako dë gba. Ne ɔdɔ bo kako bo ti koloma ŋge mbowa. 11 Kuruku mo tönë koloma pa bine kinza kpe leꞌjete ne bo na rɔ bɔ dɔliŋɔ ma mï modɔɔmota mo. Bo rɔ ma kɔtɔ di mï löŋgö ma modɔmorïyö naga nima tine bo ari ꞌdeni mï bi ma ꞌdɔ kïyölu bo teyi.

12 Kazo ꞌbutë naga nima koꞌja ne, bɔ dɔliŋɔ ma ꞌbutë ame ga gba kindaꞌba kïtï dë ne na. Tine kïtï ꞌbënnï lïjë ti kindaꞌba ŋge koꞌdɔ saa kɔtɔ ti kuruku nima. 13 Lïjë ti kodɔꞌbɔ rönnï kɔtɔ tutï tiꞌdi tigɔ ti közï kakpa ꞌbënnï ga zi kuruku nima. 14 Lïjë ti koꞌdɔ ya ti kamölö ꞌbɔꞌbi, tine kamölö ꞌbɔꞌbi ti kaꞌda lïjë römöyï bo na rɔ ŋere ꞌba dɔ ŋere ni, bɔ dɔliŋɔ ꞌba dɔ bɔ dɔliŋɔ ni. Kina bɔ kösö gɔ bo ga ame ga bo kigeli ꞌdeni köꞌbö ti mï këddï ne na ti këdï gbï ti bo mï akaꞌda nima.”

15 Kina malayika nima kënyï kiya zö, iya te, “Mini löbu nima koꞌja ꞌja yërï nima koloma kpamo ne na rɔ dɔ kupö bilaka pili ꞌba dɔliŋɔ nime ame ga kpamo rɔ gege ne rɔ gɔ dɔkomali bilaka lesi pili. 16 Kazo ꞌbutë nima koꞌja ne gbï ti kuruku mo nima ti kënyï toꞌji ꞌja yërï nima. Lïjë ti kolɔ a ꞌba rönï ga me yaga kola lɔko rɔ gɔ ŋbululu. Lïjë ti konyo yida nï koŋma lɔko yaga ti paꞌdo. 17 Römöyï Bɔkoꞌba na kiꞌdi ꞌdeni mɔlo mï dökïꞌdï lïjë ꞌdɔ toꞌdɔ akoꞌdɔkɔ abo tara ti todɔꞌbɔ rönnï tutï tiꞌdi tigɔ ꞌbënnï zi kuruku nima tindaꞌba kïtï ŋbö kote lende ꞌba Bɔkoꞌba kömö dɔ ꞌbö mo. 18 ꞌJa nima koꞌja ne lɔko na rɔ gawo dɔ kïlëbï ame kindaꞌba közï kakpa ꞌba dɔ bɔ dɔliŋɔ ꞌba mï dɔyayi nime pili ne.”

18

Tulöru ꞌBa Babele

1 Di pötö mo na moꞌja malayika mɔtɔ këdï kako bërï di mïtɔrɔ. Bo na rɔ bɔ közï kakpa ma dɔ kiteli. Kina rɔ löbu abo töbö mo kiyɔpɔ mï dɔyayi nime ŋgï pili ŋbeŋbileŋbe yaga. 2 Kina bo kënyï kapi ŋgï rɔ ma kembe, iya te, “Inza kpe, Babele dɔ kïlëbï tönë lɔko ulöru ꞌdeni. Ola lɔko ꞌdeni ŋgï leꞌjete rɔ tïꞌbörö ꞌba dɔkomali nökï pili, ti dɔkomali wa ma kënyë naga ti yali ma kënyë ame ga bilaka koꞌji kïnë mo ne. 3 Römöyï dɔ kupö bilaka ꞌba dɔliŋɔ nime pili uwë layi kata mbëmbë ꞌba yërï ꞌbënï nima ꞌdeni. Bɔ dɔliŋɔ ꞌba mï dɔyayi pili öꞌdö ꞌdeni tïnï. Bɔ ndögö ma löbu naga ꞌdeni pili rɔ mɔri di zi wa konya ꞌbënï ga.”

4 Kina muwö birɔ mɔtɔ ꞌböwu di mïtɔrɔ, iya te, “Kpe bilaka ma ga, ɔdɔke yaga di mïnï, kinza kebe konyɔnyɔke rɔye ra gbï mï lende kënyë ꞌbënï naga nima. Römöyï kinza gomɔ mbëmbë nime këdï kodɔ dönï ne mɔtɔ mo ga kari koꞌja ye ra gbï. 5 Lende kënyë ꞌbënï ulu dönï ꞌdeni ŋbö kota mïtɔrɔ. Akënyë ame ga lɔko koꞌdɔ ne lende mo udölu dë du kɔtɔ te di dɔ Bɔkoꞌba.

6 Kina ti kpe malayika, ilekike gbï kopike zïnï kɔzɔ ame lɔko kiꞌdi ne tara. Opike zïnï korake dɔmo teyi kpa wa ame lɔko koꞌdɔ ne. Orosoke wɔwɔ ma kata rɔ dɔ kiteli zïnï mï kösu ꞌbënï kebe ma lɔko koloma tiꞌdi mo. 7 Odɔke gomɔ rɔ mbëmbë dönï ti tileri kɔzɔ rɔ löbu ti wa konya tönë ga lɔko koloma tiꞌdi mo bine ne tara. Lɔko oloma tönë bine tubötö rönï tiya mo ti dökïꞌdï nï tëgë, ‘Ma na rɔ bɔ dɔliŋɔ. Ma makuruꞌbë na dë. A mɔtɔ rɔ monɔ ꞌba tölë minza mudu.’ 8 Gɔ köꞌdu mo na gomɔ naga nime ti kota kpënï ꞌdeni pili mï kada kɔtɔ, gomɔ ꞌba tölë ni ti monɔ ti ꞌbö sëyï. Kina ti koŋma lɔko kulötö yaga ti paꞌdo. Römöyï ŋere Bɔkoꞌba ame koꞌdɔ burë ꞌbënï ne bo na ti tigɔ dɔ kiteli.”

9 Kina ɔdɔ bɔ dɔliŋɔ ꞌba mï dɔyayi tönë ga köꞌdö tïnï lïjë konyɔnyɔ rönnï gbï tïnï tonyo wa mbëmbë ꞌbënï tönë ga ne koꞌja kötu ꞌba dönï ꞌdeni lɔko këdï kilaŋma tine, lïjë ti kudu ŋgï konyo kökö gönï. 10 Tikere ꞌba gomɔ löbu nime kodɔ ꞌdeni dönï ne ti kindaꞌba lïjë ꞌdeni ŋgï lïjë kɔrɔ ŋbö caki rɔ ma kɔwɔ kudu kiya te, “Buꞌbu, buꞌbu, yö Babele gawo dɔ kïlëbï gawo ꞌba tigɔ tönë, ora kpëyï ꞌdeni ŋgï mï saa kɔtɔ.” 11 Bɔ ndögö ma löbu ꞌba mï dɔyayi ni ti kudu nï römöyï bɔtɔ mɔtɔ inza kpe ame ꞌdɔ kugö wa ꞌba ndögö ꞌbënnï ga, 12 ma kɔzɔ yamo köbököbö ni sïtërï ni lele ma kele ndögö mo kitigɔ kulöwö naga ti tiyi nyileki ni ti bɔŋgɔ kumöru ma kele kulöwö naga ti ma kïnë ꞌberiꞌberi naga, ti ŋgërï ma kato kele naga ti dɔkomali wa ame ga pili kileŋo di mï kpa këꞌdë ni ti ŋgërï ma ndögö kitigɔ naga ti ꞌbïlëŋï ni ti yamo ni ti kulugbï döku ni 13 ti dɔkomali wa ma kato kele naga ti layi ni ti ꞌbu ti ruzu ni ti nyönyu ti sa ni ti kamölö ti kosani ni ti aribiya ꞌba gɔmo ga, gbï ti atɔli ni.

14 Kina lïjë bɔ ndögö löbu mo naga tönë ti kënyï ꞌböwu gbï kiya zïnï te, “Wa tönë kombi dökïꞌdï yï gɔmo ne inza kpe olɔlɔ yi ꞌdeni. Wa ꞌba mɔri ꞌbï ti a köbököbö ꞌbï tönë ga inza kpe nati olɔlɔ yi ꞌdeni, inza koꞌja kɔmɔ mo kpe.”

15 Bɔ ndögö mo tönë ga kugö wa naga nime mökö koꞌja mɔri di zïnï ne, ti kɔrɔ ŋbö mökö di zi tikere ꞌba gomɔ nime koꞌja nï ꞌdeni ne. Lïjë ti kudu kulörï konyo kökö, 16 kiya te, “Buꞌbu, buꞌbu, yö gawo dɔ kïlëbï, nï tönë köꞌbö tusu bɔŋgɔ ma kele kulöwö kïnë kumöru naga röyï köꞌbö tilaka di zi yamo ma köbököbö ni ti lele ma ndögö kitigɔ naga ti tiyi nyileki ni ne. 17 Mɔri mbëmbë ma kɔzɔ a nime te kote dɔmo ŋgï yaga mï saa kɔtɔ?”

Bɔ kugë sorope ꞌba dɔ mini löbu ni ti ya ame ga pili yïmo këdï kiliŋgere kebe dɔ mini löbu köꞌbö rɔ bi ꞌba tonyo kpënnï ne ti kɔrɔ caki rɔ ma kɔwɔ, 18 toŋgɔ kötu ꞌba dönï lɔko këdï rɔ tilaŋma. Lïjë ti kopapa kiya te, “Gawo mɔtɔ inza mɔlo di bi tisaki mo kɔzɔ gawo dɔ kïlëbï nime.” 19 Kina lïjë ti kunzö buruku kodɔ dönnï ti monɔ konyo kökö kulörï kiya te, “Buꞌbu, buꞌbu, nï gawo dɔ kïlëbï tönë bɔ kugë sorope löbu ni köꞌbö toꞌja a ꞌba mɔri di mïyï toꞌdɔ rönnï timo rɔ bɔ mɔri ne, nï na kitikɔ yi ŋgï yaga mï saa kɔtɔ te?”

20 Kina iliyake ti kogorake gönï kpe mïtɔrɔ ni. Kina iliyake ti kogorake gönï kpe bɔ lende laka ni, bɔ laja ꞌba Kurïsïtö ni ti bɔ kumë lende ni. Bɔkoꞌba odɔ karama ꞌdeni ko dönï kɔzɔ kɔri ma tönë lɔko koloma toꞌdɔ ye timo ne.

21 Di pötö mo na malayika tigɔ dɔ kiteli mɔtɔ kombi toto löbu mɔtɔ mbiri kɔzɔ toto kuwu ndöwu ma löbu naga nima tara ŋgï kuꞌdu mï mini löbu. Kina bo kiya te, “Ti kindaꞌba Babele gawo dɔ kïlëbï nima ti mï kata ma kɔzɔ a nime kuꞌdu kilaꞌba bërï kïnë mo kinda dë kpe. 22 Inza kuwö birɔ ŋgala ꞌba lɔŋɔ ni ti birɔ tɔmo ti more ti tɔtɔti kpe di mïyï. Inza koꞌja bɔ miri ꞌba a mɔtɔ kpe di mïyï. Inza kuwö birɔ ndöwu kpe di mïyï. 23 Paꞌdo ꞌba lamba inza köbö kpe mïyï. A mɔtɔ rɔ birɔ ꞌjɔkɔ ni ti ꞌja laꞌja inza kuwö kpe di mïyï. Bɔ ndögö ꞌbï ga na ꞌdeni rɔ abïꞌdë mï dɔliŋɔ nime pili. ꞌBɔsi ꞌbï na me kïyölu bilaka ꞌdeni me yaga di mï kɔri ma laka. 24 Lɔko gawo nime na koꞌja roma bɔ kumë lende ni ti bɔ lende laka ni di mïnï, roma bilaka ame ga pili kupö mï dɔliŋɔ bine ne.”

19

Kada Löbu ꞌBa Kamölö ꞌBɔꞌbi

1 Di pötö mo na muwö birɔ kudu ŋgï mïtɔrɔ kɔzɔ birɔ mugu tïndï ꞌba bilaka ma konzi naga tara këdï kulörï kiya te, “Alëluya! Kɔnyi ti rɔ löbu ti tigɔ na pili rɔ ꞌba Bɔkoꞌba ze. 2 Burë koꞌdɔ abo na laka rɔ ma kodɔrɔ. Bo odɔ karama ꞌdeni dɔ ꞌja yërï mbëmbë dɔ kïlëbï tönë koloma tirasi mï dɔliŋɔ ti yërï ꞌbënï ne. Bo opi dɔkolo bɔ laja abo ga ame lɔko kupö ne ꞌdeni ko di rönï.”

3 Kina lïjë kulörï ꞌböwu timo, kiya te, “Alëluya! Kötu ꞌba paꞌdo ame koŋma nï ne anyo ꞌdeni nduwë kari tɔrɔ rɔ ŋburuŋburu.”

4 Kina löbu ꞌbutë rïyö dɔmosowɔ tönë ga ti yërï sowɔ mo tönë ga kolɔdɔ ŋgï bërï tïlëlu Bɔkoꞌba, bo ame koloma ꞌdeni dɔ kïtï ne. Lïjë kulörï timo iya te, “Amini! Alëluya!”

5 Kina birɔ kudu ŋgï di kɔmɔ kïtï tönë, iya te, “Rɔ gɔye kpe bɔ laja abo ga pili ma titi ti ma löbu ame kereke bo Bɔkoꞌba ze nime ꞌdeni ne, ïlëluke bo.”

6 Kina muwö birɔ mɔtɔ ŋgï kudu gbï ꞌböwu kɔzɔ birɔ mugu tïndï ma kinza kiya naga tara, kɔzɔ bïturu ꞌba mini ma kembe kɔzɔ birɔ tɔrɔ kapi rɔ ma koriki ame rɔ ma kembe ne tara kulörï kiya te, “Alëluya! Ŋere Bɔkoꞌba ze tigɔ dɔ kiteli na kindaꞌba kïtï ꞌdeni. 7 Kina diliyake ti, ti mï këyï dubïke gɔ löbu dɔ kiteli abo. Römöyï kada ꞌba gbe ꞌba kamölö ꞌbɔꞌbi ömö ꞌdeni. Kina ꞌja laꞌja mo ileŋo rönï ꞌdeni ndö. 8 Iꞌdi bɔŋgɔ kele ma kɔpɔ ꞌdeni zïnï tolɔ mo rönï.” (Bɔŋgɔ kele nime ileme lende laka koꞌdɔ ꞌba bilaka ꞌba Bɔkoꞌba.)

9 Kina malayika nima kënyï kiya zö, iya te, “Ugu lende nime, lïjë ame ga kïdëkï lïjë ꞌdeni tonyo gbe ꞌba kamölö ꞌbɔꞌbi nime ne lïjë na laka.” Kina bo kileki gɔmo gbï kiya te, “Ame na rɔ lende ma kodɔrɔ ꞌba Bɔkoꞌba.”

10 Gɔ köꞌdu mo na molɔdɔ ŋgï bi ndï bo bërï tïlëlu bo. Tine bo iya zö te, “Kinza koꞌdɔ dë, ma gbï rɔ bɔ laja lëpï yï gbï kɔzɔ löndö yï mɔtɔ ga ama kindaꞌba lende laka ꞌba Yësu nime ꞌdeni ne. Bɔkoꞌba na kïlëlu, römöyï Nyï Kɔtɔ Laka na me kiꞌdi lïjë ꞌdeni kindaꞌba lende laka ꞌba Yësu nime kina bo na gbï ma kiꞌdi yi tumë lende nime.”

Mï Këddï Ti Lende Laka

11 Moꞌja mïtɔrɔ kurögö rönï ꞌdeni rɔ gböŋö kosani kaŋmi kɔdɔ ꞌdeni kɔmɔ ma yayi. Bɔ këkï dɔmo möyï mo rɔ Mï Këddï ti Lende Laka. Burë koꞌdɔ abo ti ya abo pili ti lende kodɔrɔ mo. 12 Kɔmɔ bo öbö kɔzɔ paꞌdo. Bo ti agëŋï ꞌba löbu ŋbaŋi dɔ bo. Bo ëdï ti möyï mɔtɔ kugu yida rɔ bo ame bɔtɔ mɔtɔ kikali dë tine bo na ŋge kikali abo. 13 Bɔŋgɔ abo ma bo kolɔ rɔ bo usu ꞌdeni mï roma kosa rönï ŋgï kote rɔmo. Möyï bo na rɔ Lende ꞌba Bɔkoꞌba. 14 Bo omɔmi bɔ ya ꞌba mïtɔrɔ ꞌdeni gɔ bo këkï ꞌdeni me dɔ kosani kaŋmi ti bɔŋgɔ kaŋmi ma kɔpɔ rönnï. 15 Kina mbele ma kapa kɔdɔ ŋgï di kpa bo toga dɔ kupö bilaka ꞌba dɔliŋɔ nime pili timo bërï. Bo ti kindaꞌba kïtï koloma rɔ bɔ dönnï ti përï yamo. Bo ti kuzï layi ꞌba ya löbu ꞌba Bɔkoꞌba tigɔ dɔ kiteli. 16 Ugu möyï ꞌdeni rɔ bɔŋgɔ abo gbï ti gölö bo kɔzɔ a nime te, “Bɔ dɔliŋɔ ꞌba dɔ bɔ dɔliŋɔ ni, ŋere ꞌba dɔ ŋere ni.”

17 Kina moꞌja malayika mɔtɔ ŋgï këdï kɔrɔ kɔmɔ kada. Kina bo kulörï ŋgï rɔ ma kembe kilende zi yali pili ame ga këdï köpu kebe tɔrɔ ne. Bo iya te, “Akoke, otɔtɔke rɔye rɔ akonyo löbu ꞌba Bɔkoꞌba nime. 18 Römöyï ꞌdɔ konyoke yida bɔ dɔliŋɔ ni ti yida bɔ dɔ bɔ kanya ni, yida kosani ni ti bɔ këkï dɔmo mo ga ti yida bilaka pili, yida kole ꞌba bɔ liŋɔ ni ti atɔli ni kpaki, ma löbu kpaki ti ma titi.”

19 Kina moŋgɔ te, moꞌja kuruku tönë ŋgï ti bɔ dɔliŋɔ ꞌba mï dɔyayi ni ti bɔ kanya ꞌbënnï ga kotɔtɔ ga rönnï ꞌdeni tari toꞌdɔ ya ti bɔ këkï dɔ kosani tönë ti bɔ kanya ma ꞌba bo ga. 20 Tine na kindaꞌba kuruku tönë ŋgï di mï ya nima, lïjë ti bɔ kumë lende ma dɔ kïndëndë mo. Bɔ kumë lende nime bo na rɔ bɔ koloma toꞌdɔ gɔ kotɔ ꞌba kuruku nima. Gɔ kotɔ naga nima na bo kuꞌbölu bilaka pili ame ga ti möyï kuruku nima rönnï koloma tïlëlu akoro mo ne timo. Kina kuꞌdu kuruku tönë ŋgï ti bɔ kumë lende dɔ kïndëndë abo nima rɔ ma kïdïdï mï pöpö ꞌba paꞌdo köbö ame di mï kulugbï döku ma këdï kilaŋma ne. 21 Bilaka ꞌbënnï mo ga ote dɔmo ꞌdeni pili yaga ti mbele tönë kɔdɔ di kpa bɔ këkï dɔ kosani nima ne. Kina yali kako ŋgï koloma titiri rönnï ti yida lïjë.

20

Nyɔri Kudödu Satani

1 Kina moꞌja malayika mɔtɔ ŋgï këdï kako bërï di mïtɔrɔ. Bo ti mapata ꞌba kpa gö kalo kinza kota bïcï mo dë tönë közï bo ti kogba nyɔri kïrïndï mɔtɔ. 2 Kina bo kindaꞌba maroŋgo bulöbu murë Satani bɔ susu tönë ŋgï bo kudödu ti nyɔri tönë ꞌdɔ koloma rɔ ma kudödu ŋbö kɔmɔ kɔɔ kuluku ꞌbutë rïyö (1,000). 3 Kina bo kuꞌdu Satani ŋgï mï gö kalo kinza kota bïcï mo dë tönë kulölï kpamo ndiŋi teyi, kinza bo kebe ra gbï tuꞌbölu bilaka ꞌba mï dɔliŋɔ nime. Tine ꞌdɔ kope bo ꞌjaa koloma ŋge mbowa rɔ dɔ ŋgölö di pötö kɔmɔ kɔɔ kuluku ꞌbutë rïyö (1,000) nima.

4 Moꞌja kïtï kiyija ꞌdeni yayi kina kiꞌdi közï kakpa ꞌba toꞌdɔ burë ŋgï zi ya ame mo ga koloma ꞌdeni dɔmo ne. Lïjë na rɔ ya ame ga kupö lïjë gɔ lende ꞌba tïyëtï kpa Yësu nime gbï gɔ lende ꞌba Bɔkoꞌba ne, gbï ti ya ame ga kïlëlu kuruku nima ala akoro mo dë kilagi tugu möyï mo kpa dönnï ala dɔ kɔnyɔ nnï ne. Lïjë na kindiŋi ꞌdeni kɔdɔ yaga di mï tölë tindaꞌba kïtï nime kɔtɔ ti Kurïsïtö ꞌdɔ toloma ŋbö kɔmɔ kɔɔ kuluku ꞌbutë rïyö (1,000). 5 Kɔsɔ töku ma laki naga nima indiŋi dë kɔdɔ yaga di mï tölë tine ꞌjaa ŋbö di pötö kɔmɔ kɔɔ kuluku ꞌbutë rïyö nima ɔdɔ kote rönï ꞌdeni. Ame na rɔ tɔdɔ ꞌba töku ma dɔgba yaga di mï tölë. 6 Lïjë ame ga kɔdɔ mï tɔdɔ ꞌba töku ma dɔgba nime ne lïjë na ti yëyï kɔtɔ laka. Tölë ma mï rïyö inza kpe ti közï kakpa dönnï. Tine lïjë ti koloma rɔ bɔ akumu ꞌba Bɔkoꞌba gbï rɔ ꞌba Kurïsïtö. Kina lïjë ti kindaꞌba kïtï ŋgï koloma kɔtɔ ti bo ŋbö kɔmɔ kɔɔ kuluku ꞌbutë rïyö (1,000).

Taꞌda Satani

7 Kina ɔdɔ kɔmɔ kɔɔ kuluku ꞌbutë rïyö nima kote rönï ꞌdeni na këdï kope Satani ŋgï yaga di mï maboso ꞌbënï tönë. 8 Kina bo ti kari ŋgï tuꞌbölu bilaka ꞌba mï dɔ kumu sowɔ ꞌba dɔliŋɔ nime pili. Dɔ kupö naga nima bo këdï kari tuꞌbölu mo ne na rɔ bilaka ꞌba Gogo ni ti Magogo, ꞌdɔ bo kotɔtɔ lïjë koꞌde kpa ya. Lïjë onzi kɔzɔ ꞌjɔ yayi lida ꞌba kpa mini löbu. 9 Lïjë ɔlɔ kari kogba mï dɔyayi pili lïjë kuru dɔ taya ꞌba bɔ kanya ꞌba Bɔkoꞌba toko teyi gbï ti gawo löbu mo tönë bo kɔꞌɔ kulöwö ne. Tine paꞌdo olɔdɔ ŋgï kako bërï dönnï di mïtɔrɔ kina kote dönnï ŋgï pili yaga. 10 Kina kindaꞌba Satani mo tönë kuꞌbölu lïjë ne ŋgï kuꞌdu mï pöpö ꞌba paꞌdo ame këdï köbö ti kulugbï döku ma këdï kilaŋma ne. Paꞌdo tönë kuꞌdu kuruku tönë ti bɔ kumë lende dɔ kïndëndë mo yïmo ne na. Ti kiꞌdi lïjë nduwë koloma toŋɔŋi yayi kote kada kote korɔndɔ ŋbö rɔ ŋburuŋburu.

Kïtï ꞌBa Burë

11 Kina moꞌja kogba kïtï löbu kaŋmi mɔtɔ ŋgï yayi ti bɔ mo dɔmo. Kina dɔyayi ni ti mïtɔrɔ kiriŋa kuturu ŋgï bitɔ tɔ ne ga di zi kɔmɔ bo, koꞌja kïnë mo ga dë kpe. 12 Kina moꞌja töku ni kɔrɔ ꞌdeni kɔmɔ kïtï yayi, ma titi kpaki ti ma löbu. Buku ni iteŋe yïmo ꞌdeni yayi. Kina kiteŋe mï buku mɔtɔ ame rɔ ꞌba dïdï ne ŋgï. Töku pili odɔ karama dɔmo ꞌbëyï ꞌba bɔ mɔtɔ ko gɔ akoꞌdɔ ꞌbï ame koloma tönë toꞌdɔ mo kugu ꞌdeni mï buku nima ne. 13 Kina kiꞌdi koja töku pili ŋgï, mini löbu oja töku ma ꞌba bo ga ame mï bo ne ŋgï yaga, kina tölë ni ti maliti koja töku ma ꞌbënnï ga ame lïjë kupö këdï mïnnï ne ŋgï gbï yaga. Kina koloma ŋgï todɔ karama dönnï ꞌbëyï ꞌba bɔ mɔtɔ gɔ akoꞌdɔ ꞌbï ame koloma tönë toꞌdɔ mo bine ne. 14 Kina kuꞌdu tölë ni ti maliti ŋgï mï pöpö ꞌba paꞌdo. Pöpö ꞌba paꞌdo nime na rɔ tölë ma mï rïyö. 15 Ɔdɔ nï mɔtɔ koꞌja möyï yï dë kugu ꞌdeni mï buku ꞌba dïdï nima, uꞌdu yï ŋgï mï pöpö ꞌba paꞌdo nima.

21

Mïtɔrɔ Ti Dɔyayi Ma Laꞌja

1 Kina moꞌja mïtɔrɔ ma laꞌja ni ti dɔyayi ma laꞌja ŋgï. Mïtɔrɔ ma dɔgba ti dɔyayi ma dɔgba tönë ga iteli ꞌdeni. Mini löbu ni inza kpe. 2 Kina moꞌja gawo Yerosalema kɔtɔ laka ma laꞌja ŋgï këdï kako bërï di mïtɔrɔ di zi Bɔkoꞌba, kiyada ꞌdeni kele kɔzɔ ꞌja laꞌja ame kiyada rönï ꞌdeni ti bɔŋgɔ ma kele toda dɔ mëꞌdë ne tara. 3 Muwö birɔ kudu rɔ ma kembe di kɔmɔ kïtï ꞌba Bɔkoꞌba, iya te, “Bi loma ꞌba Bɔkoꞌba na ꞌdeni ti bilaka lesi, bo ti koloma tïnnï. Kina lïjë ti këdï ŋgï rɔ bilaka abo ga. Bo Bɔkoꞌba ti këdï ŋgï tïnnï ti gbagba bo. Kina bo ti këdï ŋgï rɔ Bɔkoꞌba ꞌbënnï. 4 Bo ti kididi tɔlɔ ꞌdoyi yaga di kömönnï. A mɔtɔ rɔ tölë ni ti monɔ ti tileri di kpa a ma kɔꞌɔ inza kpe nati. Römöyï lïjë wa ma mɔlo naga nima iteli ꞌdeni.”

5 Kina bɔ koloma dɔ kïtï mo tönë kënyï kiya te, “Mëdï moꞌdɔ wa me rɔ ma laꞌja.”

Kina bo kileki ꞌböwu kiya zö tëgë, “Ugu wa nime bërï. Römöyï lende naga nime na rɔ ma kodɔrɔ ꞌdɔ kiꞌdi dɔ gɔmo.”

6 Bo iya zö te, “Oꞌdɔ ꞌdeni kote. Ma na rɔ tisaki mo ti tote mo. Bɔ ame ti koda mini ne ti miꞌdi mini zi bo di mï mini ꞌba dïdï bo kuwë rɔ ma sari kinza topi ɔtɔ gɔmo. 7 Bɔ ame kaꞌda wa ꞌdeni ne bo ti kindaꞌba wa laꞌja naga nime ŋgï pili. Ti mëdï ŋgï rɔ Bɔkoꞌba abo kina bo ti këdï ŋgï rɔ kole ma. 8 Ne bɔ tikere ni ti bɔ kilagi lende ma ni ti bɔ dɔ gege ni ti bɔ közï roma ni ti bɔ yërï ni ti bɔ kata ni ti bɔ akoro ni ti bɔ bëtï ni pili, gɔ bi ꞌbënnï na ti këdï mï pöpö ꞌba paꞌdo köbö ti kulugbï döku ma këdï kilaŋma nime ꞌdë. Ame na rɔ tölë ma mï rïyö.”

Yerosalema Kɔtɔ Laka

9 Malayika ma kɔtɔ di mï löŋgö ya ma modɔmorïyö tönë ga pa ti kitaꞌba közïnnï pili lɔ ti sëyï ma ŋburuŋburu ne, ako kiya zö te, “Ako mileme ꞌja laꞌja ꞌba kamölö ꞌbɔꞌbi zïyï.”

10 Kina Nyï Kɔtɔ Laka kindaꞌba ma ŋgï mbi na malayika nima kombi ma ŋgï dɔ döku löbu kakpa tɔ ne. Kina bo koloma ŋgï tileme gawo Yerosalema kɔtɔ laka ame këdï kako bërï di mïtɔrɔ di zi Bɔkoꞌba ne zö. 11 Rɔmo ilaka ŋgï rɔ tilaka di zi bi kɔpɔ ꞌba löbu ꞌba Bɔkoꞌba. Töbö mo ŋgï rɔ dɔ kiteli kɔzɔ ꞌba ŋbëlë ma köbö naga tara kɔzɔ kïnë kïlïꞌdï ꞌdöyï köbö kɔzɔ ꞌdëꞌdï tara, 12 ti kogba reki kakpa toko rɔmo kpadörï mo ga ꞌbutë dɔmorïyö, kina gbï ti malayika ꞌbutë dɔmorïyö rɔ bɔ dɔmo ga pili rɔ kɔtɔkɔtɔ. Kpadörï naga nima pili ꞌbutë dɔmorïyö ugu möyï dɔ kupö ꞌbutë dɔmorïyö ꞌba Yisarele tönë ga ꞌdeni pili teyi. 13 Kpadörï naga nima rɔ mota mota pili gɔ dɔ kumu sowɔ naga nima. Mota kapa kari yïbï, mota kapa dɔ tugbu, mota kapa dɔ roꞌɔ, mota kapa dɔ tɔrɔ. 14 Reki nima oꞌba rɔ toꞌba ti döku kina döku ame ga koꞌba gbɔndɔ mo dɔmo ëdï ꞌbutë dɔmorïyö ame kugu möyï bɔ laja ma ꞌbutë dɔmorïyö ꞌba kamölö ꞌbɔꞌbi tönë ga ꞌdeni dɔmo.

15 Malayika nima kilende zö ne bo ëdï ti përï yamo ma köbököbö kɔzɔ a ꞌba tiyari wa. Bo oꞌdɔkɔ tiyari gawo nima ti reki mo ti kpadörï mo ga timo. 16 Gawo nima rɔ dɔ ꞌbaga rɔ ma koriya gɔ ma kakpa mo gbï kɔzɔ gɔmo ma köꞌbö. Malayika nima iyari gawo tönë ŋgï ti përï ꞌba tiyari wa timo abo nima. Gɔ ma kakpa mo ti ma köꞌbö mo ëdï mayile kuluku ꞌbutë mota (1,500) kina takpa mo gbï tara. 17 Malayika nima iyari reki mo gbï, tine takpa mo ma kari tɔrɔ ëdï dɔkɔmɔ kumögu kuluku kɔtɔ kɔdɔ dɔmo ꞌbutë gɔ akiyari ꞌba bilaka.

18 Reki nima oꞌba di mï döku kïnë kïlïꞌdï ꞌdöyï. Tine gawo mo oꞌba di mï yamo ma köbököbö ame mo ŋgï ko rɔ gbagba mo ne, köbö kɔzɔ mandara tara. 19 Gbɔndɔ reki ꞌba rɔ gawo nima ïyöru ti kïnë döku ma kele naga. Gbɔndɔ ma dɔgba mo di mï döku kïnë kïlïꞌdï ꞌdöyï. Ma mï rïyö mo di mï döku kïnë kese. Ma mï mota mo di mï döku kïnë kumöru. Ma mï sowɔ mo di mï döku mɔtɔ kïnë mo rɔ ma kese kɔzɔ biliwa. 20 Ma mï muyï mo di mï döku mɔtɔ kïnë mo rɔ ma kumöru kilindekilinde, ma mï modɔɔkɔtɔ mo di mï döku mɔtɔ kïnë mo kɔzɔ gbëyï ma ŋbɔwɔ naga. Ma mï modɔmorïyö mo di mï döku mɔtɔ kïnë mo rɔ dömïꞌböꞌbö. Ma mï modɔɔmota mo di mï döku mɔtɔ kïnë mo rɔ ma kese ꞌdïkïꞌdïkï. Ma mï modɔmosowɔ mo di mï döku mɔtɔ kïnë mo kɔzɔ döwöru dɔŋɔte tara. Ma mï ꞌbutë mo di mï döku mɔtɔ kïnë mo rɔ ma kïdïdï. Ma mï ꞌbutë dɔɔkɔtɔ mo kïnë mo di mï döku mɔtɔ rɔ ma kese tïyötïyö. Ma mï ꞌbutë dɔmorïyö mo kïnë döku mo rɔ ma kasi liyi. 21 Kpadörï ꞌbutë dɔmorïyö naga nima ose di mï nyileki pili rɔ gɔmo rɔ kɔtɔkɔtɔ. Kɔri mïrï ꞌba mï gawo mo nima oꞌba ti yamo köbököbö kilaka ŋgï kɔzɔ mandara tara.

22 Moꞌja rö löbu ꞌba Bɔkoꞌba dë kinda mï gawo mo nima. Römöyï ŋere Bɔkoꞌba tigɔ dɔ kiteli ni ti kamölö ꞌbɔꞌbi na ꞌdeni yayi. 23 Gawo nima ititi lende ꞌba kada ni ti nyepe ni dë kpe ꞌdɔ koyi gɔ bi yïmo. Römöyï rɔ löbu ꞌba Bɔkoꞌba iyɔpɔ yïmo ꞌdeni ŋgï ŋbeŋbileŋbe yaga. Kina kamölö ꞌbɔꞌbi na rɔ lamba mo. 24 Dɔ kupö bilaka pili ti kiliŋgere gɔ bi kɔpɔ mo. Kina bɔ dɔliŋɔ ꞌba mï dɔyayi ni ti koꞌde wa ꞌba mɔri ꞌbënnï ga yïmo. 25 Kpadörï ꞌba rɔ gawo nima öꞌbö ŋgï ŋburu rɔ gböŋö kote kada römöyï korɔndɔ inza yayi. 26 Rɔ löbu ꞌba bilaka pili ti mɔri mo ga ti koꞌde mï gawo nima. 27 Tine wa ame ga rɔ tiꞌda ne inza kɔdɔ du kɔtɔ te mï gawo nima. Kina gbï bɔ bëtï ni ti bɔ lende kënyë ni inza kɔdɔ du kɔtɔ te yayi. Tine ya ame ga ŋge kugu möyï mo ꞌdeni mï buku ꞌba dïdï ꞌba kamölö ꞌbɔꞌbi ne na ti kɔdɔ.

22

1 Kina malayika nima kileme yöpö ꞌba mini ꞌba dïdï ŋgï zö. Yöpö mo nima ŋgï rɔ ma köbö kilaka kɔzɔ mandara tara këdï kɔlɔ di ndï kïtï ꞌba Bɔkoꞌba ni ti kamölö ꞌbɔꞌbi 2 kari mï kɔri mïrï ma löbu ꞌba mï gawo tönë. Ŋgërï ꞌba dïdï ɔrɔ kebe kapa dɔ kulöŋgö yöpö nima kpaki rïyö. Ame köꞌbö tana ŋgï nduwë rɔ kɔmɔ nyepe. Mbili mo ga na rɔ a ꞌba tileŋo dɔ kupö bilaka ꞌba dɔliŋɔ nime. 3 A mɔtɔ ma ti sönö inza kpe nati.

Kïtï ꞌba Bɔkoꞌba ni ti kamölö ꞌbɔꞌbi ti këdï ŋgï mï gawo nima. Kina bɔ laja abo ga ti kumötu bo ŋgï. 4 Lïjë ti koŋgɔ kɔmɔ bo kina möyï bo ti këdï ŋgï kpa dönnï. 5 A mɔtɔ rɔ korɔndɔ inza kpe. Lïjë inza kpe kititi gɔ a mɔtɔ rɔ paꞌdo ꞌba lamba ni ala bi kɔpɔ ꞌba kada. Römöyï ŋere Bɔkoꞌba ti kiyɔpɔ bi zïnnï. Kina lïjë ti kindaꞌba kïtï ŋgï lïjë koloma rɔ ŋburuŋburu.

Tako ꞌBa Yësu

6 Malayika nima iya zö te, “Lende naga nime rɔ ma laka ꞌdɔ kiꞌdi dɔ gɔmo. Ŋere Bɔkoꞌba bɔ kiꞌdi Nyï Kɔtɔ Laka zi bɔ kumë lende abo ga bo na me koja malayika abo ꞌdeni ꞌdɔ kileme wa ma këdï koꞌdɔ rönï gïrï naga nime zi bɔ laja abo ga.”

7 Yësu iya te, “Uwöke, mëdï mako gïrï nime. Lïjë ame ga kindaꞌba lende kumë nime kugu mï buku nime bine ne na laka.”

8 Ma Yowani, ma na muwö wa naga nime moꞌja gbï pili. Kina ɔdɔ muwö ꞌdeni moꞌja gbï tara tine molɔdɔ ŋgï bërï bi ndï malayika nima kileme wa naga nime zö ne tïlëlu bo. 9 Tine bo ileki kiya zö te, “Kinza koꞌdɔ dë. Ma gbï rɔ bɔ laja lëpï yï mɔtɔ, gbï kɔtɔ ti löndö yï ama ga bɔ kumë lende ni ti ya ame ga pili kindaꞌba lende ꞌba mï buku nime ne. Bɔkoꞌba na kïlëlu.”

10 Kina bo kënyï kiya zö tëgë, “Kinza kusu dɔ lende kumë naga nime mï buku nime ne dë, römöyï kada mo ɔwɔ dë kpe. 11 Bɔ ame këdï koꞌdɔ wa ma kënyë ne iꞌdike bo koꞌdɔ abo nduwë. Bɔ ame rɔ tiꞌda ne iꞌdike bo köꞌbö nduwë tara. Bɔ ame këdï koꞌdɔ lende laka ne iꞌdike bo köꞌbö nduwë toꞌdɔ mo. Bɔ ame kɔtɔ laka ne iꞌdike bo köꞌbö nduwë kɔtɔ laka.”

12 Yësu iya te, “Uwöke, mëdï mako gïrï nime. Mëdï moꞌde kpa közï ma ga tö tiꞌdi mo zïyï bɔ kɔtɔ kɔzɔ wa ame nï bɔ mo koꞌdɔ ne tara. 13 Ma na rɔ tisaki mo ti tote mo, dɔgba mo ti ŋburuŋburu mo.”

14 Ya ame ga kurögö bɔŋgɔ ꞌbënnï ga ꞌdeni kɔpɔ ne na laka. Lïjë na ti këdï ŋgï ti közï kakpa tonyo döŋgërï ꞌba dïdï nime gɔ lïjë kɔdɔ di kpadörï kari mï gawo nime. 15 Tine bɔ lende kënyë ni na ti këdï ꞌbënnï kebe gönyï gawo nima yaga yayi. Lïjë bɔ kata ni ti bɔ yërï ni ti bɔ közï roma ni ti bɔ akoro ni ti ya ame ga rɔ bɔ kɔꞌɔ toꞌdɔ bëtï ne, lïjë na ꞌbënnï yaga yayi.

16 “Ma Yësu, moja malayika ma ꞌdeni tuwöwö lende naga nime ziye mï kanisa. Ma na rɔ kupö Dawidi. Ma na rɔ tɔro bi këzë ame köbö kilaka kulöwö ne.”

17 Nyï Kɔtɔ Laka ni ti ꞌja laja tönë iya te, “Ako.”

Kina iꞌdike bɔtɔ ame pili kuwö lende nime ne kiya te, “Ako.”

Bɔ ame ti koda mini ne iꞌdike bo kako. Bɔ ame koꞌdɔkɔ ne iꞌdike bo kako kogba kpa közï kiꞌdi rɔ ma sari nime ame rɔ mini ꞌba dïdï ne.

Ndose Ma Ŋburuŋburu

18 Ma Yowani, miꞌdi kɔmɔ kandi mo zi bɔtɔ ame ga pili këdï kuwö lende kumë naga nime kugu mï buku nime ne. Ɔdɔ bɔ mo konzo lende mɔtɔ dɔmo, Bɔkoꞌba ti konzo dɔ gomɔ ma ꞌba bo gbï teyi kɔzɔ sëyï ame kugu mï buku nime bine ne. 19 Ne ɔdɔ bɔ mɔtɔ kogba ꞌba bo a mɔtɔ yaga di kɔmɔ lende kumë naga nime kugu mï buku nime bine ne, Bɔkoꞌba ti kogba közï kakpa ꞌba tonyo döŋgërï ꞌba dïdï ꞌba bo ti közï kakpa ꞌba toloma mï gawo kɔtɔ laka nime gbï yaga di zi bo kɔzɔ ame kugu mï buku nime ne tara.

20 Bo bɔ ma kodɔ kpa bo kutï gɔmo mo iya te, “Yëë, mëdï mako gïrï nime.”

Kina miya te, “Amini! Ako ti ŋere Yësu.”

21 Lende këyï ꞌba ŋere Yësu koloma ti bilaka ꞌba Bɔkoꞌba ga pili. Amini!