^

Oniyan

Oniyan: Oniyan (New Testament+)

copyright © 2017 Wycliffe Bible Translators, Inc.
Language: Oniyan
Contributor: Wycliffe Bible Translators, Inc.

All rights reserved.

2025-04-29

ePub generated by Haiola 8 Aug 2026 from source files dated 29 Apr 2025

8b7902f3-5e35-5b89-86b2-c6da1be458b9

Añanar aŋ

1

2

3

4

5

6

7

8

9

10

11

12

13

14

15

16

17

18

19

20

21

22

23

24

25

26

27

28

29

30

31

32

33

34

35

36

37

38

39

40

41

42

43

44

45

46

47

48

49

50

Añanar aŋ

Lilaya in

Akayëta Añanar and Bibël aŋo ro kë sëƴalind mëne Kaxanu rik ngwën iŋ do gë ɗek ɓeɓër ex polo ɓën. Mëŋ ri këɓi ɓela ɓën gër eñaw̃ endexëm do gër amëndëra andexëm. Gër ỹanar, aniyan aŋ monënga nënga bax gayik enjekax fo bax. Ɓarikan asoŝan an do gë asoxari aỹanar an w̃endëra këni. Ata Kaxanu ỹana ko këɓi xitind ɓela ɓën xali ƴowëk apumbuluỹët aŋ. Nowe do gë ɓër ekun edexëm ɓën fo fex bax gayik ɓën fo bax ɓër bax liyand ang rek eyeƴan ed Kaxanu ɓën. Ga xucak apumbuluỹët aŋ, ɓërandëw̃ëra and Nowe ɓën ỹana këni këni ŝënarënd. Ỹana këni gaŝëxe emëŝen ed Kaxanu el. Ɓarikan Kaxanu yata këŋo Abëraxam do fel këŋo exo dëfa gër ebar ed Kanahaŋ. Isak, asëñiw̃ ar Abëraxam, do gë Yakob ɓëteli këni eter ed Kaxanu do gë Abëraxam el. Oɓaŝ or Yakob ol rëw̃ër këni ɓenëng epëxw gë ɓeki, do hi këni ɓulunda ir Isërayel in. Ata paɓ gë ɓulunda ijo ɓakawëk gër ebar enang ed enim Kaxanu el. Er ex gër akayëta in:

Mondake ỹanak ngwën iŋ do gë aniyan and ɓela aŋ: 1.1–2.25.

Mondake ỹanak eñëŋënax eŋ do mondake xëñëk gër ngwën: 3–6.

Endeƴ end Nowe do gë end apumbuluỹët eŋ: 7–9.

End ɓërandëw̃ëra and Nowe eŋ: 10–11.

Endeƴ end Abëraxam do gë ekun edexëm eŋ: 12–25.

Endeƴ end Isak do gë ekun edexëm eŋ: 26.1–28.9.

Endeƴ end Yakob do gë ekun edexëm eŋ: 28.10–50.26.

1

End eñana eŋ

1 Gër ỹanar, Kaxanu nëcëtëguk* orën ol do gë ebar el. 2 Ebar el er hi bax ŝoɗe-ŝoɗe, do wafërëluŋ. Ecamëɗan fo xëñ bax gër ambëxw atiw̃ax aŋo, do onjën ond Kaxanu oŋ bax xerëkerarand ƴaŋ gër amen.

3 Kaxanu re ko: «Gil ex angoɓen aŋ!» Ata hik angoɓen aŋ. 4 Kaxanu wat ko mëne angoɓen aŋ eyekax ex. Ŝapëreli ko angoɓen aŋ do gë ecamëɗan el. 5 Kaxanu w̃ac ko angoɓen aŋ «Goyat», do ecamëɗan el «Gëmëɗ». Ata ga w̃ëɗëk do xeyëk, hik akey añanar aŋ.

6 Kaxanu re ko: «Gil ex anguxar mërëxand ir amen do ex capëreli amen aŋ ja mërëxand!» 7 Ata Kaxanu ri ko ƴaŋ anguxar aŋ. Ŝapëreli ko amen and hik ɗila gër anguxar aŋ gë amen and hik ƴaŋ gër anguxar aŋ. Ata hik mondako. 8 Kaxanu w̃ac ko anguxar aŋ «Orën». Ata ga w̃ëɗëk do xeyëk, hik akey akinëm aŋ.

9 Kaxanu re ko: «Amen and hik ɗila gër anguxar aŋ ɓarërëlex beɓët iɓat, do canayal ex eperëk el.» Ata hik mondako. 10 Kaxanu w̃ac ko eperëk el «Ebar», do amara and amen aŋ w̃ac ko «Angwëngw». Ata Kaxanu wat ko mëne aye yek. 11 Kaxanu re ko: «Ebar el dëw̃ëlex ɓeɓëlëg, ondës ond gë eneɗa, gë ɓatëx ɓañamb ƴamb, ɓand gë enëng gë enëng, do gë ɓeneɗa ɓendeɓën ak.» Ata hik mondako. 12 Ebar el rëw̃ëk ɓeɓëlëg, ondës ond gë ɓeneɗa, ɓatëx ɓañamb ƴamb ɓand gë enëng gë enëng, do gë ɓeneɗa ɓendeɓën ak. Kaxanu wat ko mëne aye yek. 13 Ata ga w̃ëɗëk do xeyëk, hik akey atasën aŋ.

14 Kaxanu re ko: «Gil ex ɓangoɓen gër anguxar and orën, ex pitëndëraxënënd goyat in, do gë gëmëɗ in. Ɓangoɓen ɓaŋo kë hi ɓananganëme ɓand opëna, gë ɓakey, do gë ɓëniy. 15 Elod ƴaŋ gër anguxar and orën ŋoɓayindëlex ebar el!» Ata hik mondako. 16 Kaxanu ri ko ɓangoɓen ɓatëm ɓaki: atëmënak aŋ ex ŋoɓaxënënd goyat, do atil aŋ do gë ow̃al oŋ ex ŋoɓaxënënd gëmëɗ. 17 Kaxanu xaw̃ ko ɓangoɓen ɓaŋo gër anguxar and orën ex ŋoɓaxënënd ebar el, 18 ex ŋoɓaxënënd, aŋo goyat do ɓaŋo gëmëɗ, do ex pitëndëraxënënd angoɓen aŋ do gë ecamëɗan el. Kaxanu wat ko mëne aye yek. 19 Ata ga w̃ëɗëk do xeyëk, hik akey anaxën aŋ.

20 Kaxanu re ko: «Ɓëmacar ɓëŋ ñëmbërëlexëni gër amen, do oŝël ol cëgërayindëlexëni ƴaŋ gër ebar, gër anguxar and orën!» 21 Kaxanu nëcëtëgu këɓi ɓoñeỹ ɓond gër angwëngw ɓoŋ, gë ɗek ɓeɓëɓëngw do këni ŝangënarand ɓën. Nëcëtëgu këɓi ɓëte ɓeɓër ỹëmbër bax gër amen ɓën, gë ɓenëng ɓendeɓën ak, do gë oŝël ol, gë ɓenëng ɓendeɓën ak. Ata Kaxanu wat ko mëne aye yek. 22 Kaxanu yël këɓi oɓetak ol and re ko: «Cënarin, ñëmbërin do pëxwin gër amen, polo gër angwëngw. Do oŝël ol ñëmbërëlexëni gër ebar!» 23 Ata ga w̃ëɗëk do xeyëk, hik akey anjoxën aŋ.

24 Kaxanu re ko: «Ebar el dëw̃ëleɓi ɓeɓëɓëngw, gë ɓenëng ɓendeɓën ak: oyel ol, gë ɓanjën ɓaŋ, gë ow̃acar oɓapuỹ ol, er ex yo gë enëng endexëm ak!» Ata hik mondako. 25 Kaxanu ri këɓi ow̃acar oɓapuỹ ol, gë ɓenëng ɓendeɓën ak; oyel ol gë ɓenëng ɓendeɓën ak; do gë ɗek ɓanjën ɓand gër ebar ɓaŋ, gë ɓenëng ɓendeɓën ak. Ata Kaxanu wat ko mëne aye yek.

26 Kaxanu re ko: «Dinëɓëne tan ɓela ɓën gër eñaw̃ endeɓi, eni mëndër gë ɓiyi, enëɓi bëñaxënënd oxan or gër angwëngw ol, oŝël or kë ŝëgërand gër orën ol, gë oyel ol; eni bëñaxënënd ebar el ɗek, do gë ɗek ɓanjën ɓand kë ŝangënarand gër ebar ɓaŋ.» 27 Kaxanu nëcëtëgu këɓi ɓela ɓër ex eñaw̃ endexëm ɓën. Nëcëtëgu këɓi gër eñaw̃ end Kaxanu: asoŝan do gë asoxari. 28 Kaxanu yël këɓi oɓetak ol and re ko: «Dëw̃ërin mbaŋ, ñëmbërin, ɗëgërayin në er ex yo, do bëñayin ebar el. Bëñayinëɓi oxan or gër angwëngw ol, oŝël or kë ŝëgërand gër orën ol, do gë ɗek ow̃acar or kë ŝangënarand gër ebar ol.»

29 Ata re ko Kaxanu: «Anëka yël këmun ɗek ondës ond gër ebar oŋ, gë ɓeneɗa ɓendeɓën ak, ɗek ɓatëx ɓañamb ƴamb ɓaŋ, gë ɓeneɗa ɓendeɓën ak, ex gi eƴamb edewën el. 30 Emacar end ex yo gër ebar, acël and kë ŝëgërand yo ƴaŋ gër orën, er kë ŝangënarand gër ebar do hik gë onjën yo, ɗek ondës ocëkët oŋ ex eƴamb ƴamb edewën el.» Ata hik mondako. 31 Kaxanu wat ko ɗek er ri ko in mëne mbaŋ ye bax. Ata ga w̃ëɗëk do xeyëk, hik akey anjongamatën aŋ.

2

1 Mondako faỹ ko Kaxanu edi ed orën, gë ebar el, do gë ɗek ɓeɓër ex polo gër ndeɓën ɓën. 2 Yatir akey anjongakinëm, Kaxanu anëka faỹ baxo ɗek andiyen and ri baxo aŋ. Gë akey anjongakinëm aŋ faỹ baxo Kaxanu andiyen and ri ko aŋ. Ata gë akey anjongakinëm aŋ seyëta ko ɗek andiyen and ri ko aŋ. 3 Kaxanu ri ko akey anjongakinëm aŋ akey acëɓax, akey and xwën ko. Gayikwa yatijo seyëta ko ɗek andiyen and enëcëtëgu ed ɓeỹ aŋ.

End andëɗa and Eden eŋ

4 Mondako bax endeƴ end orën do gë ebar eŋ and nëcëtëgu ko Kaxanu aŋ. Yatir ri ko Axwën Kaxanu orën ol do gë ebar el, 5 ado acëc aŋ dëŋ ax gi bana pere gër ebar. Ɓëte endës gematak ax ɗëg bana pere. Gayikwa Axwën Kaxanu axo mëlaw bana pere tëɓ iŋ gër ebar, do ala ax gi bana ar kë ỹandëra.

6 Ɓarikan añësa and men bax lejënd gër ebar, do bax xoŝand ɗek añangëỹang and ebar aŋ.

7 Axwën Kaxanu ɓaƴ këŋo asoŝan gë obar ok. Fif këŋo gër ocën onjën ond kë yëlënd aniyan oŋ. Ata hi ko ala aɓëngw. 8 Axwën Kaxanu ri ko andëɗa gër ebar ed Eden, gand apën-eñan, do xwët këŋo asoŝan ar ɓaƴ baŋo an. 9 Axwën Kaxanu nëcëtëgu ko gër ebar ɗek ɓatëx ɓaŋ, gë ɓenëng ɓendeɓën ak, ɓatëx ɓand ye bax owat, do nënga bax eƴamb. Ata ŝit gër ɓatëx ɓaŋo, lëg bax mërëxand ir andëɗa atëx and kë yëlënd aniyan aŋ, gë atëx and kë yëlënd enang ed enjekax do gë eñëŋënax aŋ.

10 Yeɓ ebax na gër ebar ed Eden ir bax ỹëmënd yaɓët oɓëŋa ok, do bax xoŝand andëɗa aŋ. Ata na gër andëɗa ŝapër bax yeɓ ijo ɓambana ɓanax. 11 Ambana añanar aŋ bani w̃acënd Piŝoŋ. Mëŋ ɓëtak ɗek ebar ed Afila el, gër ed ex kaŋe, 12 kaŋe iw̃ënëk in. Na gër ebar elo fo ex ɓëte angiri ir këni w̃acënd bëdeliyom in do gë ekaỹ ekëɓënaxik ed këni w̃acënd onikës. 13 Ambana akinëm aŋ bani w̃acënd Gixoŋ. Aŋo ɓëtak ebar ed Kuŝ el. 14 Ambana atasën aŋ bani w̃acënd Tigër, aŋo bax fesënd apën-eñan and gër ebar ed Asiri. Ambana anaxën aŋ bani w̃acënd Ëfërat.

15 Axwën Kaxanu w̃eɗ këŋo asoŝan an, do xwët këŋo gër andëɗa and Eden exo ñanënd do exo nëkonand. 16 Ata Axwën Kaxanu fel këŋo asoŝan an: «Axor këƴ xor eƴ ƴambënd ɗek ɓatëx ɓand gër andëɗa ɓaŋ. 17 Ɓari atëx and kë nangënënd enjekax do gë eñëŋënax aŋ, ax gi ex na moñamb. Gayikwa aŝës këƴ ŝës yatir këƴ ƴamb.»

18 Ga xucak eŋo, Axwën Kaxanu re ko: «Ax ye ex na wa asoŝan an exo gi gaɓat. Dinëlemo arëcara ar këni ỹana eni paɓërënd.» 19 Axwën Kaxanu ɓaƴ këɓi gë obar ɗek ow̃acar or gër apuỹ ol, do gë ɗek ɓacël ɓand kë ŝëgërand gër orën ɓaŋ. Ŝëñëta këɓi end asoŝan eŋ exo wat ba mondake këɓi w̃acëra. Do er gë onjën yo, exo gi gë ow̃ac or këŋo yël asoŝan an. 20 Asoŝan an yëlëra këɓi omac ɗek oyel ol, ɗek ɓacël ɓaŋ, do gë ɗek ow̃acar ol. Ɓari emacar gematak aŋo wat bana end kë hi arëcara ar këni ỹana eni paɓërënd. 21 Axwën Kaxanu lapan këŋo asoŝan an akwëɗ atëm, asoŝan an raŝ këŋo lëɓ. Ŝosëta ko anjaw̃ amat gër ambëɓ and asoŝan, do w̃aŝ ko oƴas ok. 22 Gë anjaw̃ and ŝosët ko gër asoŝan aŋ, Axwën Kaxanu ri këŋo asoxari, do w̃ëla këŋo gër asoŝan. 23 Ata asoŝan an ga wat këŋo, re ko:

«Dodo nëkoɗo ngwa ar ex ŝapar ir ŝapar iram an,

ar ex eman end eman endam an.

Asoxari këno ỹana eno macënd

gayikwa gër asoŝan ŝosëtagu këno.» 24 Mëŋ ex, asoŝan an ŋaw̃ëtaleɓi nëm gë sëm eni ɓaraxën gë asoxari arexëm an, do eni gi eman emat.

25 Ata asoŝan an do gë asoxari arexëm an hi këni ɓën tak ɓëxi tëɓ gë ɓeman ɓeŋ, ɓari abaɓi ŝëfënandër na.

3

End eñëŋënax gër ngwën eŋ

1 Andën aŋ ebax emacar end siti bax nëmëc gër ɗek ow̃acar oɓapuỹ or ɓaƴ këɓi Axwën Kaxanu ol. Akey amat, ga sëka këŋo asoxari an, w̃ëka këŋo: «Kaxanu dëŋ nde rek: “Wën këren ƴambënd na ɗek ɓatëx ɓand gër andëɗa ɓaŋ?”» 2 Asoxari an yaka këŋo andën aŋ: «Ɓiyi axor xor këmi mi ƴambënd ɓatëx ɓand gër andëɗa ɓaŋ. 3 Ɓarikan atëx and hik mërëxand gër andëɗa aŋ, Kaxanu ga re ko: “Wën këren ƴambëɗ na, këren kwixwëtaɗ na. Ga ƴamb ƴamb kën, and kën ŝës ex ɗe!”» 4 Ata andën aŋ fel këŋo asoxari an: «Adokiŋ an cës na! 5 Ɓarikan Kaxanu ga nang ko mëne yatir kën ƴamb, ɓangës ɓandewën ɓaŋ kë watëra. Ata en gi ang Kaxanu fo, en nang enjekax eŋ do gë eñëŋënax eŋ.»

6 Asoxari an wat ko mëne atëx aŋ anënga kë nënga eƴamb el ga yek ako owati ol. Ga ỹandi këŋo onangëran or kë yëlënd ol, xwëca ko do ƴamb ko. Yël këŋo icën indexëm ind xetëna baŋo iŋ; mëŋ ɓëte ƴamb ko. 7 Ata ɓangës ɓandeɓën ɓaŋ watërak ga foɗët këɓi, ata nang këni mëne tëɓ gë ɓeman ɓeŋ hi këni. Ɓan këni opat od andan do xura këni.

8 Ata wëlëgu këno Axwën Kaxanu ga ko ɓëtara andëɗa aŋ gë ingoc ind genëka iŋ. Asoŝan an do gë asoxari arexëm an ƴe këni, ỹafëx këni ŝit gër ɓatëx ɓand gër andëɗa, këdi këɓi wat Axwën Kaxanu. 9 Axwën Kaxanu ga këŋo w̃ac asoŝan an, w̃ëka këŋo: «Feye wa hi këƴ?» 10 Mëŋ yakaw ko: «Ga wëlëgu këmi gër andëɗa, ata yëdara këme gayik tëɓ gë eman eŋ hi këme, awa mëŋ ỹafaxën këme.» 11 Axwën Kaxanu re ko: «Noỹo wa nangën ki mëne tëɓ gë eman eŋ hi këƴ? Ba ƴamb këƴ nde atëx and ŝëɓan bami eƴamb aŋ?» 12 Yakaw ko asoŝan an: «Asoxari ar w̃ëlanëgu këƴe an, yël ke atëx aŋ, do ƴamb këme.»

13 Axwën Kaxanu w̃ëka këŋo asoxari an: «Inew̃a rixën këƴ eŋo?» Yakaw ko asoxari an: «Andën aŋ yifa ke, do ƴamb këme.» 14 Axwën Kaxanu re këŋo andën aŋ:

«Awa wëj gayikako eŋo ri këƴ,

anëka w̃e ki gër oyel ɗek,

do gër ow̃acar or gër apuỹ ɗek.

Gë acël andeƴ aŋ këƴ ỹana eƴ ŋexërand,

do eƴ ɓelënd eɓëkwërëɓëkw el

ang kë nëka ɓakey ɓandeƴ ak.

15 Wëno kë ri angoỹëra and wëj do gë asoxari aŋ,

angoỹëra and andëw̃ëra andeƴ aŋ,

do gë andëw̃ëra andexëm aŋ.

Ar andëw̃ëra andexëm an ki sëkan ɓëlëɓël gaf in,

do wëj eƴo ŋat gër etak.»

16 Axwën Kaxanu re këŋo ɓëte asoxari an:

«Aɓaŝ këme ɓaŝ toro ind ɓacël ɓandeƴ iŋ,

gë aƴambën këƴëɓi ỹana eƴëɓi dëw̃ënd oɓaŝ ol.

Oñandi odeƴ ok gër icën indeƴ kë hi,

do mëŋ ki w̃ëña.»

17 Axwën Kaxanu re këŋo ɓëte asoŝan an:

«Gayikako asoxari areƴ an ɓaxët këƴo,

do ƴamb këƴ atëx and ŝëɓan bami eƴamb aŋ,

ebar el aw̃e kë w̃e në endeƴ;

gë aƴambën këƴ ỹana eƴ nëcëtënd eƴamb ƴamb ireƴ in

ɗek ɓakey ɓand aniyan andeƴ ɓaŋ.

18 Odëmbën do gë ondës kë ỹana exi ɗëgënd, do ɓeɓëlëg ɓër gër apuỹ këƴ ỹana eƴ ƴambënd.

19 Gë asëw̃ëtëw̃a ir dëxas ireƴ in këƴ ỹana eƴ cotënd eƴamb ƴamb in,

xali eƴ ɓaka gër ebar ed gër ed nëcëtëgu këmi;

gayikwa obar hi këƴ, do gër ebar këƴ ɓaka.»

20 Ga xucak eŋo, asoŝan an yël këŋo asoxari arexëm an ow̃ac or «Xawa», mëne ngëŋ «Aɓëngw», gayikwa mëŋ ex nëm ir ɗek ɓër kë liyand ɓën. 21 Axwën Kaxanu rin këɓi ɓacuɗ ɓand ɓanar, do asoŝan an gë asoxari an ŝuɗara këni.

22 Axwën Kaxanu re ko: «Ala an anëka hi ko ang ɓiyi ak gër enang ed enjekax do gë eñëŋënax. Gërëgako, kërexo kwëca na ɓëte atëx and kë yëlënd aniyan aŋ, exo ƴamb, do exo ɗiya din ir din!» 23 Axwën Kaxanu w̃aỹ këɓi asoŝan an do gë asoxari an eni can andëɗa and Eden aŋ, do asoŝan an exo ñanënd ebar ed gër ed nëcëtëgu këŋo el. 24 And w̃aỹ këɓi ɓela aŋ, Axwën Kaxanu xwët këɓi gand apën-eñan and andëɗa and Eden Ocerubeŋ do gë duxuma ir gë okoɗux ir kë ŝenarand. Mondako ŝëng ko fëña ir gër atëx and kë yëlënd aniyan in.

4

Endeƴ end Kaỹe do gë Abel eŋ

1 Ga xucak eŋo, Adam, asoŝan an, nangër këni gë alindaw̃ Xawa. Alindaw̃ hi ko gë acël, rëw̃ këŋo itoŝan, do w̃ac këno Kaỹe. Gayikwa are re baxo: «Ala rëw̃ këmo, gë edëca ed Axwën Kaxanu el.» 2 Rëw̃ këŋo ɓëte itoŝan, aɓinëm ar Kaỹe, do w̃ac këŋo Abel. Abel hi ko axwël ar oɓeci do gë opeỹ, do Kaỹe hi ko aỹan.

3 Ga niyitarak, Kaỹe w̃ëlan këŋo Axwën Kaxanu ŝaɗaxa ir er xana baxo gër ebar in. 4 Abel mëŋ ɓëte, w̃ëlan këŋo ŝaɗaxa ir ɓëñanar ɓënd oyel orexëm, gë onil ondeɓën ak. Axwën Kaxanu nëngan këŋo end Abel eŋ, do xana ko ŝaɗaxa irexëm in. 5 Ɓari aŋo nëngan bana end Kaỹe eŋ, do axo kana bana ŝaɗaxa irexëm in. Ata Kaỹe xoỹ ko mbaŋ, ỹëŋënin ko dëxas irexëm in. 6 Axwën Kaxanu w̃ëka këŋo Kaỹe: «Inew̃a xoỹaxën këƴ? Inew̃a ỹëŋëninaxën këƴ dëxas ireƴ in? 7 Kido ŝenene ri baƴ, arënëta rënëta doƴ. Ɓari gayikako aƴ di ex na ŝenene, eñëŋënax eŋ mokaŝ xaŝ ki gër ebët edeƴ ga ỹandi këŋo exi bëña. Ɓarikan wëj wa ỹapëk eƴo bëña!»

8 Kaỹe yeƴaneli këŋo Abel aɓinëm, ga hi bani gër apuỹ, Kaỹe w̃ëlën këŋo Abel aɓinëm, do law̃ këŋo. 9 Ata Axwën Kaxanu w̃ëka këŋo Kaỹe: «Feye exo aɓinëx Abel?» Kaỹe yaka ko: «Ame nang ex na. Ba wëno nde ex anëkona ar aɓaỹe an?» 10 Re ko ɓëte Axwën Kaxanu: «Ine ri këƴ? Në ewëleme oŝat or aɓinëx oŋ ga kë xeỹëgund elod gër ebar xali gër ndam ro. 11 Gërëgako wëj anëka w̃e ki, caw këƴ h̃awëta ebar ed hëlëk oŝat or aɓinëx el. 12 And këƴ ỹan ebar aŋ, ỹoweỹ aƴ ñana na eƴ kanand. Ar eɗëg këm këƴ hi, asëk aƴexërand fo këƴ ỹana eƴ ƴexërand gër ebar.» 13 Ata Kaỹe yaka këŋo Axwën Kaxanu: «Amena andam aŋ mbaŋ siɓëk, ame kor na me ɓuŋa. 14 Anëka këƴe w̃aỹënd doro, me ŋaw̃ëta ebar ed bame ỹanënd el. Aỹafëra këmi ỹana mi ñafërand, do din ame wat na dëxas ireƴ in. Ar eɗëg këm këme hi, asëk aƴexëra fo këme ỹana me ƴexërand gër ebar. Do angëmëne mi ped gë ala, exe ɗaw̃.» 15 Axwën Kaxanu yaka këŋo: «Angëmëne ala eŋo ɗaw̃ Kaỹe, ɓakëlëbëd ɓanjongëɓaki këno w̃aŝan.»

Axwën Kaxanu laram ko nanganëme gër Kaỹe eni watënd ɓër këni fedënd ɓën, këdi këno law̃. 16 Ata Kaỹe ga xani ko eŋo ŋaw̃ëta Axwën Kaxanu, ƴe ko lëgëx ko gër ebar ed Nod, gand apën-eñan ed andëɗa and Eden.

End ɓërandëw̃ëra ɓër Kaỹe eŋ

17 Kaỹe nangër këni gë alindaw̃. Ata alindaw̃ hi ko gë acël, rëw̃ këŋo Enok. Kaỹe ɓaƴ ko angol, do w̃acan këŋo asëñiw̃ Enok. 18 Enok hi ko sëm ir Irad, do Irad, sëm ir Mexuyahel. Mexuyahel hi ko sëm ir Metuŝahel, do Metuŝahel, sëm ir Lemek.

19 Lemek ỹër këɓi ɓësoxari ɓëxi: aỹanar an Ada, do axinëm an, Tësila. 20 Ada, asoxari aỹanar an, rëw̃ këɓi ɓëtoŝan ɓëki: Yabal do gë Yubal. Yabal hi ko axarëk ar ɓëxwël ɓër oyel do këni rëfarand laŋ. 21 Do Yubal mëŋ, hi ko axarëk ar ɓësëmb ɓër ɓemangi do gë ɓëfarix ɓër ɓacëroti an. 22 Tësila, asoxari axinëm aŋ, rëw̃ këɓi ɓëte ɓëtox ɓëki: itoŝan iŋ Tubal-Kaỹe, do itoxari iŋ, Nahama. Tubal-Kaỹe hi ko asap ar ɗek ɓeɓër ex ƴawale do gë dun.

23 Akey amat, Lemek fel këɓi ɓësoxari ɓërexëm ɓën:

«Ada do gë Tësila, ɓaxëtin oniw̃ oram ol!

Wën ɓësoxari ɓër Lemek ɓën,

ɓanëf ɓandewën ɓaŋ wëlëlex eyeƴan edam el!

Asoŝan këmo law̃ angëmëne ala exe këm,

Itox këmo law̃ angëmëne ala exe tembaỹën.

24 Ɓakëlëbëd ɓanjongëɓaki këno w̃aŝan Kaỹe,

ɓarikan wëno Lemek, ɓakëlëbëd ofëxw ocongoxi gë ɓanjongëɓaki këne w̃aŝan!»

25 Adam, asoŝan an, nangër këni gë alindaw̃ Xawa. Ata Xawa rëw̃ këŋo itoŝan, do w̃ac këŋo Set. Gayikwa are re baxo: «Kaxanu yël ke itoŝan, exo ɓët gër ed ebaxo Abel, ir law̃ këŋo Kaỹe.» 26 Set rëw̃ këŋo itoŝan do w̃ac këŋo Enoŝ. Ata ɓela ɓën amëd aŋo ỹana këni ecale do gë emac ed Kaxanu Axwën el.

5

End ɓëxarëk eŋ: elod Adam xali gër Nowe

1 Mondako ex akayëta and andëw̃ëra and Adam aŋ. Kaxanu, yatir nëcëtëgu këɓi ɓela, ari ri këɓi do wëndër këni gë mëŋ. 2 Kaxanu nëcëtëgu këɓi asoŝan an do gë asoxari an. Yël këɓi oɓetak ol, yatir nëcëtëgu këɓi dëŋ re ko enëɓi macënd ɓela.

3 Adam ga sëk këŋo ɓëniy këme gë ofëxw osas, rëw̃ këŋo itoŝan ind wëndër këni gë mëŋ, gër eñaw̃ endexëm, do w̃ac këŋo Set. 4 Adam liya ko ɓëniy okeme ocongotas and rëw̃ këŋo Set aŋ. Rëw̃ këɓi ɓëte ɓëtoŝan do gë ɓëtoxari. 5 Ata ga sëk këŋo ɓëniy okeme ocongonax gë ofëxw osas, Adam ŝës ko.

6 Set ga sëk këno ɓëniy keme gë ɓënjo, rëw̃ këŋo Enoŝ. 7 Set liya ko ɓëniy okeme ocongotas gë ɓënjongëɓëki and rëw̃ këno Enoŝ aŋ. Rëw̃ këɓi ɓëte ɓëtoŝan do gë ɓëtoxari. 8 Ata ga sëk këŋo ɓëniy okeme ocongonax gë epëxw gë ɓëki, Set ŝës ko.

9 Enoŝ ga sëk këŋo ɓëniy ofëxw ocongonax, rëw̃ këŋo Kenaŋ. 10 Enoŝ liya ko ɓëniy okeme ocongotas gë epëxw gë ɓënjo and rëw̃ këŋo Kenaŋ aŋ. Rëw̃ këɓi ɓëte ɓëtoŝan do gë ɓëtoxari. 11 Ata ga sëk këŋo ɓëniy okeme ocongonax gë ɓënjo, Enoŝ ŝës ko.

12 Kenaŋ ga sëk këŋo ɓëniy ofëxw ocongoxi, rëw̃ këŋo Maxalalel. 13 Kenaŋ liya ko ɓëniy okeme ocongotas gë ofëxw onax, and rëw̃ këŋo Maxalalel aŋ. Rëw̃ këɓi ɓëte ɓëtoŝan do gë ɓëtoxari. 14 Ata ga sëk këŋo ɓëniy okeme ocongonax gë epëxw, Kenaŋ ŝës ko.

15 Maxalalel ga sëk këŋo ɓëniy ofëxw ocongeɓat gë ɓënjo, rëw̃ këŋo Yered. 16 Maxalalel liya ko ɓëniy okeme ocongotas gë ofëxw osas and rëw̃ këŋo Yered aŋ. Rëw̃ këɓi ɓëte ɓëtoŝan do gë ɓëtoxari. 17 Ata ga sëk këŋo ɓëniy okeme ocongotas gë ofëxw ocongonax gë ɓënjo, Maxalalel ŝës ko.

18 Yered ga sëk këŋo ɓëniy këme gë ofëxw ocongeɓat gë ɓëki, rëw̃ këŋo Enok. 19 Yered liya ko ɓëniy okeme ocongotas and rëw̃ këŋo Enok aŋ. Rëw̃ këɓi ɓëte ɓëtoŝan do gë ɓëtoxari. 20 Ata ga sëk këŋo ɓëniy okeme ocongonax gë ofëxw ocongeɓat gë ɓëki, Yered ŝës ko.

21 Enok ga sëk këŋo ɓëniy ofëxw ocongeɓat gë ɓënjo, rëw̃ këŋo Matusalem. 22 Enok liya ko ang këŋo nënganënd Kaxanu ak, ɓëniy okeme otas, and rëw̃ këŋo Matusalem aŋ. Rëw̃ këɓi ɓëte ɓëtoŝan do gë ɓëtoxari. 23 Ata Enok sëk këŋo ɓëniy okeme otas gë ofëxw ocongeɓat gë ɓënjo. 24 Enok liya ko ang këŋo nënganënd Kaxanu ak, ata ɓela ɓën nema këno anema fo ga xana këŋo Kaxanu.

25 Matusalem ga sëk këŋo ɓëniy këme gë ofëxw ocongosas gë ɓënjongëɓëki, rëw̃ këŋo Lemek. 26 Matusalem liya ko ɓëniy okeme ocongoki gë ofëxw ocongosas gë ɓëki, and rëw̃ këŋo Lemek aŋ. Rëw̃ këɓi ɓëte ɓëtoŝan do gë ɓëtoxari. 27 Ata ga sëk këŋo ɓëniy okeme ocongonax gë ofëxw ocongeɓat gë ɓënjongëɓënax, Matusalem ŝës ko.

28 Lemek ga sëk këŋo ɓëniy keme gë ofëxw ocongosas gë ɓëki, rëw̃ këŋo itoŝan. 29 W̃ac këŋo Nowe, ga baxo rend cëŋ: «Ajo këɓo racët gër andiyen añëkaxik and këne rinde ene ɗiyaxëne gër ebar ed xare ko Axwën Kaxanu aŋ.» 30 Lemek liya ko ɓëniy okeme oco gë ofëxw ocongonax gë ɓënjo, and rëw̃ këno Nowe aŋ. Rëw̃ këɓi ɓëte ɓëtoŝan do gë ɓëtoxari. 31 Ga sëk këŋo ɓëniy okeme ocongoki gë ofëxw ocongoxi gë ɓënjongëɓëki, Lemek ŝës ko. 32 Nowe liya ko ɓëniy okeme oco, and rëw̃ këɓi Ŝem, gë Xam, do gë Yafet aŋ.

6

End ɓela ɓësëmbak eŋ

1 And ỹana këni ɓela eñëmbër ed gër ebar aŋ, rëw̃ëra kënëɓi odënaw̃. 2 Ɓela ɓër ekun ed Kaxanu ɓën wat këni mëne odënaw̃ od ɓela ɓër gër ebar ok mbaŋ ye këni. Sana kënëɓi do ỹërëra kënëɓi ɗek. 3 Ata Axwën Kaxanu re ko: «Ala an oñas fo hi ko. Wëno ame teɓ na din ir din onjën ondam oŋ gër ndexëm. Ɓëniy këme gë alapem fo ko ỹana exo ɗiyand.» 4 Amëd aŋo hi bani ɓela ɓëŝakax ɓën gër ebar. Ɓëte amëd aŋo fo ɓar bani ɓela ɓër ekun ed Kaxanu ɓën gë odënaw̃ od ɓela ɓër gër ebar ok. Ɓësoxari ɓëjo rëw̃ëra kënëɓi oɓaŝ or hi bax ɓela ɓësëm, ɓangwëlik ɓand akarëk ɓaŋ.

5 Axwën Kaxanu wat ko mëne eñëŋënax end bani rind ɓela gër ebar eŋ axuri xurik. Er xëñ bax gër ow̃ëkw oreɓën wayët ɓanjëlan ɓañëŋënax fo. 6 Axwën Kaxanu ŝena këŋo er ɓaƴaxën baɓi ɓela in gër ebar. Gër emëkw edexëm ŝena baŋo endeɓën eŋ. 7 Ata re ko Axwën Kaxanu: «Ebar el këme fat eni dëxëtaxën ɓela ɓër ɓaƴ këmëni ɓën. Afat këme fat gë ɓela ak, gë oyel ak, gë ɓanjën ak, do gë oŝël ak. Gayikwa ɗek ŝena ke er ɓaƴaxën bamëni in.» 8 Ɓarikan Nowe ŝot ko oyekax or Axwën Kaxanu ol.

End apexa and Nowe eŋ

9 Mondako ex andëw̃ëra and Nowe aŋ. Nowe mëŋ cëŋ, ala ar ŝenene do ar ɗal ebaxo. Ang këŋo nënganënd Kaxanu ak baxo liyand, mërëxand ir ɓandëw̃ëra ɓand ɓela ɓër angwën aŋo ɓën. 10 Nowe mëŋ, ocambenjar otas rëw̃ baɓi: Ŝem, gë Xam do gë Yafet.

11 Ebar el anëka sëmba bax gër owat or Kaxanu. Ɓela ɓën mbaŋ wër bani. 12 Ebar etëmbak fo baxo watënd Kaxanu, gayikwa ɓela ɓën edi ed ɓetëmbak fo wata bani gër ebar. 13 Ata Kaxanu fel këŋo Nowe: «Ekwët ed ɓeỹ ɗek el h̃atëguk, ang faỹ këme gër emëkw edam ak. Gayikwa owër fo ex gër ebar në end ɓela ɓësëmbak eŋ. Anemin këmëni nemin ɗek gë ebar ak. 14 Ɓarikan wëj Nowe, pikanayal akuluŋ and otëx od ax bërënd na. Cetëndëriɗ akuluŋ aŋo ɓaciw̃ ɓaciw̃ do notayiɗ gë otesesan amëlëf do gë amëfac. 15 Mondako këƴ fika akuluŋ aŋo: acakëŝak in, ometër keme gë ofëxw oco, añangëỹang in, ometër alapem gë oco, do ƴaŋ-ƴaŋ in, ometër epëxw gë oco. 16 Pikayiɗ ƴaŋ ang aciw̃ ŝëxw këƴ fo. Do teɓayiɗ amëd and gwër në enëxar fo, në beɓët iɓat. Teɓayiɗ ɓëte ebët në beɓët iɓat. Tëndëndëriɗ gër kuluŋ isëm ijo ɓaciw̃ ɓatas. 17 Wëno cëŋ, ata këme w̃ëlaw ampumbuluỹët or këɓi nemin ɗek ɓeɓër ex gë onjën ɓën. Ɗek er ex gë onjën yo gër ebar kë nemi. 18 Ɓarikan eter këmi yata. Do ɗiliɗën gër akuluŋ aŋo wëj, gë ɓosëñix, gë alindax, do gë ɓolindaw̃ ɓor ɓosëñix. 19 Ɗëniɗëɓi gër akuluŋ aŋo ɗek ow̃acar oɓëngw ol, enëm gë ecan, eni ɓayixën ɓëɓëngw ang wëj ak. 20 Enëng end oŝël end ex yo, gë enëng end ow̃acar or gë osapar onax end ex yo, gë enëng end ow̃acar or xaɗa-xaɗa end ex yo, do gë ɓanjën ɓaŋ, aƴow këni ƴow gër akuluŋ andeƴ, enëm gë ecan, eni ɓayixën ɓëɓëngw. 21 Ɓariɗ ɗek ɓeɓër kën ỹana en ƴambënd ɓën, gë ɓeɓër këni ỹana eni ƴambënd ɓën. Do mëxwëtayiɗ, en ƴambëraxënënd wëj gë ekun edeƴ el, do gë ow̃acar ol.» 22 Ata Nowe ri ko ɗek er fel baŋo Kaxanu in, ang fel baŋo ak dëŋ.

7

End Nowe polo gër akuluŋ eŋ

1 Axwën Kaxanu fel këŋo Nowe: «Ɗilin gër akuluŋ wëj do gë ekun edeƴ el ɗek. Gayikwa mërëxand ir ɓandëw̃ëra ɓand ɓela ɓër gë okey oko ɓaŋo, wëj gaɓat wat këmi ar ŝenene an. 2 Meɗëlëɓi ow̃acar ocongoxi, enëm gë ecan, gër enëng kala end ow̃acar ow̃ënëk, ɓëte gër ɗek ow̃acar oɓuyaraxik, enëm gë ecan. 3 Meɗëlëɓi ɓëte ɓacël ɓanjongëɓaki, anëm gë acan, ex ɓayixën ɓenëng ɓendeɓën ɓeŋ ɗek ebar el. 4 Gayikwa ro gë ɓakey ɓanjongëɓaki, tëɓ iŋ këme w̃ëlaw do ex tëɓ gëmëɗ gë goyat, ɓakey ofëxw onax. Mondako këmëni fat gër añangëỹang ir ebar, ɗek ɓeɓër gë onjën do ɓaƴ këmëni ɓën.» 5 Ata Nowe ri ko ɗek er fel baŋo Axwën Kaxanu in.

End ampumbuluỹët eŋ

6 Amëd aŋo, Nowe anëka sëk baŋo ɓëniy okeme ocongiɓat ga ƴowëk ampumbuluỹët aŋ gër ebar. 7 Ata Nowe, gë ɓosëñiw̃, gë alindaw̃, do gë ɓolindaw̃ ɓor ɓosëñiw̃ lil këni gër akuluŋ këdi këɓi law̃ ampumbuluỹët aŋ. 8 Ɗek ow̃acar ol, hik ow̃ënëk ol, hik oɓuyaraxik ol, gë oŝël ol, do gë ɗek ɓeɓër kë ƴexërand xaɗa-xaɗa gër ebar ɓën, 9 ƴow këni gër akuluŋ and Nowe, ɓeki ɓeki, gë enëm gë ecan, eni ɗilaxën gër akuluŋ, ang fel baŋo Kaxanu Nowe ak. 10 Ga xucak ɓakey ɓanjongëɓaki, amen aŋ yëpëtak xali xwëcarak ebar el.

11 Ata yatir sëk këŋo Nowe ɓëniy okeme ocongiɓat, gë opacaw̃ oki, gë ɓakey epëxw gë ɓanjongëɓaki, fëti bax ɗek ɓañësa ɓand men ɓand ex gër ebar ɓaŋ. Men ond ƴaŋ oŋ ỹanak kë yëpëtand ga fërëtayak ɓamëd ɓand gër orën ɓaŋ. 12 Tëɓ iŋ kë yëpëtand gër ebar, gëmëɗ gë goyat, xali ɓakey ofëxw onax. 13 Kwël yatijo fo lil bani gër akuluŋ Nowe, gë ɓosëñiw̃, Ŝem, gë Xam, gë Yafet, gë alindaw̃ arexëm, do gë ɓësoxari ɓësas ɓër ɓosëñiw̃ ɓën. 14 Alil lil bani ɓëte ɗek ɓenëng ɓend ow̃acar or gër apuỹ ɓeŋ, gë ɓend oyel ɓeŋ, gë ɓend ɓanjën ɓand kë ŝangënarand gër ebar ɓeŋ; gë ɓenëng ɓend oŝël ɓeŋ, do gë ɗek ɓend ɓanjën ɓand kë ŝëgërand ɓeŋ. 15 Ɗek ɓeɓër gë onjën ɓën, ƴow këni gër Nowe, enëm gë ecan, eni ɗilaxën gër akuluŋ. 16 Ɗek ɓeɓijo ƴow këni, enëm gë ecan, enëng end ex yo, ang re baxo Kaxanu ak. Ata Axwën Kaxanu fëra ko ebët ed akuluŋ el, gër epoƴ ed Nowe.

17 Ebar el ɗek ỹëmëk xali nëkak ɓakey ofëxw onax. Key yo key bax ỹëmbërënd amen aŋ xali lëɓinak akuluŋ aŋ. Ata kuluŋ aŋ xangëk ƴaŋ gër amen and hi bax gër ebar. 18 Amen aŋ ga ɓaŝërëk ƴaŋ gër ebar do ampumbuluỹët aŋ kë w̃ëlarand akuluŋ aŋ. 19 Ɓëte kwël dëŋ bax ɓaŝërënd amen aŋ, ata ŝiliparak kwëc ɗek osënd oŝakax or ex gër ebar oŋ. 20 Osënd oŋ ŝiliparak polo gër amen në ometër ocongoki ba ocongotas. 21 Ɗek ɓeɓër ɓaƴ baɓi Kaxanu do bani ŝangënarand gër ebar ɓën, nemira këni: oŝël ol, gë oyel ol, gë ow̃acar oɓapuỹ ol, gë ɗek ɓanjën ɓand bax ƴexërand gër ebar ɓaŋ, do gë ɗek ɓela ɓën. 22 Ɗek ɓeɓër ebax gë onjën gër ebar ɓën ŝësëra këni. 23 Mondako fat këɓi Kaxanu ɗek ɓeɓër gë onjën ɓër bax liyand gër ebar ɓën. Ga ỹana këɓi ɓela ɓën, felata këɓi ow̃acar osëm ol, gë osil ol, gë oŝël ol, do gë ɓanjën ɓaŋ. Fat këɓi ɗek ebar el. Ata ɓayi këni Nowe, do gë ɓër hi bax gë mëŋ gër akuluŋ ɓën. 24 Amen and oỹëm aŋ xwëndak gër ebar xali sëkëk opacaw̃ oco.

8

End ocane ond gër akuluŋ eŋ

1 Ɓarikan Kaxanu xwita këŋo Nowe gë ɗek ow̃acar oɓapuỹ ol, do gë oyel or hi bani gë mëŋ polo gër akuluŋ ol. Kaxanu w̃ëlaw ko ekoc gër ebar, ata amen aŋ ỹanak ebëxw el. 2 Ɓañësa ɓand men ɓand gër ebar ɓaŋ lëmayak, do men ond ƴaŋ oŋ seɓëk eyëpëtan el ga fërëtayak ɓamëd ɓand gër orën ɓaŋ. Tëɓ iŋ xanik. 3 Ata amen aŋ kë wëxënd tëkër tëkër gër ebar. Ga xucak opacaw̃ oco, amen aŋ ỹanak kë ɓaŝëtand. 4 Yatir sëkëk ɓakey epëxw gë ɓanjongëɓaki, gë facaw̃ icongixinëm in, akuluŋ aŋ rëɗayak gër atënd and Ararat. 5 Amen aŋ kwël dëŋ bax wëxënd. Ata gë akey añanar and facaw̃ ir epëxwën aŋ, oyur or osënd oŋ ŝanayak. 6 Ga xucak ɓakey ofëxw onax, Nowe fërët ko fonetër ir seɓa baxo gër akuluŋ in.

7 Seɓët këŋo aŋërak aŋ. And ko ŝëgëraraw aŋ aɓakaw baxo ɓakawënd ɓakëlëbëd ɓandanjëm, xali nand wëxëk amen gër ebar na. 8 Seɓët këŋo eɗëxwëte epeŝax el exo nëkonëragu angëmëne amen aŋ aɓaŝëta ɓaŝëtak gër ebar. 9 Ɓari eɗëxwëte epeŝax el axo cot bana në er ko lapax. Ata kwël ɓakaw ko gër Nowe, polo gër akuluŋ, gayikwa amen aŋ kwël ɓayi bax gër ebar. Ga yën ko ataxan aŋ, Nowe sëraw këŋo eɗëxwëte epeŝax el, do lën këŋo gër ed hi baxo, lëf gër akuluŋ. 10 Ŝëni ko ɓëte ɓakey ɓanjongëɓaki ɓacëxe, do seɓët këŋo gaŝëxe eɗëxwëte epeŝax el exo can akuluŋ. 11 Eɗëxwëte epeŝax el w̃aỹigu ko genëka ga yapëgu ko apat acëkët and añarëka! Mondako nang baxo Nowe mëne amen aŋ aɓaŝëta ɓaŝëta bax gër ebar. 12 Ŝëni ko ɓëte ɓakey ɓanjongëɓaki ɓacëxe, do seɓët këŋo eɗëxwëte epeŝax el. Ɓarikan aŋo, axo ɓakaw ex na gër ndexëm.

13 Yatir sëk këŋo Nowe ɓëniy okeme ocongiɓat gë imat, gë akey añanar and facaw̃ iỹanar aŋ, men oŋ wëxëk do ebar el ferëk. Nowe laɓët ko ejur ed akuluŋ el, wat ko mëne ebar el anëka ferëk bax. 14 Ebar el ɗek fer bax yatir sëkëk facaw̃ ixinëm in, ɓakey alapem gë ɓanjongëɓaki.

15 Ata Kaxanu fel këŋo Nowe: 16 «Canin gër akuluŋ, wëj, gë asoxari areƴ an, gë ɓosëñix, do gë ɓësoxari ɓëreɓën ɓën. 17 Nëcëtëlëɓi ɓëte ɗek ow̃acar ol, gë oŝël ol, gë oyel ol, gë ɓanjën ɓand kë ŝangënarand gër ebar ɓaŋ. Canëlexëni eni ɓeñëta ebar el ɗek, do eni cënarëx!» 18 Nowe, gë ɓosëñiw̃, gë asoxari arexëm an, do gë ɓësoxari ɓër ɓosëñiw̃ ɓën, ŝan këni gër akuluŋ. 19 Ɗek ow̃acar ol, gë ɓanjën ɓand kë ŝangënarand gër ebar ɓaŋ, do gë oŝël ol ŝan këni ɓëte, gë enëng gë enëng.

20 Ata Nowe ri ko angëɓ and eŋo calexënënd Axwën Kaxanu. W̃eɗ këŋo emacar emat gër ɓenëng ɓend ow̃acar ow̃ënëk, do acël amat gër ɓenëng ɓend oŝël ow̃ënëk, do rin këŋo Axwën Kaxanu ŝaɗaxa ir momëlën, ƴaŋ gër angëɓ. 21 Axwën Kaxanu ga wëran këŋo otëñer onëngax oŋ, re ko: «Ang nemin këme ebar në end ɓela ak, din ame nemin na. Gayikwa ow̃ëkw or ɓela oŋ eñëŋënax fo nangëk elod amëd and oŝambenjar aŋ. Ang nemin këme er ex gë onjën yo, ɓëte din ame nemin na.

22 Ang kë nëka yo ebar el,

oneɗëran ok do gë ekanaran el,

aƴem in do gë aƴëka in

ecaŝa el do gë ekol el,

goyat in do gëmëɗ in

din ir din kë ɓayi.»

9

End eter ed Kaxanu gë Nowe eŋ

1 Kaxanu ga këɓi yël oɓetak ol Nowe do gë ɓosëñiw̃, re ko: «Dëw̃ërin mbaŋ, ñëmbërin, ɗëgërayin në er ex yo gër ebar. 2 Emacar end ex yo gër ebar, gë acël and kë ŝëgërand yo gër orën, gë er kë ŝangënarand yo gër ebar, do gë ekan ed ex yo gër angwëngw, ayëda kënun ỹana enun yëdand, do ahër kënun ỹana enun gërënd: wën xwën këɓi. 3 Er kë ŝangënarand do hik gë onjën yo, do gë ɗek ɓeɓëlëg ɓën ex eƴamb ed yël këmun el. 4 Ɓarikan, këren ƴambënd na ỹas er emacar eŋ gë enjëw̃ endexëm ak, mëne ngëŋ gë oŝat orexëm ak. 5 Oŝat orewën oŋ, aniyan andewën aŋ ex. Mëŋ ex emacar end këŋo law̃ yo ala, aw̃ëka këmo w̃ëkaɗ. Ɓëte ala ar këŋo law̃ yo ala aŝandaw̃, aw̃ëka këmo w̃ëkaɗ. Ala kala aw̃ëka këmo w̃ëkaɗ end aniyan and aŝandaw̃ eŋ.

6 Ar këŋo law̃ ala an,

ala fo këŋo law̃ mëŋ ɓëte.

Gayikwa Kaxanu ri këŋo ala an gër eñaw̃ endexëm.

7 Do wën, dëw̃ërin mbaŋ do ñëmbërin,

ɗëgërayin në er ex yo, do ñëmbërin gër ebar.»

8 Kaxanu fel këɓi ɓëte Nowe do gë ɓosëñiw̃: 9 «Wëno cëŋ, eter sana këmun wën, do gë ɓërandëw̃ëra andewën ɓën, ang këni ɓëtëraw gër ebar ak. 10 Eter edam elo ahi hik ɓëte ed gë ɗek ɓeɓër gë onjën, gë ɗek oŝël, gë ɗek oyel, do gë ɗek ow̃acar oɓapuỹ el. Wën ɗek ɓër ŝanëguk gër kuluŋ isëm ɓën sana këmun gë eter elo, gë ow̃acar oɓapuỹ ak. 11 Paɓ gë eter elo këme rend: “Ɓëte din amëni nemin na gë ampumbuluỹët ɗek ɓeɓër gë onjën ɓën, do din ampumbuluỹët ax pat na ebar el”.» 12 Re ko ɓëte Kaxanu: «Watin nanganëme ir eter ed sana këmun wën do gë ɗek ɓeɓër gë onjën ɓër hik gë wën el, ang këni ɓëtëraw ɓandëw̃ëra ɓandëw̃ëra, din ir din ak. 13 Aw̃asin këmun ỹana mun masinënd ŝandiw̃ in, ang atumb fo gër ɓaŋar. Ata ŝandiw̃ in ex nanganëme ir eter ed wëno do gë ebar el. 14 And këme ɓar ɓaŋar do ex ɓeɗi orën aŋ, ŝandiw̃ in aŝanaya kë ỹana ex canayand ƴaŋ. 15 Ata mondako këme ỹana me pëɓënd eter ed wëno gë wën do gë ɗek ɓeɓër gë onjën el. Men oŋ ax ñana na ex ñëmbërënd xali ex gi ampumbuluỹët and këɓi fat ɗek ɓeɓër gë onjën ɓën. 16 Ŝandiw̃ in aŝanaya kë ỹana ex canayand and kë ɓeɗi orën aŋ. Do awat këme ỹana me watënd me pëɓaxënënd eter ed din ir din ed wëno Kaxanu do gë ɗek ɓeɓër gë onjën gër ebar el.» 17 Ata Kaxanu fel këŋo Nowe: «Ŝandiw̃ in ex nanganëme ir eter ed ri këme wëno gë ɗek ɓër ex gër ebar in.»

End ɓosëñiw̃ ɓor Nowe eŋ

18 Ɓosëñiw̃ ɓor Nowe, Ŝem, gë Xam do gë Yafet, ŝanëgu bax gër kuluŋ isëm. Xam hi ko sëm ir Kanahaŋ. 19 Ata ocambenjar otas od Nowe oko rëw̃ërëk ɗek ebar el.

20 Nowe hi ko aỹan. Ata ri ko andëɗa and reseŋ. 21 Akey amat, ga ŝeɓ ko ngoƴ iŋ, ỹaw këŋo. Laki ko tëɓ gë eman eŋ lëf gër aner andexëm. 22 Xam, sëm ir Kanahaŋ, sëk këŋo Nowe tëɓ gë eman eŋ. And ŝan ko an, ko reƴaxënd fac gër ɓoɓinëm Ŝem do gë Yafet. 23 Ŝem do gë Yafet ga wël këni ang ri baxo sëm ireɓën ak, lapara këni acuɗ atëm, sëka këno gë epoƴ el, do laɓ këno. Ga w̃aŝan bano epoƴ el, ano wat ex na tëɓ gë eman eŋ. 24 And xoc këŋo Nowe ngoƴ ind ỹaw baŋo aŋ, nang ko er ri këŋo ŝambenjar iɓeja irexëm in. 25 Ata re ko:

«Aw̃e këŋo w̃e Kanahaŋ!

Xaɗëp ir okaɗëp od ɓoɓinëm ko hi!»

26 Re ko ɓëte:

«Cëkwayino Axwën Kaxanu, mëŋ ar xwën këŋo Ŝem an,

ɓarikan Kanahaŋ hik xaɗëp irexëm in!

27 Wëno Kaxanu kë ỹangën ebar ed xwën ko Yafet el!

Alëg ko lëg ŋëŝ gër ɓaner ɓand Ŝem,

do Kanahaŋ kë hi xaɗëp irexëm in!»

28 Ga xucak ampumbuluỹët aŋ, Nowe ɓaŝa ko ɓëte ɓëniy okeme otas gë ofëxw oco. 29 Ata and sëk këŋo ɓëniy okeme ocongonax gë ofëxw oco aŋ, Nowe ŝës ko.

10

End ɓandëw̃ëra ɓand ɓosëñiw̃ ɓor Nowe eŋ

1 Mondako bax ɓandëw̃ëra ɓand ocambenjar od Nowe Ŝem, gë Xam do gë Yafet ɓaŋ. Ɓëtoŝan rëw̃ëra banëɓi and xucak ampumbuluỹët aŋ.

2 Ɓosëñiw̃ ɓor Yafet ebani: Gomer, gë Magog, gë Medi, gë Yafan, gë Tubal, gë Meŝek do gë Tiras. 3 Ɓosëñiw̃ ɓor Gomer ebani: Aŝëkenas, gë Rifat do gë Togarëma. 4 Ɓosëñiw̃ ɓor Yafan ebani: Eliŝa do gë Tarësis, gë Ŝipër do gë Rod. 5 Oɓaŝ oreɓën ol rëw̃ërëk gër oŝir or ɓenëng ɓend owar oreɓën, do ed ɓamëŋa ɓand ɓangwëngw el. Ala kala gë eyeƴan edexëm el, do gë ebaca edexëm el, lëgëra këni gër ebar.

6 Ɓosëñiw̃ ɓor Xam ebani: Kuŝ, gë Mitësërayim, gë Put, do gë Kanahaŋ. 7 Ɓosëñiw̃ ɓor Kuŝ ebani: Seba, gë Afila, gë Sabëta, gë Rama do gë Sabëteka. Ɓosëñiw̃ ɓor Rama ebani: Saba do gë Dedan. 8 Ata Kuŝ hi ko sëm ir Nimërod. Nimërod ijo ebax angwëlik añanar aŋ gër ebar. 9 Kamara isëm hi baxo ogës od Kaxanu. Mëŋ bani rexënënd ɓela ɓën: «Kamara isëm, ogës od Axwën Kaxanu, ang Nimërod fo.» 10 Ata Nimërod wun ko gër ɓangol ɓand ebar ed Ŝinehar ɓaŋo: Babilon, gë Erek, gë Akad, do gë Kalëne. 11 Akey amat, Nimërod ga xani ko gër ebar elo, ƴe ko gër ed Asiri. Ɓaƴëx ko ɓangol ɓand Ninif, gë Rexobot, do gë Kalax ɓaŋ, 12 do gë angol and Resen aŋ, and ebax fëco Ninif, fëco Kalax, angol atëm aŋ.

13 Ɓosëñiw̃ ɓor Mitësërayim ebani: ɓandëw̃ëra ɓand Lud, gë ɓandëw̃ëra ɓand Anem, gë ɓandëw̃ëra ɓand Lehab, gë ɓandëw̃ëra ɓand Nafëtu; 14 gë ɓandëw̃ëra ɓand Patëros, gë ɓandëw̃ëra ɓand Kasëlu, do gë ɓandëw̃ëra ɓand Kafëtor ɓaŋ. Ofilisëteŋ ok ɓërandëw̃ëra and Kasëlu exëni ɓën ɓëte.

15 Kanahaŋ hi ko sëm ir Sidoŋ, itoŝan iñanar indexëm iŋ, do sëm ir Het. 16 Mëŋ fo bax axarëk ar ɓandëw̃ëra ɓand Yebus, gë ɓand Amor, do gë ɓand Girëgaŝ an. 17 Mëŋ fo bax ɓëte, axarëk ar ɓërandëw̃ëra and Het, gë ɓand Arëki, gë ɓand Sini, 18 gë ɓërandëw̃ëra and Arëfad, gë ɓand Tësëmar, do gë ɓand Amat an. Ata oɓaŝ or Kanahaŋ ol, mondako ŝapërëra këni ɓandëw̃ëra ɓaŋ. 19 Ebar ed oɓaŝ or Kanahaŋ el ỹanak elod gër ebar ed Sidoŋ, gand beɓët ir Gerar, ƴek xali gër Gasa. Do gand beɓët ir Sodom, ƴek ɓëte xali gër Gomor, gër Adëma, gër Tësoboyim, do xali gër Leŝa. 20 Mondako hi bani ɓosëñiw̃ ɓor Xam gër owar oreɓën, ebaca gë ebaca, eyeƴan gë eyeƴan, nëng gë nëng.

21 Ŝem ɓëte gë oɓaŝ ebaxo. Mëŋ ebax itoŝan ikarënak ind Nowe iŋ, do aɓinëm ar Yafet, sëm ir Eber do gë ɓosëñiw̃. 22 Ɓosëñiw̃ ɓor Ŝem ebani: Elam, gë Asiri, gë Arëpakëŝad, gë Lud do gë Aram. 23 Ɓosëñiw̃ ɓor Aram ebani: Utës, gë Hul, gë Geter, do gë Maŝ. 24 Arëpakëŝad rëw̃ këŋo Ŝela, do Ŝela rëw̃ këŋo Eber 25 Eber rëw̃ këɓi ɓëtoŝan ɓëki: ow̃ac or iñanar ol ebax Peleg, gayik gë ɓakey ɓand rëw̃ këno ɓaŋ ŝetërëk ebar el. Do ow̃ac or aɓinëm ol ebax Yokëtaŋ. 26 Yokëtaŋ rëw̃ këɓi Alëmodad, gë Ŝelef, gë Atësarëmafet, gë Yerax, 27 gë Adoram, gë Usal, gë Dikëla, 28 gë Obal, gë Abimayel, gë Saba, 29 gë Ofir, gë Afila, do gë Yobab. Ɓëjo ɗek ebax ɓosëñiw̃ ɓor Yokëtaŋ. 30 Ɓën lëg bax elod gër ebar ed Meŝa, beɓët ir Sefar, xali gër osënd or apën-eñan. 31 Ɓën ebax ɓosëñiw̃ ɓor Ŝem, ebaca gë ebaca, eyeƴan gë eyeƴan, nëng gë nëng, gër owar oreɓën. 32 Ata mondako rëw̃ër bani ɓosëñiw̃ ɓor Nowe, ang sëfërëra këni gër ɓandëw̃ëra ɓandeɓën ak, gë ɓenëng ɓendeɓën ɓeŋ. Ɓandëw̃ëra ɓandeɓën ɓaŋ ŝapërëk enëng gë enëng, do ɓeñëta këni ebar el and xucak ampumbuluỹët aŋ.

11

End acapëra and ɓela ɓenëng ɓenëng eŋ

1 Amëd aŋo, eyeƴan eɓat fo ebax ngwën iŋ ɗek, do elo fo bani yeƴanënd ɓela ɓën. 2 Ga xaniw këni apën-eñan, sëk këni angëni añangax gër ebar ed Ŝinehar. Ata lëgëra këni na. 3 Ata ỹana këni këni rend: «Ɓaƴëne tan osingiri do ene bëkaye mo mbëka ex kemaxën!» Gër ed ebax eni ɓaƴ gë oxaỹ, nëmb këni osingiri. Ata këni ɓaƴënd gë eɗaka ed petërol el, gër ed ebax eni ɓaƴ gë simaŋ. 4 Akey amat, re këni: «Angol and këne xwëne këne ɓaƴe, do gë aciw̃ atëndëndër and gë ejur ed kë h̃at ŋëŝ gër orën. Mondako këne hiye ɓangwëlik, do ane capërëraye ex na ɗek ebar el!»

5 Axwën Kaxanu feda ko exo nëkon angol aŋ, do gë aciw̃ atëndëndër and bani ɓaƴënd ɓela ɓëjo aŋ. 6 Re ko Axwën Kaxanu: «Watinëɓi ɓela ɓëjo ga hi këni ɓulunda iɓat, do këni yeƴanënd eyeƴan eɓat. Angëmëne mondako ỹana këni, er këni wëlër eni di yo, axor këni xor! 7 Awa pedane tan ene bële eyeƴan edeɓën elo, eni tëkwanaxën ewëlër ed andeɓën reɓën el!» 8 Ata Axwën Kaxanu, mondako ŝapëreli baɓi ɓela ɓëjo, ebar el ɗek, do kwël seɓ këni eɓaƴ ed angol el. 9 Mëŋ w̃acaxën këni angol aŋo «Babel», mëne ngëŋ «Ambële». Gayikwa Axwën Kaxanu na wël ko eyeƴan eɓat ed ebax ɗek ebar el. Yatijo ŝapëreli këɓi ɓela ɓën do yëcar këni ebar el ɗek.

End ɓërandëw̃ëra and Ŝem eŋ

10 Mondako bax ɓandëw̃ëra ɓand Ŝem ɓaŋ. Ŝem ga sëk këŋo ɓëniy këme, rëw̃ këŋo Arëpakëŝad ga xucak ɓëniy ɓëki elod ga hi bax ampumbuluỹët aŋ. 11 And rëw̃ këŋo Arëpakëŝad aŋ, Ŝem liya ko ɓëniy okeme oco. Rëw̃ këɓi ɓëte ɓëtoŝan do gë ɓëtoxari.

12 Arëpakëŝad ga sëk këŋo ɓëniy ofëxw osas gë ɓënjo, rëw̃ këŋo Ŝela. 13 And rëw̃ këŋo Ŝela aŋ, Arëpakëŝad liya ko ɓëniy okeme onax gë ɓëtas. Rëw̃ këɓi ɓëte ɓëtoŝan do gë ɓëtoxari.

14 Ŝela ga sëk këŋo ɓëniy ofëxw osas, rëw̃ këŋo Eber. 15 And rëw̃ këŋo Eber aŋ, Ŝela liya ko ɓëniy okeme onax gë ɓëtas. Rëw̃ këɓi ɓëte ɓëtoŝan do gë ɓëtoxari.

16 Eber ga sëk këŋo ɓëniy ofëxw osas gë ɓënax, rëw̃ këŋo Peleg. 17 And rëw̃ këŋo Peleg aŋ, Eber liya ko ɓëniy okeme onax gë ofëxw osas. Rëw̃ këɓi ɓëte ɓëtoŝan do gë ɓëtoxari.

18 Peleg ga sëk këŋo ɓëniy ofëxw osas, rëw̃ këŋo Rehu. 19 And rëw̃ këŋo Rehu aŋ, Peleg liya ko ɓëte ɓëniy okeme oki gë ɓënjongëɓënax. Rëw̃ këɓi ɓëte ɓëtoŝan do gë ɓëtoxari.

20 Rehu ga sëk këŋo ɓëniy ofëxw osas gë ɓëki, rëw̃ këŋo Serug. 21 And rëw̃ këŋo Serug aŋ, Rehu liya ko ɓëniy okeme oki gë ɓënjongëɓëki. Rëw̃ këɓi ɓëte ɓëtoŝan do gë ɓëtoxari.

22 Serug ga sëk këŋo ɓëniy ofëxw osas, rëw̃ këŋo Naxor. 23 And rëw̃ këŋo Naxor aŋ, Serug liya ko ɓëniy okeme oki. Rëw̃ këɓi ɓëte ɓëtoŝan do gë ɓëtoxari.

24 Naxor ga sëk këŋo ɓëniy alapem gë ɓënjongëɓënax, rëw̃ këŋo Terax. 25 And rëw̃ këŋo Terax aŋ, Naxor liya ko ɓëniy këme gë epëxw gë ɓënjongëɓënax. Rëw̃ këɓi ɓëte ɓëtoŝan do gë ɓëtoxari.

26 Terax ga sëk këŋo ɓëniy ofëxw ocongoxi, rëw̃ këɓi ɓëtoŝan ɓëtas: Abëram, gë Naxor, do gë Xaraŋ.

27 Mondako bax ɓandëw̃ëra ɓand Terax ɓaŋ. Terax, rëw̃ këɓi ɓëtoŝan ɓëtas: Abëram, gë Naxor do gë Xaraŋ, ar rëw̃ këŋo Lot an. 28 Ata Xaraŋ ŝësët ko gë sëm Terax, fën gër Ur, gër ebar ed Ɓëkalëde, gër ed rëw̃ këno. 29 Abëram do gë Naxor ỹër këni. Asoxari ar Abëram an këno w̃acënd Sarayi, do ar Naxor an, Milëka, aɓiw̃ ar Xaraŋ, sëm ir Milëka do gë Yisëka.

30 Sarayi axo gi bana gë oɓaŝ. Asoxari aɓoroxok ebaxo. 31 Akey amat, Terax faỹ ko gër emëkw edexëm exo dëfa. W̃ëlali këɓi: asëñiw̃ Abëram, gë Lot, asëñiw̃ ar Xaraŋ an, do gë aɓiw̃ ar eñër Sarayi, alindaw̃ ar Abëram an. Ɓën ɗek xani bax na gër ebar ed Ur ir Ɓëkalëde, do ƴe këni ond gër ebar ed Kanahaŋ oŋ. Ata ga h̃at këni gër Xaraŋ, lëg këni na. 32 Terax ga sëk këŋo ɓëniy okeme oki gë ɓënjo gër angol and Xaraŋ, ŝës ko.

12

End Abëram eŋ

1 Akey amat, Axwën Kaxanu fel këŋo Abëram: «Canël ebar edeƴ el, ebar ed gër ed rëw̃ këni el. Teɓëlëɓi ɓër ekun ed sorix ɓën, do ƴel gër ebar ed këmi w̃asin. 2 Wëno ki ri ar gë oɓaŝ or kë rëw̃ër ɓulunda isëm. Wëno ki yël oɓetak ol, wëno ki ri eƴ gi angwëlik. Do paɓ gë wëj këni ɓeta ɓëranjëm. 3 Ayël këmëni ỹana mëni yëlënd oɓetak ol, ɓër ki yël oɓetak ɓën. Do axare këmëni ỹana mëni karend ɓër ki xare ɓën. Oxun or gër ebar oŋ ɗek kë ɓeta paɓ gë wëj.»

4 Mondako rëfa baxo Abëram, ang fel baŋo Axwën Kaxanu ak, do Lot sëfa këŋo. Amëd aŋo, Abëram anëka sëk baŋo ɓëniy ofëxw ocongoxi gë ɓënjo, and ŝan ko angol and Xaraŋ aŋ. 5 Abëram w̃ëlali këɓi alindaw̃ Sarayi, gë Lot, asëñiw̃ ar aɓinëm, gë ɓela ɓër ekun edexëm ɓër yëc baɓi na gër Xaraŋ ɓën, do gë ɗek ɓeɓër ŝotëra baxo na ɓën. Ata h̃at këni gër ebar ed Kanahaŋ. 6 And h̃at këni gër ebar ed Kanahaŋ, Abëram ƴe ko cangët ebar elo, xali gër Siŝem, gër ɓananga ɓand More. Amëd aŋo, ɓërandëw̃ëra and Kanahaŋ ɓën lëgëra bax gër ebar elo.

7 Axwën Kaxanu ga ŝanayaxën këŋo Abëram, re ko: «Awël nde, ebar elo ro këmëni yël ɓërandëw̃ëra andeƴ ɓën.» Ata Abëram ri ko angëɓ and eŋo calexënënd Axwën Kaxanu, na gër ed ŝanayaxën baŋo. 8 Ga xucak eŋo, Abëram ga xani ko na, rëfa ko gër etënd ed apën-eñan ed angol and Bet-El*. Ata rix ko ɓaner ɓandexëm ɓaŋ mërëxand: angol and Bet-el aŋ, acëla-eñan, do gë and Ayi aŋ, apën-eñan. Ga ri ko ɓëte na angëɓ and eŋo calexënënd Axwën Kaxanu aŋ, ŝalera këŋo. 9 Ga nëkanak, Abëram fakët ko oñe oŋ, akwëndaya gë akwëndaya, gand ladawe ir Negeb.

End Abëram gër ebar ed Misëra eŋ

10 Ata h̃atëguk enjo na gër ebar ed Kanahaŋ. Abëram rëfa ko gëɗ gër ebar ed Misëra, exo ñëpax ang aliyer fo, gayik enjo eŋ mokuma xuma bax gër ebar ed Kanahaŋ. 11 Ɗam eni ŋat gër ebar ed Misëra, Abëram fel këŋo alindaw̃ Sarayi: «Wëj asoxari ayekax hi këƴ. 12 And këni wat Ɓëmisëra aŋ, ata këni nang mëne asoxari aram hi këƴ. Ata ene ɗaw̃, do wëj eni teɓ. 13 Këla deyiɗ mëne aɓaỹe fo hi këƴ, ene mëlayaxën ŝenene, do me pexaxën në endeƴ.»

14 And h̃at këni gër Misëra aŋ, Ɓëmisëra ɓën wat këni mëne asoxari an mbaŋ dëŋ ye ko. 15 Ɓëlëngw ɓër ex ler gër Farawoŋ† ɓën ga wat këno ɓën ɓëte asoxari an, këno ŝëkwëxënd gër Farawoŋ. Ata w̃ëla këno asoxari an gër Farawoŋ. 16 Emun end Misëra eŋ likinaxën këŋo mbaŋ Abëram në end asoxari eŋ. Yëlëra këŋo: opeỹ, gë oɓeci, gë oxeƴ, gë opali onëm do gë ocan, gë ogelemba, gë okaɗëp otoŝan do gë okaɗëp otoxari.

17 Ɓarikan Axwën Kaxanu lapan këɓi oŝëxwëra osëm Farawoŋ do gë ɓër ekun edexëm ɓën në end Sarayi, asoxari ar Abëram an. 18 Ata Farawoŋ ga w̃ac këŋo Abëram, re ko: «Inew̃a rixën këƴe endeƴ eŋo? Inew̃a ɓayik aƴe pel ex na mëne asoxari areƴ exo? 19 Inew̃a felaxën këƴe: “Aɓaỹe ex!” Nëkoɗ gako ga ỹandi baxe mo ñër! Awa gërëgako, nëkoɗo asoxari areƴ an, kanalo en ƴe!»

20 Farawoŋ ga felëra këɓi ɓela ɓërexëm ɓën, laŋëta kënëɓi Abëram, gë asoxari arexëm an, do gë ɗek ɓeɓër yëlëra baŋo ɓën.

13

1 Ga xucak eŋo, Abëram gë alindaw̃ xani këni gëɗ gër ebar ed Misëra, ɓën do gë ɗek ɓeɓër xwën bani ɓën, ɓaka këni gër ladawe ir Negeb. Lot baɓi sëfërand.

End acapëra and Abëraxam gë Lot eŋ

2 Abëram, ar gë napul hi baxo. Mbaŋ ŝotëra baxo: oyel oranjëm, gë koɗi, do gë kaŋe. 3 Ata Abëram ko ɓakand ed hi bax ɓakwëndaya ɓandexëm el, elod gër ladawe ir Negeb, xali gër Bet-El, gër ed ri baxo ɓaner, fëco Bet-El, fëco Ayi. 4 Ga sëkëx ko angëɓ and ri baxo aŋ, Abëram ŝale këŋo Axwën Kaxanu.

5 Lot, mëŋ ar baŋo sëfarand Abëram an, aŝotëra ŝotëra baxo ɓëte: opeỹ, gë oɓeci, do gë oxeƴ. Gë ɓaner ɓandexëm pit ebaxo. 6 Na gër ed lëg bani Abëram gë Lot, mëreƴ ebax gayik mbaŋ ỹëmb bani oyel oreɓën ol. Ax mënd bana eni ɓayi në ereɓat. 7 Ɓëte ɓërandëw̃ëra and Kanahaŋ do gë and Perisi ɓën ebax ɓëraketa andeɓën ɓën. Ata akey amat, ɓëxaɗac ɓër oyel or Abëram ɓën sakër këɓi gë ɓër oyel or Lot ɓën. 8 Ata Abëram fel këŋo Lot: «Axara xara këmi, wëno gë wëj, këreɓo takër na. Ɓëte ɓëxaɗac ɓër oyel oram ɓën, gë ɓër oyel oreƴ ɓën, këreɓi takër na! Gayik ɓiyi ɓër ekun eɓat hi ke! 9 Nëkoɗ ebar el, calal gand ed këƴ ƴe, këla capëre. Angëmëne gand ŝame ƴe këƴ, wëno me ƴe gand liw̃. Angëmëne gand liw̃ ƴe këƴ, wëno me ƴe gand ŝame.»

10 Lot ga nëkonara ko, wat ko ɗek ebar ed ler gër yeɓ ir Yurëdeŋ el, ang ed këni xoŝand fo. Mondako bax ebar elo, xali yatir ɓëlën ko Axwën Kaxanu ɓangol ɓand Sodom do gë Gomor ɓaŋ. Ang andëɗa and Axwën Kaxanu fo, ang ebar ed Misëra fo bax, xali gër ingol ind Tësowar. 11 Ata Lot sana ko ɗek ebar ed ler gër yeɓ ir Yurëdeŋ el, rëfa ko kwël apën-eñan. Mondako ŝapër bani Abëram gë Lot. 12 Abëram ɓayi ko gër ed hi bani, na gër ebar ed Kanahaŋ. Lot lëgëx ko gër ɓangol ɓand ler gër yeɓ ir Yurëdeŋ. Rix ko ɓaner ɓandexëm ɓaŋ ŋëŝ gër Sodom. 13 Xarak, Ɓësodom ɓën, mbaŋ sëmba bani, do mbaŋ bano w̃enanënd Axwën Kaxanu.

14 Akey amat, Axwën Kaxanu fel këŋo Abëram, and ŝapër këni gë Lot aŋ: «Këla, nëkonaral elod na gër ed hi këƴ, gand ambëng, gand ambëtëɓ, gand apën-eñan do gand acëla-eñan. 15 Ɗek ebar ed këƴ watënd elo, wëno yël këŋun en kwën din ir din, wëj do gë oɓaŝ oreƴ ol. 16 Aŝënan këmëni ŝënanëɗ oɓaŝ oreƴ ol xali eni ñëmb ang oŝeñi fo. Angëmëne afën këni fënënd oŝeñi oŋ, afën kënëɓi ỹana enëɓi pënënd ɓëte oɓaŝ oreƴ ol. 17 Ɓëtarayind ebar elo ang ŝakëk ak, do ang ỹangëk ak, ayël këmi yël.» 18 Abëram ga rëfali ko ɓaner ɓandexëm ɓaŋ, ƴe ko lëgëx ko gër ɓananga ɓand Mamëre, ler gër Ebëroŋ. Ata rix ko angëɓ eŋo calexënënd Axwën Kaxanu.

14

End Abëram do gë Melëkisedek eŋ

1 Ɓaniy ɓaŋo, wun bani: Amërafel gër Ŝinehar, Arëyok gër Elasar, Këdorëlawomer gër Elam, do Tidal gër Goyim. 2 Ɓemun ɓeŋo ɓar bax enëɓi mereli Bera, emun end gër Sodom eŋ, gë Birëŝa, emun end gër Gomor eŋ, gë Ŝinehab, emun end gër Adëma eŋ, gë Ŝemeber, emun end gër Tësoboyim eŋ, do gë emun end gër Bela, ir bani w̃acënd ɓëte, Tësowar eŋ. 3 Ɓemun ɓeŋo ɗek ɓar baɓi ocoroɗa odeɓën ok gër eɗen ed Sidim, gër ed ɓëtëk doro anjer and gë ongal aŋ. 4 Këdorëlawomer wëña baɓi ɓemun ɓeŋo elod ɓëniy epëxw gë ɓëki. Ɓarikan gë iniy epëxw gë itasën iŋ, h̃ëp këni mbëña iŋo. 5 Ata gë iniy epëxw gë inaxën iŋ, Këdorëlawomer do gë ɓemun ɓend ɓar baɓi eno ɗaŋëta gër emer ɓeŋ, xor kënëɓi ɓërandëw̃ëra and Rafa ɓën gër Aŝëtarot-Karënayim, gë ɓërandëw̃ëra and Susi ɓër gër Xam ɓën, gë ɓërandëw̃ëra and Emi ɓën, do gë ɓër gër angëni and gër Kiriyatayim ɓën. 6 Xor kënëɓi ɓëte ɓërandëw̃ëra and Hor ɓën, gër etënd edeɓën, gër Seyir. Sëf kënëɓi xali gër etënd ed gër Paraŋ, ler gër ladawe. 7 Ata këni ɓakand ond gër Eyin-Miŝëpat oŋ, gër ed këni w̃acënd ɓëte Kadeŝ. Fën xorëx banëɓi ɓërandëw̃ëra and Amalek ɓën, ɗek ebar edeɓën el, do gë ɓërandëw̃ëra and Amor ɓër lëg bax gër Xatësatësoŋ-Tamar ɓën. 8 Ata ɓemun ɓend gër Sodom, gër Gomor, gër Adëma, gër Tësoboyim ɓeŋ, do gë emun end gër Bela eŋ, mëne ngëŋ Tësowar, ɓarër këni eni meraxën gë ɓën gër eɗen ed Sidim. 9 Gë Këdorëlawomer, emun end Elam eŋ, gë Tidal, emun end Goyim eŋ, gë Amërafel, emun end Ŝinehar eŋ, do gë Ariyok, emun end Elasar eŋ bani w̃erënd. Ɓemun ɓenjo bax w̃erënd gë ɓemun ɓenax. 10 Na gër eɗen ed Sidim elo, mbaŋ ỹëmb bax ɓambëxw ɓand gë eɗaka ed petërol ɓaŋ. And bani hërënd aŋ, emun end Sodom, do gë end Gomor eŋ wëc këni polo. Ata ɓemun ɓecëxe ɓeŋ hër këni end etënd eŋ. 11 Ɓër xor baɓi ɓën w̃eɗ këni ɗek napul ir hi bax gër Sodom do gër Gomor in. Ga lëɓinara këni gë ɗek ŝëlafana ireɓën ak, kwël ƴe këni. 12 Asërali sërali bano ɓëte Lot, asëñiw̃ ar aɓinëm ar Abëram an, ga lëg baxo cëŋ gër Sodom. Ga ɓoki këno gë ɓacota ɓandexëm ak, kwël ƴe këni.

13 Ata ala aɓat ga ŝana këɓi, hër ko felëx këŋo Abëram, ar enëng end Eber an. Amëd aŋo lëg baxo Abëram ler gër ɓananga ɓand Mamëre, arandëw̃ëra and Amor an. Ɓoɓinëm ɓorexëm ebani Eŝëkol do gë Aner, oɗawo od Abëram ok. 14 Abëram sam ga wël ko mëne Lot, asëñiw̃ ar aɓinëm arexëm an, asëra sëra këno, sana këɓi gër okaɗëp odexëm ocambenjar okeme otas gë epëxw gë ocongotas, od rëw̃ kënëɓi gër ekun edexëm. Ga yëlëra këɓi oỹënga or emer oŋ, sëf kënëɓi ɓemun ɓend w̃ëlali baŋo Lot ɓeŋ, xali gër ebar ed Dan. 15 Ata Abëram ŝetëndër këɓi ɓër laŋëta baŋo gër emer ɓën, ɓenga ɓenga, enëɓi ŋw̃ëlënaxën gëmëɗ ɓemun ɓend banëɓi sëfënd ɓeŋ. Ata ga xor kënëɓi ɓemun ɓeŋo, w̃ayëra kënëɓi xali gër Xoba, angol and ex ambëng and Damas aŋ. 16 Ata Abëram ɓakaliw ko ɗek napul ir xanaw baxo in. Ɓakaliw këŋo ɓëte Lot, asëñiw̃ ar aɓinëm arexëm an, gë ɓacota ɓandexëm ak, gë ɓësoxari ɓën do gë ɓela ɓëŝëxe ɓër sërara banëɓi ɓën.

17 Ata emun end Sodom eŋ xaca këŋo Abëram, and baxo ɓakawënd ga xorëgu këɓi Këdorëlawomer do gë ɓemun ɓend ɓar baɓi gër emer, gër eɗen ed Ŝafe ɓeŋ. Eɗen elo bani w̃acënd ɓëte, eɗen ed emun. 18 Melëkisedek, emun end Salem eŋ, xacali këŋo Abëram, ɓamburu do gë ngoƴ. Melëkisedek ijo, aŝaɗaxan ar Kaxanu, mëŋ Ar ex Ƴaŋ an, hi baxo. 19 Ata Melëkisedek ga këŋo ŝalen Abëram ko rend:

«Kaxanu, mëŋ ar ex ƴaŋ an,

mëŋ ar rik orën do gë ebar an,

yëlëleŋo Abëram oɓetak ol.

20 Aye ri ko Kaxanu, mëŋ ar ex Ƴaŋ an,

mëŋ ar xorën ki ɓërangoỹëra andeƴ an!»

Ata Abëram yëlëra këŋo Melëkisedek, epëxw kala ed ɗek er xanagu baxo el.

21 Emun end Sodom eŋ fel këŋo Abëram: «Maŝëguye ɓela ɓën, do ɓayilexi ɓeɓër xanaragu këƴ ɓën.» 22 Abëram yaka këŋo emun end Sodom eŋ: «Ataxan andam aŋ yën këme exo wat Axwën Kaxanu, mëŋ ar ex ƴaŋ an, mëŋ ar rik orën do gë ebar an. 23 Wëno ỹoweỹ axe ɓayi na ɗe. Ado ingux ind apeɗ dëŋ axe ɓayi na këdi këƴ ỹana eƴ dend: “Wëno yëlëra këŋo Abëram hixën ko ar gë napul!” 24 Wëno ỹoweỹ axe ɓayi na. Er ke ɓayi wayët er këni ƴamb ocambenjar odam in, do gë er këɓi ɓayi oɗawo odam in: Aner, gë Eŝëkol do gë Mamëre. Ɓën cëŋ ɓayileɓi ma indeɓën iŋ.»

15

End eter ed Kaxanu do gë Abëram eŋ

1 Ga xucak eŋo, Axwën Kaxanu ga këŋo felëra Abëram në lakeli re ko: «Këreƴ yëdara na Abëram! Wëno ex angwak andeƴ aŋ, epupa ed këmi fupa el mbaŋ rafëk.» 2 Yaka këŋo Abëram: «Axwën Kaxanu, ine ngwa këƴe yël? Itox amo dëw̃ ex na gër aniyan andam. Do Eliyeser iɓ Damas kë ɓëteli ekun edam el.» 3 Re ko ɓëte Abëram: «Andëw̃ëra aƴe yël ex na. Ar rëw̃ këno ɓëŝëxe gër iciw̃ indam fo kë ɓëteli ekun edam el.» 4 Ata re ko gaŝëxe Axwën Kaxanu: «Ax gi ex na mëŋ kë ɓëteli ekun edeƴ el. Ɓarikan ar ex oŝat oreƴ dëŋ kë ɓëteli.» 5 Ata Axwën Kaxanu ga w̃ëla këŋo Abëram fac, re ko: «Këla, keŋal orën ol eƴ pënaxën ow̃al oŋ, angëmëne axor xor këƴ.» Re ko ɓëte: «Mondako këni ỹëmb ɓërandëw̃ëra andeƴ ɓën.» 6 Abëram xwëta ko eyeƴan ed Axwën Kaxanu el. Ata Axwën Kaxanu xwët këŋo Abëram ar ŝenene.

7 Re ko ɓëte: «Wëno ex Axwën Kaxanu, ar nëcëtëgu ki gër Ur, ebar ed Ɓëkalëde an, mi yëlaxënati oxwën or ebar elo ro ol.» 8 Ata w̃ëka ko Abëram: «Axwën Kaxanu, gë ine këme nangaxën mëne axwën këme xwën ebar elo?» 9 Yaka këŋo: «Ŋaŝënële ŝaɗaxa ŝambana ir ixeƴ ir ɓëniy ɓëtas, gë emeci end ɓëniy ɓëtas, gë xondo ir ɓëniy ɓëtas, do gë olëxwëte oxi: eɓat eɓapuỹ, elo ekwëlëxwël.» 10 Ata Abëram h̃aŝ këɓi ɗek ow̃acar olo. Ŝaxëra këɓi end ex kala mërëxand, do xwët ko obeɓët oki ok ler ler. Ɓarikan aɓi cax bana olëxwëte ol. 11 Ata oyafe ol kënëɓi lapaxënënd ow̃acar or h̃as baɓi ol. Ɓarikan Abëram këɓi w̃aỹërand.

12 Ga kë ŝëla eñan eŋ, Abëram raŝ këŋo lëɓ. Anjiỹ atëm do gë acamëɗan xul këŋo. 13 Axwën Kaxanu, fel këŋo Abëram: «Nangël mëne ɓërandëw̃ëra andeƴ ɓën aƴe këni ƴe eni ñëpax ang ɓëliyer fo në ebar ed kënëɓi wëñax. Ɓër lëgëk gër ebar elo ɓën enëɓi di okaɗëp odeɓën do enëɓi torolira xali ex nëka ɓëniy okeme onax. 14 Ɓarikan anëp këmëni nëpëɗ enëng end ɓër këɓi wëñaɗ eŋ, and këmëni nëcët aŋ, do ɓën eni mëlali napul isëm. 15 Do wëj anëka këƴ ŝës ecës ejekax do eni mëxwëta, xarak gë onënga fo xar këƴ. 16 Awa ejiw̃ ekënukënu ɓën kë ɓakawëɗ ro gër ebar elo. Gayikwa amëd aŋo, ɓërandëw̃ëra and Amor ɓën anëka këɓi ɓëro edi ed ɓetëmbak el.»

17 And ŝëlak eñan aŋ, wur in ŝamëɗanëk xali xurik. H̃atëguk angoɗux and gë okwëcën, do ang enjeb fo, xucak mërëxand ir ow̃acar or ŝaxëra baɓi Abëram ol. 18 Ata Axwën Kaxanu, yatijo yata baŋo eter el Abëram. Fel këŋo: «Ebar elo ro, wëno yël këɓi ɓërandëw̃ëra andeƴ ɓën. Añangëỹang irexëm in ỹanak elod gër yeɓ ir gër ebar ed Misëra, do ƴek xali gër yeɓ isëm ir këni w̃acënd Ëfërat in. 19 Aƴe ƴek ɓëte xali gër ebar ed ɓërandëw̃ëra and Kayëni, xali gër ed ɓërandëw̃ëra ɓand Keni, do gë Kadëmoni. 20 Aƴe ƴek ɓëte xali gër ebar ed ɓërandëw̃ëra and Het, xali gër ed ɓërandëw̃ëra and Perisi, xali gër ed ɓërandëw̃ëra and Rafa. 21 Aƴe ƴek ɓëte xali gër ebar ed ɓërandëw̃ëra and Amor, xali gër ed ɓërandëw̃ëra and Kanahaŋ, xali gër ed ɓërandëw̃ëra ɓand Girëgaŝ do gë Yebus.»

16

End andëw̃a and Isëmayël eŋ

1 Sarayi, alindaw̃ ar Abëram an, itox aŋo dëw̃ën bana. Ɓarikan xaɗëp isoxari iɓ Misëra ŝot baŋo na, do bano w̃acënd Agar. 2 Ata Sarayi fel këŋo icën indexëm iŋ Abëram: «Gayikako Axwën Kaxanu ri ke ar gë ɓëtox këm, nëkoɗo xaɗëp isoxari iram in. Axara xara këmi ɓarindën angaw̃ amat gë xaɗëp isoxari iram in. Ɓamat paɓ gë mëŋ këmo ŝot itoŝan.» Ata Abëram w̃a ko end fel baŋo Sarayi eŋ. 3 Abëram anëka lëg baxo ɓëniy epëxw na gër ebar ed Kanahaŋ and w̃eɗ këŋo Sarayi Agar, xaɗëp isoxari iɓ Misëra irexëm in, do ỹërëndër këɓi gë Abëram, icën indexëm iŋ. 4 Ata Abëram ɓar këni angaw̃ amat gë Agar. Agar hi ko gë acël. And wat ko mëne gë acël hi ko aŋ, këŋo yafënd Sarayi, axwën arexëm an. 5 Ata Sarayi fel këŋo Abëram: «Eŋo amena andeƴ ex! Wëno dëŋ ỹërëndër këŋun wëj gë xaɗëp isoxari iram in. Ɓarikan anëka ke yafënd elod ga nang ko mëne gë acël hi ko. Awa Axwën Kaxanu këɓo xiti wëno gë wëj!» 6 Abëram yaka këŋo Sarayi: «Xaɗëp isoxari ireƴ ga hi ko wa, gër otaxan odeƴ exo. Dilo ang ki ỹandi ak.» Ata Sarayi ỹana ko këŋo rixërand xali Agar hër ko eŋo canaxën.

7 Meleka ir Axwën Kaxanu in sëk këŋo Agar gër ladawe, ler gër andu and hik gër fëña ir Ŝur. 8 W̃ëka këŋo: «Agar, xaɗëp isoxari ir Sarayi in, feye wa xaniw këƴ, do feye wa këƴ ƴend?» Yaka ko Agar: «Ahërëgu hërëgu këmo mo canaxën Sarayi, axwën aram an.» 9 Meleka ir Axwën Kaxanu in re ko: «Ɓakal gër axwën isoxari areƴ, do ɓuŋal ang ki rixëra yo.» 10 Meleka ir Axwën Kaxanu in re ko ɓëte: «Ɓërandëw̃ëra andeƴ ɓën mbaŋ këmëni ŝënan. Ala ax ñana na exo korënd eɓi pën, gayik mocëna këni ŝëna.» 11 Ɓaŝ ko ɓëte meleka ir Axwën Kaxanu in:

«Nëkoɗ ga ŝot këƴ acël aŋ,

itoŝan këƴo rëw̃ do yëliɗo ow̃ac or Isëmayel, (Kaxanu awël ko wëlënd).

Gayikwa Axwën Kaxanu awël wël ko

oniw̃ oreƴ ol gër ocëmu odeƴ.

12 Ar këƴo rëw̃ ajo er ko hi ang fali iɓapuỹ fo,

ɓela ɗek këɓi ỹana eɓi merelind,

ɓëte ɓela ɗek këŋo ỹana eŋo merelind;

gaɓat ko ỹana exo ɗiyand, ed timëriŋ el.»

13 Ata Agar w̃ac këŋo Axwën Kaxanu, mëŋ ar yeƴaneli baŋo an: «Wëj ex El Royi», mëne ngëŋ, «Kaxanu, mëŋ ar ke watënd an.» Gayikwa are baxo rend: «Awat nde ngwa wat këmo ar wat ke an?» 14 Ata mëŋ këni w̃acaxënënd andu aŋo: «Andu and Laxahi Royi», mëne ngëŋ «Aɓëngw ar ke watënd an». Andu aŋo hik fëco Kadeŝ, fëco Bered. 15 Agar ga ɓaka ko gër iciw̃ ind Abëram, rëw̃ën këŋo itoŝan. Abëram w̃ac këŋo Isëmayel, itoŝan ind rëw̃ën këŋo Agar iŋ. 16 Abëram anëka sëk baŋo ɓëniy ofëxw ocongosas gë ɓënjongimat, and rëw̃ këŋo Agar Isëmayel aŋ.

17

End enëngwët ed omac eŋ

1 Amëd aŋo, Abëram anëka sëk baŋo ɓëniy ofëxw ocongonax gë ɓënjongëɓënax. Axwën Kaxanu ŝanaxën këŋo, do re ko: «Wëno ex Kaxanu, ar fangak an. Ɗiyayind ogës odam ang ke nënganënd ak, do gil ar ɗal. 2 Wëno yata ki eter el. Wëno ki yël oɓaŝ oranjëm.» 3 Ata Abëram lapaya ko mopoxi, eƴiỹ el ŋëŝ gër ebar. Re ko ɓëte Kaxanu: 4 «Endam eŋ cëŋ, eter ed yata këmi el ex: wëj eƴ gi sëm ir ɓenëng ɓend ɓela ɓëranjëm. 5 Ow̃ac oreƴ ol ax bo na Abëram. Abëraxam këni ỹana eni macënd, gayikwa wëno yata ki eƴ gi sëm ir ɓenëng ɓendanjëm. 6 Oɓaŝ or këƴëɓi rëw̃ ol mbaŋ këni ỹëmb. Wëno ki ŝënan ɓenëng ɓenëng, do ɓemun kë ŝanaya na gër andëw̃ëra andeƴ. 7 Wëno yata këŋun eter el, wëj do gë ɗek ɓanjex ɓand ɓërandëw̃ëra andeƴ ɓaŋ. Eter elo ed din ir din kë hi. Mondako këme hi wëno Kaxanu, ar xwën këŋun wëj do gë ɓërandëw̃ëra andeƴ an. 8 Ayël këmun yël wëj do gë ɓërandëw̃ëra andeƴ ɓën oxwën or ebar ed gër ed ỹëpa kën ang ɓëliyer fo ol. Oxwën or din ir din yël këmun ɗek ebar ed Kanahaŋ el, ene nangaxën mëne wëno ex Kaxanu, wëno ar xwën këŋun an.»

9 Kaxanu fel këŋo ɓëte Abëraxam: «Wëj ɗëkayal aye eter ed yata këmun wëj do gë ɗek ɓërandëw̃ëra andeƴ el, ang këni ɓëtëraw ɓanjex ɓanjex ak. 10 Mondako kë hi eter ed yata këmun wëj do gë ɓërandëw̃ëra andeƴ el: itoŝan ind ex yo eno kacënd axac. 11 Oxac ol kë hi nanganëme ir eter ed yata këmun in. 12 Lëmëta ir këno rëw̃ yo, kacino and këŋo sëk ɓakey ɓanjogëɓatas aŋ. Mondako kën ỹana en dind gë ɓërandëw̃ëra andewën ɓën. Kacindënëɓi ɓëte okaɗëp ok: hi këni od rëw̃ kënëɓi gër iciw̃ nde, hi këni od yëc këƴëɓi gë koɗi në ɓëliyer, gër ɓër ax gi ex na ɓër ekun edeƴ nde. 13 Kacindëleno ar rëw̃ këno yo gër iciw̃ indeƴ, do gë ar yëc këƴo yo gë koɗi ireƴ an. Oxac ol kë hi gër ɓeman ɓendewën, nanganëme ir eter ed din ir din ed yata këmun el. 14 Asoŝan axacërëx an, ar ano kac na an, kërexo ɓayi na gër ɓulunda irewën gayik axo pëɓ ex na eter ed yata këmun el.»

15 Kaxanu fel këŋo ɓëte Abëraxam: «End Sarayi, alindax eŋ cëŋ, teɓël emac ed Sarayi el, macindo Sara. 16 Wëno ayël këmo yël oɓetak ol: mëŋ ki rëw̃ën itoŝan. Ayël këmo yël oɓetak ol, ɓenëng ɓenëng këɓi rëw̃. Ɓemun ɓend ɓenëng ɓendanjëm kë ŝanaya na gër oɓaŝ orexëm.» 17 Ata Abëraxam lapaya ko mopoxi, eƴiỹ el ŋëŝ gër ebar. Ga këŋo lëŝëgën, ko rend: «Wëno ar sëk ke ɓëniy keme an nde mo dëw̃ itox? Ɓëte Sara arëw̃ nde ko rëw̃, ga sëk këŋo ako ɓëniy ofëxw ocongonax?» 18 Ata Abëraxam fel këŋo Kaxanu: «Wëno ɗek er xara këmi in ex, exo daf Isëmayel, do eƴo mëlaya!» 19 Ɓarikan Kaxanu yaka këŋo: «Ax gi na mondako, Sara, alindax, ki rëw̃ën itoŝan, do maciɗo Isak. Wëno këŋo yata eter el, eter ed din ir din ed mëŋ do gë ɓërandëw̃ëra andexëm el. 20 End Isëmayel eŋ cëŋ, awël wël këmi. Ayël këmo yël oɓetak ol, aŝënan këmo ŝënan. Oɓaŝ or këɓi rëw̃ ol mbaŋ këni ỹëmb. Arëw̃ këɓi rëw̃ ɓemun epëxw gë ɓeki, end ex kala, gë ɓulunda irexëm in. Axarëk ar enëng etëm këmo ri. 21 Ɓarikan eter ed yata këmi el, aɓayi kë ɓayi gë Isak, ar këŋo rëw̃ Sara aniy and kë ƴowënd an, gë amëd and hi këne aŋo dëŋ.» 22 And h̃ata ko er baŋo felënd Abëraxam aŋ, Kaxanu ŝëg ko kwël ƴaŋ ƴaŋ.

23 Ga xucak eŋo, Abëraxam ɓar këɓi asëñiw̃ Isëmayel, gë ɗek ɓësoŝan ɓër ekun edexëm ɓën, gë ɗek okaɗëp od rëw̃ kënëɓi gër iciw̃ indexëm ok, do gë ɗek od yëc këɓi gë koɗi irexëm ok. Yatijo fo xac banëɓi ang fel baŋo Kaxanu ak. 24 Abëraxam anëka sëk baŋo ɓëniy ofëxw ocongonax gë ɓënjongëɓënax and xac këno aŋ. 25 Asëñiw̃ Isëmayel, anëka sëk baŋo ɓëniy epëxw gë ɓëtas and xac këno aŋ. 26 Ata kwël yatijo fo xac banëɓi Abëraxam do gë asëñiw̃ Isëmayel. 27 Ɓëte kwël yatijo fo xac banëɓi andamat gë mëŋ, ɗek ɓësoŝan ɓër ekun edexëm ɓën: hi këni ɓër rëw̃ kënëɓi na, hi këni ɓër yëc këɓi gë koɗi në ɓëliyer.

18

End itox ind Sara eŋ

1 Akey amat, Axwën Kaxanu ŝanaxën këŋo Abëraxam gër ɓananga ɓand Mamëre. Abëraxam aỹëpa ỹëpa baxo gër ebët ed aner andexëm, ga kë ƴëka goyat. 2 Ga rënëta ko, wat këɓi ɓësoŝan ɓësas ga xwëŝa këni nacët ako gër lëngw irexëm. And wat këɓi aŋ, xaca këɓi gë ongër fo elod gër ebët ed aner andexëm. Ga fed këni, Abëraxam foxi ko eƴiỹ el ŋëŝ gër ebar, 3 do re ko: «Axara xara këmi Axwën, angëmëne ar ŝenene xwët këƴe, këla këreƴ kuca na wa caparëxe gër iciw̃ ind xaɗëp ireƴ! 4 Cëniyine tan mun dëmbënëgu tëkër men oŋ, en neɓaraxën osapar oŋ, do en teyëtaxën ɗila gër amol and atëx! 5 Cëniyine mun mëlanëgu eƴamb ƴamb en kemaxën. Do gwëre ngwa en kuca fëña irewën in. Gayikwa aŝapagu ŝapagu kën, gër iciw̃ ind wëno ar ex xaɗëp irewën iŋ.» Ata yaka këni: «Aw̃a w̃a këmi, dil ang re këƴ ak.»

6 Ata Abëraxam w̃ara ko gër aner, fel këŋo Sara: «Awa maral tan eƴ nega pix ind bële iŋ, ɓacariya ɓatas, eƴ gëji ɓambeñe.» 7 Abëraxam mëŋ w̃ara ko ɓëte gër oyel. Yeɓëgu këŋo engaŝ, end ɓëtëk aye, do fëxwën këŋo xaɗëp iɓat eno ŋaŝaxën. Xaɗëp ijo w̃ëla këŋo engaŝ eŋo ŋaŝëx do eɓi bëkanëgu ỹas eŋ ɓëliyer ɓën. 8 Abëraxam w̃eɗ ko ɓëte omër oñënëk, do gë ond xaw̃ëgu këni eceɗ, w̃ëlara ko ɗek gë ỹas er engaŝ end h̃aŝ bano eŋ, do rëɗën këɓi. Ata ɓayi ko mokwëŝa ler gër ed hi bani, ɗila gër amol and atëx and gër ed bani ƴambërand ɓëliyer.

9 Ata w̃ëka këni: «Feye wa exo alindax Sara?» Yaka ko Abëraxam: «Lëf fën gër aner hi ko.» 10 Ata re ko ɓëte aɓat: «Aɓaka këme ɓakaw ŝana gër ndewën ro ŝana, ata gë dorogo dëŋ. Ata alindax Sara eŋo dëw̃ itoŝan.» Xarak, Sara aɓaxët baɓi ɓaxëtënd gër ebët ed aner and hi bax gër epoƴ ed Abëraxam.

11 Amëd aŋo, Abëraxam do gë Sara mokar xar bani. Sara axo bo bana ga ko wat apacaw̃ andexëm aŋ. 12 Ata Sara këŋo lëŝëgënënd do ko rend gër emëkw edexëm fo: «Gërëgako anëka xar këme, oñandi nde ngwa ɓayi ke na? Ado axwën ar iciw̃ indam an dëŋ, anëka xar ko.» 13 Ata Axwën Kaxanu w̃ëka këŋo Abëraxam: «Inew̃a ko lëŝaxënënd Sara, do ko rend: “Axor nde ngwa këme xor mo cot itox, wëno axarëk ajo?” 14 Ỹeỹ nde ex na er sëkwan ko Axwën Kaxanu? Gë aniy and kë ƴowënd aŋ, gë amëd and fënëta këme aŋ, aɓaka këme ɓakaw gër ndewën ro, do Sara aŝot këŋo ŝot itoŝan.» 15 Ata Sara ga ko ƴax, ko rend: «Ame ɗëŝ ex na», gayikwa ayëdara yëdara baxo. Ɓarikan Axwën Kaxanu re ko: «Ɗal ex, alëŝ lëŝ këƴ!»

End ecalen ed angol and Sodom eŋ

16 Ɓësoŝan ɓësas ɓën ga xani këni oñe oŋ, faɓ këni end angol and Sodom eŋ. Sëfër këni gë Abëraxam, ga këɓi laŋëta. 17 Xarak, Axwën Kaxanu are re baxo: «Er këme ri in, amo con na Abëraxam. 18 Abëraxam axarëk ar enëng etëm, end gë ojaw̃ otëm, ko hi. Paɓ gë mëŋ këni ɓeta ɗek ɓenëng ɓend gër ebar ɓeŋ. 19 Gayikwa wëno yata këŋo eɓi pelaxënënd oɓaŝ orexëm ol, do gë ɗek ɓër ekun edexëm ɓën, eni ɗiyand ed ang rek ɓapela ɓandam ak, and kë xuca ɓakey ɓandexëm ɓaŋ. Asëƴali këɓi ỹana eɓi tëƴalind edi ed end ŝenene el, do gë er ke ỹandind in. Mondako këmo yëlaxën Abëraxam er ɓeƴa këmo in.» 20 Ata re ko Axwën Kaxanu: «Abëraxam, awël wël këme mëne Ɓësodom ɓën do gë Ɓëgomor ɓën ɓeñëŋënax ɓetëm këni rind. 21 Wëno mëŋ këme ŝëlaxënënd me wat ba ang wël këme ak dëŋ nde ex. Hik ɗal nde, ax gi ex na ɗal nde, anang këme nang.»

22 Ata xuca këni ɓësoŝan ɓëxi ɓën ond gër Sodom oŋ, ɓarikan Axwën Kaxanu ɓayi ko na. Abëraxam xwëŝa ko gër lëngw irexëm. 23 Abëraxam sëka këŋo, do re ko: «Enimin, aɓar nde këƴëɓi ɓar eƴëɓi nemin ar ŝenene an do gë aw̃endëran an? 24 Ɓamat na fo exëni gër angol aŋo ɓela ofëxw oco ɓër ŝenene. Enimin, anemin nde këƴ nemin angol aŋo? Aƴëɓi teɓan na nde në end ɓela ɓër ŝenene ofëxw oco ɓëjo? 25 Ax mënd ex na eƴ di mondako: eƴëɓi ɓar enemi el, ar ŝenene an do gë aw̃endëran an. Ax mënd ex na eƴ di mondako! Wëj wa ga këɓi xitind ŝenene ɗek ebar el, aƴ di na nde kiti ind ŝenene?» 26 Yaka ko Axwën Kaxanu: «Angëmëne, asëk sëk këmëni gër Sodom ɓër ŝenene ofëxw oco, në end endeɓën këmëni seɓanaxën ɗek angol aŋ.»

27 Abëraxam re ko ɓëte: «Axwën, ayëxw yëxw këme mi yeƴaneli wëno ar ex omak do gë eƴëwën fo an. 28 Ɓamat gër ɓër ŝenene ofëxw oco, ɓëco ɓayik ani gi ex na, anemin nde këƴ nemin ɗek angol aŋ?» Yaka ko Axwën Kaxanu: «Ame nemin na angol aŋ, angëmëne asëk sëk këmëni ɓër ŝenene ofëxw onax gë ɓëco.»

29 Ɓarikan Abëraxam, kwël dëŋ ɓayi baxo ga këŋo yeƴaneli Axwën Kaxanu. Ata re ko ɓëte: «Ɓamat ɓër ŝenene ofëxw onax fo exëni.» Yaka këŋo: «Në end ɓër ŝenene ofëxw onax ɓëjo, ỹoweỹ ame di na.» 30 Re ko ɓëte Abëraxam: «Këla Axwën, këreƴ koỹ na, angëmëne ayeƴan yeƴan këme. Ɓamat ɓër ŝenene ofëxw osas fo exëni.» Yaka ko Axwën Kaxanu: «Ỹoweỹ ame di na angëmëne asëk sëk këmëni ɓër ŝenene ofëxw osas.» 31 Abëraxam re ko ɓëte: «Axwën, kwël dëŋ ɓayik ga këme yëxw mi yeƴaneli… ɓamat ɓër ŝenene alapem këƴëɓi sëk.» Yaka ko: «Në end ɓër ŝenene alapem ɓëjo, ame nemin na angol aŋ.» 32 Abëraxam re ko ɓëte: «Këla Axwën, këreƴ koỹ na, angëmëne akëlëbëd aŋo fo yeƴan këme ɓëte: ɓamat ɓër ŝenene epëxw fo exëni.» Yaka ko: «Në end ɓër ŝenene epëxw ɓëjo, ame nemin na angol aŋ.» 33 Ga h̃ata ko eyakar ed gë Abëraxam el, Axwën Kaxanu ƴe ko kwël. Ata Abëraxam ɓaka ko gër ndeɓën.

19

End enemin ed angol and Sodom eŋ

1 Omeleka oki ok h̃at këni genëka gër Sodom. Xarak Lot, gër ebët ed angol and Sodom ỹëpa baxo. And wat këɓi aŋ, xani ko, xaca këɓi, do foxi ko eƴiỹ el ŋëŝ gër ebar. 2 Ata re ko: «Faba ɓën axara xara këmun, capayin wa gër iciw̃ ind wëno xaɗëp irewën iŋ, eŋun keyëx. Neɓarayin osapar oŋ, gwëre en kuca ecan mopëɗ gëɓër.» Yaka këni ɓën: «Ali, ɓiyi fac këɓo xey gër yangana ir angol.» 3 Ɓarikan Lot ga nëỹalira këɓi xali, xor këɓi, ata ŝapa këni gër iciw̃ indexëm. Rin këɓi ñambëran, wëkan këɓi ɓamburu ɓand gë lewir këm, do ƴambëra këni.

4 Ani ɗakira bana pere ga yëlëtaw këni ɓër gër angol and Sodom ɓën. Ɓësoŝan ɓën xeta këni jeƴ iciw̃ ind Lot iŋ, ga ỹanaw këni ocambenjar ok, ɓëtëgu këni ɓëxarëk ɓën. Fëxwëŝërëgu këni ɗek ɓulunda in, gë ar kë ɓayi këm ak. 5 Ga w̃ac këno Lot, w̃ëka këno: «Feye wa exëni ɓela ɓër h̃atëguk genëka go gër iciw̃ indeƴ ro ɓën? Nëcëtëguyëɓi mi ɗaki gë ɓën!»

6 Ata Lot ŝan ko, fëraw ko ebët el gand epoƴ edexëm. 7 Re ko: «Ɓëmaỹe axara xara këmun, këren di na eñëŋënax etëm eŋo! 8 Nëkoɗëɓi odënaw̃ oki odam ok, ɓësoŝan anëɓi nang ex na. Ɓën këmun nëcëtënëli, do enëɓi di ang këŋun nëngan ak. Ɓela ɓëjo cëŋ, ỹoweỹ kërenëɓi di na, gayikako gër amol and iciw̃ indam ro ƴow këni.»

9 Ɓarikan ɓën yaka këni: «Wëj pacanal!» Re këni ɓëte: «Watino aliyer ar ƴowëk ocalaran gër ndeɓi ro, ga ỹandi këŋo eɓo nëp! Gërëgako, ɓiyi wëj këmi nëmba mi di eñëŋënax eŋ nëmëc ɓën!» Ga fim këno Lot, w̃ël këni eni gëbëra epëra el. 10 Ata omeleka ok sëraw këno Lot, lasëx këno lëf gër iciw̃, do kwël fëra këni ebët el. 11 Ɓësoŝan ɓër ebax gër ebët ed iciw̃ ɓën cëŋ, lapan kënëɓi oŝiw̃. Ga ỹana kënëɓi ocambenjar ok, ŝiw̃ën kënëɓi xali gë ɓëxarëk ak. Ah̃ëmbarëra fo bani h̃ëmbarërand, ɓari abani wat na ebët el.

12 Omeleka ok fel këno Lot: «Ɓela ɓër ekun edeƴ nde exëna gër angol? Hi këni ɓër ỹër këɓi odënaw̃ odeƴ nde, hi këni ɓosëñix nde, hi këni ɓoɓix nde, hi këni ɓëreƴ nde, nëcëtëlëɓi, eƴëɓi ŋaw̃ëtali angol aŋ. 13 Ɓiyi mi nemin angol aŋo ro ƴowaxënëgu këmi. Gayikwa Axwën Kaxanu awël wël ko mëne ɓela ɓër lëgëk ro ɓën ɓeñëŋënax ɓetëm këni rind. Mëŋ law̃ënaxënëgu këɓo mi nemin angol aŋo ro.» 14 Ata Lot ŝan ko eɓi pelëra ɓër ỹër baɓi odënaw̃ odexëm ɓën, gë ɓër nëm baɓi odënaw̃ odexëm od ɓayi bax ok: «Marayin en can angol aŋo ro, gayikwa Axwën Kaxanu anemin ko nemin.» Ɓarikan ɓoỹaraw yëla këni anëxi këɓi nëxind.

15 And h̃atëguk oxeya aŋ, omeleka ok ga këno nëỹali Lot, këni rend: «Wëj kanil eƴ ƴe, meɗëlo alindax do gë odënaw̃ oki od ex ro ok, këdi këŋun w̃ëlali amena and angol aŋ.» 16 Ɓarikan Lot ko fërërand. Ata sëra kënëɓi dëp gër ɓataxan, mëŋ, gë alindaw̃, do gë odënaw̃ oki odexëm ok, las kënëɓi xali ŝan këni angol aŋ. Gayikwa Axwën Kaxanu aỹandi ỹandi baŋo eɓi pexën.

17 And nëcët kënëɓi angol aŋ, omeleka ok re këni: «Awa ala kala gërëlexo exo pexënaxën gaf irexëm in. Ax gi ex na monëkona, do ax gi ex na mokwëŝa ɗek anen aŋ. Gërin xali gër etënd, en pexaxën këdi këŋun ɓuŝa.» 18 Ata re ko Lot: «E Axwën, axara xara këmi! 19 Axara xara këmi Axwën, wëno xaɗëp ireƴ in, ga xaỹënan ki ako ɓiyi xali yël këƴëɓo oyekax or mi pexaxën ol, ami kor na mi ŋat xali gër etënd elo, tëɓ këɓo fënga etëm eŋ do mi cës. 20 Këla nëkoɗa angol aŋo ɗam ro fo ex, ɓëte atil fo ex. Axor këmi xor mi ŋat, mi pexaxën. Ax ɓax na nde angol aŋo?» 21 Ata yaka ko meleka in: «Awa aw̃a w̃a këme mun yël ɓëte oyekax olo. Angol and xara këƴe aŋo, ame nemin na. 22 Awa marayin, gërin xali fën. Gayikwa ỹoweỹ ame kor na me di xali en ŋat.» Mëŋ w̃acaxën këni angol aŋo «Tësowar», mëne ngëŋ «Atil». 23 Ga kë fën eñan eŋ, bani h̃atënd Lot ɓën gër Tësowar.

24 Ata Axwën Kaxanu w̃ëlaw ko mungu ind fëtëk xoɗux do sëɓandëra këɓi elod gër orën ɓangol ɓand Sodom do gë Gomor ɓaŋ. 25 Ɓëlën ko ɓangol ɓaŋo gë ɗek ebar elo ak, gë ɗek ɓela ɓër lëg bax gër ɓangol ɓaŋo ak, do gë ɓeɓër lëgëra bax gër ebar elo ak. 26 Asoxari ar Lot an, ga nëkona ko, nëngwëta ko atox and ongal.

27 Abëraxam ga xani ko mopëɗ gëɓër, ƴe ko gër ed xwëŝa bani gë Axwën Kaxanu. 28 Nëkona ko gand Sodom do gë Gomor, gand ed ex ɗek ebar elo. Wat ko gand angëni ɓokwëcën ɓoŋ ang ɓond apuỹ and kë ỹegënd fo. 29 And baxo neminënd ɓangol ɓand ebar elo ɓaŋ, Axwën Kaxanu xwita ko er xara baŋo Abëraxam in: racët këŋo Lot gër etëm end lapan baɓi ɓër gër ɓangol ɓand gër ed lëg baxo Lot ɓën.

End Lot do gë odënaw̃ odexëm eŋ

30 Lot ga yëda ko exo ɗëg gër angol and Tësowar, ƴe ko ỹafëx këni gë odënaw̃ odexëm ok gër etënd, lëf në akel. 31 Ata endënaw̃ ekarëk eŋ fel këŋo emeja eŋ: «Faba ireɓi anëka xar ko, do asoŝan ar këɓo ỹër ang rëpëk ak, axo gi ex na ro gër ebar ed hi këne. 32 Ƴow eŋo yële ngoƴ iŋ faba ireɓi, xali eŋo ŋaw̃. Do ɗakinde gë mëŋ eɓo cotënaxën ɓëtox, ex ɓayixën andëw̃ëra andexëm aŋ.» 33 Ata genëka, yël këno ngoƴ iŋ sëm ireɓën xali ỹaw këŋo. Endënaw̃ ekarëk eŋ laki këni gë sëm irexëm. Ɓari mëŋ ỹoweỹ axo wata bana: axo nang bana nand laki këni gë endënaw̃ ekarëk na, ɓëte axo nang bana nand xani ko endënaw̃ na. 34 Në ecan ijo, endënaw̃ ekarëk eŋ fel këŋo emeja eŋ: «Ganëka gëmëɗ gë wëno laki këmi gë faba. Yëlëŋoye ɓëte ngoƴ iŋ exo ceɓ xali eŋo ñaw̃ doro ɓëte. Do gë wëj kën laki eŋo cotënaxëne andëw̃ëra». 35 Ata genëka ijo ɓëte, yël këno ngoƴ iŋ sëm ireɓën, xali ỹaw këŋo. Endënaw̃ emeja eŋ ƴe ko laki këni gë mëŋ. Ɓari mëŋ ỹoweỹ axo wata bana: axo nang bana nand laki këni na, ɓëte axo nang bana nand xani ko endënaw̃ na.

36 Odënaw̃ oki od Lot ok, mondako ŝot bani ɓacël gë sëm ireɓën. 37 Endënaw̃ ekarëk eŋ rëw̃ këŋo itoŝan w̃ac këŋo Mohab: mëŋ ex axarëk ar ɓërandëw̃ëra and Mohab an xali doro. 38 Endënaw̃ emeja eŋ rëw̃ këŋo ɓëte itoŝan. W̃ac këŋo Ben-Ami, mëne ngëŋ «Asëñiw̃ ar ɓulunda iram»: mëŋ ex, axarëk ar ɓërandëw̃ëra and Amoŋ an xali doro.

20

End Abëraxam do gë Abimelek eŋ

1 Ata Abëraxam ga xani ko na, rëfa ko gand ladawe ir Negeb. Lëgëx këni fëco Kadeŝ, fëco Ŝur. Ga nëkanak, ƴe ko ɓëte oliyer gër ebar ed Gerar. 2 End Sara, asoxari arexëm eŋ, Abëraxam mondako felëx baɓi: «Aɓaỹe ex.» Ata Abimelek, emun end gër Gerar eŋ, re ko eno mëlan Sara. 3 Ɓarikan Kaxanu ga ƴow ko gëmëɗ në lakeli gër Abimelek, re ko: «Awa wëj aŝës këƴ ŝës në end asoxari ar w̃ëlaw këƴo ajo, gayikwa gë icën exo.» 4 Ani tëkar bana pere Abimelek do gë asoxari ajo. Abimelek re ko: «Axwën, wëno gë ɓulunda iram in, ami mendëra ex na. Alaw̃ nde këƴo law̃ mondako dëŋ ar ŝenene an? 5 Mëŋ Abëraxam dëŋ ga fel ke wa: “Aɓaỹe ex.” Asoxari an re ko mëŋ ɓëte: “Aɓaỹe ex.” Gë emëkw epeŝax w̃ëlaw këmo, do eñëŋënax ame di ex na.» 6 Ata Kaxanu yaka këŋo gër lakeli: «Wëno ɓëte anang nang këme mëne gë emëkw epeŝax w̃ëlaw këƴo. Wëno wa sëra ki mëŋ ɓayik aƴe menan ex na. Ami teɓ ex na eƴo tëka asoxari ajo. 7 Mëŋ ex gërëgako, meɗëlo asoxari ajo eƴo maŝ icën indexëm iŋ. Mëŋ alaw̃ënel aram hi ko. Aŝalen ki ŝalen eƴ ɓayixën ga këƴ liyand. And kën ŝës ex ɗe wëj do gë ɗek ekun edeƴ el, angëmëne aƴo maŝ ex na asoxari an, icën indexëm iŋ.»

8 Abimelek xani na mopëɗ gëɓër. W̃ac këɓi ɗek ɓëlëngw ɓër gër owun orexëm ɓën, do sëfëtan këɓi ɗek endeƴ eŋo. Ata yëdara këni mbaŋ. 9 Abimelek w̃ac këŋo Abëraxam do w̃ëka këŋo: «Inew̃a rixën këƴëɓo eŋo? Ba wëno ỹeỹ nde w̃enan këmi na mëŋ lënanaxën këƴëɓo eñëŋënax etëm eŋo, wëno gë ɓulunda iram in? Ɓeɓër rinan këƴe ɓëjo, ax ñap ex na.» 10 Abimelek fel këŋo ɓëte Abëraxam: «Ga ri këƴ ako eŋo, ine baƴ ŝaland?» 11 Ata yaka këŋo Abëraxam: «Wëno ako yëla bame mëne wën ɓela ɓër gër ebar elo ro ɓën ano yëdand na Kaxanu, do mëne alaw̃ këne law̃ në end asoxari aram. 12 Ɓëte ɗal dëŋ ex mëne aɓaỹe ex gayikako, faba iɓat hi këmi. Ɓarikan asoxari aram hi ko gayik ami gi ex na nëma iɓat. 13 And fel ke Kaxanu me canëgu gër ekun ed faba iram aŋ, fel këmo Sara: “Awël nde oyekax olo këƴe ỹana eƴe dinënd gër ed ke ƴeye yo. Deyind mëne aɓinëx hi këme”.»

14 Ga xucak eŋo, Abimelek w̃eɗ këɓi oɓeci, gë opeỹ, do gë oxeƴ do yël këŋo Abëraxam. Yël këŋo ɓëte okaɗëp otoŝan do gë okaɗëp otoxari. W̃aŝ këŋo ɓëte Sara, alindaw̃. 15 Re ko Abimelek: «Awël nde, nëkoɗ ebar edam el, ɗëgël gër ed këƴ h̃an.» 16 Fel këŋo ɓëte Sara: «Anëka yël këmo aɓinëx ɓatama wëli ɓand koɗi. Mondako laɓ këme dëxas ireƴ in eni nangaxën ɓër ekun edeƴ ɓën mëne aƴ mendëra ex na.» 17 Ata Abëraxam xara këŋo Kaxanu. Kaxanu fakën këɓi Abimelek, gë alindaw̃, do gë ɗek okaɗëp otoxari odexëm ok, eni koraxën edëw̃ ed oɓaŝ el. 18 Gayikwa Axwën Kaxanu ri bax hi këni ɓësoxari ɓëɓoroxok ɗek ekun ed Abimelek el, në end Sara, asoxari ar Abëraxam eŋ.

21

End Isak eŋ

1 Ga xucak eŋo, Axwën Kaxanu yël këŋo oyekax orexëm ol Sara, ang re baxo ak. Axwën Kaxanu ri ko ang ɓeƴa baxo ak. 2 Ata Sara hi ko gë acël do rëw̃ën këŋo Abëraxam itoŝan gër oxar orexëm dëŋ, nand fënëta baxo Kaxanu na. 3 Abëraxam w̃ac këŋo asëñiw̃ ar rëw̃ bano mëŋ gë Sara an, Isak, mëne ngëŋ «Olëŝ». 4 Abëraxam xac këŋo asëñiw̃ Isak yatir sëk këŋo ɓakey ɓanjongëɓatas, ang fel baŋo Kaxanu ak. 5 Abëraxam anëka sëk baŋo ɓëniy këme and rëw̃ këno asëñiw̃ Isak aŋ. 6 Ata re ko Sara: «Kaxanu ri ke alëŝëraɗëŝëra. Ar kë wël yo endeƴ eŋo, alëŝ ke lëŝ.» 7 Re ko ɓëte: «Noỹo wa fel doŋo Abëraxam mëne akey amat, wëno Sara ayerin këmëni yerin oɓaŝ? Ɓarikan itoŝan rëw̃ën këmo gër oxar orexëm dëŋ!» 8 Mondako raf ko lëmëta in xali yapët këŋo. Abëraxam ri ko ofëna osëm yatir yapët këno Isak.

End Agar do gë Isëmayel eŋ

9 Akey amat, Sara wat këŋo asëñiw̃ ar Abëraxam an, ar rëw̃ këŋo Agar, xaɗëp isoxari iɓ Misëra an, ga këŋo lëŝ Isak. 10 Sara fel këŋo Abëraxam: «Ŋw̃ayëlëɓi xaɗëp isoxari in, do gë itox indexëm iŋ. Gayikwa itox ind xaɗëp isoxari ijo iŋ do gë Isak, itox indam iŋ, ani ɓëteli na andamat napul ireƴ in!»

11 Ata Abëraxam ŝus ko mbaŋ eyeƴan elo gayikwa itox iŋo asëñiw̃ ebaxo! 12 Ɓarikan Kaxanu fel këŋo Abëraxam: «Këreƴ koỹ na end lëmëta eŋ do gë end xaɗëp isoxari ireƴ eŋ. Dil ɗek er ko re Sara in. Gayikwa paɓ gë Isak ko ƴow ar këno w̃ac andëw̃ëra andeƴ an. 13 End asëñix ar ŝot këno gë xaɗëp isoxari ireƴ eŋ cëŋ, ari këmo ri exo gi mëŋ ɓëte ɓulunda, gayikwa arandëw̃ëra andeƴ hi ko.»

14 Ata Abëraxam xani ko mopëɗ gëɓër, w̃eɗ ko ŝëlafana in, gë amote and men aŋ fëxwën këŋo Agar do fela këŋo. Agar ga rënda këŋo itox iŋ ƴe ko kwël ko nambëraraxënd gër ladawe ir Berëŝeba. 15 And xwëtëk men ond gër amote aŋ, Agar ỹaŋëta këŋo itox indexëm iŋ ɗila në acëc, 16 ƴe ko ỹëpax ko nacët, gwër në eɗapan ed ekaỹ. Gayikwa er baxo rend: «Axe ñandi ex na mo wat itox indam iŋ ga ko ŝës.» Ata ỹëpax ko, nacët ako do ko sesënd. 17 Kaxanu wël ko otes od lëmëta ok. Ata elod gër orën, meleka ir Kaxanu in, w̃ac këŋo Agar, re ko: «Agar in ex wa? Këreƴ yëdara na gayikwa Kaxanu awël wël këŋo lëmëta in fën gër ed exo. 18 Kanil eƴo meɗëgu lëmëta in, do ɗasëguyo aye, gayikwa wëno këŋo ri exo gi ɓulunda isëm.» 19 Ata Kaxanu ga foɗët ko ɓangës ɓand Agar ɓaŋ, Agar wat ko andu. Ƴe ko rëmbëgu ko cëm amote aŋ, do yël këŋo itox iŋ ŝeɓ ko. 20 Mondako hi bani Kaxanu gë lëmëta in, do mëŋ kwël ko rafënd. Lëg ko na gër ladawe, do hi ko kamara ir bax nëxand gë atumb. 21 Na gër ladawe ir Paraŋ lëg baxo, do nëm ŝalanëgu këŋo asoxari Amisëra.

End eter ed Abëraxam do gë Abimelek eŋ

22 Amëd aŋo, Abimelek do gë Pikol, alëngw ar ocoroɗa odexëm an, ƴow këni gër Abëraxam. Re ko Abimelek: «Kaxanu ki nëkonand gër ɗek ɓeɓër këƴ rind. 23 Gërëgako yaŝarël ro dëŋ, gër ow̃ac or Kaxanu mëne din aƴëɓo mereli na wëno, gë oɓaŝ oram ol, gë ɓërandëw̃ëra andam ɓën. Yaŝarël mëne alëkaya këƴ lëkaya eter edeɓi el ang lëkayaw këme wëno gër ebar ed liyerali baƴ.» 24 Ata re ko Abëraxam: «Awa anëka yaŝar këme.»

25 Ɓarikan Abëraxam rexëra këŋo Abimelek në end andu and xan bano ɓela ɓërexëm eŋ. 26 Yaka ko Abimelek: «Amo nang ex na ar rik eŋo an. Doro fo këme wëlënd endeƴ eŋo, wëj elod aƴe pel ex na.» 27 Abëraxam yeɓëgu këɓi oɓeci, gë opeỹ do gë oxeƴ, yël këŋo Abimelek. Mondako yatar bani eter el ɓën ɓëxi. 28 Abëraxam fit këɓi opeỹ ocongoki. 29 Ata Abimelek w̃ëka këŋo: «Oko inew̃a fitaxën këƴëɓi opeỹ ocongoki oko?» 30 Yaka ko Abëraxam: «Kanalëɓi opeỹ ocongoki oko, ex gixën sede ir mëne wëno nacëk andu aŋo.» 31 Mëŋ këni w̃acaxënënd na gër ed hi bani Berëŝeba, mëne ngëŋ «Andu and gë eyaŝar», gayik na yaŝar bani ɓën tak ɓëxi.

32 Mondako ri bani eter el gër Berëŝeba. Ga xucak eŋo, Abimelek do gë Pikol emun end ocoroɗa odexëm eŋ xani këni eni ɓakaxën ond gër ebar ed Ofilisëteŋ. 33 Ata Abëraxam rëɗ ko angwalam na gër Berëŝeba, do ga këŋo ŝale Kaxanu, këŋo w̃acënd Axwën. 34 Ata Abëraxam ỹëpa ko na gër ebar ed Ofilisëteŋ xali nëkak.

22

End atëƴ and Abëraxam eŋ

1 Ga xucak eŋo, Kaxanu ri këŋo atëƴ Abëraxam. Re ko: «Abëraxam!» Yaka ko Abëraxam: «Woy!» 2 Re ko ɓëte Kaxanu: «Axara xara këmi, meɗëlo asëñix ar tañ areƴ an, ar h̃an këƴo an, Isak. Mëlalo gër ebar ed Moriya, eƴo dix ŝaɗaxa ir momëlën ƴaŋ gër etënd ed këmi fënëtan.»

3 Ata Abëraxam xani ko mopëɗ gëɓër, xap këŋo fali in, fel këɓi okaɗëp oki, do gë asëñiw̃ Isak eno ɗaŋëta. Otëx od ŝaɗaxa ir momëlën od ŝapën bano ok, liɓën këno fali in, do kwël ƴe këni ond gër ed fënëtan baŋo Kaxanu oŋ. 4 Yatir akey atasën, Abëraxam ga rënëta ko, wat ko caw ako gër ed fënëtan këŋo Kaxanu. 5 Abëraxam fel këɓi okaɗëp odexëm ok: «Wën cëniyinëɓo ro gë fali in. Wëno do gë lëmëta in, mi ƴe xali ƴaŋ mi caleraw, gwëre mun tëkati.» 6 Abëraxam w̃eɗ ko otëx od ŝaɗaxa ir momëlën ok, do lëɓin këŋo asëñiw̃ Isak. Lëkaya ko mëŋ dëŋ xoɗux ol do gë icas iŋ. Ata kwël këni ƴend ɓën tak ɓëxi ƴaŋ gër etënd. 7 Ata Isak w̃ac këŋo sëm: «Faba» Yaka ko Abëraxam: «Woy, asëñiw̃ën!» Re ko ɓëte Isak: «Nëkoɗ xoɗux ol do gë otëx ok, do feye wa exo ifeỹ ir ŝaɗaxa ir momëlën in?» 8 Yaka ko Abëraxam: «Asëñiw̃ën, Kaxanu aŝotën këɓo ŝotën ifeỹ ir këŋo riye ŝaɗaxa ir momëlën in!» Do kwël këni ƴend ɓën tak ɓëxi.

9 And h̃at këni gër ed w̃asin baŋo Kaxanu aŋ, Abëraxam ri ko angëɓ, do xëɓena ko otëx ok ƴaŋ. Xap këŋo, asëñiw̃ Isak, do ren këŋo gër otëx od ƴaŋ gër angëɓ. 10 Abëraxam w̃eɗ ko icas iŋ eŋo ŋaŝaxën asëñiw̃. 11 Ata meleka ir Axwën in ga w̃acëgu këŋo elod gër orën ko rend: «Abëraxam! Abëraxam!» Yaka ko mëŋ: «Woy!» 12 Re ko ɓëte meleka ir Axwën in: «Këreƴëŋo kwixwëta na lëmëta in, do ỹoweỹ këreƴëŋo dinan na. Anëka nang këme gërëgako mëne ayëda këƴo yëdand Kaxanu, do ado aƴo ɗëc ex na asëñix ar tañ an.» 13 Ga rënëta ko Abëraxam, wat këŋo xondo gand epoƴ edexëm ga hënjar ko gë ofarix orexëm oŋ gër acëc. Ata ƴen këŋo do h̃aŝ këŋo ŝaɗaxa ir momëlën in, gër ed ebax eŋo caɗaxa asëñiw̃. 14 Abëraxam w̃ac ko na gër ed ebani: «Adonayi-Yire», mëne ngëŋ «Axwën Kaxanu aŝotën ko ŝotënënd». Mëŋ ɓayixënëk eyeƴan elo xali doro: «Gër etënd ed Axwën Kaxanu, mocot ex.»

15 Meleka ir Axwën Kaxanu in w̃ac këŋo akinëm Abëraxam elod gër orën. 16 Re ko: «Në eyaŝar eme gër ow̃ac oram dëŋ (eyeƴan ed wëno Axwën Kaxanu el), gayik ari ri këƴ eŋo, ɓëte gayik aƴe ɗëc ex na asëñix, asëñix ar tañ an, 17 ayël këmi yël oɓetak ol. Ɓërandëw̃ëra andeƴ ɓën aỹëmb këni ỹëmb ang ow̃al or gër orën fo, do ang eɗini ed gër ɓëŋa ir angwëngw fo. Ɓërandëw̃ëra andeƴ ɓën kë ỹana ex kwënënd ɓangol ɓand ɓërangoỹëra andeɓën ɓaŋ. 18 Ɗek ɓenëng ɓend gër ebar ɓeŋ kë ỹana ex ɗëwarëndërënd oɓetak ol paɓ gë arandëw̃ëra andeƴ aŋ gayik aɓaxët ɓaxët këƴe.»

19 Ga xucak eŋo, Abëraxam do gë lëmëta in ŝëla këni gër ed seɓëgu banëɓi okaɗëp odexëm. Ata ɓën ɗek sëfër këni do kwël w̃aỹi këni gër Berëŝeba, gayikwa fën lëg baxo Abëraxam.

End ɓërandëw̃ëra ɓand Naxor ɓeŋ

20 Ga xucak eŋo, fel këno Abëraxam: «Milëka mëŋ ɓëte, arëw̃ën rëw̃ën këŋo ɓëtoŝan aɓinëx Naxor: 21 Utës, itoŝan iñanar iŋ, gë Bus aɓinëm, gë Kemuhel, sëm ir Aram, 22 gë Kesed, gë Aso, gë Pilëdaŝ, gë Yidëlaf, do gë Betuwel». 23 Betuwel rëw̃ këŋo itoxari, Rebeka. Ɓën ex ɓosëñiw̃ ɓor Naxor, aɓinëm ar Abëraxam, ɓëtoŝan ɓënjongëɓëtas ɓënd rëw̃ këɓi Milëka ɓëŋ. 24 Rewuma, asoxari ar ỹëpa bani aỹëpa fo gë Naxor an, arëw̃ rëw̃ këɓi ɓëte oɓaŝ: Teba, gë Gaxam, gë Taxaŝ, do gë Mahaka.

23

End ecës ed Sara eŋ

1 Ga xucak eŋo, Sara sëk këŋo ɓëniy këme gë alapem gë ɓënjongëɓëki. Ɓëniy go liya ko Sara. 2 Sara ŝës ko and lëg bani gër Kiriyat-Arëba, angol and w̃ër bax ow̃ac or Ebëroŋ, gër ebar ed Kanahaŋ aŋ. Ata Abëraxam këŋo ỹaw̃ënd, do ko fëỹëpëỹënd eman end Sara eŋ, ang rëp bax ak. 3 Abëraxam ga xani ko na gër ed ebax eman end alindaw̃, ƴe ko gër ɓërandëw̃ëra and Het. 4 Re ko: «Wëno aliyer fo hi këme, do aỹëpa fo ỹëpa këme gër ndewën ro. Panine ebar ed këme xwën, me dixën ɓanapëra gër ndewën ro, mo mëxwëtaxën asoxari aram ar seɓëta ke an.» 5 Ata ɓërandëw̃ëra and Het ɓën yaka këno Abëraxam: 6 «Awël nde faba, wëj emun end sana këŋo Kaxanu ga hi këƴ wa mërëxand ireɓi ro. Mëxwëtalo alindax gër ỹeg ir yexënan ki nëmëc, gër ɓanapëra ɓandeɓi ro. Gaɓatak axi ɗëc na añeg and xwën ko aŋ eƴo mëxwëtaxën alindax.» 7 Ata xwiriŝ Abëraxam, foxi ko gër lëngw ir ɓër ỹëpaxën bax endeƴ eŋo, gër lëngw ir ɓërandëw̃ëra and Het ɓër lëg bax na gër ebar elo ɓën. 8 Re ko: «Angëmëne aw̃a w̃a kën mo mëxwëta asoxari aram ar seɓëta ke an, awël nde ŋatelin okar odam ok gër Efëroŋ, asëñiw̃ ar Tësohar an. 9 Panëlexe oxel or Makëpela or xwën ko ol, or hik gër wura ir oŝënga orexëm ol. Panëlexe ang ko fënëta akanji ak, me cotaxën ebar ed këme ri ɓanapëra ɓandam, gër ndewën ro.»

10 Xarak, Efëroŋ mëŋ dëŋ na ỹëpa bani gë ɓërandëw̃ëra and Het ɓën. Efëroŋ yaka këŋo Abëraxam, wël këno ɓërandëw̃ëra and Het ɓën, do gë ɗek ɓër bax lilënd gër ebët ed angol andexëm ɓën. 11 Re ko: «Ali faba! Awël nde, wëno ayël fo yël këmi oŝënga ol. Ɓëte ayël fo yël këmi oxel or ex gër wura ol. Anëka yël këmi ogës od ɓër ex ɓulunda iram ok: mëxwëtalëŋo alindax.» 12 Ata Abëraxam foxi ko na gër lëngw ir ɓela ɓër gër ebar elo. 13 Fel këŋo Efëroŋ, na gër ed ɓarër bani ɓulunda ir ebar elo: «Angëmëne aw̃a w̃a këƴ, eƴe ɓaxët, wëno ayël këmi yël akanji and oŝënga aŋ. Kanal axana koɗi in mo mëxwëtaxën asoxari aram an.» 14 Ɓarikan Efëroŋ yaka këŋo Abëraxam: 15 «Faba awël nde, ine ngwa ex ebar ed ɓatama okeme onax ɓand koɗi elo? Mëxwëtalëŋo alindax!» 16 Ata Abëraxam ga wël ko er re baxo Efëroŋ in, fënën këŋo koɗi in ang fënëta baxo ak, ogës od ɓërandëw̃ëra and Het: ɓatama okeme onax ɓand koɗi, ang bani nëmbënd gër ɓëfandëran ak.

17 Ata Abëraxam yëc ko oŝënga or Efëroŋ ol, or gër Makëpela ol, or mopaɓër gë Mamëre ol, gë oxel ak, do gë ɗek ɓatëx ɓand ex gër ed sëlëk oŝënga ak. 18 Ata xwën ko ɗek ogës od ɓërandëw̃ëra and Het, do ogës od ɗek ɓër bax lilënd gër ebët ed angol andeɓën.

19 Ga xucak eŋo, Abëraxam w̃ëxëta këŋo alindaw̃ Sara, lëf gër oxel or gër oŝënga or gër Makëpela, or mopaɓër gë Mamëre ol, mëne ngëŋ gër Ebëroŋ, gër ebar ed Kanahaŋ. 20 Awa Abëraxam mondako ri baxo ɓanapëra ɓandexëm ɓaŋ gër oxel or hik gër oŝënga or yëc ko gër otaxan od ɓërandëw̃ëra and Het ol.

24

End asoxari ar Isak eŋ

1 Ga niyitarak, Abëraxam kwël dëŋ ko xarënd. Axwën Kaxanu yël baŋo oɓetak ol gër ɓeỹ ɗek. 2 Akey amat, Abëraxam w̃ac këŋo axarëk ar okaɗëp od gër ekun edexëm an, ar bax nëkonand ɗek napul irexëm an, do fel këŋo: «Këla, ɗilaliw tan ataxan andeƴ aŋ gër emef endam*. 3 Awa gërëgako yaŝarël gër ow̃ac or Axwën Kaxanu, mëŋ ar rik orën do gë ebar an, mëne din aƴëŋo cala na asoxari ar asëñiw̃ën an gër odënaw̃ od gër ebar ed Kanahaŋ, ro gër ed lëg këme. 4 Ƴeyiɗ xali gër ebar edeɓi, gër ed rëw̃ këne fën, eƴo calaw asoxari ar asëñiw̃ën Isak an.» 5 Yaka këŋo xaɗëp in: «Ɓamat asoxari an, aŋo ñandiɗ na exe tëfëgu xali gër ebar elo ro. Mo ɓakaliɗ nde fën asëñix?» 6 Yaka ko Abëraxam: «Adokiŋ, din këreƴëŋo ɓakaliɗ na ɗe! 7 Axwën Kaxanu, mëŋ ar ex gër orën an, nëcëtëgu ke gër ekun ed faba, gër ed rëw̃ këne. Mëŋ w̃acëgu ke do yaŝar ko mëne ayël këɓi yël oxwën or ebar elo ro ol, ɓërandëw̃ëra andam ɓën. Mëŋ dëŋ këŋo law̃ënëgu meleka irexëm in exi ɗëngweli. Awa fën këƴo ŝotëguɗ asoxari ar asëñiw̃ën an. 8 Eyaŝar ed nëỹali këmi elo, ax bo na ga sëra ki, angëmëne asoxari an aŋo ñandi ex na exi tëfëgu. Ɓari din këreƴëŋo ɓakaliɗ na fën asëñiw̃ën.» 9 Ata xaɗëp in lilali ko ataxan aŋ gër emef end Abëraxam, axwën arexëm eŋ. Mondako yaŝar baxo mëne ari ko ri er fel këŋo in.

End ebar ed Abëraxam eŋ

10 Ga xucak eŋo, xaɗëp in w̃eɗ këɓi ogelemba epëxw gër kece ir ogelemba od axwën arexëm, do kwël ƴe ko, gë ɗek ɓeɓëxëɓënaxik ɓër fëxwëndëra baŋo axwën arexëm ɓën. Ƴe ko kwël ond gër ebar ed Mesopotami oŋ, xali gër angol and Naxor. 11 Mondako ƴe bani ɓakey ɓakey, h̃ataxën këni ɗam gër angol, ler në andu. Ata xaɗëp in foxin këɓi ogelemba ok eni pedaraxën ɓër enga endexëm ɓën. Amëd aŋo bani ƴowërawënd genëka, ɓësoxari ɓën gër edëmb ed men.

End cale ind xaɗëp ir Abëraxam eŋ

12 Ata xaɗëp in ŝale ko mondako: «Axwën, wëj ex Kaxanu, ar yata këŋo Abëraxam, axwën aram an. Axara xara këmi, yelex doro fëña iram in, do masinële mondako mëne alëkaya lëkaya këƴ eter ed yata këƴo axwën aram el! 13 Wëno ro këme xwëŝa, gër ed këni ƴowënd odënaw̃ od ɓela ɓër gër angol aŋo ok, eni dëmb men oŋ. 14 Endënaw̃ end këmo fel: “Axara xara këmi, ñëw̃ël eput edeƴ el me ceɓaxën men ond lapara këƴ oŋ”, do mëŋ exe yaka: “Awa ceɓël, arëmbën rëmbënëgu ɓëte ogelemba odeƴ ok eni ceɓ!” Gilexo asoxari ar sanan këƴo Isak, xaɗëp ireƴ an! Angëmëne mondako ri këƴ, anang këme nang mëne alëkaya dëŋ lëkaya këƴ eter ed yata këƴo Abëraxam, axwën aram el.»

End Rebeka eŋ

15 Xaɗëp in axo ŋata bana pere cale iŋo ga h̃atëgu ko gë eput el monapara, Rebeka aɓiw̃ ar Betuwel asëñiw̃ ar Milëka, asoxari ar Naxor, aɓaỹe ar Abëraxam an. 16 Endënaw̃ end yek mbaŋ ebaxo, emeja fo ɓayi baxo, do gë asoŝan ani nangër bana. Mëŋ ŝëla bax gër andu rëmbëgu ko men oŋ. 17 Xaɗëp in hër ko, fed këni, do re ko: «Axara xara këmi, ñëw̃ël eput edeƴ el, me ceɓaxën men ond lapara këƴ oŋ.» 18 Yaka ko endënaw̃ eŋ: «Ceɓël faba, ceɓël!» Ỹëw̃ ko aỹand eput el, exo ceɓaxën xaɗëp in. 19 And fed këŋo aŋ, endënaw̃ eŋ re ko: «Arëmbën këmëni rëmbënëgu ɓëte ogelemba odeƴ ok eni ceɓ xali eɓi ped.» 20 Ata xat ko aỹand gër aceɓa men ond ɓayita bax gër eput oŋ. Ɓaka ko aỹand exo dëmbëgu ɓëte polo gër andu. Rëmbëndëra këɓi mondako ɗek ogelemba ok. 21 Ata asoŝan an ko yëlarand ba Axwën Kaxanu dëŋ nde rik eŋo ex yexën fëña irexëm in.

22 And ŝeɓ këni ogelemba xali fed këɓi aŋ, asoŝan an yëpëtën këŋo anëna atiɓax and kaŋe, gë ɓëŋwën ɓëtiɓax ɓënd kaŋe, do ɓakëra këŋo endënaw̃ eŋ gër onëxar. 23 Xaɗëp in w̃ëka ko: «Wëj endënaw̃ end noỹo wa hi këƴ? Axara xara këmi, pelële. Aŝot nde këmi ŝot gër ndewën në er këɓo xey?» 24 Yaka ko endënaw̃ eŋ: «Wëno itox ind Betuwel hi këme. Faba iram, asëñiw̃ ar Milëka, alindaw̃ ar Naxor, hi ko.» 25 Re ko ɓëte: «Er këni ƴamb ogelemba in ax gi ex na mopaỹ gër ndeɓi. Ɓëte aŝot kën ŝot gër ed këŋun xey.»

26 Ata asoŝan an ga rëngw ko, foxi ko gër lëngw ir Axwën Kaxanu. 27 Re ko: «Aye ri ko Axwën Kaxanu, mëŋ ar yata këŋo Abëraxam, axwën aram an. Gayikwa alëkaya lëkaya ko eter ed yata këŋo axwën aram el. Axwën Kaxanu w̃ëlaw ke ŝëw̃ gër ɓëmaỹe ɓënd axwën aram.»

28 Ata endënaw̃ eŋ hër ko eŋo tëfëtanëx nëm ɗek endeƴ eŋo. 29 Rebeka, imaỹe itoŝan ebaŋo na ind bano w̃acënd Labaŋ. Labaŋ hërëgu ko gër ed ebaxo asoŝan ajo, ler gër andu. 30 Ga wateli baŋo aɓinëm Rebeka anëna aŋ, gë ɓëŋwën ɓëŋ, do wël baŋo ga ko reƴa ɓend felëgu baŋo asoŝan ajo ɓeŋ, ƴowaxënëgu baxo Labaŋ gër asoŝan ar h̃atëgu bax gë ogelemba ok, ler gër andu. 31 Ata re ko Labaŋ: «Ƴow wëj ar gë oɓetak or Axwën Kaxanu an! Inew̃a ɓayixën këƴ gër ed h̃atëgu këƴ ro? Ƴene gër ndeɓi, aŝotën këmëni ŝotën ogelemba ok gër ed këni hi.»

32 Asoŝan an h̃at ko gër iciw̃. Labaŋ fel këɓi odexëm enëɓi pëtëra ogelemba ok, do enëɓi kwëtindëra olëɓ oŋ. Xoɓëndëran këɓi ondës do gë enenar. Yël këɓi ɓëte asoŝan ajo do gë ɓela ɓër laŋëtagu baŋo ɓën men ond eni neɓaraxën osapar oreɓën oŋ. 33 Ata rëɗën kënëɓi ecemar el. Ɓarikan asoŝan ajo re ko: «Wëno pere fo këme reƴa olaw̃ën ol ɗamana mi ƴambëraxën.» Yaka këŋo Labaŋ: «Awa deƴal!» 34 Ata re ko: «Wëno xaɗëp ir Abëraxam hi këme. 35 Axwën Kaxanu mbaŋ yël këŋo oɓetak ol axwën aram an, do ala ar gapak hi ko. Ayël yël këŋo oɓeci, gë opeỹ, gë oxeƴ, gë koɗi, gë kaŋe, gë ogelemba, gë opali, gë okaɗëp otoŝan, do gë okaɗëp otoxari. 36 Sara, alindaw̃ ar axwën aram an, gand oxar go dëŋ rëw̃ën këŋo itoŝan. Do axwën aram an, asëñiw̃ ijo yël këŋo ɗek er xwën ko in. 37 Wëno ayaŝar yaŝar këme gër axwën aram mëne ari këme ri ang fel ke ak: “Këreƴo calaɗ na asoxari ar asëñiw̃ën an gër odënaw̃ od gër ebar ed Kanahaŋ, gër ed lëg këme ro. 38 Ɓarikan ƴeyiɗ gër ɓër hi këmi ekun eɓat, gër ɓër ɓar këmi andëw̃ëra. Fën këƴo ŝalagu asoxari ar asëñiw̃ën an.” 39 Wëno yaka këmo axwën aram an: “Ɓamat asoxari an axo maɗ na exe tëfëgu.” 40 Yaka ke: “Wëno din këme rind er re ko Axwën Kaxanu in, mëŋ dëŋ këŋo law̃ëneliwëgu meleka irexëm in exi dëca ex ye fëña ireƴ in. Calaguɗo asoxari ar asëñiw̃ën an gër ɓër ɓar këmi andëw̃ëra, gër ɓër hi këmi ekun eɓat. 41 Angëmëne ah̃at h̃at këƴ gër ɓër ekun edam, ax bo na ga sëra ki eyaŝar ed yaŝar këƴ elo. Ɓëte angëmëne ɓën eni ŋëp eni yëlëgu endënaw̃ eŋ, oŝëɓa ax bo na ga sëra ki gë eyaŝar ed yaŝar këƴ elo.” 42 Doro ga h̃atëgu këme gër andu, ŝale këme: Kaxanu, wëj ar yata këŋo Abëraxam, axwën aram an, dëcale ex ye fëña iram in. Axara xara këmi, masinële asoxari ar asëñiw̃ ar axwën aram an. 43 Nëkoɗ ga xwëŝa këme ler gër andu ro, endënaw̃ end kë ŝanëgu edëmb ed men do wëno mo mëka: Këla ñëw̃ël eput edeƴ el me ceɓaxën men ond lapara këƴ oŋ, 44 do mëŋ exe yaka: “Awa ceɓël, arëmbën këmëni rëmbënëgu ogelemba odeƴ ok eni ceɓaxën ɓën ɓëte!” Gilexo asoxari ar sanan këƴo asëñiw̃ ar axwën aram an! 45 Ɗamana me ŋata cale indam iŋ, h̃atëgu ko Rebeka, eput el monapara. Ŝëla ko gër andu do rëmbëgu ko men oŋ. Ata wëno re këme: “Axara xara këmi, ñëw̃ël eput edeƴ el me ceɓaxën men ond lapara këƴ oŋ.” 46 Ỹëw̃ ko aỹand eput ed lapara baxo el, do re ko: “Ceɓël, arëmbën këmëni rëmbënëgu ɓëte ogelemba odeƴ ok eni ceɓ!” Wëno ŝeɓ këme, do ɓëte rëmbënëgu këɓi ogelemba ok ŝeɓ këni. 47 W̃ëka këmo: “Endënaw̃ end noỹo wa hi këƴ?” Yaka ko: “Aɓiw̃ ar Betuwel hi këme! Faba iram, asëñiw̃ ar Naxor hi ko, itoŝan ind rëw̃ këŋo Milëka iŋ.” Wëno ataŋ ɓakëra gë amocën aŋ, do gë ɓëŋwën ɓëŋ gër onëxar. 48 Axwën Kaxanu, mëŋ ar yata këŋo Abëraxam, axwën aram an, w̃ëlaw ke sëw̃ wëno ar ocal od asoxari ar asëñiw̃ ar axwën aram an. Mëŋ ŝëxwëndër këɓo gë endënaw̃ end aɓinëm ar axwën aram eŋ. Ata ga rëngw këme, foxi këme gër lëngw ir Axwën Kaxanu, ŝëkwa këmo. 49 Awa gërëgako angëmëne kwël lëkaya kën do aɓayeli ɓayeli këŋun aminëmëra and gë axwën aram aŋ, peline. Angëmëne ax gi ex na mondako, ɓëte peline me gi gë enang nang.»

50 Ata Labaŋ do gë Betuwel yaka këni: «Endeƴ eŋo gër Axwën Kaxanu xaniwëk, ɓiyi ami kor na mi de aw̃a w̃a këmi ba ami ma ex na. 51 Nëkoɗo Rebeka, meɗëlo en ƴe. Gilexo alindaw̃ ar asëñiw̃ ar axwën areƴ an, ang re ko Axwën Kaxanu ak.»

52 Xaɗëp ir Abëraxam in ga wël ko eŋo, foxi ko, gër lëngw ir Axwën Kaxanu, eƴiỹ el ŋëŝ gër ebar. 53 Yëpëtëgu ko oỹënga or eñaŋënan or koɗi, gë or kaŋe, do gë ɓanjëm, yëlëra këŋo Rebeka. Yëlëra këɓi ɓëte ɓeɓëxëɓënaxik aɓinëm ar Rebeka do gë nëm irexëm.

End eñër ed Rebeka eŋ

54 Ga xucak eŋo, xaɗëp ir Abëraxam in do gë ɓër laŋëtagu baŋo ɓën ƴambëra këni, ŝeɓëra këni, ata lakira këni. Ga xeyëk, and nëngëtara këni aŋ, xaɗëp in re ko: «Teɓine ngwa me ɓaka gër axwën aram.» 55 Yaka këno aɓaỹe ar endënaw̃ do gë nëm: «Ɓayileɓo wa pere endënaw̃ eŋ ɓakeƴ epëxw, do gwëre ngwa en ƴeɗ.» 56 Yaka këɓi: «Kërene cac na ɗe gayikako Axwën Kaxanu rik ye ke fëña iram in. Teɓine me maỹi gër axwën aram.» 57 Yaka këno: «Macënëŋone endënaw̃ eŋ enëŋo mëkaye er yëla ko in.» 58 Awa ga w̃ac këno Rebeka, w̃ëka këno: «Ỹandi ki nde en ƴe gë ala ajo?» Yaka ko: «Iyo aỹandi ỹandi ke.» 59 Ata w̃a këni enëɓi teɓ eni ƴe gë Rebeka, ar ekun edeɓën an, mëŋ do gë xaɗëp isoxari irexëm in. Kwël sëfër këni gë xaɗëp ir Abëraxam in do gë ɓër laŋëtaw baŋo ɓën. 60 Ɗamana eni ƴexën, ŝalen këno Rebeka mondako:

«Wëj aɓaỹe areɓi an,

oɓaŝ oreƴ ol gilexëni owëli owëli!

Ɓërandëw̃ëra andeƴ ɓën

kwënindëlexëni ɓangol ɓand ɓërangoỹëra andeɓën ɓaŋ!»

61 Rebeka do gë okaɗëp otoxari odexëm ok ga ỹëpara këni ƴaŋ gër ogelemba, kwël sëfa këno asoŝan an. Xaɗëp ijo, mondako w̃ëla baŋo Rebeka.

62 Amëd aŋo, rëfa baxo Isak ga hiw ko gër andu and bani w̃acënd Laxahi Rohi gayik gand ladawe ir Negeb lëg baxo. 63 Genëka, Isak ŝan ko exo nëkonaraw gër apuỹ. Ga rënëta ko, wat këɓi ogelemba ga këni ƴow endexëm eŋ. 64 Ata Rebeka ga rënëta ko, wat këŋo Isak. Ga raɗ ko, feda ko gër gelemba, 65 do w̃ëka këŋo xaɗëp ir Abëraxam in: «Noỹo ex wa asoŝan ar gër apuỹ ar këɓo xacagund ajo?» Yaka ko xaɗëp in: «Axwën aram Isak ex.» Ata Rebeka laɓaya ko anjëm and baxo laɓayarand aŋ. 66 And fed këni aŋ, xaɗëp in sëfëtandëra këŋo Isak ɗek er riw baxo in. 67 Na ex Isak h̃ateli këŋo Rebeka gër aner and Sara, nëm irexëm. Mondako xana baŋo Rebeka, do mëŋ hi ko alindaw̃ ar h̃an këŋo. Mondako fuŋara baŋo end nëm ir seɓëta baŋo eŋ.

25

End ecës ed Abëraxam eŋ

1 Ga xucak eŋo, Abëraxam ỹër këŋo ɓëte asoxari ar bano w̃acënd Ketura. 2 Rëw̃ën këŋo ɓëtoŝan ɓëŋo: Simëraŋ, gë Yokëŝaŋ, gë Medan, gë Majaŋ, gë Yiŝëbak do gë Ŝuwa. 3 Yokëŝaŋ rëw̃ këɓi Saba do gë Dedan. Ɓosëñiw̃ ɓor Dedaŋ exëni: andëw̃ëra and Aŝur aŋ, gë and Letuŝ aŋ, do gë and Lewum aŋ. 4 Ɓosëñiw̃ ɓor Majaŋ exëni: Efa, gë Efer, gë Anok, gë Abida, do gë Elëdaha. Ɓën ɗek ex andëw̃ëra and Ketura aŋ.

5 Abëraxam yëlëra këŋo asëñiw̃ Isak ɗek ɓeɓër xwën baxo ɓën. 6 End ɓosëñiw̃ ɓor rëw̃ën bano ɓësoxari ɓër ỹëpa bani aỹëpa fo ɓën cëŋ, Abëraxam yëlëra këɓi ɓeɓërëmar do fel këɓi eni eno ŋaw̃ëta asëñiw̃ Isak. Ata ɓën ƴe këni apën-eñan.

7 Abëraxam er sëk baŋo, ɓëniy këme gë ofëxw ocongoxi gë ɓënjo. 8 And ŝës ko aŋ, moped fed baŋo oxar or gë onënga ol, ɗamana ɓaraxën këni gë ɓëxarëk ɓërexëm ɓër ŝësëk elod anëka fo ɓën. 9 Ɓosëñiw̃, Isak do gë Isëmayel, w̃ëxëta këno gër oxel or Makëpela, mopaɓër gë Mamëre, gër oŝënga or Efëroŋ, asëñiw̃ ar Tësohar, arandëw̃ëra and Het an. 10 Oŝënga olo yëc baxo Abëraxam gër ɓërandëw̃ëra and Het. Fën w̃ëxëta kënëɓi mëŋ do gë alindaw̃ Sara. 11 Kaxanu yël këŋo mbaŋ oɓetak ol Isak, asëñiw̃ ar Abëraxam, and ŝës ko sëm aŋ. Amëd aŋo lëg baxo Isak ler gër andu and Laxahi Rohi.

End andëw̃ëra and Isëmayel eŋ

12 Mondako ex andëw̃ëra and Isëmayel aŋ, asëñiw̃ ar Abëraxam an, itoŝan ind rëw̃ këno gë Agar, xaɗëp isoxari iɓ Misëra ir Sara iŋ. 13 Mondako ex omac od ɓosëñiw̃ ɓor Isëmayel ok, ang sëfër këni gër acël andeɓën ak: Nebayot itoŝan iñanar ind Isëmayel iŋ, gë Kedar, gë Adëbehel, gë Mibësam, 14 gë Miŝëma, gë Duma, gë Masa, 15 gë Xadad, gë Tema, gë Yetur, gë Nafiŝ, do gë Kedëma. 16 Ɓën ex ɓosëñiw̃ ɓor Isëmayel, gë omac odeɓën ok, gë ɓëngol ɓëndeɓën ɓëŋ, do gë ɓakwëndaya ɓandeɓën ɓaŋ: ɓemun epëxw gë ɓeki, enëng gë enëng. 17 Isëmayel ga liya ko ɓëniy keme gë ofëxw osas gë ɓënjongëɓëki, ŝës ko. Ata ɓar këni gë ɓëxarëk ɓërexëm ɓër ŝësëk elo anëka fo ɓën. 18 Ɓërandëw̃ëra and Isëmayel ɓën lëgëra këni, elod gër ebar ed Afila, xali gër ed Ŝur. Ebar elo faɓërëk gë ed Misëra el, gand ed Asiri. Mondako lëgëra bani ɓërandëw̃ëra and Isëmayel ɓën mopaɓër gë ɗek ɓër aminëmëra andeɓën ɓën.

End Esawu gë Yakob eŋ

19 Mondako ex andëw̃ëra and Isak, asëñiw̃ ar Abëraxam aŋ. Abëraxam rëw̃ këŋo Isak. 20 And sëk këŋo Isak ɓëniy ofëxw onax aŋ, ỹër këŋo Rebeka, aɓiw̃ ar Betuwel, aɓaỹe ar Labaŋ. Sëm ireɓën ebax Betuwel, arandëw̃ëra and Aram an, do lëg baxo gër ebar ed Padaŋ-Aram. 21 Isak aŝalendëra baŋo ŝalendërand alindaw̃ gër Axwën Kaxanu gayik abaxo rëw̃ na. Ata Axwën Kaxanu yakali këŋo cale indexëm iŋ. Rebeka, alindaw̃, hi ko gë acël. 22 Ɓëtox ɓëŋ këni h̃ëƴërënd gër acël and nëm ireɓën. Ata nëm ireɓën ko yëlarand ba në end ine këŋo hixënënd mondako. Ƴe ko eŋo mëka Axwën Kaxanu. 23 Axwën Kaxanu yaka këŋo:

«Ɓenëng ɓeki hi këni gër acël andeƴ,

ɓandëw̃ëra ɓaki kë ŝapër

and këni ŝanëgu gër acël andeƴ aŋ.

Andëw̃ëra akinëm këŋo xuca ojaw̃ ok añanar aŋ,

do andëw̃ëra and aɓejanak aŋ kë wëña and axarënak aŋ.»

24 And h̃atëk orëw̃ aŋ, watik mëne ɓëŝa dëŋ ex gër acël and Rebeka. 25 Yatir orëw̃, iñanar iŋ ŝanëgu ko eman eŋ yer omban fo, ang acuɗ and anar fo. W̃ac këno Esawu, mëne ngëŋ «Yer Omban». 26 Ŝanëgu ko aɓinëm, ga sëraw ko etak ed Esawu el. W̃ac këno Yakob, mëne ngëŋ «Afërëcët». Isak anëka sëk baŋo ɓëniy ofëxw ocongeɓat and rëw̃ kënëɓi aŋ.

27 Oɗëmëta ok raf këni. Esawu hi ko kamara isëm, ar gër apuỹ. Yakob mëŋ cëŋ hi ko, anambik, ar kë ɓayirand gër ɓaner. 28 Isak xwël këŋo Esawu gayik anëngan baŋo nënganënd end ow̃acar or baɓi law̃ëgund eŋ. Rebeka mëŋ, xwël këŋo Yakob.

29 Akey amat, Yakob ko ŝemërand. Ata h̃atëgu ko Esawu ga hiw ko gër apuỹ, aloxo ɗek. 30 Esawu re ko: «Yakob, këla dëtënële wa me ƴamb ecemar ed warëgeƴan ed këƴ ŝemand elo, (Iyo ecemar ed warëgeƴan elo) gayikwa ɗek loxo këme.» Mëŋ nëngwëtaxën këno Esawu «Edom», mëne ngëŋ «Warëgeƴan». 31 Yaka këŋo Yakob: «Nëmbëre pere gë oxarënak oreƴ ol*.» 32 Yaka ko Esawu: «Wëno ar kërex cës ajo nde, inew̃a ke feca oxarënak olo?» 33 Ata re ko Yakob: «Yaŝarël pere.» Esawu yaŝar ko. Esawu, mondako nëmb baŋo Yakob, oxarënak orexëm ol. 34 Ata Yakob rëtën këŋo Esawu ecemar ed gë oŝoɗ el, do gë mburu iŋ. Esawu ƴambëra ko, ŝeɓëra ko, do kwël xani ko ƴe ko. Ata Esawu mondako ƴepën baxo oxarënak orexëm ol.

26

End Isak do gë Abimelek eŋ

1 Ga niyitarak, h̃atëguk enjo gër ebar ed Kanahaŋ, nëmëc enjo end hi bax amëd and hi baxo Abëraxam eŋ. Ata Isak ƴe ko exo ñëpax gër Gerar, ebar ed Abimelek, emun end Ofilisëteŋ el. 2 Axwën Kaxanu ga ŝanaxën këŋo, re ko: «Ñëpal gër ebar ed këmi fënëtan, këreƴ cëlaɗ na gër Misëra. 3 Ɗëgiɗ gër ebar elo ang aliyer fo. Wëno gë wëj këme hi, do ayël këmi yël oɓetak oram ol. Gayikwa wëj do gë ɓërandëw̃ëra andeƴ ɓën yël këmun ɗek owar oŋo. Mondako këme h̃ata er yaŝar këme arin këmo rin sorix Abëraxam in. 4 Aŝënan këmëni ŝanën ɓërandëw̃ëra andeƴ ɓën ang ow̃al or gër orën fo. Do ɗek owar oŋo këmëni yël. Do ɗek ɓenëng ɓend gër ebar ɓeŋ kë ɓeta paɓ gë andëw̃ëra andeƴ aŋ. 5 Gayikwa Abëraxam aɓaxët baxe ɓaxëtënd, do asëf baxo sëfënd ɓapela ɓaŋ do gë ɓacariya ɓandam ɓaŋ.» 6 Ata Isak rëfa ko gër ebar ed Gerar.

7 Ɓësoŝan ɓër lëg bax gër ebar elo ɓën këno w̃ëkarand end alindaw̃ eŋ. Er baɓi yakand: «Aɓaỹe iram ex». Ayëda baxo yëdand exo de: «Asoxari aram ex», këdi këno law̃ ɓësoŝan ɓër ebar elo ɓën në end Rebeka, gayik mbaŋ ye baxo. 8 Ata Isak nëka ko mbaŋ na gër ebar elo. Akey amat Abimelek, emun end Ofilisëteŋ eŋ, ko ƴëkwand gër fonetër, wat këɓi Isak gë Rebeka, alindaw̃, ga këni nëxira. 9 Abimelek w̃ac këŋo Isak do re ko: «Awa ajo asoxari areƴ nde ex! Mondake cëŋ rexën këƴ: “Aɓaỹe iram exo!”» Yaka ko Isak: «Wëno mondako yeƴan bame, ga bame yëland mëne alaw̃ këne law̃ në endexëm.» 10 Ata re ko ɓëte Abimelek: «Ine ex end ri këƴëɓo eŋo? Tëkër fo ɓayi bax asoŝan ar gër ɓulunda iram eni ɗaki gë asoxari areƴ an. Wëj lënanëdoɓo eñëŋënax eŋo!» 11 Ata Abimelek yël këɓi acariya aŋo ɗek ɓulunda in: «Ar këŋo sëka asoŝan ajo, ba alindaw̃, ar eɗaw̃ ex.»

12 Ga xucak eŋo, Isak ỹandëra ko na gër ebar elo, ŝotëra ko ɗëm aniy aŋo. Axwën Kaxanu yël baŋo oɓetak ol. 13 Ata Isak ŝotëra ko. Napul irexëm in kwël dëŋ bax ỹëmbërënd xali hi ko ar gë napul isëm. 14 Aŝot ŝot baxo okece od oɓeci do gë opeỹ, gë okece od oxeƴ, do gë okaɗëp odanjëm. Ata Ofilisëteŋ ok ỹana këni këɓi ƴakëraxind endexëm eŋ.

End eter ed Isak do gë Abimelek eŋ

15 Ɗek ɓandu ɓand nac bani angwën and hi baxo Abëraxam, sëm ir Isak ɓaŋ, lëmëra gë obar bani Ofilisëteŋ ok. 16 Ata Abimelek fel këŋo Isak: «Canël ebar edeɓi el, gayikwa mbaŋ xuca këƴëɓo ojaw̃ ok.» 17 Isak ƴe ko ŝëxwayax ko gër epesa ed Gerar, do lëgëx ko fën. 18 Ata Isak lëmëtëra ko ɓandu ɓand nac baxo Sëm Abëraxam ɓaŋ, and ɓayi baxo mopër aŋ. Ofilisëteŋ ok lëmëra bax, and ŝës ko Abëraxam aŋ. Ang w̃acëra baxo sëm ɓandu ɓaŋo ak w̃acëra baxo mëŋ ɓëte.

19 Akey amat, okaɗëp od Isak ok bax nacënd ɓëte andu gër epesa. Sëkën këni añësa and gë men ond mbaŋ. 20 Ɓarikan ɓëxaɗac ɓër gër ebar ed Gerar ɓën sakëreli kënëɓi ɓëxaɗac ɓër Isak ɓën. Er bani rend: «Ɓiyi xwënëk men oŋo!» Ata Isak w̃ac ko andu aŋo «Esek», mëne ngëŋ «Atakëra» gayik asakëreli sakëreli bano në end andu aŋo. 21 Okaɗëp od Isak ok nac këni ɓëte andu acëxe, sakëreli kënëɓi gaŝëxe. Isak w̃ac ko andu aŋo «Sitëna», mëne ngëŋ «Ekandër». 22 Ata Isak ga xani ko na, rëfa ko, do nacëx ko andu acëxe, and ala aŋo takëreli bana. W̃ac ko andu aŋo «Rexobot», mëne ngëŋ «Wur iỹangax». Gayikwa are re baxo: «Gërëgako Axwën Kaxanu anëka xwët këɓo gër ed këne xëñe. Axor këne xore ene cotëraye gër ebar elo.»

23 Isak ga xani ko na, rëfa ko kwël ƴaŋ ƴaŋ, end Berëŝeba eŋ. 24 Ata Axwën Kaxanu ŝanayaxën këŋo gëmëɗ ijo, do re ko: «Wëno ex Kaxanu, ar yata këŋo sorix Abëraxam an. Gë wëj hik këme, këreƴ yëdarand na. Wëno ki yël oɓetak ol, do me cënan andëw̃ëra andeƴ aŋ në end Abëraxam, ariyenin aram eŋ». 25 Ata Isak ri ko na angëɓ, do ŝale këŋo Axwën Kaxanu. Na ri baxo ɓaner ɓandexëm ɓaŋ, do okaɗëp odexëm ok nac këni ɓëte andu.

26 Abimelek do gë Ahusat, alaŋëtaran arexëm an, do gë Pikol, alëngw ar ocoroɗa odexëm an, nëngaw këno Isak, ga xaniw këni gër ebar ed Gerar. 27 Ata w̃ëka këɓi Isak: «Inew̃a nëngaxënëgu këne xarak aŝus ŝus këne, do aw̃ayëgu w̃ayëgu këne gër ndewën?» 28 Yaka këni: «Ɓiyi aye wat këmi mëne Axwën Kaxanu gë wëj hi ko. Mëŋ ƴowaxënëgu këmi mi pel: Axara xara këmi, yatarëne eter wëj gë ɓiyi, eter ed këne yaŝare mëne afëɓ këne fëɓe. 29 Yaŝarël mëne wëj aƴëɓo mereli na, gayikwa ɓiyi eñëŋënax gematak ami dinanëgu ex na. Wayët enjekax fo rinëgu këmi, do seɓëgu këmi rëfaw këƴ gë aketëxeta fo. Gërëgako Axwën Kaxanu yël ki oɓetak ol.» 30 Ata Isak rin këɓi ñambëran, ƴambëra këni do ŝeɓëra këni. 31 Ga xeyëk, mopëɗ, yatar këni eter el, do yaŝar këni ala kala. Isak seɓ këɓi, kwël ƴe këni gë aketëxeta fo.

32 Kwël yatijo fo ƴow bani okaɗëp od Isak ok, fel këno end andu and bani nacënd eŋ: «Anëka sëkën këmi men oŋ!» 33 Isak w̃ac ko andu aŋo «Ŝiba», mëne ngëŋ «Eyaŝar». Mëŋ w̃acaxën këni doro doro angol aŋ «Berëŝeba», mëne ngëŋ «Andu and gë Eyaŝar».

End eñër ed Esawu eŋ

34 Esawu ga sëk këŋo ɓëniy ofëxw onax, ỹër këɓi odënaw̃ oki od ɓërandëw̃ëra and Het: Yudit, aɓiw̃ ar Beri, do gë Basëmat, aɓiw̃ Eloŋ. 35 Ɓarikan Isak do gë Rebeka mokoỹ bani xoỹënd end ɓësoxari ɓëjo eŋ.

27

End Yakob do gë Esawu eŋ

1 Amëd aŋo, Isak mbaŋ xar baxo, ɓangës ɓandexëm ɓaŋ aɓaŝëta ɓaŝëta bax: ax bo bana ga ko watëra. Akey amat, ga w̃ac këŋo Esawu, itox ikarëk indexëm iŋ, re ko: «Asëñiw̃ën!» Mëŋ yaka ko: «Woy!» 2 Re ko ɓëte Isak: «Wëno anëka xar këme, do ame nang ex na yatir këme ŝës. 3 Gërëgako, axara xara këmi meɗël oỹënga or onëxa oŋ, amote andeƴ aŋ, gë atumb andeƴ aŋ, do el gër apuỹ eƴe ɗaw̃ënëgu emacar. 4 Cëɗënëguye ỹas eŋ ex nënga, ang h̃an këme ak. Do mëlanëguye me ƴak, mi karanaxën oɓetak ol ɗamana me cës.» 5 Xarak, and baŋo felërand Isak mondako asëñiw̃ Esawu aŋ, Rebeka awël wël baŋo. Esawu ƴe ko ngwa gër apuỹ exo nëxaraw, do eŋo ɗaw̃ëgu emacar end këŋo w̃ëlagu eŋ.

6 Ata Rebeka fel këŋo asëñiw̃ Yakob: «Awël wël këmo sorix ga këŋo fel aɓinëx Esawu: 7 “Mëlanëguye emacar, cëɗënëguye ỹas eŋ ex nënga ang h̃an këme ak, me ƴak, do mi karanaxën oɓetak ol gër Axwën Kaxanu ɗamana me cës.” 8 Gërëgako asëñiw̃ën, ɓaxëtële mi pel er këƴ ri in. 9 Këla ƴel gër eciỹi eƴe yeɓënëgu ɓëpërac ɓënd ŝenene ɓëki. Wëno këŋo ŝëɗën sorix ỹas eŋ ex nënga ang h̃an ko ak. 10 Wëj këŋo w̃ëlan sorix exo ƴak, exi karanaxën oɓetak ol ɗamana exo cës.» 11 Ata Yakob yaka këŋo nëm Rebeka: «Aɓaỹe Esawu yer omban fo ga hi ko wa, xarak eman endam eŋ garëgar ex. 12 Ɓamat faba alëkëra ke lëkëra, do exo wata mëne në eyifa emo. Eñëŋënax wa ke xaran, ax gi ex na oɓetak.» 13 Re ko nëm Rebeka: «Eñëŋënax eŋo wëcaniɗëlexe wëno, asëñiw̃ën! Awël nde, ƴel eƴe yeɓënëgu ɓëpërac ɓëŋ.» 14 Ata Yakob ƴe ko yeɓëgu këɓi ɓëpërac ɓëŋ, do w̃ëlaw këɓi gër nëm. Nëm ŝëɗ ko ỹas ereɓën eŋ, nëngak ang h̃an ko Isak ak.

15 Ata Rebeka w̃eɗ ko ɓacuɗ ɓand Esawu, ŝambenjar ixarëk irexëm ɓaŋ, ɓand xurik ex ye gër iciw̃ ɓaŋ, do ŝuɗëra këŋo Yakob, ŝambenjar iɓeja irexëm in. 16 W̃eɗ ko ɓanar ɓand ɓëpërac ɓaŋ, ŝerira këŋo ed onëxar el, do gër egëla ed garëgar ed asëñiw̃ Yakob. 17 Fëxwën këŋo asëñiw̃ Yakob ỹas er ŝëɗ baxo xali nëngak eŋ, do gë amburu aŋ, eŋo mëlan Isak.

18 Ata Yakob ga h̃at ko gër sëm, w̃ac këŋo: «Faba!» Yaka ko mëŋ: «Woy! Wëj noỹo ex wa asëñiw̃ën?» 19 Yaka ko Yakob: «Wëno Esawu, itox iñanar indeƴ iŋ ex. Er fel baƴe in ri këme. Axara xara këmi, kanil eƴ ñëpa. Ƴakëral ỹas er emacar end law̃ënëgu këmi eŋ, eƴe karanaxën oɓetak ol.» 20 Isak fel këŋo asëñiw̃: «Ata aỹand aỹand ŝotëgu këƴo ɗe asëñiw̃ën!» Yaka ko Yakob: «Axwën Kaxanu, ar yata ki an, fangacëgu këŋo gër lëngw iram.» 21 Isak fel këŋo ɓëte Yakob: «Axara xara këmi, tëkawëye tan mi ɗëkëra asëñiw̃ën, me nangaxën aye mëne wëj asëñiw̃ën Esawu dëŋ ex!» 22 Yakob sëka këŋo sëm Isak, do mëŋ ga lëkëra këŋo, re ko: «Oniw̃ ol or Yakob ol ex, ɓarikan onëxar oŋ, or Esawu ex.» 23 Ata aŋo kwita ex na gayik onëxar oŋ yer omban fo bax ang or aɓinëm Esawu fo. Ata xarandëra këŋo na oɓetak ol.

24 Isak re ko: «Wëj dëŋ nde ex asëñiw̃ën Esawu?» Yaka ko Yakob: «Iyo wëno dëŋ ex.» 25 Re ko ɓëte Isak: «Dinëguye tan, me ƴamb ỹas er emacar end law̃ënëgu këƴe wëj asëñiwën eŋ, mi karanaxën oɓetak ol.» Ata Yakob rin këŋo, do ƴambëra ko. W̃ëlanëgu këŋo ngoƴ iŋ, ŝeɓëra ko. 26 Ata sëm Isak re ko: «Tëkawëye, axara xara këmi, megale, asëñiw̃ën!» 27 Yakob sëka këŋo sëm do w̃ega këŋo. Isak wëran këŋo otëñer ond ɓanjëm ɓandexëm oŋ. Ata xaran këŋo oɓetak ol mondako:

«Oko otëñer ond asëñiw̃ën oŋ,

er ex ang otëñer ond oŝënga

or gë oɓetak or Axwën Kaxanu fo.

28 Kaxanu yëlëlexi,

aŝëɓer ir kë fedawënd gër orën in,

do gë napul ir gër ebar in,

bële ir mbaŋ, do gë ngoƴ ind mbaŋ!

29 Ɓenëng ɓend ɓela këƴëɓi ỹana eƴëɓi bëñand, do ɓën eni diyeninënd,

ɓenëng kë ỹana ex poxind gër lëngw ireƴ!

Gil alëngw ar ɓoɓinëx an,

oɓaŝ or norix ol poxindëlexëni gër lëngw ireƴ!

Kataleŋo ar ki xarend an,

ɓetalexo ar ki xaranënd oɓetak an!»

30 Isak anëka h̃ata baxo ekaran ed oɓetak Yakob el, do Yakob eceɗ-eceɗ ŝapër bani gë sëm. H̃atëgu ko ngwa aɓinëm Esawu, ga hiw ko gër onëxa. 31 Mëŋ ɓëte ŝëɗëra ko ỹas eŋ xali nëngak, do w̃ëlanëgu këŋo sëm. Fel këŋo sëm: «Faba kanil eƴ ƴak ỹas er emacar end law̃ënëgu këmi eŋ, eƴe karanaxën oɓetak ol, wëno asëñix!» 32 Yaka ko sëm Isak: «Wëj noỹo ex wa?» Yaka ko Esawu: «Wëno Esawu ex, itoŝan ikarënak indeƴ iŋ!» 33 Ata Isak këŋo rëgënënd mbaŋ. Re ko: «Noỹo cëŋ nëxaw këŋo emacar eŋ do w̃ëlanëgu ke ỹas eŋ? Wëno anëka ƴambëra këme, ɗamana eƴ ŋataxënëgu. Anëka xaran këmo oɓetak ol, do mëŋ ɓetak!»

34 And wël ko Esawu eyeƴan ed sëm aŋ, songët ko ga ƴambën këŋo mbaŋ gër emëkw. Fel këŋo sëm: «Wëno ɓëte karanële wa axaran oɓetak ol, faba!» 35 Yaka ko sëm: «Aɓinëx wa ƴowëk gë njifa, do w̃eɗ ko oɓetak oreƴ ol.» 36 Esawu re ko: «Ba gayik Yakob këno w̃acënd nde naŋëtaxën ke ɓakëlëbëd ɓaki? Mëŋ xan ke oxarënak oram ol, do doro xan ke ɓëte oɓetak oram ol!» Ɓaŝ ko Esawu: «Oɓetak aƴe penan ex na nde?» 37 Isak yaka këŋo Esawu: «Wëno anëka ri këmo alëngw areƴ, do anëka yël këmo ɗek ɓoɓinëm eni gi okaɗëp odexëm. Ɓëte anëka ri këmo ar kë ỹana ex cotërand mbaŋ bële do gë ngoƴ: awa ine këme xor mi din asëñiw̃ën?» 38 Esawu w̃ëka këŋo sëm: «Oɓetak olo fo nde ŝot baƴ, faba? Wëno ɓëte karanële wa axaran oɓetak ol, faba!» Ata Esawu ko sesënd. 39 Sëm Isak yaka këŋo:

«Wëj caw kën h̃awëtar gë napul ir gër ebar in,

do gë aŝëɓer ir kë fedawënd gër orën in,

aŝëɓer ir ƴaŋ in, caw kën h̃awëtar.

40 Wëj gë ojaw̃ od duxuma ireƴ ok

këƴ ỹana eƴ cotënd er këƴ liyaxën in,

do aɓinëx këƴ ỹana eƴo diyeninënd.

Ɓarikan ga këƴ ỹana eƴ ƴexërand ƴaƴa fo gër ed yo,

aŝana këƴ ŝana mbëña indexëm iŋ.»

End Yakob do gë Labaŋ eŋ

41 Ga xucak eŋo, Esawu xoỹën këŋo mbaŋ Yakob në end oɓetak or xaran baŋo sëm ireɓën eŋ. Esawu are baxo rend: «Ɓakey ɓand oỹaw̃ or faba ɓaŋ ɗam ex. And kë xuca aŋ këmo law̃ aɓaỹe Yakob.» 42 Fel këno Rebeka eyeƴan ed Esawu, ŝambenjar ixarënak irexëm el. Ata Rebeka w̃ac këŋo Yakob, ŝambenjar iɓeja irexëm in, do fel këŋo: «Aɓinëx Esawu cëŋ aỹandi ỹandi këŋo exi ɗaw̃, exi maŝaxën. 43 Gërëgako asëñiw̃ën, ɓaxëtële: Ƴel eƴ ñafëx gër aɓaỹe Labaŋ, gër ebar ed Xaraŋ. 44 Ñëpax gër iciw̃ indexëm ɓëniy, xali aɓinëx eŋo koc oxoỹ orexëm ol. 45 And këŋo xoc oxoỹ or xoỹën ki aŋ, do exo kwëya end ri këƴëŋo eŋ, ata këmi w̃aỹiliwëɗ. Inew̃a ke nemëranaxën wën tak ɓëxi akey amat?»

46 Ga xucak eŋo, Rebeka fel këŋo Isak: «Wëno ax bo ex na ga ke ỹandind me ɗiya në end odënaw̃ od andëw̃ëra and Het oko! Angëmëne Yakob eŋo ñërëgu ɓëte endënaw̃ end gër ebar elo ro, inew̃a këme ɓayixën gër aniyan?»

28

1 Ata Isak w̃ac këŋo Yakob, ŝalen këŋo do fel këŋo mondako: «Këreƴëŋo ñërëɗ na ɗe asoxari Aɓëkanahaŋ. 2 Ƴel gër ebar ed Padaŋ-Aram, gër ekun ed Betuwel, sëm ir norix. Fën këƴo ỹërëgu asoxari gër odënaw̃ od Labaŋ, aɓinëx ar norix.

3 Kaxanu, mëŋ ar xorëk ɓeỹ ɗek an,

yëlëlexi oɓetak ol,

cënanëlexi, ñëmbënëleɓi oɓaŝ oreƴ ol,

do gil amara and ɓenëng ɓendanjëm!

4 Kaxanu yëlëleŋun oɓetak or Abëraxam ol,

wëj do gë ɓërandëw̃ëra andeƴ ɓën,

eƴ kanaxën oxwën or ebar elo ro ol,

gër ed lëg këƴ ang aliyer fo elo,

ebar ed w̃eɗ ko Kaxanu

do yël këŋo Abëraxam elo.»

5 Ata Isak mondako felëra baŋo Yakob exo ƴe gër ebar ed Padaŋ-Aram, gër Labaŋ, asëñiw̃ ar Betuwel, arandëw̃ëra and Aram, aɓinëm ar Rebeka, nëm ir Yakob do gë Esawu an.

End asoxari asasën ar Esawu eŋ

6 Esawu wat ko mëne Isak, and baŋo xaranënd oɓetak Yakob aŋ, afel fel baŋo exo ƴe gër ebar ed Padaŋ-Aram, eŋo calaw asoxari. Ga këŋo xaran oɓetak ol mondako yeƴan baxo: «Këreƴëŋo ñërëɗ na asoxari Aɓëkanahaŋ.» 7 Esawu wat ko mëne Yakob aw̃a w̃a baxo end nëm do gë sëm eŋ, mëŋ ƴexën baxo kwël gër ebar ed Padaŋ-Aram. 8 Mondako wata baxo Esawu mëne sëm Isak axoỹën xoỹën baŋo në end ɓësoxari ɓërexëm, ɓër ebar ed Kanahaŋ eŋ. 9 Ata ƴe ko gër Isëmayel, asëñiw̃ ar Abëraxam. Ỹërëgu këŋo Mahalat, aɓiw̃ ar Isëmayel, imaỹe itoxari ind Nebayot iŋ. Esawu w̃ëlaw këŋo, do ɓar këɓi gë ɓësoxari ɓërexëm ɓën.

End lakeli ir Yakob eŋ

10 Yakob xani ko na gër Berëŝeba, ond gër ebar ed Xaraŋ oŋ. 11 H̃at ko gër ed këŋo xey gayikwa eñan eŋ anëka ŝëla bax. W̃eɗ ko ekaỹ, xwëtaxën ko gaf irexëm in, do kwël raŝ këŋo. 12 Ata ga ko lakeli, wat ko: angwaŋ-gwaŋ ga xaƴ këni elod gër ebar xali gër orën. Wat këɓi omeleka od Kaxanu ok ga këni nëmëcër oko ƴaŋ-ƴaŋ, oko gëɗ-gëɗ. 13 Wat këŋo ɓëte Axwën Kaxanu ga xwëŝa ko ƴaŋ do këŋo felënd: «Wëno ex Axwën Kaxanu, ar yata këɓi ejix Abëraxam, do gë Isak an. Ebar ed gër ed laki këƴ elo ayël këmun yël oxwën ol wëj do gë ɓërandëw̃ëra andeƴ ɓën. 14 Ɓërandëw̃ëra andeƴ ɓën aỹëmb këni ỹëmb ang oŝeñi fo. Eɗëg edewën el aỹang kë ỹang gand apën-eñan, gand acëla-eñan, gand ambëng, do gand ambëtëɓ. Ɗek ɓenëng ɓend gër ngwëŋ ɓeŋ kë ŝot oɓetak ol paɓ gë wëj do gë andëw̃ëra andeƴ aŋ. 15 Wëno gë wëj këme hi, gër ed këƴ ƴe yo, wëno anëkona këmi ỹana mi nëkonand. Do aɓakaliw këmi ɓakaliw gër ebar elo ro. Gayikwa ah̃ata këme h̃ata end këme rend eŋo, din ami teɓ na.»

16 Yakob ga nëngëta ko, re ko: «Enimin Axwën Kaxanu, ro wa hi ko, do wëno ame nang bana!» 17 Ga yëdara ko, re ko: «Awa gër ed hi këme ro mbaŋ ỹigënëk! Ro ex iciw̃ ind Kaxanu iŋ, ro ex ebët ed orën el!» 18 Yakob ga xani ko mopëɗ gëɓër, w̃eɗ ko ekaỹ ed xwëtaxën baxo gaf el, rëɗ ko, do xoŝ ko ogu. 19 W̃ac ko na gër ed xey baŋo: «Bet-El», xarak angol and ex ler na aŋ, Lus bani w̃acënd. 20 Ata Yakob ɓeƴa ko mondako: «Angëmëne Kaxanu gë wëno hi ko, angëmëne axaxa xaxa ke gër fëña iram, angëmëne ayël ke yëlënd eƴamb ƴamb in, do gë ɓanjëm ɓand këme ŝuɗa ɓaŋ, 21 do angëmëne aye fo ɓakaw këme gër faba, ata Axwën an kë hi Kaxanu, ar yata ke an.» 22 «Ekaỹ ed rëɗ këme elo kë hiɗ aciw̃ and Kaxanu aŋ. Do gër ɓeɓër ke yël yo, aw̃eɗën këmo ỹana me meɗënënd dim in.»

29

End Yakob gër Haraŋ eŋ

1 Yakob ga fakët ko oñe oŋ, faɓ ko gand ebar ed apën-eñan. 2 Sëk ko andu gër apuỹ. Wat këɓi ɓëmëxwër ɓëtas ɓënd oɓeci, do gë opeỹ ga seyëtara këni jeƴ gër andu gayik na banëɓi ŝeɓënënd. Gë angaỹ atëm bani sëndënd andu aŋo. 3 Ɓëxaɗac ɓën, and kënëɓi ɓar ɗek ɓenga ɓend oyel aŋ fo bani sëndëtënd andu aŋ enëɓi dëmbënaxën men oŋ. Ɓëte and këni ŝeɓ ɗek oyel aŋ fo bani sëndënd gaŝëxe. 4 Ata Yakob w̃ëka këɓi ɓëxaɗac ɓën: «Ɓëmaỹe wën ɓër feye wa hi kën?» Yaka këni: «Ɓiyi ɓër gër Xaraŋ hi këmi.» 5 W̃ëka këɓi ɓëte: «Anang nde nang këno Labaŋ, ejiw̃ ed Naxor?» Yaka këni: «Iyo anang nang këmo.» 6 Re ko: «Mocan nde ɓayi ko wa?» Yaka këni: «Mocan ɓayi ko! Nëkoɗo wa ado aɓiw̃ Raŝel ga ko h̃atëgund gë oɓeci orexëm ol.» 7 Re ko ɓëte Yakob: «Ƴaŋ ɓayik eñan eŋ, ax ŋat ex na eɓar ed oyel el. Ceɓëninëɓi oɓeci ol do gë opeỹ ok, do enëɓi ɓakalixën gër ondës eni ɓaŝaraw.» 8 Yaka këni: «Ami kor na mi di eŋo. And këmëni ɓar ɗek ɓenga ɓend oɓeci do gë opeỹ aŋ fo këmi sëndëtënd andu aŋ, amëd aŋo fo këmëni ŝeɓënënd.»

9 Ata ga këni yeƴan mondako fo ɓayi bani, ga h̃atëgu ko Raŝel gë oɓeci or sëm ol, mëŋ axaɗac isoxari ebaxo. 10 Yakob watër këni gë Raŝel, endënaw̃ end aỹiw̃ Labaŋ, and h̃atëgu ko na gë oyel or Labaŋ aŋ. Yakob sëka ko andu aŋ do sëndët ko angaỹ aŋ. Rëmbën këɓi oyel or aỹiw̃ Labaŋ ol. 11 Yakob, ga w̃ega këŋo Raŝel, fulët këŋo otes. 12 Fel këŋo mëne ar nëng ir sëm exo, do asëñiw̃ ar Rebeka. Ata Raŝel hër ko felëgu këŋo sëm. 13 Sam ga wël ko Labaŋ mëne Yakob, asëñiw̃ ar imaỹe itoxari indexëm iŋ h̃atëguk, hërëgu ko eŋo kaca, ata w̃ega këŋo bëxiɓ. H̃ateli këŋo gër iciw̃, do Yakob sëfëtandëra këŋo ɗek. 14 Ata Labaŋ fel këŋo: «Wëj ata enimin ŝapar iram dëŋ eƴ.» Yakob ỹëpa ko facaw̃ na gër iciw̃ ind Labaŋ.

End eñër ed Yakob eŋ

15 Akey amat, Labaŋ fel këŋo Yakob: «Ax ñap ex na eƴe diyeninënd ariyenin fo gayik aỹu eƴ. Pelële ba ine kë hi acosa andeƴ aŋ.» 16 Xarak, Labaŋ odënaw̃ oki ŝot baɓi: ekarënak eŋ Leya, do emeja eŋ Raŝel. 17 Ɓangës ɓand Leya ɓaŋ anambi nambi bax, ɓarikan Raŝel, monje ye baxo. 18 Awa Yakob ga h̃an baŋo anëka Raŝel, yaka këŋo Labaŋ: «Ɓëniy ɓënjongëɓëki këmi riyenin në end napul ir Raŝel, endënaw̃ emejanak endeƴ eŋ.» 19 Ata re ko Labaŋ: «Ɗek yek, wëj fecan ke mi yël gë mo yël aŝëxen, ɓayil gër ndam ro!» 20 Mondako riyeni baxo Yakob ɓëniy ɓënjongëɓëki eŋo ñëraxën Raŝel. Ɓëniy ɓënjongëɓëki ɓëŋo er hi bax ang ɓakey ɓapënëfëne fo gayik axuri xuri bax ang h̃an këŋo Raŝel ak.

21 Ga xucak ɓëniy ɓëŋo, Yakob fel këŋo Labaŋ: «Maŝële ngwa asoxari aram an, ga h̃ata këme ako ɓëniy ɓënd wëlër baxe mi diyenin ɓëŋ, anëka ỹandi ke mi ɓar angaw̃ amat!» 22 Ata Labaŋ felëra këɓi ɗek ɓëraketa ɓën, do ri ko ofëna or ekana ol. 23 Apenëka aŋ w̃eɗ këŋo Leya, endënaw̃ ekarënak endexëm eŋ, do w̃ëlan këŋo Yakob. Ga xana këŋo, ɓar këni angaw̃ amat. 24 Labaŋ w̃ëlali këŋo gër eñër, Silëpa, xaɗëp isoxari irexëm in hi ko xaɗëp ir aɓiw̃ Leya. 25 Ga xeyëk, Yakob wat ko mëne Leya ỹër këŋo. Ata w̃ëka këŋo Labaŋ: «Inew̃a rixën këƴe eŋo? Ax gi ex na nde në end Raŝel riyenin këmi? Inecëŋ yifaxën këƴe?» 26 Yaka ko Labaŋ: «Ax ỹap ex na gër ndeɓi ro eno ñërët endënaw̃ emejanak eŋ. 27 Ŋatayin gë Leya loxo ir ekana in, eƴo kanaxën ɓëte Raŝel. Ɓarikan afo eƴ di ɓëte gër ndam ro ɓëniy ɓënjongëɓëki ɓëcëxe.»

28 Ata Yakob ri ko mondako, h̃ata këni loxo ir ekana in gë Leya. Labaŋ w̃aŝ këŋo aɓiw̃ Raŝel. 29 Labaŋ w̃ëlali këŋo gër eñër, Bila, xaɗëp isoxari irexëm in, hi ko xaɗëp ir Raŝel. 30 Yakob ɓar këni ɓëte angaw̃ amat gë Raŝel gayik mëŋ ex asoxari ar h̃an baŋo nëmëc Leya an. Riyeni ko ɓëte na gër Labaŋ ɓëniy ɓënjongëɓëki ɓëcëxe.

End oɓaŝ or Yakob eŋ

31 Axwën Kaxanu wat ko mëne Yakob aŋo ŋan ex na Leya ang h̃an këŋo Raŝel ak. Ri këŋo Leya asoxari ar kë rëw̃ënd, do Raŝel, asoxari aɓoroxok. 32 Leya hi ko gë acël. Rëw̃ këŋo itoŝan, w̃ac këŋo Ruben, mëne ngëŋ «Nëkoyino asëñiw̃ën». Gayikwa mondako baxo rend: «Axwën Kaxanu awat wat ko oŝëfën oram ol. Gërëgako ah̃an ke h̃an icën indam iŋ.» 33 Leya hi ko ɓëte gë acël, rëw̃ këŋo itoŝan. Re ko: «Axwën Kaxanu awël awël ko mëne icën indam iŋ axe ŋan ex na, ɓarikan yël ke ɓëte itoŝan iŋo ro.» Ata w̃ac këŋo Simewoŋ, mëne ngëŋ «Awël». 34 Hi ko ɓëte gë acël, rëw̃ këŋo ɓëte itoŝan. Re ko: «Dodo gërëgako, icën indam iŋ monëka ke lëka, gayikako ɓëtoŝan ɓëtas rëw̃ën këmo.» Mëŋ w̃acaxën këŋo Lewi, mëne ngëŋ «Alëka». 35 Hi ko ɓëte gë acël, rëw̃ këŋo itoŝan. Ata ŝëkwa këŋo Kaxanu mondako: «Aŋo cëŋ Axwën Kaxanu këmo ŝëkwa.» Mëŋ w̃acaxën këŋo Yuda, mëne ngëŋ «Aŝëkwa». Ata Leya seɓ ko orëw̃ ol.

30

1 Raŝel wat ko mëne itox aŋo dëw̃ën ex na Yakob, ƴakëraxi këŋo end aɓinëm Leya eŋ. Ata Raŝel fel këŋo Yakob: «Cotënële fa oɓaŝ, angëmëne ax gi ex na mondako aŝës këme ŝës!» 2 Ata Yakob ga xoỹën këŋo Raŝel, re ko: «Ba wëno nde ex Kaxanu, mëŋ ar lëc ki oɓaŝ an?» 3 Yaka ko Raŝel: «Awa nëkoɗo Bila, xaɗëp isoxari iram in, ɓarin angaw̃ amat exo dëw̃axën gër olëkëna oram. Paɓ gë mëŋ këme hi wëno ɓëte ar gë oɓaŝ!» 4 Ata Raŝel mondako ỹërëndër baɓi Yakob do gë Bila, xaɗëp isoxari irexëm in. Yakob do gë Bila, ata ɓar këni angaw̃ amat. 5 Bila hi ko gë acël, do rëw̃ën këŋo itoŝan Yakob. 6 Ata re ko Raŝel: «Kaxanu w̃aŝan ke. Aɓaxët ɓaxët ke do yël ke itoŝan.» Mëŋ w̃acaxën baŋo asëñiw̃ Dan, mëne ngëŋ «Kiti». 7 Bila, xaɗëp isoxari ir Raŝel in, hi ko ɓëte gë acël, do rëw̃ën këŋo Yakob itoŝan ikinëm. 8 Re ko ɓëte Raŝel: «Mbaŋ xaxër këmi gë aɓaỹe Leya, do anëka xor këmo.» Raŝel w̃ac këŋo itoŝan iŋo Nefëtali, mëne ngëŋ «Okaxër».

9 Leya ga wata ko mëne anëka seɓ ko orëw̃ ol, w̃eɗ këŋo Silëpa, xaɗëp isoxari irexëm in, do ỹërëndër këɓi gë Yakob. 10 Silëpa, xaɗëp isoxari ir Leya in, rëw̃ën këŋo mëŋ ɓëte itoŝan Yakob. 11 Ata re ko Leya: «Oko oyekax olo!» Ata w̃ac këŋo Gad, mëne ngëŋ «Oyekax». 12 Silëpa, xaɗëp isoxari ir Leya in, rëw̃ën këŋo ɓëte Yakob itoŝan ikinëm. 13 Re ko ɓëte Leya: «Oko onënga oram olo! Odënaw̃ ok kë ỹana exe macënd asoxari ar gë onënga!» W̃ac këŋo itoŝan iŋo Aser, mëne ngëŋ «Onënga».

14 Amëd and bani xanarand bële aŋ, Ruben ƴe ko gër oŝënga. Ga ŝanan ko andës and bani rind ɓëŝan ɓër ɓësoxari do këni w̃acënd mandëragor* aŋ, w̃ëlanëgu këŋo nëm Leya. Ata Raŝel fel këŋo Leya: «Cetële wa mandëragor ir w̃ëlanëgu ki asëñix in.» 15 Yaka këŋo: «Axi gi ex na nde gwac ga xan këƴe icën indam iŋ, do ỹandi ki ɓëte mandëragor ir w̃ëlanëgu ke itox indam in.» Ata yaka ko Raŝel: «Awa doro gë wëj këŋun xey, end mandëragor ir asëñix eŋ.» 16 Apenëka aŋ, Yakob ga xaniw ko gër apuỹ ko w̃aỹiwënd. Leya ga xaca këŋo, re ko: «Awa doro gë wëno këɓo xey ɗe. Ayëc yëc këmi gë mandëragor ir asëñiw̃ën in.» Ata gëmëɗ ijo, Yakob do gë Leya ɓar këni angaw̃ amat. 17 Kaxanu ga yakali këŋo Leya, hi ko gë acël, do rëw̃ën këŋo Yakob itoŝan injoxën iŋ. 18 Ata re ko Leya: «Kaxanu ŝos ke, wëno ar ỹërëndër këɓi icën indam iŋ gë xaɗëp isoxari iram an.» W̃ac këŋo itoŝan iŋo Isakar, mëne ngëŋ «Acosa». 19 Leya hi ko ɓëte gë acël, rëw̃ën këŋo Yakob itoŝan injongimatën iŋ. 20 Ata re ko Leya: «Kaxanu fupa ke. Dodo aŋo cëŋ, icën indam iŋ afëɓ ke fëɓ, gayik ɓëtoŝan ɓënjongimat rëw̃ën këmo.» W̃ac këŋo itoŝan iŋo Sabuloŋ, mëne ngëŋ «Afëɓ». 21 Ga xucak eŋo, Leya rëw̃ këŋo ɓëte itoxari do w̃ac këŋo Dina.

22 Kaxanu xwita këŋo Raŝel, do yakali këŋo cale iŋ. Ata Raŝel hi ko ar kë xor exo dëw̃. 23 Hi ko gë acël, do rëw̃ këŋo itoŝan. Ata re ko: «Kaxanu anëka rëxët ko oŝëfën oram ol.» 24 W̃ac këŋo itoŝan iŋo Yosef mëne ngëŋ «Aɓaŝa», ga baxo rend: «Axwën Kaxanu ɓaŝëlexe wa itox icëxe!»

End napul ir Yakob eŋ

25 And rëw̃ këŋo Raŝel Yosef aŋ, Yakob fel këŋo Labaŋ: «Teɓële ngwa me ƴe, me maỹi gër ndeɓi, gër ebar edam. 26 Maŝële ɓësoxari ɓëram ɓën, do gë oɓaŝ oram ol me ƴexën gayik në endeɓën riyenin këmi: wëj dëŋ anang nang këƴ ang riyenin këmi ak.» 27 Ata re ko Labaŋ: «Axara xara këmi ɓayil ro, wëj ex oyekax oram ol. Ɓangoc ɓandam ɓaŋ fel ke mëne Axwën Kaxanu në endeƴ yëlaxën ke oɓetak ol.» 28 Ɓaŝ ko ɓëte: «Deƴal ba ine kë hi acosa andeƴ aŋ, mi yëlaxënënd.» 29 Yaka ko Yakob: «Wëj dëŋ anang nang këƴ ang riyenin këmi ak, do ang ŝëna këni oyel oreƴ gër otaxan odam ak. 30 Gayikwa oyel ofënëpëne or ŝot baƴëɓi and h̃atëgu këme ol, mbaŋ ŝëna këni. Axwën Kaxanu yël ki oɓetak ol elod yatir wëñ këme gër yangana ireƴ ro. Gërëgako nand fe këme ri andiyen andam dëŋ?» 31 W̃ëka ko Labaŋ: «Ine ỹapëk mi yël?» Yaka ko Yakob: «Ỹoweỹ aƴe yël na. Angëmëne aw̃a w̃a këƴ er këmi fel in, aɓakan këme ɓakan oxaɗac or oɓeci oreƴ do gë opeỹ odeƴ ol, axaɗac këmëni xaɗac. 32 Doro këme ƴe gër ed exëni ɗek oɓeci oreƴ ol do gë opeỹ odeƴ ok. Pitëlëɓi oɓeci or ỹër-ỹër ol do gë opeỹ od gë ɓambaren ok. Ɓën kë hi acosa andam aŋ. 33 Or ŝenene oram ol ecan kë ŝanaya, and këƴ ƴeli eƴ wat acosa andam aŋ. Emeci end këƴo sëk axo gi ex na ỹër-ỹër yo, areka reka këmo. Ɓëte ifeỹ ir këƴo sëk axo gi ex na gë ɓambaren yo, areka reka këmo.» 34 Labaŋ re ko: «Awa aw̃a w̃a këme er re këƴ in!»

35 Ata kwël yatijo fo, fit baɓi Yakob ɗek ɓapëlang ɓand ỹër-ỹër ɓaŋ, gë oɓeci onëm or ỹër-ỹër ol, gë ɗek oɓeci or gë ɓapeŝen ol, do gë ɗek opeỹ od gë ɓambaren ok. Seɓ këɓi gër otaxan od ɓosëñiw̃ enëɓi kaɗacërand pit. 36 H̃awëtali kënëɓi gë mëŋ Yakob në oñe ond ɓamëɗëna ɓatas. Yakob mëŋ këɓi xaɗacërand oɓeci ol do gë opeỹ od ɓayi baŋo Labaŋ ok.

37 Ata Yakob saw̃ëgu ko ɓënini ɓëcëkët ɓënd aces, gë ɓënd angërëŝa, do gë ɓënd anjang. Xopëtëra ko daɗët daɗët xali kë watind ɓëpeŝen ɓëpeŝen. 38 Ata ga xoƴ ko oƴand ok gër ed këni ŝeɓënd oɓeci, mar ɓayik wat-wat gër ogës od oɓeci or bax xerarënd gër eceɓ ed men. 39 Mondako bani xerarënd ler gër ɓënini ɓëŋo. Ata rëw̃ kënëɓi ɓëmeci ɓënd ỹër-ỹër, ɓënd gë ɓambaren, do gë ɓënd gë ɓapeŝen. 40 Opeỹ ok cëŋ, Yakob aŝapëreli ŝapëreli baɓi gë oɓeci ol. Do and këɓi ỹandi opeỹ onëm enëɓi kera aŋ fo baɓi sëkalind Yakob okondo od ỹër-ỹër ok, do gë od gë ɓambaren ok. Ata onëm ok rëw̃ kënëɓi ɓënoɓo ɓënd ỹër-ỹër do gë ɓënd gë ɓambaren. Mondako ɓaŝa baɓi Yakob ɓenga ɓend oyel or xwën këɓi ol, do abaɓi ɓar na gë oyel or Labaŋ ol. 41 Ata Yakob, and këni xerarënd oyel oɓëtëk aŋ fo baxo xoƴënd ɓënini ɓënd xopëtëra baxo daɗët daɗët ɓëŋ, eni wataxënënd. 42 Ɓarikan and këni xerarënd oyel ofiŝëk aŋ, abaxo xoƴ na. Oyel ofiŝëk ol ɓayi këno Labaŋ, do oɓëtëk ol xwën këɓi Yakob.

End enaw̃a ed Yakob eŋ

43 Mondako ŝotëra baxo Yakob napul isëm xali hi ko ar gë opeỹ odanjëm, gë oɓeci oranjëm, gë ogelemba do gë opali odanjëm. Hi ko ɓëte axwën ar okaɗëp otoxari do gë otoŝan odanjëm.

31

1 Akey amat, Yakob wël këɓi oɓaŝ or Labaŋ ol ga këni re: «Yakob w̃eɗek ɗek ɓeɓër xwën baxo faba ireɓi ɓën. Gë ɓeɓër xwën baxo faba ireɓi ɓën ŝotëraxën ko ɗek napul ijo.» 2 Yakob wata ko mëne Labaŋ ax bo ex na ga këŋo nëkon gë dëxas iyekax, ang gër ỹanar ak. 3 Ata Axwën Kaxanu fel këŋo Yakob: «Maỹil ngëŋ gër ebar ed ɓëxarëk ɓëreƴ, gër ed rëw̃ këni. Wëno gë wëj këme hi.»

4 Yakob w̃ac këɓi Raŝel do gë Leya sëkëx këno gër apuỹ, gër ed baɓi xaɗacërand oɓeci do gë opeỹ odexëm. 5 Fel këɓi: «Wëno anëka wata këme mëne sorix irewën ax bo ex na ga ke nëkon gë dëxas iyekax, ang gër ỹanar ak. Ɓarikan Kaxanu, mëŋ ar yata këŋo faba iram an, gë wëno hi ko. 6 Anang nang kën wën dëŋ mëne mbaŋ riyenin këmo sorix irewën, gë oxor oram ol ɗek. 7 Ɓarikan sorix axacërara xacërara këŋo exe ƴamba. Ɓakëlëbëd epëxw nëngwët ko acosa andam aŋ, ɓari Kaxanu aŋo teɓ ex na exe ƴambara. 8 And re ko: “Oyel or gë ɓapeŝen do gë ɓambaren ol kë hi acosa andeƴ aŋ”, onëm ol ɗek kënëɓi rëw̃ënd ɓënoɓo ɓënd gë ɓapeŝen do gë ɓambaren. Ɓëte and re ko: “Oyel or ỹër-ỹër ol kë hi acosa andeƴ aŋ”, onëm ol ɗek kënëɓi rëw̃ënd ɓënoɓo ɓënd ỹër-ỹër. 9 Kaxanu xan këŋo sorix irewën oyel orexëm ol, do yël ke wëno.

10 «Awat wat bamëni gëmëɗ në lakeli oyel onëm ol, amëd and baɓi ỹandind enëɓi kera aŋ. Okondo ok kënëɓi xerand opeỹ onëm ok: oko od gë ɓapeŝen do gë ɓambaren, oko od ỹër-ỹër. Opëlang ok kënëɓi xerand oɓeci onëm ol: oko od gë ɓapeŝen do gë ɓambaren, oko od ỹër-ỹër. 11 Ata kwël gër lakeli fo w̃ac ke meleka ir Kaxanu in: “Yakob!” Yaka këmo: “Woy!” 12 Re ko: “Këla, dënëtal eƴëɓi nëkon ɗek okondo od këɓi xerand opeỹ onëm ok, do gë opëlang od këɓi xerand oɓeci onëm ok. Er exëni oko od gë ɓapeŝen do gë ɓambaren, oko od ỹër-ỹër. Gayikwa awat wat këme ang ƴambara ki Labaŋ ak. 13 Wëno ex Kaxanu, ar ŝalew këƴo gë eɓeƴa gër Bet-El, gër ed rëɗ këƴ ekaỹ do xoŝ këƴ ogu an. Gërëgako, canël ebar elo ro, eƴ maỹixën gër ebar ed gër ed rëw̃ këni.”»

14 Raŝel do gë Leya yaka këno: «Ɓiyi cëŋ gër iciw̃ ind faba ireɓi, er këmi ɓëteli aɓo bo ex na. 15 Ang ɓëliyer fo hi këmi gayikako anëka fan këɓo xali ƴamb ko napul ir ŝotaxën këɓo in. 16 Ɗek napul ir xana ko Kaxanu gër faba ireɓi in, ɓiyi do gë oɓaŝ oreɓi ol xwënëk. Gërëgako, dil ɗek er fel ki Kaxanu in.»

17 Ata Yakob fërëƴëtali këɓi ɓolindaw̃ do gë oɓaŝ orexëm ol ƴaŋ gër ogelemba. 18 Ɓar këɓi ɗek oyel orexëm or ŝot baɓi na gër ebar ed Padaŋ-Aram ol, do gë ɗek ɓacota ɓandexëm ɓaŋ, do kwël ko ɓakand ond gër sëm Isak oŋ, gër ebar ed Kanahaŋ. 19 Yatijo ƴe baxo Labaŋ gër ekaca ed omban ond opeỹ odexëm. Raŝel reka këŋo atox and ebax eɗaŝ ed sëm aŋ. 20 Ata Yakob mondako sitinaxën baŋo Labaŋ, arandëw̃ëra and Aram an, ga ko w̃aỹi pelarëxe. 21 Monaw̃a naw̃a baŋo, do kwël ƴe ko gë ɗek ɓeɓër xwën baxo ɓën. Ga xegëta ko yeɓ in, faɓ ko gand osënd or ebar ed Galahad.

End etëf ed Yakob eŋ

22 Ga xucak ɓakey ɓatas, fel këno Labaŋ mëne Yakob anëka naw̃a këŋo. 23 Labaŋ ga ɓar këɓi ɓër ekun edexëm ɓën, sëf këno Yakob. Ƴe këni ɓakey ɓanjongëɓaki ɗamana sëkaxën këno gër osënd or ebar ed Galahad. 24 Ɓarikan Kaxanu ŝanayaxën këŋo gëmëɗ në lakeli Labaŋ arandëw̃ëra and Aram an, ɗamana eni paɓëraxën gë Yakob. Fel këŋo: «Këreƴëŋo dexëraɗ na ɗe Yakob.»

25 And h̃at ko Labaŋ gër ebar ed Galahad aŋ, sëkëx këŋo Yakob kap gër etënd, gër ed ri baxo akwëndaya andexëm. Labaŋ do gë ɓër laŋëtaw baŋo ɓën ri këni ɓën ɓëte ler na fo akwëndaya andeɓën aŋ, gër osënd or gër ebar ed Galahad. 26 Ata Labaŋ w̃ëka këŋo Yakob: «Inew̃a ri këƴ? Asitinaxën sitinaxën këƴe do w̃ëlaw këƴëɓi odënaw̃ odam ok ang ɓësoxari ɓër sëraw këƴëɓi në emer fo! 27 Inew̃a naw̃axënëgu këƴe do hërëgu këƴ, pelarëxe? Kido afela felaw baƴe, wëno ata ri dome ofëna or mi pelaraxën gë odënaw̃ odam ok, do ɓela ɓën eni ñëw̃ëra ojëkan od onënga, gë ɓatëmb ɓaŋ, do gë ofarix ol. 28 Ɓarikan, wëj aƴe teɓ ex na mi pelar momegar gë ŝaca ɓën do gë odënaw̃ odam ok! Ata ang aŝenëk fo ri këƴ ɗe. 29 Axor xor këme mun denan eñëŋënax, ɓarikan Kaxanu, mëŋ ar yata këŋo sorix an, fel ke ganëka gëmëɗ: “Këreƴëŋo dexëraɗ na ɗe Yakob!” 30 Gërëgako, ga ƴow këƴ or laŋ gayik mbaŋ xofi baxi ekun ed sorix el, ine cëŋ rekaxënëgu këƴ eɗaŝ edam el?»

31 Yakob yaka këŋo Labaŋ: «Ayëdara yëdara bame ga bame yëland mëne axan këƴe xan odënaw̃ odeƴ ok. 32 Ɓarikan end eɗaŝ edeƴ eŋ cëŋ, gër ar këƴ sëk yo, ar ecës ex! Ɓela ɓëreɓi ɓëjo ex ngëŋ otede ok, calal er xwën këƴ in gër akwëndaya andam. Ga wat wat këƴ, kanal!» Yakob axo nang bana mëne Raŝel rekawëk eɗaŝ elo.

33 Labaŋ lil ko gër aner and Yakob, ɓëte gër and Leya, do gër and okaɗëp otoxari oki, ỹoweỹ axo wat ex na. Ga ŝanëgu ko gër aner and Leya, lil ko gër and Raŝel. 34 Raŝel w̃eɗ ko eɗaŝ el, lilali ko gër añëmëna and gelemba, do ỹëpaxën ko. Labaŋ xëɓëtëra ko ɗek aner aŋ, ɓari ỹoweỹ axo wat ex na. 35 Ata Raŝel fel këŋo sëm: «Faba ga wat këƴ ame kani ex na mi pëɓaxën, këreƴ koỹ na, gë apacaw̃ aŋ hi këme.» Aŝalara yo aŝalara, Labaŋ axo wat ex na eɗaŝ edexëm el.

36 Ata Yakob logën këŋo. Ga këŋo xeỹan Labaŋ, re ko: «Ine ex amena andam aŋ? Eñëŋënax end fe wa ri këme, sëfaxënëgu këƴe gë oxoỹ or go olo? 37 And yëlëxëƴëtëra këƴ ɗek oỹënga oram aŋ, er xwën këƴ nde wat këƴ na? Masinëlëɓi ɓëram ɓën do gë ɓëreƴ ɓën enëɓo dëcaxën ɓiyi ɓëxi! 38 Ɓëniy alapem ri këme gër iciw̃ indeƴ. Elod ami pel ex na mëne emeci enëm endeƴ, ba ifeỹ inëm ireƴ nacëk. Ɓëte elod amo ƴamb ex na xondo ireƴ. 39 Ejel ed law̃ këno ow̃acar oɓapuỹ el, elod amo maỹelil ex na. Wëno baŋo nëmbënd gë ejel eɓëngw edam. Wëj anëỹali baƴe nëỹalind mi maŝën ejel ed reka këne hik gëmëɗ, hik goyat el. 40 Aŝor baxe ŝorënd oyat ok, mbaŋ bame sorond gë aƴem in gëmëɗ, do akwëɗ abame ŝot na. 41 Ɓëniy alapem ri këme gër iciw̃ indeƴ. Riyenin këmi ɓëniy epëxw gë ɓënax në end napul ir odënaw̃ oki odeƴ eŋ. Ɓëniy ɓënjongimat mëni cotaxën oɓeci oram ol do gë opeỹ odam ok. Ɓarikan wëj nëmbët këƴ ɓakëlëbëd epëxw acosa andam aŋ. 42 Kido Kaxanu, mëŋ ar yata këŋo ŝaca iram Abëraxam an, mëŋ ar baŋo rëgënd faba iram Isak an, axe dëca bana, taxan ŝanëgu dome iciw̃ indeƴ iŋ. Kaxanu awat wat ko toro indam iŋ, do gë asëkwëra iram in, do ganëka gëmëɗ mëŋ rëc këɓo.»

End eter Yakob do gë Labaŋ eŋ

43 Labaŋ yaka këŋo Yakob: «Ɓolindax, odënaw̃ odam ex, oɓaŝ olo, oɓaŝ oram ex, oyel olo, oyel oram ex, do ɗek er këƴ watënd in, wëno xwënëk. Wëno ine këme xor mëni din doro odënaw̃ odam ok, ba oɓaŝ or rëw̃ kënëɓi ol? 44 Gërëgako awël nde, yatare eter wëno gë wëj, do eter elo gilex sede ireɓi in!» 45 Ata Yakob w̃eɗ ko ekaỹ do rëɗ ko.

46 Ga xucak eŋo, Yakob fel këɓi ɓër ekun edexëm ɓën: «Meɗanëgune oxaỹ.» Ata w̃eɗaraw këni oxaỹ do ɓun këni. Mëŋ gë Labaŋ ƴambëra këni na gër angëɓ and oxaỹ. 47 Labaŋ w̃ac ko angëɓ aŋo «Yegar Saxaduta», do Yakob mëŋ w̃ac ko «Galehed». 48 Ata re ko Labaŋ: «Angëɓ and oxaỹ aŋo ex doro sede ir wëj gë wëno in!» Mëŋ ɓayixënëk omac od «Galehed», mëne ngëŋ «Angëɓ and ex sede aŋ», 49 do «Mitësëpa», mëne ngëŋ «Angëɓ and enëkona», gayik Labaŋ are re baxo: «Axwën Kaxanu nëkonaleɓo and ke ŝapëre ro aŋ! 50 Angëmëne arixëra këƴëɓi rixërand odënaw̃ odam ok, angëmëne ɓësoxari ɓëŝëxe ɓaŝa këƴëɓi na, ax gi ex na gë ala kën faɓër. Titinal, Kaxanu ex sede ir ɓiyi ɓëxi in.» 51 Ata Labaŋ fel këŋo Yakob: «Eɓun ed oxaỹ elo, ekaỹ ed xwëŝak elo, wëno rëɗëk mërëxand ir ɓiyi ɓëxi. 52 Eɓun ed oxaỹ elo do gë ekaỹ ed xwëŝan këme elo, ex otede odeɓi ok: ame kucali na oxaỹ oŋo, me ƴeli gand ed hi këƴ mi dinanaxën eñëŋënax. Do wëj ɓëte aƴ kucagu na oxaỹ oŋo, eƴ ƴeli gand ed hi këme eƴe dinanaxën eñëŋënax. 53 Kaxanu, mëŋ ar yata këɓi Abëraxam do gë Naxor an, gilexo arëc areɓi an (mëŋ ex Kaxanu, ar yata këŋo axarëk areɓën an).»

Ata Yakob yaŝar ko gër ow̃ac or Ar ko rëgaxënënd sëm Isak ol. 54 Ga xucak eŋo, Yakob ri ko ŝaɗaxa na gër etënd elo. W̃ac këɓi ɓërexëm ɓën gër eƴambëran. Ƴambëra këni do xey këɓi na gër etënd elo.

32

1 Ga xeyëk, Labaŋ xani ko mopëɗ, felarëra këni momegar gë ejiw̃ ɓën do gë ɓoɓiw̃. Ga ŝalendëra këɓi, xani ko do kwël w̃aỹi ko gër ndeɓën.

2 Yakob fakët ko fëña irexëm in. Ata ŝanayaxën këno omeleka od Kaxanu. 3 Ga wat këɓi, Yakob re ko: «Ɓëjo ɓër enga end Kaxanu exëni!» W̃ac ko na gër ed ebani «Mahanayim», mëne ngëŋ «Ɓenga ɓeki ɓeŋ».

End ekofëtar ed gë Esawu eŋ

4 Yakob lëngwali këɓi ɓërolaw̃ën gër aɓinëm Esawu, gër Seyir, gër ebar ed Edom. 5 Er re baxo: «Mondako këno felëx, Esawu, axwën aram an: “Yakob, xaɗëp ireƴ in, ga re ko: aniyitara niyitaraw ke gër Labaŋ ɓën, ang aliyer fo, do alembeliw lembeliw ke oliyer oram ol xali gërëgako. 6 Aŝotëgu ŝotëgu këmëni ɗe oxeƴ, gë opali, gë opeỹ, gë oɓeci, gë okaɗëp otoŝan do gë otoxari. Awa axwën, ɓër ƴelik ɓëjo, ɓërolaw̃ën ɓëram exëni. Wëno law̃ënëli këɓi ga këme yarënd oyekax oreƴ ol, exe kofëtaraxëne.”»

7 Ɓërolaw̃ën ɓën ga ɓakaw këni fel këno Yakob: «Aƴe ƴe këmi xali gër aɓinëx Esawu. Në ekacaw exi mëŋ ɓëte gë ocambenjar okeme onax.» 8 Ata Yakob yëdara ko mbaŋ, anjiỹ aŋ xap këŋo mokap dëŋ. Ŝapëreli këɓi ɓela ɓërexëm ɓën ɓenga ɓeki. Mondako fo ŝapëreli baɓi ɓëte oyel ol: opeỹ ok do gë oɓeci ol beɓët iɓat, oxeƴ ol do ogelemba ok beɓët ijo. 9 Er baxo rend: «Angëmëne Esawu eɓi ŋw̃ëlën enga emat do eɓi kor, enga ekinëm eŋ aŝana këno ŝana.»

10 Ata Yakob ko ŝalend mondako: «Axwën Kaxanu, wëj ex ar yata këŋo ŝaca Abëraxam an, ɓëte wëj fo yata këŋo Isak, faba iram. Wëj ex ar fel ke: “Ɓakal gër ebar edeƴ, gër ed rëw̃ këni, do wëno arin këmi rin enjekax eŋ!” 11 Emëlaya ed w̃ëlaya këƴe wëno xaɗëp ireƴ el axuri xurik. Ɓëte ɓenjekax ɓend rin këƴe ɓeŋ, axe ñap ex na. And xegëta bame Yurëdeŋ ijo aŋ, oŝët fo lëkaya bame. Ɓarikan doro ɓëram ɓën ɓenga ɓeki exëni. 12 Axara xara këmi dacëtële gër otaxan od aɓaỹe Esawu! Gayikwa ayëda këme yëdand ba aƴow ko ƴow exe mereli, eɓi ɗaw̃ëra ɓësoxari ɓën, do gë oɓaŝ ol. 13 Wëj ga fel ke wa: “Arin këmi rin enjekax eŋ, do aŝënan këme ŝënan andëw̃ëra andeƴ aŋ ang eɗini ed gër angwëngw fo, ed ala ax kor na exo pën el!”»

14 Ata yatijo, na xey baŋo Yakob. Sana këɓi gër napul ir ŝot baxo, oyel or këŋo fupaxën aɓinëm Esawu ol. 15 Sana këɓi oɓeci onëm okeme oki, do gë ɓapëlang alapem; opeỹ onëm okeme oki, do gë okondo alapem. 16 Sana këɓi ɓëte ogelemba onëm ofëxw osas, gë ɓatox ɓand banëɓi yerinënd ak; oxeƴ onëm ofëxw onax, do gë okwëlëkwël epëxw; opali onëm alapem, do ocan ok epëxw. 17 Mondako fitëra baɓi oyel olo ɓenga ɓenga, do enga kala gë axaɗac arexëm. Fel këɓi ɓëxaɗac ɓën: «Ɗëngwayin tan, do en teɓëtar moteɓëtar.» 18 Fel këŋo axaɗac aỹanar an: «And kën fed gë aɓaỹe Esawu aŋ do exi mëka: “Noỹo xwën ki? Feye këƴ ƴend? Noỹo wa xwën këɓi ɗek oyel or lëngwëna këƴëɓi olo?” 19 Yakayiɗo: “Yakob, xaɗëp ireƴ in, xwën këɓi. Axwën Esawu, er fupaxën ki lëngwaliw ko. Mëŋ dëŋ në etëfëgu eɓo.”»

20 Ata fel këɓi eŋo fo axaɗac axinëm an, gë asasën an, do gë ɗek ɓër baɓi sëfënd ɓenga ɓend oyel ɓën: «Mondako këno felëɗ Esawu, axwën aram an, and kën fed aŋ. 21 Deyiɗën: “Yakob, xaɗëp ireƴ in, gand emban ɓayiw ko”.» Gayikwa er baxo yëland: «Axoc këŋo xoc oxoỹ orexëm ol gë er fupaxën këmo do lëngwali këme in. Ɓamat aw̃a ko w̃a exe kaca, do mi kofëtar gë onënga fo!» 22 Ata Yakob mondako lëngwali baɓi oyel or fupaxën baŋo ol, do mëŋ xey këŋo na gër akwëndaya.

End okaxër ond Yakob eŋ

23 Ata yatijo gëmëɗ, Yakob gë ɓësoxari ɓëxi ɓërexëm ɓën, gë okaɗëp otoxari oki od ɓësoxari ɓërexëm ok, do gë ɓëtox epëxw gë imat ɓëndexëm ɓëŋ, xegëta këni lar ir këni w̃acënd Yabok in. 24 Aɓar ɓar baɓi, xegëta këni lar in gë ɗek ɓeɓër xwën ko ɓën. 25 Yakob ɓayi ko gaɓat ekeg elo. Ata ŝanayaw ko ala do xaxër këni gë mëŋ xali kë wecand. 26 Ala ajo ga wat ko mëne anëka dëŋ sëkwan këŋo eŋo ɗap in, xëm këŋo gër epem. Ata Yakob lonëta ko nand bani xaxërënd na. 27 Ata re ko ala ajo: «Teɓële me ƴe, gayikwa anëka kë wecand.» Yaka ko Yakob: «Ami teɓ na eƴ ƴe, xarak aƴe yël ex na oɓetak ol.» 28 Ala ajo w̃ëka këŋo: «Ake këni w̃acënd?» Yaka ko: «Yakob.» 29 Re ko: «Macindëleni gërëgako Isërayel, kërex bo na ga këni w̃acënd Yakob. Gayikwa axaxër xaxër kën gë Kaxanu do gë ɓela ɓën, ɓarikan wëj xor këɓi.» 30 Yakob w̃ëka këŋo: «Këla pelële wa ow̃ac oreƴ ol.» Yaka ko: «Ine këƴe w̃ëkaxënënd ow̃ac oram ol?» Ata yël këŋo oɓetak ol.

31 Yakob w̃ac ko na gër ed xaxër bani «Peniyel», mëne ngëŋ «Dëxas ir Kaxanu in». Gayikwa are re baxo: «Afaɓër faɓër këmi gë Kaxanu, do ɓayi këme aɓëngw.» 32 Eñan eŋ anëka bax fënëgund and baxo xucand Yakob Penuwel aŋ. Ata këŋo racëtënd oñe oŋ, ga lonëta ko gër epem. 33 Mëŋ ex xali doro, ɓërandëw̃ëra and Isërayel ɓën ani ƴakënd na angën and gër emef aŋ, gayik gër angën aŋo sembaỹ baxo Yakob.

33

End ekofëtar ed Yakob do gë Esawu eŋ

1 Yakob ga rënëta ko, watëgu këɓi Esawu do gë ocambenjar okeme onax ok ga këni h̃atëgu. Ŝapëreli këɓi oɓaŝ ol, mar hi këni mërëxand ir Leya do gë Raŝel, mar mërëxand ir okaɗëp otoxari od ɓësoxari ɓërexëm ok. 2 Lëngwën këɓi okaɗëp otoxari ok do gë oɓaŝ oreɓën ol. Ɓëtëgu këni Leya do gë oɓaŝ orexëm ol, do felata këni Raŝel do gë Yosef. 3 Yakob mëŋ dëŋ, lëngw ko gër enga eŋo, do foxi ko ɓanjongëɓaki eƴiỹ el ŋëŝ gër ebar, xali sëkar këni gë aɓinëm. 4 Ata Esawu hër ko fed këni. W̃ega këŋo Yakob bëxiɓ gër egëla, do ses këni ɓën tak ɓëxi. 5 Esawu ga rënëta ko, wat këɓi ɓësoxari ɓën do gë oɓaŝ ol. Ata w̃ëka ko: «Noɓën ex wa ɓëjo?» Yaka ko Yakob: «Ɓëjo ex oɓaŝ or yël ke Kaxanu ol gë oyekax orexëm ol, wëno xaɗëp ireƴ in.»

6 Okaɗëp otoxari ok do gë oɓaŝ oreɓën ol sëka këno Esawu, do foxira këni. 7 Leya do gë oɓaŝ orexëm ol sëka këno ɓëte, do foxira këni. Ɓëte Yosef do gë Raŝel sëka këno, do foxira këni. 8 Ata re ko Esawu: «Do ine ex wa ɗek oyel or fedëgu këmi olo?» Yaka ko Yakob: «Exe kofëtaraxëne gë onënga fo ŝet këmi, faba!» 9 Re ko ɓëte Esawu: «Aɓaỹe, aŝotëra ŝotëra këme wëno ɓëte! Er xwën këƴ in, ɓayilexi.» 10 Yaka ko Yakob: «Ali, axara xara këmi, kanal axana er fupa këmi in gayikako gë onënga fo xofëtar ke. Enimin, wëno ga ŝanaya këme gër lëngw ireƴ nangëde gër lëngw ir Kaxanu fo, do xofëtar ke gë onënga fo. 11 Këla kanal axana er fupa këmi in, oyel oreƴ ex, gayikako gë oyekax orexëm ol yëlëra ke Kaxanu xali ŝotëra këme ɗek er ebax me cot in.» Yakob nëỹali këŋo Esawu xali w̃a ko.

12 Esawu re ko: «Awa meɗërane ɗek oỹënga oŋ ene ƴexëne, wëno kë lëngwa.» 13 Ata yaka ko Yakob: «Faba, anang nang këƴ mëne oɓaŝ ol ani kem ex na. Ɓëte nëkoɗëɓi opeỹ onëm ok, gë oɓeci onëm ol, do gë oxeƴ or gë ɓatox ɓand kë yerind ol. Angëmëne akey amat fo nëỹali kënëɓene oñe oŋ, ɗek këni ŝësëra oyel oɓeja ol. 14 Axara xara këmi faba, ɗëngwal wëj. Endëmane endëmane këmi sëfëli wëno xaɗëp ireƴ in, gë oɓaŝ ol do gë oyel ol, xali mi ŋatëli gër ndewën, gër ebar ed Seyir.» 15 Ata re ko Esawu: «Awa ɓaxëtël mi teɓën ndakaŋ mar ocambenjar odam ok.» Yaka ko Yakob: «Oko në end ine ngwa? Faba, axara xara këmi, teɓanële din!» 16 Ata kwël yatijo fo, ɓaka baxo Esawu ond gër ebar ed Seyir oŋ.

17 Ga xucak eŋo, Yakob ƴe ko kwël ond gër Sukot oŋ. Ɓaƴënayax ko ɓaciw̃, do rindëranëx këɓi ɓaner oyel orexëm ol. Mëŋ w̃acaxën këni fën gër ed hi bani «Sukot», mëne ngëŋ «Ɓaner ɓaŋ».

End gër Siŝem eŋ

18 Ata Yakob mondako h̃at baxo aɓëngw ga xaniw ko gër ebar ed Padaŋ-Aram. H̃at ko gër angol and Siŝem, gër ebar ed Kanahaŋ. Ri ko akwëndaya andexëm aŋ ler gër angol aŋo. 19 Yakob w̃eɗ ko ɓatama këme ɓand koɗi do yëc ko ebar gër otaxan od ɓosëñiw̃ ɓor Amor, sëm ir Siŝem. Gër ebar elo ri baxo akwëndaya andexëm, ler gër angol and Siŝem. 20 Yakob ri ko na angëɓ and eŋo caleraxënënd Kaxanu, do w̃ac ko «El-Eloxe-Isërayel», mëne ngëŋ «Kaxanu, Kaxanu, mëŋ ar yata këŋo Isërayel an.»

34

End Simewoŋ do gë Lewi eŋ

1 Akey amat, Dina endënaw̃ end rëw̃ën këno Leya Yakob eŋ, ƴe ko eɓi nangëgu odënaw̃ od gër ebar elo ok. 2 Ata Siŝem, asëñiw̃ ar Amor, emun end ebar ed ɓërandëw̃ëra and Het eŋ, wat këŋo Dina. Ga sëra këŋo, w̃ëla këŋo, do lakix këni, xarak ax ñap ex na. 3 Ata Siŝem lëka këŋo monëka dëŋ Dina, endënaw̃ end Yakob eŋ. Siŝem h̃an këŋo mbaŋ endënaw̃ emeja eŋo. Ɓend ko xwëtaya gër emëkw edexëm fo baŋo felënd endënaw̃ emeja eŋo. 4 Siŝem fel këŋo sëm Amor: «Karanële endënaw̃ eŋo, wëno mo ñër ỹandi ke.» 5 Ata ga nang ko Yakob mëne Siŝem aɓuyarën ɓuyarën këŋo aɓiw̃ Dina, ŝësina ko ƴem xali h̃atëgu këni ɓosëñiw̃ ga hiw këni gër apuỹ, gër oxaɗac or oyel.

6 Ata Amor, sëm ir Siŝem, ƴow ko gër ed ebaxo Yakob eni ñëpaxën end Dina eŋ. 7 And bani h̃atëgund ɓosëñiw̃ ɓor Yakob aŋ, ga hiw këni gër apuỹ, nang këni ecëfënaxik eŋo. Hi këɓi nangëde aŝirëra ŝirëra kënëɓi fo, do xoỹ këni xali xurik, gayik Siŝem amena atëm ri baxo paɓ gër ɓërandëw̃ëra and Isërayel, ga laki bani ako gë endënaw̃ end Yakob eŋ, xarak eŋo ax ñap ex na. 8 Amor fel këɓi: «Asëñiw̃ën Siŝem wa h̃an këŋo endënaw̃ endewën eŋ, yëlino eŋo ñër, axara xara këmun. 9 Wën gë ɓiyi axor këne xore ene ɗëkëre paɓ gë oỹër oŋ. Wën enëɓo yëlënd odënaw̃ odewën ok, do enëɓi ñërënd odeɓi ok. 10 Andamat këne lëge do ebar el edewën kë hi. Cëxwayayin ro, en pandërand, do en yëcënd owar or kën xwën.»

11 Siŝem ƴow ko fel këɓi sëm ir endënaw̃ do gë ɓoɓinëm: «Teɓanine! Wëno ayël këmun yël er këne w̃ëka yo. 12 Pënëtayin mbaŋ napul ir këmun w̃eɗën in, do gë exëɓënaxik er këmun yël in. Ayël këmun yël er këne w̃ëka yo. Ɓarikan fo, yëline endënaw̃ eŋ mo ñër!» 13 Ɓosëñiw̃ ɓor Yakob yaka kënëɓi gë osit Siŝem do gë Amor, sëm irexëm, gayik Siŝem aɓuyarën ɓuyarën baŋo Dina, imaỹe itoxari indeɓën iŋ. 14 Fel kënëɓi: «Ax mënd ex na mo yël imaỹe itoxari indeɓi iŋ asoŝan axacërëx: oŝëfën osëm ex eŋo gër enëng endeɓi! 15 Ɗamana mi maxën end re kën eŋo, afo en ma pere en gi ang ɓiyi ak: asoŝan ar ex yo eno kac axac. 16 Aŋo fo këmun yël odënaw̃ odeɓi ok, do ɓiyi ɓëte mëni ñërënd odewën ok. Ata këne lëge në ereɓat, do ene giye ɓulunda iɓat. 17 Ɓiyi ata këmo w̃eɗ endënaw̃ endeɓi eŋ, do kwël mi dëfa angëmëne anëɓo ɓaxët ex na, angëmëne an ma ex na enun kacënd axac.»

18 Amor do gë asëñiw̃ Siŝem w̃a këni eyeƴan elo. 19 Ataŋ ŝambenjar in w̃a ko exo di mondako gayik mbaŋ h̃an baŋo endënaw̃ end Yakob eŋ. Xarak Siŝem, ar gapak ebaxo gër ɗek ekun ed sëm. 20 Ata Amor do gë asëñiw̃ Siŝem ƴe këni gër ebët ed angol andeɓën. Fel kënëɓi ɓela ɓër lëg bax gër angol andeɓën ɓën: 21 «Ɓela ɓëjo, ɓër aketëxeta ex ro gër ndeɓi. Ɗëgëlexëni gër ebar edeɓi ro, do eni pandërand. Ebar edeɓi el aỹang ỹangëk, axëñ këni xëñ! Ɓiyi aỹër kënëɓe ỹana enëɓe ñërënde odënaw̃ odeɓën ok, do ɓën enëɓi ñërënd odeɓi ok. 22 Ɓarikan eni maxën eɗëg ed andamat gë ɓiyi el, emat w̃ëka këni, ene gixëne ɓulunda iɓat. Asoŝan ar ex yo gër ndeɓi ro eno kac axac, ang xac kënëɓi ɓën ak. 23 Oyel oreɓën ol, gë napul ireɓën in, do gë ow̃acar oreɓën ol, ax gi ex na nde ata kënëɓe xwëne? Mane wa aw̃a emat end w̃ëka kënëɓo eŋo, ene ɗëgaxëne andamat.» 24 Ɗek ɓër bax ŝanënd gër ebët ed angol ɓën wël kënëɓi Amor do gë asëñiw̃ Siŝem. Ata ɗek ɓësoŝan ɓër bax ŝanënd gër ebët ed angol ɓën w̃a këni enëɓi kac.

25 Yatir akey atasën, xarak anëka këni sorond, Simewoŋ do gë Lewi, ɓosëñiw̃ ɓor Yakob, ɓër acël amat gë Dina ɓën, w̃eɗ këni ala kala duxuma irexëm in. H̃at këni gër angol endëmane fo, ala aɓi wata ex na. Law̃ëra kënëɓi ɗek ɓësoŝan ɓën. 26 H̃aŝ kënëɓi ɓëte gë oduxuma ok, Amor do gë asëñiw̃ Siŝem. Xanaw këno Dina gër iciw̃ ind Siŝem, do kwël ŝan këni. 27 Ɓosëñiw̃ ɓor Yakob ɓëjo xoɓa këni gër ɓëŝësëk do xwëcara kënëɓi. Xandëra kënëɓi ɓacota ɓaŋ ɗek angol aŋ, gayik imaỹe itoxari indeɓën iŋ ɓuyarën bano. 28 Xandëra kënëɓi oyel oreɓën ol: opeỹ, gë oɓeci, gë oxeƴ, gë opali, gë ɗek er ebax gër angol in, do gë er ocënga in. 29 Xandëra kënëɓi ɓacota ɓandeɓën ɓaŋ. Sërara kënëɓi ɓësoxari ɓëreɓën ɓën, gë ɗek ɓër gër oxun oreɓën ɓën, do gë ɗek ɓeɓër ebax gër ɓëciw̃ ɓën.

30 Ga xucak eŋo, Yakob fel këɓi Simewoŋ do gë Lewi: «Wën ata etëm eŋ w̃ëlanëgu këne. Awërax këne xwët ɓër lëgëk gër ebar elo ro ɓën, gë ɓërandëw̃ëra and Kanahaŋ ɓën, do gë ɓër and Përisi ɓën. Wëno ɓela ɓëfënëpëne fo ŝot këmëni. Ɓën ata këne ɓarënan ene mereli, do enëɓo ɗaw̃ëra wëno gë ɓër iciw̃ indam ɓën.» 31 Simewoŋ do gë Lewi yaka këni: «Aỹap nde ỹapëk eno dixëra imaỹe itoxari indeɓi iŋ ang asoxari aỹacaxik fo?»

35

End orëfa or Yakob eŋ

1 Akey amat, Kaxanu fel këŋo Yakob: «Kanil eƴ dëfa ƴaŋ gër Bet-El, eƴ ɗëgëx fën. Dinëxëɗe angëɓ wëno Kaxanu, ar ŝanayaxën baxi and baƴ hërënd eƴo cana aɓinëx Esawu an.» 2 Ata Yakob fel këɓi ɓër iciw̃ indexëm ɓën, do gë ɗek ɓër ebax gë mëŋ ɓën: «Ɗapin olaŝ or ex mërëxand irewën do xwëta kën ang Kaxanu fo oŋ. W̃unëtarayin, do nëmbarayin ɓanjëm ɓaŋ. 3 Ƴaŋ gër Bet-El këne rëfaye. Fën këmo rinëx angëɓ Kaxanu, mëŋ ar yakali baxe cale yatir ŝëmura baxe an, do mëŋ ar xaxa ke gër fëña iram an.» 4 Ata fëxwëndëra këno Yakob ɗek olaŝ oreɓën or ebax gër otaxan odeɓën oŋ, do gë ɗek ɓañepe ɓand ɓakara bani gër ɓanëf ɓandeɓën ɓaŋ. Yakob wëg ko ɗek ɓeɓijo, ɗila gër edëp ed ananga and ex ler gër Siŝem. 5 Ga ri këni mondako, kwël ƴe këni. Kaxanu lapan këɓi anjiỹ atëm ɓër lëgërak gër ɓangol ɓand ler ler na gër ed ebani ɓën. Ata anëɓi tëf ex na ɓosëñiw̃ ɓor Yakob.

6 Yakob do gë ɗek ɓërexëm ɓën h̃at këni gër Lus, mëne ngëŋ gër Bet-El, gër ebar ed Kanahaŋ. 7 Rix ko angëɓ do w̃ac ko na gër ed ebani «El-Bet-El», mëne ngëŋ «Kaxanu, ar gër Bet-El an». Gayikwa Kaxanu na ŝanayaxën baŋo Yakob, and baxo hërënd eŋo cana aɓinëm aŋ.

8 Ata Debora, asoxari ar rafën baŋo Rebeka an, ŝës ko. W̃ëxëta këno ler gër Bet-El, ɗila gër aces and nëngwët bani ow̃ac «Atëx and otes».

9 Ata Kaxanu ŝanayaxën këŋo ɓëte Yakob, ga hiw ko gër ebar ed Padaŋ-Aram. Yël këŋo oɓetak ol.

10 Ata re ko Kaxanu: «Ow̃ac oreƴ ol Yakob ex, ɓari ax bo na ga këni w̃acënd Yakob. Isërayel këni ỹana eni macënd.» Mondako nëngwët baxo ow̃ac orexëm ol: Isërayel. 11 Re ko ɓëte Kaxanu: «Wëno ex Kaxanu, ar xorëk ɓeỹ ɗek an. Dëw̃ëlëɓi oɓaŝ oranjëm, do ñëmbërëlexëni mbaŋ. Enëng do gë amara and ɓenëng kë ŝanëgu gër ndeƴ. Ɓemun kë ŝanaya na gër ɓër këƴëɓi rëw̃. 12 Ebar ed yël këmëni Abëraxam do gë Isak el, ayël këmun yël, wëj do ɓërandëw̃ëra andeƴ ɓën, and këƴ xuca aŋ.»

13 Ata Kaxanu ga xani ko, ko ŝëgënd ƴaŋ ƴaŋ na gër ed bani yeƴandërand gë Yakob. 14 Yakob rëɗ ko ekaỹ na gër ed yeƴaneli baŋo Kaxanu. Xoŝ ko gër ekaỹ ed rëɗ baxo elo ogu do gë ngoƴ ex gixën ekaỹ ecëɓax. 15 Yakob w̃ac ko na gër ed ebani Bet-El, na gër ed yeƴaneli baŋo Kaxanu.

End ecës ed Raŝel eŋ

16 Yakob gë ɓër ekun edexëm ɓën xani këni na gër Bet-El. Anëka bani saxand gër Efërata, ga rëw̃ëra ko Raŝel. Ɓarikan orëw̃ olo mbaŋ ƴëka baŋo. 17 And baŋo rëw̃ënd itox aŋ, asoxari ar baŋo rëcand gër orëw̃ an, re ko: «Këreƴ yëdara na, lëmëta ŝot këƴo ɓëte.» 18 Ɗamana exo kotixën, w̃ac këŋo lëmëta in «Ben-Oni», mëne ngëŋ «Asëñiw̃ën ir aƴambën iram». Ɓarikan sëm nëngwët këŋo «Beŋëŝame», mëne ngëŋ «Asëñiw̃ën ir liw̃ iram». 19 Ga xoti ko Raŝel, w̃ëxëta këno gër fëña ir gër Efërata, mëne ngëŋ ir gër Betëlexem. 20 Yakob rëɗ ko ekaỹ gër ỹeg ir Raŝel. Ata ekaỹ elo na ɓayik xali doro.

21 Isërayel gë ɓër ekun edexëm ɓën rëfa këni do rix këni akwëndaya andeɓën aŋ yaɓët ebar ed Migëdal-Eder el. 22 Amëd and lëg baxo Isërayel na gër ebar elo aŋ, Ruben ƴe ko laki këni gë Bila, asoxari ar ỹëpa bani aỹëpa fo gë sëm an. Ata nang ko Yakob.

Ɓosëñiw̃ ɓor Yakob er hi bani epëxw gë ɓëxi. 23 Ɓëtoŝan ɓënd rëw̃ këɓi Leya ɓëŋ: Ruben, iñanar ind Yakob iŋ, gë Simewoŋ, gë Lewi, gë Yuda, gë Isakar do gë Sabuloŋ. 24 Raŝel mëŋ cëŋ, rëw̃ këɓi Yosef do gë Beŋëŝame. 25 Bila, xaɗëp isoxari ir Raŝel in, rëw̃ këɓi: Dan do gë Nefëtali. 26 Silëpa, xaɗëp isoxari ir Leya in, rëw̃ këɓi Gad do gë Aser. Ɓën ex ɓosëñiw̃ ɓor Yakob, ɓër rëw̃ëgu këɓi gër ebar ed Padaŋ-Aram ɓën.

27 Ata Yakob gë ɓër ekun edexëm ɓën h̃at këni xali gër sëm Isak, gër Mamëre, ler gër Kiriyat-Arëba, gër ed këni w̃acënd ɓëte Ebëroŋ. Fën lëg bani ang ɓëliyer fo Abëraxam do gë Isak. 28 Isak ga liya ko ɓëniy këme gë ofëxw ocongosas, 29 ŝës ko. Ata Isak moped fed baŋo oxar ol, ɗamana ɓaraxën këni gë ɓëxarëk ɓërexëm ɓër ŝësëk elod anëka fo ɓën. Esawu do gë Yakob w̃ëxëta këno.

36

End orëfa or Esawu eŋ

1 Mondako ex andëw̃ëra and Esawu aŋ, mëŋ ar bano w̃acënd ɓëte Edom an. 2 Esawu ỹër baɓi odënaw̃ od gër ebar ed Kanahaŋ: Ada aɓiw̃ ar Eloŋ, arandëw̃ëra and Het an, do gë Oxolibama, aɓiw̃ ar Ana, ejiw̃ ed Tësibewoŋ, arandëw̃ëra and Hor an. 3 Ɓaŝa këŋo ɓëte Basëmat, aɓiw̃ ar Isëmayel, aɓinëm ar Nebayot. 4 Ata Ada rëw̃ën këŋo Esawu, Elifas. Basëmat mëŋ, rëw̃ën këŋo Rehuwel. 5 Oxolibama rëw̃ën këŋo: Yewuŝ, gë Yalam, do gë Kore. Ɓën ex ɓosëñiw̃ ɓor Esawu, ɓër rëw̃ kënëɓi na gër ebar ed Kanahaŋ ɓën.

6 Akey amat, Esawu ɓar këɓi ɓësoxari ɓërexëm ɓën, gë ɓosëñiw̃, gë ɓoɓiw̃, do gë ɗek ɓela ɓër iciw̃ indexëm ɓën. Ɓar këɓi ɓëte ɗek oyel orexëm ol, do gë ɓeɓër ŝotëra baxo na gër ebar ed Kanahaŋ ɓën. Ƴe ko kwël orëfa në ebar ecëxe, eni ŋaw̃ëtaraxën gë aɓinëm Yakob. 7 Gayikwa napul ir ŝot baxo ala kala in axuri xuri bax ga ỹëmbëk. Ax mënd bana eni ɗëg në ereɓat. Ɓëte na gër ebar ed ỹëpa bani ang ɓëliyer fo el, oyel oreɓën ol abani xëñ na. 8 Esawu ƴe ko ỹëpax ko gër ebar ed kap gër etënd ed Seyir. Esawu ex wa Edom.

End ɓërandëw̃ëra and Esawu eŋ

9 Mondako ex andëw̃ëra and Esawu aŋ, sëm ir Edom, gër ebar ed kap gër etënd ed Seyir. 10 Omac od ɓosëñiw̃ ɓor Esawu ok ebax: Elifas, ar rëw̃ën këŋo alindaw̃ Ada an, gë Rehuwel, ar rëw̃ën këŋo alindaw̃ Basëmat an. 11 Ata ɓosëñiw̃ ɓor Elifas hi këni: Teman, gë Omar, gë Tësefo, gë Gatam, do gë Kenas. 12 Timëna, ebax asoxari ar ỹëpa bani aỹëpa fo gë Elifas, asëñiw̃ ar Esawu an. Timëna ijo rëw̃ën këŋo Amalek. Ata ɓën ex ɓosëñiw̃ ɓor Ada, asoxari ar Esawu an.

13 Ɓosëñiw̃ ɓor Rehuwel exëni: Nahat, gë Sera, gë Ŝama, do gë Misa. Ɓën ex ɓosëñiw̃ ɓor Basëmat, asoxari ar Esawu an. 14 Mondako bax omac od ɓosëñiw̃ ɓor Oxolibama ok, aɓiw̃ ar Ana, asoxari ar Esawu an. Ana ijo ex mëŋ ɓëte aɓiw̃ ar Tësebewoŋ an. Mëŋ rëw̃ën baŋo Esawu: Yewuŝ, gë Yalam, do gë Kore.

15 Mondako hi bani ɓemun ɓend ɓosëñiw̃ ɓor Esawu ɓeŋ. Gër andëw̃ëra and Elifas, iñanar ind Esawu iŋ: Teman, gë Omar, gë Tësefo, gë Kenas, 16 gë Kore, gë Gatam, do gë Amalek. Ɓën ebax ɓemun ɓend andëw̃ëra and Elifas ɓeŋ, gër ebar ed Edom. Ɓën ex ɓosëñiw̃ ɓor Ada. 17 Mondako hi bani ɓemun ɓeŋ gër ɓosëñiw̃ ɓor Rehuwel, asëñiw̃ ar Esawu: Nahat, gë Sera, gë Ŝama, do gë Misa. Ɓën ebax ɓemun ɓend andëw̃ëra and Rehuwel ɓeŋ, gër ebar ed Edom. Basëmat, asoxari ar Esawu an, ebax ejiw̃ edeɓën.

18 Mondako hi bani ɓërandëw̃ëra and Oxolibama ɓën, asoxari ar Esawu an. Gër ɓërandëw̃ëra and Oxolibama, aɓiw̃ ar Ana, asoxari ar Esawu an, ɓemun ɓeŋ er hi bani: Yewuŝ, gë Yalam, do gë Kore. 19 Ɓën ebax ɓosëñiw̃ ɓor Esawu, do ɓën ebax ɓemun ɓendeɓën ɓeŋ. Esawu ex wa Edom.

20 Mondako hi bani ɓosëñiw̃ ɓor Seyir, arandëw̃ëra and Hor an. Ɓër lëg bax gër ebar elo na ɓën, er hi bani: Lotaŋ, gë Ŝobal, gë Tësibewoŋ, gë Ana, 21 gë Diŝoŋ, gë Etëser, do gë Diŝaŋ. Ɓën ebax ɓemun ɓend ɓërandëw̃ëra and Hor, do gë ɗek oɓaŝ or Seyir gër ebar ed Edom ɓeŋ. 22 Oɓaŝ or Lotaŋ ol er hi bani: Ori do gë Emam. Imaỹe itoxari ind Lotaŋ iŋ ebaxo Timëna. 23 Mondako hi bani ɓosëñiw̃ ɓor Ŝobal: Alëfaŋ, gë Manahat, gë Ebal, gë Ŝefo, do gë Onam. 24 Mondako hi bani ɓëte ɓosëñiw̃ ɓor Tësibewoŋ: Afa do gë Ana. Ana isoŝan ijo ŝanan bax añësa and men gër ladawe, and baɓi xaɗacërand opali od sëm Tësibewoŋ aŋ. 25 Mondako hi bani ɓëte oɓaŝ or Ana ol: itoŝan iŋ, Diŝoŋ, do gë itoxari iŋ, Oxolibama. 26 Mondako hi bani ɓëte ɓosëñiw̃ ɓor Diŝoŋ: Emëdaŋ, gë Eŝëbaŋ, gë Yitëran, do gë Keran. 27 Mondako hi bani ɓosëñiw̃ ɓor Etëser: Bilëxaŋ, Sahafaŋ, Safaŋ, do gë Akan. 28 Mondako hi bani ɓosëñiw̃ ɓor Diŝaŋ: Utës do gë Aran. 29 Mondako hi bani ɓemun ɓend ɓërandëw̃ëra and Hor ɓeŋ: Lotaŋ, gë Ŝobal, gë Tësibewoŋ, gë Ana isoŝan, 30 gë Diŝoŋ, gë Etëser, gë Diŝaŋ. Ɓën ebax ɓemun ɓend ɓërandëw̃ëra and Hor ɓeŋ, gër ebar ed Seyir.

31 Mondako hi bani ɓëte ɓemun ɓend ɓëtëraw bax gër ebar ed Edom ɓeŋ, ɗamana eni gixën gë ɓemun ɓërandëw̃ëra and Isërayel ɓën. 32 Bela, asëñiw̃ ar Bewor wun ko gër ebar ed Edom, do ow̃ac or angol andexëm ol ebax Dinaba. 33 And ŝës ko Bela aŋ, Yobab, asëñiw̃ ar Sera, ɓëteli ko owun ol. Do angol andexëm aŋ ebax Botësëra. 34 And ŝës ko Yobab aŋ, Huŝam, ar gër ebar ed ɓërandëw̃ëra and Teman an, ɓëteli ko owun ol. 35 And ŝës ko Huŝam aŋ, Xadad, asëñiw̃ ar Bedad, ɓëteli ko owun ol. Mëŋ w̃ereli baŋo Majaŋ xali xor këŋo gër ebar ed Mohab. Angol andexëm aŋ ebax Awit. 36 And ŝës ko Xadad aŋ, Salëma ir gër Masëreka, ɓëteli ko owun ol. 37 And ŝës ko Salëma aŋ, Sawul ir gër Rexobot Nahar, ɓëteli ko owun ol. 38 And ŝës ko Sawul aŋ, Bahal-Hanaŋ, asëñiw̃ ar Akëbor ɓëteli ko owun ol. 39 And ŝës ko Bahal-Hanaŋ, asëñiw̃ ar Akëbor aŋ, Hadar ɓëteli ko owun ol. Angol andexëm aŋ ebax Pawu, do ow̃ac or alindaw̃ ol, Mehetabel, aɓiw̃ ar Matëred, ejiw̃ ed Mesahab.

40 Mondako ebax omac od ɓemun ɓend ɓërandëw̃ëra and Esawu ɓeŋ, nëng gë nëng, eɗëg gë eɗëg: Timëna, gë Alëfa, gë Yetet, 41 gë Oxolibama, gë Ela, gë Pinoŋ, 42 gë Kenas, gë Teman, gë Mibëtësar, 43 gë Magëdiyel, do gë Iram. Ɓën ebax ɓemun ɓend gër Edom ɓeŋ, ang lëgëra bani ak, gër ebar ed xwën këni. Esawu ex axarëk areɓën an, axarëk ar ɓërandëw̃ëra and Edom an.

37

End oɗakeli od Yosef eŋ

1 Ata Yakob lëg ko na gër ebar ed Kanahaŋ, gër ebar ed ỹëpa baxo sëm ang aliyer fo el. 2 Mondako bax andëw̃ëra and Yakob aŋ. Yosef, lëmëta fo ɓayi baxo, do anëka sëk baŋo ɓëniy epëxw gë ɓënjongëɓëki. Oyel ol banëɓi xaɗacërand gë ɓoɓinëm, gë oɓaŝ or Bila ol, gë or Silëpa ol, ɓësoxari ɓër sëm ɓën. Xarak Yosef, ɗek baxo h̃atelind gër sëm ireɓën ang banëɓi renarand ak. 3 Isërayel moŋan h̃an baŋo Yosef, nëmëc ɗek oɓaŝ orexëm ol, gayik gand oxar rëw̃ baŋo. Aŝalan ŝalan baŋo acuɗ anjekax and ỹër-ỹër. 4 Ɓoɓinëm wat këni mëne ɗek ang ebani ak Yosef ex itox ind xwël këŋo sëm ireɓën iŋ. Ata ỹana këno ecus el. Laŋ gë xoỹ fo bano yeƴanelind.

5 Akey amat, Yosef lakeli ko, do sëfëtan këɓi ɓoɓinëm lakeli in. Ata ŝus këno kaŝ-kaŝ. 6 Yosef re ko: «Ɓaxëtin lakeli ir ri këme in, Axara xara këmun! 7 Ɓiyi ɗek gër oŝënga bane xapërande olaŋ. Ataŋ eɗaŋ edam el xwëŝak ceg. Olaŋ orewën oŋ, ga xetak jeƴ edam el, foxik gër lëngw ir eɗaŋ edam.» 8 Ata re këni ɓoɓinëm: «Do ba wëj nde kë hi emun endeɓi eŋ? Wëj nde këɓo xwën?» Ata ŝus këno ɓëte kaŝ-kaŝ në end oɗakeli odexëm eŋ, do në end oyeƴandëran orexëm eŋ.

9 Yosef lakeli ko ɓëte gaŝëxe. Ga këɓi sëfëtan ɓoɓinëm, re ko: «Alakeli lakeli këme ɓëte, eñan eŋ, gë facaw̃ in, do gë ow̃al epëxw gë eɓat oŋ, ga foxirak gër lëngw iram.» 10 Sëfëtan këŋo ɓëte sëm lakeli ijo, ang sëfëtan baɓi ɓoɓinëm ak. Ata sëm rexëra këŋo mondako: «Inew̃a w̃acayak lakeli ireƴ ijo? Ba wëno, gë norix, do gë ɓoɓinëx nde kë ƴeli mi poxi gër lëngw ireƴ?» 11 Ata ɓoɓinëm ƴakëraxi këɓi. Ɓarikan sëm ɓayeli këŋo laŋ gër onden oɗakeli oko.

End oƴakëraxi od ɓoɓinëm ɓor Yosef eŋ

12 Akey amat, ɓoɓinëm ɓor Yosef ƴe këni enëɓi kaɗacërax opeỹ ok do gë oɓeci or sëm ireɓën ol ler gër ebar ed Siŝem. 13 Isërayel fel këŋo Yosef: «Ax gi ex na nde, ɓoɓinëx ler gër Siŝem kënëɓi xaɗacëraxënd oyel ol? Ƴow mi ɗaw̃ën gër ed exëni.» Yaka ko Yosef: «Awa!» 14 Re ko ɓëte Isërayel: «Këla, ƴel gër ɓoɓinëx, eƴ nangëgu ba ɓëɓëngw ɓayi këni, ɓën do gë oyel ol. Maỹiwëɗ eƴe pelati.»

Mondako law̃ën baŋo elod na gër amora and Ebëroŋ. Yosef ga ƴe ko, h̃at ko xali gër Siŝem. 15 Ata ga ko ƴexëra gër ocënga, fed këni gë ala. Ala ajo w̃ëka këŋo: «Inew̃a këƴ ŝaland?» 16 Yaka ko: «Ɓëmaỹe ɓëndam ɓëŋ këmëni ŝaland. Këla pelële, feye kënëɓi xaɗacërand oyel oreɓën ol.» 17 Re ko ala ajo: «Ani bo ex na ro, gayik awël wël këmëni ga këni re: “Ƴene gër Dotaŋ.”» Ata Yosef xuca ko gër ocal od ɓoɓinëm. Sëkëx këɓi gër Dotaŋ.

18 Ata ɓën watëgu këno caw. Ɗamana exo ŋat gër ed hi bani, wëlër këni eno ɗaw̃. 19 Mondako bani rend: «Yo nëkoɗo wa, axwën oɗakeli an ga ko h̃atëgund. 20 Gërëgako, ƴowën enëŋo ɗaw̃e, do enëŋo ɗape polo në andu. Gwëre ene deɗe mëne emacar ekeỹax ƴak këŋo. Ata këne nange ba mondake kë hi oɗakeli odexëm oko.» 21 Ruben ga wël ko endeƴ eŋo, racët këŋo Yosef gër otaxan odeɓën, re ko: «Kërenëŋo ɗaw̃ ex na ɗe!» 22 Ɓaŝ ko: «Oŝat kërex car na. Ñëkëtino gër andu and ex gër ladawe aŋ, ɓari ỹoweỹ këreno dinan na.» Eŋo dacët gër otaxan odeɓën, do eŋo ɓakali gër sëm ỹandi baŋo mëŋ yeƴanaxën baxo mondako.

23 And h̃at ko Yosef gër ɓoɓinëm aŋ, ɓën w̃ëlën këno, do ŝuɗët këno acuɗ andexëm, acuɗ and ỹër-ỹër aŋ. 24 Ga sëra këno, ỹëkët këno gër andu: andu aŋo ax gi bana gë men. 25 Ga rixëra këno mondako, ỹëpa këni eni ƴambëra. Ga rënëta këni watëgu kënëɓi enga end Oƴula od ebax ɓërandëw̃ëra and Isëmayel, ga hiw këni gër ebar ed Galahad. Ogelemba odeɓën ok lëɓindëragu kënëɓi ogu onëngax, ond bani w̃ëland gër ebar ed Misëra. 26 Ata Yuda fel këɓi ɓoɓinëm: «Inew̃a këɓo feca ga alaw̃ law̃ kënëŋone imaỹe indeɓi iŋ do ene condërande ecës edexëm el? 27 Ƴowën enëŋo pane gër ɓërandëw̃ëra and Isëmayel. Kërenëŋo ɗaw̃ ex na, gayikwa imaỹe indeɓi ex, ŝapar ireɓi exo!» Ata ɓoɓinëm w̃a këni endexëm eŋ. 28 Oƴula od ɓërandëw̃ëra and Majaŋ bax xucand. Ata ŝëpëtëgu këno Yosef gër andu. Na fan këno gër otaxan od ɓërandëw̃ëra and Isëmayel, ɓatama alapem ɓand koɗi, do ɓën w̃ëla këno kwël gër ebar ed Misëra. 29 And ɓakaw ko Ruben na gër andu aŋ, nema këŋo Yosef. H̃esëra ko ɓanjëm ɓandexëm ɓaŋ*. 30 Ga ɓaka ko gër ɓoɓinëm, re ko: «Itox iŋ axo bo ex na! Do wëno feye wa këme ƴe gërëgako?»

31 Ata w̃eɗ këni acuɗ and Yosef aŋ, nëngëra këni gë oŝat or apëlang and h̃aŝ bano oŋ. 32 Law̃ëneli këni acuɗ aŋ gër sëm ireɓën gë eyeƴan elo: «Nëkoɗ wa er w̃eɗa këmi in. Këla, nëkonël ba acuɗ and asëñix aŋ ex.» 33 Yakob ga wat ko acuɗ aŋ, re ko: «Acuɗ and asëñiw̃ën aŋ ex! Emacar ekeỹax wa w̃anangëtëra këŋo, emacar ekeỹax ƴak këŋo Yosef!» 34 Ata ga ƴambën këŋo gër yomb, Yakob h̃esëra ko ɓanjëm ɓand ŝuɗa baxo ɓaŋ. Xapa ko jaɓote gër edum, do ko renitarand end asëñiw̃ eŋ xali ɓakey ɓandanjëm. 35 Ɗek ɓosëñiw̃ do gë ɓoɓiw̃ këno yifarand. Ɓarikan ayifara yo ayifara, h̃ëp ko exo cësina. Er baxo rend: «Arenita këme renita end asëñiw̃ën eŋ xali mo tëkëx gër wur ir ɓëŝësëk!» Mondako sesëra baxo xali.

36 Xarak, ɓërandëw̃ëra and Majaŋ ɓën kwël w̃ëla bano Yosef gër ebar ed Misëra. Fanëx këno gër Potifar, alëngw ar ɓënëkona ɓër Farawoŋ an.

38

End Yuda do gë Tamar eŋ

1 Amëd aŋo, Yuda anacëta nacëta baɓi ɓoɓinëm, do rëfa ko ler gër iciw̃ ar bano ind ar bano w̃acënd Hira, gër angol and Adulam. 2 Ata Yuda wat këŋo endënaw̃ end Ŝuwa eŋ, Aɓëkanahaŋ. Ga ỹër këŋo, ɓar këni angaw̃ amat. 3 Asoxari an hi ko gë acël do rëw̃ këŋo itoŝan. Yuda w̃ac këŋo Er. 4 Hi ko ɓëte gë acël, do rëw̃ këŋo itoŝan. W̃ac këŋo mëŋ dëŋ Onan. 5 Rëw̃ këŋo ɓëte itoŝan, do w̃ac këŋo Ŝela. And rëw̃ëra ko alindaw̃ aŋ, Yuda gër Kesib hi baxo.

6 Ata Yuda ŝalan këŋo Er, itoŝan iñanar indexëm iŋ, asoxari ar këno w̃acënd Tamar. 7 Ang baxo liyand Er, itoŝan iñanar ind Yuda ak, Axwën Kaxanu aŝus ŝus baxo, ata law̃ këŋo. 8 Ga ŝës ko Er, Yuda fel këŋo Onan: «Ɓëtelilo asoxari ar aɓinëx an, ang rëpëk ak, exo gixën ar gë oɓaŝ.» 9 Ata Onan ỹër këŋo asoxari an. Ɓarikan nang ko mëne oɓaŝ or këɓi rëw̃ ol, or aɓinëm kë hi, ani gi na orexëm. And këni ɓar angaw̃ aŋ, Onan exo ɗex gër ebar eneɗa endexëm eŋ, abaxo seɓ na gër asoxari, ga xeƴ këŋo eŋo cotën andëw̃ëra aɓinëm. 10 Er baxo rind ijo Axwën Kaxanu aŝus ŝus baxo, ata law̃ këŋo mëŋ ɓëte. 11 Ata Yuda fel këŋo Tamar, aɓiw̃ ir eñër: «Gayikako asoxari aseɓëta-seɓëta hi këƴ, maỹil gër sorix xali exo daf asëñiw̃ën Ŝela.» Gayikwa Yuda are baxo rend: «Kërexo cës na fa Ŝela ɓëte, ang ɓoɓinëm ak.» Tamar w̃aỹi ko, do ỹëpax ko gër iciw̃ ind sëm.

12 Ga niyitak, aɓiw̃ ar Ŝuwa, alindaw̃ ar Yuda, ŝës ko. And xucak oỹaw̃ aŋ, Yuda ƴe ko ƴaŋ gër Timëna, gër ɓër baɓi xacanënd omban opeỹ odexëm ok. Sëfër këni gë Hira, lawo irexëm, Aɓëkanahaŋ ar gër Adulam an. 13 Ata ɓela ɓën fel këno Tamar: «Ayarax isoŝan cëŋ doro ko ƴend ɗe ƴaŋ gër Timëna, gër ekaca ed omban ond opeỹ odexëm.» 14 Tamar ŝuɗëtara ko ɓanjëm ɓand ɓësoxari ɓëseɓëta-seɓëta ɓaŋ. Nëmbara ko ɓacëxe, laɓaya ko kwëc dëxas in gë anjëm, do ỹëpa ko ler gër ingol ind Eyinayim, gër fëña ir gër Timëna. Gayikwa awat wat baxo mëne Ŝela anëka dëŋ raf ko, ɓari aŋo ɓëteli bana. 15 Yuda, sam ga wat këŋo, yëla ko asoxari aỹacaxik ex, gayik kwëc laɓ baxo dëxas in. 16 Nangërëxe mëne aɓiw̃ ir eñër ex, re ko: «Awël nde, mëkëñaye ga w̃a w̃a këƴ!» Yaka ko Tamar: «Ine këƴe yël angëmëne aw̃a w̃a këme?» 17 Re ko Yuda: «Ipërac këmi yeɓënëgu.» Yaka ko Tamar: «Awa! Ɓarikan pere këƴe seɓën ỹeỹ ɗamana exo ŋataxënëgu.» 18 W̃ëka ko Yuda: «Inew̃a këmi yël?» Yaka ko: «Edëxër ed gë ow̃ac oreƴ ed rëx këƴ elo, do gë acët and lëkaya këƴ aŋo.» Ata ga fëxwën këŋo oỹënga oŋo, laki këni. Mandëk Tamar, yatijo ŝot ko acël aŋ. 19 Ga w̃aỹi ko gër ndeɓën, laɓët ko dëxas irexëm in, do ɓakan ko ɓanjëm ɓand ɓësoxari ɓëseɓëta-seɓëta ɓaŋ.

20 Ata Yuda law̃ën këŋo lawo irexëm in, Aɓadulam an, eŋo yëlëx ipërac iŋ asoxari ajo, do exo kanaw ɓeɓër seɓënëgu baŋo ɓën. Ɓari mëŋ ga ƴe ko, aŋo wat ex na. 21 W̃ëka këɓi ɓela ɓër lëgëk ler gër Eyinayim na ɓën: «Feye wa exo asoxari aỹacaxik ar bax ỹëpand ler gër fëña an?» Yaka këno: «Ɓiyi elod amo wat ex na ro asoxari aỹacaxik!» 22 Ga ɓaka ko gër Yuda, re ko: «Wëno amo watëgu ex na ɗe, do ɓër lëgëk ler na ɓën ga re këni mëne elod ano wat ex na na asoxari aỹacaxik!» 23 Ata re ko Yuda: «Kwëtayaxëlexo oỹënga or seɓënëgu këmo oŋ! Kërexe calaye na fa mocala dëŋ oŝëfën ol. Ayeɓën yeɓën këmo ipërac iŋ, ɓari wëj aƴo watëgu ex na.»

24 Ga xucak opacaw̃ otas, ƴow ko ala fel këŋo Yuda: «Awa Tamar, aɓix ar eñër, eñac xwënda ko ɗe. Ado anëka hi ko gë acël gë eñac endexëm eŋ!» Ata re ko Yuda: «Nëcëtëguno enëŋo core!» 25 Ga këno nëcët, Tamar law̃ën ko gër sëm ir eñër eyeƴan elo: «Gë asoŝan ar xwënëk oỹënga oŋo an ŝot këmi acël aŋ. Këla, nëkonël ba anang këƴo nang ar xwënëk edëxër ed kë ow̃ac elo, do gë acët aŋo an.» 26 Yuda ga wat ko oỹënga oŋ, re ko: «Awa mëŋ ex ɗe ar ŝenene an, ax gi ex na wëno, gayikako wëno h̃ëpëk eŋo ɓëteli asëñiw̃ën Ŝela.» Ata mondako seɓët bano Tamar, ɓari abani laki na gë Yuda.

27 And h̃atëk orëw̃ aŋ, Tamar nang ko mëne ɓëŝa ex gër acël andexëm. 28 Gër orëw̃, itox imat lëngwaliw ko ataxan aŋ. Asoxari ar baŋo rëcand gër orëw̃ an, sëra ko do xap këŋo ingux imbarax. Re ko: «Itox iŋo ex ind ŝanëguk iñanar iŋ.» 29 Ɓarikan mëŋ ɓakalix ko ataxan aŋ, ata ŝanëgu ko aɓinëm. Asoxari ar baŋo rëcand gër orëw̃ an, re ko: «Ah̃acan fo h̃acanëgu këŋo aɓinëm!» Ata Yuda yël këŋo ow̃ac ol: Peres, mëne ngëŋ «Amëd.» 30 Ata ŝanëgu ko aɓinëm gë ingux imbarax iŋ gër ataxan. Yuda yël këŋo ow̃ac ol: Sera, mëne ngëŋ «Awarax».

39

End Yosef gër iciw̃ ind Potifar eŋ

1 W̃ëla këno Yosef gër ebar ed Misëra. Do Amisëra aɓat, Potifar, alëngw ar ɓënëkona ɓër Farawoŋ, yëc këŋo gër otaxan od ɓërandëw̃ëra and Isëmayel ɓër w̃ëlaw baŋo na. 2 Axwën Kaxanu hi këni gë Yosef. Ata er ko ri yo exo kamën. Hi ko gër iciw̃ ind axwën arexëm, Amisëra an. 3 Axwën arexëm an wat ko mëne Axwën Kaxanu gë Yosef hi këni: er ko ri yo, exo kamën në end Axwën Kaxanu. 4 Ata Potifar, axwën arexëm an, ga baŋo nënganënd mbaŋ end Yosef eŋ, yata këŋo eŋo diyenindërand. Yata këŋo exo gi alëngw ar gër iciw̃ indexëm, do seɓënan këŋo ɗek er xwën ko in. 5 Sam ga hi ko Yosef alëngw ar iciw̃ do gë ɗek er xwën ko Potifar an, Axwën Kaxanu yël këŋo oɓetak ol Amisëra an në end Yosef. Oɓetak or Axwën Kaxanu ol hik gër ɗek ɓeɓër xwën ko Amisëra ɓën gër iciw̃ do gër ocënga. 6 Er xwën ko yo seɓënan baŋo Yosef, ỹoweỹ ax bo bana ga ko ri, ang ax gi ex na eƴambëran el.

End Yosef do gë asoxari ar axwën arexëm eŋ

Xarak Yosef ŝambenjar iyekax ebaxo. 7 Ga xucak eŋo, asoxari ar axwën arexëm an ỹana ko këŋo nëkonënd Yosef gë aŋana. Akey amat, re ko: «Ƴow exe ɗakiye!» 8 Yosef h̃ëp ko, do re ko: «Ali, axwën aram an seɓënan ke er xwën ko yo, ỹoweỹ axo dind na gër iciw̃ ro. 9 Wëno ala axe kuca ex na or gapak ol gër iciw̃ ro, do ỹoweỹ axe cëɓan ex na, ang ax gi ex na wëj gayik alindaw̃ hi këƴ. Mondake wa këme xor me di amena atëm aŋo? Mondake këmo w̃enan Kaxanu?» 10 Asoxari an key yo key baŋo w̃acërand Yosef. Ɓari mëŋ abaŋo yaka na, gayik aŋo ñandi bana eni tëkar do eni ɗaki.

11 Akey amat, Yosef lil ko gër iciw̃ exo diyeni, xarak ang exëni ɗek na gër iciw̃ ak, gaɓatak ax ɓayi bana. 12 Ata asoxari an sëra këŋo Yosef gër acuɗ, do re ko: «Ƴow exe ɗakiye!» Yosef ɓusëta ko acuɗ aŋ gër otaxan odexëm, do hër ko fac. 13 And wat ko mëne anëka ɓusëtan këŋo acuɗ aŋ do hër ko fac aŋ, 14 asoxari an xeỹ ko eɓi macaxën ɓër gër iciw̃ ɓën. Ga h̃atëragu këni, re ko: «Watin icën indam iŋ ga w̃ëlanëgu këɓo arandëw̃ëra and Eber eɓo mëkëñaxënati. Asëka sëkaw baxe mëne mi ɗaki, ɓarikan wëno xeỹ këme mbaŋ. 15 And wël ke ga këme xeỹ aŋ, ɓusëta ko acuɗ andexëm aŋ do kwël hër ko fac.»

16 Ata asoxari an xwëtaya ko acuɗ and Yosef aŋ xali w̃aỹigu ko icën indexëm iŋ. 17 Fel këŋo ɓëte mondako: «Xaɗëp ir arandëw̃ëra and Eber ir w̃ëlanëgu këƴëɓo in, sëka baxe exe mëkëñaxën. 18 Ga xeỹ këme, ɓusëtan ke acuɗ aŋ gër otaxan odam do kwël hër ko fac.» 19 Potifar ɓaxët këŋo alindaw̃ ga këŋo fel: «Mondako rirëli këmi ɗe gë xaɗëp ireƴ in.» Ata Potifar xoỹ ko. 20 Re ko eno tëra Yosef, do eno mëla gër epëra, gër ed ebani ɓandepëra ɓand emun. Ata Yosef mondako hixën baxo gër epëra.

End Yosef gër epëra eŋ

21 Axwën Kaxanu hi këni gë Yosef, do yël këŋo oyekax ol. Ata alëngw ar ɓënëkona ɓër epëra an xwëta këŋo. 22 Alëngw ar ɓënëkona ɓër epëra an seɓënan këŋo Yosef ɗek ɓandepëra ɓand hi bax na gër epëra ɓaŋ. Mëŋ baɓi nëkonand gër er këni rind yo. 23 Alëngw ar ɓënëkona ɓër epëra an, abaxo ŝala na exo nang er ko rind Yosef in, gayik Axwën Kaxanu gë mëŋ hi bani do arëca baŋo rëcand exo kamën er ko ri yo.

40

1 Ga xucak eŋo, alëngw ar ɓëxatën ɓër ngoƴ ɓër emun end ebar ed Misëra an, do gë alëngw ar ɓëwëka ɓër mburu an, w̃enan këno axwën areɓën an, emun end ebar ed Misëra eŋ. 2 Farawoŋ xoỹën këɓi ɓela ɓër gapak ɓëxi ɓëjo: alëngw ar ɓëxatën ɓër ngoƴ an, do gë alëngw ar ɓëwëka ɓër mburu an. 3 Re ko enëɓi tëra tak ɓëxi do enëɓi mëla gër epëra ed baxo nëkonand alëngw ar ɓënëkona an, gër ed fërax bano Yosef. 4 Alëngw ar ɓënëkona ɓër epëra an fel këŋo Yosef eɓi ɗëɓand. Ata ɓëlëngw ɓëxi ɓëjo mondako xeyëra baɓi na gër epëra.

End oɗakeli od ɓëlëngw Ɓëmisëra eŋ

5 Gëmëɗ iɓat, alëngw ar ɓëxatën ɓër ngoƴ an do gë alëngw ar ɓëwëka ɓër mburu ind emun end Misëra an, lakeli këni ala kala, lakeli ir gë end ỹap bax eni nang. 6 Ga xeyëk gëɓër, sëkar këni gë Yosef, wata ko mëne aŝamina ŝamina këni. 7 Ata w̃ëka këɓi ɓëlëngw ɓësëm ɓër Farawoŋ ɓëjo: «Inew̃a ŝaminaxën kën doro?» 8 Yaka këno: «Ɓiyi tak ɓëxi, ala kala, alakeli lakeli këmi do ala ax gi ex na ar këɓo fel er w̃acayak in.» Re ko Yosef: «Ax gi ex na nde Kaxanu xwënëk enangën ed er kë w̃acayand lakeli in? Awël nde, tëfëtanine oɗakeli odewën ok!»

9 Alëngw ar ɓëxatën ɓër ngoƴ an ga këŋo sëfëtan Yosef lakeli irexëm in, re ko: «Gër lakeli iram, awat wat këme atëx and reseŋ gër lëngw iram. 10 Wat këme ɓëte gër atëx aŋo ɓënini ɓëtas ga nëtëk, fëtëfëtik, rëw̃ëk, do reseŋ in sëgëk. 11 Do wataya këme ga lëkaya këme andëmba and Farawoŋ aŋ gër ataxan. Ga xwëc këme reseŋ in, nas këme gër andëmba, do saƴ këmo Farawoŋ gër ataxan.» 12 Ata re ko Yosef: «Awa ɓaxëtël er w̃acayak in: ɓënini ɓëtas ɓënd reseŋ ɓëŋo, ɓakey ɓatas ex. 13 Ro gë ɓakey ɓatas, Farawoŋ aseɓët ki seɓët do exi ɓakali gër andiyen andeƴ. Wëj këŋo ỹana eŋo katënënd gaŝëxe ngoƴ iŋ, ang baƴ rind and hi baƴ alëngw ar ɓëxatën ɓër ngoƴ indexëm ak. 14 Ɓarikan and ki yera aŋ, kwitayiɗe wa axwita, pëɓiɗ wa afëɓ anangëra andeɓi aŋ. Këla, nangëniɗo endam eŋ Farawoŋ. Do dëcayiɗe me can gër epëra elo ro. 15 Gayikwa ɓela fo nëỹaliw ke ƴowaxënëgu këme elod gër ed exëni ɓërandëw̃ëra and Eber. Do ɓëte end këne w̃ëlaxënëgu ro gër epëra, ame di ex na.»

16 Alëngw ar ɓëwëka ɓër mburu an, ga wat ko mëne Yosef ŝenene nangën baŋo alëngw ar ɓëxatën ɓër ngoƴ an, er w̃acayak lakeli irexëm in, re ko: «Gër lakeli iram, ɓakange ɓatas ɓand gë mburu sëndëndër bame gër gaf iram. 17 Polo gër akange and ƴaŋ ebax ɓamburu ɓand ex yo, ɓand h̃an ko Farawoŋ. Ɓacël ɓaŋ këni xolënd mburu iŋo ƴaŋ gër ed lëɓina këme.» 18 Ata re ko Yosef: «Awa ɓaxëtël er w̃acayak in: ɓakange ɓatas ɓaŋo, ɓakey ɓatas ex. 19 Ro gë ɓakey ɓatas, Farawoŋ aseɓët ki seɓët. Ɓarikan are ko re eni kaw̃ ƴaŋ në osëx, do ɓacël ɓaŋ eni kolëra eman endeƴ eŋ.»

20 Ata akey atasën aŋ, fedëk gë akey and ekwita ed andëw̃a and Farawoŋ aŋ. Farawoŋ rin këɓi ñambëran ɗek ɓër eyang edexëm ɓën. Law̃ën ko enëɓi teɓëtëgu alëngw ar ɓëxatën ɓër ngoƴ an do gë alëngw ar ɓëwëka ɓër mburu an, ogës od ɓela ɗek. 21 Farawoŋ ɓakali këŋo alëngw ar ɓëxatën ɓër ngoƴ an, gër andiyen andexëm. Ɓakan këŋo xatënënd Farawoŋ ngoƴ iŋ. 22 Alëngw ar ɓëwëka ɓër mburu an cëŋ, re ko eno kaw̃, ang reƴa baxo Yosef w̃acayak lakeli ir wat baxo ak. 23 Ɓarikan, alëngw ar ɓëxatën ɓër ngoƴ an xwëya këŋo mokwëya dëŋ Yosef.

41

End oɗakeli od Farawoŋ eŋ

1 Ga xucak ɓëniy ɓëki, Farawoŋ lakeli ko. Wataya ko ga xwëŝa ko ler gër yeɓ ir Nil. 2 Wat këɓi oxeƴ onëm ocongoxi, oyekax, oɓëtëk, ga ŝëpëtagu këni gër Nil, do këni ƴambërand ondës oŋ na gër ɓëŋa. 3 Sëfagu kënëɓi ɓëte oxeƴ onëm oŝëxe ocongoxi oỹëŋënax, ofiŝëk, ga ŝëpëtagu këni ɓën ɓëte gër Nil, do xetëna kënëɓi oxeƴ onëm oỹanar ol, ler gër ɓëŋa. 4 Oxeƴ onëm oỹëŋënax ol, ofiŝëk ol, ƴamb kënëɓi oxeƴ onëm ocongoxi oyekax ol, oɓëtëk ol. Ata nëngëta ko Farawoŋ.

5 Ga raŝ këŋo gaŝëxe, lakeli ko ɓëte akinëm. Wat ko në añamb amat ɓanjëra ɓanjongëɓaki ɓanjekax, ɓand rëw̃ëk mbaŋ. 6 Ata nëtëguk ɓëte gër añamb aŋo fo ɓanjëra ɓanjongëɓaki ɓañëŋënax, ɓaŋaỹëk, ɓand ŝorëk ekoc eƴëkax ed kë xaniwënd apën-eñan el. 7 Ɓanjëra ɓañëŋënax ɓaŋ hëlëk ɓanjëra ɓanjekax ɓaŋ. Aŋo nëngëta ko ɓëte Farawoŋ: lakeli iɓat ebax mondako.

8 Ata gëɓër, Farawoŋ wëlandëra këŋo gër onden ondexëm. W̃ac këɓi ɗek ɓëŝaki ɓën, gë ɗek ɓërenik ɓër ebar ed Misëra ɓën do sëfëtan këɓi oɗakeli odexëm ok. Ɓarikan gaɓatak ax kor bana eŋo pel er w̃acayak lakeli ijo in. 9 Ata alëngw ar ɓëxatën ɓër ngoƴ an fel këŋo Farawoŋ: «Awël nde, doro afo mi kwitan amena andam aŋ. 10 Akey amat, wëj Farawoŋ xoỹën baɓo ɓiyi ɓëriyenin ɓëreƴ ɓën. Fëra këƴëɓo wëno do gë alëngw ar ɓëwëka ɓër mburu an gër epëra ed alëngw ar ɓënëkona. 11 Ata gëmëɗ iɓat, lakeli bami wëno do gë mëŋ, ala kala gë lakeli irexëm, do gë er w̃acayak in. 12 Icambenjar ind andëw̃ëra and Eber ind ex xaɗëp ir alëngw ar ɓënëkona hik na lëf gër epëra. Ɓiyi ga sëfëtan këmo oɗakeli odeɓi ok, fel këɓo ala kaka er w̃acayak in. 13 Ata enimin h̃atak ɗek ang faỹën baɓo ak: wëno ɓakaliw këƴe gër andiyen andam ro, do alëngw ar ɓëwëka ɓër mburu an, ŝës ko mokaw̃.»

End epaỹën ed lakeli ir Farawoŋ eŋ

14 Ata Farawoŋ re ko eno macëgu Yosef. Nëcëtëgu këno aỹand gër epëra. Ga ŝëk këno lir-lir, nëmbara ko ɓanjëm ɓaŋ h̃ataxën ko gër Farawoŋ. 15 Farawoŋ fel këŋo Yosef: «Wëno alakeli lakeli këme, do ala ax kor ex na exe pel er w̃acayak in. Ɓarikan awël wël këme mëne wëj ewël ed lakeli el fo këƴ ŝënind eƴ deƴaxën er w̃acayak in.» 16 Yaka ko Yosef: «Kaxanu wa këŋo faỹën Farawoŋ lakeli irexëm in xali eŋo nëngan, ax gi ex na wëno!»

17 Ata Farawoŋ fel këŋo Yosef: «Gër lakeli iram, wëno er xwëŝa bame gër ɓëŋa ir Nil. 18 Ŝëpëtaw këni gër Nil oxeƴ onëm ocongoxi oyekax, oɓëtëk, do këni ƴambërand ondës oŋ gër ɓëŋa. 19 Ŝëpëtaw këni ɓëte oxeƴ onëm ocongoxi oŝëxe, ofiŝëk, oỹëŋënax, or ɓayi bax oŝapar fo: oxeƴ or ỹëŋënëk mondako, elod amëni wat ex na ɗek ebar ed Misëra el. 20 Oxeƴ onëm or ɓayi bax oŝapar fo olo, oỹëŋënax olo, ƴamb kënëɓi oxeƴ onëm ocongoxi oỹanar or ɓët bax ol. 21 Ga hël kënëɓi, ɓacël ɓandeɓën ɓaŋ ɓayik nangëde ỹoweỹ ani ƴamb ex na fo. Ɓayi këni ang ỹëŋën bani gër ỹanar ak. Aŋo nëngëta këme. 22 Ga raŝ ke gaŝëxe, lakeli këme ɓëte. Wat këme në añamb amat ɓanjëra ɓanjongëɓaki ɓanjekax, ɓand rëw̃ëk mbaŋ. 23 Ata nëtëguk ɓëte gër añamb aŋo fo ɓanjëra ɓanjongëɓaki, ɓaŋaỹëk gayik ekoc eƴëkax ed kë xaniwënd apën-eñan el ŝor bax. 24 Ɓanjëra ɓaŋaỹëk ɓaŋo hëlëk ɓanjekax ɓaŋ. Lakeli ijo fel këmëni ɓëŝaki ɓën, ɓari gaɓatak ax kor ex na exe pel er w̃acayak in.»

25 Ata Yosef yaka këŋo Farawoŋ: «Lakeli iɓat wat këƴ, Farawoŋ. Kaxanu nangën ki wëj Farawoŋ er ko ri in. 26 Oxeƴ onëm ocongoxi oɓëtëk ol ex ɓëniy ɓënjongëɓëki. Ɓanjëra ɓanjongëɓaki ɓanjekax ɓaŋ ex ɓëte ɓëniy ɓënjongëɓëki. Lakeli iɓat fo ex. 27 Oxeƴ onëm ocongoxi or ɓayi bax oŝapar fo ol, oỹëŋënax ol, or ŝëpëtagu bax gër ofoƴ or oxeƴ onëm oỹanar ol, ex ɓëniy ɓënjongëɓëki ɓënd gë enjo. Ɓanjëra ɓanjongëɓaki ɓand gë ɓenjëlir këm ɓaŋ, ɓand ŝorëk ekoc eƴëkax ed apën-eñan ɓaŋ ex ɓëte ɓëniy ɓënjongëɓëki ɓënd gë enjo. 28 Ata ang fel këmi wëj Farawoŋ ak, Kaxanu nangën ki er ko ri in. 29 Ɓëniy ɓënjongëɓëki ɓënd gë eƴamb ed mbaŋ kë h̃atëgu na ɗek ebar ed Misëra el. 30 Ata ex ɓëtëgu ɓëniy ɓënjongëɓëki ɓënd gë enjo. Mokwëya këni xwëya gër ebar ed Misëra ɓëniy ɓënd gë eƴamb ed mbaŋ ɓëŋ. Enjo eŋo moñepën kë ƴepën ebar ed Misëra el. 31 Ɓëniy ɓënd gë eƴamb ed mbaŋ ɓëŋ, ala ax ñana na exo kwitand ro gër Misëra gayik enjo eŋ mokuma kë xuma. 32 Awa Farawoŋ, gayikako ɓakëlëbëd ɓaki wat këƴ lakeli ijo, nangël mëne Kaxanu, end faỹ ko mopaỹ dëŋ ex, gogo ko ri eŋo. 33 Awa gërëgako Farawoŋ, tanalo ar gë onden, arenik, eƴo di alëngw gër ɗek ebar ed Misëra. 34 Wëj Farawoŋ, calalëɓi ɓëte gër ebar edeƴ ɓësëf ɓër eƴamb eni kanaxënënd mar* gër eƴamb ed këni ŝotëra Ɓëmisëra el gë ɓëniy ɓënjongëɓëki ɓënd gë eƴamb ed mbaŋ ɓëŋ. 35 Ɓarindëlexëni eƴamb ed ex yo gë ɓëniy ɓënd gë eƴamb ɓënd kë h̃atëgu ɓëŋ. Dilexëni gër ɓangol, gë or gapak or këƴëɓi yël wëj Farawoŋ ol, ɓaciw̃ ɓand gër ed këni ỹana eni cacënd bële in, gë eƴamb ed këni ɓar do eni nëkonand el. 36 Eƴamb ed këni ɓar elo kënëɓi ŝacën Ɓëmisëra ɓën. Do and kë h̃atëgu ɓëniy ɓënjongëɓëki ɓënd gë enjo aŋ fo kënëɓi nëcëtën, mondako ɓayik enjo eŋ aɓi nemindëra na.»

End olëngw or Yosef eŋ

37 Ata Farawoŋ do gë ɓër eyang edexëm ɓën nëngan këɓi end eyeƴan elo eŋ. 38 Farawoŋ w̃ëka këɓi ɓër eyang edexëm ɓën: «Aŝot nde kënëŋo ŝote ala aŝëxe, ar ang ajo ak, ar gë angoc and Kaxanu?» 39 Farawoŋ fel këŋo Yosef: «Awa gayikako Kaxanu, wëj nangën ki eŋo ɗek, ar gë onden, ar renik ang wëj ak, axo gi ex na. 40 Wëj kë hi alëngw ar eyang edam an do ar ɗek ɓulunda iram an, ɓapela ɓandeƴ këni ỹana eni ɓaxëtënd. Gë añëpara and owun aŋ fo këmi ỹëmbëta or gapak ol.» 41 Ata Farawoŋ fel këŋo ɓëte Yosef: «Awël nde, wëj sana këmi eƴ gi alëngw ar ɗek ebar ed Misëra an.» 42 Farawoŋ rëxët ko gër eɓasa edexëm anëna and owun aŋ, do lën ko gër eɓasa ed Yosef. Ŝuɗëra këno ɓanjëm ɓanjekax, ɓand xemëk akanji, do rëxën këŋo edëxër ed kaŋe gër egëla. 43 Re ko eno ñëpan Yosef ƴaŋ gër wotir ir ar ɓëtëk gër owun orexëm, do eno mëlara. Ɓela ɓër bax lëngwënd ɓën këni xeỹënd: «Pacanayin, pacanayin!» Ata Farawoŋ mondako yata baŋo Yosef hi ko alëngw ar ɗek ebar ed Misëra an.

44 Farawoŋ fel këŋo ɓëte Yosef: «Wëno ex Farawoŋ! Angëmëne ax gi ex na wëj rek, gaɓatak ax ñana na ex cangënënd imasa indexëm, ba itapar indexëm iŋ, ɗek ebar ed Misëra el.» 45 Farawoŋ nëngwët ko ow̃ac or Yosef ol: «Tësafënat-Panehax». Ŝalan këŋo asoxari ar këno w̃acënd Asenet, aɓiw̃ ar Poti-Fera, aŝaɗaxan ar eɗaŝ ed bani w̃acënd On el. Aŋo fo xor ko Yosef exo ƴexërand ɗek ebar ed Misëra el. 46 And w̃ëla këno Yosef gër Farawoŋ, emun end ebar ed Misëra aŋ, anëka sëk baŋo ɓëniy ofëxw osas.

Yosef xani ko na gër eyang ed Farawoŋ, ƴexëra ko ɗek ebar ed Misëra el. 47 Gë ɓëniy ɓënjongëɓëki ɓënd gë eƴamb ed mbaŋ ɓëŋ, ebar el këɓi w̃aŝënd aye ɓeneɗa ɓend bani neɗënd ɓeŋ, do këni xanarand ɗëm. 48 Ata Yosef ko ɓarënd ɗek eƴamb el gë ɓëniy ɓënjongëɓëki ɓënd eƴamb ed ɗëm ɓëŋ, na gër ebar ed Misëra. Aŝac baxo ŝacënd eƴamb el në angol kala, ler gër ocënga od xanaraw këni. 49 Yosef ɓar ko bële in ang eɗini ed gër angwëngw fo. Ang ỹëmb bax ak, axuri xuri bax, xali seɓ këni epën el gayik ax mënd bana eni pën.

50 Ɗamana ex ŋatëgu iniy iñanar ind gë enjo iŋ, Asenet, alindaw̃ ar Yosef, aɓiw̃ ar Poti-Fera aŝaɗaxan ar eɗaŝ ed On an, anëka rëw̃ baɓi oɗëmëta oki. 51 Yosef w̃ac këŋo lëmëta iỹanar in Manase, mëne ngëŋ «Ekwëya», gayik are baxo rend: «Kaxanu rëca ke xwëya këme ɗek toro indam iŋ, do gë ɗek ekun ed faba ed seɓëgu këme el.» 52 W̃ac këŋo lëmëta ixinëm in Efërayim, mëne ngëŋ «Ecënar», gayikwa are baxo rend: «Kaxanu wa rëca ke këme ŝënand ro gër ebar ed ŝëmura baxe.»

53 Ɓëniy ɓënjongëɓëki ɓënd gë eƴamb ed mbaŋ na gër ebar ed Misëra ɓëŋ xucak. 54 Ata ỹanak ngwa ɓëniy ɓënjongëɓëki ɓënd gë enjo ɓëŋ, ang reƴa baxo Yosef ak. Ata enjo eŋ ɓeñëtak ɗek owar oŋ. Ɓarikan gër ebar ed Misëra, eƴamb ƴamb hi bax na. 55 And ỹana këɓi enjo ɗek ebar ed Misëra aŋ, ɓulunda in sesan këno Farawoŋ, eni cotaxën eƴamb ƴamb in. Farawoŋ fel këɓi ɗek ebar ed Misëra el: «Ƴeyin eno wat Yosef, do diyindën ang këŋun fel ak.» 56 Enjo eŋ mokuma dëŋ xuma bax ɗek ebar ed Misëra el. Yosef fel këɓi ɓër bax riyenind gë mëŋ ɓën eni përëtëra ɗek ɓaciw̃ ɓand gë eƴamb ed ŝacëra bani ɓaŋ, do enëɓi panënd eƴamb el Ɓëmisëra ɓën. Enjo eŋ kwël dëŋ bax ƴëkand gër ebar ed Misëra. 57 Ngwën iŋ ɗek bani ƴowërawënd gër ebar ed Misëra, gër Yosef, eni yëcëra eƴamb ƴamb in. Gayikwa enjo eŋ mbaŋ ƴëka bax ɗek ngwën iŋ.

42

End ɓosëñiw̃ ɓor Yakob gër Misëra eŋ

1 Yakob wël ko mëne eƴamb ƴamb ex na gër ebar ed Misëra. Ata fel këɓi oɓaŝ orexëm ol: «Inew̃a ɓayi kën ro kën nëkondërënd?» 2 Re ko: «Awël wël këme mëne eƴamb ƴamb ex na gër Misëra. Cëlayin enëɓo yëcënëgu, ene ɓayixëne ɓëɓëngw, cësërëxe enjo eŋ.» 3 Ɓëmaỹe epëxw ɓënd Yosef ŝëla bax gër ebar ed Misëra eni yëcëgu bële in. 4 Beŋëŝame, ar acël amat gë Yosef an cëŋ, Yakob aŋo teɓ bana exo ƴe. Are baxo rend: «Ayëda yëda këme eŋo gix etëm.» 5 Ata ɓosëñiw̃ ɓor Isërayel ƴow këni gër ebar ed Misëra, eni yëcëra eƴamb ƴamb in. Fedër këni gë ɗek ɓela ɓër bax ƴend gë oɓal oko fo ɓën. Gayikwa enjo eŋo ari baɓi rind ɓëte gër ebar ed Kanahaŋ.

End Yosef do gë ɓoɓinëm eŋ

6 Amëd aŋo ebaxo Yosef gofërëne ir ebar ed Misëra in. Mëŋ ebax alëngw ar ɓër baɓi fanënd eƴamb ƴamb ɓulunda in, ɗek ebar ed Misëra an. Ata ga h̃atëgu këni ɓoɓinëm, foxi këni gër lëngw irexëm, eƴiỹ el ŋëŝ gër ebar. 7 Yosef ga wat këɓi, xwita këɓi. Ɓarikan ko rind ang ar aɓi nang ex na fo. Ga wërëna ko, w̃ëka këɓi: «Feye wa xaniw kën?» Yaka këni: «Gër ebar ed Kanahaŋ xaniw këmi. Eyëc ed eƴamb eƴamb ƴow këmi.»

8 Yosef aye xwita baɓi ɓoɓinëm, ɓari ɓën ano kwita bana. 9 Yosef xwita ko oɗakeli od lakeli baxo endeɓën ok. Re këɓi ɓëte: «Wën ɓëw̃er ɓësitik wa hi kën! Enang ed ed sitarak ebar edeɓi el ƴow kën!» 10 Yaka këno: «Adokiŋ axwën! Eyëc ed eƴamb ƴamb ƴow këmi. 11 Ɓiyi ɗek, araɓat rëw̃ këɓo, ɗal këmi reƴand! Okaɗëp odeƴ hi këmi, ami gi ex na ɓëw̃er ɓësitik!» 12 Yosef re ko: «Anëgwëŝ kën rind! Enang ed ed sitarak ebar edeɓi el ƴow kën!» 13 Yaka këni: «Ɓiyi ɓela epëxw gë ɓëxi hi këmi gër eɓaỹër edeɓi, ɗek sëm iɓat, fën gër ebar ed Kanahaŋ. Imejanak iŋ ɓayiw këni gë faba, ɓari aɓat axo bo ex na.» 14 Re ko ɓëte Yosef: «Ga fel këmun wa, ɓëw̃er ɓësitik hi kën! 15 Me nangaxën ɗal kën reƴand, eŋo kën ri. Gër ow̃ac or Farawoŋ, amun teɓët na xarak axo ƴow ex na pere imejanak indewën iŋ. 16 Ɗaw̃ënino ngëŋ aɓat eŋo ƴen. Wën ɓër kë ɓayi ɓën, eno cëni gër epëra. Mondako këmun ri me nangaxën ba ɗal reƴa kën. Gër ow̃ac or Farawoŋ, ɓëw̃er ɓësitik hi kën, angëmëne an di ex na mondako!»

17 Ata mondako fëra baɓi ɓakey ɓatas. 18 Yatir akey atasën, Yosef fel këɓi: «Awël nde, mondako kën ri en ɓayixën ɓëɓëngw. Wëno ayëda wa këmo yëdand Kaxanu! 19 Angëmëne ɗal dëŋ kën reƴand, ɓayilexo aɓat gër epëra. Wën ɓëjo ƴeyin enëɓi mëlan eƴamb ƴamb in ɓër gër oxun orewën ɓën, në edi eɓi enjo eŋ. 20 Do mëlanëguɗëne imaỹe imejanak indewën iŋ me nangaxën mëne ɗal ex eyeƴan edewën el, do ata fo ɓayik an cës na.» Ata ri këni mondako. 21 Ɓën këni rexërënd: «Enimin, ɓiyi mbaŋ w̃enan banëŋone ar eɓaỹër edeɓi an. Gayikwa awat dëŋ bane watënde ang ŝëmu baŋo ak, and baxo rend eɓo kaỹënan endexëm aŋ, ɓari ɓiyi anëŋo ɓaxët baxe na. Mëŋ wa ŝëmuraxën këɓo mondako.» 22 Re ko Ruben: «Amun pel bana nde: “Këreno dinan na eñëŋënax itox iŋo!” Ɓari wën ane ɓaxët bana. Gërëgako ecës edexëm el këɓo ɓakaxënënd.» 23 Ani nang bana mëne ɗek baɓi wëlënd Yosef, gayik and baɓi yeƴanelind aŋ, ala baɓi h̃atelindërënd. 24 Ata Yosef nacëta këɓi exo tesëgu. Ɓakaw ko eɓi pelëra. Sana këŋo Simewoŋ do re ko eno mëla gër epëra ogës odeɓën.

End omaỹi ond ɓoɓinëm ɓor Yosef eŋ

25 Yosef fel këɓi ɓëriyenin ɓërexëm ɓën eni cël bële in gër ojaɓote od ɓoɓinëm. Fel këɓi ɓëte eni maŝ koɗi ir ala kala in gër ojaɓote, do enëɓi yël ŝëlafana. Ɓëriyenin ɓën ri këni mondako. 26 Ɓoɓinëm ɓor Yosef xapëra këni ojaɓote od bële ok, lëɓindëra kënëɓi opali odeɓën ok do kwël w̃aỹi këni.

27 Gër akwëndaya, aɓat fët ko jaɓote irexëm in eŋo yëlaxën ondës fali irexëm in. Ga fët ko jaɓote in, sëk ko koɗi in ƴaŋ. 28 Ata fel këɓi ɓoɓinëm: «Aw̃aŝ w̃aŝ këne koɗi iram in, nëkoɗa ro gër jaɓote!» Ata ga ŝaran këɓi, këɓi rëgënënd anjiỹ aŋ, do këni w̃ëkarënd: «Ine rixëra këɓo mondako Kaxanu?»

29 And h̃at këni gër sëm ireɓën Yakob aŋ, gër ebar ed Kanahaŋ, sëfëtan këno ɗek end sëkëgu këɓi eŋ. Re këni: 30 «Asoŝan ar hik alëngw ar ebar an rexëraw këɓo gë oxeỹ. Nagaŝan këɓo mëne ɓëw̃er ɓësitik hi këmi, gër ebar edexëm. 31 Yaka këmo: “Ɗal këmi reƴand, ami gi ex na ɓëw̃er ɓësitik! 32 Epëxw gë ɓëxi hi këmi ɗek sëm imat fo, ɓari aɓat axo bo ex na. Imejanak iŋ ɓayiwëk doro gë faba gër ebar ed Kanahaŋ.” 33 Mëŋ yaka këɓo: “Mondako këne riye me nangaxën ɗal kën reƴand. Aɓat këno seɓ ro gër ndam, enëɓi mëlanaxën eƴamb ƴamb in ɓër gër oxun orewën ɓën gayikwa anëka këɓi rind enjo eŋ. 34 Do mëlanëguɗëne imaỹe imejanak indewën iŋ me maxën mëne ɗal kën reƴand, an gi ex na ɓëw̃er ɓësitik. Aŋo fo këmun w̃aŝ imaỹe indewën iŋ, do en korënd en pandëra gër ebar edam ro.”»

35 Ata fëtëra këni ojaɓote aŋ, ala kala sëk ko imboto ind koɗi irexëm iŋ. Ga wat këni koɗi ijo, yëdara këni ɓën ɗek gë sëm ireɓën ak. 36 Ata sëm ireɓën Yakob re ko: «Në endewën ke nemëranaxën ɗek oɓaŝ oram ol! Yosef axo bo ex na, ɓëte Simewoŋ axo bo ex na, do ỹandi këŋun ɓëte ene kan Beŋëŝame! Wëno ke wëcanënd ɓeŋo ɗek!» 37 Ruben yaka ko: «Ɗaw̃iɗëɓi ɓëtoŝan ɓëki ɓëndam ɓëŋ, angëmëne ami ɓakalinëgu ex na! Kwëtënanële wëno, aye këmo ɓakaliw.» 38 Yaka ko sëm: «Asëñiw̃ën axo ƴe na gë wën gayik aɓinëm aŝës ŝës ko, do gaɓat ɓayi ko. Eŋo gixënd ỹeỹ gër fëña, okoỹ od këmun xoỹën ok ke law̃ ga xor këne ako!»

43

End Beŋëŝame gër ebar ed Misëra eŋ

1 Ɓarikan enjo eŋ mokuma xuma bax gër ebar ed Kanahaŋ. 2 And faỹ këni eƴamb ƴamb ed yëcëgu bani gër Misëra aŋ, sëm ireɓën re ko: «Ɓakayin enëɓo yëcënëgu tëkër eƴamb ƴamb in.» 3 Yaka ko Yuda: «Alëngw ar ebar ed Misëra an, aye fel baɓo: “Angëmëne an tëfërëgu ex na gë aɓaỹe arewën, ala aŋun teɓëɗ na ene watëre.” 4 Awa angëmëne aw̃a w̃a këƴ eƴo teɓ mi tëfër gë aɓaỹe areɓi, aŝëla këmi ŝëla mi yëcënëgu eƴamb ƴamb in. 5 Ɓari angëmëne aƴ ma ex na eƴo teɓ mi ƴe gë mëŋ, ami ƴe na ngëŋ, gayik ala ajo are re ko: “Ala aŋun teɓ na ene watëre angëmëne aɓaỹe arewën axo gi ex na gë wën”.» 6 Ata re ko Isërayel: «Inew̃a felaxën bano ala ajo mëne aɓaỹe arewën ɓayiwëk na? Wën w̃enan ke ɗe!» 7 Yaka këni: «Yama mëŋ ga w̃ëkara këɓo endeɓi eŋ, do gë end gër ed xaniw këmi eŋ nde. Aw̃ëka w̃ëka këɓo: “Ga ko liya nde ɓayi ko sorix irewën? Imaỹe icëxe nde ŝot këno na?” Ɓiyi ayaka fo yaka këmi omëka odexëm ok. Axor nde xorëdomi mi nang mëne ata ko re: “Mëlanëgune aɓaỹe arewën!”»

8 Ata Yuda fel këŋo Isërayel: «Faba, teɓëlo Beŋëŝame mi tëfër gë wëno. Ƴelemi gë mëŋ ga ỹandi ỹandi këɓo ene ɓayiye ɓëɓëngw, wëj, gë ɓiyi, do gë oxun oreɓi oŋ. 9 Wëno ex anëkona arexëm an, wëno këƴe w̃ëkaɗ endexëm eŋ. Din ir din këmi w̃enan angëmëne ami maỹilinëgu ex na, angëmëne ami maŝati ex na Beŋëŝame. 10 Nëkoɗa ɓiyi anëka ɓakar domi ɓaki, kido abaƴo h̃ëpeli na.» 11 Ata Isërayel, sëm ireɓën, re ko: «Gayikako mondako ex, eŋo kën ri: cëlin gër ɓamote ɓandewën ɓeɓër gër ebar edeɓi elo ro ɓën, ɓeɓër këno fupaxënëx ala ajo: ogu onëngax, gë dingën, gë ɓeɓëlamb, do gë ongërëŝa. 12 Meɗin nëmëc koɗi in: ir këno w̃aŝëx in, do gë ir kën yëcëraxënëgu in. Ɓakaliyin koɗi ir ŝël bani gër ojaɓote odewën in. Ɓamat axaŝa xaŝa këni. 13 Awa tëfërin gë aɓaỹe arewën an, ɓakayin gër ala ajo. 14 Kaxanu, mëŋ ar xorëk ɓeỹ ɗek an, dilexo gër emëkw ed ala ajo axaỹënan irewën in. Do teɓëtuɗëleŋun en maỹiw gë aɓaỹe arewën ak, do gë Beŋëŝame ak! Wëno cëŋ, angëmëne anemëran këme nemëran wën oɓaŝ oram ol, nemëralexe.»

End ñambëran ind gër iciw̃ ind Yosef eŋ

15 Ɓosëñiw̃ ɓor Yakob w̃ëlali këni ɓeɓër këno fupaxënëx ala ajo ɓën, ɓakali këni koɗi in në ɓakanji ɓaki, ang ỹap bax ak, do sëfër këni gë Beŋëŝame. Ŝëla këni gër ebar ed Misëra, do h̃at këni gër Yosef. 16 And wat ko Yosef mëne gë Beŋëŝame ak ƴow këni aŋ, fel këŋo alëngw ar iciw̃ indexëm an: «Mëlalëɓi ɓela ɓëjo gër iciw̃. Ŋaŝëlëɓi oyel do cemëranëxëyëɓi. Gayikwa ɓela ɓëjo gë wëno këmi ƴambëra goyat.» 17 Asoŝan ajo ri ko end fel baŋo Yosef eŋ, w̃ëla këɓi gër Yosef ɓën. 18 And w̃ëla kënëɓi gër Yosef ɓën aŋ, yëdara këni do këni rend: «Ga w̃ëlaw kënëɓo ako ro, end koɗi ir w̃aŝ bani gër ojaɓote odeɓi and ƴow bane añanar eŋ ex ɗe. Aw̃ëlën kënëɓo w̃ëlën, enëɓo tërara gë opali ak, do enëɓo di okaɗëp!» 19 Ata yeƴaneli këno anëkona ar iciw̃ ind Yosef an gër ebët ed iciw̃. 20 Re këni: «Axwën, teɓanëlëɓo. Ɓiyi aƴow ƴow bami amat gër eyëc ed eƴamb ƴamb. 21 Ga këmi w̃aỹi, h̃at këmi gër ed këmi seyëtand. Ga fëtëra këmi olëɓ oreɓi oŋ, sëk këmi ala kala ang w̃ëlaw baxo ak koɗi ir yëcëraxën ko in polo gër jaɓote irexëm. Nëkoɗ ga ɓakaliw këmi koɗi ijo. 22 Aw̃ëlaw w̃ëlaw këmi koɗi ir këmi yëcaxën eƴamb in, gë ir w̃aŝ bani gër olëɓ oreɓi in, ɓiyi ami nang ex na ba noỹo w̃aŝ këɓo.» 23 Yaka ko alëngw an: «Ñëmin, këren yëdara na! Kaxanu, ar xwën këŋun an, Kaxanu ar yata këŋo sorix irewën an, w̃aŝëk koɗi ijo polo gër ojaɓote odewën. Koɗi irewën in, wëno axana xana këme.» Ata ga fërëtëgu këŋo Simewoŋ, sëk këɓi na gër iciw̃. 24 Ala ajo w̃ëla këɓi lëf gër iciw̃ ind Yosef. Yël këɓi men oŋ do neɓara këni osapar oŋ. Yël këɓi ɓëte opali ok er këni ƴamb in. 25 Yëpëtëra këni ɓeɓër këno fupaxën Yosef ɓën, ŝënixën këno exo maỹiw goyat. Gayikwa afel fel banëɓi mëne na gër iciw̃ ind Yosef këni ƴambëra. 26 And h̃atëgu ko Yosef aŋ, fupa këno gë ɓeɓër w̃ëlanëgu bano ɓën, do foxi këni ŋëŝ gër ebar gër lëngw irexëm. 27 Ata ga ŝëma këɓi, w̃ëka këɓi: «Sorix irewën, axarëk ar felëra bane an, aye fo nde seɓëgu këno? Ga ko liyand nde ɓayi ko?» 28 Yaka këno: «Xaɗëp ireƴ in, faba ireɓi, aye fo seɓëgu këmo. Ga ko liya ɓayi ko!» Ga rëngw këni, foxi këni. 29 Ata ga rënëta ko Yosef, wat këŋo Beŋëŝame, ar acël amat gë mëŋ an. Re ko: «Ajo nde ex imejanak indewën ind fel bane iŋ?» Ɓaŝ ko: «Kaxanu yëlëlexi oɓetak ol, Asëñiw̃ën!»

30 Yosef anëngan nëngan baŋo gër yomb irexëm ga wat këŋo ar acël amat gë mëŋ an. Ata ỹandi këŋo exo tes. Lil ko ɓoxay në aciw̃, do ko sesëxënd. 31 And rëxasaw ko aŋ, ŝanëgu ko, do ko xemënarand këdi ko ses. Re ko: «Dëtin ecemar el.» 32 Rëtën këno mëŋ pit. Rëtën kënëɓi pit ɓoɓinëm, pit Ɓëmisëra ɓër bani ƴambërand ɓën, gayikwa Ɓëmisëra ɓën abani w̃a na eni ƴambëra andamat gë ɓërandëw̃ëra and Eber ɓën, aŝëɓa ŝëɓa baɓi. 33 Ɓoɓinëm ɓor Yosef ỹëpara këni gër lëngw irexëm. Ỹëpa ko pere ar ebax itoŝan ikarënak an ang ỹapëk oxarënak orexëm ak, felata ko imejanak iŋ, ang ỹapëk ak. Ata këni nëkondërënd ga ŝaran këɓi. 34 Yosef re ko enëɓi yëlëra er rëɗën bano mëŋ in. Edët ed Beŋëŝame el xuca bax ɓanjo ed ala kala el, ɗek ang ebani ak. Mondako ŝeɓëra bani xali ỹawëra këɓi.

44

End akalama and Yosef eŋ

1 Ga xucak eŋo, Yosef fel këŋo alëngw ar iciw̃ indexëm an: «Cëlëral eƴamb ƴamb in gër ojaɓote od ɓela ɓëjo, ang këni xor eni ɗëɓi ak. Ɓëte maŝiɗ koɗi ir ala kala in gër jaɓote irexëm. 2 Cëliɗ ɓëte gër jaɓote ir amejanak areɓën an akalama and koɗi andam aŋ, do gë koɗi ir yëcaxën ko eƴamb ƴamb in.» Ata alëngw an ri ko ang fel baŋo Yosef ak. 3 Në ecan ijo, seɓ kënëɓi mopëɗ gëɓër ɓosëñiw̃ ɓor Yakob do kwël këni w̃aỹind gë opali odeɓën ok. 4 Ga këni këni ŝan angol aŋ, ani ŋaw̃ bana pere, Yosef fel këŋo alëngw ar iciw̃ indexëm an: «Tëfëlëɓi ɓela ɓëjo eƴëɓi tëraw. Mëkayiɗëɓi: “Inew̃a w̃aŝënaxën këno eñëŋënax ar rin këŋun enjekax an? 5 Ax gi ex na nde akalama and ko ŝeɓëraxënënd axwën aram aŋ rekaw kën? Ax gi ex na nde gë aŋo ko ŝakixënënd? End ri kën eŋo, ax ye ex na!”»

6 Alëngw an ga sëkëx këɓi ɓoɓinëm ɓor Yosef, felëx këɓi ɗek ɓeŋo. 7 Yaka këno: «E faba, inew̃a këƴ yeƴanaxënënd mondako? Ɓiyi ax mënd ex na mi di endako rako eŋ, ɓiyi okaɗëp odeƴ ok! 8 Elod gër ebar ed Kanahaŋ ga ɓakaliw këmi wa koɗi ir sëk këmi gër ojaɓote odeɓi in. Mondake cëŋ këmi xor mi deka koɗi, ba kaŋe, gër iciw̃ ind axwën areƴ? 9 Faba, angëmëne akalama aŋo në ala sëk këƴ na, awa mëŋ ar eɗaw̃ hi ko, do ɓiyi kwënayayiɗëɓo oxaɗëp!» 10 Yaka këɓi alëngw an: «Awa gilex gërëgako dëŋ, ang re kën ak! Gër ar këme sëk yo, mëŋ kë hi xaɗëp iram in, do wën kwël këmun seɓëɗ en ƴe.» 11 Ala kala w̃ara ko fedali ko gër ebar eɗëɓi edexëm el, do fët ko jaɓote in. 12 Alëngw an ỹana ko ocal ok gër axarënak, felata ko gër aɓejanak. Sëk ko akalama aŋ gër jaɓote ir Beŋëŝame. 13 Ata ga wat këni eŋo, h̃esëra këni ɓanjëm ɓandeɓën ɓaŋ. Ala kala lëɓindëra këŋo gaŝëxe fali irexëm in, do ɓaka këni gër angol.

End eyaka ed Yuda eŋ

14 Yuda do gë ɓoɓinëm h̃at këni gër iciw̃ ind Yosef. Ga sëk këno na, foxi këni gër lëngw irexëm dëxas in gër ebar. 15 Ata w̃ëka këɓi Yosef: «Inew̃a rixën kën eŋo? An nang ex na nde mëne ala ar ang wëno ako awat këme watënd?» 16 Yaka ko Yuda: «Axwën, ɓiyi ine këmi xor mi de? Mondake këmi yeƴan? Mondake këmi ƴax? Kaxanu ŝonëtëk amena andeɓi aŋ. Awa okaɗëp odeƴ hi këmi, andamat gë ar xana këƴ akalama andeƴ an!» 17 Re ko Yosef: «Ɓëtëdëŋ, ame di na eŋo! Gër ar xana këme akalama fo kë hi xaɗëp iram in. Wën cëŋ, maỹiyin aye fo gër sorix irewën.»

18 Yuda sëka këŋo Yosef, do re ko: «Teɓanële Axwën aram! Axara xara këmi ɓaxëtële mi pel emat. Këreƴe koỹën na wëno xaɗëp ireƴ in, gayikwa wëj ang Farawoŋ fo hi këƴ! 19 Wëj w̃ëka baɓo ɓiyi okaɗëp odeƴ ok ba aɓëngw ɓayi ko faba ireɓi, ba imaỹe ŝot këmo na icëxe.» 20 Yaka këmi: «Na ɓayi ko faba, mokar xar ko, do ɓëte imaỹe imejanak ŝot këmo na, itoŝan ind rëw̃ këŋo gër oxar orexëm iŋ. Ar acël amat gë mëŋ an anemi nemi ko, do mëŋ gaɓat ɓayik gër nëm, sëm moŋan h̃an këŋo. 21 Wëj fel baɓo: “Mëlanëgune, aỹandi ỹandi ke mo wat.” 22 Yaka bami: “Awël nde axwën, lëmëta ijo ani ŋaw̃ëtarënd na gë sëm. Angëmëne aŝapër ŝapër këni, sëm ata ko ŝës!” 23 Fel baƴëɓo ɓëte: “Angëmëne imaỹe imejanak indewën iŋ axo ƴow ex na gë wën, ala aŋun teɓëɗ na ene watëre gë wëno.” 24 And ɓaka këmi gër faba ireɓi, xaɗëp ireƴ aŋ, sëfëtanëx këmo ɗek ɓend fel baƴëɓo ɓeŋ. 25 Faba ireɓi re ko: “Ɓakayin enëɓo yëcënëgu tëkër eƴamb ƴamb in.” 26 Yaka këmo: “Angëmëne ami tëfër ex na gë imaỹe imejanak indeɓi iŋ, ami kor na mi ɓaka. Aɓaka këmi ɓaka, angëmëne gë imaỹe imejanak indeɓi iŋ sëfër këmi. Ɓarikan ami korëɗ na mi watër gë ala ajo angëmëne imaỹe imejanak indeɓi iŋ axo gi ex na gë ɓiyi.” 27 Re ko faba: “Anang nang kën mëne alindaw̃ën ɓëtox ɓëki fo ŝotën ke. 28 Iñanar iŋ anem nem këmo, do wëndan ke mëne emacar w̃anagëtëra këŋo, xali doro amo wat ex na! 29 Angëmëne ene kwëcët ɓëte iŋo ro, do eŋo giw etëm gër fëña, oxoỹ or këmun xoỹën ol ke law̃ ga xar këme ako.” 30 Gërëgako, mondake wa këme ɓaka wëno gër faba, xarak ami tëfër ex na gë lëmëta ir lëka këŋo mbaŋ ijo in? 31 Ata ko ŝës sam exo wat mëne lëmëta in axo bo ex na. Ɓiyi mbaŋ këmi w̃endëra angëmëne faba ireɓi në end oxoỹ or xoỹën këɓo ŝës ko ga xar ko ako! 32 Gayikwa wëno xaɗëp ireƴ in ŝanayak anëkona ar lëmëta an. Afel fel bamo: “Faba amena and din ir din këmi w̃enan angëmëne ami ɓakalinëgu ex na!” 33 Gërëgako, axwën këla teɓële me nëmba wëno oxaɗëp ol gër ed ebax exo gi lëmëta ijo. Teɓëlo lëmëta in eni maỹi gë ɓoɓinëm! 34 Wëno mondake këme xor me ɓaka gër faba angëmëne lëmëta in axo gi ex na? Këreme wat na wa kata ind këŋo wëcan faba iŋ!»

45

End ekwitar ed Yosef eŋ

1 And h̃ata ko Yuda aŋ, Yosef ɗek ỹëm baŋo ongwën oŋ gër ɓangës, ogës od ɗek ɓëriyenin ɓërexëm. Ata xeỹ ko: «Wën ɗek canin!» Ariyenin gaɓatak ax ɓayi bana na gë Yosef and xwitar këni gë ɓoɓinëm aŋ. 2 Ga ko ses këno wëlënd Ɓëmisëra ɓën xali gër eyang ed Farawoŋ. 3 Yosef fel këɓi ɓoɓinëm: «Wëno ex Yosef! Faba ga ko liya nde ɓayi ko?» Ɓarikan, ɓoɓinëm ga yëɓura këɓi, sëkwan këni eno yaka in ga faɓër bani gë mëŋ. 4 Re ko ɓëte Yosef: «Axara xara këmun tëkawëne tan.» And sëka këno aŋ, re ko gaŝëxe: «Wëno ex Yosef, aɓaỹe arewën an, ar fan bano do w̃ëlaw këno ɓër yëc bano ɓën ro gër ebar ed Misëra an. 5 Gërëgako, këren yëdara na, do këreŋun cena na ba ine fanaxën bane. Gayikwa eni pexaxën ɓela lëngwalixënëgu ke Kaxanu.» 6 Yosef fel këɓi ɓëte: «Ɓëniy ɓëki xucak elod ga ỹanak enjo eŋ gër ebar ed Misëra. Ɓëte ɓëniy ɓënjo ɓënd kë ƴowënd ɓëŋ, ala ax ñandëra na, ala ax kanara na. 7 Kaxanu wa lëngwaligu ke ex ɓayixën enëng endeɓi eŋ gër ebar elo ro, do ene ɓayixëne ɓëɓëngw. Mëŋ wa racët këɓo gë panga itëm. 8 Enimin, Kaxanu law̃ënëgu ke ro, ax gi ex na wën. Mëŋ ri ke hi këme sëm ir Farawoŋ, alëngw ar gër iciw̃ indexëm, gofërëner ir ɗek ebar ed Misëra in. 9 Marayin en ɓaka ƴaŋ gër faba. And kën h̃at aŋ, deyiɗën ga re ko asëñix Yosef: Kaxanu ri ke alëngw ar ɗek ebar ed Misëra el. Cëlaw gër ndam ro, këreƴ përëraw na. 10 Gër ebar ed Goŝen këƴ ỹëpati, do mondako këne sëkare wëj gë wëno, gë ɓosëñix, gë ejix ɓën, gë oɓeci ol, gë opeỹ ok, gë oxeƴ ol, gë ogelemba ok, do gë ɗek ɓeɓër xwën këƴ ɓën. 11 Ro wëno kë ỹana exi yëlënd er kën liyaxën wëj, gë ɓër iciw̃ indeƴ in, do er xwën këƴ in, geɓatak ax nemi na. Gayikwa ɓëniy ɓënjo ɓayik ɓënd gë enjo ɓëŋ.»

12 Yosef re ko ɓëte: «Awat kën watënd gë ɓangës ɓandewën ɓaŋ. Do Beŋëŝame, ar acël amat gë wëno an, awat ko watënd gë ɓangës ɓandexëm ɓaŋ, mëne wëno dëŋ këŋun felërand. 13 Tëfëtanëxëɗëno faba ɗek enjaran end ŝot këme ro gër ebar ed Misëra eŋ, do gë ɗek ɓeɓër wateli kën ɓën. Awa marayin eno mëlaw ro faba.»

14 Ata w̃ega këŋo gër egëla Beŋëŝame, ar acël amat gë mëŋ an, këni sesënd mëŋ do gë Beŋëŝame. 15 Gë otes fo w̃egara këɓi ɗek ɓoɓinëm. And xofëtar këni mondako aŋ fo, xor bani ɓoɓinëm eno yeƴaneli.

End orëfa or Yakob gër ebar Misëra eŋ

16 Ata wëlik gër eyang ed Farawoŋ mëne ɓoɓinëm ɓor Yosef h̃atëguk. Farawoŋ do gë ɓër eyang edexëm ɓën nëngan këɓi. 17 Farawoŋ fel këŋo Yosef: «Pelëlëɓi ɓoɓinëx mondako kën ri: ɗëɓindërayinëɓi opali odewën ok, en ɓakaxën gër ebar ed Kanahaŋ. 18 Meɗëgunëɓi sorix, do gë ɗek ɓër oxun orewën ɓën, do mëlawënëɓi ler gër ndam ro. Ayël këmun yël gër ed yek nëmëc ro gër ebar ed Misëra. Wën kë ỹana ex ƴambënd ɓeɓër nëngak nëmëc gër ebar elo ro ɓën. 19 Wëj fana këmi eƴëɓi pel: Meɗëyin ocaret ro gër Misëra, enëɓi mëlaxënëgu ɓolindaw̃ ɓorewën, gë oxun orewën oŋ. Mëlawëno ɓëte sorix irewën, dëfawën ro! 20 End ɓeɓër kën seɓëraw eŋ, këren yëlarand na gayik er yek nëmëc ro gër Misëra in wën kë xwën.»

21 Ɓosëñiw̃ ɓor Isërayel ri këni mondako. Yosef yël këɓi ocaret ang fel baŋo Farawoŋ ak. Yël këɓi ɓëte ocëlafana eni ƴambëx gër fëña. 22 Yël këɓi ala kala acuɗ angaŝax. Yël këŋo Beŋëŝame ɓatama okeme otas ɓand koɗi, do gë ɓacuɗ ɓangaŝax ɓanjo. 23 Ata Yosef law̃ëneli këɓi gër sëm, opali epëxw od lëɓindëra banëɓi ɓeɓër nëngak nëmëc gër ebar ed Misëra ɓën, do gë opali onëm epëxw od lëɓindëra banëɓi bële, gë mburu, do gë ɓeɓëƴamb ƴamb. Ɓeɓijo bax ŝëlafana ir ko rixënëgu Yakob ɗamana irexëm in. 24 Ga xani këni oñe oŋ, Yosef fel këɓi ɓoɓinëm: «Këreŋun takërëx na ɗe gër fëña!»

25 Mondako xani bani na gër ebar ed Misëra do h̃at këni gër ed Kanahaŋ, gër Yakob, sëm ireɓën. 26 Fel këno Yakob: «Yosef ga ko liya ɓayi ko, axo cës ex na. Mëŋ ex alëngw ar ebar ed Misëra an!» Ɓarikan Yakob ỹoweỹ aŋo gi bana gayik axo ma bana end bano felënd eŋ. 27 Sëfëtandëra këno ɗek ɓend felëgu baɓi Yosef ɓeŋ. Wat ko ocaret od law̃ëneliw baxo Yosef eno mëlaxën ok. Ata sëm ireɓën Yakob fuŋara këŋo gër onden ondexëm. 28 Isërayel re ko: «Gwac ex go! Asëñiw̃ën Yosef ga ko liya ɓayi ko! Ƴeleme mo watëgu ɗamana me cësaxën!»

46

End ekofëtar ed Yakob do gë Yosef eŋ

1 Awa Isërayel ɓarëra ko ngwa ɗek ɓeɓër xwën ko ɓën, do xani ko ond gër Misëra oŋ. H̃at ko gër Berëŝeba do rix ko ocaɗaxa eŋo calexën Kaxanu, ar yata këŋo sëm Isak an. 2 Ata Kaxanu felëra këŋo Isërayel gëmëɗ në lakeli. W̃ac këŋo: «Yakob! Yakob!» Yaka ko mëŋ: «Woy!» 3 Re ko Kaxanu: «Wëno ex Kaxanu, Kaxanu, ar yata këŋo sorix an. Këreƴ yëdara na ga këƴ ŝëland ako gër ebar ed Misëra, gayikwa fën këmëni ŝënanëgu ɓërandëw̃ëra andeƴ ɓën, xali eni gi ɓulunda isëm. 4 Wëno alaŋëta këmi laŋëtand gër ebar ed Misëra. Ɓëte wëno fo këɓi nëcëtëguɗ ɓërandëw̃ëra andeƴ ɓën. Yosef kë ɓakali ɓangës ɓandeƴ ɓaŋ gë ataxan andexëm aŋ, yatir këƴ ŝës.»

5 Yakob xani ko na gër Berëŝeba. Ɓosëñiw̃ ɓor Isërayel w̃ëla këno sëm ireɓën, gë ɓësoxari ɓëreɓën ak, do gë oxun oreɓën ak ɗek, gër ocaret od yëlëgu baɓi Farawoŋ enëɓi mëlaxën ok. 6 Fac kënëɓi ɓëte oyel ol, do gë ɓeɓër ŝotëra bani gër ebar ed Kanahaŋ ɓën. Yakob do gë ɓërandëw̃ëra andexëm ɓën mondako rëfa bani gër ebar ed Misëra. 7 Aw̃ëla w̃ëla baxo gër ebar ed Misëra ɗek andëw̃ëra andexëm aŋ: ɓosëñiw̃, gë ɓoɓiw̃, do gë ɓër ebax ejiw̃ edexëm ɓën, ɓëtoŝan ɓëŋ do gë ɓëtoxari ɓëŋ.

End ekun ed Yakob eŋ

8 Mondako bax omac od ɓosëñiw̃ ɓor Isërayel ɓor ƴe bax gër ebar ed Misëra ɓën: Yakob do gë ɓosëñiw̃. Itoŝan iñanar ind Yakob iŋ: Ruben. 9 Ɓosëñiw̃ ɓor Ruben: Enok, gë Palu, gë Hesëroŋ do gë Karëmi. 10 Ɓosëñiw̃ ɓor Simewoŋ: Yemuwel, gë Yamin, gë Oxad, gë Yakin, gë Tësowar, do gë Sawul, asëñiw̃ ar asoxari aɓëkanahaŋ an. 11 Ɓosëñiw̃ ɓor Lewi: Gerëŝoŋ, gë Kehat, do gë Merari. 12 Ɓosëñiw̃ ɓor Yuda: Er, gë Onan, gë Ŝela, gë Peres, do gë Sera. Ɓarikan, Er do gë Onan anëka ŝës bani amëd aŋo gër ebar ed Kanahaŋ. Ɓosëñiw̃ ɓor Peres: Hesëroŋ do gë Hamul. 13 Ɓosëñiw̃ ɓor Isakar: Tola, gë Pufa, gë Yob, do gë Ŝimëroŋ. 14 Ɓosëñiw̃ ɓor Sabuloŋ: Sered, gë Eloŋ, do gë Yahëlel. 15 Ɓën ex oɓaŝ or Leya ol, ɓëtoŝan ɓëŋ, do gë Dina, itoxari iŋ. Ɓën ex ɓër rëw̃ën këŋo Leya Yakob gër ebar ed Padaŋ-Aram ɓën. Ɓën ex ɓosëñiw̃ do gë ɓoɓiw̃, ɗek ang ebani ak: ɓën ɗek, ɓela ofëxw osas gë ɓësas.

16 Ɓosëñiw̃ ɓor Gad: Tësifiwoŋ, gë Hagi, gë Ŝuni, gë Etësëboŋ, gë Eri, gë Arodi, do gë Areli. 17 Ɓosëñiw̃ ɓor Aser: Yimëna, gë Yiŝëfa, gë Yiŝëfi, gë Beriya, do gë Sera, imaỹe itoxari indeɓën iŋ. Ɓosëñiw̃ ɓor Beriya: Eber do gë Malëkiyel. 18 Mondako hi bani oɓaŝ or rëw̃ banëɓi Yakob do gë Silëpa ol, xaɗëp isoxari ir yël baŋo Labaŋ aɓiw̃ Leya in. Ɓën ex ɓër rëw̃ën këŋo Silëpa Yakob ɓën: ɓën ɗek, ɓela epëxw gë ɓëcongaɓat.

19 Ɓosëñiw̃ ɓor Raŝel, alindaw̃ ar Yakob: Yosef do gë Beŋëŝame. 20 Ɓosëñiw̃ ɓor Yosef, ɓër rëw̃ kënëɓi gër ebar ed Misëra gë alindaw̃ Asenet, aɓiw̃ ar Poti-Fera, aŝaɗaxan ar eɗaŝ ed On ɓën: Manase do gë Efërayim. 21 Ɓosëñiw̃ ɓor Beŋëŝame: Bela, gë Beker, gë Aŝëbel, gë Gera, gë Nahamaŋ, gë Ehi, gë Roŝ, gë Mupim, gë Hupim, do gë Arëd. 22 Ɓën ex ɓër rëw̃ën këŋo Raŝel Yakob ɓën: ɓën ɗek, ɓela epëxw gë ɓënax. 23 Asëñiw̃ ar Dan: Huŝim. 24 Ɓosëñiw̃ ɓor Nefëtali: Yatësel, gë Guni, gë Yetëser, do gë Ŝilem. 25 Ɓën ex oɓaŝ or rëw̃ kënëɓi Yakob do gë Bila, xaɗëp isoxari ir yël baŋo Labaŋ Raŝel ol: ɓën ɗek, ɓela ɓëcongëɓëxi.

26 Ɓër sëfër bani gë Yakob gër ebar ed Misëra do hi bani ɓërandëw̃ëra andexëm ɓën er hi bani ɓën ɗek ɓela ofëxw ocongeɓat gë ɓëcongaɓat. Xarak, ɓolindaw̃ ɓor ɓosëñiw̃ ala aɓi pën bana. 27 Gë ɓosëñiw̃ ɓor Yosef ɓër rëw̃ kënëɓi gër ebar ed Misëra ɓën: ɓela ɓëxi. Er hi bani ekun ed Yakob el ɗek, ɓela ofëxw ocongoxi ɓër ƴow bax gër ebar ed Misëra.

End Yakob gër ebar ed Misëra eŋ

28 Yakob law̃ën këŋo Yuda gër Yosef, eŋo pelëx exo ɗëngwa gër Goŝen, eŋo kacax fën. Ata Yakob do gë odexëm h̃at këni gër ebar ed Goŝen. 29 Yosef w̃eɗ ko ŝaret irexëm in, do ƴe ko ƴaŋ gër Goŝen, gër ekaca ed sëm Isërayel. Sam ga ŝanayaw ko, Yosef w̃ëlën këŋo sëm, w̃ega këŋo bëxiɓ gër egëla, do ses ko xali gër egëla edexëm. 30 Ata Isërayel fel këŋo Yosef: «Ecës fo ɓayi ke gërëgako, gayikako awat wat këme mëne ga këƴ liya dëŋ ɓayi këƴ!» 31 Ga xucak eŋo, Yosef ga këni felar gë ɓoɓinëm do gë ɓër ekun ed sëm ɓën, re ko: «Aƴe këme ƴe mo tëfëtandërax Farawoŋ. Afel këmo fel: “Ɓëmaỹe ɓëndam ɓëŋ, do gë ɗek ekun ed faba el, anëka h̃atëgu këni gër ndam ro, ga xaniw këni gër ebar ed Kanahaŋ. 32 Ɓëxaɗac ɓër oɓeci, gë opeỹ, gë oxeƴ, do gë ogelemba exëni. Ɓëxwël ɓër oyel exëni, do aw̃ëlaliw w̃ëlaliw kënëɓi oyel oreɓën ol, do gë ɗek ɓeɓër xwën këni ɓën.” 33 And këŋun w̃ac Farawoŋ, do eŋun mëka ba ine ex andiyen andewën aŋ, 34 yakayiɗëno: “Ɓiyi okaɗëp odeƴ ok, ɓëxwël ɓër oyel hi këmi. Aniyan andeɓi aŋ ex ekwël ed oyel, ang ebani ɓëxarëk ɓëreɓi ak.” And kën yeƴan mondako aŋ, ata këŋun fel en ɗëg gër ebar ed Goŝen. Gayikwa Ɓëmisëra ɓën mbaŋ ŝus këni ekwël ed oyel el hi këni opeỹ nde, hi këni oɓeci nde.»

47

1 Yosef ƴe ko kwël eŋo tëfëtandërax Farawoŋ. Ga h̃at ko, re ko: «Faba do gë ɓëmaỹe ɓëndam ɓëŋ anëka h̃atëgu këni ga xaniw këni gër ebar ed Kanahaŋ. Aw̃ëlali w̃ëlaliw kënëɓi opeỹ ok, gë oɓeci ol, gë oxeƴ ol, do gë ɗek ɓeɓër xwën këni ɓën. Gër ebar ed Goŝen h̃atëgu këni.» 2 Ɓëmaỹe ɓënjo ɓëndexëm fel baɓi eno ɗaŋëta, eɓi watëgu Farawoŋ. 3 Ata Farawoŋ w̃ëka këɓi ɓoɓinëm ɓor Yosef: «Ine ex wa andiyen andewën aŋ?» Yaka këno: «Ɓiyi okaɗëp odeƴ ok, ɓëxwël ɓër oɓeci do gë opeỹ hi këmi, ang ebani ɓëxarëk ɓëreɓi ak.» 4 Fel këno ɓëte Farawoŋ: «Oliyer ƴow këmi ro gër ebar edewën. Ondës ax bo ex na ond këni ƴamb oɓeci ol do gë opeỹ odeɓi ok, gayikwa enjo eŋ mbaŋ ƴëkak gër ebar ed Kanahaŋ. Gërëgako, axara xara këmi, teɓëlëɓo mi ñëpa gër ebar ed Goŝen.» 5 Farawoŋ fel këŋo Yosef: «Sorix gë ɓoɓinëx, gër ndeƴ ro h̃atëgu këni. 6 Misëra in ɗek, gër otaxan odeƴ ex. Kwëtëlëɓi sorix gë ɓoɓinëx gër ed xurik ex ye. Ɗëgëlexëni gër ebar ed Goŝen. Angëmëne gër enga endeɓën na fo exëni ɓër gapak, dilëɓi ɓëlëngw ɓër ɓëxaɗac ɓër oyel oram.»

7 Yosef w̃ëla këŋo ɓëte sëm Yakob gër Farawoŋ eni nangër. Ga këni ŝëmar, Yakob, ŝalen këŋo Farawoŋ. 8 Ata Farawoŋ w̃ëka këŋo Yakob: «Ɓëniy ɓënjëgwe wa ŝot këƴ?» 9 Yakob yaka këŋo Farawoŋ: «Ang nëkak aniyan and wëno ar kë ỹëparand ang aliyer fo gand ed këme ƴe yo, asëk sëk ke ɗe ɓëniy këme gë ofëxw osas. Ɓëniy ɓënd aniyan andam ɓëŋo ax ñëmb ex na do ax ye ex na ang ɓënd ɓëxarëk ɓëram ak ado ga bani ƴexërand ɓën ɓëte ang ɓëliyer fo.» 10 Yakob ŝalen këŋo gaŝëxe Farawoŋ, do kwël ŝapër këni gë Farawoŋ.

11 Yosef xwët këɓi sëm gë ɓoɓinëm gër ed xurik ex ye, gër ebar ed Misëra, gër ebar ed Ramëses, ang fel baŋo Farawoŋ ak. 12 Yosef baɓi yëlënd eƴamb ƴamb in sëm, gë ɓoɓinëm, do gë ɗek oxun oreɓën oŋ, ang ỹëmb bani ak.

End andiyen and Yosef eŋ

13 Eƴamb ƴamb dëŋ ax ɓayi bana gër ed ex yo gër ebar ed Misëra, gayik enjo eŋ mokuri xuri bax. Hik gër Misëra, hik gër ebar ed Kanahaŋ, ɓela ɓën afiŝëra fiŝëra bani enjo eŋ. 14 Ata Yosef xana ko ɗek koɗi ir gër ebar ed Misëra in, do ir gër ebar ed Kanahaŋ in, ir bani yëcaxënënd eƴamb ƴamb in. W̃ëxëta ko gër eyang ed Farawoŋ. 15 And faỹ këni koɗi Ɓëmisëra do gë Ɓëkanahaŋ aŋ, Ɓëmisëra ɓën ƴe këni gër Yosef, do re këni: «Yëlëlëɓo eƴamb ƴamb in! Ba mi cës ogës odeƴ nde ỹandi ki, gayikako koɗi aɓo bo ex na?» 16 Yaka këɓi Yosef: «Mëlawënëɓi oyel orewën ol enëɓi nëmb gë eƴamb ƴamb, gayikako koɗi ax gi ex na.»

17 Ata w̃ëlaraw kënëɓi oyel oreɓën ol gër Yosef, do mëŋ yël këɓi eƴamb ƴamb in. Oyel olo nëmb banëɓi: opanac, gë oɓeci, gë opeỹ, gë oxeƴ do gë opali. Yosef yëlëra këɓi eƴamb ƴamb in aniy aŋo gayik anëmb banëɓi nëmbënd oyel oreɓën ol xali faỹ kënëɓi ɗek. 18 And xucak aniy aŋo aŋ, ɓakaw këni gër ndexëm. Re këni: «Axwën, ɓiyi ami con na mëne anëka faỹ këmi koɗi in. Ɓëte oyel oreɓi ol, wëj xwën këɓi. Er ɓayi këɓo wayët mi yëlaya ɓiyi dëŋ, do gë owar oreɓi oŋ. 19 Ogës odeƴ nde këmi ŝësëra do mi teɓëta owar oreɓi oŋ? Yëcëlëɓo gë owar oreɓi ak, mi cotaxën er këmi ƴamb in. Kwënëleɓo Farawoŋ ɓiyi gë owar oreɓi ak. Yëlëlëɓo ɓeneɗa ɓend këmi ỹandëraxën, mi ɓayixën ɓëɓëngw, ata fo ɓayik ami cësëra na, do owar oreɓi oŋ ax cenëkëra na.» 20 Ata Yosef mondako yëcën baŋo Farawoŋ ɗek owar or gër Misëra oŋ. Ɓëmisëra ɓën fan baŋo ocënga odeɓën ok, gayik enjo eŋ mokuri xuri bax. Farawoŋ, elod amëd aŋo xwën ko ebar ed Misëra el. 21 Ata rëfalira këɓi ɓulunda in gër ɓangol, ga ỹana ko beɓët iɓat h̃ata ko beɓët ijo ɗek ebar ed Misëra el. 22 Ɓarikan Yosef axo yëc bana owar or ɓëŝaɗaxan oŋ gayik apela ỹëgw baxo na Farawoŋ mëne kërexo yëc na. Gë er re baxo enëɓi yëlënd in fo bani liyand, mëŋ ɓayik ani panaxën bana owar oreɓën oŋ.

23 Yosef fel këɓi ɓulunda in: «Anëka yëc këmun gë owar orewën ak, doro doro Farawoŋ xwën këŋun. Kanayin eneɗa eŋ en neɗëx gër ocënga. 24 And kën xanara eƴamb aŋ, tëƴiyindën, do acariya anjoxën kala, Farawoŋ xwënëk. Mëxwëtayindën mar er xana kën in en di ɓeneɗa, do mar enëɓi ɗëɓaxënënd ɓër gër ɓëciw̃ ɓëndewën, do gë oxun orewën ɓën.» 25 Yaka këni Ɓëmisëra ɓën: «Axwën, anëka fexën këƴëɓo. Gayikako oyekax oreƴ ol w̃asin këƴëɓo, aw̃a w̃a këɓi mi gi okaɗëp od Farawoŋ.» 26 Ata acariya and ri baxo Yosef aŋo ɓayik xali doro gër ebar ed Misëra: ecoxën ed er ex yo, Farawoŋ xwënëk. Owar or ɓëŝaɗaxan oŋ fo ɓayik axo kwën bana Farawoŋ.

End ɓapela ɓapelatar ɓand Yakob eŋ

27 Isërayel do gë ɓërandëw̃ëra andexëm ɓën ỹëpa këni na gër ebar ed Misëra, gër Goŝen. Yëcëra këni owar, rëw̃ kënëɓi oɓaŝ oranjëm, do kwël dëŋ këni ŝënarënd xali ỹëmb këni mbaŋ. 28 Yakob liya ko ɓëniy epëxw gë ɓënjongëɓëki gër ebar ed Misëra. Mondako sëk baŋo ɓëniy këme gë ofëxw onax gë ɓënjongëɓëki.

29 Ga nang ko mëne anëka kë saxëgund ecës edexëm el, Isërayel w̃ac këŋo asëñiw̃ Yosef, do re ko: «Angëmëne ah̃an h̃an këƴe, ɗilaliw ataxan andeƴ aŋ gër emef endam. Axara xara këmi, ɗëkayayiɗ ŝenene end këmi felënd eŋo: këreƴe mëxwëtaɗ na ro gër ebar ed Misëra! 30 And këmi ɓar gër ecës gë ɓëxarëk ɓëram aŋ, nëcëtiɗëne ebar ed Misëra el, do mëlayiɗëne eƴe mëxwëtax gër ỹeg ireɓën.» Ata yaka ko Yosef: «Ari këme ri end fel këƴe eŋo.» 31 Re ko ɓëte Yakob: «Awa yaŝarël.» Yosef yaŝar ko. Ata Isërayel foxi ko gand ogaf od angaw̃ andexëm.

48

End oɓaŝ or Yosef eŋ

1 Ga xucak eŋo, fel këno Yosef mëne sëm aŝëxwëra ex. Ata w̃ëla këɓi ɓosëñiw̃, Manase do gë Efërayim, gër ed laki baxo. 2 Fel këno Yakob: «Asëñix Yosef anëka ƴow ko ɗe exi nëkon.» Isërayel xemënara ko xali xani ko, do ỹëpa ko gër angaw̃ andexëm. 3 Yakob fel këŋo Yosef: «Kaxanu, mëŋ ar Fangak an, ŝanayaxën baxe gër Lus, gër ebar ed Kanahaŋ, do yël ke oɓetak ol. 4 Er fel baxe: “Ar gë oɓaŝ oranjëm ri këmi, wëno këɓi ŝënandëra xali. Ɓëte wëno ki ri axarëk ar amara and oɓulunda odanjëm. Ayël këmëni yël ɓërandëw̃ëra andeƴ ɓën, and këƴ xuca wëj aŋ, oxwën or din ir din or ebar elo ro ol.” 5 Gërëgako ɓëtoŝan ɓëki ɓënd ŝotëli këƴëɓi ro gër ebar ed Misëra ɗamana me dëfaxënëgu gër ndeƴ ro ɓëŋo, wëno xwën këɓi. Efërayim, do gë Manase, wëno xwën këɓi, ang xwën këmëni Ruben do gë Simewoŋ ak. 6 Angëmëne oɓaŝ oŝëxe rëw̃ këƴëɓi na ɓëte, ani gi na oram. Ɓën paɓ gë Efërayim do gë Manase këni ɓëteliɗ eram in. 7 And h̃atëgu këme gër ebar ed Kanahaŋ, ga xaniw këme gër ed Padaŋ aŋ, lap këmo norix Raŝel gër fëña, ɗamana me ŋataxën gër Efërata, gër Betëlexem.» 8 And wat këɓi oɗëmëta od Yosef aŋ, Isërayel w̃ëka ko: «Noɓën ex wa ɓëjo?» 9 Yaka ko Yosef: «Oɓaŝ or yël ke Kaxanu ro gër ebar ed Misëra ol ex.» Re ko ɓëte Yakob: «Këla tëkaliwëyëɓi gër ndam ro, mëni karanaxën oɓetak ol.»

10 Oxar ol anëka dëŋ baŋo ŝotand Isërayel, axo bo bana ga ko watëra ŝenene. Yosef sëkali këɓi ɓosëñiw̃ gër Yakob. Ga lëk këɓi, nëỹaya këɓi ŋëŝ gër emëkw edexëm, do w̃ega këɓi. 11 Ata Isërayel fel këŋo Yosef: «Wëno abame yëla na awat këme wat gaŝëxe dëxas ireƴ in, ɓarikan Kaxanu anëka w̃asin ke ɓëte andëw̃ëra andeƴ aŋ!» 12 Yosef fedali këɓi oɗëmëta odexëm od ebax gër olëkëna or sëm ok, do foxi ko eƴiỹ el ŋëŝ gër ebar. 13 Ga xani ko, las këɓi tak oki, Efërayim gë ataxan and liw̃ aŋ, do gand ŝame ir Isërayel, Manase gë ataxan and ŝame aŋ do gand liw̃ ir Isërayel. Yosef sëkali këɓi mondako gër sëm. 14 Ɓarikan Isërayel nëmbëndër ko otaxan ok: xwët ko ataxan and liw̃ aŋ gër gaf ir Efërayim, xarak mëŋ ebax lëmëta iɓeja in. Ataxan and ŝame aŋ, xwët ko gër gaf ir Manase, lëmëta iỹanar ir Yosef in. 15 Ata Yakob këŋo xaran oɓetak ol Yosef ko rend:

«Kaxanu, mëŋ ar baɓi laŋëtarand ɓëxarëk ɓëram an, Abëraxam do gë Isak,

Kaxanu, mëŋ ar ebax nand ex yo axaɗac aram xali doro an,

16 Mëŋ ar ex Meleka ir racët ke gër eñëŋënax end ex yo an,

yëlëleɓi oɓetak ol oɗëmëta oko!

Ɓën macindëlenëɓi gë ow̃ac oram ol,

gë omac od ɓëxarëk ɓëram Abëraxam do gë Isak ok.

Ɓërandëw̃ëra ɓandeɓën ɓën,

ñëmbërëlexëni xali eni ɓeñëta ɗek ebar edeɓën el!»

17 Yosef ga wat ko mëne sëm ataxan and liw̃ aŋ xwët ko gër gaf ir Efërayim, ŝus ko eŋo. Rëxët ko ataxan and liw̃ and sëm aŋ gër gaf ir Efërayim exo kwëtaxën gër gaf ir Manase. 18 Yosef fel këŋo sëm: «Ali faba, ax gi ex na mondako! Ajo ro wa ex lëmëta iỹanar in. Kwëtël ataxan and liw̃ andeƴ aŋ gër gaf irexëm.» 19 Ɓarikan sëm h̃ëp ko, do re ko: «Anang nang këme asëñiw̃ën, anang nang këme. Mëŋ ɓëte ɓulunda isëm ko hi, mëŋ ɓëte angwëlik ko hi. Ɓarikan lëmëta iɓeja in kë xuri ex gi angwëlik, do andëw̃ëra andexëm aŋ amara and ɓenëng ɓendanjëm kë hi.»

20 Ata Yakob mondako ŝalendëra baɓi yatijo ga ko re:

«Ɓërandëw̃ëra and Isërayel ɓën mondako këni ỹana eni calendërënd:

“Kaxanu yëlëlexi oɓetak or Efërayim do gë Manase ol.”»

Ata Yakob mondako lëngwën baŋo Efërayim gër Manase. 21 Isërayel fel këŋo Yosef: «Wëno gogo këme ŝës, ɓarikan Kaxanu gë wën ko ɓayi. Aɓakali këŋun ɓakali gër ebar ed ɓëxarëk ɓërewën. 22 Wëno cëŋ, anëka ŝetëgu këmi ebar nëmëc ed ɓoɓinëx gër Siŝem. Ɓërandëw̃ëra and Amor ɓën xan këmëni gë duxuma iram in, do gë atumb andam aŋ.»

49

End ofelar or Yakob do gë ɓosëñiw̃ eŋ

1 Akey amat, Yakob ga w̃ac këɓi ɓosëñiw̃, re ko:

«Macërëgun mun nangënaxën ala kala er këŋo hi ecan-ecan in.»

2 «Ɓarërëgun ene ɓaxët wën ɓosëñiw̃ ɓor Yakob!

Ɓaxëtino Isërayel, ɓaxëtino sorix irewën!

3 Ruben, wëj ex itoŝan iñanar indam iŋ,

wëj ex odëw̃ërëw̃en oñanar od ojaw̃ odam ok,

wëj nëmëca këɓi ɓoɓinëx gaf in, ojaw̃ ok

do gë or gapak ol,

4 Ola oreƴ ol ang oỹëm fo ex,

ɓari ami yël ex na olëngw ol,

gayikwa ƴaŋ gër angaw̃ and sorix ɓët ɓaƴ,

angaw̃ andam aŋ ɓuyarën këƴ

ga ɓët baƴ gër asoxari aram.»

5 Simewoŋ do gë Lewi, ɓër acël amat exëni,

angwëlëra andeɓën aŋ, ang oỹënga or emer fo ex.

6 Wëno ami ɓar angwëlëra and edi ed eñëŋënax elo aŋ,

ame ɗil na gër amara andeɓën!

Gayikwa në end oxoỹ oreɓën law̃ëra kënëɓi ɓela,

do në end owër oreɓën saw̃ëra kënëɓi oxeƴ or ɓela.

7 Kata fo ex oxoỹ oreɓën ol, gayik or gë axaỹënan këm ex!

do kata fo ex owër oreɓën ol,

gayikwa xoɗux fo ex!

Ɓërandëw̃ëra ɓandewën ɓën aŝapëreli këmëni ŝapëreli ŝit gër ɓulunda ir Isërayel,

ayic këmëni yic eni ɗëgëra ɗek ebar ed Isërayel el.

8 Wëj cëŋ Yuda, ayas këni ỹana eni yasënd ɓoɓinëx,

ataxan andeƴ aŋ gër eporëfor ed ɓërangoỹëra andeƴ kë hi,

oɓaŝ or sorix ol afoxi këni ỹana eni poxind gër lëngw ireƴ.

9 Yuda yëraŋ iɓeja hi këƴ!

Gër emaỹi edeƴ këƴ ɓakawënd and ƴambëgu këƴo emacar aŋ,

aɓaf këƴ ɓafënd, alaki këƴ lakind,

ang yëraŋ inëm fo: noỹo këŋo xanin?

10 Acët and owun aŋ, laŋ kë ɓayi gër ekun ed Yuda,

Acët and olëngw aŋ, laŋ kë ɓayi gër ɓërandëw̃ëra andexëm,

xali exo ŋatëgu Ŝilo, ar xwënëk an,

do eno kwëtaxën ɓenëng ɓend ɓela ɓeŋ.

11 Axap këŋo ỹana eŋo kapënd fali irexëm in lëf gër andëɗa and reseŋ,

axap këŋo ỹana eŋo kapënd atox and fali inëm aŋ në atëx and reseŋ.

Acuɗ andexëm aŋ ko ỹana exo neɓënd gë ngoƴ iŋ,

anjëm andexëm aŋ ko ỹana exo neɓënd gë omen od reseŋ ok.

12 Ngoƴ iŋ kë ỹana ex ɓarënënd ɓangës ɓandexëm ɓaŋ,

omër kë ỹana ex peŝënënd oỹënga orexëm oŋ.

13 Sabuloŋ kë lëg ler gër oɓëŋa od ɓangwëngw,

gër ed kë ỹana ex kwëŝand okuluŋ,

do ebar ed ko xwën el, ah̃at kë h̃at xali gër ed Sidoŋ.

14 Isakar mëŋ cëŋ, fali ir gë ojaw̃ hi ko,

alaki ko lakind mërëxand ir ɓakece.

15 Awat wat ko mëne gër ed ko seyëtand anënga nëngak, do ebar enëngax ex.

Aw̃a w̃a ko eno kap exo ɗëɓixën esiɓax,

aw̃a w̃a ko exo diyenind ang xaɗëp fo.

16 Dan këɓi ỹana eɓi kitind ɓulunda irexëm in,

ang enëng emat end Isërayel fo.

17 Dan er hi ko ang andën and në fëña fo,

ang ekifoxifo ed në lec fo,

gër osak këŋo h̃atënd fanac in

exo ɗatixën gë eƴiỹ el ar ỹëpaxën këŋo an.

18 (Axwën, ayar këme yarënd apexa andeƴ aŋ!)

19 Gad mëŋ cëŋ, enga end ɓërek ɓëxeỹax këŋo w̃ereli,

ɓarikan aw̃er ko w̃er xali eɓi kor, do eɓi ŋw̃ay!

20 Gër ebar ed ko xwën Aser,

eƴamb el ax gi na mopaỹ,

mëŋ kë ỹana eɓi dëɓand ɓemun ɓeŋ.

21 Nefëtali ang ebëjare ed kë raɗërand fo hi ko,

oyeƴan oyekax ko ỹana exo yeƴanënd.

22 Yosef mëŋ cëŋ, ang atëx and kë rëw̃ënd fo hi ko,

ang atëx and lëgëk ler në añësa and men fo hi ko,

ɓenini ɓendexëm ɓeŋ yaɓët kece in kë lefënd.

23 Aỹanaxën ỹanaxën këno,

do aw̃an w̃an këno gë opës odeɓën ok,

gë opës odeɓën ok w̃an këno ɓërangoỹëra andexëm ɓën.

24 Ɓarikan atumb andexëm aŋ ax yëlora ex na,

onëxar orexëm oŋ ɓayik ŋw̃ac-ŋw̃ac.

Paɓ gë otaxan od ar fangak ok,

ar këŋo yëlënd panga Yakob an (ar ex Axaɗac, do Angaỹ and Isërayel an).

25 «Paɓ gë Kaxanu, ar yata këŋo sorix an (gilexo angwak andeƴ aŋ)!

Ar Fangak an, yëlëlexi oɓetak ol,

oɓetak or ƴaŋ gër orën ol,

oɓetak or gëɗ ebar ol,

oɓetak or gër oɓër,

do gër acël and asoxari ol!»

26 «Oɓetak or xaran ki sorix ol,

nëmëcak oɓetak or gër osënd or angwën ol,

or gër ɓëtënd ɓënd akarëk ol.

Oɓetak olo, gilex gër gaf ir Yosef,

gil ex gër egor ed ar hik emun end ɓoɓinëm an!»

27 «Beŋëŝame mëŋ cëŋ, yëlemu ixeỹax hi ko,

gëɓër këŋo ƴambënd emacar end law̃ këŋo eŋ;

genëka, eɓi cetëra er ŝotëgu ko in.»

28 Ɓosëñiw̃ ɓor Yakob ex ɓëxarëk ɓër ɓenëng epëxw gë ɓeki ɓend Isërayel ɓeŋ. Ɓendeƴ ɓeŋo felëra baɓi sëm ireɓën and baɓi xaran oɓetak aŋ, ala kala gë oɓetak orexëm pit.

End ecës ed Yakob eŋ

29 Ga xucak eŋo, Yakob fel këɓi ɓosëñiw̃: «Wëno gogo këme ŝës. Mëlayiɗëne ene mëxwëtax gër ỹeg ir w̃ëxëta kënëɓi ɓëxarëk ɓëram, gër oxel or gër oŝënga or Efëroŋ, arandëw̃ëra and Het an, 30 gër oxel or gër oŝënga or Makëpela, ler gër Mamëre, gër ebar ed Kanahaŋ, oŝënga or yëc ko Abëraxam gër Efëroŋ, arandëw̃ëra and Het an, gër oŝënga or xwën ko. 31 Fën w̃ëxëta kënëɓi Abëraxam do gë alindaw̃ Sara, gë Isak do gë alindaw̃ Rebeka. Fën w̃ëxëta këmo wëno ɓëte Leya. 32 Oŝënga olo do gë oxel ol, Abëraxam yëcëk gër otaxan od ɓërandëw̃ëra and Het.» 33 And h̃ata ko epelëra ed ɓosëñiw̃ aŋ, Yakob ɓaka ko laki ko gër angaw̃, kwël xoti ko do ɓarëx këni gë ɓëxarëk ɓërexëm ɓër ŝësëk elod anëka fo ɓën.

50

End oỹaw̃ or Yakob eŋ

1 Yosef ga lapaya ko gër sëm, w̃ega këŋo, do ko sesënd. Ongwën oŋ kë ŝarënd gër dëxas ir Yakob. 2 Ga xani ko na, Yosef fel këɓi ɓëxora ɓën eni nëmëra eman end sëm eŋ xali eŋo ɗilër ogu oŋ. Ata ɓëxora ɓën nëmëra këno Isërayel xali lilër këŋo ogu oŋ. 3 Ɓakey ofëxw onax nëmëra bano mondako ang rëp bax ak, xali lilër këŋo ogu oŋ. Ɓëmisëra ɓën ỹaw këno Yakob ɓakey ofëxw ocongoxi.

4 Ga xucak ɓakey ɓand ỹaw̃ëra bano Yakob ɓaŋ, Yosef fel këɓi ɓër eyang ed Farawoŋ ɓën: «Angëmëne ah̃an h̃an këne, ŋateliyin eyeƴan edam elo gër Farawoŋ, axara xara këmun.» 5 «Ga re ko Yosef: Faba re bax me yaŝar yatir baxe felërand mëne mëŋ gogo ko ŝës, mëne mo mëlaɗ mo mëxwëtax gër ỹeg ir nacën këno gër ebar ed Kanahaŋ. Gërëgako pelino Farawoŋ mëne axara xara këmo exe teɓ me ƴe ƴaŋ gër ebar ed Kanahaŋ moxwëtaw faba. And këmo w̃ëxëtaw aŋ me ɓakaw.» 6 Yaka ko Farawoŋ: «Oko ƴel eƴo mëxwëtaw sorix, ang re baxo eƴ yaŝar ari këƴ ri ak.»

7 Yosef ƴe ko ƴaŋ gër ebar ed Kanahaŋ eŋo mëxwëtax sëm. Laŋëta këno ɗek eyang ed Farawoŋ el do gë ɓëxarëk ɓër iciw̃ indexëm ɓën, gë ɓëxarëk ɓër ebar ed Misëra ɓën ɗek. 8 Aƴe ƴe bani ɓëte ɗek ekun ed Yosef el, gë ɓoɓinëm do gë ɗek ekun ed sëm el. Er seɓ banëɓi na gër ebar ed Goŝen wayët ɓësoxari ɓën, gë oɓaŝ ol, gë oɓeci ol, gë opeỹ ok, gë oxeƴ ol, do gë ogelemba ok. 9 Yosef aw̃ëla w̃ëla baɓi ɓër gë opanac od bax lasënd ocaret od emer ok: gër enga eŋo aỹëmb ỹëmb bani.

10 Ga h̃at këni gër angëni and këni w̃acënd Atad, kegët Yurëdeŋ in, ses këni ŝor xali wëlik angoŋ atëm. Yosef mondako ri baxo na oỹaw̃ or sëm ol ɓakey ɓanjongëɓaki. 11 Ɓër lëg bax na gër ebar ed Kanahaŋ ɓën, ga wël këni angoŋ aŋ gër angëni and Atad, re këni: «Awa oỹaw̃ osëm hi këɓi Ɓëmisëra ɓën!» Mëŋ w̃acaxën këni na gër ed ebani, ekeg Yurëdeŋ in, «Abel-Mitësërayim», mëne ngëŋ «Oỹaw̃ or Ɓëmisëra».

12 Ata ɓosëñiw̃ ɓor Yakob mondako ri bani er fel baɓi sëm ireɓën in. 13 Ɓosëñiw̃ w̃aỹeli baŋo Yakob gër ebar ed Kanahaŋ, do w̃ëxëta këno gër oxel or gër oŝënga or Makëpela, gër oŝënga or yëc ko Abëraxam gër Efëroŋ, arandëw̃ëra and Het ol, ler gër Mamëre. Gër osënga olo ri baxo Abëraxam ɓanapëra ɓand ɓër ekun edexëm ɓaŋ. 14 And w̃ëxëta këno sëm aŋ, Yosef, gë ɓoɓinëm, do gë ɗek ɓër laŋëtaw baɓi gër emëxwëta ed sëm ireɓën ƴaŋ na gër ebar ed Kanahaŋ ɓën, ɓaka këni gër ebar ed Misëra.

End eŋata ed aniyan and Yosef eŋ

15 And wat këni ɓoɓinëm ɓor Yosef mëne anëka ŝës ko sëm ireɓën aŋ, re këni: «Ɓamat Yosef aŝenaxën këɓo ŝënaxën eɓo maŝa ɗek eñëŋënax end ri banëŋone eŋ.» 16 Ata law̃ën këni mondako gër Yosef: «Ɗamana exo cësaxën, sorix aseɓën seɓën këɓo eyeƴan elo: 17 “Axara xara këmi, teɓanëlëɓi ɓoɓinëx eñëŋënax eŋ, do gë amena andeɓën aŋ, gayikwa aw̃enan w̃enan këni! Axara xara këmi, teɓanëlëɓi gërëgako dëŋ okaɗëp od Kaxanu ok, ar yata këŋo sorix an, eñëŋënax end ri këni eŋ”.» Ata Yosef ses ko and fel këno mondako aŋ. 18 Ata ɓoɓinëm ɓor Yosef ga sëka këno, lapaya këni gër osapar orexëm, do re këni: «Ɓiyi okaɗëp odeƴ hi këmi.» 19 Yaka këɓi Yosef: «Këren yëdara na: ba wëno nde ex Kaxanu? 20 Eñëŋënax end ŝala ban ene di eŋ, Kaxanu nëngwëtëk enjekax, ex gixën er hik doro ijo in, eni pexaxën ɓela ɓëranjëm. 21 Gërëgako, këren yëdara na. Arëcara këmun ỹana mun dëcarand, wën do gë oxun orewën oŋ.» Yosef mondako yifara baɓi ɓoɓinëm, xali fuŋara këɓi.

22 Mondako lëg bani na gër ebar ed Misëra Yosef do gë ɓër ekun ed sëm ɓën. Yosef liya ko ɓëniy keme gë epëxw. 23 Yosef awat wat baɓi oɓaŝ or Efërayim ol, xali gë ejiw̃ ekënukënu ɓën ak. Oɓaŝ or Makir ol, asëñiw̃ ar Manase, gër olëkëna orexëm rëw̃ banëɓi. 24 Yosef afel fel baɓi ɓoɓinëm: «Awa wëno gogo këme ŝës. Ɓarikan Kaxanu aƴowënëgu këŋun ƴowënëgu. Anëcët këŋun nëcët gër ebar elo ro, eŋun ɓakali gër ebar ed ɓeƴa ko gë eyaŝar mëne ayël yël këɓi oxwën ol Abëraxam, gë Isak, do gë Yakob el.» 25 Ata Yosef fel këɓi eni yaŝar ɓërandëw̃ëra and Isërayel ɓën mëne ari këni ri end re ko eŋ. Mondako yeƴan baxo: «And këŋun ƴowënëgu Kaxanu aŋ, mëlaliɗën oŝapar oram oŋ.»

26 Ata Yosef ŝës ko and sëk këŋo ɓëniy keme gë epëxw aŋ. Nëmëra këno ogu oŋ xali lilër këŋo, do xwët këno polo në kes na gër ebar ed Misëra.

* 1:1 1.1 Kaxanu nëcëtëguk ɓeỹ ɓën në ỹoweỹ gayik mbaŋ fanga ko.

* 12:8 12.8 Ow̃ac olo w̃acayak «Aciw̃ and Kaxanu» gë eyeƴan ed Ɓëŝëwif el

† 12:15 12.15 Ow̃ac olo, or emun end gër ebar ed Misëra ol ebax.

* 24:2 24.2 Mondako bani yaŝarënd ɓër enëng end Abëraxam ɓën, monilali ataxan aŋ gër emef ed axarëk ŋëŝ gër oỹënga, xarak mbaŋ ŝëɓak.

* 25:31 25.31 Gër ɓërandëw̃ëra and Abëraxam, itoŝan ind xarënak iŋ bax ŝotënd oŝet oxi gër napul ir këɓi seɓëtan sëm ireɓi in.

* 30:14 30.14 Odëw̃ërëw̃en od andës aŋo ok bani ƴambënd ɓësoxari ɓën eni cotaxën acël angëmëne ani dëw̃ënd na.

* 37:29 37.29 Ɓër enëng endexëm ɓën ah̃es bani h̃esënd ɓanjëm ɓandeɓën ɓaŋ and këɓi logën ba eɓi cena aŋ.

* 41:34 41.34 Gër er ko xana ala, aŝet bani ŝetënd oɓun oco, do eɓun eɓat eni mëla ɓësëf ɓër eƴamb ɓën.

Maco

1

2

3

4

5

6

7

8

9

10

11

12

13

14

15

16

17

18

19

20

21

22

23

24

25

26

27

28

Atëfëtan and Yesu ang ỹëgw ko Maco

Lilaya in

Akayëta aŋo ro, Maco, asëfan aɓat ar Yesu, ỹëgwëk. Aỹëgw ỹëgw ko mëne ang ɓeƴa baxo Kaxanu alaw̃ëneli këŋo law̃ëneliw Afexën ar ngwën ak, ah̃ata h̃ata ko. Yesu Kërisët h̃atak ɗek ɓeɓër fëna baxo Kaxanu ɓën. Ɓarikan ɓëlëngw ɓër Ɓëŝëwif ɓën aŝus ŝus bano ga bani yëland mëne alif ko lifënd ɓapela ɓand Kaxanu ɓaŋ, ata lëxw këno gër Pilat. Mëŋ xiti këŋo do re ko eno ɗaw̃ mopika gër kërëwa. Ecës ed Yesu elo ex ŝaɗaxa ir kë rëxëtënd eñëŋënax end ar xwëta këŋo yo. And xani ko Axwën Yesu gër ecës aŋ, fel këɓi ɓësëfan ɓërexëm ɓën eni tëfëtërand endexëm eŋ gë enëng gë enëng ɗek ngwën iŋ. Er ex gër akayëta aŋo in:

Ang ỹanak aniyan do gë andiyen and Yesu ak: 1.1–4.25.

Osëƴali or ɓapela ɓand Owun or Kaxanu ol: 5.1–7.29.

Ɓandixa ɓand Yesu ɓaŋ, do gë ɓend baxo sëƴalind ɓeŋ: 8.1–9.38.

Osëƴali or epemëra ed Atëfëtan aŋ: 10.1–11.1.

End ɓësëƴali ɓër Apela and Moyis eŋ: 11.2–12.50.

End ɓapënëtal ɓand Owun or Kaxanu eŋ: 13.1-52.

Ɓandixa ɓand Yesu ɓaŋ, do gë ɓend baxo sëƴalind ɓeŋ: 13.53–17.27.

End aminëmëra and gër oxëreceŋ eŋ: 18.1-35.

Ɓandixa ɓand Yesu ɓaŋ do gë ɓend baxo sëƴalind ɓeŋ: 19.1–23.39.

End omakaw ond Yesu eŋ: 24–25.

End ecës ed Yesu el do ang xani ko gër ecës eŋ: 26.1–28.1-20.

1

End ɓëxarëk ɓër Yesu Kërisët eŋ

1 Mondako ex andëw̃ëra and ɓëxarëk ɓër Yesu Kërisët aŋ, mëŋ ar ex rëw̃is ir Abëraxam, rëw̃is ir Dafid in. 2 Abëraxam ex sëm ir Isak, Isak sëm ir Yakob, do Yakob sëm ir Yuda do gë ɓoɓinëm. 3 Yuda ex sëm ir Peres do gë Sera, do nëm ireɓën ex Tamar. Peres ex sëm ir Esërom, do Esërom sëm ir Aram. 4 Aram ex sëm ir Aminadab, Aminadab sëm ir Nahason, do Nahason sëm ir Salëma. 5 Salëma ex sëm ir Bohes, do nëm ir Salëma ex Raxab. Bohes ex sëm ir Yobed, do nëm ir Yobed ex Rut. 6 Obed ex sëm ir Isayi, do Isayi sëm ir Dafid, emun eŋ. Dafid ex sëm ir Salomoŋ, do nëm ir Salomoŋ ex asoxari ar Uri an. 7 Salomoŋ ex sëm ir Roboham, Roboham sëm ir Abiya, do Abiya sëm ir Asa. 8 Asa ex sëm ir Yosafat, Yosafat sëm ir Yoram, do Yoram sëm ir Osiyas. 9 Osiyas ex sëm ir Yohatam, Yohatam sëm ir Akas, do Akas sëm ir Esekiyas. 10 Esekiyas ex sëm ir Manase, Manase sëm ir Amos, do Amos sëm ir Yosiyas. 11 Yosiyas ex sëm ir Yekoniyas do gë ɓoɓinëm. Ata angwën aŋo w̃ëla banëɓi Ɓëyisërayel ɓën oxaɗëp ol gër ebar ed Babilon. 12 And seɓëtëgu kënëɓi gër oxaɗëp aŋ, Yekoniyas hi ko sëm ir Salacel, do Salacel sëm ir Sorobabel. 13 Sorobabel ex sëm ir Abihud, Abihud sëm ir Eliyakim, do Eliyakim sëm ir Asor. 14 Asor ex sëm ir Sadok, Sadok sëm ir Akim, do Akim sëm ir Elihud. 15 Elihud ex sëm ir Elasar, Elasar sëm ir Mataŋ, do Mataŋ sëm ir Yakob. 16 Yakob ex sëm ir Yosef, aŝan ar Mari an. Mari ijo rëw̃ këŋo Yesu, ir këno w̃acënd Kërisët. 17 Awa er ex ɓandëw̃ëra epëxw gë ɓanax elod Abëraxam xali gër Dafid. Ɓëtëraguk ɓandëw̃ëra epëxw gë ɓanax, elod Dafid xali angwën and oxaɗëp or Ɓëyisërayel gër ebar Babilon aŋ. Ɓëtëraguk ɓëte ɓandëw̃ëra epëxw gë ɓanax, elod gë oxaɗëp or gër ebar Babilon ol xali gër Yesu Kërisët.

End andëw̃a and Yesu eŋ

18 Ata mondako bax andëw̃a and Yesu Kërisët aŋ. Mari nëm irexëm, enëm ed Yosef ebaxo. Do ɗamana eni nangër, Mari ŝot ko acël gë panga ind Angoc Amënëk iŋ. 19 Yosef, aŝan arexëm, ga hi baxo cëŋ ar ŝenene, xeƴ këŋo eŋo cëfënin. Ata ko yëlarand ang ko ri eni capëraxën yir fo. 20 Nand baxo yëlarand mondako na, meleka ir Axwën in ŝanayaxën këŋo në lakeli, do re ko: «Yosef, wëj ar andëw̃ëra and Dafid an, këreƴ yëda na eƴo ŋateli Mari, alindax. Ar gër acël andexëm aŋ, Angoc Amënëk aŋ w̃ëlaw këŋo. 21 Lëmëta ex, do and këŋo rëw̃ aŋ, yëliɗo ow̃ac or Yesu gayik mëŋ këɓi racët ɓulunda ir Isërayel in gër ɓeñëŋënax.» 22 Ata ɗek ɓendeƴ ɓeŋo mondako ex ŋata ang re baxo Axwën ak paɓ gë alaw̃ënel Esayi ak: 23 «Endënaw̃ emeja kë hi gë acël, do eŋo dëw̃ lëmëta ir këno w̃acëɗ Emanuwel, mëne ngëŋ “Kaxanu nëngaw këɓo✡”.» 24 And nëngëta ko aŋ, Yosef ri ko ɗek er fel baŋo meleka ir Axwën in. Ata ƴen këŋo alindaw̃ Mari. 25 Ɓari ani nangër bana xali rëw̃ këŋo lëmëta in. Ata Yosef yël këŋo ow̃ac or Yesu ol.

2

End ɓëŝaki eŋ

1 And rëw̃ këno Yesu gër Betëlexem aŋ, Erod wun bax gër ebar ed Yude. Ata ɓëŝaki ɓër xaniw bax gand Apën-eñan, h̃atëgu këni gër Yerusalem, gër eyang ed Erod. 2 W̃ëka këni: «Ro nde exo emun end Ɓëŝëwif end rëw̃ këno eceɗe eŋ? Gayikwa ɓiyi emal edexëm el watëgu këmi elod gand Apën-eñan mëŋ ƴowaxënëgu këmi mi poxi gër lëngw irexëm, mo calexën.» 3 Ga wël këni eŋo, Erod emun eŋ, gë Ɓëyerusalem ɓën, wëlandëra këɓi xali xurik. 4 Ata Erod w̃ac këɓi ɗek ɓëŝaɗaxan ɓëlëngw ɓën do gë ɓëŝalen ɓën eɓi mëka ba feye bax eno dëw̃ Afexën an. 5 Yaka këno: «Gër ebar ed Yude ro dëŋ, gër angol and Betëlexem. Ga ỹëgw ko wa alaw̃ënel an:

6 “Wëj angol and Betëlexem aŋo, gër ebar ed Yude,

Ŝëf gër ɓangol ɓangwëlik ɓand gër ebar ed Yuda hi këƴ,

aƴ gi ex na wa angol and toc.

Gër ndeƴ na këno rëw̃ ar kë wun

gër enëng end Isërayel, ɓulunda iram an✡.”»

7 Ata Erod w̃ac këɓi yir fo ɓëŝaki ɓëjo do w̃ëka këɓi eno pënëtan aye amëd and ŝanayak emal elo aŋ. 8 Ata ga law̃ën këɓi gër Betëlexem, re ko: «Awa ŋatin tan en mëkaraw aye end lëmëta ijo eŋ. And këno watëgu aŋ, ɓakawëɗën ijo ro ene nangënati mëŋ këme ƴeɗ wëno ɓëte me poxi gër lëngw irexëm mo calew.» 9 Ga wëlër këni mondako gë emun eŋ, ɓëŝaki ɓën xuca këni ond gër Betëlexem oŋ. Ata emal ed watëgu bani elod apën-eñan el lëngweli këɓi. And h̃atëk gër ed hi baxo lëmëta aŋ, xwëŝak. 10 Ɓëŝaki ɓën ga wat këni emal el, nëngandëra këɓi mbaŋ. 11 Lil këni gër iciw̃ ind bax h̃oɓand emal, sëk kënëɓi lëmëta in gë Mari, nëm irexëm. Na foxira këni do ŝale këno. Fëtëra këni ɓëkwëtaya ɓënd koɗi ɓëŋ do ŝëmaxën këno gë oyël or w̃ëlagu bani oŋ: kaŋe, gë aŝururu ir xwëŝëna bani gë angiri, do gë ogu ond këni w̃acënd mir. 12 Ata sitin këɓi Kaxanu në lakeli eno ɓeŝ Erod amaỹi w̃aỹi aŋ. Mondako w̃aỹi këni kwël fëña iŝëxe ond gër ebar edeɓën oŋ.

End egëreli ed Yesu gër ebar ed Misëra eŋ

13 And w̃aỹi këni ɓëŝaki aŋ, meleka ir Axwën in ŝanayaxën këŋo Yosef në lakeli do re ko: «Yosef, kanil eƴëɓi gëreli lëmëta in gë nëm gër ebar ed Misëra. Ñëpaxëɗën fën xali yatir këmi fel en maỹiw. Gayikwa Erod aŝala ko ŝala eŋo ɗaw̃ lëmëta in.» 14 Ga nëngëta ko Yosef, xanin këɓi kwël gëmëɗ fo lëmëta in gë nëm do w̃ëla këɓi gër ebar ed Misëra. 15 Fën ỹëpax bani xali ŝës ko Erod. Ata mondako h̃ata bax er re baxo Axwën Kaxanu paɓ gë alaw̃ënel in:

«Asëñiw̃ën w̃acëgu këmo exo canëgu gër ebar ed Misëra✡.»

End enemi ed ɓëndoyer gër Betëlexem eŋ

16 And wata ko Erod mëne anëka yifa këno ɓëŝaki aŋ, xoỹ ko xali xurik. Ŝëñëta këɓi ocoroɗa odexëm ok eni ƴe gër Betëlexem enëɓi ɗaw̃ërax ɗek ɓëtox ɓëtoŝan ɓëŋ elod ɓënd ɓëniy ɓëki ɓëŋ xali gër ɓënd ɓayik gër oyer. Mondako yëla baxo Erod kë fed gë amëd and fënëtan bano ɓëŝaki aŋ. 17 Ata h̃atak er reƴa baxo Yeremi, alaw̃ënel ar Kaxanu in:

18 «Otes kë wëlind gër angol and Rama,

Otes do gë edenitaran kë wëlind,

Raŝel këɓi ỹaw̃ënd oɓaŝ orexëm ol,

Ayifara yo ayifara, axo ma ex na exo cësina,

gayik ani bo ex na, ɗek ŝës këni✡.»

End omaỹi ond gër ebar ed Isërayel eŋ

19 And ŝës ko Erod aŋ, meleka ir Axwën in ŝanayaxën këŋo Yosef në lakeli gër ebar ed Misëra. 20 Fel këŋo: «Yosef, gërëgako kanil eƴëɓi maỹeli lëmëta in gë nëm gër ebar ed Isërayel. Ɓër ỹandi baɓi aniyan andexëm ɓën anëka nemira këni.» 21 Ata Yosef xani ko, w̃eɗ këɓi lëmëta in gë nëm do w̃aỹeli këɓi gër ebar ed Isërayel. 22 Ɓarikan and wël ko mëne Arëkelawos ɓëtelik owun or sëm Erod ol gër ebar ed Yude aŋ, yëda ko eni ɓaka fën. Ata Kaxanu ga sitin këŋo në lakeli, h̃ateli këɓi gër ebar ed Galile. 23 Ƴe ko ỹëpax këni gër angol and këni w̃acënd Nasaret. Ata h̃atak er re bani ɓëlaw̃ënel in: «Aɓënasaret këno ỹana eno macënd✡.»

3

End epemëra ed Ŝaŋ Batis eŋ

1 Amëd aŋo, ŝanayaw baxo Ŝaŋ Batis gër ladawe ir gër ebar ed Yude, do ko femërand end Kaxanu eŋ. 2 Er baxo rend: «Nëngwëtin ola orewën ol gayik owun or gër orën ɗam ex!» 3 Ata Ŝaŋ Batis ex ar baŋo rend alaw̃ënel Esayi an:

«Ala exëna ar kë xeỹërand gër ladawe,

oniw̃ orexëm ol kë rend:

“Ñanin fëña ir Axwën in!

Ɗebëtin ɓëpëña ɓënd ko xucaxën ɓëŋ.✡”»

4 Ŝaŋ Batis, acuɗ and omban ond gelemba baxo ŝuɗand do baxo xapand enar gër edum. Eƴamb ƴamb irexëm in ebax owure do gë dingën iɓapuỹ. 5 Ɓëyerusalem ɓën, do gë ebar ed Yude el ɗek, gë ɗek ebar ed Yurëdeŋ el, aƴe bani ƴend ɓura-ɓura gër ed hi baxo Ŝaŋ Batis. 6 Do mëŋ aɓuyi baɓi ɓuyind polo gër Yurëdeŋ ɓër bax futënd poyoma ɓeñëŋënax ɓend ri këni ɓën.

7 Ata Ŝaŋ Batis wat këɓi Ofariseŋ do gë Osaduseŋ odanjëm ga ƴow këni gër xoɓuyi. Re ko: «Wën ang ɓandën fo siti kën. Noỹo wa fel këŋun mëne axor ex en kwëỹëta kiti ind Kaxanu ind kë ƴowënd iŋ? 8 Diyindën ɗe ari ɓandixa ɓand kë w̃asinënd mëne anëngwëta dëŋ nëngwëtak ola orewën ol. 9 Ɓari këren yëland na gayikako Abëraxam ex axarëk arewën an kën fexaxën. Kaxanu axor ko xor exo nëngwët oxaỹ oŋo dëŋ ex gi oɓaŝ or Abëraxam. 10 Ado anëka w̃eɗ ko ecëngwa el exo taw̃axën ɓatëx ɓaŋ ŋëŝ gër oɗëmbët: atëx and ax dëw̃ënd na odëw̃ërëw̃en ojekax yo, asaw̃ ko saw̃ do exo ɗap gër xoɗux. 11 Wëno aɓuyi këmun ɓuyind gër men ex watixën mëne anëngwët nëngwët kën ola orewën ol. Ɓarikan ar ke sëfëgund an këŋun ỹana eŋun ɓuyind gë panga ind Angoc Amënëk iŋ do gë xoɗux ol. Mëŋ fangak nëmëc wëno: ado wëno axe ñap ex na mo peɗët ɓapeɗ ɓandexëm ɓaŋ. 12 Ekëɗa lëkaya ko gër ataxan andexëm exo pelëraxën gër eɓar edexëm. Aw̃ëla ko w̃ëla bële in exo cacëx gër akërukëru andexëm. Ɓarikan enenar eŋ alap ko lap gër xoɗux or ax ɗomind na gë eɗomi.»

End xoɓuyi or Yesu eŋ

13 Ata Yesu ga xaniw ko gër ebar ed Galile, ƴow ko Yurëdeŋ, gër Ŝaŋ Batis, eŋo ɓuyixën. 14 Ɓarikan Ŝaŋ Batis ah̃ëp baxo h̃ëpënd do ko rend: «Wëno wa ex ar ỹapëk eƴe ɓuyi an, ecëñëxët ƴow këƴ gër ndam!» 15 Na re ko Yesu: «Ɓuyile mondako dëŋ gayikwa aỹap ỹapëk exe ŋataye ɗek er ex ŝenene in.» Aŋo fo w̃a ko Ŝaŋ Batis do ɓuyi këŋo. 16 Ga ko ŝëpëta Yesu, hik fol orën ol. Wat këŋo Angoc and Kaxanu aŋ ga ko fedaw gër ndexëm ang eɗëxwëte epeŝax fo. 17 Wëlik oniw̃ gër orën: «Ajo ex Asëñiw̃ën ar pëlot gër yomb iram an. Ata wëno mbaŋ ke nënganënd endexëm eŋ.»

4

End Yesu do gë ŝaɓucara eŋ

1 Ata Angoc Amënëk aŋ w̃ëla këŋo Yesu gër ladawe eŋo dix atëƴ gë ŝaɓucara in. 2 And siw̃i ko Yesu, gëmëd gë goyat xali ɓakey ofëxw onax aŋ, xor këŋo enjo eŋ. 3 Amëd aŋo, sëkaw këŋo Ayifa an, re ko: «Angëmëne Asëñiw̃ ar Kaxanu eƴ, nëngwëtël oxaỹ oŋo ex gi eƴamb ƴamb.» 4 Yaka ko Yesu: «Ga ỹëgw këni gër akayëta and Kaxanu: “Ala an aliya ko liyand gë ɗek eyeƴan ed Kaxanu el, ax gi ex na gë eƴamb ƴamb in fo✡.”»

5 Ŝaɓucara in w̃ëla këŋo Yesu gër angol amënëk*. Ga xwët këŋo ƴaŋ gër ejur ed Aciw̃ and Kaxanu, 6 re ko: «Angëmëne Asëñiw̃ ar Kaxanu eƴ, ɗapayal. Ax gi ex na nde aỹëgw ỹëgw këni: “Afel këɓi fel omeleka odexëm ok endeƴ eŋ do ɓën eni kaka gë otaxan odeɓën ok këdi këƴ lapa në ekaỹ✡”.» 7 Yaka ko Yesu: «Ɓëte aỹëgw ỹëgw këni: “Ax gi ex na monëỹali Kaxanu, Axwën areƴ an?✡”»

8 Ŝaɓucara in w̃ëla këŋo ɓëte Yesu ƴaŋ në atënd acakax, w̃asindëra këŋo ɗek owar or gër ngwën oŋ gë enjaran endeɓën eŋ. 9 Re ko: «Ayël këmi yël owar oŋo ɗek angëmëne afoxi foxi këƴ gër lëngw iram eƴe cale.» 10 Yaka ko Yesu: «Wëj Sindan, nacëtale fa, gayikwa aỹëgw ỹëgw këni: “Poxiyind wayët gër lëngw ir Kaxanu, Axwën areƴ an, do caleyindo mëŋ fo✡.”» 11 Ata ŝaɓucara in seɓët këŋo Yesu. Sëkaw këno omeleka eno ɗëɓa.

End Yesu gër ebar ed Galile eŋ

12 And wël ko Yesu mëne anëka sëra këno Ŝaŋ Batis aŋ, nacëta ko gër ebar ed Galile. 13 Ŝan ko Nasaret in do rëfa ko gër Kafarënawum, ler gër ɓëŋa ir anjer and Galile aŋ, gër ebar ed xwën bani ɓandëw̃ëra ɓand Sabuloŋ do gë Nefëtali. 14 Mondako h̃ata bax er re baxo alaw̃ënel Esayi in:

15 «Ɓër gër ebar ed Sabuloŋ ɓën do ɓër gër ebar ed Nefëtali ɓën,

Ɓër lëgëk gër fëña ir ler gër anjer ɓën,

Ɓër lëgëk ekeg ed Yurëdeŋ ɓën,

gër ebar ed Galile ir ɓenëng ɓecëxe,

16 ɓulunda ir ỹëpak gër ecamëɗan in,

watëk angoɓen atëm,

gër ɓër ỹëpak gër ebar ed ecamëɗan ɓën,

gër ed ỹañëk ecës,

ŝanayak angoɓen atëm✡.»

17 Ata Yesu, amëd aŋo dëŋ ỹana baxo ko femënd mondako: «Nëngwëtin ola orewën ol gayik owun or gër orën ol ɗam ex!»

End ɓësëfan ɓëỹanar eŋ

18 Akey amat, Yesu ko sëfand ɓëŋa ir anjer and Galile in. Wat këɓi Simoŋ, ar nëngwët baŋo Piyer an, do gë Andëre aɓinëm, ga këni lapëra owën gër anjer, ɓëŝëpët ɓër oxan ebani. 19 Yesu ga sëka këɓi re ko: «Wën tëfëgune tan mun di ɓëɓar ɓër ɓela.» 20 Ataŋ seɓ këni na owën oŋ do kwël sëf këno. 21 Ga ƴe këni imbaɗ, wat kënëɓi ɓër aminëmëra ɓëŝëxe, ɓosëñiw̃ ɓor Sebede, Ŝak do gë aɓinëm Ŝaŋ. Aw̃ëxëtëra bani w̃ëxëtërand owën oreɓën oŋ gë sëm ireɓën polo në ikuluŋ. Yesu w̃ac këɓi: 22 ataŋ seɓ këni kuluŋ in, gë sëm ireɓën ak, do kwël sëf këno.

End Yesu gër ebar ed Galile eŋ

23 Ebar ed Galile el ɗek baxo sëfërand Yesu, do baɓi sëƴalirand Ɓëŝëwif ɓën gër ɓaciw̃ ɓacaleya ɓandeɓën. Atëfëtan and owun or Kaxanu aŋ baxo femërand do afakën baɓi fakënënd ɓela ɓën oŝëxwëra or ex yo do gë oseỹi or ex yo. 24 Ata mondako wëli bax ow̃ac orexëm ol ɗek ebar ed Siri el†. Aw̃ëlanëgu bano w̃ëlanëgund ɗek ɓër bax sorond ɓën, ɓër lëk baɓi ocëxwëra od ex yo ɓën, gë ɓër baɓi soronënd ɓëyël ɓën, gë ɓër gë ŝënan ɓën, do gë ɓëseỹik ɓën. Ɗek baɓi fakënënd. 25 Ata moñëmb bani ỹëmbënd ɓela ɓër baŋo sëfarand Yesu ɓën, gër ed ko ƴe yo: hik gër ebar ed Galile, hik gër ed Ɓangolepëxw, hik gër ed Yude, hik gër angol and Yerusalem, hik gër ebar ed ekeg ed Yurëdeŋ el.

5

End osëƴali or gër etënd eŋ

1 Akey amat, Yesu wat këɓi ɓela ɓën ɓamëxwër ɓamëxwër, ga ɓarërëgu këni kap gër etënd. Ga ỹëpa ko, xeta këno ɓësëfan ɓërexëm ɓën. 2 Ata h̃eɓëta ko, këɓi sëƴalind mondako:

3 «Nëngandërayindëleɓi ɓër sitarak gër onden ɓën,

gayikwa ɓën xwënëk owun or gër orën ol!

4 Nëngandërayindëleɓi ɓër kë sesërand gërëgako ɓën,

gayikwa Kaxanu ayifara këɓi yifara!

5 Nëngandërayindëleɓi ɓër nënga këɓi onden ɓën,

gayikwa ɓën kë ɓëteli ebar el!

6 Nëngandërayindëleɓi ɓër ỹandi këɓi ola or ŝenene

ang eƴamb-ƴamb fo ɓën,

ɓër sel këɓi ang men fo ɓën,

gayikwa Kaxanu ayël yël këɓi eni ƴamb or ŝenene ol xali eni med!

ayël këɓi yël eni ceɓ xali eɓi ped.

7 Nëngandërayindëleɓi ɓër gë axaỹënan ɓën,

gayikwa Kaxanu axaỹënan këŋo xaỹënan ɓën ɓëte!

8 Nëngandërayindëleɓi ɓër gë ow̃ëkw ow̃ënëk ɓën

gayikwa ɓën ex ɓër këŋo wat Kaxanu ɓën!

9 Nëngandërayindëleɓi ŝaland aketëxeta ɓën

gayikwa ɓën kë hi oɓaŝ or Kaxanu ol!

10 Nëngandërayindëleɓi ɓër kënëɓi rixërand në end epëɓ ed fëɓ këni end ŝenene ɓën,

gayikwa ɓën xwënëk owun or gër orën ol!

11 Nëngandërayindëleŋun ado enun cirërand,

ado enun dixërand, ado enun nagaŝandërand end ex yo në end ow̃ac oram.

12 Nëngandërayindëleŋun, mandërayindën onënga ol gayik amaŝën atëm kën sëkëx ƴaŋ gër orën. Enimin mondako banëɓi rixërand ɓëlaw̃ënel ɓër Kaxanu ɓër lëngwatëgu këŋun gër ngwën ɓën.»

End ongal do gë angoɓen eŋ

13 «Wën ex ongal ond ebar oŋ. Ɓari angëmëne ongal oŋ axac xacëk, gë ine kë ỹëw gaŝëxe? Alexëx fo ex fac eni bëñërax ɓela ɓën? 14 Wën ex angoɓen and ngwën aŋ. Angol and ƴaŋ në etënd aŋ ax gind na monem. 15 Ani pëtënënd na lambo in do eni ŋoɓ gë enëp, ɓarikan ƴaŋ këni xaw̃ënd eɓi ŋoɓaxënënd ɗek ɓër gër iciw̃ ɓën. 16 Awa ola orewën ol ŋoɓayindëleɓi ɓela ɓën, eni wataxënënd ɓenjekax ɓend kën rind ɓeŋ do eno cëkwaxën Sorix irewën Kaxanu, mëŋ ar ex ƴaŋ gër orën an.»

End acariya do gë ɓëlaw̃ënel eŋ

17 «Këren yëland na mëne anëka ƴow këme me ƴepën Acariya aŋ do gë er reƴa këni ɓëlaw̃ënel in. Ame ƴow ex na me ƴepën, ɓarikan me ŋata. 18 Ɗal in këmun felënd, enimin, xali ex dëxëta orën ol do gë ebar el, inger gimatak ax dëxëta na gër acariya, xali ex ŋata ɗek. 19 Awa ar kë lif apela and xurik ex ɓa gër acariya do eɓi tëƴalind ɓela ɓën eno tëfëteli an, ajo kë xuri ex ɓa gër owun or ƴaŋ gër orën. Ɓarikan, ar kë rind er rek acariya in do eɓi tëƴalind ɓela ɓën eno tëfëteli an, ajo ar gapak ko hi gër owun or ƴaŋ gër orën. 20 Mëŋ këmun felaxënënd, angëmëne or ŝenene orewën ol ax nëmëca ex na or ɓëŝalen do gë or Ofariseŋ ol, din an ɗil na gër owun or gër orën.»

End oxoỹ eŋ

21 «Ax gi ex na nde awël wël kën er fel banëɓi ɓëxarëk ɓërewën in: “Ax gi ex na monaw̃ ala. Ar këŋo law̃ yo ala, ar kiti exo.” 22 Ɓarikan, wëno ga re këme, ar këŋo xoỹën yo aɓaỹe arexëm, ar kiti exo. Ɓëte ar këŋo re yo aɓinëm: “Wëj aŝoỹik eƴ!” Ɓëxarëk ɓër Ɓëŝëwif ɓën ỹapëk eŋo kiti. Ɓëte ar këŋo re aɓinëm: “Wëj afënirëx eƴ!” ar gër xoɗux exo. 23 Awa angëmëne ŝaɗaxa ƴe këƴ eƴ di gër angëɓ do fën eƴ kwitaw mëne aɓaỹe areƴ ỹeỹ xoỹën ki na, 24 teɓël ŝaɗaxa ijo na gër angëɓ eƴ mara en ketënëgu pere. Do and kën xetënëgu aŋ, ɓakaw eƴ ŋata ŝaɗaxa ireƴ in. 25 Angëmëne eŋun kucar gë ala do en ƴend ond gër kiti oŋ, wëlër in ngëŋ gër fëña këdi kën h̃at exi ɗëxwëx gër axiti do axiti an exo cena eŋo pel anëkona an exi mëla gër përa. 26 Ɗal in këmi felënd ɗamana eƴ canaxën gër epëra elo, koɗi ireƴ in ɗek këƴ nëcët.»

End orekar eŋ

27 «Ax gi ex na nde awël wël kën er rek acariya in: “Ax gi ex na mondi orekar ol.” 28 Ɓarikan wëno ga re këme, ar këŋo nëkon yo asoxari do eŋo ỹandi eni ɗakido, anëka ri këni orekar ol gër emëkw edexëm. 29 Angëmëne angës and liw̃ aŋ ki lënanënd eñëŋënax eŋ, nongoloƴëtël eƴ ɗap caw! Gayikwa pecanëlexi eƴ ɓayi gë angës amat, gë exi ɗëxw Kaxanu ɗek eman eŋ gër xoɗux or ax ɗomind na gë eɗomi. 30 Angëmëne ataxan andeƴ and liw̃ aŋ ki lënanënd eñëŋënax eŋ, kacal eƴ ɗap caw! Pecanëlexi eƴ ɓayi gë ataxan amat gë exi ɗëxw Kaxanu ɗek eman eŋ gër xoɗux or ax ɗomind na gë eɗomi.

End ecapër ed eñër eŋ

31 «Acariya aŋ rek: “Ar këŋo feland asoxari arexëm an, pëxwënëleŋo kayëta ir ex sede ir acapëra✡.” 32 Ɓarikan, wëno ga re këme, ar këŋo fela yo asoxari arexëm xarak ax gi ex na në end orekar, në ecëñëta eŋo gër orekar. Do ar këŋo ỹër yo asoxari ar fela këŋo icën indexëm, në edi exëni orekar ol gë asoxari ajo.»

End eyaŝar eŋ

33 «Awël wël kën ɓëte mëne afel fel banëɓi ɓëxarëk ɓërewën: “Ax gi ex na monjaŝar, ɓarikan and këƴ yaŝar gër ow̃ac or Axwën, dil ari er re këƴ in.” 34 Ɓarikan wëno, ga re këme, ax gi ex na dëŋ monjaŝar. Ax gi ex na monjaŝar an: hik orën ol gayik añëpara and owun or Kaxanu aŋ ex. 35 Ax gi ex na monjaŝaran ebar el gayik ambëñaxën andexëm ex. Ax gi ex na monjaŝaran ɓëte Yerusalem in gayik angol and emun etëm aŋ ex. 36 Ado gaf ireƴ in dëŋ ax gi ex na monjaŝaran gayik emban gematak aƴ kor na eƴ peŝën, ɓëte aƴ kor na eƴ ɓanëngënin end feŝëk eŋ. 37 Gër ed ebax eƴ yaŝar, ga w̃a w̃a këƴ del “Awa”, ɓari ga h̃ëp h̃ëp këƴ del “Ali”. Gë ỹeỹ ɓaŝ këƴ na, awa er ŝaɓucara ex.»

End emaŝar eŋ

38 «Ax gi ex na nde awël wël kën er rek acariya in: “Ar këŋo fëtinën yo ala angës, pëtinënëleno mëŋ ɓëte andexëm aŋ! Ɓëte ar këŋo foƴëtën yo ala añënga, poƴëtënëleno mëŋ ɓëte andexëm aŋ!” 39 Ɓarikan wëno ga re këme mëne axo gi ex na monjaka axeỹax ar ki rixërand an. Angëmëne ala exi cën gër añam and liw̃, ɓexënëlo and ŝame aŋ. 40 Ɓëte angëmëne ala exi kwëñexënënd gayik aỹandi ỹandi këŋo exi kan acuɗ atëm aŋ, teɓënëlo gë anëngwën ak. 41 Angëmëne ala nëỹali ki na eƴo ɗëɓin eɗëɓ etiɓax në apakan amat ɗëɓinëlo në ɓapakan ɓaki. 42 Ar ki xarand an, yëlëlo do ar ỹandi këŋo eƴo ñomëx an, këreƴëŋo ɗëc na.»

End eŋan ed ɓërangoỹëra eŋ

43 «Ax gi ex na nde awël wël kën er rek acariya in: “Ɓalindëlexi end aŝandax eŋ, do cusëlo arangoỹëra andeƴ an.” 44 Ɓarikan, wëno ga re këme: ŋanindënëɓi ɓër xoỹër këŋun ɓën, calenindënëɓi ɓër këŋun rixërand ɓën. 45 Mondako këni nangëraxën ɓela ɓën mëne wën oɓaŝ or Faba Kaxanu hi kën, mëŋ ar ex ƴaŋ gër orën an. Enimin mëŋ key yo key këɓi h̃oɓand gë eñan endexëm eŋ ɓela ɓën, hi këni ɓëxeỹax, hi këni ɓër ŝenene. Ɓëte aɓi ɗëcënd na tëɓ iŋ, hi këni ɓër ŝenene hi këni ɓësëmbak. 46 Angëmëne eŋun ɓalënd end ɓër këɓi ɓalënd endewën ɓën fo, amaŝën and fe wa kën ŝotëx gër Kaxanu? Ax gi ex na nde ɓësëf ɓër ŝagale ɓën dëŋ mondako wata këni? 47 Do angëmëne gë ɓëmaỹe ɓëndewën ɓëŋ fo kën ŝëmarënd, ecarax end fe wa kën rind? Ax gi ex na nde ɓësëmbak ɓën dëŋ mondako wata këni? 48 Ang hi ko ŝenene Kaxanu, Sorix irewën ak, mëŋ ar ex ƴaŋ gër orën an, wën ɓëte giyin ŝenene mondako fo.»

6

End edëcara ed ɓëxaỹënaxik eŋ

1 «Angëmëne ɓenjekax kën rind, këren caland na enun wat ɓela ɓën. Angëmëne mama dëŋ kën rind enun wataxën, amaŝën an cotëx na gër Sorix irewën Kaxanu, mëŋ ar ex ƴaŋ gër orën an. 2 And këƴëɓi rëcarand ɓëxaỹënaxik aŋ, këreƴ deƴarand na poyoma eni cëkwaxën ɓela. Ax gi ex na nde mondako këni rind ɓëỹëŋënax ɓër kë laɓayand ɓën gër ɓaciw̃ ɓacaleya do gër opëña ond gër angol enëɓi cëkwaxënënd ɓela ɓën? Ɗal in këmun felënd, mondako kë ŝanënd amaŝën andeɓën aŋ. 3 Ɓarikan, wëj and këƴëɓi rëcarand ɓëxaỹënaxik aŋ, ataxan and ŝame aŋ kërex nangënd na er kë rind and liw̃ in. 4 Dëcarayindëɓi ɓëxaỹënaxik ɓën xarak ɓela ɓën ani watënd na, do Faba Kaxanu mëŋ ar kë watënd er këƴ ŝonënd an, aw̃aŝën ki w̃aŝën.»

End cale eŋ

5 «And kën ŝalend aŋ, kërenëɓi tëfëtelind na ɓëỹëŋënax ɓër kë laɓayand ɓën. Moŋan h̃an cale ind mokwëŝa lëf gër ɓaciw̃ ɓacaleya iŋ, do gë ind gër ocanditëra od opëña od gër angol iŋ enëɓi wataxënënd ɓela ɓën. Wëno ɗal in këmun felënd, mondako kë ŝanënd amaŝën andeɓën aŋ. 6 Ɓarikan, wëj and ki ỹandi eƴ cale aŋ, përal ebët ed aciw̃ anakaya andeƴ el, eƴ calexën. Faba Kaxanu, mëŋ ar ki watënd an, ayakali ki yakali er këƴo xarand gër ed ɓeŋ in. 7 Ɓëte and kën ŝalend aŋ, këreŋun kurelind na eyeƴan el, ɓësëmbak ɓën kë yëland mëne monjeƴan mbaŋ fo ko yakalind Kaxanu. 8 Kërenëɓi tëfëtëlind na! Gayikwa Faba Kaxanu ɗek ko nangënd er ỹandi këŋun in ɗamana eno karaxën. 9 Ɓaxëtin ang ỹapëk eno calend ak:

“Faba ireɓi, wëj ar ex gër orën an,

Mënëlex ow̃ac oreƴ ol,

10 Ƴowëlex owun oreƴ ol.

Dil gër ebar er ỹandi ki in

ang këƴ rind gër orën ak.

11 Yëlindëɓo key yo key er këmi ƴamb in,

12 Teɓanëlëɓo ɓeɓër këmëni w̃enanënd ɓela ɓën

ang këmëni seɓanënd ak ɓiyi ɓëte ɓër këɓo w̃enanënd ɓën.

13 Këreƴëɓo teɓ na eɓo naŋëtarand do mi mendërand. Dacëtëlëɓo gër Aỹëŋënax!”

14 Angëmëne wën aseɓan kënëɓi seɓanënd ɓela ɓën ɓamena ɓand kënun w̃enanënd ɓaŋ, Faba Kaxanu, mëŋ ar ex ƴaŋ gër orën an, aseɓan këŋun seɓan wën ɓëte.

15 Ɓari angëmëne anëɓi teɓanënd na, aŋun teɓan na ɗe wën ɓëte ɓamena ɓandewën ɓaŋ.»

End etiw̃i eŋ

16 «And kën siw̃ind aŋ këren kaỹëninand na ang ɓëỹëŋënax ɓër kë laɓayand ak. Ɓën ata dëxas in dëŋ këni ỹëŋëninënd eni nangëraxën ɓela ɓën mëne asiw̃i siw̃i këni. Ɗal in këmun felënd mondako kë ŝanënd amaŝën andeɓën aŋ. 17 Ɓarikan wëj and këƴ siw̃ind aŋ, dëxasal aye do eƴ ceƴaya angiri in gë gaf ak. 18 Ɓela ɓën këreni nang na mëne asiw̃i siw̃i këƴ. Ɓarikan, Faba mëŋ ar ki watënd gër ed ɓeŋ an, aw̃aŝën ki w̃aŝën.»

End napul eŋ

19 «Këren kwëjënalind na napul ir ŝot kën gër ebar ro in gayik axor ex ex ƴaner, axor ex eni ñama oyame ol, ɓëte axor ex eni meɗ ɓërek gër ed w̃ëxëta kën. 20 Ɓarikan, taỹindën napul in gër orën gayik fën ax ƴaner na, oyame ani ñama na, ɓërek ani nëxen na ofëra eni dekaxën lëf gër ed xwët kën. 21 Awa gër ed xwët këƴ napul ireƴ in, fën ex anjëlan andeƴ aŋ.

22 «Ɓangës ɓaŋ ang lambo fo ex gër eman. Do angëmëne ɓandeƴ ɓaŋ ɓamëngw ex ɗek eman endeƴ eŋ xërikërak. 23 Ɓarikan angëmëne ɓaciw̃ëk ex, ɗek eman endeƴ eŋ ŝamëɗanëk. Awa, angëmëne er këƴ yëland angoɓen ex in ax gi ex na angoɓen, wëj anëka xul ki ecamëɗan el!»

End odendëran eŋ

24 «Ala ax kor na exo gi xaɗëp ir ɓëxwën ɓëxi ba eɓi diyeninënd ɓela ɓëxi. Enimin afo eŋo cus aỹanar an do eŋo ŋan axinëm an, eŋo pëɓ aỹanar an do eŋo yaf axinëm an. Mëŋ ex, wën an kor na eŋun ɓalënd gwër fo end Kaxanu eŋ do gë end koɗi eŋ. 25 Mëŋ këmun felaxënënd këren dendërand na gër aniyan andewën end er kën ƴamb eŋ, end kën er ŝeɓ eŋ, ba end ɓanjëm ɓand kën ŝuɗa eŋ. Aniyan andewën aŋ xëɓënëk nëmëc eƴamb-ƴamb in, ɓëte eman eŋ xëɓënëk nëmëc ɓanjëm ɓaŋ. 26 Ax gi ex na nde aye kënëɓi watënd oŝël ol: ani neɗërand na, ani kanarand na, ɓëte ỹoweỹ ani cacënd na. Ɓarikan Faba Kaxanu, mëŋ ar ex ƴaŋ gër orën an, këɓi lëɓand. Ako nde yëla kën mëne endeɓën eŋ këŋo ɓalënd nëmëc gë endewën eŋ? 27 Wën ang hi kën ako, noỹo wa kë xor exo ɓaŝa ɓakey gër aniyan andexëm gë odendëran ok?»

28 «Do ine cëŋ wata kën edendëran ed në end ɓanjëm el? Ax gi ex na nde aye kën watënd opëtëfët od ondës ond gër apuỹ ok: ax diyenind na, ɓëte ax ɓanënd na ɓanjëm. 29 Ɓarikan, ado Salomoŋ dëŋ gë ɗek enjaran endexëm eŋ, mëŋ ar hi bax gë napul isëm an, ondës oŋo këŋo xucand oye ol. 30 Gayikako Kaxanu kë ỹaŋënënd mondako ondës ond gër olen oŋ, ond ex ro doro do ecan gër xoɗux oŋ, aŋun din na nde nëmëc enjekax wën? Ata wën ɓër gë ekwëta etil hi kën ɗe. 31 Këren dendërand na end er kën ƴamb eŋ, end er kën ŝeɓ eŋ, ba end ɓanjëm ɓand kën ŝuɗa eŋ. 32 Ɓeŋo ɗek ɓër aŋo kwëta ex na Kaxanu fo ɓën kë ŝaland wayët ɓeŋo. Ɓarikan Faba, mëŋ ar ex ƴaŋ gër orën an, anang nang ko mëne aỹap ỹapëk en cotëra ɓeɓijo ɗek. 33 Calayindën pere owun ol do gë ola or ŝenene orexëm ol gër aniyan andewën. Ata fo këŋun sënd ɗek ɓeɓër këŋun ỹandi en cot ɓën. 34 Akey and ecan aŋ gë andexëm kë rendëra, wën këren dendërand na. Akey and ex yo, er kën ŝot in, pedindëleŋun.»

7

End enëp ed ɓela eŋ

1 «Ax gi ex na mokiti ɓela ɓën këdi këŋun xiti Kaxanu wën ɓëte. 2 Enimin, ang kënëɓi xitind ɓela ak këŋun xiti wën ɓëte. Gë acariya and kënëɓi sëƴinënd ɓela aŋ fo këŋun w̃aŝën wën ɓëte. 3 Inew̃a këƴ nëkonaxënënd atëxësëx and lëŋa këŋo aɓinëx aŋ do këƴ nemënd mëne wëj yer xëcar in lëŋa ki? 4 Ba mondake wa këƴ xor eƴo pel aɓinëx: “Ñëmël mi dëxëtën atëxësëx and gër angës aŋ”, xarak wëj yer xëcar in lëŋa ki? 5 Wëj aỹëŋënax ar kë laɓayand hi këƴ. Dëxëtël wa pere xëcar ir gër angës andeƴ in eƴ wataxën aye atëxësëx and lëŋa këŋo aɓinëx aŋ. 6 Këdi kënun ŝenaxën enun ŋatëra, kërenëɓi yëlënd na ew̃ënëk in oɗaŋët ok. Ɓëte këdi këni wëñëra oƴeri ok, kërenëɓi ɗapënënd na ɓambëxwëbëxw ɓaŋ.»

End ekara ed Kaxanu eŋ

7 «Karayindëno Kaxanu eŋun yëlëraxën, calayindën en cotaxën, tëmbindën enun përëtënaxën ebët el. 8 Enimin ar kë xarand an, ayël këno yëlënd. Ar kë ŝaland an, aŝot këno ŝotënd. Do ar kë sëmbënd epëra an afërëtën këno fërëtënënd. 9 Ala nde exëna ang hi kën ro ako, ar këŋo yël itox indexëm ekaỹ and këŋo xara eƴamb-ƴamb aŋ? 10 Ɓëte ala nde exëna ar këŋo yël andën and këŋo xara ekan aŋ? 11 Ax gi ex na nde ang xwëj kën yo anang nang kën eyël ed oɓaŝ orewën ɓeɓër yek el? Awa Sorix irewën, mëŋ ar gër orën an, aɓal këŋo ɓalënd nëmëc endewën eŋ do ayël këɓi yël ɓeɓër yek ɓën ɓër këŋo xarand ɓën!»

12 «Ang këŋun ỹandind enun dinënd ɓela ak, wën ɓëte dinindënëɓi mondako fo. Mondako rek acariya aŋ, gë okayëta od ɓëlaw̃ënel ok. 13 Ɗilin gër ebët ed mëreƴ, gayikwa ebët ed fëña ir kë w̃ëland gër enemi el aỹang ỹangëk, do ɓëranjëm kë lilënd. 14 Mëreƴ hik ɗe ebët el do gë fëña ir kë h̃atelind gër aniyan in, ani ñëmb ex na ɓër kë watënd ɓën.»

End ɓëlaw̃ënel ɓënëgwëŝ eŋ

15 «Titinayin, ɓëlaw̃ënel ɓënëgwëŝ kë ƴow na. Er këni hi fac-fac in ang opeỹ onambik fo xarak lëf-lëf in ang ojëlemu okeỹax fo hi këni. 16 Gë odëw̃ërëw̃en odeɓën ok, mëne ngëŋ gë ɓeɓër këni rind ɓën kënëɓi ỹana enëɓi pëlëtënd. Ax gi ex na nde ala ax kwëcand na reseŋ në andëmbën? Ɓëte ala ax kwëcand na ondan në apeɓ? 17 Atëx anjekax aŋ, odëw̃ërëw̃en ojekax fo kë rëw̃ënd. Atëx añëŋënax aŋ, odëw̃ërëw̃en oñëŋënax fo kë rëw̃ënd. 18 Atëx anjekax aŋ, ax gind na gë odëw̃ërëw̃en oñëŋënax, atëx añëŋënax aŋ ax dëw̃ënd na odëw̃ërëw̃en ojekax. 19 Ax gi ex na nde atëx and ax dëw̃ënd na odëw̃ërëw̃en ojekax aŋ, asaw̃ këni saw̃ënd do eni ɗap gër xoɗux? 20 Awa ɓëlaw̃ënel ɓënëgwëŝ ɓën, gë ɓeɓër këni rind ɓën kënëɓi ỹana enëɓi pëlëtënd.»

21 «Ax gi ex na ɗek ɓër ke w̃acërand: “Axwën, Axwën” ɓën kë lil gër owun or gër orën, ɓarikan afo ar kë rind oñandi od Faba ir ƴaŋ gër orën an. 22 Yatir këme ɓakaw gër ngwën ro mëni kiti ɓela ɓën, ɓëranjëm kë ỹana exe denitaxënënd. Ata ɓërëmar eni dend: “Axwën, Axwën ax gi ex na nde paɓ gë ow̃ac oreƴ ol bami yeƴanënd ang ɓëlaw̃ënel, ɓëte paɓ gë ow̃ac oreƴ ol bamëni w̃ayënd ɓëyël ɓën gër ɓela?” Ɓëjo ɓëte: “Axwën, ax gi ex na nde ɓiyi gë ow̃ac oreƴ ol bami rind ɓecarax ɓendanjëm?” 23 Ɓarikan er këme ỹana mëni yakand: “Wëno amun nang ex na ɗe! Pacanaxëne wën ɓëw̃endëran ɓëjo!”»

End amatinali and ɓaciw̃ ɓaki eŋ

24 «Awa ar kë ɓaxëtënd eyeƴan edam do exo dind ang re këme ak, ang asoŝan arenik ar ɓaƴëk aciw̃ andexëm në aparëfac fo hi ko. 25 Ga ƴowëk tëɓ iŋ, ofesa oŋ ỹëmëk, ekoc el ŝëñëk aciw̃ aŋo: ɓari ax wëc ex na gayikwa edëɗa edexëm el gër aparëfac hi bax. 26 Ɓarikan ar kë ɓaxëtënd yo eyeƴan edam do axo dind na er re këme in, er këni wëndër gë afënirëx ar ɓaƴëk aciw̃ andexëm në eɗini fo. 27 Ata and ƴowëk tëɓ aŋ, oỹëm ol ŝëñëk aciw̃ aŋo. Ataŋ wëcëk do yëcarëk ɗek.» 28 And h̃ata ko Yesu aŋ, ɓela ɓën ɗek ŝaran këɓi ang baɓi sëƴalind ak. 29 Enimin gë or gapak baɓi sëƴalind, ax gi ex na ang ɓëŝalen ɓëreɓën ak.

8

End ar gë ameỹ eŋ

1 Yesu ga h̃ata ko ang baɓi sëƴalind kap gër etënd ak, ŝëla ko. Ata amëxwër and ɓela aŋ këno sëfand ɓura-ɓura. 2 Na xacëraw këŋo ar gë ameỹ, foxi ko gër lëngw irexëm do ko rend: «Axwën, ga ỹandi ỹandi ki, axor këƴ xor eƴe mënën me pak.» 3 Yesu ga h̃ëmba këŋo, re ko: «Awa aỹandi wa ỹandi ke, mënël!» Ataŋ ala ajo w̃ën ko ga ŝanëk ameỹ aŋ. 4 Ata Yesu fel këŋo: «Awa ala këreƴëŋo pel na ɗe! Ɓarikan, ƴel exi nëkon aŝaɗaxan an eƴ dixën ŝaɗaxa ir ew̃unëtan in, ang ỹëgw ko Moyis ak eni nangëraxën ɓela ɓën osede oreƴ ol.»

End emun end ocoroɗa eŋ

5 Ga xucak eŋo, Yesu ko w̃aỹind gër Kafarënawum. Ga ko h̃at, emun end ocoroɗa xacëra këŋo do këŋo xarand: 6 «Axwën, ariyenin aram an ŝëxwërak gër iciw̃, ata mbaŋ exo.» 7 Yaka ko Yesu: «Wëno aƴeli këme yeli mo pakën.» 8 Ata re ko emun end ocoroɗa eŋ: «Axwën, adokiŋ wëj nde eƴ ŋat gër yangana iram? Axe ñap ex na! Ɓarikan, yeƴanël tuŋ emat ata ko fak ariyenin aram an. 9 Gayikwa wëno dëŋ ariyenin ar ɓëlëngw ɓëram hi këme do ari këme rind ang këne felënd ak. Wëno ɓëte gë ocoroɗa od këmëni lëngwën hi këme. And këmo law̃ën iɓat aŋ, aƴe ko ƴend, and këmo w̃ac iŝëxe aŋ, exe tëkaw. Ɓëte and këmo fel ariyenin aram exe din ỹeỹ aŋ, ari ko rind.» 10 Yesu, ga ɓaxët këŋo emun eŋo, nëngan këŋo endexëm eŋ. Ata fel këɓi ɓër baŋo sëfërand ɓën: «Ɗal in këmun felënd, ado gër wën Ɓëyisërayel ro dëŋ, elod amo wat ex na ar gë ekwëta edako rako an. 11 Ga re këme, akey amat, beɓët yo beɓët këni xaniraw ɓela ɓëranjëm enëɓi ketëna Abëraxam, gë Isak do gë Yakob gër ñambëran ind gër owun or gër orën. 12 Ɓarikan oɓaŝ or gër owun ol, aw̃aỹ kënëɓi w̃aỹ gër ecamëɗan ed fac. Mondako këni ỹana eni denitand do eni ŋatënd eɓasa el.» 13 Ata ga h̃ata ko eŋo, fel këŋo emun end ocoroɗa eŋ: «Maỹil! Ga xwëta këƴe ako, afak ko fak ariyenin areƴ an!» Ata ga yeƴan ko mondako fakëx ko ariyenin an.

14 Ga xucak eŋo, Yesu ƴe ko gër iciw̃ ind Simoŋ Piyer. Sëk këŋo ayaraw̃ën isoxari ir Simoŋ Piyer ga ŝëxw këŋo. 15 Yesu ga h̃ëmba këŋo na, ayaraw̃ën ar Simoŋ Piyer xoc këŋo ataŋ acëxwël aŋ. Ata xani ko xwiriŝ eɓi ɗëɓa. 16 Genëka, w̃ëlanëgu këno ɓër gë ɓëyël ɓëranjëm. Ga xeỹan këɓi na, ɓëyël ɓën ŝan këni gër ɓela do fakën këɓi ɓëte ɗek ɓëŝëxwëra ɓër w̃ëlaraw banëɓi ɓën. 17 Mondako h̃ata bax er re baxo alaw̃ënel Esayi in end Yesu eŋ:

«Mëŋ lëɓinak toro indeɓi iŋ,

Mëŋ nëmbak ocëxwëra odeɓi ok.»

End etëf ed Yesu eŋ

18 And wata ko Yesu mëne në eñëmbërëgu exëni ɓela ɓër xeta baŋo ɓën, fel këɓi ɓësëfan ɓërexëm ɓën eni kegëta anjer aŋ! 19 Ata ga këni ƴe ond gër anjer oŋ, aŝalen aɓat xacëra këɓi do ko rend: «Asëƴali, asëƴali, wëno gër ed këƴ ƴe yo, asëf këmi sëf.» 20 Yaka këŋo Yesu: «Ax gi ex na nde anang nang këƴ mëne ojakëra ok gë ow̃aỹi exëni, do oŝël or gër orën ol, gë oyël exëni? Ɓari wëno Asëñiw̃ ar ala an, ado gë añombe ak dëŋ axe gi ex na.» 21 Ata gër amëxwër and ɓësëfan rëw̃ ko ɓëte ala: «Axwën, wëno cëŋ faba nemik! Teɓanële tan me ƴe mo mëxwëtaw pere.» 22 Ata Yesu yaka këŋo: «Teɓëlëɓi ɓëŝësëk ɓën eni mëxwëtar do wëj tëfëguye wëno!»

End ekoc ed gër anjer eŋ

23 Yesu gë ɓësëfan ɓën fëra këni gër ikuluŋ do këni xegëtand. 24 And hi këni mërëxand gër anjer aŋ, h̃atëguk tëɓ ind gë ekoc etëm. Ata men oŋ kë xanind ɓomeŋ ɓomeŋ xali kë rëmbayand ikuluŋ iŋ. Yesu mëŋ, këŋo raŝënd ƴem. 25 Ata ɓësëfan ɓën ga ɓu këɓi, sëka këno do këno nëngëtënd: «Axwën, Axwën ecëseleɓo ɗe! Pexënëlëɓo!» 26 Ga nëngëta ko, w̃ëka këɓi: «Inew̃a yëdaraxën kën go? Inew̃a ex ekwëta etil ed ŝot kën elo?» Ga xani ko na, xeỹan ko anjer aŋ gë ekoc el. Ata yeriri! 27 Ga ŝaran këɓi ɓësëfan ɓën këni w̃ëkarënd: «E ala ajo? Ado anjer aŋ gë ekoc el dëŋ aɓaxëtën këno ɓaxëtënënd!»

End ɓër gë ɓëyël eŋ

28 Yesu gë ɓësëfan ɓën ga xegëta këni, h̃at këni gër ebar ed Ɓëgadara. Ata xacëra kënëɓi ɓësoŝan ɓëxi ɓër gë ɓëyël. Gër oñeg ŝanëgu bani do ỹigën bani xali. Ado ala abax yëxw na exo kuca fëña ir oñeg in. 29 Ga h̃at këni gër ed hi baxo këni xeỹënd: «Xey wëj Asëñiw̃ ar Kaxanu, inew̃a ƴowaxënëgu këƴ ro? Ba eƴëɓo narën nde ƴow këƴ xarak ax ŋat ex na amëd aŋ?» 30 Nacët ako, ɓambëxwëbëxw banëɓi xaɗacërand na. 31 Ata ɓëyël ɓën këno xarand Yesu: «Këla ga w̃a w̃a këƴ, cëñëtalëɓo mëni ɗil ɓambëxwëbëxw ɓaŋo fën!» 32 Ata re ko Yesu: «Ƴeyin!» Ga ŝan këni gër ɓësoŝan ɓëxi ɓëjo, ɓëyël ɓën lil kënëɓi ɓambëxwëbëxw ɓaŋ. Ɓambëxwëbëxw ɓaŋ hër këni gand engew̃ ler gër ɓëŋa ir anjer, latira këni polo gër men do noỹeli këɓi ɗek kece in. 33 Ɓëxaɗac ɓën ŝapër këni bër, hërëra këni xali gër angol reƴarax këni ɗek end ɓër gë ɓëyël eŋ. 34 Ata ɗek angol aŋ xacëra këno Yesu. Sam ga wat këno, xara këno exo ŋaw̃ëta ebar edeɓën el.

9

End aseỹik eŋ

1 Ata Yesu ɓaka ko polo gër ikuluŋ, xegëta këni gë ɓësëfan ɓën anjer aŋ do kwël w̃aỹi këni gër angol andeɓën. 2 Na gër ed h̃at bani, lëɓiw këno aseỹik në angaw̃. Gogo nde ga nang ko Yesu mëne ɓëjo axwëta xwëta këno. Fel këŋo aseỹik an: «Asëñiw̃ën kapinal, wëno anëka seɓan këmi ɓamena ɓandeƴ ɓaŋ.» 3 Ata ɓëŝalen ɓër ebax na ɓën këni rend: «Në ecir eŋo Kaxanu.» 4 Ga nang ko Yesu ang bani yëland ak, w̃ëka këɓi: «Wën inew̃a ojëlan oñëŋënax oko gër ow̃ëkw orewën? 5 Inew̃a saxëk me de: “Anëka seɓan këmi ɓamena ɓandeƴ ɓaŋ nde”, ba: “Kanil, eƴ ɗëkw ebën edeƴ el eƴ ƴexëra nde?” 6 Ɓarikan en nangaxën mëne wëno Asëñiw̃ ar ala an, aŝot ŝot këme or gapak or mëni teɓanënd ɓela ɓën gër ebar ro ɓamena ɓaŋ, në epelemo aseỹik an: “Kanil, eƴ meɗ angaw̃ andeƴ aŋ do eƴ maỹi!”» 7 Ata na dëŋ aseỹik an xani ko xwiriŝ do kwël w̃aỹi ko. 8 Ga wat këni ecarax eŋo, amëxwër aŋ yëdara këni, ata këno ŝëkwand Kaxanu mëŋ ar yël këɓi ɓela panga itëm ind mondako an.

End Maco eŋ

9 And xani ko Yesu okucan aŋ, wat këŋo asoŝan ar këno w̃acënd Maco ga ỹëpa ko lëf gër aciw̃ and ɓësëf ɓër ŝagale. Fel këŋo: «Wëj tëfëguye!» Ata xwiriŝ Maco do kwël sëf këŋo. 10 Ga ỹëpara këni gër iciw̃ ind Maco, ƴowëraw këni ɓësëf ɓër ŝagale do gë ɓëw̃endëran ɓëranjëm eni ƴambëra gë Yesu do gë ɓësëfan ɓërexëm ɓën. 11 Ga wat këni eŋo, ofariseŋ ok kënëɓi hëbandërand ɓësëfan ɓën: «Inew̃a këni ƴambëraxënënd asëƴali arewën an gë ɓësëf ɓër ŝagale ɓën do gë ɓëw̃endëran ɓën?» 12 Ga wël këɓi Yesu, yaka ko: «Ɓëŝëxwëra ɓën kë ƴend gër axora, ax gi ex na ɓëɓëngw ɓën. 13 Ata ƴeyin en tëƴax er w̃acayak eyeƴan elo in: “Er w̃ëka këmun wën ɓulunda iram in, en gi gë axaỹënan do eŋun ɓalërënd, ax gi ex na en dind ocaɗaxa.” Wëno ɓëw̃endëran ƴow këme mëni pel eni nëngwët ola oreɓën ol, ax gi ex na ɓër ŝenene✡.»

End etiw̃i eŋ

14 Ata h̃atëgu këni ɓësëfan ɓër Ŝaŋ Batis ɓën, w̃ëka këno Yesu: «Inew̃a ɓayik ani tiw̃ind na ɓësëfan ɓëreƴ ɓën ang këmi siw̃ind laŋ ɓiyi gë ofariseŋ ak?» 15 Yesu yaka këɓi: «Oɗawo od ŝambenjar ir kë ỹërënd ok axor nde këni xor eni caminarand xarak gër ekana ɓayi këni? Aƴow kë ƴow ɓakey ɓand këni ŝapër ɓaŋ, amëd aŋo këni siw̃i.

16 «Ala ax kaɗënd na anjëm akarëk gë angaŝax gayikwa angaŝax aŋ ata kë reg akarëk aŋ do ex ŋesi kaŝ-kaŝ. 17 Ɓëte andamat fo ex, ala ax cëlënd na ngoƴ ingaf në ɓamote ɓakarëk. Angëmëne ala exo di mondako, ɓamote ɓaŋ kë fëtira ex nexënara do ngoƴ iŋ ex ɗexira. Në ɓamote ɓangaŝax ỹapëk mocël ngoƴ ingaf iŋ ex gixën momëxwëta.» 18 Ga këɓi felëra mondako, h̃atëgu ko alëngw ar aciw̃ acaleya. Foxi ko gër lëngw irexëm ko rend: «Asëƴali endënaw̃ endam eŋ eceɗe-eceɗe xoti ko, ƴeye eƴo ŋëmba ata ko liya gaŝëxe.» 19 Ata Yesu gë ɓësëfan ɓërexëm ɓën sëfër këni gë ala ajo.

20 Ata fed këni gër fëña gë asoxari ar baŋo ƴexayaxënënd oŝat elod ɓëniy epëxw gë ɓëki. Ga nëfënëfa ko gër enga, sëkën këŋo Yesu do xwixwëta ko ambana and acuɗ andexëm aŋ gand epoƴ. 21 Rixën baxo mondako asoxari ajo, axwëta xwëta baxo: «Exe kaỹënd yo me kwixwëta ɓanjëm ɓand Yesu ɓaŋ afak këme fak.» 22 Sam ga xwixwëta ko tuŋ, Yesu ŝena ko. Ga wat këŋo asoxari an, re ko: «Aɓiw̃ën kapinal! Ga xwëta këƴe pakël!» Ataŋ kwël na fo fak ko. 23 Ata h̃at ko Yesu gër iciw̃ ind alëngw ar aciw̃ acaleya. Sëk këɓi ɓëfarix ɓër ɓacëroti do gë amëxwër and ɓela ga këni ɓara ofarix ol gë otes ok. 24 Ata re ko Yesu: «Pacanayin, endënaw̃ eŋ araŝ fo këŋo raŝënd, axo cës ex na.» Ɓarikan, ga wël këno këni ƴepënënd er re ko in. 25 And nëcëtëra këɓi amëxwër aŋ, Yesu lil ko gër ed ren bano. Ga lëk këŋo gër ataxan, endënaw̃ eŋ xani ko kwengweremët. 26 Ata wëlik endeƴ eŋo ɗek ebar ed Galile el.

End ɓëŝiw̃ëk ɓëxi eŋ

27 And fakët ko Yesu oñe aŋ, ɓëŝiw̃ëk ɓëxi këno sëfand do këni xeỹënd: «Asëñiw̃ ar Dafid, Asëñiw̃ ar Dafid, kaỹënanëlexi wa ɓiyi!» 28 Ga h̃at ko gër iciw̃, sëka këno. Ata w̃ëka këɓi: «Axwëta nde xwëta këne mëne axor këme xor mun pakën?» Yaka këni: «Axwën, axwëta xwëta këmi.» 29 Ga këɓi h̃ëmba gër ɓangës ko rend: «Awa ga xwëta këne ako, pakiyin!» 30 Ga ŝiw̃ëta këni, Yesu xëŋa këɓi eni cësinali eŋo. 31 Ɓarikan ɓën ga ŝan këni na, gër ed këni ƴe yo bani reƴarand end Yesu eŋ.

End amuma eŋ

32 And ƴe këni ɓëŝiw̃ëk aŋ, w̃ëlaw këno ɓëte amuma and lil baŋo ayël. 33 Yesu, ga nëcët këŋo ayël ajo, amuma ko yeƴandërand aye. Ata amëxwër aŋ ga ŝaran këɓi, këni rend: «Awa elod ane wat exe na end ako rako eŋ ro gër ebar ed Isërayel!» 34 Ɓarikan, ofariseŋ ok këni rend: «Gë panga ind emun end ɓëyël iŋ këɓi nëcëtënd ɓëyël ɓën gër ɓela!»

35 Ga xucak eŋo, Yesu ko sëfërand ɓangol ɓaŋ: ɓatëm ɓaŋ, do gë ɓatil ɓaŋ, do ko femërand Atëfëtan and owun or Kaxanu aŋ gër ɓaciw̃ ɓacaleya. Ɓëte afakën baɓi fakënënd ɓela ɓën oŝëxwëra or ex yo. 36 Ga wat këɓi ɓela ɓën ɓamëxwër, ɓamëxwër, xaỹënan këŋo gayik er hi bani ang opeỹ od gë axaɗac këm fo. 37 Ata fel këɓi ɓësëfan ɓërexëm ɓën: «Ekanara ed eƴamb el ɗek ỹëmbëk, ɓari ɓëxana ɓën ani ñëmb ex na. 38 Awa caleyino axwën eƴamb eɓi ɓaŝaw.»

10

End oparëxanda epëxw gë oki eŋ

1 Akey amat, Yesu w̃ac këɓi ɓësëfan epëxw gë ɓëxi ɓërexëm ɓën do yël këɓi panga ind enëɓi nëcëtaxënënd ɓangoc ɓañëŋënax ɓaŋ gër ɓela do ɓëte enëɓi pakënaxënënd oŝëxwëra or ex yo do oseỹi or ex yo. 2 Mondako ebax omac od oparëxanda epëxw gë oki ok: Simoŋ ar nëngwët baŋo Piyer an, do gë Andëre aɓinëm; Ŝak gë Ŝaŋ ɓosëñiw̃ ɓor Sebede. 3 Filip gë Barëtelemi, gë Toma, gë Maco, asëf ar ŝagale an. Ŝak, asëñiw̃ ar Alëfe an, do gë Tade. 4 Simoŋ aw̃eran an do gë Yuda Isëkariyot, ar lëxw baŋo Yesu an.

End andiyen and oparëxanda eŋ

5 Ɓën ebax epëxw gë ɓëxi ɓër law̃ën baɓi Yesu ɓën. Ɗamana eni ƴexën, ɓapela ɓaŋo yël baɓi: «Këren ƴend na gër ɓër ax gi ex na Ɓëŝëwif ɓën, ɓëte këren ɗilënd na gër ɓangol ɓand Ɓësamari ɓaŋ. 6 Ƴeyindën gër Ɓëyisërayel ɓër nambërak ang oyel fo ɓën. 7 Pemërayindën tar fëña in mëne owun or gër orën ol ɗam ex. 8 Pakënindënëɓi ɓëŝëxwëra ɓën, kaninindënëɓi ɓëŝësëk ɓën gër ecës, mënënindënëɓi ɓër gë ameỹ ɓën. Nëcëtindënëɓi ɓëyël ɓën gër ɓela. Ang xaỹënan këŋo Kaxanu wën ak, wën ɓëte kaỹënanindëleŋun mondako fo ɓela ɓën. 9 Ỹoweỹ këren penand na: ax gi ex na kaŋe, ax gi ex na koɗi, ax gi ex na ƴawale, ax gi ex na weŝeni gër enar end gë ɓëmboto. 10 Ɓëte ỹoweỹ këren penand na: ax gi ex na ambaɓ, ax gi ex na ɓacuɗ ɓaki, ax gi ex na ɓapeɗ ɓand enëmba, ax gi ex na oŝët. Ax gi ex na nde arandiyen an alëɓa këno lëɓand gër ed ko riyenind?»

11 Ata re ko ɓëte Yesu: «Gër ed kën h̃at yo hik angol atëm, hik ingol itil, mëkayindën ba ala exëna ar ỹapëk eŋun kwëtaya. Angëmëne ala exëna ar xwëtaya këŋun ɓayiyin gër iciw̃ indexëm xali yatir kën xuca. 12 Gër iciw̃ ind ɓër kën h̃at, cëmayindënëɓi. 13 Angëmëne ɓër gër iciw̃ iŋo ɓën gë emëkw ed ŝenene xwëtaya kënun, aŝot këni ŝot oɓetak orewën ol. Ɓari angëmëne aŋun kwëtaya ex na gë emëkw ed ŝenene, oɓetak ol wën këŋun ɓayi. 14 Angëmëne en ŋat në iciw̃ ba në angol do ɓela ɓën eni ŋëp enun kwëtaya in, canin gër iciw̃ iŋo ba gër angol aŋo, pëxwëcayindën obar od lëkak gër osapar orewën ok. 15 Ɗal in këmun felënd, yatir kiti ind Kaxanu ɓela ɓëjo aƴëka këɓi ƴëka nëmëc Ɓësodom do gë Ɓëgomor ɓën.»

End toro ind në end Yesu eŋ

16 «Awa ga këmun law̃ënënd ako en pemërand end owun or gër orën eŋ, anëka hi kën ang oyel or ŝit në ojëlemu fo. Awa perënayindën ang ɓandën fo, do ɓëngwin ang olëxwëte oxwël kwël fo. 17 Titinalindënëɓi Ɓëŝëwif ɓën gayik alëxw kënun ỹana enun ɗëxwënd gër kiti. Ɓëte mbaŋ kënun ỹana enun këmërand gër ɓaciw̃ ɓacaleya ɓandeɓën. 18 Aw̃ëlara kënun ỹana enun mëlarand gër kiti. Aw̃ëlara kënun ỹana enun mëlarand në end ow̃ac oram gër ɓëlëngw do gër ɓemun en deƴaraxën endam eŋ: gër Ɓëŝëwif, do gër ɓër ani gi ex na Ɓëŝëwif. 19 Ɓarikan and kënun lëxw gër ɓëxiti aŋ, këreŋun bëlanënd na ang kën yeƴan ak ba ang kën yaka ak. Ata amëd aŋo dëŋ kën ỹana en nangënd ang kën yaka ak. 20 Angoc Amënëk and Sorix irewën and ex gër ow̃ëkw aŋ kë ỹana eŋun pelënd ang kën yeƴan ak. 21 Ɓër hik ekun eɓat ɓën alëxwër këni ỹana eni ɗëxwër gër ecës në end ow̃ac oram: oɓaŝ ol eni ɗëxwër, ɓëxarëk ɓën enëɓi ɗëxwënd oɓaŝ oreɓën ol do oɓaŝ ol enëɓi ɗëxwënd ɓëxarëk ɓëreɓën ɓën. 22 Ata në end ow̃ac oram ɓela ɓën ɗek kënun ŝusëra. Ɓarikan, ar kë xemëna an, ar kë lëkaya endam xali gër ecës an, afex ko fex. 23 And kënun narën në angol aŋ, gërin në acëxen. Ɗal in këmun felënd, an paỹ na ɓangol ɓand gër ebar ed Isërayel ɓaŋ me ɓakaw wëno Asëñiw̃ ar ala an. 24 Asëfan an aŋo kucand na onëngëran asëƴali arexëm an. Ɓëte xaɗëp in aŋo kucand na or gapak axwën arexëm an. 25 Gilexo tuŋ asëfan an ang asëƴali arexëm ak, do xaɗëp in ang axwën arexëm ak. Angëmëne wëno axwën an, aŝus ŝus këne xali w̃ac këne Ỹëngëtir, kaŝ kënun ŝus wën ɓëram ɓën. 26 Ɓari wën kërenëɓi yëdand na ɓela ɓën gayik er ŝonayak ax bo na, ɗek kë futar. 27 Ɓëte er këni ŝësinalind ɓela ax bo na nangërarëxe. Mëŋ ex, er këmun felënd gëmëɗ in, deƴarayindën goyat. Do er këmun nëkënëkand in, kwëŝayindën ƴaŋ gër oyur or ɓaciw̃ en pemaxën. 28 Kërenëɓi camënd na ɓër kë law̃ënd eman fo ɓën xarak ỹow̃eỹ ani koranënd na enjëw̃ eŋ. Camindëno ar kë lapënd enjëw̃ eŋ do gë eman gër xoɗux an. 29 Ax gi ex na nde gë atama and koɗi amat kënëɓi yëcënd ɓënder ɓëki? Ɓarikan, inder gimatak ax wëcënd na gër ebar xarak ax gi ex na Sorix irewën w̃ak. 30 Yama mëŋ emat emat ko fënënd omban ond ex gër ogaf odewën oŋ. 31 Këren yëdarand na, endewën këŋo xwëɓënanënd nëmëc gë end ɓënder ɓëndanjëm eŋ. 32 Mëŋ ex, ar kë reƴarand yo gër ɓela mëne aram hi ko, wëno ɓëte mondako fo këmo ỹana mo pelënd endexëm eŋ Faba, ƴaŋ gër orën. 33 Ɓarikan ar ke ƴaxëta yo gër ɓela wëno ɓëte mondako fo këmo ƴaxëta gër Faba ƴaŋ gër orën.

34 «Këren yëland na mëne angwëlëra w̃ëlaw këme gër ebar ro. Ɓarikan në end ow̃ac oram këɓi ỹana eɓi kucarërand ɓela ɓën. 35 Sëm in eɓi kucarënd gë asëñiw̃, nëm in gë aɓiw̃, nëm ir eñër in gë alindaw̃ ar asëñiw̃. 36 Ala ar ex yo, gë ɓër ekun edexëm ɓën dëŋ këɓi ỹana eɓi kucarënd në end ow̃ac oram. 37 Awa ar këŋo ɓal end nëm ba end sëm nëmëc gë endam an, aŋo ñap na exo gi asëfan aram. Ɓëte ar këŋo ɓal end aɓiw̃ ba end asëñiw̃ nëmëc gë endam an, aŋo ñap na exo gi asëfan aram. 38 Ar këŋo xeƴ exo toro ba exo cës në end ow̃ac oram an, aŋo ñap na exo gi asëfan aram. 39 Ar këŋo ỹandi exo kwël aniyan andexëm an, anemin ko nemin. Ɓarikan, ar kë nemin aniyan andexëm në end ow̃ac oram an, afexën ko fexën.

40 «Ar këŋun xwëtaya yo në end ow̃ac oram, wëno dëŋ xwëtaya ke. Ɓëte ar ke xwëtaya an, ar law̃ënëgu ke an xwëtaya këŋo. 41 Ar këŋo xwëtaya yo alaw̃ënel në end ow̃ac oram, amaŝën and alaw̃ënel ko ŝot. Ɓëte ar këŋo xwëtaya yo ala gayik ar ŝenene exo, amaŝën and ar ŝenene ko ŝot. 42 Ar këŋo yël yo në end ow̃ac oram, men ond exo ceɓ, ado exo gido ar ɓak gër ɓësëfan, ɗal in këmun felënd, aŝot ko ŝot amaŝën andexëm aŋ.»

11

End ɓësëfan ɓër Ŝaŋ Batis eŋ

1 And h̃ata ko Yesu ɓapela ɓand baɓi yëlënd ɓësëfan epëxw gë ɓëxi aŋ, xani ko do kwël ƴe ko. Eɓi tëƴalirax do exo pemërax end Kaxanu eŋ gë angol, gë angol ebar ed Galile el ỹandi baŋo. 2 Xarak amëd aŋo Ŝaŋ Batis gër epëra hi baxo. Ga wël ko ɓecarax ɓend baxo rind Kërisët ɓeŋ, law̃ën këɓi ɓësëfan ɓërexëm ɓën. 3 And h̃at këni aŋ, w̃ëka këno Yesu: «Wëj nde ex Afexën ar këmo ŝënind an? Angëmëne ax gi ex na wëj, ba mo cëni nde aŝëxen?» 4 Yesu yaka këɓi: «Ƴeyin eno tëfëtanëx Ŝaŋ Batis er kën wëlënd do kën watënd in: 5 në eciw̃ëta exëni ɓëŝiw̃ëk ɓën, në epak exëni ɓëseỹik ɓën, në emën exëni ɓër gë ameỹ ɓën. Ɓëte në ewëlëra exëni ɓër abax wëlëra na ɓën. Ɓëte në ekani exëni gër ecës ɓëŝësëk ɓën do Atëfëtan aŋ në enangën exëni ɓëxaỹënaxik ɓën. 6 Awa, nëngandëraleŋo ar aŋo ŋëpëgënand na endam an.» 7 Ata ga ɓaka këni ɓërolaw̃ën ɓën, Yesu këɓi w̃ëkand ɓela ɓën end Ŝaŋ Batis eŋ: «Inew̃a watëgu kën gër ladawe? Andës and kë lëfërirand ekoc nde? 8 Mondake hi ko ar ƴe ban eno watëgu an? Ar ŝuɗak ɓanjëm ɓanjekax nde ex? Ax gi ex na nde ɓër gë ɓanjëm ɓanjekax ɓën gër eyang ed emun hi këni? 9 Do inew̃a ƴe ban gër ladawe? Eno watëgu alaw̃ënel ar Kaxanu nde? Ga re këme, ar watëgu këno an nëmëc alaw̃ënel exo. 10 End Ŝaŋ ijo eŋ ỹëgw këni mëne Kaxanu rek: “Awa në eɗëngwalilemo arolaw̃ën an exi ŋacan fëña in.”

11 «Ɗal in këmun felënd, ala ax gi ex na ar rëw̃ këno mondëw̃ do xuca këŋo Ŝaŋ Batis or gapak ol. Ɓarikan, ar xurik ex ɓa gër owun or gër orën an xuca këŋo. 12 Elod ga ƴow ko Ŝaŋ Batis xali doro, ɓela ɓën në enëyëtëra exëni eni ɗil gër owun or gër orën. 13 Gayikwa ɗek okayëta od ɓëlaw̃ënel ok do gë acariya aŋ areƴa reƴak end owun or gër orën eŋ xali gër Ŝaŋ Batis. 14 Do angëmëne aw̃a w̃a kën er këmun felënd in, Ŝaŋ ijo ex wa alaw̃ënel Eli ir ebax exo ɓakaw in. 15 Ax gi ex na nde ɗek fo wël kën? Awa!

16 «Gë noɓën këmëni w̃atinali ɓela ɓër gë okey oko ɓën? Ata ang oɓaŝ or kë w̃ëkëñarand në yangana ir angol fo hi këni. Mondako kënëɓi rend ɓëcandaw̃ ɓëŋ: 17 “Farixën këmun acëroti aŋ, an man ex na. Ɓëte ỹëw̃ën këmun ojëkan od oỹaw̃, an tes ex na.”

18 Ga ƴow ko Ŝaŋ Batis, abaxo ƴamb na ecemar, abaxo ŝeɓ na ngoƴ, wën re kën mëne gë ɓëyël exo. 19 Ga ƴow këme wëno Asëñiw̃ ar ala an, këme ƴambërand do këme ŝeɓërand, do këne rend: “Ajo ñambëran gë oŝeɓ fo xwënda ko. Ɓëte lawo ir ɓësëf ɓër ŝagale do gë ɓëw̃endëran fo hi ko!” Ɓarikan, orenik or Kaxanu ol gë er ko rind ala arexëm in kë ŝanayand er ŝenene.»

End eŋëp ed end Yesu eŋ

20 Ga xucak eŋo, Yesu këɓi rexërand ɓela ɓër gër ɓangol ɓand gër ed ri baxo ɓecarax ɓendanjëm ɓën gayik ano kwëta bana, ɓëte ani nëngwët bana ola oreɓën ol. 21 Er baxo rend: «Wën ɓër gër ɓangol ɓand Koraseŋ do gë Betësayida ɓën, mbaŋ w̃e këŋun! Kido ɓecarax ɓend wateli këne wën ɓeŋ ɓër gër angol and Tir do gand Sidoŋ ɓën wat bax, aw̃a w̃a doni endam eŋ, ɓëte anëngwët nëngwët doni ola oreɓën ol. Ado gë ojaɓote doni laɓayand, eni kaỹëninand do eni panayand eƴëwën el. 22 Ga re këme, yatir kiti, ɓër lëgëk gër Tir do gë Sidoŋ ɓën këɓi sax gë wën. 23 Do wën ɓër gër angol and Kafarënawum ɓën cëŋ, yëla kën Kaxanu xali ƴaŋ gër orën nde këŋun fela? Ɓëtëdëŋ, gëɗ gër wur ir ɓëŝësëk këŋun lat. Kido ɓecarax ɓend wateli këne wën ɓeŋ ɓër gër angol and Sodom ɓën wat bax, xali doro ɓayi doni. 24 Ga re këme, yatir kiti, ɓër lëgëk gër ebar ed Sodom ɓën këɓi sax gë wën.»

25 Ga h̃ata ko eŋo, Yesu re ko: «Faba, wëj Axwën ar orën gë ebar an, aye ri këƴ. Aye ri këƴ ga sana këƴëɓi oɓaŝ eni nang ɓend ŝon këƴëɓi ɓëxarëk do ɓër gë orenik ɓeŋ. 26 Eyo Faba aye ri këƴ gayik mondako ỹandi ki ex gi.

27 «Ɓeỹ ɓën ɗek seɓënan ke Faba, ɓari ala axe nang ex na wëno Asëñiw̃, Faba fo nang ke. Ɓëte ala aŋo nang ex na Faba ang ax gi ex na wëno Asëñiw̃ do gë ar ỹandi ke mo nangën an.»

28 Ata Yesu fel këɓi ɓela ɓër hi bax na ɓën: «Tëkawëne wën ɗek ɓër sëkwërak do ŝëmura këŋun ɓën, ata këmun rëca en teyëta. 29 Mayin oxaɗac oram ol, mayin mun tëƴali, gayikwa mbaŋ liki këme, ɓëte mbaŋ nëngak emëkw edam el, ata fo kën seyëtali ɓenjëw̃ ɓendewën ɓeŋ. 30 Oxaɗac oram ol onëngax ex, ɓëte er këmun lëɓin in ax tiɓ ex na.»

12

End akey and eteyëta eŋ

1 Yesu gë ɓësëfan ɓërexëm ɓën bax xucand në ocënga od bële, yatir akey and eteyëta. Ata Ɓësëfan ɓën ga xor këɓi enjo eŋ, këni w̃iŝand ɓanjëra ɓaŋ do këni ƴakënd. 2 Ofariseŋ ok ga wat kënëɓi na, re këni: «Er këni rind ɓësëfan ɓëreƴ in, ax ñap ex na ɗe yatir akey and eteyëta ang rek acariya ak.» 3 Ɓarikan Yesu yaka këɓi: «Wën an pën ex na nde er ri baxo Dafid in and ɓot baɓi enjo aŋ mëŋ gë ɓër enga endexëm ɓën? 4 Ax gi ex na nde alilën lilën baxo gër Aciw̃ and Kaxanu mburu icëɓax iŋ? Do ax gi ex na nde aƴamb ƴamb bani xarak aɓi ñap ex na mëŋ gë ɓër enga endexëm ɓën gayik ani gi bana ɓëŝaɗaxan? 5 Ɓëte an pën ex na nde gër acariya and Moyis mëne gë ɓakey ɓand eteyëta ɓaŋ ɓëŝaɗaxan ɓën aƴepën këni ƴepënënd oŝëɓa or akey and eteyëta ol, lëf gër Aciw̃ and Kaxanu, xarak ani menënd na? 6 Ga re këme, wëno nëmëca këɓi or gapak ol ɓëŝaɗaxan ɓën, ɓëte wëno nëmëcak oxwëɓën ol Aciw̃ and Kaxanu aŋ. 7 Er w̃ëka këŋun Kaxanu: en gi gë axaỹënan do eŋun ɓalërënd andewën rewën aŋ, ax gi ex na en dind ocaɗaxa fo✡. Kido afëni fëni baŋun eyeƴan elo, adonëɓi nëp na ɓësëfan ɓëram ɓën. 8 Enimin wëno Asëñiw̃ ar ala an ex axwën ar akey and eteyëta an.»

End ar gë ataxan ateỹik eŋ

9 Yesu ga xani ko na, ƴe ko gër aciw̃ acaleya and Ɓëŝëwif. 10 Yatijo ar gë ataxan ateỹik ƴow baxëna gër cale. Ata ɓëŝalen ɓën do gë Ofariseŋ ok ga këni ŝala end këno nagaŝanaxën Yesu eŋ, w̃ëka këno mama dëŋ: «Aỹap nde ỹapëk paɓ gë acariya aŋ epakën ed aŝëxwëra gë akey and eteyëta el?» 11 Yesu yaka këɓi: «Wën ɓëte mun mëka ɗamana mun yakaxën. Ar ŝot këŋo ifeỹ iɓat fo an, aseɓ nde këŋo seɓ and lati ko polo në ambëxw gë akey and eteyëta aŋ? Aŋo cëpët na nde mondako dëŋ? 12 Xarak ala an wa xëɓënëk nëmëc ejel ed ex yo, mëŋ ex aỹap ỹapëk edi ed enjekax el gë akey and eteyëta aŋ.» 13 And h̃ata ko aŋ, Yesu fel këŋo aseỹik an: «Yënël ataxan aŋ!» Ga yën ko, ataŋ ɓëngwëk ataxan aŋ. 14 Ataŋ ŝan këni ofariseŋ ok eni wëlërëx ang këni ri eno ɗaw̃axën Yesu ak.

15 Ga wata ko Yesu, facana ko na, ata sëfa këno ɓëranjëm. Fakëndëra këɓi ɗek ɓër ŝëxwëra bax ɓën. 16 Ɓarikan axëŋa baɓi xëŋand eni cësinali endexëm eŋ 17 ex ŋataxën er ỹëgw ko alaw̃ënel Esayi endexëm in mëne Kaxanu rek: 18 «Nëkoɗo ariyenin aram an, mëŋ ex ar sana këmo gë onënga an, mëŋ ex ar pëlot gër yomb iram an. Ɓëte mëŋ këmo yël Angoc andam aŋ, eɓi nangënaxën or ŝenene ol ɗek ɓenëng ɓend ɓela ɓeŋ. 19 Ani campëre na gë ala, oniw̃ orexëm ax wëli na xali fac gër opëña od gër angol, ala aŋo keỹënaxën na.

20 Axo bac na eñamb engëbik eŋ,

Enjeb end riw̃ak eŋ axo ɗomin na, xali eɓi kor ɓela ɓën gë or ŝenene ol. 21 Do ɓenëng ɓecëxe ɓeŋ endexëm këni ỹana eni yarënd✡.»

End aŝiw̃ëk eŋ

22 Ga xucak eŋo, w̃ëlagu këno gër Yesu ala ar ŝiw̃ bax, ar gë oniw̃ këm. Ga hi bax ar gë ɓëyël ŝëxwëraxën baxo mondako. Yesu ga fakën këŋo, ala ajo ko yeƴandërand aye ɓëte ko watërand këri-këri. 23 Ata ɗek amëxwër aŋ ŝaran këɓi xali do këni w̃ëkarënd end Yesu eŋ ba mëŋ ex Asëñiw̃ ar Dafid an. 24 Ɓarikan ofariseŋ ok ga wël këni eŋo këni rend: «Yama gë panga ind Ỹëngëtir iŋ, emun end ɓëyël eŋ, ga këɓi nëcëtënd nde ɓëyël ɓën gër ɓela.» 25 Yesu ga nang ko ang bani yëland ak, re ko: «Angëmëne ɓela ɓër owun oɓat eni merënd, owun olo ala ti kë lati. Ɓëte, angëmëne ɓela ɓër ekun eɓat eni merënd, ekun elo aŝapër kë ŝapër. Do ɓëte ɓër angol amat eni merënd, angol aŋo aŝapër kë ŝapër. 26 Angëmëne Sindan eŋo ŋw̃ayënd Sindan, në emer exo gaɓat, ax ɓayi na owun orexëm ol. 27 Do angëmëne wëno gë panga ind Ỹëngëtir iŋ këmëni nëcëtënd ɓëyël ɓën gër ɓela, oɓaŝ orewën ol cëŋ, gë panga ind noỹo kënëɓi nëcëtënd? Mëŋ ex, ɓën dëŋ kë hi ɓëxiti ɓërewën ɓën. 28 Ɓarikan angëmëne gë panga ind Angoc and Kaxanu iŋ këmëni nëcëtënd ɓëyël ɓën, awa owun or Kaxanu ol anëka h̃atënëgu këŋun. 29 Ax gi ex na nde ala ax kor na exo ɗil në iciw̃ ind ar gë ojaw̃ eŋo kandëra ɗek xarak aŋo ɓon ex na? Ax gi ex na nde afo eŋo ɓon pere do eŋo kap aye exo meɗëraxën? 30 Ar ax ma ex na endam an, arangoỹëra andam hi ko. Ɓëte, ar axe dëcand na eɓar an, në eyëc exo. 31 Mëŋ këmun felaxënënd amena and ex yo ado ex gido ocir od Kaxanu, gë eteɓan ex. Ɓari emëŝen ed Angoc Amënëk el, ax gi ex na gë eteɓan. 32 Ar ke yeƴanan eñëŋënax wëno Asëñiw̃ ar ala an, Kaxanu aseɓan këŋo seɓan. Ɓari ar këŋo yeƴanan eñëŋënax Angoc Amënëk an, Kaxanu aŋo teɓan na gër ngwën ind doro ɓëte aŋo teɓan na gër ind ecan.

33 «Ax gi ex na nde atëx anjekax aŋ kë rëw̃ënd odëw̃ërëw̃en ojekax ok do añëŋënax aŋ odëw̃ërëw̃en oñëŋënax ok? Ax gi ex na nde paɓ gë odëw̃ërëw̃en ok kë hind monang atëx aŋ? 34 Wën ɓandën ɓaŋo, mondake kën xor en yeƴan ɓenjekax, wën ɓëỹëŋënax ɓëjo? Gayikwa er lëɓëk gër ow̃ëkw orewën in kë ŝanënd gër osëỹ orewën. 35 Ala ar gë emëkw ejekax an, ɓenjekax kë ŝanënd gër etëỹ edexëm. Ɓarikan ar gë emëkw eñëŋënax an, ɓeñëŋënax kë ŝanënd gër etëỹ edexëm. 36 Ga re këme, yatir kiti, ɓela ɓën aƴëka këɓi ƴëka në end ɓonjeƴan ɓond gë ofëcak këm ɓond bani yeƴandërand eŋ. 37 Gayikwa gë eyeƴan edeƴ el këƴ hi ar ŝenene, do eyeƴan edeƴ el ki nëp.»

38 Ata ɓëŝalen do gë ofariseŋ w̃ëka këno ɓëte Yesu: «Asëƴali, ɓiyi ecarax ỹandi këɓo eƴ di mi wat.» 39 Yesu yaka këɓi: «Wën anjex añëŋënax do and kë rind orekar aŋo nde ke w̃ëkand mun masin ecarax? Ecarax an wat na, ang ax gi ex na end alaw̃ënel Yonas eŋ. 40 Ang ri baxo Yonas ɓakey ɓatas gër acël and angan and hël baŋo ak, mondako fo këme ri wëno Asëñiw̃ ar ala an ɓakey ɓatas lëf gër emëkw ed ebar. 41 Ɓëninif ɓën axani këni xaniɗ, yatir kiti do enëɓi nëp ɓela ɓër gë okey oko ɓën gayik anëngwët nëngwët bani ola oreɓën ol and ɓaxët këni epemëra ed Yonas aŋ. 42 Emun etoxari end hi bax gër ebar ed Saba eŋ, caw xaniw baxo eŋo ɓaxët Salomoŋ, emun end gë orenik osëm eŋ. Ɓarikan wëno xuca këŋo or gapak ol Salomoŋ. Awa yatir kiti, emun etoxari eŋo kë xani eŋun nëp.»

43 Re ko ɓëte Yesu: «And ko ŝan angoc añëŋënax në ala ar lil baŋo aŋ, gër apuỹ ko ƴend, gër ed timëriŋ, exo calarax në er ko seyëta, ɓari axo cot na. 44 Ata exo de: “Ɓakaleme tan gër ed ŝanëgu këme, gër aciw̃ andam.” And ko h̃at aŋ exo tëk wafërëluŋ, ga fat këni aye do gë ỹaŋën aye. 45 Ata eɓi ƴen ɓangoc ɓañëŋënax ɓanjongëɓaki, ɓand xuca këŋo oxeỹ do eni ɗil ɓën ɗek gër ala ajo. Awa ala ajo amëd aŋo ko soro nëmëc gand lil baŋo angoc amat fo aŋ. Eŋo këŋun ɓët wën ɓësëmbak ɓër gë okey oko ɓën.»

End ɓoɓinëm ɓor Yesu do gë nëm eŋ

46 Yesu, ga këɓi felëra mondako amëxwër aŋ, h̃atëgu këni nëm gë ɓoɓinëm. Ga ŝëni këno fac, ỹandi këɓi eni kanar gë mëŋ. 47 Ata re ko ala gër amëxwër: «Axwën, yakalëɓi fac norix gë ɓoɓinëx.» 48 Yesu yaka këŋo: «Noỹo ex nëma do noɓën ex ɓëmaỹe ɓëndam?» 49 Ga w̃asi këɓi ɓësëfan ɓërexëm ɓën, re ko: «Ɓëjo ex nëma do gë ɓëmaỹe ɓëndam ɓëŋ. 50 Enimin, ar kë rind yo oñandi od Faba ok, mëŋ ar ƴaŋ gër orën an, ajo ex aɓaỹe, do nëma.»

13

End apënëtal and ar oneɗ eŋ

1 Kwël yatijo fo, Yesu ŝan ko gër iciw̃ do ƴe ko ỹëpax ko gër ɓëŋa ir anjer and Galile. 2 Ga ɓarërëgu këni ɓela ɓën amëxwër atëm, xeta këno. Ata mëŋ rëfa ko në ikuluŋ ind hi bax polo gër anjer do ỹëpax ko, xwëŝara këni ɗek gër ɓëŋa. 3 Yesu ỹana ko këɓi sëƴalind gë ɓapënëtal ɓandanjëm ko rend: 4 «Mondako ri baxo ar oneɗ ga nëca ko gër oŝënga. Ga fan ko eneɗa aŋ, mar lapak tar fëña in, ata oŝël ol lapara këni, w̃eɗara këni ɗek. 5 Mar lapak gër ebar ed gë aparëfac. Ata gogo nde ga lëgëk gayik obar ok ax ñëmb bana. 6 Ga fëtëk eñan eŋ, ŝorëk do h̃aỹëk ɗek gayik oɗëmbët ok ax tiw̃ bana. 7 Mar lapak ɓëte ŝit në acëc and gë odëmbën ata lëgëk. Ga kë raf eneɗa aŋ, odëmbën ok xëŝak tëc. 8 Mar lapak ɓëte gër ebar ejekax. Ga lëgëk, rafëk aye do rëw̃ëk mbaŋ: anjëra amat keme, aŋo ofëxw ocongeɓat do aŋo ofëxw osas. 9 Ax gi ex na nde ɗek fo wël kën apënëtal aŋo? Awa ɓaxëtin angëmëne gë ɓanëf en!»

10 Ata ɓësëfan ɓën xeta këno Yesu ga h̃ata ko apënëtal aŋo. W̃ëka këno: «Inecëŋ këƴëɓi sëƴalixënënd ɓela ɓën gë ɓapënëtal?» 11 Yesu yaka këɓi: «Ɓend owun or gër orën ɓeŋ, wën ɓësëfan ɓëram ɓën fo ỹapëk en nang, eŋo aɓi yël ex na ɓën. 12 Kaxanu aɓaŝ këŋo ɓaŝ ar ŝotërak an exo cotëra nëmëc. Ɓari ar ax cot ex na an, axan këno xan er xaỹ këŋo in dëŋ. 13 Mëŋ këmëni sëƴalixënënd gë ɓapënëtal gayik ɓën ado eni nëkonënd ani watënd na, ado eni ɓaxëtënd gë tëkërak aɓi pënind na. 14 Mondako kë h̃atand er ỹëgw ko alaw̃ënel Esayi in:

“Ado en wëlënd awël dëŋ, din aŋun pëni na,

ado en nëkonënd anëkon dëŋ,

din an wat na.

15 Gayikwa ow̃ëkw or ɓulunda ijo oŋ, mbaŋ farëɗaɗik,

ɓanëf ɓaŋ ŝoya këni,

do afëɗ fëɗ këni ɓangës ɓaŋ,

këdi këni wat gë ɓangës ɓandeɓën ɓaŋ,

këdi këni wël gë ɓanëf ɓandeɓën ɓaŋ

këdi këɓi fëni gë ow̃ëkw oreɓën oŋ

do eni nëngwët ola oreɓën ol do wëno mëni teɓan.”

16 «Ɓarikan, wën nëngandëraleŋun gayik në ewat en gë ɓangës ɓandewën ɓaŋ do në ewël en gë ɓanëf ɓandewën ɓaŋ. 17 Ɗal in këmun felënd, ɓëlaw̃ënel ɓëranjëm do gë ɓër ŝenene ɓëranjëm ỹandi baɓi eni wat er kën watënd in, ɓari ani wat ex na. Aỹandi ỹandi baɓi ɓëte eni wël er kën wëlënd in, ɓari ani wël ex na. 18 Awa ɓaxëtin mun paỹën apënëtal and ar oneɗ aŋ: 19 Ɓër kë wëlënd eyeƴan ed owun or Kaxanu do aɓi pënind na ɓën er hi këni ang eneɗa end lapak tar fëña eŋ. Ŝaɓucara in kë ƴowënd exo dëxët er neɗ këni gër ow̃ëkw oreɓën in. 20 Ɓëjo ɓëte er hi këni ang ebar ed gë aparëfac ed gër ed lapak eneɗa fo. Ɓën and këni wël eyeƴan aŋ, eni kwëta gë onënga fo. 21 Ɓari ani teɓënd na ex gi gë oɗëmbët gër ow̃ëkw oreɓën, ani ɗëkayand na eyeƴan elo. And këni sorond ba eni cënd në end eyeƴan elo aŋ, gogo nde eɓi cena do eni ɗap caw ekwëta ed Kaxanu el. 22 Ɓëjo ɓëte er hi këni ang eneɗa end lapak ŝit në acëc and gë odëmbën. Awël wël këni eyeƴan el ɓarikan ocëmu od ro gër aniyan ok, gë aŋana and napul aŋ kë xëŝand eyeƴan el xali ex tëkwan ecënar el. 23 Ɓëjo ɓëte er hi këni ang eneɗa end lapak gër ebar ejekax. Ga wël këni eyeƴan ed Kaxanu el, fëni këɓi, ata ŝënarëk gër ow̃ëkw oreɓën: keme, ofëxw ocongeɓat, ofëxw osas.»

End apënëtal and w̃alu-w̃alu eŋ

24 Yesu ga h̃ata ko eŋo, fel këɓi ɓëte apënëtal acëxe: «Ako ex end owun or gër orën eŋ. Ar oneɗ nëca baxëna gër eɗen gë eneɗa emënëk. 25 Ga fandëra ko ciŝ malu* ɓëtëgu ko gëmëɗ arangoỹëra, fan ko wec w̃alu-w̃alu, do kwël ƴe ko. 26 And lëgëk malu aŋ lëgëk ɓëte w̃alu-w̃alu in, rafëk andamat xali ŝanëk do rëw̃ëk. 27 Ata okaɗëp ok w̃ëka këno axwën eɗen: “Faba, ax gi ex na nde eneɗa emënëk dëŋ fan këƴ gër eɗen? Do feye wa ŝanëguk w̃alu-w̃alu ijo?” 28 Yaka këɓi: “Arangoỹëra fanëk.” W̃ëka këno ɓëte okaɗëp ok: “Ỹandi ki nde mi bic w̃alu-w̃alu in?” 29 Yaka këɓi: “Ali, këren bic na këdi kën wiceli bële in. 30 Teɓëxën ako xali gë ekol, xali ex ŋat eŋaŝ el. Ɓër eŋaŝ ɓën afel këmëni felëɗ eni ñana w̃alu-w̃alu in do eni kap olaŋ olaŋ me coraxën. Ɓarikan malu in, afel këmëni felëɗ ene mëlan gër acac andam.”»

End amatinali and eneɗa etil eŋ

31 Yesu fel këɓi ɓëte apënëtal acëxe: «Mondako ex end owun or gër orën eŋ. Ang enjëlir end mutarëd end neɗ ko ala gër andëɗa andexëm fo ex. 32 Eneɗa eŋo xurik ex ɓa ɗek ɓeneɗa ɓeŋ. Ɓarikan and kë lëg aŋ, ata kë nëmëcand ɗek ɓeɓëlëg ɓër gër andëɗa ɓën xali oŝël or gër orën ol eni yëlëra gër ɓenini ɓendexëm.»

End amatinali and lewir eŋ

33 Yesu fel këɓi ɓëte apënëtal acëxe: «Ako ex end owun or gër orën eŋ. Ang lewir ir negali ko asoxari gë pix në ɓëndeɓ ɓëtas fo hik, ata fufëk ɗek pix iŋ.» 34 Ɓeŋo ɗek sëƴalira baɓi Yesu gë ɓapënëtal. 35 Ỹoweỹ abaɓi sëƴali na ɓela ɓën gë apënëtal këm, ex ŋataxën er ỹëgw baxo alaw̃ënel in✡: «Gë ɓapënëtal këmëni ỹana mëni tëƴalind. Afut këme ỹana me putënd ɓend ŝonayak elod ga ỹanak ngwën ɓeŋ.»

End epaỹën ed apënëtal and w̃alu-w̃alu eŋ

36 Yesu ga h̃ata ko end baɓi sëƴalind eŋ, seɓ këɓi amëxwër aŋ ɓaka ko gër iciw̃. Ata ga xeta këno ɓësëfan ɓën re këni: «Paỹënëlëɓo ɓiyi apënëtal and w̃alu-w̃alu aŋ, aɓo pëni ex na.» 37 Yesu yaka këɓi: «Ar kë fanënd eneɗa emënëk an, wëno Asëñiw̃ ar ala an ex. 38 Eɗen el, ngwën iŋ ex. Eneɗa emënëk eŋ ex oɓaŝ or Owun or Kaxanu ol. W̃alu-w̃alu in ex ɓër këŋo ɓaxëtënd ŝaɓucara ɓën. 39 Arangoỹëra ar fanëk w̃alu-w̃alu an, exo ŝaɓucara in. Eŋaŝ el ex ekwët ed ngwën el, do ɓëh̃aŝ ɓën exëni omeleka ok. 40 Awa, ang kë hi moŋaŝ pere w̃alu-w̃alu ak eni coraxën, yatir ekwët ed ngwën, 41 wëno Asëñiw̃ ar ala an këɓi law̃ënëgu omeleka odam ok eni dëxët gër owun oram ɓeɓër kë lënanënd eñëŋënax ɓën, do enëɓi ɓar ɗek ɓëw̃endëran ɓën. 42 And kënëɓi ɓarëra ɗek aŋ, enëɓi ɗap bëngënj gër angoɗux do ɓën fën këni ỹana eni denitarand do eni ŋatënd eɓasa el. 43 Xarak amëd aŋo, ɓërëw̃ak end Kaxanu ɓën, ang eñan fo këni ỹana eni watind jing-jing gër owun or Sëm ireɓën Kaxanu. Ax gi ex na nde ɗek fo wël kën? Awa!»

End ɓamatinali ɓand oƴeri do gë napul eŋ

44 Yesu ŝom ko ɓëte: «Owun or gër orën ol er wëndërëk gë endeƴ end napul ir wëg këni në oŝënga fo. Ar ŝananëk an wëg ko gaŝëxe. Ƴe ko gë onënga fo fan ko ɗek acota andexëm aŋ do yëc ko oŝënga olo. 45 Ɓëte owun or gër orën ol er ex ang ƴula ir kë ŝaland oƴeri od xemëk akanji fo. 46 Ga sëk ko, ƴe ko fan ko ɗek acota andexëm aŋ do yëc ko oƴeri oko.»

End amatinali and ebën ed oxan eŋ

47 «Owun or gër orën ol er hik ang ebën ed lap këni në anjer fo, ebën ed sëra këɓi oxan or ex yo. 48 Ata ga fëxw këni, ŝëpët kënëɓi gër ɓëŋa. Ga sana kënëɓi oyekax ol, xwët kënëɓi në ɓakange do lap kënëɓi oỹëŋënax ol. 49 Mondako kë hi yatir ekwët ed ngwën. Omeleka ok kë ƴow enëɓi cëfëƴët ɓëw̃endëran ɓën gër ɓamara ɓand ɓërëw̃ak end Kaxanu, 50 ata enëɓi ɗapëx bëngënj gër angoɗux do ɓën fën këni ỹana eni denitarand do eni ŋatënd eɓasa el.» 51 Ga h̃ata ko Yesu, w̃ëka këɓi ɓësëfan ɓën: «Dodo ɗek nde fëni këŋun?» Yaka këno: «Iyo.» 52 Ata re ko: «Mëŋ ex, aŝalen ar fëni këŋo aye end owun or gër orën an, ang ar ŝotërak ɓon napul fo hi ko. Er këɓi sëƴalind ɓela in ko w̃eɗëgund gër emëkw edexëm: ɓengaŝax do gë ɓekarëk.»

End Yesu gë Ɓënasaret eŋ

53 And h̃ata ko ɓapënëtal ɓaŋo aŋ, Yesu xani ko na do ƴe ko. 54 W̃aỹi ko gër ndeɓën gër Nasaret, ata yatir akey and eteyëta këɓi sëƴaliraxënd ɓela ɓën gër aciw̃ acaleya. Ɗek baɓi ŝaranënd osëƴali orexëm ol, ata këni w̃ëkarënd: «Feye wa sëƴaw ko nangëraxën ko go? Mondake ko xamënënd exo di ɓecarax ɓeŋo? 55 Ax gi ex na nde mëŋ dëŋ ex asëñiw̃ ar Yosef, afës ar otëx an? Ax gi ex na Mari ex nde wa nëm irexëm? Ɓoɓinëm ɓëtoŝan ɓëŋ ga ex wa Ŝak, gë Yosef, gë Simoŋ do gë Yud. 56 Ɓëmaỹe ɓëtoxari ɓëŋ ɗek ro ga hi këni wa. Do fe wa sëƴaw ko ɗek ɓeŋo?» 57 Ɓënasaret ɓën, ga w̃ër bano baɓi h̃ëpëgënanaxënënd endexëm eŋ. Ata re ko Yesu: «Alaw̃ënel an gër ebar edexëm fo këno yafënd, ɗek ɗek in gër ɓër ekun eɓat gë mëŋ.» 58 Ata axo di bana ɓecarax ɓendanjëm në end oŋëpëgënan odeɓën eŋ. Ɓëngol ɓënd ler ler gër Nasaret ɓëŋ baxo sëfërand eɓi tëƴalirax.

14

End ecës ed Ŝaŋ Batis eŋ

1 Amëd aŋo, Erod emun end gër ebar ed Galile eŋ awël baɓi wëlënd ɓela ɓën ga këni yeƴandërand end Yesu eŋ. 2 Ata fel këɓi ɓër gër eyang edexëm ɓën: «Yama Ŝaŋ Batis ga xaniwëk nde gër ecës, mëŋ ŝotaxën ko ojaw̃ od ko xoraxënënd exo di ɓecarax ok.» 3 Enimin mëŋ dëŋ sëra baŋo Ŝaŋ Batis, fëra këŋo do fokëra këŋo gë ogweƴele-gweƴele, ga baŋo nëpënd në end Erojad, alindaw̃ ar aɓinëm Filip eŋ. 4 Enimin, Ŝaŋ Batis afel baŋo felënd: «Ax ñap ex na eƴo ñër asoxari ar aɓinëx Filip an.» 5 Ata mëŋ ỹandixën baŋo Erod eŋo ɗaw̃ Ŝaŋ. Ɓarikan, ayëda baɓi yëdand ɓela ɓën gayik alaw̃ënel ar Kaxanu xwët bano. 6 Xarak, ga h̃atëguk akey and rëw̃ këno aŋ, Erod ri ko ofëna. Ata aɓiw̃ ar Erojad ko wandërand mërëxand ir ɓëliyer, ata nëngan këŋo Erod. 7 Mokamën xamën baxo anjar aŋ xali Erod yaŝar ko mëne er këŋo xara yo ayël këŋo yël. 8 Ata endënaw̃ eŋ ga wëlërëgu këni gë nëm, re ko: «Awa yëluye gaf ir Ŝaŋ Batis in në inëp.» 9 Ata emun eŋ ŝënd ko, ŝena këŋo ba ine yaŝaraxën baxo xali wël këno ɓëliyer ɓën. Ɓarikan ako dëŋ re ko eno yël endënaw̃ eŋ er w̃ëka këŋo in. 10 Na law̃ën këŋo ŝoroɗa foɗëtëgu ko gaf ir Ŝaŋ Batis in lëf gër epëra. 11 Ga w̃ëlaw ko gaf in në inëp, fëxwën këŋo endënaw̃ eŋ. Ata mëŋ w̃ara ko yëlëx këŋo nëm. 12 Ɓësëfan ɓër Ŝaŋ ɓën ƴen këni eman eŋ do w̃ëxëta këno. Ata ƴe këni eno pelëx Yesu.

End ecemar ed ɓela owëli oco eŋ

13 Ga wël ko endeƴ eŋo, Yesu xani ko na gër ed ebaxo do ko xegëtand gë ikuluŋ iŋ anjer and Galile aŋ exo nacëtaxën në er tëɓ. And nangëra këni amëxwër aŋ, xanira këni gër ɓëngol do sëf këno gë osapar. 14 And baxo ŝëpëtand gër ikuluŋ aŋ, wat këɓi amëxwër aŋ. Ata ga këŋo xaỹënan, fakëndëra këɓi ɓëŝëxwëra ɓëreɓën ɓën. 15 Apenëka aŋ, sëka këno ɓësëfan ɓën do re këni: «Asëƴali, ro në er tëɓ hi këne do në emëɗ ex. Pelalëɓi ɓela ɓën eni capër gër ɓëngol eni yëcërax er këni ƴamb.» 16 Yesu yaka këɓi: «Eyo, ɓari ax ñap na eni ƴe mondako fo. Yëlinëɓi wën dëŋ er këni ƴamb.» 17 Ata yaka këno: «Ɓamburu ɓanjo do gë oxan oxi fo lëkaya këmi.» 18 Aŋo re ko Yesu: «Mëlawën tan ro», ata w̃ëlanëgu këno. 19 Ga fel këɓi amëxwër aŋ eni ñëpara gër ondës, w̃eɗ ko ɓamburu ɓanjo ɓaŋ do gë oxan oxi ol, xeŋa ko orën ol do ŝëkwa këŋo Kaxanu. Ata hëbëndër ko, yël këɓi ɓësëfan ɓën eni cet. 20 Na ƴambëra këni, w̃ed këni ɓën ɗek xali w̃ëlali këni ɓakange epëxw gë ɓaki gë ɓacaxaken ɓand ɓayitara baɓi ɓaŋ. 21 Ɓër lëɓa baɓi Yesu ɓën, er hi bani në owëli oco ɓësoŝan ɓën fo, ala aɓi pën bana ɓësoxari ɓën gë oɓaŝ ol.

End Yesu gër anjer and Galile eŋ

22 Ga xucak eŋo, Yesu nëỹali këɓi ɓësëfan ɓën eni ɗëngwa ekeg elo gë ikuluŋ iŋ, eni pelaraxën mëŋ gë amëxwër aŋ. 23 And fela këɓi amëxwër aŋ, ƴe ko ƴaŋ gër etënd exo calex në er nacët. Ga kë xwëyar, ɓayi ko na gaɓat. 24 Amëd aŋo h̃at këni ɓësëfan ɓën gër ngu, ga h̃awëta këni ebar el, ata men oŋ ga kë xani ɓomeŋ ɓomeŋ kë lëfërirand ikuluŋ iŋ ga fed këni gë ekoc etëm. 25 Ata gand oxeya, Yesu sëf këɓi do ko ƴend ƴaŋ gër men ang gër ebar fo. 26 Wat këno ɓësëfan ɓën ga ko wëñët gër men. Wëlandëra këɓi do ga ŝëg këɓi ɓenjëw̃ ɓeŋ këni xeỹënd ŝor: «Oñeỹ ex, oñeỹ ex!» 27 Ata re ko Yesu: «Wëno ex, wëno ex! Kapinayin, këren yëdara na!» 28 Piyer yaka këŋo: «Axwën, angëmëne enimin wëj ex, pelële me eƴeli ƴaŋ gër men!» 29 Re ko Yesu: «Ƴow!» Ata Piyer cëpëŝëpët gër ikuluŋ, ko ƴend ƴaŋ gër men end Yesu eŋ. 30 Ɓarikan, ga nëkon ko ekoc el, yëdara ko. Ata ga këŋo noỹeli, xeỹ ko: «Axwën, Axwën, pexënële!» 31 Ataŋ Yesu yënën këŋo ataxan aŋ, sëra këŋo do re ko: «Oko Piyer, inew̃a ekwëta etil elo! Inew̃a h̃ëpëgënaxën ki?» 32 And fëra këni gër ikuluŋ aŋ, xucak ekoc el. 33 Ɓësëfan ɓër ebax polo gër ikuluŋ ɓën foxi këni, gër osapar or Yesu do këni rend: «Wëj ex enimin Asëñiw̃ ar Kaxanu an!»

End Yesu gër Genesaret eŋ

34 Ga xegëta këni anjer aŋ, h̃at këni gër ebar ed bani w̃acënd Genesaret. 35 Ɓër sëk banëɓi na gër ed h̃at bani ɓën, ga xwita këno Yesu, sëfëtëra këni eŋo ɗek Genesaret in. Ata w̃ëlaraw kënëɓi ɗek ɓëŝëxwëra ɓën. 36 Axara bano xarand Yesu eɓi teɓënd eni kwixwëta ndakaŋ ambana and acuɗ andexëm aŋ. Do ɗek ɓër bax xwixwëtand ɓën bax fakënd.

15

End ɓapela ɓand ofariseŋ eŋ

1 Ata akey amat, ofariseŋ do gë ɓëŝalen xaniw këni gër Yerusalem ƴow këni xali gër ed ebaxo Yesu. W̃ëka këno: 2 «Ɓësëfan ɓëreƴ ɓën, ine cëŋ këni ƴepënaxënënd ɓapela ɓand ɓëxarëk ɓaŋ? Ine këni ƴambëraxënënd neɓarëxe otaxan ok?» 3 Yesu yaka këɓi: «Do wën cëŋ, ine kën ƴepënaxënënd apela and Kaxanu aŋ do kën sëfënd and ɓëxarëk ɓërewën aŋ? 4 Kaxanu ga re ko: “Pëɓindëɓi norix gë sorix. Do ar këɓi xare yo nëm gë sëm, ar eɗaw̃ ex.” 5 Ɓari wën kën rend: “Ar këɓi fel nëm gë sëm mëne er hi bax eɓi dëcaxën in, Kaxanu yël këŋo, axor xor ko eɓi ɗëc.” 6 Awa mondako kën ƴepënënd er re ko Kaxanu in në end apela and ɓëxarëk ɓërewën. 7 Wën ɓëỹëŋënax ɓër kë laɓayand hi kën! Ɗal in ỹëgw ko alaw̃ënel Esayi mëne Kaxanu rek: 8 “Ɓela ɓëjo gë etëỹ el fo këne ŝalend. Ow̃ëkw oreɓën oŋ caw h̃awëta ke. 9 Ado këne ŝalend, asoro fo këni sorond gayikako ɓend këni yerëtënd ɓeŋ kënëɓi sëƴalind ɓela ɓën.”» 10 Ata Yesu w̃ac këɓi ɓër gër amëxwër ɓën do re ko: 11 «Ɓaxëtin aye eŋun pënixën eŋo: er kë ŝanënd gër etëỹ ed ala in këŋo ɓuyarënënd, ax gi ex na er ko nënand in.» 12 Ɓësëfan ɓën, and xeta këno aŋ re këni: «Anang nde nang këƴ mëne ofariseŋ ok axoỹën xoỹën këni gë eyeƴan elo?» 13 Yesu yaka ko: «Atëx and axo dëɗ ex na yo Faba, mëŋ ar ex ƴaŋ gër orën an, and edët ex. 14 Teɓëxënëɓi, ɓëŝiw̃ëk ɓër kë lasërënd exëni. Aŝiw̃ëk eŋo ɗasënd aŝiw̃ëk aŝandaw̃, ɓën tak kë lati në ambëxw.» 15 Ata Piyer re ko: «Asëƴali, paỹanëlëɓo tan apënëtal aŋo.» 16 Yaka këŋo: «Oko wën, ba an yëlarand na nde? 17 Ax gi ex na nde er ko nënand ala in gër acël kë h̃atënd do ex paỹërax gër apuỹ? 18 Ɓarikan, er kë ŝanënd gër etëỹ in, gër emëkw kë xaniwënd. Ejo këŋo ɓuyarënënd ala an. 19 Gër emëkw kë xaniwënd ɓanjëlan ɓañëŋënax ɓaŋ: olaw̃ër, orekar, eñac, orek, enëgwëŝ, ocir. 20 Ɓeñëŋënax ɓeŋo këŋo ɓuyarënënd ala an. Ɓari eƴambëra ed neɓarëxe otaxan el ax ɓuyarënënd na.»

End Yesu do gë asoxari aliyer eŋ

21 Ga xucak eŋo, Yesu ƴe ko gër ebar ed Tir gë Sidoŋ. 22 Ata asoxari aɓëkanahaŋ, ar lëg bax na gër ebar elo, ƴow ko gër ed hi ko Yesu do këŋo xarand: «Axwën, wëj Asëñiw̃ ar Dafid, kaỹënanëlexi wëno! Aɓiw̃ën gë ɓëyël exo, do mbaŋ këno narëndërand.» 23 Ɓari Yesu xor ko, ado gë tëkër ak aŋo yaka ex na. Ga xeta këno ɓësëfan ɓërexëm ɓën, w̃ëka këni: «Aƴo ŋw̃ay na nde ajo? Ɓiyi ɗek ŝëŝësan këɓo ang ko xeỹërand gër ofoƴ oreɓi ak!» 24 Ata Yesu yaka këŋo asoxari an: «Wëno, Ɓëyisërayel ɓër nambërak ang opeỹ ɓën fo ƴow këme mëni cala.» 25 Ɓarikan, asoxari an ga sëka këŋo, foxi ko gër lëngw irexëm do re ko: «Axwën, dëcale ako dëŋ.» 26 Yesu yaka këŋo: «Ax ye ex na enaỹët ed er këni ƴambënd oɓaŝ el eƴëɓi ɗapën ɓëkwërëkwër.» 27 Ata re ko asoxari an: «Eyo ɗal ex Axwën, ɓarikan ɓëkwërëkwër ɓëŋ aw̃eɗara këni w̃eɗarand ɓeɓër kë wëcënd gër ed këni ƴambërand ɓër xwën këɓi ɓën.» 28 Aŋo re ko Yesu: «Awa aɓiw̃ën, wëj mbaŋ xwëta këƴe. Gilex ang ỹandi ki ak.» Ata në amëd aŋo dëŋ fak ko aɓiw̃.

End Yesu do gë ɓëŝëxwëra ɓëranjëm eŋ

29 Yesu ga xani ko na gër ebar ed Tir gë Sidoŋ, sëfa ko anjer and gër Galile aŋ, h̃at ko ƴaŋ në etënd do ỹëpax ko. 30 Na ɓarërëgu këni ɓela ɓën ɓamëxwër ɓamëxwër. W̃ëlanëgu këno na: ɓëseỹik, ɓëŝiw̃ëk, ɓamuma, ɓër goɓo do gë ɓëŝëxwëra ɓëranjëm. Xwëtëra kënëɓi gër lëngw irexëm, ata mëŋ fakën këɓi. 31 Ata ɓamuma ɓaŋ këni yeƴandërand pot-pot; ɓër goɓo ɓën do gë ɓëseỹik ɓën këni ƴexërand aye, ɓëŝiw̃ëk ɓën këni watërand ŝenene. Ga wat kënëɓi, ɓela ɓën ŝaran këɓi xali xurik do këno ŝëkwënd Kaxanu, mëŋ ar xwënëk ɓulunda ir Isërayel an.

End ecemar ed ɓela owëli onax el

32 Ata Yesu w̃ac këɓi ɓësëfan ɓën do re ko: «Ɗek ke xaỹënanënd ɓela ɓëjo. Elod ɓakey ɓatas këne sëfarand do ani ƴambëra ex na. Axe ñandi ex na mëni pela, eni maỹira gë enjo eŋ, ɓon këni sorox gër fëña.» 33 Na re këni ɓësëfan ɓën: «Mondake kënëɓe lëɓaye ɗek ɓela ɓëjo tëɓ ro gër apuỹ?» 34 Yesu yaka këɓi: «Ɓamburu ɓanjëgwe wa lëkaya kën?» Re këni: «Ɓanjongëɓaki do gë ɓëngan ɓëpënëfëne.» 35 Na fel këɓi ɓela ɓën eni ñëpara gër ebar. 36 Ata w̃eɗ ko ɓamburu ɓanjongëɓaki ɓaŋ do gë ɓëngan ɓëŋ. Ga ŝëkwa këŋo Kaxanu, hëbëndër ko do yël këɓi ɓësëfan ɓën enëɓi cetëra ɓela ɓën. 37 Ang ebani ak, ƴambëra këni ɗek xali w̃ed këni. Er ɓayitara baɓi in, fëxwëk ɓakange ɓanjongëɓaki. Ata ɓësëfan ɓën w̃ëlali këni kwël. 38 Ɓër ƴambëra bax ɓën er ebani, ɓësoŝan ɓën fo owëli onax. 39 Ata Yesu ga fela këɓi ɓela ɓën eni maỹira, mëŋ w̃ara ko polo gër ikuluŋ do ƴe ko gër ebar ed Magadaŋ.

16

End amatinali and gër orën eŋ

1 Akey amat, ofariseŋ do gë Osaduseŋ ƴow bax gër Yesu eno di atëƴ. W̃ëka këno eɓi din ecarax eni nangaxën mëne gër orën xaniw ko. 2 Ata Yesu yaka këɓi: «And kë war orën apenëka aŋ, ax gi ex na nde anang kën nangënd mëne wur in xërikërak? 3 Ɓëte gëɓër and kë hi orën ɗëmbëndëruŋ aŋ, ax gi ex na nde anang kën nangënd mëne asëɓ kë sëɓ? Aye kën fitëndërënd er kë hi in and kën wat ang ex orën aŋ do kën sëkwanënd en pitëndër ɓend gë okey oko ɓeŋ. 4 Ata wën anjex añëŋënax do and kë rind orekar aŋo nde ke w̃ëkand mun masin ecarax. Ecarax end rin baŋo Kaxanu Yonas eŋ fo këmun w̃asin.» Yesu, ga yaka këɓi na mondako, kwël ƴe ko.

End lewir ir Ofariseŋ do gë Osaduseŋ eŋ

5 Ga xegëta këni anjer aŋ, ɓësëfan ɓën xwita këni mëne eƴamb ƴamb ani penaw ex na. 6 Ata re ko Yesu: «Kwëỹëtayindën lewir ir ofariseŋ in do gë ir Osaduseŋ in.» 7 Na ɓësëfan ɓën yëla këni mëne ga xwëyaw këni ɓamburu ɓaŋ ko yeƴanaxënënd mondako. 8 Gogo nde ga nang ko Yesu, ata w̃ëka këɓi: «Wën ɓela ɓër gë ekwëta etil ɓëjo, inew̃a kën yëlaxënënd mëne end eƴamb ƴamb ed ɓayik an mëlaw ex na këme yeƴanënd? Awa wën mbaŋ ɓak ɗe ang xwëta këne ak! 9 Ata wën xali gërëgako aŋun pëni ex na endam eŋ. An kwitand na nde ang lëɓa bamëni ɓela owëli oco gë ɓamburu ɓanjo ak? Ɓakange ɓanjëgwe wa w̃ëlali ban gë er ɓayitara baɓi in? 10 Ɓëte and lëɓa bamëni ɓela owëli onax gë ɓamburu ɓanjongëɓaki aŋ, ɓakange ɓanjëgwe w̃ëlali ban? 11 Mondake wa ɓayik aŋun pëni ex na mëne ax gi ex na end eƴamb-ƴamb këme yeƴanënd? Ga re këme, kwëỹëtayindën lewir ir ofariseŋ in do gë ir Osaduseŋ in.» 12 Aŋo fëni këɓi ɓësëfan ɓën mëne abaɓi fel na end eƴamb-ƴamb, ɓarikan eni titinalind osëƴali or ofariseŋ do gë Osaduseŋ ol baxo rend.

End ola or Yesu eŋ

13 Akey amat, Yesu ƴe ko gër ebar ed Sesare ir Filip. Ata ga h̃at ko, w̃ëka këɓi ɓësëfan ɓërexëm ɓën: «Gër onang or ɓela, noỹo këni rend hi këme wëno Asëñiw̃ ar ala an?» 14 Yaka këno: «Na fo exëni ɓër kë rend mëne wëj ex Ŝaŋ Batis. Ɓëjo, wëj ex alaw̃ënel Eli, ɓëjo, wëj ex alaw̃ënel Yeremi. Na fo exëni ɓëte ɓër kë rend mëne wëj alaw̃ënel aŝëxe ar Kaxanu hi këƴ.» 15 «Do wën cëŋ, noỹo kën yëland hi këme?» 16 Ata yaka këŋo Simoŋ Piyer: «Wëj ex Afexën an, Asëñiw̃ ar Kaxanu, mëŋ ar gë aniyan an!» 17 Ata re ko ɓëte Yesu: «Awa nëngandëralexi, Simoŋ, wëj asëñiw̃ ar Yonas an. Faba Kaxanu, mëŋ ar ex ƴaŋ gër orën an, nangën ki eŋo, ax gi ex na ala. 18 Ga re këme, Piyer, wëj ang aparëfac fo hi këƴ. Do wëno gër aparëfac aŋo këme rëɗ Amara andam aŋ, do owët or wur ir ɓëŝësëk oŋ ỹoweỹ aŋo koran na. 19 Wëj këmi fëxwën ɓacoketaya ɓand owun or gër orën ɓaŋ. Ar këƴo seɓan yo gër ebar ro, Kaxanu aseɓan këŋo seɓan gër orën. Ɓëte er ki ỹapan yo gër ebar ro, Kaxanu aỹapan këŋo ỹapan gër orën.» 20 Ga h̃ata eŋo, Yesu xëŋa këɓi xali ɓësëfan ɓën eni cësinali mëne mëŋ ex Afexën an.

End ecës ed Yesu eŋ

21 Ata amëd aŋo ỹana baxo Yesu këɓi nangënënd ɓësëfan ɓën mëne afo exo ƴe gër Yerusalem exo torox. Gër otaxan od ɓëŝaɗaxan ɓëlëngw, gër od ɓëŝalen do gër od ɓëxarëk ɓër Ɓëŝëwif ebax exo toro. Ɓën ebax eno tëra, eno narën xali eno ɗaw̃. Ɓarikan, yatir akey atasën exo kani gër ecës. 22 Ata Piyer nacët këŋo Yesu do këŋo rexërand: «Ali Axwën, Kaxanu axo ma na eŋo! Endako rako eŋ axi gi na!» 23 Ata ga ri ko wërëŝët Yesu, yaka këŋo Piyer: «Beɗitale fa Sindan! Wëj ang ar ke lënanënd eñëŋënax fo hi këƴ! Ɓanjëlan ɓandeƴ ɓaŋ, ɓand ɓela fo ex, ax gi ex na ɓand Kaxanu.»

24 Ata ga h̃ata ko, fel këɓi ɓëte ɓësëfan ɓën: «Ar ỹandi këŋo exe tëf an, teɓëlexo eɓal ed gaf irexëm fo el. Yëxwëlexo toro iŋ ado ex gi alaw̃ këno law̃, exe tëfaxën. 25 Ar këŋo ɓalënd end gaf irexëm fo an, anemi ko nemi. Ɓarikan, ar kë nemin aniyan andexëm aŋ në end ow̃ac oram an, afex ko fex. 26 Inew̃a këŋo feca ar kë ŝotëra ɓeỹ ɗek gër ngwën ro an, angëmëne anemin nemin ko enjëw̃ endexëm eŋ? Er xëɓënëk ang enjëw̃ ak ax gi ex na. Do gë ine ko nëmb ala an? 27 Wëno Asëñiw̃ ar ala an and këme ƴe aŋ, aɓaka këme ɓakaw gër ngwën gë enjaran end Faba eŋ, do gë omeleka odexëm ok. Yatijo, këmo w̃aŝ ala kala er ỹapëk exo cot in ang ko w̃ëlaya aniyan andexëm ak. 28 Ɗal in këmun felënd, ang xwëŝara kën ro mondako, ɓërëmar ani cësëra na xarak ane wat ex na wëno Asëñiw̃ ar ala an, ga këme ƴow gë owun oram ol.»

17

End enjaran end Yesu eŋ

1 Ga xucak ɓakey ɓanjongamat elod ga felëra këɓi end ecës edexëm eŋ, Yesu w̃ac këɓi Piyer, gë Ŝak do gë Ŝaŋ, aɓinëm ar Ŝak. Nacët këɓi ƴaŋ në etënd etëm. 2 Ƴaŋ gër etënd elo na, ogës odeɓën dëŋ nëngwët baxo Yesu ang baxo watind ak. Ata dëxas irexëm in kë ỹegënd ang eñan fo do ɓanjëm ɓaŋ kë watind jing-jing ang ɓëmal fo. 3 Ata na bërëxaɗët, ŝanayaw këni Moyis do gë Eli ga këni xanar gë Yesu. 4 Piyer fel këŋo Yesu: «Axwën, ɓon yedox ɗe ene ɓayiye ro. Ga ỹandi ỹandi ki, wëno ata këme ri ɓaner ɓatas: amat andeƴ, aŋo and Moyis, aŋo and Eli.» 5 Ga ko yeƴan Piyer mondako, fedawëk aŋar and gë okoɗux, laɓ këɓi kwëc. Ata wëliwëk oniw̃ ga re: «Awa ajo ex Asëñiw̃ën ar pëlot gër yomb iram an. Wëno ɓon ke ɓalënd endexëm eŋ, ɓaxëtindëno aye.» 6 Ga wël këni oniw̃ olo, anjiỹ aŋ foxin këɓi ɓësëfan ɓësas ɓën oƴiỹ oŋ ŋëŝ gër ebar. 7 Ɓarikan, and sëka këɓi Yesu aŋ, h̃ëmba këɓi do re ko: «Këren yëdara na, kaniyin!» 8 Ga rënëta këni, wat këno Yesu gaɓat. 9 And bani ŝëland etënd aŋ, Yesu fel këɓi: «Ala këreno pel na ɗe er wat kën in xali wëno Asëñiw̃ ar ala an me kani gër ecës.» 10 Ata ɓësëfan ɓën w̃ëka këno: «Inecëŋ këni rexënënd ɓëŝalen ɓën mëne afo exo ƴow pere Eli?» 11 Yaka këɓi: «Ɗal ex mëne afo exo ƴow pere Eli, do exo mëxwëtëra ɓeỹ ɗek gër ɓandëw̃ëra ɓand Yakob. 12 Ɓarikan ga re këme, Eli anëka ƴow ko, ɓela ɓën fo ɓayik ano kwita ex na mëŋ lëkayaxën këno ang ỹandi këɓi ak. Ɓëte mondako fo këne soron wëno Asëñiw̃ ar ala an.» 13 Ata ɓësëfan ɓën fëni këɓi mëne Ŝaŋ Batis, baŋo rend.

End Yesu do gë lëmëta ir gë ɓëyël eŋ

14 And h̃at këni gëɗ gër etënd aŋ, gër ed ɓarërëgu bani ɓela ɓëranjëm, ŝanayaw ko pëlët asoŝan, foxi ko gër lëngw ir Yesu do ko rend: 15 «E Axwën, kaỹënanëlexi lëmëta iram, ŝënan lëk këŋo do mbaŋ ko sorond. Laŋ këŋo reɓërand: ɓandëmar gër xoɗux, ɓaŋo gër men. 16 Ga w̃ëlaw këmo ro gër ɓësëfan ɓëreƴ, ɓën ani kor ex na eno pakën.» 17 Ata yaka këŋo Yesu: «Ata wën anjex and ɓela ɓër gë oŋëpëgënan, do ɓësëmbak hi kën! Xali niỹe wa këme ɓayi gë wën? Xali niỹe këmun ɓuŋan? Mëlanëgune ro itox iŋ.» 18 Yesu ga xeỹan këɓi na ɓëyël ɓën, ŝan këni ataŋ gër lëmëta, ata fak ko kwël na fo. 19 And ɓayi këni ɓën fo aŋ, ɓësëfan ɓën ga xeta këno Yesu, w̃ëka këno: «Inew̃a sëkwanaxën këmi mëni nëcët ɓëyël ɓën gër itox iŋo?» 20 Yesu yaka këɓi: «Ga ɓak ekwëta ed xwëta këno Kaxanu el sëkwanaxën kënëɓi. Ɗal in këmun felënd, ekwëta edewën el ado ex ɓa gwër gë enjëlir end mutarëd, axor xorëdon en de etënd elo: “Wëj etënd nacëtal fa ro!” Ata nacëtadox. Ɓëte ỹow̃eỹ adon sëkwan na en di. 21 Ɓëyël ɓërako rako ɓën, cale ind gë etiw̃i fo këɓi nëcëtënd.» 22 And bani ƴexërand Yesu gë ɓësëfan ɓërexëm aŋ gë angol gë angol, ɗek ebar ed Galile el, afel baɓi felënd mëne mëŋ Asëñiw̃ ar ala an, alëxw këno lëxw gër otaxan od ɓela ɓëxeỹax. 23 Afel baɓi felënd ɓëte mëne alaw̃ këno law̃, ɓari yatir akey atasën axani ko xani gër ecës. Ata ga wël këni ɓeŋo ɗek ɓësëfan ɓën ŝamina këni.

End amarënen and Aciw̃ and Kaxanu eŋ

24 And h̃at këni gër Kafarënawum aŋ, Yesu gë ɓësëfan ɓërexëm ɓën fed këni gë ɓësëf ɓër ŝagale ɓën. Ata w̃ëka këno Piyer: «Asëƴali arewën an, aw̃eɗ nde ko w̃eɗënd ŝagale ir Aciw̃ and Kaxanu in?» 25 Yaka ko: «Iyo, aw̃eɗ ko w̃eɗënd ɗe!» And lil ko Piyer gër iciw̃ aŋ, ɗamana exo yeƴan, Yesu w̃ëka këŋo: «Simoŋ, ɓemun ɓend gër ngwën ro ɓeŋ gër noɓën këni xanand ŝagale in? Gër ɓër lëgëk gër ebar edeɓën nde, ba gër ɓëliyer nde?» 26 Yaka këŋo: «Gër ɓëliyer.» Ata re ko ɓëte Yesu: «Ɓër lëgëk gër ebar edeɓën ɓën ani meɗënd na ŝagale in. 27 Ɓarikan, këdi kënëɓo xoỹën, maral gër anjer eƴ ɗap engërëxato eŋ. Ekan eñanar ed kë lëk el, cëpëtëlo, do polo gër etëỹ edexëm këƴ sëk atama and koɗi. Mëlaw eƴëɓi pëxwën ɓësëf ɓër ŝagale ɓën. Atama aŋo gwac kë hi ŝagale ir ɓiyi ɓëxi in.»

18

End alëngw eŋ

1 Ata amëd aŋo, ɓësëfan ɓën ga xeta këno Yesu, w̃ëka këno: «Pelëlëɓo noỹo hik alëngw an gër owun or gër orën?» 2 Yesu w̃acëgu këŋo itox, fela këno, xwët këŋo mërëxand, re ko: 3 «Ɗal in këmun felënd ar ax nëngwët ex na ola orexëm do exo gi ang itox iŋo an, din axo ɗil na gër owun or gër orën. 4 Mëŋ ex ar kë ɓana yo gër ola orexëm ang itox iŋo ak, alëngw ko hi gër owun or gër orën. 5 Ɓëte ar këŋo xwëtaya yo itox ind ako në end ow̃ac oram, wëno dëŋ xwëtaya ke.»

End ambesa atiɓax eŋ

6 «Ɓarikan ar këŋo lënan eñëŋënax ar w̃ak endam an, kiti ind sax doŋo iŋ ex eno dëxën angaỹ aŋoxixën and eƴamb, do eno ɗap gër anjer eŋo noỹilexën. 7 Kata fo hik gër ngwën ro gayik ɓon ex ɓeɓër kë lënanënd eñëŋënax ɓën. Ekwëỹëta ed eñëŋënax el ax mënd ex na. Ɓarikan, ɓon w̃e këŋo ar këɓi lënanënd eñëŋënax ɓela an. 8 Angëmëne ataxan andeƴ aŋ ba sapar ireƴ in ki lënanënd eñëŋënax eŋ, kacal eƴ ɗap caw. Pecanëlexi eƴ ɗil gër aniyan and din ir din gë wal iɓat gë exi ɓayi osapar oxi, ba otaxan oki do exi ɗëxw Kaxanu gër xoɗux or din ir din. 9 Angëmëne angës andeƴ aŋ ki lënanënd eñëŋënax eŋ, nongoloƴëtël eƴ ɗap caw. Pecanëlexi eƴ ɗil gë angës amat gër aniyan and din in din gë exi ɓayi tak ɓaki, do Kaxanu exi ɗap gër anjer and xoɗux.»

End amatinali and ifeỹ eŋ

10 «Kërenëɓi yafënd na ɓërëw̃ak endam ɓën. Omeleka od këɓi nëkonand ok din këno sëkand Faba ƴaŋ gër orën. 11 Wëno Asëñiw̃ ar ala an, ɓër nambërak ƴow këme mëni pexën. 12 Ɓaxëtin amatinali aŋo, en yëlaraxën: Ax gi ex na nde ala ar ŝot këɓi opeỹ keme an, eŋo nemënd iɓat, aseɓ këɓi seɓ ofëxw ocongonax gë ocongonax ok gër kece exo ƴexën gër ocal od ir nem këŋo? 13 Ɗal in këmun felënd, angëmëne awat wat këŋo ifeỹ ir nem baŋo in, aŋo fo këŋo nëngandëra nëmëc, ɓari ax gi ex na në end ofëxw ocongonax gë ocongonax od gër kece eŋ. 14 Mondako fo ex end ɓërëw̃ak endam eŋ, gër Faba mëŋ ar gër orën an. Ala gaɓatak aŋo ñandi ex na exo nambëra.

15 «Angëmëne aɓinëx w̃enan ki, macëlo eƴo pelëra wën ɓëxi fo. Angëmëne aɓaxët ɓaxët ki anëka xana këƴo aɓaỹe ireƴ. 16 Ɓari angëmëne axi ɓaxët ex na, calalëɓi otede oki ba otas eno pelëraxën. 17 Angëmëne ah̃ëp h̃ëp ko eŋun ɓaxët in, mëlal endeƴ eŋ gër ɓëlëngw ɓër Amara andewën. Ɓëte ga h̃ëp h̃ëp ko eɓi ɓaxët in, nangël mëne ala ar aŋo nang ex na Kaxanu hi ko. Ata ado ɓeŝindo, asëmbak ex! 18 Ɗal in këmun felënd, er kën ŝëɓan yo gër ebar ro, Kaxanu aŝëɓan ko ŝëɓan ƴaŋ gër orën. Ɓëte er këŋun ỹapan yo gër ebar ro, Kaxanu aỹapan këŋo ỹapan ƴaŋ gër orën. 19 Ɗal in këmun felënd, angëmëne ɓela ɓëxi eɓi ket gër ebar eno kara ỹeỹ gër cale, Faba, mëŋ ar ex ƴaŋ gër orën an, ayël këɓi yël. 20 Mëŋ ex, gër ed këni ɓarër yo ɓela ɓëxi ba ɓësas në end ow̃ac oram, wëno mërëxand ireɓën këme hi.»

End apënëtal and ar okaɗëp okeỹax eŋ

21 Ata Piyer ga sëka këŋo Yesu, w̃ëka këŋo: «Axwën, ɓanjëgwe wa ỹapëk mo teɓanënd aɓaỹe and ke w̃enan aŋ? Ba ɓanjongëɓaki nde?» 22 Yesu yaka këŋo: «Ame de ex na ɗe ɓanjongëɓaki, ɓarikan ofëxw ocongoxi ɓakëlëbëd ɓanjongëɓaki. 23 Mëŋ ex, owun or gër orën ol er wëndërëk gë endeƴ end emun end ɓar baɓi okaɗëp odexëm eɓi mëkëra ba mondake lëkaya këni napul irexëm in. 24 Ga ko fën koɗi in, w̃ëlanëgu këno xaɗëp ir ɓayir bani añomëx atëm. 25 Xarak xaɗëp ijo axo gi bana gë er këŋo w̃aŝën. Ata axwën arexëm an re ko enëɓi pan mëŋ, gë alindaw̃, gë oɓaŝ ol do gë ɗek er ŝot baxo gër ekun edexëm in, exo kanaxën añomëx aŋ. 26 Ata xaɗëp ijo lapaya ko mopoxi gër osapar or axwën arexëm ko renitand: “Këla ɓuŋanële pere, ɗek këmi w̃aŝën.” 27 Ga xaỹënan këŋo, axwën ar xaɗëp an, seɓën këŋo añomëx aŋ do kwël seɓët këŋo exo maỹi. 28 And ŝan ko xaɗëp ijo aŋ, fed këni gë aŝandaw̃ ar ỹomëxa baŋo tëkër koɗi. Ga w̃ëlën këŋo, xër këŋo lëƴ, do ko rend: “Doro afo eƴe maŝ koɗi iram in! Maŝële koɗi iram in!” 29 Aŝandaw̃ ga ŝana këŋo na, lapaya ko gër osapar orexëm do këŋo xarand: “Këla ɓuŋanële pere, aw̃aŝën këmi w̃aŝën!” 30 Ɓari mëŋ h̃ëp ko kweŋ, w̃ëla këŋo gër epëra xali yatir këŋo w̃aŝën er ỹomëxa ko in. 31 Ɓoŝandaw̃ ga wat këni ang ri baxo ak, ƴambën këɓi xali gër ow̃ëkw. W̃ara këni reƴax këni ɗek gër axwën areɓën. 32 Ata axwën an w̃ac këŋo xaɗëp ijo, re këŋo: “Wëj ata mbaŋ xeỹ këƴ ɗe! Ax gi ex na nde wëno ro seɓan këmi añomëx andeƴ aŋ ga xara këƴe? 33 Wëj ɓëte ine ɓayik axi kaỹënan ex na aŝandax ang wëno ak?” 34 Na ga logën këŋo axwën an, fel këɓi eno pëxwën andiyen atiɓax exo maŝaxën er ỹomëxa ko in. 35 Ata Faba, mëŋ ar ex ƴaŋ gër orën an, mondako këŋun ri angëmëne ang hi kën ak, ala kala aŋo teɓanënd na aɓaỹe irexëm gë emëkw el ɗek.»

19

End ecapër ed eñër eŋ

1 Ga h̃ata ko Yesu er baɓi sëƴalind in na gër ebar ed Galile, xani ko xwiriŝ do kwël ƴe ko gër ed Yude, ekeg Yurëdeŋ in. 2 Ata ɓela ɓën sëfa këno ɓenga, ɓenga. Fën fakëndërax baɓi ɓër ŝëxwëra bax ɓën. 3 Ata h̃atëgu këni ofariseŋ eno di atëƴ. W̃ëka këno: «Aỹap nde ỹapëk asoŝan an eŋo pela alindaw̃ nand këŋo ỹandi yo?» 4 Yesu yaka këɓi: «Wën an pën ex na nde gër Akayëta and Kaxanu mëne nand ỹanak aniyan na asoŝan gë asoxari ɓaƴ këɓi Kaxanu. 5 Mëŋ ex, asoŝan an afo eɓi ŋaw̃ëta nëm gë sëm, eni ɓaraxën gë alindaw̃ do eni gi eman emat✡. 6 Awa ani ɓayi na gë nëng gë nëng, ŝapar iɓat këni hi. Mëŋ ex, ala an këreɓi capëreli na ɓër ɓar këɓi Kaxanu ɓën.» 7 Ata re këni ofariseŋ ok: «Do ine cëŋ felaxën këɓo Moyis mëne asoŝan an eŋo pelaxën alindaw̃ ñëgwënëleŋo kayëta ir acapëra?»

8 Yesu yaka këɓi: «Në end emëŝ endewën rexën baxo Moyis enëɓi peland ɓolindaw̃ ɓorewën. Ɓari ax gi bana mondako nand ỹanak aniyan na. 9 Wëno ga re këme, ar këŋo fela yo alindaw̃, xarak ax gi ex na në end orekar do eŋo ñër aŝëxe, në emenan eŋo asoxari aỹanar an. Ado orekar këni rind gë axinëm an.» 10 Ata re këni ɓësëfan ɓërexëm ɓën: «Angëmëne mondako ex emëlayan ed asoxari el, ofëcak ax gi ex na gër eñër.» 11 Yesu yaka këɓi: «Afo ɓër yël këɓi Kaxanu ɓën kë xor eŋo, ax gi ex na ɓela ɗek. 12 Gër aniyan aŋo, ɓësoŝan exëna ɓër ani kor na eni ɗaki gë asoxari. Ɓërëmar mondëw̃eli kënëɓi rëw̃elind, ɓëjo ɓela ɓën dëŋ këɓi rind eni gi mondako. Ɓëjo ɓëte në end owun or gër orën këni ɓayixënënd ñërërëxe. Ar kë xor eŋo an, tëfëlexo.»

End Yesu do gë oɓaŝ eŋ

13 Ata h̃atëgu këni ɓela na gër ed baxo yeƴanënd Yesu ga w̃ëlanëgu këno oɓaŝ oreɓën ol eɓi calen mokwëtan otaxan ok. Ɓari ɓësëfan ɓën xeỹënaxën kënëɓi. 14 Ata re ko Yesu: «Teɓinëɓi oɓaŝ ol ene tëka, ɓër ang oɓaŝ ɓën xwënëk owun or gër orën ol, kërenëɓi ŋw̃aỹënd na!» 15 And ŝalen këɓi mokwëtan otaxan aŋ, ƴe ko kwël.

Endeƴ end ar gë napul eŋ

16 Ga xucak eŋo, h̃atëgu ko ŝambenjar, w̃ëka këŋo Yesu: «Asëƴali, enjekax end fe wa ỹapëk me di me cotaxën aniyan and din aŋ?» 17 Yesu yaka këŋo: «Ine këƴe w̃ëkaxënënd end enjekax? Aɓat fo ex ayekax an. Angëmëne aỹandi ỹandi ki eƴ ɗil gër aniyan and din, tëfël ɓapela ɓaŋ.» Ata w̃ëka ko ala ajo: «Ɓand fe wa?» 18 Yesu yaka këŋo: «Ax gi ex na monaw̃ ala, ax gi ex na mondi orekar, ax gi ex na monëgwëŝan ala, ax gi ex na mondeka. 19 Pëɓëlëɓi norix gë sorix, ɓalindëlexi end aŝandax eŋ ang ki ɓalënd end gaf ireƴ ak.» 20 Ata ŝambenjar in re ko: «Aye sëf këme ɗek ɓapela ɓaŋo, ɓëte and fe ɓayik?» 21 Yaka ko Yesu: «Angëmëne aỹandi ỹandi ki eƴ gi ar ŝenene, ƴel eƴ panëx acota andeƴ aŋ do koɗi eƴ yëlëra ɓëxaỹënaxik ɓën. Ata këƴ ŝot napul isëm ƴaŋ gër orën. And këƴ ri mondako aŋ, ƴow eƴe tëf wëno.» 22 Ga wël ko eyeƴan elo, ŝambenjar in ɓeɗi ko, ƴe ko kwël gayikwa ar gë napul isëm hi baxo. 23 Ata Yesu fel këɓi ɓësëfan ɓërexëm ɓën: «Ɗal in këmun felënd, ɓon këŋo ƴëka ar gë napul an exo ɗilaxën gër owun or gër orën. 24 Ga re këme, gelemba saxëk exo kuca në imëd ind icëkwër gë exo ɗil ar gë napul an gër owun or gër orën.» 25 Ɓësëfan ɓën, ga wël këni eŋo, ŝaran këɓi xali. Ata re këni: «Do noỹo ngwa kë fex?» 26 Ga nëkon këɓi Yesu ang xeta bano ak, re ko: «Gër ɓela eŋo ax mënd ex na. Ɓarikan gër Kaxanu ɓeỹ ɗek wëndëk.» 27 Aŋo re ko Piyer: «Ɓiyi cëŋ ɓeỹ ɗek seɓëraw këmi, do sëf këmi wëj. Ine këɓo hi?» 28 Yesu yaka këɓi: «Ɗal in këmun felënd, and kë h̃at enëngwët ed ɓeỹ ɗek aŋ, wëno Asëñiw̃ ar ala an aỹëpa këme ỹëpa gër añëpara and owun gë enjaran endam eŋ. Ata wën ɓësëfan ɓëram ɓën ke xetëna në ɓañëpara ɓand owun epëxw gë ɓaki enëɓi kitixën Ɓëyisërayel ɓën ang exëni ɓandëw̃ëra epëxw gë ɓaki ak. 29 Angëmëne në end ow̃ac oram seɓ këɓi ala: ɓoɓinëm, nëm gë sëm, alindaw̃ gë oɓaŝ orexëm, ɓëciw̃, oŝënga, nëmëc ko ŝotëra, ɓëte ecan ecan exo tënda aniyan and din aŋ. 30 Ɓëỹanar ɓëranjëm kë hi ɓemban do ɓemban ɓëranjëm ɓëỹanar.»

20

End apënëtal and ɓëxwëc eŋ

1 «Nëkoɗ owun or gër orën ol gë er wëndërëk in. Ala ƴe bax mopëɗ eɓi calaraw ɓërandiyen eno kwëcën reseŋ in gër andëɗa andexëm. 2 Ɓërandiyen ɓëỹanar ɓër sëk këɓi ɓën wëlër këni eɓi cos atama and koɗi amat, ang rëp bax gër amëɗëna ak. Ata re ko eni ƴe gër andëɗa and reseŋ andexëm. 3 Ƴe ko gër angol eɓi calaw ɓërandiyen ɓëŝëxe and yatënak aŋ. Sëk këɓi ga ỹëpara këni aỹëpa fo. 4 Ata re ko: “Ƴeyin wën ɓëte gër andëɗa andam, ang ỹapëk ak këmun ŝos.” 5 Ɓela ɓëjo ga w̃a këni ƴe këni. Ƴe ko ɓëte gër angol and h̃atëk eñan keŋ gër gaf aŋ. Ɓaka ko and hik eñan poxoŝ gaf aŋ, w̃ëlaw këɓi ɓëte ɓëŝëxe. 6 Ɓaka ko ɓëte gër angol ɗam ex cëla eñan eŋ. Sëk këɓi ɓela ɓëŝëxe ga ỹëpara këni. Ata fel këɓi: “Wën ine ɓayixën kën ro ciŝ aỹëparand fo?” 7 Yaka këno: “Ala aɓo meɗ ex na andiyen.” Ata fel këɓi eni ƴe ɓën ɓëte gër andëɗa and reseŋ andexëm. 8 Ga xwëyarëk, axwën andëɗa and reseŋ an fel këŋo aw̃ëxëta ar koɗi irexëm an: “Macëlëɓi ɓërandiyen ɓën eƴëɓi cosëra, do ñanalëɓi ɓemban ɓën.” 9 Ga sëka këno ɓër w̃ëlaw baɓi ɗam ex cëla eñan ɓën, ŝot këni ala kala atama amat and koɗi ang rëp bax gër amëɗëna ak. 10 Felata këni ɓër w̃ëlaw baɓi elod mopëɗ gëɓër ɓën ga këni yëla mëne nëmëc këɓi ŝos. Ɓarikan, ŝos këɓi ala kala atama amat ang rëpëk gër amëɗëna ak. 11 Ala kala, and ko xana aŋ, exo ŋunëŋuna end axwën andëɗa eŋ. 12 Ata aɓat re ko: “Oko ine cëŋ ŝosaxën këƴëɓo ɓiyi gwër fo gë ɓër riyenik apëxëd amat fo ɓën, xarak ɓiyi ɓuŋak oyat ok ɗek amëɗëna aŋ?” 13 Yaka këŋo: “Lawo, wëno ỹoweỹ ami menan ex na ɗe! Ax gi ex na nde atama amat wëlër baxe, ang rëpëk gër amëɗëna ak? 14 Kanal koɗi ireƴ in eƴ maỹi! Wëno wa ỹandi ke mo cos arandiyen afelatar an gwër fo gë wëj. 15 Ba ame kor na nde me di ang ỹandi ke ak gë napul iram in? Ɓëte ba ga nënga këme nde ki ƴakëraxind wëj?”» 16 Ata Yesu h̃ata ko: «Mëŋ ex ɓemban ɓën kë hi ɓëỹanar do ɓëỹanar ɓën ɓemban.»

End ecës ed Yesu eŋ

17 And hi këni ɗam gër Yerusalem aŋ, Yesu nacët këɓi ɓësëfan epëxw gë ɓëxi ɓën, re ko: 18 «Ga këne ƴende ako ƴaŋ gër Yerusalem, nangin mëne ɓela ke lëxw na wëno Asëñiw̃ ar ala an gër ɓëŝaɗaxan ɓëlëngw do gër ɓëŝalen. Do ɓën and këne xiti aŋ eɓi ketan ene ɗaw̃. 19 Ɓën fo ke lëxw gër ɓela ɓër ɓenëng ɓecëxe. Ata and këne lëŝëra do ene këmëra aŋ, ene ɗaw̃ mo pika në osëx. Ɓari, wëno yatir akey atasën axani këme xani gër ecës.»

End Ŝak do gë Ŝaŋ eŋ

20 Ga xucak eŋo, alindaw̃ ar Sebede, gë ɓosëñiw̃ sëka këno Yesu. Ata foxi ko eŋo kara ỹeỹ. 21 Yesu w̃ëka këŋo: «Inew̃a ỹandi ki.» Yaka ko: «Këla tanalëɓi wa ɓosëñiw̃ën ɓoram ɓëjo eni ketëna gër owun oreƴ: aɓat gand liw̃, ajo gand ŝame.» 22 Na, re ko Yesu: «Wën, an nang ex na er këne xarand in. Axor nde kën xor en toro ang wëno ak?» Yaka këni: «Iyo, axor këmi xor.» 23 Ata re ko ɓëte Yesu: «Ɗal ex, axor kën xor en toro ang wëno ak. Ɓarikan, end ene ketëna aɓat gand liw̃, ajo gand ŝame eŋ, ax gi ex na wëno kë sanand. Ɓër xëñënan këɓi Faba ɓën xwënëk ɓañëpara ɓaŋo.» 24 Ga wël këni eŋo ɓësëfan epëxw ɓën xoỹën kënëɓi ɓër gë aɓinëm. 25 Ata Yesu w̃ac këɓi, re ko: «Anang nang kën mëne ɓëlëngw ɓër ɓenëng ɓecëxe ɓën awun këni wunënd gë mbëña gër ɓela ɓër gër owar oreɓën, do ɓësëm ɓën aw̃asin kënëɓi w̃asinënd or gapak oreɓën ol. 26 Ɓari gër enga endewën, kërex gi na mondako. Ar ỹandi këŋo yo exo gi alëngw an, gilexo ariyenin ar ɓela ɗek. 27 Do ar ỹandi këŋo yo exo gi aỹanar gër enga endewën an, gilexo xaɗëp irewën. 28 Wëno Asëñiw̃ ar ala an mondako ƴow këme mun diyenin, ax gi ex na ene diyenin. Ado aniyan andam aŋ w̃eɗ këme ang acosa fo eni pexaxën ɓela ɓëranjëm.»

End ɓëŝiw̃ëk ɓëxi eŋ

29 Yesu gë ɓësëfan ɓën ga këni ŝan angol and Yeriko aŋ, enga end ɓela baɓi sëfand na ɓura-ɓura. 30 Xarak, ɓëŝiw̃ëk ɓëxi ỹëpa baxëna ler gër fëña do këni xararand. And wël këni mëne Yesu kë ƴowënd aŋ, këni xeỹënd: «Axwën, kaỹënanëlexi ɓiyi! Kaỹënanëlexi wa ɓiyi Asëñiw̃ ar Dafid!» 31 Ata ɓëranjëm kënëɓi xexënd eni cësina. Ɓarikan ɓën aŋo xeỹ këni kaŝ-kaŝ: «Axwën, kaỹënanëlexi ɓiyi! Kaỹënanëlexi wa ɓiyi Asëñiw̃ ar Dafid!» 32 Ata xwëŝa ko Yesu, w̃ac këɓi. Ga h̃at këni, w̃ëka këɓi: «Inew̃a ỹandi këŋun mun din?» 33 Yaka këno: «Axwën, mi ciw̃ëta ỹandi këɓo.» 34 Ga xaỹënan këŋo, Yesu fëɗ këɓi ala kala. And fëɗët këɓi aŋ, watëra këni ataŋ do kwël sëfa këno.

21

1 And hi këni Yesu gë ɓësëfan ɓërexëm ɗam gër Yerusalem aŋ, h̃at këni gër ingol ind Betëfage, ler gër etënd ed gë ɓañarëka. Aŋo law̃ën këɓi ɓësëfan ɓëxi: 2 «Ƴeyin gër ingol ind gër lëngw. And kën h̃at aŋ, ata kënëɓi sëk fali inëm mokap do gë ipali ler gër ndexëm. Pëtëgunëɓi ene mëlanëgu. 3 Angëmëne ala w̃ëka këŋun na, yakayiɗën mëne Axwën an rek mëni mëla. Ata këŋun seɓën enëɓi mëlaw.» 4 Ata mondako bax ex ŋata er ỹëgw ko alaw̃ënel in:

5 «Pelinëɓi ɓër gër angol and Siyoŋ ɓën,

Nëkoyino wa emun endewën eŋ ga ko ƴelind.

Gë onënga fo ko ƴelind ƴaŋ në fali inëm,

Ƴaŋ në ipali ind rëw̃ këŋo emacar end andiyen ỹëpa ko✡.»

6 Ata ɓësëfan ɓën ƴe këni, rix këni ang fel baɓi Yesu ak. 7 Ga w̃ëlaw kënëɓi fali inëm in do gë ipali iŋ, laɓëra kënëɓi gë ɓanjëm. Yesu ỹëpaxën këŋo iɓat. 8 Do ang ɓarërëgu bani ɓela ɓën moñëmb: mar rendëra këni ɓanjëm ɓandeɓën ɓaŋ gër fëña; ɓëjo fongëtëraw këni opat gër ɓatëx do laɓ këni fëña in tar. 9 Ata ga këno sëfa Yesu, ɓëjo gand lëngw, ɓëjo gand epoƴ, këno ŝëkwënd do këni xeỹënd:

«Hosana, dafëlexo Asëñiw̃ ar Dafid,

Ɓetalexo ga ko ƴowënd ako gë ow̃ac or Axwën ol,

Wëlilexo xali ƴaŋ gër orën!»

10 And h̃at ko Yesu gër Yerusalem aŋ, angol aŋ ɗek fuli këni. Er bani w̃ëkarënd: «Noỹo ngwa hi ko ala ajo?» 11 Eni yaka ɓërëmar: «Yama alaw̃ënel ar këno w̃acënd Yesu an ga ex nde! Gër Nasaret xaniw ko, fëco gër ebar ed Galile.»

End Aciw̃ and Kaxanu eŋ

12 And h̃at ko gër Yerusalem aŋ, Yesu lil ko gër yangana ir Aciw̃ and Kaxanu. W̃ayëra këɓi ɗek ɓër bax fandërand do gë ɓër bax yëcërand na ɓën. Yamëra ko ɓakwëtaya ɓand ɓënëmb ɓër koɗi ɓaŋ do gë ɓañëpara ɓand ɓëfan ɓër olëxwëte ɓaŋ. 13 Ata fel këɓi mëne Kaxanu rek: «Aciw̃ andam aŋ and cale ex ɓarikan wën nëngwët kën emaỹi ed ɓërek✡.»

14 Na dëŋ gër yangana ir Aciw̃ and Kaxanu, h̃atëraw këni ɓëŝiw̃ëk do gë ɓëseỹik, ata fakën këɓi ɗek. 15 Ɓëŝaɗaxan ɓëlëngw ɓën do gë ɓëŝalen ɓën wat këni ɗek ɓecarax ɓend ri baxo na ɓeŋ. Wël kënëɓi ɓëte oɓaŝ ol ga këni xeỹ gër yangana ir Aciw̃ and Kaxanu: «Hosana, dafëlexo Asëñiw̃ ar Dafid!» 16 Ata w̃ëka këno Yesu: «Këƴ wëlënd nde er këni rend oɓaŝ in?» Yaka këɓi: «Iyo aye këme wëlënd! Do wën, ba elod an pën ex na nde gër ed ỹëgw këni endam mëne oɓaŝ ol ɗek gë ɓënd gër oyer ak ayas këne yasëɗ✡.» 17 Ga yaka ko mondako, seɓ këɓi na, kwël ŝan ko angol and Yerusalem aŋ, ƴe ko gër ingol ind Betani, gër ed hi bax exo ɗakix.

End andan eŋ

18 Ga xeyëk, Yesu fëɗar këni enjo. Ata mopëɗ gëɓër, ga ko ɓaka gër Yerusalem, 19 wat ko andan ler gër fëña. Ga ŝapan ko, sëk ko tudëŋ opat fo. Ata re ko: «Wëj atëx aŋo ɓëte din aƴ dëw̃ na!» Andan aŋ h̃ayëk ataŋ! 20 And wat këni ɓësëfan ɓën eŋo aŋ, ŝarandëra këɓi xali do këni w̃ëkarënd: «Mondake wa h̃ayëk andan aŋo ataŋ ataŋ?» 21 Ata re ko Yesu: «Ɗal in këmun felënd, angëmëne axwëta xwëta këno Kaxanu gë oŋëpëgënan këm, ado etënd elo dëŋ ata kën fel: “Pacanal ro, eƴ ɗapayax gër anjer” ata facanadox etënd el, ax gi ex na eŋaỹën ed andan fo xorëdon. 22 Nangin mëne ɗek er kën xara yo gë ekwëta gër cale, ayakali këŋun yakali Kaxanu.»

End or gapak or Yesu eŋ

23 And h̃at ko gër Yerusalem aŋ, Yesu lil ko gaŝëxe gër yangana ir Aciw̃ and Kaxanu. Ga këɓi sëƴalira na ɓela ɓën, h̃atëgu këni ɓëŝaɗaxan ɓëlëngw ɓën do gë ɓëxarëk ɓër Ɓëŝëwif ɓën. W̃ëka këno: «Kërëŝ wëj gë or gapak or fe këƴëɓi sëƴalixënënd ɓela ɓën? Noỹo wa yël ki or gapak olo?» 24 Yesu yaka këɓi: «Wëno ɓëte, emat fo këmun w̃ëka wën. Angëmëne ayaka yaka këne, afel këmun fel gë or gapak or fe këme rixënënd ɓeỹ ɓën. 25 Xoɓuyi or baɓi ɓuyind ɓela Ŝaŋ Batis ol, feye wa xaniw bax? Ba gër orën nde, ba gër ɓela nde?» Ata na ɓën këni nëkënëkërand: «And këne yakaye “Gër orën”, ata këɓo w̃ëka: “Inew̃a ɓayik wën ano kwëta ex na?” 26 Ɓëte angëmëne ene yakaye: “Ɓela ɓën law̃ënëgu baŋo”, awa yëdanëɓene ɗe amëxwër and ɓela aŋ gayik ɓën ɗek Ŝaŋ Batis, alaw̃ënel ar Kaxanu xwët këno.» 27 Ata yaka këno Yesu: «Ɓiyi ami nang ex na ba noỹo law̃ënëgu baŋo.» Yaka këɓi mëŋ: «Wëno ɓëte amun pel na ba gë or gapak or fe këme rixënënd ɓeŋo.»

End apënëtal and ocambenjar oki eŋ

28 Ata Yesu fel këɓi ɓëte: «Ɓaxëtin mun pel end ar gë oɗëmëta oki eŋ. Ga w̃ac këŋo iỹanar in fel ko: “Doro asëñiw̃ën ƴel eƴ diyenix gër andëɗa and reseŋ.” 29 Yaka ko: “Wëno axe ñandi ex na.” Ɓarikan, ŝena këŋo ƴe ko aƴe dëŋ. 30 Fel këŋo ɓëte mondako fo lëmëta ixinëm in. Mëŋ yaka ko: “Oko ado aye këme ƴe Faba!” Ɓari axo ƴe ex na. 31 Gërëgako, lëmëta ir fe wa ri bax er ỹandi baŋo sëm ireɓën in?» Yaka këni: «Iỹanar in!» Ata re ko Yesu: «Ɗal in këmun felënd ɓësëf ɓër ŝagale ɓën do gë ɓësoxari ɓëỹacaxik ɓën kë h̃atët gër owun or Kaxanu, wën en ɓayi emban eŋ. 32 And ƴow ko Ŝaŋ Batis eŋun masin fëña ir ŝenene aŋ, ɓësëf ɓër ŝagale ɓën do gë ɓësoxari ɓëỹacaxik ɓën fo xwëta këŋo. Ɓarikan wën ado ga nang kën aye fëña ijo, aŋun cena ex na end ola orewën eŋ gayik ano kwëta ex na.»

End apënëtal and ɓëỹan ɓëxeỹax eŋ

33 «Ɓaxëtin mun pel apënëtal acëxe. Mondako ri baxo ala. Ga ri ko andëɗa and reseŋ, xece ko jeƴ. Nac ko ambëxw akaraxën and omen od reseŋ do ɓaƴ ko ɓëte aciw̃ atëndëndër. Na seɓënan këɓi ɓëỹan eni cetërënd gë mëŋ er këni xana in. Do ƴe ko kwël ɗamana. 34 And sëgëk reseŋ aŋ, axwën andëɗa an law̃ënëgu këɓi ɓëriyenin ɓërexëm ɓën eno mëlan oŝet orexëm ol. 35 Ɓarikan ɓëỹan ɓën sëra kënëɓi ɓëriyenin ɓëjo, ŝew̃ëra këno aɓat, law̃ këno ajo do fëtëra këno aŝëxen an. 36 Law̃ënëgu këɓi ɓëte ɓëriyenin ɓëŝëxe, nëmëc ang ebani ɓëỹanar ak, ɓëỹan ɓën narëndëra kënëɓi ɓëte xali. 37 Mondake ko ri axwën andëɗa an, afo ga felata këŋo olaw̃ën ol asëñiw̃ ga baxo yëland mëne afëɓ këno fëɓ. 38 Ɓarikan, ɓën and watëgu këno ga ko ƴow aŋ, këni rend: “Mëŋ ex ɗe ar kë ɓëteli andëɗa an, marawën enëŋo ɗaw̃e eɓo ɓayixën.” 39 Ga h̃atëgu ko lëf gër andëɗa and reseŋ, ɓëỹan ɓën ŝonjorëra këno fac-fac do law̃ëx këno.

40 Awa gërëgako, and ko ƴow axwën andëɗa and reseŋ aŋ, mondake yëla kën këɓi ri ɓëỹan ɓëjo?» 41 Yaka këni: «E gë oxoỹ osëm ko h̃atëgu eɓi ɗaw̃ëra ɓela ɓëxeỹax ɓëjo do eɓi teɓënan andëɗa and reseŋ aŋ ɓëỹan ɓëŝëxe, ɓër këŋo ỹana eŋo cetënd aŝet reseŋ in and kë sëg aŋ.» 42 Na rew ko Yesu: «Awa do wën elod an pën ex na nde Oñëgw Omënëk od rek:

“Ekaỹ ed ŝus bani ɓëɓaƴ ɓër aciw̃ el,

Ɓakan ko Kaxanu xali hik ekël ed aciw̃ el.

Gër Axwën xaniwëk eŋo,

Do ɓiyi ɓon këɓo ŝaranënd.”

43 Mëŋ këmun felaxënënd mëne Kaxanu axan këŋun xan owun or gër orën ol wën Ɓëŝëwif ɓën do eɓi teɓënan enëng end ɓër ax gi ex na Ɓëŝëwif eni ɗëkaya ang ỹandi këŋo ak.

44 Ekaỹ ed këme rend elo, ar këŋo wëcan an ɓënd-ɓënd ko hi,

Ar kë wëcan an, exo gi rongo-rongo

Ɓëte ar këŋo wëcan an, momot këŋo ɓot.»

45 Ga wël këni ɓapënëtal ɓaŋo, ɓëŝaɗaxan ɓëlëngw ɓën do gë ofariseŋ ok fëni këɓi mëne Yesu ɓën dëŋ baɓi rend. 46 Ɗek ỹandi baɓi eno tëra. Ɓarikan amëxwër aŋ banëɓi yëdand gayik ɓëranjëm alaw̃ënel ar Kaxanu xwët bano Yesu.

22

End apënëtal and eñër eŋ

1 Ga xucak eŋo, Yesu këɓi felërand ɓëte gë ɓapënëtal, ko rend: 2 «Owun or gër orën ol er wëndërëk gë endeƴ end emun end rin baŋo ekana asëñiw̃ fo. 3 Law̃ën këɓi ɓëriyenin ɓën enëɓi ƴen ɓër fel baɓi eni ƴowëraw gër ofëna ɓën. Ɓari ɓën h̃ëp këni eni ƴow. 4 Law̃ën këɓi ɓëte ɓëriyenin ɓëŝëxe, enëɓi pelëx: “Ogaŝ odam ok do gë opërac odam ok h̃aŝ këmëni anëka ỹënëk ỹas eŋ, wën fo ŝëni këmun.” 5 Ɓari ɓër fel baɓi eni ƴowëraw ɓën aɓi ɓal bana eŋo. Fecan këɓi eni tëf ɓendeɓën, kwël ŝapër këni: ajo gër oŝënga, ajo gër opane odexëm. 6 Ɓër ɓayi bax na ɓën sëra kënëɓi ɓëriyenin ɓën, xëmëra kënëɓi xali law̃ kënëɓi. 7 Ga xoỹ ko emun eŋ, law̃ën këɓi ocoroɗa odexëm ok enëɓi ɗaw̃ëra ɓela ɓëjo do eni cor angol andeɓën aŋ. 8 Ata emun eŋ fel këɓi ɓëriyenin ɓën: “Ecemar ed ofëna ol, anëka feyëtëra këni, ɓari ɓër fel bamëni eni ƴow ɓën aɓi ñap bana. 9 Gërëgako ƴeyin gër angol, gër opëña od këni ỹëmbënd ɓela. Gë ar kën fed yo macëguɗëno.” 10 Ɓëriyenin ɓën ŝapër këni gër angol, ed opëña el. Do gë ar fed këni yo, hi ko asëmbak, hi ko ar ŝenene, w̃ac kënëɓi gër ofëna. Ata mondako fëxw bani gër aciw̃ and ofëna. 11 Ga lilëgu ko emun eŋ eɓi nëkon ɓër w̃acëgu kënëɓi ɓën, wat këŋo ar ɓayik ax cuɗa bana anjëm and ofëna. 12 W̃ëka këŋo: “Lawo, mondake wa lilëgu këƴ ro gë acuɗ and ofëna këm.” Ata ala ajo ŝësinan këŋo ƴem. 13 Emun eŋ fel këɓi ɓëriyenin ɓërexëm ɓën: “Kapin osapar oŋ do gë otaxan ok eno yayaxën fac gër ecamëɗan. Tesëxëlexo, ŋatayaxëlexo eɓasa el.”» 14 Ga h̃ata ko Yesu apënëtal aŋo, re ko ɓëte: «Enimin, ɓëranjëm exëni ɓër w̃ac këɓi Kaxanu ɓën. Ɓarikan tëkër fo exëni ɓër sana këɓi ɓën.»

End ŝagale eŋ

15 Ata ofariseŋ ok w̃acër këni eni cala endeƴ end këno w̃ëka Yesu eno ɓonaxën. 16 Ga ŝot këni, law̃ën kënëɓi ɓësëfan ɓëreɓën ɓën do gë od Erod gër Yesu. Ga h̃at këni re këni: «Asëƴali, anang nang këmi mëne wëj end ɗal fo këƴ reƴand. Enimin, fëña ir Kaxanu in këƴëɓi w̃asinënd ɓela ɓën. Ala aƴo yëdand na, ɓëte aƴo nëkonënd na ala an ba noỹo hi ko eƴo pelëraxën. 17 Gërëgako, pelëlëɓo er yëla këƴ gër endeƴ eŋo in: Aỹap nde ỹapëk ŝagale ir ko w̃ëkand Sesar in? Mi meɗënd nde, ba mi teɓ emeɗ el nde?» 18 Ga wata ko Yesu osit oreɓën ol, yaka këɓi: «Wën ɓëỹëŋënax ɓër kë laɓayand hi kën, inew̃a ỹandixën këŋun ene ɓon? 19 Masinine koɗi ir kën w̃eɗaxënënd ŝagale in.» Ata fëxwën këno atama amat. 20 Ga nëkon ko, w̃ëka këɓi ɓër xeta baŋo ɓën: «Dëxas in ir noỹo wa ex?» Yaka këno: «Ir Sesar.» «Do ow̃ac ol cëŋ?» 21 Yaka këno ɓëte: «Orexëm fo ex.» Ata re ko: «Maŝino Sesar erexëm in, do Kaxanu er xwën ko in.» 22 Ata ga ŝaran këɓi ang yaka ko ak, kwël ŝapër këni aɓat aɓat.

End Yesu do gë Osaduseŋ eŋ

23 Kwël yatijo fo, Osaduseŋ ƴow këni ɓëte gër Yesu. Ɓën ex ɓër bax yëland mëne ekani ed gër ecës ax gi ex na. Ata re këni: 24 «Asëƴali, ɓaxëtël er fel këɓo Moyis in. Angëmëne asoŝan exo cës teɓëtarëxe oɓaŝ, aɓinëm këŋo ɓëteli asoxari an, eŋo dëw̃ënaxën oɓaŝ ar nemik an. 25 Xarak, gër ndeɓi ro ocambenjar ocongoki hi baxëna aminëmëra. Iỹanar in ỹër ko, ɓari ŝës ko oɓaŝ këm. Aɓinëm ɓëteli këŋo asoxari ar seɓëta këŋo an. 26 Nemi ko mëŋ ɓëte oɓaŝ këm. Ako fo hi baɓi ɓën ɓëcongëɓëxi ɓën ɗek. 27 Ga faỹëra këni ɓën ɗek, ŝës ko ɓëte asoxari an. 28 Do yatir ekani ed ɓëŝësëk cëŋ, alindaw̃ ar noỹo w̃a ko hi gayikako ɓën ɗek ɓëcongëɓëxi ɓën aỹër ỹër bano?» 29 Yaka këɓi Yesu: «Wën ata and kën lifënd dëŋ ex ɗe. Aŋun pëni ex na Oñëgw Omënëk ok, ɓëte an nang ex na panga ind Kaxanu iŋ. 30 An nang ex na nde mëne yatir ekani ed ɓëŝësëk, eñër ax gi na? Ɓësoŝan ɓën do gë ɓësoxari ɓën ang omeleka fo këni hi ƴaŋ gër orën. 31 End ekani ed gër ecës eŋ, elod an pën ex na nde er fel këŋun Kaxanu in? Ga re ko: 32 “Wëno ex Kaxanu, ar yata këŋo Abëraxam an, wëno ex Kaxanu, ar yata këŋo Isak an, ɓëte wëno ex Kaxanu, ar yata këŋo Yakob an.”» Ata re ko ɓëte Yesu: «Awa eŋo w̃asinëdoŋun mëne Kaxanu, Kaxanu ir ɓëɓëngw exo, axo gi ex na ir ɓëŝësëk.» 33 Ata ɗek ɓër baŋo ɓaxët ɓën, ŝaran këɓi end osëƴali orexëm eŋ.

End apela anëngw eŋ

34 And wël këni ofariseŋ ok mëne Yesu aɓon ɓon këɓi ɓëte Osaduseŋ ok, fedër këni. 35 Ata ga ỹandi këɓi eno ɓon Yesu sana këno asëƴali ar acariya and Moyis eŋo mëkara. Ga sëka këŋo w̃ëka këŋo: 36 «Asëƴali, apela and fe ex anëngw aŋ gër acariya and Moyis?» 37 Yaka ko Yesu: «“Ŋanëlo Kaxanu, Axwën areƴ an, gë yomb ireƴ ak ɗek, gë enjëw̃ endeƴ ak ɗek, gë anjëlan andeƴ ak ɗek.” 38 Apela aŋo ex and xucak ɗek aŋ, mëŋ ex anëngw aŋ. 39 Ɓaxëtël and ɓëtëk aŋ: “Ɓalindëlexi end aŝandax eŋ ang ki ɓalënd end gaf ireƴ ak.” 40 Acariya and Moyis aŋ ɗek do gë osëƴali or ɓëlaw̃ënel ɓër Kaxanu ol ɗek, gër ɓapela ɓaki ɓaŋo ex.»

41 Gër ed ɓarër bani ofariseŋ, Yesu w̃ëka këɓi endeƴ eŋo: 42 «Ake yëla kën end Afexën eŋ? Ar andëw̃ëra and noỹo hi ko?» Yaka këno: «Oko, ar andëw̃ëra and Dafid!» 43 Ata re ko ɓëte Yesu: «Ga ỹëm ko gë panga ind Angoc Amënëk iŋ, Dafid baŋo w̃acënd Afexën an, Axwën arexëm and baxo rend: 44 “Axwën an fel këŋo Axwën aram an. Ñëpal gand liw̃ iram ro, xali mi korën ɓërangoỹëra and gë wëj ɓën xali eƴëɓi bëña.” 45 Gayikako Dafid mëŋ dëŋ këŋo w̃acënd Afexën an, Axwën arexëm, mondake cëŋ hi ko Asëñiw̃ arexëm?» 46 Ɓari gaɓatak ax kor bana eŋo yaka. Ata elod yatijo ala bax yëxw na eŋo mëka ỹeỹ.

23

End ɓëŝalen do gë Ofariseŋ eŋ

1 Akey amat, Yesu baɓi felërand amëxwër aŋ gë ɓësëfan ɓërexëm ɓën. 2 Ata ko rend: «Ɓëŝalen ɓën gë ofariseŋ ok ɓëtëk gër añëpara and Moyis do kënëɓi sëƴalind ɓela ɓën. 3 Mëŋ ex, mayindën ang kënun sëƴalind ak. Ɓëte tëfindën er kënun felënd in. Ɓari kërenëɓi tëfëtelind na ang këni rind ak. Ɓën ani dind na er këni sëƴalind in. 4 Ang ɓër këɓi liɓënënd ɓonëɓ ɓotiɓax ɓela fo hi këni xarak ɓën gë tëkërak anëɓi dëcand na. 5 Enëɓi kwitaxënënd ɓela ɓën, imboto këni fugand gër eƴiỹ, do këni ŝuɗand ɓocuɗ ɓond gë oñaŋën*. 6 Mbaŋ h̃an këni eƴe ed në er hik ñambëran el do gë eketëna ed axwën ofëna el. Mbaŋ h̃an këni ɓañëpara ɓand gër lëngw ɓaŋ gër ɓaciw̃ ɓacaleya. Ɓëte gër ed këni ỹëpara mbaŋ këɓi nënganënd enëɓi cëmarand ɓela ɓën. 7 Ɓëte mbaŋ këɓi nënganënd enëɓi macënd “asëƴali.” 8 Ɓarikan wën këren mand na enun mac “asëƴali.” Asëƴali arewën an aɓat fo ex, do wën ɗek aminëmëra hi kën. 9 Do ala këreno macënd na “Faba” gër ebar, gayikwa aɓat fo ex Sorix irewën, Faba ir ƴaŋ gër orën in. 10 Këren mand na enun mac alëngw. Wëno Afexën an gaɓat fo hik alëngw arewën an. 11 Alëngw arewën an gilexo ariyenin arewën. 12 Ar kë rafëna an, Kaxanu alat këŋo lat, do ar w̃ak eno bëña an, Kaxanu arafën këŋo rafën.» 13 Yesu ŝom ko: «Wën ɓëŝalen ɓën gë ofariseŋ ok, ɓëỹëŋënax ɓër kë laɓayand hi kën, ata mbaŋ w̃e këŋun. Ebët ed owun or gër orën el kën weɗind. Wën dëŋ an ɗilënd na, ɓëte anëɓi teɓënd na eni ɗil ɓër ỹandi këɓi ɓën. 14 Wën ɓëŝalen ɓën gë Ofariseŋ ok, ɓëỹëŋënax ɓër kë laɓayand hi kën, mbaŋ w̃e këŋun! Wën këɓi ƴambarand ɓësoxari ɓëseɓëta seɓëta ɓën. Ɓëte wën fo watak aŝale, aŝale, aŝale, mëŋ ex kiti indewën iŋ gë pit fo kë ƴëka. 15 Aw̃e w̃e këŋun wën ɓëŝalen ɓën do gë ofariseŋ ok, wën ɓër ex ɓëỹëŋënax ɓër kë laɓayand ɓën! Angwëngw and ex yo kën xegëtand, gër ed ex yo gër ebar kën hërënd eno ɗënaxën ala gër cale indewën. Do ala ajo and ko hi aŝalek aŋ, eno di ɓakëlëbëd ɓaki ar gër xoɗux, ar w̃enak nëmëc wën.

16 «Ata mbaŋ w̃e këŋun wën ɓër këɓi lëngwelind ɓela ɓën, xarak ɓëŝiw̃ëk en, ɓëỹëŋënax ɓër kë laɓayand hi kën! Wën këɓi felënd ɓela ɓën mëne ala exo yaŝaranënd Aciw̃ and Kaxanu aŋ, xarak axo di ex na er re ko in, oŝëɓa aŋo ɗëk na. Ɓari angëmëne exo yaŝaranënd kaŋe ir lëf in, xarak axo di ex na er re ko in, alëk këŋo lëk oŝëɓa ol. 17 Ata and an yëlarand na ex ɗe! Inew̃a xurik ex këɓën: kaŋe in nde, ba Aciw̃ and Kaxanu aŋ nde, mëŋ ar kë w̃ënënënd kaŋe an? 18 Wën këɓi felënd ɓëte ɓela ɓën mëne ala exo yaŝaranënd angëɓ aŋ xarak axo di ex na er re ko in, ỹow̃eỹ aŋo gi na. Ɓari exo yaŝaranënd ŝaɗaxa ir ex ƴaŋ gër angëɓ in, xarak axo di ex na er re ko in, alëk këŋo lëk oŝëɓa ol. 19 Ata and an yëlarand na ex ɗe! Inew̃a xucak ex këɓën: ba ŝaɗaxa in nde? Ba angëɓ aŋ nde mëŋ ar kë w̃ënënënd ŝaɗaxa an? 20 Ar kë yaŝaran angëɓ an, anëka yaŝaran ko ɗek gë er ex ƴaŋ gër angëɓ in. 21 Ar kë yaŝaran Aciw̃ and Kaxanu an, anëka yaŝaran këŋo Kaxanu mëŋ ar lëgëk na an. 22 Ar kë yaŝaran orën an, anëka yaŝaran ko añëpara and owun or gër orën aŋ do gë Kaxanu mëŋ ar ỹëpaxënëk an. 23 Wën ɓëŝalen ɓën, gë ofariseŋ ok, ɓëỹëŋënax ɓër kë laɓayand hi kën, ata mbaŋ w̃e këŋun! Emeɗ ed dim el aye yek: hik ir esëngëng, hik ir eỹamën, hik ir ongën. Ɓarikan, ola or ŝenene ol, gë axaỹënan in, do gë egi ed ala axwëta xwëta el lëngwëk gër acariya and Moyis. Ɓeŋo doŋun ɓal nëmëc xarak an teɓ ex na emeɗ ed dim el. 24 Wën ɓëlëngweli ɓëŝiw̃ëk hi kën! Mondake këno hëlënd yer gelemba in, do këno sëpënd eñoŋën eŋ? 25 Wën ɓëŝalen ɓën gë Ofariseŋ ok, ɓëỹëŋënax ɓër kë laɓayand hi kën, ata mbaŋ w̃e këŋun! Odëƴamb odewën ok kën w̃ënënënd fac fac in, xarak ed lëf lëf el ɗek ɓuyarëk. Gër ow̃ëkw orewën er xëñëk: orek do gë oñandi oñëŋënax. 26 Wëj fariseŋ ijo, ang aŝiw̃ëk fo hi këƴ! Neɓël pere odëƴamb ok ed lëf lëf el ɗamana eƴ mënënaxën ed fac fac el! 27 Wën ɓëŝalen ɓën, gë ofariseŋ ok, ɓëỹëŋënax ɓër kë laɓayand hi kën, ata mbaŋ w̃e këŋun! Ang oñeg od feŝën këni fo fac fac in hi kën. Ɓarikan, polo oŝapar owërëk do ɗek oɓuyaraxik fo fëxwëk. 28 Ata wën, mondako hi kën: gër ogës od ɓela ang ɓër ŝenene fo xarak ɓëỹëŋënax ɓër kë laɓayand hi kën. Yer ɓetëmbak fo hi kën. 29 Wën ɓëŝalen ɓën, gë ofariseŋ ok, ɓëỹëŋënax ɓër kë laɓayand hi kën, ata mbaŋ w̃e këŋun. Wën dëŋ kë ɓaƴënd ɓañeg ɓand ɓëlaw̃ënel ɓër Kaxanu ɓaŋ. Wën kë ỹaŋënënd ɓëte ɓañeg ɓand ɓër ŝenene ɓaŋ. 30 Ɓëte wën fo kë rafënand mëne kido angwën and ɓëxarëk ɓërewën aŋ hi ban, an ɓar dona gë ɓën gër eɗaw̃ ed ɓëlaw̃ënel ɓër Kaxanu ɓëjo. 31 Wën dëŋ kë reƴand osede or këŋun lëxwënd ol ga kën rend ako mëne wën ex oɓaŝ or ɓër law̃ këɓi ɓëlaw̃ënel ɓër Kaxanu ol. 32 Ata kemënayin ɗe en mendëra, ɓaŝin xali ex dëmbuca eñëŋënax end ɓëxarëk ɓërewën eŋ! 33 Ata wën ang ɓandën fo hi kën, ang otaw̃-orang fo hi kën! Mondake kën xwëỹëta kiti ind gë xoɗux iŋ? 34 Mëŋ ex, wëno alaw̃ëneli law̃ëneliw këmun: ɓëlaw̃ënel, gë ɓërenik, do gë ɓëŝalen. Ɓarikan wën, mar alaw̃ kënëɓi law̃, mar fika kënëɓi, mar xëmëra kënëɓi xali gër ɓaciw̃ ɓacaleya ɓandewën, do mar narëndëra kënëɓi xali. Gë angol gë angol kënëɓi ỹana enëɓi tëfërand. 35 Ata wën awëcan këŋun wëcan kiti iŋ në end oŝat or lexik gër ebar eŋ. Anëp këŋun nëp në end oŝat oŋo. Ga ỹana ỹana ko gër oŝat or Abel, ar ŝenene an, Kaxanu ɗek ko sëf xali gër or Sakari, asëñiw̃ ar Berekiya an, ar law̃ këno fëco angëɓ fëco ebët, lëf gër yangana ir Aciw̃ and Kaxanu an. 36 Ɗal in këmun felënd, wën ɓela ɓër gë okey oko ɓëjo dëŋ këŋun wëcan ɗek ɓeŋo.»

End Yesu do gë Ɓëyerusalem eŋ

37 «E Ɓëyerusalem, wën këɓi law̃ënd ɓëlaw̃ënel ɓër Kaxanu ɓën. Wën fo këɓi fëtërand gë oxaỹ xali eni cës ɗek ɓër këŋun law̃ëneliwënd ɓën. Wëno ɓandanjëm xacëra ke mun ɓar ang këɓi ɓarënd ecare oɓaŝ orexëm ɗila gër obafe odexëm ak. Ɓari wën an ma ex na. 38 Ata në eŋo ko ỹaŋëtaxën Kaxanu Aciw̃ andexëm aŋ. 39 Ga re këme, doro fela këne ewat el xali yatir kën re: “Ɓetalexo ar kë ƴowënd gë ow̃ac or Axwën an!”»

24

End eyëcar ed Aciw̃ and Kaxanu eŋ

1 Ata Yesu ga ko ŝan gër Aciw̃ and Kaxanu, ɓësëfan ɓërexëm ɓën re këni: «Asëƴali, nëkonël ɓameŋ ɓand ɓongaỹ ɓaŋ ang yëlëra këni ak, monje yek ɗe.» 2 Yesu yaka këɓi: «Ɗal in këmun felënd, ɓameŋ ɓand kën watënd ɓaŋo, ɗek kë yëcar; ekaỹ geɓatak ax ɓayi na eyëlëtërëx!»

3 Ga h̃at këni gër etënd ed gë ɓañarëka, Yesu ỹëpa ko. Ata ga xeta këno ɓësëfan ɓën, w̃ëka këno: «Asëƴali, pelëlëɓo ba nand fe kë yëcar Aciw̃ and Kaxanu aŋ? Ine këɓo w̃asin mëne anëka kë saxëgund eɓakaw edeƴ el do gë ekwët ed ngwën el?» 4 Ata Yesu yaka këɓi: «Diyindën gë onden oŋ, ala këreŋun yifaɗ na xali en ma endexëm eŋ. 5 Ɓela ɓëranjëm kë ƴowëraw gë ow̃ac oram ol do eni dend: “Wëno ex Afexën an.” Ata mondako kënëɓi yifa ɓëranjëm. 6 Ado awël kën ỹana en wëlënd ow̃er or kë fët gër owar oŋ. Mongwël dëŋ kën ỹana en wëlënd eɗandër el. Ɓari këreŋun dëgënëɗ na! Afo ex kuca pere ɓeŋo, xarak ax gi ex na pere ekwët ed ngwën el. 7 Er këɓi ỹana eɓi takërërand ɓela ɓën gë enëng gë enëng, do gë ebar gë ebar. Në ed mar enjo etëm këɓi ỹana eɓi wëcanënd. Ɓëte në ed mar, ebar el kë ỹana ex dëgënd. 8 And kë xuca ɗek ɓeŋo aŋ, nangin mëne aỹana fo ỹanak toro iŋ. 9 Ata alëxw kënun ỹana enun ɗëxwënd në er kën soro, ɓëte alaw̃ kënun ỹana ɗaw̃ënd. Ɗek ɓenëng ɓend ɓela ɓeŋ kënun ŝusëra në end ow̃ac oram. 10 Ɓërëmar gër enga endewën, and këni ỹana eni watënd ɓeŋo ɗek aŋ ah̃ëpëgënan këɓi ỹana eɓi ŋëpëgënanënd endam eŋ. Do ɓëranjëm kë ỹana ex yifarënd, ɓëranjëm kë ỹana ex cusërënd në end ow̃ac oram. 11 Ɓëlaw̃ënel ɓënëgwëŝ ɓëranjëm kë ŝanayaw na do enëɓi yifand ɓela ɓëranjëm. 12 Mbaŋ kë ỹëmb eñëŋënax eŋ gër ngwën ro, ata gër ow̃ëkw or ɓela ɓëranjëm aŋana aŋ aɓaŝëta kë ɓaŝëta. 13 Ɓarikan, ar kë xemëna xali yatir kë xwët endexëm an, afex ko fex. 14 Atëfëtan and owun or Kaxanu aŋ afem kë hi mopem ɗek ebar el do gër ed ex yo. Mondako kë hixën osede gër ɓenëng ɓend ɓela. Ata amëd aŋo fo kë xwët ngwën iŋ.»

End amena acaraxik eŋ

15 «Mëŋ ex and këno watënd aw̃endëran aŝaraxik ar reƴa baxo alaw̃ënel Daniyel mëne aƴow ko ƴow aŋ, lëf gër ed ŝëɓak, awa pënileŋo aye ar kë fënënd akayëta aŋo an✡. 16 Mëŋ ex, ɓër lëgëk gër ebar ed Yude ɓën gërëxëɗëlexëni gand osënd. 17 Ɓëte ar kë hi ƴaŋ në ejur ed këɓe an, gërëlexo. Kërexo pedan na ỹeỹ lëf. 18 Ar kë hi gër oŝënga an, gërëxëlexo. Kërexo ɓakan na ɓanjëm ɓandexëm gër iciw̃. 19 Awa amëd aŋo, mbaŋ këni soro ɓësoxari ɓër gë ɓacël ɓën do gë ɓër këɓi yerinënd oɓaŝ ɓën. 20 Mëŋ ex caleyindën kërex ŋatëgu na ongër ondewën oŋ amëd and gë aƴem, ba gë akey and eteyëta. 21 Ata ɓakey ɓand toro itëm kë hi. Elod ga ri ko Kaxanu ngwën iŋ ala ax wat ex na toro indako rako iŋ, ɓëte din ala ax wat na. 22 Kaxanu aɓaŝëta ko ɓaŝëta ɓakey ɓand toro ɓaŋo, në end ɓela ɓër sana këɓi eŋ. Angëmëne axo ɓaŝëta ex na, ala ax pex na. 23 Angëmëne ala eŋun pelënd: “Nëkoɗo ro Afexën an!” ba “Fën exo Afexën an”, këreno kwëta na. 24 Ɓëlaw̃ënel ɓënëgwëŝ kë ŝanayaw na do eni dend mëne ɓëfexën hi këni. Ari këni ỹana eni dind ɓecarax enëɓi yifaxënënd ɓela ɓën. Kido mokam, ado ɓër sana këmëni wëno ɓën dëŋ ayifa yifa donëɓi. 25 Awa ɗamana ex ŋatëgu toro iŋo këmun nangënënd ɓeŋo. 26 And kënun fel mëne Afexën an gër ladawe watëgu këno aŋ, këren ƴeɗ na. Ba enun pel mëne lëf gër ɓaciw̃ ɓanakaya exo, këreno kwëta na. 27 Enimin ga re këme, ang kën watënd ebingara el cangët orën ak, mondako këne watëɗ wëno Asëñiw̃ ar ala an yatir këme ɓakaw. 28 Ax gi ex na nde gër ed ex embër këni ɓarërënd oyafe ol? Mëŋ ex yatir këme ɓakaw, ala ax nem na.» 29 Ata re ko ɓëte Yesu: «And kë xuca ɓakey ɓand toro ɓaŋo: eñan eŋ aw̃ëɗëw̃ëɗa kë w̃ëɗëw̃ëɗa, facaw̃ in aloɓ kë loɓ, ow̃al oŋ axwëcëta kë ỹana ex kwëcëtand do ɗek ɓeɓër gë panga gër orën ɓën kë sëngërëɓëtara. 30 Ata amatinali and wëno asëñiw̃ ar ala aŋ aŝanaya kë ŝanaya ƴaŋ gër orën. Do ɓenëng ɓend ɓela ɓeŋ ɗek gër ebar ro kë ỹana ex denitand në end wëno asëñiw̃ ar ala eŋ. Awat këne watëgu gër orën ga këme ŝëlaw gë ɓaŋar ɓaŋ, gë panga iŋ do gë enjaran etëm. 31 Meleka kë farix na kereloŋ, and këni wël ocandaw̃ aŋ enëɓi ɓar ɓër yata këmëni ɓën beɓët yo beɓët ir orën, ebar el ɗek. 32 Mayin eŋun tëƴali apënëtal and andan aŋ. Ax gi ex na nde and kë nëtënd oɗini aŋ kën nangënd mëne ɗam ex ecaŝa el? 33 Ɓëte wën and kën wat ɗek ɓeŋo aŋ, nangin mëne wëno Asëñiw̃ ar ala an gogo këme ɓakaw, ado gër ebët hi këme. 34 Ɗal in këmun felënd, an cësëra na ɗek ex ñana toro ind këmun felënd aƴow kë ƴow iŋo. 35 Orën ol gë ebar el axuca kë xuca, ɓarikan eyeƴan edam el laŋ kë ɓayi.»

End ekwët ed ngwën eŋ

36 Ata Yesu re ko ɓëte: «End akey eŋ do gë end apëxëd and këme ɓakaw eŋ, ala gaɓatak ax nang ex na: ax gi ex na omeleka od gër orën ok, ax gi ex na wëno Asëñiw̃ ar ala an. Faba Kaxanu gaɓat nangëk. 37 Ang fënga baɓi ampumbuluỹët aŋ ɓela ɓën angwën and ebaxo Nowe ak, mondako fo këmëni fënga ɓëte wëno Asëñiw̃ ar ala an, yatir këme ɓakaw. 38 Ɗamana ex ƴow ampumbuluỹët aŋo, ɓela ɓën er xwënda bani: ñambëran, gë oŝeɓ, gë oỹër, do gë eñërëndër ed oɓaŝ oreɓën, xali yatir lil ko Nowe gër akuluŋ. 39 Ỹoweỹ abani yëla na xali h̃atëguk ampumbuluỹët ga sëɓëk tëɓ itëm, ỹëmeli këɓi kwëc ebar el ɗek. Ata nemira këni ɗek ang ebani ak. Ako fo këɓi ɓët yatir këme ɓakaw wëno Asëñiw̃ ar ala an. 40 Ɓela ɓëxi eni ñandërand në oŝënga, aɓat këmo w̃ëla, mo teɓ ajo. 41 Në er këni sëŋërand ɓësoxari ɓëxi, aɓat mo w̃ëla, ajo mo teɓ. 42 Mëŋ ex, titinayin gayik an nang ex na yatir këme ɓakaw wëno Axwën arewën an. 43 Aye fëni këŋun mëne axwën iciw̃ an, exo nangënd nand ko ƴow arek na, afer na ko ferëna. Aŋo teɓ na exo tënga iciw̃ indexëm iŋ. 44 Ga re këme, wën ɓëte giyindën ɓëw̃elëk key yo key gayik wëno Asëñiw̃ ar ala an, and ɓayik an yëland na aɓaka këme ɓakaw aŋ këme ŝanayaw.»

End apënëtal and ɓëriyenin ɓëxi eŋ

45 Ata Yesu ɓaŝ ko eyeƴan el re ko: «Xaɗëp ir fe wa hik irenik ir xwëta këŋo axwën arexëm xali seɓënan këŋo andiyen and eɓi ɗëɓand ɓër ekun endexëm ɓën nand ỹapëk na? 46 Awa xaɗëp ijo nëngandëraleŋo angëmëne axwën arexëm an asëk sëk këŋo ga ko ri er fel baŋo exo dind in. 47 Ɗal in këmun felënd, axwën ar xaɗëp ijo an aseɓënan këŋo seɓënan ɗek acota andexëm aŋ. 48 Ɓarikan angëmëne xaɗëp ir gë emëkw etëmbak exo, ata ko re: “Axwën aram an ɗek nëkaw ko.” 49 Ata ko xwënda ekëm ed ɓoŝandaw̃, ñambëran do gë oŝeɓ. 50 Axwën an aw̃aỹiw ko w̃aỹiw eŋo pënga xaɗëp ijo gë akey and axo yëla bana aɓaka ko ɓakaw aŋ. 51 Ata ɗamana eŋo ɗapaxën fac, mbaŋ këŋo ŝëndën ang këɓi ŝëndën Kaxanu ɗek ɓëỹëŋënax ɓër kë laɓayand ak. Fac ko ỹana exo tesëxënd do exo ŋatayaxënd eɓasa el.»

25

End apënëtal and odënaw̃ epëxw eŋ

1 «Ata owun or gër orën ol er wëndërëk gë endeƴ end odënaw̃ oɓeja epëxw od w̃eɗ bax oɗambo odeɓën ok eno kacaxën ŝambenjar ir bax ỹërënd fo. 2 Odënaw̃ oko er hi bani oco opënirëx do oco od ŝëɗëta baɓi. 3 And bani ƴend gër ekaca aŋ, odënaw̃ opënirëx ok w̃eɗ këni oɗambo odeɓën ok penarëxe ogu ond këni ɓaŝëɗ oŋ. 4 Ɓarikan odënaw̃ odenik ok fena këni ogu oŋ në ocëlakuŋ. 5 Ga w̃ëɗeliw këŋo icën iŋ, raŝëra këɓi aɓat aɓat ɓën ɗek.

6 «Emëɗ ekarëk el, xeỹ ko ala: “Icën iŋ në eŋatëgu exo! Icën iŋ, në eŋatëgu exo! Marayin eno kaca!” 7 Aŋo nëngëtara këni ɗek odënaw̃ oɓeja ok. Xanira këni ala kala exo nëkon lambo irexëm in. 8 Ata odënaw̃ opënirëx ok xara kënëɓi od ŝëɗëta baɓi ok: “Cetinëɓo wa tëkër ogu ondewën oŋ, në eɗomi ex oɗambo odeɓi ok.” 9 Yaka kënëɓi: “Ali aɓo gi na gwac! Ƴeyin en yëcëgu gër ɓëfan.” 10 And ƴe këni aŋ, h̃atëgu ko icën iŋ, odënaw̃ od w̃el bax ok lilëx këni gë mëŋ gër aciw̃ and ofëna do kwël ŝoke këni ebët el.

11 «Ga nëkanak, odënaw̃ oɓeja od ƴe bax eni yëcëgu ogu ok, h̃atëgu këni do këni w̃acënd gër ebët: “Axwën, Axwën, përëtënëlëɓo!” 12 Ɓari ŝambenjar ir bax ỹërënd in yakaw këɓi lëf: “Ɗal in këmun felënd, wëno amun nang ex na.”» 13 Ata ga h̃ata ko Yesu apënëtal aŋo, re ko ɓëte: «Mëŋ ex, wën ɓëte titinayin gayikako an nang ex na akey aŋ do gë apëxëd and këme ɓakaw aŋ.»

End apënëtal and ɓëriyenin ɓësas eŋ

14 «Ɓëte ata kë hi ang endeƴ end ala ar ƴe bax ɗamana fo. Ɗamana exo ƴexën w̃ac këɓi ɓëriyenin ɓërexëm ɓën do seɓënan këɓi napul irexëm in eni cënan. 15 Er yëlëra baɓi: aỹanar an, okilo oco od kaŋe; axinëm an, okilo oki do asasën an, kilo iɓat. Er hi bax ala kala exo cënan er fëxwën këno in gë oxor orexëm ol. And ri ko mondako aŋ, ala ajo ƴe ko kwël. 16 Ataŋ ar fëxwën baŋo okilo oco an, ƴe ko gër andiyen. Ŝënan ko kaŋe ir fëxwën baŋo axwën arexëm in, ŝot ko okilo oco ocëxe. 17 Ɓëte ar fëxwën baŋo okilo oki an, ŝot ko okilo oki ocëxe. 18 Ɓarikan ar fëxwën baŋo kilo iɓat an, ƴe ko nac ko ambëxw gër ebar, do wëg ko kaŋe ir axwën arexëm in.

19 «Ga nëkak, axwën ar ɓëriyenin an, w̃aỹiw ko. Ata w̃ac këɓi ɓëriyenin ɓërexëm ɓën eno pelëra ala kala ba mondake ŝënan ko kaŋe ir seɓënan baŋo in. 20 Ar fëxwën baŋo okilo oco an h̃atëgu ko gë okilo oco ocëxe, re ko: “Axwën, okilo oco seɓënan baƴe. Nëkoɗa ga ŝotëli këme okilo oco ocëxe.” 21 Axwën arexëm an yaka ko: “Yo wëj ariyenin ayekax hi këƴ, ar mokwëta mbaŋ hi këƴ. Ɓeɓër seɓënan bami ɓën ax ñëmb bana do lëkayali këƴ ŝenene. Gërëgako ɓeɓëranjëm këmi seɓënan. Ga nëngandëra ke ako, wëj ɓëte anëngandëra ki nëngandëra!” 22 Ar fëxwën baŋo okilo oki an, h̃atëgu ko ɓëte gë okilo oki ocëxe, re ko: “Axwën, okilo oki seɓënan baƴe. Nëkoɗa ga ŝotëli këme okilo oki ocëxe.” 23 Ata yaka ko axwën an: “Yo wëj ariyenin ayekax hi këƴ, ar mokwëta mbaŋ hi këƴ. Ɓeɓër seɓënan bami ɓën ax ñëmb bana do lëkayali këƴ ŝenene. Gërëgako, ɓeɓëranjëm këmi seɓënan. Ga nëngandëra ke ako, wëj ɓëte anëngandëra ki nëngandëra!” 24 H̃atëgu ko ngwa ar fëxwën baŋo kilo iɓat an. Ata re ko: “Axwën, anang nang këme mëne wëj mbaŋ xem ki ataxan: asaỹ këƴ sayënd eƴamb el gër ed ɓayik aƴ neɗëra bana. Ɓëte axana këƴ xanand gër ed ɓayik aƴ hiŝ bana. 25 Ga yëdara bame ŝonaxën bame kaŋe ireƴ in mongwëg gër ebar. Nëkoɗa, kanal er xwën këƴ in.” 26 Ata yaka ko axwën aŋ: “Ata wëj aƴ ye ex na ɗe! Ar ariyenin axwëlaraxik eƴ! Anang nang këƴ mëne asaỹ këme sayënd gër ed ɓayik ame neɗ bana, axana këme xanand gër ed ɓayik ame hiŝ bana. 27 Ɓarikan eƴ kwëtëdo kaŋe iram in gër otaxan od ɓëw̃ëxëta ɓër koɗi. Ga ɓakaw këme ako ata xana dome gë er ŝënak.” 28 Ata na dëŋ fel këɓi ɓërandiyen ɓoŝandaw̃: “Kanino tan kaŋe ir lëkaya ko in eno yël ar gë okilo epëxw an.” 29 Ar kë ŝënan yo er ŝot ko in, Kaxanu asënd këŋo sënd xali exo cotëra nëmëc. Ɓari ar ɓayik ax cënan ex na an, ado er xaỹ këŋo in dëŋ këŋo xan. 30 Gërëgako ariyenin axwëlaraxik ajo, pimëxëno fac gër ecamëɗan, gër ed këni sesënd ɓela, gër ed këni h̃atayand eɓasa.»

En kiti ifelatar eŋ

31 «And këme ɓakaw wëno Asëñiw̃ ar ala aŋ, gë enjaran endam eŋ, gë ɗek omeleka odam ok, në añëpara and owun këme ỹëpa. 32 Ata yatijo, ɓenëng ɓend ɓela ɓeŋ ɗek eni ɓarërëgu gër ed këmi hi. Ata mëni pitëndër ang këɓi fitëtërënd axaɗac opeỹ ok gë oɓeci ak. 33 Mëni ɓar opeỹ ok gand liw̃ iram do oɓeci ol gand ŝame.

34 «Wëno emun eŋ dëŋ këɓi felëɗ ɓër gand liw̃ iram ɓën: “Tëkawëne wën ɓër ɓetak gër Faba ɓën. Kanayin owun or xëñënan baŋun elod ga ỹanak ngwën ol. 35 And xor baxe enjo aŋ, wën yël baxe er këme ƴamb in. Sel baxe men, yël këne me eceɓ; hi bame aliyer, xwëtaya këne. 36 Tëɓ gë eman ebame, ŝuɗëra këne. Ŝëxwëra bame, ƴeli kën ŝëma këne; hi bame gër epëra, ƴëkwali këne.” 37 Ata ɓër ŝenene ɓën ene mëka: “Axwën, niỹe xor baxi enjo do ɓiyi yël këmi er këƴ ƴamb? Niỹe sel baxi men do yël këmi eƴ ceɓ? 38 Ɓëte niỹe hi baƴ aliyer do ɓiyi xwëtaya këmi? Niỹe ɓayi baƴ tëɓ gë eman eŋ do ŝuɗëra këmi? 39 Niỹe ŝëxwëra baƴ do ɓiyi ƴeli këmi mi cëma? Niỹe hi baƴ gër epëra do ƴëkwali këmi?” 40 Ata mëni yaka wëno emun eŋ: “Ɗal in këmun felënd, nand rin këno yo enjekax gër ga ɓak yo, aɓat gër ɓëmaỹe ɓëndam, wëno rin këne.”

41 «Ɓëte afel këmëni felëɗ ɓër gand ŝame ɓën: “Nacëtaxëne fa, wën ɓër xoỹën këŋun Kaxanu ɓëjo! Ƴeyin gër xoɗux or din ir din ol, or fëtën ko eɓi ɗapaxën ŝaɓucara in do gë omeleka odexëm ok. 42 And xor baxe enjo aŋ, wën ane yël bana er këme ƴamb in. Sel baxe men, ane yël bana me eceɓ. 43 Hi bame aliyer, ane kwëtaya bana. Hi bame tëɓ gë eman eŋ, ane cuɗëra bana. Ŝëxwëra bame, wën an ƴeli bana ene cëma. Ɓëte hi bame gër epëra, ane ƴëkwali bana.” 44 Ata eni yaka ɓën ɓëte: “Axwën, niỹe wa xor baxi enjo eŋ, niỹe wa sel baxi men, niỹe wa hi baƴ aliyer; niỹe wa hi baƴ tëɓ gë eman eŋ, niỹe wa hi baƴ gër epëra do ɓiyi ami ɗëɓa bana?” 45 Ata këmëni yakaɗ: “Ɗal in këmun felënd, nand ɓaƴik ano din ex na enjekax gër ga ɓak yo, ar w̃ak endam an, wëno ɓayik ane dine na.” 46 Ata ɓër gand ŝame ɓën kë ƴe gër toro ind din. Ɓarikan, ɓër ŝenene ɓën eni ɗil gër aniyan and din.»

26

End eɗaw̃ ed Yesu eŋ

1 And h̃ata ko Yesu ɗek ɓend baɓi sëƴalind aŋ, fel këɓi ɓësëfan ɓërexëm ɓën: 2 «Ax gi ex na nde anang nang kën mëne ɓakey ɓaki fo ɓayik ex ŋat Ofëna or Apexa ol. Awa gë ofëna olo këne lëxw wëno Asëñiw̃ ar ala an do ene ɗaw̃ mopika në kërëwa.»

3 Ata amëd aŋo, ɓarërëgu bani ɓëŝaɗaxan ɓëlëngw ɓën gë ɓëxarëk ɓër Ɓëŝëwif ɓën gër yangana ir Kayif, aŝaɗaxan alëngw ar niy ijo an. 4 Ga xanar këni, xetan këɓi eno tëra yir fo Yesu eno ɗaw̃axën. 5 Er bani rend mëne këreno tëra na wat-wat gë amëxwër aŋ këdi kë wonjo ofëna ol.

6 Amëd aŋo, ƴe ko Yesu gër ingol ind Betani, gër iciw̃ ind Simoŋ, ar gë ameỹ an. 7 Ata gër ed ỹëpara bani, lilëgu ko asoxari do sëka këŋo Yesu gë ŝëlakuŋ ir gë angiri ir xem bax mbaŋ akanji. Ata nand bani ƴambërand na, asoxari an xoŝ këŋo Yesu gë angiri ijo gër gaf. 8 Ga wat këni eŋo, ɓësëfan ɓën xoỹën këno ba ine neminaxën baxo angiri ijo mondako. 9 Akanji and ŝenene hi dox mopan do koɗi enëɓi mocetërado ɓëxaỹënaxik ɓën. 10 Ga wata këɓi Yesu, w̃ëka këɓi: «Inew̃a këno hëbandëraxënënd asoxari ajo? Enjekax rin ke wëno. 11 Wën laŋ gë ɓëxaỹënaxik ɓën ga hi kën wa. Ɓari wëno ane ɓayiye na din. 12 Ga xoŝ ke ako gë angiri ijo, eman endam eŋ nëm ko gana-gana fo ond gër ỹeg oŋ. 13 Ɗal in këmun felënd, gër ed këni fem yo Atëfëtan aŋo gër ngwën ro, areƴa këni ỹana eni deƴand ɓëte end er rin ke asoxari ajo eŋ. Ata mondako këno ỹana eno kwitaxënënd.»

End Yuda do gë ɓëxaɗaxan ɓëlëngw eŋ

14 Ɓësëfan ɓër Yesu ɓën er hi bani epëxw gë ɓëxi. Ata aɓat, ar bano w̃acënd Yuda Isëkariyot an, ƴe ko gër ɓëŝaɗaxan ɓëlëngw. 15 Ga h̃at ko w̃ëka këɓi ba ine këno yël angëmëne arëca rëca këɓi eno tëra Yesu. Ata yël këno koɗi ɓatama ofëxw osas. 16 Ata elod amëd aŋo, baxo ŝaland Yuda ang ko ri eŋo ɗëxwaxën Yesu ak.

End ecemar ed ofëna or Apexa eŋ

17 Yatir akey añanar and loxo and bani ƴambënd Ɓëŝëwif ɓën mburu ind gë lewir këm iŋ. Ɓësëfan ɓën ga sëka këno Yesu, w̃ëka këno: «Fe wa ỹandi ki mi cemëra ed Ofëna or Apexa el?» 18 Yesu yaka këɓi: «Ƴeyin gër angol, ata kën fed gë ala ar ano nang ex na. Peliɗëno mëne wëno Asëƴali an rek apëxëd andam aŋ anëka h̃atëguk. Ɓëte peliɗëno mëne gër iciw̃ indexëm këme ri Ofëna or Apexa ol gë ɓësëfan ɓëram ɓën.» 19 Ƴe këni ɓësëfan ɓën rix këni ang fel këɓi Yesu ak do ŝemërax këni ed Ofëna or Apexa el.

20 Ata genëka, ɓësëfan epëxw gë ɓëxi ɓën xetëna këno Yesu gër eƴambëran. 21 Nand bani ƴambërand na, Yesu re ko: «Ɗal in këmun felënd, gër enga endewën ro aɓat ex ar ke lëxw an.» 22 Na wëlandëra këɓi xali, asëfan kala eŋo mëka: «Wëno nde ex, Axwën?» 23 Yesu yaka këɓi: «Ar ke lëxw an, ar kë xacand gër edëƴamb edeɓat gë wëno hi ko. 24 Ɗal ex, aŝës këme ŝës wëno Asëñiw̃ ar ala an, ang ỹëgw këni endam ak. Ɓari aŋo ye ex na ar ke lëxw an! Er fecadox din këreno dëw̃ dona.» 25 Ado Yuda, ar hi bax eŋo ɗëxw an dëŋ, w̃ëka këŋo: «Wëno nde ex Asëƴali?» Yesu yaka këŋo: «Ata go dëŋ ex!»

End ecemar ed Axwën eŋ

26 Ga këni ƴambëra, Yesu w̃eɗ ko mburu iŋ, ŝëkwa këŋo Kaxanu do hëbëndër ko. And yël këɓi ɓësëfan aŋ, re ko: «Kanayin en ƴamb, eman endam eŋ ex.» 27 W̃eɗ ko ɓëte akalama and gë ngoƴ aŋ. Ga ŝëkwa këŋo Kaxanu yël këɓi, re ko ɓëte: «Yëlarin wën ɗek, 28 oŝat oram oŋ ex, oŝat or eter ed gë Kaxanu oŋ. Oŝat oŋo kë ŝar eɓi teɓanaxën Kaxanu ɓamena ɓaŋ ɓela ɓëranjëm. 29 Ɗal in këmun felënd, doro fela këme ngoƴ iŋ xali yatir këne ɓarëxëye gër owun or Faba. Fën këne ŝeɓëxëɗe ingaŝax iŋ.» 30 Ata and ỹëw̃ëra këni na ojëkan od cale aŋ, Yesu gë ɓësëfan ɓën ƴe këni kwël ond gër etënd ed gë ɓañarëka oŋ.

31 Ga h̃at këni, Yesu fel këɓi: «Wën doro gëmëɗ mbaŋ kën yëdara në end ow̃ac oram, wën ɗek ke ŝapëran. Ata mondako kë h̃ata er ỹëgw ko alaw̃ënel ar Kaxanu in mëne: “Axaɗac an këmo fëm ƴem na fo, ata eni capër bër oyel ol✡.” 32 Ɓarikan and këme xani gër ecës aŋ, gër ebar ed Galile këme lëngwa ene tëkëx.» 33 Na re ko Piyer: «Ado eni gër ɓëjo ɗek eni teɓ gaɓat, ax gi ex na gë wëno ak.» 34 Ata yaka këŋo Yesu: «Ɗal in këmi felënd, doro gëmëɗ, ɗamana exo yata ecare el wëj anëka këƴe ƴaxëta ɓatas.» 35 Re ko ɓëte Piyer: «Ado gido ecës el dëŋ faɓër këmi, wëno din ami ƴaxëta na.» Ata ɓësëfan ɓën ɗek soŝanara këni mondako.

End cale ind gër Getësemani eŋ

36 Ga xucak eŋo, Yesu gë ɓësëfan ɓën ƴe këni gër ed këni w̃acënd Getësemani. Ga h̃at këni, fel këɓi: «Ñëparayin ro do wëno me nacëta me calew.» 37 W̃ac këɓi Piyer, gë ɓosëñiw̃ ɓor Sebede Ŝak do gë Ŝaŋ, eno ɗaŋëta. Ga h̃at këni, Yesu ỹana ko këŋo wëlandërand xali ŝamina ko. 38 Ata fel këɓi ɓër laŋëta baŋo ɓën: «Awa enjëw̃ endam eŋ anëka ŝaminak, ecës el fo ɓayi ke. Cëniyine ro, këreŋun daŝ na ɗe!» 39 Ga nacëta ko tëkër, foxi ko eƴiỹ el ŋëŝ gër ebar. Ata ko ŝalend mondako: «E Faba, eƴ dëxëtëdo, kido awënd wëndëk, akalama and toro and këme ŝeɓ aŋo! Ɓarikan dil ang ỹandi ki ak, ax gi ex na ang ỹandi ke wëno ak.» 40 Ata ɓaka ko gër ed seɓ baɓi ɓësëfan ɓësas ɓën, sëk këɓi ga këɓi raŝ. Na re ko: «Oko Piyer, wën an kore na nde en ɓayi daŝërëxe apëxëd amat and riw këme aŋo?

41 «Ga re këme perënayin en calexënënd këdi këŋun naŋëta. Ala an gër onden ondexëm këŋo ỹandind exo di enjekax eŋ, ɓarikan në end oñandi od eman ko sëkwanaxënënd exo di in.» 42 Nacëta ko Yesu gaŝëxe do ko ŝalend ang añanar ak: «E Faba, angëmëne ax mënd ex na eƴ dëxët akalama and toro and këre me ŝeɓ aŋo, dil ang ỹandi ki ak!» 43 Ga ɓaka ko akinëm, sëk këɓi ɓëte ga këɓi raŝ. Ata ado motëkwan bani sëkwanënd eni kwëw̃ëta in. 44 Ga seɓ këɓi na, nacëta ko ɓëte gaŝëxe do ko ŝalend atasën ang ɓanëngw ak. 45 Aŋo ga ɓakaw ko gër ɓësëfan ɓërexëm, fel këɓi: «Wën xali gërëgako nde xwënda kën okwëɗ? Nangin mëne anëka h̃atëguk apëxëd and këne sëra wëno Asëñiw̃ ar ala aŋ do ene ɗëxw gër otaxan od ɓëw̃endëran aŋ! 46 Ado kaniwën ene ƴeye, ɗam exo ar ke lëxw an!»

End etëra ed Yesu eŋ

47 Ɗamana ko h̃atand eŋo, ŝanayaw ko pëlët Yuda, asëfan aɓat ang ebani epëxw gë ɓëxi ak. Mëŋ lëngwënëgu baɓi amëxwër and ɓela aŋ eno tëra Yesu. Ɓëŝaɗaxan ɓëlëngw ɓën do gë ɓëxarëk ɓër Ɓëŝëwif ɓën law̃ënëgu baɓi. Ata w̃ëlaraw këni ɓëjo oduxuma, ɓëjo okwëlekwële. 48 Ar baŋo lëxwënd an, fel baɓi amatinali aŋo: «Ar këmo w̃ega an, mëŋ ex, tërayino.»

49 Ataŋ ga sëka këŋo Yesu, re ko: «Mondake ɓayi këƴ Asëƴali!» Ata w̃ega këŋo. 50 Ata re ko Yesu: «Xey lawo, er ƴow këƴ eƴ di in dil aỹand!» Na ga w̃ëlën këno, sëra këno. 51 Ata aɓat ar enga gë Yesu, regëgu ko duxuma irexëm in gër acëmar, saw̃ ko baɗ anëf and xaɗëp ir aŝaɗaxan alëngw in. 52 Ata re ko Yesu: «Wëj maŝël duxuma in gër acëmar gayik ɗek ɓër kë w̃erënd gë duxuma ɓën, duxuma fo këɓi law̃ ɓëte. 53 Ba yëla këƴ asëkwan sëkwan këme mo kara Faba mëŋ ar xor dox exe ɗaw̃ëneliw ataŋ ataŋ, omeleka owëli owëli an? 54 Mondake cëŋ kë h̃ata er rek Oñëgw Omënëk in mëne afo me toro mondako?» 55 Ata Yesu yeƴaneli këɓi ɓëte ɓër gër amëxwër ɓën: «Wën ƴowëraw kën ene tëra gë oduxuma do gë okwëlekwële, ba arek axeỹax nde hi këme? Ax gi ex na nde key yo key bamëni sëƴalirand ɓela ɓën gër yangana ir Aciw̃ and Kaxanu? Ɓari gaɓatak axe tëra bana. 56 Ɓarikan ɗek ɓeŋo mondako bax ex gi ex ŋataxën er ỹëgw këni ɓëlaw̃ënel ɓër Kaxanu in.» Aŋo ŝapëran këno ɓësëfan ɓën, hërëra këni ɓën ɗek.

End Yesu gër iciw̃ ind Kayif eŋ

57 Ɓër sëra baŋo Yesu ɓën, w̃ëla këno gër ed ɓarër bani ɓëŝalen do gë ɓëxarëk ɓër Ɓëŝëwif, gër iciw̃ ind Kayif, aŝaɗaxan alëngw an. 58 Ata Piyer këɓi sëfa nacët ako ɓër sëra baŋo Yesu ɓën, xali gër eyang ed aŝaɗaxan alëngw. Lil ko gër yangana do xetëna këɓi ɓënëkona ɓën gër ed ỹëpa këni exo wataxën ba mondake kë h̃ata endeƴ eŋo. 59 Ata ɓëŝaɗaxan ɓëlëngw ɓën, gë ɗek Amara and ɓëxarëk ɓër Ɓëŝëwif aŋ këni ŝaland er këno nagaŝan Yesu eno ɗaw̃axën. 60 Ɓari ado ga nagaŝandëra bano ɓëranjëm, abani ŝot na etiɓax. Ata ŝanayaw këni ɓela ɓëxi këni rend: 61 «Ajo bax rend mëne axor ko xor exo ñam Aciw̃ and Kaxanu aŋ do exo kanin në ɓakey ɓatas.» 62 Ata aŝaɗaxan alëngw an xani ko, w̃ëka këŋo: «Wëj ɓendanjëm këni nagaŝanënd, ba aƴ yaka na nde?» 63 Ɓarikan Yesu xor ko ƴem. Aŋo re ko aŝaɗaxan alëngw an: «Gër ow̃ac or Kaxanu, mëŋ ar gë aniyan an, këme yaŝarënd, pelëlëɓo angëmëne wëj ex Afexën an, Asëñiw̃ ar Kaxanu an!» 64 Yesu yaka këŋo: «Iyo go dëŋ ex. Ɓëte ɓaxëtël me ɓaŝ mëne awat këne wat wëno Asëñiw̃ ar ala an ga ỹëpa këme gand liw̃ ir Kaxanu, mëŋ Ar xorëk ɓeỹ ɗek an. Awat këne wat ƴaŋ gër orën ga këme ŝëlaw gë ɓaŋar ɓaŋ.» 65 Ga logën këŋo aŝaɗaxan alëngw an, h̃esëra ko acuɗ andexëm aŋ do ko rend: «Anëka ŝir këŋo Kaxanu! Anëka ŝir këŋo Kaxanu! Sede nde ɓayik na exo ɓaŝ ỹeỹ? Ine yëla kën?» 66 Ata yaka këni: «Ajo ar eɗaw̃ ex.» 67 Kwël na fo ỹana këni këno soronënd: ɓëjo asëpan, ɓëjo aw̃ëŋ, ɓëjo ɓëte aŝën do eno mëka: 68 «Gayikako wëj rek mëne alaw̃ënel ar Kaxanu eƴ, pelëlëɓo ba noỹo ŝën ki.»

End eƴaxëta ed Piyer eŋ

69 Xarak amëd aŋo, Piyer fac ɓayi baxo, gër ed ỹëpa ko gër yangana. Ata sëka këŋo endënaw̃, re ko: «Wëj ɓëte ar enga end Yesu, Agalile an hi këƴ!» 70 Ata ga ko ƴax Piyer yaka ko poyoma: «Wëno ado ame nang ex na er këƴ rend in.» 71 Ga xani ko, ko ƴend gand ebët ed iciw̃, endënaw̃ ecëxe ɓëte ga wat këŋo këɓi felënd ɓër hi bax na ɓën: «Ajo ar enga end Yesu Iɓënasaret hi ko ɗe.» 72 Ata yaŝar ko ga ko ƴax gaŝëxe: «Wëno amo nang ex na ɗe ala ajo.»

73 Ga ɓaŝanak, ɓër xet bani gë Piyer ɓën re këni: «Ɗal ga ex nde, wëj ar enga end ala ajo hi këƴ. Ang këƴ yeƴanënd ak nangaxën këmi mëne Aɓëgalile eƴ.» 74 Na yaka ko: «Corëlexe Kaxanu angëmëne anang nang këmo ala ajo!» Ata amëd aŋo yata ecare el. 75 Piyer xwita ko er fel baŋo Yesu in mëne ɗamana exo yata ecare el anëka këŋo ƴaxëta ɓatas! Ata xwiriŝ, ŝan ko fac ko sesëxënd ga ŝena këŋo mbaŋ er ri ko in.

27

End Yesu gër eyang ed Pilat eŋ

1 Ga wecak gëɓër, ɓëŝaɗaxan ɓëlëngw ɓën gë ɓëxarëk ɓër Ɓëŝëwif ɓën ỹëpaxën këni end Yesu eŋ. Ata xetan këɓi eno ɗaw̃. 2 Ga xap këno, w̃ëla këno ƴaŋ gër eyang ed Pilat eŋo kitix mëŋ ɓëte.

3 Ata Yuda, asëfan ar lëxw baŋo Yesu an, ŝena këŋo ga wat ko mëne anëp dëŋ nëp këno. Ɓakali ko ɓatama ofëxw osas ɓand koɗi ir yël bano ɓaŋ gër Amara and ɓëŝaɗaxan ɓëlëngw do gë and ɓëxarëk ɓër Ɓëŝëwif. 4 Fel këɓi mëne mbaŋ lif ko ga fan këŋo ala ar ỹow̃eỹ axo men ex na an. Yaka këno: «Wëj nangëk ɗe eŋo, ɓiyi aɓo ɓal ex na!» 5 Sam ga yaka këno mondako, Yuda ŝeñi ko biŝaw koɗi in lëf gër Aciw̃ and Kaxanu, do ƴe ko kwël xaw̃ayax ko. 6 Ga w̃eɗara këni koɗi in, ɓëŝaɗaxan ɓëlëngw ɓën re këni mëne ax ñap ex na eni maŝ koɗi ijo gër akwëtaya and oyël or Kaxanu, gayikako akanji and enjëw̃ end ala ex. 7 Ata xetan këɓi eni yëc oŝënga or aɓaƴ ar ofeƴa an eni dixën oñeg od ɓëliyer. 8 Mëŋ këni w̃acaxënënd xali doro oŝënga olo «Ebar ed oŝat.» 9 Mondako h̃ata bax er re baxo Kaxanu paɓ gë Yeremi, alaw̃ënel an: «Ɓëxarëk ɓër Ɓëŝëwif ɓën aw̃eɗ w̃eɗ këni ɓatama ofëxw osas ɓand koɗi ɓaŋ, akanji and Ɓëyisërayel aŋ ang fënëta bano ak. 10 Ɓëte gë koɗi ijo këni yëcaxën oŝënga or aɓaƴ ar ofeƴa ol ang fel ke Axwën ak.»

End Yesu gër kiti ind Pilat eŋ

11 And h̃ateli këno Yesu gër eyang aŋ, Pilat w̃ëka këŋo: «Wëj nde ex emun end Ɓëŝëwif eŋ?» Yaka ko: «Iyo go dëŋ ex!» 12 Ako nagaŝandëra bano xali ɓëŝaɗaxan ɓëlëngw ɓën do gë ɓëxarëk ɓër Ɓëŝëwif ɓën, ɓarikan mëŋ aɓi yaka ex na. 13 Ata re ko Pilat: «Aƴ wëlënd na nde ɗek ɓend këni nagaŝandërand ɓeŋ?» 14 Ɓari mëŋ aŋo yaka ex na. Aŋo ŝaran këŋo Pilat xali xurik.

15 Ofëna or Apexa kala, Pilat aseɓët baŋo seɓëtënd andepëra amat, and këno yata Ɓëŝëwif aŋ. 16 Xarak, andepëra angwëlik hi bax na and bano w̃acënd Yesu Barabas. 17 Ang ɓarërëgu bani gër aciw̃ and kiti ak, Pilat w̃ëka këɓi: «Noỹo wa ỹandi këŋun mo teɓët doyijo, Barabas nde ba Yesu, ar këno w̃acënd Kërisët an nde?» 18 Aye nang baxo Pilat mëne në end oƴakërax lëxwaxën bano Yesu. 19 Ata and ỹëpa ko Pilat gër aciw̃ and kiti aŋ, alindaw̃ law̃ënëgu ko eŋo pel ako: «Wëj këreƴ ɗil na ɗe gër end ar ŝenene ajo! Wëno cëŋ wec soro këme në endexëm në lakeli!»

20 Ata ɓëŝaɗaxan ɓëlëngw ɓën do ɓëxarëk ɓër Ɓëŝëwif ɓën ŝoñ kënëɓi ɓela eno nëỹali Pilat eŋo teɓët Barabas do eŋo ɗaw̃ Yesu. 21 Na re ko Pilat: «Ɓela ɓëxi ɓëjo, yatayino aɓat!» Yaka këni ŝor: «Barabas yata këmo! Barabas yata këmo!» 22 Re ko ɓëte Pilat: «Do mondake këmo ri Yesu, ar këno w̃acënd Kërisët an?» Yaka këni ŝor: «Pikalo, pikalo gër kërëwa!» 23 W̃ëka këɓi ɓëte: «Inew̃a w̃en ko?» Aŋo xeỹ këni kaŝ-kaŝ: «Pikalo, pikalo gër kërëwa!» 24 Ata Pilat wata ko mëne ax mënd ex na eŋo teɓët Yesu këdi kë wonjo kaŝ-kaŝ angol aŋ. W̃eɗ ko inëp ind gë men do neɓa ko na dëŋ otaxan ok xali wat këno ɓën ɗek. Ga faỹ ko, re ko: «Awa end oŝat or ar ŝenene ajo eŋ, wën nangëk ɗe, wëno ame nang ex na!» 25 Yaka këni ɓën ɗek: «Eyo, mëkayiɗëleɓo Kaxanu end enjëw̃ end ala ajo eŋ ɓiyi gë oɓaŝ oreɓi ol!» 26 Pilat seɓët këŋo Barabas do fel këɓi ocoroɗa odexëm ok eno cew̃ëra Yesu ɗamana eno pikaxën.

End Yesu gër otaxan od ocoroɗa eŋ

27 Ata ocoroɗa od Pilat ok nëcët këno Yesu gër yangana ir eyang. Ga ɓarërëgu këni ɓën ɗek, xeta këno. 28 Ga ŝuɗëtëra këno ɓanjëm ɓandexëm ɓaŋ, nëmb këno ocuɗ ombarax. 29 Saw̃ëgu këni ɓëte inini ind atëx and gë odëmbën, ɓor këni ang ekamote fo do ŝëxw këno. Fëxwën këno oŝët exo ɗëkaya gër ataxan and liw̃. And këno sëka aŋ, eni poxi gër lëngw irexëm do eno ɗëŝënd: «Emun end Ɓëŝëwif, aŝëma këmi ŝëmand!» 30 Ocoroɗa odëmar eno tëpan gër dëxas, oko eno dang gë oŝët ol or fëxwën bano ol. 31 And lëŝëra këno mondako aŋ, ŝuɗët këno ocuɗ ombarax oŋ do w̃aŝ këno ɓanjëm ɓandexëm ɓaŋ eno mëlaxën gër ed këno fikax.

End Yesu gër kërëwa eŋ

32 Ata enga end ocoroɗa eŋ këno nëcëtënd Yesu angol and Yerusalem aŋ eno pikax fac. Ga fed këni gë ar bano w̃acënd Simoŋ iɓ Siren, nëyali këno exo ɗapara osëx or këno fikaxënëx Yesu ol. 33 Na lapara ko osëx ol xali h̃at këni gër itënd bani w̃acënd Golëgota, mëne ngëŋ «Ind ang egor.» 34 Ata yël këno Yesu ngoƴ ind ɓar bani gë ɓëŝan. And sëƴi ko aŋ, h̃ëp ko exo ceɓ. 35 And fika këno aŋ, ocoroɗa ok ŝetërënd këni ɓanjëm ɓandexëm ɓaŋ. Ɓëñak ri bani eni nangaxën ar kë w̃eɗ an. 36 Ata ỹëpara këni gër enëkona. 37 Yaɓët gaf in fika bani ingomb-gomb ind ỹëgwaxën bani mëne «Yesu, emun end Ɓëŝëwif eŋ.» Ejo bax amena and law̃axën bano aŋ. 38 Afika fika banëɓi ɓëte gë mëŋ ɓërek ɓëxeỹax ɓëxi: aɓat gand liw̃ ajo gand ŝame. 39 Ata ɓela ɓër bax xucarand ler gër ed fika banëɓi ɓën, këno ŝirënd Yesu. Sam eni këmëƴëta eni de: 40 «Yo wëj bax rend mëne axor këƴ xor eƴ ñam Aciw̃ and Kaxanu do eƴ kanin në ɓakey ɓatas. Awa pexënayal doro! Enimin, angëmëne wëj ex Asëñiw̃ ar Kaxanu an, pedaw gër kërëwa mi wat!» 41 Alëŝ bano lëŝënd ɓëte ɓëŝaɗaxan ɓëlëngw ɓën, gë ɓëŝalen ɓën do gë ɓëxarëk ɓër Ɓëŝëwif ɓën. 42 Er bani rend: «Oko, mëŋ ar baɓi racëtënd ɓela gër toro an nde kë sëkwanënd exo pedaw gër kërëwa! Gayikako mëŋ ex emun end, ɓiyi Ɓëyisërayel eŋ, pedawëlexo enëŋo kwëtaxëne! 43 Ax gi ex na nde mëŋ ar xwëta këŋo Kaxanu hi ko? Ax gi ex na nde ɓëte Kaxanu ah̃an h̃an këŋo? Ɓëte ax gi ex na nde mëŋ dëŋ kë rend mëne Asëñiw̃ ar Kaxanu exo? Awa gërëgako dacëtëleŋo ngwa!» 44 Aŝir bano ŝirënd ɓëte ɓërek ɓëxeỹax ɓër fika banëɓi gë mëŋ ɓën.

End ecës ed Yesu eŋ

45 Ata ebar el ɗek ŝamëɗanëk elod eñan keŋ gër gaf xali hik poxoŝ gaf in. 46 Ga xucak ɓapëxëd ɓatas, Yesu xeỹ ko acakax: «Eli, Eli lama sabatani! Mëne ngëŋ Kaxanu, Kaxanu, inew̃a seɓaxën këƴe?» 47 Ɓër hi bax ler na ɓën ga wël këno, këni rend: «Wëlino, alaw̃ënel Eli këŋo w̃acënd!» 48 Na w̃aran ko ala er ñalu-ñalu, ỹëmbëgu ko në ngoƴ iŋerëk, fiŝ ko në oŝët do ỹënën këŋo Yesu exo ƴuŝ. 49 Ata xeỹënaxën këno ɓër hi bax ler na ɓën: «Xey wëj, teɓëlo ene wate ba aƴow ko ƴow Eli eŋo pexën!» 50 Yesu xeỹ ko ɓëte acakax do kwël xoti ko. 51 Ata lëf gër Aciw̃ and Kaxanu, anjëm amëgax and bax ŝetërënd në ɓaciw̃ ɓaki aŋ h̃esik ciɗët. Rëgëk ɓëte ebar el xali ŝapirak ɓangaỹ ɓaŋ. 52 Oñeg ok fëŋëtayarak do ɓëw̃ënëk ɓëranjëm xanira këni gër ecës gë ɓeman ɓeŋ. 53 Ɓër ŝanëragu bax gër oñeg ɓëjo, lil këni gër Yerusalem, angol amënëk aŋ, do ŝanayaxëndëra kënëɓi ɓëranjëm. 54 Ata ocoroɗa od baŋo nëkonand Yesu ok, gë alëngw areɓën an, ga wat këni ang rëgëk ebar ak do ɗek ɓeɓër xuca bax na ɓën, yëdara këni, do re këni: «Enimin ajo, Asëñiw̃ ar Kaxanu an ebaxo ɗe!» 55 Ɓëte ɓësoxari ɓëranjëm ɓarërëgu bax na. Ga xwëŝaraw këni nacët ako këno nëkonënd Yesu. Ɓën elod nand ebaxo gër ebar ed Galile sëfaw bano do bano rëcarand. 56 Ŝëf gër ɓësoxari ɓëjo hi bani: Mari Madëlen, gë Mari, nëm ir ɓër gë aɓinëm Ŝak gë Yosef do gë nëm ir ɓosëñiw̃ ɓor Sebede.

End emëxwëta ed Yesu eŋ

57 Ata apenëka aŋ, ala ar gë napul ar xaniw bax gër Arimate do bano w̃acënd Yosef, h̃atëgu ko. Mëŋ ala ar gë napul ebaxo do hi baxo ɓëte asëfan ar Yesu. 58 Ata ƴe ko gër Pilat, xaraw këŋo eŋo maŝ eman end Yesu eŋ eno mëxwëta. Ata Pilat fel këɓi ocoroɗa ok eno maŝ. 59 Yosef fedali këŋo, fëlëra këŋo gë këpas iw̃ënëk. 60 Do kwël w̃ëla këŋo, w̃ëxëtax këŋo në ỹeg ixaŝax, ir fësën bano mëŋ Yosef dëŋ gër aparëfac. Ga xwët këno lëf gër xatëx, fëŋ ko lilaya in gë angaỹ atëm do kwël w̃aỹi ko. 61 Nand baŋo w̃ëxëta Yesu na, ler na ỹëpara bani Mari Madëlen gë Mari iŝandaw̃ mopaɓër gë ỹeg in.

End ỹeg ir Yesu eŋ

62 Yatir akey and eteyëta, ɓëŝaɗaxan ɓëlëngw ɓën do gë ofariseŋ ok sëfër këni ɓura-ɓura gër eyang ed Pilat. 63 Ga h̃at këni, fel këno Pilat: «Wëj axwën areɓi an ƴow këmi mi nangën mëne anëgwëŝ ajo, and ɓayi baxo aɓëngw aŋ, are baxo rend mëne and kë xuca ɓakey ɓatas aŋ, axani ko xani gër ecës. 64 Awa këdi këni ƴow ɓësëfan ɓërexëm ɓën eni deka eman eŋ do eni deƴarand gër ɓulunda mëne axani xani ko gër ecës, pelëlëɓi ocoroɗa odeƴ ok eni nëkona ỹeg in xali ex kuca ɓakey ɓatas ɓaŋo. Angëmëne ane di ex na mondako, enëgwëŝ eŋo kë xuca eñanar eŋ!» 65 Ata yaka këɓi Pilat: «Ax gi ex na nde ɓënëkona ŝot kënëɓi na, awa mëlayinëɓi gër ỹeg eni nëkonax ang nang kën ak.» 66 Ata ɓëŝaɗaxan ɓëlëngw ɓën do gë ofariseŋ ok sëfër këni gë ocoroɗa ok xali gër ỹeg. Ga xër këni oŝëɓa gër angaỹ and fëŋaxën bani ỹeg aŋ, ocoroɗa od seɓ banëɓi na ok këni nëkonand.

28

End ekani ed gër ecës eŋ

1 Ga xucak akey and eteyëta aŋ, yatir oganjar, mopëɗ gëɓër, Mari Madëlen gë Mari iŝandaw̃ ƴe këni gër ỹeg ir Yesu. 2 Ga këni h̃at, ebar el kë rëgënd. Ata fedaw ko elod gër orën meleka ir Axwën, xën ko angaỹ and weɗixën bani lilaya ir ỹeg aŋ, do ỹëpaxën ko. 3 Ola orexëm ol kë watind ang ebingara fo do ɓanjëm ɓandexëm ɓaŋ feŝëk xali xurik. 4 Ocoroɗa ok këɓi rëgëndërand. Ga xap këɓi anjiỹ aŋ, këni wëcërand reɓe reɓe ang ɓëŝësëk fo. 5 Meleka in fel këɓi ɓësoxari ɓën: «Wën cëŋ këren yëdara na! Aye nang këme mëne Yesu, ar fika bano an, këno ŝaland. 6 Axo bo ex na ro, anëka xani ko gër ecës ang reƴa baxo ak. Ƴowën tan en nëkon gër ed xwët bano. 7 Gërëgako, marayin enëɓi pelëx ɓësëfan ɓërexëm ɓën mëne axani xani ko gër ecës. Anëka lëngwa ko gër ebar ed Galile. Fën këno watëx. Wëno eŋo bax mun nangën!» 8 Ga wël këni eŋo, Mari Madëlen, gë Mari iŝandaw̃ w̃ara këni gë anjiỹ fo eni ŋaw̃ëta ỹeg in. Er ɓar bax gër ow̃ëkw oreɓën anjiỹ gë onënga osëm. Hër këni eni tëfëtërax gër ɓësëfan. 9 Ata ga fed këni gë Yesu, ŝëma këɓi. Ɓën ga sëka këno, foxi këni. Ga këno lëkëra gër osapar, ŝale këno. 10 Ata re ko Yesu: «Këren yëdara na! Ƴeyin enëɓi pelëx ɓëmaỹe ɓëŋ eni mara gër ebar ed Galile. Fën këne watëx.»

11 Në fëña fo ɓayi bani Mari Madëlen gë Mari iŝandaw̃ ga h̃at këni gër angol and Yerusalem ocoroɗa od bax nëkonand ỹeg ok. Reƴax këni ɗek gër ɓëŝaɗaxan ɓëlëngw ang xucak ɓeỹ ak. 12 Ata ɓën w̃acër këni gë ɓëxarëk ɓër Ɓëŝëwif ɓën eni ñëpaxën endeƴ eŋ. Ga wëlër këni na, yël kënëɓi ocoroɗa ok koɗi ir ɓon. 13 Afel fel banëɓi ɓëte mondako: «Deƴayindën mëne ɓësëfan ɓër Yesu ɓën ƴowëk gëmëɗ do reka këni eman eŋ nand baŋun raŝënd na. 14 Do angëmëne exo wël eŋo Pilat, ɓiyi axor këmo xor mo pel eŋun teɓan, ỹow̃eỹ aŋun gi na.» 15 Ocoroɗa ok xana këni koɗi in do ri këni ɗek ang fel banëɓi ak. Ata wëlik endeƴ eŋo mondako gër Ɓëŝëwif xali doro.

End epemëra ed Atëfëtan eŋ

16 Ɓësëfan epëxw gaɓat ɓën, ƴe këni gër ebar ed Galile, ƴaŋ gër etënd ed fënëtan baɓi Yesu. 17 And wat këno aŋ, foxi këni do këno ŝalend. Ɓarikan ɓërëmar ah̃ëpëgënan baɓi h̃ëpëgënanënd mëne Yesu dëŋ ex. 18 Yesu ga sëka këɓi, fel këɓi: «Wëno xwënëk owun or gër orën ol, ɓëte wëno xwënëk owun or gër ebar ol! 19 Ƴeyin gër ɓela gë enëng gë enëng ebar el ɗek, enëɓi di ɓësëfan ɓëram. Ɓuyindënëɓi gër ow̃ac or Faba, gë or Asëñiw̃ do gë or Angoc Amënëk ol. 20 Tëƴalindënëɓi etëf ed ɗek er fel këmun el. Ata wëno, key yo key, këme hi gë wën xali yatir kë xwët ngwën.»

✡ 1:23 1.23 Esayi 7.14

✡ 2:6 2.6 Miŝe 5.1

✡ 2:15 2.15 Ose 11.11

✡ 2:18 2.18 Yeremi 31.15

✡ 2:23 2.23 Esayi 42.6

✡ 3:3 3.3 Esayi 40.3

✡ 4:4 4.4 Acariyakinëm 8.3

* 4:5 4.5 Angol and Yerusalem aŋ këni w̃acënd mondako.

✡ 4:6 4.6 Calemoñëw̃ 91.11-12

✡ 4:7 4.7 Acariyakinëm 6.16

✡ 4:10 4.10 Acariyakinëm 6.18

✡ 4:16 4.16 Esayi 8.23

† 4:24 4.24 Amëd aŋo, ebar ed Isërayel el do gë ed Siri el emun emat xwën bax. Gër Damas ebaxo gofërëner ilëngw in.

✡ 5:31 5.31 Malaxi 2.14

✡ 9:13 9.13 Ose 6.6

✡ 12:7 12.7 Ose 6.6

✡ 12:21 12.21 Esayi 42.1-4

* 13:25 13.25 Gër Gërek «Bële» ỹëgw këni.

✡ 13:35 13.35 Calemoñëw̃ 78.2

✡ 19:5 19.5 Añanar 2.24

✡ 21:5 21.5 Sakari 9.9

✡ 21:13 21.13 Esayi 56.7

✡ 21:16 21.16 Calemoñëw̃ 8.3

* 23:5 23.5 Polo gër ɓëmboto ɓënd bani fugand ɓëŋo, ɓengas ɓend er rek Akayëta and Kaxanu in bani ỹëgwënd.

✡ 24:15 24.15 Daniyel 9.27

✡ 26:31 26.31 Sakari 13.7

Marëk

1

2

3

4

5

6

7

8

9

10

11

12

13

14

15

16

Atëfëtan and Yesu ang ỹëgw ko Marëk

Lilaya in

Akayëta aŋo ro, Marëk ỹëgwëk. Areƴa reƴa ko mëne Yesu afakën baɓi fakënënd ɓëŝëxwëra ɓën, anëcët baɓi nëcëtënd ɓangoc ɓañëŋënax ɓaŋ gër ɓela. Yesu er ỹandi baŋo ɓela ɓën eni kwëta eyeƴan edexëm el, xarak ax gi ex na në end ɓecarax ɓend baxo rind. Ɓëŝëwif ɓën aɓarër bani ɓarërënd ɓamëxwër ɓamëxwër do bano sëfarand Yesu gër oɓaxët. Ɓari ɓëlëngw ɓër Ɓëŝëwif ɓën ani ma bana eno kwëta. Aŝala bani ŝaland ang këni ri eno ɗaw̃axën ak. Akey amat sëra këno Yesu do lëxw këno gër Pilat, axiti ar w̃a bax eno ɗaw̃ mopika në kërëwa an. Ado ga soro ko xali gër ecës, Yesu xorëk ecës el do gë ɗek ɓeɓër ex gë panga ind Eñëŋënax ɓën. Er ex gër akayëta in:

End epemëra ed Ŝaŋ Batis eŋ: 1.1-8.

End xoɓuyi do gë atëƴ and Yesu eŋ: 1.9-13.

End andiyen and Yesu gër ebar ed Galile eŋ: 1.14–9.50.

End ɗamana ir Yesu elod gër Galile xali gër Yerusalem eŋ: 10.1-52.

End toro do gë ecës ed Yesu eŋ: 11.1–15.47.

End okani ond Yesu gër ecës eŋ: 16.1-8.

End ang ŝanayaxën baɓi Yesu ɓësëfan ɓërexëm eŋ: 16.9-20.

1

End epemëra ed Ŝaŋ Batis eŋ

1 Mondako ỹanak Atëfëtan and Yesu Kërisët, Asëñiw̃ ar Kaxanu an. 2 Ang ỹëgw ko alaw̃ënel Esayi ak: «Nëkoɗ arolaw̃ën aram an këmo lëngwalilind gër ngwën exi ŋacan fëña in. 3 Mëŋ kë xeỹënd gër ladawe:

“Mëxwëtin fëña ir Axwën in!

Ɗebëtin opëña odexëm ok✡.”»

4 Ata ŝanayaw ko gër ladawe Ŝaŋ Batis, ar baɓi ɓuyind ɓela an. Afem baxo femënd gër ɓela eni nëngwët ola oreɓën ol, eɓi ɓuyixën do eni cotaxën eteɓan ed ɓeñëŋënax ɓendeɓën el. 5 Ɓela ɓën ɗek ebar ed Yude el do gë ɗek Ɓëyerusalem ɓën aƴe bani ƴend gër ndexëm eɓi ɓuyi polo gër yeɓ ir Yurëdeŋ and këni fut poyoma ɓeñëŋënax ɓendexëm aŋ. 6 Ŝaŋ Batis, acuɗ and omban ond gelemba baxo ŝuɗand do baxo xapand enar gër edum. Owure baɓi ƴambënd do gë dingën iɓapuỹ. 7 Mondako baxo femërand: «Ar xuca ke panga kë ƴowënd na. Ado wëno axe ñap ex na me dëngw do me pët ogux od ɓapeɗ ɓandexëm ok. 8 Wëno gë men këmun ɓuyind, ɓarikan mëŋ këŋun ỹana eŋun ɓuyind gë Angoc Amënëk aŋ.»

End xoɓuyi or Yesu eŋ

9 Angwën aŋo, xaniw baxo Yesu gër Nasaret, gër ebar ed Galile, do ƴow ko na eŋo ɓuyi Ŝaŋ Batis polo gër Yurëdeŋ. 10 And baxo ŝëpëtand aŋ, Yesu wat ko fol orën ol do Angoc Amënëk aŋ ga ko fedaw ang eɗëxwëte epeŝax fo xali lapaxën këŋo. 11 Wëlik oniw̃ gër orën: «Wëj ex Asëñiw̃ aram an! Wëj ex pëlot gër yomb iram do wëno mbaŋ ke ɓalënd endeƴ eŋ.»

12 Ataŋ Angoc Amënëk aŋ w̃ëla këŋo Yesu gër ladawe. 13 Fën rix baxo ɓakey ofëxw onax do Sindan in axacëra baŋo xacërand eŋo naŋët Yesu. Yesu ŝit gër ow̃acar hi baxo do omeleka baŋo rëcarand.

End ɓësëfan ɓënax ɓëỹanar ɓër Yesu eŋ

14 Yesu ɓaka ko gër ebar ed Galile and fëra këno Ŝaŋ Batis aŋ do ko femëraxënd Atëfëtan and Kaxanu aŋ. 15 Er baxo rend: «Anëka h̃atëguk owun or Kaxanu ol, nëngwëtin ola orewën ol, kwëtayin Atëfëtan aŋ.»

16 Akey amat, Yesu ga ko sëfa ɓëŋa ir anjer and gër Galile in, wat këɓi ɓër gë aɓinëm, Simoŋ gë Andëre ga këni lapëra gë owën oreɓën oŋ. Ɓëŝëpët ɓër oxan ebani. 17 Ata re ko Yesu: «Wën tëfëgune tan mun di ɓëɓar ɓër ɓela.» 18 Ataŋ seɓ këni owën oreɓën oŋ do kwël sëf këno. 19 Yesu ƴe ko ɓëte imbaɗ, wat këɓi ɓëte polo në ikuluŋ, Ŝak asëñiw̃ ar Sebede, do gë aɓinëm Ŝaŋ, ga këni w̃ëxëtëra owën oreɓën oŋ. 20 Ataŋ w̃ac këɓi kwël sëf këno. Seɓ kënëɓi na Sebede, sëm ireɓën do gë ɓëriyenin ɓën polo gër ikuluŋ.

End ar gë ɓëyël eŋ

21 Yesu gë ɓësëfan ɓërexëm ɓën h̃at këni gër Kafarënawum. Ata yatir akey and eteyëta, Yesu ƴe ko gër aciw̃ acaleya and Ɓëŝëwif, do këɓi sëƴalirand end Kaxanu eŋ. 22 Mbaŋ baɓi ŝaranënd ɓër baŋo ɓaxëtënd ang ko sëƴalind ak ɓën gayik gë or gapak baxo yeƴanënd. Osëƴali orexëm ol ax mëndër bana gë or ɓëŝalen ɓëreɓën ol. 23 Ata fedëk yatijo, Aŝëwif ar gë angoc añëŋënax ƴow bax na gër aciw̃ acaleya aŋo. And wat këŋo Yesu aŋ, ala ajo ỹana ko ko xeỹënd: 24 «Inew̃a këƴ ŝaland Yesu Iɓënasaret? Ba eƴëɓo nemin nde ƴow këƴ? Anang wa nang këme mëne wëj ex Aw̃ënëk ar xaniwëk gër Kaxanu an!» 25 Ata Yesu xeỹënaxën këŋo angoc añëŋënax aŋ: «Xey wëj cësinal! Canël gër ala ajo!» 26 Angoc añëŋënax aŋ ỹëngëndëra këno ala ajo, h̃erën këno xali do kwël ŝan ko. 27 Ɗek ɓër ƴowëraw bax gër cale yatijo ɓën ŝarandëra këɓi xali xurik. Ata këni w̃ëkarënd: «Inew̃a ex eŋo? Osëƴali oxaŝax, or gapak nde h̃atënëgu këɓo? Yama ɓangoc ɓañëŋënax ɓaŋ ga këɓi xeỹanënd nde gë panga do këni rind er re ko in!» 28 Ata wëlik ow̃ac or Yesu ol ɗek ebar ed Galile el.

End Yesu do gë ɓëŝëxwëra ɓëranjëm eŋ

29 Ga ŝan këni gër aciw̃ acaleya, Yesu gë Ŝak do gë Ŝaŋ sëfër këni gër iciw̃ ind Simoŋ do gë Andëre. 30 Sëk këno aỹaraw̃ isoxari ar Simoŋ ga ŝëxw këŋo. Fel këno ataŋ Yesu. 31 Yesu ga sëka këŋo, lëk këŋo gër ataxan. Ata xoc këŋo ataŋ acëxwël aŋ do xani ko eɓi ɗëɓa. 32 Genëka ga ŝëlak eñan eŋ, w̃ëlaraw kënëɓi gër Yesu ɗek ɓëŝëxwëra ɓën do ɓër gë ɓëyël ɓën. 33 Angol aŋ ɗek ɓarërëgu këni gër ebët ed iciw̃ ind Simoŋ ɓën. 34 Yesu fakëndëra këɓi ɓëranjëm. Ata oŝëxwëra or ex yo bani fakënd. Anëcët nëcët baɓi ɓëte ɓëyël ɓëranjëm gër ɓela, abaɓi seɓ na eni yeƴan gayik aye nang bano.

End Yesu gër ebar ed Galile eŋ

35 Në ecan ijo, mëɗ-mëɗ fo ɓayi bax ga xani ko Yesu do nacëta ko exo calex. 36 Ata Simoŋ, gë ɓoŝandaw̃ këno ŝalarand. 37 And wat këno aŋ, re këni: «Ɓela ɓën ɗek wëj fo këni ŝaland!» 38 Ɓarikan Yesu yaka këɓi: «Ƴene gër ɓëngol ɓënd ler ro, me pemërax end Kaxanu eŋ gayik në eŋo ƴowaxënëgu këme.» 39 Mondako baxo sëfërand ebar ed Galile el, gër ed ex yo, do baxo femërand end Kaxanu eŋ gër ɓaciw̃ ɓacaleya. Ɓëte anëcët baɓi nëcëtënd ɓëyël ɓën gër ɓela.

End ala ar gë ameỹ eŋ

40 Akey amat, ar gë ameỹ sëka baŋo na Yesu. Ga foxi ko, xara këŋo: «Angëmëne aỹandi ỹandi ki, axor këƴ xor eƴe mënën me pak!» 41 Ga xaỹënan këŋo Yesu, h̃ëmba këŋo do re ko: «Aỹandi ỹandi ke, mënël!» 42 Ameỹ aŋ ŝan këŋo ataŋ do kwël w̃ën ko. 43 Ata Yesu ga këŋo xëŋa, re ko: 44 «Cësinalil ɗe endeƴ eŋo. Yel exi nëkonëx aŝaɗaxan an. Do diyiɗ ŝaɗaxa ir angunëtan in ang re ko Moyis ak, mëŋ këni nangëraxën ɓela ɓën osede oreƴ ol.» 45 Ɓarikan ala ajo, sam ga ŝapër këni na, ỹana ko ko reƴarand gër ed ko ƴe yo mëne Yesu fakën këŋo. Në eŋo ɓayik Yesu abaxo xam na exo ŋat në angol wat-wat ir ɓela. Në er tëɓ fo baxo sëlënd do ɓela ɓën beɓët yo beɓët bani xanirawënd, ɓura-ɓura eno kacëra.

2

End Yesu do gë aseỹik eŋ

1 Ga rik ɓakey, Yesu ɓaka ko gër Kafarënawum. Ata nangëra këni ɓela ɓën mëne anëka ɓakaw ko gër iciw̃. 2 Ɓarërëgu këni ɓëranjëm ŋëŝ gër ebët xali këni nëñërënd. Do Yesu këɓi felërand end Kaxanu eŋ. 3 Ata h̃atëgu këni ɓela ɓënax ga lëɓiw këno aseỹik. 4 Ga ŝënd këni gër ebët, sëkwan këni eno ŋateli ŋëŝ gër Yesu. Sënga këni ƴaŋ ejur ed aciw̃ and gër ed ebaxo Yesu el, do yëla këno gë ebën el aseỹik an. 5 Ga wat ko Yesu mëne ɓela ɓëjo axwëta xwëta këno, fel këŋo aseỹik an: «Asëñiw̃ën, wëno anëka seɓan këmi ɓeñëŋënax ɓendeƴ ɓeŋ.» 6 Ga wël këno ɓëŝalen ɓër ỹëpara bax lëf na ɓën, këni yëlarand: 7 «Wëni ala ajo inew̃a ko yeƴanaxënd mondako? Në ecir eŋo ɗe Kaxanu! Noỹo wa xorëk eteɓan ed ɓeñëŋënax el angëmëne ax gi ex na Kaxanu gaɓat?» 8 Ataŋ ga nang ko Yesu gë onden ondexëm oŋ, ang bani yëlarand ak, w̃ëka këɓi: «Inew̃a kën yëlaraxënënd mondako gër ow̃ëkw orewën? 9 Inew̃a saxëk? Mo pel aseỹik an mëne anëka seɓan këmo ɓeñëŋënax ɓendexëm ɓeŋ nde gë mo pel: “Wëj kanil, eƴ ɗëkw ebën edeƴ el do eƴ maỹi?” 10 Ɓarikan en nangaxën mëne wëno Asëñiw̃ ar ala an aŝot ŝot këme or gapak or mëni teɓanënd ɓela ɓën ɓamena ɓandeɓën ɓaŋ gër ebar ro, 11 ga re këme wëj aseỹik an, kanil, eƴ ɗëkw ebën edeƴ el do eƴ maỹi!» 12 Ataŋ xani ko xwiriŝ aseỹik an, lëkw ko ebën el do kwël ŝan ko, ɓela ɓën ɗek wat këno do ŝarandëra këɓi xali. Ga këno ŝëkwa Kaxanu, këni rend: «Awa endeƴ endako rako eŋ, elod ala ax wat na.»

End Yesu do gë Lewi eŋ

13 And ɓaka ko Yesu gaŝëxe gër ɓëŋa ir anjer and gër ebar ed Galile aŋ, xetax këno amëxwër atëm and ɓela. Ata këɓi sëƴalirand end Kaxanu eŋ. 14 Ga h̃ata ko osëƴali ol, xani ko na do kwël ko ƴend. Wat këŋo Lewi, asëñiw̃ ar Alëfe, ga ỹëpa ko gër aciw̃ and ɓësëf ɓër ŝagale. Fel këŋo: «Wëj, tëfëguye wëno!» Ata xwiriŝ Lewi, sëf këŋo kwël.

15 Ga xucak eŋo, Yesu gë ɓësëfan ɓërexëm ɓën këni ƴambërand gër iciw̃ ind Lewi gë ɓësëf ɓër ŝagale ɓën do gë ɓëw̃endëran ɓëranjëm. Gër enga end ɓela ɓëjo mbaŋ ebani ɓër baŋo sëfënd Yesu ɓën. 16 Ga wat këno ɓëŝalen ɓër ebax Ofariseŋ ɓën ga këni ƴambëra gë ɓësëf ɓër ŝagale do gë ɓëw̃endëran ɓën, w̃ëka kënëɓi ɓësëfan ɓën: «Asëƴali arewën an, inew̃a këni ƴambëraxënënd gë ɓësëf ɓër ŝagale do gë ɓëw̃endëran ɓën?» 17 Ga wël ko Yesu, yaka këɓi: «Ɓëŝëxwëra ɓën kë ƴend gër ed exo axora, ax gi ex na ɓëɓëngw ɓën. Mëŋ ex wëno, ɓela ɓër kë w̃endërand ƴow këme mëni mac, ax gi ex na ɓër ŝenene.»

End etiw̃i eŋ

18 Ɓësëfan ɓër Ŝaŋ Batis ɓën do gë ɓër Ofariseŋ ɓën asiw̃i bani siw̃ind. Ata akey amat, ƴow këni gër Yesu do w̃ëka këno: «Ɓësëfan ɓër Ŝaŋ Batis ɓën do gë ɓër Ofariseŋ ɓën asiw̃i këni siw̃ind. Inew̃a ɓayik ani tiw̃ixënënd na ɓëreƴ ɓën?» 19 Ata Yesu yaka këɓi: «Asiw̃i nde këni siw̃ind ɓër këŋo laŋëtënd ŝambenjar ir kë ỹërënd ɓën gër ekana? Ax gi ex na nde gër ga nëka këni yo gë mëŋ ani kor na eni tiw̃i? 20 Ɓarikan yatir këni ŝapër gë icën iŋo, asiw̃i këni siw̃i. 21 Këdi kë h̃esi kaŝ anjëm akarëk aŋ, ala ax kaɗënd na gë anjëm angaŝax. 22 Ɓëte gër ɓamote ɓakarëk ala cëlënd na ngoƴ ingaf gayik and ỹana eñën aŋ ata kë fëtin, do ngoƴ iŋ gë ɓamote ɓaŋ ex nemi. Ax gi ex na nde në ɓamote ɓangaŝax këni ŝëlënd ngoƴ ingaf iŋ?»

End akey and eteyëta eŋ

23 Yatir akey and eteyëta baxo xucand Yesu në ocënga od gër ed sëg bax bële. Ata ɓësëfan ɓërexëm ɓën këni w̃iŝand ɓanjëra ɓaŋ do këni ƴakënd. 24 Ata Ofariseŋ ok w̃ëka këno Yesu: «Inew̃a këni rixënënd ɓësëfan ɓëreƴ ɓën er ɓayik ax ñap ex na yatir akey and eteyëta in?» 25 Yaka këɓi: «Er ri baxo Dafid ga ɓot këɓi enjo eŋ mëŋ gë ɓër enga endexëm ɓën, amëd and ebaxo Abiyatar, aŝaɗaxan alëngw aŋ, wën elod an pën ex na nde? 26 Amëd and ebaxo Abiyatar, aŝaɗaxan alëngw aŋ, ax gi ex na nde Dafid alil lil baxo lëf gër Aciw̃ and Kaxanu ƴambëgu ko mburu ind ỹap këɓi eƴamb ɓëŝaɗaxan fo iŋ xali ŝet këɓi ɓër enga endexëm ɓën?» 27 Ga h̃ata ko eŋo, ɓaŝ ko ɓëte: «Në end ala rixën ko Kaxanu akey and eteyëta aŋ, ɓari aŋo di ex na ala an në end akey and eteyëta. 28 Mëŋ ex wëno Asëñiw̃ ar ala an ex axwën ar akey and eteyëta an.»

3

End Yesu do gë ar gë ataxan ateỹik eŋ

1 Ata h̃atëguk akey and eteyëta acëxe, Yesu ƴe ko gër aciw̃ acaleya, sëk këŋo ar gë ataxan ateỹik. 2 Ata ɓëŝalen ɓën do gë ofariseŋ ok këno sitinalind Yesu ba afakën këŋo fakën gë akey and eteyëta aŋ eni cotaxën end këno nagaŝanaxën. 3 Ata Yesu fel këŋo ar gë ataxan ateỹik an: «Kaniw eƴ kwëŝa mërëxand ro!» 4 Aŋo re ko Yesu: «Inew̃a ỹapëk gë akey and eteyëta aŋ? Edi ed enjekax nde ba edi ed eñëŋënax nde? Epexën and ala nde ba eɗaw̃ ed ala nde?» Ɓarikan ɓën ɗek ŝësinara këni ƴem. 5 Ata Yesu nëkon këɓi gë oxoỹ fo, aŋo nëngan bana end ow̃ëkw or farëɗaɗik oreɓën eŋ. Fel këŋo ar gë ataxan ateỹik an: «Yënël ataxan aŋ!» Ga yën ko, ataŋ ɓëngwëk ataxan aŋ. 6 Ofariseŋ ok ŝan këni eni wëlërëx gë od Erod ang këni ri eno ɗaw̃axën Yesu ak.

End etana ed oparëxanda epëxw gë oki eŋ

7 Ata Yesu gë ɓësëfan ɓërexëm ɓën ƴe këni ler gër ɓëŋa ir anjer. Na ɓarërëgu këni ɓela ɓëranjëm ga xaniraw këni elod gër ebar ed Galile, gër ed Yude 8 do xali gër angol and Yerusalem. Na fo bani ɓëte ɓër xaniraw bax gër ebar ed Idume, ekeg ed yeɓ ir Yurëdeŋ el, xali gër owar or Tir do gë Sidoŋ. Amëxwër aŋo er ƴow bani gër Yesu ga bani wëlëxënd ɓeɓër baxo rind ɓën. 9 Ata Yesu fel këɓi ɓësëfan ɓërexëm ɓën eni tëkaliw ikuluŋ exo ñëpaxën polo këdi këno fimelira ɓela ɓën. 10 Enimin, ga baɓi fakënënd ɓela ɓëranjëm bano raɗënaxënënd ɓëŝëxwëra ɓërëmar eno kwixwëtaxën. 11 Ɓangoc ɓañëŋënax ɓaŋ, areɓ banëɓi reɓënd ɓela ɓër lil banëɓi ɓën gër osapar or Yesu eni keỹaxën: «Yama wëj ga ex nde Asëñiw̃ ar Kaxanu an.» 12 Ɓarikan Yesu mbaŋ baɓi xeỹënaxënënd eni teɓ edeƴa ed noỹo hi ko el.

13 Ata Yesu ƴe ko ƴaŋ në etënd. W̃ac këɓi ɓër ỹandi baŋo ɓën do ɓën yaka këno. 14 Yata këɓi epëxw gë ɓëxi eni gi oparëxanda odexëm eno ɗaŋëtarand do eɓi ɗaw̃ëndërand 15 eni pemërand endexëm eŋ do enëɓi nëcëtënd ɓëyël ɓën gër ɓela gë panga ind yël këɓi iŋ. 16 Ɓër yata baɓi ɓën ebani: Simoŋ ir nëngwët baŋo Piyer, 17 Ŝak gë Ŝaŋ, asëñiw̃ ar Sebede, do gë aɓinëm Ŝaŋ. Ɓën nëngwët baɓi ow̃ac ol: «Bëwanerëges» mëne ngëŋ Ɓër ang ekëman. 18 Na fo bani ɓëte: Andëre gë Filip, gë Barëtelemi, gë Maco, gë Toma, gë Ŝak asëñiw̃ ar Alëfe, gë Tade, gë Simoŋ, aw̃er an, 19 do gë Yuda Isëkariyot, ar lëxw baŋo Yesu an.

End emenan ed Angoc Amënëk eŋ

20 And w̃aỹi këni gër iciw̃ aŋ, ɓela ɓën ɓarërëgu këni gaŝëxe xali hi këni amëxwër atëm. Yesu gë odexëm ani cot bana amëd and këni ỹëpa eni ƴambëraxën. 21 Ga wël këni endeƴ eŋo ɓërexëm ɓën, ƴow këni eno tëra gayikako bani yëland mëne: oŝen ỹanar këni. 22 Ata ɓëŝalen ɓër xaniw bax gër Yerusalem ɓën re këni: «Yama Ỹëngëtir, emun end ɓëyël eŋ ga lil këŋo nde. Gë panga indexëm iŋ këɓi nëcëtënd ɓëyël ɓën gër ɓela.» 23 Ata Yesu w̃ac këɓi eɓi pelëra gë ɓapënëtal ɓaŋo do ko rend: «Mondake hik endeƴ eŋo? Sindan nde këŋo w̃aỹënd Sindan? 24 Angëmëne ɓër ebar eɓat eni merënd, ax gi ex na nde ebar edeɓën el aŝapër kë ŝapër? 25 Ɓëte angëmëne ɓër ekun eɓat eni merënd, ax gi ex na nde ekun elo ayëcar kë yëcar? 26 Awa angëmëne Sindan eɓi merelind ɓër ex gër owun orexëm ɓën, alati ko lati. Owun orexëm ol aŝapër kë ŝapër do ex kwët endexëm eŋ! 27 Ala ax kor na exo ɗil në iciw̃ ind ar gë ojaw̃ do eŋo kandëra napul irexëm in. Afo eŋo ɓon pere, do eŋo kap aye exo yëcaxën iciw̃ indexëm iŋ! 28 Ɗal in këmun felënd, Kaxanu aseɓan ko seɓanënd ɓeñëŋënax ɓeŋ do gë ocir od ŝir këno yo! 29 Ɓarikan ar këŋo ŝir Angoc Amënëk an, eteɓan axo cot na: Gayik anëka ri ko amena and din ir din aŋ.» 30 Ga bani rend mëne gë angoc añëŋënax hi ko yeƴanaxën baxo mondako Yesu.

End ɓoɓinëm ɓor Yesu do gë nëm eŋ

31 Ata na gër ed bani yeƴandëra mondako, h̃atëgu këni ɓoɓinëm ɓor Yesu do gë nëm. Ga xwëŝaw këni fac, law̃ën këno ala eŋo macëgu. 32 Ɓon ỹëmb bani ɓër xeta bano lëf gër aciw̃ ɓën. Ga ỹëpara këni jeƴ, lilëgu ko ar law̃ënëgu bano an, re ko: «Yakalëɓi fac norix gë ɓoɓinëx, ga këni ŝaland!» 33 Yaka këŋo: «Noỹo ngwa ex nëma do noɓën ex ɓëmaỹe ɓëndam ɓëŋ?» 34 Ga nëkon këɓi ɓër xeta baŋo ɓën, re ko: «Nëkoɗëɓi nëma do gë ɓëmaỹe ɓëndam ɓëŋ. 35 Ar kë rind er ỹandi këŋo Kaxanu an, ajo ex aɓaỹe do gë nëma.»

4

End apënëtal and ar oneɗ eŋ

1 Ata Yesu këɓi sëƴalirand gaŝëxe end Kaxanu eŋ gër ɓëŋa ir anjer and Galile. Ga xeta këno amëxwër atëm, Yesu fëra ko polo në ikuluŋ do ỹëpa ko. Ɓela ɓën ɗek xwëŝara këni gër ebar, gër ɓëŋa. 2 Ata ga këɓi sëƴalira gë ɓapënëtal, nëka ko mbaŋ. Er baxo rend: 3 «Ɓaxëtin end ala ar nëca bax oneɗ gër oŝënga orexëm eŋ. 4 Ga ko yiŝ eneɗa eŋ, mar lapak gër fëña. Ata ƴow këni oŝël ol, hël këni ɗek. 5 Mar lapak ɓëte gër aparëfac, gër ed ax ñëmb bana obar, lëgëk ataŋ gayik ax tiw̃ bana. 6 And fëtëk oyat aŋ, h̃ayëk ɗek gayik gë oɗëmbët këm hi bax. 7 Mar lapak ɓëte ŝit në acëc and gë odëmbën. And lëgëk aŋ odëmbën ok xëŝak, ata sëkwanëk ex dëw̃. 8 Ɓarikan mar lapak ɓëte gër ebar ejekax. Ga lëgëk, rafëk, do rëw̃ëk ɓon: enjëlir emat ofëxw osas, eŋo ofëxw ocongeɓat do eŋo keme.» 9 Ga h̃ata ko Yesu apënëtal aŋo, re ko: «Awa ar gë anëf an, wëlël exo eŋo.»

10 And ŝapër këni ɓela aŋ, ɓayi këni Yesu gë oparëxanda epëxw gë oki odexëm ok. Ata w̃ëka këno: «Inecëŋ këƴ sëƴalixënënd gë ɓapënëtal?» 11 Yesu yaka këɓi: «Wën fo yël këŋun Kaxanu, en nang end ɗal end ŝonayak end owun orexëm eŋ. Ɓër fac ɓën gë ɓapënëtal fo këni ỹana eni wëlënd. 12 Mëŋ ex ado eni nëkonënd aye, ani wat na. Ado eni wëlënd, aɓi pëni na, këdi këni nëngwët ola oreɓën ol do eɓi teɓan Kaxanu✡.» 13 Ata re ko ɓëte Yesu: «Angëmëne wën aŋun pëni ex na apënëtal aŋo, mondake këŋun fëni ɗek ɓacëxe ɓaŋ?

14 «Aneɗ an kë neɗënd eyeƴan ed Kaxanu el. 15 Fëña ir gër ed lapak eneɗa in ex ɓela ɓër sam eni wël eyeƴan elo, ataŋ Sindan exo ƴow exo dëxët ɗek gër ow̃ëkw oreɓën. 16 Ɓëte aparëfac aŋ ex ɓela ɓër sam eni wël eyeƴan ed Kaxanu el, gë onënga fo eni ma. 17 Ɓari ani gi ex na gë oɗëmbët, gogo nde eɓi ƴepan. And këɓi ŝopara aŋ, ba enëɓi cëndën në end eyeƴan elo eŋ, eɓi cena xali eni ɗap caw. 18 Ɓëte odëmbën ok ex ɓër sam eni wël eyeƴan ed Kaxanu el, 19 eni teɓ ocëmu od aniyan ok, gë oñandi od napul ok, do gë oñandi od eman ok ex këŝa xali ex tëkwan eɓi nëngwët in. 20 Do ebar ejekax el ex ɓela ɓër sam eni wël eyeƴan ed Kaxanu ɓën, eni ma eɓi nëngwët do ex cënar gër ow̃ëkw oreɓën: emat ex dëw̃ ofëxw osas, eŋo ofëxw ocongeɓat, do eŋo keme.»

End apënëtal and lambo eŋ

21 Yesu ga h̃ata ko apënëtal aŋo, w̃ëka këɓi ɓër baŋo ɓaxët ɓën: «Lambo ir fëtën këni in, ah̃oɓ nde këni h̃oɓënd gë enëp? Axwët nde këni xwëtënd ɗila në angaw̃? Ax gi ex na nde në er ƴaŋ këni xaw̃ënd? 22 Mëŋ ex, er hi bax yo watërëxe in, awati kë wati. Er hi bax yo eŝon-con in, aŝana kë ŝanaya goyat gër angoɓen! 23 Awa ar gë anëf an wëlël exo eŋo!» 24 Ɓaŝ ko ɓëte: «Ɓalëkënaliyindën end kën wëlënd eŋ. Gë acariya and kënëɓi sëƴinënd ɓela aŋ fo këŋun w̃aŝën wën ɓëte, ado sëf eŋun tënd motënd. 25 Ar w̃ak eyeƴan elo an, Kaxanu aɓaŝën këŋo ɓaŝën owël ol. Ɓari ar h̃ëpëk an, ỹow̃eỹ aŋo pëni na.»

End apënëtal and eneɗa end kë lëgënd gë andexëm eŋ

26 Yesu ŝom ko ɓëte: «Owun or Kaxanu ol er wëndërëk gë end ala ar kë yiŝënd eneɗa gër oŝënga orexëm fo. 27 Këŋo raŝënd nde ba këŋo ferënd nde, hik gëmëɗ hik goyat, eneɗa eŋ alëg kë lëg ex daf xarak mëŋ axwën an axo nang na ba mondake. 28 Ebar el dëŋ këŋo rëca ex ɗëg ang ondës fo, ex daf bële in xali ex neg do ex can, ɓanjëra ɓaŋ ex dëw̃ aye. 29 Do and kë sëg aŋ, eni ŋaŝ gë xorom in and kë h̃at ekanara ed ɓeneɗa aŋ.» 30 W̃ëka këɓi ɓëte Yesu: «Gë ine këne w̃atinaliye owun or Kaxanu ol, gë apënëtal and fe?» 31 Yaka ko mëŋ fo: «Ang enjëlir end atëx and mutarëd fo hik. Ɗek ɓeneɗa ɓend ex gër ebar ro ɓeŋ, enjëlir eŋo xurik ex ɓa. 32 Ɓarikan and këni neɗ do ex ɗëg aŋ, ata kë rafënd nëmëc ɗek ɓeɓëlëg ɓeɓër ex gër andëɗa ɓën. Ɓenini ɓeŋ ex ɗerëra xali oŝël or gër orën ol eni yëlëra ƴaŋ.»

33 Ata Yesu gë ɓapënëtal ɓaŋo sëfëtan baɓi end Kaxanu eŋ ɓela ɓën ang këni xor eɓi pëni ak. 34 Abaɓi sëƴali na gë ɓapënëtal këm. Ɓarikan and këni hi gë ɓësëfan ɓërexëm fo aŋ baɓi faỹënënd ɗek.

End Yesu do gë ekoc etëm eŋ

35 Ata kwël yatijo fo, and genëka aŋ, Yesu fel këɓi odexëm: «Kegëtane anjer aŋ.» 36 Ga fela këɓi amëxwër aŋ, ɓësëfan ɓën w̃ëla këno Yesu gë ikuluŋ ind gër ed ỹëpa baxo iŋ. Na fo bax ɓëte ɓëkuluŋ ɓëcëxe ɓëndanjëm. 37 And hi këni Yesu gë ɓësëfan ɓën gër ngu aŋ, h̃atëguk angoc etëm. Men oŋ kë xaninënd ɓomeŋ ɓomeŋ xali kë rëmbayand ikuluŋ iŋ. 38 Ɓarikan Yesu mëŋ ƴem këŋo raŝënd gër epoƴ ed kuluŋ gër akwëtaya and gaf. Ata exo nëngëtaxën in, ɓësëfan ɓën xeỹ këni ŝor: «Asëƴali, doro këne nemiye. Wëj axi ɓal ex na nde?» 39 Ga nëngëta ko na, xeỹan ko ekoc el gë anjer aŋ: «Xey wën, cësinayin!» Ataŋ seɓëk ekoc el do anjer aŋ ɓëte ỹëmëk ataŋ. 40 W̃ëka këɓi Yesu ɓësëfan ɓën: «Oko inew̃a yëdaraxën kën go? Ba wën xali gërëgako ane kwëta ex na nde?» 41 Aŋo yëdara këni kaŝ-kaŝ xali do këni w̃ëkarënd: «Noỹo ngwa ex ala ajo? Ekoc el do gë anjer aŋ aw̃a kë w̃and er ko re in?»

5

End ar gë ɓangoc ɓañëŋënax eŋ

1 Yesu gë ɓësëfan ɓërexëm ɓën, ga xegëta këni anjer aŋ, h̃at këni gër ebar ed Ɓëŝerasa. 2 Ataŋ ga ŝëpëta ko Yesu gër ikuluŋ, ŝanëgu ko pëlët gër oñeg, ala ar gë ɓangoc ɓañëŋënax do ko ƴend aped-fed. 3 Gër oñeg lëg baxo do ala baŋo xor na eno pokëra gë gweƴele-gweƴele. 4 Ɓand mar aɓon bano ɓonënd eno pokëra gër otaxan do gër osapar gë gweƴele-gweƴele. Ɓarikan mëŋ ɗek baxo xotënd exo nëtëra dëng-dëng odun ok. Ala ax cot bana ojaw̃ od eŋo ɓonaxën ok. 5 Er baxo xeỹërand cis wec gër ɓanapëra ɓand gër osënd. Asembaỹënaya baxo sembaỹënayand eman eŋ gë oxaỹ. 6 Sam ga watëgu këŋo Yesu caw, hër ko aped-fed do foxi ko gër lëngw irexëm. 7 Xeỹ ko: «Inew̃a ỹandi ki gër ndam Yesu, wëj Asëñiw̃ ar Ar-hik-ƴaŋ gër orën an? Këla gër ow̃ac or Kaxanu, këreƴe narën na!» 8 Baxo xeỹaxënënd mondako, awël baŋo wëlënd Yesu ga ko re: «Wën ɓangoc ɓañëŋënax, canin gër ala ajo!» 9 Ata Yesu w̃ëka këŋo: «Mondake këni w̃acënd?» Yaka ko: Wëno «Ɓenga sir-sir» këne w̃acënd gayik ɓangoc ɓandanjëm hi këmi. 10 Ata ɓangoc ɓañëŋënax ɓaŋo këno xarand Yesu këreɓi ŋw̃aỹ na caw, ga xeƴ këɓi eni ŋaw̃ëta ebar ed Ŝerasa el. 11 Xarak ler gër etënd gër ed hi bani na, ɓambëxwëbëxw banëɓi xaɗacërand na. 12 Ata ga wat kënëɓi, ɓangoc ɓañëŋënax ɓaŋ xara këno Yesu: «Cëñëtalëɓo mëni ɗil ɓambëxwëbëxw ɓaŋo!» 13 Ata w̃a ko Yesu. Na ɓangoc ɓañëŋënax ɓaŋ ga ŝan këni gër ala, lil kënëɓi ɓambëxwëbëxw ɓaŋ. Do ang hi bani gër ed kwëre kwëre ak, ỹëkëta këni gë ongër fo, lapayax këni gër anjer ɗek kece in, noỹelira këɓi ɗek. Er hi bani në ɓambëxwëbëxw owëli oki. 14 Ga ŝapër këni ɓëxaɗac ɓën, hërëra këni ɓëjo gër angol, ɓëjo gër ocënga. Reƴarax këni end wat bani eŋ. Ata w̃araraw këni ɓela ɓën, ɓura-ɓura gër onang. 15 Ga h̃at këni gër ed ebaxo Yesu, wat këno ar gë ɓëyël ar ɓenga ɓenga an, ga ỹëpa ko gë ɓanjëm ɓaŋ. Nang këni mëne aye dëŋ ɓakar këŋo onden oŋ. Yëdara këni xali xurik. 16 Ɓër wat bax ɗek er ri baxo Yesu ɓën reƴa këni end ar gë ɓëyël eŋ, do gë end ɓambëxwëbëxw eŋ. 17 Ata ỹana këni këno xarand Yesu exo dëxëta na gër ebar edeɓën. 18 Ga ko ɓaka Yesu polo gër ikuluŋ, ar ebax gë ɓëyël an w̃ëka këŋo: «Aw̃a nde këƴ w̃a me gi ar enga endeƴ?» 19 Ga h̃ëp ko Yesu, yaka këŋo: «Maỹil gër ndewën, gër iciw̃ indeƴ. Tëfëtanëxëyëɓi ɗek er rin ki Axwën Kaxanu in, do ang xaỹënan këŋo wëj ak.» 20 Ata ala ajo w̃aỹi ko do ko femëraxënd end Yesu eŋ gër Ɓangolepëxw. Areƴara baxo reƴarand ɗek er rin baŋo Yesu in. Do ɓela ɓën ɗek baɓi ŝarandërand endeƴ eŋo.

End endënaw̃ ecësëk do gë end asoxari aŝëxwëra eŋ

21 Yesu xegëtaw ko amaka ɓaka gë ikuluŋ iŋ. Ɓarërëgu këni gaŝëxe ɓela ɓën gër ɓëŋa ir anjer. 22 H̃atëgu ko na ar bano w̃acënd Yayëros, alëngw ar aciw̃ acaleya an, lapaya ko gër osapar or Yesu 23 do ko rend: «Asëƴali, ɗam ex exo koti endënaw̃ endam eŋ, axara xara këmi, ƴeye eƴo kwëtan otaxan ok exo pakaxën do exo ɗiyaxën.» 24 Yesu sëfër këni kwël gë Yayëros. Enga end ɓela eŋ kënëɓi sëfand do këno fimelirand Yesu. 25 Xarak asoxari ar baŋo ƴexayaxënënd oŝat elod ɓëniy epëxw gë ɓëki ebaxëna gër enga eŋo. 26 Mbaŋ soro baxo gër otaxan od ɓëxora ɓëranjëm, do faỹ baxo ɗek napul irexëm in gër oxora, ɓari axo pak bana. Ado aŋo hi baŋo kaŝ-kaŝ oŝëxwëra ol. 27 Ga wël ko mëne Yesu kë xucand, nëfënëfa ko xali sëkën këŋo, do xwixwëta ko acuɗ andexëm aŋ. 28 Er yëla baxo mëne ga xaỹ xaỹ këŋo exo kwixwëta ɓanjëm ɓandexëm ɓaŋ ata ko fak. 29 Sam ga xwixwëta këŋo, oŝat oŋ seɓëk ataŋ ecan el. Nang ko gër eman endexëm mëne afak dëŋ fak ko. 30 Yesu nang ko mëne panga indexëm ŝanëk na. Ata xwëŝa ko mërëxand gër amëxwër. Nëkona ko gand epoƴ do w̃ëka ko: «Noỹo xwixwëtak ɓanjëm ɓandam ɓaŋ?» 31 Yaka këni ɓësëfan ɓën: «Oko, këƴëɓi watënd ɓela ɓën ga këni fimelirand nde këƴ w̃ëkand noỹo xwixwëta ki?» 32 Ɓarikan mëŋ kwël këŋo ŝaland ar ri bax eŋo an. 33 Ata asoxari an këŋo rëgënënd anjiỹ aŋ, ga nang ko er hi baŋo in. W̃ara ko lapaya ko gër osapar or Yesu do reƴa ko ɗek ɗal in. 34 Ɓarikan Yesu re ko: «Awël nde aɓiw̃ën, ga xwëta këƴe fakaxën këƴ. Maỹil gë emëkw eƴemax do pakël oŝëxwëra oreƴ ol.»

35 Ga ko yeƴan mondako ɓayi baxo Yesu ga h̃atëgu këni ɓela ɓër hiw bax gër iciw̃ ind alëngw ar aciw̃ acaleya an. Re këni: «Awa anëka xor këŋo endënaw̃ endeƴ eŋ! Ine këƴo soroli mama Asëƴali an?» 36 Ɓarikan ado ga wël baxo eyeƴan elo, Yesu fel këŋo alëngw ar aciw̃ acaleya an: «Këreƴ yëdara na ngëŋ, kwëtale mondako dëŋ.» 37 Gaɓatak axo ma bana eŋo ɗaŋëta gër iciw̃ ind Yayëros angëmëne ax gi ex na Piyer, gë Ŝak do gë Ŝaŋ, aɓinëm ar Ŝak. 38 Ga h̃at këni gër iciw̃ ind alëngw ar aciw̃ acaleya, Yesu wat këɓi ɓela ɓën ga këni renitara axeỹënd mbaŋ. 39 And lil ko aŋ, w̃ëka këɓi: «Ine kën ŝëŝësinënd go? Inew̃a otes od go ok? Itox iŋ araŝ fo raŝ këŋo, axo cës ex na.» 40 Ata ga wël këno, ỹana këni këno wërëƴand. Yesu nëcët këɓi ɗek ang ebani ak. Ga w̃ac këɓi nëm gë sëm ir endënaw̃ do gë ɓësëfan ɓër laŋëta baŋo ɓën, lil këni gër ed xwët bano itox. 41 Ata Yesu lëk këŋo itox iŋ gër ataxan, re ko: «Talita kumi», mëne ngëŋ: Endënaw̃ kanil, ga re këme! 42 Ataŋ kwengweremët endënaw̃ eŋ, xwëŝa ko ceg do ko yëtënd, anëka sëk baŋo ɓëniy epëxw gë ɓëki. Ɓër wat bax eŋo ɓën ŝëg këɓi ɓenjëw̃ ɓeŋ ga xurik aŝaran in. 43 Yesu xëŋara këɓi aye ɓëxwën endënaw̃ eni cësinali endeƴ eŋo. Fel këɓi eno yël er ko ƴamb in.

6

End Yesu gër Nasaret eŋ

1 Ata Yesu xani ko na, w̃aỹi ko kwël gër Nasaret, gër ed raf ko. Sëfër këni gë ɓësëfan ɓërexëm ɓën. 2 And h̃atëguk akey and eteyëta aŋ, ƴe ko këɓi sëƴalirand gër aciw̃ acaleya. Ɗek ỹëmb bani ɓër oɓaxët ɓën, do ga këɓi ŝarandëra këni w̃ëkarënd: «Feye wa ŝotëgu ko eŋo? Orenik or mondake wa ŝot ko? Do mondake ko rind ɓecarax ɓendako rako ɓeŋ gë otaxan odexëm ok? 3 Ax gi ex na nde mëŋ ex afika ar otëx an, asëñiw̃ ar Mari an? Ax gi ex na nde ɓoɓinëm ex Ŝak gë Yose, gë Yud do gë Simoŋ? Do ɓëɓinëm ɓëtoxari ɓëŋ cëŋ, ax gi ex na nde gër ndeɓi ro dëŋ exëni?» Ata në eŋo baɓi h̃ëpëgënanaxënënd endexëm eŋ. 4 Ata yaka këɓi Yesu: «Alaw̃ënel ar Kaxanu an, gër angol andexëm fo këno yafënd, ado ɗek ɗek in gër ɓërexëm do gë ɓër ekun eɓat gë mëŋ ɓën.» 5 Ata ecarax gematak aŋo mëndan bana exo di na. Ɓëŝëxwëra ɓëfënëpëne fo fakën baɓi ga h̃ëmbara këɓi. 6 Mondako ŝaran baŋo Yesu end oŋëpëgënan odeɓën eŋ.

End olaw̃ën or ɓësëfan epëxw gë ɓëxi eŋ

Ata Yesu ko sëfërand ɓëngol ɓënd ler gër Nasaret ɓëŋ eɓi tëƴalirax. 7 W̃ac këɓi ɓësëfan epëxw gë ɓëxi ɓën, law̃ën këɓi eni ƴe ɓëxi ɓëxi sam ga yël këɓi panga ind enëɓi nëcëtaxënënd ɓangoc ɓañëŋënax iŋ. 8 Fel këɓi ɓëte eni mëlayand oŝët fo do këreni mëland na: ax gi ex na eƴamb-ƴamb, ax gi ex na ambaɓ, ax gi ex na koɗi gër ɓëmboto. 9 Ɓarikan eni peɗand ɓapeɗ ɓand xalanj, ɓëte këreni cuɗand na ɓacuɗ ɓaki. 10 Afel fel baɓi ɓëte: «Gër iciw̃ ind kën h̃at, ɓayiyindën na xali yatir kën xuca. 11 Ɓëte angëmëne en ŋat në angol, do ɓela ɓën eni ŋëp enun kwëtaya in ba eni ŋëp enun ɓaxët in, pëxwëcayin obar od lëkak gër osapar orewën ok en kucaxën. Obar oko ex osede or këɓi ŝëndën ɓela ɓëjo.» 12 Ga ƴe këni ɓësëfan ɓën, femërax këni gër ɓela end eni nëngwët aniyan andeɓën eŋ. 13 Nëcët kënëɓi ɓëyël ɓëranjëm gër ɓela. Ɓëte ɓëŝëxwëra ɓëranjëm banëɓi nëmërand ogu, do bani fakënd.

End ecës ed Ŝaŋ Batis eŋ

14 Erod, emun eŋ, wël bax er baxo rind Yesu in gayik ow̃ac or Yesu ol mongwëli wëli bax. Ɓërëmar are bani rend mëne Ŝaŋ Batis, ar baɓi ɓuyind ɓela an xaniwëk gër ecës, mëŋ ŝotaxën ko panga ind ko rixënënd ɓecarax iŋ. 15 Na fo bani ɓër bax rend mëne alaw̃ënel Eli xaniwëk gër ecës. Na fo bani ɓëte ɓër bax rend mëne alaw̃ënel ar Kaxanu aɓat, ang ebani akarëk ak, xaniwëk. 16 Ɓarikan, Erod ga wël ko ɓeŋo ɗek, re ko: «Yama Ŝaŋ Batis ir foɗëtën bamo gaf ga xaniwëk nde gër ecës.» 17 Erod mëŋ dëŋ re bax eno tëra Ŝaŋ Batis do eno pokëra gë gweƴele-gweƴele lëf gër epëra gayik anëp nëp baŋo ga watar bani gë Erojad, alindaw̃ ar aɓinëm Filip an. 18 Enimin, Ŝaŋ Batis mondako baŋo fëlend Erod: «Ax ñap ex na eƴo kan aɓinëx asoxari arexëm an.» 19 Ata Erojad mbaŋ ŝus baŋo Ŝaŋ Batis do ỹandi baŋo eno ɗaw̃, ɓari abaxo xor na. 20 Ado Erod ayëda baŋo yëdand Ŝaŋ Batis ga nang baxo mëne ala ar ŝenene ex, aw̃ënëk ex. Mëŋ ɓayik abaŋo seɓ na eno dixëra. Ɗek baxo ŝëndënd and këŋo wël aŋ xarak anëngan dëŋ baŋo nënganënd oɓaxët ol. 21 Ata Erod ri ko ofëna or ekwitaxën ed akey and rëw̃ këno. W̃ac këɓi gër ñambëran ɓëlëngw ɓën do gë ɓemun ɓend ocoroɗa ɓeŋ, ebar ed Galile el ɗek. 22 Ga lilëgu ko aɓiw̃ ar Erojad gër ed ỹëpara bani, w̃an ko xali nëngan këɓi Erod gë ɓër w̃acëraw baɓi gër ofëna ɓën. Ata Erod, emun eŋ, fel këŋo endënaw̃ eŋ: «Mëkale er ỹandi ki yo, wëno ayël këmi yël.» 23 Ga yaŝar ko ɓaŝ ko: «Er këƴe xara yo ayël këmi yël, ado ex gido mi cet ja mërëxand ebar ed gër ed wun ko ro el.» 24 Ata ŝan ko endënaw̃ eŋ, w̃ëkaw këŋo nëm Erojad: «Inew̃a këmo xara emun eŋ?» Yaka këŋo: «Karalo gaf ir Ŝaŋ Batis in, ar këɓi ɓuyind ɓela an.» 25 Ga wërëŝëtaw ko aỹand lëf gër ed exo emun, xara këŋo: «Er ỹandi ke eƴe yëlëgu gërëgako gaf ir Ŝaŋ Batis in polo në inëp.» 26 Ata emun eŋ hi këŋo këŋ gër emëkw, ŝena këŋo. Ɓarikan ga yaŝar baxo xali wël këno ɓër ofëna ɓën, ax mënd bana eŋo ɗëc endënaw̃ eŋ er xara ko in. 27 Emun eŋ law̃ën këŋo ataŋ anëkona arexëm aɓat exo mëlaw gaf ir Ŝaŋ Batis in. 28 Ƴe ko, foɗëtëgu ko gaf ir Ŝaŋ Batis in gër ed fëra bano do w̃ëlaw ko në inëp. Fëxwën këŋo endënaw̃ eŋ. Endënaw̃ eŋ ŝena ko yëlëx këŋo nëm. 29 Ɓësëfan ɓër Ŝaŋ Batis ɓën ga wël këni endeƴ eŋo, ƴen këni eman endexëm eŋ gër epëra do w̃ëxëta këno në ỹeg.

End eñëmbën ed eƴamb ƴamb eŋ

30 Oparëxanda ok ga ɓakaraw këni gër Yesu, reƴa këni ɗek ɓeɓër riw bani ɓën do gë ɗek end sëƴaliraw banëɓi ɓela eŋ. 31 Ata yaka këɓi Yesu: «Awa ƴowën ene nacëtaye në er tëɓ en teyëtax tëkër!» Mbaŋ ebani ɓela ɓër xeta baɓi ɓën: ɓëjo këni ƴend ɓëjo këni h̃atëgund, ax mënd bana ang këni ƴambëra ak. 32 Yesu gë ɓësëfan ɓën fëra këni polo në ikuluŋ eni nacëtaxën. 33 Ata ɓela ɓëranjëm wat kënëɓi ga këni ƴe, xwita kënëɓi. Do angol and ex yo bani xanirawënd eni ƴe olëngët, gogo nde ga h̃atët këni. 34 And bani ŝëpëtand gër ikuluŋ aŋ, Yesu wat këɓi ɓela ga ɓarërëgu këni xali hi këni amëxwër atëm. Aŋo xaỹënan këŋo xali gayik er hi bani ang opeỹ od gë axaɗac këm fo. Na sëƴalira baɓi ɓeɓëranjëm xali nëkak. 35 Ga kë xwëyar ɓësëfan ɓërexëm ɓën sëka këno Yesu do re këni: «Asëƴali, ro gër ed hi këne apuỹ ex do anëka w̃ëɗëk eñan eŋ. 36 Pelalëɓi ɓela ɓën eni capërëra gër ocënga, ed ɓëñëpa el, do gër ɓëngol ɓënd ler ro eni yëcërax er këni ƴamb in.» 37 Ɓarikan mëŋ yaka këɓi: «Yëlinëɓi wën dëŋ er këni ƴamb in!» Yaka këno: «Ba mi ƴe mi yëcëgu mburu në ɓatama okeme oki ɓand koɗi nde, mëni ɗëɓaxën ɗek ako?» 38 Ata w̃ëka ko Yesu: «Ɓamburu ɓanjëgwe wa lëkaya kën? Ƴeyin en nangëgu!» And w̃ëkaraw këni aŋ, yaka këno: «Ɓamburu ɓanjo do gë oxan oxi.» 39 Aŋo re ko enëɓi pel ɓela ɓën ɗek eni ñëpara ɓëmëxwër ɓëmëxwër gër ondës ocëkët. 40 Ata ỹëpara këni ɓëmëxwër ɓënd mar ɓela keme, ɓëŋo ofëxw oco. 41 Yesu ga w̃eɗ ko ɓamburu ɓanjo ɓaŋ do gë oxan oxi ol, xeŋa ko orën ol do ŝëkwa këŋo Kaxanu. Ga xwët ko, hëbëndër ko ɓamburu ɓaŋ do yël këɓi ɓësëfan ɓën eni cet. Ɓëte mondako fo ŝet baɓi oxan ol xali ŝot këni ɓën ɗek ang ỹëmb bani ak. 42 Na ƴambëra këni xali w̃ed këni ɓën ɗek. 43 Ata ɓar këni ɓësëfan ɓën ɓakange epëxw gë ɓaki ɓacaxaken ɓand mburu ind ɓayëta bax ɓaŋ do gë oxan ol. 44 Ɓër lëɓa baɓi Yesu ɓën er ebani, ɓësoŝan ɓën fo, owëli oco.

End Yesu gër men eŋ

45 Ataŋ ga xucak eŋo, Yesu nëyali këɓi ɓësëfan ɓërexëm ɓën eni ɗëngwa gë ikuluŋ iŋ ekeg ed anjer, gër Betësayida do mëŋ ɓayi ko na eɓi pela ɓela ɓën. 46 And fela këɓi aŋ, ƴe ko ƴaŋ në etënd exo calex. 47 Ga ŝëlak eñan eŋ, ɓësëfan ɓën h̃at këni gë ikuluŋ iŋ mërëxand ir anjer xarak ekeg elo ɓayiw baxo Yesu gër ebar. 48 Wat këɓi ɓësëfan ɓën ga ŝopa këɓi ewac el gayik aped-fed gë ekoc etëm bani xasënd gë ikuluŋ iŋ. Emëɗ ekarëk el, Yesu këɓi sëfand do ko wëñënd ƴaŋ gër men ang gër ebar fo. Ga sëk këɓi, ỹandi këŋo eɓi cand. 49 And wat këno ga ko wëñëta ƴaŋ gër men aŋ, ɓësëfan ɓën yëla këni mëne oñeỹ ex, ax gi ex na mëŋ. Ata ses këni ŝor. 50 Ga këno nëkon, ɓën ɗek ŝëg këɓi ɓenjëw̃ ɓeŋ. Ataŋ yeƴaneli këɓi Yesu: «Kapinayin! Wëno ex, këren yëdara na.» 51 And hi ko polo gër ikuluŋ aŋ, xucak ekoc el. Ata ɓësëfan ɓën ɗek ŝaran baɓi endexëm eŋ. 52 Gayikwa ỹoweỹ aɓi pëni bana ecarax end mburu eŋ: ga foɗ baɓi.

End epakën ed ɓëŝëxwëra gër ebar ed Genesaret eŋ

53 Ga xegëta këni anjer aŋ, h̃at këni gër ebar ed Genesaret. 54 And ŝëpëta këni gër ikuluŋ aŋ, ɓela ɓën xwita këno ataŋ Yesu. 55 Ata w̃ara këni enëɓi mëlaraw ɓëŝëxwëra ɓën monëɓi gër ɓanakaya ɓandeɓën. Motëfelira bano sëfelirand Yesu gand ed ko ƴe yo. 56 Gër ed ko lil yo, hik ingol, hik angol atëm, hik oŝënga, tar fëña in banëɓi xwëtënd ɓëŝëxwëra ɓën do bano xarand eɓi teɓ eni kwixwëta ndakaŋ ambana and acuɗ andexëm aŋ. Do ɗek ɓër baŋo xwixwëtand ɓën afak bani fakënd.

7

End ɓapela ɓand ɓëxarëk eŋ

1 Akey amat, Ofariseŋ do gë ɓëŝalen ƴow bax gër Yesu ga xaniw këni gër Yerusalem. 2 Ata wat kënëɓi ɓësëfan ɓërexëm ɓërëmar ga xoɓa këni gër eƴambëran gë otaxan oɓuyaraxik, mëne ngëŋ neɓarëxe. 3 Xarak Ofariseŋ ok do gë Ɓëŝëwif ɓën ɗek abani ƴambëra na neɓarëxe ŝenene otaxan ok, ang rëp bax gër ɓapela ɓand ɓëxarëk ɓëreɓën ak. 4 Angëmëne në akwëndaya and gër angol ƴe bani, and këni w̃aỹi gër iciw̃ aŋ din bani neɓarand aye eni ƴambëraxën. Ɓëte mbaŋ e ebax ɓend akarëk ɓend bani fëɓënd ɓeŋ: eneɓ ed onëp, eneɓ ed ofeƴa el do gë ed ɓandun ɓand ƴawale el. 5 Ofariseŋ ok gë ɓëŝalen ɓën w̃ëka këno Yesu: «Ɓësëfan ɓëreƴ ɓën inew̃a këni liyaxënënd mondako, ga këni ƴambërand gë otaxan oɓuyaraxik, do ani tëfënd na ɓapela ɓand ɓëxarëk ɓëreɓi ɓaŋ?» 6 Ata Yesu yaka këɓi: «Ata alaw̃ënel Esayi ɗal re baxo mëne wën ɓëỹëŋënax ɓër kë laɓayand hi kën. Ga ỹëgw ko wa:

“Ɓela ɓëjo gë etëỹ el fo këne fëɓënd,

Anjëlan andeɓën aŋ caw h̃awëta ke;

7 Asoro fo këni sorond cale indeɓën iŋ,

Osëƴali oreɓën ol ɓapela ɓand ɓela fo ex✡”.»

8 Ata re ko ɓëte Yesu: «Wën, kë ƴepënënd er re ko Kaxanu in do kën fëɓënd ɓapela ɓand ɓela. 9 Kën ƴepënënd apela and Kaxanu aŋ do kën fëɓënd amërëw̃ëra andewën. 10 Ga re ko Moyis:

“Wëj ala an pëɓëlëɓi norix gë sorix,

Ar këŋo xare yo nëm ba sëm ar eɗaw̃ ex✡.”

11 «Ɓarikan wën këɓi sëƴalind ɓela ɓën: And ki xara ỹeỹ norix ba sorix aŋ, axor këƴ xor eƴo pel mëne gë er ebax eƴo dëcaxën in “Korëbaŋ” ex, mëne ngëŋ Kaxanu yël këƴo. 12 Ax gi ex na nde në end apela andewën aŋo, ɓela ɓëranjëm anëɓi dëcand na ɓëxarëk ɓëreɓën ɓën? 13 Ata mondako kën ƴepënënd eyeƴan ed Kaxanu el gë apela and yerët kën gë andewën dëŋ. Ɓëte awata wata kën ɓemenak ɓend ang eŋo ak.»

14 Yesu w̃ac këɓi gaŝëxe ɓela ɓën. Ga sëka këno amëxwër atëm, re ko: «Wën ɗek ɓaxëtine ɗe aye eŋun pënixën. 15 Ỹoweỹ ax gi ex na er kë lil gër ala do eŋo ɓuyarën. Ɓarikan er kë ŝanënd in këŋo ɓuyarënënd. 16 Awa ar gë anëf kala, ɓaxëtëlexo eŋo.» 17 And lil ko Yesu lëf gër iciw̃ aŋ, ga seɓëgu këɓi fac amëxwër aŋ, ɓësëfan ɓërexëm ɓën w̃ëka këno eɓi paỹën apënëtal aŋo. 18 Ata re ko: «Oko, wën ɓëte an gi ex na nde gë orenik? Aŋun pëni ex na nde mëne ỹoweỹ ax gi ex na er kë lilënd gër ala do eŋo ɓuyarën? 19 Er kë lilënd gër ala in gër acël kë h̃atënd, ax gi ex na gër emëkw. Do and kë hi gër acël aŋ, ex paỹërax gër apuỹ.» Ata gë eyeƴan elo w̃asin baɓi Yesu mëne eƴamb ƴamb ed ex yo aw̃ën w̃ënëk. 20 Er re baxo mëne er kë ŝanënd gër ala in këŋo ɓuyarënënd. 21 Gër emëkw ed ala kë ỹanand xali ex can: ɓanjëlan ɓañëŋënax ɓaŋ, gë eñac eŋ, gë orek ol, gë eɗaw̃ër el; 22 gë orekar ol, gë aŋana and koɗi aŋ, gë oxeỹ ol, gë njifa ind ɓela iŋ, gë asëk alakirand fo in, gë oƴakërax ol, gë ocir od Kaxanu ok, gë ndafënan iŋ, do gë ofënirëx ol. 23 Eyo gër emëkw kë ỹanand ɓeŋo ɗek, do and kë ŝan aŋ eŋo ɓuyarën ala an.

End asoxari aliyer eŋ

24 Ga xucak eŋo, Yesu ƴe ko gër ebar ed këni w̃acënd Tir. H̃at ko yir fo në iciw̃ ga xeƴ këŋo eni nangëra ɓela ɓën mëne mëŋ ƴowëk, ɓarikan gogo nde ga nangëraw këni. 25 Ga wël ko nëm ir endënaw̃ end hi bax gë angoc añëŋënax, ƴow ko lapaya ko gër osapar or Yesu. 26 Asoxari ajo Agërek ebaxo do xaniw baxo gër Fenisi gand ebar ed Siri. Axara xara baŋo Yesu eŋo nëcët angoc añëŋënax aŋ gër aɓiw̃. 27 Yesu yaka këŋo: «Cënil pere eni med oɓaŝ ol. Ecemar ed këni ƴambënd oɓaŝ el ax ye ex na eƴëɓi ɗapën ɓëkwërëkwër.*» 28 Re ko asoxari an: «Eyo ɗal ex Axwën, ɓarikan ɓëkwërëkwër ɓëŋ ɗila gër ed këni ƴambërand oɓaŝ këni w̃eɗarand ɓëngacan ɓënd këni lapëtarand ɓëŋ.» 29 Ata re ko ɓëte Yesu: «Awa në end eyeƴan elo ayakali këmi yakali. Maỹil, angoc añëŋënax aŋ anëka ŝan ko gër aɓix.» 30 And w̃aỹi ko asoxari aŋ, sëkëx ko mëne angoc añëŋënax aŋ anëka ŝan ko gër aɓiw̃, alaki fo alaki baxo gër angaw̃.

End apaxo eŋ

31 Yesu ga xani ko na gër ebar ed Tir, ko w̃aỹind ond gër ebar ed Galile oŋ na do ko xucand gër ed Sidoŋ el. Ɓëŋa ir anjer in baxo sëfand gand beɓët ir «Ɓangolepëxw.» 32 Fed këni gë ɓela ga këno w̃ëlanëgu apaxo, ar bax yeƴanënd gë ojaw̃ fo. Na xara këno eŋo ŋëmba exo pakaxën. 33 And nacët këŋo caw gër ed hi bani ɓela aŋ, Yesu ŝo ko ɓanëf ɓand apaxo ɓaŋ, gë oɓasa odexëm ok, do wiŝ këŋo gë ɓato ɓaŋ gër aniw̃. 34 And xeŋa ko orën aŋ, yën ko atëm, re ko: «Efata», mëne ngëŋ Ɗëmëtayayin. 35 Ataŋ lëmëtayak ɓanëf ɓaŋ do lëkwëtarëk aniw̃ aŋ, apaxo aŋ ỹana ko ko yeƴandërand ŝenene. 36 Yesu xëŋa këɓi eni cësinali endeƴ eŋo. Ɓarikan axëŋa yo axëŋa ɓela ɓëjo aŋo bani reƴarand kaŝ-kaŝ. 37 Mokuri xuri bax ang ŝaran baɓi xali bani rend mëne Yesu ɓecaraxik fo ko rind. Ɓanëf ɓand ɓër ɓapaxo ɓaŋ ko lëmëtënd, do ɓaniw̃ ɓand ɓamuma ɓaŋ ko lëkwëtënd eni yeƴandëraxën.

8

End eñëmbën ed mburu eŋ

1 Akey amat, ɓela ɓën ga ɓarërëgu këni omëxwër otëm, xeta këno gaŝëxe Yesu. Ga wata ko mëne ɓela ɓëjo er ƴamb in ani cot bana, w̃ac këɓi ɓësëfan ɓërexëm ɓën do re ko: 2 Nëkoyinëɓi ɓela ɓëjo, ɗek ke xaỹënanënd elod ɓakey ɓatas këne sëfarand, ɓari ani gi ex na gë eƴamb ƴamb. 3 And këmëni fela ƴambërarëxe aŋ, ɓon këni sorox gër fëña gayik ɓërëmar caw xaniw këni. 4 Yaka këno ɓësëfan ɓën: «Mondake wa kënëɓe lëɓaye tëɓ ro?» 5 Aŋo w̃ëka këɓi Yesu: «Ɓamburu ɓanjëgwe wa lëkaya kën?» Yaka këni: «Ɓanjongëɓaki.» 6 Fel këɓi ɓela ɓën eni ñëpara gër ebar. Ga xana ko ko ɓamburu ɓanjongëɓaki ɓaŋ, ŝëkwa këŋo Kaxanu, hëbëndër ko do yël këɓi ɓësëfan ɓën enëɓi cetëra amëxwër aŋ. Ata ŝet këno ala kala aton ɗek ang ebani ak. 7 Ɓëte ɓëngan ebaxëna, ga xana këɓi Yesu, ŝëkwa këŋo Kaxanu do re ko ɓëte enëɓi cetëra ɓela ɓën. 8 Na ƴambëra këni xali w̃ed këni. Ɓayitarak mburu iŋ në ɓakange ɓanjongëɓaki. 9 Ɓela ɓër lëɓa baɓi na yatijo ɓën er hi bani në owëli onax. Ata ga ƴambëra këni, Yesu fel këɓi eni maỹira. 10 Ataŋ mëŋ gë ɓësëfan ɓërexëm ɓën fëra këni gër ikuluŋ do kwël ƴe këni gër ebar ed Dalëmanuta.

End amatinali and gër orën eŋ

11 Akey amat, Ofariseŋ ƴow baxëna na eno mëkara Yesu. Ga ỹandi këɓi eno ɓon, w̃ëka këno eɓi masin ecarax emat eni nangaxën mëne gër orën xaniw ko. 12 Ata ƴepandëra këŋo Yesu gër onden ondexëm endeɓën eŋ, yën ko atëm do re ko: «Wën ɓela ɓëjo, inew̃a këne w̃ëkaxënënd mun masin ecarax en nangaxën mëne gër orën xaniw këme? Ɗal in këmun felënd, ecarax an wat na.» 13 And h̃ata ko eŋo aŋ, Yesu ɓaka ko polo gër ikuluŋ eni kegëtaxën anjer aŋ gë ɓësëfan ɓërexëm ɓën.

End lewir ir Ofariseŋ eŋ

14 Ɓësëfan ɓën axwëya xwëya bani eni pena mburu iŋ. Amat fo w̃ëlali bani gër ikuluŋ. 15 Ata re ko Yesu: «Kwëỹëtayin lewir ir Ofariseŋ in do gë lewir ir od Erod in*.» 16 Ata ga wël këni eŋo, ɓësëfan ɓën këni yëland mëne ga bani gë mburu këm yeƴanaxën baxo mondako Yesu. 17 Ga wata ko Yesu mëne mondako këni yëland, w̃ëka këɓi: «Inew̃a kën yëlaxënënd mëne ga hi këne mburu këm yeƴanaxën këme mondako? Xali gërëgako aŋun pëni ex na nde er re këme in? Wën ỹow̃eỹ an kaman ex na nde pere? 18 Ata wën and mokem xem këŋun ɗe ogaf ok. Gë ɓangës hi kën ɓari an watërand na, gë ɓanëf hi kën, ɓari an wëlërand na. 19 An kwita ex na nde gë ɓamburu ɓanjo lëɓa bamëni ɓela owëli oco? Do ɓacaxaken ɓand ɓayëtara baɓi ɓaŋ, ɓakange ɓanjëgwe ɓar ban?» Yaka këno: «Ɓakange epëxw gë ɓaki.» 20 Ɓëte an kwita ex na nde and lëɓa bamëni gë ɓamburu ɓanjongëɓaki ɓela owëli onax aŋ? Ɓakange ɓanjëgwe fëxw baŋun ɓacaxaken ɓand ɓayëtara baɓi ɓaŋ? Yaka këno: «Ɓakange ɓanjongëɓaki.» 21 Ata re ko ɓëte Yesu: «Do wën xali gërëgako, ỹow̃eỹ an kaman ex na nde?»

End Yesu do gë aŝiw̃ëk ar gër Betësayida eŋ

22 Yesu gë ɓësëfan ɓën h̃at këni gër Betësayida. W̃ëlanëgu këno na aŝiw̃ëk do xara këno eŋo pakën. 23 Ata Yesu lëk këŋo aŝiw̃ëk an gër ataxan do las këŋo xali ŝan këni ingol iŋ. Ga xwëŝa këni, wiŝ këŋo gër ɓangës do fëɗ këŋo. And fëɗët këŋo aŋ, w̃ëka këŋo: «Ỹeỹ nde këƴ watënd na?» 24 Ga xëw̃ëta ko aŝiw̃ëk an, re ko: «Në ewat mëni ɓela ɓën ang ɓatëx fo, ɓari aƴexëra këni ƴexërand ɗe.» 25 Yesu fëɗ këŋo gaŝëxe. And feɗët këŋo aŋ, aŝiw̃ëk an fak ko ataŋ, do ko watërand ŝenene. 26 Yesu fel këŋo exo maỹi gër ndeɓën, kërexo ɓaka na gër ingol.

End Piyer do gë Yesu eŋ

27 Yesu gë ɓësëfan ɓërexëm ɓën ƴe bax gër ɓëngol ɓënd ler gër Sesare ir Filip. Gër fëña, w̃ëka këɓi: «Gër onang or ɓela, wëno noỹo këni rend hi këme?» 28 Yaka këni: «Ɓela exëna ɓër kë rend wëj ex Ŝaŋ Batis; ɓëjo wëj ex alaw̃ënel Eli, do ɓëjo ɓëte wëj ex, alaw̃ënel ar Kaxanu aɓat, ang ɓëtëraw këni ak.» 29 «Do wën cëŋ, ine këne rend?» Yaka këŋo Piyer: «Wëj ex Afexën an.» 30 Ata Yesu xëŋa këɓi xali mëne eŋo ala këreno pelëɗ na.

End ecës ed Yesu eŋ

31 Ata amëd aŋo ỹana baxo Yesu këɓi felënd ɓësëfan ɓën mëne, mëŋ Asëñiw̃ ar ala an, mbaŋ ko soro. Ɓëxarëk ɓër Ɓëŝëwif ɓën, gë ɓëŝaɗaxan ɓëlëngw ɓën do gë ɓëŝalen ɓën aŝus këno ŝus xali eno ɗëxw gër ecës. Ɓarikan gë akey atasën aŋ, exo kani gër ecës. 32 Kerët felëra baɓi ɓësëfan ɓën ɓeŋo. Ata Piyer ga nacët këŋo këŋo rexërand. 33 Ɓarikan Yesu ga nëkona ko gand ɓësëfan ɓërexëm, xeỹan këŋo Piyer: «Nacëtaxële fa Sindan, anjëlan andeƴ aŋo and ɓela fo ex, ax gi ex na and Kaxanu!» 34 Ata and w̃ac këɓi amëxwër do gë ɓësëfan ɓërexëm aŋ, re ko: «Ar ỹandi këŋo exe tëf an teɓëlexo eɓal ed gaf irexëm fo el. Gilexo aw̃elëk ar exo toro mbaŋ në end ow̃ac oram exe tëfaxën. 35 Ar kë xwël aniyan andexëm an, anemin ko nemin. Ɓarikan, ar kë nemin aniyan andexëm në end ow̃ac oram do në end Atëfëtan an, afexën ko fexën. 36 Inew̃a këŋo feca ar kë ŝotëra ɗek ɓeɓër hik gër ngwën ro ɓën xarak axo pexën ex na enjëw̃ endexëm eŋ? 37 Do gë inew̃a ko nëmb ala an enjëw̃ endexëm eŋ? 38 Ar këŋo ŝëfënan yo endam, do gë end eyeƴan edam eŋ, mërëxand ir anjex and kë rind orekar do and ɓëw̃endëran aŋo, wëno Asëñiw̃ ar ala an ɓëte aŝëfënan ke ŝëfënan endexëm eŋ yatir këme ɓakaw gë enjaran end Faba eŋ do gë omeleka omënëk ok.»

9

1 Ata re ko ɓëte Yesu: «Ɗal in këmun felënd, ang xwëŝara kën ro ako, ɓërëmar ani cës na watërëxe owun or Kaxanu ol ga ƴowëk gë panga itëm.»

End enjaran end Yesu eŋ

2 Ga xucak ɓakey ɓanjongamat, Yesu w̃ac këɓi Piyer gë Ŝak do gë Ŝaŋ eno ɗaŋëta ƴaŋ në etënd ecakax. Ga h̃at këni, owati or eman end Yesu ol nëngwëtak gë ogës odeɓën. 3 W̃eɗëk ɓanjëm ɓandexëm ɓaŋ kë ỹegënd jing-jing do feŝëk nëmëc ang ko xorëdoxo ala exo peŝën anjëm gër ebar ro ak. 4 Ata ɓësëfan ɓësas ɓën wat kënëɓi pëlët Eli gë Moyis ga këni xanar gë Yesu. 5 Piyer ga faɓ këŋo Yesu, re ko: «Asëƴali, ɓon yedox ene ɓayiye ro! Dine ɓaner ɓatas: amat andeƴ, amat and Moyis do aŋo and Eli.» 6 Piyer abaxo nangënd na er ko rend in, gayikwa anjiỹ aŋ lëk baɓi xali xurik mëŋ do gë ɓoŝandaw̃. 7 Aŋo fedawëk aŋar do laɓ këɓi kwëc. Wëlik oniw̃ ga kë re: «Awa ajo ex ɗe Asëñiw̃ën, ar pëlot gër yomb iram an, ɓaxëtindëno.» 8 Ataŋ ɓësëfan ɓësas ɓën nëkonara këni jeƴ, wat këno Yesu gaɓat. 9 Ga këni ŝëla etënd el, Yesu xëŋa këɓi mëne ala këreno pelëɗ na er watëgu këni in xali mëŋ Asëñiw̃ ar ala an exo kani gër ecës. 10 Ga xwëtaya këni gër ow̃ëkw eyeƴan elo, këni w̃ëkarënd ɓën ɓësas er w̃acayak ekani ed gër ecës in.

11 Ga xucak eŋo, ɓësëfan ɓën w̃ëka këno Yesu: «Inecëŋ këni rend ɓëŝalen ɓën mëne afo exo ƴow pere Eli ɗamana exo ƴowaxënëgu afexën an?» 12 Yesu yaka këɓi: «Eyo Eli aƴow ko ƴow exo kanindëra ɓeỹ ɗek. Ax gi ex na nde aỹëgw ỹëgw këni ɓëte mëne wëno Asëñiw̃ ar ala an, aŝus këne ŝus ɓela ɓën do ene torondëra mbaŋ? Ine yëla kën wën? 13 Gërëgako, nangin mëne Eli anëka ƴow ko, ɓarikan ang ỹëgw këni endexëm ak, w̃ëlaya këno ang ỹandi këɓi ak.»

End lëmëta ind gë angoc añëŋënax eŋ

14 And ɓaka këni Yesu, gë Piyer, gë Ŝak do gë Ŝaŋ gër ed ebani ɓësëfan ɓëŝëxe aŋ, sëk kënëɓi amëxwër atëm and ɓela ga xeta kënëɓi do wat kënëɓi ɓëte ɓëŝalen ga këni ŝampëre gë ɓën. 15 Ɓela ɓën ga wat këno Yesu, ŝaran këɓi ɓën ɗek do këni xaŝërënd endexëm eŋ eno cëma. 16 Ata Yesu w̃ëka këɓi ɓësëfan ɓër ŝëni baŋo ɓën: «End inew̃a kën ŝampërend gë ɓëjo?» 17 Yakaw ko gër amëxwër asoŝan aɓat: «E Asëƴali, lëmëta iram in w̃ëlanëgu këmi. Gë angoc añëŋënax and kë xanënd oniw̃ lapar këni. 18 Gër ed ex yo këŋo reɓënd do exo h̃atëndërënd oỹënga oŋ, gë ocupërëŝup ok gër etëỹ xali, exo ŋaỹ cemeŋ. Axara xara këmëni ɓësëfan ɓëreƴ ɓën eno nëcët angoc añëŋënax aŋ, ɓari ano kor ex na.» 19 Ata re ko Yesu: «Ata wën anjex and ɓela ɓër gë oŋëpëgënan hi kën ɗe. Xali niỹe fa këme ɓayi gë wën? Xali niỹe fa këmun ɓuŋan? Mëlanëgune tan lëmëta iŋ!» Ata w̃ëlanëgu këno. 20 And faɓër këni gë Yesu aŋ, angoc añëŋënax aŋ ỹëngëndëra këŋo lëmëta ijo. Wëc ko gër ebar do ko xënëcëtarand gë ocupërëŝup ok gër etëỹ. 21 Na ex Yesu w̃ëka këŋo sëm ir lëmëta: «Elod niỹe ko hind mondako?» Yaka ko: «Elod imeja. 22 Eŋo ɗaw̃axën, angoc añëŋënax aŋ alap këŋo lapënd: ɓaŋo gër xoɗux, ɓaŋo gër men. Ɓarikan wëj angëmëne ỹeỹ xor këƴ na, këla kaỹënanëlexi wa, këla dëcalëɓo! Kaỹënanëlexi ɓiyi!» 23 Yaka këŋo Yesu: «Re këƴ angëmëne ỹeỹ xor këƴ… Gër ar xwëta ke wëno an, ɓeỹ ɗek wëndëk.» 24 Ataŋ xaka ko sëm ir itox: «Wëno axwëta xwëta këmi. Maraw eƴe dëca wëno ar gë oŋëpëgënan ajo!» 25 Yesu wat këɓi ɓela ɓën ga këni w̃araraw ɓura-ɓura endexëm eŋ. Xeỹan këŋo angoc aŋ: «Wëj angoc añëŋënax and kë xanënd oniw̃, canël gër lëmëta ijo ga re këme! Ɓët din këreƴ ɓakaw na.» 26 Angoc añëŋënax h̃erëndëra këŋo, ỹëngëndëra këŋo xali lëmëta iŋ do kwël ŝan ko. Ata lëmëta iŋ, ŝet gër ebar, laki ko ang aŝësëk fo. Ɓëranjëm bax rend mëne anëka xoti ko. 27 Ɓarikan Yesu lëk këŋo gër ataxan. Ga xanin këŋo kwengweremët, itox iŋ xwëŝa ko ceg.

28 And w̃aỹi këni Yesu gë ɓësëfan ɓën gër iciw̃ aŋ, w̃ëkax këno: «Inecëŋ sëkwanaxën këmi monëcët angoc añëŋënax aŋo?» 29 Yesu yaka këɓi: «Angoc añëŋënax andako rako aŋ gë cale fo ko ŝanënd!»

30 Ga xani këni na gër hi ebani, Yesu gë ɓësëfan ɓën ƴe këni cangët ebar ed Galile el. Axeƴ xeƴ baŋo eni nang ɓela ɓën gër ed hi ko. 31 Ɓësëfan ɓërexëm ɓën baɓi sëƴalirand do baɓi felënd mëne mëŋ Asëñiw̃ ar ala an asëra këno sëra do eno ɗaw̃. Ɓarikan yatir akey atasën axani ko xani gër ecës. 32 Ayëda bani yëdand Ɓësëfan ɓën eno mëka ba ine ex ekani ed gër ecës. Abaɓi fëni na ine ex eyeƴan elo.

End asëfan alëngw eŋ

33 Yesu gë ɓësëfan ɓën h̃at këni gër Kafarënawum. And hi këni lëf gër iciw̃ aŋ, w̃ëka këɓi: «End inew̃a ban ŝampërewënd gër fëña?» 34 Ŝësina këni ƴem gayik gër fëña end ba noỹo hik asëfan alëngw an bani xanarëgund. 35 And ỹëpa ko aŋ, Yesu re ko: «Angëmëne ala eŋo ỹandi exo gi alëngw gër enga endam, gilexo aɓemban ar ɗek. Gilexo ɓëte ariyenin ar ɓela ɗek!» 36 Ata Yesu felaw këŋo itox, xwët këŋo mërëxand, re ko: 37 «Ar këŋo lëkaya yo itox indako rako në end ow̃ac oram, wëno dëŋ lëkaya ke. Ar ke lëkaya an, anëka lëkaya këŋo ɓëte ar law̃ënëgu ke an, ax gi ex na wëno fo lëkaye ke.»

38 Ga xucak eŋo, asëfan ar bano w̃acënd Ŝaŋ an fel këŋo Yesu: «Asëƴali, ɓiyi ar këɓi nëcëtënd ɓëyël gër ɓela watëgu këmo, xarak axo gi ex na ar enga endeɓi.» 39 Yaka këŋo Yesu: «Ar kë rind ecarax gë ow̃ac oram an, wën këreno cëɓan na gayik ala ax kor na exo di mondako ɓëte exo cena exe yeƴanan eñëŋënax. 40 Ar aɓo koỹër ex na an, areɓi ex. 41 Ar këŋun rëmbën yo men gayik ɓër Kërisët hi kën an, ɗal in këmun felënd, aŝot ko ŝot amaŝën andexëm aŋ.»

End ɓeñëŋënax eŋ

42 «Ɓarikan ar këŋo lënan eñëŋënax aɓat gër ɓër w̃ak endam ado ex gi itox, er feca doŋo eno dëxën angaỹ aŋoxixën and eƴamb, do eno ɗap gër anjer eŋo noỹilexën. 43 Angëmëne ataxan andeƴ aŋ ki lënanënd eñëŋënax eŋ, kacal ñot eƴ ɗap! Pecanëlexi eƴ ɗil gër aniyan and din gë ataxan amat gë exi ɓayi tak ɓaki do eƴ ŋat gër xoɗux or ax ɗomind na. 44 [Fën oỹën ol ani cësënd na, ɓëte xoɗux ol ax ɗomind na.] 45 Angëmëne sapar ireƴ in ki lënanënd eñëŋënax eŋ, kacal ñot eƴ ɗap! Pecanëlexi eƴ ɗil gër aniyan and din gë sapar iɓat, gë exi ɓayi tak oxi do Kaxanu exi ɗap gër xoɗux or ax ɗomind na. 46 [Fën oỹën ol ani cësënd na, ɓëte xoɗux ol ax ɗomind na]. 47 Angëmëne angës andeƴ aŋ ki lënanënd eñëŋënax eŋ, nongoloƴëtël eƴ ɗap! Pecanëlexi eƴ ɗil gër owun or Kaxanu gë angës amat, gë exi ɓayi tak ɓaki do Kaxanu exi ɗap gër xoɗux ax ɗomind na 48 [Fën oỹën ol ani cësënd na, ɓëte xoɗux ol ax ɗomind na]. 49 Gayikwa ala ar ex yo ang ongal fo ko sëk gë xoɗux ol. 50 Ongal oŋ er ŝenene ex, ɓarikan and kë xac aŋ, mondake kë ỹëw̃ gaŝëxe? Ñëwël ex ola orewën ol ang ongal fo en cotaxën aketëxeta aŋ gë ɓela ɓëŝëxe ɓën.

10

End ecapër ed eñër eŋ

1 Yesu ga xani ko na, ko ƴend ond gër ebar ed Yude oŋ, ekeg Yurëdeŋ in. Ata ɓarërëgu këni gaŝëxe ɓela ɓën, ɓamëxwër ɓamëxwër, do xeta këno. Do mëŋ ang w̃ër baŋo ak, këɓi sëƴalirand end Kaxanu eŋ. 2 Ata Ofariseŋ ok ỹandi këɓi eno di atëƴ. Ga sëka këno, w̃ëka këno: «Aỹap nde ỹapëk asoŝan eŋo pela alindaw̃?» 3 Yesu yaka këɓi: «Inew̃a fel këŋun Moyis?» 4 Re këni: «Moyis ga re ko mëne icën iŋ ñëgwënëleŋo alindaw̃ kayëta ir acapëra eŋo pelaxën.» 5 Aŋo re ko Yesu: «Në end emëŝ endewën eŋ, ỹëgwënaxën këŋun apela aŋo. 6 Ɓarikan and ỹanak ngwën aŋ, and ɓaƴ këɓi Kaxanu ɓela aŋ, er ri baɓi asoŝan an gë asoxari an. 7 Mëŋ ex asoŝan an afo eɓi ŋaw̃ëta nëm gë sëm, do eni ɓar gë alindaw̃. 8 Ɓën ɓëxi ɓër ỹërërëk ɓën eni gi eman emat, ani bo na gaf gë gaf. 9 Mëŋ ex, Kaxanu and këɓi ɓar eñër asoŝan gë asoxari aŋ, ax ñap ex na ala eɓi capëreli.» 10 And ɓaka këni gër iciw̃ aŋ, ɓësëfan ɓën w̃ëka këno Yesu eɓi paỹën endeƴ eŋo. 11 Ata re ko: «Asoŝan ar këŋo fela yo alindaw̃ do eŋo ñër asoxari aŝëxe, në emenan eŋo asoxari aỹanar an gayik orekar këni rind gë axinëm an. 12 Ɓëte angëmëne asoxari eni capër gë icën indexëm iŋ do exo ƴe eŋo ñërëx asoŝan aŝëxe, në emenan eŋo asoŝan aỹanar an gayik orekar këni rind gë axinëm an.»

End Yesu do gë oɓaŝ eŋ

13 Ɓela w̃ëlaw baɓi na oɓaŝ gër Yesu eɓi calen mokwëtan otaxan ok. Ɓarikan ɓësëfan ɓën xeỹënaxën kënëɓi. 14 Ata xoỹ ko Yesu ga wat eŋo. W̃ac këɓi ɓësëfan ɓën, re ko: «Teɓinëɓi oɓaŝ ol eni ƴow gër ndam, kërenëɓi pëng na gayik ɓër hik ang oɓaŝ ak ɓën xwënëk owun or Kaxanu ol. 15 Ɗal in këmun felënd, ar ax ma ex na owun or Kaxanu ol ang itox fo an, axo ɗil na gër owun olo.» 16 Ata Yesu ga w̃egara këɓi na oɓaŝ olo, ŝalendëra këɓi mokwëtan otaxan ok.

End ar gë napul eŋ

17 Ata ga ko ƴe Yesu, asoŝan aɓat sëf këŋo gë ongër fo, lapaya ko mopoxi gër osapar orexëm do w̃ëka këŋo: «Asëƴali ar ŝenene, pelële ine ỹapëk me dind me cotaxën aniyan and din aŋ?» 18 Yesu yaka këŋo: «Inew̃a këƴe w̃acaxënënd ar ŝenene? Kaxanu gaɓat ex ar ŝenene an, ala ar ŝenene ax gi ex na. 19 Ax gi ex na nde anang nang këƴ ɓapela ɓaŋ: “Këreƴo ɗaw̃ na ala, këreƴ dina orekar ol, këreƴ deka na, këreƴo nëgwëŝan na ala, ɓëte këreƴo menan na ala, pëɓëlëɓi norix gë sorix?”» 20 Yaka ko ala ajo: «Asëƴali, elod icambenjar sëf këme ɓapela ɓaŋo ɗek.» 21 Ata ga nëkon këŋo, Yesu xëɓënan këŋo end ala ajo eŋ. Fel këŋo: «Emat ɓayi ki. Ƴel eƴ pan ɗek acota andeƴ aŋ eƴëɓi yëlëra koɗi in ɓëxaỹënaxik, ata këƴ ŝot napul isëm ƴaŋ gër orën. And këƴ ri ko mondako aŋ, ƴowëɗ eƴ gi asëfan aram.» 22 Ɓarikan ala ajo ga wël ko eyeƴan elo, ỹëŋënin ko dëxas in do kwël ƴe ko gë oxoỹ fo gayik ar gë napul isëm ebaxo. 23 Yesu ga nëkon këɓi jeƴ ɓela ɓën, fel këɓi ɓësëfan ɓërexëm ɓën: «Awa ɓër gë napul ɓën ɓon këɓi ƴëka eni ɗilaxën gër owun or Kaxanu.» 24 Ata ɓësëfan ɓën wëlandëra këɓi ga wël këni eyeƴan elo. Ɓaŝ ko ɓëte Yesu: «Oɓaŝ oram, ata ɓër gë napul ɓën ɓon këɓi ƴëka eni ɗilaxën gër owun or Kaxanu. 25 Gelemba saxëk exo kuca gër imëd ind icëkwër gë exo ɗil ar gë napul an gër owun or Kaxanu.» 26 Ga wël këni ɓëte eŋo, ɓësëfan ɓën wëlandëra ɓëte këɓi kaŝ kaŝ do këni w̃ëkarënd: «Do noỹo ngwa kë xor exo pex?» 27 Yesu ga nëkon këɓi gaŝëxe, yaka ko: «Gër Kaxanu ɗek wëndëk, ɓari gër wën ɓela ax mënd ex na.» 28 Aŋo re ko Piyer: «Nëkoɗ ɓiyi ga seɓëraw këmi ako ɗek sëfaxën këmi wëj.» 29 Yesu yaka këŋo: «Ɗal in këmun felënd, ar këɓi seɓëgu gër iciw̃, nëm gë sëm, gë ɓoɓinëm gë oɓaŝ orexëm do gë ocënga odexëm në end ow̃ac oram, do në end Atëfëtan andam eŋ, gë tëkër ak axo kaỹën na. 30 Ata gërëgako dëŋ ko ŝot ɓakëlëbëd keme: Ɓëciw̃, gë ɓëmaỹe ɓëtoŝan, gë ɓëmaỹe ɓëtoxari, gë onëma odanjëm, gë oɓaŝ, gë ocënga, do gë toro, ɓëte ecan ecan, ex tëndaw aniyan and din aŋ. 31 Ɓëlëngw ɓëranjëm kë hi ɓemban do ɓemban ɓëranjëm kë hi ɓëlëngw.»

End ecës ed Yesu eŋ

32 Ond ƴaŋ gër Yerusalem oŋ bani ƴend do Yesu lëngw bax fëña in. Ɓësëfan ɓën ɗek yëɓu baɓi. Ɓela ɓër baɓi sëfand ɓën ɓëte ayëdara yëdara bani. Ata Yesu w̃ac këɓi eno tëka gaŝëxe ɓësëfan epëxw gë ɓëxi ɓën eɓi nangën er këŋo h̃atënëgund in. 33 Re ko: «Awa nëkoɗ ga këne ƴende ƴaŋ gër Yerusalem. Ala ke lëxwëx na wëno Asëñiw̃ ar ala an gër otaxan od ɓëŝaɗaxan ɓëlëngw do gër od ɓëŝalen. And këne xiti do eɓi ketan ene ɗaw̃ aŋ, ene ɗëxw gër otaxan od ɓër ɓenëng ɓecëxe. 34 Ɓër ɓenëng ɓecëxe ɓëjo, ke lëŝëra, ke sëpandëra, ke ŝew̃ëra ɗamana ene ɗaw̃axën. Ɓarikan, and kë xuca ɓakey ɓatas aŋ axani këme xani gër ecës.»

End okar od Ŝak do gë Ŝaŋ eŋ

35 Ŝak gë Ŝaŋ, ɓosëñiw̃ ɓor Sebede, ga sëka këno Yesu, re këni: «Asëƴali, aỹandi ỹandi këɓo ɓiyi eƴëɓo yël er këmi xara in.» 36 Re ko: «Inew̃a ỹandi këŋun?» 37 Yaka këno: «Yëlëlëɓo mi ketëna: aɓat gand liw̃, ajo gand ŝame and këƴ ỹëpa gë enjaran eŋ gër owun oreƴ aŋ.» 38 Ata re ko Yesu: «Wën an nang ex na er kën xarand in. Axor nde kën xor en ceɓ akalama and toro and këme ŝeɓ aŋ? Ɓëte ayëxw nde kën yëxw enun ɓuyi ang këne ɓuyi ak?» Yaka këno: «Axor këmi xor.» 39 Re ko ɓëte Yesu: «Ɗal ex aŝeɓ kën ŝeɓ akalama and këme ŝeɓ aŋ, ɓëte aɓuyi kënun ɓuyi ang këne ɓuyi ak. 40 Ɓarikan end ene ketëna aɓat gand liw̃ ajo gand ŝame eŋ, ax gi ex na wëno këŋun yël. Kaxanu, ɓër ỹap këɓi ɓën w̃ëxëtan këɓi ɓañëpara ɓaŋo.» 41 Ga wël këni eŋo ɓësëfan epëxw ɓën, xoỹën kënëɓi Ŝak gë Ŝaŋ. 42 Yesu, w̃ac këɓi ɓën ɗek re ko: «Anang nang kën mëne ɓëlëngw ɓër ɓenëng ɓecëxe ɓën awun këni wunënd gë mbëña gër ɓela ɓër gër owar oreɓën, do ɓësëm ɓën aw̃asin kënëɓi w̃asinënd or gapak oreɓën ol. 43 Ɓari wën këren dind na mondako gër enga endewën. Ar ỹandi këŋo exo gi ar gapak gër enga endewën an, malexo exo gi ariyenin arewën. 44 Ɓëte ar ỹandi këŋo exo gi alëngw an, gilexo xaɗëp ir ɓela ɗek. 45 Gayikwa wëno Asëñiw̃ ar ala an er ƴow këme mun diyenin do me meɗ aniyan andam aŋ ang acosa and këni fexaxën ɓela ɓëranjëm fo, ame ƴow ex na ene diyenin.»

End Yesu do gë aŝiw̃ëk eŋ

46 Yesu gë ɓësëfan ɓën h̃at këni gër Yeriko. Ga këni xuca angol aŋ, ɓela ɓëranjëm kënëɓi sëfand ɓura-ɓura. Aŝiw̃ëk ar këno w̃acënd Barëtime, asëñiw̃ ar Time, ỹëpa baxëna ler gër fëña do ko xararand. 47 Ata wël ko mëne Yesu Iɓënasaret h̃atëguk. Na ỹana ko ko xeỹënd: «Yesu, Yesu, Asëñiw̃ ar Dafid, kaỹënanëlexi wa wëno!» 48 Ata ɓela ɓëranjëm këno xeỹënaxënënd: «Wëji, cësinal fa!» Ɓarikan aŋo ɓaŝ ko okeỹ oŋ: «Asëñiw̃ ar Dafid, Asëñiw̃ ar Dafid, kaỹënanëlexi wëno!» 49 Ata xwëŝa ko Yesu, re ko: «Macëguno tan!» Ga këno w̃ac, këni rend: «Kapinal eƴ kani, në emac exi.» 50 Ata xani ko xwiriŝ, lap ko gër ebar acuɗ atëm aŋ do w̃ël ko gand Yesu. 51 Ata re ko Yesu: «Inew̃a ỹandi ki mi din?» Yaka këŋo: «Asëƴali, me ciw̃ëta ỹandi ke!» 52 Ata re ko Yesu: «Awa ga xwëta këƴe ako, ciw̃ëtal!» Ataŋ watëra ko ŝenene do sëf këŋo kwël Yesu gër fëña.

11

End Yesu gër Yerusalem eŋ

1 Yesu gë ɓësëfan ɓërexëm ɓën h̃at këni gër Betëfage do gër Betani, ɓëngol ɓënd ler gër Yerusalem ɓëŋ, ler gër etënd ed gë ɓañarëka. Ata Yesu ga këɓi law̃ën ɓësëfan ɓëxi, ko rend: 2 «Ƴeyin gër ingol ind gër lëngw, ata këno sëk mokap ipali ind elod ala aŋo ñëpaxën ex na. Pëtëguno ene mëlanëgu. 3 Angëmëne ala w̃ëka këŋun ba ine këno fëtaxënënd, yakayiɗën mëne Axwën an ỹandi këŋo. Ataŋ këŋo seɓëtëgu.» 4 Ga ƴe këni ɓësëfan ɓëxi ɓën, sëk këno ipali iŋ ga xap këno beɗ gër fëña, ler në ebët ed iciw̃. Ata fët këno. 5 Ɓër hi bax na ɓën re këni: «Xey wën, ine kën rind? Inew̃a fëtaxën këno ipali iŋ?» 6 Ata yaka këni ang re baxo Yesu ak, seɓën kënëɓi w̃ëla këno. 7 And h̃ateli këno gër Yesu aŋ, laɓëra këni engoỹ end ipali eŋ gë ɓanjëm ɓandeɓën ɓaŋ exo ñëpaxën Yesu. 8 Ɓëte ɓëranjëm rendëra këni tar fëña in: ɓanjëm, do gë opat od fongëtëraw bani gër apuỹ. 9 Ata xeta këno Yesu: ɓëjo gand lëngw, ɓëjo gand emban. Ga këni ƴe, këni xeỹënd ŝor:

«Hosana! Ɓetalexo gë ow̃ac or Axwën ol!

Ɓetalexo ar kë ƴowënd an.

10 Ɓetalex owun or kë ƴowënd ol,

owun or axarëk areɓi Dafid ol.

Hosana! Awa wëlilex ɗe eŋo xali ƴaŋ gër orën!»

11 Ga h̃at ko Yesu gër Yerusalem, lil ko gër yangana ir Aciw̃ and Kaxanu. And nëkondëra ko ɗek na aŋ, sëfër këni gë ɓësëfan epëxw gë ɓëxi ɓën ond gër Betani oŋ. Anëka xwëyar bax amëd aŋo.

End andan eŋ

12 Ga xeyëk, Yesu fëɗar këni enjo eŋ. Ga xani këni na gër Betani eni ɓaka gër Yerusalem. 13 Wat ko caw andan ga nëtëk aye. Ŝapa ko ngwa exo nang ba arëw̃ rëw̃ëk. Ga h̃at ko, sëk ko tudëŋ opat fo gayik ax ŋat bana nand kë rëw̃ënd ondan na. 14 Ata re ko: «Ɓëtëdin ala ax kwëca na exo ƴamb odëw̃ërëw̃en odeƴ.» Wël këno ɓësëfan ɓën.

15 Yesu gë ɓësëfan ɓën h̃at këni gër Yerusalem, lëf gër yangana ir Aciw̃ and Kaxanu. Ata ỹana ko këɓi w̃aỹënd ɓër bax fandërand ɓën do gë ɓër bax yëcërand na ɓën. Ỹamëra ko ɓëkwëtaya ɓënd ɓënëmb ɓër koɗi ɓëŋ do gë ɓañëpara ɓand ɓëfan ɓër olëxwëte ɓaŋ. 16 Ala abaŋo seɓ na exo mëlarand ỹeỹ na gër yangana ir Aciw̃ and Kaxanu. 17 And baɓi sëƴalind aŋ ko rend: «Wën an pën ex na nde er re ko Kaxanu in mëne Aciw̃ and cale and ɓenëng ɓend ɓela ɗek ex? Do wën nëngwët kën emaỹi ed ɓërek.» 18 Ga wël këno, ɓëŝaɗaxan ɓëlëngw ɓën do gë ɓëŝalen ɓën, këni ŝaland osit or eno ɗaw̃axën. Ɓarikan amëxwër aŋ bani yëdand gayik ɓela ɓën ɗek gër ow̃ëkw baɓi lëkënd osëƴali or Yesu ol. 19 And xwëyarëk aŋ, Yesu gë ɓësëfan ɓërexëm ɓën ŝan këni angol and Yerusalem aŋ.

20 Ga këni ɓakaw gëɓër, ɓësëfan ɓën wat këni andan aŋ ga h̃aỹëk ɗek gë oɗëmbët ak. 21 Ata ga xwita ko Piyer er xuca bax në ganëka in, re ko: «Asëƴali, nëkoɗa andan and xare këƴ ganëka aŋ, ɗek h̃aỹëk.» 22 Yaka ko Yesu: «Kwëtayino Kaxanu! 23 Ɗal in këmun felënd, ar xwëta këŋo Kaxanu an axor ko xor eŋo pel etënd elo: “Ɓeɗital ro eƴ ɗapayax gër anjer.” Er re ko in ahi kë hi angëmëne aŋo ŋëpëgënan ex na gër emëkw edexëm. 24 Mëŋ këmun felaxënënd mëne ɗek er kën xara yo gër cale, kwëtayin mëne anëka ŝot kën. Ata ko ri Kaxanu ang xara këno ak. 25 Ɓarikan and kën xani cale aŋ do en kwita ala fenan këno na oxoỹ, teɓanino eŋun teɓanaxën Sorix irewën ir ex ƴaŋ gër orën wën ɓëte ɓamena ɓandewën ɓaŋ. 26 [Sorix irewën ir ex gër ƴaŋ orën aŋun teɓan na ɗe ɓamena ɓandewën ɓaŋ, angëmëne wën anëɓi teɓanënd na ɓela ɓën.»]

End or gapak or Yesu eŋ

27 Yesu gë ɓësëfan ɓën ɓakaw këni gaŝëxe gër Yerusalem, gër yangana ir Aciw̃ and Kaxanu. Yesu ga ko nëkondëra lëf, h̃atëgu këni na ɓëŝaɗaxan ɓëlëngw ɓën, gë ɓëŝalen ɓën do gë ɓëxarëk ɓër Ɓëŝëwif ɓën. 28 Ata w̃ëka këno: «Kërëŝ wëj gë or gapak or fe këƴëɓi w̃aỹaxënd ɓela ɓën ro? Noỹo wa yël ki or gapak or eƴ dixënënd mondako olo?» 29 Yesu yaka këɓi: «Emat fo këmun w̃ëka wën ɓëte. Yakayine ata këmun fel gë or gapak or fe rixën këme eŋo. 30 Xoɓuyi or baɓi ɓuyind ɓela Ŝaŋ Batis ol, noỹo wa law̃ënëgu baŋo? Orën ol nde ba ɓela ɓën nde? Yakayine ɗe!» 31 Ata ɓën këni nëkënëkarënd: «And këne yakaye mëne orën ol law̃ënëgu baŋo, ata exo de ine ɓayik ɓiyi ane kwëta exe na end Ŝaŋ Batis eŋ? 32 Ɓëte and këne yakaye mëne ɓela ɓën law̃ënëgu baŋo, amëxwër aŋ…» Ga banëɓi yëdand ɓela ɓën rexën bani mondako gayik ɓën ɗek w̃a bax mëne Ŝaŋ Batis alaw̃ënel ar Kaxanu ebaxo. 33 Ata yaka këno: «Ɓiyi ami nang ex na.» Aŋo re ko Yesu: «Wëno ɓëte amun pel na ba gë or gapak or fe këme rixënënd ɓeŋo.»

12

End apënëtal and ɓëỹan ɓëxeỹax eŋ

1 Ga xucak eŋo, Yesu ga këɓi sëƴali gë ɓapënëtal ɓëlëngw ɓër Ɓëŝëwif ɓën, ko rend: «Mondako ri baxo ala ar gë andëɗa and reseŋ. Ga xece in jeƴ andëɗa and reseŋ aŋ, nac ko gër aparëfac ambëxw and eni karaxënënd omen od reseŋ ok do ri ko ɓëte egaw̃ ed oŝën. And seɓënan këɓi ɓëỹan eni cetërënd gë mëŋ reseŋ in and kë sëg aŋ, ƴe ko kwël ɗamana angol and caw. 2 Amëd and kë sëgëdërand reseŋ aŋ, law̃ënëgu këŋo ariyenin aɓat gër ɓëỹan ɓëjo eno yël oŝet orexëm ol gër er rëw̃ bax gër andëɗa and reseŋ. 3 Ɓarikan ga sëra këno ɓëỹan ɓën, ŝew̃ëra këno xali do ŝëñëta këno taxan. 4 Law̃ënëgu këŋo ariyenin axinëm. Sam ga h̃atëgu ko, fëmëra këno, ŝirëra këno gë oteɓën seɓën këm. Ga w̃aỹ këno, ɓaka ko ɓëte taxan. 5 Law̃ënëgu këŋo ɓëte asasën, law̃ këno. Mondako ɓëtëraw bani ɓëriyenin ɓëranjëm. Ɓarikan, ɓëỹan ɓën rixëra kënëɓi: ɓëjo axëm xali exo tëkwaya; ɓëjo ɓëte alaw̃ momonaw̃. 6 Asëñiw̃ arexëm ar pëlot gër yomb irexëm an fo ɓayi baŋo Axwën andëɗa an. Ata law̃ën këŋo ngwa ga yëla ko mëne ɓëỹan ɓën afëɓ këno fëɓ. 7 Ɓarikan, caw fo ɓayiw baxo ga watëgu këno. Ga w̃acër këni, re ko aɓat: “Yo ajo ex ngëŋ ar kë ɓëteli andëɗa an. Ɗaw̃ënëŋone eɓo ɓayixën andëng aŋ.” 8 Ɓëỹan ɓën ga sëra këno na, law̃ këno, do lap këni eman eŋ wëgërëxe yaɓët kece ir andëɗa and reseŋ in.

9 «Awa mondake yëla kën ko ri axwën andëɗa and reseŋ an? Ax gi ex na nde ata ko ƴow eɓi ɗaw̃ëra ɓëỹan ɓëjo do andëɗa and reseŋ aŋ eɓi teɓënan ɓëŝëxen? 10 Wën elod an pën ex na nde Oñëgw Omënëk od rek: “Ekaỹ ed ŝus bani ɓëɓaƴ el ɓakan këni xali ri këni ekëla ed aciw̃ el✡.” 11 Gër Axwën xaniwëk eŋo do gër ɓangës ɓandeɓi eŝaraxik ex.» 12 Ata ga wël këni eŋo, ɓëlëngw ɓër Ɓëŝëwif ɓën këni ŝaland eno tëra Yesu ga fëni këɓi mëne ɓën baɓi rend gë apënëtal aŋo. Ɓarikan ga yëda kënëɓi amëxwër aŋ seɓ këno na, do kwël ŝapër këni.

End ŝagale eŋ

13 Ga xucak eŋo, ɓëlëngw ɓër Ɓëŝëwif ɓën law̃ën kënëɓi Ofariseŋ do gë od Erod eni tëƴi eno yifa Yesu exo yeƴan er këno cëndënaxën. 14 Ga h̃at këni, re këni: «Asëƴali, anang nang këmi mëne wëj ar ɗal hi këƴ. Ŝenene fo këƴëɓi sëƴalind ɓela ɓën end Kaxanu eŋ. Wëj ala aƴo yëdand na, aƴ nëkonënd na noỹo ki ɓaxëtënd. Awa gërëgako, pelëlëɓo ngwa ba aỹap nde ỹapëk ŝagale ir Sesar in. Mi meɗënd nde ba mi teɓ emeɗ el nde?» 15 Ga wata ko Yesu mëne ɓëỹëŋënax ɓër kë laɓayand hi këni, yaka këɓi: «Inew̃a kën ŝaland ene cëndën? Mëlanëgune tan atama and koɗi me nëkon.» 16 Fëxwën këno atama amat. Ga xana ko, Yesu w̃ëka këɓi amëxwër aŋ: «Dëxas ir noỹo wa ex gër atama aŋo?» Yaka këni: «Ir Sesar.» «Do ow̃ac ol cëŋ?» Yaka këni ɓëte: «Orexëm ex!» 17 Aŋo re ko: «Maŝino Sesar er xwën ko in do Kaxanu erexëm in.» Ata ang yaka baxo ak, Ofariseŋ ok do gë od Erod ŝarandëra këɓi xali.

End ekani ed gër ecës eŋ

18 Ata h̃atëgu këni Ɓëŝëwif ɓër kënëɓi w̃acënd Osaduseŋ. Ɓën bax rend mëne ekani ed gër ecës ax gi ex na. Ga sëka këno Yesu, re këni: 19 «Asëƴali, ɓaxëtël apela and ỹëgwën këɓo Moyis aŋ: “Asoŝan ar këŋo seɓëta alindaw̃ gë itox këm an, aɓinëm dëngileŋo asoxari an eno cotënaxën oɓaŝ ar ŝësëk an✡.” 20 Xarak, ocambenjar ocongoki ebaxëna aminëmëra. Iỹanar in ỹër ko, ŝës ko. Seɓëta këŋo alindaw̃ oɓaŝ këm. 21 Ata ŝambenjar ixinëm in ɓëteli këŋo asoxari an. Mëŋ ɓëte ŝës ko. Seɓëta këŋo oɓaŝ këm. Mondako fo bax end ŝambenjar isasën eŋ. 22 Ŝësëra këni ɓën ɓëcongëɓëxi ɓën ɗek xali gaɓatak aŋo cotën ex na oɓaŝ asoxari ajo. Ata asoxari an ŝës ko mëŋ ɓëte. 23 Awa yatir ekani ed ɓëŝësëk cëŋ, alindaw̃ ar noỹo w̃a ko hi asoxari ajo gayikako ocambenjar ocongoki oko aỹër ỹër bano?» 24 Ata yaka këɓi Yesu: «Ado wën, eɗif ed lif kën el nde. Aŋun pën ex na nde er rek Oñëgw Omënëk in. Ɓëte an nang ex na panga ind Kaxanu iŋ? 25 Enimin, amëd and këni xanira ɓela gër ecës aŋ, eñër ax bo na. Asoŝan aŋo cala na asoxari, ɓëte asoxari aŋo ñandi na asoŝan. Er këni hi ɓela ɓën ang omeleka od ƴaŋ gër orën fo. 26 End mëne ɓëŝësëk ɓën axani këni xanind gër ecës eŋ, wën an pën ex na nde gër akayëta and ỹëgw ko Moyis er fel baŋo Kaxanu yatir ŝanayaxën baŋo gër acëc and gë xoɗux in? Ax gi ex na nde mondako re baxo: “Wëno ex Kaxanu ar yata këɓi Abëraxam, Isak do gë Yakob an.” 27 Kaxanu, Kaxanu ir ɓëɓëngw exo, mëŋ ani terënd na gë ɓëŝësëk. Ata wën Osaduseŋ ok mbaŋ lif kën gër eŋo.»

End ɓapela ɓanëngw eŋ

28 Aŝalen ar Ɓëŝëwif wëleli baxëna ecampëre elo. Ga wat ko mëne Yesu ŝenene yaka këɓi Osaduseŋ ok, sëka këŋo, w̃ëka ko: «Pelële ngwa gër ɓapela ɓand Moyis, and fe ex anëngw aŋ?» 29 Yesu yaka këŋo: «And rek: “Ɓaxëtël wëj ar enëng end Isërayel an, Kaxanu, Axwën areɓi an, gaɓat fo hi ko Axwën.

30 Ŋanëlo Kaxanu, Axwën areƴ an,

Ɗek gë yomb ireƴ ak, gë enjëw̃ endeƴ ak,

Ɗek gë panga indeƴ ak, gë aniyan andeƴ ak.”

31 «Ɓaxëtël and ɓëtëguk aŋ: “Ɓalindëlexi end ala aŝandax eŋ, ang ki ɓalënd end gaf ireƴ ak.” Ata apela akuca ex na ɓaki ɓaŋo.» 32 Ata re ko aŝalen an: «Asëƴali, ɗal reƴa këƴ mëne Kaxanu iɓat fo ex, iŝëxe ax gi ex na. 33 Ala kala ŋanëlo Kaxanu gë ɗek yomb irexëm ak, gë anjëlan andexëm ak, gë ojaw̃ odexëm ak. Ɓëte ɓalindëlexi end aŝandaw̃ eŋ ang ki ɓalënd end gaf irexëm ak. Edi ed mondako el xucak ɗek ocaɗaxa od momëlën ok do gë ocëxen ok.» 34 Yesu ga wat ko mëne ŝenene yaka baŋo aŝalen an fel këŋo: «Wëj ata ɗam gër owun or Kaxanu hi këƴ.» Ɓarikan elod yatijo, gaɓatak abax yëxw na eŋo mëka ỹeỹ.

End Afexën eŋ

35 Akey amat, Yesu ga këɓi sëƴalira gër Aciw̃ and Kaxanu, w̃ëka këɓi ɓër baŋo ɓaxëtënd ɓën: «Mondake këni rexënënd ɓëŝalen ɓën mëne Afexën an, ejiw̃ ed emun Dafid exo? 36 Xarak, Dafid mëŋ dëŋ are baxo rend, ga ỹëm ko gë Angoc Amënëk aŋ:

“Axwën an fel këŋo Axwën aram an,

ƴow eƴ ñëpa ro gand liw̃ iram,

xali mi korën ɓër ŝus ki ɓën eƴëɓi bëñaxën.”

37 «Nëkoyin mëne Dafid mëŋ dëŋ Axwën këŋo w̃acënd. Mondake cëŋ hi ko ejiw̃?» Ata amëxwër aŋ këno ɓaxëtënd gë onënga fo.

End ɓëŝalen eŋ

38 Yesu ga këɓi sëƴali ɓëte ko rend: «Titinaliyindënëɓi ɓëŝalen ɓën. Monëngan këɓi nënganënd eni ƴexërand gë ɓocuɗ ɓond gëŝëc ɓoŋ, do ɓela ɓën enëɓi cëmarand gër ɓapedëraya. 39 Moŋan h̃an këni ɓañëpara ɓand gër lëngw ɓaŋ lëf gër ɓaciw̃ ɓacaleya do ɓand gër ed kë hi ñambëran ɓaŋ. 40 Ɓën xali gër ɓëciw̃ ɓëndeɓën kënëɓi lexëxënd ɓësoxari ɓëseɓëta seɓëta ɓën. Xarak, ɓën watak cale ind aŝak aŝak iŋ enëɓi cëkwaxënënd ɓela ɓën. Mëŋ ex kiti indeɓën iŋ gë pit fo kë ƴëka.»

End oyël or Kaxanu eŋ

41 Ga ỹëpa ko Yesu ler gër akwëtaya and oyël or Kaxanu, këɓi nëkonënd ɓela ɓën ga këni xwët koɗi in. Wat këɓi ɓër gë napul ɓëranjëm ga këni xwët koɗi ir ɓon. 42 H̃atëgu ko na asoxari axaỹënaxik, aseɓëta-seɓëta. Ata xwët ko ɓëtama ɓëki ɓënd ax tëk bana ado biye iɓat. 43 Ata Yesu w̃ac këɓi ɓësëfan ɓërexëm ɓën do re ko: «Ɗal in këmun felënd, er xwët ko asoxari axaỹënaxik aseɓëta seɓëta ajo gër akwëtaya and oyël in nëmëcak er w̃ëlaraw këni ɗek ɓela ɓëjo in. 44 Gayikwa ɓela ɓëŝëxe ɓën ga ỹëmb këɓi acota w̃ëlaxënëgu këni er xwët këni in, ɓarikan asoxari ajo ɗek acota andexëm aŋ, do gë er ko ƴambënd exo ɗiyaxënënd in w̃ëlagu ko.»

13

End eyëcar ed Aciw̃ and Kaxanu eŋ

1 Ata Yesu gë ɓësëfan ɓërexëm ɓën këni ŝanënd yangana ir Aciw̃ and Kaxanu in. Aŋo re ko asëfan aɓat: «Asëƴali nëkonël ɓameŋ ɓand ɓongaỹ ɓaŋ ang yëlëra këni ak, monje yek ɗe!» 2 Yaka këŋo: «Wat këƴ nde ɓameŋ ɓand ɓongaỹ ɓaŋo, ado gë ekaỹ geɓatak ax ɓayi na eyëlëtërëxe, ɗek kë yëcar!» 3 And h̃at këni gër etënd ed gë ɓañarëka aŋ, Yesu ỹëpa ko paɓ gë Aciw̃ and Kaxanu aŋ. Ata Piyer, gë Ŝak, gë Ŝaŋ do gë Andëre, ɓën ɓësëfan ɓër ɓayi bax na gë mëŋ ɓën w̃ëka këno: 4 «Pelëlëɓo wa nand fe kë yëcar Aciw̃ and Kaxanu aŋ? Ɓëte amatinali and fe kë h̃atëgu mi nangaxën mëne ekwët ed ɓeỹ ɗek el h̃atëguk?» 5 Yesu yaka këɓi: «Wën titinayin, ala këreŋun yifaɗ na. 6 Ɓëranjëm kë ỹana ex ƴowërawënd gë ow̃ac oram ol, do eni dend: “Wëno ex Afexën an!” do enëɓi nambeli ɓela ɓëranjëm. 7 Angëmëne në ewëlëran end olandër gër owar or caw do en wëlënd ɓongëɓër ɓond olandër gër ed lëg kën, këreŋun yëɓuraɗ na gayik ɓetëm ɓendako rako ɓeŋ afo ex ŋatëgu. Ɓari ax gi na pere ekwët ed ngwën el. 8 Asakërëra këɓi ỹana eɓi takërërand ɓela ɓën, gë enëng gë enëng, gë ebar gë ebar. Ɓëte obeɓët odëmar arëg kë ỹana ex dëgënd ebar el do ɓela ɓën aŝësëra këni ỹana eni cësërand enjo eŋ. Aỹana fo kë ỹana mondako toro iŋ ang toro ind asoxari ar ỹanar këni orëw̃ ak.

9 «Wën kapinayin gayik alëxw kënun ỹana enun ɗëxwënd gër kiti në end ow̃ac oram. Axëmëra kënun ỹana enun këmërand gër ɓaciw̃ ɓacaleya në end ow̃ac oram. Aw̃ëlara kënun ỹana enun mëlarand gër ɓëlëngw do gër ɓemun ɓetëm en deƴaraxënënd endam eŋ. 10 Atëfëtan aŋ afo ex gi pere mopemëra gër ɓela ɗek, gë enëng gë enëng. 11 Nand kënun w̃ëland enun ɗëxwëx gër kiti na, këren dendërand na ang kën yakaɗ ak. Yeƴanindën er kën yëland amëd aŋo in gayik Angoc Amënëk aŋ këŋun ỹana eŋun yëlënd. 12 Ɓëte alëxwër këni ỹana eni ɗëxwërënd ɓela ɓën gër ecës në end ow̃ac oram: aɓat eŋo ɗëxw imaỹe ind acël amat gë mëŋ iŋ, ajo eŋo ɗëxw itox indexëm iŋ. Ɓëte oɓaŝ ol aw̃ereli kënëɓi ỹana enëɓi merelind ɓëxarëk ɓëreɓën ɓën xali enëɓi ɗaw̃ në end ow̃ac oram. 13 Aŝus kënun ŝus ɗek ɓela ɓën në end ow̃ac oram. Ɓarikan ar kë xemëna xali yatir kë xwët endexëm an, afex ko fex. 14 And kën wat ga ŝanayaw ko Aw̃endëran aŝaraxik aŋ gër ed ɓayik ax ñap ex na, ar kë fënënd an pënileŋo aye er re këme in. Ata ar këŋo sëk eŋo gër ebar ed Yude an, gërëxëlexo end osënd eŋ. 15 Ar këŋo sëk eŋo ƴaŋ në ejur ed këɓe an, gërëlexo. Kërexo pedanëɗ na ỹeỹ lëf. 16 Ɓëte ar këŋo sëk eŋo gër oŝënga an, gërëxëlexo. Kërexo ɓakanëɗ na gër iciw̃ acuɗ atëm andexëm aŋ. 17 Mbaŋ këni soro ɓësoxari ɓër gë ɓacël ɓën do gë ɓër gë ɓëtox ɓënd në oyer ɓëŋ. 18 Karayino Kaxanu kërex ŋatëgu na toro iŋo amëd and gë aƴem aŋ. 19 Ɓakey ɓaŋo, ɓakey ɓand toro itëm ex. Elod ga ri ko Kaxanu ngwën iŋ ala ax wat na toro indako rako iŋ, ɓëte toro indako rako din ax gi na. 20 Kido Axwën an axo ɓaŝëta bana ɓakey ɓand toro baŋo, ala gaɓatak ax pex dona. Ɓarikan aɓaŝëta ɓaŝëta ko në end ɓela ɓër yata këɓi, në end ɓër fit këɓi gër ebar ro. 21 Awa angëmëne ala exo canayaw do exo dend mëne mëŋ ex afexën an, wën këren maɗ na! Ɓëte ala exo canayaw exo dend fën exo afexën an, wën këreno kwëtaɗ na! 22 Moñëmb këni ỹëmb ɓëfexën ɓënëgwëŝ ɓën. Ɓëte moñëmb këni ỹëmb ɓëlaw̃ënel ɓënëgwëŝ ɓër kë ŝanayaw ɓën. Ari këni ỹana eni dind ɓecarax, gë ɓërëcaxik enëɓi nambelixën ɓela ɓën. Ata xali gë ɓër yata këɓi Kaxanu ak, nambelidonëɓi kido awënd wënd bax. 23 Awa wën titinayin ga nangën këmun ako gana-gana fo ɗek ɓeŋo. 24 Gë ɓakey ɓand toro ɓaŋo, wur in ɗek kë ŝamëɗan. Eñan eŋ ax yat na, ɓëte facaw̃ in ax peŝ na. 25 Ow̃al oŋ axwëcëtara kë ỹana ex kwëcëtarawënd, ɗek ɓeɓër gë panga gër orën ɓën kë sëngërëɓëtaraw. 26 Amëd aŋo këne watëgu wëno Asëñiw̃ ar ala an ga këme ŝëlaw gë ɓaŋar ɓaŋ, gë panga itëm do gë ɗek enjaran endam eŋ. 27 Ata mëni ɗaw̃ën omeleka odam ok eni ƴe: oko apën-eñan, oko acëla-eñan, oko ambataŝ, oko ambëtëɓ. Mondako këne ɓarënëgu ɗek ɓela ɓër yata këmëni ɓën elod gër ed sëlëk ebar, do gër ed sëlëk orën.

28 «Er këmun sëƴalind ijo, pënileŋun gë apënëtal and andan aŋ. And kë ŝosënd oɗini aŋ do and kë nëtënd opat aŋ, wën anang kë nangënd mëne ecaŝa el ɗam ex. 29 Awa andamat fo ex, sam en watënd ɓetëm ɓend fel këmun ɓeŋo ga kë h̃atëgu, nangin mëne ɗam ex me ɓakaw wëno Asëñiw̃ ar ala an. Anëka sëkaw këme xali gër ebët. 30 Ɗal in këmun felënd, wën an nemira na pere ex ŋataxënëgu ɗek ɓeŋo. 31 Orën ol aŝapër kë ŝapër do ebar el ayëcar kë yëcar. Ɓarikan eyeƴan edam el din ir din kë ɓayi.

32 «Akey aŋ do gë apëxëd and kë h̃atëgu ɓeŋo aŋ, Faba gaɓat nangëk. Omeleka od ƴaŋ gër orën ok ani nang ex na, ɓëte wëno Asëñiw̃ ar ala an ame nang ex na. 33 Mëŋ ex wën titinayin, perënayin do en calend gayikako an nang ex na niỹe kë hi ɓeŋo. 34 Er kë hi ang endeƴ end ala seɓ këɓi ɓëriyenin ɓën gër iciw̃ indexëm fo. Ga ƴe ko kwël ɗamana angol and caw. Ala kala seɓënan këŋo or gapak or ko ỹana exo diyenixënënd, do fel këŋo anëkona ar ebët an kërexo nambinand na. 35 Këren nambinand na gayikako an nang ex na nand ko ɓakaw axwën iciw̃ na: ɓamat exo ŋatëgu genëka, ɓamat emëɗ ekarëk el, ɓamat and këni yatand oŝare aŋ, ɓamat gëɓër. 36 Mëŋ ex kemënayin këdi këmun fënga ga raŝëra këŋun and këme h̃atëgu amëd and ɓayik an yëla bana aŋ. 37 Er fel këmun ijo, ɓela ɗek këmëni felënd: Perënayin!»

14

End eɗaw̃ ed Yesu eŋ

1 Ɓakey ɓaki fo ɓayi bax eɓi ŋat Ɓëŝëwif ɓën Ofëna or Apexa ol, do gë or mburu ind gë lewir këm ol. Ata ɓëŝaɗaxan ɓëlëngw ɓën, gë ɓëŝalen ɓën, këni ŝaland osit or eno tëraxën Yesu ol do eno ɗaw̃axën. 2 Are bani rend: «Kërenëŋo tëraye na ɗe yatir ofëna këdi kë wonjo do enëɓo mereli ɓela ɓën.»

End ŝëlakuŋ ir angiri eŋ

3 Amëd aŋo hi baxo Yesu gër ingol ind Betani, gër iciw̃ ind Simoŋ, ar gë ameỹ an. Aƴambëra baxo ƴambërand lëf ga lilëgu ko asoxari. Ŝëlakuŋ ir ekaỹ ed alëbatër ir gë angiri lëkayaw baxo. Angiri ijo gë opëtëfët od atëx and këni w̃acënd nar ɓar bani do xem bax mbaŋ akanji aŋ. Asoxari ajo, ga foɗët ko na ŝëlakuŋ in, xoŝ këŋo Yesu gë angiri in gër gaf. 4 Ata xoỹën këno ɓërëmar do këni nëkënëkarënd: «Inew̃a nëxenaxën ko angiri ijo? 5 Axor xor doxo exo pan angiri ijo ɓatama okeme otas aŝand do koɗi in eɓi yëlëra ɓëxaỹënaxik ɓën.» Mondako bano renarand asoxari an. 6 Ɓarikan Yesu re ko: «Wën teɓino ɗe. Inew̃a këno hëbandëraxënënd? An nang ex na nde enjekax rin ke? 7 Gayikako din gë ɓëxaỹënaxik ɓën hi kën axor kën xor enëɓi din enjekax nand këŋun ỹandi yo, ɓari wëno ame ɓayi na din gë wën. 8 Er xor ko exe din in ri ko. Gana gana fo xoŝ ko angiri in gër eman endam ɗamana ene mëxwëtaxën gër ỹeg. 9 Ɗal in këmun felënd, gër ed këni femëra yo ɓela Atëfëtan andam aŋ gër ngwën ro, areƴa këni ỹana eni deƴanɗ ɓëte er rin ke asoxari ajo in. Mondako këno ỹana eno kwitaxënënd.»

End njifa ind Yuda eŋ

10 Yuda Isëkariyot, asëfan ar Yesu hi baxo, ang hi bani ɓësëfan epëxw gë ɓëxi ak. Mëŋ ƴe bax gër ɓëŝaɗaxan ɓëlëngw wëlërëgu këni ang këɓi rëca eno tëraxën Yesu ak. 11 Ado gë onënga fo ɓaxët bano do fëna bani mëne koɗi këno yël. Elod amëd aŋo baxo ŝaland Yuda nand kë ỹap eɓi tëran Yesu na.

End ecemar emënëk eŋ

12 Yatijo bax akey añanar and bani ƴambënd Ɓëŝëwif mburu ind gë lewir këm aŋ. Ɓëte yatijo fo banëɓi h̃aŝënd opeỹ od ŝaɗaxa ir Apexa ok. Ɓësëfan ɓën w̃ëka këno Yesu: «Feye wa ỹandi ki eƴ ƴambëra ecemar ed Ofëna or apexa el? Pelëlëɓo mëŋ këmi ƴe mi cemërax?» 13 Na law̃ën këɓi ɓësëfan ɓëxi, re ko: «Ƴeyin gër angol. Ata këno sëk asoŝan ar lëɓinak epeƴa ed gë men, tëfayino. 14 Gër ed ko lil, wën ɓëte ɗiliɗën eno pel axwën iciw̃ an mëne wëno Asëƴali arewën an w̃ëkak: “Feye ex wa aciw̃ and gër ed këmi ƴambëra ecemar ed Ofëna or apexa el wëno gë ɓësëfan ɓëram aŋ?” 15 Ata këŋun w̃asin aciw̃ and ƴaŋ gër ed xwëtëra ko ɓeỹ ɗek. Fën kën ŝemërax ecemar ed Ofëna or apexa el.» 16 Ga ƴe këni ɓësëfan ɓëxi ɓëjo h̃at këni gër angol. Sëkëx këni ɓeỹ ɓën ang fel baɓi ak do ŝemërax këni ed Ofëna or apexa el.

17 Apenëka aŋ, Yesu gë ɓësëfan epëxw gë ɓëxi ɓën h̃atëgu këni na. 18 Ga ỹëpara këni eni ƴambëra, Yesu re ko: «Ɗal in këmun felënd, gër ed këne ƴambërande ro dëŋ hi ko ar enga endewën ar ke lëxw an.» 19 Ga ŝaminara këni ɓësëfan ɓën, këno w̃ëkand aɓat aɓat: «Wëno nde ex?» 20 Yaka këɓi: «Ang hi kën epëxw gë ɓëxi ak, ar kë xacand në edëƴamb edeɓat gë wëno hi ko. 21 Ɗal ex wëno Asëñiw̃ ar ala an aŝës këme ŝës ang ỹëgw këni endam ak. Ɓarikan, eñëŋënax etëm këŋo hi ar ke lëxw an. Er saxëdoŋo mëŋ këreno dëw̃ dona.»

22 And bani ƴambërand aŋ, Yesu w̃eɗ ko aton and mburu, ŝëkwa këŋo Kaxanu do hëbëndër ko. Ga yël këɓi ɓësëfan ɓën, re ko: «Cetërin mburu iŋo, eman endam eŋ ex!» 23 W̃eɗ ko ɓëte andëmba and gë ngoƴ aŋ, ga ŝëkwa këŋo Kaxanu yël këɓi do yëlar këni ɓën ɗek. 24 Aŋo re ko: «Ngoƴ ind ŝeɓ kën iŋo ex, oŝat oram oŋ! Oŝat oŋo kë ŝar eni cotaxën ɓela ɓëranjëm eter ed din gë Kaxanu el. 25 Ɗal in këmun felënd, doro këme feland ngoƴ iŋ xali yatir këme ŝeɓ ingaŝax iŋ gër owun or Kaxanu.»

26 Yesu gë ɓësëfan ɓën, ga ỹëw̃ëra këni na od Calemoñëw̃ ok, ƴe këni kwël gër etënd ed gë ɓañarëka. 27 Ata re ko Yesu: «Wën ɗek kë ŝapër ene teɓ gaɓat, ang ỹëgw ko alaw̃ënel ak: “And këno law̃ axaɗac aŋ, oyel ol eni capër✡.” 28 Ɓarikan and këme xani gër ecës aŋ, gër ebar ed Galile këme ƴeɗ mun cënix.» 29 Ata re ko Piyer: «Ado eni capër ɓëjo ɗek wëno ami teɓ na!» 30 Yesu yaka këŋo: «Ɗal in këmi felënd doro gëmëɗ ɗamana exo yata ɓaki ecare el, wëj anëka këƴe ƴaxëta ɓatas.» 31 Ɓarikan Piyer re ko ɓëte: «Ado ex gido alaw̃ këni law̃ gë wëno ak kënëɓo law̃, din ami ƴaxëta na.» Ata soŝanara këni ɓësëfan ɓën ɗek mondako.

End gër Getësemani eŋ

32 Ga h̃at këni gër ed bani w̃acënd Getësemani, Yesu fel këɓi ɓësëfan ɓërexëm ɓën: «Cëniyine ro me nacëta me calew!» 33 W̃ac këɓi Piyer, gë Ŝak do gë Ŝaŋ eno ɗaŋëta. Ga hi këŋo ñar eman eŋ, lëɓëk anjiỹ atëm gër emëkw edexëm. 34 Fel këɓi ɓësëfan ɓën: «Yomb iram in ŝaminak, ecës fo ɓayi ke. Cëniyine ro, ɓarikan këreŋun daŝ na ɗe!» 35 And nacëta ko aŋ, foxi ko. Rën ko eƴiỹ el ŋëŝ gër ebar do ko ŝalend. Ga këŋo xara Kaxanu, eŋo pangacën apëxëd and toro aŋo kido awënd wëndëk. 36 Ga ko ŝale, ko rend: «Faba, wëj xorëk eƴ di ɓeỹ ɗek, pangacënële toro ind kërexe wëcan iŋo. Ɓarikan dil ɗe ang ỹandi ki wëj ak, ax gi ex na ang ỹandi ke wëno ak.» 37 Ga ɓaka ko gër ed seɓëgu baɓi Piyer, gë Ŝak do gë Ŝaŋ, sëk këɓi ga këɓi raŝ. Re këŋo Piyer: «Oko Simoŋ, në eɗaŝ exi ɗe. Apëxëd amat and riw këme aŋo nde wëj aƴ kor ex na exi per? 38 Perënayin en calexën këdi këŋun naŋëta. Ala an gër onden këno ỹandind exo di er ỹapan këŋo Kaxanu in. Ɓari në end oñandi od eman na ko sëkwanaxënënd.» 39 Ga nacëta ko gacëxe Yesu ko ŝalexënd ang ŝale baxo añanar ak. 40 Ɓakaw ko akinëm, sëk këɓi gaŝëxe Piyer gë ɓoŝandaw̃ ga këni xond, eni këw̃ëtayin dëŋ bani sëkwanënd. Ga nëngëtara këni, ani nang bana mondake këno yaka Yesu. 41 And ɓakaw ko atasën aŋ, re ko: «Wën daŝëraraleŋun, do teyëtayin. Ɗek ex! Anëka h̃atëguk apëxëd and këne sëra wëno Asëñiw̃ ar ala aŋ do ene ɗëxw gër otaxan od ɓëw̃endëran. 42 Kaniyin ene ƴeye! Asoŝan ar ke lëxw an në etëkaw exe!»

End etëra ed Yesu eŋ

43 Në yeƴan ɓayi baxo Yesu ga h̃atëgu ko Yuda, asëfan arexëm aɓat ang ebani epëxw gë ɓëxi ak. Mëŋ lëngweliw baɓi amëxwër and ɓër w̃ëlaraw bax: ɓëjo oduxuma, ɓëjo okwëlekwële. Ɓëŝaɗaxan ɓëlëngw ɓën, gë ɓëŝalen ɓën, do gë ɓëxarëk ɓër Ɓëŝëwif ɓën law̃ënëgu baɓi eno tëra Yesu. 44 Ar baŋo lëxwënd an nanganëme ijo fel baɓi: «Ar këmo w̃ega an, mëŋ ex, tërayino eno mëla do eno ɗëkayax aye.» 45 Ataŋ ga h̃atëgu ko gër Yesu, Yuda re ko: «Asëƴali, ata w̃ega këŋo.» 46 Ɓër lëngwënëgu baɓi ɓën w̃ëlën këno Yesu, sëra ɓën. 47 Ata asëfan aɓat regëgu ko duxuma, saw̃ ko baɗ anëf and xaɗëp ir aŝaɗaxan alëngw aŋ. 48 Ata re ko Yesu: «Wëno arek nde hi këme er ƴow kën ene tëra gë oduxuma do gë okwëlekwële? 49 Key yo key ga bane xetand wa do bamun sëƴalirand gër yangana ir Aciw̃ and Kaxanu, ɓari ane tëra bana. Ɓarikan gërëgako anëka kën h̃atand er rek Oñëgw Omënëk in.» 50 Ata ɓësëfan ɓën ɗek ŝapëran këno Yesu do hërëra këni. 51 Ŝambenjar baŋo sëfand Yesu, ga ŝeraya ko gë anjëm fo. Ga sëra këno, 52 nëỹëtëra ko, seɓën këɓi anjëm aŋ and ŝeraya baxo aŋ, hër ko tëɓ gë eman eŋ.

End Yesu do gë ɓëxiti eŋ

53 Ɓër sëra baŋo Yesu ɓën w̃ëla këno gër iciw̃ ind aŝaɗaxan alëngw, gër ed ɓarërëgu bani ɗek ɓëŝaɗaxan ɓëlëngw ɓën, gë ɓëxarëk ɓër Ɓëŝëwif ɓën do gë ɓëŝalen ɓën. 54 Ata Piyer këɓi sëfand nacët ako xali h̃at ko lëf gër yangana ir aŝaɗaxan alëngw. Ga ỹëpa këni gë ɓënëkona ɓën, ko yesand xoɗux ol. 55 Ɓëŝaɗaxan ɓëlëngw ɓën, gë Amara and ɓëxarëk ɓër Ɓëŝëwif aŋ ɗek bani ŝaland amëd aŋo osede or këno nagaŝanaxën Yesu exo gixën ar eɗaw̃; ɓari ỹow̃eỹ abani ŝot na. 56 Gayikwa ɓëranjëm bax reƴand osede or ebax enëgwëŝ or këno nëpaxën Yesu. Ɓarikan anëgwëŝëtëndër bani nëgwëŝëtërënd. 57 Ɓërëmar and këni xani aŋ eni dend: 58 «Ɓiyi awël wël këmo ga ko re: “Wëno ayam këme yam Aciw̃ and Kaxanu aŋ, do and kë ri ɓakey ɓatas aŋ me kanin acëxen, and ani ɓaƴ na ɓela”.» 59 Ɓëte gër endeƴ eŋo dëŋ, anëgwëŝëtëndër bani nëgwëŝëtërënd osede oreɓën ol. 60 Ata xani ko aŝaɗaxan alëngw an, xwëŝa ko mërëxand gër Amara do w̃ëka këŋo Yesu: «Ba ỹoweỹ aƴ yaka na nde? Aƴ wëlënd na nde ang këni nagaŝandërand ak?» 61 Yesu xor ko ƴem. Aŝaɗaxan alëngw an w̃ëka këŋo gaŝëxe: «Ba wëj nde ex Afexën an, Asëñiw̃ ar Kaxanu ir këmo ŝalend ɓiyi an?» 62 Aŋo yaka ko Yesu: «Iyo, ata go dëŋ ex. Wën awat këne wat wëno Asëñiw̃ ar ala an ga ỹëpa këme gand liw̃ ir Ar gë panga ɗek an. Ɓëte awat këne wat ga këme ŝëlaw gë ɓaŋar ɓand gër orën ɓaŋ.» 63 Ga logën këŋo na, aŝaɗaxan alëngw an h̃esëra ko ɓanjëm ɓandexëm ɓaŋ do ko rend: «Otede nde ɓayik na enëɓe wële? 64 Awël wël kën ang ŝir këŋo Kaxanu ak. End fe wëndan këŋun?» Ata ɓën ɗek nëp këno do këni rend mëne Yesu ar eɗaw̃ ex. 65 Ata ɓërëmar kwël na fo ỹana këni motëpan Yesu. Ɓëjo eno kap gë anjëm gër dëxas eno bëŋaxën. And këno w̃ëŋ aŋ, eno mëka: «Cakil ba noỹo w̃ëŋ ki!» And fim këno gand ɓënëkona ɓër Aciw̃ and Kaxanu aŋ xanax këno gë ɓacënen.

End eƴaxëta ed Piyer eŋ

66 Amëd aŋo Piyer, gër ed ỹëpa baxo ɓayi baxo gëɗ gër yangana ir aŝaɗaxan alëngw. Ƴow ko endënaw̃ end bax riyenind na. 67 Wat këŋo Piyer ga ko yesa, nëkon këŋo aye gër dëxas, re ko: «Wëj ɓëte enga emat hi kën gë Yesu Iɓënasaret.» 68 Ata Piyer ga ko ƴax ko rend: «Wëno ado ame nang ex na, axe pëni ex na dëŋ er këƴ rend in.» Ga yaka ko mondako kwël ŝan ko, do ƴe ko gër yangana ir lëf. Ata amëd aŋo yata ko ecare el. 69 Endënaw̃ eŋ ga wat këŋo gaŝëxe këɓi felënd ɓër hi bax na ɓën: «Ajo ar enga emat gë Yesu exo.» Piyer ƴax ko gaŝëxe. 70 Ga nëkak tëkër, ɓër wël baŋo endënaw̃ ɓën re këno ɓëte Piyer: «Ɗal ex, wëj ar enga eŋo hi këƴ gayikako Aɓëgalile hi këƴ!» 71 Aŋo yaŝar ko mo njaŝar Piyer: «Angëmëne anang nang këmo ala ajo, corëlexe Kaxanu.» 72 Ataŋ ecare el yata ko akinëm, Piyer xwita ko ang fel baŋo Yesu ak: «Ɗamana exo yata ɓaki ecare el, wëj anëka këƴe ƴaxëta ɓatas!» Ata ga ŝan ko na, ko sesëxënd.

15

End Yesu do gë Pilat eŋ

1 Mopëɗ gëɓër, ɓëŝaɗaxan ɓëlëngw ɓën, gë ɓëxarëk ɓën do gë ɓëŝalen ɓën ỹëpaxën këni end Yesu eŋ. Amara aŋ ɗek ɓarërëgu bani. Ga xap këno na Yesu, w̃ëla këno eno ɗëxwëx gër Pilat. 2 Ga h̃ateli këno, Pilat w̃ëka këŋo Yesu: «Wëj nde ex emun end Ɓëŝëwif eŋ?» Yaka ko: «Iyo go dëŋ ex!» 3 Ata na këno nëgwëŝandërand ɓendanjëm ɓëŝaɗaxan ɓëlëngw ɓën. 4 Pilat w̃ëka këŋo gaŝëxe: «Ba ỹoweỹ aƴ yaka na nde? Aƴ wëlënd na nde ɗek ɓend këni nagaŝanënd ɓeŋ?» 5 Ɓarikan Yesu gematak axo yaka bana. Eŋo ŝaran baŋo Pilat.

End eɗaw̃ ed Yesu eŋ

6 Ofëna or Apexa kala, Pilat aseɓët baŋo seɓëtënd andepëra amat, ar këno yata Ɓëŝëwif an. 7 Andepëra hi baxëna and bano w̃acënd Barabas. Gë ɓoŝandaw̃ w̃ereli banëɓi ɓëlëngw ɓëliyer ɓën xali law̃ këno ala, ga wonjok angol aŋ. 8 Ga ƴe këni amëxwër and Ɓëŝëwif aŋ ƴaŋ gër eyang ed Pilat, w̃ëka këno eŋo teɓët ar epëra aɓat ang w̃ërën baɓi ak. 9 Ata w̃ëka këɓi Pilat: «Ỹandi këŋun nde moteɓët emun end Ɓëŝëwif eŋ?» 10 Mama w̃ëka baɓi mondako ga nang baxo mëne ɓëŝaɗaxan ɓëlëngw ɓën në end oƴakëraxi lëxwaxën bano Yesu. 11 Ɓarikan ɓëŝaɗaxan ɓëlëngw ɓën fel kënëɓi amëxwër aŋ eno nëỹali Pilat eŋo teɓët Barabas. 12 Ata Pilat w̃ëka këɓi gaŝëxe: «Mondake ỹandi këŋun mo di ar këno rend wën emun end Ɓëŝëwif exo an?» 13 Yaka këni ŝor: «Pikalo! Pikalo!» 14 Pilat w̃ëka këɓi ɓëte: «Inew̃a w̃en ko?» Aŋo xeỹ këni kaŝ-kaŝ: «Pikalo, Pikalo maɓ në osëx!» 15 Ga ỹandi këŋo eni ŋan endexëm eŋ, Pilat seɓët këŋo Barabas. Seɓ këɓi ocoroɗa ok eno cew̃ëra xali Yesu ɗamana eno mëlaxën gër ed këno fikax.

16 Ocoroɗa ok ŝonjorëra këno Yesu xali lëf gër yangana ir aciw̃ and kiti, do w̃acërëgu këni ɗek enga eŋ. 17 Ga ŝuɗ këno ocuɗ ombarax, fug këno odëmbën gër gaf ang ekamote ed emun fo. 18 Ata ỹana këni këno ŝëmand: Ake wa ɓayi këƴ wëj emun end Ɓëŝëwif eŋ? 19 And këno rang gë oŝët aŋ, eno tëpan do eni poxi gër lëngw irexëm eƴiỹ el ŋëŝ gër ebar. 20 And fed këɓi enarëndëra ed Yesu aŋ, ŝuɗët këno ocuɗ ombarax oŋ. W̃aŝ këno ɓanjëm ɓandexëm ɓaŋ do w̃ëla këno eno pikax gër kërëwa.

End Yesu mopika gër kërëwa eŋ

21 Ocoroɗa ok ga këno w̃ëla Yesu, fed këni gë Simoŋ Iɓësiren, sëm ir Alekësandër do gë Rufos, ga hiw ko gër oŝënga. Ata nëỹali këno exo ɗëɓina kërëwa ir Yesu in. 22 Na w̃ëla këno ƴaŋ gër itënd ind bani w̃acënd Golëgota mëne ngëŋ «Itënd ind ang egor». 23 Yël këno exo ceɓ ngoƴ ind ɓar bani gë ɓëŝan ɓër këni w̃acënd mir ɓën. Ɓarikan Yesu h̃ëp ko exo ceɓ. 24 Ga fika këno gër kërëwa, ŝetër këni ɓanjëm ɓandexëm ɓaŋ. W̃eɗ ko ŝoroɗa iɓat and ri këni ɓëñak aŋ. 25 Apëxëd anaxën and gëɓër aŋ h̃at bax and fika këno Yesu aŋ. 26 End law̃axën bano eŋ ỹëgw bani në ingomb gomb do fikali bani ƴaŋ gër kërëwa: «Emun end Ɓëŝëwif exo.» 27 Ɓërek ɓëxeỹax ɓëxi fika banëɓi gë Yesu: aɓat gand liw̃, ajo gand ŝame. 28 [Mondako h̃ata bax er rek Oñëgw Omënëk in: Mërëxand ir ɓëw̃endëran xwët bano.] 29 Ata këno ŝirënd Yesu ɓela ɓër bax xucarand ler na ɓën. Sam eni këmëƴëtara eni de: «Xey ax gi ex na nde wëj bax rend ayam këƴ yam Aciw̃ and Kaxanu aŋ do eƴ kanin and ri ɓakey ɓatas aŋ? 30 Awa doro pexënayal gë andeƴ do pedaw gër kërëwa!» 31 Alëŝ bano lëŝënd ɓën ɓëte ɓëŝaɗaxan ɓëlëngw ɓën do gë ɓëŝalen ɓën do bani rend: «Oko, mëŋ ga baɓi fexën wa ɓela ɓën do ko sëkwanënd exo pexënaya. 32 Awa Kërisët, emun end Isërayel eŋ, pedawëlexo gërëgako gër kërëwa, enëŋo wataxëne do enëŋo kwëtaxëne!» Aŝir bano ŝirënd ɓëte ɓërek ɓër fika banëɓi gë mëŋ ɓën.

End ecës ed Yesu eŋ

33 Ga h̃atëk eñan eŋ keŋ gër gaf, ŝamëɗanëk ɗek ebar el xali ɓapëxëd ɓatas gë apenëka aŋ. 34 Amëd aŋo xeỹ ko Yesu: «Eloyi, Eloyi, lama sabatani?» Mëne ngëŋ: Kaxanu Axwën aram, Kaxanu Axwën aram, inew̃a ỹaŋëtaxën këƴe? 35 Ga wël këno ɓër hi bax na ɓën këni rend: «Ɓaxëtino ga këŋo w̃acënd alaw̃ënel Eli.» 36 Ata hërën ko aɓat er ñalu-ñalu, ỹëmb ko gër ngoƴ iŋerëk, ga fiŝ ko në oŝët, yën ko xali gër etëỹ ed Yesu exo ƴuŝaxën, do ko rend: «Teɓino ɗe ene wate ba Eli aƴow ko ƴow eŋo pedaliw.» 37 Ɓarikan, aŋo xeỹ ko gaŝëxe, kwël Yesu xoti ko. 38 Ata anjëm amëgax and bax weɗind lëngwe ir Aciw̃ and Kaxanu in, h̃esik cangët elod ƴaŋ xali gëɗ. 39 Alëngw ar ocoroɗa an, ar xwëŝa baxo ler gër ed fika këno Yesu an, ga wat ko ang xoti ko ak, re ko: «Enimin, ala ajo Asëñiw̃ ar Kaxanu ebaxo!» 40 Enga end ɓësoxari xwëŝara bax na nacët ako do këno nëkonënd Yesu. Er ebani: Mari Madëlen, gë Mari nëm ir Ŝak iɓeja do gë Yose, do gë Salome. 41 Ɓën ex ɓësoxari ɓër sëfaw baŋo Yesu elod gër ebar ed Galile do bano rëcarand. Na fo bani ɓëte ɓësoxari ɓëŝëxe ɓër xaniw bax gër Yerusalem.

End Yesu gër ỹeg eŋ

42 Yatir arajëma, and genëka aŋ, bani xëñënand akey and eteyëta aŋ. 43 Ata h̃atëgu ko na, Yosef Iɓarimate. Mëŋ ar gapak ebaxo gër Amara and ɓëlëngw ɓër Ɓëŝëwif. Aŝëni baxo ŝënind ɓëte owun or Kaxanu ol. Ga xapina ko, ƴe ko gër Pilat exo mëkaw eŋo maŝ eman end Yesu eŋ. 44 Pilat ŝaran këŋo xali ga wël ko mëne anëka xor këŋo Yesu. Ga w̃ac këŋo alëngw ar ocoroɗa an, w̃ëka këŋo ba elod anëka fo xoti ko. 45 Alëngw ar ocoroɗa an felëra këŋo na ɗek. Ata Pilat w̃aŝ këŋo Yosef eman end Yesu eŋ. 46 Yosef yëcëgu ko këpas. Fedali ko eman end Yesu eŋ gër ed fika bano. Ga fëlëra këŋo gë këpas in, w̃ëxëta këŋo lëf në ỹeg ir fës bani gër aparëfac ang oxel fo do fëŋ ko lilaya in gë angaỹ atëm. 47 Ata Mari Madëlen do gë Mari, nëm ir Ŝak iɓeja do gë Yose këni nëkonënd gër ed w̃ëxwëta këno.

16

End ekani ed gër ecës eŋ

1 And xucak akey and eteyëta aŋ, Mari Madëlen, gë Mari nëm ir Ŝak iɓeja do gë Salome yëcëgu këni ogu onëngax ond eni koŝaxën eman end Yesu eŋ. 2 Yatir oganjar, akey aỹanar and loxo aŋ, mopëɗ gëɓër, h̃at këni gër ỹeg ga kë fënëgu eñan eŋ. 3 Ata këni w̃ëkarënd: «Noỹo këɓo rëxëtën angaỹ and gër lilaya ir ỹeg aŋ.» 4 Ga rënëta këni, wat këni angaỹ aŋ ga weɗitak. 5 Lil këni gër ỹeg, sëk këno moñëpa gand liw̃ ŝambenjar ir gë acuɗ apeŝax. Ata ŝëg këɓi ɓenjëw̃ ɓeŋ ga xurik anjiỹ aŋ. 6 Ata re ko ŝambenjar in: «Wën këren yëdara na! Ax gi ex na nde Yesu Iɓënasaret, ar fika bano an këno ŝaland? Anëka xani ko gër ecës, axo bo ex na ro. Nëkoyin wa gër ed xwët bano. 7 Ɓarikan ƴeyin enëɓi pelëx ɓësëfan ɓërexëm ɓën do gë Piyer mëne anëka lëngwa ko gër ebar ed Galile. Fën këno watëx ang fel baŋun ak.» 8 Ata ŝan këni, nacëta këni caw ỹeg in gë ongër fo, do këɓi rëgënëraxënd anjiỹ aŋ. Ga xap këɓi anjiỹ aŋ, ala ano pel bana ỹoweỹ.

9 [Yesu ga xani ko gër ecës mopëɗ gëɓër yatir oganjar, akey aỹanar and loxo aŋ, ŝanayaxën këŋo pere Mari Madëlen, asoxari ar nëcëtën baŋo ɓangoc ɓañëŋënax ɓanjongëɓaki an. 10 Mari Madëlen ƴe ko eɓi pelëx ɓër enga endexëm ɓën, gër ed bani renitarand, gër ed bani sesërand. 11 And wël këno ga ko reƴa mëne Yesu aɓëngw exo do mëne awat wat këŋo aŋ, ani ma bana. 12 Ga xucak eŋo, Yesu ŝanayaxën këɓi mëŋ dëŋ gë ola oŝëxe ɓësëfan ɓëxi ga këni nëca. 13 Ata wërëŝëta këni enëɓi tëfëtanëx ɓoŝandaw̃, ɓari ɓën ɓëte anëɓi kwëta bana. 14 Ata Yesu ŝanayaxën këɓi ɓësëfan epëxw gaɓat ɓën gër ed bani ƴambërand. Arexëra rexëra baɓi mbaŋ në end oŋëpëgënan odeɓën eŋ, do gë në end emëŝ endeɓën eŋ, gayik anëɓi kwëta bana ɓër wat baŋo ang nëngëta ko ɓën.

15 Ata na re ko Yesu: «Ƴeyin ngwën iŋ ɗek en pemërand Atëfëtan aŋ gër ɓela ɗek. 16 Ar kë w̃a yo do eno ɓuyi, afex ko fex, ɓari ar kë h̃ëp an, axiti këno xiti. 17 Awa ɓecarax ɓeŋo këni ỹana eni dind ɓër kë w̃a endam ɓën: Gë ow̃ac oram ol kënëɓi ỹana enëɓi nëcëtënd ɓangoc ɓañëŋënax ɓaŋ, oyeƴan oxaŝax këni ỹana eni yeƴanënd. 18 Asëra kënëɓi ỹana enëɓi tërand ɓandën. Ado eni ceɓ er ebax eɓi ɗaw̃ in, ỹow̃eỹ aɓi gi na. Ah̃ëmba kënëɓi ỹana enëɓi h̃ëmband ɓëŝëxwëra ɓën eni pakaxën.» 19 Axwën Yesu, ga felëra këɓi na mondako, ŝëg ko kwël ƴaŋ gër orën do ỹëpax ko gand liw̃ ir Kaxanu. 20 Ɓësëfan ɓën ƴexëra këni eni pemëra gër ed ex yo. Axwën Yesu ko riyenind gë ɓën, ata gë ɓecarax ɓend bani rind ɓeŋ baɓi w̃asinënd ɓela ɓën mëne ɗal këni reƴand].

✡ 1:3 1.3 Esayi 40.3

✡ 4:12 4.12 Esayi 6.9-10

✡ 7:7 7.7 Esayi 29.13

✡ 7:10 7.10 Andocane 20.12

* 7:27 7.27 Ɓëŝëwif ɓën oɗaŋët banëɓi w̃acënd ɓër ɓenëng ɓecëxe ɓën.

* 8:15 8.15 Yesu, ga yeƴan ko mondako, er ỹandi baŋo eɓi pëni mëne eni kwëỹëtand er wata bani Ofariseŋ do gë od Erod in.

✡ 12:10 12.10 Calemoñëw̃ 118.22, 23

✡ 12:19 12.19 Acariyakinëm 25.5-10

✡ 14:27 14.27 Sakari 13.7

Luk

1

2

3

4

5

6

7

8

9

10

11

12

13

14

15

16

17

18

19

20

21

22

23

24

Atëfëtan and Yesu ang ỹëgw ko Luk

Lilaya in

Akayëta aŋo ro Luk ỹëgwëk. Okëreceŋ od ax gi ex na Ɓëŝëwif ỹëgwën këɓi eɓi pënixën mëne Yesu ex Afexën ar ɓenëng ɗek an. Ga ƴow baxo Yesu eɓi pexën ɓela ɓër ex yo baŋo ɓalaxënënd end ɓëw̃endëran, gë ɓësoxari, gë ɓëxaỹënaxik, do gë ɓëŝëxwëra eŋ. Ɓarikan ɓëlëngw Ɓëŝëwif ɓën abaɓi ỹandi na eno wat Yesu gë ɓela ɓër banëɓi ŝus ɓëjo. Eɓi masinaxën mëne alif këni lifënd, Yesu afelëra baɓi felërand gë ɓapënëtal. Ɓëŝëwif ɓën ɓamëxwër ɓamëxwër baŋo sëfarand Yesu eni ɓaxët osëƴali orexëm ol, do eni wat ɓecarax ɓend baxo rind ɓeŋ. Ata ɓëlëngw Ɓëŝëwif ɓën ỹandi këɓi eno ɗaw̃ Yesu gayik aƴakëraxi baɓi ƴakëraxind endexëm eŋ. Mondako lëxw bano gër otaxan od Ɓërom eno ɗaw̃axën mopika gër kërëwa. Yesu xani ko gër ecës yatir akey atasën, do ŝanayaxën këɓi aɓëngw ɓësëfan ɓërexëm ɓën. Fel këɓi eni pemërand Atëfëtan aŋ gër ed ex yo gër ngwën ro. Er ex gër akayëta in:

Inew̃a ỹëgwaxën ko Luk akayëta aŋo: 1.1-4.

End andëw̃a and Ŝaŋ Batis do gë andëw̃a and Yesu eŋ: 1.5–2.52.

End Ŝaŋ Batis do gë Yesu eŋ: 3.1–4.13.

End andiyen and Yesu gër Galile eŋ: 4.14–9.50.

End ɗamana ir Yesu ond gër Yerusalem eŋ: 9.51–19.27.

End toro do gë ecës ed Yesu eŋ: 19.28–23.56.

End ekani ed Yesu gër ecës eŋ: 24.1-53.

1

Lilaya in

1 Ɓëranjëm sëƴik eni ñëgw ɓend Yesu Kërisët ɓeŋ do gë ɓend xucak gër ndeɓi ro ɓeŋ ex gixën Atëfëtan amat. 2 Ɓër watelik gë ogës odeɓën elod gër ỹanar do hi këni ɓëriyenin ɓër Eyeƴan ed Kaxanu ɓën nangën këɓo ɓeŋo. Ɓën seɓën këɓo ɓend Yesu Kërisët ɓeŋ do gë ɗek ɓeɓër ri ko gër aniyan andexëm ɓën ene deƴaraxënënde gër ɓela ang bani reƴarand ɓën ak. 3 Awa wëno ɓëte, gë oɓal osëm w̃ëkara këmëni ɓër nangëk ɓeŋo elod gër ỹanar ɓën. Ata ɓeɓër fel këne ɓën ỹapan ke mi ñëgwënëli Tewofil, wëj ar gapak an, eƴ nangaxën mëne 4 ɓeɓër sëƴali këni ɓën mokwëta dëŋ ex.

End meleka do gë Sakari eŋ

5 Angwën and ebaxo Erod emun end gër ebar ed Yude aŋ, aŝaɗaxan ebax na ar bano w̃acënd Sakari. Gër enga end Abiya ebaxo do alindaw̃ Elisabet ebaxo ɓëte ar andëw̃ëra and Aharoŋ, aŝaɗaxan alëngw aỹanar an. 6 Sakari gë Elisabet ɓër ŝenene ebax gër ogës od Kaxanu. Ŝenene bani sëfënd acariya and Axwën Kaxanu aŋ do gë ɗek ɓapela ɓand re ko aỹap ỹapëk motëf gër aniyan ɓaŋ. 7 Ɓarikan gë oɓaŝ këm xar bani gayik Elisabet asoxari aɓoroxok ebaxo.

8 Ɓëŝaɗaxan ɓën arëcar bani rëcarënd, gë enga gë enga, edi ed ocaɗaxa el gër Aciw̃ and Kaxanu. Ata akey amat, enga end Sakari ɓën eŋ ɓët bani. 9 Ang rëp bax gër andiyen and ocaɗaxa ak, aŝaɗaxan aɓat ebax eno tana gër enga endeɓën exo ɗilaxën lëf gër Aciw̃ and Axwën Kaxanu exo corëgu aŝururu ir xwëŝëna bani gë angiri in. Ata sana këno Sakari. 10 And lil ko aŋ, ŝëni këno fac amëxwër and Ɓëŝëwif aŋ do këni ŝalend ga h̃atëk apëxëd and ecor ed aŝururu ir xwëŝëna bani gë angiri aŋ. 11 Ata lëf, meleka ir Axwën ŝanaỹaxën këŋo Sakari. Xwëŝa ko gand liw̃ ir angëɓ and bani ŝoraxënënd aŝururu. 12 Ga faɓër këni gë meleka in, Sakari yëdara ko xali xurik, do wëlandëra këŋo mbaŋ. 13 Ata re ko meleka in: «Sakari, këreƴ yëdara na! Cale indeƴ iŋ yakali ki Kaxanu. Alindax Elisabet gë acël ko hi do eŋo dëw̃ lëmëta ir këƴo w̃acëɗ Ŝaŋ. 14 Ata lëmëta ijo kë ƴemën emëkw edeƴ el do exi nëngandëra mbaŋ. Ɓëte ɓëranjëm këɓi nëngandëra and këno rëw̃ aŋ. 15 Lëmëta ijo, ala asëm ko hi gër ogës od Axwën Kaxanu. Mëŋ ex, aŝëɓa këŋo ŝëɓa ngoƴ iŋ do gë eŝeɓëceɓ ir kë ỹaw̃ënd yo. Ado kwël gër acël and nëm fo ko ỹëm gë Angoc Amënëk aŋ. 16 Do and ko raf aŋ, mëŋ këɓi ɓakali Ɓëyisërayel ɓëranjëm eno kwëta Kaxanu, Axwën areɓën an. 17 Mëŋ ex ar kë lëngwaw an ɗamana exo ŋataxënëgu Axwën an. Kaxanu këŋo yël angoc aŋ do gë panga ind yël baŋo alaw̃ënel Eli iŋ exo ɓakalixënëgu gër Isërayel angwëlëra and oɓaŝ gë ɓëxarëk ɓëreɓën aŋ. Ɓëte ɓër gë ow̃ëkw ow̃ëŝik ɓëranjëm këɓi wërëŝët eni gi ɓër ŝenene✡. Ata mondako këɓi rëca ɓulunda ir Isërayel in eni këñënara ŝenene eno kacaxën Axwën areɓën ar kë ƴowënd an.» 18 Sakari w̃ëka këŋo meleka in: «Mondake këme nang mëne ahi dëŋ kë hi ɓeɓër këƴe felënd ɓëjo gayikako wëno gë alindaw̃ën anëka xar këmi?» 19 Yaka ko meleka in: «Aƴ nang ex na nde mëne wëno ex Gabëriyel, ar gër enga end omeleka od hik ler gër Kaxanu an? Do mëŋ ga law̃ënëgu ke mi pel enjekax eŋo, wëj ki h̃ëpëgënanënd. 20 Awa aƴ ɓayi na gë oniw̃ xali yatir kë h̃ata ɓeɓër fel këmi ɓëjo gayikako aƴe kwëta ex na.»

21 Xarak amëd aŋo fac, Ɓëŝëwif ɓën ɗek ƴëka baɓi oŝën or Sakari ol. Ɗek nemëran baɓi ba në end ine ko nëkaxënëgund go lëf gër Aciw̃ and Kaxanu. 22 And ŝanëgu ko aŋ, sëkwan ko eɓi yeƴaneli, ata nang këni mëne ỹeỹ watëgu ko lëf gër Aciw̃ and Kaxanu. Alambacara fo baɓi lambacarand ga ŝanëgu ko gë oniw̃ këm. 23 And faỹ ko ɓakey ɓand ebax exo diyeni gër Aciw̃ and Kaxanu aŋ, Sakari w̃aỹi ko kwël gër ndeɓën. 24 Ga nëkanak, alindaw̃ Elisabet hi ko gë acël. Ata ỹaf ko opacaw̃ oco. 25 Er baxo rend: «Dodo anëka ƴëkwaw ke Axwën Kaxanu. And h̃atan këŋo aŋ, faỹ ko gër emëkw edexëm exo dëxët aŝëfën iram in gër ɓela.»

End meleka in do gë Mari eŋ

26 Anëka bax opacaw̃ ocongiɓat elod ga hi ko Elisabet gë acël. Kaxanu law̃ën këŋo meleka ir këno w̃acënd Gabëriyel in gër ebar ed Galile, gër ingol ind Nasaret. 27 Meleka in h̃at ko në endënaw̃ emeja end nëm baŋo Yosef, ŝambenjar ir andëw̃ëra and Dafid, ar ebax emun etëm end gër ebar ed Isërayel an. Endënaw̃ emeja eŋo, Mari bano w̃acënd. 28 Ga lil ko meleka in gër ed hi baxo, re ko: «Aŝëma ŝëma këmi wëj ar rin ki oyekax Kaxanu an! Axwën an gë wëj hi ko, wëj ye ki!» 29 And wël ko Mari eyeƴan elo aŋ, wëlandëra këŋo do ko yëlarand ba ine w̃acayak ecëmar elo. 30 Ata re ko meleka in: «Këreƴ yëdara na Mari gayikwa Kaxanu yël ki oyekax orexëm ol. 31 Gë acël këƴ hi do eƴo dëw̃ lëmëta. Yëliɗo ow̃ac or Yesu ol. 32 Lëmëta ijo, Asëñiw̃ ar Kaxanu exo, mëŋ ar hik ƴaŋ gër orën an. Mondako këno ỹana eno macënd gayik ala asëm ko hi. Ata Axwën Kaxanu, mëŋ këŋo w̃aŝ añëpara and owun or Dafid, axarëk arexëm aŋ. 33 Din ir din ko wun gër enëng end Yakob do owun orexëm ol ax kwët na gë ekwët.» 34 Ata Mari yaka këŋo meleka in: «Mondake wa kë hi eŋo gayikako wëno asoŝan amo nang ex na?» 35 Aŋo re ko meleka in: «Angoc Amënëk aŋ kë ƴow gër ndeƴ do panga ind Kaxanu mëŋ ar hik ƴaŋ gër orën iŋ ki laɓ. Mëŋ ex, ar këƴo rëw̃ an, Asëñiw̃ ar Kaxanu këno ỹana eno macënd gayik aw̃ënëk exo. 36 Nëkoɗa Elisabet ar nëng ireƴ an, mëŋ ɓëte ga hi ko gë acël gë oxar go dëŋ. Anëka sëk këŋo opacaw̃ ocongiɓat mëŋ ar bano rend asoxari aɓoroxok exo an, 37 gayik gër Kaxanu ɓeỹ ɗek wëndëk.» 38 Ata re ko Mari: «Awa gayikako ex, wëno ariyenin ar Axwën Kaxanu hi këme, dilexo ang fel këƴe ak.» Ata kwël ƴe ko meleka in.

End Mari gër iciw̃ ind Elisabet eŋ

39 Ata kwël gë ɓakey baŋo fo, Mari ƴe ko aỹand xali gër ebar ed Yude, në angol and ler në osënd. 40 And h̃at ko gër iciw̃ ind Sakari ɓën aŋ, ŝëma këŋo Elisabet. 41 Elisabet, sam ga wël ko ecëmar ed Mari el, itox ind gër acël andexëm iŋ welëtëra ko onënga ol. Ata Elisabet ỹëm ko gë Angoc Amënëk aŋ. 42 Na ɓacan këŋo Mari, ko rend:

«Gër ɓësoxari ɗek, wëj ye ki!

Asoxari aɓetak hi këƴ, wëj ye ki!

Do ar ex gër acël andeƴ an aɓetak exo, wëj ye ki!

43 Yakayin, nëm ir Axwën aram nëngaw ke, wëno ye ke! 44 And wël këme ecëmar edeƴ aŋ, itox indam iŋ awelëtëra welëtëra ko onënga ol gër acël. 45 Nëngandëralexi wëj ar w̃ak mëne er fel ki Axwën in ah̃ata kë h̃ata.»

46 Ata yaka ko Mari:

«Gër yomb iram nëngandëra ke mëŋ këmo yasaxënënd Axwën an!

47 Iyo gër yomb iram nëngandëra ke end Kaxanu eŋ, mëŋ Afexën aram an!

48 Gayikwa aƴëkwa ƴëkwaw ke wëno ariyenin arexëm an.

Ang këni ɓëtëraw yo ɓela ɓën gër ngwën ro,

Din këne ỹana ene macënd asoxari aɓetak.

49 Kaxanu, mëŋ ar xorëk ɓeỹ ɗek an, rin ke ecaraxik eŋo.

Ow̃ac orexëm ol ow̃ënëk ex.

50 Do axaỹënan irexëm in din ir din ex gër ɓër këŋo fëɓënd.

51 Panga indexëm iŋ nëcët ko;

gë panga iŋo ŝapëreli këɓi ɓër gë ɓanjëlan ɓand gë ndafënan ɓën,

52 Alat lat këɓi ɓër gapak ɓën gër ɓañëpara ɓand owun,

Eni ɓëtaxën gër owun ɓërëtoc ɓën,

53 Ɓër baɓi ƴambën enjo ɓën lëɓa këɓi gë ɓenjekax ɓeŋ xali w̃ed këni,

do aw̃aỹ w̃aỹ këɓi taxan ɓër gë napul ɓën.

54 Ɓiyi Ɓëyisërayel ɓën rëca këɓo,

Ɓiyi ɓëriyenin ɓërexëm ɓën.

Axwita xwita ko ang këŋo xaỹënanënd ɓiyi ak,

55 Axwita xwita ko eɓo din enjekax eŋ,

Ang fel baɓi ɓëxarëk ɓëreɓi ak,

Ang ɓeƴa baɓi enjekax end din Abëraxam gë oɓaŝ orexëm ak.»

56 Ata ga xucak eŋo, Mari xeyëra këŋo në opacaw̃ otas gër iciw̃ ind Elisabet ɓën ɗamana w̃ayixën ko gër ndeɓën.

End andëw̃a and Ŝaŋ Batis eŋ

57 Ga h̃atëk amëd and orëw̃ aŋ, Elisabet rëw̃ këŋo lëmëta. 58 Ɓëraketa ɓën do gë ɓërexëm ɓën ga wël këni mëne Axwën an axaỹënan dëŋ xaỹënan këŋo Elisabet, ɓarërëgu këni gër iciw̃ eɓi nëngandëra andamat gë mëŋ. 59 Yatir sëk këŋo loxo, ɓakaraw këni ɓëte eno kac lëmëta in. Ata yël këno ow̃ac or sëm ol mëne ngëŋ Sakari. 60 Ɓarikan ga wël ko nëm ow̃ac olo, re ko: «Ali ax gi ex na ɗe mondako? Ŝaŋ ex ow̃ac orexëm ol!» 61 Yaka këno: «Ine? Gër nëng irewën ala ano macënd na mondako!» 62 Ata lambaca këno sëm ir lëmëta eni nang ba mondake ỹandi baŋo eŋo mac. 63 W̃asi ko eno mëɗënëgu ingomb gomb. Ga xana ko, ỹëgw ko: «Ŝaŋ ex ow̃ac orexëm ol.» Ata na ŝarandëra këɓi ɗek ang ebani ak. 64 Ataŋ lëkwëtak iniw̃ ind Sakari iŋ do wëli këŋo oniw̃ ol. Ỹana ko këŋo ŝëkwand Kaxanu. 65 Ata ɓëraketa ɓën ɗek wëlandëra këɓi. Ɓëte ɗek ɓër bax wël endeƴ eŋo ɓën wëlandëra këɓi ebar ed Yude el ɗek xali gër osënd. Ata ɓeŋo fo bani yeƴandërand ɓela ɓën. 66 Ɗek ɓër bax wël ɓeŋo ɓën, gë emëkw el bani ɓaxëtënd do bani w̃ëkarënd ba ine ko hi itox iŋo. Enimin panga ind Axwën Kaxanu iŋ gër ola or itox iŋo ebax.

End oyëkan or Sakari eŋ

67 Sakari, sëm ir lëmëta, ga ỹëm ko gë Angoc Amënëk aŋ, ỹana ko ko yeƴanënd ang alaw̃ënel fo do ko rend:

68 «Cëkwanëŋone Axwën an, mëŋ ar ex Kaxanu, Axwën ar ɓulunda ir Isërayel an,

Ga law̃ëneliw këɓo enimin apexa aŋ.

69 Aw̃ëlan w̃ëlanëgu këɓo apexa aŋ gër ekun ed Dafid, ariyenin arexëm an.

70 Eŋo fëna baxo exo di elod ɓëniy okeme okeme ang reƴa këni ɓëlaw̃ënel ɓëw̃ënëk ɓërexëm ak.

71 Apexa aŋo këɓo racët gër otaxan od ɓër ŝus këɓo.

Ɓëte aɓeƴa ɓeƴa baxo mëne aracët këɓo racët gër otaxan od ɓër ŝus këɓo.

72 Në emasin eɓo ang baŋo xaỹënanënd ɓëxarëk ɓëreɓi ak,

Ɓëte në emasin eɓo axo kwëya ex na mëne mëŋ dëŋ yata këɓo eter emënëk el.

73 Ayaŝar yaŝar baxo gër axarëk areɓi Abëraxam mëne,

74 Aracët këɓo racët gër toro ind lëxw banëɓo ɓër xoỹër këɓo ɓën do gë anjiỹ këm enëŋo calende

75 gë ola ow̃ënëk do gë or ŝenene, ang kë nëka yo ɓakey ɓandeɓi ɓaŋ.

76 Do wëj itox iŋo, alaw̃ënel ar Kaxanu këni ỹana eni macënd,

Alaw̃ënel ar Kaxanu, mëŋ ar hik ƴaŋ gër orën an,

Gayik wëj lëngwaliw ki eƴo mëxwëtën fëña in Axwën an.

77 Wëj këɓo w̃asin ɓiyi ɓër ex ɓulunda irexëm ɓën mi nangaxën apexa and gë eteɓan ed ɓeñëŋënax aŋ.

78 Kaxanu, mëŋ ar xwën këɓo an, axaỹënan këŋo xaỹënanënd endeɓi eŋ. Paɓ gë axaỹënan ijo këɓi h̃oɓaxënënd eñan eŋ, ɗek ɓela ɓën.

79 Në eƴow exo eɓi ŋoɓa ɓela ɓër kë liyand gër ecamëɗan ɓën,

Ɓela ɓër ỹëpak gër ed ỹañëk ecës ɓën.

Në eƴow exo eɓo ɗëngweli gër oɓetak.»

80 Ga xucak ɓeŋo ɗek, lëmëta in kwël ko rafënd do ko firind gë panga ind Angoc Amënëk iŋ.

Do në er timëriŋ fo baŋo ỹandind exo gi

Xali ex ŋatëgu akey and ko ŝanaya exo pemërand gër ɓulunda ir Isërayel aŋ.

2

End andëw̃a and Yesu eŋ

1 Ga xucak ɓakey baŋo Sesar Ogisët, emun etëm end gër Rom eŋ, re ko enëɓi ñëgw ɓela ɓën gaf gë gaf ɗek ebar ed xwën baxo el. 2 Oñëgw oko, oñanar ok ebax amëd and hi baxo Kurenu, gofërëner in, gër ebar ed Siri. 3 Ɓela ɓën ɗek bani ƴexërand enëɓi ñëgw ala kala gër angol and rëw̃ këno. 4 Ata Yosef, ar andëw̃ëra and Dafid an, xani ko gër Nasaret, gër ebar ed Galile do w̃aỹi ko gër ed Yude, gër Betëlexem. 5 Gë Mari, enëm edexëm el sëfër bani enëɓi ñëgwëx, xarak amëd aŋo Mari gë acël akarëk hi baxo.

6 Nand ebani gër Betëlexem na, Mari ỹanar këni orëw̃ ol. 7 Ata rëw̃ këŋo lëmëta iỹanar irexëm in, lëf në eciỹi. Ga laɓëra këŋo, ren këŋo në apeɗe gayik anëɓi cotën bana në er këni hi lëf gër aciw̃ and ɓëliyer.

End meleka do gë ɓëxaɗac eŋ

8 Yatir rëw̃ këno Yesu, ɓëxaɗac baɓi nëkonand na gëmëɗ oyel oreɓën ol gër ocënga od gër Betëlexem. 9 Ata ŝanayaxën këɓi bërëxaɗët meleka ir Axwën in, do enjaran end Kaxanu eŋ h̃oɓaw këɓi. Na yëdara këni xali xurik. 10 Ata re ko meleka in: «Wën këren yëdara na, Atëfëtan këmun nangënënd! Atëfëtan aŋo, onënga osëm or ɓela ɗek ex. 11 Nangin mëne doro rëw̃ këno, Kërisët, Axwën an. Marayin en ƴe gër Betëlexem, gër angol and Dafid. 12 Nanganëme ijo yël këmun: ata këno sëk itox imbarax ga laɓëra këno do ren këno në apeɗe.» 13 Ata omeleka ocëxe ŝoma këno iŝandaw̃ in, ɓenga ɓenga, elod ƴaŋ gër orën. Do ga këno yas Kaxanu këni rend:

14 «Cëkwanëŋone Kaxanu, mëŋ ar ex ƴaŋ gër orën an!

Ga w̃asin këɓi gër ebar ɓela ɓën enjaran endexëm eŋ,

dodo eceɗe këɓi fuŋara wa ɓela ɓën,

do eni cotaxën aketëxeta aŋ gër ngwën ro!

Awa ɓetalexëni ɓër h̃an këŋo Kaxanu ɓën!»

End ɓëxaɗac eŋ

15 And ɓaka këni omeleka ƴaŋ gër orën aŋ, ɓëxaɗac ɓën felër këni eni ƴe xali gër Betëlexem, eni watëgu er sëfëtan këɓi Axwën in. 16 Na w̃ara këni xali gër ɓëciw̃. Ga h̃at këni, sëk kënëɓi Mari gë Yosef lëf gër eciỹi ga ren këno lëmëta in polo gër apeɗe. 17 Sam ga wat këno, sëfëtan kënëɓi ɗek ɓend felëgu baɓi meleka ɓeŋ end lëmëta ijo eŋ. 18 Do ɗek ɓër baɓi ɓaxëtënd ɓëxaɗac ɓëjo ɓën mbaŋ baɓi ŝaranënd end bani reƴand eŋ. 19 Mari mëŋ, ɗek ɓeŋo baxo w̃ëxëtand gër anëf andexëm do baxo yixëtënd gër onden. 20 Ata ga këni ɓaka gër ocënga, ɓëxaɗac ɓën këno ŝëkwand Axwën Kaxanu do këno yasëxënd tar fëña in.

End lëmëta ir gër Aciw̃ and Kaxanu eŋ

21 Yatir sëk këŋo loxo, xac këno lëmëta in. Yël këno ow̃ac or Yesu ol, ang fel baɓi meleka in eno macëɗ ak ɗamana exo gixën nëm gë acël. 22 And faỹ ko Mari ɓakey ɓand ebax exo w̃unëtara ɓaŋ, ang rëp bax gër acariya and Moyis ak, mëŋ gë Yosef w̃ëla këno lëmëta in gër Yerusalem, eno maŝëx oxwën ol Axwën Kaxanu. 23 Ata mondako sëf bani er ỹëgw këni gër acariya and Axwën in: «Itox itoŝan iñanar yo, Kaxanu yata këŋo✡.» 24 Ŝaɗaxa ebax eni di ang re ko Axwën Kaxanu gër acariya ak: olëxwëte oxi, hi këni oxwëlëkwël, hi këni oɓapuỹ.

25 Awa gër angol and Yerusalem, axarëk ebaxëna ar bano w̃acënd Simewoŋ. Ala ar ŝenene ebaxo do fëɓ baxo mbaŋ end Kaxanu eŋ. Aŝëni baxo ŝënind ɓëte apexa and enëng end Isërayel aŋ, do ỹëm baxo gë Angoc Amënëk aŋ. 26 Angoc Amënëk aŋ nangën baŋo mëne axo cës na watërëxe Afexën an, ar sana këŋo Axwën Kaxanu an. 27 Yatijo Angoc Amënëk aŋ fangacëgu baŋo gër Aciw̃ and Kaxanu. Na fed këni gë Mari do gë Yosef ga xwënaw këno lëmëta in, eni di er rek acariya in. 28 Simewoŋ xana këŋo, xwëna këŋo imëd. Ga këŋo ŝëkwa Kaxanu ko rend:

29 «Dodo Axwën, kanale wëno xaɗëp ireƴ in,

me ƴeli gë emëkw eƴemax ang re baƴ ak,

30 gayikako gë ɓangës ɓandam baŋo dëŋ këmo watënd ar w̃ëlanëgu këɓo apexa an.

31 Apexa aŋo xëñënaw këƴ eni wat ɓenëng ɓend ɓela ɗek,

32 Apexa aŋo ex angoɓen and këni nangëraxën ɓenëng ɓend ɓela aŋ,

Apexa aŋo ex enjaran end Isërayel eŋ, ɓulunda ireƴ in.»

33 Nëm gë sëm ir lëmëta ɗek baɓi ŝaranënd ga këni wël ang baxo yeƴan Simewoŋ end lëmëta ireɓën ak. 34 Ata Simewoŋ ga ŝalen këɓi na, fel këŋo Mari: «Në end lëmëta ireƴ ijo, ɓela ɓëranjëm kë lati. Ɓëte ɓëranjëm kë xani gër ɓulunda ir Isërayel. Lëmëta ireƴ ijo këɓi ỹana eɓi nangënënd er ỹandi këŋo exo di Kaxanu in. Awa në eŋo këno ŝusaxën. 35 Ado wëj dëŋ Mari, ang sënga këni gë duxuma fo ki ƴambën gër emëkw endexëm eŋ. Do mondako kë futaya ojëlan od ɓela ɓëranjëm.»

End Ana do gë ɓëxarëk ɓër Yesu eŋ

36 Ɓëte alaw̃ënel asoxari hi baxëna ar bano w̃acënd Ana. Mëŋ aɓiw̃ ar Fanuwel ebaxo, gër andëw̃ëra and Aser, do mbaŋ xar baxo. Endënaw̃ emeja fo ɓayi baxo ga ỹër këno, do liya bani gë icën indexëm iŋ ɓëniy ɓënjongëɓëki ɗamana seɓëtaxën këŋo. 37 Ga lap këŋo icën iŋ, ɓayi ko asoŝan këm xali sëk këŋo ɓëniy ofëxw ocongosas gë ɓënax. Abaxo h̃awëta na Aciw̃ and Kaxanu aŋ. Er baŋo ŝalend Kaxanu: baŋo gëmëɗ, ɓaŋo goyat. Ado ɓakey ɓandëmar motiw̃i baxo siw̃ind. 38 Gë mëŋ fed bani ɓëte gë Mari do gë Yosef ga xwëna këno lëmëta in. And wat këɓi aŋ, ỹana ko këŋo ŝëkwand Kaxanu end lëmëta eŋ. Ata kwël na fo ỹana baxo këɓi felërand end lëmëta eŋ ɓër bax ŝënind apexa and Yerusalem ɓën.

39 And faỹ këni ɗek er ebax eni di aŋ, ang rek acariya and Axwën ak, Yosef gë Mari w̃aỹi këni gë lëmëta in gër ebar ed Galile, gër Nasaret angol andeɓën aŋ. 40 Ata lëmëta in kwël ko firind do ko ỹëmënd gë orenik ol, do oyekax or Kaxanu ol hik gër ola orexëm.

End Yesu gër Aciw̃ and Kaxanu eŋ

41 Ɓëxarëk ɓër Yesu ɓën aƴe bani ƴend aniy kala ƴaŋ gër Yerusalem, gër ofëna or apexa. 42 And sëk këŋo Yesu ɓëniy epëxw gë ɓëki aŋ, sëfër këni gër ofëna gë ɓëxarëk ɓërexëm ɓën ang rëp bax ak. 43 Awa ga xucak ɓakey ɓand ofëna ɓaŋ, ɓëxarëk ɓër Yesu ɓën këni w̃aỹind gër Nasaret nangërëxe mëne anëka seɓëgu këno gër Yerusalem. 44 Er yëla bani ba gë ɓëcandaw̃ ɓëŋ lëngwa këni. Ƴe këni ciŝ ɗamana ŝalaraxën këno gër ɓëreɓën do gër ɓër hi bani enga. 45 Aŝalara yo aŝalara, ano wat ex na. Ata wërëŝëta këni xali gër Yerusalem. 46 And h̃at këni aŋ, ŝalarax këno ɓëte okey otas ɗamana ŝananaxën këno lëf gër Aciw̃ and Kaxanu ga ỹëpa ko mërëxand ir ɓëŝalen ɓër Ɓëŝëwif. Na baɓi ɓaxëtërand do baɓi w̃ëkarand. 47 Ɗek ɓër baŋo wëlënd ɓën baɓi ŝaranënd ang baxo yakand gë orenik osëm er këno w̃ëka yo. 48 And wat këno aŋ, nëm gë sëm ŝaran këɓi xali. Na w̃ëka këŋo nëm: «Oko asëñiw̃ën, inew̃a rixën këƴëɓo endako rako eŋ? Nëkoɗa wëno gë sorix ɗek ɓu baɓo gër ocal odeƴ?» 49 Ata Yesu yaka ko: «Inew̃a këne ŝalaxënënd? Wën an nang ex na nde mëne aỹap ỹapëk me gi gër Aciw̃ and Faba?» 50 Ɓarikan ga wël këni ang yaka baxo ak, aɓi pëni bana er baxo rend in. 51 Ata kwël w̃aỹi këni gë mëŋ ak gër Nasaret. Yesu mbaŋ fëɓ baɓi ɓëxarëk ɓërexëm ɓën. Do Mari mëŋ, ɗek ɓeŋo baxo w̃ëxëtand gër emëkw edexëm. 52 Ata Yesu kwël ko firind gë orenik ol, gë oyekax or Kaxanu ol do ɓela ɓën mbaŋ baɓi nënganënd endexëm eŋ.

3

End Ŝaŋ Batis eŋ

1 Amëd aŋo ɓët baxo owun ol gër Rom Tiber Sesar, do sëk baŋo ɓëniy epëxw gë ɓënjo elod ga ỹëpa ko. Ata Poŋës Pilat ebax gofërëner in gër ebar ed Yude do ɓër ebax aminëmëra ɓën wun bani: Erod Antipas, gër ebar ed Galile, Filip, gër ed Iture xali gër ed Tërakoni, do Lisañas, gër ed Abilen. 2 Amëd aŋo, An gë Kayif ebax ɓëŝaɗaxan ɓëlëngw ɓën gër Yerusalem. Amëd aŋo fo ɓëte ỹana baxo Ŝaŋ Batis, asëñiw̃ ar Sakari an, epemëra ed eyeƴan ed Kaxanu el gër ladawe.

3 Ata Ŝaŋ Batis motëfëra baxo sëfërand ɗek ɓëngol ɓënd ler ler gër yeɓ ir Yurëdeŋ ɓëŋ do baxo femërand gër ɓela end xoɓuyi or enëngwët ed ola ol, eɓi teɓanaxën Kaxanu ɓamena ɓandeɓën ɓaŋ. 4 Ata mëŋ ebax ar ỹëgw baxo elod anëka fo alaw̃ënel Esayi mëne ala kë ƴow na exo keỹërand gër ladawe:

«Ñanin fëña ir Axwën in,

Ɗebëtin opëña od ko xucaxën ok.

5 Amora and ex yo ɗek kë wëgaya,

Etënd ed ex yo, do apan and ex yo ɗek kë yëcar,

Fëña ir sëmbak alebëta kë lebëta,

Fëña ir ŝëngayak yo ah̃aca këni h̃aca,

6 Eni nangëraxën ɗek ɓela ɓën

apexa and law̃ëneliw këɓo Kaxanu aŋ.»

7 Ata Ŝaŋ Batis mondako baɓi felënd ɓër bax ƴowënd eɓi ɓuyi ɓën: «Wën ata ang ɓandën fo siti kën ɗe, noỹo wa fel këŋun en kwëỹëta kiti ind Kaxanu ind kë ƴowënd iŋ? 8 Diyindën ɗe ɓenjekax ex watixën mëne anëngwët dëŋ nëngwët kën ola orewën ol. Ɓari këren yëland na mëne gayik Abëraxam ex axarëk arewën an kën fexaxën. Kaxanu axor ko xor exo nëngwët oxaỹ oŋo dëŋ ex gi oɓaŝ or Abëraxam. 9 Ado gogo nde w̃eɗ ko ecëngwa el exo taw̃ gë oɗëmbët ak ɓatëx ɓand ax dëw̃ënd na odëw̃ërëw̃en ojekax ɓaŋ. Ata mondako këɓi weɗit ɓër ɓayik ax nëngwëtënd na ola oreɓën ɓën do eɓi ɗap gër xoɗux.» 10 Ata amëxwër aŋ w̃ëka këno Ŝaŋ Batis: «Inew̃a ỹapan këŋo Kaxanu mi dind ɓiyi?» 11 Yaka këɓi: «Ar gë ɓacuɗ ɓaki an, cetëleŋo amat ar ax cot ex na an, do ar gë eƴamb ƴamb an, dilexo mondako fo.» 12 Ƴow këni ɓëte ɓësëf ɓër ŝagale eɓi ɓuyi, w̃ëka këno: «Asëƴali, inew̃a ỹapan këŋo Kaxanu mi dind ɓiyi?» 13 Yaka këɓi: «Kanayindën ŝagale in ceƴ ang ỹapëk ak, këren mëkand na nëmëc.» 14 Ƴow këni ɓëte ocoroɗa, w̃ëka këno: «Do ɓiyi cëŋ, ine ỹapan këŋo Kaxanu mi dind?» Yaka këɓi: «Ala këreno nëgwëŝanënd na mama eno kandëraxën. Ɓayindëleŋun acosa andewën aŋ fo.» 15 Ata angwën aŋo dëŋ bano ŝënind ɗe ɓulunda ir Isërayel in ar këɓi fexën an aw̃ëkar bani w̃ëkarënd ba ax gi ex na Ŝaŋ Batis ex Afexën an. 16 Ŝaŋ Batis yaka këɓi ɓën ɗek: «Wëno gë men këmun ɓuyind, ɓarikan në eƴow exo ar xuca ke panga an. Ado wëno dëŋ axe ñap ex na mo tëka do me pëtëra ogux od ɓapeɗ ɓandexëm ok. Mëŋ ex ar këŋun ɓuyi gë Angoc Amënëk do gë xoɗux an. 17 Apalaŝa lëkaya ko exo mënënaxën eɓar edexëm el, eƴamb el exo mëla gër acac andexëm, do enenar eŋ exo ɗap gër xoɗux or ax ɗomind na gë eɗomi.» 18 Ata Ŝaŋ Batis mondako baɓi felërand Atëfëtan aŋ Ɓëyisërayel ɓën. Ɓëte ɓendanjëm baɓi sëndënd do baxo rend eni këñënara.

19 Erod ir wun bax gër ebar ed Galile watar bani na gë Erojad, asoxari ar aɓinëm an. Ata Ŝaŋ Batis këŋo nëpënd në end eŋo do gë ɗek ɓeñëŋënax ɓend wata baxo ɓeŋ. 20 Ɓarikan Erod ijo w̃endëra ko kaŝ-kaŝ ga sëra baŋo Ŝaŋ Batis do w̃ëla këŋo gër epëra.

End xoɓuyi or Yesu eŋ

21 Amëd aŋo, ɗek Ɓëyisërayel ɓën bax ƴend gër Ŝaŋ Batis eɓi ɓuyi. Ata ga ƴow ko ɓëte Yesu, ɓuyi këŋo mëŋ ɓëte. Yesu ga ŝëpëta ko, ko ŝalend, ata watik fol orën ol. 22 Angoc Amënëk aŋ fedaw ko gër ndexëm ang eɗëxwëte epeŝax fo. Ata wëliwëk oniw̃ ƴaŋ gër orën: «Wëj ex Asëñiw̃ën ar pëlot gër yomb iram an. Wëno ɓon ke ɓalënd endeƴ eŋ!»

End andëw̃ëra and ɓëxarëk ɓër Yesu eŋ

23 Yesu ɓëniy ofëxw osas ebaŋo nand ỹana ko andiyen andexëm na. Er bani yëland ɓela ɓën mëne Yosef, asëñiw̃ ar Eli an, ebax sëm. 24 Eli ijo ebax asëñiw̃ ar Matat, do Matat asëñiw̃ ar Lewi. Lewi ebax asëñiw̃ ar Melëki, do Melëki asëñiw̃ ar Yanay. Yanay ebax asëñiw̃ ar Yosef. 25 Yosef ebax asëñiw̃ ar Matacas, do Matacas asëñiw̃ ar Amos. Amos ebax asëñiw̃ ar Nahum, do Nahum asëñiw̃ ar Esëli, do Esëli asëñiw̃ ar Nagahi. 26 Nagahi ebax asëñiw̃ ar Mahat, do Mahat asëñiw̃ ar Matacas. Matacas ebax asëñiw̃ ar Semehin, do Semehin asëñiw̃ ar Yose. Yose ebax asëñiw̃ ar Yoda. 27 Yoda ebax asëñiw̃ ar Yohanan, do Yohanan asëñiw̃ ar Resa. Resa ebax asëñiw̃ ar Sorobabel, do Sorobabel asëñiw̃ ar Ŝehalëcel. Ŝehalëcel ebax asëñiw̃ ar Neri. 28 Neri ebax asëñiw̃ ar Melëki, do Melëki asëñiw̃ ar Adi. Adi ebax asëñiw̃ ar Kosam, do Kosam asëñiw̃ ar Elëmadam. Elëmadam ebax asëñiw̃ ar Er. 29 Er ebax asëñiw̃ ar Yesu do Yesu ebax asëñiw̃ ar Eliyeser. Eliyeser ebax asëñiw̃ ar Yorim, do Yorim asëñiw̃ ar Matat. Matat ebax asëñiw̃ ar Lewi. 30 Lewi ebax asëñiw̃ ar Simewoŋ do Simewoŋ asëñiw̃ ar Yuda. Yuda ebax asëñiw̃ ar Yosef, do Yosef ebax asëñiw̃ ar Yonam. Yonam ebax asëñiw̃ Eliyakim. 31 Eliyakim ebax asëñiw̃ ar Meleya, do Meleya asëñiw̃ ar Menan. Menan ebax asëñiw̃ Matata, do Matata asëñiw̃ ar Nataŋ. Nataŋ ebax asëñiw̃ ar Dafid, 32 do Dafid asëñiw̃ Esayi. Isayi ebax asëñiw̃ ar Yobed, do Yobed asëñiw̃ ar Bohes. Bohes ebax asëñiw̃ ar Sala, do Sala asëñiw̃ ar Nahason. 33 Nahason ebax asëñiw̃ ar Aminadab, do Aminadab asëñiw̃ ar Adëmin. Adëmin ebax asëñiw̃ ar Arëni, do Arëni asëñiw̃ ar Esëroŋ. Esëroŋ ebax asëñiw̃ ar Peres, do Peres asëñiw̃ ar Yuda. 34 Yuda ebax asëñiw̃ ar Yakob, do Yakob asëñiw̃ Isak. Isak ebax asëñiw̃ ar Abëraxam, do Abëraxam asëñiw̃ ar Tera. Tera ebax asëñiw̃ ar Naxor. 35 Naxor ebax asëñiw̃ ar Serug, do Serug asëñiw̃ ar Rehu. Rehu ebax asëñiw̃ ar Peleg, do Peleg asëñiw̃ ar Eber. Eber ebax asëñiw̃ ar Ŝela. 36 Ŝela ebax asëñiw̃ ar Kayënam, do Kayënam asëñiw̃ ar Arëfaxad. Arëfaxad ebax asëñiw̃ ar Ŝem, do Ŝem asëñiw̃ ar Nowe. Nowe ebax asëñiw̃ ar Lemek. 37 Lemek ebax asëñiw̃ ar Matusalem, do Matusalem asëñiw̃ ar Enok. Enok ebax asëñiw̃ ar Yered, do Yered asëñiw̃ ar Malelel. Malelel ebax asëñiw̃ ar Kenam. 38 Kenam ebax asëñiw̃ Enoŝ, do Enoŝ asëñiw̃ ar Set. Set ebax asëñiw̃ ar Adam, do Adam asëñiw̃ ar Kaxanu.

4

End Ŝaɓucara do gë Yesu eŋ

1 Yesu, ga ỹëmëgu ko gë Angoc Amënëk aŋ gër yeɓ ir Yurëdeŋ, ko ƴend gër ladawe gër ed baŋo w̃ëland Angoc Amënëk aŋ. 2 Ata ŝaɓucara in xacërara këŋo eŋo yifa në ɓakey ofëxw onax. Ỹoweỹ axo ƴamb bana Yesu ɓakey ɓaŋo ɗek. And xucak aŋ, xor këŋo enjo eŋ. 3 Aŋo sëka këŋo ŝaɓucara in, re ko: «Angëmëne Asëñiw̃ ar Kaxanu eƴ, nëngwëtël ekaỹ elo ex gi ecemar.» 4 Yaka ko Yesu: «Ga ỹëgw këni: “Ala an axo ɗiyand na gë eƴamb ƴamb fo✡.”»

5 Ŝaɓucara in w̃ëla këŋo në er ƴaŋ, do w̃asin këŋo aỹand ɗek owun or gër ebar oŋ, 6 do fel këŋo: «Ayël këmi yël owun or owar oŋo ol, gë enjaran endeɓën ak ɗek, gayik wëno fëxwën këne do ar ỹandi ke yo këmo yël. 7 Awa angëmëne aw̃a w̃a këƴ eƴ poxi gër lëngw iram, wëj kë xwën ɗek ako.» 8 Yaka këŋo ɓëte Yesu: «Ga ỹëgw këni: “Axwën Kaxanu gaɓat ex mopëɓ do gër lëngw irexëm fo ỹapëk epoxi ed cale el!✡”»

9 Ŝaɓucara in w̃ëla këŋo ɓëte Yesu gër Yerusalem. Ga xwët këŋo ƴaŋ gër ejur ed Aciw̃ and Kaxanu, re ko: «Angëmëne Asëñiw̃ ar Kaxanu eƴ, ɗapayal. Ax gi ex na nde aỹëgw ỹëgw këni: 10 “Kaxanu afel këɓi fel omeleka odexëm ok eni nëkona do eni kaka, 11 gë otaxan odeɓën ok këdi këƴ lapa në ekaỹ✡.”» 12 Yaka këŋo ɓëte Yesu: «Ga ỹëgw këni ɓëte: “Axo gi ex na mondi atëƴ Kaxanu, Axwën areƴ an✡.”» 13 Ata na ŝaɓucara in ga xacërara këŋo mondako eŋo yifa Yesu, nacëta këŋo do ko ŝënind amëd acëxe.

End Yesu gër ebar ed Galile eŋ

14 Ga xucak eŋo, Yesu w̃aỹi ko gë panga ind Angoc Amënëk iŋ, ata wëlik ow̃ac orexëm ol ɗek ebar ed Galile el. 15 Aŋo ỹana ko këɓi sëƴalirand gër ɓaciw̃ ɓacaleya ɓandeɓën do ɓela ɓën ɗek baŋo ŝëkwënd.

16 Ata akey amat, Yesu ɓaka ko gër ingol ind Nasaret, gër ed raf ko. Do ang w̃ër baŋo ak, ƴe ko gër aciw̃ acaleya, yatir akey and eteyëta; ata fel këno exo kani eɓi pënën. 17 Fëxwën këno akayëta and alaw̃ënel Esayi aŋ, and lëkwët ko aŋ ko fënënd gër ed rek:

18 «Gë Angoc and Axwën aŋ ỹëm këme

gayik mëŋ sana ke mëni nangën Atëfëtan aŋ ɓëxaỹënaxik ɓën.

Mëŋ law̃ënëgu ke mëni pelëra mëne:

ɓër ex okaɗëp ɓën aseɓët kënëɓi seɓët;

ɓëŝiw̃ëk ɓën awatëra këni watëra;

ɓër kënëɓi wëñarand ɓën aracët këɓi racët.

19 Mëŋ law̃ënëgu ke me pemëra mëne dohijo ỹanak oyekax or Axwën olo✡.»

20 Ga h̃ata ko opën ok, lëkw ko akayëta aŋ, w̃aŝ këŋo aw̃ëxëta an, do ỹëpa ko. Ata aciw̃ acaleya aŋ ɗek faɓ këno mëŋ fo. 21 Aŋo re ko: «Oñëgw Omënëk od fënën këmun oko, doro dëŋ h̃atak.» 22 Ɓën ɗek bax reƴand end osede orexëm eŋ ga këni wël ɓenjekax ɓend baxo yeƴanënd ɓeŋ. Aw̃ëkar bani w̃ëkarënd: «Ax gi ex na nde asëñiw̃ ar Yosef an ex?» 23 Ɓarikan Yesu re ko: «Ɗal ex mëne wën axwitan këne xwitan eyeƴan ed orenik ed rek: “Wëj axora an pakënayayind gë andeƴ” Ɓëte afel këne fel me di ɓecarax gër angol and raf këme ro ang wël kën këme rind gër Kafarënawum ak.» 24 Ata re ko ɓëte: «Ɗal in këmun felënd, alaw̃ënel ar Kaxanu an, gër ed rëw̃ këno fo ɓayik ano pëɓënd na. 25 Ɗal in këmun felënd, amëd and ebaxo Eli alaw̃ënel ar Kaxanu gër ebar ed Isërayel aŋ, ɓon ỹëmb bani ɓësoxari ɓëseɓëta seɓëta ɓën. Ga rik ɓëniy ɓëtas gë opacaw̃ ocongiɓat tëɓ ax tëɓ ex na, ata wëcan këɓi enjo eŋ. 26 Ɓarikan, Kaxanu seɓ këɓi ɗek ɓësoxari ɓëjo, law̃ën këŋo Eli në asoxari ar lëg bax gër Sarepëta, gër ebar ed Sidoŋ. 27 Ɓëte angwën and ebaxo Elise alaw̃ënel ar Kaxanu gër ebar ed Isërayel aŋ, mbaŋ ebani ɓela ɓër gë ameỹ ɓën. Ɓarikan Namaŋ gaɓat fakën baŋo, xarak gër ebar ed Siri xaniw baxo.» 28 Ga wël këni eyeƴan elo, ɗek aciw̃ acaleya aŋ logën këɓi. 29 Xani këni gwaŋ, do ŝonjorëra këno Yesu fac-fac. Nëcët këno angol and Nasaret aŋ xali gër engew̃ eno pimëx. 30 Ɓarikan, and h̃ateli këno aŋ, Yesu xwëŝa ko. Ata ang fur bano ak, ɓorëta këni, xuca ko mërëxand do kwël ƴe ko.

End ar gë ɓëyël eŋ

31 Yesu ŝëla ko gër Kafarënawum, angol acëxe and gër ebar ed Galile. Ata yatir akey and eteyëta këɓi sëƴalirand ɓëte ɓela ɓën. 32 Gër ow̃ëkw baɓi lëkënd osëƴali orexëm ol gayik gë panga baxo yeƴanënd. 33 Yatijo ar gë ɓangoc ɓañëŋënax ƴow bax na gër aciw̃ acaleya. Sam ga wat këŋo Yesu, ɓangoc ɓañëŋënax ɓaŋ xeỹ këni: 34 «Xey Yesu Iɓënasaret, inew̃a yir këɓo? Ba eƴëɓo nemin nde ƴow këƴ? Aye nang këmi mëne wëj ex Aw̃ënëk ar Kaxanu an!» 35 Ata Yesu xeỹënaxën këɓi ɓangoc ɓaŋ: «Cësinayin, ado canin gër ala ajo!» Ata ɓangoc ɓañëŋënax ɓaŋ reɓa këno ala ajo mërëxand ir amëxwër do kwël ŝan këni, ɓari ano tembaỹën bana. 36 Ata aciw̃ acaleya aŋ ɗek ŝarandëra këɓi xali xurik, do këni w̃ëkarënd: «Endeƴ end fex ngwa ex eŋo? Gë or gapak, do gë panga këɓi felënd ɓangoc ɓañëŋënax ɓaŋ eni di er ko re in, do kwël këni ŝanënd.» 37 Ata ɓela ɓën ɗek këni xanarërand end Yesu eŋ ɗek ebar ed Galile el.

End epakën ed ɓëŝëxwëra eŋ

38 Ga ŝan ko na gër aciw̃ acaleya, Yesu ƴe ko gër Simoŋ Piyer ɓën. Sëk këŋo aỹaraw isoxari ar Simoŋ Piyer ga ŝëxw këŋo. W̃ëka këno ataŋ Yesu eŋo pakën. 39 Ga rëngw ko Yesu gër ed laki baxo, xeỹënaxën ko acëxwël aŋ. Ataŋ fak ko do kwël xani ko eɓi ɗëɓa. 40 Ga ŝëlak eñan eŋ, w̃ëlaraw kënëɓi na gër Yesu ɗek ɓëŝëxwëra ɓën, do oŝëxwëra or ex yo afak bani fakënd and këɓi h̃ëmba aŋ. 41 Ɓëte ɓëyël bax ŝanënd na gër ɓela do bani xeỹënd: «Wëj ex Asëñiw̃ ar Kaxanu an.» Ɓarikan Yesu axeỹënaxën baɓi xeỹënaxënënd do abaɓi seɓ na eni yeƴan gayik anang nang bani mëne mëŋ ex Afexën an.

42 And wecak aŋ, Yesu ŝan ko do nacëta ko në er tëɓ. Ata ga ɓarërëgu këni ɓela ɓën ɓamëxwër, ɓamëxwër, këno ŝalarand xali ŝanan këno. Er ỹandi baɓi eno ɗëkaya na këdi ko ƴe eɓi teɓ. 43 Ɓarikan mëŋ yaka këɓi: «Aỹap ỹapëk me ƴend ɓëte mëni nangëndërax Atëfëtan and owun or Kaxanu aŋ gër ɓangol ɓacëxe gayik eŋo law̃ënaxënëgu ke Faba.» 44 Mondako baxo femërand Atëfëtan aŋ gër ɓaciw̃ ɓacaleya ɓand Ɓëyude.

5

End ɓësëfan ɓënax ɓëỹanar eŋ

1 Akey amat, Yesu baɓi sëƴalirand amëxwër aŋ ler gër anjer and Genesaret. Ɓela ɓën ga xeta këno gër oɓaxët or eyeƴan ed Kaxanu, këni fimërërand. 2 Ata Yesu wat ko ɓëkuluŋ ɓëki gër ɓëŋa. Eceɗe feda bani ɓëŝëpët ɓër oxan ɓën do bani wëŝëtërand owën oreɓën oŋ. 3 Ga fëra ko polo gër ikuluŋ ind xwën baxo Simoŋ, xara këŋo exo nacëta tëkër ebar el, gand etiw̃ax. Ata ỹëpa ko, do këɓi sëƴalind amëxwër aŋ. 4 And h̃ata ko aŋ, fel këŋo Simoŋ: «Mëlal ikuluŋ iŋ gër etiw̃ax en ɗap owën oŋ ata kënëɓi sëra oxan ol.» 5 Yaka ko Simoŋ: «Asëƴali, ɓiyi wec lapëra këmi, ỹow̃eỹ amo cëpët ex na. Ɓarikan gayik wëj rek alap këmi lap owën oŋ.» 6 Ata ga lap këni, sëra kënëɓi oxan ol xali kë h̃esind owën oreɓën oŋ. 7 Lambaca kënëɓi ɓëcandaw̃ ɓëndeɓën ɓëŋ eni ƴow enëɓi dëca gë ikuluŋ icëxe iŋ. Oxan ol fëxw këni gër ɓëkuluŋ ɓëki xali kë rëmbënd men oŋ. 8 Ata Simoŋ Piyer ga wat ko eŋo, ŝëpëta ko. Ga foxi ko gër lëngw ir Yesu, re ko: «Axwën, inew̃a sëkaxënëgu këƴe wëno aw̃endëran ajo?» 9 Anjiỹ aŋ lëk baɓi Simoŋ gë ɓoŝandaw̃ ga wat këni ang ỹëmb bani oxan or sëra kënëɓi ak. 10 Mondako fo bax end Ŝak do gë Ŝaŋ eŋ, ɓosëñiw̃ ɓor Sebede ɓën, ɓër ɓar bani andiyen amat gë Simoŋ Piyer ɓën. Ata Yesu fel këŋo Simoŋ Piyer: «Këreƴ yëdara na, gërëgako aɓar ar ɓela këƴ hi!» 11 Ata ga ŝëpët këni ɓëkuluŋ ɓëŋ gër ebar, seɓëra këni na ɗek gër ɓëŋa, do kwël sëf këno Yesu.

End ar gë ameỹ eŋ

12 Akey amat, Yesu bax ƴend në angol. Ata fed këni gë ala ar gë ameỹ. Ala ajo foxi ko gër lëngw irexëm, ŝale ko mondako: «Axwën, ga ỹandi ỹandi ki axor këƴ xor eƴe mënën me pak.» 13 Ata Yesu ga yën ko ataxan aŋ, h̃ëmba këŋo, re ko: «Awa aỹandi wa ỹandi ke, mënël!» Ataŋ ŝan këŋo ameỹ aŋ. 14 Yesu xëŋa këŋo mondako: «Ala këreƴëŋo pel na ɗe eŋo. Ɓarikan ƴel exi nëkon aŝaɗaxan an. Ɓëte diyiɗ ŝaɗaxa ir ew̃unëtan in ang rek acariya and Moyis ak, eni nangëraxën ɓela ɓën osede oreƴ ol.» 15 Ata ow̃ac or Yesu ol wëlik kaŝ-kaŝ, do ɓela ɓën ɓamëxwër ɓamëxwër bani ɓarërënd: ɓëjo ɓër oɓaxët, ɓëjo ɓëŝëxwëra ɓër kë ŝaland eni pak. 16 Ɓarikan Yesu mëŋ ed timëriŋ el baxo nacëtand exo calex.

End aseỹik eŋ

17 Akey amat, Yesu baɓi sëƴalirand ɓela. Gër ɓër baŋo ɓaxëtënd, ofariseŋ do gë ɓëŝalen ỹëpara bax na. Ɓër oɓaxët ɓën ɗek, er xaniraw bani: ɓëjo gër ɓëngol ɓënd gër ebar ed Galile, ɓëjo gër ɓënd Yude, xali gër Yerusalem. Gë panga ind Axwën Kaxanu iŋ baɓi fakëndërand. 18 Ata h̃atëgu këni na ɓela ɓër w̃ëlaw këŋo aseỹik në angaw̃. Er bani ŝaland eno ɗën lëf gër aciw̃ and hi baxo Yesu, do eno kwëtina gër lëngw irexëm. 19 Ga ŝënd këni ɓela ɓën gër ebët, wëlan këɓi ang këno lën ak gër ed hi ko Yesu. Ata sënga këni ƴaŋ gër ejur ed aciw̃, do yëla këno gë angaw̃ ak aseỹik an, mërëxand ir amëxwër, gër lëngw ir Yesu. 20 Ga wat ko Yesu ang xwëta këno ɓela ɓëjo ak, fel këŋo aseỹik an: «Wëno anëka seɓan këmi ɓamena ɓandeƴ ɓaŋ.» 21 Ɓëŝalen ɓën do gë ofariseŋ ok ga wël këno, këni nëkënëkarënd: «Noỹo ngwa hi ko ar këŋo ŝirënd Kaxanu ajo? Noỹo xorëk eteɓan ed ɓeñëŋënax el ang ax gi ex na Kaxanu gaɓat?» 22 Ga nang ko Yesu ang bani yëland ɓëŝalen do gë ofariseŋ ak, w̃ëka këɓi: «Inew̃a kën yëlaraxënënd mondako gër ow̃ëkw orewën? 23 Inew̃a saxëk, me de: “Anëka seɓan këmi ɓamena ɓandeƴ ɓaŋ nde”, ba me de: “Kanil eƴ ƴexëra nde?” 24 Awa, en nangaxën mëne wëno Asëñiw̃ ar ala an aŝot ŝot këme or gapak or eteɓan ed ɓeñëŋënax ol gër ebar ro, këmo felaxënënd aseỹik ajo: “Kanil eƴ meɗ angaw̃ andeƴ aŋ, eƴ maỹi!”» 25 Ata na dëŋ aseỹik an xani ko xwiriŝ, lëkw ko ebën ed lakixën baxo el. Ga ko w̃aỹi, këŋo ŝëkwaxënd Kaxanu tar fëña in. 26 Ɓela ɓër ebax na ɓën ɗek, ga xap këɓi anjiỹ aŋ, këno ŝëkwand Kaxanu këni rend: «Awa ɓiyi eceɗe këne watënde ɓecaraxik ɓendako rako ɓeŋ doro!»

End Yesu do gë Lewi eŋ

27 Ga xucak eŋo, Yesu ŝan ko na gër ed ebaxo, ata wat këŋo asëf ar ŝagale, ar bano w̃acënd Lewi, ga ỹëpa ko lëf gër aciw̃ and ɓësëf ɓër ŝagale. Ata fel këŋo: «Wëj, tëfëguye!» 28 Lewi xani ko, seɓ ko ɗek na, do kwël sëf këŋo. 29 Lewi rin këŋo Yesu ofëna osëm gër iciw̃ indexëm. Ɓësëf ɓër ŝagale ɓëranjëm do gë ɓela ɓëŝëxe ƴowëraw këni do ỹëpara këni gë Yesu gër eƴambëran. 30 Ata ofariseŋ ok do gë ɓëŝalen ɓëreɓën ɓën ga ƴow këni gë oxoỹ fo na, kënëɓi hëbandërand ɓësëfan ɓër Yesu ɓën: «Wën inew̃a kën ƴambëraxënënd do kën ŝeɓëraxënënd gë ɓësëf ɓër ŝagale ɓën do gë ɓëw̃endëran ɓën?» 31 Yakaw këɓi Yesu: «Ɓëŝëxwëra ɓën kë ƴend gër axora, ax gi ex na ɓëɓëngw ɓën. 32 Wëno ɓëw̃endëran ƴow këme mëni pel eni nëngwët ola oreɓën ol, ax gi ex na ɓër ŝenene.»

End etiw̃i eŋ

33 Ofariseŋ ok do gë ɓëŝalen ɓën re këni: «Ɓësëfan ɓër Ŝaŋ Batis ɓën do gë ɓëreɓi ɓën laŋ këni siw̃ind ɓëte aŝale këni ŝalend. Ɓarikan ɓësëfan ɓëreƴ ɓën ñambëran do gë oŝeɓ fo xwënda këni.» 34 Yesu yaka këɓi: «Wën axor nde kën xor enëɓi tiw̃in oɗawo od ŝambenjar ir kë ỹërënd ok yatir ekana? 35 Aƴow kë ƴow ɓakey ɓand këni ŝapër ɓaŋ, amëd aŋo këni siw̃i.» 36 Ata re ko ɓëte Yesu gë apënëtal: «Ala ax ŋesand na anjëm angaŝax exo kaɗaxën na akarëk këdi kë h̃esi kaŝ-kaŝ aŋ. Ado anjëm angaŝax aŋ ax ñapënd na ekaɗ ed në akarëk el. 37 Ɓëte ala ax cëlënd na ngoƴ ingaf në ɓamote ɓakarëk. Angëmëne ala exo di mondako, ngoƴ ingaf iŋ afëtin kë fëtin ɓamote ɓaŋ and kë ỹënënd aŋ, ata ex ɗexira, do ɓamote ɓaŋ ex nëxenara. 38 Në ɓamote ɓangaŝax ỹapëk mocël ngoƴ ingaf iŋ. 39 Ala aŋo ñëw̃an na ngoƴ ingaf iŋ and ko sëƴi iñënëk aŋ. Ata ko re: “Iñënëk iŋ nëngak”.»

6

End akey and eteyëta eŋ

1 Yesu gë ɓësëfan ɓërexëm ɓën bax xucand në ocënga yatir akey and eteyëta. Ata ɓësëfan ɓën këni w̃iŝand ɓanjëra ɓaŋ, këni ɓoxoxind do këni ƴakënd. 2 Ofariseŋ odëmar w̃ëka kënëɓi: «Inew̃a kën rixënënd er ɓayik ax ñap ex na yatir akey and eteyëta in?» 3 Yakaw këɓi Yesu: «Wën an pën ex na nde er ri baxo Dafid in and ŝopar baɓi enjo mëŋ gë ɓër enga endexëm aŋ? 4 Ax gi ex na nde alilën lilën baxo lëf gër Aciw̃ and Kaxanu, w̃eɗëgu ko mburu ind aɓi ñap bana eni ƴamb iŋ, ŝet këɓi do ƴamb këni ɓën ɗek xarak ɓëŝaɗaxan ɓën fo ỹap baɓi eƴamb el?» 5 Re ko ɓëte Yesu: «Awa nangin mëne wëno Asëñiw̃ ar ala an ex axwën ar akey and eteyëta an.»

End ar gë ataxan ateỹik eŋ

6 H̃atëguk ɓëte akey and eteyëta acëxe, Yesu ƴe ko gër aciw̃ acaleya, këɓi sëƴalirand end Kaxanu eŋ. Ar gë ataxan and liw̃ ateỹik ƴow bax na. 7 Ata ɓëŝalen ɓën do gë ofariseŋ ok këno sitinalind Yesu ba afakën këŋo fakën ala ajo gë akey and eteyëta aŋ eni cotaxën end këno nagaŝanaxën. 8 Gogo nde ga wata ko Yesu ang bani yëland ak. Fel këŋo ar gë ataxan ateỹik an: «Wëj kaniw eƴ kwëŝa mërëxand ro!» Ata xwiriŝ ala ajo, xwëŝa ko. 9 Ata re ko Yesu: «Ɓaxëtin mun mëka. Inew̃a ỹapëk yatir akey and eteyëta? Edi ed enjekax nde, ba edi ed eñëŋënax nde? Epexën ed ala nde, ba eɗaw̃ ed ala nde?» 10 And nëkon këɓi jeƴ aŋ, fel këŋo ar gë ataxan ateỹik an: «Yënël ataxan aŋ!» Ga yën ko, fakëk ataxan aŋ ataŋ. 11 Ga xoỹ këni na ɓëŝalen ɓën do gë ofariseŋ ok, këni xanarënd ang këno ri Yesu ak.

End ɓësëfan epëxw gë ɓëxi eŋ

12 Ɓakey ɓaŋo, Yesu ƴe ko ƴaŋ në etënd eŋo calex Kaxanu, ata ŝale ko wec. 13 Gëɓër, w̃ac këɓi ɓësëfan ɓërexëm ɓën, do yata këɓi epëxw gë ɓëxi eni gi oparëxanda odexëm. 14 Ɓër yata baɓi ɓën ebani: Simoŋ ir nëngwët baŋo Piyer, do gë aɓinëm Andëre. Ŝak do gë Ŝaŋ, Filip do gë Barëtelemi. 15 Maco do gë Toma. Ŝak, asëñiw̃ ar Alëfe, do gë Simoŋ, aw̃er an. 16 Yud asëñiw̃ ar Ŝak, do gë Yuda Isëkariyot ar lëxw baŋo Yesu an.

17 Ata Yesu sëfër këni acëla-ŝëla gë ɓën xali në eŋar, gër ed ɓarërëgu bani amëxwër atëm and ɓësëfan ɓërexëm do gë amëxwër and ɓër xaniraw bax gër ebar ed Yude, gër angol and Yerusalem, xali gër ɓëŋa ir angwëngw, ler gër owar or Tir do gë Sidoŋ. Er ƴowëraw bani gër Yesu: ɓëjo ɓër oɓaxët, do ɓëjo ɓëŝëxwëra ɓër bax ŝaland eni pak. 18 Afak bani fakënd ɓëte ɓër bax sorond në end ɓangoc ɓañëŋënax ɓand lil baɓi ɓën. 19 Amëxwër aŋ ɗek bani ŝaland eno kwixwëta Yesu gayik panga bax ŝanënd gër ndexëm do baɓi fakënënd.

20 Yesu ga faɓ këɓi ɓësëfan ɓërexëm ɓën, re ko:

«Nëngandërayindëleŋun wën ɓër sitarak gër onden ɓën,

gayikwa wën xwënëk owun or Kaxanu ol.

21 Nëngandërayindëleŋun wën ɓër këŋun ƴambënënd gërëgako enjo ɓën, gayikwa aw̃ed kën w̃ed.

Nëngandërayindëleŋun wën ɓër kë sesërand gërëgako ɓën, gayikwa gër onënga kën hi.

22 Nëngandërayindëleŋun ado enun ŝus ɓela ɓën, ado enun ŋw̃ayërand aŋ, ado enun cirërand aŋ, ado enun ɓeŝërand në end ow̃ac orewën or këni yëland oỹëŋënax ex, në end ga xwëta këne wëno Asëñiw̃ ar ala an.

23 «Nëngandërayindëleŋun and kënun rixërand Ɓëŝëwif aŋ, mandërayindën onënga ol gayik amaŝën atëm kën sëkëx ƴaŋ gër orën. Enimin ɓëxarëk ɓëreɓën ɓën mondako banëɓi rixërand ɓëlaw̃ënel ɓër Kaxanu ɓën.

24 Wën ɓër gë napul ɓën, aŋun ye ex na!

Gayik anëka ŝot kën apexa andewën aŋ, do and gër ebar ro fo ex!

25 Wën ɓër w̃edëk gërëgako ɓën, aŋun ye ex na gayik axor këŋun xor enjo eŋ!

Wën ɓër kë lepërand gërëgako ɓën, aŋun ye ex na, gayik ang ɓër oỹaw̃ fo kën ỹana en denitarand!

26 Angëmëne ɓër ŝus ke ɓën kënun ŝëkwënd, aŋun ye ex na!

Gayik ɓëxarëk ɓëreɓën ɓën mondako banëɓi ŝëkwënd ɓëlaw̃ënel ɓënëgwëŝ ɓën!»

End ɓërangoỹëra eŋ

27 «Ɓarikan ɓaxëtin mun pel wën ɓër ke sëfënd ɓën: ŋanindënëɓi ɓër xoỹër këŋun ɓën, dinindënëɓi enjekax ɓër ŝus këŋun ɓën. 28 Calenindënëɓi ɓër këŋun xarend ɓën, calenindënëɓi ɓër këŋun ŝirërand ɓën. 29 Angëmëne ala exi cën gër añam and liw̃, ɓexënëlo and ŝame aŋ. Angëmëne ala exi kan acuɗ anëngwën aŋ, teɓënëlo gë atëm ak. 30 Ar ki xarand yo, yëlëlo, do and ko w̃eɗ ala er xwën këƴ aŋ, këreƴ kana na. 31 Ang këŋun ỹandind enun dinënd ɓela ak, wën ɓëte dinindëɓi mondako fo. 32 Angëmëne eŋun ɓalënd end ɓër këɓi ɓalënd endewën ɓën fo, enjekax end fe kënun wateli ɓela ɓën? Ax gi ex na nde ɓëw̃endëran ɓën dëŋ mondako wata këni? 33 Angëmëne enëɓi dinënd enjekax ɓër këŋun rinënd enjekax ɓën fo, enjekax end fe wa kënun wateli ɓela ɓën? Ax gi ex na nde ɓëw̃endëran ɓën dëŋ mondako wata këni? 34 Do angëmëne enëɓi ñomëxënd ɓër kën yëland aw̃aŝën kënun w̃aŝën ɓën fo, enjekax or fe kënun wateli ɓela ɓën? Ax gi ex na nde ɓëw̃endëran ɓën aỹomëxër këni ỹomëxërënd ɓën ɓëte do këni w̃aŝërënd ceƴ gë ceƴ? 35 Ɓarikan ɓalindëleŋun end ɓërangoỹëra andewën eŋ, dinindënëɓi enjekax. Ñomëxindënëɓi ɓër an yëland na aw̃aŝën kënun w̃aŝën ɓën. Angëmëne mondako kën rind, ɓela ɓën ata këni nang mëne wën oɓaŝ or Kaxanu, hi kën, mëŋ ar hik ƴaŋ aŋ. Ɓon kë xëɓën amaŝën andewën aŋ, gayikako ata kën wëndër gë Ar-hik-ƴaŋ an. Mëŋ këɓi rinënd enjekax eŋ ɓela ɗek, ado eni gi ɓër ano cëkwa na, ado eni gi ɓëxeỹax. 36 Ang nënga ko Faba Kaxanu ak, giyin wën ɓëte mondako fo.»

End kiti eŋ

37 «Ax gi ex na mokiti ɓela ɓën këdi këŋun xiti Kaxanu wën ɓëte. Ax gi ex na monëp ɓela ɓën këdi këŋun nëp wën ɓëte. Teɓanindënëɓi eŋun teɓanaxën. 38 Yëlërayindënëɓi ɓela ɓën enun yëlëraxënënd wën ɓëte. Gër amote and kën ɓaxarand kënun ŝëlën: ɗëɓ, mocëŝi, do monexira. Gayikwa gë acariya and kënëɓi sëƴinënd ɓela aŋ fo këŋun w̃aŝën wën ɓëte.»

39 Ata Yesu fel këɓi ɓëte apënëtal aŋo: «Aŝiw̃ëk axor nde ko xor eŋo ɗas aŝiw̃ëk aŝandaw̃? Ax gi ex na nde ɓën tak kë lati polo në ambëxw? 40 Asëfan an aŋo kucand na onangëran ol sëƴali arexëm an, ɓarikan ar faỹëk etëƴa an gwër fo hi këni gë asëƴali arexëm an. 41 Inew̃a këƴ nëkonënd atëxësëx and lëŋa këŋo aɓinëx aŋ, do këƴ nemënd mëne wëj yer xëcar in lëŋa ki? 42 Mondake wa këƴ xorënd eƴo pel aɓinëx: “Ñëmël mi dëxëtën atëxësëx aŋ gër angës”, xarak wëj yer yëcar in lëŋa ki? Wëj aỹëŋënax ar kë laɓayand hi këƴ, dëxëtël wa pere yëcar ir lëŋa ki in eƴ wataxën aye atëxësëx and gër angës and aɓinëx aŋ.

43 «Atëx anjekax ax gind na gë odëw̃ërëw̃en oñëŋënax. Do atëx añëŋënax ax gind na gë odëw̃ërëw̃en ojekax. 44 Atëx and ex yo, gër odëw̃ërëw̃en odexëm kë hind monang. Ax gi ex na nde ondan oŋ ani kwëcand na në apeɓ? Ɓëte reseŋ in ani kwëcand na në atëx and gë odëmbën? 45 Ala ar ye këŋo onden an, emëkw edexëm el yek. Do ar ỹëŋën këŋo onden an, emëkw edexëm el ỹëŋënëk. Gër etëỹ ko nëcëtënd ala an er lëɓëk gër emëkw in.»

End amatinali and ɓaciw̃ ɓaki eŋ

46 «Inew̃a këne w̃acëraxënënd “Axwën”, “Axwën”, xarak an dind na er këmun felënd in? 47 Ar kë ƴow yo exo ɓaxët eyeƴan edam do exo dind ang re këme ak, afel këmun fel gë ar wëndër këni an. 48 Gë ar ɓaƴëk aciw̃ wëndër këni: ga nac ko pere gër aparëfac xali siw̃ëk, xwët ko oxaỹ orëɗa oŋ. Ata and ƴowëk tëɓ aŋ, oỹëm ol ƴowëk, men oŋ ŝëñëk aciw̃ aŋo, ɓari ax kor ex na ex ñam, gayik ŝenene ɓaƴ ko. 49 Ɓarikan ar kë ɓaxët yo eyeƴan edam do axo dind na ang re këme ak, er këni wëndër gë ala ar ɓaƴëk aciw̃ andexëm gër ebar nacërëxe pere gër ed ko xwët oxaỹ orëɗa fo. Ata and ƴowëk tëɓ aŋ, oỹëm ol ŝëñëk aciw̃ aŋo: ataŋ wëcëk do yëcarëk ɗek.»

7

End xaɗëp ir emun end ocoroɗa eŋ

1 Yesu ga h̃ata ko ɓend baɓi sëƴalirand ɓulunda ir baŋo ɓaxët ɓeŋ, w̃aỹi ko gër Kafarënawum. 2 Emun end ocoroɗa ŝot baŋo na xaɗëp ir ŝëxwëra bax mbaŋ, exo koti fo ɓayi bax, xarak mëŋ momal baŋo ɓalënd endexëm eŋ. 3 Emun eŋo ga wël ko mëne Yesu h̃atëguk, law̃ën këɓi ɓëxarëk ɓër Ɓëŝëwif ɓën eno karaw exo ƴow eŋo pakën xaɗëp irexëm in. 4 Ɓëxarëk ɓër Ɓëŝëwif ɓën ga h̃at këni këno xarand Yesu mondako: «Ajo aỹap ỹapëk eƴo din er w̃ëka ko in! 5 Ar h̃anëk enëng endeɓi exo, mëŋ ɓaƴën këɓo aciw̃ acaleya aŋ.» 6 Ata Yesu sëfër këni kwël gë ɓën. Ɗam eni ŋat gër iciw̃, emun end ocoroɗa eŋ law̃ën këɓi oɗawo odexëm eno kaca Yesu do eno pel: «Axwën, ine ngwa këƴ ƴowaxënëgund gë andeƴ, axuri kë xuri ang këƴe fëɓ ak, ga lil lilëgu këƴ gër yangana iram ro. 7 Mëŋ ɓayik axe mëndan ex na me ƴeli gë andam gër ed hi këƴ. Ɓarikan, yeƴanël tuŋ emat ata ko fak ariyenin aram an! 8 Gayikwa wëno dëŋ aw̃a w̃a këme or gapak or ɓëlëngw ɓëram ol. Wëno ɓëte alëngw ar ocoroɗa hi këme do ɓën ari këni rind er këmëni felënd in. And këmo fel ŝoroɗa iɓat: “Ƴel!” ata exo ƴe, ɓëte and këmo w̃ac iŝëxe aŋ: “Ƴow!” Exo ƴow. And këmo fel ariyenin aram aŋ: “Dil ejo!” Exo di.» 9 And wël ko Yesu eyeƴan elo aŋ, nëngan këŋo end emun end ocoroɗa eŋ. Ga ŝena ko gand amëxwër, re ko: «Ga re këme gër wën Ɓëyisërayel elod amo wat ex na ar xwëta ke mondako!» 10 Ɓër law̃ënëgu baɓi emun end ocoroɗa ɓën ga ɓaka këni gër iciw̃, sëkëx këno ariyenin an ga fak ko ŝenene.

End ekanin ed aŝësëk eŋ

11 Ga xeyëk, Yesu ko ƴend në angol and bani w̃acënd Nayin. Sëfër këni gë ɓësëfan ɓërexëm ɓën, do gë amëxwër atëm. 12 And bani lil gër angol aŋ, fed këni gë enga end ɓela ga lëɓi këŋo aŝësëk ond gër eɗap oŋ. Aŝësëk ajo, itox imat ind asoxari aseɓëta seɓëta ebaxo. Ata ɓër lëg bax gër angol aŋo ɓën mbaŋ ỹëmb bani ga këno laŋëta. 13 Axwën Yesu and wat këŋo asoxari ajo aŋ, xaỹënan këŋo xali. Ata re ko: «Cësinal!» 14 And sëka ko aŋ, lëk ko epël el, ata xwëŝa këni ɓëlëɓi ɓën. Aŋo re ko Yesu: «Ŝambenjar, ga re këme, kanil!» 15 Xani ko kwengweremët aŝësëk an, do ko yeƴandërand. Yesu w̃aŝ këŋo nëm. 16 Ata ɓela ɓën ɗek lëk këɓi anjiỹ atëm. Ga këno ŝëkw Kaxanu këni rend: «Alaw̃ënel asëm ŝanayaxënëgu këɓo. Kaxanu nëngaw këɓo ɓiyi ɓulunda irexëm in.» 17 Ata wëlik endeƴ eŋo, gë angol gë angol, ɗek ebar ed Yude el xali yaɓët.

End ɓësëfan ɓër Ŝaŋ Batis eŋ

18 Ata Ŝaŋ Batis wël ko ɓeŋo ɗek ga sëfëtandëra këno ɓësëfan ɓërexëm ɓën. 19 W̃ac këɓi ɓësëfan ɓëxi do law̃ën këɓi gër Axwën Yesu eno mëkaw: «Wëj nde ex afexën ar kë ƴowënd an? Angëmëne ax gi ex na wëj, mo cëni nde aŝëxen?» 20 Ga h̃at këni gër Yesu re këni: «Ŝaŋ Batis law̃ënëgu këɓo mi mëka ba wëj ex afexën ar kë ƴowënd an, do ang ax gi ex na wëj, mo cëni nde aŝëxen?» 21 Ata amëd aŋo dëŋ baxo rind Yesu ɓecarax ɓeŋo: afakën ɓëŝëxwëra do gë ɓëseỹik ɓëranjëm; anëcët ɓangoc ɓañëŋënax gër ɓela; aŝiw̃ët ɓëŝiw̃ëk ɓëranjëm. 22 Yesu yaka këɓi: «Gërëgako ƴeyin eno tëfëtaxënëx Ŝaŋ Batis ɓeɓër wateli këne ɓën, do gë ɓend wëleli këne ɓeŋ. Pelëxëno mëne ɓëŝiw̃ëk ɓën në ewatëra exëni, ɓëseỹik ɓën në eƴexëra exëni, ɓër gë ameỹ ɓën në emën exëni, ɓapaxo ɓaŋ në ewëlëra exëni. Pelëxëno ɓëte mëne ɓëŝësëk ɓën në ekani exëni gër ecës do ɓëxaỹënaxik ɓën në nang exëni Atëfëtan aŋ. 23 Awa nëngandëraleŋo ar ɓayik aŋo ŋëpëgënand na endam an.»

24 Ga ɓaka këni ɓërolaw̃ën or Ŝaŋ Batis ɓën, Yesu ko yeƴanënd en Ŝaŋ Batis eŋ mondako: «Ine ƴe ban en nëkonëgu gër ladawe? Andës and kë lëfërërirand ekoc nde? 25 Noỹo wa ƴe ban eno nëkonëgu? Ar ŝuɗarak mokëɓën gë ɓanjëm ɓanjekax nde? Ax gi ex na nde ɓër gë ɓanjëm ɓanjekax ɓën, ɓër ɓetak ɓën, gër eyang ed emun hi këni? 26 Do noỹo wa ƴe ban eno nëkonëgu? Ax gi ex na nde alaw̃ënel ar Kaxanu? Eyo ar watëgu këno an, nëmëc alaw̃ënel ar Kaxanu exo. 27 Endexëm eŋ ỹëgw këni gër akayëta and Kaxanu:

“Nëkoɗ në eɗëngwalilemo arolaw̃ën an

Exi ŋacan fëña in✡.”

28 «Ɗal in këmun felënd, ŝëf gër ɓër rëw̃ këneɓi mondëw̃ ɓësoxari, gaɓatak aŋo ñëmbëta ex na or gapak ol Ŝaŋ Batis. Ɓarikan ar xurik ex ɓa gër owun or Kaxanu an xuca këŋo.»

29 Ata gër ɓulunda ir ɓaxët baŋo, do gër ɓësëf ɓër ŝagale ŝanaya bax end ŝenene end Kaxanu eŋ, mëŋ bani ƴexënënd gër ed exo Ŝaŋ Batis eɓi ɓuyix. 30 Ɓarikan ofariseŋ ok do gë ɓësëƴali ɓër acariya and Moyis ɓën, ga bani h̃ëpënd eɓi ɓuyi Ŝaŋ, ƴepën këni mondako ang ỹandi baŋo Kaxanu eɓi pexën ak.

31 «Gë noỹo këmëni w̃atinali ɓela ɓër gë okey oko ɓën? Gë noỹo ngwa wëndër këni? 32 Gë oɓaŝ or ỹëpak në yangana fo wëndër këni. Ga ɓarërëgu këni, imëxwër imat kënëɓi rend imëxwër icandaw̃ iŋ: “Farixën këmun acëroti aŋ, an mane na! Ỹëw̃ën këmun ojëkan od oỹaw̃, an tes ex na.” 33 Ŝaŋ Batis ga ƴow ko, abaxo ƴamb na ecemar, abaxo ŝeɓ na ngoƴ, ɓarikan wën re këno: “Gë ɓëyël exo.” 34 And ƴow këme wëno Asëñiw̃ ar ala an, këme ƴambërand, këme ŝeɓërand. Ɓarikan këne rend: “Ala ajo ñambëran gë oŝeɓ fo xwënda ko, lawo ir ɓësëf ɓër ŝagale do gë ɓëw̃endëran hi ko.” 35 Ɓarikan gër ɓela ɓëjo kën nangaxën mëne er ỹandi këŋo Kaxanu in ŝenene ex gayik ɓën aw̃a w̃a këni endam eŋ.»

End Yesu gër iciw̃ ind fariseŋ eŋ

36 Fariseŋ ir bano w̃acënd Simoŋ in w̃ac baŋo Yesu exo ƴe eni ƴambëra gër ndeɓën. Ata Yesu h̃at ko, do ỹëpa këni gër eƴambëran. 37 Asoxari aw̃endëran ebax na gër angol. Ga wël ko mëne Yesu ƴowëk na gër iciw̃ ind fariseŋ, w̃ëlanëgu këŋo angiri në ŝëlakuŋ ir ekaỹ ed alëbatër. 38 Ga ɓuka ko gand epoƴ ed Yesu, ler gër osapar, ko sesënd. Ongwën oŋ kë ŝarënd gër osapar or Yesu or baxo w̃egarand oŋ, do ko fëxwëcërand gë omban ondexëm oŋ. Axoŝ baxo xoŝënd ɓëte gë angiri in. 39 Ga wat ko eŋo, fariseŋ ir w̃ac baŋo Yesu in, ko yëlarand: «Kido ala ajo, alaw̃ënel ebaxo, anang nang doxo mëne asoxari ar këŋo lëkërand an aw̃endëran hi ko.» 40 Yesu re ko: «Simoŋ, ỹeỹ ỹandi ke na mi mëka.» Yaka ko: «Oko asëƴali, mëkale!» 41 Re ko ɓëte Yesu: «Mondako ri bani ɓela ɓëxi ga ỹomëxa këni koɗi. Aỹanar an w̃eɗ ko ɓatama keme ɓand koɗi, axinëm an ɓatama ofëxw oco. 42 Ga sëkwan këni ɓën tak ɓëxi eni maŝ in, ar ỹomëx baɓi an seɓan këɓi. Awa gër ɓela ɓëxi ɓëjo, noỹo wa këŋo h̃an nëmëc ar ebax eno maŝ koɗi an?» 43 Yaka ko Simoŋ: «Yëla këme ar seɓan këŋo ɓatama keme an.» Re ko ɓëte Yesu: «Ata ŝenene xiti këƴ!»

44 And ŝena ko gand asoxari aŋ, re ko: «Simoŋ, wat këƴo nde asoxari ajo? Gë ongwën ondexëm oŋ neɓ ko osapar oram oŋ, do fëxwëc ko gë omban oŋ. Ɓari wëj aƴe yële na men me neɓara osapar oŋ and lilëgu këme ro gër iciw̃ indeƴ aŋ. 45 Ɓëte and h̃atëgu këme aŋ, aƴe kaca ex na eƴe mega. Ɓarikan asoxari ajo, elod ga lilëgu këme axo teɓ ex na emegara ed osapar oram el. 46 Ogu aƴ koŝ ex na gër gaf, ɓarikan mëŋ angiri xoŝ ke gër osapar oram. 47 Ga re këme ɓamena ɓandanjëm seɓan këmo mëŋ këŋo ɓalaxënënd mondako endam eŋ. Ɓarikan ar seɓan këmo ɓamena ɓapënëfëne an, tëkër fo këŋo ɓal endam eŋ.» 48 Yesu fel këŋo ɓëte asoxari an: «Anëka seɓan këmi ɓamena ɓandeƴ ɓaŋ.» 49 Ɓër bani ƴambërand gë Yesu ɓën wël këni eyeƴan elo do këni yëlarand: «Noỹo ngwa hi ko ar kë seɓanënd ɓeñëŋënax ajo?» 50 Ɓarikan Yesu fel këŋo asoxari an: «Ga xwëta këƴe, fexaxën këƴ! Maỹil gë emëkw eƴemax!»

8

End ɓësoxari ɓër enga end Yesu eŋ

1 Ga xucak eŋo, Yesu ko sëfërand gë angol gë angol, hik atëm, hik atil ko femërand do ko reƴarand end Atëfëtan and owun or Kaxanu eŋ. Enga emat hi bani gë ɓësëfan epëxw gë ɓëxi ɓën, 2 gë ɓësoxari ɓër fakën baɓi ga nëcët këɓi ɓëyël ɓën do gë ocëxwëra ok. Asoxari aỹanar aŋ ebaxo: Mari ir bano w̃acënd ɓëte Madëlen ata gër ndexëm nëcët baɓi Yesu ɓëyël ɓëcongëɓëxi. 3 Asoxari axinëm an bano w̃acënd Yowana, alindaw̃ ar Cusa, aw̃ëxëta ar koɗi ir Erod an. Asasën an, bano w̃acënd Sisan do gë ɓësoxari ɓëranjëm ɓër bax w̃ëlagund ɓacota ɓandeɓën eno dëcaraxënënd Yesu.

End apënëtal and ar oneɗ eŋ

4 Ata amëxwër atëm ɓarërëgu këni gër ed hi baxo Yesu, ga xaniraw këni gër ɓangol ɓandanjëm. Ata Yesu fel këɓi apënëtal aŋo: 5 «Mondako ri baxo ar oneɗ ga nëca ko gër oŝënga. Ga ko fan eneɗa eŋ, mar lapak gër fëña, ɓela ɓën wëñëra këni, do oŝël or gër orën ol hël këni ɗek. 6 Ɓëte mar lapak gër ebar ed gë aparëfac. And lëgëk aŋ h̃aỹëk gayik obar ok ax ñëmb bana. 7 Ɓëte mar lapak gër odëmbën. And lëgëk aŋ, odëmbën ok xëŝak tëc. 8 Ɓëte mar lapak gër ebar ejekax. And lëgëk aŋ, rafëk do rëw̃ëk: anjëra amat keme.» Ga h̃ata ko Yesu apënëtal aŋo, re ko ɓëte: «Ax gi ex na nde ɗek fo wël kën, awa!» 9 Ata w̃ëka këno ɓësëfan ɓërexëm ɓën eɓi paỹën apënëtal aŋo. 10 Yaka këɓi: «Wën yël këŋun Kaxanu en nang ɓeconëŝon ɓend owun orexëm ɓeŋ. Ɓarikan ɓëŝëxe ɓën gë ɓapënëtal këni wëlënd do ado eni nëkonënd, ani watënd na, ado eni ɓaxëtënd aɓi pënind na gë tëkër ak. 11 Awa ɓaxëtin er w̃acayak apënëtal aŋo in: eneɗa eŋ, eyeƴan ed Kaxanu el ex. 12 Fëña ir gër ed lapak eneɗa in ex ɓela ɓër kë wëlënd awël dëŋ eyeƴan ed Kaxanu el, ɓarikan ŝaɓucara in exo ƴow exo dëxët gër ow̃ëkw oreɓën ɗek er wël këni in këdi këni w̃a do eni pex. 13 Ebar ed gë aparëfac el ex ɓela ɓër sam eni wël eyeƴan ed Kaxanu el eni kwëtaya gë onënga fo. Ɓari ani gi ex na gë oɗëmbët, er këni w̃and amëd fo, do and kë h̃atëgu ocëmu aŋ ataŋ këɓi ŝenand eni teɓ wap. 14 Eneɗa end lapak ŝit gër odëmbën eŋ exëni ɓela ɓër kë wëlënd awël dëŋ eyeƴan ed Kaxanu ɓën, ɓarikan eni teɓ ocëmu ok, ocal od napul ok, do gë ɓenëngax ɓend gër aniyan ɓeŋ ex këŝa eyeƴan elo. Ata er wël këni in ex tëkwan enëngwët ed ola oreɓën el. 15 Eneɗa end lapak gër ebar ejekax eŋ exëni ɓela ɓër kë wëlënd eyeƴan ed Kaxanu, gë onden, do gë emëkw ejekax ɓën, eni kwëtaya aye do eni ɓalëkënali ŝenene, eni ɗëkaya xali eɓi nëngwëtën ola oreɓën ol. Do and kë h̃atëgu ocëmu aŋ, kemënali.»

End amatinali and lambo eŋ

16 «Ala ax pëtënënd na lambo do exo ŋoɓ, ba exo ɗilali në angaw̃. Ɓarikan ƴaŋ gër akaw̃aya ko xaw̃ eɓi ŋoɓaxënënd ɓër kë lilënd ɓën. 17 Mëŋ ex, er ŝonayak ax bo na, er ɓeŋ ax bo na; ɗek kë xerët angoɓen aŋ. 18 Awa wën titinayindën ang kën ɓaxëtënd ak, gayikwa Kaxanu ayël këŋo yël ar ŝotëk an, ɓari ar ax cot ex na an, axan këno xan er xaỹ këŋo in dëŋ.»

End ɓoɓinëm ɓor Yesu do gë nëm eŋ

19 Nëm gë ɓoɓinëm ɓor Yesu h̃atëgu këni gër ed hi baxo. Ɓari ani kor bana eno tëka në end amëxwër and xeta baŋo eŋ. 20 Ata fel këno: «Nëkoɗëɓi fac norix gë ɓoɓinëx, aỹandi ỹandi këɓi ɗe en watër.» 21 Yaka ko Yesu: «Ɓër kë ɓaxëtënd eyeƴan ed Kaxanu do këni rind ang rek ak ɓën ex nëma iram do gë ɓëmaỹe ɓëndam ɓëŋ.»

End gër anjer eŋ

22 Akey amat, Yesu gë ɓësëfan ɓërexëm ɓën fëra këni në ikuluŋ, ata re ko Yesu: «Kegëtane anjer aŋ!» Ata këni xegëtand. 23 Ga këni xas, Yesu këŋo raŝënd. H̃atëguk ekoc etëm do ikuluŋ iŋ kë rëmbayand xali ŝerëcerara këɓi ɓësëfan ɓën. 24 Ata këno nëngëtënd Yesu: «Asëƴali, asëƴali, enemilene!» Ga nëngëta ko, Yesu xeỹënaxën ko ekoc el do gë men ond bax xanind ɓomeŋ ɓomeŋ oŋ, ata yeriri anjer aŋ. 25 Ata w̃ëka këɓi ɓësëfan ɓën: «Ba wën xali gërëgako ane kwëta ex na nde?» Ɓën ga xap këɓi anjiỹ aŋ, këɓi ŝaranënd do këni w̃ëkarënd: «Noỹo ngwa hi ko ala ajo? Ado ekoc el dëŋ gë men oŋ ari kë rind er ko re in.»

End ala ar ɓëyël ɓëranjëm eŋ

26 And xegëta këni anjer aŋ, Yesu gë ɓësëfan ɓërexëm ɓën h̃at këni gër ebar ed Ɓëŝerasa, ed faɓër bax gë ed Galile el. 27 And baxo ŝëpëtand Yesu aŋ, asoŝan aɓat ko ƴowënd aped-fed ga xaniw ko gër angol. Ala ajo, ɓëyël ɓëranjëm lil baŋo, elod anëka fo hi baxo tëɓ gë eman eŋ, do gër ɓanapëra rëfa baxo, axo bo bana në iciw̃. 28 And sëkar këni gë Yesu aŋ, ala ajo h̃er ko, lapaya ko gër osapar do ko rend: «Inew̃a yir këɓo Yesu, wëj Asëñiw̃ ar Kaxanu an, mëŋ Ar-hik-ƴaŋ gër orën an? Axara xara këmi këreƴëɓo narën na!» 29 Yesu are baɓi rend ɓangoc ɓañëŋënax ɓaŋ eni can gër ala ajo ado ga xëda bano elod anëka fo. Laŋ mopokëra bano fokërand gë gweƴele-gweƴele gër otaxan do gër osapar. Ɓarikan dëng-dëng baxo xotërand do ɓëyël ɓën eno cëñëta gër apuỹ. 30 Ata Yesu w̃ëka këŋo: «Ake këni w̃acënd?» Yaka ko: «Ɓenga sir-sir këne w̃acënd.» Gayikwa, ɓëyël ɓëranjëm lil bax gër ala ajo mëŋ w̃acayaxën baxo mondako. 31 Ata ɓëyël ɓën këno xarand Yesu këreɓi cëñëta na gër ambëxw and siw̃ëk gë etël këm. 32 Ler gër ed ebani na, ɓambëxwëbëxw ɓandanjëm banëɓi xaɗacërand na kap gër etënd. Ata ɓëyël ɓën këno xarand Yesu: «Këla, cëñëtalëɓo mëni ɗil ɓambëxwëbëxw ɓaŋo!» Ata w̃a ko Yesu. 33 Ɓëyël ɓën ga ŝan këni na gër ala ajo, lil kënëɓi ɓambëxwëbëxw ɓaŋ. Ata ang hi bani gër ed kwëre kwëre ak, lapaya këni gër anjer do noỹeli këɓi ɗek kece in. 34 Ɓëxaɗac ɓën ga wat këni eŋo, ŝapërëra këni bër, do sëfëtërax këni endeƴ eŋo gër angol do gër ocënga. 35 Ata ɓela ɓën ŝandëra këni do ƴe këni gër onang, gër ed hi baxo Yesu. Ga h̃at këni, sëk këno asoŝan ar lil bano ɓëyël an moñëpa, ga ŝuɗara ko do ɓakar këŋo aye onden oŋ. Ata yëdara këni. 36 Ɓër wat bax endeƴ eŋo ɓën, fel kënëɓi mondake fak ko ar gë ɓëyël an. 37 Ata amëxwër and ɗek Ɓëŝerasa aŋ, w̃ëka këno Yesu exo can ebar edeɓën el, gayikwa ɗek ebani anjiỹ aŋ.

Yesu fëra ko gër ikuluŋ do kwël këni w̃aỹind gë ɓësëfan ɓërexëm ɓën. 38 Ata asoŝan ar lil bano ɓëyël an xemëna ko këŋo xarand Yesu exo ma exo gi ar enga endexëm. Ɓarikan Yesu h̃ëp ko do yaka këŋo: 39 «Maỹil gër ekun edeƴ eƴëɓi tëfëtandërax ɗek er rin ki Kaxanu in.» Ga w̃aỹi ko ala ajo, ko sëfëtëraxënd ɗek angol aŋ er rin këŋo Yesu in.

End endënaw̃ do gë end asoxari eŋ

40 And ɓakaw ko Yesu ekeg elo aŋ, amëxwër atëm xaca këno gayikwa ɓën ɗek baŋo ŝënind. 41 Ata h̃atëgu ko asoŝan ar bano w̃acënd Yayëros. Mëŋ alëngw ar aciw̃ acaleya hi baxo. Ga lapaya ko gër osapar or Yesu, këŋo xarand exo ma eni tëfër gër ndeɓën. 42 Endënaw̃ emat end ŝot baŋo eŋ ŝëxwëra bax mbaŋ xarak eceɗe baŋo sëkënd ɓëniy epëxw gë ɓëki. And bani ƴend aŋ, amëxwër aŋ këno fimelirand Yesu xali ŝëndën këno.

43 Do asoxari ebaxëna ŝit gër amëxwër, ar baŋo ƴexayaxënënd oŝat elod ɓëniy epëxw gë ɓëki. Napul irexëm in faỹ baxo ɗek gër ɓëxora, ɓari gaɓatak aŋo pakën bana. 44 Na nëfënëfa ko xali gër epoƴ ed Yesu, do xwixwëta ko ambana and acuɗ andexëm aŋ. Ata xëɗo këŋo oŝat oŋ kwël na fo. 45 Aŋo re ko Yesu: «Noỹo wa xwixwëta ke?» Ga këni ƴax ɗek ɓela ɓën, Piyer re ko: «Oko Asëƴali, amëxwër aŋ ga xeta këni do këni fimelirand!» 46 Ɓarikan Yesu yaka ko: «Ala xwixwëta ke na mëŋ nangaxën këme mëne panga indam ŝanëk na.» 47 Asoxari an wata ko mëne anëka dëŋ fëlët këŋo Yesu, sëka këŋo gë anjiỹ fo. Lapaya ko gër osapar orexëm, reƴa ko xali këno wëlënd ɗek ɓulunda in në end ine xwixwëtaxën baŋo Yesu do ang fak ko ataŋ ataŋ ak. 48 Ɓarikan Yesu fel këŋo: «Aɓiw̃ën, ga xwëta këƴe fakaxën këƴ! Maỹil gë emëkw eƴemax!»

49 Ga ko yeƴan mondako Yesu, h̃atëgu ko ala ga hiw ko gër iciw̃ ind alëngw ar aciw̃ acaleya, ata re ko: «Awa anëka xor këŋo endënaw̃ endeƴ eŋ, ine këƴo soroli mama Asëƴali an.» 50 Ɓarikan Yesu ga wël ko eŋo, fel këŋo alëngw ar aciw̃ acaleya an: «Kwëtale afak ko fak, këreƴ yëdara na.» 51 And h̃at këni gër iciw̃ aŋ, Yesu, gaɓatak axo ma bana eni ɗil gë mëŋ lëf gër ed ebaxo endënaw̃ ang ax gi ex na Piyer, gë Ŝaŋ, gë Ŝak, gë sëm do gë nëm ir endënaw̃. 52 Ɓela ɓër ƴow bax na ɓën ɗek bax sesërand do bano ỹaw̃ërand endënaw̃ eŋ. Ata re ko Yesu: «Këren tes na, axo cës ex na, araŝ fo raŝ këŋo.» 53 Ata ɓër wël bax ɓën këno ƴepënënd ga nang këni mëne endënaw̃ eŋ aŝës dëŋ ŝës ko. 54 Yesu lëk këŋo gër ataxan do xeỹ ko: «Aɓiw̃ën, kanil!» 55 Ga ɓakar këŋo onjën oŋ, ataŋ xani ko kwengweremët. Yesu re ko eno yël eƴamb ƴamb. 56 Ɓëxarëk ɓër endënaw̃ ɓën ŝaran këɓi xali. Ɓarikan Yesu fel këɓi eni cësinali eŋo do ala këreno pel na.

9

End epemëra ed ɓësëfan epëxw gë ɓëxi eŋ

1 Akey amat, Yesu w̃ac këɓi ɓësëfan epëxw gë ɓëxi ɓën do yël këɓi panga iŋ do gë or gapak or enëɓi ŋw̃ayaxënënd ɗek ɓëyël ɓën do enëɓi pakënaxënënd ɓela ɓën oŝëxwëra or ex yo. 2 Law̃ën këɓi eni pemërand end owun or Kaxanu eŋ do enëɓi pakënënd ɓëŝëxwëra ɓën. 3 Ata re ko: «Gër ed kën ƴe yo, ỹoweỹ këren mëlalind na: ax gi ex na oŝët, ax gi ex na ambaɓ, ax gi ex na ŝëlafana, ax gi ex na koɗi. Ɓëte këren mëlalind na ala kala ɓacuɗ ɓaki. 4 Gër iciw̃ ind kën h̃at do enun kwëtaya yo, ɓayiyindën na xali yatir kën xuca. 5 Gër ed këni h̃ëp enun kwëtaya, pëxwëcayindën obar od lëka këŋun gër osapar ok en kucaxën, ata kë hi osede or këɓi ŝëndënëɗ ɓela ɓëjo.» 6 Ga ƴe këni ɓësëfan ɓën, këni femëraxënd Atëfëtan aŋ, gë angol gë angol, do kënëɓi fakënëxënd ɓëŝëxwëra ɓën gër ed këni ƴe yo.

End Erod eŋ

7 Erod ir wun bax gër ebar ed Galile, awël baxo wëlënd ɗek ɓeɓër bani rind Yesu gë ɓësëfan ɓërexëm ɓën. Ata wëlandëra këŋo gayik ɓela ɓën are bani rend mëne Ŝaŋ Batis xaniwëk gër ecës, 8 ɓëjo mëne alaw̃ën Eli ɓakawëk. Ɓëjo ɓëte mëne alaw̃ënel aɓat ang ebani akarëk ak, xaniwëk gër ecës. 9 Ɓarikan Erod re ko: «Wëno ga foɗëtën këŋo wa gaf in Ŝaŋ Batis. Do noỹo cëŋ ex ar kë rind ɓend këme wëlënd ɓeŋo an?» Ata ko ŝaland eŋo wat Yesu.

End eñëmbën ed mburu eŋ

10 Oparëxanda od ƴe bax ok ga ɓakaraw këni gër Yesu, sëfëtandëra këno ɗek ɓeɓër riw bani ɓën. Ata w̃ëla këɓi në er këni hix ɓën fo, ler në ingol ind bani w̃acënd Betësayida. 11 Ɓarikan ɓela ɓën ga nangëra këni, sëf kënëɓi ɓamëxwër ɓamëxwër. Yesu ga xaca këɓi, këɓi felërand end owun or Kaxanu eŋ do këɓi fakënënd ɓër bax ŝaland eni pak ɓën.

12 Apenëka aŋ, ɓësëfan epëxw gë ɓëxi ɓën xeta këno Yesu do re këni: «Pelalëɓi tan ɓela ɓën eni capërëra gër ɓëngol do gër ocënga od ler ler ro eni calarax në er këni laki do er këni ƴamb gayik ro gër ed hi këne apuỹ ex.» 13 Yesu yaka këɓi: «Yëlinëɓi wën dëŋ er këni ƴamb in!» Re këni ɓëte: «Ɓiyi ɓamburu ɓanjo gë oxan oxi fo ŝot këmëni! Angëmëne cëŋ aƴe këne ƴeye ene yëcuye er këni ƴamb ɗek ɓulunda ijo in.» 14 Xarak er hi bani ɓësoŝan ɓën fo në owëli oco. Ata Yesu fel ɓësëfan ɓërexëm ɓën: «Pelinëɓi eni ñëpara imëxwër kala ɓela ofëxw oco.» 15 Ga ri këni mondako ɓësëfan ɓën, ɓela ɓën ỹëpara këni ɗek. 16 Yesu w̃eɗ ko ŋat ɓamburu ɓanjo ɓaŋ do gë oxan oxi ol, ga xeŋa ko orën ol, ŝëkwa këŋo Kaxanu end eƴamb ƴamb eŋ. Hëmbëndër ko ɓamburu ɓaŋ do yël këɓi ɓësëfan ɓën enëɓi cetëra amëxwër aŋ. 17 Na ƴambëra këni xali w̃ed këni ɓën ɗek. Ɓësëfan ɓën w̃eɗara këni ɓacaxaken ɓand ɓayitara baɓi ɓaŋ, ɓakange epëxw gë ɓaki.

End osede or Piyer eŋ

18 Akey amat, Yesu ga ko ŝalera nacët ako, ɓësëfan ɓërexëm sëf këno. And h̃ata ko cale aŋ, w̃ëka këɓi: «Noỹo hi këme wëno? Ine wëleli kënëɓi ɓela ɓën?» 19 Yaka këno: «Ɓërëmar are këni rend mëne wëj ex Ŝaŋ Batis! Ɓëjo, wëj ex Eli, ɓëjo ɓëte alaw̃ënel ar Kaxanu ar ƴow bax akarëk aŋ do xaniw ko gër ecës hi këƴ.» 20 W̃ëka këɓi ɓëte: «Do wën cëŋ, noỹo kën rend hi këme?» Yaka ko Piyer: «Wëj ex Afexën ar law̃ëneliw këɓo Kaxanu an!»

21 Ata Yesu ga xëŋa këɓi, re ko mëne ala këreno pel na eŋo. 22 Ɓaŝ ko mëne mëŋ Asëñiw̃ ar ala an, asoro ko soro mbaŋ, eno cus ɓëxarëk ɓër Ɓëŝëwif ɓën, gë ɓëŝaɗaxan ɓëlëngw ɓën do gë ɓëŝalen ɓën xali eno ɗaw̃. Ɓarikan exo kani gër ecës yatir akey atasën. 23 Fel këɓi ɓëte ɓën ɗek: «Angëmëne ala eŋo ỹandi exe tëf, teɓëlexo eɓal ed gaf irexëm fo el. Gilexo key yo key aw̃elëk ar exo toro në end ow̃ac oram do exe tëf. 24 Ar këŋo ɓal yo end enjëw̃ endexëm fo, anemin ko nemin. Ɓarikan, ar kë nemin enjëw̃ endexëm në end ow̃ac oram an, afexën ko fexën. 25 Do inew̃a këŋo feca ar kë ŝotëra ɗek ɓeɓër gër ngwën ro an, xarak anambëra nambëra ko, do enjëw̃ endexëm eŋ ex nemi? 26 Enimin, ar këŋo ŝëfënan yo endam, do exo ŋëp er re këme in, wëno Asëñiw̃ ar ala an mondako fo ke ŝëfënanëɗ endexëm eŋ yatir këme ɓakaw gë enjaran endam eŋ, gë end Faba Kaxanu eŋ, do gë end omeleka omënëk eŋ. 27 Ɗal in këmun felënd, wën ɓër hik ro ɓëjo, ɓërëmar ani cësëra na watërëxe owun or Kaxanu ol.»

End enëngwëtara ed Yesu eŋ

28 Ata xucak ɓakey ɓanjongëɓatas ga felëra këɓi ɓeŋo, Yesu w̃ac këɓi Piyer, gë Ŝak, do gë Ŝaŋ eno ɗaŋëta ƴaŋ gër etënd exo calex. 29 And baxo ŝalend aŋ, dëxas irexëm in nëngwëtak. Ɓanjëm ɓandexëm ɓaŋ feŝëk xali kë ỹegënd jing-jing. 30 Ata ŝanayaw këni ɓela ɓëxi, do këni yeƴandërand gë Yesu: Moyis do gë Eli ebax 31 gër enjaran do këni xanarënd gë Yesu end ecës ed baŋo h̃atënëgund gër Yerusalem eŋ. 32 Amëd aŋo Piyer gë ɓoŝandaw̃ ɗek ebani akwëɗ aŋ. Ɓari aɓi daŝ bana ga ŝanayawëk enjaran end Yesu eŋ xali wat kënëɓi ɓela ɓëxi ɓër ɓërëxandi baŋo ɓën. 33 Ga këni felar Yesu gë ɓela ɓëxi ɓëjo, Piyer re ko: «Asëƴali, ɓon yek ene ɓayiye ro! Dine ɓaner ɓatas, amat andeƴ, aŋo and Moyis do aŋo and Eli.» Piyer axo nang bana er baxo rend in. 34 Ga ko yeƴan mondako, fedawëk aŋar do laɓ këɓi kwëc. Ata ɓësëfan ɓësas ɓën ɗek ebani anjiỹ aŋ ga laɓeli këɓi aŋar aŋ. 35 Gër aŋar aŋo wëlik oniw̃: «Ajo ex Asëñiw̃ën ar yata këmo an, ɓaxëtindëno!» 36 And ŝësinak oniw̃ aŋ, Yesu ɓayi ko gaɓat. Ata ɓësëfan ɓën ŝësinali këni endeƴ eŋo do gaɓatak ano pel bana ɓakey ɓand ɓëtëraw bax ɓaŋ.

End lëmëta ir gë ɓëyël eŋ

37 Ga xeyëk, Yesu gë Piyer, gë Ŝak, do gë Ŝaŋ këni ŝëland etënd el, ata amëxwër atëm and ɓela xaca kënëɓi. 38 Gër amëxwër aŋo, xeỹëgu ko ala: «E, Asëƴali, kaỹënanëlexi lëmëta iram in, mëŋ fo ŝot këmo. 39 Angoc añëŋënax lil këŋo. And ko ŝangëna aŋ, lëmëta in exo ŋer xali, exo wëc, exo ŋatëndërënd oỹënga oŋ gë ocupërëŝup ok gër etëỹ. And këŋo narëndëra mondako aŋ, mbaŋ kë nëkand eŋo kocaxën. 40 Axara xara këmëni ɓësëfan ɓëreƴ ɓën eno ŋw̃ay angoc añëŋënax aŋo, ɓari ano kor ex na.» 41 Ata re ko Yesu: «Ata wën anjex and ɓela ɓër gë oŋëpëgënan hi kën ɗe. Xali niỹe fa këme ɓayi gë wën? Xali niỹe fa këmun ɓuŋan? Mëlawëyo ro asëñix!» 42 Lëmëta in ga këŋo sëka Yesu, ayël an ŝangën këŋo. Reɓa këŋo ŝet, do ko xënëcëtarand gër ebar. Ɓarikan Yesu xeỹënaxën këŋo angoc añëŋënax aŋ, fakën këŋo lëmëta in, do w̃aŝ këŋo sëm. 43 Ɗek ɓër hi bax na ɓën ŝaran këɓi ga wat këni mëne panga ind Kaxanu iŋ itëm ex.

Nand baɓi ŝarandëra end ri baxo Yesu mondako na, mëŋ fel këɓi ɓësëfan ɓërexëm ɓën: 44 «Wën cëŋ ɓaxëtin aye er këmun felënd gërëgako in: Wëno Asëñiw̃ ar ala an, alëxw këne lëxw gër otaxan od ɓela.» 45 Ɓari ɓësëfan ɓën aɓi pëni bana eyeƴan elo; end ŝonayak ebax gër orenik oreɓën mëŋ sëkwanaxën bani eɓi pëni, do bani yëdand eno mëka eɓi paỹën.

End asëfan alëngw eŋ

46 Ata ɓësëfan ɓën këni ŝampërend end ba noỹo ỹap këŋo exo gi alëngw gër enga endeɓën eŋ. 47 Ga nang ko Yesu ang bani yëland gër ow̃ëkw oreɓën ak, felaw këŋo itox do xwët këŋo ler gër ndexëm. 48 Ata re ko: «Ar këŋo xwëtaya yo itox ang iŋo ro ak, në end ow̃ac oram, wëno dëŋ xwëtaya ke. Do ar ke xwëtaya yo, anëka xwëtaya këŋo ar law̃ënëgu ke an. Enimin, ar w̃ak exo ɓana gër enga endewën an, ex alëngw an.»

49 Ata re ko Ŝaŋ: «Asëƴali, ga watëgu këmo ɓiyi ala ar këɓi w̃ayënd ɓëyël gër ɓela gë ow̃ac oreƴ ol. Afel fel këmo exo teɓ gayik axi tëfënd na ang ɓiyi ak.» 50 Yaka ko Yesu: «Këreno pel na exo teɓ gayik ar ɓayik aŋun merelind na an, arewën hi ko.»

End gër ingol ind Ɓësamari eŋ

51 Ga kë saxëgu ɓakey ɓand ebax exo dëxëta gër ngwën ro ɓaŋ, Yesu faỹ ko gër emëkw exo ƴe ƴaŋ gër Yerusalem. 52 Ata lëngwali këɓi ɓërolaw̃ën. Ga ƴe këni, h̃at këni në ingol ind gër ebar ed Samari eno këñënaranëx. 53 Ɓari ɓër gër ingol ɓën h̃ëp këni eno kaca Yesu gayik gër Yerusalem baxo ƴend. 54 Ga wat këni eŋo, ɓësëfan Ŝak do gë Ŝaŋ re këni: «Axwën, ỹandi ki nde mi mac xoɗux or gër orën ol eɓi cor ɓela ɓëjo?» 55 Yesu, ga faɓ këɓi, këɓi rexërand. 56 Ata Yesu gë ɓësëfan ɓën xuca këni në ingol icëxe.

End etëf ed Yesu eŋ

57 And hi bani gër fëña aŋ, aɓat re ko: «Yesu, wëno gër ed këƴ ƴe yo asëf këmi sëf.» 58 Ata Yesu yaka këŋo: «Ojakëra ok gë ow̃aỹi exëni ɓëte oŝël or gër orën ol gë oyël exëni, ɓari wëno Asëñiw̃ ar ala an, ado gë añombe ak axe gi ex na.» 59 Fel këŋo ɓëte ala aŝëxe: «Wëj tëfëguye wëno.» Yaka ko: «Axwën teɓanële me ƴe pere mo mëxwëtaw faba iram.» 60 Re ko Yesu: «Teɓëlëɓi ɓëŝësëk ɓën eni mëxwëtar. Ɓarikan wëj ƴel eƴ tëfëtërax end owun or Kaxanu eŋ.» 61 Re ko ala aŝëxe: «Axwën, gër ed këƴ ƴe yo wëno asëf këmi sëf, ɓarikan teɓële mëni pelaw pere gër ndeɓi.» 62 Yaka ko Yesu: «Ar kë ỹanënd gë ŝariŋ yo do, exo nëkonand gand epoƴ, axo gi ex na ar ŝenene gër owun or Kaxanu.»

10

End ɓësëfan ofëxw ocongoxi gë ɓëxi eŋ

1 Ga xucak eŋo, Axwën an sana këɓi ɓëte ɓela ofëxw ocongoxi gë ɓëxi ɓëŝëxe do law̃ën këɓi eni ƴe ɓëxi ɓëxi ɗek ɓangol ɓaŋ do ɗek ed ebax exo ƴe mëŋ el. 2 Eni ƴexën fel këɓi: «Ekana ed ɓeneɗa el anëka h̃atëk mbaŋ ex andiyen aŋ, ɓari ani ñëmb ex na ɓërandiyen ɓën. Awa karayino Axwën oŝënga an eɓi panaw ɓëte ɓërandiyen ɓëŝëxe. 3 Ƴeyin, në eɗaw̃ën emun ang opeỹ od ŝit gër ojëlemu fo. 4 Ỹoweỹ këren mëlalind na: ax gi ex na koɗi gër ɓëmboto, ax gi ex na ambaɓ, ax gi ex na ɓapeɗ. Ɓëte kërenëɓi cëmand na ɓër kën fedënd gër fëña ɓën. 5 Gër iciw̃ ind kën h̃at yo deyindën pere: “Cotin oɓetak or w̃ëlanëgu këmun ol!” 6 Angëmëne ala exëna ar gë oɓetak, mëŋ kë ŝot oɓetak olo! Angëmëne ala ax gi ex na, eŋun ɓayi. 7 Ɓayiyindën gër iciw̃ iŋo na; ƴambindën do ceɓindën er kënun yël in. Arandiyen an alëɓa këno lëɓand. Këren dëfarand na ɗe gë iciw̃ gë iciw̃. 8 Gër angol and kën h̃at yo do ɓela ɓën enun kwëtaya, ƴambindën er kënun yël in. 9 Pakënindënëɓi ɓëŝëxwëra ɓën do pelindënëɓi ɓela ɓën mëne owun or Kaxanu ol h̃atënëgu këɓi. 10 Ɓarikan gër angol and kën h̃at do ɓela ɓën eni ŋëp enun kwëtaya, ƴeyin gër ɓakwëndaya ɓandeɓën, en de: 11 “Obar od angol andewën od lëkak gër osapar oreɓi oŋ këmi fëxwëcand. Nangin mëne owun or Kaxanu ol w̃ëlaw bami ŋëŝ gër ndewën ro.” 12 Ga re këme yatir kiti, ɓër lëg bax gër Sodom ɓën këɓi sax gë ɓela ɓër angol aŋo ɓën✡».

End ɓangol ɓand Koraseŋ do gë Betësayida eŋ

13 «Eñëŋënax etëm këŋun wëcan wën ɓela ɓër lëgëk gër ɓëngol ɓënd Koraseŋ do gë Betësayida ɓën! Kido ɓecarax ɓend ri këme gër ndewën ɓeŋ wat bani ɓela ɓër gër owar or Tir do gë Sidoŋ ɓën, anëka fo nëngwët doni ola oreɓën ol do eni denitara në end ɓeñëŋënax ɓendeɓën mocuɗa ojaɓote do moñëpa gër eƴëwën. 14 Mëŋ ex yatir kiti, ɓela ɓër lëg bax gër owar or Tir do gë Sidoŋ ɓën aɓi copa na ang këŋun ŝopa wën ak. 15 Do wën ɓela ɓër gër angol and Kafarënawum ɓën, ako nde yëla kën ƴaŋ gër orën këŋun fela Kaxanu? Ɓëtëdëŋ, gëɗ gër wur ir ɓëŝësëk këŋun lat. 16 Ar këŋun ɓaxët an wëno ɓaxët ke do ar këŋun ɓeŝ an wëno ɓeŝ ke. Ar ke ɓeŝ an, në eɓeŝ eŋo ar law̃ënëgu ke an.»

17 Ɓësëfan ofëxw ocongoxi gë ɓëxi ɓër law̃ën baɓi Yesu ɓën ɓakaraw këni gë onënga fo do këni rend: «Axwën, ado ɓëyël ɓën dëŋ ari bani rind er këmëni fel gër ow̃ac oreƴ in.» 18 Yesu yaka këɓi: «Awat bamo watënd Sindan ga ko latiw elod gër orën ang ebingara fo. 19 Ayël yël këmun panga iŋ enëɓi bëñaxënënd ɓandën ɓaŋ, oxwël ol, do gë ɗek panga ind arangoỹëra iŋ, do eñëŋënax aŋun gi na. 20 Ɓarikan nëngandëraleŋun end ga ỹëgw ko Kaxanu omac odewën ok ƴaŋ gër orën eŋ, ɓari kërex gi na gayik ɓëyël kë rind er kën re in.»

21 Amëd aŋo, Yesu ỹëm ko gë onënga or yël baŋo Angoc Amënëk ol, ata ko rend: «Aŝëkwa këmi ŝëkwand Faba, wëj Axwën ar orën gë ebar an gayik aŝon ŝon këƴëɓi ɓeŋo ɓërenik ɓën, ɓër gë onden ɓën, do nangën këƴëɓi ɓërëtoc ɓën. Eyo, Faba mondako ebax anjëlan andeƴ aŋ. 22 Faba seɓën ke ɗek ɓeỹ ɓën, do ang nang ke wëno Asëñiw̃ ak, ala axe nang ex na mondako. Ɓëte ang nang këmo wëno Asëñiw̃ ak, ala aŋo nang ex na mondako. Wëno do gë ar ỹandi ke mo nangën an fo, nang këmo.» 23 Ga ŝena ko gand ɓësëfan, fel këɓi: «Nëngandëraleŋun wën ɓër kë watënd er kën watënd in! 24 Ga re këme, ɓëlaw̃ënel ɓëranjëm do gë ɓemun ɓendanjëm ỹandi baɓi eni wat er kën watënd in, ɓari ani wat ex na. Aỹandi ỹandi baɓi eni wël er kën wëlënd in, ɓari ani wël ex na.»

End apënëtal and Asamari eŋ

25 Ata ƴow ko na aŝalen eŋo di atëƴ. W̃ëka këŋo: «Asëƴali, inew̃a këme ri me cotaxën aniyan and din aŋ?» 26 Yesu yaka këŋo: «Ine ỹëgw këni gër acariya? Wëj ine fën këƴ?» 27 Yaka ko aŝalen an: «Ŋanëlo Kaxanu, Axwën areƴ an, gë yomb ireƴ ak ɗek, gë anjëlan andeƴ ak ɗek, gë panga indeƴ ak ɗek, gë aniyan andeƴ ak ɗek. Do ɓëte ɓalindëlexi end aŝandax eŋ, ang ki ɓalënd end gaf ireƴ ak.» 28 Re ko Yesu: «Ata ŝenene yaka këƴ! Diyind mondako ata këƴ ŝot aniyan and din aŋ.» 29 Ɓarikan aŝalen an ga ỹandi këŋo exo masinaya mëne ar ŝenene hi ko, w̃ëka këŋo Yesu: «Do noỹo wa ex aŝandaw̃ën an?» 30 Ata Yesu yaka këŋo: «Mondako bax end asoŝan ar xani bax gër Yerusalem do ko ƴend gër Yeriko. H̃at ko në er xaŝ bani ɓërek ɓëxeỹax gër fëña. Ga raɗën këno, sëra këno, xandëra këno ɗek oỹënga oŋ. And xëm këno xali ɓel ko aŋ, seɓ këno ɓëɗëcët gër ebar, në emëkw na fo do kwël ƴe këni. 31 Nangërëxe eŋo, aŝaɗaxan aɓat ko ƴend ɓëte fëña ir ond gër Yeriko in. Ga ŝanan këŋo ala ajo, ɓeŝ këŋo kwël gë enëkona këm. 32 H̃atëgu ko ɓëte na arandëw̃ëra and Lewi. Ga wat këŋo ala ajo, mëŋ ɓëte ɓeŝ këŋo gë enëkona këm. 33 Ɓarikan and h̃atëgu ko Asamari na gër ed hi baxo ala ajo aŋ, wat këŋo ɓëɗëcët gër ebar. Ata xaỹënan këŋo. 34 Ga sëka këŋo, fëxwëcëra këŋo gë ngoƴ ed sembaỹëra ko el. Ɓëte nëmëra këŋo gë ogu, fëlëndëran këŋo. Fela këŋo, xwët këŋo ƴaŋ gër fali irexëm, do kwël w̃ëla këŋo gër iciw̃ ind ɓëliyer eŋo korax. 35 Ga xeyëk, Asamari an yëpët ko ɓatama ɓaki ɓand koɗi yël këŋo axwën iciw̃ ind ɓëliyer an do re ko: “Koranële ala ajo. Angëmëne koɗi ir yël këmi in ax gi ex na gwac, gwëre mi ŋatati yatir këme ɓakaw.”» 36 Yesu ga h̃ata ko apënëtal aŋo, w̃ëka këŋo aŝalen an: «Gër ɓela ɓësas ɓër sëk baŋo ala ajo, ar fe wa hik aŝandaw̃ arexëm an?» 37 Yaka ko aŝalen an: «Ar xaỹënan baŋo an.» Ata re ko Yesu: «Awa wëj ɓëte ƴel eƴ dixënd mondako.»

End Marët do gë Mari eŋ

38 Ga këni ƴe Yesu gë ɓësëfan ɓërexëm ɓën, h̃at këni në ingol. Ga xaca këɓi asoxari ar bano w̃acënd Marët, w̃ëla këɓi gër ndeɓën. 39 Marët gë iminëm itoxari ebaxo do bano w̃acënd Mari. Mari ỹëpa ko gër osapar or Axwën do këŋo ɓaxëtënd. 40 Ata Marët mëŋ ko xëlënd gaɓat gër atoxari. And sëka ko gër Yesu aŋ, re ko: «Axwën, aỹapan nde ỹapan ki ga seɓ ke Mari gaɓat gër atoxari? Pelëlo wa exe dëca.» 41 Yaka këŋo Axwën an: «Marët, Marët, wëj er këƴ rendërand do këƴ xëlënd gër edi ed ɓeɓëranjëm. 42 Xarak emat ỹapëk exi ɓalënd gër aniyan. Eŋo sana ko Mari do ala ax gi ex na ar këŋo xan.»

11

End Cale eŋ

1 Akey amat, Yesu bax ŝalerand gër ed ebani gë ɓësëfan ɓërexëm ɓën. And h̃ata ko aŋ, asëfan aɓat w̃ëka këŋo: «Axwën, tëƴalilëɓo wa cale iŋ ang sëƴali këɓi Ŝaŋ Batis ɓësëfan ɓërexëm ak.» 2 Ata re ko Yesu:

«And kën ŝalend aŋ, deyindën:

“Faba, nangëralexëni ɗek mëne ow̃ac oreƴ ol ow̃ënëk ex

ƴowëlex owun oreƴ ol!

3 Yëlindëɓo key yo key er këmi ƴamb in!

4 Teɓanindëɓo ɓamena ɓandeɓi ɓaŋ,

Ang këmëni seɓanënd ak ɓiyi ɓëte ɓela ɓër këɓo w̃enanënd ɓën.

Këreƴëɓo teɓeli na eñëŋënax eŋ”.»

5 Yesu ɓaŝ ko ɓëte: «Cale iŋ er wëndërëk gë endeƴ end ala ar ƴek gëmëɗ gër lawo irexëm eŋo kara: “Lawo, yëluye wa ɓamburu ɓatas. 6 Lawo iram h̃atëguk gër ndeɓi, do amo cotën ex na er ko ƴamb in.” 7 Angëmëne lëf gër ed laki ko yakaw ko lawo irexëm mondako: “Wëj, këreƴëɓo nëngëtëra na ɗe, ebët el anëka fëra këmi, wëno gë oɓaŝ oram ol anëka lakira këmi, ame kor na me kani mi yël ɓamburu.” 8 Ga re këme, ala ajo axani ko xani eŋo yël er këŋo xarand lawo irexëm in. Ga këŋo lëɓëlëɓa ko xanixën eŋo yël ɗek ɓeɓër këŋo xarand ɓën, ɓari ax gi ex na ɗe gayik lawo irexëm exo. 9 Do wëno mëŋ këme rexënënd: “Karayindëno Kaxanu eŋun yëlëraxën, calayindën en cotaxën, tëmbindën enun përëtënaxën ebët el.” 10 Gayikwa ar kë xarand an, ayël këno yëlënd; ar kë ŝaland an, aŝot ko ŝotënd, do ar kë sëmbënd an, afërëtën këno fërëtënënd ebët el. 11 Ang hi kën ro ako, sëm ir itox nde exëna ir këŋo yël andën asëñiw̃, xarak ekan xara këŋo? 12 Ba eŋo yël ekwël, xarak eñeŋen xara këŋo? 13 Angëmëne ang xwëj kën yo, anang nang kën eyël ed er yek oɓaŝ orewën el, kaŝ ex ngwa Kaxanu, mëŋ ar hik ƴaŋ gër orën an, ayël këɓi yël Angoc Amënëk aŋ ɓër këŋo xarand ɓën.»

14 Ata Yesu këŋo nëcëtënd angoc añëŋënax në amuma. And ŝan ko angoc añëŋënax aŋ, ala an ỹana ko ko yeƴandërand ŝenene. Ata ɓela ɓën ang ebani amëxwër ak ŝarandëra këɓi. 15 Ɓarikan ɓërëmar këni rend: «Wëni ba ax gi ex na nde gë panga ind Ỹëngëtir iŋ, emun end ɓëyël eŋ këɓi nëcëtënd ɓëyël ɓën!» 16 Ɓëte ɓëŝëxen këni ŝaland eno di atëƴ. W̃ëka këno eɓi din ecarax eni nanganaxën mëne gër orën xaniw ko. 17 Ga nang ko Yesu ang bani yëland ak, re ko: «Angëmëne ɓela ɓër owun oɓat eɓi kucarënd, owun olo alati kë lati, do ɓëciw̃ ɓëŋ ex yëcar imat imat. 18 Angëmëne Sindan eɓi merelind ɓër ex gër owun orexëm ɓën, mondake ke ɓayi owun orexëm ol gayikako kën rend mëne gë panga ind Ỹëngëtir iŋ këmëni nëcëtënd ɓëyël ɓën? 19 Angëmëne wëno gë panga ind Ỹëngëtir iŋ këmëni nëcëtënd ɓëyël ɓën do oɓaŝ orewën ol cëŋ, gë panga ind noỹo kënëɓi nëcëtënd? Mëŋ rexën këme oɓaŝ orewën ol fo këŋun xiti! 20 Ɓarikan angëmëne gë panga ind Kaxanu iŋ këmëni nëcëtënd ɓëyël ɓën, awa wën anëka h̃atënëgu këŋun owun or Kaxanu ol. 21 And ko nëkonand ala ar gë ojaw̃ aŋ yangana irexëm gë oỹënga or emer aŋ, ɓeɓër ŝotëra ko ɓën aɓayi këŋo ɓayi. 22 Ɓarikan, angëmëne ala ar xuca këŋo ojaw̃ exo ƴow do eŋo kor, ata këŋo xwëca ɗek oỹënga or emer or xwëta ko eŋ, do eɓi yëlëra ɓela ɓën ɓeɓër xan këŋo ɓën. 23 Ar ami ɓar ex na an, ar angoỹëra andam ex. Do ar ɓayik axe dëcand na eɓar an, në eyëc exo.»

End angoc añëŋënax eŋ

24 «And ko ŝan angoc añëŋënax në ala aŋ, gër ed timëriŋ ko ƴend exo calarax ateyëtaya. Angëmëne axo cot ex na, ata exo yëlara: “Ɓakaleme tan gër iciw̃ indam, gër ed ŝanëgu këme!” 25 And ko h̃at aŋ exo tëk wacaca, ga fat këni do ỹaŋën këni. 26 Ata eɓi ƴen ɓangoc ɓanjongëɓaki ɓacëxe ɓand xuca këŋo oxeỹ, eni ɗil, do eni ɗëg lëf gër ala ajo. Awa ala ajo exo torond nëmëc ang baxo sorond añanar ak.»

27 Ga ko yeƴan mondako Yesu, asoxari aɓat gër amëxwër, ɓacan këŋo: «Nëngandëraleŋo asoxari ar rëw̃ ki do yerin ki an!» 28 Yaka këŋo Yesu: «Eƴ dedo wa, nëngandëraleɓi ɓër kë ɓaxëtënd eyeƴan ed Kaxanu do këni rind er rek ɓën!»

End amatinali acaraxik eŋ

29 Amëd aŋo bani ỹëmbërëgund kaŝ-kaŝ ɓela ɓën do këno xetand Yesu. Ata na ỹana ko ko rend: «Ɓela ɓër gë okey oko ɓën ɓëỹëŋënax exëni do këne w̃ëkand ecarax. Ecarax end rin baŋo Kaxanu Yonas eŋ fo këni wat, ax gi ex na ecëxen. 30 Ang hi baxo Yonas amatinali gër Ɓëninif ak, mondako fo këme hi wëno Asëñiw̃ ar ala an amatinali gër ɓela ɓër gë okey oko. 31 Emun etoxari end gër ebar ed Saba eŋ, axani ko xaniɗ yatir këɓi xiti Kaxanu ɓela ɓër gë okey oko ɓën. Anëp këɓi nëpëɗ gayik mëŋ në ebar ed caw xaniw baxo ƴow ko gër Yerusalem eŋo mëkara Salomoŋ, emun end gë orenik osëm eŋ. Xarak wëno Asëñiw̃ ar ala an wa xuca këŋo Salomoŋ. 32 Ɓëninif ɓën axani këni xaniɗ, yatir kiti, enëɓi nëp ɓër gë okey oko ɓën gayik ɓën anëngwët nëngwët bani ola oreɓën ol ga wël këni epemëra ed Yonas el. Xarak wëno Asëñiw̃ ar ala an xuca këŋo Yonas.»

Amatinali and lambo aŋ

33 «Ala ax pëtënënd na lambo do exo kwët në er ɓeŋ ba exo ŋoɓ gë enëp. Ɓarikan ƴaŋ gër akaw̃aya ko xaw̃ eɓi ŋoɓaxënënd ɓër kë lilënd ɓën. 34 Ɓangës ɓandeƴ ɓaŋ ex lambo ir eman in. Angëmëne ɓamëngw ɓayik ɗek eman kë xërikëra. Ɓari angëmëne ax ɓëngw ex na, ɗek eman kë hi gër ecamëɗan. 35 Awa titinal këdi kë nëngwëta angoɓen andeƴ aŋ ecamëɗan. 36 Angëmëne ɗek eman endeƴ eŋ xërikërak xali gë beɓët iɓatak ax gi ex na gër ecamëɗan, ɗek kë xërikëra ang kë xërikërand sam exi ŋoɓand lambo ak.»

End Ofariseŋ do gë ɓëŝalen eŋ

37 Nand baxo yeƴan Yesu mondako na, fariseŋ iɓat xara këŋo exo ma eni ƴambërax gër ndeɓën. Ga h̃at këni, ỹëpa këni gër añambëraya. 38 Ata fariseŋ in ŝaran këŋo mbaŋ ga wat ko mëne Yesu axo neɓara bana ang rëp bax ak ɗamana eni ƴambëraxën. 39 Ata Axwën Yesu re ko: «Wën ofariseŋ ok, ed fac-fac el kën w̃ënënayand ang ar kë neɓënd odëƴamb ed fac-fac el fo, xarak ed lëf-lëf el ɗek ɓuyarëk. Lëf gër ow̃ëkw orewën ñamba ind ɓela, do gë oxeỹ fo xëñëk. 40 Ata wën ofariseŋ ok and an yëlarand na dëŋ ex ɗe! Ax gi ex na nde Kaxanu ri këŋo ala an gë eman do gë emëkw? 41 Yëlërayindënëɓi ɓëxaỹënaxik ɓën gë emëkw epeŝax, ata fo kën hi ɓëw̃ënëk. 42 Ɓari aŋun ye ex na wën ofariseŋ ok! Aw̃aŝ këno w̃aŝënd Kaxanu dim ir esëngëng in, ir egwërend in, gë ir ɗek ɓeɓëlëg ɓeɓër ex në andëɗa ɓën, do kën langanganënd or ŝenene ol do gë aŋana and Kaxanu an! Ɓeŋo don rind nëmëc, kwëyarëxe ɓeɓër ɓayik ɓën. 43 Aŋun ye ex na wën ofariseŋ ok gayik ɓon h̃an kën eñëpa ed gër ed kënun wat ɓela ɗek el, lëf gër ɓaciw̃ ɓacaleya. Ɓëte ɓon h̃an kën enun cëmarand gër ɓapedëraya. 44 Wën aŋun ye ex na gayik ang ɓañeg ɓand lëmayak, do këni wëñërand ɓela nangërëxe fo hi kën!»

45 Ata aŝalen yeƴaneli këŋo Yesu: «Asëƴali, ang këƴ yeƴanënd ako, ɓiyi ɓëŝalen ɓën këƴëɓo ŝirënd ɓëte.» 46 Ata yaka këŋo Yesu: «Wën ɓëŝalen ɓën ɓëte, aŋun ye ex na gayik ang kënëɓi sëƴalind ɓela ak mbaŋ siɓëk, xarak wën gë tëkër ak an tëƴind na en tëf er kën rend in. 47 Wën aŋun ye ex na gayik wën kë ɓaƴënd ɓañeg ɓand ɓëlaw̃ënel ɓër Kaxanu ɓaŋ xarak ɓëxarëk ɓërewën ɓën dëŋ law̃ këɓi! 48 Awa wën ex otede od ɓëxarëk ɓërewën ok. Ga kën ɓaƴënd ako ɓañeg ɓaŋ, ah̃an h̃an kën ɓeɓër ri këni ɓën. Ɓën law̃ kënëɓi ɓëlaw̃ënel ɓën, wën kën ɓaƴënd ɓañeg ɓandeɓën ɓaŋ! 49 Mëŋ rexën ko Kaxanu gë orenik orexëm ol: “Alaw̃ëneli këmëni law̃ëneli ɓëlaw̃ënel ɓëram ɓën do gë oparëxanda odam ok. Ɓarikan mar enëɓi ɗaw̃, mar enëɓi dixëra, 50 mëŋ këmëni xitixën ɓela ɓër gë okey oko ɓën, do mëni mëka end oŝat or ɗek ɓëlaw̃ënel ɓër law̃ëra kënëɓi ɓëxarëk ɓëreɓën eŋ, elod ga ỹanak ngwën iŋ. 51 End oŝat or Abel eŋ këmëni ỹana emëka el do me ŋata end oŝat or Sakari eŋ, mëŋ ar law̃ këno gër yangana ir Aciw̃ and Kaxanu an, fëco angëɓ fëco ebët. Aw̃ëka këmëni w̃ëka ɓeŋo ɓela ɓër gë okey oko ɓën.” 52 Etëm hi këŋun wën ɓëŝalen ɓën! Acoketaya and onangëran aŋ rëxët kën. Wën dëŋ an ɗilënd na, ɓëte ɓër ỹandi këɓi eni ɗil ɓën, anëɓi teɓënd na eni ɗil.»

53 And ŝan ko Yesu na gër iciw̃ ind fariseŋ aŋ, ɓëŝalen ɓën do gë ofariseŋ ok ga xoỹën këno xali, ỹana këni këno w̃ëkarand ɓendanjëm. 54 Mama bano w̃ëkarand mondako exo yakaxën gë etëỹ edexëm el dëŋ end këno ɓonaxën eŋ.

12

End ɓëconëŝon eŋ

1 Ga xucak eŋo, ɓela ɓën ɓarërëgu këni owëli owëli gër Yesu xali hi këni amëxwër atëm, do këni w̃ëñelirënd. Ata këɓi felënd pere ɓësëfan ɓërexëm ɓën mondako: «Kwëỹëtayin lewir ir ofariseŋ in, gayikwa ɓën ɓëỹëŋënax ɓër kë laɓayand hi këni. 2 Asorora fo këni sororand, gayik er këni ŝonënd in ax bo na, do end ɓeŋ ax bo na. 3 Mëŋ ex, end kën yeƴan gëmëɗ eŋ, goyat këni wëlëra; end kën nëkënëkar lëf gër ɓanakaya ɓand lëngwe eŋ, ƴaŋ gër oyur këni femëra. 4 Wën oɗawo ok këmun felënd: Kërenëɓi camënd na ɓër kë law̃ënd eman fo ɓën. 5 Afel këmun fel ar ỹapëk eno camënd an. Camino ar sam eŋo ɗaw̃ ala an, exo cot or gapak or exo ɗap enjëw̃ eŋ gër xoɗux. Awa ajo ex ar ỹapëk eno camënd an. 6 Ax gi ex na nde afan kënëɓi fanënd ɓënder ɓënjo ɓatama ɓaki? Ɓari Kaxanu inder gimatak aŋo kwëyand na. 7 Ado aye nang ko Kaxanu ɓemban ɓenjëgwe hik gër ogaf odewën. Mëŋ ex, këren yëdarand na. Asëfan aɓat aram xurik ex këɓën gë ɓënder ɓëndanjëm.»

End eyeƴandëran ed sam-sam eŋ

8 «Ga re këme, ar kë reƴand yo poyoma mëne aram hi ko, wëno Asëñiw̃ ar ala an mondako fo këme ỹana me deƴand endexëm eŋ gër omeleka od Kaxanu. 9 Ɓarikan, ar ke ƴaxëta poyoma an, mondako fo këmo ƴaxëta gër omeleka od Kaxanu. 10 Do ar ke yeƴanan yo aỹëŋën, wëno Asëñiw̃ ar ala an, Kaxanu aseɓan këŋo seɓan. Ɓarikan, ar këŋo ŝir Angoc Amënëk an, eteɓan axo cot na. 11 And kënun ỹana enun mëlarand kiti ed ɓaciw̃ ɓacaleya ɓand ɓëŝëwif aŋ, do gër ɓër gapak, këreŋun yëɓund na end mondake kën yakaɗ eŋ. 12 Angoc Amënëk aŋ këŋun felëɗ amëd aŋo dëŋ ang kën yakaɗ ak.»

End apënëtal and ar gë napul eŋ

13 Gër amëxwër, ala yeƴaneli baŋo na Yesu, re ko: «Asëƴali pelëlo aɓaỹe exe cet er seɓëtan kënëɓo ɓëxarëk in.» 14 Yesu yaka këŋo: «Noỹo ri ke wëno axiti arewën, ba arëc arewën?» 15 Na ex fel këɓi ɗek ang ebani ak: «Eŋan ed koɗi el ax ye ex na, gër ga ex yo kwëỹëtayin! Ala an, ang këŋo yera yo ax gi ex na napul in kë lëkaya aniyan andexëm aŋ.» 16 Ata ŝom ko gë apënëtal aŋo: «Mondako ri baxo ar gë napul an. Ga ỹandëra ko, ŝot ko xali eƴamb el. 17 Wëlan këŋo ang ko w̃ëxëta ak. Ga laki ko gëmëɗ, ko yëlarand: “Mondake këme ri eƴamb elo? Në ine këme w̃ëxëta? 18 Yo! Anëka nang këme ang këme ri ak. Owur oŋ këme yam me ɓaƴ or nëmëc oŋo ex këñaxën ɗek eƴamb edam el do gë napul iram in. 19 And këme ri mondako aŋ do mo pel enjëw̃ endam eŋ: dodo wëno anëka yera ke! Napul iram in mbaŋ ex, ɓëniy ɓëndanjëm ke nëka. Gogo oŝeɓ do gë aƴamb alaki fo ɓayi ke!” 20 Na rew ko Kaxanu: “Ata wëj and aƴ yëlarand na dëŋ ex ɗe! Gëmëɗ go dëŋ këme xana enjëw̃ endeƴ! Do er w̃ëxëta këƴ ijo noỹo wa kë xwën?” 21 Mondako këŋo hi ar xwëndak eɓar ed napul fo an xarak aŋo ɓalënd na end Kaxanu eŋ.» 22 Ata Yesu fel këɓi ɓëte ɓësëfan ɓën: «Mëŋ këme rexënënd, këren dendërand na end aniyan andewën eŋ, end er kën ƴamb eŋ, ba end er kën ŝuɗa eŋ. 23 Ax gi ex na nde aniyan and ala aŋ xëɓënëk nëmëc gë eƴamb ƴamb in, do eman eŋ nëmëc ɓanjëm ɓaŋ? 24 Ax gi ex na nde anang nang kënëɓi ɓaŋërak ɓaŋ: ani ñandërand na, ani kanarand na. Ani gi ex na gë owur, ani gi ex na gë ɓacac. Ɓarikan, Kaxanu alëɓa këɓi lëɓand. Xarak, wën xucak ex këɓën gë oŝël ol. 25 Gako wën ang hi kën ako, noỹo wa kë xor exo ɓaŝa ɓakey gër aniyan andexëm gë odendëran? 26 Gayikako an kor na en cakën ɓakey ɓandewën ɓaŋ, ine kën rendëraxënënd end ɓeɓër ɓayik eŋ? 27 Kwitayin ang kë hind opëtëfët od ondës ak, ax diyenind na, ax ɓanënd na ɓacole. Ɓarikan mbaŋ kë yend owat ol. Ado Salomoŋ dëŋ, gë ɗek enjaran endexëm ak, mëŋ emun end gë napul isëm eŋ, abaxo ye na gwër fo gë ondës oŋo. 28 Wën ata ekwëta etil ŝot kën ɗe! Angëmëne Kaxanu mondako ko fëỹëpëỹënd ondës ond lëgëk doro gër apuỹ oŋ, xarak ecan gër xoɗux këni lap, kaŝ fo këŋun fëỹëpëỹ wën ɓëte! 29 Do wën, këreŋun ɓund na ocal od er kën ƴamb, ba er kën ŝeɓ. Këren torond na mama gër ɓanjëlan. 30 Enimin, ɓeɓijo ɗek, ɓela ɓër ɓenëng ɓecëxe ɓën këɓi ɓalënd ocal ok. Anang nang ko Sorix irewën Kaxanu mëne aỹap ỹapëk en cot ɓeɓijo. 31 Kemënayindën ocal od owun or Kaxanu ok, ata këŋun sënd ɓeɓijo ɗek. 32 Wën ɓër ex imëxwër ind sëf ke ɓën, këren yëdarand na. Wën yata këŋun Faba gër owun orexëm. 33 Panin ɓacota ɓandewën ɓaŋ do koɗi in enëɓi yëlëra ɓëxaỹënaxik. Cëlayayin në er ɓayik ax ŋesi na. Napul irewën in gil ex ir ƴaŋ gër orën gër ed ax kwët na: fën gër ed arek ax gi ex na, oyame ani gi ex na. 34 Gayikwa gër ed ex napul irewën kë hind ɓëte anjëlan andewën aŋ. 35 Giyindën din ɓëw̃elëk, kapayindën enar eŋ, do oɗambo odewën ok ɓayilex ga kë lëkënd. 36 Giyin ang ɓëriyenin ɓër ŝëni këŋo axwën areɓi an ga ƴe baxo ekana. And ko h̃atëgu aŋ, eno përëtënaxën sam exo tëmbëgu gër ebët. 37 Nëngandërayindëleɓi ɓëriyenin ɓëjo, ɓër këɓi sëk ga ŝëni këno moñëpa ɓën! Ɗal in këmun felënd, axwën an dëŋ kë nëmbara ɓanjëm ɓand andiyen, eɓi pel eni ñëpara gër ed këni ƴambëra, do eɓi ɗëɓara. 38 Angëmëne exo ŋatëgu emëɗ ekarëk el, ba oxeya ol do eɓi tëk daŝërëxe, mbaŋ këɓi nëngandëra ɓëriyenin ɓëjo. 39 Aye fëni këŋun, ar nangëk amëd and ko ƴow arek aŋ, aferëna ko ferëna, aŋo teɓ na exo ɗil gër iciw̃ indexëm. 40 Wën ɓëte, këñënarayindën key yo key gayik ata këme h̃atëgu wëno Asëñiw̃ ar ala an amëd and an yëla bana na aŋ.»

End apënëtal and ɓëriyenin eŋ

41 Na w̃ëka ko Piyer: «Axwën, ɓiyi nde këƴëɓo rend gë apënëtal aŋo, ba ɓela ɗek nde?» 42 Yaka ko Axwën an: «Axwën an anëngandëra këŋo nëngandëra end aw̃ëxëta ar napul ar gë onden eŋ. Ga xwëta këŋo këŋo seɓënanaxën eƴamb ƴamb in eɓi yëlënd ɓërexëm ɓën in nand kë ỹapënd na. 43 Aye këŋo nëngandëraɗ ariyenin ar këŋo sëk axwën arexëm an ga ko ri er seɓënan baŋo in. 44 Ɗal in këmun felënd, ata këŋo xwëtënan ɗek napul irexëm in. 45 Ɓarikan angëmëne xaɗëp ijo exo dend: “Axwën aram an cëŋ axo bo ex na ngëŋ exo ŋatëgu”, do exo kwënda ekem ed okaɗëp ocandaw̃ otoŝan ok do gë okaɗëp otoxari ok, do exo kwënda ɓëte oŝeɓ, gë ñambëran. 46 Ata ko w̃aỹiw axwën ar xaɗëp an yatir ɓayik axo yëla bana do në amëd and axo nang ex na. Aŝew̃ëra këŋo ŝew̃ëra do eŋo narëndëra xali ang kënëɓi narënënd ɓër gë oŋëpëgënan ak. 47 Xaɗëp ir kë nang aye er h̃an ko axwën arexëm in do exo dind mama dëŋ xali eŋo pënga, ɓacew̃en ɓandanjëm ko ŝot. 48 Ɓari xaɗëp ir ɓayik ax nang ex na an do exo dind ɓeɓër ax ñap ex na ɓën, axwën aŋ tëkër fo këŋo ŝew̃. Ar seɓënan këno mbaŋ an mbaŋ këno w̃ëka exo deƴa ba mondake ri ko. Do ar xwëta këno mbaŋ do fëxwën këno ɓeɓëranjëm an gë pit fo këno nëỹali.»

End acapëra and në end Yesu eŋ

49 Yesu, ga h̃ata ko eŋo, re ko ɓëte: «Angoɗux ƴow këme me pëtën gër ebar, ako ỹandi ke ex ɗëkëdo anëka. 50 Xoɓuyi or këme ɓuyi ol, toro ind këme soro iŋ ex. Ɓarikan, monëkan nëkan ke ex ŋatëgu! 51 Ako nde yëla kën mëne eni cot ɓela ɓën angwëlëra aŋ ƴowaxënëgu këme gër ebar ro? Ɓëtëdëŋ, ga re këme, axucarëra wa këɓi ỹana eɓi kucarërand në end ow̃ac oram! 52 Mëŋ ex, në ekun ed ɓela ɓëco axucar këɓi xucar: ɓësas enëɓi kel ɓëxi, do ɓëxi enëɓi mereli ɓësas. 53 Ɓëte në ekun eɓat, sëm in eɓi kucar gë asëñiw̃, do nëm in gë aɓiw̃. Ɓëte nëm ir eñër in eɓi kucar gë asoxari ar asëñiw̃ an.»

54 Yesu fel këɓi ɓëte amëxwër aŋ: «And kën wat aŋar ga xaniwëk acëla-eñaŋ, ataŋ kën rend: “Në eƴow ex tëɓ iŋ.” Ata ex ŋat go. 55 Do and kë xaniw ekoc ambëtëɓ aŋ, are kën rend: “Aƴëka kë ƴëka.” Ata ex ŋat go. 56 Wën ɓëỹëŋënax ɓër kë laɓayand hi kën, mondake kën xorënd en nang ɓeɓër kën watënd gër orën do gër ebar ɓën, do kën sëkwanënd eŋun pëni ɓeɓër ko rind Kaxanu ɓakey ɓaŋo ɓën? 57 Do ine kën sëkwanaxënënd eŋun pëni er ỹapëk en dind in? 58 And këŋun xucar gë ala do en ƴend gër kiti aŋ, kemënal en ketën gër fëña fo. Ketënin ɗamana en ŋat këdi këɓi fel axiti an eni mëla gër alëngw ar ɓënëkona exi përax. 59 Ga re këme, aƴ can na nëcëtërëxe ɗek koɗi ireƴ in xali gër biye ifelatar.»

13

End enëngwët ed ola eŋ

1 Amëd aŋo, ɓela ƴow bax na fel këno Yesu end Ɓëgalile ɓër law̃ baɓi Pilat eŋ. Er fel bano mëne kwël gër ed ri këni ŝaɗaxa fo ɓar ko Pilat oŝat oreɓën oŋ gë or oyel oreɓën oŋ. 2 Ata Yesu yaka këɓi: «Ako nde yëla kën ɓër h̃aŝ kënëɓi ɓëjo xurik ex gi ɓëw̃endëran gër ɗek ebar ed Ɓëgalile el? 3 Ɓëtëdëŋ! Angëmëne an nëngwët ex na ola orewën ol, wën ɗek mondako fo kën nemi.» 4 W̃ëka këɓi ɓëte: «Ayëla nde yëla kën mëne ɓela epëxw gë ɓënjongëɓësas ɓër nemik ga wëcan këɓi ɓaciw̃ ɓatëndëndër ɓand gër Silowe ɓaŋ, xurik eni mendëra gë ɗek Ɓëyerusalem ɓën?» 5 Yaka ko mëŋ fo: «Ɓëtëdëŋ! Angëmëne an nëngwët ex na ola orewën ol, wën ɗek mondako fo kën nemi.»

End apënëtal andan eŋ

6 Yesu fel këɓi ɓëte apënëtal aŋo: «Mondako ri baxo ala ga rëɗ ko andan gër andëɗa and reseŋ andexëm. And niyitak aŋ, ƴow ko exo kwëca ondan oŋ, sëk ko ax dëw̃ ex na. Ƴow ko ɓëte iniy ikënëm sëk ko mondako fo. 7 Ga ɓakaw ko iniy itasën iŋ sëk ko mëne andan aŋ ax dëw̃ ex na. Ata fel këŋo aŝën ar andëɗa an: “Elod ɓëniy ɓëtas këme ƴowënd gër ekwëca ed fig ɓari ame tëkënd na ga rëw̃ëk. Ŋoŝël tan, ebar fo kë nexënënd.”» 8 Ata yaka këŋo: «Axwën, and doyijo aŋ, teɓël! Wëno, anac këme nac jeƴ do me di ndëɓur iŋ. 9 Ɓamat ŝana arëw̃ kë rëw̃. Angëmëne ax dëw̃ ex na, gwëre eƴ ŋoŝëɗ.»

End asoxari aseỹik eŋ

10 Yatir akey and eteyëta ed Ɓëŝëwif, Yesu baɓi sëƴalind në aciw̃ acaleya. 11 Yatijo asoxari ar seỹin bano ɓëyël elod ɓëniy epëxw gë ɓënjongëɓëtas ƴow baxëna na. Arëngwën rëngwën bano, do abaxo xor na gë tëkër ak exo dëngwëta. 12 Yesu, ga wat këŋo asoxari ajo, re ko: «Wëj, doro këƴ fak!» 13 Na ex h̃ëmba, ataŋ asoxari an rëngwëta ko, do këŋo ŝëkwand Kaxanu. 14 Ata xoỹ ko alëngw ar aciw̃ acaleya an gayik Yesu afakën fakën këŋo aŝëxwëra an yatir akey and eteyëta. Fel këɓi amëxwër aŋ: «Ɓakey ɓanjongamat ex ɓand andiyen ɓaŋ, ƴowëndën enun pakën ɓakey ɓaŋo, ɓari ax gi ex na gë akey and eteyëta!» 15 Axwën Yesu yaka ko: «Wën ɓëỹëŋënax ɓër kë laɓayand hi kën! Ax gi ex na nde ala kala, yatir akey and eteyëta, afët këŋo fëtënd engaŝ endexëm eŋ, ba fali irexëm in eŋo mëla gër añambëraya, do gër ed ko ŝeɓ men? 16 Asoxari ajo, ar andëw̃ëra and Abëraxam ex do Sindan fok baŋo mondëngw elod ɓëniy epëxw gë ɓënjongëɓëtas. Mondake wa ɓayik aŋun ñapan ex na mopët yatir akey and eteyëta?» 17 Ga ko yeƴan mondako Yesu, ŝëfënandëra këɓi ɗek ɓër ŝus baŋo ɓën. Ɓarikan, ɓëranjëm nëngandëra baɓi gër amëxwër ga këni wat ɗek ɓenjekax ɓend baxo rind ɓeŋ.

End apënëtal and atëx and mutarëd eŋ

18 Yesu re ko ɓëte: «Gë ine wëndërëk owun or Kaxanu ol? Gë ine këme w̃atinali? 19 Watin gër wëndërëk in: ang enjëlir end mutarëd end neɗ ko ala në andëɗa andexëm fo ex. Ga lëgëk, rafëk, ata oŝël or gër orën ol yëlëra këni gër ɓenini.» 20 Ŝom ko ɓëte: «Gë ine këme w̃atinali ɓëte owun or Kaxanu ol? 21 Watin gër wëndërëk in: ang lewir ir nëgali ko asoxari gë pix ga sëƴi ko okilo otas fo; and wëtëk aŋ fufëk ɗëm.»

End ebët ed mëreƴ eŋ

22 Yesu, ga ko ƴe ond gër Yerusalem oŋ ko xucand ɓangol ɓaŋ: ɓaŋo ɓatil, ɓaŋo ɓatëm, do këɓi sëƴalirand. 23 Ata w̃ëka ko ala: «Axwën, mbaŋ nde exëni ɓër kë fex ɓën?» Yaka ko Yesu: 24 «Kemënayin en ɗil gër ebët ed mëreƴ. Ga re këme, ɓëranjëm këɓi xacëraɗ eni ɗil ɓari ani korëɗ na. 25 And ko xani axwën iciw̃ an do exo përa ebët aŋ xarak wën fac ɓayi kën, ata kën ỹana en tëmbënd do eno macënd: “Axwën! Axwën, përëtënëlëɓo!” Ata këŋun yakaw mëŋ: “Wën noɓën ex wa? Wëno amun nang ex na ɗe?” 26 Do wën en dend: “Kwital wa, gë ɓiyi ga bane ƴambërande do bane ŝeɓërande andamat, gër opëña od angol andeɓi do baƴëɓo sëƴalirand.” 27 Ata eŋun yakaw ɓëte: “Ga re këme, ame nang ex na ba feye xaniw kën. Ado pacanaxëne wën ɗek ɓëw̃endëran ɓëjo.” 28 Awa and kënëɓi ỹana enëɓi watënd ɓëxarëk ɓërewën aŋ: Abëraxam, gë Isak, gë Yakob do gë ɗek ɓëlaw̃ënel ɓër Kaxanu ɓën lëf gër orën, xarak wën fac lap kënun, ata kën ỹana en tesënd do en ŋatayand eɓasa el. 29 Ɓër kë lil gër orën ɓën, er këni ƴowëraw: ɓëjo apën-eñan, ɓëjo acëla-eñan, ɓëjo ambëng, do ɓëjo ambëtëɓ. Ɓën kë hi gër ñambëran. 30 Awa mëŋ ex ɓemban ɓën kë hi ɓëlëngw do ɓëlëngw ɓën ɓemban.»

End Yerusalem eŋ

31 Amëd aŋo Ofariseŋ sëka baŋo Yesu, do fel këno: «Erod në ecala exi! Angëmëne aƴ gër ex na, alaw̃ ki law̃!» 32 Yesu yaka ko: «Ƴeyin eno pelëx yakëra ijo, doro gë ecan në enëcët emëni ɓëyël ɓën gër ɓela, do në epakën emëni ɓëŝëxwëra ɓën, nambik këme h̃ata ɗek. 33 Awa doro gë ecan ỹapëk me kuca, nambik me ŋat gër Yerusalem gayik ax mënd ex na alaw̃ënel ar Kaxanu exo cës në angol acëxe.» 34 Ata Yesu ko ỹaw̃ënd angol and Yerusalem aŋ: «E Yerusalem, wëj këɓi law̃ënd ɓëlaw̃ënel ɓën do wëj këɓi fëtërand gë oxaỹ xali eni cës ɓër ki law̃ëneligund Kaxanu ɓën. Wëno aỹandi baxe ỹandi mëni ɓar oɓaŝ oreƴ ol ang këɓi ɓarënd ecare oɓaŝ orexëm ɗila gër obafe odexëm ak. Ɓari wën an aŋun ñandi ex na. 35 Awa Kaxanu aỹaŋëta ko ỹaŋëta angol andewën aŋ. Ga re këme, ane wat na xali yatir kën reɗ: “Dodo ɓetalexo ar kë ƴowënd gë ow̃ac or Axwën an!”»

14

End aŝëxwëra eŋ

1 Akey and eteyëta ed Ɓëŝëwif ebax, Yesu ƴe ko në iciw̃ ind alëngw ar ofariseŋ eni ƴambërax. Ɓër ebax na ɓën këno nëkonand aye Yesu. 2 Aŝëxwëra hi bax na gër iciw̃ iŋo, ata këno sitinalind ba afakën këŋo fakën. 3 Ata Yesu w̃ëka këɓi ɓësëƴali ɓëŝalen ɓën do gë ofariseŋ ok: «Mondake rek acariya andeɓi aŋ end akey and eteyëta eŋ? Aỹap nde ỹapëk epakën ed aŝëxwëra el?» 4 Ata ɓën xor këni. Yesu mëŋ, h̃ëmba këŋo aŝëxwëra an, fakën këŋo do fel këŋo exo maỹi. 5 Aŋo w̃ëka këɓi ɓëte: «Ang hi kën ro ako, noỹo këŋo seɓ cëpëtërëxe ataŋ asëñiw̃ ba engaŝ endexëm and ko lati polo në andu yatir akey and eteyëta aŋ?» 6 Kaŝ-kaŝ wëlan baɓi ang këni yaka ak.

End ñambëran eŋ

7 Ata Yesu fel këɓi apënëtal ɓër w̃ac banëɓi ñambëran ɓën ga këni xaŝër eno ketëna axwën ofëna an. Re ko: 8 «And ki w̃ac ala ñambëran aŋ, këreƴëŋo ketëna na këdi ko h̃atëgu ar xuca ki or gapak. 9 Mbaŋ ki ŝëfënan and këƴ xani eƴ ñëpax gër ŝaŋ aŋ. 10 Ɓarikan, and këni w̃ac në ñambëran aŋ, ƴel eƴ ñëpa gër ŝaŋ. And ko h̃atëgu axwën ofëna aŋ, ata ki fel: “E lawo, tëkanaw ro!” Mondako ki rafën ogës od ɗek ɓela ɓër xetëra kën gër eƴambëran ɓën. 11 Mëŋ ex ar kë w̃asinayand mëne ar gapak hi ko an, mëŋ fo këŋo ŝëfënan. Ar ɓayik ax dafënand na an, Kaxanu këŋo rafën.» 12 Yesu, ga h̃ata ko eŋo fel këŋo axwën ofëna an: «And këƴëɓi w̃ac ɓela en ƴambëra ecemar ed goyat ba ed genëka aŋ, këreƴëɓi macënd na oɗawo odeƴ, ba ɓoɓinëx, ba ɓër nëng ireƴ, ba ɓër gë napul, ba ɓëraketa andeƴ gayik ɓën axor këni xor eni maŝën. 13 Ɓarikan, macindëɓi ɓëxaỹënaxik, ɓëseỹik, ɓëŝiw̃ëk. 14 Aye ki nëngandëra gayik ɓën ani cot na er këni w̃aŝën in. Kaxanu ki w̃aŝënëɗ yatir këni xani gër ecës ɓër ŝenene ɓën.»

End apënëtal and ñambëran itëm eŋ

15 Ga ɓaxët këno Yesu ga ko yeƴan mondako, rew ko ala: «Nëngandëraleŋo ar kë hixeli gër ñambëran ind gër owun or Kaxanu an.» 16 Yesu yaka këŋo: «Mondako ri baxo ala ga w̃ac këɓi ɓëranjëm ñambëran. 17 And feyëtëra këni aŋ, law̃ën këŋo ariyenin aɓat gër ɓër w̃acëgu baɓi eɓi pelëx: “Ƴowën ngwa, anëka feyëtera këni.” 18 Ɓarikan, aɓat aɓat këni reƴand okaƴa ga xeƴ këɓi eni yaka. Aỹanar an re ko: “Wëno oŝënga yëc këme na do afo me ƴe me nëkonëgu. Axara xara këmi pelëxëyo axwën areƴ aŋ exe teɓan.” 19 Axinëm an re ko: “Oxeƴ epëxw or ỹaneỹ yëc këmëni do afo mëni tëƴi ekap el. Axara xara këmi pelëxëyo axwën areƴ aŋ exe teɓan.” 20 Re ko ɓëte aŝëxen: “Wëno cëŋ eceɗe fo ỹër këme, mëŋ ɓayik ame kam na me ƴeli.” 21 Ga ɓaka ko ariyenin an, felëx këŋo ɗek ɓeŋo axwën ofëna an. Ata mëŋ xoỹ ko xali, do re ko: “Awa kucal ataŋ eƴëɓi macëraw ɓela ɓën gër ɓakwëndaya do gër ocanditëra. Macuyëɓi ado eni gi ɓëxaỹënaxik, ɓërëgoɓo, ɓëseỹik, ɓëŝiw̃ëk.” 22 Ga ɓakaw ko ariyenin an, re ko: “Axwën anëka w̃acëraw këmëni ang re ɓaƴ ak, ɓarikan yer ɓayik ɓañëpara ɓaŋ.” 23 Ata axwën ofëna an fel këŋo ɓëte ariyenin an: “Tëfël opëña ok, do tar okece ok, nëỹaliwëyëɓi ɓela ɓën eni ƴow xali eni pëxw gër iciw̃ indam ro. 24 Ga re këme, ɓër felawëk ɓëjo gaɓatak ax tëƴi na ecemar edam el.”»

End etëf ed Yesu eŋ

25 Amëxwër atëm baŋo sëfand Yesu. Ata ŝena ko fel këɓi: 26 «Ar ke sëf wëno an, ɓalindëleŋo endam eŋ nëmëc: gë end nëm gë sëm eŋ, gë end alindaw̃ eŋ, gë oɓaŝ orexëm eŋ do gë end ɓoɓinëm eŋ. Ɓalindëleŋo ɓëte endam eŋ nëmëc gë end aniyan andexëm eŋ dëŋ. Aŋo fo ko hixën enim asëfan aram. 27 Ar këŋo xeƴ yo toro do gë ecës në end ow̃ac oram, axo kor na exo gi asëfan aram. 28 Ang hi kën ro ako, ar këŋo ỹandi exo ɓaƴ ɓaciw̃ ɓatëndëndër an pere ko ỹëpa exo pën koɗi in, exo nangaxën ba ah̃ataxën ko h̃ataxën oɓaƴ ol. 29 Angëmëne exo ñana oɓaƴ ol do exo di mondako dëŋ orëɗa oŋ, do exo takëndër, alëŝ këno ỹana eno ɗëŝënd ɓela ɓën. 30 Are këno ỹana eno dend: “Ala ajo anëka sëkwan ko ngëŋ oɓaƴ ol, axo kor ex na exo ŋata.”» 31 Yesu re ko ɓëte: «Emun end kë ƴend eŋo mereli ecandaw̃ eŋ, anëkon ko nëkon ba awënd wëndëk gë ocoroɗa owëli epëxw odexëm ok eni cëxwar gë ar gë owëli alapem an. 32 Angëmëne aŋo mëndan ex na, caw fo ko ɓayiw arangoỹëra an eɓi ɗaw̃ën ɓela eno mëka mondake këni ri angwëlëra aŋ. 33 Mëŋ ex, ar ax teɓ ex na ɗek er ŝot ko exe tëfaxën an, axo kor na exo gi enim asëfan aram.»

End ongal eŋ

34 «Ongal oŋ er ŝenene ex, ɓarikan and kë xac aŋ eɗap fo kë ɓayind? 35 Ongal okacax oŋ ofëcak ax gi ex na gër ebar, ɓëte ax gi ex na ndëɓur, alap fo ex. Awa ar gë anëf an ɓaxëtëlexo.»

15

End apënëtal and ifeỹ eŋ

1 Akey amat, ɗek ɓësëf ɓër ŝagale ɓën, gë ɓëw̃endëran ɓën sëka këno Yesu eno ɓaxët. 2 Ata Ofariseŋ ok do gë ɓëŝalen ɓën ga këno rena, këni rend: «Ajo er wata ko eɓar ed ɓëw̃endëran eni ƴambëra gë ɓën.» 3 Ga wata ko Yesu, fel këɓi apënëtal aŋo. 4 «Ang hi kën ro ako, ala eɓi cot opeỹ këme do eŋo nem iɓat. Aɓi teɓ na nde ofëxw ocongonax gë ocongonax ok gër apuỹ eŋo calaxën ir nem këŋo in? 5 And këŋo wat aŋ, ata këŋo weniw gë onënga fo. 6 Do and ko h̃at gër iciw̃ aŋ, eɓi macëraw ɓëcandaw̃ ɓëŋ do gë ɓëraketa ɓën, exo de: “Ene mëkëñaraye w̃ac këmun, ifeỹ ir nem bamo in wat këmo!” 7 Awa ga re këme, mondako fo këɓi nëngandërand nëmëc Kaxanu gë ɓër hi këni gër orën ɓën end aw̃endëran aɓat ar nëngwëtëk ola orexëm eŋ gë end ɓela ofëxw ocongonax gë ɓëcongëɓënax ɓër ŝenene, ɓër ɓayik aɓi ɓal ex na eni nëngwët ola oreɓën ɓën.»

End apënëtal and asoxari ar nemëk koɗi eŋ

8 «Angëmëne asoxari exo cot ɓatama epëxw ɓand koɗi do exo ɗapëta amat lëf gër anakaya, ax gi ex na nde ata ko fëtën lambo exo pat aye iciw̃ iŋ gër ocal? 9 And ko wat aŋ, aw̃ac këɓi w̃ac ɓëcandaw̃ ɓëŋ do ɓësoxari ɓëraketa ɓën, eɓi pel: “Ene mëkëñaraye w̃ac këmun, atama and koɗi and nem bame aŋ wat këme.” 10 Awa ga re këme mondako këɓi nëngandërand omeleka ok gër lëngw ir Kaxanu and ko nëngwët aw̃endëran aɓat ola orexëm aŋ, do exo teɓ ɓeñëŋënax ɓend baxo rind ɓeŋ.»

End apënëtal and itox ind nambërak eŋ

11 Ata re ko ɓëte Yesu: «Mondako ri baxo ala ar gë ocambenjar oki. 12 Akey amat, ŝambenjar iɓeja in fel këŋo sëm: “Faba, yëlële tan oŝet oram ol gër napul ir këmi ɓëteliɗ in.” Ata sëm ŝetëndër këɓi. 13 Ga xeyërak, ŝambenjar iɓeja in nëmb ko ɗek er ŝot baxo in gë koɗi, do ƴe ko kwël në ebar ed caw, gër ed nëxendërax baxo napul irexëm in gë eñac. 14 And nexën ko ɗek aŋ, ɓayi ko taxan. Ata fëtëk enjo gër ebar elo. 15 Enjo eŋ ga xumak, lil ko oxaɗac or ɓambëxwëbëxw. 16 Ɓandëmar ɗek baŋo ỹandind exo ƴamb er banëɓi xoɓënënd ɓambëxwëbëxw in, ɓari ala abaŋo yël na. 17 Amëd aŋo fëris këŋo onden oŋ, ata ỹana ko ko yëlarand: “Aseɓ fo këni seɓënd ecemar el ɓërandiyen ɓën gër ndeɓi. Do wëno këme rind me cës enjo eŋ ro. 18 Maỹileme saxëk. And këme h̃at aŋ me de: E faba, aw̃enan w̃enan këmo Kaxanu do aw̃enan w̃enan këmi wëj ɓëte. Ado wëno ame bo ex na itox indeƴ! Këreƴe macënd na asëñiw̃ën! 19 Gileme arandiyen andeƴ fo.” 20 Ga yëlara ko na mondako, xani ko do kwël w̃aỹi ko. Caw fo ɓayiw baxo ga watëgu këŋo sëm. Ga xaỹënan këŋo, xacëra këŋo gë ongër fo, w̃ega këŋo bëxiɓ gër egëla. 21 Ata re ko asëñiw̃: “E faba, aw̃enan w̃enan këmo Kaxanu do aw̃enan w̃enan këmi wëj ɓëte. Ado wëno ame bo ex na itox indeƴ! Këreƴe macënd na asëñiw̃ën!” 22 Ɓarikan, sëm fel këɓi ɓëriyenin ɓën: “Maraliwën acuɗ and gë oñaŋën aŋ. Ɗënino anëna aŋ gër imasa, do peɗino ɓapeɗ ɓaŋ gër osapar. 23 Yeɓëguno engaŝ ekwëlëxwël eŋ, enëŋo ŋaŝe. Doro ofëna osëm këmo rin asëñiw̃ën. 24 Ƴowën, er yëla bame anemi nemi ko ɓarikan w̃aỹiw ko aɓëngw. Anem nem bamo ɓarikan anëka wat këmo.” Ata ƴowëraw këni ɓela ɓën gër ofëna. 25 Xarak ŝambenjar ixarëk in gër oŝënga hi baxo. And baxo w̃aỹi gër iciw̃ genëka aŋ, wël ko angoŋ aŋ; ɓela ga këni wandëra gër yangana. 26 Ata w̃ac këŋo ariyenin aɓat eŋo mëka ba ine ex gër iciw̃. 27 Yaka ko: “Aɓinëx w̃aỹiwëk do gayik aɓëngw fo h̃atëgu ko, sorix h̃aŝën këŋo engaŝ ekwëlëxwël eŋ.” 28 Mëŋ ga xoỹ ko na, h̃isa ko kwël, h̃ëp ko exo ɗil gër iciw̃. Ata sëm ŝan ko eŋo karaw. 29 Ga këŋo yifara exo h̃at gër iciw̃, yaka këŋo: “Wëno ɓëniy ɓëndanjëm këmi riyeninënd ang xaɗëp fo, elod ame ŋëp ex na ɓapela ɓandeƴ ɓaŋ, ɓari elod aƴe yël ex na imeci ind këmo ƴak wëno gë ɓëcandaw̃ën ɓëndam ɓëŋ! 30 Ɓarikan and h̃atëgu ko asëñix aŋ, h̃aŝën këƴo yer engaŝ eŋ, xarak mëŋ ƴambëk napul ireƴ in gë ɓësoxari ɓëŝëxwëpëtaxik.” 31 Ata re ko sëm: “Oko asëñiw̃ën, wëj elod aƴe teɓ ex na do eram in er eƴ ex! 32 Ŋatëgu gër ofëna or rin këmo aɓinëx ir yëla bame anemi nemi ko ɓarikan w̃aỹiw ko aɓëngw, anem nem bamo anëka wat këmo!”»

16

End apënëtal and aw̃ëxëta ar koɗi eŋ

1 Yesu fel këɓi ɓëte ɓësëfan ɓën apënëtal aŋo: «Mondako ri baxo ala ar ŝot baŋo aw̃ëxëta ar napul irexëm. Ga wata këno mëne aw̃ëxëta ar napul an në enëxen exo napul in, fut këno gër axwën arexëm. 2 Axwën an ga w̃ac këŋo aw̃ëxëta ar napul an do w̃ëka këŋo: “Ine këme wëlënd? Deƴal ang w̃ëlaya këƴ napul iram ak? Ƴeye exe nëkone gayik aƴ ɓayi na aw̃ëxëta ar napul iram!” 3 Ɗamana exo teɓaxën andiyen, aw̃ëxëta ar napul an re ko: “Mondake këme ri gayikako axwën aram an në ekan exe andiyen and emëlaya ed napul aŋ? Ỹaneỹ in axe yël ex na do okar ok aŝëfën ex.” 4 Ata re ko: “Yo anëka nang këme ang re këme ak ene dëcaxënënd ɓela ɓën ecan ecan and këme seɓ andiyen and emëlaya ed napul aŋ.” 5 Ata w̃ac këɓi aɓat aɓat ɓër ỹomëxara bax ɓën. W̃ëka këŋo aỹanar an: “Wëj, yëgwe ỹomëxa baƴo axwën aram an?” 6 Yaka ko: “Ɓapeƴa keme ɓand ogu ond olif.” Aw̃ëxëta ar napul an re ko: “Awa kanal ikayëta iŋ, gërëgako ɓapeƴa ofëxw oco fo këƴ w̃aŝ.” 7 W̃ëka këŋo axinëm an: “Wëj cëŋ yëgwe ỹomëxa baƴ?” Yaka ko: “Ojaɓote keme od bële.” Fel këŋo: “Kanal ikayëta in, gërëgako ojaɓote ofëxw ocongosas këƴ w̃aŝ.” H̃ata këɓi ɗek mondako. 8 Ata axwën an ŝëkwa këŋo aw̃ëxëta ar napul asëmbak ajo.» Ata re ko ɓëte Yesu: «Mondako këni rind ɓela ɓër këɓi ɓalënd end aniyan and gë okey oko fo ɓën. Ɓën kë xëñënand end ecan ecan eŋ nëmëc gë ɓër ex gër angoɓen ɓën. 9 Mëŋ këme rexënënd calayindënëɓi oɗawo gë napul isëmbak in, ata kën ɓarëxëɗ gë ɓën gër aniyan and din ƴaŋ gër orën. 10 Ar hik mokwëta gë ɓeɓ ɓeɓësil an mondako fo këŋo ɓal ɓeɓër xëɓënëk. Ar sëmbak gër ɓeɓër ɓayik ax ñëmb ex na an mondako fo ko sëmba gër ɓeɓ ɓëranjëm. 11 Awa angëmëne an gi ex na ɓër mokwëta gë napul isëmbak ir gër ngwën ro in, noỹo këŋun seɓënan napul ir ɗal iŋ? 12 Awa angëmëne an gi ex na ɓër mokwëta gër er xwën ko ala aŝëxe in, noỹo këŋun xwëtënan enjekax end ɗal eŋ? 13 Ariyenin gaɓatak axo kor na exo gi xaɗëp ir ɓëxwën ɓëxi. Enimin, afo eŋo ŋan aɓat do eŋo cus ajo an. Afo eni wëlër gë aɓat do eɓi koỹër gë ajo. Mëŋ ex, an kor na enëɓi ɓara Kaxanu gë koɗi in.» 14 Ata Ofariseŋ ok, ga hi bani ɓëh̃an ɓër koɗi, këno lëŝënd Yesu ga wël këni ɗek er baxo rend in gayik ɓën end koɗi xurixën baɓi. 15 Ga wata këɓi Yesu, re ko: «Ata wën dëŋ ex ɗe ɓër kë w̃asinayand ang ɓër ŝenene fo gër ogës od ɓela. Ɓarikan, Kaxanu ɗek ko watënd ow̃ëkw orewën oŋ. Er këɓi xëɓënanënd ɓela in ejo ecusëŝus ex gër Kaxanu. 16 Xali and ƴow ko Ŝaŋ Batis aŋ, er ebax acariya and Moyis aŋ do gë eyeƴan ed ɓëlaw̃ënel el, gërëgako, owun or Kaxanu ol këni femërand ang Atëfëtan fo, ala kala në enëỹëtëra exo exo ɗilaxën. 17 Xarak er saxëk ex dëxëta ebar el gë orën ol gë ex pëxwëcaya iñëgw imat gër acariya and Kaxanu.

18 «Asoŝan ar këŋo fela yo alindaw̃ do eŋo ñër aŝëxen, në emenan eŋo aỹanar an gayik orekar këni rind gë axinëm an. Do asoŝan ar këŋo ỹër yo asoxari ar fela këŋo icën indexëm, orekar këni rind gë asoxari ajo.»

End Lasar do gë ar gë napul eŋ

19 Ata re ko ɓëte Yesu: «Mondako ri baxo ar gë napul. Mëŋ ɓanjëm ɓanjekax ɓambarax, gë ɓanjëm ɓand xaf-xaf ɓand xemënëk acanji fo baxo ŝuɗarand. Do key yo key ñambëran fo bax gër iciw̃ indexëm. 20 Axaỹënaxik ar bano w̃acënd Lasar bax renarand na gër ebët ed iciw̃ ind ar gë napul. Okejën fo baxo ɗek eman eŋ. 21 Ako baŋo ỹandind exo meɗara gër ed baxo ƴambërand ar gë napul an. Ado oɗaŋët fo baŋo sëkand eno ɗaỹëndëra okejën ok. 22 Akey amat, axaỹënaxik ajo ŝës ko, w̃ëla këno omeleka ok gër ed hi ko Abëraxam. W̃ëla këno omeleka ok. Ŝës ko ɓëte ar gë napul an do w̃ëxëta këno. 23 Ata hix këni ɓën tak gër wur ir ɓëŝësëk: axaỹënaxik an gër ed ko Abëraxam do ar gë napul an gër ed ex toro. Ga xeŋa ko, wat këŋo caw Abëraxam ga ɓexena këŋo Lasar. 24 Ata w̃ac ko: “E ŝaca Abëraxam, kaỹënanëlexi wa wëno! Pelëlo Lasar exo ñëmb eɓasa el gër men do exo ƴow exe taɓinan gër aniw̃. Mbaŋ këme sorond gër xoɗux ro.” 25 Yaka ko Abëraxam: “Ŝaca, kwital wa ang ɓeta baƴ gër aniyan andeƴ ak, xarak Lasar mëŋ asoro baxo sorond. Gërëgako mëŋ anëka yera këŋo xarak wëj në toro eƴ. 26 Adofa ambëxw atiw̃ax fani këɓo na wën gë ɓiyi. Ɓiyi ro ar ỹandi këŋo exo ƴeli an axo kor na ɓëte wën fën ala ax kor na exo ƴow ro.” 27 Ga wël ko eŋo, w̃ëka ko ɓëte ar gë napul an: “Këla ŝaca Abëraxam, gayik mondako ex, ɗaw̃ënëlo ngwa Lasar gër ndeɓi. 28 Ɓëmaỹe ɓënjo seɓëtagu këmëni. Mëlanëleɓi osede orexëm ol, këdi këni ƴow ɓën ɓëte ro gër wur ir toro!” 29 Abëraxam yaka ko: “Oko aŝot ga ŝot kënëɓi wa Moyis do gë ɓëlaw̃ënel ɓën, ɓaxëtindëlenëɓi.” 30 Ar gë napul an re ko ɓëte: “Ali aɓaɓak eŋo Ŝaca Abëraxam! Angëmëne ar nemik sëkëx këɓi aŋo fo këni w̃a eni nëngwët ola oreɓën ol.” 31 Na re ko Abëraxam: “Angëmëne ani tëf ex na er re këni Moyis do gë ɓëlaw̃ënel in, ani gi na ani ma na, ado exo kanido ala gër ecës do eɓi tëkëx, ani ma na.”»

17

End eteɓan eŋ

1 Ga xucak eŋo, Yesu fel këɓi ɓësëfan ɓërexëm ɓën: «Gër aniyan, afo ex gi ɓeɓër kë lënanënd eñëŋënax. Ɓari aŋo ye ex na ar këɓi lënanënd eñëŋënax ɓela an! 2 Er sax doŋo eno kapeli gë angaỹ and këni h̃oxixënënd eƴamb do eno ɗap gër ngu, gë eŋo ɗënan eñëŋënax eŋ asëfan aram. 3 Diyindën gë onden oŋ! Angëmëne aɓinëx w̃endërak na, pelëralo. Angëmëne anëngwët nëngwët ko ola orexëm ol, teɓanëlo. 4 Ado exi menan ɓanjongëɓaki gër amëɗëna do exo ƴeli ɓanjongëɓaki exi mëka eƴo teɓan, teɓaniɗo.»

End ekwëta ed Kaxanu eŋ

5 Oparëxanda od Axwën ok xara këno: «Ɓaŝënëlëɓo wa ekwëta ed Kaxanu el.» 6 Axwën Yesu yaka ko: «Ado ex ɓado yo ekwëta edewën el gwër gë enjëlir end mutarëd, axor xor don en de: “Wëj atëx aŋo, bicayal fa eƴ dëɗayax gër ngu.” Ata ridox ang re kën ak. 7 Angëmëne ang hi kën ro ak, ala eŋo cot xaɗëp gër oŝënga, ba gër oxaɗac or oyel, do exo ŋatëgu genëka, afel nde këŋo fel exo ñëpa ataŋ gër eƴambëran? 8 Pere këŋo fel xaɗëp irexëm in: “Nëmbaral fa eƴe cemëranaxën, xali me ƴambëra do me ceɓëra. And këme w̃ed aŋ, wëj ɓëte, axor këƴ xor eƴ ƴambëra do eƴ ceɓëra”. 9 Xaɗëp ijo, aŋo cëkwa na gayik er fel baŋo in fo ri ko. 10 Mondako fo ex endewën eŋ. And kën ri ɗek er fel këŋun Axwën in, deyindën: “Er ỹapëk mi di in ri kën ang okaɗëp fo”.»

End ɓër gë ameỹ eŋ

11 Ond gër Yerusalem oŋ ɓayi baxo ga ko ƴe Yesu. Ata ko xucand fëco ebar ed Samari fëco ed Galile. 12 Ga ko h̃at në angol, xacëra këno ɓela epëxw ɓër gë ameỹ. Caw fo ɓayi bani ga këni re: 13 «Axwën Yesu, Axwën Yesu, kaỹënanëlexi ɓiyi!» 14 Sam ga wat këɓi, fel këɓi: «Ƴeyin enun nëkonëx ɓëŝaɗaxan ɓën.» Ata ga këni ƴe, ŝan këɓi ameỹ aŋ do w̃ën këni. 15 Ga fak këni na ɓën ɗek, aɓat ko xeỹënd ga këŋo ŝëkwa Kaxanu do wërëŝëta ko gër Yesu. 16 Ga h̃at ko, foxi ko, rëngw ko eƴiỹ el ŋëŝ gër ebar, gër osapar or Yesu do këŋo ŝëkwand. Asamari ebax. 17 Ata re ko Yesu: «Ax gi ex na nde ɓela epëxw ɓën ɗek fakën këmëni? Do feye cëŋ exëni ɓëcongëɓënax ɓën? 18 Ar gër ebar ed Samari ajo fo nde xwitak exo ɓakaw eŋo cëkwa Kaxanu?» 19 Na fel këŋo ar ɓakaw bax an: «Poxital eƴ maỹi, ga xwëta këƴo Kaxanu fakaxën këƴ!»

End Owun or Kaxanu eŋ

20 Ofariseŋ ok w̃ëka baŋo Yesu eɓi pel ba nand feye kë ƴow owun or Kaxanu ol. Ata yaka këɓi: «Ala ax wata na nand kë ƴow owun or Kaxanu na. 21 Mëŋ ex, ala ax de na: “Ro ex” ba “Fën ex” enimin owun or Kaxanu ol lëf gër ow̃ëkw orewën ex.» 22 Ata fel këɓi ɓëte ɓësëfan ɓën: «Në eƴow ex ɓakey ɓand këŋun ỹandiɗ ene wat wëno Asëñiw̃ ar ala ɓaŋ, ɓari ane watëɗ na. 23 Ata kënun ỹana enun pelënd mëne Asëñiw̃ ar ala an ro exo ba fën exo. Këren kaŝërëɗ na gër ed kënun fënëtan. 24 Enimin, ang kë wingarand ciɗët orën ak xali eni watëra ɓela ɓën, mondako fo kë hiɗ yatir këme ɓakaw wëno Asëñiw̃ ar ala an. 25 Ɓarikan pere fo këme soro mbaŋ do ene cus ɓela ɓër gë okey oko ɓën. 26 Ang hi baɓi ɓela ɓën angwën and ebaxo Nowe ak këɓi hi yatir këme ɓakaw wëno Asëñiw̃ ar ala an. 27 Er xwënda bani ɓela ɓën: ñambëran, oŝeɓ, eñërër, eñërëndër, xali lil ko Nowe gër Akuluŋ. Fënga këɓi tëɓ itëm, ỹëmëk ebar el do men oŋ nemindëra këɓi ɓën ɗek. 28 Ɓëte ang hi baɓi ɓela ɓën angwën and ebaxo ar bano w̃acënd Lot ak këɓi hi. Er xwënda bani ñambëran, oŝeɓ, opane, ỹaneỹ, eɓaƴ ed ɓaciw̃. 29 Ɓarikan, yatir hër ko Lot angol and Sodom aŋ, mungu fët bax gër orën do sëɓandëra këɓi xoɗux, law̃ëra këɓi ɓën ɗek. 30 Mondako fo kë hiɗ yatir këme ŝanayaw wëno Asëñiw̃ ar ala an. 31 Yatijo, ar ex ƴaŋ në ejur ed këɓe an xarak oỹënga orexëm oŋ lëf ex, kërexo pedanëɗ na exo gëraxën. Ɓëte ar ex gër apuỹ an kërexo maỹiɗ na, gërëxëɗëlexo. 32 Kwitayindën end alindaw̃ ar Lot eŋ. 33 Ar kë ŝala exo pexën enjëw̃ endexëm an fo, anemin ko nemin. Do ar kë w̃a exo nemin an, afexën ko fexën. 34 Ga re këme, yatir këme h̃atëgu gëmëɗ ijo fo kë hi mondako: ɓela ɓëxi ɓër kë laki në angaw̃ amat, aɓat mo mëla, ajo mo teɓ. 35 Gër ed këni sëŋërand ɓësoxari ɓëxi: aɓat mo mëla, ajo mo teɓ. 36 [Gër ed këni ỹandërand ɓësoŝan ɓëxi: aɓat mo mëla, ajo mo teɓ.»] 37 Ata ɓësëfan ɓën w̃ëka këno Yesu: «Do Axwën, feye wa kë h̃atëgu eŋo?» Yaka këɓi: «Gër ed ex eman embërëk, fën këni ɓarërënd oyafe ol.»

18

End cale eŋ

1 Axwën Yesu këɓi sëƴalind mëne ax gi ex na motëkwëra cale iŋ. Ata fel këɓi apënëtal aŋo. 2 Re ko: «Mondako ri baxo axiti ar hi bax në angol. Mëŋ abaŋo yëda na Kaxanu, ɓëte end ala abaŋo ɓal na. 3 Ɓëte, asoxari aseɓëta seɓëta hi bax na gër angol aŋo, ar bax ƴend key yo key eŋo pel: “Kitilëɓo gë arangoỹëra andam an.” 4 Axiti an laŋ baxo h̃ëpënd eŋo yakali, ɓari asoxari an aŋo cena bana. Ata akey amat, axiti an ga lëɓëlëɓa këŋo, yëlara ko: “Wëno amo yëdand na Kaxanu, ɓëte end ala axe ɓalënd na. 5 Ɓarikan, anëka lëɓëlëɓa ke end asoxari ajo eŋ. Exe teɓaxën afo mëni kiti gë ar xucar këɓi an.”» 6 Ga h̃ata ko apënëtal aŋ, Axwën an ŝom ko: «Wat kën nde mëne axiti asëmbak ajo ayakali yakali baŋo asoxari an? 7 Do Kaxanu aɓi yakali na nde ɓër yata këɓi ɓën? And këno ỹana eno calend ciŝ wec aŋ, aɓi yakali na nde sam eŋo ŋatan? 8 Ga re këme, ataŋ ataŋ këɓi yakali or ŝenene or këni w̃ëkand ol. Ɓarikan, and këme ɓakaw wëno Asëñiw̃ ar ala aŋ, asëkati nde këme sëkati ekwëta ed Kaxanu el gër ebar ro?»

End apënëtal and ɓër cale eŋ

9 Ɓërëmar bax yëland ɓën ɓër ŝenene hi këni do banëɓi yafënd ɓoŝandaw̃, Yesu fel këɓi apënëtal aŋo. 10 Re ko: «Mondako ri bani ɓela ɓëxi ga ƴe këni eni calex gër Aciw̃ and Kaxanu: fariseŋ do gë asëf ar ŝagale. 11 Fariseŋ in ỹana ko ko ŝalend mokwëŝa: “Kaxanu aye ri këƴ gayik wëno ame gi ex na asëmbak ang exëni ɓela ɓëranjëm. Ame dekand na, amëni yifand na ɓela, ame dind na orekar, ado ame gi ex na ang asëf ar ŝagale ajo. 12 Wëno, ɓaki këme siw̃ind gër loxo do ɗek er ŝot këme yo aw̃ed këme w̃eɗënd dim in.” 13 Amëd aŋo fo ɓëte baxo ŝalend nacët ako asëf ar ŝagale an. Ado abaxo yëxw na exo dënëta do exo keŋa orën ol. Emëkw el baxo xëmënd do ko rend: “E Kaxanu, kaỹënanëlexi wëno aw̃endëran ajo!”» 14 Yesu, ga h̃ata ko apënëtal aŋ, ŝom ko: «Ga re këme, asëf ar ŝagale an w̃aỹik gër ndeɓën ar ŝenene, xarak ax gi ex na fariseŋ in. Gayikwa ar kë rafënand yo, Kaxanu alat këŋo lat, ɓarikan ar kë ɓanand an arafën këŋo rafën.»

End oɓaŝ eŋ

15 Ɓela baɓi w̃ëlaw oɓaŝ gër Yesu gë ɓëndoyer ak eɓi calen mokwëtan otaxan ok. Ɓarikan, ɓësëfan ɓën ga wat kënëɓi ɓëjo xeỹënaxën kënëɓi. 16 Ata w̃ac këɓi Yesu do re ko: «Teɓëgunëɓi oɓaŝ ol eni ƴow gër ndam. Kërenëɓi ŋw̃aỹ na gayik ɓër ex ang ɓën ak ɓën kë xwën owun or Kaxanu ol. 17 Ɗal in këmun felënd, afo ar w̃ak end Kaxanu ang itox an fo kë lil gër owun olo.»

End ar gë napul eŋ

18 Ata alëngw ar Ɓëŝëwif w̃ëka këŋo Yesu: «Asëƴali, wëj ar ŝenene an, ine ỹapëk me di me cotaxën aniyan and din aŋ?» 19 Yesu yaka këŋo: «Inew̃a këƴe w̃acaxënënd ar ŝenene? Ar ŝenene ax gi ex na, ang ax gi ex na Kaxanu. 20 Wëj anang nang këƴ ɓapela ɓand Moyis ɓaŋo: “këreƴ dind na orekar, ala këreƴo ɗaw̃ëɗ na, këreƴ dekand na, këreƴ nëgwëŝënd na, pëɓindëɓi norix gë sorix.”» 21 Ata re ko ala ajo: «Elod itox sëf këme ɗek ɓapela ɓaŋo.» 22 Ga wël ko eŋo Yesu re ko: «Emat ɓayik eƴ di ɓëte. Panël ɗek acota andeƴ aŋ, eƴëɓi yëlëra koɗi in ɓëxaỹënaxik ɓën, ata këƴ ŝot napul ƴaŋ gër orën. And këƴ ri mondako aŋ ƴowëɗ eƴe tëf.» 23 And wël ko eyeƴan elo an, alëngw ar Ɓëŝëwif an hi ko ỹëmërot, gayikwa ar gë napul isëm hi baxo. 24 Yesu, ga wat këŋo ỹëmërot, re ko: «Ɓon këɓi ƴëka ɓër gë napul ɓën eni ɗilaxën gër owun or Kaxanu! 25 Gelemba saxëk exo kuca në imëd ind icëkwër gë exo ɗil ar gë napul gër owun or Kaxanu.» 26 Ata ɓër baŋo ɓaxëtënd, re këni: «Do noỹo ngwa kë fex?» 27 Yaka ko Yesu: «Er ax mënd ex na gër ɓela in, gër Kaxanu awënd wëndëk.» 28 Na rew ko Piyer: «Do ɓiyi wa ga seɓëraw këmi ako ɗek mi tëfaxën?» 29 Yaka këŋo: «Ɗal in këmun felënd, ar kë seɓëra ɗek në end owun or Kaxanu eŋ: iciw̃, alindaw̃, oɓaŝ, ɓoɓinëm, nëm gë sëm, afex ko fex. 30 Gërëgako dëŋ ko ŝotëra nëmëc ɓeɓër seɓëraw ko ɓën, do ecan ecan, aniyan and din aŋ.»

End ecës ed Yesu eŋ

31 Ga xucak eŋo, Yesu w̃ac këɓi ɓësëfan epëxw gë ɓëxi ɓën do fel këɓi: «Awa, në ƴene ɗe ƴaŋ gër Yerusalem. Nangin mëne ɗek er ebax exe gi wëno Asëñiw̃ ar ala in, ah̃ata kë h̃ata, ang ỹëgw këni ɓëlaw̃ënel ɓër Kaxanu ak. 32 Gayikwa alëxw këne lëxw gër ɓër ax gi ex na Ɓëŝëwif, ene ɗëŝëra, ene dixëra do ene tëpandëra. 33 And këne xëmër aŋ ene ɗaw̃. Ɓarikan, axani këme xani gër ecës yatir akey atasën.» 34 Ga ɓaxët këno Yesu, ɓësëfan ɓën aɓi pëni bana gë tëkër ak er re ko in, eŋo aɓi paỹën bana.

End aŝiw̃ëk eŋ

35 Yesu ga ko h̃at gër angol and Yeriko, sëk këno aŝiw̃ëk ga ỹëpa ko okararan ler gër fëña. 36 Aŝiw̃ëk an wël këɓi ɓela ga këni xuca, ata w̃ëka ko ba ine ex. 37 Yaka këno: «Yesu Iɓënasaret kë xucand.» 38 Na w̃acar ko: «Yesu, Yesu, Asëñiw̃ ar Dafid, kaỹënanëlexi wa wëno!» 39 Ɓër sëfër bani gë Yesu ɓën këno xeỹënaxënënd: «Wëj, cësinal fa!» Ɓarikan mëŋ aŋo ɓaŝ ko okeỹ oŋ: «Asëñiw̃ ar Dafid, Asëñiw̃ ar Dafid, kaỹënanëlexi wa wëno!» 40 Ga xwëŝa ko Yesu, re ko eno mëlanëgu aŝiw̃ëk an. And h̃ateliw këno aŋ, w̃ëka këŋo: 41 «Wëj, inew̃a ỹandi ki mi din?» Yaka ko: «Axwën me ciw̃ëta ỹandi ke!» 42 Ata re ko ɓëte Yesu: «Ciw̃ëtal, ga xwëta këƴe ako!» 43 Ataŋ ataŋ watëra ko, këŋo ŝëkwand Kaxanu do kwël sëfa këŋo Yesu. Ɓulunda in ɗek ga wat këni eŋo, këno ŝëkwand ɓëte Kaxanu.

19

End Saŝe eŋ

1 Ata Yesu ko xucand angol and Yeriko aŋ. 2 Ala baxëna ar bano w̃acënd Saŝe gër angol aŋo. Mëŋ hi bax alëngw ar ɓësëf ɓër ŝagale an, do hi baxo ar gë napul isëm. 3 Gayikako mëŋ mbaŋ rom baxo, wata ko mëne ax mënd bana eŋo wat Yesu ŝit gër enga xarak ɓon ɓal baŋo eŋo nang. 4 Ata hër ko eŋo kaŝëx ƴaŋ në anak gayik Yesu fëña ijo sëf baxo. 5 And h̃at ko Yesu ɗila gër atëx aŋ, xeŋa ko do w̃ac këŋo: «Saŝe, maral eƴ pedaw doro gër ndewën këme h̃at.» 6 Ata Saŝe, joc gër ebar do kwël sëfër këni gë Yesu gë onënga fo. 7 Ɗek ɓër ebax na ɓën këni rendërand: «Yama gër iciw̃ ind aw̃endëran ajo nde ko ƴend?» 8 And h̃at këni aŋ, Saŝe xwëŝa ko, ŝena ko gand Yesu, do re ko: «Awël nde Axwën, ja mërëxand këmëni yëlëra koɗi iram in ɓëxaỹënaxik ɓën. Awa, ar ƴamba këmo yo ɓakëlëbëd ɓanax këmo w̃aŝën.» 9 Yaka ko Yesu: «Awa doro fex kën wëj gë ekun edeƴ el. Wën ɓëte ɓërandëw̃ëra and Abëraxam hi kën. 10 Ocal od ɓër nemëk fëña ir Kaxanu ok ƴow këme wëno Asëñiw̃ ar ala an, mëni pexënaxën.»

End apënëtal and emun eŋ

11 Ga këno ɓaxët ɓër hi bax na ɓën, Yesu reƴa ko apënëtal aŋo, gayik anëka hi bani ɗam gër Yerusalem do ɓela ɓën bani yëland mëne yatijo dëŋ kë ŝanaya owun or Kaxanu ol. 12 Ata re ko Yesu: «Mondako bax end ar rëw̃ bano në ekun ed ɓër gapak ga ƴe ko në ebar ed caw eno maŝëgu owun ol. 13 W̃ac këɓi ɓela epëxw gër ɓëriyenin ɓërexëm do yël këɓi ala kala kaŋe ir ɓon eni cënan ɗamana exo ɓakaw. 14 Ɓarikan ɓër angol amat gë mëŋ ɓën aŝus ŝus bano. Ata law̃ën kënëɓi ɓela eno pelëx aɓi ñandi ex na exo mun gër ebar edeɓën. 15 And w̃aŝëgu këno owun aŋ, w̃aỹiw ko. W̃ac këɓi ɓëriyenin ɓër yël baɓi kaŋe ɓën eni nëkon ala kala ba yëgwe ŝënan ko. 16 Ata sëka ko aỹanar an re ko: “Axwën, wëno kaŋe ir yël baƴe in ɓakëlëbëd epëxw ŝënan këme.” 17 Ata yaka këŋo: “Yo ŝenene ex, wëj ariyenin ayekax hi këƴ. Tëkër fo bax er seɓënan bami in, do ga lëkayali këƴ ako aye, ar mokwëta hi këƴ. Wëj owun or ɓangol epëxw këƴ xwën.” 18 Sëka ko axinëm an, re ko: “Axwën, wëno kaŋe ir yël baƴe in ɓakëlëbëd ɓanjo ŝënan këme.” 19 Ata yaka këŋo: “Yo wëj kë xwën owun or ɓangol ɓanjo.” 20 Sëkaw ko ngwa, asasën an, re ko: “Axwën, kanal kaŋe ireƴ in, gë anjëm fel bame me mëxwëtaxën. 21 Ayëda yëda bame oxem oreƴ ol. Wëj er ɓayik aƴ kwën ex na in ayata këƴ yatand, do gër ed ɓayik aƴ tëw̃ ex na axana këƴ xanand ỹeỹ.” 22 Yaka këŋo: “Ata gë er re këƴ in fo këmi nëp, wëj xaɗëp ixwëlaraxik ijo! Ga nang baƴ ako mëne ala axemax hi këme, mëne er ɓayik ame kwën ex na in aw̃eɗ këme w̃eɗënd er ɓayik ame kwët ex na, axana këme xanand eneɗa end ɓayik ame neɗ bana eŋ? 23 Inew̃a ɓayik aƴ mëla bana kaŋe iram in gër ɓër ŝënanëdox mëŋ xanati dome gë ỹeỹ?” 24 Ata fel këɓi ɓër hi bax na ɓën: “Kanino fa kaŋe ir lëkaya ko in, eno yël ar ŝënanëk ɓakëlëbëd epëxw an.” 25 Ata re këni ɓëjo: “Oko, axwën, mëŋ anëka ga ŝot ko wa mbaŋ kaŋe in!” 26 Yaka këɓi: “Ga re këme ar ŝot an, aɓaŝ këno ɓaŝ, ɓari ar ax cot ex na an, axan këno xan er xaỹ këŋo in dëŋ. 27 Gërëgako, tërawënëɓi ɓërangoỹëra andam ɓën, ɓër xeƴ baɓi me mun ɓën. Ŋaŝinëɓi gër ed ỹëpa këme ro dëŋ!”» 28 Ga h̃ata ko apënëtal aŋ, Yesu lëngw ko ond ƴaŋ gër Yerusalem oŋ.

29 Ɓëngol ɓënd bani w̃acënd Betëfage do gë Betani ebaxëna ler gër Yerusalem, gand etënd ed gë ɓañarëka. Ga ko h̃at Yesu, law̃ën këɓi ɓësëfan ɓëxi. 30 Re ko: «Ƴeyin gër ingol ind gër lëngw. And kën h̃at aŋ, ata këno sëk mokap ipali ind elod ala aŋo ñëpaxën ex na. Pëtino eno mëlaw. 31 Angëmëne ala w̃ëka këŋun ba ine këno fëtaxënënd, deyiɗën mëne Axwën Yesu rek momëlan.» 32 Ɓër law̃ën baɓi ɓën ƴe këni do sëkëx këni ang fel baɓi Yesu ak. 33 Ga këno fët ipali eŋ, ɓëxwën ɓën re këni: «Wën, inew̃a këno fëtaxënënd ipali iŋ?» 34 Yaka këni: «Axwën Yesu rek momëlan!» 35 Na wëlan këno ipali iŋ laɓëra këno gë ɓanjëm ɓandeɓën ɓaŋ. Yesu ỹëpa ko ƴaŋ. 36 Ga ko ƴe ɓela ɓën këni rendërand ɓanjëm ɓandeɓën ɓaŋ tar fëña in. 37 Ga këni ŝëla etënd ed gë ɓañarëka el, këni sëkand angol and Yerusalem aŋ. Ɓësëfan ɓën do gë ɓela ɓër hi bax na ɓën këno ŝëkwand Kaxanu ŝor, gë onënga fo ga bani xwita ɗek ɓecarax ɓend wateli bano Yesu ɓeŋ. 38 Ata këni rend:

«Yo anëka h̃atëgu ko emun eŋ,

Ɓetalexo ar ƴowënd gër ow̃ac or Axwën Kaxanu an!

Elod ƴaŋ gër orën w̃ëlanëgu këɓo aketëxeta aŋ.

Do gë enjaran end Kaxanu eŋ.»

39 Ata ofariseŋ od wateli bax ok këno rend Yesu: «Asëƴali, kexëlëɓi ɓësëfan ɓëreƴ ɓën!» 40 Yesu yaka këɓi: «Ga re këme, ɓën eni ŝësinand yo, oxaỹ oŋ kë ỹana ex keỹënd!»

End Yesu gër Yerusalem eŋ

41 Yesu ga ko h̃at gër Yerusalem wat ko angol aŋ; ata ỹana ko ko ỹawënd. 42 Er baxo rend: «E wën Ɓëyerusalem ɓën, en nangëdo er w̃ëlanëgu këmun in, en nangëdo wa mëne oɓetak ex. Ɓari gërëgako an kor na eŋun pëni. 43 Gayikwa në eƴow ex ɓakey ɓand kënun xul ang okece fo ɓërangoỹëra andewën ɓën, do an korëɗ na enëɓi cana. 44 Wën Ɓëyerusalem ɓën, ɗek kënun law̃ëra. Ameŋ and gë oxaỹ anjëlëtërëx ax ɓayi na, ɗek këni yëcëra. Ɓeŋo ɗek këŋun h̃atënëgu gayikako an wata ex na amëd and nëngaw këŋun Kaxanu eŋun dëca aŋ.»

End Yesu gër Aciw̃ and Kaxanu eŋ

45 Ga h̃at ko Yesu gër Yerusalem, lil ko gër yangana ir Aciw̃ and Kaxanu. Ga sëk këɓi ɓela ɓër bax fanëndërand na ɓën, w̃aỹ këɓi do ko rend: 46 «Wën ba an wëlënd na nde er re ko Kaxanu gër akayëta andexëm in: “Aciw̃ andam aŋ and cale ex. Do wën nëngwët kën emaỹi ed ɓërek.”» 47 Mondako baɓi sëƴalirand ɓela ɓën key yo key gër yangana ir Aciw̃ and Kaxanu. Do ɓëŝaɗaxan ɓëlëngw ɓën, gë ɓëŝalen ɓën, gë ɓëxarëk ɓër Ɓëŝëwif ɓën aŝala bani ŝaland osit or eno ɗaw̃axën. 48 Ɓari ani nang bana mondake këno ri gayik ɓulunda in ɗek baɓi h̃axënënd gër oɓaxët.

20

End or gapak or Yesu eŋ

1 Akey amat, Yesu këɓi sëƴalind ɓulunda in do këɓi nangënënd Atëfëtan aŋ, gër Aciw̃ and Kaxanu. Ata h̃atëgu këni ɓëŝaɗaxan ɓëlëngw, gë ɓëŝalen do gë ɓëxarëk ɓër Ɓëŝëwif. 2 W̃ëka këno: «Pelëlëɓo fa ba gë or gapak or fe këƴëɓi sëƴalixënënd ɓela ɓën? Deƴal ba noɓën yël ki or gapak olo?» 3 Yesu yaka këɓi: «Wëno ɓëte emat fo këmun w̃ëka. 4 Peline ba noỹo yël baŋo Ŝaŋ Batis or gapak or baɓi ɓuyixënënd ɓela ol? Ba Kaxanu nde ba ɓela ɓën nde?» 5 Ɓarikan ɓën, nëkënëkar këni: «And këne yakaye mëne Kaxanu law̃ënëgu baŋo aŋ, ata ko re ine cëŋ ɓayik anëŋo kwëta exe na? 6 Ɓëte and këne yakaye mëne ɓela ɓën law̃ënëgu baŋo aŋ, ata ɓulunda in ɗek kënëɓo fëtëra xali enëɓo ɗaw̃ gayik aw̃a w̃a këni mëne Ŝaŋ Batis alaw̃ënel ar Kaxanu exo.» 7 Awa yaka këno mëne ani nang ex na ba feye xaniw bax or gapak or Ŝaŋ Batis ol. 8 Ata Yesu re ko: «Wëno ɓëte amun pel na gë or gapak or fe këme rixënënd ɓeŋo.»

End apënëtal and ɓëỹan ɓëxeỹax aŋ

9 Ata ỹana ko ɓëte Yesu këɓi felënd ɓulunda in apënëtal aŋo: «Mondako ri baxo ar gë andëɗa and reseŋ. Ga xani ko ɗamana, seɓënan këɓi ɓëỹan eno cetërënd reseŋ in and kë sëg aŋ. Ata kwël ƴe ko në er caw do nëkaw ko xali. 10 Ga sëgëk reseŋ in, law̃ën këŋo ariyenin aɓat gër ɓëỹan eno yëlëgu oŝet orexëm ol gër er rëw̃ëk gër andëɗa and reseŋ. Ɓarikan ɓën sëra këno, fëmëra këno do ŝëñëta këno taxan. 11 Axwën andëɗa an law̃ën këŋo ɓëte ariyenin aŝëxe. Ga h̃at ko, ŝirëra këno gë oteɓën seɓën këm, fëmëra këno do w̃aỹ këno taxan. 12 Law̃ën këŋo ɓëte asasën. Sembaỹëndëra këno do w̃aỹ këno mëŋ ɓëte. 13 Ata re ko axwën andëɗa and reseŋ an: “E, do wëno mondake këme ri? Asëñiw̃ën ir pëlot gër yomb iram an fo këmo law̃ën. Ɓamat ɓëỹan ɓën afëɓ këno fëɓ mëŋ.” Ata law̃ën këŋo, ƴe ko. 14 Sam ga watëgu këno, ɓëỹan ɓën xetan këɓi: “Ajo ex ɗe ar kë ɓëteli andëɗa an, ɗaw̃ënëŋone eɓo ɓayixën.” 15 Ga h̃atëgu ko na, w̃ëlën këno, lap këno yaɓët kece in do law̃ëx këno.» Ga h̃ata ko Yesu apënëtal aŋo, w̃ëka këɓi: «Mondake wa yëla kën këɓi ri axwën andëɗa and reseŋ an ɓëỹan ɓëjo? 16 Ax gi ex na nde ata ko ƴow eɓi ɗaw̃ëra do eɓi teɓënan andëɗa and reseŋ aŋ ɓëỹan ɓëŝëxe?» Ata ɓër hi bax na ɓën ga wël këno, re këni: «Kar kar, kërex gi na mondako ɗe!» 17 Yesu faɓ këɓi do w̃ëka këɓi: «Gër akayëta and Kaxanu, afëni nde fëni këŋun oñëgw od rek:

“Ekaỹ ed ŝus bani ɓëɓaƴ el,

Hik ekëla ed gër ebaw̃ ed aciw̃ el?

18 Ar kë wëc gër ekaỹ elo an, exo gëbira. Do ar këŋo wëcan an eŋo tëka ɓëlëɓël.”»

19 Ga h̃ata ko Yesu eŋo, ɓëŝaɗaxan ɓëlëngw ɓën do gë ɓëŝalen ɓën ỹandi këɓi eno tëra kwël na fo, ɓarikan ɓulunda in banëɓi yëdand. Aye fëni baɓi mëne ɓën dëŋ baɓi rend gë apënëtal aŋo.

End ŝagale eŋ

20 Ɓëŝaɗaxan ɓëlëngw ɓën do gë ɓëŝalen ɓën ỹana këni ocal od osit or eŋo ɓonaxën Yesu ok. Sana kënëɓi ɓela eno tëfërand ang ɓërëw̃ak endexëm fo, eno wëlelixën er këno lëxwaxën gër alëngw, gër or gapak or gofërëner. 21 Ga sëka këno Yesu, re këni: «Asëƴali, anang nang këmi mëne ŝenene fo këƴëɓi sëƴalind ɓela ɓën. Ado ala aƴo yëdand na, axi kolanënd na eƴo pel ɗal in ar er yo. Ŝenene fo këƴ sëƴalind er re ko Kaxanu in. 22 Ɓiyi, Sesar, emun etëm end gër Rom eŋ këmo yëlënd niy yo niy ŝagale in. Pelëlëɓo tan ba aỹap nde ỹapëk? Ba mi meɗënd nde ba mi teɓ nde?» 23 Ga wata ko Yesu osit oreɓën ol, yaka këɓi: «Mëlanëgune tan atama and koɗi.» 24 Ga fëxwën këno, w̃ëka këɓi: «Dëxas ir noỹo wa ex gër atama aŋo?» Yaka këni: «Ir Emun etëm end gër Rom ex!» «Do ow̃ac ol cëŋ?» Yaka këni: «Or Sesar.» 25 Ata re ko Yesu: «Awa maŝino Sesar er xwën ko in, do Kaxanu er erexëm in!» 26 Ata ɓën h̃axën këɓi na poyoma. Mo caran dëŋ ŝaran baɓi ang yaka baxo ak.

End Yesu do gë ekani ed gër ecës eŋ

27 Osaduseŋ ok bax rend mëne ekani ed gër ecës ax gi ex na. Akey amat, ƴow këni mar gër Yesu. W̃ëka këno: 28 «Asëƴali, Moyis ga ỹëgwën këɓo mëne and ko ŝës asoŝan do eŋo teɓëta alindaw̃ gë itox këm, aɓinëm këŋo ɓëteli. Oɓaŝ or kënëɓi rëw̃ ol, ar ŝësëk an këɓi xwën. 29 Awa ɓiyi ỹeỹ wëlan këɓo na. Ocambenjar ocongoki ebax aminëmëra. Iỹanar in ỹër ko, ŝës ko gë oɓaŝ këm. 30 Ata ɓëteli këŋo ixinëm in asoxari an. 31 Mondako ŝësëra këni ɓën ɓëcongëɓëxi ɓën ɗek ado gaɓatak aŋo cotën ex na itox. 32 Ata ŝës ko ɓëte asoxari an. 33 Gërëgako, yatir ekani ed ɓëŝësëk, alindaw̃ ar noỹo wa ko hi gayikako ɓën ɗek ɓëcongëɓëxi ɓën aỹër ỹër bano?» 34 Yesu yaka këɓi: «Gër ebar ro fo ex eñër el. 35 Ɓarikan, and këni xanira ɓela gër ecës aŋ, ɓër këɓi sana Kaxanu gër aniyan and kë ƴowënd ɓën, ani ñërër na. 36 Ɓëtëdin ani cës na gayik ata këni hi ang omeleka fo. Oɓaŝ or Kaxanu këni hi and këni xani gër ecës aŋ. 37 Enimin, ekani ed gër ecës exëna. Mëŋ w̃acayaxën baxo Axwën an yatir ŝanayaxën baŋo Moyis gër acëc and gë xoɗux: Kaxanu ir Abëraxam, gë ir Isak do gë ir Yakob. 38 Gër ogës od Kaxanu ado exo cës ala an aɓëngw exo. Mëŋ aɓi kwënënd na ɓëŝësëk.» 39 Ɓëŝalen ɓër hi bax na ɓën, ga wël këno Yesu, re këni: «Asëƴali, ata ŝenene dëŋ yaka këƴ!» 40 Ata elod yatijo, ala bax yëxw na eŋo mëka ỹeỹ Yesu.

End Yesu do gë Dafid eŋ

41 Yesu w̃ëka këɓi ɓëte ɓëŝalen ɓëjo: «Mondake wa këni rexënënd ɓela ɓën mëne Afexën an, ejiw̃ ed Dafid ko hi?

42 Ax gi ex na Dafid dëŋ ỹëgwëk gër akayëta and Calemoñëw̃✡:

“Axwën Kaxanu fel këŋo Axwën aram an:

Ƴow eƴ ñëpa ro gand liw̃ iram,

43 xali mëni nëmbëta ɓërangoỹëra andeƴ ɓën eni gi ambëñaxën andeƴ.”

44 Dafid mëŋ dëŋ ke w̃acënd Axwën arexëm do mondake cëŋ hi këme Asëñiw̃?»

45 Ga këno ɓaxët ɗek amëxwër aŋ, fel këɓi ɓësëfan ɓën: 46 «Titinaliyëndënëɓi ɓëŝalen ɓën; ɓën mbaŋ këɓi nënganënd eni ƴexërand gë ɓocuɗ ɓond gëŝëc ɓoŋ, do ɓela ɓën enëɓi cëmarand gër ɓapedëraya. Mbaŋ h̃an këni ɓañëpara ɓand gër lëngw ɓaŋ gër ɓaciw̃ ɓacaleya. Gër ed kë hi ñambëran mbaŋ h̃an këni eketëna ed axwën ofëna el. 47 Mondako wata këni aŝale aŝale xarak ɓën këɓi lëxëlëxënd ɓësoxari ɓëseɓëta seɓëta ɓën xali gë ɓëciw̃ ak. Mëŋ ex kiti indeɓën iŋ gë pit fo kë ƴëka.»

21

End asoxari aseɓëta seɓëta eŋ

1 Ata ga rënëta ko Yesu, wat këɓi ɓër gë napul ɓën ga këni xwët koɗi in gër akwëtaya and oyël gër yangana ir Aciw̃ and Kaxanu. 2 H̃atëgu ko asoxari aseɓëta seɓëta, axaỹënaxik. Xwët ko ɓëtama ɓëki ɓënd koɗi. 3 Yesu, ga wat këŋo, re ko: «Ɗal in këmun felënd, asoxari aseɓëta seɓëta, axaỹënaxik ajo, xwëtëk nëmëc. 4 Gayikwa ɓër gë napul ɓëjo, ocandën ok fo w̃ëlaw këni oyël ol, ɓari asoxari ajo, er ko liyaxënënd in w̃ëlaw ko, ado ga xaỹën ko.»

End Aciw̃ and Kaxanu eŋ

5 Ata ɓërëmar këni ŝëkwënd Aciw̃ and Kaxanu aŋ. Gë oxaỹ oyekax ɓaƴ bani do ỹaŋën bani gë ɓeɓër w̃ëlaraw bani ɓela gër oyël or Kaxanu ɓën. Ata re ko Yesu: 6 «Në eƴow ex ɓakey ɓand ax ɓayi na ɓeỹ ɓën ang kën watënd ak. Ekaỹ eyëlëtërëx ax ɓayi na, ɗek kë yëcar.» 7 Na w̃ëka këno ɓësëfan ɓën: «Asëƴali, nand fe wa kë yëcar Aciw̃ and Kaxanu aŋ? Mondake këmi nangëɗ mëne anëka kë h̃atëgund ɓeŋo? Amatinali nde exëna?» 8 Yaka këɓi Yesu: «Titinayin, ala këreŋun yifaɗ na. Ɓëranjëm kë ƴow, aɓat aɓat, gë ow̃ac oram ol eni dend: “Wëno ex Afexën an, do anëka saxëguk ekwët ed ngwën el”, Kërenëɓi tëfëɗ na. 9 And kën wël anëka wonjok aniyan aŋ do në emerëra exëni ɓela ɓën, këreŋun yëɓuɗ na gayik afo ex ŋatëgu ɓeŋo. Ɓari ax giɗ na pere ekwët ed ngwën el.» 10 Re ko ɓëte Yesu: «Er këni ỹana eni merërand ɓela ɓën, gë enëng gë enëng, do gë ebar gë ebar. 11 Ɓëte ɓangëm-gëm këɓi ỹana eɓi ɗaw̃ërand ɓela ɓën do në ed mar ocëxwëra otëm do gë enjo. Gër orën, aŝanaya kë ỹana ex canayarand ɓeñigënaxik do ɓecarax ɓetëm eni nangaxën ɓela ɓën mëne ɗam ex ekwët ed ngwën el. 12 Ɓarikan, ɗamana ex ŋatëgu ɓeŋo ɗek, ɓela ɓën axëmëra kënun ỹana enun këmërand do enun narëndërand wën ɓër w̃ak endam ɓën. Ɓëŝëwif ɓën alëxw kënun ỹana enun ɗëxwënd gër ɓaciw̃ ɓacaleya ɓandeɓën, do enun përand. Aw̃ëla kënun ỹana enun mëland gër ɓemun ɓetëm do gër ɓëlëngw në end ow̃ac oram. 13 Mondako kën ỹana en deƴaraxënënd osede oram ol. 14 Këren yëlarand na gana-gana fo ang kën ỹana en yakand ak. 15 Wëno këŋun ỹana eŋun yëlënɗ orenik or enëɓi ɓonaxënënd ɗek ɓërangoỹëra andewën ol. 16 Ɓëxarëk ɓërewën, ɓëmaỹe ɓëndewën, ɓëcandaw̃ ɓëndewën, do gë oɗawo odewën dëŋ këŋun ỹana eŋun ɗëxwënd në end ow̃ac oram, do ang hi kën ak, ɓëranjëm enëɓi ɗaw̃ëra. 17 Ɓela ɗek këŋun ŝus në end ow̃ac oram. 18 Ɓari ỹow̃eỹ ani koran na ɓenjëw̃ ɓendewën ɓeŋ. 19 Ga ɓuŋa ɓuŋa kën, ɓenjëw̃ ɓendewën ɓeŋ kë fex.»

End Yerusalem eŋ

20 «And kën wat ga xul këni ocoroɗa Yerusalem aŋ, nangin mëne eyëcar ed angol el h̃atëguk. 21 Ata ɓër gër ebar ed Yude ɓën gërëxëɗëlexëni gand osënd. Ɓër gër angol and Yerusalem ɓën canëxëɗëlexëni do ɓër gër ocënga ɓën këreni maỹiɗ na gër angol. 22 Ɓakey ɓand toro ɓand kë h̃atëgu baŋo, kiti ind këɓi xiti Kaxanu ɓela iŋ kë hiɗ ang ỹëgw këni gër akayëta andexëm ak. 23 Gë ɓakey ɓaŋo, mocopara këɓi ŝopara ɓësoxari ɓër gë ɓacël ɓën do gë ɓër këɓi yerinënd oɓaŝ ɓën. Oxoỹ or Kaxanu ol këɓi wëcan Ɓëyisërayel ɓën do eni toro mbaŋ gër ebar edeɓën. 24 Ɓërëmar enëɓi ɗaw̃ëra gë duxuma, ɓëjo enëɓi capëreli oxaɗëp gër ɗek ɓenëng ɓecëxe. Ata ɓenëng ɓeŋo eni bëñëra Yerusalem in xali ex kwët amëd and këɓi seɓën Kaxanu aŋ.»

End omakaw ond Yesu eŋ

25 «Ɓecërëcaxik kë ŝanaya na gër eñan, gër facaw̃ do gër ow̃al. Do gër ebar, ɓenëng ɓend ɓela ɓeŋ eni yëdara xali eɓi bëlandëra sam eni wëlënd ongëɓër ond men ond angwëngw oŋ. 26 Ayëdara këni ỹana eni yëdarand ɓela ɓën xali eni takëndërand gër oŝën or etëm end kë h̃atëgu gër ebar ed lëgëra këni el. Gayikwa ɓeɓër gë panga gër orën ɓën kë sëngërëɓëtara. 27 Ata këne watëgu wëno Asëñiw̃ ar ala an ga këme ŝëlaw gë aŋar aŋ. Do mbaŋ kë ŝanaya panga iŋ do gë enjaran endam eŋ. 28 Awa and kë ỹana eŋatëgu ɓeŋo aŋ, dëngwëtayin do dënëtayin gayik apexa andewën aŋ ɗam ex.»

End apënëtal and andan eŋ

29 Yesu fel këɓi ɓëte apënëtal aŋo: «Nëkoyin andan aŋ do gë ɗek ɓatëx ɓacëxe ɓaŋ. 30 And kën wat ga nëtërak aŋ aye kën nangënd mëne ecaŝa el ɗam ex. 31 Ɓëte mondako fo ex, and kën wat ɓecarax ɓetëm gër ngwën ro aŋ, nangindën mëne owun or Kaxanu ol ɗam ex. 32 Ɗal in këmun felënd, ani cësëra na ɗek ɓela ɓër gë okey oko ɓën ŋatëgurëxe ɓeŋo ɗek. 33 Orën ol gë ebar el axuca kë xuca. Ɓarikan eyeƴan edam el ed din ex. 34 Titinayin këren kwënda na ñambëran, gë oŝeɓ, gë odendëran od aniyan, këdi kë siɓ ow̃ëkw orewën oŋ do en nambina, do eŋun pënga akey aŋo. 35 Titinayin këdi këŋun h̃atënëgu bërëxaɗët akey aŋo. Gayikwa ang ebën ed oxan fo këɓi xul ɓela ɓën ɗek ebar el. 36 Caleyindën key yo key do këren nambinand na ado tëkër ak, en koraxën en cana ɗek er këŋun ƴowënëgund in. Mondako kën hixën ɓëw̃elëk and këme h̃atëgu wëno Asëñiw̃ ar ala an.» 37 Goyat baɓi sëƴalirand Yesu ɓela ɓën gër Aciw̃ and Kaxanu do genëka exo maỹi gër etënd ed gë ɓañarëka. 38 Mopëɗ gëɓër, ɓulunda in ɗek bani ƴend gër Aciw̃ and Kaxanu eno ɓaxët.

22

End etëra ed Yesu eŋ

1 Ofëna or mburu ind gë lewir këm, or këni w̃acënd Ofëna or Apexa ol, bax h̃atëgund. 2 Ata ɓëŝaɗaxan ɓëlëngw ɓën do gë ɓëŝalen ɓën këni ŝaland eno ɗaw̃ yir fo Yesu gayikwa ayëda banëɓi yëdand ɓulunda in. 3 Ang ebani ɓësëfan ɓër Yesu ɓën epëxw gë ɓëxi ak, aɓat bano w̃acënd Yuda Isëkariyot. Ga lil ko Sindan in gër emëkw ed asëfan ajo 4 xani ko xwiriŝ, ƴe ko gër ed ɓarër bani ɓëŝaɗaxan ɓëlëngw ɓën, do gë ɓemun ɓend ɓënëkona ɓër Aciw̃ and Kaxanu, eni wëlërëx ang ko ri eɓi tëranaxën Yesu ak. 5 Ga këɓi nëngandëra, xet këɓi eno yël koɗi. 6 Yuda ga xana ko, ko ŝaland nand kë ỹap eŋo tëra Yesu xarak amëxwër aŋ ani nang ex na.

End ecemar ed ofëna ar apexa eŋ

7 Akey añanar and loxo ir bani ƴamb mburu ind gë lewir këm aŋ ebax. Yatijo banëɓi ŝaɗaxand opeỹ od Ofëna or Apexa ok! 8 Ata Yesu ga law̃ën këɓi Piyer gë Ŝaŋ, re ko: «Doro ex Ofëna or Apexa ol! Ƴeyin en cemërax ene ƴambëraye.» 9 W̃ëka këno: «Feye wa ỹandi ki mi cemërax?» 10 Yesu yaka këɓi: «And kën h̃at gër angol aŋ, ata kën fed gë ala ar lëɓinak epeƴa ed gë men. Tëfiɗëno xali gër iciw̃ ind ko lil. 11 Peliɗëno axwën iciw̃ an: “Axwën an ga re ko ba feye ex aciw̃ and gër ed këmi ƴambëra ecemar ed ofëna or Apexa el wëno gë ɓësëfan ɓëram ɓën?” 12 Aw̃asin këŋun w̃asinëɗ aciw̃ and ƴaŋ and gë ɓeỹ ɗek. Fën kën ŝemërax ed ofëna el.» 13 Ata Piyer gë Ŝaŋ ƴe këni, sëkëx këni ɓeỹ ɓën ang fel baɓi ak do ŝemërax këni ecemar ed Ofëna or Apexa ol.

End ecemar ed Axwën eŋ

14 Ga h̃atëk apëxëd aŋ, Yesu gë oparëxanda odexëm ok ỹëpara këni gër eƴambëran. 15 Ata re ko Yesu: «Awël nde, mbaŋ ỹandi baxe ene ƴambëraye andamat ecemar ed Ofëna or Apexa el, ɗamana me toroxën. 16 Ga re këme, doro këme feland ecemar ed ofëna ar Apexa el xali yatir këne ƴambëraxëye gër owun or Kaxanu.» 17 Ga yeƴan ko na mondako, w̃eɗ ko andëmba and gë ngoƴ aŋ. Ŝëkwa këŋo Kaxanu do re ko: «Kanayin ngoƴ iŋo en yëlar wën ɗek. 18 Ga re këme, doro fela këme ngoƴ iŋ xali yatir kë h̃atëgu owun or Kaxanu ol.» 19 Ɓëte w̃eɗ ko ŋat amburu amat, ga ŝëkwa këŋo Kaxanu, hëbëndër ko do ŝet këɓi ɓësëfan ɓën. Re ko: «Mburu iŋo ex eman endam end yël këŋun Kaxanu eŋ! Cetërindën ene kwitaxën.» 20 And faỹ këni eƴambëran aŋ, w̃eɗ ko ɓëte ŋat andëmba and gë ngoƴ aŋ, ga yël këɓi eni yëlar, re ko: «Ngoƴ iŋo ex oŝat oram or kë ŝar en cotaxën eter ekaŝax ed gë Kaxanu oŋ. 21 Xarak, ar ke lëxw an gër ed këne ƴambërande ro dëŋ exo! 22 Eyo, wëno Asëñiw̃ ar ala an alaw̃ këne law̃ ang ỹëgw këni ak. Ɓarikan kata itëm hi këŋo ar ke lëxw an.» 23 Ata ɓësëfan ɓën ỹana këni emëkar el ba noỹo ex ar këŋo lëxw Yesu an.

End asëfan alëngw eŋ

24 Ga xucak eŋo, ɓësëfan ɓën këni ŝampërend end ba noỹo ex asëfan alëngw eŋ. 25 Ata re ko Yesu: «Ɓemun ɓend ɓër ɓenëng ɓecëxe ɓeŋ awëña kënëɓi wëñand ɓela ɓër ex gër owar oreɓën ɓën, do ɓër gapak ɓën are kënëɓi rend “Ɓëyekax exëni”.* 26 Kërex gi na ɗe mondako gër ndewën. Ar gapak an, gilexo ang itox fo. Do alëngw an, diyenindëlexo ang xaɗëp fo. 27 Do noỹo wa ex ar gapak an? Ar ỹëpak do këno lëɓand an nde, ba alëɓa an nde? Ax gi ex na nde ar këno rëtënënd an ex ar gapak an? Do wëno cëŋ, ax gi ex na nde ang xaɗëp fo hi këme mërëxand irewën? 28 Wën xemënak xali doro, ane nacëta ex na gër ocëmu odam. 29 Mëŋ ex, ang yël ke Faba 30 mëŋ këne ƴambëraxëɗe do ene ceɓëraxëɗe andamat gër owun oram do në ɓañëpara ɓand owun këne xetënaɗ enëɓe kitixëne ɓenëng epëxw gë ɓeki ɓend ɓulunda ir Isërayel ɓeŋ.»

End Piyer eŋ

31 Ga xucak eŋo, Yesu w̃ac këŋo Piyer: «Simoŋ, Simoŋ, anëka ỹandi këŋo ɗe Sindan eŋun kaɓasa ang bële fo. 32 Ɓarikan wëno aŝalen ŝalen këmi exi ɓayixën ekwëta ed xwëta këƴe el, kërex capër na ɗek ɗek. Do wëj and këƴ ɓakawëɗ aŋ, kemëniɗëɓi ɓoɓinëx.» 33 Ata re ko Piyer: «Axwën, wëno aw̃elëk hi këme mi tëf xali lëf gër epëra do xali gër ecës.» 34 Yesu yaka këŋo: «Piyer, ga re këme, doro ɗamana exo yata ecare el wëj anëka këƴ ƴaxëta ɓakëlëbëd ɓatas.»

End ɓësëfan eŋ

35 Ga xucak eŋo, Yesu w̃ëka këɓi ɓësëfan ɓën: «And law̃ën bamun en pemëra Atëfëtan aŋ, koɗi këm, ambaɓ këm, ɓapeɗ këm ỹeỹ nde ŝanëx ban na?» Yaka këni: «Ɓëtëdëŋ.» 36 Aŋo re ko: «Gërëgako, ar gë koɗi an, cëlayalexo, ar gë ambaɓ an, ɓaxalexo, do ar gë duxuma këm an panëlexo acuɗ andexëm aŋ exo yëcaxën. 37 Gayikwa afo ex ŋata endam end ỹëgw këni eŋ: “Gë ɓëw̃endëran ɓën ɓar këneɓi enga emat✡.” Do enimin, er ebax exe gi in në eŋata ex.» 38 Ata re këni ɓësëfan ɓën: «Axwën, nëkoɗa oduxuma oki.» Yaka këɓi: «Gwac ex go!»

End cale ind Yesu eŋ

39 Ga ŝanëgu ko Yesu na gër ed hi bani, ƴe ko ang w̃ër baŋo ak gër etënd ed gë ɓañarëka, ata sëf këno ñët ɓësëfan ɓërexëm ɓën. 40 Ga h̃at këni, fel këɓi: «Caleyin këdi këŋun xor eñëŋënax eŋ.» 41 Mëŋ ga nacëta këɓi, foxi ko do ko ŝalend: 42 «Faba, ga ỹandi ỹandi ki pangacënële kata iŋo. Dil ang ỹandi ki wëj ak, kërex gi na ang ỹandi ke wëno ak.» 43 Ata ŝanayaxënëgu këŋo meleka elod gër orën do ɓaŝën këŋo ojaw̃ ok. 44 Ga ŝaminak emëkw edexëm el, Yesu xemëna ko nëmëc cale iŋ. Asëw̃ëtëw̃a irexëm in hik ang oŝat fo do kë ŝarënd gër ebar. 45 And foxita ko cale aŋ, ɓaka ko gër ɓësëfan. Sëk këɓi ga raŝëra këɓi ga ɓon këɓi ocëmu ok. 46 Ata w̃ëka këɓi: «Wën inew̃a këŋun raŝëraxënënd? Kanin en cale, en kwëỹëtaxën eñëŋënax eŋ.»

End etëra ed Yesu eŋ

47 Ga ko yeƴan ɓayi baxo Yesu ga h̃atëgu këni na enga end ɓela. Ar bano w̃acënd Yuda an, asëfan aɓat ang ebani epëxw gë ɓëxi ak, lëngwënëgu bax. Ga sëkar këni gë Yesu, w̃ega këŋo bëxiɓ. 48 Ata re ko Yesu: «Oko Yuda, momega nde këƴe lëxwënd wëno Asëñiw̃ ar ala an?» 49 Ga wat këni er bax h̃atëgund in, ɓësëfan ɓën re këni: «Axwën mëni taw̃ëra nde gë duxuma in?» 50 Ata aɓat w̃ëlën këɓi, saw̃ këŋo xaɗëp ir aŝaɗaxan alëngw in baɗ anëf and liw̃ aŋ. 51 Ɓarikan Yesu re ko: «Teɓin, gwac ex!» Na ga lëk këŋo asoŝan ajo gër anëf, fakën këŋo. 52 Ata Yesu w̃ëka këɓi ɓëŝaɗaxan ɓëlëngw ɓën, gë ɓemun ɓend ɓënëkona ɓër Aciw̃ and Kaxanu ɓeŋ do gë ɓëxarëk ɓër Ɓëŝëwif ɓën: «Ba arek nde hi këme mëŋ ƴowaxënëgu kën gë oduxuma do gë okwëlekwële ene tëraxën? 53 Key yo key ga bane fedërënde wa gër Aciw̃ and Kaxanu do ane tëra bana? Ɓarikan, anëka h̃atëguk apëxëd andewën aŋ do gë and panga ind ecamëɗan aŋ.»

54 And sëra këno Yesu aŋ, w̃ëla këno monas xali gër yangana ir iciw̃ ind aŝaɗaxan alëngw, ata Piyer këɓi sëfëgund nacët ako. 55 Ga fëtën këni xoɗux mërëxand ir yangana, ỹëpara këni jeƴ gër oyesa do Piyer xetëna këɓi moñëpa. 56 Ata endënaw̃ emat wat këŋo and h̃oɓa këŋo xoɗux aŋ. Ga faɓ këŋo, re ko: «Ajo gë ar sëra këno ajo ebani.» 57 Ɓarikan Piyer ga ko ƴax ko rend: «Aɓiw̃ën, wëno amo nang ex na ɗe!» 58 Ga nëkanak, ala aŝëxe xwita këŋo Piyer do re ko: «Wëj ɓëte ar enga end ar sëra këno ajo hi këƴ ɗe!» Yaka këŋo: «Wëno ame gi ex na ɗe gër enga eŋo!» 59 Ɓëte ga xucak apëxëd amat, ala aŝëxe ko rend: «Enimin, gayikako asoŝan ajo Agalile ex, gë mëŋ ebani.» 60 Aŋo re ko Piyer: «Wëj er këƴ rend ijo, wëno ame nang ex na!» Ata yata ko ecare el. 61 Axwën Yesu nëkona ko gand Piyer, ga faɓër këni, Piyer xwita ko afel fel baŋo mëne doro ɗamana exo yata ecare el, anëka këŋo ƴaxëta ɓakëlëbëd ɓatas. 62 Piyer ŝan ko kwël do ko sesëxënd ga fulët këŋo otes.

63 Ata ɓër sëra baŋo Yesu ɓën këno lëŝërand do këno xëmërand. 64 Ɓandëmar eni pëɗ ɓangës ɓaŋ eno këm do eno mëka: «Wëj alaw̃ënel ar Kaxanu an, nangënëlëɓo ngwa ba noỹo xëm ki!» 65 Mondako bano ŝirërand gë oteɓën seɓën këm. 66 Ga wecak, amara and ɓëxarëk ɓër Ɓëŝëwif aŋ, gë ɓëŝaɗaxan ɓëlëngw ɓën do gë ɓëŝalen ɓën w̃ëla këno Yesu gër akwëndaya andeɓën. 67 Ata w̃ëka këno: «Angëmëne wëj ex Afexën an, pelëlëɓo!» Yesu yaka këɓi: «And këmun fel aŋ, ane ma na, 68 ɓëte and këmun w̃ëka aŋ, ane yaka na. 69 Elod gërëgako, nangin mëne awat këne wat wëno Asëñiw̃ ar ala an ga xetëna këmo Kaxanu gand liw̃, gër owun orexëm.» 70 Ata xeỹ këni ŝor: «Ba wëj nde ex Asëñiw̃ ar Kaxanu an?» Yaka këɓi: «Go dëŋ ex!» 71 Ata re këni ɓëte: «Osede ax bo ex na ene wële. Ax gi ex na nde ɓiyi ɗek dëŋ wël kënëŋone?»

23

End gër eyang ed Pilat eŋ

1 Ɓëŝaɗaxan ɓëlëngw ɓën, gë ɓëŝalen ɓën do gë ɓëxarëk ɓër Ɓëŝëwif ɓën xani këni ɓën ɗek do w̃ëla këŋo Yesu gër Pilat. 2 Ga këno nagaŝandëra këni rend: «Ɓiyi fënga këŋo ala ajo ga këɓi ŝoñ ɓër enëng endeɓi ɓën eni teɓ emeɗën ed ŝagale owun or Sesar el. Ɓëte gë andexëm ko w̃acayand Afexën do emun endeɓi.» 3 Ata Pilat w̃ëka këŋo Yesu: «Wëj nde ex emun end Ɓëŝëwif eŋ?» Yesu yaka ko: «Wëj w̃ac ke ɗe mondako!» 4 Pilat fel këɓi ɓëŝaɗaxan ɓëlëngw ɓën do gë ɗek amëxwër aŋ: «Wëno amena and këmo nëpaxën ala ajo ame wat ex na.» 5 Ɓarikan ɓën ga xemëna këni, këni rend: «Aŝoñ këɓi ŝoñënd ɓela ɓën eni ŋëp owun orewën ol, ɗek ebar ed Yude el këɓi sëƴalind mondako ga ỹanaw ko gër ed Galile, xali gër Yerusalem ro.» 6 And wël ko eŋo aŋ, Pilat w̃ëka këɓi ba Yesu Agalile exo. Yaka këno mëne go dëŋ ex. 7 Pilat ga wata ko mëne Yesu ar gër owun or Erod, emun end gër ebar ed Galile eŋ, hi ko fel këɓi eno mëlan gayik ɓakey ɓaŋo na gër Yerusalem ƴow baxo.

End gër yangana ir Erod eŋ

8 Erod nëngandëra këŋo and wat këŋo Yesu aŋ. Enimin, elod anëka fo ỹandi baŋo eŋo nang gayik awël baxo wëlënd ɓend ko rind ɓeŋ do ayar baxo yarënd eŋo wat ga ko ri ecarax. 9 Ata Erod w̃ëkara këŋo xali Yesu, ɓari gematak aŋo yaka bana. 10 Ɓëŝaɗaxan ɓëlëngw ɓën do gë ɓëŝalen ɓën xemëna këni këno nagaŝandërand Yesu. 11 Erod gë ɓënëkona ɓërexëm ɓën rixëra këno eŋo ƴepënaxën. Erod, and lëŝëra këŋo xali fed këŋo aŋ, ŝuɗ këŋo ocuɗ ombarax ang emun fo. And fed këŋo aŋ, ŝëñëta këɓi eno ɓakali gër Pilat. 12 Yatijo hi bani oɗawo Erod do gë Pilat, xarak ɓërangoỹëra ebani.

End kiti ind Yesu eŋ

13 Ga h̃ateli këno Yesu, Pilat w̃ac këɓi ɓëŝaɗaxan ɓëlëngw ɓën, gë ɓëxarëk ɓën do gë ɓër hi bax na ɓën. 14 Re ko: «Wën w̃ëlanëgu ke ala ajo do re kën mëne mëŋ këɓi ŝoñënd ɓulunda in. Ax gi ex na nde ogës odewën dëŋ w̃ëkara këmo? Wëno cëŋ amo kor na monëp gë ɓend nagaŝandëra këno wën ɓeŋ. 15 Ɓëte Erod dëŋ aŋo korëguw ex na eŋo nëp mëŋ ɓakalixënëgu këŋo gër ndam ro. Amena ax gi ex na and këmo law̃axën. 16-17 Ocoroɗa odam ok këmëni seɓën eno cew̃ëra do moteɓët.» 18 Ata na xeỹ këni ŝor: «Teɓëtëlo Barabas! Teɓëtëlo Barabas do eƴo ɗaw̃ ajo!» 19 Xarak Barabas ijo andepëra hi baxo gayik axoỹën xoỹën banëɓi mëŋ gë ɓoŝandaw̃ ɓëlëngw ɓër angol ɓën do w̃ereli banëɓi xali law̃ këno ala. 20 Pilat w̃ëka këɓi gaŝëxe ba noỹo sana këno eŋo, xarak mëŋ Yesu ỹandi baŋo eŋo teɓët. 21 Ata yaka këni ŝor: «Ali, pikalo gër kërëwa! Pikalo gër kërëwa!» 22 W̃ëka këɓi ɓëte atasën aŋ: «Inew̃a w̃en ko? Ga re këme amena amo wateli ex na and këmo law̃axën. Aseɓët këmo seɓët and këno ŝew̃ëra ocoroɗa aŋ.» 23 Aŋo xeỹ këni kaŝ-kaŝ mëne eŋo pika. 24 Ata Pilat w̃a ko ex gi ang w̃ëka bani ak. 25 Pilat seɓët këŋo Barabas, ar fëra bano gayik ala law̃ baŋo yatir xanin bani emer gër angol an. End Yesu eŋ cëŋ, seɓ këɓi ocoroɗa ok eno dixëra ang ỹandi këɓi ak.

End gër kërëwa eŋ

26 Ocoroɗa ok ga këno w̃ëla Yesu gër ed këno fikax, fed këni gë Simoŋ Iɓësiren ga hiw ko gër oŝënga. Ga nëỹali këno, lapara ko osëx or këno fikaxën Yesu ol do këŋo sëfand Yesu gë andepoƴ. 27 Ata enga end ɓela kënëɓi sëfand. Ɓësoxari ɓën ga këno ỹaw̃ Yesu këni renitand. 28 Yesu and nëkona këɓi aŋ, re ko: «Wën ɓësoxari Ɓëyerusalem, tesin endewën eŋ do gë end oɓaŝ orewën eŋ, kërene ñaw̃ na wëno! 29 Në eƴow ex ɓakey ɓand kën ỹana end dend: “Nëngandëraleɓi ɓësoxari ɓëɓoroxok ɓën, ɓër elod ani dëw̃ ex na do elod ano yerin ex na itox ɓën!” 30 Amëd aŋo, ɓela ɓën are këni ỹana eni dend: “Osënd wëcaninëɓo! Ɓëtënd wëginëɓo!” 31 Ga këne narënënd ako wëno ar ex osëx oŝëkët an, kaŝ kënun narëndëra wën ɓër ex otëx oŋaỹëk ɓën.» 32 Yatijo, ɓërek ɓëxi banëɓi w̃ëlalind gë Yesu enëɓi ɗaw̃ëx. 33 And h̃at këni gër ed bani w̃acënd «Egor» aŋ, fika këno Yesu mërëxand ir ɓërek ɓëxi: aɓat gand liw̃, ajo gand ŝame. 34 Ata Yesu ko rend: «Faba teɓanëlëɓi, gayikwa ani nang ex na er këni rind in.» Ocoroɗa ok ri këni ɓëñak eni cetëraxën ɓanjëm ɓandexëm ɓaŋ. 35 Ɓulunda ir Ɓëŝëwif in xwëŝaraw këni ler na do kënëɓi nëkonënd. Ɓarikan ɓëlëngw ɓën ga këno lëŝ Yesu këni rend: «Ga baɓi fexën wa ɓeŝëxen ɓën, pexënayalexo gë andexëm dëŋ angëmëne mëŋ ex ar yata këŋo Kaxanu an!» 36 Alëŝ bano lëŝënd ɓëte ocoroɗa ok; and këno sëka aŋ, eno nën ngoƴ iŋerëk 37 do eni dend: «Angëmëne wëj ex emun end Ɓëŝëwif eŋ, pexënayal gë andeƴ dëŋ!» 38 Oñëgw fikali bani na në ingomb gomb yaɓët gaf irexëm in mondako: «Ajo ro ex emun end Ɓëŝëwif eŋ.» 39 Ata arek aɓat gër ɓër fika banëɓi gë Yesu këŋo ŝirënd: «Ax gi ex na nde wëj ex Afexën an? Pexënayal gë andeƴ eƴëɓo pexënaxën ɓiyi ɓëte!» 40 Ɓarikan arek axinëm an këŋo xexënd mondako: «E wëj ba aƴo yëdand na nde Kaxanu? Ax gi ex na nde andamat nëp kënëɓo? 41 Ɓiyi cëŋ, er hi këɓo ijo ŝenene ex, gayikwa oxeỹ oreɓi fo ɓakaxënënd. Ɓarikan mëŋ ỹoweỹ axo men ex na.» 42 Ata re ko ɓëte: «Yesu, këla, kwitayi ɗe axwita wëno yatir këƴ ɓakaw gër ngwën gë owun oreƴ ol.» 43 Yaka këŋo: «Awël nde, ɗal in këmi felënd, doro dëŋ wëj gë wëno ah̃at ke h̃ate gër araƴen.» 44 Anëka bax h̃atënd eñan eŋ keŋ gër gaf ga ŝamëɗanëk ɗek ebar el xali hik poxoŝ gaf in: 45 Eñan eŋ aŝilipa ŝilipa bax. Ata h̃esik ciɗët anjëm amëgax and bax weɗind lëngwe ir Aciw̃ and Kaxanu aŋ. 46 Aŋo xeỹ ko Yesu: «Faba, anëka këmi w̃aŝëlind angoc andam aŋ.» Ga yeƴan ko na mondako, kwël xoti ko. 47 Alëngw ar ocoroɗa an ga wat ko ang ŝës ko Yesu ak, ŝëkwa këŋo Kaxanu mondako: «Enimin, ala ajo ar ŝenene ebaxo.» 48 Amëxwër and ɓër ƴow bax onëkon aŋ, këni renitaxënd tar fëña in ga wat këni mëne anëka xor këŋo Yesu. 49 Ɗek ɓër nang baŋo Yesu ɓën, gë ɓësoxari ɓër laŋëtaraw baŋo elod gër ebar ed Galile ɓën xwëŝara këni nacët ako do këno nëkonënd.

End gër añeg eŋ

50 Gër Amara and ɓëxarëk ɓër Ɓëŝëwif, asoŝan ar gë onden, ar ŝenene ebax na do bano w̃acënd Yosef. 51 Gër Arimate, angol and Ɓëŝëwif, xaniw baxo; axo gixeli bana gër ɓër xiti baŋo do narëndëra baŋo Yesu ga baxo ŝënind owun or Kaxanu ol. 52 Mëŋ ƴe bax gër Pilat xara këŋo eman end Yesu eŋ. 53 Pilat ga w̃a ko, Yosef fedali ko eman eŋ. Fëlëra këŋo gë këpas, do w̃ëxëta këŋo në ỹeg ir fës bani në aparëfac, gër ir elod ala ano mëxwëtaxën bana. 54 Yatijo bax ỹanand akey and eteyëta aŋ do Ɓëŝëwif ɓën anëka bani xëñënarand. 55 Ɓësoxari ɓër laŋëtaw baŋo Yesu elod gër ebar ed Galile ɓën, ga sëfa këno Yosef, wat këni ỹeg in do ang w̃ëxëta këŋo ak. 56 Ataŋ w̃aỹi këni eni ɓarërax ogu onëngax do gë angiri eni koŝaxënëɗ gër eman end Yesu. Ata ang rek acariya and Moyis ak, fëɓ këni akey and eteyëta aŋ.

24

End ekani ed gër ecës eŋ

1 Yatir akey aỹanar and loxo, ɓësoxari ɓër ebax ɓësëfan ɓën ƴe këni mopëɗ gëɓër gër ỹeg ir Yesu ga w̃ëla këni ogu onëngax ond ŝutëra bani oŋ. 2 Sëk këni angaỹ and weɗi bax lilaya ir ỹeg aŋ ga xënik gë beɓët. 3 Ga lil këni gër ỹeg, nema këni eman end Axwën Yesu eŋ, 4 ata wëlandëra këɓi. Aŋo ŝanayaxën kënëɓi ɓësoŝan ɓëxi gë ɓanjëm ɓand jing-jing. 5 Ga yëdara këni, ɓësoxari ɓën, rën këni do faɓ këni laŋ ebar el. Ata ɓësoŝan ɓëjo w̃ëka kënëɓi: «Inew̃a këno ŝalaxënënd aɓëngw an gër ɓëŝësëk ro? 6 Axo bo ex na ro, anëka xani ko gër ecës. Kwitayin ang baŋun felënd and hi ban gër ebar ed Galile ak. 7 Ga baŋun felënd mëne afo eno ɗëxw mëŋ Asëñiw̃ ar ala an gër ɓëw̃endëran do eno pika gër kërëwa exo cës. Ɓarikan, axani ebax exo kani gër ecës akey atasën aŋ.» 8 Ata xwita këni ɓësoxari ɓën mëne mondako dëŋ felëra baɓi Yesu. 9 Ga ŝan këni na gër ỹeg, ɓaka këni eni tëfëtërax ɗek eŋo gër ɓësëfan epëxw gë aɓat do gër ɗek ɓësëfan ɓëŝëxe ɓën. 10 Er hi bani: Mari Madëlen, gë Yowana, gë Mari nëm ir Ŝak do gë ɓësoxari ɓër laŋët baɓi ɓën reƴax këni gër oparëxanda od Yesu mëne go dëŋ ex. 11 Ɓarikan oparëxanda ok ani kwëta bana eyeƴan ed ɓësoxari el. Er bani yëland anëx ex. 12 Ata xwiriŝ Piyer hër ko xali gër ỹeg. Ga ƴëkwa ko lëf, wat ko gër ebar eɓun ed ɓënjëm ɓënd ŝeriraxën bano Yesu ɓëŋ. Ata w̃aỹi ko kwël ga ŝaran këŋo endeƴ eŋo.

End ɓësëfan ɓëxi eŋ

13 Do kwël yatijo fo, ɓësëfan ɓëxi ɓër Yesu xani bax gër Yerusalem këni ƴend gër ingol ind këni w̃acënd Emawus, në ɓapakan epëxw gë amat. 14 Tar fëña in bani xanarënd ɓend Yesu ɓeŋ. 15 Ga këni rendëra, Yesu mëŋ dëŋ ŝoma këɓi do kwël këni sëfërënd. 16 Aye dëŋ bano watënd ɓarikan afoɗ foɗ baɓi do bani sëkwanënd eno kwita in. 17 Ata w̃ëka këɓi: «Ɓend ine ngwa kën xanarënd tar fëña in?» Ga logën këɓi, xwëŝa këni. 18 Yaka ko ar bano w̃acënd Këlewopas an: «Wëj gaɓat ex ar ƴow bax gër Yerusalem an do nem këƴ er xucak ɓakey ɓaŋo in?» 19 Ata w̃ëka ko ɓëte: «End ine ngwa?» Yaka këno: «End Yesu Iɓënasaret eŋ wa. Gër ogës od Kaxanu do gër od ɓela, alaw̃ënel ar bax rind ɓecarax ebaxo do baɓi sëƴalirand Ɓëyisërayel ɓën gë or gapak. 20 Ɓëŝaɗaxan ɓëlëngw ɓën do gë ɓemun ɓendeɓi ɓeŋ lëxw baŋo eno nëpaxën do eno ɗaw̃axën mopika gër kërëwa. 21 Ɓiyi cëŋ ako yëla bami mëne mëŋ ex ar law̃ënëgu baŋo Kaxanu an eɓi dacët ɓulunda ir Isërayel in gër otaxan od ɓërangoỹëra andeɓën. Do doro ex akey atasën aŋ elod ga xucak ɓeŋo ɗek. 22 Ɗal ex mbaŋ dëŋ ŝaran këɓo er reƴa këni ɓësoxari ɓërëmar, ɓër enga endeɓi in. Aƴe ƴe bani gëɓër fo gër ỹeg ir Yesu. 23 Ga nema këni eman endexëm eŋ, ɓakaw këni, felati kënëɓo mëne omeleka ŝanayaxën këɓi do re këni mëne aɓëngw exo. 24 Aƴe ƴe bani ɓëte ɓësëfan ɓërëmar gër ỹeg do sëk këni ɓeỹ ɓën ang reƴa këni ɓësoxari ak. Ɓari mëŋ ano watëgu ex na.» 25 Ata re ko Yesu: «Wën and foɗ këŋun dëŋ ex ɗe! Ow̃ëkw orewën oŋ aleg legëk ekwëta ed ɗek ɓend reƴa këni ɓëlaw̃ënel ɓër Kaxanu el! 26 Ax gi ex na nde ako bax exo toro Afexën an, ɗamana exo ɓakanaxën enjaran endexëm eŋ?» 27 Ga ỹana ko Yesu gër ɓakayëta ɓand Moyis do gër ɗek ɓand ɓëlaw̃ënel, faỹën këɓi ɓendexëm ɓeŋ eɓi pënixën. 28 Ga këni h̃at gër Emawus, Yesu ỹandi këŋo exo kuca. 29 Ata ɓësëfan ɓëxi ɓën xara këno eŋo key na. Re këni: «Ɓayine ro, në ecëla ex eñan eŋ, anëka w̃ëɗëk!» Ata w̃a ko do kwël h̃at këni gër ndeɓën. 30 And ỹëpa këni gër eƴambëran aŋ, Yesu w̃eɗ ko amburu aŋ, ŝëkwa këŋo Kaxanu, hëbëndër ko do ŝet këɓi. 31 Amëd aŋo fëɗët këɓi onden oŋ, ata xwita këno, ɓarikan na dëŋ nem këno ɓëɗ-ɓëɗ. 32 Ata këni w̃ëkarënd: «Abaxi hi na nde ñar gër emëkw and baɓo felërawënd gër fëña aŋ, do and baɓo faỹënënd Oñëgw Omënëk aŋ?» 33 Ga xani këni na, ɓaka këni kwël gëmëɗ fo gër Yerusalem. Sëkëx kënëɓi ɓësëfan epëxw gaɓat ɓën gër ed ɓarër bani, gë ɓër baɓi sëfarand ɓën. 34 Ata xacali kënëɓi mëne enimin Axwën Yesu axani dëŋ xani ko gër ecës do mëne Simoŋ ŝanayaxën këŋo. 35 Ɓën ɓëte reƴa këni mëne gë Yesu sëfërëx bani xali h̃at këni gër ndeɓën, do mëne gër eƴambëran fo xwita këno and hëbëndër ko mburu aŋ.

36 Ani ŋata bana eŋo, Yesu ŝanayaw ko mëŋ dëŋ mërëxand, do fel këɓi: «Kaxanu yëlëŋun wa aketëxeta aŋ!» 37 Na lëk këɓi anjiỹ atëm do këɓi rëgëndërand gayik er yëla bani angoc andexëm aŋ ex. 38 Ɓarikan mëŋ w̃ëka këɓi: «Inew̃a wëlandëraxën këŋun gër ow̃ëkw orewën? Inew̃a ɓayik an kwëta ex na mëne wëno dëŋ ex? 39 Nëkoyin otaxan ok gë osapar oŋ, wëno dëŋ ex. Ɗëkërayine tan! Aye nang kën mëne angoc axo gi ex na gë eman ang këne watënd ak.» 40 And yeƴaneli këɓi mondako aŋ, w̃asindëra këɓi ɓambënut ɓaŋ gër otaxan do gër osapar. 41 Ado ga nëngandëra baɓi ani ma ba na pere mëne Yesu dëŋ ex. Ata mëŋ w̃ëka këɓi: «Eƴamb ƴamb nde ex na?» 42 Yël këno aton and ekan ebëkawëka. 43 Ga xana ko, ƴak këŋo ogës odeɓën dëŋ. 44 Ata re ko: «And hi bane në ereɓat aŋ, afel bamun felënd mëne ah̃ata kë h̃ata ɗek ɓeɓër ỹëgw këni gër acariya and Moyis gë ɓëlaw̃ënel ɓër Kaxanu ɓën do er rek gër Calemoñëw̃ endam in.» 45 Ata na dëŋ fërëtën këɓi onden ond eɓi pënixën er rek akayëta and Kaxanu in. 46 Ata fel këɓi: «Mondako ga ỹëgw këni gër akayëta and Kaxanu mëne wëno Afexën an, anarëndëra ebax ene narëndëra xali, ene ɗaw̃. Ɓarikan me kani gër ecës yatir akey atasën aŋ. 47 Do end enëngwët ed ola eŋ, gë end eteɓan ed ɓeñëŋënax eŋ, ɓësëfan ɓërexëm ɓën afemëra këni ỹana eni pemërand gër ow̃ac orexëm gër ɗek ɓenëng ɓend ɓela, ga ỹana ỹana këni gër Yerusalem. 48 Wën ɓësëfan ɓën ex ɓër otede ok. 49 Er ɓeƴa baŋun Faba in alaw̃ëneli këmun law̃ëneliw. Cëniyin gër angol and Yerusalem xali eŋun yël Kaxanu panga indexëm ind ƴaŋ iŋ.»

End Yesu ƴaŋ gër orën eŋ

50 Ga xucak eŋo, Yesu w̃ëla këɓi ɓësëfan ɓërexëm ɓën gand ingol ind Betani. Yën ko otaxan ok do këɓi ŝalenënd. 51 Nand baɓi ŝalenënd na, kwël dëŋ këni seɓëtarënd, ga ko ŝëg end orën eŋ, xali ŝilipax ko. 52 Amëd aŋo ŝale këno do ɓaka këni gër Yerusalem gë onënga osëm. 53 Key yo key bani fedërënd cale iŋ gër Aciw̃ and Kaxanu do bano ŝëkwand Kaxanu.

✡ 1:17 1.17 Malaxi 3.23-24

✡ 2:23 2.23 Andocane 13.2

✡ 4:4 4.4 Andocane 8.3

✡ 4:8 4.8 Andocane 6.13

✡ 4:11 4.11 Calemoñëw̃ 91.11-12

✡ 4:12 4.12 Andocane 6.16

✡ 4:19 4.19 Esayi 61.1-2

✡ 7:27 7.27 Malaxi 3.1

✡ 10:12 10.12 Añanar 19.24-28

✡ 20:42 20.42 Calemoñëw̃ 110.1

* 22:25 22.25 Gër ebar ed Ɓëgërek, ow̃ac olo banëɓi yëlënd ɓemun ɓeŋ.

✡ 22:37 22.37 Esayi 53.12

Ŝaŋ

1

2

3

4

5

6

7

8

9

10

11

12

13

14

15

16

17

18

19

20

21

Atëfëtan and Yesu ang ỹëgw ko Ŝaŋ

Lilaya in

Akayëta aŋo, Ŝaŋ, asëfan aɓat ar Yesu Kërisët, ỹëgwëk. Areƴa ko reƴand mëne Yesu ex Eyeƴan ed hik ala el. Mëŋ ex Asëñiw̃ ar Kaxanu an, Afexën ar ɓeƴa baxo Kaxanu alaw̃ënëli këŋo law̃ëneliw gër ngwën an. Gër akayëta aŋo ɓecarax ɓenjongëɓeki ɓend ri ko Yesu eni maxën ɓela ɓën mëne mëŋ ex Asëñiw̃ ar Kaxanu an. Gayikwa ar kë w̃a mëne Yesu ex Asëñiw̃ ar Kaxanu an, kë ŝotënd aniyan and din ir din and w̃ëlawënëgu këɓi ɓenëng ɓend ɓela ɓeŋ ɗek gër ebar ro. Er ex gër akayëta in:

End eyeƴan ed Kaxanu do gë epemëra ed Ŝaŋ Batis eŋ: 1.1-34.

End eyata ed ɓësëfan eŋ: 1.35-51.

Ɓecarax ɓenjongëɓeki ɓend Yesu ɓeŋ: 2.1–12.50.

End ecës ed Yesu do gë ekani ed gër ecës eŋ: 13.1–20.1-10.

End canaya ed Yesu gër ɓësëfan ɓërexëm ak: 20.11–21.25.

1

End eyeƴan ed Kaxanu eŋ

1 Elod gër ỹanar hik eyeƴan el, do Eyeƴan el ebax gë Kaxanu, do Eyeƴan el hik Kaxanu. 2 Elod gër ỹanar hi këni, Eyeƴan el do gë Kaxanu. 3 Er ex yo gë mëŋ ri ko Kaxanu, do ỹoweỹ ax gi ex na er ɓayik axo di ex na gë mëŋ. 4 Gër eyeƴan elo ŝanëguk aniyan aŋ, do aniyan aŋ ex angoɓen and ɓela aŋ. 5 Angoɓen aŋ h̃oɓak ecamëɗan el, do ecamëɗan el aŋo kwëtaya ex na.

6 Akey amat, h̃atëgu ko ala, ga law̃ënëgu këŋo Kaxanu, ow̃ac orexëm ol ex Ŝaŋ. 7 Mëŋ ƴow bax exo gi sede, eni kwëtaxën angoɓen aŋ ɗek ɓela ɓën. 8 Ŝaŋ aƴow fo ƴow baxo exo gi sede ir angoɓen in axo gi bana mëŋ dëŋ angoɓen aŋ. 9 Eyeƴan el ex angoɓen and ɗal and këŋo h̃oɓand ala ar ex yo aŋ; aƴow ƴow bax gër ngwën. 10 Aƴow ƴow bax gër ngwën, ɓarikan ngwën iŋ elod aŋo nang ex na, xarak Kaxanu, paɓ gë angoɓen ri ko ngwën iŋ. 11 Angoɓen aŋ ƴowëk gër ebar edexëm, do ɓërexëm ɓën h̃ëp këni eno kwëtaya. 12 Ɓarikan, ɓër xwëta këŋo ɓën ɗek, ɓër xwëtak ow̃ac orexëm ɓën, këɓi yëlënd panga ind eni gixën oɓaŝ or Kaxanu. 13 Kaxanu dëŋ ri këɓi oɓaŝ orexëm gë oñandi odexëm ok, ax gi ex na gë oŝat do gë oñandi od eman, ax gi ex na ang këno rëw̃ënd ala ak, ax gi ex na dëŋ oñandi od ala. 14 Eyeƴan ed Kaxanu el hik ala, lëg ko gër ebar edeɓi, wat këmi enjaran endexëm eŋ, enjaran en Asëñiw̃ ar tañ, ar xaniwëk gër Faba Kaxanu eŋ, ỹëm ko gë oyekax ol do gë ɗal in. 15 Ata Ŝaŋ Batis ga ko reƴa poyoma endexëm eŋ, xeỹ ko: «Mëŋ ex ar bame rend: “Ar ke sëfëgund an, lëngwatëgu ke gayik mëŋ anëka hi ko ɗamana me gixën.”» 16 Ata ɓiyi ɗek këɓo yëlënd ɗek oyekax orexëm ol do këɓo ɓaŝënënd key yo key. 17 Gayikwa acariya aŋ paɓ gë Moyis ƴowëk gër ngwën, oyekax ol do gë ɗal in ƴowëk gë Yesu Kërisët. 18 Elod ala aŋo wat ex na Kaxanu, ɓarikan Asëñiw̃ ar tañ an, ar pëlot gër yomb irexëm an fo nangën këɓo.

End osede or Ŝaŋ Batis eŋ

19 Ɓaxëtin osede or reƴa baxo Ŝaŋ Batis gër Ɓëŝëwif ɓër xaniw bax elod gër Yerusalem ga law̃ënëgu kënëɓi ɓëŝaɗaxan do gë ɓërandëw̃ëra and Lewi, eno mëkara mondako: «Wëj noỹo wa hi këƴ?» 20 Ata mëŋ axo ƴax ex na, yaka këɓi fac: «Wëno, ame gi ex na ɗe Afexën an!» 21 W̃ëka këno ɓëte: «Noỹo cëŋ hi këƴ? Ba wëj nde ex Eli?» Yaka këɓi ɓëte: «Ali, ame gi ex na Eli.» Re këni ɓëte: «Do wëj nde ex alaw̃ënel ar Kaxanu ar bax ƴowënd an?» Yaka këɓi: «Ɓëtëɗën!» 22 Aŋo re këni: «Noỹo wa hi këƴ? Mi ɓakaxën gë eyaka gër ɓër law̃ënëgu këɓo! Wëj dëŋ noỹo këƴ rend hi këƴ?» 23 Yaka ko Ŝaŋ:

«Wëno ex oniw̃ or kë xeỹënd gër ladawe ol, Wëno kë rend:

“Ɗëbëtin fëña ir Axwën in”,

mondako re baxo alaw̃ënel Esayi✡».

24 Ata ɓërolaw̃ën ɓër w̃ëkara ɓën Ofariseŋ ebax. 25 W̃ëka këno: «Ine cëŋ këƴëɓi ɓuyixënënd ɓela ɓën gayikako aƴ gi ex na Afexën an, aƴ gi ex na Eli, aƴ gi ex na ɓëte alaw̃ënel ar kë ƴowënd an?» 26 Ŝaŋ Batis yaka këɓi: «Wëno gër men këmëni ɓuyind ɓela ɓën. Ɓarikan, ala ex na mërëxand irewën, ar ano nang ex na; mëŋ ke sëfëgund! 27 Wëno ado axe ñap ex na me pët ogux od ɓapeɗ ɓandexëm ok.» 28 Mondako xuca bax eŋo gër ingol ind Betani, ekeg Yurëdeŋ in, gër ed baɓi ɓuyirand Ŝaŋ Batis ɓela.

End ŝaɗaxa eŋ

29 Në ecan ijo, Ŝaŋ Batis watëgu këŋo Yesu ga ko ƴow. Ata fel këɓi ɓër xeta baŋo ɓën: «Nëkoɗo ar këŋo ŝaɗaxa Kaxanu exo dëxëtaxën amena and ngwën an*. 30 Mëŋ bamo rend: “Ar ke sëfëgund an lëngwatëgu ke gayik mëŋ anëka hi ko ɗamana me gixën.” 31 Wëno amo nang bana. Eno nangaxën ɓulunda ir Isërayel in këmëni ɓuyixënënd ɓela ɓën gër men.» 32 Ŝaŋ Batis areƴa reƴa baxo ɓëte: «Awat wat këmo Angoc Amënëk aŋ ga ko fedaw, elod gër orën, ang eɗëxwëte epeŝax fo, lapa ko gër ndexëm, do ɓayi ko laŋ gër ola orexëm. 33 Wëno dëŋ amo nang bana. Ar law̃ënëgu ke mëni ɓuyind ɓela an fel baxe: “Ar këƴo wat ga lapaxën këŋo Angoc Amënëk aŋ, do exo ɓayi laŋ gër ola orexëm kë ɓuyind gë Angoc Amënëk aŋ.” 34 Awa wëno ga wat këmo këme reƴaxënënd mëne mëŋ ex Asëñiw̃ ar Kaxanu an.»

End ɓësëfan ɓëỹanar eŋ

35 Në ecan ijo, Ŝaŋ Batis gë ɓësëfan ɓëxi ɓërexëm ɓaka këni gër ed baɓi ɓuyirand ɓela. 36 Ata Ŝaŋ Batis, ga wat këŋo Yesu ga ko xuca, re ko: «Nëkoyino wa ar këŋo ŝaɗaxa Kaxanu an!» 37 Ɓësëfan ɓëxi ɓëjo ga wël këno, sëf këno kwël Yesu. 38 And nëkona ko aŋ, wat këɓi ga këno sëfa. Ata w̃ëka këɓi: «Inew̃a kën ŝaland?» Yaka këno: «Rabi» (Asëƴali), mi nang gër ed lëg këƴ ỹandi këɓo. 39 Ata re ko Yesu: «Awa ƴowën en nang.» Ga sëfa këno eni nangëx gër ed lëg ko, ɓayix këni gë mëŋ xali eñan eŋ poxoŝ gaf in.

40 Andëre, aɓinëm ar Simoŋ Piyer, ebax asëfan aɓat gër ɓëxi ɓër wël baŋo Ŝaŋ Batis do sëfa bano Yesu ɓën. 41 Ga ƴen këŋo pere Simoŋ, ar acël amat gë mëŋ an, felëgu këŋo: «Ɓiyi anëka watëgu këmo wa Afexën an» (Kërisët). 42 Ata Andëre w̃ëlaw këŋo gër Yesu. Ga faɓër këni gë Simoŋ, Yesu re ko: «Wëj ex Simoŋ, asëñiw̃ ar Ŝaŋ! Gërëgako, Kefas nëngwët këmi.» (Ekaỹ).

43 Në ecan ijo, Yesu xani ko ond gër ebar ed Galile oŋ, do fed këni gë Filip. Yesu fel këŋo: «Tëfële wëno.» 44 Filip, Abetësayida hi baxo, angol amat gë Andëre do gë Piyer. 45 Filip ga ƴen këŋo Natanayel fel këŋo: «Ɓiyi anëka wat këmo wa ar re këno gër acariya and Moyis do ɓakayëta ɓand ɓëlaw̃ënel an: Yesu Iɓënasaret, asëñiw̃ ar Yosef an.» 46 Ata re ko Natanayel: «Ine? Enjekax end fe ngwa kë xaniw gër Nasaret?» Yaka ko Filip: «Ƴow eƴo wat!» 47 Yesu wat këŋo Natanayel ga ko ƴow gër ndexëm, re ko: «Dodo nëkoyino Ayisërayel ar ɗal an! Anëx ax gi ex na gër ndexëm.» 48 W̃ëka këŋo Natanayel: «Feye ngwa nang këƴe?» Ata re ko Yesu: «Ɗamana exi ƴenëli Filip gogo nde wa wat bami moỹëpa ɗila gër andan.» 49 Aŋo re ko Natanayel: «Asëƴali, awa wëj ex Asëñiw̃ ar Kaxanu an! Wëj ex emun end ɓulunda ir Isërayel eŋ!» 50 Re ko ɓëte Yesu: «Ba gayik afel fel këmi ɗila gër andan wat bami nde xwëtaxën këƴe, awat këƴ wat ɓend xucak eŋo.» 51 Re ko ɓëte Yesu: «Ɗal in këmun felënd, awat kën wat orën ol fol do omeleka od Kaxanu ok ga këne semëra wëno Asëñiw̃ ar ala an, oko ƴaŋ ƴaŋ, oko gëɗ gëɗ.»

2

End ecarax eñanar eŋ

1 Ga xucak ɓakey ɓaki, hik ekana gër ingol ind Kana, gër ebar ed Galile. Mari, nëm ir Yesu na baxo. 2 Ga w̃ac këno Yesu gër ekana elo, ƴow ko mëŋ ɓëte gë ɓësëfan ɓërexëm ak. 3 Ga xwëtëk ngoƴ iŋ, nëm ir Yesu sëka këŋo, re ko: «Ngoƴ aɓi bo ex na ɗe!» 4 Yaka këŋo Yesu: «Asoxari, inew̃a ɓar ke wëj gë wëno gër endeƴ eŋo? Apëxëd andam aŋ ax ƴow ex na pere.» 5 Mari fel këɓi ɓëriyenin ɓën: «Diyiɗën er këŋun fel yo!» 6 Ata gër iciw̃ iŋo ɓapeƴa ɓanjongamat ɓand oxaỹ ofësëpës hi bax na. Gër ɓapeƴa ɓaŋo bani yifënd men ond bani neɓaraxënënd Ɓëŝëwif oŋ, ang rëp bax ak. Apeƴa kala gwër oɗitër keme aŝand. 7 Ata re ko Yesu: «Yifin tan men oŋ apeƴa kala cëm.» Yifëra këni cëm cëm. 8 Re ko ɓëte: «Dëmbënino gërëgako enjar end ofëna eŋ exo tëƴix.» Rëmbën këno do yëlëx këno. 9 And sëƴi ko enjar end ofëna aŋ, men oŋ nëngwëtak ngoƴ, (axo nang bana feye xaniwëk ngoƴ iŋo, xarak ɓëriyenin ɓër rëmb bax men ɓën anang nang bani). 10 Enjar end ofëna eŋ w̃ac këŋo icën iŋ, re ko: «Oko wëj aƴ nang ex na nde mëne and këƴ nëcët ngoƴ inëngax xali eɓi kor ɓela aŋ, anëɓi tëndënd na ɓëte? Do wëj këƴ nëcëtëgund ngoƴ inëngax iŋ xali gërëgako.» 11 Mondako ri baxo Yesu ecarax eñanar eŋ gër ingol ind Kana, gër ebar ed Galile. Mondako w̃asin baɓi enjaran endexëm eŋ ɓësëfan ɓërexëm ɓën, ata xwëta këno.

12 Ga xucak ekana el, Yesu ɓaka ko gër angol and Kafarënawum. Sëfër këni gë nëm, gë ɓoɓinëm do gë ɓësëfan ɓërexëm ɓën. Ɓakey ɓapënëfëne fo rix bani.

End Yesu gër Aciw̃ and Kaxanu eŋ

13 Ofëna or Apexa or Ɓëŝëwif ol ɗam hi bax. Ata Yesu ko ƴend ƴaŋ gër angol and Yerusalem. 14 Ga h̃at ko, sëk këɓi ɓëfan ɓër oxeƴ, gë ɓër opeỹ, gë ɓër olëxwëte do gë ɓënëmb ɓër koɗi gër yangana ir Aciw̃ and Kaxanu, ɗila në ɓaner. 15 Na ga lëkw ko ongux w̃ayëra këɓi ɗek eni can yangana ir Aciw̃ and Kaxanu in, gë opeỹ ak, do gë oxeƴ ak. Yamëra ko ɓakwëtaya ɓand ɓënëmb ɓër koɗi ɓaŋ, ata yiŝarëk ɓatama ɓaŋ. 16 Fel këɓi ɓëfan ɓër olëxwëte ɓën: «Nëcëtin ɓeɓijo ro! Ba an nang ex na nde mëne Aciw̃ and Faba aŋ and cale ex, do wën nëngwët kën aciw̃ and apanëraxën?» 17 Ata ɓësëfan ɓërexëm ɓën xwita këni oñëgw od rek: «Eɓalëkënali ed Aciw̃ andeƴ el, ang xoɗux fo ke ŝorënd✡!» 18 Ata ɓëlëngw ɓër Ɓëŝëwif ɓën fel këno Yesu: «Afo eƴ di ecarax mi nangaxën mëne wëj aỹap ỹap ki eƴëɓi ŋw̃aỹënd ɓela ɓën gër Aciw̃ and Kaxanu!» 19 Yaka këɓi: «Ñamin tan Aciw̃ and Kaxanu aŋo do wëno me kanin në ɓakey ɓatas.» 20 Re këni ɓëte ɓëlëngw ɓër Ɓëŝëwif: «Ba aƴ nang ex na nde mëne ɓëniy ofëxw onax gë ɓënjongimat ɓaƴaxën këni Aciw̃ and Kaxanu aŋo? Do wëj këƴ rend ɓakey ɓatas fo këƴ ri kaninaxën?» 21 Ɓarikan, Yesu ga yaka këɓi mondako end Aciw̃ and Kaxanu and baxo rend eŋ, end eman endexëm eŋ baxo yeƴanënd. 22 And xaniw ko gër ecës aŋ, ɓësëfan ɓërexëm ɓën xwita këni eyeƴan elo, ata xwëta këni Oñëgw Omënëk ok do gë er baɓi fel Yesu in.

23 And hi baxo Yesu gër Yerusalem, gër ofëna or Apexa aŋ, ɓëranjëm xwëta baŋo ga këni wat ɓecarax ɓend baxo rind ɓeŋ. 24 Ɓari Yesu aɓi kwëta bana gayik ɗek fo nang baɓi, 25 ax gi bana eno pel end ala gayikwa gë andexëm dëŋ baxo nangënd er ex gër emëkw ed ala in.

3

End Yesu do gë Nikodem eŋ

1 Alëngw ar Ɓëŝëwif ebaxëna gër enga end Ofariseŋ ar bano w̃acënd Nikodem. 2 Akey amat, ƴe ko gëmëɗ gër Yesu re ko: «Asëƴali, aye nang këmi mëne wëj Kaxanu law̃ënëgu ki eƴëɓo tëƴali endexëm eŋ. Ala ax kor na exo di ɓecarax ɓend wateli këmi ɓeŋ angëmëne ani ɓar ex na gë Kaxanu.» 3 Yesu yaka këŋo: «Ɗal in këmi felënd, ar ano dëw̃ ex na gaŝëxe an axo kor na exo wat owun or Kaxanu ol.» 4 Ata re ko Nikodem: «Mondake ko xor ala eno dëw̃ gaŝëxe and ko xar aŋ? Axor nde ko xor exo ɓaka gër acël and nëm eŋo dëw̃axën gaŝëxe?» 5 Yaka këŋo ɓëte Yesu: «Ɗal in këmi felënd, ar ano dëw̃ ex na gë men do gë Angoc an, axo kor na exo ɗil gër owun or Kaxanu. 6 Ar rëw̃ këŋo ala an, ala fo hi ko do ar rëw̃ këŋo Angoc and Kaxanu an, ar angoc hi ko. 7 Wëj kërexi caran na end re këme afo enun dëw̃ gaŝëxe eŋ. 8 Ekoc el gand ed këŋo ỹandi kë xocënd do awël fo këƴ wël ga kë rëm. Ɓari aƴ nang na ba feye xaniwëk do ba feye kë ƴend. Awa mondako fo ex end ar rëw̃ këŋo Angoc and Kaxanu eŋ.»

9 Ata w̃ëka ko ɓëte Nikodem: «Mondake kë xor ex gi eŋo?» 10 Yaka këŋo Yesu: «Oko, wëj këɓi sëƴalind end Kaxanu eŋ ɓulunda ir Isërayel in nde do nem këƴ eŋo? 11 Ɗal in, këmi felënd ɓiyi end nang këmi këmun sëƴalind, osede oreɓi ol end wat këmi ex! Ɓari wën an mand na er këmi reƴand in. 12 Angëmëne në edeƴa me ɓend gër ebar ro ɓeŋ wën an mand na do mondake kën w̃a ɓend ƴaŋ gër orën ɓeŋ? 13 Elod ala axo ƴe ex na ƴaŋ gër orën; wëno Asëñiw̃ ar ala an fo fedawëk. 14 Ang xaw̃ ɓaŋo Moyis andën and ƴawale gër ladawe ak, mondako fo këne xaw̃ wëno Asëñiw̃ ar ala an 15 do ar ke xwëta yo aŝot ko ŝot aniyan and din aŋ.

16 «Gayikwa Kaxanu mbaŋ h̃an këɓi ɓela ɓër gër ngwën ro ɓën, mëŋ yëlaxën këɓi Asëñiw̃ ar tañ arexëm an, do ar këŋo xwëta yo exo cot aniyan and din aŋ. 17 Enimin, Kaxanu eɓi pexënaxën ɓela ɓën law̃ënëgu këŋo Asëñiw̃ arexëm an gër ngwën ro, ax gi ex na eɓi nëpaxën. 18 Ar këŋo xwëta Asëñiw̃ ar Kaxanu an aŋo nëp na. Ɓari ar aŋo kwëta ex na an anëka nëp këŋo gayik axo kwëta ex na ow̃ac or Asëñiw̃ ar tañ ar Kaxanu ol. 19 Awa në eŋo këɓi nëpaxën Kaxanu: ga ƴowëk angoɓen aŋ gër ngwën ro, ɓela ɓën ŝus këni, do h̃an këni ecamëɗan el gayik ɓeɓër këni rind ɓën ax ye ex na. 20 Ata ar kë w̃endërand an kë ŝusënd angoɓen aŋ, do axo tëkand na këdi kë fëlëtar ɓeñëŋënax ɓend ko rind ɓeŋ. 21 Ɓarikan, ar kë rind end ɗal an kë sëkand angoɓen aŋ eni wataxën ɓela ɓën mëne ɓeɓër ko rind ɓën gë Kaxanu këni rind.»

End or gapak or Yesu eŋ

22 Ga xucak eŋo, Yesu gë ɓësëfan ɓërexëm ɓën ƴe këni gër ebar ed Yude, xeyërax këɓi fën ɓakey do kënëɓi ɓuyind ɓela ɓën. 23 Ŝaŋ Batis, gër ed këɓi ɓuyind ɓela ɓayi baxo gër Enoŋ, ler gër ingol ind Salim gayik mbaŋ ebax men oŋ. Fën bani ƴend ɓela ɓën eɓi ɓuyix. 24 Amëd aŋo ano përa bana pere Ŝaŋ Batis.

25 Ata akey amat, ɓësëfan ɓërexëm ɓën këni ŝampërend gë Aŝëwif aɓat end mondake këni rind ew̃unëtan el. 26 Ga sëka këno Ŝaŋ Batis, re këni: «Asëƴali, ar ƴow bax ekeg ed Yurëdeŋ xali reƴa baƴ endexëm an, në eɓuyi eɓi ɗe ɓela ɓën do ɗek mëŋ fo këno sëfënd.» 27 Ata Ŝaŋ Batis yaka këɓi: «Ala an er ŝot ko yo, orën ol yël këŋo. 28 Wën dëŋ awël wël këne ga këme reƴa mëne ame gi ex na Afexën an, alëngwa fo lëngwaw exe tëfëraxënëgu. 29 Icën iŋ wa këŋo xanand endënaw̃ end eñër eŋ, ax gi ex na lawo ir këŋo laŋët in. Alaŋëta an, alaŋët fo këŋo laŋëtënd, do mbaŋ këŋo nëngandëraɗ ga këŋo wëlënd icën iŋ. Mëŋ ex, wëno ɗek hi këme onënga ol. 30 Ado wëlil exo mëŋ do wëno ene kwëya ɓela ɓën.

31 «Ar xaniwëk ƴaŋ gër orën an ỹëmbëta këɓi ɗek ɓela ɓën. Ar gër ebar an, ar gër ebar fo ex do end gër ebar fo ko yeƴanënd. Ar xaniwëk ƴaŋ gër orën an nëmëca këɓi ɗek ɓela ɓën. 32 Er watëgu ko in do er wëlëgu ko gër orën in ko reƴand. Ala ax ma ex na osede orexëm ol. 33 Ɓarikan ar w̃ak osede orexëm an reƴak mëne Kaxanu ɗal exo. 34 Kaxanu yël këŋo gë etëƴin këm Angoc andexëm aŋ ar law̃ënëgu këŋo an. Mëŋ ex er ko reƴand in gër Kaxanu xaniwëk. 35 Sëm in ɓon h̃an këŋo Asëñiw̃ do ɓeỹ ɗek seɓënan këŋo. 36 Ar w̃ak end Asëñiw̃ ar Kaxanu eŋ ŝotëk aniyan and din aŋ. Ar aŋo kwëta ex na an axo cot na aniyan aŋo, do oxoỹ or Kaxanu ol laŋ ex gër ndexëm.»

4

End asoxari Asamari eŋ

1 Ata Axwën Yesu nang ko mëne Ofariseŋ ok wël bax mëne ɓësëfan ɓërexëm ɓën ỹëmbëk nëmëc gë ɓër Ŝaŋ Batis ɓën, ɓëte ɓër këɓi ɓuyind ɓën ỹëmb nëmëc. 2 Enimin, ɓësëfan ɓërexëm ɓën baɓi ɓuyind, ax gi ex na Yesu mëŋ dëŋ. 3 Ata na ga xani ko gër ebar ed Yude w̃aỹi ko gër ed Galile. 4 Afo ir ebar ed Samari in ebax exo kuca. 5 Ga ko ƴe, h̃at ko gër angol and bani w̃acënd Sikar, ler gër oŝënga or Yakob or yël baŋo asëñiw̃ Yosef. 6 Na bax andu and Yakob aŋ. Yesu, ga sëkwëra ko oñe oŋ, ỹëpa ko ler gër andu, xarak amëd aŋo eñan eŋ keŋ gër gaf hi bax.

7 Na ƴow ko asoxari Asamari edëmb ed men. Ata re ko Yesu: «Yëluɗe wa me ceɓ.» 8 Xarak, ɓësëfan ɓërexëm ɓën gër angol ƴe bani eni yëcëraw er këni ƴamb in. 9 Ata re ko asoxari an: «Yama wëj Aŝëwif nde ke xarand men ond eceɓ wëno Asamari?» (Rexën baxo mondako asoxari an, Ɓëŝëwif ɓën abani sëkar na gë Ɓësamari ɓën.) 10 Ata Yesu yaka këŋo: «Kido anang nang baƴ er ko yëlënd Kaxanu in do kido afëni fëni baxi noỹo hi këme wëno ar ki xarand men ajo an, wëj dëŋ xaradoxe. Ata yël domi men ond kë yëlënd aniyan oŋ.» 11 Na re ko asoxari an: «Oko axwën, aƴ gi ex na gë siwo ir këƴ rëmbaxën, do andu aŋ atiw̃ax ex. Feye wa këƴ ŝotëgu men ond kë yëlënd aniyan oŋo? 12 Yakob, axarëk areɓi an seɓëtan këɓo andu aŋo. Gër aŋo bani ŝeɓënd mëŋ gë ɓosëñiw̃ do gë oyel oreɓën ol. Ba wëj nde xuca këŋo?» 13 Ata yaka ko Yesu: «Ar kë ŝeɓ yo men oŋo ro, asel këŋo sel gaŝëxe. 14 Ɓarikan men ond këme yëlënd oŋ, ar kë ŝeɓ an din aŋo tel na. Men oŋo ang epëndin fo kë ỹana ex ɗejënd gër ola orexëm xali gër aniyan and din.» 15 Ata re ko asoxari an: «Axwën yëlële ngwa men oŋo, mëŋ ɓayik axe ñana na exe telënd din do me teɓ eƴow ed gër andu ro el.» 16 Re ko Yesu: «Ƴel eƴo macëgu icën indeƴ iŋ, en tëfërëgu.» 17 Yaka ko asoxari an: «Ame gi ex na gë icën.» Na re ko Yesu: «Ɗal reƴa këƴ mëne aƴ gi ex na gë icën. 18 Ɓësoŝan ɓëco ŝapër kën do gë ar ỹëpa kën gërëgako an, axo gi ex na icën indeƴ. Ata ɗal dëŋ reƴa këƴ.» 19 Na re ko asoxari an: «Axwën, anëka nang këme mëne wëj alaw̃ënel ar Kaxanu hi këƴ. 20 Ɓëxarëk ɓëreɓi ɓën gër etënd elo bano ŝalend Kaxanu, do wën Ɓëŝëwif ɓën kën rend mëne gër Yerusalem fo hi ko mocale.» 21 Ata re ko Yesu: «Aɓiw̃ën, kwëtale ga re këme, aƴow kë ƴow apëxëd and këno ỹana eno calend Faba në er ex yo, xarak ax gi ex na gër etënd elo fo, ɓëte ax bo na gër Yerusalem fo. 22 Wën Ɓësamari ɓën, ano nang ex na ar këno ŝalend an. Ɓiyi Ɓëŝëwif ɓën nang këŋo gayik paɓ gë enëng endeɓi eŋ këni fexaxën ɗek ɓela ɓën. 23 Ɓarikan, në eƴow ex (ado gërëgako dëŋ ex) amëd and ɓër këŋo ŝalend enim Faba, gë angoc do gë ɗal ɓën. Ata ɓër këŋo ŝalend mondako ɓën këɓi ŝaland. 24 Kaxanu angoc hi ko, do ɓër këŋo ŝalend ɓën, afo eno calend gë angoc aŋ do gë ɗal in.» 25 Na rew ko asoxari an: «Anang nang këme mëne në eƴow exo Afexën an, (mëne ngëŋ Kërisët). And ko h̃atëgu aŋ, mëŋ këɓo sëfëtan ɓeỹ ɓën ɗek.» 26 Yaka këŋo Yesu: «Wëno ar ki yeƴanelind ajo dëŋ ex!»

27 Aŋo h̃atëgu këni ɓësëfan ɓën. Aŝaran ŝaran baɓi ga sëk këno Yesu ga këŋo felëra asoxari end Kaxanu eŋ. Ɓarikan, gaɓatak aŋo mëka bana ba ine baŋo w̃ëkand do ba ine ɓaŋo felëraxënënd. 28 Ata asoxari an seɓ ko na ipeƴa ind men iŋ, w̃ara ko gër angol felëx këɓi ɓela ɓën: 29 «Ƴowën eno nang ar felëra ke ɗek ɓeɓër ri këme an. Ba axo gi ex na cëŋ Afexën an?» 30 Ata ga ŝanëgu këni angol aŋ, ƴe këni ɓura-ɓura gër ed hi baxo Yesu. 31 Amëd aŋo, bano felënd ɓësëfan ɓën: «Awël nde Asëƴali, ƴambëral.» 32 Re ko: «Eƴamb ƴamb exëna ed an nang ex na.» 33 Na ɓësëfan ɓën këni w̃ëkarënd ba ala w̃ëlanëgu këŋo na eƴamb ƴamb. 34 Ata re ko Yesu: «Andiyen and ỹandi këŋo ar law̃ënëgu ke xali me eŋata aŋ ex eƴamb ƴamb iram in. 35 Ax gi ex na nde are kën rend opacaw̃ onax fo ɓayik ekana ed ɓeneɗa el? Awa ga re këme: Dënëtayin en wataxën ɓeneɗa ɓeŋ ga feŝëk gër ocënga. Ekana fo ɓayik. 36 Aŝos këno ŝosënd axana ar eneɗa end aniyan and din an eɓi nëngandëraxën andamat aneɗ an do gë axana an. 37 Gër endeƴ eŋo, enimin, ɗal ex: Aɓat kë neɗënd, aŝëxen kë xanand eƴamb el. 38 Wëno law̃ën këŋun en kana ɓeneɗa ɓeŋ gër ed an tëw̃ ex na. Ɓëŝëxen riyenik do wën, alil fo lil kënëɓi gër andiyen.»

39 Yatijo, gër angol and Ɓësamari aŋo ɓëranjëm w̃a bax end Yesu eŋ ga wël këno asoxari an ga ko reƴa mëne afelëra felëra këŋo ɗek er ri ko gër aniyan andexëm in. 40 Ɓësamari ɓën ga ɓarërëgu këni gër ed hi baxo Yesu, xara këno exo ɓayi yatijo gër angol andeɓën. Ga w̃a ko, xey këŋo ɓakey ɓaki. 41 Në eŋo ỹëmbëraxën bani nëmëc ɓër w̃a bax eyeƴan edexëm ɓën. 42 Afel bano felënd asoxari an: «Abo ex na ɗe ga w̃a këmi gayik wëj fel këɓo. Gë andeɓi aŋo dëŋ ɓaxët këmo do nang këmi mëne enimin, mëŋ ex Afexën ar ngwën an.»

End pakën ed itox eŋ

43 Ga xucak ɓakey ɓaki ɓaŋo, Yesu xuca ko ond gër ebar ed Galile oŋ. 44 Mëŋ dëŋ reƴa bax mëne alaw̃ënel ar Kaxanu an, ano pëɓënd na gër ed rëw̃ këno. 45 And h̃at ko gër ebar ed Galile aŋ, Ɓëgalile ɓën xaca këno gayik awat wat bani ɗek ɓeɓër ri baxo gër Yerusalem ɓën, yatir Ofëna or Apexa. Ɓën ɓëte, aƴe ƴe bani gër ofëna olo.

46 Awa Yesu ɓaka ko gër ingol ind Kana gër ebar ed Galile, gër ed nëngwët baxo men oŋ hik ngoƴ. Ata gër angol and Kafarënawum, ar ɓët bax gër emun an ŝëxwërayili baŋo na asëñiw̃. 47 Gogo nde ga wël ko mëne Yesu ɓakawëk gër Galile, ga xaniw ko gër ebar ed Yude. Ata w̃ara ko eŋo karaw end itox indexëm eŋ gayik në emëkw na fo ɓayi baxo. 48 Ata re ko Yesu: «Wën angëmëne ane watëlind na ɓecarax do gë ɓecërëcaxik, din ane kwëta na!» 49 Yaka këŋo ala ajo: «Axwën, cëlaye gër ndeɓi këdi ko nemi itox indam iŋ.» 50 Re ko Yesu: «Maỹil, asëñix anëka ɓëngw ko.» Ga w̃a ko er re ko Yesu in, w̃aỹi ko. 51 Ga ko ŝëla, fed këni gë ɓëriyenin ɓër gër iciw̃ indexëm ɓën. Fel këno mëne itox indexëm iŋ aɓëngw exo, anëka fak ko. 52 W̃ëka këɓi ba nand fe fak ko. Yaka këno: «Ganëka and hik eñan poxoŝ gaf aŋ, xoc këŋo.» 53 Ata xwita ko sëm mëne amëd aŋo dëŋ fel ɓaŋo Yesu itox indeƴ iŋ aɓëngw exo. Ata w̃a këni end Yesu eŋ mëŋ gë ekun edexëm el ɗek. 54 Eŋo bax ecarax ekinëm end ri baxo Yesu gër ebar ed Galile eŋ ga xaniw ko gër ed Yude.

5

1 Ga xucak eŋo, hik ɓëte ofëna or Ɓëŝëwif. Yesu ƴe ko ƴaŋ gër Yerusalem. 2 Xarak gër Yerusalem, ler gër Ebët ed Opeỹ, anjer* hi bax na and bani w̃acënd gë eyeƴan ed Ɓëŝëwif el Betësada. Mokece xece bani do seɓa bani oɗilaya oco. 3-4 Ɗila gër oɗilaya oko bani renarand ɓëŝëxwëra ɓëranjëm: ɓëŝiw̃ëk, gë ɓëseỹik, gë ɓërëgoɓo. 5 Ŝëf gër ɓëŝëxwëra ɓëjo, ala baxëna arëgoɓo elod ɓëniy ofëxw osas gë ɓënjongëɓëtas. 6 Ata Yesu wat këŋo gër ed laki ko. Ga wata ko mëne elod anëka fo ko lakirand na, w̃ëka këŋo: «Wëj, aỹandi nde ỹandi ki eƴ pak?» 7 Yaka këŋo: «Asoŝan, ame gi ex na gë ar ke lap polo gër anjer and kë ŝangënand men aŋ. Awa nand ke xacërand na, gogo nde exo cëgët aŝëxen.» 8 Ata Yesu re ko: «Kanil eƴ meɗ anakaya andeƴ aŋ, eƴ ƴe!» 9 Ataŋ ga fak ko ala ajo, w̃eɗ ko anakaya andexëm aŋ do ko ƴexërand ŝenene. Xarak yatijo akey and eteyëta bax. 10 Ɓëlëngw ɓër Ɓëŝëwif ɓën këno rend ala ar fakëk an: «Xey wëj wa, ba ax gi ex na nde doro ex akey and eteyëta aŋ? Ax ñap ex na eƴ ɗëɓina anakaya andeƴ aŋ!» 11 Na yaka këɓi: «Ar fakën ke an fel ke ɗe me ɗëɓina anakaya andam aŋ do me ƴe.» 12 W̃ëka këno: «Noỹo wa ex ar fel ki eƴ meɗ anakaya andeƴ do eƴ ƴexëra an?» 13 Ar fakëk an axo nang bana ba noỹo ex do ɓëte Yesu anëka hi baxo ŝit gër amëxwër and hi bax na.

14 Ga xucak eŋo, Yesu sëk këŋo ala ajo gër yangana ir Aciw̃ and Kaxanu. Fel këŋo: «Awa gayikako anëka fak këƴ, teɓël emendëran el këdi ki wëcan end nëmëc eŋo.» 15 Aŋo ƴe ko ala ajo felëx këɓi ɓëlëngw ɓër Ɓëŝëwif ɓën mëne Yesu fakën këŋo. 16 Ata ɓëlëngw ɓër Ɓëŝëwif ɓën mëŋ bano rixëraxënënd Yesu gayik eŋo baxo rind yatir akey and eteyëta. 17 Yesu yaka këɓi: «Faba key yo key ko riyenind, wëno ɓëte mondako fo këme riyenind.» 18 Ata ɓëlëngw ɓër Ɓëŝëwif ɓën këni ŝaland eno ɗaw̃ Yesu, ga baxo rend cëŋ mëne Kaxanu ex Sëm, er w̃acaya bax mëne gwër fo hi këni gë Kaxanu. Ɓari ax gi ex na gayik aƴepën baxo ƴepënënd fo akey and eteyëta aŋ.

End or gapak eŋ

19 Ata yaka këɓi Yesu: «Ɗal in këmun felënd, wëno Asëñiw̃ in ỹow̃eỹ ame dind na gë oñandi odam. Ɓarikan, er këmo watelind Faba in këme rind. Do ɗek er ko rind Faba in, mondako fo këme rind wëno Asëñiw̃ in. 20 Faba ah̃an h̃an ke wëno Asëñiw̃ in do aw̃asin ke w̃asinënd ɗek ɓeɓër ko rind ɓën. Ɓëte aw̃asin ke w̃asin ɓeɓër nëmëcak ɓeŋo, ado wën aŝaran këŋun ŝaran. 21 Ata Faba ang këɓi xaninënd ɓëŝësëk do këɓi liyanënd ak, mondako fo këmo liyan wëno Asëñiw̃ in ar ỹandi ke an. 22 Ɓëte Faba, ala aŋo kitind na, wëno Asëñiw̃ in seɓën ke ɗek kiti iŋ 23 ene pëɓaxën ɗek ang fëɓ këno mëŋ ak. Ar axe pëɓ ex na wëno Asëñiw̃ an, aŋo pëɓ ex na Faba, mëŋ ar law̃ënëgu ke an.

24 «Ɗal in këmun felënd, ar ke ɓaxëtënd do eŋo kwëta ar law̃ënëgu ke an, anëka ŝot ko aniyan and din aŋ do axo ƴe na gër kiti. Anëka xuca ko ecës el, do h̃at ko gër aniyan. 25 Ɗal in këmun felënd, amëd aŋ në eƴow ex, (ado gërëgako dëŋ ex) ɓëŝësëk ɓën awël këni wël oniw̃ or Asëñiw̃ ar Kaxanu ol. Ɓër kë wël ɓën axani këni xani gër ecës do eni ɗiya. 26 Enimin, ang exo Faba mëŋ dëŋ aniyan ak, mondako fo yël ke wëno Asëñiw̃ me gi wëno ɓëte aniyan aŋ. 27 Wëno yël ke or gapak or mëni kitixën ɓela ol gayik wëno ex Asëñiw̃ ar ala an. 28 Këreŋun caran na eŋo: Në eƴow ex amëd and këni wël ɗek ɓër ex gër ɓañeg ɓën oniw̃ oram ol. 29 Ata eni kanira gër ecës: ɓër bax rind enjekax ɓën eni ƴe gër aniyan and din do ɓër bax rind eñëŋënax ɓën eni ƴe gër kiti. 30 Faba, mëŋ ar law̃ënëgu ke an ke felënd ang këmëni xiti ɓela ak, ỹow̃eỹ ame dind na gë oñandi odam ok. Do kiti indam iŋ ind ŝenene ex gayik oñandi od ar law̃ënëgu ke ok këme ŝaland, ax gi ex na odam ok.»

End osede or ɓend Yesu eŋ

31 «Angëmëne wëno fo kë reƴand osede or gaf iram ol, end këme reƴand eŋ ax gi ex na ɗal. 32 Aŝëxen kë reƴand osede oram ol, do anang nang këme, er ko reƴand endam in ɗal ex. 33 Wën law̃ën baɓi ɓela gër Ŝaŋ Batis. Ga h̃at këni, awël wël bano ga ko reƴa ɗal in. 34 Wëno cëŋ, end osede oram eŋ, ax gi ex ala kë reƴand, ɓarikan en pexaxën këmun felaxënënd eŋo. 35 Ŝaŋ, er hi baxo ang lambo ir fëtën këni ex ŋoɓand fo. Do wën anëngandëra nëngandëra këŋun amëd gë angoɓen andexëm aŋ. 36 Wëno, osede or këme reƴand ol nëmëcak or Ŝaŋ Batis ol gayik ɓeɓër yël ke Faba me dind ɓën këŋun w̃asinënd mëne mëŋ dëŋ law̃ënëgu ke. 37 Do Faba mëŋ ar law̃ënëgu ke an dëŋ kë reƴand endam eŋ. Wën, elod an wël ex na oniw̃ orexëm ol, elod an wat ex na dëxas irexëm in. 38 Gayikako an ma ex na end wëno ar law̃ënëgu ke eŋ, an kwëtaya ex na eyeƴan edexëm el gër ow̃ëkw orewën. 39 Wën kën ɓalëkënalind Oñëgw Omënëk ok ga yëla kën mëne aniyan and din aŋ kën ŝot, xarak oñëgw oko dëŋ kë reƴand endam eŋ. 40 Wën aŋun ñandi ex na en yëlaya gër ndam en cotaxën aniyan and din aŋ!

41 «Wëno ame caland na ene cëkw ɓela. 42 Ɓari aye nang këme mëne wën ano ŋan ex na Kaxanu. 43 Wëno mëŋ law̃ënëgu ke gë ow̃ac orexëm ol, ɓari wën ane kwëtaya ex na. Ɓarikan angëmëne aŝëxen exo ƴow axwëtaya këno xwëtaya xarak Kaxanu aŋo ɗaw̃ënëguw ex na! 44 Wën ɓër kë ŝëkwërënd ɓëjo, wën ɓër ax caland na en wat enjaran end Kaxanu fo ɓën, mondake wa kën xor ene kwëta? 45 Këren yëla na mëne wëno këŋun lëxw gër Faba. Moyis, mëŋ ar xwëta këno an, këŋun lëxw. 46 Kido end Moyis eŋ w̃a ban, aw̃a w̃a don ɓëte endam eŋ gayik endam ỹëgw ko. 47 Ɓari angëmëne an ma ex na oñëgw odexëm ok, mondake kën w̃a er këme rend in?»

6

End ecarax end mburu eŋ

1 Ga xucak eŋo, Yesu xegëta ko anjer and Galile and bani w̃acënd ɓëte anjer and Tiberiyad aŋ. 2 Ɓela ɓëranjëm ɓaŋo sëfand gayik awat bani watënd ɓecarax, ga baɓi fakën ɓëŝëxwëra ɓën. 3 Ata Yesu, ga sëfër këni gë ɓësëfan ɓën ƴaŋ në etënd, ỹëparax këni 4 xarak anëka baɓi saxëgund Ofëna or Apexa or Ɓëŝëwif ol. 5 Yesu ga nëkona ko, wat këɓi amëxwër atëm ga këni ƴow gand ed hi bani. Ata w̃ëka këŋo Filip: «Feye wa këne yëcëguye er këni ƴamb ɓela ɓëjo in?» 6 Ga baŋo w̃ëkand mondako, atëƴ fo baŋo rind gayik anang nang baxo er ko ri in. 7 Ata yaka ko Filip: «Ado ene yëcëgudoye yo mburu iŋ ɓatama ɓand koɗi okeme oki, exo cotaxën ala kala tëkër, ax gi dona gwac.» 8 Asëfan aɓat, Andëre, aɓinëm ar Simoŋ Piyer, re ko: 9 «Ake ro inëmëta exëna ɗe ind gë ɓamburu ɓanjo ɓand orëŝ, gë oxan oxi. Ine ngwa kë feca, ɓela ɓër go ɓën?» 10 Ata re ko Yesu: «Pelinëɓi eni ñëpara gër ebar.» Xarak na gër ed ebani mbaŋ lëg bax ondës oŋ. Er hi bani ɓësoŝan ɓën fo gwër në owëli oco. 11 Yesu, ga w̃eɗ ko ɓamburu ɓaŋ, ŝëkwa këŋo Kaxanu do ŝetëra këɓi ɓër hi bax na ɓën. Mondako fo ri baxo gë oxan ol do ar ex kala ƴamb ko xali w̃ed ko. 12 And w̃ed këni aŋ, fel këɓi ɓësëfan ɓën: «Ɓarin ɓacaxaken ɓand ɓayitarak ɓaŋ, ỹow̃eỹ kërex nemi na.» 13 Ata ga ɓarëra këni, fëxw këɓi ɓakange epëxw gë ɓaki gë ɓacaxaken ɓand mburu ir orëŝ ir ɓayitara baɓi in. 14 Ga wat këni ecarax end ri baxo Yesu eŋ, ɓela ɓën këni rend: «Enimin, mëŋ ex alaw̃ën ar bax ƴowënd gër ngwën ro an.» 15 Ata Yesu, ga wata ko mëne aỹandi ỹandi baɓi eno nëỹali exo gi emun endeɓën, nacëta ko gaŝëxe gaɓat ƴaŋ gër etënd.

End gër anjer eŋ

16 Apenëka aŋ, ɓësëfan ɓërexëm ɓën ŝëla këni xali gër ɓëŋa ir anjer. 17 Ata fëra këni polo në ikuluŋ eni ƴexën gër Kafarënawum, ekeg elo. Anëka xwëyar bax do Yesu aɓi tëfëgu bana pere. 18 Mbaŋ bax xocënd do men oŋ kë xanind gër anjer ɓomeŋ ɓomeŋ. 19 Ga xas këni gë ikuluŋ iŋ në ɓapakan ɓanjo, xali ɓanjongamat, watëgu këno Yesu ga ko ƴe ƴaŋ gër men ang gër ebar eŋaỹëk fo. And hi ko ɗam gër ikuluŋ aŋ, ɓësëfan ɓën yëdara këni. 20 Ata re ko Yesu: «Wëno ex, këren yëdara na!» 21 Aỹandi ỹandi baɓi ɓësëfan ɓën eno mëlali gër ikuluŋ iŋ. Ɓarikan anëka h̃at bani gër ebar, gër ɓëŋa ir gër ed bani ƴend.

End eƴamb ed aniyan eŋ

22 Në ecan ijo, amëxwër and ɓër ɓayi bax ekeg elo aŋ, xaman këni mëne ikuluŋ imat fo ɓayi bax na gër ed hi bani do mëne Yesu ani ƴe bana gë ɓësëfan ɓën. 23 Ata ɓëkuluŋ ocëxe h̃atëguk gër Tiberiyad, ler na gër ed ƴambëra bani mburu ind ỹëmbën baxo Axwën an and ŝëkwa këŋo Kaxanu aŋ. 24 Ga wata këni mëne Yesu gë ɓësëfan ɓërexëm ɓën ani bo bana na, fëra këni gër ɓëkuluŋ ɓëŋo do kwël ƴe këni gër Kafarënawum eno calax. 25 Ga sëkëx këno ekeg elo, w̃ëka këno: «Asëƴali, nand fe wa ƴow këƴ ro?» 26 Yesu yaka këɓi: «Ɗal in këmun felënd, ga ƴambëra kën xali w̃ed kën këne ŝalaxënënd, ax gi ex na ga fëni këŋun ɓecarax ɓend këme rind ɓeŋ. 27 Diyenindën end eƴamb ed kë ɓayi xali gër aniyan and din eŋ, ɓari ax gi ex na end eƴamb ed kë nemi ecan ecan eŋ. Eƴamb ed aniyan and din el, wëno Asëñiw̃ ar ala an kë yëlënd gayik wëno yata ke Faba Kaxanu.» 28 Ɓër gër amëxwër ɓën w̃ëka këno: «Inew̃a ỹapëk mo din Kaxanu gër andiyen andexëm?» 29 Yaka këɓi: «Er ex andiyen and Kaxanu in, ene kwëta wëno ar law̃ënëgu ke an.» 30 W̃ëka këno ɓëte: «Do ecarax end fe këƴëɓo w̃asin mi kwëtaxën? Ine këƴ ri?» 31 Ɓëxarëk ɓëreɓi ɓën eƴamb ed bani w̃acënd man el bani ƴambënd gër ladawe, ang ỹeg këni ak: eƴamb ed xaniwëk gër orën el baɓi yëlënd Kaxanu.✡ 32 Ata re ko Yesu: «Ɗal in këmun felënd, Faba baɓi yëlënd eƴamb ed ɗal ed xaniwëk gër orën el ɓëxarëk ɓërewën ɓën, ax gi ex na Moyis. Mëŋ fo këŋun yëlënd ɓëte doro doro eƴamb ed ɗal ed xaniwëk gër orën el. 33 Gayikwa eƴamb ed ko yëlënd Kaxanu el ex ar fedawëk gër orën an, do ko yëlënd aniyan gër ngwën ro an.» 34 Ata re këni: «Awa Axwën, yëlindëɓo ngwa din eƴamb elo.» 35 Yesu fel këɓi: «Wëno ex eƴamb ed kë yëlënd aniyan el. Ar ke sëf an din aŋo kor na enjo eŋ, ar kë w̃a endam an din aŋo tel na. 36 Ga re këme, wën awat wat këne, ɓari ane kwëta ex na. 37 Ɗek ɓër ke yël Faba ɓën asëf këne sëf do din amëni ŋw̃aỹ na. 38 Gayikako gër orën fedaw këme, er ƴow këme me dind oñandi od ar law̃ënëgu ke ok, ax gi ex na me dind oñandi odam. 39 Er ỹandi këŋo ar law̃ënëgu ke in ex gaɓatak këremo tak na gër ɓër yël ke: axanin këmo xaninëɗ gër ecës yatir akey apelatar. 40 Eŋo ex enimin, er ỹandi këŋo Faba in: ar ke wat yo wëno Asëñiw̃ do exe kwëta an aŝot ko ŝot aniyan and din aŋ. Ata këmo xanin gër ecës, yatir akey apelatar.»

41 Ata Ɓëŝëwif ɓën këni wunëwunand endexëm eŋ ga wël këno ga ko re mëne mëŋ ex eƴamb ed fedawëk gër orën el. 42 Er bani rend: «Ajo ba axo gi ex na nde ngwa Yesu, asëñiw̃ ar Yosef? Ax gi ex na nde anang nang kënëɓene nëm gë sëm? Mondake cëŋ ko rend mëne gër orën fedaw ko?» 43 Yesu ga wata këɓi, re ko: «Këren ŋunëŋuna na. 44 Ala ax kor na exo yëlaya gër ndam, ang ax gi ex na Faba, mëŋ ar law̃ënëgu ke an, w̃ëlaw këŋo. Do wëno ata këmo xanin gër ecës, yatir akey apelatar. 45 Ga ỹëgw këni wa ɓëlaw̃ënel ɓën gër okayëta mëne: Kaxanu këɓi ỹana eɓi tëƴalind ɗek ɓela ɓën. Ar kë ɓaxët osëƴali orexëm an do exo ma, ayëlaya ko yëlaya gër ndam. 46 Eŋo ax macaya ex na mëne ala wat këŋo na Faba Kaxanu, ang ax gi ex na ar xaniwëk gër ndexëm an. 47 Ɗal in këmun felënd, ar w̃ak endam an ŝotëk aniyan and din aŋ. 48 Wëno ex eƴamb ed kë yëlënd aniyan el. 49 Ɓëxarëk ɓërewën ɓën ƴambëguk eƴamb ed këni w̃acënd man el gër ladawe, ɓarikan aŝës ŝës këni. 50 Nangin mëne ar kë ƴamb eƴamb ed fedawëk gër orën an, axo nemi na. 51 Wëno ex eƴamb eɓëngw ed ŝëlawëk gër orën el. Angëmëne ala exo ƴamb eƴamb elo, din ir din ko liya, do eƴamb ed këmo yël el ex eman endam eŋ exo ɗiyaxën gër ngwën ro.» 52 Ga wël këno, Ɓëŝëwif ɓën këni ŝampërend: «Mondake wa ko xor eɓo yël eman endexëm eŋ ene ƴambe?» 53 Na re ko Yesu: «Iyo ɗal in këmun felënd: angëmëne an ƴamb ex na eman end wëno Asëñiw̃ ar ala eŋ do an ceɓ ex na oŝat oram oŋ, aniyan ax gi ex na gër ola orewën. 54 Ar kë ƴamb eman endam do exo ceɓ oŝat oram an kë ŝot aniyan and din aŋ do wëno axanin këmo xaninëɗ gër ecës, yatir akey apelatar. 55 Enimin, eman endam eŋ eƴamb ex do oŝat oram oŋ eŝeɓ-ceɓ ex. 56 Ar kë ƴamb eman endam do exo ceɓ oŝat oram an ke ŝosa do mi gi din araɓat. 57 Faba mëŋ ar law̃ënëgu ke an aɓëngw exo do wëno gë mëŋ liya këme. Ar ke ƴamb an gë wëno këmi liya. 58 Nëkoyin ro eƴamb ed fedawëk gër orën el, ax gi ex na ang ed ƴambëgu këni ɓëxarëk ɓërewën do nemira këni el. Ar ke ƴamb an din ir din ko liya». 59 Mondako sëƴali baɓi Yesu gër aciw̃ acaleya and gër Kafarënawum.

End aniyan and din eŋ

60 Ga ɓaxët këno na, ɓësëfan ɓëranjëm gër ɓër ɓaŋo sëfarand re këni: «Eyeƴan elo ɗek siɓëk. Ba noỹo kë xor cëŋ exo ɓaxët?» 61 Yesu, ga wata ko mëne ɓësëfan ɓën në eŋunëwuna exëni, w̃ëka këɓi: «Ba end re këme eŋ nde ŝoɗo këŋun? 62 Do and këne wat, wëno Asëñiw̃ ar ala an ga këme ɓaka ƴaŋ gër ed hi bame aŋ cëŋ? 63 Angoc aŋ kë yëlënd aniyan aŋ, eman eŋ ỹow̃eỹ ax kor na ex di. Ɓend fel këmun ɓeŋo ɓend Angoc ex do ɓeŋo kë yëlënd aniyan aŋ. 64 Ɓari ang hi kën ro ako, ɓërëmar ane kwëta ex na.» Gayikwa Yesu aye nang baɓi, elod gër ỹanar ɓër ax ma ex na endexëm ɓën. Ɓëte anang nang baxo noỹo bax ar këŋo lëxw an. 65 Ata ko rend: «Mëŋ këmun felaxënënd mëne ala ax ƴow na gër ndam ang ax gi ex na Faba w̃ëlaw këŋo.» 66 Ata elod amëd aŋo, ɓësëfan ɓërexëm ɓëranjëm ɓakana këni gand epoƴ, seɓ këni etëfëra edexëm el. 67 Ata Yesu w̃ëka këɓi ɓësëfan epëxw gë ɓëxi ɓën: «Do wën cëŋ, aŋun ñandi ex na nde ene teɓ?» 68 Yaka ko Simoŋ Piyer: «Axwën, ɓiyi gër noỹo wa këmi ƴe? Wëj ga ex wa ar gë eyeƴan ed aniyan and din ir din an. 69 Do ɓiyi w̃ak endeƴ eŋ ga nang këmi mëne wëj ex Aw̃ënëk ar Kaxanu an.» 70 Yesu yaka këɓi: «Ax gi ex na nde wëno yata këŋun, wën ɓësëfan epëxw gë ɓëxi ɓën? Ɓarikan, aɓat ŝaɓucara exo!» 71 Yuda, asëñiw̃ ar Simoŋ Isëkariyot, ɓaŋo rend gayikwa gër ɓësëfan epëxw gë ɓëxi, mëŋ ebax ar këŋo lëxw an.

7

End ɓoɓinëm ɓor Yesu eŋ

1 Ga xucak eŋo, Yesu ko sëfërand ebar ed Galile el. Aŋo ñandi bana exo ƴe gër ed Yude gayik ɓëlëngw ɓër Ɓëŝëwif ɓën aŝala bani ŝaland eno ɗaw̃. 2 Xarak, ɗam ebax Ofëna or Ɓëŝëwif or ɓaner ol. 3 Ata ɓoɓinëm ɓor Yesu re këni: «Kanil eƴ ƴe gër ebar ed Yude eni watëx ɗek ɓësëfan ɓëreƴ ɓën ɓeɓër këƴ rind ɓën. 4 Ar kë ŝaland eno nang ɓela an, axo dind na ɓeỹ gër ed ano watënd na. Angëmëne ɓecarax ɓeŋo këƴ rind, masiyanal gër ngwën ro.» 5 Enimin ɓoɓinëm dëŋ ano kwëta bana. 6 Ata Yesu yaka këɓi: «Apëxëd andam aŋ ax ŋatëgu ex na pere, ɓarikan andewën aŋ and din ex. 7 Ɓela ɓër gër ngwën ro ɓën ani kor na enun cus. Ɓarikan aŝus ŝus këne wëno gayik areƴa këme reƴand mëne ɓandixa ɓandeɓën ɓaŋ ɓañëŋënax ex. 8 Ƴeyin ngëŋ wën ƴaŋ gër ofëna. Wëno ame ƴe na gër ofëna olo gayik apëxëd andam aŋ ax ŋat ex na pere.» 9 And re ko eŋo aŋ, Yesu ɓayi ko gër ebar ed Galile.

End Ofëna or ɓaner eŋ

10 And ƴe këni ɓoɓinëm gër ofëna aŋ, Yesu ƴe ko ɓëte yir fo, aŋo ñandi bana eno wat ɓela ɓën. 11 Ata ɓëlëngw ɓër Ɓëŝëwif ɓën këno ŝalarand gër ofëna do këni w̃ëkarënd: «Awa feye exo ajo?» 12 Ata gër ɓëmëxwër, onëkënëkar od në endexëm ok mbaŋ ebax. Ɓërëmar are bani rend: «Ala ar ŝenene exo.» Ɓëŝëxen ɓën: «Ali anambeli këɓi nambelind ɓela ɓën!» 13 Ɓari ala abax yeƴan na poyoma endexëm eŋ, ga banëɓi yëdand ɓëlëngw ɓër Ɓëŝëwif ɓën.

14 Anëka hi bax loxo ir ofëna in mërëxand and ƴe ko Yesu ƴaŋ gër Aciw̃ and Kaxanu aŋ, gër ed baɓi sëƴalirand ɓela. 15 Ata ɓëlëngw ɓër Ɓëŝëwif ɓën, ga këɓi ŝaran, këni w̃ëkarënd: «Mondake nang ko Oñëgw Omënëk ok mëŋ ar ax tëƴa ex na an.» 16 Ata yaka këɓi Yesu: «Osëƴali oram ol, or ar law̃ënëgu ke ex, ɓari ax gi ex na oram. 17 Ar ex aw̃elëk ar exo di oñandi od Kaxanu an, anang ko nang osëƴali oram ol, ba gër Kaxanu nde xaniwëk ba wëno fo nde kë yeƴandërand. 18 Ar kë yeƴandërand er yerëtëk ko gë andexëm an, eno cëkwënd ko ŝaland. Ɓarikan, ar kë ŝaland enjaran end ar law̃ënëgu këŋo an, ar ɗal hi ko do osëmbak ax gi ex na gër ndexëm. 19 Ax gi ex na nde Moyis yël këŋun acariya and Kaxanu aŋ? Ɓarikan wën, gaɓatak ax tëfënd na acariya aŋo. Inew̃a kën ŝalaxënënd ene ɗaw̃?» 20 Ata amëxwër aŋ yaka këno: «Wëj ar gë ɓëyël eƴ! Noỹo kë ŝaland exi ɗaw̃?»

21 Yesu yaka këɓi: «Emat fo ri këme do wën ɗek ŝarandëra këŋun. 22 Moyis sëƴali këŋun oxac or ɓëtox ɓëtoŝan ol, (xarak ax gi ex na Moyis yerëtëk gayikako gër ɓëxarëk xaniwëk). Do ax gi ex na nde wën axac këno xacënd ala an yatir akey and eteyëta dëŋ? 23 Angëmëne axac këno xacënd ala yatir akey and eteyëta këdi kën ƴepën acariya and Moyis aŋ, inew̃a xoỹënaxën këne wëno ar fakën këŋo yer ala an gë akey and eteyëta aŋ? 24 Teɓin ekiti ed ɓela el ang këŋun wëndanënd wën ak. Kitiyindën ŝenene!»

25 Ata Ɓëyerusalem ɓërëmar këni rend: «Ax gi ex na nde ajo këno ŝaland eno ɗaw̃? 26 Ɓarikan nëkoɗo wa ga ko yeƴandërand poyoma, do ala aŋo kexënd na! Anëka nde xwita këno ɓëlëngw ɓën mëne mëŋ dëŋ ex Afexën an? 27 Ɓarikan, ajo ro anang nang këne gër ed xaniw ko. Xarak Afexën an and ko ƴow aŋ, ala ax nang na gër ed xaniw ko.» 28 Ata Yesu, ga këɓi sëƴalira ɓela ɓën gër yangana ir Aciw̃ and Kaxanu, xeỹ ko: «Wën anang nang këne do anang nang kën gër ed xaniw këme! Ɓarikan wëno ame ƴow ex na gë oñandi odam. Ar law̃ënëgu ke an ɗal exo, ɓari ano nang ex na. 29 Wëno anang nang këmo, gayikwa gër ndexëm xaniw këme, do mëŋ law̃ënëgu ke.» 30 Ɓela ɓën këni ŝaland eno tëra, ɓari gaɓatak aŋo tëra bana gayik ax ŋat bana pere apëxëd andexëm aŋ. 31 Ata gër amëxwër, ɓëranjëm w̃a këni end Yesu eŋ do këni rend: «And ko ƴow Afexën aŋ, ɓecarax ɓend ko ri ɓeŋ anëmëca nde kë nëmëca ɓend ajo ɓeŋ?»

End etëra ed Yesu eŋ

32 Ofariseŋ ok wël kënëɓi ɓëranjëm gër amëxwër ga këni nëkënëkar end Yesu eŋ. Ata ɓëŝaɗaxan ɓëlëngw ɓën do gë Ofariseŋ ok law̃ën kënëɓi ɓënëkona ɓën eno tëraw. 33 Ata re ko Yesu: «Në ereɓat ɓayi këne pere imëd, me ɓakaxën gër ar law̃ënëgu ke. 34 Aŝalara këne ŝalara ɓari ane wat na. Do gër ed këme hi, wën an kor na en ƴeli.» 35 Ata këni w̃ëkarënd Ɓëŝëwif ɓën: «Feye ngwa ko ƴe do enëŋo neme? Aƴe nde ko ƴe ed ŝapërëra këni Ɓëŝëwif gër ɓër enëng ecëxe, eɓi tëƴalirax ɓër ani gi ex na Ɓëŝëwif ɓën? 36 Ine ngwa w̃acayak eyeƴan ed wëleli kënëŋo elo: “Aŝalara këne ŝalara ɓari ane wat na. Do gër ed këme hi, wën an kor na en ƴeli.”»

End akey apelatar and Ofëna or ɓaner eŋ

37 Yatir akey apelatar and ofëna ebax akey atëm aŋ. Ata Yesu, ga xani ko xwiriŝ, xeỹ ko: «Ar sel këŋo an, ƴowëlexo mo yël exo ceɓ. 38 Ar ke xwëta an, men ond këmo yël oŋ ang oỹëm or men ond aniyan fo kë ỹana ex pesënd gër yomb irexëm, ang rek Oñëgw Omënëk ak.» 39 End Angoc and Kaxanu and ebax eni cot ɓër këŋo xwëta eŋ baxo yeƴanënd mondako. Amëd aŋo, Angoc aŋ axo ƴow bana pere gayik ax ŋat bana and kë ŝanaya enjaran end Yesu eŋ. 40 Ɓërëmar gër amëxwër ga wël këni er baxo yeƴanënd in, këni rend: «Enimin, ajo ex Alaw̃ënel an.» 41 Ɓëjo këni rend: «Ajo ex Afexën an!» Ɓëŝëxen re këni: «Ba gër ebar ed Galile nde ebax exo kaniw Afexën an? 42 Ax gi ex na nde Oñëgw Omënëk dëŋ rek mëne Afexën an ar andëw̃ëra and Dafid ko hi do ar gër Betëlexem, angol and Dafid aŋ?» 43 Ata ɓër gër amëxwër ɓën xucarëra këɓi në end Yesu. 44 Ɓërëmar aỹandi ỹandi baɓi eno tëra, ɓari gaɓatak ax yëxw bana eŋo.

End ɓëlëngw ɓër Ɓëŝëwif eŋ

45 Ɓënëkona ɓën, ga ɓaka këni gër ɓëŝaɗaxan ɓëlëngw do gër Ofariseŋ, w̃ëkax kënëɓi: «Ine cëŋ ɓayik ano mëlaw ex na?» 46 Yaka këni ɓënëkona ɓën: «Ar kë yeƴanënd mondako, ɓiyi elod amo wël ex na.» 47 Ata yaka kënëɓi Ofariseŋ ok: «Wën ɓëte, anëka nde seɓ këno eŋun nambeli? 48 Awat nde wat këno alëngw ar Ɓëŝëwif ba fariseŋ ir w̃ak endexëm? 49 Ɓari amëxwër aŋo, ɓër w̃e këɓi exëni, ani nang ex na acariya and Moyis aŋ!» 50 Ata Nikodem, ar ƴe bax gëmëɗ eni watër gë Yesu an, w̃ëka këɓi: 51 «Acariya andeɓi aŋ, anëp nde këŋo nëpënd ala xarak ɓëxiti ɓën ano ɓaxët ex na pere do ani nang ex na pere er ri ko in?» 52 Yaka këno: «Agalile nde hi këƴ wëj ɓëte? Calal aye ata këƴ wat mëne alaw̃ënel gaɓatak ax kaniw ex na gër ebar ed Galile.»

End asoxari ar orekar eŋ

53 [Ata ga xucak eŋo, ala kala w̃aỹi ko gër iciw̃ indexëm.*

8

1 Ga xucak eŋo, Yesu ƴe ko ƴaŋ gër etënd ed gë ɓañarëka. 2 Ɓarikan mopëɗ gëɓër, ga ɓaka ko gër Aciw̃ and Kaxanu, ɓarërëgu këni ɗek ɓulunda in. Ga ỹëpa ko, këɓi sëƴalirand. 3 Ata ɓëŝalen do gë Ofariseŋ sëraw këno asoxari ar fënga këno në orekar. 4 Ga xwëŝan këno mërëxand, re këni: «Asëƴali, asoxari ajo në orekar fëngaw këmo. 5 Acariya and Moyis aŋ ga rek mëne ɓësoxari ɓërako ɓën mopëtëra ỹap këɓi xali eni cës. Awa wëj ake re këƴ?»

6 Ga re bani eŋo, atëƴ bano rind eno nagaŝanaxën. Ɓarikan Yesu rëngw ko do ko ỹëgwënd gë imasa iŋ gër ebar. 7 Ga këno nëỹali eɓi pel ang këni ri ak, Yesu ga rëngwëta ko, re ko: «Ar gë eñëŋënax këm an, ñanaleŋo epët el.» 8 Rëngw ko gaŝëxe do ko ỹëgwënd ɓëte gër ebar. 9 And wël këni eyeƴan elo aŋ, ŝapërëra këni aɓat aɓat, ga ỹana këni ɓëxarëk ɓën. Ɓayi këni Yesu gë asoxari an na gër ed xwëŝan bano mërëxand. 10 Ata rëngwëta ko Yesu, w̃ëka këŋo asoxari an: «Oko feye exëni ɓër baxi lëxwënd ɓën? Ala axi nëp ex na nde?» 11 Yaka ko asoxari an: «Axwën, gaɓatak axe nëp ex na!» Ata re ko Yesu: «Wëno ɓëte ami nëp na. Maỹil, ɓëte din këreƴ mendëra na mondako.»]

End angoɓen and ngwën eŋ

12 Yesu, ga ɓakan ko osëƴali ol, ko rend: «Wëno ex angoɓen and ngwën aŋ, ar ke sëf an angoɓen and kë w̃ëland gër aniyan aŋ ko ŝot, din axo gi na gër ecamëɗan.» 13 Ga wël këni eŋo, Ofariseŋ ok re këni: «Awa wëj gë andeƴ këƴ reƴand osede oreƴ ol, do osede olo ax gi ex na ɗal.» 14 Ata Yesu yaka këɓi: «Aỹap ỹapëk ene kwëta ado ga këme reƴand gë andam aŋo dëŋ er eme in. Osede oram ol ɗal ex gayikwa wëno anang nang këme gër ed xaniw këme do gër ed këme ƴend. Ɓari wën, an nang ex na gër ed xaniw këme, ɓëte an nang ex na gër ed këme ƴend. 15 Wën ɓela fo hi kën do këne xitind. Wëno ala amo kitind na. 16 Do angëmëne wëno xiti këŋo ala an, kiti iŋo ind ɗal kë hi gayik ame gi ex na gaɓat: gë Faba, mëŋ ar law̃ënëgu ke an, ɓar këmi. 17 Aỹëgw ỹëgw këni gër acariya andewën mëne osede or këni reƴa ɓela ɓëxi ɓëjo ɗal ex. 18 Wëno dëŋ kë reƴand osede or hi këme ol do ɓëte Faba, mëŋ ar law̃ënëgu ke an, në edeƴa exo endam eŋ.» 19 Ata w̃ëka këno: «Feye ngwa hi ko sorix?» Yaka këɓi: «Wën ane nang ex na wëno, ɓëte ano nang ex na Faba. Kido anang nang bane, anang nang dono Faba.» 20 Mondako felëra baɓi Yesu ga këɓi sëƴali ler gër akwëtaya and oyël, gër yangana ir Aciw̃ and Kaxanu. Ɓari gaɓatak aŋo tëra bana gayik ax ŋat bana pere apëxëd andexëm aŋ.

End Ar ƴaŋ gër orën eŋ

21 Yesu fel këɓi ɓëte: «Ga këme ƴend ako, wën aŝalara këne ŝalara ɓari ane wat na. Awa eñëŋënax endewën eŋ këŋun nemin. An kor na ene tëfëli gër ed këme ƴend.» 22 Na Ɓëŝëwif ɓën këni rend: «Ga ko rend ako ane kor ex na enëŋo tëfe gër ed ko ƴend, ba alaw̃aya nde ko law̃aya?» 23 Ata re ko Yesu: «Wën ɓër gëɗ ro hi kën, wëno ar ƴaŋ hi këme, ame gi ex na ar ngwën iŋo ro. 24 Mëŋ felaxën këmun mëne ɓeñëŋënax ɓendewën ɓeŋ këŋun nemin. Angëmëne an kwëta ex na mëne Wëno ex ar hi këme an, ɓeñëŋënax ɓendewën ɓeŋ këŋun nemin.» 25 Ata w̃ëka këno: «Do wëj, noỹo ngwa hi këƴ?» Yaka këɓi Yesu: «Ax gi ex na nde elod gër ỹanar felëra këmun? Ado në end inew̃a ngwa këmun yakaxën? 26 Wëno ɓeɓëranjëm reƴadome endewën eŋ mun kitixën. Ɓarikan, ar law̃ënëgu ke an kë reƴand ɗal in do er wëleli këmo in këme reƴand gër ngwën ro.» 27 Ɓela ɓën aɓi pëni bana mëne end Sëm Kaxanu eŋ baɓi felërand mondako. 28 Ata re ko Yesu: «And këne xaw̃ wëno Asëñiw̃ ar ala aŋ, ata kën nang mëne wëno hik do ỹow̃eỹ ame dind na gë or gapak oram. Er këmun felënd in, Faba sëƴaliw ke. 29 Wëno gë ar law̃ënëgu ke an ɓar këmi, axe teɓ ex na gaɓat gayik wëno din këme rind er h̃an ko in.» 30 Ga wël këni eyeƴan elo, ɓëranjëm w̃a këni endexëm eŋ.

End edacët ed gër oxaɗëp eŋ

31 Ata Yesu fel këɓi Ɓëŝëwif ɓër w̃a bax endexëm ɓën: «Ga xwëtaya xwëtaya kën gër onden ondewën er këme sëƴalind in, ata kën hi enimin ɓësëfan ɓëram. 32 Anang kën nang ɗal in do ɗal ijo këŋun racët gër oxaɗëp.» 33 Ata yaka këno: «Ɓiyi ɓërandëw̃ëra and Abëraxam ɓën nde këƴëɓo rend aracët këƴëɓo racët gër oxaɗëp? Ɓiyi elod ami gi ex na okaɗëp, mondake cëŋ këƴ xorënd eƴ de: “Ɓër ƴaƴa kën hi”?» 34 Yesu yaka këɓi: «Ɗal in këmun felënd, ar kë w̃endërand yo xaɗëp ir eñëŋënax hi ko. 35 Ar hik asëñiw̃ an kë ɓayind laŋ gër ekun ed rëw̃ këno. Ɓari xaɗëp in axo bond na din. 36 Awa angëmëne wëno Asëñiw̃ ar Kaxanu an racët këŋun gër oxaɗëp, ɓëtëdin an bo na okaɗëp. 37 Anang wa nang këme mëne wën ɓërandëw̃ëra and Abëraxam hi kën. Ɓarikan në ecalane ene ɗaw̃. Eyeƴan edam el xeƴ këŋun en kwëtaya. 38 Wëno, er watëgu këme gër Faba in këmun felënd. Do wën, kën rind er wël kën gër sorix irewën in.» 39 Yaka këno: «Abëraxam ex ɗe, axarëk areɓi an.» Ata re ko ɓëte Yesu: «Angëmëne oɓaŝ or Abëraxam hi kën, diyindën ɓeɓër baxo rind ɓën. 40 Ɓarikan gërëgako, wën në ecalan ene ɗaw̃, wëno ar fel këŋun ɗal ir wëlëgu këme gër Kaxanu an. Eŋo, Abëraxam elod axo di ex na. 41 Wën, ɓeɓër wateli këno sorix irewën ɓën kën rind.» Ata yaka këno: «Ɓiyi ami gi ex na ɗe oɓaŝ or rëw̃ kënëɓi në asëk alakirand fo; Kaxanu gaɓat ex Faba ireɓi.» 42 Ata re ko Yesu: «Kido Kaxanu ebax Sorix irewën, ah̃an h̃an done gayik gër ndexëm ŝanëgu këme xali ƴow këme. Mëŋ law̃ënëgu ke, ame ƴow ex na aƴow fo. 43 Er ɓayik aŋun penixënënd na eyeƴan edam in, an korënd na en ɓaxët. 44 Ŝaɓucara in ex sorix irewën, mëŋ kën rixënënd oñandi odexëm ok. Mëŋ elod gër ỹanar hi ko anemin ar ɓela. Axo deƴand na ɗal in gayik ado ɗal dëŋ ax gi ex na gër ndexëm. Nand ko nëgwëŝënd yo ola orexëm ol kë ŝanayand gayik anëgwëŝ exo. Gër ndexëm ỹanak enëgwëŝ eŋ. 45 Wëno ar këŋun felënd ɗal an, ane kwëta ex na! 46 Ang hi kën ro ako, noỹo kë xor ex deƴa mëne wëno na w̃endëra këme na? Angëmëne ɗal in këmun felënd, ine cëŋ ɓayik ane kwëtaxënënd na? 47 Ar Kaxanu an aɓaxët ko ɓaxët eyeƴan ed Kaxanu el. Wën an ɓaxëtënd na gayik an gi ex na ɓër Kaxanu.»

48 Aŋo yaka këno Ɓëŝëwif ɓën: «Ax gi ex na nde ɗal këmi rend mëne wëj Asamari eƴ, ar gë ɓëyël eƴ?» 49 Na re ko Yesu: «Ame gi ex na ar gë ɓëyël. Wëno Faba fëɓ këmo, ɓari wën aƴepan këŋun ƴepanënd endam eŋ, ane pëɓ ex na.» 50 «Wëno ame caland na ene cëkw ɓela. Aɓat ex ar kë ŝaland ene cëkw an, do mëŋ ex ar kë xitind an.» 51 «Ɗal in këmun felënd, ar kë xwëtaya eyeƴan edam an, din axo tëƴi na ecës el.»

52 Ata re këni Ɓëŝëwif ɓën: «Gërëgako, anëka dëŋ nang këmi mëne enimin wëj ar gë ɓëyël eƴ. Abëraxam aŝës ŝës ko, ɓëlaw̃ënel ɓër Kaxanu ɓën ɓëte aŝës ŝës këni, do wëj këƴ rend mëne ar kë xwëtaya eyeƴan ed eƴ an din axo tëƴi na ecës el. 53 Ba wëj nde xuca këŋo Abëraxam, axarëk areɓi an, gayikako mëŋ aŝës ŝës ko? Ɓëlaw̃ënel ɓën aŝës ŝës këni ɓëte. Wëj noỹo këƴ yëland hi këƴ?» 54 Ata yaka ko Yesu: «Angëmëne wëno fo kë ŝëkwayand, enjaran endam eŋ xaf-xaf ex. Faba wa ke ŝëkwënd, mëŋ ar kën rend mëŋ ex Kaxanu, ar xwën këŋun an! 55 Ado wëno wa nang këŋo, wën ano nang ex na. Wëno anëgwëŝ hi dome ang wën ak kido are bame rend mëne amo nang ex na. Ɓarikan, anang wa nang këmo xali xwëtaya këme eyeƴan edexëm el. 56 End Abëraxam, axarëk arewën eŋ cëŋ, gë onënga fo baxo yëlarand end yatir këme ƴow eŋ. Ata and wat ko akey aŋo aŋ fuŋara këŋo.» 57 Na re këni Ɓëŝëwif ɓën: «Ado wëj axi tëk ex na pere ɓëniy ofëxw oco nde këƴ rend awat wat këƴo Abëraxam.» 58 Yesu yaka këɓi: «Ɗal in këmun felënd, ɗamana exo gi Abëraxam wëno hik.» 59 Ga wël këni eŋo, w̃eɗëra këni ñat oxaỹ oŋ eno pëtëraxën. Na ga ỹaf ko Yesu kwël ŝan ko Aciw̃ and Kaxanu aŋ.

9

End Yesu do gë aŝiw̃ëk eŋ

1 Akey amat, Yesu ga ko xuca në ingol wat këŋo ala ar rëw̃eli këno mondew̃eli oŝiw̃. 2 W̃ëka këno ɓësëfan ɓërexëm ɓën: Asëƴali, noỹo wa w̃endërak mëŋ rëw̃axën këno ala ajo aŝiw̃ëk? Ba mëŋ nde ba ɓëxarëk ɓërexëm nde? 3 Yaka këɓi Yesu: Ax gi ex na mëŋ, ax gi ex na ɓëxarëk ɓërexëm ɓën w̃endërak. Ɓarikan, gë oŝiw̃ orexëm olo këɓi w̃asin Kaxanu ɓela ɓën ɓeɓër ko rind ɓën. 4 Diyenindënëŋone Kaxanu, mëŋ ar law̃ënëgu ke an nand ỹapëk na gayik aƴow kë ƴow amëd and ala ax kor na eŋo diyenin. 5 Në amëd and hi këme gër ebar ro na, wëno ex angoɓen and ngwën aŋ. 6 Ga yeƴan ko mondako, sëp ko gër ebar. Nega ko obar ok gë ɓato ɓandexëm ɓaŋ do nëm këŋo aŝiw̃ëk an gër ɓangës. 7 Fel këŋo: «Ƴel eƴ dëxasax gër anjer and Silowe.» (Ow̃ac olo er w̃acayak Arolaw̃ën). Awa ga ƴe ko, rëxasax ko do nand baxo wërëŝëtand na ŝiw̃ëta ko. 8 Ɓëraketa andexëm ɓën do ɗek ɓër baŋo watërand ga ko xararand ɓën këni w̃ëkarënd: «Ax gi ex na nde ajo bax xararand moñëpa?» 9 Ɓërëmar këni rend: «Mëŋ ex.» Ɓëjo: «Ali, awëndër fo wëndër këni.» Ɓarikan, mëŋ ko rend: «Wëno dëŋ ex ɗe.» 10 Ata na w̃ëka këno: «Mondake wa ŝiw̃ëta këƴ?» 11 Yaka ko: «Ar këno w̃acënd Yesu an negak obar, nëm ke gër ɓangës do fel ke me ƴe me dëxasax gër anjer and Silowe. Ga ƴe këme rëxasaw këme, ŝiw̃ëta këme.» 12 W̃ëka këno ɓëte: «Do feye wa exo ala ajo?» Yaka këɓi: «Wëno ame nang ex na.»

13 Na w̃ëla këno ar ŝiw̃ëtak an gër Ofariseŋ. 14 Xarak yatir nega baxo Yesu obar do ŝiw̃ëtaxën këŋo ala ajo akey and eteyëta ebax. 15 Ata Ofariseŋ ok w̃ëka këno ɓëte ba mondake ŝiw̃ëta ko. Yaka këɓi: «Obar nega baxo gë ɓato ɓandexëm ɓaŋ do nëm ke gër ɓangës, ataŋ ga rëxasa këme, watëra këme.» 16 Ofariseŋ odëmar are bani rend: «Yesu axo kaniw ex na gër Kaxanu gayikako axo pëɓënd na akey and eteyëta aŋ.» Ɓëte odëmar are bani rend: «Kido aw̃endëran ebaxo adoxo xor na exo di ɓecarax ɓend kënëŋo watelinde ɓeŋ.» Ata në eŋo xucarëra baɓi. 17 W̃ëka këno ɓëte ar ŝiw̃ëtak an: «Do wëj ake yëla këƴ end ar ŝiw̃ët ki ajo eŋ?» Yaka ko: «Alaw̃ënel ar Kaxanu exo.»

18 Ɓari, ɓëlëngw ɓër Ɓëŝëwif ɓën ani kwëta bana mëne aŝiw̃ dëŋ ŝiw̃ baxo ala ajo. 19 Ata w̃ëka kënëɓi ɓëxarëk ɓërexëm ɓën: «Ajo nde ex asëñiw̃ arewën ar kën rend mëne aŝiw̃ëk rëw̃ këno an? Do mondake cëŋ ko watërand gërëgako?» 20 Yaka këni ɓëxarëk ɓërexëm ɓën: «Ɓiyi er nang këmi mëne itox indeɓi exo, do aŝiw̃ëk rëw̃ këmo. 21 Ɓarikan end mondake ko watërand gërëgako eŋ, ami nang ex na. Ami nang ex na ɓëte ba noỹo ŝiw̃ët këŋo. Mëkayino mëŋ dëŋ, afirik ga exo wa, afel këŋun fel.» 22 Ga banëɓi yëdand ɓëlëngw ɓër Ɓëŝëwif ɓën yakaxën bani mondako. Awël wël bani mëne ar kë w̃a yo mëne Yesu ex Afexën an, aw̃aỹ këno w̃aỹ gër aciw̃ acaleya andeɓën. 23 Mëŋ rexën bani ɓëxarëk ɓërexëm ɓën mëne afirik exo, eno mëkara mëŋ dëŋ. 24 Ofariseŋ ok ga w̃ac këno akinëm ar ŝiw̃ëtak an, re këni: «Cëkwalo Kaxanu. Ala ajo aw̃endëran hi ko. Ɓiyi cëŋ mondako nang këmi.» 25 Yaka këɓi: «Angëmëne aw̃endëran hi ko wëno ame nang ex na. Emat ex end nang këme eŋ: aŝiw̃ëk hi bame, gërëgako në ewatëra me.» 26 Ata w̃ëka këno gaŝëxe: «Ake nde ri ki? Mondake ŝiw̃ët ki?» 27 Yaka këɓi: «Anëka ga fel këmun wa do wën ane ɓaxët ex na. Inew̃a ỹandixën këŋun ene wël gaŝëxe? Ba en gi wën ɓëte ɓësëfan ɓërexëm nde ỹandi këŋun?» 28 Na ŝirëra këno këni rend: «Wëj wa ex asëfan arexëm an. Ɓiyi cëŋ ɓësëfan ɓër Moyis hi këmi. 29 Ɓiyi er nang këmi mëne Moyis w̃ëlanëgu këɓo eyeƴan ed Kaxanu el. Ɓari ajo, ami nang ex na gër ed xaniw ko.» 30 Yaka këɓi: «Awa wëno në ecaran exe end mëne wën an nang ex na gër ed xaniw ko eŋ. Ɓarikan mëŋ ŝiw̃ët ke ɗe! 31 Anang nang këne mëne Kaxanu aɓi yakalind na cale iŋ ɓëw̃endëran ɓën. Ɓarikan, ar fëɓ këŋo Kaxanu an, ar kë rind oñandi odexëm an, ajo këŋo yakalind cale iŋ. 32 Elod ane wël exe na end ala ar këɓi ŝiw̃ëtënd ɓër rëw̃eli kënëɓi oŝiw̃. 33 Kido ala ajo axo kaniw bana gër Kaxanu, ỹow̃eỹ adoxo xor na exo di.» 34 Ata yaka këno: «Yama wëj ar rëw̃ këni aỹëŋënax gër ɓeñëŋënax an nde këɓo sëƴalind gërëgako!» Ata w̃aỹ këno exo can.

End oŝiw̃ or onden eŋ

35 Ata Yesu wël ko mëne aw̃aỹ w̃aỹ këno ala ajo. Ga fed këni, w̃ëka këŋo: «Wëj axwëta nde xwëta këƴo Asëñiw̃ ar ala an?» 36 Yaka ko: «Asëƴali, noỹo wa hi ko mëŋ këmo xwëtaxën?» 37 Na re ko Yesu: «Në ewat dëŋ eƴo, wëno ar ki felarënd ajo.» 38 Ata re ko ar ŝiw̃ëtak an: «Axwën, axwëta xwëta këmi.» Na foxi ko, do këŋo ŝalend. 39 Re ko ɓëte Yesu: «Wëno kiti w̃ëlaw këme gër ngwën ro: ɓëŝiw̃ëk ɓën eni watërand, do ɓër kë watërand ɓën eni ciw̃.» 40 Ofariseŋ od xeta baŋo ok ga wël këni eyeƴan elo, w̃ëka këno: «Ba ɓiyi ɓëte ɓëŝiw̃ëk nde hi këmi?» 41 Yesu yaka këɓi: «Kido aŝiw̃ ŝiw̃ ban, an mendëra dona. Ɓarikan, ga kën rend ako awatëra kën watërand amena andewën aŋ monëka lëka këŋun.»

10

End axaɗac ayekax eŋ

1 Ata re ko ɓëte Yesu: «Ɗal in këmun felënd, ar ɓayik ax ɗilënd na gër ebët ed kece ir opeỹ, do ko raɗand mondaɗa an, arek axeỹax exo. 2 Ɓarikan, ar kë lilënd gër ebët an, mëŋ ex axaɗac ar opeỹ an. 3 Anëkona ar ebët an këŋo ŝëngëntënënd exo ɗilaxën, do opeỹ ok axwita këni xwitand oniw̃ orexëm ol. Ata këɓi w̃ac fac opeỹ odexëm ok ir ex kala gë ow̃ac orexëm ol eni can do kwël eno tëfa. 4 And këɓi nëcët ɗek opeỹ odexëm aŋ, exo ɗëngw do ɓën eno tëfand ga w̃ër këni oniw̃ orexëm ol. 5 Ala ar ano nang ex na an, ado eɓi macërand, ano tëfa na. Ata këni ŝapër eno ŋaw̃ëta gayik ani mër ex na oniw̃ or ɓëliyer ol.»

6 Apënëtal aŋo fel baɓi Yesu, ɓari ɓela ɓën aɓi pëni bana er baxo rend in.

7 Yesu fel këɓi ɓëte: «Ɗal in këmun felënd, wëno ex ebët ed gër ed këni lilënd opeỹ el. 8 Ɗek ɓër ƴowëk ɗamana me ŋatëgu ɓën ɓërek ɓëxeỹax ex. Ɓari opeỹ ok anëɓi ɓaxët ex na. 9 Wëno ex ebët el! Ar kë xuca gër ndam an afex ko fex. Alil ko lil, aŝan ko ŝan do exo cot er ko ƴamb in. 10 Arek an er ko ƴowënd wayët: orek, eɗaw̃, enëxëndëran. Ɓarikan wëno er ƴow këme eni cot oyel oram ol aniyan aŋ do gë oɓetak or din ol.

11 «Wëno ex axaɗac ayekax an. Axaɗac ayekax an, ayëlaya ko yëlayand aniyan andexëm aŋ, aw̃elëk hi ko exo cës në end oyel orexëm. 12 Ɓarikan, ariyenin an axaɗac fo këɓi xaɗacënd oyel ol, aɓi kwën ex na. Sam eɓi watëgu ojëlemu ok, oyel ol këɓi ỹaŋëtand exo gër. Ata ojëlemu ok, oko enëɓi tëra oyel ol, oko enëɓi yëc eni capërëra. 13 Ariyenin an ahër ko hërënd gayik në end acosa fo këɓi xaɗaxënënd oyel ol, aŋo ɓalënd na endeɓën eŋ. Wëno ex axaɗac ayekax an. 14 Anang nang këmëni oyel oram do ɓën anang nang këne; 15 ang nangër këmi wëno gë Faba ak. Aw̃elëk hi këme me yëlaya aniyan andam aŋ gër ecës në end oyel oram na. 16 Oyel oŝëxe ŝot këmëni na or ax gi ex na gër kece ijo ro, afo mëni mëlaw. Oyel olo, awël këni ỹana eni wëlënd oniw̃ oram ol do mëni ɓar eni gi kece iɓat, mëni kaxaɗaxënënd wëno gaɓat. 17 Faba iram ah̃an h̃an ke gayik aw̃elëk hi këme me cës në end oyel oram. Ado me yëlaya gër ecës, axana këme xana aniyan andam aŋ and xani gër ecës aŋ. 18 Ax gi ex na ala ke law̃, ɓarikan gë andam aŋo dëŋ këme yëlaya. Aŝot ŝot këme ojaw̃ od me teɓaya ene ɗaw̃, ɓëte aŝot ŝot këme ojaw̃ od me kani gër ecës. Mondako ex apela and yëlëgu ke Faba aŋ.» 19 Ata xucarëra këɓi gaŝëxe Ɓëŝëwif ɓën ga wël këni eyeƴan elo. 20 Ɓëranjëm këno rend Yesu: «Ajo ar gë ɓëyël exo! Ado aŝenëk ex, inew̃a këno ɓaxëtaxënënd?» 21 Ɓëjo këni rend: «Eyeƴan elo ax gi ex na ɗe ed ar gë ɓëyël. Ɓëyël ɓën anëɓi kor na enëɓi ciw̃ët ɓela.»

End emëŝen ed Yesu eŋ

22 Amëd and gë aƴem isëm aŋ hi bax, ata hik ofëna or Aciw̃ and Kaxanu ol gër Yerusalem*. 23 Ga ƴow ko Yesu gër Aciw̃ and Kaxanu, ko ƴexërand gër yangana, gër lilaya ir w̃acan bano Salomoŋ. 24 Ata xeta këno jeƴ Ɓëŝëwif ɓën do w̃ëka këno: «Xali niỹe wa këƴëɓo seɓ mi cakirand endeƴ eŋ? Angëmëne wëj ex Afexën an pelëlëɓo fac.» 25 Yesu yaka këɓi: «Ga fel këmun wa, ɓari ane kwëta ex na. Er kë reƴand osede oram in ex ɓandixa ɓand këme rind gër ow̃ac or Faba ɓaŋ. 26 Ɓari wën ane kwëta ex na gayik an gi ex na oyel oram. 27 Oyel oram ol aw̃ër aw̃ër këni oniw̃ oram ol. Wëno anang nang këmëni do ɓën asëfa këne sëfand. 28 Wëno këɓi yëlënd aniyan and din aŋ. Din ani nemi na do ala ax kor na eɓi kwëcët ga lëkaya këmëni ako. 29 Faba, mëŋ ar ỹëmbëta këɓi ɓela ɗek an, yël ke oyel olo. Do ala ax kor na eɓi kwëcët gër otaxan odexëm. 30 Wëno gë Faba, araɓat hi këmi.» 31 Ata Ɓëŝëwif ɓën ga wël këni eŋo, ñat oxaỹ oŋ gaŝëxe eno pëtëra xali eno ɗaw̃. 32 Ata re ko Yesu: «Mbaŋ ex ɓenjekax ɓend gër Faba ɓend w̃asin këmun ɓeŋ. Do në end fe ỹandixën këŋun ene pëtëra?» 33 Ata ɓëlëngw ɓër Ɓëŝëwif ɓën yaka këno: «Wëj ar ex ala fo do këƴ rend mëne Kaxanu hi këƴ, në ecir eƴo Kaxanu. Në eŋo ỹandixën këɓo mi pëtëra, ax gi ex na në end enjekax end ri këƴ.» 34 Yesu yaka këɓi: «Ga ỹëgw këni wa gër acariya andewën mëne Kaxanu rek: Wën ɓëte okaxanu hi kën. 35 Oñëgw Omënëk mondako w̃ac këɓi okaxanu ɓër w̃ëlanëgu këɓi eyeƴan ed Kaxanu ɓën (do gër Oñëgw Omënëk, gaɓatak ax kor na exo ƴepën). 36 Wëno yata ke Faba Kaxanu do law̃ënëgu ke gër ngwën ro. Do wën këne rend mëne në ecir emo gayik ako re këme wëno ex Asëñiw̃. 37 Angëmëne ame dind na ɓandixa ɓand Faba ɓaŋ, kërene kwëta na! 38 Ɓarikan, në ediyenin emo Kaxanu ado ɓayik ane kwëta ex na. En mado wa ndakaŋ endam eŋ në end ɓandiyen ɓaŋo. Ata aye nangëdon mëne wëno gë Faba araɓat emi.»

39 Ata na Ɓëŝëwif ɓën këni ŝaland ɓëte eno tëra Yesu, ɓarikan ŝana këɓi na. 40 Ga xegëta ko na gaŝëxe Yurëdeŋ in, h̃at ko gër ed baɓi ɓuyirand ɓela Ŝaŋ Batis and anëka fo aŋ, ata ɓayix ko fën. 41 Ɓëranjëm sëfa ɓaŋo do këni rend mëne Ŝaŋ Batis, ecarax gematak axo di exëna; ɓarikan ɗek ɓeɓër reƴa ko end Yesu ɓën ɗal ex. 42 Ata fën ɓëranjëm w̃ax këni end Yesu eŋ.

11

End Lasar eŋ

1 Aŝëxwëra baxëna ar bano w̃acënd Lasar gër ingol ind Betani, gër ed lëg bani mëŋ gë ɓoɓinëm, Mari do gë Marët. 2 Mari ijo ebax asoxari ar xoŝ ɓaŋo Axwën Yesu gë angiri do fëxwëcën baŋo osapar oŋ gë omban ondexëm oŋ. Aɓinëm Lasar ŝëxwëra bax. 3 Ata ɓër gë aɓaỹe, Mari do gë Marët, law̃ën këni gër Axwën Yesu eno pelëx mëne ar h̃an këŋo an ŝëxwërak. 4 Yesu ga wël ko eŋo yaka ko: Oŝëxwëra olo ax gi ex na or ecës, or eni wataxën ɓela ɓën enjaran end Kaxanu ex. Gë oŝëxwëra olo këni wat ola or Kaxanu ol gër Asëñiw̃ arexëm. 5 Yesu mbaŋ baŋo ɓalënd end ɓër amimënëra eŋ: Marët, gë Mari do gë Lasar. 6 Ɓarikan, ga wël ko mëne Lasar ŝëxwërak ɓayix ko gër ed hi baxo ɓakey ɓaki. 7 Gër akey atasën, fel këɓi ɓësëfan ɓën: «Ɓakane gër ebar ed Yude.» 8 Re këni ɓësëfan: «E Asëƴali, ax nëka ex na ɓëlëngw ɓër Ɓëŝëwif ga bani ŝaland eni pëtëra gë oxaỹ oŋ do këƴ rend ene ɓakaye fën.» 9 Ata Yesu yaka këɓi: «Ax gi ex na nde gër amëɗëna ɓapëxëd epëxw gë ɓaki ex? Ar kë ƴexërand goyat an axo naw̃ërand na gayik aye ko watërand gë angoɓen and gër ngwën ro aŋ. 10 Ɓarikan ar kë ƴexërand gëmëɗ an anaw̃ëra ko naw̃ërand gayik axo gi ex na gë angoɓen.» 11 Yesu, ga h̃ata ko eyeƴan elo, fel këɓi ɓëte ɓësëfan ɓën: «Lasar, lawo ireɓi në okwëɗ exo. Ɓarikan ƴene mo nëngëtëx.» 12 Ata yaka këno ɓësëfan: «Axwën, angëmëne araŝ raŝ këŋo, afak ko fak.» 13 Enimin, er ỹandi baŋo Yesu eɓi pëni mëne Lasar aŝës dëŋ ŝës ko. Er yëla bani ɓësëfan ɓën mëne end okwëɗ fo ko yeƴanënd. 14 Ata Yesu fel këɓi fac: «Lasar anëka ŝës ko. 15 Er nëngan ke ga ŝës ko nand ɓayik ame ƴe bana mëŋ këne xwëtaxën wën. Gërëgako ƴene gër ed exo.» 16 Ata fel këɓi Toma, ir nëngët bano Didim, ɓësëfan ɓëŝandaw̃: «Ƴene, ɓiyi ɓëte ene cësëxëye gë mëŋ.»

17 Yesu, and h̃at ko gër ingol ind Betani aŋ, sëk ko mëne anëka ri baxo Lasar ɓakey ɓanax gër ỹeg. 18 Ingol ind Betani iŋ ax ŋaw̃ër bana gë Yerusalem in, në ɓapakan ɓatas fo bax. 19 Ɓëyude ɓëranjëm bax ƴowënd enëɓi cëma Marët gë Mari ga lap këno imaỹe indeɓën iŋ. 20 And wël ko Marët mëne Yesu kë h̃atëgund aŋ, xacëra këŋo. Mari ɓayi ko moñëpa gër iciw̃. 21 Ga fed këni gë Yesu, Marët re ko: «Axwën, kido ro hi baƴ aɓaỹe axo cës dona. 22 Ɓarikan, ado gërëgako dëŋ anang nang këme mëne ɗek er këƴo xara yo Kaxanu aye ki yakali.» 23 Ata re ko Yesu: «Aɓinëx axani ko xani gër ecës.» 24 Re ko Marët: «Anang nang këme mëne axani ko xani gër ecës and këni xanira ɓëŝësëk aŋ yatir akey apelatar.» 25 Ata re ko Yesu: «Wëno kë xaninënd gër ecës, wëno ke yëlënd aniyan aŋ. Ar kë w̃a endam an gë aniyan ak ko ɓayi ado exo cës. 26 Ar kë liyand do exe kwëta wëno an, ecës el din aŋo ɗëkaya na. Aw̃a nde w̃a këƴ eŋo?» 27 Yaka ko Marët: «Iyo, Axwën aw̃a w̃a këme mëne wëj ex Afexën an, Asëñiw̃ ar Kaxanu an, ar ebax ex ƴow gër ngwën ro an.»

28 Ga h̃ata ko Marët eyeƴan elo, ɓaka ko gër iciw̃. Ata w̃ac këŋo, Mari aɓinëm do nëkënëka këŋo: «Asëƴali aŋ anëka ƴow ko, në emac exi.» 29 Sam ga wël ko eŋo, Mari xani ko xwiriŝ, w̃ara ko gër ed hi baxo Yesu. 30 Yesu axo ŋat bana pere gër ingol, gër ed fed bani gë Marët fo ɓayi baxo. 31 Ɓëyude ɓër xetëna baŋo Mari gër iciw̃ do bano yifarand ɓën wat këno ga xani ko aỹand. Ata ga ko ŝan sëfa këno ga yëla bani mëne gër ỹeg ko ƴend exo denitarax. 32 And h̃at ko Mari gër ed hi baxo Yesu aŋ, lapaya ko gër osapar orexëm, ko rend: «E Axwën, kido ro hi ba aƴ aɓaỹe axo cës dona.» 33 And wat ko Yesu mëne në edenita exo Mari aŋ do ɓëte në etes exëni Ɓëyude ɓër sëfaw ɓaŋo ɓën, hi këŋo ñar eman eŋ do ŝamina ko gër onden ondexëm. 34 W̃ëka këɓi: «Feye wa w̃ëxëta këno?» Yaka këni: «Axwën ƴow mi masin.» 35 Yesu ses ko. 36 Ɓëyude ɓërëmar re këni: «E, awa mbaŋ baŋo ɓalënd ɗe end Lasar eŋ!» 37 Ɓëjo këni rend: «Oko, ax gi ex na nde mëŋ ŝiw̃ët këŋo aŝiw̃ëk an? Axo kor dona nde eŋo pakën Lasar këdi ko ŝës?»

38 Yesu, ga hi këŋo na ɓëte ñar eman eŋ, sëka ko ỹeg in. Ỹeg ijo oxel ebax do fëŋ bani lilaya in gë angaỹ. 39 Ata re ko Yesu: «Dëxëtin tan angaỹ aŋ.» Na rew ko Marët, imaỹe ind aŝësëk iŋ: «Axwën, anëka nëmu ko, akey anaxën aŋ ex doro!» 40 Yaka ko Yesu: «Ami pel ex na nde ga xwëta xwëta këƴe awat këƴ wat enjaran end Kaxanu eŋ?» 41 Ata weɗit këni angaỹ aŋ. Yesu ga xeŋa ko orën ol, re ko: «Faba, aye ri këƴ ga yakali këƴe. 42 Wëno, anang nang këme mëne din këƴe yakalind. Ɓarikan, në end amëxwër and ex ro aŋo këme yeƴanënd eni maxën mëne wëj dëŋ law̃ënëgu ke.» 43 And h̃ata ko aŋ, xeỹ ko: «Lasar, canëgu!» 44 Ata aŝësëk an ŝanëgu ko, osapar oŋ do gë otaxan ok moceri gë ɓëcole, do dëxasin mopël kwëc gë anjëm. Ata re ko Yesu: «Pëtërayino tan do teɓino exo ƴe.»

End osit or etëra ed Yesu eŋ

45 Ata Ɓëyude ɓëranjëm, ɓër ƴowëraw bax gër Mari ɓën, ga wat këni er ri ko Yesu in, w̃a këni endexëm eŋ. 46 Ɓarikan mar ƴe këni gër Ofariseŋ eni deƴax er ri baxo Yesu in. 47 Ata ɓëŝaɗaxan ɓëlëngw ɓën do gë Ofariseŋ ok w̃acër këni. Ga ỹëpaxën këni endeƴ eŋ gër Amara këni w̃ëkarënd: «Mondake wa këne riye? Ala ajo cëŋ në eñëmb ex ɗe ɓecarax ɓend ko rind ɓeŋ. 48 Angëmëne aseɓ seɓ kënëŋone, ɗek këni w̃a endexëm eŋ. Ata Ɓërom ɓën eni ƴow eni ñam Aciw̃ and Kaxanu aŋ do enëɓo yëcëra enëng endeɓi eŋ.» 49 Ata Kayif, mëŋ ar hi bax aŝaɗaxan alëngw niy ijo an, re ko: «Ata wën ỹow̃eỹ an nang ex na ɗe paɓ gë endeƴ eŋo. 50 An nang ex na nde mëne aɓat ỹapëk exo cës në end ɓulunda ir Isërayel ɗek gë ex yëcar enëng endeɓi eŋ.» 51 Yeƴanaxën baxo mondako in, ax gi bana anjëlan andexëm fo. Ga hi baxo aŝaɗaxan alëngw aniy aŋo, yeƴanaxën baxo ang alaw̃ënel fo mëne Yesu kë ŝës eni pexaxën ɓulunda ir Isërayel in. 52 Enimin, eɓi ɓaraxën Kaxanu ekun eɓat oɓaŝ orexëm ol gër ɓenëng ɗek ko ŝësaxën, ax gi ex na në end Ɓëŝëwif fo. 53 Ata elod yatijo xetan baɓi eno ɗaw̃. 54 Yesu aŋo seɓ ko eƴerëxa ed wat-wat gër Ɓëŝëwif el. Ga xani ko na, ƴe ko kwël gand ladawe, në angol bani w̃acënd Efërayim. Fën xeyërax baɓi gë ɓësëfan ɓërexëm ɓën. 55 Anëka saxëgu bax Ofëna or Apexa ol, ata Ɓëŝëwif ɓën këni ƴend ƴaŋ gër Yerusalem eni w̃unëtarax ɗamana ex ŋatëgu Ofëna or Apexa ol. 56 Ga këno ŝalara Yesu këni w̃ëkarënd gër Aciw̃ and Kaxanu: «Mondake yëla kën, aƴow nde ko ƴow gër ofëna?» 57 Ɓëŝaɗaxan ɓëlëngw ɓën do gë Ofariseŋ ok afel fel banëɓi ɓela ɓën mëne ar kë nang yo gër ed exo Yesu exo deƴaɗ eno tëraxën.

12

End angiri eŋ

1 Ɓakey ɓanjongamat ɓayi bax ofëna or Apexa ol. Ata Yesu ƴe ko gër ingol ind Betani, gër ed lëg baxo Lasar, ar xanin ɓaŋo gër ecës an. 2 Fën aŝemëran ŝemëran bano. Ata Marët këɓi lëɓand, do Lasar hi ko ŝëf gër ɓër bax ƴambërand. 3 Na w̃eɗëgu ko Mari icëlakuŋ ir angiri ir këni w̃acënd nar, ir xem bax akanji mbaŋ. Xoŝ ko osapar or Yesu oŋ, do këŋo fëxwëcënd gë omban ondexëm. Ata otëñer onëngax oŋ xëñëk ɗek iciw̃ iŋ. 4 Aŋo re ko Yuda Isëkariyot, asëfan ar ebax eŋo ɗëxw Yesu an: 5 «Inew̃a ɓayik ane pan exe na angiri ijo ɓatama okeme otas, do koɗi ir ŝot done in enëɓe dëcaraxëne ɓëxaỹënaxik ɓën.» 6 Rexën baxo eŋo mëŋ arek ebaxo, ax gi ex na ɗe ga ɓal ɓaŋo end ɓëxaỹënaxik eŋ. Yama ga baxo ƴambënd nde koɗi ir bano fëxwënënd exo mëxwëta gër imboto in. 7 Ɓarikan Yesu re ko: «Teɓëlo ɗe, gana-gana fo xoŝ ko eman endam eŋ ond gër ỹeg oŋ. 8 Wën din gë ɓëxaỹënaxik ɓën ga hi kën wa, ɓari wëno ame bo na din gë wën.»

9 Ga wël këni amëxwër and Ɓëyude aŋ mëne Yesu ƴowëk gër Betani ɓarërëgu këni. Eno wat ɓëte Lasar, ar xanin ɓaŋo gër ecës an ɓarëraxënëgu bani, ax gi ex na në endexëm fo. 10 Ata ɓëŝaɗaxan ɓëlëngw ɓën xetan këɓi eno ɗaw̃ ɓëte Lasar 11 gayik Ɓëŝëwif ɓëranjëm baɓi h̃awëtand ga bano xwëtand Yesu.

End Yesu gër Yerusalem eŋ

12 Ga xeyëk, amëxwër and ɓër ƴowërawëk gër ofëna aŋ wël këni mëne Yesu kë ƴowënd gër Yerusalem. 13 Ata ga saw̃ëgu këni ɓeniɗ ɓend ɓaŋeỹ, xaca këno do këni sarënd:

Hosana, ɓetalexo ar kë ƴowënd gë ow̃ac or Axwën an,

Ɓetalexo emun end ɓulunda ir Isërayel eŋ.

14 Ata Yesu ỹëpa ko ƴaŋ në ipali. Mondako ŋata baxo er ỹëgw baxo alaw̃ënel ar Kaxanu an endexëm eŋ:

15 Këren yëdara na, wën ɓër gër Siyoŋ ɓën,

Watino emun endewën eŋ,

Në eƴow exo, mo ñëpa ƴaŋ në ipali.

16 Amëd aŋo ɓësëfan ɓërexëm ɓën aɓi pëni bana pere eŋo. Ɓarikan, and wat këni enjaran end Yesu aŋ xwita këni mëne end ỹëgw baxo alaw̃ënel eŋ ex. Mëŋ xacaxën bano mondako ɓela ɓën.

17 Amëxwër and ɓër ebax yatir w̃ac ɓaŋo Lasar exo canëgu gër ỹeg aŋ areƴa bani reƴand end wateli bano eŋ. 18 Në end ecarax end wël bani ri ko eŋo xacaxën bano Yesu ɓura-ɓura. 19 Ata Ofariseŋ ok këni rexërënd: «Awat kën watënd mëne ỹow̃eỹ an kor na: ngwën iŋ ɗek mëŋ fo këno sëfënd.»

End ɓenëng ɓecëxe eŋ

20 Ɓela ɓër ɓenëng ɓecëxe ƴow bax na gër Ofëna or Apexa gër Yerusalem, eno cale Kaxanu. 21 Ata sëka këno Filip, asëfan ar lëg bax gër Betësayida an, ingol ind gër ebar Galile. W̃ëka këno: «Asoŝan, ɓiyi Yesu ỹandi këɓo mo wat.» 22 Ga wël ko eŋo, Filip fel këŋo Andëre, ata ɓën ɓëxi h̃ateli këni endeƴ eŋ gër Yesu. 23 Yesu yaka këɓi: «Dodo anëka h̃atëguk apëxëd and kë ŝanaya enjaran endam eŋ, wëno Asëñiw̃ ar ala an. 24 Ɗal in këmun felënd, eneɗa end bële end ani wëg ex na gër ebar eŋ, ax cënand na, emat fo kë ɓayind. And këni lap do eni wëg aŋ kë ŝënand ɓon. 25 Ar kë h̃an nëmëc aniyan andexëm an, anemin ko nemin. Ɓarikan, ar kë ŝus aniyan andexëm and gër ngwën ro an kë ŝot aniyan and din aŋ. 26 Ar këŋo ỹandi exe diyeninënd an, tëfëgulexe. Do gër ed këme hi yo na ko hi mëŋ ɓëte. Ar ỹandi këŋo exo gi ariyenin aram an, Faba këŋo w̃aŝën.»

En ecës ed Yesu eŋ

27 «Gërëgako yomb iram in anëka ŝaminak. Ine këme re? Ba, Faba dacëtële gër toro iŋo nde? Ɓarikan, me toro mondako ƴowaxënëgu këme. 28 Faba, dafël ex ow̃ac oreƴ ol gër ɓela!» Ata wëliwëk oniw̃ ƴaŋ gër orën do kë rend: «Anëka rafën këme do arafën këme rafën gaŝëxe.» 29 And wël këni ɓër gër amëxwër ɓën oniw̃ olo aŋ, mar këni rend mëne orën ol xëmak, ɓëjo këni rend: «Meleka yeƴaneli këŋo.» 30 Ata re ko Yesu: «Në endewën wëlixënëk ɗe oniw̃ olo, ax gi ex na në end ow̃ac oram. 31 Gërëgako wa ex kiti ind ngwën iŋo iŋ, gërëgako këno w̃aỹ emun end gër ngwën ro eŋ. 32 Do wëno and këne yën ƴaŋ në osëx aŋ këmëni ɓar ɓela ɓën ɗek eni gi ɓëram.» 33 Ata gë eyeƴan elo nangën baɓi Yesu ang ko ŝës ak. 34 Yaka këno ɓër gër amëxwër ɓën: «Ɓiyi er fënën kënëɓo gër ɓakayëta ɓand acariya andeɓi mëne Afexën an din ir din ko liya. Mondake cëŋ këƴëɓo felënd mëne Asëñiw̃ ar ala an afika këno fika? Noỹo ngwa ex Asëñiw̃ ar ala ajo?» 35 Ata Yesu yaka këɓi: «Ga ɓayik ako tëkër angoɓen and këŋun h̃oband aŋ ƴexërayindën në amëd and hi kën gë angoɓen aŋ këdi këŋun fënga ecamëɗan aŋ. Ar kë ƴexërand gër ecamëɗan an axo nangënd na gër ed ko ƴend. 36 Në amëd and hi kën gër angoɓen aŋ, kwëtayin angoɓen aŋ, en gixën oɓaŝ or angoɓen.» Ga yeƴan ko mondako Yesu, h̃awëta këɓi do nem këno.

End oŋëpëgënan od Ɓëŝëwif eŋ

37 Ɓëŝëwif ɓën, ado ga bani watënd awat dëŋ ɓecarax ɓendanjëm ɓend baxo rind Yesu ɓeŋ, ano kwëta bana. 38 Mondako h̃atak er ỹëgw baxo alaw̃ënel Esayi in:

«Axwën, noỹo ngwa w̃ak er reƴa këmi in?

Noỹo ngwa watëk panga indeƴ iŋ?»

39 Ang sëkwanënd bani eno kwëta Yesu ak, Esayi aỹëgw ỹëgw ko ɓëte:

40 «Axwën Kaxanu fëɗëk ɓangës ɓandeɓën ɓaŋ,

Mëŋ xemënëk ogaf odeɓën ok,

Këdi këni watëra, këdi këɓi fëni gër onden ondeɓën,

Këdi këni nëngwët ola oreɓën ol do eni pak.»

41 Ejo re baxo Esayi ga wat ko enjaran end Axwën eŋ do Yesu ɓaŋo rend mondako. 42 Ado ŝëf gër ɓëlëngw dëŋ, ɓëranjëm w̃a bax end Yesu eŋ. Ɓari, ga banëɓi yëdand Ofariseŋ ok, abani reƴara na poyoma këdi kënëɓi w̃aỹ gër aciw̃ acaleya. 43 Awa ɓën er këni h̃an ɓela in fecan baɓi gë enjaran end Kaxanu eŋ.

End eyeƴan ed Yesu eŋ

44 Ata xeỹ ko Yesu: «Ar ke xwëta an anëka w̃a ko ɓëte end ar law̃ënëgu ke eŋ, ax gi ex na wëno fo xwëta ke. 45 Ar këŋo xëɓënan endam an, end ar law̃ënëgu ke eŋ xëɓënan këŋo ɓëte. 46 Wëno ex angoɓen aŋ, er ƴow këme gër ngwën ro mëni ŋoɓa ɗek ɓër kë w̃a endam ɓën, këdi këni ɓayi gër ecamëɗan. 47 Ar kë ɓaxët er këme rend in do axo kwëtaya ex na an, ax gi ex na wëno këŋo nëp gayik ame ƴow ex na mëni nëp ɓela ɓër gër ngwën ro ɓën. Ɓarikan, mëni pexën ƴowaxënëgu këme. 48 Ar ŝus ke an do exo ŋëp er re këme in ar enëp ex. Eyeƴan edam el fo këŋo nëp yatir akey apelatar. 49 End këme yeƴanënd eŋ ax gi ex na endam, apela and Faba ex, mëŋ ar law̃ënëgu ke an. Mëŋ dëŋ felëgu ke eyeƴan elo do gë er ỹapëk me tëƴalind in. 50 Do anang nang këme mëne apela andexëm aŋ kë yëlënd aniyan and din ir din aŋ. Awa er këme rend in, ang felëgu ke Faba ak këme yeƴanënd.»

13

End enëɓën ed osapar eŋ

1 Në ecan ɓayi bax Ofëna or Apexa ol, Yesu nang ko mëne anëka h̃atëguk amëd and ko rëxëta gër ngwën ro aŋ exo ɓaka gër Sëm Kaxanu. Mbaŋ h̃an baɓi ɓësëfan ɓërexëm ɓën ado ga baɓi seɓënd gër ebar ro. Ata w̃asin këɓi aŋana aŋo xali gër eŋata. 2 Ga këni ƴambëra ed genëka el, ŝaɓucara in anëka ŝoñ baŋo gër emëkw Yuda, asëñiw̃ ar Simoŋ Isëkariyot, eŋo ɗëxw Yesu. 3 Do Yesu anang nang baxo mëne ɓeỹ ɗek seɓënan këŋo Sëm, gër ndexëm xaniw ko do fën ko ɓaka. 4 Gër ed bani ƴambërand na, xani ko xwiriŝ, ŝuɗëta ko acuɗ atëm aŋ do xapa ko anjëm gër edum. 5 Ata ga rëmb ko men në inëp, ỹana ko këɓi neɓënënd osapar oŋ ɓësëfan ɓën do këɓi fëxwëcënënd gë anjëm and xapa baxo gër edum aŋ. 6 Na re ko Simoŋ Piyer and h̃at ko gër ndexëm aŋ: «Axwën, yama wëj nde eƴe neɓën osapar oŋ!» 7 Yaka këŋo Yesu: «Er këme rind in, anang këƴ nang and kë ɓaŝana aŋ, ɓari ax gi ex na gërëgako.» 8 Ata re ko ɓëte Piyer: «Din ame ma na eƴe neɓën osapar oŋ.» Aŋo re ko Yesu: «Angëmëne ami neɓën ex na yo osapar oŋ, awa ỹow̃eỹ axe ɓar ex na.» 9 Yaka ko Simoŋ Piyer: «Awa angëmëne mondako ex Axwën, kërex gi na osapar oŋ fo. Neɓënële ɓëte otaxan ok gë gaf in.» 10 Ata re ko ɓëte Yesu: «Ar ɓuyirak eceɗe an, ɗek eman eŋ w̃ën ko. Osapar oŋ fo ko neɓara. Do wën ɓëw̃ënëk hi kën, ɓari ax gi ex na wën ɗek ɗe.» 11 Yesu aye nang ɓaŋo ar këŋo lëxw an, mëŋ rexën baxo mëne ax gi ex na ɓën ɗek w̃ënëk.

12 And faỹ ko eneɓën ed osapar aŋ, Yesu ŝuɗa ko acuɗ atëm aŋ do ɓaka ko gër ed bani ƴambërand. Ata w̃ëka këɓi: «Afëni nde fëni këŋun er rin këmun in? 13 Wën ke w̃acënd Asëƴali do Axwën, ata ɗal kën reƴand gayik go dëŋ ex. 14 Awa angëmëne aneɓën neɓën këmun osapar oŋ wëno ar ex Axwën do Asëƴali arewën an, wën ɓëte aỹap ỹapëk en neɓëndërënd osapar oŋ. 15 Amatinali rin këmun, en dixënënd wën ɓëte ang rin këmun ak. 16 Ɗal in këmun felënd, xaɗëp in aŋo kucand na or gapak axwën arexëm an, parëxanda in aŋo kucaxënd na ar law̃ën këŋo an. 17 Ga fëni fëni këŋun eŋo, anëngandëra këŋun nëngandëra angëmëne enimin mondako dëŋ kën rind. 18 Anang nang këmëni ɓër yata këmëni ɓën, amun dend na ɗe wën ɗek. Ɓarikan afo ex ŋata endam end ex gër Oñëgw Omënëk eŋ: “Ar ɓar këmi enëp eɓat dëŋ ke ŝenaxën.” 19 Kwël gërëgako fo këmun nangënënd eŋo ɗamana ex ŋatëgu. Do and kë h̃atëgu aŋ, ene kwëtaxën mëne wëno dëŋ ex ar hi këme an. 20 Ɗal in këmun felënd, ar këŋo xana arolaw̃ën oram an, wëno dëŋ xana ke. Do ar ke xana an, anëka xana këŋo ɓëte ar law̃ënëgu ke an.»

End alëxw ar Yesu eŋ

21 Ga yeƴan ko mondako, Yesu ŝamina ko gër onden ondexëm. Reƴa ko ɓëte: «Ɗal in këmun felënd, wën ɓësëfan ɓëram ɓën, aɓat ke lëxw.» 22 Ata ɓësëfan ɓën këni nëkonëndërënd do këni yëlarand ba noỹo këŋo rend. 23 Asëfan ar lëka baŋo mbaŋ Yesu an, xetëna ɓaŋo gër ed bani ƴambërand. 24 Simoŋ Piyer ga xëw̃a këŋo, fel këŋo eŋo mëka ba noỹo këŋo rend. 25 Ata asëfan ajo xaƴaxën këŋo Yesu gër emëkw do w̃ëka këŋo: «Axwën, noỹo wa këƴo rend?» 26 Yaka këŋo Yesu: «Ar këmo fëxwën aton and mburu and ỹesëna këme aŋ, ajo ex ar ke lëxw an.» Ata ỹesëna ko aton aŋ do fëxwën këŋo Yuda, asëñiw̃ ar Simoŋ Isëkariyot.

27 Sam ga xana ko Yuda aton aŋ, Sindan lil këŋo. Ata Yesu fel këŋo: «Er këƴ rind in, dil aỹand.» 28 Ɓër hi bax gër eƴambëran ɓën, gaɓatak aŋo pëni bana ba ine felaxën baŋo Yesu eŋo. 29 Enimin, Yuda bax lëkayand imboto ind koɗi iŋ, ata ɓësëfan ɓërëmar yëla këni mëne exo yëcëraw ɓeɓër hi bax eni dixën ofëna ɓën law̃ën ɓaŋo Yesu. Ɓëjo yëla këni ba eɓi yël ỹeỹ ɓëxaỹënaxik ɓën fel baŋo exo ƴe. 30 Ga ƴamb ko na Yuda aton and mburu aŋ, ŝan ko ataŋ. Anëka bax xwëyarënd.

End apela angaŝax eŋ

31 Ga ŝan ko Yuda, Yesu re ko: «Gërëgako, Kaxanu anëka w̃asin këɓi ɓela ɓën enjaran endam eŋ, wëno Asëñiw̃ ar ala an. Anëka wat këni enjaran endexëm eŋ gër ola oram. 32 Angëmëne aw̃asin w̃asin këmëni ɓela ɓën enjaran end Kaxanu eŋ, Kaxanu ɓëte aw̃asin këɓi w̃asin enjaran endam eŋ. Do gogo ko ri mondako. 33 Oɓaŝ oram, anëka saxëguk amëd and këne ŝapëre aŋ. Wën aŝalara këne ŝalaraɗ do ang fel këmëni ɓëlëngw ɓër Ɓëŝëwif ak, gër ed këme ƴend an kor na en ƴeli. Wën ɓëte mondako fo këmun felënd gërëgako. 34 Apela angaŝax këmun yëlënd: Ɓalërindëleŋun! Ang ke ɓalënd wëno endewën ak ɓalërindëleŋun mondako. 35 Ata mondako këni nangëra ɓela ɗek mëne wën ɓësëfan ɓëram hi kën, angëmëne aɓalër këŋun ɓalërënd.»

36 Ata Simoŋ Piyer re ko: «Axwën feye ngwa këƴ ƴe?» Yaka këŋo Yesu: «Gër ed këme ƴe aƴ kor na eƴe tëfëli gërëgako. Ɓarikan, ecan ecan asëfeli këƴe sëfëli.» 37 W̃ëka ko ɓëte Piyer: «Axwën, në end ine këme sëkwanaxën mi tëfëli gërëgako? Wëno aw̃elëk hi këme me yëlaya aniyan andam aŋ ene ɗaw̃ në endeƴ.» 38 Yesu yaka këŋo: «Re këƴ wëj aw̃elëk hi këƴ eƴ yëlaya xali eni ɗaw̃ në end ow̃ac oram! Ɗal in këmi felënd, ɗamana exo yata ecare el wëj anëka këƴe ƴaxëta ɓatas.»

14

End fëña ir gër orën eŋ

1 Yesu fel këɓi ɓëte: «Këreŋun bëlandërand na gër ow̃ëkw orewën! Kwëtayino Kaxanu do kwëtayine wëno. 2 Mbaŋ ex ɓaciw̃ ɓaŋ gër ekun ed Faba do wëno axëñënan këmun xëñënanëx gër ed kën hi. Afel nde fel domun kido ax gi bana mondako? 3 Awa and këme ƴe do mun këñënanëx në er kën hi aŋ, aɓakanëgu këmun ɓakanëgu mun mëlaxën en gix wën ɓëte gër ed hi këme. 4 Wën, anang nang kën fëña in.» 5 Ata re ko Toma: «Axwën, gayikako gë enang ak dëŋ ami nang ex na gër ed këƴ ƴend, mondake këmi nang fëña in?» 6 Yaka ko Yesu: «Wëno ex fëña in, wëno ex ɗal in, ɓëte wëno ex aniyan aŋ. Ala ax ŋat na gër Faba xarak axe tëf ex na. 7 Angëmëne anang nang këne, anang këno nang ɓëte Faba. Do gërëgako anëka nang këno do në ewat eno dëŋ.» 8 Ata Filip re ko: «Axwën, ga w̃asin w̃asin këƴëɓo Sëm in ata gwac këɓo hi.» 9 Ata re ko Yesu: «Elod anëka fo hi këme gë wën, do wëj Filip aƴe nang ex na! Ar ke watënd an, në ewat eŋo Faba. Mondake cëŋ këƴ rexënënd mun masin Faba? 10 Aƴe kwëta ex na nde mëne wëno gë Faba araɓat hi këmi? Er këme rend in ax gi ex na ɗe eyeƴan ed or gapak oram. Ɓandiyen ɓand këme rind ɓaŋ, Faba mëŋ ar hi këmi araɓat an kë rind. 11 Kwëtayine mëne wëno gë Faba araɓat hi këmi. Ndakaŋ kwëtayine në end ɓeɓër kën watënd ga këme rind ɓeŋ. 12 Ɗal in këmun felënd, ar kë w̃a endam an, ari ko ri ɓeɓër këme rind ɓën. Ado ɓeɓër nëmëcak ɓend këme rind ɓeŋ ko ri gayik në eɓaka eme gër Faba. 13 Ɗek er këno w̃ëka yo gër ow̃ac oram, arin këmun rin, en wataxën enjaran end Faba eŋ gër wëno Asëñiw̃. 14 Angëmëne en mëka ỹeỹ gër ow̃ac oram, ari këme ri.»

End angoc Amënëk eŋ

15 «Angëmëne ah̃an h̃an këne, asëf kën sëf ɓapela ɓandam ɓaŋ. 16 Do wëno ata këmo xara Faba, eŋun ɗaw̃ëneliw Arëca aŝëxe, exo gixën din gë wën. 17 Arëca ajo ex Angoc and ɗal aŋ. Angoc and ɗal aŋo, ɓër gër ngwën ro ɓën, ani kor na eno cot gayik ani ñana na eno watënd, ɓëte ano nang na. Ɓarikan wën, anang nang këno gayik, moketënara këŋun ỹana eŋun ketënarand, ado lëf gër ola orewën ko hi din. 18 Aɓaka këme ɓakaw gër ndewën, amun teɓ na ang ɓëndëkak fo. 19 Ro ɓakey fo ɓayik, ɓela ɓër gër ngwën ro ɓën ani bo na ga këne watënd. Ɓarikan wën, awat këne ỹana ene watënd gayik wëno aliya këme liyand, wën ɓëte aliya kën liya. 20 Ata yatijo, këŋun fëni mëne wëno gë Faba araɓat hi këmi. Ɓëte wëno gë wën araɓat hi këne. 21 Ar nangëk anang dëŋ ɓapela ɓandam do ko sëfënd an, ajo ex ar h̃an ke an. Ar ke h̃an an, Faba ah̃an këŋo h̃an. Wëno ɓëte ah̃an këmo h̃an, do aw̃asinaya këme w̃asinaya gër ndexëm.» 22 Ata Yuda, ax gi ex na ɗe Yuda Isëkariyot, rew ko: «Axwën, ine cëŋ këƴ w̃asinaya gër ndeɓi fo, do eƴëɓi teɓ ɓër gër ngwën ɓën?» 23 Yaka këŋo Yesu: «Ar h̃an ke yo, axwëtaya ko xwëtaya eyeƴan edam el, do Faba ah̃an këŋo h̃an. Ata ɓiyi mi ƴow mi ɗëg gër ola orexëm. 24 Ar ɓayik axe ŋan ex na an, axo kwëtayand na eyeƴan edam el. Do eyeƴan ed këne wëlëlind el ed Faba ex mëŋ ar law̃ënëgu ke an, ax gi ex na edam. 25 Wëno eŋo këmun felënd nand ɓayi këne në er eɓat na. 26 Ɓarikan, Arëca an exo Angoc Amënëk and këŋun law̃ëneliw Faba gër ow̃ac oram aŋ. Mëŋ këŋun sëƴali ɓeŋo ɗek, mëŋ këŋun xwitan ɗek ɓeɓër fel këmun ɓën. 27 Aketëxeta aŋ këmun seɓënënd, aketëxeta andam aŋ ex, wëno, amun yëlënd na ang këni yëlënd ɓela gër ɓër ngwën ro ak. Këreŋun bëlandërand na gër ow̃ëkw orewën, këreŋun yëɓund na. 28 Awël wël këne ga re këme mëne aƴe këme ƴe, ɓarikan aɓakaw këme ɓakaw mërëxand irewën. Angëmëne ah̃an h̃an këne, anëngandëra këŋun nëngandëra ga këme ɓakand ako gër Faba, gayik mëŋ rafëk nëmëc wëno. 29 Gërëgako dëŋ këmun felërand, ɗamana ex ŋataxënëgu ɓend këme yeƴanënd ɓeŋ, ene kwëtaxën and kë h̃atëgu aŋ. 30 Wëno ame bo na ga këmun felërand mbaŋ, gayikwa ar w̃ëñak ngwën an në eƴow exo, paɓ gë wëno cëŋ, ojaw̃ aŋo gi ex na. 31 Ɓarikan, afo eni nangëra ɓër gër ngwën ro ɓën mëne wëno ah̃an h̃an këmo Faba, do ang ke felënd ak dëŋ këme rind. Ado kaniwën ene ƴeye.»

15

End atëx and reseŋ eŋ

1 «Enimin, wëno ex atëx and reseŋ aŋ, do Faba ex axwën andëɗa an. 2 Aforëta ko forëta enini end ŝosa ke do ax dëw̃ënd na eŋ. Ɓarikan enini end kë rëw̃ënd eŋ, afëỹëpëỹ ko fëỹëpëỹ ex dëw̃axënënd nëmëc. 3 Eyeƴan ed sëƴali këmun el w̃ënën këŋun. 4 Ɓayiyin ga ŝosa këne, ang këme ɓayi wëno ga ŝosa këmun ak. Enini end ŝosëtak gër atëx and reseŋ eŋ, ax dëw̃ënd na gaɓat. Wën ɓëte mondako fo kën sëkwan edi ed ɓenjekax el angëmëne an ɓayi ex na ga ŝosa këne. 5 Wëno ex edëp ed atëx and reseŋ el, do wën ex ɓenini ɓeŋ. Ar ɓayik ga ŝosa ke an, ang ŝosa këmun ak, ɓenjekax ɓendanjëm ko ỹana exo dind. Angëmëne an ɓayi ex na ga ŝosa këne, ado gë enjekax gematak an kor na en di. 6 Ar ŝosëta ke an, fac këno lap exo ŋaỹëx ang enini end saw̃ këni fo. Do ɓenini ɓeŋaỹëk ɓeŋ, aɓar këni ɓarënd eni ɗap gër xoɗux ex ñeg. 7 Angëmëne wën en ɓayi ga ŝosa këne do ɓëte en ɗëkaya gër ojomb odewën eyeƴan edam el, karayindën er ỹandi këŋun yo, aŝot kën ŝot. 8 Watin ang kë ỹana ex canayand enjaran end Faba eŋ: and kën rind ɓenjekax ɓendanjëm do eni watënd ɓela aŋ; do enëɓi masinënd mëne ɓësëfan ɓëram hi kën. 9 Ang h̃an ke Faba ak, wëno ɓëte mondako fo h̃an këmun. Kwëtayayin aŋana andam aŋ. 10 Angëmëne asëf sëf kën ɓapela ɓandam ɓaŋ ang sëf këme wëno ɓand Faba ak do ɓayi këme gër aŋana andexëm, mondako fo kën ɓayi wën ɓëte gër aŋana andam. 11 En cotaxën onënga oram ol do en gixën ɗek onënga ol felaxën këmun eŋo. 12 Acariya andam aŋ ex: ɓalërindëleŋun andewën rewën aŋ, ang ke ɓalënd endewën ak. 13 Aŋana and xucak ex daf aŋ ex and ar kë w̃a exo cës në end oɗawo odexëm aŋ. 14 Wën oɗawo odam hi kën angëmëne ari kën rind er këmun felënd in. 15 Ɓëtëdin amun mac na okaɗëp odam gayik xaɗëp in axo nangënd na er ko rind axwën arexëm in. Gërëgako wën oɗawo këmun ỹana mun macënd gayikako ɗek ɓeɓër nangëgu këme gër Faba ɓën, wën fo nangën këmun. 16 Wëno wa yata këŋun, ax gi ex na wën. Ata mëŋ sëƴaliraxën këmun pere mun ɗaw̃ënaxën en ƴe do en dix gër ngwën ɓenjekax ɓend kë ɓayi laŋ. Do er këno xara yo Faba gë ow̃ac oram ol, ayakali këŋun ỹana eŋun yakalind. 17 Er këmun felënd in: ɓalërindëleŋun mbaŋ andewën rewën aŋ.»

End ecus ed Yesu do gë odexëm eŋ

18 «Angëmëne ɓër gër ngwën ro ɓën aŝus ŝus kënun, nangin mëne wëno ŝus këne pere. 19 Kido ɓër gër ngwën ro hi ban, ɓela ɓën ah̃an h̃anëdonun gayik andamat hi don. Ɓari an gi ex na ɓër gër ngwën ro. Wëno yata këŋun mëŋ ŝusaxën kënun. 20 Kwitayin er fel këmun in: xaɗëp in aŋo kucand na or gapak ol axwën arexëm an. Angëmëne wëno arixëra rixëra këne, arixëra kënun rixëra wën ɓëte. Angëmëne aɓaxët ɓaxët këni eyeƴan edam el, aɓaxët këni ɓaxët edewën el. 21 Ɓarikan ɓeŋo ɗek kënun ỹana enun dind në end ow̃ac oram gayik ano nang ex na ar law̃ënëgu ke an. 22 Kido ame ƴow bana do amëni pelëra bana end Kaxanu eŋ, ani gidona gë amena. Gërëgako, eƴax aɓi gi ex na gër amena andeɓën. 23 Ar ke ŝus yo anëka ŝus këŋo ɓëte Faba. 24 Kido ame di bana ogës odeɓën ɓend elod ala ax di ex na ɓeŋ, ani gi dona gë amena. Gogo aye wateli këne ɓecarax ɓeŋ. Ɓarikan ŝus kënëɓo wëno gë Faba. 25 Ata mondako hik ex ŋataxën eyeƴan ed ỹëgw këni gër acariya andeɓën el: “Aŝus fo dëŋ ŝus këne✡.”»

26 «Alaw̃ëneliw këmun law̃ëneliw Arëca ar kë xaniw gër Faba an, Angoc and ɗal aŋ. And ko ƴow aŋ mëŋ kë ỹana ex deƴarand endam eŋ. 27 Do wën ɓëte, areƴara kën ỹana en deƴarand endam eŋ gayik elod nand ỹana këme andiyen na ɓar këne.»

16

1 Yesu re ko ɓëte: «Eŋo fel këmun këdi këŋun ŝena en ɗap ekwëta edam el. 2 Aw̃aỹëra kënun ỹana enun ŋw̃ayërand gër ɓaciw̃ ɓacelaya. Ado në eƴow ex amëd and këni ỹana eni yëland ɓër këŋun law̃ënd ɓën mëne në ediyenin eno mondako Kaxanu. 3 Mondako këni ỹana eni dind gayik ano nang ex na Faba, ane nang ex na wëno. 4 Mëŋ felaxën këmun mondako, en kwitaxënënd mëne anangën nangën bamun and kë h̃atëgu amëd and toro indewën aŋ. Amun pel bana eŋo elod gër ỹanar gayik në er eɓat bane hinde. 5 Gogo në eɓaka eme gër ar law̃ënëgu ke do ala axe mëkand na ba feye këme ƴend. 6 Ga wël kën er re këme in wëlandëraxën këŋun gër ow̃ëkw. 7 Er këmun felënd in ɗal ex: ga ƴe ƴe këme mbaŋ këŋun sax gayik angëmëne ame ƴe ex na, Arëca an axo ƴow na. Ɓarikan, ga ƴe ƴe këme aŋo këmun law̃ëneliw. 8 Do and ko ƴow aŋ, mëŋ këɓi ỹana eɓi nangënënd ɓela ɓër gër ngwën ro ɓën ang w̃en këni ak, gë end ŝenene eŋ do gë kiti iŋ. 9 Aw̃en w̃en këni ga h̃ëp këni ene kwëta. 10 End ŝenene eŋ ex ga këme ɓakand gër Faba do mëne wën an bo na ga këne wat. 11 Kiti iŋ ex gayik ar w̃ëñak ngwën an anëka nëp këno.»

12 «Ɓendanjëm ɓayi ke mun pelëra, ɓari an kor na eŋun pëni gërëgako. 13 And ko ƴow Arëca arewën an, Angoc and ɗal aŋ, anangën këŋun ỹana eŋun nangën ɗal in ɗek. Ɗek er këŋun ỹana eŋun pelënd in, awëlëgu wëlëgu ko, ax gi na er or gapak orexëm. Gana gana fo këŋun ỹana eŋun tëfëtanënd ɓeɓër kë ƴowënd ɓën. 14 Enjaran endam eŋ këŋun ỹana eŋun masinënd gayik endam ko ỹana exo meɗënd eŋun tëfëtan. 15 Ɗek er xwën ko Faba in, wëno xwënëk. Mëŋ rexën këme mëne Arëca arewën an endam ko ỹana exo meɗënd eŋun tëfëtandëra.»

End odendëran eŋ

16 «Tëkër fo ɓayik ene nema do ɓëte ax nëka na ene wat gaŝëxe [ga këme ɓakand gër Faba].» 17 Ata ɓësëfan ɓërëmar ɓërexëm këni w̃ëkarënd: «Ine w̃acayak er këɓo felënd ijo: “Tëkër fo ɓayik ene nema do ɓëte ax nëka na ene wat. Ɓëte ga këme ɓakand gër Faba kë hi mondako”.» 18 Er bani rend: «Oko ine ngwa w̃acayak “tëkër fo ɓayik ene nema?” Aɓo pëni ex na ba ine ko rend.» 19 Ga wata ko Yesu mëne anëka ỹandi këɓi eno mëkara, re ko: «Në emëkar en end er re këme mëne tëkër fo ɓayik ene nema do ɓëte ax nëka na ene wat.

20 «Ɗal in këmun felënd, ɓela ɓër gër ngwën ro ɓën gër onënga këni ỹana eni gind xarak wën në etes en do në edenitan. Ɓarikan ecamina edewën el anëngwëta kë nëngwëtaɗ onënga. 21 Asoxari ar ỹanar këni orëw̃ aŋ, aŝëmura këŋo ŝëmurand gayik apëxëd and ko soro aŋ anëka dëŋ h̃atëk. Ɓarikan and këŋo rëw̃ itox aŋ, axwëya ko xwëyand aƴambën irexëm in nand këŋo nëngandërand mëne ala ƴowëk gër ngwën. 22 Awa wën ɓëte gërëgako, aŝamina ŝamina kën gër ow̃ëkw orewën. Ɓarikan, and këne watëre gaŝëxe aŋ, anëngandëra këŋun nëngandëra, ala aŋun nëxenën na onënga orewën ol.»

23 «And kë h̃atëgu akey aŋo aŋ, an ñana na ene mëkarand. Iyo, ɗal in këmun felënd, er këno xara yo Faba gër ow̃ac oram, ayël këŋun yël. 24 Xali gërëgako ỹow̃eỹ an kara ex na gër ow̃ac oram. Karayindën en cotaxën. Ata kën ŝot onënga osëm ol.»

End angora and ngwën eŋ

25 «Wëno din gë ɓapënëtal bamun felërand, ɓarikan në eƴow ex amëd and këmun ỹana mun tëfëtanënd kerët end Faba eŋ xarak ax gi ex na gë ɓapënëtal. 26 Amëd aŋo, axara kën ỹana en karand gër ow̃ac oram, ame de ex na mëne wëno këŋun ỹana eŋun mëkanënd ɓeỹ ɓeŋ gër Faba. 27 Faba mëŋ dëŋ ah̃an h̃an këŋun ang h̃an ke wëno ak, do wën aw̃a w̃a kën mëne gër ndexëm xaniw këme. 28 Wëno gër Faba xaniw këme do ƴow këme gër ebar ro. Gërëgako aseɓ këmun seɓënd gër ebar me ɓaka gër Faba.» 29 Ata ɓësëfan ɓërexëm ɓën yaka këno: «Watël gërëgako, kerët këƴ yeƴanënd do ỹow̃eỹ aƴëɓo pelënd na gë apënëtal. 30 Gërëgako, aye fëni këɓo mëne wëj ɗek nangëra këƴ do mëne aƴ cënind na exo ŋeɓëta ala exi mëkara. Mëŋ xwëtaxën këmi mëne wëj gër Kaxanu xaniw këƴ.» 31 Yaka këɓi Yesu: «Kën rend anëka w̃a kën endam eŋ gërëgako? 32 Awa në eƴow ex amëd aŋ, ado anëka dëŋ h̃atëguk, and kën ŝapër ala kala gand ed ko faɓ do ene teɓ gaɓat. Ɓari, ame gi na gaɓat gayik gë Faba hi këmi. 33 Mondako këmun felërand en cotaxën oɓetak ol gër ndam. Mbaŋ këŋun ŝopali gër ngwën ro. Ɓarikan, kapinayin wëno xorën këŋun ngwën iŋ.»

17

End cale ind Yesu eŋ

1 Yesu ga yeƴan ko mondako, xeŋa ko orën ol do ko ŝalend: «Faba, anëka h̃atëguk amëd aŋ. Masinëlëɓi ɓela ɓën enjaran end wëno Asëñix eŋ mëŋ këmëni w̃asinaxën wëno ɓëte enjaran endeƴ eŋ. 2 Wëj yël ke or gapak ol gër ala ar ex yo, mëni yëlaxënënd wëno ɓëte aniyan and din aŋ ɗek ɓër yël këƴe ɓën. 3 Xarak, aniyan and din aŋ ex enang mëne enimin, wëj gaɓat ex Kaxanu do ɓëte enang ed wëno Yesu Kërisët, ar law̃ëneliw këƴëɓi an. 4 Anëka w̃asin këmëni enjaran endeƴ eŋ ɓela ɓën gër ebar ro, ga h̃ata këme ako er yëlëgu baƴe me di in. 5 Awa gërëgako, Faba, wëj dëŋ, masinëlëɓi enjaran endam end lëkaya bame and hi baxe në ereɓat ɗamana ex gixën ngwën eŋ. 6 Anangën nangën këmëni ow̃ac oreƴ ol ɓela ɓër yatan këƴe gër ngwën ro ɓën. Wëj xwën baɓi, wëno yël këƴe, do ɓën xwëta këni eyeƴan edeƴ el gër ow̃ëkw. 7 Gërëgako anëka anang nang këni mëne ɗek ɓeɓër yël këƴe ɓën gër ola oreƴ xaniwëk. 8 Gayikwa afel fel këmëni eyeƴan ed xwëtënan baƴ el, do enimin axana xana këni ga nang këni mëne gër ndeƴ xaniw këme, do aw̃a w̃a këni mëne wëj dëŋ law̃ënëgu ke. 9 Ɓën ɓër yël këƴe ɓën këmëni ŝalenënd gayik wëj xwën këɓi. Amëni calenënd na ɓër gër ngwën ɓën ɗek. 10 Er xwën këme yo wëj xwënëk do er xwënëk yo wëno xwënëk. Gër ndeɓën ŝanayak enjaran endam eŋ. 11 Ɓën kë ɓayi gër ngwën, wëno ame ɓayi na ga këme ɓakalind ako gër ndeƴ. Faba, wëj Aw̃ënëk an, kaxalëɓi gë ow̃ac oreƴ ol, ow̃ac or yël këƴe olo eni gixën araɓat ang hi ke ɓiyi ak. 12 And hi bame gë ɓën gër ngwën aŋ, anëkona bamëni nëkonand gë ow̃ac oreƴ ol, ow̃ac or yël këƴe olo. Axaxa xaxa këmëni, do gaɓatak amo tak ex na ang ax gi ex na ar ebax ex nemi an, ex ŋataxën er rek Oñëgw Omënëk in. 13 Awa gogo Faba në eƴeli eme, do mondako këme yeƴanëlind gër ngwën ro eni cotaxën ɗek onënga ol. 14 Wëno afel fel këmëni eyeƴan edeƴ, do ɓër gër ngwën ɓën aŝus ŝus kënëɓi gayik ani bo ex na ɓër gër ngwën, ang wëno ak, ame gi ex na ar gër ngwën. 15 Faba, ami karand na eƴëɓi dëxët gër ngwën ro, ɓarikan kaxalëɓi këdi këɓi wëña Aỹëŋënax an. 16 Ani bo ex na ɓër gër ngwën, ang ɓayik ame gi ex na wëno ɓëte ar gër ngwën ro. 17 Kwënayalëɓi gë ɗal in, gayikwa eyeƴan edeƴ el ex ɗal in. 18 Ang law̃ënëgu këƴe gër ngwën ak, wëno ɓëte mondako fo këmëni law̃ënënd gër ngwën. 19 Do wëno, ayëlaya këme yëlayand wëno dëŋ në endeɓën mëŋ këni yëlayaxën ɓën ɓëte gë ɗal in.

Ekaran ed ɓërëw̃ak el

20 «Ax gi ex na ɓër seɓënan këƴe ɓën fo këmëni ŝalenënd. Faba, aŝalen këmëni ŝalenënd ɓëte ɓër ke xwëta and kënëɓi sëfëtan endam ɓën, 21 eni gixën ɓën ɗek araɓat ang hi ke araɓat wëno gë wëj ak. Cosalenëɓo eni gixën araɓat ɓën ɓëte, eni maxën ɓela ɓën mëne wëj law̃ënëgu ke gër ngwën ro. 22 Do wëno ayël yël këmëni enjaran end yël këƴe eŋ, eni gixën araɓat ang hi ke ɓiyi ak. 23 Gilemi araɓat wëno gë ɓën, ang hi ke araɓat wëj gë wëno ak, eni gixën enimin araɓat, eni nangëraxën ngwën iŋ ɗek mëne wëj law̃ënëgu ke, do mëne ah̃an h̃an këƴëɓi ang h̃an këƴe ak. 24 Faba er ỹandi ke, ɓër yël këƴe ɓën eni gi ɓëte gër ed këme hi, eni wataxën ang xëɓënëk enjaran endam ak, enjaran end yël këƴe ɗamana eƴ dëɗaxën ngwën eŋ gayik ah̃an h̃an këƴe. 25 Faba, wëj ar ŝenene an, ɓër gër ngwën ro ɓën ani nang ex na. Ɓarikan, wëno anang nang këmi do ɓër yël këƴe ɓën anang nang këni mëne wëj law̃ënëgu ke. 26 Anangën nangën këmëni ow̃ac oreƴ ol, do anangën këmëni nangën ɓëte, eƴëɓi ŋanaxën ang h̃an këƴe ak do wëno me gi gër ow̃ëkw oreɓën.»

18

End etëra ed Yesu eŋ

1 Yesu, ga h̃ata ko na cale iŋ, xani këni gë ɓësëfan ɓërexëm ɓën eni ƴexën gër epesa ed Kedëroŋ, gër ed hi bax andëɗa and gër ed bani lilënd mëŋ gë ɓësëfan ɓërexëm ɓën. 2 Yuda, ar ebax eŋo ɗëxw an, anang nang baxo andëɗa aŋo gayik Yesu gë ɓësëfan ɓërexëm ɓën laŋ bani ƴend fën. 3 Ata Yuda lëngweliw këɓi enga end ocoroɗa do gë ɓënëkona eŋ eno tëraxën Yesu ga law̃ënëgu kënëɓi ɓëŝaɗaxan ɓëlëngw ɓën do gë Ofariseŋ ok. Ɓërëmar lëkayaw këni ɓenjeb, ɓëjo oɗambo, do ɓëjo ɓëte oỹënga or emer. 4 Ga nang ko Yesu er ebax eŋo gihin, xacëra këɓi, do w̃ëka këɓi: «Noỹo wa këno ŝaland?» 5 Yaka këno: «Yesu Iɓënasaret.» Re ko: «Wëno ex.» Ata Yuda, ar baŋo lëxwënd an, xwëŝa këni gë ɓën. 6 And re ko Yesu: «Wëno ex.» anacëta nacëta këni, do wëcëra këni reɓe-reɓe gër ebar. 7 W̃ëka këɓi gaŝëxe: «Noỹo këno ŝaland?» Yaka këni: «Yesu Iɓënasaret.» 8 Re ko ɓëte Yesu: «Ga re këme wëno ex. Awa angëmëne wëno këne ŝaland, teɓinëɓi ɓëjo eni ƴe.» 9 Mondako h̃ata bax er fel baɓi Yesu in: «Gër ɓër yël këƴe, gaɓatak amo tak ex na.»

10 Simoŋ Piyer, mëŋ ar gë duxuma an, regëgu ko, do saw̃ ko baɗ anëf and liw̃ and xaɗëp ir aŝaɗaxan alëngw aŋ. Xaɗëp ijo, Malëkos bano w̃acënd. 11 Ata Yesu re këŋo Piyer: «Maŝël fa duxuma in gër acëmar. Akalama and yël ke Faba aŋ, ame ceɓ na nde*?»

End Yesu gër iciw̃ ind An isoŝan eŋ

12 Ata enga end ocoroɗa eŋ, gë emun endeɓën eŋ, do gë ɓënëkona ɓër sana banëɓi Ɓëŝëwif ɓën sëra këno Yesu do xap këno gër otaxan. 13 W̃ëla këno pere gër iciw̃ ind An isoŝan gayik aỹaraw̃ën ar Kayif hi baxo, aŝaɗaxan alëngw ar aniy aŋo an. 14 Ata Kayif ijo re bax mëne aɓat feca bax exo ecës gë eni cës ɗek enëng end Ɓëŝëwif eŋ.

End eƴaxëta ed Yesu eŋ

15 Simoŋ Piyer gë asëfan aŝëxe an ako dëŋ sëfa banëɓi ɓër sëra ɓaŋo Yesu ɓën. Asëfan ajo, anangër nangër bani gë aŝaɗaxan alëngw an. Ata sëfa këŋo Yesu xali gër yangana irexëm. 16 Ɓarikan Piyer mëŋ ɓayi ko fac, ler gër ebët. Asëfan aŝëxe an, ar nangër bani gë aŝaɗaxan alëngw an, ŝan ko, yeƴandëra këni gë endënaw̃ end hi bax anëkona ar ebët eŋ, do lënëgu këŋo teɓ Piyer. 17 Ata endënaw̃ end hi bax anëkona ar ebët eŋ w̃ëka këŋo Piyer: «Ax gi ex na nde wëj ɓëte asëfan ar ala ajo hi këƴ?» Yaka këŋo: «Ame gi ex na ɗe asëfan arexëm.» 18 Awa okaɗëp ok do gë ɓënëkona ɓën xoɗux fëtën bani do bani yesand gayik aƴem bax ƴemënd. Ata Piyer ŝoma këɓi gër oyesa.

End Yesu gër iciw̃ ind aŝaɗaxan alëngw eŋ

19 Na gër ed hi bani, An isoŝan, aŝaɗaxan alëngw an këŋo w̃ëkarand Yesu end ɓësëfan ɓërexëm do gë end osëƴali orexëm eŋ. 20 Yesu yaka këŋo: «Wëno cëŋ kerët këmëni felërand ɓela ɓën. Din ga këme sëƴalirand wa gër ɓaciw̃ ɓacaleya do gër Aciw̃ and Kaxanu, ed këni ɓarërënd ɗek Ɓëŝëwif el, do econëŝon ame di ex na.» 21 «Në end inew̃a këƴe w̃ëkaraxënënd? Mëkaralëɓi ɓër baxe ɓaxëtënd ɓën, anang nang këni ɓend bame yeƴanënd ɓeŋ.» 22 Ga yeƴan ko mondako, anëkona aɓat, gër ɓër ebax na ɓën, ŝën këŋo Yesu, do re ko: «Ba mondako nde këƴo yakand aŝaɗaxan alëngw an?» 23 Ata re ko Yesu: «Angëmëne ame yeƴan ex na ŝenene, deƴal mondake lif këme. Ɓarikan, angëmëne ŝenene yaka këme, ine këƴe xëmaxënënd?» 24 Ga faỹ ko na An isoŝan emëkara ed Yesu el, fel këɓi eno mëla gër Kayif, aŝaɗaxan alëngw ar niy ajo an.

25 Amëd aŋo, gër oyesa ɓayi baxo Simoŋ Piyer, w̃ëka këno: «Ax gi ex na nde wëj ɓëte asëfan ar ala ajo hi këƴ?» Mëŋ ga ko ƴax, ko rend: «Ali, ame gi ex na ɗe asëfan arexëm.» 26 Xaɗëp iɓat ir aŝaɗaxan alëngw, ir hi bax nëng iɓat gë ar saw̃ën ɓaŋo Piyer anëf an, w̃ëka këŋo: «Ax gi ex na nde gë wëj watëgu këmun gër andëɗa?» 27 Piyer ƴax ko gaŝëxe. Ata amëd aŋo dëŋ yata ko ecare el.

End Yesu gër eyang ed Pilat eŋ

28 Ata ga w̃eɗ këno Yesu na gër iciw̃ ind Kayif, w̃ëla këno gër eyang ed Pilat, gofërëner in. Gëɓër fo ɓayi bax ga h̃ateli këno. Ɓari ɓën ani ŋat bana ŋëŝ gër yangana këdi këni ɓuyarënaya do eɓi cëɓa ecemar ed Ofëna or Apexa el. 29 Ata Pilat ga ŝanëgu ko eɓi kaca, w̃ëka këɓi: «Në end amena and fe w̃ëlaxënëgu këno ala ajo?» 30 Yaka këno: «Kido axo gi bana aw̃endëran amo mëlawëdona gër ndeƴ ro.» 31 Ata re ko Pilat: «Mëlaxëno eno kitix gë acariya andewën aŋ.» Yaka këno: «Ɓiyi Ɓëŝëwif ɓën aɓo ñap ex na enëp ed ala do mo ɗaw̃ el.» 32 Mondako bax ex ŋata er re baxo Yesu in end ang ko ŝës eŋ. 33 Ata Pilat lil ko gër aciw̃ and kiti, ỹëpa ko. Ga w̃ëlanëgu këno Yesu, w̃ëka këŋo: «Wëj nde ex emun end Ɓëŝëwif eŋ?» 34 Yesu yaka këŋo: «Er këƴe w̃ëkand in, anjëlan andeƴ dëŋ nde ex ba and ɓëŝëxen nde ex?» 35 Ata re ko Pilat: «Ba wëno Aŝëwif nde eme? Ɓër enëng endeƴ do gë ɓëŝaɗaxan ɓëlëngw ɓën w̃ëlaw ki ɗe gër ndam ro. Ine w̃en këƴ?» 36 Yaka ko Yesu: «Owun oram ol ax gi ex na or gër ebar ro. Kido or gër ebar ro hi bax, ɓëriyenin ɓëram ɓën aw̃er w̃er doni këdi këne lëxw Ɓëŝëwif ɓën gër ɓëlëngw ɓëreɓën. Ɓari, owun oram ol ax gi ex na or gër ebar ro.» 37 Ata re ko Pilat: «Awa wëj emun nde eƴ?» Yaka ko Yesu: «Go dëŋ ex, emun hi këme. Në eŋo ƴowaxënëgu këme gër ebar ro, rëw̃ këne me deƴaxën ɗal in. Ar ex ar ɗal an, aɓaxët ko ɓaxët er këme reƴand in.» 38 Ata w̃ëka këŋo Pilat: «Ine ex ngwa ɗal in?» Ga yeƴan ko mondako, ŝan ko gaŝëxe gër ed hi bani Ɓëŝëwif do fel këɓi: «Wëno amena and këmo nëpaxën ala ajo ame wat ex na. 39 Awa gayikako wën rëpënëk mo teɓët andepëra amat Ofëna or Apexa kala, aỹandi nde ỹandi këŋun mo teɓët emun end Ɓëŝëwif eŋ?» 40 Ata gaŝëxe, xeỹ këni ŝor: «Ali këreƴëŋo teɓët na mëŋ! Teɓëtëlo Barabas.» Xarak, Barabas ijo arek axeỹax ebaxo.

19

End enëp ed Yesu eŋ

1 Ata Pilat seɓën këɓi ocoroɗa ok, w̃ëla këno Yesu eno cew̃ërax. 2 Ga xën këni ekamote ed odëmbën, ŝëxw këno, ŝuɗ këno ɓëte ocuɗ ombarax. 3 Ata ŋëŝ bano sëkand eni de: «Aŝëma këmi ŝëmand wëj emun end Ɓëŝëwif eŋ?» Ata eno cën ƴac. 4 Pilat ŝan ko gaŝëxe, fel këɓi Ɓëŝëwif ɓën: «Awa në enëcëtëlemo en nangaxën mëne amena and këmo nëpaxën ame wat ex na.» 5 Ata nëcët këno Yesu, gë ekamote ed odëmbën el, do gë ocuɗ ombarax oŋ. Pilat re ko: «Nëkoyino ngwa ala an.» 6 And wat këno aŋ, ɓëŝaɗaxan ɓëlëngw do gë ɓënëkona ɓër Aciw̃ and Kaxanu ɓën, xeỹ këni ŝor: «Pikalo, Pikalo!» Yaka këɓi Pilat: «Meɗino eno pikax gë andewën dëŋ, wëno cëŋ amena and këmo law̃axën amo wateli ex na.» 7 Yaka këno Ɓëŝëwif ɓën: «Ɓiyi acariya ŝot këmi na, do acariya aŋo ga rek ar këŋo ŝir yo Kaxanu, ar eɗaw̃ exo. Awa ajo, ga ko rend ako mëne Asëñiw̃ ar Kaxanu hi ko në ecir eŋo Kaxanu.» 8 And wël ko Pilat eyeƴan elo aŋ yëdara ko kaŝ-kaŝ. 9 Ga lil ko gër aciw̃ and kiti, w̃ëka këŋo Yesu: «Wëj feye wa xaniw këƴ?» Ɓarikan, Yesu xor ko. 10 Re ko ɓëte Pilat: «Ba wëno nde këƴe xoranënd? Aƴ nang ex na nde mëne aŝot ŝot këme or gapak or mi teɓët, ɓëte aŝot ŝot këme or gapak mi pika?» 11 Yesu yaka këŋo: «Ỹoweỹ aƴe koran dona kido ax gi ex na orën ol yël ki or gapak ol. Mëŋ ex, ar lëxw ke gër ndeƴ an w̃endërak nëmëc.» 12 Ata elod amëd aŋo baxo ŝaland Pilat ang ko ri eŋo teɓëtaxën ak. Ɓarikan, Ɓëŝëwif ɓën xemëna këni xeỹënd: «Angëmëne aseɓët seɓët këƴo yo, aƴ gi ex na lawo ir Sesar. Gayikako ar kë re yo emun hi ko, arangoỹëra and Sesar ex.» 13 Ga wël ko Pilat eyeƴan elo, nëcët këŋo Yesu do ỹëpa ko gër aciw̃ and kiti, gër ed bani w̃acënd gë eyeƴan ed Ɓëŝëwif el: «Gabata», mëne ngëŋ «Gër oxaỹ ofësëpës». 14 Yatijo bax ex ñana genëka Ofëna or Apexa ol. Eñan eŋ keŋ gër gaf hi bax. Ata Pilat ga nëkona gand Ɓëŝëwif re ko: «Nëkoyino wa emun endewën eŋ!» 15 Ata ɓën yaka këno ŝor: «Ar eɗaw̃ ex! Ar eɗaw̃ ex! Pikalo!» Re ko Pilat: «Yama emun endewën eŋ nde mo pika?» Yakaw këni ɓëŝaɗaxan ɓëlëngw ɓën: «Ɓiyi cëŋ emun endeɓi eŋ, Sesar gaɓat ex!» 16 Pilat seɓ këŋo Yesu gër otaxan od ocoroɗa, ɓën w̃ëla këno eno pikax.

End epika ed Yesu eŋ

17 Ata ocoroɗa ok këno w̃ëland Yesu eno pikax. Lëɓin këno mëŋ dëŋ kërëwa in, do ko ŝanënd angol aŋ ond gër ed këni w̃acënd «Golëgota», gë eyeƴan ed Ɓëŝëwif el, mëne ngëŋ «Itënd ind ang egor». 18 Fën fikax bano Yesu gër kërëwa. Andamat fika banëɓi mëŋ gë ɓërek ɓëxeỹax ɓëxi: ajo gand liw̃, ajo gand ŝame. 19 Ata Pilat re ko eni ñëgw në ingomb-gomb: «Yesu Iɓënasaret, emun end Ɓëŝëwif eŋ». 20 Ɓëŝëwif ɓëranjëm bax fënënd oñëgw oko, gayikwa gër ed fika bano Yesu gër kërëwa ler gër angol hi bax. Ɓëte oñëgw oko gë oyeƴan osas ỹëgw bani: eyeƴan ed Ɓëŝëwif, gë Lateŋ, do gë Gërek. 21 Ɓëŝaɗaxan ɓëlëngw ɓën fel këno Pilat mëne kërexo ñëgw na: «Emun end Ɓëŝëwif eŋ». Ɓarikan, exo ñëgw mëne ala ajo rek: «Wëno ex emun end Ɓëŝëwif eŋ». 22 Ata Pilat yaka ko: «Er ỹëgw këme in kë ɓayi.» 23 And faỹ këni ocoroɗa ok epika ed Yesu aŋ, w̃eɗ këni ɓanjëm ɓandexëm ɓaŋ do ɓar këni oɓun onax do ŝetër këni ŝoroɗa kala eɓun. Ata ɓayëtak acuɗ and gë osëf këm, and baxo sëndand aŋ. 24 Re këni: «Kërene ŋes ex na. Dine ɓëñak, exo meɗaxën aɓat.» Mondako h̃ata bax Oñëgw Omënëk od rek:

«Aŝetër ŝetër këni ɓanjëm ɓandam ɓaŋ,

Ɓëñak ri këni exo meɗaxën aɓat acuɗ atëm andam aŋ✡.»

Mondako ri bani ocoroɗa oko. 25 Ata ler gër kërëwa ir fikaxën bano Yesu, xwëŝara bani nëm, do gë aɓinëm ar nëm. Na fo xwëŝa bani ɓëte Mari alindaw̃ ar Këlopas, do gë Mari Madëlen. 26 Yesu ga wat këŋo nëm ler gër asëfan ar lëka baŋo, re ko: «Nëma, nëkoɗo asëñix!» 27 Fel këŋo ɓëte asëfan an: «Nëkoɗo norix!» Ata asëfan an kwël yatijo fo w̃ëla këŋo nëm ir Yesu gër ndeɓën. 28 Ga xucak eŋo, Yesu ga nang baxo anang mëne gërëgako, anëka xwëtëk ɓeɓër ebax exo di gër ngwën ro ɓën, re ko, ang reƴa bax gana-gana fo Oñëgw Omënëk ak: «Men sel ke.» 29 Ipeƴa ind gë ngoƴ iŋerëk hi baxëna ler na. Ga ỹëmb këni er ñalu-ñalu, fiŝ këni në icët, do yënën këno ŋëŝ gër etëỹ exo ƴëmbëmba. 30 And ƴëmbëmba ko ngoƴ iŋerëk aŋ, Yesu re ko: «Dodo ɗek h̃ata këme.» Ata ga ɓex ko, xoti ko. 31 Yatijo bax ỹanand genëka Ofëna or Apexa ol. Ɓëŝëwif ɓën axeƴ xeƴ baɓi enëɓi teɓ ɓëŝësëk ɓën ƴaŋ gër okërëwa gë akey and eteyëta eŋ, ga bani fëɓënd akey aŋo. Ga w̃ëka këno Pilat exo ma eɓi pel ocoroɗa ok, eni gëbëra ɓëngonëng ɓër fika banëɓi ɓëŋ do eni pedali ɓeman ɓeŋ. 32 Ata ocoroɗa ok hëb këni ɓëngonëng ɓënd aỹanar ar fikali bano ɓëŋ, hëb këni ɓëte ɓënd axinëm ɓëŋ. 33 And ɓakan këno Yesu aŋ, sëk këni mëne anëka ŝës ko, ata ani gëb ex na ɓëngonëng ɓëŋ. 34 Ɓarikan, ŝoroɗa iɓat w̃eɗ ko ñat ecori eŋ, xwëŝ këŋo Yesu gër ambëɓ. Ata ŝanëk men gë oŝat. 35 Ar watëk mongwat ɓeŋo reƴak do osede orexëm ol ɗal ex. Mëŋ anang nang ko mëne ɗal reƴa ko. En maxën wën ɓëte. 36 Mondako ebax eŋo ex ŋataxën Oñëgw Omënëk od rek: «Acapar andexëm gamatak ax gëbi na.» 37 Në eŝëxe Oñëgw Omënëk ok are rek ɓëte: «Awat këno watëɗ ar sënga bano gër ambëɓ an.»

End emëxwëta ed Yesu eŋ

38 Ata Yosef Iɓarimate, asëfan ar ɓeŋ hi bax ar Yesu ga baɓi yëdand ɓëlëngw ɓër Ɓëŝëwif ɓën. Yesu, ga xoti ko, Yosef ƴe ko gër Pilat do w̃ëkax këŋo eŋo teɓën eman eŋ exo pedali. Ata Pilat seɓën këŋo. Awa ga ɓakaw ko gër ed fika bano Yesu, fedali ko eman eŋ. 39 Ata Nikodem, ar ƴe bax amat gëmëɗ gër Yesu eŋo mëkara an, ƴow ko ɓëte do w̃ëlaliw ko në okilo ofëxw osas ogu ond ɓar bani gë mir do gë alowe. 40 Ɓën ɓëxi fedali bax eman end Yesu eŋ, nëmëra këno ogu onëngax oŋo do ŝerira këŋo gë ɓënjëm, ang rëp bax gër Ɓëŝëwif emëxwëtan ed aŝësëk ak. 41 Ata gër ed fika bano Yesu, andëɗa bax na do gër andëɗa aŋo, hi bax ỹeg ir elod aŝësëk ano mëxwëtaxën bana. 42 Gër ỹeg ijo w̃ëxëta bano Yesu gayik anëka bax ỹanand akey and eteyëta and Ɓëŝëwif aŋ.

20

End ekani ed gër ecës eŋ

1 Yatir akey aỹanar and loxo, mëɗ-mëɗ fo ɓayi bax ga fëɗa ko Mari Madëlen gër ỹeg. Wat ko mëne angaỹ and weɗixën bani lilaya ir ỹeg aŋ aweɗita weɗitak. 2 Hër ko gër ed hi bani Simoŋ Piyer gë asëfan ar lëka ɓaŋo Yesu an, fel këɓi: «Anëka nëcët këno Axwën an gër ỹeg do ɓiyi ane nang exe na ba feye rëfali këno.» 3 Ata Piyer, gë asëfan aŝëxe an, ŝan këni eni ƴe gër ỹeg, 4 ɓën tak ɓëxi bax hërënd. Ata asëfan ajo, ga ŝand këŋo Piyer, h̃atët ko gër ỹeg. 5 Ga ƴëkwa ko lëf, wat ko gër ebar eɓun ed ɓënjëm el, ɓari axo ɗil ex na. 6 Ata h̃atëgu ko Simoŋ Piyer, mëŋ ar ɓaŋo sëfëgund an. Lil ko ɓoxay gër ỹeg, wat ko lëf eɓun ed ɓënjëm el. 7 Wat ko ɓëte anjëm and fëlaxën bani gaf ir Yesu aŋ do gë ɓënjëm ɓëŋ. Anjëm aŋo momopa bax beɓët iŝëxe, ax gi bana ŝoɗe-ŝoɗe. 8 Ata asëfan ar h̃atët bax gër ỹeg an, lil ko ɓëte. Ga wat ko, aŋo fo w̃a ko. 9 Xali amëd aŋo aɓi pëni bana pere Oñëgw Omënëk od rek mëne Yesu axani ebax exo kani gër ecës ok. 10 Ata ɓësëfan ɓëxi ɓëjo w̃aỹi këni.

End Yesu do gë Mari Madëlen eŋ

11 Ɓarikan, Mari Madëlen ga ɓayi ko fac ler gër ỹeg, ko sesënd. Kwël gë otes ok fo, rëngw ko, do ƴëkwa ko lëf gër ỹeg. 12 Ata wat këɓi omeleka oki gë ɓanjëm ɓapeŝax ga ỹëpa këni gër ed xwët bani eman end Yesu eŋ: iɓat gër ed bax gaf, ijo gër ed bax osapar. 13 Na w̃ëka këno: «Wëj, inew̃a këƴ sesaxënënd?» Yaka këɓi: «Anëka wëgët këno Axwën aram an do ame nang ex na ba feye rëfali këno.» 14 Ga ko yeƴan mondako, nëkona ko gand epoƴ, ata wat këŋo ala mo kwëŝa. Ɓari axo nang bana mëne Yesu ex. 15 Ata re ko Yesu: «Wëj, inew̃a këƴ sesaxënënd? Noỹo wa këƴo ŝaland?» Mari Madëlen, ga yëla ko mëne axwën andëɗa an ex, re ko: «Awël nde, angëmëne wëj rëfali këŋo, pelële ba fe xwët këƴo mëŋ këmo xana.» 16 Aŋo re ko Yesu: «Mari!» Ata ga ŝena ko, yaka ko: «Rabuni!» Gë eyeƴan ed Ɓëŝëwif el (Asëƴali aram). 17 Ata re ko Yesu: «Këreƴe ɗëkëra na ɗe, ame ɓaka ex na pere gër Faba. Ɓarikan, ƴel eƴëɓi pelëx ɓëmaỹe ɓëndam ɓëŋ mëne në eɓaka me ƴaŋ gër Faba, ar ex Faba irewën ɓëte. Në eɓaka me gër Kaxanu ir xwën ke, ar ex Kaxanu ir xwën këŋun.» 18 Ata Mari Madëlen ƴe ko eɓi nangënëx ɓësëfan ɓën mëne Axwën an ŝanayaxënëgu këŋo. Ata h̃ateli ko ɗek ɓend felëgu këŋo ɓeŋ.

End Yesu do gë ɓësëfan ɓërexëm eŋ

19 Kwël yatir akey añanar aŋo fo, genëka, ɓësëfan ɓën aɓarër ɓarër bani në aciw̃ do fërara këni ɗek owët oŋ, ga banëɓi yëdand ɓëlëngw ɓër Ɓëŝëwif ɓën. Ata na ŝanayaxën këɓi Yesu, xwëŝa ko mërëxand do fel këɓi: «Oɓetak ol gil ex gë wën!» 20 And yeƴaneli këɓi mondako aŋ, w̃asindëra këɓi ɓambënut ɓaŋ gër otaxan do gër ambëɓ. Ata ɓësëfan ɓën nëngandëra këɓi ga wat këno Axwën an. 21 Yesu fel këɓi gaŝëxe: «Oɓetak ol gil ex mërëxand irewën! Ang law̃ënëgu ke Faba ak, wëno ɓëte mondako fo këmun law̃ënënd.» 22 Ga h̃ata ko eyeƴan elo, h̃ëm këɓi, do re ko: Ɗilëlexo Angoc Amënëk aŋ gër ow̃ëkw orewën. 23 Ɓër kënëɓi seɓan ɓeñëŋënax ɓën, Kaxanu aseɓan këɓi seɓan do ɓër kënëɓi fenan ɓën, Kaxanu afenan këɓi fenan.

End Yesu do gë Toma eŋ

24 Ang ebani ɓësëfan ɓën epëxw gë ɓëxi ak, Toma, ar nëngwët baŋo Didim an, axo gi bana yatir ŝanaỹaxën baɓi Yesu. 25 Ɓësëfan ɓëŝandaw̃ fel këno mëne Axwën an aŝanaỹaxën ŝanayaxën këɓi yatir ɓayik axo gi bana. Ata yaka këɓi: «Wëno angëmëne ame wat ex na gër otaxan odexëm ɓambënut ɓand sembaỹën baŋo opëw̃et ɓaŋ, angëmëne ame ŋëmba ex na ɓëte ambëɓ and sënga bani aŋ, din ame ma na.» 26 Ga xucak ɓakey ɓanjongëɓatas, fedër këni gaŝëxe ɓësëfan ɓën gër iciw̃, yatijo Toma na baxo. Owët oŋ ɗek fërara bani; ata ga ŝanaỹaxën këɓi Yesu, xwëŝa ko mërëxand, do re ko: «Gil ex oɓetak ol mërëxand irewën!» 27 Ata fel këŋo Toma: «Tëkaliw tan eɓasa edeƴ el ro, do nëkoɗ otaxan odam ok. Tëkaliw ataxan andeƴ aŋ, ŋëmbal ɓëte ambëɓ andam aŋ. Ande këni gil ar gë ekwëta, këreƴ gi na ar gë oŋëpëgënan!» 28 Ata Toma yaka këŋo: «Wëj ex Axwën aram an! Wëj ex Kaxanu ir xwën ke in.» 29 Na re ko Yesu: «Ga wat këƴe nde xwëtaxën këƴe? Nëngandërayindëleɓi ɓër xwëta ke watërëxe ɓën.»

30 Yesu ari ri ko ɓëte ogës od ɓësëfan ɓërexëm ɓecarax ɓecëxe ɓendanjëm, ɓend ani ñëgw ex na gër akayëta aŋo ro. 31 Ɓeɓër ỹëgw këni ɓën, aỹëgw ỹëgw këni en maxën mëne Yesu ex Afexën an, Asëñiw̃ ar Kaxanu an. Do gë ekwëta elo, en cotaxën aniyan aŋ gër ow̃ac orexëm.

21

End gër anjer and Tiberiyad eŋ

1 Ga xucak eŋo, Yesu ŝanaxën këɓi ɓëte ɓësëfan ɓën. Gër ɓëŋa ir anjer and Tiberiyad ŝanayaxën baɓi mondako. 2 Er ɓarër bani: Simoŋ Piyer, gë Toma, ar nëngwët bano Didim an, gë Natanayel Iɓëkana ir gër ebar ed Galile, gë ɓosëñiw̃ ɓor Sebede do gë ɓësëfan ɓëxi ɓëŝëxe. 3 Ata na, re ko Simoŋ Piyer: «Wëno gër eɗapëran këme ƴe doro.» Yaka këno ɓoŝandaw̃: «Asëf këmi sëf, ɓiyi ɓëte.» Ga h̃at këni gër anjer, fëra këni polo në ikuluŋ do lapëra këni wec. Ɓari ỹow̃eỹ ano tëra ex na. 4 Gëɓër, Yesu h̃atëgu ko gër ɓëŋa na gër ed hi bani, ɓari ɓësëfan ɓën ani nang bana mëne Yesu ex. 5 Ata Yesu w̃ëka këɓi: «Oɓaŝ oram, oxan nde sëra kënëɓi na?» Yaka këno: «Ali.» 6 Ata fel këɓi: «Awa ɗapin ebën el gand liw̃ ir ikuluŋ ata kën wat.» And lap këni aŋ sëkwan këni ecëpët el ga fëxw këni oxan ol. 7 Ata asëfan ar baŋo Yesu mbaŋ aŋ fel këŋo Piyer: «Xey Axwën an ex ɗe!» Sam ga wël ko na Simoŋ Piyer mëne Axwën an ex, ŝuɗa ko acuɗ andexëm aŋ gayik tëɓ gë eman eŋ fo ɓayi baxo, do lapaya ko na gër anjer. 8 Ɓësëfan ɓëŝandaw̃ xasëgu këni gë ikuluŋ iŋ ga lasëgu këni ebën el pëxw gë oxan ol, ani ŋaw̃ëta bana ɓon ebar el. 9 Ga ŝëpëta këni ekeg gër ebar, sëk këni angwara and oxan do gë ɓamburu. 10 Ata re ko Yesu: «Mëlawënëɓi ro mar oxan or sëraw kënëɓi ol.» 11 Simoŋ Piyer ŝëpëtëgu ko ebën el gë ɓongan keme gë ofëxw oco gë osas. Ado ga sëra banëɓi oxan ol go, ebën el ax ŋesi bana. 12 Ata Yesu w̃ac këɓi: «Ƴowën en ƴambëra.» Asëfan gaɓatak ax yëxw bana eŋo mëka: «Noỹo wa hi këƴ?» Gayikwa anang nang bano mëne Axwën an ex. 13 Ga sëka ko Yesu gër angwara, w̃eɗ ko mburu iŋ do ŝetëra këɓi. Mondako fo ŝetëra baɓi oxan ol. 14 Yesu, atasën baɓi ŝanayaxënënd ɓësëfan ɓërexëm ɓën elod ga xani ko gër ecës.

End ofelar or Yesu gë Piyer eŋ

15 Ga faỹ këni eƴambëran el, Yesu w̃ëka këŋo Simoŋ Piyer: «Simoŋ, asëñiw̃ ar Ŝaŋ, ah̃an nde h̃an këƴe nëmëc ang h̃an këne ɓoŝandax ak?» Yaka ko: «Iyo Axwën, aye nang këƴ mëne ah̃an ah̃an këmi.» Ata re ko: «Awa kaɗacindëɓi opeỹ odam ok.» 16 W̃ëka këŋo akinëm: «Simoŋ, asëñiw̃ ar Ŝaŋ, ah̃an nde h̃an këƴe?» Yaka ko: «Iyo Axwën, aye nang këƴ mëne ah̃an nde h̃an këmi.» Fel këŋo: «Awa ɗëkayayindëɓi opeỹ odam ok.» 17 W̃ëka këŋo atasën: «Simoŋ, asëñiw̃ ar Ŝaŋ, ah̃an nde h̃an këƴe?» Ata aŋo, ŝamina ko Piyer në end ine w̃ëkaxën këŋo atasën. Yaka ko: «Axwën, wëj ɓeỹ ɗek nang këƴ. Anang nang këƴ mëne ah̃an h̃an këmi.» Yesu re ɓëte ko: «Awa kaɗacindëɓi opeỹ odam ok.» 18 «Ɗal in këmi felënd, and ɓayi baƴ ŝambenjar aŋ, gë andeƴ baƴ ŝuɗarand, gë andeƴ baƴ xapand enar eŋ gër edum, do gë andeƴ baƴ ƴend gër ed ỹandi ki yo. Ɓarikan, and këƴ xar aŋ, onëxar oŋ këƴ ỹana eƴ yënënd exi kapaxën aŝëxe enar eŋ, do exi mëla gër ed ɓayik axi ñandi na.» 19 Ata Yesu mondako nangën baŋo Piyer ang ko ŝës ak ex canaxën enjaran end Kaxanu eŋ. Ata ga h̃ata ko fel këŋo ɓëte: «Wëj tëfëguye!» 20 Piyer ga nëkona ko, wat këŋo asëfan ar lëka baŋo Yesu an ga këɓi sëfa. Asëfan ajo xaƴa bax gër emëkw ed Yesu and bani ƴambërand, do w̃ëka baŋo ba noỹo ex ar këŋo lëxw an? 21 Piyer ga wat këŋo ga këɓi sëfa, w̃ëka këŋo Yesu: «Do ajo cëŋ Axwën, ine këŋo hi?» 22 Yaka këŋo Yesu: «Angëmëne aỹandi ỹandi ke exo ɓayi aɓëngw xali me ɓakaw, wëj ine ɓal ki? 23 Wëj cëŋ, tëfëguye.» Ata elod yatijo wëli bax gër ɓëmaỹe mëne asëfan ajo din axo cës na. Enimin, Yesu aŋo pel bana ɗe mëne axo cës na. Er re baxo: «Ga ỹandi ỹandi ke exo ɓayi aɓëngw xali me ɓakaw wëj ine ɓal ki?» 24 Asëfan ajo reƴak osede olo, do mëŋ fo ỹëgwëk ɓeŋo ɗek. Do ɓiyi anang nang këmi mëne er reƴa ko in ɗal ex. 25 Yesu ari ri ko ɓëte ɓeɓëranjëm. Kido eni ñëgwëdo ɗek gë ɓetil ak, ame yëla ex na axëñ xëñ dox gër ngwën ro okayëta od ỹëgw doni ok.

✡ 1:23 1.23 Esayi 40.3

* 1:29 1.29 Ar ex gi moŋateli: Nëkoyino xondo ir edafe ir këŋo ŝaɗaxa Kaxanu in.

✡ 2:17 2.17 Calemoñëw̃ 69.10

* 5:2 5.2 Anjer aŋo anac nac hi bax.

✡ 6:31 6.31 Andocane 16.4, 15

* 7:53 7.53 Ɓengas ɓend gër Atëfëtan and Ŝaŋ 7.53 xali 8.11 ax gi ex na gër ɓakayëta ɓakarëk.

* 10:22 10.22 Gë ofëna olo bani xwitand Ɓëŝëwif ɓën akey and fërët këni Aciw̃ and Kaxanu aŋ.

✡ 15:25 15.25 Calemoñëw̃ 35.19

* 18:11 18.11 End toro ind ko soro eŋ baxo yeƴanënd mondako.

✡ 19:24 19.24 Calemoñëw̃ 22.19

Ɓandixa

1

2

3

4

5

6

7

8

9

10

11

12

13

14

15

16

17

18

19

20

21

22

23

24

25

26

27

28

Ɓandixa ɓand Oparëxanda ɓaŋ

Lilaya in

Akayëta and Ɓandixa ɓand oparëxanda aŋ ex akinëm and ỹëgw ko Luk aŋ. Endeƴ Yesu end ỹana baxo gër akayëta añanar andexëm eŋ fakët ko. Akayëta aŋo këɓo nangënënd ang ỹanak Amara and Yesu ak, yatir ofëna or Peŋëtekot, gër angol and Yerusalem. Ɓëte mondake Amara aŋ yoɗëk gër ebar ed Samari, xali gër owar oŝëxe. Akayëta and oparëxanda aŋo kë sëƴalind mondake ko riyenind Kaxanu gë ɓela ɓër ỹëmëk gë Angoc Amënëk ɓën. Angoc Amënëk aŋ këŋo yëlënd ar ỹëmëk gë mëŋ an, ekapina ed gër epemëra ed Atëfëtan el, gë ekemëna ed gër toro ind gër andiyen and Axwën Yesu Kërisët el. Er ex gër akayëta in:

End eñana ed Amara and Yesu gër Yerusalem eŋ: 1.1–8.3.

End Amara and Yesu gër ebar ed Samari eŋ: 8.4–9.31.

End Amara and Yesu gër ɓenëng ɓecëxe eŋ: 9.32–15.35.

End Amara and Yesu xali gër Rom eŋ: 15.36–28.31.

1

Lilaya in

1 Tewofil, gër akayëta añanar andam sëfëtan këmi ɗek ɓeɓër ỹana baxo ko rind Yesu ɓën, do ang baɓi sëƴalirand ɓela ak, 2 xali yatir ɓaka ko gër Kaxanu, ƴaŋ gër orën. Ɓarikan ɗamana exo ƴexën afelëra felëra baɓi gë panga ind Angoc Amënëk iŋ, oparëxanda od yata këɓi ok. 3 And soro ko do ŝës ko aŋ, gër ogës odeɓën ŝanaya baxo ɓakëlëbëd ɓandanjëm. Eno wat aɓëngw ŝanaya baxo mondako eɓi pënixën mëne mëŋ dëŋ ex. Do në ɓakey ofëxw onax felëra baɓi ɓend owun or Kaxanu ɓeŋ. 4 Ata na gër ed xeta bano, fel këɓi këreni ŋaw̃ëta na angol and Yerusalem aŋ, ɓarikan eni cëni er ɓeƴa baxo Faba Kaxanu ayël këɓi yël in. 5 Ax gi ex na nde Ŝaŋ Batis, gër men baɓi ɓuyind ɓela ɓën? Ɓarikan Kaxanu, gë ɓakey ɓand kë ƴowënd baŋo aɓuyi këŋun ɓuyi gë Angoc Amënëk aŋ.

End omakan ond gër orën eŋ

6 Gër ed xeta bano na, w̃ëka këno: «Axwën, gërëgako nde këƴ xanin owun or gër ebar ed Isërayel ol?» 7 Yaka këɓi: «Faba gaɓat kë sanand gë gapak orexëm ol ɓamëd ɓaŋ do nand këŋo h̃atan exo di er ỹandi këŋo in, ax gi ex na wën kë nang. 8 Ɓarikan wën, panga kën ŝot na, and ko fedaw Angoc Amënëk gër ola orewën aŋ. Ata en gi otede odam ok gër Yerusalem, gër ɗek ebar ed Yude el, gër ebar ed Samari, do xali gër ed sëlëk ngwën.» 9 And h̃ata ko eyeƴan elo aŋ, ỹana ko ko ŝëgënd end orën eŋ xali ŝiliparax ko gër ɓaŋar. 10 Ɓën ga xeŋan këɓi end orën eŋ, wat kënëɓi bërëxaɗët ɓela ɓëxi gë ɓanjëm ɓapeŝax ga xwëŝa këni ler gër ndeɓën. Ata re ko aɓat: 11 «Wën Ɓëgalile ɓëjo, inew̃a xeŋa kën laŋ ako orën ol? Yesu ir wat këno ga këŋo w̃ëla Kaxanu end orën eŋ, ang wat këno ga ko ŝëg ak ko ɓakaw.»

End aɓëteli ar Yuda eŋ

12 Ga xucak eŋo, oparëxanda ok xani këni na gër etënd ed gë ɓañarëka, këni ɓakand gër Yerusalem. Në apakan amat fo bax gër ed hi bani, ani ŋaw̃ëta bana angol aŋ. 13 Ga lil këni gër angol, ɓarër këni gër aciw̃ and ƴaŋ, gër ed w̃ër baɓi epedër. Er ebani: Piyer, gë Ŝaŋ, gë Ŝak, gë Andëre; gë Filip, gë Toma, gë Barëtelemi, gë Maco, gë Ŝak, asëñiw̃ ar Alëfe, gë Simoŋ, aw̃er an, do gë Yud, asëñiw̃ ar Ŝak. 14 Ɓën ɗek xet baɓi eni kemëna cale iŋ gë ɓëmaỹe ɓëtoxari ɓëŋ, gë Mari, nëm ir Yesu, do gë ɓoɓinëm ɓor Yesu. 15 Ang bani ɓarërënd ɓakey ɓaŋo ak, er hi bani në ɓela keme gë alapem. Ata Piyer ga xani ko mërëxand ir ɓëmaỹe, re ko: 16 «Ɓëmaỹe, ax gi ex na nde ah̃ata bax ex ŋata Oñëgw Omënëk od rek mëne gë Angoc Amënëk aŋ reƴa baxo Dafid, emun eŋ, mëne Yuda ebax eɓi ɗëngweli ɓër këŋo sëra Yesu ɓën. 17 Yuda, ar enga endeɓi hi baxo do andiyen amat ɓar bane. 18 Axana xana baxo koɗi ir fanaxën ɓaŋo Yesu gër ecës in. Gë akanji and osëmbak aŋo yëcaxën ko oŝënga or gër ed wëc ko acëloỹ-ŝëloỹ do wëlëfëtak ɗek oxul orexëm ol.» 19 Ga wëlik endeƴ eŋo ɗek Yerusalem in w̃acaxën këni oŝënga olo gë eyeƴan ed Ɓëŝëwif el: «Xakelëdama» mëne ngëŋ oŝënga or gë oŝat.

20 Ɓarikan aỹëgw ỹëgw këni gër akayëta and Calemoñëw̃:

«Cenëkëlex iciw̃ indexëm iŋ,

Ala kërex ɗëg na! Do:

Ɓëtelilexo aŝëxen andiyen andexëm aŋ✡!»

21 Awa ar kë ɓëteli andiyen andexëm an, tananëŋone gër ɓër laŋëtara këɓo nand bane ƴexërande gë Axwën Yesu na, 22 elod ga ɓuyi këŋo Ŝaŋ Batis xali yatir ŝëg ko end orën eŋ. Gilexo ɓëte sede ir watëk ang ɓiyi ak ang xani ko Yesu gër ecës ak.

23 Ata sana kënëɓi ɓëxi: Yosef ir bano w̃acënd Barësabas do nëngwët bano Yusëtos do gë Macas. 24 Ata ga xeta kënëɓi, ŝale këni mondako: «Axwën, wëj ar nangëk er ex gër ow̃ëkw or ɓela ɗek an, masinëlëɓo ar yata këƴo an gër ɓëmaỹe ɓëki ɓëŋo. 25 Comaleɓo gër andiyen and law̃ën këƴëɓo mi din aŋo do gër ofarëxanda. Ɓëtëlexo gër amëd and seɓ ko Yuda do ƴe ko gër ed sana ko.» 26 Na ga ri këni ɓëñak, ind fit bani iŋ w̃eɗ ko Macas. Ata oparëxanda ok, ang ɓayi bani epëxw gaɓat ak, ɓaŝa këno Macas gër enga endeɓën.

2

End Angoc Amënëk eŋ

1 Yatir Ofëna or Peŋëtekot, ɓësëfan ɓër Yesu ɓën ɓarër këni ɗek në er eɓat. 2 Ata na bërëxaɗët, wëliwëk angëɓër gër orën do kë rëmëgund ang ekoc etëm fo xali lilëk ɗëñ gër aciw̃, gër ed ỹëpara bani. 3 Ŝanaỹarak ɓeɓër ang okoɗux, ŝapërërak, do lapandëra këɓi ala kala ang ebani ak. 4 Ỹëmëra këni ɓën ɗek gë Angoc Amënëk aŋ do këni yeƴanënd oyeƴan oŝëxe ang baɓi h̃eɓëtënd Angoc ak. 5 Xarak, na gër Yerusalem ƴowëraw bani Ɓëŝëwif ɓër ŝenene ga xaniraw bani gër ɗek ɓenëng ɓecëxe ɓend ex ɗila gër orën, lëgëra këni gër Yerusalem. 6 And wël këni angëɓër aŋo aŋ, w̃ara këni ɓura-ɓura gër ed hi bani od Yesu. Ga h̃at këni, wëlandëra këɓi ga kënëɓi wël ala kala eyeƴan ed yeri ko el. 7 Ga ŝarandëra këɓi na xali xurik, këni w̃ëkarënd: «Oko ax gi ex na nde ɓën ɗek Ɓëgalile fo exëni? 8 Mondake cëŋ kënëɓe wël nde ala kala eyeƴan ed yeri ko el? 9 Ax gi ex na nde ɓiyi er hi këne: Ɓëparët, Ɓëmedi, Ɓëhelamit, ɓër lëgëk gër ebar ed Mesopotami, ɓër gër ed Yude, Ɓëkapados, Ɓëpoŋ, ɓër gër ebar ed Asi? 10 Ax gi ex na nde ro fo exëni ɓëte ɓër gër: Fëriŝi, Paŋëfili, Misëra, ɓër gër ebar ed Libi gand Siren fëco? Ax gi ex na nde ro exëni ɓëte: Ɓëŝëwif, Ɓërom, 11 Ɓëŝëwif, ɓëŝalek, Ɓëkëret do gë Ɓënare në ewëlen ɓene ɗe ala kala gër eyeƴan ed yeri ko el ga këni sëfët ɓecaraxik ɓend Kaxanu ɓeŋ.» 12 Mbaŋ wëlandëra baɓi ga kënëɓi nëkon do bani w̃ëkarënd: «Ine ex ngwa endeƴ eŋo?» 13 Ɓarikan ɓërëmar, ga kënëɓi lëŝ këni rend: «Wëni, ɓëjo ɓër w̃edëk ngoƴ ex!»

End epemëra ed Piyer eŋ

14 Ata Piyer gë ɓoŝandaw̃, epëxw gë aɓat ɓën, xani këni do xwëŝa këni. Re ko Piyer: «Wën Ɓëyude ɓën do gë wën ɗek ɓër ƴowërawëk gër Yerusalem ro ɓën, wëno këŋun nangën er ex in. Awa ɓaxëtine ɗe aye! 15 Ang kën yëland ak, ɓela ɓëjo ani med ex na ɗe ngoƴ, gëɓër fo ga ɓayik wa. 16 Ɓarikan doro h̃atak er reƴa baxo gana-gana fo alaw̃ënel Yowel in mëne 17 Kaxanu rek:

“Gër ɓakey ɓapelatar, aỹëmën këmëni ỹëmën gë Angoc andam aŋ ɓosëñiw̃ do gë ɓoɓiw̃ ɓorewën

eni yeƴanaxënënd ang ɓëlaw̃ënel fo, ocambenjar odewën ok eni watënd ɓeɓër ỹapëk eni dind ɓën, do ɓëxarëk ɓërewën ɓën eni watënd oɗakeli.

Ocambenjar ok do gë odënaw̃ odewën ok kë ỹana ex watënd gë oɗakeli ɓendam ɓeŋ.

Ɓëxarëk ɓërewën ɓën gë oɗakeli këni ỹana eni watënd ɓëte.

18 Iyo gër ɓëriyenin ɓëram, ɓësoŝan ɓën, ɓakey ɓaŋo, këmëni ỹëmën gë Angoc andam aŋ,

do ɓën eni yeƴandërand ang ɓëlaw̃ënel fo.

19 Ɓecaraxik këme ri ƴaŋ gër orën

Do gëɗ gër ebar, ɓananganëme, gë

oŝat, gë xoɗux do gë okwëcën. 20 Ata eñan eŋ ex ɗoɓ xali ex camëɗan wur in,

Do facaw̃ in, ex bar ang oŝat fo,

ɗamana ex ŋataxënëgu akey and Axwën Kaxanu aŋ

Akey akëɓënaxik an, akey atëm an.

21 Ata ar këŋo ŝalend yo Kaxanu gër ow̃ac or Axwën, afex ko fex.”

22 «Wën Ɓëyisërayel, ɓaxëtin end këme reƴand eŋ, end Yesu Iɓënasaret eŋ. Kaxanu law̃ënëgu baŋo do paɓ gë mëŋ baxo rind ɓananganëme, ɓecarax do gë ɓërëcaxik. Wën dëŋ anang nang kën eŋo. 23 Kaxanu, mëŋ ar kë nangënd ɓeỹ ɗek ɗamana ex gixën an, faỹ ko gër emëkw ex kuca end Yesu eŋ mondako. Mëŋ seɓën këŋun do wën lëxw këno gër otaxan od ɓëw̃endëran ɓësëm xali law̃ këno mopika në osëx. 24 Ɓari axani xani ko gër ecës, Kaxanu racët këŋo gayik amënd bana eŋo ɗëkaya panga ind ecës iŋ. 25 Ax gi ex na nde Dafid bax rend:

“Laŋ bamo watënd Axwën Kaxanu an gër lëngw iram,

Gand liw̃ iram hi ko këdi këme yëdara.

26 Mëŋ fuŋaraxën ke gër emëkw edam,

Do këme yeƴandërand gë onënga fo.

Gër eman endam dëŋ aseyëta këme seyëta, gër eyar ed këme yarënd.

27 Gayikwa gër wur ir ɓëŝësëk, aƴ teɓëx na enjëw̃ endam eŋ,

Aƴe teɓëx na wëno Aw̃ënëk areƴ an me bër. 28 Wëj w̃asin ke opëña od ke w̃ëla gër aniyan ok,

Wëj ke yël onënga osëm ol and ke ɓare aŋ.”

29 «Wën ɓëmaỹe, aỹap ỹapëk mun pel kerët end Dafid, axarëk areɓi eŋ. And ŝës ko aŋ, w̃ëxëta këno, do ỹeg irexëm in gër ndeɓi ro dëŋ ɓayik xali doro. 30 Ɓarikan ga hi baxo alaw̃ënel nangaxën baxo mëne Kaxanu yaŝarëk: “Arandëw̃ëra andexëm këŋo yata na exo ɓëteli owun orexëm ol.” 31 End Afexën eŋ baxo reƴand gana-gana fo mëne axani ko xani gër ecës, Kaxanu axo teɓ na eman endexëm eŋ ex bër gër wur ir ɓëŝësëk. 32 Yesu ijo, Kaxanu axanin xanin këŋo gër ecës do ɓiyi ɗek ex otede od wat këŋo aɓëngw ok. 33 Kaxanu ɓakali këŋo gër liw̃ irexëm ƴaŋ orën eŋo ketënax gër owun orexëm, do yël këŋo Angoc Amënëk aŋ. Ata Yesu ga xana këŋo Angoc Amënëk aŋ yëlëgu këɓo and ɓeƴa baɓo Sëm ak, ang kën watënd do kën wëlënd ak. 34 Ax gi ex na nde Dafid elod axo cëg ex na end orën eŋ? Ɓarikan mëŋ bax rend:

“Axwën Kaxanu fel këŋo Axwën aram an,

Ñëpal gand liw̃ iram,

35 Xali mëni ɗat ɓërangoỹëra andeƴ ɓën eƴëɓi bëñaxën✡.”

36 «Awa wën ɗek Ɓëyisërayel ɓën nangin aye mëne Yesu ijo, Kaxanu yata këŋo do yël këŋo or gapak or exo gixën Axwën do Afexën, xarak wën fika baŋo gër kërëwa.»

37 Ɓër gër amëxwër ɓën ga wël këni eŋo, lëk këɓi gër ow̃ëkw. Ata w̃ëka kënëɓi Piyer do gë oparëxanda ocandaw̃ ok: «Ɓëmaỹe, ine këmi ri ɓiyi?» 38 Yaka këɓi Piyer: «Nëngwëtin ola orewën ol do enun ɓuyi, gaf gë gaf, gër ow̃ac or Yesu Kërisët eŋun teɓanaxën Kaxanu ɓamena ɓandewën ɓaŋ ata këno ŝot Angoc Amënëk aŋ. 39 End ayël këŋun yël Angoc Amënëk eŋ, Kaxanu aɓeƴa ɓeƴa baŋun wën ɓëte, gë oɓaŝ orewën ak, gë ɓela ɓër ex caw ak do gë ɗek ɓër këɓi w̃acëraw Axwën Kaxanu ang këni ỹëmb yo.» 40 Ata Piyer, ɓendanjëm ɓecëxe sënd baɓi ga ko reƴa end Yesu eŋ. Afel baɓi felënd gë oɓal osëm: «Tanayin en pex do en can gër enga end ɓësëmbak ɓër gë okey oko.» 41 Ɓër w̃a bax eyeƴan ed Piyer ɓën ɓuyi kënëɓi. Er hi bani and yatijo aŋ fo në ɓela owëli otas.

End Amara añanar eŋ

42 Ɓën ɗek xemëna bax eɓaxët ed osëƴali or oparëxanda ol, gër eɓaỹër ed gë angwëlëra, gër ecetër ed eƴamb ƴamb, do gër cale. 43 Ɓër fac ɓën mbaŋ bani fëɓënd Amara andeɓën aŋ, ga banëɓi watënd oparëxanda ok ga këni ri ɓecarax do gë ɓërëcaxik ɓendanjëm. 44 Ɗek ɓërëw̃ak end Axwën ɓën hi bax andamat do gër angwëlëra. 45 Afan bani fanënd napul ireɓën in, gë ɓacota ɓaŋ do bani ŝetërënd koɗi in ɗek ang hi bani ak, ala kala eno yël ang ex oñandi odexëm ak. 46 Key yo key bani xemënand eni pedër gër Aciw̃ and Kaxanu. Mbaŋ bani wëlërënd do bani ƴambërand gë onënga fo, do gë emëkw eƴemax. 47 Aŝale bano ŝalend Kaxanu do Ɓëyisërayel ɓën ɗek baɓi nënganënd endeɓën eŋ. Ata Axwën an, key yo key baɓi ɓaŝëgund ɓela ɓër baɓi fexënënd ɓën, gër Amara andeɓën.

3

End epakën ed aseỹik eŋ

1 Akey amat, Piyer gë Ŝaŋ këni ƴend cale gër Aciw̃ and Kaxanu, apenëka aŋ, eñan eŋ poxoŝ gaf in. 2 Gër Aciw̃ and Kaxanu bano w̃ëlawënd key yo key ar rëw̃ këno aseỹik eno kwët gër ebët ed bani w̃acënd Ebët Ejekax, eɓi kararaxënënd ɓër kë lilënd ɓën. 3 Aseỹik an ga wat këɓi Piyer gë Ŝaŋ ga këni lil gër Aciw̃ and Kaxanu, xara këɓi eno yël koɗi. 4 Ata Piyer do gë Ŝaŋ ga xwëŝa këni, faɓ këno laŋ. Aŋo re ko Piyer: «Wëj, nëkonëlëɓo tan aye.» 5 Ga këɓi nëkon, ko yëland ỹeỹ këno yël na. 6 Ata re ko Piyer: «Wëno koɗi axe gi ex na, kaŋe axe gi ex na, ɓari er ŝot këme in ayël ayël këmi yël, gër ow̃ac or Yesu Kërisët Iɓënasaret, kanil eƴ ƴexëra!» 7 Piyer sëra këŋo dëp gër ataxan and liw̃, xanin këŋo. Ataŋ ocom od osapar orexëm ok ɓëngwëk. 8 Aseỹik an xani ko kwengweremët do ko ƴexërand. Piyer gë Ŝaŋ lilëx këni gë mëŋ ak lëf gër Aciw̃ and Kaxanu. Ga ko yët ŝenene, ko raɗërand do këŋo ŝëkwand Kaxanu.

9 Ɓulunda in ɗek wat ɓaŋo ga ko ƴexëra do ga këŋo ŝëkwa Kaxanu. 10 Ɓër ɓaŋo xwitand ɓën këni rend: «Ajo bax ỹëpand gër Ebët Ejekax ed Aciw̃ and Kaxanu exo karara.» Ata na ga ŝarandëra këɓi xali xurik, sëkwan këni eni nang ba ine hi këŋo ala ajo. 11 Abaɓi h̃awëta na Piyer gë Ŝaŋ do ɓër oŝaran ɓën ɗek këni hërërarawënd do këni liland gër lilaya ir w̃acan bano Salomoŋ, gër yangana ir Aciw̃ and Kaxanu.

12 Ga wat këɓi Piyer ang ɓarërëgu këni ak, re ko: «Wën Ɓëyisërayel, inew̃a këŋun ŝaranënd eŋo? Ɓëte inew̃a kënëɓo faɓaxënënd ɓiyi? Yëla kën gë panga indeɓi, ba në end ow̃ënëk oreɓi nde ko ƴexëraxënënd ala ajo? 13 Nangin mëne Kaxanu, mëŋ ar yata këɓi ɓëxarëk ɓëreɓi Abëraxam, gë Isak do gë Yakob an, aŝëkw ŝëkw këŋo Yesu ariyenin arexëm ar law̃ënëgu këŋo an. Ɓarikan wën ƴaxëta këno do lëxw këno eŋo ɗaw̃ Pilat, xarak mëŋ aseɓët ỹapan baŋo eŋo teɓët. 14 Wën ƴaxëta baŋo aw̃ënëk an, ar ŝenene an do xara bano Pilat eŋo teɓët alaw̃ ar ɓela. 15 Wën law̃ ɓaŋo ar xwënëk aniyan an, ɓarikan Kaxanu xanin këŋo gër ecës do ɓiyi ex otede od watëk eŋo ok. 16 Ga xwëta këmo Yesu mëŋ fakënaxën këŋo ala ajo xali w̃acëw̃acaxën ko mondako. Iyo ga xwëta këŋo Yesu fakaxën ko aye ar nang këno do këno watënd ajo.

17 «Gërëgako ɓëmaỹe anang nang këme mëne wën gë ɓëlëngw ɓërewën ɓën an nang bana, mëŋ rixën kën eŋo. 18 Gë etëỹ ed ɓëlaw̃ënel el reƴa baxo Kaxanu mëne mbaŋ hi bax exo toro Afexën an. Ata gë er ri kën in h̃ata ko Kaxanu er fëna baxo in. 19 Nëngwëtin ola orewën ol do en ɓakana end Kaxanu eŋ, eŋun teɓanaxën ɓamena ɓandewën ɓaŋ. 20 Aƴow kë ƴow ɓakey ɓand këŋun racët Axwën Kaxanu gër ocëmu odewën. Gë ɓakey ɓaŋo fo këŋun law̃ëneliw Yesu, Afexën ar yatan këŋun an. 21 Ɓarikan, ƴaŋ gër orën ko ɓayi xali Kaxanu exo kanindëra ɓeỹ ɓën ɗek, ang fel baɓi elod akarëk aŋ eni deƴara ɓëlaw̃ënel ɓëw̃ënëk ɓërexëm ak. 22 Ax gi ex na nde Moyis re bax mëne Kaxanu, Axwën arewën an, alaw̃ënel ar ang mëŋ ak këŋo yata gër enëng endeɓi do ɓëte ene ɓaxëtëɗe ɗek er këɓo fel in. 23 Ɓarikan ar enëng endeɓi ar kë h̃ëp eŋo ɓaxët alaw̃ënel ajo an, cëfëƴëtiyiɗëno gër ɓulunda eno ɗaw̃ëx. 24 Ɗek ɓëlaw̃ënel ɓër Kaxanu ɓën, ga ỹana ko Samiyel xali gë ɓër ɓëtëraw, gana-gana fo reƴa bani end ɓakey ɓand hi këne ɓaŋo. 25 Wën ex oɓaŝ or ɓëlaw̃ënel ɓër Kaxanu ol do Kaxanu, gë ɓëxarëk ɓërewën ɓën ser bani paɓ gë Abëraxam yatir fel baŋo mëne ɓenëng ɓend gër ebar ro ɓeŋ ɗek kë ŝot oɓetak ol në end arandëw̃ëra arexëm. 26 Wën ex ɓëỹanar ɓër law̃ëneliw këŋun Kaxanu ariyenin arexëm ar yata këŋo an. Gër ndewën law̃ënëgu baŋo eŋun yël oɓetak ol do eŋun ɓakali gër enjekax, eŋun wërëŝët en teɓ ɓetëmbak ɓend kën rind ɓeŋ.»

4

End Piyer do gë Ŝaŋ eŋ

1 Ata Piyer gë Ŝaŋ, gër ed banëɓi felëra ɓulunda ɓayi bani and h̃atëgu këni na gër yangana ir Aciw̃ and Kaxanu ɓëŝaɗaxan ɓën, gë alëngw ar ɓënëkona an do gë Osaduseŋ ok. 2 Mbaŋ xoỹën banëɓi Piyer gë Ŝaŋ ga sëk kënëɓi ga kënëɓi sëƴalind ɓulunda in mëne ekani ed gër ecës exëna gayikako Yesu axani xani ko gër ecës. 3 Ata ga sëra kënëɓi, fel kënëɓi ɓënëkona ɓën enëɓi përa na aye xali ex weca gayik anëka xwëyar bax. 4 Ɓarikan, ɓëranjëm w̃a këni end baxo reƴand Piyer eŋ. Ata ɗek ɓësëfan ɓër Yesu ɓën ɓaŝarëgu këni ɓësoŝan ɓën fo në owëli oco.

5 Ga xeyëk, ɓëlëngw ɓër Ɓëŝëwif ɓën, gë ɓëxarëk ɓën do gë ɓëŝalen ɓën fedër këni gër Yerusalem. 6 Na fo bani ɓëte Xanas, alëngw ar ɓëŝaɗaxan ar niy ijo an, gë Kayif, gë Ŝaŋ, gë Alekësandër, do ɗek ɓër hi bax nëng ir ɓëŝaɗaxan ɓëlëngw in. 7 Gër ed ỹëpara bani na, w̃ëlaw kënëɓi mërëxand Piyer do gë Ŝaŋ. W̃ëka kënëɓi: «Wën pelinëɓo fa gë panga ind fe do gër ow̃ac or noỹo fakënaxën këno ala ajo?» 8 Ata Piyer ga ỹëm ko gë Angoc Amënëk aŋ, yaka këɓi: «Wën ɓëlëngw ɓër ɓulunda ɓën, 9 wën ɓëxarëk ɓën, wën nde këɓo w̃ëkarand doro mun pel end enjekax end ŝot ko aseỹik do mondake fak ko? 10 Awa nangin wën ɗek ang ɓarërëgu kën ro ak, nangëlexëni ɓëte Ɓëyisërayel ɓën ɗek mëne gë panga ind ow̃ac or Yesu Kërisët Iɓënasaret, ir fika bano wën do xanin këŋo Kaxanu gër ecës iŋ, xwëŝaxën ko aɓëngw ala ajo ang këno watënd ak. 11 Ang rek Oñëgw Omënëk ak, Yesu Kërisët ex:

“Ekaỹ ed ŝus kën wën ɓëɓaƴ el,

Xarak ekaỹ elo ex ed ekëla el, ed gër ebaw̃ el✡.”

12 Apexa aŋ gër Yesu Kërisët gaɓat ex gayikwa ɗila gër orën ro, ow̃ac oŝëxe ax gi ex na or këne ŝotaxëne apexa aŋ.»

13 And wat këni mëne Piyer gë Ŝaŋ gë anjiỹ këm banëɓi yakand aŋ, ŝaran këɓi gayikwa ɓela ɓërëtoc, ɓër ax tëƴa ex na fo hi bani. Ɓëte axwita xwita banëɓi mëne ɓën hi bax gë Yesu. 14 Ga këno nëkon aseỹik ar fakën bano an, wëlan këɓi ang kënëɓi yaka ak. 15 Ata fel kënëɓi eni can na gër Amara and ɓëxarëk eni wëlëraxën ɓën fo. And ŝan këni Piyer gë Ŝaŋ aŋ, ɓëxarëk ɓën këni w̃ëkarënd: «Mondake kënëɓe riye ɓela ɓëjo? 16 Gayikako ecarax end ri këni eŋo Yerusalem in ɗek nangëra këni, ɓiyi ane kor ex na ene wëlëbële. 17 Ɓarikan, këdi kë wëli kaŝ-kaŝ endeƴ eŋo gër Ɓëyisërayel, besanëɓene mbaŋ do cëɓanënëɓene din ala këreno pelënd na end ow̃ac olo eŋ.» 18 Ga w̃acëgu kënëɓi Piyer gë Ŝaŋ eni ɓakaw lëf, wesara kënëɓi xali, ŝëɓan kënëɓi edeƴara el do gë etëƴali ed ɓela end ow̃ac or Yesu el. 19 Yaka këni Piyer gë Ŝaŋ: «Ŝenene nde ex gër ogës od Kaxanu mi ɓaxët endewën eŋ do mi teɓ end re ko mëŋ eŋ? Ata wën kë xiti ɗe! 20 Ɓiyi cëŋ, er wat këmi mongwat in do gë end wël këmi mongwël eŋ, ami kor na mi cësinali.» 21 Ata ga wesara kënëɓi gaŝëxe seɓët kënëɓi eni ƴe, ani yëxw bana enëɓi nëp ga banëɓi yëdand ɓulunda in. Enimin, ɓër hi bax na ɓën ɗek baŋo ŝëkwënd Kaxanu end er wat bani eŋ. 22 Aseỹik ar fak bax gë ecarax eŋo an, ɓëniy ofëxw onax aŝand hi baŋo.

Ed cale ind ɓësëfan ɓër Yesu eŋ

23 And seɓët kënëɓi aŋ, Piyer gë Ŝaŋ ɓaka këni gër ed ɓarër bani ɓoŝandaw̃ do sëfëtandërax kënëɓi ɗek ang wesara banëɓi ɓëŝaɗaxan ɓëlëngw ɓën do gë ɓëxarëk ɓër Ɓëŝëwif ak. 24 Ga ɓaxët kënëɓi, xetan këɓi ɓën ɗek eni cale. Ata këni ŝalend: «Axwën Kaxanu, wëj rik orën ol, gë ebar el. Wëj rik angwëgw aŋ do gë ɗek ɓeɓër hik polo ɓën. 25 Wëj fel baŋo gë Angoc Amënëk aŋ Dafid, axarëk areɓi an, ariyenin areƴ an, exo de:

“Inew̃a wonjoxënëk ɓanjëlan ɓand ɓër ɓenëng ɓecëxe ɓaŋ? Do inew̃a ŝotaxën këni ɓanjëlan ɓand gë ofëcak këm?

Inew̃a këni yëlaraxënënd ang ɓëŝenëk fo?

26 Ɓemun ɓend gër ebar ro ɓeŋ xanixën këŋo Axwën an,

Do gë ɓëlëngw ɓën xel këŋo Ar yata këƴo an✡.”

27 «Ata ɗal ex Axwën Kaxanu, gër angol and Yerusalem ro, Erod gë Poŋës Pilat axel xel këno Yesu, ariyenin aw̃ënëk areƴ an, ar yata këƴo an. Ɓër ax gi ex na Ɓëŝëwif ɓën do gë ɓamëxwër ɓand Ɓëyisërayel ɓaŋ xanixën këno. 28 Ɗek er fëna baƴ elod gër ỹanar ari këƴ ri gë panga indeƴ in, h̃ata këni. 29 Do gërëgako Axwën Kaxanu, ax gi ex na nde aye wat këƴ ang kënëɓo wesarand ak? Mëŋ ex dëcalëɓo ɓiyi ɓëriyenin ɓëreƴ ɓën mi kapina mbaŋ gër epemëra ed eyeƴan edeƴ. 30 Masinëlëɓo panga indeƴ iŋ eni pakaxënënd ɓëŝëxwëra ɓën. Ɓëte diyind ɓecarax do gë ɓërëcaxik gër ow̃ac ow̃ënëk or Yesu ol, ariyenin aw̃ënëk areƴ an.» 31 And ŝale këni mondako aŋ, ebar el rëgëk na gër ed hi bani. Ỹëm këni ɓën ɗek gë Angoc Amënëk aŋ. Ata ga ŝapër këni na këni sëfëtërand eyeƴan ed Kaxanu el gë anjiỹ këm.

End aminëmëra and ɓërëw̃ak eŋ

32 Amëxwër and ɓërëw̃ak end Yesu ɓën hi këni onden omat, anjëlan amat. Er ŝot ko ala kala in, oxwën or ɓela ɗek ebax, ala abax xwënaya na napul irexëm in. 33 Oparëxanda ok areƴara bani reƴarand gë panga itëm osede or mëne Axwën Yesu axani xani ko gër ecës ol, do oyekax osëm ŝot bani ɓën ɗek. 34 Ar xaỹënëk ax gi bana gër ɓësëfan. Ɗek ɓër hi bax gë ocënga ɓën, gë ɓër gë ɓëciw̃ ɓën, afan bani fanënd eni mëlaw koɗi in. 35 Ɗek bani w̃ëlawënd eni kwët gër osapar or oparëxanda. Ata ɓën bax ŝetënd ala kala ang hik oɓal orexëm ak.

36 Arandëw̃ëra and Lewi ar bano w̃acënd Yosef an, do nëngwët bano oparëxanda ok Barënabas mëne ngëŋ «Axemën ar ɓëmaỹe an» xaniw bax gër ebar ed Ŝipër. 37 Ga fan ko oŝënga orexëm ol, w̃ëlaw ko koɗi in do xwët ko gër osapar or oparëxanda.

5

End Ananiyas do gë Safira eŋ

1 Ɓarikan ɓër gë aŝan, Ananiyas do gë Safira hi baxëna. Ananiyas ga fan ko oŝënga orexëm ol, 2 ŝona ko mar koɗi in ga xet këɓi ga alindaw̃ exo di mondako. W̃ëlaw ko koɗi ir ɓayi bax in xwët ko gër osapar or oparëxanda. 3 Ata re ko Piyer: «Ananiyas, ine seɓaxën këƴo Sindan xëñ ko gër emëkw edeƴ xali këƴ nëgwëŝënd gër Angoc Amënëk, xarak aŝona ŝona këƴ mar koɗi ir fanaxën këƴ oŝënga in. 4 Oŝënga olo, oreƴ hi bax, and fan këƴ aŋ akanji and yël këni aŋ, andeƴ hi bax. Ine yëlaraxën këƴ endeƴ eŋo? Awa Kaxanu wa ỹandi baxi eƴo yifa, ax gi ex na ɓela.» 5 Sam ga wël ko na eyeƴan elo, Ananiyas wëc ko këruɗ, xoti ko kwël na fo. Ata ɗek ɓër wël bax endeƴ eŋo ɓën lëk këɓi anjiỹ atëm. 6 Ocambenjar ok xani këni, fëlëra këno, w̃ëla këno, do w̃ëxëtax këno.

7 And xucak në ɓapëxëd ɓatas aŋ, lilëgu ko alindaw̃ ar Ananiyas nangërëxe er xucak in. 8 Ata w̃ëka këŋo Piyer: «Pelële ba gë akanji aŋo dëŋ fanaxën kën oŝënga orewën ol?» Yaka ko: «Iyo go dëŋ fan këmi.» 9 Aŋo re ko Piyer: «Mondake wa xet baŋun en tëƴi eno yifa Angoc and Axwën aŋ? Awa nëkoɗëɓi gër ebët ɓër w̃ëxëtagu këŋo icën indeƴ ɓën, ɓëte ɓën fo ki w̃ëla.» 10 Ataŋ Safira wëc ko këruɗ gër osapar or Piyer, xoti ko. Ga lilëgu këni ocambenjar ok, sëk këno aŝësëk. Na w̃ëla këno do w̃ëxëtax këno ler gër icën indexëm. 11 Ɗek ɓër gër Amara and Yesu ɓën do gë ɓër bax wëlënd endeƴ eŋo ɓën baɓi lëkënd anjiỹ atëm.

End ɓecarax ɓend oparëxanda eŋ

12 Ɓecarax do gë ɓërëcaxik ɓendanjëm bani rind oparëxanda ok gër ogës od Ɓëyisërayel. Ɓërëw̃ak ɓën ɗek aɓarër bani ɓarërënd gë anjëlan amat, ɗila gër lilaya ir aner and w̃acan bano Salomoŋ, gër yangana ir Aciw̃ and Kaxanu. 13 Ala aŝëxe abax yëxw na eɓi tëka. Ɓarikan ɓulunda in mbaŋ banëɓi ŝëkwënd. 14 Ata kaŝ-kaŝ bani ỹëmbërënd ɓela ɓër w̃ak end Axwën ɓën xali hi këni amëxwër atëm and ɓësoŝan do gë ɓësoxari. 15 Aw̃ëlara banëɓi w̃ëlarawënd ɓëŝëxwëra ɓën gër opëña oñangax od gër angol and Yerusalem do enëɓi kwëtëra tar fëña in: ɓëjo në ɓëngaw̃, ɓëjo në ɓandago eɓi kwixëtaxën ndakaŋ aɓat aɓat eñaw̃ end Piyer eŋ. 16 Ɓela ɓëranjëm bax xanirawënd ɓangol ɓand ler gër Yerusalem ɓaŋ do banëɓi w̃ëlawënd ɓëŝëxwëra do gë ɓër baɓi soronënd ɓangoc ɓañëŋënax, do ɓën ɗek bani fakërand.

End toro ind oparëxanda eŋ

17 Ata aŝaɗaxan alëngw an do ɗek gë ɓër hi bani Amara amat ɓën, mëne ngëŋ amara and Osaduseŋ eŋ, këɓi ƴakëraxind mbaŋ end oparëxanda eŋ xali ƴen kënëɓi. 18 Ga sëra kënëɓi, fëra kënëɓi gër epëra ed gër angol. 19 Ɓarikan ƴow gëmëɗ meleka ir Axwën in, fërëtëra ko owët or epëra oŋ, nëcët këɓi oparëxanda ok, do fel këɓi: 20 «Ƴeyin gër yangana ir Aciw̃ and Kaxanu, enëɓi pelëra ɓulunda in ɗek ɓend Aniyan and din ɓeŋ.» 21 Ga wël këni eŋo, ƴe këni mopëɗ gëɓër kënëɓi sëƴaliraxënd ɓela ɓën gër yangana ir Aciw̃ and Kaxanu.

Ata aŝaɗaxan alëngw an gë ɓër hi bani Amara amat ɓën, w̃acër këni gë ɓëxarëk ɓër Ɓëyisërayel ɓën. Ga ỹëpara këni gër ed bani fedërënd, law̃ën këni enëɓi ƴen oparëxanda ok gër epëra. 22 Ɓënëkona ɓën ga h̃at këni, nema kënëɓi. Ata ga wërëŝëta këni, reƴax këni: 23 «Ga h̃at këmi sëk epëra el mopëra aye, do gë ɓënëkona ɓën mokwëŝara ala kala gër ebët ed fel këno, ɓari and fërët këmi owët aŋ, ala gaɓatak amo tëk ex na lëf.»

24 Ga wël këni eŋo, alëngw ar ɓënëkona ɓër Aciw̃ and Kaxanu an do gë ɓëŝaɗaxan ɓëlëngw ɓën wëlandëra këɓi, do këni w̃ëkarënd ba mondake kë h̃ata endeƴ eŋo. 25 Ata h̃atëgu ko na ala ko sëfëtënd: «Ɓër fëra banëɓi ɓën, gër yangana ir Aciw̃ and Kaxanu kënëɓi sëƴalirand ɗe ɓela ɓën.»

26 Alëngw ar ɓënëkona an do gë ɓoŝandaw̃ ƴen kënëɓi. Ga sëraw kënëɓi w̃ëlaw kënëɓi endëmane fo gayikwa ayëda banëɓi yëdand ɓër gër amëxwër ɓën ba afëtëra kënëɓi fëtëra gë oxaỹ. 27 Ga h̃ateli kënëɓi, xwëŝan kënëɓi gër lëngw ir Amara and ɓëxarëk. Ata re ko aŝaɗaxan alëngw an: 28 «Ax gi ex na nde wën ŝëɓan bamun etëƴali ed end ow̃ac olo eŋ? Nëkoɗ gër angol and Yerusalem ro, osëƴali orewën olo fo xëñëk. Ɓëte ɓiyi kënëɓo nëpënd end ecës ed ala ajo eŋ!» 29 Ata Piyer gë oparëxanda ocandaw̃ ok yaka këni: «Ɓiyi edi ed ed er re ko Kaxanu in ỹapan këɓo, ax gi ex na er re këni ɓela. 30 Kaxanu, mëŋ ar xwënëk këɓi ɓëxarëk ɓëreɓi an xanin këŋo Yesu ga law̃ bano wën mopika në osëx. 31 Kaxanu wa fela këŋo gë ataxan and liw̃ andexëm aŋ, do hi ko Emun do Afexën eɓi yëlaxën Ɓëyisërayel ɓën enëngwëta ed ɗek ola oreɓën el do gë eteɓan ed ɓeñëŋënax ɓendeɓën el. 32 Ɓiyi do gë Angoc Amënëk and këɓi yëlënd Kaxanu ɓërëw̃ak endexëm aŋ, ɓiyi ex otede od watëk ɓeŋo ok.» 33 Ga kënëɓi ɓaxët, ɓër ỹëpara bax ɓën xoỹ këni xali xurik. Ata ỹandi këɓi enëɓi ɗaw̃ monaw̃. 34 Ata Fariseŋ ir bano w̃acënd Gamaliyel in, aŝalen ar h̃an bano mbaŋ ɓulunda ir Isërayel an ɗek, xani ko gër Amara and ɓëxarëk ɓër Ɓëŝëwif, re ko enëɓi nëcët oparëxanda ok imëd. 35 Ata re ko: «Wën Ɓëyisërayel, yëlarayin aye ang ỹandi këŋun enëɓi di ɓela ɓëjo ak. 36 Ax nëka ex na ga wat banëŋone ala ar bano w̃acënd Tëdas, ga baxo rend mëne mëŋ ar gapak hi ko. Sëfa këno ɓela okeme onax. And law̃ këno aŋ, ɗek ɓër xwëta baŋo xali këno sëfarand ɓën ŝapërëra këni, gaɓatak ax ɓayi ex na. 37 Ga xucak end Tëdas eŋ, ɓëtëgu ko Yuda, Agalile an, angwën and Oñëgw od ɓela aŋ. Mëŋ ɓëte gë ɓësëfan hi baxo. Law̃ këno do ɗek ɓër w̃a bax endexëm ɓën ŝapërëra këni*. 38 Mëŋ ex gërëgako ga re këme, kërex ɓayi na ga këŋun ɓalënd end ɓela ɓëjo eŋ; teɓëtinëɓi eni ƴe. Angëmëne er këni ŝaland eni di in end ɓela fo ex, ayëcar këni yëcar. 39 Ɓarikan angëmëne gër Kaxanu xaniwëk, an kor na enëɓi yëc. Mëŋ ex, yëlarayin aye këdi këno sakëreli Kaxanu.» Ata ɓër gër Amara and ɓëxarëk ɓër Ɓëŝëwif ɓën w̃a këni eyeƴan ed Gamaliyel el. 40 W̃ac kënëɓi oparëxanda ok, ŝew̃ëra kënëɓi xali, ŝëɓan kënëɓi eyeƴandëra ed end ow̃ac or Yesu el, do kwël seɓët kënëɓi. 41 Ata oparëxanda ok ŝan këni gër Amara and ɓëxarëk ɓër Ɓëŝëwif, gë onënga fo gayik Kaxanu yata baɓi eni toro në end ow̃ac or Axwën Yesu. 42 Ata key yo key banëɓi sëƴalirand ɓela ɓën gër yangana ir Aciw̃ and Kaxanu do gër ɓëciw̃. Ani teɓ bana etëƴali ed Atëfëtan and Afexën Yesu Kërisët el.

6

End eyata ed ojakër eŋ

1 Ata gë ɓakey ɓaŋo, ɓësëfan ɓër Yesu ɓën kwël dëŋ bani ɓaŝërëgund. Ata ɓësëfan ɓër kë yeƴanënd Gërek ɓën anëp banëɓi nëpënd ɓër kë yeƴanënd ed Ɓëŝëwif ɓën gayik ɓësoxari ɓëseɓëta seɓëta ɓër enga endeɓën ɓën alangangan banëɓi langanganënd gër acetëra and key yo key. 2 Ga nang këni eŋo, oparëxanda epëxw gë oki ok ɓar kënëɓi amëxwër and ɓësëfan aŋ, do re këni: «Ax ñap na mi teɓ andiyen and eyeƴan ed Kaxanu aŋ do mi kwënda ecet ed eƴamb-ƴamb. 3 Fëcak enëɓi yata wën dëŋ ro gër Amara ɓësoŝan ɓëcongëɓëxi, ɓër gë osede or ŝenene, ɓër ỹëmëk gë Angoc Amënëk do gë orenik, do ɓiyi mëni kwëtënan andiyen aŋo. 4 Ɓiyi cëŋ yëlayalemi gër cale do gër andiyen and eyeƴan ed Kaxanu.»

5 Ga wël këni eŋo, ang ebani ak ɗek nëngan këɓi. Ata yata kënëɓi: Ecen, ar xwëta baŋo mbaŋ Kaxanu do ỹëm baxo gë Angoc Amënëk an, gë Filip, gë Përokor, gë Nikanor, gë Timoŋ, gë Parëmenas, do gë Nikola Iɓaŋëcoŝ, aŝalek an*. 6 Ga w̃ëlaw kënëɓi gër oparëxanda, ɓën ŝalen kënëɓi and mokwëtan otaxan ok. 7 Eyeƴan ed Kaxanu el kwël dëŋ bax ỹañënd do këni ỹëmbërënd kaŝ-kaŝ ɓësëfan ɓën gër Yerusalem. Ata amëxwër atëm and ɓëŝaɗaxan xwëta baŋo Yesu.

End etëra ed Ecen eŋ

8 Ecen, ga ỹëm ko gë oyekax do gë panga, ko rind ɓërëcaxik do gë ɓecarax mërëxand ɓulunda ir Isërayel. 9 Ɓëŝëwif ɓër hi bax gër aciw̃ acaleya and bani w̃acënd and Okaɗëp oteɓëseɓët aŋ, gë Ɓëŝëwif Ɓësiren, gë Ɓëhalekësandëri, do gë ɓër xaniraw bax gër owar or Silisi do gë Asi ɓën këni ŝampërend gë Ecen. 10 Ɓari abani xorënd na eni cembët orenik or baŋo yëlënd Angoc and Kaxanu ol and baxo yeƴanënd aŋ. 11 Ata ŝoñëra kënëɓi gë koɗi ɓësoŝan ɓërëmar, ata ɓën këni rend: «Ɓiyi awël wël këmo ga ko reƴa ɓend ŝëɓan këni Moyis do gë Kaxanu.» 12 And yëlëtaw kënëɓi ɓulunda in, gë ɓëxarëk ɓën, do gë ɓëŝalen aŋ, ƴow këni gër ed hi baxo Ecen. Ga sëra këno na, w̃ëla këno dimb-dimb gër Amara and ɓëxarëk ɓër Ɓëŝëwif. 13 Ŝalaw kënëɓi otede onëgwëŝ, do ɓën këno nëgwëŝandërand mondako: «Ala ajo kë reƴarand ɓend ƴepënënd Aciw̃ amënëk aŋo† do acariya and Moyis aŋ. 14 Gayikwa ɓiyi awël wël këmo ga ko re mëne Yesu Iɓënasaret ayam ko yam aciw̃ aŋo do anëngwët ko nëngwët ɓapela ɓand yël këɓo Moyis ɓaŋ.» 15 Ata ɗek ɓër gër Amara and ɓëxarëk ɓën faɓ këno laŋ Ecen. Wat këni dëxas irexëm in ga nëngwëtak jing-jing ang ir meleka fo.

7

End epemëra ed Ecen eŋ

1 Ata aŝaɗaxan alëngw an w̃ëka këŋo Ecen: «Ɗal dëŋ nde ex end këni rend eŋo?» 2 Yaka këŋo Ecen: «Wën ɓëmaỹe, gë faba ɓën, ɓaxëtine! Kaxanu, mëŋ ar gë enjaran an, ŝanaỹaxën baŋo Abëraxam, axarëk areɓi an and hi baxo gër ebar ed Mesopotami aŋ, ɗamana rëfaxënëgu ko gër ed Xaraŋ. 3 Mondako fel ɓaŋo: “Canël ebar edeƴ el do gë ekun edeƴ el, do ƴel gër ebar ed këmi w̃asin✡.” 4 Amëd aŋo ŝan ko Abëraxam ebar ed Ɓëkalëde el do ƴe ko lëgëx ko gër Xaraŋ. And ŝës ko sëm aŋ, Kaxanu xucaliw këŋo ro gër ebar ed lëgëra kën gërëgako. 5 Beɓët giɓatak aŋo yël bana oxwën ol gër ebar elo ro, ado gër ko xwët sapar dëŋ. Ɓarikan ɓeƴa këŋo mëne ayël këɓi yël oxwën ol, mëŋ do gë andëw̃ëra andexëm aŋ and ko xuca aŋ, xarak angwën aŋo Abëraxam axo gi bana gë oɓaŝ. 6 Kaxanu afel baŋo: “Ɓërandëw̃ëra andeƴ ɓën ro këni xaniɗ eni ƴe në ebar eɗiyer. Fën kënëɓi rixëɗ okaɗëp do enëɓi dixëra xali në ɓëniy okeme onax. 7 Ɓarikan wëno këɓi xitiɗ enëng end ɓër kë rix okaɗëp odeɓën eŋ. And kë xuca eŋo aŋ, aŝan këni ŝanëguɗ eni ƴow ro ene caleratind✡.” 8 Ata Kaxanu yata këŋo eter el Abëraxam gë oxac ol. Abëraxam ga rëw̃ këŋo Isak, xac këŋo yatir sëk këŋo ɓakey ɓanjongëɓatas. Mondako fo ri baxo Isak ga rëw̃ këŋo Yakob. Ɓëte Yakob mondako fo xacëra baɓi oɗëmëta epëxw gë oki, od hik ɓëxarëk ɓëreɓi ok.

9 «Ɓëxarëk ɓëreɓi ɓëjo, fan baŋo Yosef gayik aƴakëraxi baɓi ƴakëraxind endexëm eŋ. Do ɓër yëc baŋo ɓën w̃ëla këno gër ebar ed Misëra. Ɓarikan Kaxanu gë mëŋ hi bani. 10 Aracët racët baŋo gër ɗek ocëmu odexëm, yël këŋo oyekax orexëm ol do gë orenik ol gër lëngw ir Farawoŋ, emun end gër ebar ed Misëra eŋ. Emun eŋo yata baŋo Yosef hi ko alëngw ar ebar ed Misëra do gë ɗek ekun edexëm an. 11 Angwën aŋo lil baɓi enjo gër ebar ed Misëra xali gër ed Kanahaŋ. Ata ɓëxarëk ɓëreɓi ɓën mbaŋ ŝëmura baɓi, abani ŝot na er këni ƴamb in. 12 Ga wël ko Yakob mëne eƴamb exëna gër ebar ed Misëra, law̃ën këɓi añanar ɓëxarëk ɓëreɓi ɓën. 13 And law̃ën këɓi akinëm aŋ, xwita këno Yosef and fel këɓi mëne mëŋ ex imaỹe indeɓën iŋ. Aŋo fo nang ko Farawoŋ enëng end fe hi ko Yosef. 14 Ata Yosef law̃ën ko enëɓi ƴen sëm Yakob do gë ekun edexëm el ɗek, ang hi bani ɓela ofëxw ocongoxi gë ɓëco. 15 Mondako ŝëla baxo Yakob gër ebar ed Misëra, gër ed ŝësërax këni mëŋ gë ɓëxarëk ɓëreɓi ɓën. 16 Aw̃aỹeli w̃aỹeliraw kënëɓi gër Siŝem do w̃ëxëtara kënëɓi gër ỹeg ir yëc baxo Abëraxam, gë koɗi, gër otaxan od ɓosëñiw̃ ɓor Amor, gër Siŝem.

17 «Ga kë saxëgu amëd ebax exo ŋata Kaxanu er ɓeƴa baŋo Abëraxam aŋ, ɓërandëw̃ëra and Yakob ɓën ŝënar këni mbaŋ gër ebar ed Misëra, 18 xali ɓëtëgu ko emun ecëxe, end aŋo nang bana Yosef. 19 Ata emun eŋo ỹana ko këɓi sitinaxënënd enëng endeɓi eŋ do këɓi rixërand ɓëxarëk ɓëreɓi ɓën. Anëỹali baɓi nëỹalind ɓësoxari ɓër enëng endeɓi ɓën enëɓi ñaŋëtand ɓëtoŝan ɓëndoyer ɓëŋ, këreni ɓayi na ga këni liya. 20 Angwën aŋo rëw̃ këno Moyis, ata ɓëxarëk ɓërexëm ɓën wat këno mëne itox ikëɓënaxik exo gër ogës od Kaxanu. Nëm yerin këŋo opacaw̃ otas gër iciw̃ ind sëm. 21 And ỹaŋëta këŋo aŋ, aɓiw̃ ar Farawoŋ, w̃eɗa këŋo do rafën këŋo ang asëñiw̃ ar rëw̃ këŋo mëŋ dëŋ. 22 And raf ko aŋ, Moyis sëƴa ko ɗek onangëran ol or Ɓëmisëra ol, ata hi ko ar gapak, ar xamëk eyeƴan do gë edi ed ɓeỹ ɗek. 23 And ŝot ko ɓëniy ofëxw onax aŋ, Moyis yëlara ko eɓi tëka ɓër enëng endexëm ɓën, Ɓëyisërayel ɓën. 24 Watëx këŋo Amisëra ga këŋo xëm Ayisërayel aɓat, ata yakan këŋo ar enëng endexëm an. Ga këŋo w̃aŝan, ang ỹap bax acariya ak, ar bano xëmënd an, law̃ monaw̃ Amisëra an. 25 (Er yëla baxo mëne ɓër enëng endexëm ɓën afëni këɓi fëni mëne Kaxanu w̃ëlanëgu baɓi apexa aŋ paɓ gë mëŋ, ɓari aɓi pëni bana.) 26 Në ecan ijo, Moyis sëk këɓi Ɓëyisërayel ɓëxi ga këni xëmër. Ga këŋo xacëra eɓi ɓakali gër angwëlëra ko rend: “Oko wën ɓër aminëmëra hi kën. Inew̃a kën xëmëraxënënd?” 27 Ɓarikan ar baŋo xëmënd aŝandaw̃ an, fim këŋo Moyis, re ko: “Wëj noỹo wa yata ki eƴ gi alëngw do axiti areɓi? 28 Ba ỹandi ki nde eƴe ɗaw̃ wëno ɓëte ang law̃ këƴo ganëka Amisëra ak?” 29 Ga wël ko eŋo, Moyis hër ko yeɓa gër ebar ed Majaŋ, gër ed rëw̃ëx këɓi ɓëtoŝan ɓëki.

30 «Ga xucak ɓëniy ofëxw onax, meleka ŝanayaxën këŋo gër ladawe, ler gër etënd ed Sinayi, në acëc and gë xoɗux or bax ỹegënd xafa-xafa. 31 Ga wat ko, Moyis ŝaran këŋo xali, and baxo sëkand exo kamanaxën, wël ko oniw̃ or Axwën Kaxanu ol: 32 “Wëno ex Kaxanu, ar yata këɓi ɓëxarëk ɓëreƴ an Abëraxam, gë Isak do gë Yakob.” Moyis ga këŋo rëgën, seɓ ko onëkon ol. 33 Ata re ko Axwën Kaxanu: “Peɗëtal ɓapeɗ ɓand gër osapar oreƴ ɓaŋ, gayikwa gër ed hi këƴ ro ebar ecëɓax ex. 34 Awat këme watënd etëm end hi këɓi Ɓëyisërayel, ɓulunda iram eŋ, gër ebar ed Misëra. Awël këme wëlënd ang këni w̃ëcarënd ak: anëka fedaw këme mëni dacëtaxën. Gërëgako ƴow mi ɗaw̃ën gër ebar ed Misëra.”

35 «Moyis, ar ƴaxëta bano do bano rend: “Wëj noỹo yata ki eƴ gi alëngw do axiti areɓi an”, Kaxanu law̃ën baŋo gër ebar ed Misëra ang alëngw do afexën gë panga ind meleka ir ŝanaỹaxën baŋo gër acëc and gë xoɗux iŋ. 36 Mëŋ nëcëtëgu këɓi Ɓëyisërayel ɓën ga ko ri ɓecërëcaxik do gë ɓecarax fën gër ebar ed Misëra, gër angwëngw ambarax, do gër ladawe, xali nëkak ɓëniy ofëxw onax. 37 Moyis ijo fel baɓi Ɓëyisërayel ɓën: “Kaxanu këŋo yataɗ, ar enëng endewën exo gi alaw̃ënel ar ang wëno ak.” 38 Ɓëte and hi bani gër ladawe aŋ, Moyis ijo hi bani gë meleka ir baŋo felërand gër etënd Sinayi in, and hi bani ɓëxarëk ɓëreɓi gër ladawe aŋ. Awël wël baxo eyeƴan ed aniyan ed baɓi h̃atelinënd el. 39 Ɓari ɓëxarëk ɓëreɓi ɓën aɓi ñandi bana eno ɓaxët, are bano rend exo pacana; ɓanjëlan ɓandeɓën ɓaŋ ɓakali bani gër ebar ed Misëra. 40 Ata fel këno Aharoŋ: “Wëj, dinëlëɓo tan ɓeɓër kë hi Kaxanu ireɓi, enëɓo ɗëngwelixënënd fëña in. Moyis, ar nëcëtëgu këɓo gër ebar ed Misëra cëŋ, ɓiyi ami nang ex na ba ine rix këŋo.” 41 Gë ɓakey ɓaŋo ri bani Ɓëyisërayel ɓën atox and ang atombo fo. Ata gër eɗaŝ elo ri bani ŝaɗaxa, gër er ri bani gë otaxan odeɓën in, ri bani ofëna✡. 42 Ata Kaxanu h̃awëta këɓi do seɓ këɓi këni xëland ɓeɓër bani watënd ƴaŋ gër orën. Eŋo ỹëgw këni gër akayëta and ɓëlaw̃ënel:

“Wën ekun ed Isërayel

ba wëno nde bane h̃aŝënënd oyel,

arin nde bane rinënd ocaɗaxa

ɓëniy ofëxw onax ɓënd ri kën gër ladawe ɓëŋ?

43 Aw̃ëlara ban w̃ëlarand aner and Molok aŋ

do gë emal ed kën w̃acënd Refaŋ el,

ɓatox baŋo rinaya kën en poxixënënd gër lëngw ireɓën!

Awa wëno ɓëte aw̃aỹ këmun w̃aỹ

yaɓët ebar ed Babilon el✡!”

44 «Kaxanu yël baɓi aner and Osede aŋ ɓëxarëk ɓëreɓi ɓën, gër ladawe. Aner aŋo, Moyis ri bax ga w̃atinali baxo gë and w̃asin baŋo Kaxanu aŋ. 45 And xana këni aner aŋo aŋ, ɓëxarëk ɓëreɓi ɓën do gë Yosuwe, ar baɓi lëngwëlind an, h̃ateliw këni gër ebar ed xwën bani ɓenëng ɓend w̃aỹ baɓi Kaxanu gër lëngw ireɓi eni ɓëtaxën ɓeŋ. Mondako hi bax aner aŋo xali angwën and Dafid aŋ, 46 mëŋ ar ŝot bax oyekax gër lëngw Kaxanu an, mëŋ ar w̃ëka baŋo Kaxanu exo ma eŋo din eɗëg ed din gër ekun ed Yakob. 47 Ɓarikan asëñiw̃ Salomoŋ ɓaƴ bax aciw̃ aŋo. 48 Xarak, Ar-hik-ƴaŋ an axo ɗëgënd në er rik otaxan od ɓela, ang ỹëgw ko alaw̃ënel mëne Axwën Kaxanu rek:

49 “Orën ol ex añëpara and owun oram aŋ,

do ebar el, ambëñaxën andam.

Aciw̃ and fe këne ɓaƴën?

Feye nde kë hi ateyëtaya andam aŋ?

50 Ax gi ex na nde ataxan andam aŋ rik er ex yo✡?”

51 «Ata wën ɓela ɓër kë w̃ëŝind mbaŋ hi kën ɗe. Ow̃ëkw orewën oŋ afarëɗaɗi farëɗaɗik, do ɓanëf ɓandewën ɓaŋ axem xemëk. Wën din këno w̃ëŝenënd Angoc Amënëk aŋ, ang bani rind ɓëxarëk ɓërewën ak. 52 Alaw̃ënel ar fe ɓayik ano dixëra ex na ɓëxarëk ɓërewën ɓën? Ax gi ex na nde alaw̃ëra law̃ëra kënëɓi ɓër baɓi nangënënd gana-gana fo mëne Ar ŝenene an në eƴow exo? Ar ŝenene ajo, wën lëxw këŋo, wën law̃ këŋo. 53 Ax gi ex na nde omeleka ok w̃ëlanëgu kënun acariya and Kaxanu aŋ wën ɓulunda ir Isërayel in? Ɓari an ma ex na en tëf!»

End ecës ed Ecen eŋ

54 Er wël bani in axurixën xurixën baɓi, ata ala kala ko h̃atënd eɓasal, ga logëndëra këɓi. 55 Ɓarikan Ecen, ga ỹëm ko gë Angoc Amënëk aŋ, xeŋa ko orën ol. Wat ko enjaran end Kaxanu eŋ, wat këŋo ɓëte Yesu mokwëŝa gër liw̃ ir Kaxanu. 56 Ata re ko: «Orën ol wafërëluŋ këme watënd, ɓëte në ewat emo Asëñiw̃ ar ala an ga xwëŝa ko gër liw̃ ir Kaxanu.» 57 Ata ɓër baŋo wëlënd ɓën ŝoya këni ɓanëf ɓaŋ, ga yoɓali këno na, w̃ëlën këno andamat ɓën ɗek. 58 Ŝonjorëra këno xali nëcët këno angol and Yerusalem aŋ, do fëtërax këno gë oxaỹ xali law̃ këno. Otede* ok axwët xwët bani ɓanjëm ɓandeɓën ɓand bani gër osapar or ŝambenjar ir bano w̃acënd Sol. 59 And bano fëtërand aŋ, Ecen ko ŝalend mondako: «Axwën Yesu, kanal angoc andam aŋ!» 60 And foxi ko aŋ, xeỹ ko acakax: «Axwën, këreƴëɓi nëp na eñëŋënax eŋo!» And h̃ata ko aŋ eŋo aŋ, Ecen raŝ këŋo gër ecës.

8

1 Ata Sol, moñapan ỹapan baŋo ga law̃ bano këno Ecen.

End edixëra ed Amara eŋ

Yatijo fo ỹana bax edixëra eƴëkaxik ed ɓër gër Amara and gër Yerusalem el. Ɓësëfan ɓën ɗek hër këni angol aŋ, (ɓayi këni wayët oparëxanda ok). Mondako ŝapërëra bani ɓëjo gër ebar ed Yude, do ɓëjo gër ed Samari. 2 Ɓela ɓër ŝenene w̃ëxëta këno Ecen sam ga ỹaw̃ëra këno. 3 Xarak amëd aŋo ỹana baxo Sol yëc ɓër Amara and Yerusalem ɓën. Gë ebët gë ebët baxo sëfërand ɓëciw̃ ɓëŋ eɓi ɗëbëtëraw: hik asoŝan, hik asoxari, eɓi ɗapëx gër epëra.

End Filip gër ebar ed Samari eŋ

4 Ɓër ŝapër bax ɓën hërëra këni do këni reƴaraxënd Atëfëtan aŋ. 5 Ata Filip ŝëla ko në angol and gër ebar ed Samari do ko femëraxënd end Afexën eŋ. 6 Ɓela ɓën, ɓamëxwër ɓamëxwër, gë anjëlan amat, bani xwëtand er baɓi felënd Filip in, ga këni wël do ga këni wat ɓecarax ɓend baxo rind ɓeŋ. 7 Gayikwa ɓangoc ɓañëŋënax bax ŝandërand gër ɓela ɓëranjëm, and kënëɓi h̃erëndëra aŋ. Ɓëte ɓëseỹik do gë ɓërëgoɓo ɓëranjëm bax fakënd. 8 Ata onënga osëm hi bax gër angol aŋo.

9 Xarak ala ar bano w̃acënd Simoŋ hi baxëna gër angol aŋo, aŝarinara baxo ŝarinarand gë mbej indexëm iŋ. Gër ɓulunda ir ebar ed Samari baxo rind mondako do baxo rend mëne ar gapak hi ko. 10 Ata Ɓësamari ɓën ɗek, hik itox, hik axarëk, axwëta xwëta bano, do bani rend: «Ala ajo dëŋ ex ar gë panga ind Kaxanu, ind ex Panga itëm an.» 11 Axwëta xwëta bano gayik elod anëka fo baxo ŝarinarand gë mbej indexëm iŋ. 12 Ɓarikan and xwëta këno Filip aŋ, mëŋ ar baɓi felërand Atëfëtan and owun or Kaxanu do gë ow̃ac or Yesu Kërisët aŋ, w̃a këni enëɓi ɓuyi, hik asoŝan, hik asoxari. 13 Simoŋ mëŋ dëŋ w̃a ko ɓuyi këno, ata abaŋo nacëta na Filip ga baŋo ŝaranënd ɓecarax do gë ɓërëcaxik ɓend baŋo watelind ɓeŋ.

14 Oparëxanda od gër Yerusalem ok, ga wëlëx këni mëne Ɓësamari ɓën axana xana këni eyeƴan ed Kaxanu el, law̃ënëgu kënëɓi Piyer do gë Ŝaŋ. 15 Ga ŝëla këni gër angol aŋo, ŝalendëra kënëɓi eno cotaxën Angoc Amënëk aŋ. 16 (Gayikwa Angoc Amënëk aŋ axo pedaw bana pere gër ola oreɓën. Xoɓuyi or gër ow̃ac or Axwën Yesu ol fo ɓuyi banëɓi.) 17 Ata Piyer gë Ŝaŋ ŝalendëra kënëɓi mokwëtan otaxan ok, ataŋ ŝot këno Angoc Amënëk aŋ. 18 And wat ko Simoŋ mëne ɓela ɓën aŝot këno ŝotënd Angoc Amënëk aŋ gë ekwëtan ed otaxan ed oparëxanda el, w̃ëlanëgu këɓi koɗi Piyer gë Ŝaŋ 19 do re ko: «Yëline wëno ɓëte or gapak olo, mëŋ këŋo ỹana eŋo cotënd Angoc Amënëk aŋ ar këmo xwëtan otaxan an.» 20 Ata re ko Piyer: «Koɗi ireƴ in nemilex do exi mëlali gayikako wëj ako yëla këƴ anjëla and ko yëlënd Kaxanu aŋ ayic këni yicënd gë koɗi. 21 Wëj eŋo ax mënd ex na ang këƴ ŝot gayikako axi ñap ex na dëŋ. Gayikwa emëkw edeƴ el asëmba sëmbak gër ogës od Kaxanu. 22 Awa teɓël anjëlan añëŋënax aŋo, do karalo Axwën an exi teɓan oñandi od emëkw edeƴ ok, angëmëne eŋo awënd wëndëk. 23 Gayikwa në ewat eme mëne wëj mokëda xëda ki oƴakëraxi ol do gë osëmbak ol.» 24 Yaka këŋo Simoŋ: «Awa karanine wën dëŋ gër Axwën, kërexe gi na er re kën ijo.» 25 Ata Piyer gë Ŝaŋ ɓaŝ këni osede ol do epemëra ed eyeƴan ed Axwën Yesu el. Ga këni w̃aỹi ond gër Yerusalem oŋ, këni femëraxënd Atëfëtan aŋ tar fëña in gër ɓëngol ɓënd Ɓësamari.

End Filip do gë Aɓecopi eŋ

26 Ga xucak ɓeŋo, meleka ir Axwën Kaxanu in fel këŋo Filip: «Ƴel gand ambëtëɓ, tëfël fëña ir xaniwëk gër Yerusalem do ŝëlak gër Gasa, ir ladawe in.» 27 Ata Filip xani ko do ƴe ko. Xarak, ŝambenjar Iɓecopi ijo, ar gapak ar gër eyang ed Kaŋëdas, emun etoxari end gër ebar ed Ecopi eŋ, anëkona ar ɗek napul ir emun etoxari elo an, ƴow bax cale gër Yerusalem.

28 Ga ko w̃aỹi, ỹëpa ƴaŋ gër ŝaret irexëm, ko fënërand mongwëli oniw̃ ol, akayëta and alaw̃ënel Esayi aŋ. 29 Ata Angoc Amënëk aŋ fel këŋo Filip: «Maral eƴ tëka ŝaret ijo.» 30 Filip ga hër ko, sëka ko, wël këŋo Aɓecopi an ga ko fën akayëta and alaw̃ënel Esayi aŋ, w̃ëka këŋo: «Afëni nde ki fënind er këƴ fënënd in?» 31 Yaka këŋo: «Mondake këme xor ex pëni, angëmëne ala axe paỹën ex na?» Ata w̃ac këŋo Filip eŋo ketëna ƴaŋ gër ŝaret.

32 Gër ed laɓët baxo akayëta, er ỹëgw baxo alaw̃ënel an:

«Alas las këno ang ifeỹ ir eŋaŝ fo.

Ang xondo ir ax tesënd na gër lëngw ar kë h̃aŝënd omban ondexëm fo hi ko,

axo yeɓand na etëỹ el.

33 Gë eɓana ed ɓana ko el xanaxën këno er xwën ko in.

Gër ɓër anjex andexëm, noỹo kë reƴa?

Gayikwa aniyan andexëm aŋ rëxët këni gër ebar.»

34 Ata Aɓecopi an w̃ëka këŋo Filip: «Këla pelële, noỹo këŋo rend alaw̃ënel an? Mëŋ dëŋ nde ba ala aŝëxe nde?» 35 Ata h̃eɓëta ko Filip, ỹana ko gër Oñëgw oko dëŋ nangënaxën këŋo Atëfëtan and Yesu aŋ. 36 Ga këni ƴe kwël, h̃at këni ler në anjer. Aɓecopi an re ko: «Nëkoɗa men oŋ, ine ɓayik, aƴe ɓuyi na nde exe capëraxëne?» 37 [Yaka këŋo Filip: «Angëmëne aw̃a w̃a këƴ gë emëkw edeƴ el, awënd wëndëk mi ɓuyi.» Aŋo re ko Aɓecopi an: «Wëno aw̃a w̃a këme mëne Yesu Kërisët ex Asëñiw̃ ar Kaxanu an.»] 38 Fel këɓi ɓëhëreli ɓër ŝaret ɓën eni kwëŝa. Ata mëŋ gë Filip fëra këni polo gër anjer. Filip ɓuyi këŋo. 39 And ŝëpëta këni aŋ, Angoc and Axwën aŋ w̃eɗ këŋo ñat Filip, Aɓecopi an anema fo nema këŋo. Mondako fakët baxo ɗamana irexëm in gë onënga fo. 40 Filip mëŋ cëŋ, watayax ko gër angol and Asot, do ko femëraxënd Atëfëtan and Yesu aŋ gër angol gë angol, tar fëña in, xali h̃at ko gër Sesare.

9

End Sol gër fëña ir Damas eŋ

1 Ɓarikan amëd aŋo, anjëlan and Sol aŋ er hi bax wayët eɓi narëndërand ɓësëfan ɓër Axwën Yesu ɓën xali eɓi ɗaw̃ërand. Ga ƴe ko gër aŝaɗaxan alëngw, 2 xara këŋo eŋo yël okayëta od eɓi tëraraw ɓër kë sëfënd end Yesu ɓën gër ɓaciw̃ ɓacaleya ɓand gër angol and Damas, do eɓi mëlaw mokap gër Yerusalem: hik asoxari, hik asoŝan. 3 Ata gër fëña, and hi ko ɗam gër Damas aŋ, xul këŋo bërëxaɗët angoɓen and xaniw bax gër orën. 4 Wëc ko ɓëɗëcët gër ebar do ko wëlënd oniw̃: «Sol, Sol, inew̃a këƴe rixëraxënënd?» 5 Yaka ko Sol: «Axwën, wëj noỹo w̃a hi këƴ?» Wël ko ɓëte: «Wëno ex Yesu, ar këƴo rixërand an. Ata wëj mo ñëka ki ƴëka.» Sol ga wëlandëra këŋo, këŋo rëgënënd. Aŋo w̃ëka ko: «Axwën ine ỹandi ki me di?» Ata re ko Axwën an: 6 «Kanil eƴ ŋat gër angol, fën këni felëx er ỹandi ke eƴ di in.» 7 Ɓër hi bani enga emat ɓën h̃axën këɓi laŋ ako gër ed xwëŝara këni. Ɗek dëŋ bani wëlënd oniw̃ ol, ɓari ala abano wat na. 8 Ata ga xani ko na gër ebar Sol, ah̃eɗa yo ah̃eɗa, abaxo watëra na. Monas fo las bano xali h̃at këni gër Damas. 9 Okey otas ri baxo watërarëxe, ƴambërarëxe do ceɓërëxe men.

10 Xarak na gër angol and Damas asëfan ar Yesu hi baxëna do bano w̃acënd Ananiyas. Axwën Yesu ga ŝanayaxën këŋo në lakeli w̃ac këŋo: «Ananiyas, Ananiyas!» Yaka ko: «Ayaka, Axwën!» 11 Re ko ɓëte Axwën an: «Kanil eƴ tëf fëña ir këni w̃acënd “Ir gwer-gwer in” xali gër iciw̃ ind Yuda eƴëɓi mëka ar këno w̃acënd Sol, Iɓëtarës. Gër ed ko ŝalerand 12 wat këŋo në lakeli ar këno w̃acënd Ananiyas ga lilëgu ko do xwëtan këŋo otaxan ok exo watëraxën gaŝëxe.» 13 Yaka ko Ananiyas: «Axwën, wëno ɓëranjëm wël këmëni mëne ala ajo mbaŋ këɓi rixërand gër Yerusalem ɓër yata këƴëɓi ɓën. 14 Ɓëŝaɗaxan ɓëlëngw ɓën yëlëgu këŋo or gapak or eɓi tëraxën ɗek ɓër kë ŝalend ow̃ac oreƴ ɓën.» 15 Ɓarikan Axwën Yesu fel këŋo ɓëte Ananiyas: «Ƴel mondako dëŋ, wëno yata këŋo ala ajo. Wëno yata këŋo eɓi nangëndërand end ow̃ac oram eŋ ɓela ɓër ɓenëng ɓecëxe ɓën, gë ɓemun ɓeŋ, do gë Ɓëyisërayel ɓën. 16 Aw̃asin këmo w̃asin ang ko soro në end ow̃ac oram ak.» 17 Ata w̃a ko Ananiyas do kwël ƴe ko. And h̃at ko gër iciw̃ aŋ, wat këŋo Sol. Ata re ko: «Aɓaỹe Sol, Axwën Yesu ir ŝanayaxënëgu ki gër fëña, law̃ënëgu ke eƴ watëraxën gaŝëxe do eƴ ñëm gë Angoc Amënëk aŋ.» Ga xwëtan këŋo otaxan ok ŝalen këŋo. 18 Ataŋ xoɓëtak gër ɓangës ɓeɓër ang okop, ata Sol watëra ko gaŝëxe. Na ga xani ko, ɓuyi këno. 19 And ƴambëra ko aŋ, w̃acëw̃aca ko gaŝëxe. Mondako ŝoma baɓi ɓësëfan ɓër Yesu ɓën gër Damas xali xeyëra këɓi ɓakey ɓandanjëm.

20 Ataŋ kwël na gër Damas fo ỹana baxo Sol ko femërand gër ɓaciw̃ ɓacaleya mëne Yesu ex Asëñiw̃ ar Kaxanu an. 21 Ata ɗek ɓër baŋo wëlënd ɓën, ga këɓi ŝaran këni rend: «Ax gi ex na nde ajo këɓi rixërand ɓër këŋo ŝalend Yesu ɓën gër Yerusalem? Ax gi ex na nde ɓëte eɓi tërara do eɓi mëlan mokap ɓëŝaɗaxan ɓëlëngw ɓën ƴow ko gër Damas ro?» 22 Ɓarikan Sol kwël dëŋ baxo xapinand do baɓi w̃asinënd kerët Ɓëŝëwif ɓër lëg bax gër Damas ɓën mëne Yesu ex Afexën an.

23 Ga xeyërak ɓakey ɓandanjëm, Ɓëŝëwif ɓëjo wëlër këni eno ɗaw̃ Sol, 24 ata Sol nang ko. Gëmëɗ, gë goyat bano xaŝënd gër owët or angol ga ỹandi këɓi eno ɗaw̃. 25 Ɓarikan akey amat gëmëɗ, ɓësëfan ɓoŝandaw̃ yëla këno gë engux yaɓët ameŋ and angol aŋ, polo në akange. Ata and hix ko fac aŋ, kwël ƴe ko.

End Sol gër Yerusalem eŋ

26 Ga h̃at ko gër Yerusalem, xacëra këŋo eɓi coma gër Amara and ɓësëfan. Ɓari ayëda bano yëdand ɓën ɗek gayik ano kwëta bana mëne arëw̃ak end Yesu dëŋ hi ko. 27 Ata Barënabas w̃ëla këŋo Sol gër oparëxanda, sëfëtan këɓi mëne Axwën Yesu ŝanayaxën këŋo gër fëña ir Damas xali felëra këŋo. Sëfëtan këɓi ɓëte ang baxo femërand kerët end ow̃ac or Yesu eŋ poyoma gër angol and Damas. 28 Amëd aŋo fo ŝoma këɓi Sol. Ata mëŋ kwël ko ƴexërand do ko femërand poyoma end ow̃ac or Axwën eŋ gër Yerusalem. 29 Afelëra baɓi felërand ɓëte Ɓëŝëwif ɓër kë wëlënd eyeƴan ed Gërek ɓën. Ɓarikan ɓën mbaŋ bani ŝampërend gë mëŋ xali këni ŝaland eno ɗaw̃. 30 Ɓëmaỹe ɓëŋ ga nang këni eŋo, w̃ëla këno Sol gër angol and Sesare, do rëcax këno exo kucax gër Tarës. 31 Ata Amara and gër ɗek ebar ed Yude aŋ, gë and gë ɓër gër ebar ed Galile aŋ, do gë and gër ebar ed Samari aŋ anëka ŝot bax amëd aŋo eteyëta el. Ɓër gër amara ɓën kwël dëŋ bani xemëndërënd gër ekwëta, gër epëɓ ed Axwën Yesu, do bani ỹëmbërënd gë ekapina ed baɓi yëlënd Angoc Amënëk el.

End Ene eŋ

32 Ata amëd aŋo Piyer anëngara baɓi nëngarand ɓëw̃ënëk ɓën gër owar oŋo. Ata akey amat, ŝëla ko gër angol and Lida. 33 Ga h̃at ko, sëk këŋo asoŝan ar bano w̃acënd Ene ga laki ko në andago. Aseỹi seỹi baxo elod ɓëniy ɓënjongëɓëtas. 34 Ata Piyer fel këŋo: «Ene, Yesu Kërisët doro dëŋ fakën ki. Kanil eƴ ɗëkw andago aŋ.» Ataŋ Ene xani ko xwiriŝ. 35 Ata ɗek ɓër gër Lida ɓën do gë ɓër ebar ed Saroŋ ɓën ga nangëra këni eŋo, w̃a këni end Axwën Yesu eŋ.

End ekanin ed gër ecës Tabita eŋ

36 Ɓëte gër angol and Yope, asëfan asoxari ebaxëna do bano w̃acënd Tabita, mëne ngëŋ Dorëkas gë eyeƴan ed Gërek el. Ɓenjekax ɓendanjëm baxo rind do baɓi rëcarand ɓëxaỹënaxik ɓën. 37 Ata ɓakey ɓand hi baxo Piyer gër ebar edeɓën ɓaŋ, Dorëkas ŝëxwëra ko xali xor këŋo. Ga ɓuyi këno xwët këno në aciw̃ and ƴaŋ. 38 Angol and Yope aŋ do gand Lida aŋ ax ŋaw̃ër bana ɓon. Ga wël këni ɓësëfan ɓër Yesu ɓër gër Ŝafa ɓën mëne Piyer gër Lida hi ko law̃ën kënëɓi ɓësoŝan ɓëxi eno karaw exo maraw aỹand gër ndeɓën. 39 Ata xwiriŝ Piyer, sëfër këni gë ɓën. And h̃at këni aŋ, w̃ëla këno gër aciw̃ and ƴaŋ, gër ed xwët bano aŝësëk. Ata ɗek ɓësoxari ɓëseɓëta seɓëta ɓën sëka këno gë otes fo do këno w̃asinërand ɓacuɗ ɓand sëfëndëra baɓi Dorëkas ɓaŋ, and ɓayi baxo aɓëngw aŋ. 40 Ata re ko Piyer eni can ɗek ɓela ɓën. Ga foxi ko, ko ŝalend. And rënëta ko aŋ nëkon këŋo aŝësëk an, re ko: «Tabita, kanil!» Ataŋ xëw̃ëta ko. Ga wat këŋo Piyer, xani ko kwengweremët do ỹëpa ko. 41 Piyer lëk këŋo gër ataxan, xanin këŋo, Tabita xwëŝa ko ceg. Piyer w̃ac këɓi ɓëw̃ënëk ɓën do gë ɓësoxari ɓëseɓëta seɓëta ɓën. Ga lilëgu këni sëk këno Tabita aɓëngw. 42 Ata endeƴ eŋo nangëra këni ɗek angol and Yope aŋ do ɓëranjëm w̃a këni end Axwën eŋ. 43 Piyer xeyëra këŋo na gër Yope ɓakey ɓandanjëm gër iciw̃ ind ar bano w̃acënd Simoŋ, aɓox ar ɓanar an.

10

End Piyer gër iciw̃ ind Korëney eŋ

1 Asoŝan hi baxëna ar bano w̃acënd Korëney gër angol and Sesare. Alëngw ar ocoroɗa od xaniw bax gër ebar ed Rom hi baxo. 2 Gë ekun edexëm el ɗek bano ŝalend Kaxanu gë oɓal osëm. Ɓëte mëŋ mbaŋ baɓi rëcarand Ɓëŝëwif ɓëxaỹënaxik ɓën, do baxo ŝalerand key yo key. 3 Ata akey amat, and hik eñan poxoŝ gaf aŋ, meleka ir Kaxanu ŝanayaxën këŋo në lakeli lëf gër ed hi baxo. Ga faɓër këni, meleka in w̃ac këŋo: «Korëney, Korëney!» 4 Ga h̃axën këŋo Korëney, yëdara ko xali ata w̃ëka ko: «Inew̃a Axwën?» Yaka ko meleka in: «Kaxanu law̃ënëgu ke mi pel mëne ayakali yakali ki cale indeƴ iŋ, ɓëte awat wat ko ɓenjekax ɓend këƴëɓi rinënd ɓëxaỹënaxik ɓeŋ, do mbaŋ këŋo nënganënd endeƴ eŋ. 5 Awa gërëgako, ɗaw̃ënëlëɓi ɓela gër angol and Yope eno macëgu Simoŋ, ar nëngwët këno Piyer an. 6 Gër tokora irexëm Simoŋ, aɓox ar ɓanar an, këno sëk, në iciw̃ ind ler gër ɓëŋa ir angwëngw.» 7 Sam ga ƴe ko meleka ir felëra baŋo mondako in, Korëney w̃ac këɓi ɓëriyenin ɓëxi eni tëfër gë ŝoroɗa iɓat, ir lëka baŋo do sana këŋo ŝëf gër od fëɓ bax aye end Kaxanu. 8 Ga sëfëtan këɓi ɗek, law̃ën këɓi eni ƴe gër Yope.

9 Në ecan ijo, në fëña fo ɓayi bani ɓërolaw̃ën ɓën. Tëkër fo ɓayi bax eni ŋat gër angol. Piyer ƴe ko ƴaŋ gër ejur ed aciw̃ and h̃atëk eñan keŋ gër gaf aŋ exo calerax. 10 Na ga xor këŋo enjo eŋ, ỹandi këŋo exo ƴambëra. Nand bano ŝemërand na ƴelix këŋo ikwëɗ do ko lakelind. 11 Wat ko fol orën ol do er ang andago gë ogux gër ow̃aw̃ onax ga kë fedaw endëmane gër ebar. 12 Wat këɓi ɓëte gër er ang andago aŋo ɗek ow̃acar ol: or gë sapar onax, gë or kë ƴexërand xaɗa-xaɗa ol, do gë oŝël or gër orën ol. 13 Wël ko oniw̃: «Piyer kanil, ɗaw̃ëlëɓi ow̃acar olo eƴëɓi ƴakëra!» 14 Ɓarikan Piyer yaka ko: «Ali Axwën, elod ame ƴamb ex na er ŝëɓak, elod ame ƴamb ex na eɓuyaraxik.» 15 Wël ko akinëm: «Er re ko Kaxanu aw̃ën w̃ënëk in, wëj këreƴ yëland na aɓuyar ɓuyarëk.» 16 Piyer wël ko eŋo ɓakëlëbëd ɓatas, ata ɓakak er ang andago in ƴaŋ gër orën. 17 Ga nëngëta ko, wëlandëra këŋo do ko yëlarand ba ine w̃acayak lakeli ir wat baxo ijo. Ata amëd aŋo h̃atëgu këni ɓër law̃ënëgu baɓi Korëney ɓën, ga w̃ëkaraw këni tar angol aŋ gër ed ex iciw̃ ind Simoŋ. Sëmb këni gër ebët ed iciw̃, 18 do w̃ëka këni: «Ro nde exo Simoŋ, ar nëngwët këno Piyer an?»

19 Në eyëlara ɓayi baxo Piyer end er wat baxo gër lakeli eŋ. Ata Angoc and Kaxanu aŋ fel këŋo: «Ɓela ɓësas ki ŝaland, 20 maral eƴ peda en tëfër gë ɓën. Kërexi ŋëpëgënan na gë tëkër ak, wëno law̃ënëgu këɓi.» 21 Ga feda ko Piyer, yaka këɓi: «Wëno ex ar këno ŝaland an. Inew̃a law̃ënëgu kënun ro?» 22 Yaka këno: «Korëney, emun end ocoroɗa eŋ, ala ar ŝenene, ar fëɓëk end Kaxanu an, law̃ënëgu këɓo. Enëng end Ɓëŝëwif eŋ ɗek, enjekax fo këni reƴand endexëm eŋ. Meleka ir Kaxanu rek mi ƴowënëgu eƴëɓi pelëra mëŋ gë ekun edexëm el.» 23 Ga h̃ata këni, Piyer fel këɓi eni ɗil gër iciw̃ do eɓi key na.

Ga xeyëk, sëfër këni kwël. Ɓëmaỹe ɓënd lëg bax gër Yope ɓëndëmar laŋëta këno. 24 Në ecan ijo h̃at këni gër Sesare. Piyer sëk këɓi Korëney gë ɓërexëm ɓën, do gë oɗawo odexëm ok ga ŝëni këno. 25 And lil ko Piyer aŋ, Korëney xaca këŋo, foxi ko gër lëngw irexëm eƴiỹ el ŋëŝ gër ebar. 26 Ata Piyer ga lëk këŋo gër ataxan, xanin këŋo, re ko: «Kanil, wëno ala fo hi këme ang wëj ak.» 27 Ga fulira këni Piyer gë Korëney, sëfër këni lëf gër ed ɓarërëgu bani ɓela ɓëranjëm. 28 Ata re ko Piyer: «Ax gi ex na nde anang nang kën mëne aŝëɓa ŝëɓa këŋo Aŝëwif an eɗëkër el do gë eɗil ed gër iciw̃ ind ar enëng ecëxe an? Ɓari wëno Kaxanu w̃asin ke mëne ala gaɓatak ax gi ex na aɓuyaraxik, ɓëte gaɓatak ax gi ex na ar mo kwëỹëta. 29 Mëŋ ex and law̃ënëli kën ene macëgu aŋ, ame ŋëp ex na me ƴow. Awa deƴayin në end ine w̃acaxënëgu këne.»

30 Ata re ko Korëney: «Doro anëka sëkëk ɓakey ɓanax ga ŝanaỹaxën ke asoŝan ar gë ɓanjëm ɓand jing-jing nand bame ŝalerand eñan eŋ keŋ gër gaf na. Ga sëka ke, re ko: 31 “Korëney, Kaxanu anëka yakali ki cale indeƴ iŋ. Ɓëte awat wat ko ɓenjekax ɓend këƴëɓi rinënd ɓëxaỹënaxik ɓeŋ. 32 Ɗaw̃ënëlëɓi ɓela gër Yope eno macëgu Simoŋ, ar nëngwët këno Piyer an. Gër iciw̃ ind ar këno w̃acënd Simoŋ, aɓox ar ɓanar an këno sëk, ler gër ɓëŋa ir angwëngw.” 33 Ga wël këme eŋo, ataŋ law̃ënëli këme eni macëgu, ɗek yek ga ƴow këƴ ako. Awa gërëgako, ɓiyi ɗek nëkoɗëɓo ro gër ogës od Kaxanu wëj fo ɓaxët këmi. Pelëlëɓo ɗek er re ko Axwën in.»

34 Ata ga h̃eɓëta ko Piyer, re ko: «Enimin, eceɗe fëni ke mëne gër ogës od Kaxanu ɓela ɓën ɗek andamat hi këni, ar fit këno ax gi ex na. 35 Ɓarikan ar fëɓ këŋo an, ar sëfëk end ŝenene an, enëng end exo yo, Kaxanu ah̃an këŋo h̃an. 36 Eyeƴan ed këmun felënd elo, Ɓëyisërayel ɓën law̃ëneliw baɓi ga nangën këɓi Atëfëtan and angwëlëra and gë Kaxanu paɓ gë Yesu Kërisët aŋ, mëŋ ar ex Axwën ar ɓela ɗek an. 37 Anang nang kën endeƴ end xucak gër ebar ed Yude eŋ, ga ỹanawëk gër ed Galile amëd and baxo reƴand Ŝaŋ Batis end xoɓuyi eŋ. 38 Anang nang kën mëne Kaxanu ỹëmën baŋo Yesu Iɓënasaret gë Angoc Amënëk aŋ do gë panga iŋ. Mëŋ baxo rixënënd enjekax eŋ gër ed ko ƴe yo. Gë Kaxanu ɓar bani mëŋ baɓi fakënaxënënd ɓëte ɓëŝëxwëra ɓën do baɓi racëtënd ɓër baɓi narënëndërand ŝaɓucara ɓën. 39 Ɓiyi ex otede od ɗek ɓeɓër ri ko gër ebar ed Ɓëŝëwif do gër angol and Yerusalem ok. Ɓarikan law̃ këno mopika në osëx. 40 Kaxanu xanin këŋo gër ecës yatir akey atasën do yël këŋo panga ind exo canaya wat-wat 41 gë ogës od ɓiyi ɓër ex otede od sanan baŋo gana-gana fo Kaxanu ok. Ɓiyi ɓër bax ƴambërand do bax ŝeɓërand gë mëŋ ɓën fo wat këŋo and xani ko gër ecës aŋ, ax gi ex na ɓela ɗek. 42 Ɓiyi law̃ën këɓo mi pemërand Atëfëtan andexëm aŋ gër Ɓëyisërayel do mi deƴarand mëne Kaxanu dëŋ yata këŋo exo gi axiti ar ɓëɓëngw do gë ɓëŝësëk an. 43 Ɗek ɓëlaw̃ënel ɓër ƴowërawëk gër ngwën ro ɓën areƴa reƴa këni osede olo: ar këŋo xwëta yo Yesu Kërisët, aŝot ko ŝot eteɓan ed ɓeñëŋënax ɓendexëm el paɓ gë ow̃ac orexëm ol.»

44 And baxo yeƴan mondako Piyer aŋ, Angoc Amënëk aŋ fedaw ko gër ɗek ɓër ɓaŋo ɓaxëtënd. 45 Ata Ɓëŝëwif ɓërëw̃ak end Yesu ɓën, ɓër laŋëtaw ɓaŋo Piyer ɓën, ŝaran këɓi ga wat këni mëne Kaxanu ayël yël këɓi Angoc Amënëk aŋ ɓër ax gi ex na Ɓëŝëwif ɓën. 46 Awël banëɓi wëlënd ga këno ŝëkwa Kaxanu gë oyeƴan oŝëxe. Aŋo re ko Piyer: 47 «Ɓër ỹëmëk gë Angoc Amënëk ang ɓiyi ak ɓën, anëɓe teɓ ex na ɓuyirëxe gër men.» 48 Ata re ko enëɓi ɓuyi gë ow̃ac or Yesu Kërisët ol. Ɓër ɓuyi kënëɓi ɓën xara këno exo ɓaŝa ɓakey na gër ed hi bani.

11

End Piyer gër Yerusalem eŋ

1 Oparëxanda ok gë ɓëmaỹe ɓënd lëg bax gër ebar ed Yude ɓëŋ wël këni mëne ɓër ax gi ex na Ɓëŝëwif ɓën në ema exëni ɓën ɓëte eyeƴan ed Kaxanu el. 2 Do and ɓaka ko Piyer gër Yerusalem aŋ, Ɓëŝëwif ɓër w̃a bax end Yesu ɓën ga këno hëbandëra këni rend: 3 «Wëj gër ɓër ax gi ex na Ɓëŝëwif ƴe baƴ do ɓëte ƴambëraraw kën andamat!»

4 Ata Piyer sëfëtan këɓi endeƴ eŋo elod ang ỹanak ak xali gër eŋata. Re ko: 5 «Wëno gër Yope hi bame. Akey amat ga këme ŝalera, ata ƴelix ke ikwëɗ do Kaxanu w̃asin ke er ang andago ga xap këni gër ow̃aw̃ onax. Ga xaniwëk ƴaŋ gër orën, fedawëk xali gër ed hi bame. 6 Wëno nëkon këme aye me nang ba ine ex, wat këmëni ow̃acar: olo oyel, olo oɓapuỹ, olo or kë ƴexërand xaɗa-xaɗa gër ebar, do gë oŝël or gër orën ol. 7 Wël këme ɓëte oniw̃ ga ke fel: “Piyer kanil! Ɗaw̃ëlëɓi ow̃acar olo eƴëɓi ƴakëra!” 8 Yaka këme: “Ali Axwën, wëno elod ame ƴamb ex na er ŝëɓak ba eɓuyaraxik.” 9 Rek akinëm oniw̃ ol elod gër orën: “Er re ko Kaxanu aw̃ën w̃ënëk in, wëj këreƴ yëland na mëne aɓuyar ɓuyarëk.” 10 Mondako w̃asin baxe Kaxanu er ang andago in ɓakëlëbëd ɓatas, ɗamana ɓakaxënëk ɗek ƴaŋ gër orën. 11 Fedëk ceƴ ga h̃atëgu këni gër iciw̃ ɓësoŝan ɓësas ga xaniw këni gër Sesare. 12 Ata fel ke Angoc Amënëk aŋ mi tëfër gë ɓën, kërexe ŋëpëgënan na. Laŋëta këne ɓëmaỹe ɓënjongimat ɓëŋo xali h̃at këmi ɓiyi ɗek gër iciw̃ ind Korëney. 13 Korëney sëfëtan këɓo ang ŝanayaxën këŋo meleka lëf gër iciw̃ indexëm do fel këŋo: “Ɗaw̃ënëlëɓi ɓela gër Yope eno macëgu Simoŋ, ar nëngwët këno Piyer an. 14 Mëŋ ki fel eyeƴan ed ki nangën ang këƴ ri eƴ pexaxën ak, wëj gë ekun edeƴ el ɗek.” 15 Do and bamëni felërand aŋ, Angoc Amënëk aŋ fedaw ko gër ndeɓën ang fedaw baxo gër ndeɓi ak gër ỹanar. 16 Ata wëno xwita këme eyeƴan ed fel baɓo Axwën el: “Ŝaŋ Batis baɓi ɓuyind ɓela ɓën gër men, ɓarikan wëno këŋun ỹana eŋun ɓuyind wën gë Angoc Amënëk aŋ.” 17 Gayikako Kaxanu ayël ayël këɓi ɓën Angoc Amënëk aŋ ɓëte ga w̃a këni end Axwën Yesu Kërisët eŋ ang ɓiyi ak, mondake cëŋ h̃ëpën domo Kaxanu?» 18 And ɓaxët këni endeƴ eŋo aŋ, ɓër baŋo hëbandërand Piyer ɓën ŝësina këni imëd. Ata ga këno ŝëkwa Kaxanu, këni rend ɓën ɗek: «Awa Kaxanu ayël nde yël këɓi ɓëte enëngwët ed ola el ɓër ax gi ex na Ɓëŝëwif ɓën, eni cotaxën aniyan and ɗal aŋ.»

End Amara and gër Aŋëcoŝ eŋ

19 And law̃ këno Ecen aŋ, arixëra banëɓi rixërand mbaŋ ɓësëfan ɓën xali ŝapërëra këni: ɓëjo gër ebar ed Fenisi, ɓëjo gër Ŝipër, ɓëjo ɓëte xali gër angol and Aŋëcoŝ, do kënëɓi sëfëtandëraxënd end Kaxanu eŋ Ɓëŝëwif ɓën fo. 20 Ɓarikan gër ɓër ŝapër bax ɓëjo, Ɓëŝipër do ɓër xaniw bax gër angol Siren hi bax na, ga h̃at këni gër Aŋëcoŝ, felëra kënëɓi end Axwën Yesu eŋ Ɓëŝëwif ɓër kë wëlënd eyeƴan ed Gërek ɓën, do nangën kënëɓi Atëfëtan andexëm aŋ. 21 Ga banëɓi felërand gë panga ind Axwën iŋ xwëtaxën banëɓi ɓëranjëm do yëlayara këni gër Axwën. 22 Ɓër gër Amara and gër Yerusalem ɓën wëlëx këni endeƴ eŋo. Ata law̃ën këno Barënabas exo ƴe gër Aŋëcoŝ. 23 And h̃at ko aŋ, wat ko oyekax or Kaxanu ol gër ɓërëw̃ak. Ga nëngandëra këŋo na mbaŋ, ỹana ko këɓi felërand eni ɗëkaya gë emëkw el ɗek end Axwën eŋ. 24 Enimin Barënabas mbaŋ nënga baxo, moñëm ỹëm baxo gë Angoc Amënëk aŋ do xwëta baŋo ɓëte mbaŋ Kaxanu. Ata ɓësëfan ɓër Axwën ɓën këni ỹëmbërëgund gër Amara xali hi këni amëxwër atëm.

25 Ata Barënabas ƴe ko gër angol and Tarës eŋo calaraw Sol. 26 Ga sëk këŋo, w̃ëlaw këŋo gër Aŋëcoŝ. Na ri këni yer iniy iŋ ga kënëɓi sëƴalira end Axwën eŋ ɓela ɓëranjëm gër Amara aŋo. Ata na gër angol and Aŋëcoŝ ỹana këni ɓela ɓën emac ed ɓësëfan el okëreceŋ.

27 Ɓakey ɓaŋo xaniraw bani gër Yerusalem ɓëlaw̃ënel do ƴow këni gër angol and Aŋëcoŝ. 28 Gër enga endeɓën hi baxo ar këno w̃acënd Agabus an. Ga xani ko akey amat, Angoc and Kaxanu aŋ fel këŋo exo deƴa mëne enjo etëm kë h̃atëgu ɗek ebar el. Enimin, ata h̃atak mondako dëŋ and wun ko Këlod gër Rom aŋ. 29 Ata ɓësëfan ɓën xetan këɓi, ala kala gë er ŝot ko gë andiyen andexëm in, enëɓi dëcara ɓëmaỹe ɓënd gër ebar ed Yude ɓëŋ. 30 Mondako ri bani. Ata er ɓar bani in ƴeli këni Barënabas gë Sol enëɓi pëxwënëx ɓëlëngw ɓën.

12

End toro ind Ŝak do gë Piyer eŋ

1 Ata angwën aŋo, Erod ir wun bax gër ebar ed Yude sëra këɓi ɓërëmar gër Amara and gër Yerusalem eɓi narëndëra. 2 Fel këɓi ocoroɗa ok eno ŋaŝ Ŝak, aɓinëm ar Ŝaŋ. 3 Ga wat ko mëne anëngan nëngan këɓi Ɓëŝëwif ɓën eŋo, law̃ën ko eno tëraw ɓëte Piyer. Ɓakey ɓand ofëna or bani ƴambënd mburu ind gë lewir këm ɓaŋ hi bax. 4 Ga sëra këno, w̃ëla këno gër epëra. Eno nëkonaxën Piyer gër epëra, sana këɓi ocoroɗa epëxw gë ocongiɓat, ŝetëndër këɓi ɓëmëxwër ɓënax, imëxwër kala ocoroɗa onax. Er ỹandi baŋo eŋo kiti gër ogës od Ɓëŝëwif and kë xuca Ofëna or Apexa aŋ. 5 Awa mondako lëkaya bano Piyer gër epëra. Ɓarikan, ɓër gër Amara ɓën gë eteyëta këm bano ŝalenënd.

6 Në ecan ɓayi bax Erod eŋo kiti Piyer. Ata mëŋ këŋo raŝënd gëmëɗ gër ed fokëra këno gë ogweƴele-gweƴele oki, do ocoroɗa od ɓaŋo nëkonand ok: iɓat gand liw̃, ijo gand ŝame, oko xaŝ këni gër ebët. 7 Ata ŝanayaw ko bërëxaɗët meleka ir Axwën do angoɓen aŋ h̃oɓak lëf gër ed fëra bano Piyer. Meleka in xëm këmo pa pa pa gër ambëɓ exo nëngëtaxën, re ko: «Kanil aỹand!» Ata wëcëk ogweƴele-gweƴele od fokaxën bano gër otaxan ok. 8 Re ko meleka in: «Kapal enar endeƴ eŋ do peɗal ɓapeɗ ɓaŋ.» Piyer ri ko ang fel këŋo ak. Re ko ɓëte: «Ɗaɓayal gë acuɗ atëm andeƴ aŋ do tëfawëye.» 9 Piyer ŝan ko do kwël sëfa këŋo. Ɓari er yëla baxo mëne alakeli ko lakelind, axo nang bana mëne ang nëcët baŋo meleka ak ɗal dëŋ ex. 10 Xuca kënëɓi ocoroɗa ok, imëxwër iñanar iŋ do gë ikinëm iŋ, h̃at këni gër epëra ed dun. Epëra elo hi bax eni pelata ɗamana eni canaxën. Ata ga fërëtayak gë andexëm, ŝan këni do sëf këni fëña ir gër angol. Ata Piyer nem këŋo ɓëɗ-ɓëɗ meleka in. 11 Piyer ga ɓakar këŋo na onden oŋ, re ko: «Gërëgako anëka fëni ke ɗal ex Axwën an law̃ënëgu këŋo meleka irexëm in exe dacët gër otaxan od Erod do gër ɗek er bani ŝënind ene di ɓulunda ir Ɓëŝëwif in.» 12 Ga fëni këŋo na eŋo, ƴe ko gër iciw̃ ind Mari, nëm ir Ŝaŋ, ar nëngwët bano Marëk an. Fën ɓarër bani okëreceŋ odanjëm do bano ŝalenënd. 13 And sëmb ko Piyer gër ebët aŋ, sëka ko endënaw̃ end bano w̃acënd Roda exo ɓaxët. 14 Ga xwita ko oniw̃ or Piyer ol, hër ko gë onënga fo reƴax ko mëne Piyer kë sëmbëgund gër ebët. 15 Yaka këno: «Wëj ba aŝen nde ŝen ki!» Ɓarikan mëŋ xemëna ko ko rend mëne Piyer ex. Ɓën re këni: «Awa angoc andexëm aŋ ex.» 16 Amëd aŋo Piyer ko sëmbënd tuŋ gër ebët. Ga fërëtën këno, ŝaran këɓi xali ga wat këno. 17 Ata gë ataxan aŋ fo Piyer fel këɓi eni cësinara, reƴa ko ɗek ang nëcëtëgu këŋo Axwën gër epëra ak. Fel këɓi ɓëte enëɓi tëfëtan eŋo Ŝak do gë ɓëmaỹe ɓëŋ. Ata ga ŝan ko na, ƴe ko kwël në eŝëxe.

18 Ga xeyëk, wonjok xali gër epëra. Ocoroɗa ok këni w̃ëkarënd ba feye exo Piyer. 19 Erod re ko eno calara, ɓari ano wat ex na. Ata re ko enëɓi mëkara ocoroɗa od baŋo nëkonand Piyer ok do re ko enëɓi ɗaw̃. Ata Erod ga xani ko na gër ebar ed Yude, ƴe ko kwël gër angol and Sesare. Fën xeyërax baŋo ɓakey ɓandanjëm.

End enemi ed Erod eŋ

20 Amëd aŋo, Erod axoỹën xoỹën baɓi ɓela ɓër lëg bax gër owar or Tir gë Sidoŋ ɓën. Ɓarikan ɓën xetanëgu këɓi eno nëngaw. Ata ga xor këno Bëlasëtus, anëkona ar aciw̃ and emun an, w̃a ko eɓi ɗaŋëta gër Erod eni wëlërëgu, gayik er bani ƴamb in gër ebar edexëm bax xaniwënd. 21 Yatir akey and sana bani, Erod ga ỹaŋënaraw ko gë ɓanjëm ɓand owun ɓaŋ, ỹëpa ko gër añëpara andexëm do ko yeƴanënd. 22 Ata xeỹ këni ŝor ɓulunda in: «Oniw̃ olo or Kaxanu ex, ax gi ex na or ala! Oniw̃ olo or Kaxanu ex, ax gi ex na or ala!» 23 Ata na dëŋ meleka ir Axwën fëm këŋo Erod gayik ga w̃a baxo eno cëkw ang Kaxanu fo. Ata ga fur këno oỹen, ƴamb këno kwël na fo, xali xoti ko.

24 Ɓarikan amëd aŋo kaŝ-kaŝ bax ỹañënd eyeƴan ed Axwën Kaxanu el. 25 Barënabas gë Sol ga faỹ këni andiyen and eŋateli ed olaw̃ën gër Yerusalem aŋ, ɓaka këni gër Aŋëcoŝ. Ata w̃ëlali këno Ŝaŋ, ar nëngwët bano Marëk an.

13

End ɗamana iỹanar ir Pol eŋ

1 Gër Amara and gër Aŋëcoŝ, ɓëlaw̃ënel do gë ɓësëƴali hi bax na: Barënabas, gë Simoŋ ir nëngwët bano Niger, gë Lusiyos Iɓësiren, gë Manayeŋ ar raf bani në er eɓat gë Erod ir wun bax gër ebar ed Galile an, do gë Sol. 2 Akey amat ga ɓarër këni eno cale Axwën an, siw̃i këni. Ata Angoc Amënëk aŋ fel këɓi: «Pitinëɓi Barënabas gë Sol eni ƴe gër andiyen and fana këmëni.» 3 Ga këni h̃ata etiw̃i el, ŝalen kënëɓi mokwëtan otaxan ok do seɓ kënëɓi ƴe këni.

End Barënabas do gë Sol eŋ

4 Ata Barënabas gë Sol, ga lëngweli këɓi Angoc Amënëk aŋ, ŝëla këni gër angol and Selësi do w̃eɗëx këni kuluŋ in ond gër ebar ed Ŝipër oŋ. 5 Ga h̃at këni gër angol and Salamin, ỹanax këni këni femërand eyeƴan ed Kaxanu el gër ɓaciw̃ ɓacaleya ɓand Ɓëŝëwif. Ŝaŋ Marëk ebax ariyenin areɓën an. 6 Ata ga ƴe këni cangët oŝir ol, h̃at këni gër angol and Pafos. Sëkëx këno aŝaki ar bano w̃acënd Bar Yesu. Aŝëwif ebaxo do baɓi yifand ɓela ɓën mëne alaw̃ënel ar Kaxanu hi ko. 7 Do ala ajo na gër eyang ed gofërëner Serëŝus Polus hi baxo. Serëŝus Polus, ala ar nangëra bax mbaŋ, hi baxo. Ga ỹandi këŋo gë oɓal osëm exo wël eyeƴan ed Kaxanu el, w̃ac këɓi Barënabas do gë Sol. 8 Ɓarikan Elimas, awejax an (mondako bani h̃atelind ow̃ac orexëm ol) ah̃ëp baxo h̃ëpënd end bani reƴand Barënabas do gë Sol eŋ, do baxo ŝaland ang këŋo ri gofërëner in exo ŋëp ekwëta ed Axwën el. 9 Ata Sol, mëŋ ar bano w̃acënd ɓëte Pol an, ga ỹëm ko gë Angoc Amënëk aŋ faɓ këŋo tëliŋ awejax an, re ko: 10 «Wëj emëkw edeƴ el er ỹëmëk wayët gë osit do gë owër. Asëñiw̃ ar ŝaɓucara hi këƴ, arangoỹëra and ɗek end ŝenene end ex yo. Aƴ teɓ na nde etëb ed ɓapela ɓand gwer-gwer ɓand Axwën el? 11 Gërëgako, awël nde: panga ind Axwën iŋ ki xëm, aŝiw̃ këƴ ŝiw̃ do ɓakey këƴ ri watërëxe eñan eŋ.» Ataŋ Elimas ỹana ko ko nemërand do kwël faỹan këŋo oŝiw̃ ol. Ga ko ŝenara këŋo ŝaland ala ar këŋo las. 12 And wat ko eŋo gofërëner aŋ, w̃a ko end Axwën eŋ. End sëƴali bano eŋ lëk baŋo gër emëkw.

End Pol do gë Barënabas gër Aŋëcoŝ ir Pisidi eŋ

13 Pol gë ɓër enga endexëm ɓën ga xani këni na gër Pafos, w̃eɗ këni kuluŋ in eni ƴexën gër Perëŝ, gër ebar ed Paŋëfili. Ɓarikan Ŝaŋ Marëk seɓ këɓi do kwël wërëŝëta ko gër Yerusalem. 14 Gër Perëŝ na, xucax këni xali h̃at këni gër Aŋëcoŝ ir gër ebar ed Pisidi. Yatir akey and eteyëta, lil këni gër aciw̃ acaleya and Ɓëŝëwif, do ỹëpa këni. 15 Ga fën këni gër akayëta and acariya do gër ɓand ɓëlaw̃ënel, ɓëlëngw ɓër aciw̃ acaleya ɓën re këni: «Ɓëmaỹe, angëmëne gë eyeƴan ed kë xemënënd gër ekwëta hi kën, deƴayin.» 16 Ata xwiriŝ Pol, ga xwëŝa ko re ko: «Wën Ɓëyisërayel do wën ɓër ax gi ex na Ɓëŝëwif ɓër këŋo fëɓënd Kaxanu ɓën, ɓaxëtine! 17 Kaxanu, mëŋ ar xwënëk ɓulunda ir Isërayel an, yata këɓi ɓëxarëk ɓëreɓi ɓën. Ga ŝënanën këɓi angwën and hi bani gër ebar ed Misëra aŋ, nëcëtëgu këɓi gë panga indexëm iŋ. 18 W̃ëlaya këɓi në ɓëniy ofëxw onax gër ladawe. 19 Nemin këɓi ɓela ɓën ɓenëng ɓenjongëɓeki gër ebar ed Kanahaŋ do yël këɓo oxwën or ebar ed edeɓën ol ɓiyi ɓulunda irexëm in, 20 xali nëkak në ɓëniy okeme onax gë ofëxw oco. Ata Kaxanu yël këɓi ɓëlëngw ɓëxiti xali angwën and ɓëtëgu ko Samiyel, alaw̃ënel an. 21 Ɓëxarëk ɓëreɓi ɓën xara këno Kaxanu eɓi yël emun. Ata yël këɓi Sawul, asëñiw̃ ar Kiŝ, ar andëw̃ëra and Beŋëŝame. Sawul wun ko ɓëniy ofëxw onax. 22 And lat këŋo gër owun Sawul aŋ, Kaxanu yata këŋo Dafid, ar reƴa baxo osede olo an: “Wëno ŝala baŋo Dafid, asëñiw̃ ar Isayi an, ala ar ex ang emëkw edam an, ar kë ri ɗek oñandi odam an.” 23 Ata gër andëw̃ëra and Dafid rëw̃ këno Yesu, ga ɓeƴa baxo Kaxanu alaw̃ëneli këɓi law̃ëneliw Afexën ɓulunda ir Isërayel in. 24 Ɗamana exo ƴowaxënëgu Yesu, Ŝaŋ Batis bax femërand gër ɗek ɓulunda ir Isërayel end xoɓuyi or enëngwët ed ola eŋ. 25 And baxo h̃atand andiyen andexëm aŋ, Ŝaŋ Batis are baxo rend: “Wëno ame gi ex na Afexën an, ang kën yëland ak. Ɓarikan në ƴow exo gand epoƴ edam, ar axe ñap ex na me pët ogux od ɓapeɗ ɓandexëm ok.”

26 «Awa ɓëmaỹe, wën ɓosëñiw̃ ɓor Abëraxam do gë wën ɓër ax gi ex na Ɓëŝëwif ɓër këŋo fëɓënd Kaxanu ɓën, Kaxanu ɓiyi ɗek law̃ëneliw këɓo eyeƴan ed apexa elo. 27 Ɓarikan Ɓëŝëwif ɓër gër Yerusalem ɓën do gë ɓëlëngw ɓëreɓën ɓën aɓi pëni ex na noỹo hi ko Yesu, ɓëte aɓi pëni ex na ɓend ỹëgw këni ɓëlaw̃ënel eŋ, xarak akey and eteyëta kala këni fënënd gër cale ɓeŋo. Ɓend ỹëgw këni ɓëlaw̃ënel ɓeŋ h̃ata këni and xiti këno Yesu aŋ. 28 Fel këno Pilat gofërëner in, eŋo ɗaw̃ xarak mëŋ amena and këno law̃axën ano wateli bana. 29 Mondako h̃ata këni ɗek er ỹëgw këni end Yesu in xali law̃ këno gër kërëwa. Ga fedali këni eman eŋ, w̃ëxëta këŋo në ỹeg. 30 Ɓarikan Kaxanu xanin këŋo gër ecës. 31 Ŝanayaxëndëra këɓi ɓakey ɓandanjëm ɓër hi bax enga endexëm ɓën elod gër ebar ed Galile, xali h̃atëgu ko gër Yerusalem. Gërëgako ɓëjo ex otede odexëm ok gër ɓulunda ir Isërayel. 32 Do ɓiyi këŋun nangënënd Atëfëtan aŋo: Kaxanu, er ɓeƴa baɓi ɓëxarëk ɓëreɓi in, 33 këɓo rinënd gërëgako ɓiyi oɓaŝ oreɓën ol ga xanin këŋo Yesu gër ecës. Eŋo ỹëgw këni gër Calemoñëw̃ gër atëngët akinëm:

“Wëj ex Asëñiw̃ën doro, wëno ex Sorix✡.”

34 Kaxanu are re baxo mëne axanin këŋo xanin Yesu gër ecës do eman endexëm eŋ ax ɓayi na gër embër. Eŋo ỹëgw këni mëne Kaxanu re bax:

Ayël këmun yël er ɓeƴa bamo Dafid in,

Ew̃ënëk ex, er kën xwëta ex✡. 35 Are re ko ɓëte Kaxanu gër ed ỹëgw këni:

“Ar yata këƴo an aw̃ënëk exo, aƴo teɓ na exo bër✡.”

36 «Amëd and ɓayi baxo aɓëngw aŋ, Dafid ari baxo rind oñandi od Kaxanu ok. Ɓarikan and ŝës ko aŋ, w̃ëxëta këno gër ed w̃ëxëta kënëɓi ɓëxarëk ɓërexëm, do wër ko gër ỹeg. 37 Ɓari ar xanin këŋo Kaxanu gër ecës an, axo bër ex na. 38 Ɓëmaỹe, awa nangin mëne: paɓ gë Yesu Kërisët kën ŝot eteɓan ed ɓeñëŋënax el, gayikwa gë etëf ed ɗek ɓeɓër rek acariya and Moyis el an kor ex na en gi ɓër ŝenene. 39 Do ar xwëta këŋo Yesu an kë hind ar ŝenene. Ax gi ex na nde egi ed ɓër ŝenene paɓ gë acariya and Moyis el ɓayik an kor bana? 40 Mëŋ ex titinayin këdi këŋun hi er ỹëgw këni ɓëlaw̃ënel ɓër Kaxanu in:

41 “Wën ɓër kë ƴepënënd end Kaxanu ɓën, ɓaxëtine.

Caranëleŋun do capërin.

Ecarax end këme ri eŋ,

Ado enun tëfëtan yo, an kwëta na”.»

42 Pol gë ɓër enga endexëm ɓën ŝan këni na gër aciw̃ acaleya. Ɓër ɓaxët baɓi ɓën xara kënëɓi eni ɓakaw enëɓi pelëra gaŝëxe, gë akey and eteyëta and kë ɓëtëgund aŋ. 43 Ga këni ŝapër gër aciw̃ acaleya, and faỹ këni cale aŋ, Ɓëŝëwif ɓëranjëm do gë ɓëŝalek kënëɓi laŋëtand Pol gë Barënabas. Ata Pol gë Barënabas ga këni xanarëra gë ɓën, xor kënëɓi eni ma eni ɗëkaya end Kaxanu eŋ, mëŋ ar yël këɓi oyekax orexëm an. 44 Ga ɓëtëguk akey and eteyëta aŋ, ɗek angol aŋ ɓarërëgu këni eni ɓaxët eyeƴan ed Axwën el. 45 Ɓëŝëwif ɓën ga wat kënëɓi amëxwër aŋ, ƴakëraxi këɓi xali. Ata ỹana këni na këni ŝembëtënd end baxo reƴand Pol eŋ do këni ŝirënd. 46 Pol gë Barënabas fel kënëɓi kerët: «Wën Ɓëŝëwif ɓën yata baŋun pere Kaxanu eŋun nangën eyeƴan edexëm el. Ɓarikan ga xeƴ këŋun ako en ɓaxët, gë andewën dëŋ lëcaya kën aniyan and din aŋ. Gërëgako ɓiyi ɓela ɓër ax gi ex na Ɓëŝëwif këmëni ỹana mëni pelërand. 47 Er këmi rind ɓiyi ijo, Axwën an fel baɓi eni dind ɓulunda ir Isërayel in and re baxo:

“Wëj yata këmi eƴ gi angoɓen and ɓenëng ɓecëxe aŋ

Eƴ pemërand apexa aŋ xali gër ed sëlëk ebar✡.”»

48 Ata ɓër ax gi ex na Ɓëŝëwif ɓën këɓi nëngandërand ga këni wël eŋo, do këni ŝëkwënd eyeƴan ed Axwën el. Ɗek ɓër yata këɓi Kaxanu eni cot aniyan and din ɓën w̃a këni end Yesu eŋ. 49 Ata ɓela ɓën mondako wëlëra këni eyeƴan ed Axwën el ɗek ebar ed Pisidi el. 50 Ɓarikan Ɓëŝëwif ɓën ŝoñ kënëɓi ɓësoxari ɓër gapak ɓëŝalek ɓën, gë ɓëlëngw ɓër angol ɓën, enëɓi dixëra Pol gë Barënabas do enëɓi ŋw̃aỹ eni can ebar edeɓën el. 51 Enëɓi cëndënaxën ɓëjo, Pol gë Barënabas fepe këni obar od lëka bax gër osapar ok eni canaxën ebar elo, do ƴe këni kwël gër Ikoñom*. 52 Ata ɓësëfan ɓën ɗek ebani onënga ol do ỹëmëra bani gë Angoc Amënëk aŋ.

14

End Pol do gë Barënabas gër Ikoñom eŋ

1 Pol gë Barënabas ga h̃at këni gër Ikoñom, ƴe këni ɓëte gër aciw̃ acaleya and Ɓëŝëwif yatir akey and eteyëta. Ga xamën këni eyeƴan el, ɓëranjëm gër amëxwër and Ɓëŝëwif do gë ɓër ani gi ex na Ɓëŝëwif w̃a këni end Yesu eŋ. 2 Ata Ɓëŝëwif ɓër xeƴ baɓi eni ma end Yesu ɓën ŝoñ kënëɓi ɓër ax gi ex na Ɓëŝëwif ɓën enëɓi yëlan eñëŋënax ɓëmaỹe ɓëŋ, Pol do gë Barënabas. 3 Ɓarikan mbaŋ nëka bani na gër Ikoñom. Axwën an xaƴaxën bano mëŋ xemënaxën bani epemëran ed end Kaxanu el gë anjiỹ këm. Yama Axwën an ga baɓi yëlënd nde oyekax orexëm ol mëŋ bani rixënënd ɓecarax do gë ɓecërëcaxik eni nangëraxën ɓela ɓën mëne end këni reƴand eŋ ɗal dëŋ ex. 4 Ata angol aŋ ɗek xucarëra këɓi: ɓëjo ɓar këni gë Ɓëŝëwif ɓën, ɓëjo gë Pol do gë Barënabas, oparëxanda ok. 5 Ɓëŝëwif ɓën, gë ɓër ax gi ex na Ɓëŝëwif ɓër ɓar bani ɓën, do gë ɓëlëngw ɓëreɓën ɓën xetan këɓi enëɓi mereli Pol gë Barënabas do enëɓi pëtëra gë oxaỹ xali eni cës. 6 Ɓarikan ɓën ga wata këni eŋo, hër këni gër ɓangol ɓand ebar ed Likawoni: gër Lisëtër, gër Derëb, do gër ɓand ler ler. 7 Fën femërax bani ɓëte Atëfëtan and Yesu aŋ.

End Pol do gë Barënabas gër Lisëtër eŋ

8 Gër angol and Lisëtër, ala hi baxëna arëgoɓo, mondako rëw̃ bano do elod axo ƴexëra bana. 9 Ata akey amat këŋo ɓaxëtënd Pol ga këɓi felëra end Kaxanu eŋ. Pol ga faɓ këŋo ala ajo, wat ko mëne axor ko xor exo pak gayik axwëta xwëta këŋo Kaxanu. 10 Ata xeỹ ko: «Wëj kanil!» Ataŋ xani ko xwiriŝ ala ajo do ko ƴexërand. 11 Ga wat këni er ri baxo Pol in, amëxwër aŋ xeỹ këni gë eyeƴan edeɓën: «Ɓangoc wa nëngwëtawëk ɓela do fedaw këni gër ndeɓi ro.» 12 Ata nëngwët kënëɓi omac ok: Barënabas këno w̃acënd Sës do Pol Erëmes gayik mëŋ bax yeƴanënd. 13 Ata ga bax eɗaŝ ed Sës el ler angol, alaŝ an ỹaŋëndëraw këɓi gë opëtëfët ogaŝ do lasëgu këɓi na gër ebët ga ỹandi këɓi mëŋ gë amëxwër aŋ enëɓi ŋaŝën ŝaɗaxa Barënabas gë Pol. 14 Oparëxanda ok and wël këni eŋo aŋ, h̃es këni ɓanjëm ɓandeɓën ɓaŋ, w̃ara këni mërëxand ir amëxwër do kënëɓi rend ɓela ɓën: 15 Lawo ɓën inew̃a kën rixënënd eŋo? Ɓiyi ɓëte ɓela fo hi këmi ang wën ak, ami gi ex na ɗe ɓangoc. Er ƴow këmi mun nangën Atëfëtan aŋ, en ɗapaxën ɓeɓër gë ofëcak këm ɓëjo, do eno calexënënd Kaxanu, mëŋ ar gë aniyan an, mëŋ ar rik orën gë ebar an, mëŋ ar rik angwëngw aŋ do gë ɗek ɓeɓër ex polo an. 16 Akarëk aŋ, Kaxanu aseɓ seɓ baɓi ɗek ɓela ɓën eni dind enëng kala ang këni yëland ak. 17 Ɓarikan axo teɓ bana, emasinayan el paɓ gë ɓenjekax ɓend këɓi rinënd ɓela ɓeŋ. Gako wën ayël këŋun yëlënd tëɓ iŋ, gë eƴamb ed kën xanand gë ekol el, do gë onënga ol gër ow̃ëkw orewën. 18 Gë ojaw̃ fo xor banëɓi ɓela ɓëjo gë end bani yeƴanënd eŋ, xali seɓ këni eŋaŝën ŝaɗaxa el. 19 Ata ga h̃atëgu këni Ɓëŝëwif ɓër gër ɓangol ɓand Aŋëcoŝ do gë Ikoñom ɓën, ŝoñ kënëɓi ɓër gër Lisëtër ɓën enëɓi pëtëra. Ga fëtëra këno xali Pol, xëx këno do nëcët këno angol aŋ, ga bani yëland anëka ŝës ko. 20 Ɓarikan ga xeta këno ɓësëfan ɓën, xani ko, do ɓaka ko gër angol. Ga xeyëk, Pol gë Barënabas sëfër këni ond gër angol and Derëb oŋ.

End Pol gë Barënabas gër Aŋëcoŝ ir gër Siri eŋ

21 Ga faỹ këni epemëra ed Atëfëtan el na gër angol aŋo, do ga ri kënëɓi ɓëranjëm ɓësëfan ɓër Yesu, Pol do gë Barënabas ɓaka këni end ɓangol ɓand Lisëtër gë Ikoñom eŋ, do kwël w̃aỹix këni gër Aŋëcoŝ. 22 Ata xemëndërax kënëɓi tar fëña in ɓësëfan ɓën do xara kënëɓi eni kemënali ekwëta ed Axwën el. Fel kënëɓi mëne ar w̃ak end Yesu an, ax mënd ex na exo ɗil gër owun or Kaxanu toro këm. 23 Pol gë Barënabas sanan kënëɓi ɓëlëngw gër ɓamara ɓandeɓën do ga h̃ata këni etiw̃i el, ŝalen kënëɓi. Do ɗamana eni ƴexën seɓ kënëɓi gër otaxan Axwën ar xwëta këno an. 24 Ga xucak eŋo, ƴe këni cangët ebar Pisidi el do h̃at këni gër ed Paŋëfili. 25 And femëra këni eyeƴan ed Kaxanu el gër angol and Perëŝ aŋ, ŝëlax këni gër Atali, ler gër ɓëŋa ir angwëngw. 26 Fën w̃eɗëx bani kuluŋ in, do ɓaka këni kwël gër Aŋëcoŝ, gër ed xaran banëɓi oyekax or Kaxanu ol ɗamana eni ƴexën gër andiyen and riw bani. 27 Ga h̃at këni, ɓar kënëɓi Amara aŋ, do sëfëtandëra kënëɓi ɗek er ri ko Kaxanu paɓ gë ɓën in do ang fërëtën këɓi ebët el ɓër ax gi ex na Ɓëŝëwif ɓën eno kwëta Axwën Yesu. 28 Ata mbaŋ nëka bani na gë ɓësëfan ɓër hi bax na ɓën.

15

End apeda and gër Yerusalem eŋ

1 Ɓela xaniw baxëna gër ebar ed Yude do ƴow këni gër Amara and gër Aŋëcoŝ. Ata ga kënëɓi sëƴalira ɓëmaỹe ɓëŋ këni rend: «Angëmëne wën anun kac ex na, ang rëpëk gër acariya and Moyis ak, an kor na en pex.» 2 Ga h̃ëp këni eŋo Pol gë Barënabas, ŝampëre këni xali gë ɓëjo. Xetan këɓi ɗek Amara aŋ enëɓi ɗaw̃ën Pol gë Barënabas gë ɓëmaỹe ɓëndëmar eni ƴe eni wëlërëgu gë oparëxanda ok do gë ɓëlëngw ɓën ƴaŋ gër Yerusalem. 3 Ata ɓër gër Amara ɓën yëlëra kënëɓi ɓërolaw̃ën ɓën er bax eni ƴambëxënd gër ɗamana in. Ga ƴe këni xuca end ebar ed Fenisi do gë ed Samari eŋ, këni reƴaraxënd end ɓela ɓër ax gi ex na Ɓëŝëwif ɓër xwëta baŋo Axwën eŋ. Do ɗek ɓëmaỹe ɓënd bax wël eŋo ɓëŋ mbaŋ baɓi nëngandërand. 4 Ga h̃at këni gër Yerusalem xaca kënëɓi Amara aŋ, gë oparëxanda ok, do gë ɓëlëngw ɓën. Ata ɓërolaw̃ën ɓën sëfëtandëra kënëɓi ɗek er ri ko Kaxanu paɓ gë ɓën in. 5 Ɓarikan ga xani këni na ɓër enga end Ofariseŋ od w̃a bax end Yesu ɓën, këni rend: «Kacëlenëɓi ɗe ɓësoŝan ɓër ax gi ex na Ɓëŝëwif ɓër ex ɓësëfan ɓën do pelinëɓi eni tëfënd acariya and Moyis aŋ.»

6 Ata oparëxanda ok gë ɓëlëngw ɓën ɓarër këni eni ketën endeƴ eŋo. 7 Ga fëtëk ongeỹër, xani ko xwiriŝ Piyer ko rend: «Ɓëmaỹe anang nang kën mëne wëno Aŝëwif yata ke Kaxanu elod gër ỹanar eni wëlaxën gër etëỹ edam Atëfëtan and Yesu aŋ ɓër ɓenëng ɓecëxe ɓën. Aɓaxët këni ɓaxëtënd Atëfëtan aŋ do këni w̃and. 8 Do Kaxanu, mëŋ ar kë nangënd er ex gër emëkw ed ala in, areƴa reƴa ko mëne ɓër ax gi ex na Ɓëŝëwif ɓën aw̃a w̃a këni, ga yël këɓi Angoc Amënëk aŋ ang yël këɓo ɓiyi ak eɓo masinaxën mëne aɓi cus ex na. 9 Epitëndër axo di ex na ed gë ɓiyi do gë ɓën, gayikako aw̃ënën w̃ënën ko ow̃ëkw oreɓën oŋ ga xwëta këno, epitëndërënd ed gë ɓiyi gë ɓën ax bo ex na. 10 Awa gërëgako, inew̃a këno ỹanaxënënd Kaxanu ga kënëɓi nëỹalind ako ɓësëfan ɓën oxaɗac or sëkwan këne ɓiyi gë ɓëxarëk ɓëreɓi ol? 11 Ecëñëxët këren di ɗe gayikako ɓiyi gë ɓën paɓ gë oyekax or Axwën Yesu ol w̃a këne mëne afex fex këne.»

12 Ata ŝësinara këni ɗek ang ɓarërëgu bani ak. Ɓaxët kënëɓi Barënabas gë Pol ga këni reƴa ɓecarax gë ɓërëcaxik ɓend ri ko Kaxanu ɓeŋ paɓ gë ɓën gër owar or ɓër ax gi ex na Ɓëŝëwif. 13 And ŝësina këni aŋ, Ŝak re ko: «Ɓëmaỹe, ɓaxëtine! 14 Simoŋ areƴa reƴa ko mëne añanar sana këɓi Kaxanu ɓër kë hi ɓulunda ir ow̃ac orexëm ɓën. 15 Ata end reƴa ko eŋo moped fedëk gë end re këni ɓëlaw̃ënel eŋ. Ga ỹëgw këni mëne Kaxanu rek:

16 “And kë nëkana aŋ, aɓakaw këme ɓakaw.

Axanin këme xanin aner and Dafid and wëcëk aŋ.

Axanin këme xanin ɓameŋ ɓand wëcëk ɓaŋ

17 Mëŋ këne ŝalaxën wëno Axwën an ɓela ɓër ɓayik ɓën,

Iyo ɗek ɓenëng ɓend ɓela ɓend kë ŝalend gër ow̃ac oram.

Mondako re ko Axwën an,

18 mëŋ ar rik ɓeỹ ɓër hik monang elod din ir din ɓeŋ✡.”

19 «Wëno cëŋ er ỹapan ke mëne kërenëɓe cëndën ex na ɓër ax gi ex na Ɓëŝëwif ɓër këŋo ŝalend Kaxanu ɓën. 20 Ɓarikan ñëgwën ɓene kayëta eni nangaxën mëne afo eni kwëỹëtand ɓemuyaraxik ɓend olaŝ ɓeŋ, gë asëk alakirand fo in, gë eƴamb ed ow̃acar or ŝësëk ŋaŝërëxe ol, do gë eƴamb ed oŝat el. 21 Ɓela ɓën wa elod akarëk aŋ awël këni wëlënd acariya and Moyis aŋ ga këni femërand angol kala yatir akey and eteyëta gër ɓaciw̃ ɓacaleya ɓandeɓi.»

End kayëta ir ɓenëng ɓecëxe eŋ

22 Ata oparëxanda ok gë ɓëlëngw ɓën do ɗek Amara aŋ xetan këɓi enëɓi tana na gër ndeɓën ɓër kënëɓi law̃ën gër Aŋëcoŝ eni tëfër gë Pol do gë Barënabas. Ata sana kënëɓi ɓëmaỹe ɓënd fëɓ kënëɓi: Yud, ar nëngwët bano Barësabas an do gë Silas. 23 Fëxwën kënëɓi kayëta ir ỹëgw bani mondako: «Ɓiyi ɓëmaỹe ɓëndewën ɓëŋ, gë oparëxanda ok, do gë ɓëlëngw ɓën, këŋun ŝëmand wën ɓëmaỹe ɓënd ax gi ex na Ɓëŝëwif, wën ɓër ex gër Aŋëcoŝ do gër owar Siri gë Silisi ɓën. 24 Awëlati wëlati këmi mëne në end osëƴali or ɓela ɓër gër ndeɓi ro wëlandëraxën këŋun gër ow̃ëkw orewën, xarak ɓiyi amëni ɗaw̃ënëli ex na. 25 Mëŋ ex, ɓiyi ỹapanëli këɓo mëne aye yek mëni tana ɓela ɓër këmëni law̃ënëli eni tëfërëli gë Barënabas do gë Pol, ɓën ɓër ex ɓëmaỹe ɓënd pëlot gër ojomb odeɓi ɓëŋ. 26 Ɓën lëxwayak në end ow̃ac or Axwën areɓi Yesu Kërisët. 27 Awa Yud do gë Silas law̃ënëli këmëni, gër etëỹ edeɓën kën wël end ỹëgw këmi gër kayëta eŋ. 28 Enimin Angoc Amënëk aŋ do gë ɓiyi ỹapanëli këɓo mëne ɓayil ex er ỹapëk in fo, këremun ɗëɓin na eɗëɓ ecëxe. 29 Mëŋ ex, kwëỹëtayindën ỹas er ow̃acar or kënëɓi h̃aŝënd gër olaŝ eŋ, gë eƴamb ed oŝat el, gë ỹas er ow̃acar or ŝësëk ŋaŝërëxe eŋ, do gë asëk alakirand fo in. Ɓeŋo kën seɓ. Ɓon ŝëma këmun.»

30 Ɓërolaw̃ën ɓën ƴe këni ond gër Aŋëcoŝ oŋ. Ga h̃at këni, w̃ac kënëɓi ɓërëw̃ak ɓën do fëxwënëx kënëɓi kayëta in. 31 And fën këni kayëta aŋ, nëngandëra këɓi xali gayik er ỹëgw këni in axem xemën baɓi gër ekwëta. 32 Yud gë Silas ɓër ebax ɓën dëŋ ɓëlaw̃ënel, xemëndëra kënëɓi ɓëmaỹe ɓëŋ gër ekwëta gë eyeƴan ed mbaŋ. 33 Ga xeyëra këɓi na gër Aŋëcoŝ, felar këni gë onënga fo gë ɓëmaỹe ɓëŋ eni ɓakaxën gë emëkw eƴemax gër ɓër law̃ënëgu baɓi. 34 [Ɓarikan, Silas sana ko exo ɓayi na gër Aŋëcoŝ.] 35 Mondako xeyëra baɓi Pol gë Barënabas na gër Aŋëcoŝ. Ata ɓën gë ɓëlëngw ɓëŝëxe ɓëranjëm asëƴalira banëɓi asëƴalirand Amara aŋ eyeƴan ed Axwën el do afemëra bani femërand ɓëte Atëfëtan andexëm aŋ.

End ɗamana ixinëm ir Pol eŋ

36 And xucak ɓakey aŋ, Pol fel këŋo Barënabas: «Nënga ɓeye tan ɓëmaỹe ɓëŋ ɗek gër ɓangol ɓand sëfëtaraw ke end Axwën eŋ, ata ke nange ba mondake hi këni.» 37 Ata Barënabas ỹandi këŋo eŋo mëlali Ŝaŋ ir nëngwët bano Marëk. 38 Eno mëlali ar ŝapaya bax elod gër ebar ed Paŋëfili an, ar ỹaŋëta baɓi gër andiyen andeɓën an, Pol aŋo ñapan bana. 39 Gë endeƴ eŋo mbaŋ xucar baɓi, ata ŝapër këni. Barënabas ƴe këni gë Marëk ond gër ebar ed Ŝipër oŋ. 40 Pol sana këŋo Silas, ɓëmaỹe ɓëŋ ga xarandëra kënëɓi oyekax or Axwën ol, kwël ƴe këni. 41 Ƴe këni cangët ebar ed Siri el do gë ed Silisi el. Ɓër gër ɓamara ɓën banëɓi xemëndërand gër ekwëta.

16

End Pol do gë Timote eŋ

1 Ata Pol h̃at ko gër angol and Derëb do xucax ko gër and Lisëtër. Fën sëkëx këno asëfan ar Yesu ar bano w̃acënd Timote. Nëm Aŝëwif ebaxo, do sëm Agërek. 2 Ɓëmaỹe ɓënd gër Amara and gër Lisëtër ɓëŋ, do gë ɓënd gër and Ikoñom ɓëŋ, areƴa bani reƴand mëne Timote ar ŝenene ex. 3 Ata Pol ỹandi këŋo exo gi ar enga endexëm. Xac këŋo në end Ɓëŝëwif ɓër lëg bax gër ebar elo eŋ gayik ɓën anang nang bani mëne sëm ir Timote Agërek ebax. 4 Pol gë ɓër enga endexëm ɓën këni ƴexërand gë angol gë angol. Ɓend re këni oparëxanda do gë ɓëlëngw ɓër gër Yerusalem ɓeŋ banëɓi sëfëtandërand ɓësëfan ɓën eni tëfaxën. 5 Do ɓela ɓër gër ɓamara ɓën kwël bani xemënand gër ekwëta do bani ỹëmbërënd gë akey gë akey.

End lakeli ir Pol eŋ

6 Angoc Amënëk aŋ aŋo teɓ bana Pol exo pemëra eyeƴan ed Kaxanu el gër ebar ed Asi. Ata mëŋ gë ɓër enga endexëm ɓën ƴe këni cangët ebar ed Fëriŝi el do gë ed Galasi el. 7 Ga h̃at këni ler gër ebar ed Misi, xacërax këɓi eni ƴe gër ed Bitini, ɓari Angoc and Yesu aŋ aɓi teɓ bana eni ƴe. 8 Xucax këni gër ebar ed Misi, do ŝëlax këni gër Tërowas, gër ɓëŋa ir angwëngw. 9 Ata gëmëɗ, Pol wat këŋo në lakeli ala ar lëg bax gër ebar ed Masedëwan ga këŋo xara: «Këla, ƴow ir ebar ed Masedëwan in, eƴëɓo dëca!» 10 Gë lakeli ir Pol ijo fëni këɓo mëne Kaxanu anëka ỹandi këŋo mëni nangën Atëfëtan and Yesu aŋ ɓela ɓër gër ebar ed Masedëwan ɓën. Ataŋ ŝala këmi ang këmi ri mi ƴexën fën ak.

End Pol do gë Lidi eŋ

11 And xani këmi na gër Tërowas aŋ xuca këmi gë kuluŋ in ŝëw̃, ond gër Samotëras oŋ do h̃at këmi në ecan ijo gër Neyapolis. 12 Na xani këmi do xuca këmi ond gër Filip oŋ. Angol and Filip aŋ hi bax atëm and gër ebar ed Masedëwan aŋ do xwën bani Ɓërom ɓën. Fën xeyërax baɓo. 13 Ata yatir akey and eteyëta, ŝan këmi angol aŋ, do ƴe këmi ler në lar, gër ed yëla bami fën këni ŝalend Ɓëŝëwif ɓën. Ga ỹëpa këmi, felëra këmëni end Kaxanu eŋ ɓësoxari ɓër fedër bax ɓën. 14 Do asoxari hi bax na na do bano w̃acënd Lidi, afan ar ɓanjëm ɓambarax, ar ɓaŋo ŝalend Kaxanu, do ar xaniw bax gër angol and Catir. Gë oɓal osëm baxo ɓaxëtënd gayik Axwën an fëɗëtën baŋo onden oŋ. Ata w̃a ko er baxo sëfëtënd Pol in. 15 And w̃a këni do ɓuyi kënëɓi mëŋ gë ɓër ekun edexëm aŋ, w̃ac këɓo do re ko: «Angëmëne ayëla yëla kën mëne enim xwëta këmo Axwën an, ŋatëne gër ndeɓi xali yatir kën xuca.» Mondako nëỹali baɓo xali w̃a këmi.

End Pol do gë Silas gër epëra eŋ

16 Akey amat ga këmi ƴe gër ed këmi ŝalerand, fed këmi gë endënaw̃ end lil baŋo angoc and oŝaki. Aŝakin baɓi ŝakinënd ɓela ɓën do bano ŝotëraxënënd koɗi ir mbaŋ ɓëxwën ɓërexëm ɓën. 17 Ata ga këɓo sëfa, ɓiyi do gë Pol, ko xeỹënd: «Ɓela ɓëjo ɓëriyenin ɓër Kaxanu, mëŋ ar hik ƴaŋ gër orën exëni, fëña ir Apexa in kënun nangënënd.» 18 Mondako ri baxo ɓakey ɓandanjëm. Ata ga xëñ këŋo Pol fel këŋo angoc aŋ: «Ga re këme gër ow̃ac or Yesu Kërisët, canël gër endënaw̃ eŋo.» Ataŋ ŝan ko angoc aŋ.

19 Ga wat këni ɓëxwën ɓër endënaw̃ eŋo ɓën mëne ax bo na ga këno ŝotëraxën, sëra kënëɓi Pol gë Silas, do w̃ëla kënëɓi gër yangana ir angol enëɓi kitix ɓëlëngw ɓën. 20 Ga h̃ateli kënëɓi gër ɓëxiti re këni: «Ɓela ɓëjo kë wonjonënd angol andeɓi aŋ, Ɓëŝëwif exëni 21 do kënëɓi sëƴalirand ɓela ɓën ɓacariya ɓand ax ñap ex na ene wële do ene tëfe ɓiyi ɓër hi këne gër owun or Rom ɓën.» 22 Ata amëxwër aŋ w̃erinaw këni ɓëte, ɓëxiti ɓën fel kënëɓi enëɓi cuɗëtëra Pol gë Silas do enëɓi cew̃ëra. 23 Ga ŝew̃ëra kënëɓi xali xurik, w̃ëla kënëɓi gër epëra do fel këno anëkona an eɓi titinalind aye. 24 Ata ga wël ko eŋo, anëkona an w̃ëla këɓi lengwe lëf gër epëra do fokeli ko osapar oreɓën gë osëx osiɓax.

25 Emëɗ ekarëk el, Pol gë Silas këni ŝalend do këno yasënd Kaxanu, ɓandepëra ɓaŋ kënëɓi ɓaxëtënd. 26 Ata h̃atëguk bërëxaɗët andëgël and ebar: edëɗa ed aciw̃ and epëra el, ŝangënak, ataŋ na dëŋ, ɗek owët oŋ fërëtayarak, do ogweƴele-gweƴele od fokëraxën banëɓi ɓandepëra ok xotirak. 27 Anëkona an nëngëta ko, and wat ko owët wafërëluŋ aŋ, reg ko duxuma in gër acëmar. Exo ɗaw̃aya ỹandi baŋo ga baxo yëland anëka hër këni ɓandepëra ɓaŋ. 28 Nand exo kwëŝaya na xeỹëgu ko Pol: «Ali, këreƴ kwëŝaya na, ɓiyi ɗek ro ɓayi këmi.» 29 Ata anëkona ar ɓandepëra an xaraw ko lambo. Hërëgu ko lapaya ko mo poxi gër osapar or Pol gë Silas do ko rëgënd anjiỹ aŋ. 30 Nëcët këɓi fac w̃ëkax këɓi: «Ɓësoŝan, inew̃a këme ri me pexaxën?» 31 Pol ɓën yaka këŋo: «Kwëtalo Axwën Yesu, ata kën fex wëj do gë ekun edeƴ el.» 32 Felëra kënëɓi end Axwën eŋ mëŋ gë ɓër ekun edexëm ɓën. 33 Kwël gëmëɗ fo w̃ëla këɓi anëkona ar ɓandepëra an do xorax këɓi ed sembaỹëra bani el. Ata Pol gë Silas ɓuyi kënëɓi mëŋ gë ɓër ekun edexëm ɓën. 34 W̃ëla këɓi ƴaŋ gër iciw̃ indexëm do lëɓax këɓi. Anëngandëra nëngandëra baɓi end ga w̃a këni end Kaxanu eŋ mëŋ gë ɓër ekun edexëm ɓën. 35 Ga xeyëk, ɓëxiti ɓën law̃ën kënëɓi ocoroɗa eno pel anëkona an eɓi teɓët ɓela ɓëjo. 36 Anëkona an h̃ateli ko endeƴ eŋ gër Pol, re ko: «Ɓëxiti ɓën ga re këni mun teɓët. Awa gërëgako canin en ƴe gë emëkw eƴemax.» 37 Ɓarikan Pol yaka këɓi ocoroɗa ok: «Yama ga ŝew̃ëra kënëɓo wat-wat gë ɓela nde ɗamana enëɓo përaxën kitirëxe ɓiyi ɓër xwën këɓo owun or Rom ɓën do ỹandi këɓi enëɓo teɓët yir. Ƴowëlexëni ɓën dëŋ enëɓo teɓët.» 38 Ocoroɗa ok h̃ateli këni eyaka elo gër ɓëxiti. Ata yëdara këni ga nang këni Ɓërom exëni. 39 Ƴow këni, w̃ëka këni mëne Pol gë Silas enëɓi teɓan. Ata kwël seɓët kënëɓi do xara kënëɓi eni can angol aŋ. 40 And ŝan këni gër epëra aŋ, w̃aỹi këni gër iciw̃ ind Lidi. And wat kënëɓi ɓëmaỹe aŋ, xemëndëra kënëɓi do kwël ƴe këni.

17

End Pol do gë Silas gër Tesalonik eŋ

1 Pol gë Silas ga këni ƴe, xuca këni ir owar or Amëfipolis do gë Apolini in h̃ataxën këni gër Tesalonik, gër ed hi bani Ɓëŝëwif ɓën gë aciw̃ acaleya. 2 Ata ang w̃ër ɓaŋo ak, Pol ƴe ko gër cale. Akey and eteyëta kala xali sëkëk oɗoxo otas, bani xanarërand ɓend rek Oñëgw Omënëk ɓeŋ gë ɓela ɓër bax ɓarërëgund na ɓën. 3 Afelëra baɓi felërand eɓi pëni mëne Afexën an asoro bax exo toro xali eno ɗaw̃, ɓarikan exo kani gër ecës. Are re baxo ɓëte: «Do Yesu ir këmun sëfëtand ijo, mëŋ ex Afexën an.» 4 Ata Ɓëŝëwif ɓërëmar do gë ɓëŝalek ɓër ani gi ex na Ɓëŝëwif ɓëranjëm xor kënëɓi w̃a këni end Yesu eŋ, do sëf kënëɓi Pol gë Silas. Aw̃a w̃a bani ɓëte ɓësoxari ɓër gapak ɓëranjëm. 5 Ɓarikan ga ƴakëraxi këɓi na Ɓëŝëwif ɓërëmar, ɓar kënëɓi ɓëŝëxwëpëtaxik, ɓëmëxwër ɓëmëxwër gër opëña xali wonjok angol aŋ. Ɓela ɓëjo ƴe këni gër iciw̃ ind Yasoŋ gër ocal od Pol gë Silas enëɓi mëla gër ed ɓarërëgu këni do enëɓi kitix. 6 Ga nema kënëɓi, sëra kënëɓi Yasoŋ do gë ɓëmaỹe ɓëndëmar, w̃ëla kënëɓi gër ɓemun ɓend gër angol do ga kënëɓi lëxw këni rend: «Ɓër wëlëk ɗek ebar ɓën ƴowëk gër angol andeɓi ro, 7 do Yasoŋ xwëtaya këɓi. Ɓela ɓëjo ɗek kë rend mëne ar këno w̃acënd Yesu an ex emun endeɓën eŋ mëŋ ɓayik ani pëɓënd na ɓacariya ɓand Sesar ɓaŋ.» 8 Eyeƴan elo, wëlëk onden ond ɓela ɓër ɓarërëgu bax na ɓën do gë ond ɓemun oŋ, nang këni mëne endeƴ eŋo ecëmuk dëŋ ex. 9 Enëɓi teɓëtaxën Yasoŋ gë ɓër sëra banëɓi gë mëŋ ɓën, afo ga nëcët këni koɗi.

End Pol gë Silas gër Bere eŋ

10 Ɓëmaỹe ɓëŋ fel kënëɓi Pol gë Silas eni naw̃a gëmëɗ do kwël eni ƴe gër Bere. Sam ga h̃at këni, lil këni gër aciw̃ acaleya and Ɓëŝëwif. 11 Ɓëŝëwif ɓër gër Bere na ɓën nënga baɓi onden oŋ nëmëc gë ɓër gër Tesalonik ɓën. Ɓën ataŋ gë oɓal osëm bani ɓaxëtënd eyeƴan ed Kaxanu el. Key yo key bani w̃ëkarënd end Oñëgw Omënëk od bani fënënd eŋ eni kamanaxën ba er kënëɓi felënd in go dëŋ ex. 12 Ata mbaŋ hi bani ɓela ɓër w̃a bax end Yesu ɓën. Na fo bani ɓësoxari ɓëgërek ɓër gapak do gë ɓësoŝan ɓëranjëm. 13 Ɓarikan and nangëgu këni Ɓëŝëwif ɓër gër Tesalonik aŋ mëne Pol në pelëraɓi end Kaxanu eŋ gër Bere, ƴow këni enëɓi coñ ɓela ɓën eno takëreli. 14 Ata ɓëmaỹe ɓëŋ naw̃ali këno ataŋ Pol exo ƴe gand ɓëŋa ir angwëngw, ɓarikan Silas do gë Timote ɓayi këni na. 15 Ɓër laŋëta ɓaŋo Pol ɓën w̃ëla këno xali gër angol and Aten. Ata ga këni wërëŝëta, Pol law̃ën këɓi enëɓi pelëx Silas gë Timote eno tëfëgu ataŋ ataŋ.

End Pol gër angol and Aten eŋ

16 And baɓi ŝënind Silas gë Timote gër Aten aŋ, Pol wëlandëra këŋo gër onden ondexëm ga ko wat angol aŋ yer olaŝ fo. 17 End Kaxanu eŋ bani xanarërand gë ɓela ɓën: gë Ɓëŝëwif ɓën do gë ɓëŝalek ɓën, gër aciw̃ acaleya andeɓën, do key yo key gë ɓër bani fedëra gër yangana ir angol ɓën. 18 Fed këni akey amat Pol gë ɓësëƴali ɓër ɓend Epikur ɓën, do gë ɓër ɓend Sëtoyi ɓën, këni xanarërand. Ata ɓërëmar aw̃ëkar bani w̃ëkarënd: «Ine ko rend ar xorëk eyeƴan ajo?» Ɓëjo yaka këni: «Ajo er këɓo wëndanënd mëne ɓend cale ind ɓangoc ɓanangërëx ko femërand.» Enimin Pol end Atëfëtan and Yesu eŋ do gë end ekani ed gër ecës eŋ baɓi sëfëtandërand. 19 Ata w̃ëla këno Pol gër ɓëlëngw ɓër bax fedërënd gër Ayeropaŝ. Ga h̃ateli këno w̃ëka këno: «Axor nde këmi xor ɓiyi mi nang osëƴali oxaŝax or këƴëɓi sëƴalirand ɓela olo? 20 Ɓend këmi wëlelind ɓeŋo mocaraxi ŝaraxik. Awa ɓiyi aỹandi ỹandi këɓo ɗe mi nang er ex in.» 21 Er bani xwëndand Ɓëhaten ɓën do gë ɓëliyer ɓën eyeƴandëran do gë eɓaxët ed ɓend kë h̃atëgund na gër angol fo.

22 And xwëŝa ko Pol mërëxand gër Ayeropaŝ aŋ, re ko: «Wëno er wat këme mëne wën Ɓëhaten ɓën, mbaŋ këŋun ɓalënd end cale eŋ. 23 Ga këme ƴexëra gër opëña od angol andewën, awat wat këme angëɓ gë oñëgw od rek: “Kaxanu inangërëx xwënëk!” Awa wëno end Kaxanu inangërëx ir këno ŝalend ijo eŋ ƴow këme mun tëfëtan. 24 Kaxanu ir rik ngwën do gë ɗek ɓeɓër ex gër ngwën ɓën hik Axwën ar orën gë ebar an. Mëŋ axo ɗëgënd na në ɓaciw̃ ɓacaleya ɓand ɓaƴ këni ɓela. 25 Mëŋ ala aŋo ɗëɓand na, ala aŋo dinënd na ỹeỹ. Mëŋ kë yëlënd aniyan aŋ, gë onjën oŋ, do gë ɓeỹ ɓën ɗek. 26 Mëŋ ri këɓi paɓ gë ala aɓat ɗek ɓenëng ɓend ɓela ɓeŋ. Mëŋ fitëndërëk ɓapaxëd ɓaŋ, yël këɓi ɓela ɓën eni ɗëgëra ebar el ɗek do xer ko ed kë sël olëg oreɓën el. 27 Mondako ri ko Kaxanu eɓi kacëraxënënd ɓela ɓën ocal odexëm ok, do angëmëne awënd wëndëk eno nambanënd, xarak aɓo ŋaw̃ëtax na ɓiyi ɓela ɓën. 28 Paɓ gë Kaxanu këne liyande, këne ŝangënarande, do hi këne ɓela. End këme rend eŋo ɓëyul ɓërewën ɓën dëŋ are re këni: “Ɓiyi ɓëte oɓaŝ orexëm hi këne…” 29 Awa gayikako ɓër nëng ir Kaxanu hi këne, ax ñap ex na enëŋo mëndinalinde gë kaŋe, gë koɗi ba gë ekaỹ. Ɓeɓijo ɗek ala an kë w̃eɗënd gë orenik orexëm ol exo di eɗaŝ, xarak eɗaŝ el ax gi ex na Kaxanu. 30 Gër ỹanar Kaxanu aseɓan baɓi seɓanënd ɓeŋo ɗek gayik ɓela ɓën abani nang na ɓend bani rind ɓeŋ. Ɓarikan gërëgako ɓenëng ɓeŋ ɗek këɓi w̃acënd eni nëngwët ola oreɓën ol. 31 Gayikwa asana sana ko akey and yatir këɓi xiti ebar el ɗek gë or ŝenene ol paɓ gë ala ar yata këŋo an. Ɓela ɓën ɗek w̃asin këɓi mëne ari ko ri eŋo, and xanin këŋo ala ajo gër ecës aŋ.»

32 And wël këno Pol ga ko yeƴan end ekani ed gër ecës aŋ, ɓërëmar këno lëŝënd, ɓëjo këni rend: «Awa gwëre mi ɓaxët ɓëte akey acëxe.» 33 Ata Pol seɓ këɓi na, ƴe ko kwël. 34 Ɓarikan ɓërëmar sëf këno do w̃a këni end Yesu eŋ. Ŝëf gër ɓër w̃a bax ɓëjo hi bani: Deni, alëngw aɓat ar gër Ayeropaŝ, gë asoxari ar bano w̃acënd Damaris an do gë ɓela ɓëŝëxe.

18

End Pol gër angol and Koreŋët eŋ

1 Ga xucak eŋo, Pol h̃awëta ko angol and Aten aŋ do kwël ƴe ko gër Koreŋët. 2 Sëkëx këŋo ar këno w̃acënd Akilas, Aŝëwif ar rëw̃ bano gër ebar ed Poŋ. Eceɗe h̃atëgu bani gë alindaw̃ Përisil ga xaniw këni gër ebar ed Itali. Këlod, emun etëm eŋ, re bax mëne Ɓëŝëwif ɓën ɗek eni dëxëta na gër angol and Rom. Ata Pol lëkër këni gë ɓën. 3 Ga bani rind andiyen amat ɓën ɗek, Pol ƴe ko lëgëx këni në er eɓat: ɓëɓan ɓër ɓaner hi bax.

4 Akey and eteyëta kala, Pol do gë ɓela ɓën axanar bani xanarënd gër aciw̃ acaleya, do axor baɓi xorënd eni ma end baxo femënd eŋ Ɓëŝëwif ɓën do gë ɓër ɓenëng ɓecëxe ɓën. 5 And h̃atëgu këni Timote gë Silas ga xaniw këni gër ebar ed Masedëwan aŋ, Pol yëlaya ko wayët gër edeƴaran ed end Kaxanu. Aw̃asin baɓi w̃asinënd kerët Ɓëŝëwif ɓën mëne Yesu ex Afexën an. 6 Ɓarikan Ɓëŝëwif ɓën aŝirëra bano ŝirërand ga baɓi xeƴënd eno ɓaxët. Ata Pol ỹëngëra ko ɓanjëm ɓandexëm ɓaŋ do fel këɓi: «Wën kë w̃en angëmëne an pex ex na, wëno cëŋ Kaxanu axe nëpëɗ na. Awa gërëgako ɓër ax gi ex na Ɓëŝëwif ɓën fo këmëni ỹana mëni pelërand.» 7 Ga xani ko na, ƴe ko kwël gër iciw̃ ind ar këno w̃acënd Titiyos Yusëtos, ar bano ŝalend Kaxanu do lëg baxo ler gër aciw̃ acaleya. 8 Ɓarikan Kërisëpos, alëngw ar aciw̃ acaleya an, gë ekun edexëm ak ɗek, w̃a bani end Axwën eŋ. Do Ɓëkoreŋët ɓëranjëm ɓër baŋo ɓaxët Pol ɓën w̃a këni end Axwën eŋ. Ata Pol ɓuyi këɓi.

9 Akey amat gëmëɗ, Axwën an ŝanayaxën këŋo Pol në lakeli do fel këŋo: «Pelërayindëɓi ɓela ɓën, këreƴ yëdara na ɓëte këreƴ cësina na! 10 Mbaŋ ỹëmb këni gër angol aŋo ro ɓër xwën këmëni ɓën. Wëno ki nëkonand, do ala axi tëra na exi dixëra.» 11 Ata Pol ỹëpa ko iniy gë opacaw̃ ocongiɓat na gër Koreŋët do këɓi sëƴalirand ɓela ɓën eyeƴan ed Kaxanu el.

12 And hi ko Galiyoŋ gofërëner ir gër ebar ed Akayi aŋ, Ɓëŝëwif ɓën wëlër këni eno mereli Pol. Ga sëra këno, w̃ëla këno gër aciw̃ and kiti 13 do këno nagaŝandërand: «Ajo ang këɓi sëƴalind ɓela eno calend Kaxanu ak alandar landarëk gë ang rek acariya andeɓi ak.» 14 Ɗamana exo yeƴanëgu Pol, Galiyoŋ yaka këɓi: «Kido etëmbak, ba amena atëm ri baxo ala ajo, aɓuŋa ɓuŋa dome mun ɓaxët wën Ɓëŝëwif ɓën ang ỹapëk ak. 15 Ɓarikan angëmëne ecampëre ed osëƴali, ba ed omac, ba end acariya andewën, eŋo endewën fo ex. Wëno dëŋ xeƴ ke me gi axiti arewën.» 16 Ata w̃aỹ këɓi eni can na gër aciw̃ and kiti. Ɓën ɗek ɓusëtaxën këno Sosëten, alëngw ar aciw̃ acaleya an. 17 Ga sëra këno xëmëra këno na gër yangana ir aciw̃ and kiti, ɓari Galiyoŋ aŋo ɓal bana eŋo.

End Pol gër angol and Aŋëcoŝ eŋ

18 Ga xucak eŋo, Pol ỹëpa ko na gër Koreŋët xali nëkak. Akey amat, ga fela këɓi ɓëmaỹe ɓëŋ sëfër këni kwël gë ɓër gë aŝan mëne ngëŋ Përisil do gë Akilas ond gër ebar ed Siri oŋ; gë kuluŋ ƴex bani. Egor ŝëk bano Pol gër angol and Saŋëkëre gayik aɓañaya ɓañaya baxo. 19 And h̃at këni gër angol and Efes aŋ, Pol seɓ këɓi ɓër enga endexëm ɓën. Ga lil ko gër aciw̃ acaleya këɓi felërand end Kaxanu eŋ Ɓëŝëwif ɓën. 20 Ata ɓën w̃ëka këno eŋo keyëra na gër ndeɓën. Ɓarikan mëŋ ga h̃ëp ko, 21 re ko: [«Afo me gixeli gër ofëna or kë h̃atëgund gër Yerusalem]. Aɓaka këme ɓakawëɗ angëmëne aw̃a w̃a ko Kaxanu.» Ga xani ko na gër Efes, 22 ƴe ko gë kuluŋ in xali gër Sesare. H̃atëx ko ƴaŋ gër Yerusalem eɓi cëmax ɓëmaỹe ɓënd gër Amara ɓëŋ, do ŝëlaxënëx ko gër Aŋëcoŝ.

End ɗamana isasën ir Pol eŋ

23 Pol ga xeyëra këŋo na gër Aŋëcoŝ, xuca ko kwël do këɓi sëfërand ɓësëfan ɓën eɓi kemën gër ekwëta. Ga ỹana ko gër ebar ed Galasi h̃atax ko gër ed Fëriŝi. 24 Aŝëwif ar rëw̃ këno gër angol and Alekësandëri h̃atëgu bax gër Efes, do bano w̃acënd Apolos. Mbaŋ xam baxo eyeƴan el do sëƴa baxo ɓëte mbaŋ Oñëgw Omënëk ok. 25 Aye sëƴa baxo ang këno sëfënd Axwën ak do gë emëkw el ɗek baxo yeƴanënd. Ŝenene baxo sëfëtënd end Yesu eŋ, ɓarikan xoɓuyi or Ŝaŋ Batis ol fo nang baxo. 26 Poyoma baxo reƴarand end Yesu eŋ gër aciw̃ acaleya. Ga wël këno Përisil gë Akilas, sëfër këni gër ndeɓën do felërax këno eŋo pëni ŝenene ang këno sëfënd Kaxanu ak. 27 Ata Apolos ga ỹandi këŋo exo kuca ond gër ebar ed Akayi oŋ, ɓëmaỹe ɓëŋ fel këno exo kemëna do ỹëgwën kënëɓi kayëta ɓësëfan ɓër fën ɓën eno kacax aye. And h̃at ko aŋ, paɓ gë oyekax or Kaxanu ol mbaŋ rëcarax baɓi ɓër w̃a bax ɓën. 28 Poyoma baɓi xorënd Ɓëŝëwif ɓën and këni ŝampëre aŋ. Gër Oñëgw Omënëk baɓi w̃asinënd mëne Yesu ex Afexën an.

19

End Pol gër angol and Efes eŋ

1 And hi baxo Apolos gër Koreŋët aŋ, Pol ƴe ko, osënd osënd fo, cangët ebar ed Asi el, h̃ataxën ko gër Efes. Fën ga fedëx këni gë ɓësëfan, 2 w̃ëka këɓi: «Wën aŝot nde ŝot këno Angoc Amënëk aŋ and w̃a këno Yesu aŋ?» Yaka këno: «End Angoc Amënëk exëna eŋ, ɓiyi elod ami wël ex na dëŋ.» 3 W̃ëka këɓi ɓëte: «Xoɓuyi or fe wa ɓuyi kënun?» Yaka këni: «Xoɓuyi or Ŝaŋ Batis ol.» 4 Ata re ko Pol: «Ɓela ɓën anëngwët bani nëngwëtënd ola oreɓën ol, eɓi ɓuyixën Ŝaŋ Batis. Afel baɓi felënd eno kwëta ar këŋo sëfëgund an, mëne ngëŋ Yesu.» 5 Ga wël këni eŋo, ɓuyi kënëɓi gër ow̃ac or Axwën Yesu. 6 Pol ga ŝalen këɓi mokwëtan otaxan ok, ỹëmëra këni gë Angoc Amënëk aŋ, ata ỹana këni këni yeƴanënd ang ɓëlaw̃ënel fo. 7 Er hi bani imëxwër ind ɓela epëxw gë ɓëxi.

8 Ata Pol aƴe baxo ƴend gër aciw̃ acaleya and Ɓëŝëwif, gër ed baɓi felërand kerët xali opacaw̃ otas. Do axor baɓi xorënd eni ma end owun or Kaxanu eŋ. 9 Ɓarikan Ɓëŝëwif ɓërëmar ow̃ëkw oreɓën oŋ xemën bani do këni h̃ëpënd. Ado aƴepën bani ƴepënënd Cale ind Axwën iŋ, gër ed këni ɓarërëgu amëxwër. Ata ga h̃awëta këɓi Pol, nëcët këɓi ɓësëfan ɓën, do këɓi felëraxënd key yo key end Kaxanu eŋ gër lekol ir ar bano w̃acënd Tiranos. 10 Mondako baxo rind Pol xali nëkak ɓëniy ɓëki. Ebar ed Asi el ɗek wël këni eyeƴan ed Axwën el: hik Ɓëŝëwif, hik ɓër ani gi ex na Ɓëŝëwif. 11 Ata Kaxanu ko rind paɓ gë otaxan od Pol ok ɓecarax ɓend elod ala ax wël bana 12 xali këni w̃eɗënd ɓanjëm ɓand xwixwëtak eman endexëm ɓaŋ enëɓi kwëtanaxën ɓëŝëxwëra ɓën. Ocëxwëra ok ex can, ɓëte ɓangoc ɓañëŋënax ɓaŋ eni can gër ɓela ɓër lil banëɓi.

End ɓosëñiw̃ ɓor Sefa eŋ

13 Ɓëŝëwif ex baxëna ɓër bax sëfërand ɓangol ɓaŋ do banëɓi nëcëtënd ɓangoc ɓañëŋënax ɓaŋ gër ɓela. Ata axacëra baɓi xacërand edi ed mondako el gë ow̃ac or Axwën Yesu ol do bani rend: «Canin gër ala ajo, gë ow̃ac or Yesu ir këŋo femënd Pol ol!» 14 Ɓër bax rind mondako ɓën, ocambenjar ocongoki ebani ɓën ɗek ɓosëñiw̃ ɓor Sefa, aŝaɗaxan alëngw aɓat. 15 Akey amat, angoc añëŋënax aŋ yaka këɓi paɓ gë oniw̃ or gër ar lil baxo ol: «Wëno anang nang këmo Yesu, ɓëte anang nang këmo Pol. Do wën wa noɓën hi kën?» 16 Ga w̃ëlën këɓi ar gë angoc añëŋënax an, nëỹ ko nëmëc ɓën ɗek. Ga xurik xëme in, sembaỹën këɓi ata ŝan këni iciw̃ ind gër ed hi bani iŋ do hër këni aɓat aɓat teɓ gë eman eŋ. 17 Ɓëŝëwif ɓën do gë ɓër ani gi ex na ɓenëng ɓecëxe ɓër lëg bax gër Efes na ɓën, nangëra këni ɗek endeƴ eŋo. Ata yëdara këni ɓën ɗek do fëɓ këni mbaŋ ow̃ac or Axwën Yesu ol. 18 Ɓërëw̃ak end Yesu ɓëranjëm bax ƴowënd gër ed exo Pol eni put ɓend bani rind ɓeŋ. 19 Ɓëŝaki ɓëranjëm w̃ëlaraw bax ɓakayëta ɓand bani rixënënd oŝaki ɓaŋ, do ŝor këni ogës od ɓela ɗek. Ɓër fënëta bax akanji and ɓakayëta ɓaŋo ɓën sëk këni mëne ah̃at h̃at dox ɓatama ɓand koɗi owëli ofëxw oco. 20 Ata eyeƴan ed Kaxanu el kë ỹañënd gë panga ind Axwën iŋ do kwël këni ỹëmbërënd ɓërëw̃ak end Yesu ɓën.

End emer ed gër angol and Efes eŋ

21 Ga xucak ɓeŋo, Pol faỹ ko gër emëkw edexëm exo ƴe gër Yerusalem do exo kuca ir owar or Masedëwan do gë Akayi in. Are baxo rend: «And këme hix fën aŋ, aỹandi ỹandi ke me ŋatëx gër angol and Rom.» 22 Lëngwali këɓi ɓër baŋo rëcarand ɓëxi, Timote do gë Erasët, gër ebar ed Masedëwan do mëŋ ɓayi ko pere na gër ed Asi. 23 Amëd aŋo ỹanak ɓongeỹër në end Cale ind Axwën eŋ xali wonjok angol aŋ. 24 Ata asap ar bano w̃acënd Demetëriyos bax sapënd na gë koɗi ɓëciw̃ ɓëcaleya, do ɓëfan ɓër ɓëciw̃ ɓëŋo ɓën mbaŋ bani ŝotëraxënënd. 25 Ga ɓarëgu këɓi ɓëjo do gë ɓësap ɓëŝandaw̃, re ko: «Ɓësoŝan, aye nang kën wën ɗek mëne oɓetak oreɓi ol gër andiyen aŋo ex. 26 Awat kën watënd ɓëte awël kën wëlënd, mëne ax gi ex na ro gër Efes fo, ɓarikan ɗek ebar ed Asi el, Pol ijo këɓi xorënd ɓela ɓën eni ma end ko femërand eŋ. Ata mondako wërëŝët këɓi amëxwër and ɓela eni ma mëne olaŝ or ri këni ɓela gë otaxan odeɓën oŋ, ax gi ex na mokwëta, ang Kaxanu ak. 27 Ax gi ex na andiyen andeɓi aŋ fo kë nëxe na. Aciw̃ acaleya and Arëtemis, kaxanu isoxari aŋ kë ƴep. Owëlik orexëm ol kë ƴep ɓëte xarak ɓela ɓën, ebar ed Asi el ɗek, gë ngwën iŋ ɗek, mëŋ këno ŝalend.»

28 Ga wël këni eyeƴan elo, logën këɓi do këni xeỹënd: «Ɓon wëli ko Arëtemis ir gër angol and Efes in! Ɓon wëli ko Arëtemis ir gër angol and Efes in!» 29 Ata wonjok ɗek angol aŋ. Ga w̃ara këni ɗek enga eŋ ond gër aciw̃ and ɓapeda aŋ, w̃ëlali kënëɓi Gayiyos do gë Arisëtarëk, ɓër xaniw bax gër ebar ed Masedëwan do hi bani enga gë Pol ɓën. 30 Pol aỹandi ỹandi baŋo exo ƴe eno watëx ɓela ɓëjo, ɓari ano teɓ bana ɓësëfan ɓën. 31 Ɓëte oɗawo odëmar odexëm od hi bax ɓër gër owun na gër ebar ed Asi ok, law̃ënëgu kënëɓi eno kara Pol mëne kërexo ƴe na gër aciw̃ and ɓapeda. 32 Amëd aŋo wonjok Amara aŋ: ɓërëmar eni keỹ endeƴ, ɓëjo eni yakaw ecëxe. Ado ɓëranjëm ani nang bana në end ine ɓarëraxënëgu bani na. 33 Ata ga fit këno na Alekësandër, Ɓëŝëwif ɓën ŝonjorëra këno xali gër lëngw ir Amara. Ata lambaca këɓi Alekësandër ga ỹandi këŋo exo nëgwëŝët ɓend këno yëlanënd ɓeŋ. 34 Ɓari and nang këni ɓela ɓën mëne Aŝëwif ex aŋ, këni xeỹënd ŝor xali nëkak ɓapëxëd ɓaki. Er bani rend: «Ɓon wëli ko Arëtemis ir gër angol and Efes in! Ɓon wëli ko Arëtemis ir gër angol and Efes in!»

35 Ata emun end angol eŋ ga fel këɓi ɓela ɓën eni cësinara, re ko: «Noỹo wa nemëk mëne wën Ɓëhefes ɓën hik ɓënëkona ɓër aciw̃ acaleya and Arëtemis do gë atox andexëm and latiwëk elod gër orën ɓën? 36 Cësinara in gayikako ala ax de ex na mëne enëgwëŝ ex do këreŋun nëkandëra na mama. 37 Enimin, ɓela ɓër w̃ëlaw kënëɓi ɓëjo, geɓatak ani ƴepën ex na, ɓëte ano cir ex na Kaxanu isoxari ireɓi in. 38 Awa angëmëne Demetëriyos gë ɓër ɓar këni andiyen ɓën ala xoỹën këno na, mëlalexëni endeƴ eŋo gër ogofërëner gë ɓakey ɓand kiti ɓaŋ. 39 Angëmëne ɓend kën xwëñe exëna, gwëre ene ñëpaxëne gër Amara and kiti. 40 Enimin, gë endeƴ end xucak doro eŋo, ata këni yëla ɓëlëngw ɓën enëɓe mereliye xëñëna këne gayikako er ỹapëk ene ɓarëraxëne ax gi ex na.» Ata ga h̃ata ko eyeƴan elo, fel kënëɓi amara and ɓela aŋ eni capër.

20

End Pol gër owar or Masedëwan do gë Gëres eŋ

1 Ga xwëtëk emer el gër Efes, Pol w̃ac këɓi ɓësëfan ɓën do ga këni felar xemën gër ekwëta do kwël ƴe ko gër ebar ed Masedëwan. 2 Er ƴe baxo cangët ebar elo do këɓi xemënënd gër ekwëta ɓësëfan ɓën xali h̃at ko gër Gëres. 3 Fën xeyërax baŋo opacaw̃ otas. Do ga ko ƴe exo meɗëx kuluŋ in ond gër ebar ed Siri oŋ, wël ko mëne Ɓëŝëwif wëlërëk eno denan eñëŋënax, ata saxan këŋo exo ɓaka ir Masedëwan in. 4 Ɓër ɓaŋo laŋëtand ɓën er ebani: Sopater, asëñiw̃ ar Piros ar gër Bere an, gë Arisëtarëk do gë Sekundos Atesalonik an, gë Gayus Aderëb an, gë Timote, gë Tiŝik do gë Tërofim, ɓër lëg bax gër ebar ed Asi ɓën. 5 Ɓëjo lëngwa bax do ŝënix kënëɓo gër Tërowas. 6 Ga xucak ofëna or mburu ind gë lewir këm ol, w̃eɗëx këmi kuluŋ in gër angol and Filip. Yatir akey anjoxën, h̃at këmi gër Tërowas do seyëtax këmi loxo.

End ofelar or Pol gër Tërowas ol

7 Yatir oganjar, ɓarër këmi genëka mi ƴamb ecemar ed aminëmëra el. And kë weca aŋ hi bax exo ƴe Pol, ata këɓi felërand end Kaxanu eŋ ɓër ɓarërëgu bax na ɓën xali w̃ëɗëk mbaŋ. 8 Gër aciw̃ and ƴaŋ and gër ed ɓarër bami oɗambo odanjëm xaw̃ëra bani na jeƴ. 9 Pol, ga nëka ko gër eyeƴan, ŝambenjar ir këno w̃acënd Otikos in, ỹëpa ko gër opaỹa od fonetër, do këŋo raŝënd. And ɓëro këŋo akwëɗ aŋ, yolëta ko elod gër aciw̃ atëndëndër atasën, lati ko parëxaɗ, xanin këno aŝësëk. 10 Pol feda ko eŋo nëkon, ga fela këŋo lapara këŋo do re ko: «Gë enjëw̃ ak ɓayi ko, këren yëdara na.» 11 And ɓaka ko Pol ƴaŋ gër aciw̃ aŋ, ŝet ko mburu iŋ do ƴamb këni. Ga fakët ko eyeƴan el, felëra këɓi xali wecak. Ga kë fënëgu eñan eŋ ƴe ko kwël. 12 Do ŝambenjar ir lati bax in w̃aỹeli këno aɓëngw. Eŋo mbaŋ xemën baɓi ɓën ɗek gër ekwëta.

End Pol gër angol and Mile eŋ

13 Ɓiyi lëngwa këmi mi meɗëx kuluŋ ir këɓo w̃ëla gër angol and Asos in, gër ed hi bax mi pedëx gë Pol. Mondako bax mi di gayik mëŋ gë osapar ỹandi baŋo exo ƴeli. 14 And sëk këɓo gër Asos aŋ w̃eɗëx këmo polo gër kuluŋ do xucax këmi ond angol and Mitilen oŋ. 15 Fën xucax këmi gë kuluŋ in, h̃at këmi në ecan ijo gër angol and Kiyos. Gër akey akinëm, hi këmi gër angol and Samos, do gër atasën fo h̃at bami gër Mile. 16 Enimin er ỹandi ɓaŋo Pol exo kuca caparëxe gër Efes këdi ko ŝacaya gër ebar ed Asi. Exo ŋat gër Yerusalem ɗamana ex gi Ofëna or Peŋëtekot ol baŋo nëkanaxënënd mondako.

End ɓëlëngw ɓër gër Amara and Efes eŋ

17 Gër angol and Mile na, Pol law̃ën ko eni ƴow ɓëlëngw ɓër Amara and gër Efes ɓën. 18 And h̃atëgu këni aŋ, re ko: «Aye nang kën mondake bame liyand key yo key gë wën elod yatir h̃atëgu këme gër ebar ed Asi. 19 Axwën an bamo riyeninënd ang xaɗëp fo, gë otes ok do gë ocëmuk od bane rinënd Ɓëŝëwif ɓër bax ŝaland ene dixëra ok.» 20 Asëfëtan bamun sëfëtanënd ɓëte, asëƴali bamun sëƴalind ɗek ɓend ỹap bax en nang ɓeŋ gër ed kën ɓarër, do gër ɓëciw̃, ỹoweỹ amun con ex na. 21 Gër Ɓëŝëwif do gër ɓër ani gi ex na Ɓëŝëwif bame reƴarand eni nëngwët ola oreɓën ol gër ogës od Kaxanu do eno kwëta Axwën Yesu. 22 Gërëgako Angoc Amënëk aŋ ke nëỹalind me ƴe gër Yerusalem do ame nang ex na ine ke hix. 23 Gër angol and këme h̃at yo, Angoc Amënëk aŋ afel ke felënd mëne asëra këne sërax do me toro mbaŋ. 24 Ɓarikan wëno cëŋ end aniyan andam eŋ axe ƴëkaxën ex na nangëde axëɓënaxik hi këme. Oɓal oram ol ex, me ɓayi ga këme rind andiyen and fana ke Axwën Yesu aŋ xali me ŋata: me deƴarand Atëfëtan and oyekax or Kaxanu aŋ.

25 «Wëno er ƴow bame gër ed hi kën wën ɗek me pemëra end Owun or Kaxanu eŋ. Ɓarikan gërëgako anang nang këme mëne apelatar këne watërënde. 26 Mëŋ këme reƴaxënënd doro: Wën ɗek ang ƴow kën ro ako angëmëne aɓat exo nemi, ax gi ex na wëno ke w̃ëkaxëɗ Kaxanu. 27 Ɓend ỹandi këŋo Kaxanu exo di ɓeŋ ɗek nangën këmun, ỹoweỹ amun con ex na. 28 Nëkonayindën ɗe ogaf odewën ok, ɗiyayindën ŝenene. Gayikako Angoc Amënëk aŋ fana këŋun en gi ɓëxaɗac, nëkonayindën Amara and Kaxanu and yëc ko gë oŝat or Asëñiw̃ oŋ. 29 Anang nang këme mëne and këme fuỹëtax aŋ, ɓela ɓër xeỹëk ang ojëlemu këŋun lil na, aɓi kaỹënan na amara andewën. 30 Ado gër Amara andewën dëŋ ɓela kë ỹana na ex deƴarand ɓenëgwëŝ xali enëɓi nambeli ɓësëfan ɓërëmar. 31 Awa wën titinayin do en kwitand mëne elod ɓëniy ɓëtas, hik goyat, hik gëmëɗ, ongwën baxe ŝarënd and bamun xexërand aŋ.

32 «Do gërëgako anëka këmun seɓënd gër otaxan od Kaxanu. Gë eyeƴan ed oyekax orexëm el, gë panga indexëm iŋ këŋun rëca en ɓayi ga xwëta këno eŋun yëlaxën er fenan këɓi ɗek ɓër w̃ënën këɓi in. 33 Abame ŝala na koɗi, ba kaŋe ba ɓanjëm ɓand ala. 34 Wën anang nang kën gë otaxan odam oko dëŋ bame riyenind me cot er bami liyaxënënd wëno gë ɓër enga endam in. 35 Gër ga hik yo aw̃asin w̃asin këmun mëne mondiyeni ex en cotëraxën mëŋ kën ỹana enëɓi dëcaxënënd ɓër gë ojaw̃ këm ɓën. Kwitayindën eyeƴan ed Axwën Yesu el ga re ko: “Onënga ir ala ar kë yëlënd in kë nëmëcand gë ir ar këno yëlënd in.”» 36 Ga h̃ata ko Pol eyeƴan el, foxi këni ɓën ɗek do ŝale këni. 37 Ɓën ɗek bax renitand do bano w̃egarand Pol gër egëla. 38 Mbaŋ ŝamina bani ga re ko mëne yatijo bano feland ewat el. Ata kwël laŋëta këno xali gër kuluŋ.

21

End ɗamana ir Pol gër Yerusalem eŋ

1 And ŝapër këmi gë ɓër laŋëta baɓo aŋ, ƴe këmi gë kuluŋ in ŝëw̃, ond gër angol and Kos oŋ. Ga xeyëk, xucax këmi gër Rod, do h̃atëx këmi ɓëte gër Patara. 2 Ga sëkëx këmi kuluŋ ir xëñëna bax ond gër ebar ed Fenisi oŋ, fëra këmi do kwël w̃ëlax këɓo. 3 And hi këmi wat-wat gë ebar ed Ŝipër aŋ, kuluŋ ir baɓo w̃ëland in seɓak gë ocame ok, do faɓëk gand ebar ed Siri mi ŋataxën gër Tir. Fën hi bax eni pedalira olëɓ or w̃ëlaw bax kuluŋ oŋ. 4 Ata sëk këmëni na ɓësëfan do xeyëra këɓo loxo gë ɓën. Aŋo nangën këɓi Angoc Amënëk aŋ eno pel Pol mëne kërexo ƴe na ƴaŋ gër Yerusalem. 5 Ɓarikan and xucak loxo ijo aŋ, fakët këmi oñe oŋ. Laŋëta kënëɓo ɓën ɗek gë ɓësoxari ak do gë oɓaŝ ak xali nëcët kënëɓo angol aŋ. Gër ɓëŋa ir angwëngw, foxix bami mi cale. 6 Pol ga felarëra këmi na, fëra këmi gër kuluŋ do ɓën kwël w̃aỹira këni.

7 Ga këmi h̃ata oñe ond gë kuluŋ oŋ, ƴe këmi ambaɗ and ɓangol ɓand Tir gë Pëtolemayis aŋ. Fën ŝëpëtax bami mi cëmar gë ɓëmaỹe ɓëŋ do w̃ëɗëx këɓo gër ndeɓën. 8 Në ecan ijo, h̃at këmi gër Sesare, xeyërax këɓo ɓakey gër iciw̃ ind Filip. Filip ijo, gër imëxwër ind ojakër ocongoki od gër Amara and Yerusalem hi baxo. Ɓëte afemëra ar Atëfëtan and Yesu hi baxo. 9 Odënaw̃ oɓeja onax ŝot baɓi do ɓën bax yeƴandërand ang ɓëlaw̃ënel ɓësoxari fo. 10 Ga xeyëra këɓo ɓakey ɓandanjëm, h̃atëgu ko na alaw̃ënel ar Kaxanu, ar bano w̃acënd Agabus ga xaniw ko gër ebar ed Yude. 11 W̃eɗ ko ñat enar end Pol eŋ, xapaya ko maɓ osapar oŋ gë otaxan ok do re ko: «Ɓaxëtin end rek Angoc Amënëk eŋ, ar xwënëk enar eŋo ro an mondako këno xapëx Ɓëŝëwif ɓën gër Yerusalem do eno ɗëxw gër otaxan od ɓër ax gi ex na Ɓëŝëwif.» 12 Ga wël këmi eŋo, ɓiyi gë ɓër ɓarërëgu bax na ɓën, xara këmo Pol kërexo ƴe na ƴaŋ gër Yerusalem. 13 Pol yaka këɓo: «Inew̃a kën sesaxënënd do kën yëɓunënd mondako yomb iram in? Wëno cëŋ aw̃elëk hi këme ene pokëra, do ado gido ene ɗaw̃ gër Yerusalem në end ow̃ac or Axwën Yesu eŋ.» 14 Ga wata këmi mëne ax bo ex na mo kor gër eŋo, seɓ këmi eyeƴan el do mi cësinaxën in re këmi: «Awa dilexo Axwën an er ỹandi këŋo in.»

15 Ga xeyëra këɓo ɓëte na, xëñënara këmi do kwël ƴe këmi ƴaŋ gër Yerusalem. 16 Ata ɓësëfan ɓërëmar ɓër sëfërëgu bami elod gër Sesare ɓën ɓëteli kënëɓo gër ed hi bax mi ŋat, gër iciw̃ ind Mënasoŋ, ar hi bax anëka fo asëfan do xaniw baxo gër ebar ed Ŝipër an.

End Pol gër Yerusalem eŋ

17 And h̃at këmi gër Yerusalem aŋ, ɓëmaỹe ɓëŋ xaca kënëɓo gë onënga fo. 18 Në ecan ijo, sëfër këmi gë Pol gër iciw̃ ind Ŝak. Ata sëkëx kënëɓo fën ɓëte ɗek ɓëlëngw ɓër Amara and Yerusalem ɓën. 19 And ŝëmarëra këmi aŋ, Pol ỹana ko këɓi sëfëtanënd gë ɓetil ak ɓeɓër ko rind Kaxanu paɓ gë andiyen andexëm ɓën gër owar or ɓër ax gi ex na Ɓëŝëwif. 20 Ɓën ga këno ɓaxët, këno ŝëkwand Kaxanu. Ata re këni: «Awël nde aɓaỹe, Ɓëŝëwif ɓën owëli owëli exëni ɓërëw̃ak end Yesu ɓën do ɓën ɗek momal këɓi ɓalënd end acariya and Moyis eŋ. 21 Xarak, awëlati wëlati këmi mëne wëj këɓi sëƴalind ɗek Ɓëŝëwif ɓër lëgërak gër owar or ɓër ax gi ex na Ɓëŝëwif ɓën, eni teɓ etëf ed acariya and Moyis el, gë ekac ed oɓaŝ oreɓën el do gë etëf ed ɓend rëpëk el. 22 Mondake ex mo ndi gayikako aye këni nangëra mëne wëj ƴowëk? 23 Mëŋ ex, afo eƴ ma eƴ di er këmi fel in. Nëkoɗëɓi ɓësoŝan ɓënax ɓër enga endeɓi, aɓañaya ɓañaỹa këni. 24 Macëlëɓi en ƴe en w̃unëtarax do cosënëlëɓi enëɓi cëk lir-lir ogaf ok. Ata aŋo fo këni nangëra mëne wëj ɓëte asëf këƴ sëfënd er rek acariya in. Mondako fo këni nangëra ɓëte mëne er fel kënëɓi këƴ rind in ax gi ex na ɗal. 25 End ɓër ax gi ex na Ɓëŝëwif ɓërëw̃ak end Yesu eŋ cëŋ, ga re këmi eni teɓ eƴamb ed ỹas er ow̃acar or h̃aŝ kënëɓi gër olaŝ eŋ, gë ỹas er ow̃acar or ŝësëk ŋaŝërëxe eŋ, gë eƴamb ed oŝat el, do gë asëk alakirand fo in.» 26 Ga xeyëk, Pol w̃ëla këɓi ɓësoŝan ɓëjo, w̃unëtarax këni, do lilëx këni gër Aciw̃ and Kaxanu. Ata felëra këɓi nand fe kë xwëtëk ɓakey ɓand owunëtan ɓaŋ mëŋ këni rixën ala kala ŝaɗaxa irexëm in.

End etëra ed Pol eŋ

27 Ga kë xwët ɓakey ɓanjongëɓaki ɓand owunëtan ɓaŋ, Ɓëŝëwif ɓër xaniw bax gër ebar ed Asi ɓën wat këno Pol gër Aciw̃ and Kaxanu. Ata ga ŝoñ kënëɓi ɗek amëxwër aŋ, sëra këno 28 do këni xeỹënd: «Ɓëyisërayel, marawën! Nëkoyino wa ro ala ar këɓi sëƴalirand ɓela ɗek, gër ed ko ƴe yo, mëne enëɓo cus ɓiyi Ɓëŝëwif ɓën. Mëŋ fo këɓi sëƴalirand ɓëte eni ƴepën acariya and Moyis aŋ do gë Aciw̃ and Kaxanu aŋ. Ado lëf gër Aciw̃ and Kaxanu lën këɓi ɓër ani gi ex na Ɓëŝëwif do ɓuyarën këni aciw̃ amënëk aŋo.» 29 Yeƴanaxën bani mondako in, Pol gë Tërofim Iɓefes watëgu banëɓi ga sëfër këni gër angol. Mëŋ yëlaxën bani mëne Pol alën lën këŋo ajo lëf gër Aciw̃ and Kaxanu. 30 Ata wonjok ɗek angol aŋ do hërëraw këni ɓulunda in beɓët ir ex yo. Ga sëra këno Pol na gër Aciw̃ and Kaxanu, ŝonjorëra këno xali nëcët këno, do fëra këni ataŋ owët oŋ. 31 Amëd and bani ŝaland ang këni ri eno ɗaw̃axën ak, emun end enga end ocoroɗa Oɓërom eŋ wëlëx ko mëne ɗek angol and Yerusalem aŋ wonjok. 32 Ataŋ ɓar këɓi ocoroɗa ok gë ɓëlëngw ɓëreɓën ɓën do w̃araw këni gër ed ɓarërëgu bani Ɓëŝëwif. And watëgu kënëɓi emun eŋ gë ocoroɗa odexëm ok aŋ, seɓ këni ekëm ed Pol el. 33 Ga sëka këɓi emun end ocoroɗa eŋ, xana këŋo Pol. Fel këɓi ocoroɗa ok eno pokëra gë ogweƴele-gweƴele oki. W̃ëka këŋo ba noỹo hi ko do ine ri ko. 34 Ɓarikan ga bani xeyërand ɓër gër amëxwër ɓën, ɓërëmar eŋo, ɓëjo ecëxe, emun end ocoroɗa eŋ sëkwan ko eŋo pëni ỹeỹ mërëxand na. Ata re ko eno mëla endëmane fo Pol gër akëɓe ang gë oxaỹ*. 35 And h̃ateli këno Pol gër lilaya ir akëɓe aŋo aŋ, afo ga fela këno ocoroɗa ok gayik aw̃ëlën bano w̃ëlënënd ɓër gër amëxwër ɓën. 36 Ga sëfëgu këno na ɓën ɗek këni xeỹënd: «Ajo ar eɗaw̃ ex! Ajo ar eɗaw̃ ex!»

End eyeƴan ed Pol gër Yerusalem eŋ

37 And hi bax eno mëlax lëf gër akëɓe aŋ, Pol w̃ëka këŋo emun end ocoroɗa aŋ: «Axor nde këme xor me yeƴan ỹeỹ?» Yaka këŋo: «Awël nde wël këƴ eyeƴan ed Gërek el? 38 Awa Amisëra ar ɓar baɓi ɓela ɓëxeỹax owëli onax an, ax gi ex na wëj. Ax nëka ex na ga w̃ëla baɓi gër ladawe, ŝoñ këɓi enëɓo mereli.» 39 Ata re ko Pol: «Wëno Aŝëwif hi këme ɗe, gër Tarës rëw̃ këne, angol angwëlik and gër ebar ed Silisi aŋ. Axara xara këmi, teɓële mëni pelëra ɓulunda in.» 40 Emun end ocoroɗa eŋ w̃a ko. Ga xwëŝa ko Pol ƴaŋ ako gër lilaya ir akëɓe and gë oxaỹ, lambaca këɓi ɓulunda in. And ŝësinara këni aŋ, yirëk mbaŋ. Ata yeƴan ko eyeƴan ed arameyeŋ el:

22

1 «Ɓëmaỹe do gë faba ɓën, gërëgako ɓaxëtine mun yaka ga nagaŝan këne ako.» 2 And wël këno ga ko yeƴan arameyeŋ aŋ, yirëk kaŝ-kaŝ. Ata re ko Pol: 3 Wëno Aŝëwif hi këme, gër Tarës ir Silisi rëw̃ këne, fëco gër ebar ed Sisili. Ɓarikan ro gër Yerusalem raf këme do Gamaliyel sëƴali ke me tëfënd ŝenene acariya and ɓëxarëk ɓëreɓi aŋ. Mbaŋ baxe ɓalënd end Kaxanu eŋ ang këŋun ɓalënd wën ɗek doro ak. 4 Arixëra rixëra këmëni xali eni cës ɓër sëfëk Cale ind Axwën ɓën. Axap bamëni xapënd mëni mëlaxën gër epëra ɓësoŝan ɓën do gë ɓësoxari ɓën. 5 Aŝaɗaxan alëngw an do gë ɗek ɓër ex gër Amara and ɓëxarëk ɓën, otede odam exëni. Ɓën dëŋ ỹëgwën baxe okayëta od bame w̃ëland gër ɓëmaỹe ɓënd lëgëk gër Damas. Do wëno mëŋ bame ƴexënënd mëni kapëgu ɓërëw̃ak ɓën do mëni mëlaw ro gër Yerusalem mëni kaɗacati gë toro iŋ.

6 «Ga hi këme gër fëña do ga këme ri me ŋat gër Damas, eñan eŋ keŋ gër gaf, watëgu këme bërëxaɗët angoɓen ga h̃oɓaw ke elod gër orën do xul ke. 7 Wëc këme ɓëɗëcët gër ebar do këme wëlënd oniw̃ ga ke w̃ëka: “Sol, Sol inew̃a këƴe rixëraxënënd?” 8 Yaka këme: “Wëj noỹo wa hi këƴ Axwën?” Yaka ke: “Wëno ex Yesu Iɓënasaret, ar këƴo rixërand an.” 9 Ɓër enga endam ɓën awat wat bani angoɓen aŋ ɓari ani wël bana oniw̃ or ar baxe yeƴanelind ol. 10 Ata w̃ëka këme: “Inew̃a këme ri Axwën?” Yaka ke Axwën an: “Kanil eƴ ŋat gër Damas, fën këni felëx ɗek er ỹapëk eƴ di in.” 11 Ga nemëra këme ɓëɗ-ɓëɗ në end enjaran end angoɓen and wat bame eŋ, ɓër sëfër bami ɓën las këne monas fo xali h̃ateli këne gër Damas.

12 «Xarak na gër angol and Damas, asoŝan ar ŝenene paɓ gë acariya hi bax na do bano w̃acënd Ananiyas. Ɓëŝëwif ɓër gër Damas ɓën ɗek enjekax fo bani reƴand endexëm eŋ. 13 Mëŋ xacaw baxe, re ko: “Aɓaỹe Sol, watëral gaŝëxe.” Sam ga yeƴan ko mondako, wëno ŝiw̃ëta këme do wat këmo. 14 Ɓaŝ ko: “Kaxanu, mëŋ ar yata këɓi ɓëxarëk ɓëreɓi an, yata ki wëj ɓëte eƴ nangaxën oñandi odexëm ok, eƴo wat Ar ŝenene an, do eƴ wël eyeƴan el gër etëỹ edexëm dëŋ. 15 Wëj sede irexëm këƴ hi, gër lëngw ir ɓela ɗek këƴ ỹana eƴ kwëŝand eƴ deƴaraxën er wat këƴ do wël këƴ in. 16 Do gërëgako ine këƴ ŝënind? Kanil eni ɓuyi! Dëxëtalex ɓeñëŋënax ɓendeƴ ɓeŋ and këƴ ŝale gër ow̃ac orexëm aŋ.”

17 «Ga ɓakaw këme gër Yerusalem ro, këme ŝalerand gër Aciw̃ and Kaxanu, ata lakeli këme. 18 Wat këmo Axwën an ga ke fel: “Maral eƴ can aỹand angol and Yerusalem aŋ gayik ɓër lëgëk ro ɓën ani ɓaxët na osede oreƴ ol.” 19 Yaka këmo: “Axwën ɓën dëŋ aye ga nang këni wa mëne wëno amat amat bame sëfënd ɓaciw̃ ɓacaleya ɓaŋ gër ocal od ɓërëw̃ak endeƴ ɓën. And këmëni sëra aŋ, mëni këmëra do mëni përa. 20 Do and law̃ këno Ecen, sede ireƴ aŋ, wëno dëŋ na bame. Aŝëkwa ŝëkwa bamëni ɓër law̃ këŋo ɓën do lëkayan bamëni ɓanjëm ɓandeɓën ɓaŋ.” 21 Ata Axwën an fel ke: “Ƴel gayik caw këmi law̃ën, gër ɓër ax gi ex na Ɓëŝëwif.”»

End Pol do gë emun end ocoroɗa eŋ

22 Mondako ɓaxët bano xali h̃at ko gër eyeƴan elo. Ɓarikan xeỹ këni ŝor: «Ala arako rako an, ar eɗaw̃ ex! Ax ñap ex na exo ɓayi ga ko liya gër ebar!» 23 Ata ga logën këɓi këni xeỹ, këni ŝuɗëtand ɓanjëm ɓaŋ do këni xaninënd ƴaŋ eɓëkwërëɓëkw el. 24 Emun end ocoroɗa eŋ fel këɓi odexëm eno ɗënëx Pol gër akëɓe and gë oxaỹ do eno cew̃ërax. Mondako bax eno nëỹali exo deƴa në end ine këno yoɓalixënënd ɓela ɓën. 25 Ɓarikan and xap këno eno cew̃axën aŋ, Pol w̃ëka këŋo alëngw ar ocoroɗa an: «Aỹap nde ỹapëk paɓ gë acariya andewën aŋ eno cew̃ gë ogux ar xwën këŋo owun or Rom an, xarak ano kiti ex na pere?» 26 Sam ga wël ko eyeƴan elo, alëngw ar ocoroɗa an ƴe ko gër emun endeɓën do w̃ëka këŋo: «Mondake këƴ ri? Ala ajo ar xwën këŋo owun or Rom exo ɗe!» 27 Emun end ocoroɗa eŋ ƴow ko do re ko: «Wëj pelële fa, ar xwën këŋo owun or Rom nde hi këƴ?» Yaka këŋo Pol: «Iyo, ar xwën këŋo owun or Rom hi këme.» 28 Re ko ɓëte emun end ocoroɗa eŋ: «Wëno koɗi ir ɓon nëcët këme me gixën ar xwën këŋo owun or Rom?» Re ko Pol: «Do wëno mondëw̃eli rëw̃eli këne.» 29 Ataŋ nacëta këni ɓër hi bax eŋo mëkara ɓën. Emun end ocoroɗa eŋ yëdara ko ga nang ko mëne Pol ar xwën këŋo owun or Rom hi ko xarak mëŋ re bax eno kap.

End Pol do gë ɓëxarëk ɓër Ɓëŝëwif eŋ

30 Në ecan ijo, ga ỹandi këŋo exo nang aye në end ine këno lëxwaxënënd Ɓëŝëwif ɓën, re ko eno pëtëgu Pol. Fel këɓi ɓëŝaɗaxan ɓëlëngw ɓën do gë Amara and ɓëxarëk ɓër Ɓëŝëwif aŋ ɗek eni ɓarër. Ga w̃ëlaw këŋo Pol xwëŝan këŋo mërëxand ireɓën.

23

1 Pol ga faɓ këɓi Amara and ɓëxarëk aŋ, re ko: «Ɓëmaỹe wëno gë onden onjekax fo liya këme gër ogës od Kaxanu xali gë akey and doro aŋo.» 2 Ata Ananiyas aŝaɗaxan alëngw an, fel këɓi ɓër hi bax ler gër Pol ɓën eno këm gër etëỹ. 3 Aŋo re ko Pol: «Wëj wa ki xëm Kaxanu, eƴ di këre ameŋ and feŝën këni ex! Ỹëpa këƴ eƴe kiti gë acariya aŋ do këƴ lifënd ɓëte acariya aŋ ga këƴ rend ako ene këm.» 4 Ɓër hi bax ler gër Pol re këni: «Yama aŝaɗaxan alëngw ar Kaxanu an nde këƴo ŝirënd?» 5 Yaka ko Pol: «Awa aŝaɗaxan alëngw an nde ex. E ɓëmaỹe ame nang bana. Akayëta and Kaxanu aŋ ga rek: “Këreƴëŋo yeƴanan na eñëŋënax alëngw ar ɓulunda ireƴ an.”» 6 Ga nang ko mëne na gër Amara, Osaduseŋ gë Ofariseŋ ɓarërëgu bax, Pol xeỹ ko: «Ɓëmaỹe wëno Fariseŋ hi këme, orëw̃ or Ofariseŋ. Në end eyar ed këme yarënd ekani ed ɓëŝësëk el këne xitixënënd doro.» 7 And yeƴan ko mondako aŋ, Ofariseŋ ok gë Osaduseŋ ok këni xeỹërënd, na ŝetërëk Amara aŋ. 8 Osaduseŋ ok kë rend enimin ekani ed gër ecës ax gi ex na, meleka ax gi ex na, angoc ax gi ex na, xarak Ofariseŋ ok ɓën ɓeŋo ɗek aw̃a w̃a këni. 9 Ata fëtëk ongeỹër, ɓëŝalen ɓër enga end Ofariseŋ ɓën xani këni xemëna këni këni rend: «Ɓiyi cëŋ amena amo wateli exëna ala ajo. Ɓamat angoc ba meleka yeƴaneli këŋo.» 10 Ga xumak ekeỹer el, emun end ocoroɗa eŋ yëdara ko ga baxo yëland aŝosëtëra këno ŝosëtëra Pol. Ata law̃ën këɓi ocoroɗa ok eno kanaw, do eno mëla gër akëɓe and gë oxaỹ. 11 Yatijo gëmëɗ, Axwën an ŝanaỹaxën këŋo Pol do fel këŋo: «Kapinal! Ang reƴa këƴ endam gër Yerusalem ro ak këƴ reƴax gër Rom.»

End eɗaw̃ ed Pol eŋ

12 And xeyëk aŋ, Ɓëŝëwif ɓën xetan këɓi eno ɗaw̃ Pol. Yaŝar këni mëne afo eno ɗaw̃ pere eni ƴambëraxën, do eni ceɓëraxën. Angëmëne ax gi ex na mondako eɓi wëcanëɗ kata. 13 Ɓër xetan baɓi eŋo ɓën në ɓela ofëxw onax hi bani. 14 Ƴe këni gër ɓëŝaɗaxan ɓëlëngw do gër ɓëxarëk ɓër Ɓëŝëwif do re këni: «Ɓiyi ayaŝar yaŝar këmi mëne afo mo ɗaw̃ pere Pol mi ƴambëraxën. Angëmëne ami de ex na mondako eɓo wëcanëɗ kata. 15 Awa wën Amara and ɓëxarëk aŋ wëlërin eno kara emun end ocoroɗa eŋ eŋun mëlanëgu Pol nangëde en kaman enim endexëm eŋ ỹandi këŋun fo. Ɓiyi ɓëw̃elëk hi këmi mo ɗaw̃ ɗamana exo ŋatëgu ro.» 16 Aỹiw̃ ar Pol an wëleli këɓi eŋo. Ata ƴe ko gër akëɓe and gë oxaỹ, lilëx ko eŋo nangënëx Pol. 17 Ata Pol w̃ac këŋo alëngw ar ocoroɗa aɓat do re ko: «Ɓëtelilo tan ŝambenjar ijo gër emun endewën. Gë endeƴ exo end këŋo sëfëtan.» 18 Alëngw an w̃eɗ këŋo do ɓëteli këŋo gër emun. Ga h̃at këni, re ko: «Pol andepëra an w̃ac ke do xara ke mo ɓëteliw ŝambenjar ijo ro. Gë endeƴ exo end ki sëfëtan.» 19 Ata emun eŋ las këŋo nacët ako do w̃ëka këŋo: «Inew̃a ỹandi eƴe tëfëtan?» 20 Yaka ko: «Yama Ɓëŝëwif ɓën ga xetan këɓi nde eni mëka eƴëɓi mëlanëgu ecan Pol gër Amara, nangëde eni kaman endexëm eŋ ỹandi këɓi fo. 21 Këreƴëɓi yakaɗ na. Ɓela ofëxw onax exëni ɓër xëñënak eno ɗaw̃ ɓën. Ayaŝar yaŝar këni mëne afo eno ɗaw̃ pere eni ƴambëraxën do eni ceɓëraxën. Angëmëne ax gi ex na mondako eɓi wëcanëɗ kata. Anëka w̃el këni, gërëgako wëj fo ŝëni këni.» 22 Ata emun end ocoroɗa eŋ xëŋa këŋo ŝambenjar in mëne ala këreŋo pel na end nangën këŋo eŋo. Seɓ këŋo ɓaka ko kwël.

End Pol gër lëngw ir Felikës eŋ

23 Ata emun end ocoroɗa eŋ w̃ac këɓi ɓëlëngw ɓëxi do re ko: «Ɓarinëɓi ocoroɗa okeme oki, od gë opanac ok, ofëxw ocongoxi do od gë ɓendoka ok, okeme oki. Këñënayin en ƴe gër Sesare and kë w̃eɗ aŋ. 24 Tanayinëɓi ɓëte opanac eno mëlaxën Pol xali eno ŋatelixën aɓëngw gër Felikës, gofërëner in.» 25 Ata emun eŋ ỹëgw ko kayëta mondako: 26 «Wëno Këlod Lisiyas ki ỹëgwënëlind, wëj Felikës, gofërëner in! Aŝëma ŝëma këmi! 27 Ala ar këmi law̃ënelilind ajo, Ɓëŝëwif ɓën sëra baŋo do alaw̃ law̃ dono kido ami ŋatëgu bana aỹand wëno gë ocoroɗa odam ok, do racët këmo ga nang këme ar xwën këŋo owun or Rom hi ko. 28 Ga ỹandi ke me nang në end ine këno nagaŝandërand, w̃ëla këmo gër Amara and ɓëxarëk ɓër Ɓëŝëwif. 29 Sëk këme mëne në end ɓend gër acariya andeɓën këno nagaŝandërand. Amena amo wateli ex na and ỹapëk exo gixën monaw̃ ba mopokëra gë gweƴele-gweƴele. 30 Ga nangën këne osit or këni ŝenarand eno ɗaw̃axën ol këmo law̃ënelilind ataŋ. Afel fel këmëni ɓër këŋo nagaŝandërand ɓën eni ƴeli do eno ɗëxwëx gër ndeƴ.» 31 Ata ocoroɗa ok ri këni end fel këɓi emun endeɓën eŋ. W̃eɗ këno Pol do w̃ëla këno gëmëɗ fo xali gër angol and Aŋëtipatëris. 32 Në ecan ijo, ɓaka këni gër akëɓe ang gë oxaỹ do seɓ kënëɓi ɓër gë opanac ɓën eno mëlax Pol. 33 And h̃at këni gër Sesare aŋ, fëxwën këno kayëta in gofërëner in do re këni: «Awa nëkoɗo Pol.» 34 Ga fën ko kayëta in, gofërëner in w̃ëka këŋo gër ebar ed fe xaniw ko. Ga nang ko aɓ Silisi ex, gofërëner in re ko: 35 «And këni h̃atëgu ɓëte ɓër lëxw ki aŋ fo këmi w̃ëkara.» Ata fel këɓi ocoroɗa ok eno kwëtëx gër eyang ed Erod.

24

End eɗëxw ed Pol eŋ

1 Ga xucak ɓakey ɓanjo, Ananiyas, aŝaɗaxan alëngw an, ŝëla ko gër Sesare. Sëfër këni gë ɓëxarëk ɓër Ɓëŝëwif ɓërëmar do gë ar bano w̃acënd Terëtilos. Andiyen and ala ajo aŋ hi bax, ɓandëmar enagaŝan, ɓaŋo eyakan ed ɓela gër kiti. Ga h̃at këni, w̃ac këno Pol eɓi yaka gër gofërëner. 2 And w̃ëlaw këno aŋ, Terëtilos ỹana ko këŋo lëxwënd mondako: «Felikës, wëj gofërëner in, enëng endeɓi eŋ paɓ gë owun oreƴ ol ŝot këmi oɓetak or ɗal ol, do gë ɓeɓër nëngwëtak beɓët ir ex yo gër ebar elo ro ɓën. 3 Felikës, wëj ar gapak an, ɓiyi ɗek nëngan këɓo end andiyen andeƴ aŋ do këmi ŝëkwand mbaŋ. 4 Ɓarikan këdi ki lëɓëlëɓa kaŝ-kaŝ, axara xara këmi wëj ar gë onden onëngax an, eƴëɓo ɓaxët. 5 Ɓiyi er wat këmi in mëne ala ajo aỹëŋënax ex. Gër ed ko ƴe yo kë fëtënd ɓongeỹër gër ɗek Ɓëŝëwif gër ed exëni yo gër ebar ro. Ata mëŋ ex alëngw ar Ɓënasareŋ an, Ɓëŝëwif ɓër ŝapayak cale ɓën. 6 Axacëra xacëra këŋo exo ƴepën Aciw̃ and Kaxanu aŋ, ɓiyi sëra këŋo. [Er ỹandi baɓo mo kiti gë acariya andeɓi aŋ. 7 Ɓarikan ƴow ko Lisiyas, emun end ocoroɗa eŋ, xana këŋo foroŝe gër otaxan odeɓi 8 do re ko mëne ɓër këŋo nagaŝanënd ɓën eni ƴow gër ndeƴ ro]. Wëj dëŋ axor këƴ xor eƴo mëkara eƴ nangaxën ɗek er këmo nagaŝanënd ɓiyi in.» 9 Do ga këni xëmëƴëtara Ɓëŝëwif ɓën këni rend mëne go dëŋ ex endeƴ eŋo.

End Pol gër lëngw ir Felikës eŋ

10 Ata gofërëner in lambaca këŋo Pol exo yeƴan. Re ko Pol: «Anang nang këme mëne wëj elod ɓëniy ɓëndanjëm hi këƴ axiti ar ɓela ɓër enëng endeɓi an. Awa wëno gë ekwëta këmëni yaka ɓër ke lëxwënd gër lëngw ireƴ ɓën. 11 Ang këƴ xor eƴ mëkara wëj dëŋ ak, eceɗ fo sëkëk ɓakey epëxw gë ɓaki, ga këme ƴe ƴaŋ gër Yerusalem mo calex Kaxanu. 12 Ala axe tëk ex na lëf gër Aciw̃ and Kaxanu; ala axe tëk ex na gër ɓaciw̃ ɓacaleya. Ɓëte ala axe tëk ex na gër angol ga këmi ŝampëre gë aŝëxen, ba ga këmëni ŝoñ ɓela na amëxwër eni meraxën. 13 Ɓër ke nagaŝanëndërand ɓëjo ani kor na eni masin mëne er këni reƴand gërëgako in ɗal ex. 14 Areƴa këme reƴa ro gër lëngw ireƴ: aŝale këmo ŝalend Kaxanu ang ɓëxarëk ɓëram ak, gë cale ind këni rend ɓën enëgwëŝ ex iŋ. Ɓarikan aw̃a w̃a këme ɗe ɗek er ỹëgw këni gër acariya and Moyis do gër ɓakayëta ɓand ɓëlaw̃ënel ɓër Kaxanu in. 15 Wëno ɓëte ayar këme yarënd ang këni yarënd ɓën ak mëne Kaxanu axanin këɓi xani gër ecës ɓër ŝenene ɓën do gë ɓësëmbak ɓën. 16 Mëŋ ex, wëno ɓëte axemëna xemëna këme me ɓayi laŋ gë onden onjekax ex gi din end ŝenene eŋ gër ogës od Kaxanu do gër od ɓela. 17 Ga ri këme ɓëniy ɓëndanjëm ƴerëxe gër Yerusalem, wëlan bamëni edëca ɓër enëng endam ɓën do kwël me kwëtëx oyël oram ol gër Aciw̃ and Kaxanu. 18 Ata ɓën sëk këne aw̃unëtarak lëf gër Aciw̃ and Kaxanu, ɓela axe keta bana, end ŝoɗe-ŝoɗe ax gi bana. 19 Ɓarikan Ɓëŝëwif ɓër xaniw bax gër ebar ed Asi hi bax na na. Ɓën ỹap bax eni kwëŝa gër lëngw ireƴ ro ene ɗëxw angëmëne endeƴ xoỹën këne na. 20 Ado ɓëjo ro dëŋ deƴalexëni ngwa ba etëmbak end fe xitixën këne ɓëxarëk ɓën gër Amara andeɓën. 21 Angëmëne cëŋ ga xeỹ bame mërëxand ireɓën: “Në end ga w̃a këme ekani ed gër ecës exëna eŋ këne xitixënënd doro gër lëngw irewën!”»

22 Felikës ga nang baxo aye end cale ind Axwën Yesu eŋ, fela këɓi eni ɓakaw akey acëxe gër kiti. Er re baxo: «And ko ƴow Lisiyas, emun end ocoroɗa eŋ, axaman këme axaman endeƴ endewën eŋo.» 23 Ata fel këŋo alëngw ar ocoroɗa an eŋo mëla Pol gër epëra ɓari këreŋo pokëraɗ na ɓëte, eɓi teɓënd ɓërexëm ɓën eno dëcara.

24 Ga xeyërak, Felikës sëfërëgu këni gë Dërusil, asoxari Aŝëwif ar ỹër baŋo an. Law̃ën ko eno mëlaw Pol. Na ɓaxët këŋo ga ko reƴa end ekwëta ed Yesu Kërisët eŋ. 25 Ɓarikan ga ko yeƴan end eɗiya ed gë or ŝenene eŋ, gë end ekwëỹëta ed ɓetëmbak eŋ, do mëne Kaxanu axiti këɓi xiti ɓela ɓën akey amat, ata yëdara ko Felikës do re ko: «Gwac ex and doro aŋ, ɓakal, and ke h̃atan aŋ aw̃ac këmi w̃ac.» 26 Ayëla baxo, yëland ɓëte mëne koɗi këŋo yël na Pol, mëŋ baxo law̃ënaxënënd laŋ eno mëlaw eni kanar gë mëŋ. 27 Mondako xucak ɓëniy ɓëki, Felikës ga rëfali këno owun ol ɓëtëgu ko Porësos Fesëtis. Do eɓi din oyekax Ɓëŝëwif ɓën, Felikës sëɓ këŋo Pol gër epëra.

25

End Pol do gë Fesëtis eŋ

1 Ɓakey ɓatas ga xucak elod ga h̃atëgu ko Fesëtis na gër Sesare, ƴe ko ƴaŋ gër Yerusalem. 2 Ata ɓëŝaɗaxan ɓëlëngw ɓën gë ɓëxarëk ɓër Ɓëŝëwif ɓën xacali këno endeƴ end Pol eŋ. Axara xara bano 3 exo ma eɓi din oyekax ga w̃ëlaw w̃ëlaw këŋo Pol gër Yerusalem. Xarak ɓën anëka bani xëñënand enëɓi kaŝ ɓëw̃ëla ɓën gër fëña eno ɗaw̃axën. 4 Fesëtis yaka këɓi mëne Pol gër Sesare xwëtaya këno do mëne mëŋ gogo ko ɓaka fën. 5 Re ko ɓëte: «Awa ɓër gapak ɓër gër Amara andewën ɓën, tëfërëlemi do angëmëne eñëŋënax exëna gër ala ajo eno ɗëxwëx.»

6 Fesëtis ɓaka ko gër Sesare, aŋo keyëra bana na gër Yerusalem nëmëc ɓakey ɓanjongëɓatas ba epëxw. Në ecan ijo, ga ỹëpa ko gër aciw̃ and kiti, law̃ën ko eno mëlaw Pol. 7 And h̃ateliw këno Pol aŋ, Ɓëŝëwif ɓër xaniw bax gër Yerusalem ɓën xeta këno do këno nagaŝanërand ɓetëm ɓendanjëm ɓend ani kor bana eno masin axiti an mëne ɗal dëŋ këni reƴand. 8 Ɓarikan ga këɓi yaka, Pol re ko: «Wëno ỹoweỹ ame men ex na. Ame ɗif ex na acariya and Ɓëŝëwif aŋ, ame men ex na paɓ gë Aciw̃ and Kaxanu aŋ, do amo menan ex na Sesar.» 9 Fesëtis ga ỹandi këŋo eɓi din oyekax Ɓëŝëwif ɓën, w̃ëka këŋo Pol: «Ỹandi ki nde eƴ ƴe ƴaŋ gër Yerusalem eni kitix xarak wëno me gixeli?» 10 Pol yaka këŋo: «Ga xwëŝa këme ako gër aciw̃ and kiti and Sesar, awa ro fo ỹapëk ene kiti. Wëj dëŋ aye nang këƴ mëne gematak amëni menan ex na Ɓëŝëwif ɓën. 11 Angëmëne aw̃en w̃en këme, ɓëte angëmëne ari ri këme amena and ỹapëk ene ɗaw̃axën, ame mëka ex na ene kwëỹëtali ecës el. Ɓari angëmëne end ɗal ax gi ex na gër ɓend këne nagaŝandërand, gaɓatak ax kor na exe ɗëxw gër otaxan odeɓën. Wëno Sesar w̃ëka këme exe kiti gër Rom!» 12 Fesëtis ga wëlërëgu këni gë ɓela ɓër baŋo rëcarand gër kiti ɓën, fel këŋo Pol: «Awa gayikako Sesar re këƴ exi kiti, aƴe këƴ ƴe gër lëngw irexëm.»

End Pol, gë Agëripa do gë Berenis eŋ

13 Ga xeyërak, emun end bano w̃acënd Agëripa eŋ sëfërëgu këni gë Berenis na gër Sesare eno cëma Fesëtis. 14 Ga baɓi xeyërand na ɓandanjëm, Fesëtis ga këŋo felëra Agëripa, emun eŋ, endeƴ end Pol eŋ, re ko: «Felikës ala seɓ këŋo na ro gër epëra kitirëxe. 15 And ƴe bame gër Yerusalem aŋ, ɓëŝaɗaxan ɓëlëngw ɓën gë ɓëxarëk ɓër Ɓëŝëwif ɓën lëxw këno gër ndam do re këni mo nëp. 16 Ayaka yaka këmëni mëne Ɓërom ɓën ani wata ex na enëp ed ala, xarak ala ajo aɓi yaka ex na pere ɓër këŋo lëxwënd ɓën gër ɓend këno nagaŝanënd. 17 Aƴow ƴow bani ro gër Sesare, ɓëte wëno amëni cac ex na, ataŋ në ecan ijo ỹëpa këme gër aciw̃ and kiti do re këme eno mëlaw ala ajo. 18 Ɓër këŋo lëxwënd ɓën ga xani këni yeƴandëra këni. Ɓari amena gamatak gër ɓand bame yëland wëno ari ri ko ani deƴa ex na. 19 Er bani ŝampërend wayët ɓend cale indeɓën do gë end ala ar këno w̃acënd Yesu. Ɓën këni rend aŝës ŝës ko, ɓarikan Pol mëŋ ko rend mëne aɓëngw exo. 20 Wëno cëŋ, ga wëlandëra ke gë endeƴ end mondako eŋo, w̃ëka këmo Pol ba aỹandi ỹandi këŋo exo ƴe gër Yerusalem eno kitix. 21 Ɓarikan Pol re ko mëne endeƴ endexëm eŋo, emun etëm end gër Rom eŋ kë xiti. Ata fel këmëni ocoroɗa ok eno kwëtaya gër epëra xali mëni ɗaw̃ën eno mëla gër Sesar.» 22 Ata re ko Agëripa: «Wëno aỹandi ỹandi ke ɓëte mo ɓaxët ala ajo.» Yaka këŋo Fesëtis: «Awa ecan, awël këƴo wël.»

23 Ga xeyëk, Agëripa gë Berenis sëfërëgu këni sir-sir gë enga end ɓër laŋëtëgu baɓi eŋ: gë ɓemun ɓend ocoroɗa ɓeŋ, do gë ɓela ɓër gapak ɓër angol and Sesare ɓën, lil këni gër aciw̃ and kiti. Ga law̃ën ko Fesëtis, w̃ëlaw këno Pol. 24 Ata re ko Fesëtis: «Agëripa wëj emun eŋ, do wën ɗek ang ɓarërëgu këne ro ak, awat këno watënd ala ajo. Ɓulunda ir Ɓëŝëwif in ɗek lëxw këno gër ndam hik gër Yerusalem, hik ro gër Sesare. Caw ako bani xeỹënd mëne aŋo ñap ex na exo ɓayi ga ko liya. 25 Wëno cëŋ afëni fëni ke mëne amena and këno law̃axën ax gi ex na. Ɓarikan ga re ko mëŋ dëŋ mëne Sesar, emun etëm end gër Rom eŋ, këŋo xiti, ỹapanaxën ke mo ɗaw̃ëneli. 26 Ɓarikan er këmo ỹëgwën gë endeƴ eŋo in, ame cot ex na. Mëŋ w̃ëlaxënëgu këmo gër ed ɓarërëgu këne ro, adofa eƴo wël Agëripa, wëj emun eŋ. And këƴo w̃ëkara aŋ, wëno aŝot këme ŝot er këme ỹëgw in. 27 Wëno mo ɗaw̃ëneli andepëra ñëgwërëxe ɓend lëxwaxën këno gër kiti ɓeŋ, axe yexënan ex na.»

26

End Pol do gë Agëripa eŋ

1 Agëripa fel këŋo Pol: «Anëka seɓën këmi eyeƴan el, eƴëɓi yaka ɓër ki lëxwënd ɓën.» Ata Pol ga yën ko ataxan aŋ, ỹana ko ko rend: 2 «Agëripa, wëj emun eŋ, awa doro wëno mbaŋ nëngan ke ga këmëni yakand ako gër lëngw ireƴ Ɓëŝëwif ɓën gër ɗek ɓend këne nagaŝandërand ɓeŋ. 3 Gayikako aye nang këƴ ɓend rëpëk gër Ɓëŝëwif do gë ɓend këni ŝampërend ɓeŋ, awa axara xara këmi eƴ ɓuŋa eƴe ɓaxëtaxën.

4 «Ɓëŝëwif ɓën ɗek anang nang këni aniyan andam aŋ elod and hi bame ŝambenjar aŋ. Anang nang këni mëne ŝëf gër ɓër enëng endam hi bame gër Yerusalem. 5 Ɓën elod anëka fo nang këne, do axor këni xor eni deƴa, ga ỹandi ỹandi këɓi, mëne wëno aniyan and ofariseŋ bame liyand, ɓën ɓër ex amara and Ɓëŝëwif and kë ɓalëkënalind enim cale indeɓi aŋ. 6 Ɓarikan doro w̃ëlaw këne gër kiti në end ga w̃a këme mëne anëka h̃atëguk er bani yarënd ɓëxarëk ɓëreɓi in, er ɓeƴa baɓi Kaxanu in. 7 Do ɓandëw̃ëra epëxw gë ɓaki ɓand ɓulunda ireɓi ɓaŋ, ɓand këŋo ŝalend Kaxanu gëmëɗ gë goyat ɓaŋ, ayar këni yarënd er ɓeƴa baxo Kaxanu in ex ŋata amëd and liya këni ɓën aŋ. Mëŋ ex wëj emun eŋ, nangël mëne në end ga w̃a këme anëka h̃atëguk er këni yarënd ijo in këne nagaŝandëraxënënd Ɓëŝëwif ɓën! 8 Inew̃a hi kën gë oŋëpëgënan od mëne ax mënd ex na ex gi ɗal mëne Kaxanu axanin këɓi xaninënd ɓëŝëk ɓën eni ɓakaw gër aniyan?

9 «Wëno er bame yëland aỹap ỹap ke me kemëna mbaŋ me wëlëbël ow̃ac or Yesu Iɓënasaret ol. 10 Eŋo bame rind gër Yerusalem: wëno dëŋ baɓi sërand ɓëw̃ënëk ɓëranjëm do mëni mëla gër epëra, gë or gapak or bane yëlënd ɓëŝaɗaxan ɓëlëngw ol. Do and këni xetan enëɓi ɗaw̃ aŋ, wëno ŝëf gër ɓër bax rend ɗaw̃ëlenëɓi bame hind. 11 Ata gër ɗek ɓaciw̃ ɓacaleya ɓand Ɓëŝëwif asoron bamëni soronënd mëni nëỹalixën eno cir Kaxanu. Ga ke xureli ekoỹën ed xoỹën bamëni el, xali gër ɓangol ɓaniyer bamëni ƴenënd.»

End osede or Pol eŋ

12 «Mondako xani bame ond gër Damas oŋ ga law̃ën këne ɓëŝaɗaxan ɓëlëngw ɓën gë okayëta ir baxe yëlënd or gapak ok. 13 Agëripa, wëj emun eŋ, and hik eñan keŋ gër gaf aŋ, gër fëña watëgu këmi, elod gër orën angoɓen and kë ỹegënd nëmëc eñan eŋ ga h̃oɓaw këɓo wëno gër ɓër enga endam ɓën. 14 Wëcëra këmi ɗek reɓe-reɓe gër ebar do wël këme oniw̃ ga ke yeƴaneli gë eyeƴan ed arameyeŋ el: “Sol, Sol, inew̃a këƴe rixëraxënënd? Mama fo këƴ legënand ang ejel ed këŋo xacërand exo mëŝi xarak gë ɓeɓër kesëkes këno facënd el.” 15 Ata w̃ëka këme: “Axwën, wëj noỹo wa hi këƴ?” Yaka ko Axwën an: “Wëno ex Yesu, ar këƴo rixërand an. 16 Ɓarikan kanil, eƴ kwëŝa gër osapar oreƴ gayik në eŋo ŝanaỹaxën këmi: asana sana këmi eƴ gi ariyenin aram do sede iram eƴ tëfëtaxënënd ɓeɓër wateli këƴe ɓën do gë ɓeɓër këmi w̃asinëɗ ɓën. 17 Wëno ki racët mërëxand ir Ɓëŝëwif do gë ɓër ax gi ex na Ɓëŝëwif do këmi law̃ënënd gër ndeɓën 18 eƴëɓi pëɗëtaxën ɓangës ɓaŋ, eni can gër ecamëɗan, eni ɗilaxën gër angoɓen; eni can gër mbëña ind Sindan, eni ɗilaxën gër owun or Kaxanu. Do angëmëne aw̃a w̃a këni, eni cotaxën eteɓan ed ɓeñëŋënax ɓendeɓën el do gë er fenan këmëni ɓër w̃ënëk paɓ gë ekwëta ed xwëta këne el.”

19 «Awa nangël Agëripa wëj emun eŋ mëne wëno ame ŋëp ex na me tëf er w̃asin ke orën in. 20 Ɓarikan ga ỹana këme gër Damas, ƴe këme gër Yerusalem, sëf këme ɗek ebar ed Yude el, do ỹaw këme gër owar or ɓër ax gi ex na Ɓëŝëwif. Afel fel këmëni ɓela ɓën eni nëngwët ola oreɓën ol, eno kwëta Kaxanu do eni di ɓeɓër ỹapëk eni dind ɓër nëngwëtëk ola oreɓën ɓën. 21 Në end eŋo sëraxën këne Ɓëŝëwif ɓën gër Aciw̃ and Kaxanu, do xacëra këɓi ene ɗaw̃. 22 Ɓarikan Kaxanu nëkona ke gë oyekax orexëm ol. Mëŋ ɓayixën këme aɓëngw xali doro do këme reƴarand gër ed këni ɓarër ɓela, hi këni ɓërëtoc, hi këni ɓër gapak, wayët er re bani ah̃atëgu kë h̃atëgu Moyis gë ɓëlaw̃ënel ɓër Kaxanu in. 23 Er reƴa bani ijo ex mëne Afexën an asoro bax exo toro xali eno ɗaw̃ do mëne mëŋ kë hiɗ aỹanar ar kë xani gër ecës an. Mëŋ këɓi sëfëtëtandëra angoɓen and apexa aŋ Ɓëŝëwif ɓën do gë ɓër ax gi ex na Ɓëŝëwif ɓën.» 24 Ata Pol ga ko yeƴan mondako Fesëtis fërëfata ko do xeỹ ko: «Pol, wëj anëka ŝen ki! Onangëran osëm oreƴ ol ŝenën ki!»

25 Yaka këŋo Pol: «Ali, alëngw Fesëtis, axe cen ex na ɗe. Ɓarikan eyeƴan ed ɗal ed gë onden el këme reƴand. 26 Emun eŋ anang nang ko ɓeŋo ɗek, do wëno mëŋ këme yëxwaxënënd me yeƴan kerët. Gayikwa afëni fëni ke mëne ỹoweỹ axo nem ex na, enimin, ɓeŋo ɗek ax gi ex na ɓeconëŝon. 27 Agëripa, wëj emun eŋ, aw̃a nde w̃a këƴ er re këni ɓëlaw̃ënel ɓër Kaxanu in? Anang nang këme mëne aw̃a w̃a këƴ.» 28 Ata Agëripa fel këŋo Pol: «Tëkër fo ɓayik eƴe kor me gi këreceŋ!» 29 Yaka këŋo Pol: «Ɓayik tëkër fo ɓayik mbaŋ, kido Kaxanu aw̃a w̃a ko en gido ang wëno ak wëj gë ɗek ɓër ke ɓaxëtënd ɓën xarak, anun pokërax na gë gweƴele-gweƴele!»

30 Ata emun eŋ Agëripa, gë gofërëner in Fesëtis, gë Berenis do gë ɗek ɓër ỹëpara bax na ɓën xani këni. 31 Ga këni w̃aỹira këni rend: «Gër ala ajo, amena and këno law̃axën ba eno pokëraxën gë gweƴele-gweƴele, ax gi ex na.» 32 Agëripa fel këŋo Fesëtis: «Ala ajo ar eteɓët hi doxo kido axo de bana eŋo kiti Sesar.»

27

End emëla ed Pol gër Rom eŋ

1 And faỹ këni gër ow̃ëkw mëne mi ƴe gë kuluŋ in ond gër ebar ed Itali oŋ, gë alëngw ar ocoroɗa od emun etëm end gër Rom eŋ hi bami, do Yuliyus bano w̃acënd. Mëŋ law̃ën bano eɓi mëla Pol do gë ɓandepëra ɓacandaw̃. 2 Kuluŋ ir angol and Adëramit baɓo w̃ëland. Ata xasëk gër angwëngw ɓëŋa fo ɓëŋa fo, ebar ed Asi el. Ga xucak ebar elo, w̃ëla këɓo gand etiw̃ax. Arisëtarëk, ar gër ebar ed Masedëwan do hi baxo Atesalonik an, na baxo polo gër kuluŋ gë ɓiyi.

3 Në ecan ijo, h̃at këmi gër ɓëŋa ir angwëngw and gër Sidoŋ. Ata Yuliyus ga likina baxo paɓ gë Pol, seɓ këŋo exo ƴe gër oɗawo odexëm do eno yëlaraw ŝëlafana. 4 Ga fakët këmi na oñe oŋ, kuluŋ ireɓi in sëfak ɓëŋa ir gand oŝir or Ŝipër in gayik aped fed bax xocëgund ɓongoc ɓoŋ. 5 Ata ga xas këmi cangët angwëngw and jeƴ gër owar or Silisi do gë Paŋëfili aŋ, h̃at këmi gër Mira, gër ebar ed Lisi. 6 Fën ŝotënëx baɓo alëngw ar enga end ocoroɗa an kuluŋ ir këɓo w̃ëla ir Alekësandëri in ond gër Itali oŋ. Ata nëmbëta këɓo gër kuluŋ ijo. 7 Ɓakey ɓandanjëm xas bami endëmane fo. H̃at këmi gë ojaw̃ fo gër angol and Kënidos. Do ga bax xocënd mbaŋ ekoc el sëkwan këmi mi kwëŝa gër ɓëŋa. Ata xuca këmi gër angol and Këret gand beɓët ir Salëmone. 8 Kwël gë enëỹër el fo sëfa këmi ɓëŋa in, h̃ataxën këmi gër ed këni w̃acënd «Ɓakegëtaya Ɓanjekax», ler gër angol and Lase.

9 Ɓandanjëm xeyëra baɓo ƴerëxe mbaŋ do kwël bax h̃igënënd ekas ed gë kuluŋ el gayik anëka xuca bax etiw̃i ed gë amëd and gë aƴem el. Mëŋ felaxën baɓi Pol ɓër bax yerëtënd end oñe ɓën: 10 «Lawo ɓën, wëno er këme watënd mëne angëmëne kwël fakët këne oñe ond gë kuluŋ oŋ, oñe oŋo ax gi na ond gë enemi këm, do ond gë er kë nëxena këm gër oỹënga or këne w̃ëlande, do ɓëte ax gi na ond gë enemi ed aniyan andeɓi këm.» 11 Ɓarikan Yuliyus, alëngw ar ocoroɗa an, xwëta ko nëmëc er re bani aɓërëŝ an do gë axwën ar kuluŋ in, ƴepan këŋo er yeƴan baxo Pol in. 12 Nëmëc eŋo, eni ɓayi gër ɓëŋa ir angwëngw aŋo na gë amëd and gë aƴem aŋ, aɓi mëndan bana. Ata ỹëmbëta këni ɓela ɓër rek eni ɗëkwët anjëm and këni xaw̃ënd ƴaŋ gër kuluŋ aŋ ex kasaxën. Axacëra baɓi xacërand, angëmëne awënd wëndëk eni ŋat gër Fenikës, gër ɓëŋa ir angwëngw and gër Këret. Ga hi bax xegëtaya in amɓëtëɓ ir acëla-eñan do gë ambataŝ ir acëla-eñan, fën ỹandi baɓi eɓi kucax amëd and gë aƴem aŋ.

13 Ingoc ind xaniw bax ambëtëɓ bax xocënd ata yëla këni axor këni xor eni di er fëna bani in. Neỹ këni eni cëpët dun isiɓax ir kë xwëŝaxënënd kuluŋ in, do këni xasënd ɓëŋa fo ɓëŋa fo ler gër Këret. 14 Ɓarikan gogo nde ga rëmëguk ekoc etëm ed tëɓ ed këni w̃acënd «Ekoc ed ambataŝ ir apën-eñan» ga xaniwëk gand oŝir. 15 Ata ekoc etëm ed tëɓ elo lëfërirak kuluŋ in xali sëkwanëk ex kas aped-fed do kwël seɓaya këmi këɓo w̃ëland sam-sam. 16 Ata ga këɓo ri eɓo kucali gand ambëtëɓ and oŝir osil or këni w̃acënd Kahuda aŋ, ɓëriyeni ɓër gër kuluŋ ɓën gë ojaw̃ xor këni ikuluŋ ind ecëpëtaxën iŋ. 17 Ga nëỹ këni ƴaŋ, w̃eɗ këni ogux ok ŝerixën këni jeƴ kuluŋ isëm in. Do ga bani yëdand eɓi capali gër Sirët, do kuluŋ in ex dëgwayax gër eɗini, fedali këni anjëm and bax xasaxënënd aŋ. Mondako bami xasënd sam-sam. 18 Ga xurik ang baɓo lëfërira ekoc etëm ed tëɓ ak, në ecan ijo, ɓëriyeni ɓër gër kuluŋ ɓën lap këni olëɓ orëmar polo gër angwëngw. 19 Do yatir akey atasën, ɓëriyeni ɓëjo dëŋ lap këni oỹënga or kë xasaxënënd kuluŋ oŋ. 20 Ata mondako ri këmi ɓakey ɓandanjëm watërëxe and goyat aŋ eñan eŋ do and gëmëɗ aŋ, ow̃al oŋ. Ata ga këŋo ɓëndër ekoc etëm ed tëɓ el, seɓ këmi eyëlara ed afex këmi fex el.

21 Abami ƴambëra na elod anëka fo. Ata ga xani ko xwiriŝ Pol, re ko: «Kido aɓaxët ɓaxët bane and re bame ene ɓayiye gër Këret aŋ, oỹënga or nëxenarak oŋ ax nëxena dona do or lap kën oŋ an ɗap dona. 22 Ɓarikan gërëgako er këmun felënd in ene kapinaye, ala gaɓatak ax nemi na. Kuluŋ in fo këŋo noỹeli. 23 Yama meleka ir Kaxanu ir xwën ke do këmo ŝalend in ga ŝanayaxën ke gëmëɗ felëra ke. 24 Re ko: “Pol ah̃at këƴ h̃at gër kiti ind Sesar, këreƴ yëdara na. Do Kaxanu wa seɓan këŋun wëj do gë ɗek ɓër ɓar kën kuluŋ ɓën.” 25 Mëŋ ex, ɓësoŝan kapinayin! Wëno axwëta xwëta këmo Kaxanu mëne ang fel ke ak kë hi. 26 Ɓiyi në ɓëŋa ir oŝir këɓo ŝilenix.»

27 Yatir sëkëk ɓakey epëxw gë ɓanax gëmëɗ, ekoc etëm ed tëɓ el në emëla baɓo gër angwëngw and këni w̃acënd Mediterane. Emëɗ ekarëk el, ɓëriyeni ɓër gër kuluŋ ɓën hik këɓi nangëde ebar këmi sëkand na fo. 28 Lap këni atëƴixën and etiw̃ax aŋ sëk këni ometër ofëxw osas gë ocongoki. Ga w̃ëla këɓo imbaɗ, lap këni gaŝëxe atëƴexën aŋ, sëk këni etiw̃i el ometër alapem gë ocongotas. 29 Ata ga bani yëdand ba ekoc el ah̃ëƴën kë h̃ëƴën kuluŋ in gër ɓëŋa ir gë ɓongaỹ, lap këni odun onax okwëŝaxën ok gand epoƴ ed kuluŋ do këni yarënd ex weca. 30 Ɓarikan ɓëriyeni ɓër gër kuluŋ ɓën aŝala bani ŝaland eni naw̃a na gër kuluŋ. Ata këni fedalind ikuluŋ itil iŋ polo gër angwëngw ga këni ri nangëde eni kas elod na gër ecën ed kuluŋ fo ỹandi këɓi eni ɗapaxën nacët odun okwëŝaxën ok. 31 Ata Pol fel këɓi ocoroɗa ok do gë alëngw areɓën an: «Angëmëne ɓela ɓëjo ani ɓayi ex na yo polo gër kuluŋ, wën an pex na ɗe.» 32 Ata ocoroɗa ok saw̃ këni baɗ ogux od ikuluŋ ind ecëpëtaxën ok do seɓ këni latik polo gër angwëngw. 33 Ɗamana ex wecaxën, Pol ga w̃ac këɓi ɓela ɓën ɗek, fel këɓi eni kapina do eni ƴambëra. Ata re ko: «Doro sëkëk ɓakey epëxw gë ɓanax elod ga kën ŝënind gë enjo eŋ. 34 Mëŋ këmun felaxënënd en kapina do en ƴambëra. Mondako fo kën fexaxën. Ala ax cës na, ado gë emban ematak an ɗapëta na.» 35 Ga h̃ata ko eyeƴan elo, w̃eɗ ko amburu, ŝëkwa këŋo Kaxanu ogës od ɓela ɗek, ŝobëta ko do ko ƴambënd. 36 Ata ɓën ɗek ga xapina këni, ƴambëra këni. 37 Ɓiyi ɗek er hi bami polo gër kuluŋ ɓela okeme oki gë ofëxw ocongoxi gë ɓëcongaɓat. 38 And ƴambëra këni ɓën ɗek aŋ, ỹëfënd këni eƴamb el gër men eni ɓaŝëtaxën asiɓëtiɓa ir kuluŋ in.

End enoỹeli ed kuluŋ eŋ

39 Ata ga wecak, nemëra këni ɓëriyeni ɓër gër kuluŋ ɓën xali ani kwita ex na ebar el. Wat këni moñang gër ed h̃ëfësëk angwëngw aŋ ebar el. Ata ỹandi këɓi eni mëla fën kuluŋ in angëmëne awënd wëndëk. 40 Ata ŝëpët këni odun okwëŝaxën ok, eni kasaxën polo gër angwëngw. Fët këni ogux od xapaxën bani amërëŝaya ok do lëkwët këni ƴaŋ anjëm akasaxën atil and gër lëngw ir kuluŋ aŋ, eɓo kocelixën gand ɓëŋa. 41 Ɓarikan kuluŋ in ŝëŝi këŋo në amun and eɗini mërëxand ir ɓengux ɓeki ɓend men. Aŋo rëgwayak ecën ed kuluŋ el. Do men oŋ ga bax xanind ɓomeŋ ɓomeŋ gë ojaw̃ od mbaŋ, ỹoƴëk epoƴ ed kuluŋ el xali hëbirak.

42 Ocoroɗa ok ỹandi këɓi enëɓi ɗaw̃ ɓandepëra ɓaŋ këdi ko naw̃a amat exo kas xali exo kegëta. 43 Ɓarikan alëngw ar ocoroɗa an ga faỹ baxo gër emëkw edexëm eŋo pexën Pol, ŝëɓan këɓi eni di er faỹ bani in. Fel këɓi ɓër xam bax men ɓën eni ɗëngwa gër men do eni kas xali eni kegëta gër ebar. 44 Ɓër kë ɓayi ɓën eɓi kacëra eni kas ɓërëmar gë ɓangomb-gomb ɓaŋ, ɓëjo gë ɓaton ɓand ŝangëtarak gër kuluŋ ɓaŋ. Do mondako xegëta bani ɓën ɗek ɓëɓëngw gër ebar.

28

End Pol gër oŝir or Malët eŋ

1 Ga xegëta këmi mondako ɓëɓëngw, nang këmi mëne gër oŝir or gër ed xegëta bami na, Malët këni w̃acënd. 2 Ɓër lëg na ɓën xaca kënëɓo aye fo. Ga bax sëɓënd do bax ƴemënd, w̃ëla kënëɓo ɗek ler në xoɗux or fëtën bani. 3 Pol ɓarëgu ko imok ind oɓeñët exo ɗëxwaxën gër xoɗux nangërëxe andën w̃eɗeli këŋo na. Ata ga ƴëkak xoɗux ol, ekifoxifo el ŝanëgu ko gër imok, do lara ko gër ataxan andexëm. 4 And wat këno ekifoxifo el ga lara ko gër ataxan and Pol aŋ, ɓër lëg bax na gër ed ebani ɓën këni felërënd andeɓën reɓën: «Awa ala ajo, alaw̃ ar ɓela dëŋ exo, gayikako eceɗe fexëgu ko gër angwëngw, kiti iŋ aŋo teɓ ex na exo ɗiya.» 5 Ɓarikan Pol wërëngënja këŋo andën aŋ bërëfët gër xoɗux do ỹoweỹ aŋo gi ex na. 6 Er bani ŝënind ɓela ɓëjo eno wat ga këŋo ɓëlan ataxan aŋ, ba exo wëc këruɗ. Ɓarikan ga ŝënira këni xali nëkak, wat këni mëne ỹoweỹ aŋo gi ex na. Nëngwët këni anjëlan aŋ do këni rend mëne Pol angoc exo.

7 Ler na, iciw̃ hi bax na ind xwën baxo alëngw ar gër oŝir olo do bano w̃acënd Pubëliyos. Mëŋ xwëtaya baɓo ang oɗawo odexëm fo do lakira këmi ɓakey ɓatas gër ndeɓën. 8 Sëm ir Pubëliyos monaki hi baxo. Aŝëxw ŝëxw baŋo do lëk ɓaŋo angëreli and gë oŝat. Ga lil ko Pol gër ed laki baxo, ŝalen këŋo mokwëtan otaxan ok, ata fak ko. 9 Ga xucak eŋo, ƴowëraw këni ɓëŝëxwëra ɓëŝëxe ɓër lëg bax na gër oŝir, ɓën ɓëte fakëra këni. 10 Ata mbaŋ fëɓ banëɓo ɓela ɓën do and fakët këmi ɗamana aŋ, fenitaran kënëɓo ocëlafana od ỹap bax mi mëlali ok.

End Pol gër Rom eŋ

11 Ga xucak opacaw̃ otas, w̃ëla këɓo kuluŋ ir gër Alekësandëri in, ir bani w̃acënd «Josëkir»* in. Kuluŋ ijo na gër oŝir olo xuca ɓaŋo amëd and gë aƴem aŋ. 12 Ga h̃at këmi gër ɓëŋa ir angwëngw, ler gër angol and Sirakis, xeyëx këɓo ɓakey ɓatas. 13 Ga xanik na kuluŋ ir baɓo w̃ëland in, xasëk ɓëŋa fo ɓëŋa fo xali gër angol and Regiyo. Në ecan ijo, ekoc el ambëtëɓ bax xocënd, ata ɓakey ɓaki fo ri bami h̃ataxën këmi gër angol and Pusol. 14 Fën sëkëx bamëni ɓëmaỹe ɓënd xara baɓo mi teyëta loxo na gër ndeɓën. Ata mondako xuca këmi ond gër angol and Rom oŋ. 15 Ga wëlëx këni endeɓi eŋ, ɓëmaỹe ɓënd gër angol aŋo ɓëŋ xacaw kënëɓo xali gër lumo ir gër Apiyus, do xali gër ed bani w̃acënd «Ɓaciw̃ ɓand ɓëliyer ɓatas». Pol, sam ga wat këɓi ŝëkwa këŋo Kaxanu do xapina ko.

End epëmëra ed Pol gër Rom eŋ

16 And h̃at këmi gër Rom aŋ, w̃ëla kënëɓi ɓandepëra ɓaŋ gër epëra. Ɓarikan fel këno Pol exo ɗëg në eŝëxen, gë ŝoroɗa ir baŋo nëkonand in. 17 Ga xucak ɓakey ɓatas, Pol w̃ac këɓi ɓëlëngw ɓër Ɓëŝëwif ɓën. Do and ɓarërëgu këni aŋ, ga këɓi felëra ko rend: «Ɓëmaỹe, wëno afëra fëra bane gër Yerusalem do lëxw këne gër otaxan od Ɓërom, xarak ỹoweỹ ame men ex na. Amëni menan ex na Ɓëŝëwif ɓën, ɓëte ame ƴepën ex na ɓeɓër rëpën këni ɓëxarëk ɓëreɓi ɓën. 18 And w̃ëkara këne Ɓërom aŋ aỹandi ỹandi baɓi ene teɓët gayik amena and këne law̃axën ane wateli ex na. 19 Ɓarikan Ɓëŝëwif ɓën ga h̃ëp këni ene teɓët in, nëỹali këne me mëka exe kiti Sesar. Xarak, mëni ɓar kiti ɓër enëng endam gë Ɓërom ɓën, gë tëkër ak axe ñandi ex na. 20 Në end endeƴ eŋo xara këmun en ƴow ene watëre do mun pelëra. Ga w̃a këme mëne er këni yarënd ɓulunda ir Isërayel in anëka h̃atëguk fokëraxën këne gë gweƴele-gweƴele ijo.»

21 Ɓëŝëwif ɓër ƴow bax na ɓën yaka këno: «Ɓiyi kayëta ir xaniwëk gër ebar ed Yude ir gë endeƴ eŋo ami kana ex na. Ɓëte imaỹe gimatak ax ƴow ex na gë endeƴ end këɓo felati, ba gë eñëŋënax end ri këƴ. 22 Ɓarikan aỹandi ỹandi këɓo mi wël er këƴ yëland wëj in gayik cale ind sëf këƴ iŋo gër ed ex yo kë fëtënd akucara.»

23 Ata fënëta këni akey and këni ɓakaw aŋ na gër iciw̃ ind Pol. Ga h̃atëguk akey aŋo, nëmëc ỹëmb bani ɓër ƴow bax ɓën. Gër eyeƴan edexëm, Pol areƴa reƴa baxo end owun or Kaxanu eŋ. Gë acariya and Moyis aŋ do gë er ỹëgw këni ɓëlaw̃ënel ɓër Kaxanu in baxo ŝaland eɓi kor eno kwëta Yesu, elod gëɓër xali genëka. 24 Ɓërëmar xor këɓi xali w̃a këni end baɓi felënd eŋ, ɓëjo h̃ëp këni eni ma in. 25 Ga këni ŝapër ketërëxe në end emat, fëco ɓërëw̃ak ɓën, fëco ɓër h̃ëpëk ɓën. Pol ɓaŝ ko wayët eŋo: «Ɗal reƴa baxo Angoc Amënëk aŋ and baɓi felërand ɓëxarëk ɓërewën aŋ gë etëỹ ed alaw̃ënel Esayi el: 26 “Ƴel gër ɓulunda ijo eƴëɓi pel:

Aye kën ỹana en wëlënd ɓari aŋun pëni na;

aye kën ỹana en nëkonënd ɓari ỹoweỹ an wat na.

27 Gayik ow̃ëkw or ɓulunda ijo oŋ afarëɗaɗi farëɗaɗik;

Ɓanëf ɓaŋ ŝoya këni do ɓangës ɓaŋ xëw̃ këni;

këdi këni wat gë ɓangës ɓandeɓën ɓaŋ,

këdi këni wël gë ɓanëf ɓandeɓën ɓaŋ;

këdi këɓi fëni gë ow̃ëkw oreɓën oŋ,

do eni nëngwëta mëni pakënaxën.”

28 «Awa nangin mëne apexa and yëlëgu këɓo Kaxanu aŋo, alaw̃ëneli law̃ëneliw këɓi ɓër ax gi ex na Ɓëŝëwif ɓën: ɓën aɓaxët këni ɓaxët.» 29 And h̃ata ko Pol eyeƴan elo aŋ, Ɓëŝëwif ɓën w̃aỹira këni do këni ŝampërexënd. 30 Mondako ỹëpa baxo Pol ɓëniy ɓëki na gër iciw̃ ind w̃eɗ baxo luwas. Na baɓi xacand ɗek ɓër bax ƴowënd eno wat ɓën. 31 Afem baxo femënd end owun or Kaxanu eŋ do baɓi sëƴalind end Axwën Yesu Kërisët eŋ gë anjiỹ këm do ala abaŋo ŝëɓan na.

✡ 1:20 1.20 Calemoñëw̃ 69.26

✡ 2:35 2.35 Calemoñëw̃ 110.1

✡ 4:11 4.11 Calemoñëw̃ 118.22

✡ 4:26 4.26 Calemoñëw̃ 2.1-2

* 5:37 5.37 Ɓërom ɓën aỹëgw banëɓi ɓela ɓën gaf gë gaf eni nang ba yëgwe hi këni.

* 6:5 6.5 Nikola ijo ar enëng ɓër ax gi ex na Ɓëŝëwif ar ŝalek cale ind Ɓëŝëwif ebaxo.

† 6:13 6.13 Aciw̃ and Kaxanu and Yerusalem aŋ bani w̃acënd ɓëte mondako.

✡ 7:3 7.3 Añanar 12.1

✡ 7:7 7.7 Andocane 3.12

✡ 7:41 7.41 Andocane 32.2-6

✡ 7:43 7.43 Amos 5.25-27

✡ 7:50 7.50 Esayi 66.1-2

* 7:58 7.58 Ɓër law̃ baŋo ɓën banëɓi rend otede gayik ɓën wël bax amena and law̃axën baŋo aŋ.

✡ 13:33 13.33 Calemoñëw̃ 2.7

✡ 13:34 13.34 Esayi 55.3

✡ 13:35 13.35 Calemoñëw̃ 16.10

✡ 13:47 13.47 Esayi 49.6

* 13:51 13.51 Axwën Yesu fel baɓi oparëxanda odexëm ok eni pepend obar od lëkak gër osapar oreɓën oŋ gër ed këni h̃ëp ɓela ɓën enëɓi ɓaxët in.

✡ 15:18 15.18 Amos 9.11-12

* 21:34 21.34 Akëɓe and gë oxaỹ aŋo «Antoniya» bani w̃acënd. Gër akëɓe aŋo baɓi xeyërand ocoroɗa oɓ Rom ok and këni ƴow gër Yerusalem aŋ.

* 28:11 28.11 Ow̃ac olo gër ɓendacan ɓend Ɓëgërek w̃eɗëgu bani. Ɓëtox ɓëca ɓënd wëli bax mbaŋ hi baxëna ɓënd banëɓi w̃acënd Casëtor gë Polikës do banëɓi w̃acënd ɓëte «Ojosëkir ok».

Ɓërom

1

2

3

4

5

6

7

8

9

10

11

12

13

14

15

16

Kayëta ir Ɓërom in

Lilaya in

Akayëta aŋo, Pol ỹëgwën baɓi Okëreceŋ od gër Rom ok eni këñënaxën ekaca edexëm el and këɓi nënga aŋ. Er baxo ŝaland eɓi pëni ŝenene Atëfëtan and Yesu and baxo femërand aŋ. Er ỹëgw ko gër akayëta aŋo in kë nangënënd mëne ekwëta ed Yesu Kërisët el kë fexënënd ax gi ex na acariya and Moyis aŋ. Aw̃eɗ w̃eɗ ko amatinali and Abëraxam aŋ eɓi pënixën mëne apexa and gë ekwëta aŋ ax gi ex na osëƴali or mëŋ Pol fo. Ɓëte gayikako Kaxanu këɓi fexënënd ɓërëw̃ak end Yesu Kërisët ɓën paɓ gë ekwëta el, axor këni xor eni ɗiyand gër angwëlëra gë edëca ed Angoc Amënëk el. Er ex gër akayëta in:

End Pol eŋ do gë osëƴali orexëm eŋ: 1.1-17.

End ang ex ngwën gër ogës od Kaxanu eŋ: 1.18–3.20.

End apexa and gë ekwëta eŋ: 3.21–4.25.

End aniyan angaŝax and kë yëlënd ekwëta eŋ: 5.1–8.39.

End apexa and ɓulunda ir Isërayel eŋ: 1.11-36.

End ang ỹapëk eɗiya ed gër Amara and Yesu eŋ: 12.1–15.13.

Ɓepelatar ɓend ỹëgw ko Pol eŋ: 15.14–16.27.

1

Ecëmar el

1 Wëno Pol, ariyenin ar Yesu Kërisët an, parëxanda ir w̃ac këŋo in. Mëŋ dëŋ yata ke me gi parëxanda irexëm do me pemërand Atëfëtan and Kaxanu aŋ. 2 Atëfëtan aŋo, paɓ gë ɓëlaw̃ënel ɓërexëm ɓën ɓeƴa baɓo Kaxanu elod anëka fo ang rek Oñëgw Omënëk ak. 3 Gër Atëfëtan aŋo reƴa ko end Asëñiw̃ eŋ, ar rëw̃ këno ala gër ebar ro, gër andëw̃ëra and Dafid, ejiw̃ edexëm. 4 Aŝanaya ŝanayak mëne Yesu Kërisët, Axwën areɓi an, Asëñiw̃ ar Kaxanu dëŋ exo gayik axani xani ko gër ecës gë panga ind Angoc and ow̃ënëk iŋ. 5 Paɓ gë mëŋ ŝot këmi oyekax ol do gë ofarëxanda ol, mi pemërand Atëfëtan andexëm aŋ gër ɓenëng ɓend ɓela ɗek, eni kwëtaxën ow̃ac orexëm ol, eni tëfaxën er re ko in. 6 Wën ɓëte ŝëf gër ɓenëng ɓeŋo hi kën gayikako Kaxanu yata këŋun në end Yesu Kërisët. 7 Wën ɗek ɓër gër angol and Rom, ɓër hik pëlot gër yomb ir Kaxanu Faba ireɓi ɓën, mëŋ yata këŋun en gi ɓëw̃ënëk do en cot oyekax ol, do gë oɓetak ol, paɓ gë Axwën Yesu Kërisët.

End okëreceŋ od gër Rom eŋ

8 Wën ang xwëta këno Kaxanu ak, ngwën iŋ ɗek nangëra këni. Wëno në eŋo këmo ŝëkwaxënënd Kaxanu paɓ gë ow̃ac or Yesu Kërisët ol. 9 Kaxanu, mëŋ ar këmo ŝalend gë onden onjekax an, do këme femërand Atëfëtan and Asëñiw̃ arexëm aŋ, ex sede iram ir mëne din këmun ŝalenënd. 10 Laŋ këme xarand, gër cale indam, me cot aŝot, ga w̃a w̃a ko Kaxanu, amëd and ỹapëk mun nëngali aŋ. 11 Gayikwa wëno ɗek ỹandi ke ene nangëre mun cetaxën mar ɓanjëla ɓand oyekax ɓand yël ke Angoc Amënëk ɓaŋ en kemaxën wën ɓëte gër ekwëta ed Kaxanu. 12 Ado me dedo wa and këme h̃atëli aŋ ene ɓaŝëndëre ɓanjëlan ɓiyi ɓër ɓar këne gër ekwëta ed Kaxanu ɓën.

13 Ɓëmaỹe, aỹandi ỹandi ke en nang mëne ɓakëlëbëd ɓandanjëm fënarali këme me ƴeli ene nangëre. Er këme ŝaland eni ñëmbër gër enëng endewën ɓër xwëta këŋo Kërisët ɓën ang ỹëmb këni gër ɓenëng ɓecëxe ak. Ɓari xali doro Kaxanu axe teɓëli ex na pere. 14 Wëno ang ar ɓayir këni añomëx fo hi këme paɓ gë Ɓëgërek ɓën, paɓ gë ɓënangërarëx ɓën, paɓ gë ɓërenik ɓën, do gë ɓëfënirëx ɓën. 15 Ata wën ɓër lëgëk gër Rom ɓën eŋo ỹandi ke me ƴeli mun nangën ɓëte.

End panga ind Atëfëtan eŋ

16 Wëno, epemëra ed Atëfëtan aŋo ol axe cëfënënand na gayik gë aŋo ko nëcëtënd Kaxanu panga indexëm iŋ. Ar w̃ak yo këŋo fexënënd: hi ko ar enëng end Ɓëŝëwif, hi ko ar enëng ecëxe. 17 Enimin, Atëfëtan aŋo këɓo w̃asinënd mondake ri ko Kaxanu eɓi kwëtaxën ɓela ɓën ɓër ŝenene. Eŋo gë ekwëta kë ỹanand ɓëte gë ekwëta kë h̃atand, ang rek Oñëgw Omënëk ak: «Ar xwëta këŋo Kaxanu an ex aw̃ënëk an do mondako ko ŝotaxën aniyan and din aŋ✡.»

End emenan ed Kaxanu eŋ

18 Enimin Kaxanu, elod gër orën xoỹënëgu këɓi ɓela ɓën gayik ano pëɓënd na, do xwënda këni osëmbak xali këni wëlëbëlënd ɗal irexëm in gër osëmbak. 19 Awat këni watënd ɓeɓër ỹapëk eni wat eno nangaxën Kaxanu ɓën gayik mëŋ dëŋ këɓi w̃asinënd. 20 Enimin, Kaxanu ar din exo. Ɓari ado ga exo ar anëŋo watënde na, ola orexëm ol gë panga indexëm iŋ kerët kë watind gër ɓeɓër ri ko gër ngwën ro. 21 Mëŋ ex, ala ax kor na exo ƴax mëne aŋo nang ex na Kaxanu. Gayikako, awatënd aye dëŋ enjaran endexëm eŋ, gë ɓeɓër ri ko ɓën, ɓela ɓën ano pëɓënd na Kaxanu, ɓëte ano cëkwand na. Ɓarikan mondako wëlandëraxën këɓi gër onden ondeɓën gë ɓanjëlan ɓand gë ofëcak këm, ow̃ëkw oreɓën oŋ xulëk ecamëɗan el. 22 Ado ga këni rend mëne ɓën areni reni këni, ɓëŝenëk exëni, arafënara fo këni rafënarand. 23 Anëngwët nëngwët këni enjaran end Kaxanu eŋ, mëŋ ar ax cësënd na an, ano calend na. Gër ed hi bax eno calend nëmb këni këni xëland olaŝ or w̃atinali këni gë ɓela xarak ala an aŝës ko ŝësënd. Ɓëte olaŝ orëmar w̃atinali këni gë oŝël, gë ow̃acar or gë osapar onax do gë ow̃acar or xaɗa-xaɗa.

24 Ata në eŋo seɓaxën këɓi Kaxanu eni ɗëxwaya gër oɓuyaraxik do gër ow̃ëkw oreɓën eɓi ỹandind oh̃aƴ gë ɓecëfënaxik fo. 25 Anëmb nëmb këni end ɗal end Kaxanu eŋ gë enëgwëŝ, afëɓ këni fëɓënd do aŝale këni ŝalend er ri ko in gër ed ebax eno calend Kaxanu gaɓat, mëŋ ar ɓetak din ir din an. Amen!

26 Në eŋo seɓaxën këɓi ɓëte Kaxanu eni dind ɓecëfënaxik ɓend yëla këni gër ow̃ëkw oreɓën: ɓësoxari ɓën seɓ këni er ỹapëk asoŝan gë asoxari eni dind in, do këni rind asoxari gë asoxari er ax ñap ex na in. Ata mondako këɓi wëcanënd kiti ind oh̃aƴ oreɓën iŋ. 27 Ɓëte ɓësoŝan ɓën seɓ këni er ỹapëk asoŝan gë asoxari eni dind in këɓi ỹandirënd do këni rind asoŝan gë asoŝan er ax ñap ex na in.

28 Gayikako aɓi ɓal ex na eno nang Kaxanu, Kaxanu seɓ këɓi gë orenik osëmbak oreɓën ol eni dind ɓecëfënaxik. 29 Ata gër onden ondeɓën xëñëk: osëmbak, gë oxeỹ, gë aŋana and koɗi, gë njifa, gë oƴakëraxi, gë eɗaw̃ ed ɓela, gë ɓatakëra, gë enëgwëŝ, gë eñac. 30 Ɓëte hi këni: ɓërena, ɓëxapëndër, ɓëŝus ɓër Kaxanu, ɓër xoỹët-xoỹët, ɓërafënan, ɓëỹangënaran, ɓëwërax, ɓëw̃ëŝen ɓër ɓëxarëk ɓëreɓën, ɓëfënirëx, 31 ɓër ax gi ex na mokwëta, ɓër gë emëkw eperëk, ɓër gë axaỹënan këm. 32 Ado ga nang këni aye apela and ŝenene and Kaxanu and rek ɓër xwëndak ɓeŋo ɓën ɓër ecës exëni, mondako dëŋ ɓayi ga këni w̃endërand, ɓëte kënëɓi ŝëkwënd ɓër këɓi sëfëtelind ɓën.

2

End enëp ed ɓela eŋ

1 Wëj ar hi këƴ yo awa ga këƴëɓi nëpënd ako ɓoŝandax nangël mëne xaƴa axi gi ex na. Gë andeƴ këƴ lëxwayand ga këƴëɓi nëpënd ako xarak wëj dëŋ ɓeɓër këni rind ɓën ari këƴ rind. 2 Anang nang këne mëne ɓër watak mondako ɓën gë ɗal in këɓi xiti Kaxanu. 3 Awa wëj ar këɓi nëpënd ɓoŝandax ajo xarak ɓeɓër këni rind ɓën ari këƴ rind, yëla këƴ nde aŝana këƴo ŝana Kaxanu yatir kiti? 4 Ba ayaf nde yaf këƴo Kaxanu? Aƴ watënd na nde ɗek ɓenjekax ɓend yël ki ga nënga ko xali ki ɓuŋanaxënënd? Aƴ nang ex na nde mëne eƴ nëngwëtaxën ola osëmbak oreƴ ol ki yifaraxënënd gë onënga orexëm olo? 5 Gayikako aw̃ëŝi këƴ w̃ëŝind, axeƴ xeƴ ki eƴ nëngwët emëkw edeƴ el, asaỹ këƴ saỹënd oxoỹ or Kaxanu or këƴ h̃atën yatir akey and oxoỹ, do yatir kiti ind ŝenene ind Kaxanu. 6 Ata ar ex yo er ko rind in këŋo w̃aŝën Kaxanu: 7 Ɓër xemënak laŋ edi ed ɓenjekax ɓën ga këni ŝaland enjaran eŋ, gë epëɓ el, gë aniyan and gë ecës këm aŋ, këɓi yël aniyan and din aŋ. 8 Ɓari gë oxoỹ osëm këɓi xiti ɓër sanak gë andeɓën dëŋ eni mëŝenënd ɗal in do eɓi kor osëmbak ol. 9 Ala ar kë w̃endërand an këŋo ɓon kata iŋ do gë toro itëm iŋ: hi ko ar enëng end Ɓëŝëwif, hi ko ar enëng ecëxe! 10 Ɓarikan, Kaxanu ayël këŋo yël ar kë rind ɓenjekax an, enjaran eŋ, gë or gapak ol do gë oɓetak ol: hi ko ar enëng end Ɓëŝëwif, hi ko ar enëng ecëxe! 11 Gayikwa epitëndër ed ɓela ax gi ex na gër Kaxanu.

12 Ɗek ɓër enëng ecëxe ɓër kë w̃endërand nangërëxe acariya ɓën, acariya këm këɓi nëp Kaxanu and këni ŝësëra aŋ. Ɓëte ɗek Ɓëŝëwif ɓër kë w̃endërand anang aye acariya ɓën, gë acariya and nang këni aŋo fo këɓi nëp and këni ŝësëra aŋ. 13 Ɓër kë rind ari dëŋ er rek acariya in këɓi xwëtënd Kaxanu ɓër ŝenene, ax gi ex na ɓër kë ɓaxëtënd aɓaxët fo ɓën.

14 Ɓër enëng ecëxe ɓën angëmëne ari këni rind gë andeɓën aŋo dëŋ er re ko Kaxanu gër acariya in, xarak elod ani wël ex na, anëka hi këni ang ɓër gë acariya fo. 15 Gër ola oreɓën kë watind mëne er rek acariya in gër ow̃ëkw oreɓën ỹëgw ko Kaxanu, onden ondeɓën oŋ dëŋ këɓi xaɗacënd: ɓaŋo eɓi nëp, ɓaŋo eɓi yakan. 16 Ang këme rend gë Atëfëtan and këme femërand ak, eŋo kë ŝanaya yatir këɓi xiti Kaxanu ɓela ɓën paɓ gë Yesu Kërisët.

End Acariya and Moyis eŋ

17 Gërëgako wëj ar rek Aŝëwif hi këƴ an këmi rend. Re këƴ aw̃a w̃a këƴ er kë rend acariya in xali këƴ rafënand mëne Kaxanu xwën ki. 18 Anang nang këƴ oñandi odexëm ok do asëƴali sëƴali këni er rek acariya in xali këƴ xorënd eƴ nang enjekax end ỹapëk eƴ dind eŋ. 19 Ɓëte wëj ar xwëtak mëne alas ar ɓëŝiw̃ëk hi këƴ an, aw̃asin ar fëña an, ang angoɓen and këɓi h̃oband ɓër gër ecamëɗan fo hi këƴ. 20 Wëj ga nang këƴ aye ɗal in gayik acariya aŋ nang këƴ këƴëɓi xaɗacaxënënd ɓëfënirëx ɓën, këƴëɓi sëƴalixënënd ɓër ỹow̃eỹ ax nang ex na ɓën. 21 Wëj ar këɓi sëƴalind ɓoŝandax an, aƴ tëƴaliyand na gë andeƴ! Wëj ar kë femërand mëne ax gi ex na mondeka an, këƴ rekand! 22 Këƴ rend ax gi ex na mo ndi orekar do këƴ rind orekar ol! Ŝus këƴ olaŝ oŋ, ɓari këƴ ŝonand ɓeɓër gër ɓangëɓ ɓën! 23 Wëj kë rafënand mëne Acariya aŋ nang këƴ, ɓari aƴo pëɓ ex na Kaxanu, gayikako ari këƴ rind er ŝëɓan ko in! 24 Wën Ɓëŝëwif ɓën: në endewën këni renaraxënënd ow̃ac or Kaxanu ol ɓër ɓenëng ɓecëxe ɓën, ang rek Oñëgw Omënëk ak.

25 Ɗal ex gër ar enëng end Ɓëŝëwif, oxac ol er ỹapëk ex angëmëne asëf ko sëfënd er rek acariya in! Ɓari angëmëne axo tëf ex na ata ko hi ang axacërëx fo. 26 Awa angëmëne ar enëng ecëxe axacërëx an asëf ko sëfënd ɓapela ɓand ŝenene ɓand acariya ɓaŋ, anëka hi ko ang Aŝëwif axac xac fo. 27 Axacërëx ar kë sëfënd ŝenene Acariya an ɓandixa ɓandexëm ɓaŋ ki nëp wëj axacëxac an, wëj ar nangëk oñëgw od acariya ok xarak aƴ tëfënd na er rek in. 28 Ar hik enim Aŝëwif an ax gi ex na ar rëw̃ këno gër enëng end Ɓëŝëwif ba ar xac këno fo gër eman endexëm. 29 Ar hik enim Aŝëwif an, gër onden ondexëm hi ko. Ɓëte ar hik enim axacëxac an gër emëkw edexëm nëngwët këŋo Angoc Amënëk aŋ, ɓari ax gi ex na ga xac këno ang rek acariya ak. Mëŋ ex, ar hik enim Aŝëwif an, Kaxanu këŋo ŝëkwënd, ax gi ex na ɓela.

3

End ɓenjekax ɓend Ɓëŝëwif eŋ

1 Awa Ɓëŝëwif ɓën, oyekax or fe wa xuca kënëɓi ɓenëng ɓecëxe ɓeŋ? Inew̃a ex ofëcak or oxac oreɓën ol? 2 E, mbaŋ ex ɓeɓër xuca këneɓi ɓën. Eñanar eŋ, ɓën xwëtënan baɓi pere Kaxanu eyeƴan edexëm el. 3 Do gayikako Ɓëŝëwif ɓërëmar gë oŋëpëgënan exëni, oŋëpëgënan odeɓën ok aƴepën nde ƴepënëk ekwëta ed Kaxanu el? 4 Adokiŋ! Ado eni gi ɓela ɓën ɗek ɓënëgwëŝ, Kaxanu mëŋ din ar ɗal fo exo, ang rek Oñëgw Omënëk ak:

«Eƴ gixën ar ŝenene gë er këƴ yeƴanënd in,

do and kën ŝampërend gë ala aŋ eƴo ɓon.»

5 Ɓarikan angëmëne paɓ gë osëmbak oreɓi ol kë ŝanayand or ŝenene or Kaxanu ol, mondake këne yeƴane? Kaxanu asëmbak nde exo and ko seɓ ex canaya oxoỹ aŋ? Ang këni yëlarand ɓela fo këme rend mondako. 6 Adokiŋ! Kaxanu, mondake xiti doɓi ɓela ɓër gër ngwën ro ɓën kido axo gi bana din ar ŝenene? 7 Do angëmëne gë enëgwëŝ endam eŋo dëŋ kë ŝanayand ɗal irexëm in do kë ỹañënd enjaran end Kaxanu eŋ, inecëŋ ke nëpaxën ang aw̃endëran ar këŋo xiti fo? 8 Awa inew̃a ɓayik ane dende na, ang këni rend këmi sëƴalind ɓër këɓo renarand ɓën: «Mendërandëne ex canayaxën oyekax ol!» Ata ɓela ɓëjo, aỹap ỹap këɓi kiti ind Kaxanu iŋ.

End mbëña ind eñëŋënax eŋ

9 Awa ine këne reye? Ba ɓiyi Ɓëŝëwif ɓën nde xuca kën ɓene oxëɓën ol ɓër ɓenëng ɓecëxe ɓën? Ax gi ex na gër ɓeỹ ɗek. Gayikwa anëka reƴa këne osede or këɓo nëpënd ol: ɓiyi ɗek, hik Ɓëŝëwif, hik ɓër ɓenëng ɓecëxe ɓën, awëña wëña këɓi eñëŋënax eŋ. 10 Gër Oñëgw Omënëk ga rek:

«Ala ar ŝenene ax gi ex na, ado gaɓatak.

11 Ar këŋo fënirand ax gi ex na,

ar këŋo ŝaland Kaxanu ax gi ex na.

Ɗek nambëra këni, ɗek ŝëxwëpët këni.

12 Ar kë rind enjekax ax gi ex na, ado gaɓatak.

13 Osëỹ oreɓën oŋ ang ỹeg ir wafërëluŋ fo ex,

Oɗiw̃ odeɓën ok njifa fo ex,

Er kë ŝanënd gër osëỹ oreɓën in

ongwëc ond saw̃-orang fo ex.

14 Er kë ŝanënd gër osëỹ oreɓën in

owër do gë ekare ed ɓela fo ex.

15 Ɓën din ɓëw̃elëk ɓër eɗaw̃ ed ɓela fo hi këni.

16 Gër ed këni xuca yo ỹeỹ ɗek kë nëxenand

do tar fëña in këni seɓëtand kata iŋ.

17 Aketëxeta and gë ɓela ani nang ex na.

18 Ado gë tëkër ak ano yëdand na Kaxanu.»

19 Anang nang këne mëne ɗek er kë rend Acariya in Ɓëŝëwif ɓën këɓi fedënalind do ala ar ex yo gër ngwën ro exo wat mëne aw̃endëran exo gër ogës od Kaxanu. 20 Enimin, ala gaɓatak ax kor na exo gi ar ŝenene gër lëngw ir Kaxanu paɓ gë acariya aŋ gayikwa acariya aŋ dëŋ këɓi nangënënd ɓela ɓën mëne ɓëw̃endëran exëni.

End apexa and ɓela eŋ

21 Ɓarikan gërëgako, Kaxanu w̃asin këɓo mondake këŋo xwëtënd ala an ar ŝenene xarak ax gi ex na ga ko sëfënd er rek acariya in. Ado gër acariya aŋo do gër okayëta od ɓëlaw̃ënel ɓër Kaxanu dëŋ kë reƴand eŋo. 22 Ɗek ɓër xwëta këŋo Yesu Kërisët ɓën këɓi xwëtënd Kaxanu ɓër ŝenene. 23 Gayikwa epitëndër ax gi ex na: ɓela ɓën ɗek w̃enan këno Kaxanu, do mëŋ h̃awëtaxën këɓi enjaran endexëm eŋ. 24 Kaxanu, gë oyekax orexëm ol fo këɓi xwëtënd ɓela ɓën ɓër ŝenene paɓ gë edacët ed ex gër Yesu Kërisët, mëŋ ar këɓi racëtënd el. 25 Kaxanu law̃ëneliw këŋo Kërisët exo gi angunëtan, oŝat orexëm oŋ ex dëxët ɓamena ɓand ɓër xwëta këŋo ɓaŋ. Eŋo ri ko Kaxanu eɓi masinaxën ɓela ɓën mëne ŝenene exo. Akarëk aŋ, gë ɓeñëŋënax ɓend bani rind ɓela ɓeŋ er baxo rind nangëde axo watënd na gayik aɓuŋan baɓi ɓuŋanënd. 26 Gërëgako, gë eɓuŋa ed ɓuŋa baxo Kaxanu el ŝanayak or ŝenene orexëm ol, ga këɓi w̃ënënënd ɓër këŋo xwëtand Yesu ɓën, xarak axo ɗif ex na acariya aŋ.

27 Awa end ko rafënaxën ala nde exëna? Gë acariya and fe? And ɓandixa aŋ nde? Ali, ɓarikan paɓ gë acariya and ekwëta aŋ. 28 Enimin, anëka w̃a këne mëne ar xwëta këŋo an hik ar ŝenene an, xarak ax gi ex na ga sëf ko er kë rend acariya in. 29 Kaxanu ir ɓenëng ɗek exo, axo gi ex na ir Ɓëŝëwif fo. 30 Gayikako Kaxanu iɓat fo ex, ɗek ɓër xwëta këno Kërisët ɓën këɓi xwët ɓër ŝenene në end ekwëta eŋ: hi këni ɓëxacëxac, hi këni ɓëxacërëx. 31 Awa gayikako axwëta xwëta kënëŋone Kërisët do Kaxanu xwët këɓo ɓër ŝenene, acariya aŋ aƴep nde ƴepëk? Ɓëtëɗën, mondako ako ex wa epëɓ ed Acariya el.

4

End amatinali and Abëraxam eŋ

1 Awa kwitane tan end Abëraxam, axarëk ar ɓiyi Ɓëŝëwif eŋ. Er ŝot baxo in ba në end oyekax orexëm nde ŝotaxën baxo? 2 Kido Kaxanu në end ɓenjekax ɓend baxo rind xwëtaxën baŋo ar ŝenene Abëraxam, arafëna rafëna doxo. Ɓari Kaxanu axo watënd na ɓeỹ ɓën mondako. 3 Ado enimin, ax gi ex na nde are rek Oñëgw Omënëk ok: «Abëraxam axwëta xwëta baŋo Kaxanu mëne ari ko ri er ɓeƴa baŋo in. Ata Kaxanu xwët këŋo ar ŝenene.» 4 Ax gi ex na nde ar kë riyenind an acosa ko ŝotënd? Er këno ŝosënd in er ỹapëk ex, ano yëlënd na ayël fo. 5 Ɓari ar ɓayik ỹow̃eỹ axo di ex na an do eŋo kwëta axwëta fo Kaxanu, mëŋ ar këɓi yëlënd or ŝenene ɓësëmbak an, në end ekwëta edexëm elo këŋo w̃ënën Kaxanu. 6 Ata Dafid, onënga or ar w̃ënën këŋo Kaxanu ol xarak ɓenjekax axo di ex na an ko ỹëw̃ënd:

7 «Nëngandëraleɓi ɓër seɓan këɓi Kaxanu ɓamena ɓën,

Nëngandëraleɓi ɓër rëxëtën këɓi ɓeñëŋënax ɓën.

8 Nëngandëraleŋo aw̃endëran an gayikako Axwën an aŋo nëp ex na!»

9 Do onënga olo or ɓëxacëxac ɓën fo nde ex? Ɓëxacërëx ɓën cëŋ, aɓi nëngandërand na nde mondako fo? Ax gi ex na nde are këne rende mëne Abëraxam, ga xwëta ɓaŋo Kaxanu hixën ko ar ŝenene? 10 Awa nand fe hi baxo ar ŝenene? Ba and hi baxo axacëxac aŋ nde? Adokiŋ! And hi baxo axacërëx aŋ. 11 Eyo Abëraxam, ɗamana eno kac, hi baxo ar ŝenene ga xwëta ɓaŋo Kaxanu. Oxac olo amatinali fo bax mëne ar ŝenene hi ko. Ata elod yatijo hi ko axarëk ar ɗek ɓër këɓi xwëtënd Kaxanu ɓër ŝenene and këno xwëta aŋ ado ɓayik anëɓi kac ex na. 12 Abëraxam fo hik ɓëte axarëk ar ɓëxacëxac an, ɓër këŋo sëfëtelind gër ekwëta ed Kaxanu ɓën and ɓayik ano kac bana pere aŋ.

End ekwëta ed Abëraxam eŋ

13 Kaxanu ɓeƴa baɓi Abëraxam gë ɓërandëw̃ëra andexëm ɓën mëne ayël këɓi yël oxwën or ebar ol. Ga xwëta ɓaŋo Kaxanu ŝotaxën baxo or ŝenene olo, ax gi ex na ga sëf baxo acariya aŋ. 14 Angëmëne ɓër sëfëk acariya ɓën fo kë ŝot ɓeɓër ɓeƴa ko Kaxanu ɓën, ar këŋo xwëta axwëta fo an, aƴepeli këŋo ƴepeli. Er ɓeƴa ko in awo kë wo. 15 Ɓari ax gi ex na ako: Kaxanu, mbaŋ këɓi xoỹënënd ɓela ɓën gayik ani tëfënd na er rek Acariya in. Do gër ed ax gi ex na Acariya, amena ax gind na. 16 Awa paɓ gë ekwëta ed Kaxanu el hixënëk mondako, ex gixën oyekax, do ex ŋataxën er ɓeƴa baxo Kaxanu in gër ɗek andëw̃ëra and Abëraxam aŋ. Mondako hik gër ɓeɓër gër acariya, do gër ɓeɓër ekwëta ed Abëraxam, mëŋ ar ex axarëk ar ɓiyi ɗek an. 17 Enimin Kaxanu fel baŋo Abëraxam gër Oñëgw Omënëk: «Wëno yata ki eƴ gi axarëk ar ɓenëng ɓendanjëm». Ata gër ogës od Kaxanu, mëŋ ex axarëk ar ɓiyi ɗek an gayik mëŋ hi bax ar xwëta baŋo an. Aw̃a w̃a baxo mëne axanin këɓi xaninënd ɓëŝësëk ɓën dëŋ eni ɓaka eni gi ɓëɓëngw, do ɓeɓër elod ax gi ex na ɓën aw̃ac fo ko w̃acënd ex gi. 18 Abëraxam ayar yar baxo gër ed eyar ax gi bana, do xwëta këŋo Kaxanu. Ata në eŋo hixën ko axarëk ar ɓenëng ɓendanjëm ang fel baŋo Kaxanu gër Oñëgw Omënëk ak: «Mondako këni ỹëmb ɓërandëw̃ëra andeƴ ɓën✡.» 19 And fel ɓaŋo mondako aŋ, Abëraxam ɗam hi bax eŋo tëk ɓëniy keme. Aye nang baxo mëne ecës fo ɓayi baŋo. Do alindaw̃ Sara, ado ga hi baxo asoxari aɓoroxok anëka xuca baxo gër ecot ed itox. Mondako dëŋ ɓayi baxo ga xwëta këŋo Kaxanu mëne ayël këɓi yël er ɓeƴa baɓi in. 20 Ɓarikan paɓ gë eɓeƴa ed ɓeƴa baŋo ayël këŋo yël itoŝan el, oŋëpëgënan ax gi bana gë tëkër ak gër emëkw ed Abëraxam, gayik axwëta xwëta baŋo Kaxanu. Ata mondako ŝanaya bax gër ola orexëm enjaran end Kaxanu eŋ. 21 Aye fëni ɓaŋo mëne er ko ɓeƴa Kaxanu in gë panga indexëm iŋ axor ko xor exo di. 22 Ata mëŋ ỹëgw këni end Abëraxam eŋ mëne gayik aw̃a w̃a baxo xwëtaxën ɓaŋo Kaxanu ar ŝenene. 23 Ɓarikan, ax gi ex na mëŋ gaɓat kë hi ar ŝenene an ang ỹëgw këni ak: «Kaxanu xwët baŋo ar ŝenene.» 24 Ɓiyi ɓëte gër ogës odexëm ɓër ŝenene xwët këɓo ga w̃a këne ako mëne mëŋ dëŋ xanin këŋo gër ecës Yesu, Axwën areɓi an. 25 Kaxanu, gër otaxan od ɓela sëɓ ɓaŋo Yesu exo cës në end ɓeñëŋënax ɓendeɓi. Ɓëte, xanin këŋo gër ecës ene cotaxëne ɓiyi ɓër w̃a këne endexëm ɓën or ŝenene ol.

5

1 Awa ɓiyi ga xwëta kënëŋone Kaxanu hixën këne ɓër ŝenene. Anëka ŝot këne aketëxeta aŋ gë mëŋ gë Yesu Kërisët, Axwën areɓi an. 2 Në endexëm ŝotaxën këne oyekax or Kaxanu ol. Ata gë oyekax olo xemëna këne xali gërëgako. Mëŋ ex, në nëngandëraɓo ga këne yarënde ako akey and këne ɓare gër enjaran endexëm aŋ. 3 Ado ang këne soroye yo nëngandëraɓo gayik anang nang këne mëne toro iŋo këɓo sëƴalind eɓuŋa el. 4 Ga ɓuŋa këne nangaxën këne mëne axem xem këne do gë ekemënan elo këne yaraxënënde er ɓeƴa ko Kaxanu ayël këɓo yël in. 5 Eyar ed këne yarënde el aɓo ƴepeli na, Kaxanu, gë Angoc Amënëk aŋ yël këɓo aŋana andexëm aŋ gër ow̃ëkw oreɓi. 6 Enimin, nand sitara bane na, nand ɓayi bane ɓërangoỹëra and gë Kaxanu na, ŝës ko Kërisët në endeɓi and h̃atan këŋo aŋ. 7 Mbaŋ ƴëkak ewat ed ar hik aw̃elëk ar exo cës në end aŝandaw̃ ado exo gi aŝandaw̃ ajo ar ŝenene. Ɓamat ala exëna ar w̃adox exo cës në end aŝandaw̃ ar kë rind ɓenjekax ɓendanjëm. 8 Ɓarikan, amëd and ɓayi bane ɓiyi ɓëw̃endëran aŋ, aw̃asin w̃asin këɓo Kaxanu yëgwe këŋo ɓalënd endeɓi eŋ ga w̃a ko exo cës Kërisët në endeɓi. 9 Do gayikako në end oŝat or Asëñiw̃ xwëtaxën këɓo Kaxanu gërëgako ɓër ŝenene, mondake ɓayik aɓo pexën na yatir akey and kiti? 10 Gayikwa angëmëne and hi bane ɓërangoỹëra and Kaxanu aŋ, wëlër këne gë mëŋ gë ecës ed Asëñiw̃ el, kaŝ fo këɓo fexën paɓ gë aniyan and Asëñiw̃ aŋ, gayikako awëlër wëlër këne gë mëŋ. 11 Ado nëmëc na këɓo nëngandërand end Kaxanu eŋ gayik në end Yesu Kërisët, Axwën areɓi eŋ, wëlëraxën këne gë mëŋ gërëgako.

End Adam aŋ do gë Yesu eŋ

12 Në end amena and ala aɓat, Adam, ƴowaxënëguk eñëŋënax eŋ gër ngwën ro. Eñëŋënax eŋ w̃ëlaliwëk ecës el, do ecës el lëk këɓi ɗek ɓela ɓën gayik ɗek fo w̃endëra këni. 13 Ata eñëŋënax eŋ xulëk ngwën iŋ, ɓari Kaxanu abaɓi xiti na ɓela ɓën xali yëlëgu këŋo acariya aŋ Moyis. 14 Ɓarikan, elod amëd and w̃endëra ko Adam xali nand h̃atëguk acariya and Moyis na, ecës el xëda baɓi ɓela ɓën ado ɓayik ano mëŝen bana Kaxanu ang Adam ak. Ata Adam ijo, amatinali and ar bax ƴowënd an fo hi baxo. 15 Oyël or w̃ëlawëk oyekax or Kaxanu ol ax cilar ex na gë tëkër ak gë er w̃ëlawëk amena and Adam in. Ado ga ỹañëk ecës el gër ɓela në end amena aŋo, er w̃ëlawëk oyekax or Kaxanu paɓ gë Yesu Kërisët in xucak panga iŋ. 16 Oyekax or ko yëlënd Kaxanu ol xurik ex këɓën, gë amena and ala aɓat and nëpaxën këɓi ɓëranjëm aŋ. Ata në end oyekax olo këɓi xwëtaxënënd Kaxanu ɓëranjëm ɓër ŝenene, ado ga ỹëmbëk ɓamena ɓandeɓën ɓaŋ. 17 Gayikwa paɓ gë ala aɓat, gë amena and ala aɓat, xëñaxënëk ecës el gër ngwën. Ɓarikan paɓ gë Yesu Kërisët gaɓat, këni ŝotaxënënd ɓela ɓën nëmëc oyekax or Kaxanu ol: ayël fo këɓi yëlënd ɓenjekax ɓeŋ do këɓi xwëtënd ɓër ŝenene, do awun këni wunëɗ gër aniyan paɓ gë Yesu Kërisët gaɓat.

18 Awa Kaxanu në end amena amat nëpaxën këɓi ɗek ɓela ɓën. Ɓëte në end andixa and ŝenene amat këɓi yël or ŝenene or kë yëlënd aniyan ol. 19 Enimin ga w̃ëŝi ko ala aɓat, hixën këni ɓew̃endëran ɓela ɓëranjëm. Ɓëte ga w̃a ko ala aɓat kë hixën ɓër ŝenene ɓela ɓëranjëm. 20 Xarak acariya aŋ er ƴowëk ex ñëmbaxën eñëŋënax eŋ gër ɓandixa ɓand ɓela. Ɓarikan gër ed ỹëmbëk eñëŋënax kë ỹëmbërënd kaŝ oyekax or Kaxanu ol. 21 Mondako ỹañëk eñëŋënax eŋ xali wëña këɓi ɓela ɓën gë ecës el. Ɓëte mondako fo ỹañëk oyekax or Kaxanu ol gë or ŝenene ol eni cotaxën ɓela ɓën aniyan and din aŋ paɓ gë Yesu Kërisët, Axwën areɓi an.

6

1 Gërëgako eyeƴan nde ɓayik na? Ba ene kwëndaye ɓeñëŋënax nde ex ñëmbëraxën oyekax or Kaxanu ol? 2 Ɓëtëdëŋ! Ɓiyi ɓër ŝës këne në end eñëŋënax ɓëjo, mondake këne liyaye gë eñëŋënax eŋ? 3 An nang ex na nde xoɓuyi or ɓuyi kënëɓo ol w̃acayak mëne anëka ɓar këne gë Yesu Kërisët gër ecës edexëm? 4 Awa xoɓuyi olo w̃acayak mëne anëka wëg kënëɓo gë Kërisët. Ata Faba Kaxanu gë panga indexëm iŋ xanin këŋo gër ecës. Do ɓëte gë panga iŋo fo këɓo yëlënd ene ɗiyaye aniyan angaŝax aŋ. 5 Enimin, gayikako aɓar ɓar këne ecës el gë Kërisët, aɓar këne ɓare ɓëte gë mëŋ gër ekani ed gër ecës. 6 Anang nang këne mëne nand fika këno Yesu na, ola osëmbak oreɓi ol fikali këni, ex dëxëtaxën gër aniyan andeɓi eñëŋënax end rëw̃eli kënëɓo eŋ. Mëŋ ex, ɓiyi ane ɓayiye na okaɗëp od eñëŋënax. 7 Gayikwa ar ŝësëk an ar ŝenene hi ko, aŝapër ŝapër këni gë eñëŋënax eŋ. 8 Gayikako ɓiyi gë Kërisët ɓar këne gër ecës edexëm, awa kwëtanëŋone mëne gë mëŋ këne liyaye ɓëte. 9 Ax gi ex na nde anang nang këne mëne Kërisët axani xani ko gër ecës do ɓëte din axo cës na, ecës el ax kor na eŋo bëña? 10 Amat fo ŝës ko ex dëxëtaxën eñëŋënax eŋ gër ola or ɓela. Gërëgako gër aniyan andexëm er h̃an ko Kaxanu fo ko rind. 11 Ata wën ɓëte watayayindën ang ɓëŝëk fo paɓ gë eñëŋënax eŋ. Ɓëte watayayindën ang ɓëɓëngw ɓër kë rind er h̃an ko Kaxanu fo gayikako gë Yesu Kërisët ɓar kën aniyan aŋ. 12 Awa kërex ɓayi na ga wëña këŋun eñëŋënax eŋ. Këren ɓayi na ga sëf kën oñandi oñëŋënax od eman ok. 13 Wal ir eman endewën giɓatak këreƴ yëlaya na gër eñëŋënax, ang eyënga ed osëmbak fo. Ɓarikan, yëlayayin wën dëŋ gër andiyen and Kaxanu, ang ɓër kë liyand ɓër xaniwëk gër ecës fo. Do wal ir ɓeman ɓendewën ir ex yo yëlino Kaxanu gë ɗek ɓeman ɓendewën ak ang eyënga ed or ŝenene fo. 14 Kaxanu gë oyekax orexëm ol lëkaya këŋun, an ɓayi ex na ga wëña këŋun acariya aŋ. Mëŋ ex, këren ɓayi na ga wëña këŋun eñëŋënax eŋ.

End ediyenin ed er ŝenene eŋ

15 Awa ine ngwa ex? Ba asëk aw̃endëra fo nde hi këɓo gayik paɓ gë oyekax ol ser këne gë Kaxanu, do ax gi ex na paɓ gë acariya aŋ. Ɓëtëdëŋ! 16 Anang nang kën mëne and këno sëf ala do en dind ang ỹandi këŋo ak, aw̃a w̃a kën eŋun bëña. Mëŋ ex, gërëgako tanayin: angëmëne eñëŋënax eŋ sëf kën, ecës el kën ŝot. Do angëmëne Kaxanu sëf këno ata këŋun xwët ɓër ŝenene. 17 Ɓarikan në end oyekax or Kaxanu eŋ, wën ɓër ebax okaɗëp od eñëŋënax ɓën, aw̃a w̃a kën gë emëkw el ɗek, en tëf er kë rend osëƴali or seɓënan kënun in. 18 Ga racët këŋun ako gër eñëŋënax, anëka hi kën okaɗëp od or ŝenene. 19 Ga sitara kën këme xafëxafinaxënënd mondako er këme rend in. Enimin, ayëlaya yëlaya ban gë ɗek ɓeman ɓendewën ɓeŋ gër oɓuyaraxik do gër eñëŋënax, mëŋ ban rixënënd eñëŋënax eŋ. Gërëgako yëlayayin gë ɗek ɓeman ɓendewën ak, ang okaɗëp fo gër ema end ŝenene en gixën ɓëw̃ënëk. 20 Gayikwa and hi ban okaɗëp od eñëŋënax aŋ, aban xor na en di end ŝenene eŋ. 21 Do inew̃a ban ŝotënd? Ax gi ex na nde ɓecëfënaxik ɓend kë h̃atelind gër ecës fo ŝot kën? 22 Ɓarikan gërëgako ga ŝan kën ako gër mbëña ind eñëŋënax do hi kën okaɗëp od Kaxanu, ɓandixa ɓandewën ɓaŋ ɓand ow̃ënëk ex, do gër aniyan and din kën h̃ata. 23 Acosa and ar watak edi ed ɓeñëŋënax aŋ ecës el ex. Ɓarikan, er ko yëlënd ayël fo Kaxanu in ex, aniyan and din and paɓ gë eɓar ed ɓar kën gë Yesu Kërisët, Axwën areɓi el.

7

End amatinali and eñër eŋ

1 Ɓëmaỹe, wën ɓër nangëk aye acariya hi kën. Ax gi ex na nde anang nang kën mëne ala an nand ɓayi ko aɓëngw na fo këŋo sërand acariya aŋ? 2 Ax gi ex na nde mondako ex end asoxari ar ỹër këno eŋ? Acariya aŋ asëra këŋo sërand gër eñër and ko liyand icën indexëm aŋ. Ɓarikan and ko ŝës icën aŋ, axo ɓayind na ga sëra këŋo acariya aŋ. 3 Angëmëne eni ɗaki gë asoŝan aŝëxe xarak icën indexëm iŋ aɓëngw ɓayi ko, orekar ko rind. Ɓari and ko ŝës icën aŋ ado eni ñërërëx gë asoŝan aŝëxe axo dind na orekar. Amëd aŋo anëka seɓët këŋo acariya aŋ. 4 Ata ɓëmaỹe, ako fo ex endewën eŋ. Nand ŝës ko Kërisët gër kërëwa na, wën ɓëte aŝës ŝës kën eŋun teɓëtaxën acariya aŋ. Awa ga xani ko gër ecës, mëŋ xwën këŋun ene dixënënde ɓenjekax ɓend h̃an ko Kaxanu. 5 Gayikwa and wëña baɓo oñandi od eman aŋ, acariya aŋ bax ŝërëƴëtënd ɓetëmbak ɓend gër ola oreɓi ɓeŋ mëŋ bane rixënënde ɓend kë w̃ëland gër ecës ɓeŋ. 6 Ɓarikan gërëgako, Kërisët aracët racët këɓo gër mbëña ind acariya, ane bo ex na gër mbëña ind acariya akarëk. Gayikwa aŝës ŝës këne paɓ gë acariya and ri baɓo okaɗëp aŋ. Gërëgako gër owun oxaŝax or Angoc Amënëk hi këne.

End andiyen and acariya eŋ

7 Awa eyeƴan nde ɓayik na? Eỹëŋënax nde ex Acariya aŋ? Ɓëtëdëŋ! Paɓ gë acariya aŋ ga nang këme wa er ex eñëŋënax in. Enimin, ame nang dona er ex eñangen el kido ax de bana acariya aŋ: «Eñangen ed er xwën ala aŝandax in ax ye ex na✡.» 8 Ata eñëŋënax eŋ w̃eɗëk er rek acariya in do lënan ke eñangen ed ɓeɓëranjëm el. Kido acariya ax gi bana, eñëŋënax eŋ axe bëña dona mondako. 9 Wëno aɓëngw ebame, and ɓayik acariya ax gi bana aŋ. Ɓarikan, and h̃atëguk apela aŋ, eñëŋënax eŋ liyak. 10 Amëd aŋo ŝës këme wëno. Ata apela and hi bax exe mëlanëgu aniyan aŋ w̃ëlanëgu ke ecës el. 11 Ata amëd aŋo w̃ëlak eñëŋënax eŋ, w̃eɗëk apela aŋ, yifa ke do lën ke gër ecës. 12 Acariya aŋ ew̃ënëk ex, apela aŋ ɓëte ew̃ënëk ex, er ŝenene ex, do eyekax ex. 13 Awa do eyekax in nde w̃ëlanëgu ke ecës el? Ɓëtëdëŋ! Eñëŋënax eŋ wa law̃ ke gë er yek in. Mondako ŝanayak mëne enimin eñëŋënax eŋ er ax ye ex na ex ga w̃eɗëk apela aŋ law̃axën ke.

End gër ola or ala eŋ

14 Enimin, anang nang këne mëne acariya er Angoc and Kaxanu ex. Ɓarikan gë ola oram ol, ala fo hi këme, ar fanayak gër eñëŋënax. 15 Enimin, er këme rind in ame nangënd na. Er ŝus këme in këme rind, do këme sëkwanënd er ỹandi ke in. 16 Angëmëne axe ñandi ex na me di ɓeɓër këme rind ɓën, në ecanaya ex aw̃a w̃a këme mëne acariya aŋ eyekax ex. 17 Eñëŋënax end ŝota ke eŋ kë rind eŋo, ɓari ax gi ex na wëno. 18 Anang nang këme mëne enjekax eŋ ax gi ex na gër ndam, mëne ngëŋ gër eman endam. Gayikwa axor ex exe ñandind me di enjekax eŋ, ɓari ame korënd na enjekax eŋo. 19 Eñëŋënax end ŝus këme eŋ këme rind do enjekax end ke ỹandind me di eŋ ame dind na. 20 Angëmëne me dind end ŝus këme eŋ, eñëŋënax end ŝota ke eŋ kë rind, ɓari ax gi ex na wëno. 21 Awa wëno acariya aŋo wat këme: nand ke ỹandi yo me di enjekax na, eñëŋënax eŋ ke weɗind. 22 Aye ke nënganënd gëɗ gër yomb iram end Acariya and Kaxanu eŋ. 23 Ɓarikan, acariya acëxe sëra ke na do ke w̃erelind gër onden ondam xali ke lënanënd eñëŋënax eŋ. 24 Ɗek xata ke wëno! Noỹo wa kë racët eman endam end ke w̃ëland gër ecës eŋo? 25 Cëkwanëŋone Kaxanu paɓ gë Yesu Kërisët, Axwën areɓi an! Awa mondako dëŋ hi këme gër onden ondam xaɗëp ir acariya and Kaxanu, ɓarikan gë eman endam eŋ hi këme xaɗëp ir acariya and eñëŋënax.

8

End eɗiya ed gë Angoc and Kaxanu eŋ

1 Awa gërëgako, ɓër ɓar këni gë Yesu Kërisët ɓën kiti aɓi ɓayi ex na. 2 Enimin, and këni ɓar ala gë Yesu Kërisët aŋ, Angoc Amënëk and këŋo yëlënd aniyan aŋ kë nëmband ex gi acariya andexëm aŋ. Wëno acariya aŋo racët ke, aɓayi ex na ga wëña ke eñëŋënax eŋ do gë ecës el. 3 Eŋo acariya aŋ ax kor bana ex di gayik ɓela ɓën asitara sitara këni gër ola oreɓën. Ɓarikan Kaxanu axor xor ko exo di eŋo: law̃ëneliw këŋo Asëñiw̃, gë eman end wëndërëk gë end ɓëw̃endëran eɓi dacëtaxën gër eñëŋënax. Mondako xiti ko eñëŋënax end ŝota baɓi ɓela eŋ. 4 Mondako ri ko Kaxanu ene cotaxëne gër ola oreɓi or ŝenene or paɓ gë acariya ol ɓiyi ɓër këne liyande ang këɓo xaɗacënd Angoc Amënëk ak, xarak ax gi ex na ang këŋo ỹandind eman ak. 5 Enimin, ɓër kë rind ang këɓi ỹandind ak fo ɓën, oñandi od eman ok këni rind. Ɓarikan ɓër w̃ak eɓi kaɗac Angoc Amënëk ɓën ɓend ŝenene këni rind. 6 Ar xwëndak end oñandi od eman an, gër xoɗux ko ƴend. Ɓarikan ar w̃ak eŋo kaɗac Angoc Amënëk an, gër aniyan and oɓetak ko ƴend. 7 Eyo, Kaxanu mbaŋ këɓi ŝusënd ɓër xwëndak end oñandi od eman ɓën. Ani tëfënd na acariya and Kaxanu aŋ. Ɓëte ado eɓi ñandido eni tëf in, ola oreɓën ol dëŋ kë sëkwan. 8 Do ɓër w̃ëña këɓi oñandi od eman ɓën ani korënd na eni di er h̃an ko Kaxanu in.

9 Ɓarikan wën an ɓayi ex na ga ŝota këŋun oñandi od eman ok, Angoc and Kaxanu aŋ këŋun xaɗacënd angëmëne enimin gër ola orewën lëg ko. Ar ɓayik aŋo cot ex na Angoc and Kërisët an axo gi ex na arexëm. 10 Angëmëne Kërisët alëg lëg ko gër ola orewën gayik ɓër ŝenene hi kën, Angoc Amënëk aŋ ayël këŋun yël aniyan aŋ ado ex cës eman endewën eŋ. 11 Kaxanu xanin këŋo Yesu Kërisët gër ecës. Angëmëne Angoc andexëm aŋ alëg lëgëk gër ola orewën, Kaxanu, mëŋ ar xanin këŋo Kërisët gër ecës an, aliyan ko liyan ɓeman ɓendewën ɓend kë ŝëŝ ɓeŋo, gë Angoc Amënëk and lëgëk gër ola orewën aŋ. 12 Ɓëmaỹe, ang ɓër gë añomëx fo hi këne, ɓari ax gi ex na ɗe eman eŋ do gë oñandi odexëm ok ỹomëxa kënëɓene. Mëŋ ex kërene ɓayiye ex na ga këne liyande ang këɓo ỹandind ak. 13 Angëmëne wën aliya kën liyand ang ex oñandi od eman ak, anemi kën nemi. Ɓarikan, angëmëne gë panga ind Angoc Amënëk iŋ kën law̃ënd ɓamërëw̃ëra ɓañëŋënax ɓandewën ɓaŋ, aŝot kën ŝot aniyan and din ir din aŋ. 14 Enimin, ɗek ɓërëw̃ak oxaɗac or Angoc Amënëk ɓën, oɓaŝ or Kaxanu hi këni. 15 Kaxanu aŋo ñandi ex na en gi ang oxaɗëp fo do eno yëdand. Ɓarikan gë Angoc Amënëk yata këŋun en gi oɓaŝ orexëm. Angoc aŋo nangën këɓo mëne aỹap ỹapëk enëŋo macënde Kaxanu: Aba! (Faba!) 16 Angoc Amënëk aŋ dëŋ hik sede ireɓën in do këɓo felënd gër onden ondeɓi mëne oɓaŝ or Kaxanu hi këne. 17 Do angëmëne oɓaŝ or Kaxanu hi këne, axwën xwëne këne ɓiyi ɓëte er xwën ko in, gwër fo gë Kërisët. Ɓarikan afo ene yëxwe gër ga ƴëkak yo toro indexëm iŋ mëŋ këne ŝotaxëne enjaran endexëm end këŋo yël Kaxanu eŋ.

End oɓetak or ecan ecan eŋ

18 Wëno aye fëni ke mëne gër ga këne soroye yo gër aniyan and gërëgako, toro iŋo ax cilar ex na gë enjaran end fenin këɓo Kaxanu eŋ. 19 Ngwën ind ri ko Kaxanu iŋ ɗek nëkan këŋo ex ŋatëgu amëd and kë ŝanaya ola or yël këɓi Kaxanu oɓaŝ orexëm ol. 20 Enimin, er gë ofëcak këm in w̃ëñak ngwën ind nëcëtëgu ko Kaxanu iŋ, xarak ax gi ex na ɗe ga ỹandi baŋo hixënëk mondako. Në end ar lënan këŋo eñëŋënax an hixënëk mondako. Ɓarikan eyar ed këne yare exëna. 21 Ngwën iŋ aŝëni ŝënik gë onënga fo amëd and këŋo racët Kaxanu gër oxaɗëp or ɓeñëŋënax aŋ. Amëd aŋo kë ɓakaw enjaran eŋ, do gë oxwën or oɓaŝ or Kaxanu ol gër ebar ro. 22 Anang nang këne mëne ngwën iŋ ɗek në eŋw̃ëcar ex, në etoro ex ang asoxari ar orëw̃ fo. 23 Ɓëte ɓiyi ɓër ỹana këɓo Kaxanu monjël Angoc Amënëk ɓën aw̃ëcar këne w̃ëcar nde gër ojomb odeɓi. Aŝëni ŝëni këne exo ŋata Kaxanu eyata ed yata këɓo el do gë apexa and eman endeɓi aŋ. 24 Gayikwa gë eyar ed ŝot këne el fexaxën këne. Xarak ga wat këne watënde er bane yarënde in, ax bo ex na eyar: er këne watënde in ayar nde këne yare ɓëte? 25 Ɓarikan angëmëne ayar këne yarënde er ɓayik ane watënde na in, aŝëni këne ŝëninde gë ekemënan. 26 Ɓëte Angoc Amënëk aŋ fo këɓo rëcand gër ositara oreɓi. Gayikwa ane nangënd ex na er ỹapëk ene karande and këne ŝalerand aŋ. And këɓo xaranënd aŋ aw̃ëcar ko w̃ëcarënd do ala ax kor na eŋo tëfëteli. 27 Do Kaxanu mëŋ ar kë watënd er ex gër ow̃ëkw in, aye ko nangënd er ex gër anjëlan and Angoc in. Ang këŋo ỹandi ak këɓi xaranënd ɓërëw̃ak end Kaxanu ɓën. 28 Anang nang këne mëne er këɓi hi yo gër aniyan andeɓën ɓër h̃an këŋo Kaxanu ɓën, ɓër yata këɓi ang fëna baxo ak ɓën, enjekax endeɓën ex. 29 Gayikwa ɓër yata këɓi ang fëna baxo ak ɓën, eni mëndëraxën gë Asëñiw̃ yata këɓi. Do Asëñiw̃ ar Kaxanu ajo mondako ko hi ikarëk iŋ gër ekun ed gë ɓëmaỹe ɓëndanjëm. 30 Ɓër yata këɓi elod anëka ɓën aw̃ac w̃ac këɓi; anëngwët nëngwët këɓi eni gixën ɓër ŝenene. Ɓëte ɓër nëngwët këɓi eni gi ɓër ŝenene ɓën yël këɓi enjaran endexëm eŋ.

End aŋana and Kaxanu eŋ

31 Ine këne ɓaŝe? Angëmëne gë Kaxanu ɓar këne noỹo kë hi arangoỹëra andeɓi an? 32 Asëñiw̃ dëŋ seɓ këŋo ŝës ko në endeɓi, aŋo ɓeŝeli ex na toro iŋ. Ax gi ex na nde gë oyekax orexëm ol ɗek këɓo yëlëra gë Asëñiw̃ ak? 33 Noỹo këɓo nagaŝandëra ɓiyi ɓër yata këɓo Kaxanu ɓën? Gaɓatak! Ɓër ŝenene hi këne gër ogës odexëm. 34 Noỹo këɓo nëp? Gaɓatak! Në endeɓi ŝës ko Yesu Kërisët. Ɓëte nëmëc na, xaniw ko gër ecës do ỹëpa ko gër liw̃ ir Kaxanu ƴaŋ gër orën. Fën këɓo xaranëxënd! 35 Noỹo këɓo ŝapëreli gë Afexën an ga h̃an këɓo ako? Toro iŋ nde, ba anjiỹ aŋ nde? Edixëra ed kënëɓo rixërand el nde, ba enjo eŋ nde? Oxaỹën ol nde, ba ecës el nde? Ba ecës ed mopoɗëtën gaf el nde? 36 Ba h̃ata nde kë h̃ata Oñëgw Omënëk od rek:

«Ga w̃a këmi endeƴ eŋ këɓo fecexënënd ecës el key yo key

Ang opeỹ od eŋaŝ fo kënëɓo lasërand✡.»

37 Ɓarikan gër ɓeŋo ɗek, ɓiyi axor xor këne. Ỹoweỹ aɓo kor na eɓo capëreli gë aŋana and Kërisët aŋ. 38 Wëno mopëni fëni ke mëne ỹoweỹ ax kor na eɓo capëreli gë aŋana and h̃an këɓo aŋ: ax gi ex na ecës el, ax gi ex na aniyan aŋ, ax gi ex na omeleka ok, ax gi ex na ɓangoc ɓand wunëk ɓaŋ; ax gi ex na ɓend doro, ax gi ex na ɓend ecan, 39 ax gi ex na ɓeɓër fangak ƴaŋ gër orën, ax gi ex na ɓeɓër fangak gëɗ gër ebar. Er nëcëtëgu ko Kaxanu mëŋ dëŋ in ax kor na eɓo capëreli gë aŋana andexëm aŋ, ax kor na eɓo capëreli gë aŋana and w̃asinën këɓo paɓ gë eɓar ed ɓar këne gë Yesu Kërisët, Axwën areɓi el.

9

End ɓulunda ir Kaxanu eŋ

1 Wëno ar ɓar këmi gër Kërisët hi këme do ɗal in këmun felënd, ame nëgwëŝënd na. Ga ke xaɗacënd Angoc Amënëk aŋ këme nangaxënënd ɓëte gër onden ondam mëne ɗal ex. 2 Mbaŋ wëlandëra ke do laŋ ke ƴambënënd gër emëkw edam. 3 Gayikwa aỹandi ỹandi doxe me gi wëno dëŋ ar w̃e ke, ar ŝapër këni gë Kërisët, në end ɓëmaỹe ɓëndam, end ɓela ɓër nëng iram eŋ. 4 Ɓën ex Ɓëyisërayel ɓën, ɓën yata këɓi Kaxanu eni gi oɓaŝ orexëm do eni kwën enjaran endexëm eŋ, gë ɓanëkëra ɓaŋ, gë acariya aŋ, gë cale iŋ, do gë ɓeɓër ɓeƴa këɓi Kaxanu ɓela ɓën. 5 Ɓën ex oɓaŝ or ɓëxarëk ɓër Isërayel ɓër yata baɓi Kaxanu ol. Gër enëng endeɓën rëw̃ këno Kërisët ala, xarak Kaxanu ir wunëk gër ɓeỹ ɗek exo. Cëkwënëŋone din ir din. Amen! 6 Gayikako Ɓëŝëwif ɓëranjëm ani pex ex na ax gi ex na gayik Kaxanu axo di ex na er ɓeƴa baxo in, ax gi ex na ɗe ɗek oɓaŝ or Yakob ol hik enim enëng end Isërayel. 7 Ax gi ex na ɗek ɓër ex gër andëw̃ëra and Abëraxam ɓën hik oɓaŝ orexëm. Ax gi ex na nde Kaxanu fel ɓaŋo Abëraxam: «Ɓër andëw̃ëra and Isak ɓën fo hik ɓërandëw̃ëra andeƴ ɓën.» 8 Gër eyeƴan elo këne watënde mëne ax gi ex na ɓër ex oɓaŝ orexëm ɓën fo hik oɓaŝ or andëw̃ëra and ɓeƴa bano Abëraxam ol. 9 Enimin Kaxanu ɓeƴa ɓaŋo Abëraxam mondako: «Awa ŝana nand këme ɓakaw gë doro go na, alindax Sara anëka ki rëw̃ën lëmëta✡.» 10 Do mondako fo bax end ɓëŝa eŋ, oɗëmëta oki od rëw̃ kënëɓi Rebeka do gë Isak, axarëk areɓi ok. 11 Ɗamana eɓi dëw̃ Rebeka do eni di enjekax ba eñëŋënax Kaxanu yata baŋo aɓat, ang fëna baxo mëŋ dëŋ ak. Iyo ala ar këŋo yata Kaxanu an aŋo yatand na në end ga ri ko ɓandixa ɓandexëm. 12 Kaxanu afel fel baŋo Rebeka: «Lëmëta ixarëk in kë hi xaɗëp ir iɓeja in.» 13 Ang rek oñëgw omënëk ak:

«Wëno h̃an këŋo Yakob, do ŝus këmo Esawu✡.»

End yata ed ɓenëng ɓecëxe eŋ

14 Do gër endeƴ eŋo, ine këne reye? Osëmbak nde ex na gër Kaxanu? Ɓëtëdëŋ! 15 Ga felaxën baŋo wa Moyis: «Wëno end ar ỹandi ke exe kaỹënan eŋ ke xaỹënanënd, gër ar ỹandi ke me nënga an këme nëngand✡.» 16 Awa mëŋ ex, Kaxanu gaɓat këŋo yatand ar këŋo xaỹënan an, ax gi ex na ɗe ba ga ỹandi këŋo ala ajo, ax gi ex na ga xemëna ko. 17 Oñëgw Omënëk ok rek mëne Kaxanu fel baŋo Farawoŋ: «Wëno yata ki eƴ mun mëŋ këme nëcëtaxën gër aniyan andeƴ panga indam iŋ eni nangëraxën ɓela ɓën, ebar el ɗek, ow̃ac oram ol✡.» 18 Kaxanu axaỹënan këŋo axaỹënan ar ỹandi këŋo eŋo masin axaỹënan irexëm an këŋo w̃asinënd axaỹënan in, do ar këŋo ỹandi eŋo kemën gaf an këŋo xemënënd.

19 Axor ex eƴe mëka: «Inecëŋ këɓo fedënalixënënd Kaxanu? Enimin, ala ax kor na exo ŋëp er këŋo ỹandi Kaxanu exo di in?» 20 Do wëj noỹo wa hi këƴ xali kën ŝampërend gë Kaxanu? «Er ko ɓaƴënd aɓaƴ in aw̃ëka nde këŋo w̃ëkand ar këŋo ɓaƴënd an: “Inew̃a rixën këƴe mondako✡.” 21 Aɓaƴ an axo kor ex na nde exo dind ang këŋo ỹandind gë omak ond nega ko oŋ?»

22 Kaxanu aw̃asin w̃asin këɓi eɓuŋa etëm edexëm el ɓela ɓër ỹap bax eɓi wëcan oxoỹ orexëm do gë panga indexëm xali eni nemi ɓën. 23 Aỹandi ỹandi baŋo ex canaya mondako ang rafëk enjaran endexëm ak gër ɓër xëñëna baxo eɓi masin axaỹënan irexëm in, ɓër xëñëna baxo eɓi yël enjaran endexëm eŋ elod gër ỹanar ɓën.

24 Ata ɓiyi ex ɓër yata këɓo Kaxanu ɓën mar gër ir Ɓëŝëwif, mar gër ɓër ax gi ex na Ɓëŝëwif. 25 Eŋo ỹëgwaxën ko Ose:

«Ɓër ax gi bana ɓulunda iram ɓën,

këmëni w̃acëɗ ɓulunda iram.

Ɓër amëni ŋan bana ɓën,

ah̃an këmëni h̃anëɗ✡.»

26 Gër ed baxo rend Kaxanu ɓela:

«Wën an gi ex na ɓëram

kënëɓi ỹana enëɓi macënd oɓaŝ or Kaxanu.

Wëno Axwën ar aniyan an✡.»

27 Alaw̃ënel Esayi are re baxo end ɓulunda ir Isërayel eŋ:

«Ado ɓulunda ir Isërayel in eni ñëmb yo ang oỹiñi fo, ɓëfënëpëne kë fex.

28 Gayikwa, Axwën Kaxanu ɗek ko h̃ata eyeƴan edexëm el gër ebar ro, do aỹand ko ri✡.»

29 Ɓëte are re baxo Esayi gana-gana fo:

«Kido Axwën Ar ɓenga ɓend gër orën an

axo pit bana andëw̃ëra amat gër ɓulunda ir Isërayel

ala ax ɓayi dona ang gër ɓangol ɓand Sodom gë Gomor ak✡.»

End apexa and Isërayel eŋ

30 Awa ine ɓayik? Ɓër ax gi ex na Ɓëŝëwif ɓën, ɓër abax ŝala na eni gi ɓër ŝenene ɓën, ri këɓi Kaxanu ɓër ŝenene ga xwëta këno Yesu Kërisët. 31 Xarak Ɓëŝëwif ɓër bax ŝaland eni gi ɓër ŝenene paɓ gë acariya ɓën asëkwan sëkwan këni eni tëf er rek acariya in. 32 Inew̃a sëkwanaxën këni? Gayik gë ojaw̃ odeɓën ok bani ŝaland eni gi ɓër ŝenene, kwëtarëxe Kërisët. Men fokëraxën këni ekaỹ ed këɓi fokërënd ɓela el. 33 Ang ỹëgw ko Esayi ak:

«Ekaỹ xwët këme na gër Siyoŋ, ed këni fokërënd ɓela el.

Ekaỹ elo këɓi reɓënd.

Ɓarikan, ar kë w̃a endexëm an din aŋo cena na.»

10

1 Ɓëmaỹe er ỹandi ke gër emëkw edam do këmo xarand Kaxanu in, Ɓëŝëwif ɓën eni pex. 2 Wëno ar nang këɓi aye kë reƴand mëne mbaŋ këno ɓalëkënalind Kaxanu, ɓari ỹoweỹ aɓi pëni ex na endexëm eŋ. 3 Ɓën gë andeɓën këni ŝaland or ŝenene ol, ani nang gi ex na ba mondake ko rind Kaxanu eni gixën ɓela ɓën ɓër ŝenene gër ogës odexëm. Mondako h̃aca këni fëña ireɓën in ga seɓ këni ir Kaxanu in. 4 Gayikwa Kërisët fo xorëk exo di ɗek er rek acariya and Moyis in. Mëŋ ex ar kë w̃a yo endexëm an, exo gi ar ŝenene.

End apexa and gër Kërisët eŋ

5 Enimin, Moyis aỹëgw ỹëgw ko end or ŝenene or paɓ gë acariya eŋ: «Ar kë sëf ɗek er rek acariya in kë liya.» 6 Ɓaxëtin ang ko yeƴanënd end or ŝenene or paɓ gë ekwëta el: «Këreƴ de na gër emëkw edeƴ, noỹo wa kë ƴe ƴaŋ gër orën?» Eŋo, epedaliw ed Kërisët ex. 7 Ɓëte këreƴ de na: «Noỹo kë ŝëla gër wur ir gëɗ?» Eŋo enëcëtëgu ed Kërisët gër wur ɓëŝësëk ex. 8 Ɓaxëtin ɓëte er re ko Moyis in: «Eyeƴan el gër ndeƴ ex, gër etëỹ edeƴ do gër emëkw edeƴ.» Ata eyeƴan elo ex ed ekwëta ed këmi femërand el. 9 Enimin, angëmëne, gë etëỹ edeƴ el dëŋ, këƴ reƴand mëne Yesu ex Axwën an, do angëmëne gë emëkw edeƴ el, axwëta xwëta këƴ mëne Kaxanu axanin xanin këŋo gër ecës, afex këƴ fex. 10 Gayikwa and ko w̃a ala gër emëkw aŋ ko hind ar ŝenene gër ogës od Kaxanu, and ko reƴa gë etëỹ edexëm aŋ ko fexënd. 11 Oñëgw Omënëk ok are rek: «Ar këŋo xwëta yo Kaxanu, aŋo ƴepeli na.» 12 Gër Kërisët epitëndër ax gi ex na: Aŝëwif an do gë ar ax gi ex na Aŝëwif an araɓat hi këni. Ɓiyi ɗek Axwën aɓat xwën këɓo, mëŋ anënga nënga ko gër ɗek ɓër këŋo xëland ɓën. 13 Gayikwa ar kë xëla yo ow̃ac Axwën ol, afex ko fex.

14 Mondake cëŋ këno xëla ar ano kwëta ex na an? Do mondake këno xwëta wëlërëxe pere endexëm eŋ? Do mondake këni wël endexëm eŋ ɓëfemëra këm? 15 Do mondake kënëɓi ŝot ɓëfemëra angëmëne ala aɓi ɗaw̃ën ex na? Ang rek Oñëgw Omënëk ak: «Ɓon yek ewat ed ɓër kë ƴowënd gë eyeƴan ejekax el.» 16 Ax gi ex na ɗek fo w̃a këni Atëfëtan aŋ. Gër endeƴ eŋo are re ko Alaw̃ënel Esayi: «Axwën, noỹo wa w̃ak end femëra këmi eŋ?» 17 Awa ekwëta el, gër eyeƴan ed këne wëlënde kë xaniwënd do eyeƴan elo ed Kërisët ex.

18 Ɓarikan me mëka: Ɓëŝëwif ɓën ani wël ex na nde? Aye wël këni, Oñëgw Omënëk ok ga rek✡:

«Ɗek ebar el wëlik oniw̃ oreɓën ol

do eyeƴan edeɓën el, xali gër lëgëra ɓela.» 19 Me mëka ɓëte: Ɓulunda ir Isërayel in, afëni dëŋ nde fëni këɓi er wël këni in? Moyis ex aỹanar ar ỹëgwëk:

Aƴakëraxi këŋun ƴakëraxi në end enëng end këmun ŝëxwëndër eŋ.

«Axoỹënaya këni xoỹënaya në end ɓër ɓayik ane nang bana. 20 Do Esayi ayëxw yëxw ko exo deƴa:

Gër ɓër abaxe ŝala na ŝanaya këme,

gër ɓër abax w̃ëkara na endam w̃asinaya këme✡.»

21 Ɓarikan end Ɓëyisërayel eŋ, re ko:

«Laŋ këmëni lambacand ɓulunda in

ɓulunda iw̃ëŝik do ir xorëk ecampëre in✡.»

11

End Ɓëyisërayel eŋ

1 Awa aw̃ëka këme w̃ëkand: Kaxanu aỹaŋëta nde ỹaŋëta këɓi ɓulunda irexëm in? Adokiŋ! Wëno ɓëte Ayisërayel hi këme! ar andëw̃ëra and Abëraxam, gër ekun ed Beŋëŝame. 2 Ɓër yata këɓi elod gër ỹanar ɓën aɓi ỹaŋëta ex na. An nang ex na nde Oñëgw Omënëk od rek mëne alaw̃ënel Eli arendëra rendëra baxo end Ɓëyisërayel eŋ gër Kaxanu? 3 Are baxo rend: «Axwën, ɓangëɓ ɓandeƴ ɓaŋ yëlëtëra këni, ɓëlaw̃ënel ɓëreƴ ɓën law̃ kënëɓi. Wëno gaɓat ɓayik do këni ŝaland ene ɗaw̃ wëno ɓëte✡.» 4 Er yaka baŋo: «Aƴ nang ex na nde ɓësoŝan owëli ocongoki lëkaya këmëni ɓër elod ani poxi ex na gër eɗaŝ ed këni w̃acënd Bahal?» 5 Andamat gërëgako, afeni feni mar Ɓëyisërayel gë oyekax orexëm ol. 6 Ax gi ex na ba ri këni ỹeỹ yataxën këɓi. Kido ako hi bax, oyekax or Kaxanu ol ax gido na oyekax. 7 Ine këme re ɓëte? Er këni ŝaland Ɓëyisërayel in, ani cot ex na. Ɓarikan ɓër yata këɓi Kaxanu ɓën ŝotëk; ɓëŝëxen ɓën xemën këni ogaf ok. 8 Eno rek Oñëgw Omënëk ok✡:

«Kaxanu fëɗëk onden ondeɓën oŋ,

ɓangës ɓandeɓën ɓaŋ ax watënd na

ɓanëf ɓandeɓën ɓaŋ ax wëlënd na xali doro.»

9 Men rexën baxo Dafid:

«Ñambëran ind sëf këni iŋ

gilex amene gilex ebën

ed këɓi sëra eɓi kitixën Kaxanu.

10 Kulëleɓi ecamëɗan el eni nemëraxën

do dëngwënëleɓi or laŋ✡.»

11 Awa aw̃ëka këme w̃ëkand: Ba afokër nde fokër këni xali wëc këni or laŋ? Adokiŋ! Eŋo ax gi na gër aniyan! Ɓarikan në end amena andeɓën eŋ, ŝotaxën këni apexa aŋ, ɓenëng ɓecëxe ɓeŋ, eɓi ƴakëraxixën Ɓëŝëwif ɓën. 12 Awa angëmëne gë amena andeɓën aŋ ɓetaxën këni ɓela ɓër ɓenëng ɓecëxe, angëmëne gë angwëcen andeɓën aŋ yeraxën këɓi ɓela ɓën, awa nëmëc këni ɓeta and këni ŝot Ɓëŝëwif apexa aŋ.

End apexa and ɓenëng ɓecëxe eŋ

13 Wën ɓër ɓenëng ɓecëxe ɓën këmun rend: Wëno ex parëxanda ir Yesu in gër wën ɓenëng ɓecëxe, do mbaŋ këme rafënalind andiyen andam aŋ. 14 Eɓi ƴakëraxixën ɓër enëng endam ɓën do mëŋ këni fexaxën mar, angëmëne awënd wëndëk, këme rixënënd andiyen aŋo. 15 Gayikwa angëmëne eŋaw̃ëta ed h̃awëta këɓi Kaxanu Ɓëŝëwif el, hixënëk angwëlëra and mëŋ do gë ɓenëng ɓecëxe aŋ, inew̃a kë hi and këɓi ɓakan aŋ? Ax gi ex na nde ekani ed gër ecës kë hi?

16 Angëmëne ɓër xwën këɓi Kaxanu elod gër ỹanar ɓën ɓëw̃ënëk exëni, ɗek ɓër yata këɓi gërëgako ɓën ɓëw̃ënëk exëni ɓëte. Angëmëne atëx aŋ Kaxanu xwënëk gë oɗëmbët ak, awa gë oɗini ak ɗek xwën ko. 17 Ɓulunda ir Isërayel in ex añarëka and rëɗ ko Kaxanu aŋ, do Ɓëŝëwif ɓën exëni oɗini ok. Ɓarikan asaw̃ saw̃ ko oɗini odëmar. Do wëj ar ax gi ex na aŝëwif an, enini end añarëka amapuỹ hi këƴ, do Kaxanu ŝosali ki gër añarëka andëɗërëɗ. Gërëgako gë onomb ond kë ƴësëgund gër oɗëmbët od añarëka andëɗërëɗ oŋ këƴ nëtënd. 18 Këreƴ dafënand na wëj ar ŝosali ki aŝosali fo Kaxanu an. Ga rafëna këƴ rafënand, këreƴ kwëya na mëne enini fo hi këƴ, oɗëmbët ok lëɓina ki. 19 Ɓamat are këƴ re: «Ɓenini saw̃ ko Kaxanu ŝosalixën ke.» 20 Ɗal ex! Ɓarikan Kaxanu asaw̃ saw̃ këɓi ɓër ex ɓenini ɓën në end oŋëpëgënan odeɓën. Do wëj ga xwëta këƴo ɓayixën këƴ gër ed ŝosali këni. Awa yëdalo Kaxanu, këreƴ dafënara na. 21 Angëmëne Kaxanu asaw̃ saw̃ ko oɗini od añarëka andëɗërëɗ ok, asaw̃ ki asaw̃ wëj ɓëte. 22 Nangël mëne Kaxanu anënga nënga ko, ɓëte axeỹ xeỹ ko: axeỹ xeỹ ko gër ɓër w̃endërak, do anënga nënga ko gër ndeƴ angëmëne alëkaya lëkaya këƴ onënga orexëm ol. Awa angëmëne ax gi ex na mondako, wëj ɓëte saw̃ ki saw̃. 23 Angëmëne Ɓëŝëwif ɓën ani bo ex na ga këɓi h̃ëpëgënan, Kaxanu aŝot ŝot ko panga ind eɓi cosalixën gaŝëxe iŋ. 24 Do angëmëne wëj ar hi bax enini end añarëka amapuỹ an Kaxanu saw̃ëgu ki do ŝosali ki gër andëɗërëɗ xarak aƴ gi ex na enini end añarëka andëɗërëɗ, nangël mëne mbaŋ këŋo sax eɓakali ed oɗini od saw̃ baxo el.

25 Ɓëmaỹe, gayikwa axe ñandi ex na en nem end ŝonayak eŋo, këdi kën yëla mbaŋ reni kën. Gër ɓulunda ir Isërayel, mar axem këni xemënëk ogaf ok do mondako kë ɓayi xali eni pedër ɗek ɓër yata këɓi gër ɓenëng ɓecëxe ɓeŋ. 26 Amëd aŋo fo këni fex ɗek Isërayel in; eŋo ỹëgw këni:

«Afexën an gër Siyoŋ ko xaniw.

Ɓamena ɓand ɓërandëw̃ëra and Yakob ɓaŋ ko rexët.

27 Mondako kë hi eter ed këme ri gë ɓën el

and këmëni seɓan ɓeñëŋënax ɓendeɓën aŋ✡.»

28 Eyo paɓ gë Atëfëtan aŋ, Ɓëŝëwif ɓën ahi hi këni ɓërangoỹëra and gë Kaxanu, në endewën. Ɓarikan paɓ gë eyata el, Kaxanu ah̃an h̃an këɓi në end ɓëxarëk ɓëreɓën eŋ. 29 Gayikwa Kaxanu axo kanand na er ko yëlënd in ɓëte oyekax ol do gë etana edexëm el ax nëngwëtand na. 30 Enimin, ang bano w̃ëŝenënd Kaxanu wën ɓenëng ɓecëxe akarëk ak, Ɓëŝëwif ɓën aw̃ëŝen këno w̃ëŝen ɓëte. Do ɓarikan gërëgako, wën aŝot ŝot kën axaỹënan ir Kaxanu in, në end emëŝ Ɓëŝëwif. 31 Ɓëte andamat ex, gërëgako aw̃ëŝen këno w̃ëŝenënd Kaxanu, eŋo kaỹënanaxën Kaxanu endewën eŋ. 32 Gayikwa Kaxanu dëŋ seɓ baɓi ɓenëng ɓend ɓela ɓeŋ eno mëŝenënd, eɓi masinaxën axaỹënan irexëm in.

33 Ata Kaxanu ɓon raf ko, orenik orexëm ol, ɓanjëlan ɓandexëm ɓaŋ mbaŋ siw̃ëk! Er faỹ ko gër emëkw edexëm in, ang ko rind ɓeỹ ak, ala ax nangënd na. 34 Enimin, ala ax gi ex na ar kë nangënd ojëlan od Axwën ok, ala ax gi ex na ar hik afelëra arexëm. 35 Ala ax gi ex na ar yël këŋo ỹeỹ Kaxanu, do Mëŋ exo cena eŋo maŝën. 36 Ɓeỹ ɓën ɗek gër ndexëm xaniwëk paɓ gë mëŋ hik. Enjaran eŋ mëŋ xwënëk din ir din. Amen!

12

End aniyan angaŝax eŋ

1 Awa ɓëmaỹe axara xara këmun, gayikako Kaxanu axaỹënan xaỹënan këŋo endewën eŋ, kemënayin eno yël ɓeman ɓendewën ɓeŋ ang ŝaɗaxa iɓëngw, iw̃ënëk, ir ko h̃an fo. Mondako ex cale ind ang ỹapëk iŋ. 2 Këren ɗiyand na gër ngwën ro ang këni liyand ɓër aŋo kwëta ex na Kërisët ak. Ɓarikan teɓino Kaxanu exo nëngwët onden ondewën oŋ, eŋun pënixënënd er ỹandi këŋo en dind in: enjekax eŋ, gë er h̃an ko in do gë er ŝenene in.

3 Paɓ gë oyekax or yël ke Kaxanu ol këmun felaxënënd ala kala ang hi kën ak, dindëlexo gë oxor or ekwëta ed yël këŋo Kaxanu el, këren dafënarand na. 4 Enimin, ɓiyi eman emat fo ŝot këne. Ɓarikan gër eman eŋo owal odanjëm ɓarëk do wal ir ex yo gë andiyen andexëm ex. 5 Awa ɓiyi ado ga ỹëmb këne, eman emat hi këne gër Kërisët do aŝosar ŝosar këne ang owal fo andeɓi reɓi aŋ. 6 Ala kala gë anjëla pit hi ko, ang yël këŋo Kaxanu ak paɓ gë oyekax orexëm ol. Angëmëne ang hi këne ak ala yël këŋo na epemëra ed eyeƴan ed Kaxanu el, pemindëlexo gë ekwëta, ang rek eyeƴan elo ak. 7 Angëmëne eŋo yël andiyen and edëcara ed ɓela aŋ, kemënalexo eɓi dëcarand. Angëmëne osëƴali ex, tëƴalindëleɓi ɓela ɓën. 8 Ar yël këŋo ekemën ed ɓela an, kemënalexo eɓi kemënënd. Ar gë anjëla and eɓi yëlërand an, kemënalexo eɓi yëlërand ɓela ɓën gë oɓal osëm. Ar yël këŋo eɗëngweli ed ɓela el, ɗëngwelindëleɓi ŝenene. Ar yël këŋo axaỹënan an, dëcarayindëleɓi ɓela ɓën gë onënga fo.

9 Aŋana andewën aŋ gilex aŋana and ɗal. Cusin eñëŋënax eŋ, do ɗëkaleŋun enjekax eŋ. 10 End aŋana and gër aminëmëra and gër Yesu eŋ cëŋ, ɗëkërindën gë ow̃ëkw onëngax fo andewën rewën aŋ. Ala kala ɗëngwindëlexo gër epëɓ ed ɓoŝandaw̃. 11 Kemënayindën gë oɓal osëm, këreŋun kwëlarënd na. Caleyindën gë onden onjekax, do diyenindëno Axwën an ang okaɗëp fo. 12 Nëngandërayindëleŋun end er kën yarënd eŋ. Ɓuŋayindën sam en torond do caleyindën din. 13 Dëcarayindënëɓi okëreceŋ ocandax ok. Mëlayayindënëɓi aye ɓëliyer ɓën.

14 Calenindënëɓi ɓër këŋun rixërand ɓën, karanindënëɓi ɓenjekax, kërenëɓi karend na. 15 Nëngandërayindëleŋun andamat gë ɓër këɓi nëngandërand ɓën, tesindën gë ɓër kë sesënd ɓën. 16 Wëlërindën andewën rewën aŋ. Ñandiyindëleŋun en di ɓeɓër ɓak ɓën, këren yëland na wën ɓësëm hi kën. Këren yëland na ɓëte mëne wën fo ex ɓër nangërak ɓën.

17 Ala këreno maŝënënd na eñëŋënax end rin këŋun eŋ. Kemënayin en dind enjekax end këni h̃an ɓela ɗek eŋ. 18 Angëmëne awënd wëndëk, diyindën gë oxor orewën ol en cotaxën angwëlëra and gë ɓela ɗek aŋ. 19 Wën ɓëmaỹe ɓënd ke ɓalënd mbaŋ ɓëŋo këren kitindën na gë andewën ɓeỹ ɓën. Ɓarikan teɓënino Kaxanu oxoỹ ol, gayikwa aỹëgw ỹëgw këni:

«Wëno ki w̃aŝan!

Wëno kë w̃aŝënd eñëŋënax end këni rind eŋ, re ko Axwën an✡.»

20 Ɓëte are re ko: «Angëmëne ar xoỹër këŋun an xor këŋo enjo eŋ, yëlëlo er ko ƴamb in. Angëmëne men sel këŋo, yëlëlo exo ceɓ. Angëmëne mondako këƴ rind ata këŋo hi nangëde oyen or gë xoɗux xoɓ këƴ gër gaf irexëm✡.» 21 Bëñal eñëŋënax eŋ gë enjekax eŋ, ɓari kërexi bëña na ecëñëxët eñëŋënax eŋ.

13

End epëɓ ed ɓëlëngw eŋ

1 Ala kala pëɓindëleɓi ɓëlëngw ɓën gayik alëngw ar ex yo Kaxanu yël këŋo olëngw ol. Ɓëlëngw ɓër hik yo, Kaxanu këɓi yëlënd owun ol. 2 Gayikako mëŋ rëpënëk owun ol, ar këŋo xeƴënd olëngw an anëka këŋo w̃ëŝenënd Kaxanu. Ɓër kë h̃ëpënd eŋo ɓën awa Kaxanu anëp këɓi nëp. 3 Enimin, angëmëne enjekax këƴ rind, ɓemun ɓeŋ ani gi ex na monjëda. Ɓarikan angëmëne eñëŋënax këƴ rind, yëdalëɓi. Ba këreƴo yëdand na alëngw an nde ỹandi ki? Awa diyind enjekax eŋ ata ko h̃an endeƴ eŋ 4 gayik mëŋ ariyenin and Kaxanu hi ko eƴ dixënënd enjekax eŋ. Ɓari angëmëne eñëŋënax eŋ këƴ rind, yëdalo alëngw an gayik ax gi ex na mama fo ŝot ko ojaw̃ od exi kaɗac gë aƴambën in. Enimin, Kaxanu fana këŋo exo gi ariyenin ar Kaxanu gër ekaɗac ed ar kë rind eñëŋënax yo. 5 Mëŋ ex, aỹap ỹapëk eƴëɓi pëɓ ɓëlëngw ɓën, xarak ax gi ex na këdi ki xoỹën Kaxanu fo, ɓarikan ga nang këƴ mondako ỹapëk eƴ dind.

6 Gayikako ɓëriyenin ɓër gofërëne ɓën, Kaxanu këno riyeninënd mëŋ kën w̃eɗaxënënd ŝagale in. 7 Awa maŝino ala kala er ỹapëk eno maŝ in: meɗënino ŝagale in ar ỹapëk exo kana an; ar ỹapëk eno cos ỹeỹ an, cosino; ar ỹapëk eno yëda an, yëdayino; ar ỹapëk eno pëɓ an, pëɓino.

End eɓalër eŋ

8 Ala këren ɓayir na ỹeỹ ang ax gi ex na eɓalër ed andewën rewën el. Ar h̃an këŋo aŝandaw̃ aŋ anëka h̃ata ko er rek acariya in. 9 Enimin, ɓapela ɓaŋo: «Ax gi ex na mondi orekar ol, ax gi ex na monaw̃, ax gi ex na mondeka, ax gi ex na moñandi er xwën ko aŝandax in» do gë ɗek ɓand ɓayik ɓaŋ, gër eyeƴan elo ɓarëk: «Ɓalindëlexi end aŝandax eŋ ang ki ɓalënd end gaf ireƴ ak.» 10 Ar këŋo ɓalënd end aŝandaw̃ eŋ aŋo menan na: aŋana aŋ kë h̃atand er rek acariya in.

End omakaw ond Kërisët eŋ

11 Ɓalëkënaliyindën nëmëc ɓakey ɓaŋo gayikako anang nang kën ɓeɓër këne liyande gë okey oko ɓën: anëka h̃atëguk apëxëd and en nëngëta gër akwëɗ aŋ. Elod ga xwëta kënëŋone Kërisët, gërëgako xurik ex taxëgu akey and kë h̃ata apexa andeɓi aŋ. 12 Anëka w̃ëɗëk mbaŋ, gogo kë xey. Awa teɓëne ɓetëmbak ɓend këne rinde gër ecamëɗan ɓeŋ, do cuɗane ang acuɗ fo oỹënga or emer or angoɓen oŋ. 13 Ɗiyandëne ŝenene, gë end këne ŝonënde këm. Kwëỹëtane ekureliran el, gë oŝeɓ ol, gë asëk alakirand fo in, gë eñac eŋ, gë ɓatakëra ɓaŋ, do gë oƴakëraxi ol. 14 Matino Axwën Yesu Kërisët do din këren teɓ na eŋun ɗëngwëna oñandi od eman ok këdi kën wata ɓend këŋo eman nënganënënd ɓeŋ.

14

End enëpër eŋ

1 Mëlayayindëno aye ar sitarak gër ekwëta an, gë ecampëre këm. 2 Gako ang hi kën ako, ar xemëk gër ekwëta an afëni fëni këŋo mëne mëŋ axor ko xor exo ƴamb ɓeỹ ɗek. Ɓarikan ar sitarak an, ɓeɓëlëg ɓër wicëgu këni në andëɗa fo ko xor exo ƴamb, ax gi ex na ɓeỹ ɗek. 3 Ar kë ƴambënd ɓeỹ ɗek an, këreŋo cus na ar ɓayik ax ƴambënd na an. Do ar ax ƴambënd na an këreŋo nëp na ar kë ƴambënd ɓeỹ ɗek an gayik Kaxanu ɓën tak ɓëxi w̃ëlaya këɓi. 4 Wëj noỹo wa hi këƴ mëŋ këƴo nëpaxënënd ariyenin ir ala an? Xwëŝa ko gër andiyen ba wëc ko, Axwën arexëm an nangëk. Do axwëŝa wa ko xwëŝa gayik Axwën an axor ko xor eŋo kwëŝan.

5 Ang hi kën ako, aɓat exo yëland akey exëna and xucak ex këɓën, ajo exo yëland ɗek gwër fo xëɓënëk, ala kala paỹëlexo gër emëkw edexëm ang ko yëland ak! 6 Ar këŋo xëɓënanënd nëmëc ɓakey ɓandëmar an, eŋo pëɓaxën Axwën an ko rixënënd mondako. Ar kë ƴambënd ɓeỹ ɗek an, në end Axwën ko ƴambaxënënd gayik aŝëkwa këŋo ŝëkwand Kaxanu. Ar ɓayik ax ƴambënd na an, në end Axwën ɓayik axo ƴambëxënënd na gayik mëŋ ɓëte aŝëkwa këŋo ŝëkwand Kaxanu. 7 Enimin, gaɓatak ax ɗiyand na në end gaf irexëm fo. Ɓëte gaɓatak ax cësënd na në end gaf irexëm fo. 8 Angëmëne aliya këne liyande, në end Axwën këne liyande do angëmëne aŝës këne ŝësënde në end Axwën këne ŝësënde. Awa këne liyande ba këne ŝësënde, mëŋ xwën këɓo. 9 Angëmëne Kërisët aŝës ŝës baxo do xani ko gër ecës, exo gixën Axwën ar ɓëŝësëk do ɓëɓëngw rixën ko mondako. 10 Mëŋ ex wëj ine këƴo nëpaxënënd imaỹe indeƴ iŋ? Wëj ine cëŋ këƴo ŝusaxënënd imaỹe indeƴ iŋ? Enimin akey amat, ɓiyi ɗek ayaka këne yakaye gër kiti ind Kaxanu eɓo kitixën. 11 Ga ỹëgw këni:

«Wëno Axwën aniyan an rek,

ɓela ɓën ɗek afoxi këni foxi gër lëngw iram

do ala kala gë eyeƴan ed enëng endexëm el,

ko ỹana eŋo ɗuwand Kaxanu✡!»

12 Mondako këne yakaye aɓat aɓat gër lëngw ir Kaxanu ene deƴaxëne ba mondake bane liyande.

End eɗënan ed eñëŋënax aɓinëx eŋ

13 Awa kërene kitirënde na andeɓi reɓi aŋ. Ɓarikan calayindën en kwëỹëta edi ed er këŋo lënan eñëŋënax imaỹe indewën iŋ, do exo ɗif. 14 Wëno aye nang këme do fëni ke ga ɓar këmi gë Axwën Yesu, mëne eƴamb eƴamb eɓuyaraxik ax gi ex na. Ɓarikan angëmëne ala exëna ar kë yëland er hi bax exo ƴamb in eɓuyaraxik ex, awa eɓuyaraxik ex gër ndexëm, kërexo ƴambëɗ na. 15 Angëmëne në end eƴamb ƴamb këƴëŋo ŝëndënënd imaỹe indeƴ iŋ, awa aƴo masinënd na mëne aɓal ki ɓalënd endexëm eŋ. Këreƴëŋo nemin na imaỹe indeƴ iŋ në end er këƴ ƴambënd, xarak Kërisët në endexëm ŝës ko ɓëte. 16 Awa angëmëne ɓoŝandax arena kënun rena, këren ƴambënd na eƴamb ƴamb ed kën yëland wën ejekax ex. 17 Enimin owun or Kaxanu ol ex, end or ŝenene ex, gë end oɓetak ex, do gë end onënga paɓ gë Angoc Amënëk aŋ, ax gi ex na end eƴamb ƴamb, ba eŝeɓ-ceɓ. 18 Gayikwa ar këŋo sëfënd mondako Kërisët ang xaɗëp fo an, Kaxanu anëngan këŋo nënganënd endexëm eŋ do ɓëte ɓela ɓën anëngan këɓi nënganënd endexëm eŋ.

19 Awa calandëne ene diye er këɓo w̃ëlanëgu aketëxeta in do gë er këɓo xemën gër ekwëta ed Kaxanu andeɓi reɓi in. 20 Wëj këreƴ nëxen na andiyen and Kaxanu aŋ në end eƴamb ƴamb. Ɗal ex mëne eƴamb ƴamb ir ex yo emënëk ex, ɓari ax ye ex na eɗënan ed ala eñëŋënax el në end eƴamb ƴamb el. 21 Aye yek ekwëỹëta ed ɗek er këŋo lënan eñëŋënax imaỹe indeƴ iŋ, hik ỹas, hik ngoƴ do gë ɗek ɓeɓër ɓayik ɓën. 22 Ekwëta ed ŝot këƴ gër emëkw edeƴ el, ɓayilexi wëj fo gër lëngw ir Kaxanu. Nëngandërayindëleŋo ar ɓayik ax nëpayand na mëŋ dëŋ an gër ɓeɓër ko sanand exo ƴamb ɓën. 23 Ɓarikan ar këŋo h̃ëpëgënanënd an, anëp nëp këno gayik er ko rind in ax gi ex er gër ekwëta. Xarak ɗek er ɓayik ax gi ex na er gë ekwëta in, eñëŋënax ex.

15

End aminëmëra and gër Kërisët eŋ

1 Ɓëmaỹe, ɓiyi ɓër xem këne gër ekwëta ɓën, aỹap ỹapëk enëɓe ɓuŋanënde ɓëmaỹe ɓënd sitarak ɓëŋ, kërene calande na er këɓo nënganënd ɓiyi fo in. 2 Ang hi këne ak, ala kala calayindëlexo exo dind er këŋo nëngan aŝandaw̃ in, er yek do kë xemënënd gër ekwëta in. 3 Enimin, Kërisët abaxo ŝala na exo di er këŋo nënganënd mëŋ fo in. Ax gi ex na nde endexëm eŋ aỹëgw ỹëgw këni:

«Ocir od ɓër baxi ŝirënd ok,

wëno bane ŝirënd✡?»

4 Gayikwa ɗek er ỹëgw këni gër akarëk in, ɓiyi këɓo sëƴalind, ene cotaxëne er këne yarënde in, gë ekemëna do gë ekapina ed këɓo yëlënd Oñëgw Omënëk el. 5 Kaxanu, mëŋ ar këŋun rëcand en kemaxën do en kapinaxën an, këŋun yëlënd angwëlëra aŋ andewën rewën ang këŋo ỹapanënd Yesu Kërisët ak. 6 Ata mondako këŋun xet wën ɗek do eno cëkwënd gë oniw̃ oɓat Kaxanu, Sëm ir Yesu Kërisët, Axwën areɓi an!

End Atëfëtan aŋ gër ɓenëng ɗek eŋ

7 Awa mëlayarin wën ɓëte ang w̃ëlaya këŋun Kërisët ak në end enjaran end Kaxanu na. 8 Ga re këme Kërisët ƴow bax hi ko ariyenin ar Ɓëŝëwif do h̃ata ko ɓeɓër ɓeƴa baɓi Kaxanu ɓëxarëk ɓëreɓën ɓën ex watixën ɗal ir Kaxanu in. 9 Ɓëte aƴow ƴow baxo në end ɓër ax gi ex na Ɓëŝëwif eno ɗuwaxën Kaxanu në end axaỹënan irexëm ang rek Oñëgw Omënëk ak:

«Mëŋ ex, aŝëkw këmi ỹana mi cëkwënd gër Amara and ɓër ax gi ex na Ɓëŝëwif

do ayas këme yas ow̃ac oreƴ ol✡.»

10 Are re rek ɓëte:

«Wën ɓër ax gi ex na Ɓëŝëwif ɓën,

nëngandërayindëleŋun gë ɓër ex ɓulunda ir Kaxanu ɓën!» 11 Do ɓëte:

«Cëkwindëno Axwën an wën ɗek ɓër ax gi ex na Ɓëŝëwif ɓën!

Ɓenëng ɓend ɓela ɓeŋ ɗek cëkwindëleno✡.»

12 Aỹëgw ỹëgw ko ɓëte alaw̃ënel Esayi:

«Arandëw̃ëra and Isayi an kë ŝanayaw

Axani ko xani eɓi kaɗac ɓër ɓenëng ɓecëxe,

Do ɓër ɓenëng ɓecëxe ɓën,

ayar këni ỹana eni yarënd endexëm eŋ✡.»

13 Awa Kaxanu, mëŋ ar këno yarënd an, yëlëleŋun onënga ol gë oɓetak or ex yo ga xwëta këno ako. Do ang kën yarënd ak ɓaŝërël ex gë panga ind Angoc Amënëk iŋ!

End andiyen and Pol eŋ

14 Endewën eŋ cëŋ ɓëmaỹe, mo pëni fëni ke mëne gër ow̃ëkw orewën oyekax, gë orenik lëɓëk do mëne axor kën xor en pelërënd andewën rewën aŋ. 15 Ɓarikan gër ɓend mar, ayëxw yëxw këme ɗe mun ñëgwënëli mun kwitanaxën ɓend nang kën anang dëŋ. Mondako ỹëgwënëli këmun gayik wëno Kaxanu yata ke gë oyekax orexëm ol 16 me gi ariyenin ar Yesu Kërisët gër ɓër ax gi ex na Ɓëŝëwif. Axemëna xemëna këme ɗe gër andiyen aŋo, gër epemëra ed Atëfëtan and Kaxanu. Mondako këni yëlayaxën gër ndexëm ɓër ax gi ex na Ɓëŝëwif ɓën ang ŝaɗaxa ir këŋo nëngan, ŝaɗaxa ir ko w̃ënën Angoc Amënëk fo. 17 Awa ga ɓar këmi gë Yesu Kërisët këme xoraxënënd me cëkwaya në end andiyen and këmo rinënd Kaxanu na. 18 Kërisët kë riyenind paɓ gë wëno eni maxën end Kaxanu eŋ ɓela ɓër ax gi ex na Ɓëŝëwif ɓën, ỹoweỹ ame yëxw na me deƴa mëne wëno rik gë andam. Ata gë eyeƴan ed bamëni felënd el do gë er bame rind in riyeni ko 19 gë panga ind Angoc Amënëk iŋ, mëŋ bax w̃asinayaxënënd ɓecarax do gë ɓërëcaxik. Ga ỹanaw këme gër Yerusalem xali h̃atëgu këme gër ebar ed Iliri, asëfëtan sëfëtandëraw këmëni ɓela ɓën Atëfëtan and Kërisët aŋ. 20 Mbaŋ xemëna këme enangën ed Atëfëtan el gër ed ɓayik elod ani wël bana end Kërisët. Mondako riyeni këme këdi këme ɓëteli edëɗa ed ala aŝëxe. 21 Mondako rek Oñëgw Omënëk ok:

«Awël këni wël ɓër anëɓi tëfëtan bana ɓën,

Afëni këɓi fëni ɓër elod ani wël bana endexëm ɓën✡.»

22 Në end andiyen aŋo ɓayik ame korëli ex na ɓakëlëbëd ɓandanjëm mun nëngali. 23 Ɓarikan gërëgako, në er këme riyeni ax bo ex na gër owar oŋo, do ɓëniy rik elod ga ỹandi ke xali me ƴeli gër ndewën. 24 And këme ƴend ond gër ebar ed Esëpañ aŋ, yëla këme awatër këne watëre me kucaxënëx. And këɓo xeyëra ɓakey do exe nëngandëra tëkër na gër ndewën aŋ, ata laŋëtax done.

25 Ɓarikan gërëgako në eƴe me gër Yerusalem, okëreceŋ od fën ok këmëni w̃ëlanënd ỹeỹ. 26 Enimin, ɓëmaỹe ɓënd gër ɓamara ɓand gër owar or Masedëwan do gë Akayi ɓëŋ ɓarëndërëk koɗi enëɓi dëcaxën ɓëw̃ënëk ɓër xaỹënëk gër Amara and Yerusalem ɓën. 27 Moñandi ỹandi baɓi eni di eŋo, do aỹap ỹapëk enëɓi dëca mondako. Gayikwa angëmëne ɓër ax gi ex na Ɓëŝëwif ɓën aŝot ŝot këni apexa aŋ, aỹap ỹapëk enëɓi dëcarand Ɓëŝëwif ɓën gë napul ir gër ngwën ro ir ŝot këni in. 28 Wëno and këmëni fëxwën olaw̃ën olo aŋ, aŝapali këme ŝapali gër ndewën and këme xani ond gër ebar ed Esëpañ aŋ. 29 Anang nang këme mëne and këme ƴeli ene watëre aŋ, oyekax osëm or Kërisët këmun w̃ëlanëli.

30 Ɓarikan axara xara këmun, ɓëmaỹe, gë Axwën Yesu Kërisët do gë aŋana and Angoc Amënëk aŋ, kemënayin en calend ang ɓër okaxër fo, do karanindëne oyekax ol gër Kaxanu. 31 Karayindëno exe dacët gër otaxan od Ɓëŝëwif ɓër ax ma ex na end Kërisët gër ebar ed Yude ɓën këdi këne sëra. Karanine ene kaca ŝenene fo okëreceŋ od gër Yerusalem ok, do eni kana gë onënga fo andiyen and oyël or këmëni w̃ëlanënd aŋ. 32 And kë hi mondako aŋ fo këme xor me ƴeli gër ndewën gë onënga fo, angëmëne aw̃a w̃a ko Kaxanu me teyëtaxëɗ ɓakey. 33 Awa Kaxanu yëlëleŋun oɓetak orexëm ol wën ɗek! Amen!

16

Ecëmar el

1 Anëka këmo law̃ënëlind gër ndewën Febe, imaỹe indeɓi ind ex jakër isoxari gër Amara and gër Saŋëkëre iŋ. 2 Mëlayayino ŝenene në end Axwën ang kënëɓi w̃ëlayand ɓëw̃ënëk ak. Giyin ɓëw̃elëk ɓër eno dëcara gër er këŋo ɓal yo gayik mëŋ mbaŋ këɓi rëcarand ɓëmaỹe ɓëndanjëm, ado wëno dëŋ mbaŋ ke rëcarand.

3 Cëmayinëɓi Përisëka gë icën indexëm iŋ Akilas, ɓër ɓar këmi andiyen and Yesu Kërisët ɓën. 4 Ɓën ex ɓër fece këɓi ecës eni pexënaxën aniyan andam ɓën. Ɗek ɓamara ɓand ɓër ɓenëng ɓecëxe ɓaŋ këɓi ŝëkwand, ax gi ex na wëno fo. 5 Cëmayinëɓi ɓëte ɓër gër Amara and gër iciw̃ ind Akilas gë Përisëka ɓën. Cëmayino lawo iram Epayinetos, ar pëlot gër yomb iram an, ar hik eɗaŋ eñanar ed xana ko Kërisët gër ebar ed Asi el. 6 Cëmayino Mari, mëŋ mbaŋ riyenin këŋun. 7 Cëmayinëɓi ɓëram ɓën, ɓër fëra banëɓo në ereɓat ɓën: Andëronikos do gë Yuniyas. Ɓën mbaŋ wëli këni gër oparëxanda gër andiyen and Axwën, do ɓën lëngwëtëk gë wëno gër oxëreceŋ. 8 Cëmayino Ampëliyatos, ar ke ɓalënd mbaŋ ga ɓar këmi gër Axwën an. 9 Cëmayino Irëbeŋ, ar ɓar këmi gër andiyen and Kërisët an. Cëmayino ɓëte Esëtakis, lawo ir ke ɓalënd mbaŋ in. 10 Cëmayino Apeles, gër aniyan andexëm ŝanayak mëne and xwëta këŋo dëŋ ex Kërisët. Cëmayinëɓi ɓër gër ekun ed Arisëtobul ɓën. 11 Cëmayino Erodiyoŋ, aram an. Cëmayinëɓi ɓërëw̃ak end Axwën gër ekun ed Narësis ɓën. 12 Cëmayinëɓi Tërifena gë Tërifosa, ɓëmaỹe ɓëtoxari ɓëndam ɓënd riyenin këŋo mbaŋ Axwën ɓëŋ. Cëmayino Perësid, imaỹe itoxari ind ex pëlot gër yomb iram iŋ, mëŋ ɓëte mbaŋ xemëna ko gër andiyen and Axwën. 13 Cëmayinëɓi Rufos, ar yata këŋo Axwën an, do gë nëm irexëm ir w̃ëlaya baxe wëno ang itox indexëm ak. 14 Cëmayinëɓi Aseŋëkëritos, gë Fëlegoŋ, gë Erëmes, gë Patërobas, gë Erëman, do gë ɓëmaỹe ɓënd hi këni në er eɓat ɓëŋ. 15 Cëmayinëɓi Filologos, gë Yuliya, gë Nereya, gë iminëm itoxari indexëm iŋ, gë Olumëpas, do gë ɗek ɓëmaỹe ɓënd exëni Amara amat ɓëŋ. 16 Awa cëmarin andewën rewën aŋ, do en megarëra ang ɓëmaỹe ɓënd acël amat fo gayik okëreceŋ hi kën. Ɓamara ɓand Kërisët ɓaŋ ɗek këŋun ŝëmand.

Ɓapela ɓapelatar ɓaŋ

17 Ɓëmaỹe axara xara këmun, titinalindënëɓi ɓëxapëndër ɓën, gë ɓër kë lënanënd eñëŋënax ɓën, do gë ɓër kë ŝembëtënd er kënun sëƴalind ɓën, kwëỹëtayinëɓi. 18 Gayikwa ɓërako rako ɓën okaɗëp od ɓacël ɓandeɓën fo hi këni, ani gi ex na okaɗëp od Kërisët, Axwën areɓi an. Ɓarikan gë oyeƴan onëngax oŋ kënëɓi yifand ɓër gë onden ond ŝenene ɓën. 19 Ɓarikan wën, ɓela ɗek nangërak mëne mbaŋ këno ɓaxëtënënd Axwën an. Ata wëno ɗek ke nënganënd endewën eŋ. Ɓarikan ỹandi ỹandi ke en gi gë orenik or en tëfaxënënd ɓenjekax ɓeŋ, do en kwëỹëtaxënënd ɗek ɓeñëŋënax ɓeŋ. 20 Nangin mëne Kaxanu, mëŋ ar kë yëlënd oɓetak an, gogo këŋo lat Sindan ɗila gër osapar orewën. Yesu Kërisët, Axwën areɓi an, yëlëleŋun oyekax orexëm ol!

21 Timote, ar ɓar këmi andiyen and Kërisët an këŋun ŝëmand. Aŝëma kënun ŝëmand ɓëte ɓëram ɓën: Lusiyos, gë Yasoŋ, do gë Sosipater. 22 Wëno Terëtiyos, aỹëgw an këŋun, ŝëmand wën ɓër ɓar këne gër Axwën ɓën. 23-24 Aŝëma këŋun ŝëmand Gayiyos, axwën iciw̃ ind gër ed hi këme an, do gë ɓër gër Amara and gër ndeɓën ɓën. Aŝëma këŋun ŝëmand ɓëte Erasët, aw̃ëxëta ar koɗi ir angol an, do gë imaỹe ind këno w̃acënd Karëtos iŋ.

Cale ipelatar iŋ

25 Ɗuwanëŋone Kaxanu, mëŋ ar xorëk eŋun kemën an, ang këme femërand Atëfëtan and Yesu Kërisët ak, ang ex enang ecarax end ŝon baxo Kaxanu elod ga ỹanak aniyan ak. 26 Ɓarikan gërëgako, ecarax eŋo ŝanayak paɓ gë Oñëgw od ɓëlaw̃ënel ok, ang baɓi felënd Kaxanu ak, mëŋ ar hik din aŋ, enëɓi nangëndëra ɓela ɓën. Mondako ri ko eno kwëtaxën, do eno tëfaxën ɓenëng ɓeŋ ɗek. 27 Awa Kaxanu, mëŋ ar ex gaɓat ar gë orenik an, kwënëlexo din ir din enjaran eŋ paɓ gë er ri ko Yesu Kërisët in! Amen!

✡ 1:17 1.17 Abakuk 2.4

✡ 4:18 4.18 Añanar 15.5

✡ 7:7 7.7 Acariyakinëm 5.21

✡ 8:36 8.36 Calemoñëw̃ 44.23

✡ 9:9 9.9 Añanar 18.10-14

✡ 9:13 9.13 Añanar 25.23

✡ 9:15 9.15 Andocane 33.19

✡ 9:17 9.17 Andocane 9.16

✡ 9:20 9.20 Esayi 29.16

✡ 9:25 9.25 Ose 2.25

✡ 9:26 9.26 Ose 2.1-3

✡ 9:28 9.28 Esayi 10.22

✡ 9:29 9.29 Esayi 10.22-23

✡ 10:18 10.18 Calemoñëw̃ 19.5

✡ 10:20 10.20 Esayi 65.5

✡ 10:21 10.21 Esayi 65.2

✡ 11:3 11.3 Añanar and ɓemun 19.18

✡ 11:8 11.8 Esayi 6.9

✡ 11:10 11.10 Calemoñëw̃ 69.23

✡ 11:27 11.27 Esayi 27.9

✡ 12:19 12.19 Acariyakinëm 32.35

✡ 12:20 12.20 Andorenik 25.21-22

✡ 14:11 14.11 Esayi 45.23

✡ 15:3 15.3 Calemoñëw̃ 69.10

✡ 15:9 15.9 Acariyakinëm 32.43

✡ 15:11 15.11 Calemoñëw̃ 117.1

✡ 15:12 15.12 Esayi 11.1, 10

✡ 15:21 15.21 Esayi 52.15

1 Ɓëkoreŋët

1

2

3

4

5

6

7

8

9

10

11

12

13

14

15

16

Kayëta iỹanar ir Ɓëkoreŋët in

Lilaya in

Akayëta aŋo ex añanar and ỹëgwën baɓi Pol Okëreceŋ od gër Amara and Koreŋët aŋ. Mëŋ ebax aỹanar ar nangëndëra baɓi Atëfëtan and Yesu Kërisët aŋ. Okëreceŋ oko axucarëra baɓi xucarërand gër Amara andeɓën xali fitarëra këni ɓëmëxwër ɓëmëxwër. Ɓërëmar ari bani rind orekar ol xali aɓat ỹëraya këŋo asoxari ar sëm an. Ɓëte aw̃acër bani w̃acërënd gër kiti iŋ gër ɓër ax gi ex na okëreceŋ. Pol ayaka yaka baɓi ɓëte ga w̃ëkara bano: end eñër ed okëreceŋ eŋ, gë end olaŝ eŋ, gë end ecemar ed Axwën eŋ, gë end ɓanjëla ɓand Angoc Amënëk eŋ, do gë end ekani ed gër ecës eŋ. Akayëta aŋo kë sëƴalind mondake ỹapëk eni dind ɓërëw̃ak end Yesu Kërisët ɓën gë ɓamërëw̃ëra ɓand fitarëk kë gë eyeƴan ed Kaxanu ɓaŋ. Er ex gër akayëta in:

Ecëmar el do gë cale ind ecëkwa iŋ: 1.1-9.

End egi ed araɓat në end Yesu Kërisët eŋ: 1.10–2.16.

End ekwëta ed osëƴali or oparëxanda eŋ: 3.1–4.21.

End ola or ỹapëk gër Amara eŋ: 5.1–7.40.

End ỹas er oyel or h̃aŝ kënëɓi gër olaŝ eŋ: 8.1–11.1.

End ang ỹapëk cale ind Amara eŋ: 11.2–14.40.

End er w̃acayak ekani ed gër ecës eŋ: 15.1-58.

Ɓeɓër fëna baxo Pol ɓën: 16.1-12.

Ɓapela ɓepelatar ɓaŋ: 16.13-24.

1

Ecëmar el

1 Wëno Pol, ar yata këŋo Kaxanu ga ỹandi këŋo me gi parëxanda ir Yesu Kërisët an do gë aɓaỹe Sosëten, 2 këŋun ỹëgwënëlind wën Amara and Kaxanu and gër Koreŋët aŋ. Yesu Kërisët yata këŋun do w̃ac këŋun en gi ɓulunda iw̃ënëk irexëm, wën ɓër kë xëland ow̃ac orexëm ɓën ang ɓiyi ak do gë ɗek ɓër këŋo ŝalend gër ed ex yo ar ex Axwën areɓën, do areɓi an. 3 Awa Faba Kaxanu do gë Yesu Kërisët, Axwën areɓi an, yëlëlenun oyekax ol do gë oɓetak ol!

End ɓenjekax ɓend gër Yesu Kërisët eŋ

4 Aŝëkwa këmo ŝëkwand Kaxanu nand ex yo end oyekax or yël këŋun paɓ gë eɓar ed ɓar këmi gë Yesu Kërisët el. 5 Gayikwa ga ɓar kën gë mëŋ ŝotaxën kën enjekax end ex yo, eyeƴan ed ex yo, do gë onangëran or ex yo, 6 gayikako osede or Kërisët ol aŝanaya ŝanayak gër ola orewën. 7 Awa gërëgako, gër ɓanjëla ɓand ko yëlënd Kaxanu në end oyekax orexëm na, gamatak an can ex na and këno ŝënind exo canayaw Yesu Kërisët, Axwën areɓi aŋ. 8 Mëŋ këŋun xemën ɓëte xali gër eŋata en gixën gë end kënun nëp këm yatir ko ɓakaw Yesu Kërisët, Axwën areɓi an. 9 Kaxanu ar mokwëta hi ko, mëŋ ex ar w̃ac këŋun gër eɓaỹër ed në end Asëñiw̃ Yesu Kërisët, Axwën areɓi el.

End ɓakucara ɓand gër Amara eŋ

10 Ɓëmaỹe, axara xara këmun gër ow̃ac or Yesu Kërisët, Axwën areɓi an, wëlërindën. Cotin anjëlan amat, onden omat, oñandi oɓat, do këreŋun kucarërand na gër amara andewën. 11 Ɓëmaỹe, yama ɓër ekun ed Këlowe ɓën ga felati këne nde mëne ɓatakëra exëna mërëxand irewën. 12 Awël wël këme mëne ala kala mondako ko yeƴanënd: «Wëno ar Pol hi këme!» Ajo exo de: «Wëno ar Apolos hi këme!» Ajo ɓëte: «Wëno ar Kefas hi këme!» Ajo ɓëte: «Wëno cëŋ ar enga end Kërisët hi këme!» 13 Kërisët nde ŝapërëk mondako? Pol nde fika bano në endewën? Gër ow̃ac or Pol nde ɓuyi kënun? 14 Aŝëkwa këmo ŝëkwand Kaxanu gayik ang hi kën ak, gaɓatak amo ɓuyi ex na, ang ax gi ex na Kërisëpos do gë Gayiyos. 15 Ata ala ax kor na exo de mëne gër ow̃ac oram ɓuyi kënun. 16 Iyo aɓuyi ɓuyi këmëni ɓëte ɓër ekun ed Sëtefanas ɓën, gër ga ex yo, ame nang ex na ba ala aŝëxe ɓuyi këmo na. 17 Kërisët law̃ënëgu ke me pemërand Atëfëtan aŋ gër ɓela. Xarak ax gi ex na me yeƴanënd gë orenik or ɓela, ax gi ex na mëni ɓuyind, këdi kë ƴep ecës ed ŝës ko Kërisët gër kërëwa el.

End panga do gë orenik or Kaxanu eŋ

18 Enimin, epemëra ed ecës ed Kërisët gër kërëwa el, ofënirëx ex gër ɓër nambërak. Ɓarikan, gër ɓiyi ɓër fex këne, panga ind Kaxanu ex. 19 Gayikwa Oñëgw Omënëk ok rek:

«Alaw̃ këme law̃ orenik or ɓërenik ol,

Awëlëbël këme wëlëbël onden ond ɓër nangërak oŋ✡.»

20 Feye exo arenik an? Feye exo aŝalen an? Feye exo ar kë ŝampërend ɓend gër ngwën ro an? Ax gi ex na nde Kaxanu wëlëbëlëk orenik or ɓër gër ngwën ro ol xali hik ofënirëx? 21 Enimin, gayikako ɓërenik ɓër gër ngwën ro ɓën gë orenik oreɓën ol ano nang ex na Kaxanu, ata gë ofënirëx or epemëra el ỹapan këŋo Kaxanu eɓi pexënënd ɓër w̃ak ɓën. 22 Gayikwa Ɓëŝëwif ɓën kë w̃ëkand ɓecarax do ɓër ɓenëng ɓecëxe ɓën këni ŝaland orenik ol. 23 Xarak ɓiyi, end Kërisët ir fika bano eŋ këmi femërand, ata endeƴ eŋo këni fokërënd Ɓëŝëwif ɓën, ɓëte eŋo ofënirëx ex gër ɓër ax gi ex na Ɓëŝëwif. 24 Ɓarikan gër ɓër w̃acëgu këɓi Kaxanu, hi këni Ɓëŝëwif, hi këni ɓër ɓenëng ɓecëxe, Kërisët ijo, panga do orenik or Kaxanu exo. 25 Gayikwa ofënirëx or Kaxanu ol renik nëmëc orenik or ɓela ol, do ositara or Kaxanu ol nëmëcak ojaw̃ od ɓela ok.

26 Ɓëmaỹe, yëlarayin noɓën hi kën, wën ɓër w̃ac këŋun Kaxanu ɓën: ɓërenik ax gi ex na gër owat or ɓela, ɓangwëlik ax gi ex na, ɓër gapak ɓën ani ñëmb ex na mërëxand irewën. 27 Ɓarikan Kaxanu wa sanak ɓeɓër fënirëxik gër ngwën ro ɓën eɓi bëlandëraxën ɓërenik ɓën. Ɓëte mëŋ yata këɓi ɓër sitarak gër ngwën ro ɓën eɓi cëfënanaxën ɓër gë ojaw̃ ɓën. 28 Kaxanu sanak ɓëte ɓeɓër ɓak gër ngwën ro ɓën, ɓeɓër yaf këni ɓela ɓën, ɓeɓër ỹoweỹ ax gi ex na ɓën, exo ƴepënaxën ɓeɓër fëɓ këni ɓën. 29 Mëŋ ex, ala ax kor na exo dafëna gër lëngw ir Kaxanu. 30 Xarak paɓ gë mëŋ ɓaraxën kën gë Yesu Kërisët. Yesu Kërisët w̃ëlanëgu këɓo orenik or Kaxanu ol do ɓëte gë or ŝenene ol, ow̃ënëk ol do gë apexa aŋ. 31 Awa ang rek Oñëgw Omënëk ak: «Ar kë rafënand an, dafënalexo gër ɓend ri ko Axwën✡.»

2

End osëƴali or kërëwa eŋ

1 Endam eŋ cëŋ ɓëmaỹe, and ƴeli këme gër ndewën aŋ, mun nangën end ŝon baxo Kaxanu eŋ, ame ƴeli bana ang ar këno ŝëkwënd gër eyeƴan do gër orenik fo. 2 Gayikwa er ỹapan baxe and hi bane në ereɓat aŋ, me nang wayët end Yesu Kërisët eŋ fo, Yesu Kërisët ir fika bano. 3 Wëno dëŋ er ƴeli bame gër ndewën gë ola ositarak do ayëdara bame yëdarand xali baxe rëgënënd. 4 Osëƴali oram ol do gë epemëra edam el ax gi bana gë orenik or eni maxën ɓela. Ɓarikan, aw̃a w̃a kën në end panga ind Angoc and Kaxanu ind bax ŝanayand eŋ. 5 Mondako bax, eno kwëtaxën Kaxanu në end panga indexëm, ɓari ax gi ex na në end orenik or ɓela.

End orenik or Kaxanu eŋ

6 Enimin, orenik dëŋ ex er këmi femërand gër ɓela ɓër gë ola or faỹayak gër ekwëta in: orenik olo ax gi ex na or gër ngwën iŋo ro, ax gi ex na ɓëte or ɓemun ɓend gër ngwën iŋo ro, ɓemun ɓend kë nemira ɓeŋo. 7 Ɓarikan orenik oxëɓënaxik or Kaxanu, or ŝonaya bax ol këmi femërand. Orenik olo fenan baɓo Kaxanu ene cotaxëne enjaran eŋ, ɗamana exo di ngwën iŋ. 8 Ɓemun ɓend gër ngwën ro ɓeŋ ɗek, gematak ax nang bana orenik olo. Gayikwa kido anang nang bani, ano pika dona Axwën ar gë enjaran an. 9 Ɓarikan ang rek Oñëgw Omënëk ak:

«Er angës and ala ax wat ex na in,

er anëf and ala ax wël ex na in,

do er emëkw ed ala ax yëlara ex na in

Kaxanu afenan fenan këɓi ɓër h̃an këŋo ɓën✡.»

10 Xarak eŋo ɓiyi nangën këɓo Kaxanu paɓ gë Angoc Amënëk aŋ. Gayikwa Angoc aŋ kë xamanënd er ex yo xali gë ɓend ŝonayak gër Kaxanu ak. 11 Ɓend gër ala ɓeŋ, onden ondexëm oŋ kë nangënd ax gi ex na ala aŝëxe. Awa ɓëte, ɓend gër Kaxanu ɓeŋ Angoc and Kaxanu aŋ kë nangënd, ax gi ex na ala. 12 Xarak ɓiyi, Angoc and xaniwëk gër Kaxanu aŋ ŝot këmo mi nangaxën ɓend yël këɓo Kaxanu paɓ gë oyekax orexëm ɓeŋ, ɓari amo cot ex na angoc and gër ngwën ro aŋ. 13 Do ɓiyi ɓend këmi yeƴanënd ɓeŋ ɓeɓër kë sëƴalind Angoc and Kaxanu ex gë eyeƴan ed kë xaniwënd gër Angoc and Kaxanu el, ax gi ex na ɓend kë sëƴalind orenik or ɓela.

14 Ar aŋo cot ex na Angoc Amënëk gër ola orexëm an, axo kwëtand na ɓend Angoc and Kaxanu ɓeŋ. Gayikwa gër onangëran orexëm ɓend Angoc and Kaxanu ɓeŋo, ofënirëx ex, axo kor na eŋo pëni gayik gë Angoc and Kaxanu fo ko xor eŋo pëni. 15 Ɓarikan, ar ŝot këŋo Angoc and Kaxanu an kë xorënd ex kiti ɓeỹ ɗek, xarak mëŋ dëŋ ala aŋo kitind na. 16 Gayikwa gër Oñëgw Omënëk are rek:

«Noỹo nangëk anjëlan and Axwën aŋ?

Noỹo xorëk eŋo tëƴali Axwën an✡?»

Ɓarikan ɓiyi, anjëlan and Kërisët aŋ ŝot këmi.

3

End ɓëriyenin ɓër Kaxanu eŋ

1 Ɓëmaỹe wëno cëŋ, er bamun felërand ang ɓër ex ɓela fo, ang ɓër ɓayik oɓaŝ gër ekwëta ed Kërisët fo, ax gi ex na ang ɓër ŝot këŋo Angoc Amënëk. 2 Omër bamun yëlënd en ceɓ ax gi ex na ecemar, gayikwa an kor dona en ƴamb. Ado xali gërëgako dëŋ an kor na 3 gayik ano cot ex na Angoc Amënëk aŋ. Enimin, ga xwënda kën ako oƴakëraxi, ɓakucara mërëxand irewën, ax gi ex na nde ɓeŋo kë w̃asinënd mëne ano cot ex na Angoc Amënëk aŋ? 4 And ko rend aɓat: «Wëno ar Pol hi këme» do ajo: «Wëno ar Apolos hi këme» ax gi ex na nde oyeƴan or ɓela fo ex?

5 Awa noỹo ex Apolos? Do noỹo ex Pol? Ax gi ex na nde ɓiyi ɓëxi ɓëriyenin ɓër Kaxanu fo hi këmi? Paɓ gë er felëra këmun in xwëtaxën këno Axwën an, ala kala ang yël këŋo Kaxanu ak riyeni këmi. 6 Wëno neɗ këme, Apolos xoŝa ko, ɓarikan Kaxanu rafën ko. 7 Do ar neɗëk an, gë ar xoŝak an, ỹoweỹ ani gi ex na. Kaxanu gaɓat, mëŋ ar kë rafënënd an, ex ar gapak an. 8 Ar neɗëk an do gë ar xoŝak an, gwër fo exëni. Kaxanu aŝos këŋo ŝos ala kala ang riyeni ko ak. 9 Gayikwa gër andiyen aŋo, ɓër ŝoma këŋo Kaxanu fo hi këmi. Wën ex oŝënga orexëm ol, wën ex këɓe ir ko ɓaƴënd in.

10 Gë anjëla and yël ke Kaxanu aŋ riyeni këme ang aɓaƴ ar xamëk oɓaƴ fo. Wëno ɓaƴëk edëɗa ed aciw̃ el, do aŝëxen ɓëtëguk ɓaƴ ko ameŋ aŋ. Ɓarikan, ala kala ɓalëkënalilexo ang ko ɓaƴënd ak. 11 Enimin, gaɓatak ax kor na exo ɓaƴ edëɗa ecëxe, ed fitarëk gë ed ex el, mëne ngëŋ Yesu Kërisët. 12 Gër edëɗa elo, ado eni ɓaƴ ɓela ɓën: aɓat gë kaŋe, ajo ɓëte gë koɗi, ajo ɓëte gë oxaỹ oxëɓënënaxik, ajo ɓëte gë otëx, ajo gë ecuɓ, do ajo ɓëte gë onji, 13 aŝanaya kë ŝanaya yatir kiti er ex andiyen and ala kala in. Xoɗux ol kë nëcët ang xëɓënëk andiyen and ala kala ak. 14 Ala ajo aŝot ko ŝot acosa, angëmëne er ɓaƴ ko in ax ñeg ex na. 15 Ɓarikan angëmëne aỹeg ỹegëk, acosa axo cot na. Ɗal ex afex ko fex, ɓarikan ang ar fece këŋo amëra fo ko hi.

16 An nang ex na nde mëne wën ex aciw̃ and Kaxanu aŋ? Ɓëte an nang ex na nde mëne Angoc and Kaxanu aŋ gër ola orewën lëg ko? 17 Ar kë nëxen Aciw̃ and Kaxanu an, Kaxanu anemin këŋo nemin. Gayikwa Aciw̃ and Kaxanu aŋ er w̃ënëk ex do wën ex aciw̃ aŋo.

18 Ala kërex yifaya na: angëmëne ala mërëxand irewën exo yëland mëne arenik ar ang ỹapëk gër ngwën ro ak hi ko, gilexo afënirëx, exo gixën enim arenik. 19 Gayikwa orenik or gër ngwën ro ol ofënirëx ex gër Kaxanu. Ga rek gër Oñëgw Omënëk:

«Kaxanu këɓi sërand ɓërenik ɓën gë ɓamene ɓandeɓën ɓaŋ fo✡.»

20 Are rek ɓëte:

«Axwën an anang nang ko ɓanjëlan ɓand ɓërenik ɓaŋ.

Anang nang ko mëne ax gi ex na gë ofëcak✡.»

21 Awa mëŋ ex, këren dafënand na në end er ri ko ala gayikwa wën xwënëk ɗek: 22 hik Pol, hik Apolos, hik Kefas, hik ngwën iŋ, hik aniyan aŋ, hik ecës el, hik ɓend gërëgako, hik ɓend ecan ecan. Wën xwënëk ɗek. 23 Ata Kërisët xwën këŋun wën ɓëte do Kaxanu xwën këŋo Kërisët.

4

End oparëxanda od Kërisët eŋ

1 Awa wën aỹap ỹapëk enëɓo watënd ang ɓëriyenin ɓër Kërisët, ɓër xwëtënan kënëɓi ɓeconëŝon ɓend Kaxanu fo. 2 Gayikwa ar xwëtënan këno napul an, aỹap ỹapëk exo gi ar mokwëta. 3 Wëno cëŋ ado ene kitind ɓela ɓën, hik wën, hik në aciw̃ and kiti, axe ɓalënd na gë tëkër ak. Wëno dëŋ ame nëpayand na. 4 Gayikwa onden ondam oŋ ỹoweỹ axe nëpënd na. Axwën an ex ar ke xitind an, ɓari ax gi ex na ɗe në eŋo hixën këme ar ŝenene. 5 Awa mëŋ ex, wën këren kitind na andiyen and ala aŋ, xarak ax ŋatëgu ex na pere akey and kiti aŋ. Cëniyin exo ɓakaw Axwën an, mëŋ kë h̃oɓa kerët ɓeconëŝon ɓend gër ecamëɗan ɓeŋ. Ɓëte mëŋ kë nëcët ɓanjëlan ɓand gër ow̃ëkw or ɓela ɓaŋ. Ata Kaxanu eŋo cëkw ala kala ang riyeni ko ak.

6 Ɓëmaỹe, eŋun pënixën yeƴanaxën këme endam eŋ do gë end Apolos eŋ. Mondako kën sëƴa mëne ax gi ex na monëmëca er ỹëgw këni gër Akayëta and Kaxanu in. Ata ɓayik ala ax pitaya na, do exo dafënalind imëxwër ind sana ko iŋ xali eŋo merelind ar imëxwër icëxe an. 7 Enimin, inew̃a xuca këƴo aŝandax an? Inew̃a ŝot këƴ xarak ani yël ex na monjël? Do angëmëne monjël fo yël këni er ŝot këƴ in, inew̃a këƴ rafënaxënënd nangëde ani yël ex na monjël?

8 Yama wën, anëka wa w̃ed kën, anëka ŝotëra kën, anëka ỹana kën emun el ɓiyi këm. En munëdo wa enim dëŋ ata wun done andamat! 9 Gayikwa wëno er hixënan ke mëne Kaxanu ƴepën këɓo ɓiyi oparëxanda ok. Ɓiyi ex ɓër ỹoweỹ ami gi ex na ɓën, er hi këmi ang ɓër eɗaw̃ fo. Omeleka ok do gë ɓela ɓën kënëɓo nëkonënd ang ɓeɓëŝaraxik fo. 10 Ɓiyi ɓëfënirëx hi këmi në end Kërisët, ɓarikan wën, areni reni kën gër Kërisët. Ɓiyi ɓërëtoc këmi, ɓarikan wën ɓër gapak hi kën. Wën aŝëkw kënun ŝëkwënd, ɓarikan ɓiyi aƴepën kënëɓo ƴepënend. 11 Xali gërëgako, ɓiyi er hi këmi: ɓër këɓi rind enjo, ɓër këɓi selënd men, ɓër gë ɓanjëm këm, ɓër kënëɓi xëmërand, ɓër gë eɗëg këm. 12 Ɓëte gë otaxan odeɓi oko dëŋ këmi riyenind gë toro mi cotaxën er këmi liyaxën in. Ado enëɓo cirërand ɓela ɓën, ɓiyi mëni calenënd, hik enëɓo dixërand, mi ɓuŋand. 13 Hik eni nëxenënd omac odeɓi ok, ɓiyi mëni pelënd ɓend këɓi fuŋara. Ata ɓiyi ex ɓatëxësëx ɓand ngwën ɓaŋ, ɓër ŝus kënëɓi ɓela ɗek xali gërëgako ɓën.

14 Mun tëƴalixën ang oɓaŝ or pëlot gër yomb iram fo ỹëgwënaxëli këmun mondako, ax gi ex na mun cëfëninaxën. 15 Enimin, ado enëɓi cotëdo ɓëxaɗac ɓër end Kërisët owëli epëxw, wëno ex sorix irewën gayik wëno sëfëtandëra këŋun xali w̃a kën Atëfëtan and Yesu Kërisët aŋ. 16 Awa axara xara këmun, tëfëtelindën ola oram ol. 17 Në eŋo law̃ënaxënëli këmo Timote, mëŋ ar ex asëñiw̃ën ir h̃an këmo mbaŋ, do hi ko ar mokwëta gër ɓend Axwën. Mëŋ këŋun ỹana eŋun kwitanënd ang këme liyand në end Yesu Kërisët ak. Ɓeŋo këme sëƴalind gër ɗek ɓamara ɓand okëreceŋ.

18 Fën gër ndewën, ɓërëmar afufënara këni fufënarand ga këni yëland mëne wëno amun nëngali na. 19 Xarak wëno gogo këme ƴeli angëmëne aw̃a w̃a ko Axwën an. Ata këme nang ba ine këni xor eni yeƴan do eni di ɓër kë rafënarand ɓëjo. 20 Gayikwa owun or Kaxanu ol gë panga ex, ax gi ex na ayeƴandërand fo. 21 Ine ỹandi këŋun? Ba me ƴeli gë engwëŝa nde, ba me ƴeli gë aŋana do gë onden onjekax nde?

5

End eñac eŋ

1 Gër ed ex yo wëlik mëne gër ndewën, ɓërëmar watak eñac eŋ, xali aɓat ỹëraya këŋo moñëraya dëŋ asoxari ar sëm an. Xarak, ado ɓër aŋo kwëta ex na Kaxanu ɓën dëŋ ani dind na mondako. 2 Wën ases don sesënd, ecëñëxët kën rafënarand! Arenita don renitand do eno ŋw̃aỹ ar rik eŋo an, mërëxand irewën! 3 Wëno cëŋ, ado ɓayik ame gi ex na fën gë eman endam eŋ, gë onden oŋ, nangëde në ereɓat hi këne fo, anëka nëp këmo ar rik endeƴ endako rako an, nangëde në ereɓat hi këne fo. 4 And kën ɓarër gër ow̃ac or Axwën Yesu aŋ, gë panga ind Yesu Axwën areɓi iŋ, onden ondam oŋ aŝoma këŋun ŝoma. 5 Awa ala ajo, ɗëxwino gër Sindan ex nemixën ola osëmbak orexëm ol, do ex pexaxën angoc andexëm aŋ yatir ko ɓakaw Axwën!

6 Ata end kën rafënaxën ax gi ex na ɗe! Aye nang kën: Tëkër fo këni rind lewir in ex pufënaxën ɗek pix ind negali këni iŋ. 7 Wunëtayin ngwa eñëŋënax end ex ang lewir ixacax fo eŋ, en gixën ɓela ɓëw̃ënëk, ɓër ang pix ingaŝax ind gë lewir këm fo. Ado anëka hi kën ɓëw̃ënëk gayikwa Kërisët yëlayak ŝaɗaxa në endeɓi gë Ofëna or Apexa ol. 8 Awa mëŋ ex, dindëne Ofëna or Apexa ol gë mburu ind gë lewir këm, gë ow̃ëkw ow̃ënëk do gë ɗal in. Ɓari kërene ƴambënde ex na mburu ind gë lewir ixacax iŋ: lewir ir ɓandixa ɓatëmbak do gë oxeỹ iŋ.

9 Ga ỹëgwënëli këmun wa gër kayëta iram mëne këren ɗëkërënd na gë ɓër yëlayak gër eñac ɓën. 10 Ɓari ame de ex na ɗe ax ñap ex na en ɗëkërënd gë ɓër kë yëlayand gër ngwën ro gër aŋana and koɗi, gër orek, ba gër olaŝ ɓën. Kido mondako bax, wën afo en canëdo gër ngwën ro. 11 Gërëgako, er ỹëgwënëli këmun mëne këren ɗëkërënd na gë imaỹe ind kë rend këreceŋ hi ko, do exo yëlaya gër eñac, gër aŋana and koɗi, gër olaŝ, gër ocir, gër oŝeɓ ba gër orek. Do ado gë ala arako rako an, këren ƴambërand na dëŋ. 12 Enimin, ba wëno nde këɓi xiti ɓër ax gi ex na okëreceŋ ɓën? Do ɓër ex okëreceŋ ɓën cëŋ, ax gi ex na nde wën ỹapëk enëɓi kitind? 13 Ɓër ax gi ex na okëreceŋ ɓën, Kaxanu këɓi xiti. Ga rek wa Oñëgw Omënëk ok: «Ŋw̃aỹino asëmbak an mërëxand irewën✡.»

6

End ekitir ed ɓëmaỹe eŋ

1 Këreceŋ ir xucar këɓi gë këreceŋ iŝandaw̃ in, mondake ko yëxwënd eŋo mëla kiti gër ɓësëmbak, xarak gër ɓëw̃ënëk w̃ëla doŋo? 2 An nang ex na nde mëne ɓëw̃ënëk ɓën këɓi xiti ɓela ɓër gër ngwën ro ɓën? Do angëmëne wën këɓi xiti ɓër gër ngwën ro ɓën, an kor na nde en kiti ɓend xafëxafak gër aniyan ro ɓeŋ? 3 An nang ex na nde mëne ɓiyi kënëɓe xitiye omeleka ok? Do ɓend gër aniyan aŋo ro ɓeŋ nde këne sëkwane? 4 Xarak, wën and këŋun xucar në end ɓend gër aniyan aŋo ro aŋ, ɓër ỹoweỹ ani gi ex na gër Amara ɓën këŋun xitind! 5 Mondako këme yeƴanënd eŋun cëfënanaxën. Arenik gaɓatak ax gi ex na nde ar kë xor eɓi kiti ɓëmaỹe ɓëŋ? 6 Ɓarikan imaỹe iŋ eŋo mac kiti imaỹe ind xucar këɓi iŋ gër ɓër ax gi ex na okëreceŋ. 7 Awa gayikako wën aw̃acër kën w̃acërënd kiti, oŝoỹik orewën ex. Ado enun menan, inew̃a ɓayik an ɓuŋand na? Inew̃a ɓayik an ɓuŋand ado enun kwëcand ɓacota ɓandewën ɓaŋ? 8 Wën wa këɓi w̃enanënd ɓoŝandaw̃ ɓorewën do wën wa këɓi xwëcand ɓoŝandaw̃ ɓorewën xarak ɓëmaỹe ɓëndewën exëni! 9 An nang ex na nde mëne ɓësëmbak ɓën ani gi na ɓër owun or Kaxanu? Këren yifayand na gë andewën aŋ dëŋ gayikwa ɓër xwëndak eñac ɓën, ɓërolaŝ ɓën, ɓër kë rind orekar ɓën, ɓësoŝan ɓësoxari ɓën, ɓër kë lakind asoŝan gë asoŝan ɓën, ba asoxari gë asoxari ɓën, ani ɗil na gër owun or Kaxanu. 10 Ɓëte ɓërek ɓën, ɓër h̃anëk koɗi ɓën, ɓëŝeɓ ɓën, ɓër w̃ër këɓi ocir ɓën, ba ɓërek ɓëxeỹax ɓën, ani gi na ɓër owun or Kaxanu. 11 Do xarak ɓërëmar gër ndewën na, mondako hi bani. Ɓarikan Kaxanu w̃ënën këŋun, mëŋ fit këŋun, mëŋ ri këŋun ɓër ŝenene paɓ gë ow̃ac or Axwën Yesu Kërisët ol, do paɓ gë Angoc and Kaxanu, mëŋ ar xwën këɓo aŋ.

End oxëɓën or eman eŋ

12 Wëno er ex yo xor këme me di, ɓarikan ax gi ex na er ex yo hik gë ofëcak. Er ỹandi ke yo këme xor me di, ɓarikan wëno, geɓatak axe ñandi ex na exe bëña. 13 Eƴamb ƴamb in er acël ex do acël aŋ er eƴamb ƴamb ex. Akey amat, Kaxanu anemin ko nemin eƴamb ƴamb in do gë acël aŋ. Ɓarikan eman eŋ, ax gi ex na end eñac, end Axwën ex, ang hi ko Axwën ak, ar eman. 14 Ata Kaxanu, mëŋ ar xanin këŋo gër ecës Axwën an, axanin këɓo xanin gër ecës ɓiyi ɓëte, gë panga indexëm iŋ. 15 An nang ex na nde mëne ɓeman ɓendewën ɓeŋ owal od eman end Kërisët ex? Do aw̃eɗ nde këme w̃eɗ owal od Kërisët ok, me cosali në eman end asoxari aỹacaxik? Ɓëtëdëŋ! 16 An nang ex na nde mëne asoŝan ar laki këni gë asoxari aỹacaxik an, eman emat hi këni gë asoxari ajo? Ga rek wa Oñëgw Omënëk ok: «Ɓën tak ɓëxi, eni gi eman emat✡.» 17 Ɓarikan ar yëlayak gër Axwën an, angoc amat hi këni gë Axwën an.

18 Ata gërindën mongër eñac eŋ. Eñëŋënax end ko ri yo ala, fac ir eman ex. Ɓarikan ar yëlayak gër eñac an eman endexëm eŋ dëŋ ko w̃enanënd. 19 An nang ex na nde, mëne ɓeman ɓendewën ɓeŋ ex Aciw̃ and Kaxanu and gër ed hi ko Angoc Amënëk and yël këŋun do lëgëk gër ola orewën aŋ. Wën an kwënaya ex na wën dëŋ. 20 Gayikwa Kaxanu yëc këŋun gë akanji atëm. Awa pëɓindëno gë ɓeman ɓendewën ɓeŋ.

7

End eñër eŋ

1 End ỹëgwënëgu këne eŋ këmun yakand mëne aye yek asoŝan an këreŋo tëkand na asoxari an. 2 Ɓarikan, këdi kën xwënda eñac eŋ, asoŝan kala ñërëleŋo asoxari, do asoxari kala cotëleŋo icën. 3 Icën iŋ dinindëleŋo alindaw̃ er ỹapëk icën eŋo dinënd alindaw̃ in. Ɓëte asoxari an dinindëleŋo icën iŋ er ỹapëk asoxari eŋo dinënd icën in. 4 Asoxari an axo kwën ex na eman endexëm eŋ, icën indexëm iŋ xwënëk. Ɓëte asoŝan an axo kwën ex na eman endexëm eŋ, alindaw̃ xwënëk. 5 Wën ɓër ỹërërëk ɓën, këren capërënd na angaw̃ aŋ angëmëne ax gi ex na angwëlëra, en yëlayaxën imëd fo gër cale. And kë xuca aŋ, ɓakayin angaw̃ amat këdi kën sëkwan emëlaya ed ogaf odewën el, do eŋun naŋët Sindan in.

6 End këme rend eŋ angwëlëra ex, ax gi ex na apela. 7 Aỹandi ỹandi ke eni gido ɓela ɓën ang wëno ak. Ɓarikan ala kala gë anjëla hi ko, anjëla and yël këŋo Kaxanu: aɓat anjëla aŋo, ajo anjëla acëxe.

8 Ɓësoŝan ɓër gë eñër këm ɓën do gë ɓësoxari ɓëseɓëta seɓëta ɓën, ga re këme ɓon yek eni ɓayido ang wëno ak. 9 Ɓari angëmëne ani kor na emëlaya ed ogaf odeɓën el, ñërëlexëni, gayikwa mondako ỹapëk gë eɓi corënd oñandi ok.

10 End okëreceŋ od ỹërërëk eŋ cëŋ, Axwën an rek mëne asoxari an këreni capër na gë icën indexëm iŋ, ax gi ex na wëno rek eŋo. 11 Ɓarikan angëmëne aŝapër ŝapër këni gë icën indexëm iŋ, ɓayilexo icën këm. Angëmëne ax gi ex na mondako, ɓakarëlexëni gë icën indexëm iŋ. Do asoŝan an këreŋo pela na asoxari arexëm an.

12 End ɓër ỹërërëk gë ɓër ax gi ex na okëreceŋ eŋ cëŋ, wëno dëŋ kë rend, ax gi ex na Axwën an: angëmëne imaỹe ind ex këreceŋ iŋ eŋo cot asoxari ar ax gi ex na këreceŋ, do asoxari ajo exo ma eni ñëpa, këreŋo pela na. 13 Ɓëte angëmëne asoxari ar ex këreceŋ an eŋo cot icën ind axo gi ex na këreceŋ, do icën iŋo exo ma eni ñëpa, kërexo can na gër eñër. 14 Gayikwa icën ind axo gi ex na këreceŋ iŋ, asoxari ar exo këreceŋ an këŋo w̃ënënënd. Ɓëte asoxari ar axo gi ex na këreceŋ an, imaỹe ind ex këreceŋ iŋ këŋo w̃ënënënd. Kido ax gi bana mondako, oɓaŝ orewën ol oɓuyaraxik hi doni xarak aw̃ën dëŋ w̃ën këni. 15 Ɓarikan angëmëne ar axo gi ex na këreceŋ an ỹandi këŋo acapëra aŋ, capërëlexëni eñër el. Amëd aŋo, imaỹe iŋ, hik asoŝan an, hik asoxari an, ỹoweỹ aŋo tëra na. En ɗiyand gër angwëlëra w̃ac këŋun Kaxanu. 16 Enimin wëj asoxari an, mondake këƴ nang mëne afexën këƴo fexën icën indeƴ iŋ? Ɓëte wëj icën iŋ, mondake këƴ nang mëne afexën këƴo fexën alindax?

End oñandi od Kaxanu eŋ

17 Awa ala kala ɗiyayindëlexo ang hi baxo and w̃acëgu këŋo Axwën ak, do ang ex anjëla and yël këŋo Kaxanu ak. Mondako re këme eni dind gër Ɓamara ɗek. 18 Ar hi bax axacëxac and w̃acëgu këŋo Kaxanu an, ɓayilexo axacëxac do ar hi bax axacërëx an, këreno kac na. 19 Oxac ol ỹoweỹ ax gi ex na, ɓëte oxacërëx ol ỹoweỹ ax gi ex na. Er ỹapëk in ex edi ed ang rek ɓapela ɓand Kaxanu el. 20 Ata ala kala ɓayilexo ang hi baxo and w̃acëgu këŋo Kaxanu ak. 21 Angëmëne xaɗëp hi baƴ and w̃acëgu ki Kaxanu aŋ, këreƴ dendërand na. Ɓarikan angëmëne axor ex eƴ gi ar ƴaƴa, kemënal exi gi mondako. 22 Enimin, xaɗëp ir w̃acëgu këno gër Axwën in, Axwën an racët këŋo. Ɓëte ala ar ƴaƴa ar w̃acëgu këno an, xaɗëp ir Kërisët hi ko. 23 Yama gë akanji atëm ga racët këŋun nde Kaxanu. Awa këren gind na okaɗëp od ɓela. 24 Ɓëmaỹe, ala kala ɓayilexo gër lëngw ir Kaxanu ang hi baxo and w̃acëgu këno ak.

End ɓër gë eñër këm eŋ

25 End odënaw̃ oɓeja eŋ cëŋ, ax gi ex na apela and Axwën. Ɓarikan wëno dëŋ kë rend, wëno ar hik ar mokwëta në end axaỹënan ir Axwën an. 26 Awa ɓaxëtin end ỹapan ke eŋ, në end ɓakey ɓañëkaxik ɓand hi këne gërëgako baŋo aŋ, ala kala ɓayilexo mondako. 27 Angëmëne gë asoxari ỹërër kën, këreƴ cala na en capër. Angëmëne aƴ gi ex na gë asoxari, këreƴëŋo cala na asoxari. 28 Ɓarikan, angëmëne mondako dëŋ këƴ ỹër, aƴ mendëra na. Ɓëte angëmëne endënaw̃ emeja eŋ aỹër këno ỹër, axo mendëra na. Ɓarikan fo nangin mëne ɓër ỹërërëk ɓën mbaŋ këɓi ỹana eɓi cëmurand, do mëŋ ỹandi ke en kwëỹëtado.

29 Ɓëmaỹe, ɓaxëtin er re këme in: amëd and ɓayi këɓo aŋ anëka kë romënd. Gërëgako ɓër gë ɓësoxari ɓën, gilexëni ang ɓër gë ɓësoxari këm fo. 30 Ɓër kë sesërand ɓën, gilexëni ang ani tesënd na fo, ɓër këɓi nëngandërand ɓën, ang ɓër aɓi nëngandërand na fo, do ɓër kë yëcërand ɓeỹ ɓën, ang ani cotëra ex na fo. 31 Do ɓër kë riyenind gë ɓeɓër gër ebar ro ɓën, gilexëni ang ani diyenind na enim fo. Gayikwa ngwën iŋo ang hik ak, axuca kë xuca.

32 Xarak wëno, aỹandi ỹandi ke en gi gë odendëran këm. Ar ɓayik ax ñër ex na an, ɓend Axwën këŋo ɓalënd, aŝala ko ŝaland exo di er këŋo nënganënd Axwën in. 33 Ɓarikan ar ỹërëk an, aɓal këŋo ɓalënd ɓend gër ngwën ro ɓeŋ, aŝala ko ŝaland exo di ang këŋo nënganënd alindaw̃ ak. 34 Do mondako ko ŝetëndërënd ɓandixa ɓandexëm ɓaŋ. Mondako fo ex end asoxari aỹërërëx eŋ do gë end endënaw̃ emeja eŋ. Er këni ŝaland eni di wayët ang këŋo nënganënd Axwën ak, eni gixën ɓëw̃ënëk gër eman do gër angoc. Xarak, asoxari ar ỹër këno an, ɓend gër ngwën ro ɓeŋ këŋo ɓalënd ga ko ŝaland exo di ang këŋo nënganënd icën indexëm ak. 35 End ofëcak orewën këme yeƴanaxënënd mondako, ax gi ex na mun cëndën. Er ỹandi ke en cot aniyan and ŝenene, do en yëlaya wayët gër Axwën fo, këreŋun yaja na.

36 Ŝambenjar ir yëlak mëne ax ñap ex na eŋo teɓ endënaw̃ emeja end yata baŋo eñër eŋ axo mendëra ex na. Angëmëne anëka këŋo ŝanand oñandi odexëm ok, dilexo er ỹandi këŋo in, ñërëleŋo. 37 Ɓarikan ŝambenjar ir faỹëk gër emëkw edexëm mëne aŋo ñër na endënaw̃ emeja end yata baŋo eŋ, enjekax ri ko. Ɓarikan mëŋ dëŋ faỹëk eŋo gër emëkw edexëm exo ɓayixën nangërëxe asoxari, ala aŋo nëỹali ex na. 38 Ata ar këŋo ỹër endënaw̃ emeja end yata baŋo an, enjekax ri ko. Ɓari ar aŋo ñër ex na an rik er yek nëmëc in.

39 Asoxari ar ỹër këno an, aɓar ɓar këni gë icën indexëm iŋ ang kë nëka yo aniyan and icën aŋ. Xarak, and ko ŝës icën aŋ, axor ko xor exo ƴe eŋo ñër asoŝan aŝëxe, ar ex mëŋ ɓëte këreceŋ. 40 Ɓarikan, ang këme yëland wëno ak, asoxari ajo nëmëc kë ỹana eŋo nëngandërand angëmëne exo ɓayi icën këm. Wëno ɓëte, këme yëland, aŝot ŝot këmo Angoc and Kaxanu aŋ.

8

End ỹas er gër olaŝ eŋ

1 End ỹas er oyel or ŝaɗaxa kënëɓi gër olaŝ eŋ cëŋ, ɓiyi ɗek gë enang nang hi këne, aŝot ŝot këne onangëran ol. Ɓarikan onangëran ol ndafënan kë lënanënd, xarak aŋana aŋ axemën kë xemënënd ekwëta el. 2 Angëmëne ala exo yëland mëne ỹeỹ nang ko na, axo nang ex na pere ang ỹapëk exo nangëdo ak. 3 Ɓarikan ar h̃an këŋo Kaxanu an, Kaxanu anang nang këŋo.

4 Awa end eƴamb ed ỹas er oyel or ŝaɗaxa kënëɓi gër olaŝ eŋ, anang nang këne mëne Kaxanu iɓat fo ex, do mëne eɗaŝ el ỹoweỹ ax gi ex na gër ngwën ro. 5 Gayikwa angëmëne ɓela exëna ɓër kë yëland okaxanu exëna, od ex gër orën do gër ebar, awa okaxanu ok do gë ɓëxwën ɓën, aỹëmb ỹëmb këni. 6 Ɓarikan, ɓiyi er nang këne mëne Kaxanu iɓat fo ex do mëŋ ex Sëm in. Mëŋ rik ɗek ɓeỹ ɓën do ɓiyi në endexëm këne liyaxënënde. Ɓëte Yesu Kërisët gaɓat ex Axwën areɓi an. Mëŋ rik ɗek ɓeỹ ɓën do Kaxanu paɓ gë mëŋ yël këɓo aniyan aŋ.

7 Ɓari ax gi ex na ɗek fo ŝot këni onangëran olo. Enimin, ɓërëmar aw̃ër w̃ër baɓi ekwëta ed eɗaŝ el. And këni ƴambënd ỹas er oyel or h̃aŝ kënëɓi gër eɗaŝ aŋ, er këni yëland ŝaɗaxa dëŋ ex. Ata onden otitarak ondeɓën oŋ ex ɓuyar. 8 Xarak ax gi ex na eƴamb ƴamb këɓo sëkalind gër Kaxanu: ga ƴamb ƴamb këne, ỹoweỹ aɓo ɓaŝëta na; ga ane ƴamb exe na, ỹoweỹ aɓo ɓaŝën na. 9 Ɓarikan titinayindën, er këŋun ỹapanënd in këreɓi ɗënanënd na eñëŋënax ɓër sitarak gër ekwëta ɓën. 10 Gayikwa angëmëne ar sitarak an exi watënd wëj ar gë onangëran an ga këƴ ƴambënd ỹas er oyel or h̃aŝ kënëɓi gër eɗaŝ eŋ, ax gi ex na nde mëŋ ar sitarak gër onden an, ata ko yëla axor ko xor exo ƴamb mëŋ ɓëte? 11 Ata imaỹe ititarak ind racët këŋo Kërisët gë ecës edexëm iŋ, mondako ko nemi në end onangëran oreƴ. 12 Ga kënëɓi w̃enanënd mondako ɓëmaỹe ɓënd sitarak ɓëŋ, do ga kën nëxenënd mondako onden ondeɓën oŋ, Kërisët mëŋ dëŋ këno w̃enanënd. 13 Mëŋ ex, angëmëne në end eƴamb ƴamb këremo ɗënan eñëŋënax eŋ imaỹe indam iŋ, din ame ƴamb na ỹas er olaŝ eŋ këdi ko w̃endëra imaỹe indam iŋ.

9

End ofarëxanda or Pol eŋ

1 Wëno ar ƴaƴa hi këme do parëxanda hi këme. Awat wat këmo Yesu, Axwën areɓi an. Ata wën ex enjekax end ŝanëk gë andiyen and fana ke Axwën eŋ. 2 Angëmëne gër ɓela ɓëŝëxe wëno ame gi ex na parëxanda, ndakaŋ wën aw̃a w̃a kën mëne parëxanda hi këme. Gayikwa wën ex nanganëme ir mëne parëxanda ir Axwën dëŋ hi këme. 3 Mondako këmëni yakand ɓela ɓër ke xitind ɓën. 4 Ba wëno gë Barënabas fo nde ɓayik aɓo ñap ex na eƴambëran el do gë eceɓëran el? 5 Aɓo ñap ex na nde mo ñër ala kala imaỹe itoxari ind gër Axwën? Ami kor na nde mo mëlarand ang këni rind oparëxanda ocëxe ok, gë ɓoɓinëm ɓor Axwën do gë Kefas? 6 Ba wëno gë Barënabas fo nde ỹap këɓo mi ɗiyand gë er këmi ŝotënd gë andeɓi dëŋ in? 7 Noỹo kë ƴend gër oŝoroɗa do exo cosayand gë andexëm? Noỹo kë rind andëɗa and reseŋ do axo ƴambënd na reseŋ in? Noỹo këɓi xaɗacënd oyel do axo ceɓënd na omër oŋ?

8 Ba wëno ala fo nde kë yeƴandërand mondako? Ax gi ex na nde end këme rend eŋo na fo ex ɓëte gër acariya? 9 Enimin, ga ỹëgw këni wa gër acariya: «Engaŝ end ki w̃ëñënënd bële eŋ, ax gi ex na mokap etëỹ edexëm el✡.» Ba Kaxanu end ogaŝ fo nde këŋo ɓalënd? 10 Enimin, në endeɓi wa rexën ko eŋo. Iyo në endeɓi ỹëgwaxën këni eŋo. Gayikwa ar kë ỹanënd bële an aỹap ỹapëk exo yarënd mëne aƴamb ko ƴamb. Ɓëte ar kë wëñënd an, aỹap ỹapëk exo yarënd oŝet orexëm ol. 11 Angëmëne ɓiyi neɗën këŋun napul ir gër orën in, axureli nde këɓo xureli angëmëne axana këmi xanand gër ndewën napul ir gër ngwën ro in? 12 Gayikako ayëlëra kënëɓi yëlërand oparëxanda ocëxe ok, kaŝ ex ngwa ɓiyi. Ɓarikan, oŝet or ỹap këɓo enëɓo yël olo, ami mëka ex na. Ecëñëxët, aw̃agën w̃agën këɓo mi ɓayi kanarëxe këdi këmi weɗi Atëfëtan and Kërisët aŋ.

13 An nang ex na nde mëne ɓër kë riyenind gër Aciw̃ and Kaxanu ɓën, gë ɓeɓër këni w̃ëlarawënd oyël ɓën këni ƴambërand? Ɓëte ɓër kë ŝaɗaxand gër angëɓ ɓën, aŝet kënëɓi ŝetënd er ŝaɗaxa këni gër angëɓ in? 14 Awa Axwën an mëŋ rexën ko mëne ɓër kë femërand Atëfëtan ɓën eni ɗiyand gë er kënëɓi yëlënd në end Atëfëtan aŋo in.

15 Wëno cëŋ, ɓeɓër ỹap ke ene yëlënd ɓëjo, gamatak ame mëka ex na. Ado amun ỹëgwëlind na ene ɗaw̃ënelixënëgu. Ecës el saxan ke, gë ex ƴep end këme rafënaxënënd eŋo. 16 Enimin, epemëra ed Atëfëtan el, ax gi ex na er këme rafënand. Gayikwa andiyen and nëỹali ke Kaxanu ex, ax gi ex na er këme rafënaxën. Ɗal ex kido abame femërand na Atëfëtan aŋ, axata xata doxe! 17 Kido ga ỹandi ke fo bame femërand, gë acosa hi dome. Ɓarikan angëmëne ga ỹandi ke këme femërand, andiyen and xwëtënan këne ex. 18 Ine ex acosa andam aŋ? Ga këme femërand Atëfëtan aŋ acosa këm. Ɓeɓër ỹap bax ene yëlënd në end Atëfëtan aŋo ɓën, ame kwëñe ex na ene yëlënd.

19 Gayikwa ado ga hi këme ar ƴaƴa gër ɓela ɗek, wëno dëŋ rixayak xaɗëp ir ɓela ɗek, mëni cotaxën ɓër Yesu Kërisët ɓëranjëm. 20 And këme hi gë Ɓëŝëwif aŋ, me gi ang Aŝëwif fo, eno kwëtaxën Yesu. Ɓëte and këme hi gë ɓër kë sëfënd acariya aŋ, me gi ang ɓën ak, ado ɓayik ame bo ex na gër mbëña ind acariya aŋo, eno kwëtaxën Yesu. 21 And këme hi gë ɓëw̃endëran aŋ, me gi ang ɓën ak eno kwëtaxën Yesu. Ɓarikan wëno ame gi ex na ɗe ar gë acariya and Kaxanu këm, gayik Kërisët lëkaya ke gë acariya andexëm aŋ. 22 And këme hi gë ɓësitarak aŋ, me gi ang ɓën ak eni pexaxën ɓësitarak ɓën. Mondako rixaya këme er ex yo, gër ɓër ex yo, eni pexaxën ang ex yo, ɓërëmar. 23 Do ɓeŋo ɗek këme rind në end Atëfëtan and Yesu me cotaxën ma indam iŋ gër ɓenjekax ɓend w̃ëlawëk.

End ɓëxaŝër eŋ

24 Aye nang kën mëne ɓër kë xaŝërënd gër ambelëraya ɓën, ɗek ang exëni ak këni hërënd. Ɓarikan aɓat fo kë h̃atëtënd do mëŋ këno fupand. Awa kemënayin en gërënd aye en ŋatëtaxën. 25 Ɗek ɓër kë xëñënand okaŝër ɓën, aŝëɓanaya këni ŝëɓanayand ɓendanjëm. Mondako këni rind enëɓi pupaxën gë er kë nemind. Ɓarikan ɓiyi gë er ɓayik ax nemind na këɓo fupa Kaxanu. 26 Awa wëno ahër këme hërënd, ɓari ax gi ex na ahër fo. Ɓëte ang aw̃ëŋër fo hi këme, ɓari ame bëŋarënd na aw̃ëŋar fo. 27 Ecëñëxët, motoroli këme sorolind eman endam eŋ, ang end xaɗëp fo w̃ëlaya këme, këdi këme h̃ata gë acosa këm, xarak wëno kë femërand gër ɓela ɓëŝëxe.

10

End olaŝ eŋ

1 Ɓëmaỹe, end hi baɓi ɓëxarëk ɓëreɓi eŋ, axe ñandi ex na en ɓayi nangërëxe: ɓën ɗek baɓi laɓënd aŋar aŋ, ɓën ɗek xegëta bax angwëngw aŋ. 2 Ɓën ɗek ɓuyi bax xoɓuyi or Moyis ol, kwëc gër aŋar do polo gër angwëngw. 3 Ɓën ɗek bax ƴambënd eƴamb eɓat, ed bax xaniwënd gër orën el. 4 Do ɓën ɗek bax ŝeɓënd eŝeɓ ceɓ ir bax xaniwënd gër orën in. Aŝeɓ bani ŝeɓënd gër angaỹ and Kaxanu, and baɓi sëfarand aŋ. Do angaỹ aŋo hi bax Kërisët. 5 Ɓarikan ɓëranjëm ang hi bani ak, abani ri na ɓend këŋo nënganënd Kaxanu ɓeŋ, mëŋ ŝësëraxën këni gër ladawe.

6 Ɓend hi baɓi ɓeŋo, ɓamatinali ɓand këɓo felërand ex këdi këne ŝote oñandi oñëŋënax, ang ɓëxarëk ɓëreɓi ak. 7 Këren gi ex na ɓër xwëtak olaŝ, ang ɓëxarëk ɓërëmar ak. Oñëgw Omënëk ok ga këɓi fëlëtënd wa mondako: «Ɓulunda in xwënda këni ñambëran do gë oŝeɓ. Ata xani këni eni nëxira✡.» 8 Kërene yëlayaye na gër eñac ang yëlaya bani ɓërëmar ak xali akey amat, ŝës këni ɓela owëli alapem gë otas. 9 Kërenëŋo ỹanaxënënd ex na Kërisët an ang bano ỹanaxënënd ɓërëmar ak, ata ŝësëra këni ga h̃atëra kënëɓi ɓandën. 10 Ɓëte këren ŋunëŋunand na ang bani wunëŋunand ɓërëmar ak, ata ŝësëra këni ga law̃ëra këɓi meleka ir ecës in. 11 Ɓetëm ɓeŋo ɗek hi baɓi ɓëxarëk ɓëreɓi ɓën. Do er ỹëgwaxën këni ang amatinali and këɓo felëra fo ex, ɓiyi ɓër h̃atënëgu këɓo ɓakey ɓapelatar ɓand ngwën ɓëjo. 12 Awa ado en yëland mëne axor kën xor en kwëỹëta eñëŋënax eŋ, titinayin këdi këŋun naŋëta! 13 Atëƴ ax gi ex na and ɓayik aɓi gind na ɓela. Ɓarikan Kaxanu mokwëta hi ko, atëƴ gamatak axo teɓ na, eŋun ŋatënëgu na xarak ax gi ex na and kën xor. Gër atëƴ aŋo fo ko nëcët er kën xoraxën in.

14 Mëŋ ex, wën ɓër ke ɓalënd mbaŋ ɓëjo, kwëỹëtayin ekëla ed olaŝ el. 15 Ang ɓër gë onden fo këmun felërand, do kamanin wën dëŋ end këme rend eŋo. 16 Eŝeɓ ceɓ ir këne yëlarënde gër ecemar ed Axwën in and këne ŝalend aŋ, ang gi ex na nde ejo ex eɓaỹër ed gër oŝat Kërisët el? Do amburu and këne ŝetërënde aŋ, w̃acayak ɓëte eɓar ed ɓar këne gër Kërisët gë eman endexëm el. 17 Gayikako amburu amat fo këne ŝetërënde ɓiyi ɓër hi këne ɓëranjëm, awa eman emat hi këne.

18 Kwitayinëɓi enëng end Ɓëyisërayel eŋ: and bani ɓarërënd cale do eni ƴambënd ỹas er oyel or ŝaɗaxa kënëɓi gër angëɓ eŋ, aɓar bani ɓarënd gë Kaxanu. 19 Ine ngwa këme rend? Ba mëne ỹas er oyel or ŝaɗaxa kënëɓi gër olaŝ eŋ ỹeỹ ex nde? Ba mëne eɗaŝ el ỹeỹ ex nde? 20 Ɓëtëdëŋ! Ɓarikan er këni ŝaɗaxand gër eɗaŝ in, ɓëyël kënëɓi ŝaɗaxanënd, ax gi ex na Kaxanu. Xarak, axe ñandi ex na en ɓar gë ɓëyël ɓën. 21 Wën an kor na en yëlarënd andëmba and Axwën aŋ do gë andëmba and ɓëyël aŋ. An kor na en ƴambënd ecemar ed Axwën el do gë ecemar ed ɓëyël el. 22 Ba eŋo ƴakëraxi Axwën an nde ỹandi këɓo? Ba ojaw̃ nde xuca kënëŋone?

End eƴamb ƴamb eŋ

23 Wëno axor këme xor me dind er ex yo, ɓari ax gi ex na er ex yo hik gë ofëcak. Ỹoweỹ ax cëɓa ex na, ɓari ax gi ex na er ex yo kë xemënënd gër ekwëta. 24 Ala kala calayindëlexo ofëcak or aŝandaw̃ ol, ax gi ex na orexëm fo. 25 Ƴambindën ɗek er këni fanënd gër marëse in. Këren mëkarand na këdi këŋun wëlandëra gër onden ondewën. 26 Gayikwa Oñëgw Omënëk ok rek:

«Axwën Kaxanu xwënëk ebar el do gë ɗek ɓeɓër hik gër ebar ɓën✡.»

27 Angëmëne ar ax gi ex na këreceŋ w̃ac këŋun eƴambëran do wën en ma en ƴe, ƴambin er kënun rëɗën yo. Këren mëkand na en nang ba aỹap ỹap këŋun, këdi kën wël onden oŋ. 28 Ɓarikan angëmëne ala exo de: «Ỹas eŋo er oyel or ŝaɗaxa kënëɓi gër eɗaŝ ex ɗe.» Awa në end ar fel këŋun eŋo eŋ, këren ƴamb na këdi kën wël onden oŋ. 29 And këme rend: «Këdi kën wël onden oŋ», end onden ond aŝëxen eŋ këme yeƴanënd, ax gi ex na end onden ondewën eŋ. Enimin, inew̃a ke nëpaxën anjëlan and ala aŝëxe gër er këme yëland aỹap ỹap ke in? 30 Angëmëne wëno oŝet oram ol këme xanand gë ecëkwa, ine cëŋ këne renaxën në end er këme ŝëkwand me ƴambaxën in?

31 Awa kën ƴambërand nde, kën ŝeɓërand nde ba kën rind er ex yo, calayindën ex canaya enjaran end Kaxanu eŋ. 32 Këren gi na ang ekaỹ ed këni fokërërand ɓela fo, ax gi ex na ɓenëng ɓecëxe, ax gi ex na Ɓëŝëwif, ax gi ex na ɓër gër Amara and Kaxanu ɓën. 33 Awa ola orewën ol gilex ang oram ak: gër ɓeɓër këme rind axemëna këme xemënand, eŋo nëngan ala kala. Ofëcak or ɓela ɗek këme ŝaland, ax gi ex na oram fo, eni pexaxën ɓëranjëm.

11

1 Tëfëtelindëne ang këmo sëfëtelind wëno ɓëte Kërisët ak.

End ɓësoxari gër cale eŋ

2 Aŝëkwa këmun ŝëkwand end ga këne xwitand gër end ex yo eŋ, do end ga kën sëfënd ɓamërëw̃ëra ɓaŋ, ang sëƴali këmun ak. 3 Aỹandi ỹandi ke en nang ɓëte mëne Kërisët ex alëngw ar asoŝan kala an, asoŝan an ex alëngw ar asoxari an, do Kaxanu ex alëngw ar Kërisët an. 4 Asoŝan ar kë ŝalend, ba kë yeƴanënd ang alaw̃ënel fo monaɓ gaf an, aŋo pëɓënd na Kërisët, alëngw arexëm an. 5 Ɓarikan asoxari ar kë ŝalend, ba kë yeƴanënd ang alaw̃ënel asoxari fo, ɗaɓërëxe gaf an, në ecëfënin eŋo icën indexëm iŋ: er hi ko ang aŝëk ŝëk këno fo. 6 Ata cëkëleno saxëk, angëmëne axo ɗaɓënd na gaf irexëm in! Ɗaɓindëlexo gaf in, angëmëne aŝëfën ex eno kacan omban oŋ, ba eno cëk lir-lir. 7 Asoŝan an aŋo ñap ex na exo ɗaɓënd gaf in, gayikako mëŋ ex eñaw̃ eŋ do gë enjaran end Kaxanu eŋ. Xarak, asoxari an ex enjaran end asoŝan eŋ. 8 Enimin, Kaxanu nëcëtëgu këŋo asoxari an gër eman end asoŝan, aŋo nëcëtëgu ex na asoŝan an gër eman end asoxari✡. 9 Ɓëte Kaxanu ri këŋo asoxari an në end asoŝan, aŋo di ex na asoŝan an në end asoxari. 10 Mëŋ ex, aỹap ỹapëk asoxari an exo ɗaɓënd gaf in, eni wataxënënd omeleka ok mëne afëɓ fëɓ këŋo icën indexëm iŋ. 11 Ɓarikan gër ɓiyi ɓër ɓar këne gë Axwën ɓën, asoxari an axo gi ex na asoŝan këm, ɓëte asoŝan an axo gi ex na asoxari këm. 12 Enimin, ang ŝanëgu ko asoxari an gër asoŝan ak, asoxari an këŋo rëw̃ënd ɓëte asoŝan an. Do eŋo ɗek gër Kaxanu xaniwëk. 13 Kamanin gë andewën aŋ dëŋ: aỹap nde ỹapëk asoxari an eŋo calend Kaxanu ɗaɓërëxe gaf in? 14 Ola or ala ol dëŋ këŋun sëƴalind mëne aŝëfën ex angëmëne asoŝan an eŋo cak omban oŋ. 15 Xarak, omban ocakax oŋ enjaran ex gër gaf ir asoxari, gayikwa Kaxanu yël këŋo omban ocakax ang elaɓaxën ed gaf fo. 16 Angëmëne ala exëna ar h̃anëk ecampëre ed gër endeƴ eŋo el, ɓiyi cëŋ aɓo mër ex na mondako do ɓëte gër ɗek Ɓamara ɓand Kaxanu aɓi mër ex na mondako.

End ecemar ed Axwën eŋ

17 Ang këmun felëra gërëgako ak, arexëra këmun rexëra. Amun cëkw na gayik and kën fedër aŋ en ñëŋënaxën nëmëc kën fedërënd, ax gi ex na en yexën nëmëc. 18 Eñanar eŋ, awël wël këme mëne, and kën fedër gër cale aŋ, ɓakucara exëna mërëxand irewën. Ado eŋo, wëno tëkër fo w̃a këme. 19 Afo ex gi wa ɓakucara andewën rewën aŋ eni canayaxën mërëxand irewën ɓër kë xemënand gër atëƴ ɓën. 20 Awa wën and kën fedër aŋ, ax gi ex na en cetëraxën ecemar ed Axwën el. 21 Gayikwa and kën ƴambërand aŋ, ala kala anëkan këŋo nëkanënd exo dëɗaya mëŋ gaɓat ecemar edexëm el. Ata aɓat eŋo ƴambënënd enjo eŋ, ajo eŋo ñaw̃ënd. 22 An gi ex na nde gë ɓëciw̃ ɓënd gër ed kën ƴambëraw do en ceɓëraw? Ba Amara and Kaxanu aŋ nde kën ƴepënënd ga kënëɓi ŝëfëninënd ako ɓër ỹoweỹ ani cot ex na ɓën? Ine këmun fel? Aŝëkwa nde këmun ŝëkwa? Ali, gër endeƴ eŋo amun cëkwa na.

23 Gayikwa wëno, er sëƴali ke Axwën do nangën këmun in ex: Axwën Yesu ga w̃eɗ ko amburu aŋ, yatir lëxw këno gëmëɗ. 24 Ŝëkwa këŋo Kaxanu, hëmbëndër ko, do re ko: «Ejo ex eman endam eŋ, wën yël këmun. Diyindën mondako ene kwitaxënënd.» 25 Ɓëte and ƴambëra këni aŋ, w̃eɗ ko andëmba and gë ngoƴ aŋ do re ko: «Ejo ex oŝat oram oŋ, oŝat or eter ekaŝax ed Kaxanu gë ɓela el. Diyindën mondako ene kwitaxënënd nand kën ŝeɓënd yo.» 26 Gayikwa, nand kën ƴambënd yo mburu iŋo, do nand kën ŝeɓënd yo ngoƴ iŋo, ecës ed Axwën el kën sëfëtënd mondako xali exo ɓakaw.

27 Mëŋ ex, ar kë ƴamb mburu iŋo do exo ceɓ ngoƴ ind andëmba and Axwën iŋ, xarak aŋo ñap ex na an, anëka w̃enan ko eman end Axwën eŋ, do gë oŝat orexëm oŋ. 28 Awa ala kala kamanindëlexo ola orexëm ol, ɗamana exo ƴambaxën mburu iŋ, do exo ceɓaxën ngoƴ iŋ. 29 Gayikwa ar kë ƴamb mburu iŋo, do exo ceɓ ngoƴ iŋo an pitëndërëxe eter ed gë Axwën el, kiti indexëm fo ƴamb ko do ŝeɓ ko. 30 Mëŋ ex, mërëxand irewën ɓëranjëm ŝëxwërak, ɓëranjëm seỹik, do ɓëranjëm ŝësëk. 31 Angëmëne gë andeɓi dëŋ këne xitiyande, Axwën an aɓo kiti na. 32 Ɓarikan, Axwën an awërëŝët këɓo wërëŝët gë ɓeɓër këɓo xitind ɓën këdi këɓo nëp andamat gë ɓër gër ngwën ɓën.

33 Awa ɓëmaỹe, and kën fedër en ƴambaxën ecemar ed Axwën aŋ, cënirindën andewën rewën aŋ. 34 Angëmëne ala xor këŋo na enjo eŋ, ƴambërawëlexo pere gër ndeɓën, ata ɓayik an mëlaw na kiti iŋ.

Omëka od ɓayik ok cëŋ, ayaka këmun yakaɗ and këme ƴeliɗ aŋ.

12

End ɓanjëla eŋ

1 Ɓëmaỹe, end ɓanjëla ɓand ko ŝetëndërënd Angoc Amënëk ɓeŋ cëŋ, axe ñandi ex na en ɓayi nangërëxe. 2 Anang nang kën ang hi ban ak, ang hi ban ɓër aŋo kwëta ex na Kaxanu fo, ang exëni ɓenëng ɓend ɓela ɓendanjëm ak. Asëk aw̃ëlara fo baŋun w̃ëlarand gër eñëŋënax do baŋun nambelirand gër ɓetëmbak, gër olaŝ or ax yeƴandërand na. 3 Mëŋ këmun felaxënënd mëne ala ax kor na exo yeƴanënd gë Angoc and Kaxanu aŋ do exo dend: «Kataleŋo tan kata Yesu!» Ɓëte ala ax kor na exo dend: «Yesu ex Axwën an!» xarak ax gi ex na Angoc Amënëk aŋ nangën këŋo eyeƴan elo.

4 Ata Angoc Amënëk amat fo ex, ɓarikan mëŋ kë ŝetëndërënd ɓanjëla ɓand fitarëk. 5 Ɓandiyen ɓaŋ afitar fitarëk, ɓarikan Axwën aɓat fo këno rinënd. 6 Ɓandixa ɓaŋ afitar fitarëk, ɓarikan Kaxanu iɓat fo kë rind er ex yo gër ɓër ex yo. 7 Angoc Amënëk aŋ këŋo yëlënd ala kala anjëla and gë ofëcak or ɓela ɗek. 8 Enimin, Angoc amat aŋo fo këŋo yëlënd, aɓat eyeƴan ed orenik, do ajo eyeƴan ed onangëran. 9 Angoc aŋo fo këŋo yëlënd aɓat ekwëta el, do ajo ɓanjëla ɓand epakën ed ɓëŝëxwëra el. 10 Ɓëte Angoc aŋo fo këŋo yëlënd aɓat anjëla and exo dind ɓecarax; ajo anjëla and edeƴara ed ɓend re ko Kaxanu; ajo, anjëla and epitëndër ed ɓangoc el; ajo, anjëla and exo yeƴanënd oyeƴan oŝëxe; ajo ɓëte, anjëla and exo ŋatelind oyeƴan oŋo. 11 Angoc amat aŋo fo kë rind ɓeŋo ɗek. Mëŋ kë ŝëtëndërënd ɓanjëla ɓaŋ ang këŋo ỹandind ak: eŋo yël ala kala anjëla and fitak.

End amatinali and eman eŋ

12 Enimin, eman end ala eŋ, emat fo ex ado ga kë ɓarënd owal odanjëm. Do gayikako, aɓar kë ɓarënd ɗek owal ok eman emat ado ga ỹëmbëk, mondako fo ex end Kërisët eŋ. 13 Gayikwa ene gixëne eman emat, gër Angoc Amënëk amat ɓuyi këɓo ɓiyi ɗek: hik Ɓëŝëwif ɓën, hik ɓër ɓenëng ɓecëxe ɓën, hik okaɗëp ok, hik ɓër ƴaƴa ɓën. Do gë Angoc Amënëk aŋo fo ỹëm këne ɓiyi ɗek.

14 Mondako fo ex end eman end ala eŋ, owal odanjëm ɓarëk, ax gi ex na wal iɓat. 15 Kido sapar in are bax rend gayikako ax gi ex na ataxan, ax gi ex na wal ir eman. Ata nde w̃acaya dox mëne anëka rëxëtak gër eman? 16 Kido anëf aŋ are bax rend, gayikako ax gi ex na angës, ax gi ex na wal ir eman, wal ir eman dëŋ ɓayi dox. 17 Kido eman end ala eŋ angës fo hi bax, mondake doxo wëlërand? Kido eman end ala eŋ anëf fo hi bax, mondake doxo wëranënd? 18 Yama Kaxanu ga ŝomëndërëk nde ɗek owal od eman ok ang ỹandi këŋo ak. 19 Kido ɗek owal ok ereɓat fo hi bax, eman ax gi dona. 20 Awa gërëgako owal odanjëm ɓarëk, ɓarikan eman emat fo ex. 21 Angës aŋ ax kor na ex de mëne aŋo ɓalënd na end ataxan eŋ. Ɓëte gaf in ax kor na ex de mëne aŋo ɓalënd na end osapar eŋ. 22 Ecëñëxët, owal od eman od sitarak nëmëc ok dëŋ, gë ofëcak ex. 23 Owal od këne yëlande aŝëfën ŝëfënëk enëcët ok, nëmëc këne fëɓënde. Do mondako këne ŝonënde nëmëc owal od ax ñap ex na eni watënd ɓela ok. 24 Xarak, owal od ỹapëk eni watënd ok, ane conënd ex na. Enimin, Kaxanu rik mondako eman eŋ ene pëɓaxënënde nëmëc owal od ax ñap ex na eni watënd ɓela ok. 25 Ɗek owal ok kë rëcarënd këdi kë ŝapër eman eŋ. 26 Do angëmëne wal iɓat kë sorond, ɗek owal od eman ok kë sorond. Ɓëte angëmëne wal iɓat ex mocëkw, ɗek owal ok këŋo nëngandërand.

27 Awa wën ɗek eman emat hi kën, eman end Kërisët eŋ do ala kala wal hi ko. 28 Xarak, Kaxanu xwët këɓi gër Amara and ɓërëw̃ak endexëm: ga ỹana këni oparëxanda, ɓëtëgu këni ɓëlaw̃ënel, ɓëtëgu këni ɓëte ɓësëƴali. Kaxanu axwët xwët këɓi ɓëte ɓër gë anjëla and edi ed ɓecarax, ɓër gë anjëla and epakën ed ɓëŝëxwëra, ɓër gë anjëla and edëcara ed ɓela, ɓër gë anjëla and olëngw, do ɓër gë anjëla and eyeƴan ed oyeƴan oŝëxe. 29 Ɗek oparëxanda fo nde exëni? Ɗek ɗek fo nde këni yeƴanënd ang ɓëlaw̃ënel fo? Ɗek ɓësëƴali fo nde exëni? Ɗek fo nde këni rind ɓecarax? 30 Ɗek fo nde ŝot këni ɓanjëla ɓand epakën ed ɓëŝëxwëra? Ɗek fo nde këni yeƴanënd oyeƴan oŝëxe? Ɗek fo nde këni h̃atelind oyeƴan oŝëxe oŋ? 31 Awa ɓalëkënalindën ocal od ɓanjëla ɓand xëɓënëk nëmëc ok.

Do wëno aw̃asin këmun w̃asin fëña ir xëɓënëk nëmëc in.

13

End aŋana eŋ

1 Ado me yeƴanënd oyeƴan or ɓela oŋ, do gë or omeleka oŋ, xarak aŋana axe gi ex na, ang atëmb and këni sëmbënd fo hi këme, ang etala ed kë wëlind fo hi këme. 2 Ado me gi areƴara ar ɓend Kaxanu, anang ar ɗek ɓeconëŝon, do ar nangërak ɗek. Ado me cot ekwëta ed kë sëngërëɓëtënd osënd el dëŋ, xarak aŋana axe gi ex na, ỹoweỹ ame gi ex na. 3 Ado mëni cetërand napul iram in ɗek ɓëxaỹënaxik ɓën; ado me ɗëxwënd eman endam eŋ gër xoɗux, xarak aŋana axe gi ex na, ofëcak axe gi ex na.

4 Ar gë aŋana an aɓuŋa ko ɓuŋand, anënga nënga ko, aŋo ƴakëraxind na, axo dafënand na, axo pufënand na. 5 Axo dind na end ax ñap ex na eŋ, aŋo ɓalënd na endexëm fo, axo wërënand na, ala aŋo penanënd na eñëŋënax. 6 Ɓëte ar gë aŋana an, end ɗal eŋ këŋo fatënd, ax gi ex na osëmbak ol. 7 Aseɓan ko seɓanënd end ex yo, aw̃a ko w̃and end ex yo, ayar ko yarënd end ex yo, aɓuŋa ko ɓuŋand end ex yo.

8 Aŋana aŋ er din ir din ex. Edeƴara ed ɓend Kaxanu el, aƴep kë ƴep. Oyeƴan oŝëxe oŋ, aƴep kë ƴep. Ɓëte onangëran ol aƴep kë ƴep. 9 Gayikwa ɓend Kaxanu ɓeŋ, mar fo këne nangënde, mar fo këne reƴande ang ɓëlaw̃ënel fo. 10 Ɓarikan and kë faỹaya ɓeỹ ɗek aŋ, er ebax mar fo in aƴep kë ƴep.

11 And hi bame itox aŋ, ang itox fo bame yeƴanënd, ang itox fo bame yëlarand, do ang itox fo baxe fënind ɓendeƴ ɓeŋ. Ɓarikan and nangaya këme aŋ, aseɓ seɓ këme osoxëtox ol. 12 Doro doro, awat këne watënde ɓeỹ ɓën ang në anangoye fo, mëɗ-mëɗ fo. Ɓarikan awat këne wat kerët. Gërëgako ɓendëmar fo nang këme. Ɓarikan anang këme nang ang nang ke Kaxanu ak.

13 Awa gërëkako ɓetas ɓeŋo kë ɓayi: ekwëta el, eyar el do gë aŋana aŋ. Ɓarikan aŋana aŋ xëɓënëk nëmëc.

14

End cale eŋ

1 Calayindën en gi ɓër gë aŋana. Ñandindëleŋun en cot ɓanjëla ɓand Angoc Amënëk ɓaŋ, adofa anjëla and eyeƴan ed ang alaw̃ënel fo aŋ. 2 Enimin, ar kë yeƴanënd oyeƴan oŝëxe an, Kaxanu këŋo yeƴanelind, ax gi ex na ɓela gayik er ko rend in ala aŋo pënind na. Angoc Amënëk aŋ wa këŋo h̃eɓëtënd exo yeƴanënd ɓend ŝonayak ɓeŋ. 3 Ar kë yeƴanënd ang alaw̃ënel fo an, ɓela ɓën këɓi felërand: ɓër gër Amara ɓën këɓi xemënënd gër ekwëta, ɓën këɓi felënd eni kapina, ɓën këɓi ɓaŝënënd ɓanjëlan. 4 Ar kë yeƴanënd oyeƴan oŝëxe an, ola orexëm ol ko xemënënd gër ekwëta, ar kë yeƴanënd ang alaw̃ënel fo an, Amara aŋ ko xemënënd. 5 Aỹandi ỹandi ke wën ɗek en yeƴanënd oyeƴan oŝëxe. Ɓarikan en yeƴanënd ang ɓëlaw̃ënel ỹandi ke nëmëc. Ar kë yeƴanënd ang alaw̃ënel an xëɓënëk nëmëc gë ar kë yeƴanënd oyeƴan oŝëxe an. Angëmëne cëŋ ah̃ateli ko h̃atelind, axemën këɓi xemën ɓër gër Amara ɓën. 6 Do gërëgako ɓëmaỹe, ofëcak nde kën ŝot na angëmëne me ƴeli gër ndewën, do me yeƴandërand oyeƴan oŝëxe gër ed ebax mun mëlanëli, end nangën ke Kaxanu eŋ: onangëran ol, edeƴara ed ɓend Kaxanu el, ba osëƴali ol?

7 Angëmëne acëroti aŋ, gë atëmb aŋ andamat kë wëlind, mondake ko ɓara ala xarak er këni farixënd in, gë er këni sëmbënd in axo pitëndërënd na? 8 Do angëmëne ofarix or kereloŋ ol ax wëlind na ŝenene, noỹo kë xëñënara ond gër emer oŋ? 9 Andamat ex gë endewën eŋ, angëmëne end kën yeƴanënd gë oyeƴan oŝëxe eŋ, ala ax ŋatelind na, noỹo këŋo fëni? Ata ayeƴandëra fo kën yeƴandërand. 10 Oyeƴan or ɓela oŋ moñëmb ỹëmbëk gër ngwën ro. Do eyeƴan ed ex yo ɓër kë yeƴanënd ɓën awëlëraxën këni wëlëraxënënd. 11 Awa angëmëne ame wëlënd na er ko rend ar ke yeƴanelind in, aliyer hi këme gër ndexëm do mëŋ ɓëte anangërarëx këmo xwët. 12 Mondako fo ex endewën eŋ, gayikako ɓanjëla ɓand Angoc Amënëk ɓaŋ kën ŝaland, awa kamënin ɗe aye ediyenexën el. Ɓarikan gilex ekemënaxën ed ekwëta ed ɓër gër Amara el.

13 Mëŋ ex, ar kë yeƴanënd oyeƴan oŝëxe an, karaleŋo Kaxanu eŋo yël anjëla and exo ŋatelixënënd ɓeɓër ko reƴand ɓën. 14 Gayikwa angëmëne gë oyeƴan oŝëxe këme ŝalend, gë angoc andam aŋ këme ŝalend, ɓari gër onden ondam ame nangënd na er këme rend in. 15 Do mondake ỹapëk me dind? Awa aŝale këme ỹana me calend gë Angoc aŋ. Ɓëte aŝale këme ỹana me calend gë onden ondam oŋ. Aỹëwëra këme ỹana me ñëw̃ërand gë Angoc aŋ, ɓëte aỹëwëra këme ỹana me ñëw̃ërand gë onden ondam oŋ. 16 Enimin, angëmëne gë Angoc Amënëk aŋ fo, këƴ xarand oyekax ol gër Kaxanu, ar ax nang ex na end oyeƴan oŝëxe an, mondake cëŋ ko yaka «Amen», gayikako aŋo pënind na er këƴ rend in? 17 Ɗal ex mëne ang këƴ ŝalend ak ɗek xëɓënëk, ɓari ala aŋo kemënënd na gër ekwëta.

18 Aŝëkwa këmo ŝëkwand Kaxanu gayik wëno dëŋ këŋo ŝalend gë oyeƴan oŝëxe oŋ nëmëc wën ɗek. 19 Ɓarikan and këme hi gër Amara aŋ, er ke fecanënd me deƴa ɓenjo ɓend këɓi fëni ɓela, gë me deƴa ɓendeƴ owëli epëxw gë oyeƴan oŝëxe.

20 Ɓëmaỹe, këren gi na ɗe ang oɓaŝ fo gër epitëndër ed ɓeỹ. Giyin ɓëxarëk gër epitëndër ed ɓeỹ, ɓarikan gër edi ed eñëŋënax, giyin ang oɓaŝ fo. 21 Gër acariya ỹëgw këni:

«Gë ɓela ɓër kë yeƴanënd oyeƴan oŝëxe,

gë ofërëƴa or ɓëliyer,

këmëni ỹana mëni pelërand ɓulunda ijo,

ɓarikan ani ñana na ene ɓaxëtënd, re ko Axwën an✡.»

22 Awa gër ɓër ax gi ex na ɓërëw̃ak, oyeƴan oŝëxe oŋ, nanganëme ex, ɓari ax gi ex na nanganëme gër ɓërëw̃ak. Ɓëte edeƴara ed ɓend Kaxanu el, nanganëme ex gër ɓërëw̃ak, ɓari ax gi ex na gër ɓër ax ma ex na. 23 Gako Amara ɗek eni ɓarër gër cale, ɓën ɗek eni yeƴanënd oyeƴan oŝëxe do eni ŋatëgu ngwa na ɓër oɓaxët, ɓër ax nang ex na end oyeƴan oŝëxe, ba ɓër ax gi ex na ɓërëw̃ak, ani yëla na nde mëne anëka ŝenëkët këŋun? 24 Ɓarikan angëmëne wën ɗek en yeƴanënd ang ɓëlaw̃ënel fo do exo ŋatëgu ar ax gi ex na këreceŋ, ba ar ax nang ex na end oyeƴan oŝëxe, wën ɗek këŋo fëlët, wën ɗek këŋo nëp. 25 Ɓend ŝonayak gër emëkw edexëm ɓeŋ kën ŝonët. Ata mëŋ and ko foxi eƴiỹ el ŋëŝ gër ebar aŋ, aŝale këŋo ỹana eŋo calend Kaxanu do exo dend:

«Enimin, Kaxanu ro hi ko mërëxand irewën!»

End ɓend ŝoɗe-ŝoɗe gër cale eŋ

26 Awa ɓëmaỹe, mondako ỹapëk en dind. And kën fedër gër cale aŋ, diyindën aɓat aɓat er këŋun xemën gër ekwëta in: hik ar gë oyëkan an, hik ar gë osëƴali an, hik ar kë reƴa end Kaxanu an, hik ar kë yeƴan gë eyeƴan ecëxe an, hik ar kë h̃ateli eyeƴan elo an. 27 Angëmëne ɓela exëna ɓër kë yeƴan gë oyeƴan oŝëxe, yeƴanëlexëni aɓat aɓat, ɓëxi ba ɓësas, ata gwac kë hi. Ɓëtëlexo ar kë h̃ateli er re këni an. 28 Angëmëne er këni rend ɓër gë anjëla and oyeƴan oŝëxe in, xarak ah̃ateli ax gi ex na, cësinalexëni gër Amara. Er ebax eni yeƴan in, ɓayileɓi ɓën fo do gë Kaxanu. 29 End ɓër kë yeƴanënd ang ɓëlaw̃ënel fo eŋ cëŋ, ɓëxi ba ɓësas yeƴanëlexëni, do ɓër këɓi ɓaxëtënd ɓën, yixëtindëlexëni er wël këni in. 30 Angëmëne ala aŝëxe exo cot amëd aŋo dëŋ, end nangën këŋo Kaxanu, awa cësinalexo aỹanar an. 31 Enimin, wën ɗek axor kën xor en yeƴanënd ang alaw̃ënel ar Kaxanu fo, aɓat aɓat, eni tëƴaxën ỹeỹ, do eni kemaxën gër ekwëta ɓër kë ɓaxëtënd ɓën. 32 Onden ond ɓëlaw̃ënel oŋ aɓana kë ɓanand gër ɓëlaw̃ënel ɓëŝandaw̃. 33 Gayikwa gër ed hi ko Kaxanu, oɓetak fo ex, ax gind na ŝoɗe-ŝoɗe.

Ang këni rind ɗek ɓëw̃ënëk ɓën gër Ɓamara ɓandeɓën ak, 34 ɓësoxari ɓën cësinayindëlexëni gër Amara, gayikwa ax ñap ex na eni yeƴandërand. Pëɓindëlenëɓi ɓëcën ɓëndeɓën ɓëŋ, ang rek acariya ak. 35 Angëmëne ỹeỹ ỹandi këɓi na eni tëƴa, mëkayindëlenëɓi ɓëcën ɓëndeɓën ɓëŋ gër ɓëciw̃. Gayikwa ax ye ex na asoxari an exo yeƴanënd gër Amara. 36 Ba gër ndewën nde ŝanëguk eyeƴan ed Kaxanu el? Gër ndewën fo nde h̃atëlik?

37 Angëmëne ala exo yëland mëne alaw̃ënel ba ar gë Angoc Amënëk hi ko, nangëlexo mëne end ỹëgwënëli këmun eŋo, apela and Axwën ex. 38 Do angëmëne axo nang ex na eŋo, awa mëŋ ɓëte ala aŋo nang na.

39 Awa ɓëmaỹe, ñandindëleŋun en yeƴanënd ang ɓëlaw̃ënel fo, do këren cëɓanënd na eyeƴan ed oyeƴan oŝëxe el. 40 Ɓarikan diyindën er ex yo ang ỹapëk ak, do ŝenene.

15

End Atëfëtan eŋ

1 Ɓëmaỹe, ɓaxëtine mun kwitan Atëfëtan and nangën këmun aŋ, and xwëta kën do xemënali kën ŝenene aŋ. 2 Gë Atëfëtan aŋo ŝot kën apexa aŋ, angëmëne ang nangën këmun ak xwëtaya kën gër ow̃ëkw orewën. Angëmëne anëngwët nëngwët kën Atëfëtan aŋo, ekwëta edewën el ỹoweỹ ax gi ex na.

3 Endeƴ eñanar end sëƴali këmun eŋ, end sëƴali bane wëno ɓëte eŋ:

«Kërisët wa ŝësëk në end ɓeñëŋënax ɓendeɓi,

ang rek Oñëgw Omënëk ak✡.» 4 Afel bamun felënd mëne Yesu awëg wëg bano, ɓarikan xani ko gër ecës akey atasën aŋ, ang re bax Oñëgw Omënëk ak. 5 And xani ko aŋ, pere ŝanayaxën baɓi Kefas do gë oparëxanda epëxw gë oki ok. 6 Aŝanayaxën ŝanayaxën baɓi ɓëte ɓëmaỹe ɓëŋ, ang hi bani ɓela okeme oco axuca, do ɓën ɗek wat këno. Ɓëranjëm ga këni liya ɓayi këni, ɓërëmar fo ŝësëk. 7 Ata ŝanayaxën këŋo Ŝak do ɓëte ɗek oparëxanda ok. 8 And ŝanayaxën këɓi ɓën ɗek aŋ, ŝanayaxën ke wëno, ar hik ang itox ind rëw̃ këno ŋatërëxe amëd and ỹapëk aŋ fo. 9 Gayikwa wëno xurik ex ɓa gër oparëxanda od Yesu ɗek. Gayikako arixëra bamëni rixërand ɓër gër Amara and Kaxanu ɓën, wëno ax ñap ex na ene macënd parëxanda. 10 Ɓarikan oyekax or Kaxanu ol rik hixën këme er hi këme in, do oyekax or rin ke olo, ax gi ex na or gë ofëcak këm. Ecëñëxët, wëno riyenik nëmëc ɓën ɗek. Ɓarikan oyekax or Kaxanu or ex gër ndam ol riyenik, ax gi ex na wëno. 11 Awa hik wëno, hik ɓën mondako këmi femërand, do mondako ex ekwëta ed fexaxën kën el.

End ekani gër ecës eŋ

12 Xarak, angëmëne afem këni femënd mëne Kërisët axani xani ko gër ecës, inecëŋ këni rexënënd ɓërëmar gër ndewën na mëne ekani ed ɓëŝësëk ax gi ex na? 13 Angëmëne ekani ed gër ecës ax gi ex na, awa Kërisët axo kani ex na gër ecës. 14 Do angëmëne Kërisët axo kani ex na gër ecës, awa epemëra ed këmi femërand el gë ofëcak këm ex, do ɓëte ekwëta edewën el ed gë ofëcak këm ex. 15 Ata ɓiyi er hi këmi ang otede od këŋo nëgwëŝanënd Kaxanu fo, gayikako areƴa këmi reƴand mëne mëŋ xanin këŋo Kërisët gër ecës, xarak aŋo kanin ex na, angëmëne ɗal ex mëne ɓëŝëk ɓën ani kanind na gër ecës. 16 Enimin, angëmëne ɓëŝëk ɓën ani kanind na gër ecës, Kërisët axo kani ex na gër ecës. 17 Awa wën ga kën ri ɓeñëŋënax ɓeŋ ɓayi kën, angëmëne Kërisët axo kani ex na gër ecës, ekwëta edewën el ofëcak këm ex. 18 Do ɓërëw̃ak end Kërisët ɓër këɓi raŝënd gër ecës ɓën, anëka nemi këni. 19 Angëmëne gër aniyan and ebar ro fo këne yarënde end Kërisët eŋ, awa ɓiyi ex ɓër xurik ex kaỹën gër ɓela ɗek.

20 Ɓarikan ɗal dëŋ wa ex, Kërisët axani xani ko gër ecës: mëŋ ex aỹanar ar xanik an, eni koraxënënd eni kani ɓër këɓi raŝënd gër ecës ɓën. 21 Awa gayikako në end ala aɓat fo ƴowaxënëguk ecës el, ɓëte në end ala aɓat fo ƴowaxënëguk ekani ed gër ecës el. 22 Enimin, ang këni ŝësënd ɗek ɓela ɓën në end ga ɓar këni ola ol gë Adam, ɓën ɗek mondako fo këni xani gër ecës në end ga ɓar këni ola ol gë Kërisët. 23 Ɓarikan axanira këni xanira ala kala gër enga endexëm: Kërisët mëŋ aỹanar ar xanik gër ecës an, ɓëte eni kaniraxën ɓërëw̃ak endexëm ɓën and ko ɓakaw aŋ. 24 Ata ex ŋatëgu ngwa ekwët ed ngwën el, do Kërisët eŋo maŝ owun ol Faba Kaxanu, and ko wëña olëngw or ex yo, gë or gapak or ex yo, gë panga ind ex yo. 25 Gayikwa Kërisët afo exo mun eɓi bëñaxën ɗek ɓërangoỹëra andexëm ɓën. 26 Ata arangoỹëra afelatar ar këŋo wëña an, ex ecës el. 27 Enimin, Oñëgw Omënëk ok are rek:

«Ayël yël këŋo owun ol gër ɓeỹ ɗek✡.»

Ɓarikan and rek mëne gër ɓeỹ ɗek wun ko aŋ, aye nang këne mëne ax gi ex na gë Kaxanu ak, mëŋ ar yël këŋo owun olo an. 28 Do and ko wun Kërisët gër ɓeỹ ɗek aŋ, ata mëŋ Asëñiw̃ dëŋ kë yëlaya gër ar yël këŋo mbëña ind ɓeỹ ɗek an, exo gixën Kaxanu ɗek gër ɓela ɗek.

29 Kido ax gi bana mondako, ine doni rind ɓër kënëɓi ɓuyind në end ɓër ŝësëk eŋ? Inew̃a kënëɓi ɓuyixënënd angëmëne ɓëŝësëk ɓën ani kanind na gër ecës? 30 Do ɓiyi cëŋ, inew̃a këɓo feceraxënënd ecës el apëxëd and ex yo? 31 Ɓëmaỹe, wëno key yo key wa ga fecerand ecës el. Ɓarikan ga ke nëngandërand endewën eŋ këme yeƴanaxënënd mondako ga ɓar këne ako gë Yesu Kërisët, Axwën areɓi an. 32 Angëmëne në end ɓanjëlan ɓand ɓela fo bami w̃erënd gë ow̃acar ol gër Efes, ofëcak nde këmi ŝot na? Angëmëne ɓëŝëk ɓën ani kanind na gër ecës, dindëne ngwa ang futëk Oñëgw Omënëk ak:

«Ƴambërandëne do ceɓërandëne

gayikwa ecan aŝës këne ŝëse✡.»

33 Ala këreŋun yifaɗ na:

«Eɓar ed gë ɓela ɓësëmbak el,

këɓi nëxenënd ɓër ŝenene ɓën.»

34 Ata ɓakarëleŋun ɗe onden oŋ do teɓin emendëran el. Enimin, ang hi kën ak, ɓërëmar ano nang ex na Kaxanu. Eŋun cëfënanaxën këme yeƴanënd mondako.

End eman engaŝax eŋ

35 Ɓarikan ala kë w̃ëka na: «Mondake wa këni xanind ɓëŝëk ɓën? Gë eman end fe këni ɓakawënd?» 36 Ar kë yeƴanënd mondako an, afënirëx exo! Wëj wa er këƴ neɗënd in, ax gi ex na nde aŝës kë ŝësënd ɗamana ex ɗiyaxën gaŝëxe? 37 Do enjëlir eŋ këƴ neɗënd eŋ, ɓamat enjëlir end bële, ba end eneɗa ecëxe, aƴ neɗënd na gë añamb. 38 Ata Kaxanu kë rind eneɗa kala gë añamb, ang këŋo ỹandi ak, eneɗa kala gë añamb andexëm. 39 Ɓeɓër gë onjën ɓën ani gi ex na gë eman emat: pit ex eman end ɓela eŋ, pit ex eman end ow̃acar eŋ, pit ex eman end oŝël eŋ, do pit ex eman end oxan eŋ. 40 Ɓeman ɓend gër orën exëna, ɓëte ɓeman ɓend gër ebar exëna. Ɓarikan enjaran end ɓeman ɓend gër orën eŋ, ax gi ex na andamat gë end ɓeman ɓend gër ebar eŋ. 41 Ax gi ex na nde eñan eŋ gë oye orexëm ex, facaw̃ in gë oye orexëm ex, do ow̃al oŋ oye oreɓën pit. Ow̃al oŋ dëŋ afitar fitarëk oye ol: emal kala gë enjaran endexëm ex.

42 Awa mondako fo ex end ekani ed ɓëŝësëk eŋ. Ala ar wëg bano gë eman end kë ŝësënd an, exo nëngëtaw gër ecës gë eman end din ax cës na. 43 Ar wëg bano gë eman end enjaran këm an, exo nëngëtaw gër ecës, gë eman end gë enjaran. Ar wëg bano gë eman etitarak an, exo nëngëtaw gër ecës gë eman end gë ojaw̃. 44 Gë eman end kënëɓo wëg eŋ, oŝapar do gë oñas ex, ata ene nëngëtawëye gër ecës gë eman end angoc. Gayikako eman end gë oŝapar do gë oñas exëna, ɓëte eman end gë angoc exëna. 45 Mëŋ rexënëk Oñëgw Omënëk ok: «Adam, ala aỹanar ar bax liyand an, hi baxo gë eman end gë oŝapar do gë oñas✡.» Ar hik Adam ifelatar an, exo angoc and kë liyanënd an. 46 Ar gë eman end gë oŝapar do gë oñas an, hik aỹanar an, ax gi ex na ar ex angoc an; ar ex angoc an ɓëtëguk. 47 Ala aỹanar ar ri këŋo Kaxanu gë obar an, gër ebar xaniw ko. Ala axinëm an cëŋ, gër orën xaniw ko. 48 Ala ar ri këŋo Kaxanu gë obar an, ang ɓela ɓër gër ebar ro ak hi ko. Ar gër orën an cëŋ, ang ɓër gër orën ak hi ko. 49 Do ang ŝot këne gër ola oreɓi eñaw̃ end ar ri këŋo Kaxanu gë obar ak, mondako fo këne ŝote eñaw̃ end ar gër orën eŋ.

50 Ɓëmaỹe, ga re këme: oƴas ok do gë oŝat oŋ ax kor na ex ɗil gër owun or Kaxanu. Eman end kë ŝësënd eŋ, ax kor na ex ŋat gër aniyan and din ir din. 51 Ɓaxëtine mun nangën econëŝon eŋo: aɓo daŝëra na ɓiyi ɗek gër ecës, ɓarikan ɓiyi ɗek këne nëngwëtaye gë ɓeman ɓendeɓi ak. 52 Ang ỹandëk eŋëpar ed angës ak, mondako fo kë ỹand enëngëtara ed ɓëŝëk el gë eman end din ax cës na eŋ, and kë wëli ofarix or kereloŋ ifelatar aŋ, ɓiyi ɗek këne nëngwëtaye. 53 Eman end kë nemind eŋ, afo ex nëngwëta eman end din ax nemi na, do eman end kë ŝësënd eŋ, ex nëngwëta eman end din ax cës na.

54 Eman end kë ŝësënd eŋ, and kë ŝuɗa eman end din ax cësënd na, do eman end kë ŝësënd eŋ ex gi eman end din ax cës na, amëd aŋo fo kë h̃ata er rek Oñëgw Omënëk in:

«Dodo anëka xor këno ecës el,

ecës ax bo ex na✡!

55 Do wëj ecës el,

feye ex panga indeƴ iŋ?

Feye ex anjif andeƴ aŋ✡?»

56 Anjif and ecës aŋ ex, eñëŋënax eŋ. Do panga ind eñëŋënax iŋ ex, acariya aŋ. 57 Ɓarikan, cëkwanëŋone Kaxanu ga yël këɓo angora aŋ paɓ gë Yesu Kërisët, Axwën areɓi an!

58 Awa wën ɓëmaỹe ɓënd ke ɓalënd mbaŋ ɓëŋo, kemin mbaŋ ang ɓeɓër ax tëngërëɓëtand na fo. Kemënayindën key yo key gër andiyen and Axwën ga nang kën ako mëne er kën riyenind in ax gi na gë ofëcak këm gër eɓar ed ɓar kën gë Axwën an.

16

End amarënen eŋ

1 End amarënen and kënëɓi rëcaraxën okëreceŋ od gër Yerusalem eŋ cëŋ, wën ɓëte ɓarin ɗek ang fel këmëni ɓër gër Ɓamara ɓand ebar ed Galasi ak. 2 Yatir akey aỹanar and loxo, ala kala pitindëlexo koɗi in, ang ex ojaw̃ odexëm ak, do exo mëxwëta gër iciw̃ indexëm. Këren cëni na me ŋatëli en dixën amarënen andewën aŋ. 3 And këme h̃atëli aŋ, gë okayëta këni ƴeli ɓër kënëɓi sana eni mëla oyël orewën gër Yerusalem ɓën. 4 Angëmëne afo me ƴe wëno ɓëte, awa ɗamana iɓat këmi ƴeɗ.

End oɗamana od Pol eŋ

5 Anëngali këmun nëngali and këme sëfëra ɗek ebar ed Masedëwan aŋ (gayik aƴeli këme ƴeli, end ɓangol ɓand gër ebar elo eŋ ɗamana me ŋataxënëli gër ndewën). 6 Ɓamat ɓakey ɓandanjëm ke xeyëra gër ndewën. Ado ba na ke xuca amëd and gë aƴem aŋ, ene yëlëraxën ŝëlafana ir këme sëfaxënëx fëña iram in. 7 Aŋo axe ñandi ex na mun wat ang ar okucan fo: ayar këme yarënd me nëka monëka dëŋ na gër ndewën, angëmëne aw̃a w̃a ko Axwën an.

8 Ɓarikan gër Efes cëŋ, fën këme ɓayi xali gë ofëna or Peŋëtekot ol. 9 Gayikwa Kaxanu fërëtën ke ebët eñangax, mo dinaxën andiyen atëm, ado ga ỹëmb këni ɓër ke w̃ereli ɓën.

10 Do and ko h̃atëli Timote aŋ, mëlayayino ang ɓayik axo yëdara na na gër ndewën. Gayikwa ang wëno ak këŋo riyeninënd Axwën an. 11 Awa ala këreŋo yaf na ɗe! Yëlërawëɗëno ŝëlafana ir ko rixënëgu ɗamana iyekax, xali gër ed hi këme ro, gayik aŝëni ŝëni këmo wëno gë ɓëmaỹe ɓëŋ.

12 End aɓaỹe Apolos eŋ cëŋ, ɓandanjëm xara këmo enun nëngali, mëŋ gë ɓëmaỹe ɓënd enga endexëm ɓëŋ. Ɓarikan aŋo ñandi ex na pere exo ƴeli gërëgako. Aƴeli ko ƴeli, and ko ŝot amëd aŋ.

End ɓapela ɓapelatar eŋ

13 Awa wën, titinayin, kemënayin gër ekwëta, giyin ɓëfirik, kemin. 14 Diyindën er ex yo gë aŋana!

15 Ɓëmaỹe, apela aŋo këmun ɓaŝëlind. Anang nang kën mëne Sëtefanas gë ekun edexëm el ɗek, exëni ɓëỹanar ɓërëw̃ak gër ebar ed Akayi ɓën. Do ɓën mbaŋ w̃a këni andiyen and edëcara ed ɓëw̃ënëk aŋ. 16 Wën ɓëte, mayindën olëngw or ɓela ɓër ang ɓën ol, do gë ɗek ɓër këni riyenind do këni sorond andamat ɓën.

17 Wëno mbaŋ nëngandëra ke ga nëngaw këne Sëtefanas, gë Forëtunatus do gë Akayos. Ga wat këmëni ata hi ke ang wën ɗek wat këmun fo. 18 Gayikwa emëkw edam el do gë edewën el ƴemën këni. Awa wën kamënin epëɓ ed ɓela ɓërako rako el.

19 Ɓër gër Ɓamara ɓand gër ebar ed Asi ɓën ɗek, aŝëma kënun ŝëmand. Akilas gë Përisil do gë ɓër Amara and gër iciw̃ indeɓën ɓën ɗek, kënun ŝëmand mbaŋ gër ow̃ac or Axwën. 20 Aŝëma ŝëma kënun ɓëmaỹe ɓëŋ ɗek. Cëmarëxën andewën rewën aŋ do megarërayin emegar emënëk, ang ɓër acël amat fo.

21 Wëno Pol ỹëgwëlik gë ataxan andam aŋ dëŋ ecëmar elo. 22 Ar aŋo ŋan ex na Axwën an, kataleŋo! «Maranata», mëne ngëŋ «Axwën an në eƴow exo!»

23 Oyekax or Axwën Yesu ol gil ex gë wën! 24 Wën ɗek h̃an këmun ga ɓar këne ako gë Yesu Kërisët.

✡ 1:19 1.19 Esayi 29.14

✡ 1:31 1.31 Yeremi 9.23

✡ 2:9 2.9 Esayi 64.3

✡ 2:16 2.16 Esayi 40.13

✡ 3:19 3.19 Yob 5.13

✡ 3:20 3.20 Calemoñëw̃ 94.11

✡ 5:13 5.13 Acariyakinëm 17.7

✡ 6:16 6.16 Añanar 2.24

✡ 9:9 9.9 Acariyakinëm 25.4

✡ 10:7 10.7 Andocane 32.6

✡ 10:26 10.26 Calemoñëw̃ 24.1

✡ 11:8 11.8 Añanar 2.21

✡ 14:21 14.21 Esayi 28.11-12

✡ 15:3 15.3 Esayi 53.5-12

✡ 15:27 15.27 Calemoñëw̃ 8.7

✡ 15:32 15.32 Esayi 22.13

✡ 15:45 15.45 Añanar 2.7

✡ 15:54 15.54 Esayi 25.8

✡ 15:55 15.55 Ose 13.14

2 Ɓëkoreŋët

1

2

3

4

5

6

7

8

9

10

11

12

13

Kayëta ixinëm ir Ɓëkoreŋët in

Lilaya in

Akayëta aŋo ro ex akinëm and ỹëgwën baɓi Pol okëreceŋ od gër Koreŋët aŋ gayik ax bo bana ga wëlër na ŝenene gë mëŋ. Ɓendeƴ ɓetas ỹëgw ko Pol gër akayëta aŋo. Eñanar eŋ, ayaka yaka baɓi ga bani ƴepënënd ofarëxanda orexëm ol. Gayikwa gër ofarëxanda aỹëmb ỹëmbëk oƴot ok do gë ɓeñigënaxik ɓeŋ. Ɓarikan, Pol aɓuŋa ɓuŋa baxo ɓeŋo ɗek, mëŋ ex ax ñap bana eno ƴepënënd. Ekinëm eŋ, Pol fel baɓi eni ɓar er kënëɓi rëcaraxën okëreceŋ od ŝëmura baɓi gër Yerusalem ok. Etasën eŋ, Pol afel fel baɓi kërenëɓi ɓaxëtënd na oparëxanda od ŝanayaw bax gër Amara andeɓën do bani sëƴalirand ɓecëxen ok. Oparëxanda oko arafënara bani rafënarand. Xarak, parëxanda ir ɗal in, aɓana ko ɓanand, aw̃a ko w̃and exo gi ang ar sitarak fo exo cotaxën ojaw̃ od Kaxanu ok. Ɓëte aɓi nëỹalind na okëreceŋ ok eno yëlërand napul in. Gayikwa Kaxanu ayël fo ko yëlënd oyekax orexëm ol, ỹoweỹ axo mëkand na. Er ex gër akayëta in:

Ecëmar el do gë ecëkwa ed Kaxanu el: 1.1-11.

End andiyen and parëxanda ir Kaxanu eŋ: 1.12–2.17.

End aŋana and Yesu Kërisët eŋ: 3.1–7.16.

End edëcar ed okëreceŋ eŋ: 8.1–9.15.

End ofarëxanda or Pol eŋ: 10.1–13.10.

Ɓepelatar ɓeŋ: 13.11-13.

1

Ecëmar el

1 Wëno Pol, parëxanda ir Yesu Kërisët in, ang ỹandi këŋo Kaxanu ak, do gë imaỹe indeɓi iŋ Timote, këŋun ỹëgwënëlind wën ɓër ex Amara and Kaxanu and gër angol and Koreŋët ɓën, do gë ɗek ɓëw̃ënëk ɓër ex gër ebar ed Akayi ɓën. 2 Kaxanu, Faba ireɓi, do gë Yesu Kërisët, Axwën areɓi an, yëlëlenun oyekax ol, do gë oɓetak ol!

End ekemëndër eŋ

3 Cëkwanëŋone Kaxanu, Sëm ir Axwën areɓi Yesu Kërisët, Sëm ir xwënëk axaỹënan ir ex yo. Mëŋ exo Kaxanu, ar kë xemënënd nand ex yo. 4 Kaxanu këɓo xemënënd gër oƴot od ex yo, ene koraxënënde ɓiyi ɓëte enëɓe kemëne ɓër kë sorond gër oƴot od ex yo, paɓ gë ekemën ed këne ŝotënde gër ndexëm el. 5 Enimin, ang kë ỹëmb yo toro ind këne soronde në end Kërisët iŋ, mondako fo kë ỹëmb ɓëte ekemën ed këne ŝotënde gë Kërisët el. 6 Angëmëne asoro këmi sorond gër oƴot, mun kemënaxënënd, end apexa andewën këmi soroxënënd. Angëmëne Kaxanu axemën xemën këɓo, mun kemënaxënënd wën ɓëte këɓo xemënaxën, en cotaxën ojaw̃ od en ɓuŋaxën toro indimat gë ɓiyi. 7 Do er këmun yarënënd in mokwëta ex, gayikwa anang nang këmi mëne ang ŝoma kënëɓo gër toro ak, aŝoma kënëɓo ŝomand ɓëte gër ekemën.

8 Enimin ɓëmaỹe, oƴot od hi baɓo gër ebar ed Asi ok, aɓo ñandi ex na en nem. Yama mokëɓa ga xëɓa baɓo nde, nëmëc ang xor këmi mi ɓuŋa ak. Abami yëla na ɓëɓëngw këmi ɓayi. 9 Gër ow̃ëkw oreɓi dëŋ w̃a bami mëne ecës edeɓi el dëŋ h̃atënëgu baɓo mondako. Ata mokwëtaxën Kaxanu, mëŋ ar këɓi xaninënd ɓëŝëk an hixën baɓo eŋo, këdi këmi xwëta ogaf odeɓi ok. 10 Mëŋ racët këɓo, do aracët këɓo racët gër ecës edako rako elo. Iyo ɓiyi, mëŋ ex ar kënëŋo yarënde an, do axwëta xwëta kënëŋone mëne aracët këɓo racët ɓëte. 11 Wën ɓëte arëca kënëɓo rëcand ga kënëɓo ŝalenënd ako. Ata Kaxanu ayaka ko yaka cale ind kënëɓo ŝalenënd ɓëranjëm iŋ. Ayël këɓo yël enjekax eŋo, do ɓëranjëm këŋo ỹana eŋo cëkwand në endeɓi.

End eteɓ ed ɗamana ir Pol eŋ

12 Gayikwa onënga oreɓi ol ex, osede or ŝot këmi gër onden ondeɓi ol. Aliya liya këmi gë ola or toc do gë ɗal ir xaniwëk gër Kaxanu in, mërëxand ir ɓela ɗek, adofa gër ndewën, gë oyekax or Kaxanu ol, ɓari ax gi ex na gë orenik or gër ngwën ro ol. 13 Er kën fënënd do këŋun fënind in ỹëgwënëli këmun, ax gi ex na ecëxen. Yëla këme afëni këŋun fëni aye, 14 ang fëni këŋun dëŋ mar mëne në endeɓi na këŋun nëngandëraɗ ang këɓo nënganënd ɓiyi ɓëte endewën ak, yatir akey and Yesu, Axwën areɓi aŋ.

15 Ata wëno gë ekwëta elo ỹandi baxe mun nëngali pere, en cotaxën oyekax oxinëm. 16 Ɓëte yëla këme axuca këme xucax elod gër ndewën na ond gër ebar ed Masedëwan oŋ, do me kaniw gër Masedëwan me ɓakaxënëgu na gër ndewën, ene yëlëraxën er këme ƴexën ond gër ebar ed Yude oŋ. 17 Ga fëna këme me di eŋo, ba ar kalay-kalay nde hi këme? Ba and këme fëna me di ỹeỹ aŋ, oñandi odam fo nde këme rind, do me dend amëd aŋo fo: baŋo «Iyo», baŋo «Ali»? 18 Kaxanu, mëŋ ar ex mokwëta an, anang nang ko mëne eyeƴan ed wëleli kënëɓo el, ax gi ex na ɓaŋo «Iyo», do ɓaŋo «Ali». 19 Gayikwa wëno, gë Silas, do gë Timote afem fem këmi gër ndewën na mëne gër Yesu Kërisët, Asëñiw̃ ar Kaxanu an, «Iyo» fo ex, ax gi ex na ɓaŋo «Iyo» do ɓaŋo «Ali». 20 Ang ỹëmbëk yo ɓeɓër ɓeƴa këɓo Kaxanu ɓën, Kërisët ex «Iyo» irexëm in. Awa mëŋ ex, paɓ gë mëŋ këne rende «Amen», and kënëŋo ŝalende Kaxanu end enjaran endexëm aŋ. 21 Do Kaxanu ex ar këɓo xemënënd ɓiyi gë wën an, ga ɓar këne gë Kërisët an. Mëŋ yata këɓo mo diyeninaxënënd. 22 Mëŋ fo ri këɓo nanganëme irexëm in ga xwët këŋo Angoc Amënëk aŋ gër ow̃ëkw oreɓi. Ata gë Angoc aŋo këne nangaxënënde mëne ɓecërëcaxik fenin këɓo na.

23 Wëno sede iram in Kaxanu ex gër aniyan andam, ɗal in këme reƴand. Er saxan ke me cës gë me nëgwëŝ in. Ame ɓakali ex na fën gër Koreŋët, gayik axe ñandi bana mun dexëra. 24 Ɓiyi aɓo ñandi bana mi bëña ekwëta edewën el gayik gë ekwëta elo xwëŝaxën kën gër andiyen and xel këne gë onënga fo aŋ.

2

1 Wëno cëŋ, afaỹ faỹ bame gër emëkw edam këreme ɓakali na gër ndewën këdi këne xofëtare gë ecaminan. 2 Gayikwa angëmëne në endam kën ŝaminand, në end noɓën cëŋ ke nëngandëraxën? Ba në end ɓër ŝaminak në endam nde? 3 Mondako ỹëgwënëli këmun, këdi këme ŝamina and këme h̃atëli aŋ end ɓër ebax exe nëngandërado eŋ. Wën ɗek xwëta këmun: onënga oram ol, onënga or wën ɗek ex. 4 Gë oƴot otëm, gë emëkw ed ŝaminak mbaŋ, gë ongwën od mbaŋ, ỹëgwënëli këmun. En nangaxën mëne mbaŋ h̃an këmun rixën këme mondako, ɓari ax gi ex na, ga ỹandi ke en caminara.

End eteɓan ed aw̃endëran eŋ

5 Angëmëne ala exo di er kën ŝaminaxën, wën ɗek kë ŝamina, ax gi ex na wëno kë ŝamina. Ɓarikan këdi ke xureli, me dedo wa ɓërëmar fo kë ŝaminara. 6 Ala arako rako an, gwac këŋo hi and këno rexëra ɓëranjëm aŋ. 7 Er yek nëmëc in ex, eno teɓan do eno pel exo kemëna këdi këŋo ɓon ecamina ed xurik. 8 Awa axara xara këmun, eɓal ed këŋun end ala ajo el, nëmëcal ex. 9 Ata në eŋo ỹëgwënaxënëli këmun ɓëte mondako. Atëƴ ex, me nangaxën ba aɓaxët kën ɓaxëtënd end këmun fel yo. 10 Ar këno seɓan wën an, wëno ɓëte aseɓan këmo seɓan. And këmo seɓan ala aŋ, angëmëne ỹeỹ exëna er këmo seɓanaxën, aseɓan këmo seɓan në endewën, ogës od Kërisët. 11 Mondako këme rind këdi këmo seɓ Sindan eɓo ɗila, gayikwa noỹo cëŋ nemëk oñandi odexëm ok.

End ecaminara ed Pol eŋ

12 And h̃at këme gër angol and Tërowas, me pemërax Atëfëtan and Kërisët aŋ, asëk sëk bame ebët ed fërëtën baxe Axwën el. 13 Ɓari axe gi bana fuŋ gër onden ondam, gayik amo tëk bana aɓaỹe Tit. Ata ga fela këmëni na, xuca këme kwël ond gër ebar ed Masedëwan oŋ.

End angora eŋ

14 Ata cëkwanëŋone ɗe Kaxanu, mëŋ ar këɓo w̃ëland din gër enga end angora and Kërisët an. Paɓ gë ɓiyi këni nangaxënënd ɓela ɓën endexëm eŋ, gër ed ex yo, ang angiri inëngax fo. 15 Ɓiyi hi këne enimin angiri inëngax in. Kërisët yël këŋo angiri ijo Kaxanu. Angiri ijo, këɓi wëranënd ɓër sëfëk fëña ir apexa ɓën, do ɓëte ɓër nambërak ɓën. 16 Gër ɓër nambërak, otëñer ond ecës ex. Ɓarikan gër ɓër fexëk, otëñer ond aniyan ex. Do noỹo xorëk exo di andiyen aŋo? 17 Ɓela exëna ɓër rik eyeƴan ed Kaxanu el acotëraxën and napul. Ɓarikan, ɓiyi gë onden ond ŝenene këmi femërand, ga law̃ënëgu këɓo Kaxanu. Ogës odexëm do ga ɓar këmi gë Kërisët këmi yeƴanaxënënd.

3

End ɓëriyenin ɓër eter ekaŝax eŋ

1 Gaŝëxe nde këmi ỹana mi ƴelind gër ndewën, ang ɓër law̃ënayalik gë andeɓën dëŋ? Ba aỹap nde ỹapëk mi mëlalind okayëta od kë reƴand noɓën hi këmi, ang këni rind ɓërëmar ak? Ɓëte ba wën nde ỹapëk enëɓo ỹëgwënënd okayëta oko? 2 Wën ga ex wa kayëta ireɓi in, ir ỹëgw këni gër ow̃ëkw oreɓi in, ir nang këni do këni fënënd ɓela ɗek in. 3 Mongwati watik mëne wën ex kayëta ir ỹëgw ko Kërisët do xwëtënan këɓo gër andiyen andeɓi in. Kayëta ijo, gë Angoc and Kaxanu, mëŋ ar kë yëlënd aniyan aŋ, hixënëk, xarak ax gi ex na gë oñëgw. Gër eman do gër ow̃ëkw or ɓela ỹëgw ko, ax gi ex na në ɓangomb-gomb ɓand oxaỹ ofësëpës.

4 Mondako ex ekwëta ed xwëta këmo Kaxanu el, paɓ gë Kërisët. 5 Ax gi ex na gë andeɓi aŋo dëŋ këmi xorënd mi nang er ex yo, nangëde gër ola oreɓi xaniwëk. Ɓarikan, ɓiyi er këmi xorënd in, gër Kaxanu kë xaniwënd. 6 Mëŋ fo ri këɓo ɓëte ɓër xorëk eni gi ɓëriyenin ɓër eter ekaŝax ed gë Angoc and Kaxanu el, eter ed ax gi ex na gë oñëgw el. Gayikwa Angoc aŋ aliyan kë liyanënd, ɓarikan oñëgw ok alaw̃ kë law̃ënd.

7 Andiyen and ecës aŋ, and ex gër oñëgw od në oxaỹ aŋ, gë enjaran ebax, xali Ɓëyisërayel ɓën abani yëxw na eni nëkon dëxax ir Moyis in. Enjaran bax ỹegënd gër dëxas irexëm, xarak end ex kuca bax. 8 Ax gi ex na nde andiyen and w̃ëlawëk këŋo Angoc aŋ nëmëcak ecot ed enjaran el? 9 Angëmëne andiyen and w̃ëlawëk kiti aŋ gë enjaran hi bax, andiyen and w̃ëlawëk or ŝenene aŋ nëmëcak enjaran eŋ. 10 Do dene dëŋ mëne enjaran end ŝanaya bax akarëk eŋ aŝilipa ŝilipak and h̃atëguk enjaran end gërëgako aŋ gayik eŋo xurik ex këɓën. 11 Enimin, angëmëne er bax xucand in gë enjaran hi bax, er kë ɓayi laŋ nëmëcak enjaran eŋ.

12 Awa ɓiyi ga ŝot këmi eyar ed mondako elo, yëxwëraxën këmi nëmëc. 13 Ɓiyi ami dind na ang Moyis ak, mëŋ ar bax laɓënd gë anjëm dëxas irexëm an, këdi këni wat Ɓëyisërayel ɓën ekwët ed enjaran end er bax xucand el. 14 Ɓarikan er baxo rind Moyis ijo, aŝiw̃ën ŝiw̃ënëk onden ond Ɓëyisërayel oŋ. Enimin xali doro, and këni fënënd poyoma ɓakayëta ɓand eter ekarëk ɓaŋ, anjëm and kë laɓënd aŋ, aɓayi ɓayik, ax dëxëta ex na gayik eɓar gë Kërisët el fo kë rëxëtënd. 15 Xali doro, and këni fënënd Akayëta and eter ekarëk aŋ, anjëm kë laɓënd na ow̃ëkw oreɓën oŋ. 16 «Ɓarikan and këno xwëta Axwën aŋ, anjëm and kë laɓënd aŋ arëxëta kë rëxëtand✡.» 17 Xarak Angoc aŋ ex Axwën ajo. Do gër ed hi ko Angoc and Axwën, fën ex orëƴaƴa el. 18 Ɓiyi ɗek ɓër gë odëxas od laɓët këni ok, anëkon këne nëkonënde gë axëɓënan, ang në anangoye fo, enjaran end Axwën eŋ. Anëngwëta nëngwëta këne ene cotaxëne eñaw̃ emat gë Axwën an, do enjaran eŋ kwël ex ɓaŝarënd. Mondako ex andiyen and Axwën aŋ, mëŋ ar ex Angoc an.

4

End napul ir në ɓapeƴa eŋ

1 Awa gayikako andiyen aŋo seɓënan këɓo Kaxanu, gë axaỹënan ir w̃asin këɓo in, këreɓo cena na. 2 Aseɓ seɓ këmi ɓend ɓeŋ, ɓecëfënaxik ɓeŋ. Ami dind na ɓeỹ ɓën gë osit, do ami nëmbëtënd na eyeƴan ed Kaxanu el. Ecëñëxët, ɗal in këmi reƴand kerët, ata mondako hi këmi ɓër mokwëta gër onden ond ala kala, do gër lëngw ir Kaxanu. 3 Ɓarikan angëmëne Atëfëtan and këmi femërand aŋ aloɓ loɓëk, gër ɓër nambërak loɓëk. 4 Ata Atëfëtan aŋo aloɓ loɓëk gër ɓër gë oŋëpëgënan, gër ɓër ŝiw̃ën këɓi angoc and rixayak kaxanu ir gër ngwën ro ɓën. Mëŋ ɓayik ani watënd na angoɓen and Atëfëtan and enjaran end Kërisët aŋ, mëŋ ar ex eñaw̃ end Kaxanu an. 5 Enimin, epemëra edeɓi el ax gi ex na end ola oreɓi. Er këmi femërand mëne Yesu Kërisët ex Axwën an, do ɓiyi ex ɓëriyenin ɓërewën ɓën në end Yesu. 6 Gayikwa Kaxanu rek: «Angoɓen aŋ pëtëlex gër ecamëɗan.» Ata mëŋ dëŋ ex angoɓen and fëtëk gër ow̃ëkw oreɓi aŋo. Aỹandi ỹandi këŋo eɓo ŋoɓa gë enang ed enjaran end Kaxanu end fëtëk gër dëxas ir Yesu Kërisët eŋ.

7 Ɓarikan ɓiyi w̃ëlayak napul ijo gër ola oreɓi, ang në ofeƴa fo, ex watixën kerët mëne panga ikëɓënaxik ind ex gër ola oreɓi iŋo, ind Kaxanu ex, ax gi ex na indeɓi. 8 Gand ed ex yo kënëɓo ŝëndënënd ɓela ɓën, ɓari ami ɓele na. Awëlandëra këɓo wëlandërand, ɓari aɓo yëɓu ex na. 9 Arixëra kënëɓo rixërand, ɓari anëɓo ñaŋëta ex na. Axëɓa këɓo xëɓand ocëmu ok, ɓari ami cës ex na. 10 Din w̃ëlaya këmi gër ola oreɓi, gër ɓeman ɓendeɓi, ecës ed Yesu el, ex canayaxën ɓëte aniyan and Yesu aŋ, gër ɓeman ɓendeɓi. 11 Gayikwa ɓiyi ɓër këne liyande ɓën, din këɓo fecerand ecës el në end Yesu, ex canayaxën ɓëte aniyan and Yesu aŋ, gër ɓeman ɓendeɓi ɓend kë ŝës ɓeŋo. 12 Ata ecës el mondako kë riyenind gër ola oreɓi, ɓarikan gër ola orewën aniyan ex.

13 Do gayikako Angoc amat fo ŝot kënëŋone, and kë yëlënd ekwëta aŋ, ang rek Oñëgw Omënëk ak: «Ga w̃a këme, mëŋ yeƴanaxën këme✡.» Ɓiyi ɓëte ga w̃a këmi, mëŋ yeƴanaxën këmi. 14 Ga nang këmi mëne ar xanin këŋo Axwën Yesu gër ecës an, axanin këɓo xanin gër ecës ɓiyi ɓëte gë Yesu, do eɓo canayali andamat gë wën gër ed hi ko. 15 Gayikwa eŋo ɗek në endewën h̃ataxënëguk, eni nangëraxën ɓela ɓëranjëm oyekax or Kaxanu ol. Ata ɓër këŋo ŝëkwand Kaxanu end enjaran endexëm ɓën, eni ỹëmbërënd.

End ola oxaŝax eŋ

16 Ata mëŋ ex, ɓiyi këreɓo cena na. Ado ex ɓiw̃ënd ola or fac fac ol, ola or lëf lëf ol, key yo key kë ɓëtënd. 17 Gayikwa oƴot od këɓo hi yo gërëgako, ỹoweỹ ax gi ex na paɓ gë enjaran etëm end din ir din end këne ŝot eŋ. 18 Ɓëte ɓiyi er ax gi ex na mongwat in këmi watënd, ax gi ex na er mongwat in. Gayikwa er mongwat in ax nëkand na, ɓari er ax gi ex na mongwat in din ir din ex.

5

1 Enimin, gër ebar ro gë eman këne liyande. Eman eŋo ex ang aner and kë nëxenara akey amat fo. Ɓarikan, anang nang këne angëmëne olëg or gër ebar ro ol anëxena nëxenak, aŝot ŝot këne ƴaŋ gër orën, këɓe ir ɓaƴ ko Kaxanu in. Olëg olo or din ir din ex, or ax di ex na otaxan od ɓela ex. 2 Ɓëte ɓiyi aw̃ëcar këne w̃ëcarënde gër aniyan and gërëgako. Ɗek nëkan këɓo ene cuɗaye eman ed gër orën eŋ ƴaŋ gër eman end ebar ro eŋ, 3 angëmëne ɗal ex and këne ŝuɗaye aŋ, anëɓo pënga na tëɓ gë eman eŋ. 4 Gayikwa nand këne liyande gër eman eŋo na, aw̃ëcar këne w̃ëcarënde, axëɓa këɓo xëɓand toro iŋ. Er ỹandi këɓo in, ax gi ex na ene cuɗëtaye, ɓarikan ene cuɗaye eman end gër orën eŋ. Ata aniyan aŋ ex gël eman end kë ŝësënd eŋ. 5 Do Kaxanu ga rëw̃ këɓo wa ene dixëne eŋo, mëŋ ar yël këɓo Angoc andexëm an ene nangaxëne mëne aŝot këne ŝote ɓeɓër fenin këɓo ɓën.

6 Awa ɓiyi, din këmi xapinand ga nang këmi mëne nand ɓayi këmi gër ndeɓi, gër eman endeɓi na, caw h̃awëta këmo Axwën an, ang ɓër yeɓa fo. 7 Gayikwa gë ekwëta el këmi liyand, ax gi ex na gë owat ol. 8 Ɓarikan mondako dëŋ këmi xapinand do këɓo fecanënd mi gi ɓër yeɓa, mi ŋaw̃ëta caw eman eŋ, do mi ɗëgaxën gër ndeɓi, ler gër Axwën. 9 Ɓëte ɗamana ɓeỹ ɓën ɗek, aŝala këmi ŝaland Axwën an eŋo nënganënd endeɓi eŋ, hi këmi gër ndeɓi nde, hi këmi gër yeɓa nde. 10 Gayikwa ɓiyi ɗek afo enëŋo yakaye Kërisët gër kiti. Ata ala kala exo kana ɓeɓër baxo rind, and baxo liyand gër eman endexëm aŋ: hik enjekax, hik eñëŋënax.

End eɓakali ed angwëlëra eŋ

11 Awa ga nang këmi epëɓ ed Axwën el këmi ŝalaxënënd mëni kor ɓela ɓën eni ma endexëm eŋ. Kaxanu cëŋ, aye nang këɓo ɗe ɓiyi. Do wën ɓëte, këme yëland, anang nang kënëɓo gër onden ondewën. 12 Ɓiyi ami ñana na gë andeɓi aŋo dëŋ mi deƴand gër ndewën noɓën hi këmi. Ɓarikan ayël yël këmun amëd and en dafënaxënënd endeɓi eŋ en cotaxënënd end kënëɓi yakaxën ɓër kë rafënarand në end ɓeɓër fac, xarak ax gi ex na në end ɓeɓër gër emëkw. 13 Enimin, angëmëne anemëra nemëra këmi gër onden, në end Kaxanu hixën këmi mondako. Angëmëne gë onden ɓayi këmi, në endewën ɓayixën këmi gë onden. 14 Gayikwa aŋana and Kërisët aŋ këɓo xaɗacënd ɓiyi ɓër fëni këɓo mëne angëmëne ala aɓat exo cës në end ɓela ɗek, awa ɓela ɗek ŝësëk. 15 Do angëmëne në end ɓela ɗek ŝës ko, ɓër kë liyand ɓën në eɗiyaxëni ang ɓër xwën këɓi ar ŝësëk do xanik gër ecës në endeɓën an. Ɓarikan ani ɗiyand na ang ɓër xwënayak fo.

16 Awa mëŋ ex, gërëgako ala amo nang ex na ang hi ko ala fo. Ado ga nang këmo Kërisët ang ala fo, gërëgako ax bo ex na ga nang këmo mondako. 17 Angëmëne ala eni ɓar gë Kërisët, ola oxaŝax ŝot ko. Ɓekarëk ɓeŋ anëka rëxëtak, ɗek ɓengaŝax fo nëmbak gër ola orexëm. 18 Do eŋo ɗek gër Kaxanu xaniwëk, mëŋ ar ɓakaliwëk angwëlëra and mëŋ gë ɓela aŋ paɓ gë Kërisët. Ata ɓiyi ex ɓër seɓënan këɓo andiyen and eɓakaliw ed angwëlëra el. 19 Gayikwa Kaxanu bax riyenind paɓ gë Kërisët exo ɓakalixënëgu angwëlëra and mëŋ dëŋ, do gë ɓela ɓër gër ngwën ro aŋ, kitirëxe në end ɓamena ɓandeɓën eŋ. Do ɓiyi fana këɓo ene deƴarande eyeƴan ed angwëlëra el.

20 Ɓiyi gër ow̃ac or Kërisët këmi yeƴanënd, Kaxanu mëŋ dëŋ këɓi w̃acënd ɓela ɓën gë etëỹ edeɓi el. Axara xara këmun gër ow̃ac or Kërisët, wëlërin gë Kaxanu! 21 Ar elod axo mendëra ex na an, Kaxanu nëmb këŋo amena andeɓi aŋ, ene gixëne ɓiyi ɓër ŝenene gër ogës od Kaxanu.

6

1 Gayikako ɓiyi ɓarëk andiyen aŋ gë Kaxanu, këmun felaxënënd en kemënali oyekax orexëm ol, kërex gi ex na or gë ofëcak këm. 2 Gayikwa are re ko:

«And ỹap bax aŋ, yakali këmi cale indeƴ iŋ,

gë akey and ỹap bax mi pexën aŋ, xangëta këmi✡.»

Ata gërëgako ex and ỹapëk enim aŋ,

gërëgako ex akey and apexa aŋ.

End ɓëriyenin ɓër Kaxanu eŋ

3 Ɓiyi gematak ami dind na er këŋo wëlandëraxën ala gër ekwëta edexëm, këdi këni yëla mëne ỹeỹ w̃enak na gër andiyen andeɓi. 4 Ecëñëxët, gër ɓeɓër ex yo do ang ex yo, aw̃asinaya këmi w̃asinayand mëne ɓëriyenin ɓër Kaxanu gë ɗal hi këmi. Mbaŋ këmi ɓuŋand oƴot ok, gë toro iŋ, gë ocënd ok, 5 gë xëme in, gë and kënëɓo fërand aŋ, gë ɓend ŝoɗe-ŝoɗe ɓeŋ, gë gër ɓandiyen ɓañëkaxik, gë ɓakey ɓand aɓo daŝënd na ɓaŋ, do gë ɓand këmi ŝanënd eƴamb ƴamb ɓaŋ. 6 Ɓarikan, aw̃ëlaya w̃ëlaya këmi aniyan andeɓi aŋ gër ow̃ënëk, gër onangëran, gër eɓuŋa, gër oɓëngw or onden, gër Angoc Amënëk, gër aŋana and ɗal and gë eñëŋënax end ŝonayak këm. 7 Aw̃ëlaya w̃ëlaya këmi ɓëte aniyan andeɓi aŋ gër eyeƴan ed ɗal, gër panga ind Kaxanu. Oỹënga or ŝenene këne w̃eraxënënde, ɓëte gë oŋo fo këne xwëŝaxënënde. 8 Ɓela ɓën er kënëɓo rind: ɓaŋo afëɓ, ɓaŋo alëŝëra; ɓaŋo aŝëkw, ɓaŋo aƴepën. Axwët kënëɓo xwëtënd ɓaŋo ɓënëgwëŝ, xarak ɓiyi ɗal in këmi reƴarand. 9 Ɓëte axwët kënëɓo xwëtënd ang ɓër anëɓi nang ex na fo, xarak anang nang kënëɓo; ang ɓëŝësëk fo, xarak aliya këmi liyand; ang ɓër nëp kënëɓi fo, xarak anëɓo ɗaw̃ ex na; 10 ang ɓër ŝaminak fo, xarak din këɓo nëngandërand; ang ɓëxaỹënaxik fo, xarak ɓëranjëm kë ŝotërand në endeɓi; ang ɓër ỹoweỹ ami cot ex na fo, xarak ɓeỹ ɗek xwën këmi.

11 Wën oɗawo odeɓi od gër Koreŋët ok, ɓiyi ɗal in bamun felënd kwëlaƴ, gë ow̃ëkw oreɓi oŋ ɗek këɓo ɓalënd endewën eŋ. 12 Wën an cënd ex na gër ow̃ëkw oreɓi, ɓarikan aŋana and h̃an kënëɓo aŋ ɓaŝëtak. Ɓiyi cëŋ, ax gi ex na tëkër këɓo ɓalënd endewën eŋ. 13 Ata ang oɓaŝ oram fo këmun felërand. Wën ɓëte ɓalindëleŋun endeɓi eŋ gë ow̃ëkw orewën oŋ!

End ɓanëkëra eŋ

14 Këren ɗëkërënd na gë ɓër ax gi ex na okëreceŋ ɓën në ɓamara ɓand ax ñap ex na. Enimin, aɓar nde këni ɓarënd end ŝenene eŋ do gë eñëŋënax eŋ? Anëkëra nde hik na mërëxand ir angoɓen do gë ecamëɗan? 15 Angwëlëra nde hik na mërëxand ir Kërisët do gë Beliyal? Acetëra nde hik na mërëxand ir arëw̃ak end Kaxanu an do gë ar ax ma ex na an? 16 Eter nde hik na mërëxand ir Aciw̃ and Kaxanu do gë olaŝ oŋ? Enimin, ɓiyi ga hi këne wa Aciw̃ and Kaxanu aŋ, mëŋ ar kë yëlënd aniyan an, ang re ko Kaxanu gër Oñëgw Omënëk ak:

«Alëg këme lëg, do aliya këme liya mërëxand ireɓën;

Kaxanu ireɓën këme hi, do ɓën eni gi ɓulunda iram.» 17 Ɓëte:

«Canin ɓamara ɓandeɓën ɓaŋ, do capayayin;

këren ɗëkënd na eɓuyaraxik in, do wëno aw̃ëlaya këmun w̃ëlaya re ko Axwën an.

18 Ata me gi Sorix irewën,

do wën en gi ɓosëñiw̃ën do gë ɓoɓiw̃ën ɓoram,

re ko Axwën ar xorëk ɓeỹ ɗek an✡.»

7

1 Wën ɓër ke ɓalënd mbaŋ ɓëjo, gayikako ɓendako rako ɓeƴa këɓo Kaxanu, mënënëne ɓeman ɓeŋ do gë onden oŋ, eɓuyaraxik kërex gi na. Teɓëne ow̃ënëk ol ex paỹaya gër anjiỹ and Kaxanu.

End onënga or Pol eŋ

2 Ɓalindëleŋun endeɓi eŋ gë ow̃ëkw orewën! Ɓiyi cëŋ ala amo menan ex na, ala amo ɗëxëlëx ex na, ala amo ƴamba ex na. 3 Ax gi ex na mun kiti këme rexënënd eŋo, gayikwa anëka fel bamun: «Ang këɓo ɓalënd endewën gër ow̃ëkw oreɓi ak din kë ɓayi: këmi liyand nde, ba ŝës këmi nde.» 4 Ekwëta ed xwëta këmun el, mbaŋ rafëk. Mbaŋ ke nënganënd endewën eŋ, mo kemën dëŋ ke xemënënd, ado ɗek hi këme onënga ol mërëxand ir oƴot od hi këɓo ok.

5 Enimin, elod ga h̃at këmi gër ebar ed Masedëwan, ami cot ex na gë tëkër ak eteyëta el. Mocënd ŝënd bami gand ed ex yo gë emereli ed banëɓo w̃erelind ɓër fac el, do gë anjiỹ and gër ow̃ëkw oreɓi aŋ. 6 Ɓarikan Kaxanu, mëŋ ar këɓi xemënënd ɓër kë ɓanand an, axemën xemën këɓo and h̃atëgu ko Tit aŋ. 7 Ado ax gi ex na ga h̃atëgu ko Tit fo xemën këɓo. Ɓarikan gë ekemën ed xemënëgu këno wën el, xemënati këɓo. Asëfëtanati sëfëtanati këɓo ang këŋun ɓalënd endeɓi ak, ang sesëra kën në endeɓi ak, do ang kën ɓalëkënalind endam ak. Ata wëno ɗek eme onënga ol.

8 Angëmëne në end kayëta iŝëxe ir ỹëgwënëli këmun in ŝaminara ban, axe cena ex na. Eyo, anang nang këme mëne në end kayëta ijo aŝamina ŝamina ban amëd. Ɓamat aŝena ŝena ke, 9 ɓarikan gërëgako, anëngandëra ke nëngandërand. Axe nëngandërand na ɗe në end ga ŝamina ban, ɓarikan gayik ecamina elo anëngwët nëngwëtëk ow̃ëkw orewën oŋ. Ecamina elo end h̃an ko Kaxanu eŋ rik. Ɓiyi cëŋ, eñëŋënax gematak amun denan ex na. 10 Enimin, ecamina ed në end Kaxanu el, anëngwët kë nëngwëtënd ɗek ola el. Aw̃ëla kë w̃ëland gër apexa, do ala aŋo cenand na. Ɓarikan, ecamina ed në end ɓend gër ngwën ro el, anemin kë neminënd. 11 Awa watin ngwa gërëgako er ŝot kën gë ecamina ed në end Kaxanu in: oɓal osëm! Ado nëmëc na, ayaka yaka kën, axoỹ xoỹ kën, ayëdara yëdara kën, aɓal këŋun ɓalënd endeɓi eŋ, aƴakëraxi këŋun ƴakëraxind endeɓi eŋ, aw̃a w̃a kën mëne ŝenene dëŋ rexëra këmun! Ado aŝanaya ŝanayak mëne aw̃ën w̃ën kën gër endeƴ eŋo. 12 Awa angëmëne aỹëgwënëli ỹëgwënëli këmun, ax gi ex na mo dexëra ar w̃endërak an, ba ar w̃enan këno an. Ɓarikan en wataxën gë ɓangës ɓandewën ɓaŋ dëŋ oɓal osëm or këŋun ɓalënd endeɓi eŋ, gër lëngw ir Kaxanu. 13 Mëŋ ex, ɓiyi mbaŋ xemën këɓo endeƴ eŋo.

Ata mbaŋ fuŋara këɓo ga wat këmi ɓëte ang nëngandëra këŋo Tit endewën ak, onden ondexëm fuŋara këŋo endewën eŋ. 14 Angëmëne wën aŝëkw bamun ŝëkwënd ogës od Tit, axe cëfënan ex na. Ɓarikan ang bamun felënd din ɗal ak, mondako fo ŝanayak mëne ecëkw ed bamun ŝëkwënd ogës odexëm el, ɗal dëŋ ex. 15 Ata Tit nëmëc këŋo ɓalënd endewën eŋ, ga ko xwitand ang bano ɓaxëtënënd ak. Gayikwa axwëtaya xwëtaya bano, ang bano fëɓënd do ban rëgënd endexëm ak. 16 Wëno cëŋ, anëngandëra ke nëngandërand ga xor këme mun kwëta gër end ex yo.

8

End amarënen eŋ

1 Ɓëmaỹe, anangën këmun nangënënd mondake ŝanayak oyekax or Kaxanu ol gër Ɓamara ɓand okëreceŋ ɓand gër ebar ed Masedëwan. 2 Ado ga ŝëmura baɓi në end oƴot otëm, ɗek exëni onënga ol, gayikako gër oxaỹën osëm oreɓën olo dëŋ w̃asin kënëɓo mëne ɓën ani kwëj ex na. 3 Wëno kë reƴand osede olo mëne, gë oxor oreɓën ol, ado nëmëc oxor oreɓën ol, do ga ỹandi këɓi, ɓarëra këni oyël oreɓën ol. 4 Ɓiyi monëỹali kënëɓo nëỹalind mi ma mi kemëna, eni gi ŝëf gër andiyen and amarënen and edëca ed ɓëw̃ënëk aŋo. 5 Ata nëmëc ang bami yarënd ak ɓar këni. Gayikwa pere yëlaya këni ɓën dëŋ gër Axwën, ɗamana yëlayaxën këni gër otaxan odeɓi, ang ỹandi baŋo Kaxanu ak. 6 Mëŋ ex, ɓiyi axara xara këmo Tit exo ɓakali gër ndewën exo ŋata andiyen and oyekax or amarënen and oyël orewën aŋ, ang ỹana baxo ak. 7 Ang ŝotëra kën mbaŋ er ex yo: ekwëta el, gë eyeƴan el, onangëran ol, gë oɓal osëm or er ex yo, ɓëte aŋana and h̃an këmun aŋ, awa canayalex oŝotëra osëm orewën ol, gër andiyen and oyekax aŋo.

8 Do er këme rend ijo, ax gi ex na ɗe apela, atëƴ wa këmun rind paɓ gë oɓal osëm or këŋun ɓalënd end ɓëŝëxe ɓër ex gër amarënen aŋo ol, me nangaxën ba aŋana andewën aŋ and ɗal dëŋ ex. 9 Gayikwa anang nang kën oyekax or Yesu Kërisët, Axwën areɓi ol: mëŋ ar ŝotërak an, ƴow baxo hi ko axaỹënaxik në endewën na, en gixën wën, paɓ gë oxaỹën orexëm ol, ɓër ŝotërak.

10 Aŋo cëŋ, er këme rend in apela ex, gër endeƴ eŋo: ofëcak orewën ex, wën ɓër, elod nuwuba, hi kën ɓëỹanar gër amarënen aŋo, do wën ex ɓëỹanar ɓër rik ɓën. 11 Awa gërëgako, ŋatayin eɓar ed amarënen aŋo el, ex gixën er kën rind ijo gwër fo gë oñandi od en di ok. 12 And këŋo ỹandi enim ala exo yël aŋ, Kaxanu axana ko xanand oyël ol ga nëkon nëkon ko er ŝot ko ala ajo in, ɓari ax gi ex na paɓ gë er ɓayik axo cot ex na in.

13 Gayikwa gër amarënen aŋo, en tëf acariya and ceƴ gë ceƴ ex, ax gi ex na en ɗëxëlëxaya enëɓi dëcaxën ɓëŝëxen. 14 Gër endeƴ eŋo, oŝotëra orewën or gërëgako ol këɓi rëcand eni cot er ŝan këni in, eŋun dëcaxën ɓëte oŝëtëra oreɓën ol, en cot er ŝan kën in, ex gixën mondako acetëra and ceƴ gë ceƴ. 15 Ga rek wa Oñëgw Omënëk ok:

«Ar ŝotëra bax mbaŋ an, ỹoweỹ ax kuri bana,

do ar ŝot bax tëkër fo an, ỹoweỹ axo can bana✡.»

End Tit do gë ɓër enga endexëm eŋ

16 Cëkwanëŋone Kaxanu, mëŋ ar rik gër emëkw ed Tit oɓal osëm or këŋo ɓalënd endewën ol, ang këɓo ɓalënd ɓiyi ak. 17 Gayikwa gë onënga fo w̃a ko ekemën ed xemënëli këmo, exo ɓakaxënëli in, ado gë andexëm aŋo dëŋ sana ko exo ƴeli gër ndewën. 18 Asëfërëli këni sëfërëlind gë imaỹe ind këno ŝëkwërand gër Ɓamara ɗek, në end andiyen and ko rind gër epemëra ed Atëfëtan iŋ. 19 Adofa, ɓër gër Ɓamara ɓën sana këŋo mi tëfërëli gë mëŋ gër emëla ed amarënen aŋo. Emëla ed amarënen and oyekax aŋo el, seɓënan kënëɓo gër andiyen andeɓi, ex canayaxën enjaran end Axwën eŋ, do ex gixën osede or mëne ɓiyi and ỹandi baɓo dëŋ ex.

20 Në end amarënen atëm and seɓënan kënëɓo aŋo, aɓo ñandi ex na enëɓo dexëra gër andiyen andeɓi. 21 Gayikwa ɓiyi ŝenene fo ỹandi këɓo mi mëlayand er yek in ogës od ɓela, xarak ax gi ex na ogës od Axwën fo.

22 Anëka këmo law̃ënelilind imaỹe indeɓi iŋ, eni tëfërëli gë Tit do gë ɓër enga endexëm ɓën. Ɓiyi axwëta xwëta këmo asoŝan ajo. Aw̃asin w̃asin këɓo ɓakëlëbëd ɓandanjëm mëne aỹandi ỹandi këŋo eŋun dëca. Moñandi ỹandi këŋo edëca edewën el gayik mbaŋ xwëta këŋun. 23 Do end Tit eŋ, ar enga emat gë wëno hi ko. Do në edi exo gër ndewën andiyen and ebax mun din aŋ. Awa ɓëmaỹe ɓënd sëfërëli këni ɓëŋ cëŋ, oparëxanda od Ɓamara, do enjaran end Kërisët exëni. 24 Awa kacayinëɓi ŝenene, watëlexëni aŋana andewën aŋ ɓër gër Ɓamara ɓën. Nangëlexëni mëne ɗal bami rafënand endewën eŋ gër lëngw ireɓën.

9

End edëcara ed ɓëmaỹe eŋ

1 End andiyen and edëcara ed ɓëw̃ënëk ɓër gër Yerusalem eŋ, ine ngwa këmun ỹëgwënaxënëli? 2 Anang nang këme ang ỹandi baŋun en di ak, do wëno gë eŋo këme rafënand endewën eŋ gër ɓëmaỹe ɓënd gër ebar ed Masedëwan. Ga re këme: «Ɓëmaỹe ɓënd gër ebar ed Akayi ɓëŋ, elod nuwuba hi këni ɓëw̃elëk gër amarënen and oyël olo.» Do wën ang ỹandi baŋun en di ak, ɓëranjëm ỹandi këɓi enun tëfëteli. 3 Awa anëka këmëni law̃ënëlind ɓëmaỹe ɓëŋ, tëkëlexëni mëne edafënali ed rafënarali këmun el, ɗal dëŋ ex, aɓo ƴepeli na. Ata tëkëlenun ɗe ɓëw̃elëk ang reƴati këme ak. 4 Kërene ɗaŋëtali na wa ɓëmaỹe ɓënd gër ebar ed Masedëwan ɓëŋ, do enun tëk an gi ex na ɓëw̃elëk. Kërex nëngwëta na end ex ekwëta edeɓi el oŝëfën oreɓi, me dedo wa oŝëfën orewën. 5 Awa wëno er yëlara këme mëne aỹap ỹapëk mëni kemënëli ɓëmaỹe ɓëŋ eni ɗëngwali gër ndewën, eni ɓaraxën enjekax end ɓeƴa kën ari kën ri eŋ. Enjekax eŋo, gilex end w̃elëk ang enjekax fo. Kërex gi ex na end nëỹali kënun në end oxwëj orewën fo.

6 Enimin, ar kë neɗënd tëkër fo an, tëkër fo ko xanand. Ɓarikan ar kë neɗënd mbaŋ an, mbaŋ ko xanand. 7 Ala kala yëlëlexo ang faỹ ko gër emëkw edexëm ak, gë ecamina këm, gë enëỹali këm. Gayikwa: «Kaxanu ah̃an këŋo h̃anënd ar kë yëlënd gë onënga an✡.» 8 Do Kaxanu aŝot ŝot ko panga ind eŋun yëlëra mbaŋ ɓenjekax ɓend ex yo, en cotëraxën din, nand ex yo, ɗek er ỹapëk en ɗiyaxënënd in. Ɓëte aŝot kën ỹana en cotënd mbaŋ er kën ỹana en dixënënd enjekax ed ex yo, 9 ang rek Oñëgw Omënëk ak:

«Mbaŋ këɓi yëlërand ɓëxaỹënaxik ɓën,

or ŝenene orexëm ol din kë nëkand✡.»

10 Xarak, Kaxanu mëŋ ar këŋo yëlënd eneɗa aneɗ an, mëŋ ar këŋo yëlënd eƴamb ƴamb an, ayël këŋun yël eneɗa aŋ. Eneɗa eŋo aŝënan ko ŝënan, do arafën ko rafën er kë rëw̃ or ŝenene orewën in. 11 Ata mondako kën ŝotëra er ex yo, do axor kën xor en ɓayi ɓër nëngak. Ata ɓela ɓëranjëm këŋo ŝëkwa Kaxanu në end ɓeɓër kënëɓo fëxwënënd mëni yëlërax eŋ. 12 Gayikwa andiyen and amarënen aŋo aŋ aɓaŝ ɓaŝëk ecëkwa ed këno ŝëkwand Kaxanu el, ax gi ex na edëcara ed ɓëw̃ënëk eni cotaxën er ŝan këni fo el. 13 Gayikako andiyen and amarënen aŋo mbaŋ xëɓënëk, ɓëw̃ënëk ɓën aŝëkw këno ŝëkw Kaxanu ga këni watënd mëne wën poyoma w̃a kën Atëfëtan and Kërisët aŋ. Ɓëte aŝëkw këno ŝëkw në end onënga orewën or ŝanayak gër edëca edeɓën do gër ed ɓela ɗek. 14 Ata ɓën ga h̃an kënun mbaŋ kënun ŝalenënd, në end oyekax osëm or ŝënan ko Kaxanu paɓ gë wën. 15 Cëkwënëŋone Kaxanu mëŋ ar rin këɓo oyël oxëɓënaxik an!

10

End eyaka ed Pol eŋ

1 Wëno Pol, axara xara këmun gë onden onjekax oŋ do gë onënga or Kërisët ol. Wëno ga kën rend wa mëne ayëda këmun yëdand and këne faɓëre aŋ. Ɓarikan and këmun h̃awëta aŋ, ayëxw këme yëxwënd mun dexëra mbaŋ. 2 Axara xara këmun, and këme ƴeli aŋ, kërene nëỹali na fa mun masin mëne ame yëdand na mun dexëra. Ado anëka këme fënalind mëni dexëra ɓërëmar ga këni rend mëne ɓiyi ang këmi liyand ak, oñandi od eman ex. 3 Enimin, angëmëne ɓiyi ang këmi liyand ak, oñandi od ɓeman ɓendeɓi ex, ɓari ami merënd na ang këŋo ỹandind ɓeman ɓendeɓi ak. 4 Gayikwa oỹënga or ŝot këmi do këmi w̃eraxënënd oŋ, ax gi ex na or gër ngwën ro. Ɓarikan axor xorëk, gë Kaxanu, eñam ed ɓaciw̃ ɓakemax el. Aƴepën këmi ƴepënënd ɓanjëlan ɓatëmbak ɓaŋ. 5 Aƴepën këmi ƴepënënd ɗek ɓeɓër këni fëɓënd ɓën, xarak ɓeɓër xucarëk gë enang ed Kaxanu ex. Do anjëlan and ex yo këmi ɓonënd, ex maxënënd end Kërisët eŋ. 6 Ɓëte ɓëw̃elëk hi këmi monëp ar kë w̃ëŝind yo, and kë faỹaya ema ed w̃a kën aŋ.

7 Kamanindën aye ɓeỹ ɓën! Angëmëne ala exo yëland ar gër Kërisët hi ko, nangëlexo ɓëte eŋo: angëmëne ar Kërisët hi ko, ɓiyi ɓëte ɓër Kërisët hi këmi! 8 Ado ex gido arafëna këme rafënand tëkër gë or gapak or yël këɓo Axwën mun kemënaxënënd do mun wërëŝëtëraxënënd ol, axe cëfënan dona. 9 Axe ñandi ex na mun yëɓun gë okayëta od këmun ỹëgwënëlind ok. 10 Gayikwa are këne rend: «Gër okayëta odexëm, mbaŋ xeỹ ko do mbaŋ xem ko. Ɓarikan, and ko ƴow do ene paɓëre aŋ, exo gi ƴemur-ƴemur, do eyeƴan edexëm el ex gi eɗëŝëgënaxik.» 11 Awa ar kë yeƴanënd mondako an, nangëlexo mëne yomb ir këmi ŝotënd and këmun ỹëgwënëlind okayëta aŋ, ado ɓayik ane gind ex na në ereɓat, gë yomb ijo fo këmi hi gër ɓandixa ɓandeɓi, and këmi ƴeli gër ndewën aŋ.

12 Ɓiyi ami yëxw na mëni tëfëteli, ba mi ketënali ola oreɓi ol, gë or ɓër kë ŝëkwayand gë andeɓën ol. Awa ɓëfënirëx exëni ga këni ŝëkwayand ako gë andeɓën. Ata ga këni xetënaliyand do këni w̃atinaliyand gë andeɓën aŋ, hixën këni ɓëfënirëx. 13 Ɓiyi cëŋ, aɓo ñandi ex na mi dafënand nëmëc ang ỹapëk ak. Ɓarikan, axetënali këmi xetënali er hi këmi in gë edëca ed rëca këɓo Kaxanu këmi xemënaxënënd gër andiyen and seɓënan këɓo xali h̃atelili këɓo gër ndewën. 14 Ɓiyi gër ed sël këmi ami daɗand na, nangëde ami ŋatëli ex na gër ndewën. Gayikwa xali gër ndewën h̃ateli këmi gë Atëfëtan and Kërisët aŋ. 15 Ata ami dafënalind na ɗe ɓandiyen ɓand ɓela ɓëŝëxe ɓaŋ, nangëde ɓiyi dëŋ rik. Ɓarikan, ga kën xemënd ako gër ekwëta, ayar këmi yarënd mëni ŋatën ɓela ɓëranjëm, jeƴ gër ed lëg kën fën. Aɓo ñandi ex na mi daɗa gër ed fel këɓo Kaxanu mi tël. 16 Angëmëne mondako ex, ɓiyi ata këmi xor mi pemëra Atëfëtan aŋ gër owar oŝëxe, gër ed ɓayik elod ala ax pemëra ex na pere. Aɓo ñandi ex na mi diyeni gër ed riyeni këni anëka ɓëŝëxen do mi dafënalind er ri këni in. 17 Ga rek wa Oñëgw Omënëk ok:

«Ar ỹandi këŋo exo dafënand an

dafënayindëlexo gër Axwën✡!»

18 Gayikwa Axwën an, ar law̃ënëgu këŋo an këŋo ŝëkwënd, ax gi ex na ar kë ŝanayand gë andexëm an.

11

End ofarëxanda or Pol eŋ

1 E kido wën axor xor ban en ɓuŋa tëkër oŝenëk oram ol… ɓarikan aɓuŋan dëŋ ɓuŋan këne! 2 Gayikwa wëno ga ke ɓalënd mbaŋ endewën eŋ ke ƴakëraxixënënd gë oƴakëraxi or Kaxanu ol. Gër Kërisët w̃ëla këmun ang endënaw̃ emeja fo, emënëk, en ñamaxën gë mëŋ gaɓat. 3 Yama andën aŋ, gë osit orexëm ol ga yifa baŋo nde wa Xawa. Awa wëno ayëda këme yëdand ba mondako fo w̃enak onden ondewën oŋ, seɓaxën kën ow̃ënëk or në end Kërisët ol. 4 Eninim, wën ata këno w̃ëlaya ala aỹanar ar ƴelik do exo pemërand end Yesu ir fitarëk gë ir nangën këmun in, ba exo gi gë angoc and fitarëk gë and hik gë wën aŋ, ba eno wëleli «Atëfëtan» and fitarëk gë and sëfëtan këmun aŋ. 5 Xarak, anang nang këme mëne oparëxanda otëm oko, ỹoweỹ ane kuca ex na! 6 Angëmëne gër enënga ed etëỹ fo, wëno ỹoweỹ ame gi ex na, ɓari ax gi ex na mondako fo gër onangëran. Ga w̃asin këmun wa kerët eŋo gër er ex yo do nand ex yo.

7 Ga nangën këmun ako Atëfëtan and Kaxanu aŋ gë acosa këm, do ga ɓana këme en gixën ɓër gapak, aw̃endëra nde w̃endëra këme? 8 Ɓela ɓër gër Ɓamara ɓacëxe bamëni lëxëlëxënd gayik ɓën baxe yëlënd acosa, me diyenixën gër ndewën. 9 Do and bame ŝan ỹeỹ gër ndewën aŋ, ala gaɓatak abamo sëkwëran na. Gayikwa ɓëmaỹe ɓënd gër ebar ed Masedëwan ɓëŋ, baxe wëlandëranëgund er bame ŝanënd in. Nand ex yo, axe ñandi bana mun tëkwëran, do mondako këme ɓayi. 10 Gë ɗal ir Kërisët ir ex gër ola oram in, ala axe cëɓan na er këme rafënaxënënd ijo gër owar or Akayi. 11 Në end inecëŋ? Gayik amun ŋan ex na nde? Kaxanu anang nang ko!

12 Ang riyeni këme gër ndewën cosërëxe ak, mondako fo këme riyeni ɓëte, me dëxëtaxën akaƴa and ɓër këɓi ỹandind eni dafënand mëne gwër fo hi këmi aŋ. 13 Ɓela ɓëjo oparëxanda onëgwëŝ exëni, gë osit këni riyenind. Anëngwëtara fo nëngwëtara këni oparëxanda od Kërisët. 14 Do eŋo ax caraxi ex na, gayikwa Sindan mëŋ dëŋ anëngwëtara ko nëngwëtarand meleka ir angoɓen. 15 Awa ax caraxi ex na angëmëne ɓër këŋo riyeninënd ɓën, anëngwëtara këni nëngwëtarand ɓëriyenin ɓër or ŝenene. Axana këni xana gër eŋata er ỹapëk eni kana në end ɓandixa ɓandeɓën in.

End oƴot od Pol eŋ

16 Ga këme rend wa gaŝëxe mëne ala kërexe kwët na aŝenëk. Me dedo, ɓuŋayin endam eŋ ang end aŝenëk fo, me koraxënënd wëno ɓëte me dafënand tëkër. 17 Er këme rend ijo, ax gi ex na ɗe end fel ke Axwën, ɓarikan ang aŝenëk fo këme yeƴanënd, arafëna këme rafënand. 18 Gayikako ɓëranjëm kë rafënarand ado ga hi këni ɓela fo, wëno ɓëte arafënara këme rafënara. 19 Wën ɓërenik ɓën aw̃a w̃a kën enëɓi ɓuŋan ɓëŝenëk ɓën. 20 Enimin, aɓuŋa kën ɓuŋand enun bëñand, enun ƴamband, enun ɗëxëlëxënd, enun dixërand gë ndafënan, enun këmënd gër odëxas! 21 Ga re këme oŝëfën ex eŋo: er hixënan ke mëne ola ositarak w̃asin këmun.

Ɓarikan, me yeƴan ngwa ang aŝenëk fo: er këni yëxw yo ɓela ɓëjo, wëno ɓëte ayëxw yëxw këme! 22 Ɓëŝëwif nde exëni? Wëno ɓëte Aŝëwif hi këme. Ɓëyisërayel nde exëni? Wëno ɓëte Ayisërayel hi këme. Ɓërandëw̃ëra and Abëraxam nde exëni? Wëno ɓëte arandëw̃ëra and Abëraxam hi këme. 23 Ɓëriyenin ɓër Kërisët nde exëni? Me yeƴan ngwa ang aŝenëk fo, wëno hik nëmëc. Ɓandiyen ɓañëkaxik ɓaŋ, wëno rik nëmëc; gër epëra, wëno hik nëmëc; gër xëme, wëno xëm këne nëmëc. Laŋ fecera ke ecës el: 24 ɓakëlëbëd ɓanjo xëm këne Ɓëŝëwif ɓën ɓakëmen ofëxw osas gë ɓanjongëɓanax. 25 Ɓakëlëbëd ɓatas fëmëra këne gë xwëlekwële; amat fëtëra këne gë oxaỹ; ɓakëlëbëd ɓatas yëla këme me cës polo gër angwëngw and sëw̃ayak kuluŋ aŋ; amat hi bame ciŝ wec polo gër angwëngw. 26 Laŋ baxe fecerand ecës el gër oɗamana od gë osapar, gër ɓeñigënaxik ɓend gër oyeɓ; gër ɓeñigënaxik ɓend ɓërek ɓëxeỹax; gër ɓeñigënaxik ɓend Ɓëŝëwif; gër ɓeñigënaxik ɓend ɓër ax gi ex na Ɓëŝëwif; gër ɓeñigënaxik ɓend gër ɓangol; gër ɓeñigënaxik ɓend gër ladawe; gër ɓeñigënaxik ɓend gër angwëngw; gër ɓeñigënaxik ɓend mërëxand ir ɓër ax gi ex na enim okëreceŋ. 27 Laŋ gër andiyen do gër toro; laŋ daŝërëxe, laŋ gë enjo eŋ do ceɓërëxe men; laŋ gër etiw̃i; laŋ gër aƴem; laŋ tëɓ gë eman eŋ. 28 Do ame yeƴan ex na end ke ɓalënd nëmëc eŋ: ang ke ŝëmund key yo key gër ɓanjëlan ɓandam në end Ɓamara ɗek. 29 Noỹo sitarak, xarak wëno ɓëte ame cot ex na ɓanjëlan ɓatitarak? Noỹo këno lënanënd eñëŋënax eŋ, xarak wëno axe corënd na eŋo gër emëkw?

30 Angëmëne arafëna këme rafëna, në end ositara oram këme rafëna. 31 Ata Kaxanu, Sëm ir Axwën Yesu, mëŋ ar këno ŝëkwënd din an, anang nang ko mëne ame nëgwëŝënd na. 32 And hi bame gër Damas aŋ, gofërëner ir emun Aretas in, axwët xwët baɓi ɓënëkona ŝit gër angol exe tëraxën. 33 Ɓarikan ga ŝon këne polo në akange, nëcët këne në fonetër ir ameŋ and xecexën këni angol aŋ. Mondako ŝana këmo.

12

End oɗakeli od Pol eŋ

1 Awa afo me dafëna ngwa…, ɗal ex, ofëcak ax gi ex na. Ɓarikan asëfët këme sëfët end oɗakeli od wat këme eŋ, do gë ɓeɓër nangën ke Axwën ɓën. 2 Wëno këreceŋ nang këmo na, doro anëka sëkëk ɓëniy epëxw gë ɓënax. Gë eman endexëm ak nde ɓayi baxo? Ba axo gi bana gë eman endexëm ak? Ame nang ex na. Kaxanu mëŋ, anang nang ko. Ata ala ajo watayax ko ƴaŋ gër araƴen. 3 Do anang nang këme mëne ala ajo, hi baxo gë eman endexëm ak nde, ba gë eman endexëm këm nde? Kaxanu mëŋ, anang nang ko. 4 Ala ajo awataya watayax baxo gër araƴen do wëlëgu ko ɓend ala ax kor na exo tëfët, ɓend ax ñap ex na ala exo yeƴandërand. 5 Wëno arafëna këme rafëna end ala ajo eŋ, ɓari endam eŋ dëŋ, ame dafëna na, ang ax gi ex na end ositara oram eŋ. 6 Kido aỹandi ỹandi baxe me dafënara, ame gi dona aŝenëk, gayikwa ɗal in dome reƴand. Ɓarikan, aŝësinali këme ŝësinali eŋo, këdi ko yëla ala mëne wëno nëmëc ɓend ke watelind do ke wëlelind ɓeŋ hi këme, në end oxëɓën or ɓend nangën ke Axwën ɓeŋo.

7 Ɓëte këdi ke xureli ndafënan iŋ, oŝëxwëra or ke narënënd hik gër eman. Meleka ir Sindan ke xëmënd këdi ke xureli ndafënan iŋ. 8 Ɓakëlëbëd ɓatas, xara këmo Axwën an exe dëxëtën oŝëxwëra olo. 9 Ɓarikan mëŋ er yaka ke: «Oyekax oram ol gwac exi, gayikwa panga indam iŋ nëmëc kë ŝanayand gër ositara oreƴ.»

Awa wëno nëmëc këme ỹana me dafënand gër ositara oram, ex dongoxën panga ind Kërisët iŋ gër ola oram. 10 Anëngan ke nënganënd ɓëte gër ositara oram, gër ocir od këne ŝirërand, gër ocëmu, gër edixëra ed këne rixërand, gër oƴot, në end Kërisët. Enimin, and këme sitara aŋ, këme ŝotënd ojaw̃ ok.

End odendëran od Pol eŋ

11 Ang aŝenëk fo këme yeƴandërand, wën nëỹali ke ɗe me di mondako. Enimin, wën ga hi dox wa ɓër ke yakanënd ɓën. Ɓër xwët kënëɓi oparëxanda otëm ɓëjo, ỹoweỹ ane kuca ex na, ado ɓayik ỹoweỹ ame gi ex na. 12 Ɓeɓër kën nangaxën mëne parëxanda hi këme ɓën, aŝanaya ŝanayak gër ndewën, gë eɓuŋa ed ɓuŋa këme gër toro el, gë ɓananganëme ɓaŋ, gë ɓecarax ɓeŋ, do gë ɓërëcaxik ɓend bame rind ɓeŋ. 13 Enjekax end feye rin këmëni Ɓamara ɓacëxe ɓaŋ do seɓ këmun wën? Ba gayik gaɓatak amo tëkwëran bana eɗëɓa edam el gër ndewën nde? Awa teɓanine ngwa osëmbak olo!

14 Watin mëne aw̃elëk hi këme mun nëngali atasën. Do ɓëte ala amo tëkwëran na eɗëɓa edam el. Gayikwa wën këmun ŝaland, ax gi ex na er ŝot kën in. Enimin, ɓëxarëk ɓën wa ỹapëk enëɓi kwëtënënd ɓeỹ ɓën oɓaŝ ol, ɓari ax gi ex na oɓaŝ ol. 15 Wëno cëŋ, gë emëkw el ɗek këmun yëlëra er ŝot këme in, do wëno dëŋ ayëlaya këme yëlaya në endewën. Angëmëne nëmëc h̃an këmun, do wën tëkër fo nde këne h̃an?

16 Ɗal ex! Wëno dëŋ amun tëkwëran bana. Ɓarikan ang ala awërax fo, asitinaxën bamun sitinaxënënd! 17 Aƴambara nde ƴambara këmun paɓ gë ɓër bamëni law̃ënëlind ɓën? 18 Afelëli felëli këmo Tit exo kemëna exo ƴeli gër ndewën, do eni tëfërëli mëŋ gë imaỹe iŋ. Tit aƴambara nde ƴambaraw këŋun? Ax gi ex na nde wëno gë mëŋ, ola oɓat do onden omat ŝot këmi?

19 Ɓamat elod anëka fo kën yëland mëne ɓiyi ayakanaya këmi yakanayand gër lëngw irewën. Gër lëngw ir Kaxanu, do ga ɓar këmi gë Kërisët këmi, yeƴanaxënënd mondako. Do ɗek ɓeŋo, wën këmun rinënd, wën ɓëmaỹe ɓënd ke ɓalënd mbaŋ ɓëŋo, en kemaxën gër ekwëta. 20 Gayikwa ayëda këme yëdand ba amun tëk na ang ỹandi ke ak, and këme h̃atëli aŋ. Do wën ɓëte ane tëk na ang ỹandi këŋun ak. Ayëda këme yëdand ba asëkeli këmun sëkeli ɓongeỹër, gë oƴakëraxi, gë ecusër, gë eɓal ed wayët end gaf irexëm fo el, gë odenar, gë oxapëndër, gë ndafënan, do gë ɓend ŝoɗe-ŝoɗe. 21 Ayëda këme yëdand and këme h̃atëli aŋ, Kaxanu, mëŋ ar yata ke aŋ, ba aŝëfënin ke ŝëfënin në endewën, do me tesëra në end ɓëranjëm ɓër kë w̃endërand, ang bani w̃endërand gër ỹanar ak. Ɓëjo ani nëngwët ex na ola oreɓën ol xali eni teɓ ɗek ɓeɓër bani rind ɓëjo: oɓuyaraxik ol, asëk alakirand fo in, do gë eñac end ex yo.

13

Ɓapela ɓapelatar ɓaŋ

1 Atasën an këmun nëngali. Do ang rek Oñëgw Omënëk ak: «Endeƴ end ex mokiti yo, gil ex er reƴa këni otede oki ba otas✡.» 2 And nëngali bamun akinëm aŋ, afel fel bamun eŋo. Do doro and ane ɓayi exe na në ereɓat aŋ, gana-gana fo këmëni rend ɓër w̃endërak elod anëka fo ɓën, do gë ɓër kë w̃endërand gërëgako ɓën: angëmëne anëngali nëngali këmun, ala amo kwëɗa na ɗe. 3 Gayikako aŝala kën ŝaland en nang mëne ayeƴan dëŋ ko yeƴanënd Kërisët gë etëỹ edam el, awat kën wat. Mëŋ cëŋ, afanga fanga ko ɗe paɓ gë wën, axo gi ex na ar gë ojaw̃ këm. 4 Gayikwa afika fika bano ang ar gë ojaw̃ këm fo. Ɓarikan, aliya ko liyand gë panga ind Kaxanu iŋ gë mëŋ. Ɓiyi ɓëte ojaw̃ këm hi këmi, ga ɓar këmi, gë mëŋ këmi liyand në endewën na gë panga ind Kaxanu iŋ.

5 Tëƴiyin tan en kaman wën dëŋ ola orewën ol, en nangaxën ba gë ekwëta el kën liyand. Kamanin wën dëŋ ola orewën ol. An nang ex na nde mëne Yesu Kërisët gër ola orewën hi ko? Ɓamat er ban ŝaland en tëk gër ola orewën in, an tëk ex na. 6 Ɓarikan, wëno er këme yarënd in, en wat mëne gër ola orewën hi ko, en maxën mëne ɓiyi ami ɗif ex na andiyen andeɓi aŋ. 7 Ɓiyi ayar këmi yarënd Kaxanu, këren mendëra na. Er ỹandi këɓo in, ax gi ex na ex canaya ang xamën këmi andiyen andeɓi ak. Ɓarikan, mun watënd wën ga kën rind ɓenjekax ɓeŋ, ado ga hik nangëde alif lif këmi andiyen andeɓi aŋ fo. 8 Gayikwa ɓiyi ami ŋëpënd na ɗal in, ɓarikan din ɗal in këmi sanand. 9 Ɓiyi anëngandëra këɓo nëngandërand and këmi hi gë ojaw̃ këm aŋ, xarak amëd aŋo, wën mbaŋ ŝot kën ojaw̃ ok. Er këmi yarënd endewën in, en gi ɓër faỹayak. 10 Mëŋ ex, ado ɓayik ane gi exe na në ereɓat, eŋo këmun ỹëgwënëlind ga xeƴ ke and këme ƴeli aŋ me keỹënara gë or gapak or yël ke Axwën ol, me kemënaxënënd ɓeỹ ɓën, ax gi ex na me ñamaxënënd.

11 Ɓëmaỹe, end këme xor me de me ŋataxën eŋ ex, nëngandërayindëleŋun, calayindën en gi ɓër faỹayak, kemëndërindën gër ekwëta, wëlërindën, ɗiyayindën gër aketëxeta, do Kaxanu, mëŋ ar gë aŋana do gë oɓetak an mërëxand irewën ko hi. 12 Cëmarindën andewën rewën aŋ gë emegar emënëk. Aŝëma kënun ŝëmand ɗek ɓëw̃ënëk ɓën.

13 Oyekax or Yesu Kërisët, Axwën areɓi ol, gë aŋana and Kaxanu aŋ, do gë anëkëra and Angoc Amënëk aŋ, gilex gë wën ɗek!

✡ 3:16 3.16 Andocane 34.34

✡ 4:13 4.13 Calemoñëw̃ 116.10

✡ 6:2 6.2 Esayi 49.8

✡ 6:18 6.18 Esekiyel 37.27

✡ 8:15 8.15 Andocane 16.18

✡ 9:7 9.7 Acariyakinëm 15.10

✡ 9:9 9.9 Calemoñëw̃ 112.9

✡ 10:17 10.17 Yeremi 9.23

✡ 13:1 13.1 Acariyakinëm 19.15

Ɓëgalat

1

2

3

4

5

6

Kayëta ir Ɓëgalat in

Lilaya in

Akayëta and Ɓëgalat aŋo, Pol ỹëgwën baɓi ɓër gër ɓamara ɓand Yesu Kërisët ɓand gër ebar ed Galasi ɓën. Ɓësëƴali ɓënëgwëŝ baɓi felërand mëne ado ga xwëta këno Yesu Kërisët, afo enëɓi kacënd eni pexaxën. Xarak ax gi ex na mondako sëƴali baɓi Pol. Ga re baxo mëne ekwëta ed Yesu Kërisët el gaɓat kë yëlënd or ŝenene ol. Eni nangaxën mëne osëƴali orexëm ol ɗal dëŋ ex, Pol xwitan këɓi end Abëraxam eŋ. Paɓ gë ekwëta ed xwëta baŋo Kaxanu el hixën baxo ar ŝenene, xarak amëd aŋo Acariya and Moyis aŋ ax gi bana. Mëŋ ex paɓ gë ekwëta ed Yesu Kërisët el, ɓenëng ɓend ɓela ɓeŋ ɗek këni ŝotënd or ŝenene ol gër ogës od Kaxanu. Er ex gër akayëta in:

End ofarëxanda or Pol do gë osëƴali orexëm eŋ: 1.1–2.21.

End ekwëta ed Yesu Kërisët eŋ: 3.1–4.31.

End aniyan and ar ỹëmëk gë Angoc Amënëk eŋ: 5.1–6.10.

Ɓepelatar ɓeŋ: 6.11-18.

1

Ecëmar el

1 Wëno Pol këŋun ỹëgwënëlind. Faba Kaxanu yata ke me gi parëxanda paɓ gë Yesu Kërisët ir xanin këŋo gër ɓëŝësëk: ax gi ex na paɓ gë ala, ɓëte ax gi ex na ga sana këne ɓela. 2 Gë ɓëmaỹe ɓënd hi këmi ro ɓëŋ këmun ỹëgwënëlind wën do gë ɗek ɓëmaỹe ɓënd gër ɓamara ɓand Yesu ɓand gër ebar ed Galasi ɓën. 3 Kaxanu, Faba ireɓi, do gë Yesu Kërisët, axwën areɓi an, yëlëlenun oyekax ol, gë oɓetak ol. 4 Axwën Kërisët w̃ak ŝës ko në end ɓamena ɓandeɓi eɓo dacëtaxën gër aniyan atëmbak and gë okey oko aŋo, ang ỹandi këŋo Kaxanu Faba ireɓi ak, 5 mëŋ ar hik gë enjaran end din ir din an! Amen!

End oxalay kalay or Ɓëgalat eŋ

6 Mbaŋ ŝaran ke wëno ang seɓ këno Kaxanu xarak mëŋ sana këŋun paɓ gë oyekax or Kërisët ol do kën sëfënd aỹand ako Atëfëtan acëxe. 7 Enimin, Atëfëtan acëxe ax gi ex na. Ɓarikan ɓela ex na ɓër këŋun felënd ɓecëxen ga ỹandi këɓi eni nëngwët Atëfëtan and Kërisët aŋ. 8 Ɓarikan ado ex gido ar enga endam, ba meleka ir xaniwëk gër orën, ƴelik eŋun nangënënd Atëfëtan and fitarëk gë and sëfëtan këmun wëno aŋ, kataleŋo! 9 Ang felëra këmun gër ỹanar ak këmun xënënand wëno gërëgako: angëmëne ala eŋun pelënd Atëfëtan and fitarëk gë and nangën këmun ɓiyi aŋ, kataleŋo!

10 Do gërëgako ene cëkwënd ɓela nde këme ŝaland ba exe cëkwënd Kaxanu nde? Ba këme ŝaland ene ŋanënd ɓela nde ca? Kido ene ŋan ɓela bame ŝaland, ame gi dona xaɗëp ir Kërisët.

End Pol eŋ

11 Ga re këme ɓëmaỹe, Atëfëtan and nangën këmun aŋo ax gi ex na endeƴ end ɓela. 12 Yesu Kërisët mëŋ dëŋ nangën ke, ax gi ex na ga sëfëtan ke ala, ɓëte ax gi ex na ga sëƴali ke ala. 13 Wën enimin, awël wël kën ang bame liyand ak, and ɓayi bame gër cale ind ɓiyi Ɓëŝëwif aŋ? Wëno baɓi rixërand wa gë oỹeỹ osëm ɓërëw̃ak end Kërisët ɓën, ɓër Amara and Kaxanu ɓën. Mo calara bamëni ŝalarand mëni ɗaw̃ ɓën ɗek. 14 And ɓayi bame gër cale ind ɓiyi Ɓëŝëwif aŋ, wëno nëmëca baɓi ɓënd anjex andam ɓëŋ gër epëɓ ed ɓapela ɓand sëƴali kënëɓo ɓëxarëk ɓëreɓi ɓaŋ. 15 Ɓarikan yatir fed këmi gë ar fit ke elod gër acël and nëma an, aw̃ac w̃ac ke gë oyekax orexëm ol. 16 Anangën nangën ke Asëñiw̃ arexëm an mëni tëfëtanaxënënd endexëm eŋ ɓër ax gi ex na Ɓëŝëwif ɓën. Ata ga xucak eŋo, wëno ame ƴe ex na ɗe mo mëkara ala. 17 Ɓëte ame ƴe ex na gër oparëxanda oñanar ƴaŋ gër Yerusalem. Ɓarikan ƴe këme ŝëw̃ gër ebar ed Arabi ɗamana ɓakaxanëgu këme gër Damas. 18 And xucak ɓëniy ɓëtas aŋ fo ƴexën këme ƴaŋ gër Yerusalem mi nangër gë Kefas. Ata xeyërax ke ɓakey epëxw gë ɓanjo gër ndeɓën. 19 Ɓari parëxanda iŝëxe ami watër bana angëmëne ax gi ex na Ŝak, ar acël amat gë Axwën Yesu an. 20 End këmun felënd eŋo, Kaxanu anang nang ko mëne ɗal ex, ame nëgwëŝënd na.

21 Ga xucak eŋo, ƴe këme ɓëte gër owar or Siri do gë Silisi. 22 Xarak, ala axe nang bana amëd aŋo (gër ɓamara ɓand ɓërëw̃ak end Kërisët gër ebar ed Yude). 23 Awël fo bani wëlënd mëne ar baɓi rixërand an anëka nëngwëta ko. Gërëgako mëŋ këɓi nangëndërand ɓela ɓën ekwëta ed Kërisët ed baxo xemënand exo ɗaw̃ el. 24 Do në endam bano ŝëkwaxënënd Kaxanu.

2

End Pol do gë oparëxanda ocandaw̃ eŋ

1 Ata ga sëkëk ɓëniy epëxw gë ɓeɓënax, ɓaka këmi gë Barënabas ƴaŋ gër Yerusalem. Aw̃ëla w̃ëla bamo ɓëte Tit. 2 Kaxanu ŝëɗët baxe me ɓaka gër Yerusalem. Asëfëtan sëfëtan këmëni ɓëlëngw ɓër Amara ɓën ang këme femërand Atëfëtan aŋ gër ɓër ax gi ex na Ɓëŝëwif ak. Anacët nacët bamëni ɓëlëngw ɓër gapak ɓën, këdi këme hërëra ahërëra fo, do me di andiyen and gë ofëcak këm. 3 Tit mëŋ, Agërek ar sëfër bami an, ala aŋo nëỹali bana eno kac. 4 Këme reƴaxënënd ɗek ako, ɓela hi bax na ɓër bax rend okëreceŋ exëni xarak enëgwës këni rind. Ɓën nëfënëfa bax gër enga endeɓi ga ỹandi baɓi eni bël or ƴaƴa or yël këɓo Yesu Kërisët ol, do enëɓo bëña. 5 Ata end ɓëjo eŋ gë tëkër ak ami ma ex na ex ɓayixën nëngwëtarëxe ɗal ir Atëfëtan in gër ow̃ëkw orewën aŋ.

6 End ɓëlëngw ɓër gapak ɓër Amara ɓën eŋ cëŋ, er hi bani ɗamana eni gixën okëreceŋ in, wëno axe ɓal ex na gayikwa gër ogës od Kaxanu ɓela ɓën ɗek gwër fo exëni! Ɓari ɓëlëngw ɓër gapak ɓëjo Ỹoweỹ ane nëỹali bana me di. 7 Awat wat bani mëne Kaxanu xwëtënan këɓo Atëfëtan aŋ. Wëno mëni nangëndërand ɓëxacërëx ɓën, do Piyer ɓëxacëxac ɓën. 8 Kaxanu mëŋ ar yata këŋo këŋo Piyer exo gi parëxanda ir Ɓëŝëwif an fo yata ke wëno ɓëte me gi ir ɓër ax gi ex na Ɓëŝëwif. 9 Do and wat këni oyekax or yël këɓo Kaxanu aŋ, ata Ŝak, gë Kefas do gë Ŝaŋ, ɓën ɓër ex ɓëlëngw ɓër gapak, ɓër fëɓ kënëɓi mbaŋ ɓën, lëkër këmi ɓataxan ɓand liw̃ ɓaŋ, gë wëno do gë Barënabas, ex watixën mëne anëkëra exëna gër andiyen andeɓi: mi ƴend mi pemëra, wëno gë Barënabas, gër ɓenëng ɓecëxe, do ɓën gër Ɓëŝëwif. 10 Er xara banëɓo fo mëni kwitand axwita ɓëxaỹënaxik ɓën do eŋo gë oɓal osëm bame rind.

End akucara and Pol gë Piyer aŋ

11 Ɓarikan and ƴow ko Kefas gër Aŋëcoŝ aŋ, faɓër këmi do nëp këmo gayik aw̃en w̃en baxo. 12 Ɗamana eni ƴow Ɓëŝëwif ɓër law̃ënëgu baɓi Ŝak ɓën, ɓër bax ɓalëkënalind end oxac ɓën, Piyer, andamat bani ƴambërand gë ɓër ax gi ex na Ɓëŝëwif ɓën. Ɓarikan and h̃atëgu këni Ɓëŝëwif ɓër law̃ënëgu baɓi Ŝak aŋ Piyer, ga baɓi yëdand, nacëta këɓi ɓër ax gi ex na Ɓëŝëwif ɓën. 13 Ata Ɓëŝëwif ɓëŝëxe ɓër w̃a bax end Yesu ɓën sëfëteli këno ɓëte Piyer gër amena andexëm xali lënan këno Barënabas dëŋ gër egi ed ang ɓëỹëŋënax ɓër kë laɓayand el. 14 And wat këme mëne ani dind na ŝenene aŋ, ang kë sëƴalind ɗal ir Atëfëtan ak, rexëra këmo poyoma Kefas mondako: «Wëj aŝëwif hi këƴ, ɓarikan këƴ liyand ang ɓër ax gi ex na Ɓëŝëwif ak, aƴ masinaỹaɗ na ang aŝëwif ak. Do mondake cëŋ këƴ xor eƴëɓi nëỹalind ɓër ax gi ex na Ɓëŝëwif ɓën eni ɗiyand ang Ɓëŝëwif ak?»

End apexa and ɓenëng ɗek eŋ

15 Ɓiyi, ɓëxarëk ɓëreɓi ɓën Ɓëŝëwif ebani, ane gi exe na ɓëw̃endëran ɓër ax gi ex na Ɓëŝëwif. 16 Anang nang këne mëne ala ar xwëta këŋo Yesu Kërisët an hik ar ŝenene an, ɓari ax gi ex na gayik asëf sëf ko er rek acariya and Moyis in. Ɓiyi ɓëte aw̃a w̃a këne end Kërisët eŋ ene gixëne ɓër ŝenene paɓ gë ekwëta ed xwëta kënëŋone el, ax gi ex na gayik asëf sëf këne er rek acariya and Moyis in. Ala ax gind na ar ŝenene ga xemëna ko etëf ed acariya el. 17 Ɓarikan angëmëne gër ocal od or ŝenene gër Kërisët, hi këne ɓiyi ɓëte ɓëw̃endëran, Kërisët nde këɓo lënanënd eñëŋënax eŋ? Adokiŋ! 18 Angëmëne me ɓakan ecëŋëxët me dind ɓend gër acariya ɓend seɓ këme ɓeŋ, wëno dëŋ kë nëpayand. 19 Enimin, wëno dëŋ aŝës ŝës këme paɓ gë acariya aŋ me ɗiyaxënënd ang ỹandi këŋo Kaxanu ak. Afika fika këne gë Kërisët, 20 ax gi ex na wëno kë liyand. Kërisët kë liyand gër ola oram. Do aniyan andam and gërëgako gë eman aŋ këme liyand gë ekwëta ed xwëta këmo Asëñiw̃ ar Kaxanu el, mëŋ ar h̃an ke do yëlaya ko në endam an. 21 Mëŋ ex, axe cena ex na end oyekax or rin ke Kaxanu eŋ. Enimin kido ga sëf këne acariya aŋ fo hixën këne ɓër ŝenene, awa mama fo ŝës ko Kërisët.

3

End acariya do gë ekwëta eŋ

1 Wën Ɓëgalat ɓën ata and aŋun pënirand na dëŋ ex ɗe! Noỹo wa yifa këŋun? Ax gi ex na nde afaỹën faỹën këmun ɗek er w̃acayak ecës ed Yesu Kërisët gër kërëwa in? 2 Emat fo ỹandi ke mun mëka ene nangën: Ba ga sëf kën acariya aŋ nde ŝotaxën këno Angoc Amënëk aŋ? Ba ga ɓaxët kën do xwëta kën Atëfëtan aŋ nde? 3 Mëŋ ex, wën ata and aŋun pënirand na dëŋ ex. Angëmëne enimin gë panga ind Angoc Amënëk iŋ ỹana kën, mondake cëŋ nëngwët kën do kën liyand gë ojaw̃ odewën ok? 4 Do ɗek er hi kënuŋ gër aniyan andewën in, ahi fo nde hi këŋun? Ax mënd ex na eŋun gi ahi fo. 5 Ar yël këŋun Angoc Amënëk an, ar kë rind ɓecarax mërëxand irewën an, ba ga sëf kën acariya aŋ nde ko rixënend, ba ga xwëta kën Atëfëtan aŋ nde?

6 Ax gi ex na nde Abëraxam axwëta xwëta baŋo Kaxanu mëŋ hixën baxo ar ŝenene gër ogës odexëm✡? 7 Mëŋ ex, nangin mëne ɓër xwëta këŋo Yesu ɓën fo hik oɓaŝ or Abëraxam ol. 8 Oñëgw Omënëk ok fëna bax mëne axwët këɓi xwët ɓër ŝenene ga xwëta xwëta këno Kërisët. Kaxanu fel ɓaŋo Abëraxam endeƴ enëngax eŋo: «Ɓenëng ɓeŋ ɗek kë ɓeta në endeƴ.» 9 Mondako këni ŝot oɓetak ol ɗek ɓër xwëta këŋo Kaxanu ang Abëraxam ɓën. 10 Do ɗek ɓër kë yëland ŝenene hi këni gër ogës od Kaxanu ɓën në end ga këni rind er rek acariya and Moyis ɓën, anëka xata këɓi gayik anëp këɓi nëp Kaxanu. Enimin aỹëgw ỹëgw këni: «Kataleŋo ar ax tëf ex na ɗek er ỹëgw këni gër akayëta and acariya and Moyis an✡.» 11 Ala ax gind na ŝenene gër ogës od Kaxanu gayik acariya sëf ko do eŋo ɗal ex. Ga ỹëgw këni: «Ala ar ke liyand ŝenene an axwëta xwëta këŋo Kaxanu✡.» 12 Xarak, etëf ed acariya el mbaŋ fitarëk gë ekwëta ed Kaxanu el. Gër Oñëgw Omënëk ga rek: «Ar kë w̃a exo dind ɗek er rek acariya an kë liya gë ɓeŋo✡.» 13 Kërisët racët këɓo gër kata ind ebax eɓo wëcan iŋ gayik abane xor exe na ene tëfe er rek acariya in. Enimin ga ỹëgw këni gër Oñëgw Omënëk: «Ala ar xaw̃ këno yo në osëx ar xata këŋo exo✡.» 14 Ga ŝës ko Yesu Kërisët këni ŝotaxën ɓër ax gi ex na Ɓëŝëwif ɓën oyekax or ɓeƴa baŋo Kaxanu Abëraxam ol. Ɓiyi ɗek mondako kënëŋo ŝotaxëne Angoc Amënëk and ɓeƴa këɓo Kaxanu aŋ gayik axwëta xwëta kënëŋone Kërisët.

End acariya do gë eɓeƴa eŋ

15 Ɓëmaỹe ɓaxëtin amatinali aŋo: Angëmëne ala exo ñëgw aye end acota and ko seɓëta eŋ, er re ko in gaɓatak ax ƴepënënd na, gaɓatak ax ɓaŝënd na ỹeỹ. 16 Xarak Kaxanu mondako ɓeƴa baŋo Abëraxam. Ɓend ɓeƴa baŋo ɓeŋo, xwën bani Abëraxam do gë ar andëw̃ëra andexëm an. Oñëgw Omënëk ok ax de ex na gë ɓërandëw̃ëra andexëm ɓën këdi këni yëla ɓela ɓën end ɓëranjëm ko yeƴanënd. Ɓarikan ala aɓat fo këŋo rend mëne ngëŋ Kërisët. 17 Mëŋ këme rexënënd: Kaxanu, er ɓeƴa baŋo Abëraxam in aɓayi ɓayik. Acariya and h̃atëguk ga xucak ɓëniy okeme onax gë ofëxw osas aŋ, ax kor ex na ex ƴepën. Kido axor xor bax, end ɓeƴa baŋo eŋ ax gi dona. 18 Angëmëne er xëñëna baxo Kaxanu eɓo yël in paɓ gë acariya aŋ këne ŝotënde, aɓo yël dona në end ga ɓeƴa ko. Xarak Kaxanu ga ɓeƴa baŋo Abëraxam yëlaxën ɓaŋo oyekax orexëm ol.

19 Do inew̃a hixënëk acariya aŋ? Në end ɓamena ɓand ɓela fedalixënëgu baxo Kaxanu acariya aŋ, xali exo ŋataxënëgu arandëw̃ëra and Abëraxam ar ɓeƴa ɓaŋo an. Acariya aŋo omeleka law̃ëneliw baɓi Kaxanu w̃ëlaw këni gër Moyis. Ata hi ko mondako Moyis, ah̃atelindër ar Kaxanu gë ɓulunda ir Isërayel an. 20 Ɓarikan Kaxanu, and ɓeƴa baŋo Abëraxam gë arandëw̃ëra andexëm ak, ah̃atelindër ax gi bana, Kaxanu gaɓat ebaxo.

End ofëcak or acariya eŋ

21 Acariya aŋ aƴepën nde kë ƴepënënd ɓend ɓeƴa këɓo Kaxanu ɓeŋ? Adokiŋ! Kido acariya ebaxëna and kë yëlënd aniyan, or ŝenene ol paɓ gë acariya aŋo hi dox mocot. 22 Ɓarikan Oñëgw Omënëk ok ɓeỹ ɓën ɗek sërak gë eñëŋënax eŋ, eni cotaxën ɗek ɓela ɓën er ɓeƴa ko Kaxanu ayël këɓi yël in gayik axwëta xwëtak këno Yesu Kërisët. 23 Ɗamana ex ŋataxënëgu ekwëta ed Kërisët el, acariya aŋ baɓo xaɗacënd ene cënixëne ekwëta ed ebax eɓo nangën Kaxanu el. 24 Ata acariya aŋ mondako hi bax axaɗac areɓi xali enëŋo kwëtaye Kërisët ene gixëne ɓër ŝenene. 25 Do ga h̃atëgu ko ako ar xwëta kënëŋone an, ane ɓayi exe na gër oxaɗac or acariya.

26 Gërëgako wën ɗek anëka hi kën oɓaŝ or Kaxanu ga xwëta këno ako Yesu Kërisët. 27 Enimin, wën ɗek ɓër ɓuyi kënun xoɓuyi or Kërisët ɓën, anëka ɓar kën gë mëŋ. 28 Mëŋ ex; Aŝëwif ax gi ex na, ar ax gi ex na Aŝëwif ax gi ex na, xaɗëp ax gi ex na, asoŝan ax gi ex na, asoxari ax gi ex na. 29 Gayikwa aɓar ɓar këne gë Yesu Kërisët, ɓërandëw̃ëra and Abëraxam hi kën, wën ex ɓër kë ɓëteli er ɓeƴa baŋo Kaxanu ayël këŋo yël in.

4

1 Eŋo këme rend: ang kë nëka yo ga ɓayi ko itox ar kë ɓëteli napul ir sëm an ani pitarënd na gë xaɗëp in, xarak mëŋ dëŋ ex axwën ar napul ɗek an. 2 Mëŋ aɓaxët këɓi ɓaxëtënd ɓër këŋo xaɗacënd do hi këni ɓëw̃ëxëta ɓër napul irexëm ɓën xali ex ŋat and fënëta ko sëm exo ɓëtelira aŋ. 3 Ata ɓiyi ɓëte mondako fo ex endeɓi eŋ: and ɓayi bane ang oɓaŝ fo aŋ, ɓapela ɓand ex yo baɓo wëñand gër ngwën ro. 4 Ɓarikan and h̃atan këŋo Kaxanu aŋ, law̃ëneliw këŋo Asëñiw̃ rëw̃ këŋo asoxari, do sëf ko acariya aŋ, 5 eɓo dacëtaxën ɓiyi ɓër hi këne okaɗëp od acariya, ene gixëne oɓaŝ or Kaxanu. 6 Do ga hi kën ako oɓaŝ orexëm, law̃ënelixënëgu këɓo gër ow̃ëkw oreɓi Angoc and Asëñiw̃ aŋ. Në end Angoc aŋo kënëŋo w̃acaxënde Kaxanu: «Aba!» Faba! 7 Mondako hi kën oɓaŝ or Kaxanu, an ɓayi ex na okaɗëp. Do angëmëne oɓaŝ or Kaxanu hi kën ayël këŋun yël oyekax or fenan këɓi oɓaŝ orexëm ol.

End oɓal od Pol eŋ

8 Akarëk aŋ, ano nang bana Kaxanu, do mëŋ hixën ban okaɗëp od ɓeɓër ban xëland, xarak aɓi ñap ex na. 9 Ɓarikan gërëgako ga nang këno ako Kaxanu, me dedo mëŋ ga nang këŋun ako, mondake cëŋ kën ɓakand gër oxaɗëp or ɓapela ɓand gë ofëcak këm ɓaŋo? 10 Ax gi ex na nde wën kë yëland mëne: ɓakey exëna, opacaw̃ exëna, ɓapëxëd exëna, ɓëniy exëna, ɓënd xucak ex këɓën? 11 Ata wëno mbaŋ këme yëdand ɗe endewën eŋ, ɓamat ba asorora fo bame sororand në endewën na.

12 Ɓëmaỹe ɓëndam, axara xara këmun, giyin ang wëno ak gayikako wëno ɓëte ang wën ak hi këme. Ỹoweỹ ane menan ex na. 13 Aye nang kën mëne ame ɓëngw bana and bame femërand añanar Atëfëtan and Kaxanu aŋ gër ndewën, do gematak dëŋ ane menan ex na. 14 Ang ŝëxwëra bame ak, ane cus bana ɓëte ane kwëỹëta bana, w̃ëlaya këne ang meleka ir Kaxanu fo, ang Yesu Kërisët mëŋ dëŋ. 15 Do feye ex onënga orewën ol? Gayikwa osede orewën olo këme reƴarand, kido awënd wënd bax, axor xor don en dëxët ɓangës ɓandewën ɓaŋ do ene yël. 16 Awa ba arangoỹëra andewën nde hi këme ga këmun felënd ako ɗal in?

17 Ɓër këŋun w̃asinënd mëne aɓal këɓi ɓalënd endewën ɓëjo anun ŋan ex na. Er ỹandi këɓi enëɓo capëreli wëno gë wën, do wën eŋun ɓalënd endeɓën fo. 18 Eɓalëkënali ed ɓeỹ el er ŝenene ex nand ex yo, ɓarikan ax gi ex and hi këne në ereɓat aŋ fo. Do ang baŋun ɓalënd endam ak ɓayiyin ga këŋun ɓalënd mondako fo. 19 Wën oɓaŝ oram, angëmëne me kwitand ang soro këme në endewën na, gaŝëxe ke ƴambënënd ang asoxari ar orëw̃ fo. Do gë aƴambën ijo këme ɓayi xali nand kën wëndër ɗek gë Kërisët gër ola orewën na. 20 Enimin oñandi odam ok ex me gido gërëgako dëŋ mërëxand irewën, mëŋ nangaxën dome ba mondake felëra domun. Ata ɗek wëlandëra ke ɗe endewën eŋ.

End Sara do gë Agar eŋ

21 Wën ɓër ỹandi këŋun en tëf acariya and Moyis ɓën, peline ba afëni dëŋ nde fëni këŋun er ỹëgw ko Moyis in? 22 Ga ỹëgw ko wa mëne: «Abëraxam ɓëtox ɓëki ŝot baɓi, iñanar iŋ gë asoxari ar hi bax xaɗëp an, do ikinëm iŋ gë asoxari ar ƴaƴa an. 23 Itox ind asoxari axaɗëp iŋ rëw̃ këno ga ỹandi baɓi eno cot. Ɓarikan ind asoxari ar ƴaƴa iŋ rëw̃ këno ga ɓeƴa baɓi Kaxanu. 24 Gër endeƴ eŋo amatinali exëna gayikwa ɓësoxari ɓëxi ɓëjo ex oser oxi or gë Kaxanu oŋ. Eter eñanar el ex ed gër etënd ed Sinayi el, elo ex ed gë oxaɗëp el: mëŋ ex Agar.» 25 Ata Agar ex etënd ed Sinayi el gër ebar ed Arabi. Kaxanu fën yëlëgu këŋo acariya aŋ Moyis. Agar angol and Yerusalem and gërëgako aŋ, mëŋ gë oɓaŝ orexëm ol okaɗëp exëni. 26 Ɓarikan Yerusalem ir ƴaŋ gër orën in ex asoxari ar ƴaƴa an, mëŋ ex nëma ireɓi. 27 Mëŋ ỹëgwaxën këni:

«Nëngandëralexi wëj asoxari aɓoroxok an,

Nëngandëralexi wëj ar ax dëw̃ënd na an!

Ɗepërayind onënga ol,

wëj ar elod ax tëƴi ex na aƴambën ir orëw̃ an.

Gayikwa wëj ar fela këni gër eñër an,

Oɓaŝ oreƴ ol kë ỹëmb nëmëc

Gë or asoxari ar ɓayik gër eñër an✡.»

28 Ɓëmaỹe ga hi kën oɓaŝ or Kaxanu mëŋ dëŋ ɓeƴa këŋun ang ɓeƴa baŋo Isak ak. 29 Do ang hi bax akarëk ak, itox ind rëw̃ këno gë oñandi od ɓela fo iŋ baŋo rixërand ind rëw̃ këno gë oñandi od Angoc and Kaxanu iŋ, mondako fo ex ɓëte gërëgako. 30 Xarak ine rek Oñëgw Omënëk ok: «Ŋw̃ayëlëɓi asoxari ar ex xaɗëp an do gë asëñiw̃, gayikwa asëñiw̃ din ani ɓëteli na andamat gë asëñiw̃ ar asoxari ar ƴaƴa an✡.» 31 Mëŋ ex ɓëmaỹe, pënileŋun aye eŋo: Oɓaŝ or asoxari ar ƴaƴa ol hi këne, ane gi exe na or asoxari axaɗëp ol.

5

End oyekax or oxëreceŋ eŋ

1 Ene canaxëne gër oxaɗëp or acariya racëtaxën këɓo Kërisët. Awa ɗëkayayin ŝenene eŋo do këren ɓaka na gaŝëxe gër oxaɗac or gë oxaɗëp.

2 Wëno Pol ga re këme angëmëne mondako kën yëland ɓër ŝenene hi kën gayik axac xac kënun, er ri ko Kërisët in ỹoweỹ aŋun yël na. 3 Ga këme reƴand wa ɓëte: ar rek axac këno xac yo, tëfindëlexo ɗe ɗek er kë rend acariya in, gematak kërexo ɗifënd na. 4 Anëka ŝapër kën gë Kërisët wën ɓër ỹandi këŋun en gi ŝenene gër ogës od Kaxanu gayik asëf sëf kën acariya ɓën. Nangin mëne an gi ex na ŝëf gër ɓër yël këɓi Kaxanu oyekax orexëm. 5 Ɓiyi cëŋ paɓ gë Angoc Amënëk aŋ këne ŝëninde mëne gë ekwëta el këne ŝote or ŝenene or këne yarënde ol. 6 Gër ɓër ɓarëk gër Yesu Kërisët er xëɓënëk in ex ekwëta ed kë w̃asinayand gë eɓalër el, ax gi ex na oxac ol, ax gi ex na ɓëte oxacërëx ol.

7 Ŝenene ỹana ban oxëreceŋ orewën ol, noỹo cëŋ yifa këŋun xali seɓ kën ɗal in? 8 Endeƴ end yifaxën kënun eŋ, ax kaniw ex na ɗe gër Kaxanu, mëŋ ar sana këŋun an. 9 Ax gi ex na nde lewir ir tëkër fo kë fufënënd ɗek pix ind negali këni iŋ? 10 Wëno axwëta xwëta këmun mëne ang këme yëland ak ata mondako dëŋ kën yëland wën ɓëte ga ɓar këne gë Axwën an. Ar këŋun yëɓun an, hi ko yo ar hi ko, Kaxanu anëp këŋo nëp.

11 Wëno cëŋ ɓëmaỹe, kido aɓayi ɓayi bame ga këme femërand end oxac eŋ, arixëra nde done rixërand? Kërëwa in, er këni fokërënd ɓela in, ax bo dona. 12 Ɓër këŋun yëɓunënd gë oxac ɓëjo kemënalexëni eni kacërënd oyëxwëƴët.

End eɗiya ed Angoc Amënëk eŋ

13 Ɓëmaỹe, wën cëŋ Kaxanu racët këŋun gër oxaɗëp, do an ɓayi ex na okaɗëp. Ɓalërindëleŋun do dëcarindën andewën rewën, kërex gi na akaƴa and en dind er ex oñandi od eman in. 14 Ɗek acariya and Moyis aŋ në apela amat ɓarëk, and kë rend: «Ɓalindëlexi end aŝandax eŋ, ang ki ɓalënd end gaf ireƴ ak✡.» 15 Ɓarikan angëmëne wën en ŋatërënd, do en ƴambarënd andewën rewën aŋ, titinayin ɗe këdi kën law̃ër.

16 Awa ga re këme: ɗiyayindën ang këŋo ỹandind Angoc Amënëk ak ata kën seɓ etëf ed oñandi od eman el. 17 Gayikwa oñandi od eman ok axucar xucarëk gë od Angoc Amënëk ok. Oñandi od Angoc Amënëk ok axucar xucarëk gë od eman ok ado mbaŋ xucarëk xali wën an korënd na en di er këŋun ỹandi in. 18 Ɓarikan angëmëne Angoc Amënëk aŋ këŋun xaɗacënd, an ɓayi na ga këŋun xaɗacënd acariya aŋ. 19 Xarak anang nang këne mëne oñandi od eman ok kë lënanënd: gër orekar, gër oɓuyaraxik, gër eñac, 20 gër ekëla ed olaŝ, gër oŝaki, gër ecusër, gër ekeỹër ed gë ɓela, gër oƴakëraxi, gër oxeỹ, gër ebañër ed ɓela, gër ecapëreli ed ɓela, gër osëmbak, 21 gër oh̃ateỹi, gër oŝeɓ, gër ekureliran, do gër ɓendako rako. Enimin, në ekwitan emun ang fel këmun ak: ɓër kë liyand mondako ɓën din ani ɗil na gër owun or Kaxanu.

22 Ɓarikan ɓër këɓi xaɗacënd Angoc Amënëk ɓën kë liyand: gë aŋana, gë onënga, gë oɓetak, gë eɓuŋan, gë oyekax, gë oɓëngw or onden, gë ekwëta, 23 gë anjus do acariya ax cëɓan ex na ɓeŋo. 24 Awa ɓër ɓar këni gë Yesu Kërisët ɓën, anëka fikali këni ɓeman ɓendeɓën ɓeŋ do gë oñandi oñëŋënax odeɓën ok gër kërëwa ir Kërisët. 25 Angëmëne gë Angoc Amënëk aŋ këne liyande, ɗiyandëne ang këɓo xaɗacënd ak. 26 Kërene dafënarande na, kërenëɓe ñanaxënënde na ɓëcandaw̃ ɓëŋ, këreɓo ƴakëraxind na.

6

1 Ɓëmaỹe, angëmëne eno pënga ala gër amena and ko rind, amena and ex yo, wën ɓër këŋun xaɗacënd Angoc Amënëk ɓën wërëŝëtino endëmane. Wën ɓëte titinayin këdi këŋun naŋëta do en mendëra ang mëŋ ak. 2 Dëcarindën andewën rewën aŋ gër ocëmu gayik mondako kën ỹana en tëfënd acariya and Kërisët aŋ. 3 Angëmëne ala exo yëland mëne mëŋ ala asëm hi ko, xarak ỹoweỹ axo gi ex na, gaf irexëm fo ko yifand. 4 Ala kala dafënayindëlexo gaɓat në end er ko xorënd exo di eŋ, xarak ax gi ex na exo matinalind gë er aŝëxen in. 5 Gayikwa ala kala gë er ko rind in ko yaka gër Kaxanu.

6 Ar këno sëƴalind eyeƴan ed Kaxanu an, cetindëleŋo ɗek napul irexëm in asëƴali arexëm an. 7 Këren yifaya na: Kaxanu ala aŋo mëkëñaxënd na. Er ko neɗënd ala in, ejo fo ko xanand ɓëte. 8 Ar kë liyand ang këŋo ỹandind eman an er kë rëw̃ënd oñandi od eman in ko xana, mëne ngëŋ ecës el. Ɓarikan ar kë liyand ang këŋo xaɗacënd Angoc Amënëk an, er kë rëw̃ënd Angoc Amënëk in ko xana, mëne ngëŋ, aniyan and din ir din aŋ. 9 Këreɓo ɓarëɓarand na edi ed ɓenjekax el gayik axana këne xanaye oyekax or këne rinde ol and kë h̃at amëd aŋ angëmëne aɓo cena ex na. 10 Awa mondako ex ɗe, ga ŝot këne ako amëd aŋ, dindëne ɓenjekax eɓi yeraxën ɓela ɓën ɗek, ado ɗek ɗek in ɓër ekun ed ekwëta ɓën.

11 Watin oñëgw oko ro ang rafëk ak, ata kën nang mëne wëno dëŋ ỹëgwëlik. 12 Ɗek ɓër këɓi ỹandind enëɓi cëkwënd në end er ex gër eman ɓën këŋun nëỹalind enun kac këdi kënun ỹana enun dixërand në end ga kën femërand ecës ed Kërisët gër kërëwa el. 13 Gayikwa ɓën ɓër kënëɓi xacënd ɓën dëŋ ani tëfënd er rek acariya in. Ɓarikan emat fo ỹandi këɓi: wën enun kac eni dafënaxënënd mëne në end endeɓën xacaxën kënun. 14 Wëno emat fo ex end këme rafëna eŋ: end kërëwa ir Yesu Kërisët, Axwën areɓi eŋ. Gër kërëwa ijo ŝës këme do ecës elo ŝapëreli këɓo wëno gë ɓend gër ngwën ro ɓeŋ. Mëŋ ex wëno ame bo ex na ga këme sëfënd ɓend gër ngwën ro ɓeŋ. 15 Gayikwa gër Kaxanu, xac këni nde, ani kac ex na nde, mëŋ ax gi ex na eŋo këŋo ɓalënd. Er këŋo ɓalënd in ex ola oxaŝax or ŝot këƴ ol. 16 Ɗek ɓër kë sëfënd osëƴali or apela aŋo ro ɓën, Kaxanu ayël këɓi yël oɓetak ol do gë axaỹënan in ɓër Isërayel ir Kaxanu ɓën!

17 Gërëgako ala kërexe ɓaŝën na toro iŋ gayik gër eman endam ro ex ɓambënut ɓand në end Yesu ɓaŋ. 18 Ɓëmaỹe, Axwën Yesu Kërisët yëlëleŋun oyekax orexëm ol gër onden ondewën! Amen!

✡ 3:6 3.6 Añanar 15.6

✡ 3:10 3.10 Acariyakinëm 27.26

✡ 3:11 3.11 Abakuk 2.4

✡ 3:12 3.12 Andolewit 18.5

✡ 3:13 3.13 Acariyakinëm 21.23

✡ 4:27 4.27 Esayi 54.1

✡ 4:30 4.30 Añanar 21.10

✡ 5:14 5.14 Andolewit 19.18

Ɓëhefes

1

2

3

4

5

6

Kayëta ir Ɓëhefes in

Lilaya in

Akayëta aŋo ro, parëxanda Pol ỹëgwën baɓi Okëreceŋ od gër angol and Efes ok. Amëd aŋo, gër epëra hi baxo gayik Atëfëtan and Yesu aŋ baxo femërand.

Pol ỹëgwëk mëne er fënëta baxo Kaxanu ari ko ri in h̃ata ko paɓ gë Yesu Kërisët. Yesu Kërisët ŝonëtëk angwëlëra and ɓela andeɓën reɓën aŋ, do gë angwëlëra and gë Kaxanu gë ɓela aŋ. Mëŋ ex gër Amara, ɓulunda iɓat ir Kaxanu, hi këni Ɓëŝëwif ɓën do gë ɓenëng ɓecëxe ɓeŋ. Ɓulunda iɓat ir Kaxanu ijo ang eman end ala fo ex: owal odanjëm, ɓarikan eman emat. Ɓëte ɓulunda ijo ang aciw̃ fo ex: osingiri oranjëm, aciw̃ amat. Er ex gër akayëta in:

Ecëmar el do gë cale iŋ: 1.1-23.

End ɓulunda ir Kaxanu paɓ gë Yesu Kërisët eŋ: 2.1–3.21.

End angoɓen and ɓulunda ir Yesu Kërisët eŋ: 4.1–6.24.

1

Ecëmar el

1 Wëno Pol, parëxanda ir Yesu Kërisët hi këme ang ỹandi këŋo Kaxanu ak. Wëno këŋun ỹëgwënëlind wën ɓëw̃ënëk ɓër xwëta këŋo Kërisët gër angol and Efes ɓën. 2 Awa Faba ireɓi Kaxanu do gë Yesu Kërisët, Axwën areɓi an, yëlëlenun oyekax ol do gë oɓetak ol!

End oyekax or gër Kërisët eŋ

3 Cëkwanëŋone Kaxanu, Sëm ir Yesu Kërisët, Axwën areɓi an! Mëŋ yël këɓo oɓetak or ex yo ƴaŋ gër orën paɓ gë Angoc andexëm aŋ gayik aɓar ɓar këne gë Kërisët. 4 Do ga ɓar këne ako gë Kërisët, sanaxën këɓo Kaxanu ɗamana exo dixën ngwën iŋ ene giye ɓëw̃ënëk, ɓër gë end kënëɓo nëp këm gër ogës odexëm. Ga h̃an këɓo 5 yataxën këɓo anëka fo ene giye oɓaŝ orexëm paɓ gë Yesu Kërisët. Mondako ri ko gayik aỹandi aỹandi këŋo eɓo masin onënga orexëm ol. 6 Mondako ri ko enëŋo cëkwaxënënde Kaxanu në end oyekax oŝaraxik orexëm or yël këɓo ga ɓar këne gë Asëñiw̃ ar ex pëlot gër yomb irexëm an.

7 Ga ɓar këne gë mëŋ, ŝotaxën këne apexa aŋ paɓ gë oŝat orexëm oŋ, gë eteɓan ed ɓamena el, në end oyekax osëm orexëm eŋ. 8 Ata Kaxanu, oyekax olo yël këɓo ngëŋ mbaŋ, ene cotaxëne ɗek orenik ol do gë onangëran ol. 9 Anangën nangën këɓo enjekax end ỹandi baŋo exo di do ŝon baxo eŋ. Ata mondako fëna baxo exo di paɓ gë Asëñiw̃. 10 Er fëna baxo ijo ah̃ata ko h̃ata gër ɓakey ɓapelatar: exo ɓaraxën ɓeỹ ɓën ɗek gër owun or Kërisët, hik ɓeɓër gër orën, hik ɓeɓër gër ebar ro.

11 Ga ɓar këne gë Kërisët ŝotaxën këne er ɓeƴa baxo Kaxanu ayël këɓo yël in, ɓiyi ɓër sana baɓo anëka fo ɓën, ang fëna baxo ak. 12 Awa mondako ri ko end ɓiyi ɓëỹanar ɓër xwëta kënëŋone Kërisët, ene ɗuwaxëne enjaran endexëm eŋ.

13 Ga ɓar kën gë mëŋ, wëlaxën kën eyeƴan ed ɗal el, Atëfëtan and apexa andewën aŋ. Ɓëte ex gixën nanganëme ir mëne mëŋ xwën këŋun in, Kaxanu ayël yël këŋun Angoc Amënëk and ɓeƴa baŋun aŋ gayik axwëta xwëta këno Kërisët. 14 Angoc Amënëk aŋ ex oŝet or ỹana këɓo eyël ol, ɗamana ex ŋataxënëgu er fenin këɓo Kaxanu gër apexa and rin këɓo in, ene ɗuwaxëne enjaran endexëm eŋ.

End cale ind Pol eŋ

15 Wëno awël wël këme ga këni re ɓela ɓën mëne wën mbaŋ xwëta këno Axwën Yesu. Ɓëte mbaŋ këŋun ɓalënd end ɗek ɓërëw̃ak endexëm eŋ. Mëŋ ex, 16 laŋ këmo ŝëkwand Kaxanu endewën eŋ and këmun ŝalenënd aŋ. 17 Kaxanu ir Axwën areɓi, Yesu Kërisët, mëŋ ar ex Faba ir gë enjaran an, këmo xarand eŋun yël Angoc and orenik, and këɓo nanganënënd enim noỹo hi ko aŋ. 18 Axara këmo xarand Kaxanu eŋun ŋoɓa gër onden ondewën mëŋ kën nangaxën ang xëɓënëk er këni yarënd ɓër w̃ac këɓi gër apexa in do ine ex enjaran etëm end fenin këɓi ɓërëw̃ak eŋ. 19 Ɓëte axara këmo xarand eŋun nangën ang rafëk do ang ỹañëk gë etël këm, panga ind ŝotën këɓo ɓiyi ɓër w̃ak endexëm ɓën. Ang rafëk panga indexëm ak w̃asin këɓo Kaxanu 20 and xanin këŋo Kërisët gër ecës aŋ, do w̃ëla këŋo ỹëpax ko gër liw̃ irexëm ƴaŋ gër orën. 21 Ata Kërisët mondako wëña këɓi ngëŋ ɗek ɓangoc ɓand gë panga ɓand këɓi wëñand ɓela ɓaŋ, gë ɓakeỹax ɓaŋ, do gë ɗek ɓand ɓayik ɓaŋ. Ow̃ac orexëm ol xucak ɗek omac od këni w̃acërand gër ngwën iŋo ro ok do gër ind kë ƴowënd. 22 Awa er hik yo, Kaxanu axwët xwët ko ɗila gër mbëña ind Kërisët. Ɓëte mëŋ sana këŋo exo gi emun end Amara and ɓërëw̃ak endexëm eŋ. 23 Amara aŋo ex eman endexëm eŋ do gë Angoc andexëm aŋ ỹëmëk ɗek ex canayaxën paɓ gë mëŋ ɗek ola orexëm ol.

2

End apexa and paɓ gë oyekax eŋ

1 Wën cëŋ, anëka hi ban ɗe ɓëŝësëk në end ɓamena ɓandewën, në end ɓeñëŋënax ɓëndewën. 2 Aliya ban liyand gër mbëña ind ɓeɓër gër ngwën ro, ɗila gër angoc and ŝotëk or gapak mërëxand ir orën gë ebar aŋ. Angoc aŋo këɓi ŝoñënd ɓër këŋo w̃ëŝenënd Kaxanu ɓën. 3 Ado ɓiyi ɗek dëŋ ang ɓela ɓëjo ak hi bane. Ang ex oñandi oñëŋënax od eman ok fo bane liyande, do sëf bane wayët ɓanjëlan ɓandeɓi fo. Do mëŋ xoỹënaxën baɓo Kaxanu ang xoỹën këɓi ɓëjo ak. 4 Ɓarikan Kaxanu ar gë axaỹënan isëm exo në end aŋana atëm and h̃an këɓo aŋ, 5 and nemi bane në end ɓamena ɓandeɓi aŋ, aɓakali ɓakaliw këɓo gër aniyan andamat gë Kërisët yatir xanin këŋo gër ecës. Ata gë oyekax or Kaxanu ol fex kën. 6 Ga ɓar këne gë Yesu Kërisët xaninaxën këɓo gër ecës andamat, do w̃ëla këɓo ene ñëpaxëye në er eɓat ƴaŋ gër orën.

7 Mondako ri ko Kaxanu eɓi masinaxën ɓela ɓën, ang këni ɓëtëraw ɓandëw̃ëra ɓaŋ gër ngwën ak, ang rafëk oyekax oŝaraxik orexëm, or nëcët ko gër Yesu Kërisët në endeɓi ak. 8 Enimin, wën ga xwëta këno Kaxanu fexënaxën këŋun gë oyekax orexëm ol. Eŋo oyël orexëm ex, ax gi ex na er feyët kën gë andewën. 9 Awa gayikako ax gi ex na në end ɓenjekax ɓend ri kën gë andewën fexaxën kën, ala ax kor na exo daf na. 10 Enimin ɓiyi Kaxanu ri këɓo, ɓëte mëŋ fo nëngwët këɓo ga ɓar këne gë Yesu Kërisët ene dixënënde ɓenjekax ɓend xëñëna baxo elod gër ỹanar ɓeŋ.

End eɓarër ed gër Kërisët eŋ

11 Awa kwitayindën eŋo: akarëk aŋ wën er hi ban ɓër anëɓi dëw̃ ex na Ɓëŝëwif, ɓëxacërëx, ang banun w̃acënd ɓër xac kënëɓi ak, xarak oxac oreɓën olo or gër eman fo ex, or ri këni ɓela fo ex. 12 Ata wën er hi ban amëd aŋo, gë Afexën këm, ɓër aɓi ñap bana en ɗëg gër ebar ed Isërayel, ɓëliyër gër ɓeɓër ɓeƴa ko Kaxanu, gë er kën yar këm, gë ekwëta ed Kaxanu këm gër ngwën. 13 Ɓarikan gërëgako, ga ɓar kën ako gë Yesu Kërisët, ado ga h̃awëta bano Kaxanu, gë oŝat or Yesu Kërisët oŋ sëkaliw këŋun gër ndexëm. 14 Gayikwa në end Kërisët ŝotaxën këne angwëlëra aŋ, mëŋ ar ɓar këɓi eni gi araɓat Ɓëŝëwif ɓën do gë ɓër ax gi ex na Ɓëŝëwif ɓën. Ayam yam ko ameŋ and ŝapëreli baɓi xali ŝusëraxën bani aŋ. 15 Kaxanu aƴepën ƴepën ko gë ecës ed Kërisët el ɓapela ɓand ŝëɓa bax gër acariya and Moyis do baɓi ŝapërëlind Ɓëŝëwif do gë ɓër ax gi ex na Ɓëŝëwif ɓaŋ. Mondako ri ko eɓi ɓaraxën Ɓëŝëwif ɓën do gë ɓër ax gi ex na Ɓëŝëwif ɓën eni cot angwëlëra aŋ do eni gi ɗek ɓulunda iɓat. 16 Kërisët ŝësëk gër kërëwa eɓi ɓaraxën eni gi eman emat, do eni wëlëraxënënd gë Kaxanu. Mondako law̃ ko angoỹëra and Ɓëŝëwif do gë ɓër ax gi ex na Ɓëŝëwif aŋ. 17 Ata eɓo nangënaxën angwëlëra aŋ ɓiyi ɓër sëka baŋo Kaxanu gë wën ɓër h̃awëta baŋo ɓën ƴowaxënëgu baxo Kërisët. 18 Enimin, ga ɓar këne gë mëŋ ɓiyi ɗek, Ɓëŝëwif, gë ɓër ax gi ex na Ɓëŝëwif, ŝotaxën këne fëña ir ene ŋataxëne gër Faba gë panga ind Angoc Amënëk iŋ.

19 Awa mondako ex, wën an bo ex na ɓëliyer, an bo ex na ɓër yeɓa. Ɓarikan wën anëka hi kën ɓër ɓulunda iɓat gë ɓëw̃ënëk, ɓër ekun ed Kaxanu. 20 Wën ang oxaỹ fo hi kën, do Kaxanu w̃eɗ këŋun ɓaƴaxën ko Aciw̃ andexëm aŋ. Edëɗa ed aciw̃ aŋo el exëni oparëxanda ok, gë ɓëlaw̃ënel ɓën, do Yesu Kërisët exo ekaỹ ekëla el. 21 Gër ndexëm kë ỹëpand këɓe ir këni ɓaƴ yo ex gixën gër Axwën, Aciw̃ and Kaxanu amënëk. 22 Wën ɗek ɓëte, ga ɓar kën ako gë mëŋ, aɓar ɓar kën gë ɓërëw̃ak ɓëŝëxe ɓën do hi kën andamat iciw̃ ind gër ed lëg ko Kaxanu gë Angoc andexëm iŋ.

3

End andiyen and Pol eŋ

1 Mëŋ ex, wëno Pol aŝale këmo ŝalend Kaxanu, wëno andepëra and këŋo riyeninënd Yesu Kërisët aŋ në end wën ɓër ax gi ex na Ɓëŝëwif. 2 Yëla këme awël dëŋ wël kën mëne Kaxanu rin ke oyekax ga fana ke mun nangën oyekax olo. 3 Yama er ŝon baxo elod akarëk in ga nangën ke nde, do wëno këmun ỹëgwënëlind ɓengas ɓepënëfëne ɓeŋo. 4 And kën fën aŋ, axor kën xor eŋun pëni ang këme watënd kerët er ŝonayak gër Kërisët in. 5 Akarëk aŋ, er ŝonaya bax ijo, Kaxanu aɓi nangën bana ɓela ɓër ɓandëw̃ëra ɓand anëka fo ɓën. Gërëgako Kaxanu anangën nangën këɓi gë Angoc andexëm aŋ oparëxanda omënëk od ex ɓëlaw̃ënel ɓërexëm ok. 6 Er nangën këɓi mëne ɓër ax gi ex na Ɓëŝëwif ɓën aŝot këni ŝot er fenin baɓi Ɓëŝëwif in. Eman emat hi këni, do ereɓat ɓeƴa këɓi paɓ gë eɓar ed ɓar kën gë Yesu Kërisët el, do paɓ gë Atëfëtan aŋ.

7 Wëno gë oyekax or Kaxanu ol hixën këme ariyenin arexëm gë panga indexëm iŋ. 8 Ayël yël ke oyekax olo wëno ar xurik ex ɓa gër ɗek ɓërëw̃ak mëni nangënaxënënd napul isëm ir Kërisët in ɓër ax gi ex na Ɓëŝëwif ɓën. 9 Kaxanu yël ke ɓëte oyekax olo mëni masinaxënënd kerët, ɓën ɗek mondake h̃atak er ŝon baxo elod nand ri ko ngwën na. 10 Gërëgako, Amara aŋ ỹandi këŋo eɓi nangëndërand ang rafëk orenik or Kaxanu ak ɓangoc ɓand wunëk gër ɓela ɓaŋ do gë ɓakeỹax ɓand ex ƴaŋ gër orën ɓaŋ. 11 Ang fëna baxo elod din ir din ak h̃ata ko paɓ gë Yesu Kërisët, Axwën areɓi an. 12 Ga ɓar këne gë mëŋ xwëtaxën kënëŋone, do ŝotaxën këne ekapina ed ỹapëk enëŋo tëkaxënënde Kaxanu gë anjiỹ këm el. 13 Awa axara këmun xarand, këreŋun cena na gayik në endewën këme sorond: toro iŋo enjaran endewën ex.

End aŋana and Kërisët eŋ

14 Mëŋ ex, afoxi këme foxind mo cale Faba Kaxanu 15 gayik enëng end ɓela, end ex yo gër ndexëm xaniwëk: hik gër orën, hik gër ebar. 16 Gayikako mëŋ oɓetak or gë etël këm ŝot ko, axara këmo xarand eŋun yël panga iŋ paɓ gë Angoc andexëm aŋ en kemaxën gër ow̃ëkw orewën. 17 Axara këmo xarand Kërisët exo ɗëg gër ow̃ëkw orewën gë ekwëta ed xwëta këno el, en ɗëgaxën gër aŋana ang atëx and gë oɗëmbët otiw̃ax fo. 18 Ata amëd aŋo kën ỹana en korënd eŋun pëni andamat gë okëreceŋ ocandaw̃ ok ang ỹangëk, ang ŝakëk, ang siw̃ëk do ang songinak aŋana andexëm ak. 19 Mondako kën nang aŋana and Kërisët, and xucak ɗek orenik orewën aŋ xali Kaxanu eŋun ñëmën gë ɗek ola orexëm ol.

20 Awa Kaxanu, mëŋ ar xorëk exo di ɗek gë etël këm an, ayël këɓo yël nëmëc gër ga kënëŋo xaraye, do nëmëc gër ga këne yare. 21 Cëkwënëŋone gër Amara and Yesu Kërisët ang kë ɓëtëraw ɗek ɓandëw̃ëra ɓand ɓela ɓaŋ xali din ir din. Amen!

4

End eman emat eŋ

1 Wëno andepëra and Axwën Yesu aŋ axara xara këmun, kemënayin en ɗiyand ang ỹapëk eni ɗiyand ɓër sana këɓi Kaxanu ak. 2 Ɓanayindën gër ɗek ɓandixa ɓandewën, en nënga do en ɓuŋand. Ɓuŋarindën andewën rewën aŋ do ɓalërindëleŋun. 3 Gayikako Angoc and Kaxanu aŋ ɓar këŋun xali hi kën eman emat, kemënayin en kwëtaya angwëlëra aŋ.

4 Enimin, eman emat fo ex,

Angoc amat fo ex,

Ɓëte wën Kaxanu sana këŋun,

En yarënd ereɓat fo.

5 Axwën aɓat fo ex,

Ekwëta eɓat fo ex

Do xoɓuyi oɓat fo ex.

6 Kaxanu iɓat fo ex

Do mëŋ fo hik Sëm ir ɓela ɗek,

Mëŋ xorëk ɓeỹ ɗek,

Mëŋ kë riyenind gër ola or ɓela ɗek,

hi ko gër ɓela ɗek.

7 Ɓarikan ɓiyi ɗek ang hi këne ak, ala kala anjëla pit yël këŋo na Kaxanu do Kërisët ex ar kë ŝetëndërënd an. 8 Mëŋ ỹëgwaxën këni gër Akayëta and Kaxanu:

«Aƴe ƴe ko ƴaŋ gër ed songinak,

Aw̃ëlali w̃ëlali këɓi ɓërangoỹëra gë mëŋ,

Ɓanjëla yëlëra këɓi ɓela ɓën✡.»

9 Do inew̃a w̃acayak aƴe ƴe ko ƴaŋ? Ax gi ex na nde mëne aŝëla ŝëla ko gër ngwën ind ɓëŝësëk, gëɗ gër ebar? 10 Ar ŝëla bax gër ɓëŝësëk an fo ƴek ɓëte ƴaŋ gër orën, exo munaxën beɓët ir ex yo. 11 Mëŋ yël këɓi ɓër gër Amara ɓën ɓanjëla ɓand eni gi: ɓëjo oparëxanda, ɓëjo ɓëlaw̃ënel, ɓëjo ɓëfemëra, ɓëjo ɓëxaɗac ɓër ɓamara, ɓëjo ɓëte ɓësëƴali ɓër eyeƴan edexëm. 12 Mondako ri ko enëɓi tëƴalixënënd andiyen and Kaxanu aŋ ɓërëw̃ak ɓën eni gixën eman end Kërisët emat, 13 xali ene cotaxëne ɓiyi ɗek ekwëta edeɓat do enëŋo nange andamat Asëñiw̃ ar Kaxanu an. Mondako ri ko ɓëte ene ŋatënaxëne ola or faỹayak or Kërisët ol. 14 Angëmëne mondako ex, ane ɓayiye na ang oɓaŝ or kënëɓi yifand ɓësëƴali ɓësitik fo. Ɓëte ane ɓayiye ang ɓatëxësëx ɓand kë lëfërirand ekoc fo, ala aɓo mëkëñaxën na, ala aɓo nambeli na. 15 Ɓarikan ga këne reƴande gë aŋana fo ɗal in këne nëngwëtaye xali ene tëkëne ola or Kërisët ol, mëŋ ar ex emun end Amara an. 16 Ang kë ŝosarënd aye owal gër eman ak exo dafaxën ala an, ɓiyi ɗek mondako ɓar këne do në edaf ex gër aŋana eman emat end hi këne eŋ.

End aniyan angaŝax and okëreceŋ eŋ

17 Awa ɓaxëtin er këmun felënd in, er këme reƴand gër ow̃ac or Axwën in: këren ɗiyand na ang këni liyand ɓër aŋo kwëta ex na Kërisët ɓën gë ofënirëx or ɓanjëlan ɓandeɓën ol. 18 Onden ondeɓën oŋ ŝiw̃ëk ga këno w̃ëŝenënd Kaxanu do aniyan and ko yëlënd Angoc andexëm aŋ ani cot ex na, gayik ano nang ex na Kaxanu. 19 Ga këni liyand gë aŝëfën këm yëlayaxën këni gër eñac, do këɓi ɓalënd wayët ɓemuyaraxik fo.

20 Ɓarikan wën ɓër sëƴak end Kërisët ɓën, ax gi ex na mondako ỹapëk en ɗiyand. 21 Angëmëne enimin awël dëŋ wël kën end Yesu eŋ do angëmëne asëƴali sëƴali kënun ɗal irexëm in, 22 afo en cuɗëta ang acuɗ akarëk fo ola oxarëk orewën ol, mëne ngëŋ en teɓ oñandi oñëŋënax ok, ɓetëmbak ɓend w̃ër baŋun ɓeŋ gayik ayifa këŋun yifand, eŋun mëlaxën gër ecës. 23 Teɓënino Angoc and Kaxanu aŋ exo nëngwët ow̃ëkw orewën oŋ do gë onden ondewën oŋ. 24 Cuɗayin ang acuɗ angaŝax fo ola or nëngwëtën këŋun Kaxanu ol, en gixën ɓër ɗal, do en ɗiyand aniyan and gë or ŝenene, gë ow̃ënëk.

25 Mëŋ ex, teɓin enëgwëŝ eŋ! Ala kala yeƴanindëlexo ɗal in gër aŝandaw̃ gayik ang owal od eman emat fo hi këne. 26 Angëmëne axoỹ xoỹ kën, këren mendëra na. Këren pena na oxoỹ ol xali ex nëka, eñan eŋ kërex cëla na gër oxoỹ orewën. 27 Këreno teɓ na ŝaɓucara in eŋun ɗila. 28 Ar bax rekand an, teɓëlexo orek ol. Kemënayindëlexo exo cot er sëw̃ ko mëŋ dëŋ in, eŋo dëcaxënënd ar ŝëndëk an. 29 Eyeƴan eñëŋënax kërex canënd na gër osëỹ orewën. Eyeƴan ejekax fo, ed kë ɓaŝënd ekwëta, ed këɓi rinënd oyekax ɓër kë wëlënd ɓën ỹapëk ex canënd gër osëỹ orewën. 30 Këren dind na er ko ŝaminaxën Angoc Amënëk and Kaxanu in. Paɓ gë mëŋ yata këŋun Kaxanu xali yatir ko h̃ata apexa andewën aŋ. 31 Epena ed oxoỹ el, ɓatakëra ɓaŋ, oxeỹër oŋ, odenar ok, gë owër ol, do gë oxeỹ or ex yo, dëxëtalex gër Amara andewën. 32 Masindërindën onënga ol, ɓëngwin mbaŋ, do ɓalërindëleŋun mbaŋ. Teɓandërindën ang këŋun seɓanënd Kaxanu ak paɓ gë eɓar ed ɓar këne gë Kërisët.

5

End aniyan and gë angoɓen eŋ

1 Awa tëfëtelindëno ngëŋ Kaxanu gayikako oɓaŝ or pëlot gër yomb irexëm hi kën. 2 Ɓalërindëleŋun gër aniyan andewën ang këŋo ɓalënd Kërisët endeɓi ak xali yëlaya ko mëŋ dëŋ në endeɓi ŝaɗaxa ir nëngan këŋo Kaxanu.

3 Asëk alakirand fo in, gë oɓuyaraxik or ex yo, gë aŋana and koɗi aŋ, kërex gi na gër Amara andewën. Ax ñap ex na eni dind mondako ɓër ex ɓëw̃ënëk ɓën. 4 Cëkwayindëno Kaxanu do en teɓ eyeƴandëra ed ɓeñëŋënax el, gë ed ofëcak këm el, gë ekwënd ed ɓecëfënaxik el. 5 Nangin aye mëne ɓër lëxwayak gër asëk alakirand fo, gër oɓuyaraxik, do gër aŋana and koɗi and ex eɗaŝ ɓën, ani cot na owun or Kërisët do gë Kaxanu ol.

6 Ala këreŋun yifa na gë eyeƴan ed gë ofëcak këm el, gayikwa në eŋo këɓi xitixën Kaxanu ɓër këŋo w̃ëŝenënd ɓën. 7 Awa wën këren ɓarënd na gë ɓela ɓërako rako ɓën. 8 Ɗamana en maxën end Axwën eŋ, ola orewën ol ecamëɗan fo hi bax. Ɓarikan gërëgako, gër angoɓen and Axwën hi kën. Ɗiyayindën ang oɓaŝ or angoɓen fo. 9 Ɓela ɓër kë liyand gër angoɓen ɓën anënga këni nëngand, ŝenene hi këni, do ɓër ɗal hi këni gër ɗek ɓeɓër këni rind. 10 Calayindën en nang er h̃an ko Axwën in 11 do kërenëɓi ɓarand na ɓër watak ɓend gë ofëcak këm ɓën, ɓend gër ecamëɗan ɓeŋ, ado pëlëtindënëɓi. 12 Enimin, er këni rind gër ecamëɗan in, aŝëfën ŝëfënëk edeƴa el. 13 Ɓarikan angoɓen aŋ ɗek kë fëlëtënd ɓeŋo and kë h̃oɓa aŋ. 14 Do ɗek er h̃oɓak in axana kë xanand angoɓen aŋ. Mëŋ rexën ko:

«Nëngëtal wëj ar ki raŝënd an,

Kanil mërëxand ir ɓëŝësëk,

Ata ki h̃oɓa Kërisët.»

15 Awa kamanindën aye ang kën liyand ak: ɗiyayindën ang ɓërenik fo, këren gi na ɓër ang gë onden këm fo. 16 Nand kën ŝot amëd and en di enjekax na, diyin enjekax eŋo. Këren teɓ na ex kuca axuca fo amëd aŋo gayik ɓela ɓër gë okey oko ɓën, ɓeñëŋënax fo wata këni. 17 Awa calayindën eŋun pëni er ỹandi këŋo Axwën en dind in, këren gi na ɓëfënirëx.

18 Ñëmindën gë Angoc Amënëk aŋ, këreŋun ñaw̃ënd na ngoƴ, gayik ngoƴ iŋ ɓeñëŋënax fo kë lënanënd. 19 Kemëndërindën gër ekwëta, ñëw̃ërayindën ojëkan od këŋun yëlënd Angoc and Kaxanu ok, ojëkan od cale ok. Ñëw̃ërayindën, yasindëno Axwën an gë ow̃ëkw orewën oŋ ɗek. 20 Cëkwayindëno Faba Kaxanu nand ex yo, në end ex yo, gër ow̃ac or Axwën areɓi Yesu Kërisët.

End ɓësoxari do gë ɓësoŝan eŋ

21 Ɓuŋarindën andewën rewën aŋ do pëɓindëno mondako Kërisët. 22 Awa wën ɓësoxari ɓën ɓaxëtindën end ɓëcën ɓëndeɓën eŋ, ang kën ɓaxëtënd end Axwën ak. 23 Gayikwa icën iŋ ex emun end alindaw̃ eŋ ang hi ko Kërisët emun end Amara and fexën ko ak. 24 Ata ang këni ɓaxëtënd end Kërisët ak ɓër gër Amara andexëm ɓën, ɓësoxari ɓën ɗek mondako ỹapëk eni ɓaxëtënd end ɓëcën ɓëndeɓën eŋ.

25 Wëj icën in, ŋanëlo alindax ang h̃an ko Kërisët Amara andexëm ak xali yëlaya ko mëŋ dëŋ gër ecës. 26 Exo mënënaxën Amara aŋ gë men oŋ do gë eyeƴan ed Kaxanu el rixën ko mondako. 27 Er ỹandi këŋo eni gi ɓër gër Amara ɓën: gë enjaran, ɓëyekax, ɓër garëgar, ɓër ŝenene, ɓëw̃ënëk, do ɓër gë end këƴëɓi nëp këm. 28 Awa icën iŋ, ang h̃an ko eman endexëm ak ỹapëk eŋo ŋan alindaw̃. Ar h̃an këŋo asoxari arexëm an mëŋ dëŋ h̃anayak. 29 Ax gi ex na nde ala an axo cusënd na eman endexëm eŋ? Ɓarikan alëɓa ko lëɓand, afëỹëpëỹ ko fëỹëpëỹënd, ang këɓo rinënd Kërisët ɓiyi ɓër gër Amara andexëm ak, 30 gayik owal od eman endexëm hi këne. 31 «Mëŋ ex, Asoŝan an aŝan ko gër sëm do gë nëm eni ɗëkëraxën gë asoxari arexëm an, xali ɓën ɓëxi eni gi eman emat✡.» 32 Gër eyeƴan elo, ɗal isëm ŝonayak na. Wëno ga re këme mëne amatinali and anëkëra and Kërisët gë Amara andexëm ex. 33 Gër ga hik yo, ala kala ŋanëleŋo alindaw̃ ang h̃anaya ko ak do asoxari an pëɓindëleŋo icën indexëm iŋ.

6

End oɓaŝ do gë ɓëxarëk ɓëreɓën eŋ

1 Wën oɓaŝ ol, ɓaxëtënindënëɓi ɓëxarëk ɓërewën ɓën gayikako ɓër Axwën Yesu hi kën. Edi ed mondako el ŝenene ex. 2 Akayëta and Kaxanu rek: «Pëɓindëɓi sorix gë norix✡». Apela aŋo ex añanar and gë er ɓeƴa ko Kaxanu aŋ. 3 Er ɓeƴa ko mëne ar kë sëf apela aŋo an, aɓeta ko ɓeta, do exo cot aniyan acakax gër ebar ro.

4 Wën opaba ok, kaɗacindënëɓi ŝenene oɓaŝ orewën ol, do ɓakalindënëɓi gër fëña ir ỹandi këŋo Axwën, këreɓi ɗëɓëlëɓand na endewën eŋ.

End okaɗëp do gë ɓëxwën ɓëreɓën eŋ

5 Wën ɓër ex okaɗëp ɓën, ɓaxëtënindënëɓi ɓëxwën ɓërewën ɓër ex gër ebar ro ɓën. Yëdayindënëɓi do pëɓindënëɓi gë emëkw epeŝax, ang këno fëɓënd Kërisët ak. 6 Ax gi ex na en dind mondako gër ogës odeɓën fo nangëde ɓër kë ŝaland enëɓi ŋan ɓela fo. Diyindën mondako ang okaɗëp od Kërisët od kë rind oñandi od Kaxanu ok gë ow̃ëkw oreɓën oŋ ɗek. 7 Diyindën andiyen andeɓën aŋ gë ow̃ëkw ofeŝax nangëde Axwën an këno riyeninënd fo, ɓari ax gi ex na ang okaɗëp od ɓela. 8 Ala ar er yo, hi ko xaɗëp, axo gi ex na xaɗëp, nangëlexo mëne axana ko xana gër Axwën ata ceƴ enjekax end ri ko eŋ. 9 Endewën cëŋ, wën ɓëxwën ɓën, mëlayayindënëɓi ŝenene okaɗëp odewën ok, kërenëɓi besarand na. Nangin mëne Axwën aɓat ŝot këno wën gë ɓën ƴaŋ gër orën do gër ogës odexëm epitëndër ed ɓela ax gi ex na.

End emer ed gë ɓangoc ɓañëŋënax eŋ

10 End këme xor de me ŋataxën eŋ: calayindën en kem gë ɗek panga ind Axwën iŋ. 11 Kaxanu ayël yël këŋun ɗek oỹënga or emer oŋ. Awa ɓaxayindën oỹënga or emer oŋo en kwëŝaxën aye mëŋ këŋun sëkwanaxën ŝaɓucara and këŋo ỹandi eŋun mereli aŋ. 12 Enimin, emer elo ax gi ex na ed gë ɓela, ed gë ɓangoc ɓañëŋënax ex: ɓangoc ɓand wunëk ƴaŋ gër orën ɓaŋ, gë ɓand këɓi wëñand ɓela gë ecamëɗan ɓaŋ, gë ɓangoc ɓakeỹax ɓaŋ, do gë ɗek ɓand ɓayik ɓaŋ. 13 Awa meɗindën ɗek oỹënga or emer or yël këŋun Kaxanu oŋ, mëŋ kën xwëŝaxën aye yatir emer.

14 Kemënayin gër emer elo: kapayindën ɗal in ang apëxw fo, cuɗayindën or ŝenene ol ang acuɗ and ƴawale fo. 15 Peɗayindën Atëfëtan and kë yëlënd oɓetak aŋ, mëne ngëŋ: giyindën ɓëw̃elëk ɓër en ƴe gër epemëra. 16 Meɗindën ɓëte ang angwak fo ekwëta ed xwëta këno Kërisët el. Mëŋ kë ỹana eŋun kakanaxënënd ɓepës ɓend gë okoɗux ɓend këŋun lejaxënënd Aỹëŋënax ɓeŋ. 17 Cëxwayindën Apexa and yël këŋun Kaxanu aŋ ang ekamote ed emer fo. Meɗindën ɓëte ang duxuma fo eyeƴan edexëm ed këŋun yëlënd Angoc Amënëk el. 18 Caleyindën nand ex yo gë Angoc and Kaxanu aŋ. Karayindëno er ex yo do calenindënëɓi ɗek okëreceŋ ok, këren nambinand na. 19 Calenindëne wëno ɓëte exe dëca Kaxanu me cotaxënënd er këme reƴa in do me kapinaxënënd gër epemëra ed er ŝonëtëk Atëfëtan in. 20 Ado wëno në eŋo hixën këme andepëra ga yata ke Kërisët me gi afemëra ar Atëfëtan andexëm, do me kapinand gër epemëra elo ang ỹapëk ak.

Ofelar ol

21 Endam eŋ cëŋ, mëne ɓeɓër këme rind ɓën, ɗek këŋun nangënëx Tiŝik, mëŋ ar ex gër Axwën imaỹe indeɓi ind h̃an kënëŋone aye ɓiyi ɗek iŋ do hi ko ariyenin ar Kaxanu ar mokwëta. 22 Mama dëŋ law̃ënëli këmo, en nangaxën er hi këɓo in, do eŋun kemënaxën gër onden.

23 Faba Kaxanu do gë Yesu Kërisët, Axwën areɓi an, yëlëleɓi oɓetak ol ɓëmaỹe ɓëŋ, aŋana aŋ, do gë ekwëta el. 24 Ɗek ɓër h̃an këŋo din ir din Yesu Kërisët Axwën areɓi ɓën, cotëlexëni oyekax ol!

✡ 4:8 4.8 Calemoñëw̃ 68.19

✡ 5:31 5.31 Añanar 2.24

✡ 6:2 6.2 Andocane 20.12

Ɓëfilip

1

2

3

4

Kayëta ir Ɓëfilip in

Lilaya in

Akayëta aŋo ro Pol ỹëgwën baɓi okëreceŋ od gër Amara and Filip ok. Amara aŋo, Pol ỹana bax and baxo ƴend ɗamana ixinëm ir epëmera ed Atëfëtan and Yesu Kërisët aŋ. Eɓi cëkwaxën, eɓi pelëraxën, do eɓi kemënaxën gër ekwëta ỹëgwënaxën baɓi kayëta ijo ro. Enimin, Pol asoro baxo sorond gayik ani gi bana në ereɓat. Awël wël baxo mëne ɓela ɓëŝëxe këɓi sëƴalirand ɓend këɓi nambelirand. Fel këɓi enëɓi kwëỹëtand ɓër ɓarak enëgwëŝ do gë ɗal ɓën, do gë ɓër kë rind ɓend ŝoɗe-ŝoɗe gër ɓamara ɓën. Er ex gër akayëta in:

Pol ŝëma këɓi do ŝëkwa këɓi Okëreceŋ od gër Filip ok: 1.1-11.

Eɗiya ed gër eɓanan në end Kërisët el: 1.12–2.18.

Ekemën el do gë apela aŋ: 2.19–4.9.

Ɓapela ɓapelatar ɓaŋ, ecëkwa el, do gë ofelar ol: 4.10-23.

1

Ecëmar el

1 Wëno Pol do gë Timote, okaɗëp od Yesu Kërisët ok, këŋun ỹëgwënëlind wën ɗek ɓëw̃ënëk ɓër Kërisët ɓër ex gër Angol and Filip ɓën, gë ɓëlëngw ɓën do gë ojakër od gër Amara andewën ok. 2 Kaxanu, Faba ireɓi, do gë Yesu Kërisët Axwën, areɓi an, yëlëlenun oyekax ol do gë oɓetak ol!

End cale ind Pol eŋ

3 Aŝëkwa këmo ŝëkwand Kaxanu nand këmun xwita yo. 4 Aŝalën këmun ŝalenënd wën ɗek, do nand këme ŝalend yo gë onënga fo këme ŝalend. 5 Mondako këmun ŝalenënd gayik wën ke rëcarand gër andiyen and epemëra ed Atëfëtan, elod yatir w̃a kën xali gërëgako. 6 Aye fëni ke mëne Kaxanu, mëŋ ar ỹanak andiyen anjekax aŋo gër ola orewën an, asëf ko sëf xali exo ŋata gë akey and ko ɓakaw Yesu Kërisët ɓaŋ. 7 Aỹap ỹapëk mun yëlanënd wën ɗek mondako gayik gë emëkw edam el ɗek ke ɓalënd endewën eŋ. Hi këme ar fokëra këno, hi këme gër eyakan ed Atëfëtan eɓi kemënaxën ɓela ɓën, wën gë wëno oyekax oɓat ɓar këɓo. 8 Enimin, Kaxanu ex sede iram in mëne gë emëkw edam el ɗek h̃an këmun, ang h̃an këŋun Yesu Kërisët ak.

9 Er këmun xaranënd and këme ŝalerand aŋ, aŋana andewën aŋ ex ɓaŝërënd xali en nangëra do eŋun pënind ŝenene ɓeỹ ɓën ɗek. 10 Ata fo kën ỹana en nangënd epitëndër ed er xëɓënëk el, en gixën ɓër ɗal, ɓër gë end kënëɓi nëp këm, xali yatir ko ɓakaw Kërisët. 11 Or ŝenene or yël këŋun Yesu Kërisët ol, aŝanaya kë ŝanaye aye gër ola orewën eno cëkwaxënënd do eno ɗuwaxënënd Kaxanu.

End eñañ ed Atëfëtan eŋ

12 Ɓëmaỹe, aỹandi ỹandi ke en nang mëne er hi ke ijo in, wëlixënëk kaŝ-kaŝ Atëfëtan aŋ. 13 Enimin, ɗek ocoroɗa od kë nëkonand eyang ed gofërëner ok do gë ɓela ɓën ɗek beɓët ir ex yo, anang nang këni mëne në end andiyen and Kërisët fokëraxën këne. 14 Ado ga fokëra këne, xemënaxën këni ɓëmaỹe ɓëndanjëm gër ekwëta ed Axwën. Në eŋo yëxwëra këni kaŝ-kaŝ epemëra ed eyeƴan ed Kaxanu el gë anjiỹ këm. 15 Ɓërëmar cëŋ, ɗal ex gë oƴakëraxi do anjëlan and ene bañëreli këni femënd end Kërisët eŋ. Ɓarikan ɓëŝëxen ɓën këni femërand gë anjëlan anjekax. 16 Ɓëjo ex ngëŋ ɓër h̃an ke ɓën, ga fëni këɓi mëne Kaxanu xwët ke ro me gi sede ir Atëfëtan and Yesu. 17 Xarak ɓër kë reƴarand end Kërisët gë oñandi od eni wëli ɓën, anjëlan andeɓën aŋ ax ye ex na. Er këni ŝaland me toro nëmëc gër ed fokëra këne ro.

18 Angëmëne end Kërisët eŋ gë anjëlan añëŋënax këni sëfëtërand ba gë ɗal dëŋ, axe ɓal ex na! Gër ga hik yo wëno në nëngandëraxe, do anëngandëra ke nëngandëra ɓëte. 19 Aye nang këme mëne gër ga ŝenarak yo endeƴ eŋo, wëno afex këme fex gayik wën aŝalen këne ŝalenënd, do arëca ke rëca Angoc and Yesu Kërisët aŋ. 20 Ɓarikan er këme ŝënind gë enëkan in, er këme yarënd in, gë emëkw el ɗek xwëta këme mëne gërëgako ang din ir din ak, enjaran end Kërisët eŋ aŝanaya kë ŝanaya gër eman endam, ɓayi këme aɓëngw nde ba law̃ këne nde. Angëmëne mondako ex, ỹoweỹ axe cëfënan na. 21 Wëno cëŋ Kërisët ex aniyan andam aŋ do ecës el ofëcak oram ex. 22 Ɓarikan angëmëne aye yek me ɓayi ga këme liyand me tëfaxën andiyen andam gër ɓeki ɓeŋo end këme sana eŋ, ame nang ex na. 23 Oñand oki ke nëỹalirand gër onden: ɓandëmar aỹandi ke ỹandind me cës mëŋ këme ƴe gër ed exo Kërisët. Ata wëno eŋo ỹëmbëk exe yexënan. 24 Ɓarikan në endewën na, ɓayileme ga këme liyand saxëk. 25 Ado endeƴ eŋo end fëni ke dëŋ ex, anang nang këme mëne aɓayi këme ɓayi aɓëngw mun kemënaxënënd wën ɗek, en cotaxën nëmëc ekwëta el do eŋun nëngandëraxënënd. 26 Aɓakali këme ɓakali gër ndewën mëŋ këŋun ỹana eŋun nëngandërand din end Yesu Kërisët eŋ sam ene watënd gaŝëxe.

27 Ɓarikan fo eŋo këmun seɓënanënd: ɗiyayindën ang rek Atëfëtan and Kërisët and sëƴali kënun ak. Angëmëne anëngali nëngali këmun, amun nëngali ex na, wëlindëleme ga këni rend mëne axemëna xemëna kën gër angwëlëra, gë emëkw eɓat kën xaxërënd ex ñañ ekwëta ed kë yëlënd Atëfëtan el. 28 Ɓër këŋun w̃erelind ɓën, kërenëɓi teɓ na enun dëgënën ojomb ok. Angëmëne mondako ri kën, ata kë hi nanganëme ir mëne ɓën ɓër nambërak exëni do mëne gër ndewën nanganëme ir anëka fex kën ex gër Kaxanu. 29 Enimin, end Kërisët eŋ, Kaxanu wa yël këŋun oyekax xarak ax gi ex na eno kwëta fo, ɓarikan en torond në endexëm ɓëte. 30 Eyo axaxër kën xaxërënd ang bane watënd ga këme xaxër ak, do gërëgako awël kën wël ɓëte ga këni yeƴan mëne gër okaxër oŋo ɓayi këme.

2

End ola or Kërisët eŋ

1 Awa angëmëne wën axemëndër kën xemëndërënd ga ɓar kën gër Kërisët, angëmëne gë eɓalër edewën el arëcar kën rëcarënd, angëmëne Angoc and Kaxanu aŋ ayël këŋun yëlënd angwëlëra aŋ gër amara andewën do angëmëne gër ow̃ëkw orewën axaỹënan do gë eteɓandër exëna, 2 ɗiyayindën mondako ene ɓaŝënaxën onënga ol. Pëniyindëleŋun ɓeỹ ɓën andamat do cotin eɓalër eɓat, onden omat, anjëlan amat gër ow̃ëkw orewën. 3 Ɓanayindën do nëkonindënëɓi ɓëcandaw̃ ɓëŋ ang ɓër xwuca këŋun ekëɓën fo. Ỹoweỹ këren dind na gë ambañëra, ɓëte ỹoweỹ këren dind na gë ndafënan. 4 Ala kala ɓalindëleŋo end ɓoŝandaw̃ eŋ, këreŋo ɓalënd na ɓend gaf irexëm fo. 5 Ang hi kën ak, ɓanjëlan ɓandewën ɓaŋ gindëlex ang ɓand Yesu Kërisët ak:

6 Ado ga hi këni ola oɓat gë Kaxanu,

abaxo xemëna na exo masinaya gwër fo gë Kaxanu.

7 Ɓarikan mëŋ dëŋ seɓayak ɗek er hi ko in

exo gixën xaɗëp,

ata ola orexëm ol hik ang or ɓela ak,

owati orexëm ol ang ala ar toc fo bax.

8 Gë andexëm ɓana baxo xali w̃a ko exo cës,

ecës ed mopika gër kërëwa el.

9 Gayikwa mondako ri ko,

Kaxanu ŝuɗ këŋo owun ol,

do yël këŋo ow̃ac or nëmëcak ɗek ow̃ac or ex yo,

10 eni poxixënënd ɗek ɓela ɓën gër lëngw irexëm do eni ɗuwaxënënd ow̃ac or Yesu

hi këni ɓër gër orën,

hi këni ɓër gër ebar ba ɓër ɗila gër ebar.

11 Do ala kala gë eyeƴan end enëng endexëm el,

ko ỹana exo dend mëne Yesu Kërisët ex Axwën an, do ar gë enjaran end Kaxanu an.

Ata mondako këno ỹana eno ɗuwand ɓëte Faba Kaxanu.

End aniyan and oxëreceŋ eŋ

12 Wën ɓëmaỹe ɓënd ke ɓalënd mbaŋ ɓëŋo, gayiyako din këne wëlënënd, wëlënindëne nëmëc gërëgako nand këne watërënde na, ax gi ex na nand ɓayik ane watërënde na fo. Awa canayayindëlex gër ola orewën mëne afex fex kën gë epëɓ el, do gë eyëda ed Kaxanu el. 13 Kaxanu këŋun yëlënd oñandi ok do gë ojaw̃ od en dixënënd ɓend h̃an ko mëŋ ɓeŋ.

14 Diyindën er hik yo gë odendëran këm, gë ecampëre këm. 15 Ata kën hi ɓër gë end kënëɓi nëp këm do ɓëw̃ënëk, oɓaŝ or Kaxanu or ŝenene, en watixënënd ang ow̃al fo mërëxand ir ɓela ɓësëmbak, do ɓëỹëŋënax ɓër gër ngwën ro 16 ga hi kën ako ɓëw̃ëlaya ɓër eyeƴan ed kë yëlënd aniyan ɓën. Paɓ gë eŋo ke nëngandëraɗ yatir ko ɓakaw Kërisët, gayik awati kë wati kerët mëne gë andiyen and këmo rinënd Kaxanu aŋ ax gi ex na and gë ofëcak këm. 17 Ekwëta ed xwëta këno wën Kërisët el ang eŝeɓëceɓ ir këni xoŝënd në ŝaɗaxa ir këno rinënd Kaxanu fo ex. Do ado ex gido alaw̃ këne law̃, aɓaŝ fo ɓaŝ dome oŝat oram oŋ gër ŝaɗaxa irewën, awa mbaŋ ke nëngandëraɗ andamat gë wën ɗek ak. 18 Wën ɓëte nëngandëraleŋun mondako fo, do nëngandëraleŋun andamat gë wëno.

End Timote eŋ

19 Yëla këme ga ɓar këne gër Axwën Yesu, alaw̃ënëli këmo law̃ënëli aỹand Timote gër ndewën. Do and ko ɓakaw aŋ exe kemënati wëno ɓëte gë ɓenjekax ɓendewën ɓend ke sëfëtanati ɓeŋ. 20 Gayikwa gaɓatak ax gi ex na ar hi këmi anjëlan amat, ar këŋun rendërand endewën eŋ gë emëkw epeŝax. 21 Ɗek ɓër ɓayik ɓën ɓendeɓën fo këɓi ɓalënd, ax gi ex na ɓend Yesu Kërisët ɓeŋ. 22 Ɓarikan mëŋ Timote, wën dëŋ aye nang kën ang w̃ëlaya ko ŝenene ola orexëm ak. Ariyeni riyeni këni gë wëno ang itox ind këŋo rëcarand sëm fo, ang xaɗëp fo, gër epëmëra ed Atëfëtan. 23 Awa yëla këme mëne alaw̃ënëli këmo law̃ënëli gër ndewën sam exe pëni aye endam eŋ. 24 Ado aye nang këme ga xwëta këmo ako Axwën mëne wëno dëŋ gogo këmun nëngali.

End Epafërodit eŋ

25 Yëla këme gërëgako mëne aỹap ỹapëk exo maỹili Epafërodit, aɓaỹe iram, ar xel këmi andiyen amat an, ariyenin ar xet këmi gër emer an, parëxanda ir law̃ënëgu bano exe mëlandëraw ɓeỹ in. 26 Ga h̃an këŋun mbaŋ wën ɗek ŝëmuraxën baŋo ga wëlëx kën mëne aŝëxwëra ŝëxwëra baxo. 27 Ata mbaŋ ŝëxwëra baxo xali ɗam gër ecës, ɓarikan Kaxanu axaỹënan xaỹënan këŋo endexëm eŋ. Gë wëno ak xaỹënan këŋo këdi ke ŝëmura kaŝ-kaŝ. 28 Mëŋ felaxënëli këmo exo ɓakali aỹand, eŋun nëngandëraxën and këno wat aŋ, do wëno exe ƴema tëkër emëkw el. 29 Awa kacayiɗëno gë onënga fo, aɓaỹe irewën ex gër Axwën. Pëɓindënëɓi ɓela ɓër ang mëŋ ak ɓën. 30 Në end andiyen and Kërisët eŋ yëla ko exo cës. Ecës el fece këŋo exe dëcaraxën gër ed hi bax ene dëcara wën na.

3

End or ŝenene or gër ogës od Kaxanu eŋ

1 Gërëgako ɓëmaỹe, nëngandërayindëleŋun ga hi kën ako ɓër Axwën. Gayikako apexa andewën ex, wëno cëŋ axe këñënd na mun ñëgwënëlind ɓeŋo fo ɓeŋo fo. 2 Titinalindënëɓi oɗaŋët ok, ɓër ax tëƴalind na ŝenene end Kaxanu ɓën. Titinalindënëɓi ga këni sëƴalind mëne afo enun kac en pexaxën. 3 Enimin ɓiyi ɓër këne ŝalende gë panga ind Angoc and Kaxanu do këɓo nëngandërand ga ɓar këne gë Yesu Kërisët hi këne ɓër xac kënëɓi enim ɓën. Ane kwëta ex na ɓend ɓela ɓeŋ.

4 Egel wëno, axor xor dome me kwëta ɓend ola oram ɓeŋ. Awa angëmëne ɓela ex na ɓër kë yëland mëne ɓën aỹap ỹap këɓi eni kwëtand ɓend ola oreɓën ɓeŋ, wëno wa ỹap doxe nëmëc. 5 Wëno gër enëng end Ɓëyisërayel rëw̃ këne do xac këne yatir sëk ke ɓakey ɓanjongëɓatas. Ɓëxarëk ɓëram ɓën ɓërandëw̃ëra and Beŋëŝame hi këni. Ata Aŝëwif ar rëw̃ këno Ɓëŝëwif dëŋ hi këme, and raf këme aŋ hi këme fariseŋ do bame sëfënd acariya and Moyis aŋ. 6 End eɓalëkënali ed ɓend cale cëŋ, hi bame arixëra ar Amara, do end or ŝenene or kë yëlënd acariya ol cëŋ, hi bame gë end këne nëp këm.

7 Ɓarikan ga xwëta këmo Kërisët, ɓeɓër bame yëland ofëcak oram ex ɓën ax bo ex na ga ke xëɓënanënd. 8 Enimin, enang or nang këmo Yesu Kërisët, Axwën aram el, xucak gë ɓeỹ ɓën ɗek. Në endexëm seɓaxën këme ekëɓënan ɓeỹ ɗek el, xali këme watënd ang ɓeɓuyaraxik fo mëŋ këmi w̃ëndëraxën gë Kërisët. 9 Ga ɓar këmi gë mëŋ, hixën këme ar ŝenene. Awa or ŝenene olo, Kaxanu yël ke gayik axwëta xwëta këmo Kërisët. Ax gi ex na or ŝenene or xamën këme gë andam gër etëf ed acariya and Moyis. 10 Awa gërëgako, er xurik exe ɓal in ex monang nëmëc Kërisët mëne ngëŋ me nang anëkëra and gë panga ind xanin këŋo gër ecës iŋ, do gë toro indexëm iŋ. Iyo aỹandi ỹandi ke mi ɓar gër ecës, 11 do angëmëne awënd wëndëk me kani gër ecës.

End oxëreceŋ eŋ

12 Ax gi ex na ɗe anëka ŝot këme eŋo ba anëka h̃atën këme ow̃ënëk ol. Ɓarikan gër ocal ɓayi këme me ɗëkayaxën gayikako wëno ɓëte Yesu Kërisët lëkaya ke. 13 Ɓëmaỹe endam eŋ cëŋ, ame yëland na mëne anëka lëkaya këme ow̃ënëk ol. Ɓarikan ekëɓënënaxik emat këme rind: me paɓaxën aye er këme ŝaland me ɗëkaya in, ame nëkonand na gand epoƴ. 14 Ahër këme hërënd me ŋataxën gër ed kë sëlënd okaŝër, me cotaxën acosa and ke w̃acelind Kaxanu ƴaŋ gër orën paɓ gë Yesu Kërisët aŋ.

15 Awa ɓiyi ɓër w̃ën këne ɓën, yëlarandëne mondako. Do angëmëne gër eŋo anjëlan andewën aŋ afitar fitarëk, Kaxanu aw̃asin këŋun w̃asin er ex in. 16 Ɓarikan fo, ɓayine ga këne sëfënde andamat er sëƴa këne gër Atëfëtan in.

17 Ɓëmaỹe, tëfëtelindëne wëno do nëkonindënëɓi ɓër kë liyand ang w̃asin këmun ak ɓën. 18 Gayikwa ɓëranjëm kë liyand ang ɓërangoỹëra and Kërisët fo, mëŋ ar ŝësëk gër kërëwa an. 19 Aniyan andeɓën aŋ gër enemi kë h̃ata gayik ɓën aɓi pedënd na ɓeñëŋënax ɓend këni rind ɓeŋ, aɓi ɓalënd na ado gë tëkër ak end Kaxanu eŋ, enjaran endeɓën eŋ ex gër ɓeɓër doɓi ŝëfënan fo, do ɓend gër ngwën ro fo këɓi ɓalënd. 20 Ɓiyi cëŋ, ɓër xwën këɓo owun or gër orën hi këne. Fën ko xaniw Axwën Yesu Kërisët, afexën areɓi an, mëŋ ar kënëŋo ŝëninde an. 21 Mëŋ kë nëngwët ɓeman ɓendeɓi ɓend sitarak ɓeŋ gë panga ind ko wunaxën gër ɓeỹ ɗek iŋ ex gixën ang eman end gë enjaran endexëm ak.

4

1 Wën ɓëmaỹe ɓënd ke ɓalënd do xofi ke mbaŋ ɓëŋ, në endewën ke nëngandëraxënënd, në endewën fo ɓëte këne fëɓaxënënd! Mëŋ ex, kemënayin en ɓayi ga sëf këno Axwën an!

Ɓapela ɓapelatar ɓaŋ

2 Axara xara këmëni Efodi, gë Seŋëtik eni wëlërënd ga hi këni ako ɓër Axwën. 3 Eyo, wëj ar ɓar ke andiyen an, wëj ar lëkayak aye andiyen aŋo an, axara xara këmi dëcalëɓi arëca, gayikwa ɓën mbaŋ xemëna bani ang ɓër okaxër fo gë wëno gër andiyen and epëmëra ed Atëfëtan. Na fo hi bani ɓëte Këlema do gë ɓëŝëxe ɓër xel bami andiyen aŋo ɓën, omac odeɓën ok aỹëgw ỹëgw ko Axwën an gër Akayëta and aniyan.

4 Nëngandërayindëleŋun din ga hi kën ako ɓër Axwën. Ga re këme ɓëte nëngandërayindëleŋun. 5 Nangëralexëni ɓela ɓën ɗek oɓëngw or onden ondewën ol; gogo ko ɓakaw Axwën an. 6 Er ex yo mëkayindëno Kaxanu, end ỹoweỹ këren dendërand na. Nangënindëno Kaxanu oñandi odewën ok paɓ gë cale iŋ, këlayindëno do cëkwayindëno. 7 Ata oɓetak or ko yëlënd Kaxanu ol, oɓetak or nëmëcak onangëran or ex yo kë xaxa ow̃ëkw orewën oŋ en ɓayixën ɓër Yesu Kërisët.

8 Gërëgako, ɓëmaỹe ɓalëkënalindën: ɗek er ex ɗal in, ɗek er ỹapëk in, ɗek er ŝenene in, ɗek er w̃ënëk in, ɗek er yek gër ogës od ɓela in, do gë ɗek er këni ŝëkw in. Ɓeŋo ỹapëk ex këñ gër ɓanjëlan ɓandewën. 9 Er sëƴa kën do ŝot kën gër ndam in, er wëleli këne do wateli këne in, diyindën mondako. Ata kë ɓayi gër ndewën oɓetak or ko yëlënd Kaxanu ol.

Ecëkwa el

10 Wëno mbaŋ nëngandëra ke do këmo ŝëkwand Axwën an ga këme watënd mëne wën aɓal këŋun ɓalënd gaŝëxe endam eŋ. Enimin din këŋun ɓalënd endam eŋ, amëd and ene dëcaraxën aŋ fo ɓayik an cot bana. 11 Ame yeƴanënd na ɗe mondako gayik ỹeỹ ŝan këme na. Wëno enimin, asëƴa sëƴa këme enëngandëra ed and ŝotëra këme el, ɓëte gë enëngandëra ed and ame cotëra ex na el. 12 Aw̃ër w̃ër ke eɗiya ed gë ocënd el, ɓëte aw̃ër w̃ër ke eɗiya ed gë ecotëran el. Nand ex yo do gër ed ex yo, asëƴa sëƴa këme eɗiya ed ɓaŋo me med aye, ɓaŋo me ɓayi gë enjo; ɓaŋo me cotëra, ɓaŋo me can. 13 Ɓeŋo ɗek këme xorënd me ɓuŋa gë panga ind ke yëlënd Kërisët iŋ. 14 Aye ri kën ga ŝoma këne ako gër ocënd.

15 Wën Ɓëfilip ɓën aye nang kën mëne and ŝanëgu këme gër Ebar ed Masedëwan aŋ, me ñanaxën epëmëra ed Atëfëtan el, wën fo rëcara baxe. Amara acëxe axe dëcara bana. 16 Ado and hi bame gër angol and Tesalonik aŋ dëŋ, alaw̃ënelili law̃ënelili këne ɓakëlëbëd ɓaki er këme liyaxën in. 17 Wëno er këme ŝaland Kaxanu exo cënan ɓacota ɓandewën ɓaŋ, ɓari ax gi ex na ene yëlërand ɓela. 18 Ɗek ŝot këme ɓeɓër ỹap bax me cot ɓën, ɓakey ɓand ecotëran ɓaŋ ex. Ata gwac ŝotëra këme ga xana këme ako er law̃ëneliw këne paɓ gë Epafërodit in. Ang angiri inëngax fo ex, ŝaɗaxa ir xana ko Kaxanu. 19 Awa Kaxanu arëcara këŋun rëcara mbaŋ paɓ gë Yesu Kërisët en cotëraxën ɗek ɓeɓër kën liyaxën ɓën mëne ngëŋ, napul ir gë enjaran in. 20 Ɗuwanëŋone Faba ireɓi Kaxanu, mëŋ ar gë enjaran end din ir din an. Amen!

Epelar el

21 Cëmayinëɓi ɗek ɓër hik ɓëw̃ënëk gër Yesu Kërisët ɓën. Aŝëma ŝëma kënun ɓëmaỹe ɓënd hi këmi enga emat ɓëŋ. 22 Ɗek okëreceŋ ok këŋun ŝëmand, adofa od ɓër ekun ed Sesar ɓën. 23 Oyekax or Axwën Yesu Kërisët ol, gilex gër onden ondewën!

Ɓëkolos

1

2

3

4

Kayëta ir Ɓëkolos in

Lilaya in

Akayëta aŋo Pol ỹëgwën baɓi okëreceŋ od gër Amara and Kolos ok. Amara aŋo, Epafëras ỹana bax and hi baxo Pol gër epëra, në end epemëra ed Atëfëtan and Yesu Kërisët aŋ. Pol, elod aɓi nënga bana okëreceŋ oko, mëŋ ỹëgwënaxën baɓi akayëta aŋo ro. Asitin sitin baɓi mëne këreni mand na osëƴali or enëgwëŝ or ɓend ŝonayak ol, gë or ecale ed omeleka el, do or gë ecus ed eman el. Pol xwitan këɓi mëne Yesu Kërisët gaɓat ex ar kë nangënënd enimin noỹo hi ko Kaxanu an, do eyeƴan edexëm el fo ỹapëk ex kaɗacënd aniyan and oxëreceŋ aŋ. Yesu Kërisët fo ex ar nëmëca këɓi ɗek ɓëlaw̃ënel ɓër Kaxanu an. Mëŋ ex, paɓ gë Kërisët fo ỹapëk ecale ed Kaxanu el. Er ex gër akayëta in:

End cale ind Pol eŋ: 1.3-14.

End Axwën ar ngwën do gë Amara eŋ: 1.15-20.

End andiyen and Pol gër Amara eŋ: 1.24–2.5.

End ekwëỹëta ed ɓësëƴali ɓënëgwëŝ eŋ: 2.6-23.

End aniyan angaŝax eŋ: 3.1–4.6.

Ofelar ol: 4.7-18.

1

Ecëmar el

1 Wëno Pol, parëxanda ir Yesu Kërisët hi këme ang ỹandi këŋo Kaxanu ak. Gë aɓaỹe Timote këmun ỹëgwënëlind 2 wën ɓëmaỹe ɓëmënëk, ɓër mokwëta gër eɓar gër ed Kërisët hi kën gër Angol and Kolos. Faba ireɓi Kaxanu yëlëleŋun oyekax ol do gë oɓetak ol!

Ed cale ind ecëkwa iŋ

3 Aŝëkwa këmo ŝëkwand Kaxanu, Sëm ir Axwën areɓi Yesu Kërisët and këmun ŝalenënd wën ɗek aŋ do nand ke ŝalend yo. 4 Enimin, awëlati wëlati këmi mëne mokwëta xwëta këno Yesu Kërisët do ɓëte mbaŋ h̃an kënëɓi ɗek okëreceŋ ok. 5 Mondako kën rind në end er fenin këŋun Kaxanu ƴaŋ gër orën do kën yarënd eŋ. Er kën yarënd ijo, elod gër ỹanar wël kën paɓ gë Atëfëtan and ex eyeƴan ed ɗal aŋ. 6 Atëfëtan aŋo h̃atëlik gër ndewën do ang këɓi nëngwëtënd ɓela ɓën gër ed ex yo gër ngwën ro xali këni ỹëmbërënd ɓër w̃ak ɓën, mondako këŋun nëngwëtënd do kën ỹëmbërënd wën ɓëte elod yatir wël kën do nang kën enim oyekax or Kaxanu ol. 7 Ax gi ex na nde Epafëras sëƴalira këŋun? Mëŋ ga hik wa icandaw̃ën indeɓi ind ex pëlot gër yomb ireɓi iŋ, do ar ex ariyenin ar Kërisët ar mokwëta an. 8 Afelati felati këɓo end aŋana and yël këŋun Angoc Amënëk eŋ.

9 Mëŋ ex, ɓiyi ɓëte din këmun ŝalenënd elod yatir wël këmi eŋo. Axara këmo xarand Kaxanu en ñëm gë Angoc andexëm and kë yëlënd orenik ol ɗek, en nangaxën oñandi odexëm ok. 10 Do mondako kën liyaxën ang këŋo ỹapanënd Axwën ak, sam en dind din ɓenjekax ɓend këŋo ỹandind ɓeŋ. Iyo axara këmo xarand eŋun nëngwët en dixënënd ɓandixa ɓanjekax ɓand ex yo, do eno nangaxën nëmëc Kaxanu. 11 Axara këmo xarand ɓëte Kaxanu eŋun yël panga itëm indexëm iŋ, en cotaxën enjaran end gë ojaw̃ endexëm eŋ gër ekwëta ed xwëta këno do en ɓuŋaxënënd ang këŋun ƴëka yo, gë onënga fo. 12 Awa cëkwayindëno Faba Kaxanu, mëŋ ar sana këŋun en gi ŝëf gër ɓër kë ŝot er fenin këɓi ɓëw̃ënëk gër angoɓen andexëm ɓën. 13 Mëŋ racët këɓo gër mbëña ind ecamëɗan do w̃ëla këɓo gër owun or Asëñiw̃ ir ex pëlot gër yomb irexëm. 14 Ga ɓar këne gë Asëñiw̃ ŝotaxën këne Apexa aŋ, gë eteɓan ed ɓeñëŋënax ɓendeɓi el.

End ola or Kërisët eŋ

15 Kërisët ex eñaw̃ end Kaxanu eŋ,

eñaw̃ end Kaxanu, mëŋ ar ɓayik anëŋo watënde na an.

Mëŋ ex Asëñiw̃ ar Kaxanu ar hik ɗamana exo dixën ɓeỹ ɗek an.

16 Gayikwa gë mëŋ ri ko Kaxanu ɗek ɓeỹ ɓën gër orën do gër ebar,

ɓeɓër wat-wat ɓën do gë ɓeɓër watërëxe ɓën,

ɗek ɓangoc ɓand wunëk ɓaŋ,

gë ɓakeỹax ɓaŋ do gë ɗek ɓand ɓayik ɓaŋ.

Ɗek ɓeỹ ɓën ri ko Kaxanu paɓ gë Asëñiw̃ do exo kwën Asëñiw̃.

17 Mëŋ hik ɗamana ex gixën ɓeỹ ɗek,

mëŋ kë ɓarënd do kë lëkayand ɗek ɓeỹ ɓën.

18 Mëŋ ex gaf ir eman in, mëne ngëŋ emun end Amara aŋ.

Gër ndexëm ỹanak aniyan aŋ,

Mëŋ ex aỹanar ar xanik gër ecës an,

exo gixën aỹanar gër ɓeỹ ɗek. 19 Kaxanu wa ỹandi baŋo ola orexëm ol

ɗek ex gi gër Asëñiw̃.

20 Do paɓ gë mëŋ ỹandi këŋo exo ɓakaliw angwëlëra and mëŋ gë ɓeỹ ɗek aŋ,

gë angwëlëra and mëŋ gë ɓeɓër ex gër ebar aŋ,

do gë angwëlëra and gë ɓeɓër ex gër orën aŋ paɓ gë oŝat or Asëñiw̃ or ŝarëk gër kërëwa oŋ.

21 Wën cëŋ, akarëk aŋ anëka hi ban ɓëliyer do ɓërangoỹëra and gë Kaxanu paɓ gë ɓanjëlan ɓañëŋënax ɓaŋ do gë ɓandixa ɓañëŋënax ɓandewën ɓaŋ. 22 Ɓarikan gërëgako angwëlëra and wën gë Kaxanu aŋ ɓakawëk paɓ ecës ed Asëñiw̃ el, en gixën ɓëw̃ënëk, ɓëyekax do ɓër gë end kënëɓi nëp këm gër ogës odexëm. 23 Mondako kë hi angëmëne aɓayi ɓayi kën ga lëg kën gër ekwëta edexëm, cenarëxe do teɓërëxe eyar ed er kë yëlënd Atëfëtan el. Atëfëtan aŋo wël kën, afem këni femënd gër ed yo gër ebar ro. Wëno Pol, Kaxanu fana ke me gi ariyenin arexëm.

End andiyen and Pol eŋ

24 Anëngandëra ke nëngandërand gërëgako ga këme sorond në endewën na gër eman endam. Me ŋata mondako toro ind soro ko Kërisët në end Amara andexëm iŋ. 25 Wëno ariyenin ar Amara hi këme. Kaxanu fana ke në endewën na me nangënaxën ɗek eyeƴan edexëm el. 26 End er ŝon baɓi Kaxanu ɓela ɓën elod akarëk eŋ, ang ɓëtëraraw këni ɓandëw̃ëra ak këme rend. Gërëgako wa w̃asin këɓi ɓëw̃ënëk ɓërexëm ɓën. 27 Wën ɓër ax gi ex na Ɓëŝëwif ɓën ỹandi baŋo Kaxanu eŋun masin ekëɓënaxik end ŝon baxo eŋ mëne ngëŋ: Kërisët exo ɗëg gër ola orewën, en cotaxën enjaran end kën yarënd eŋ. 28 End Kërisët ijo eŋ këmi femërand eni wëlëraxën ɗek ɓela ɓën. Anangën këmëni nangënënd, do asëƴali këmëni sëƴalind gë orenik oreɓi ol ɗek eni ŋatënaxën ow̃ënëk ol, and këni ɓar gë Kërisët aŋ. 29 Wëno në eŋo këme xemënaxënënd gër andiyen gë panga ind ke yëlënd Kërisët do kë riyenind gër ola oram iŋ.

2

1 Aỹandi ỹandi ke, enimin en nang okaxër otëm ond këme xaxërënd në endewën oŋ, në end okëreceŋ od gër Lawodise do në end ɗek ɓër ɓayik elod ax wat ex na dëxas iram ok. 2 Er këme ŝaland en kemëna, eŋun ɓar aŋana aŋ, en ɗëkër mbaŋ, do eŋun cëɗëtara aye gër onden ondewën, en nangaxën ola or Kërisët or ŝon baxo Kaxanu ol. 3 Gër ola or Kërisët ŝonayak ɗek napul ir orenik do gë onangëran in. 4 Eŋo këmun nangënënd mëŋ ɓayik ala aŋun yifa na gë eyeƴan enëngax. 5 Ado ɓayik ane watënd na, axetëna xetëna këmun gë onden ondam oŋ, awat këme watënd gë onënga fo ang kën wëlërënd ŝenene ak, do ang xem kën gër ekwëta ed xwëta këno Kërisët ak.

End ola or Kërisët ol gër ɓela eŋ

6 Gërëgako ga w̃a kën ako end Axwën Yesu Kërisët eŋ, ɗiyayindën ŝenene ga ɓar kën ako gë mëŋ. 7 Kaxanu rëɗ këŋun gër ndexëm ang atëx and gë oɗëmbët otiw̃ax fo do në eɓaƴ eŋun ang ameŋ and aciw̃ fo. Awa kemënayin gër ekwëta ang sëƴali kënun ak do cëkwayindëno mbaŋ.

8 Titinayin, ala këreŋun tëra na gë osëƴali or ɓapela ɓand orenik or gë njifa do gë ofëcak këm, xarak ɓend rëpën këni ɓela fo ex, ɓend gër ngwën ro fo ex, ax gi ex na ɓend Kërisët. 9 Ata ɗek ola or Kaxanu ol gër Kërisët ex xali gër eman endexëm. 10 Do wën ga ɓar kën gë mëŋ ŝotëraxën kën ɗek ɓeỹ ɓën. Mëŋ wa wëña këɓi ɗek ɗek ɓangoc ɓand këɓi wëñand ɓela ɓaŋ, do gë ɓakeỹax ɓaŋ do gë ɗek ɓand ɓayik ɓaŋ.

11 Ga ɓar kën gë Kërisët xacaxën kënun ɓëte oxac or ko xacënd ol, ax gi ex na or ri këni ɓela. Er w̃acayak mëne anëka rëxët ko oñandi od eman od baŋun lënanënd eñëŋënax ok. 12 Do xoɓuyi or ɓuyi kënun ol w̃atinalik mëne wën anëka ŝës kën do wëg kënun gë Kërisët. Ɓëte anëka xani kën gër ecës andamat gë mëŋ, ga xwëta kën er ri ko Kaxanu ga xanin këŋo gër ecës gë panga indexëm iŋ. 13 Wën anëka nemi ban në end ɓamena ɓandewën gayik axo dëxët bana pere oñandi oñëŋënax odewën ok. Ɓarikan gërëgako axanin xanin këŋun gër ecës andamat gë Kërisët. Aseɓan seɓan këɓo ɗek ɓamena ɓandeɓi ɓaŋ. 14 Kërisët, and ŝës ko gër kërëwa, afëxwëc fëxwëc ko ɗek oñëgw od baɓo lëxwënd paɓ gë ɓapela ɓand Kaxanu ok, ax bo ex na ga këɓo ŝëndënënd. 15 Mondako ŝuɗëtëra këɓi owun ol ɗek ɓangoc ɓand këɓi wëñand ɓela ɓaŋ, do gë ɗek ɓakeỹax ɓaŋ. And ŝës ko Yesu gër kërëwa aŋ, poyoma fëlët këɓi enëɓi watëra ɓela ɗek gër enga end ɓër xor këɓi.

16 Mëŋ ex elod yatijo, ax ñap ex na eŋun nëpënd ala në end er kën ƴambënd, në end er kën ŝeɓënd, në end ofëna, në end epëɓ ed akey and kë fënëgund facaw̃, do gë akey and eteyëta. 17 Ɓeŋo ɗek eñaw̃ end Kërisët ir bax ƴowënd fo bax ɗamana exo ŋatëgu. 18 Ɓër kë rend motoroli ex eman ɓën, mocale exëni omeleka ok, kërenëɓi teɓënd na enun nëp. Ɓëjo aŝëkwër këni ŝëkwërënd në end oɗakeli odeɓën, afufënara këni fufënarand në end ɓanjëlan ɓandeɓën, xarak ɓand ɓela fo ex, ofëcak ax gi ex na. 19 Ɓela ɓëjo ano cosa ex na Kërisët, mëŋ ar ex gaf ir eman end kë rafënd ga ŝosarëk owal ok, gë ɓangën ɓaŋ, do gë ocom an. Kido mondako hi bax araf doni rafënd gë edaf ed kë xaniwënd gër Kaxanu el.

End aniyan and gë Kërisët eŋ

20 Angëmëne aŝës ŝës kën gë Kërisët gër ɓapela ɓand ɓër gër ngwën ro, ine cëŋ kën ɓakaxënënd gër mbëña ind ɓacariya ɓand gër ngwën ro, nangëde në end ɓend gër ngwën ro kën liyaxënënd? 21 Inecëŋ kën w̃axënënd enun pel: ax gi ex na momeɗ, ax gi ex na motëƴi, ax gi ex na monëk…? 22 Ɓeŋo ɗek ado ga ŝëɓak doro, aƴep kë ƴep ecan; ɓapela do gë osëƴali or ɓela fo ex. 23 Ɗal ex mëne ɓeŋo nangëde orenik fo ex ga kë rend mopëɓ ex ɓapela ɓand cale ɓaŋ, mo manaya ex do mo toroli ex eman eŋ. Ɓeŋo ɓend këŋo nënganënd eman fo ex, ofëcak ax gi ex na.

3

1 Awa angëmëne axani xani kën gër ecës gë Kërisët, calayindën ɓend ƴaŋ gër orën ɓeŋ, ɓend gër ed ỹëpa ko Kërisët gand liw̃ ir Kaxanu ɓeŋ. 2 Ɓalindëleŋun ɓend er hik ƴaŋ gër orën ɓeŋ, këreŋun ɓalënd na ɓend gër ebar ro ɓeŋ. 3 Wën anëka ŝës kën do aniyan andewën aŋ anëka ŝon ko Kaxanu gër Kërisët. 4 Enimin, Kërisët ex aniyan andewën aŋ do and ko ŝanayaw aŋ, wën ɓëte aŝanaya kën ŝanaya gë mëŋ gër enjaran endexëm.

End ola oxarëk paɓ gë oxaŝax eŋ

5 Awa ɗaw̃in er w̃ërëk gër ebar ro in: asëk alakirand fo in, oɓuyaraxik ol, eŋan ed ɓecëfënaxik el, oñandi oñëŋënax ok, do gë aŋana and koɗi and ex andamat gë ekëla ed olaŝ aŋ. 6 Në end ɓamena ɓaŋo këɓi xitixën Kaxanu ɓela ɓër këŋo w̃ëŝenënd ɓën. 7 Ata wën gër ɓamena ɓaŋo yëlaya ban ɗe akarëk aŋ, and ban liyand mondako aŋ. 8 Ɓarikan gërëgako, ɗapin caw ɗek ɓeŋo: oxoỹ ol, owër ol, emer el, odena ok. Ado ɓecëfënaxik ɓeŋ kërex canënënd na gër etëỹ edewën. 9 Ax gi na monëgwëŝandër. Wën anëka ŝuɗëta kën ola oxarëk ol do gë ɓeɓër w̃ër baŋun akarëk ɓën. 10 Anëka ŝuɗa kën ola oxaŝax ol, anëka hi kën ɓela ɓëxaŝax, en cotaxën eñaw̃ end Kaxanu eŋ, mëŋ ar nëcëtëgu këŋun gër aniyan an. 11 Epitëndër ax bo ex na: Aŝëwif ax gi ex, Agërek ax gi ex na; axacëxac gi ex na, axacërëx ax gi ex na; Aɓapuỹ gi ex na, Asit ax gi ex na; xaɗëp ax gi ex na, ar gi ex na ax gi ex na. Ɓarikan anëka hi kën wën ɗek araɓat: Kërisët ex ɗek do gër wën ɗek.

12 Awa gayikako Kaxanu sana këŋun en gi ɓëw̃ënëk do ɓër h̃an këɓi, canayayindëlex gër ola orewën: axaỹënan in, gë oyekax ol, gë eɓanan el, gë onënga ol, gë eɓuŋa el. 13 Ɓuŋarindën andewën rewën aŋ do teɓandërindën. Angëmëne ala eŋo menan aŝandaw̃, teɓanëleŋo ang këŋun seɓanënd Axwën Yesu ak wën ɓëte. 14 Er ỹapëk en ɓalëkënalind nëmëc in ex, eŋun ɓalërënd. Eɓalër el këŋun ɓar en gixën enimin ɓëw̃ënëk. 15 Oɓetak or Kërisët or w̃aceli këŋun Kaxanu en gixën eman emat ol, këñël ex gër ow̃ëkw orewën. Cëkwayindëno din Kaxanu! 16 Eyeƴan ed Kërisët el, gë oxëɓën orexëm ol ɗek, ñëmëlex gër ow̃ëkw orewën. Tëƴalirindën do pelërindën gë ɗek orenik ol, gë oyekax ol paɓ, gë Ocalemonëw̃ ok, ojëkan od cale ok, gë od këno yasaxënënde Kaxanu ok, od këŋun yëlënd Angoc Amënëk ok. Yasindëno gë emëkw el ɗek në end oyekax or rin këŋun. 17 Er kën rind yo, hik eyeƴan, hik andiyen, diyindën në end ow̃ac or Axwën Yesu. Cëkwayindëno Faba Kaxanu paɓ gë mëŋ.

End ekun eŋ

18 Wën ɓësoxari ɓën, ɓaxëtindën end ɓëcën ɓëndewën eŋ, ang ỹapëk eni dind ɓër ɓar këni gë Axwën ak ɓën. 19 Wëj asoŝan an, ŋanëlo alindax do këreƴëŋo masinënd na owër.

20 Wën oɓaŝ ol, ɓaxëtindën gër ɓeỹ ɗek end ɓëxarëk ɓërewën eŋ gayik eŋo këŋo nënganënd Axwën an. 21 Wën opaba ok, kërenëɓi cëndënënd na oɓaŝ orewën ol këdi këɓi ŝena.

End okaɗëp do gë ɓëxwën eŋ

22 Wën okaɗëp ok, diyindën ɗek er kënun felënd ɓër xwënëk ɓeman ɓendewën in. Ɓaxëtindën xarak ax gi ex na nand kënun watënd fo nangëde ɓela nangëde kënëɓi riyeninënd. Ɓaxëtindën gë emëkw epeŝax, yëdayindëno Axwën an. 23 Er kën rind yo, diyindën gë emëkw el ɗek. Axwën an këno rinënd, ax gi ex na ɓela. 24 Ga nang ako mëne Axwën afupa këŋun fupa gë er fenin këŋun in. Diyeninino ang okaɗëp od ar ex enimin Axwën do Kërisët an. 25 Gayikwa ar kë rind ɓetëmbak an, acosa and ɓetëmbak aŋ ko xana: epitëndër ax gi ex na.

4

1 Awa wën ɓëxwën ɓën, dinindënëɓi gwër fo ɓend ŝenene ɓeŋ okaɗëp odewën ok. Nangin mëne wën ɓëte gë Axwën hi kën ƴaŋ gër orën.

End apela ɓapelatar ɓaŋ do gë epelar el

2 Wën ɗek kemënayin gër cale key yo key, perënayin do cëkwayindëno Kaxanu. 3 Karanindënëɓo ɓëte gër Kaxanu, eɓo përëtënaxën ebët ed mi pemaxënënd eyeƴan edexëm el, do mi deƴaraxënënd end ŝonayak gër Kërisët end fëraxën këne eŋ. 4 Calenindëne wëno mëŋ këme ỹana me yeƴanënd end ŝonayak eŋo ang ỹapëk me yeƴanënd ak.

5 Ɗiyayindën gë onden oŋ mërëxand ir ɓër ax gi ex na okëreceŋ. Nand kën ŝot amëd and en di enjekax na, diyin enjekax eŋo. 6 Eyeƴan edewën el giyindëlex din ed gë oyekax, ed lamb këni gë ongal. Nangindën ang ỹapëk eno yakand ala kala ak.

7 Awa end Tiŝik eŋ cëŋ, mëŋ ar ex gër Axwën imaỹe ind pëlot gër yomb an, mëŋ ar mokwëta an, icandaw̃ën ind gër oxaɗëp iŋ, ɗek këŋun felërax endam eŋ. 8 Mama dëŋ law̃ënëli këmo en nangaxën er hi këɓo in, do eŋun kemënaxën gër onden. 9 Gë Onesim, imaỹe ind pëlot gër yomb iŋ, ind mokwëta iŋ, këmëni law̃ënëlind; mëŋ ar ex arewën an, afelëra këŋun felërax ɗek er xucak ro in.

10 Awa Arisëtarëk, andepëra acandaw̃ën aŋ, këŋun ŝëmand. Aŝëma këŋun ŝëmand ɓëte Marëk, imaỹe ind Barënabas iŋ. Endexëm eŋ fel këmun mëne and ko h̃atëli gër ndewën aŋ, mëlayayiɗëno aye✡. 11 Ɓëte Yesu, ar nëngwët këno Yusëtos an, aŝëma këŋun ŝëmand. Gër Ɓëŝëwif, ɓën ɓësas ɓëjo fo ex, ɓër ke rëcarand gër andiyen and enangën ed ɓela owun or Kaxanu el. Ɓën mbaŋ xemën këne wëno. 12 Epafëras arewën an, aŝëma këŋun ŝëmand, xaɗëp ir Yesu Kërisët hi ko. Ata mokemëna xemëna ko ecalen edewën el en gixën ɓëw̃ënëk, eŋun pënixënënd ŝenene ɗek er ỹandi këŋo Kaxanu in do en ɓayixën gër fëña ir sëf kën. 13 Wëno kë reƴand osede or mëne mbaŋ ko sëw̃ënd në endewën na, në end okëreceŋ od gër Lawodise na, do në end od gër Hiyerapolis na. 14 Demas, gë Luk axora ar ke ɓalënd mbaŋ an, aŝëma kënun ŝëmand ɓëte.

15 Cëmayinëɓi ɓëmaỹe ɓënd gër Lawodise ɓëŋ. Cëmayino Niŋëfa do gë ɓër gër Amara and hik gër iciw̃ indexëm ɓën. 16 And kën fën kayëta ijo ro na gër ndewën aŋ, diyiɗën ɗek er kën xor in eni pënaxën ɓëte ɓër gër Amara and gër Lawodise ɓën. Wën ɓëte pëniyiɗën kayëta iram ir kë xaniw gër Lawodise in. 17 Pelino Arëŝip exo mëlaya do exo dind aye andiyen and xwëtënan këŋo Axwën aŋ, mëŋ ko h̃ataxën ŝenene.

18 Ata wëno Pol dëŋ këŋun ŝëmalind do këme ỹëgwënd gë andam dëŋ. Kwitayindën mëne wëno gër epëra hi këme. Awa yëlëleŋun Kaxanu oyekax ol!

✡ 4:10 4.10 Ɓandixa 15.35-38

1 Ɓëtesalonik

1

2

3

4

5

Kayëta iỹanar ir Ɓëtesalonik in

Lilaya in

Akayëta aŋo, Pol ỹëgwën baɓi Okëreceŋ od gër Amara and Tesalonik ok. Amara aŋo, Pol ỹana bax. Eɓi tëƴalixën ekemëna ed gër ekwëta xali gër ecës el ỹëgwënaxën baɓi. Enimin, ɓela ɓëjo awëlandëra wëlandëra baɓi end okëreceŋ od bax ŝësënd xarak Yesu Kërisët axo ɓakaw ex na pere ok. Ata Pol sëƴali këɓi mëne yatir ko ɓakaw Yesu Kërisët, ɓëŝësëk ɓër w̃ak endexëm ɓën axanira këni xanira gër ecës eno kaca Axwën an, andamat gë ɓërëw̃ak ɓër kë ɓayi ɓëɓëngw ɓën. Er ex gër akayëta in:

End ekwëta ed Ɓëtesalonik do gë andiyen and Pol eŋ: 1.4–3.13.

End oŝën or Yesu Kërisët eŋ: 4.1–5.22.

Ofelar ol: 5.23-28.

1

Ecëmar el

1 Wëno Pol, gë Silas, do gë Timote këŋun ỹëgwënëlind. Aŝëma këmun ŝëmand wën ɓër gër Amara and Yesu Kërisët and Ɓëtesalonik ɓën. Wën ɓër xwën kënun Faba Kaxanu do gë Axwën Kërisët ɓën, cotiyin oyekax ol do gë oɓetak ol.

Ekwëta ed okëreceŋ od gër Tesalonik el

2 Endewën cëŋ, ɓiyi din këmo ŝëkwand Kaxanu do këmun xaranënd laŋ wën ɗek gër cale indeɓi. 3 Enimin, and këmo ŝalend Faba Kaxanu aŋ axwita këmun xwitand në end ɗek ɓeɓër kën rind ga xwëta këno Axwën Yesu Kërisët, në end ga h̃an këno do xemëna kën gër eyar ed akey andexëm. 4 Ɓëmaỹe, anang nang këmi mëne Kaxanu ah̃an h̃an këŋun do mëŋ sana këŋun. 5 Atëfëtan and ɗal and w̃ëlanëli këmun aŋ, aw̃a w̃a kën ga rëca këŋun Angoc Amënëk aŋ gë panga indexëm iŋ, ax gi ex na gë eyeƴan el fo. Do wën awat wat kënëɓo ɓiyi ang bami liyand gër ndewën ak xali nang kën mëne oyekax orewën ex. 6 Do wën dëŋ asëfëteli sëfëteli kënëɓo ɓiyi do gë Axwën an ga w̃a kën eyeƴan ed Kaxanu el, gë onënga or këŋun yëlënd Angoc Amënëk ol ado ga ban sorond amëd aŋo. 7 Mondako hixën kën ɓër motëfëteli gër ogës od ɗek ɓërëw̃ak end Yesu gër ebar ed Masedëwan do gër ed Akayi. 8 Gayikwa eyeƴan ed Axwën el na gër ndewën wëlik pere ɗek ebar ed Masedëwan el, ado ax gi ex na gër Masedëwan fo, ɓarikan xali gër ed Akayi wëlik. Ekwëta ed xwëta këno Kaxanu el, gër ed ex yo nangëra këni, xali ɓiyi ỹoweỹ ami ɓaŝ na. 9 Ɓela ɓën ɗek kë reƴand mëne ang ỹapëk eno ɗëkayand aliyer ak lëkaya banëɓo ɓiyi. Areƴa këni reƴand ɓëte mëne aseɓ seɓ kën olaŝ oŋ eno calexënënd Kaxanu do eno diyeninaxën ang okaɗëp fo, Kaxanu mëŋ ar kë yëlënd aniyan do hi ko ɗal an. 10 Wën aŝëni këno ŝënind Yesu, Asëñiw̃ arexëm ar xanin këŋo gër ecës an. Mëŋ kë xaniw gër orën eɓo dacët gër kiti ind kë ƴowënd.

2

End andiyen and Pol aŋ gër Tesalonik eŋ

1 Enimin ɓëmaỹe, wën dëŋ aye nang kën ekwëtaya ed xwëtaya banëɓo and ƴeli bami el, ax gi ex na gë ofëcak këm gër ndewën. 2 Ang nang kën ak, asoro soro këmi gayik arixëra rixëra kënëɓo gër angol and Filip. Ɓarikan, në end ga xwëta këmo Kaxanu xemënaxën bami mun nangënaxën Atëfëtan andexëm aŋ, ado ga bani h̃ëpënd ɓërëmar na gër ndewën. 3 Do and bamun felënd en kemëna gër ekwëta ed Kaxanu aŋ, er bami rend in ax gi bana enambeli, ax gi bana oɓuyaraxik, ɓëte ax gi bana osit. 4 Ɓarikan gayikako Kaxanu ri baɓo atëƴ xali wat ko mëne aỹap ỹapëk eɓo kwëtënan Atëfëtan aŋ, ɓiyi ayeƴan këmi yeƴanënd ang këŋo nëngan Kaxanu, mëŋ ar watënd er gër ow̃ëkw ak, ami yeƴanënd na ang këɓi nëngan ɓela ak.

5 Enimin, aye nang kën mëne elod amo pel ex na ala ɓend këŋo nëngan fo. Ɓëte Kaxanu ex sede iram in mëne elod amo pel ex na ala end këŋo nëngan eɓo yëlaxën koɗi. 6 Ɓiyi ami caland na enëɓo cëkwënd ɓela: ax gi ex na wën, ax gi ex na ɓela ɓëŝëxe. 7 Gayikako oparëxanda od Kërisët hi këmi, axor xor domi mun nëỹali enëɓo yëlërand. Ɓarikan aɓana ɓana këmi mërëxand irewën. Er baɓo ɓalënd endewën eŋ ang këŋo ɓalënd asoxari oɓaŝ orexëm or këɓi lëɓand fo. 8 Ex canayaxën ang këɓo ɓalënd endewën ak, aỹandi ỹandi doɓo mun yël aniyan andeɓi aŋo dëŋ gayik mbaŋ w̃ërër këne, ax gi ex na mun nangën Atëfëtan and Kaxanu aŋ fo. 9 Ɓëmaỹe, yëla këme axwita kën xwitand andiyen andeɓi aŋ, do gë toro indeɓi iŋ: ga bami riyenind ciŝ wec, ga ỹandi baɓo gaɓatak kërexo cëndën na fën gër ndewën eɗëɓa edeɓi el. Mondako nangënaxën këmun Atëfëtan and Kaxanu aŋ. 10 Wën do gë Kaxanu ex otede odeɓi ok mëne ɓiyi ang bami liyand ak aw̃ën w̃ënëk, ŝenene ex do gë end kënëɓo nëp këm ex gër ogës od wën ɓërëw̃ak. 11 Ɓëte anang nang kën mëne ɓiyi er w̃ëlaya bamun ala kala ang këɓi w̃ëlayand sëm in oɓaŝ orexëm ak. 12 Afel bamun felënd en kapinand do en kemënand. Axara bamun xarand ɓëte en ɗiyand ŝenene, ang këŋo ỹapanënd Kaxanu ak, mëŋ ar këŋun w̃acelind owun orexëm do gë enjaran endexëm an.

13 Awa mëŋ ex, ɓiyi laŋ këmo ŝëkwand Kaxanu ga w̃a kën eyeƴan edexëm ed sëfëtan këmun el. Enimin eyeƴan ed Kaxanu dëŋ ex, mëŋ këŋun nëngwëtaxënënd wën ɓërëw̃ak ɓën, ax gi ex na eyeƴan ed ala. 14 Ɗal ex ɓëmaỹe, end hi këɓi ɓër w̃ak end Yesu Kërisët gër Ɓamara ɓand Kaxanu ɓand ex gër ebar ed Yude eŋ, eŋo fo hi këŋun wën ɓëte. Mëŋ kën soroxënënd gër otaxan od ɓër hi kën ebar eɓat ɓën, ang soro këni ɓën ɓëte gër otaxan od Ɓëyude ak. 15 Ɓën law̃ëra këɓi ɓëlaw̃ënel ɓën, ɓën fo ɓëte law̃ këŋo Axwën Yesu, do ɓën fo rixëra këɓo. Er hi këni ɓërangoỹëra and gë ɓela ɗek do endeɓën eŋ Kaxanu aŋo nënganënd na. 16 Ɓën këɓo ŝëɓanënd mi pemëra Atëfëtan and Kaxanu aŋ gër ɓër ax gi ex na Ɓëŝëwif këdi këni fex, ata mondako këni ɓaŝënd ɓamena ɓandeɓën ɓaŋ. Ɓarikan ah̃atën h̃atën këɓi oxoỹ or Kaxanu ol.

End oñandi od Pol eŋ

17 Endeɓi eŋ cëŋ ɓëmaỹe, ɓeman ɓeŋ fo h̃awëta këŋun imëd, ax gi ex na ow̃ëkw oŋ. Ɗek nëkan këɓo ene watëre gayik mbaŋ ỹandi këɓo ene kofëtare, axacëra xacëra këɓo gë oxor ol. 18 Ɓiyi ɓakëlëbëd ɓandanjëm xacëra këɓo mun nëngali ado ɗek ɗek in wëno Pol, ɓarikan Sindan weɗili këɓo. 19 Awa enimin, në end noɓën këmi yaraxënënd mëne Kaxanu aŝos këɓo ŝos? Në end noɓën këɓo nëngandëraxënëɗ yatir ko ɓakaw Yesu, Axwën areɓi an? Ax gi ex na nde në endewën? 20 Iyo wën ex enjaran endeɓi eŋ, wën ex onënga oreɓi ol.

3

1 Ɓëte ga sëkwëra këmi oŝëni ol, xetan këɓo mi ɓayi mondako dëŋ na gër Angol and Aten. 2 Ata law̃ënëli këmo imaỹe indeɓi iŋ Timote, ar xel këmi andiyen and Kaxanu, epemëra ed Atëfëtan and Kërisët an. Eŋun dëcara do eŋun kemën gër ekwëta ƴeli ko 3 mëŋ ɓayik gaɓatak aŋo cena na në end toro ind këne soronde gërëgako iŋo. Enimin, wën dëŋ anang nang kën mëne toro iŋo, afo eɓo gi. 4 And hi bami fën gër ndewën aŋ, afel bamun felënd gana-gana fo mëne mbaŋ këne soroye. Do ax gi ex na nde mondako dëŋ hik ang nang kën ak? 5 Mëŋ ex, ga ɓayitëraxën ke endewën eŋ law̃ënaxënëli bamo Timote exo nangëgu ba ga xwëta këno Kërisët ɓayi kën gayik ayëda këme yëdand ba anëka yifa këŋun ŝaɓucara in do andiyen andeɓi aŋ ɗek ex gi and gë ofëcak këm.

6 Ɓarikan eceɗe h̃atëgu ko Timote ga hiw ko gër ndewën. Ɓenjekax fo felati këɓo endewën eŋ, mëne ga xwëta këno Kërisët do ga këŋun ɓalërënd ɓayi kën. Xali doro, ɓenjekax fo kën xwitand endeɓi eŋ. Anangënati nangënati këɓo mëne mbaŋ xofi këŋun ang xofi këɓo ɓiyi ɓëte wën ak. 7 Ɓëmaỹe, ado ga ŝëmura këɓo do këmi sorond, mondako dëŋ xemëna këmi gër ekwëta gayik awël wël këmi ang xemëna kën wën ak. 8 Gërëgako, aliya këmi liyand, gayikako wën axemëna xemëna kën gër etëf ed Axwën. 9 Awa ɓiyi axor këmi xor mo cëkwa Kaxanu ang ỹapëk ak end ɗek ɓenjekax ɓend rin këŋun eŋ do gë onënga or yël kënëɓo gër lëngw irexëm ol. 10 Ciŝ wec këmo xarand Kaxanu eɓo yël fëña ir mi ƴelixënëli, ene kofëtare do mun ŋatan ɗek ɓend ỹapëk en nang ɓeŋ en kemaxën nëmëc gër ekwëta ed xwëta këno Kërisët.

11 Awa Kaxanu, mëŋ ar ex Faba ireɓi an dëŋ do gë Yesu Axwën areɓi an, ŋacanëlenëɓo fëña ir këɓo w̃ëlali xali gër ndewën in. 12 Axwën an, dëcaleŋun eŋun ɓalërënd nëmëc andewën rewën aŋ do eŋun ɓalënd end ɓela ɗek ang këɓo ɓalënd ɓiyi ɓëte endewën ak. 13 Kemënëlexo ekwëta ed ex gër ow̃ëkw orewën el, do ola orewën ol ex gi ow̃ënëk, or ŝenene gër lëngw ir Kaxanu, Faba ireɓi, xali yatir këni ɓakaw Yesu, Axwën areɓi an do gë ɗek ɓëw̃ënëk ɓërexëm ɓën. Amen.

4

End ow̃ënëk eŋ

1 Ɓëmaỹe, end këme xor me de me ŋataxën eŋ ex mun kara gër ow̃ac or Axwën Yesu, en kemëna en ɗiyand ang sëƴali këmun ak, eŋo nënganaxënënd Kaxanu endewën eŋ. Ata wën mondako dëŋ kën liyand, awa kemënayin en ɓayi gër eŋo! 2 Enimin, ɓiyi anangën nangën këmun ang re ko Axwën Yesu ỹapëk en ɗiyand ak. 3 Oñandi od Kaxanu ok ex en yëlaya gër ow̃ënëk, mëŋ ex kwëỹëtayin asëk alakirand fo in. 4 Ang hi kën ak, ala kala nangëlexo emëlaya ed asoxari gër ow̃ënëk do gër epëɓër el. 5 Këren tëfënd na oñandi otëmbak od eman ok, ang këni rind ɓela ɓër ɓenëng ɓecëxe ɓër ɓayik aŋo nang ex na Kaxanu ɓën. 6 Awël nde, gër ɓeŋo ala këreŋo ƴamba na imaỹe indexëm iŋ, ala këreŋo menan na. Axwën an cëŋ, anëp ko nëpënd ɗe në end ɗek ɓetëmbak ɓendako rako ɓeŋ ang fel këmun do xënënan këmun ak. 7 Gayikwa Kaxanu w̃ac këɓo gër ow̃ënëk, ax gi ex na ene ɗiyande gër oɓuyaraxik. 8 Awa ar kë h̃ëp ɓapela baŋo an, ax gi ex na end ala h̃ëp ko. End Kaxanu wa h̃ëp ko xarak mëŋ këŋun yëlënd Angoc Amënëk aŋ.

9 End eŋun ɓalërënd gër aminëmëra eŋ cëŋ, ax gi ex na end kën ŝala enun ñëgwënëli. Osëƴali or Kaxanu ol mëŋ dëŋ këŋun w̃asinënd mëne aỹap ỹapëk eŋun ɓalërënd andewën rewën aŋ. 10 Mondako kënëɓi rinënd ɗek ɓëmaỹe ɓëŋ, ebar ed Masedëwan el ɗek. Awa ɓëmaỹe, axara xara këmun kemënayin en dind nëmëc mondako dëŋ! 11 Kemënayin mbaŋ en ɗiyand gër aketëxeta, ala kala ɓalëkënalindëlexo ɓendexëm ɓeŋ, do diyenindën gë andewën dëŋ en cotëraxën ang bamun felënd ak. 12 Angëmëne mondako kën liyand, ata kënun fëɓ ɓër ax gi ex na okëreceŋ ɓën, do an gi na ɓër mondëcara fo.

End ɓërëw̃ak ɓëŝësëk eŋ

13 Ɓëmaỹe, end ɓërëw̃ak do këɓi raŝënd gër ecës eŋ, aɓo ñandi ex na en ɓayi nangërëxe këdi kën ŝaminara ang ɓëŝëxen ak, ang ɓër gë er këni yarënd këm ak. 14 Enimin, gayikako aw̃a w̃a këne mëne Yesu aŝës dëŋ ŝës baxo do axani xani ko gër ecës, awa mane mëne Kaxanu axanin këɓi xanin ɓëte ɓërëw̃ak ɓën, ado eɓi daŝënd gër ecës, eni gixën gë Yesu. 15 Awa ɓaxëtin er këmun felënd in, eyeƴan ed Axwën Yesu ex ɗe: ɓërëw̃ak ɓër këɓi raŝënd gër ecës ɓën kë h̃atët gër apedëraya, gë ɓiyi ɓër këne ɓayiye ɓëɓëngw xali yatir ko ɓakaw Kërisët ɓën, ado gë tëkër ak anëɓe cand ex na. 16 Gayikwa, Axwën Yesu dëŋ këɓo nangën mëne yatijo ex akey andexëm aŋ. Awa awël këne wële ɓëte oniw̃ or alëngw ar omeleka an do gë ofarix or kereloŋ ir Kaxanu ol. Ata Axwën an exo cëlaw elod gër orën do eni kanira pere ɓërëw̃ak end Kërisët ɓër këɓi raŝënd gër ecës ɓën. 17 Ata ɓiyi ɓër këne ɓayiye ɓëɓëngw ɓën, ene cëge andamat gë ɓën gër ɓaŋar, gër ekaca ed Axwën gër anguxar and gër ed ex ekoc. Do mondako këne ɓare din ir din gë Axwën an. 18 Awa kemëndërindën andewën rewën aŋ gë eyeƴan elo.

5

End omakaw ond Axwën eŋ

1 Ɓëmaỹe, end akey do gë apëxëd and ko ɓakaw Axwën eŋ, ax gi ex na er kën ŝala enun ñëgwënëli. 2 Enimin, wën dëŋ anang nang kën mëne yatir ko ɓakaw Axwën Yesu, ang arek ar kë sisand gëmëɗ fo ko ƴow. 3 And këni ỹana eni dend ɓela: «Dodo anëka ŝot këne angwëlëra aŋ do anëka yirëk ow̃er oŋ!» ata amëd aŋo dëŋ këɓi fënga kata iŋ bërëxaɗët, ang këŋo fëngand aƴambën asoxari ar orëw̃ fo do xali gaɓatak aŋo pece na.

4 Ɓari wën ɓëmaỹe, an bo ex na ɗe ɓër ecamëɗan eŋun nambitaxën ang arek fo akey aŋo. 5 Wën ɗek anëka hi kën ɓër angoɓen, anëka hi kën ɓër goyat. Ane bo exe na ɗe ɓër xwën këɓi gëmëɗ in, ane bo exe ex na ɓër ecamëɗan. 6 Awa mëŋ ex perënane, gine ɓër gë anjus, do këreɓo daŝënd na, ang këɓi raŝënd ɓëŝëxen ak.

7 Ɓër këɓi raŝënd ɓën, gëmëɗ këɓi raŝënd do ɓër këɓi ỹawënd ngoƴ ɓën, gëmëɗ këɓi ỹawënd. 8 Ɓarikan ɓiyi ɓër angoɓen ɓën, gine wa ɓër gë anjus: gil ex tan angwak andeɓi aŋ ekwëta ed xwëta kënëŋone Axwën Yesu el, do gë eɓalër ed këɓo ɓalërënd el. Gil ex ɓëte apexa and këne yarënde paɓ gë Yesu Kërisët aŋ, ekamote edeɓi el. 9 Gayikwa Kaxanu fenan këɓo apexa aŋ paɓ gë Yesu Kërisët, Axwën areɓi an, aɓo penan ex na oxoỹ. 10 Yesu Kërisët ga ŝës ko wa në endeɓi na ene ɗiyaxënënde andamat gë mëŋ: ŝës këne nde, ba ɓayi këne ɓëɓëngw nde. 11 Awa mondako kën ỹana en kemëndërënd andewën rewën aŋ. Do ɓëte ala kala dëcayindëleŋo aŝandaw̃ exo kem gër ekwëta ed Kërisët ang kën rind laŋ ak.

Ɓapela ɓapelatar ɓaŋ

12 Ɓëmaỹe, axara xara këmun nangin epëɓ ed ɓër fana këɓi Axwën Yesu enun kaɗacënd do enun pelërand endexëm ɓën. 13 Ɓalindëleŋun mbaŋ endeɓën eŋ do ŋaninëɓi aye në end andiyen and këni rind eŋ. Ɓëte wën wëlërindën andewën rewën aŋ.

14 Ɓëmaỹe, ga re këmi: pelërayindënëɓi ɓër kë liyand gë anjus këm ɓën, yifarayindënëɓi ɓër ŝaminak ɓën, dëcayindënëɓi ɓër sitarak ɓën, ɓuŋarindën wën ɗek. 15 Awa wën ɗek, ala kala calayindëlexo eɓi dinënd ɓenjekax ɓoŝandaw̃, do gë ɓela ɓën ɗek. Titinayin, ala këreŋo maŝënënd na aŝandaw̃ eñëŋënax end renan këŋo eŋ.

16 Nëngandërayindëleŋun din,

17 Caleyindën key yo key,

18 Cëkwayindëno Kaxanu gër end ex yo.

Eŋo këŋun w̃ëkand en dind gër aniyan andewën ga ɓar kën ako gë Yesu Kërisët.

19 Këren ɗomin na xoɗux or Angoc Amënëk or hik gër ndewën ol,

20 Këren ƴepënënd na ɓend kë xaniwënd gër Kaxanu ɓeŋ.

21 Yixëtindën ɗek er kënun fel yo, kwëtayayindën er yek in.

22 Kwëỹëtayindën eñëŋënax end ex yo.

23 Awa Kaxanu, mëŋ ar xwënëk oɓetak an, pitëlexo mëŋ dëŋ ola orewën ol ɗek en gixën ɓërexëm fo. Kwëtayalexo gër or ŝenene angoc aŋ, gë enjëw̃ eŋ, do gë eman eŋ, gë end këni nëp këm, xali yatir ko ɓakaw Yesu Kërisët, Axwën areɓi an! 24 Ar w̃ac këŋun an, ar mokwëta hi ko: mëŋ kë h̃ata eŋo. 25 Ɓëmaỹe, calenindënëɓo ɓiyi ɓëte.

26 Cëmayinëɓi ɗek ɓëmaỹe ɓëŋ do megariɗën gë ɓën ang ɓër ŝanëk acël amat fo. 27 Axara xara këmun gë ow̃ac or Axwën ol, pëniɗën kayëta ijo ro eni wëlaxën ɗek ɓëmaỹe ɓëŋ. 28 Yesu Kërisët, Axwën areɓi an, yëlëleŋun wën ɗek oyekax ol!

2 Ɓëtesalonik

1

2

3

Kayëta ixinëm ir Ɓëtesalonik in

Lilaya in

Akayëta aŋo ro Pol ỹëgwën baɓi ɓëte okëreceŋ od gër Amara and Tesalonik ok. Eɓi pënixën ŝenene end omakaw ond Yesu Kërisët eŋ. Okëreceŋ odëmar na gër Tesalonik, abani riyenind na gayik gogo ko ɓakaw Yesu Kërisët. Eɓi wërëŝëtaxën, Pol ỹëgwën këɓi mëne ɗamana exo ɓakaxënëgu Yesu Kërisët, ɓeŋo kë xuca pere gër ngwën: eƴepan ed ekwëta ed Kaxanu el; gë cale ind enëgwëŝ in; gë eñëmbër ed ɓetëmbak el; gë ecanayaw ed Arangoỹëra and Kërisët el. Do gayikako ɓeŋo ax gi bana pere, okëreceŋ ok aỹap ỹap bax eni ɓayi ga këni riyenind këdi këno sëkwëran ala aŝëxe eɗëɓa edeɓën el.

Er ex gër akayëta in:

End ekemëna ed gër andiyen and Kaxanu eŋ: 1.1-12.

End eƴepan ed Atëfëtan and Yesu Kërisët eŋ: 2.1-12.

End ekwëtaya ed Atëfëtan do gë cale eŋ: 2.13–3.5.

End ɓërëw̃ak ɓëxwëlaraxik eŋ: 3.6-15.

Ofelar ol: 3.16-18.

1

Ecëmar el

1 Wëno Pol, gë Silas, do gë Timote këŋun ỹëgwënëlind. Aŝëma këmun ŝëmand wën ɓër gër Amara and Ɓëtesalonik ɓën, amara and xwën këni Kaxanu Faba ireɓi do gë Axwën Yesu Kërisët aŋ. 2 Awa Kaxanu, Faba ireɓi do gë Axwën Yesu Kërisët, yëlëlenun oyekax ol do gë oɓetak ol.

End yatir kiti eŋ

3 Ɓëmaỹe, cëkwayindëlemo din Kaxanu endewën eŋ. Mondako ỹapëk gayikako ekwëta ed xwëta këno wën el do gë eɓalër ed këŋun ɓalërënd el anëka dëŋ kë rafënd. 4 Ɓiyi cëŋ gë onënga fo këmi reƴarand endewën eŋ gër ɓamara ɓand Kaxanu gayik wën and mokemëna xemëna kën gër ekwëta. Ɓëte aɓuŋa ɓuŋa kën ado ga rixëra kënun, do soro kën mbaŋ. 5 Toro ind kën sorond iŋo këɓo w̃asinënd mëne Kaxanu ŝenene ko xitind, do mëne wën ɓër ỹap këɓi en gi gër owun or Kaxanu hi kën. Ata në end owun olo kën soroxënënd. 6 Enimin Kaxanu end ŝenene ko ri, aw̃aŝën këɓi w̃aŝën toro iŋ ɓër këŋun sorënënd gërëgako ɓën. 7 Ɓëte ŝenene fo ko ri ga racët racët këŋun gër toro ene teyëtaxëne wën gë ɓiyi yatir këni ŝanayaw elod gër orën gë panga iŋ, Axwën Yesu do gë omeleka odexëm ok. 8 Er këni ŝanayaw gë angoɗux atëm enëɓi nëpaxën ɓër aŋo nang ex Kaxanu ɓën, do gë ɓër h̃ëpëk eni ma end Atëfëtan and Yesu, Axwën areɓi ɓën. 9 Ata kiti ind ỹap këɓi iŋ dëŋ këɓi h̃atënëgu: laŋ këɓi ỹana eɓi bëlandërand, do eno nacëta din ir din Axwën an, mëŋ ar gë panga ind gë enjaran an. 10 Eŋo kë hi yatir ko ɓakaw. Ata aŝëkw këno ỹana eno cëkwënd ɓëw̃ënëk ɓërexëm ɓën, ɗek ɓër w̃ak endexëm ɓën ayas këno ỹana eŋo yasënd. Ahixeli kën hixeliɗ ga w̃a kën ako end Kërisët eŋ and wël kën osede oreɓi aŋ.

11 Mëŋ ex, ɓiyi din këmun ŝalenënd. Axara këmo xarand Kaxanu, mëŋ ar xwën këɓo an, eŋun dëca eni gi ɓela ɓër ỹap këɓi aniyan and w̃aceli këŋun aŋ. Axara këmo xarand ɓëte eŋun dëca gë panga indexëm iŋ en koraxënënd en di oyekax or ex yo, do andiyen and gë ekwëta and ex yo. 12 Ata ɓela ɓën në endewën këni ŝëkwaxën ow̃ac or Yesu, Axwën areɓi ol, do enun pëɓ wën ɓëte në endexëm. Mondako kë hi ɓeŋo ɗek në end oyekax or Kaxanu do gë Axwën Yesu Kërisët.

2

End emëŝ epelatar eŋ

1 Axara xara këmun ɓëmaỹe, end yatir ko ɓakaw Axwën Yesu Kërisët eŋ do ang këne ɓarëre ler gër ndexëm ak këmun xarand, 2 këreŋun yeɓuɗ na aỹand gër onden ondewën. Ado enun pelënd mëne akey and ko ɓakaw Axwën Yesu aŋ anëka h̃atëguk ba enun pelënd mëne Kaxanu rek, eŋo këreŋun tesënëɗ na. Ɓëte ado enun mëlanëli kayëta do eni dend mëne ɓiyi ỹëgwënëli këŋun, eŋo këreŋun tesënëɗ na. 3 Ala këreŋun yifaɗ na gë tëkërak. Gayikwa afo ex gi pere ɓeki ɓeŋo: eñanar eŋ, ɓela ɓën eno mëŝendëra xali Kaxanu; ekinëm eŋ, exo canayaw Aỹëŋënax an, ar faɓ këŋo enemi an. 4 Aw̃añëreli ar Kaxanu an exo do aƴepën ko ƴepënënd ɗek er këni xëland ɓela in. Mëŋ ex ar kë yëxw exo ñëpa gër lëngwe gër Aciw̃ and Kaxanu do exo dend Kaxanu hi ko an. 5 Kwitayin mëne afël bamun felënd eŋo and ƴeli bame gër ndewën aŋ. 6 Wën aye nang kën er weɗi këŋo gërëgako in, ɓarikan aŝanaya ko ŝanaya and kë h̃at akey andexëm aŋ. 7 Awa anëka ỹanak kë ŝanayand eñëŋënax end ŝonaya bax eŋ. Ɓarikan afo exo dëxëta pere ar këŋo weɗind gërëgako an, ex canayaxën kerët. 8 Amëd aŋo fo ko ŝanayaw Aỹëŋënax an, do Axwën Yesu eŋo ɗaw̃ gë onjën ond kë ŝanënd gër etëỹ edexëm oŋ, yatir ko ɓakaw. 9 Er ko ŝanayaw Aỹëŋënax ajo gë panga ind Sindan iŋ ɗek, exo dind ɓecarax, ɓananganëme, do gë ɓërëcaxik ɓend ex yo eɓi yifaxënënd ɓela ɓën. 10 Gë ɗek ɓanjifa ɓand osëmbak ɓaŋ këɓi ỹana eɓi naŋëtënd ɓër nambërak ɓën gayik ani kwëtaya ex na gër ow̃ëkw aŋana and ɗal and fexën doɓi aŋ. 11 Mëŋ ex, Kaxanu këɓi law̃ëneliw panga ind kë nambelind iŋ eni kwëtaxënënd enëgwëŝ eŋ. 12 Ata në eŋo këɓi nëpaxën Kaxanu ɗek ɓër h̃ëpëk eni kwëta ɗal ɓën, do ɓër këɓi nënganënd edi ed ɓetëmbak ɓën.

End apexa eŋ

13 Ɓiyi cëŋ, end wën ɓëmaỹe ɓënd h̃an këŋun Axwën ɓëŋo, aỹap ỹapëk mo cëkwand din Kaxanu. Gayikwa Kaxanu sana këŋun en gi ɓëỹanar gër apexa, gër ow̃ënëk or ko yëlënd Angoc Amënëk ol, do gër ekwëta ed ɗal. 14 En gixën mondako w̃ac këŋun gë Atëfëtan and nangën këmun aŋ, en cotaxën ɓëte enjaran end Yesu Kërisët, Axwën areɓi eŋ. 15 Awa ɓëmaỹe, ɗëkayayin aye do tëfindën laŋ ɓend sëƴali këmun hik gë etëỹ el, hik gë kayita ir ỹëgwënëli këmun in.

16 Yesu Kërisët, Axwën Areɓi an dëŋ, do gë Kaxanu Faba ireɓi, mëŋ ar h̃an këɓo an, mëŋ ar yël këɓo në end oyekax orexëm ene cot ex eyar ejekax do gë ekapina ed din ir din an, yëlëlenun, 17 ojaw̃ ok en kemaxën gër ow̃ëkw gër edi ed enjekax end ex yo do en yeƴanaxënënd enjekax end ex yo!

3

End cale eŋ

1 Ɓëmaỹe, end këme xor me de me ŋataxën eŋ ex, calenindënëɓo ɓiyi ex wëlixën nëmëc eyeƴan ed Axwën ed këmi femërand el, do eni cëkwaxënënd ɓela ɓën ang gër ndewën ak. 2 Karayindëno ɓëte Kaxanu eɓo dacët gër otaxan od ɓela ɓëxeỹax do ɓëỹëŋënax, gayikwa ax gi ex na ɗek fo ŝot këni ekwëta el.

3 Axwën an cëŋ mokwëta hi ko. Axemën këŋun xemën do axaxa këŋun xaxa eŋun ɓeŝaxën Aỹëŋënax an. 4 Ga ɓar këmi gë Axwën an fënixën këɓo mëne wën në edi en, do ari kën ri ɓëte er këmun felënd in. 5 Axwën an wërëŝëtëlexo ow̃ëkw orewën oŋ gand aŋana and Kaxanu do gër eɓuŋa ed ko yëlënd.

End andiyen eŋ

6 Ga re këmi ɓëmaỹe, gër ow̃ac or Axwën Yesu Kërisët, nacëtayino imaỹe indewën ikwëlaraxik iŋ xarak ax gi ex na ang sëƴali këmun ɓiyi ak. 7 Wën dëŋ anang nang kën ang ỹapëk enëɓo tëfëtelind ak gayik ami kwënda bana oxwëlar and hi bami gër ndewën aŋ. 8 Ciŝ wec bami riyenind këdi ko soro ala eɗëɓa edeɓi el xarak ami tëw̃ ex na gë andeɓi dëŋ mi ƴambëraxën. 9 Ɓiyi dëŋ ỹandi baɓo mi ɗiyand mondako enëɓo tëfëtelixënënd xarak enimin aỹap ỹapëk enëɓo ɗëɓand. 10 Enimin, and hi bami gër ndewën aŋ, afel bamun felënd: «Angëmëne ala eŋo keƴ andiyen aŋ, awa kërexo ƴambërand na.»

11 Xarak anangati nangati këmi mëne na gër ndewën ɓërëmar ɓëxwëlaraxik exëni, ỹoweỹ ani dind na ang ax gi ex na eɗilaya ed gër ɓend aɓi paɓ ex na el. 12 Ata ɓëjo këmëni rend ɗe, gër ow̃ac or Axwën Yesu Kërisët, xara këmëni: diyenindëlexëni ang ỹapëk ak eni cotaxën eƴamb ed sëw̃ këni gë andeɓën dëŋ el.

13 Wën cëŋ ɓëmaỹe, këren tëkwëra na edi ed ang ỹapëk el. 14 Do angëmëne ala exëna ar h̃ëpëk er ỹëgw këmi gër kayëta ijo ro an, tisino aye, do këreno ɓaraɗ na eŋo cëfënanaxën. 15 Pelërayino ang imaỹe indewën fo, ɓari këreno nacëta na ang arangoỹëra andewën fo.

Ofelar ol

16 Axwën an, mëŋ ar gë oɓetak an, yëlëleŋun mëŋ dëŋ oɓetak ol, nand ex yo, do ang ex yo! Awa Axwën an gilexo gë wën ɗek. 17 Ofelar ol cëŋ, wëno Pol ỹëgwëlik gë ataxan andam aŋ dëŋ. Mondako këme h̃atand ɗek okayëta ɓand këme ỹëgwënd ɓaŋ.

18 Yesu Kërisët, Axwën areɓi an, yëlëleŋun wën ɗek oyekax ol!

1 Timote

1

2

3

4

5

6

Kayëta iỹanar ir Timote

Lilaya in

Akayëta aŋo ro, Pol ỹëgwën baŋo Timote, ar enga emat gë gër andiyen and Kaxanu an. Gër akayëta aŋo osëƴali or Pol ol ex: end ɓësëƴali ɓënëgwëŝ eŋ; gë end ang ỹapëk ecale ak; do gë end ang ỹapëk exo ɗiyand alëngw ar Amara ak.

Er ex gër akayëta in:

End aniyan and gër Amara eŋ: 1.1–3.13.

End ekwëta ed ɗal eŋ do gë end osëƴali or enëgwëŝ eŋ: 3.14–4.5.

End ɓapela ɓand ɓëlëngw ɓër ɓamara eŋ: 4.6–6.21.

1

Ecëmar el

1 Wëno Pol kë ỹëgwëlind kayëta ijo ro. Parëxanda ir Yesu Kërisët hi këme ang re këni Kaxanu, mëŋ ar fexën këɓo an, do gë Kërisët, ar kënëŋo yarënde an. 2 Wëj Timote këmi ỹëgwënëlind, wëj ar hik enim asëñiw̃ën ga ɓar ke ako ekwëta edeɓat. Awa Faba Kaxanu do gë Yesu Kërisët Axwën areɓi an, yëlëleni oyekax ol, axaỹënan in do gë oɓetak ol!

End ɓësëƴali ɓënëgwëŝ eŋ

3 Në ekwitan emi end fel bami ɗamana me ƴexën gër ebar ed Masedëwan eŋ mëne eƴ ɓayi na gër Angol and Efes do eƴëɓi dexërand ɓërëmar eni teɓ osëƴali or ɓenëgwëŝ ol. 4 Pelindëɓi eni teɓ eɓalëkënali ed ɓendacan el, do gë end omac or gër ɓandëw̃ëra ɓand këni reƴarand gë eŋata këm eŋ. Ɓeŋo ecampëre fo kë w̃ëlawënd. Ɓeŋo ala aŋo dëcand na exo kemëna emelëya ed ŝenene ed ɓend Kaxanu, ar gë ekwëta. 5 Er këme ŝaland gë apela aŋo in ex, eɓalër ed gë ow̃ëkw ow̃ënëk el, gë onden onjekax, do gë ekwëta ed ɗal. 6 Ɓërëmar ga langangan këni ɓeŋo, nambëraxën këni gër oyeƴandëran or gë ofëcak këm. 7 Arafëna këni rafënand mëne ɓësëƴali ɓër acariya and Moyis hi këni xarak aɓi pëni ex na er këni sëƴalind in, ɓëte aɓi pëni ex na er këni ɓalëkënalind edeƴara in.

8 Aye nang këne mëne acariya aŋ er ŝenene ex angëmëne eƴ tëfënd ang kë rend ak. 9 Nangëne mëne er kë rend acariya in ɓëŝëxwëpëtaxik ɓën, gë ɓëw̃ëŝik ɓën, gë ɓësëmbak ɓën, gë ɓëw̃endëran ɓën, gë ɓëƴepën ɓër ɓend Kaxanu ɓën, gë ɓëlaw̃ ɓër ɓëxarëk ɓëreɓën ɓën, do gë ɓëlaw̃ ɓër ɓela ɓën këɓi rend. Aɓi dend na ɓër ŝenene ɓën. 10 Ɓëte afaɓ faɓ këɓi ɓër yëlayand gër eñac ɓën, gë ɓër kë rind asoŝan gë asoŝan, er këni rind asoŝan gë asoxari in, gë ɓëfan ɓër okaɗëp ɓën, gë ɓënëgwëŝ ɓën, gë ɓër kë yaŝarënd gër enëgwëŝ ɓën, do gë ɗek ɓër h̃ëpëk osëƴali or ɗal ɓën. 11 Eŋo kë rend Atëfëtan and xwëtënan ke aŋ, and enjaran end Kaxanu, mëŋ ar gë onënga aŋ.

End oyekax or Kaxanu eŋ

12 Wëno gë emëkw edam el ɗek këmo ŝëkwand Yesu Kërisët, Axwën areɓi an, mëŋ ar yël ke ojaw̃ od me dixënënd andiyen andexëm an. Gayik axwëta xwëta ke seɓënanaxën ke andiyen aŋo. 13 Ɗamana exe tanaxën Axwën an gër andiyen andexëm aŋo, wëno aŝir bamo ŝirënd, arixëra bamo rixërand, abamo ɓaxëtën na. Ɓarikan mëŋ lëkaya baxe gë axaỹënan isëm ado ɓayik amo kwëta bana, abame nang na mëne në emenan emo, në end oŋëpëgënan od lëɓ bax gër emëkw edam ok. 14 Ata Axwën areɓi an, mondako xureli këŋo gër ndam oyekax ol, gë ekwëta el, do gë aŋana and gër Yesu Kërisët aŋ. 15 Eyeƴan elo ed mokwëta ex do ed ỹapëk momëxwëta: Yesu Kërisët aƴow ƴow baxo gër ngwën eɓi pexën ɓëw̃endëran ɓën do wëno ex ar xurik me mendëra an. 16 Ɓarikan Kaxanu gë axaỹënan w̃ëlaya ke ex canayaxën gër wëno aw̃endëran asëm ajo ɗek eɓuŋa ed Yesu Kërisët el, ang amatinali and ɓër këŋo xwëta eni cotaxën aniyan and din aŋ.

17 Ar wunëk nand ex yo an,

ar ax cësënd na an,

ar anëŋo watënde na an,

ar ex gaɓat Kaxanu an,

xwënëk owëlik ol do gë enjaran eŋ din ir din! Amen!

18 Asëñiw̃ën Timote, apela and këmi seɓënanënd aŋ andamat ex gë ɓend reƴa këni anëka ɓëlaw̃ënel endeƴ eŋ. Awa wëj kwitayind eyeƴan elo eƴ kemënaxën ang ar okaxër fo. 19 Mëlayal ekwëta ed xwëta këƴo Kaxanu el, ɓëte ɓayilexi onden onjekax. Onden onjekax oŋo ɓërëmar aɓi bo ex na, do në eŋo lapaxën këni ekwëta ed Kërisët el. 20 Gër enga eŋo hi këni Imene do gë Alekësandër. Mëŋ lëxwaxën këmëni gër Sindan eni tëƴaxën mëne ax gi ex na mocir Kaxanu.

2

End cale eŋ

1 Awa ga re këme ɗamana ɓeŋo ɗek, kemënayindën cale iŋ, karayindëno Kaxanu, caleyindëno, këlayindëno do cëkwayindëno në end ɓela ɗek. 2 Calenindënëɓi ɓemun ɓeŋ do gë ɗek ɓër ex ɓëlëngw ɓën, ene ɗiyaxënënde aniyan and gë aketëxeta, and gë emer këm, ene ɓalëkënalixënënde end Kaxanu eŋ, do ene ɗiyaxënënde ang ỹapëk ak. 3 Eŋo aye yek do ah̃an h̃an ko Kaxanu, Afexën areɓi an, 4 mëŋ ar ỹandi këŋo eni pex ɗek ɓela an do eni ŋatën enang ed end ɗal el.

5 Enimin, Kaxanu iɓat fo ex,

ɓëte ah̃atelindër ar Kaxanu gë ɓela aɓat fo ex,

mëne ngëŋ ala ar këno w̃acënd Yesu Kërisët an.

6 Ayëlaya yëlaya ko mëŋ dëŋ akanji eɓi dacëtaxën ɗek:

osede olo w̃asin këɓo nand ỹapëk na

mëne Kaxanu ỹandi këŋo eni pex ɗek ɓela ɓën.

7 Në eŋo yataxën ke Kërisët me gi afemëra, parëxanda do asëƴali ɓër ɓenëng ɓecëxe eni gixën gër ekwëta do gër ɗal. Er këme rend ijo ɗal ex, ame nëgwëŝënd na.

8 Awa er ỹandi ke gër ed ex yo, ɓësoŝan ɓën eni yënënd otaxan omënëk, eni calend gë emëkw epeŝax, gë oxoỹ këm do gë ecampëre këm.

9 Er ỹandi ke ɓëte, ɓësoxari ɓën eni cuɗarand ŝenene, këreni cuɗand na ɓanjëm ɓand xaw. Këreni ñaŋënarand na gë ɓamël, këreni ɓakarand na kaŋe, gë oƴeri, do gë ɓeɓër xemëk akanji. 10 Ɓarikan gër oye oreɓën watindëlex ɓandixa ɓanjekax ang ỹap këɓi ɓësoxari ɓër fëɓ këŋo Kaxanu. 11 And këni sëƴalind aŋ, ɓësoxari ɓën cësinayindëlexëni do eni ɓaxëtënd aye. 12 Asoxari an cësinayindëlexo, amo yël ex na or gapak or exo tëƴalind ol, amo yël ex na eŋo bëñand asoŝan an. 13 Enimin Kaxanu, Adam ỹana këŋo eɓaƴ el, ɓaƴaxën këŋo Xawa. 14 Do ŝaɓucara in wa yifa këŋo asoxari an exo ɗëngw gër emëŝen ed Kaxanu, aŋo yifa ex na Adam, asoŝan an. 15 Ɓarikan fo afex ko fex, ga rëw̃ rëw̃ ko angëmëne exo ɓayi gër ekwëta, gër eɓal ed ɓela, gër eyëlaya ed gër ow̃ënëk, do gër eɓana.

3

End ɓëlëngw eŋ

1 Eyeƴan elo ed mokwëta ex: asoŝan ar ỹandi këŋo enim exo gi alëngw gër Amara an, andiyen anjekax ỹandi këŋo exo dind. 2 Awa aỹap ỹapëk, alëngw an exo gi ar gë end këno nëp këm, icën ind asoxari aɓat, ar gë anjus, ar ye këŋo onden, ar ŝenene, ar këɓi xwëtayand aye ɓëliyer, ar xamëk osëƴali. 3 Gilexo ar ɓëngw këŋo onden, ar këni wëlërënd gë ɓela, ar kë xwëỹëtand aŋana and koɗi, kërexo gi na aŝeɓ, kërexo gi na axeỹax. 4 Kaɗacindëlexo aye ekun edexëm el, do oɓaŝ orexëm ol eni gi ɓër kë ɓaxëtënd apela ang ỹapëk ak. 5 Enimin, angëmëne ala axo kam ex na ekaɗac ed ekun edexëm el mondake cëŋ ko w̃ëlaya Amara and Kaxanu aŋ? 6 Alëngw an, kërexo gi na ɗe ar w̃ak eceɗe end Yesu këdi këŋo fufën ndafënan iŋ do exo gi ar këŋo nëp Kaxanu andamat gë ŝaɓucara in. 7 Aỹap ỹapëk ɓër ax gi ex na okëreceŋ ɓën eni deƴand osede oyekax end ola orexëm eŋ, këdi kë nëxena ow̃ac orexëm ol, do eŋo tëra ŝaɓucara in gë ɓamene ɓandexëm ɓaŋ.

End ojakër eŋ

8 Ojakër ok ɓëte aỹap ỹapëk eni gi ɓër mopëɓ, ɓër ax gi ex na gë odëxas oki, ɓër aɓi kurelind na ngoƴ iŋ, do këreni gi na ɓër kë ŝotënd koɗi gë enëgwëŝ. 9 Aỹap ỹapëk eni mëlayand end ekwëta end ŝonët ko Kaxanu gë onden onjekax eŋ. 10 Canayalex pere gër ɓandixa ɓandeɓën mëne ɓër ŝenene exëni eni ñanaxën andiyen and ojakër aŋ, angëmëne gë end kënëɓi nëp këm exëni. 11 Ɓëte ɓësoxari ɓër ex ojakër ɓën aỹap ỹapëk eni gi ɓër mopëɓ, ɓër gë anjus, ɓër mokwëta gër ɓeỹ ɗek, këreni gi na ɓëxapëndër. 12 Jakër in gilexo icën ind asoxari aɓat, kaɗacindëleɓi ŝenene oɓaŝ orexëm ol, do mëlayayindëlexo aye ekun edexëm el. 13 Ojakër od kë rind ŝenene andiyen andeɓën ok ɓër gër amara ɓën ɗek afëɓ kënëɓi fëɓënd, do axor këni xorënd eni yeƴan gë or gapak osëm end ekwëta ed ɓar këɓo gër Yesu Kërisët eŋ.

End ekwëta eŋ

14 Timote, mondako këmi ỹëgwënëlind kayëta ijo ado ga këme yarënd mi nëngali gogo dëŋ. 15 Ɓari angëmëne ame ƴeli ex na gërëgako, anang nang këƴ ang ỹapëk eƴ ɗiyand gër ekun ed Kaxanu ak. Ekun elo ex Amara and Kaxanu and w̃ëlayak ɗal aŋ, ang xëcar ir aciw̃ fo. 16 Endeƴ end Kërisët end ŝon baxo Kaxanu elod ga ỹanak ngwën aŋ cëŋ, iyo aỹap ỹapëk enang ed mëne mbaŋ rafëk el:

Kërisët ŝanayaw bax gë eman,

Angoc Amënëk aŋ w̃asin këɓo mëne ar ŝenene ex,

gër omeleka ŝanaya ko,

endexëm eŋ sëfët këni gër ɓenëng ɓend ɓela,

ɓëranjëm w̃ak endexëm eŋ gër ngwën,

Kaxanu w̃ëla këŋo gër orën gë enjaran eŋ.

4

End ɓësëƴali ɓër ɓenëgwëŝ eŋ

1 Ɓarikan Angoc and Kaxanu aŋ rek kerët mëne gër ɓakey ɓapelatar, ɓërëmar aƴepan këɓi ƴepan ekwëta ed Kërisët el do eni kwënda etëf ed ɓend ɓangoc ɓand këɓi nambelind ɓela, do gë osëƴali or ɓend ɓëyël. 2 Ɓën ex ɓër kë w̃and enëɓi yifa ɓëỹëŋënax ɓër kë laɓayand ɓën, gë ɓënëgwëŝ ɓën, do gë ɓër ŝor kënëɓi gër onden gë endun end lëxw bani xali warëk ɓën*. 3 Ɓela ɓëjo kë sëƴalind mëne ɓërëw̃ak end Yesu do nang këni ɗal ɓën këreni ñërënd na, ɓëte këreni ƴambënd na ɓeɓërëmar xarak Kaxanu rik eni ƴambënd do eno cëkwand. 4 Ɗek er ri ko Kaxanu in aye yek, ỹoweỹ ax gi ex na er monap angëmëne aŝëkwa këno ŝëkwand en ƴambaxën. 5 Enimin, er ex yo kë w̃ënënd gë eyeƴan ed Kaxanu el do gë cale iŋ.

End ola or ariyenin ar Kërisët eŋ

6 Angëmëne ɓapela ɓaŋo këƴëɓi sëƴalind ɓëmaỹe ɓëŋ, ata keƴ hi ariyenin ayekax ar Yesu Kërisët. Mondako kë ŝanaya gër ola oreƴ mëne ɓend ekwëta ɓeŋ do gë osëƴali or këƴ sëfënd din ol ang eƴamb ƴamb fo hik gër aniyan andeƴ. 7 Ɓarikan cusëlëɓi ɓër kë sëƴalind ɓendacan ɓend kë ƴepënënd ɓend Kaxanu ɓën gayik ɓësoxari ɓëxarëk këɓi ɓalënd ɓendacan ɓeŋo. Kemënal eƴ ɗiyand ang ỹapëk exo ɗiyand ar këŋo ɓalënd ɓend Kaxanu ak. 8 Edi ed ɓeɓër kë ɓëngwënënd eman el ofëcak dëŋ exëna. Ɓarikan ofëcak or ar këŋo ɓalënd ɓend Kaxanu ol xucak ex këɓën. Gayikwa Kaxanu aɓeƴa ɓeƴa këŋo ar kë rind mondako an aniyan and gërëgako aŋ do gë and kë ƴowënd aŋ. 9 Eyeƴan elo ed ɗal ex, ed mokwëta aye ex. 10 Ɓiyi asoro këne soronde gër andiyen, axemëna këne xemënande gër ekwëta, ang ɓër okaxër fo gayik ayar kënëŋo yarënde Kaxanu, mëŋ ar gë aniyan an, adofa ɗek ɗek in ɓërëw̃ak endexëm ɓën.

11 Ata ɓeŋo ỹapëk eƴëɓi pelënd, do eƴëɓi tëƴalind eni dind. 12 Awa wëj cëŋ, gil ar ŝenene, do ɓërëw̃ak ɓën korindëlexëni eni tëfëteli: eyeƴan edeƴ el, gë ɓandixa ɓandeƴ ɓaŋ, gë aŋana andeƴ aŋ, gë ekwëta edeƴ el, do gë ow̃ënëk oreƴ ol. Gayik ŝambenjar fo ɓayi këƴ, ala kërexi yaf na. 13 Xali yatir këme ƴeli, ɓalëkënalind opën od akayëta and Kaxanu ok gër Amara. Pelindëɓi eni kemëna gër etëf ed er këni wëlelind in ɓëte kemënal eƴëɓi tëƴalind. 14 Anjëla and re baxo alaw̃ënel mëne Kaxanu yël ki në end oyekax orexëm aŋ, aŝot ŝot këƴ and xwëtan këni otaxan, do ŝalen këni enga end ɓëlëngw ɓër gër Amara eŋ. Do wëj këreƴ ɗangangan na. 15 Ɓalindëlexi mbaŋ ɓeŋo, yëlayal gë emëkw el ɗek gër andiyen andeƴ. Ata këni ỹana eni watënd ɓër gër Amara ɓën ɗek mëne ola oreƴ ol ang këŋo ỹapanënd Kaxanu ak dëŋ hik. 16 Titinalind aniyan andeƴ aŋ do gë osëƴali oreƴ ol. Ɓalëkënalind ɓeŋo ɗek. Enimin, angëmëne mondako këƴ rind afex kën fex wëj, do gë ɓër ki ɓaxëtënd ɓën.

5

End ɓapela eŋ

1 Ar xarëna ki gër Amara an, pelëralo ang sorix fo, këreƴëŋo dexëra na kwëlaƴ-kwëlaƴ. Do ocambenjar ok, pelërayindëɓi ang ɓëmaỹe fo. 2 Asoxari axarëk an, pelëralo ang norix fo, do ɓësoxari ɓëɓeja ɓën, pelërayindëɓi gë ow̃ënëk, ang ɓëmaỹe fo.

3 Dëcarayindëɓi ɓësoxari ɓëseɓëta seɓëta ɓën angëmëne ani gi ex na gë ar këɓi rëcarand. 4 Angëmëne asoxari aseɓëta seɓëta an gë oɓaŝ exo ba gë ejiw̃ ɓën exo, ɓën tëƴalexëni emëlaya edexëm el. Maŝënindëlenëɓi ɓëxarëk ɓën eɗëɓa ed lëɓa kënëɓi el eni wataxënënd ɓër hi këni ekun eɓat ɓën ekwëta edeɓën el gayik eŋo këŋo nënganënd Kaxanu. 5 Ar hik enim asoxari aseɓëta seɓëta an, ar ɓayik gaɓat an, ajo ex ar këŋo yarënd Kaxanu an. Ciŝ wec xemëna ko cale iŋ do gë okar od eŋo dëca ok. 6 Ɓarikan asoxari aseɓëta seɓëta, ar xwëndak amëkëña and gë ɓësoŝan an, anëka nemi ko ado ga ɓayi ko mopër. 7 Eŋo ỹapëk eƴëɓi pelënd ɓësoxari ɓëseɓëta seɓëta ɓën eni ɗiyaxënënd gë end kënëɓi nëp këm. 8 Angëmëne ala eŋo keƴ emëlaya ed ɓërexëm el, adofa ɓër ekun edexëm ɓën, anëka lap ko ekwëta edexëm el, anëka ỹëŋën ko nëmëc gë ar elod axo gi ex na këreceŋ an.

9 Eno ñëgwaxën asoxari aseɓëta seɓëta an gër akayëta and ɓësoxari ɓëseɓëta seɓëta, tëkëleŋo pere ɓëniy ofëxw ocongeɓat do gilexo ar ỹër baŋo asoŝan aɓat fo. 10 Ɓela ɓën deƴayindëlexëni mëne ari baxo rind ɓenjekax ɓeŋo: aye baɓi w̃ëlayand oɓaŝ orexëm ol, gë emëkw epeŝax baɓi xacand ɓëliyer ɓën, aneɓën baɓi neɓënënd osapar oŋ ɓërëw̃ak ɓën, arëcara baɓi rëcarand ɓër ŝëmura këɓi ɓën, do ɓenjekax ɓend ex yo baxo rind.

11 End ɓësoxari ɓëɓeja ɓëseɓëta seɓëta eŋ cëŋ, aỹandi këɓi ỹandiɗ enëɓi ñër gaŝëxe, do eno teɓ Kërisët. Men ex, këreƴëɓi ñëgwënd na gër akayëta and ɓësoxari ɓëseɓëta seɓëta. 12 Ɓësoxari ɓëseɓëta seɓëta ɓër seɓëk eyëla eñanar ed yëlaya bani el monëp exëni. 13 Mondako hixën këni ɓëxwëlaraxik, do këni sëfërand ɓëciw̃ ɓëŋ gë omëkara. Ɓëte er xurik ex ñënën in ex, ga wata këni eyeƴan gë ofëcak këm el, do gë eɗil ed gër ɓend ax gi ex na ɓendeɓën el. 14 Awa wëno er këmëni xaranënd ɓësoxari ɓëɓeja ɓëseɓëta seɓëta ɓën enëɓi ñërënd gaŝëxe, enëɓi cotënd oɓaŝ, do eni mëlayand ŝenene ekun edeɓën el, këdi këni ŝot ɓërangoỹëra andeɓi ɓën er kënëɓo renaraxën. 15 Ɓërëmar cëŋ anëka ŝapa këni do këno sëfënd Sindan in. 16 Angëmëne asoxari arëw̃ak eɓi cot ɓësoxari ɓër nëng irexëm ɓëseɓëta seɓëta, kemënalexo eɓi dëcarand këdi këɓi lenga emëlaya edeɓën el ɓër gër Amara ɓën do eni tëkwan edëcaran ed ɓësoxari ɓëseɓëta seɓëta ɓër ax gi ex na gë ar këɓi rëcarand ɓën.

End epëɓ ed ɓëlëngw ɓër Amara eŋ

17 Ɓëlëngw ɓër Amara ɓër kë xaɗacënd ŝenene ɓën, aỹap ỹapëk enëɓi pëɓënd do enëɓi dëcarand adofa ɓër xemënak gër epemëra ed end Kaxanu do gër osëƴali ɓën. 18 Ga rek wa Oñëgw Omënëk ok:

«Këren kapënd na etëỹ ed engaŝ end këŋun wëñënd bële eŋ.» Do

«Ar kë riyenind an ỹap këŋo acosa aŋ✡.»

19 Ar këŋo lëxwënd alëngw ar Amara xarak axo gi ex na gë otede oki ba otas, këreƴëŋo yaka na. 20 And ko w̃endëra ala gër Amara aŋ, dexëralo poyoma eni yëdaraxën ɓëte ɓër ɓayik ɓën.

21 Axara xara këmi gë oɓal osëm, gër lëngw ir Kaxanu, gër ir Yesu Kërisët, do gër ir omeleka omënëk: tanal eƴ dind ɗek ɓeɓër këmi felënd ɓëjo, do ỹoweỹ këreƴ dind na gë epitëndër ed ɓela. 22 Kemënal wëj dëŋ eƴ gi din aw̃ënëk fo. Kërexi nëkanënd na etana ed ala mokwëtan otaxan exo gixën alëngw el, gë ala këren ɓar na gër ɓeñëŋënax ɓendexëm. 23 Gayikako laŋ ki ƴambënënd acël aŋ xali eƴ ɗaki, ceɓind tëkër ngoƴ iŋ, teɓël eceɓ ed wayët men fo el.

24 Na fo exëni ɓër gë ɓamena ɓand wat-wat ɗamana kiti ex gixën indeɓën iŋ. Ɓëte na fo exëni ɓër kë ŝonënd ɓamena ɓandeɓën do and kë nëka aŋ fo kë ŝanayand. 25 Andamat ex gë ɓandixa ɓanjekax ɓaŋ: ɓand ax watind na ataŋ ɓaŋ dëŋ ax ɓayi na ga ŝonayak.

6

End okaɗëp eŋ

1 Ɗek ɓër ex gër oxaɗëp ɓën, pëɓindëlenëɓi mbaŋ ɓëxwën ɓëreɓën ɓën ang ỹapëk ak, mëŋ ɓayik ɓër fac ɓën ani denara na ow̃ac or Kaxanu ol, ani ƴepën na osëƴali oreɓi ol. 2 Ɓërëw̃ak ɓër ex okaɗëp ɓën kërenëɓi yafënd na ɓëxwën ɓëreɓën ɓën ado ga hi këni ɓëmaỹe ɓëndeɓën gër ekwëta. Ɓëte gayikako ɓën ɓërëw̃ak, ɓër h̃an këɓi Kaxanu kënëɓi riyeninënd, këɓënëlex nëmëc andiyen andeɓën aŋ.

End osëƴali eŋ

Eŋo ỹapëk eƴëɓi tëƴalind do eƴëɓi pelënd eni di. 3 Angëmëne ala exo tëƴalind ɓecëxen, ɓend fitarëk gë eyeƴan ed ɗal ed Yesu Kërisët, Axwën areɓi el, angëmëne axo tëfënd na ɓeɓër sëƴali këmun mëne aỹapan këŋo ỹapanënd Kaxanu ɓën, 4 awa ajo ar fufën këŋo ndafënan hi ko, ar nemërak hi ko. Mokanj këŋo xanjënd ecampëre el do gë ekeỹër ed në end ɓëndeƴ ɓëtil el. Mondako kë ỹanand oƴakëraxi ol, gë ow̃er oŋ, gë odenar ok, do gë eyëlandër ed ɓeñëŋënax el. 5 Ɓakucara ɓand ɓela ɓëjo ɓaŋ ax kwëtënd na gë ekwët. Ɓakucara ɓand ɓër gë onden otëmbak ex, ɓand ɓër ax bo ex na gër ɗal ex, ɓand ɓër kë yëland mëne ekwëta ed xwëta këno Kaxanu el acotëraxën ex. 6 Eyo ɗal ex mëne, eɓalëkënali ed ɓend Kaxanu el acotëraxën atëm ex angëmëne anëngandëra ki nëngandërand gë er ŝot këƴ in. 7 Enimin ỹoweỹ ane mëlaw exe na gër ngwën ro, ɓëte ỹoweỹ ane mëlaye na. 8 Awa angëmëne aŝot këne ŝotënde eƴamb ƴamb in, do gë ɓanjëm ɓaŋ, gwac eɓo. 9 Ɓarikan ɓër kë faỹënd gër ow̃ëkw oreɓën mëne afo eni gi ɓër gë napul ɓën kë wëcënd gër eñëŋënax. Ɓën këɓi sërand ang amene fo oñandi odanjëm, oñandi opënirëx, oñandi oñëŋënax. Do oñandi oko këɓi sëw̃ënd eni nëxena do eni nambëra. 10 Enimin, aŋana and koɗi aŋ ex anëmbët and gër ed kë ỹanawënd toro ind ex yo. Ata ɓërëmar ga h̃an këni koɗi in, h̃awëtaxën këni ekwëta ed Kaxanu el, do sëkaxën këɓi oƴot odanjëm.

Ɓapela ɓapelatar ɓaŋ

11 End wëj ala ar Kaxanu eŋ cëŋ, kwëỹëtal ɓeŋo. Calayind aniyan and ŝenene, and h̃an ko Kaxanu, and gë ekwëta; aniyan and gë aŋana and ɓela, and gë eɓuŋa, and gë onden omëngwëk. 12 Kaxërind okaxër onjekax ond ar xwëta këŋo Kaxanu oŋ, kwëtayal aye aniyan and din and w̃aceli ki aŋ. Ax gi ex na nde ga ŝot këƴ aniyan aŋo rixën baƴ osede oyekax ol do wël këni otede odanjëm? 13 Gër lëngw ir Kaxanu, mëŋ ar këɓi yëlënd aniyan ɗek ɓeɓër gë onjën an, do gër lëngw ir Yesu Kërisët, mëŋ ar reƴa bax osede oyekax gër lëngw ir Poŋës Pilat an, këmi felënd eŋo: 14 kwëtayal apela aŋ do eƴ ɓayi, aw̃ënëk do ar gë end këno nëp këm xali yatir ko ɓakaw Yesu Kërisët, Axwën areɓi an. 15 Aɓaka ko ɓakaw and këŋo h̃atan Kaxanu aŋ,

mëŋ ar ex gë onënga do axwën owun an,

ar ex enim Emun an,

ar ex Emun end ɓemun an,

do Axwën ar ɓëxwën an.

16 Mëŋ gaɓat ex ar ax cësënd na an,

mëŋ ex ar lëgëk gaɓat gër angoɓen an,

angoɓen and ala ax tëkand na aŋ,

angoɓen and elod ala ax wat na aŋ,

angoɓen and ala ax kor na exo nëkon aŋ.

Mëŋ xwënëk enjaran eŋ

do gë panga ind din ir din iŋ! Amen!

17 Pelëralëɓi ɓër ŝotëk napul ir gër ngwën ro ɓën, këreni dafënand na. Pelëlëɓi eno kwëtand Kaxanu, mëŋ ar kë yëlënd ɗëm ɓeỹ ɗek, eɓo nëngandëraxënënd an. Do këreni kwëtand na napul ir kë xor ex kwët ijo. 18 Pelëlëɓi eni dind enjekax eŋ, napul ireɓën in gilex añësa and ɓandixa ɓanjekax. Dëcarayindëlenëɓi ɓela ɓën gë emëkw epeŝax, këreni kwëjënalind na. 19 Do Taỹëndëlexëni mondako napul isëm ir këni xanaɗ ecan ecan in, eni ɗëkayaxën aniyan and ɗal aŋ.

20 E Timote, kwëtayal aye er xwëtënan ki Kaxanu in. Kwëỹëtal eyeƴan ed kë ƴepënënd ɓend Kaxanu el, teɓël eyeƴandëra ed ax ɓaŝënënd na ekwëta el. Kwëỹëtal ecampëre ed në end onangëran or fuɗac ol. 21 Ɓërëmar cëŋ, ga bani soŝanand mëne aŝot ŝot këni onangëran olo, seɓaxën këni ekwëta ed Kaxanu el.

Awa Kaxanu yëlëleŋun oyekax orexëm ol!

* 4:2 4.2 Amëd aŋo, mondako banëɓi ŝorënd ɓëlaw̃ ɓër ɓela ɓën do gë okaɗëp od baɓi naw̃and ɓëxwën ɓëreɓën ok ang kënëɓi rind oxeƴ nanganëme fo ak.

✡ 5:18 5.18 Andocane 25.4

2 Timote

1

2

3

4

Kayëta ixinëm ir Timote in

Lilaya in

Akayëta aŋo ex akinëm and ỹëgwën baŋo Pol Timote aŋ. Epela el dëŋ baŋo feland mondako gayikwa anang nang baxo mëne ecës el ɗam ex. Pol axwitan xwitan baŋo mëne ɓër fana këɓi Kaxanu eni pemërand Atëfëtan and Yesu ɓën ani kor na eni dind andiyen aŋo xarak aɓi cëmura ex na. Mëŋ baŋo felaxënënd Timote exo kapina ang ŝoroɗa fo. Ɓarikan eɓi kwëỹëtand ɓër w̃ër këɓi ecampëre, gë ɓatakëra, do gë ɓër kë ƴepënënd ekwëta ɓën.

Er ex gër akayëta in:

End ɓapela ɓand yël ɓaŋo Timote eŋ: 1.1–2.26.

End ekapina do gë emëlaya ed ekwëta xali gër eŋata eŋ: 3.1–4.8.

Ɓepelatar ɓeŋ do gë ofelar ol: 4.9-22.

1

Ecëmar el

1 Wëno Pol, parëxanda ir Yesu Kërisët hi këme ang ỹandi këŋo Kaxanu ak. Mëŋ fana ke me tëfëtërand end aniyan and ɓeƴa baxo ayël këɓo yël paɓ gë Kërisët eŋ. 2 Wëj Timote këmi ỹëgwënëlind, wëj ar ex asëñiw̃ën ar pëlot gër yomb iram an. Awa Faba Kaxanu do gë Yesu Kërisët, Axwën areɓi an, yëlëleni oyekax ol, gë axaỹënan in do gë oɓetak ol.

End ecëkwa do gë ekemën eŋ

3 Aŝëkwa këmo ŝëkwand Kaxanu, mëŋ ar këmo riyenind ang bano riyeninënd ɓëxarëk ɓëram ak*. Aŝale këmo ŝalend gë onden onjekax, do nand këme ŝalerand yo, hik gëmëɗ, hik goyat, wëj aŝalen këmi ŝalenënd. 4 Mokofi xofi ke do aỹandi ỹandi ke mi watëdo exe nëngandëraxën, ga këme xwitand ang ŝar baxi ongwën and baxe felarënde ak. 5 Axwita këme xwitand ɓëte ekwëta ed ɗal ed xwëta këƴo Kërisët el. Ekwëta elo gër Loyis, ejix isoxari ỹanawëk, ɓëtaxënëk gër norix Enis. Do aye nang këme wëj ɓëte aŝot ŝot këƴ ekwëta elo. 6 Mëŋ ex, kemënalil anjëla and yël ki Kaxanu and ŝalen këmi mokwëtan otaxan aŋ. Këreƴ ɗangangan na këdi kë riw̃a. 7 Enimin angoc and yël këɓo Kaxanu aŋ, and gë ojaw̃, and gë aŋana, do and gë orenik exo, axo gi ex na angoc and gë anjiỹ. 8 Mal eƴ torond në end Atëfëtan and Yesu eŋ ang këme sorond wëno ak. Deƴarayind osede or Axwën areɓi ol, kërexi cëfënanënd na. Ɓëte kërexi cëfënandërand na endam eŋ, wëno andepëra andexëm aŋ. Ɓarikan toroye në end Atëfëtan eŋ gë panga ind Kaxanu iŋ.

9 Kaxanu, gë panga iŋo fexën këɓo

do w̃aceli këɓo ow̃ënëk ol,

xarak ax gi ex na ɗe ga ri këne ɓenjekax,

ɓarikan ga fëna baxo exo di mondako

në end oyekax or yël këɓo paɓ gë Yesu Kërisët eŋ,

ɗamana exo dixën ngwën iŋ.

10 Oyekax olo ŝanayak gërëgako

and ŝanayaw ko Yesu Kërisët, Afexën areɓi aŋ.

Mëŋ rëxëtëk panga ind ecës iŋ

do nëcëtënëgu këɓo angoɓen and aniyan aŋ,

aniyan and gë ecës këm aŋ,

aniyan and këɓo nangënënd Atëfëtan aŋ.

11 Gë Atëfëtan aŋo hi këme afemëra, parëxanda, do asëƴali. 12 Ɓëte gër andiyen aŋo ɓuŋa këme toro ind këme sorond iŋ, ɓari axe cëfënand na. Gayikwa aye nang këme noỹo ex ar xwëta këmo an, do mopëni fëni ke mëne axor ko xor exo kaxa er xwëtënan ke in, xali yatir akey apelatar.

13 Mëlayal eyeƴan emënëk ed wëleli këƴe elo, gilex eyeƴan ed këƴ sëf asëf gë ekwëta ed xwëta këƴo Yesu Kërisët el do gë aŋana and hik gër ndexëm aŋ. 14 Kwëtayal gër emëkw edeƴ ɓenjekax ɓend xwëtënan ki Kaxanu paɓ gë Angoc Amënëk and lëgëk gër ola oreɓi aŋ.

End Onesifor do gë ekun edexëm eŋ

15 Timote, anang nang këƴ mëne ɗek ɓër gër ebar ed Asi ɓën ŝapëran ke, ado Fiŝel do gë Erëmoŝen dëŋ gër enga eŋo exëni. 16 Axwën Yesu mëlayaleɓi gë axaỹënan Onesifor do gë ekun edexëm el gayik mëŋ laŋ baxe felënd me kemëna. Ado ga hi këme andepëra, abaŋo ŝëfënan na endam eŋ. 17 Ecëñëxët and ƴow ko ro gër Rom aŋ, aŝalara ŝalara ke gë oɓal osëm xali wat ke. 18 Awa Axwën Yesu mëlayaleŋo gë axaỹënan ir Axwën Kaxanu in, xali yatir akey apelatar. Wëj dëŋ anang nang këƴ nëmëc ɓela ɗek ang rëcara ke gër Efes ak.

2

End ŝoroɗa ir Kërisët eŋ

1 Awa wëj cëŋ asëñiw̃ën, kemënëlexi Yesu Kërisët gë oyekax orexëm ol. 2 Do ɓeɓër wëleli këƴe ga këme sëfët mërëxand ir otede odanjëm ɓën, kwëtënanëlëɓi ɓela ɓër mokwëta, ɓër kë xor ɓën ɓëte enëɓi tëƴalind ɓëŝëxe. 3 Ang ŝoroɗa iyekax ir Yesu Kërisët fo, mal eƴ torond ang këme sorond wëno ak. 4 Angëmëne ar yëlayak gër oŝoroɗa an aỹandi ỹandi këŋo eŋo nënganënd alëngw arexëm an endexëm eŋ, axo kwëndand na ɓend aniyan and ɓër ax gi ex na ocoroɗa ɓeŋ. 5 Ar kë xaŝërënd an, ala aŋo cosënd na angëmëne axo tëf ex na ŝenene ɓacariya ɓand okaŝër ɓaŋ. 6 Aỹan ar sëw̃ëk gër oŝënga orexëm an ỹapëk exo gi aỹanar ar kë ƴamb er ko xana in. 7 Pënilexi er këme rend in: Axwën an ayël ki yël onden ond exi pënixënënd ɓeỹ ɗek oŋ.

8 Kwitayind end Yesu Kërisët eŋ, mëŋ ar xanik gër ecës an, mëŋ ar exo andëw̃ëra and Dafid an. Eŋo ex Atëfëtan and këme femërand aŋ. 9 Në end Atëfëtan aŋo këme soroxënënd xali fokëra këne nangëde ar w̃endërak fo. Ɓari eyeƴan ed Kaxanu el cëŋ, ala ax kor na exo pokëra. 10 Mëŋ ex, wëno axapina xapina këme me ɓuŋand toro ind ex yo, eni cotaxën ɓela ɓër yata këɓi Kaxanu ɓën apexa and gë enjaran end din ir din aŋ, and ko yëlënd Yesu Kërisët aŋ. 11 Eyeƴan elo ed mokwëta ex:

angëmëne gë Kërisët ŝës këne,

ɓëte gë mëŋ fo këne liyaɗe. 12 Angëmëne axemëna xemëna këne,

ɓëte gë mëŋ këne wunëɗe;

angëmëne enëŋo ƴaxëtaye,

mëŋ ɓëte aƴaxëta këɓo ƴaxëtaɗ.

13 Mëŋ ar mokwëta ko ɓayi,

angëmëne ax bo ex na ga xwëta kënëŋone,

gayik mëŋ din ar hi ko an ko ɓayi.

End ariyenin ar Kaxanu eŋ

14 Awa ɓeŋo ỹapëk eƴëɓi kwitanënd gër Amara, gër lëngw ir Kaxanu dëŋ, mëne eni kwëỹëtand ecampëre ed ɓend gë ofëcak këm el, ecampëre ed ɓend këɓi nambelind ɓër oɓaxët el. 15 Wëj, kemënal eƴëɓi tëƴalind ŝenene eyeƴan ed ɗal el, eƴ canayaxënëɗ gër lëngw ir Kaxanu ang ar xamënëk andiyen and fana këŋo fo, ang ariyenin ar aŋo cëfënan na. 16 Kwëỹëtal ɓend kë ƴepënënd ɓend Kaxanu ɓeŋ, teɓël eyeƴandëran ed ax ɓaŝënënd na ekwëta el gayik ɓër watak mondako ɓën, oyeƴandëran oŋo fo këɓi ŝapërelind gë Kaxanu. 17 Eyeƴan edeɓën elo ang ikejën ind kë ỹañënd fo ex. Imene do gë Filet ŝëf gër ɓela ɓëjo hi këni. 18 Ɓën ga lap këni end ɗal eŋ, këni reƴaraxënënd mëne anëka xucak ekani ed gër ecës el, do ɓërëmar wëlandëra këɓi gër ekwëta ed xwëta këno Kaxanu. 19 Ɓarikan Amara and rëɗ ko Kaxanu aŋ, aɓayi kë ɓayi, ang rek Oñëgw Omënëk ak: «Axwën an anang nang këɓi ɓër xwën këɓi ɓën.» Do «Ar kë h̃eɓëtand yo exo mac ow̃ac or Axwën ol, ŋaw̃ëtalexo osëmbak ol✡!»

20 Ar gë napul an, odëƴamb od ŝot ko gër iciw̃ indexëm ok mar od otëx ex do mar od gë omak, ax gi ex na odëƴamb od kaŋe do od koɗi fo. Odëƴamb od xalanj ok, laŋ ko rixëraxënënd, ɓarikan odëƴamb okëɓënaxik ok, gë ɓakey ɓand ofëna fo ko rixëraxënënd. 21 Awa angëmëne ala exo w̃unëta do exo teɓ ɓetëmbak ɓeŋ, ata ko hi ang edëƴamb ed këni rixëraxënënd yatir ofëna fo, ata ko hi ar yëlayak gër Axwën, do paɓ gë ola orexëm ol, ko ỹana exo dind ɓenjekax ɓend ex yo.

22 Awa wëj Timote, kwëỹëtal ɓetëmbak ɓend këni rind ocambenjar gë odënaw̃ ɓeŋ. Calayind or ŝenene ol, gë ekwëta el, gë aŋana aŋ, gë angwëlëra aŋ, do gë oyekax ol, andamat gë ɓela ɓër këŋo ŝalend Axwën Kaxanu gë emëkw emënëk ɓën. 23 Koranëlëɓi ɓër këɓi ỹandind en yeƴandëra ɓepënirëx, ɓend gë ofëcak këm ɓën. Anang nang këƴ mëne ɓeŋo gë ekeỹër fo kë h̃atand. 24 Xarak ariyenin ar Axwën an ax ñap ex na eni keỹërënd gë ɓela. Ecëñëxët, er ỹapëk exo gi: ar ɓëngw këŋo onden gër ɓela ɗek, ar xamëk osëƴali, do ar kë ɓuŋand mbaŋ. 25 Gilexo ar këɓi wërëŝëtënd endëmane fo ɓër xorëk ecampëre ɓën, do exo yëland mëne Kaxanu arëca këɓi rëca eni nëngwët ola oreɓën ol eɓi pënixënënd ɗal in. 26 Gilexo ɓëte ar këɓi wërëŝëtënd endëmane fo eɓi ɓakaraxën onden oŋ, do eni gënjëtayaxën gër ɓamene ɓand ŝaɓucara, mëŋ ar sëra baɓi eni dind oñandi odexëm an.

3

End ɓakey ɓapelatar eŋ

1 Wëj Timote, nangël wa mëne gër ɓakey ɓapelatar, mbaŋ kë ƴëka. 2 Gayikwa ɓela ɓën axwëj këni xwëj, do eni gi ɓëh̃an ɓër koɗi. Afufënara këni ỹana eni pufënarand, do eni dafënarand. Aŝir këno ỹana eno cirënd Kaxanu, do enëɓi mëŝenënd ɓëxarëk ɓëreɓën ɓën. Aŝus këni ỹana eni cusënd ɓend Kaxanu ɓeŋ, do ado eɓi din ala enjekax ano ỹana na eno cëkwand. 3 Ow̃ëkw oreɓën oŋ mbaŋ kë farëɗaɗi xali eni gi gë axaỹënan këm, ɓërena, ɓër gë anjus këm, ɓëxeỹax, ɓër ŝusëk enjekax. 4 Aƴaxëta kënëɓi ỹana enëɓi ƴaxëtand ɓëreɓën ɓën, do eni gi xoỹët xoỹët. Ndafënan indeɓën iŋ këɓi ŝiw̃ën, do eni ŋan ɓendeɓën ɓeŋ nëmëc Kaxanu. 5 Aliya këni ỹana eni ɗiyand nangëde ɓër xwëta këŋo Kaxanu fo, xarak gër ow̃ëkw oreɓën ah̃ëp h̃ëp këni panga ind ekwëta iŋ. Ata nacëtalëɓi caw ɓela ɓërako rako ɓën. 6 Ŝëf gër ɓela ɓëjo exëni, ɓër kë lilënd gër ɓëciw̃ do kënëɓi yifand ɓësoxari ɓësitarak gër ekwëta ɓën, ɓësoxari ɓër w̃ër këɓi ɓeñëŋënax ɓën, ɓësoxari ɓër kë sëfënd oñandi od ex yo. 7 Ɓësoxari ɓëjo din këni sëƴand, ɓari din ani korënd na eni nang ɗal in.

8 Ang bani h̃ëpënd Yanes gë Yambëres end Moyis ak, ɓër kë sëƴalind ɓenëgwëŝ ɓën mondako fo këni h̃ëpënd eni kwëta ɗal in✡. Ata ɓëjo ɓër gë onden otëmbak exëni, do ekwëta edeɓën el ɗek ƴepëk. 9 Ɓarikan enëgwëŝ end ɓela ɓëjo eŋ ɗek kë fëlëtar, ang ebax end Yanes do gë Yambëres ak. Ala ax bo na ga këɓi ɓaxët.

End aniyan and Pol eŋ

10 Wëj cëŋ, aye sëf këƴ er këme sëƴalind in, ɓëte aye wat këƴ ang w̃ëlaya këme ola oram ak. Anang nang këƴ ɓeɓër këme fënand me di ɓën. Anang nang këƴ ɓëte ekwëta edam el, eɓuŋa ed ɓuŋa këme el, ang ke ɓalënd end ɓela ak, ang xemëna këme ak. 11 Anang nang këƴ ɓëte ang narëndëra këne ak, do ang soro këme gër angol and Aŋëcoŝ, gër and Ikoñom, do gër and Lisëtër ak. Ɓëte toro ind fe ɓayik ame ɓuŋa ex na? Ɓarikan Axwën an din ke racëtënd gër toro ind ex yo. 12 Ɗek ɓër këɓi ỹandind eni ɗiya ang këŋo ỹapanënd Yesu Kërisët ak ɓën, arixëra kënëɓi ỹana enëɓi dixërand. 13 Ɓarikan ɓëỹëŋënax ɓën, gë ɓëyifa ɓën din këni ỹana eni mendërand do eni ɓasënd eñëŋënax eŋ, enëɓi nambelind ɓëŝëxe ang nambëra këni ɓën ak.

14 Ɓarikan wëj, ɓayil ga xwëtaya këƴ ɓend sëƴa këƴ do fëni ki mëne ɗal dëŋ ex ɓeŋ, ga nang këƴ ako noỹo sëƴali ki. 15 Elod inëmëta ga nang këƴ wa Oñëgw Omënëk ok. Awa Oñëgw Omënëk oko fo kë xor exi yël orenik ol, eƴ cotaxën apexa and këɓi yëlënd Yesu Kërisët ɓër xwëta këŋo aŋ. 16 Oñëgw Omënëk od ex yo gër Kaxanu xaniwëk do ofëcak or kë w̃ëlawënd ol ex: osëƴali ol, gë ewërëŝët ed ɓër kë lifënd el, gë eɗebët ed ɓësëmbak el, gë ekaɗac ed gër or ŝenene el, 17 exo gixën ala ar w̃ak end Kaxanu an, ar kë xorënd exo di enjekax end ex yo.

4

End epemëra ed Atëfëtan eŋ

1 Awa Timote, gër lëngw ir Kaxanu do gë ir Yesu Kërisët, mëŋ ar kë ɓakaw eɓi kiti ɓela an, hi këni ɓëɓëngw, hi këni ɓëŝësëk, këmi xarand gë oɓal osëm. Axara këmi xarand në end akey and ko ɓakaw eŋ, në end owun orexëm eŋ, 2 pemërayind Atëfëtan aŋ, deƴarayind nand ex yo, saxan ki nde, lakan ki nde. Wërëŝëtindëɓi ɓela ɓën, dexërayindëɓi, kemënindëɓi, ɓuŋanindëɓi and këƴëɓi sëƴalirand aŋ. 3 Gayikwa në eƴow ex amëd and ɓela ɓën aɓi ñana na eɓi ñandind or osëƴali or ɗal ol. Ga këɓi ỹana eɓi kanjënd eɓaxët ed oñandi odeɓën el, aŝala kënëɓi ỹana enëɓi caland ɓësëƴali ɓër ɓësëƴali. 4 Ɓanëf ɓandeɓën ɓaŋ këni h̃aw̃ëtali gë ɗal in, do eni kwënda oɓaxët or ɓendacan. 5 Ɓarikan wëj, gil gë anjus gër ɓeỹ ɗek, ɓuŋayind ado eƴ torond, pemërayind Atëfëtan aŋ, ɓalëkënaliyind andiyen and fana ki Kaxanu aŋ.

6 Wëno cëŋ, anëka hi këme ang eŝeɓ-ceɓ ir këni xoŝënd në ŝaɗaxa fo, do oñe ondam oŋ dëŋ h̃atëguk mondako. 7 Anëka xaxër këme okaxër ond ỹap bax me kaxër oŋ, ah̃ata h̃ata këme andiyen andam aŋ, do aye w̃ëlaya këme ekwëta ed xwëta këmo Kërisët el. 8 Ata elod gërëgako, acosa and or ŝenene and fenin ke aŋ, Axwën Yesu, mëŋ ar ex axiti ar ŝenene an, ayël ke yëlëɗ yatir akey apelatar. Ayël këɓi yël ɓëte ɓër h̃an këŋo do këno ŝënind exo ɓakaw ɓën, axi gi ex na wëno fo.

Ɓepelatar ɓeŋ

9 Kemënal eƴ ƴow aỹand ro gër ed hi këme. 10 Demas cëŋ, aỹaŋëta ỹaŋëta ke gayik ɓend gë okey oko xëɓënan këŋo nëmëc, kwël ƴe ko ɗe gër Tesalonik. Këresaŋës aƴe ƴe ko gër ebar ed Galasi, do Tit, gër ed Dalëmasi. 11 Luk gaɓat ɓayik ro gë wëno. Awa tëfërëguɗën gë Marëk and këƴ ƴowënd aŋ gayik mbaŋ ke rëcati gër andiyen. 12 Alaw̃ën law̃ën këmo Tiŝik gër Efes. 13 And këƴ ƴowënd aŋ, mëlaliwëɗ ocuɗ otëm ond seɓëgu bame gër Tërowas, gër iciw̃ ind Karëpos oŋ. Mëlaliwëɗ ɓëte ɓakayëta ɓaŋ, adofa ɓakayëta ɓand monëkw ɓaŋ. 14 Alekësandër, asap an, mbaŋ rixëra ke. Axwën an, aw̃aŝën këŋo w̃aŝën ɓandixa ɓandexëm ɓaŋ. 15 Wëj ɓëte kwëỹëtalo gayik mongwërëna wërëna baxo ga xeƴ këŋo osëƴali oreɓi ol.

16 Yatir w̃ac ke añanar axiti an, gaɓatak ax ƴow bana exe ɗaŋëta: ɗek ŝapëran bane. Ɓari Kaxanu këreɓi nëp na në eŋo. 17 Axwën an wa laŋëta baxe, do xemën ke, eni wëlaxën Atëfëtan aŋ paɓ gë wëno, ɗek ɓenëng ɓeŋ. Do Axwën an mondako racët ke gër etëỹ ed yëraŋ. 18 Aracët ke racët gër eñëŋënax end ex yo, afexën ke fexën, do exe mëla ƴaŋ gër orën, gër ed wun ko. Ɗuwanëŋone mëŋ ar gë enjaran end din ir din an! Amen!

Ofelar ol

19 Aŝëma këmëni ŝëmand Përisëka, gë Akilas do gë ɓër ekun ed Onesifor ɓën. 20 Erasët cëŋ, gër Koreŋët ɓayiw ko, do Tërofim fo seɓëgu këmo aŝëxwëra gër Mile. 21 Kemënal eƴ ƴow ɗamana ex ŋatëgu aƴem in. Ebulos, gë Pudeŋës, gë Linos, gë Këloja, do ɗek ɓëmaỹe ɓëŋ ki ŝëmand. 22 Awa Axwën an gilexo gër onden ondeƴ! Yelëleŋun oyekax orexëm ol!

* 1:3 1.3 Ɓëxarëk ɓër Pol ɓën Ɓëŝëwif ɓër bax sëfënd aye end Kaxanu hi bani ang rek gër kayëta ir Ɓëfilip 3.4-5 ak.

✡ 2:19 2.19 Ɓandopën 16.5

✡ 3:8 3.8 Andocane 7.11-22

Tit

1

2

3

Kayëta ir Tit in

Lilaya in

Kayëta ijo Pol ỹëgwën baŋo Tit, ar enga endexëm gër epemëra ed Atëfëtan and Yesu Kërisët an. Afel fel baŋo Tit eɓi yata ɓëlëngw ɓër ɓamara ɓand gër oŝir or Këret. Axwitan xwitan baŋo mondake ỹapëk eni gi ɓëlëngw ɓër ɓamara ɓën. Ɓëte afelëra felëra baŋo Tit mondake ỹapëk exo ɗiyand ŝenene gër Amara: gë ɓëxarëk ɓën, gë ɓësoxari ɓëɓeja ɓën, gë ocambenjar gë odënaw̃ ok, do gë okaɗëp ok. Mëŋ alëngw an ỹapëk eno tëfëtelind. Afel fel baŋo ɓëte Tit këreɓi teɓ na ɓësëƴali ɓënëgwëŝ ɓën eni tëƴalind ɓend gë ofëcak këm ɓeŋ. Er ex gër akayëta in:

End osëƴali or Pol eŋ: 1.1-4.

End ola or ɓëlëngw ɓër Amara eŋ: 1.5-16.

End aniyan and gër Amara eŋ: 2.1–3.11.

Ofelar ol: 3.12-15.

1

Ecëmar el

1 Wëno Pol, ariyenin ar Kaxanu an, kë ỹëgwënëlind kayëta ijo ro. Parëxanda hi këme, Yesu Kërisët do gë Kaxanu fana këne mëni nangënënd end ɗal eŋ ɓër sana kënëɓi ɓën, eno kwëta, eni ɗiyand ang këɓi ỹandind ak 2 do eni yarënd aniyan and din ir din aŋ. Ɗamana exo dixën ngwën iŋ ɓeƴa baɓi Kaxanu aniyan aŋo, xarak mëŋ axo nëgwëŝënd na. 3 And h̃atan këŋo Kaxanu, mëŋ ar ex afexën areɓi aŋ, anëcëtëgu nëcëtëgu ko eyeƴan edexëm ed xwëtënan ke me pemërand el. 4 Tit, wëj ar hik enim asëñiw̃ën, ga ɓar ke ekwëta edeɓat an, aŝëma këmi ŝëmand. Faba Kaxanu do gë Yesu Kërisët, Axwën areɓi an, yëlëleni oyekax ol do gë oɓetak ol!

End ɓëlëngw ɓër amara eŋ

5 Wëno er seɓaxënëgu këmi gër Këret in ex, eƴ paỹ eketënëgu ed ɓeɓër ɓayi bax el, do ɓëte eƴëɓi tana ɓëlëngw gër Amara and angol kala, ang fel bami ak. 6 Ala ar këƴo sana exo gi alëngw an, gilexo icën ind asoxari aɓat fo, ar gë end këno nëp këm. Ɓëte gilexo sëm ir oɓaŝ or w̃ak end Yesu, or ax ñac ex na, or ax mëŝind na. 7 Enimin, aỹap ỹapëk alëngw ar amara an exo gi ar gë end këno nëp këm, gayikako ar xwëtënan këno ɓend Kaxanu hi ko. Kërexo pufënarand na, kërexo gi na xoỹët xoỹët, kërexo gi na aŝeɓ, kërexo gi na axeỹax, kërexo caland na exo cot koɗi in gë osëmbak. 8 Ɓarikan gilexo ar këɓi lëkayand aye ɓëliyer, ar h̃anëk enjekax, ar ŝenene, arenik, aw̃ënëk, ar xamëk emëlaya ed gaf irexëm. 9 Kwëtalexo aye eyeƴan ed ɗal el, ɓayilex ang sëƴali këno ak, exo koraxënënd eɓi kemën gë osëƴali or ŝenene ol, do eɓi masinaxënënd ɓër kë ŝampërend ɓën ang këni lifënd ak.

10 Enimin, moñëmb ỹëmb këni ɓëw̃ëŝik ɓën, ɓësëƴali ɓër ɓenëgwëŝ ɓën, do gë ɓënambeli ɓën, adofa gër enga end Ɓëŝëwif ɓërëw̃ak end Yesu. 11 Ɓëjo ỹapëk eƴëɓi cëmin gayikako yer oxun oŋ këni wëlënd gë osëƴali or enëgwëŝ or këni ŝotaxënënd koɗi gë osëmbak ol. 12 Ar hi këni ebar eɓat do hi ko alaw̃ënel re këɓi:

«Wën Ɓëkëret ɓën din ɓënëgwëŝ hi kën,

ang ow̃acar oxeỹax fo hi kën,

ɓongëleỹ ɓokwëlaraxik hi kën.»

13 Osede olo ɗal dëŋ ex, mëŋ ex dexërayindëɓi mbaŋ eni cotaxën ekwëta ekemax. 14 Teɓëlexëni oɓaxët or ɓenëgwëŝ ɓend Ɓëŝëwif ol, ɓend ex ɓapela ɓand ɓela ɓër kë h̃ëpënd ɗal ɓeŋ. 15 Er ex yo, aw̃ënën w̃ënëk gër ɓëw̃ënëk, ɓari ỹoweỹ ax men ex na gër ɓër ɓuyarënayak, do hi këni gë oŋëpëgënan ɓën: onden ondeɓën oŋ ɓuyarëk. 16 Mondako këni soŝanand mëne anang nang këno Kaxanu. Ɓarikan ɓandixa ɓandeɓën ɓaŋ këɓi fëlëtënd. Ɓëjo ɓër mocus exëni, ɓëw̃ëŝik exëni, ɓër kë sëkwanënd eni di enjekax exëni.

2

End osëƴali or ɗal eŋ

1 Wëj cëŋ, pelindëɓi ɓend rek osëƴali or ɗal ɓeŋ. 2 Pelindëɓi ɓësoŝan ɓëxarëk ɓën eni gi ɓër gë anjus, ɓër mopëɓ, ɓërenik, ɓër xemëk gër ekwëta, gër eɓal ed ɓela, do gër eɓuŋan.

3 Pelindëɓi ɓësoxari ɓëxarëk ɓën eni ɗiyand ang ɓër yëlayak gër Kaxanu fo. Këreni gi na ɓërena ɓër ɓela, këreni gi na okaɗëp od ekurelira ed ngoƴ. Tëƴalindëlexëni enjekax eŋ.

4 Masinindëlenëɓi ɓësoxari ɓëɓeja ɓën ang ỹapëk eɓi ɓalënd end ɓëcën ɓëndeɓën do gë oɓaŝ oreɓën ak. 5 Tëƴalindëlenëɓi eni gi ɓësoxari ɓër gë anjus, ɓëw̃ënëk, ɓër ye këɓi onden, ɓër kë fëỹëpëỹënd ɓëciw̃ ɓëndeɓën, ɓër ɓëngw këɓi onden, ɓër këɓi ɓaxëtënënd ɓëcën ɓëndeɓën. Ata ɓayik ala ax ñana na exo denand eyeƴan ed Kaxanu el.

6 Pelindëɓi ɓëte ocambenjar ok do gë odënaw̃ ok eni gi ɓërenik. 7 Gër ga hik yo, wëj dëŋ aỹap ỹapëk eƴ gi ar motëfëteli gër ɓenjekax ɓend këƴ rind. Do and këƴ sëƴalind aŋ, ola oreƴ ol gilex or ɗal, or mopëɓ. 8 Gilex ɓëte eyeƴan emënëk ed ala ax kor na exo cembët. Angëmëne mondako ex, ata këŋo wëlandëra ar këɓo w̃añërelind an do eñëŋënax end këɓo yëlan, axo cot na.

9 Pelindëɓi okaɗëp ok enëɓi wëlënënd gër ɓeỹ ɗek ɓëxwën ɓëreɓën ɓën, eni kemënand eɓi nënganaxën endeɓën eŋ, këreni campërend na er kënëɓi felënd in. 10 Ɓëte watiyindëlex gër ola oreɓën mëne ɓër mokwëta hi këni, ỹoweỹ këreni dekand na. Mondako këni fëɓaxën osëƴali or Kaxanu, Afexën areɓi ol.

11 Gayikwa aŝanaya ŝanayak gër ɓela ɗek oyekax or Kaxanu or kë yëlënd apexa ol. 12 Ata oyekax olo këɓo sëƴalind ene kwëỹëtande ɓecusëŝus ɓeŋ, gë oñandi od gër ngwën ro ok do ene cotaxëne gë okey oko dëŋ, aniyan and gë orenik, and gë onden, and ŝenene, and kë w̃ëlayand ɓend Kaxanu. 13 Mondako këne ŝënixëne er gë onënga ir këne yarënde in, do gë akey and kë ŝanayaw enjaran end Yesu Kërisët aŋ, mëŋ ar ex Kaxanu, ar xwën këɓo do fexën këɓo an. 14 Mëŋ dëŋ yëlayak në endeɓi eɓo dacëtaxën gër eñëŋënax end ex yo do eɓo mënën, ene gixëne ɓulunda ir xwën ko, ir kë ɓalëkënalind edi ed ɓenjekax in.

15 Mondako ỹapëk eƴëɓi tëƴalind, eƴëɓi kemënënd do eƴëɓi wërëŝëtënd gë ɗek or gapak or ŝot këƴ ol, ala kërexi yaf na!

3

End aniyan and oxëreceŋ eŋ

1 Kwitanindëɓi ɓërëw̃ak ɓën mëne aỹap ỹapëk enëɓi ɓaxëtënënd ɓëlëngw ɓën do gë ɓemun ɓeŋ. Diyindëlexëni er këni rend in, do gindëlexëni ɓëw̃elëk eni di enjekax end ex yo. 2 Pelëlëɓi eni gi ɓër mongwëlër, ɓër ɓëngwëk, do eni nënga gër ɓela ɗek, ala këreno denand na. 3 Enimin, ɓiyi ɓëte ɗamana enëŋo nange Kërisët, er hi bane ɓëfënirëx, ɓëw̃ëŝik, ɓënambërak, okaɗëp od oñandi oñëŋënax do gë od ɓenëngax ɓetëmbak. Mbaŋ xeỹ bane, do baɓo ƴakëraxirand, bane xoỹëndërënde do bane ŝusërënde andeɓi reɓi aŋ.

4 Ɓarikan and h̃atan këŋo Kaxanu Afexën areɓi aŋ,

w̃asin këɓo ɓiyi ɓela ɓën oyekax orexëm ol do ang h̃an këɓo ak. 5 Në end axaỹënan irexëm fo rixën ko mondako, ɓari ax gi ex na ɗe ga ri këne ɓend ŝenene. Afexën fexën këɓo gë xoɓuyi or andëw̃a angaŝax ol do gë enëngwët ed ko nëngwëtënd Angoc Amënëk el. 6 Kaxanu yël këɓo ɗëm Angoc Amënëk aŋ paɓ gë Yesu Kërisët, Afexën areɓi an 7 eɓo kwëtaxën ɓër ŝenene paɓ gë oyekax orexëm ol, ene cotaxëne aniyan and din and këne yarënde aŋ.

8 Awa eyeƴan elo ɗal ex do aỹandi ỹandi ke eƴëɓi kënënanënd ɓër xwëta këŋo Kaxanu ɓën gë oɓal osëm eɓi ɓëroxën edi ed ɓenjekax el. Awa eŋo ayeyek do ofëcak or ɓela ex! 9 Ɓarikan kwëỹëtal oyeƴandëran ofënirëx oŋ, gë or ɓend ɓandëw̃ëra oŋ, gë oxeỹër oŋ do gë ecembëtëndër ed në end acariya and Moyis el gayik ɗek ɓeŋo ax ñap ex na, ofëcak këm ex. 10 Ar kë w̃ëlawënd ɓakucara gër amara an, pelëralo amat xali ɓaki, ɓari ŋw̃ayiɗo angëmëne axi ɓaxët ex na. 11 Anang nang këƴ mëne ala arako rako an, asëmbak ex, ar kë w̃endërand ex do gë andexëm dëŋ ko nëpayand.

Ɓapela ɓapelatar ɓaŋ

12 And këmo law̃ënëli Arëtemas ba Tiŝik aŋ, kemënayiɗ eƴe kacali gër Nikopolis gayik gër emëkw edam faỹ këme exe kuca fën amëd and gë aƴem aŋ. 13 Kemënal eƴëɓi yëlëra ŝëlafana, Senas, asëƴali ar acariya an do gë Apolos eni kucaxën gër ɗamana ireɓën, ỹoweỹ këreni can na. 14 Aỹap ỹapëk ɓëmaỹe ɓendeɓi ɓënd ex ɓërëw̃ak ɓëŋ eni tëƴa egi ed ɓënëngax el, do gindëlexëni din ɓëw̃elëk gër edi ed ɓenjekax, enëɓi dëcaraxënënd ɓër ŝëmura këɓi mbaŋ ɓën; këreni ɗiyand na wa gë ofëcak këm.

15 Awa ɓër enga endam ɓën ɗek ki ŝëmand. Cëmalëɓi ɓër ex oɗawo odeɓi ga ɓar këne ekwëta eɓat ɓën.

Kaxanu yëlëleŋun wën ɗek oyekax ol!

Filemoŋ

Kayëta ir Filemoŋ in

Lilaya in

Akayëta aŋo Pol ỹëgwën këreceŋ ir baŋo Filemoŋ. Ar Xaɗëp irexëm ir bano w̃acënd Onesim, naw̃a baŋo. Ga fed këni gë Pol wël ko end Yesu Kërisët eŋ, w̃a ko do hi ko mëŋ ɓëte këreceŋ. Ata Pol fel këŋo exo maỹi gër axwën arexëm Filemoŋ. Ỹëgw kayëta ijo ro eŋo karaxën Filemoŋ eŋo kaca gë eteɓan Onesim. Gayikwa angwën aŋo, xaɗëp ir naw̃ak in, asoron bano soronënd, ɓandëmar alaw̃ bano law̃ënd. Er sëƴali ko Pol gër kayëta aŋo ro in ex eɓalër ed ɓërëw̃ak end Kërisët el, aỹap ỹapëk ex canayand gër ɓanëkëra ɓandeɓën. Mëŋ ex Pol axara baŋo Filemoŋ eŋo kaca Onesim gë oɓal gayikako anëka hi baxo arëw̃ak end Kërisët ang mëŋ ak. Er ex gër akayëta in:

Ecëmar el do gë ecalen ed Filemoŋ el: 1-3.

End Onesim eŋ: 4-22.

Ofelar ol do gë cale ipelatar iŋ: 23-25.

1

Ecëmar el

1 Wëno Pol, ar fëra këno në end Yesu Kërisët an, wëno gë aɓaỹe Timote ki ỹëgwënëlind wëj Filemoŋ. Wëno mbaŋ ke ɓalënd endeƴ eŋ, wëj ar ɓar këne andiyen amat an. 2 Gër kayëta ijo ro, aɓar ɓar këmun wëj gë Apiya, imaỹe itoxari indeɓi iŋ, gë Arëŝip ar xel këmi hi enga endemat an, do gë ɓër gër Amara and hik gër iciw̃ indeƴ ɓën. 3 Faba ireɓi Kaxanu do gë Axwën Yesu Kërisët, yëlëlenun oyekax ol do gë oɓetak ol.

End aŋana aŋ do gë ekwëta ed Filemoŋ eŋ

4 Din këmi xwitand mi calen do këmo ŝëkwand Kaxanu ir xwën ke. 5 Awëlati wëlati këme mëne wëj mbaŋ xwëta këƴo Axwën Yesu, ɓëte mbaŋ ki ɓalënd end ɗek okëreceŋ ocandax eŋ. 6 Ga ɓar këne ako ekwëta edeɓat, anang nang këƴ ɗek er yek eƴëɓo din në end Kërisët in. Awa masinëlëɓo ngwa. 7 Wëno mbaŋ nëngandëra ke do mbaŋ xemën ke aŋana andeƴ aŋ. Aɓaỹe Filemoŋ, enimin okëreceŋ odanjëm ƴema këɓi ow̃ëkw oŋ në endeƴ.

End emëka ed Pol eŋ

8 Mëŋ ex, ga yël ke Kërisët or gapak ol, anëỹali anëỹali domi er ỹapëk eƴ di in, ɓari ame di na. 9 Er ỹapan ke mi kara mo kara ga nang këme ako gë aŋana hi këƴ. Wëno Pol, anëka xar këme ɓëte waca ke hi këme gër epëra në end Yesu Kërisët. 10 Axara këmi xarand end Onesim eŋ*. Asëñiw̃ën iram hi ko elod yatir w̃a ko end Kërisët eŋ ro gër epëra. 11 Ɓakey ɓand xucak ɓaŋ, ofëcak abaxi rin na. Ɓarikan gërëgako, arin këɓo rin wëj gë wëno. 12 Anëka felëli këmo exo maỹili ado ga lëkër këmi mbaŋ. 13 Ɗek ỹandi baxe exo ɓayi gër ndam ro, exe dëcarand ang do ƴe rëcara wëj ak ang hi këme gër epëra në end Atëfëtan ak. 14 Ɓari gematak axe ñandi bana me di xarak axe wëlër exe na pere këdi këmi nëỹali eƴe din oyekax olo.

15 Ɓamat imëd fo ŝapër ban gë Onesim eŋun ketaxën din. 16 Ɓarikan gërëgako nëmëc xaɗëp hi ko. Imaỹe ind ki ɓal mbaŋ hi ko, axo bo ex na xaɗëp fo. Wëno gë pit ke ɓalënd endexëm eŋ xarak wëj doxi ɓalënd nëmëc gayik xaɗëp ireƴ exo. Ɓëte areƴ hi ko ga ɓar kën ako gër Axwën Yesu. 17 Awa angëmëne wëj gë wëno aɓar ɓar ke, kwëtayalo Onesim ang xwëtayadoƴe wëno ak. 18 Angëmëne aw̃enan w̃enan ki, wëno këƴe w̃ëkaɗ, do angëmëne ỹeỹ ỹomëxa ki na, wëno ki w̃aŝënëɗ. 19 Ata wëno Pol kë ỹëgwëlind gë ataxan andam aŋ dëŋ: wëno aw̃aŝën këmi w̃aŝën. Wëj aniyan andeƴ aŋ dëŋ ga ỹomëxa këƴe wa, ɓari ami pel na. 20 Eyo aɓaỹe, dëcale mondako në end Kërisët, ƴemënël emëkw edam el ga ɓar ke ako gër ndexëm.

21 Anang nang këme mëne aw̃a këƴ w̃a er këmi ỹëgwënëlind gër kayëta ijo ro in. Aye fëni ke mëne nëmëc er xara këmi in këƴ ri. 22 Gërëgako këñënanëxëye ɓëte aciw̃, yëla këme mëne aseɓët këne sëɓëtëli gayik Kaxanu ayakali këŋun yakali cale indewën iŋ.

Epelar el

23 Epafëras, imaỹe ind fëra kënëɓo në ereɓat në end Yesu Kërisët iŋ, aŝëma këŋun ŝëmand. 24 Aŝëma kënun ŝëmand ɓëte ɓër ɓar këmi andiyen ɓën: Marëk, gë Arisëtarëk, gë Demas do gë Luk. 25 Oyekax or Axwën Yesu Kërisët ol gil ex gër onden ondewën!

* 1:10 1.10 Onesim ijo xaɗëp hi bax. Anaw̃a naw̃a baŋo Filemoŋ, ar xwën baŋo an, hër ko ɗup gër angol and fëra bano Pol.

Ɓëŝëwif

1

2

3

4

5

6

7

8

9

10

11

12

13

Kayëta ir Ɓëŝëwif in

Lilaya in

Kayëta ir Ɓëŝëwif ijo ala ax nang ex na ba noỹo ỹëgwëk. Er kë reƴand mëne Yesu Kërisët nëmëca këɓi Moyis do gë ɗek ɓëlaw̃ënel ɓër Kaxanu ɓën. Gayikwa mëŋ ŝësëk gër kërëwa ŝaɗaxa ir din ir din ir këɓo seɓanaxënd Kaxanu ɓeñëŋënax in. Ga h̃ata ko ɗek er ebax exo di eni pexaxën ɓela in, Yesu Kërisët aɓaka ɓaka ko gër Sëm. Do mëŋ rix këŋo aŝaɗaxan alëngw ar din ir din. Akayëta aŋo ro këɓi sëƴalind Ɓëŝëwif ɓërëw̃ak end Kërisët ɓën mëne aỹap ỹapëk eno tëf mëŋ fo, këreni ɓakan na cale ikarëk indeɓën iŋ. Er ex gër akayëta in:

End enëngwët do gë emënën ed ngwën eŋ: 1.1–2.4.

End apexa and w̃ëlaw ko Yesu Kërisët eŋ: 2.5–4.13.

End aŝaɗaxan alëngw ar gër orën eŋ: 4.14–6.12.

End eter ed gë ŝaɗaxa ir Yesu eŋ: 6.13–10.39.

End ekwëta ed xwënaxënënd këɓo Kaxanu eŋ: 11.1–13.25.

1

End Asëñiw̃ ar Kaxanu eŋ

1 Akarëk aŋ, Kaxanu ɓakëlëbëd ɓakëlëbëd do gë ɓamatinali ɓandanjëm felëra këɓi ɓëxarëk ɓëreɓi ɓën paɓ gë ɓëlaw̃ënel ɓën. 2 Ɓarikan gër ɓakey ɓapelatar ɓand hi këne ɓaŋo, afelëra felëra këɓo paɓ gë Asëñiw̃. Ata Kaxanu paɓ gë Asëñiw̃ irexëm ijo ri ko ngwën iŋ do mëŋ fo ex ar sana këŋo exo kwën ɓeỹ ɗek an.

3 Gër Asëñiw̃ ijo ŝanayak oye or enjaran end Kaxanu ol,

gër ndexëm fo watik enimin ola orexëm ol,

ɓëte mëŋ fo lëkayak ngwën iŋ gë eyeƴan epangak edexëm el.

And rin këɓi ɓela ŝaɗaxa ir angunëtan and ɓeñëŋënax aŋ,

aɓaka ɓaka ko ỹëpax ko ƴaŋ gër orën, gër liw̃ ir Kaxanu, mëŋ ar gë owun osëm an✡.

End Yesu do gë omeleka eŋ

4 Asëñiw̃ ijo nëmëca këɓi or gapak ol omeleka ok

mëŋ yëlaxën këŋo Kaxanu ow̃ac or wëlik nëmëc gë oreɓën ol. 5 Enimin Kaxanu, elod aŋo pel ex na meleka:

«Wëj ex Asëñiw̃ën, wëno wa rëw̃ ki doro.»

Do ɓëte:

«Wëno kë hi Sëm do mëŋ exo gi Asëñiw̃ën.»

6 Ɓarikan Kaxanu and baŋo law̃ënëgund Asëñiw̃ gër ngwën ro aŋ, mëŋ ar hik ɗamana exo dixën ɓeỹ ɗek an, are re ko:

«Ɗek omeleka od Kaxanu ok, poxiyindëlexëni eno cale✡!» 7 End omeleka eŋ cëŋ, are re ko:

«Omeleka od Kaxanu ok ɓangoc exëni,

Ɓëriyenin ɓërexëm exëni ang xoɗux or xafa-xafa fo.»

8 Ɓarikan end Asëñiw̃ eŋ, are re ko:

«E Kaxanu, ayël yël këƴo din ir din acët and owun oreƴ and ex acët and or ŝenene aŋ.

9 Ah̃an h̃an këƴ end ŝenene eŋ do ŝus këƴ eñëŋënax eŋ.

E Kaxanu, Kaxanu sana ki,

mëŋ xoŝ ki gë ogu exi nëngandëraxënënd

do mondako sana ki gayikako aɓal këŋo ɓalënd

endeƴ eŋ nëmëc gë end ɓoŝandax eŋ✡.»

10 Do ɓëte:

«Axwën, wëj rik edëɗa ed ebar el elod gër ỹanar

do orën ol, andiyen andeƴ ex.

11 Orën ol gë ebar el aŝapër kë ŝapër

axar kë xar ang ɓanjëm fo.

Ɓarikan wëj din ir din këƴ ɓayi. 12 Alongomira këƴ longomira ang ɓacuɗ ɓakarëk fo,

do eƴ nëmba ang këni nëmband ɓacuɗ ɓacëxe ak.

Ɓarikan wëj din ar hi këƴ an këƴ ɓayi,

ola oreƴ ol or din ir din ex✡.» 13 Kaxanu nande fel këŋo na meleka:

«Ñëpal gand liw̃ iram ro

xali mëni ɓar ɓërangoỹëra andeƴ ɓën eni gi ambëñaxën andeƴ✡?

14 Ax gi ex na nde omeleka ok ex ɓangoc ɓand këŋo riyeninënd Kaxanu ɓaŋ? Ax gi ex na nde ɓën këɓi law̃ëndërand eni di andiyen and edëcara ed ɓër kë ŝot Apexa ɓën?»

2

End apexa akëɓënaxik eŋ

1 Mëŋ ex, aỹap ỹapëk ene ɓalëkënalinde mbaŋ eyeƴan ed wël këne el këdi këɓo nambeli ala. 2 Enimin, angëmëne eyeƴan ed w̃ëlaw këni omeleka el ed mokwëta ex, angëmëne Kaxanu ŝenene nëp baɓi ɓër w̃endërak do h̃ëp bax eni kwëta ɓën, 3 mondake kënëŋo ŝanaɗe ɓiyi angëmëne alangangan langangan këne apexa and xëɓënëk mondako aŋo? Axwën Yesu ga ỹanak wa etëfëtëran ed apexa aŋo el ɓëtaxën këni ɓër baŋo ɓaxët ɓën ene nangaxëne mëne ɗal dëŋ ex. 4 Ax gi ex na nde wa Kaxanu afëɓ baxo fëɓënd osede oreɓën ol ga baɓi yëlënd panga ind bani rixënënd ɓecarax iŋ, gë ɓërëcaxik ɓend ex yo, do gë ɓanjëla ɓand baɓi yëlënd Angoc Amënëk ɓaŋ ang këŋo ỹandi ak?

5 Gayikwa ngwën ingaŝax ind këne rende aƴow kë ƴow iŋ, Kaxanu aɓi yël ex na owun ol omeleka ok. 6 Ɓarikan ala rek na gër Oñëgw Omënëk:

«Kaxanu, ine ngwa hi ko Asëñiw̃ ar ala an,

mëŋ ki ɓalaxënënd mondako endexëm eŋ?

Noỹo ngwa hi ko mëŋ këƴo fëỹëpëỹaxënënd mondako?

7 Tëkër fo w̃a baƴ exo ɓana gër omeleka,

Ata wëj ŝuɗ këƴo owun or gë enjaran ol do gë or gapak ol.

8 Ɓeỹ ɓën ɗek xwët këƴ ɗila gër osapar orexëm✡.»

Kaxanu, ga ɓar ko ako ɓeỹ ɓën ɗek gër owun orexëm, ỹoweỹ ax ɓayi ex na. Ɗal ex gërëgako ane watënde ex na mëne gër ɓeỹ ɗek wun ko. 9 Ɓarikan awat kënëŋone wate Yesu, mëŋ ar ɓana bax imëd fo gër omeleka an. Awat kënëŋone wate ga wun ko, gë enjaran eŋ do gë or gapak ol gayik mëŋ sorok ecës el. Gë oyekax or Kaxanu ol, ŝësaxën baxo Yesu në end ɓela ɗek. 10 Enimin, Kaxanu rik ɓeỹ ɓën ɗek do mëŋ xwënëk. Do ga ỹandi këŋo eɓi mëla ɓela ɓëranjëm gër enjaran endexëm, seɓ këŋo Yesu exo toro, exo gixën aw̃elëk ar eɓi mëlanaxënëgu apexa an.

11 Gayikwa ar kë w̃ënënënd an do gë ɓër w̃ënën këɓi ɓën, në araɓat ŝanëgu këni. Mëŋ ex, Yesu aŋo cëfënan ex na eɓi mac ɓëmaỹe, 12 and re ko:

«Asëfëtan këmëni sëfëtan ow̃ac oreƴ ol ɓëmaỹe ɓëŋ,

ayas këmi yas mërëxand ir amara✡.»

13 Do ɓëte:

«Wëno axwëta këmo xwëta Kaxanu.» Ɓëte are re ko: «Nëkoɗëɓo wëno gë ɓela ɓër yël ke Kaxanu ɓën✡.»

14 Awa gayikako ɓela ɓëjo ɓër gë ɓeman exëni, Yesu ahi hi baxo ɓëte gë eman ang ɓën ak. Aŝës ŝës ko eŋo koraxën ar wëña baɓi ɓela gë ecës an, mëne ngëŋ ŝaɓucara in. 15 Mondako ri ko eɓi dacëtaxën ɗek ɓër bax liyand gër oxaɗëp ɓën ga bani yëdand ecës el. 16 Enimin ɗal ex, ɓërandëw̃ëra and Abëraxam ɓën ƴow baxo eɓi dëca mondako, ɓari ax gi ex na omeleka. 17 Ɓëte aỹap ỹap bax eni ɓar andëw̃ëra amat gë ɓoɓinëm, exo gixën aŝaɗaxan alëngw ar gë axaỹënan do ar mokwëta gër andiyen and Kaxanu, eɓi dinaxën ɓulunda in ŝaɗaxa ir angunëtan ir ɓeñëŋënax in. 18 Gayikako mëŋ dëŋ anang nang ko er ex atëƴ in do gë er ex toro in, axor ko xor eɓi dëca ɓër këɓi faɓ atëƴ ɓën.

3

End Yesu do gë end Moyis eŋ

1 Wën ɓëmaỹe ɓëmënëk ɓëŋ, wën ɓër hik ŝëf gër ow̃ac or Kaxanu or w̃ac këŋun gër orën ɓën, awa kamanino Yesu, mëŋ ar këne reƴarande poyoma mëne mëŋ law̃ënëgu këŋo exo gi parëxanda do aŝaɗaxan alëngw. 2 Ar mokwëta hi baxo gër ogës od Kaxanu ang hi baxo Moyis akarëk ak, mëŋ ar law̃ënëgu baŋo do xwëtënan baŋo ɗek ɓër gër iciw̃ indexëm an. 3 Ata Kaxanu, ga xwëta këŋo mbaŋ Yesu yëlaxën këŋo enjaran end nëmëcak end Moyis eŋ. Gayikwa ar ɓaƴëk iciw̃ an xëɓënëk nëmëc gë iciw̃ ind ɓaƴ ko iŋ. 4 Enimin, iciw̃ ind ex yo ala ɓaƴëk, xarak Kaxanu ex ar ɓaƴëk ɓeỹ ɗek an. 5 Moyis cëŋ, ahi hi baxo ariyenin ar xwëta baŋo do xwëtënan baŋo ɗek ɓër gër iciw̃ indexëm ɓën exo deƴaxënënd osede or er ko re in. 6 Ɓarikan Kërisët ar mokwëta hi ko ang Asëñiw̃ fo gër iciw̃ indexëm. Xarak iciw̃ iŋo, ɓiyi ene angëmëne aɓayi këne ɓayinde ga xwëta kënëŋone, do angëmëne aɓayi këɓo ɓayind eyar ed këne ỹaŋelinde el.

End emëŝen ed Kaxanu eŋ

7 Mëŋ rexën ko Angoc Amënëk aŋ:

«Doro, angëmëne en wëlënd oniw̃ or Kaxanu ol,

8 këren mëŝind na gër ow̃ëkw orewën ang bani w̃ëŝind ɓëxarëk ɓërewën ak, yatir ri baɓi Kaxanu atëƴ gër ladawe.

9 Gër ladawe, ɓëxarëk ɓërewën ɓën ari bani rind ɓend këmëni xoỹënaxën ɓeŋ

do awat wat bani ɓendam ɓeŋ

10 xali ɓëniy ofëxw onax.

Mëŋ xoỹënaxën bamëni ɓanjex ɓandeɓën ɓaŋ,

do re këme: “Ɓanjëlan ɓandeɓën ɓaŋ din këɓi nambelind

do ani nang ex na ɓapela ɓandam ɓaŋ✡.” 11 Awa ga xoỹ këme ako, yaŝar këme: Ɓëjo din ani ŋat na gër ebar ed xëñënan këmëni eni teyëtax✡!»

12 Awa gër amara andewën titinayin ɗe ɓëmaỹe, kërexo gi na ar gë emëkw eparëɗaɗik, ed gë oŋëpëgënan, ed këŋo h̃awëtand Kaxanu, mëŋ ar gë aniyan an. 13 Ɓarikan kemëndërindën andewën rewën aŋ key yo key nand kën xorënd en de «Doro». Gaɓatak kërex mëŝind na gayik edi ed eñëŋënax end kë nambelind këŋo ỹetëỹetënd. 14 Enimin, aɓar wa ɓar këne gë Kërisët angëmëne alëkaya lëkaya këne xali gër eŋata ekwëta ed ŝot këne el, end ɗal end w̃a këne elod gër ỹanar eŋ. 15 Ga rek ako Oñëgw Omënëk:

«Doro angëmëne awël wël kën oniw̃ or Kaxanu ol,

këren mëŝind na gër ow̃ëkw orewën ang yatir emëŝ end ɓëxarëk ɓërewën ak✡.»

16 Xarak, noɓën ex ɓër wël bax awël dëŋ oniw̃ or Kaxanu ɓarikan w̃ëŝen këno ɓën? Ax gi ex na nde ɗek ɓër ŝanëgu bax gër ebar ed Misëra ga lëngweliw këɓi Moyis ɓën? 17 Ɓëte noɓën ex ɓër baɓi xoỹënënd Kaxanu xali nëkak ɓëniy ofëxw onax ɓën? Ax gi ex na nde ɓër bax w̃endërand ɓën, ɓër nemirak do lapëra kënëɓi gër ladawe ɓën? 18 Do ɓëte noɓën ex ɓër re baxo Kaxanu mëne din ani ŋat na gër ebar ed xëñënan baɓi eni teyëtax ɓën? Ax gi ex na nde ɓër kë w̃ëŝind ɓën? 19 Ɓiyi awat këne watënde aye mëne ɓela ɓëjo ani kor bana eni ŋat në end oŋëpëgënan odeɓën eŋ.

4

1 Awa ɓiyi yëdarandëne ɗe gayikako eteyëta ed eɓeƴa këɓo Kaxanu el aɓayi ɓayik xali doro. Gaɓatak këreŋo wew na eŋo. 2 Gayikwa ɓiyi ɓëte anangën nangën kënëɓo Atëfëtan aŋ ang nangën banëɓi ɓëxarëk ɓëreɓi ak. Ɓari ɓën eyeƴan ed wël bani elo ỹoweỹ ani cotaxën bana gayikwa ani kwëta bana. 3 Enimin, ɓiyi ɓër xwëtak eyeƴan elo ɓën, ah̃at këne h̃ate gër eteyëta ed re baxo:

«Awa ga xoỹ këme ako, ɓëjo din ani ŋat na gër ebar ed xëñënan bamëni eni teyëtax✡.»

Kaxanu anëka faỹ baxo andiyen andexëm aŋ elod nand ri ko ngwën na. 4 End akey anjongakinëm eŋ, na ex na gër ed rek gër Oñëgw Omënëk: «Ata Kaxanu seyëta ko yatir akey anjongakinëm, ga faỹ ko ɗek andiyen andexëm aŋ✡.» 5 Oñëgw Omënëk ok are rek ɓëte: «Din ani ŋat na gër ebar ed xëñënan këmëni eni teyëtax✡!» 6 Awa gayikako ɓërëmar fo kë h̃at gër eteyëta elo do mëne ɓëỹanar ɓër nangën banëɓi Atëfëtan aŋo ɓën ani ɗil bana në end emëŝ endeɓën, 7 Kaxanu asana sana ko akey, mëne ngëŋ «Doro», and re baxo elod anëka fo paɓ gë Dafid ang rew këme eceɗe ak:

«Doro angëmëne en wël oniw̃ or Kaxanu ol,

këren mëŝi na gër ow̃ëkw orewën✡.»

8 Enimin, angëmëne Yosuwe ah̃ateli h̃ateli baɓi Ɓëyisërayel ɓën gër ebar ed ebax eni teyëtax, Kaxanu axo yeƴan dona end akey acëxe. 9 Awa akey and eteyëta and ɓulunda ir Kaxanu exëna, ang akey anjongakinëm ak. 10 Gayikwa ala ar kë h̃at gër eteyëta elo an, anëka seyëta ko andiyen andexëm aŋ ang seyëta ko Kaxanu andexëm ak. 11 Awa ɓiyi marane ene ŋate gër eteyëta elo, ala kërex nambëra na në end emëŝ endexëm, ang ri bani ɓëxarëk ak.

12 Gayikwa eyeƴan ed Kaxanu el kë yëlënd aniyan aŋ. Ah̃aŝ kë h̃aŝënd ga h̃akëk nëmëc duxuma ir fëco ah̃ak fëco ah̃ak. Ah̃aŝ kë h̃aŝënd ŋëŝ gër ed fitarëk enjëw̃ eŋ do gë angoc aŋ, ŋëŝ gër ocom, ŋëŝ gër odëngëŝ. Axiti kë xitind oñandi ok do gë ɓanjëlan ɓand ex gër emëkw ed ala ɓaŋ. 13 Er ri ko Kaxanu in ax conayand na gër ogës odexëm: kerët ko watënd ɓeỹ ɓën ɗek, do gër lëngw irexëm këne xwëŝaɗe ene deƴaye ɗek ɓend ri këne gër aniyan andeɓi ɓeŋ: hik ɓenjekax, hik ɓeñëŋënax.

End aŝaɗaxan alëngw eŋ

14 Gayikako aŝaɗaxan alëngw ar ŝot kënëŋone an, mëne ngëŋ Yesu, Asëñiw̃ ar Kaxanu an, ƴaŋ gër orën ɓaka ko, awa ɓalëkënalindëne ɓend këne reƴarande poyoma ɓeŋ. 15 Aŝaɗaxan alëngw ar ŝot kënëŋone an, aye nang ko ang sitara këne ak, gayikako mëŋ dëŋ atëƴ and ex yo hi këŋo. Ɓarikan gamatak axo tëkwan ex na do axo di ex na eñëŋënax. 16 Awa tëkane gë anjiỹ këm añëpara and owun and Kaxanu aŋ, mëŋ ar gë oyekax do gë axaỹënan an, eɓo dëcaxënënd nand ỹapëk na.

5

1 Enimin, aŝaɗaxan alëngw ar ex yo, ala këno fitënd mërëxand ir ɓela, eno pëxwënaxën andiyen and Kaxanu aŋ. Awa mëŋ eɓi dinënd ocaɗaxa ok gë ɓeɓër këni w̃ëlarawënd ɓën do gë oyel or kënëɓi lasëgund ol, eni cotaxën eteɓan ed ɓeñëŋënax ɓendeɓën el gër Kaxanu. 2 Aŝaɗaxan alëngw an aɓuŋan këɓi ɓuŋanënd ɓër sitarak ɓën do gë ɓër kë lifënd ɓapela ɓën gayikako mëŋ dëŋ asitara sitara ko, do alif ko lifënd ɓandëmar. 3 Në end ositara orexëm olo ỹapëk exo dixënënd ŝaɗaxa ir ɓeñëŋënax ɓendexëm in andamat gë ir ɓeñëŋënax ɓend ɓulunda ɗek in. 4 Xarak ala ax yatand na gë andexëm dëŋ or gapak or exo gixën aŝaɗaxan alëngw ol. Ar kë hi an, Kaxanu këŋo yatand ang yata baŋo Aharoŋ, akarëk ak. 5 Mondako fo ex end Kërisët eŋ, axo yata ex na gë andexëm enjaran end exo gi aŝaɗaxan alëngw eŋ. Ɓarikan Kaxanu yata këŋo and fel baŋo:

«Wëj ex Asëñiw̃ën, wëno wa rëw̃ ki doro✡.» 6 Ang rek ɓëte gër Oñëgw Omënëk ak: «Wëj aŝaɗaxan ar din ir din hi këƴ

ang ebaxo Melëkisedek ak✡.»

7 And hi baxo Kërisët gër ebar ro aŋ, aŝale baxo ŝalend akey amat, oniw̃ ol kë wëlind caw do ongwën oŋ kë ŝarënd. Kaxanu, mëŋ ar xor bax eŋo dacët gër ecës an, baŋo xarand do ayakali yakali baŋo cale indexëm iŋ gayik aɓaxët baxo ɓaxëtënd endexëm eŋ. 8 Ado ga exo Asëñiw̃ ar Kaxanu, toro ind ex yo soro ko, exo nangaxën ang ƴëkak ema ed eɓaxët ed Kaxanu ak. 9 And faỹ ko aŋ, ŝotën këɓi apexa and din ir din ɗek ɓela ɓër këŋo ɓaxëtënd Kaxanu ɓën. 10 Ata Kaxanu sana këŋo exo gi aŝaɗaxan alëngw ang hi baxo Melëkisedek ak.

End eŋaw̃ëta ed Kaxanu eŋ

11 Gër endeƴ eŋo, ɓendanjëm ebax mun pelëra do ɓend lakëk ebax mun paỹën gayik wën aŋun pënind na aỹand. 12 Enimin, wën anëka hi don ɓësëƴali ɓër ɓend lakëk gayikako elod anëka fo wël kën eyeƴan ed Kaxanu el. Ɓarikan mocala kën ŝaland enun tëƴali ɓapela ɓand saxëk gër eyeƴan elo ɓaŋ. Xali gërëgako omër fo kën ŝeɓënd gayik an korënd na en ƴamb ecemar. 13 Xarak ar kë ŝeɓënd omër fo an, axo kor na eŋo pëni eyeƴan ed kë yëlënd or ŝenene el: itox imeja fo ɓayi ko. 14 Ɓarikan ecemar el, mëne ngëŋ ɓend lakëk gër eyeƴan ed Kaxanu ɓeŋ, ɓëxarëk kë ƴambënd, ɓër fëni këɓi epitëndër ed enjekax do gë eñëŋënax gër ɓandixa ɓandeɓën ɓën.

6

1 Awa mëŋ ex, ga seɓ këne ako etëƴa ed ɓend saxëk gër eyeƴan ed Kërisët el, tëƴane ɓend lakëk ɓeŋ, nëngwëtërëxe edëɗa el mëne ngëŋ: enëngwët ed ola el, gë ekwëỹëta ed ɓend gë ofëcak këm el, gë ekwëta ed Kaxanu el, 2 gë ewunëtaran ed gë men el, gë ecalen ed moñëmba el, gë ekani ed gër ecës el, do gë kiti ind din ir din ind yatir kë xwët ngwën iŋ. 3 Ɓiyi osëƴali or ỹap këɓi ɓëxarëk ol këne sëfe angëmëne aw̃a w̃a ko Kaxanu.

4 Ɓela exëna ɓër h̃oɓa këɓi Kaxanu gë ɗal irexëm in, sëƴin këɓi oyël or gër orën ol, do yël këɓi Angoc Amënëk aŋ. 5 Anang nang këni onënga or kë yëlënd eyeƴan ed Kaxanu ol do ang fangak ngwën ind kë ƴowënd ak. 6 Do ɓela ɓëjo and këni ɓakan ola oxarëk oreɓën aŋ, ax mënd ex na ang këni nëngwëta gaŝëxe ak. Gayikwa ata kë hi nangëde gaŝëxe këno fikand Asëñiw̃ ar Kaxanu an, do këno ŝëfënind poyoma.

7 Enimin, ebar ed gër ed kë sëɓënd laŋ el, awët kë wëtënd do eneɗa end neɗ këni yo ofëcak këɓi yëlënd na ɓëneɗ ɓën. Kaxanu wa këɓi rinënd oyekax olo. 8 Ɓarikan angëmëne gër ebar elo, odëmbën do gë araf gëmëɗ fo lëguk, ebar elo ofëcak aɓi yël na, ax ye ex na, do ecor fo ɓayik.

9 Wën ɓëmaỹe ɓënd këɓo ɓalënd mbaŋ ɓëŋo, ado ga këmun felërand mondako, aw̃a w̃a këmi mëne wën aŝot kën ŝot er xëɓënëk nëmëc in, mëne ngëŋ apexa aŋ. 10 Enimin, Kaxanu ar ŝenene hi ko, axo gi ex na asëmbak, axo kwëya na andiyen andewën aŋ, ɓëte axo kwëya na ang h̃an kën ow̃ac orexëm ak, ga kënëɓi rëcarand ako ɓërëw̃ak endexëm ɓën. 11 Ɓarikan er ỹandi këɓo ala kala exo ɓayi gë oɓal osëm or këŋo ɓalënd ol, en cotaxën ɗek ɓeɓër kën yarënd ɓën. 12 Tëfëtelindënëɓi ɓër xwëta këŋo Kaxanu ɓën do ɓër ɓuŋak ɓën gayik ɓela ɓërako rako ɓën këɓi yël Kaxanu ɓend ɓeƴa ko ɓeŋ, ɓari këren ɗangangan na.

End eɓeƴa ed Kaxanu eŋ

13 Enimin, Kaxanu and ɓeƴa këŋo Abëraxam aŋ, gër ow̃ac orexëm fo yaŝar baxo gayik ar xuca këŋo ax gi ex na. 14 Are re baxo: «Ɗal ex, wëno mbaŋ këmi yël oɓetak ol do oɓaŝ oreƴ ol moñëmb këni ỹëmb✡». 15 Ata Abëraxam ga ɓuŋa baxo, ŝotaxën baxo end ɓeƴa baŋo Kaxanu eŋ. 16 Ɓela ɓën gër ow̃ac or ar ỹëmbëta këɓi këni yaŝarënd do eyaŝar elo kë w̃asinënd mëne ari dëŋ këni ri end re këni eŋ, ata gë eyaŝar elo kë yirënd ecampëre el. 17 Ata andamat ex gë end Abëraxam eŋ, ɓërandëw̃ëra andexëm ɓën ebax eni cot ɓeɓër ɓeƴa baŋo Kaxanu ayël këŋo yël ɓën. Do exo nangaxën Abëraxam mëne ari dëŋ ko ri er ɓeƴa këŋo in, Kaxanu ɓaŝ ko yaŝar ko. 18 Kaxanu, eɓeƴa ed ɓeƴa ko el do gë eyaŝar ed yaŝar ko el din axo nëngwët na. Awa ɓiyi kemënëleɓo ɓeŋo gër ekwëta ed xwëta kënëŋone, gayikako ɗek seɓ këne ene cënixëne ɓeɓër këne yarënde ene cote ɓën. 19 Ang kë xwëŝaxënënd kuluŋ in gër ɓëŋa në end odun okwëŝaxën od këni lapënd polo gër men ok, mondako fo ex eyar ed këne yarënde elo, mëŋ ỹëmaxënëk ɓenjëw̃ ɓendeɓi ɓeŋ. Në end ɓeɓër këne yarënde ɓeŋo këne xucaxënënde anjëm amëgax and bax weɗind lëngwe ir Aciw̃ and Kaxanu aŋ do këne h̃atënde 20 lëf gër ed lëngwa ko Yesu në endeɓi, mëŋ ar hik din ir din aŝaɗaxan alëngw, ang hi baxo Melëkisedek ak.

7

End Melëkisedek eŋ

1 Melëkisedek ijo, er hi baxo emun end angol and Salem do aŝaɗaxan ar nang baŋo Kaxanu, mëŋ ar ex ƴaŋ gër orën an. Yatir xaca baŋo Abëraxam ga hiw ko gër emer ed xorëgu baɓi ɓemun ɓendanjëm el, aŝalen ŝalen baŋo. 2 Ata Abëraxam mëŋ ɓëte yël këŋo dim ir ɗek ɓeɓër xandëraw baɓi ɓemun ɓeŋo in. Xarak and këne h̃ateliye er w̃acayak ow̃ac orexëm aŋ, ata këne sëke mëne eñanar eŋ, «Emun end or ŝenene» hi ko. Ekinëm eŋ, emun end Salem mëne ngëŋ «Emun end oɓetak» hi ko ɓëte. 3 Endexëm ani ñëgw ex na mëne ar gë nëm, gë sëm do gë ɓërandëw̃ëra hi ko. Ɓëte ani ñëgw ex na nand ỹanak aniyan andexëm do gë nand xwëtëk na. Do ga wëndër këni mondako gë Asëñiw̃ ar Kaxanu an, hixën ko din ir din aŝaɗaxan.

4 Watin mëne Melëkisedek ar gapak hi baxo, mëŋ yëlaxën baŋo Abëraxam, axarëk areɓi an, dim ir ɓeɓër xandëraw baɓi ɓemun gër emer in. 5 Ɓërandëw̃ëra and Lewi ɓër kë rind andiyen and ocaɗaxa ɓën ỹap baɓi eɓar ed dim ir Ɓëyisërayel el, mëne ngëŋ dim ir ɓëmaỹe ɓëndeɓën in ang rek acariya and Moyis ak, xarak ɓën ɗek ɓulunda ir ɓër rëw̃ këɓi Abëraxam exëni. 6 Melëkisedek axo gi bana ar andëw̃ëra and Lewi. Ɓarikan mëŋ xana bax dim in gër otaxan od Abëraxam, do ŝena ko ŝalen këŋo ar ɓeƴa baŋo Kaxanu an! 7 Xarak aye nang këne mëne ar gapak an këŋo ŝalenënd ar toc an. 8 Do ɓërandëw̃ëra and Lewi ɓën ado ga hi bani ɓër ebax ex cës akey amat, mondako dëŋ bani xanand dim in. Ɓarikan Melëkisedek mëŋ, laŋ aɓëngw exo ang këni reƴand ak. 9 Ado Lewi, sëm ir ɓër kë xanand dim ɓën, ayël yël baŋo Melëkisedek dim in paɓ gë Abëraxam: 10 gayikwa gër oŝat or sëm Abëraxam ɓayi baxo yatir fedër bani Melëkisedek gë Abëraxam.

11 Awa kido ɓela ɓën ah̃atën bani h̃atënënd or ŝenene ol paɓ gë oŝaɗaxan or ɓërandëw̃ëra and Lewi ol, gayikwa gër oŝaɗaxan olo ex andëp and acariya and Moyis and yël baɓi Kaxanu Ɓëyisërayel aŋ, inew̃a ƴowaxënëgu doxo aŝaɗaxan aŝëxe, ar ang Melëkisedek ak, xarak axo gi ex na ar andëw̃ëra and Aharoŋ? 12 Gayikwa and nëngwëtak oŝaɗaxan aŋ, anëngwëta nëngwëtak ɓëte acariya aŋ. 13 Do Yesu, Axwën areɓi an wa, faɓ këŋo endeƴ eŋo. Xarak gër nëng irexëm gaɓatak ax gi bana ar bax riyenind gër angëɓ. 14 Enimin, ɗek fo nang këne mëne Axwën areɓi an arandëw̃ëra and Yuda hi ko. Xarak Moyis axo de bana mëne ɓërandëw̃ëra aŋo ɓën axor këni xor eni gi ɓëŝaɗaxan.

End aŝaɗaxan ar ang Melëkisedek eŋ

15 Watin ɓëte end ɗal end këɓo w̃asin kerët mëne aŝaɗaxan aŝëxe ar ƴowëk ajo, awëndër wëndër këni gë Melëkisedek. 16 Yesu ex aŝaɗaxan ajo, do gë panga ind aniyan and din ir din iŋ hixën ko, ax gi ex na paɓ gë acariya and rëpën këni ɓela fo aŋ. 17 Gayikwa osede olo reƴak Oñëgw Omënëk ok:

«Aŝaɗaxan ar din ir din hi këƴ ang Melëkisedek ak✡.»

18 Mondako ƴepën ko Kaxanu acariya akarëk aŋ gayik ax ɓayi bana gë panga, ax bo bana gë ofëcak. 19 Enimin, acariya and Moyis aŋ ax korënd na ex ŋata er ỹandi këŋo Kaxanu in. Ɓarikan paɓ gë eyar ekëɓënënaxik ed ŝot këne el, axor këne xore enëŋo tëkaye Kaxanu.

20 End aŝaɗaxan ajo eŋ, ayaŝar yaŝar baxo Kaxanu, ɓarikan end ɓëŝaɗaxan ɓëŝëxe eŋ, axo yaŝar bana. 21 Ayaŝar yaŝar baxo and fel baŋo Yesu aŋ:

«Wëno Axwën an yaŝarëk, axe cena na,

aŝaɗaxan ar din ir din hi këƴ✡.»

22 Mëŋ ex, Yesu ex ar lëkayak eter ed gë Kaxanu ed nëmëcak eter eñanar an.

23 Ɓëte ɓëŝaɗaxan ɓërandëw̃ëra and Lewi ɓën aỹëmb ỹëmb këni ang ɓëtëra këni gër andiyen aŋo ak gayik ecës el baɓi rëxëtënd. 24 Ɓarikan Yesu mëŋ din ir din ko liyand, oŝaɗaxan orexëm ol ala ax ɓëteli na. 25 Ɓëte mëŋ fo xorëk eɓi pexën din ir din ɓër këŋo sëkand Kaxanu ga xwëta këno ɓën gayikako din ir din ko liyand eɓi karanaxënënd gër Kaxanu.

26 Ɓiyi cëŋ, aŝaɗaxan alëngw arako ỹap bax enëŋo cote: aw̃ënëk, ar ax tëkand na eñëŋënax, ar gë amena këm, ar ani ɓarënd na gë ɓëw̃endëran. Ata Kaxanu, aŝaɗaxan alëngw ajo w̃ëla këŋo gër ed xucak ex tongina ƴaŋ gër orën. 27 Ax gi bana exo dind ocaɗaxa ok key yo key ang baxo rind aŝaɗaxan alëngw aŝëxe ak në end ɓamena ɓandexëm do në end ɓand ɓulunda. Amat fo ri ko ŝaɗaxa in and yëlaya ko mëŋ dëŋ aŋ. 28 Enimin, paɓ gë acariya and Moyis aŋ bano sanand ala asitarak exo gi aŝaɗaxan alëngw. Ɓarikan paɓ gë eyaŝar ed ɓëtëguk gër acariya aŋo el, Kaxanu asana sana këŋo Asëñiw̃, mëŋ ar faỹayak din ir din an.

8

End aŝaɗaxan alëngw areɓi eŋ

1 Gër ɓend këne rende ɗek, eŋo xurik ex këɓën: aŝaɗaxan alëngw ŝot kënëŋone na. Aỹëpa ỹëpa ko gër liw̃ ir añëpara and owun or Kaxanu ƴaŋ gër orën. 2 Fën ko riyenixënd, lëf gër Aciw̃ amënëk, lëf gër aner and ɗal, and ri ko Axwën Kaxanu, xarak ax gi ex na and ri këni ɓela.

3 Enimin aŝaɗaxan alëngw ar ex yo, ala këno sanand eɓi dinënd ocaɗaxa ok ɓulunda in gë ɓeɓër këni w̃ëlarawënd ɓën do gë oyel or kënëɓi lasëgund ol. Awa aŝaɗaxan alëngw areɓi an afo exo cotënd ɓeɓër ko rixën ocaɗaxa. 4 Kido gër ebar ro hi baxo, axo gi dona dëŋ aŝaɗaxan gayik ɓela exëna ɓër kë rind ocaɗaxa ang rek acariya ak. 5 Cale ind këni lëgwelind ɓëŝaɗaxan ɓëjo iŋ, etëfëtëli ed ɓeɓër ex ƴaŋ gër orën fo ex. Andamat ex gë end Moyis eŋ, and baxo rind aner and Kaxanu aŋ. Yama Kaxanu sitin baŋo mondako: «Nëkonël ɗe aye, eƴ dixën ang aner and w̃asinëgu këmi ƴaŋ gër etënd ak✡.» 6 Ɓarikan, gërëgako Yesu ex aŝaɗaxan ar kë rind andiyen and xucak ekëɓën gë and eter eñanar gayikako mëŋ ex ah̃atelindër ar eter ed w̃ëlanëgu këɓo ɓekënaxik ɓend ɓeƴa këɓo Kaxanu an.

7 Enimin, kido eter eñanar el ŝenene ebax, ang ỹandi baŋo Kaxanu ak, axo nëmb dona gë eter ecëxe. 8 Ɓarikan Kaxamu are re baɓi ɓulunda irexëm in mondako:

«Wëno Axwën an ga re këme,

në eƴow ex amëd and këme ri eter ekaŝax

gë ɓulunda ir Isërayel do gë ir Yuda aŋ.

9 Afitar kë fitar gë eter ed ri bame gë ɓëxarëk ɓëreɓën el

and nëcëtëgu këmëni gër ebar ed Misëra aŋ.

Ɓën ɓayik ax tëf ex na ɓapela ɓand eter elo ɓaŋ

ata wëno seɓ këme eɓal ed endeɓën el.

Wëno Axwën an kë yeƴanënd mondako.

10 Do watin eter ed këme ri gë ɓulunda ir Isërayel el.

And kë xuca ɓakey ɓaŋo aŋ, wëno Axwën an ga re këme:

“Gër onden ondeɓën këme xwët ɓacariya ɓandam ɓaŋ,

gër ow̃ëkw oreɓën këme ỹëgw.

Wëno Kaxanu ireɓën këme hi

do ɓën eni gi ɓulunda iram.” 11 Gaɓatak aŋo ñana na eŋo tëƴalind, ar angol amat gë mëŋ an,

Gaɓatak aŋo ñana na eŋo pelënd imaỹe indexëm iŋ:

“Wëj nangëlo Axwën an.”

Enimin ɗek fo këne nang,

hik oɓaŝ ol, hik ɓëxarëk ɓën.

12 Gayikwa axaỹënan ke xaỹënan xali mëni teɓan ɓetëmbak ɓendeɓën ɓeŋ,

do ame ñana na me kwitand

ɓeñëŋënax ɓendeɓën ɓeŋ✡.»

13 Gayikako Kaxanu w̃acëk eter ekinëm el «Eter ekaŝax», eñanar el anëka xarëk. Xarak aye nang këne er xarëk in anemi kë nemind.

9

End cale eŋ

1 Gër eter eñanar, ɓapela hi baxëna ɓand bax rend mondake ỹapëk ex gi cale iŋ, ɓëte aner and ri bani na gër ebar ro eno calexënënd. 2 Lëf gër aner aŋo ŝetëndër bani ɓaciw̃ ɓaki gë anjëm and xaw̃ bani aŋ. Aciw̃ añanar aŋ bani w̃acënd: «Gër ed w̃ënëk». Na xwët bani lambo ir gë ojana ocongoki in, gë ataɓël aŋ do gë ɓamburu ɓand oyël ɓaŋ. 3 Aciw̃ akinëm aŋ, and yaɓët anjëm amëgax aŋ, bani w̃acënd: «Gër ed w̃ënëk nëmëc». 4 Lëf na xwët bani: furëno ir kaŋe, ir bani ŝoraxënënd aŝuru ir xwëŝëna bani gë angiri in do gë kangara ir nëngi bani gë kaŋe in. Polo gër kangara ir bax w̃atinalind eter ed gë Kaxanu ijo el hi bax ikes ind kaŋe ind ŝëlaxën bani: eƴamb ed këni w̃acënd man el, gë oŝët or Aharoŋ or nët bax xali fëtëfëtik ol, do gë oxaỹ oxi or ang ɓangomb-gomb or ỹëgwaxën baxo Kaxanu ɓapela ɓand eter oŋ. 5 Ƴaŋ gër atënda and kangara, fiŝ banëɓi ɓatox ɓapësëfës ɓand w̃atinalind banëɓi omeleka od gë enjaran od kënëɓi w̃acënd Cerubeŋ. Eñaw̃ endeɓën eŋ bax laɓënd atënda and kangara aŋ, gër ed bani xoŝënd oŝat or angunëtan and ɓeñëŋënax oŋ. Ɓari ax gi ex na gërëgako këmun faỹën ɓeŋo ɗek, gë ɓetil ak.

6 Mondako bani xwëtërand ɓeỹ ɓën lëf gër aner and eter do ɓëŝaɗaxan ɓën laŋ bani lilënd «Gër ed w̃ënëk», eni dixën ɓeɓër rëp bax gër cale ɓën. 7 Ɓarikan «Gër ed w̃ënëk nëmëc», aŝaɗaxan alëngw an gaɓat bax lilënd amat fo gër iniy gë oŝat or eni cotaxën eteɓan ed ɓend lif këni oŋ, mëŋ do gë ɓulunda in. 8 Nand ɓayi bax aner and eter eñanar na, Kaxanu axo përët bana pere «Gër ed w̃ënëk nëmëc» ang këɓo w̃asinënd Angoc Amënëk ak. 9 Endeƴ eŋo apënëtal and amëd and hi këne ex. Er w̃acayak mëne oyël oŋ do gë ocaɗaxa od eter eñanar ok abax xor na ex mënën ow̃ëkw or ɓër baŋo ŝalend Kaxanu oŋ. 10 Ɓapela ɓaŋo ɓand bax sëƴalind wayët ɓend eman fo bax: ɓend eƴamb ƴamb, ɓend eŝeɓëceɓ, gë ɓend ewunëtaran ed gë men do gë ɓend rëp bax xali exo nëngwëtëra Kaxanu ɓeŋ.

11 Ɓarikan and ƴow ko Yesu aŋ, hi ko aŝaɗaxan alëngw ar ɓenjekax ɓend ŝot këne gërëgako an. Aner and gër ed riyeni ko aŋ xurik ex këɓën gë and gër ebar ro aŋ, ado ax gi na and ri këni ɓela. 12 Mëŋ amat fo lil ko «Gër ed w̃ënëk nëmëc» gë oŝat orexëm oŋ dëŋ, xarak ax gi ex na ɗe gë oŝat or oɓeci, ba or oxeƴ. Ata mondako ri ko eɓo cotënaxën apexa and din ir din aŋ. 13 Enimin ang rëp bax ak, aw̃ënën baɓi w̃ënënënd ɓër ɓuyarënayak ɓën, oŝat or oɓeci do gë or ogaŝ or banëɓi ŝirëcirënd oŋ, gë eƴëwën ed ŝambana ir ixeƴ ir ŝaɗaxa këno momëlën ed banëɓi fanënd el, 14 kaŝ ex ngwa oŝat or Kërisët, mëŋ ar gë amena këm ar yëlayak gër Kaxanu gë panga ind Angoc and din oŋ. Aw̃ënën ko w̃ënën ow̃ëkw oreɓi oŋ gër ɓandixa ɓand gë ofëcak këm, enëŋo calexënënde Kaxanu, mëŋ ar kë yëlënd aniyan an!

15 Ata mondako hi ko ngëŋ Yesu ah̃atelindër ar Kaxanu gë ɓela gër eter ekaŝax: aŝës ŝës ko eɓi dacëtaxën ɓëw̃endëran ɓën, ɓër baɓi nëpënd ɓapela ɓand eter eñanar ɓën. Ɓën w̃aceli këɓi apexa and din and ɓeƴa baxo ayël këɓi yël aŋ.

16 Gayikwa gër ed ex kayëta ir oɓëteli, ir ỹëgw ko ala ang këni ŝetërëɗ napul irexëm ɓër kë ɓëteliɗ in, pere fo ko ŝës ala ajo ex gixën mondi end ỹëgw ko eŋ. 17 Kayëta ir oɓëteli in, enimin and ko ŝës ar ỹëgwëk aŋ fo këni fënënd, ofëcak ax yëlënd na angëmëne ar ỹëgwëk an aɓëngw ɓayi ko. 18 Mëŋ ex, ado eter eñanar el dëŋ axo pëɓ bana Kaxanu and ɓayik oŝat ax car bana pere aŋ. 19 Gayikwa Moyis, pere fënën baɓi apela kala gër acariya, wël këni ɗek ɓulunda in ɗamana w̃eɗaxën ko oŝat or oxeƴ do gë or oɓeci oŋ, ɓar ko gë men oŋ. Ga w̃eɗ ko omban ombarax ond opeỹ do gë opat od atëx and këni w̃acënd isop, ỹëmb ko gër oŝat. Ata ga ko ŝirëcir akayëta aŋ do gë ɗek ɓulunda in, 20 ko rend:

«Watin oŝat or seraxën kën gë Kaxanu oŋ✡.»

21 Mondako fo ŝirëcir baxo gë oŝat oŋ aner aŋ do gë ɗek oỹënga or cale or hi bax lëf na oŋ. 22 Ata ang rëpëk gër acariya ak, ɓeɓëranjëm bani w̃ënënënd mocirëcir gë oŝat oŋ, ex mënaxën. Do angëmëne oŝat ax car ex na, Kaxanu axo teɓanënd na ɓeñëŋënax ɓeŋ.

End ŝaɗaxa ir Yesu eŋ

23 Angëmëne ocaɗaxa od gë oŝat kë w̃ënënënd ɓeɓër ex gër ebar ro ɓamatinali ɓand ɓeɓër ƴaŋ gër orën ɓën, awa ɓeɓër ex ƴaŋ ɓën ɓëte gë ocaɗaxa od xurik ex këɓën kë w̃ënënënd. 24 Enimin, Kërisët alil dëŋ lil ko gër orën, eɓo karanëxënd gër Kaxanu gërëgako. Axo ɗil ex na në aner and cale and ri këni ɓela, and hik amatinali fo aŋ. 25 Ɓëte alil lil ko gër orën xarak ax gi ex na exo yëlayax ŝaɗaxa ɓakëlëbëd ɓandanjëm, ang baxo rind aŝaɗaxan alëngw ak, mëŋ ar bax lil niy yo niy «Gër ed w̃ënëk nëmëc» gë oŝat or oyel oŋ. 26 Kido Kërisët axo ɗil bana amat fo, ɓakëlëbëd ɓandanjëm soro doxo elod ga ỹanak ngwën iŋ. Ɓarikan gërëgako, and saxëguk ekwët ed ɓeỹ ɗek aŋ, ŝanayaw ko amat fo exo ɗaw̃axën mbëña ind eñëŋënax iŋ gë ŝaɗaxa ir rin këɓi in. 27 Ala an amat fo ko ŝësënd, ata Kaxanu eŋo kiti. 28 Mondako fo ex ɓëte end Kërisët eŋ, amat fo yëlaya ko ŝaɗaxa gër ebar ro exo dëxëtaxën ɓeñëŋënax ɓend ɓela ɓëranjëm. Do aɓaka ko ɓakaw akinëm eɓi pexën ɓër ŝëni këŋo ɓën, xarak ax gi ex na exo dëxët eñëŋënax eŋ.

10

1 Enimin, acariya and Moyis aŋ, er hik wayët eñaw̃ end ɓenjekax ɓend kë ƴowënd, ax gi ex na ɓenjekax ɓeŋo dëŋ. Mëŋ ex, acariya aŋ din ax kor na eɓi yël ola or faỹayak ol ɓër këŋo sëkand Kaxanu ɓën paɓ gë ocaɗaxa od rëpëk niy yo niy ok. 2 Kido ocaɗaxa oko aw̃ënën bax w̃ënënënd, elod anëka fo seɓ doni edi el gayikako amat fo w̃ënën doɓi ɓër këŋo ŝalend Kaxanu mondako ɓën xali eni kwëya ɓeñëŋënax ɓendeɓën ɓeŋ. 3 Ɓarikan ocaɗaxa oko baɓi xwitanënd niy yo niy ɓeñëŋënax ɓendeɓën ɓeŋ. 4 Gayikwa oŝat or ogaŝ do gë or oɓeci oŋ ax kor na dëŋ ex dëxët ɓeñëŋënax ɓeŋ. 5 Mëŋ ex, Kërisët and ƴow ko gër ngwën ro aŋ, afel fel këŋo Kaxanu:

«Wëj axi ñandi ex na ŝaɗaxa,

axi ñandi ex na eni yël ỹeỹ,

ɓarikan wëj yël ke eman.

6 Wëj aƴ cala ex na ocaɗaxa:

hik od momëlën, hik od eteɓan ed ɓeñëŋënax✡.»

7 Ata re këme ɓëte:

«Në eƴeli eme gër ngwën ang ỹëgw këni gër akayëta and monëkw ak,

në eƴeli eme Kaxanu, me di oñandi odeƴ ok

ang ỹëgw këni endam ak gër Oñëgw Omënëk✡.»

8 Er ỹana baxo re ko:

«Wëj axi ñandi ex na ocaɗaxa,

axi ñandi ex na eni yëlëra ɓeỹ,

do aƴ cala ex na ocaɗaxa

hik od momëlën, hik od eteɓan ed ɓeñëŋënax.»

Xarak ocaɗaxa oko, ang rëpëk gër acariya ak dëŋ ebax.

9 Ɓaŝ ko ɓëte:

«Wëno er ƴow këme me di oñandi odeƴ ok.»

Awa mondako ƴepën ko ngëŋ ocaɗaxa okarëk ok ex ɓëtaxën irexëm in. 10 Në end oñandi oko, w̃ënaxën këne paɓ gë ŝaɗaxa ir eman end Yesu Kërisët ir rëxëtëk amat fo ɓeñëŋënax in.

11 Aŝaɗaxan ar ex yo, axwëŝa baxo xwëŝand key yo key exo di andiyen andexëm aŋ. Laŋ baxo rind ocaɗaxa ok, oko fo, oko fo, ɓari din abax xorënd na eɓi dëxëtën ɓela ɓën ɓeñëŋënax ɓeŋ. 12 Ɓarikan Kërisët mëŋ, amat fo yëlaya ko ŝaɗaxa ir ɓeñëŋënax do ƴe ko kwël ỹëpax ko din ir din gand liw̃ ir Kaxanu. 13 Do gërëgako, Kaxanu fo këŋo ŝënind eŋo korën din ir din ɓërangoỹëra andexëm ɓën xali eni gi ambëñaxën andexëm. 14 Enimin, paɓ gë ŝaɗaxa iɓat fo yël këɓi din ir din ola or faỹayak ol ɓela ɓër w̃ënën këɓi ɓën. 15 Ata Angoc Amënëk aŋ reƴak kerët gër ndeɓi endeƴ eŋo and re ko:

16 «Axwën an rek:

“Nëkoyin eter ed këme ri gë ɓën el

and kë xuca ɓakey ɓaŋo aŋ,

alën këme lën ɓacariya ɓandam ɓaŋ gër ow̃ëkw oreɓën,

aỹëgw këme ỹëgw gër onden ondeɓën✡.

17 Din ame ñana na me kwitand ɓeñëŋënax ɓendeɓën ɓeŋ,

ɓëte din ame ñana na me kwitand ɓetëmbak ɓendeɓën ɓeŋ✡”.»

18 Xarak gër ed hik eteɓan ed ɓeñëŋënax, ŝaɗaxa ir eteɓan ed ɓeñëŋënax ax bond na ga këni rind.

End etëkar ed gë Kaxanu eŋ

19 Awa ɓëmaỹe, alil fo ɓayi këɓo gë anjiỹ këm xali «Gër ed w̃ënëk nëmëc» paɓ gë oŝat or Yesu oŋ. 20 Fëña ixaŝax ir kë yëlënd aniyan fërëtën këɓo Yesu and h̃esik anjëm amëgax and bax weɗind «Gër ed w̃ënëk nëmëc» aŋ. Xarak anjëm aŋo bax w̃atinalind eman endexëm eŋ. 21 Ata ɓiyi, aŝaɗaxan alëngw wa ŝot kënëŋone, Kaxanu yata këŋo exo kaɗacënd ekun edexëm el. 22 Awa tëkandënëŋone Kaxanu gë oɓal osëm or ɗal, kwëtandënëŋone gë anjëlan aŋ ɗek. Ow̃ëkw oreɓi oŋ w̃ënën ko gë oŝat or Yesu oŋ, anjëlan añëŋënax ax bo ex na. Ɓëte ɓeman ɓendeɓi ɓeŋ neɓ ko gë men omënëk. 23 Kwëtayane ŝenene end këne yarënde eŋ, end këne reƴarande poyoma eŋ, këreɓo ŋëpëgënanënd na gayik ar ɓeƴa këɓo an, mokwëta hi ko. 24 Nëkonarëndëne andeɓi reɓi aŋ, ene tëfëteliraxënënde gër aŋana do gër ɓandixa ɓanjekax. 25 Kërene ŋaw̃ëtand ex na amara andeɓi aŋ ang wata këni ɓërëw̃ak ɓërëmar ak. Ɓarikan kemëndërëndëne andeɓi reɓi aŋ, adofa ga nang këne ako mëne anëka kë saxëgund akey and ko ɓakaw Axwën aŋ.

26 Enimin, angëmëne mama dëŋ këne w̃endërande ga nang këne ako aye ɗal in, nangëne mëne ŝaɗaxa ir eteɓan ed ɓeñëŋënax ax gi ex na. 27 Er këɓo ɓayi wayët oŝën or gë anjiỹ atëm kiti ind Kaxanu iŋ, angoɗux atëm and këɓi ŝoraxën ɓër këŋo w̃ëŝenënd ɓën. 28 Ala ar w̃endërak paɓ gë acariya and Moyis an, alaw̃ këno law̃ënd gë axaỹënan këm angëmëne otede oki ba otas reƴak mëne awat wat këno ga ko w̃endëra. 29 An yëland na nde mëne pit fo kë ƴëka kiti ind ar këŋo yaf Asëñiw̃ ar Kaxanu an, ar kë ƴepën oŝat or seraxën këni Kaxanu gë ɓela do w̃ënaxën këɓi oŋ. Ar kë rind mondako an në ecir eŋo Angoc Amënëk and nangën këŋo oyekax or Kaxanu aŋ. 30 Gayikwa anang nang kënëŋone ar rek:

«Wëno kë xitind, wëno kë w̃aŝananënd✡.

Wëno kë ŝosënd ɓandixa ɓaŋ do ɓëte

Wëno Axwën an këɓi xitind ɓulunda iram in✡.»

31 Mbaŋ këŋo ƴëkaɗ ar faɓ këŋo kiti ind Kaxanu, mëŋ ar kë yëlënd aniyan an.

32 Kwitayin er hi baŋun gër ỹanar in, and h̃oɓa këŋun end ɗal end Kaxanu aŋ. Ɓakey ɓaŋo, mbaŋ ŝënd ban do mbaŋ soro kën, ɓarikan xemëna kën mondako dëŋ. 33 Ɓandëmar poyoma banun ŝirërand do banun rixërand. Do ɓandëmar anjëlan andewën aŋ gand ɓër kënëɓi rixërand ang wën ak ɓën bax ŝaŋënd. 34 Enimin, axaỹënan baŋun xaỹënanënd ɓandepëra ɓaŋ. Aw̃a w̃a kën gë onënga fo enun kandëra ɓacota ɓandewën ɓaŋ, ga nang kën mëne ɓacota ɓand xucak ex këɓën, ɓand këŋun ɓayi din ir din ɓaŋ, ŝot kën. 35 Awa gë er kën yarënd ijo kën ŝotaxën oyël osëm, këren ɗangangan na. 36 Enimin, aỹap ỹapëk en ɓuŋand mbaŋ do en kemënalind oñandi od Kaxanu ok, eŋun yëlaxën er ɓeƴa ko in. 37 Gayikwa Oñëgw Omënëk ok rek:

«Tëkër fo ɓayik, ax nëka na exo ŋatëgu

ar kë ƴowënd an, axo ɗegënaw na.

38 Ar ŝenene an, gë ekwëta ed xwëta ke el ko liyand,

ɓarikan angëmëne aseɓ seɓ ke,

wëno axe nëngan na endexëm eŋ✡.»

39 Ɓiyi cëŋ, axwëta xwëta kënëŋone Kaxanu ex pexaxën ɓenjëw̃ ɓendeɓi ɓeŋ, ane gi exe na ɓër këŋo seɓënd Kaxanu do eni nemi ɓën.

11

End ekwëta eŋ

1 Ekwëta el ex, ema ed enim mëne Kaxanu ayël dëŋ këɓo yël ɓend këne yarënde ɓeŋ do mëne ɓeɓër ane watënde na ɓën ahi dëŋ hik. 2 Paɓ gë ekwëta el, reƴaxën këni osede oyekax or ɓëxarëk ɓër w̃a bax endexëm ɓën.

3 Paɓ gë ekwëta el, nang këne ɓeɓër këne watërande gër ngwën ɓën, Kaxanu nëcëtëguk gër ɓeɓër ɓayik ane watënd ex na. 4 Gë ekwëta el, rixën baxo Abel ŝaɗaxa ir xëɓën bax nëmëc gë ir ri baxo Kaỹe in. Gë ekwëta el, ŝotaxën ko osede or mëne ar ŝenene hi ko, ang reƴa ko Kaxanu dëŋ ga xana ko ocaɗaxa od Abel ok. Gë ekwëta el, ko yeƴanënd Abel xali gërëgako ado ga ŝës ko.

5 Gë ekwëta el, ƴexën ko Enok aɓëngw xali gër Kaxanu xarak axo cës ex na mocës. Enimin, ɗamana Kaxanu eŋo mëlaxën Oñëgw Omënëk reƴak mëne Kaxanu anëngan baŋo nënganënd endexëm eŋ. 6 Ala ax kor na exo dind er këŋo nëngan Kaxanu in angëmëne aŋo kwëta ex na. Gayikwa ar këŋo sëkand Kaxanu an, afo exo ma mëne ahi dëŋ hi ko do mëne aŝos këɓi ŝosënd ɓër kë ŝaland eno nang ɓën.

7 Gë ekwëta el, nangaxën baxo Nowe ɓeɓër elod ala ax wat bana pere ɓën. Kaxanu wa sitin baŋo do mëŋ ɓalëkënali ko xali ri ko Akuluŋ and fexaxën bani mëŋ gë ekun edexëm el. Nowe ga ri ko eŋo, nëpaxën baɓi ɓela ɓër hi bax angwën aŋo gër ebar ro ɓën. Ata në end ekwëta elo, ŝotaxën ko or ŝenene ol gër Kaxanu.

8 Gë ekwëta el, w̃axën baxo Abëraxam exo ƴe gër ebar ed ɓeƴa baŋo Kaxanu ayël këŋo yël oxwën el, and w̃ac këŋo aŋ. Alama fo lama baxo fëña in nangërëxe gër ed ko ƴend. 9 Gë ekwëta el, ƴexën baxo ang ar yeɓa fo, gër ebar ed ɓeƴa baŋo Kaxanu. Do nangëde aliyer fo baxo lëgërand në ɓaner. Mondako bani lëgërand Isak do gë Yakob ɓërandëw̃ëra andexëm ɓën xarak ɓën ɓëte ereɓat ɓeƴa baɓi. 10 Gayikwa Abëraxam aŝëni baxo ŝënind angol and gë ɓameŋ ɓand gë edëɗa ekemax aŋ, angol and ɓaƴ ko Kaxanu ang yëla ko aŋ.

11 Ɓëte gë ekwëta el, xoraxën baxo Sara exo cot acël ado ga xar baxo do hi baxo ɓëte asoxari aɓoroxok. Anang nang baxo mëne Kaxanu, mëŋ ar ɓeƴa baŋo an, ar mokwëta exo. 12 Mëŋ ex, në ala aɓat, ar xar bax xali xurik, ŝanëgu këni oɓaŝ or ỹëmbëk ang ow̃al or gër orën ak, ang eɗini ed gër ɓëŋa ir angwëngw ak. Do oɓaŝ olo, ala ax kor na eɓi pën.

13 Ɓela ɓëjo ɗek, Kaxanu xwëta bano xali ŝës këni cotërëxe ɓeɓër ɓeƴa këɓi ɓën. Ɓarikan awat bani watënd ɓeŋo xali këɓi nëngandërand ado ga ɓayi bax caw. Areƴara bani reƴarand poyoma mëne ɓën ɓëliyer do ɓër okucan fo hi këni gër ebar ro. 14 Enimin, eyeƴan edeɓën elo këɓo w̃asinënd mëne ɓën ebar ed gër ed këni lëg bani ŝaland. 15 Kido axofi xofi baɓi ebar ed gër ed ŝanëgu këni el, aŝot ŝot bani amëd and eni ɓakaxën aŋ. 16 Ɓarikan eɗëg ed xurik ex këɓën bani ŝaland, mëne ngëŋ eɗëg ed gër orën el. Mëŋ ex, Kaxanu aŋo cëfënan ex na eno dend mëne Kaxanu ireɓën exo gayikwa mëŋ xëñënan këɓi angol.

17 Gë ekwëta el, hi baxo Abëraxam aw̃elëk eŋo meɗ asëñiw̃ Isak do eŋo caɗaxa and ri baŋo Kaxanu atëƴ aŋ. Asëñiw̃ arexëm ar tañ an hi bax eŋo caɗaxa mondako, xarak Kaxanu anëka ɓeƴa baŋo ɓeɓëranjëm. 18 Kaxanu ga fel baŋo wa: «Paɓ gë Isak këni ŝënar ɓërandëw̃ëra andeƴ ɓën✡.» 19 Abëraxam axwëta xwëta baŋo Kaxanu mëne axor xor ko eŋo kanin ala an ado exo cës. Ata Kaxanu në eŋo w̃aŝaxën baŋo Abëraxam asëñiw̃: endeƴ eŋo apënëtal ex.

20 Isak, paɓ gë ekwëta el xaraxën baŋo Kaxanu ɓeɓër ỹap bax eɓi yël Yakob do gë Esawu ecan ecan ɓën. 21 Yakob, paɓ gë ekwëta el ŝalen baɓi mopoxi ɓosëñiw̃ ɓor Yosef. Ga xemënaxën ko oŝët orexëm ol, xaraxën baŋo Kaxanu ɗamana exo kotixën. 22 Yosef, paɓ gë ekwëta el reƴaxën baxo ɗamana exo koti mëne Ɓëyisërayel ɓën aŝan këni ŝanëɗ ebar ed Misëra el. Afel fel baɓi ang këni riɗ oŝapar orexëm ak. 23 Ɓëxarëk ɓër Moyis ɓën, paɓ gë ekwëta el ŝonaxën bano Moyis opacaw̃ otas elod ga rëw̃ këno. Awat wat bani mëne itox ikëɓënaxik hi baxo do ani yëda bana eni ŋëp end re baxo emun eŋ.

24 Moyis ɓëte, paɓ gë ekwëta el, h̃ëpaxën baxo and raf ko aŋ eno dend mëne asëñiw̃ ar aɓiw̃ ar Farawoŋ hi ko. 25 Er fecan baŋo eno dixërand andamat gë ɓër ex ɓulunda ir Kaxanu ɓën xarak axor xor baxo eŋo nëngandërand amëd fo gë ɓër kë rind ɓeñëŋënax ɓën. 26 Napul ir gër ebar ed Misëra in mbaŋ xëɓën bax, ɓarikan Moyis fecan këŋo eno cus ang ebax eno cus Afexën ak gayik caw baxo watënd acosa and kë ƴowënd aŋ. 27 Paɓ gë ekwëta el ŝanaxën baxo ebar ed Misëra el yëdarëxe oxoỹ or emun ol gayik axemëna xemëna baxo ang ar këŋo watënd Kaxanu fo, mëŋ ar ex ɓeŋ an. 28 Ɓëte paɓ gë ekwëta el rinaxën baɓi Ofëna or Apexa ol ɓulunda ir Isërayel in ang fel baŋo Kaxanu ak. Do oŝat or oyel or h̃aŝ banëɓi oŋ fel baɓi eni nëm gër owët or ɓëciw̃ ɓëndeɓën këdi ko lil meleka ir këɓi law̃ënd ɓëtox ɓëñanar in.

29 Ɓëyisërayel ɓën, paɓ gë ekwëta el xegëtaxën bani Angwëngw Ambarax and ŝapër bax eni kucaxën ang gër ebar eŋaỹek fo aŋ. Xarak and xacëra këɓi Ɓëmisëra enëɓi tëfa aŋ, men oŋ ɓakak do sëw̃ëra këɓi. 30 Ɓëte paɓ gë ekwëta el yamëraxën bani ɓameŋ ɓand xecexën bani angol and Yeriko ɓaŋ, ga ɓëta këni ɓakey ɓanjongëɓaki. 31 Raxab, asoxari aỹacaxik an paɓ gë ekwëta el ɓayik axo nemixën bana gë ɓërangoỹëra ɓën gayik aŝon ŝon baɓi gë oyekax ocambenjar oki od Ɓëyisërayel od ƴow bax yir fo gër enang ed ebar edeɓën ok.

32 Ɓëte end fe ɓayik me deƴa? Amëd aŋ ɓayik ame cot na mun pelëraxën enimin end Ŝedewoŋ eŋ, end Barak eŋ, end Samësoŋ eŋ, end Yefëte eŋ, end Dafid eŋ, end Samiyel eŋ do gë ɓend ɓëlaw̃ënel ɓëŝëxe ɓër Kaxanu ɓeŋ. 33 Paɓ gë ekwëta el xoraxën banëɓi ɓër gër owar oŝëxe ɓën. End ŝenene eŋ sëf bani, aŝot ŝot bani er ɓeƴa baɓi Kaxanu in, ɓëte aŝëmin ŝëmin banëɓi ojëraŋ. 34 Alomin lomin bani ɓongoɗux ɓotëm, afece fece baɓi ecës ed moŋaŝ gë duxuma el. Aŝëxwëra ŝëxwëra bani ɓarikan fak këni. Afanga fanga bani gër ow̃er xali w̃aỹ kënëɓi ocoroɗa oɗiyer ok. 35 Ɓësoxari ɓër xwëta baŋo Kaxanu ɓën axana xana banëɓi ɓëreɓën ɓër xanik gër ecës ɓën. Do ɓër xwëta baŋo Kaxanu ɓërëmar, mbaŋ narëndëra banëɓi xali gër ecës ɓari ani ma bana enëɓi dacët eni cotaxën aniyan and xucak ex këɓën aŋ, and këni xaniɗ gër ecës aŋ. 36 Ɓëjo ɓëte alëŝëra banëɓi lëŝërand, aŝew̃ banëɓi ŝew̃ënd, afokëra banëɓi fokërand, do afëra banëɓi fërand. 37 Ɓëjo ɓëte alaw̃ banëɓi law̃ënd mopëtëra gë oxaỹ, ɓëjo ɓëte ah̃aŝ h̃aŝ banëɓi gë otaganguŋ do gë oduxuma. Ɓëjo ɓëte ɓër gë iciw̃ këm hi bani, aƴexëra fo bani ƴexërand do bani ŝuɗand ɓacuɗ ɓand ɓanar ɓand opeỹ do gë ɓand oɓeci. Ɓën ỹoweỹ ani cot bana do ɓela ɓën arixëra banëɓi rixërand, anarëndëra banëɓi narëndërand. 38 Do ɓela ɓëjo axuri xurik ang ye bani ak, ado ɓër gër ngwën ro ɓën aɓi ñap bana eni ɗiyand andamat gë ɓëjo! Ɓarikan ed oɗadawe el, ed osënd el bani ƴexërand do ebani lakirand gër okel do gër ɓatimba.

39 Do end ɓela ɓëjo ɗek eŋ, osede oyekax reƴa këni ga xwëta baŋo Kaxanu, ɓari ani cot bana er ɓeƴa ko in. 40 Enimin, Kaxanu ɓeɓër xurik ex këɓën w̃ëxëtan këɓo. Mëŋ ex, ax ñap bana eni ŋatënëdo ola or faỹak ol ɓiyi këm.

12

End ekapina ed gër ocopak eŋ

1 Awa ɓiyi ɓëte, gayikako otede odanjëm xeta këɓo, teɓëne ɓend këɓo weɗind ene ƴexëne anëngw lëngw ɓeŋ do gë eñëŋënax end këɓo ŝerand aỹand eŋ. Ang ɓër kë xaŝërënd xali gër eŋata fo, kemënane ɓiyi ɓëte gër ekwëta xali gër eŋata. 2 Paɓënëŋone din Yesu fo. Mëŋ neɗëk ekwëta el gër ow̃ëkw oreɓi, ɓëte mëŋ fo kë rafënënd xali ex paỹaya. Ga baxo yëland end onënga or ko ŝot eŋ, w̃axën baxo eno ɗaw̃ në kërëwa, ado ga ŝëfën bax ecës ed mondako el. Ɓarikan gërëgako, anëka xetënax këŋo Kaxanu gër liw̃ ir añëpara and owun orexëm. 3 Enimin, yëlayindën end Yesu eŋ, mëŋ ar ɓuŋak eni paɓër gë ɓëw̃endëran ɓër ŝus baŋo ɓën këdi kën sëkwëra do eŋun cena. 4 Gër emer ed gë eñëŋënax, wën an mer ex na pere xali ex car oŝat oŋ. 5 Axwëya nde xwëya kën ang bamun felërand en kemëna gër ɓend Kaxanu ak, ang oɓaŝ orexëm fo mondako:

«Asëñiw̃ën, yëlarayind and ki wërëŝëtënd Axwën aŋ

do kërexi cenand na and ki rexërand aŋ.

6 Gayikwa Axwën an awërëŝët këɓi wërëŝëtënd ɓër h̃an këɓi ɓën,

aŝew̃ këɓi ŝew̃ënd ɓër ex oɓaŝ orexëm ɓën✡.»

7 Awa wën, eŋun wërëŝëtaxën kën soroxënënd gayik ang oɓaŝ orexëm fo w̃ëlaya këŋun. Axarëk ar fe ɓayik aŋo wërëŝëtënd na itox indexëm iŋ? 8 Ɓari angëmëne Kaxanu aŋun wërëŝëtënd na ang këɓi wërëŝëtënd ɗek oɓaŝ orexëm ak, awa wën an gi ex na enim oɓaŝ orexëm.

9 Gayikako ala kala gë faba ir baŋo wërëŝëtërand do ir fëɓ këŋo hi këne, awa aỹap ỹapëk enëŋo pëɓe nëmëc Kaxanu, mëŋ ar ex Faba ir ɓangoc an, ene cotaxëne aniyan aŋ. 10 Opaba odeɓi ok, awërëŝët banëɓo wërëŝëtënd ang baɓi ỹapanënd ak në ɓakey fo. Ɓarikan Kaxanu, ene ɓetaxëne do ene cotaxëne ola ow̃ënëk ol ang mëŋ ak, këɓo wërëŝëtaxënënd. 11 Ɗal ex mëne aŝamina ko ŝaminand ala an and këno wërëŝëtend aŋ, aŋo nëngandërand na. Ɓarikan and kë nëkana aŋ, aŝot ko ŝotënd oɓetak ol do gë or ŝenene ol paɓ gë ewërëŝët elo.

12 Awa mëŋ ex, kangëtayin otaxan od sëkwërak ok do kemënin olëkëna or këŋo rëgënënd oŋ. 13 Ɓëte ɗiyayindën aniyan and ŝenene eni kemaxën gër ekwëta ɓër sitarak ɓën, ɓari këreni wëcënd na.

End ɓapela eŋ

14 Calayindën angwëlëra and gë ɓela ɗek aŋ do gë ow̃ënëk ol gayik angëmëne an cot ex na ɓeŋo, gaɓatak aŋo wat na Axwën an. 15 Titinayin, ala kërex ɗëcaya na oyekax or Kaxanu ol; ala kërex pena na oxoỹ gër emëkw edexëm xali ex ɗëg do ex gi gë oɗëmbët gayik angëmëne mondako kën rind ata kë wonjo gër amara andewën do ɓëranjëm eni ɓuyar. 16 Titinayin, këren wata na asëk alakirand fo in! Këren dind na ang ri baxo Esawu ak, mëŋ ar bax ƴepënënd ɓend Kaxanu ga fan baxo oxarënak orexëm gë ecemar an. 17 Anang nang kën mëne ga nëkanak, and ỹandi baŋo exo ɓëteli oɓetak aŋ, sëm afela fela baŋo. Ado ga baxo sesënd, er ri baxo in ax mënd bana exo nëngwët.

18 And sëka këno Kaxanu aŋ, an tëka bana er kën xor en ɗëkëra: ax gi bana angoɗux and xafa-xafa; ax gi bana ecamëɗan, ax gi bana ongoc otëm. 19 Ɓëte an wël bana ofarix or kereloŋ, an wël ex oniw̃ or Kaxanu ol ang wël bani Ɓëyisërayel akarëk ak xali re bani gwac ɓaxët këni. 20 Gayikwa ow̃ëkw oŋ yëɓu baɓi, and re ko Kaxanu: «Ar kë xwixëta yo etënd elo, ado ex gi emacar, pëtërayiɗëno gë oxaỹ xali exo cës✡.» 21 Er bani watënd in, aỹigën ỹigën bax xali re ko Moyis: «Ɗek eme anjiỹ aŋ xali ke rëgënënd✡!»

22 Ɓarikan wën etënd ed Siyoŋ el, angol and Kaxanu aŋ, mëŋ ar gë aniyan an, sëka kën. Yerusalem ir ƴaŋ gër orën in, gër ed këni fedërënd ofëna omeleka ok owaxe owaxe, sëka kën. 23 Asëka sëka kën amara and oɓaŝ olëngw or Kaxanu aŋ, amara and ɓër ỹëgw këɓi Kaxanu ƴaŋ gër orën aŋ, mëŋ ar ex axiti ɓela ɗek an, axiti ar ɓenjëw̃ ɓend ɓër ŝenene ɓër gë ola or faỹayak an. 24 Asëka sëka këno Yesu, mëŋ ar w̃ak ex car oŝat orexëm eɓo w̃unëtaxën an. Mondako hi ko ah̃atelindër ar eter ekaŝax ed ri ko Kaxanu gë ɓiyi el. Do oŝat orexëm oŋo kë yeƴanënd nëmëc gë or Abel oŋ.

25 Titinayin, këren ŋëpënd na eno ɓaxët ar këŋun felërand an. Enimin, angëmëne Ɓëyisërayel ɓër bax h̃ëpënd eno ɓaxët Moyis, mëŋ ar baɓi felërand gër ebar ɓën, ano cana bana Kaxanu gër kiti, kaŝ ex ngwa ɓiyi. Anëŋo canaye na angëmëne anëŋo ɓaxëtënd ex na ar këɓo felërand elod gër orën an. 26 Akarëk aŋ, and kë wëli oniw̃ or Kaxanu aŋ, ebar el arëg bax rëgënd. Ɓarikan doro doro, Kaxanu aɓeƴa ɓeƴa këɓo mondako: «Ɓëte amat ɓayik, wëno dëŋ kë sëngërëɓëtëra, ax gi na ebar el fo, ɓarikan gë orën ak ɗek✡.» 27 Eyeƴan ed rek «Ɓëte amat ɓayik» el këɓo w̃asinënd mëne ɓeɓër ri ko Kaxanu do kë sëngërëɓëtand ɓën, aŝapër kë ŝapër ex ɓayixën ɓeɓër ax kor na ex tëngërëɓëta ɓën.

28 Ɓëte gayikako owun or ax tëngërëɓëtand na ol ŝot këne, calendëŋone Kaxanu ang këŋo nëngan ak, gë ekwëta el do gë anjiỹ aŋ. 29 Gayikwa Kaxanu mëŋ ar xwën këɓo an, ahi hi ko ɓëte ang xoɗux or kë ɓëlënënd fo✡.

13

End aniyan and ŝenene eŋ

1 Kemënayin eŋun ɓalërënd andewën rewën aŋ, ang ɓër acël amat fo. 2 Këren kwëyand na ekwëtaya ed ɓëliyer el gayik ɓërëmar mondako xwëtaya banëɓi omeleka, nangërëxe. 3 Kwitayindënëɓi ɓandepëra ɓaŋ nangëde gë ɓën ɓar kën gër epëra fo. Kwitayindënëɓi ɓër kënëɓi rixërand ɓën gayikako wën ɓëte gë ɓeman ɓend kë xor ex toro hi kën.

4 Eñër el, gilex er fëɓ këni ɓela ɗek, do angaw̃ and ɓër gë aŝan aŋ, ew̃ënëk. Kaxanu axiti këɓi xiti ɓëỹacaxik ɓën do gë ɓër kë rind orekar ɓën. 5 Ɓeɓër kën rind gër aniyan andewën ɓën, këren dind na në end aŋana and koɗi. Nëngandërayindëleŋun gë er ŝot kën in gayikwa Kaxanu mëŋ dëŋ are re ko:

«Din ami teɓ na do din ami ñaŋëta na✡.» 6 Mëŋ ex, axor këne xore ene deye gë anjiỹ këm:

«Axwën an ex ar ke rëcarand an;

ỹoweỹ ame yëdara na

gayikwa eñëŋënax end fe ngwa ko xor exe di ala?»

7 Kwitayindënëɓi ɓër ex ɓëlëngw ɓërewën ɓën, ɓër nangën këŋun eyeƴan ed Kaxanu ɓën. Calayin en nang ang bani liyand ak xali xwëtëk ɓakey ɓandeɓën ɓaŋ. Tëfëteliyindënëɓi gër ekwëta edeɓën. 8 Ang hi baxo Yesu Kërisët ganëka ak, mondako fo hi ko doro, ɓëte xali din ir din. 9 Ala këreno teɓ na eŋun yifa gë osëƴali or fitarëk gë or nang kën ol. Ɓon yek en kemëna gë oyekax or Kaxanu ol gër ow̃ëkw orewën. Ɓari kërex gi na gë ɓapela ɓand ɓeɓër ỹapëk, ba ɓeɓër ax ñap ex na en ƴambënd gayik ɓër sëfëk ɓeŋo ɓën ofëcak ani cotaxëne ex na.

10 Ɓëŝaɗaxan ɓër gër aner and cale and Ɓëŝëwif ɓën aɓi ñap ex na eƴamb ed er këne ŝaɗaxande ɓiyi gër angëɓ andeɓi in. 11 Enimin, ỹas er ow̃acar or banëɓi h̃aŝënd eŋ, nacët eɗëg el bani ɓënëlënëxënd. Oŝat oŋ fo baxo w̃ëland aŝaɗaxan alëngw an lëf «Gër ed w̃ënëk nëmëc» eŋo karaxën Kaxanu eteɓan ed ɓeñëŋënax el. 12 Mëŋ ex, Yesu ɓëte nacët angol aŋ narëndëra bano xali law̃ këno, eɓi mënënaxën ɓulunda in gë oŝat orexëm oŋ. 13 Awa ɓiyi ɓëte, canëne eɗëg el, ene ƴexëne gër ndexëm do ɓuŋane enëɓo cus ang ŝus bano mëŋ ak. 14 Gayikwa gër ebar ro, ɓiyi ane cot exe na angol and ɓayi laŋ aŋ. Ɓarikan aŝala këne ŝalande and kë ƴowënd aŋ. 15 Awa paɓ gë Yesu, yëlënëŋone Kaxanu gë etël këm, ŝaɗaxa ir ojëkan in, mëne ngëŋ gë etëỹ edeɓi el, yasëndëne poyoma ow̃ac orexëm ol. 16 Këren kwëyand na edi ed ɓenjekax el do gë edëcar el gayikwa ɓeŋo ocaɗaxa od këŋo nënganënd Kaxanu ex.

17 Ɓaxëtindën er kënun felënd ɓëlëngw ɓërewën in, mayindën en di er kënun felënd in. Enimin, ɓën ex ɓër kë nëkonand ɓenjëw̃ ɓendewën ɓën do Kaxanu aw̃ëka këɓi w̃ëkax ba mondake bani rind eŋo. Diyindëlexëni gë onënga fo andiyen aŋo, këreni ŋw̃ëcarënd na gayik angëmëne mondako ex, wën ofëcak an cot na. 18 Calenindënëɓo ɓiyi, mokwëta xwëta këmi mëne onden onjekax fo ŝot këmi do nand ex yo, aỹandi ỹandi këɓo mi ɗiyand ŝenene, ang ex yo. 19 Ga re këme, kemënayin ene karanënd Kaxanu exe yëlëli fëña ir këme ɓakaxënëli aỹand fën gër ndewën in.

Ɓendeƴ ɓepelatar ɓeŋ

20 Kaxanu, mëŋ ar kë yëlënd oɓetak an, axanin xanin këŋo gër ecës Yesu, Axwën areɓi an, exo gixën axaɗac asëm paɓ gë oŝat orexëm or rinaxën këɓo eter ed din ir din oŋ. 21 Ɓëte Kaxanu yëlëleŋun ojaw̃ od en koraxënënd ɗek er yek gër oñandi odexëm in. Do er h̃an ko in, dilexo gër ola oreɓi, paɓ gë Yesu Kërisët, mëŋ ar xwënëk enjaran din ir din an! Amen!

Ofelar ol

22 Ɓëmaỹe, axara xara këmun: ɓuŋayin en ɓaxët eyeƴan ed këŋun xemën elo gër ekwëta edewën. Ado er ỹëgwënëli këmun ijo, ax cak ex na. 23 Ɗek ỹandi ke en nang mëne imaỹe indeɓi iŋ Timote, anëka seɓëtëli këno, axo bo ex na gër epëra. Angëmëne ataŋ h̃atëgu ko ro, gë wëno këmi sëfërëli ene watërëxëye. 24 Cëmayinëɓi ɓëlëngw ɓërewën ɓën do gë ɗek ɓër ex ɓulunda ir Kaxanu ɓën. Ɓëmaỹe ɓënd ro gër Itali ɓëŋ aŝëma kënun ŝëmand. 25 Awa Kaxanu yëlëleŋun oyekax orexëm ol wën ɗek!

✡ 1:3 1.3 Calemoñëw̃ 110.1

✡ 1:6 1.6 Acariyakinëm 32.43

✡ 1:9 1.9 Calemoñëw̃ 45.7-8

✡ 1:12 1.12 Calemoñëw̃ 102.26-28

✡ 1:13 1.13 Calemoñëw̃ 110.1

✡ 2:8 2.8 Calemoñëw̃ 8.5-7

✡ 2:12 2.12 Calemoñëw̃ 22.23

✡ 2:13 2.13 Esayi 8.18

✡ 3:10 3.10 Calemoñëw̃ 95.10

✡ 3:11 3.11 Calemoñëw̃ 95.7-11

✡ 3:15 3.15 Calemoñëw̃ 95.7-8

✡ 4:3 4.3 Calemoñëw̃ 95.11

✡ 4:4 4.4 Añanar 2.2

✡ 4:5 4.5 Calemoñëw̃ 95.11

✡ 4:7 4.7 Calemoñëw̃ 95.7-8

✡ 5:5 5.5 Calemoñëw̃ 2.7

✡ 5:6 5.6 Calemoñëw̃ 110.4

✡ 6:14 6.14 Añanar 22.17

✡ 7:17 7.17 Calemoñëw̃ 110.4

✡ 7:21 7.21 Calemoñëw̃ 110.4

✡ 8:5 8.5 Andocane 25.40

✡ 8:12 8.12 Yeremi 31.31-34

✡ 9:20 9.20 Andocane 24.8

✡ 10:6 10.6 Andolewit 1.3

✡ 10:7 10.7 Calemoñëw̃ 40.7-9

✡ 10:16 10.16 Yeremi 31.33

✡ 10:17 10.17 Yeremi 31.34

✡ 10:30 10.30 Acariyakinëm 32.35

✡ 10:30 10.30 Acariyakinëm 32.36

✡ 10:38 10.38 Abakuk 2.3-4

✡ 11:18 11.18 Añanar 21.12

✡ 12:6 12.6 Andorenik 3.11-12

✡ 12:20 12.20 Andocane 19.12-13

✡ 12:21 12.21 Acariyakinëm 9.19

✡ 12:26 12.26 Agey 2.6

✡ 12:29 12.29 Acariyakinëm 4.24

✡ 13:5 13.5 Calemoñëw̃ 118.6

Ŝak

1

2

3

4

5

Kayëta ir Ŝak in

Lilaya in

Akayëta aŋo Ŝak, asëfan aɓat ar Axwën Yesu, ỹëgwën baɓi ɓërëw̃ak ɓën, ɗek ang ŝapërëra këni ed ex Owun or Ɓërom ak. Paɓ gë akayëta ano sëƴali këɓi end ekwëta do gë end ɓandixa eŋ. Mëŋ ỹëgwaxën ko mëne: ax gi ex na mocus axaỹënaxik an do eƴo ŋan ar gë napul an fo. Ɓëte aỹëgw ko mëne ar ɓalëkënalind cale an, kaɗacëlexo aniw̃ andexëm aŋ, mëne ngëŋ teɓëlexo asëk ayeƴandërand fo in. Ɓëte kërexo dafënarand na. Do angëmëne ar ŝotërak hi ko, diyindëlexo ɓenjekax gë napul irexëm in.

Er ex gër akayëta in:

End orenik do gë oñandi oñëŋënax eŋ: 1.1-27.

End epëɓ ed ɓela el, ekwëta el, do gë ɓandixa eŋ: 2.1-26.

End ekamën ed eyeƴan el do orenik or ƴaŋ eŋ: 3.1-18.

End ekwëỹëta ed ndafënan do gë odenar eŋ: 4.1-12.

End ɓër gë napul eŋ: 4.13–5.6.

End eɓuŋan do gë cale eŋ: 5.7-20.

1

Ecëmar el

1 Wëno Ŝak, ariyenin ar Kaxanu do gë Axwën Yesu Kërisët an, këŋun ỹëgwënëlind wën ɓandëw̃ëra Epëxw gë ɓaki ɓand ɓulunda ir Kaxanu ɓand yëcarëk ɓaŋ. Aŝëma këmun ŝëmand!

End ekwëta do gë orenik eŋ

2 Ɓëmaỹe ɓëndam, nëngandërayindëleŋun mbaŋ në end ɓatëƴ ɓandanjëm ɓand këŋun h̃atënëgund eŋ. 3 Nangin mëne mondako kën sëƴand eɓuŋa el angëmëne ekwëta edewën el ga xemëk ɓayik gër atëƴ. 4 Xarak, eɓuŋa el afo ex ŋata andiyen andexëm aŋ en gixën ɓër gë ola or faỹayak, ɓër ŝenene gër ex yo, do ỹoweỹ an can na. 5 Angëmëne ang hi, aɓat exo can orenik ol, karaleŋo Kaxanu, mëŋ ar këŋo yëlënd ayël fo ar ex yo, xarak aŋo dexëra ex na; do ayël dëŋ këŋo yël. 6 Ɓarikan karaleŋo ɗe gë ekwëta, gë oŋëpëgënan këm gayik ar kë xarand gë oŋëpëgënan an, ang men ond angwëngw ond kë ŝangënënd do kë xaninënd ekoc fo hi ko. 7 Ala arako rako an kërexo yëland na ỹeỹ ko ŝot na gër Axwën: 8 ar kë sëkwanënd exo tana anjëlan amat fo hi ko, ar kalay-kalay gër ɗek ɓandixa ɓandexëm hi ko.

End axaỹënaxik do gë ar gë napul eŋ

9 Imaỹe ikëreceŋ ind xaỹënëk iŋ, nëngandërayindëleŋo gayik Kaxanu këŋo yëlënd or gapak ol. 10 Ɓarikan imaỹe ind ex gë napul iŋ nëngandërayindëleŋo gayikako në end Kaxanu ko ɓanaxënënd ga nang ko mëne axuca ko xuca ang opëtëfët od ondës fo. 11 Ax gi ex na nde and kë fën eñan aŋ, oyat oƴëkax ok ah̃aỹën kë h̃aỹënënd ondës oŋ, opëtëfët ok ex binira do oye orexëm ol ex ɓiw̃? Ata mondako fo ex end ar gë napul eŋ, aɓiw̃ ko ɓiw̃ gër ɓandixa ɓandexëm.

End ɓanaŋëta eŋ

12 Nëngandëralindëleŋo ar kë ɓuŋand gër atëƴ an! Enimin, ar ɓuŋak gër atëƴ aŋ, Kaxanu afupa këŋo fupand gë ekamote ed angora el, mëne ngëŋ aniyan and din ir din and ɓeƴa ko ayël këɓi yël ɓër h̃an këŋo aŋ. 13 Ala ar këŋo naŋëtand an, kërexo dend na: «Kaxanu ke naŋëtënd!» Gayikwa eñëŋënax gematak ax kor na eŋo naŋët Kaxanu. Ɓëte mëŋ dëŋ ala gaɓatak aŋo naŋëtënd na. 14 Ɓarikan ala kala gë andexëm ko naŋëtayand, and ko yëlaya gër er ỹandi këŋo, do gër er ỹetëỹet këŋo aŋ. 15 And ko sëf ala oñandi oñëŋënax aŋ, oñandi oko kë rëw̃ënd eñëŋënax eŋ, do eñëŋënax eŋ and kë fanëta aŋ ex mëlaw ecës el.

16 Wën ɓëmaỹe ɓënd ke ɓalënd mbaŋ ɓëŋo, këren yifayand na: 17 oyël oxëɓënënaxik, gë oyël oyekax or ex yo, ƴaŋ gër Faba ir ɓangoɓen kë xaniwënd. Mëŋ axo nëngwëtand na, axo ɗoɓënd na. 18 Gayikako Kaxanu, mëŋ dëŋ faỹëk gër emëkw edexëm ex gi mondako, gë eyeƴan ed ɗal el rëw̃ këɓo, ene gixëne ɓëỹanar gër ɗek ɓeɓër nëcëtëgu ko do xwën ko ɓën.

End eɓaxët ed eyeƴan ed Kaxanu eŋ

19 Wën ɓëmaỹe ɓënd ke ɓalënd mbaŋ ɓëŋo, nangin mëne ala kala gilexo ar ỹandëk eɓaxët, ar legëk eyeƴan, ar ax koỹënd na aỹand. 20 Gayikwa oxoỹ or ala ol ax dind na er ex ŝenene gër Kaxanu in. 21 Ɓëte, ga kën xwëỹëtand ako emuyaraxik end ex yo, do eñëŋënax end ex yo, kwëtayayin gë onden onjekax eyeƴan ed Kaxanu, ed lëgëk gër ow̃ëkw orewën el, eyeƴan ed xorëk eŋun pexën el.

22 Këren yifayand na gë andewën, diyindën ari dëŋ ang kë rend eyeƴan ed Kaxanu ak, këren ɓaxëtënd na aɓaxët fo. 23 Enimin, angëmëne ala exo ɓaxëtënd Eyeƴan ed Kaxanu el do axo ɗiyand na ang kë rend ak, er hi ko ang ar kë nëkonënd dëxas irexëm in në anangoye fo do ko watayand ang hi ko ak. 24 Ɓarikan and ko nëkonaya aŋ, ataŋ exo kwëya ang hi ko ak, and ko ƴe aŋ. 25 Ɓarikan ar kë ƴëkwand gër acariya and ŝenene an, acariya and kë yëlënd orëƴaƴa aŋ, aɓalëkënali ko ɓalëkënalind er ko watënd in. Ari ko rind ang kë rend ak, axo ɓaxëtënd na aɓaxët fo do kwël exo kwëya. Ata ala ajo anëngandëra kë ỹana eŋo nëngandërand gër ɗek ɓeɓër ko rind.

26 Angëmëne ala exo yëland mëne aŝalek hi ko xarak asëk ayeƴandërand fo w̃ër këŋo, mëŋ dëŋ kë yifayand. Ata cale indexëm iŋo ofëcak këm ex. 27 Cale imënëk iŋ, ind ex ɗal gër lëngw Faba Kaxanu iŋ ex: edacët ed gër ocëmu ɓëtox ɓëndëkak, gë ɓësoxari ɓëseɓëta seɓëta el do gë ekwëỹëta ed ɗek ɓetëmbak ɓend gër ngwën el.

2

End epëɓ do gë eyaf ed ɓela eŋ

1 Ɓëmaỹe ɓëndam, epitëndër ed ɓela ax gi ex na gër ekwëta ed xwëta këno Yesu Kërisët, mëŋ ar ex Axwën ar gë enjaran an. 2 Gako ɓela ɓëxi eni ɗilëli gër amara andewën: aỹanar an exo ɗënaw anëna and kaŋe, do exo cuɗaw ɓanjëm ɓanjekax; axinëm an exo gi axaỹënaxik, do exo cuɗaw mëŋ ɓëte ɓanjëm ɓamuyaraxik. 3 Ata wën eŋun ɓal nëmëc end ar gë ɓanjëm ɓanjekax eŋ do eno pel: «Wëj ƴow eƴ ñëpa ro gër ed këni ỹëpand ɓër gapak!» Ɓarikan eno pel axaỹënaxik an: «Wëj cëŋ ƴel eƴ kwëŝax fën!» ba «Ñëpal gër ebar ro, gër ed këme wëñërand ro!» 4 Ax gi ex na nde epitëndër ed ɓela el ex mondako? Do ax gi ex na nde ɓëxiti ɓësëmbak hi kën?

5 Wën ɓëmaỹe ɓënd ke ɓalënd mbaŋ ɓëŋo, awël nde: Ax gi ex na nde Kaxanu yata këɓi ɓër ex ɓëxaỹënaxik ogës od ɓela ɓër gër ngwën ro ɓën? Ax gi ex na nde mëŋ yata këɓi eni cotaxën mbaŋ ekwëta el? Ax gi ex na nde mëŋ yata këɓi eni gixën ŝëf gër owun or ɓeƴa këɓi ɓër h̃an këŋo ol? 6 Ɓarikan wën, aŝëfënin këno ŝëfëninënd axaỹënaxik an! Ax gi ex na nde ɓër gë napul ɓën këŋun rixërand? Ax gi ex na nde ɓën këŋun w̃ëland gër kiti? 7 Ax gi ex na nde ɓën ex ɓër kë renand ow̃ac oyekax or yël kënun Kaxanu ol?

8 Enimin, ŝenene kën rind angëmëne asëf sëf kën er kë rend acariya and Emun in gër Oñëgw Omënëk: «Ɓalindëlexi end aŝandax eŋ ang ki ɓalënd end gaf ireƴ ak✡.» 9 Ɓarikan angëmëne pit pit kënëɓi fëɓënd ɓela ɓën, aw̃en kën w̃enënd do acariya aŋ anëka sëra këŋun ga lif kën ako. 10 Enimin ar kë sëfënd ɗek er rek acariya in, ɓarikan exo ɗif apela amat, anëka lif ko ɗek acariya aŋ. Ar kë lif apela amat xarak aye sëf ko ɗek ɓacëxen ɓaŋ, acariya aŋ anëp këŋo nëp gayik ɗek ɓapela ɓaŋ lif ko. 11 Gayikwa ar rek: «Ax gi ex na mondi orekar an» fo rek ɓëte: «Ax gi ex na monaw̃ ala». Awa angëmëne wëj aƴ di ex na orekar ol ɓarikan eƴo ɗaw̃ ala, anëka w̃endëra këƴ paɓ acariya aŋ. 12 Awa mëŋ ex, yeƴandërayindën do diyindën ɓeỹ ɓën ang ɓela ɓër kënëɓi xiti gë acariya and kë yëlënd orëƴaƴa fo ol. 13 Gayikwa ar kë xitind gë axaỹënan këm an, Kaxanu gë axaỹënan këm këŋo xiti mëŋ ɓëte. Ɓarikan axaỹënan in w̃ëñak kiti iŋ.

End ekwëta eŋ

14 Ɓëmaỹe, inew̃a këŋo fëca ar kë rend mëne aŝot ŝot ko ekwëta an xarak ekwëta elo ax gi ex na gë ɓandixa? Afexën nde këŋo fexën ekwëta elo? 15 Angëmëne imaỹe iŋ, hi ko itoŝan, hi ko itoxari, exo can ɓanjëm ɓand ko ŝuɗa, ba exo can er ko ƴamb key yo key in, 16 do aɓat ang hi kën ak eŋo pel: «Awa gwëre, ƴeyin gë emëkw eƴemax! Aƴem kë ƴemënd ɗe, cuɗarayin do ƴambërayin xali en med!» Gayikako mëŋ dëŋ aŋo yël ex na er ỹapëk in, ofëcak nde ex na? 17 Ata mondako fo ex ɗe end ekwëta eŋ: ekwëta ecësëk ex angëmëne ar ŝotëk an ỹoweỹ axo dixënënd na.

18 Ɓarikan ɓamat ala kë re na: «Wëj ekwëta el ŝot këƴ do wëno ɓandixa ɓaŋ. Masinële ekwëta edeƴ ed gë ɓandixa këm el, ata wëno gë ɓandixa ɓandam ɓaŋ këmi w̃asin ekwëta el.» 19 Ax gi ex na nde aw̃a w̃a këƴ mëne Kaxanu iɓat fo ex? Awa aye yek: ɓëyël ɓën ɓëte aw̃a w̃a këni eŋo do këɓi rëgëndërand. 20 Ỹandi ki nde eƴ nang wëj ar gë onden okafëxaf ajo mëne ekwëta ed ar ax dind na ɓandixa ɓanjekax el gë ofëcak këm ex? Axi ñandi ex na nde eƴ nang? 21 Aƴ nang ex na nde mëne Abëraxam, axarëk areɓi an dëŋ, në end er ri baxo in hixën ko ar ŝenene gër ogës od Kaxanu? Ga w̃eɗ baŋo asëñiw̃ Isak eŋo caɗaxa gër angëɓ. 22 Wat kën mëne ekwëta el do gë ɓandixa ɓaŋ andamat bax riyenind ex paỹayaxën ekwëta el. 23 Mondako h̃ata bax Oñëgw Omënëk od rek: «Abëraxam, ga xwëta baŋo Kaxanu hixën ko ar ŝenene gër ogës odexëm✡.» Do në eŋo këno w̃acaxënënd lawo ir Kaxanu. 24 Watin mëne në end ɓandixa ɓand ri ko, ko hixënënd ala an ar ŝenene gër ogës od Kaxanu, ax gi ex na gë ekwëta el fo. 25 Ɓëte asoxari ar hi bax aỹacaxik ar bano w̃acënd Raxab an, ahi hi baxo ar ŝenene gër ogës od Kaxanu në end ɓandixa ɓand ri baxo. Ga xaca baɓi wa ɓërolaw̃ën Ɓëyisërayel ɓën do fel baɓi eni maỹi fëña iŝëxe. 26 Angëmëne eman end ala eŋ, onjën këm ex, ecësëk ex. Andamat ex end ekwëta eŋ, angëmëne gë ɓandixa këm ex, ecësëk ex.

3

End aniw̃ eŋ

1 Ɓëmaỹe ɓëndam, këren gi na fa ɗek ɓësëƴali fo. Nangin mëne kiti ind ɓiyi ɓësëƴali iŋ gë pit fo kë ƴëka. 2 Ɓiyi ɗek alif këne lifënde ɓandanjëm. Angëmëne ala ex na ar ɓayik ax ɗifënd na gër eyeƴan, anëka faỹaya ko gër or ŝenene. Axor ko xorënd exo mëlaya ɗek eman endexëm eŋ. 3 Angëmëne ayapën kënëɓe yapënënde dun opanac ok eni maxënënd eni di er ỹandi këɓo in, gë ɓeman ɓendeɓën ak kënëɓe lasënde. 4 Ɓëte awat nde wat kën okuluŋ ok: ado ga rafëk yo, ado ga kë fimërand ɓongoc ɓotëm fo, gë amërëŝaya atil kë xasënd gand ed këŋo ỹandi ahëreli an. 5 Andamat ex end aniw̃ eŋ: ado ga hik esil gër eman, ɓarikan ɓeɓësëm kë soŝanand. Ɓëte watin mëne ingoɗux itil kë ŝorënd akwët atëm! 6 Xarak aniw̃ aŋ ex ɓëte xoɗux ex, ngwën ind ɓetëmbak ex. Aniw̃ aŋ wal ir eman ex, ɓarikan aɓuyarën kë ɓuyarënënd ɗek eman eŋ, do aŝor kë ŝorënd ola ol gë xoɗux or kiti ol. 7 Ow̃acar or ex yo, hi këni or xaɗa-xaɗa, hi këni or gër men, hi këni ɓacël, ala an axor xor ko eɓi nambin, do ari dëŋ ri ko mondako. 8 Ɓari aniw̃ aŋ, ala ax kor na ex nambin: eñigënaxik end ala ax korënd na ex; yer ongwëc ond kë law̃ënd fo ex. 9 Gë aniw̃ aŋ kënëŋo ŝalende ar hik Axwën areɓi do Faba ireɓi an. Ɓëte gë aniw̃ aŋ fo kënëɓe xarende ɓela ɓër ri këɓi Kaxanu gër eñaw̃ endexëm ɓën. 10 Në etëỹ eɓat kë ŝanëgund oɓetak ol do gë ekare el. Awa ɓëmaỹe, ax ñap ex na ex gi mondako. 11 Në añësa amat nde kë ŝanëgund men onëngax oŋ do gë men ombax oŋ? 12 Ɓëmaỹe, andan aŋ ax dëw̃ënd na oƴarëka; atëx and reseŋ aŋ ax dëw̃end na ondan. Gër añësa and men ond gë ongal ax canëgund na men onëngax.

End orenik eŋ

13 Noỹo renik, do noỹo ex ar gë onden an, mërëxand irewën? Awa ala ajo nëcëtindëlexo ɓandixa ɓanjekax ɓandexëm ɓaŋ gër ola or ŝenene orexëm, gë oɓëngw or onden do gë orenik. 14 Ɓarikan angëmëne gër ow̃ëkw orewën xëñëk wayët oƴakëraxi, gë oxoỹ, ba gë eɓal ed gaf irewën fo el, këren dafënarand na. Gayikwa angëmëne mondako ex, end ɗal eŋ kën ŝonënd në enëgwëŝ en. 15 Orenik olo ax gi ex na or xaniwëk ƴaŋ gër orën: orenik or gër ebar ro fo ex, or ala fo ex, or ŝaɓucara ex. 16 Enimin, gër ed ex oƴakëraxi do gë ebañër, na fo kë hind ɓëte ɓend ŝoɗe-ŝoɗe ɓeŋ, do gë etëmbak end ex yo. 17 Ɓarikan orenik or xaniwëk ƴaŋ gër orën ol er ex gë ow̃ënëk, gë aketëxeta, gë angwëlëra, gë onden, gë axaỹënan isëm, gë ɓenjekax, gë epitëndër këm, gë orenik or ɗal, do gë eñëŋënax end ŝonayak këm. 18 Xarak, ɓër ŝenene ɓën kë neɗënd aketëxeta aŋ gë ola or ɓëraketëxeta ɓën.

4

End oxalay-kalay eŋ

1 Feye wa kë xaniwënd ɓatakëra ɓaŋ do gë oxeỹër oŋ mërëxand irewën? Ax gi ex na nde ɓeɓër h̃an kën ɓën kë xaxërënd ɗek eman endewën eŋ? 2 Er h̃an kën in, an cotënd na, ata en ɗëɓ gë oƴakëraxi ol, eno ɗaw̃ ala; ɓarikan ỹoweỹ an cotënd na. Ata en ɓaŝ oxeỹër oŋ do gë ɓatakëra ɓaŋ, ɓari ỹoweỹ an cotënd na gayik ano karand na Kaxanu. 3 Ado eno kara, aŋun yakalind na gayik ang kën xarand ak, ax ye ex na. En dixënënd ɓeɓër h̃an kën këno xarand. 4 Ata wën ang ɓër rind orekar fo hi kën! An nang ex na nde ar h̃anëk ngwën an, Kaxanu aŝus këŋo ŝusënd? Awa ar faỹëk gër emëkw edexëm exo gi ah̃an ar ngwën an, awa arangoỹëra and Kaxanu hi ko. 5 Ako nde yëla kën are fo kë rend Oñëgw Omënëk ok: «Kaxanu ah̃an h̃an këŋo, xali këŋo ƴakëraxind angoc and yël këɓo aŋ exo ɗëg gër ola oreɓi aŋ.» 6 Ɓarikan oyekax or yël këɓo ol rafëk nëmëc, ang kë rend ɓëte Oñëgw Omënëk ak:

«Kaxanu aw̃ereli këɓi w̃erelind ɓër kë rafënarand ɓën,

ɓarikan oyekax orexëm ol këɓi yëlënd ɓër kë ɓanand ɓën✡.»

7 Awa mayindën aw̃a end Kaxanu eŋ; ŋëpindën end ŝaɓucara eŋ, ata këŋun hër caw. 8 Tëkayino Kaxanu ata këŋun sëka mëŋ ɓëte. Wën ɓëw̃endëran ɓëjo, mënënin otaxan odewën ok, do w̃unëtin ow̃ëkw orewën oŋ, wën ɓër gë ɓenjëw̃ ɓend kalay-kalay ɓëjo! 9 Nangin mëne and xaỹën kën dëŋ ex, denitayindën, tesindën! Olëŝ orewën ol nëngwëtal ex otes, do onënga orewën ol nëngwëtal ex ecamina! 10 Ɓanayin gër lëngw ir Axwën, ata këŋun fela ƴaŋ.

End odenar eŋ

11 Ɓëmaỹe, ax gi ex na mondenar andewën rewën aŋ. Ar këŋo renand, ba këŋo nëpënd imaỹe indexëm an, anëka ko renand acariya aŋ, do axiti ar acariya hi ko. Angëmëne axiti këƴ xitind acariya aŋ, axiti hi këƴ, aƴ bo ex na afëɓ ar acariya. 12 Gayikwa aɓat fo ex anëcët ar acariya an, do mëŋ fo ex axiti an. Mëŋ gaɓat xorëk eŋo pexën ala an do eŋo nemin. Ɓarikan wëj noỹo ngwa hi këƴ ga këƴo xitind ako, aŝandax?

End ndafënan eŋ

13 Awa gërëgako ɓaxëtine, wën ɓër kë rend: «Doro ba ecan gër angol aŋo këne ƴeye, yer iniy iŋ këne ỹëpaxëye fën. Ari këne ỹana ene dinde ɓeɓër këne ŝotëraxëne napul, do mbaŋ këne ŝotëraye.» 14 Er këŋun hi ecan ecan in, an nang ex na? Enimin, er hi kën ang okëɓina od kë ŝanayand, do kë nëkand tëkër fo ex capëraxën. 15 Ecëñëxët er don rend: «Angëmëne Axwën an aw̃a w̃a ko, aliya këne liyaye, do eŋo gë eŋo këne riɗe.» 16 Ɓarikan gërëgako, ga kën soŝanarand mëne ɓeɓësëm kën ri, arafënara fo kën rafënarand. Xarak, etoŝanara end mondako el ax ye ex na gë tëkër ak. 17 Awa ala an aw̃endëra ko w̃endërand angëmëne exo nang anang edi ed enjekax el do axo dind na.

5

End ɓapela ɓand ɓër gë napul eŋ

1 Awa gërëgako, ɓaxëtine wën ɓër gë napul ɓën! Tesin, keỹin mokeỹ gayik ɓetëm këŋun wëcan! 2 Napul irewën in iwërëk ex, oyame ỹamak ɓanjëm ɓandewën ɓaŋ. 3 Kaŋe in do gë koɗi irewën in aƴaner ƴanerëk. Ata aƴaner ijo kë hi osede or këŋun lëxw gër kiti ol, do ah̃as kë ỹana ex ŋasënd ɓeman ɓendewën ɓeŋ ang xoɗux fo. Yama gër ɓakey ɓapelatar ɓaŋo nde ŝala kën en gi gë napul isëm! 4 Acosa and ɓër riyenik gër ocënga odewën do ƴambara kënëɓi aŋ, këŋun lëxwënd mokeỹ. Do otes od ɓër kë xanand ɓeneɗa ɓendewën ok h̃atëk xali gër ɓanëf ɓand Axwën, mëŋ ar xorëk ɓeỹ ɗek an. 5 Aliya liya kën gër ebar gë ecotëra ed napul, do gë ɓeɓër këŋun xëɓënanënd el. Aɓët ɓët kën ang ow̃acar or eŋaŝ fo. 6 Wën anëp nëp këno ar ŝenene an, alaw̃ law̃ këno, xarak mëŋ abaxo h̃ëp na endewën eŋ.

End eɓuŋan eŋ

7 Awa ɓëmaỹe, ɓuŋayin xali yatir ko ɓakaw Axwën. Aỹan an aŝëni ko ŝënind ebar el xali ex cënan ɓeneɗa ɓend ko liyaxënënd ɓeŋ. Aɓuŋa ko ɓuŋand elod gë ecaŝa eɓeja xali gë ekol, exo kanaraxën ɓeneɗa tëgët ɓeŋ do gë ɓendundu. 8 Wën ɓëte ɓuŋayindën, kapinayindën gër ow̃ëkw orewën gayikwa akey and ko ɓakaw Axwën aŋ ɗam ex. 9 Ɓëmaỹe, këren ɗëxwërënd na këdi këŋun xiti Kaxanu. Axiti an cëŋ, gër ebët xwëŝa ko ɗe. 10 Ɓëmaỹe, end toro eŋ do gë end eɓuŋan eŋ, tëfëtelinëɓi ɓëlaw̃ënel ɓër law̃ëndëraw baɓi Axwën ɓën. 11 Are këne rende mëne ɓër ɓuŋa bax ɓën aɓeta ɓeta këni. Awël wël kën ang ɓuŋa baxo Yob ak, ɓëte anang nang kën ang h̃ata baxo aniyan and yël baŋo Axwën ak. Gayikwa Axwën an gë axaỹënan hi ko, do monënga nënga ko✡. 12 Ɓëmaỹe, ax gi ex na dëŋ monjaŝaran, hik orën ol, hik ebar el, hik er ex yo. Deyindën tuŋ: «Iyo» angëmëne iyo ex eyakal do deyindën «Ali» angëmëne ali ex eyakal këdi kën hi ɓër kiti.

13 Ala ar kë sorond mërëxand irewën an, calelexo. Ar gë onënga an, ñerëw̃ëralexo ojëkan od cale. 14 Ar ŝëxwërak an, macëleɓi ɓëlëngw ɓër Amara ɓën. Do ɓën calenëleno sam eno nëm ogu gër ow̃ac or Axwën. 15 Cale ind gë ekwëta iŋ afakën këŋo fakën aŝëxwëra an, do Axwën an eŋo kanin. Angëmëne aw̃endëra w̃endëra ko, aseɓan këŋo seɓan. 16 Awa putindën ɓeñëŋënax ɓeŋ andewën rewën aŋ, do en calendërënd, en pakaxën. Cale ind ar ŝenene iŋ mbaŋ fangak. 17 Eli, ala ebaxo ang ɓiyi ak. Ɓarikan aŝale ŝale baxo kërex tëɓ na, do ax tëɓ bana gër ebar xali xucak ɓëniy ɓëtas gë opacaw̃ ocongiɓat. 18 Ɓëte ga ŝale ko gaŝëxe, orën ol sëɓëk, do ebar el ŝënanëk ɓeneɗa ɓeŋ.

19 Ɓëmaỹe ɓëndam, angëmëne ala exo nambëra xali exo ŋaw̃ëta ɗal in, do aɓat mërëxand irewën eŋo ɓakaliw, 20 nangëlexo mëne ar këŋo wërëŝët aw̃endëran gër fëña ir nambëra ko an, aracët ko racët aniyan andexëm aŋ gër ecës, do ɓeñëŋënax ɓendanjëm ko laɓ.

✡ 2:8 2.8 Andolewit 19.18

✡ 2:23 2.23 Añanar 15.6

✡ 4:6 4.6 Andorenik 3.34

✡ 5:11 5.11 Yob 1.20-22

1 Piyer

1

2

3

4

5

Kayëta iỹanar Piyer in

Lilaya in

Akayëta aŋo ro Piyer ỹëgwën baɓi okëreceŋ od ŝapër bax gër Owun or Rom ok. Arixëra banëɓi rixërand do bani sorond mbaŋ gayik aw̃a w̃a këni end Yesu Kërisët eŋ. Piyer ga wël baxo end toro indeɓën eŋ, xwitanaxën baɓi mëne Kaxanu mbaŋ ye ko do aỹap ỹapëk eni ɓayi ga xwëta këno. Afel fel baɓi ɓëte Kaxanu sana këɓi eni gi ɓulunda ir ɓër fexën këɓi Kërisët. Are re baxo ɓëte eni kemëna eni gi ɓela ɓër këŋo riyeninënd Kërisët, gayikako Angoc and Kaxanu aŋ gër ola oreɓën hi ko. Er ex gër akayëta in:

Ecëmar el: 1.1, 2.

End eyar ed apexa el, do gë ow̃ënëk eŋ: 1.3–2.3.

End ɓulunda ir Kaxanu, end olëngw do gë eɓuŋan ed gër toro eŋ: 2.4-25.

End eñër do gë eɓalër gër aminëmëra eŋ: 3.1-22.

End toro ir ang Yesu Kërisët eŋ do gë end oyekax eŋ: 4.1-19.

Epëɓ ed ɓëlëngw ɓër gër amara el do gë eperëna el: 5.1-11.

Epelar el do gë ekaran ed ɓenjekax el: 5.12-14.

1

Ecëmar el

1 Wëno Piyer, parëxanda ir Yesu Kërisët in këŋun ỹëgwënëlind wën ɓër sana këŋun do ŝapër kën gër owar or Poŋ, gë Galasi, gë Kapados, gë Asi do gë Bitini ɓën. 2 Faba Kaxanu kë nangënd ɓeỹ ɓën ɗek ɗamana ex gixën. Gë enang elo yata këŋun gë epit ed fit këŋun gë Angoc andexëm el, en tëfaxënënd endexëm eŋ do eŋun w̃unëtaxën gë oŝat or Yesu Kërisët oŋ. Awa cënarëlex ɗe oyekax ol do gë oɓetak ol gër ola orewën!

End eyar ed apexa eŋ

3 Cëkwanëŋone Kaxanu, Sëm ir Axwën areɓi, Yesu Kërisët. Gë axaỹënan isëm irexëm in rëw̃ këɓo gaŝëxe paɓ gë ekani ed Yesu Kërisët gër ecës el ene cotaxëne eyar ed gë aniyan el. 4 Mondako ri ko ene cotaxëne er din ax cësënd na in, er ɓeƴa këɓo in, er din ax ɓuyarënd na in, er din ax nëngwëta na in. Kaxanu ejo fenin këŋun ƴaŋ gër orën. 5 Wën këŋun nëkonand gë panga ind Kaxanu iŋ, gë ekwëta ed xwëta këŋo el en cotaxën apexa and kë ŝanayaw gër ɓakey ɓapelatar aŋ.

6 Ata wën mbaŋ këŋun nëngandërand ado ga ỹapëk en caminara imëd në end ɓatëƴ ɓandanjëm ɓand hi këŋun gërëgako ɓaŋ. 7 Ɓatëƴ ɓaŋo kë w̃asinënd oxëɓën or ekwëta edewën ol. Mëŋ xëɓënëk nëmëc kaŋe ir w̃ënënëk xoɗux do kë nemind fo. Ado ga hi baŋun ɓatëƴ ɓaŋo, mondako bax ex gi eŋata ed ekwëta edewën el gë ecëkw, gë enjaran, do gë epëɓ, and ko ŝanayaw Yesu Kërisët aŋ. 8 Wën ah̃an h̃an këno, ado ɓayik elod ano wat ex na. Gërëgako dëŋ axwëta xwëta këno ado ɓayik ano watënd na, do aŝot ŝot kën onënga or gë enjaran, or ala dëŋ ax kor na exo tëfët. 9 Aŝot ŝot kën apexa and enjëw̃, and ex acosa and ekwëta edewën aŋ.

10 Ata apexa aŋo bani ŝaland gë oɓal osëm eni nang ɓëlaw̃ënel ɓër bax reƴarand end oyekax or fenin këŋun Kaxanu eŋ. 11 Mokemëna bani xemënand eni nang nand feye do ɓend fe fënëta ko Angoc and Kërisët and ebax gër ola oreɓën aŋ. Yama Angoc aŋo ga baɓi nangënënd nde gana-gana fo toro ind Kërisët iŋ do enjaran end ebax exo cot eŋ and ko fis aŋ. 12 Kaxanu anangën nangën baɓi mëne wën xwënëk eyeƴan ed law̃ënëgu baɓi eni deƴara el, ax gi bana ed faɓ baɓi ɓën ɓëlaw̃ënel. Ɓëfemëra ɓër Atëfëtan ɓën aw̃ëlaw fo w̃ëlaw bani ɓeɓër kënun sëfëtanënd gërëgako gë panga ind Angoc Amënëk and xaniwëk gër orën iŋ. Gër ɓeŋo këɓi xacërand eni ƴëkwa omeleka ak ga ỹandi këɓi eni nangëdo.

End ow̃ënëk eŋ

13 Awa yëlarayindën aye, giyin gë anjus, kwëtin ɗek eyar edewën el gër oyekax or këŋun w̃ëlanëgu Yesu Kërisët and ko ŝanayaw aŋ. 14 Ang oɓaŝ or këŋo ɓaxëtënënd fo, këreŋun ɓalënd na end oñandi od ŝot ban gër onangërarëxe orewën eŋ. 15 Ɓarikan ang w̃ën ko ar sana këŋun ak, wën ɓëte mënin mondako fo gër ɓend kën rind yo. 16 Gayikako aỹëgw ỹëgw këni: «Ɓëw̃ënëk kën hi gayik wëno aw̃ënëk hi këme✡.»

17 Do angëmëne axëla këno xëland Kaxanu ang Sorix irewën fo, xarak mëŋ këɓi xitind ɓela ɓën gë epitëndër këm, ala kala gë ɓeɓër ri ko ɓën, ɗiyayindën gë anjiỹ and Kaxanu nand hi kën gër yeɓa na. 18 Enimin, anang nang kën mëne Kaxanu aŋun dacët ex na gë ɓeɓër kë nemind: gë koɗi ba gë kaŋe. Gër ola or gë ofëcak këm, or rëw̃eli kënun ɓëxarëk ɓërewën racët këŋun. 19 Ɓarikan gë oŝat oxëɓënaxik or Kërisët or racët këŋun oŋ, oŝat or ŝarëk ang or ifeỹ iw̃ënëk do iɓëngwëk, and ŝaɗaxa këno fo oŋ. 20 Mëŋ ex ar sana këŋo Kaxanu gana-gana fo, ɗamana exo dixën ngwën an. Do mëŋ ŝanayaw ko gër ɓakey ɓapelatar ɓaŋo në endewën na, 21 wën ɓër xwëta këno Kaxanu paɓ gë mëŋ ɓën. Kaxanu xanin këŋo gër ecës do yël këŋo enjaran eŋ. Mondako bax, ex gixën ekwëta edewën el do gë eyar edewën el gër Kaxanu.

22 Gayikako aw̃ënënaya w̃ënaya kën ga w̃a kën ɗal in, en cotaxën aminëmëra and gë eñëŋënax end ŝonayak këm aŋ. Awa ɓalërindëleŋun mbaŋ andewën rewën aŋ, gë anjëlan ak ɗek do gë emëkw epeŝax. 23 Enimin, ɓër rëw̃ këɓi Kaxanu gaŝëxe hi kën, xarak ax gi ex na ɗe gë eneɗa end kë ŝësënd, ɓari gë eneɗa end ax cësënd na, gë eyeƴan ed din ir din ed gë aniyan and Kaxanu el.

24 Gayikwa ala ar kë liyand yo,

ang andës fo hi ko,

ɗek enjaran endexëm eŋ, ang opëtëfët fo ex.

Andës aŋ ah̃aỹ kë h̃aỹënd

do opëtëfët ok aw̃ini kë w̃inind✡.

25 Ɓarikan eyeƴan ed Axwën el, din ir din kë ɓayind.

Eyeƴan elo ex Atëfëtan and nangën kënun aŋ.

2

End cale ingaŝax eŋ

1 Awa teɓin oxeỹ or ex yo, osit or ex yo, egi ed ɓëỹëŋënax ɓër kë laɓayand el, oƴëkëraxi ol do gë odena od ex yo. 2 Ñandiyindëleŋun ang omër omënëk fo eyeƴan ed Kaxanu el ang këɓi ỹandind omër ɓëndoyer ak, en pirixën gër apexa, 3 gayikako anang dëŋ nang kën ang nënga ko Axwën ak.

4 Tëkayino ar ex ekaỹ eɓëngw ed lap bani ɓela an. Xarak, mëŋ ex ed yata ko Kaxanu el, ed xëɓënan këŋo el. 5 Ang këni ɓarënd oxaỹ ex gi aciw̃ ak, wën ɓëte ɓarërin ang oxaỹ oɓëngw fo, en gixën Aciw̃ amënëk, ɓëŝaɗaxan ɓëw̃ënëk, eno dinaxënënd Kaxanu, paɓ gë Yesu Kërisët, ocaɗaxa od onden, od ko ỹana exo ŋanënd. 6 Gayikwa are rek gër Oñëgw Omënëk:

«Watin ga këme xwëtënd gër Siyoŋ ekaỹ ekëla,

elo sana këme, elo xëɓënan ke.

Do ar kë w̃a endexëm an,

din aŋo cëfënan na✡.»

7 Awa ekaỹ elo këŋun yëlënd epëɓ el, wën ɓër xwëta këŋo ɓën. Ɓarikan gër ɓër aŋo kwëta ex na:

«Ekaỹ elo ex ed lap bani ɓëɓaƴ el

xarak mëŋ ex ekëla el✡.»

8 Do ɓëte:

«Ekaỹ elo këni fokërënd ɓela ɓën,

ekaỹ elo këɓi reɓënd✡.»

Ga xeƴ këɓi eni tëf eyeƴan ed Kaxanu el, ɓëte gayik mondako bax eɓi gi.

9 Ɓarikan wën cëŋ, er hi kën andëw̃ëra and sana ko Kaxanu, ɓër gë oŝaɗaxan or emun, enëng emënëk, ɓulunda ir xwën ko. Mondako hik en tëfëtëraxënënd ɓecërëcaxik ɓend ri ko ar nëcëtëgu këŋun gër ecamëɗan do w̃ëla këŋun gër angoɓen akëɓënaxik andexëm an. 10 Wën anëka hi kën gërëgako ɓulunda ir Kaxanu, xarak akarëk aŋ, an gi bana ɓulunda. Kaxanu abaŋo xaỹënan na endewën eŋ. Ɓarikan gërëgako axaỹënan këŋo xaỹënanënd.

11 Wën ɓëmaỹe ɓënd ke ɓalënd mbaŋ ɓëŋo, axara xara këmun gayikako ɓër okucan, do ɓëliyer fo hi kën, kemënayin en kwëỹëta oñandi od eman od kë w̃erelind enjëw̃ ok. 12 Mëlayayindën ŝenene ola orewën ol mërëxand ir ɓër aŋo kwëta ex na Kërisët ɓën. Do gër ed kënun nangaŝandërand, watindëlexëni ɓandixa ɓanjekax ɓandewën ɓaŋ, eno cëkwaxën Kaxanu yatir këɓi h̃atën.

End epëɓ ed owun eŋ

13 Ang ỹapëk gër Axwën ak, pëɓindën olëngw or ex yo. Pëɓindëno emun eŋ, mëŋ ar ex ar gapak an. 14 Pëɓindënëɓi ogofërëner ok gayik emun eŋ fana këɓi enëɓi nëpënd ɓëw̃endëran ɓën do enëɓi cëkwand ɓër kë rind ɓenjekax ɓën. 15 Enimin oñandi od Kaxanu ok ex, paɓ gë ɓenjekax ɓend kën rind ɓeŋ, eni cëmind ɓela ɓësitarak ɓën, ɓër ỹoweỹ ax nang ex na ɓën. 16 Ɗiyayindën ang ɓërëƴaƴa fo, ɓari këren ɗaɓayand na gë orëƴaƴa olo en dixën eñëŋënax eŋ ado ɓayik ỹoweỹ aŋun cëɓa ex na: giyin okaɗëp od Kaxanu. 17 Pëɓindënëɓi ɓela ɗek, ŋanindënëɓi ɓëmaỹe ɓëŋ, yëdayindëno Kaxanu, do pëɓindëno emun eŋ.

End oxëreceŋ eŋ

18 Wën ɓëriyenin ɓër gër ɓëciw̃ ɓën, yëdayindënëɓi ɓëxwën ɓërewën ɓën do mayindën endeɓën eŋ ado eni nemëri, ɓari ax gi ex na ɓër ɓëngwëk do nënga këni ɓën fo. 19 Gayikwa oyekax kën ŝot ga ɓuŋa kën ɓuŋand en toro në end Kaxanu, gë amena këm. 20 Enimin, aŝëkw nde këno ŝëkwënd ar kë ɓuŋand gër toro në end ga w̃endëra ko an? Ɓarikan angëmëne aɓuŋa kën ɓuŋand në end ga kën rind ɓenjekax, enjekax ex gër ogës od Kaxanu.

21 Në eŋo yataxën këŋun Kaxanu gayik Kërisët,

mëŋ ɓëte, mondako soro ko në endewën na, eno tëfëtelixënënd,

en tëfaxënënd ɓanjëta ɓandexëm ɓaŋ. 22 Ɓari mëŋ elod axo mendëra ex na,

ɓëte elod ala ax wël ex na enëgwëŝ gër etëỹ edexëm.

23 And bano ŝirërand aŋ abaɓi w̃aŝa na,

and baxo sorond aŋ, ala abaŋo wesa na.

Ɓarikan aseɓën seɓën këŋo amaŝa aŋ ar kë xitind ŝenene an.

24 Mëŋ dëŋ lëɓinak ɓamena ɓandeɓi ɓaŋ gër eman endexëm and fika këno gër kërëwa

do ŝës ko në end ɓeñëŋënax ɓendeɓi aŋ.

Mondako ŝës këne ene capëraxëne gë ɓeñëŋënax ɓeŋ,

ene ɗiyaxënënde aniyan and ŝenene.

Gë tembaỹ indexëm iŋ kën fakaxënënd.

25 Enimin, anëka hi ban ang oyel or nambërak fo✡.

Ɓarikan gërëgako anëka ɓaka kën gër ar ex axaɗac

do anëkona arewën.

3

End eñër eŋ

1 Ɓëte wën ɓësoxari ɓën, mayindën aw̃a end ɓëcën ɓëndewën eŋ. Angëmëne mondako kën rind, axor kënëɓi xor ɓëcën ɓëndëmar ado ga bani h̃ëpënd end Kaxanu eŋ. Axor kënëɓi xor gë eyeƴan këm, gë ola orewën ol, 2 angëmëne eni watënd gër aniyan andewën mëne aw̃ën w̃ën kën do mëne wën afëɓ fëɓ kënëɓi. 3 Oñaŋënaran odewën ok kërex gi na or fac: olap, gë ɓañepe ɓand kaŋe, gë ɓëŋwën ɓënd kaŋe, gë orëxër or kaŋe do gë ɓanjëm ɓakëɓënaxik. 4 Ɓarikan gil ex lëf gër emëkw, oñaŋënaran od din ax ɓiw̃ënd na, od onden onënga, do ond angwëlëra. Ata oñaŋënaran od mondako ok, mbaŋ këŋo xëɓënanënd Kaxanu. 5 Oye olo ŝot bani ɓësoxari ɓëw̃ënëk ɓër angwën ɓën, ɓër xwëta baŋo Kaxanu ɓën ga banëɓi fëɓënd ɓëcën ɓëndeɓën ɓëŋ. 6 Gako Sara, afëɓ fëɓ baŋo Abëraxam xali baŋo w̃acënd: «Axwën aram✡.» Odënaw̃ odexëm hi kën angëmëne ari kën rind ɓenjekax ɓeŋ, xarak er kën yëdand geɓatak aŋun yëɓun ex na.

7 Ɓëte wën ɓëcën ɓëŋ, mëlayayindënëɓi endëmane fo ɓolindaw̃ ɓorewën gër eñër edewën, ga nang kën mëne ola oreɓën ol ax këme na ɓon. Pëɓindënëɓi, gayikwa ɓën ɓëte aŝot këni ŝot aniyan and ko yëlënd Kaxanu në end oyekax orexëm aŋ. Diyindën mondako, ata ɓayik ỹoweỹ ax beɗi na cale indewën iŋ.

End eɓalër eŋ

8 Awa wën wëlërindën, ɓalërindëleŋun ang ɓër acël amat fo, cotindën anjëlan amat, ɓëngwëlex onden ondewën oŋ, ɓanayindën. 9 Ax gi ex na momaŝën eñëŋënax eŋ gë eñëŋënax, do ocir ok gë ocir. Ecëñëxët, karanindënëɓi ɓenjekax ɓoŝandax, gayikwa në eŋo yataxën këŋun Kaxanu en cotaxën oɓetak or fenin këŋun ol. 10 Enimin, Oñëgw Omënëk ok ga rek:

«Ar ỹandi këŋo exo ŋan aniyan aŋ

do exo cot ɓakey ɓanjekax an,

etëỹ edexëm el teɓëlex odena ok,

do gë etitinaxën ed ɓela el.

11 Kwëỹëtalexo ɓeñëŋënax ɓeŋ

do diyindëlexo ɓenjekax.

Calayindëlexo aketëxeta aŋ,

do kemënayindëxelo exo ŋatën.

12 Gayikwa ɓangës ɓand Axwën ɓaŋ anëkona këɓi nëkonand ɓër ŝenene ɓën,

do gë ɓanëf ɓandexëm ɓaŋ,

aɓaxët ko ɓaxëtënd cale indeɓën iŋ.

Ɓarikan aŝus këɓi ŝusënd ɓër kë rind ɓeñëŋënax ɓën✡.»

13 Do wën noɓën cëŋ këŋun rinan eñëŋënax angëmëne ɓenjekax kën ɓalëkënalind? 14 Ado enun toronënd në end or ŝenene eŋ, nëngandërayindëleŋun! Kërenëɓi yëdand na do këreŋun bëlandërand na. 15 Ɓarikan, pëɓindëno Kërisët, mëŋ aw̃ënëk an, ang Axwën fo, gër ow̃ëkw orewën. Giyindën laŋ ɓëw̃elëk ɓër eno yakand kerët ar këŋun w̃ëka yo eno pelëra ine kën yaraxënënd er kën yarënd in. 16 Ɓarikan, yakayindën endëmane fo, do gë onden onjekax. Ata ɓër këŋun ŝirërand në end ola or ŝenene or yël këŋun Kërisët ɓën cëfënanindëleɓi gër ed ebax enun yëlan ỹeỹ. 17 Enimin, pecanëleŋun en torond ga kën rind enjekax eŋ angëmëne mondako ỹandi këŋo Kaxanu, ɓari ax gi ex na ga w̃endëra kën.

18 Gayikwa Kërisët amat fo soro ko do ŝës ko në end ɓeñëŋënax, mëŋ ar ŝenene, në end ɓela ɓësëmbak, eŋun mëlaxën gër Kaxanu. Eman endexëm eŋ law̃ bani, ɓarikan Angoc Amënëk aŋ xaninëgu këŋo aɓëngw. 19 Gë angoc andexëm aŋ ƴe baxo Kërisët eɓi tëfëtandërax endexëm eŋ ɓangoc ɓand gër epëra ɓaŋ. 20 Akarëk aŋ, ɓangoc ɓaŋo baŋo w̃ëŝenënd Kaxanu. Mëŋ aɓuŋan ɓuŋan baɓi xali fika ko Nowe Akuluŋ and fexaxën bani mëŋ gë ɓela ɓëcongëɓëxi polo gër men aŋ. 21 Eŋo ex amatinali and xoɓuyi or këŋun fexënënd gërëgako el, ɓari ax dëxëtënd na aɓuyar ir eman in. Xoɓuyi olo onden onjekax ex gër lëngw ir Kaxanu paɓ gë ekani ed Yesu Kërisët gër ecës el. 22 Mëŋ ex ar ɓakak ƴaŋ gër orën do ỹëpax ko gand liw̃ ir Kaxanu an, mëŋ ex ar këno ɓaxëtënënd omeleka an, ɓangoc ɓand wunëk ɓaŋ do gë ɓand gë panga ɓaŋ.

4

End aniyan angaŝax eŋ

1 Awa gayikako Kërisët asoro soro ko gër eman endexëm, wën ɓëte giyin ɓëw̃elëk ang ɓër emer fo en torond mondako fo. Gayikwa ar sorok gër eman endexëm an, anëka ŝapër këni gë eñëŋënax eŋ, 2 exo ɗiyaxënënd ɓakey ɓand ɓayi këŋo gër ebar ɓaŋ ang këŋo ỹandind Kaxanu ak, ax gi ex na ang ex oñandi oñëŋënax ak. 3 Enimin akarëk aŋ, gwac xwënda ban edi ed ɓeɓër h̃an këni ɓër aŋo kwëta ex na Kërisët ɓën: asëk alakirand fo in, oñandi oñëŋënax ok, ekureliran el. Ata wën monjëlaya ban yëlayand gër ñambëran in, gër oŝeɓ ol, do gër ekëla ed olaŝ el, xarak aŝëɓa ŝëɓak. 4 Gërëgako aŝaran këɓi ŝaranënd ga kënun watënd mëne an bo ex na ga kën xaŝërënd gë ɓën gër eñac, mëŋ kënun renaraxënënd. 5 Ɓarikan ɓën ayaka këno yakaɗ ar ỹapëk eɓi kiti ɓela ɓëɓëngw do gë ɓëŝësëk an. 6 Enimin, mëŋ nangënaxën kënëɓi Atëfëtan aŋ ɓëŝësëk ɓën dëŋ eni ɗiyaxënënd gë Angoc and Kaxanu aŋ ang ak ado ga xiti kënëɓi ang ɗek ɓela ak.

End oyekax eŋ

7 Ekwët ed ɓeỹ ɗek el anëka saxëguk. Awa giyin ɓërenik do ɓër gë anjus, en kemënaxënënd gër cale. 8 Ɗamana ɓeŋo ɗek, ɓalërindëleŋun mbaŋ andewën rewën aŋ, gayikwa aŋana aŋ alaɓ kë laɓënd ɓeñëŋënax ɓendanjëm. 9 Mëlayarindën aye ang këno w̃ëlayand aliyer gër ɓëciw̃ ɓëndewën ak, xarak an ŋunëŋunand na. 10 Ala kala diyenindëleɓi ɓoŝandaw̃ gë anjëla and yël këŋo Kaxanu, në end oyekax orexëm aŋ. Angëmëne mondako kën rind ata kën hi ɓër xwëtan kënëɓi ɓanjëla ɓand ko yëlënd Kaxanu në end oyekax orexëm. 11 Ar yël këŋo eyeƴan an, deƴarayindëlexo ɓend re ko Kaxanu ɓeŋ. Ar yël këŋo edëcara ed ɓela an, dëcarayindëleɓi gë ojaw̃ od yël këŋo Kaxanu ok. Gër end ex yo, cëkwëndino Kaxanu paɓ gë Yesu Kërisët, mëŋ ar gë enjaran do gë panga ind din ir din an. Amen!

End toro eŋ

12 Wën ɓëmaỹe ɓënd ke ɓalënd mbaŋ ɓëŋo, ga kën sorond ako, atëƴ añëkaxik ex, këreŋun caranënd na nangëde ax ñap ex na fo. 13 Ecëñëxët, nëngandërayindëleŋun ga kën sorond, ang soro ko Kërisët ak. Mondako ỹapëk ex gi eŋun nëngandëraxënëɗ nëmëc yatir ko nëcëtëgu ɗek enjaran endexëm eŋ. 14 Ado enun cirërand në end ow̃ac or Kërisët nëngandërayindëleŋun, gayikwa Angoc and gë enjaran aŋ, and Kaxanu aŋ, gër ola orewën hi ko! 15 Ɓarikan wën, gaɓatak kërexo torond na në end ga law̃ këŋo ala, në end ga rekara ko, në end ga w̃endëra ko ba në end ga lil këɓi ɓela gër ɓendeɓën. 16 Angëmëne ga hi ko këreceŋ ko soroxënënd, cëkwayindëleŋo Kaxanu në end ow̃ac olo, këreŋo cëfënanënd na. 17 Gayikwa anëka h̃atëguk kiti ind kë ỹana gër ekun ed Kaxanu iŋ. Xarak angëmëne gër ndeɓi kë ỹanand kiti iŋ, mondake kë h̃ata gër ɓër h̃ëpëk eni kwëta Atëfëtan and Kaxanu ɓën? 18 Ang rek Oñëgw Omënëk ak: «Angëmëne alak lakëk exo pexaxën ar ŝenene an, mondake cëŋ kë hi end asëmbak eŋ, do gë end aw̃endëran eŋ✡?» 19 Awa ɓër kë sorond gër edi ed ɓenjekax gayik Kaxanu ỹandi këŋo eɓi gi mondako ɓën, teɓayalexëni gër otaxan odexëm, mëŋ ar ex mokwëta an.

5

End emëlayan ed okëreceŋ eŋ

1 Awa ɓëlëngw ɓër ex mërëxand irewën ɓën ỹandi ke mëni pelëra gërëgako. Wëno dëŋ alëngw hi këme ang ɓën ak, sede ir toro ind Kërisët hi keme, do ɓëte ahixeli këme hixeli gër enjaran endexëm and ko ŝanayawëgu aŋ. 2 Kaɗacindënëɓi ŝenene ɓër gër amara and xwëtënan këŋun Kaxanu ɓën. Nëkonayindënëɓi gë emëkw el ɗek ang h̃an ko Kaxanu ak, xarak ax gi ex na në end acosa fo, ɓëte ax gi ex na ga kënun nëỹalind. 3 Ola orewën ol gilex or këni xor eni tëfëtelind ɓër gër amara ɓën. Kërenëɓi bëñand na nangëde wën xwën këɓi fo. 4 Do and ko ŝanayaw alëngw ar ɓëxaɗac aŋ, aŝos këŋun ŝos gë ekamote ed owun ed gë enjaran ed din ir din el.

5 Ɓëte ocambenjar ok gë odënaw̃ ok, ɓaxëtindënëɓi ɓëlëngw ɓën. Ɓanayindën gër ɓanëkëra ɓandewën, gayikwa are rek gër Oñëgw Omënëk:

«Kaxanu ayël këɓi yëlënd oyekax orexëm ol ɓër kë ɓanand ɓën,

ɓarikan aw̃ereli këɓi w̃erelind ɓër kë rafënand ɓën✡.»

6 Awa wën ɓanayindën gër lëngw ir Kaxanu, mëŋ ar gë panga an, eŋun dafënaxën and këŋo h̃atan aŋ. 7 Kwëtinayindën gër ndexëm ɗek ɓeɓër këŋun siɓanënd gër ɓanjëlan ɓandewën ɓën, gayikwa mëŋ afëỹëpëỹ këŋun fëỹëpëỹënd.

8 Giyin gë anjus, këren nambinand na. Ŝaɓucara in, arangoỹëra ar gë wën an cëŋ, aɓëtëra këŋun ɓëtarand ga ko ŝaland noỹo këŋo ƴamb ang yëraŋ ir këŋo sisand emacar end këŋo ƴamb fo. 9 Ŋëpindën endexëm eŋ do kemënayin gër ekwëta ga nang kën ako mëne oƴot od oɓat këŋun wëcanënd gë ɓëmaỹe ɓëndewën ɓënd gër ngwën ro ɓëŋ. 10 And kën soro imëd aŋ, Kaxanu mëŋ ar gë oyekax an, mëŋ ar w̃aceli këŋun enjaran end din ir din end ex gër Yesu Kërisët eŋ, axanin këŋun xanin, aɓaŝën këŋun aɓaŝën ojaw̃ ok do axemën këŋun xemën en gixën ɓër rëɗ këɓi aye. 11 Mëŋ ga xwënëk wa owun ol din ir din! Amen!

Epelar el

12 Silas, imaỹe ind xwëta këmo gër Axwën iŋ, rëca ke mun ñëgwënëli ɓepënëfëne ɓeŋo. Aỹandi ỹandi ke me deƴa oyekax or ɗal or Kaxanu ol, mun kemënaxën, awa kemënayin mbaŋ! 13 Ɓërëw̃ak ɓër hik gër Babilon ɓën, ɓër yata këɓi Kaxanu ang wën ak ɓën, këŋun ŝëmand. Aŝëma këŋun ŝëmand ɓëte asëñiw̃ën Marëk.

14 Cëmarëxën momegar ang ɓëmaỹe ɓënd këɓi ɓalërënd fo. Awa wën ɗek ɓër xwën këŋun Kërisët ɓën, cotin oɓetak ol.

✡ 1:16 1.16 Andolewit 19.2

✡ 1:24 1.24 Esayi 40.9

✡ 2:6 2.6 Esayi 28.16

✡ 2:7 2.7 Calemoñëw̃ 118.22

✡ 2:8 2.8 Esayi 8.14

✡ 2:25 2.25 Esayi 53.4-6

✡ 3:6 3.6 Añanar 18.12

✡ 3:12 3.12 Calemoñëw̃ 34.13-17

✡ 4:18 4.18 Andorenik 11.31

✡ 5:5 5.5 Andorenik 3.34

2 Piyer

1

2

3

Kayëta ixinëm ir Piyer in

Lilaya in

Akayëta aŋo ex akinëm and ỹëgwën baɓi Piyer ɓamara ɓand okëreceŋ ɓand lapar bani gë ɓëlaw̃ënel ɓënëgwëŝ ɓaŋ. Në end osëƴali or fuɗac oreɓën eŋ, ɓërëw̃ak ɓëranjëm wëlandëra baɓi do bani w̃ëkarënd në end ine ko legënaxënëgund Axwën an ga re baxo mëne gogo ko ɓakaw. Piyer aỹëgwën këɓi mëne Axwën an axo ɗegënand na. Ɓarikan aɓuŋa ko ɓuŋand xali ala kala exo nëngwët ola orexëm ol do exo teɓ ɓeñëŋënax ɓeŋ. Er ex gër akayëta in:

End or ŝenene do gë end ɓëlaw̃ënel eŋ: 1.1-21.

End ekwëỹëta ed osëƴali or onëgwëŝ eŋ: 2.1-22.

En oŝën or omakaw ond Axwën eŋ: 3.1-18.

1

Ecëmar el

1 Wëno Simoŋ Piyer, ariyenin do parëxanda ir Yesu Kërisët an, këŋun ỹëgwënëlind kayëta ijo wën ɓër gë ekwëta ed xëɓënëk ang edeɓi ak ɓën, paɓ gë or ŝenene or Kaxanu do gë Afexën Yesu Kërisët ol. 2 Oyekax ol do gë oɓetak ol ɓaŝërël ex gër ndewën ga nang kënëɓi ako Kaxanu do gë Yesu, Axwën areɓi an.

End oxëreceŋ eŋ

3 Kaxanu ayël yël këɓo gë panga indexëm iŋ dëŋ ɗek ɓeɓër kë ỹana ene ɗiyaxënënde ang ex ola or Kaxanu ak mëŋ ar w̃acëgu këɓo gë enjaran endexëm eŋ do gë ekëɓënaxik endexëm an. 4 Paɓ gë enjaran eŋo do gë ekëɓënaxik eŋo, yël këɓo Kaxanu ɓeɓër ɓeƴa baɓo ɓën, en koraxën en cana osëmbak or gër ngwën ol or oñandi oñëŋënax ok do en cotaxën ola or Kaxanu ol. 5 Awa në end eŋo dëŋ, kemënayin gë oɓal osëm en ɓaŝaxën gër ekwëta edewën owerëgweran ol, do gër owerëgweran, onangëran ol. 6 Ɓaŝin gër onangëran, egi ed gë anjus el do gër egi ed gë anjus el, ekemënal el. Ɓaŝin gër ekemëna, epëɓ ed Kaxanu el. 7 Ɓëte ɓaŝin gër epëɓ ed Kaxanu, eɓalër ed gër aminëmëra and oxëreceŋ el do gër eɓalër ed gër aminëmëra and oxëreceŋ, aŋana aŋ. 8 Enimin, angëmëne ɓenjekax ɓeŋo ahi hik gër ola orewën do ex ñëmb, an ñana na en ɓayind gë ɓandixa ɓanjekax këm, an gi na gë odëw̃ërëw̃en këm, gër enang ed Yesu Kërisët, Axwën areɓi el. 9 Ɓarikan ar ŝanëk ɓeŋo an, axo watërand na aye, xali hi ko ang aŝiw̃ëk fo. Axwëya xwëya ko angunëtan and ɓamena ɓand baxo rind and ganëka aŋ.

10 Ɓëte ɓëmaỹe, kemënayindën en ɓalëkënali nëmëc ow̃ac or w̃ac këŋun do gë eyata ed yata këŋun Kaxanu el. Angëmëne mondako kën rind, din an pokër na. 11 Ata Kaxanu mondako këŋun fërëtënaxën ebët eñangax, en ɗilaxën gër owun or din ir din or Yesu Kërisët, mëŋ ar ex Axwën areɓi do Afexën areɓi an.

12 Mëŋ ex ɓëte, wëno din këmun ỹana mun kwitanënd ɓeŋo ga nang kën anëka do lëkaya kën ɗal ir ŝot kën in. 13 Yëla këme aye yek, nand ɓayi këme gër eman eŋo na, mun nëngëtënd gë ɓend këmun xwitanënd ɓeŋo. 14 Gayikwa Yesu Kërisët, Axwën areɓi an, anangën nangën ke mëne gogo këme ŝës. 15 Ɓarikan gë oxor oram ol këme ri mun teɓëtanaxën er këŋun ỹana eŋun kwitanënd, nand ex yo, ɓeŋo ɗek.

End enjaran eŋ

16 Enimin, ɓiyi ex otede od watëk ola oxëɓënaxik or Yesu Kërisët, Axwën areɓi ol gë ɓangës ɓandeɓi ɓaŋo dëŋ. Anangën nangën këmun panga indexëm iŋ do gë omakaw ondexëm oŋ, xarak ax gi ex na gë ɓendacan ɓend xamën këni ɓela. 17 Gayikwa Faba Kaxanu yël këŋo or gapak ol do gë enjaran aŋ yatir wëli bax oniw̃ orexëm ol gër enjaran ekëɓënaxik eŋo ga kë re: «Ajo ex Asëñiw̃ën ar pëlot gër yomb iram an, wëno monëngan ke nënganënd endexëm eŋ✡.» 18 Ɓiyi dëŋ wël bax oniw̃ olo ga wëliwëk gër orën and ebami gë Axwën Yesu Kërisët ƴaŋ gër etënd emënëk aŋ.

19 Ɓiyi cëŋ, er reƴa këni ɓëlaw̃ënel in, er mokwëta nëmëc ex. Awa wën aỹap ỹapëk eŋun ɓalënd end eyeƴan elo eŋ. Er hik ang lambo ir kë h̃oɓand gër ecamëɗan fo xali ex canayaw angoɓen aŋ do emal ed oxeya el ex ŋoɓand gër ow̃ëkw orewën. 20 Ɗamana ɓeŋo ɗek, anang nang kën mëne gër Oñëgw Omënëk, eyeƴan ed alaw̃ënel ed ex anjëlan and ala, ax gi ex na. 21 Gayikwa, alaw̃ënel abax yeƴanënd ex na ang baxo yëland ak. Angoc Amënëk aŋ baɓi w̃asinënd ɓëlaw̃ënel ɓën gër onden ondeɓën end Kaxanu end këni reƴa eŋ.

2

End ɓësëƴali ɓënëgwëŝ eŋ

1 Akarëk aŋ, ɓëlaw̃ënel ɓënëgwëŝ hi bax na gër ɓulunda ir Isërayel. Ɓëte mondako fo këni xani ɓërëmar mërëxand irewën eni gi ɓësëƴali ɓënëgwëŝ, eni ɗilaliw ɓenëgwëŝ ɓend kë nambelind do eno ƴaxëtand Axwën an, mëŋ ar racët këɓi an. Ata ɓëjo mocala këni ŝaland enemi ed bërëxaɗët el. 2 Ɓëranjëm këɓi sëf gër aniyan atëmbak andeɓën, do ɓëŝëxen ɓën në endeɓën këni ỹana eni cirënd fëña ir ɗal in. 3 Ɓësëƴali ɓëjo, ga h̃an këni napul in kënun ỹana enun yifand gë ɓend këni yerëtënd ɓën fo ɓeŋ, enun ɗëxëlëxaxënënd. Ɓarikan kiti indeɓën iŋ elod anëka fo w̃el bax, do enemi edeɓën el ax gi ex na mocëni!

4 Omeleka od w̃endëra bax ok, Kaxanu aŋo kaỹënan bana endeɓën eŋ. Alap lap këɓi gër ambëxw atiw̃ax do xap këɓi gë ogweƴele-gweƴele gër acamëɗan ang gë gweƴele-gweƴele fo eni cënixën kiti iŋ. 5 Ɓëte Kaxanu alaw̃ law̃ baɓi gë oỹëm ol, ɓela ɓësëmbak ɓër ebax akarëk ɓën, angwën and baxo femërand Nowe end aniyan and ŝenene aŋ. Ɓarikan fexën këɓi Nowe do gë ɓela ɓëcongëɓëxi ɓëŝëxe. 6 Ɓëte Kaxanu anëp nëp baɓi ɓër gër Sodom do gë Gomor ɓën and ɓëlën ko ɓangol baŋo aŋ. Mondako ri baxo eni nangaxën ɗek ɓësëmbak ɓën mëne mëŋ axiti ko xitind. 7 Ɓarikan aracët racët baŋo Lot, mëŋ ar ŝenene ar bax xoỹërand, në end eñac end ɓëw̃ëŝik ɓëjo eŋ. 8 Gayikwa ar ŝenene ar bax liyand gër ɓangol ɓand Sodom do gë Gomor ajo, key yo key baŋo ƴambënënd gër emëkw ed ŝenene edexëm në end eñëŋënax end baxo watënd do baxo wëlënd eŋ. 9 Awa eŋo këɓo w̃asinënd mëne Axwën an axam xam ko edacët ed ɓër ŝenene gër ocëmu el. Ɓarikan afeni këɓi fenind ɓësëmbak ɓën eɓi nëpaxën yatir kiti. 10 Adofa anëp këɓi nëp ɓër këɓi ỹetëỹetënd edi ed ɓemuyaraxik ɓën, ɓër kë xaŝërënd gër edi ed oñandi od eman do këni ƴepënënd or gapak or Axwën ɓën.

Ɓësëƴali ɓënëgweŝ ɓëjo, axwëta xwëta këni ogaf odeɓën ok do arafëna këni rafënand mëne ani yëdand na ecir ed ɓangoc ɓacaraxik ɓand gër orën el. 11 Xarak omeleka od xuca këɓi ojaw̃ do gë panga ok dëŋ anëɓi nëpënd na, ani kwëŝand na gër lëngw ir Axwën Kaxanu enëɓi cir. 12 Ɓarikan ɓën ari këni rind ang ɓër gë onden këm fo, ang ow̃acar fo, ow̃acar or eŋaŝ or xwël kënëɓi do enëɓi ɗaw̃ xali eni bër ol. Aŝir këni ŝirënd er ɓayik ani nang ex na in. 13 Osëmbak oreɓën olo axana këni xana ang acosa fo. Monëngan këɓi nënganënd eyëlaya ed gër oñandi od eman ogës od ɓela ɗek el. Oŝëfën orewën ex and këni ƴow gër ed kën fedër ñambëran aŋ, opëna odewën ok këni ɓuyarënënd. 14 Ɓangës ɓandeɓën ɓaŋ yer orekar fo ex, do din aɓi pedënd na eñëŋënax eŋ. Ayifa kënëɓi yifand ɓela ɓër sitarak ɓën, monjëlaya yëlaya këni gër aŋana and koɗi. Ata ɓëjo oɓaŝ or xata këɓi fo exëni. 15 Ga seɓ këni fëña ir ŝenene in, nambëraxën këni ga sëf këni fëña ir Balam, asëñiw̃ ar Bosor in, mëŋ ar h̃an bax acosa and exo dixën osëmbak an. 16 Ɓarikan fali, mëne ngëŋ emacar, yeƴan bax ang ala fo do rexëra baŋo në end amena andexëm, alaw̃ënel ar ŝenëkët baŋo an, xali xwëŝan këŋo.

17 Ɓësëƴali ɓënëgweŝ ɓëjo, ang ɓandu ɓand gë men këm fo exëni; ang eɓeɗ ed ŝapërelik ekoc fo exëni. Ata ɓën ŝëni këɓi acamëɗan aŋ. 18 Gayikwa ah̃eɓëta këni h̃eɓëtand eni deƴa ɓend gë ofëcak këm, ɓend gë ndafënan itëm. Mondako këni rind enëɓi yifaxën gë oñandi oñacaxik od eman ok ɓela ɓër ŝanëguk gë ojaw̃ fo gër otaxan od ɓër kë liyand gër enambëran ɓën. 19 Ɓela ɓëjo aɓeƴa ɓeƴa banëɓi mëne aniyan and ƴaƴa kënëɓi yël, xarak ɓën dëŋ okaɗëp od ɓeɓër kë nemind exëni. Gayikwa ala kala xaɗëp ir er wëña këŋo hi ko.

20 Enimin, angëmëne aseɓ seɓ këni ɓemuyaraxik ɓend gër ngwën ro ɓeŋ paɓ gë enang ed nang këno Yesu Kërisët, Axwën do Afexën areɓi el do eni ɓakan ɓeŋo xali eɓi bëña gaŝëxe, awa nëmëc këni nëxena ang nëxena bani añanar ak. 21 Er fecadox këreni nang dona aniyan and ŝenene aŋ, gë eni nang aye dëŋ, do eni maŝan epoƴ apela amënëk and sëƴali kënëɓi aŋ. 22 Awa ɓën anëka hi këɓi eyeƴan ed ɗal ed orenik ed kë rend: «Laŋët iŋ anëka ɓakan ko exo ƴamb er wis baxo in✡.» Ɓëte: «Ambëxwëbëxw anëm and ɓuyi bano eceɗe-eceɗe aŋ, anëka rëgwaya ko gaŝëxe gër egwaƴ.»

3

End omakaw ond Axwën eŋ

1 Wën ɓëmaỹe ɓënd ke ɓalënd mbaŋ ɓëŋo, kayëta ixinëm in këmun ỹëgwënëlind. Gër okayëta oki oko, këmun xwitanënd ɓend nang kën aye ɓeŋ, en nëngëtaxën gër onden ondewën. 2 Ata kën ỹana en kwitand ɓend reƴa këni, akarëk aŋ, ɓëlaw̃ënel ɓëw̃ënëk ɓeŋ do gë apela and oparëxanda odewën aŋ, apela and ex and ar ex Axwën do Afexën areɓi aŋ. 3 Nangin mëne ɗamana ɓeŋo ɗek, gër ɓakey ɓapelatar, ɓela ɓër kë sëfënd oñandi oñëŋënax do këni sanënd mbaŋ kë ŝanayaw na. 4 Do are këni ỹana eni dend: «Feye ngwa exo ar ɓeƴa bax mëne aɓaka ko ɓakaw an? Gayikwa elod ga raŝëra këɓi gër ecës ɓëxarëk ɓën, ɓeỹ ɓën ang ebax elod and ỹanak ngwën ak ɓayik✡.»

5 Enimin, ɓëjo mama dëŋ këni xwëyand mëne akarëk aŋ, paɓ gë eyeƴan ed Kaxanu el hixënëk orën ol do gë ebar el, do ebar el ŝanëguk gër men do xangëk. 6 Ngwën ind angwën aŋo iŋ ŝilipa bax kwëc gër amen. 7 Xarak Kaxanu, gë eyeƴan elo fo re ko aŝor ko ŝor orën ol do gë ebar ed gërëgako el yatir kiti ind këɓi nemin ɓela ɓësëmbak iŋ.

8 Ɓarikan emat ex end ax gi ex na mokwëya eŋ, wën ɓëmaỹe ɓënd ke ɓalënd mbaŋ ɓëŋo: Gër Axwën, akey amat gwër fo ex gë ɓëniy wëli do ɓëniy wëli gwër fo ex gë akey amat. 9 Axwën an axo ɗegënand na gër eŋata ed er ɓeƴa ko, ang këni yëland ɓërëmar ak. Ga këŋun ɓuŋanënd ko ŝënind wën ɗek en nëngwët ɗek ola orewën ol gayik aŋo ñandi ex na ala exo nemi.

10 Ɓarikan akey and Axwën aŋ, ang arek fo kë ƴow. Yatijo, orën ol aŝapër kë ŝapër gë ongëɓër oñigënaxik. Ɓeɓër ex gër orën gë xoɗux ɓën, ex pëtëra. Ata ebar el, gë ɓeɓërexëm ɓën ex wati ang ex ak. 11 Awa gayikako ɓeɓijo ɗek afët kë fët, wën nëkonin ba mondake ỹapëk en ɗiyand! Gë ola ow̃ënëk do gë epëɓ ed Kaxanu 12 ỹapëk en cënind do en ñandënënd akey and Kaxanu aŋ, akey and kë fëtëra ɓeɓër ex gër orën gë xoɗux aŋ. 13 Xarak ɓiyi aŝëni këne ŝëni nde ɓeɓër ɓeƴa këɓo Kaxanu ɓën: orën oxaŝax do gë ebar ekaŝax, gër ed kë xëñ or ŝenene ol. Ata ɓiyi eŋo këne ŝëninde.

14 Wën ɓëmaỹe ɓënd ke ɓalënd mbaŋ ɓëŋo, awa gër oŝën olo, kemënayin eŋun tëkati Axwën an ɓëw̃ënëk, ɓër gë etëmbak këm, gër aketëxeta. 15 Pënileŋun mëne eɓuŋan ed ɓuŋan këŋun Axwën areɓi el ex apexa andewën aŋ, ang ỹëgwën këŋun ɓëte Pol, mëŋ imaỹe ind këɓo ɓalënd mbaŋ iŋo, gë orenik or ŝot ko ol. 16 Mondako ko ỹëgwënd Pol gër ɗek okayëta odexëm and ko yeƴanënd ɓeŋo aŋ. Ɓarikan ɓengas exëna ɓend lakëk epëni. Ata ɓër sitarak gër onden do ani piri ex na gër onangëran ɓën, anëngwët këni nëngwëtënd er kë rend in. Ado mondako fo këni rind gë Oñëgw Omënëk ocëxe ok do këni neminayand gë andeɓën aŋ dëŋ.

17 Awa gayikako gana gana fo nang kën ɓeŋo, wën ɓëmaỹe ɓënd ke ɓalënd mbaŋ ɓëŋo, perënayin ɗe këdi kënëɓi sëfa ɓela ɓëw̃ëŝik ɓëjo gër enambëran edeɓën do en teɓ ekemëna el. 18 Ɓarikan piriyin gër oyekax do gër enang ed Yesu Kërisët, Axwën do Afexën areɓi el. Mëŋ xwënëk enjaran eŋ, gërëgako do xali din ir din! Amen!

✡ 1:17 1.17 Maco 17.5

✡ 2:22 2.22 Andorenik 26.11

✡ 3:4 3.4 Esayi 5.19

1 Ŝaŋ

1

2

3

4

5

Kayëta iỹanar ir Ŝaŋ in

Lilaya in

Akayëta aŋo ro Ŝaŋ, asëfan aɓat Yesu, ỹëgwëk ang re këni okëreceŋ oñanar ak. Amëd aŋo, okëreceŋ ok mbaŋ ŝopara baɓi në end ɓësëƴali ɓënëgwëŝ eŋ. Anambeli banëɓi nambelind ga bani rend mëne Yesu axo gi ex na Afexën an do axo gi bana dëŋ ala. Paɓ gë er ỹëgwën ỹandi baŋo eɓi dëca eni kemënalixënënd end ɗal end sëƴali kënëɓi elod gër ỹanar eŋ. Akayëta aŋo kë sëƴalind mëne ɓër xwëta këŋo Yesu Kërisët ɓën aỹap ỹapëk eni nang mëne and ŝot këni dëŋ ex aniyan and din ir din aŋ. Ɓëte këreceŋ ir ɓayik aŋo ɓalënd na end okëreceŋ ocandaw̃ eŋ, axo cot ex na anëkëra and gë Kaxanu and paɓ gë Kërisët aŋ. Er ex gër akayëta in:

End eyeƴan ed kë yëlënd aniyan eŋ: 1.1-4.

End enang ed Kaxanu do gë etëfëtëli ed Kërisët eŋ: 1.5–2.6.

End apela angaŝax and Axwën eŋ: 2-17.

End ɓërangoỹëra and Kërisët do gë oɓaŝ or Kaxanu eŋ: 2.18–3.10.

Ed aŋana and Kaxanu aŋ do gë and okëreceŋ eŋ: 3.1–4.21.

End ekor ed ngwën eŋ: 5.1-21.

1

End eyeƴan ed aniyan eŋ

1 End ar hik elod gër ỹanar eŋ, end ar wël këmi eŋ, end ar wat këmo gë ɓangës ɓandeɓi ɓaŋo dëŋ eŋ këmun ỹëgwënëlind. Ɓiyi nëkondëra këŋo gë axëɓënan, ɓiyi lëkëra këŋo gë otaxan odeɓi ok. Mëŋ ex eyeƴan ed kë yëlënd aniyan el. 2 Ɓiyi wat këŋo ar ex eyeƴan ed kë yëlënd aniyan an ga hi ko ala. Ɓiyi reƴak osede orexëm ol, mëŋ këmun sëfëtanaxënënd mëne ar ex aniyan and din and ler gër Faba Kaxanu an ŝanayaxënëgu këɓo. 3 End wat këmi do wël këmi eŋ, këmun sëfëtanënd wën ɓëte, ene ɓaraxëne andamat. Eɓar elo ex ed gë Faba Kaxanu do gë Asëñiw̃ Yesu Kërisët el. 4 Eŋo këmun ỹëgwënëlind eɓo nëngandëraxën enim ɓiyi ɗek.

End aniyan and gër angoɓen eŋ

5 Endeƴ end wël këmi gër Kërisët do law̃ënëgu këɓo mun tëfëtan eŋ ex: Kaxanu angoɓen hi ko do ecamëɗan ax gi ex na gër ola orexëm. 6 Angëmëne are këne rende mëne gë mëŋ ɓar këne do ene ɓayiye gër ecamëɗan, ɓënëgwëŝ hi këne, er këne rinde in ax gi ex na ɗal. 7 Ɓarikan angëmëne gër angoɓen hi këne ang hi ko mëŋ gër angoɓen ak, aɓar ɓar këne do oŝat or Yesu, Asëñiw̃ arexëm oŋ këɓo w̃unëtënd gër eñëŋënax end ex yo.

8 Gë andeɓi këne yifayande angëmëne ene dende mëne ane mendërande na, ɗal in ax gi ex na gër ola oreɓi. 9 Ɓarikan angëmëne afut këne futënde ɓamena ɓandeɓi ɓaŋ, Kaxanu, mëŋ ar ex ŝenene do hi ko mokwëta an, aseɓan këɓo seɓan do eɓo wunët gër ɓetëmbak ɓend ex yo. 10 Kaxanu kënëŋo xwëtënde anëgwëŝ angëmëne ene dende ane mendërande na, do eyeƴan edexëm el ax gi ex na gër ola oreɓi.

2

End ayakan areɓi eŋ

1 Oɓaŝ oram, eŋo këmun ỹëgwënëlind mëŋ kën xwëỹëtaxën ɓeñëŋënax ɓeŋ. Ɓarikan angëmëne ala exo mendëra, ayakan ŝot kënëŋone na ler gër Faba Kaxanu, mëŋ exo Yesu Kërisët, ar ŝenene an. 2 Mëŋ dëŋ ex angunëtan and seɓanaxën këɓo Kaxanu ɓamena ɓandeɓi an ngwën iŋ ɗek, ɓari ax gi ex na ɓiyi fo.

3 Angëmëne asëf këne sëfënde ɓapela ɓand Kaxanu ɓaŋ, pënileɓo mëne anang nang kënëŋone. 4 Anëgwëŝ ko rind ar kë rend mëne anang nang këŋo Kaxanu xarak axo tëfënd na ɓapela ɓandexëm ɓaŋ. Ɗal ax gi ex na gër ola or ala ajo. 5 Ɓarikan ar fëɓëk eyeƴan ed Kaxanu an ex ar h̃an këŋo enim an. Ata mondako këne nangënde mëne aɓar ɓar këne gë Kaxanu. 6 Ar kë rend mëne aɓar ɓar këni gë mëŋ an, aỹap ỹapëk exo ɗiyand ang baxo liyand Kërisët ak.

End apela angaŝax eŋ

7 Wën ɓëmaỹe ɓënd ke ɓalënd mbaŋ ɓëŋo, apela and këmun ỹëgwënëlind aŋo akarëk ex, ax gi ex na angaŝax. Apela akarëk aŋo, eyeƴan ed wël kën elod gër ỹanar el ex. 8 Ɓarikan ga këmun ỹëgwënëlind ako apela angaŝax dëŋ ex. Ɗal ir gër Kërisët in kë ŝanayand gër ola orewën gayik ecamëɗan el anëka kë ŝapërënd, do angoɓen aŋ kë ỹañënd. 9 Ar kë rend mëne gër angoɓen hi ko an, do eŋo cus imaỹe indexëm iŋ, gër ecamëɗan ɓayi ko pere. 10 Ar h̃an këŋo imaỹe indexëm an anëka hi ko gër angoɓen do er këŋo lënan eñëŋënax ax gi ex na. 11 Ɓarikan ar ŝus këŋo imaỹe indexëm an, gër ecamëɗan ɓayi ko. Gër ecamëɗan ko liyand, do axo nangënd na gër ed ko ƴend, ecamëɗan el ŝiw̃ën këŋo.

12 Oɓaŝ oram, wën këmun ỹëgwënëlind gayik anang nang kën mëne Kaxanu aseɓan seɓan këŋun ɓamena ɓandewën ɓaŋ gër ow̃ac or Kërisët. 13 Wën opaba këmun ỹëgwënëlind gayik anang nang këno ar hik elod gër ỹanar an. Wën ocambenjar gë odënaw̃ këmun ỹëgwënëlind gayik axor xor këno Arangoỹëra an.

14 Oɓaŝ oram, wën këmun ỹëgwënëlind gayik anang nang këno Faba Kaxanu. Wën ɓëxarëk këmun ỹëgwënëlind gayik anang nang këno ar hik elod gër ỹanar an. Wën ocambenjar gë odënaw̃ këmun ỹëgwënëlind

gayik axemëna xemëna kën. Ɓëte axwëtaya xwëtaya kën eyeƴan ed Kaxanu el gër ow̃ëkw orewën do axor xor këno Arangoỹëra an.

15 Këren ŋan na ngwën iŋ, ɓëte këren ŋan na ɓeɓër ex gër ngwën ro ɓën. Angëmëne ala exo ŋan ngwën iŋ, aŋana and Faba Kaxanu aŋ ax gi na gër emëkw edexëm. 16 Enimin ɗek ɓeɓër ex gër ngwën ro ɓën, ɓeɓër gër aniyan ɓën mëne ngëŋ: oñandi od eman ok, gë eñangen ed ɓeɓër kë watënd ɓangës el do gë edafënali ed napul ir gër ngwën ro el. Ɓeŋo ax gi ex na ɓend Kaxanu. 17 Xarak ngwën iŋ do gë oñandi odexëm ok axuca wa kë xuca. Ɓarikan ar kë rind oñandi od Kaxanu an, din ir din ko ɓayi.

End arangoỹëra and Kërisët eŋ

18 Oɓaŝ oram, gogo kë xwët ngwën iŋ. Do ang wël kën ak, arangoỹëra and gë Kërisët kë ƴowënd na. Xarak anëka ỹëmb këni ɓërangoỹëra andexëm ɓën. Mondako këne nangënde mëne ngwën iŋ në ekwët ex. 19 Ɓërangoỹëra and Kërisët ɓëjo gër ndeɓi ro dëŋ ŝan këni gayik ani gi bana enim ɓëreɓi. Kido ɓëreɓi hi bani aɓayi ɓayi doni.

20 Wën cëŋ, aŝot ŝot kën panga ind yël këŋun Angoc Amënëk iŋ do wën ɗek anang nang kën. 21 Aỹëgwënëli ỹëgwënëli këmun gayik anang nang kën ɗal in do mëne enëgwëŝ ax gind na gër ɗal. 22 Ar kë h̃ëpënd mëne Yesu ex Kërisët, anëgwëŝ hi ko. Ata ajo ex ngëŋ arangoỹëra and Kërisët an gayikako ah̃ëp ko h̃ëpënd end Faba Kaxanu do gë Asëñiw̃ Kërisët eŋ. 23 Ar h̃ëpëk yo end Asëñiw̃ ar Kaxanu eŋ, ah̃ëp h̃ëp ko ɓëte end Faba Kaxanu eŋ. Ɓarikan ar w̃ak end Asëñiw̃ an, aw̃a w̃a ko ɓëte end Sëm eŋ.

24 Endewën eŋ cëŋ, kwëtayayin ɗe gër ow̃ëkw orewën er wël kën elod gër ỹanar in. Angëmëne end wël kën elod gër ỹanar eŋ axwëtaya xwëtaya kën, wën ɓëte axwëtaya kënun axwëtaya Faba Kaxanu do gë Asëñiw̃. 25 Do er ɓeƴa këɓo in ex aniyan and din ir din aŋ.

26 Në end ɓër këŋun yifand këmun ỹëgwënaxënëlind eŋo. 27 Endewën eŋ cëŋ, gë Angoc Amënëk and yël këŋun Kërisët aŋ ɓar kën, an caland na eŋun tëƴali ala. Gayikako Angoc aŋo këŋun sëƴalind ɗek do er këŋun sëƴalind in ɗal ex, ax gi ex na enëgwëŝ. Mëŋ ex, ɗiyayindën ang këŋun sëƴalind ak.

28 Awa gërëgako oɓaŝ oram, ɗiyayindën gë Kërisët. Do nand ko ŝanayaw yo, ata këne ɓayiye ga xwëta kënëŋone, yatijo ecëfënaxik aɓo tëkeli na. 29 Angëmëne anang nang kën mëne mëŋ ar ŝenene hi ko, nangin ɓëte ar kë rind yo end ŝenene, Kaxanu rëw̃ këŋo.

3

End oɓaŝ or Kaxanu eŋ

1 Watin ang h̃an këɓo Faba Kaxanu ak xali këɓo w̃acënd oɓaŝ orexëm! Do enimin oɓaŝ orexëm wa hi këne. Gayikako ɓela ɓër gër ngwën ro ɓën anëɓo nang ex na, elod ano nang ex na mëŋ ɓëte. 2 Wën ɓëmaỹe ɓënd ke ɓalënd mbaŋ ɓëŋo, gërëgako dëŋ hi këne oɓaŝ or Kaxanu. Do ola or këne ŝote ecan ecan ol, ax canaya ex na pere. Ɓarikan anang nang këne mëne and ko ŝanayaw Yesu Kërisët aŋ, ola oreɓi ol ang orexëm ak kë hi sam enëŋo wat ang hi ko ak. 3 Ar kë yarënd yo eŋo gër ndexëm, aw̃unëta ko w̃unëtand do exo men ang w̃ën ko mëŋ ak.

4 Ar kë rind eñëŋënax yo, er ko rind in amena ex paɓ gë acariya and Kaxanu aŋ gayik emendëran el eɗif ed acariya ex. 5 Do anang nang kën mëne Kërisët ƴow bax exo dëxët ɓeñëŋënax ɓeŋ xarak gër ola orexëm eñëŋënax ax gi ex na. 6 Ar ɓar këni gë mëŋ yo, ax bo ex na ga ko w̃endërand. Ar ɓayik ga ko rind ɓeñëŋënax an, aŋo nang ex na, elod aŋo wat ex na.

7 Oɓaŝ oram, ala këreŋun yifaɗ na. Ar kë rind end ŝenene an, ar ŝenene ex ang exo Kërisët ak ar ŝenene. 8 Ar ɓayik gër ɓeñëŋënax an, ar ŝaɓucara ex gayik ŝaɓucara in elod gër ỹanar ko w̃endërand. Gayikako Asëñiw̃ ar Kaxanu an aƴow ƴow ko, exo nëxenaxën ɓandixa ɓand ŝaɓucara ɓaŋ ƴow baxo. 9 Ar rëw̃ këŋo yo Kaxanu, axo mendërand na gayik aniyan and Kaxanu aŋ ex gër ola orexëm. Axo kor na exo ɓayi gër ɓeñëŋënax gayikako Kaxanu rëw̃ këŋo. 10 Mondako këni fitarënd ɓër ex oɓaŝ or Kaxanu ɓën gë ɓër ex or ŝaɓucara ɓën. Ar ɓayik ax dind na yo end ŝenene, axo gi ex na ar Kaxanu. Mondako fo ex end ar aŋo ŋan ex na aɓinëm eŋ.

End aminëmëra and gër Kërisët eŋ

11 Enimin, endeƴ eŋo wël kën elod gër ỹanar mëne ɓalërindëleɓo andeɓi reɓi aŋ. 12 Kërenëŋo tëfëteliye na Kaỹe, mëŋ ar ɓar bani gë Arangoỹëra an xali law̃ këŋo aɓinëm. Do inew̃a law̃axën këŋo? Gayikwa ɓandixa ɓand mëŋ Kaỹe ɓaŋ ɓañëŋënax hi bax do ɓand aɓinëm ɓaŋ ɓand ŝenene.

13 Ɓëmaỹe, angëmëne ɓela ɓër gër ngwën ɓën aŝus ŝus kënun, këreŋun caran na. 14 Ɓiyi anang nang këne mëne anëka xani këne gër ecës, do ɓakaw këne gër aniyan gayik ah̃an h̃an kënëɓene ɓëmaỹe ɓëŋ. Ɓari ar ŝus këɓi an, gër ecës ɓayi ko. 15 Ar këŋo ŝus yo imaỹe indexëm, alaw̃ ar ɓela hi ko do aye nang kën mëne alaw̃ ar ɓela an axo cot na aniyan and din ir din aŋ. 16 Kërisët ga yëlaya ko wa në endeɓi xali gër ecës mëŋ nangaxën këne er ex aŋana in. Ɓiyi ɓëte aỹap ỹapëk enëɓe yële aniyan andeɓi aŋ ɓëmaỹe ɓëŋ. 17 Angëmëne ar ŝotërak gër ebar ro eŋo watënd imaỹe indexëm iŋ ga ŝëmura këŋo, do exo kemën emëkw edexëm el, aŋana and Kaxanu aŋ mondake cëŋ kë ỹëpa gër ndexëm? 18 Oɓaŝ oram, aŋana andeɓi aŋ gilex ɗal do canayayindëlex gër ɓandixa. Kërex gi na gër ofërëƴa fo, ɓëte kërex gi na eyeƴan fo.

19 Mondako këne nange mëne ɓër ɗal hi këne do eɓo gi fuŋ gër ow̃ëkw oreɓi gër lëngw ir Kaxanu. 20 Angëmëne ow̃ëkw oreɓi oŋ dëŋ këɓo nëpënd, kaŝ ex Kaxanu, mëŋ ar nangëk ɓeỹ ɗek an. 21 Ɓëmaỹe wën ɓër ke ɓalënd mbaŋ ɓëjo, ayëxwëra këne yëxwëraye ler gër Kaxanu angëmëne ow̃ëkw oreɓi oŋ aɓo nëpënd na. 22 Er kënëŋo w̃ëkaye yo, ayël këɓo yëlënd gayik asëf këne sëfënde ɓapela ɓandexëm ɓaŋ do ari këne rinde er h̃an ko in. 23 Watin er re ko ene dind ex in: ene kwëtaye ow̃ac or Yesu Kërisët, Asëñiw̃ arexëm ol, do eɓo ɓalërënd andeɓi reɓi aŋ, ang rek apela andexëm and yël këɓo ak. 24 Ar kë rind er rek ɓapela ɓandexëm an, gë Kaxanu ɓar këni, do Kaxanu na exo gër ola orexëm. Gë Angoc andexëm and yël këɓo aŋ këne nangënde mëne alëg lëg ko gër ola oreɓi.

4

Epitëndër ed ɓëlaw̃ënel el

1 Wën ɓëmaỹe ɓënd ke ɓalënd mbaŋ ɓëŋo, ax gi ex na mo kwëta ɗek ɓër kë rend gë Angoc and Kaxanu ɓar këni ɓën. Kamanindënëɓi aye en nangaxën mëne ɗal këni reƴand gayik ɓëlaw̃ënel ɓënëgwëŝ ɓëranjëm ƴowëk na gër ngwën ro. 2 Mondako këno nang ar ɓar këni gë Angoc and Kaxanu an: ar kë reƴand yo mëne Yesu Kërisët aƴow ƴow baxo hi ko ala gër ebar ro, ajo ar Kaxanu ex. 3 Ɓarikan ar kë reƴand yo aɓar ɓar këni gë Angoc Amënëk aŋ do exo ŋëp mëne Yesu Kërisët gër Kaxanu xaniw ko, ajo arangoỹëra and gë Kërisët ex. Ax gi ex na nde awël wël ban mëne arangoỹëra gë Kërisët kë ƴowënd? Awa gërëgako, anëka h̃atëgu ko gër ngwën ro.

4 Wën oɓaŝ oram ol, ɓër Kaxanu hi kën do axor xor kënëɓi ɓëlaw̃ënel ɓënëgwëŝ ɓën gayik gë ar ɓar kën an fangak nëmëc gë angoc and ex gër ngwën ro aŋ. 5 Ɓëlaw̃ënel ɓënëgwëŝ ɓëjo, ɓër gër ngwën ro fo exëni. Mëŋ këni yeƴanaxënënd end gër ngwën ro fo do ɓela ɓër gër ngwën ro ɓën aɓaxëtën kënëɓi ɓaxëtënënd. 6 Ɓarikan ɓiyi ɓër Kaxanu hi këne do ar nang këŋo Kaxanu an, aɓaxëtën këɓo ɓaxëtënënd. Ar ax gi ex na ar Kaxanu an, aɓo ɓaxëtënënd na. Mondako këne nangënde ang fitar këni ak ar gë Angoc and ɗal an gë ar gë angoc and enëgwëŝ an.

End aŋana and Kaxanu eŋ

7 Wën ɓëmaỹe ɓënd ke ɓalënd mbaŋ ɓëŋo, ɓalërindëleɓo andeɓi reɓi aŋ gayik aŋana aŋ gër Kaxanu xaniwëk. Do ar h̃an këɓi ɓela an, Kaxanu rëw̃ këŋo do anang nang këŋo Kaxanu. 8 Kaxanu aŋana hi ko, ar ŝus këɓi ɓela an, aŋo nang ex na Kaxanu. 9 Watin ang w̃asin këɓo Kaxanu aŋana andexëm ak: ga law̃ënëgu këŋo Asëñiw̃ ar tañ arexëm an gër ngwën ro ene cotaxëne aniyan aŋ paɓ gë mëŋ. 10 Do aŋana aŋo er ex mëne Kaxanu h̃an këɓo xali law̃ënëgu këŋo Asëñiw̃ eɓo wunët gër ɓeñëŋënax ɓendeɓi, xarak ax gi ex na ga h̃an kënëŋone ɓiyi.

11 Wën ɓëmaỹe ɓënd ke ɓalënd mbaŋ ɓëŋo, angëmëne mondako h̃an këɓo Kaxanu, aỹap ỹapëk ɓiyi ɓëte eɓo ɓalërënd andeɓi reɓi aŋ. 12 Elod ala aŋo wat ex na Kaxanu. Angëmëne aɓalër këɓo ɓalërënd andeɓi reɓi aŋ, aɓar ɓar këne gë Kaxanu do aŋana andexëm aŋ aye faỹayak gër ola oreɓi.

13 Mondake këne nangënde mëne gë Kaxanu ɓar këne? Ga yël këɓo wa Angoc andexëm aŋ. 14 Do ɓiyi, awat wat këmi eŋo, do mëŋ këmi reƴaxënënd mëne Faba Kaxanu law̃ënëgu këŋo Asëñiw̃ exo gi Afexën ar ngwën an. 15 Ar kë w̃a mëne Yesu, Asëñiw̃ ar Kaxanu ex, aɓar ɓar këni gë Kaxanu. 16 Do ɓiyi anang nang këne do aw̃a w̃a këne mëne Kaxanu ah̃an h̃an këɓo gayik aŋana hi ko. Do ar këɓi h̃an ɓela an, aɓar këni ɓar gë mëŋ. 17 Angëmëne aŋana and Kaxanu aŋ afaỹaya faỹayak gër ola oreɓi, gë onënga fo këne ŝëniye akey and kiti aŋ gayik ang këne liyande gër ngwën ro ak awëndër wëndërëk gë aniyan and Kërisët aŋ. 18 Gër emëkw ed ar faỹayak aŋana, anjiỹ ax gind na. Do aŋana ax paỹaya ex na gër emëkw edexëm.

19 Endeɓi eŋ cëŋ, ah̃an h̃an kënëɓene Kaxanu gë ɓela ɓën gayik mëŋ ỹanak h̃an këɓo. 20 Angëmëne ala exo dend mëne ah̃an h̃an këŋo Kaxanu do eŋo cus imaỹe indexëm iŋ, anëgwëŝ ko rind gayik axo kor na eŋo cus imaỹe ind këŋo watënd iŋ do eŋo ŋan Kaxanu, mëŋ ar aŋo watënd na an. 21 Awa apela aŋo yël këɓo Kaxanu: Ar h̃an këŋo Kaxanu an, ŋanëleŋo ɓëte imaỹe indexëm iŋ.

5

End angora and ngwën eŋ

1 Ar w̃ak yo mëne Yesu ex Kërisët, Kaxanu rëw̃ këŋo. Do ar këŋo h̃an yo arëw̃ an, ah̃an h̃an këɓi ɓëte oɓaŝ orexëm ol. 2 Mondako nang këne mëne ah̃an h̃an kënëɓene oɓaŝ or Kaxanu ol: ga h̃an kënëŋone Kaxanu do ga këne sëfënde er rek ɓapela ɓandexëm in. 3 Eŋan ed Kaxanu el ex ene dind ex er re ko gër ɓapela ɓandexëm in do ɓapela baŋo ax ɗak ex na. 4 Gayikwa ar rëw̃ këŋo yo Kaxanu, axor xor ko ngwën iŋ. Do ekwëta ed xwëta kënëŋone Kaxanu el ex ekor ed ngwën el. 5 Noỹo ex ar xorëk ngwën an? Ax gi ex na nde ar w̃ak mëne Yesu ex Asëñiw̃ ar Kaxanu an?

End Kërisët eŋ

6 Yesu Kërisët ex ar ƴow bax gë men oŋ do gë oŝat oŋ. Gë men do gë oŝat ƴow baxo, ax gi ex na na gë men oŋ fo. Do Angoc Amënëk aŋ kë reƴand eŋo gayik mëŋ ex ɗal in. 7 Enimin, otede otas kë reƴand end Kërisët eŋ: 8 Angoc Amënëk aŋ, men oŋ do gë oŝat oŋ. Do ɓën ɓësas axet xet këɓi. 9 Angëmëne aw̃a këne w̃ande osede or ɓela ol, osede or Kaxanu ol xurik ex gi ɗal gayik areƴa reƴa ko end Asëñiw̃ eŋ. 10 Ar w̃ak end Asëñiw̃ ar Kaxanu an, aŝot ko ŝot osede olo gër onden ondexëm. Ɓarikan ar h̃ëpëk an, anëgwëŝ xwët këŋo Kaxanu gayikako axo ma ex na er reƴa ko Kaxanu end Asëñiw̃ in. 11 Watin er ex osede olo in: Kaxanu yël këɓo aniyan and din aŋ do aniyan aŋo gër Asëñiw̃ ex. 12 Ar ɓar këni gë Asëñiw̃ ar Kaxanu an kë ŝotënd aniyan aŋ, ɓari ar ani ɓare ex na an, axo cotënd na.

End aniyan and din eŋ

13 Eŋo këmun ỹëgwënëlind en nangaxën mëne aŝot ŝot kën aniyan and din aŋ wën ɓër xwëtak ow̃ac or Asëñiw̃ ar Kaxanu ɓën. 14 Axwëta xwëta këne mëne Kaxanu aɓaxët këɓo ɓaxëtënd and kenëŋo xaraye er ex yo angëmëne ang këŋo ỹandi ak ex. 15 Awa ga nang këne ako aɓaxët ko ɓaxëtënd cale indeɓi iŋ, nangëne mëne aŝot këne ŝote er w̃ëka kënëŋone in.

16 Angëmëne ala eŋo wat imaỹe indexëm iŋ ga ko ri eñëŋënax end ax mëland na gër ecës, calenëleŋo. Kaxanu ata këŋo yël aniyan aŋ. End ɓër kë rind eñëŋënax end ax mëland na gër ecës eŋ këme rend. Eñëŋënax exëna end kë w̃ëland gër ecës; ame dend na ɗe en calend në end eñëŋënax eŋo. 17 Etëmbak end ex yo eñëŋënax ex, ɓari ax gi ex na eñëŋënax end ex yo kë w̃ëland gër ecës.

18 Anang nang këne mëne ar rëw̃ këŋo Kaxanu yo, axo ɓayi na ga ko w̃endërand. Asëñiw̃ ar Kaxanu an këŋo nëkonand do Arangoỹëra an ỹoweỹ aŋo koranënd na. 19 Anang nang këne mëne ɓër Kaxanu hi këne do ɓela ɓër gër ngwën ɓën ɗek awëña wëña këɓi Arangoỹëra an. 20 Ɓarikan anang nang këne ɓëte Asëñiw̃ ar Kaxanu an ƴow bax yël këɓo onden oŋ enëŋo nangaxëne Kaxanu, mëŋ ar ex ɗal an. Gë mëŋ Ar ex ɗal an ɓar këne në end Asëñiw̃ Yesu Kërisët. Awa Kaxanu, ar ɗal exo do mëŋ ex aniyan and din aŋ.

21 Oɓaŝ oram, kwëỹëtayin olaŝ oŋ.

2 Ŝaŋ

Kayëta ixinëm ir Ŝaŋ in

Lilaya in

Ar ỹëgwëk kayëta ijo an w̃acaya ko «Axarëk an». Okëreceŋ oñanar od bax fënënd kayëta ijo ok rek mëne Ŝaŋ, parëxanda ir Yesu Kërisët exo axarëk ajo. Gayikako ɓend kë sëƴalind ɓeŋ awëndër wëndërëk gë ɓend gër kayëta iỹanar ir Ŝaŋ ɓeŋ. Ata gër osëƴali olo er ex: eɗiya ed gër ɗal do gër aŋana el do gë ekwëỹëta ed ɓër kë sëƴalind ɓend fitarëk gë osëƴali oỹanar el. Er ex gër akayëta in:

End ar ỹëgwëk kayëta ijo eŋ: 1-3.

End apela and aŋana eŋ: 4-6.

End ekwëỹëta ed ɓësëƴali ɓënëgwëŝ eŋ: 7-11.

Ɓapela ɓapelatar ɓaŋ: 12-13.

1

Ecëmar el

1 Wëno axarëk an këŋun ỹëgwënëlind wëj Asoxari ar sana këŋo Kaxanu an, do gë oɓaŝ oreƴ ol. Wëno enim h̃an këmun, ado ɗek ɓër nangëk ɗal ɓën ah̃an h̃an kënun ɓëte, ax gi ex na wëno fo. 2 Ah̃an h̃an këmun gayik ɗal in gër ow̃ëkw oreɓi ex do din kë ɓayi. 3 Faba Kaxanu, gë Yesu Kërisët, Asëñiw̃, yëlëlenëɓo oyekax ol, gë axaỹënan in do gë oɓetak ol ene ɗiyaxënënde gër ɗal do gër aŋana.

End ɗal eŋ do gë end aŋana eŋ

4 Mbaŋ nëngan ke ga sëk këmëni oɓaŝ oreƴ orëmar ga këni liyand gër ɗal, ang rek apela and yël këɓo Faba Kaxanu ak. 5 Do gërëgako wëj Asoxari ajo, axara xara këmi: ɓalërindëleɓo andeɓi reɓi aŋ. End këmi ỹëgwënëlind eŋo awël wël këne elod gër ỹanar, ax gi ex na apela angaŝax. 6 Aŋana aŋ ex edi ed er kë rend ɓapela ɓand Kaxanu el. Awa apela aŋo ỹapëk ene tëfe gër aniyan andeɓi ang wël këne elod gër ỹanar ak.

7 Enimin, ɓëyifa ɓëranjëm ŝanayawëk gër ngwën do këni rend mëne Kërisët axo ƴow bana hi ko ala. Ata ɓën ex ɗe ɓëyifa ɓën, ɓërangoỹëra and Yesu Kërisët ɓën. 8 Titinayin gër aniyan andewën, kërex capër na andiyen andeɓi aŋ. Ɓarikan kemënayin en cotaxën acosa anjekax aŋ.

9 Ar kë ɓaŝënd yo ɓendeƴ ɓecëxe, axo ɓayi ex na gë end sëƴali këɓo Kërisët eŋ fo. Ala ajo axo gi ex na ar Kaxanu. Ɓarikan ar xwëtayak osëƴali olo an, aɓar ɓar këni gë Faba Kaxanu do gë Asëñiw̃. 10 Angëmëne ala exo ƴeli gër ndewën do axo mëlali ex na osëƴali olo, këreno kacaɗ na gër iciw̃ indewën, këreno cëmaɗ na dëŋ! 11 Gayikwa ar këŋo ŝëma an anëka ŝoma këŋo gër ɓandixa ɓañëŋënax ɓandexëm.

Ɓepelatar ɓeŋ

12 Ado ga ỹëmbëk ɓeɓër ỹëgwënili domun ɓën, axe ñandi bana mun pelëra gë oñëgw. Ɓarikan ayar këme yarënd mun nëngali mun pelërax wëno dëŋ, do eɓo nëngandëraxën ɓiyi ɗek.

13 Oɓaŝ or imaỹe itoxari indeƴ ind sana këŋo Kaxanu ol aŝëma këni ŝëmand.

3 Ŝaŋ

Kayëta isasën ir Ŝaŋ in

Lilaya in

Kayëta ijo, ar bano rend «Axarëk an» ỹëgwën baŋo këreceŋ ir këno w̃acënd Gayos. Er kë sëƴalind mëne aỹap ỹapëk ekaca ed aye okëreceŋ oɗiyer el ex canayaxën eɓalër ed aminëmëra and gër Yesu Kërisët aŋ. Ɓandixa ɓand Gayos ɓaŋ bax w̃asinënd mëne afëɓ fëɓ baxo osëƴali olo. Ɓarikan Jotëref abaɓi w̃ëlaya na okëreceŋ oɗiyer ok. Mëŋ gër kayëta ijo ro aŝëkw ŝëkw këno Gayos do nëp këno Jotëref. Er ex gër akayëta in:

Ecëmar el: 1-4.

End apela and Gayos eŋ: 5-8.

End Jotëref eŋ: 9-10.

Ang ỹapëk etëfëteli ed Demetëros el: 11-12.

Ɓepelatar ɓeŋ: 13-15.

1

Ecëmar el

1 Wëno Axarëk an ki ỹëgwënëlind wëj Gayos, wëj ar ex imaỹe ind h̃an këmo gë ɗal iŋ. 2 Wëj imaỹe ind h̃an këmi mbaŋ iŋo, aŝalen këmi ŝalenënd eƴ ɓeta, exi yera mbaŋ do eƴ ɓëngw gër eman endeƴ ang ɓëngwëk enjëw̃ endeƴ ak.

End ɓër olaw̃ënel eŋ

3 Wëno mbaŋ nëngandëra ke ga sëkati këne ɓëmaỹe do reƴati këni mëne ŝenene fëɓ këƴ ɗal in do gër ɗal ijo këƴ liyand. 4 Wëno mbaŋ ke nënganënd angëmëne me wëlënd mëne oɓaŝ oram ol gër ɗal këni liyand.

5 Wëj imaỹe ind h̃an këmi mbaŋ iŋo, ang ỹap këŋo ar xwëta këŋo Kaxanu ak këƴ rind gë ɗek ɓenjekax ɓend këƴëɓi rinënd ɓëmaỹe ɓëŋ ado eni gi ɓëniyer. 6 Areƴati reƴati këni gër amara andeɓi ro end ang ki ɓalënd ɓela ak. Axara këmi xarand eƴëɓi yëlëra ŝëlafana ir ɗamana ireɓën ang këŋo ỹapan Kaxanu ak. 7 Eni deƴaraxënënd end ow̃ac or Axwën eŋ seɓëragu këni oxun oreɓën oŋ, xarak ax gi ex na eni cotëraxën gër ɓër ɓenëng ɓecëxe. 8 Awa aỹap ỹapëk enëɓe mëlayande aye ɓela ɓërako ɓën ene kelaxëne gë ɓën andiyen and ɗal aŋ.

End Jotëref do gë Demetëros eŋ

9 Ata kayëta iromax ỹëgwënëli këmun Amara andewën aŋ. Ɓarikan Jotëref, mëŋ ar këŋo nënganënd olëngw an, aŋo ɓalënd na end këme rend eŋ. 10 Mëŋ ex, and këme ƴeli aŋ, afut këme fut ɓeñëŋënax ɓend ko rind ɓeŋ ga këɓo rexërand ako. Ado ax gi ex na eŋo fo ko rind: aɓi mëlayand na ɓëmaỹe ɓëniyer ɓëŋ; ɓër këɓi ỹandind enëɓi mëlaya ɓën, eɓi besara xali do eɓi ŋw̃aỹ dëŋ gër Amara.

11 Wëj imaỹe ind h̃an këmi mbaŋ iŋo, tëfëtelindëɓi ɓër kë rind ɓenjekax ɓën, ɓari ax gi ex na ɓër kë rind ɓeñëŋënax ɓën. Ar kë rind ɓenjekax an, ar Kaxanu hi ko. Ɓarikan ar kë rind ɓeñëŋënax an, aŋo nang ex na Kaxanu.

12 Ata ɓela ɓën ɗek areƴa këni reƴand enjekax end ko rind Demetëros eŋ, në end ɗal ir ex gër emëkw endexëm eŋ. Ɓiyi ɓëte enjekax fo këmi reƴand do aye nang këƴ mëne osede oreɓi ol ɗal ex.

Ɓepelatar ɓeŋ

13 Ɓendanjëm ỹëgwënëli domi, ɓari axe ñandi ex na mi pelëra gë iñëgwaya. 14 Ayar këme yarënd mi nëngali ɓakey ɓaŋo dëŋ do axanar ke xanarëxëye mopaɓër. 15 Kaxanu yëlëlexi oɓetak ol! Oɗawo odeƴ ok aŝëma këni ŝëmand. Wëj ɓëte cëmalëɓi oɗawo odeɓi ok, ala kala gë ow̃ac orexëm ol.

Yud

Kayëta ir Yud in

Lilaya in

Ar ỹëgwëk kayëta ijo an, Yud këno w̃acënd. Kayëta iromax ijo kë sëƴalind mëne ɓërëw̃ak end Yesu Kërisët ɓën këreni tëfënd na osëƴali or fuɗac or kë rend mëne ɓësoŝan do gë ɓësoxari ɓër gër Amara ɓën asëk alakira fo ex gayik Kaxanu aseɓan ko seɓanënd. Ata Yud aỹëgw ỹëgw ko ɓamatinali ɓand gër ɓakayëta ɓakarëk eɓi masinaxën ɓërëw̃ak ɓën mëne Kaxanu axiti ko xitind osëmbak ol. Kayëta ijo h̃atak gë cale ind kë rend mëne Kaxanu kë yëlënd apexa an paɓ gë Yesu Kërisët. Er ex gër akayëta in:

Ecëmar el: 1-2.

End ekwëta el do gë osëƴali onëgwëŝ eŋ: 3-23.

End cale eŋ: 24-25.

1

Ecëmar el

1 Wëno Yud, ariyenin ar Yesu Kërisët an, ar acël amat gë Ŝak an, këŋun ỹëgwënëlind wën ɓër w̃acëraw këŋun Faba Kaxanu, h̃an këŋun, do xwëtaya këŋun gër Yesu Kërisët! 2 Awa Kaxanu kaỹënanëleŋo wën do yëlëleŋun mbaŋ, oɓetak ol do gë aŋana aŋ!

End ɓësëƴali ɓënëgwëŝ eŋ

3 Wën ɓëmaỹe ɓënd ke ɓalënd mbaŋ ɓëŋo, gë oɓal osëm ỹandi baxe mun ñëgwënëli end apexa and ŝot këne ɓiyi ɗek eŋ. Gërëgako nang këme, afo mun ñëgwënëli en kemënalixën ekwëta ed këɓi yëlënd Kaxanu amat fo ɓërëw̃ak el. 4 Enimin, ɓela ɓëw̃ëŝik exëna ɓër lila këŋun yir fo do këni nëmbënd oyekax or ko yëlënd Kaxanu ol gë oñandi oñacaxik. Ɓën aƴaxëta këno ƴaxëtand Yesu Kërisët, mëŋ ar ex Asëƴali do Axwën an. Ata kiti indeɓën iŋ anëka fo ỹëgw këni.

5 Anang nang kën ɗek ɓeŋo, axwitan fo këmun xwitanënd mëne Axwën an racët baɓi gër oxaɗëp ɓulunda ir Isërayel in gër ebar ed Misëra. Ɓarikan alaw̃ law̃ baɓi ɓër h̃ëp bax eno kwëta ɓën. 6 Kwitayin ɓëte end omeleka od sak baɓi or gapak or ŝot bani ol, Kaxanu afokëra fokëra këɓi or laŋ gëɗ gër acamëɗan xali yatir akey atëm and kiti. 7 Mondako fo bax ɓëte end ɓela ɓër lëg bax gër ɓangol ɓand Sodom gë Gomor do gër ɓand hi bax ler ler ɓaŋ. Awata wata bani ɓecëfënaxik do gë eñac xali baɓi ỹandind laka ir ax ñap ex na in. Gërëgako, asoro këni sorond gër xoɗux or din ir din, or ax ɗomind na gë eɗomi. Do toro indeɓën iŋo këɓo w̃asinënd ang këɓi hiɗ ak ɗek ɓër kë rind mondako ɓën.

8 Awa ɓela ɓër lila kënun yir fo ɓëjo mondako fo këni rind: oɗakeli odeɓën këni sëfënd do këni ɓuyarënënd ɓeman ɓendeɓën ɓeŋ. Aƴepën këni ƴepënënd or gapak or Axwën ol do kënëɓi ŝirënd ɓangoc ɓacaraxik ɓaŋ. 9 Xarak Miŝel, alëngw ar omeleka an, axo yëxw bana eŋo nëp gë ocir ŝaɓucara in, and bani xandërënd eman end Moyis aŋ. Are fo re baŋo: «Axwën an ki rexëra!» 10 Ɓari ɓela ɓëjo aŝir këni ŝirënd er ɓayik ani nang ex na in. Do ɓeɓër nang këni gë onden këm, ang ow̃acar fo ɓën, anemin këɓi nemin. 11 Awa ɓëjo aɓi ye ex na ga sëf këni ako fëña ir Kaỹe in. Ang nambëra baxo Balam në end acosa ak nambëra këni. Ɓëte ang nemi ko Kore ak në end emëŝen ed Kaxanu fo nemi këni. 12 Ɓëjo aɓuyarën këni ɓuyarënënd opëna od amara andewën ok. Er këni xwëndand wayët ñambëran, gë oŝeɓ fo, ani gi ex na gë anjus. End ala aɓi ɓalënd na, ang ax gi ex na end ogaf odeɓën fo. Ang ɓaŋar ɓand ɓarër bax do ŝapërelik ekoc tëɓërëxe fo hi këni. Ɓëte er hi këni ang ɓatëx ɓañambëƴamb ɓand ax dëw̃ënd na fo xali xucak nand ebax ex dëw̃ na. Ɓakëlëbëd ɓaki ŝësëk ga rët këni. 13 Ang kë watind ɓomuyar gër angwëngw and kë xanind men bërëxaɗët ɓomeŋ ɓomeŋ ak, mondako fo këni rind ɓela ɓëjo ex watixën ɓecëfënaxik ɓendeɓën ɓeŋ. Ɓëte ang ow̃al or kë ƴexërand sam-sam gër orën fo hi këni. Do Kaxanu fenin këɓi olëg or din ir din ol gër ed xurik ex camëɗan.

14 Enok, ar ex acongaxinëm gër andëw̃ëra and Adam an, ayeƴan yeƴan baxo ang alaw̃ënel fo end ɓela ɓëjo eŋ: «Awël nde, Axwën an aƴow ko ƴow gër ngwën ro gë omeleka omënëk odexëm ok owëli, owëli. 15 Aƴow ko ƴow eɓi kiti ɗek ɓela ɓën do eɓi nëp ɓësëmbak ɓën në end ɗek ɓandixa ɓatëmbak ɓand këno renanënd ɓeŋ, do në end oyeƴan oỹëŋënax or ɓësëmbak or këno yeƴananënd ɓëw̃endëran oŋ.» 16 Ɓela ɓëjo laŋ ɓër ŝaminak fo hi këni. Laŋ këni rendërand end aniyan andeɓën eŋ, do sëf këni wayët oñandi odeɓën fo. Gër osëỹ oreɓën yer ndafënan itëm fo ex, xarak ɓela ɓën fo kënëɓi yifand gë oyeƴan onëngax eni cotaxën er ỹandi këɓi in.

End aniyan and oxëreceŋ eŋ

17 Wën cëŋ ɓëmaỹe ɓënd ke ɓalënd mbaŋ ɓëŋo, kwitayin end reƴa bani gana-gana fo oparëxanda od Yesu Kërisët, Axwën areɓi eŋ. 18 Ga banun felënd wa: «Gër ɓakey ɓapelatar, ɓela ɓër kë sanënd mbaŋ kë ŝanayaw na, do eni tëfënd oñandi oñëŋënax ok, mëne ngëŋ ɓetëmbak ɓeŋ.» 19 Ɓën ex ɓëyic ɓër ɓamara ɓën, ang ow̃acar fo këni rind, do Angoc and Kaxanu aŋ ax gi ex na gër ola oreɓën. 20 Ɓarikan wën ɓëmaỹe ɓënd ke ɓalënd mbaŋ ɓëŋo, ang këni ɓaƴënd aciw̃ ak, ɓaƴin oxëreceŋ orewën ol gër ekwëta emënëk ed ŝot kën. Caleyindën gë Angoc aŋ. 21 Kemënayin gër aŋana and Kaxanu ga kën ŝënind ako axaỹënan ir Yesu Kërisët, Axwën areɓi, ir këɓo yëlënd aniyan and din ir din in. 22 Kaỹënanindëleŋun ɓër sitarak gër ekwëta ɓën. 23 Ɓërëmar afo enëɓi dacëtënd gër xoɗux eni pexaxën. Ɓëjo ɓëte kaỹënanindëleŋun gë anjiỹ. Ado ax gi ex na dëŋ mokwixëta acuɗ andeɓën and ɓuyarënëk ɓeñëŋënax ɓendeɓën aŋ.

Eɗuwa el

24 Ɗuwanëŋone Ar xorëk gaɓat eŋun nëkonand këdi kën w̃endëra an. Ɓëte ɗuwanëŋone ar xorëk eŋun kwëŝan, gë etëmbak këm an, gër lëngw ir enjaran endexëm, gë onënga fo. 25 Mëŋ gaɓat ex Kaxanu, ar fexën këɓo paɓ gë Yesu Kërisët, Axwën areɓi an. Mëŋ gaɓat xwënëk enjaran eŋ, panga iŋ, owun ol do gë or gapak ol, elod ga ỹanak ngwën iŋ, xali gërëgako do din ir din! Amen!

Andoɗakel

1

2

3

4

5

6

7

8

9

10

11

12

13

14

15

16

17

18

19

20

21

22

Akayëta and Andoɗakel aŋ

Lilaya in

Ar ỹëgwëk akayëta aŋo an Ŝaŋ këno w̃acënd. Ɓend kë h̃atëgu ecan ecan gër ngwën ɓeŋ ỹëgw ko ang w̃asindëra baŋo Axwën Yesu ak. Eni kemënaxën gër ekwëta ỹëgwënaxën baɓi okëreceŋ ok gayik asoro bani sorond në end Yesu Kërisët. Amëd aŋo, anëỹali banëɓi nëỹalind ɓela ɓën eno calend Emun end Ɓërom eŋ, ɓari abani w̃a na eni di mondako. Akayëta aŋo kë sëƴalind mëne Kaxanu afenin fenin këɓi ɓacosa ɓakëɓënaxik ɓër kë xemënalind ekwëta ed xwëta këno ɓën, do gë ɓër kënëɓi law̃ëra në end andiyen andexëm ɓën. Er ex gër akayëta in:

Ecëma ed ɓamara ɓanjongëɓaki el: 1.1-8.

End owun or Kaxanu do gë or Axwën Yesu eŋ: 4.1–5.14.

End ɓeñigënaxik ɓenjongemat do gë ɓulunda iw̃ënëk eŋ: 6.1–7.17.

End eñigënaxik enjongekinëm do gë okereloŋ ocongiɓat eŋ: 8.1–9.21.

End ikayëta ind meleka do gë otede oki eŋ: 10.1–11.19.

End Sindan do gë ɓulunda ir Kaxanu eŋ: 12.1-18.

End ɓandixa ɓand ɓemacar eŋ: 13.1-18.

End oyëkan or ɓëw̃ënëk do gë kiti ind kë ƴowënd eŋ: 14.1-20.

End ɓeñigënaxik do gë ɓetëm eŋ: 15.1–16.21.

End kiti ind ɓër këŋo w̃erelind Kaxanu eŋ: 17.1–19.21.

End owun or ɓëniy wëli eŋ: 20.1-6.

End kiti ind ŝaɓucara do gë ind ɓëŝësëk eŋ: 20.7-15.

End ngwën ingaŝax do gë omakaw ond Yesu eŋ: 21.1–22.21.

1

Lilaya in

1 Gër akayëta aŋo ex ɓendeƴ ɓend nangën këŋo Yesu Kërisët në oɗakeli Ŝaŋ, ariyenin arexëm ɓeŋ, and law̃ënëgu këŋo meleka irexëm gër ndexëm aŋ. Kaxanu nangën baŋo ɓeŋo eɓi tëfëtanaxën ɓëriyenin ɓërexëm ɓën eni nangaxën mëne gogo kë h̃atëgu. 2 Ata Ŝaŋ ex ar reƴak osede olo an, gë ɗek ɓend wat baxo ɓeŋo, do Yesu Kërisët rek mëne eyeƴan ed ɗal ed Kaxanu dëŋ ex. 3 Nëngandëraleɓi, ar kë fënënd an, gë ɓër kë ɓaxëtënd, do kë sëfënd eyeƴan ed xaniwëk gër Kaxanu ɓën gayikwa gogo kë h̃ata.

End ɓamara ɓanjongëɓaki eŋ

4 Wëno Ŝaŋ këŋun ỹëgwënëlind wën ɓërëw̃ak ɓër ex gër ɓamara ɓanjongëɓaki ɓand gër ebar ed Asi ɓën. Ar hik, hi bax do ko ƴelind an, yëlëleŋun oyekax ol do gë oɓetak ol. Ɓangoc ɓanjongëɓaki ɓand ex gër lëngw ir añëpara and owun orexëm ɓaŋ, 5 do gë Yesu Kërisët, mëŋ ar ex sede ir mokwëta an, aỹanar ar xanik gër ecës an, do emun end ɓemun ɓend gër ebar ro eŋ, yëlëlenun oyekax ol do gë oɓetak ol!

Yesu Kërisët, mëŋ ar h̃an këɓo, racët këɓo gër ɓeñëŋënax ɓendeɓi gë oŝat orexëm an, 6 do ar ɓar këɓo hi këne gër owun orexëm an, ar ri këɓo ɓëŝaɗaxan ɓër Sëm irexëm Kaxanu an, xwënëk din ir din enjaran eŋ do gë panga iŋ! Amen!

7 Nëkoyino ga ko fedawënd gë ɓaŋar ɓaŋ:

Ala ar ex yo awat këŋo wat,

ado ɓër xwëŝ baŋo ɓën dëŋ awat këno wat

do ɗek ɓenëng ɓend ex gër ebar ro ɓeŋ,

arenita këni ỹana eni denitand në endexëm.

Iyo, amen!

8 Ata Axwën Kaxanu re ko: «Wëno ex aỹanar an, wëno ex afelatar an. Wëno ex ar hik, hi bax do kë ƴelind an; wëno ex ar xorëk ɓeỹ ɗek an.»

End ecanaya ed Axwën Yesu eŋ

9 Wëno Ŝaŋ, aɓaỹe irewën hi këme, ga ɓar këne gër toro, gër owun do gër ekemënali ed end Yesu Kërisët. Gër oŝir or këni w̃acënd Patëmos hi bame gayik afemëra këme femërand eyeƴan ed Kaxanu eŋ, do ga këme reƴarand osede or Yesu eŋ. 10 Ata fedaw ko Angoc Amënëk aŋ gër ndam, yatir oganjar. Wël këme oniw̃ ang ofarix or kereloŋ fo gand epoƴ edam 11 ga kë re: «Er këƴ watënd in, ñëgwël në akayëta do eƴ ɗaw̃ëneli gër ɓamara ɓanjongëɓaki ɓaŋo: Efes, gë Sëmirën, gë Perëgam, gë Catir, gë Sarëd, gë Filadelëfi do gë Lawodise.»

12 Ata ga ŝena këme mowat ar baxe yeƴanelind mondako an, wat këme oɗambo od kaŋe. 13 Do mërëxand ir oɗambo oko, wat këmo ar ang asëñiw̃ ar ala. Er ŝuɗa baxo ocuɗ od gëŝëc do xapa baxo apëxw and kaŋe gër emëkw. 14 Omban ond gër gaf irexëm oŋ feŝëk ang gwëtene fo, ang okëɓina fo, do ɓangës ɓaŋ kë ỹegënd ang eñan fo. 15 Osapar orexëm oŋ kë watind ang ƴawale ir fëtëk në angoɗux fo, do oniw̃ ol kë rëmënd ang oỹëm fo. 16 Ala ajo, lëkaya ko gër ataxan and liw̃ ow̃al ocongoxi, gër etëỹ edexëm ŝanëguk duxuma ir fëco ah̃ak fëco ah̃ak, do dëxas in kë ỹegënd ang eñan gë ɗek panga indexëm ak. 17 Ata ga këmo nëkon, wëc këme këruɗ gër osapar orexëm. Ata h̃ëmba ke gë ataxan and liw̃ aŋ do re ko: «Këreƴ yëdara na! Wëno ex aỹanar an, wëno ex afelatar an, 18 wëno ex aɓëngw an. Aŝës ŝës bame ɓarikan gërëgako aɓëngw eme din ir din. Wëno lëkayak ɓacoketaya ɓand ecës, do gë ɓand wur ir ɓëŝësëk ɓaŋ. 19 Awa ñëgwël ɗe er wat këƴ in, gë er ex in do gë er kë ɓëtëgu in. 20 End ow̃al ocongoxi or wat keƴ gër ataxan and liw̃ andam eŋ do gë end oɗambo ocongoki od kaŋe eŋ cëŋ, nëkoɗ er w̃acayak in: ow̃al ocongoxi oŋ exëni ɓëlaw̃ënel ɓër hik gër ɓamara ɓanjongëɓaki ɓën do oɗambo ocongoki ok ex ɓamara ɓanjongëɓaki ɓaŋo.»

2

Kayëta ir Amara and Efes in

1 Ñëgwënëlo arolaw̃ën ar ex gër Amara and ex gër Efes an:

«Ɓaxëtël er ko rend ar lëkayak ow̃al ocongoxi gër ataxan and liw̃ irexëm in, ar kë ƴexërand mërëxand ir oɗambo ocongoki od kaŋe an. 2 Anang nang këme ɓandixa ɓandeƴ ɓaŋ, andiyen andeƴ aŋ do ang xemëna këƴ në endam ak. Anang nang këme mëne wëj aƴëɓi ɓuŋanënd na ɓësëmbak ɓën, ɓëte ari ri këƴëɓi atëƴ ɓër kë rend oparëxanda hi këni ɓën, ata sëk këƴëɓi mëne ɓënëgwëŝ exëni. 3 Wëj moɓuŋa ɓuŋa këƴ, motoro soro këƴ në end ow̃ac oram, ɓari axi cena ex na. 4 Ɓarikan wëno emat fo ŝuseli këmi: ga seɓ këƴ eɓal edam el ang baxi ɓalënd gër ỹanar ak. 5 Kwital gër ed xëƴëtayaw këƴ. Nëngwëtal ex ola oreƴ ol do ɓakanël ɓandixa ɓañanar ɓandeƴ ɓaŋ. Angëmëne aƴ nëngwëta ex na ɗek ɗek, ata këmi ƴenëli, mi kan lambo ireƴ in gër ed xwët këƴ. 6 Ɓarikan ah̃aneli h̃aneli këmi ga ŝus këƴ ɓandixa ɓand ɓër enga end Nikola ɓaŋ, ang ŝus këme wëno ak. 7 Awa ar gë anëf an ɓaxëtëlexo ɗe end këɓi felënd Angoc and Kaxanu ɓër ex gër ɓamara eŋ! Ar kë xor an, ayël këmo yël exo ƴamb odëw̃ërëw̃en od atëx and aniyan and hik gër araƴen ok, gër ed exo Kaxanu.»

End kayëta ir Amara and Sëmirën eŋ

8 Ñëgwënëlo arolaw̃ën ar ex gër Amara and ex gër Sëmirën an:

«Ɓaxëtël er ko rend ar ex aỹanar do afelatar in, ar ŝës bax do xani ko gër ecës an. 9 Anang nang këme toro indeƴ iŋ do gë oxaỹën oreƴ ol (xarak wëj ar gë napul hi këƴ!) Anang nang këme ang këni renarand ak ɓër kë rend Ɓëŝëwif exëni, xarak ani gi ex na Ɓëŝëwif: amara and Sindan exëni. 10 Toro ind ki wëcan iŋ, këreƴ cam na. Ŝaɓucara in wa kë ri enëɓi tëra ɓërëmar gër ndewën na do enëɓi mëla gër epëra. Mondako këŋun hi atëƴ, do en toro ɓakey epëxw. Kemënal gër ekwëta ed xwëta këƴe xali gër ecës, ata këmi ŝos gë aniyan and din aŋ. 11 Awa ar gë anëf an, ɓaxëtëlexo ɗe end këɓi felënd Angoc and Kaxanu ɓër gër ɓamara eŋ. Ar kë xor an, kërexo yëda na ecës ekinëm el.»

End kayëta ir Amara and Perëgam eŋ

12 Ñëgwënëlo arolaw̃ën ar ex gër Amara and ex gër Perëgam an:

«Ɓaxëtël er ko rend ar lëkayak duxuma ir fëco ah̃ak fëco ah̃ak in. 13 Aye nang këme mëne gër ed lëg këƴ hik añëpara and owun or Sindan aŋ. Ɓarikan wëj alëka lëka ki ow̃ac oram ol do aɓayi ɓayi këƴ ga xwëta këƴe. Ado aɓayi ɓayi këƴ ga xwëta këƴe gë ɓakey ɓand law̃ këno gër ndewën na Aŋëtipas, sede iram ir xwëta bamo ɓaŋ in, fën gër ed lëg ko Sindan. 14 Ɓarikan wëno ɓendeƴ exëna ɓend ŝuseli këmi: ga xwëtaya këƴëɓi ɓër kë sëfënd osëƴali or Balam ɓën. Mëŋ ex ar sëƴali baŋo Balak mondake këɓi lënan eñëŋënax Ɓëyisërayel an. Ga ŝoñ baɓi wa eni ƴamb ỹas er oyel or h̃aŝ kënëɓi gër olaŝ eŋ do eni kwënda asëk alakirand fo in. 15 Axwëtaya xwëtaya këƴëɓi ɓëte ɓela ɓër sëfëk ɓend këni sëƴalind ɓër enga end Nikola ɓën. 16 Awa gogo këmi ƴenëli angëmëne aƴ nëngwët ex na ola oreƴ ol. Do ɓela ɓëjo aw̃ereli këmëni w̃ereli gë duxuma ir kë ŝanënd gër etëỹ edam in. 17 Awa ar gë anëf an ɓaxëtëlexo ɗe end këɓi felënd Angoc and Kaxanu ɓër gër ɓamara eŋ!

«Ar kë xor an, ayël këmo yël eƴamb ed ŝonayak do këni w̃acënd man el. Ayël këmo yël ɓëte ekaỹ epeŝax ed gër ed ỹëgw këni ow̃ac onëngwët el. Ow̃ac olo ar yël këno an fo kë nangënd, ax gi ex na ala aŝëxe.»

End kayëta ir Amara and Catir eŋ

18 Ñëgwënëlo arolaw̃ën ar ex gër Amara and ex gër Catir an:

«Ɓaxëtël er ko rend Asëñiw̃ ar Kaxanu in, ar gë ɓangës ɓand ang xoɗux or xafa-xafa an do ar gë osapar or kë ỹegënd ang ƴawale ir lëxw këni gër xoɗux an. 19 Anang nang këme ɓandixa ɓandeƴ ɓaŋ, gë aŋana andeƴ aŋ, gë ekwëta edeƴ el, gë andiyen andeƴ aŋ, do gë eɓuŋa edeƴ el. Anang nang këme ɓëte mëne ɓandixa ɓandeƴ ɓand gërëgako ɓaŋ ỹëmbëk gë ɓañanar ɓaŋ. 20 Ɓarikan emat fo ex end ŝuseli këmi eŋ: ga xwëtaya këƴo Isabel, asoxari ar kë rend alaw̃ënel hi ko an. Xarak në enambeli eɓi ɓëriyenin ɓëram ɓën ga këɓi sëƴalind eni kwënda asëk alakirand fo in, do eni ƴambënd ỹas er oyel or h̃aŝ kënëɓi gër olaŝ eŋ. 21 Aseɓën seɓën këmo amëd exo nëngwëtaxën ɗek ɗek ola orexëm ol, ɓari aŋo ñandi ex na exo teɓ asëk alakirand fo in. 22 Wëno oŝëxwëra or këŋo ren në angaw̃ këmo lapan do eni toro mbaŋ mëŋ gë ɓër këni rind orekar ɓën. Angëmëne anëngwët nëngwët këni ola oreɓën ol do eni teɓ ɓeŋo, aɓi gi na eŋo. 23 Alaw̃ këmëni law̃ oɓaŝ orexëm ol eni nangëraxën ɗek ɓamara ɓaŋ mëne wëno awat këme watënd er ex gër yomb ir ala in, do gë er ex gër emëkw in: ɓanjëlan ɓaŋ do gë oñandi ok. Do aw̃aŝ këmo w̃aŝ ala kala er riyeni ko in. 24 Ɓarikan wën ɗek ɓër ɓayik na gër Amara and Catir, ɓër ax tëf ex na osëƴali osëmbak olo ɓën, din an cala ex na en nang ɓend këni w̃acënd “Ɓeconëŝon ɓend Sindan ɓeŋ”. Ga re këme, eɗëɓi ecëxe amun ɗëɓin na. 25 Ɓarikan fo er ŝot kën in, ɗëkayayin aye xali me ƴeli.

26 Ar kë xor an, ar lëkayak andiyen andam xali gër eŋata an, ayël këmo yël owun ol gër ɓenëng ɗek. 27 Gë xwëlekwële ir owun ir ex dun këɓi ỹana eɓi kaɗacënd

do ang këni nëtënd ofeƴa fo këɓi ỹana eɓi nëtënd. 28 Ang yël ke Faba owun ak, ar kë xor an ayël këmo yël wëno ɓëte amal and oxeya aŋ.

29 «Awa ar gë anëf an, ɓaxëtëlexo ɗe end këɓi felënd Angoc and Kaxanu ɓër gër ɓamara eŋ!»

3

End kayëta ir Amara and Sarëdes eŋ

1 Ñëgwënëlo arolaw̃ën ar ex gër Amara and Sarëdes an:

«Ɓaxëtël er ko rend ar gë ɓangoc ɓanjongëɓaki ɓand Kaxanu in do ar lëkayak ow̃al ocongoxi an: Anang nang këme ɓandixa ɓandeƴ ɓaŋ; aye nang këme mëne ɓela ɓën aŝëkw këni ŝëkwënd ga këni yëland aɓëngw eƴ xarak aŝësëk eƴ. 2 Perënal do kemënindëɓi ɓër kë re ex cës ɓën. Awat wat këme mëne ɓeɓër këƴ rind ɓën ax gi ex na ŝenene gër ogës od Kaxanu, mëŋ ar xwën ke an. 3 Kwital ang wël këƴ do w̃a këƴ eyeƴan ed Kaxanu ak. Kwëtayal do nëngwëtalex ɗek ɗek aniyan andeƴ aŋ. Ang arek fo këme ƴeli, Angëmëne aƴ perëna ex na. Aƴ nang na apëxëd and fe këme ƴeli mi pënga. 4 Ɓarikan ɓërëmar gër Amara and Sarëdes na, ani ɓuyarën ex na ɓanjëm ɓandeɓën ɓaŋ. Ɓën ɓanjëm ɓapeŝax ɓaŋo këni ŝuɗa ang wëno ak mi tëfëraxën gayik aỹap ỹap këɓi. 5 Ata ar kë xor an mondako këno ŝuɗ ɓanjëm ɓapeŝax. Ow̃ac orexëm ol din ỹëgw këme, ame pëxwëc na gër akayëta and aniyan. Ow̃ac olo, afel këmëni fel Faba Kaxanu, do gë omeleka odexëm ok. 6 Awa ar gë anëf an, ɓaxëtëlexo ɗe end këɓi felënd Angoc and Kaxanu ɓër gër ɓamara eŋ!»

End kayëta ir Amara and Filadelëfi eŋ

7 Ñëgwënëlo arolaw̃ën ar ex gër Amara and ex gër Filadelëfi an:

«Ɓaxëtël er ko rend Aw̃ënëk in, ar ɗal an. Ar lëkayak acoketaya and Dafid an. Ar kë fërëtënd do ala ax kor na exo përa an; ar kë fërand do ala ax kor na exo përët an: 8 Anang nang këme ɓandixa ɓandeƴ ɓaŋ. Afërëtën fërëtën këmi ebët ed ala ax kor na exo përa el. Gayikwa wëj alëkaya lëkaya këƴ eyeƴan edam el ado ɓayik axi ñëmb ex na ojaw̃ ok. Aƴ ƴaxëta ex na ow̃ac oram ol. 9 Ayël këmi yël ɓër gër amara and Sindan ɓën, ɓër kë rend Ɓëŝëwif exëni xarak ani gi ex na Ɓëŝëwif: anëgwëŝ këni rind. Wëno kë ri eni ƴeli, eni poxi gër osapar oreƴ, do eni nang mëne ah̃an h̃an këmi. 10 Gayikako aw̃a w̃a këƴ ga re këme eƴ ɓuŋa gër toro, wëno dëŋ ki xaxa këdi ki wëcan toro ind kë ƴowënd gër ngwën iŋ, eɓi dixën atëƴ ɗek ɓela ɓër gër ebar ro ɓën. 11 Wëno gogo këme ƴeli. Ɗëkayal aye er ŝot këƴ in, këdi ki xan ala acosa and angora aŋ.

12 «Ar kë xor an, xëcar ko hi lëf gër Aciw̃ and Kaxanu, ɓëte din axo can na. Gër mëŋ xëcar ijo këme ỹëgw ow̃ac or Kaxanu ol, gë or angol andexëm ol do gë ow̃ac onëngwët oram ol. Angol aŋo ex Yerusalem ixaŝax ir kë xaniw gër Kaxanu, elod ƴaŋ gër orën in. 13 Awa ar gë anëf an, ɓaxëtëlexo ɗe end këɓi felënd Angoc and Kaxanu ɓër gër ɓamara eŋ!»

End kayëta ir Amara and Lawodise eŋ

14 «Ñëgwënëlo arolaw̃ën ar ex gër Amara and ex gër Lawodise an:

«Ɓaxëtël er ko rend ar ex ɗal in, ar ex sede ir mokwëta enim an, ar ri këni gë Kaxanu ngwën an: 15 Anang nang këme ɓandixa ɓandeƴ ɓaŋ. Awat wat këme mëne wëj aƴ ƴem ex na, aƴ ƴëka ex na. Ndakaŋ eƴ ƴemëdo wa, ba eƴ ƴëkado wa! 16 Gayikako mërëxand fo hi këƴ, aƴ ƴem ex na, ɓëte aƴ ƴëka ex na, asëp këmi sëp. Aƴ bo na gër etëỹ edam. 17 Awa gayikako are këƴ rend: “Yama wëno ar gë napul an nde, anëka ɓeta këme, oɓal axe gi ex na.” Ɓari wëj dëŋ aƴ nang ex na mëne anëka xata ki, ar moñaw̃ eƴ, axaỹënaxik eƴ, aŝiw̃ëk eƴ do ar tëɓ gë eman eƴ. 18 Mëŋ këmi felaxënënd eƴ ƴow eƴ yëc kaŋe ir w̃ënën këme gë xoɗux in, eƴ gixën ar gë napul. Ƴow eƴ yëc ɓanjëm ɓapeŝax, eƴ gixën ar ŝuɗarak, mëŋ këƴ rëxëtaxën aŝëfën ir tëɓ gë eman in. Ɓëte ƴow eƴ yëc ɓëŝan ɓër këƴ xoŝ gër ɓangës eƴ watëraxën. 19 Wëno, ɗek ɓër h̃an këmëni ɓën arexëra këmëni rëxërand, ɓëte awërëŝët këmëni wërëŝëtënd. Awa kemënal gë emëkw edeƴ el ɗek, do nëngwëtël aniyan andeƴ aŋ! 20 Awël nde, wëno gër ebët xwëŝa këme do këme sëmbënd. Angëmëne ala exe wël do exe përëtën ebët el, alil këme lil mi ƴambëra, wëno gë mëŋ, do mëŋ gë wëno.

21 «Ar kë xor an, axetëna ke xetënaɗ gër añëpara and owun oram, ang xor këme wëno do xetëna këmo Faba Kaxanu gër añëpara and owun orexëm ak.

22 «Awa ar gë anëf an, ɓaxëtëlexo ɗe end këɓi felënd Angoc and Kaxanu ɓër gër ɓamara eŋ!»

4

End añëpara and owun or Kaxanu eŋ

1 Ga xucak eŋo, wat këme fol ebët ƴaŋ gër orën. Ata wël këme ang ofarix or kereloŋ fo, oniw̃ or ar yeƴaneli baxe gër ỹanar ol ga kë re: «Ƴow ƴaŋ ro, mi masin ɓend kë h̃atëgu ecan ecan ɓeŋ.» 2 Ataŋ, Angoc Amënëk aŋ fedaw ko gër ndam. Wat këme añëpara and owun ƴaŋ gër orën, do ala ga ỹëpaxën ko. 3 Ar ỹëpak an ko watind jing-jing ang ekaỹ ejekax ed këni w̃acënd ŝasëp do gë ed sarëdëwan fo. Do ŝandiw̃ in ga fëlëk añëpara and owun aŋ kë watind kal-kal ang ekaỹ ed emërod fo. 4 Ata xwët këni jeƴ gër añëpara aŋo, ɓañëpara ɓand owun alapem gë ɓanax. Ỹëpaxën këni ɓëxarëk alapem gë ɓënax ga ŝuɗaraw këni ɓanjëm ɓapeŝax do ŝëxwaw këni oxamote or kaŋe or owun. 5 Ata gër añëpara and owun and mërëxand kë wingarand, kë wëlind oɗiw̃, do gë ɓongëɓër ɓond ekëman. Paɓ gë añëpara aŋo kë h̃oɓand oɗambo ocongoki od ex ɓangoc ɓanjongëɓaki ɓand Kaxanu ok. 6 Gër lëngw ir añëpara and owun aŋo ɓëte hik anjer, and kal-kal, ang anangoye fo.

Ler gër añëpara aŋo, xwëŝara këni ɓeɓëɓëngw ɓeɓënax, ɓëjo mërëxand, ɓëjo jeƴ, do hi këni yer ɓangës fo: ɓaŋo gand lëngw, ɓaŋo gand epoƴ. 7 Eɓëngw eỹanar in hi ko ang yëraŋ fo, exinëm in ang engaŝ fo, esasën in ang dëxas ir ala fo, do enaxën in ang ŝambat ir kë ŝëgënd fo. 8 Ɓeɓëɓëngw ɓeɓënax ɓëjo hi këni ala kala gë obafe ocongiɓat, do eman eŋ yer ɓangës fo: amëlëfëlëf do gë amëfacëfac. Ciŝ wec këni ỹëw̃ërand mondako:

«Aw̃ënëk, Aw̃ënëk, Aw̃ënëk exo Axwën Kaxanu,

mëŋ Ar xorëk ɓeỹ ɗek an,

mëŋ ar hi bax, hik do ko ƴowënd an!»

9 Do ɓeɓëɓëngw ɓën, and këno yasënd ar ỹëpak gër añëpara and owun në end enjaran, do gë or gapak orexëm eŋ, do and këno ŝëkwënd aŋ, ar kë liyand din ir din an, 10 ɓëxarëk alapem gë ɓënax ɓën eni poxi gër lëngw ir ar ỹëpak gër añëpara and owun an, ar kë liyand din ir din an. Do sam eni cëxwëta oxamote or owun oreɓën oŋ eni kwët gër lëngw irexëm, do eni dend:

11 «Aỹap ỹap ki Kaxanu, wëj Axwën areɓi an,

wëj xwënëk enjaran eŋ,

or gapak ol do gë panga iŋ,

wëj rik ɗek ɓeỹ ɓën,

gayik aỹandi ỹandi ki rixën këƴ ɗek ɓeɓër hik ɓën.»

5

End anoɓo do gë akayëta eŋ

1 Ata gër ataxan and liw̃ and ar ỹëpak gër añëpara and owun, wat këme akayëta. Oñëgw ok er hi bax oko amëlëfëlëf, oko amëfacëfac. Asaɓinan saɓinan bani ɓapakëta ɓanjongëɓaki gër akayëta aŋo gë ɓañolo ɓand fëtën bani*. 2 Wat këmo ɓëte meleka ir fangak mbaŋ, ga ko fem mondako: «Noỹo wa ỹap këŋo exo ɗaramët ɓañolo ɓaŋ do exo ɗëkwët akayëta aŋ?» 3 Ɓari ala aŋo ñap bana exo ɗëkwët akayëta aŋo do exo wat oñëgw ok: ax gi ex na gër orën, ax gi ex na gër ebar, ax gi ex na gëɗ gër ebar. 4 Ata wëno këme sesënd mbaŋ gayik ala aŋo ñap bana exo ɗëkwët akayëta aŋ do exo wat oñëgw ok. 5 Ɓarikan axarëk aɓat re ko: «Teɓël otes ok, yëraŋ ir gër ekun ed Yuda in, arandëw̃ëra ar Dafid an, ỹap këŋo. Axor ko xor exo ɗaramët ɓañolo ɓaŋ, ɓapakëta ɓanjongëɓaki ɓaŋ, do exo ɗëkwët akayëta aŋ.»

6 Ata gër ed hi bani ar ỹëpak gër añëpara and owun an, gë ɓeɓëɓëngw ɓeɓënax ɓën, do gë ɓëxarëk ɓën, wat këmo mërëxand anoɓo nangëde ah̃aŝ h̃aŝ bano fo. Wat këme gër anoɓo aŋo ofarix ocongoxi do gë ɓangës ɓanjongëɓaki ɓand ex ɓangoc ɓanjongëɓaki ɓand këɓi law̃ëndërand Kaxanu ɗek ebar ɓaŋ. 7 Anoɓo aŋ ƴe ko xana ko akayëta aŋ gër ataxan and liw̃ and ar ỹëpak gër añëpara and owun. 8 And xana ko akayëta aŋ, ɓeɓëɓëngw ɓeɓënax ɓën, do gë ɓëxarëk alapem gë ɓënax ɓën lapaya këni mopoxi gër lëngw ir anoɓo. Ala kala lëkaya ko emangi, do gë angalama and kaŋe and ỹëmën bani gë aŝururu ir xwëŝëna bani gë angiri. Aŝururu ijo w̃acayak cale ind ɓulunda ir Kaxanu iŋ. 9 Do ga këni ỹëw̃ oyëkan oxaŝax këni rend:

«Wëj ỹap ki eƴ kana akayëta aŋ,

Wëj ỹap ki eƴ ɗaramët ɓañolo ɓaŋ.

Gayikwa ah̃aŝ h̃aŝ bani ŝaɗaxa,

racëtaxën këƴëɓi gë oŝat oreƴ oŋ

ɓela ɓër enëng end ex yo,

ɓela ɓër eyeƴan ed ex yo,

ɓulunda ir ex yo

eɓi kwënaxën Kaxanu. 10 Wëj racët këɓi eni gi ɓër Kaxanu ir xwën këɓo,

ɓër owun oɓat, ɓëŝaɗaxan do eni bëña ebar el ɗek.»

11 Ɓëte ga këme nëkon, wat këmëni ɓeɓëɓëngw ɓeɓënax ɓën do gë ɓëxarëk alapem gë ɓënax ɓën ga xeta këni añëpara and owun aŋ. Wël këme oɗiw̃ od omeleka ok ang exëni owaxe owaxe ak. 12 Er bani xeỹënd:

«Anoɓo and h̃aŝ bano ŝaɗaxa aŋ ỹapëk

exo kwën panga iŋ, gë napul in, gë orenik ol,

gë ojaw̃ ok, gë or gapak ol,

gë enjaran eŋ do gë oɓetak ol.»

13 Ɓëte ɗek ɓër hik ƴaŋ gër orën ɓën, ɓër gër ebar ɓën, ɓër gëɗ gër ebar ɓën, ɓër polo gër angwëngw ɓën do ɓër gër ed hik yo ɓën, awël bamëni wëlënd ga këni re:

«Ar ỹëpak gër añëpara and owun an do gë anoɓo aŋ,

xwënëk oɓetak ol do gë or gapak ol,

enjaran eŋ, do gë owun ol din ir din!»

14 Ata ɓeɓëɓëngw ɓeɓënax ɓën këni yakand: «Amen!» Ɓëxarëk ɓën foxi këni enëɓi cale.

6

End eɗëkwët ed ikayëta eŋ

1 Ata wat këmo anoɓo aŋ ga laramët ko añanar ikayëta ind lëkw bani do laram bani gë ɓañolo ɓakëlëbëd ɓanjongëɓaki iŋ. Wël këme ang ekëman fo oniw̃ or eɓëngw eỹanar ol gër ɓeɓënax ga ko re: «Ƴow!» 2 Ata wat këmo fanac ifeŝax. Ar ỹëpaxën baŋo an lëkaya ko atumb do yël këno ekamote ed owun do ƴe ko ang ar xorëk fo exo korëgu ɓëte.

3 And laramët ko gër ed laram bani akinëm aŋ, wël këmo eɓëngw exinëm in ga ko re: «Ƴow!» 4 Ata ŝanayaw ko fanac iŝëxe iwarax, ang xoɗux fo. Ar ỹëpaxën këŋo an yël këno duxuma iŝakax do gë ojaw̃ od exo dëxëtaxën aketëxeta and gër ebar ro aŋ, eni ɗaw̃ëraxën ɓela ɓën.

5 And laramët ko gër ed laram bani atasën aŋ, wël këmo eɓëngw esasën in ga ko re: «Ƴow!» Ata wat këmo fanac iɓanax. Ar ỹëpaxën këŋo an lëkaya ko acariya and eƴamb gër ataxan. 6 Do wël këme ang oniw̃ fo mërëxand ir ɓeɓënax ɓëjo ga kë re: «Acariya and bële kala, koɗi keme do ɓacariya ɓatas ɓand orëŝ, atama amat and koɗi. Ɓarikan këreƴ nëxen na ogu oŋ do gë ngoƴ iŋ!»

7 And laramët ko gër ed laram bani anaxën aŋ, wël këmo eɓëngw enaxën in ga ko re: «Ƴow!» 8 Ata wat këmo fanac ir ỹanin-ỹanin, ar ỹëpaxën këŋo an këno w̃acënd «Ecës», do këni laŋëtarand gë wur ir ɓëŝësëk in. Yël këno owun or beɓët iɓat gër oweɓët onax od ebar, eɓi nemin ɓela ɓën gë duxuma in, gë enjo eŋ, gë ocëxwëra ok, do gë ow̃acar or gër apuỹ oŋ.

9 And laramët ko gër ed laram bani anjoxën aŋ, wat këme ɗila gër angëɓ ɓenjëw̃ ɓend ɓër law̃ kënëɓi në end ga lëkaya bani, do bani reƴarand osede or Kaxanu ɓeŋ. 10 Axeỹ bani xeỹënd mondako: «Axwën, wëj aw̃ënëk an, do wëj ar ɗal an, xali niỹe wa këƴ ŝëni eƴëɓi kitixën ɓela ɓër gër ebar ro ɓën? Xali niỹe këƴëɓo w̃aŝan ɓër law̃ këɓo ɓën?» 11 Ata yël kënëɓi ala kala acuɗ apeŝax do fel kënëɓi eni cëni tëkër xali eni ŋatëgu ɗek ɓëcandaw̃ ɓënd gër andiyen and Kaxanu ɓëŋ, do gë ɗek ɓëmaỹe ɓendeɓën ɓënd kënëɓi law̃ ang ɓën ak ɓëŋ.

12 Ata and laramët ko gër ed laram bani anjongamatën aŋ, wat këme andëgël and ebar atëm. Eñan eŋ ɓanëngëk gim-gim, ang anjëm amanax fo facaw̃ in ɗek warëk wiriɗiɗ, ang oŝat fo. 13 Ow̃al oŋ xwëcëtarawëk gër orën ang ondan ond wininëk ekoc etëm fo, do wëcëguk gër ebar. 14 Orën ol lëkwayak ang këni lëkwënd akayëta fo, osënd oŋ do gë oŝir oŋ rëxëtak gër ed hi bax. 15 Ɓemun ɓend gër ebar ro ɓeŋ, ɓër gapak ɓën, gë ɓëlëngw ɓër ocoroɗa ɓën, gë ɓër gë napul ɓën, gë ɓër gë ojaw̃ ɓën, gë okaɗëp ok ɗek, gë ɓër ax gi ex na okaɗëp ɓën ỹafëra këni gër okel do gër ɓangaỹ ɓand gër osënd. 16 Do gër ed ỹafëra këni, këni felënd osënd oŋ do gë ɓangaỹ ɓaŋ: «Wëcaninëɓo, coninëɓo caw, këdi këɓo wat ar ỹëpak gër añëpara and owun an, këdi këɓo wëcan oxoỹ or anoɓo ol. 17 Gayikwa akey atëm and oxoỹ oreɓën aŋ, anëka h̃atëguk, do noỹo këŋo fece?»

7

End ɓulunda ir Kaxanu eŋ

1 Ga xucak eŋo, wat këmëni omeleka onax ga xwëŝara këni gër oweɓët onax od ebar. Ɓën sëra bax oxoc onax or ebar oŋ këdi kë xoc, ax gi ex na gër ebar, ax gi ex na gër angwëngw, ax gi ex na në atëx. 2 Ata wat këmo gand apën-eñan meleka iŝëxe ga ko ŝëg end orën eŋ. Er lëkëya baxo nanganëme ir Kaxanu in, mëŋ ar ex aɓëngw an. Ga ko xeỹ këɓi rend omeleka onax od ŝëñëta baɓi eni nëxen ebar el do gër angwëngw ok: 3 «Këren dinan na eñëŋënax ebar el, gë angwëngw aŋ, gë ɓatëx ɓaŋ, xali mëni paỹ edin ed nanganëme el gër eƴiỹ ɓëriyenin ɓër Kaxanu, mëŋ ar xwën këɓo an.» 4 Ata wël këme yëgwe hi bani ɓër gë nanganëme ɓën: owëli këme gë ofëxw onax gë ɓënax ɗek gër ɓandëw̃ëra ɓand Ɓëyisërayel. Er hi bani ɓër gë nangënëme ɓën:

5 gër andëw̃ëra and Yuda, ɓela owëli epëxw gë ɓëxi

gër andëw̃ëra and Ruben, owëli epëxw gë ɓëxi

gër andëw̃ëra and Gad, owëli epëxw gë ɓëxi;

6 gër andëw̃ëra and Aser, owëli epëxw gë ɓëxi;

gër andëw̃ëra and Nefëtali, owëli epëxw gë ɓëxi;

gër andëw̃ëra and Manase, owëli epëxw gë ɓëxi.

7 Gër andëw̃ëra and Simewoŋ, owëli epëxw gë ɓëxi;

gër andëw̃ëra and Lewi, owëli epëxw gë ɓëxi;

gër andëw̃ëra and Isakar, owëli epëxw gë ɓëxi;

8 gër andëw̃ëra and Sabuloŋ, owëli epëxw gë ɓëxi;

gër andëw̃ëra and Yosef, owëli epëxw gë ɓëxi ɓër gë nanganëme;

gër andëw̃ëra and Beŋëŝame, owëli epëxw gë ɓëxi.

End amëxwër and gër lëngw ir Kaxanu eŋ

9 Ga xucak eŋo, wat këme amëxwër atëm and ɓela ɓër ekun ed ex yo, enëng end ex yo, ɓulunda ir ex yo do ɓela ɓër eyeƴan ed ex yo, ala axo kor dona eɓi pën. Axwëŝara xwëŝara bani gër lëngw ir ar ỹëpak gër añëpara and owun an, do gë lëngw ir anoɓo. Ɓocuɗ ɓopeŝax ŝuɗara bani do lëkayara bani ɓeniɗ. 10 Mondako bani xeỹënd: «Apexa aŋ gër Kaxanu ex, mëŋ ar xwën këɓo an, mëŋ ar ỹëpak gër añëpara and owun an, do gër anoɓo!» 11 Ata omeleka ok ɗek xwëŝara këni jeƴ añëpara and owun aŋ, gë ɓëxarëk ɓën do gë ɓeɓëɓëngw ɓeɓënax ɓën. Ata foxira këni eƴiỹ el ŋëŝ gër ebar gër lëngw ir Kaxanu. 12 Ga këno ŝale, këni rend: «Amen! Oɓetak ol, gë enjaran eŋ, gë orenik ol, ecëkwan el, gë or gapak ol, gë panga iŋ do gë ojaw̃ ok, Kaxanu, mëŋ ar xwën këɓo an, xwënëk din ir din! Amen!»

13 Na ex w̃ëka ke axarëk aɓat: «Noɓën ex wa ɓela ɓër gë ɓocuɗ ɓopeŝax ɓëjo? Feye wa xaniw këni?» 14 Yaka këmo: «Oko Ŝaca, wëj anang nang këƴ!» Ata re ko:

«Ɓën ex ɓër xaniwëk gër toro itëm ɓën.

Aneɓ neɓ këni ɓocuɗ ɓondeɓën ɓoŋ,

Awunëta wunëta këni gë oŝat or anoɓo oŋ.

15 Mëŋ xwëŝaxën këni

gër lëngw ir añëpara and owun and Kaxanu

do këno ŝalerand ciŝ wec gër Aciw̃ andexëm.

Ar ỹëpak gër añëpara and owun an këɓi xaxa gër ed lëg ko;

16 din aɓi kor na enjo, din aɓi tel na men;

oyat aɓi cor na, aƴëka aɓi di na.

17 Gayikwa anoɓo ex mërëxand ir gër ed ex añëpara and owun aŋ, këɓi ỹana eɓi kaɗacënd.

Aw̃ëla këɓi ỹana eɓi mëland gër ɓañësa, gër ed ex men ond aniyan.

Do Kaxanu eɓi pëxwëcënënd ɗek ongwën oŋ gër ɓangës ɓandeɓën.»

8

End eɗaramët ed anjongakinëm eŋ

1 Anoɓo aŋ, and laramët ko gër ed laram bani anjongakinëm aŋ, yerirak gër orën ipëxëd. 2 Wat këmëni omeleka ocongoki od kë xwëŝand gër lëngw ir Kaxanu ok. Yël kënëɓi okereloŋ ocongoki.

3 Ata ƴow ko meleka iŝëxe, xwëŝa ko ler gër angëɓ do lëkaya ko ipeƴa ind kaŋe ind bani ŝoraxënënd aŝururu ir xwëŝëna bani gë angiri in. Yël këno aŝururu ir mbaŋ exo cor ex ɓararaxën gë cale ind ɗek ɓëw̃ënëk iŋ gër angëɓ and kaŋe and ex gër lëngw ir añëpara and owun. 4 Ga kë ŝëni aŝururu in gër ataxan and meleka, kë ƴend gë cale ind ɓëw̃ënëk iŋ ƴaŋ gër Kaxanu. 5 Meleka in w̃eɗ ko ipeƴa ind këni ŝoraxënënd aŝururu iŋ, xëñëna ko pëxw oỹen or gë xoɗux or w̃eɗëgu ko gër angëɓ oŋ, do lap ko gër ebar. Ataŋ wëlik oxëɓër or ekëman, gë oɗiw̃, wingarak ɓandanjëm do ebar el rëgëk.

End okereloŋ ocongoki eŋ

6 Ata omeleka ocongoki od lëkaya bax okereloŋ ocongoki ok këni xëñënand eni parix. 7 Meleka iỹanar in farix ko kereloŋ in. Wëcëguk gër ebar ɓeɓër ang oxaỹ do gë xoɗux ga ɓararëk gë oŝat oŋ. Ata ang ŝetërek ebar el obeɓët otas ak, beɓët iɓat ỹegëk ɗek gë ɓatëx ak do gë ondës ocëkët ak. 8 Meleka ixinëm in farix ko kereloŋ in. Wëcëguk er ang atënd and gë angoɗux gër angwëngw. Ata angwëngw aŋ ang ŝetërëk obeɓët otas ak, men oŋ nëngwëtak oŝat beɓët iɓat. 9 Ata ŝësëra këni ɓeɓëngw ɓër bax liyand gër beɓët ir nëngwëta bax men oŋ oŝat. Ɓëte nëxenarak okuluŋ od hi bax na ok.

10 Meleka isasën in farix ko kereloŋ in. Wëcëguk amal elod gër orën do kë ỹegënd ang enjeb fo. Ang ŝetër bax oyeɓ ok do gë ɓañësa ɓand men ɓaŋ obeɓët otas ak, amal aŋo wëcëk gër beɓët iɓat. 11 Amal aŋo këni w̃acënd «Poŝoŋ iwax». Ata men oŋ wak beɓët iɓat, do ɓela ɓëranjëm ŝës këni and ŝeɓ këni aŋ. 12 Meleka inaxën in farix ko kereloŋ in. Eñan eŋ, gë facaw̃ in do gë ow̃al oŋ loɓërak beɓët iɓat. Ata goyat in ɓaŝëtak mar ekërikëran el do gëmëɗ in hik mondako fo. 13 Ga këme nëkon, wat këmo ŝambat ga songina ko ƴaŋ gër orën do ko xeỹënd: «Kata! Kata! Kata këɓi fënga ɓër lëgëk gër ebar ro ɓën and këni farix kereloŋ omeleka otas od ɓayik aŋ!»

9

1 Meleka icoxën in farix ko kereloŋ in. Wat këme emal ga wëcëguk gër ebar elod gër orën. Emal elo fëxwën këno acoketaya and ambëxw atiw̃ax aŋ. 2 And fërët ko atënda and ambëxw atiw̃ax aŋ, kë ŝanënd okwëcën ond ang angoɗux fo. Eñan eŋ ŝamëɗanëk gë okwëcën ond xëñ bax gër ekoc oŋ. 3 Ata gër okwëcën oŋo këni ŝanënd owure, xul këni ebar el ɗek. Yël kënëɓi ojaw̃ od ang ekwël ed kë ƴexërand gër ebar fo. 4 Fel kënëɓi enëɓi ŋatënd ɓela ɓër gë nanganëme ir Kaxanu këm gër eƴiỹ ɓën fo, ɓari këreni dinan na eñëŋënax ondës ond lëgërak gër ebar oŋ, gë ɓeɓëlëg ɓën, do gë opat od ɓatëx ok. 5 Er fel banëɓi enëɓi narënënd anarën fo ɓela ɓën xali ex nëka opacaw̃ oco, ɓari kërenëɓi ɗaw̃ënd na. Ɓaŋaten ɓandeɓën ɓaŋ ang ɓand ekwël fo ƴambën bax. 6 Ata ɓakey ɓaŋo, ɓela ɓën mocala këni ỹana eni caland ecës el, aỹandi këɓi ỹana eɓi ỹandind eni cës, ɓari ani cës na. Ecës el mongër këɓi ỹana eɓi gërënd.

7 Er hi bani owure olo ang opanac od fokëra kënëɓi ond gër emer fo. Gër ogaf odeɓën bax watind ɓeɓër ang oxamote or owun or kaŋe, do odëxas odeɓën ok hi bax ang od ɓela fo. 8 Omban ondeɓën oŋ aŝak ŝak bax ang ond ɓësoxari fo, do oỹënga oreɓën oŋ ang or ojëraŋ fo. 9 Gër ow̃ëkw oreɓën xapa bani ɓapëxw ɓand dun, do obafe odeɓën ok axëɓër bax xëɓërënd ang ocaret od këni lasënd opanac odanjëm od kë w̃ëlënd gër emer fo. 10 Oceɓ odeɓën ok ang ɓenjif ɓend oxwël fo hi bax. Gër oceɓ oko hi bax ojaw̃ od banëɓi ƴambëninaxënënd ɓela ok xali nëkak opacaw̃ oco. 11 Emun endeɓën eŋ ex meleka ir gër ambëxw atiw̃ax in. Ow̃ac orexëm ol ex gë eyeƴan ed Ɓëŝëwif el: «Abadoŋ». Do gë eyeƴan ed Ɓëgërek el: «Apoliyoŋ», mëne ngëŋ «Anemin an». 12 Kata iñanar in xucak, ɓayik ex ƴow ɓetëm ɓeki ɓecëxe.

13 Meleka icongiɓatën in farix ko kereloŋ in. Wël këme oniw̃ gër oparix onax od ebax gër ow̃aw̃ onax or angëɓ and kaŋe and ex gër lëngw ir Kaxanu aŋ. 14 Oniw̃ olo baŋo felënd meleka ir gë kereloŋ in mondako: «Pëtëlëɓi omeleka onax od xap kënëɓi gër yeɓ isëm ir këni w̃acënd Efërat ok.» 15 Ata fët këɓi omeleka onax od bax ŝënind apëxëd aŋo, akey aŋo, do iniy iŋo ok, enëɓi ɗaw̃axën ɓela ɓën amëxwër amat, gër ɓatas. 16 Wël këme yëgwe hi këni ocoroɗa od gë opanac ok: owaxe okeme oki.

17 Mondako wat bamëni gër lakeli opanac ok do gë ɓër ỹëpaxën baɓi ɓën. Er xapa bani ɓapëxw ɓand dun ɓand war bax ang xoɗux fo, ɓand hi bax ang ekaỹ ed yaseŋët fo do ɓand ang mungu fo. Ogaf od opanac oko er hi bax ang od ojëraŋ fo. Gër osëỹ oreɓën bax ŝanënd xoɗux, gë okwëcën, do gë mungu. 18 Ata ɓetëm ɓetas ɓeŋo law̃ këɓi ɓela ɓën amëxwër amat gër ɓatas gë xoɗux ol, gë okwëcën, do gë mungu, ond bax ŝanënd gër osëỹ or opanac oŋ. 19 Gayikwa ojaw̃ od opanac oko gër osëỹ do gër oceɓ odeɓën ebax. Oceɓ oko ang ɓandën fo bax do hi bax gë ogaf do gë oko banëɓi ƴambëninënd ɓela ɓën.

20 Ɓela ɓëŝëxe, ɓër ɓayik aɓi ɗaw̃ bana ɓetëm ɓeŋo ɓën, ani teɓ bana ecale ed ɓeɓër bani rind ɓën el, ani nëngwët bana ola oreɓën ol, xali eni teɓ ekëla ed ɓëyël el. Ani teɓ bana olaŝ or kaŋe oŋ, or koɗi oŋ, or ƴawale oŋ, or oxaỹ oŋ do gë or ex otëx oŋ. Xarak olaŝ oŋo ax watërand na, ax wëlërand na, ax ƴexërand na. 21 Ɓela ɓëjo ani nëngwët bana ola oreɓën ol xali eni teɓ ɓamena ɓaŋo: eɗaw̃ër el, gë oɓanji ol, gë asëk alakirand fo in do gë orek ol.

10

End meleka in do gë ikayëta eŋ

1 Ata wat këmo meleka ifangak ga ko fedaw elod gër orën ga laɓaya ko gë aŋar, do ŝandiw̃ in hik jeƴ gër gaf irexëm. Dëxas in kë ỹegënd ang eñan fo, do owonëng orexëm oŋ hik ang okëcar od gë xoɗux fo. 2 Lëkaya ko gër ataxan ikayëta ind lëkwët baxo. Xwëŝa ko, sapar ir liw̃ in gër angwëngw do ir ŝame in gër ebar. 3 Ata xeỹ ko ang eŋëra ed yëraŋ fo. And xeỹ ko aŋ, yaka këŋo oxëɓër ocongoxi or ekëman oŋ. 4 And yeƴanëk oxëɓër ocongoxi or ekëman aŋ, këme xëñënand me ñëgw er wël këme in. Ɓarikan wël këme oniw̃ gër orën ga kë re: «Cësinalil end rek oxëɓër ocongoxi or ekëman eŋ, këreƴ ñëgw na.»

5 Ata meleka ir wat bamo ga xwëŝa ko gër angwëngw do gër ebar in, yën ko ataxan and liw̃ aŋ end orën eŋ. 6 Yaŝar ko gër ow̃ac or ar kë liyand din ir din an, ar rik orën an do gë ɗek ɓeɓër gër orën ɓën; ar rik ebar an do gë ɗek ɓeɓër gër ebar ɓën; ar rik angwëngw an do gë ɗek ɓeɓër gër angwëngw ɓën. Meleka in re ko: «Endeƴ eŋo gogo kë h̃atëgu, ax nëka na! 7 Ɓarikan gë ɓakey ɓand ko farix kereloŋ meleka icongixinëm ɓaŋ kë ŝonëtaya end Kaxanu eŋ ang nangën baɓi elod anëka fo ɓëriyenin ɓërexëm ɓën, ɓëlaw̃ënel ɓën.»

8 Ata oniw̃ or yeƴaneliw baxe elod gër orën ol, fel ke gaŝëxe: «Ƴel eƴ kana ikayëta iŋ gër ataxan and meleka ir xwëŝak gër angwëngw do gër ebar in.» 9 Ƴe këme gër meleka, do fel këmo exe yël ikayëta iŋ. Yaka ke: «Meɗël eƴ gël, ang dingën fo kë ỹëw̃ gër etëỹ edeƴ. Ɓarikan awa kë wa gër acël andeƴ.»

10 W̃eɗ këme ikayëta iŋ gër ataxan and meleka do hël këme: ỹëw̃ëk ang dingën fo gër etëỹ edam. Ɓarikan and hël këme aŋ, acël andam aŋ wak. 11 Ata fel këne: «Afo eƴ yeƴanënd ang alaw̃ënel fo ɓend këɓi hi ɓela ɓeŋ oɓulunda odanjëm, gë ɓenëng ɓendanjëm, gë oyeƴan oranjëm, do gë ɓemun ɓendanjëm.»

11

End otede oki eŋ

1 Ata fëxwën këne oŝët do re këni: «Kanil eƴ tëƴi Aciw̃ and Kaxanu aŋ ang ỹangëk ak, gë angëɓ aŋ do eƴëɓi pën ɓër kë ŝalend lëf na ɓën. 2 Ɓarikan yangana ir fac ir Aciw̃ and Kaxanu in, teɓël mondako fo. Këreƴ tëƴi na gayik ɓenëng ɓecëxe ɓeŋ seɓën kënëɓi. Ɓën kë wëñëra angol amënëk aŋ opacaw̃ ofëxw onax gë oki. 3 Ayël këmëni otede oki odam ok eni yeƴanënd ang ɓëlaw̃ënel fo ɓeỹ ɓën. Gë ojaɓote këni fëlaya do enëɓi nangën ɓela ɓën end Kaxanu eŋ në ɓakey wëli gë okeme oki gë ofëxw ocongeɓat.»

4 Otede oki oko ex ɓañarëka ɓaki ɓaŋ, do gë oɗambo oki od hik gër lëngw ir Axwën ebar ok. 5 Angëmëne ala eŋo ỹandi eɓi ƴambënin, xoɗux kë ŝan gër osëỹ oreɓën, do enëɓi gël ɓërangoỹëra gë ɓën ɓën. Eyo mondako ko ŝës ar këŋo ỹandi eɓi denan eñëŋënax an. 6 Aŝot ŝot këni panga ind eni përa orën ol kërex tëɓ na ɗek ɓakey ɓand kënëɓi nangën end Kaxanu ɓaŋ. Axor exëni eni nëmbët men oŋ oŝat do eni di ɓeñigënaxik ɓend ex yo gër ebar nand këɓi ỹandi yo.

7 And këni faỹ osede oreɓën aŋ, emacar end kë ŝanëgu gër ambëxw atiw̃ax eŋ eɓi mereli, eɓi kor do eɓi ɗaw̃. 8 Ata exo ỹaŋëta ɓeman ɓend otede oki ɓeŋ gër fëña isëm ir gër angol atëm. Angol aŋo ex, gër owat or Kaxanu, Sodom do gë Misëra, na gër ed fika bano Axwën areɓën na. 9 Ɓela ɓër ɓulunda ir ex yo, gë ɓër enëng end ex yo, gë ɓela ɓër eyeƴan ed ex yo, gë ɓër ebar ed ex yo awat këni wat ɓeman ɓendeɓën ɓeŋ ɓakey ɓatas gë tëkër do ala ano teɓ na eɓi mëxwëta në ỹeg. 10 Ɓela ɓër lëgëk gër ebar ɓën ga nëngandëra këɓi end ecës edeɓën eŋ këni rixënëɗ ofëna xali eni yëlërëra ɓeỹ gayik ɓëlaw̃ënel ɓëxi ɓëjo aŝëndën ŝëndën banëɓi.

11 Ga xucak ɓakey ɓatas gë tëkër, angoc and kë yëlënd and aniyan aŋ, xaniwëk gër Kaxanu, lil këɓi do xwëŝan këɓi ceg. Ata yëdara këni mbaŋ ɓër baɓi wat ɓën. 12 Wël këni elod gër orën, oniw̃ osëm ga këɓi fel: «Ƴowën ƴaŋ ro!» Ƴe këni gë aŋar aŋ ƴaŋ gër orën do ɓërangoỹëra andeɓën ɓën wat kënëɓi. 13 Ata amëd aŋo dëŋ hik angëmëgëm atëm gër ebar do ang ex oweɓët epëxw od angol ok, beɓët iɓat wëcëk. Nemira këni ɓela owëli ocongoki në end angëmëgëm aŋo. Ɓër ɓayik ɓëɓëngw ɓën yëdara këni, do ŝëkw këni enjaran end Kaxanu eŋ, mëŋ ar gër orën an.

14 Kata ikinëm iŋ anëka xucak, gogo kë h̃atëgu itasën in.

End kereloŋ icongixinëm eŋ

15 Ata meleka icongixinëm in farix ko kereloŋ in. Wëlik gër orën oɗiw̃ otëm ga kë re:

«Owun or ngwën ol,

Axwën areɓi an xwënëk

do gë Kërisët irexëm,

din ir din ko wun!»

16 Ɓëxarëk alapem gë ɓënax ɓër ỹëpa bax gër ɓañëpara ɓand owun, gër lëngw ir Kaxanu ɓën, foxi këni eƴiỹ el ŋëŝ gër ebar, 17 do këni rend:

«Ayeri këƴ Axwën Kaxanu,

wëj ar xorëk ɓeỹ ɗek an,

wëj ar hik do hi baƴ,

gë panga itëm indeƴ iŋ wun këƴ.

18 Axoỹën xoỹën këni ɓenëng ɓeŋ,

ɓarikan gërëgako ƴowëk oxoỹ oreƴ ol,

amëd and këƴëɓi xiti ɓëŝëk aŋ,

eƴëɓi pupa ɓëriyenin ɓëreƴ ɓën,

ɓëlaw̃ënel ɓën, gë ɓëw̃ënëk ɓën

do gë ɓër fëɓëk ow̃ac oreƴ ɓën, hik ɓër gapak ɓën,

hik ɓërëtoc ɓën do eƴëɓi nemin ɓër kë neminënd ebar ɓën!» 19 Aciw̃ and Kaxanu and hik ƴaŋ gër orën aŋ fërëtayak, watik lëf kangara ir eter in. Ata wingararak, wëlik oɗiw̃, gë oxëɓër or ekëman, ebar el rëgëk do kë wëcënd ɓeɓër ang oxaỹ.

12

End asoxari do gë fato eŋ

1 Ata nanganëme isëm ŝanayak gër orën: asoxari ar ŝuɗak eñan eŋ, facaw̃ in ɗila, gër osapar orexëm do ŝëxwa ko ekamote ed owun ed gë ow̃al epëxw gë oxi. 2 Gë acël ebaxo do and h̃atëk orëw̃ aŋ, ko xeỹënd aƴambën in do gë toro ind orëw̃ iŋ.

3 Ŝanayak ɓëte gër orën nanganëme iŝëxe: fato isëm, ir war bax ang xoɗux fo, ir gë ogaf ocongoki do gë ofarix epëxw. Er hi bax në gaf kala ekamote ed owun. 4 Gër obeɓët otas od ow̃al or gër orën, fat ko iɓat gë ŝeɓ irexëm in do lapëgu ko gër ebar. Ata fato in ɓuna ko, faɓër këni gë asoxari ar orëw̃ an, eŋo gëlaxën itox iŋ sam eŋo dëw̃. 5 Rëw̃ këŋo itox itoŝan, ind këɓi xaɗac ɓenëng ɓeŋ ɗek gë xwëlekwële ir dun*. Na Kaxanu w̃ëla këno itox iŋo ler gër ndexëm, ler gër añëpara and owun andexëm. 6 Asoxari an cëŋ, hër ko ɗup gër ladawe, gër ed xëñënan baŋo Kaxanu exo gix, gër ed këno lëɓax ɓakey wëli gë okeme oki gë ofëxw ocongeɓat.

7 Ata fëtëk emer gër orën. Miŝel gë omeleka odexëm ok këni w̃erënd gë fato in. Ɓëte fato in do gë omeleka odexëm ok w̃ereli kënëɓi. 8 Ga xor kënëɓi, fato in gë odexëm ŝan këni në er këni hi ƴaŋ gër orën. 9 Ata lapëgu këno gëɗ, fato isëm in, andën akarëk aŋ, and këno w̃acënd ŝaɓucara, do Sindan aŋ, and këɓi yifand ɓela ɓër gër ebar aŋ. Lapëgu këno gëɗ gër ebar ro, mëŋ gë omeleka odexëm ok. 10 Ata wël këme oniw̃ osëm ƴaŋ gër orën, ga kë re:

«Gërëgako anëka h̃atëguk apexa aŋ,

gë panga iŋ, gë owun or Kaxanu ol,

mëŋ ar xwën këɓo an

do gë owun or Kërisët irexëm ol.

Gayikwa anëka lap këŋo gëɗ,

alëxw ar ɓëmaỹe ɓëndeɓi an,

ar baɓi lëxwënd ciŝ wec gër Kaxanu,

mëŋ ar xwën këɓo an.

11 Ɓarikan ɓën, axor xor këno gë oŝat or anoɓo oŋ

do gë eyeƴan ed osede oreɓën el;

ani ŋan ex na nëmëc aniyan andeɓën aŋ

ado ga banëɓi wesand

mëne alaw̃ kënëɓi law̃.

12 Wën ɓër gër orën ɓën,

wën ɓër lëgëk fën ɓën,

nëngandëraleŋun.

Ɓarikan etëm hi këŋun

wën ɓër gër ebar ɓën do wën ɓër gër angwëngw ɓën,

gayikwa ŝaɓucara in anëka ŝëlali ko gë oxoỹ osëm

ga nang ko mëne ɓakey ɓand ɓayi këŋo ɓaŋ ɓapënëfëne fo ex.»

13 And wataya ko fato in mëne anëka lapëgu këno gëɗ gër ebar aŋ, sëf këŋo asoxari ar rëw̃ këŋo itox itoŝan an. 14 Ata asoxari an yël këno obafe oki od ŝambat isëm ok exo cëgaxën gër ladawe, gër wur irexëm, gër ed këno lëɓax ɓëniy ɓëtas gë tëkër, gër ed ɓayik aŋo ŋatën na andën aŋ. 15 Andën aŋ wis ko men ang oỹëm fo gand epoƴ ed asoxari eŋo mëlaxën. 16 Ɓarikan ebar el rëca këŋo asoxari an do hëlëk oỹëm or wis baxo fato ol. 17 Ga logën këŋo end asoxari ajo eŋ, fato in ƴe ko eɓi merelix ɓërandëw̃ëra and asoxari ɓën, ɓër fëɓëk ɓapela ɓand Kaxanu do këni reƴarand osede or Yesu ɓën.

18 Ata ɓuna ko gër eɗini ed ɓëŋa ir angwëngw.

13

End ow̃acar oxi eŋ

1 Ata wat këmo emacar end gë ofarix epëxw do gë ogaf ocongoki, ga ŝëpëtaw ko gër angwëngw. Er hi bax në farix kala ekamote ed owun, do ỹëgwëra këni gër ogaf odexëm, omac od këŋo ŝirënd Kaxanu. 2 Emacar end wat bamo eŋ, ang ecaw̃ fo hi baxo, osapar orexëm oŋ hi bax ang or andaw̃ fo do etëỹ el ang ed yëraŋ fo. Fato in yël këŋo panga indexëm iŋ, owun orexëm ol do gë or gapak osëm. 3 Gaf iɓat irexëm in mbaŋ sembaỹ bax, ecës el fo ɓayi bax. Ɓarikan afak fak baxo.

Ata ga baɓi ŝaranënd end emacar eŋo eŋ, ɗek ebar el këŋo sëfënd. 4 Afoxi bani foxind gër lëngw ir fato, eno calexën gayik mëŋ yël baŋo owun ol emacar eŋ. Afoxi bani foxind ɓëte gër lëngw ir emacar eno calexën do eni dend: «Noỹo wa ex ang emacar eŋo? Do noỹo kë xor eŋo mereli?»

5 Ata emacar eŋo ŝot ko etëỹ ed bax yeƴanënd gë ndafënan do gë ed këŋo ŝirënd Kaxanu. Aseɓën seɓën bano owun ol xali opacaw̃ ofëxw onax gë oki. 6 Emacar eŋ ga h̃eɓëta ko, këŋo ŝirënd Kaxanu maɓ gë eyang edexëm ak, këɓi renarand mëŋ do gë ɓër lëgëk gër orën ɓën. 7 Aseɓ seɓ bano ɓëte eɓi mereli ɓër ex ɓulunda ir Kaxanu ɓën xali xor këɓi. Ayël yël bano panga ind eɓi bëña ebar el ɗek: ekun ed ex yo, gë ɓulunda ir ex yo, gë ɓela ɓër eyeƴan ed ex yo do gë enëng end ex yo. 8 Ata ɗek ɓër lëgëk gër ebar ɓën, ɓër ɓayik omac odeɓën ani ñëgw ex na gër akayëta and aniyan and anoɓo and ŝaɗaxa bano elod ga ỹanak ngwën aŋ, afoxi këni ỹana eni poxind gër lëngw ir emacar eno calexën.

9 Awa ar gë anëf an, ɓaxëtëlexo ɗe!

10 Ar ebax eno mëla oxaɗëp an,

aw̃ëla këno w̃ëla gër oxaɗëp.

Ar ebax eno ɗaw̃ gë duxuma an,

alaw̃ këno law̃ gë duxuma.

Mëŋ ex, ɓëw̃ënëk ɓën,

aỹap ỹapëk eni ɓuŋand, këreni teɓ na ekwëta el.

11 Ata wat këmo emacar ecëxe ga ŝanëgu ko gër ebar. Ɓëparix ɓëki ŝot baxo ang anoɓo fo, do baxo yeƴanënd ang fato fo. 12 Panga ind emacar eñanar iŋ ŝot baxo do baxo rind ɓecarax gër lëngw ir emacar eŋo. Anëỹali baɓi nëỹalind ɗek ɓela ɓër lëgëk gër ebar ɓën eno calend emacar eñanar eŋ, end sembaỹ bax ɗam gër ecës, ɓari fak ko eŋ. 13 Emacar ekinëm eŋo ɓecarax ɓetëm baxo rind xali fedaliw ko akey amat, ogës od ɓela, xoɗux ol elod gër orën xali gër ebar. 14 Mondako baɓi nambelind ɓër lëgëk gër ebar ɓën gë ɓecarax ɓend seɓ bano exo dind gër lëngw ir emacar ɓeŋ. Afel baɓi felënd eni di eɗaŝ ed ang eñaw̃ end emacar end saw̃ bano gë duxuma do fakëta ko gër aniyan eŋ. 15 Aŝot ŝot baxo panga ind exo nëngwët eɗaŝ elo xali ex yeƴandërand, do eɓi ɗaw̃ënd ɗek ɓër ax poxind na eni cale eñaw̃ end emacar eñanar ɓën. 16 Anëỹali baɓi nëỹalind ɓela ɓën ɗek, hi këni ɓër gapak, ɓërëtoc, ɓër gë napul, ɓëxaỹënaxik, okaɗëp, ɓër ax gi ex na okaɗëp, eni ma enëɓi din ala kala nanganëme in, ɓërëmar gër ataxan and liw̃, ɓëjo gër eƴiỹ. 17 Yama ala abax xor na wa exo yëcëra ɓeỹ ba exo pandëra cotërëxe nanganëme in, ow̃ac or emacar ol ba nimëro ir ow̃ac orexëm in.

18 Awa ro, orenik w̃ëkak. Ar gë onden an, calalexo exo nang er w̃acayak nimëro ir emacar in. Gayikwa nimëro ir ala ex do er ex: «Okeme ocongiɓat gë ofëxw ocongeɓat gë ɓënjongimat.»

14

End oyëkan or ɓëw̃ënëk eŋ

1 Ata wat këmo anoɓo aŋ mo kwëŝa ƴaŋ gër etënd ed Siyoŋ ga xeta këno ɓela owëli keme gë ofëxw onax gë ɓënax ɓër ŝotëk nanganëme ir ow̃ac orexëm in do gë or Sëm in, gër oƴiỹ oreɓën. 2 Wël këme gër orën oniw̃ or ang oỹëm fo, or ang oxëɓër or ekëman etëm fo. Do angoŋ and bame wëlënd aŋ hi bax ang and ɓësëmb ɓër ɓemangi ɓendanjëm fo. 3 Ɓela ɓëjo aỹëw bani ỹëw̃ënd oyëkan oxaŝax gër lëngw ir añëpara and owun do gër lëngw ir ɓeɓëɓëngw ɓeɓënax, do gër lëngw ir ɓëxarëk. Ɓela owëli keme gë ofëxw onax gë ɓënax ɓër racët këɓi Kaxanu gër ebar ro ɓën fo bax ỹëw̃ënd oyëkan olo. Gaɓatak ax kor bana exo tëƴa oyëkan olo.

4 Ɓën anëɓi nang ex na ɓësoxari, ani ɓuyarënaya ex na gë ɓën. Ɓën këŋo sëfarand anoɓo aŋ gër ed ko ƴe yo. Kaxanu racët këɓi mërëxand ir ɓela eni gixën ɓëỹanar ɓër xwën kënëɓi mëŋ do gë anoɓo aŋ. 5 Do gër osëỹ oreɓën, enëgwëŝ ax gi ex na. Etëmbak ax gi ex na gër ola oreɓën.

End omeleka otas eŋ

6 Ata wat këmo meleka iŝëxe ga ko ŝëgëra ƴaŋ gër orën. Atëfëtan and din baxo xëñënand eɓi nangën ɓela ɓër lëgëk gër ebar ɓën, gë enëng end ex yo, gë ekun ed ex yo, gë ɓela ɓër eyeƴan ed ex yo do gë ɓulunda ir ex yo. 7 Ga ko xeỹ ko rend: «Yëdayindëno Kaxanu do cëkwindëno gayikwa anëka h̃atëguk apëxëd and ko xiti ngwën aŋ. Poxiyindën eno calexën ar rik orën, gë ebar, gë angwëngw, do gë ɓañësa ɓand men an!»

8 Meleka ixinëm sëfëgu këŋo iỹanar in do ko rend: «Anëka nëxenak, anëka nëxenak, angol atëm and Babilon aŋ! Mëŋ yëla këɓi ngoƴ ind eñac endexëm iŋ ɗek ɓenëng ɓend ɓela ɓeŋ*.»

9 Meleka isasën sëfëgu këɓi oki oñanar ok. Ga ko xeỹ ko rend: «Angëmëne ɓela eno calend emacar eŋ, gë eɗaŝ ed w̃atinali këno el, do angëmëne eni cot nanganëme irexëm in gër oƴiỹ ba gër ɓataxan, 10 aŝeɓ këni ŝeɓ ɓën ɓëte oxoỹ or Kaxanu ol ang ngoƴ fo. Ang ngoƴ inëmbarëx fo kënëɓi xatën andëmba aŋ cëm. Asoro këni ỹana eni torond polo gër xoɗux, gër mungu gër lëngw ir omeleka omënëk, do gër lëngw ir anoɓo! 11 Din ir din kë ỹana ex cënind okwëcën ond xoɗux or këɓi ŝorënd ɓër këŋo ŝalend emacar do gë eɗaŝ ed w̃atinali këno ɓën. Hik gëmëɗ, hik goyat, ani ñana na eni teyëtand toro iŋ. Mondako fo këŋo hi ala ar ŝotëk yo nanganëme ir ow̃ac orexëm in.» 12 Mondako ex, eɓuŋa ed ɓëw̃ënëk el, ed ɓër kë sëfënd ɓapela ɓand Kaxanu do xwëta këno Yesu ɓën.

13 Ata wël këme oniw̃ ƴaŋ gër orën ga kë re: «Ñëgwël: “Nëngandëraleɓi ɓëŝëk ɓër xwëta këŋo Axwën do ŝës këni elod gërëgako ɓën!” Angoc Amënëk aŋ ga re ko: “Iyo, teyëtalexëni ɓandiyen ɓandeɓën ɓaŋ gayikwa në etëfa eɓi ɓandixa ɓandeɓën ɓaŋ!”»

End ekanara ed ɓeɓër gër ebar eŋ

14 Ata wat këme aŋar apeŝax, do gër aŋar aŋo ỹëpa ko ar ang asëñiw̃ ar ala fo. Ekamote ed owun ed kaŋe ŝëxwa baxo, do lëkaya baxo xorom ih̃akax. 15 Ga ŝanëgu ko meleka iŝëxe gër Aciw̃ and Kaxanu, ko xeỹend gand ar ỹëpak gër aŋar: «Meɗël xorom in, eƴ ŋaŝaxën ɓeɓër gër ebar ɓën gayik anëka sëgëk, anëka h̃atëk ekana el.» 16 Ata ar ỹëpak gër aŋar an lap ko xorom in gër ebar. H̃aŝëk ɗek ɓeɓër gër ebar ɓën.

17 Meleka iŝëxe ŝanëgu ko gër Aciw̃ and Kaxanu, and hik ƴaŋ gër orën aŋ. Mëŋ ɓëte lëkaya ko xorom ih̃akax. 18 Ga ŝanëgu ko gër angëɓ meleka iŝëxe, ir xorëk xoɗux, ko xeỹend gand ar lëkayak xorom ih̃akax an: «Meɗël xorom in eƴ ŋaŝaxën ɓacaỹ ɓand odëw̃ërëw̃en od reseŋ ɓand ex gër ebar ɓaŋ, gayik anëka sëgëk.» 19 Meleka in lap ko xorom irexëm in gër ebar ata h̃aŝëk ɓacaỹ ɓand atëx and reseŋ and gër ebar ɓaŋ do xoɓëx ko polo gër akaraxën and kë w̃atinalind oxoỹ or Kaxanu aŋ. 20 Ga w̃ëla këni reseŋ in gand angol, xoɓëx këni gër akaraxën and hik fac. Ata ŝanëk oŝat and bani wëñënd gër akaraxën aŋ do oŝat oŋo fesëk në ɓapakan okeme otas. Kido eni përado opanac, ogaf ok fo watidox.

15

End ɓeñigënaxik ɓepelatar eŋ

1 Ata wat këme gër orën nanganëme iŝëxe, isëm, do iŝaraxik: omeleka ocongoki ga lëkaya këni ɓeñigënaxik ɓenjongëɓeki ɓepelatar ɓeŋ. Gayikwa Kaxanu, paɓ gë ɓeñigënaxik ɓeŋo ko h̃ata oxoỹ orexëm ol.

2 Wat këme anjer and kal-kal ang anangoye fo ga ɓararëk gë xoɗux ol. Wat këmëni ɓëte ɓër xor këŋo emacar ɓën, gë eñaw̃ endexëm ak, gë eɗaŝ edexëm el, do gë nimëro ir ow̃ac orexëm ɓën. Gër anjer and ang anangoye xwëŝara bani do lëkaya këni ɓemangi ɓend yël këɓi Kaxanu ɓeŋ. 3 Ata këni ỹëw̃ënd oyëkan or Moyis, ariyenin ar Kaxanu ol, do gë oyëkan or anoɓo ol:

«Ɓandixa ɓandeƴ ɓaŋ ɓatëm ex, ɓacaraxik ex,

Axwën Kaxanu, wëj ar xorëk ɓeỹ ɗek an,

ɓeɓër këƴ rind ɓën ɗal ex do ŝenene ex,

wëj ex emun end ɓenëng eŋ.

4 Axwën, noỹo ɓayik axi pëɓ na?

Noỹo ɓayik ax cëkw na ow̃ac oreƴ ol?

Wëj gaɓat ex aw̃ënëk an.

Enimin, ɓenëng ɓeŋ ɗek aƴow këni ƴow

eni poxira gër lëngw ireƴ,

gayik or ŝenene oreƴ ol ŝanayak.»

5 Ga xucak eŋo, ga këme nëkon gër orën aciw̃ and Kaxanu aŋ ga fërëtayak, wat këme aner and Osede aŋ. 6 Omeleka ocongoki od lëkaya bax ɓeñigënaxik ɓenjongëɓeki ok ŝanëgu këni gër Aciw̃ and Kaxanu. Ŝuɗara këni ɓanjëm ɓand xaf-xaf ɓamënëk, ɓand jing-jing, do xapa këni ɓapëxw ɓand kaŋe gër ow̃ëkw. 7 Aɓat gër ɓeɓëɓëngw ɓeɓënax, fëxwën këɓi omeleka ocongoki ok ɓandëmba ɓanjongëɓaki ɓand kaŋe ɓand ebax cëm gë oxoỹ or Kaxanu, mëŋ ar hik din ir din an. 8 Aciw̃ amënëk aŋ lëɓëk gë okwëcën oŋ në end enjaran end Kaxanu eŋ do gë panga indexëm iŋ. Ata ala abax xor na exo ɗil gër Aciw̃ and Kaxanu xali xwëtëk ɓeñigënaxik ɓenjongëɓeki ɓend omeleka ocongoki ɓeŋ.

16

End ɓandëmba ɓanjongëɓaki ɓand oxoỹ eŋ

1 Ata wël këme oniw̃ gër Aciw̃ and Kaxanu. Ga kë xeỹ oniw̃ olo, këɓi felënd omeleka ocongoki ok: «Awa ƴeyin en ɗexëx ɓandëmba ɓanjongëɓaki ɓand oxoỹ or Kaxanu ɓaŋ gër ebar!»

2 Meleka iỹanar in lex ko andëmba aŋ gër ebar. Ata ɓela ɓër ŝot bax nanganëme ir emacar in do bani foxind eni cale gër lëngw ir eɗaŝ ed eñaw̃ edexëm ɓën, lëk këɓi oŝëxwëra oƴambënaxik: ɓeman ɓeŋ hik yer okejën fo. 3 Meleka ixinëm in lex ko andëmba andexëm aŋ gër angwëngw. Men oŋ nëngwëtak oŝat ang or ala ar h̃aŝ këno fo, do ɗek ow̃acar oɓëngw or hik polo ol ŝësëra këni.

4 Meleka isasën in lex ko andëmba andexëm aŋ gër oyeɓ do gër ɓañësa ɓand men, nëngwëtak ɗek oŝat.

5 Wël këmo meleka ir xorëk men in ga ko re:

«Wëj ar ŝenene hi këƴ, wëj ex ar hik, do hi bax an,

aw̃ënëk hi këƴ gayikako mondako xiti këƴëɓi.

6 Gayikako oŝat or ɓëw̃ënëk

do gë or ɓëlaw̃ënel oŋ lexëra këni,

duƴ dëŋ yël këƴëɓi oŝat eni ceɓ.»

7 Wël këme oniw̃ gër angëɓ ga kë re:

«Eyo Axwën Kaxanu, wëj ar xorëk ɓeỹ ɗek an,

kiti indeƴ iŋ ɗal ex do ŝenene ex.»

8 Meleka inaxën in lex ko andëmba andexëm aŋ gër eñan. Eñan eŋ ŝotëk ojaw̃ od eɓi corënd ɓela ɓën gë xoɗux orexëm ol. 9 Ata aƴëka isëm ŝor këɓi ɓela ɓën. Ɓarikan ɓën këni ŝirënd ow̃ac or Kaxanu ol, mëŋ ar baɓi lapanënd ɓeñigënaxik ɓeŋo gë panga indexëm an. Ani nëngwët bana ola oreɓën ol eno ɗuwaxën.

10 Meleka icoxën in lex ko andëmba andexëm aŋ gër añëpara and owun and emacar. Ata ŝamëɗanëk gër ed wun ko, do ɓela ɓën këni w̃ëcarërand aƴambën in. 11 Aŝir bano ŝirënd Kaxanu, mëŋ ar hik gër orën an, ga ɓot këɓi aƴambën ir okejën in. Ɓari ani nëngwët bana ola oreɓën ol xali eni teɓ ɓandixa ɓatëmbak ɓandeɓën ɓaŋ.

12 Meleka icongiɓatën in lex ko andëmba andexëm aŋ gër yeɓ isëm ir këni w̃acënd Efërat in. Men oŋ wëxëk eni kegëtaxën ɓemun ɓend kë xaniw apën-eñan ɓeŋ. 13 Ata wat këmëni ɓangoc ɓañëŋënax ɓatas, ɓand ang ofëkel fo. Angoc añanar aŋ ŝanëgu ko gër etëỹ ed fato, akinëm aŋ ŝanëgu ko gër etëỹ ed emacar, do atasën aŋ gër etëỹ ed alaw̃ënel anëgwëŝ. 14 Ɓangoc ɓaŋo ɓand ŝaɓucara ex, ɓën kë rind ɓecarax do këni ƴend gër ɓemun ɓend gër ebar ɗek enëɓi ɓar eno merelexën Kaxanu yatir akey atëm andexëm, mëŋ ar xorëk ɓeỹ ɗek an. 15 Ata re ko Axwën an: «(Awa ang arek fo këme ƴeli.) Nëngandëraleŋo ar këmo sëk daŝërëxe an. Amo pënga ex na tëɓ gë eman eŋ do axo ƴe na gë aŝëfën, cuɗarëxe ɓanjëm ɓandexëm ɓaŋ.» 16 Ata ɓangoc ɓaŋo ɓar kënëɓi ɓemun ɓeŋ gër ed këni w̃acënd gë eyeƴan ed Ɓëŝëwif el: «Arëmagedoŋ».

17 Meleka icongixinëm in lex ko andëmba andexëm aŋ gër ekoc. Wëliwëk oniw̃ osëm lëf gër Aciw̃ and Kaxanu, gër añëpara and owun ga kë xeỹ: «Anëka xwëtëk!» 18 Ata wingararak, wëlik oɗiw̃, gë oxëɓër or ekëman, do ebar el rëgëk mbaŋ. Elod ga hi këni ɓela ɓën, ala ax wat ex na angëmëgëm andako rako aŋ. 19 Angol atëm aŋ ŝapërëk obeɓët otas. Ɓangol ɓand ɓenëng ɓend ɓela ɓaŋ yëcarëk. Kaxanu aɓi xwëya bana ɓela ɓër gër angol atëm and Babilon ɓën. Ata ŝeɓën këɓi ang ngoƴ fo oxoỹ osëm orexëm or hi bax gër andëmba ol. 20 Ɗek oŝir oŋ ŝapërëk do osënd oŋ yëcarëk. 21 Ata ɓeɓër ang ɓongaỹ ɓond siɓëk gwër në okilo ofëxw onax wëcandëra këɓi ɓela ɓën elod gër orën. Ɓarikan ɓën ŝirëra këno Kaxanu në end eñigënaxik etëm end hi baɓi eŋ.

17

End asoxari aỹacaxik eŋ

1 Ata ang hi bani omeleka ocongoki od lëkayara bax ɓangalama ɓanjongëɓaki ok, iɓat ƴow ko yeƴaneli ke. Re ko: «Ƴow mi masin kiti ind angol atëm, and ex ang asoxari aỹacaxik, ar ỹëpak ƴaŋ në amen aŋ. 2 Gë asoxari ajo wata këni ɓemun ɓend gër ebar ɓeŋ asëk alakirand fo in, do ɓela ɓër gër ebar ro ɓën anëka xor këɓi ang ngoƴ fo eñac endexëm eŋ.»

3 Ata meleka in w̃ëla ke gë Angoc and Kaxanu aŋ gër ladawe. Watëx këmo asoxari ga ỹëpa ko ƴaŋ në emacar embarax, end gë ogaf ocongoki do gë ofarix epëxw. Do eman eŋ hi ko ɗek omac od këŋo ŝirënd Kaxanu fo. 4 Asoxari ajo ŝuɗara ko ɓanjëm ɓambarax ɓand yek mbaŋ, ɓanjëm ɓand warëgeƴan. Ỹaŋëna ko gë orëxër or kaŋe, do gë oƴeri or oxaỹ oyekax. Lëkaya ko andëmba and kaŋe and ỹëm bax gë ɓecusëŝus, do gë ɓemuyaraxik ɓend eñac endexëm ɓeŋ. 5 Gër eƴiỹ edexëm ỹëgw këni ow̃ac or ŝonaya bax: «Babilon, angol atëm aŋ, nëm ir ɓëỹacaxik, do nëm ɓër watak ɓecusëŝus ɓetëm ɓend gër ebar ro.» 6 Wat këmo asoxari ajo ga ỹaw këŋo gë oŝat or ɓëw̃ënëk oŋ do gë oŝat or otede od bax reƴarand end Yesu oŋ.

Ga këmo nëkon, ŝaran ke xali xurik. 7 Ata re ko meleka in: «Inew̃a ki ŝaranaxënënd? Wëno afel këmi fel ɓend ŝonayak gër asoxari ajo do gër emacar end gë ogaf ocongoki, do gë oparix epëxw end ỹëpaxën këŋo ɓeŋ. 8 Emacar end hi bax do wat baƴo eŋ, axo bo ex na. Aŝanëgu ko ŝanëgu gër ambëxw atiw̃ax do exo cës. Ɓela ɓër lëgëk gër ebar ɓën, ɓër ɓayik Kaxanu axo ñëgw ex na omac odeɓën gër akayëta and aniyan nand ri ko ngwën ɓën, aŝaran këɓi ŝaran and këno wat emacar aŋ gayik ahi hi baxo, ŝës ko, ɓëte exo canayaw.»

9 Eŋo, onden ond arenik fo kë xor eŋo pëni. Ogaf ocongoki ok kë w̃atinalind ɓëtënd ɓënjongëɓëki ɓënd ỹëpaxën ko asoxari ɓëŋ. Eŋo amatinali ex and ɓemun ɓenjongëɓeki ɓëte: 10 ɓenjo lati këni, emat ɓayik ga wun ko, ɓari emun enjongekinëm eŋ axo ƴow ex na pere. And ko h̃atëgu aŋ, ax nëka na owun orexëm ol. 11 Ata emun enjongetasën eŋ ex ɗe emacar end hi bax do ŝës ko eŋ. Mëŋ fo ex ɓëte emun enjongetasën, end kë ŝës din ir din eŋ.

12 Ofarix epëxw or wat këƴ oŋ ex ɓamatinali ɓand ɓemun epëxw ɓend anëɓi maŝ ex na pere owun ɓeŋ. Ɓarikan, awun këni wun apëxëd amat gë emacar eŋ. 13 Ɓën ereɓat këni ŝaland: eno diyenin emacar eŋ gë panga indeɓën iŋ, do gë ojaw̃ odeɓën ok. 14 Aw̃ereli këno w̃ereli anoɓo aŋ. Ɓarikan anoɓo aŋ eɓi kor gayik mëŋ ex Axwën ar ɓëxwën an, do Emun end ɓemun eŋ. Gë ɓër w̃ac këɓi, sana këɓi do xwëta këno ɓën kënëɓi xor.

15 Meleka in re ko ɓëte: «Amen and wat këƴ gër ed ỹëpa ko asoxari aỹacaxik aŋ ex ɓamëxwër ɓand ɓela ɓër lëgëk gër ebar ɓaŋ, ang fitarëra këni ɗek ɓenëng ɓeŋ, do gë oyeƴan oreɓën ak. 16 Oparix epëxw or wat këƴ ok do gë emacar eŋ, aŝus këno ŝus asoxari ajo. Axandëra këno xandëra napul ir ŝot ko in do axwëca këno xwëca exo ɓayi tëɓ gë eman eŋ. Aƴamb këno ƴamb do eni ɓëlën er këɓi ɓayita in. 17 Gayikwa Kaxanu yël këɓi gër ow̃ëkw oreɓën eni di apënëta andexëm aŋ, eni ŋata apënëta amat, do eno yël owun oreɓën ol emacar eŋ, xali ex ŋata ɓend re ko Kaxanu ɓeŋ. 18 Asoxari ar wat këƴo ajo hik angol atëm and wunëk gër ɓemun ɓend gër ebar ro aŋ.»

18

End eyëcar ed angol and Babilon eŋ

1 Ga xucak, wat këmo meleka iŝëxe ga fedaw ko elod gër orën. Panga indexëm iŋ itëm ebax do enjaran endexëm eŋ h̃oɓak ebar el. 2 Ata ko xeỹend: «Anëka yëcarëk, anëka yëcarëk Babilon in, angol atëm aŋ! Anëka hik eɗëg ed ɓëyël, gë emaỹi ed angoc añëŋënax and ex yo, do gë emaỹi ed acël añëŋënax and ex yo, gë emaỹi ed emacar eñëŋënax, do gë ecusëŝus end ex yo. 3 Mondako kë hi gayikako ɗek ɓenëng ɓend ɓela ɓeŋ aŝeɓ ŝeɓ këni eñac etëm endexëm eŋ ang ngoƴ fo. Ɓemun ɓend gër ebar ro ɓeŋ ari bani rind gë mëŋ eñac eŋ do ɓëfandëran ɓër gër ebar ɓën aŝotëraxën ŝotëraxën këno gë panga ind napul irexëm iŋ.»

4 Ata wël këme elod gër orën oniw̃ oŝëxe ga kë re: «Canin angol and Babilon aŋ, wën ɓër ex ɓulunda iram ɓën, këdi kën w̃endëra andamat gë Ɓëbabilon ɓën, do këdi këŋun fënga wën ɓëte kiti indeɓën iŋ. 5 Gayikwa ɓeñëŋënax ɓend Ɓëbabilon ɓeŋ asaỹar saỹarëk xali ƴaŋ gër orën, do Kaxanu axo kwëya ex na ɓetëmbak ɓeŋo. 6 Maŝayinëɓi ang banun rind ak. Cosinëɓi gë toro iŋ, ang banëɓi ŝosënd ɓën ɓëte ɓela ak. Maŝayinëɓi ɓakëlëbëd ɓaki ɓandixa ɓandeɓën ɓaŋ! Gë andëmba and banun rëmbënënd aŋ, dëmbëninëɓi ɓaki. 7 Ang baɓi nëngandërand në end enjaran endeɓën ak, do në end napul ireɓën ak, torolexëni mondako fo. Ang wëli bax napul ireɓën ak, wëli ex mondako fo toro indeɓën iŋ do gë edenitaran edeɓën el! Gayikako Ɓëbabilon ɓën are bani rend: “Ang emun etoxari fo ỹëpa këne, ane gi ex na asoxari aseɓëta seɓëta, ɓiyi din kata aɓo gi na.” 8 Mëŋ ex, akey amat fo këɓi fënga ɓetëm ɓeŋo: ecës el, gë odenitaran ok, gë enjo eŋ do enëɓi ɗap bëngënj gër angoɗux. Gayikwa Axwën Kaxanu ex ar gë panga itëm an, ar këɓi xiti an.»

9 Ɗek ɓemun ɓend gër ebar ɓend bax rind eñac gë angol and Babilon ɓeŋ, ɓemun ɓend baɓi nënganënd ñambëran ind gë mëŋ ɓeŋ, ases këni ỹana eni tesënd, arenita këni ỹana eni denitand në end endexëm and këni ỹana eni watënd okwëcën ond amëra andexëm aŋ. 10 Nacët ako këni ỹana eni kwëŝarand në end ga këni yëdand amëra andexëm aŋ, do eni dend:

«Oko etëm endako rako eŋo! Oko etëm endako rako eŋo, angol atëm aŋ!

Oko Babilon, wëj angol apangak aŋo!

Apëxëd amat fo rik h̃ataxënëguk kiti indeƴ iŋ!»

11 Ɓëfandëran ɓër gër ebar ɓën në etes exëni, në edenitara exëni në endexëm gayik ala ax bo ex na ga kë yëcënd opane odeɓën ok. 12 Opane oko er ebax: kaŋe, koɗi, oxaỹ oxëɓënaxik, oƴeri, ɓanjëm ɓand xaf-xaf, ɓanjëm ɓambarax, ɓanjëm ɓand gënd-gënd, ɓanjëm ɓand warëgeƴan, ɓëmok ɓënd otëx od gë otëñer onëngax do orëxër or fës këni gë oỹënga or ɓeñamb, do gë otëx okëɓënaxik. Opane oko er ebax ɓëte: ɓeɓër sap këni gë ƴawale, gë odun do ɓeɓër fës këni do gë oxaỹ oyekax or ỹër-ỹër. 13 Ɓëte opane oko er ebax: ogu onëngax ond këni w̃acënd kanel, angiri, ɓeɓëlamb, ɓëŝan ɓër këni w̃acënd mir, aŝururu ir xwëŝëna bani gë angiri, ngoƴ, ogu, pix, bële, ɓengaŝ, opeỹ, opanac, ocaret, okaɗëp do gë ɓandepëra.

14 «Ɓekëɓënaxik ɓend ỹandi baxi eƴ cot ɓeŋ

anëka ŝana ki do h̃awëta ki caw.

Ɗek ɓeɓër yek do xëɓënëk ɓën awew wew ki,

do din aƴ wat na.»

15 Ɓëfandëran ɓër ŝotëraxën këŋo ɓën,

nacët ako këni ỹana eni kwëŝarand,

ga yëda këni amëra and Babilon aŋ.

Ases këni ỹana eni tesënd,

arenita këni ỹana eni denitand 16 do eni dend:

«Oko etëm endako eŋo! Oko etëm endako eŋo!

Babilon, angol apangak aŋ, angol atëm aŋ

and bax ŝuɗand ɓanjëm ɓand xaf-xaf do gë ɓambarax aŋ

angol and bax ỹaŋënarand gë kaŋe,

gë oxaỹ oyekax do gë oƴeri aŋ! 17 Apëxëd amat fo xucak, napul ir go in nemik!»

Ɗek ɓëhëreli ɓër okuluŋ ɓën, ɗek ɓër këɓi w̃ëlarand okuluŋ ɓën, gë ɓër kë riyenind gë okuluŋ ɓën, do gë ɗek ɓër kë riyenind gër angwëngw ɓën xwëŝara këni nacët ako. 18 Axeỹ bani xeỹënd ga wat këni okwëcën ond amëra oŋ. Are bani rend: «Angol and fe wa hi bax ang angol atëm aŋo?» 19 Afanaya bani fanayand gë obar ok gër ogaf ga këni ses do ga këni renita mondako:

«Oko etëm endako eŋo! Oko etëm endako eŋo!

Angol atëm apangak and ŝotëraxën këno napul

xali ɓeta këni ɗek ɓër gë okuluŋ od gër angwëngw ɓën,

apëxëd amat fo xucak, ata hik ang ladawe fo!

20 Wën ɓër gër orën ɓën nëngandëraleŋun

gayik angol aŋo anëka yëcarëk!

Ɓëte wën ɓëw̃ënëk ɓën, nëngandëraleŋun

gë oparëxanda ok, do gë ɓëlaw̃ënel ɓën

gayik Kaxanu xitik angol aŋo

në end ga narëndëra këŋun!»

21 Ata meleka ifangak w̃eɗ ko angaỹ atiɓax and wëndër bax gë angaỹ and këni h̃oxixënënd eƴamb, do ga lap ko polo gër angwëngw, re ko:

«Wëj angol atëm and Babilon aŋo,

akëlëbëd amat fo këni lap mondako,

ɓëtëdin ala axi wat na.

22 Na gër ndeƴ, ɓët din ala aɓi wël na ɓësëmb ɓër ɓemangi, gë ɓëyul,

gë ɓëfarix ɓër ɓacëroti ba okereloŋ.

Na gër ndeƴ, ari ar ɓeỹ axo gi na,

ɓëte din na gër ndeƴ ekëɓër ed aŋoxixën and eƴamb ax wëli na.

23 Na gër ndeƴ, ɓëte din angoɓen and lambo ax wati na,

ofëna or ekana ax gi na.

Ɓëfandëran ɓëreƴ ɓën hi bax ɓër banëɓi ŝëkwënd gër ed ex yo gër ebar ro

do wëj baƴëɓi yifand ɗek ɓenëng ɓend ɓela ɓeŋ gë oɓanji oreƴ iŋ.

24 Ata ɗek ɓeŋo ki h̃atënëgu gayik oŝat or ɓëlaw̃ënel ɓër Kaxanu oŋ watik gër ndeƴ, oŝat or ɓëw̃ënëk oŋ, do gë oŝat or ɗek ɓër law̃ëra kënëɓi gër ebar ro oŋ.»

19

End eɗuwan ed gër orën eŋ

1 Ga xucak eŋo, wël këmëni amëxwër atëm and ɓela ƴaŋ gër orën ga këni xeỹ:

«Aleluya! Apexa aŋ, gë enjaran eŋ do gë panga iŋ,

Kaxanu, Axwën areɓi an xwënëk!

2 Kiti indexëm iŋ ɗal ex do ind ŝenene ex

gayikako axiti xiti këɓi Ɓëbabilon ɓëỹacaxik ɓër bax ɓuyarënënd ebar gë eñac endeɓën ɓën.

Aw̃aŝa w̃aŝa këɓi gayik ɓën law̃ këɓi ɓëriyenin ɓërexëm ɓën.»

3 Ata xeỹ këni ɓëte akinëm:

«Aleluya!

Okwëcën ond amëra and Babilon oŋ,

din ir din kë ŝëni!» 4 Ɓëxarëk alapem gë ɓënax ɓën do gë ɓeɓëɓëngw ɓeɓënax ɓën foxi këni gër lëngw ir Kaxanu, mëŋ ar ex gër añëpara and owun do këni rend:

«Amen! Aleluya!»

5 Ata ga wëlik oniw̃ gër añëpara and owun, kë rend:

«Ɗuwayino Kaxanu, mëŋ ar xwën këɓo an,

wën ɗek ɓër gapak ɓën do gë ɓërëtoc ɓën,

wën ɓëriyenin ɓërexëm ɓër këŋo fëɓënd ɓën.»

6 Ata wël këme ang epuli ed ɓela ɓëranjëm fo, ang oỹëm fo do ang oxëɓër osëm or ekëman fo ga këni re:

«Aleluya! Gayikwa Kaxanu Axwën, areɓi an, mëŋ ar xorëk ɓeỹ ɗek an anëka wun ko. 7 Nëngandëraleɓo, patëleɓo gër ecëkw edexëm,

Gayikwa ñambëran ind ekana ir anoɓo iŋ h̃atëguk,

alindaw̃ anëka ko h̃atëgund.

8 Ayël yël bano exo cuɗa ɓanjëm ɓand xaf-xaf, apeŝax laɓëraw këno, ɓamënëk, ɓand jing-jing.»

(Ɓanjëm baŋo w̃acayak

or ŝenene or ɓëw̃ënëk ol.)

9 Meleka in fel ke: «Ñëgwël: “Nëngandëraleɓi ɓër w̃ac kënëɓi gër ñambëran ind ekana ed anoɓo ɓën!”»

Re ko ɓëte: «Ɓend këme rend ɓeŋo ex eyeƴan ed ɗal ed Kaxanu el.» 10 Ata foxi këme gër osapar orexëm mo calexën. Ɓari mëŋ re ko: «Teɓël ɗe, ax gi ex na mondako! Wëno ariyenin fo hi këme ang hi kën wëj do gë ɓëmaỹe ɓëndeƴ ɓënd kë reƴarand end Yesu Kërisët ɓëŋ. Poxiyind eƴo cale Kaxanu gaɓat! Gayikwa osede or Yesu Kërisët ol ex er këni reƴarand ɓëlaw̃ënel ɓën.»

End fanac ifeŝax eŋ

11 Ata wat këme fol orën ol do fanac ifeŝax ga ŝanayaw ko. Ar ỹëpaxën baŋo an bano w̃acënd «Ar mokwëta», do «Ar ɗal», gayik mëŋ kë xitind do kë w̃erënd gë or ŝenene ol. 12 Ɓangës ɓandexëm ɓaŋ warëk ang xoɗux fo, do ŝëxwa ko oxamote or owun oranjëm. Ỹëgw këni gër ndexëm ow̃ac or ala ax nang ex na, angëmëne ax gi ex na mëŋ gaɓat. 13 Do ŝuɗa ko acuɗ and ỹëmb bani në oŝat. Ow̃ac orexëm ol ex: «Eyeƴan ed Kaxanu el.» 14 Ɓenga ɓend ocoroɗa ɓend gër orën ɓeŋ, ŝuɗara këni ɓanjëm ɓand xaf-xaf, ɓamënëk, ɓapeŝax, do këno sëfarand moñëpa ƴaŋ në opanac opeŝax. 15 Gër etëỹ edexëm kë ŝanënd duxuma ih̃akax ir këɓi saw̃axën ɓenëng ɓend ɓela ɓeŋ. Gë or gapak osëm këɓi xaɗac, do eɓi bëñëra ang këni wëñënd reseŋ ak gër akaraxën andexëm. Ngoƴ iŋo ex amatinali and oxoỹ osëm or Kaxanu, mëŋ ar xorëk ɓeỹ ɗek aŋ. 16 Gër acuɗ andexëm, do gër emef endexëm ỹëgw këni ow̃ac: «Emun end ɓemun», do «Axwën ar ɓëxwën.»

17 Ata wat këmo meleka ga xwëŝa ko gër eñan. Ga këɓi yeƴaneli ɗek oŝël or bax ŝëgërand ƴaŋ gër orën ol, xeỹ ko: «Ƴowën, ɓarërëgun gër ñambëran itëm ind Kaxanu! 18 Ƴowën enëɓi ƴamb ɓemun ɓeŋ, gë ɓemun ɓend ocoroɗa ɓeŋ, gë ɓër fangak ɓën, gë opanac ok do gë ɓër ỹëpaxën baɓi ɓën, gë okaɗëp ok gë ɓër ax gi ex na okaɗëp ɓën, gë ɓër gapak ɓën do gë ɓërëtoc ɓën.»

19 Ata wat këmo emacar eŋ, ɓemun ɓend gër ebar ɓeŋ do gë ocoroɗa odeɓën ok ga fedër këni enëɓi merelixën ar ỹëpa bax ƴaŋ gër fanac ifeŝax an, do gë ocoroɗa odexëm ok. 20 Sëra kënëɓi emacar eŋ do gë alaw̃ënel anëgwëŝ ar bax rind ɓecarax ɓend baɓi nambelind ɓër ŝot bax nanganëme ir emacar do bani foxind eni calend gër eñaw̃ end eɗaŝ edexëm ɓën. Tak ɓëxi lap kënëɓi ɓëɓëngw gër anjer and xoɗux, gër ed fëtëk mungu. 21 Ɓër ɓayik ɓën law̃ëra këɓi duxuma ir bax ŝanënd gër etëỹ ed ar ỹëpa bax ƴaŋ gër fanac an. Do ɗek oŝël ol w̃endëra këni ga ƴamb këni ɓeman ɓendeɓën ɓeŋ.

20

End ɓëniy wëli eŋ

1 Ata wat këmo meleka ga ko fedaw gër orën ga lëkaya ko acoketaya and ambëxw atiw̃ax aŋ, do gë gweƴele-gweƴele isëm. 2 Na sëra këŋo fato in, andën akarëk and këno w̃acënd ŝaɓucara, do Sindan aŋ. Fok këŋo gë gweƴele-gweƴele in xali ex kuca ɓëniy wëli. 3 Ỹëkëtëx këŋo polo gër ambëxw atiw̃ax, sënd ko do ŝëɓan ko etëndët el, exo teɓaxën enambeli ed ɓenëng ɓend ɓela el xali ex tëk ɓëniy wëli. Do and kë xuca ɓëniy wëli aŋ, eno teɓët ipëxëd.

4 Ata wat këme ɓañëpara ɓand owun. Ɓër ỹëparaxën bax ɓën ŝot këni or gapak or enëɓi kitixënënd ɓela ol. Wat këme ɓëte ɓenjëw̃ ɓend ɓër ŝësëk ga foɗëtën kënëɓi ogaf odeɓën gë ecëngwa ɓën, në end ga bani reƴarand osede or Yesu, do bani femërand eyeƴan ed Kaxanu eŋ. Ɓën ani poxi bana gër lëngw ir emacar, do gër lëngw ir eɗaŝ ed w̃atinali bano el. Ɓën ani ma bana enëɓi din nanganëme irexëm in ax gi ex na gër eƴiỹ, ax gi ex na gër ataxan. Ɓën xani bax gër ecës, ɓakaw këni gër aniyan eni munaxën andamat gë Yesu Kërisët xali ɓëniy wëli. 5 Ɓëŝësëk ɓëŝëxe ɓën ani kanira bana gër ecës xali xucak ɓëniy wëli ɓëŋ.

Ekani ed gër ecës eñanar el ex. 6 Awa nëngandëraleŋo, do gilexo aw̃ënëk ar hik ŝëf gër ɓër xanik añanar gër ecës an. Ata ɓën ecës ekinëm el ojaw̃ ax cot ex na gër ola oreɓën. Ɓarikan ariyenin këno ỹana eno diyeninënd Kaxanu do gë Kërisët ang ɓëŝaɗaxan fo do eni mun gë mëŋ ɓëniy wëli.

7 And kë xuca ɓëniy wëli aŋ, Sindan in aseɓët këno seɓët exo canëgu gër epëra edexëm. 8 Aŝanëgu ko ŝanëgu eɓi nambelixën ɓenëng ɓend ɓela ɓeŋ ang lëgëra këni gër oweɓët onax or ebar ak. Ɓenëng ɓeŋo exëni Gog do gë Magog. Ɓën kë ɓarërëgu gër emer do eni ñëmb ang eɗini ed gër angwëngw fo. 9 Ata wat këmëni ga ŝan këni do ɓeñëtar këni ɗek ebar el. Xul kënëɓi ɓëw̃ënëk ɓën gër ed ɓarër këni do gër angol and ex pëlot gër yomb ir Kaxanu aŋ. Ɓarikan fedawëk na xoɗux elod gër orën do ɓëlën këɓi. 10 Ŝaɓucara in, mëŋ ar baɓi nambelind an, ỹaɗ këno, do lap këno gër anjer and xoɗux, gër ed fëtëk mungu, gër ed lap kënëɓi emacar eŋ, do gë alaw̃ënel anëgwëŝ an. Mondako këni ỹana eni torond ciŝ wec polo na din ir din.

End kiti ifelatar eŋ

11 Ga xucak eŋo, wat këme añëpara and owun atëm apeŝax do wat këmo ɓëte ar ỹëpak gër añëpara and owun aŋo an. Ebar el do gë orën ol ŝapërëk xali beɓët aɓi ɓayi bana. 12 Aŋo wat këmëni ɓëŝësëk ɓën, ɓëjo ɓër gapak, ɓëjo ɓërëtoc, ga xwëŝara këni gër lëngw ir añëpara and owun. Ar ỹëpak gër añëpara and owun an ko laɓëtërand ɓakayëta, do gë akayëta acëxe, and aniyan aŋ. Xiti këɓi ɓëŝësëk ɓën, ang ỹëgw këni gër ɓakayëta ɓaŋo ak, ang ebax ɓandixa ɓandeɓën ak. 13 Angwëngw aŋ ŝëpëtëgu këɓi ɓëŝësëk ɓër hi bax polo ɓën. Ecës el do gë wur ir ɓëŝësëk in nëcëtëgu kënëɓi ɓëŝësëk ɓër lëkaya banëɓi ɓën do ala kala xiti këno ang ebax ɓandixa ɓandexëm ak. 14 Ata ar ỹëpak gër añëpara and owun an, lap ko ecës el do gë wur ir ɓëŝësëk in, gër anjer and xoɗux. Anjer and xoɗux aŋo ex ecës ekinëm el. 15 Lap këŋo ɓëte bëngënj gër anjer and xoɗux ar ɓayik yo ow̃ac orexëm ani ñëgw bana gër akayëta and aniyan.

21

End orën oxaŝax do gë ebar ekaŝax eŋ

1 Ata wat këme orën oxaŝax do gë ebar ekaŝax. Gayikwa orën oxarëk ol do gë ebar ekarëk el ayëcar yëcar bax, do angwëngw aŋ ax bo bana. 2 Wat këme ɓëte angol amënëk aŋ ga kë ŝëlaw elod gër orën ga xaniwëk gër Kaxanu. Angol aŋo ex Yerusalem ixaŝax in do ang endënaw̃ end eñër end ỹaŋënarak exo ŋataxënd gër icën indexëm fo hi bax. 3 Wël këme oniw̃ or ar ỹëpak gër añëpara and owun ol ga ko xeỹ:

«Eɗëg ed Kaxanu el anëka hik mërëxand ir ɓela!

Kaxanu wa ɓar këni eɗëg el gë ɓela ɓën,

ɓën eni gi ɓulunda irexëm do mëŋ exo gi Kaxanu ireɓën.

4 Afëxwëc ko fëxwëc ɗek ongwën ond

gër ɓangës ɓandeɓën oŋ,

ecës ax bo na, otes ax bo na,

edenitan ax bo na, aƴambën ax bo na.

Gayikwa ɓend aniyan añanar ɓeŋ ax bo ex na.»

5 Ata re ko ar ỹëpak gër añëpara and owun an: «Gërëgako ɓeỹ ɓën ɗek këme nëngwët ex gi ɓeɓëxaŝax.» Re ko ɓëte: «Awa ñëgwël ɓeŋo gayik enimin ɓend mokwëta dëŋ ex.» 6 Aŋo re ko: «Anëka hik mondako! Wëno ex aỹanar an, wëno ex afelatar an. Ɓëte wëno kë ỹanand, wëno fo kë h̃atand. Ar sel këŋo an, arëmbënëgu këmo rëmbënëgu gër añësa and men ond kë yëlënd aniyan, axo yëc na monjëc. 7 Eŋo këmo yël ar kë xor an. Wëno Kaxanu këŋo xwën do mëŋ exo gi asëñiw̃ën. 8 Ɓarikan ɓërëỹiyëk ɓën, gë ɓër gë oŋëpëgënan ɓën, gë ɓër watak ɓecusëŝus ɓën, gë ɓëlaw̃ ɓër ɓela ɓën, gë ɓër watak eñac ɓën, gë ɓëɓanj ɓën, gë ɓër xwëtak olaŝ ɓën do gë ɗek ɓënëgwëŝ ɓën, er fenan këmëni in ex anjer and xoɗux do gë mungu. Ejo ex ecës ekinëm el.»

End Yerusalem ixaŝax eŋ

9 Ata gër omeleka ocongoki od lëkaya bax ɓandëmba ɓanjongëɓaki ɓand ỹëm bax gë ɓeñigënaxik ɓenjongëɓeki ɓepelatar ɓeŋ, iɓat sëka ke exe pelëra. Ata re ko: «Ƴow mi masin endënaw̃ end eñër eŋ, alindaw̃ ar anoɓo an.» 10 Meleka in w̃ëla ke gë Angoc and Kaxanu aŋ ɓëte ƴaŋ në atënd acakax, do w̃asin ke angol amënëk aŋ, Yerusalem in, ga kë fedaw elod gër orën ga xaniwëk gër Kaxanu. 11 Enjaran end Kaxanu eŋ baŋo h̃oɓand, do kë watind ang ekaỹ ekeɓenaxik, ekaỹ ed këni w̃acënd ŝasëp, kal-kal ang anangoye fo. 12 Ameŋ and xecexën bani angol aŋo aŋ, aỹang ỹang bax, ɓëte aŝak ŝak bax. Owët epëxw gë oxi hi bax gër ameŋ aŋo do omeleka epëxw gë oki xwëŝara bax gë ebët gë ebët. Do aỹëgw ỹëgw bani omac od ɓandëw̃ëra epëxw gë ɓaki ɓand Ɓëyisërayel ɓaŋ gër ofëra or owët oŋo. 13 Er hi bax apën-eñan, owët osas, ambëng owët osas, ambëtëɓ owët osas, do acëla-eñan owët osas. 14 Er ɓaƴ bani ameŋ aŋo gë orëɗa epëxw gë oxi do në ekëlan kala ỹëgw bani ow̃ac oɓat or oparëxanda epëxw gë oki od anoɓo ok.

15 Ar baxe felërand an, esëƴixën lëkaya baxo, oŝët or kaŋe. Gë mëŋ baxo sëƴind angol aŋ, gë owët orexëm oŋ, do gë ameŋ and jeƴ aŋ. 16 Angol aŋ er hi bax gë oweɓët onax od gwër fo gwër fo do acakëŝak in gwër fo bax ɓëte gë añangëỹang in. Ata sëƴi ko angol aŋ gë oŝët orexëm ol do sëk ko: në ometër owëli epëxw gë oki. 17 Meleka in sëƴi ko ameŋ aŋ, ata sëk ko në ometër ofëxw ocongeɓat gë oco, ang ebax osëƴi or ɓela ak. 18 Ameŋ aŋ ɓaƴ bani gë oxaỹ or ŝasëp, do angol aŋ hi bax kaŋe iw̃ënëk, kal-kal ang anangoye amënëk fo. 19 Edëɗa ed ameŋ and angol aŋo el hi bax gë ɓapak epëxw gë ɓaki, do ỹaŋën bani gë oxaỹ oxëɓënaxik: apak añanar aŋ gë ŝasëp, akinëm aŋ gë safir, atasën aŋ gë kalësedëwan, anaxën aŋ gë emërod, 20 anjoxën aŋ gë onikës, anjongamatën aŋ gë sarëdëwan, anjongakinëm aŋ gë kërisolit, anjongatasën aŋ gë beril, anjonganaxën aŋ gë topas, andepëxwën aŋ gë kërisopëras, andepëxw gë amatën aŋ gë tirëkwas do andepëxw gë akinëm aŋ gë ametisët. 21 Ofëra epëxw gë oxi oŋ ebax ɓecambas epëxw gë ɓeki, epëra kala ecambas emat. Fëña isëm ir gër angol in ebax kaŋe iw̃ënëk, kal-kal ang anangoye amënëk fo.

22 Aciw̃ and Kaxanu ame wat ex na gër angol aŋo. Gayikwa aciw̃ and Kaxanu aŋ hi këni Axwën Kaxanu, mëŋ ar xorëk ɓeỹ ɗek an do gë anoɓo aŋ. 23 Angol aŋo eñan këm do facaw̃ këm ex gayik enjaran end Kaxanu eŋ këŋo h̃oɓand do anoɓo aŋ ex lambo irexëm in. 24 Ɓenëng ɓend ɓela ɓeŋ aliya këni ỹana eni ɗiyand gër angoɓen andexëm, do ɓemun ɓend gër ebar ɓeŋ eno mëlanëgund enjaran endeɓën eŋ. 25 Owët or angol oŋ përarëxe kë ỹana ex ɓayind. Ado dëŋ ala ax përa na gayik gëmëɗ ax gi na. 26 Ɓenëng ɓend ɓela ɓeŋ aw̃ëlanëgu këno ỹana eno mëlanëgund enjaran endeɓën eŋ, do gë owun oreɓën ol. 27 Ɓarikan, eɓuyaraxik geɓatak ax ɗil na gër angol aŋo. Ar watak ɓecusëŝus, ba enëgw̃ëŝ axo ɗil na. Afo ɓër ỹëgwën kënëɓi omac odeɓën gër akayëta and aniyan and anoɓo ɓën fo kë lil.

22

End araƴen eŋ

1 Ata meleka in w̃asin ke yeɓ ir men ond kë yëlënd aniyan in. Men oŋo omënëk ebax kal-kal ang anangoye fo. Afes bax fesënd elod gër añëpara and owun or Kaxanu do gër and anoɓo aŋ. 2 Wat këme mërëxand ir fëña isëm ir angol aŋo do gër oɓëŋa oki od yeɓ, atëx and gë odëw̃ërëw̃en od kë yëlënd aniyan ok. Atëx aŋo, facaw̃ ir ex yo kë rëw̃ënd, mëne ngëŋ epëxw gë ɓaki gër iniy. Opat odexëm ok këɓi fakënënd ɓenëng ɓend ɓela ɓeŋ. 3 Eñëŋënax ax bo na. Añëpara and owun or Kaxanu aŋ do gë and anoɓo aŋ kë hi mërëxand gër angol. Ɓëriyenin ɓërexëm ɓën këŋo ỹana eŋo calend. 4 Awat këni ỹana eni watënd dëxas irexëm in, do ow̃ac orexëm ol exo ñëgw gër oƴiỹ oreɓën. 5 Ecamëɗan ax bo na, do ala ax ñana na ex caland lambo, ala ax ñana na ex caland angoɓen and eñan gayik Axwën Kaxanu këɓi ỹana eɓi ŋoɓand. Ata eni mun din ir din.

End omakaw ond Yesu eŋ

6 Ata re ko meleka in: «Ɓend këmi felënd ɓeŋo eyeƴan ed ɗal, ed mokwëta ex. Axwën Kaxanu, mëŋ ar këɓi yëlënd Angoc andexëm ɓëlaw̃ënel an, law̃ënëgu këŋo meleka irexëm in eɓi masindëra ɓëriyenin ɓërexëm ɓën ɓend kë h̃atëgu gogo ɓeŋ.» 7 Ga re ko Axwën an: «Gogo këme ƴeli. Nëngandëraleŋo ar kë sëfënd ang rek gër akayëta aŋo ro ak, akayëta and kë nangënënd gana-gana fo er kë ƴelind aŋ!»

8 Wëno Ŝaŋ wëlëk do watëk ɓeŋo. And wël këme do wat këme aŋ, foxi këme gër osapar mo cale meleka ir baxe w̃asinëndërand ɓeŋo in. 9 Ɓarikan mëŋ re ko: «Teɓël ɗe, ax gi ex na mondako! Wëno ariyenin fo hi këme ang hi kën wëj do gë ɓëmaỹe ɓëndeƴ ɓënd ex ɓëlaw̃ënel ɓën, do gë ɗek ɓër kë ɓalëkënalind ɓend gër akayëta aŋo ro ɓën. Poxiyind eƴo cale Kaxanu gaɓat!» 10 Ata re ko: «Këreƴ con na ɓend ỹëgw këni gër akayëta aŋo ro ɓeŋ. Akayëta aŋo kë nangënënd gana-gana fo er kë ƴowënd in, gayikwa ɗam ex ex ŋatëgu.» 11 Ar sëmbak an, kemënalexo kaŝ-kaŝ gër osëmbak orexëm, ar ɓuyarëk an, kemënalexo exo ɓuyar kaŝ-kaŝ. Ar ŝenene an kemëlanelexo, nëmëc gër or ŝenene orexëm, do ar w̃ënëk an kemënalexo exo men nëmëc!

12 Gogo këme ƴeli do me mëlali acosa aŋ, ala kala mo cos er riyeni ko in. 13 Wëno ex aỹanar an ɓëte wëno fo ex afelatar an. Wëno kë ỹanand ɓëte wëno fo kë h̃atand*.

14 Nëngandëraleɓi ɓër kë neɓënd ɓanjëm ɓandeɓën ɓaŋ eɓi ñapaxën eƴamb ed atëx and kë yëlënd aniyan el do eni ɗilaxën gër owët or gër angol! 15 Ɓarikan canëlexëni fac ɓër ex ang oɗaŋët ɓën, gë ɓëɓanj ɓën, gë ɓëỹacaxik ɓën, gë ɓëlaw̃ ɓër ɓela ɓën, gë ɓër xwëtak olaŝ ɓën, do gë ɓër h̃anëk do w̃ër këɓi enëgwëŝ ɓën!

16 Wëno Yesu law̃ënëli këŋo meleka iram in exo deƴa osede oram ol gër ɓamara. Wëno ex arandëw̃ëra and Dafid an, wëno ex emal ed kë h̃oɓand oxeya el. 17 Angoc and Kaxanu aŋ, do gë alindaw̃ ar anoɓo an këni rend: «Ƴow!» Do ar wël këɓi an delexo: «Ƴow!» Ar sel këŋo an, tëkawëlexo. Ar ỹandi këŋo an, dëmbëlexo men ond kë yëlënd aniyan oŋ, men ond ayël fo oŋ.

Eŋata el

18 Wëno Ŝaŋ, gë oɓal osëm këme reƴand gër ar kë wël yo eyeƴan ed ɓend ɓeɓër kë ƴowënd ecan ecan do ỹëgw këni gër akayëta aŋo ɓeŋ: ar kë ɓaŝ ỹeỹ an, Kaxanu eŋo ɓaŝ ɓeñigënaxik ɓend ỹëgw këni gër akayëta aŋo ɓeŋ. 19 Do ar kë ɓaŝëta ỹeỹ gër eyeƴan ed gër akayëta aŋo an, Kaxanu aɓaŝëta ko ɓaŝëta ɓëte oŝet orexëm or atëx and kë yëlënd aniyan ol, do gë oŝet or angol amënëk or ỹëgw këni gër akayëta aŋo ol. 20 Ar ex sede ir ɓend ɗal ɓeŋo an kë reƴand: «Iyo, gogo këme ƴeli! Amen! Ƴow Axwën Yesu!»

21 Awa Axwën Yesu yëlëleŋun wën ɗek oyekax orexëm ol!

* 5:1 5.1 Mondako bani fërand ɓapakëta ɓaŋ and këni lëkw aŋ këdi ko lëkwët ala.

* 12:5 12.5 Xwëlekwële ir dun ijo w̃acayak owun or siɓëk mbaŋ

* 14:8 14.8 Gër oñëgw odëmar er ỹëgw këni mëne ngoƴ ind oxeỹ or eñac endexëm iŋ.

* 22:13 22.13 Gër Gërek er ỹëgw këni: «Alëfa» do gë «Omega», iñëgw iñanar iŋ do gë ipelatar iŋ.