^

Cora, Santa Teresa

Cora, Santa Teresa: Ɨ nyúucarij tɨ jájcua tɨ aꞌɨj́na áꞌxaj ɨ Tavástaraꞌ ɨ Jesús tɨ Cɨríistuꞌ pueꞌeen ajta Salmos New Testament+

copyright © 2016 Wycliffe Bible Translators, Inc.
Language: Cora, Santa Teresa
Contributor: Wycliffe Bible Translators, Inc.

All rights reserved.

2025-05-01

ePub generated by Haiola 8 Aug 2026 from source files dated 1 May 2025

4f03662f-a4e0-5c7c-a13b-0b7002b5b8f6

SALMOS

1

2

3

4

5

6

7

8

9

10

11

12

13

14

15

16

17

18

19

20

21

22

23

24

25

26

27

28

29

30

31

32

33

34

35

36

37

38

39

40

41

42

43

44

45

46

47

48

49

50

51

52

53

54

55

56

57

58

59

60

61

62

63

64

65

66

67

68

69

70

71

72

73

74

75

76

77

78

79

80

81

82

83

84

85

86

87

88

89

90

91

92

93

94

95

96

97

98

99

100

101

102

103

104

105

106

107

108

109

110

111

112

113

114

115

116

117

118

119

120

121

122

123

124

125

126

127

128

129

130

131

132

133

134

135

136

137

138

139

140

141

142

143

144

145

146

147

148

149

150

SALMOS

1

Ɨ tɨ jɨꞌréꞌcan jɨmeꞌ tyámuaꞌviꞌraꞌaj puéꞌeen

1 Cheꞌ huatóotyamuaꞌveꞌen aꞌɨ́jna ɨ tyáatɨꞌ

tɨquee aꞌɨ́ɨjma namuaj jeꞌej maj tyihuáꞌixaatyeꞌ ɨ maj jeꞌej puaꞌaj tyityetyúuchaꞌɨj,

ajta quee ɨ juyéj jitze huaméj ɨ maj jitzán ucáajuꞌ ɨ maj tyiꞌijxánaꞌcɨraꞌ,

capu ajta huaꞌantyáanaꞌaxcaj ɨ maj jeꞌej puaꞌaj tyáꞌxaj ɨ Dios,

2 sulu aꞌɨ́j pu jitze jutyamuaꞌveꞌ ɨ nyúucariaꞌraꞌ ɨ Tavástaraꞌ

ajta aꞌɨ́j jitze tyúuꞌiteerityeꞌ tújca ajta tɨ́caꞌ.

3 Aꞌɨ́jna ɨ tyáatɨꞌ aꞌyaa pu een tɨꞌɨj ɨ ítyeɨꞌrij

tɨ aꞌáa véjriꞌ jaꞌtyáhuastiꞌ ɨ játyaꞌnaj jitze,

tɨ ajta tajcaa tɨꞌɨjta aꞌájna atyojoꞌréꞌnyej aꞌnáj tɨ huatatácaꞌan

ajta quee aꞌnáj cávesij ɨ xámueꞌraꞌ.

¡Néijmiꞌi tyiꞌtɨ́j tɨ jɨn jeꞌej rɨcɨj, tyámuaꞌ pu atyojoꞌréꞌnyinyii!

4 Ajta aꞌɨ́ɨjma jimi ɨ maj jeꞌej puaꞌaj tyityetyúuchaꞌɨj capu aꞌyan tyéꞌyiꞌij,

jiꞌnye aꞌyaa mu een tɨꞌɨj ɨ xɨéerij áacaj tɨ yoꞌcuíꞌnaj.

5 Aꞌɨ́j mu jɨn ɨ maj jeꞌej puaꞌaj tyityetyúuchaꞌɨj Dios pu aꞌɨ́ɨjma puéjtzij huoꞌtaꞌsij

ajta quee tyiꞌtɨ́j huáꞌcɨꞌtyij aꞌáa tɨ tyejéꞌsejreꞌ aꞌɨ́ɨjma jimi ɨ maj tyámuaꞌ tyityetyúuchaꞌɨj.

6 Tavástaraꞌ pu huáꞌchaꞌɨj huaꞌ juyéj jitze aꞌɨ́ɨjma ɨ maj tyámuaꞌ tyityetyúuchaꞌɨj,

ajta ɨ huaꞌ juyéj ɨ maj jeꞌej puaꞌaj rɨcɨj aꞌáa pu jóꞌnyee joꞌmaj jóꞌvesij.

2

Muáaj paj nyinyóoj puéꞌeen

1 ¿Jiꞌnye mej mij juꞌɨtziityeꞌ a chájtaꞌ joꞌmaj joꞌcháatɨmee ɨ maj quee tyáꞌtzaahuatyeꞌ?

¿Jiꞌnye mej mij chaꞌmanaꞌaj tyámuaꞌ juꞌuurej?

2 Ɨ maj rey jɨn tyityetyuꞌuj majta tajtúhuan jɨmeꞌ aꞌɨ́jcɨ japua ɨ chuéj

camu tyáꞌastej, majta néijmiꞌi tyiꞌtɨ́j jɨn avíitzij jeꞌej rɨcɨj

aꞌɨ́jcɨ jimi ɨ Tavástaraꞌ majta aꞌɨ́jcɨ jimi ɨ tɨ antyíhuaviihuacaꞌ.

3 Majta jeꞌen aꞌyan tyíꞌtyejijhuaj tɨjɨn:

“¡Tyicheꞌ tyíꞌijtzaanaxɨꞌɨn ɨ cadéenaj!

¡Tyej tyij quee cheꞌ jɨꞌquiꞌhuaj tyataꞌaj taxáahuaj huacɨ́ꞌcaꞌan!”

4 Aꞌɨ́jna ɨ Tavástaraꞌ, tajapuá tɨ tyejéꞌijtaj,

aꞌɨ́ɨ pu huaꞌaꞌtzej aꞌɨ́ɨjma,

5 aj puꞌij téꞌej, nyuꞌcamuɨꞌɨj, tyihuoꞌtyámuarityeꞌsij,

huápuɨꞌɨj puꞌij nyuꞌcamuɨꞌɨj aꞌyan tyuꞌtaxájtaj tɨjɨn:

6 —Nuꞌríj tyámuaꞌ jáaruuj aꞌɨ́jcɨ ɨ nyaj rey jɨn tyeꞌentyárujtyeꞌej aꞌájna a Sión, joꞌtɨj tyámuaꞌ tyejéꞌeen.

7 Nyaataxájta jeꞌej tɨ arí tyaaxáꞌpuɨꞌɨntarej ɨ Tavástaraꞌ,

aꞌɨ́ɨ pu aꞌyan tyinaatéꞌexaaj tɨjɨn: “Muáaj paj nyiyóoj puéꞌeen;

ijíij nu nyáaj nyeríj aꞌ táataj puéꞌeen.

8 Naatáhuaviij nyaj aꞌɨ́ɨjma muaatáviꞌtɨsteꞌen aꞌyan maj séejreꞌ mej mij muéetzij muaꞌ aꞌrij muáꞌraꞌnyij

ajta aꞌáa maj jáꞌsejreꞌ joꞌtɨj ɨ chuéj jóoꞌasej aꞌɨ́ɨ mu majta a jitze ajtyamaꞌcáantaj muáꞌjuꞌun,

nyáaj nu nyij tyimuaatáꞌsij.

9 Néijmiꞌcaa paj antyipuáꞌrityeꞌsij ɨ maj rey jɨn tyityatatyíj aꞌɨ́jcɨ jɨmeꞌ ɨ itzɨ́j,

¡pajta aꞌyan huáꞌuurej tɨꞌɨj xáꞌrij paj huatyátaaraxɨꞌɨn!”

10 Muaꞌaj mu siaj rey jɨn tyitatatyíj siajta muaꞌaj tajtúhuaanyij, aꞌíj xu joꞌitéej xáꞌraꞌnyij,

¡tyámuaꞌ xu naa aꞌíjcɨ tyiꞌhuóoꞌiteerityeꞌen!

11-12 Siataꞌaj huatyényuunyij ɨ Tavástaraꞌ jimi xuutyámuaꞌveꞌej siajta jéehua tzáahuatyiꞌraꞌaj jɨmeꞌ,

siajta jimi ecóotutaxɨꞌɨn xuuviváaj,

tɨꞌij quee aꞌɨ́ɨn tyinyúꞌcaj,

siajta jeꞌen sij muaꞌaj huácuiꞌnyij ɨ juyéj jitze,

jiꞌnye ɨ tɨ jɨn nyúꞌcamuɨꞌ jiyeꞌtzín pu huataséjreꞌej.

¡Micheꞌ huatóotyamuaꞌveꞌen aꞌɨ́ɨmaj ɨ maj aꞌɨ́j jitze jahuoo maj huatyóohuɨɨreꞌen!

3

Jeꞌej tɨ tyuꞌtyényuunyij tɨꞌij jaatáhuoonyij tɨ ɨ Tavástaraꞌ jaatyáhuɨɨreꞌen

Chuíicarij David tɨ joꞌyúꞌxacaꞌ, tɨꞌɨj juꞌuunacaꞌaj aꞌɨ́jcɨ jimi ɨ juyój Absalón

1 Nyavástaraꞌ,

jéehua mu ɨ maj quee tyámuaꞌ nyojoꞌmuaꞌraj,

jéehua mu aꞌɨ́ɨmaj ɨ maj meríj nyéetzij nyéjchaꞌɨɨreꞌ,

2 ¡jéehua mu ɨ maj aꞌyan tyíꞌnyaxaj tɨjɨn:

“Capu ɨ Dios japuan huatányuusij”!

3 Pajta muáaj, nyavástaraꞌ,

aꞌɨ́ɨ paj puéꞌeen ɨ tɨ nyacánasij tɨꞌij naatyáhuɨɨreꞌen,

aꞌɨ́ɨ paj puéꞌeen ɨ nyaj jɨn naa huaséꞌrin,

aꞌɨ́ɨ paj puéꞌeen ɨ caꞌnyíjraꞌaj tɨ nyatáꞌcaa.

4 Nyejíihuaj nu aꞌyan tyáꞌhuoo tɨꞌij ɨ Tavástaraꞌ naatyáhuɨɨreꞌen

aꞌɨ́ɨ puꞌij nyanamuajran aꞌájna joꞌtɨj tyámuaꞌ tyejéꞌeen joꞌtɨj aꞌɨ́ɨn jáꞌsejreꞌ.

5 Naatyáhuiꞌsij nyajta huatácusij, nyatɨꞌɨj nyij nyajtáhuaꞌaj huatájɨsij,

jiꞌnye aꞌɨ́ɨ pu ɨ Tavástaraꞌ naatyáhuɨɨreꞌej.

6 Canu huáꞌtzɨɨnyeꞌ aꞌɨ́ɨjma ɨ maj muiꞌij ɨ maj nyoꞌsii

ɨ maj meríj nyajná mej mij naatyényoꞌsiꞌtyeꞌen.

7 ¡Ájchesij, Tavástaraꞌ!

¡Pataꞌaj nyaj japua huatányuunyij, nyaj Dios!

Muáaj paj huaꞌ nyéerimij jitze huaꞌrávaxɨꞌɨj ɨ maj nyéjchaꞌɨɨreꞌ,

¡pajta huaꞌ tamej eecátaaraxɨꞌɨj ɨ maj jeꞌej puaꞌaj tyityetyúuchaꞌɨj!

8 Muáaj, Tavástaraꞌ, aꞌɨ́ɨ paj puéꞌeen ɨ tɨ tajapuá huatányuusij,

¡pataꞌaj tyámuaꞌ tyihuoꞌtyátoonyij, aꞌɨ́ɨjma ɨ maj aꞌáa joꞌcháatɨmee aꞌchájtaꞌnaj jitze!

4

Tyaj néijmiꞌi jɨn jitzán tyúꞌcaꞌnyej ɨ Tavástaraꞌ

Ɨ tɨ aꞌɨ́jna jɨn antyúumuaꞌreej jeꞌej maj tyuꞌtáchuiicaj, aꞌɨ́jcɨ jitze ɨ maj jitzán tyíꞌcuiꞌnacaa tɨ tyeꞌejvivin. Chuíicarij David tɨ joꞌyúꞌxacaꞌ

1 Dios nyéetzij paj naatyáhuɨɨreꞌej,

¡pataꞌaj naatájeevej nyatɨꞌɨjta aꞌ jimi huatyényuunyij!

Muáaj paj tyináahuaj nyatɨꞌɨj jeꞌej tyéꞌnyamuaꞌajcaa,

náꞌancuꞌvaxɨꞌ nyéetzij pajta jáanamuaj ɨ nyaj a jimi huatyéenyuj.

2 Muaꞌaj, mu siaj aꞌɨ́j jɨn óotzaahuatyeꞌ ɨ siaj vaꞌcán jɨn tyityatatyíj,

¿aꞌnajnyí siaatapuáꞌcɨtaj ɨ siaj jɨn náꞌxaahuataj?,

¿aꞌnajnyí siaatapuáꞌcɨtaj siaj aꞌɨ́j xɨeꞌveꞌ siajta aꞌɨ́j huoo

ɨ tɨquee jeꞌej huatóomuaꞌaj,

tɨ ajta hueꞌtzij naꞌaj puéꞌeen?

3 Siataꞌaj jáamuaꞌreej tɨ ɨ Tavástaraꞌ aꞌɨ́j xɨeꞌveꞌ ɨ tyáatɨꞌ tɨ tyámuaꞌ jimi tyiꞌtyúuchaꞌɨj;

siataꞌaj jáamuaꞌreej tɨ ɨ Tavástaraꞌ nyanamuaj nyatɨꞌɨjta jaatájeevej.

4 ¡Siataꞌaj tyíꞌtzɨɨnyeꞌej siajta quee cheꞌ tyíꞌxanaꞌcɨreꞌej!

Siatɨꞌɨjtá huatyéejin, siatɨꞌɨj quee cheꞌ jeꞌej tyahuáasimeꞌej

aj xu sij tyámuaꞌ tyityoꞌhuóomuaꞌtzɨj jeꞌej siaj tyíꞌmuaꞌtzej,

5 aj xu sij tzáahuatyiꞌraꞌaj jɨn tyuꞌtámuꞌvejritaj

siajta jitzán tyuꞌtyácaꞌnyej ɨ Tavástaraꞌ.

6 Mueꞌtɨ́j mu aꞌyan tyíꞌxaj tɨjɨn: “¿Aꞌtanyíj taataséjratyeꞌsij ɨ tyaj jɨn huátatyamuaꞌveꞌen?”

¡Tavástaraꞌ, tyámuaꞌ paj naa tyiꞌtaxɨéꞌveꞌej pataaséj!

7 Muáaj paj jéehua naatáꞌ ɨ nyaxɨéjnyuꞌcaa tzajtaꞌ ɨ nyaj jɨn nyetyamuaꞌveꞌ

pequee aꞌyan aꞌɨ́ɨjma jimi ɨ maj jéehua ɨ tyeríicuj tyíchaꞌɨj majta jéehua ɨ nahuáj.

8 Nyáaj nu nyij nyaxáahuaj huatyáhuiꞌsij nyajta jeꞌen huatácusij,

jiꞌnye muáaj paj, Tavástaraꞌ, nyatáꞌcaa nyej nyij nyaxáahuaj yéchajcaj.

5

Tyaj ɨ Dios jamuán séjreꞌej tɨꞌɨjta eeréꞌnyej ɨ xɨcáj

Ɨ tɨ aꞌɨ́jna jɨn antyúumuaꞌreej jeꞌej maj tyuꞌtáchuiicaj, aꞌɨ́jcɨ jitze ɨ cɨꞌsítyeꞌrij. Chuíicarij David tɨ joꞌyúꞌxacaꞌ

1-2 Tavástaraꞌ, muáaj paj nyaj Rey puéꞌeen pajta nyaj Dios,

huánamuaj jeꞌej nyaj tyíꞌxaj,

pataꞌaj aꞌyan huárɨnyij jeꞌej nyaj xájtariꞌ aꞌ jimi tyuꞌtyényuusij,

huánamuaj jeꞌej nyaj jéehua a jimi tyíꞌnyuu,

jiꞌnye muéetzij nu jimi huatyényuusij.

3 Tɨꞌɨjta jéꞌtaꞌ huatyamáꞌcaj ɨ xɨcáj muáaj paj nyanamuajran,

tɨꞌɨj ooj huápuɨꞌɨj huaꞌíyaꞌcaj muéetzij nu jimi jaataxájtaj tyiꞌtɨ́j tɨ jeꞌej rɨcɨj nye jimi,

nyajta jeꞌen tyíꞌchoꞌveꞌen jeꞌej paj tyinaatéꞌexaatyeꞌej.

4 Capáj muáaj aꞌɨ́ɨn puéꞌeen ɨ Dios tɨ naa jaꞌsejratyeꞌ ɨ tɨ jeꞌej puaꞌaj een,

capu jeꞌej tyíɨꞌrij maj aꞌɨ́ɨmaj ɨ maj jeꞌej puaꞌaj tyityetyúuchaꞌɨj a jamuán ajaꞌchej,

5 aꞌájna joꞌpaj muáaj jáꞌsejreꞌ camu aꞌɨ́ɨmaj áꞌvej ɨ maj óotzaahuatyeꞌ.

Capáj muáaj huaꞌxɨeꞌveꞌ aꞌɨ́ɨjma ɨ maj jeꞌej puaꞌaj tyíꞌuurej,

6 pahuaꞌantyipuáꞌrityeꞌsij ɨ maj tyíꞌhueꞌtacaa pajta quee huoꞌtaxɨéꞌveꞌej ɨ maj avíitzij jɨn jeꞌej puaꞌaj rɨcɨj majta tyíꞌtyacuiꞌcaa.

7 Nyajta nyáaj, aꞌɨ́jcɨ jɨmeꞌ ɨ paj vaꞌcán jɨn nyaxɨeꞌveꞌ,

nyáaj nu utyárutyij aꞌ tyeyúuj tzajtaꞌ;

¡ɨꞌríj nyaj a jimi huatyényuunyij jéehua tzáahuatyiꞌraꞌaj jɨmeꞌ,

nyajta jaséeraj aꞌɨ́jcɨ aꞌ tyeyúuj tɨ naa een!

8 Tavástaraꞌ, mej mij quee aꞌɨ́ɨmaj naatyámueꞌtɨn ɨ maj nyéjchaꞌɨɨreꞌ

aꞌáa paj nyojooviꞌtɨj joꞌtɨj tyámuaꞌ tyejéꞌeen,

aꞌɨ́j paj jitze nuꞌcájuyetyej ɨ tɨ naa een.

9 Camu aꞌɨ́ɨmaj aꞌnáj jɨꞌréꞌcan jɨmeꞌ tyíꞌxaj;

¡aꞌɨ́ɨ mu huápuɨꞌɨj jeꞌej puaꞌaj een ɨ jutzájtaꞌ!

Ɨ maj jɨn tyíꞌxaj aꞌyaa pu tyaarɨeꞌej tɨꞌɨj joꞌmaj muɨꞌchíj jaꞌváꞌnaj majta huaꞌantyícuunaxɨj,

¡huápuɨꞌɨj pu tyíꞌhueꞌtacaa ɨ huaꞌ nyanúu!

10 ¡Nyaj Dios, puéjtzij paj huoꞌtáꞌan aꞌɨ́ɨjma!

¡Muáaj paj aꞌyan tyúꞌuurej tɨꞌij quee aꞌyan tyáꞌraꞌnyij jeꞌej maj aꞌɨ́ɨmaj hueꞌtzij jɨn tyíꞌxaj!

Capáj huoꞌtaxɨéꞌveꞌen aꞌɨ́jcɨ maj jéehua tyiꞌijxánaꞌcɨraꞌ,

jiꞌnye aꞌɨ́ɨ mu muéetzij muaatyáhueꞌtacaꞌ.

11 Micheꞌ huatóotyamuaꞌveꞌen aꞌɨ́ɨmaj ɨ maj jahuoo pej pij muáaj huoꞌtyáhuɨɨreꞌen,

aꞌnáj tɨnaꞌaj xu jutyamuaꞌveꞌej tyíꞌchuiicaj;

jiꞌnye muáaj paj huáꞌchaꞌɨj.

Aꞌɨ́ɨmaj ɨ maj muaxɨeꞌveꞌ, aꞌɨ́ɨ mu aꞌ jitze maꞌcan jutyamuaꞌveꞌ,

12 jiꞌnye muáaj, Tavástaraꞌ, aꞌɨ́j paj tyámuaꞌ tyuꞌtyátoosij ɨ tɨ tyámuaꞌ tyiꞌtyúuchaꞌɨj;

muáaj paj aꞌɨ́jna jɨn jacánasij ɨ paj jɨn jaxɨeꞌveꞌ.

6

Jeꞌej tɨ sɨ́ɨj tyuꞌtyényuunyij tɨꞌɨjta jeꞌej tyóomuaꞌajcaj

Ɨ tɨ aꞌɨ́jna jɨn antyúumuaꞌreej jeꞌej maj tyuꞌtáchuiicaj, aꞌɨ́jcɨ jitze ɨ maj jitzán tyíꞌcuiꞌnacaa tɨ arahuéeicaj tyeꞌejvivin. Chuíicarij David tɨ joꞌyúꞌxacaꞌ

1 Tavástaraꞌ,

capáj aꞌɨ́jna jɨn nyetyaꞌxɨꞌɨj ɨ paj jɨn nyúꞌcamuɨꞌ,

capáj puéjtzij nyataꞌcareꞌen aꞌɨ́jcɨ jɨmeꞌ ɨ paj jɨn huápuɨꞌɨj nyúꞌcamuɨꞌ.

2 Tavástaraꞌ, náꞌancuꞌvaxɨꞌ nyéetzij,

jiꞌnye aꞌyaa pu nyaꞌasej nyaj quee uhuájcaꞌnyej.

Tavástaraꞌ, tyináahuaatyeꞌ,

jiꞌnye néijmiꞌqueꞌ nu ɨ nye tyévij jitze nyevivej.

3 ¡Nyetyényeviveesij aꞌɨ́jcɨ jɨmeꞌ ɨ nyaj tyíꞌtzɨɨnyeꞌ!

Pajta muáaj, Tavástaraꞌ, ¿aꞌnajnyí puꞌvéꞌnyesij?

4 Mujoꞌtéꞌyiꞌij, Tavástaraꞌ, ¡pataꞌaj nyajapuáj huatányuunyij!,

¡aꞌɨ́j paj jɨn nyajapuáj huatányuunyij ɨ paj jɨn nyaxɨeꞌveꞌ!

5 Capu ɨꞌríj tɨ aꞌtɨ́j tɨ arí huamuɨ́ꞌ muéetzij moꞌtámuaꞌree,

¿aꞌtanyíj tyimuaatatyójtziꞌreꞌej aꞌájna joꞌmaj yaꞌváꞌnaj?

6 Nuꞌríj tácuaꞌnaxɨj nyaj nyeyiin.

Tɨꞌɨj púnaꞌaj tɨ́caꞌrij jitze jéehua nu nyeyiin

aꞌɨ́j pu jɨn ɨ nyamuꞌtzij arí huatyáruꞌnacaꞌ aꞌɨ́jcɨ jɨmeꞌ ɨ nyajaꞌraꞌ.

7 Canu cheꞌ tyámuaꞌ metyóonyeej aꞌɨ́jcɨ jɨmeꞌ ɨ tɨ tyinyetyáacuiꞌ,

¡canu cheꞌ tyámuaꞌ metyóonyeej aꞌɨ́ɨ mej mij puéꞌeenyeꞌ ɨ maj nyéjchaꞌɨɨreꞌ!

8 ¡Xaꞌajtácɨɨnyij nye jimi, mu siaj jeꞌej puaꞌaj tyityetyúuchaꞌɨj,

jiꞌnye ɨ Tavástaraꞌ pu arí jáanamuajriꞌ ɨ nyaj nyeyiin!

9 Tavástaraꞌ pu arí jáanamuajriꞌ ɨ nyaj jéehua jahuaviij,

¡ɨ Tavástaraꞌ pu arí jaꞌancuriáaꞌ ɨ nyaj jimi huatyéenyuj!

10 Aꞌɨ́ɨmaj ɨ maj nyéjchaꞌɨɨreꞌ, matɨꞌɨj huácuiꞌnyij aꞌɨ́jcɨ jɨmeꞌ ɨ maj tyíꞌtzɨɨnyeꞌ,

aꞌɨ́ɨ mu mij tyéviꞌsiꞌ huataséjreꞌsij,

¡aꞌɨ́ɨ mu jiyeꞌtzín huatóoꞌuunaj muutyéviꞌraꞌaj!

7

Tavástaraꞌ pu aꞌɨ́ɨn puéꞌeen ɨ juées tɨ tyámuaꞌ naa tyáꞌxaꞌpuɨꞌɨntareꞌ

Tɨꞌɨj huóoyiinyacaꞌ aꞌɨ́jna ɨ David, aꞌájna tɨꞌɨj tyuꞌtáchuiicacaꞌ ɨ Tavástaraꞌ jimi, aꞌyájna tɨꞌɨj tyaataꞌíjtacaꞌ aꞌɨ́jna ɨ Cus, aꞌɨ́j tɨ jitze eerámaꞌcan ɨ Benjamín

1-2 Tavástaraꞌ, nyaj Dios, muéetzij jimi nu jahuoo pej pij naatyáhuɨɨreꞌen;

¡pataꞌaj nyajapuáj huatányuunyij néijmiꞌcaa jimi ɨ maj quee nyeséejracuj!

¡Naatyáhuɨɨreꞌ, jiꞌnye aꞌyaa mu aꞌɨ́ɨmaj een matɨꞌɨj ɨ muajyéj,

mej mij quee aꞌɨ́ɨmaj naatyátzaanaxɨꞌɨn

ajta jeꞌen quee ajaꞌ aꞌtɨ́ɨtan tɨꞌij nyajapuáj huatányuunyij!

3 Tavástaraꞌ, nyaj Dios,

¿tyiꞌtanyí jitze nye quee tyámuaꞌ huarɨ́j?

¿Nyiquij aꞌtɨ́j naajéꞌcaj?

4 ¿Caꞌ séej ɨ nyaꞌ amíincuj tyiꞌtɨ́j jɨn jeꞌej puaꞌaj nyetyaanájchij?

¿Caꞌ tyiꞌtɨ́j jitzán naapuáꞌrityej ɨ tɨ nyéjchaꞌɨɨreꞌ ɨ tɨ quee aꞌyan tyiꞌjaꞌyájnatacaꞌaj?

5 Tɨpuaꞌaj aꞌyan tyiꞌjaꞌyájnatan, cheꞌ aꞌɨ́ɨn naatamuárityeꞌen ɨ tɨ nyéjchaꞌɨɨreꞌ,

cheꞌ naatáaꞌsej ajta jeꞌen chóotaꞌ naatyásaꞌrɨeechej,

ajta jeꞌen aꞌɨ́jna jɨn naatyáxaahuataj.

6 ¡Pataꞌaj nyuꞌcamuɨꞌɨj ájchenyij, Tavástaraꞌ!

¡Nyuꞌcamuɨꞌɨj paj huatáꞌsejrataj aꞌɨ́ɨjma jimi ɨ maj nyéjchaꞌɨɨreꞌ!

Muáaj, mu paj aꞌyan tyuꞌtaxájtacaꞌ paj tyámuaꞌ tyíꞌuuren,

nyajamuan paj yésejriaꞌaj.

7 Micheꞌ mueꞌtɨ́j ɨ tyeɨ́tyee a jitze atahuíistɨraꞌnyij

pajta acáyixɨꞌɨn aꞌ ɨpuáaj jitze, huaꞌ japua aꞌɨ́ɨjma.

8 Tavástaraꞌ, muáaj paj huáꞌxɨjtyeꞌen ɨ tyeɨ́tyee,

aꞌɨ́j paj jɨn noꞌxɨ́jtyeꞌen jeꞌej tɨ nye jitze tyiꞌtyéevijtɨj,

aꞌɨ́j paj jɨn noꞌxɨ́jtyeꞌen tyiꞌtɨ́j nyaj quee muaꞌreeriacaꞌaj nyajta aꞌɨ́jna jɨn aꞌyan huarɨ́j.

9 Dios paj quee tyiꞌtɨ́j jɨn áꞌɨtzeereꞌ,

pajta jamuaꞌreej jeꞌej tɨ sɨ́ɨj tyíꞌmuaꞌtzej,

ajta jeꞌej tɨ sɨ́ɨj tyétyeꞌ ɨmuáj jutzájtaꞌ tyíꞌmuaꞌtzej,

¡antyipuáꞌrityeꞌ ɨ maj jɨn jeꞌej puaꞌaj ɨ rɨcɨj ɨ maj quee tyámuaꞌ tyityetyúuchaꞌɨj,

pajta tyámuaꞌ tyeetyéchaꞌɨɨn aꞌɨ́jcɨ ɨ tyáataj tɨ quee tyiꞌtɨ́j jɨn áꞌɨtzeereꞌ!

10 Aꞌɨ́jna ɨ tɨ naatyáhuɨɨreꞌej aꞌɨ́ɨ pu aꞌɨ́ɨn puéꞌeen ɨ Dios jútyeꞌ ɨmuáj tɨ jáꞌsejreꞌ,

aꞌɨ́ɨjma tɨ japua huatányuusij ɨ maj tyámuaꞌ een ɨ juxɨéjnyuꞌcaa tzajtaꞌ.

11 Dios pu juées puéꞌeen tɨ tyámuaꞌ naa tyáꞌxaꞌpuɨꞌɨntareꞌ

tɨquee aꞌnáj jitzán huataséjreꞌsij ɨ tɨ jeꞌej puaꞌaj een.

12 Tɨpuaꞌaj ɨ tyáatɨꞌ quee tyáꞌantzaahuatyeꞌen ɨ Dios jimi,

Dios pu tyámuaꞌ jaꞌuuren ɨ juchúun;

puꞌríj tyámuaꞌ tyaꞌajcájtyej ɨ jutuꞌnamuaꞌ,

13 puꞌríj tyámuaꞌ tyúꞌruuj ɨ tyúuꞌɨꞌrɨj tɨ tyeꞌentyitáatɨmee,

¡puꞌríj tyámuaꞌ tyúꞌruuj ɨ tɨ jɨn huatyényoꞌseꞌen!

14 Xaaséj aꞌɨ́jcɨ ɨ tɨ jeꞌej puaꞌaj tyiꞌtyúuchaꞌɨ

puꞌríj joꞌtacuíꞌnyacaꞌ tɨꞌɨj ɨ tɨ tyiyóoj jaꞌmej,

aꞌɨ́j pu jɨn jutzaꞌ ɨ tɨ jeꞌej puaꞌaj een

ajta jeꞌen aꞌɨ́j tyiyóoj jaꞌmej ɨ tɨ hueꞌtzij puéꞌeen.

15 Ajta arí tyeꞌtyáacuj tyétyeꞌ ɨmuáj huápuɨꞌɨj joꞌcacúunyican,

aꞌáa puꞌij jaꞌtyévesij joꞌtɨj jusɨ́ɨj tyejeꞌtyáacuj.

16 ¡Aꞌɨ́jna ɨ tɨ jɨn jeꞌej puaꞌaj rɨcɨj ajta ɨ tɨ jɨn nyoꞌseꞌ

aꞌɨ́ɨ pu jitzán tyiꞌráꞌeexaj!

17 Nyetyaatatyójtziꞌreꞌej ɨ Tavástaraꞌ jiꞌnye aꞌɨ́ɨ pu quee tyiꞌtɨ́j jɨn áꞌɨtzeereꞌ,

nyetyuꞌtáchuiicaj aꞌɨ́jcɨ jitze maꞌcan ɨ Tavástaraꞌ,

aꞌɨ́jcɨ jitze maꞌcan jeꞌej tɨ ántyapuaj ɨ tajapuá tɨ jáꞌsejreꞌ.

8

Aꞌɨ́jna ɨ tɨ jɨn ɨ Dios naa huaséꞌrin ajta tyiꞌtɨ́j tɨ tyámuaꞌ een ɨ tyáataj jimi

Ɨ tɨ aꞌɨ́jna jɨn antyúumuaꞌreej jeꞌej maj tyuꞌtáchuiicaj, aꞌɨ́jcɨ jitze ɨ canárij Gat tɨ jaꞌaꞌrij. Chuíicarij David tɨ joꞌyúꞌxacaꞌ

1 Tavástaraꞌ, muáaj paj aꞌɨ́ɨn puéꞌeen ɨ tɨ jéetzeꞌ vaꞌcán jɨn tyiꞌtyéjvee tajimí,

¡aꞌɨ́jna ɨ paj jɨn ántyapuaj aꞌɨ́ɨ pu néijmiꞌqueꞌ tyíꞌijta ɨ cháanacaj japua!,

¡ajta ɨ paj jɨn naa huaséꞌrin jéetzeꞌ pu ajcaꞌhuáye jóoꞌasej aꞌɨ́jcɨ jitze ɨ tajapuá tɨ séejreꞌ!

2 Aꞌɨ́ɨmaj mu tyuꞌtáchuiicaj ɨ maj cɨ́leꞌen,

aꞌɨ́ɨmaj ɨ tɨꞌríij ɨ maj móoj tzaꞌcaa,

aꞌɨ́ɨjma paj jɨn períj huatyáꞌcaꞌan,

aꞌɨ́ɨ mu mij puéꞌeenyeꞌ ɨ maj muájchaꞌɨɨreꞌ,

pej pij huaꞌantyipuáꞌrityeꞌen ɨ maj quee tyuꞌnamuaj pajta ɨ maj muanyoꞌsiꞌtyeꞌ.

3 Nyatɨꞌɨjta jaaséj ɨ tajapuá tɨ séejreꞌ muáaj paj jaatyátaahuacaꞌ

nyajta ɨ máxcɨrɨeꞌ nyajta ɨ xúꞌraꞌvetyee ɨ paj jitzán huoꞌriaꞌraꞌtzacaꞌ,

4 aꞌyaa nu tyiꞌriáꞌmuaꞌsij tɨjɨn:

¿Aꞌtanyíj puéꞌeen ɨ tyáatɨꞌ?

¿Aꞌtyaanyíj maj puéꞌeen ɨ tyeɨ́tyee?

¿Jiꞌnye pej pij jaꞌtamuáꞌreꞌrii pajta aꞌɨ́j jitze tyiꞌamuaꞌtziityeꞌ?

5 Jiꞌnye aꞌyaa paj tɨn jáaruuj tɨꞌɨj dios,

pajta jaatáꞌ mej mij jaatyátzaahuatyeꞌen tɨꞌij aꞌɨ́jna jɨn tyámuaꞌ tyíꞌsejriaꞌaj,

6 pajta jaatáꞌ tɨꞌij aꞌɨ́ɨn tyuꞌtaꞌíjtaj néijmiꞌi jitze muáaj paj tyúꞌtaahuacaꞌ,

aꞌyaa paj tyaatáꞌ tɨꞌij aꞌɨ́ɨn néijmiꞌqueꞌ antyúumuaꞌreeriaj,

7 aꞌɨ́ɨjma jimi ɨ cányaꞌxɨɨ ajta ɨ túuruꞌuj, ajta aꞌɨ́ɨjma jimi ɨ tyiꞌtyán simuáruunyij,

8 ajta aꞌɨ́ɨjma jimi ɨ pínaꞌsee ɨ maj ráꞌrɨee ɨ jútyeꞌ,

aꞌɨ́ɨjma jimi ɨ hueꞌtyée jájritzeꞌ maj jaꞌchej,

¡ajta néijmiꞌcaa aꞌɨ́ɨjma jimi ɨ jájritzeꞌ maj tyityáꞌxoo!

9 Tavástaraꞌ, muáaj paj aꞌɨ́ɨn puéꞌeen ɨ tɨ jéetzeꞌ vaꞌcán jɨn tyiꞌtyéjvee tajimí,

¡aꞌɨ́jna ɨ paj jɨn ántyapuaj aꞌɨ́ɨ pu néijmiꞌqueꞌ tyíꞌijta ɨ cháanacaj japua!

9

Chuíicarij aꞌɨ́j tɨ jitze maꞌcan ɨ Dios tɨ tyámuaꞌ naa tyíꞌuurej

Ɨ tɨ aꞌɨ́jna jɨn antyúumuaꞌreej jeꞌej maj tyuꞌtáchuiicaj, aꞌɨ́jcɨ jitze ɨ cɨꞌsítyeꞌrij majta ɨ canárij jitze. Chuíicarij David tɨ joꞌyúꞌxacaꞌ

1 Tavástaraꞌ,

nyáaxɨeꞌveꞌ nyaj tyimuaatatyójtziꞌreꞌen néijmiꞌi ɨ nyaxɨéjnyuꞌcaa jɨmeꞌ

nyajta tyuꞌtaxáj ɨ tɨ jéehua a jitze tyíꞌsejreꞌ ɨ tɨ naa tyuꞌséꞌrin.

2 Muáaj jútyeꞌ ɨmuáj paj jáꞌsejreꞌ,

a jitze maꞌcan nu jaxɨeꞌveꞌ nyaj huajíjhua nyenyetyámuaꞌvaꞌaj,

¡nyáaxɨeꞌveꞌ nyaj aꞌɨ́j jitze maꞌcan tyuꞌtáchuiicaj jeꞌej paj ántyapuaj!

3 Aꞌɨ́ɨmaj ɨ maj nyéjchaꞌɨɨreꞌ aꞌɨ́ɨ mu muéetzij jimi huatóoꞌuunaj;

mueꞌtávatzɨj majta jeꞌen cuiꞌnyij.

4 Muáaj paj juées puéꞌeen ɨ tɨ quee tyiꞌtɨ́j jɨn áꞌɨtzeereꞌ,

papuꞌríj acáayixɨj aꞌ ɨpuáaj jitze, pej pij tyámuaꞌ tyinoꞌxáꞌpuɨꞌɨntariꞌtzeꞌen.

5 Papuꞌríj huaꞌajtyáꞌxɨj aꞌɨ́ɨjma ɨ maj quee tyáꞌtzaahuatyeꞌ,

pajta huaꞌantyipuaꞌrij aꞌɨ́ɨjma ɨ maj jeꞌej puaꞌaj tyityetyúuchaꞌɨj,

¡papuꞌríj jusén jɨmeꞌ joꞌriuꞌuj ɨ maj jɨn huaꞌtamuáꞌreꞌrihuaꞌaj!

6 Aꞌɨ́jna ɨ tɨ quee tyámuaꞌ tyihuojóꞌmuaꞌraj puꞌríj huamuɨ́ꞌ,

majta jamuán huácuij ɨ maj aꞌáa joꞌcháatɨmaꞌcaa ɨ chájtaꞌnaj jitze joꞌtɨj aꞌɨ́ɨn tyejéꞌijtaj,

muáaj paj huaꞌantyipuaꞌrityej,

capu cheꞌ huaꞌ jimi séejreꞌ ɨ maj jɨn huoꞌtámuaꞌree.

7 Ajta ɨ Tavástaraꞌ aꞌɨ́ɨ pu Rey jɨn tyiꞌtyéjvee jusén jɨmeꞌ,

aꞌɨ́ɨ pu arí tyámuaꞌ jáaruuj ɨ juꞌɨpuáa tɨꞌij huoꞌxaꞌpuɨꞌɨntariꞌtzeꞌen,

8 néijmiꞌcaa pu áꞌxɨjtyeꞌen ɨ maj yan huacháatɨmee ɨ cháanacaj japua,

aꞌɨ́ɨ pu tyámuaꞌ naa tyihuoꞌtaꞌíjtyeꞌsij tɨꞌɨj naꞌaj tyiꞌchájtaꞌnajmee.

9 Tavástaraꞌ pu tyámuaꞌ naa tyihuáꞌchaꞌɨj aꞌɨ́ɨjma ɨ maj quee cheꞌ jeꞌej jájtyoovej;

aꞌɨ́ɨ pu tyámuaꞌ tyihuáꞌchaꞌɨj matɨꞌɨjta jeꞌej tyityóomuajtyaj.

10 Tavástaraꞌ,

ɨ maj muamuaꞌtyej, muéetzij mu jitze tyíꞌcaꞌnyej,

jiꞌnye capáj aꞌnáj mahuóohuaꞌxɨj aꞌɨ́ɨjma ɨ maj muahuoo.

11 Setyuꞌtáchuiicaj ɨ Tavástaraꞌ jimi, ɨ tɨ aꞌáa tyejéꞌijtaj aꞌájna a Sión;

siahuoꞌréꞌixaatyeꞌ néijmiꞌqueꞌ ɨ chájtaꞌnaj jitze jeꞌej tɨ aꞌɨ́ɨn tyiꞌtɨ́j huáruuj.

12 Dios pu huaꞌtamuáꞌreꞌrii aꞌɨ́ɨjma ɨ maj jeꞌej tyityóomuajtyej

ajta quee yóꞌhuaꞌnaj ɨ maj juyiin;

puéjtzij pu huoꞌtaꞌsij aꞌɨ́ɨjma ɨ maj huaꞌnyoꞌsiꞌtyeꞌ.

13 Tavástaraꞌ, náꞌancuꞌvaxɨꞌ nyéetzij,

cásɨꞌ jeꞌej mu puaꞌaj nyaꞌuurej ɨ maj nyaxanaꞌveꞌ,

¡pataꞌaj nyaj japua huatányuunyij nyej nyij quee huámuɨꞌnyij!

14 Aꞌyaa nu nyij, aꞌájna joꞌtɨj jaꞌpueertaj a Jerusalén,

aꞌyaa nu tyihuoꞌtéꞌexaatyeꞌej néijmiꞌcaa aꞌyan maj huacháatɨmee ɨ cháanacaj japua tɨ muéetzij jimi xáꞌpuɨꞌ mej mij tyuꞌtáchuiicaj,

nyej nyajta nyetyamuaꞌveꞌ jiꞌnye muáaj paj nyajapuáj huatanyúj.

15 Aꞌɨ́ɨmaj ɨ maj quee tyáꞌtzaahuatyeꞌ aꞌɨ́ɨ mu jujɨ́ɨmuaꞌaj jeꞌej puaꞌaj juꞌuurej,

aꞌɨ́ɨ mu jujɨ́ɨmuaꞌaj eetávitzej

aꞌɨ́jcɨ jitze ɨ tápiꞌnarij aꞌɨ́ɨmaj maj tyuꞌtyáꞌavaatacaꞌ mej mij séecan huavíviꞌ.

16 Tavástaraꞌ pu arí tyuꞌtáꞌ mej mij jáamuaꞌtyij,

aꞌɨ́ɨ pu arí néijmiꞌi tyoꞌxáꞌpuɨꞌɨntarej.

Aꞌɨ́j mu huatyéviꞌraj ɨ tɨ jeꞌej puaꞌaj tyiꞌtyúuchaꞌɨj

aꞌɨ́jcɨ jɨmeꞌ ɨ tyiꞌtɨ́j aꞌɨ́ɨn tɨ tyámuaꞌ jáaruuj tɨꞌij séej huatyéeviꞌ.

17 Aꞌɨ́ɨmaj ɨ maj jeꞌej puaꞌaj tyityetyúuchaꞌɨj majta ɨ maj quee tyáꞌtzaahuatyeꞌ,

majta ɨ maj yoꞌhuáꞌxɨj ɨ Dios,

aꞌáa mu joꞌtyáꞌɨtzeereꞌej joꞌmaj ɨ muɨꞌchítyee jáꞌavaꞌtacaa,

18 jiꞌnye camu aꞌnáj huojoꞌhuáꞌxɨj ɨ maj quee jeꞌej tyéejviicueꞌ,

capu ajta jusén jɨmeꞌ jóꞌvesij ɨ maj jitzán tyiꞌijchóꞌveꞌ.

19 Ájchesij, Tavástaraꞌ,

capáj tyámuaꞌ tyeetyéjeevej aꞌɨ́jcɨ ɨ tyáatɨꞌ tɨ óotzaahuatyeꞌ,

pataꞌaj aꞌáa huoꞌxɨ́jtyeꞌen joꞌpaj muáaj jáꞌsejreꞌ aꞌɨ́ɨjma ɨ maj quee tyáꞌtzaahuatyeꞌ.

20 Aꞌyaa paj huóꞌuurej mej mij tyuꞌtátzɨɨnyeꞌen, Tavástaraꞌ,

¡huoꞌtaꞌ mej mij uhuóomuaꞌtzɨj maj tyétyecaa manaꞌaj puéꞌeen!

10

Jeꞌej tɨ tyuꞌtyényuunyij tɨꞌij jaatáhuoonyij tɨ ɨ Dios jaatyáhuɨɨreꞌen

1 Tavástaraꞌ, ¿jiꞌnye pej pij aꞌ ɨmuáj jáꞌsejreꞌ?,

¿jiꞌnye pej pij jaꞌavaaj tɨꞌɨjta jeꞌej puaꞌaj tyíꞌrɨjcaa?

2 Jéehua pu ootzáahuatyeꞌ, aꞌɨ́jna ɨ tɨ jeꞌej puaꞌaj tyiꞌtyúuchaꞌɨj,

ajta huápuɨꞌɨj nyuꞌcamuɨꞌɨj jamuarityeꞌ aꞌɨ́jcɨ ɨ tɨ tyóoxaahuaj,

ajta aꞌɨ́ɨ pu huatyéviꞌriꞌhuaj

aꞌɨ́jcɨ jɨmeꞌ aꞌɨ́ɨn tɨ tyámuaꞌ jáaruuj tɨꞌij aꞌɨ́ɨn séecan huavíviꞌ.

3 Aꞌɨ́jna ɨ tɨ jeꞌej puaꞌaj tyiꞌtyúuchaꞌɨj aꞌɨ́j pu jɨn óotzaahuatyeꞌ jeꞌej tɨ jusɨ́ɨj tyiꞌtɨ́j tyíꞌxɨeꞌveꞌ;

aꞌɨ́ɨ pu jeꞌej puaꞌaj tyíꞌxaxaꞌaj ɨ tɨ jéehua tyíꞌnyacuaꞌaj ajta majúujɨpuaj ɨ Tavástaraꞌ.

4 Aꞌɨ́jna ɨ tɨ jeꞌej puaꞌaj tyiꞌtyúuchaꞌɨj aꞌɨ́ɨ pu huápuɨꞌɨj óotzaahuatyeꞌ, ajta aꞌyan tyíꞌxaj tɨjɨn:

“Capu Dios séejreꞌ. Capu maꞌ aꞌtɨ́j tɨ nyéetzij tyiꞌtɨ́j jɨn náꞌxɨjtyeꞌej.”

Aꞌíi pu néijmiꞌi aꞌɨ́ɨn tyiꞌpuéꞌeen ɨ tɨ jitzán tyíꞌmuaꞌtzej.

5 Aꞌnáj tɨ naꞌaj pu tyámuaꞌ tyéꞌyiꞌij jeꞌej tɨ tyiꞌtɨ́j jɨn rɨcɨj.

Aꞌɨ́jcɨ jimi, capu séejreꞌ ɨ puéjtzij muáaj paj jaatáꞌan,

capu aꞌ véjriꞌ jáꞌsejreꞌ tɨꞌij aꞌɨ́ɨn jaaséj.

Aꞌɨ́ɨ pu huaꞌaꞌtzej ɨ maj jájchaꞌɨɨreꞌ,

6 ajta aꞌyan tyíꞌmuaꞌtzej tɨquee aꞌtɨ́j jeꞌej jaꞌuuren,

tɨ ajta quee aꞌnáj tyiꞌtɨ́j jeꞌej puaꞌaj rɨnyij jimi.

7 Tyényiꞌtzeꞌ pu jéehua éejnyinyii ɨ tɨ jeꞌej puaꞌaj huánamuajrii,

tɨ hueꞌtzij puéꞌeen ajta tɨꞌij séej jeꞌej puaꞌaj tyuꞌtájeevej,

nyúucariaꞌraꞌ pu jaꞌavaaj ɨ tɨ quee jatáꞌcaa tɨ juxáahuaj séjreꞌej ajta ɨ tɨ jeꞌej puaꞌaj een.

8 Aꞌɨ́ɨ pu huaꞌeeveꞌ, aꞌájna joꞌmaj joꞌcháatɨmee,

ajta avíitzij jɨn jajeꞌcatan aꞌɨ́jcɨ ɨ tɨ quee tyiꞌtɨ́j jɨn áꞌɨtzeereꞌ.

Tyámuaꞌ pu naa tyéꞌsej aꞌɨ́jcɨ ɨ tɨquee pújoorej tɨ huatyóonaj:

9 aꞌyaa pu een tɨꞌɨj ɨ muájyej tɨ aꞌaj jeꞌráacaꞌaj joꞌtɨj jáꞌtyastaꞌ,

aꞌaj puꞌij jeꞌraqueꞌtɨj jaꞌeeveꞌ aꞌɨ́jcɨ ɨ tɨquee jeꞌej tyéejviicueꞌ,

aꞌyan tyeꞌejchóꞌveꞌej aꞌtzáaj tɨ japuan rájtzunaj,

ajta tɨꞌɨj jaatyéeviꞌ, aj puꞌij jaatyásaꞌrɨeechij ɨ tápiꞌnarij tzajtaꞌ.

10 Aꞌyaa mu mij tyihuoꞌtyáxaahuataj ɨ maj quee pújoorej maj huatyóonaj,

matɨꞌɨj aꞌɨ́ɨmaj tyihuoꞌtaꞌíjtyeꞌen ɨ maj jeꞌej puaꞌaj tyityetyúuchaꞌɨj.

11 Aꞌɨ́jna ɨ tɨ jeꞌej puaꞌaj tyiꞌtyúuchaꞌɨj aꞌyaa pu tyíꞌmuaꞌtzej tɨ ɨ Dios tyojoꞌhuaꞌnaj,

tɨ ajta aróonamuaj ajta quee aꞌnáj tyiꞌtɨ́j huaséj.

12 ¡Ájchesij, Tavástaraꞌ, pajta ajméjcaꞌtaj!

¡Capáj huojoꞌhuaꞌnan ɨ maj quee jeꞌej jájtyoovej!

13 ¿Jiꞌnye mej mij, nyaj Dios, aꞌɨ́ɨmaj ɨ maj jeꞌej puaꞌaj tyityetyúuchaꞌɨj tyíꞌtyanaꞌnaj,

aꞌyan metyiꞌmuaꞌastɨj paj muáaj quee huáꞌxɨjtyeꞌen?

14 Muáaj paj asɨ́ɨj períj huoꞌséj maj huápuɨꞌɨj jeꞌej puaꞌaj tyityetyúuchaꞌɨj;

¡papuꞌríj huoꞌséj, pajta aꞌyan huaꞌ jimi tyáꞌxaꞌpuɨꞌɨntareꞌen tɨꞌɨj tyihuaꞌtyévijtyeꞌ!

Muéetzij mu jimi jucaꞌnyej aꞌɨ́ɨmaj ɨ maj quee pújoorej maj huatyóonaj,

muáaj paj huoꞌtyáhuɨɨreꞌsij aꞌɨ́ɨjma ɨ maj xáꞌrɨcaanyij.

15 ¡Antyínaꞌxɨj ɨ huaꞌ muácaꞌ aꞌɨ́ɨjma ɨ maj jeꞌej puaꞌaj tyityetyúuchaꞌɨj!

¡Pajta huoꞌxɨ́jtyeꞌen aꞌɨ́jcɨ jɨmeꞌ ɨ maj jeꞌej puaꞌaj rɨcɨj

ꞌasta naꞌaj quee cheꞌ tyiꞌtɨ́j huaꞌ jimi áꞌɨtzeeriaꞌaj!

16 Tavástaraꞌ pu Rey jɨn tyiꞌtyéjvee jusén jɨmeꞌ;

¡aꞌɨ́ɨmaj mu eeráꞌityiꞌhuaj joꞌmaj jaꞌchej ɨ maj quee tyáꞌtzaahuatyeꞌ!

17 Tavástaraꞌ, muáaj paj janamuaj jeꞌej maj muéetzij jimi tyáꞌhuoo ɨ maj tyóoxaahuaj,

muáaj paj caꞌnyíjraꞌaj huaꞌtáꞌcaa pajta huáꞌnamuaj.

18 Tyámuaꞌ paj tyoꞌxáꞌpuɨꞌɨntariꞌtzeꞌen aꞌɨ́jcɨ ɨ tɨ xáꞌrɨcan pajta aꞌɨ́jcɨ ɨ tɨ quee jeꞌej jájtyoovej:

¡cheꞌ aꞌɨ́jna ɨ tyáatɨꞌ, chuéj tɨ jɨn huatyátaavijhuacaꞌ,

quee cheꞌ tyiꞌtɨ́j jɨn jeꞌej puaꞌaj tyíꞌuurej!

11

Tyaj néijmiꞌi jɨn jitzán tyúꞌcaꞌnyej ɨ Tavástaraꞌ

Ɨ tɨ aꞌɨ́jna jɨn antyúumuaꞌreej jeꞌej maj tyuꞌtáchuiicaj. Chuíicarij David tɨ joꞌyúꞌxacaꞌ

1 Nyáaj nu jahuoo tɨꞌij ɨ Tavástaraꞌ naatyáhuɨɨreꞌ.

Ajta jiꞌnye mej mij aꞌyan tyíꞌnyeꞌixaatyeꞌ tɨjɨn:

“Huatáꞌuunaj aꞌájna joꞌtɨj ɨ jɨríj joꞌquéetɨmee, aꞌyájna matɨꞌɨj ɨ pínaꞌsee.

2 Huoꞌséj aꞌɨ́ɨjma ɨ maj jeꞌej puaꞌaj tyityetyúuchaꞌɨj:

aꞌɨ́ɨ mu tyámuaꞌ jaꞌuurej ɨ ɨꞌrɨ́j aꞌɨ́jcɨ jitze ɨ túꞌnamuaꞌaj,

majta tyámuaꞌ tyaꞌajcájtyeꞌsij ɨ tɨ tyeꞌejvíi ɨ túꞌnamuaꞌaj jitze

majta jeꞌen, aꞌájna joꞌmaj jóoꞌavaaj,

aꞌáa mu jooꞌaváataj mahuáꞌcuꞌraj ɨ tyétyacaa maj tyámuaꞌ tyíꞌtyetyeɨtyee.

3 Ajta tɨpuaꞌaj ɨ maj tyíꞌijta mequee tyámuaꞌ tyityetyúuchaꞌɨɨj,

¿tyiꞌtanyí jɨn jeꞌej rɨnyij aꞌɨ́jna ɨ tyáatɨꞌ tɨ tyámuaꞌ tyíꞌtyevij?”

4 Tavástaraꞌ pu aꞌúu jáꞌsejreꞌ ɨ ju tyeyúuj tzajtaꞌ tɨ tyámuaꞌ een.

Ajta aꞌɨ́jna ɨ ɨpuariáaraꞌan ɨ Tavástaraꞌ tajapuá pu jáꞌsejreꞌ,

ajta tyámuaꞌ naa tyaꞌtányeerij

tyámuaꞌ puꞌij naa tyihuáꞌsej aꞌɨ́ɨjma ɨ tyeɨ́tyee.

5 Tavástaraꞌ pu huaꞌsej ɨ maj quee tyiꞌtɨ́j jɨn áꞌɨtzeereꞌ ajta ɨ maj jeꞌej puaꞌaj tyityetyúuchaꞌɨj,

ajta jéehua huápuɨꞌɨj huaꞌxanaꞌveꞌ

aꞌɨ́ɨjma ɨ tɨ huaꞌráanajchi maj huatyényoꞌseꞌen.

6 Tavástaraꞌ pu tyuꞌtáꞌsij maj huatyéviiyej aꞌɨ́ɨjma japua ɨ maj jeꞌej puaꞌaj rɨcɨj,

aꞌɨ́j mu jɨn huatyéviiyij ɨ tɨꞌɨxcuáa, ɨ tɨéj ajta ɨ tyiꞌtɨ́j maj aꞌyan jatamuáꞌmuaj tɨjɨn asúufrej,

ajta tyuꞌtáꞌsij tɨ huatáꞌaacarej aꞌɨ́j puꞌij jɨn néijmiꞌi tyuꞌriáꞌtaasij.

¡Tavástaraꞌ pu aꞌyan tyáꞌxaꞌpuɨꞌɨntareꞌen jeꞌej tɨ huaꞌ jimi tyiꞌtyéevijtɨj!

7 Aꞌɨ́jna ɨ Tavástaraꞌ capu tyiꞌtɨ́j jɨn áꞌɨtzeereꞌ

ajta aꞌɨ́j xɨeꞌveꞌ ɨ tɨ tyámuaꞌ een;

¡aꞌɨ́j mu mij jɨn nyéerimaꞌraꞌ séjran aꞌɨ́ɨmaj ɨ maj tyámuaꞌ tyíꞌtyesejreꞌ!

12

Jeꞌej tɨ tyuꞌtyényuunyij tɨꞌij jaatáhuoonyij tɨ ɨ Dios jaatyáhuɨɨreꞌen

Ɨ tɨ aꞌɨ́jna jɨn antyúumuaꞌreej jeꞌej maj tyuꞌtáchuiicaj, aꞌɨ́jcɨ jitze ɨ canárij arahuéeicaj tɨ tyeꞌejvivin. Chuíicarij David tɨ joꞌyúꞌxacaꞌ

1 Taatyáhuɨɨreꞌ, Tavástaraꞌ, jiꞌnye camu cheꞌ séejreꞌ ɨ maj muéetzij jimi tyáꞌtzaahuatyeꞌ majta tyámuaꞌ tyíꞌtyesejreꞌej,

camu cheꞌ séejreꞌ ɨ tyétyacaa maj tyámuaꞌ metyityoomuámuaꞌreꞌ.

2 Aꞌɨ́ɨ mu jucuanamuaj séej jamuán majta séej;

jeꞌej mu puaꞌaj tyíꞌjepeꞌ majta quee huatoojéꞌyacan jɨn tyíꞌxaj.

3 Tavástaraꞌ, pataꞌaj jeꞌejcuuxɨj ɨ huaꞌnaanaꞌ

aꞌɨ́ɨjma ɨ maj jeꞌej puaꞌaj tyíꞌjepeꞌ majta óotzaahuatyeꞌ,

4 ɨ maj aꞌyan tyíꞌxaj tɨjɨn:

“Aꞌɨ́ɨ puꞌuj tajitzé juxɨeꞌveꞌ ɨ tatyényij,

tanyanúu pu tajapuá huatányuusij.

¿Aꞌtanyíj óocaꞌnyej tɨꞌij tyitaataꞌíjtyeꞌen?”

5 Aꞌyaa pu tyuꞌtaxájtacaꞌ ɨ Tavástaraꞌ tɨjɨn:

“Aꞌɨ́ɨmaj ɨ maj quee jeꞌej tyéejviicueꞌ majta ɨ maj quee jucaꞌnyej

aꞌɨ́ɨjma mu jeꞌej puaꞌaj uurej majta puéjtzij huaꞌtáꞌcaa.

Aꞌɨ́j nu jɨn ijíij ájchesij,

nyajta aꞌyan tyihuoꞌtyáhuɨɨreꞌsij matɨꞌɨj aꞌɨ́ɨmaj jéehua tyáꞌxɨeꞌveꞌ.”

6 Aꞌɨ́jna ɨ Tavástaraꞌ tɨ jɨn tyaꞌtóorasij aꞌɨ́ɨ pu jumuaꞌtɨj;

¡aꞌyaa pu een tɨꞌɨj ɨ pláataj tɨ huápuɨꞌɨj jumuaꞌtɨj,

maj tyámuaꞌ tyeetyáatɨej ɨ oornaj jitze aráahuaꞌpuaj puaꞌmáj!

7 Muáaj paj Tavástaraꞌ, tachaꞌɨɨj puáꞌmej,

¡aꞌnáj tɨnaꞌaj paj tachaꞌɨɨj puáꞌmej aꞌɨ́ɨjma jimi ɨ tyeɨ́tyee maj jeꞌej puaꞌaj rɨcɨj!

8 Aꞌɨ́ɨmaj ɨ maj jeꞌej puaꞌaj tyityetyúuchaꞌɨj joꞌtɨj naꞌaj mu séejreꞌ

majta néijmiꞌqueꞌ ɨ cháanacaj japua jaxɨeꞌveꞌ ɨ tɨ jeꞌej puaꞌaj een.

13

Jeꞌej tɨ tyuꞌtyényuunyij tɨꞌij jáahuɨɨreꞌen

Ɨ tɨ aꞌɨ́jna jɨn antyúumuaꞌreej jeꞌej maj tyuꞌtáchuiicaj. Chuíicarij David tɨ joꞌyúꞌxacaꞌ

1 Tavástaraꞌ,

¿Aꞌnajnyí panoꞌtámuaꞌreerij?

¿Nyi jusén jɨmeꞌ penyojoꞌhuaꞌxɨj?

¿Aꞌnajnyí pequee cheꞌ nye jimi huatyáꞌavaataj?

2 ¿Aꞌnajnyí quee cheꞌ ɨ nyaj júuricamej ajta ɨ nyaxɨéjnyuꞌcaa

jajpuéetzij jaꞌmej ajta mej mij quee cheꞌ aꞌnáj tɨnaꞌaj juxaamuɨjrityaꞌaj?

¿Aꞌnajnyí nye quee cheꞌ aꞌɨ́j jimi tyiꞌhuɨ́ɨreꞌej naꞌmej ɨ tɨ nyéjchaꞌɨɨreꞌ?

3 Tavástaraꞌ, nyaj Dios,

¡naaséj, pajta naatájeevej, tyámuaꞌ tyinaꞌtányeerityeꞌ ɨ nyajɨ́ɨseꞌ!

¡Nyej nyij quee nyáaj huámuɨꞌnyij!

4 ¡Cheꞌ quee aꞌyan tyíꞌxajtaj ɨ tɨ nyéjchaꞌɨɨreꞌ yee: “Nuꞌríj jaatyáamueꞌtɨj”!

¡Cheꞌ quee jutyamuaꞌveꞌej tɨpuaꞌaj nyáaj nɨeꞌráꞌɨtzen!

5 Nyáaj nu aꞌɨ́j jitze tyíꞌcaꞌnyej ɨ paj jɨn nyaxɨeꞌveꞌ,

nyaxɨéjnyuꞌcaa pu jutyamuaꞌveꞌ jiꞌnye muáaj paj nyajapuáj huatányuusij.

6 ¡Nyetyuꞌtáchuiicaj aꞌɨ́jcɨ jimi ɨ Tavástaraꞌ aꞌɨ́jcɨ jɨmeꞌ tɨ tyámuaꞌ nye jimi tyúꞌruuj!

14

Tyiꞌtɨ́j tɨ jeꞌej puaꞌaj jaꞌuurej aꞌɨ́jcɨ ɨ tyáatɨꞌ

Ɨ tɨ aꞌɨ́jna jɨn antyúumuaꞌreej jeꞌej maj tyuꞌtáchuiicaj. David tɨ jitze ajtyámaꞌcan

1 Aꞌɨ́ɨmaj ɨ maj quee maꞌumuámuaꞌreꞌ aꞌyaa mu tyíꞌmuaꞌtzej tɨ quee ɨ Dios séejreꞌ,

néijmiꞌi mu meríj jeꞌej puaꞌaj huarɨ́j,

tyiꞌtɨ́j mu jɨn huápuɨꞌɨj jeꞌej puaꞌaj huarɨ́j,

¡capu sɨ́ɨj séejreꞌ tɨ tyámuaꞌ tyiꞌtyúuchaꞌɨɨj!

2 Tajapuá pu ɨmuáj ɨ Tavástaraꞌ huaꞌsej aꞌɨ́ɨjma ɨ tyeɨ́tyee

tɨꞌij huoꞌséj tɨpuaꞌaj sɨ́ɨj séjreꞌej tɨ tyihuojóꞌitej,

aꞌtɨ́j tɨ ɨ Dios huoocaj.

3 Ajta néijmiꞌi mu meríj aꞌɨ́j jitze ucájrupij ɨ juyéj tɨ jeꞌej puaꞌaj een,

néijmiꞌi mu juxaꞌaj tyiꞌtɨ́j jɨn meríj jeꞌej puaꞌaj huarɨ́j.

¡Capu cheꞌ sɨ́ɨj séejreꞌ tɨ tyámuaꞌ tyiꞌtyúuchaꞌɨɨcaj!

¡Capu naꞌaj sɨ́ɨj maꞌ jáꞌsejreꞌ!

4 Camu tyihuojóꞌitej aꞌɨ́ɨmaj ɨ maj jeꞌej puaꞌaj tyityetyúuchaꞌɨj,

aꞌɨ́ɨmaj mu huaꞌcɨꞌɨn ɨ nyetyeɨ́ɨtyeristyamuaꞌ tɨꞌɨj aꞌtɨ́j tɨ páan huácuaꞌnyij,

aꞌɨ́ɨmaj ɨ maj quee jahuoo jitzán maꞌcan ɨ Tavástaraꞌ.

5 Aꞌɨ́ɨ mu juviváaj muáꞌjuꞌun metyiꞌtzɨ́ɨnyaꞌaj,

jiꞌnye Dios pu aꞌɨ́ɨjma jimi séejreꞌ ɨ maj jaꞌtzaahuatyeꞌ.

6 Aꞌɨ́ɨmaj mu huaꞌxaahuaj jeꞌej maj tyáꞌxɨeꞌveꞌ ɨ maj tyóoxaahuaj,

ajta ɨ Tavástaraꞌ pu tyámuaꞌ tyihuáꞌchaꞌɨj.

7 ¡Aꞌtzúj cuj aꞌájna a tɨ aꞌyan tyajaꞌrájtyapuaj tɨjɨn Sión

aꞌáa jeꞌréꞌnyej ɨ tɨ huaꞌ japua huatányuusij aꞌɨ́ɨjma ɨ maj Israel jitze ajtyámaꞌcan!

Tɨꞌɨj ɨ Tavástaraꞌ seequéj tyihuoꞌtyátoonyij aꞌɨ́ɨjma ɨ maj jitzán ajtyámaꞌcan,

aꞌɨ́ɨmaj mu huatóotyamuaꞌveꞌsij ɨ Jacob maj jitze eerámaꞌcan,

majta néijmiꞌi ɨ maj Israel jitze ajtyámaꞌcan.

15

Tyiꞌtɨ́j tɨ ɨ Dios tyicho ꞌveꞌ aꞌɨ́jcɨ jimi ɨ tyáatɨꞌ

Chuíicarij David tɨ joꞌyúꞌxacaꞌ

1 Tavástaraꞌ,

¿aꞌtanyíj pújoorej tɨꞌij aꞌáa joꞌquéej jáꞌraꞌnyij joꞌpaj muáaj jáꞌsejreꞌ?,

¿aꞌtanyíj pújoorej tɨꞌɨj aꞌáa jaꞌcháaj jáꞌraꞌnyij joꞌtɨj néijmiꞌi tyámuaꞌ tyejéꞌeen tɨ ajta aꞌ jitze ajtyámaꞌcan?

2 Aꞌɨ́ɨ puꞌuj ɨ tɨ quee tyiꞌtɨ́j jɨn áꞌɨtzeereꞌ ajta tyámuaꞌ tyiꞌtyúuchaꞌɨj séecan jamuán,

ajta aꞌɨ́jna jɨn tyíꞌxaj ɨ tɨ jɨꞌréꞌcan jɨmeꞌ néijmiꞌi jɨmeꞌ ɨ juxɨéjnyuꞌcaa,

3 aꞌɨ́jna ɨ tɨ quee aꞌtɨ́j jeꞌej puaꞌaj tyíꞌxaj,

aꞌɨ́jna ɨ tɨ quee jeꞌej puaꞌaj jaꞌuurej ɨ juꞌ amíincuj,

ajta quee jeꞌej puaꞌaj tyihuáꞌxaj ɨ maj jimi avéjriꞌ joꞌcháatɨmee,

4 aꞌɨ́jna ɨ tɨ huaꞌxanaꞌveꞌ aꞌɨ́ɨjma ɨ maj huápuɨꞌɨj jeꞌej puaꞌaj tyityetyúuchaꞌɨj,

ajta tzáahuatyiꞌraꞌaj tyíchaꞌɨj aꞌɨ́jcɨ jimi ɨ tɨ tyáꞌtzaahuatyeꞌ ɨ Tavástaraꞌ jimi,

aꞌɨ́jna ɨ tɨ aróoꞌastee jeꞌej tɨ tyiꞌtɨ́j jɨn tyaꞌtóorasij tyij ajta quee tyámuaꞌ tyéꞌyiꞌcan jimi,

5 aꞌɨ́jna ɨ tɨ huaꞌnyijtyeꞌ ɨ jutúmii ajta quee huáꞌhuavii mej mij jéetzeꞌ tyaanájchityeꞌen,

aꞌɨ́jna ɨ tɨquee jaxɨeꞌveꞌ tɨ tyiꞌtɨ́j ancuriáan avíitzij jɨmeꞌ aꞌɨ́jcɨ jimi ɨ tɨquee tyiꞌtɨ́j jɨn áꞌɨtzeereꞌ.

Aꞌɨ́jna ɨ tɨ aꞌyan tyiꞌtyúuchaꞌɨj, capu aꞌnáj tyiꞌtɨ́j jɨn ootyáꞌɨtzeereꞌej.

16

Capu tyiꞌtɨ́j ajtáhuaꞌaj séejreꞌ tɨ jéetzeꞌ tyámuaꞌ een tyej tyij jaꞌancuriáꞌan

Jeꞌej tɨ tyiꞌriáꞌmuaꞌaj jutzájtaꞌ aꞌɨ́jna ɨ David

1 ¡Nyéetzij náachaꞌɨj, Dios, jiꞌnye muéetzij nu jimi jahuoo pej pij naatyáhuɨɨreꞌen!

2 Nyáaj nu aꞌyan tyimuaatéꞌexaaj tɨjɨn:

“Muáaj paj nyavástaraꞌ puéꞌeen, ɨ tɨ néijmiꞌi nye jimi tyámuaꞌ tyíꞌuurej,

capu tyiꞌtɨ́j ajtáhuaꞌaj séejreꞌ tɨ aꞌyan een patɨꞌɨj muáaj.”

3 Aꞌɨ́ɨmaj ɨ huaꞌ dioosijtyamuaꞌ jéehua mu uhuájcaꞌnyej,

aꞌyaa mu tyíꞌxaj aꞌɨ́ɨmaj ɨ maj huaꞌ jimi tyáꞌtzaahuatyeꞌ,

4 aꞌɨ́ɨmaj ɨ maj huaꞌ muiꞌrej ɨ jusáanturistyamuaꞌ

majta jéehua huaꞌ jitze tyíꞌcaꞌnyej.

¡Canu aꞌnáj tyiꞌtɨ́j aꞌyan uuren matɨꞌɨj aꞌɨ́ɨmaj rɨcɨj ɨ xúureꞌej jɨmeꞌ!

¡Canu aꞌnáj huoꞌtaxájta jeꞌej maj aꞌɨ́ɨmaj ántyaꞌruj!

5 Muáaj, Tavástaraꞌ, muéetzij jimi nu néijmiꞌi tyíꞌijchaꞌɨj,

muáaj paj néijmiꞌi jɨn tyámuaꞌ tyinaatyátoosij,

nyajúuricamej nu muéetzij jimi jaatyátoosij.

6 Aꞌɨ́j nu tyuꞌmuéꞌtɨj aꞌáa tɨ tyejéꞌsejreꞌ joꞌtɨj huápuɨꞌɨj naa tyojoꞌséꞌrin,

¡naa pu tyuꞌséꞌrin aꞌɨ́jna ɨ nyéetzij tɨ tyinaacɨ́ꞌɨj!

7 Nyetyaatatyójtziꞌreꞌej ɨ Tavástaraꞌ, jiꞌnye aꞌɨ́ɨ pu tyámuaꞌ tyinuꞌcájuyetyej,

ajta néijmiꞌqueꞌ ɨ nyatzájtaꞌ aꞌɨ́ɨ pu tɨ́caꞌ tyámuaꞌ tyinuꞌcámuaꞌriityee.

8 Aꞌnáj tɨnaꞌaj nu tyámuaꞌ tyáꞌmuaꞌreej tɨ ɨ Tavástaraꞌ nye jimi yésejreꞌ,

aꞌɨ́ɨ pu nyamuácaꞌtaꞌ pujmuaꞌ séejreꞌ, canu nyij tyiꞌtɨ́j jɨn ootyáꞌɨtzeereꞌej.

9 Aꞌɨ́j pu jɨn, ɨ nyatzájtaꞌ,

jéehua pu ɨ nyaxɨéjnyuꞌcaa jutyamuaꞌveꞌ.

Néijmiꞌi pu ɨ nye tyévij juxáahuaj séeriaꞌaj jaꞌmej,

10 jiꞌnye capáj tyuꞌtáꞌsij nyaj aꞌáa jaꞌséeriaꞌaj náꞌraꞌnyij joꞌmaj tyityajáꞌavaꞌtacaa,

¡capáj tyuꞌtáꞌsij tɨ aꞌɨ́jna ɨ tɨ tyámuaꞌ aꞌ jimi tyíꞌsejreꞌ huatyéjpetyej joꞌtɨj jaꞌtyácun!

11 Panaataséjratyeꞌsij ɨ juyéj tɨ jitzán séejreꞌ ɨ júuricamej.

Jéehua pu tyámuaꞌviꞌraꞌaj séejreꞌ aꞌájna joꞌpaj muáaj jáꞌsejreꞌ,

tyámuaꞌ pu jusén jɨmeꞌ tyíꞌeen muéetzij jimi.

17

Jeꞌej tɨ tyuꞌtyényuunyij tɨꞌij jimi tyámuaꞌ tyáꞌraꞌnyij

Jeꞌej tɨ tyuꞌtyéenyuj aꞌɨ́jna ɨ David

1 Tavástaraꞌ, huánamuaj nyaj quee tyiꞌtɨ́j jɨn áꞌɨtzeereꞌ,

pajta aꞌyan huárɨnyij jeꞌej nyaj tyíꞌmuahuaviij,

tyámuaꞌ tyuꞌnamuaj jeꞌej nyaj aꞌ jimi tyáꞌhuoo,

jiꞌnye capu tyenyij jitze éejnyinyii tɨ tyíꞌhueꞌtacaa.

2 ¡Cheꞌ muéetzij jimi joꞌvéꞌmeꞌen ɨ maj jɨn náꞌxɨjtyeꞌen

jiꞌnye muáaj paj jamuaꞌreej jeꞌej tɨ tyíꞌxaꞌpuɨꞌɨn!

3 Muáaj paj períj jamuaꞌreej jeꞌej nyaj tyíꞌmuaꞌtzej,

tɨ́caꞌ paj mujoꞌvéꞌmej pej pij náachaꞌɨɨn,

tyámuaꞌ paj períj huápuɨꞌɨj naa tyinaatyéesej,

pajta quee tyiꞌtɨ́j huátyoj tɨ jeꞌej puaꞌaj een.

Canu tyiꞌtɨ́j huataxájtacaꞌ tɨ quee aꞌyan tyiꞌjaꞌyájnatacaꞌaj,

4 aꞌyájna matɨꞌɨj ɨ séecan rɨcɨj,

nuꞌríj ajtáraa aꞌɨ́ɨjma jimi ɨ maj jéehua junyoꞌsiꞌtyeꞌ,

aꞌyájna patɨꞌɨj muáaj tyuꞌtaꞌíjtacaꞌ aꞌnyúucaa jitze.

5 Tyámuaꞌ nu naa tyuꞌméj aꞌ juyéj jitze,

canu aꞌnáj ajtáraa aꞌɨ́jcɨ jitze aꞌnyúucaa ɨ paj jɨn tyuꞌtaꞌíjtacaꞌ.

6 Dios, muéetzij nu jimi huatyényuusij,

jiꞌnye muáaj paj nyanamuaj,

pataꞌaj náanamuaj, huánamuaj jeꞌej nyaj tyíꞌxaj.

7 Tyámuaꞌ paj naa tyinaataséjratyeꞌen ɨ paj jɨn nyaxɨeꞌveꞌ,

muáaj, ɨ paj huaꞌ japua huatányuusij aꞌɨ́ɨjma jimi ɨ maj huaꞌajchaꞌɨɨreꞌ

aꞌɨ́ɨmaj ɨ maj jahuoo paj aꞌɨ́jna jɨn huoꞌtyáhuɨɨreꞌen ɨ paj néijmiꞌi jɨn putyíꞌuurej.

8 Aꞌyaa paj tyináachaꞌɨɨn tɨꞌɨj aꞌyóoj paj huápuɨꞌɨj jaxɨeꞌveꞌ,

micheꞌ aꞌɨ́ɨmaj tyámuaꞌ tyináachaꞌɨɨn ɨ maj aꞌ jimi tyíꞌhuɨɨreꞌ

9 aꞌɨ́ɨjma jimi ɨ maj nyéetzij nyenyoꞌsiꞌtyeꞌej,

¡ɨ maj nyéjchaꞌɨɨreꞌ majta tyíꞌtyacuiꞌcaa aꞌɨ́ɨ mu meríj nyajná!

10 Aꞌɨ́ɨ mu óotzaahuatyeꞌ, majta tyíꞌxaj mahuaꞌxáahuataj ɨ séecan,

11 aꞌɨ́ɨ mu véjriꞌ nyacújtaꞌ naavájraj

aꞌyaa mu tyeꞌejchóꞌveꞌ mej mij nɨeꞌtárɨeenyij aꞌ chóotaꞌ.

12 Aꞌyaa mu huaséꞌrin matɨꞌɨj ɨ muajyéj, muajyéj maj huápuɨꞌɨj nyinyuꞌcacuj

aꞌáa mu mij tyámuaꞌ jéꞌeen joꞌmaj jóoꞌavaꞌtacaa

majta huápuɨꞌɨj aꞌɨ́jna jɨn tyiꞌijchóꞌveꞌ mej mij ootátzunaxɨꞌɨn.

13 Ájchesij, Tavástaraꞌ, ¡pataꞌaj huoꞌtanyóꞌsiꞌtyeꞌen aꞌɨ́ɨjma!

¡Aꞌyaa paj huóꞌuurej mej mij tyítunutaxɨꞌɨn!

Aꞌ chúun jɨmeꞌ, aꞌɨ́j paj jɨn nyajapuáj huatányuunyij aꞌɨ́jcɨ jimi ɨ tɨ jeꞌej puaꞌaj tyiꞌtyúuchaꞌɨj,

14 aꞌɨ́jna ɨ paj jɨn néijmiꞌi putyíꞌuurej, Tavástaraꞌ, aꞌɨ́j paj jɨn nyajapuáj huatányuunyij,

¡huiꞌrájhuaꞌxɨj aꞌíjcɨ jitze ɨ cháanacaj,

ɨ maj jitzán jahuoo ɨ tɨ tyihuáꞌcɨꞌtyij!

Tyuꞌtáꞌ mej mij aꞌɨ́ɨmaj huoochíjtyaanyiꞌtaj,

mej mij ɨ huaꞌyojmuaꞌ tyúꞌcuaꞌnyij ꞌasta manaꞌaj quee jóꞌvetyij,

ajta tɨꞌij aꞌyan ajta tyáꞌraꞌnyij aꞌɨ́ɨjma jimi ɨ huaꞌ yaaxújmuaꞌ.

15 Ajta aꞌyan tyiꞌjɨꞌréꞌcan jɨmeꞌ, nyej nyáaj nyaxáahuaj séeriaꞌaj naꞌmej

aꞌɨ́jcɨ jɨmeꞌ nyaj aꞌ nyéerimij huaséj,

¡nyaj muéetzij jimi séjreꞌej nyatɨꞌɨjta huájɨstij!

18

Jeꞌej maj tyuꞌtáchuiicaj matɨꞌɨj tyuꞌtyámueꞌtɨn

Ɨ tɨ aꞌɨ́jna jɨn antyúumuaꞌreej jeꞌej maj tyuꞌtáchuiicaj. David tɨ jitze ajtyámaꞌcan, Tavástaraꞌ tɨ jimi tyíꞌhuɨɨreꞌ, ɨ tɨ aꞌíjcɨ ɨ chuíicarij huatáchuicacaꞌaj tɨꞌɨj ɨ Tavástaraꞌ japuan huatanyúj aꞌɨ́jcɨ jimi ɨ Saúl ajta néijmiꞌcaa jimi ɨ maj jájchaꞌɨɨriaꞌcaꞌaj. Aꞌɨ́ɨ pu aꞌyan tyuꞌtaxájtacaꞌ tɨjɨn:

1 Muáaj, Tavástaraꞌ, aꞌɨ́ɨ paj puéꞌeen ɨ nyaj jɨn uhuájcaꞌnyej;

¡nyáaj nu muaxɨeꞌveꞌ!

2 Muáaj paj naatyáhuɨɨreꞌej,

aꞌɨ́ɨ paj puéꞌeen ɨ tɨ nɨeꞌcánasij,

ɨ tɨ nyajapuáj huatányuusij,

nyaj Dios,

ɨ tyetyéj tɨ nyéetzij naatyánasij,

ɨ nyaj jɨn huatyényanaj,

ɨ tɨ néijmiꞌi putyíꞌuurej tɨꞌij nyajapuáj huatányuunyij,

ajta ɨ tɨ jitzán ɨꞌríj nyaj huatyényaꞌavaaj jútyeꞌ ɨmuáj.

3 Muáaj, Tavástaraꞌ, aꞌyaa pu a jimi tyiꞌtyéevijtɨj mej mij tyuꞌtáchuiicaj,

nyatɨꞌɨjta muaatájeevej, aj paj nyaj japua huatányuusij aꞌɨ́ɨjma jimi ɨ maj nyéjchaꞌɨɨreꞌ.

4 Aꞌɨ́jna ɨ tɨ tyeꞌentyípuaapuaꞌrityee pu naatyáajɨꞌquej

nyetyuꞌtátzɨn aꞌɨ́jcɨ jimi ɨ tɨ néijmiꞌi tyeꞌentyiꞌúꞌnaj.

5 Aꞌɨ́jna ɨ tɨ tyeꞌentyípuaapuaꞌrityee pu nyojoꞌrɨej,

¡aꞌɨ́ɨ pu naatyáajɨꞌquej tɨꞌij naajéꞌcaj!

6 Nyatɨꞌɨj jeꞌej tyéꞌnyamuaꞌajcaa Tavástaraꞌ nu jimi huatyéenyuj,

naatyéenyuj tɨꞌij ɨ Dios naatyáhuɨɨreꞌen,

aꞌɨ́ɨ puꞌij náanamuajriꞌ ɨ ju tyeyúuj tzajtaꞌ,

¡aꞌɨ́ɨ pu jáanamuajriꞌ ɨ nyaj huajíjhuacaꞌ!

7 Aj puꞌij huápuɨꞌɨj caꞌnyíin jɨn huatóocaꞌtzɨj ɨ chuéj,

aꞌɨ́ɨ pu néijmiꞌqueꞌ tyuꞌtóocaꞌtzɨj ɨ jɨríj,

aꞌɨ́j pu jɨn tyuꞌtáhuaaxɨj ɨ Tavástaraꞌ tɨ nyúꞌcamuɨꞌ,

8 Tzúꞌritaꞌ pu cɨtzíj iráanyej,

ajta ɨ tyényiꞌtzeꞌ ɨ tɨéj tɨ néijmiꞌi tyeꞌentyiꞌúꞌnaj,

¡jutyényij jitze pu tɨꞌɨxcuáa éejhuaꞌnaa tɨ aꞌtáatɨmee!

9 Aꞌɨ́ɨ pu tyaꞌantacúj ɨ tajapuá, tɨꞌquij yavaꞌcáanyej.

¡Ajta jityán ɨ ɨcájraꞌan jitze jéehua pu jéetɨrij séjriaꞌcaꞌaj tɨ xúꞌmuaa!

10 Aꞌɨ́j pu séej japua avéꞌyixɨj ɨ tajapuá maj tyíꞌhuɨɨreꞌ, tɨꞌquij huataráꞌraj

aꞌɨ́ɨ pu jaatátajchacaꞌ ɨ áacaj.

11 Aꞌɨ́j pu jɨn huatyóoꞌavaatacaꞌ,

ajta aꞌɨ́jna jɨn ahuóonaj,

ɨ jéetɨrij tɨ xúꞌmuaa tɨ jéehua séjriaꞌcaꞌaj

ajta aꞌɨ́jna jitze ɨ jéetɨrij tɨ xúꞌmuaa jéehua pu jájtyij séjriaꞌcaꞌaj.

12 Aj puꞌij tatzárij áan jeꞌráanyej joꞌtɨj jeꞌej jéꞌeenyeꞌej tɨ aꞌyan huaséꞌrihuaꞌaj tɨꞌɨj maj huatyóonaꞌaxcavaꞌxɨꞌɨn ɨ víityee,

aj mu mij ɨ jéetɨrij tzajtaꞌ tyéetyee ajeꞌcáavatzɨj ajta tɨꞌɨxcuáa tɨ aꞌtáatɨmee.

13 Aꞌɨ́jna ɨ Tavástaraꞌ, jútyeꞌ ɨmuáj tɨ jáꞌsejreꞌ,

aꞌyaa pu jútyeꞌ ɨmuáj ɨ nyúucariaꞌraꞌ tyuꞌtánamuajrej tɨꞌɨj víityee maj huatányuunyij,

tyéetyee jamuán ajta tɨꞌɨxcuáa tɨ aꞌtáatɨmee.

14 Aꞌyaa mu ɨ víityee tyityetyóonaꞌaxcavaꞌraj tɨꞌɨj ɨꞌrɨ́j tɨ jɨn tyuꞌtámuɨɨnyij,

chaꞌ muꞌuj mij huatóoꞌuj aꞌɨ́ɨmaj ɨ maj nyéjchaꞌɨɨreꞌ.

15 Ajta pu huataséjre ɨ tɨ quee séjriaꞌcaꞌaj tyétyeꞌ ɨmuáj ɨ jájritzeꞌ,

ajta ɨ cháanacaj tɨ japua aróocaꞌnyej aꞌɨ́ɨ pu ajta huataséjre

aꞌɨ́jna jɨmeꞌ tɨ tzɨ́ɨnyiꞌreꞌ huatánamuajre ɨ nyúucariaꞌraꞌ ɨ Tavástaraꞌ,

ajta aꞌɨ́jna jɨmeꞌ ɨ tɨ caꞌnyíin jɨn tyuꞌtajɨ́ꞌtzej.

16 Dios pu jumuácaꞌ jɨn naꞌajriáj jútyeꞌ ɨmuáj joꞌtɨj aꞌɨ́ɨn jáꞌsejreꞌ,

jumuácaꞌ puꞌij ajta jɨn naꞌajriáj aꞌɨ́jcɨ jitze ɨ jájritzeꞌ tɨ jéehua ootɨ́ꞌ.

17 Nyajapuáj pu huatanyúj aꞌɨ́ɨjma jimi ɨ maj huápuɨꞌɨj uhuácacaꞌnyeꞌ maj nyéjchaꞌɨɨreꞌ.

Ɨ maj nyaxanaꞌvaꞌcaꞌaj majta jéetzeꞌ uhuácacaꞌnyeꞌ nye quee nyáaj.

18 Aꞌaj mu naatanyóꞌsiꞌtyej nyatɨꞌɨj quee jeꞌej tyéejviicueꞌracaꞌaj,

ajta ɨ Tavástaraꞌ pu naatyáhuɨɨ,

19 aꞌɨ́ɨ pu nɨiꞌrájtoo jóꞌnyej nyaxáahuaj jáꞌsejriaꞌaj,

¡nyajapuáj pu huatanyúj aꞌɨ́jcɨ jɨmeꞌ ɨ tɨ nyaxɨeꞌvaꞌcaꞌaj!

20 Ɨ Tavástaraꞌ pu naatáꞌ ɨ nyaj jaamuéꞌtɨj

aꞌɨ́jna ɨ tɨ nyacɨꞌpuáatacaj aꞌɨ́jcɨ jɨmeꞌ nyej tyámuaꞌ tyiꞌtyínyechaꞌɨj,

21 jiꞌnye nyáaj nu aꞌɨ́j jitze ucáamej ɨ juyáaraꞌ ɨ Tavástaraꞌ,

¡canu aꞌnáj jaatyáhueꞌtacaꞌ ɨ nyaj Dios!

22 Nyáaj nu aꞌnáj tɨnaꞌaj jamuaꞌreej jeꞌej tɨ aꞌɨ́ɨn tyuꞌtaꞌíjtacaꞌ,

canu aꞌnáj jaatyáxaahuatacaꞌ jeꞌej tɨ aꞌɨ́ɨn junyúucaa jɨn tyuꞌtaꞌíjtacaꞌ.

23 Canu tyiꞌtɨ́j jɨn aꞌɨtzéeriaꞌaj naaméj aꞌɨ́jcɨ jimi,

nuꞌríj ajtáraa aꞌɨ́jcɨ jitze ɨ tɨ jeꞌej puaꞌaj een.

24 Tavástaraꞌ pu tyinaatáꞌ tyiꞌtɨ́j nyaj huamueꞌtɨj

aꞌɨ́jcɨ jɨmeꞌ nyaj néijmiꞌi jɨn tyámuaꞌ huarɨ́j joꞌtɨj aꞌɨ́ɨn jáꞌsejreꞌ.

25 Muáaj, Tavástaraꞌ, tyámuaꞌ paj éenyeꞌej séejreꞌ aꞌɨ́jcɨ jimi ɨ tɨ tyámuaꞌ tyíꞌsejreꞌ,

ajta jɨꞌréenyeꞌej séejreꞌ aꞌɨ́jcɨ jimi ɨ tɨquee tyiꞌtɨ́j áꞌɨtzeereꞌ,

26 pajta quee hueꞌtzij jɨn séejreꞌ aꞌɨ́jcɨ jimi ɨ tɨ quee tyíꞌhueꞌtacaa,

pajta huápuɨꞌɨj jariaꞌmuaꞌreej aꞌɨ́jcɨ jimi ɨ tuꞌcájmuaꞌrej.

27 Muáaj paj huaꞌ japua huatányuusij aꞌɨ́ɨjma ɨ maj quee óotzaahuatyeꞌ,

pajta jéehua huoꞌtyáxaahuataj aꞌɨ́ɨjma ɨ maj óotzaahuatyeꞌ.

28 Muáaj, Tavástaraꞌ, muáaj paj naatyátatzaviꞌtyeꞌej,

muáaj, nyaj Dios, muáaj paj naatyátatzaviꞌtyeꞌej aꞌájna joꞌtɨj joꞌtɨ́caꞌ.

29 Muáaj paj naatáhuɨɨreꞌsij aꞌɨ́j nu jɨn jaatyánasij aꞌɨ́jcɨ ɨ tɨ nyéjchaꞌɨɨreꞌ,

ajta quee naatyánasij ɨ tɨ jɨn curiaꞌnámiꞌhuajmee ɨ huaꞌ chájtaꞌnaj.

30 Aꞌɨ́jna ɨ juyáaraꞌ ɨ Dios néijmiꞌi pu jɨn tyámuaꞌ een,

ajta ɨ tɨ jɨn tyaꞌtóoratziiriꞌ ɨ Dios aꞌɨ́j pu jitze ɨꞌríj tyaj jitzán tyúꞌcaꞌnyej,

¡Dios pu huoꞌtyéchaꞌɨɨsij néijmiꞌcaa aꞌɨ́ɨjma ɨ maj jitzán tyíꞌcaꞌnyej!

31 ¿Aꞌtanyíj Dios puéꞌeen, tɨ quee Tavástaraꞌ jitze séejreꞌ?

¿Tyiꞌtanyí dios raꞌ ajtáhuaꞌaj sɨ́ɨj séejreꞌ tɨꞌij taatyéchaꞌɨɨn?

32 Dios pu aꞌɨ́ɨn puéꞌeen ɨ tɨ caꞌnyíjraꞌaj nyatáꞌcaa,

aꞌɨ́ɨ pu tyámuaꞌ jaꞌuurej jeꞌej nyej nyáaj tyiꞌtyínyechaꞌɨj,

33 aꞌɨ́ɨ pu tyiꞌtáꞌcaa tɨquee aꞌchu tyíjetyej ɨ nye chapuáaj, aꞌyájna tɨꞌɨj ɨ muaxáj,

ajta nyatáꞌcaa nyej nyij tyámuaꞌ eenyeꞌ séejreꞌ jútyeꞌ ɨmuáj,

34 aꞌɨ́ɨ pu tyámuaꞌ nyaꞌuurej nyej nyij huatyényoꞌseꞌen,

caꞌnyíjraꞌaj pu nyatáꞌcaa nyej nyij jaꞌantyítutaj ɨ túꞌnamuaꞌaj tyapúustiꞌ tɨ jɨn taavijhua.

35 Muáaj paj nyechaꞌɨj pajta nyajapuáj huatányuusij,

pajta tyámuaꞌ naa tyíꞌnyeviꞌ aꞌmuácaꞌtaꞌ jɨmeꞌ,

puꞌríj tyámuaꞌ tyinaatyáhuɨɨ aꞌɨ́jna muáaj paj tyinaatáꞌ.

36 Tyámuaꞌ paj tyúꞌruuj ɨ nyajuyéj jitze tɨꞌij quee tyiꞌtɨ́j nyetyesiꞌhuarityeꞌ,

canu nyij tyiꞌtɨ́j jitze éejcataj ɨ nyaꞌ ɨ́ɨcaj jɨmeꞌ.

37 Nyahuoꞌtaven ɨ maj nyéjchaꞌɨɨreꞌ nyajta jeꞌen huoꞌtáaꞌsacaꞌ,

aj nu nyij tányij huariáꞌraa nyatɨꞌɨj huaꞌantyipuaꞌrityaꞌaj.

38 Nyahuoꞌtyátzaanaxɨj. Camu cheꞌ ájhuiixɨj.

Aꞌɨ́ɨ mu eetavátzɨj jóꞌnyaj jaꞌraꞌɨ́ɨcajmee.

39 Muáaj paj caꞌnyíjraꞌaj naatáꞌ nyatɨꞌɨj huatyéenyoꞌsej,

muáaj paj aꞌyan huóꞌruuj maj aꞌɨ́ɨmaj nye jimi ecóotutaxɨꞌɨn ɨ maj quee tyuꞌnamuaj,

40 ajta mej mij nye jimi huatóoꞌuunaj aꞌɨ́ɨmaj ɨ maj nyéjchaꞌɨɨreꞌ.

Aꞌyaa nu nyij tyihuaꞌantyipuáꞌrij aꞌɨ́ɨjma ɨ maj nyaxanaꞌvaꞌcaꞌaj.

41 Aꞌɨ́ɨ mu jahuoocaꞌaj maj huoꞌtáhuɨɨreꞌen, ajta capu aꞌtɨ́j huoꞌtáhuɨɨrej,

Tavástaraꞌ mu majta huatajé, ajta aꞌɨ́ɨn quee huóꞌnamuajriꞌ.

42 ¡Aꞌyaa nu huóꞌruuj tɨꞌɨj chuéj tɨ muɨɨnyíj áacaj tɨ jajcuiꞌnaj!

¡Nyajta aꞌyan atyihuojóoraxɨj tɨꞌɨj xɨéerij a cáayej jitze!

43 Nyajapuáj paj huatanyúj aꞌɨ́ɨjma jimi ɨ tyeɨ́tyee maj quee tyihuojóꞌitej,

pajta naatáꞌ nyej nyij néijmiꞌqueꞌ tyuꞌtaꞌíjtaj

majta tyeɨ́tyee nyahuɨɨreꞌ ɨ nyej nyáaj quee huáꞌmuajtyajcaꞌaj.

44 Matɨꞌɨjta náanamuaj, aꞌɨ́ɨ mu naꞌráꞌastijreꞌej,

tyeɨ́tyee mu tyámuaꞌ tyíꞌnyaxaj ɨ maj séej chuéj japua joꞌcháatɨmee,

45 majta séecan ɨ tyeɨ́tyee ɨ maj majta séej chuéj japua joꞌcháatɨmee aꞌɨ́ɨ mu quee cheꞌ jeꞌej jájtyoovej

majta juviváaj iiráajuꞌ joꞌmaj jóoꞌavaatacaꞌaj.

46 ¡Cheꞌ jusén jɨn séjreꞌej ɨ Tavástara!

¡Cheꞌ tyámuaꞌ eenyeꞌ ɨ tɨ nyechaꞌɨj!

¡Nyicheꞌ vaꞌcán jɨn tyámuaꞌ tyeetyátoonyij ɨ Dios tɨ nyaj japua huatányuusij!

47 Aꞌɨ́ɨ pu Dios puéꞌeen ɨ tɨ puéjtzij huoꞌtaꞌsij aꞌɨ́ɨjma ɨ maj jeꞌej puaꞌaj nyoorej

ajta naatáꞌ nyej nyáaj tyihuoꞌtaꞌíjtyeꞌen ɨ tɨ chájtaꞌnajmee jitze.

48 Aꞌɨ́ɨ pu nyajapuáj huatányuusij ɨ maj jɨn nyajaaxɨejviꞌ ɨ maj nyéjchaꞌɨɨreꞌ,

ajta aꞌɨ́ɨjma jimi ɨ maj quee tyihuojóꞌitej ɨ maj nyeyoꞌsiꞌtyaꞌcuj.

¡Muáaj, Tavástaraꞌ, muáaj paj nyaj japua huatányuusij aꞌɨ́ɨjma jimi ɨ tyétyacaa maj tyoꞌcájaaxɨejveꞌ!

49 Aꞌɨ́j nu jɨn tyíꞌmuatyojtziꞌreꞌ huaꞌ tzajtaꞌ ɨ tyeɨ́tyee,

nyajta tyuꞌtáchuiicaj aꞌɨ́jcɨ jitze ɨ paj jɨn ántyapuaj.

50 Muáaj paj tyiꞌtáꞌcaa tɨ tyuꞌtyámueꞌtɨj aꞌɨ́jna ɨ paj rey jɨn jaꞌantyíhuoj,

aꞌnáj tɨnaꞌaj paj tyámuaꞌ tyeetyátoosij aꞌɨ́jcɨ ɨ David pajta ɨ maj jitzán eerámaꞌcan.

19

Ɨ tɨ jɨn ɨ Dios naa huaséꞌrin aꞌɨ́jcɨ jitze ɨ tɨ tyúꞌtaahuacaꞌ

Ɨ tɨ aꞌɨ́jna jɨn antyúumuaꞌreej jeꞌej maj tyuꞌtáchuiicaj. Chuíicarij David tɨ joꞌyúꞌxacaꞌ

1 Ɨ tajapuá tɨ séejreꞌ pu jaxaj ɨ tɨ jɨn ɨ Dios naa huaséꞌrin,

ajta ɨ tɨ tyúꞌtaahuacaꞌ pu jɨn ámiteereꞌ tɨ aꞌɨ́ɨn jéehua tyuꞌyíꞌtɨn.

2 Aꞌnáj tɨnaꞌaj mu jatyáxajta,

majta ɨ tɨ́caꞌ néijmiꞌqueꞌ jamuaꞌreeren.

3 Tyij ajta quee namuajreꞌ ɨ maj tyiꞌtyáxajta

capu sɨ́ɨj nyúucarij namuajreꞌ,

4 ajta ɨ nyúucariaꞌraꞌ pu néijmiꞌqueꞌ muaꞌreeriꞌhuan ɨ cháanacaj japua,

aꞌáa pu jáꞌmuaꞌreeriꞌhuan joꞌtɨj ɨ cháanacaj jooꞌástɨmee.

Aꞌáa pu Dios tyámuaꞌ tyojoꞌruuj tɨꞌij ɨ xɨcáj aꞌáa jaꞌséeriaꞌaj jáꞌraꞌnyij,

5 ajta aꞌyan tyiꞌráamej tyámuaꞌ éenyeꞌej tɨꞌɨj ɨ tɨ huatyényeɨɨchij,

aꞌyaa pu tyuꞌtóotyamuaꞌveꞌsij tɨꞌɨj ɨ tɨ tɨeꞌchacaa tɨꞌij tyuꞌmuéꞌtɨn.

6 Aꞌyaa pu ɨ xɨcáj utyejeꞌejnyésij jitzán ɨ jútyeꞌ tɨ séejreꞌ,

ajta jeꞌen ujaꞌancárutyij yu pujmuaꞌ aꞌɨ́jcɨ jitze ɨ tajapuá tɨ séejreꞌ,

ajta quee huatáɨꞌriitarij tɨ tyiꞌtɨ́j huatyóoꞌavaaj tɨꞌij quee jatyátɨeexɨꞌrasimeꞌen.

7 Néijmiꞌi pu jɨn tyámuaꞌ een ɨ Tavástaraꞌ tɨ jɨn tyíꞌmuaꞌtaj,

jiꞌnye aꞌɨ́ɨ pu jájcuacan tyuꞌtáꞌcaa ɨ júuricamej.

Tyámuaꞌ pu een ɨ Tavástaraꞌ tɨ jɨn tyuꞌtaꞌíjtacaꞌ,

jiꞌnye tyámuaꞌ pu tyuꞌcámuaꞌriityej aꞌɨ́jcɨ ɨ tyáataj tɨ quee óotzaahuatyeꞌ.

8 Ɨ Tavástaraꞌ tɨ jɨn tyuꞌtaꞌíjtacaꞌ tyámuaꞌ pu tyíꞌeen,

jiꞌnye tyámuaꞌviꞌraꞌaj pu tatáꞌcaa ɨ taxɨéjnyuꞌcaa tzajtaꞌ.

Ɨ nyúucarij tɨ jɨn tyuꞌtaꞌíjtacaꞌ ɨ Tavástaraꞌ aꞌɨ́ɨ pu jumuaꞌtɨj

ajta tyámuaꞌ tyitaꞌtanyéjnyeꞌrityee ɨ tajɨꞌɨj jitze.

9 Tyámuaꞌ pu een ɨ Tavástaraꞌ tyaj jɨn huátzaahuatyeꞌen

ajta jusén jɨmeꞌ séejreꞌ.

Jɨꞌréꞌcan jɨmeꞌ pu séejreꞌ ɨ nyúucarij Tavástaraꞌ tɨ jɨn tyuꞌtaꞌíjtacaꞌ,

néijmiꞌi puꞌij aꞌɨ́ɨn tyámuaꞌ tyíꞌeen,

10 ¡jéetzeꞌ pu tyáꞌnajchij quee ɨ ooroj tɨ jumuaꞌtɨj!,

¡jéetzeꞌ pu áncacaj mequee ɨ sarátyee maj jumuaꞌtɨj!

11 Aꞌíi pu aꞌɨ́ɨn puéꞌeen ɨ tɨ jachaꞌɨj aꞌɨ́jcɨ ɨ tɨ muéetzij muahuɨɨreꞌ,

ajta tyámuaꞌ jimi tyeꞌmej tɨpuaꞌaj jaꞌráꞌastijreꞌen.

12 ¿Aꞌtanyíj jusɨ́ɨj jamuaꞌreeren tyiꞌtɨ́j tɨ jɨn quee xáꞌpuɨꞌ huarɨ́j?

¡Tyinaatúꞌuunyiꞌ, Tavástaraꞌ, ɨ nyaj jɨn quee xáꞌpuɨꞌ huarɨ́j avíitzij jɨmeꞌ!

13 Capáj tyiꞌtáꞌcareꞌen tɨ óotzaahuatyeꞌej aꞌɨ́jna ɨ tɨ muahuɨɨreꞌ,

capáj tyiꞌtáꞌcareꞌen tɨ aꞌɨ́ɨn tyinaataꞌíjtyeꞌen ɨ nyaj jɨn áꞌnyatzaahuatyeꞌ.

Aꞌyaa nu nyij tyáatɨꞌ tyiꞌ pueꞌéenyeꞌej naꞌmej tɨ quee tyiꞌtɨ́j jɨn áꞌɨtzeereꞌ,

aꞌyaa nu nyij quee cheꞌ vaꞌcán jɨn tyiꞌijxánaꞌcɨraꞌaj naꞌmej.

14 Cheꞌ tyámuaꞌ eenyeꞌ muéetzij jimi

ɨ nyenyúucaa ajta jeꞌej nyaj tyíꞌmuaꞌtzej,

Nyavástaraꞌ, muáaj paj nyahuɨɨreꞌ pajta nyajapuáj huatányuusij.

20

Jeꞌej tyaj tyityeetyényuunyij tyej tyij tyuꞌtyámueꞌtɨn

Ɨ tɨ aꞌɨ́jna jɨn antyúumuaꞌreej jeꞌej maj tyuꞌtáchuiicaj. Chuíicarij David tɨ joꞌyúꞌxacaꞌ

1 Cheꞌ ɨ Tavástaraꞌ muáanamuaj tɨpuaꞌaj jeꞌej petyaꞌamuaꞌajcaj,

cheꞌ ɨ Dios raꞌ aꞌɨ́jcɨ ɨ Jacob aꞌ japua huatányuunyij.

2 Cheꞌ aꞌɨ́ɨn uyoꞌtaꞌítyej ɨ paj jɨn huatyáꞌhuɨɨreꞌen

aꞌáa pu ɨmuáj yoꞌtaꞌítyij aꞌ tɨ aꞌyan tyajaꞌrájtyapuaj tɨjɨn Sión.

3 Cheꞌ néijmiꞌi tyoꞌtámuaꞌreej ɨ paj jimi tyuꞌtámuꞌvejritacaꞌ

ajta tyámuaꞌ tyihuaꞌancuriaꞌan ɨ yaꞌmuáatyee paj jimi huoꞌtámuꞌvejritacaꞌ.

4 Cheꞌ néijmiꞌi jɨn aꞌyan huárɨnyij jeꞌej paj tyáꞌxɨeꞌveꞌ

ajta jeꞌen aꞌyan huárɨnyij jeꞌej paj períj tyaataxájtacaꞌ.

5 Aꞌyaa tu tyij aꞌɨ́jna jɨn tyíꞌyeꞌesten ɨ paj jɨn tyuꞌtyámueꞌtɨj,

tyajta jeꞌen jútyeꞌ ajméjcaꞌtaxɨꞌɨj

nyúucaritzeꞌ aꞌɨ́jcɨ ɨ taj Dios.

¡Cheꞌ ɨ Tavástaraꞌ néijmiꞌi jɨn aꞌyan huárɨnyij jeꞌej paj tyaatáhuaviiraj!

6 Tyámuaꞌ nu naa tyáꞌmuaꞌreej tɨ ɨ Tavástaraꞌ

jaatáꞌsij tɨ tyuꞌtyámueꞌtɨn aꞌɨ́jna ɨ rey aꞌɨ́ɨn tɨ jaꞌantyíhuoj,

ajta janamuajran aꞌájna a tajapuá joꞌtɨj tyámuaꞌ tyejéꞌeen,

aꞌɨ́ɨ pu jaatáꞌsij ɨ tɨ néijmiꞌi jɨn putyíꞌuurej tɨꞌij vaꞌcán jɨn tyuꞌtyámueꞌtɨn.

7 Séecan mu aꞌɨ́ɨjma huaꞌajchaꞌɨj ɨ cariáataꞌ ɨ maj jitzán huanyoꞌseꞌen

majta séecan ɨ cahuáayuꞌuj huáyaꞌmuaj,

tyajta ityáj aꞌɨ́j tu jitze ajtyuꞌuj ɨ Tavástaraꞌ taj Dios.

8 Aꞌɨ́ɨ mu tyítunutaxɨj, matɨꞌɨj mij eetávatzɨj,

tyajta ityáj tyóocheꞌ tu tyámuaꞌ een tyajta huatyuꞌuj.

9 Tavástaraꞌ, ¡huatáꞌ tɨ tyuꞌtyámueꞌtɨn aꞌɨ́jna ɨ tɨ rey jɨn tyiꞌtyéjvee!

¡Pajta táanamuaj tyatɨꞌɨjtá muaatájeevej!

21

Jeꞌej tyaj tyuꞌtáchuiicaj tyatɨꞌɨj tyuꞌtyámueꞌtɨn

Ɨ tɨ aꞌɨ́jna jɨn antyúumuaꞌreej jeꞌej maj tyuꞌtáchuiicaj. Chuíicarij David tɨ joꞌyúꞌxacaꞌ

1 Tavástaraꞌ, aꞌɨ́ɨ pu jutyamuaꞌveꞌ ɨ tɨ rey jɨn tyiꞌtyéjvee jiꞌnye caꞌnyíjraꞌaj paj jaatáꞌ,

¡jéehua pu huápuɨꞌɨj jutyamuaꞌveꞌ jiꞌnye muáaj paj jaatáꞌ tɨ tyuꞌtyámueꞌtɨn!

2 Aꞌyaa paj huarɨ́j jeꞌej tɨ aꞌɨ́ɨn tyáꞌxɨeꞌvaꞌcaꞌaj,

capáj tyiꞌtɨ́j jɨn quee aꞌyan huarɨ́j jeꞌej tɨ aꞌɨ́ɨn tyimuaatáhuaviiriꞌ.

3 Muáaj paj jaataxɨéꞌvej pajta vaꞌcán jɨn tyámuaꞌ tyeetyájtoo

pajta cúruun juꞌcárujtyiꞌriꞌ ooroj tɨ puéꞌeen.

4 Júuricamej pu muaatáhuaviiriꞌ, muáaj pej pij jaatáꞌ,

júuricamej tɨ áꞌtyeeren ajta quee tyiꞌtɨ́j jɨn jeꞌej rɨnyij.

5 Tyíꞌmuatyojtziꞌreꞌ aꞌɨ́jcɨ jɨmeꞌ paj jaatáhuɨɨ, ijíij pu vaꞌcán jɨn putyiꞌuurejve,

muáaj paj jaatáꞌ mej mij jaatyátzaahuatyeꞌen ajta jeꞌen jɨꞌréenyeꞌej séejreꞌ.

6 Jusén jɨmeꞌ paj tyámuaꞌ tyeetyájtoo,

jéehua pu jutyamuaꞌveꞌ aꞌɨ́jcɨ jɨmeꞌ paj jitzán séejreꞌ.

7 Muáaj, rey paj puéꞌeen, capu aꞌnáj antyipuaꞌrij ɨ paj jɨn tyiꞌtyéjvee, jiꞌnye Tavástaraꞌ paj jitze tyíꞌcaꞌnyej,

¡aꞌɨ́j paj jitze tyíꞌcaꞌnyej ɨ tɨ jɨn muaxɨeꞌveꞌ aꞌɨ́jna ɨ tɨ jútyeꞌ ɨmuáj jáꞌsejreꞌ!

8 Aꞌɨ́jna ɨ paj néijmiꞌi jɨn putyíꞌuurej aꞌɨ́ɨ pu néijmiꞌcaa huataꞌsij ɨ maj muájchaꞌɨɨreꞌ,

jaꞌmuácaꞌtaꞌ paj jɨn huoꞌtáaꞌsij ɨ maj muaxanaꞌveꞌ,

9 aꞌúu paj huojoꞌtyátoosij ɨ oornaj tzajtaꞌ tɨ úꞌtaa

patɨꞌɨj aꞌɨ́j jɨn huatáꞌsejrataj pej pij huoꞌxɨ́jtyeꞌen.

Aꞌɨ́jna ɨ Tavástaraꞌ, tɨ jɨn nyúꞌcamuɨꞌ,

aꞌɨ́j pu jɨn huaꞌantyipuaꞌrityeꞌsij ɨ tɨéj jɨmeꞌ tɨ néijmiꞌi tyeꞌentyípuaapuaꞌrityee.

10 Pajta huoꞌrioꞌuunaj íiyan cháanacaj japua pajta huaꞌ tzajtaꞌ ɨ tyeɨ́tyee

aꞌɨ́ɨjma ɨ huaꞌyojmuaꞌ pajta ɨ maj huaꞌ jitze eerányesij.

11 Tyij majta jaxɨeꞌvaꞌaj maj jeꞌej puaꞌaj muáaꞌuurej

majta jaxajta jeꞌej maj huárɨnyij aꞌ jimi

capu aꞌyan tyeꞌmej jeꞌej maj aꞌɨ́ɨmaj tyáꞌxɨeꞌveꞌ,

12 jiꞌnye muáaj paj huoꞌtamuárityeꞌsij,

aꞌ túꞌnamuaꞌ paj jɨn aꞌɨ́ɨjma huatyámueꞌtɨj.

13 ¡Ájchesij Tavástaraꞌ, aꞌɨ́jcɨ jɨmeꞌ ɨ paj néijmiꞌi jɨn putyíꞌuurej!

¡Tyetyíꞌyeꞌestej tyajta tyuꞌtáchuiicaj aꞌɨ́jcɨ jɨmeꞌ paj tyuꞌtyáamueꞌtɨj!

22

Jeꞌej tɨ tyíꞌjijhuaj ɨ tɨquee jeꞌej jájtyoovej ajta ɨ chuíicarij maj jɨn tyaatatyójtziꞌreꞌen

Ɨ tɨ aꞌɨ́jna jɨn antyúumuaꞌreej jeꞌej maj tyuꞌtáchuiicaj, aꞌɨ́jcɨ jɨmeꞌ ɨ cuíinarij tɨ aꞌyan ántyapuaj tɨjɨn “Ɨ muaxáj tɨ séejreꞌ tɨꞌɨjta ɨ xɨcáj eeréꞌnyej”. Chuíicarij David tɨ joꞌyúꞌxacaꞌ

1 Muáaj paj nyaj Dios, muáaj paj nyaj Dios,

¿jiꞌnye pej pij manúurɨej?,

¿jiꞌnye pej pij quee paj mujoꞌvéꞌmeꞌen pajta jeꞌen nyajapuáj huatányuunyij?,

¿jiꞌnye pej pij quee nyanamuaj nyatɨꞌɨjta nyeyiinyej aꞌ jimi huatyényuunyij?

2 Muáaj paj nyaj Dios,

tújca nyajta tɨ́caꞌ nu aꞌjimi jahuoo, ajta capáj nyanamuaj,

¡capu jeꞌej tyíɨꞌrij nyej nyij huányasoꞌpeꞌen!

3 Pajta muáaj néijmiꞌi jɨn tyámuaꞌ een,

muáaj paj tyíꞌijta, néijmiꞌi mu tyíꞌmuatyojtziꞌreꞌ ɨ maj Israel jitze ajtyámaꞌcan.

4 Aꞌɨ́ɨmaj ɨ tahuásimuaꞌcɨꞌɨj mu aꞌ jitze tyuꞌcáꞌan,

aꞌ jitze mu tyiꞌcaꞌnyajcaꞌaj, muáaj pej pij huiꞌrájtoj,

5 mamuaatáhuaviiriꞌ paj huoꞌtáhuɨɨreꞌen, aj pej pij huoꞌtaꞌ maj juxáahuaj séjreꞌej,

aꞌ jitze mu tyuꞌcáꞌan, ajta capáj muáaj huoꞌtyáxaahuatacaꞌ.

6 Ajta canu nyáaj tyáatɨꞌ puéꞌeen, sulu chuiꞌnuj nu puéꞌeen,

¡aꞌɨ́ɨ nu puéꞌeen ɨ tyeɨ́tyee maj néijmiꞌi jatyáꞌaatzej!

7 Aꞌɨ́ɨmaj ɨ maj nyeséj, aꞌɨ́ɨ mu nyéetzij nyaꞌaꞌtzej,

jéehua mu náꞌxaahuaj, majta nye jimi naa tyityeꞌcámuꞌvajra

8 majta aꞌyan tyiꞌxáataj tɨjɨn:

“Aꞌmúu pu ɨ Tavástaraꞌ jitze tyíꞌcaꞌnyej,

cheꞌ aꞌɨ́ɨn ɨ Tavástaraꞌ jiꞌrátoonyij.

Aꞌɨ́jcɨ jɨmeꞌ ɨ tɨ huápuɨꞌɨj jaxɨeꞌveꞌ, cheꞌ aꞌɨ́ɨn japuan huatányuunyij.”

9 Aꞌyaa puꞌij tyíꞌeen:

muáaj paj tyuꞌtáꞌ nyej nyij huanɨeꞌhuaj ɨ jucáaraꞌ jitze ɨ náanaj,

pajta tyuꞌtáꞌ nyej nyij jitzán huányasoꞌpeꞌen.

10 Nyatɨꞌɨj quee xu nyáaj huanɨeꞌhuacaj,

muáaj paj aꞌɨ́ɨn puéꞌeenyeꞌej ɨ paj nyaj jɨmeꞌ antyíamuaꞌreeriacaꞌaj,

nyatɨꞌɨj nyanaꞌaj tyíꞌsejriaꞌcaꞌaj ɨ jucáaraꞌ jitze ɨ náanaj,

muáaj paj nyaj Dios puéꞌeen.

11 Capáj nye jimi ajtáyiꞌcan,

jiꞌnye véjriꞌ pu yetyíꞌsejreꞌ ɨ tɨ jeꞌej puaꞌaj tyíꞌnyaꞌuurej,

ajta quee aꞌtɨ́j nyaj jamuán yésejreꞌ tɨꞌij naatáhuɨɨreꞌen.

12 Aꞌyaa mu meríj tyinyajná matɨꞌɨj ɨ túuruꞌuj aꞌɨ́ɨmaj ɨ maj nyéjchaꞌɨɨreꞌ,

aꞌyaa mu huaséꞌrin matɨꞌɨj ɨ túuruꞌuj aꞌáa maj jáꞌmaꞌcan aꞌájna a Basán,

13 aꞌyaa mu tyíꞌtyacɨꞌxɨj matɨꞌɨj ɨ muajyéj ɨ maj huápuɨꞌɨj nyinyuꞌcacuj,

aꞌɨ́ɨ mu jacácuaxaꞌvaꞌraj majta jeꞌen nyéetzij nyatacheꞌvej.

14 Aꞌyaa nu een tɨ ɨ jájtyij tɨ tyixɨ́rej,

ajta ɨ nyacaríj arí néijmiꞌi eerácuuxɨj.

Ajta ɨ nyaxɨéjnyuꞌcaa aꞌyaa pu een tɨꞌɨj ɨ xɨ́ɨjca

aꞌɨ́ɨ pu arí ij tyáxɨsij ɨ nyaj tzajtaꞌ.

15 Aꞌyaa pu arí tyuꞌtyáahuaj ɨ nye tyenyij tɨꞌɨj ɨ xaríj tɨ huatyáteeriꞌhuacaꞌ,

ajta ɨ nyenyanúu arí aráviꞌtaxɨj yujtyí pujmuaꞌ.

¡Chuéj tɨ muɨɨnyíj paj jɨn naꞌváꞌnaj cuxáa nyaj nyeríj huamuɨ́ꞌ!

16 Aꞌyaa mu cuxáa tzɨꞌcɨ́ɨj, jéehua mu ɨ maj jeꞌej puaꞌaj tyityetyúuchaꞌɨj

aꞌɨ́ɨ mu meríj néijmiꞌqueꞌ nyeriaꞌnaj,

majta meríj tyinaapuéj ɨ nyamuácaꞌ jitze majta nyaꞌ ɨ́ɨcaj jitze.

17 Ɨꞌríj nyaj jaatyéꞌiten ɨ nyacaríj.

Aꞌnáj tɨnaꞌaj mu naꞌráasej aꞌɨ́ɨmaj ɨ maj nyéjchaꞌɨɨreꞌ,

18 aꞌɨ́ɨ mu meríj tyuꞌrióotuiꞌij ɨ tyíꞌnyacaanaa,

majta aꞌɨ́jcɨ jɨn jumueꞌtɨj.

19 Pajta muáaj, Tavástaraꞌ, ɨ paj aꞌɨ́ɨn puéꞌeen ɨ nyaj jɨn uhuájcaꞌnyej,

¡capáj nye jimi ajtáyiꞌcan!, ¡jiyeꞌtzín paj mujoꞌvéꞌmeꞌen pej pij naatáhuɨɨreꞌen!

20 Pataꞌaj nyaj japua huatányuunyij nyej nyij quee huámuɨꞌnyij aꞌɨ́jcɨ jɨmeꞌ ɨ chúun,

capáj tyiꞌtáꞌcareꞌen mej mij naajéꞌcaj aꞌɨ́ɨmaj ɨ tzɨꞌcɨ́ɨj,

21 Pataꞌaj nyaj japua huatányuunyij mej mij quee naatyájcɨꞌmej ɨ muajyéj,

¡pajta tyuꞌtyáanaj tɨꞌij quee jeꞌej nyaꞌuurej ɨ huaꞌahuaj ɨ túuruꞌuj!

22 Nyáaj nu aꞌ jitze maꞌcan tyihuoꞌtéꞌexaatyeꞌej ɨ nyeꞌihuáamuaꞌ,

nyajta tyimuaatatyójtziꞌreꞌej aꞌájna joꞌmaj aꞌɨ́ɨmaj jóosɨꞌrii.

23 Muaꞌaj, mu siaj tzáahuatyiꞌraꞌaj jimi tyíchaꞌɨj ɨ Tavástaraꞌ, ¡setyuꞌtatyójtziꞌreꞌ!

¡Micheꞌ néijmiꞌi tyámuaꞌ tyeetyátoonyij aꞌɨ́ɨmaj ɨ maj Jacob jitze eerámaꞌcan!

¡Micheꞌ néijmiꞌi jaatyáanajche ɨ maj Jacob jitze eerámaꞌcan!

24 Jiꞌnye capu aꞌɨ́ɨn séej huatyáxaahuataj capu ajta séej quee namuajran

aꞌɨ́ɨmaj ɨ maj quee jeꞌej tyéejviicueꞌ maj jɨn japuéjtzitarej,

capu ajta aꞌɨ́ɨjma jimi huatyóoꞌavaataj.

¡Aꞌɨ́ɨ pu huáꞌnamuaj matɨꞌɨjta jimi jahuoocaj tɨꞌij huoꞌtyáhuɨɨreꞌen!

25 Huaꞌ tzajtaꞌ aꞌtyéɨtyeristyamuaꞌ ɨ maj jéehua aráꞌasej

nyetyimuatatyójtziꞌreꞌej aꞌɨ́jcɨ jɨmeꞌ ɨ paj tyámuaꞌ een,

huaꞌ jimi ɨ maj tzáahuatyiꞌraꞌaj aꞌ jimi tyíchaꞌɨj

nyamuaꞌraꞌastijreꞌej tyiꞌtɨ́j nyaj jɨn atányarasij.

26 Setyúꞌcuaꞌ, muaꞌaj mu siaj quee jeꞌej jájtyoovej,

ꞌasta sianaꞌaj quee tyámuaꞌ tyityaatajúꞌxaj,

setyuꞌtatyójtziꞌreꞌ ɨ Tavástaraꞌ, muaꞌaj mu siaj jahuoo,

siataꞌaj sij jéehua áꞌtyeeviꞌin siaj aꞌyan huacháatɨmeꞌnyij.

27 Néijmiꞌi ɨ maj séej chuéj japua joꞌcháatɨmee majta ɨ maj séej nyúucarij jɨn tyíꞌxaj,

aꞌɨ́ɨmaj ɨ tyeɨ́tyee maj aꞌáa joꞌcháatɨmee joꞌtɨj ɨ chuéj jooꞌástɨmee,

xoꞌtámuaꞌreej ɨ Tavástaraꞌ, siajta jeꞌen jimi mujoꞌváꞌjuꞌun,

aꞌɨ́j xu jimi tyítunutaxɨꞌɨn.

28 Jiꞌnye aꞌɨ́ɨ pu aꞌɨ́ɨn puéꞌeen ɨ Tavástaraꞌ ɨ tɨ Rey jɨn tyíꞌijta,

ajta néijmiꞌcaa tyíꞌijtyeꞌ ɨ maj aꞌyan huacháatɨmee ɨ cháanacaj japua.

29 Jimi xu ecóotutaxɨꞌɨn siajta aꞌɨ́j sianaꞌaj huatyáanajchej,

néijmiꞌi ɨ maj jéehua tyúꞌchaꞌɨj,

néijmiꞌi ɨ maj chuéj tɨ muɨɨnyíj huatyóotaahuaj,

jiꞌnye camu aꞌɨ́ɨmaj jujɨ́ɨmuaꞌaj júurij.

30 Ɨ maj nyej jitze eerányesij aꞌɨ́ɨ mu jaatyánajchij ɨ Tavástaraꞌ

majta jusén jɨmeꞌ jitzán maꞌcan tyiꞌxáataj muáꞌjuꞌun,

31 ajta ɨ maj majcaꞌhuáyee nanɨeꞌhuan, aꞌɨ́ɨ mu huoꞌtéꞌexaatyeꞌej

ɨ paj jɨn tyámuaꞌ tyáꞌxaꞌpuɨꞌɨntareꞌ ajta jeꞌej paj tyíꞌmuarɨeꞌ.

23

Aꞌɨ́jna ɨ Tavástaraꞌ aꞌɨ́ɨ pu aꞌɨ́ɨn puéꞌeen ɨ tɨ nyechaꞌɨj

Chuíicarij David tɨ joꞌyúꞌxacaꞌ

1 Aꞌɨ́jna ɨ Tavástaraꞌ aꞌɨ́ɨ pu aꞌɨ́ɨn puéꞌeen ɨ tɨ nyechaꞌɨj,

capu tyiꞌtɨ́j náꞌɨtziityeꞌ.

2 Aꞌáa pu nyajaꞌtaꞌcaa nyej nyij huányasoꞌpeꞌen aꞌájna joꞌtɨj naa tyojoꞌhuáꞌraa,

ajta aꞌáa nyojooviꞌtɨj joꞌtɨj quee caꞌnyíin jáꞌmuɨꞌyej,

3 caꞌnyíjraꞌaj tɨ jájcuaj pu nyatáꞌcaa

ajta juyéj jitze náaviꞌtɨj tɨ huatóojeꞌyej,

aꞌɨ́j pu jɨn tyámuaꞌ tyeetyátoosij jeꞌej tɨ aꞌɨ́ɨn ántyapuaj.

4 Tyij nyajta aꞌáa jooméꞌen joꞌtɨj jéetzeꞌ joꞌtɨ́caꞌ tɨ tyúꞌuu tzajtaꞌ,

canu tyiꞌtɨ́j jɨn tyiꞌtzɨ́ɨnyeꞌej naꞌmej,

jiꞌnye muáaj paj Tavástaraꞌ, nyaj jamuán yésejreꞌ.

5 Tyámuaꞌ paj nye jimi tyíꞌuurej

huaꞌjɨɨsapuaj aꞌɨ́ɨjma ɨ maj nyéjchaꞌɨɨreꞌ,

pajta nyaj muꞌuj jitze naꞌváꞌhuaaj aꞌɨ́jcɨ ɨ tɨ naa tyaarɨeꞌej,

ajta jéehua nye jitze tyíꞌsejreꞌ aꞌɨ́jna ɨ tɨ naa tyíꞌeen muáaj paj tyinyatáꞌcaa.

6 Aꞌɨ́jna muáaj paj tyinaatapuéjvej ajta ɨ paj jɨn nyaxɨeꞌveꞌ aꞌɨ́ɨ mu nyaj jamuán yésejreꞌ

nyatɨꞌɨj nyanaꞌaj puaꞌan xɨcáj áꞌtyeeren,

ajta aꞌájna joꞌpaj jaꞌchej, Tavástaraꞌ, aꞌáa nu jusén jɨmeꞌ jaꞌcháaj naꞌmej.

24

Aꞌɨ́jna ɨ Rey tɨ jɨn tyiꞌtyéjvee tɨ naa huaséꞌrin

Chuíicarij David tɨ joꞌyúꞌxacaꞌ

1 Tavástaraꞌ pu jaꞌaꞌrij néijmiꞌi ɨ cháanacaj,

ajta néijmiꞌi ɨ tɨ jitzán tyíꞌsejreꞌ,

majta néijmiꞌi ɨ maj jitzán ajoꞌcháatɨmee.

2 Jiꞌnye Tavástaraꞌ pu tyámuaꞌ jáaruuj ɨ tɨ jitzán aróocaꞌnyej ɨ chuéj

ajta tyámuaꞌ jáaruuj ɨ jájritzeꞌ ajta ɨ játyaꞌnaj jitze.

3 ¿Aꞌtanyíj pújoorej tɨꞌij aꞌáa joꞌréꞌnyej joꞌtɨj jeꞌej jeꞌen ɨ Tavástaraꞌ?

¿Aꞌtanyíj pújoorej tɨꞌij aꞌáa jaꞌséeriaꞌaj jáꞌraꞌnyij ɨ tyeyúujraꞌ tzajtaꞌ tɨ naa een?

4 Aꞌɨ́jna ɨ tɨ tyámuaꞌ een ɨ jumuácaꞌ jitze ɨ jumuaꞌtzíiraꞌaj jitze

ajta quee tyiꞌtɨ́j jɨn tyiꞌijxánaꞌcɨraꞌaj

aꞌɨ́jna ɨ tɨ quee sáanturij naꞌmichej

ajta quee hueꞌtzij jɨn tyaꞌtóoratziꞌracaa.

5 Aꞌɨ́jna ɨ Tavástaraꞌ, ajta ɨ Dios tɨ japuan huatányuusij,

aꞌɨ́ɨ pu tyámuaꞌ tyeetyátoosij ajta tyámuaꞌ naa tyáꞌxaꞌpuɨꞌɨntariꞌtzeꞌen.

6 Aꞌyaa pu tyúuxɨeꞌveꞌ maj aꞌyan eenyeꞌ aꞌɨ́ɨmaj ɨ maj jahuoo ɨ Tavástaraꞌ,

aꞌɨ́ɨmaj ɨ maj jahuoo maj jaaséj joꞌtɨj jáꞌsejreꞌ ɨ Dios raꞌ aꞌɨ́jcɨ ɨ Jacob.

7 ¡Cheꞌ antácuunyiꞌhuaxɨꞌɨn ɨ puéertaj tɨ jusén jɨn séejreꞌ!

¡Cheꞌ antacúunyiꞌhuaj táꞌraꞌnyij tyahuaꞌpuajmaꞌaj,

aꞌɨ́ɨ puꞌij utyárutyij aꞌɨ́jna ɨ tɨ naa huaséꞌrin ɨ tɨ Rey jɨn tyiꞌtyéjvee!

8 ¿Aꞌtanyíj aꞌɨ́ɨn puéꞌeen ɨ tɨ naa huaséꞌrin ɨ tɨ Rey jɨn tyiꞌtyéjvee?

¡Aꞌɨ́ɨ pu aꞌɨ́ɨn puéꞌeen ɨ Tavástaraꞌ, ɨ tɨ uhuájcaꞌnyej ajta jéehua jaayíꞌtɨn tɨ huatyényoꞌseꞌen!

¡Aꞌɨ́ɨ pu aꞌɨ́ɨn puéꞌeen ɨ Tavástaraꞌ, ɨ tɨ jaayíꞌtɨn tɨ tyuꞌtyámueꞌtɨn aꞌájna joꞌmaj jáꞌnyoꞌseꞌ!

9 ¡Cheꞌ antácuunyiꞌhuaxɨꞌɨn ɨ puéertaj tɨ jusén jɨn séejreꞌ!

¡Cheꞌ antacúunyiꞌhuaj táꞌraꞌnyij tyahuaꞌpuajmaꞌaj,

aꞌɨ́ɨ puꞌij utyárutyij aꞌɨ́jna ɨ tɨ naa huaséꞌrin ɨ tɨ Rey jɨn tyiꞌtyéjvee!

10 ¿Aꞌtanyíj aꞌɨ́ɨn puéꞌeen ɨ tɨ naa huaséꞌrin ɨ tɨ Rey jɨn tyiꞌtyéjvee?

¡Aꞌɨ́ɨ pu aꞌɨ́ɨn puéꞌeen ɨ Tavástaraꞌ ɨ tɨ néijmiꞌi putyíꞌuurej!

¡Aꞌɨ́ɨ pu aꞌɨ́ɨn puéꞌeen ɨ tɨ Rey jɨn tyiꞌtyéjvee tɨ ajta naa huaséꞌrin!

25

Jeꞌej tɨ sɨ́ɨj tyuꞌtyényuunyij tɨꞌij jaatáhuoonyij tɨ ɨ Dios tyámuaꞌ tyuꞌcájuyetyej

David tɨ jaꞌaꞌrij

1 Tavástaraꞌ, muéetzij jimi nu huatyényuusij;

2 nyaj Dios, muéetzij jimi nu tyíꞌcaꞌnyej:

capáj tyiꞌtáꞌcareꞌen nyej nyij tyéviꞌsiꞌ huataséjreꞌen.

¡Micheꞌ quee nyaꞌaꞌtzej aꞌɨ́ɨmaj ɨ maj nyéjchaꞌɨɨreꞌ!

3 ¡Cheꞌ quee aꞌnáj tyéviꞌsiꞌ huataséjreꞌen

sɨ́ɨj tɨ muéetzij jitze tyíꞌcaꞌnyej!

¡Micheꞌ aꞌɨ́ɨmaj huatóotyeviꞌraꞌastaj

aꞌɨ́ɨmaj ɨ maj chaꞌmanaꞌaj tyiꞌtɨ́j jɨn jeꞌej puaꞌaj tyíꞌmuaxaj!

4 Tavástaraꞌ,

naataséjratyeꞌ aꞌ juyéj,

pataꞌaj aꞌɨ́j jitze tyámuaꞌ tyináaviꞌtɨsimeꞌen,

5 náꞌanviꞌtɨchij, nuꞌcájuyetyej aꞌɨ́jcɨ jitze ɨ tɨ jɨꞌréꞌcan jɨmeꞌ,

jiꞌnye muáaj paj nyaj Dios puéꞌeen pajta ɨ tɨ nyaj japua huatányuusij.

Aꞌnáj tɨnaꞌaj nu muéetzij jitze tyíꞌcaꞌnyej.

6 Tavástaraꞌ,

ootámuaꞌreej ɨ paj jɨn taxɨeꞌveꞌ ɨ paj jɨn táꞌcuꞌvej

ɨ paj aꞌnáj tɨnaꞌaj tasejratyeꞌ,

7 ajta capáj jaꞌtamuáꞌreꞌrihuaꞌan tyiꞌtɨ́j nyaj jɨn ootyáꞌɨtzee

nusu tyiꞌtɨ́j nyaj jɨn jeꞌej puaꞌaj huarɨ́j nyatɨꞌɨj nyooj tyamueestacaꞌaj.

Tavástaraꞌ, nyéetzij paj noꞌtámuaꞌreej,

aꞌɨ́jcɨ jɨmeꞌ paj vaꞌcán jɨn nyaxɨeꞌveꞌ pajta ɨ paj jéehua tyinaatapuéjvej.

8 Tavástaraꞌ pu tyámuaꞌ een ajta quee tyiꞌtɨ́j jɨn áꞌɨtzeereꞌ,

aꞌɨ́ɨ pu tyámuaꞌ huáꞌuurej jeꞌej maj tyityetyúuchaꞌɨj ɨ maj tyiꞌijxánaꞌcɨraꞌ

9 ajta tyámuaꞌ tyihuoꞌcájuyetyej aꞌɨ́ɨjma ɨ maj quee óotzaahuatyeꞌ,

¡aꞌɨ́ɨ pu tyámuaꞌ huáꞌuurej mej mij quee tyiꞌtɨ́j jɨn áꞌɨtzeeriaꞌaj!

10 Aꞌɨ́ɨ pu aꞌnáj tɨnaꞌaj tyámuaꞌ huáꞌuurej huaꞌxɨeꞌveꞌej ajta quee tyiꞌtɨ́j jɨn aꞌɨtzéeriaꞌaj,

aꞌɨ́ɨjma ɨ maj jaꞌráꞌastej tyiꞌtɨ́j tɨ jɨn tyihuaꞌtáratziiriꞌ,

ajta jeꞌej tɨ tyiꞌtɨ́j jɨn tyuꞌtaꞌíjtacaꞌ.

11 Tavástaraꞌ, vaꞌcán nu jɨn ootyáꞌɨtzee,

tyinaatúꞌuunyiꞌriꞌ, tyámuaꞌ paj tyeetyátoonyij ɨ paj jɨn ántyapuaj.

12 Aꞌɨ́jcɨ ɨ tyáatɨꞌ tɨ tzáahuatyiꞌraꞌaj jimi tyíchaꞌɨj ɨ Tavástaraꞌ,

aꞌɨ́j pu huataséjratyeꞌsij tyiꞌtɨ́j tɨ juyáaraꞌ jitze ucájrutyej,

13 aꞌɨ́ɨ pu néijmiꞌi tyámuaꞌ jimi tyíꞌuurej

ajta ɨ chuéj huoꞌtaꞌsij aꞌɨ́ɨjma ɨ maj huaꞌ jitze eerányesij.

14 Tavástaraꞌ pu huaꞌ amíincuj puéꞌeen aꞌɨ́ɨjma ɨ maj tzáahuatyiꞌraꞌaj jimi tyíchaꞌɨj,

ajta huoꞌtaꞌsij maj jáamuaꞌreej tyiꞌtɨ́j tɨ jɨn tyaꞌtóoratziiriꞌ.

15 Aꞌnáj tɨnaꞌaj nu aꞌɨ́j jitze rányeej ɨ Tavástaraꞌ,

jiꞌnye aꞌɨ́ɨ pu néijmiꞌi jɨn tyámuaꞌ tyíꞌnyechaꞌɨj.

16 Naaséj, Tavástaraꞌ, náꞌancuꞌvaxɨꞌ nyéetzij,

jiꞌnye nyasɨ́ɨj nu yésejreꞌ nyajta quee jeꞌej jájtyoovej.

17 Ɨ nyaxɨéjnyuꞌcaa pu jeꞌej puaꞌaj tyóomuaꞌtzej,

pataꞌaj nyaj japua huatányuunyij ɨ nyaj jeꞌej puaꞌaj tyéꞌnyamuaꞌtzej.

18 Huaséj ɨ nyaj jɨn jajpuéjtzij ajta ɨ nyaj jɨn áꞌviicueꞌreꞌ,

pajta tyinaatúꞌuunyiꞌ ɨ nyaj jɨn áꞌɨtzeereꞌ.

19 Cásɨꞌ huoꞌséj aꞌchu maj aráꞌasej ɨ maj nyéjchaꞌɨɨreꞌ

aꞌɨ́ɨmaj ɨ maj nyejeꞌcatamuɨꞌ aꞌɨ́jcɨ jɨmeꞌ ɨ maj jéehua nyaxanaꞌveꞌej.

20 ¡Náachaꞌɨj, pajta japuan huatányuunyij ɨ nyajúuricamej!

Capáj tyiꞌtáꞌcareꞌen nyej nyij tyéviꞌsiꞌ huataséjreꞌen,

jiꞌnye muéetzij nu jimi jahuoo pej pij naatyáhuɨɨreꞌen.

21 Cheꞌ aꞌɨ́ɨn naatyáhuɨɨreꞌen ɨ nyaj tyámuaꞌ een nyajta quee jeꞌej puaꞌaj tyíꞌmuaꞌtzej,

jiꞌnye muéetzij jimi nu nyeríj tyíꞌcaꞌnyej.

22 ¡Muáaj paj nyaj Dios,

pataꞌaj néijmiꞌi jɨn huaꞌ japua huatányuunyij tyiꞌtɨ́j maj jɨn jeꞌej tyityóomuaꞌtzej aꞌɨ́ɨmaj ɨ maj Israel jitze ajtyámaꞌcan!

26

Tyiꞌtɨ́j tɨ jitze jucaꞌnyej aꞌɨ́jna ɨ júuricamej tɨ tyámuaꞌ een

Ɨ David tɨ jaꞌaꞌrij

1 Tavástaraꞌ, pataꞌaj tyámuaꞌ tyinoꞌxáꞌpuɨꞌɨntariꞌtzeꞌen,

jiꞌnye tyámuaꞌ nu tyiꞌtyínyechaꞌɨj canu tyiꞌtɨ́j jɨn áꞌɨtzeereꞌ.

Muéetzij nu jimi Tavástaraꞌ, tyámuaꞌ naa tyíꞌcaꞌnyej,

2 tyámuaꞌ paj naa tyinaaséj, pajta aꞌnáj tɨnaꞌaj nyeséejra,

¡pajta jaatyéesej jeꞌej nyaj tyíꞌmuaꞌtzej

pajta aꞌɨ́j huaséj jeꞌej tɨ een tyétyeꞌ ɨmuáj ɨ nyamuaꞌtzíiraꞌaj!

3 Aꞌnáj tɨnaꞌaj pu nye jitze séejreꞌ ɨ paj jɨn nyaxɨeꞌveꞌ

nyajta quee tyiꞌtɨ́j jɨn áꞌɨtzeereꞌ aꞌ jimi,

4 canu aꞌnáj huaꞌ jamuán tyuꞌxájtacaꞌ ɨ maj tyíꞌhueꞌtacaa

canu nyajta huaꞌantyánaxcacaꞌ aꞌɨ́ɨjma ɨ maj quee maꞌumuámuaꞌreꞌ.

5 Capu naꞌráanajchij maj jusɨꞌrihuaꞌan aꞌɨ́ɨmaj ɨ maj jeꞌej puaꞌaj tyityetyúuchaꞌɨj,

canu aꞌnáj huaꞌ jamuán tyuꞌyéꞌestej ɨ maj jeꞌej puaꞌaj rɨcɨj.

6 Nuꞌríj tyámuaꞌ naa tyaꞌnányamuejtyej nyajta quee cheꞌ tyiꞌtɨ́j jɨn tyiꞌijxánaꞌcɨraꞌ,

Tavástaraꞌ aꞌyaa nu tyáꞌxɨeꞌveꞌ nyaj ajtyáxɨɨrej joꞌtɨj joꞌtyéjvee ɨ nyaj japuan muatyáanajche,

7 nyajta jeꞌen muéetzij jimi tyuꞌtáchuiicaj,

nyajta aꞌɨ́j huataxáj ɨ tɨ jéehua naa tyuꞌséꞌrin muéetzij jimi.

8 Tavástaraꞌ nyáaj nu jaxɨeꞌveꞌ, aꞌɨ́jcɨ ɨ tyeyúuj ɨ paj tzajtaꞌ séejreꞌ,

joꞌtɨj jáꞌsejreꞌ aꞌɨ́jna ɨ paj jɨn huápuɨꞌɨj naa huaséꞌrin.

9 Capáj náaꞌriꞌracareꞌen ɨ nyajúuricamej huaꞌ jamuán ɨ maj tyiꞌijxánaꞌcɨraꞌ,

capáj tyiꞌtáꞌcareꞌen tɨ nye jimi aꞌyan tyéꞌyiꞌcan tɨꞌɨj tyihuáꞌuurej aꞌɨ́ɨjma ɨ maj tyíꞌtyacuiꞌcaa,

10 aꞌɨ́ɨjma ɨ tɨ huaꞌ muácaꞌ jitze séejreꞌ

ɨ maj jɨn jeꞌej puaꞌaj tyityetyúuchaꞌɨj ajta tyiꞌtɨ́j maj jɨn tyeɨ́tyee cuanamuaj.

11 Nyajta nyáaj canu tyiꞌtɨ́j jɨn áꞌɨtzeereꞌ

¡pataꞌaj nyajapuáj huatányuunyij, náꞌancuꞌvaxɨꞌ nyéetzij!

12 Tyámuaꞌ nu naa tyaꞌrányacaꞌnyej ɨ nyaꞌ ɨ́ɨcaj jɨmeꞌ,

tyámuaꞌ nu tyeetyátoosij ɨ Tavástaraꞌ metyiꞌséeracaj ɨ tyeɨ́tyeristyamuaꞌmeꞌen!

27

Tavástaraꞌ pu aꞌɨ́ɨn puéꞌeen ɨ tɨ nyatatzaviꞌtyeꞌ ajta ɨ tɨ nyaj japua huatányuusij

Ɨ David tɨ jaꞌaꞌrij

1 Tavástaraꞌ pu aꞌɨ́ɨn puéꞌeen ɨ tɨ nyatatzaviꞌtyeꞌ ajta ɨ tɨ nyaj japua huatányuusij,

¿aꞌtajnyíj jimi nyetyiꞌtzɨɨnyaꞌaj naꞌmej?

Tavástaraꞌ pu japuan huatányuusij ɨ nyajúuricamej,

¿aꞌtajnyíj nyij tzɨɨnyeꞌej naꞌmej?

2 Aꞌɨ́ɨmaj ɨ maj jeꞌej puaꞌaj tyityetyúuchaꞌɨj, ɨ maj nyéjchaꞌɨɨreꞌ,

aꞌɨ́ɨ mu tyúusɨꞌrii mej mij nyajná majta jeꞌen naꞌantyipuáꞌrityeꞌen,

majta aꞌɨ́ɨmaj mu jujɨ́ɨmuaꞌaj ejcáꞌcataꞌaj majta eetávitzej.

3 Tyij majta mueꞌtɨ́j aꞌɨ́ɨmaj nyeriaꞌnaj,

capu tyiꞌtzɨ́ɨnyeꞌej taꞌmej ɨ nyaxɨéjnyuꞌcaa,

tyij majta tyámuaꞌ juꞌuurej mej mij naatyényoꞌsiꞌtyeꞌen,

nyáaj nu nyaxáahuaj séeriaꞌaj naꞌmej.

4 Séej nuꞌuj tyiꞌtɨ́j jaatáhuaviiriꞌ ɨ Tavástaraꞌ,

sɨ́ɨj puꞌuj ɨ tɨ nye jitze juxɨeꞌveꞌ,

aꞌɨ́ɨ pu aꞌɨ́ɨn puéꞌeen nyej nyij aꞌáa jaꞌséeriaꞌaj náꞌraꞌnyij ɨ tyeyúuj tzajtaꞌ Tavástaraꞌ tɨ jaꞌaꞌrij

aꞌnáj tɨnaꞌaj tújcaꞌrij tzajtaꞌ nyatɨꞌɨj nyanaꞌaj áꞌtyeeren

nyej nyij ɨ tyeyúujraꞌ tzajtaꞌ jaatyáanajche

nyajta jeꞌen aꞌɨ́j huaséj ɨ tɨ jɨn huápuɨꞌɨj naa huaséꞌrin.

5 Tɨꞌɨj aꞌájna atyojoꞌréꞌnyej ɨ xɨcáaraꞌ tɨ jitzán jeꞌej puaꞌaj tyiꞌéenyeꞌej jaꞌmej,

aꞌɨ́ɨ pu ɨ Tavástaraꞌ nyechaꞌɨɨj jaꞌmej ɨ ju tyeyúuj tzajtaꞌ,

nyáaj nu jityán jaꞌséeriaꞌaj naꞌmej.

¡Ajta tyiꞌtɨ́j jitze tɨ ájtyeej tyámuaꞌ tyiꞌnyechaꞌɨ́ɨj jaꞌmej!

6 Aj puꞌij naatáɨꞌriityeꞌsij nyej nyij ájnyeerej

huaꞌ japua aꞌɨ́ɨjma ɨ maj nyéjchaꞌɨɨreꞌ,

aj nu nyij jimi tyuꞌtámuꞌvejritaj ɨ tyeyúuj tzajtaꞌ,

nyajta jeꞌen jijhuan nyenyetyámuaꞌvaꞌaj, nyajta jimi tyuꞌtáchuiicaj ɨ Tavástaraꞌ.

7 Muéetzij jimi nu huatyényuusij, Tavástaraꞌ: náanamuajriꞌ.

Náꞌancuꞌvaxɨꞌ nyéetzij, ¡pajta naatájeevej!

8 Nyaxɨéjnyuꞌcaa pu aꞌyan tyíꞌnyeꞌixaatyeꞌ tɨjɨn:

“Pataꞌaj jáahuoonyij joꞌtɨj ɨ Tavástaraꞌ jáꞌsejreꞌ.”

Nyajta nyáaj, Tavástaraꞌ, nyámuahuoo joꞌpaj muáaj jáꞌsejreꞌ.

9 ¡Capáj jaꞌavaataj nye jimi!

¡Capáj aꞌɨ́jcɨ jɨn manúujɨpuan ɨ paj jɨn nyúꞌcamuɨꞌ!

¡Muáaj paj puꞌuj aꞌɨ́ɨn puéꞌeen ɨ paj naatyáhuɨɨreꞌej!

Capáj juséentacan manúujɨpuan pajta quee tyiꞌtɨ́j naataꞌan nyaj jɨn huatyényahuɨɨreꞌen,

jiꞌnye muáaj paj nyaj Dios puéꞌeen pajta ɨ tɨ nyaj japua huatányuusij.

10 Tyij ajta ɨ táataj manúurɨeenyij nusu ɨ náanaj manúurɨej,

muáaj, Tavástaraꞌ, muáaj paj nyaj jɨmeꞌ antyíaꞌmuaꞌreeriaj puáꞌmej.

11 Tavástaraꞌ, naataséjratyeꞌ aꞌ juyéj,

pajta aꞌɨ́j jitze nuꞌcájuyetyej ɨ tɨ naa een

jiꞌnye aꞌɨ́ɨmaj mu nyeꞌeeveꞌ ɨ maj nyéjchaꞌɨɨreꞌ,

12 capáj tyiꞌtáꞌcareꞌen mej mij nye jimi aꞌyan huárɨnyij jeꞌej maj aꞌɨ́ɨmaj tyáꞌxɨeꞌveꞌ,

jiꞌnye mueꞌtɨ́j mu meríj aꞌɨ́ɨmaj jeꞌej puaꞌaj tyinaaxájtacaꞌ

aꞌɨ́ɨmaj ɨ maj jéehua tyíꞌhueꞌtacaa majta junyoꞌseꞌveꞌej.

13 Ajta nyáaj nu tyámuaꞌ naa tyáꞌmuaꞌreej

nyej nyáaj jaséjran aꞌɨ́jcɨ ɨ tɨ jɨn ɨ Tavástaraꞌ tyámuaꞌ tyinaatyátoosij

nyatɨꞌɨj nyanaꞌaj áꞌtyeeren nyaj júurij.

14 ¡Tavástaraꞌ paj jitze tyúꞌcaꞌnyej!

¡Huatyáꞌcaꞌnyej, capáj táꞌxaꞌhuataꞌan!

¡Aꞌyaa pu tyiꞌjaꞌyájna, Tavástaraꞌ paj jitze tyúꞌcaꞌnyej!

28

Tavástaraꞌ pu janamuaj jeꞌej tyaj jimi tyityeetyényuusij

Ɨ David tɨ jaꞌaꞌrij

1 Tavástaraꞌ, muáaj paj tyámuaꞌ tyíꞌnyechaꞌɨj,

muéetzij nu jimi huatyényuusij.

Pataꞌaj naatájeevej nyatɨꞌɨj muéetzij jimi huatyényuunyij.

Jiꞌnye tɨpuaꞌaj pequee náanamuaj,

puꞌríj nyej nyij aꞌɨ́ɨjma jimi huatyényeꞌiteen ɨ muɨꞌchítyee.

2 Huánamuajriꞌ nyej jíihuaj muéetzij jimi jahuoo paj naatyáhuɨɨreꞌen,

nyatɨꞌɨjta ajméjcaꞌtaxɨꞌɨn aꞌájna joꞌtɨj jáꞌsejreꞌ aꞌ tyeyúuj tɨ tyámuaꞌ een.

3 Capáj anyojóojɨpuan huaꞌ jamuán ɨ maj jeꞌej puaꞌaj tyityetyúuchaꞌɨj,

capáj tyiꞌtáꞌcareꞌen tɨꞌij aꞌyan chaꞌtánaꞌaj tyíꞌnyoorej tɨꞌɨj aꞌɨ́ɨjma ɨ maj jeꞌej puaꞌaj rɨcɨj,

ɨ maj jéjristaꞌ aꞌyan tyúusejrataj cuxáa maj tyámuaꞌ tyíꞌtyetyeɨtyee

ajta huaꞌ tzajtaꞌ pu jéehua séejreꞌ ɨ maj jɨn jeꞌej puaꞌaj tyíꞌuurej.

4 Pataꞌaj aꞌyan tyihuoꞌtáꞌan jeꞌej tɨ aꞌɨ́ɨjma tyiꞌtyévijtyeꞌ,

néijmiꞌi jɨmeꞌ tyiꞌtɨ́j maj jɨn jeꞌej puaꞌaj huarɨ́j,

aꞌyaa paj huóꞌuurej jeꞌej maj aꞌɨ́ɨmaj tyiꞌtɨ́j jɨn huarɨ́j,

aꞌyájna matɨꞌɨj aꞌɨ́ɨmaj tyiꞌtɨ́j jɨn jeꞌej puaꞌaj huarɨ́j.

5 Jiꞌnye camu aꞌɨ́ɨmaj joꞌtámuaꞌreeriꞌ,

jeꞌej tɨ tyiꞌtɨ́j jɨn huarɨ́j ɨ Tavástaraꞌ,

¡cheꞌ aꞌɨ́ɨn huaꞌantyipuáꞌrityeꞌen ajta jeꞌen quee cheꞌ huaꞌajriáꞌpuanaꞌan!

6 ¡Cheꞌ tyámuaꞌ éenyeꞌej séjreꞌej ɨ Tavástaraꞌ, ɨ tɨ náanamuajriꞌ jeꞌej nyaj jimi tyuꞌtyéenyuj!

7 Aꞌɨ́jna ɨ Tavástaraꞌ aꞌɨ́ɨ pu nyechaꞌɨj aꞌɨ́jcɨ jɨmeꞌ ɨ tɨ néijmiꞌi jɨn putyíꞌuurej,

aꞌɨ́j nu jitze néijmiꞌi jɨn tyuꞌcáꞌan, aꞌɨ́ɨ puꞌij naatyáhuɨɨ.

Ɨ nyaxɨéjnyuꞌcaa pu jutyamuaꞌveꞌ,

nyetyuꞌtáchuiicaj nyajta tyaatatyójtziꞌreꞌej ɨ Tavástaraꞌ.

8 Tavástaraꞌ pu aꞌɨ́ɨn puéꞌeen ɨ maj jɨn uhuácacaꞌnyeꞌ ɨ tyeɨ́tyeristyamuaꞌmeꞌen,

aꞌɨ́ɨ pu ajta jaatyáhuɨɨreꞌej aꞌɨ́jcɨ ɨ rey aꞌɨ́ɨn tɨ jaꞌantyíhuoj.

9 Tavástaraꞌ, pataꞌaj huaꞌ japua huatányuunyij aꞌtyéɨtyeristyamuaꞌ,

pajta tyámuaꞌ tyihuoꞌtyátoonyij ɨ maj muéetzij jitze ajtyámaꞌcan.

Aꞌyaa paj tyihuóꞌchaꞌɨɨn tɨꞌɨj ɨ cányaꞌxɨɨ tɨ sɨɨreꞌ,

¡aꞌnáj tɨnaꞌaj paj néijmiꞌcaa tyámuaꞌ tyíꞌviꞌraj!

29

Ɨ nyúucariaꞌraꞌ ɨ Tavástaraꞌ ɨ tɨ néijmiꞌi jɨn putyíꞌuurej

Chuíicarij David tɨ joꞌyúꞌxacaꞌ

1 Siataꞌaj néijmiꞌi tyaatatyójtziꞌreꞌen ɨ Tavástaraꞌ, mu siaj yójmuaꞌmuaꞌ puéꞌeen ɨ Dios,

setyuꞌtatyójtziꞌreꞌ ɨ tɨ néijmiꞌi jɨn putyíꞌuurej siajta ɨ tɨ jɨn naa huaséꞌrin ɨ Tavástaraꞌ,

2 setyuꞌtatyójtziꞌreꞌ ɨ tɨ naa huaséꞌrin ɨ tɨ jɨn ántyapuaj ɨ Tavástaraꞌ,

siajta jaatyáanajche ɨ Tavástaraꞌ aꞌájna joꞌtɨj naa tyejéꞌeen joꞌtɨj aꞌɨ́ɨn jáꞌsejreꞌ.

3 Ɨ nyúucariaꞌraꞌ ɨ Tavástaraꞌ aꞌɨ́ɨ pu caꞌnyíin jɨn tányuuvej ɨ jájritzeꞌ,

aꞌɨ́jna ɨ Dios tɨ jɨn naa huaséꞌrin aꞌɨ́ɨ pu caꞌnyíin jɨn namuajreꞌ,

Tavástaraꞌ pu aꞌáa jáꞌsejreꞌ ɨ jájritzeꞌ tɨ caꞌnyíin jáꞌxɨreꞌ.

4 Caꞌnyíin pu jɨn namuajreꞌ ɨ nyúucariaꞌraꞌ ɨ Tavástaraꞌ tɨꞌɨj víityee maj tyényuuveꞌen,

ajta quee aꞌtɨ́j pújoorej tɨ jaatyápuaꞌrityeꞌen ɨ nyúucariaꞌraꞌ ɨ Tavástaraꞌ,

5 aꞌɨ́ɨ pu ɨ nyúucariaꞌraꞌ ɨ Tavástaraꞌ jaꞌcátaaraxɨj ɨ jucúj tɨ tyuꞌuj.

¡Tavástaraꞌ pu jaꞌcátaaraxɨj ɨ jucúj aꞌáa tɨ joꞌváatɨmee a Líbano!

6 Ajta jaatácaꞌtzɨj ɨ jɨríj aꞌáa tɨ joꞌquéetɨmee a Líbano ajta aꞌájna a Sirión,

¡ajta tyuꞌtáꞌsij maj tyítzunaxɨꞌɨn matɨꞌɨj ɨ túuruꞌuj majta ɨ visáaruꞌuj!

7 Ɨ nyúucariaꞌraꞌ ɨ Tavástaraꞌ aꞌyaa pu een tɨꞌɨj ɨ maj tyóonaꞌaxcavaꞌraꞌan,

8 aꞌɨ́jna ɨ nyúucariaꞌraꞌ ɨ Tavástaraꞌ aꞌɨ́ɨ pu jaatácaꞌtzɨj ɨ chuéj tɨ quee tyiꞌtɨ́j japuan séejreꞌ,

¡Tavástaraꞌ pu jaatácaꞌtzɨj ɨ chuéj tɨ quee tyiꞌtɨ́j japuan séejreꞌ aꞌáa tɨ jáꞌsejreꞌ a Cadés!

9 Ɨ nyúucariaꞌraꞌ ɨ Tavástaraꞌ aꞌɨ́ɨ pu jaatácaꞌtzɨj ɨ suꞌuj tɨ huaꞌuj

ajta néijmiꞌi tyuꞌriáꞌnaꞌcaj ɨ tɨ viváajmaꞌaj tyuꞌuj.

Néijmiꞌi mu jaatyátzaahuatyeꞌsij, aꞌájna joꞌtɨj ɨ tyeyúujraꞌ joꞌtyéjvee.

10 Tavástaraꞌ pu tyihuáꞌijtyeꞌ ɨ víityee,

¡Tavástaraꞌ pu rey jɨn tyíꞌijta jusén jɨmeꞌ!

11 Tavástaraꞌ pu caꞌnyíjraꞌaj huoꞌtaꞌsij ɨ jutyéɨtyeristyamuaꞌ,

Tavástaraꞌ pu tyámuaꞌ tyihuoꞌtyátoosij ajta tyámuaꞌ naa tyihuoꞌtyéjeevij ɨ maj jitzán ajtyámaꞌcan.

30

Chuíicarij tyaj jɨn tyaatatyójtziꞌreꞌen ɨ Tavástaraꞌ

Chuíicarij. Jeꞌej maj tyuꞌtáchuiicaj matɨꞌɨj tyámuaꞌ tyeetyátoonyij ɨ tyeyúuj. David tɨ jaꞌaꞌrij

1 Tavástaraꞌ, nyáaj nu muéetzij tyíꞌmuatzojtziꞌreꞌ

jiꞌnye muáaj paj naatáꞌ nyej nyij nyaxáahuaj séjreꞌej,

jiꞌnye muáaj paj quee tyuꞌtáꞌ

mej mij aꞌɨ́ɨmaj naatyáxaahuataj ɨ maj nyéjchaꞌɨɨreꞌ.

2 Tavástaraꞌ, nyaj Dios,

muéetzij nu muaatáhuaviiriꞌ paj naatáhuɨɨreꞌen, muáaj pej pij tyináahuaj,

3 muáaj, Tavástaraꞌ, muáaj paj náahuɨɨ nyej nyij quee huámuɨꞌnyij,

júuricamej paj naatáꞌ, pajta nyajapuáj huatanyúj nyej nyij quee huámuɨꞌnyij.

4 Muaꞌaj, mu siaj tyámuaꞌ een ɨ Tavástaraꞌ jimi, ¡siataꞌaj jimi tyuꞌtáchuiicaj!,

¡siajta tyaatatyójtziꞌreꞌen ɨ tɨ naa een ɨ tɨ jɨn ántyapuaj!

5 Jiꞌnye capu aꞌchu áꞌtyeeren ɨ tɨ jɨn nyúꞌcamuɨꞌ,

ajta ɨ tɨ jɨn tyámuaꞌ naa tyaꞌajxɨéꞌviꞌraꞌ, jusén pu jɨn séejreꞌ.

Tɨpuaꞌaj tɨ́caꞌ tyátayiinyaꞌaj,

íiyaꞌ tu tyijtá tatyámuaꞌveꞌej táꞌjuꞌun.

6 Aꞌyaa pu nyéetzij nyaꞌaxcaj tɨquee tyiꞌtɨ́j jeꞌej nyoorej, nyajta aꞌyan tyiꞌriáꞌmuaꞌaj tɨjɨn:

“Capu cheꞌ aꞌnáj tyiꞌtɨ́j jeꞌej nyaꞌuurej.”

7 Pajta muáaj, Tavástaraꞌ, aꞌɨ́jna ɨ paj jɨn tyámuaꞌ tyitatáꞌcaa

muáaj paj períj tyámuaꞌ náaꞌuuriajcaꞌaj aꞌájna joꞌtɨj tyámuaꞌ tyejéꞌeen,

ajta patɨꞌɨj quee cheꞌ nyahuɨɨriaꞌcaꞌaj

aꞌɨ́jna ɨ tɨ tzɨ́ɨnyiꞌreꞌ pu nyojoꞌrɨej.

8 Tavástaraꞌ, muéetzij jimi nu huatyényuusij,

Tavástaraꞌ, muéetzij jimi nu jéehua jahuoo.

9 ¿Tyiꞌtanyí jeꞌej tyúumueꞌtɨj tɨpuaꞌaj nyáaj náamuɨꞌnyij,

nusu tɨpuaꞌaj nyéetzij manaꞌváꞌnaj?

¡Capu ɨꞌríj tɨ ɨ chuéj tɨ muɨɨnyíj tyimuaatatyójtziꞌreꞌen

nusu tɨ jaataxáj ɨ paj jɨn naa een!

10 Tavástaraꞌ, náanamuaj pajta nyéetzij náꞌancuꞌvaxɨꞌ,

Tavástaraꞌ, ¡naatáhuɨɨreꞌ!

11 Paj puꞌríj naatáꞌ nyaj aꞌɨ́jna jɨn huatányetyamuaꞌveꞌen ɨ nyaj jɨn nyaxaamuɨjrityaꞌcaꞌaj;

papuꞌríj néijmiꞌi tyinyacáaꞌriꞌriꞌ ɨ nyaj jɨn nyaxaamujrityeꞌ

pajta aꞌɨ́j tyinatyéechejtye ɨ nyaj jɨn tyúꞌyeꞌesten.

12 Aꞌɨ́j nu jɨn Tavástaraꞌ nyaj Dios,

capu ɨꞌríj nyaj quee aveꞌnyuucaꞌan,

¡aꞌ jimi nu tyuꞌtáchuiicaj

nyajta aꞌnáj tɨnaꞌaj tyimuaatatyójtziꞌreꞌej!

31

Jeꞌej tyej tyámuaꞌ naa ɨ Tavástaraꞌ jitze tyúꞌcaꞌnyej

Ɨ tɨ aꞌɨ́jna jɨn antyúumuaꞌreej jeꞌej maj tyuꞌtáchuiicaj. Chuíicarij David tɨ joꞌyúꞌxacaꞌ

1 Tavástaraꞌ, muéetzij jimi nu jahuoo paj naatyáhuɨɨreꞌen;

¡capáj aꞌnáj tyiꞌtáꞌcareꞌen nyej nyij tyéviꞌsiꞌ huataséjreꞌen!

¡Tyámuaꞌ paj tyinaatyáhuɨɨreꞌen, jiꞌnye muáaj paj quee tyiꞌtɨ́j jɨn áꞌɨtzeereꞌ!

2 Tyámuaꞌ paj tyináanamuaj;

¡pataꞌaj huatáꞌcaꞌnyej, pajta jeꞌen nyaj japua huatányuunyij!

Pataꞌaj muáaj aꞌɨ́ɨn puéꞌeenyeꞌ ɨ nyaj jitzán huatyényacaꞌnyej,

¡muáaj paj aꞌɨ́ɨn puéꞌeenyeꞌ ɨ tɨ nyahuɨɨreꞌ ajta ɨ tɨ nyaj japua huatányuusij!

3 ¡Muáaj paj aꞌɨ́ɨn puéꞌeen ɨ nyaj jitzán nyacaꞌnyej ajta ɨ nyaj jitzán huatyényahuɨɨreꞌen!

¡Tyámuaꞌ paj tyináaviꞌtɨsimeꞌen pajta náachaꞌɨɨn, tyámuaꞌ paj tyeetyátoonyij ɨ paj jɨn ántyapuaj!

4 ¡Naatyáhuɨɨreꞌ mej mij quee jeꞌej nyoorej ɨ maj nyeꞌeeveꞌ,

jiꞌnye muáaj paj aꞌɨ́ɨn puéꞌeen ɨ tɨ nyechaꞌɨj!

5 Muéetzij nu muaatátuiireꞌsij ɨ nyajúuricamej,

¡pataꞌaj nɨiꞌrátoonyij, Tavástaraꞌ, Dios paj jɨꞌréꞌcan jɨmeꞌ puéꞌeen!

6 Nyahuaꞌxanaꞌveꞌ aꞌɨ́ɨjma ɨ maj huaꞌnajchej ɨ sáanturij maj quee tyiꞌtɨ́j huɨɨreꞌ.

Nuꞌríj néijmiꞌi jɨn aꞌɨ́j jitze tyíꞌcaꞌnyej ɨ Tavástaraꞌ.

7 Aꞌɨ́jna ɨ paj jɨn nyaxɨeꞌveꞌ pu nyatáꞌcaa nyej nyij huányetyamuaꞌveꞌen.

Muáaj paj períj jaaséj ɨ nyaj jɨn nyaxaamujrityeꞌ,

pajta jamuaꞌreej ɨ nyaj jɨn jeꞌej tyéꞌnyamuaꞌtzej,

8 capáj tyiꞌtáꞌcareꞌen tɨ aꞌɨ́ɨn naatyéeviꞌ ɨ tɨ nyéjchaꞌɨɨreꞌ,

¡muáaj paj aꞌáa nyojoꞌtyéjche joꞌtɨj quee tyiꞌtɨ́j jeꞌej nyajaꞌuurej!

9 Tavástaraꞌ, nyéetzij náꞌancuꞌvaxɨꞌ,

jiꞌnye jéehua pu jeꞌej puaꞌaj tyíꞌnyaꞌuurej.

Aꞌɨ́jna ɨ tɨ nyacuiꞌ aꞌɨ́j pu jɨn nyacuaꞌnyej ɨ nyajɨꞌɨj jitze,

ɨ nye tyévij jitze, ¡ajta néijmiꞌqueꞌ tyinyetyáacuiꞌ!

10 ¡Aꞌɨ́jna ɨ tɨ nyacuiꞌ ajta ɨ nyaj nyeyiin

aꞌɨ́ɨ pu quee naatáꞌsij nyej nyij áꞌtyeeviꞌin nyajúurij!

Canu cheꞌ nyacaꞌnyej aꞌɨ́jcɨ jɨmeꞌ nyej nyaxaamujrityeꞌ,

¡néijmiꞌqueꞌ nu nyeríj ɨ nye tyévij jitze quee cheꞌ nyacaꞌnyej!

11 Nyáaj nu aꞌɨ́ɨn puéꞌeen ɨ maj néijmiꞌi jaꞌaꞌtzej aꞌɨ́ɨmaj ɨ maj nyéjchaꞌɨɨreꞌ

aꞌɨ́ɨmaj mu majta nyaꞌaꞌtzej ɨ maj nye jimi avéjriꞌ huacháatɨmee,

majta néijmiꞌi nyatzɨɨnyeꞌ aꞌɨ́ɨmaj ɨ maj nyamuaꞌtyej.

¡Aꞌɨ́ɨmaj mu nye jimi huatóoꞌuunaj aꞌájna aꞌ cáayej jitze matɨꞌɨjta naaséj!

12 Néijmiꞌi mu meríj nyojoꞌhuaꞌxɨj,

cuxáa nyaj nyeríj huamuɨ́ꞌ.

Aꞌyaa nu een tɨꞌɨj ɨ xáꞌrij tɨ arí huatyátaarixɨj.

13 Jéehua nu tyíꞌnamuaj maj ɨ tyeɨ́tyee jeꞌej puaꞌaj tyinyetyáxajta:

“Jéehua pu tyúꞌtzɨɨnyiꞌreꞌ néijmiꞌqueꞌ.”

Aꞌɨ́ɨmaj ɨ maj nyéjchaꞌɨɨreꞌ, aꞌɨ́ɨ mu tyámuaꞌ juꞌuurej mej mij jeꞌej puaꞌaj náaꞌuurej,

¡tyámuaꞌ mu juꞌuurej mej mij naajéꞌcaj!

14 Nyajta nyáaj, Tavástaraꞌ, muéetzij nu jimi tyíꞌcaꞌnyej,

nyáaj nu aꞌyan tyuꞌtaxájtacaꞌ tɨjɨn: “¡Muáaj paj nyaj Dios puéꞌeen!”

15 Muáaj paj aꞌmuácaꞌ jitze jiꞌtyáaꞌ ɨ nyajúuricamej,

¡pataꞌaj nyaj japua huatányuunyij aꞌɨ́ɨjma jimi ɨ maj nyéjchaꞌɨɨreꞌ, majta nyamuarityeꞌ!

16 Pataꞌaj jaataxɨéꞌveꞌen aꞌíjna ɨ tɨ muéetzij muahuɨɨreꞌ,

pajta nyaj japua huatányuunyij, aꞌɨ́jcɨ jɨmeꞌ ɨ paj nyaxɨeꞌveꞌ.

17 Tavástaraꞌ, muéetzij jimi nu huatyényuusij,

¡capáj tyiꞌtáꞌcareꞌen nyej nyij tyéviꞌsiꞌ huataséjreꞌen!

¡Pataꞌaj aꞌɨ́ɨjma huatatyéviꞌraꞌastaj ɨ maj jeꞌej puaꞌaj tyityetyúuchaꞌɨj,

pataꞌaj aꞌáa huajaꞌváꞌnaj joꞌmaj tyityajáꞌavaꞌtacaa tɨꞌij quee aꞌtɨ́j huoꞌnamuaj!

18 Cheꞌ quee namuajriaꞌaj jeꞌej maj tyíꞌxaj aꞌɨ́ɨmaj ɨ maj tyíꞌhueꞌtacaa,

ɨ maj tyáꞌxaahuataj metyíꞌxaj majta tyúꞌxanaꞌveꞌ,

majta jeꞌej puaꞌaj tyáꞌxaj aꞌɨ́jcɨ ɨ tyáataj tɨ quee tyiꞌtɨ́j jɨn áꞌɨtzeereꞌ.

19 ¡Huápuɨꞌɨj paj muáaj naa huojoꞌmuaꞌraj aꞌɨ́ɨjma ɨ maj tzáahuatyiꞌraꞌaj aꞌ jimi tyíchaꞌɨj!

Aꞌyaa paj tyéꞌchaꞌɨj tɨꞌɨj tyiꞌtɨ́j tɨ huápuɨꞌɨj tyáꞌnajchij

pajta, huaꞌjɨɨsaꞌ aꞌɨ́ɨjma ɨ tyétyacaa,

aꞌɨ́ɨjma paj tyuꞌtáꞌsij ɨ maj muéetzij jimi tyíꞌcaꞌnyej.

20 Huaꞌ jamuán paj séeriaꞌaj puáꞌmej pajta tyámuaꞌ tyihuoꞌtyéchaꞌɨɨsij

pajta quee tyuꞌtáꞌsij tɨꞌij aꞌyan tyáꞌraꞌnyij jeꞌej maj aꞌɨ́ɨmaj tyáꞌxɨeꞌveꞌ ɨ tyétyacaa ɨ maj jeꞌej puaꞌaj tyityetyúuchaꞌɨj;

muáaj paj huaꞌchaꞌɨ́ɨj puáꞌmej aꞌájna joꞌpaj muáaj jáꞌsejreꞌ

mej mij quee jeꞌej puaꞌaj tyihuáꞌjeevej aꞌɨ́ɨmaj ɨ maj huaꞌajchaꞌɨɨreꞌ.

21 Cheꞌ jɨꞌréenyaꞌaj séjreꞌej ɨ Tavástaraꞌ, tɨ aꞌɨ́jna jɨmeꞌ ɨ tɨ jɨn taxɨeꞌveꞌ

jéehua tyámuaꞌ tyúꞌruuj nye jimi

aꞌájna nyatɨꞌɨj quee jeꞌej jájtyooveꞌej.

22 Nyatɨꞌɨj jéehua tyihuányamuaꞌtziityej aꞌyaa nu tyiꞌriáꞌmuaꞌaj tɨjɨn

paj períj aꞌɨmuáj nyojóoriej joꞌpaj muáaj quee jáꞌsejreꞌ,

ajta nyatɨꞌɨj muaatáhuaviiriꞌ paj naatáhuɨɨreꞌen,

muáaj paj náanamuajriꞌ ɨ nyaj jijhuacaꞌaj.

23 Siataꞌaj jaaxɨéꞌveꞌen ɨ Tavástaraꞌ, néijmiꞌi ɨ maj quee tyiꞌtɨ́j jɨn áꞌɨtzeereꞌ.

Tavástaraꞌ pu tyámuaꞌ tyihuáꞌchaꞌɨj aꞌɨ́ɨjma ɨ maj quee tyíꞌhueꞌtacaa,

ajta aꞌɨ́ɨjma ɨ maj jéehua óotzaahuatyeꞌ

aꞌyaa pu puéjtzij tyihuoꞌtáꞌsij jeꞌej tɨ tyihuáꞌcɨꞌpuaj.

24 Xatyóocaꞌnyej siajta caꞌnyíjraꞌaj huatóoaꞌan ɨ juxɨéjnyuꞌcaa tzajtaꞌ

néijmiꞌi ɨ maj Tavástaraꞌ jitze tyíꞌcaꞌnyej.

32

Tyaj jaataxáj tyiꞌtɨ́j tyaj jɨn ootyáꞌɨtzee tyajta jeꞌen tyuꞌtátaꞌuunyiꞌ

Jeꞌej tɨ tyihuoꞌmuáꞌtyej aꞌɨ́jna ɨ David

1 Cheꞌ huatóotyamuaꞌveꞌen aꞌɨ́jna ɨ tyáatɨꞌ ɨ maj meríj néijmiꞌi jɨn tyaatúꞌuunyiꞌriꞌ

tyiꞌtɨ́j maj jitzán puaꞌrityeꞌ ajta tyiꞌtɨ́j tɨ jɨn huóoxanaꞌcɨrej.

2 Cheꞌ huatóotyamuaꞌveꞌen aꞌɨ́jna ɨ tyáatɨꞌ tɨ quee tyiꞌtɨ́j jɨn avíitzij jeꞌej puaꞌaj rɨcɨj

tɨ ajta quee ɨ Tavástaraꞌ tyiꞌtɨ́j jitzán puaꞌrityeꞌej.

3 Nyatɨꞌɨj quee xu jaxáatacaj tyiꞌtɨ́j nyaj jɨn tyiꞌijxánaꞌcɨraꞌcaꞌaj,

nye tyéviraꞌ pu áꞌpuaꞌrisimeꞌej

aꞌɨ́jna jɨmeꞌ nyaj aꞌnáj tɨnaꞌaj nyeyiinyacaꞌaj,

4 jiꞌnye tújca ajta tɨ́caꞌ

jaꞌmuácaꞌ tɨ néijmiꞌi tyámuaꞌ tyíꞌuurej aꞌɨ́ɨ pu nye jitze séjriaꞌcaꞌaj.

Aꞌyájna tɨꞌɨj ɨ xúuxuꞌuj tyuꞌtyáhuasij ɨ xɨ́jcataꞌ,

aꞌyaa pu nyaꞌaxcaj nyaj quee cheꞌ jeꞌej rɨnyij.

5 Ajta néijmiꞌi nu muéetzij tyimuaatéꞌexaaj

tyiꞌtɨ́j nyaj jɨn tyiꞌijxánaꞌcɨraꞌcaꞌaj ajta ɨ nyaj jɨn jeꞌej puaꞌaj huarɨ́j,

aꞌyaa nu tyaataxɨeꞌvej nyaj muéetzij tyimuaatéꞌexaatyeꞌen ɨ nyaj tyiꞌijxánaꞌcɨraꞌcaꞌaj,

pajta muáaj, Tavástaraꞌ, muáaj paj tyinaatúꞌuunyiꞌriꞌ.

6 Aꞌɨ́j pu jɨn, tɨꞌɨjta jeꞌej puaꞌaj tyíꞌrɨjcaj

aꞌɨ́ɨmaj ɨ maj tyámuaꞌ een aꞌɨ́ɨ mu muéetzij jimi huatyényuusij,

tyij ajta ɨ jájtyij caꞌnyíin jɨn huatámuɨꞌyej

capu aꞌɨ́ɨjma jitze ajtyáꞌastij.

7 Muáaj paj aꞌɨ́ɨn puéꞌeen ɨ paj naatyáhuɨɨreꞌej:

muáaj paj nyechaꞌɨj tɨꞌij quee tyiꞌtɨ́j jeꞌej nyoorej,

muáaj paj aꞌɨ́jna jɨn nɨeꞌcánasij ɨ chuíicarij ɨ paj jɨn tyuꞌtyámueꞌtɨj.

8 Ɨ Tavástaraꞌ pu aꞌyan tyíꞌxaj tɨjɨn:

“Nyajɨꞌɨj nu jɨn tyámuaꞌ naa tyíꞌmuasej.

Nyáaj nu muaatéꞌexaatyeꞌsij jeꞌej paj huárɨnyij,

tyámuaꞌ nu tyimuꞌcámuaꞌriityeꞌej,

nyajta nu muaataséjratyeꞌsij ɨ juyéj paj jitzán huameꞌen.

9 Capáj aꞌyan eenyeꞌ tɨꞌɨj ɨ muáatzuj nusu tɨꞌɨj ɨ cahuáayuꞌ,

ɨ tɨquee huáɨꞌriityeꞌ mej mij tyihuojoꞌitéej muáꞌraꞌnyij

aꞌyaa puꞌij tyúuxɨeꞌveꞌ tyaj huaꞌriaꞌcaꞌnyihuaꞌan

aꞌɨ́jcɨ jɨmeꞌ ɨ píriin ajta ɨ tɨ jɨn antyájɨꞌquiꞌ

jiꞌnye capu seequéj ajtáhuaꞌaj jeꞌej tyíɨꞌrij mej mij aꞌ jimi ajtyáxɨɨrej.”

10 Jéehua mu tyíꞌcucuiꞌ aꞌɨ́ɨmaj ɨ maj jeꞌej puaꞌaj tyityetyúuchaꞌɨj,

ajta aꞌɨ́jna ɨ tɨ jɨn tyúꞌxɨeꞌveꞌ ɨ Tavástaraꞌ

aꞌɨ́j pu jɨn néijmiꞌcaa eeriáꞌnasij aꞌɨ́ɨjma ɨ maj jitzán tyíꞌcaꞌnyej.

11 Siataꞌaj huatóotyamuaꞌveꞌen ɨ Tavástaraꞌ jimi,

tyétyacaa siaj tyámuaꞌ een siajta quee tyiꞌtɨ́j jɨn áꞌɨtzeereꞌ

¡siataꞌaj huatóotyamuaꞌveꞌen siajta, jutyamuaꞌveꞌej huajíjhua!

33

Chuíicarij ajta ɨ tyaj jɨn tyaatatyójtziꞌreꞌen ɨ Tavástaraꞌ

1 Siataꞌaj jimi tyuꞌtáchuiicaj ɨ Tavástaraꞌ, tyétyacaa siaj tyámuaꞌ een,

huaꞌ tyenyij jitze aꞌɨ́ɨjma ɨ maj tyámuaꞌ een, naa pu huánamuajrii ɨ chuíicarij.

2 Setyuꞌtatyójtziꞌreꞌ ɨ Tavástaraꞌ aꞌɨ́jcɨ jɨmeꞌ ɨ áarpaj,

siajta jimi tyuꞌtáchuiicaj aꞌɨ́jcɨ jɨmeꞌ ɨ canárij,

3 siataꞌaj chuíicarij tɨ jájcuaj huatáchuiicaj,

¡siajta jutyamuaꞌveꞌej tyámuaꞌ naa jimi setyuꞌtácuiinaj!

4 Aꞌɨ́jna ɨ nyúucariaꞌraꞌ ɨ Tavástaraꞌ jɨꞌréꞌcan jɨmeꞌ pu séejreꞌ,

aꞌɨ́j pu jɨn séejreꞌ tyiꞌtɨ́j tɨ aꞌɨ́ɨn tyúꞌtaahuacaꞌ.

5 Tavástaraꞌ pu aꞌɨ́j xɨeꞌveꞌ ɨ tɨ quee tyiꞌtɨ́j jɨn áꞌɨtzeereꞌ tɨ ajta tyámuaꞌ een,

¡aꞌɨ́jna ɨ tɨ jɨn taaxɨéꞌvej aꞌɨ́ɨ pu arí orióonajchacaꞌ néijmiꞌqueꞌ ɨ cháanacaj japua!

6 Aꞌɨ́jcɨ jɨmeꞌ ɨ nyúucariaꞌraꞌ ɨ Tavástaraꞌ

aꞌɨ́j pu jɨn huatyátaavijhuacaꞌ ɨ tajapuá tɨ séejreꞌ,

ajta tɨꞌɨj tyuꞌtajɨ́ꞌtzej ɨ jutyényij jɨmeꞌ

aj mu mij néijmiꞌi ɨ xúꞌraꞌvetyee huataséjre.

7 Aꞌɨ́ɨ pu jasɨɨreꞌ ajta tyámuaꞌ jaꞌuurej

aꞌɨ́jcɨ ɨ jájtyij aꞌájna joꞌtɨj huápuɨꞌɨj jaꞌtyáatɨꞌ.

8 Siataꞌaj néijmiꞌqueꞌ ɨ chuéj japua jaatyátzaahuatyeꞌen ɨ Tavástaraꞌ,

¡néijmiꞌi xu jaatyátzaahuatyeꞌen mu siaj aꞌyan huacháatɨmee ɨ cháanacaj japua!

9 Jiꞌnye aꞌɨ́ɨ pu tyuꞌtaxájtacaꞌ, ajta jeꞌen néijmiꞌi tyúꞌtaavijhuacaꞌ,

aꞌɨ́ɨ pu tyuꞌtaꞌíjtacaꞌ, ajta jeꞌen néijmiꞌi tyámuaꞌ tyiꞌéenyeꞌej jaꞌraa.

10 Tavástaraꞌ pu néijmiꞌi huaꞌantyíꞌuunyiꞌraj tyiꞌtɨ́j maj muarɨeꞌ

aꞌɨ́ɨmaj ɨ maj quee tyáꞌtzaahuatyeꞌ,

11 ajta jeꞌej tyiꞌtɨ́j jɨn ɨ Tavástaraꞌ tyíꞌmuarɨeꞌ

aꞌnáj tɨnaꞌaj pu tyámuaꞌ éenyeꞌej jaꞌmej.

12 Micheꞌ huatóotyamuaꞌveꞌen ɨ tyeɨ́tyee ɨ tɨ huaꞌ Dios aꞌɨ́ɨn puéꞌeen ɨ Tavástaraꞌ,

chájtaꞌnaj aꞌɨ́ɨn tɨ jaꞌantyíhuoj ajta huatyóoaꞌrij.

13 Tavástaraꞌ pu taséj jútyeꞌ ɨmuáj

ajta néijmiꞌcaa tyámuaꞌ tyíꞌsej ɨ tyeɨ́tyee,

14 aꞌájna ɨmuáj joꞌtɨj aꞌɨ́ɨn jaꞌchej

aꞌɨ́ɨ pu néijmiꞌcaa tyámuaꞌ tyíꞌsej ɨ cháanacaj japua maj huacháatɨmee,

15 aꞌɨ́ɨ pu aꞌɨ́ɨn puéꞌeen ɨ tɨ jaatyátaahuacaꞌ ɨ huaꞌxɨéjnyuꞌcaa

aꞌɨ́ɨ pu ajta néijmiꞌi tyíꞌsej tyiꞌtɨ́j maj jɨn jeꞌej rɨcɨj.

16 Capu sɨ́ɨj ɨ tɨ rey jɨn tyiꞌtyéjvee jujapuá huatányuusij aꞌɨ́ɨjma jɨmeꞌ ɨ maj mueꞌtɨ́j ɨ xantáaruꞌuj jimi tyíꞌhuɨɨreꞌ,

camu majta aꞌɨ́ɨmaj jujapuá huatányuusij ɨ maj jéehua jaayíꞌtɨn maj huatyényoꞌseꞌen majta jéehua uhuácacaꞌnyeꞌ,

17 camu tyiꞌtɨ́j huɨɨreꞌ ɨ cahuáayuꞌuj mej mij séej japuan huatányuunyij,

tyij majta jéehua uhuácacaꞌnyeꞌej, camu huaꞌ japua huatányuusij.

18 Ajta ɨ Tavástaraꞌ aꞌnáj tɨnaꞌaj pu huáꞌchaꞌɨj

aꞌɨ́ɨjma ɨ maj tzáahuatyiꞌraꞌaj jimi tyíchaꞌɨj majta aꞌɨ́j jitze tyíꞌcaꞌnyej ɨ tɨ jɨn huaꞌxɨeꞌveꞌ,

19 aꞌɨ́ɨ pu huaꞌ japua huatányuusij mej mij quee huácuiꞌnyij

ajta júuricamej huoꞌtaꞌsij tɨꞌɨjta huatújriꞌhuaj.

20 Ityáj tu aꞌɨ́j jitze tyíꞌcaꞌnyej ɨ Tavástaraꞌ,

¡aꞌɨ́ɨ pu tahuɨɨreꞌ ajta tyámuaꞌ tyíꞌtachaꞌɨj!

21 Ɨ taxɨéjnyuꞌcaa pu jutyamuaꞌveꞌ ɨ Tavástaraꞌ jimi,

aꞌɨ́j tu jitze tyíꞌcaꞌnyej ɨ tɨ jɨn ántyapuaj tɨ naa een.

22 ¡Tavástaraꞌ, cheꞌ aꞌɨ́jna ɨ paj jɨn taxɨeꞌveꞌ, aꞌnáj tɨnaꞌaj tajamuán séjreꞌej,

aꞌyájna tyatɨꞌɨj muéetzij tyimuajchoꞌveꞌ!

34

Jeꞌej tyaj tyuꞌtáchuiicaj tyej tyij tyaatatyójtziꞌreꞌen ɨ Tavástaraꞌ

David tɨ joꞌtyéyuꞌxacaꞌaj, tɨꞌɨj tyíchee aꞌɨ́jcɨ jimi ɨ Abimélec, ɨ tɨ jimi hueꞌtzij jɨn aꞌyan tyuꞌtóosejratacaꞌ tɨjɨn huatyóotɨmueꞌriꞌ

1 Aꞌnáj tɨnaꞌaj nu tyeꞌtyóotziꞌreꞌej naꞌmej ɨ Tavástaraꞌ,

nye tyenyij nu jɨn aꞌnáj tɨnaꞌaj jimi tyiꞌchuíicaj naꞌmej.

2 Nyáaj nu áꞌnyatzaahuatyeꞌ ɨ Tavástaraꞌ jimi,

¡xáanamuajriꞌ siajta huatóotyamuaꞌveꞌen, tyétyacaa siaj quee óotzaahuatyeꞌ!

3 Tyicheꞌ néijmiꞌi jimi tyuꞌtáchuiicaj tyajta séej tyanaꞌaj aꞌhuatanyúucarityeꞌen

aꞌɨ́jcɨ jɨmeꞌ ɨ tɨ vaꞌcán jɨn tyiꞌtyéjvee ɨ tɨ jɨn ántyapuaj ɨ Tavástaraꞌ.

4 Tavástaraꞌ nu jimi jaatáhuoj tɨꞌij naatáhuɨɨreꞌen, aꞌɨ́ɨ puꞌij náanamuajriꞌ,

ajta jeꞌen nyaj japua huatanyúj aꞌɨ́jcɨ jɨmeꞌ nyej nyáaj tyíꞌtzɨɨnyaꞌcaꞌaj,

5 Aꞌɨ́ɨmaj ɨ maj jahuoo ɨ Tavástaraꞌ jimi

aꞌɨ́ɨ mu nyéeriꞌisteꞌ séeriaꞌaj muáꞌjuꞌun aꞌɨ́jcɨ jɨmeꞌ ɨ maj jutyamuaꞌveꞌ

majta jeꞌen quee aꞌnáj huatóotyeviꞌraꞌastaj.

6 Aꞌíi pu huajíjhuacaꞌ ɨ tɨ quee jeꞌej tyéejviicueꞌ, Tavástaraꞌ puꞌij jáanamuajriꞌ

ajta néijmiꞌi jɨn japuan huatanyúj ɨ tɨ jɨn jeꞌej tyóomuaꞌajcaa.

7 Aꞌɨ́jna ɨ tajapuá tɨ tyíꞌhuɨɨreꞌ ɨ Tavástaraꞌ jimi aꞌɨ́ɨ pu huáꞌchaꞌɨj ajta huaꞌ japua huatányuusij

aꞌɨ́ɨjma ɨ maj tzáahuatyiꞌraꞌaj jimi tyíchaꞌɨj ɨ Tavástaraꞌ.

8 Siataꞌaj jaatyéesej, siajta jeꞌen jáamuaꞌreej tɨ néijmiꞌi jɨn tyámuaꞌ een ɨ Tavástaraꞌ.

¡Cheꞌ huatóotyamuaꞌveꞌen aꞌɨ́jna ɨ tyáatɨꞌ tɨ aꞌɨ́j jitze tyíꞌcaꞌnyej!

9 Siataꞌaj jaatyátzaahuatyeꞌen ɨ Tavástaraꞌ, néijmiꞌi ɨ maj jimi tyámuaꞌ een,

jiꞌnye capu tyiꞌtɨ́j huoꞌtyaꞌɨtziityeꞌej aꞌɨ́ɨjma ɨ maj tzáahuatyiꞌraꞌaj jimi tyíchaꞌɨj.

10 Aꞌɨ́ɨmaj ɨ chíjtyaanyiꞌij aꞌɨ́ɨ mu pueꞌéenyeꞌej muáꞌjuꞌun ɨ maj quee jeꞌej tyéejviicueꞌ, majta jajpuéetzij muáꞌjuꞌun matɨꞌɨj huatatájcun,

majta aꞌɨ́ɨmaj ɨ maj jahuoo ɨ Tavástaraꞌ jimi capu aꞌnáj tyiꞌtɨ́j huáꞌɨtziityaꞌaj jaꞌmej.

11 Musioꞌváꞌjuꞌ, nyiyóojmuaꞌ, siataꞌaj náanamuaj:

aꞌɨ́j nu jáꞌmuamuaꞌtyen siaj sij tzáahuatyiꞌraꞌaj jimi tyíchaꞌɨj ɨ Tavástaraꞌ.

12 ¿Nyi páaxɨeꞌveꞌ paj jéehua áꞌtyeeviꞌin?

¿Nyi páaxɨeꞌveꞌ paj jaxáahuaj chajca?

13 Pataꞌaj jaatapuáꞌcɨtaj tɨꞌij muaꞌ nyanúu quee jeꞌej puaꞌaj tyíꞌxaxaꞌtaꞌan,

ajta tɨꞌij muaꞌ tyenyij quee aꞌnáj tyíꞌhueꞌtaj.

14 Ajtáraꞌ aꞌɨ́jcɨ jitze ɨ tɨ jeꞌej puaꞌaj een, pajta jeꞌen tyámuaꞌ huárɨnyij,

aꞌɨ́j paj huáhuoonyij ɨ tɨ naa muaꞌaxcaj, pajta jeꞌen aꞌɨ́j jitze ucájrutyej.

15 Tavástaraꞌ pu huáꞌchaꞌɨj aꞌɨ́ɨjma ɨ tyétyacaa maj tyámuaꞌ een

ajta huáꞌnamuaj jeꞌej maj aꞌɨ́ɨmaj tyityeetyényuusij.

16 Tavástaraꞌ pu huaꞌajchaꞌɨɨreꞌ aꞌɨ́ɨjma ɨ maj jeꞌej puaꞌaj tyityetyúuchaꞌɨj,

aꞌɨ́j pu jɨn huaꞌantyipuaꞌrityeꞌsij mej mij quee cheꞌ huaꞌtamuáꞌreꞌrihuaꞌan ɨ cháanacaj japua.

17 Tavástaraꞌ pu janamuaj aꞌɨ́jcɨ ɨ tyáataj tɨ tyámuaꞌ tyiꞌtyúuchaꞌɨj,

ajta néijmiꞌi jɨn japuan huatányuusij tyiꞌtɨ́j tɨ jɨn jeꞌej tyóomuaꞌajcaj.

18 Tavástaraꞌ pu véjriꞌ séejreꞌ, tɨꞌij huaꞌ japua huatányuunyij aꞌɨ́ɨjma ɨ maj quee jeꞌej tyéejtyoovej ɨ juxɨéjnyuꞌcaa tzajtaꞌ

majta meríj yoꞌrɨej ɨ maj jitzán tyiꞌijchóꞌvaꞌcaꞌaj.

19 Aꞌɨ́jna ɨ tyáatɨꞌ tɨ tyámuaꞌ tyiꞌtyúuchaꞌɨj jéehua pu tyiꞌtɨ́j jɨn japuéjtzitaren,

ajta aꞌɨ́jna ɨ Tavástaraꞌ aꞌɨ́ɨ pu néijmiꞌi jɨn japuan huatányuusij.

20 Aꞌɨ́ɨ pu néijmiꞌi ɨ caríiraꞌ chaꞌɨj,

camu mij séej antyínaꞌcaj.

21 Aꞌɨ́ɨmaj ɨ maj jeꞌej puaꞌaj tyityetyúuchaꞌɨj aꞌɨ́j mu jɨn cuiꞌnyij ɨ maj jɨn jeꞌej puaꞌaj rɨcɨj,

majta aꞌɨ́ɨmaj mu japuéjtzitaren ɨ maj jájchaꞌɨɨreꞌ aꞌɨ́jcɨ ɨ tyáataj tɨ tyámuaꞌ tyiꞌtyúuchaꞌɨj.

22 Ajta aꞌɨ́jna ɨ Tavástaraꞌ aꞌɨ́ɨ pu huaꞌ japua huatányuusij aꞌɨ́ɨjma ɨ maj jimi tyíꞌhuɨɨreꞌ,

¡camu aꞌyan tyaꞌajpuéjtzij muáꞌjuꞌun aꞌɨ́ɨmaj ɨ maj jitzán tyíꞌcaꞌnyej!

35

Jeꞌej tyej tyaatáhuoonyij tɨꞌij ɨ Tavástaraꞌ taatáhuɨɨreꞌen

David tɨ jaꞌaꞌrij

1 Tavástaraꞌ, pataꞌaj huaꞌajchaꞌɨɨreꞌej aꞌɨ́ɨjma ɨ maj nyéetzij nyéjchaꞌɨɨreꞌ;

pajta huoꞌtanyóꞌsiꞌtyeꞌen aꞌɨ́ɨjma ɨ maj nyéetzij nyenyoꞌsiꞌtyeꞌej.

2 Pataꞌaj tyámuaꞌ jáaꞌuurej ɨ paj jɨn huatyényoꞌseꞌen pajta jeꞌen naatáhuɨɨreꞌen,

3 pataꞌaj jáꞌajchueenyij aꞌ chúun pej pij huoꞌtanyóꞌsiꞌtyeꞌen aꞌɨ́ɨjma ɨ maj nyamuarityeꞌ,

¡naatéꞌexaatyeꞌ paj muáaj aꞌɨ́ɨn puéꞌeen ɨ tɨ nyajapuáj huatányuusij!

4 Micheꞌ jutyéviꞌraꞌaj muatóoꞌuunaj

aꞌɨ́ɨmaj ɨ maj jaxɨeꞌveꞌ maj naajéꞌcaj;

micheꞌ jutyéviꞌraꞌaj muatóoꞌuunaj

aꞌɨ́ɨmaj ɨ maj jaxɨeꞌveꞌ maj tyinaapuéjtyeꞌen;

5 ¡micheꞌ aꞌyan huárɨnyij tɨꞌɨj ɨ xɨéerij áacaj tɨ yoꞌcuíꞌnaj!

aꞌɨ́jna ɨ tɨ tajapuá tyíꞌhuɨɨreꞌ ɨ Tavástaraꞌ jimi aꞌɨ́ɨ pu ahuojóohuaꞌxɨj.

6 ¡Cheꞌ huatyátɨcaꞌrej ɨ huaꞌ juyéj jitze ajta huapuɨ́tyiꞌcɨj,

cheꞌ aꞌɨ́ɨn huoꞌtamuárityeꞌen ɨ tajapuá tɨ tyíꞌhuɨɨreꞌ ɨ Tavástaraꞌ jimi!

7 Canu jeꞌej huaꞌuuriáacaj matɨꞌɨj aꞌɨ́ɨmaj avíitzij jɨn jaxɨeꞌvaꞌcaꞌaj maj naatyéeviꞌ;

canu nyajta jeꞌej huaꞌuuriáacaj matɨꞌɨj aꞌɨ́ɨmaj jaꞌtyáacuj

nyej nyij nyáaj aꞌáa jaꞌtyéjvetyij.

8 ¡Cheꞌ jeꞌej puaꞌaj tyúꞌrɨnyij huaꞌ jimi!

¡Micheꞌ jujɨ́ɨmuaꞌaj jeꞌej puaꞌaj huóoꞌuurej!

¡Cheꞌ jeꞌej puaꞌaj tyáꞌraꞌnyij huaꞌ jimi!

9 Aj nu nyij huatányetyamuaꞌveꞌsij ɨ Tavástaraꞌ jimi,

jiꞌnye aꞌɨ́ɨ pu nyajapuáj huatányuusij.

10 Nyaxɨéjnyuꞌcaa nu jɨn aꞌyan tyuꞌtaxájtaj tɨjɨn:

“¿Aꞌtanyíj ajtáhuaꞌaj séejreꞌ tɨ aꞌyan een patɨꞌɨj muáaj Tavástaraꞌ?

Muáaj paj huaꞌ japua huatányuusij aꞌɨ́ɨjma ɨ maj quee jeꞌej tyéejviicueꞌ

aꞌɨ́ɨjma jimi ɨ maj jéetzeꞌ uhuácacaꞌnyeꞌ mequee aꞌɨ́ɨmaj,

ɨ maj majta jeꞌej puaꞌaj huáꞌuurej.”

11 Aꞌɨ́ɨmaj mu nye jitze tyíꞌpuaꞌrityeꞌ ɨ maj jeꞌej puaꞌaj tyityetyúuchaꞌɨj

majta aꞌɨ́j tyíꞌnyeꞌihuoꞌ tyiꞌtɨ́j nyej nyáaj quee muaꞌreej.

12 Nyáaj nu tyámuaꞌ tyíꞌuurej huaꞌ jimi majta aꞌɨ́ɨmaj mu jeꞌej puaꞌaj nyaꞌuurej,

aꞌíi puꞌij jéehua nyaxaamujrityeꞌ,

13 jiꞌnye matɨꞌɨj aꞌɨ́ɨmaj tyíꞌcucuiꞌcaꞌaj

nyáaj nu huaꞌ jɨmeꞌ jeꞌej tyéꞌnyamuaꞌajcaa,

nyáaj nu chaꞌ nyanaꞌaj tyiꞌtyényecheꞌtyahuaꞌaj nyajta nye ítziꞌvaꞌcaꞌaj,

nyajta nyatzájtaꞌ aꞌnáj tɨnaꞌaj jahuoocaꞌaj.

14 Nyáaj nu nyaxaamujrityaꞌcaꞌaj nyajta jeꞌej tyéꞌnyamuaꞌajcaa,

cuxáa nyaj aꞌɨ́jna jɨn nyaxaamujrityaꞌaj tɨꞌɨj náanaj tɨ huámuɨꞌnyij,

nusu aꞌɨ́jna ɨ tyaj néemiꞌij áꞌtajaahuatyeꞌ caꞌ ɨ nyeꞌihuáaraꞌ.

15 Ajta tɨꞌɨj nye jimi jeꞌej puaꞌaj tyuꞌrɨ́j,

néijmiꞌi mu aꞌɨ́ɨmaj naatyáꞌaꞌtzacaꞌ;

cuxáa maj tyeɨ́tyee puéꞌeenyeꞌ maj quee nyamuaꞌtyej,

majta jéehua huápuɨꞌɨj jeꞌej puaꞌaj náaruj.

16 Aꞌɨ́ɨ mu jeꞌej puaꞌaj tyíꞌnyaxaj, majta nyaꞌaꞌtzej,

majta naꞌráasej aꞌɨ́jcɨ jɨmeꞌ maj jéehua nyaxanaꞌveꞌej.

17 Tavástaraꞌ, ¿aꞌchunyéj pooj áꞌtyeeren paj huaꞌraséeraj puáꞌmej?

¡Pataꞌaj nyaj japua huatányuunyij, jiꞌnye aꞌíj nu jɨn júurij,

aꞌɨ́ɨjma jimi ɨ maj aꞌyan tyíꞌtyacɨꞌxɨj matɨꞌɨj ɨ muajyéj!

18 Nyetyimuatatyójtziꞌreꞌej huaꞌ tzajtaꞌ aꞌtyéɨtyeristyamuaꞌ maj jéehua aráꞌasej;

¡menyeséeracaj mu aꞌɨ́ɨmaj nyatɨꞌɨj tyámuaꞌ tyimuaatyátoosij!

19 Micheꞌ quee nyéetzij jɨn jutyamuaꞌveꞌej aꞌɨ́ɨmaj ɨ maj nyéjchaꞌɨɨreꞌ,

micheꞌ quee jutyamuaꞌveꞌej aꞌɨ́jcɨ jɨmeꞌ nyej nyáaj nyaxaamujrityeꞌ aꞌɨ́ɨmaj ɨ maj chaꞌmanaꞌaj tyiꞌtɨ́j jɨn nyajaaxɨejviꞌ.

20 Jiꞌnye camu aꞌɨ́ɨmaj jahuoo maj juxáahuaj séjreꞌej,

sulu aꞌɨ́ɨ mu avíitzij jɨn tyámuaꞌ juꞌuurej mej mij tyiꞌtɨ́j jeꞌej puaꞌaj huáꞌuurej

aꞌɨ́ɨjma jimi ɨ tyeɨ́tyee maj tyámuaꞌ naa tyityeecháatɨmee,

21 aꞌɨ́ɨ mu acácuaxaꞌvaꞌraj nye jimi, mej mij hueꞌtzij jɨn aꞌyan tyinaataxáj tɨjɨn:

“¡Cásɨꞌ tajɨꞌɨj tu jɨn tyeríj jaaséj!”

22 ¡Muáaj paj huaꞌsej, Tavástaraꞌ!

¡Capáj aꞌyan eenyeꞌ tɨꞌɨj ɨ tɨ quee atányuuvej!

¡Capáj nye jimi ajtáyiꞌcan!

23 Ájchesij, Tavástaraꞌ nyaj Dios, ¡huájɨsij!

Pataꞌaj noꞌxáꞌpuɨꞌɨntariꞌtzeꞌen, nyajamuan paj séjreꞌej.

24 Tavástaraꞌ nyaj Dios, pataꞌaj noꞌxɨ́jtyeꞌen,

aꞌɨ́jcɨ jɨmeꞌ ɨ paj muáaj jɨn tyámuaꞌ naa tyáꞌxaꞌpuɨꞌɨntareꞌ.

¡Micheꞌ quee aꞌɨ́ɨmaj nyaꞌaꞌtzej!

25 Micheꞌ quee aꞌyan tyíꞌxajtaj nusu maj aꞌyan tyíꞌmuaꞌajcaj yee:

“¡Aꞌyaa tu tyáꞌxɨeꞌvaꞌcaꞌaj!

¡Tuꞌríj néijmiꞌi jɨn jaꞌantyipuáꞌrij!”

26 Micheꞌ huápuɨꞌɨj huatóotyeviꞌraꞌastaj

aꞌɨ́ɨmaj ɨ maj nyaꞌaꞌtzej aꞌɨ́jcɨ jɨmeꞌ tɨ quee tyámuaꞌ tyíꞌnyaꞌuurej,

micheꞌ jéehua huápuɨꞌɨj huatóotyeviꞌraꞌastaj

aꞌɨ́ɨmaj ɨ maj jéehua nye jimi óotzaahuatyeꞌ.

27 Ajta micheꞌ huatóotyamuaꞌveꞌen majta huajíjhua muutyámuaꞌvaꞌaj

aꞌɨ́ɨmaj ɨ maj nyeséejracuj nyaj tyuꞌtyámueꞌtɨ;

micheꞌ aꞌnáj tɨnaꞌaj aꞌyan tyíꞌxajtaj tɨjɨn:

“¡Vaꞌcán pu jɨn tyíꞌijta ɨ Tavástaraꞌ,

ajta jaꞌráanajchi tɨ tyámuaꞌ tyíꞌeenyeꞌ aꞌɨ́jcɨ jimi ɨ tɨ jahuɨɨreꞌ!”

28 Nyenyanúu nu jɨn jaataxájtaj ɨ paj jɨn tyámuaꞌ tyíꞌuurej;

¡néijmiꞌi tújcaꞌrij tzajtaꞌ nu tyimuaatatyójtziꞌreꞌej!

36

Tyiꞌtɨ́j tɨ ɨ tyáatɨꞌ jɨn jeꞌej puaꞌaj tyiꞌtyúuchaꞌɨj ajta ɨ Dios tɨ tyúꞌpuejveꞌ

Ɨ tɨ aꞌɨ́jna jɨn antyúumuaꞌreej jeꞌej maj tyuꞌtáchuiicaj. David tɨ jaꞌaꞌrij, Tavástaraꞌ tɨ jimi tyíꞌhuɨɨreꞌ

1 Aꞌɨ́jna ɨ tɨ jeꞌej puaꞌaj een aꞌɨ́j pu tyíꞌixaatyeꞌ ɨ tɨ jeꞌej puaꞌaj tyiꞌtyúuchaꞌɨj

tyétyeꞌ ɨmuáj ɨ xɨéjnyuꞌcariaꞌraꞌ tzajtaꞌ.

Capu aꞌnáj tzajtaꞌ séejreꞌ

tɨꞌij tzáahuatyiꞌraꞌaj jimi tyíchaꞌɨɨj ɨ Dios.

2 Aꞌyaa pu tyóomuaꞌtzej maj néijmiꞌi tyámuaꞌ tyáꞌxaj,

capu ij jaxanaꞌveꞌ ɨ tɨ jɨn jeꞌej puaꞌaj tyiꞌtyúuchaꞌɨj.

3 Jeꞌej pu puaꞌaj tyíꞌxaxaꞌaj ajta tyíꞌhueꞌtacaa,

aꞌɨ́ɨ pu yoꞌrɨej ɨ tɨ xáꞌpuɨꞌ, ajta jaatapuáꞌcɨtacaꞌ ɨ tɨ tyámuaꞌ een.

4 Huaqueꞌtɨ́j pu aꞌájna joꞌtɨj jáꞌhuiꞌcaa, aꞌɨ́j pu curiaꞌmuaꞌsij tyiꞌtɨ́j tɨ jɨn jeꞌej puaꞌaj huárɨnyij,

huápuɨꞌɨj pu aꞌɨ́j jitze jucaꞌnyej ɨ tɨ jɨn jeꞌej puaꞌaj rɨcɨj

capu ij jaxɨeꞌveꞌ tɨ jaatapuáꞌcɨtaj ɨ tɨ jeꞌej puaꞌaj een.

5 Ajta ɨ paj jɨn taxɨeꞌveꞌ, Tavástaraꞌ, tajapuá pu ɨmuáj jaꞌráꞌasej;

ajta ɨ paj jɨn tyámuaꞌ een aꞌáa pu jaꞌráꞌasej ɨ tɨ huáꞌraa jitze tajapuá tɨ séejreꞌ.

6 Aꞌɨ́jna ɨ paj muáaj jɨn tyíꞌxaꞌpuɨꞌɨntareꞌ aꞌyaa pu een tɨꞌɨj ɨ jɨríj tɨ jéetzeꞌ ajtɨ́tɨꞌɨjmee;

ajta ɨ paj jɨn tyíꞌijta aꞌyaa pu een tɨꞌɨj ɨ jájtyij tɨ veꞌéj tɨ ajta huápuɨꞌɨj atyáatɨꞌ.

Muáaj, Tavástaraꞌ, muáaj paj huáꞌchaꞌɨj ɨ tyeɨ́tyee pajta ɨ tyiꞌtyán maj tyityaacɨ́ꞌɨj.

7 ¡Dios, huápuɨꞌɨj pu naa huaséꞌrin ɨ paj jɨn taxɨeꞌveꞌ!

Muéetzij mu jimi jahuoo, aꞌɨ́ɨmaj ɨ tyeɨ́tyee mej mij huatyóohuɨɨreꞌen.

8 Tyámuaꞌ mu naa tyityaatajúꞌxaj

aꞌɨ́jcɨ jɨmeꞌ ɨ tɨ jéehua ɨ cueꞌráj tyíꞌsejreꞌ aꞌájna joꞌpaj jaꞌchej,

muáaj paj huaꞌtáꞌcaa mej mij huayeꞌen aꞌɨ́jcɨ jitze ɨ játyaꞌnaj tɨ naa éenyeꞌej muɨꞌyej,

9 jiꞌnye muéetzij jitze pu séejreꞌ ɨ júuricamej

ajta muéetzij jimi ɨꞌríj tyej tyij maꞌunyéjnyeꞌrej.

10 Pataꞌaj aꞌnáj tɨ naꞌaj huaꞌtáꞌcareꞌen ɨ paj jɨn taxɨeꞌveꞌ pajta ɨ paj jɨn tyámuaꞌ een

aꞌɨ́ɨjma ɨ maj muéetzij muamuaꞌtyej,

aꞌɨ́ɨjma ɨ tyeɨ́tyee maj quee tyiꞌtɨ́j jɨn áꞌɨtzeereꞌ.

11 Capáj tyiꞌtáꞌcareꞌen maj naatzíinajyiꞌcan aꞌɨ́ɨmaj ɨ maj óotzaahuatyeꞌ

nusu maj aꞌɨ́ɨmaj nyenyoꞌsiꞌtyaꞌaj ɨ maj jeꞌej puaꞌaj tyityetyúuchaꞌɨj.

12 ¡Cásɨꞌ aꞌɨ́ɨmaj mu eetávitzej ɨ maj jeꞌej puaꞌaj tyityetyúuchaꞌɨj!

¡Aꞌɨ́ɨ mu eetávitzej mej mij quee cheꞌ ájhuiixɨꞌɨn!

37

Tavástaraꞌ paj jitze tyúꞌcaꞌnyej

David tɨ jaꞌaꞌrij

1 Capáj nyuꞌcamuɨꞌɨj tyij majta aꞌɨ́ɨn puéꞌeenyeꞌ ɨ maj jeꞌej puaꞌaj tyityetyúuchaꞌɨj,

capáj pajta huáꞌxanaꞌveꞌej aꞌɨ́ɨjma ɨ maj jeꞌej puaꞌaj rɨcɨj,

2 jiꞌnye jiyeꞌtzín mu huatyáhuasij, aꞌyájna tɨꞌɨj ɨ ɨxáj;

¡aꞌyaa mu tyityeeriáꞌhuasij tɨꞌɨj ɨ tuꞌpíj!

3 Tavástaraꞌ paj jitze tyúꞌcaꞌnyej pajta tyámuaꞌ tyiꞌtyíaꞌchaꞌɨj,

aꞌyan paj chajca ɨ cháanacaj japua pequee tyiꞌtɨ́j jɨn aꞌɨtzéeriaꞌaj.

4 Tyámuaꞌ paj naa tyáaxɨeꞌveꞌen ɨ Tavástaraꞌ,

aꞌɨ́ɨ pu néijmiꞌi tyimuaatáꞌsij tyiꞌtɨ́j paj jéetzeꞌ xɨeꞌveꞌ.

5 Pajta aꞌ júuricamej jaatáꞌan ɨ Tavástaraꞌ,

aꞌɨ́j paj jitze tyúꞌcaꞌnyej, aꞌɨ́ɨ puꞌij muaatyáhuɨɨreꞌej.

6 Aꞌɨ́ɨ pu muaatáꞌsij paj aꞌyan huaséꞌrihuaꞌan tɨꞌɨj ɨ tatzárij aꞌɨ́jcɨ jɨmeꞌ paj tyámuaꞌ tyiꞌtyíaꞌchaꞌɨj

aꞌyájna tɨꞌɨj ɨ xɨcáj tyaꞌtaa aꞌtzáaj tacuaríixpuaj.

7 Capáj jeꞌej tyíꞌnyuucaꞌan ɨ Tavástaraꞌ jimi,

naa paj tyuꞌtaꞌcuaꞌnyéej petyuꞌchóꞌveꞌen tɨꞌij aꞌɨ́ɨn muaatáhuɨɨreꞌen.

Capáj jajaaxɨejviꞌraj aꞌɨ́jcɨ ɨ tɨ tyuꞌtyáamueꞌtɨj,

nusu aꞌɨ́jcɨ jimi ɨ tɨ avíitzij jɨn jeꞌej puaꞌaj rɨcɨj.

8 Huatapuáꞌcɨtaj ɨ paj jɨn nyúꞌcamuɨꞌ, jóꞌhuaꞌxɨj tyiꞌtɨ́j paj jɨn nyúꞌcamuɨꞌ;

capáj nyuꞌcaj, jiꞌnye jéetzeꞌ pu jeꞌej puaꞌaj tyeꞌmej.

9 Jiꞌnye ɨ maj jeꞌej puaꞌaj tyityetyúuchaꞌɨj aa mu ɨmuáj huojóohuaꞌxɨj ɨ chuéj japua,

majta ɨ maj jitzán tyíꞌcaꞌnyej ɨ Tavástaraꞌ

aꞌɨ́ɨmaj mu aꞌyan huochéetyaꞌajraꞌsij.

10 Capu cheꞌ aꞌchu áꞌtyeeren matɨꞌɨj quee cheꞌ maꞌhuáꞌtaj muáꞌjuꞌun ɨ maj jeꞌej puaꞌaj rɨcɨj;

tyij pajta jéehua huaꞌhuoocaj, capáj cheꞌ huaꞌtyoonyij.

11 Majta ɨ maj quee óotzaahuatyeꞌ aꞌɨ́ɨjma pu aꞌrij jaꞌmej ɨ cháanacaj

majta juxáahuaj huacháatɨmaꞌaj muáꞌjuꞌun.

12 Aꞌɨ́jna ɨ tɨ jeꞌej puaꞌaj tyiꞌtyúuchaꞌɨj aꞌɨ́ɨ pu tyámuaꞌ juꞌuurej tɨꞌij jeꞌej puaꞌaj jáaꞌuurej ɨ tyáataj tɨ tyámuaꞌ tyiꞌtyúuchaꞌɨj,

ajta jéehua huápuɨꞌɨj jaxánaꞌveꞌej jaꞌráasej.

13 Ajta ɨ Tavástaraꞌ pu huaꞌaꞌtzej, jiꞌnye aꞌɨ́ɨ pu jamuaꞌreej

tɨ arí tyaꞌráꞌiixaj aꞌɨ́jcɨ jimi ɨ tɨ jeꞌej puaꞌaj tyiꞌtyúuchaꞌɨj.

14 Aꞌɨ́ɨmaj mu tyíꞌijcunaj ɨ tyúuchun ɨ maj jeꞌej puaꞌaj tyityetyúuchaꞌɨj majta tyámuaꞌ tyíꞌuurej ɨ túꞌnamuaꞌaj,

mej mij huaꞌantyipuáꞌrityeꞌen ɨ maj quee jeꞌej tyéejviicueꞌ majta ɨ maj quee óotzaahuatyeꞌ,

ajta mej mij huóꞌcuiꞌnyij ɨ maj tyámuaꞌ tyityetyúuchaꞌɨj.

15 Ajta aꞌɨ́ɨ pu ɨ tyihuáꞌchuun huaꞌantyétzesij ɨ huaꞌxɨéjnyuꞌcaa jitze,

ajta ɨ tyihuáꞌtuꞌnamuaꞌ tyuꞌtyánaꞌxɨj.

16 Tyiꞌtɨ́j tɨ cɨ́ɨ naꞌaj caa tyíꞌijchaꞌɨj aꞌɨ́jna ɨ tyáatɨꞌ tɨ tyámuaꞌ tyiꞌtyúuchaꞌɨj

jéetzeꞌ pu tyámuaꞌ een quee tyiꞌtɨ́j maj jéehua tyíchaꞌɨj ɨ maj jeꞌej puaꞌaj tyíꞌtyetyeɨtyee.

17 Jiꞌnye Tavástaraꞌ pu huaꞌantyipuaꞌrityeꞌsij aꞌɨ́ɨmaj ɨ maj jeꞌej puaꞌaj rɨcɨj,

ajta huaꞌchaꞌɨ́ɨj jaꞌmej ɨ maj tyámuaꞌ tyityetyúuchaꞌɨj.

18 Tavástaraꞌ pu huáꞌchaꞌɨj aꞌɨ́ɨjma ɨ maj quee tyiꞌtɨ́j jɨn áꞌɨtzeereꞌ,

ajta jusén jɨn séeriaꞌaj jaꞌmej tyiꞌtɨ́j maj aꞌɨ́ɨmaj ancuriáaꞌsij.

19 Tɨꞌɨj jeꞌej puaꞌaj tyíꞌrɨjcaa, tɨꞌɨjta huatújriꞌhuaj,

camu tyéviꞌsiꞌ séeriaꞌaj muáꞌjuꞌun, jiꞌnye jéehua mu tyiꞌijchaꞌɨ́ɨj muáꞌjuꞌun ɨ maj tyúꞌcuaꞌnyij.

20 Aꞌɨ́ɨmaj ɨ maj jeꞌej puaꞌaj rɨcɨj aꞌyaa mu tyityeetyátaasij tɨꞌɨj tuꞌpíj tɨ huáchij,

majta ɨ maj jájchaꞌɨɨreꞌ ɨ Tavástaraꞌ aꞌyaa mu tyityajaꞌhuóopuaꞌrixɨꞌɨj tɨꞌɨj ɨ cɨtzíj.

21 Aꞌɨ́jna ɨ tɨ jeꞌej puaꞌaj tyiꞌtyúuchaꞌɨj aꞌɨ́ɨ pu tyúunyejviꞌ ajta capu tyíꞌnaꞌchitaj,

ajta aꞌɨ́jna ɨ tyáatɨꞌ tɨ tyámuaꞌ tyíꞌtyevij aꞌɨ́ɨ pu naa tyihuojóꞌmuaꞌraj ajta tyúꞌpuejveꞌ.

22 Aꞌɨ́ɨjma ɨ Tavástaraꞌ tɨ tyámuaꞌ tyihuoꞌtyátoosij aꞌɨ́ɨ mu jaꞌancuriáaꞌsij ɨ chuéj,

ajta aꞌɨ́ɨn tɨ jeꞌej puaꞌaj huáꞌuurej aꞌɨ́ɨ mu antyipuaꞌrij.

23 Tavástaraꞌ pu tyámuaꞌ naa tyéeviꞌtɨj aꞌɨ́jcɨ ɨ tyáataj

ajta aꞌɨ́j jitze jáaviꞌtɨj ɨ juyéj aꞌɨ́j tɨ aráanajchi,

24 ajta tɨpuaꞌaj eetávetyij, capu aꞌyan éenyeꞌej jaꞌmej,

jiꞌnye ɨ Tavástaraꞌ pu javiꞌ ɨ muácaꞌraꞌan jitze.

25 Nyáaj nu huátyamueestariacaꞌ, nyajta nyeríj vastacɨrɨeꞌ,

ajta canu aꞌnáj jaaséj aꞌɨ́jcɨ ɨ tyáataj tɨ tyámuaꞌ tyiꞌtyúuchaꞌɨj tɨ tyiꞌtɨ́j jɨn japuéjtzitarej

canu nyajta aꞌnáj huoꞌséj ɨ yójmuaꞌmuaꞌ maj tyiꞌtɨ́j huóotɨveenyij.

26 Aꞌnáj tɨnaꞌaj pu tyihuaꞌcuꞌvej, ajta tyúꞌnyijtyeꞌ,

majta ɨ yójmuaꞌmuaꞌ tyámuaꞌ mu naa tyityeetyátuiihuaj.

27 Ajtáraꞌ aꞌɨ́jcɨ jitze ɨ tɨ jeꞌej puaꞌaj een pajta jeꞌen tyámuaꞌ tyiꞌtyíaꞌchaꞌɨɨj,

aꞌyaa paj aꞌnáj tɨnaꞌaj tyeꞌejchaꞌɨ́ɨj puáꞌmej joꞌpaj jaꞌhuáꞌchejtyeꞌen.

28 Jiꞌnye Tavástaraꞌ pu jaxɨeꞌveꞌ aꞌɨ́jcɨ ɨ tɨ tyámuaꞌ tyiꞌtyúuchaꞌɨj

ajta quee huojoꞌhuaꞌnaj aꞌɨ́ɨjma ɨ maj quee tyiꞌtɨ́j jɨn áꞌɨtzeereꞌ,

ajta huaꞌantyipuaꞌrityeꞌsij aꞌɨ́ɨjma ɨ maj jeꞌej puaꞌaj rɨcɨj

capu ajta huoꞌtaꞌsij maj séecan huaꞌ jitze eeráanyej.

29 Aꞌɨ́ɨmaj ɨ maj tyámuaꞌ tyíꞌtyetyeɨtyee aꞌɨ́ɨ mu jaꞌancuriáaꞌsij ɨ chuéj

majta jusén jɨmeꞌ aꞌɨ́jcɨ japua huacháatɨmaꞌaj muáꞌjuꞌun.

30 Aꞌɨ́jna ɨ tyáatɨꞌ tɨ tyámuaꞌ tyiꞌtyúuchaꞌɨj jaꞌhuooꞌitéerican pu jɨn tyíꞌxaj,

aꞌɨ́jna ɨ tyáatɨꞌ tɨ tyámuaꞌ tyiꞌtyúuchaꞌɨj aꞌɨ́j pu tyíꞌxaj ɨ tɨ tyíꞌxaꞌpuɨꞌ.

31 Ajta ɨ xɨéjnyuꞌcariaꞌraꞌ tzajtaꞌ úꞌsejreꞌ jeꞌej tɨ ɨ Dios raꞌ tyíꞌmuaꞌtaj,

ajta quee aꞌnáj antyípuɨtyij ɨ juꞌɨ́ɨcaj jɨmeꞌ.

32 Aꞌɨ́jna ɨ tɨ jeꞌej puaꞌaj rɨcɨj aꞌɨ́j pu avíitzij jɨn eeveꞌ ɨ tyáatɨꞌ tɨ tyámuaꞌ tyiꞌtyúuchaꞌɨj,

aꞌɨ́jcɨ jɨmeꞌ tɨ aꞌyan tyáꞌxɨeꞌveꞌ tɨ jaajéꞌcaj;

33 ajta ɨ Tavástaraꞌ capu tyuꞌtáꞌsij tɨ tyiꞌtɨ́j jeꞌej puaꞌaj jaꞌuurej,

capu ajta tyuꞌtáꞌsij mej mij tyiꞌtɨ́j jitzán puaꞌrityeꞌej.

34 Muáaj, Tavástaraꞌ paj jitze tyúꞌcaꞌnyej, pajta jaꞌráꞌastijreꞌen,

aꞌɨ́ɨ puꞌij tyámuaꞌ tyimuaatyátoosij ajta muaatáꞌsij paj muáaj jaꞌancuriáꞌan ɨ chuéj.

Muaꞌ jɨꞌɨj paj jɨn huaꞌsejran matɨꞌɨj antyipuaꞌrej ɨ maj jeꞌej puaꞌaj rɨcɨj.

35 Nuꞌríj jaaséj aꞌɨ́jcɨ ɨ tɨ jeꞌej puaꞌaj rɨcɨj, jéehua pu óotzaahuatyeꞌ,

aꞌyaa pu jéehua tyiꞌtyáxamueꞌ tɨꞌɨj ɨ cɨyéj tɨ aꞌáa jaꞌtávej joꞌtɨj joꞌjɨ́ꞌreꞌen,

36 ajta jeꞌej pu huárupij, capu cheꞌ maꞌ jáꞌsejreꞌ,

nyáaj nu jáahuoj, ajta canu jáatyoj.

37 Pataꞌaj jaaséj aꞌɨ́jcɨ ɨ tyáataj tɨ tyámuaꞌ een ajta quee tyiꞌtɨ́j jɨn áꞌɨtzeereꞌ,

juxáahuaj pu naa atyejeꞌchaaj jaꞌmej aꞌɨ́jna ɨ tyáatɨꞌ.

38 Majta ɨ maj quee tyihuojóꞌitej aꞌɨ́ɨjma mu néijmiꞌcaa antyipuáꞌrityeꞌsij,

aꞌyaa mu mij majta tyityeꞌentyipuáꞌrij aꞌɨ́ɨmaj ɨ maj jeꞌej puaꞌaj rɨcɨj.

39 Aꞌɨ́jna ɨ tɨ huáꞌhuɨɨreꞌ ɨ tyeɨ́tyee maj tyámuaꞌ een Tavástaraꞌ pu jimi jáꞌmaꞌcan,

aꞌɨ́ɨ puꞌij huoꞌtyáhuɨɨreꞌsij tɨꞌɨjta tyiꞌtɨ́j jéehua huaꞌtyesiꞌhuarityeꞌej.

40 Tavástaraꞌ pu huoꞌtáhuɨɨreꞌej mej mij huatóoꞌuunaj.

Aꞌɨ́ɨ pu tyuꞌtáꞌsij mej mij huatóoꞌuunaj aꞌɨ́ɨmaj jimi ɨ maj jeꞌej puaꞌaj rɨcɨj, ajta huaꞌ japua huatányuusij,

jiꞌnye aꞌɨ́j mu jimi jáahuoj tɨꞌij aꞌɨ́ɨn huóꞌchaꞌɨɨn.

38

Jeꞌej tɨ tyuꞌtyényuunyij tɨꞌij jaatáhuoonyij tɨ ɨ Dios jaatáhuɨɨreꞌen

Chuíicarij David tɨ joꞌtyéyuꞌxacaꞌaj, mej mij aꞌɨ́jna jɨn néijmiꞌi tyoꞌtámuaꞌreej ɨ muꞌvéjrij

1 Tavástaraꞌ, capáj nyetyaꞌxɨꞌɨj aꞌɨ́jcɨ jɨmeꞌ ɨ paj jɨn nyúꞌcamuɨꞌ

capáj pajta puéjtzij nyataꞌcareꞌen patɨꞌɨjta nyuꞌcamuɨꞌɨj.

2 Jiꞌnye puꞌríj nye jitze ráꞌaj aꞌɨ́jna ɨ paj jɨn puéjtzij naatáꞌ;

¡aꞌɨ́j paj jɨn puéjtzij naatáꞌ aꞌchu paj uhuájcaꞌnyej!

3 Aꞌɨ́jna ɨ paj jɨn nyúꞌcamuɨꞌ aꞌɨ́jcɨ jɨmeꞌ nyej nyáaj tyiꞌijxánaꞌcɨraꞌ,

néijmiꞌqueꞌ nu ɨ nye tyévij jitze tyíꞌcuiꞌ,

¡capu sɨ́ɨj tyámuaꞌ een ɨ nyacaríj!

4 Canu cheꞌ jeꞌej jájtyoovej aꞌɨ́jcɨ jɨmeꞌ nyaj jéehua jeꞌej puaꞌaj huarɨ́j,

jéehua pu tyíꞌnyetyesiꞌhuarityeꞌ canu nyij cheꞌ tyéꞌviicueꞌ.

5 Aꞌɨ́jcɨ jɨmeꞌ nyaj quee tyiꞌtɨ́j jóꞌitej,

puꞌríj tyépetyij ɨ nyaj jɨn tyíꞌpuejtyiꞌ ajta jeꞌej puaꞌaj tyaarɨeꞌej.

6 Aꞌnáj tɨnaꞌaj nu nyaxamúurityaꞌaj menyoꞌchaꞌcan,

naꞌcanyamuaꞌastɨj nyajta quee jeꞌej tyéejtyoovej.

7 Nyahuárij pu nyacuiꞌ aꞌɨ́jcɨ jɨmeꞌ ɨ nyaj puɨstaj,

¡néijmiꞌqueꞌ nu tyíꞌcuiꞌ ɨ nye tyéviraꞌ jitze!

8 Huápuɨꞌɨj nu tyíꞌcuiꞌ nyajta quee cheꞌ nyacaꞌnyej,

¡aꞌɨ́jna ɨ nyaj jɨn nyeyiin nyaxɨéjnyuꞌcaa nu jɨn nyeyiin!

9 Tavástaraꞌ, muáaj paj jamuaꞌreej jeꞌej nyej nyáaj tyáꞌxɨeꞌveꞌ,

ajta ɨ nyaj jɨn ucayáatɨyiꞌij muáaj paj asɨ́ɨj tyámuaꞌ naa tyáꞌmuaꞌreej.

10 Nyaxɨéjnyuꞌcaa pu caꞌnyíin jɨn úꞌtzunaj,

capu cheꞌ maꞌ jáꞌsejreꞌ ɨ nyaj jɨn uhuájcaꞌnyej,

¡canu nyajta cheꞌ tyámuaꞌ metyóonyeej!

11 Aꞌɨ́ɨmaj ɨ maj tyámuaꞌ naa tyiꞌnyaꞌamíincustyamuaꞌ,

majta ɨ maj jeꞌej nyamuarimuaj,

aa mu ɨmuáj joꞌtyúꞌuj, mej mij quee jaaséj ɨ nyaj jɨn tyíꞌcuiꞌ.

12 Aꞌɨ́ɨmaj ɨ maj nyejeꞌcatamuɨꞌ, tyiꞌtɨ́j mu jɨn avíitzij jeꞌej nyaꞌuurej,

ɨ maj jaxɨeꞌveꞌ tɨꞌij jeꞌej puaꞌaj tyíꞌnyaꞌuurej, aꞌɨ́ɨ mu jaxaj jeꞌej maj tyinaꞌantyipuáꞌrityeꞌen

majta aꞌnáj tɨnaꞌaj jaaxáꞌpuɨꞌɨntarej mej mij avíitzij jɨn jeꞌej puaꞌaj náaꞌuurej.

13 Nyajta nyáaj aꞌyaa nu rɨcɨj tɨꞌɨj ɨ tɨ quee iityánamuaj,

cuxáa nyaj quee huáꞌnamuajraj;

cuxáa nyaj quee atányuuveꞌen, canu acácuaxaꞌvaꞌraj.

14 Aꞌyaa nu een tɨꞌɨj ɨ tɨ quee iityánamuaj

ajta quee nyuuvej tɨꞌij jujapuá huatányuunyij.

15 Nyáaj nu muéetzij jimi tyiꞌijchóꞌveꞌ,

Tavástaraꞌ pajta nyaj Dios paj puéꞌeen,

aꞌyaa nu tyáꞌxɨeꞌveꞌ paj muáaj nyaj jɨmeꞌ huatányuunyij.

16 Aꞌɨ́j nuꞌuj muahuavii mej mij quee nyéetzij nyaꞌaꞌtzej,

mej mij quee jutyamuaꞌveꞌej nyatɨꞌɨjta tyiꞌtɨ́j jɨn ootyáꞌɨtzeereꞌen.

17 Aꞌyaa pu tyiꞌjɨꞌréꞌcan jɨmeꞌ, nuꞌríj tɨn eetávesij,

ajta quee tyápuaapuaꞌrej ɨ tɨ tyinyetyáacuiꞌ.

18 Nyaataxájta tyiꞌtɨ́j nyaj jɨn ootyáꞌɨtzeerej,

jiꞌnye capu naa nyaꞌasej ɨ nyaj jéehua tyiꞌtɨ́j jɨn ootyáꞌɨtzee.

19 Muꞌríj jéetzeꞌ huatámuiꞌriacaꞌ ɨ maj nyéjchaꞌɨɨreꞌ;

jéehua mu ɨ maj chaꞌmanaꞌaj tyiꞌtɨ́j jɨn nyéjchaꞌɨɨreꞌ.

20 Jeꞌej mu puaꞌaj nyaꞌuurej aꞌɨ́jcɨ jɨmeꞌ nyej nyáaj tyámuaꞌ naa huaꞌ jimi tyíꞌuurej;

jiꞌnye nyáaxɨeꞌveꞌ nyej tyámuaꞌ rɨjcaj aꞌɨ́ɨ mu mij jɨn nyéjchaꞌɨɨreꞌ.

21 Tavástaraꞌ, ¡capáj juséentacan manúujɨpuan!

Nyaj Dios, ¡capáj nye jimi ajtáyiꞌcan!

22 Nyaj Dios pajta nyaj vástaraꞌ, ¡jiyeꞌtzín paj mujoꞌvéꞌmeꞌen pej pij naatáhuɨɨreꞌen!

39

Capu áꞌtyeeren ɨ tyaj jɨn júurij

Ɨ tɨ aꞌɨ́jna jɨn antyúumuaꞌreej jeꞌej maj tyuꞌtáchuiicaj. Aꞌɨ́ɨn tɨ joꞌyúꞌxacaꞌ ɨ Jedutún. Chuíicarij David tɨ joꞌyúꞌxacaꞌ

1 Nyáaj nu aꞌyan tyaꞌtányarajcaa nyej tyámuaꞌ tyiꞌtyínyechaꞌɨɨcaj,

nyaj quee jeꞌej puaꞌaj tyíꞌxajtaj,

nyaj quee jeꞌej puaꞌaj tyíꞌnyuucaꞌan

matɨꞌɨj móoj yevéjriꞌ huatyúꞌuucaj ɨ maj jeꞌej puaꞌaj tyityetyúuchaꞌɨj.

2 Nyajta aꞌyan rɨjcaj tɨꞌɨj ɨ tɨ quee atányuuvej, canu tyiꞌtɨ́j xajtacaꞌaj.

¡Canu nyanaꞌaj nyajta aꞌɨ́j xajtacaꞌaj ɨ tɨ xáꞌpuɨꞌ!

Ajta puꞌríj jéetzeꞌ tyinyetyácuiꞌcaꞌaj;

3 ¡ajta ɨ nyaxɨéjnyuꞌcaa tzajtaꞌ pu núꞌtɨeexɨꞌracaꞌaj!

Aꞌɨ́j nu jitze tyiꞌriaꞌmuaꞌsímaꞌcaj, tɨꞌɨj nyatzájtaꞌ tɨéj huataséjre,

aj nu nyij caꞌnyíin jɨn aꞌyan tyuꞌtaxájtacaꞌ tɨjɨn:

4 “Tavástaraꞌ, naatéꞌexaatyeꞌ nyej nyij jáamuaꞌreej jeꞌej tɨ nye jimi tyeꞌmej

ajta aꞌchunyéj naꞌtyéeren nyaj júurij naꞌmej,

nyej nyij jáamuaꞌreej nyej quee aꞌchu áꞌtyeeren nyajúurij.

5 Muáaj paj naatáꞌ nyej nyij cɨ́ɨ nyanaꞌaj áꞌtyeeviꞌin nyaj júurij,

capu tyiꞌtɨ́j puéꞌeen muéetzij jimi ɨ nyajúuricamej.

¡Néijmiꞌi mu ɨ tyeɨ́tyee aꞌyan áꞌtɨjtɨꞌ tɨꞌɨj séej tɨ ucayáatɨraꞌnyij!

6 ¡Néijmiꞌi mu ɨ tyeɨ́tyee aꞌyan een tɨꞌɨj ɨ quéenyiꞌistarij!

Capu tyiꞌtɨ́j jeꞌej tyeetyáhuɨɨreꞌej tɨpuaꞌaj jéehua tyíꞌijsɨɨreꞌen ɨ tɨ tyáꞌnajchij,

jiꞌnye capu jamuaꞌreej aꞌtɨ́j tɨ tyíꞌcɨꞌtyij ɨ tɨ tyíꞌijsɨɨreꞌsij.

7 Ajta tɨpuaꞌaj aꞌyan tyíꞌeenyeꞌ, Tavástaraꞌ, ¿tyiꞌtanyí jɨn nyetyiꞌchoꞌveꞌ?

¡Muéetzij nu jimi tyiꞌijchóꞌveꞌ!

8 Pataꞌaj nyajapuáj huatányuunyij aꞌɨ́jcɨ jɨmeꞌ nyaj tyiꞌijxánaꞌcɨraꞌ;

capáj tyiꞌtáꞌcareꞌen mej mij aꞌɨ́ɨmaj jeꞌej nyojoꞌmuaꞌraj ɨ maj quee maꞌumuámuaꞌreꞌ.

9 ’Aꞌyaa nu huarɨ́j tɨꞌɨj ɨ tɨ quee atányuuvej nyajta quee acácuaxaꞌtacaꞌ,

jiꞌnye muáaj paj aꞌɨ́ɨn puéꞌeen ɨ tɨ néijmiꞌi jɨn aꞌyan rɨnyij.

10 Ajta capáj cheꞌ puéjtzij nyatáꞌcareꞌen,

jiꞌnye nuꞌríj huápuɨꞌɨj aꞌɨ́jcɨ jɨn japuéjtzitarej.

11 Muáaj paj tyámuaꞌ jaꞌuurej aꞌɨ́jcɨ ɨ tyévij puéjtzij paatáꞌcariaꞌaj aꞌɨ́jcɨ jɨmeꞌ ɨ tɨ jɨn quee xáꞌpuɨꞌ huarɨ́j,

pajta aꞌyan jaꞌuurej tɨꞌɨj ɨ chuéj tɨ muɨɨnyíj tyiꞌtɨ́j tɨ aꞌɨ́ɨn jéetzeꞌ xɨeꞌveꞌ.

¡Néijmiꞌi mu ɨ tyeɨ́tyee aꞌyan een tɨꞌɨj séej tɨ ucayáatɨraꞌnyij!

12 ’Tavástaraꞌ, huánamuaj jeꞌej nyaj aꞌjimi tyuꞌtyényuusij,

¡pataꞌaj tyámuaꞌ tyáanamuaj jeꞌej nyaj tyíꞌnyeyiin!,

¡capáj quee aveꞌnyuucaꞌan nyatɨꞌɨjta eetajaꞌraꞌtajyiꞌcan!

Aꞌyaa nu aꞌ jimi een tɨꞌɨj ɨ tɨ séej chuéj japua jáꞌmaꞌcan,

tɨꞌɨj ɨ pínaꞌaj tɨ huayiꞌij naꞌaj, aꞌyájna matɨꞌɨj ɨ nyahuásimuaꞌcɨꞌɨj.

13 Capáj cheꞌ nyeséejra, cɨ́ɨ tyinaatáꞌ nyej nyij ucayáatɨraꞌnyij,

ijíij nyej nyooj yésejreꞌ nyajta quee xu huamuɨ́ꞌ.”

40

Naꞌráanajchij nyaj aꞌyan huárɨnyij jeꞌej paj muáaj tyáꞌxɨeꞌveꞌ, nyaj Dios

Ɨ tɨ aꞌɨ́jna jɨn antyúumuaꞌreej jeꞌej maj tyuꞌtáchuiicaj. Chuíicarij David tɨ joꞌyúꞌxacaꞌ

1 Tavástaraꞌ nu jimi jaatyájtoo ɨ nyaj jɨn tyiꞌijchóꞌveꞌ,

aꞌɨ́ɨ puꞌij ecóotutacaꞌ tɨꞌij jáanamuaj jeꞌej nyaj jimi tyáꞌhuoo,

2 nyajapuáj pu huatanyúj nyej nyij quee huámuɨꞌnyij aꞌájna joꞌtɨj jaꞌtyácun,

capu tyuꞌtáꞌ nyej nyij atyájcataj joꞌtɨj jéehua joꞌjéxaj.

Aꞌáa pu nyajaꞌráꞌɨɨcatyej joꞌtɨj tyámuaꞌ naa tyojoꞌtoonyij,

tyámuaꞌ pu tyíꞌuurej jóꞌnyaj jooméj.

3 Aꞌɨ́ɨ pu naatáꞌ nyej nyij jájcuacan tyuꞌtáchuiicaj,

aꞌɨ́jcɨ ɨ chuíicarij ɨ nyaj jɨn tyámuaꞌ tyaatáꞌan ɨ Dios.

Mamueꞌtɨ́j mu, matɨꞌɨj aꞌíj huaséj, aj mu mij tyuꞌtyátzaahuatyej

matɨꞌɨj mij aꞌɨ́j jitze tyuꞌtyáacaꞌan ɨ Tavástaraꞌ.

4 ¡Cheꞌ huatóotyamuaꞌveꞌen aꞌɨ́jna ɨ tyáatɨꞌ tɨ ɨ Tavástaraꞌ jitze tyíꞌcaꞌnyej

ajta quee aꞌɨ́ɨjma jitze tyíꞌcaꞌnyej ɨ maj óotzaahuatyeꞌ

nusu aꞌɨ́ɨjma ɨ maj sáanturij najchej!

5 Nyavástaraꞌ ajta nyaj Dios,

jéehua pu tyíꞌsejreꞌ ɨ tɨ naa tyuꞌséꞌrin muáaj paj tyúꞌtaahuacaꞌ

ajta jeꞌej paj jéehua ityájma tyitáꞌcuꞌvej.

¡Capu tyiꞌtɨ́j séejreꞌ tɨ aꞌyan huaséꞌrihuaꞌan patɨꞌɨj muáaj!

Nyáaxɨeꞌveꞌ nyaj huoꞌréꞌixaatyeꞌen, nyaj aꞌɨ́j tyuꞌtaxáj,

ajta canu pújoorej nyej nyij néijmiꞌi tyuꞌtaxáj.

6 Capáj muáaj aꞌɨ́jna jɨn atyamuaꞌveꞌ maj aꞌ jimi tyuꞌtámuꞌvejritaj

nusu maj jatzíj tyimuaatámuꞌvejrityeꞌen,

capáj pajta jahuoo mej mij yaꞌmuáatyee aꞌ jimi huatámuꞌvejritaj

nusu maj tyiꞌtɨ́j tyuꞌtáꞌan a jimi pej pij aꞌɨ́jna jɨn tyihuoꞌtúꞌuunyiꞌ.

Sulu aꞌyaa paj huarɨ́j, muáaj paj naatáꞌ nyej nyij iityánamuajra.

7 Aꞌɨ́j nu jɨn aꞌyan tyuꞌtaxájtacaꞌ tɨjɨn: Yáꞌnyaj huatyéjve,

aꞌyájna tɨꞌɨj nyaj jɨmeꞌ tyéꞌyuꞌsiꞌ ɨ yuꞌxarij jitze.

8 Nyaj Dios, nyéetzij pu naꞌráanajchij nyaj aꞌyan huárɨnyij jeꞌej paj muáaj tyáꞌxɨeꞌveꞌ,

nyaxɨéjnyuꞌcaa tzajtaꞌ pu séejreꞌ jeꞌej paj muáaj tyíꞌnyamuaꞌtyej.

9 Aꞌɨ́ɨmaj mu mueꞌtɨ́j tyiꞌséeracaj aꞌtyéɨtyeristyamuaꞌ

nyatɨꞌɨj huoꞌtaséjra tyiꞌtɨ́j tɨ xáꞌpuɨꞌ.

¡Muáaj paj tyámuaꞌ naa tyáꞌmuaꞌreej, Tavástaraꞌ, nyaj quee aꞌnáj huatyápuaꞌriacaꞌ!

10 Canu aꞌnáj quee jaataxájtacaꞌ aꞌɨ́jcɨ ɨ paj jɨn tyámuaꞌ tyíꞌuurej,

nuꞌríj jaataxájtacaꞌ paj quee tyiꞌtɨ́j jɨn áꞌɨtzeereꞌ nyajta ɨ paj jɨn tahuɨɨreꞌ.

Canu aꞌnáj jaatyáꞌavaatacaꞌ ɨ paj jɨn taxɨeꞌveꞌ ajta ɨ tɨ jɨꞌréꞌcan jɨmeꞌ muéetzij jimi

aꞌɨ́ɨjma jimi aꞌtyéɨtyeristyamuaꞌ ɨ maj jéehua aráꞌasej.

11 Pajta muáaj, Tavástaraꞌ, capáj nyaꞌaviitzeꞌej ɨ paj jɨn tyámuaꞌ nyojoꞌmuaꞌraj.

Aꞌnáj tɨnaꞌaj paj nyechaꞌɨɨj aꞌɨ́jcɨ jɨmeꞌ ɨ paj jɨn nyaxɨeꞌveꞌ ajta ɨ paj jɨn tyámuaꞌ een.

12 Jiꞌnye jéehua pu jeꞌej puaꞌaj tyíꞌnyaꞌuurej

ajta quee ɨꞌríj nyaj jaatyéꞌiten aꞌchu tɨ arí puaꞌmáj jeꞌej puaꞌaj tyináaruuj.

Aꞌɨ́ɨ pu arí nyeriaꞌnaj ɨ nyaj jɨn jeꞌej puaꞌaj huarɨ́j,

canu nyij nyajta cheꞌ tyámuaꞌ metyóonyeej.

Puꞌríj jéetzeꞌ aráꞌasej quee ɨ nyaj cɨpuáj,

capu ij ajta cheꞌ nyacaꞌnyistiꞌ.

13 Tavástaraꞌ, pataꞌaj cuiꞌ mujoꞌvéꞌmeꞌen pej pij nyajapuáj huatányuunyij.

Tavástaraꞌ, caꞌnácan paj mujoꞌvéꞌmeꞌen pej pij naatáhuɨɨreꞌen.

14 ¡Micheꞌ néijmiꞌi jɨn huápuɨꞌɨj tyéviꞌsiꞌ huataséjreꞌen

aꞌɨ́ɨmaj ɨ maj jaxɨeꞌveꞌ maj naꞌantyipuáꞌrityeꞌen!

¡Micheꞌ tyéviꞌsiꞌ séeriaꞌaj huatóoꞌuunaj

aꞌɨ́ɨmaj ɨ maj jeꞌej puaꞌaj nyaꞌuuriajmuɨꞌ!

15 ¡Micheꞌ jutyéviꞌraꞌaj muatóoꞌuunaj

aꞌɨ́ɨmaj ɨ maj jeꞌej puaꞌaj nyojoꞌmuaꞌraj!

16 Majta néijmiꞌi aꞌɨ́ɨmaj ɨ maj muéetzij muahuoo

micheꞌ aꞌɨ́ɨmaj jéehua huatóotyamuaꞌveꞌen,

majta ɨ maj jaxɨeꞌveꞌ paj huaꞌ japua huatányuunyij

micheꞌ aꞌnáj tɨnaꞌaj aꞌyan tyíꞌxajtaj tɨjɨn: “¡Vaꞌcán pu jɨn antyúumuaꞌreej ɨ Tavástaraꞌ!”

17 Ajta nyaj jɨmeꞌ, nyaj quee jeꞌej tyéejviicueꞌ nyajta quee jeꞌej tyéejtyoovej,

capáj nyojoꞌhuaꞌnan, Tavástaraꞌ.

Muáaj paj aꞌɨ́ɨn puéꞌeen ɨ tɨ nyahuɨɨreꞌ ajta nyajapuáj huatányuusij,

¡capáj áꞌtyeeviꞌin, nyaj Dios!

41

Jeꞌej tɨ tyuꞌtyéenyuj ɨ aꞌtɨ́j tɨ tyíꞌcuiꞌ

Ɨ tɨ aꞌɨ́jna jɨn antyúumuaꞌreej jeꞌej maj tyuꞌtáchuiicaj. Chuíicarij David tɨ joꞌyúꞌxacaꞌ

1 Cheꞌ huatóotyamuaꞌveꞌen aꞌɨ́jna ɨ tɨ aꞌɨ́j jitze tyíꞌmuaꞌtzej ɨ tɨ quee jucaꞌnyej ajta quee jeꞌej tyéejviicueꞌ,

Tavástaraꞌ pu japuan huatányuusij tɨꞌɨjta jeꞌej puaꞌaj tyíꞌrɨjcaa.

2 Tavástaraꞌ pu jachaꞌɨɨj jaꞌmej,

júuricamej pu jaatáꞌsij ajta tɨꞌij huatóotyamuaꞌveꞌen ɨ chuéj japua,

ajta quee tyuꞌtáꞌsij tɨꞌij aꞌyan atyojoꞌréꞌnyej jeꞌej maj tyáꞌxɨeꞌveꞌ ɨ maj jájchaꞌɨɨreꞌ.

3 Tavástaraꞌ pu caꞌnyíjraꞌaj jaatáꞌsij tɨꞌɨj quee cheꞌ tyéꞌviicueꞌraj,

ajta tyámuaꞌ jaꞌuurej aꞌɨ́jcɨ ɨ tɨ jɨn tyíꞌcuiꞌ.

4 Nyáaj nu aꞌyan tyuꞌtaxájtacaꞌ tɨjɨn:

“Tavástaraꞌ, náꞌancuꞌvaxɨꞌ,

tyináahuaatyeꞌ, tyij nyajta muéetzij jimi ootyáꞌɨtzeerej.”

5 Aꞌɨ́ɨmaj ɨ maj nyéjchaꞌɨɨreꞌ aꞌyaa mu tyáꞌxɨeꞌveꞌ tɨꞌij jeꞌej puaꞌaj tyíꞌnyaꞌuurej, aꞌyaa mu tyíꞌxaj tɨjɨn:

“¿Aꞌnajnyí muɨꞌnyij tyej tyij quee cheꞌ jaꞌtamuáꞌreꞌrihuaꞌan?”

6 Ya mu nyetyésiseꞌ, majta quee tzáahuatyiꞌraꞌaj jɨn aꞌyan rɨcɨj,

huaꞌmuaꞌtziiraꞌaj jitze pu séejreꞌ néijmiꞌi ɨ tɨ jeꞌej puaꞌaj een,

aꞌaj pu ámiteereꞌ matɨꞌɨjta cáayej jitze ajoojuꞌun.

7 Aꞌɨ́ɨ mu jusɨɨreꞌ ɨ maj nyéjchaꞌɨɨreꞌ mej mij nyéetzij naaxáj,

aꞌyaa mu tyíꞌmuaꞌtzej nyej nyasɨ́ɨj puéꞌeenyeꞌ ɨ nyaj jɨn japuéjtzitarej

8 majta aꞌyan tyíꞌxaj tɨjɨn:

“Tyiyáaruꞌ pu jimi joꞌvéꞌmej ɨ tɨ jɨn tyíꞌcuiꞌ,

aꞌɨ́j pu jɨn huacaꞌaj joꞌtɨj jáꞌhuiꞌcaa ajta jeꞌen quee cheꞌ ájchesij.”

9 Ajta aꞌɨ́jna ɨ tɨ tyámuaꞌ naa tyiꞌnyaꞌamíincuj, nyáaj nyej jitzán tyiꞌcaꞌnyajcaꞌaj,

ɨ tɨ nyaj jamuán tyíꞌcuaꞌcariaꞌaj, aꞌɨ́ɨ pu arí ajta nyéjchaꞌɨɨreꞌ.

10 Pajta muáaj, Tavástaraꞌ, náꞌancuꞌvaxɨꞌ,

naatáꞌ nyaj ájchenyij nyajta jeꞌen aꞌyan huóꞌuurej jeꞌej tɨ aꞌɨ́ɨjma jimi tyiꞌtyéevijtɨj.

11 Aꞌyaa nu nyij tyáꞌmuaꞌreeren nyaj aꞌyan rɨcɨj jeꞌej tɨ muéetzij tyimuaꞌráanajchi,

tɨ quee nyéetzij jɨmeꞌ jutyamuaꞌveꞌej aꞌɨ́jna ɨ tɨ nyéjchaꞌɨɨreꞌ.

12 Ajta nyéetzij jɨmeꞌ, nyaj tyámuaꞌ tyiꞌtyínyechaꞌɨj nyajta quee tyiꞌtɨ́j jɨn áꞌɨtzeereꞌ,

tyámuaꞌ paj tyíꞌnyeviꞌraj muaꞌ muácaꞌ jɨmeꞌ,

nyej nyij aꞌnáj tɨnaꞌaj ajamuán ajaꞌ séjreꞌej.

13 ¡Cheꞌ tyámuaꞌ éenyeꞌej séjreꞌej ɨ Tavástaraꞌ, huaꞌ Dios ɨ maj Israel jitze ajtyámaꞌcan,

ijíij ajta jusén jɨmeꞌ!

¡Cheꞌ aꞌyan tyáꞌraꞌnyij!

42

Ɨ nyaj jɨn tyiꞌijchóꞌveꞌ Dios pu jimi jáꞌmaꞌcan

Ɨ tɨ aꞌɨ́jna jɨn antyúumuaꞌreej jeꞌej maj tyuꞌtáchuiicaj. Ɨ nyúucarij tɨ naa huánamuajrii aꞌɨ́ɨmaj maj huóomuaꞌtziityej ɨ yójmuaꞌmuaꞌ aꞌɨ́jcɨ ɨ Coré

1 Aꞌyájna tɨꞌɨj ɨ muaxáj tyáꞌhuoo ɨ játyaꞌnaj tɨꞌij huayeꞌen,

aꞌyaa nu nyaj Dios, nyáaj muéetzij tyíꞌmuahuoo.

2 Aꞌyaa pu ɨ Dios nye jitze tyúuxɨeꞌveꞌ tɨꞌɨj ɨ jájtyij, aꞌɨ́jna ɨ Dios júuricamej tɨ puéꞌeen.

¿Aꞌnajnyí nyajtáhuaꞌaj huatányesejrataj ɨ Dios jimi?

3 Tújca nyajta tɨ́caꞌ, aꞌɨ́j nu jɨn júurij ɨ nyaj eetajaꞌraꞌtajyiꞌij,

meentyij móoj aꞌnáj tɨnaꞌaj aꞌyan tyíꞌnyeꞌihuoꞌ tɨjɨn:

“¿Joꞌnyij jeꞌej jeꞌen aꞌ Dios?”

4 Nyatɨꞌɨjta aꞌíjcɨ jitze tyiꞌriáꞌmuaꞌsimeꞌen,

aj nu nyij tyiꞌtáꞌcaa tɨꞌij jéehua jeꞌej puaꞌaj nye jimi tyíꞌrɨjcaa.

Nyaꞌtamuaꞌreꞌrii nyatɨꞌɨj huaꞌ jamuán ɨ tyeɨ́tyee ajoomaꞌcaj,

nyáaj nu ahuojóoviꞌtɨsimaꞌaj joꞌtɨj joꞌtyéjvee ɨ tyeyúujraꞌ ɨ Dios

tyejíihuaj aꞌɨ́jcɨ jɨmeꞌ tyaj tatyamuaꞌveꞌ tyajta tyiꞌmuatyóotziꞌreꞌej.

¡Vaꞌcán tu jɨn tyámuaꞌ naa tyíꞌyeꞌestyahuaꞌaj!

5 ¿Jiꞌnye nyij tyiꞌtɨ́j jɨn tyíꞌnyaxaahuataj?

¿Jiꞌnye nyij tyiꞌtɨ́j jɨn jeꞌej tyéꞌnyamuaꞌastɨj naꞌmej?

Nyáaj nu nyeríj ɨ Dios jitze tyíꞌcaꞌnyej,

aꞌɨ́jcɨ ɨ nyej nyooj tyeꞌtyóotziꞌreꞌej naꞌmej.

¡Aꞌɨ́ɨ pu nyaj Dios puéꞌeen ajta ɨ tɨ nyaj japua huatányuusij!

6 Jéehua pu quee núꞌcaꞌnyistiꞌ.

Aꞌɨ́j nu jɨn huápuɨꞌɨj muéetzij jitze tyiꞌriáꞌmuaꞌsij

tɨꞌɨj naꞌaj aꞌájna ɨ játyaꞌnaj jitze Jordán tɨ ántyapuaj,

tɨꞌɨj naꞌaj aꞌájna a jɨríj tɨ joꞌquéetɨmee aꞌ tɨ aꞌyan tyajaꞌrájtyapuaj tɨjɨn Hermón ajta a Misar.

7 Aꞌáa pu jáꞌnamuajreꞌ joꞌtɨj jeꞌcacúunyijmee

aꞌɨ́jna ɨ tɨ caꞌnyíin jɨn tyáhuaasij ɨ taꞌancáamuɨꞌyej;

aꞌɨ́jna ɨ jájtyij paj jéehua muáaj muyaꞌtaꞌítyacaa

aꞌɨ́ɨ puꞌij arí nyajapuáj ucámuɨꞌyacaꞌ.

8 Tújca pu ɨ Tavástaraꞌ uyaꞌtaꞌítyacaa ɨ tɨ jɨn nyaxɨeꞌveꞌ,

ajta tɨ́caꞌ canu jaꞌantyipuáꞌrityeꞌsij ɨ nyaj tyiꞌtyéchuiicaj

capu ajta ɨ nyaj tyényuusij ɨ Dios jimi júuricamej tɨ nyatáꞌcaa.

9 Aꞌyaa nu tyéꞌixaatyeꞌ ɨ nyaj Dios, aꞌɨ́jna ɨ tɨ nyaj japua huatányuusij tɨjɨn:

“¿Jiꞌnye pej pij nyojoꞌhuaꞌxɨj?

¿Jiꞌnye nyej nyij nyaxamúurityaꞌaj menyoꞌchaꞌcan

nyajta huaꞌtzɨ́ɨnyeꞌej aꞌɨ́ɨjma ɨ maj nyéjchaꞌɨɨreꞌ?”

10 Ɨ nyacaríj pu ajta nyacuiꞌ

aꞌɨ́jcɨ jɨmeꞌ maj jeꞌej puaꞌaj tyíꞌnyaxaj ɨ maj nyéjchaꞌɨɨreꞌ,

ɨ maj aꞌnáj tɨnaꞌaj aꞌyan tyíꞌnyeꞌihuoꞌ tɨjɨn:

“¿Joꞌnyij jeꞌej jéꞌeen aꞌ Dios?”

11 ¿Jiꞌnye nyij tyiꞌtɨ́j jɨn tyíꞌnyaxaahuataj?

¿Jiꞌnye nyij tyiꞌtɨ́j jɨn jeꞌej tyéꞌnyamuaꞌastɨj naꞌmej?

Nyáaj nu nyeríj ɨ Dios jitze tyíꞌcaꞌnyej,

aꞌɨ́jcɨ ɨ nyej nyooj tyeꞌtyóotziꞌreꞌej naꞌmej.

¡Aꞌɨ́ɨ pu nyaj Dios puéꞌeen ajta ɨ tɨ nyaj japua huatányuusij!

43

1 Nyaj Dios, tyámuaꞌ paj tyinoꞌxáꞌpuɨꞌɨntariꞌtzeꞌen;

¡pataꞌaj naatyáhuɨɨreꞌen aꞌɨ́ɨjma jimi ɨ tyeɨ́tyee ɨ maj quee tyáꞌtzaahuatyeꞌ!

¡Pataꞌaj nyaj japua huatányuunyij aꞌɨ́jcɨ jimi ɨ tɨ tyíꞌhueꞌtacaa ajta ɨ tɨ jeꞌej puaꞌaj rɨcɨj,

2 jiꞌnye muáaj paj nyaj Dios puéꞌeen pajta ɨ tɨ naatyáhuɨɨreꞌe!

¿Jiꞌnye pej pij quee nyatáꞌcaa nyaj aꞌ jimi séjreꞌej?

¿Jiꞌnye nyej nyij nyaxamúurityaꞌaj menyoꞌchaꞌcan

nyajta huaꞌtzɨ́ɨnyeꞌej aꞌɨ́ɨjma ɨ maj nyéjchaꞌɨɨreꞌ?

3 Mujoꞌtaꞌítyij ɨ nyaj jɨn atányeerej ajta ɨ tɨ jɨꞌréꞌcan jɨmeꞌ,

tɨꞌij aꞌɨ́ɨn naataséjratyeꞌen ɨ juyéj

ɨ tɨ aꞌáa jóꞌnyee joꞌtɨj néijmiꞌi tyámuaꞌ tyejéꞌeen,

aꞌájna joꞌpaj muáaj jaꞌchej.

4 Aj nu nyij aꞌáa jaꞌráꞌastij joꞌtɨj joꞌtyéjvee ɨ maj japuan muanaꞌmichej, nyaj Dios,

aꞌáa nu nyij tyimuaatatyójtziꞌreꞌej nyetyiꞌchuíicaj aꞌɨ́jcɨ jitze ɨ canárij,

jiꞌnye muáaj, nyaj Dios, muáaj paj néijmiꞌi ɨ nyajúuricamej jitze nyetyamuaꞌvisteꞌej.

5 ¿Jiꞌnye nyij tyiꞌtɨ́j jɨn tyíꞌnyaxaahuataj?

¿Jiꞌnye nyij tyiꞌtɨ́j jɨn jeꞌej tyéꞌnyamuaꞌastɨj naꞌmej?

Nyáaj nu nyeríj ɨ Dios jitze tyíꞌcaꞌnyej,

aꞌɨ́jcɨ ɨ nyej nyooj tyeꞌtyóotziꞌreꞌej naꞌmej.

¡Aꞌɨ́ɨ pu nyaj Dios puéꞌeen ajta ɨ tɨ nyaj japua huatányuusij!

44

Jeꞌej tyaj tyityeetyényuunyij tɨꞌij ɨ Dios taatáhuɨɨreꞌen

Ɨ tɨ aꞌɨ́jna jɨn antyúumuaꞌreej jeꞌej maj tyuꞌtáchuiicaj. Ɨ nyúucarij tɨ naa huánamuajrii aꞌɨ́ɨmaj maj huóomuaꞌtziityej ɨ yójmuaꞌmuaꞌ aꞌɨ́jcɨ ɨ Coré

1 Taj Dios, tuꞌríj jáanamuajriꞌ ɨ tyaj jɨn iityanamuáarajmee,

majta ɨ tahuásimuaꞌ muꞌríj majta táaꞌixaaj

jeꞌej paj muáaj tyiꞌtɨ́j huáruuj matɨꞌɨj móoj aꞌɨ́ɨmaj júuricaj

jeꞌej tɨ tyiꞌtɨ́j huarɨ́j tɨꞌɨj aꞌájna ɨmuáj putyíꞌrɨjcaa.

2 Muaꞌ muácaꞌ paj jɨmeꞌ

huiꞌráahuaꞌxɨj aꞌɨ́ɨjma ɨ maj quee tyáꞌtzaahuatyeꞌ,

puéjtzij paj huoꞌtaꞌ aꞌɨ́ɨjma ɨ maj séej chuéj japua joꞌcháatɨmee

pajta jeꞌen huoꞌtaꞌ mej mij aꞌáa joꞌcháatɨmeꞌnyij ɨ tahuásimuaꞌcɨꞌɨj.

3 Jiꞌnye capu ɨ huaꞌ muácaꞌ huoꞌtaꞌ capu ajta ɨ tyihuáꞌchuun huoꞌtaꞌ

mej mij aꞌɨ́ɨmaj tyuꞌtyámueꞌtɨn,

camu aꞌɨ́ɨmaj jaamuéꞌtɨj aꞌɨ́jcɨ ɨ chuéj.

Sulu aꞌɨ́jna ɨ paj néijmiꞌi jɨn putyíꞌuurej ajta ɨ paj jɨn uhuájcaꞌnyej.

Ajta aꞌɨ́jna ɨ tɨ jéehua huanyéeriꞌcɨriajraa aꞌɨ́jcɨ jɨmeꞌ paj muáaj aꞌáa joꞌtyávaacaꞌaj,

jiꞌnye muáaj paj jéehua huaꞌxɨeꞌvaꞌcaꞌaj.

4 ¡Muáaj paj nyaj Rey!, ¡pajta nyaj Dios!

Muáaj paj huoꞌtaꞌ mej mij tyuꞌtyámueꞌtɨn aꞌɨ́ɨmaj ɨ maj aꞌtyéɨtyeristyamuaꞌ puéꞌeen;

5 muéetzij tu jitze maꞌcan huoꞌmuéꞌtɨj aꞌɨ́ɨjma ɨ maj tájchaꞌɨɨreꞌ,

¡aꞌ jitze maꞌcan tu huoꞌtzíinajraa aꞌɨ́ɨjma ɨ maj tanyoꞌsiꞌtyaꞌcaꞌaj!

6 Jiꞌnye canu nyáaj aꞌɨ́j jitze tyíꞌcaꞌnyej ɨ nyaj túꞌnamuaꞌ,

capu ajta ɨ nye chúun naatáꞌsij nyej nyij tyuꞌtyámueꞌtɨn,

7 muáaj paj aꞌɨ́ɨn puéꞌeen ɨ tɨ taatáꞌ tyej tyij huoꞌmuéꞌtɨn aꞌɨ́ɨjma ɨ maj tájchaꞌɨɨreꞌ,

ajta tyéviꞌsiꞌ huoꞌtaséjratacaꞌ aꞌɨ́ɨjma ɨ maj taxanaꞌvaꞌcaꞌaj.

8 Aꞌnáj tɨnaꞌaj tu aꞌtatzáahuatyeꞌej táꞌjuꞌun muéetzij jimi, taj Dios,

tyajta aꞌnáj tɨnaꞌaj tyiꞌmuatyóotziꞌreꞌej táꞌjuꞌun.

9 Ajta papuꞌríj matuuhuaꞌxɨj,

pajta períj tyéviꞌsiꞌ taataséjratacaꞌ,

capáj cheꞌ huaꞌ jamuán séejreꞌ ɨ taxantáaruꞌustyamuaꞌ.

10 Muáaj paj tyuꞌtáꞌ tyej tyij huáꞌtzɨɨnyeꞌej aꞌɨ́ɨjma ɨ maj tájchaꞌɨɨreꞌ,

aꞌɨ́ɨ mu tyíꞌtanahueꞌ ɨ maj taxanaꞌveꞌ

majta tyitáaꞌriꞌracaa jeꞌej maj aꞌɨ́ɨmaj tyáꞌxɨeꞌveꞌ.

11 Muáaj paj aꞌáa tojóotoj

cuxáa tyaj cányaꞌxɨɨ puéꞌeenyeꞌ mej mij táacuiꞌnyij,

pajta tyuꞌtáꞌ tyej tyij maꞌúrutyej huaꞌ tzajtaꞌ ɨ maj quee tyáꞌtzaahuatyeꞌ,

12 muáaj paj huápuɨꞌɨj jáahuaj huoꞌtoj aꞌtyéɨtyeristyamuaꞌ,

pajta quee tyiꞌtɨ́j huamueꞌtɨj aꞌɨ́jcɨ jɨmeꞌ ɨ paj huoꞌtoj.

13 Muáaj paj aꞌyan táaruuj mej mij jeꞌej puaꞌaj tyíꞌtaxajtaj,

aꞌɨ́ɨmaj ɨ maj a véjriꞌ huacháatɨmee tajimí aꞌɨ́ɨ mu jeꞌej puaꞌaj tyíꞌtaxaj majta tyéviꞌsiꞌ taꞌuurej,

14 Muáaj paj tyuꞌtáꞌ mej mij jeꞌej puaꞌaj tyíꞌtaxajta ɨ maj quee tyáꞌtzaahuatyeꞌ,

matɨꞌɨjta taaséj, aꞌɨ́ɨ mu tajimí eecámuꞌvajra.

15 Camu aꞌnáj jatapuáꞌcɨtacaa maj náꞌxaahuaj,

jéehua nu nyetyeviꞌraꞌ ɨ nye nyéerimij jitze

16 aꞌɨ́ɨn tɨꞌij puéꞌeenyeꞌ ɨ tɨ nyéjchaꞌɨɨreꞌ, ɨ tɨ aꞌyan tyáꞌxɨeꞌveꞌ tɨ tyoꞌrióorɨeeraj

ajta jeꞌej puaꞌaj tyíꞌnyaxaj ajta hueꞌtzij jɨn nye jitze tyíꞌpuaꞌrityeꞌ.

17 Aꞌyaa puꞌij tyíꞌtaꞌuurej

ajta quee aꞌɨ́jna jɨmeꞌ tyaj mojoꞌhuáꞌxɨj.

¡Catu aꞌnáj tyiꞌtɨ́j jɨn ootyáꞌɨtzeerej aꞌɨ́jcɨ jitze ɨ nyúucarij ɨ paj jɨn tyitaataꞌíj!

18 Catu aꞌyan tyíꞌmuaꞌtzej tyej tyij mamúurɨenyij

catu tyajta ajtacɨ́j aꞌ juyéj jitze.

19 Ajta aꞌyájna, muáaj paj períj tatzíinajraa

aꞌájna joꞌmaj tyiꞌtyán jóꞌcɨꞌɨj maj tyíꞌtyacɨꞌmacaa.

Aꞌɨ́j paj jɨn tɨeꞌcáanaj ɨ tɨ́caꞌrij.

20 Tɨpuaꞌaj tyamojoꞌhuaꞌxɨɨnyijcheꞌ, taj Dios,

tyajta jeꞌen séej huatyáanajchej ɨ dios tyaj quee jamuaꞌtyej,

21 muáaj paj jamuaꞌréerejcheꞌen,

jiꞌnye muáaj paj jamuaꞌreej jeꞌej tɨ tyiꞌtɨ́j een ɨ tamuaꞌtzíiraꞌaj jitze.

22 Tyajta muéetzij tu jitze maꞌcan aꞌnáj tɨnaꞌaj

aꞌyan tyáꞌtacaꞌnyej tyej tyij huácuiꞌnyij,

aꞌyaa mu taꞌuurej matɨꞌɨj ɨ cányaꞌxɨɨ ɨ maj huáꞌcuiꞌnyij.

23 ¿Jiꞌnye pej pij tyácusij, Tavástaraꞌ?

¡Huájɨsij, huájɨsij!

¡Capáj jusén jɨmeꞌ matúujɨpuan!

24 ¿Jiꞌnye pej pij jaꞌavaaj?

¿Jiꞌnye pej pij ityájma tojóꞌhuaꞌnaj,

ɨ tyaj jéehua japuéjtzitarej?

25 Catu cheꞌ tyéꞌviicueꞌ majta meríj taatyáxaahuatacaꞌ,

aꞌɨ́jcɨ jɨmeꞌ maj taatyásaꞌrɨeechacaꞌ a chóotaꞌ.

26 ¡Ájchesij,

pataꞌaj mujoꞌvéꞌmeꞌen pej pij taatáhuɨɨreꞌen

pajta tajapuá huatányuunyij aꞌɨ́jcɨ jɨmeꞌ ɨ paj vaꞌcán jɨn taxɨeꞌveꞌ!

45

Tyiꞌtɨ́j maj tyámuaꞌ naa tyuꞌtaxáj tɨꞌɨj huatyényeɨɨchej ɨ rey tɨ jɨn tyiꞌtyéjvee

Ɨ tɨ aꞌɨ́jna jɨn antyúumuaꞌreej jeꞌej maj tyuꞌtáchuiicaj, aꞌɨ́jcɨ ɨ cuíinarij tɨ aꞌyan ántyapuaj tɨjɨn: “Ɨ tzuhuáaꞌ.” Ɨ nyúucarij tɨ naa huánamuajrii aꞌɨ́ɨmaj maj huóomuaꞌtziityej ɨ yójmuaꞌmuaꞌ aꞌɨ́jcɨ ɨ Coré. Chuíicarij maj jɨn huóoxɨeꞌveꞌen. Jéehua pu ɨ nyúucarij tɨ naa huánamuajrii nyamuaꞌtzíiraꞌaj tzajtaꞌ séejreꞌ

1 Nyatzájtaꞌ pu nyúucarij tásiseerii tɨ naa huánamuajrii,

ajta ɨ nyenyanúu pu aꞌyan een tɨꞌɨj ɨ tɨ jɨn tyéꞌyuꞌxaj aꞌɨ́jna ɨ tɨ tyámuaꞌ naa tyíꞌyuꞌxacaa.

¡Aꞌɨ́j nu nyij tyámuaꞌ naa tyuꞌtaxájtaj aꞌɨ́jcɨ jimi ɨ tɨ rey jɨn tyiꞌtyéjvee!

2 ¡Muáaj paj aꞌɨ́ɨn puéꞌeen ɨ tɨ jéetzeꞌ naa huaséꞌrin huaꞌ tzajtaꞌ ɨ tyétyacaa!

¡Muaꞌ tyenyij jitze pu séejreꞌ ɨ nyúucarij tɨ huápuɨꞌɨj naa huánamuajrii!

Aꞌɨ́j pu jɨn ɨ Dios tyámuaꞌ naa tyimuatyájtoo jusén jɨmeꞌ.

3 ¡Pataꞌaj tyámuaꞌ jáaꞌuurej aꞌ chúun aꞌɨ́jcɨ jitze ɨ paj jɨn aváꞌjɨꞌqueꞌ, muáaj paj jaayíꞌtɨn paj huanyoꞌseꞌen!

¡Aꞌɨ́j paj jɨn naa huápuɨꞌɨj huaséꞌrin!

4 Ajta ɨ paj jɨn naa huaséꞌrin aꞌɨ́j pu jitze séejreꞌ paj tyiꞌmuéꞌtɨj puaaméj,

pajta nyoꞌseꞌ aꞌɨ́jcɨ jitze maꞌcan ɨ tɨ jɨꞌréꞌcan jɨmeꞌ

pajta tyámuaꞌ tyihuaꞌxaꞌpuɨꞌɨntariꞌtzeꞌ aꞌɨ́ɨjma ɨ maj quee óotzaahuatyeꞌ.

¡Aꞌmuácaꞌ paj jɨn tyámuaꞌ tyíꞌuurej mej mij néijmiꞌi tyámuaꞌ tyoꞌtaséj!

5 Ɨ maj huacháatɨmee ɨ chájtaꞌnaj jitze aꞌɨ́ɨ mu eetávitzej joꞌpaj jaꞌraꞌɨ́ɨcajmee, taj rey,

aꞌɨ́jna ɨ tyiáꞌɨꞌrɨj huápuɨꞌɨj pu tyeꞌentyipityíijmee aꞌɨ́j pu jɨn tyíꞌrutyijve

huaꞌxɨéjnyuꞌcaa jitze aꞌɨ́ɨjma ɨ maj muájchaꞌɨɨreꞌ.

6 Ɨ paj jɨn tyíꞌijta, taj Dios, jusén pu jɨn séejreꞌ,

ajta aꞌɨ́ɨn puéꞌeen ɨ tɨ tyámuaꞌ naa tyíꞌijta.

7 Aꞌɨ́j paj xɨeꞌveꞌ ɨ tɨ xáꞌpuɨꞌ pajta jaxanaꞌveꞌ aꞌɨ́jcɨ ɨ tɨ jeꞌej puaꞌaj een.

Aꞌɨ́j pu jɨn ɨ Dios muaꞌantyíhuoo, aꞌ Dios,

ajta muaatáꞌ pej pij huatáꞌtyamuaꞌveꞌen

ajta muéetzij jéetzeꞌ tyámuaꞌ tyimuaatáꞌ quee ɨ séecan ɨ maj ajamuán ajaꞌseejreꞌ.

8 Néijmiꞌi ɨ tyiꞌacáanaa aꞌyaa pu tyiꞌtyáarɨeꞌ tɨꞌɨj aꞌɨ́jna ɨ ɨ́ɨjcua, tɨꞌɨj ɨ áloes ajta tɨꞌɨj ɨ canéelaj,

ajta ɨ cuíinarij a jitze séejreꞌ canárij tɨ jitze maꞌcan

pajta atyamuaꞌveꞌ aꞌájna joꞌmaj jeꞌráatyij ɨ maj vaꞌcán jɨn tyityetyuꞌuj.

9 Huaꞌ tzajtaꞌ ɨ úucaa ɨ maj aꞌjimi tyíꞌhuɨɨreꞌ aꞌɨ́ɨ mu majta séejreꞌ ɨ maj huápuɨꞌɨj naa huaséꞌrin,

aꞌmuácaꞌtaꞌ pujmuaꞌ aꞌɨ́jcɨ jitze ɨ paj jitzán acájca aꞌáa pu jáꞌsejreꞌ ɨ íitɨꞌ tɨ vaꞌcán jɨn tyiꞌtyéjvee,

ajta aꞌɨ́jna jɨn tyámuaꞌ huóoruuj ɨ ooroj tɨ jéetzeꞌ tyámuaꞌ een.

10 Náanamuajriꞌ, nyiyóoj paj íitɨꞌ,

tyámuaꞌ paj naa tyáanamuaj jeꞌej nyaj tyimuaatéꞌexaatyeꞌej,

huojoꞌhuáꞌxɨj aꞌtyéɨtyeristyamuaꞌ pajta ɨ maj tyámuaꞌ naa tyíꞌmuamuaꞌtyej,

11 jiꞌnye aꞌɨ́jna ɨ tɨ rey jɨn tyiꞌtyéjvee aꞌɨ́j pu séjramuꞌ ɨ paj jɨn naa huaséꞌrin,

aꞌɨ́ɨ pu aꞌ vástaraꞌ puéꞌeen, aꞌyaa puꞌij tyúuxɨeꞌveꞌ paj jaꞌráꞌastijreꞌen.

12 Íitɨꞌ vaꞌcán paj jɨn tyiꞌtyéjvee aꞌájna a Tiro,

aꞌɨ́ɨmaj ɨ chíjtyaanyiꞌij chájtaꞌ maj jaꞌchej

aꞌyaa mu tyáꞌxɨeꞌveꞌ maj tyiꞌtɨ́j tyimuaatapuéjveꞌen mej mij tyámuaꞌ aꞌjimi tyíꞌtyesejreꞌej.

13 ¡Aꞌyun pu iityárutyij ɨ íitɨꞌ vaꞌcán tɨ jɨn tyiꞌtyéjvee, huápuɨꞌɨj naa huaséꞌrihuaꞌaj!

¡Ajta aꞌyaa eenyeꞌ tyiꞌtyéechan tɨꞌɨj ɨ ooroj!

14 Tyámuaꞌ mu naa eenyeꞌ tyetyechéetyeꞌen matɨꞌɨj mij jáꞌviꞌtɨn aꞌɨ́jcɨ jimi ɨ rey,

majta jamuán ɨ úucaa maj jahuɨɨreꞌ,

ɨ maj majta séecan jamuán antyúunajchi.

15 Aꞌɨ́ɨ mu huajuꞌ jéehua muutyámuaꞌvaꞌaj,

aꞌyaa mu mij tyuutyámuaꞌveꞌej matɨꞌɨj aꞌúun joꞌtyárutyij joꞌtɨj jeꞌrájcaj aꞌɨ́jna ɨ rey.

16 Aꞌyóojmuaꞌ, taj rey,

aꞌɨ́ɨ mu huatyáraꞌsij joꞌmaj tyejéꞌijtacaꞌaj ɨ jaꞌhuásimuaꞌcɨꞌɨj,

pajta jeꞌen tyuꞌtáꞌsij mej mij néijmiꞌqueꞌ tyuꞌtaꞌíjtaj ɨ chuéj japua joꞌmaj joꞌcháatɨmee.

17 Nyáaj nu aꞌyan rɨnyij mej mij joꞌtámuaꞌreej jeꞌej paj ántyapuaj

ɨ maj huaꞌ jitze eerányesij,

ajta mej mij jusén jɨmeꞌ tyimuaatatyójtziꞌreꞌen ɨ maj huacháatɨmee ɨ chájtaꞌnaj jitze.

46

Tavástaraꞌ pu tajamuán yésejreꞌ

Ɨ tɨ aꞌɨ́jna jɨn antyúumuaꞌreej jeꞌej maj tyuꞌtáchuiicaj. Chuíicarij mej mij cɨꞌsítyeꞌrij jitze jaatáchuiicaj aꞌɨ́ɨmaj ɨ Coré tyíꞌyojmuaꞌ

1 Dios pu taatyáhuɨɨreꞌej ajta aꞌɨ́ɨn puéꞌeen ɨ tyaj jɨn uhuájcaꞌnyej,

aꞌaj pu taatyáhuɨɨreꞌej tyatɨꞌɨjtá quee jeꞌej jájtyooveꞌen.

2 Aꞌɨ́j tu jɨn quee tyiꞌtzɨ́ɨnyeꞌej táꞌjuꞌun,

tyij ajta huatáxɨjtye ɨ cháanacaj,

tyij ajta ɨ jɨríj atyojoꞌcájrutyej tyétyeꞌ ɨmuáj ɨ jájritzeꞌ,

3 tyij ajta tyájujhuaꞌnasimeꞌen ɨ jájtyij ajta jéehua áꞌxɨreꞌej,

tyij ajta tyuꞌtóocaꞌtzɨn ɨ jɨríj aꞌɨ́jcɨ jɨmeꞌ ɨ tɨ huápuɨꞌɨj nyúꞌcamuɨꞌ.

4 Aꞌɨ́jna ɨ játyaꞌnaj tɨ muiꞌcaquéj huatámuɨꞌyacaꞌ aꞌɨ́ɨ pu tyámuaꞌviꞌraꞌaj jaatáꞌsij ɨ chájtaꞌnaj Dios tɨ jitze ajtyámaꞌcan,

aꞌɨ́jna ɨ chájtaꞌnaj tɨ jéetzeꞌ tyámuaꞌ een tɨ ajta tajapuá jáꞌsejreꞌ.

5 Dios pu aꞌáa jéꞌtaꞌ jáꞌsejreꞌ, ajta tyámuaꞌ tyéꞌchaꞌɨj,

Dios pu jaatyáhuɨɨreꞌej tɨꞌɨjta ɨ xɨcáj eeréꞌnyej.

6 Ɨ maj séej chuéj japua joꞌcháatɨmee mu juꞌɨtziityeꞌ, majta ɨ maj tyíꞌijta mu juvivej,

¡ajta ɨ chuéj pu huatáxɨjtyij tɨꞌɨj ɨ Tavástaraꞌ tyuꞌtáꞌan maj jáanamuaj ɨ nyúucariaꞌraꞌ!

7 ¡Aꞌɨ́jna ɨ Tavástaraꞌ tɨ néijmiꞌi jɨn antyúumuaꞌreej aꞌɨ́ɨ pu tajamuán yésejreꞌ!

¡Aꞌɨ́jna ɨ Dios raꞌ aꞌɨ́jcɨ ɨ Jacob aꞌɨ́ɨ pu taatyáhuɨɨreꞌej!

8 Musioꞌváꞌjuꞌ siataꞌaj tyuꞌséj ɨ tɨ huápuɨꞌɨj naa tyuꞌséꞌrin

aꞌɨ́jna ɨ Tavástaraꞌ tɨ tyúꞌtaahuacaꞌ ɨ cháanacaj japua,

9 puꞌríj jaꞌantyipuáꞌrij ɨ maj junyoꞌsiꞌtyaꞌcaꞌaj

néijmiꞌqueꞌ joꞌtɨj jooꞌástɨmee ɨ cháanacaj,

puꞌríj tyuꞌtyáanaꞌxɨj ɨ túꞌnamuaꞌaj,

puꞌríj tyiꞌijnáꞌxɨj ɨ tyapúustiꞌij tɨ tyeꞌentyipityíijmee ɨ maj jɨn nyoꞌsii,

¡ajta tyuꞌtyáatɨej ɨ cariáataꞌ ɨ maj jitzán nyoꞌsii!

10 “¡Siataꞌaj jaatapuáꞌcɨtaj! ¡Xuꞌhuóomuaꞌtzɨj nyej nyáaj aꞌɨ́ɨn puéꞌeen ɨ Dios!

¡Nyáaj nu huaꞌ japua séejreꞌ néijmiꞌcaa jimi ɨ maj séej chuéj japua joꞌcháatɨmee!

¡Nyáaj nu japuan séejreꞌ néijmiꞌqueꞌ ɨ cháanacaj!”

11 ¡Aꞌɨ́jna ɨ Tavástaraꞌ tɨ néijmiꞌi jɨn antyúumuaꞌreej aꞌɨ́ɨ pu tajamuán yésejreꞌ!

¡Aꞌɨ́jna ɨ Dios raꞌ aꞌɨ́jcɨ ɨ Jacob aꞌɨ́ɨ pu taatyáhuɨɨreꞌej!

47

Dios pu aꞌɨ́ɨn puéꞌeen ɨ tɨ Rey jɨn tyiꞌtyéjvee néijmiꞌqueꞌ ɨ cháanacaj japua

Ɨ tɨ aꞌɨ́jna jɨn antyúumuaꞌreej jeꞌej maj tyuꞌtáchuiicaj. Chuíicarij aꞌɨ́ɨmaj maj joꞌyúꞌxacaꞌ ɨ yójmuaꞌmuaꞌ aꞌɨ́jcɨ ɨ Coré

1 ¡Siahuóotyamuaꞌveꞌ, néijmiꞌqueꞌ tɨꞌɨj naꞌaj tyiꞌchájtaꞌnajmee!

¡Siajta huatyényuunyij ɨ Dios jimi siajíihuaj aꞌɨ́jcɨ jɨmeꞌ siaj jutyamuaꞌveꞌ!

2 Jiꞌnye aꞌɨ́jna ɨ Tavástaraꞌ, jútyeꞌ ɨmuáj tɨ jáꞌsejreꞌ, huápuɨꞌɨj pu tzɨ́ɨnyiꞌreꞌ,

aꞌɨ́ɨ pu aꞌɨ́ɨn puéꞌeen ɨ tɨ vaꞌcán Rey jɨmeꞌ tyiꞌtyéjvee néijmiꞌqueꞌ ɨ cháanacaj japua.

3 Huaꞌajtaviꞌtɨj ɨ maj chájtaꞌ joꞌcháatɨmee ajta aꞌɨ́ɨjma ɨ maj séej chuéj japua jáꞌmaꞌcan

ajta jeꞌen huoꞌtaꞌíj mej mij ityájma taꞌráꞌastijreꞌen.

4 Puꞌríj jaꞌantyíhuoj aꞌɨ́jna ɨ tɨ ityájma tyíꞌtacɨꞌtyij,

aꞌɨ́ɨn tɨꞌij puéꞌeen ɨ Jacob tɨ jɨn óotzaahuatyeꞌ, aꞌɨ́jcɨ ɨ tɨ jéehua jaataxɨéꞌvej.

5 Dios ɨ Tavástaraꞌ puꞌríj huatyéeyixɨj ɨ juꞌɨpuáa jitze

huaꞌ tzajtaꞌ ɨ maj jutyamuaꞌveꞌej mejijhuaj majta ɨ trompéetaj maj jitze tyíꞌcɨꞌsityeꞌ.

6 Setyuꞌtáchuiicaj, setyuꞌtáchuiicaj ɨ Dios jimi.

Setyuꞌtáchuiicaj, setyuꞌtáchuiicaj aꞌɨ́jcɨ jimi ɨ tɨ Rey jɨn tyiꞌtyéjvee tajimí.

7 Aꞌɨ́j xu huatáchuiicaj ɨ tɨ naa huánamuajrii ɨ Dios jimi,

jiꞌnye aꞌɨ́ɨ pu aꞌɨ́ɨn puéꞌeen ɨ tɨ Rey jɨn tyiꞌtyéjvee néijmiꞌqueꞌ ɨ cháanacaj japua.

8 ¡Dios pu aꞌɨ́ɨn puéꞌeen ɨ tɨ Rey jɨn tyiꞌtyéjvee aꞌɨ́ɨjma jimi ɨ maj séej chuéj japua joꞌcháatɨmee!

¡Dios pu arí acáayixɨj ɨ juꞌɨpuáa jitze tɨ naa een!

9 Aꞌɨ́ɨmaj ɨ tyétyacaa maj jéetzeꞌ juxɨeꞌveꞌ aꞌájna joꞌmaj joꞌcháatɨmee

aꞌɨ́ɨ mu huaꞌ jitze ajtyáhuiixɨꞌɨj ɨ tyeɨ́tyeristyamuaꞌmeꞌen ɨ Dios raꞌ aꞌɨ́jcɨ ɨ Abraham,

10 jiꞌnye ɨ Dios pu jimi jeꞌrámaꞌcan ɨ maj jɨn putyíꞌuurej ɨ cháanacaj japua.

¡Aꞌɨ́ɨ pu néijmiꞌcaa japua tyíꞌijta!

48

Aꞌɨ́jna ɨ Sión tɨ jɨn naa huaséꞌrin, chájtaꞌnaj tɨ puéꞌeen Dios tɨ jitze ajtyámaꞌcan

Chuíicarij. Chuíicarij aꞌɨ́ɨmaj maj joꞌyúꞌxacaꞌ ɨ yójmuaꞌmuaꞌ aꞌɨ́jcɨ ɨ Coré

1 ¡Vaꞌcán pu jɨn tyiꞌtyéjvee ɨ Tavástaraꞌ!

¡Aꞌɨ́jna ɨ taj Dios tyámuaꞌ pu een tyej tyij jimi tyuꞌtáchuiicaj

ɨ chájtaꞌnaj tɨ jitzán ajtyámaꞌcan ajta aꞌájna joꞌtɨj néijmiꞌi tyámuaꞌ tyejéꞌeen ɨ jɨríj jitze!

2 ¡Naa pu huaséꞌrin aꞌɨ́jna ɨ jɨríj tɨ ájtyeej ɨ tɨ aꞌyan ántyapuaj tɨjɨn Sión,

aꞌájna pujmuaꞌ, joꞌtɨj joꞌtáꞌasej ajtyapuáj ɨmuáj tɨ séejreꞌ!

¡Aꞌɨ́ɨ pu tyámuaꞌviꞌraꞌaj puéꞌeen néijmiꞌqueꞌ ɨ chuéj japua!

¡Aꞌɨ́ɨ pu puéꞌeen ɨ chájtaꞌnaj tɨ veꞌéj aꞌɨ́ɨn tɨ jaꞌaꞌrij ɨ Rey tɨ jɨn tyiꞌtyéjvee!

3 Dios pu aꞌáa jáꞌsejreꞌ a Jerusalén aꞌájna joꞌmaj jeꞌráatyij ɨ maj tyíꞌijta;

Dios pu aꞌyan tyuꞌtóosejratacaꞌ tɨꞌɨj joꞌtɨj jáaɨꞌrij tɨꞌij tyámuaꞌ tyihuoꞌtyáhuɨɨreꞌen.

4 Jiꞌnye aꞌɨ́ɨmaj mu tyúusɨɨj ɨ maj rey jɨn tyityetyuꞌuj

aj mu mij néemiꞌij aꞌɨ́j jimi huatajeꞌyacaꞌ;

5 ajta matɨꞌɨj jaaséj ɨ chájtaꞌnaj jeꞌej mu tyoꞌtaséj,

majta quee cheꞌ jeꞌej jájtyoovaꞌaj aj mu mij huatóoꞌuj.

6 Aꞌɨ́ɨ pu huaꞌ jimi huatyáꞌɨtzee ɨ maj jɨn tyuꞌtátzɨɨnyeꞌen:

huápuɨꞌɨj pu huaꞌcuiꞌcaꞌaj, aꞌyájna tɨꞌɨj íitaj tɨ ootacuíꞌnyej tɨꞌɨj tyiyóoj jaꞌmej;

7 pahuaꞌantyipuáꞌrij ɨ maj tyíꞌijta aꞌyájna tɨꞌɨj ɨ áacaj aꞌáa tɨ pujmuaꞌ jeꞌréꞌnyinyii joꞌtɨj ɨ xɨcáj jéꞌejnyinyiij, ɨ tɨ huoꞌtyáanaꞌxɨj ɨ báarcuj aꞌáa maj jáꞌsejreꞌ aꞌ tɨ aꞌyan tyajaꞌrájtyapuaj tɨjɨn Tarsis.

8 Aꞌájna a chájtaꞌnaj jitze taj Dios tɨ jaꞌaꞌrij,

ɨ Tavástaraꞌ ɨ tɨ néijmiꞌi jɨn antyúumuaꞌreej,

aꞌɨ́j tu tyeríj huaséj ɨ tajɨꞌɨj jɨmeꞌ

aꞌyájna matɨꞌɨj meríj tyitáaꞌixaatyaꞌcaꞌaj,

¡Dios pu jusén jɨmeꞌ tyámuaꞌ tyeꞌchaꞌɨ́ɨj jaꞌmej ɨ chájtaꞌnaj Jerusalén!

9 Taj Dios, aꞌájna jéꞌtaꞌ aꞌ tyeyúuj tzajtaꞌ

aꞌáa tu aꞌɨ́j jitze tyíꞌmuaꞌtzej ɨ paj vaꞌcán jɨn taxɨeꞌveꞌ.

10 Taj Dios, néijmiꞌqueꞌ mu ɨ cháanacaj japua tyámuaꞌ tyimuatáꞌcaa

aꞌyájna tɨꞌɨj tyaꞌráanajchi aꞌɨ́jcɨ jitze jeꞌej paj ántyapuaj.

Aꞌɨ́jna ɨ paj néijmiꞌi jɨn putyíꞌuurej aꞌɨ́j paj jɨn tyámuaꞌ naa tyáꞌxaꞌpuɨꞌɨntareꞌ.

11 ¡Micheꞌ néijmiꞌi huatóotyamuaꞌveꞌen aꞌájna a tɨ aꞌyan tyajaꞌrájtyapuaj tɨjɨn Sión!

¡Micheꞌ tyítzunaxɨꞌɨn muutyámuaꞌvaꞌaj ɨ chájtaꞌnaj jitze aꞌáa tɨ tyejeꞌejtyámaꞌcan a Judá

aꞌɨ́jcɨ jɨmeꞌ jeꞌej paj tyámuaꞌ naa tyaaxáꞌpuɨꞌɨntarej!

12 Siataꞌaj eetyácɨɨnyej aꞌájna a Sión

siajta jeꞌen jaatyéꞌiten aꞌchu tɨ aráꞌasej ɨ chiꞌij tɨ ajtɨ́tɨꞌɨjmee;

13 xaaséj ɨ tɨ atátaavijhuaj ajta joꞌmaj jeꞌráatyij aꞌɨ́ɨmaj ɨ maj tyíꞌijta,

tɨꞌij ɨꞌríitan siaj huoꞌtéꞌexaatyeꞌen

aꞌɨ́ɨjma ɨ maj jaꞌmua jitze eerányesij

14 tɨ aꞌyan een ɨ taj Dios

tɨꞌɨj naꞌaj yu tɨ joꞌcaꞌaj ajta jusén jɨmeꞌ.

¡Aꞌɨ́ɨ pu aꞌɨ́ɨn puéꞌeen ɨ tɨ táaviꞌtɨj ijíij ajta jusén jɨmeꞌ!

49

Aꞌɨ́jna ɨ túmii capu néijmiꞌi putyíꞌuurej

Ɨ tɨ aꞌɨ́jna jɨn antyúumuaꞌreej jeꞌej maj tyuꞌtáchuiicaj. Chuíicarij aꞌɨ́ɨmaj maj joꞌyúꞌxacaꞌ ɨ yójmuaꞌmuaꞌ aꞌɨ́jcɨ ɨ Coré

1 Tyámuaꞌ xu naa aꞌíj tyuꞌnamuaj,

chájtaꞌnaj siajta néijmiꞌi ɨ siaj aꞌyan huacháatɨmee ɨ cháanacaj japua,

2 aꞌyaa puꞌuj tánaꞌaj tyihuáꞌixaatyeꞌ ɨ maj chíjtyaanyiꞌij ajta aꞌɨ́ɨjma ɨ maj quee jeꞌej tyéejviicueꞌ,

tɨꞌɨj ajta aꞌɨ́ɨjma ɨ maj uhuácacaꞌnyeꞌ ajta aꞌɨ́ɨjma ɨ maj tyóoxaahuaj.

3 Aꞌyaa nu tyuꞌtaxájtaj tɨꞌɨj ɨ tɨ jéehua tyojóꞌitej

nyajta aꞌɨ́j huataxájta tyiꞌtɨ́j tɨ úꞌsejreꞌ ɨ nyatzájtaꞌ,

4 tyámuaꞌ nu tyáꞌnamuajran jeꞌej maj tyíꞌxaj ɨ maj jéehua tyojóꞌitej,

nyajta ɨ canárij jitze jaataxájtaj tyiꞌtɨ́j nyaj avaatacaꞌaj ɨ nyatzájtaꞌ.

5 ¿Jiꞌnye nyej nyij tyíꞌtzɨɨnyeꞌej naꞌmej

tɨꞌɨj aꞌájna atyojoꞌréꞌnyej aꞌɨ́jcɨ ɨ xɨcáaraꞌ tɨ jitzán jeꞌej puaꞌaj tyiꞌéenyeꞌej taꞌmej,

nyatɨꞌɨj aꞌɨ́jna jɨn curiáꞌnamiꞌhuaj

ɨ maj jɨn jeꞌej puaꞌaj rɨcɨj ɨ maj nyéjchaꞌɨɨreꞌ?

6 Aꞌɨ́ɨmaj mu aꞌɨ́j jitze tyíꞌcaꞌnyej ɨ maj jéehua tyíꞌijchaꞌɨj

majta aꞌɨ́j jɨn óotzaahuatyeꞌ tyiꞌtɨ́j maj jéehua tyúꞌchaꞌɨj,

7 ajta capu aꞌtɨ́j pújoorej tɨ jusɨ́ɨj jujapuá huatányuunyij

nusu tɨ tyaanájchityeꞌen ɨ Dios tɨꞌij japuan huatányuunyij ɨ júuricamaꞌraꞌ.

8 ¡Capu túmii séejreꞌ ɨ tɨ jɨn ɨꞌríj tɨꞌij aꞌtɨ́j jáananan ɨ júuricamaꞌraꞌ ɨ tyévij,

9 tɨꞌij jusén jɨn júurij jáꞌraꞌnyij ajta jeꞌen jáahuɨɨreꞌen tɨꞌij quee huámuɨꞌnyij!

10 Jiꞌnye aꞌyaa pu tyíꞌsejreꞌ maj néijmiꞌi juxaꞌaj manaꞌaj tyíꞌtyacuꞌvacaa,

aꞌɨ́ɨmaj ɨ maj tyojóꞌitej ajta aꞌyan chaꞌtánaꞌaj tyihuáꞌuurej ɨ maj quee tyojóꞌitej,

ajta jeꞌen séecan tyíꞌcɨꞌtyij ɨ maj jéehua tyíꞌijchaꞌɨɨcaꞌaj.

11 Tyij majta tyámuaꞌ naa tyoꞌtyéyuꞌxacaꞌ joꞌmaj tyajaꞌtachuéj,

aꞌáa mu jusén jɨn jaꞌséeriaꞌaj muáꞌjuꞌun joꞌmaj tyityajáꞌavaꞌtacaa,

¡aꞌáa mu jusén jɨmeꞌ joꞌtyáꞌɨtzeereꞌej!

12 Capu jusén jɨmeꞌ séejreꞌ ɨ tyévij, tyij ajta huápuɨꞌɨj chíjtyaanyiꞌ puéꞌeenyeꞌ,

aꞌyaa pu chaꞌtánaꞌaj tyíꞌmuɨꞌnyij matɨꞌɨj ɨ tyiꞌtyán maj tyityaacɨ́ꞌɨj.

13 Aꞌyaa mu tyityeꞌentyipuáꞌrij aꞌɨ́ɨmaj ɨ maj jujɨ́ɨmuaꞌaj jujitzé tyíꞌcaꞌnyej,

aꞌyaa mu tyityeꞌentyipuáꞌrij aꞌɨ́ɨmaj ɨ maj jujɨ́ɨmuaꞌaj tyámuaꞌ tyúuxaj.

14 Aꞌɨ́ɨjma ɨ tyeɨ́tyee, aꞌɨ́ɨ pu huaꞌajséejra ɨ tɨ tyeꞌentyípuaapuaꞌrityee

aꞌáa puꞌij huojóoviꞌtɨj joꞌmaj tyityajáꞌavaꞌtacaa

aꞌyaa pu cuxáa maj cányaꞌxɨɨ puéꞌeenyeꞌ.

Tɨꞌɨj eeréꞌnyej ɨ xɨcáj,

aꞌɨ́ɨmaj mu huaꞌ jimi tyuꞌtyámueꞌtɨj ɨ maj tyámuaꞌ tyityetyúuchaꞌɨj,

majta aꞌɨ́ɨmaj camu cheꞌ uhuácacaꞌnyeꞌej muáꞌjuꞌun

aꞌáa mu mij joꞌtyáꞌɨtzeereꞌej joꞌmaj tyityajáꞌavaꞌtacaa.

15 Ajta ɨ Dios pu nyajapuáj huatányuusij nyej nyij quee huámuɨꞌnyij,

jiꞌnye aꞌɨ́ɨ pu náꞌviꞌtɨn joꞌtɨj aꞌɨ́ɨn jáꞌsejreꞌ.

16 Capáj jeꞌej tyáꞌmuaꞌajcaj tɨpuaꞌaj aꞌtɨ́j huatyoochíjtyaanyiꞌtaj;

ajta arí jéetzeꞌ naa huaséꞌrihuaꞌan ɨ chiꞌraꞌan,

17 jiꞌnye tɨꞌɨj huámuɨꞌnyij capu tyiꞌtɨ́j áꞌtɨnyij,

capu ajta ɨ tɨ jɨn naa huaséꞌrihuaꞌaj jamuán aꞌáa joꞌtyáꞌɨtzeereꞌej joꞌmaj yoꞌtyáꞌavaataj.

18 Tyij ajta jutyamuaꞌveꞌej tɨꞌɨj ooj ajáꞌchajcaj,

majta ɨ tyeɨ́tyee tyámuaꞌ naa tyáꞌxajta aꞌɨ́jcɨ jɨmeꞌ tɨ chíjtyaanyiꞌ puéꞌeen,

19 aꞌnáj pu atyojoꞌréꞌnyesij ɨ xɨcáaraꞌ tɨ jitzán muɨꞌnyij,

aꞌaj puꞌij quee cheꞌ jaséjran ɨ tɨ jɨn huányeeriꞌij.

20 Capu jusén jɨmeꞌ séejreꞌ ɨ tyévij, tyij ajta huápuɨꞌɨj chíjtyaanyiꞌ puéꞌeenyeꞌ,

aꞌyaa pu chaꞌtánaꞌaj tyíꞌmuɨꞌnyij matɨꞌɨj ɨ tyiꞌtyán maj tyityaacɨ́ꞌɨj.

50

Dios pu aꞌɨ́ɨn puéꞌeen ɨ tɨ néijmiꞌi tyámuaꞌ naa tyáꞌxaꞌpuɨꞌɨntareꞌ

Chuíicarij aꞌɨ́ɨn tɨ jaꞌaꞌrij ɨ Asaf

1 Ɨ Tavástaraꞌ, aꞌɨ́jna ɨ Dios tɨ tyihuáꞌijtyeꞌ séecan ɨ dioosij, aꞌɨ́ɨ pu arí tyuꞌtaxájtacaꞌ,

aꞌɨ́ɨjma pu huatajé ɨ maj aꞌyan huacháatɨmee ɨ cháanacaj japua

tɨꞌɨj naꞌaj joꞌtɨj jéꞌejnyinyiij ɨ xɨcáj ajta joꞌtɨj jaꞌancáruꞌpij.

2 Dios pu jɨn huányeeriꞌij aꞌájna a Sión,

aꞌɨ́jna ɨ chájtaꞌnaj tɨ tyámuaꞌ een ajta naa huaséꞌrin.

3 Aꞌɨ́jna ɨ taj Dios pu ajeꞌcáamej, ajta capu xájtariꞌ

tɨéj tɨ néijmiꞌi tyojóꞌjɨpuaj pu anaquéej jimi huaméj,

majta caꞌnyíin jɨn tyéviiyij aꞌɨ́jcɨ jimi.

4 Jútyeꞌ ɨmuáj, Dios pu aꞌɨ́j huatajé ɨ tajapuá tɨ séejreꞌ ajta aꞌɨ́jcɨ ɨ cháanacaj

mej mij jaaséj jeꞌej tɨ tyaꞌajpuéetzij jaꞌmej ɨ chájtaꞌnaj aꞌɨ́j tɨ jitze ajtyámaꞌcan.

5 “Siahuaꞌajsɨɨreꞌ aꞌɨ́ɨjma ɨ maj tyámuaꞌ nyéetzij tyináꞌastijreꞌ,

aꞌɨ́ɨmaj ɨ maj nye jimi tyiꞌtɨ́j jɨn tyaꞌtóoraj

aꞌɨ́jcɨ jɨmeꞌ maj nye jimi tyuꞌtámuꞌvejritacaꞌ.”

6 Ajta ɨ tajapuá tɨ séejreꞌ pu jatyáxajta tɨ ɨ Dios tyámuaꞌ éenyeꞌej séejreꞌ.

7 “Setyúꞌnamuaj, Israel siaj jitze ajtyámaꞌcan, chájtaꞌnaj nye jitze siaj ajtyámaꞌcan,

néijmiꞌi nu tyámuaꞌ naa aꞌ jimi tyuꞌtaséjrataj.

¡Nyáaj nu Dios puéꞌeen! ¡Nyáaj nu jaꞌmua Dios puéꞌeen!

8 Canu aꞌɨ́jna jɨn quee muasej mu paj nye jimi tyíꞌmuꞌvejritaj

ajta ɨ yaꞌmuáatyee paj huáꞌteeraj pej pij naatyátzaahuatyeꞌen.

9 Canu ɨ visáaruꞌuj muahuavii ɨ paj huaꞌaj yaꞌmuaj

canu nyajta ɨ túuruꞌuj ɨ maj iiraꞌuj aꞌ cúraaritaꞌ,

10 jiꞌnye nyéetzij mu nyaꞌaꞌrij néijmiꞌi ɨ tyiꞌtyán maj tyityaacɨ́ꞌɨj,

aꞌyájna matɨꞌɨj majta ɨ maj huoꞌyaꞌmuaj joꞌmaj joꞌcháatɨmee,

11 nyéetzij mu nyaꞌaꞌrij ɨ pínaꞌsee maj huacɨ́j ɨ jɨríj jitze

majta néijmiꞌi matɨꞌɨj manaꞌaj puaꞌmáj tyityáaxoo aꞌɨtzitáj.

12 Tɨpuaꞌaj nyáaj nye íꞌcuataj, canu muéetzij muateꞌexáatyeꞌnyijcheꞌen,

jiꞌnye ɨ cháanacaj pu nyéetzij nyaꞌaꞌrij, ajta néijmiꞌi tyiꞌtɨ́j tɨ jitzán tyíꞌsejreꞌ.

13 ¿Caꞌ aꞌɨ́j nyacuaꞌcaa ɨ huáꞌhueꞌraꞌ ɨ túuruꞌuj

nusu aꞌɨ́j nyeyaꞌcaa ɨ huaꞌ xuureꞌ ɨ chíutyee maj túuruꞌuj?

14 ¡Cheꞌ aꞌɨ́jna ɨ paj jɨn tyéꞌtyojtziꞌreꞌ aꞌɨ́ɨn puéꞌeenyeꞌ ɨ paj jaatámuꞌvejrityeꞌsij ɨ Dios,

pajta aꞌyan huárɨnyij jeꞌej paj tyaꞌtáꞌratziiriꞌ aꞌɨ́jcɨ jimi ɨ tɨ jútyeꞌ ɨmuáj jáꞌsejreꞌ!

15 Pataꞌaj nye jimi huatyényuunyij patɨꞌɨjta quee jeꞌej tyéejtyooveꞌen,

nyáaj nu ajapua huatányuusij, pajta jeꞌen muáaj naatyátzaahuatyeꞌsij.”

16 Ajta aꞌɨ́jcɨ ɨ tɨ jeꞌej puaꞌaj rɨcɨj Dios pu aꞌyan tyéꞌixaatyeꞌ tɨjɨn:

“¿Tyiꞌtanyí jɨn puaatáꞌcɨꞌpuaj pej pij aꞌɨ́j áꞌmuaꞌtyej ɨ nyenyúucaa

nusu paj jaxajta tyiꞌtɨ́j nyaj jɨn tyaꞌtányaratziiriꞌ,

17 tɨpuaꞌaj quee muaꞌránajchij nyej nyáaj tyámuaꞌ muaꞌuurej

pajta quee tzáahuatyiꞌraꞌaj jimi tyíchaꞌɨj ɨ nyenyúucaa?

18 Aꞌɨ́j paj tyámuaꞌ naa tyuꞌtyéjeevij ɨ tɨ tyíꞌnahuaꞌ,

¡pajta huáꞌjaahuatyeꞌ ɨ tyeɨ́tyee maj jéehua tyíꞌxanaꞌcɨreꞌ!

19 Aꞌɨ́jcɨ jimi ɨ tɨ jeꞌej puaꞌaj een ajta ɨ maj hueꞌtzij huáꞌtaavijreꞌ

aꞌɨ́j pu jɨn tyámuaꞌ een muaꞌ nyanúu ajta muaꞌ tyenyij.

20 Hueꞌtzij paj jɨn jeꞌej puaꞌaj tyáꞌxaj aꞌihuáaraꞌ,

¡aꞌɨ́j paj jeꞌej puaꞌaj uurej aꞌihuáaraꞌ!

21 Aꞌíj paj néijmiꞌi jɨn aꞌyan huarɨ́j, nyajta nyáaj canu huatanyúj,

aꞌyaa paj tyiꞌriáꞌmuaꞌaj nyej nyáaj nyajta aꞌyan tyiꞌtyínyechaꞌɨɨcaꞌaj patɨꞌɨj muáaj.

Ajta aꞌyaa nu tyimuaꞌrájeevij aꞌjɨ́ɨsaꞌpuaj,

¡tyámuaꞌ nu tyimuáꞌxaꞌpuɨꞌɨntariꞌtzeꞌen!

22 ’Aꞌíj xu tyámuaꞌ tyojoꞌitéej xáꞌraꞌnyij, muaꞌaj mu siaj yóꞌhuaꞌnaj ɨ Dios,

nyej nyij quee nyáaj huatyényechenyij nyaj jamuaꞌantyipuáꞌrityeꞌen

ajta jeꞌen quee majaꞌ aꞌtɨ́ɨtan tɨꞌij jaꞌmua japua huatányuunyij.

23 Aꞌɨ́jna ɨ tɨ aꞌɨ́j naatámuꞌvejrityeꞌen ɨ tɨ tyinaatatyójtziꞌreꞌen, aꞌɨ́ɨ pu naatyátzaahuatyeꞌsij.

¡Nyáaj nu aꞌɨ́j japua huatányuusij ɨ tɨ tyámuaꞌ tyuꞌméj ɨ nyaj juyéj jitze!”

51

Nyaj Dios, náꞌancuꞌvaxɨꞌ nyéetzij

Ɨ tɨ aꞌɨ́jna jɨn antyúumuaꞌreej jeꞌej maj tyuꞌtáchuiicaj. Chuíicarij David tɨ jaꞌaꞌrij, tɨꞌɨj ɨ Natán Dios tɨ jitze maꞌcan tyíꞌxaj jajtyáꞌxɨj aꞌɨ́jcɨ jɨmeꞌ tɨ huóoxanaꞌcɨrej aꞌɨ́jcɨ jamuán ɨ íitaj Betsabé tɨ ántyapuaj

1 Aꞌɨ́jcɨ jɨmeꞌ ɨ paj jɨn taxɨeꞌveꞌ, nyaj Dios, náꞌancuꞌvaxɨꞌ nyéetzij;

aꞌɨ́jcɨ jɨmeꞌ ɨ paj tyámuaꞌ naa tyíꞌnyaxɨeꞌveꞌ, oorióꞌuunaj tyiꞌtɨ́j nyaj jɨn ootyáꞌɨtzee.

2 ¡Nyacájoꞌsin aꞌɨ́jcɨ jɨmeꞌ ɨ nyaj quee tyámuaꞌ huarɨ́j!

¡Tyinaatúꞌuunyiꞌriꞌ tyiꞌtɨ́j nyaj jɨn tyiꞌijxánaꞌcɨraꞌ!

3 Nyáamuaꞌree nyaj quee tyihuojóꞌiteecaꞌaj,

capu ɨꞌríj ɨ nyamuaꞌtzíiraꞌaj jitze nyej nyij joꞌrioꞌuunaj tyiꞌtɨ́j nyaj jɨn tyiꞌijxánaꞌcɨraꞌ.

4 Muéetzij jimi nu ootyáꞌɨtzee, muéetzij nuꞌuj jimi ootyáꞌɨtzee,

jeꞌej puaꞌaj nyetyiꞌtyinyechaꞌɨɨj, aꞌɨ́jcɨ jɨmeꞌ ɨ tɨ quee xáꞌpuɨꞌ muéetzij jimi.

Aꞌɨ́j pu jɨn aꞌyan tyíꞌxaꞌpuɨꞌ paj tyámuaꞌ tyinoꞌxáꞌpuɨꞌɨntariꞌtzeꞌen;

ajta quee tyiꞌtɨ́j jɨn áꞌɨtzeereꞌ jeꞌej paj muáaj tyihuáꞌxɨjtyeꞌen.

5 Aꞌyaa pu tyiꞌjɨꞌréꞌcan jɨmeꞌ, nyaj jeꞌej puaꞌaj tyiꞌtyévistaj nyatɨꞌɨj huanɨeꞌhuacaꞌ;

jéehua nu tyiꞌijxánaꞌcɨraꞌcaꞌaj tɨꞌɨj naꞌaj ɨ náanaj tyinaaxáꞌpueeriꞌ.

6 Aꞌyaa pu tyiꞌjaꞌyájna, paj muáaj jaxɨeꞌveꞌ aꞌɨ́jcɨ ɨ xɨéjnyuꞌcarij tɨ tyámuaꞌ tyoꞌcájmuaꞌrej,

pajta ɨ nyamuaꞌtzíiraꞌaj jitze períj tyámuaꞌ tyinuꞌcámuaꞌriityej.

7 Pataꞌaj naajájcuareꞌen hisoopoj xamueꞌ jɨmeꞌ, aj nu nyij tyámuaꞌ éenyeꞌej naꞌmej;

nyacájoꞌsin, aj nu nyij jéetzeꞌ huatyácueenarij quee ɨ séerij.

8 Pajta jéehua naataꞌan ɨ nyaj jɨn huatányetyamuaꞌveꞌen

jájcuan paj naatatyámuaꞌvisteꞌen, tyij pajta períj puéjtzij naatáꞌ.

9 Capáj cheꞌ jaꞌsejra tyiꞌtɨ́j nyaj jɨn áꞌɨtzeereꞌ

pajta néijmiꞌi oorióꞌuunaj ɨ nyaj jɨn jeꞌej puaꞌaj huarɨ́j.

10 Nyaj Dios, ¡séej nuꞌcáxɨejnyuꞌcarityeꞌ tɨquee tyiꞌtɨ́j jɨn áꞌɨtzeereꞌ!,

¡pajta júuricamej naataꞌan tɨ jájcuaj tɨ ajta tyámuaꞌ tyiꞌtyúuchaꞌɨj!

11 Capáj aꞌáa nyojóojɨpuan joꞌpaj quee jáꞌsejreꞌ

capáj pajta náariꞌracareꞌen aꞌjúuricamej tɨ tyámuaꞌ een.

12 Naatáꞌ nyaj jájcuan jɨn huatányetyamuaꞌveꞌen aꞌɨ́jcɨ jɨmeꞌ paj nyajapuáj huatányuusij;

tyámuaꞌ paj tyíꞌnyeviꞌraj aꞌɨ́jcɨ jɨmeꞌ aꞌjúuricamej tɨ jéehua tyihuaꞌcuꞌvej,

13 nyej nyij nyáaj huoꞌmuaꞌtyej aꞌjuyéj aꞌɨ́ɨjma ɨ maj quee tyihuojóꞌitej

mej mij majta aꞌɨ́ɨmaj muáꞌantzaahuatyeꞌen ɨ maj tyiꞌijxánaꞌcɨraꞌ.

14 Nyajapuáj huatányuuchij nyej nyij quee cheꞌ tyíꞌtyacuiꞌijca,

nyaj Dios, muáaj paj aꞌɨ́ɨn puéꞌeen ɨ Dios tɨ nyajapuáj huatányuusij,

aj nu nyij aꞌɨ́j huatáchuiicaj paj muáaj tyámuaꞌ éenyeꞌej séejreꞌ.

15 Tavástaraꞌ, naatáꞌ nyej nyij tyuꞌtaxáj,

aj nu nyij nye tyenyij jɨn muéetzij jimi tyuꞌtáchuiicaj.

16 Jiꞌnye capáj jaxɨeꞌveꞌ maj tyíꞌmuamuꞌvejrityeꞌej nusu maj yaꞌmuáatyee tɨeeraj aꞌ jitze maꞌcan,

ɨꞌríj nyej nyáaj aꞌɨ́j tyimuaatáꞌan, ajta capu aꞌɨ́ɨn tyimuaꞌráanajchi.

17 Aꞌɨ́jna ɨ muꞌvéjrij ɨ Dios jimi aꞌɨ́ɨ pu aꞌɨ́ɨn puéꞌeen ɨ júuricamej tɨ japuéjtzitarej,

¡capáj muáaj jaatyáxaahuataj, nyaj Dios, ɨ xɨéjnyuꞌcarij tɨ jéehua japuéjtzitarej!

18 Axɨeꞌviꞌraꞌ paj jɨn tyámuaꞌ tyeetyátoosij ɨ Sión;

ajtáhuaꞌaj atátaahuaj ɨ tɨ jɨn curiáꞌnamiꞌ ɨ Jerusalén.

19 Aj pej pij jaꞌancuriáꞌan jeꞌej tɨ tyiꞌtɨ́j muéetzij jimi tyúuxɨeꞌveꞌ,

aꞌɨ́jna ɨ muꞌvéjrij ajta ɨ yaꞌmuáatyee maj huaꞌteꞌracaa;

aj mu mij visáaruꞌuj huatámuꞌvejritaj aꞌɨ́jcɨ japua ɨ maj jitzán muanaꞌmichej.

52

Capu tyiꞌtɨ́j huɨɨreꞌ ɨ tɨ jɨn óotzaahuatyeꞌ aꞌɨ́jna ɨ tɨ jeꞌej puaꞌaj rɨcɨj

Ɨ tɨ aꞌɨ́jna jɨn antyúumuaꞌreej jeꞌej maj tyuꞌtáchuiicaj. Jeꞌej tɨ tyihuoꞌmuáꞌtyej aꞌɨ́jna ɨ David, tɨꞌɨj ɨ Doeg Edom tɨ jáꞌmaꞌcan Saúl jimi ujóꞌmej tɨꞌij jaatéꞌexaatyeꞌen tɨ ɨ David aꞌáa joꞌtyávaacaꞌaj joꞌtɨj ɨ Abimélec jaꞌchej

1 ¿Jiꞌnye pej pij aꞌɨ́jna jɨn áꞌatzaahuatyeꞌ ɨ paj jɨn jeꞌej puaꞌaj rɨcɨj, mu paj néijmiꞌi putyíꞌuurej?

¡Aꞌɨ́ɨ pu jusén jɨmeꞌ séejreꞌ ɨ Dios tɨ jɨn taxɨeꞌveꞌ!

2 Aꞌɨ́j papuꞌuj curiaꞌmuaꞌsij pej pij jeꞌej puaꞌaj huárɨnyij,

muaꞌ nyanúu pu jeꞌej puaꞌaj tyíꞌuurej aꞌyájna tɨꞌɨj ɨ náhuaaj tɨ tyíꞌɨtzɨj.

3 Aꞌɨ́ɨ pu jéetzeꞌ muaꞌráanajchij ɨ tɨ jeꞌej puaꞌaj een quee ɨ tɨ xáꞌpuɨꞌ,

aꞌɨ́j paj jéetzeꞌ xɨeꞌveꞌ ɨ tɨ hueꞌtzij pequee aꞌɨ́jcɨ ɨ tɨ jɨꞌréꞌcan jɨmeꞌ.

4 Nyanúrij tɨ tyíꞌhueꞌtacaa,

aꞌɨ́j paj xɨeꞌveꞌ ɨ nyúucarij tɨ tyeꞌentyípuaapuaꞌrityee,

5 aꞌyaa puꞌij ajta ɨ Dios tyimuaꞌantyipuáꞌrityeꞌsij jusén jɨmeꞌ,

aꞌɨ́ɨ pu muaatyéviꞌraj ajta jeꞌen muiꞌrárɨesij aꞌchiꞌtáj, ajta muáariꞌraj aꞌjúuricamej.

6 Aꞌɨ́ɨmaj ɨ maj jáꞌastijreꞌ ɨ Dios, aꞌíj mu séjran majta jeꞌen tyuꞌtátzɨɨnyeꞌej;

majta aꞌɨ́j mu huatyáxaahuataj ɨ tyáataj, aꞌyan metyiꞌxáataj tɨjɨn:

7 “Cásɨꞌ aꞌɨ́jna ɨ tɨ quee jahuoo tɨꞌij ɨ Dios jaatyáhuɨɨreꞌen,

ɨ tɨ aꞌɨ́j jitze tyíꞌcaꞌnyej ɨ tɨ jéehua tyíꞌijchaꞌɨj

ajta quee jatapuáꞌcɨtacaa tɨ jeꞌej puaꞌaj rɨjcaj.”

8 Nyajta nyáaj aꞌyaa nu een tɨꞌɨj ɨ ítyeɨꞌrij tɨ naa tyiꞌhuaꞌraa

aꞌájna joꞌtɨj joꞌtyéjvee ɨ tyeyúujraꞌ ɨ Dios;

¡aꞌnáj tɨnaꞌaj nu aꞌɨ́j jitze tyíꞌcaꞌnyej ɨ tɨ jɨn taxɨeꞌveꞌ!

9 Nyaj Dios, aꞌnáj tɨnaꞌaj nu tyimuaatatyójtziꞌreꞌej aꞌɨ́jcɨ jɨmeꞌ jeꞌej paj tyiꞌtɨ́j huáruuj;

muéetzij nu jimi tyiꞌijchóꞌveꞌej huaꞌ jamuán ɨ maj tyámuaꞌ een aꞌ jimi,

jiꞌnye muáaj paj néijmiꞌi jɨn tyámuaꞌ een.

53

Tyiꞌtɨ́j tɨ jɨn jeꞌej puaꞌaj huarɨ́j ɨ tyévij

Ɨ tɨ aꞌɨ́jna jɨn antyúumuaꞌreej jeꞌej maj tyuꞌtáchuiicaj, mej mij jaatáchuiicaj tɨꞌɨjta sɨ́ɨj tyíꞌcuiꞌij. Jeꞌej tɨ tyihuoꞌmuáꞌtyej aꞌɨ́jna ɨ David

1 Aꞌɨ́ɨmaj ɨ maj quee maꞌumuámuaꞌreꞌ aꞌyaa mu tyíꞌmuaꞌtzej tɨquee ɨ Dios maꞌ jáꞌsejreꞌ

néijmiꞌi mu meríj jeꞌej puaꞌaj tyityoꞌcájrupij,

néijmiꞌi mu meríj tyiꞌtɨ́j jɨn jeꞌej puaꞌaj huarɨ́j,

¡capu sɨ́ɨj séejreꞌ tɨ tyámuaꞌ tyiꞌtyúuchaꞌɨɨj!

2 Tajapuá ɨmuáj, aꞌɨ́ɨ pu ɨ Dios huaꞌsej aꞌɨ́ɨjma ɨ tyeɨ́tyee

tɨꞌij huoꞌséj tɨpuaꞌaj sɨ́ɨj séjreꞌej tɨ tyojóꞌitej,

aꞌtɨ́j tɨ ɨ Dios huoocaj.

3 Majta néijmiꞌi mu meríj yaa pujmuaꞌ huárupij,

néijmiꞌi mu juxaꞌaj tyiꞌtɨ́j jɨn meríj jeꞌej puaꞌaj huarɨ́j.

¡Capu cheꞌ sɨ́ɨj séejreꞌ tɨ tyámuaꞌ tyiꞌtyúuchaꞌɨɨcaj!

¡Capu naꞌaj sɨ́ɨj maꞌ jáꞌsejreꞌ!

4 Camu tyojóꞌitej aꞌɨ́ɨmaj ɨ maj jeꞌej puaꞌaj tyityetyúuchaꞌɨj,

aꞌɨ́ɨmaj mu huaꞌcɨꞌɨn ɨ nyetyeɨ́ɨtyeristyamuaꞌ tɨꞌɨj aꞌtɨ́j tɨ páan huácuaꞌnyij,

aꞌɨ́ɨmaj ɨ maj quee jahuoo ɨ Dios jimi.

5 Tyij ajta quee mejeꞌtyiꞌtɨɨtan mej mij aꞌɨ́ɨmaj juvivej,

aꞌɨ́ɨ mu juviváaj muáꞌjuꞌun aꞌɨ́jcɨ jɨmeꞌ ɨ maj tyíꞌtzɨɨnyeꞌ,

jiꞌnye Dios pu tyojoꞌcuíxɨꞌɨj ɨ tyihuáꞌcarij aꞌɨ́ɨjma ɨ maj jájchaꞌɨɨreꞌ.

Aꞌɨ́ɨ mu tyéviꞌsiꞌ huataséjreꞌej, jiꞌnye Dios pu mahuóohuaꞌxɨj.

6 ¡Aꞌtzúj cuj aꞌájna a tɨ aꞌyan tyajaꞌrájtyapuaj tɨjɨn Sión

aꞌáa jeꞌréꞌnyej ɨ tɨ huaꞌ japua huatányuusij ɨ maj Israel jitze ajtyámaꞌcan!

Tɨꞌɨj ɨ Dios ajtáhuaꞌaj tyámuaꞌ tyihuoꞌtyátoonyij ɨ jutyéɨtyeristyamuaꞌ,

aꞌɨ́ɨmaj mu huatóotyamuaꞌveꞌsij ɨ Jacob maj jitze eerámaꞌcan,

majta néijmiꞌi ɨ maj Israel jitze ajtyámaꞌcan.

54

Jeꞌej maj tyityeetyényuunyij mej mij jaatáhuoonyij tɨꞌɨj ɨ Dios huoꞌtyáhuɨɨreꞌen

Ɨ tɨ aꞌɨ́jna jɨn antyúumuaꞌreej jeꞌej maj tyuꞌtáchuiicaj, aꞌɨ́jcɨ jitze ɨ maj jitzán tyíꞌcuiꞌnacaa tɨ tyeꞌejvivin. Jeꞌej tɨ tyihuoꞌmuáꞌtyej aꞌɨ́jna ɨ David, matɨꞌɨj aꞌɨ́ɨmaj ɨ maj Zif jaꞌchej ujóꞌjuꞌ mej mij ɨ Saúl aꞌyan tyuꞌtéꞌexaatyeꞌen tɨjɨn: “¿Nyiquee tatzájtaꞌ huatyóoꞌavaatacaꞌ aꞌɨ́jna ɨ David?”

1 ¡Pataꞌaj nyajapuáj huatányuunyij, nyaj Dios, aꞌɨ́jcɨ jɨmeꞌ ɨ paj jɨn ántyapuaj!

¡Pataꞌaj nyajapuáj huatányuunyij aꞌɨ́jcɨ jɨmeꞌ ɨ paj néijmiꞌi jɨn putyíꞌuurej!

2 Huánamuaj, nyaj Dios, jeꞌej nyaj muéetzij jimi tyiꞌtyényuusij;

tyámuaꞌ paj tyáanamuaj ɨ nyenyúucaa,

3 jiꞌnye tyeɨ́tyee maj óotzaahuatyeꞌ majta ɨ maj jeꞌej puaꞌaj tyúꞌriacaa

aꞌɨ́ɨ mu nyéjchaꞌɨɨreꞌ majta jaxɨeꞌveꞌ maj naajéꞌcaj.

¡Capu ɨ Dios aꞌɨ́ɨjma jimi séejreꞌ!

4 Ajta aꞌyájna, Dios pu nyahuɨɨreꞌ,

Tavástaraꞌ pu naatáꞌsij nyej nyij júurij huatyáꞌɨtzeereꞌen.

5-6 Aꞌɨ́ɨ pu aꞌyan jaꞌuurej tɨ aꞌɨ́jna ɨ maj jɨn jeꞌej puaꞌaj rɨcɨj ɨ maj nyéjchaꞌɨɨreꞌ

aꞌɨ́ɨ pu aꞌɨ́ɨjma tánaꞌaj jimi huatyáꞌɨtzeereꞌej.

¡Pataꞌaj huaꞌantyipuáꞌrityeꞌen, Tavástaraꞌ, jiꞌnye muáaj paj quee tyiꞌtɨ́j jɨn áꞌɨtzeereꞌ!

Nyáaj nu nyaxɨeꞌviꞌraꞌ jɨn tyimuaatámuꞌvejrityeꞌej

nyajta tyimuaatatyójtziꞌreꞌej, jiꞌnye muáaj paj tyámuaꞌ een,

7 jiꞌnye néijmiꞌi paj jɨn nyajapuáj huatanyúj nyatɨꞌɨj quee cheꞌ jeꞌej jájtyoovaꞌaj

nyajta huoꞌséj maj huamuéꞌtɨchej ɨ maj nyéjchaꞌɨɨreꞌ.

55

Jeꞌej tɨ tyuꞌtyéenyuj aꞌɨ́jna ɨ maj jaatamuárij

Ɨ tɨ aꞌɨ́jna jɨn antyúumuaꞌreej jeꞌej maj tyuꞌtáchuiicaj, aꞌɨ́jcɨ jitze ɨ maj jitzán tyíꞌcuiꞌnacaa tɨ tyeꞌejvivin. Jeꞌej tɨ tyihuoꞌmuáꞌtyej aꞌɨ́jna ɨ David

1 Nyaj Dios, huánamuaj jeꞌej nyaj muéetzij jimi tyiꞌtyényuusij;

capáj yóꞌhuaꞌnan jeꞌej nyaj tyíꞌmuahuaviij.

2-3 Náanamuaj, naatájee,

muéetzij nu jimi huatyényuusij nyatɨꞌɨjta quee jeꞌej jájtyooveꞌen.

Aꞌɨ́ɨ mu nyamuarityeꞌ jeꞌej maj tyíꞌxaj ɨ maj nyéjchaꞌɨɨreꞌ

ajta jeꞌej maj tyíꞌtyejijhuaj ɨ maj jeꞌej puaꞌaj rɨcɨj.

Jéehua mu jeꞌej puaꞌaj tyiꞌnyamuarɨeꞌristeꞌ,

majta nyenyoꞌsiꞌtyeꞌej jéehua menyínyuꞌcacuj.

4 Caꞌnyíin pu huápuɨꞌɨj úꞌtzunaj ɨ nyaxɨéjnyuꞌcaa ɨ nyatzájtaꞌ,

aꞌɨ́ɨ pu nye jitze ráꞌaj ɨ tzɨ́ɨnyiꞌraꞌaj nyej nyij quee jaxɨeꞌvaꞌaj nyaj huámuɨꞌnyij.

5 Huápuɨꞌɨj nu tyíꞌtzɨɨnyeꞌ yunyatzájtaꞌ,

nyetyényeviveesij aꞌɨ́jcɨ jɨmeꞌ nyaj tyíꞌtzɨɨnyeꞌ.

6 Aꞌyaa nu nyij tyíꞌxaj tɨjɨn:

“Aꞌtzúj cuj nyáaj aꞌyan nyetyaꞌajtaꞌ anájmeꞌnyij tɨꞌɨj ɨ jáamuiꞌ,

aj nu nyij huataraꞌranyijcheꞌen nyej nyij huányasoꞌpeꞌen.

7 Naaráꞌrɨeꞌsimaꞌaj nu nyij ɨmuáj jeꞌej huarutyéecheꞌen,

aꞌáa nu jaꞌhuanyechéetyeꞌnyijcheꞌen joꞌtɨj quee jáꞌtyiꞌtɨj.

8 Aj nu nyij huatanyaꞌuunajcheꞌen tɨꞌij náahuɨɨreꞌen

aꞌɨ́jcɨ jɨmeꞌ tɨ caꞌnyíin jɨn huáꞌaacaj majta caꞌnyíin jɨn viiyej.”

9 Huaꞌantyipuaꞌrityeꞌ, Tavástaraꞌ, huojoꞌrɨéj huáꞌnyuucaa jɨmeꞌ,

jiꞌnye aꞌɨ́j nu séj maj jucuꞌraj majta jutyaꞌxɨꞌɨj,

10 tújca majta tɨ́caꞌ aꞌáa mu jaꞌtacɨꞌɨj ɨ chájtaꞌnaj jitze.

Aꞌɨ́j mu jitze séejreꞌ ɨ maj jeꞌej puaꞌaj rɨcɨj majta ɨ maj avíitzij jɨn jeꞌej puaꞌaj tyúuxaj,

jéehua mu néijmiꞌi huápuɨꞌɨj jeꞌej puaꞌaj tyityetyúuchaꞌɨj,

11 aꞌáa pu ɨ cáayej jitze séejreꞌ maj jucuꞌraj majta jucuanamuaj.

12 Capu aꞌɨ́ɨn jeꞌej puaꞌaj tyinaataxájtacaꞌ ɨ tɨ nyéjchaꞌɨɨreꞌ,

tyiꞌtɨ́j nyej nyáaj aꞌyan tyéꞌviicueꞌ,

capu ajta naatanyóꞌsiꞌtyej aꞌɨ́jna ɨ tɨ nyaxanaꞌveꞌ,

nyej nyajta jimi pújoorej nyej nyij huatyényaꞌavaaj.

13 ¡Ajta muáaj paj aꞌɨ́ɨn puéꞌeen, ɨ tyaj tyámuaꞌ naa tyíꞌtamuajtyej,

pajta muáaj huápuɨꞌɨj tyámuaꞌ naa tyíꞌnyamuaꞌtyej,

14 ɨ tyaj néemiꞌij aꞌáa jáꞌtasɨꞌrihuaꞌaj ɨ tyeyúujraꞌ tzajtaꞌ ɨ Dios

tyej tyij tyámuaꞌ naa tyiꞌhuátaꞌixaatyeꞌen,

tyajta tu néemiꞌij cɨɨnyacaꞌaj huaꞌ tzajtaꞌ ɨ tyeɨ́tyee!

15 ¡Micheꞌ jiyeꞌtzín huácuiꞌnyij ɨ maj nyéjchaꞌɨɨreꞌ!

Micheꞌ júurican avaꞌnaj,

jiꞌnye huaꞌxɨéjnyuꞌcaa tzajtaꞌ pu séejreꞌ ɨ tɨ jeꞌej puaꞌaj een.

16 Nyajta nyáaj nu ɨ Dios jimi huatyényuusij,

aꞌɨ́ɨ pu ɨ Tavástaraꞌ nyajapuáj huatányuusij.

17 Nyáaj nu nyenyuusteꞌen nyajta nyeyiinyen

íiyaꞌ, chúmuaꞌ nyajta tɨ́caꞌ,

aꞌɨ́ɨ puꞌij nyanamuajran.

18 Nyajapuáj pu huatányuusij nyatɨꞌɨj huatyényoꞌseꞌen,

japuan pu huatányuusij ɨ nyajúuricamej,

tyij majta jéehua aráꞌaxcaj ɨ maj nyéjchaꞌɨɨreꞌ.

19 Aꞌɨ́jna ɨ Dios, ɨ tɨ jusén jɨmeꞌ tyíꞌijta,

aꞌɨ́ɨ pu nyanamuajran ajta jeꞌen huoꞌtyáxaahuataj,

jiꞌnye camu aꞌɨ́ɨmaj jatapuáꞌcɨtacaa ɨ maj jɨn jeꞌej puaꞌaj tyityetyúuchaꞌɨj

camu majta jatzɨɨnyeꞌ ɨ Dios.

20 Aꞌɨ́ɨ mu jumuácaꞌ jɨn jeꞌej puaꞌaj huáꞌuurej ɨ juꞌ amíincustyamuaꞌ,

majta quee jaꞌráꞌastee jeꞌej maj tyityaꞌtóorasij aꞌɨ́ɨjma jimi ɨ maj huáꞌmuajtyej.

21 Majta huápuɨꞌɨj naa huatoocuaꞌnyéej metyíꞌxaj,

ajta ɨ huaꞌmuaꞌtziiraꞌaj pu tzajtaꞌ séejreꞌ ɨ maj jɨn nyoꞌseꞌ.

Ajta ɨ huáꞌnyuucaa jéetzeꞌ pu cuaꞌtyij quee ɨ aséityij,

ajta capu aꞌyan een sulu chúun pu puéꞌeen tɨ huápuɨꞌɨj tyíꞌɨtzɨj.

22 Tavástaraꞌ paj jitze tyuꞌtyátoonyij ɨ paj jɨn jeꞌej tyáꞌmuaꞌtzej,

aꞌɨ́ɨ puꞌij tyámuaꞌ tyiꞌmuachaꞌɨ́ɨj jaꞌmej;

capu aꞌnáj tyuꞌtáꞌsij tɨꞌij eetávetyij

aꞌɨ́jna ɨ tyáatɨꞌ tɨ tzáahuatyiꞌraꞌaj jimi tyíꞌchaꞌɨj.

23 Nyaj Dios, ɨ maj tyíꞌtyacuiꞌcaa majta ɨ maj tyíꞌhueꞌtacaa camu júurij muáꞌjuꞌun

camu manaꞌaj jéꞌtaꞌ úhuiixɨꞌɨj aꞌchu maj áꞌtɨjtɨꞌrej maj júurij,

muáaj paj aꞌáa huajaꞌtyáhuaꞌxɨj joꞌmaj tyityajáꞌavaꞌtacaa,

nyajta nyáaj nu aꞌ jitze tyíꞌcaꞌnyej.

56

Dios jitze nu tyíꞌcaꞌnyej nyajta tyéꞌtyojtziꞌreꞌ ɨ nyúucariaꞌraꞌ

Ɨ tɨ aꞌɨ́jna jɨn antyúumuaꞌreej jeꞌej maj tyuꞌtáchuiicaj, aꞌɨ́jcɨ jɨmeꞌ ɨ chuíicarij tɨ aꞌyan ántyapuaj tɨjɨn: “Ɨ huaꞌ jáamuiꞌ aꞌɨ́ɨjma ɨ dioosij ɨ maj aꞌ ɨmuáj jáꞌsejreꞌ.” Ɨ nyúucarij tɨ naa huánamuajrii aꞌɨ́ɨn tɨ jariaꞌmuaꞌaj aꞌɨ́jna ɨ David, matɨꞌɨj aꞌɨ́ɨmaj ɨ filisteos jaatyéeviꞌ aꞌájna a Gat

1 Nyaj Dios, náꞌancuꞌvaxɨꞌ nyéetzij,

jiꞌnye tyeɨ́tyee mu séejreꞌ maj nyamuarityeꞌ,

aꞌnáj tɨnaꞌaj mu nyenyoꞌsiꞌtyeꞌej majta jeꞌej puaꞌaj nyoorej.

2 Aꞌnáj tɨnaꞌaj mu nyamuarityeꞌ aꞌɨ́ɨmaj ɨ maj nyéjchaꞌɨɨreꞌ,

jéehua mu ɨ maj ootzáahuatyeꞌej nyenyoꞌsiꞌtyeꞌej.

3 Nyatɨꞌɨjta tyíꞌtzɨɨnyeꞌej, muéetzij jimi nu tyíꞌcaꞌnyej.

4 Dios jitze nu tyíꞌcaꞌnyej nyajta ɨ nyúucariaꞌraꞌ tyíꞌtyojtziꞌreꞌ,

Dios jitze nu tyíꞌcaꞌnyej aꞌɨ́j nu jɨn quee tyíꞌtzɨɨnyeꞌ.

¿Tyiꞌtanyí jɨn jeꞌej puaꞌaj nyaꞌuurej ɨ tyáatɨꞌ?

5 Aꞌnáj tɨnaꞌaj mu tyíꞌnyapuejtyeꞌ aꞌɨ́jcɨ jɨmeꞌ jeꞌej maj tyíꞌnyejee,

aꞌɨ́j muꞌuj curiaꞌmuaꞌsij mej mij jeꞌej puaꞌaj náaꞌuurej.

6 Aꞌyaa mu juꞌ avaaj majta ajcaꞌhuáye,

aꞌɨ́ɨ mu nyacújtaꞌ curiaꞌjuꞌ,

aꞌyaa mu mij tyiꞌijchóꞌveꞌ aꞌtzáaj maj naajéꞌcaj.

7 ¿Nyiquij huaꞌ huɨɨreꞌen aꞌɨ́jcɨ jimi ɨ maj jɨn jeꞌej puaꞌaj rɨcɨj?

Nyaj Dios, huoꞌtyáxaahuataj aꞌɨ́jcɨ jɨmeꞌ ɨ paj jɨn nyúꞌcamuɨꞌ aꞌɨ́ɨjma ɨ tyeɨ́tyee.

8 Muáaj paj jamuaꞌreej aꞌchu nyaj nyeríj puaꞌmáj huatányaꞌuj,

muáaj paj jasɨɨreꞌ pajta jamuaꞌreej nyatɨꞌɨjta eetajaꞌraꞌtajyiꞌcan.

¿Caꞌ quee áꞌyuꞌsiꞌij aꞌyuꞌxaa jitze?

9 Aꞌɨ́ɨmaj ɨ maj nyéjchaꞌɨɨreꞌ aꞌɨ́ɨ mu nye jimi huatóoꞌuunaj

nyatɨꞌɨj nyáaj muaatáhuavii paj naatáhuɨɨreꞌen.

Nyáaj nu tyámuaꞌ naa tyáꞌmuaꞌreej tɨ ɨ Dios naatyáhuɨɨreꞌej.

10 Dios jitze nu tyíꞌcaꞌnyej nyajta ɨ nyúucariaꞌraꞌ tyíꞌtyojtziꞌreꞌ,

nyáaj nu Tavástaraꞌ jitze tyíꞌcaꞌnyej nyajta ɨ nyúucariaꞌraꞌ tyíꞌtyojtziꞌreꞌ,

11 Dios nu jitze tyíꞌcaꞌnyej aꞌɨ́j nu jɨn quee tyíꞌtzɨɨnyeꞌ.

¿Tyiꞌtanyí jɨn jeꞌej puaꞌaj nyaꞌuurej ɨ tyáatɨꞌ?

12 Tyiꞌtɨ́j nyaj jɨn muéetzij jimi tyaꞌtányaratziiriꞌ, nyaj Dios,

aꞌyaa nu tyimuaꞌráꞌastijreꞌej nyetyiꞌchuíicaj,

13 jiꞌnye nyajapuáj paj huatanyúj nyej nyij quee huámuɨꞌnyij,

jiꞌnye capáj tyuꞌtáꞌ nyej nyij tyiꞌtɨ́j jɨn ootyáꞌɨtzeereꞌen,

nyej nyij nyáaj aꞌáa jáꞌsejriaꞌaj joꞌtɨj jóꞌnyeeriꞌij ajta ɨ júuricamej aꞌáa jáꞌsejreꞌ,

aꞌájna joꞌtɨj ɨ Dios jáꞌsejreꞌ.

57

Jeꞌej tyaj tyityeetyényuunyij tɨꞌij aꞌɨ́ɨn taatyáhuɨɨreꞌen ɨ tajapuá tɨ jáꞌmaꞌcan

Ɨ tɨ aꞌɨ́jna jɨn antyúumuaꞌreej jeꞌej maj tyuꞌtáchuiicaj: “Capáj tyiꞌtɨ́j antyíuꞌnaꞌan.” Nyúucarij tɨ naa huánamuajrii aꞌɨ́ɨn tɨ jariaꞌmuaꞌaj aꞌɨ́jna ɨ David, tɨꞌɨj huatóoꞌuj aꞌɨ́jcɨ jimi ɨ Saúl ajta jeꞌen aꞌáa joꞌtyóoꞌavaatacaꞌaj joꞌtɨj jáꞌtyastaꞌ

1 Náꞌancuꞌvaxɨꞌ nyéetzij, nyaj Dios, náꞌancuꞌvaxɨꞌ nyéetzij,

jiꞌnye muéetzij jimi nu jahuoo pej pij naatyáhuɨɨreꞌen.

Aꞌyaa nu tyáꞌxɨeꞌveꞌ nyaj aꞌ anáj jityej huatyényaꞌavaaj,

ꞌasta naꞌaj quee néijmiꞌi mutyojoꞌmeꞌen.

2 Aꞌɨ́j nu jimi huatyényuusij ɨ Dios jútyeꞌ ɨmuáj tɨ jáꞌsejreꞌ,

aꞌɨ́jcɨ jimi ɨ Dios ɨ tɨ néijmiꞌi jɨn nyahuɨɨreꞌ.

3 Aꞌɨ́ɨ pu jútyeꞌ ɨmuáj uyoꞌtaꞌítyij ɨ tɨ jɨn taxɨeꞌveꞌ ajta ɨ tɨ jimi jɨꞌréꞌcan jɨmeꞌ,

aꞌɨ́ɨ puꞌij nyajapuáj huatányuusij aꞌɨ́ɨjma jimi ɨ maj huápuɨꞌɨj jeꞌej puaꞌaj nyaꞌuurej.

4 Aꞌáa nu nyáaj chóotaꞌ joꞌriáꞌcaꞌaj,

huaꞌtzajtaꞌ ɨ muájyej tyeɨ́tyee maj cɨꞌmacaa,

huaꞌ tamej pu aꞌyan een tɨꞌɨj ɨ tyapúustiꞌ tɨ antyípityij ajta tɨꞌɨj ɨꞌrɨ́j,

ajta ɨ huaꞌ nyanuu tɨꞌɨj chúun tɨ tyíꞌɨtzɨj.

5 Nyaj Dios, muáaj paj japuan jáꞌsejreꞌ ɨ tajapuá tɨ séejreꞌ.

Aꞌɨ́jna ɨ paj jɨn naa huaséꞌrin pu néijmiꞌqueꞌ aꞌyan séejreꞌ ɨ cháanacaj japua.

6 Aꞌɨ́ɨmaj ɨ maj nyéjchaꞌɨɨreꞌ aꞌɨ́ɨ mu tyiꞌtɨ́j tyámuaꞌ huáruuj mej mij naatyéeviꞌ

tɨꞌij quee cheꞌ nyacaꞌnyistiꞌraj,

aꞌɨ́ɨ mu mij jaꞌtyáacuj jóꞌnyaj joꞌréꞌnyinyiij,

majta aꞌɨ́ɨmaj mu jujɨ́ɨmuaꞌaj aꞌáa jaꞌtyáavatzɨj.

7 Ɨ nyaj xɨéjnyuꞌcaa pu néijmiꞌi jɨn óocaꞌnyej, nyaj Dios,

ɨ nyaxɨéjnyuꞌcaa pu tyámuaꞌ een tɨꞌij aꞌjimi tyuꞌtáchuiicaj.

8 Nyajúuricamej, pataꞌaj huájɨstij,

xaatájɨsij, canárij ɨ maj jitzán tyíꞌcuiꞌnacaa,

tyámuaꞌ xu huóoꞌuurej tɨꞌɨj quee eexúj ɨ xɨcáj eeréꞌnyej.

9 Chuíicarij nu jɨn tyimuaatatyójtziꞌreꞌej, Tavástaraꞌ,

jéꞌtaꞌ aꞌájna joꞌmaj jáꞌsejreꞌ aꞌtyéɨtyeristyamuaꞌ majta ɨ maj séej chuéj japua jáꞌmaꞌcan.

10 Jiꞌnye ɨ paj jɨn taxɨeꞌveꞌ tajapuá pu ɨmuáj jaꞌráꞌasej,

ajta ɨ paj jɨn tyámuaꞌ een aꞌáa pu jaꞌráꞌasej ɨ tɨ huáꞌraa jitze tajapuá tɨ séejreꞌ.

11 Nyaj Dios, muáaj paj japuan jáꞌsejreꞌ ɨ tajapuá tɨ séejreꞌ.

¡Aꞌɨ́jna ɨ paj jɨn naa huaséꞌrin aꞌɨ́ɨ pu néijmiꞌqueꞌ oorióonajchi ɨ cháanacaj japua!

58

Jeꞌej maj tyaatáhuoonyij mej mij tyámuaꞌ naa tyihuoꞌxáꞌpuɨꞌɨntariꞌtzeꞌen

Ɨ tɨ aꞌɨ́jna jɨn antyúumuaꞌreej jeꞌej maj tyuꞌtáchuiicaj. Capáj tyiꞌtɨ́j antyíuꞌnaꞌan. Nyúucarij tɨ naa huánamuajrii aꞌɨ́ɨn tɨ jariaꞌmuaꞌaj ɨ David

1 Muaꞌaj, mu siaj huápuɨꞌɨj uhuácacaꞌnyeꞌej,

¿nyi jɨꞌréꞌcan jɨmeꞌ tyámuaꞌ naa néijmiꞌi setyaꞌxaꞌpuɨꞌɨntareꞌ

nyi siajta tyámuaꞌ naa tyihuáꞌxɨjtyeꞌ ɨ tyeɨ́tyee?

2 Ajta aꞌyájna, aꞌyaa xu rɨcɨj jeꞌej puaꞌaj setyáꞌxɨeꞌveꞌej,

muaꞌaj xu tyiꞌtáꞌcaa mej mij junyoꞌsiꞌtyeꞌej aꞌɨ́jcɨ japua ɨ chuéj joꞌmaj joꞌcháatɨmee.

3 Ɨ maj jeꞌej puaꞌaj tyityetyúuchaꞌɨj aꞌɨ́ɨ mu jeꞌej puaꞌaj huarɨ́j matɨꞌɨj móoj huaꞌjucáatzeꞌ aꞌséeriaꞌcaj ɨ junáanastyamuaꞌ,

ɨ maj tyíꞌhueꞌtacaa mu jeꞌej puaꞌaj tyityoꞌcárutyij aꞌájna matɨꞌɨj quee xu nanɨeꞌhuaj.

4 Jéehua pu huáꞌveꞌrij huaꞌ jitze séejreꞌ aꞌyájna matɨꞌɨj ɨ cúꞌcuꞌsee;

aꞌyaa mu een tɨꞌɨj ɨ cúꞌcuꞌuj tɨ tyúꞌchaꞌvacaa

ɨ tɨ aꞌyan juꞌuurej tɨꞌɨj ɨ tɨquee iityánamuaj, ajta ityóonamuaj ɨ junaxɨéetaꞌ

5 tɨꞌij quee jáanamuaj ɨ tɨ tyiꞌtyácuiinaj aꞌɨ́jna ɨ tɨ támuaꞌrej,

ɨ tɨ jaayíꞌtɨn tɨ huojoꞌpuaꞌrityeꞌen.

6 Nyaj Dios, ¡antatáarajraꞌ ɨ huaꞌ tamej!

Tavástaraꞌ, ¡antatáarajraꞌ ɨ huaꞌ tamej aꞌɨ́ɨjma ɨ muajyéj!

7 Micheꞌ aꞌhuóopuaꞌrixɨꞌɨn, tɨꞌɨj ɨ jájtyij tɨ tyixɨ́reꞌen,

micheꞌ huariaꞌhuaj, aꞌyájna tɨꞌɨj ɨ tuꞌpíj juyéj jitze tɨ tyuꞌuj,

8 micheꞌ huatóopuaꞌrej, tɨꞌɨj ɨ xɨ́ꞌpuꞌuj aꞌɨ́jcɨ jitze ɨ juꞌɨ́ꞌriqueꞌ,

¡tɨꞌɨj ɨ páꞌrɨꞌɨj tɨ arájvej ajta quee aꞌnáj jaaséj ɨ tɨ jɨn huányeeriꞌij!,

9 micheꞌ huatyátaanyij tɨꞌɨj ɨ tzícareꞌej matɨꞌɨj quee eexúj jamuaꞌréeriacaj,

micheꞌ caꞌnyíin jɨn hueꞌejcuuxɨj, tɨꞌɨj tuꞌpíj tɨ huáꞌraa.

10 Aꞌɨ́jna ɨ tɨquee tyiꞌtɨ́j jɨn áꞌɨtzeereꞌ aꞌɨ́ɨ pu huatóotyamuaꞌveꞌsij tɨꞌɨj Dios puéjtzij aꞌɨ́jcɨ jɨmeꞌ ɨ maj jɨn jeꞌej puaꞌaj huarɨ́j;

¡aꞌáa pu joꞌréꞌnyesij joꞌtɨj joꞌxúuriajraa aꞌɨ́jna ɨ tɨ jeꞌej puaꞌaj tyiꞌtyúuchaꞌɨj!

11 Aj mu mij aꞌyan tyuꞌtaxájtaj tɨjɨn:

“¡Jéehua pu tyíꞌhuɨɨreꞌ nyej tyámuaꞌ tyiꞌtyínyechaꞌɨɨj!

¡Dios pu séejreꞌ ɨ tɨ huáꞌxɨjtyeꞌen ɨ maj aꞌyan huacháatɨmee ɨ cháanacaj japua!”

59

Tavástaraꞌ pu aꞌɨ́ɨn puéꞌeen ɨ tɨ tachaꞌɨj

Ɨ tɨ aꞌɨ́jna jɨn antyúumuaꞌreej jeꞌej maj tyuꞌtáchuiicaj. “Capáj tyiꞌtɨ́j antyíuꞌnaꞌan.” Nyúucarij tɨ naa huánamuajrii David tɨ jariaꞌmuaꞌaj, tɨꞌɨj Saúl tyuꞌtaꞌíjtacaꞌ maj jáachaꞌɨɨn ɨ chiꞌraꞌan aꞌɨ́jcɨ ɨ David mej mij jaajéꞌcaj

1 Nyaj Dios, pataꞌaj nyaj japua huatányuunyij aꞌɨ́ɨjma jimi ɨ maj nyéjchaꞌɨɨreꞌ;

pajta naatyéchaꞌɨɨn aꞌɨ́ɨjma jimi ɨ maj jeꞌej puaꞌaj nyaꞌuurej.

2 Nyajapuáj paj huatányuunyij aꞌɨ́ɨjma jimi ɨ maj jeꞌej puaꞌaj tyíꞌuurej,

nyajapuáj paj huatányuunyij aꞌɨ́ɨjma jimi ɨ maj tyíꞌtyacuiꞌcaa,

3 jiꞌnye tyétyacaa mu séejreꞌ maj uhuácacaꞌnyeꞌ

majta aꞌɨ́j manaꞌaj tyichoꞌveꞌej aꞌtzáaj maj naajéꞌcaj.

Tavástaraꞌ, canu aꞌɨ́ɨn puéꞌeen ɨ tɨ quee tyihuojóꞌitej canu nyajta huányaxanaꞌcɨrej;

4 canu tyiꞌtɨ́j jɨn jeꞌej puaꞌaj huarɨ́j,

ajta, aꞌyaa pu tyíꞌeen, aꞌɨ́ɨ mu tyámuaꞌ juꞌuurej mej mij naatyényoꞌsiꞌtyeꞌen.

¡Huájɨsij!

¡Pajta mujoꞌvéꞌmeꞌen pej pij naꞌantyinájche pajta jeꞌen naaséj!

5 Muáaj, Tavástaraꞌ, Dios mu paj néijmiꞌi putyíꞌuurej, pajta huaꞌ Dios aꞌɨ́ɨjma ɨ maj Israel jitze ajtyámaꞌcan,

huájɨsij pajta puéjtzij huoꞌtáꞌan aꞌɨ́ɨjma ɨ maj quee tyáꞌtzaahuatyeꞌ,

capáj huaꞌcuꞌvej aꞌɨ́ɨjma ɨ maj jeꞌej puaꞌaj tyityetyúuchaꞌɨj.

6 Tɨ́caꞌ mu ajeꞌréꞌnyinyii, aꞌyan metyiꞌtyáꞌxɨꞌɨj matɨꞌɨj ɨ tzɨꞌcɨ́ɨj,

aꞌáa mu mij jaꞌtacɨꞌɨj joꞌtɨj jaꞌchajtaꞌ.

7 Majta ejcuéemuxaꞌaj ɨ jutyényij jitze,

aꞌyaa mu mij tyúuꞌixaatyeꞌ mej mij tyiꞌtɨ́j jeꞌej puaꞌaj huáꞌuurej aꞌyaa mu tɨjɨn:

“¡Capu maꞌ aꞌtɨ́j tɨꞌij táanamuaj!”

8 Pajta muáaj, Tavástaraꞌ, muáaj paj huaꞌaꞌtzej aꞌɨ́ɨjma;

muáaj paj huaꞌxaahuariꞌ aꞌɨ́ɨjma ɨ maj quee tyáꞌtzaahuatyeꞌ.

9 Muéetzij jimi nu tyámuaꞌ éenyeꞌej naꞌmej, nyaj Dios,

jiꞌnye muáaj paj aꞌɨ́ɨn puéꞌeen ɨ tɨ caꞌnyíjraꞌaj nyatáꞌcaa ajta ɨ tɨ nyechaꞌɨj.

10 Aꞌɨ́jna ɨ Dios ɨ tɨ nyaxɨeꞌveꞌ aꞌɨ́ɨ pu mujoꞌvaꞌmaꞌaj taꞌmej tɨꞌij naꞌantyinájche;

aꞌɨ́ɨ pu naatáꞌsij nyej nyij huoꞌséj matɨꞌɨj huatyámueꞌtɨcheꞌen ɨ maj nyéjchaꞌɨɨreꞌ.

11 Capáj huaꞌcuꞌvej aꞌɨ́ɨjma,

mataꞌaj mij aꞌɨ́ɨmaj aꞌnáj tɨnaꞌaj jamuaꞌreeriaj ɨ maj nye chájtaꞌnaj puéꞌeen;

huoꞌtamuárityeꞌ aꞌɨ́jcɨ jɨmeꞌ ɨ paj néijmiꞌi jɨn putyíꞌuurej, pajta huoꞌtyáxaahuataj.

¡Tavástaraꞌ pu aꞌɨ́ɨn puéꞌeen ɨ tɨ tyámuaꞌ naa tyíꞌtachaꞌɨj!

12 Aꞌɨ́j mu jɨn atyáꞌɨtzeꞌrii néijmiꞌi jɨmeꞌ jeꞌej maj tyíꞌxaj;

¡micheꞌ aꞌɨ́jna jɨn huavíviꞌriꞌhuaj tyiꞌtɨ́j maj jujɨ́ɨmuaꞌaj jɨn óotzaahuatyeꞌ

majta tyiꞌtɨ́j maj hueꞌtzij jɨn tyaꞌtóoratziꞌraj!

13 ¡Huaꞌantyipuaꞌrityeꞌ, huaꞌantyipuaꞌrityeꞌ aꞌɨ́jcɨ jɨmeꞌ ɨ paj jɨn nyúꞌcamuɨꞌ!

¡Micheꞌ quee cheꞌ maꞌ jáꞌsejriaꞌaj!

¡Cheꞌ huamuaꞌreerijhuaj tɨ ɨ Dios aꞌɨ́ɨn puéꞌeen ɨ tɨ Rey jɨn tyiꞌtyéjvee

aꞌɨ́jcɨ jimi ɨ Jacob ajta aꞌájna ɨmuáj joꞌtɨj ɨ chuéj jóoꞌasej!

14-15 Matɨꞌɨjta tɨ́caꞌ ajeꞌréꞌnyej aꞌyan metyiꞌtyáꞌxɨꞌɨj matɨꞌɨj ɨ tzɨꞌcɨ́ɨj,

majta jeꞌen aꞌáa jaꞌtacɨ́ꞌcaꞌan joꞌtɨj jaꞌchajtaꞌ cueꞌráj metyiꞌhuooj,

aꞌɨ́ɨ mu mij tyiꞌtyáꞌxɨꞌɨj muáꞌjuꞌun matɨꞌɨj quee jéehua ɨ cueꞌráj tyúꞌtyoonyij.

16 Ajta nyéetzij jɨmeꞌ, íiyaꞌ nu muéetzij jimi tyuꞌtáchuiicaj;

caꞌnyíin nu jɨn jaataxájtaj ɨ paj jɨn taxɨeꞌveꞌ nyajta ɨ paj jɨn néijmiꞌi putyíꞌuurej.

Jiꞌnye muáaj paj aꞌɨ́ɨn puéꞌeen ɨ tɨ tyámuaꞌ tyíꞌnyechaꞌɨj,

ɨ tɨ nyahuɨɨreꞌ nyatɨꞌɨjta quee jeꞌej jájtyooveꞌen.

17 Muéetzij jimi nu tyuꞌtáchuiicaj, nyaj Dios,

jiꞌnye muáaj paj aꞌɨ́ɨn puéꞌeen ɨ tɨ caꞌnyíjraꞌaj nyatáꞌcaa ajta ɨ tɨ tyámuaꞌ tyíꞌnyechaꞌɨj,

¡muáaj paj aꞌɨ́ɨn puéꞌeen ɨ Dios tɨ nyaxɨeꞌveꞌ!

60

Jeꞌej maj tyaatáhuoonyij tɨꞌij aꞌɨ́ɨn huoꞌtyáhuɨɨreꞌen ɨ tajapuá tɨ jáꞌmaꞌcan

Ɨ tɨ aꞌɨ́jna jɨn antyúumuaꞌreej jeꞌej maj tyuꞌtáchuiicaj, aꞌɨ́jcɨ jɨmeꞌ ɨ cuíinarij tɨ aꞌyan huatóomuaꞌaj tɨjɨn: “Ɨ tzuhuáa tɨ jɨn séejreꞌ jeꞌej maj tyityetyúuchaꞌɨj.” Nyúucarij tɨ naa huánamuajrii David tɨ jɨn tyihuoꞌmuáꞌtyej, tɨꞌɨj eerájraa tɨꞌij huatyényoꞌseꞌen aꞌɨ́ɨjma jimi ɨ maj aꞌyan huaꞌtamuáꞌmuaj tɨjɨn arameos aꞌáa maj jaꞌchej a Naharaim majta aꞌájna a Sobá, ajta aꞌɨ́jna ɨ Joab, tɨꞌɨj huariáꞌraa, tamuáamuataꞌ japuan huaꞌpuaj víꞌraꞌaj puaꞌmuácaa pu ɨ tyétyecaa antyimueꞌtɨj aꞌáa maj jáꞌmaꞌcan a Edom tɨꞌɨj aꞌáa joꞌtyéenyoꞌsej a tɨ aꞌyan tyajaꞌrájtyapuaj tɨjɨn Valle de la Sal

1 Aꞌɨ́jcɨ ɨ paj jɨn nyúꞌcamuɨꞌ, nyaj Dios, aꞌɨ́j paj jɨn períj matuuhuaꞌxɨj,

pajta taꞌantyipuáꞌrij;

¡taatáꞌ ijíij tyej tyij tyajtáhuaꞌaj huatyátacaꞌnyej!

2 Muáaj paj tyuꞌtáꞌ tɨꞌij ɨ cháanacaj huatóocaꞌtzɨj ajta ootátziꞌtyej;

¡pataꞌaj ijíij tyámuaꞌ jáaꞌuurej joꞌtɨj joꞌtátaariacaꞌ, jiꞌnye aꞌɨ́ɨ pu huatyámuɨɨrixɨꞌsij!

3 Jéehua paj huápuɨꞌɨj puéjtzij huoꞌtaꞌ ɨ maj aꞌchájtaꞌnaj jitze ajtyámaꞌcan,

aꞌɨ́j paj taatáꞌ ɨ nahuáj tɨ tyúꞌtɨmueꞌrasteꞌ.

4 Muáaj paj tyiꞌtɨ́j huoꞌtaséjratyej aꞌɨ́ɨjma ɨ maj tzáahuatyiꞌraꞌaj aꞌjimi tyíchaꞌɨj

mej mij jáamuaꞌreej aꞌtzáaj maj huatóoꞌuunaj tɨꞌij quee ɨ ɨꞌrɨ́j tyihuoꞌpuéjtyeꞌen.

5 ¡Taatájee, pajta tajapuá huatányuunyij aꞌɨ́jcɨ jɨmeꞌ ɨ paj néijmiꞌi jɨn putyíꞌuurej!

¡Pajta huaꞌ japua huatányuunyij aꞌɨ́ɨjma ɨ paj huaꞌxɨeꞌveꞌ!

6 Dios pu aꞌyan tyuꞌtaxájtacaꞌ aꞌájna a tɨ aꞌɨ́ɨn jáꞌsejreꞌ tɨjɨn:

“¡Nyenyetyámuaꞌvaꞌaj nu muiꞌcaquéj jariáꞌnaxɨꞌɨj ɨ chájtaꞌnaj Siquem

nyajta aꞌɨ́j néijmiꞌi huoꞌriáaꞌsij aꞌáa tɨ huatacaꞌaj a Sucot!

7 Aꞌɨ́jna ɨ Galaad ajta ɨ Manasés aꞌɨ́ɨ mu nye jitze ajtyámaꞌcan;

Ajta ɨ Efraín pu aꞌɨ́ɨn puéꞌeen ɨ tɨ naꞌváꞌnaa ɨ nyamuꞌuj jitze,

ajta ɨ Judá pu aꞌɨ́ɨn puéꞌeen ɨ nye tyáxuꞌuj ɨ nyaj jɨn tyíꞌijta,

8 Moab pu aꞌɨ́ɨn puéꞌeen ɨ tɨ aꞌyan tyíꞌhuɨɨreꞌ tɨꞌɨj ɨ nyaj jitzán anányamuejtyeꞌen,

nyajta ɨ nyaj caꞌquéj aꞌɨ́j nu japua jarárɨesij ɨ Edom,

¡nyajta jijhuan nyatɨꞌɨj tyuꞌtyámueꞌtɨj aꞌɨ́ɨjma jimi ɨ filisteos!”

9 ¿Aꞌtanyíj náꞌviꞌtɨn tɨꞌij aꞌáa nyojoꞌreꞌnyijtyeꞌen joꞌtɨj jáꞌsejreꞌ ɨ chájtaꞌnaj tɨ curiáꞌnamiꞌ?

¿Aꞌtanyíj náꞌviꞌtɨn aꞌájna ɨmuáj a tɨ aꞌyan tyajaꞌrájtyapuaj tɨjɨn Edom?

10 Jiꞌnye muáaj, nyaj Dios, muáaj paj matuuhuaꞌxɨj,

¡capáj cheꞌ huaꞌ jamuán huaméj ɨ tyétyacaa maj tajɨ́meꞌ nyoꞌsii!

11 Taatáhuɨɨreꞌ aꞌɨ́jcɨ jimi ɨ tɨ tájchaꞌɨɨreꞌ,

jiꞌnye capu tyiꞌtɨ́j huɨɨreꞌ ɨ tyévij tɨ jɨn tyíꞌchaꞌɨj.

12 Vaꞌcán tu jɨn tyuꞌtyámueꞌtɨj aꞌɨ́jcɨ jɨmeꞌ ɨ Dios tɨ jɨn taatyáhuɨɨreꞌej,

¡aꞌɨ́ɨ pu huoꞌtzíinajraꞌaj aꞌɨ́ɨjma ɨ maj tájchaꞌɨɨreꞌ!

61

Tyicheꞌ aꞌɨ́j jitze tyúꞌcaꞌnyej ɨ Dios tɨ jɨn taatyáhuɨɨreꞌej

Ɨ tɨ aꞌɨ́jna jɨn antyúumuaꞌreej jeꞌej maj tyuꞌtáchuiicaj, aꞌɨ́jcɨ jitze ɨ maj jitzán tyíꞌcuiꞌnacaa tɨ tyeꞌejvivin. David tɨ jaꞌaꞌrij

1 Nyaj Dios, huánamuajriꞌ jeꞌej nyaj tyíꞌnyeyiin aꞌɨ́jcɨ jɨmeꞌ ɨ tɨ nyacuiꞌ,

¡pajta aꞌyan huárɨnyij jeꞌej nyaj aꞌjimi tyáꞌhuoo!

2 Muéetzij jimi nu huatyéenyuj aꞌájna ɨmuáj joꞌtɨj ɨ chuéj jóoꞌasej,

jiꞌnye ɨ nyaxɨéjnyuꞌcaa pu quee cheꞌ jucaꞌnyej.

Aꞌáa paj tyámuaꞌ tyinyojóꞌchaꞌɨɨn joꞌpaj muáaj jáꞌsejreꞌ,

3 jiꞌnye muáaj paj aꞌɨ́ɨn puéꞌeen ɨ tɨ naatyáhuɨɨreꞌej.

¡Aꞌyaa paj een tɨꞌɨj tyiꞌtɨ́j tɨ ájtaavijhuacaꞌ tɨ ajta tyámuaꞌ tyúucaꞌnyej

muáaj pej pij nyajapuáj huatányuusij aꞌɨ́jcɨ jimi ɨ tɨ nyéjchaꞌɨɨreꞌ!

4 Nyáaxɨeꞌveꞌ nyaj jusén jɨn aꞌáa joꞌquéej náꞌraꞌnyij joꞌpaj muáaj jaꞌchej,

tyámuaꞌ nyetyiꞌchaꞌɨɨriꞌhuaj aꞌ anáj jityej muéetzij.

5 Muáaj, nyaj Dios, papuꞌríj jáanamuajriꞌ jeꞌej nyaj tyaꞌtányaratziiriꞌ,

pajta naatáꞌ aꞌɨ́jna ɨ tɨ nyéetzij nyacɨꞌpuaj

ɨ paj tyámuaꞌ jáaruuj aꞌɨ́ɨjma jimi ɨ maj muéetzij muaꞌtzaahuatyeꞌ.

6 Huatáꞌ tɨꞌij áꞌtyeeviꞌin aꞌɨ́jna ɨ rey tɨ jɨn tyiꞌtyéjvee;

cheꞌ jéehua áꞌtyeeviꞌin, mueꞌtɨj nyinyiꞌraꞌaj jɨmeꞌ,

7 ajta aꞌɨ́jna jɨn tyuꞌtaꞌíjtaj ɨ paj jɨn muáaj tyámuaꞌ tyaꞌtáꞌcaa.

Tyámuaꞌ paj tyéechaꞌɨɨn aꞌɨ́jcɨ jɨmeꞌ ɨ paj taxɨeꞌveꞌ pajta ɨ paj jɨn tyámuaꞌ een,

8 aꞌyaa nu aꞌnáj tɨnaꞌaj muéetzij jimi tyiꞌchuíicaj naꞌmej

nyajta aꞌnáj tɨnaꞌaj arányaꞌastesij jeꞌej nyaj tyiꞌtɨ́j jɨn tyaꞌtányaratziiraj.

62

Aꞌɨ́ɨ puꞌuj ɨ Dios aꞌɨ́ɨn puéꞌeen ɨ tɨ taatyáhuɨɨreꞌej

Ɨ tɨ aꞌɨ́jna jɨn antyúumuaꞌreej jeꞌej maj tyuꞌtáchuiicaj. Jedutún tɨ jaꞌaꞌrij. Chuíicarij David tɨ joꞌyúꞌxacaꞌ

1 Aꞌɨ́j nuꞌuj ɨ Dios jimi jatyoovej nyej nyij huányasoꞌpeꞌen;;

aꞌɨ́j pu jimi joꞌvéꞌmej ɨ tɨ nyajapuáj huatányuusij.

2 Aꞌɨ́ɨ puꞌuj naatyáhuɨɨreꞌej ajta tyámuaꞌ tyíꞌnyechaꞌɨj.

Canu tyiꞌtɨ́j jɨn ootyáꞌɨtzeereꞌej, jiꞌnye aꞌɨ́ɨ pu aꞌɨ́ɨn puéꞌeen ɨ tɨ naatyáhuɨɨreꞌej.

3 ¿Aꞌnáj nyij muaꞌaj siatapuáꞌcɨtaj siaj sij quee cheꞌ nyenyoꞌsiꞌtyaꞌaj

ajta ɨ siaj jaxɨeꞌveꞌ siaj jɨn náꞌxaahuataj,

cuxáa nyaj jáxuꞌuj puéꞌeenyeꞌ ɨ maj jaꞌajtaahuacaꞌ ajta arí áꞌvesij

nusu tɨꞌɨj ɨ cúraaj tɨ ajta arí tɨn huatyuꞌuunyij?

4 Aꞌɨ́j muꞌuj curiaꞌmuaꞌsij jeꞌej maj tyinaꞌantyipuáꞌrityeꞌen,

ajta aꞌɨ́ɨn huápuɨꞌɨj naa huaꞌasej ɨ tɨ hueꞌtzij puéꞌeen.

Jutyényij mu jɨn tyámuaꞌ naa tyíꞌnyaxaj,

majta ɨ jumuaꞌtzíiraꞌaj mu jɨn jeꞌej puaꞌaj tyíꞌnyaxaj.

5 Aꞌɨ́j nuꞌuj ɨ Dios jimi jatyoovej nyej nyij huányasoꞌpeꞌen,

jiꞌnye aꞌɨ́j pu jimi joꞌvéꞌmej ɨ nyaj jɨn tyiꞌijchóꞌveꞌej.

6 Aꞌɨ́ɨ puꞌuj naatyáhuɨɨreꞌej ajta tyámuaꞌ tyíꞌnyechaꞌɨj.

Canu tyiꞌtɨ́j jɨn ootyáꞌɨtzeereꞌej, jiꞌnye aꞌɨ́ɨ pu aꞌɨ́ɨn puéꞌeen ɨ tɨ nyahuɨɨreꞌ.

7 Dios pu jimi jáꞌmaꞌcan ɨ tɨ nyahuɨɨreꞌ ajta ɨ nyaj jɨn nyáaj tyámuaꞌ een;

aꞌɨ́ɨ pu aꞌɨ́ɨn puéꞌeen ɨ tɨ tyámuaꞌ tyíꞌnyechaꞌɨj ajta ɨ tɨ naatyáhuɨɨreꞌej.

8 ¡Nye chájtaꞌnaj siaj jitze ajtyámaꞌcan, aꞌnáj tɨnaꞌaj xu aꞌɨ́j jitze tyúꞌcaꞌnyej!

¡Siajta jimi huatyényuunyij tyámuaꞌ naa jitzán setyiꞌcaꞌnyéej!

¡Dios pu aꞌɨ́ɨn puéꞌeen ɨ tɨ taatyáhuɨɨreꞌej!

9 Capu ɨ tyévij tyiꞌtɨ́j jɨn jeꞌej aꞌyaa puꞌuj tɨꞌɨj séej tɨ ucayáatɨraꞌnyij,

tɨpuaꞌaj ɨ tɨquee jeꞌej tyéejviicueꞌ nusu ɨ tɨ chíjtyaanyiꞌ puéꞌeen;

tɨpuaꞌaj néijmiꞌcaa tyiꞌtɨ́j jitze mahuaꞌcáꞌiteen

aꞌyaa puꞌuj cuxáa tɨquee tyiꞌtɨ́j aráacaj.

10 Capáj aꞌɨ́j jitze tyíꞌcaꞌnyej ɨ paj jɨn jeꞌej puaꞌaj tyiꞌtyíaꞌchaꞌɨj,

¡capáj pajta aꞌɨ́j jitze tyiꞌijchóꞌveꞌej ɨ paj tyíꞌnahuaꞌ!

Ajta tɨpuaꞌaj siahuoochíjtyaanyiꞌtaj,

caxu aꞌɨ́j jitze tyíꞌcaꞌnyej ɨ túmii.

11-12 Nuꞌríj mueꞌtɨ́j aꞌyan tyáanamuajriꞌ

aꞌíjna ɨ Dios tɨ aꞌyan tyaataxájtacaꞌ tɨjɨn:

aꞌɨ́jna ɨ tɨ néijmiꞌi putyíꞌuurej ajta ɨ tɨ jɨn taxɨeꞌveꞌ aꞌɨ́ɨ pu jaꞌaꞌrij,

tɨ ajta aꞌɨ́ɨn aꞌyan tyihuáꞌnajchityeꞌen séej ajta séej

jeꞌej tɨ sɨ́ɨj tyiꞌtɨ́j jɨn huarɨ́j.

63

Dios pu aꞌɨ́ɨn puéꞌeen ɨ tɨ jɨn naa jaꞌasej aꞌɨ́jcɨ ɨ tyévij

Chuíicarij David tɨ joꞌyúꞌxacaꞌ, tɨꞌɨj aꞌáa joꞌtyávaacaꞌaj joꞌtɨj quee jáꞌtyiꞌtɨj aꞌáa tɨ jaꞌajtyámaꞌcan a Judá

1 ¡Nyaj Dios, muáaj paj aꞌɨ́ɨn puéꞌeen ɨ nyaj Dios!

Jéehua nu muaxɨeꞌveꞌ nyámuahuoo, jiꞌnye muáaj paj aꞌɨ́ɨn puéꞌeen ɨ jájtyij tɨ nyejitzé juxɨeꞌveꞌ;

néijmiꞌi pu ɨ nye tyévij muéetzij muaxɨeꞌveꞌ,

aꞌyájna tɨꞌɨj joꞌtɨj joꞌhuáchij, joꞌtɨj jéehua ɨ jájtyij jóoxɨeꞌveꞌ.

2 ¡Nyámuaseejramuꞌ aꞌájna joꞌtɨj tyámuaꞌ tyejéꞌeen,

nyajta jeꞌen jaaséj ɨ paj néijmiꞌi jɨn putyíꞌuurej ajta ɨ paj jɨn naa huaséꞌrin,

3 jiꞌnye ɨ paj jɨn nyaxɨeꞌveꞌ jéetzeꞌ pu tyíꞌhuɨɨreꞌ quee ɨ nyaj jɨn júurij!

Nye tyenyij nu jɨn tyimuaatatyójtziꞌreꞌej,

4 néijmiꞌi nu ɨ nyajúuricamej jɨn tyiꞌmuatyóotziꞌreꞌej naꞌmej,

muéetzij jimi nu ajméjcaꞌtaxɨꞌɨj nyatɨꞌɨjta huatyényuunyij.

5 Huápuɨꞌɨj pu naa naatáꞌastij,

aꞌyájna tɨꞌɨj ɨ tɨ tyíꞌcuaꞌ aꞌájna joꞌmaj naa eenyeꞌ tyajáꞌcueꞌraataj,

nye tyenyij nu jɨn tyimuaatatyójtziꞌreꞌej nyenyetyámuaꞌvaꞌaj.

6 Tɨꞌɨjta tɨ́caꞌ, nyatɨꞌɨjta huaqueꞌtɨ́j,

muéetzij nu muaꞌtamuáꞌreꞌrii nyajta muéetzij jitze tyíꞌmuaꞌtzej,

7 jiꞌnye muáaj paj aꞌɨ́ɨn puéꞌeen ɨ tɨ nyahuɨɨreꞌ.

¡Aꞌ anáj jityej nu nyetyamuaꞌveꞌ!

8 Néijmiꞌi pu ɨ nyajúuricamej muéetzij jitze séejreꞌ,

pajta aꞌmuácaꞌtaꞌ jɨn quee nyatatoꞌraj.

9 Aꞌɨ́ɨmaj ɨ maj aꞌyan tyáꞌxɨeꞌveꞌ maj naajéꞌcaj

aꞌáa mu jaꞌtyávatzɨj joꞌtɨj jaꞌtyácun majta jeꞌen antyipuaꞌrij,

10 ¡aꞌɨ́ɨ mu cuiꞌiihuan aꞌɨ́jcɨ jɨmeꞌ ɨ chúun

majta jeꞌen ɨ ɨ́ɨraꞌvetyee huaꞌcɨꞌmen!

11 Ajta aꞌɨ́jna ɨ tɨ rey jɨn tyiꞌtyéjvee aꞌɨ́ɨ pu huatóotyamuaꞌveꞌsij ɨ Dios jimi,

aꞌɨ́ɨ mu tyuꞌtáchuiicaj aꞌɨ́ɨmaj ɨ maj jimi tyaꞌtóoratziiriꞌ,

majta ɨ maj tyíꞌhueꞌtacaa aꞌɨ́ɨ mu quee cheꞌ atanyúuvaꞌaj muáꞌjuꞌun.

64

Jeꞌej maj tyityeetyényuunyij tɨꞌij ɨ Dios huóꞌchaꞌɨɨn

Ɨ tɨ aꞌɨ́jna jɨn antyúumuaꞌreej jeꞌej maj tyuꞌtáchuiicaj. Chuíicarij David tɨ joꞌyúꞌxacaꞌ

1 Nyaj Dios, huánamuaj jeꞌej nyaj tyíꞌnyenyuusteꞌ;

huáchaꞌɨj ɨ nyajúuricamej aꞌɨ́ɨjma jimi ɨ maj huápuɨꞌɨj nyéjchaꞌɨɨreꞌ.

2 Naatyáꞌavaaj aꞌɨ́ɨjma jimi ɨ maj jeꞌej puaꞌaj tyityetyúuchaꞌɨj

ajta jeꞌej maj avíitzij tyiꞌtɨ́j jɨn rɨcɨj;

pajta nyajapuáj huatányuunyij tyiꞌtɨ́j maj jɨn tyámuaꞌ juꞌuurej ɨ maj jeꞌej puaꞌaj rɨcɨj,

3 aꞌɨ́ɨ mu jacaachej ɨ junyanúu cuxáa tɨ chúun puéꞌeenyeꞌ

ajta ɨ maj jɨn tyíꞌxaj aꞌyaa pu een tɨꞌɨj ɨ ɨꞌrɨ́j tɨ tyuꞌjéꞌcaj.

4 Aꞌáa mu ɨmuáj joꞌtyaꞌúuj joꞌmaj jóoꞌavaaj jeꞌej puaꞌaj mahuaꞌuurej aꞌɨ́ɨjma ɨ maj quee tyiꞌtɨ́j jɨn áꞌɨtzeereꞌ,

aꞌɨ́ɨ mu mij huaꞌcuꞌraj matɨꞌɨj quee putyámuamuaꞌreꞌej. Camu aꞌɨ́ɨmaj tyíꞌtzɨɨnyeꞌej.

5 Aꞌɨ́ɨ mu jujɨ́ɨmuaꞌaj caꞌnyíjraꞌaj tóoaꞌcaa mej mij jeꞌej puaꞌaj huárɨnyij;

aꞌɨ́ɨ mu avíitzij jɨn tyámuaꞌ jaꞌuurej ɨ maj jɨn huáꞌviiviꞌ

majta aꞌyan tyíꞌmuaꞌtzej tɨ quee aꞌtɨ́j huaꞌsejran,

6 tɨ quee aꞌtɨ́j jaatyésejra tyiꞌtɨ́j maj jɨn jeꞌej puaꞌaj rɨcɨj.

Ajta aꞌɨ́jna ɨ tɨ jaayíꞌtɨn tɨ jáamuaꞌreej

jeꞌej tɨ avíitzij jɨn tyíꞌmuaꞌtzej aꞌɨ́jna ɨ tyévij,

aꞌɨ́ɨ pu tyámuaꞌ tyeetyésejra.

7 Dios pu tyihuáꞌpuejtyeꞌen aꞌɨ́jcɨ jɨmeꞌ ɨ tyihuaꞌ ɨꞌrɨ́j,

aꞌɨ́ɨ pu tyihuáꞌpuejtyeꞌen matɨꞌɨj puaꞌaj quee putyámuamuaꞌreꞌej,

8 aꞌɨ́ɨ mu jujɨ́ɨmuaꞌaj puéjtzij huatóoaꞌsij aꞌɨ́jcɨ jɨmeꞌ jeꞌej maj tyíꞌxaj;

ajta aꞌtyán maj huaꞌsejran aꞌɨ́ɨ mu huoꞌtyáxaahuataj.

9 Aj mu mij néijmiꞌi tzáahuatyiꞌraꞌaj tyichaꞌɨ́ɨj muáꞌjuꞌun ɨ Dios

majta jaataxájtaj jeꞌej tɨ tyiꞌtɨ́j jɨn rɨcɨj,

majta aꞌɨ́j jitze tyúumuaꞌtziityeꞌen jeꞌej tɨ aꞌɨ́ɨn tyiꞌtɨ́j huáruuj.

10 Aꞌɨ́jna ɨ tyévij tɨ tyámuaꞌ tyiꞌtyúuchaꞌɨj aꞌɨ́ɨ pu huatóotyamuaꞌveꞌsij ɨ Tavástaraꞌ jimi

ajta aꞌɨ́j jimi jahuoonyij tɨꞌij jaatyáhuɨɨreꞌen,

majta néijmiꞌi ɨ tyeɨ́tyee maj tyámuaꞌ tyityetyúuchaꞌɨj

aꞌɨ́ɨjma pu tyámuaꞌ huataꞌeexaj.

65

Dios pu jimi tyéevijtɨj tyej tyuꞌtáchuiicaj

Ɨ tɨ aꞌɨ́jna jɨn antyúumuaꞌreej jeꞌej maj tyuꞌtáchuiicaj. Chuíicarij maj jɨn tyaatatyójtziꞌreꞌen ajta chuíicarij maj jɨn jaatyáanajche David tɨ tyoꞌyúꞌxacaꞌ

1 Huaꞌ Dios aꞌɨ́ɨjma ɨ maj Sión jáꞌmaꞌcan,

¡muéetzij pu jimi tyéevijtɨj tyej tyuꞌtáchuiicaj!,

¡muéetzij pu jimi aꞌyan tyúuxɨeꞌveꞌ tyaj jaꞌráꞌastej jeꞌej tyaj tyaꞌtátaratziiriꞌ,

2 jiꞌnye páanamuaj jeꞌej tyaj aꞌjimi tyityeetyényuusij!

Néijmiꞌi mu aꞌjimi ajtyáxɨɨrij ɨ maj aꞌyan ɨ cháanacaj japua huacháatɨmee.

3 Aꞌɨ́ɨ pu tyíꞌtaꞌijtyeꞌ ɨ tyaj jɨn jeꞌej puaꞌaj rɨcɨj,

ajta muáaj paj tyitaatúꞌuunyiꞌraj ɨ tyaj jɨn ootyáꞌɨtzee.

4 Jutyamuaꞌveꞌej aꞌɨ́jna ɨ tyáatɨꞌ muáaj paj jaꞌantyíhuoj

pajta jaatáꞌsij tɨ aꞌáa jaꞌséeriaꞌaj jáꞌraꞌnyij véjriꞌ aꞌjimi,

aꞌújna a chiꞌtáj ɨ tyeyúuj tzajtaꞌ.

¡Tyicheꞌ aꞌɨ́jna tyaꞌancuriáan ɨ tɨ jéetzeꞌ tyiꞌjɨ́ꞌreꞌen aꞌchéj tɨ tyejéꞌsejreꞌ,

ajta ɨ tɨ jɨn tyámuaꞌ tyíꞌeen aꞌ tyeyúuj tzajtaꞌ!

5 Dios ajta Tavástaraꞌ paj tajapuá huatányuusij,

muáaj paj tanamuaj

aꞌɨ́jcɨ jɨmeꞌ paj vaꞌcán jɨn tyámuaꞌ tajimí tyíꞌuurej;

néijmiꞌqueꞌ ɨ chuéj japua muéetzij mu jitze tyíꞌcaꞌnyej,

ajta aꞌɨ́jna ɨ jájtyij tɨ veꞌéj a tɨ ɨmuáj jáꞌsejreꞌ;

6 muáaj paj tyámuaꞌ naa tyíꞌchaꞌɨj ɨ jɨríj

aꞌɨ́jcɨ jɨmeꞌ ɨ paj néijmiꞌi jɨn putyíꞌuurej ajta ɨ paj jɨn uhuájcaꞌnyej.

7 Muáaj paj japuaꞌrityeꞌ aꞌɨ́jcɨ ɨ jájtyij tɨ caꞌnyíin jɨn áꞌxɨreꞌej

pajta jaatyápuaꞌrityeꞌsij tyiꞌtɨ́j maj jɨn junyoꞌsiꞌtyeꞌ ɨ chájtaꞌnaj jitze;

8 majta aꞌɨ́ɨmaj ɨ maj aꞌ ɨmuáj joꞌcháatɨmee séej ɨ chuéj japua

aꞌɨ́ɨ mu naa tyojoꞌsej muáaj paj tyúꞌtaahuacaꞌ,

muéetzij mu jɨn tyéjijhuaj muutyámuaꞌvaꞌaj

tɨꞌɨj naꞌaj joꞌtɨj ɨ xɨcáj jéꞌejnyinyiij ajta joꞌtɨj jaꞌancáruꞌpij.

9 Muáaj paj tyámuaꞌ naa tyéꞌchaꞌɨj ɨ cháanacaj,

petyiꞌtáꞌcaa mej mij japuan huatyéviiyej ajta jeꞌen tyúꞌcɨɨrej,

muáaj paj tyiꞌtáꞌcaa tɨ camuɨꞌyéjmeꞌnyij ɨ aꞌchíꞌij jitze

tɨꞌij aꞌɨ́jna jɨn huácɨɨrej ɨ tyeríicuj.

¡Aꞌyaa pej pij tyámuaꞌ jaꞌuurej aꞌájna joꞌmaj tyajáꞌhuastee!

10 Muáaj paj jaatyáruꞌnyej ɨ chuéj maj japuan huátasaahuacaꞌ

pajta néijmiꞌqueꞌ tyámuaꞌ naa tyoꞌréꞌjeꞌyityeꞌsij,

muáaj paj jéehua ɨ víityee mujoꞌtaꞌítyij tɨꞌij quee huátoonyiꞌin ɨ chuéj japua

pajta tyámuaꞌ tyuꞌtyátoosij ɨ tɨ tyíꞌcɨɨren.

11 Tɨꞌɨj púnaꞌaj juꞌsíj muáaj paj néijmiꞌi tyámuaꞌ tyuꞌtyátoosij,

aꞌ jéetɨrij jitze mu jéehua huatyéviiyij;

12 ɨxáj pu huahuaꞌraa aꞌájna joꞌtɨj quee jáꞌtyiꞌtɨj

ajta aꞌájna aꞌ ɨtzitáj néijmiꞌi pu huápuɨꞌɨj naa tyuꞌséꞌrin;

13 jéehua mu tyíꞌtyasɨɨreꞌ aꞌájna joꞌtɨj jóꞌyacuarej,

ajta ɨ tyeríicuj jéehua pu cɨɨren joꞌmaj tyajáꞌhuastee,

¡néijmiꞌi mu tyíꞌchuiicaj majta jíihuaj aꞌɨ́jcɨ jɨmeꞌ ɨ maj jutyamuaꞌveꞌej!

66

Naa pu tyuꞌséꞌrin muáaj paj tyúꞌtaahuacaꞌ

Ɨ tɨ aꞌɨ́jna jɨn antyúumuaꞌreej jeꞌej maj tyuꞌtáchuiicaj. Chuíicarij maj jɨn tyaatatyójtziꞌreꞌen, chuíicarij maj jɨn jaatyáanajche

1 Setyuꞌtáchuiicaj ɨ Dios jimi xuutyámuaꞌveꞌej,

mu siaj aꞌyan huacháatɨmee néijmiꞌqueꞌ ɨ cháanacaj japua;

2 setyuꞌtáchuiicaj aꞌɨ́jcɨ jitze ɨ tɨ naa huánamuajrii ɨ tɨ jɨn ántyapuaj;

chuíicarij xu jimi tyuꞌtáchuiicaj tɨ naa tyúꞌnamuajrii.

3 Aꞌyaa xu tyaatéꞌexaatyeꞌen ɨ Dios tɨjɨn:

“Naa pu tyihuáꞌsejratyeꞌ muáaj paj tyúꞌtaahuacaꞌ.

Aꞌɨ́jcɨ jɨmeꞌ ɨ paj néijmiꞌi jɨn putyíꞌuurej

aꞌɨ́ɨ mu muéetzij jimi eetávitzej metyiꞌtzɨ́ɨnyeꞌej ɨ maj muájchaꞌɨɨreꞌ,

4 néijmiꞌi mu muanajche ɨ maj aꞌyan huacháatɨmee ɨ cháanacaj japua

majta muéetzij jitze maꞌcan tyíꞌchuiicaj.”

5 Musioꞌváꞌjuꞌ siajta jaaséj jeꞌej tɨ ɨ Dios tyíꞌmuarɨeꞌ,

jeꞌej tɨ tyámuaꞌ tyúꞌruuj aꞌɨ́jna jɨmeꞌ ɨ tɨ naa tyihuáꞌsejratyeꞌ aꞌɨ́ɨjma jimi ɨ tyeɨ́tyee,

6 aꞌyaa pu jáaruuj ɨ jájtyij tɨꞌɨj chuéj tɨ huáchij,

majta aꞌɨ́ɨmaj ɨ tahuásimuaꞌcɨꞌɨj aꞌɨ́ɨ mu juɨꞌɨcán antacɨ́j ɨ játyaꞌnaj jitze,

tyicheꞌ huátatyamuaꞌveꞌen ɨ Dios jimi.

7 Aꞌɨ́jcɨ jɨmeꞌ ɨ tɨ néijmiꞌi jɨn putyíꞌuurej, aꞌɨ́j pu jusén jɨn tyíꞌijta,

tyámuaꞌ pu naa tyihuáꞌsej ɨ maj séej chuéj japua joꞌcháatɨmee,

mataꞌaj mij aꞌɨ́ɨmaj ɨ maj quee tyihuojóꞌitej

tyámuaꞌ juꞌuuriaj mej mij jaatyényoꞌsiꞌtyeꞌen.

8 ¡Mu siaj séej chuéj japua joꞌcháatɨmee, tyámuaꞌ xu tyeetyátoonyij ɨ Dios,

cheꞌ huánamuajreꞌen ɨ siaj jimi tyiꞌtyéchuiicaj!

9 Jiꞌnye aꞌɨ́ɨ pu taatáꞌ tyej tyij júurij huatyáꞌɨtzeereꞌen,

capu tyuꞌtáꞌ tyej tyij huatyámueꞌtɨcheꞌen.

10 Aꞌɨ́jna ɨ taj Dios, aꞌɨ́ɨ pu taatyéesej tyej tyij tyámuaꞌ eenyeꞌ,

tyámuaꞌ pu táaruuj tɨꞌɨj aꞌɨ́jna ɨ pláataj tɨ jumuaꞌtɨj.

11 Muáaj paj tyuꞌtáꞌ tyej tyij huavíviꞌriꞌhuaj,

pajta jeꞌen tyijetyáacan tyitaatyéꞌijcatyej.

12 Muáaj paj tyuꞌtáꞌ tɨ chaꞌnaꞌaj aꞌtɨ́j taatzíinajraꞌnyij,

tuꞌríj jaapuéjtzitariacaꞌ jájtyij jɨmeꞌ tyajta tɨéj jɨmeꞌ,

ajta muáaj paj períj taatáꞌ tyej tyij ucayáatɨraꞌnyij.

13 Aꞌúu nu joꞌtyárutyij aꞌ tyeyúuj tzajtaꞌ nyajta jeꞌen yaꞌmuáatyee huatyáteeraj aꞌ jitze maꞌcan,

aꞌyaa nu nyij tyaꞌrányaꞌastesij jeꞌej nyaj muéetzij jimi tyaꞌtányaraj,

14 aꞌɨ́jna ɨ nyaj muéetzij jimi tyaꞌtányaratziiriꞌ

nyatɨꞌɨj jéehua huápuɨꞌɨj japuéjtzitariacaꞌaj.

15 Yaꞌmuáatyee maj puꞌtyij nu muéetzij jitze maꞌcan huatyáteeraj,

túuruꞌuj nu aꞌ jimi tyuꞌtátuiireꞌej nyajta chíutyee maj túuruꞌuj,

nyajta nu cányaꞌxɨɨ aꞌ jimi huatámuꞌvejritaj.

16 ¡Siataꞌaj néijmiꞌi muaꞌaj mujoꞌváꞌjuꞌun,

mu siaj tzáahuatyiꞌraꞌaj jimi tyíchaꞌɨj ɨ Dios!

¡Xáanamuajriꞌ, ɨ nyaj jamuaatéꞌexaatyeꞌsij

aꞌɨ́jcɨ jɨmeꞌ jeꞌej tɨ tyiꞌtɨ́j huáruuj nye jimi!

17 Nye tyenyij nyajta ɨ nyenyanúu jɨmeꞌ

nu jaatajé nyajta tyaatatyójtziꞌrej.

18 Tɨpuaꞌaj nyáaj jeꞌej puaꞌaj nyetyiꞌriaꞌmuaꞌsimeꞌen,

capu ɨ Tavástaraꞌ nyanamuáarajcheꞌen,

19 ¡ajta aꞌɨ́ɨ pu náanamuajriꞌ ajta aꞌyan huarɨ́j jeꞌej nyaj tyaatáhuaviiriꞌ!

20 ¡Cheꞌ tyámuaꞌ eenyeꞌ ɨ Dios,

ɨ tɨ jáanamuajriꞌ jeꞌej nyaj jimi tyuꞌtyéenyuj

ajta quee jaatapuáꞌcɨtacaꞌ tɨ nyaxɨeꞌveꞌ!

67

Micheꞌ néijmiꞌi ɨ tyeɨ́tyee tyimuaatatyójtziꞌreꞌen

Ɨ tɨ aꞌɨ́jna jɨn antyúumuaꞌreej jeꞌej maj tyuꞌtáchuiicaj, aꞌɨ́jcɨ jitze ɨ maj jɨn tyíꞌcuiꞌnacaa tɨ tyeꞌejvivin. Chuíicarij maj jɨn tyaatatyójtziꞌreꞌen ajta chuíicarij maj jɨn jaatyáanajche

1 Cheꞌ ɨ Tavástaraꞌ táꞌancuꞌvaxɨꞌɨn ajta tyámuaꞌ tyitaatyátoonyij,

cheꞌ tyámuaꞌ tojoꞌsejra,

2 mej mij néijmiꞌi ɨ maj aꞌyan huacháatɨmee ɨ cháanacaj japua

jáamuaꞌreej jeꞌej tɨ aꞌɨ́ɨn tyaꞌajxɨéꞌviꞌraꞌ ajta ɨ tɨ jɨn tajapuá huatányuusij.

3 Taj Dios, micheꞌ ɨ tyeɨ́tyee maj huachéj ɨ chájtaꞌnaj jitze tyimuaatatyójtziꞌreꞌen;

¡micheꞌ néijmiꞌqueꞌ tɨꞌɨj naꞌaj tyiꞌchájtaꞌnajmee tyimuaatatyójtziꞌreꞌen!

4 Micheꞌ jutyamuaꞌveꞌej muaajíjhuaj ɨ maj séej chuéj japua joꞌcháatɨmee,

jiꞌnye muáaj paj tyámuaꞌ naa tyíꞌijta tɨꞌɨj naꞌaj tyiꞌchájtaꞌnajmee,

¡muáaj paj tyihuáꞌijtyeꞌ néijmiꞌcaa ɨ maj aꞌyan huacháatɨmee ɨ cháanacaj japua!

5 Taj Dios, micheꞌ ɨ tyeɨ́tyee maj huachéj ɨ chájtaꞌnaj jitze tyimuaatatyójtziꞌreꞌen,

¡micheꞌ néijmiꞌqueꞌ tɨꞌɨj naꞌaj tyiꞌchájtaꞌnajmee tyimuaatatyójtziꞌreꞌen!

6 Puꞌríj tyúꞌcɨɨriacaꞌ ɨ chuéj japua;

¡aꞌɨ́jna ɨ taj Dios pu tyámuaꞌ tyitaatyájtoo!

7 ¡Cheꞌ ɨ Dios tyámuaꞌ tyitaatyátoonyij!

¡Micheꞌ néijmiꞌqueꞌ ɨ cháanacaj japua jaatyátzaahuatyeꞌen!

68

Matɨꞌɨj tyuꞌtyáamueꞌtɨj majta jeꞌen eetyáacɨj ɨ maj Israel jitze ajtyámaꞌcan

Ɨ tɨ aꞌɨ́jna jɨn antyúumuaꞌreej jeꞌej maj tyuꞌtáchuiicaj. Chuíicarij maj jɨn tyaatatyójtziꞌreꞌen ajta chuíicarij maj jɨn jaatyáanajche David tɨ tyoꞌyúꞌxacaꞌ

1 Tɨꞌɨjta ɨ Dios ájchenyij,

aꞌɨ́ɨmaj mu huatóoꞌuunaj ɨ maj jájchaꞌɨɨreꞌ;

majta ɨ maj jaxanaꞌveꞌ aꞌɨ́ɨ mu huatóoꞌuunaj joꞌtɨj jáꞌsejreꞌ;

2 aꞌyaa mu tyityajaꞌhuóopuaꞌrixɨꞌɨj tɨꞌɨj ɨ cɨtzíj ɨ áacaj tzajtaꞌ,

aꞌyaa mu tyityatóotuiꞌsij tɨꞌɨj ɨ xɨ́ɨjca ɨ tɨéj jitze;

ɨ Dios jimi mu joꞌvátzɨj néijmiꞌi ɨ maj jeꞌej puaꞌaj rɨcɨj.

3 Majta aꞌɨ́ɨ mu huatóotyamuaꞌveꞌsij ɨ maj tyámuaꞌ tyityetyúuchaꞌɨj,

ɨ Dios jimi mu jéehua jutyamuaꞌveꞌ,

¡majta tyítzunaxɨꞌɨj muutyámuaꞌveꞌej!

4 Muaꞌaj xu ɨ Dios jimi tyuꞌtáchuiicaj,

setyuꞌtáchuiicaj aꞌɨ́jcɨ jitze maꞌcan ɨ tɨ jɨn ántyapuaj;

setyuꞌtatyójtziꞌreꞌ aꞌɨ́jcɨ ɨ tɨ aveꞌquéej aꞌáa jaꞌyiꞌvej ɨ jéetɨrij japua.

¡Xatóotyamuaꞌveꞌ ɨ Tavástaraꞌ jimi!

¡Xatóotyamuaꞌveꞌ joꞌtɨj aꞌɨ́ɨn jáꞌsejreꞌ!

5 Dios, ɨ tɨ aꞌáa jáꞌsejreꞌ ɨ ju tyeyúuj tzajtaꞌ tɨ tyámuaꞌ een,

aꞌɨ́ɨ pu huaꞌ táataj ɨ maj xáꞌrɨcaanyij

ajta huaꞌ japua huatányuusij ɨ úucaa maj antyúujɨɨmuaꞌastariacaꞌ;

6 Dios pu huoꞌtaꞌsij joꞌmaj joꞌtyeꞌen ɨ maj quee jeꞌej tyímuarimuaj,

huiꞌrátoosij ɨ maj eetyánamiꞌ ajta tyámuaꞌ tyihuoꞌtyátoosij;

majta ɨ maj quee tyihuojóꞌitej aꞌáa mu jaꞌcháaj muáꞌjuꞌun joꞌtɨj quee tyiꞌtɨ́j jáꞌcɨjcɨꞌrej.

7 Nyaj Dios, patɨꞌɨj anaquéej huamaꞌcaꞌaj aꞌɨ́ɨjma jimi aꞌtyéɨtyeristyamuaꞌ

matɨꞌɨj ajoojuꞌcaj aꞌájna joꞌtɨj quee jáꞌtyiꞌtɨj,

8 ɨ chuéj pu huatóocaꞌtzɨj,

majta jeꞌen jéehua huatyéviiyacaꞌ,

aꞌɨ́jna ɨ jɨríj Sinaí tɨ ántyapuaj aꞌɨ́ɨ pu huatóocaꞌtzɨj ɨ Dios jimi,

jimi ɨ huaꞌ Dios ɨ maj Israel jitze ajtyámaꞌcan.

9 Nyaj Dios, muáaj paj tyuꞌtáꞌ mej mij jéehua huatyéviiyej,

aꞌɨ́ɨmaj aꞌtyéɨtyeristyamuaꞌ mu huácuaꞌnaxɨj, ajta muáaj paj caꞌnyíjraꞌaj huoꞌtaꞌ.

10 Aꞌɨ́ɨmaj aꞌtyéɨtyeristyamuaꞌ mu aꞌáa jaꞌhuóochejtye

pajta muáaj, nyaj Dios, aꞌɨ́jcɨ jɨmeꞌ ɨ paj jɨn taxɨeꞌveꞌ,

muáaj paj tyaatáꞌ tyiꞌtɨ́j tɨ jaꞌɨtziityaꞌcaꞌaj aꞌɨ́jcɨ ɨ tɨ quee jeꞌej tyéejviicueꞌ.

11 Tavástaraꞌ pu nyúucarij huatyájto;

mueꞌtɨ́j mu mij ɨ úucaa jaxajtacaꞌaj:

12 “¡Aꞌɨ́ɨmaj mu meríj huatóoꞌuj ɨ maj rey jɨn tyityetyuꞌuj majta ɨ huaꞌ xantáaruꞌustyamuaꞌ huaꞌ jamuán!”

Ajta joꞌmaj joꞌcháatɨmee, aꞌɨ́ɨmaj mu ɨ úucaa tyuꞌrióoaꞌcaa

tyiꞌtɨ́j maj tyihuáaꞌriꞌriꞌ aꞌɨ́ɨjma ɨ maj huaꞌajchaꞌɨɨreꞌ,

13 siajta muaꞌaj aꞌáa xu joꞌtyáꞌɨtzee joꞌsiaj joꞌcháatɨmee.

¡Aꞌɨ́jna ɨ jáamuiꞌ anáj pláataj pu jɨn canámiꞌhuajmee!

¡Ajta ɨ júꞌxaꞌraꞌ ooroj jɨmeꞌ tɨ huápuɨꞌɨj jumuaꞌtɨj!

14 Tɨꞌɨj aꞌɨ́jna ɨ tɨ néijmiꞌi jɨn antyúumuaꞌreej huoꞌtamuárij aꞌɨ́ɨjma ɨ maj rey jɨn tyityatatyíj,

aꞌyaa pu huaséꞌrihuaꞌaj cuxáa séerij huatyácatyii aꞌɨ́jcɨ japua ɨ jɨríj ɨ maj aꞌyan jatamuáꞌmuaj tɨjɨn Salmón.

15 ¡Huápuɨꞌɨj pu ajtɨ́tɨꞌɨjmee ɨ jɨríj aꞌáa tɨ joꞌquéetɨmee aꞌájna a Basán,

ajta ɨ tɨ caviꞌyetzeꞌejmee aꞌɨ́ɨ pu ajta ajtɨ́tɨꞌɨjmee!

16 Muaꞌaj, mu siaj jɨríj puéꞌeen tɨ huápuɨꞌɨj ajtɨ́tɨꞌɨjmee,

¿jiꞌnye siaj sij jaꞌráasej siaaxánaꞌveꞌej

aꞌɨ́jcɨ ɨ jɨríj ɨ Dios tɨ jaaxɨeꞌveꞌ tɨꞌij aꞌáa jaꞌhuóochejtyeꞌen?

¡Aꞌɨ́jna ɨ Tavástaraꞌ aꞌɨ́ɨ pu aꞌáa jusén jɨmeꞌ jaꞌcháaj jaꞌmej!

17 Dios pu jéehua huaꞌajchaꞌɨj ɨ cariáataꞌ ɨ tɨ jitzán huatyényoꞌseꞌen;

aꞌáa pu jaꞌrájraa aꞌájna a Sinaí tɨꞌij aꞌáa jaꞌráꞌastij joꞌtɨj ɨ tyeyúujraꞌ joꞌtyéjvee.

18 Nyaj Dios, jútyeꞌ ɨmuáj paj tyíraa pajta huaꞌantyiviꞌtɨ́j aꞌɨ́ɨjma ɨ paj huaꞌantyimueꞌtɨj;

aꞌɨ́ɨmaj mu ɨ tyétyacaa tyimuaatapuéjve ɨ tɨ jéehua tyáꞌnajchij

Tavástaraꞌ, aꞌɨ́ɨmaj mu majta tyámuaꞌ tyimuatyájtoo ɨ maj quee tyihuojóꞌiteecaꞌaj.

19 ¡Cheꞌ jɨꞌréenyaꞌaj séjreꞌej ɨ Tavástaraꞌ, ɨ taj Dios ajta ɨ tɨ tajapuá huatányuusij,

ɨ tɨ aꞌnáj tɨnaꞌaj aꞌɨ́j jimi tyiꞌtyáꞌɨtzeꞌrii ɨ tyíꞌtaꞌijca!

20 Aꞌɨ́jna ɨ taj Dios, Dios pu puéꞌeen tɨ tajapuá huatányuusij

ajta pújoorej tɨ tajapuá huatányuunyij tyej tyij quee huácuiꞌnyij.

21 Dios pu joꞌtátaaraxɨꞌɨj ɨ huaꞌ muꞌuj aꞌɨ́ɨjma ɨ maj jájchaꞌɨɨreꞌ,

huaꞌ muꞌuj aꞌɨ́ɨjma ɨ maj aꞌyaa manaꞌaj tyúuxanaꞌcɨreꞌ.

22 Tavástaraꞌ pu arí aꞌyan tyuꞌtaxájtacaꞌ tɨjɨn:

“Nyáaj nu muaatáꞌsij paj huariaꞌraꞌnyij aꞌájna a Basán;

nyajta nu muaatáꞌsij paj eetáraꞌnyij aꞌájna a jájritzeꞌ tɨ huápuɨꞌɨj atyáatɨꞌ,

23 pej pij anáꞌjoꞌsixɨꞌɨn muaꞌ ɨ́ɨcaj jitze

aꞌɨ́jcɨ jɨmeꞌ ɨ huaꞌ xuureꞌ ɨ maj muájchaꞌɨɨreꞌ

ajta mej mij aꞌyaꞌmuáj tzɨꞌcɨ́ɨj jaayéꞌen ɨ huaꞌ xuureꞌ.”

24 Taj Dios, nyaj Dios ajta nyaj Rey,

aꞌ tyeyúuj tzajtaꞌ pu séejreꞌ maj tyámuaꞌ juꞌuurej

mej mij aꞌ jitze maꞌcan tyuꞌyéꞌestej.

25 Aꞌɨ́ɨmaj mu anáatyij ɨ maj tyíꞌchuicacaa

majta ɨ maj tyíꞌcuiꞌnacaa huaꞌcujta mu huajuꞌ

majta jéꞌtaꞌ ɨ íimuaa

aꞌɨ́ɨ mu majta quéetzarij jitze tyúꞌcuiinaj.

26 ¡Néijmiꞌi xu tyámuaꞌ tyeetyátoonyij ɨ Dios ɨ tɨ Tavástaraꞌ puéꞌeen!

Néijmiꞌi xu tyámuaꞌ tyeetyátoonyij mu siaj Israel jitze ajtyámaꞌcan.

27 Aꞌɨ́ɨjma jimi pu anaquéej huaméj ɨ Benjamín, ɨ tɨ cɨ́leen,

majta mueꞌtɨ́j ɨ maj tyíꞌijta aꞌɨ́jcɨ jimi ɨ Judá,

majta aꞌɨ́jcɨ jimi ɨ Zabulón majta ɨ Neftalí jimi.

28 Nyaj Dios, huataséjrataj ɨ paj jɨn néijmiꞌi putyíꞌuurej,

¡pajta tyámuaꞌ jáaꞌuurej tyiꞌtɨ́j paj jeꞌej huáruuj ityájma jimi!

29 Aꞌájna ɨmuáj joꞌtɨj aꞌ tyeyúuj jáꞌsejreꞌ tɨ ájtyeej, aꞌájna a Jerusalén,

joꞌmaj aꞌɨ́ɨmaj ɨ maj rey jɨn tyityetyuꞌuj tyimojoꞌtapuéjve,

30 aꞌáa paj jajtyáꞌxɨꞌɨn ɨ Egipto, ɨ tɨ jeꞌej puaꞌaj huaséꞌrin aꞌáa tɨ jáꞌsejreꞌ véjriꞌ ɨ játyaꞌnaj jitze,

túuruꞌuj majta visáaruꞌuj maj tyúꞌmaꞌcuj aꞌáa maj jaꞌtávee

maj aꞌɨ́jna jɨmeꞌ huaꞌxaahuaj ɨ tyeɨ́tyee aꞌɨ́jcɨ jɨmeꞌ ɨ maj jéehua tyíꞌijchaꞌɨj,

¡pataꞌaj huojoꞌcuíxɨꞌɨn ɨ tyeɨ́tyee maj jaxɨeꞌveꞌ maj huanyoꞌseꞌen!

31 Aꞌáa mu a Egipto jaꞌrácɨɨnyij ɨ maj tyámuaꞌ tyimuaatyátoosij,

majta ɨ maj Etiopía jáꞌmaꞌcan aꞌɨ́ɨ mu ajméjcaꞌtaxɨꞌɨj ɨ Dios jimi.

32 ¡Setyuꞌtáchuiicaj ɨ Dios jimi, mu siaj tyíꞌijta ɨ cháanacaj japua,

siataꞌaj tyuꞌtáchuiicaj ɨ Tavástaraꞌ jimi,

33 aꞌɨ́jna ɨ tɨ aveꞌquéej aꞌáa jaꞌyiꞌvej a tajapuá,

aꞌɨ́jna ɨ tajapuá tɨ jusén jɨmeꞌ séejreꞌ!

Xáanamuajriꞌ jeꞌej tɨ huánamuajrii ɨ tɨ jɨn tyíꞌxaj,

ɨ nyúucariaꞌraꞌ tɨ néijmiꞌi putyíꞌuurej.

34 Xaatyátzaahuatyeꞌ aꞌɨ́jcɨ ɨ Dios tɨ néijmiꞌi jɨn putyíꞌuurej,

aꞌɨ́jna ɨ tɨ jɨn tyíꞌijta aꞌɨ́ɨ pu néijmiꞌqueꞌ séejreꞌ aꞌájna a Israel,

ajta ɨ tɨ néijmiꞌi jɨn putyíꞌuurej aꞌáa pu jaꞌráꞌasej ɨ tajapuá tɨ séejreꞌ jitze ɨ tɨ huáꞌraa.

35 Huápuɨꞌɨj pu naa huaséꞌrin ɨ Dios aꞌújna ɨ ju tyeyúuj tzajtaꞌ,

aꞌɨ́jna ɨ huaꞌ Dios ɨ maj Israel jitze ajtyámaꞌcan aꞌɨ́ɨ pu huaꞌtáꞌcaa mej mij néijmiꞌi putyíꞌuurej ajta caꞌnyíjraꞌaj huaꞌtáꞌcaa ɨ jutyéɨtyeristyamuaꞌ.

¡Cheꞌ jɨꞌréenyaꞌaj séjreꞌej ɨ Dios!

69

Jeꞌej tɨ tyíꞌjijhuaj aꞌɨ́jna ɨ tɨ jeꞌej tyóomuaꞌtzej

Ɨ tɨ aꞌɨ́jna jɨn antyúumuaꞌreej jeꞌej maj tyuꞌtáchuiicaj, aꞌɨ́jcɨ jɨmeꞌ ɨ cuíinarij tɨ aꞌyan huatóomuaꞌaj tɨjɨn: “Tzuhuáa.” David tɨ jaꞌaꞌrij.

1 Pataꞌaj huatányuunyij, nyaj Dios,

jiꞌnye nuꞌríj tɨn atyámuɨꞌsij a jáataꞌ;

2 nuꞌríj ajoꞌcárutyij aꞌájna joꞌtɨj vaꞌtɨ́j jaꞌajréxaj

ajta quee jeꞌej tyíɨꞌrij jóꞌnyaj jaꞌrányacaꞌnyej.

Aꞌáa nuꞌríj jaꞌráꞌaj joꞌtɨj jéetzeꞌ jaꞌtyáatɨꞌ

ajta arí tɨn nɨeꞌtarɨésij ɨ tɨ caꞌnyíin jɨn muɨꞌyej.

3 Capu cheꞌ nyaɨꞌriityeꞌ nyaj caꞌnyíin jɨn huajíjhua,

jéehua puꞌríj huápuɨꞌɨj naꞌantyáacuiꞌ,

ɨ nyajɨꞌɨj nu nyajta nyeríj jɨn huácuaꞌnaxɨj

aꞌɨ́jcɨ jɨmeꞌ nyaj jéehua nyeríj áꞌtyeej nyaj tyiꞌijchóꞌveꞌ ɨ Dios jimi.

4 Muꞌríj jéetzeꞌ huatámuiꞌriacaꞌ ɨ maj chaꞌmanaꞌaj tyiꞌtɨ́j jɨn nyaxanaꞌveꞌej

quee aꞌchu nyaj puaꞌmácan cájcɨpuaj ɨ nyamuꞌuj jitze,

muꞌríj huatámuiꞌriacaꞌ ɨ maj nyéjchaꞌɨɨreꞌ,

ɨ maj chaꞌmanaꞌaj naꞌantyipuáꞌrityaꞌmuꞌ

majta nyahuavii nyaj huoꞌtátuiireꞌen tyiꞌtɨ́j nyaj quee huanáhuaj.

5 Nyaj Dios, muáaj paj jamuaꞌreej nyaj huápuɨꞌɨj quee tyúꞌnamuajracaꞌaj;

capu jeꞌej tyíɨꞌrij nyaj jaatyáꞌavaaj tyiꞌtɨ́j nyaj jɨn ootyáꞌɨtzee.

6 Tavástaraꞌ, Dios mu paj néijmiꞌi putyíꞌuurej pajta néijmiꞌi jɨn antyíaꞌmuaꞌreej,

micheꞌ quee tyéviꞌsiꞌ huataséjreꞌen nyáaj nyej nyij puéꞌeenyeꞌ,

aꞌɨ́ɨmaj ɨ maj muéetzij jitze tyíꞌcaꞌnyej,

huaꞌ Dios aꞌɨ́ɨjma ɨ maj Israel jitze ajtyámaꞌcan,

micheꞌ quee jeꞌej tyityóomuaꞌajcaj nye jitze maꞌcan

aꞌɨ́ɨmaj ɨ maj jéehua muéetzij muahuoo.

7 Aꞌ jitze maꞌcan nu nyeríj néijmiꞌi tyoꞌtáviicueꞌriꞌ ɨ maj jeꞌej puaꞌaj tyíꞌnyaxaj,

nye nyéerimij pu arí jitze séejreꞌ ɨ tɨ tyéviꞌsiꞌ huaséꞌrin,

8 aꞌyaa nu een tɨꞌɨj ɨ tɨ seequéj huaséꞌrin majta quee nyamuaꞌtyej

aꞌɨ́ɨmaj ɨ maj nyeꞌihuáamuaꞌ puéꞌeen.

9 Jéehua nu huápuɨꞌɨj jaxɨeꞌveꞌ aꞌɨ́jcɨ aꞌ tyeyúuj,

nye jitze pu arí tyiꞌráꞌaj aꞌɨ́jna ɨ tɨ jeꞌej puaꞌaj tyíꞌeen

aꞌɨ́jcɨ jɨmeꞌ maj muéetzij jeꞌej puaꞌaj tyíꞌmuaxaj.

10 Nyatɨꞌɨjta nyeyiinyej nyajta nye ítziꞌveꞌej, aꞌɨ́ɨmaj mu jeꞌej tyíꞌnyaxaj;

11 tɨpuaꞌaj nyényaxaamujrityaꞌaj, néijmiꞌi mu aꞌɨ́ɨmaj naatyáꞌaꞌtzij.

12 Néijmiꞌi mu nyéetzij nyetyáxajta,

majta ɨ maj taꞌruj aꞌɨ́ɨmaj mu nyéetzij nyetyéchuiicaj.

13 Nyajta nyáaj, Tavástaraꞌ, nyáaj nu muéetzij jimi huatyényuusij.

Nyaj Dios, ¡pataꞌaj ijíij naatáhuɨɨreꞌen!

Aꞌɨ́jcɨ jɨmeꞌ ɨ paj jéehua nyaxɨeꞌveꞌ, ¡ijíij paj naatájeevej!

Aꞌɨ́jcɨ jɨmeꞌ paj jɨn tyámuaꞌ een, ¡nyajapuáj paj huatányuunyij!

14 ¡Capáj tyiꞌtáꞌcareꞌen nyej nyij atyájrutyej joꞌtɨj joꞌjáxuꞌtaꞌ!

¡Nyajapuáj paj huatányuunyij aꞌɨ́ɨjma jimi ɨ maj nyaxanaꞌveꞌ

pajta aꞌájna joꞌtɨj ɨ jájtyij jaꞌtyáatɨꞌ!

15 ¡Capáj tyiꞌtáꞌcareꞌen tɨ nɨeꞌtárɨeenyij ɨ tɨ caꞌnyíin jɨn muɨꞌyej!

¡Capáj tyiꞌtáꞌcareꞌen tɨ ɨ jájtyij tɨ viváajmaꞌaj atyúutaꞌhuaj

anyojoꞌcárujtyeꞌen ajta jeꞌen naꞌváꞌnaj!

16 Tavástaraꞌ, pataꞌaj naatájeevej;

¡muáaj paj néijmiꞌi jɨn tyámuaꞌ een pajta jéehua taxɨeꞌveꞌ!

Aꞌɨ́jcɨ jɨmeꞌ ɨ paj jéehua tyámuaꞌ tyihuojóꞌmuaꞌraj, nyejitzé paj rányeerej;

17 ¡capáj manúujɨpuan nyéetzij ɨ nyaj muahuɨɨreꞌ!

¡Caꞌnácan paj naatájeevej, jiꞌnye jeꞌej pu puaꞌaj tyíꞌnyaꞌuurej!

18 Nyejitzé paj ajtyáxɨɨrej, pajta jeꞌen nyajapuáj huatányuunyij;

¡nyajapuáj paj huatányuunyij aꞌɨ́ɨjma jimi ɨ maj nyéjchaꞌɨɨreꞌ!

19 Muáaj paj jamuaꞌreej maj jeꞌej puaꞌaj tyíꞌnyaxaj,

nyajta japuéjtzitarej aꞌɨ́jcɨ jɨmeꞌ ɨ tɨ tyúꞌtyeviꞌrasteꞌ nyajta ɨ maj jɨn náꞌxaahuaj,

muáaj paj huáꞌmuajtyej aꞌtyán maj aꞌɨ́ɨn puéꞌeen ɨ maj nyéjchaꞌɨɨreꞌ.

20 Puꞌríj nyatzájtaꞌ jeꞌej puaꞌaj náaruj ɨ maj jeꞌej puaꞌaj tyíꞌnyaxaj,

¡capu núꞌcaꞌnyistiꞌ nyajta quee cheꞌ nyacaꞌnyej!

Chaꞌnaꞌaj nuꞌuj jahuoo

aꞌɨ́jcɨ ɨ tɨ tyámuaꞌ tyinaatyéjeevej ajta náꞌancuꞌvaxɨꞌ.

21 Huáꞌveꞌrij mu atyájraj ɨ nyacueꞌraj jitze,

ajta nyatɨꞌɨj huataíꞌimuj nahuáj mu naatáꞌ tɨ ántzinaj.

22 ¡Cheꞌ aꞌɨ́jna ɨ huaꞌ méesaj joꞌmaj tyajáꞌcuaꞌcaa huaꞌ jamuán ɨ juꞌ amíincustyamuaꞌ

cheꞌ aꞌɨ́ɨn tyiꞌpueꞌéenyeꞌej jáꞌraꞌnyij ɨ maj jɨn huavíviꞌriꞌhuaj!

23 ¡Pataꞌaj huoꞌtáꞌan mej mij aracúcuꞌnyij muáꞌraꞌnyij

ajta mej mij aꞌnáj tɨnaꞌaj juviváaj ɨ jutɨ́jchij jitze!

24 Huaꞌ jitze paj jarárɨeenyij ɨ paj jɨn nyúꞌcamuɨꞌ;

¡pajta aꞌɨ́jna jɨn huoꞌtyátɨeeraj ɨ paj jɨn nyúꞌcamuɨꞌ!

25 Cheꞌ quee cheꞌ ajaꞌtyiꞌtɨ́ɨtaj aꞌájna joꞌmaj tyojoꞌtyáꞌɨnaamuaa,

ajta quee cheꞌ aꞌtɨ́j aꞌáa jaꞌchajca joꞌmaj aꞌɨ́ɨmaj joꞌcháatɨmaꞌcaa;

26 jiꞌnye aꞌɨ́ɨmaj mu jamuarityeꞌ aꞌɨ́jcɨ ɨ paj muáaj puéjtzij jaatáꞌ,

majta jáꞌxaahuaj ɨ tɨ jatyácuiꞌnyij aꞌɨ́jcɨ ɨ paj muáaj tyaapuéj.

27 Aꞌɨ́j paj pajta huoꞌriaꞌrɨeeraj ɨ tɨ jeꞌej puaꞌaj een;

¡cheꞌ quee huoꞌcɨꞌtyij pej pij tyihuoꞌtúꞌuunyiꞌ!

28 ¡Huoꞌrioꞌuunaj jeꞌej maj ántyaꞌruj aꞌɨ́jcɨ jitze ɨ yuꞌxarij júuricamej tɨ jitzán séejreꞌ!

¡Capáj huáꞌyuꞌxaj joꞌmaj jaꞌyuꞌsiꞌ ɨ maj quee tyiꞌtɨ́j jɨn áꞌɨtzeereꞌ!

29 Pajta nyéetzij, ɨ nyaj tyíꞌcuiꞌ nyajta jeꞌej tyéꞌnyamuaꞌtzej,

naꞌajriáj, nyaj Dios, pajta nyajapuáj huatányuunyij.

30 Nyetyatatyójtziꞌreꞌej nyetyiꞌchuíicaj ɨ Dios,

jimi nu tyuꞌtáchuiicaj nyetyaatatyójtziꞌreꞌej,

31 Tavástaraꞌ puꞌij jéetzeꞌ tyámuaꞌ tyoꞌtóomuaꞌsij

quee tɨpuaꞌaj túuruꞌ jimi naatámuꞌvejritaj

naꞌríij visáaruꞌ tɨ avaꞌahuájmee ajta anacáarɨeꞌejmee.

32 Matɨꞌɨj aꞌíj huaséj, aꞌɨ́ɨmaj mu huatóotyamuaꞌveꞌsij ɨ maj jeꞌej tyityóomuaꞌtzej

ajta caꞌnyíjraꞌaj huataséjreꞌsij aꞌɨ́ɨjma jimi ɨ maj jahuoo ɨ Dios;

33 jiꞌnye ɨ Tavástaraꞌ pu huáꞌnamuaj aꞌɨ́ɨjma ɨ maj quee jeꞌej tyéejviicueꞌ

ajta quee huaꞌxanaꞌveꞌ aꞌɨ́ɨjma ɨ maj eetyánamiꞌ ɨ maj jitzán ajtyámaꞌcan.

34 ¡Setyuꞌtatyójtziꞌreꞌ ɨ Tavástaraꞌ tajapuá tɨ séejreꞌ, ɨ cháanacaj ajta ɨ jájrij,

majta néijmiꞌi aꞌɨ́j maj jitze tyíꞌtyesejreꞌ!

35-36 Jiꞌnye Dios pu aꞌɨ́j japua huatányuusij ɨ Sión

ajta tyámuaꞌ jaꞌuurej ɨ chájtaꞌnaj aꞌáa tɨ tyejeꞌejtyámaꞌcan a Judá.

Huaꞌyojmuaꞌ ɨ maj tyíꞌhuɨɨreꞌ aꞌɨ́ɨjma pu aꞌrij jaꞌmej ɨ chájtaꞌnaj Sión tɨ ántyapuaj,

aꞌáa mu mij jaꞌcháaj muáꞌjuꞌun majta néijmiꞌi tyuꞌtyóoaꞌrityeꞌsij,

aꞌɨ́ɨmaj ɨ maj jaxɨeꞌveꞌ ɨ tɨ jɨn ántyapuaj aꞌɨ́ɨ mu aꞌáa joꞌcháatɨmaꞌaj muáꞌjuꞌun.

70

Caꞌnácan paj mujoꞌvéꞌmeꞌen pej pij naatáhuɨɨreꞌen

Ɨ tɨ aꞌɨ́jna jɨn antyúumuaꞌreej jeꞌej maj tyuꞌtáchuiicaj. David tɨ jaꞌaꞌrij, mej mij aꞌɨ́jna jɨn uhuóomuaꞌtzɨj

1 Nyaj Dios, ¡pataꞌaj mujoꞌvéꞌmeꞌen pej pij nyajapuáj huatányuunyij!

Tavástaraꞌ, ¡caꞌnácan paj mujoꞌvéꞌmeꞌen pej pij naatáhuɨɨreꞌen!

2 ¡Micheꞌ huápuɨꞌɨj tyéviꞌsiꞌ huataséjreꞌen

aꞌɨ́ɨmaj ɨ maj aꞌyan tyáꞌhuoo mej mij naajéꞌcaj!

¡Micheꞌ tyéviꞌsiꞌ huaséꞌrihuaꞌaj muatóoꞌuunaj

aꞌɨ́ɨmaj ɨ maj jaxɨeꞌveꞌ mej mij tyinaapuéjtyeꞌen!

3 ¡Micheꞌ jutyéviꞌraꞌaj muatóoꞌuunaj

aꞌɨ́ɨmaj ɨ maj nyéetzij náꞌxaahuaj!

4 Ajta micheꞌ néijmiꞌi ɨ maj muahuoo

jéehua huatóotyamuaꞌveꞌen,

ajta ɨ maj jaxɨeꞌveꞌ paj huaꞌ japua huatányuunyij

micheꞌ jusén jɨmeꞌ aꞌyan tyíꞌxajtaj tɨjɨn: “¡Dios pu vaꞌcán jɨn antyúumuaꞌreej!”

5 Ajta nyaj jɨmeꞌ, nyaj quee jeꞌej tyéejviicueꞌ nyajta jeꞌej tyéꞌnyamuaꞌtzej,

nyaj Dios, ¡caꞌnácan paj mujoꞌvéꞌmeꞌen pej pij naatáhuɨɨreꞌen!

Muáaj paj aꞌɨ́ɨn puéꞌeen ɨ tɨ naatáhuɨɨreꞌsij ajta nyajapuáj huatányuusij;

¡capáj muꞌ jáꞌtyeeviꞌin, Tavástaraꞌ!

71

Jeꞌej tɨ tyuꞌtyéenyuj aꞌɨ́jna ɨ aꞌtɨ́j tɨ arí vástɨꞌ

1 Tavástaraꞌ, muéetzij jimi nu jahuoo pej pij naatyáhuɨɨreꞌen;

¡capáj aꞌnáj tyiꞌtáꞌcareꞌen nyej nyij aꞌ jimi jeꞌej puaꞌaj tyoꞌtányamuaꞌtyij!

2 ¡Pataꞌaj nyajapuáj huatányuunyij, pajta jeꞌen tyámuaꞌ tyinaatyéchaꞌɨɨn,

jiꞌnye muáaj paj néijmiꞌi jɨn tyámuaꞌ een!

Aꞌtzúj cuiꞌ náanamuaj, pajta nyajapuáj huatányuunyij.

3 Muáaj paj aꞌɨ́ɨn puéꞌeenyeꞌ ɨ nyaj jitzán arányacaꞌnyej,

¡muáaj paj aꞌɨ́ɨn puéꞌeenyeꞌ ɨ tɨ jitzán ɨꞌríj tɨꞌij náahuɨɨreꞌen pajta ɨ tɨ nyajapuáj huatányuunyij!

¡Muáaj paj aꞌɨ́ɨn puéꞌeen ɨ nyaj jitzán arányacaꞌnyej ajta tɨꞌij náahuɨɨreꞌen!

4 Nyaj Dios,

nyajapuáj paj huatányuunyij aꞌɨ́jcɨ jimi ɨ tɨ jeꞌej puaꞌaj tyiꞌtyúuchaꞌɨj,

aꞌɨ́jcɨ jimi ɨ tɨ tyíꞌtyacuiꞌcaa pajta ɨ tɨ jaꞌráanajchi tɨ huanyoꞌseꞌen,

5 jiꞌnye muáaj, Tavástaraꞌ, nyatɨꞌɨj nyanaꞌaj tyíꞌtyamuestacaꞌaj

muáaj paj aꞌɨ́ɨn puéꞌeen ɨ nyaj jitzán tyiꞌijchóꞌveꞌ pajta tyámuaꞌ tyíꞌnyechaꞌɨj.

6 Nyóocheꞌ nu nyáaj aꞌáa jaꞌséeriaꞌcaj ɨ jucáaraꞌ jitze ɨ náanaj,

nyajta nyeríj muéetzij jitze arányacaꞌnyajcaꞌaj.

¡Muáaj paj tyuꞌtáꞌ nyej nyij huanɨeꞌhuaj!

¡Nyáaj nu aꞌnáj tɨnaꞌaj tyiꞌmuatyóotziꞌreꞌej naꞌmej!

7 Mueꞌtɨ́j mu meríj nyéetzij tyámuaꞌ nyojoꞌsej,

ajta muáaj paj aꞌɨ́ɨn puéꞌeen ɨ tɨ nyahuɨɨreꞌ.

8 Aꞌnáj tɨnaꞌaj pu ɨ nye tyenyij jitze séejreꞌ

nyej nyij aꞌɨ́j huatáchuiicaj ɨ paj jɨn naa huaséꞌrin,

9 capáj nyaxanaꞌvaꞌaj tɨpuaꞌaj nyeríj vastacɨrɨeꞌej,

capáj manúujɨpuan tɨpuaꞌaj nye quee cheꞌ nyacaꞌnyej.

10 Aꞌɨ́ɨmaj ɨ maj nyéjchaꞌɨɨreꞌ, ɨ maj jaxɨeꞌveꞌ maj naajéꞌcaj,

aꞌɨ́ɨmaj mu meríj antyóosɨɨj majta tyámuaꞌ juꞌuurej mej mij jeꞌej náaꞌuurej.

11 Aꞌyaa mu tyíꞌxaj tɨjɨn: “¡Siataꞌaj jaataváj siajta jeꞌen jaatyéeviꞌ,

jiꞌnye Dios pu arí majúurɨej

capu ij aꞌtɨ́j japuan huatányuusij!”

12 Capáj nye jimi ajtáyiꞌcan, nyaj Dios;

¡caꞌnácan paj mujoꞌvéꞌmeꞌen pej pij naatáhuɨɨreꞌen!

13 ¡Micheꞌ tyéviꞌsiꞌ huataséjreꞌen majta jeꞌej huaꞌantyipuáꞌrityeꞌen

aꞌɨ́ɨmaj ɨ maj nyéetzij nyéjchaꞌɨɨreꞌ!

¡Micheꞌ huápuɨꞌɨj huatóotyeviꞌraꞌastaj

ɨ maj aꞌyan tyáꞌxɨeꞌveꞌ tɨꞌij nyéetzij jeꞌej puaꞌaj tyíꞌnyaꞌuurej!

14 Ajta nyáaj nu aꞌnáj tɨnaꞌaj aꞌjimi tyiꞌijchóꞌveꞌej naꞌmej,

nyajta jéetzeꞌ nyajtáhuaꞌaj jéetzeꞌ nu tyimuaatatyójtziꞌreꞌej,

15 aꞌnáj tɨnaꞌaj nu muéetzij muaxáataj naꞌmej ɨ nye tyenyij jɨmeꞌ

paj muáaj tajapuá huatanyúj pajta néijmiꞌi jɨn tyámuaꞌ tyitoꞌxáꞌpuɨꞌɨntariꞌtzej.

¡Aꞌíi pu aꞌɨ́ɨ puéꞌeen ɨ tɨ quee nyaɨꞌriityeꞌ nyej nyij yoꞌitéej náꞌraꞌnyij!

16 Nyaataxájta jeꞌej paj muáaj tyiꞌtɨ́j vaꞌcán jɨn tyíꞌmuarɨeꞌ, Tavástaraꞌ.

¡Nyáaj nu jaataxájtaj paj muáaj panaꞌaj aꞌɨ́ɨn puéꞌeen ɨ tɨ quee tyiꞌtɨ́j jɨn áꞌɨtzeereꞌ!

17 Nyaj Dios,

muáaj paj néijmiꞌi tyinaamuáꞌtyej nyatɨꞌɨj nyanaꞌaj tyuꞌcɨ́leenyiꞌtariacaꞌ,

ajta nyóocheꞌ nu jaxáataj naꞌmej ɨ paj vaꞌcán jɨn tyíꞌmuarɨeꞌ.

18 Nyaj Dios, capáj manúujɨpuan

tyij nyajta nyeríj nyáaj vastacɨrɨeꞌej nyajta avaꞌcueenaviꞌij,

jiꞌnye nyóocheꞌ nu huaꞌixáatyaꞌaj naꞌmej paj muáaj néijmiꞌi putyíꞌuurej

aꞌɨ́ɨjma ijíij maj huátyeɨtyee ajta majcaꞌhuáyee maj huataséjreꞌsij.

19 Aꞌɨ́jna ɨ paj jɨn tyáꞌxaꞌpuɨꞌɨntareꞌ, nyaj Dios, tajapuá pu ɨmuáj jaꞌráꞌasej,

muáaj paj vaꞌcán jɨn tyíꞌmuarɨeꞌ,

¡capu sɨ́ɨj ajtáhuaꞌaj séejreꞌ tɨ aꞌyan een patɨꞌɨj muáaj!

20 Tyij pajta períj naatáꞌ nyej nyij jaaséj

ɨ tɨ jéehua jeꞌej puaꞌaj tyíꞌrɨcɨj ajta jéehua ɨ xaamújriraꞌaj,

pajtáhuaꞌaj paj naatáꞌsij nyej nyij júurij náꞌraꞌnyij,

pajtáhuaꞌaj paj naꞌajriásij tyétyeꞌ ɨmuáj ɨ chuéj tzajtaꞌ,

21 vaꞌcán paj jɨn tyámuaꞌ tyinaatyátoosij

pajta jeꞌen tyámuaꞌ tyinaatyéjeevij.

22 Nyajta nyáaj, nyaj jɨmeꞌ,

nyetyuꞌtáchuiicaj nyajta tyimuaatatyójtziꞌreꞌej aꞌɨ́jcɨ jɨmeꞌ ɨ paj tyámuaꞌ een

aꞌɨ́jcɨ jitze ɨ áarpaj nyajta ɨ canárij jitze,

nyaj Dios, muáaj paj tyámuaꞌ een aꞌɨ́ɨjma jimi ɨ maj Israel jitze ajtyámaꞌcan.

23 Nye tyenyij pu huatóotyamuaꞌveꞌsij tɨꞌɨj muéetzij muaatáchuiicaj,

aꞌyájna tɨꞌɨj ajta néijmiꞌi ɨ nye tyévij, ɨ paj muáaj japuan huatanyúj.

24 Aꞌyaa puꞌuj tánaꞌaj ɨ nyenyanúu tyiꞌxáataj jaꞌmej aꞌnáj tɨnaꞌaj

paj muáaj jɨꞌréenyeꞌej séejreꞌ,

jiꞌnye aꞌɨ́ɨmaj ɨ maj jaxɨeꞌvaꞌcaꞌaj tɨꞌij nye jimi jeꞌej puaꞌaj tyáꞌraꞌnyij

aꞌɨ́ɨjma pu arí aꞌɨ́ɨn huaꞌcáanaj ɨ tɨ tyéviꞌsiꞌ huaséꞌrin.

72

Jeꞌej maj tyityeetyényuunyij aꞌɨ́jcɨ jɨmeꞌ ɨ rey

Salomón tɨ jaꞌaꞌrij.

1 Pataꞌaj jaatáꞌan, nyaj Dios, aꞌɨ́jcɨ ɨ rey,

aꞌɨ́jcɨ ɨ paj muáaj jɨn tyáꞌxaꞌpuɨꞌɨntareꞌ pajta ɨ paj jɨn tyámuaꞌ een,

2 taꞌaj ij aꞌɨ́jcɨ jɨmeꞌ ɨ paj jɨn tyámuaꞌ een ajta ɨ paj jɨn tyáꞌxaꞌpuɨꞌɨntareꞌ

aꞌɨ́jcɨ jɨn tyuꞌtaꞌíjtaj aꞌájna a chájtaꞌnaj jitze ajta aꞌɨ́ɨjma jimi ɨ maj a jimi quee jeꞌej tyéejviicueꞌ.

3 Cheꞌ ɨ jɨríj jitze huataséjreꞌen ajta ɨ tɨ caviꞌyetzeꞌejmee jitze

ɨ tɨ tyámuaꞌ tyíꞌeen ajta ɨ maj tyámuaꞌ tyíꞌtyesejreꞌej aꞌ chájtaꞌ.

4 ¡Cheꞌ aꞌɨ́jna ɨ rey tyámuaꞌ tyihuoꞌxáꞌpuɨꞌɨntariꞌtzeꞌen aꞌɨ́ɨjma ɨ maj quee jeꞌej tyéejviicueꞌ!

¡Cheꞌ huaꞌ japua huatányuunyij huaꞌ yojmuaꞌ ɨ maj jajpuéjtzij

ajta huoꞌtzíinajraꞌnyij aꞌɨ́ɨjma ɨ maj jeꞌej puaꞌaj huáꞌuurej!

5 ¡Cheꞌ ɨ rey aꞌnáj tɨnaꞌaj muéetzij jimi tzáahuatyiꞌraꞌaj tyíchaꞌɨɨj,

tɨꞌɨj ooj ɨ xɨcáj ajta ɨ máxcɨrɨeꞌ séjreꞌej!

6 ¡Cheꞌ aꞌyan eenyeꞌ matɨꞌɨj ɨ víityee ajta ɨ japúutzarij

maj tyíꞌipuaj ɨ chuéj japua majta ɨ ɨxáj!

7 ¡Cheꞌ jéehua séjreꞌej ɨ tɨ tyámuaꞌ een ajta ɨ tɨ huatóojeꞌyej

aꞌɨ́jcɨ xɨcáaraꞌ jitze tɨꞌɨj aꞌɨ́ɨn tyuꞌtaꞌíjtaj,

ꞌasta naꞌaj quee cheꞌ máꞌhuaꞌtan ɨ máxcɨrɨeꞌ!

8 ¡Cheꞌ néijmiꞌqueꞌ tyuꞌtaꞌíjtaj tɨꞌɨj naꞌaj joꞌtɨj sɨ́ɨj ɨ jájrij jaꞌváꞌasej ajtáhuaꞌaj ɨ sɨ́ɨj,

tɨꞌɨj naꞌaj aꞌájna ɨ játyaꞌnaj jitze Éufrates ꞌasta joꞌtɨj ɨ chuéj jóoꞌasej!

9 ¡Micheꞌ ɨ maj jájchaꞌɨɨreꞌ, ɨ maj aꞌáa joꞌcháatɨmee joꞌtɨj quee jáꞌtyiꞌtɨj,

micheꞌ aꞌɨ́ɨmaj jimi huatóotonyij!

10 ¡Micheꞌ tyiꞌtɨ́j tyaatapuéjveꞌen majta jaatyátzaahuatyeꞌen

ɨ maj rey jɨn tyityetyuꞌuj aꞌájna a Tarsis majta joꞌtɨj jaꞌrahuáchijmee ɨ jájritzeꞌ,

ɨ maj rey jɨn tyityetyuꞌuj aꞌájna a Sabá majta a Sebá!

11 ¡Micheꞌ néijmiꞌi ɨ maj rey jɨn tyityetyuꞌuj jimi tyítunutaxɨꞌɨn!

¡Majta néijmiꞌi jaatyáhuɨɨreꞌen ɨ maj séej chuéj japua joꞌcháatɨmee!

12 Jiꞌnye aꞌɨ́ɨ pu japuan huatányuusij jeꞌej tɨ tyáꞌhuoo aꞌɨ́jna ɨ tɨ quee jeꞌej tyéejviicueꞌ

ajta aꞌɨ́jcɨ ɨ tɨ jajpuéjtzij ɨ tɨ quee aꞌtɨ́j jahuɨɨreꞌ.

13 Aꞌɨ́ɨ pu huaꞌancuꞌvajxɨꞌɨj aꞌɨ́ɨjma ɨ maj quee óotzaahuatyeꞌ

ajta japuan huatányuusij ɨ huáꞌjuuricamej aꞌɨ́ɨjma ɨ maj quee jeꞌej tyéejviicueꞌ.

14 Huaꞌ japua pu huatányuusij ɨ tɨ jéehua tyihuáꞌtyesiꞌhuarityeꞌ ajta ɨ tɨ jeꞌej puaꞌaj tyihuáꞌuurej,

jiꞌnye ɨ huáꞌjuuricamej pu jéehua jimi juxɨeꞌveꞌ.

15 ¡Cheꞌ jusén jɨmeꞌ júurij ɨ rey!

¡Micheꞌ ooroj jaatáꞌan aꞌáa tɨ jáꞌmaꞌcan a Sabá!

¡Micheꞌ aꞌnáj tɨnaꞌaj jahuoocaj ɨ Dios jimi aꞌɨ́jcɨ jɨmeꞌ!

¡Cheꞌ ɨ Dios aꞌnáj tɨnaꞌaj tyámuaꞌ tyeetyátoonyij!

16 ¡Cheꞌ jéehua ɨ tyeríicuj huáxooviꞌin aꞌájna joꞌtɨj aꞌɨ́ɨn jáꞌmaꞌcan

ajta jeꞌen jéehua séjreꞌej ɨ tɨ caviꞌyetzeꞌejmee jitze ɨ jɨríj!

¡Cheꞌ jéehua ɨ jatzíj huataséjreꞌen aꞌyájna tɨꞌɨj aꞌájna a Líbano

ajta jeꞌen jéehua íjmueeyaꞌxɨꞌɨn tɨꞌɨj ɨ ɨxáj ɨtzitáj tɨ jáꞌsejreꞌ!

17 ¡Cheꞌ jusén jɨmeꞌ séjreꞌej jeꞌej tɨ ántyapuaj aꞌɨ́jna ɨ rey,

ajta jeꞌen aꞌyan áꞌtyeeviꞌin tɨꞌɨj ɨ xɨcáj áꞌtyeeren!

¡Micheꞌ néijmiꞌi ɨ maj aꞌyan huacháatɨmee ɨ cháanacaj japua

aꞌɨ́j jitze maꞌcan tyaꞌancuriáan ɨ maj jɨn tyámuaꞌ tyityeetyátuiihuaj!

¡Majta jeꞌen néijmiꞌi ɨ maj séej chuéj japua joꞌcháatɨmee jimi huatóotyamuaꞌveꞌen!

18 Cheꞌ tyámuaꞌ éenyeꞌej séjreꞌej ɨ Dios, huaꞌ vástaraꞌ ajta huaꞌ Dios ɨ maj Israel jitze ajtyámaꞌcan,

ɨ tɨ aꞌɨ́ɨ naꞌaj aꞌɨ́ɨn puéꞌeen ɨ tɨ vaꞌcán jɨn tyíꞌmuarɨeꞌ;

19 cheꞌ jusén jɨmeꞌ tyámuaꞌ tyíꞌsejriaꞌaj ɨ tɨ jɨn ántyapuaj ajta huápuɨꞌɨj naa huánamuajrii.

¡Cheꞌ néijmiꞌqueꞌ ɨ cháanacaj japua huataséjreꞌen ɨ tɨ jɨn naa huaséꞌrin!

¡Cheꞌ aꞌyan tyáꞌraꞌnyij!

20 Aꞌyaa pu antyipuáꞌriacaꞌ jeꞌej tɨ tyuꞌtyéenyuj aꞌɨ́jna ɨ David, yójraꞌ aꞌɨ́jcɨ ɨ Jesé.

73

Tyiꞌtɨ́j tɨ ɨ Dios tyúꞌpuejveꞌ

Chuíicarij Asaf tɨ jaꞌaꞌrij

1 ¡Tyámuaꞌ pu ɨ Dios huojoꞌmuaꞌraj aꞌɨ́ɨjma ɨ maj Israel jitze ajtyámaꞌcan,

aꞌɨ́ɨjma jimi ɨ maj tyámuaꞌ een ɨ juxɨéjnyuꞌcaa tzajtaꞌ!

2 Tɨpuaꞌaj jéetzeꞌ áꞌtyeeviꞌcajcheꞌ, nyáaj nu eetavetyíicheꞌen,

tɨ́muaꞌ nu antyípuɨtyacaꞌ ɨ nyaj ɨ́ɨcaj jɨmeꞌ.

3 Jiꞌnye nyahuaꞌanchueerej tɨꞌɨj tyámuaꞌ tyíꞌrɨjcaa

aꞌɨ́ɨjma jimi ɨ maj óotzaahuatyeꞌ ajta aꞌɨ́ɨjma jimi ɨ maj jeꞌej puaꞌaj tyityetyúuchaꞌɨj.

4 Capu aꞌɨ́ɨjma huaꞌ jitze juxɨeꞌveꞌ tɨpuaꞌaj muáacuiꞌnyij,

jiꞌnye camu aꞌɨ́ɨmaj tyiꞌtɨ́j jɨn tyíꞌcucuiꞌ,

5 capu tyiꞌtɨ́j huáꞌɨtziityeꞌ tɨꞌɨj ɨ séecan ɨ tyeɨ́tyee

capu ajta tyiꞌtɨ́j jeꞌej puaꞌaj rɨcɨj aꞌɨ́ɨjma jimi tɨꞌɨj tyihuáꞌuurej ɨ séecan.

6 Aꞌɨ́j mu jɨn aꞌɨ́j acájtɨcɨj ɨ maj jɨn óotzaahuatyeꞌ

majta aꞌɨ́j tyiꞌtyóocheꞌtyee ɨ maj jɨn junyoꞌsiꞌtyeꞌ;

7 huápuɨꞌɨj mu juxáahuaj tyíꞌcuaꞌ aꞌɨ́j pu jɨn quee tyiꞌtɨ́j huaꞌ jitze juxɨeꞌveꞌ,

majta mu jaxɨeꞌveꞌ maj jéehua tyiꞌtɨ́j jɨn jeꞌej puaꞌaj huárɨnyij.

8 Jeꞌej mu puaꞌaj tyiꞌxáataj, mootzáahuatyaꞌaj majta quee tyiꞌtɨ́j áꞌtyaseꞌej

aꞌɨ́ɨ mu huaꞌnyeechej mej mij jeꞌej puaꞌaj huárɨnyij majta huaꞌnyoꞌsiꞌtyeꞌ,

9 majta jeꞌej puaꞌaj tyáꞌxaj ɨ tajapuá tɨ séejreꞌ

majta junyanúu jɨn jeꞌej puaꞌaj tyíꞌuurej ɨ cháanacaj japua.

10 Aꞌɨ́j mu jɨn ɨ tyeɨ́tyee tyámuaꞌ tyihuáꞌxaj

majta quee pújoorej mej mij jáamuaꞌreej tyiꞌtɨ́j maj jɨn jeꞌej puaꞌaj rɨcɨj.

11 Aꞌyaa mu tyíꞌihuoꞌ tɨjɨn: “¿Nyiquij ɨ Dios jamuaꞌreeren?

¿Nyiquij jamuaꞌreeren aꞌɨ́jna ɨ tɨ jútyeꞌ ɨmuáj jáꞌsejreꞌ?”

12 ¡Siahuoꞌséj aꞌɨ́ɨjma ɨ maj jeꞌej puaꞌaj tyityetyúuchaꞌɨj!

Juxáahuaj mu naa meríj jéetzeꞌ tyityetyoochíjtyaanyiꞌtaj.

13 ¡Capu tyiꞌtɨ́j jeꞌej tyíꞌhuɨɨreꞌ nyej nyij tyámuaꞌ eenyeꞌ ɨ nyaxɨéjnyuꞌcaa tzajtaꞌ

nusu nyaj tyiꞌcányaꞌaꞌriꞌ néijmiꞌi ɨ tɨ jeꞌej puaꞌaj tyíꞌeen!

14 Jiꞌnye aꞌnáj tɨnaꞌaj mu nyetyáavaꞌraj,

majta tɨꞌɨj púnaꞌaj ariáꞌpuaꞌaj puéjtzij mu nyatáꞌcaa.

15 Tɨpuaꞌaj nyáaj aꞌyan nyetyuꞌmuaꞌtyiicheꞌen matɨꞌɨj aꞌɨ́ɨmaj,

jeꞌen nu puaꞌaj huaꞌuréenyijcheꞌ aꞌɨ́ɨjma aꞌyóojmuaꞌ.

16 Aꞌyaa nu tyáꞌxɨeꞌvaꞌcaꞌaj nyej nyij yoꞌitéej náꞌraꞌnyiicheꞌ,

ajta canu pujáaruj jiꞌnye huápuɨꞌɨj pu naatatyésiꞌhuarityej.

17 Aꞌaj nuꞌuj nyatɨꞌɨj aꞌúun joꞌtyájrupij u tyeyúujraꞌ tzajtaꞌ ɨ Dios

aj nu nyij jáamuaꞌreeriꞌ joꞌmaj aꞌɨ́ɨmaj jóohuiixɨꞌɨj,

18 aꞌáa paj huojoꞌtyáhuii joꞌtɨj joꞌpuɨ́tyiꞌij

pajta aꞌáa huojóotajchi joꞌtɨj jeꞌej puaꞌaj tyejéꞌeen.

19 ¡Cɨ́ɨ muꞌuj mij áꞌtyeeren matɨꞌɨj mij antyipuaꞌrij!

Aꞌɨ́jna ɨ tɨ tzɨ́ɨnyiꞌreꞌ pu huaꞌantyipuaꞌrityeꞌsij.

20 Patɨꞌɨj muáaj, Tavástaraꞌ, ájchenyij,

aꞌyájna tɨꞌɨj sɨ́ɨj tɨ huájɨj tɨ tyácusimaꞌaj,

pahuoꞌtyáxaahuataj ɨ maj hueꞌtzij jɨn jusejrataj.

21 Nyáaj nu huápuɨꞌɨj nyuꞌcamuɨꞌcaꞌaj

ajta ɨ nyaxɨéjnyuꞌcaa tzajtaꞌ núꞌcuiꞌcaꞌaj,

22 jiꞌnye aꞌɨ́ɨ nu puéꞌeenyeꞌej ɨ tɨ quee tyihuojóꞌitej nyajta quee tyiꞌtɨ́j huayíꞌtɨhuaꞌaj,

¡aꞌyaa nu aꞌjimi éenyeꞌej tɨ tyiꞌtɨ́j tɨ simuárun tɨ quee tyihuojóꞌitej!

23 Ajta aꞌyájna, aꞌnáj tɨnaꞌaj nu muéetzij jimi séjriaꞌcaꞌaj.

Nyamuácaꞌ paj tyivíꞌ nyamuácaꞌtaꞌ tɨ pujmuaꞌ,

24 tyámuaꞌ paj tyinuꞌcájuyetyej aꞌɨ́jcɨ jɨmeꞌ jeꞌej paj tyináaꞌixaaj

ajta tɨꞌɨj néijmiꞌi tyeꞌentyipuáꞌrej tyámuaꞌ paj naa tyinaataxɨéꞌveꞌej.

25 ¿Atajnyí nyamuaꞌtyej u tajapuá?

¡Muéetzij nuꞌuj!

Tɨpuaꞌaj muéetzij jamuán anyoꞌtyávaacaj canu tyiꞌtɨ́j xɨeꞌveꞌ cháanacaj japua tɨ jáꞌmaꞌcan.

26 Néijmiꞌi pu ɨ nye tyéviraꞌ áꞌpuaꞌrej,

ajta ɨ Dios pu aꞌɨ́ɨn puéꞌeen ɨ nyaj jitzán séeriaꞌaj naꞌmej jusén jɨmeꞌ,

ajta tyámuaꞌ tyeꞌchaꞌɨ́ɨj jaꞌmej ɨ nyaxɨéjnyuꞌcaa.

27 Aꞌɨ́ɨmaj ɨ maj muéetzij jimi ajtácɨɨnyej, aꞌɨ́ɨ mu cuiꞌnyij;

jiꞌnye muáaj huaꞌantyipuaꞌrityeꞌsij aꞌɨ́ɨjma ɨ maj tɨ muéetzij jimi ajtacɨ́ꞌɨj.

28 Ajta nyáaj nu ajtyáxɨɨrij ɨ Dios jimi,

jiꞌnye aꞌɨ́ɨ pu nye jimi jéetzeꞌ tyámuaꞌ een.

Muáaj, Tavástaraꞌ nyaj Dios, aꞌɨ́ɨ paj puéꞌeen ɨ tɨ naatyáhuɨɨreꞌej,

nyáaj nu nyij néijmiꞌi huataxájta tyiꞌtɨ́j paj jeꞌej huáruuj.

74

Jeꞌej tyaj tyityeetyényuunyij tɨꞌij huóꞌhuɨɨreꞌen chájtaꞌ maj joꞌcháatɨmee

Nyúucarij tɨ naa huánamuajrii aꞌɨ́ɨn tɨ jaꞌaꞌrij ɨ Asaf

1 Taj Dios, ¿jiꞌnye pej pij jusén jɨn matuuhuaꞌxɨj?

¿Jiꞌnye pej pij huápuɨꞌɨj tyiꞌijnyúꞌcacaꞌ

aꞌɨ́ɨjma jimi ɨ cányaꞌxɨɨ muéetzij maj ayaꞌmuaj?

2 Huoꞌtámuaꞌreeriꞌ aꞌɨ́ɨjma ɨ maj aꞌchájtaꞌnaj puéꞌeen,

aꞌɨ́ɨjma ɨ paj huaꞌantyíhuoj tɨꞌɨj néijmiꞌi tyoꞌhuatyóochej,

aꞌɨ́ɨjma ɨ paj huaꞌ japua huatanyúj mej mij aꞌtyéɨtyeristyamuaꞌ puéꞌeenyeꞌej muáꞌraꞌnyij.

Ootámuaꞌreeriꞌ aꞌɨ́jcɨ ɨ jɨríj Sión tɨ ántyapuaj, aꞌájna joꞌpaj jaꞌchej.

3 Mupoꞌvéꞌmeꞌ pej pij jaaséj aꞌíjcɨ ɨ tɨ quee jeꞌej huaséꞌrin;

aꞌɨ́jna ɨ tɨ tájchaꞌɨɨreꞌ pu arí néijmiꞌi tyuꞌtyáꞌuj aꞌ tyeyúuj tzajtaꞌ.

4 Aꞌɨ́ɨmaj ɨ maj muájchaꞌɨɨreꞌ aꞌɨ́ɨ mu tyíꞌchuiicaj aꞌ tyeyúuj tzajtaꞌ aꞌɨ́jcɨ jɨmeꞌ maj tyuꞌtyáamueꞌtɨj;

¡majta tyiꞌtɨ́j atyojoꞌhuíityaꞌajraa ɨ tɨ jɨn ámiteereꞌ maj aꞌɨ́ɨmaj tyuꞌtyáamueꞌtɨj

5 aꞌájna aꞌ tɨ joꞌtyényinyiꞌij ɨ tyeyúuj!

Aꞌyaa mu rɨcɨj matɨꞌɨj ɨ cɨyéj maj tyiꞌtavéjchij

aꞌájna joꞌtɨj huápuɨꞌɨj joꞌɨtzitaj,

6 aꞌɨ́j mu jɨn ɨ tyapuéj majta ɨ martíiyuj

tyuꞌtyúꞌuj ɨ cɨyéj tɨ jɨn tyíꞌtaavijhuacaꞌaj.

7 Majta mu jaatyáatɨej aꞌɨ́jcɨ aꞌ tyeyúuj,

meetyáxaahuatacaꞌ aꞌ tyeyúuj;

matɨꞌɨj néijmiꞌi huatyuꞌuj ajta jeꞌen aꞌ chóotaꞌ jaꞌajquéej jaꞌraa.

8 Aꞌyaa mu tyaaxáꞌpuɨꞌɨntarej maj néijmiꞌi tyeꞌentyipuáꞌrityeꞌen,

néijmiꞌqueꞌ mu tyuꞌtɨéerajraa ɨ chuéj japua

joꞌtyaj jáꞌtasɨꞌrihuaꞌaj tyej tyij muatyáanajche.

9 Capu cheꞌ séejreꞌ aꞌájna joꞌtɨj tyámuaꞌ tyejéꞌeenyeꞌej;

capu cheꞌ sɨ́ɨj séejreꞌ tɨ aꞌ jitze maꞌcan tyíꞌxaxaꞌaj,

catu tyanaꞌaj jamuaꞌreej aꞌchu tɨ aꞌíjna áꞌtyeeren.

10 Taj Dios,

¿aꞌchunyéj ooj áꞌtyeeren tɨ jeꞌej puaꞌaj tyiꞌtaxáataj jaꞌmej aꞌɨ́jna ɨ tɨ tájchaꞌɨɨreꞌ?

¿Aꞌchunyéj ooj áꞌtyeeren tɨ muéetzij jeꞌej puaꞌaj tyiꞌmuaxáataj jaꞌmej?

11 ¿Jiꞌnye pej pij jaꞌavaaj aꞌmuácaꞌ ɨ tɨ néijmiꞌi putyíꞌuurej?

¿Jiꞌnye pej pij curiaꞌtúꞌtuꞌujmee?

12 Tɨꞌɨj naꞌaj jájcuaj ɨmuáj, muáaj paj Rey jɨn tyiꞌtyéjvee.

Muáaj, taj Dios, mueꞌtɨ́j paj tyuꞌtyáamueꞌtɨj

aꞌɨ́jcɨ japua ɨ cháanacaj:

13 muáaj paj uyaꞌráxɨɨraxɨj ɨ jájrij aꞌɨ́jcɨ jɨmeꞌ ɨ paj néijmiꞌi jɨn putyíꞌuurej,

pajta huaꞌ muꞌuj íjveechixɨj ɨ tyiꞌtyán maj viváajmaꞌaj tyityeꞌsejriacaꞌaj a jáataꞌ,

14 pajta jaꞌvéꞌtzij ɨ muꞌúuraꞌ aꞌɨ́jcɨ ɨ tɨ jeꞌej puaꞌaj huaséꞌrin tɨ aꞌyan ántyapuaj tɨjɨn Leviatán

pajta jeꞌen aꞌɨ́ɨjma huatáꞌan mej mij jaatyájcɨꞌmej ɨ tyiꞌtyán aꞌáa maj tyityejéꞌsejreꞌ joꞌtɨj quee jáꞌtyiꞌtɨj.

15 Muáaj paj tyuꞌtáꞌ tɨ huatámuɨꞌyej ɨ játyaꞌnaj jitze ajta joꞌtɨj jaꞌaj jéexaviꞌijmee

pajta tyuꞌtáꞌ tɨ atyájxɨꞌnyij ɨ játyaꞌnaj tɨ aꞌnáj tɨnaꞌaj muɨꞌyacaꞌaj.

16 Muéetzij pu muaꞌ aꞌrij ɨ tújcaꞌrij ajta ɨ tɨ́caꞌrij;

muáaj paj tyámuaꞌ jáaruuj ɨ máxcɨrɨeꞌ pajta ɨ xɨcáj;

17 muáaj paj jaatyéꞌitej joꞌtɨj jooꞌástɨmee ɨ cháanacaj;

muáaj paj tyuꞌtáꞌ tɨꞌij huáxɨcaj ajta tɨꞌij huáseeviꞌin.

18 Muáaj paj jamuaꞌréerej, Tavástaraꞌ, tɨ aꞌɨ́jna ɨ tɨ tájchaꞌɨɨreꞌ muéetzij jeꞌej puaꞌaj tyíꞌmuaxaj,

majta ɨ tyeɨ́tyee ɨ maj quee maꞌumuámuaꞌreꞌ aꞌɨ́ɨ mu majta jeꞌej puaꞌaj tyíꞌmuaxaj.

19 ¡Capáj jusén jɨmeꞌ huápuɨꞌɨj tojóꞌhuaꞌnan!

Aꞌyaa tu een tɨꞌɨj ɨ jáamuiꞌ catu uhuácacaꞌnyeꞌ,

¡capáj tatatóꞌraꞌan aꞌɨ́ɨjma jimi ɨ maj tyíꞌtyacɨꞌmacaa!

20 ¡Pataꞌaj joꞌtámuaꞌreej tyiꞌtɨ́j paj jɨn tyaꞌtáꞌratziiriꞌ,

jiꞌnye néijmiꞌqueꞌ mu ɨ chuéj japua jucuꞌraj

aꞌyaa puꞌujtánaꞌaj tyíꞌrɨcɨj joꞌtɨj ɨ chuéj jooꞌástɨmee!

21 Capáj tyiꞌtáꞌcareꞌen maj jáꞌxaahuataj aꞌɨ́jcɨ ɨ tɨ quee jeꞌej tyéejtyoovej,

¡tyuꞌtáꞌ mej mij tyimuaatatyójtziꞌreꞌen aꞌɨ́jna ɨ tɨquee jeꞌej tyéejviicueꞌ ajta ɨ tɨquee óotzaahuatyeꞌ!

22 ¡Ájchesij, taj Dios! ¡Pajta aꞌ japua huatányuunyij!

¡Ootámuaꞌreej maj quee jaꞌantyápuaꞌcɨtacaa maj jeꞌej puaꞌaj tyíꞌmuaxajta aꞌɨ́ɨmaj ɨ maj quee maꞌumuámuaꞌreꞌ!

23 Capáj yóꞌhuaꞌnan jeꞌej maj tyíꞌtyejijhuaj aꞌɨ́ɨmaj ɨ maj muájchaꞌɨɨreꞌ,

jeꞌej maj meríj jéetzeꞌ tyíꞌtyejijhuaj aꞌɨ́ɨmaj ɨ maj quee tyihuojóꞌitej.

75

Dios, ɨ tɨ Juées jɨn tyiꞌtyéjvee

Ɨ tɨ aꞌɨ́jna jɨn antyúumuaꞌreej jeꞌej maj tyuꞌtáchuiicaj. Capáj tyiꞌtɨ́j antyíuꞌnaꞌan. Chuíicarij maj jɨn tyaatatyójtziꞌreꞌen maj jɨn jaatyáanajche Asaf tɨ jaꞌaꞌrij

1 Muéetzij tu tyíꞌmuatyojtziꞌreꞌ, taj Dios,

muéetzij tu tyíꞌmuatyojtziꞌreꞌ,

aꞌyaa tu jéehua tyáꞌhuoo aꞌ jitze maꞌcan tyajta aꞌɨ́j tyíꞌchuiicaj ɨ tɨ naa tyuꞌséꞌrin muáaj paj tyúꞌtaahuacaꞌ.

2 Tavástaraꞌ pu aꞌyan tyíꞌxaj tɨjɨn:

“Aꞌájna aꞌnáj nyej nyáaj aꞌyan tyaataxájta,

nyáaj nu néijmiꞌcaa tyámuaꞌ tyáꞌxɨjtyeꞌen.

3 Tɨꞌɨjta huatóocaꞌtzɨj ɨ chuéj, majta néijmiꞌi ɨ maj japuan huacháatɨmee,

nyáaj nu aꞌɨ́ɨn puéꞌeen ɨ tɨ tyámuaꞌ tyéꞌchaꞌɨj ɨ tɨ japuan róocaꞌnyej.”

4 Ajta aꞌɨ́ɨjma ɨ maj óotzaahuatyeꞌ ajta ɨ maj jeꞌej puaꞌaj rɨcɨj aꞌyaa nu tyihuáꞌixaatyeꞌ tɨjɨn:

“Caxu junyoꞌsiꞌtyeꞌej caxu siajta óotzaahuatyeꞌej;

5 caxu aꞌɨ́j jitze tyíꞌcaꞌnyej tyiꞌtɨ́j siaj huayíꞌtɨn

caxu huápuɨꞌɨj óotzaahuatyeꞌej tɨpuaꞌaj tyiꞌtɨ́j setyáxajtasimeꞌen.”

6 Jiꞌnye capu ɨ puéjtzij aꞌáa jeꞌréꞌnyesij

aꞌájna joꞌtɨj ɨ xɨcáj jéꞌejnyinyiij nusu joꞌtɨj jaꞌancáruꞌpij,

capu ajta aꞌájna joꞌtɨj quee jáꞌtyiꞌtɨj nusu a jɨríj tzajtaꞌ,

7 sulu aꞌɨ́ɨ pu ɨ Dios Juées tɨ jɨn tyiꞌtyéjvee:

aꞌɨ́ɨ pu séecan huatyáxaahuataj ajta séecan tyámuaꞌ tyuꞌtyátoosij.

8 Tavástaraꞌ pu jiꞌtyáaja ɨ jumuácaꞌ jitze ɨ tɨ jitzán uhuáaꞌ ɨ tɨ jɨn nyúꞌcamuɨꞌ,

nahuáj pu áꞌnaxcaj ajta arí újmueꞌriacaꞌ.

Tɨꞌɨj jajxɨ́reꞌen aꞌɨ́jcɨ ɨ nahuáj,

néijmiꞌi ɨ maj jeꞌej puaꞌaj rɨcɨj ɨ cháanacaj japua

aꞌɨ́ɨ mu néijmiꞌi juquéiꞌsij.

9 Nyáaj nu aꞌnáj tɨnaꞌaj jaxáataj naꞌmej ɨ Dios raꞌ aꞌɨ́jcɨ ɨ Jacob

nyajta jimi tyuꞌtáchuiicaj;

10 jiꞌnye aꞌɨ́ɨ pu jaꞌantyipuáꞌrityeꞌsij ɨ maj jɨn óotzaahuatyeꞌ aꞌɨ́ɨmaj ɨ maj jeꞌej puaꞌaj rɨcɨj;

ajta jéetzeꞌ pu tyámuaꞌ tyeetyátoosij aꞌɨ́jcɨ ɨ tyáataj tɨ tyámuaꞌ tyíꞌtyevij.

76

Dios, ɨ tɨ néijmiꞌi jɨn tyuꞌtyáamueꞌtɨj

Ɨ tɨ aꞌɨ́jna jɨn antyúumuaꞌreej jeꞌej maj tyuꞌtáchuiicaj, aꞌɨ́jcɨ jitze ɨ maj jɨn tyíꞌcuiꞌnacaa tɨ tyeꞌejvivin. Chuíicarij maj jɨn tyaatatyójtziꞌreꞌen maj jɨn jaatyáanajche Asaf tɨ jaꞌaꞌrij

1 Dios mu néijmiꞌqueꞌ jamuaꞌtyej aꞌájna a Judá;

néijmiꞌqueꞌ pu namuajreꞌ aꞌájna a Israel jeꞌej tɨ aꞌɨ́ɨn ántyapuaj.

2 Ɨ tyeyúujraꞌ aꞌáa pu jáꞌsejreꞌ ɨ jɨríj japua tɨ aꞌyan ántyapuaj tɨjɨn Sión,

aꞌáa tɨ jáꞌsejreꞌ a Jerusalén;

3 aꞌáa pu tyuꞌtyáanaꞌxɨj ɨ tyapúustiꞌij ɨ maj jɨn junyoꞌsiꞌtyaꞌcaꞌaj,

ɨ maj jɨn huatyóonaj, chúun, túꞌnamuaꞌaj ajta ɨꞌrɨ́j.

4 ¡Muáaj paj huápuɨꞌɨj naa huaséꞌrin, taj Dios!

¡Jéetzeꞌ paj vaꞌtɨ́j séejreꞌ quee ɨ jɨríj tɨ jusén jɨn séejreꞌ!

5 Aꞌɨ́ɨjma mu néijmiꞌi tyoꞌhuáariꞌriꞌ ɨ maj jéetzeꞌ jaayíꞌtɨn maj huatyényoꞌseꞌen,

majta quee jeꞌej huarɨ́j aꞌɨ́ɨmaj ɨ maj jéetzeꞌ uhuácacaꞌnyeꞌej,

aꞌɨ́ɨmaj mu tajɨ́ɨsaꞌpuaj huatácuꞌtzucaꞌ matɨꞌɨj mij huácuij.

6 Camu majta cheꞌ pújoorej mej mij huatáhuaaxɨꞌɨn ɨ cariáataꞌ majta ɨ cahuáayuꞌuj

patɨꞌɨj muáaj, Dios raꞌ ɨ Jacob huoꞌtányeechej.

7 ¡Muáaj paj huápuɨꞌɨj áꞌtzaahuatyiꞌreꞌ!

¿Aꞌtanyíj pújoorej tɨꞌij aꞌjimi ajoꞌtyávaacaj

tɨꞌɨjta huataséjreꞌen ɨ paj jɨn nyúꞌcamuɨꞌ?

8 Tajapuá pu ɨmuáj séejreꞌ ɨ puéjtzij paj taatáꞌsij,

ajta ɨ cháanacaj pu tyíꞌtzɨɨnyeꞌ aꞌɨ́j pu jɨn quee cheꞌ táhuan,

9 taj Dios,

patɨꞌɨjta ájchenyij pej pij tyoꞌxáꞌpuɨꞌɨntareꞌen

ajta pej pij huaꞌ japua huatányuunyij aꞌɨ́ɨjma ɨ maj japuéjtzitarej ɨ cháanacaj japua.

10 Aꞌɨ́jna ɨ tɨ jɨn nyúꞌcamuɨꞌ ɨ tyévij aꞌɨ́ɨ pu puéꞌeenyeꞌej jaꞌmej ɨ tɨ jɨn tyimuaatatyójtziꞌreꞌej,

¡tyij ajta cɨ́ɨ naꞌaj tyiꞌijnyúꞌcaj aꞌɨ́ɨ pu puéꞌeenyeꞌej jaꞌmej aꞌ cúruun!

11 Siataꞌaj muaꞌaj jimi tyaꞌtóoratziij aꞌɨ́jcɨ ɨ Tavástaraꞌ, siajta ɨ Dios jimi,

siajta jeꞌen néijmiꞌi jɨn aróoꞌastej.

Muaꞌaj, mu siaj ataváatɨmee aꞌɨ́jcɨ jimi ɨ tɨ aꞌyan tyúuxɨeꞌveꞌ tyaj tzáahuatyiꞌraꞌaj jimi tyíchaꞌɨɨj,

¡siataꞌaj jimi tyuꞌtámuꞌvejritaj!

12 Jiꞌnye aꞌɨ́ɨ pu huáariꞌraj ɨ huáꞌjuuricamej aꞌɨ́ɨjma ɨ maj tyíꞌijta

ajta tyuꞌtáꞌsij mej mij tyuꞌtátzɨɨnyeꞌen ɨ maj tyíꞌijta ɨ cháanacaj japua.

77

Tyicheꞌ jitzán tyúꞌmuaꞌtyij ɨ tɨ jɨn ɨ Dios tyíꞌmuarɨeꞌ

Ɨ tɨ aꞌɨ́jna jɨn antyúumuaꞌreej jeꞌej maj tyuꞌtáchuiicaj. Aꞌɨ́ɨn tɨ jaꞌaꞌrij ɨ Jedutún. Chuíicarij Asaf tɨ jaꞌaꞌrij

1 Aꞌɨ́jcɨ jimi nu ɨ Dios caꞌnyíin jɨn huatyényuusij

taꞌaj ij aꞌɨ́ɨn náanamuaj.

2 Tɨpuaꞌaj séej xɨcáj jitze nyényaxaamujrityaꞌaj aꞌɨ́j nu huoonyij ɨ Tavástaraꞌ,

nyajta quee jaatapuáꞌcɨtaj nyaj ajméjcaꞌtaxɨꞌɨn

nyatɨꞌɨjta tɨ́caꞌ tyényuusimeꞌen.

Capu ɨꞌríj tɨ huóosoꞌpeꞌen ɨ nyajúuricamej.

3 Aꞌɨ́j nu ootámuaꞌreerij ɨ Dios, nyajta jeꞌen nyeyiinyen,

nyajta jeꞌen uhuányamuaꞌtzɨj, aj nu nyij tányij huatányaxaahuataj.

4 Muáaj, Tavástaraꞌ, capáj nyatáꞌcaa nyej nyij ootyájcutyij;

¡canu cheꞌ jeꞌej jájtyoovej, ajta quee cheꞌ nyaɨꞌriityeꞌ nyaj tyuꞌtaxáj!

5 Aꞌɨ́j nu jitze tyiꞌriáꞌmuaꞌsij ɨ xɨcáj nyajta ɨ nyinyiꞌraꞌaj yatɨj jeꞌréꞌnyej,

6 nyaꞌtamuaꞌreꞌrii nyaj tɨ́caꞌ tyiꞌchuicacariaꞌaj.

Nyatzájtaꞌ nu aꞌyan tyiꞌriáꞌmuaꞌsij, nyajta jeꞌen aꞌyan tyuꞌtaꞌíhuoꞌsij tɨjɨn:

7 ¿Nyiquij jusén jɨmeꞌ nyuꞌcamuɨꞌɨj jaꞌmej ɨ Tavástaraꞌ?

¿Nyiquij quee cheꞌ tyámuaꞌ tojoꞌmuaꞌráaj jaꞌmej?

8 ¿Nyiquij arí huatyápuaꞌriacaꞌ ɨ tɨ jɨn taxɨeꞌvaꞌcaꞌaj?

¿Nyiquij arí jusén jɨmeꞌ huatyápuaꞌriacaꞌ ɨ tɨ jɨn tyaꞌtóoratziiriꞌ?

9 ¿Nyiquij arí ɨ Dios yoꞌhuáꞌxɨj ɨ tɨ jɨn tyámuaꞌ tyíꞌtyevistacaꞌaj?

¿Nyi arí huápuɨꞌɨj tyinyúꞌcacaꞌ, ajta jeꞌen quee cheꞌ táꞌcuꞌvej?

10 Ajta ɨ tɨ jéetzeꞌ jeꞌej puaꞌaj nyaꞌasej aꞌɨ́ɨ pu aꞌɨ́ɨn puéꞌeen ɨ nyaj aꞌyan tyíꞌmuaꞌajcaj

tɨ aꞌɨ́jna ɨ tɨ tajapuá jáꞌsejreꞌ quee cheꞌ aꞌɨ́ɨn puéꞌeen ityájma jimi.

11 Aꞌɨ́j nu tyoꞌtámuaꞌreerij ɨ tɨ naa tyihuáꞌsejratyeꞌ

ɨ tɨ anaquéej tyíꞌsejriaꞌcaꞌaj ɨ Tavástaraꞌ jimi,

12 aꞌɨ́j nu néijmiꞌi tyoꞌtámuaꞌreerij ɨ tɨ aꞌɨ́ɨn tyúꞌtaahuacaꞌ.

13 Taj Dios, muáaj paj néijmiꞌi jɨn tyámuaꞌ rɨcɨj jeꞌej paj tyiꞌtɨ́j uurej;

¿nyiquij ajtáhuaꞌaj sɨ́ɨj séejreꞌ ɨ dios tɨ aꞌyan een patɨꞌɨj muáaj?

14 ¡Muáaj paj aꞌɨ́ɨn puéꞌeen ɨ Dios ɨ tɨ aꞌɨ́j tyíꞌtaahuaj ɨ tɨ naa tyuꞌséꞌrin!

¡Muáaj paj huoꞌtaséjratyej néijmiꞌcaa ɨ tyeɨ́tyee ɨ paj néijmiꞌi jɨn putyíꞌuurej!

15 Pajta ɨ paj néijmiꞌi jɨn putyíꞌuurej aꞌɨ́j paj jɨn huaꞌ japua huatanyúj aꞌ tyeɨ́tyeristyamuaꞌ,

yójmuaꞌmuaꞌ aꞌɨ́jcɨ ɨ Jacob pajta aꞌɨ́j tyíꞌyojmuaꞌ ɨ José.

16 Taj Dios, tɨꞌɨj ɨ jájrij muaaséj, aꞌɨ́ɨ pu tyuꞌtátzɨɨn,

ajta huatóocaꞌtzɨj ɨ jájtyij tyétyeꞌ ɨmuáj tɨ jáꞌsejreꞌ,

17 majta ɨ jéetɨrij tyuꞌtáꞌ mej mij huatyéviiyej,

majta mu tyényuuveꞌej u tajapuá

majta néijmiꞌqueꞌ tyóonaꞌaxcavaꞌraꞌaj.

18 Ajta huatánamuajre maj tyényuuveꞌej aꞌájna joꞌtɨj jóꞌaacaj,

néijmiꞌqueꞌ pu ɨ cháanacaj japua huanyéeriꞌcɨriajraa aꞌɨ́jcɨ jɨmeꞌ ɨ maj tyánaꞌaxcavaꞌraꞌaj

ajta néijmiꞌi ɨ chuéj caꞌnyíin jɨn huatóocaꞌtzɨj.

19 Pajta tyuꞌtáꞌ maj antácɨɨnyej ɨ jájritzeꞌ,

muáaj paj antáraa ɨ jájtyij jitze,

ajta capu aꞌtɨ́j jáamuaꞌreeriꞌ joꞌpaj joꞌréꞌnyej.

20 Pahuóꞌviꞌtɨsimeꞌej aꞌtyéɨtyeristyamuaꞌ aꞌyájna matɨꞌɨj aꞌyaꞌmuáj,

aꞌɨ́ɨjma jitze maꞌcan ɨ Moisés ajta ɨ Aarón.

78

Jeꞌej tɨ ɨ Dios tyámuaꞌ tyíꞌuurej aꞌɨ́ɨjma jimi ɨ jutyéɨtyeristyamuaꞌ

Nyúucarij tɨ naa huánamuajrii Asaf tɨ jɨn tyihuoꞌmuáꞌtyej

1 Muaꞌaj mu siaj nyetyeɨ́ɨtyeristyamuaꞌ puéꞌeen, aꞌyaa xu huárɨnyij jeꞌej nyaj tyajaꞌmuamuaꞌtyej;

¡siataꞌaj ecóotutaxɨꞌɨn siaj sij tyámuaꞌ tyáanamuaj jeꞌej nyaj tyajáꞌmuaꞌixaatyeꞌ!

2 Séej nu nyúucarij jɨn tyajamuaatéꞌexaatyeꞌsij,

aꞌɨ́j nu tyuꞌtaxájtaj tyiꞌtɨ́j tɨ aviitziꞌhuacaꞌaj

tɨꞌɨj naꞌaj jájcuaj ɨmuáj yatɨj jeꞌréꞌnyej.

3 Tyiꞌtɨ́j tyaj huánamuajriꞌ tyajta jamuaꞌreej

majta ɨ tahuásimuaꞌcɨꞌɨj maj táaꞌixaaj,

4 catu huoꞌtyáꞌaviitzeꞌej aꞌɨ́ɨjma ɨ tayójmuaꞌ.

Aꞌɨ́ɨjma jitze maꞌcan ɨ maj tajitzé eerányesij aꞌɨ́ɨjma tu jɨn tyaatatyójtziꞌreꞌej ɨ Tavástaraꞌ

tyajta jaataxájtaj ɨ tɨ néijmiꞌi jɨn putyíꞌuurej ajta ɨ tɨ jɨn naa huaséꞌrin.

5 Dios pu nyúucarij huatyájto aꞌɨ́jcɨ jimi ɨ Jacob;

ajta tyiꞌtɨ́j jɨn tyuꞌtaꞌíjtacaꞌ aꞌájna a Israel,

ajta aꞌɨ́j jɨn tyihuoꞌtaꞌíj ɨ tahuásimuaꞌcɨꞌɨj

mej mij aꞌɨ́ɨmaj huoꞌmuaꞌtyej ɨ maj huaꞌ jitze eerányesij,

6 mej mij jáamuaꞌtyij ɨ maj majcaꞌhuáyee huaꞌ jitze eerányesij,

huaꞌ yojmuaꞌ ɨ maj nanɨeꞌhuan,

majta jeꞌen aꞌɨ́ɨmaj, aꞌɨ́ɨjma mu mijta muaꞌtyen ɨ juyójmuaꞌ,

7 mataꞌaj mij ɨ Dios jitze tyúꞌcaꞌnyej

majta jeꞌen quee yoꞌhuáꞌxɨj jeꞌej tɨ aꞌɨ́ɨn tyúꞌruuj,

ajta mej mij aꞌyan huárɨnyij jeꞌej tɨ tyiꞌtɨ́j jɨn tyuꞌtaꞌíjtacaꞌ

8 mej mij quee aꞌyan huárɨnyij matɨꞌɨj ɨ huaꞌ huásimuaꞌcɨꞌɨj,

ɨ maj quee tyihuojóꞌitej majta quee maꞌumuámuaꞌreꞌ,

majta quee tyámuaꞌ een ɨ juxɨéjnyuꞌcaa tzajtaꞌ nusu ɨ ju júuricamej jitze,

¡tyeɨ́tyee maj quee tyámuaꞌ tyityetyúuchaꞌɨɨcaꞌaj ɨ Dios jimi!

9 Aꞌɨ́ɨmaj ɨ tyeɨ́tyeristyamuaꞌmeꞌen aꞌɨ́jcɨ ɨ Efraín,

ɨ maj tyámuaꞌ eenyeꞌ aꞌɨ́jcɨ jɨmeꞌ ɨ túꞌnamuaꞌaj majta ɨꞌrɨ́j

aꞌɨ́ɨ mu huatóoꞌuj aꞌɨ́jcɨ xɨcáaraꞌ jitze matɨꞌɨj huatyéenyoꞌsej,

10 camu jaatyátzaahuatyej ɨ Dios tɨ jɨn tyaꞌtóoratziiriꞌ

camu majta jaataxɨéꞌvej maj jaꞌráꞌastej jeꞌej tɨ aꞌɨ́ɨn tyíꞌmuaꞌtaj.

11 Aꞌɨ́ɨ mu yoꞌhuáꞌxɨj jeꞌej tɨ aꞌɨ́ɨn huaꞌ jimi tyuꞌmuárɨej,

ajta ɨ tɨ naa tyuꞌséꞌrin aꞌɨ́ɨn tɨ tyihuoꞌtaséjratyej.

12 Dios pu tyihuoꞌtaséjratyej ɨ tɨ naa tyuꞌséꞌrin aꞌɨ́ɨjma ɨ jáꞌmuahuasimuaꞌcɨꞌɨj

aꞌáa tɨ huatacaꞌaj a Soan, aꞌáa tɨ jáꞌsejreꞌ a Egipto:

13 ajta huaꞌpuaquéj jájsɨɨrej ɨ jájrij, tɨꞌquij huoꞌtaꞌ maj antácɨɨnyej,

ajta aꞌɨ́ɨ pu juxaꞌaj aꞌyan jáaruuj tɨꞌɨj jáxuꞌuj tɨ ájtaavijhuacaꞌ.

14 Tújca pu jéetɨrij jɨn huoꞌviꞌtɨsimeꞌej,

ajta ɨ tɨ́caꞌ tɨéj pu jɨn huoꞌtátzaviꞌtyeꞌsimaꞌaj.

15 Ajta aꞌájna joꞌtɨj quee jáꞌtyiꞌtɨj aꞌɨ́ɨ pu tyetyéj tɨ veꞌéj jéꞌtaꞌ ootátaaracaꞌ,

ajta jeꞌen muiꞌcaa ɨ jájtyij huoꞌtaꞌ.

16 ¡Dios pu tyuꞌtáꞌ tɨ ɨ jájtyij eeráanyej aꞌɨ́jcɨ jitze ɨ tyetyéj

aꞌɨ́j puꞌij jɨn vaꞌtɨ́j ɨ jájtyij huatámuɨꞌyacaꞌ!

17 Majta aꞌɨ́ɨmaj móocheꞌ mu atyáꞌɨtzeꞌrihuaꞌaj ɨ Dios jimi,

camu jaatyátzaahuatyej aꞌɨ́jcɨ ɨ tajapuá tɨ jáꞌsejreꞌ matɨꞌɨj aꞌáa joꞌtyúꞌuucaꞌaj joꞌtɨj quee jáꞌtyiꞌtɨj.

18 Aꞌyaa mu tyáꞌxɨeꞌvaꞌcaꞌaj maj jaatyéesej

cueꞌráj metyiꞌhuooj aꞌɨ́ɨjma tɨ tyaꞌránajchicaꞌaj.

19 Jitzán mu rányuucaꞌaj, aꞌyan metyiꞌxáataj tɨjɨn:

“¿Nyi ɨ Dios mujoꞌvaꞌmaꞌaj jaꞌmej tɨꞌij méesaj japua tyitáacueꞌtyej aꞌyájna joꞌtɨj quee jáꞌtyiꞌtɨj?

20 Aꞌyaa pu tyiꞌjaꞌyájna tɨ ɨ Dios jaꞌcátaaracaꞌ ɨ tyetyéj,

ajta jeꞌen aꞌɨ́j jitze jájtyij eeráanyej tɨꞌɨj játyaꞌnaj,

aꞌɨ́j pu jɨn ɨ chuéj ajoꞌcájrupij,

ajta, ¿nyiquij páan ajta taatáꞌsij?

¿Nyiquij ajta hueꞌraꞌaj huoꞌtaꞌsij ɨ jutyéɨtyeristyamuaꞌ?”

21 Tɨꞌɨj ɨ Tavástaraꞌ aꞌíj huánamuajriꞌ, aꞌɨ́ɨ pu tyinyúꞌcacaꞌ;

¡ɨ tɨ jɨn nyúꞌcamuɨꞌ, aꞌyaa pu een tɨꞌɨj ɨ tɨéj,

aꞌɨ́j pu jimi tyinyúꞌcacaꞌ ɨ Jacob!

22 Jiꞌnye camu ɨ Dios jitze tyuꞌcáꞌan

camu majta tyáꞌantzaahuaj tɨ aꞌɨ́ɨn huoꞌtyáhuɨɨrej.

23 Ajta aꞌyájna, Dios pu tyihuoꞌtaꞌíj ɨ jéetɨrij

ajta jaꞌantacúj ɨ tɨ jɨn eetyánamiꞌ u tajapuá,

24 ¡ajta jeꞌen tyuꞌtáꞌ tɨ ajeꞌcáanyej ɨ cueꞌráj tɨ aꞌyan huatóomuaꞌaj tɨjɨn maná,

tɨ aꞌyan éenyeꞌej tɨꞌɨj tyeríicuj tajapuá tɨ jáꞌmaꞌcan, mej mij aꞌɨ́ɨmaj tyúꞌcuaꞌnyij!

25 ¡Aꞌɨ́ɨ pu tyévij jáacuaj ɨ tajapuá maj tyíꞌhuɨɨreꞌ maj jacuaꞌcaa!

¡Dios pu jéehua tyámuaꞌ naa tyihuoꞌcueꞌej!

26 Aꞌɨ́jna ɨ áacaj aꞌáa tɨ jeꞌréꞌnyej joꞌtɨj ɨ xɨcáj jéꞌejnyinyiij ajta áatyej pujmuaꞌ tɨ jeꞌtányinyii

aꞌɨ́ɨ mu tajapuá huatáꞌaacariacaꞌ,

¡Dios pu aꞌyan tyúꞌruuj aꞌɨ́jcɨ jɨmeꞌ ɨ tɨ néijmiꞌi jɨn putyíꞌuurej!

27 Ajta tyuꞌtáꞌ tɨ hueꞌraꞌaj huáviiyej huaꞌ japua ɨ jutyéɨtyeristyamuaꞌ;

aꞌɨ́jna jɨmeꞌ maj pínaꞌsee mueꞌtɨ́j ajeꞌcáanyej aꞌyájna tɨꞌɨj ɨ séj jájritzeꞌ tɨ séejreꞌ.

28 Dios pu tyuꞌtáꞌ maj aꞌáa jéꞌtaꞌ jaꞌrávatzɨj joꞌmaj aꞌɨ́ɨmaj tyojoꞌtyáꞌɨnaamuacaꞌaj

ajta joꞌtɨj tyojooꞌástɨmee ɨ tyihuaꞌ ɨnáamuaj.

29 Aꞌɨ́ɨ mu mij tyúꞌcuaa ꞌasta manaꞌaj quee tyámuaꞌ tyityaatajúꞌxaj,

aꞌyaa puꞌij ɨ Dios tyaꞌróoꞌastej tɨꞌij aꞌyan tyáꞌraꞌnyij jeꞌej maj aꞌɨ́ɨmaj tyaaxɨéꞌvaꞌcaꞌaj.

30 Ajta capu eexúj huatyápuaꞌriacaꞌaj jeꞌej maj aꞌɨ́ɨmaj tyáꞌxɨeꞌvaꞌcaꞌaj,

óocheꞌ pu huaꞌ tyenyij jitze séjriaꞌcaꞌaj ɨ cueꞌráj,

31 tɨꞌɨj ɨ Dios tɨ jɨn nyúꞌcamuɨꞌ huaꞌ japua rájve

ajta jeꞌen aꞌɨ́ɨjma huácuij ɨ tyétyacaa maj jéetzeꞌ uhuácacaꞌnyeꞌ.

¡Huoꞌcuij aꞌɨ́ɨjma ɨ tyétyacaa maj jéetzeꞌ tyámuaꞌ een Israel maj jitze ajtyámaꞌcan!

32 Tɨꞌɨj aꞌyan tyaꞌnáaraꞌaj, majtáhuaꞌaj mu huóoxanaꞌcɨrej;

camu tyáꞌantzaahuaj aꞌɨ́jcɨ jitze ɨ tɨ naa tyuꞌséꞌrin ɨ Dios jimi.

33 Aꞌɨ́j pu jɨn ɨ Dios jaꞌantyipuáꞌrij ɨ huáꞌjuuricamej

cuxáa maj séej manaꞌaj jɨn ucayáatɨraꞌnyij

aꞌɨ́jcɨ jitze ɨ tɨ huápuɨꞌɨj tzɨ́ɨnyiꞌsiꞌ huaséꞌrin.

34 Tɨpuaꞌaj ɨ Dios huaꞌcuiꞌijcaj, aj mu mij jahuoonyij;

majta jimi tyaꞌantzáꞌhuatyahuaꞌaj majta quee juxaahuataj jahuoocaꞌaj,

35 aj mumij jaꞌtamuáꞌreꞌrihuaꞌaj ɨ Dios tajapuá tɨ jáꞌsejreꞌ

ɨ tɨ huaꞌchaꞌɨɨcaꞌaj ajta huaꞌ japua nyuucaꞌaj.

36 Majta ɨ jutyényij jɨmeꞌ majta ɨ junyanúu jɨmeꞌ

jéehua mu huápuɨꞌɨj jacuanamuajcaꞌaj,

37 jiꞌnye camu aꞌnáj tzáahuatyiꞌraꞌaj jɨn jaatyátzaahuatyej

camu majta jɨꞌréꞌnyeꞌej séjriaꞌcaꞌaj aꞌɨ́jcɨ jitze ɨ tɨ jɨn tyaꞌtóoratziiriꞌ.

38 Ajta ɨ Dios pu huaꞌcuꞌvajcaꞌaj,

ajta tyihuáꞌuunyiꞌracaꞌaj ɨ maj jɨn jeꞌej puaꞌaj rɨjcaa ajta quee huaꞌantyipuaꞌrityahuaꞌaj,

mueꞌtɨ́j pu quee jaataxɨéꞌvej tɨ huaꞌ jimi tyinyúꞌcaj

ajta quee tyuꞌtáꞌ tɨ aꞌɨ́ɨn jaatyámueꞌtɨn ɨ tɨ jɨn nyúꞌcamuɨꞌ.

39 Dios pu joꞌtámuaꞌreeriꞌ maj tyeɨ́tyee manaꞌaj puéꞌeenyeꞌej;

maj aꞌyan een tɨꞌɨj ɨ áacaj, tɨ yujoꞌmej ajta quee cheꞌ pu ájvesij.

40 ¡Aꞌchunyéj puaꞌmáj mequee jáanamuajriꞌ ɨ Dios

majta jimi jeꞌej puaꞌaj huarɨ́j aꞌájna joꞌtɨj quee jáꞌtyiꞌtɨj!

41 Majta móocheꞌ mu jaxɨeꞌvaꞌcaꞌaj maj tyiꞌtɨ́j jɨn jaatyéesej;

aꞌɨ́ɨ mu jaxaamuɨjrityaꞌcaꞌaj aꞌɨ́jna ɨ tɨ jɨꞌréenyeꞌej séejreꞌ aꞌájna a Israel.

42 Camu joꞌtámuaꞌreeriꞌ aꞌɨ́jcɨ xɨcáaraꞌ

tɨꞌɨj ɨ Dios, aꞌɨ́jcɨ jɨmeꞌ ɨ tɨ néijmiꞌi jɨn putyíꞌuurej, huaꞌ japua huatanyúj aꞌɨ́ɨjma jimi ɨ maj huaꞌajchaꞌɨɨreꞌ;

43 tɨꞌɨj aꞌájna a Soan, aꞌáa tɨ jaꞌajtyámaꞌcan a Egipto,

vaꞌcán jɨn tyuꞌmuárɨej ajta ɨ maj jɨn jeꞌej tyoꞌtaséj,

44 tɨꞌɨj tyuꞌtáꞌ tɨ ɨ játyaꞌnaj xúureꞌej huatyóotaahuaj,

ajta jeꞌen quee cheꞌ huatáɨꞌriitariacaꞌ maj jaayéꞌen aꞌɨ́ɨmaj ɨ maj Egipto jáꞌmaꞌcan.

45 Ajta xɨeꞌrúj maj tyúꞌchaꞌvacaa aꞌɨ́ɨjma jimi huataꞌítyacaꞌ ajta taachuísee,

maj néijmiꞌi tyuꞌriáꞌxɨhuaaj majta tyojóꞌjɨpuaj,

46 ajta aꞌɨ́ɨjma ɨ vítziꞌcɨɨ huatáꞌ ɨ tɨ tyúꞌcɨɨriacaꞌ

aꞌɨ́ɨmaj maj tyuꞌmuárɨeꞌcaꞌaj.

47 Ajta tyéetyee jɨmeꞌ ajta séerij

aꞌɨ́j pu jɨn jaꞌantyipuáꞌrij ɨ xápuaꞌ maj jahuastyaꞌcaꞌaj ajta ɨ úuvaj.

48 Majta ɨ huáꞌyaꞌmuaj ɨ huáacasij majta ɨ cányaꞌxɨɨ aꞌɨ́ɨ mu huácuij

aꞌɨ́jcɨ jɨmeꞌ maj tyéetyee huavátzɨj majta ɨ víityee maj huoꞌcájtzej.

49 Dios pu aꞌɨ́ɨjma jimi uyoꞌtaꞌítyacaꞌ ɨ tɨ jɨn huápuɨꞌɨj nyúꞌcamuɨꞌ:

ɨ tɨ jɨn nyúꞌcamuɨꞌ, puéjtzij ajta ɨ maj jɨn jeꞌej tyityoꞌtóomuaꞌtyij,

aꞌyájna tɨꞌɨj ɨ maj jitzán jáamuaꞌreej tɨ jeꞌej puaꞌaj tyeꞌmej.

50 ¡Aꞌɨ́ɨ pu tyuꞌtáꞌ tɨ huataséjreꞌen ɨ tɨ jɨn nyúꞌcamuɨꞌ!

Capu tyaatúꞌuunyiꞌriꞌ ɨ huaꞌ júuricamej,

sulu aꞌɨ́ɨ pu tyuꞌtáꞌ mej mij huácuiꞌnyij,

51 ¡aꞌáa puꞌuj tánaꞌaj huojoꞌcuii aꞌájna a Egipto

aꞌɨ́ɨjma ɨ huaꞌyojmuaꞌ ɨ maj tyétyacaa maj anáatyaꞌaj huanánɨeꞌhuacaꞌ majta aꞌáa jaꞌajtyámaꞌcantacaꞌaj a Egipto!

52 Ajta aꞌɨ́ɨjma eeráaviꞌtɨj ɨ Israel maj jitze ajtyámaꞌcan tɨꞌɨj cányaꞌxɨɨ maj puéꞌeenyeꞌ;

aꞌɨ́ɨ puꞌij tyámuaꞌ tyihuóꞌviꞌtɨsimeꞌej aꞌájna joꞌtɨj quee jáꞌtyiꞌtɨj.

53 Tyámuaꞌ pu tyihuaꞌchaꞌɨ́ɨj huoꞌviꞌtɨsimeꞌej,

mej mij aꞌɨ́ɨmaj quee tyíꞌtzɨɨnyeꞌej,

ajta aꞌɨ́ɨjma ɨ maj huaꞌajchaꞌɨɨreꞌ aꞌáa mu jaꞌtyájcuii a jájritzeꞌ.

54 Dios pu huojoꞌvíꞌtɨj ɨ jutyéɨtyeristyamuaꞌ aꞌájna a chuéj japua aꞌɨ́ɨn tɨ jaꞌantyíhuoj,

¡ajta ɨ jɨríj aꞌɨ́ɨn tɨ jaamuéꞌtɨj mej mij ɨ tyeɨ́tyeristyamuaꞌmeꞌen jaꞌancuriáꞌan!

55 Huaꞌantyipuaꞌrij ɨ maj quee tyáꞌtzaahuatyeꞌ aꞌɨ́ɨmaj metyiꞌséeracaj ɨ Israel maj jitze ajtyámaꞌcan,

ajta ɨ chuéj aꞌɨ́ɨjma pu huatátuii ɨ jutyéɨtyeristyamuaꞌ,

ajta huoꞌtaꞌ mej mij aꞌáa joꞌcháatɨmeꞌnyij ɨ tyihuaꞌ ɨnáamuaj tzajtaꞌ.

56 Ajta aꞌɨ́ɨmaj mu jaatyéesej aꞌɨ́jcɨ ɨ Dios tajapuá tɨ jáꞌsejreꞌ

aꞌɨ́jcɨ jɨmeꞌ maj quee jaatyátzaahuatyej

majta quee aꞌyan huarɨ́j jeꞌej tɨ aꞌɨ́ɨn tyuꞌtaꞌíjtacaꞌ,

57 jiꞌnye, aꞌyájna matɨꞌɨj ɨ huaꞌ huásimuaꞌ

aꞌɨ́ɨ mu majta jimi ajtacɨ́j majta jeꞌej puaꞌaj huarɨ́j,

¡aꞌɨ́ɨ mu majta antyúutuuxɨj tɨꞌɨj ɨ túꞌnamuaꞌaj tɨ quee tyámuaꞌ tyíꞌtaavijhua!

58 Aꞌɨ́ɨ mu jajaaxɨejtyeꞌ aꞌɨ́jcɨ jɨmeꞌ maj tyiꞌtɨ́j ájtaahuaxɨj,

mej mij aꞌɨ́j japua sáanturij huatyáanajchej, aꞌyaa mu mij tyuꞌtáꞌ tɨ aꞌɨ́ɨn huáꞌanchueereꞌen.

59 Dios puꞌij tyinyúꞌcacaꞌ tɨꞌɨj aꞌɨ́j huaséj,

ajta néijmiꞌcaa huareꞌityacaꞌ ɨ Israel maj jitze ajtyámaꞌcan,

60 ajta ayoorɨej ɨ tyeyúuj aꞌáa tɨ jáꞌsejriaꞌcaꞌaj aꞌájna chájtaꞌ Siló,

ɨ tɨ chiꞌraꞌan puéꞌeenyeꞌ ɨ tyeɨ́tyee tzajtaꞌ.

61 Tyuꞌtáꞌ mej mij aꞌɨ́ɨmaj ɨ maj jájchaꞌɨɨreꞌ jaatyéeviꞌ

aꞌɨ́jcɨ ɨ tɨ jɨn naa huaséꞌrin ajta ɨ tɨ néijmiꞌi jɨn putyíꞌuurej.

62 Huápuɨꞌɨj pu nyuꞌcamuɨꞌcaꞌaj aꞌɨ́ɨjma jimi ɨ jutyéɨtyeristyamuaꞌ,

aꞌɨ́j pu jɨn tyuꞌtáꞌ maj chúun jɨn huóꞌcuiꞌnyij aꞌɨ́ɨmaj ɨ maj huaꞌajchaꞌɨɨreꞌ.

63 Ɨ tyáamua mu huácuij matɨéeriꞌhuaj,

camu cheꞌ tyuꞌtáchuiicacaꞌ mej mij ɨ íimuaa huáhuɨɨchej.

64 Aꞌɨ́ɨmaj mu ɨ puaaríij huácuiꞌiihuacaꞌ ɨ chúun jɨmeꞌ,

majta ɨ úucaa ɨ maj antyúujɨɨmuaꞌastariacaꞌ camu huoꞌyiinyacaꞌ.

65 Ajta ɨ Tavástaraꞌ pu huájɨj, tɨꞌɨj ɨ tɨ tyiꞌtyámaarasimaꞌaj,

tɨꞌɨj ɨ tɨ nyoꞌsii tɨ huatyájtahue ajta jeꞌen arí otóomuaꞌreeriꞌ,

66 ajta jeꞌen huaꞌantyimueꞌtɨj ɨ maj jájchaꞌɨɨreꞌ, huoꞌtaꞌ mej mij huatóoꞌuunaj,

¡ajta tyéviꞌsiꞌ huoꞌtaꞌséjratacaꞌ jusén jɨmeꞌ!

67 Ajta ahuojóohuaꞌxɨj ɨ José maj jamuán ajáꞌchajcaꞌaj,

ajta quee aꞌɨ́ɨjma antyíhuo ɨ Efraín maj jitze ajtyámaꞌcan;

68 sulu aꞌɨ́ɨjma pu antyíhuo ɨ Judá maj jitze ajtyámaꞌcan,

ajta aꞌɨ́jcɨ ɨ jɨríj tɨ jéehua jaxɨeꞌveꞌ Sión tɨ ántyapuaj.

69 Ajta tyeyúuj ájtaahuacaꞌ, aꞌyan ajtyéeviꞌcan tɨꞌɨj tajapuá tɨ séejreꞌ,

ajta jusén jɨmeꞌ tyámuaꞌ tyeetyájtoo, aꞌyájna tɨꞌɨj ɨ cháanacaj.

70 Aꞌɨ́j pu antyíhuo ɨ David tɨ aꞌɨ́ɨn puéꞌeen ɨ tɨ jahuɨɨreꞌ,

aꞌɨ́jna ɨ cányaꞌxɨɨ tɨ sɨɨriaꞌcaꞌaj,

71 capu cheꞌ jaatáꞌ tɨ cányaꞌxɨɨ sɨɨreꞌej,

sulu tɨꞌij ɨ tyeɨ́tyeristyamuaꞌmeꞌen huáchaꞌɨɨn,

tɨꞌij aꞌɨ́ɨn huaꞌajséejra ɨ Israel maj jitze ajtyámaꞌcan.

72 David puꞌij tyámuaꞌ tyihuóꞌchaꞌɨj ɨ tyeɨ́tyeristyamuaꞌmeꞌen ɨ Dios,

aꞌɨ́ɨ pu huóꞌchaꞌɨj ajta tyámuaꞌ tyihuoꞌcájuyetyej

jumuácaꞌ jɨn tyámuaꞌ tyiꞌuuriáaj ajta juxɨéjnyuꞌcaa tzajtaꞌ tyámuaꞌ éenyeꞌej.

79

Matɨꞌɨj huatóoxaamujrityej aꞌɨ́jcɨ jɨmeꞌ tɨ ɨ Jerusalén huatyuꞌuunyiꞌhuacaꞌ

Chuíicarij Asaf tɨ jaꞌaꞌrij

1 ¡Taj Dios, aꞌɨ́ɨmaj ɨ maj quee tyáꞌtzaahuatyeꞌ aꞌɨ́ɨ mu tyeꞌentyipuáꞌrityej muéetzij tyíꞌmuaꞌaꞌrij!

¡Majta aꞌúun joꞌtyájrupij aꞌ tyeyúuj joꞌtɨj néijmiꞌi tyámuaꞌ tyejéꞌeen

ajta néijmiꞌi huatyuꞌuunyiꞌhuacaꞌ ɨ chájtaꞌnaj Jerusalén!

2 ¡Aa mu huajaꞌajtoo ɨ huaꞌ tyéviraꞌ ɨ maj muahuɨɨriaꞌcaꞌaj,

ɨ maj muéetzij jimi tyámuaꞌ tyityetyúuchaꞌɨɨcaꞌaj,

mej mij aꞌyan tyuꞌtyáhuɨɨreꞌen tɨꞌɨj cueꞌráj

aꞌɨ́ɨjma jimi ɨ muáꞌrɨeꞌcajtzij ajta tyiꞌtyán simuáruunyij jimi!

3 Aꞌyaa mu tyaꞌajxɨ́rej ɨ huaꞌ xuureꞌ tɨꞌɨj jájtyij tɨ puéꞌeenyeꞌ

néijmiꞌqueꞌ aꞌájna a Jerusalén,

ajta quee ajaꞌ aꞌtɨ́j tɨꞌij tyityáaꞌavaataj.

4 Aꞌtzísiꞌ tu séejreꞌ aꞌɨ́ɨjma jimi ɨ maj avéjriꞌ antacháatɨmee,

néijmiꞌi mu jeꞌej puaꞌaj tyíꞌtaxaj aꞌchu maj puaꞌmáj atacháatɨmee.

5 Muáaj Tavástaraꞌ,

¿aꞌchunyéj ooj áꞌtyeeren ɨ paj jɨn nyúꞌcamuɨꞌ?

¿Nyi jusén jɨmeꞌ aꞌtáaj jaꞌmej ɨ paj jɨn nyúꞌcamuɨꞌ tɨꞌɨj ɨ tɨéj?

6 ¡Cheꞌ ɨ paj jɨn nyúꞌcamuɨꞌ aꞌɨ́ɨjma japua rájvetyij ɨ maj quee tyáꞌtzaahuatyeꞌ

ɨ maj quee muamuaꞌtyej majta quee muéetzij jimi jahuoo!

7 Jiꞌnye aꞌɨ́ɨmaj mu jeꞌej puaꞌaj jáaruuj aꞌɨ́jcɨ ɨ Jacob

majta néijmiꞌi huatyuꞌuj ɨ chuéj joꞌtɨj aꞌɨ́ɨn jáꞌchajcaꞌaj.

8 Capáj tyiꞌtáꞌcareꞌen tyej tyij ityáj huaꞌ jɨmeꞌ tyuꞌnájchitaj

tyiꞌtɨ́j maj jɨn jeꞌej puaꞌaj huarɨ́j aꞌɨ́ɨmaj ɨ tahuásimuaꞌcɨꞌɨj,

¡cheꞌ caꞌnácan mujoꞌvéꞌmeꞌen aꞌɨ́jna ɨ paj jɨn taxɨeꞌveꞌ,

jiꞌnye catu cheꞌ jeꞌej jájtyoovej jeꞌej tyaj huárɨnyij!

9 Taj Dios, muáaj paj aꞌɨ́ɨn puéꞌeen ɨ tɨ tajapuá huatányuusij,

taatáhuɨɨreꞌ, tajapuá huatányuuchij pajta tyitaatúꞌuunyiꞌ,

aꞌɨ́jcɨ jitze maꞌcan ɨ tɨ naa huánamuajrii ɨ paj jɨn ántyapuaj.

10 Capu juxɨeꞌveꞌ maj aꞌyan tyíꞌxajtaj ɨ maj quee tyáꞌtzaahuatyeꞌ yee:

“¿Joꞌnyij jeꞌej jeꞌen ɨ huaꞌ Dios?”

¡Taatáꞌ tyej tyij jaaséj ɨ paj jɨn tyoꞌriáꞌrɨeeraj aꞌɨ́jcɨ jɨmeꞌ maj huoꞌcuij ɨ maj muéetzij muahuɨɨreꞌ!

¡Micheꞌ aꞌɨ́ɨmaj majta jáamuaꞌreej ɨ maj quee tyáꞌtzaahuatyeꞌ!

11 Huoꞌnamuaj jeꞌej maj tyíꞌxaj aꞌɨ́ɨmaj ɨ maj námiꞌ,

pajta huaꞌ japua huatányuunyij aꞌɨ́jcɨ jɨmeꞌ ɨ paj néijmiꞌi jɨn putyíꞌuurej

aꞌɨ́ɨjma ɨ maj meríj aꞌyan tyihuoꞌtaxájtacaꞌ mej mij huóꞌcuiꞌnyij.

12 Muáaj Tavástaraꞌ, aráahuaꞌpuaj puaꞌmáj paj tyoꞌriáꞌrɨeeraj aꞌɨ́ɨjma jimi ɨ maj tajimí avéjriꞌ joꞌcháatɨmee

aꞌɨ́jcɨ jɨmeꞌ maj jeꞌej puaꞌaj tyimuaaxájtacaꞌ,

13 tyajta ityáj, ɨ tyaj aꞌtyéɨtyeristyamuaꞌ puéꞌeen,

tyaj aꞌáa jáꞌsejreꞌ tɨꞌɨj cányaꞌxɨɨ tyaj puéꞌeenyeꞌ aꞌájna joꞌpaj muáaj tyámuaꞌ tyojoꞌruuj,

aꞌnáj tɨnaꞌaj tu tyiꞌmuatyóotziꞌreꞌej táꞌjuꞌun,

¡tyajta muéetzij jimi jusén jɨmeꞌ tyiꞌchuíicaj táꞌjuꞌun!

80

Tyámuaꞌ paj tojoꞌsejra

Ɨ tɨ aꞌɨ́jna jɨn antyúumuaꞌreej jeꞌej maj tyuꞌtáchuiicaj, aꞌɨ́jcɨ jɨmeꞌ ɨ chuíicarij tɨ aꞌyan huatóomuaꞌaj tɨjɨn “Ɨ tzuhuáa”. Jeꞌej tɨ tyiꞌtyúuchaꞌɨɨcaꞌaj ajta chuíicariaꞌraꞌ aꞌɨ́jcɨ ɨ Asaf

1 Muáaj mu paj jachaꞌɨj ɨ Israel,

pajta tyámuaꞌ tyihuáꞌjuyetyej aꞌɨ́ɨjma ɨ maj José jitze eerámaꞌcan aꞌyájna tɨꞌɨj ɨ yaꞌmuáatyee tɨ sɨɨreꞌ,

majta aꞌɨ́ɨmaj tyámuaꞌ tyíꞌmuachaꞌɨj ɨ tajapuá maj tyíꞌhuɨɨreꞌ,

¡huánamuaj!

¡Tyámuaꞌ paj yóꞌsejraj aꞌɨ́jcɨ ɨ Efraín,

2 ɨ Benjamín pajta aꞌɨ́jcɨ ɨ Manasés!

Huájɨsij pajta mujoꞌvéꞌmeꞌen pej pij tajapuá huatányuunyij aꞌɨ́jcɨ jɨmeꞌ ɨ paj néijmiꞌi jɨn putyíꞌuurej.

3 Taj Dios, pajtáhuaꞌaj paj aꞌyan tyitaatyátoonyij tyatɨꞌɨj éenyeꞌej.

Tyámuaꞌ paj tojoꞌsejra aj puꞌij tahuɨɨreꞌen.

4 Tavástaraꞌ, Dios mu paj néijmiꞌi jɨn antyíaꞌmuaꞌreej,

¿aꞌchunyéj pooj áꞌtyeeren penyuꞌcamuꞌuj

aꞌɨ́jcɨ jɨmeꞌ jeꞌej maj aꞌ jimi tyáꞌhuoo aꞌtyéɨtyeristyamuaꞌ?

5 Muáaj paj taatáꞌ tyaj eetajaꞌraꞌtaxɨꞌɨn capáj cueꞌráj tyitaatáꞌ,

ajta tyej tyij aꞌɨ́j huayeꞌen, ɨ tyaj jéehua eetajaꞌraꞌtaxɨj.

6 Aꞌyaa paj tyuꞌtáꞌ mej mij aꞌɨ́ɨmaj taatyáꞌaꞌtzej ɨ maj tajimí véjriꞌ antacháatɨmee,

aꞌɨ́ɨmaj mu majta taꞌaꞌtzej ɨ maj tájchaꞌɨɨreꞌ.

7 Dios mu paj néijmiꞌi jɨn antyíaꞌmuaꞌreej,

¡pajtáhuaꞌaj paj aꞌyan tyitaatyátoonyij tyatɨꞌɨj éenyeꞌej!

¡Tyámuaꞌ paj tojoꞌsejra aj puꞌij tahuɨɨreꞌen!

8 Aꞌáa paj a Egipto úuvaj ítyɨꞌriraꞌ jaꞌráapij,

pajta huiꞌráahuaꞌxɨj ɨ maj quee tyáꞌtzaahuatyeꞌ pej pij aꞌɨ́j atyáhuasteꞌen.

9 Tyámuaꞌ paj jáaꞌuurijtze ɨ chuéj,

aꞌɨ́ɨ puꞌij aróonaanaꞌtyej ajta jeꞌen neíjmiꞌqueꞌ ɨ chuéj japua oorióonajchacaꞌ.

10 Ajta ɨ juquéenyiꞌistaa jɨn tyaꞌváꞌnaj ɨ jɨríj,

ajta ɨ juxámueꞌ jɨmeꞌ ɨ tɨ tyuꞌuj tɨ jéetzeꞌ tyoꞌhuatɨ́tɨꞌɨjmee.

11 Ajta ɨ xámueꞌraꞌ aꞌáa pu ɨ jájrij jitze ɨmuáj jaꞌráꞌaj,

ajta ɨ tɨ jitzán ajtanyáxɨj aꞌáa pu jaꞌráꞌaj ɨ játyaꞌnaj jitze tɨ aꞌyan ántyapuaj tɨjɨn Éufrates.

12 ¿Jiꞌnye pej pij jaatyúꞌuj ɨ tɨ jɨn curiáꞌnamiꞌ,

pajta tyuꞌtáꞌ mej mij jáajuuraj ɨ maj mu jóꞌcɨꞌɨj ɨ juyéj jitze?

13 Aꞌɨ́ɨ pu ɨ tuíixuj yójve tyojóꞌjɨpuaj,

¡majta ɨ tyiꞌtyán simuáruunyij jimi jeꞌej puaꞌaj tyíꞌuurej!

14 Dios mu paj néijmiꞌi jɨn antyíaꞌmuaꞌreej, pataꞌaj cuiꞌ huariaꞌraꞌnyij,

tyámuaꞌ paj naa tyitaaséj aꞌájna ɨmuáj u tajapuá

pajta huaꞌ jimi tyúꞌmuaꞌtyij aꞌtyéɨtyeristyamuaꞌ,

15 aꞌɨ́jcɨ ɨ ítyɨꞌrij muáaj paj pajta jaꞌtyáhuiij,

pajta tyámuaꞌ jáaruuj ɨ tɨ jitzan eeréꞌnyej.

16 Pataꞌaj aꞌɨ́jna jɨn huaꞌantyipuáꞌrityeꞌen ɨ paj jɨn nyúꞌcamuɨꞌ

aꞌɨ́ɨjma ɨ maj jaꞌantyiveꞌchej majta jeꞌen jatɨeeraj,

17 pajta jaatyáhuɨɨreꞌen aꞌɨ́jcɨ ɨ tyévij muáaj paj jaꞌantyíhuoj,

aꞌɨ́jna ɨ tɨ eeráanyej aꞌɨ́jcɨ jitze ɨ tyévij muáaj paj tyámuaꞌ tyeetyájtoo,

18 tyataꞌaj tyij quee cheꞌ aꞌnáj aꞌ jimi ajtacɨ́ꞌcaꞌan.

¡Júuricamej paj taatáꞌan, aj tu tyij muéetzij tyanaꞌaj tyij muaatyánajchij!

19 Muáaj Tavástaraꞌ, Dios mu paj néijmiꞌi jɨn antyíaꞌmuaꞌreej,

¡pajtáhuaꞌaj paj aꞌyan tyitaatyátoonyij tyatɨꞌɨj éenyeꞌej!

¡Tyámuaꞌ paj tojoꞌsejra aj puꞌij tahuɨɨreꞌen!

81

Tyiꞌtɨ́j tɨ jɨn ɨ Dios tyámuaꞌ tyihuojóꞌmuaꞌraj ajta ɨ Israel tɨ jɨn jeꞌej puaꞌaj huarɨ́j

Ɨ tɨ aꞌɨ́jna jɨn antyúumuaꞌreej jeꞌej maj tyuꞌtáchuiicaj, aꞌɨ́jcɨ jitze tyíꞌcanaa ɨ Gat. Aꞌɨ́ɨn tɨ jaꞌaꞌrij ɨ Asaf

1 ¡Siataꞌaj jutyamuaꞌveꞌej ɨ Dios jimi setyuꞌtáchuiicaj, jiꞌnye aꞌɨ́j tu jɨn uhuájcaꞌnyej!

¡Siajta jíihuaj setyaatatyójtziꞌreꞌen aꞌɨ́jcɨ ɨ Dios raꞌ ɨ Jacob!

2 Setyuꞌtáchuiicaj aꞌɨ́j setyiꞌhuáaristyaꞌaj ɨ quéetzarij,

siajta aꞌɨ́jcɨ jitze ɨ áarpaj siajta ɨ canárij jitze.

3 Siajta tyuꞌtácɨꞌsityeꞌen ɨ trompéetaj jitze tɨꞌɨj ɨ máxcɨrɨeꞌ jájcuan jɨn huataséjreꞌen,

siajta jeꞌen tɨꞌɨjta néijmiꞌi huataséjreꞌen ɨ máxcɨrɨeꞌ,

jiꞌnye aꞌyaa pu tyúuxɨeꞌveꞌ siaj aꞌɨ́jcɨ xɨcáaraꞌ jitze vaꞌcán jɨn tyuꞌyéꞌestej.

4 Jiꞌnye aꞌíi pu aꞌɨ́ɨn puéꞌeen ɨ tɨ jɨn tyuꞌtaꞌíjtacaꞌ

ɨ Dios raꞌ aꞌɨ́jcɨ ɨ Jacob aꞌájna a Israel,

5 aꞌɨ́ɨ pu aꞌɨ́ɨn puéꞌeen jeꞌej maj tyaataꞌíj aꞌɨ́jcɨ ɨ José

tɨꞌɨj ɨ Dios huoꞌtanyóꞌsiꞌtyej aꞌɨ́ɨjma ɨ maj Egipto jáꞌmaꞌcan.

Nyúucarij nu huánamuajriꞌ nyaj quee jamuaꞌajcaa aꞌtɨ́j tɨ puéꞌeenyeꞌej, tɨ aꞌyan tɨjɨn:

6 “Nuꞌríj tyimuꞌhuatyátɨchiiriꞌ ɨ paj tyoꞌhuatyátɨjcaa,

nuꞌríj tyámuaꞌ tyúꞌruuj aꞌ jimi pej pij quee cheꞌ caꞌnyíin jɨn tyíꞌmuarɨeꞌej.

7 Patɨꞌɨj quee cheꞌ jeꞌej jájtyoovaꞌaj nye jimi paj huatyéenyuj, nyáaj nu nyij aꞌ japua huatanyúj,

aꞌɨ́j nu jitze muaatajé ɨ jéetɨrij tɨ tyényuuveꞌej,

nyajta jeꞌen muatyéesej véjriꞌ aꞌájna aꞌ tɨ jaꞌrájmuaa aꞌ tɨ aꞌyan tyajaꞌrájtyapuaj tɨjɨn Meribá.

8 Setyúꞌnamuaj, nyetyeɨ́ɨtyeristyamuaꞌ, jeꞌej nyaj tyajáꞌmuaꞌixaatyeꞌ,

¡aꞌyaa nu tyáꞌxɨeꞌveꞌ siaj náanamuaj, muaꞌaj mu siaj Israel jitze ajtyámaꞌcan!

9 Capáj sáanturij tyíchaꞌɨɨj maj séej chuéj japua jáꞌmaꞌcan;

capáj pajta séecan dioosij najchej ɨ paj quee huáꞌmuajtyej.

10 Nyáaj nu aꞌ vástaraꞌ puéꞌeen, nyajta aꞌ Dios,

ɨ nyaj muiꞌrájtoo aꞌɨ́jcɨ japua ɨ chuéj Egipto tɨ tyajaꞌrájtyapuaj,

tyámuaꞌ paj naa tyaꞌcácuaxaꞌtaj, nyáaj nu nyij muaatájuxɨeetyeꞌsij.

11 ’Majta ɨ nyetyeɨ́ɨtyeristyamuaꞌ camu nyanamuájracucaꞌaj,

¡camu aꞌyan huarɨ́j jeꞌej nyaj tyihuóꞌixaaj aꞌɨ́ɨmaj ɨ maj Israel jitze ajtyámaꞌcan!

12 Aꞌɨ́j nu jɨn huoꞌtaꞌ mej mij aꞌyan huárɨnyij jeꞌej maj aꞌɨ́ɨmaj tyáꞌxɨeꞌveꞌ,

aꞌyaa mu mij atyityejeꞌcháaj muáꞌraa jeꞌej tɨ jéetzeꞌ tyihuaꞌránajchacaꞌ.

13 ¡Tɨpuaꞌaj aꞌɨ́ɨmaj ɨ nyetyeɨ́ɨtyeristyamuaꞌ manáanamuajrajcheꞌen!

¡Tɨpuaꞌaj ɨ Israel maj jitze ajtyámaꞌcan aꞌyan metyityaajúꞌcajcheꞌen jeꞌej nyaj tyihuoꞌcájuyetyej,

14 aꞌyaa puꞌij tɨꞌɨj séej maj ootyásaꞌcɨvaꞌxɨꞌɨn

nyatɨꞌɨj nyáaj huoꞌtyaxáahuatajcheꞌen aꞌɨ́ɨjma ɨ maj huaꞌajchaꞌɨɨreꞌ

nyajta puéjtzij huoꞌtáꞌnyijcheꞌ ɨ maj quee naa huojoꞌmuaꞌraj!

15 ’Aꞌɨ́ɨmaj ɨ maj jaxanaꞌveꞌ ɨ Tavástaraꞌ aꞌɨ́ɨ mu huápuɨꞌɨj tyuꞌtátzɨɨnyeꞌej,

majta jeꞌen jusén jɨmeꞌ jajpuéetzij muáꞌjuꞌun.

16 ¡Dios pu ɨ tyeríicuj tɨ jéetzeꞌ jɨ́ꞌreꞌen huaꞌcueꞌtyej ɨ jutyéɨtyeristyamuaꞌ,

ajta sarátyee huáiꞌtyeꞌen ɨtzitáj maj huáxoo!”

82

Dios pu aꞌɨ́ɨn puéꞌeen ɨ Juées tɨ jéetzeꞌ vaꞌcán jɨn tyiꞌtyéjvee

Chuíicarij aꞌɨ́ɨn tɨ jaꞌaꞌrij ɨ Asaf

1 Dios pu tyámuaꞌ naa tyuꞌtóosejrataj aꞌájna joꞌmaj jóosɨɨreꞌ

ajta tyámuaꞌ tyáꞌxaꞌpuɨꞌɨntareꞌ u tajapuá joꞌmaj jáꞌsejreꞌ ɨ maj jimi tyíꞌhuɨɨreꞌ.

2 “¿Aꞌnajnyí muaꞌaj siaatapuáꞌcɨtaj siaj jeꞌej puaꞌaj tyáꞌxaꞌpuɨꞌɨntareꞌ

ajta siaj huaꞌ jamuán ajtyáꞌuj xáꞌjuꞌun aꞌɨ́ɨjma ɨ maj jeꞌej puaꞌaj tyityetyúuchaꞌɨj?

3 ¡Tyámuaꞌ xu tyoꞌxáꞌpuɨꞌɨntariꞌtzeꞌen aꞌɨ́jcɨ ɨ tɨ quee jucaꞌnyej siajta ɨ xáꞌrɨcan!

¡Tyámuaꞌ xu tyoꞌxáꞌpuɨꞌɨntariꞌtzeꞌen ɨ tɨ quee jeꞌej tyéejviicueꞌ siajta ɨ tɨ jajpuéjtzij!

4 ¡Siataꞌaj huiꞌrátoonyij aꞌɨ́ɨjma ɨ maj quee jucaꞌnyej siajta ɨ maj quee jeꞌej tyéejviicueꞌ,

siajta huaꞌ japua huatányuunyij aꞌɨ́ɨjma jimi ɨ maj jeꞌej puaꞌaj tyityetyúuchaꞌɨj!

5 ’Siajta muaꞌaj caxu jamuaꞌreej, caxu tyihuojóꞌitej,

tɨ́caꞌrij tzajtaꞌ xu cɨɨnyej.

Aꞌɨ́ɨ pu tóocatzej ɨ chuéj tɨ japuan róocaꞌnyej.

6 Aꞌyaa nu nyáaj tyuꞌtaxájtacaꞌ siaj muaꞌaj dioosij puéꞌeen;

siajta néijmiꞌi yójmuaꞌmuaꞌ puéꞌeen aꞌɨ́jcɨ ɨ tajapuá tɨ jáꞌsejreꞌ.

7 Ajta aꞌyájna, aꞌyaa xu néijmiꞌi tyíꞌtyacuiꞌnyij matɨꞌɨj ɨ tyeɨ́tyee,

¡siajta aꞌyan tyityeꞌentyipuáꞌrij tɨꞌɨj ɨ tɨ tyiꞌtɨ́j jɨn antyúumuaꞌreej!”

8 ¡Taj Dios, pataꞌaj huatyeꞌchenyij paj joꞌxɨ́jtyeꞌen ɨ cháanacaj,

jiꞌnye muáaj paj antyíaꞌmuaꞌreej néijmiꞌcaa jimi ɨ tyeɨ́tyee ɨ maj séej chuéj japua joꞌcháatɨmee!

83

Jeꞌej tyaj tyityeetyényuunyij tɨꞌij ɨ Dios tajɨ́meꞌ pu huárɨnyij

Cuíinarij ajta chuíicarij Asaf tɨ jaꞌaꞌrij

1 Taj Dios, ¡capáj quee aveꞌnyuucaꞌan!

¡Capáj pajta quee táhuaanyeꞌen nusu paj quee cheꞌ tyíꞌxajtaj!

2 Huoꞌséj ɨ maj muájchaꞌɨɨreꞌ, aꞌɨ́ɨjma ɨ maj muaxanaꞌveꞌ:

aꞌɨ́ɨ mu huápuɨꞌɨj juꞌɨtziityeꞌ majta muéetzij jeꞌej puaꞌaj tyíꞌmuaxaj.

3 Aꞌɨ́ɨ mu meríj tyiꞌtɨ́j jeꞌej puaꞌaj tyuꞌxáꞌpuɨꞌɨntarej

aꞌɨ́ɨjma jimi aꞌtyéɨtyeristyamuaꞌ,

¡majta aꞌɨ́ɨjma jimi ɨ paj tyámuaꞌ tyihuáꞌchaꞌɨj!

4 Aꞌyaa mu meríj tyaaxájtacaꞌ maj mujoꞌváꞌjuꞌun mej mij taꞌantyipuáꞌrityeꞌen

mej mij quee cheꞌ yajáꞌhuaꞌtan ɨ tatyeɨ́tyeristyamuaꞌ,

mej mij quee cheꞌ jamuaꞌreeriaj ɨ tɨ jɨn ántyapuaj ɨ Israel.

5 Tyiꞌtɨ́j mu meríj jɨn muéetzij jimi tyaꞌtóoraj,

aꞌyaa mu meríj huóoruuj tɨꞌɨj tɨ sɨ́ɨj naꞌaj ɨ tyévij puéꞌeenyeꞌ,

6 aꞌɨ́ɨmaj ɨ maj aꞌáa joꞌcháatɨmee joꞌtɨj ɨ Edom tyojoꞌtyáꞌɨnaamuaa ajta ɨ Ismael,

aꞌɨ́ɨjma maj jitze eerámaꞌcan ɨ Agar majta ɨ Moab,

7 ɨ Guebal, ɨ Amón majta ɨ Amalec,

aꞌɨ́ɨmaj ɨ filisteos, majta aꞌáa maj joꞌcháatɨmee a Tiro,

8 majta jeꞌen aꞌɨ́ɨmaj ɨ asirios aꞌɨ́ɨ mu majta huaꞌ jitze ajtyuꞌuj,

aꞌɨ́ɨ mu mij aꞌɨ́ɨn puéꞌeen ɨ maj jɨn uhuácacaꞌnyeꞌ ɨ Lot tyíꞌyojmuaꞌ.

9 Aꞌyaa paj huóꞌuurej aꞌɨ́ɨjma patɨꞌɨj huóꞌruuj ɨ Madián maj jitze ajtyámaꞌcantacaꞌaj,

aꞌyájna patɨꞌɨj jáaruuj aꞌɨ́jcɨ ɨ Sísara,

aꞌyájna patɨꞌɨj jáaruuj aꞌɨ́jcɨ ɨ Jabín aꞌájna ɨ áchij jitze tɨ aꞌyan tyajaꞌrájtyapuaj tɨjɨn Quisón,

10 ɨ maj antyipuáꞌriacaꞌ aꞌájna a Endor,

¡majta aꞌyan tyuꞌtyáhuɨɨ tɨꞌɨj ɨ chuéj japua tɨ tyiꞌjɨ́ꞌreꞌnyiꞌtareꞌ!

11 Aꞌyaa paj huóꞌuurej aꞌɨ́ɨjma ɨ tyétyacaa maj jéetzeꞌ juxɨeꞌveꞌ

patɨꞌɨj huóꞌruuj aꞌɨ́jcɨ ɨ Oreb pajta aꞌɨ́jcɨ ɨ Zeeb;

aꞌyaa paj néijmiꞌcaa huáꞌuurej ɨ maj huaꞌ jimi tyíꞌijta

aꞌyájna patɨꞌɨj huóꞌruuj aꞌɨ́jcɨ ɨ Zébah pajta aꞌɨ́jcɨ ɨ Salmuná,

12 ɨ maj aꞌyan tyáꞌxɨeꞌvaꞌcaꞌaj maj tyuꞌtyóoaꞌrityeꞌen aꞌɨ́jcɨ ɨ Dios tɨ tyiꞌtachuéj.

13 Nyaj Dios, aꞌyaa paj huóꞌuurej tɨꞌɨj tuꞌpíj tɨ viváajmaꞌaj tatyéꞌtyeꞌ ɨ maj jaaréꞌvejchacaꞌ,

tɨꞌɨj xamuáj tɨ huáchij áacaj tɨ yoꞌcuíxɨj;

14 aꞌyájna tɨꞌɨj ɨ tɨéj tyuꞌriáꞌtɨeeraj aꞌ ɨtzitáj

ajta jeꞌen néijmiꞌi tyeꞌentyipuáꞌrityeꞌsij aꞌáa tɨ tyejéꞌsejreꞌ aꞌ ɨtzitáj,

15 ¡aꞌyaa pej pij muáaj tyihuoꞌtaváj

pajta huoꞌtamuárityeꞌen jeꞌej puaꞌaj petyiꞌuuriáj huaꞌ jimi víityee pajta áacaj jɨmeꞌ!

16 ¡Tavástaraꞌ, pataꞌaj tyéviꞌsiꞌ huoꞌtaséjrataj,

mataꞌaj mij muéetzij moꞌtámuaꞌree!

17 Micheꞌ jusén jɨmeꞌ jutyéviꞌraꞌaj muáꞌraꞌnyij,

¡micheꞌ huatootyéviꞌraꞌastan majta jeꞌen huácuiꞌnyij!

18 ¡Micheꞌ jáamuaꞌreej paj muáaj panaꞌaj aꞌɨ́ɨn puéꞌeen ɨ Tavástaraꞌ,

paj muáaj panaꞌaj aꞌɨ́ɨn puéꞌeen ɨ tajapuá tɨ jáꞌsejreꞌ

ajta quee sɨ́ɨj ajtáhuaꞌaj yajáꞌhuaꞌ íiyan ɨ cháanacaj japua!

84

Ɨ tyaj jɨn jaxɨeꞌveꞌ ɨ chiꞌraꞌan ɨ Dios

Ɨ tɨ aꞌɨ́jna jɨn antyúumuaꞌreej jeꞌej maj tyuꞌtáchuiicaj, aꞌɨ́jcɨ jitze tyíꞌcanaa ɨ Gat. Yójmuaꞌmuaꞌ aꞌɨ́jcɨ ɨ Coré. Chuíicarij

1 ¡Naa pu huápuɨꞌɨj huaséꞌrin aꞌ tyeyúuj,

Tavástaraꞌ muáaj paj néijmiꞌi putyíꞌuurej!

2 ¡Aꞌyaa nu jéehua tyáꞌxɨeꞌveꞌ nyajta aꞌyan tyáꞌhuoo

nyej nyij aꞌáa joꞌtyávaacaj a tɨ joꞌtyényinyiꞌij aꞌ tyeyúuj!

¡Néijmiꞌi jɨmeꞌ ɨ nyaxɨéjnyuꞌcaa

nyetyiꞌchuíicaj nyenyetyámuaꞌvaꞌaj aꞌɨ́jcɨ jimi ɨ Dios júuricamej tɨ jitzán séejreꞌ!

3 Majta ɨ pínaꞌsee majta ɨ jeevíj

aꞌɨ́ɨ mu jatyoonyij joꞌmaj tyámuaꞌ jéꞌeenyeꞌ aꞌchíꞌij jitze

ajta joꞌmaj tyihuojoꞌtyéꞌitoꞌrityeꞌen ɨ juyójmuaꞌ,

muáaj paj Tavástaraꞌ néijmiꞌi putyíꞌuurej,

nyaj rey paj puéꞌeen pajta nyaj Dios.

4 ¡Múutyamuaꞌveꞌ aꞌɨ́ɨmaj ɨ maj aꞌúu jaꞌchej aꞌ tyeyúuj tzajtaꞌ

majta jeꞌen aꞌnáj tɨnaꞌaj tyíꞌmuatyojtziꞌreꞌ!

5 ¡Múutyamuaꞌveꞌ ɨ maj muéetzij jimi jatyoovej pej pij huoꞌtyáhuɨɨreꞌen,

ɨ maj aꞌyan tyáꞌxɨeꞌveꞌ maj juɨꞌɨcán aꞌáa joꞌréꞌnyej joꞌmaj mojoꞌtyáanajche!

6 Matɨꞌɨj aꞌáa joojúꞌun joꞌtɨj ɨ cɨyéj joꞌváatɨmee bálsamo maj jatamuáꞌmuaj

aꞌyaa mu jaꞌuuren tɨꞌɨj joꞌtɨj jaꞌrájmuaa,

majta ɨ víityee mu majta tyámuaꞌ tyeetyátoosij;

7 aꞌɨ́ɨ mu mij jéetzeꞌ huatyóocaꞌnyesij,

majta aꞌájna a Sión aꞌáa mu jaséjran ɨ Dios tɨ néijmiꞌi jɨn antyúumuaꞌreej.

8 Tavástaraꞌ, Dios mu paj néijmiꞌi putyíꞌuurej pajta néijmiꞌi jɨn antyíaꞌmuaꞌreej,

Dios raꞌ aꞌɨ́jcɨ ɨ Jacob,

¡huánamuaj jeꞌej nyaj aꞌ jimi tyiꞌtyényuusij!

9 Cásɨꞌ, nyaj Dios, tyámuaꞌ paj naa tyeeséj

aꞌɨ́jna ɨ tɨ aꞌɨ́ɨn puéꞌeen ɨ tɨ taatyáhuɨɨreꞌej

aꞌɨ́jna muáaj paj jaꞌantyíhuoj tɨꞌij rey puéꞌeenyeꞌ.

10 ¡Jéetzeꞌ pu nyaj séej xɨcáj aꞌáa joꞌtyávaacaj joꞌpaj muáaj jáꞌsejreꞌ,

quee nyaj séej víꞌraꞌaj xɨcáj aꞌ ɨmuáj jáꞌsejriaꞌaj!

Jéetzeꞌ nu jaxɨeꞌveꞌ nyaj aꞌáa tyajaꞌajmuárɨeꞌrij aꞌ tɨ joꞌtyényinyiꞌij ɨ tyeyúujraꞌ ɨ nyaj Dios

quee nyaj aꞌáa jaꞌchajca joꞌmaj jeꞌej puaꞌaj tyityejeꞌtyúuchaꞌɨj.

11 Jiꞌnye aꞌɨ́jna ɨ Dios ɨ tɨ Tavástaraꞌ puéꞌeen aꞌɨ́ɨ pu tatatzaviꞌtyeꞌ ajta tyámuaꞌ tyíꞌtaꞌchaꞌɨj,

Tavástaraꞌ pu huaꞌxɨeꞌveꞌ ajta huoꞌtyátzaahuatyeꞌsij aꞌɨ́ɨjma ɨ maj quee tyiꞌtɨ́j jɨn áꞌɨtzeereꞌ,

ajta néijmiꞌi tyihuoꞌtáꞌsij ɨ tɨ tyámuaꞌ tyíꞌeen.

12 Tavástaraꞌ mu paj néijmiꞌi putyíꞌuurej pajta néijmiꞌi jɨn antyíaꞌmuaꞌreej,

¡micheꞌ huatóotyamuaꞌveꞌen aꞌɨ́ɨmaj ɨ maj muéetzij jitze tyíꞌcaꞌnyej!

85

Pajtáhuaꞌaj paj tajapuá huatányuunyij

Ɨ tɨ aꞌɨ́jna jɨn antyúumuaꞌreej jeꞌej maj tyuꞌtáchuiicaj. Chuíicarij aꞌɨ́ɨmaj maj joꞌyúꞌxacaꞌ ɨ yójmuaꞌmuaꞌ aꞌɨ́jcɨ ɨ Coré

1 Tavástaraꞌ, muáaj paj tyámuaꞌ naa huojoꞌmuaꞌraj aꞌyaa maj huacháatɨmee aꞌ chuéj japua;

pajta jájcuan jɨn tyámuaꞌ tyeetyájtoo aꞌɨ́jcɨ ɨ Jacob,

2 pajta tyihuoꞌtúꞌuunyiꞌriꞌ tyiꞌtɨ́j maj jɨn jeꞌej puaꞌaj huarɨ́j aꞌtyéɨtyeristyamuaꞌ

pajta néijmiꞌi ɨ maj jɨn tyiꞌijxánaꞌcɨraꞌcaꞌaj;

3 néijmiꞌi pu arí jɨn huatyápuaꞌriacaꞌ

ɨ paj jɨn nyuꞌcamuɨꞌcaꞌaj ajta ɨ tɨ muajaaxɨejtyaꞌcaꞌaj.

4 Taj Dios pajta aꞌɨ́ɨn puéꞌeen ɨ tɨ tajapuá huatányuusij,

¡pataꞌaj ijíij tajapuá huatányuunyij

pajta jeꞌen quee cheꞌ ityájma tajaaxɨejviꞌraj!

5 ¿Caꞌ jusén jɨmeꞌ aꞌyan tyiꞌséereꞌej jaꞌmej

ɨ paj jɨn tajimí nyúꞌcamuɨꞌ?

6 ¿Nyi pequee cheꞌ júuricamej taatáꞌsij

mej mij aꞌtyéɨtyeristyamuaꞌ aꞌ jimi huatóotyamuaꞌveꞌen?

7 Muáaj paj Tavástaraꞌ,

¡taataséjratyeꞌ ɨ paj jɨn taxɨeꞌveꞌ, pajta tajapuá huatányuunyij!

8 Nyáanamuajran jeꞌej tɨ ɨ Tavástaraꞌ tyuꞌtaxájtaj;

jiꞌnye aꞌɨ́ɨ pu tyámuaꞌ naa tyihuoꞌtyéjeevij ɨ jutyéɨtyeristyamuaꞌ,

aꞌɨ́ɨjma ɨ maj jimi tyámuaꞌ een,

mej mij quee cheꞌ jeꞌej puaꞌaj tyityajaꞌhuóotɨmueꞌraj.

9 Aꞌyaa pu tyiꞌjɨꞌréꞌcan jɨmeꞌ, Dios pu huápuɨꞌɨj yevéjriꞌ séejreꞌ,

tɨꞌij huaꞌ japua huatányuunyij aꞌɨ́ɨjma ɨ maj tzáahuatyiꞌraꞌaj jimi tyíchaꞌɨj,

aꞌɨ́jna ɨ tɨ jɨn naa huaséꞌrin pu tajamuán yeséeriaꞌaj jaꞌmej ɨ cháanacaj japua.

10 Aꞌɨ́jna ɨ tɨ jɨn taxɨeꞌveꞌ ajta ɨ tɨ jɨꞌréꞌcan jɨmeꞌ aꞌɨ́ɨ mu aꞌ jóosejran,

ajta ɨ tɨ naa tyúꞌasej ajta ɨ tɨ tyámuaꞌ tyáꞌxaꞌpuɨꞌɨntareꞌ aꞌɨ́ɨ mu iityóopuɨꞌtzeꞌsij,

11 ɨ tɨ jɨꞌréꞌcan jɨmeꞌ pu chóotaꞌ ajnyésij

ajta ɨ tɨ tyámuaꞌ tyíꞌxaꞌpuɨꞌɨntareꞌ aꞌɨ́ɨ pu tajapuá ɨmuáj taséeraj jaꞌmej.

12 Aꞌɨ́ɨ pu ɨ Tavástaraꞌ tyuꞌtáꞌsij mej mij huatyéviiyej,

ajta jeꞌen ɨ cháanacaj japua tyíꞌcɨɨren.

13 Aꞌɨ́ɨ pu anaquéej huamaꞌaj jaꞌmej ɨ tɨ tyámuaꞌ tyáꞌxaꞌpuɨꞌɨntareꞌ,

ajta jeꞌen tyámuaꞌ tyíꞌuuren ɨ juyáaraꞌ jitze.

86

Muáaj papuꞌuj Dios puéꞌeen

Jeꞌej tɨ tyuꞌtyéenyuj aꞌɨ́jna ɨ David

1 Tavástaraꞌ, aꞌtzúj cuiꞌ náanamuaj,

jiꞌnye huápuɨꞌɨj nu nyaxaamujrityeꞌ nyajta quee jeꞌej tyéejviicueꞌ;

2 tyámuaꞌ paj tyináachaꞌɨɨn, jiꞌnye tyámuaꞌ nu eenyeꞌ aꞌ jimi séejreꞌ.

Muáaj paj nyaj Dios puéꞌeen;

¡pataꞌaj japuan huatányuunyij aꞌíjcɨ ɨ tɨ muéetzij muahuɨɨreꞌ ajta aꞌ jitze tyíꞌcaꞌnyej!

3 Tavástaraꞌ, nyéetzij náꞌancuꞌvaxɨꞌ

ɨ nyaj muéetzij jimi aꞌnáj tɨnaꞌaj jahuoo.

4 Tavástaraꞌ, pataꞌaj caꞌnyíjraꞌaj jaatáꞌan aꞌɨ́jcɨ ɨ tɨ muéetzij muahuɨɨreꞌ,

jiꞌnye aꞌ jitze maꞌcan nu huatyényuusij.

5 Jiꞌnye muáaj, Tavástaraꞌ, tyámuaꞌ paj tyihuojóꞌmuaꞌraj pajta tyúꞌuunyiꞌ;

néijmiꞌi paj jɨn huaꞌxɨeꞌveꞌ aꞌɨ́ɨjma ɨ maj muéetzij jimi jahuoo.

6 Tavástaraꞌ, huánamuaj jeꞌej nyaj aꞌ jimi tyáꞌhuoo

¡pajta aꞌyan huárɨnyij jeꞌej nyaj tyíꞌmuahuaviij!

7 Muéetzij jimi nu huatyényuusij nyatɨꞌɨjta quee jeꞌej jájtyooveꞌen,

jiꞌnye muáaj paj naatájeevij.

8 ¡Capu sɨ́ɨj ajtáhuaꞌaj séejreꞌ tɨ aꞌyan eenyeꞌ patɨꞌɨj muáaj, Tavástaraꞌ!

¡Capu sɨ́ɨj ajtáhuaꞌaj jaayíꞌtɨn tɨ aꞌyan tyuꞌmuárɨeꞌen patɨꞌɨj muáaj!

9 Muáaj paj Tavástaraꞌ,

muáaj paj néijmiꞌcaa huátahuaacaꞌ ɨ tyeɨ́tyee,

aꞌɨ́ɨ mu mij mujoꞌváꞌjuꞌuj muáꞌjuꞌun mej mij muatyáanajche,

ajta mej mij tyámuaꞌ tyeetyátoonyij ɨ paj jɨn ántyapuaj.

10 Jiꞌnye muáaj papuꞌuj Dios puéꞌeen,

¡muáaj paj vaꞌcán jɨn tyíꞌmuarɨeꞌ ajta naa tyihuaꞌséjratyeꞌ aꞌ jitze tɨ tyíꞌsejreꞌ!

11 Nyavástaraꞌ, naataséjratyeꞌ aꞌ juyéj,

nyej nyij nyáaj jɨꞌréenyaꞌaj aꞌɨ́j jitze ucájrutyej.

Tyámuaꞌ paj jáaꞌuurej ɨ nyaj xɨéjnyuꞌcaa taꞌaj ij muaatyátzaahuatyeꞌen.

12 Nyavástaraꞌ pajta nyaj Dios,

néijmiꞌi nu ɨ nyaxɨéjnyuꞌcaa jɨn tyimuaatatyójtziꞌreꞌej

nyajta aꞌnáj tɨnaꞌaj tyámuaꞌ tyaataxájta ɨ paj jɨn ántyapuaj.

13 ¡Vaꞌtɨ́j pu nye jitze séejreꞌ ɨ paj jɨn nyaxɨeꞌveꞌ!

¡Nyaj japua paj huatanyúj nyej nyij quee aꞌáa joꞌtyáꞌɨtzeereꞌen joꞌmaj tyityajáꞌavaꞌtacaa!

14 Nyaj Dios, mueꞌtɨ́j mu ɨ maj axáa tyíꞌjepeꞌ majta ɨ tɨ huaꞌráanajchi maj junyoꞌsiꞌtyeꞌej

ɨ maj quee muéetzij muamuaꞌtyej,

aꞌɨ́ɨ mu nyéetzij nyéjchaꞌɨɨreꞌ majta jaxɨeꞌveꞌ maj naajéꞌcaj.

15 Pajta muáaj, Tavástaraꞌ,

Dios paj puéꞌeen tɨ tyámuaꞌ tyihuojóꞌmuaꞌraj pajta tyihuaꞌcuꞌvej,

pajta quee jiyeꞌtzín tyinyúꞌcacaa, muáaj paj jɨꞌréꞌcan jɨn taxɨeꞌveꞌ.

16 Naaséj, nyéetzij náꞌancuꞌvaxɨꞌ.

¡Pataꞌaj japuan huatányuunyij aꞌɨ́jcɨ ɨ tɨ muahuɨɨreꞌ!

¡Caꞌnyíjraꞌaj paj jaatáꞌan!

17 Tyámuaꞌ paj naa tyinaataséjratyeꞌen ɨ paj jɨn tyámuaꞌ tyíꞌtyevij,

mataꞌaj mij huatóotyeviꞌraꞌastaj matɨꞌɨj jaaséj aꞌɨ́ɨmaj ɨ maj nyaxanaꞌveꞌ.

¡Muáaj, Tavástaraꞌ, muáaj paj nyahuɨɨreꞌ pajta tyámuaꞌ tyinaatyéjeevij!

87

Chuíicariaꞌraꞌ ɨ chájtaꞌnaj Dios tɨ jitze ajtyámaꞌcan

Chuíicarij ajta cuíinarij aꞌɨ́ɨmaj maj joꞌyúꞌxacaꞌ ɨ yójmuaꞌmuaꞌ aꞌɨ́jcɨ ɨ Coré

1 Aꞌɨ́jna ɨ tɨ jitzán ájtaavijhuacaꞌ ɨ chájtaꞌnaj Dios tɨ jaꞌaꞌrij

aꞌɨ́j pu jitze séejreꞌ ɨ jɨríj tɨ naa een.

2 Ɨ Tavástaraꞌ pu jaxɨeꞌveꞌ ɨ puéertaj aꞌáa tɨ jɨn tyejeꞌtyánamiꞌ a Sión

ajta quee aꞌyan tyiꞌtɨ́j séej ajtáhuaꞌaj aꞌɨ́jcɨ tyíaꞌrij ɨ Jacob.

3 Chájtaꞌnaj Dios tɨ jaꞌaꞌrij,

jéehua mu tyámuaꞌ naa muéetzij tyíꞌmuaxaj:

4 “Huaꞌ tzajtaꞌ ɨ chájtaꞌnaj ɨ maj nyamuaꞌtyej

ɨꞌríj nyaj aꞌɨ́j huataxáj ɨ Egipto nyajta ɨ Babilonia,

aꞌɨ́jcɨ ɨ Filistea, Tiro nyajta ɨ Etiopía,

néijmiꞌi mu aꞌɨ́ɨmaj a jitze eeráanyej.”

5 Aꞌyaa mu tyuꞌtaxájtaj aꞌájna chájtaꞌ Sión tɨ tyajaꞌrájtyapuaj tɨjɨn:

“Aꞌíjna ajta aꞌáa tɨ séejreꞌ aꞌɨ́j mu jitze eeráanyej ɨ Sión.”

Aꞌɨ́jna ɨ tajapuá tɨ ɨmuáj jáꞌsejreꞌ pu aꞌyan tyaataxájtacaꞌ.

6 Tavástaraꞌ pu aꞌyan tyéꞌyuꞌxaj ɨ yuꞌxarij jitze

aꞌɨ́jcɨ ɨ chájtaꞌnaj tɨ jimi aꞌyan tyiꞌtyéevijtɨj tɨ tyámuaꞌ een aꞌyaa pu tyéꞌyuꞌxaj tɨjɨn:

“Aꞌíi pu aꞌɨ́j jitze eerámaꞌcan.”

7 Majta ɨ maj tyíꞌchuiicaj majta ɨ maj tyíꞌnyeꞌ aꞌyaa mu tyíꞌxaj tɨjɨn:

“Ɨ nye chiꞌij muéetzij pu jitze séejreꞌ.”

88

Tavástaraꞌ ¿jiꞌnye pej pij manúujɨpuaj?

Chuíicarij aꞌɨ́ɨmaj maj jaꞌaꞌrij ɨ Coré tyíꞌyojmuaꞌ. Ɨ tɨ aꞌɨ́jna jɨn antyúumuaꞌreej jeꞌej maj tyuꞌtáchuiicaj, mej mij jaatáchuiicaj tɨꞌɨjta sɨ́ɨj tyíꞌcuiꞌij. Jeꞌej tɨ tyihuoꞌmuáꞌtyej aꞌɨ́jna ɨ Hemán, aꞌɨ́ɨjma tɨ jitze ajtyámaꞌcan ɨ ezrahitas, mataꞌaj mij jaatáchuiicaj

1 Tavástaraꞌ, nyaj Dios ajta ɨ tɨ nyajapuáj huatányuusij,

tújca nyajta tɨ́caꞌ muéetzij nu muahuavii pej pij naatáhuɨɨreꞌen,

2 ¡ancuriáaꞌ jeꞌej nyaj aꞌ jimi tyáꞌhuoo!,

¡pajta aꞌyan huárɨnyij jeꞌej nyaj tyíꞌmuahuaviij!

3 Jéehua pu ɨ tɨ jeꞌej puaꞌaj een nye jitze tɨ arí huatyáꞌɨtzee,

aꞌɨ́j nu jɨn nyeríj tɨn huatámuɨꞌsij,

4 ¡puꞌríj ɨꞌríj maj naatyéꞌiten aꞌɨ́ɨjma jamuán ɨ muɨꞌchítyee,

jiꞌnye canu cheꞌ uhuájcaꞌnyej!

5 Aꞌáa mu meríj nyojóorɨej huaꞌ tzajtaꞌ ɨ maj meríj huácuij;

aꞌyaa nu een matɨꞌɨj ɨ maj huácuij matɨꞌɨj huatyéenyoꞌsej

majta jeꞌen meríj huoꞌtyáꞌavaatacaꞌ;

aꞌyájna matɨꞌɨj ɨ maj meríj yoꞌrɨej muáaj paj jɨn huoꞌtyáhuɨɨreꞌen

pajta jeꞌen muáaj períj huojoꞌhuáꞌxɨj.

6 Muáaj paj aꞌáa nyejeꞌtyájrɨee a tɨ jéetzeꞌ tyétyeꞌ ɨmuáj joꞌcácun,

aꞌájna joꞌtɨj joꞌtɨ́caꞌ ajta jeꞌej puaꞌaj éenyeꞌqueꞌ.

7 Nyejitzé pu ráꞌaj ɨ paj jɨn nyúꞌcamuɨꞌ,

¡pajta anyojoꞌcáarujtye tɨꞌɨj jáataꞌ aꞌɨ́jcɨ jitze ɨ tɨ huápuɨꞌɨj tyúꞌtyesiꞌhuarityeꞌ!

8 Muáaj paj tyuꞌtáꞌ mej mij manúurɨeenyij ɨ nyaꞌamíincustyamuaꞌ,

pajta tyuꞌtáꞌ mej mij aꞌɨ́ɨmaj quee nyaxɨeꞌveꞌ.

¡Aꞌyaa nu een tɨꞌɨj ɨ tɨ námiꞌ tɨ quee pújoorej tɨꞌij huatóoꞌuunaj!

9 Nyajta quee cheꞌ tyámuaꞌ tyaꞌtányeej aꞌɨ́jcɨ jɨmeꞌ nyaj huápuɨꞌɨj nyeyiin.

¡Aꞌnáj tɨnaꞌaj nu muéetzij jimi jahuoo, Tavástaraꞌ,

nyajta muéetzij jimi ajméjcaꞌtaxɨꞌɨj!

10 ¿Nyi tyiꞌtɨ́j jɨn jeꞌej parɨnyij aꞌɨ́ɨjma jimi ɨ maj meríj huácuij tyej tyij jeꞌej tyoꞌtaséj?

¿Nyi jeꞌej tyíɨꞌrij mej mij aꞌɨ́ɨmaj tyimuaatatyójtziꞌreꞌen ɨ muɨꞌchítyee?

11 ¿Nyi aꞌɨ́j muaataxájta ɨ tɨ jɨꞌréꞌcan jɨmeꞌ majta ɨ paj jɨn taxɨeꞌveꞌ

aꞌájna joꞌmaj tyityajáꞌavaꞌtacaa, joꞌtɨj aꞌɨ́ɨn tyejéꞌijtaj ɨ tɨ tyeꞌentyípuaapuaꞌrityee?

12 Aꞌájna joꞌtɨj jáꞌsejreꞌ ɨ tɨ tyeꞌentyípuaapuaꞌrityee, majta néijmiꞌcaa jóꞌhuaꞌnaj,

¿nyi sɨ́ɨj séeriaꞌaj jaꞌmej tɨ jáamuaꞌtyij paj tyámuaꞌ tyíꞌuurej ajta ɨ paj jɨn vaꞌcán jɨn néijmiꞌi putyíꞌuurej?

13 Nyajta nyáaj, Tavástaraꞌ, muéetzij nu jimi jahuoo,

tɨꞌɨjta ariáꞌpuaꞌaj muéetzij jimi nu huatyényuusij.

14 ¿Jiꞌnye pej pij manúujɨpuaj, Tavástaraꞌ?

¿Jiꞌnye pej pij nye jimi jaꞌavaaj?

15 Nyatɨꞌɨj nyanaꞌaj tyúꞌtyamueestariacaꞌ

jeꞌej nu tyéꞌnyamuaꞌtzej nyajta áꞌviicueꞌreꞌ nyej nyij quee huámuɨꞌnyij,

nyetyoꞌviicueꞌriꞌ ɨ tɨ jéehua tyíꞌtyesiꞌ muéetzij tɨ jimi tyojoꞌvéꞌmej,

canu nyij cheꞌ tyéꞌviicueꞌ.

16 Nye jitze pu arí yan huatyéenyej ɨ paj jɨn nyúꞌcamuɨꞌ,

ajta jeꞌen naꞌantyimuéꞌtɨj;

17 aꞌɨ́ɨ pu aꞌnáj tɨnaꞌaj néijmiꞌqueꞌ nyeriaꞌnaa,

aꞌyájna tɨꞌɨj tɨpuaꞌaj jáataꞌ anyoꞌcájrutyej.

18 Camu cheꞌ nye jimi yajáꞌhuaꞌ ɨ nyaꞌ amíincustyamuaꞌ nusu ɨ maj nyamuaꞌtyej,

aꞌɨ́ɨ puꞌquij ɨ tɨ́caꞌrij nyajamuan yésejreꞌ.

89

Tyiꞌtɨ́j tɨ jɨn ɨ Dios tyaꞌtóoratziiriꞌ aꞌɨ́jcɨ jimi ɨ David

Jeꞌej tɨ tyihuoꞌmuáꞌtyej aꞌɨ́jna ɨ Etán ɨ tɨ aꞌɨ́ɨmaj jitze ajtyámaꞌcan ɨ ezrahíta

1 Tavástaraꞌ, aꞌnáj tɨnaꞌaj nu jaataxájtaj nyatɨꞌɨjta tyíꞌchuiicaj

paj muáaj tyámuaꞌ naa tyihuojóꞌmuaꞌraj;

tɨꞌɨj púnaꞌaj nu jaxáataj naꞌmej

paj muáaj quee tyiꞌtɨ́j jɨn áꞌɨtzeereꞌ.

2 Nyaataxájta tɨ jusén jɨmeꞌ séejreꞌ ɨ paj jɨn taxɨeꞌveꞌ;

ajta ɨ paj jɨn tyámuaꞌ een quee seequéj juꞌuurej,

aꞌyájna tɨꞌɨj quee seequéj tyúuꞌuurej ɨ tajapuá tɨ séejreꞌ.

3 Tyiꞌtɨ́j paj jɨn tyaꞌtáꞌratziiriꞌ aꞌɨ́jcɨ jimi ɨ David;

aꞌyaa paj tyaꞌtáratziiriꞌ aꞌɨ́jcɨ ɨ paj jaꞌantyíhuoj tɨjɨn:

4 “Nyetyuꞌtaꞌsij mej mij ɨ maj aꞌ jitze eerámaꞌcan

jusén jɨmeꞌ aꞌ jitze maꞌcan tyuꞌtaꞌíjtaj.”

5 Muáaj paj Tavástaraꞌ puéꞌeen,

néijmiꞌi ɨ maj tajapuá jáꞌsejreꞌ

aꞌɨ́ɨ mu tyíꞌmuatyojtziꞌreꞌ aꞌɨ́jcɨ jɨmeꞌ paj tyámuaꞌ een pajta tyámuaꞌ tyíꞌuurej.

6 ¡Capu sɨ́ɨj dios ajtáhuaꞌaj séejreꞌ, aꞌújna u tajapuá

tɨꞌij aꞌyan eenyeꞌ patɨꞌɨj muáaj, Tavástaraꞌ!

7 Dios paj vaꞌcán jɨn antyíaꞌmuaꞌreej pajta áꞌtyesiꞌreꞌ,

aꞌɨ́ɨmaj mu muéetzij jimi ataváatɨmee ɨ maj muahuɨɨreꞌ.

8 Tavástaraꞌ, Dios mu paj néijmiꞌi putyíꞌuurej pajta néijmiꞌi jɨn antyíaꞌmuaꞌreej.

Néijmiꞌi pu muéetzij muaꞌ aꞌrij ɨ paj jɨn putyíꞌuurej pajta aꞌɨ́j jɨn cánamiꞌ ɨ tɨ jɨꞌréꞌcan jɨmeꞌ;

¡capu sɨ́ɨj ajtáhuaꞌaj séejreꞌ aꞌyájna patɨꞌɨj muáaj!

9 Muáaj paj pújoorej paj jaatyápuaꞌrityeꞌen ɨ jájrij tɨ áꞌxɨreꞌej caꞌnyíin jɨmeꞌ

pajta jaatyápuaꞌrityeꞌsij ɨ tɨ jéehua atyúutaꞌhuaꞌaj,

10 pajta jaꞌvéꞌtzij aꞌɨ́jcɨ ɨ tɨ tzɨ́ɨnyiꞌreꞌ aꞌájna a jájritzeꞌ

aꞌyájna tɨꞌɨj muɨꞌchíj tɨ puéꞌeenyeꞌ,

pajta huojoꞌcuíxɨj aꞌɨ́ɨjma ɨ maj muájchaꞌɨɨreꞌ

aꞌɨ́jcɨ jɨmeꞌ ɨ paj jɨn uhuájcaꞌnyej aꞌmuácaꞌ jɨmeꞌ.

11 Aꞌɨ́jna ɨ tajapuá tɨ séejreꞌ ajta ɨ cháanacaj muéetzij pu tyíꞌmuaꞌaꞌrij;

muáaj paj jaatyátaahuacaꞌ ɨ cháanacaj pajta néijmiꞌi aꞌɨ́j tɨ jitze tyíꞌsejreꞌ.

12 Muáaj paj jaatyátaahuacaꞌ ajtyapuáj tɨ ɨmuáj jáꞌsejreꞌ pajta áatyej tɨ pujmuaꞌ séejreꞌ,

aꞌɨ́jna ɨ jɨríj Tahor tɨ ántyapuaj ajta ɨ Hermón aꞌɨ́ɨ mu jutyamuaꞌveꞌej aꞌ jimi tyíꞌchuiicaj.

13 Muaꞌ muácaꞌ pu néijmiꞌi putyíꞌuurej,

pajta amuácaꞌtaꞌ jéehua uhuájcaꞌnyej pajta néijmiꞌi jɨn tyuꞌtyámueꞌtɨj.

14 Aꞌ ɨpuáaj pu tyámuaꞌ een aꞌɨ́jcɨ jitze ɨ paj jɨn tyáꞌxaꞌpuɨꞌɨntareꞌ ajta aꞌɨ́jcɨ jitze ɨ tɨ huatóojeꞌyej,

aꞌɨ́jna ɨ paj jɨn taxɨeꞌveꞌ ajta ɨ paj jɨn tyámuaꞌ een aꞌɨ́ɨ mu muaꞌantyinájchij.

15 Muáaj paj Tavástaraꞌ, micheꞌ huatóotyamuaꞌveꞌen aꞌɨ́ɨmaj ɨ maj jutyamuaꞌveꞌej metyíꞌmuatyojtziꞌreꞌ

majta tyámuaꞌ naa tyityaajúꞌ aꞌɨ́jcɨ jɨmeꞌ muáaj paj huáꞌtatzaviꞌtyeꞌ,

16 majta aꞌ jitze maꞌcan aꞌnáj tɨnaꞌaj jutyamuaꞌveꞌ

ajta tyámuaꞌ huaꞌasej paj muáaj jɨꞌréenyeꞌej séejreꞌ.

17 Aꞌyaa pu tyiꞌjɨꞌréꞌcan jɨmeꞌ, muáaj paj aꞌɨ́ɨn puéꞌeen ɨ maj jɨn uhuájcaꞌnyej ajta ɨ maj jɨn naa huaséꞌrin;

tyajta tyeríj jéetzeꞌ néijmiꞌi putyíꞌuurej aꞌɨ́jcɨ jɨmeꞌ paj muáaj tyámuaꞌ tyaꞌajxɨéꞌviꞌraꞌ tajimí.

18 ¡Aꞌɨ́ɨ pu ɨ Tavástaraꞌ aꞌɨ́ɨn puéꞌeen ɨ tɨ taatyáhuɨɨreꞌej!

¡Aꞌɨ́jna ɨ tɨ rey jɨn tyiꞌtyéjvee tajimí aꞌɨ́ɨ pu aꞌɨ́ɨn puéꞌeen ɨ tɨ jɨꞌréenyeꞌej séejreꞌ a Israel!

19 Aꞌnáj ɨmuáj paj aꞌyan tyuꞌtaxájtacaꞌ aꞌɨ́jcɨ jitze ɨ tɨquee jeꞌej ámiteereꞌ ɨ tɨ aꞌyáanaꞌaj cuxáa tɨ tyiꞌtyámaarasimeꞌen,

aꞌyaa pej pij tyihuoꞌtéꞌexaaj aꞌɨ́ɨjma ɨ maj tyámuaꞌ een a jimi tɨjɨn:

“Séej nu nyeríj antyíhuo aꞌɨ́ɨjma jimi ɨ nyetyeɨ́ɨtyeristyamuaꞌ,

nuꞌríj vaꞌcán jɨn tyeꞌentyáarujtyej nyajta jaatyáhuɨɨ.

20 ¡Aꞌɨ́j nu nyeríj huátyoj ɨ David ɨ tɨ nyahuɨɨreꞌ!

Aꞌɨ́j nu nyeríj jaꞌváꞌhuaaj ɨ aséityij nyajta jeꞌen rey jɨn tyeꞌentyáarujtyej,

21 nyajta jeꞌen aꞌnáj tɨnaꞌaj jaatyáhuɨɨreꞌej.

Aꞌɨ́j nu jɨn ɨ nyaj néijmiꞌi jɨn putyíꞌuurej jaatáꞌsij tɨꞌij huatyóocaꞌnyej,

22 camu mij jaatanyoꞌsiꞌtyeꞌej ɨ maj jájchaꞌɨɨreꞌ

camu majta jaꞌantyimuéꞌtɨj ɨ maj jeꞌej puaꞌaj tyityetyúuchaꞌɨj.

23 Nyahuoꞌtzíinajraꞌaj aꞌɨ́ɨjma ɨ maj jájchaꞌɨɨreꞌ,

¡mej mij quee cheꞌ ajaꞌhuaꞌtan aꞌjɨ́ɨsaꞌpuaj!

¡Nyahuaꞌantyipuaꞌrityeꞌsij aꞌɨ́ɨjma ɨ maj jájchaꞌɨɨreꞌ!

24 Aꞌɨ́j pu jitze séeriaꞌaj jaꞌmej ɨ nyaj jɨn jaxɨeꞌveꞌ ajta ɨ nyaj jɨn tyámuaꞌ tyiꞌtyínyechaꞌɨj,

ajta jeꞌen nyaj jɨmeꞌ huatámuiꞌrij ɨ tɨ jɨn néijmiꞌi putyíꞌuurej.

25 Tyámuaꞌ nu jaꞌuuren aꞌɨ́jcɨ ɨ tɨ néijmiꞌi jɨn putyíꞌuurej ajta ɨ tɨ jɨn tyíꞌijta

tɨꞌɨj naꞌaj aꞌájna a Mediterráneo ajta aꞌájna ɨmuáj a Éufrates.

26 Aꞌɨ́ɨ pu aꞌyan tyinaatéꞌexaatyeꞌsij tɨjɨn: Muáaj paj nyavástaraꞌ puéꞌeen;

muáaj paj nyaj Dios puéꞌeen, ɨ tɨ nyajapuáj huatányuusij ajta naatyéchaꞌɨɨsij.”

27 Nyáaj nu nyij aꞌɨ́j tyaataꞌsij aꞌɨ́j tɨ tyíꞌcɨꞌpuaj ɨ tɨ anaquéej huanɨeꞌhuacaꞌ,

quee tyiꞌtɨ́j maj tyíchaꞌɨj íiyan cháanacaj japua maj tyíꞌijta.

28 Ɨ nyaj jɨn jaxɨeꞌveꞌ pu jusén jɨmeꞌ jimi séeriaꞌaj jaꞌmej,

ajta jimi tyámuaꞌ éenyeꞌej jaꞌmej ɨ nyaj jɨn tyaꞌtányaratziiriꞌ.

29 Aꞌɨ́ɨ mu jitzán maꞌcan jusén jɨmeꞌ tyuꞌtaꞌíjtaj ɨ maj jitzán eerányesij,

tɨꞌɨj ooj séjreꞌej ɨ tajapuá tɨ séejreꞌ.

30 ’Ajta tɨpuaꞌaj aꞌɨ́ɨmaj meyoꞌhuaꞌxɨj jeꞌej nyaj tyihuoꞌmuáꞌtyej

majta quee aꞌyan tyíꞌtyechajcaj jeꞌej nyej nyáaj tyuꞌtaꞌíjtacaꞌ,

31 tɨpuaꞌaj muáꞌɨtzeeriaꞌaj ɨ nyenyúucaa jitze

majta quee jáꞌastijriaꞌaj ɨ nyaj jɨn tyuꞌtaꞌíjtacaꞌ,

32 puéjtzij nu huoꞌtaꞌsij aꞌɨ́jcɨ jɨmeꞌ maj quee nyanamuaj majta jeꞌej puaꞌaj tyityetyúuꞌchaꞌɨɨj

aꞌɨ́j nu jɨn puéjtzij huoꞌtaꞌsij ɨ nyacɨyéj,

33 ajta canu jaatapuáꞌcɨtaj nyaj jaxɨeꞌveꞌ aꞌɨ́jcɨ ɨ David,

nyajta quee tyiꞌtɨ́j jɨn ootyáꞌɨtzeereꞌsij ɨ nyaj jɨn jimi tyámuaꞌ een.

34 Canu jaatáxaahuataj tyiꞌtɨ́j nyaj jɨn tyaꞌtányaratziiriꞌ

canu nyajta ootyáꞌɨtzeereꞌej aꞌɨ́jcɨ jitze ɨ nyenyúucaa.

35 Séej nuꞌuj jimi tyaꞌtányaratziiriꞌ aꞌɨ́jcɨ jɨmeꞌ nyaj tyámuaꞌ een

canu nyij jacuanamuan:

36 aꞌɨ́ɨ mu jitzán maꞌcan jusén jɨmeꞌ tyuꞌtaꞌíjtaj ɨ maj jitzán eerányesij,

tɨꞌɨj ooj ɨ xɨcáj séjreꞌej.

37 ¡Aꞌnáj tɨnaꞌaj mu tyámuaꞌ éenyeꞌej muáꞌjuꞌun, aꞌyájna tɨꞌɨj ɨ máxcɨrɨeꞌ!

¡Aꞌnáj tɨnaꞌaj mu tyámuaꞌ éenyeꞌej muáꞌjuꞌun, tɨꞌɨj ooj séjreꞌej ɨ tajapuá tɨ séejreꞌ!”

38 Ajta aꞌyájna, papuꞌríj majúurɨej pajta jaataxánaꞌvej

aꞌɨ́jcɨ ɨ rey muáaj paj jaꞌantyíhuoj,

¡pajta jimi tyinyúꞌcacaꞌ!

39 Papuꞌríj jaatyúꞌuj ɨ paj jɨn tyaꞌtáratziiriꞌ aꞌɨ́jcɨ ɨ tɨ muahuɨɨreꞌ;

pajta aꞌchóotaꞌ yaꞌrájrɨee ɨ cúruun aꞌɨ́ɨn tɨ jaꞌaꞌrij.

40 Muáaj paj muiꞌcaquej jarácuunaxɨj ɨ tɨ jɨn curiáꞌnamiꞌ;

¡pajta néijmiꞌi huatyuꞌuj ɨ chájtaꞌnaj!

41 Néijmiꞌi mu ɨ maj mu jóꞌcɨꞌɨj tyíꞌnahuaꞌ tyiꞌtɨ́j maj aꞌyan tyíꞌxɨeꞌveꞌ,

aꞌɨ́ɨmaj mu jeꞌej puaꞌaj tyáꞌxaj ɨ maj a véjriꞌ huacháatɨmee.

42 Aꞌyaa paj tyuꞌtáꞌ mej mij ɨ maj jájchaꞌɨɨreꞌ

ajméjcaꞌtaxɨꞌɨn muutyámuaꞌvaꞌaj aꞌɨ́jcɨ jɨmeꞌ maj tyuꞌtyáamueꞌtɨj.

43 Pajta juꞌtyaxɨ́ɨtyaꞌajraa ɨ tɨ jɨn tyíꞌɨtzɨj ɨ chuumájraꞌ

capáj pajta jáachaꞌɨj tɨꞌɨj huatyéenyoꞌsej.

44 Papuꞌríj huáariꞌriꞌ ɨ maj jɨn naa huaséꞌrin,

pajta atyojoꞌhuaꞌastɨ́raa a chóotaꞌ ɨ tyihuáꞌ ɨpuáaj maj jitzan acáatyaꞌaj muáꞌcɨꞌɨj,

45 pajta quee cheꞌ jaatáꞌ tɨꞌij jéehua nyinyiꞌraꞌaj áꞌtyeeviꞌin

pajta jeꞌen huápuɨꞌɨj tyéviꞌsiꞌ jaataséjratacaꞌ.

46 Muáaj paj Tavástaraꞌ puéꞌeen,

¿aꞌchunyéj pooj áꞌtyeeren puaꞌaváataj?

¿Nyi jusén jɨmeꞌ aꞌtáaj jaꞌmej ɨ paj jɨn nyúꞌcamuɨꞌ, aꞌyájna tɨꞌɨj ɨ tɨéj?

47 Tavástaraꞌ, ootámuaꞌreej nyaj quee aꞌchu áꞌtyeeren nyaj júurij;

tɨ aꞌɨ́jna ɨ tyévij, muáaj paj jaatyátaahuacaꞌ, quee aꞌchu áꞌtyeeren.

48 ¡Capu aꞌtɨ́j pújoorej tɨ júurij ajta jeꞌen quee aꞌnáj huámuɨꞌnyij!

¡Capu aꞌtɨ́j pújoorej tɨꞌij quee huámuɨꞌnyij!

49 Tavástaraꞌ, ¿joꞌnyij jeꞌen aꞌɨ́jna ɨ paj anaquéej jɨn taaxɨéꞌvej,

ɨ paj jaꞌtáratziiriꞌ ɨ David aꞌɨ́jcɨ jɨmeꞌ ɨ paj jɨn tyámuaꞌ een?

50 Tavástaraꞌ, huoꞌtámuaꞌree aꞌɨ́ɨjma ɨ maj muahuɨɨreꞌ

maj jéehua ɨ tyeɨ́tyee jeꞌej puaꞌaj tyihuáꞌxaj;

tɨ nye jitze séejreꞌ aꞌɨ́jna ɨ maj jɨn jeꞌej puaꞌaj tyihuáꞌxaj.

51 Muáaj paj Tavástaraꞌ puéꞌeen,

¡aꞌyaa mu jeꞌej puaꞌaj tyíꞌtaxaj ɨ maj muájchaꞌɨɨreꞌ!

¡Aꞌyaa mu aꞌnáj tɨnaꞌaj jeꞌej puaꞌaj tyáꞌxaj aꞌɨ́jcɨ ɨ paj jaꞌantyíhuoj!

52 Cheꞌ jusén jɨmeꞌ tyámuaꞌ éenyeꞌej séjreꞌej ɨ Tavástaraꞌ.

¡Cheꞌ aꞌyan tyáꞌraꞌnyij!

90

Ɨ Dios tɨ jusén jɨmeꞌ séejreꞌ ajta ɨ tyévij tɨ quee aꞌchu jucaꞌnyej

Jeꞌej tɨ tyuꞌtyéenyuj aꞌɨ́jna ɨ Moisés, tyévij Dios tɨ jitze ajtyámaꞌcan

1 Tavástaraꞌ, muáaj paj aꞌɨ́ɨn puéꞌeen ɨ tɨ tahuɨɨreꞌ

tyatɨꞌɨj tyanaꞌaj áꞌtɨjtɨꞌrej tyajúurij.

2 Tɨꞌɨj quee eexúj majaꞌhuáꞌtacaj ɨ jɨríj

ajta quee majaꞌhuáꞌtacaj ɨ chuéj ajta cháanacaj,

tɨꞌɨj naꞌaj ajcaꞌhuáꞌ ɨmuáj tɨ putyajáꞌrɨjcaa,

ajta jeꞌej tɨ ooj yetyojooméj,

muáaj paj Dios puéꞌeen.

3 Aꞌyaa paj jaꞌuurej ɨ tyévij tɨꞌij ajtáhuaꞌaj chuéj huatyóotaahuaj

patɨꞌɨjta aꞌyan tyuꞌtaxáj tɨjɨn: “Siajtáhuaꞌaj xu chuéj huatyóotaahuaj, muaꞌaj tyeɨ́tyee.”

4 Aꞌyaa pu tyiꞌjaꞌyájna, séej víꞌraꞌaj nyinyiꞌraꞌaj, muéetzij jimi,

aꞌyaa pu tɨꞌɨj tajquíj tɨ putyiꞌrɨjcáj, tɨ oochán yujoꞌmej.

¡Aꞌyaa pu aꞌchu tɨ arí caa tyooméj ɨ tɨ́caꞌrij!

5 Pajta huoꞌtyásaꞌrɨeechij aꞌɨ́ɨjma ɨ tyeɨ́tyee caꞌnyíin jɨmeꞌ,

mej mij jiyeꞌtzín jóꞌvetyij tɨꞌɨj ɨ tɨ tyúꞌmaaracaꞌ,

6 aꞌyaa mu een tɨꞌɨj ɨ tuꞌpíj, tɨ ájnyinyiij ajta íiyaꞌ huataxútɨeꞌsij,

ajta tɨꞌɨjta chúmuaꞌ aj pu huatyáhuasij ajta jeꞌen muɨꞌnyij.

7 Aꞌyaa pu tyiꞌjaꞌyájna, aꞌɨ́j paj jɨn taꞌantyipuáꞌrityeꞌsij ɨ paj jɨn nyúꞌcamuɨꞌ,

¡ajta jeꞌen jeꞌej puaꞌaj tyitojoꞌhuaꞌnaj!

8 Aꞌɨ́jna ɨ tyíꞌtaxanaꞌcɨraꞌ ajta ɨ tyaj jɨn jeꞌej puaꞌaj rɨcɨj

aꞌɨ́ɨ pu tyámuaꞌ naa tyuꞌtaséjreꞌsij muéetzij jimi.

9 Aꞌyaa pu tyiꞌjaꞌyájna, néijmiꞌi ɨ tajúuricamej

aꞌɨ́j pu jɨn antyipuaꞌrij ɨ paj jɨn nyúꞌcamuɨꞌ;

ajta ɨ nyinyiꞌraꞌaj ɨ tyaj jitzán júurij aꞌyaa pu tyajaꞌhuóopuaꞌrixɨj tɨꞌɨj séej nyaj ucayáatɨraꞌnyij.

10 Huéeicatyej japuan tamuáamuataꞌ nyinyiꞌraꞌaj tu áꞌtɨjtɨꞌ tyajúurij,

ajta ɨ maj jéetzeꞌ uhuácacaꞌnyeꞌej muáacuatyej nyinyiꞌraꞌaj mu áꞌtɨjtɨꞌ,

ajta capu tyiꞌtɨ́j huɨɨreꞌ maj aꞌɨ́jna jɨn óotzaahuatyeꞌej maj jéehua áꞌtyeeviꞌin

aꞌyaa puꞌuj tyíꞌhuɨɨreꞌ mej mij jaapuéjtzitarej ajta muárɨeꞌrij mej mij huóochaꞌɨɨn.

¡Jiyeꞌtzín pu mu jóꞌyiꞌij ɨ nyinyiꞌraꞌaj, aꞌyájna tyatɨꞌɨj tyajta ityáj!

11 ¿Aꞌtanyíj jamuaꞌreej jeꞌej tɨ een ɨ paj jɨn nyúꞌcamuɨꞌ?

¿Aꞌtanyíj jamuaꞌreej tyiꞌtɨ́j tɨ muajaaxɨejtyeꞌ?

12 Táamuaꞌtyej tyej tyij tyámuaꞌ tyéeꞌiten aꞌchu tyaj áꞌtyeeren,

tyej tyij tyámuaꞌ tyojoꞌitéej táꞌraꞌnyij aꞌɨ́jcɨ jɨmeꞌ ɨ tyaj jɨn maꞌumuámuaꞌreꞌ.

13 ¡Tavástaraꞌ, huariáꞌraꞌ ityájma jimi!

¿Aꞌchunyéj pooj muꞌ áꞌtyeeren?

¡Huaꞌancuꞌvajxɨꞌ aꞌíijma ɨ maj muéetzij muahuɨɨreꞌ!

14 Aꞌɨ́j paj taatáꞌan ɨ paj jɨn taxɨeꞌveꞌ tɨꞌɨj eeréꞌnyej ɨ xɨcáj,

tyatatyámuaꞌveꞌej tu tyij tyíꞌchuiicaj táꞌjuꞌun tyaꞌtɨꞌɨj tyanaꞌaj áꞌtyeeren tyajúurij.

15 Taatáꞌ tyaj jéehua áꞌtyeeviꞌin tyatatyámuaꞌveꞌej

aꞌyájna tyatɨꞌɨj tyeríj áꞌtyeej tyaj jeꞌej tyáꞌtamuajtyej.

16 ¡Tyuꞌtáꞌ mej mij ɨ maj muahuɨɨreꞌ majta ɨ maj huaꞌ jitze eeráanyej

jaaséj muáaj paj jɨn tyíꞌmuarɨeꞌ ajta ɨ paj jɨn naa huaséꞌrin!

17 Cheꞌ aꞌɨ́jna ɨ tɨ jɨn naa tyihuojóꞌmuaꞌraj ɨ Tavástaraꞌ, aꞌɨ́jna ɨ taj Dios,

cheꞌ aꞌɨ́ɨn tajitzé séjreꞌej.

¡Tyámuaꞌ paj jáaꞌuurej, Tavástaraꞌ, aꞌɨ́jna ɨ tyaj jɨn tyíꞌmuarɨeꞌ!

¡Tyámuaꞌ paj jáaꞌuurej, jee, aꞌɨ́jna ɨ tyaj jɨn tyíꞌmuarɨeꞌ!

91

Aꞌɨ́jna ɨ Tavástaraꞌ aꞌɨ́ɨ pu aꞌɨ́ɨn puéꞌeen ɨ tɨ tahuɨɨreꞌ

1 Aꞌɨ́jna ɨ tɨ jitzán séejreꞌ ɨ tɨ tyámuaꞌ tyéꞌchaꞌɨj

aꞌɨ́j tɨ jimi jáꞌmaꞌcan ɨ jútyeꞌ ɨmuáj tɨ jáꞌsejreꞌ ɨ tɨ néijmiꞌi putyíꞌuurej ajta néijmiꞌi jɨn antyúumuaꞌreej,

2 aꞌyaa pu tyéꞌixaatyeꞌ ɨ Tavástaraꞌ tɨjɨn: “Muáaj paj nyechaꞌɨj,

ɨ nyaj jitzán nyacaꞌnyej, nyaj Dios, ɨ nyaj jitzán tyíꞌcaꞌnyej.”

3 Aꞌɨ́ɨ puꞌuj pújoorej tɨꞌij aꞌ japua huatányuunyij

aꞌɨ́jcɨ jimi ɨ tɨ avíitzij jɨn tyuꞌjéꞌcaj ajta aꞌɨ́jcɨ jimi ɨ tɨ jeꞌej puaꞌaj tyúꞌuurej,

4 jiꞌnye aꞌɨ́ɨ pu tyámuaꞌ naa tyimueꞌcánasij,

jityán pej pij tyámuaꞌ tyíꞌchaꞌɨɨriꞌhuaj puáꞌmej.

¡Aꞌɨ́j pu jɨn muacánasij ɨ tɨ jɨn tyámuaꞌ een!

5 Capáj tyíꞌtzɨɨnyeꞌej tyiꞌtɨ́j tɨ jeꞌej rɨcɨj ɨ tɨ́caꞌ,

nusu ɨ tújca tɨ ajta jéehua jeꞌej puaꞌaj tyíꞌrɨcɨj,

6 nusu tyiꞌtɨ́j tɨ jeꞌej tyuꞌmaꞌaj taꞌmej ɨ tɨ́caꞌrij jitze,

nusu ɨ tɨ tyeꞌentyípuaapuaꞌrityee tɨꞌɨj huányeeriꞌcɨj ɨ xɨcáj jɨmeꞌ;

7 jiꞌnye séej víꞌraꞌaj mu cuiꞌnyij aꞌ útataꞌ pujmuaꞌ

majta tamuáamuataꞌ víꞌraꞌaj aꞌmuácaꞌtaꞌ pujmuaꞌ,

ajta muéetzij capu tyiꞌtɨ́j jeꞌej muaꞌuuren.

8 Muáaj papuꞌuj huaꞌraséeraj puáꞌmej,

pahuaꞌséeraj paj puáꞌmej tɨꞌɨj aꞌyan tyáꞌraꞌnyij aꞌɨ́ɨjma jimi ɨ maj jeꞌej puaꞌaj rɨcɨj jeꞌej tɨ aꞌɨ́ɨjma jimi tyiꞌtyéevijtɨj.

9 Jiꞌnye papuꞌríj aꞌyan jáaruuj tɨꞌij ɨ Tavástaraꞌ muaatyáhuɨɨreꞌen,

ajta aꞌɨ́ɨn muachaꞌɨ́ɨj jaꞌmej ɨ tajapuá tɨ jáꞌsejreꞌ,

10 capu tyiꞌtɨ́j aꞌ jimi huataséjreꞌsij tɨ jeꞌej puaꞌaj een

capu ajta ɨ cuiꞌnyiꞌraꞌaj aꞌchéj jaꞌráꞌiixaj;

11 jiꞌnye aꞌɨ́ɨ pu uhuojoꞌtaꞌítyij ɨ maj jimi tyíꞌhuɨɨreꞌ

mej mij muáachaꞌɨɨn joꞌpaj jeꞌej tyojoomaꞌaj puáꞌmej.

12 Aꞌɨ́ɨ mu jumuácaꞌ jɨn muaꞌajriásij

pej pij quee tyiꞌtɨ́j jitze eejcaꞌcataꞌan.

13 Ɨꞌríitaj pu áꞌmej paj muajyéj tzajtaꞌ ajaꞌtameꞌen,

huaꞌ tzajtaꞌ ɨ maj tzɨ́ɨnyiꞌreꞌ pajta ɨ cúꞌcuꞌsee tzajtaꞌ.

14 “Nyáaj nu japuan huatányuusij,

tɨꞌij quee tyiꞌtɨ́j jeꞌej puaꞌaj jaꞌuurej,

jiꞌnye aꞌɨ́ɨ pu nyaxɨeꞌveꞌ ajta nyamuaꞌtyej.

15 Tɨꞌɨj naatájeevej, nyáaj nu nyajta jaatájeevij;

¡nyáaj nu jamuán ajoꞌtyaváaj naꞌmej!

Nyajta japuan huatányuusij tɨꞌij quee jeꞌej tyóomuaꞌajcaj

nyajta jeꞌen tyámuaꞌ tyaataséjrataj séecan jimi;

16 nyaatáꞌsij tɨꞌij tyámuaꞌ naa tyiꞌhuóotyamuaꞌveꞌen ajta áꞌtyeeviꞌin júurij:

¡nyajta jaatáꞌsij tɨꞌij huóotyamuaꞌveꞌen aꞌɨ́jcɨ jɨmeꞌ nyej nyáaj japuan huatányuusij!”

92

Chuíicarij tyaj jɨn tyaatatyójtziꞌreꞌen

Chuíicarij ajta cuíinarij mej mij sáahuaj tyuꞌtáchuiicaj

1 Tavástaraꞌ tajapuá paj jáꞌsejreꞌ,

¡tyámuaꞌ pu naa tyíꞌxaꞌpuɨꞌ tyaj tyimuaatatyójtziꞌreꞌen

tyajta aꞌ jitze maꞌcan tyuꞌtáchuiicaj ɨ tyaj jɨn muaatyátzaahuatyeꞌen!

2 Tyaj íiyaꞌ jaataxáj tyajta tɨꞌɨjta huariáꞌtɨcaꞌrej

aꞌɨ́jcɨ ɨ muáaj paj jɨn taxɨeꞌveꞌ ajta paj jɨn tyámuaꞌ een,

3 cheꞌ huatánamuajreꞌen ɨ canárij jitze tɨ tyeꞌejvivin,

xájtariꞌ naa ɨ cuíinarij aꞌɨ́jcɨ jitze ɨ áarpaj ajta ɨ canárij.

4 Muáaj paj Tavástaraꞌ puéꞌeen,

¡muáaj paj tyámuaꞌ naa tyinaatyájtoo aꞌɨ́jcɨ jɨmeꞌ jeꞌej paj huarɨ́j!

¡Jéehua nu nyetyamuaꞌveꞌ aꞌɨ́jcɨ jɨmeꞌ jeꞌej paj tyíꞌmuarɨeꞌ!

5 Muáaj paj Tavástaraꞌ puéꞌeen,

¡vaꞌcán paj jɨn tyíꞌmuarɨeꞌ!,

¡pajta huápuɨꞌɨj jaayíꞌtɨn jeꞌej paj yeꞌej tyámuaꞌ tyúꞌmuaꞌtyij!

6 ¡Aꞌɨ́ɨ mu ɨ maj quee tyiꞌtɨ́j huayíꞌtɨn quee pújoorej mej mij yoꞌitéej muáꞌraꞌnyij!

7 Tɨpuaꞌaj ɨ maj jeꞌej puaꞌaj tyityetyúuchaꞌɨj majta ɨ maj jeꞌej puaꞌaj tyíꞌuurej

aꞌyan metyiꞌtyahuoseꞌ tɨꞌɨj ɨ tuꞌpíj, ajta tyámuaꞌ tyéꞌyiꞌcan huaꞌ jimi,

aꞌyaa puꞌuj tyuꞌtyáhuɨɨreꞌsij mej mij jusén jɨmeꞌ jóꞌvetyij.

8 Pajta muáaj, Tavástaraꞌ, jusén jɨmeꞌ paj jútyeꞌ ɨmuáj jáꞌsejreꞌ.

9 Ajta tyiꞌtɨ́j pu sɨ́ɨj aꞌyan tyiꞌjaꞌyájna, Tavástaraꞌ:

maj aꞌɨ́ɨmaj antyipuaꞌrij ɨ maj muájchaꞌɨɨreꞌ;

majta ɨ maj jeꞌej puaꞌaj tyíꞌuurej joꞌxɨ́sij.

10 Muáaj paj tyiꞌtáꞌcaa nyej nyij jéetzeꞌ huatyényacaꞌnyej

aꞌyájna tɨꞌɨj ɨ túuruꞌ tyoꞌhuájcaꞌnyej,

pajta nyamuꞌuutzeꞌ naꞌváꞌhuaatyeꞌsij aꞌɨ́jcɨ ɨ tɨ naa tyaarɨeꞌej.

11 Nyáaj nu nyij huaꞌsejran matɨꞌɨj eetávatzɨj aꞌɨ́ɨmaj ɨ maj nyéjchaꞌɨɨreꞌ;

¡nyajta nu huáꞌnamuajran jeꞌej maj tyúunyusteꞌ ɨ maj jeꞌej puaꞌaj tyityetyúuchaꞌɨj!

12 Aꞌɨ́ɨmaj ɨ maj tyámuaꞌ tyíꞌtyetyeɨtyee aꞌyaa mu tyityaataxútɨeꞌsij tɨꞌɨj ɨ tacɨ́j

majta aꞌyan tyíꞌcɨɨren tɨꞌɨj ɨ jucúj aꞌáa tɨ jóꞌuuj a Líbano.

13 Aꞌáa mu jaꞌhuastiꞌ aꞌɨ́jcɨ jitze ɨ tyeyúujraꞌ ɨ Tavástaraꞌ;

majta huataxútɨeꞌsij aꞌájna joꞌtɨj ɨ Dios jáꞌsejreꞌ.

14 Tyij majta meríj huásij puéꞌeenyeꞌ, móocheꞌ mu huatatáqueꞌsij;

aꞌnáj tɨnaꞌaj mu jucaꞌnyáaj muáꞌjuꞌun majta tyámuaꞌ éenyeꞌej muaꞌmej,

15 majta jeꞌen jaariáꞌxajta tɨ ɨ Tavástaraꞌ, aꞌɨ́jna ɨ tɨ nyechaꞌɨj,

tyámuaꞌ pu éenyeꞌej séejreꞌ ajta quee tyiꞌtɨ́j jitzán séejreꞌ tɨ jeꞌej puaꞌaj een.

93

Tavástaraꞌ pu Rey puéꞌeen

1 ¡Tavástaraꞌ pu Rey puéꞌeen!

¡Tavástaraꞌ pu arí aꞌɨ́j tyuꞌtyóochejtyej ɨ tɨ naa tyuꞌséꞌrin

ajta aꞌɨ́jna jɨn curioonaj ɨ tɨ néijmiꞌi jɨn putyíꞌuurej!

Aꞌɨ́ɨ pu tyámuaꞌ jáaruuj ɨ cháanacaj, tɨꞌij quee táhuaanyeꞌen.

2 Aꞌyaa puꞌij ooj tyíꞌeen, Tavástaraꞌ, tyámuaꞌ pu een aꞌɨ́jna ɨ paj jitzán huatyájcaj.

¡Muáaj paj jusén jɨmeꞌ séejreꞌ!

3 Muáaj paj Tavástaraꞌ puéꞌeen,

ɨ játyaꞌnaj pu tɨꞌrájna ajta jéehua áꞌxɨreꞌej;

4 ajta muáaj, Tavástaraꞌ, jútyeꞌ ɨmuáj paj jáꞌsejreꞌ,

jéetzeꞌ paj uhuájcaꞌnyej quee ɨ jájtyij tɨ áꞌxɨreꞌej

nusu ɨ japúutzarij tɨ atyúutaꞌhuaj ɨ jájritzeꞌ.

5 Muáaj paj Tavástaraꞌ puéꞌeen,

tyámuaꞌ pu een aꞌɨ́jna ɨ paj jɨn tyuꞌtaꞌíjtacaꞌ.

¡Ajta ɨ paj jɨn tyámuaꞌ een aꞌɨ́j pu jɨn jusén jɨmeꞌ naa huaséꞌrin aꞌ tyeyúuj!

94

Aꞌɨ́jna ɨ Tavástaraꞌ aꞌɨ́ɨ pu juées puéꞌeen íiyan ɨ cháanacaj japua

1 ¡Huatáꞌsejrataj, Tavástaraꞌ, Dios paj aꞌɨ́jna jɨn antyíaꞌmuaꞌreej paj tyámuaꞌ tyoꞌxáꞌpuɨꞌɨntareꞌen!

2 Muáaj paj aꞌɨ́ɨn puéꞌeen ɨ juées paj jɨn tyiꞌtyéjvee íiyan ɨ cháanacaj japua;

¡ájchesij aꞌɨ́ɨjma jimi ɨ maj óotzaahuatyeꞌ

aꞌyaa paj tyihuoꞌxáꞌpuɨꞌɨntariꞌtzeꞌen jeꞌej tɨ huaꞌ jimi tyiꞌtyéevijtɨj!

3 ¿Aꞌchunyéj móoj áꞌtyeeren, Tavástaraꞌ,

aꞌchunyéj móoj áꞌtyeeren muutyámuaꞌvaꞌaj aꞌɨ́ɨmaj ɨ maj jeꞌej puaꞌaj tyityetyúuchaꞌɨj?

4 Néijmiꞌi mu jeꞌej puaꞌaj tyityetyúuchaꞌɨj

axáa mu tyíꞌjepeꞌ majta jéehua óotzaahuatyeꞌ;

¡aꞌɨ́ɨ mu jeꞌej tɨn huóoxaxaꞌaj!

5 Muáaj paj Tavástaraꞌ puéꞌeen,

aꞌɨ́ɨ mu jeꞌej puaꞌaj huáꞌuurej aꞌtyéɨtyeristyamuaꞌ;

mahuaꞌxaahuataj ɨ maj aꞌ jitze ajtyámaꞌcan.

6 Mahuáꞌcuꞌraj ɨ úucaa maj antyúujɨɨmuaꞌastariacaꞌ majta ɨ maj séej chuéj japua jáꞌmaꞌcan,

majta mu huaꞌcuꞌraj ɨ maj xáꞌrɨcaanyij.

7 Aꞌyaa mu tyíꞌxaj tɨ ɨ Tavástaraꞌ quee atányeej,

tɨ ɨ Dios raꞌ ɨ Jacob quee tyiꞌtɨ́j jeꞌej tyíꞌmuaꞌreej.

8 ¡Siataꞌaj tyihuojoꞌitéej xáꞌraꞌnyij, tyeɨ́tyee siaj quee tyiꞌtɨ́j huayíꞌtɨn siajta quee tyojóꞌitej!

¿Aꞌnajnyí sij tyiꞌtɨ́j jeꞌej tyuꞌtyátzaahuatyeꞌsij?

9 ¿Nyiquij quee iityánamuaj

aꞌɨ́jna ɨ tɨ jaatyátaahuacaꞌ ɨ tyaj jɨn iityanamuáarajmee?

¿Nyiquij quee ajta aꞌtányeej

aꞌɨ́jna ɨ tɨ jaatyátaahuacaꞌ ɨ jɨꞌsíj?

10 ¿Nyiquij quee puéjtzij huoꞌtáꞌsij

aꞌɨ́jna ɨ tɨ tyámuaꞌ huáꞌuurej ɨ tyeɨ́tyee séej chuéj japua maj jáꞌmaꞌcan?

¿Nyiquij quee ajta tyiꞌtɨ́j muaꞌreej

aꞌɨ́jna ɨ tɨ juꞌcámuaꞌriityej tɨꞌij tyuꞌyíꞌtɨhuaꞌan ɨ tyévij?

11 Tavástaraꞌ pu jamuaꞌreej tɨ ɨ tyáatɨꞌ

aꞌɨ́j naꞌaj tyiꞌriáꞌmuaꞌsij ɨ tɨ quee tyiꞌtɨ́j huɨɨreꞌ.

12 Muáaj paj Tavástaraꞌ puéꞌeen,

cheꞌ huatóotyamuaꞌveꞌen aꞌɨ́jna ɨ paj muáaj tyámuaꞌ joorej

pajta muáaj aꞌɨ́j tyámuaꞌ naa tyíꞌitɨɨj

13 taꞌaj ij quee tyiꞌtɨ́j jɨn jeꞌej tyóomuaꞌajcaj

tɨꞌɨjta jeꞌej puaꞌaj atyojoomeꞌen,

ajta aꞌɨ́jcɨ jimi ɨ tɨ jeꞌej puaꞌaj tyiꞌtyúuchaꞌɨj

aꞌɨ́j pu jimi tyámuaꞌ een joꞌtɨj jaꞌtyévesij.

14 Ɨ Tavástaraꞌ capu mahuóohuaꞌxɨj ɨ jutyéɨtyeristyamuaꞌ,

capu ajta jujɨ́ɨmuaꞌastacan ajóohuaꞌxɨj ɨ maj jimi tyáꞌtzaahuatyeꞌ.

15 Majtáhuaꞌaj mu tyámuaꞌ naa tyáꞌxaꞌpuɨꞌɨntareꞌen aꞌájna joꞌmaj jóosɨꞌrii,

majta néijmiꞌi ɨ maj tyámuaꞌ tyityetyúuchaꞌɨj aꞌyaa mu tyityoꞌcárutyij.

16 ¿Aꞌtanyíj nyaj japua huatányuusij

aꞌɨ́ɨjma jimi ɨ maj jeꞌej puaꞌaj rɨcɨj majta jeꞌej puaꞌaj tyíꞌuurej?

17 Tɨpuaꞌaj ɨ Tavástaraꞌ quee naatáhuɨɨreꞌnyijcheꞌen,

nyáaj nu nyij nyeríj aꞌáa jaꞌséeriaꞌcajcheꞌ joꞌmaj tyityajáꞌavaꞌtacaa.

18 Nyatɨꞌɨj aꞌyan tyuꞌtaxájtacaꞌ tɨjɨn: “Nyaꞌ ɨ́ɨcaj pu antyípuɨnyej”,

aꞌɨ́jna ɨ paj jɨn nyaxɨeꞌveꞌ, Tavástaraꞌ, aꞌɨ́ɨ pu mujoꞌvéꞌmej tɨꞌij naatáhuɨɨreꞌen.

19 Aꞌɨ́jna ɨ nyaj jɨn jeꞌej tyéꞌnyamuaꞌtzej

tɨ jitzán tásiseerii ɨ nyamuaꞌtzíiraꞌaj,

muáaj paj tyámuaꞌ tyinaatyéeje nyej nyij huatányetyamuaꞌveꞌen.

20 Capáj muáaj huáꞌjaahuatyeꞌ aꞌɨ́ɨjma ɨ juéesij ɨ maj quee tyámuaꞌ tyáꞌxaꞌpuɨꞌɨntareꞌ;

majta quee tyámuaꞌ rɨcɨj aꞌɨ́jcɨ jitze aꞌ nyuucaaj,

21 ɨ maj avíitzij jɨn jeꞌej puaꞌaj jaꞌuurej aꞌɨ́jcɨ ɨ tɨ quee tyiꞌtɨ́j jɨn áꞌɨtzeereꞌ ajta tyámuaꞌ tyiꞌtyúuchaꞌɨj,

majta jeꞌen tyuꞌtáꞌsij mej mij jaajéꞌcaj.

22 Ajta ɨ Tavástaraꞌ pu aꞌɨ́ɨn puéꞌeen ɨ tɨ naatyáhuɨɨreꞌej,

aꞌɨ́jna ɨ nyaj Dios pu aꞌɨ́ɨn puéꞌeen ɨ tyetyéj ɨ nyaj jitzan huatyényaꞌavaaj.

23 Tavástaraꞌ pu tyuꞌtáꞌsij mej mij ɨ maj jeꞌej puaꞌaj tyityetyúuchaꞌɨj

aꞌɨ́jna jɨn antyipuaꞌrej ɨ maj jɨn jujɨ́ɨmuaꞌaj jeꞌej puaꞌaj tyityetyúuchaꞌɨj.

¡Aꞌɨ́jna ɨ taj Dios pu huaꞌantyipuaꞌrityeꞌsij!

95

Tyicheꞌ tatyámuaꞌveꞌej tyetyuꞌtáchuiicaj ɨ Tavástaraꞌ jimi

1 Musioꞌváꞌjuꞌ, tyicheꞌ tatyámuaꞌveꞌej tyetyuꞌtáchuiicaj ɨ Tavástaraꞌ jimi;

tyicheꞌ tyuꞌtáchuiicaj aꞌɨ́jcɨ jimi ɨ tɨ tachaꞌɨj ajta tajapuá huatányuusij.

2 Tyicheꞌ tyeꞌtyóotziꞌreꞌej aꞌúun tyoꞌtyájrutyej joꞌtɨj aꞌɨ́ɨn jáꞌsejreꞌ,

tyajta jeꞌen jitzán maꞌcan tyuꞌtáchuiicaj.

3 Jiꞌnye aꞌɨ́jna ɨ Tavástaraꞌ ɨ Dios vaꞌcán pu jɨn séejreꞌ,

aꞌɨ́jna ɨ tɨ Rey jɨn tyiꞌtyéjvee néijmiꞌcaa jimi ɨ tajapuá maj tyíꞌhuɨɨreꞌ.

4 Aꞌɨ́ɨ pu ɨ jumuácaꞌ jitze jiꞌtyáaꞌ

néijmiꞌi ɨ cháanacaj ajta néijmiꞌi ɨ tɨ jitzán tyíꞌsejreꞌ,

aꞌɨ́ɨ pu jaꞌaꞌrij ɨ jɨríj tɨ jéetzeꞌ ajtɨ́tɨꞌɨjmee.

5 Aꞌɨ́ɨ pu ajta jaꞌaꞌrij ɨ jájrij, jiꞌnye aꞌɨ́ɨ pu jaatyátaahuacaꞌ,

jumuácaꞌ pu jɨn jaatyátaahuacaꞌ aꞌɨ́jcɨ ɨ chuéj tɨ huáchij.

6 Musioꞌváꞌjuꞌ, tyicheꞌ tyítunutaxɨꞌɨn tyajta jeꞌen jaatyáanajche,

tyicheꞌ tyítunutaxɨꞌɨn aꞌɨ́jcɨ jimi ɨ Tavástaraꞌ,

jiꞌnye aꞌɨ́ɨ pu táataahuacaꞌ.

7 Aꞌɨ́ɨ pu taj Dios puéꞌeen, tyajta ityáj tu tyeɨ́tyeristyamuaꞌmeꞌen puéꞌeen;

ityáj tu cányaꞌxɨɨ puéꞌeen tyaj aꞌáa jaꞌtávee joꞌtɨj aꞌɨ́ɨn tyajaꞌtachuéj.

Xáanamuajriꞌ ijíij jeꞌej tɨ aꞌɨ́ɨn tyíꞌxaj tɨ aꞌyan tɨjɨn:

8 “Caxu tyóonaamuan ɨ juxɨéjnyuꞌcaa tzajtaꞌ siatɨꞌɨj huarɨ́j aꞌájna a Meribá,

siatɨꞌɨj séej xɨcáaraꞌ jitze huarɨ́j aꞌájna a Masá, aꞌájna joꞌtɨj quee jáꞌtyiꞌtɨj,

9 matɨꞌɨj naatáhuaviiriꞌ nyaj tyiꞌtɨ́j jɨn aꞌyan huárɨnyij aꞌɨ́ɨmaj ɨ jáꞌmuahuasimuaꞌcɨꞌɨj,

tyij majta meríj tyíꞌsejracaꞌaj jeꞌej nyaj tyíꞌmuarɨeꞌcaꞌaj.

10 Huáꞌpuatyej nyinyiꞌraꞌaj nu áꞌtyeej nyaj nyúꞌcamuɨꞌ

aꞌɨ́ɨjma jimi ɨ tyeɨ́tyee,

nyajta aꞌyan tyuꞌtaxájtacaꞌ tɨjɨn: Aꞌíimaj ɨ tyeɨ́tyee huápuɨꞌɨj mu jeꞌej puaꞌaj tyityaajúꞌ,

¡camu jaꞌastej ɨ nyúucarij ɨ nyaj jɨn tyuꞌtaꞌíjtacaꞌ!”

11 Aꞌɨ́j nu jɨn nyenyuꞌcamuꞌuj aꞌyan nyetyaꞌtányaratziiriꞌ

maj quee aꞌáa joꞌtyáꞌɨtzeereꞌej joꞌmaj nye jimi jaꞌhuóosoꞌpeꞌen.”

96

Chuíicarij tɨ jájcuaj ɨ Tavástaraꞌ jimi

1 Jájcuacan setyuꞌtáchuiicaj aꞌɨ́jcɨ jimi ɨ Tavástaraꞌ;

setyuꞌtáchuiicaj ɨ Tavástaraꞌ jimi, aꞌyan siaj huacháatɨmee néijmiꞌqueꞌ ɨ cháanacaj japua;

2 setyuꞌtáchuiicaj ɨ Tavástaraꞌ jimi, tyámuaꞌ xu tyeetyátoonyij ɨ tɨ jɨn ántyapuaj;

aꞌnáj tɨnaꞌaj xu jaxajta ɨ tɨ jɨn tajapuá huatányuusij.

3 Xaataxáj ɨ tɨ jɨn naa huaséꞌrin ajta ɨ tɨ jɨn tyámuaꞌ naa tyíꞌuurej

huaꞌ tzajtaꞌ ɨ tyeɨ́tyee siajta aꞌɨ́ɨjma jimi ɨ maj séej chuéj japua joꞌcháatɨmee,

4 jiꞌnye vaꞌcán pu jɨn tyiꞌtyéjvee aꞌɨ́jna ɨ Tavástaraꞌ

ajta jimi aꞌyan tyiꞌtyéevijtɨj tyej tyij tyuꞌtáchuiicaj:

¡ajta aꞌɨ́ɨn puéꞌeen ɨ tɨ jéetzeꞌ áꞌtyesiꞌreꞌ!

5 Camu tyiꞌtɨ́j huɨɨreꞌ ɨ huaꞌ dioosijtyamuaꞌ ɨ séecan,

jiꞌnye ɨ Tavástaraꞌ pu jaatyátaahuacaꞌ ɨ tajapuá tɨ séejreꞌ.

6 ¡Tyámuaꞌ pu naa tyíꞌeen joꞌtɨj aꞌɨ́ɨn jáꞌsejreꞌ!

¡Aꞌɨ́ɨ pu séejreꞌ ɨ tɨ néijmiꞌi jɨn putyíꞌuurej ajta ɨ tɨ jɨn naa huaséꞌrin ɨ tyeyúujraꞌ!

7 Siataꞌaj huatóotonyij ɨ Tavástaraꞌ jimi, tyeɨ́tyee siaj huacháatɨmee ɨ chájtaꞌnaj jitze;

siajta jáamuaꞌtyij ɨ tɨ jɨn néijmiꞌi putyíꞌuurej ajta ɨ tɨ jɨn naa huaséꞌrin,

8 siataꞌaj jaatyátzaahuatyeꞌen ɨ Tavástaraꞌ aꞌyájna tɨꞌɨj jimi tyúuxɨeꞌveꞌ,

siajta tyuꞌtámuꞌvejritaj ɨ tyeyúujraꞌ tzajtaꞌ,

9 siataꞌaj jaatyáanajche ɨ Tavástaraꞌ ɨ tyeyúujraꞌ tzajtaꞌ tɨ naa huaséꞌrin.

¡Micheꞌ néijmiꞌi ɨ tyeɨ́tyee ɨ maj aꞌyan huacháatɨmee ɨ cháanacaj japua jimi juviveej!

10 Aꞌyaa xu tyihuoꞌtéꞌexaatyeꞌen tɨjɨn: “¡Aꞌɨ́jna ɨ Tavástaraꞌ pu Rey puéꞌeen!”

Aꞌɨ́ɨ pu tyámuaꞌ jáaruuj ɨ cháanacaj, tɨꞌij quee táhuaanyeꞌen,

aꞌɨ́ɨ pu néijmiꞌcaa ɨ tyeɨ́tyee juxaꞌaj naꞌaj tyíꞌijtyeꞌ.

11 ¡Micheꞌ huatóotyamuaꞌveꞌen ɨ tajapuá ajta ɨ cháanacaj!

¡Cheꞌ huatyahuáatɨraꞌnyij ɨ jájrij ajta néijmiꞌi aꞌɨ́j tɨ jitze tyíꞌsejreꞌ!

12 ¡Cheꞌ huatóotyamuaꞌveꞌen ɨ ɨtzitáj ajta néijmiꞌi ɨ tɨ jitzán tyíꞌsejreꞌ!

¡Micheꞌ jutyamuaꞌveꞌej huajíjhua ɨ cɨyéj tɨ tyúꞌuu,

13 aꞌɨ́jcɨ jimi ɨ Tavástaraꞌ, tɨ yajaꞌvéꞌmej!

¡Jee, aꞌɨ́ɨ pu yajaꞌvéꞌmej tɨꞌij tyuꞌtaꞌíjtaj ɨ cháanacaj japua,

ajta tyuꞌtaꞌíjtaj ɨ chájtaꞌnaj jitze yan tɨ séejreꞌ ɨ cháanacaj japua

aꞌɨ́jcɨ jɨmeꞌ ɨ tɨ xáꞌpuɨꞌ ajta ɨ tɨ jɨꞌréꞌcan jɨmeꞌ!

97

Tavástaraꞌ pu Rey puéꞌeen

1 ¡Siataꞌaj néijmiꞌqueꞌ huatóotyamuaꞌveꞌen ɨ cháanacaj japua!

¡Siajta huatóotyamuaꞌveꞌen joꞌtɨj jaꞌrahuáchijmee ɨ jájritzeꞌ!

¡Tavástaraꞌ pu Rey puéꞌeen!

2 Ajta jéetɨrij jariáꞌnaj tɨquee tzajtaꞌ nyéeriꞌij;

ajta ɨ ɨpuariáaraꞌan aꞌɨ́j pu jitze jucaꞌnyej ɨ tɨ tyámuaꞌ een ajta huatóojeꞌyej;

3 ajta ɨ tɨéj anájcaj aꞌɨ́jcɨ jimi

aꞌɨ́ɨ puꞌij huáꞌteeraj aꞌɨ́ɨjma ɨ maj jájchaꞌɨɨreꞌ.

4 Aꞌɨ́jna ɨ tɨ tyánaꞌaxcavaꞌraꞌaj aꞌɨ́j pu jɨn huányeeriꞌij ɨ cháanacaj japua,

¡ajta ɨ cháanacaj pu huatóocaꞌtzɨj tɨꞌɨjta aꞌɨ́ɨjma huaséj!

5 Ajta ɨ jɨríj aꞌyaa pu tyuꞌtóotuiꞌsij tɨꞌɨj ɨ xɨ́ɨjca

aꞌɨ́jcɨ jimi ɨ Tavástaraꞌ, aꞌɨ́jcɨ jimi ɨ tɨ néijmiꞌi jaꞌaꞌrij ɨ cháanacaj.

6 Ajta ɨ tajapuá tɨ séejreꞌ pu jaxajta ɨ tɨ jɨn tyámuaꞌ naa tyáꞌxaꞌpuɨꞌɨntareꞌ;

néijmiꞌi mu ɨ tyeɨ́tyee jaaséj ɨ tɨ jɨn naa huaséꞌrin.

7 Mahuoꞌtyáxaahuatacaꞌ aꞌɨ́ɨjma ɨ maj sáanturij najchej,

aꞌɨ́ɨmaj ɨ maj aꞌɨ́ɨjma jimi óotzaahuatyeꞌ.

Néijmiꞌi mu ɨ maj tajapuá tyíꞌhuɨɨreꞌ jimi ecóotutaxɨj.

8 Muáaj paj Tavástaraꞌ puéꞌeen,

Aꞌɨ́jna ɨ chájtaꞌnaj Sión ajta séecan ɨ chájtaꞌnaj Judá tɨ jitze ajtyámaꞌcan

aꞌɨ́ɨ mu aꞌɨ́j jɨn jutyamuaꞌveꞌ jeꞌej paj muáaj tyuꞌtaꞌíjtacaꞌ,

9 jiꞌnye muáaj, Tavástaraꞌ jútyeꞌ ɨmuáj paj jáꞌsejreꞌ,

muáaj paj néijmiꞌi japuan séejreꞌ ɨ cháanacaj

pajta jéetzeꞌ huaꞌ japua ɨmuáj séejreꞌ ɨ maj a jimi tyíꞌhuɨɨreꞌ.

10 Tavástaraꞌ pu huaꞌxɨeꞌveꞌ aꞌɨ́ɨjma ɨ tɨ quee huaꞌráanajchi ɨ tɨ jeꞌej puaꞌaj een;

ajta tyámuaꞌ tyéꞌchaꞌɨj ɨ huaꞌ júuricamej ɨ maj jimi tyámuaꞌ een;

huaꞌ japua pu huatányuusij mej mij quee jeꞌej huáꞌuurej ɨ maj jeꞌej puaꞌaj tyityetyúuchaꞌɨj.

11 Tatzárij pu huataséjreꞌsij aꞌɨ́jcɨ jimi ɨ tyévij tɨ tyámuaꞌ tyiꞌtyúuchaꞌɨj;

majta huatóotyamuaꞌveꞌsij ɨ tyeɨ́tyee maj quee tyiꞌtɨ́j jɨn áꞌɨtzeereꞌ.

12 ¡Siataꞌaj huatóotyamuaꞌveꞌen ɨ Tavástaraꞌ jimi, tyeɨ́tyee siaj tyámuaꞌ tyityetyúuchaꞌɨj,

siajta tyaatatyójtziꞌreꞌen ɨ tɨ jɨn ántyapuaj tɨ ajta tyámuaꞌ een!

98

Tavástaraꞌ pu arí jatáaꞌsacaꞌ ɨ tɨ jɨn tyuꞌtyámueꞌtɨn

Chuíicarij

1 ¡Siataꞌaj jájcuacan tyuꞌtáchuiicaj ɨ Tavástaraꞌ jimi,

jiꞌnye tyámuaꞌ pu vaꞌcán jɨn tyúꞌruuj tajimí ɨ tyaj jɨn jeꞌej tyoꞌtaséj!

¡Puꞌríj jatáaꞌsacaꞌ ɨ tɨ jɨn tyuꞌtyámueꞌtɨn

aꞌɨ́jcɨ jɨmeꞌ ɨ tɨ néijmiꞌi jɨn putyíꞌuurej, ajta ɨ jumuácaꞌ jɨmeꞌ tɨ tyámuaꞌ een!

2 Ɨ Tavástaraꞌ pu arí jaataxájtacaꞌ ɨ tɨ jɨn tyuꞌtyáamueꞌtɨj,

ajta arí jaataséjratacaꞌ ɨ tɨ jɨn tyámuaꞌ tyáꞌxaꞌpuɨꞌɨntareꞌ

aꞌɨ́ɨmaj mu mij jaaséj ɨ maj aꞌyan huacháatɨmee ɨ cháanacaj japua,

3 aꞌnáj tɨnaꞌaj pu jitzán séejreꞌ ɨ tɨ jɨn tyúꞌxɨeꞌveꞌ ajta ɨ tɨ jɨn tyámuaꞌ tyíꞌtyevij

aꞌɨ́ɨjma jimi ɨ tyeɨ́tyee ɨ maj Israel jitze ajtyámaꞌcan.

¡Majta meríj néijmiꞌi jaaséj aꞌájna ɨmuáj joꞌtɨj ɨ cháanacaj jooꞌástɨmee

aꞌɨ́jcɨ ɨ taj Dios tɨ jɨn tyuꞌtyáamueꞌtɨj!

4 Xuutyámuaꞌveꞌej xu setyuꞌtáchuiicaj ɨ Dios jimi,

mu siaj yan huacháatɨmee néijmiꞌqueꞌ ɨ cháanacaj japua;

jéehua xu naa tyityatóotyamuaꞌveꞌen

siajta jimi tyuꞌtáchuiicaj.

5 Setyuꞌtáchuiicaj ɨ Tavástaraꞌ jimi aꞌɨ́jcɨ jitze setyiꞌcuíinaj ɨ arpaj,

siajta aꞌɨ́jcɨ jitze canárij tɨ tyeꞌejvivin.

6 Siataꞌaj jutyamuaꞌveꞌej setyuꞌtáchuiicaj aꞌɨ́jcɨ jimi ɨ Tavástaraꞌ, ɨ tɨ Rey puéꞌeen,

siajta néijmiꞌi aꞌɨ́jcɨ jitze ɨ cɨꞌsítyeꞌrij tɨ tyíꞌsejreꞌ.

7 Cheꞌ huatánamuajreꞌen ɨ jájrij ajta néijmiꞌi aꞌɨ́j tɨ jitze tyíꞌsejreꞌ,

ɨ cháanacaj majta ɨ maj japuan huacháatɨmee;

8 cheꞌ ajta huatánamuajreꞌen ɨ játyaꞌnaj;

micheꞌ antyóosɨɨreꞌen ɨ jɨríj mej mij huajíjhua muutyámuaꞌvaꞌaj

9 aꞌɨ́jcɨ jimi ɨ Tavástaraꞌ,

ɨ tɨ mujoꞌvéꞌmej tɨꞌij tyuꞌtaꞌíjtaj ɨ cháanacaj japua.

Aꞌɨ́ɨ pu tyuꞌtaꞌíjtaj tɨꞌɨj naꞌaj tyiꞌchájtaꞌnajmee íiyan ɨ cháanacaj japua

tyámuaꞌ tyuꞌtoojéꞌyacan jɨmeꞌ ajta juxaꞌaj naꞌaj tyihuoꞌtaꞌíjtyeꞌsij.

99

Ɨ Tavástaraꞌ pu Rey jɨn tyiꞌtyéjvee tɨ jéetzeꞌ vaꞌcán jɨn antyúumuaꞌreej

1 ¡Tavástaraꞌ pu Rey puéꞌeen!

¡Ɨ maj tajapuá tyíꞌhuɨɨreꞌ mu tyámuaꞌ tyéꞌchaꞌɨj aꞌɨ́jcɨ ɨ tɨ jitzán acájca!

Aꞌɨ́ɨmaj mu ɨ tyeɨ́tyee juvivej, ajta néijmiꞌi ɨ cháanacaj.

2 Tavástaraꞌ pu vaꞌcán jɨn tyiꞌtyéjvee aꞌájna a Sión;

Tavástaraꞌ pu néijmiꞌcaa japua séejreꞌ.

3 Cheꞌ tyámuaꞌ eenyeꞌ ɨ tɨ jɨn ántyapuaj, vaꞌcán pu jɨn séejreꞌ ajta tzáahuatyiꞌreꞌ;

¡Dios pu néijmiꞌi jɨn tyámuaꞌ een!

4 Muáaj paj Rey puéꞌeen ɨ tɨ néijmiꞌi putyíꞌuurej ajta aꞌɨ́j xɨeꞌveꞌ ɨ tɨ xáꞌpuɨꞌ;

muáaj paj néijmiꞌcaa juxaꞌaj panaꞌaj tyuꞌtyájtoo.

Pajta tyámuaꞌ naa tyihuóꞌixaaj ɨ yójmuaꞌmuaꞌ aꞌɨ́jcɨ ɨ Jacob

aꞌɨ́jcɨ ɨ tɨ xáꞌpuɨꞌ ajta ɨ tɨ huatóojeꞌyej.

5 ¡Setyuꞌtatyójtziꞌreꞌ ɨ Tavástaraꞌ, aꞌɨ́jcɨ ɨ taj Dios,

siajta tyítunutaxɨꞌɨn joꞌtɨj aꞌɨ́ɨn jaꞌraꞌɨ́ɨcajmee!

¡Dios pu néijmiꞌi jɨn tyámuaꞌ een!

6 Aꞌɨ́jna ɨ Moisés ajta ɨ Aarón aꞌɨ́ɨ mu puaríij jɨn tyityetyuꞌuj;

Samuel pu ajta huaꞌ tzajtaꞌ ajoꞌtyávaacaꞌaj ɨ maj tyaatatyójtziꞌrej.

Tavástaraꞌ pu huoꞌtyáhuɨɨ aꞌɨ́ɨjma

matɨꞌɨj aꞌɨ́ɨmaj jaatáhuaviiriꞌ tɨ huoꞌtáhuɨɨreꞌen.

7 Dios pu huaꞌ jamuán tyuꞌxájtacaꞌ

aꞌɨ́jcɨ jitze ɨ jéetɨrij tɨ huaꞌ japua ajaꞌcávaꞌcaꞌaj,

majta aꞌɨ́ɨmaj aꞌyaa mu huarɨ́j tɨꞌɨj tyihuoꞌtaꞌíj

majta mu jaꞌráꞌastej ɨ nyúucarij tɨ huaꞌ jimi jaatyájtoo.

8 Tavástaraꞌ, taj Dios, ¡muáaj paj tyihuáꞌixaatyaꞌcaꞌaj!

Muáaj paj huaꞌ jimi aꞌɨ́ɨn puéꞌeenyeꞌej ɨ Dios tɨ tyúꞌuunyiꞌ,

ajta aꞌyaa paj chaꞌtaj panaꞌaj puéjtzij tyihuoꞌtáꞌ tyiꞌtɨ́j maj jɨn jeꞌej puaꞌaj huarɨ́j.

9 Setyuꞌtatyójtziꞌreꞌ ɨ Tavástaraꞌ taj Dios,

¡siajta jimi tyítunutaxɨꞌɨn aꞌájna ɨ jɨríj jitze tɨ tyámuaꞌ een!

¡Aꞌɨ́jna ɨ taj Dios, ajta Tavástaraꞌ, néijmiꞌi pu jɨn tyámuaꞌ een!

100

Tavástaraꞌ pu táataahuacaꞌ jitzán tu tyij ajtyámaꞌcan

Chuíicarij maj jɨn tyaatatyójtziꞌreꞌen.

1 ¡Setyuꞌtáchuiicaj xuutyámuaꞌveꞌej ɨ Tavástaraꞌ jimi,

mu siaj aꞌyan huacháatɨmee néijmiꞌqueꞌ ɨ cháanacaj japua!

2 Xuutyámuaꞌveꞌej xu jaatyáanajche ɨ Tavástaraꞌ;

¡xaꞌantyijíihuaj xu siajta jutyamuaꞌveꞌej musioꞌváꞌjuꞌ aꞌɨ́jcɨ jimi!

3 Siataꞌaj jáamuaꞌtyij tɨ ɨ Tavástaraꞌ Dios puéꞌeen;

aꞌɨ́ɨ pu táataahuacaꞌ ityáj tu tyij jitzán ajtyámaꞌcan;

¡chájtaꞌnaj tu puéꞌeen aꞌɨ́j tyaj jitze ajtyámaꞌcan tyajta cányaꞌxɨɨ aꞌáa tyaj jaꞌtávee joꞌtɨj aꞌɨ́ɨn tyajaꞌtachuéj!

4 Musioꞌváꞌjuꞌ joꞌtɨj jaꞌpueertaj aꞌájna joꞌtɨj jaꞌrájtaꞌcuaj ɨ tyeyúujraꞌ tzajtaꞌ

aꞌɨ́j setyiꞌchuíicaj ɨ siaj jɨn tyaatatyójtziꞌreꞌen.

¡Setyuꞌtatyójtziꞌreꞌ, siajta tyámuaꞌ tyeetyátoonyij ɨ tɨ jɨn ántyapuaj!

5 Jiꞌnye ɨ Tavástaraꞌ pu tyámuaꞌ tojoꞌmuaꞌraj;

ajta jusén jɨmeꞌ séejreꞌ ɨ tɨ jɨn taxɨeꞌveꞌ

ajta ɨ tɨ quee tyiꞌtɨ́j jɨn áꞌɨtzeereꞌ capu aꞌnáj antyipuaꞌrij.

101

Tyiꞌtɨ́j tɨ jɨn ɨ rey tyaꞌtóoratziiriꞌ ɨ Dios jimi

Chuíicarij David tɨ jaꞌaꞌrij

1 Nyáaxɨeꞌveꞌ nyaj tyaatatyójtziꞌreꞌen ɨ tɨ jɨn taxɨeꞌveꞌ ajta ɨ tɨ jimi tyámuaꞌ een;

nyáaxɨeꞌveꞌ, Tavástaraꞌ, nyaj muéetzij jimi tyuꞌtáchuiicaj;

2 nyáaxɨeꞌveꞌ nyaj tyámuaꞌ naa tyíꞌchajca.

¿Aꞌnajnyí nye jimi mupoꞌvaꞌmaꞌaj puáꞌmej?

Canu tyiꞌtɨ́j jɨn aꞌɨtzéeriaꞌaj naꞌmej

canu nyajta tyiꞌtɨ́j jɨn ootyáꞌɨtzeereꞌej jóꞌnyaj jaꞌchej,

3 canu cheꞌ aꞌnáj jaꞌraséeraj naꞌmej

nyej nyij tyiꞌtɨ́j jɨn jeꞌej puaꞌaj tyaꞌtányaratyij.

Nyahuaꞌxanaꞌveꞌ aꞌɨ́ɨjma ɨ maj quee jaꞌastej ɨ Dios;

¡canu aꞌnáj tyuꞌtáꞌsij mej mij nye jimi ajtyáxɨɨrej!

4 Canu aꞌɨ́j jitze tyiꞌriaꞌmuaꞌsímeꞌej naꞌmej ɨ tɨ tyihuojóꞌjɨpuaj:

¡canu jaxɨeꞌveꞌ nyej nyij tyiꞌtɨ́j jɨn jeꞌej puaꞌaj rɨjcaj!

5 Canu huoꞌtaꞌsij mej mij tyíꞌxajtaj

maj xájtariꞌ jeꞌej puaꞌaj tyihuáꞌxajtaj ɨ juxaꞌaj tyeɨ́tyee;

¡canu huáꞌjaahuatyeꞌ ɨ maj óotzaahuatyeꞌ nusu ɨ maj aꞌyan tyúuxaj maj jéetzeꞌ tyámuaꞌ een mequée ɨ séecan!

6 Aꞌɨ́ɨjma nu jaahuatyeꞌen ɨ tyeɨ́tyee maj tyámuaꞌ tyityetyúuchaꞌɨj,

mej mij véjriꞌ nye jimi ajoꞌcháatɨmeꞌnyij;

aꞌɨ́ɨ puꞌuj nye jitze ajtyámaꞌcantaj jaꞌmej

ɨ tɨ tyámuaꞌ naa atyejeꞌchej.

7 Ajta quee jeꞌej tyiɨꞌríitaj jaꞌmej tɨ sɨ́ɨj nyaj jamuán ajaꞌséejriaꞌaj ɨ tɨ tyúꞌcuanamuaj;

capu sɨ́ɨj tɨ tyíꞌhueꞌtacaa nyej jimi ajaꞌ séeriaꞌaj jaꞌmej.

8 Aꞌnáj tɨnaꞌaj nu huoꞌtyápuaꞌrityeꞌsij mej mij quee jeꞌej tyáhuaasimeꞌen

néijmiꞌi aꞌɨ́ɨmaj ɨ maj jeꞌej puaꞌaj tyityetyúuchaꞌɨj;

¡nyajta huiꞌráhuaꞌxɨj aꞌájna a chájtaꞌnaj jitze Tavástaraꞌ tɨ jitze ajtyámaꞌcan

néijmiꞌcaa aꞌɨ́ɨjma ɨ maj tyiꞌtɨ́j jɨn jeꞌej puaꞌaj rɨcɨj!

102

Jeꞌej tɨ tyuꞌtyéenyuj aꞌɨ́jna ɨ tɨ quee jeꞌej jájtyoovej

Jeꞌej tɨ tyáꞌhuoo aꞌɨ́jna ɨ tɨquee cheꞌ jeꞌej jaꞌtyoovej ajta tɨꞌɨj quee cheꞌ jamuaꞌreej jeꞌej tɨ huárɨnyij jéehua puꞌij junyuusteꞌ ɨ Tavástaraꞌ jimi

1 Tavástaraꞌ, huánamuaj jeꞌej nyaj tyiꞌtyényuusij,

¡tyuꞌtáꞌ tɨꞌij muéetzij jimi jaꞌráꞌastij jeꞌej nyaj tyíꞌjijhuaj!

2 Capáj nye jimi jaꞌavaataj muaꞌ nyéerimij

nyatɨꞌɨjta quee jeꞌej jájtyooveꞌen;

¡tyámuaꞌ paj tyináanamuaj!,

¡caꞌnácan paj huatányuunyij nyatɨꞌɨjta muaatájeevej!

3 Jiꞌnye ɨ nyajúuricamej pu jaꞌhuóopuaꞌrixɨꞌɨj aꞌyájna tɨꞌɨj ɨ cɨtzíj,

ajta ɨ nyacaríj aꞌyaa pu tyaꞌtaa tɨꞌɨj ɨ tɨꞌɨxcuáa,

4 capu cheꞌ jucaꞌnyej ɨ nyaxɨéjnyuꞌcaa

aꞌyaa pu een tɨꞌɨj ɨ tuꞌpíj tɨ huatyáahuaj;

¡capu ajta cheꞌ nyacaꞌnyistiꞌ nyej nyij tyúꞌcuaꞌnyij!

5 Ɨ nyahueꞌraꞌ pu arí cáviꞌtaxɨj ɨ nyacaríj jitze

aꞌɨ́jcɨ jɨmeꞌ nyaj huápuɨꞌɨj nyeyiin.

6 Aꞌyaa nu een tɨꞌɨj ɨ síihuaꞌaj aꞌáa tɨ jáꞌsejreꞌ joꞌtɨj quee jáꞌtyiꞌtɨj,

tɨꞌɨj ɨ muacɨríj tɨ aꞌáa jáꞌsejreꞌ joꞌtɨj quee jooyiꞌrij.

7 Canu cheꞌ cutzuj.

Aꞌyaa nu een tɨꞌɨj ɨ pínaꞌaj tɨ jusɨ́ɨj huayiꞌij.

8 Majta quee aꞌnáj jaatapuáꞌcɨtacaꞌ maj jeꞌej puaꞌaj tyíꞌnyaxaj ɨ maj nyéjchaꞌɨɨreꞌ

majta jeꞌej puaꞌaj tyáꞌxaj ɨ nyaj jɨn ántyapuaj.

9 Nyajta quee cheꞌ páan cuaꞌ, sulu aꞌɨ́j nuꞌuj nyij ɨ nasíj;

ajta ɨ nyaj jaꞌantyíyeꞌej aꞌɨ́ɨ pu jáꞌnaxcaj ɨ nyaj eetajaꞌraꞌtajyiꞌij,

10 aꞌɨ́jcɨ jɨmeꞌ paj nyúꞌcamuɨꞌ ajta ɨ tɨ muajaaxɨejtyeꞌ,

jiꞌnye muáaj paj naꞌajriáj pej pij majcaꞌhuáyee naꞌantyipuáꞌrityeꞌen.

11 Ɨ nyaj jɨn júurij aꞌyaa pu mutyojoꞌyiꞌij tɨꞌɨj quéenyiꞌistarij;

aꞌyaa nu tyiꞌtyáhuasij tɨꞌɨj ɨ tuꞌpíj.

12 Pajta muáaj, Tavástaraꞌ, jusén jɨmeꞌ paj tyíꞌijta;

¡aꞌnáj tɨnaꞌaj mu jamuaꞌreeriaj muáꞌjuꞌun jeꞌej paj ántyapuaj!

13 Ájchesij, pajta jaꞌancuꞌvaxɨꞌɨn ɨ Sión,

jiꞌnye puꞌríj tyaꞌráꞌaj aꞌnáj tɨ aꞌyan tyaꞌtácatyiij;

¡puꞌríj huaꞌxaꞌpuɨꞌɨn paj tyaatúꞌuunyiꞌ!

14 Aꞌɨ́ɨmaj ɨ maj a jimi tyáꞌtzaahuatyeꞌ mu jaxɨeꞌveꞌ aꞌ tyetyéj;

ajta quee tyámuaꞌ huaꞌasej aꞌɨ́jcɨ jɨmeꞌ tɨ huatyuꞌuunyiꞌhuacaꞌ.

15 Néijmiꞌi ɨ tyeɨ́tyee majta ɨ maj tyíꞌijta ɨ cháanacaj japua

aꞌɨ́ɨ mu jaatyátzaahuatyeꞌsij ɨ tɨ jɨn ántyapuaj ɨ Tavástaraꞌ majta ɨ tɨ jɨn naa huaséꞌrin

16 tɨꞌɨj aꞌɨ́ɨn ajtáhuaꞌaj jaatyátaahuaj ɨ Sión

ajta jeꞌen huataséjreꞌen ɨ tɨ jɨn naa huaséꞌrin,

17 tɨꞌɨj jáanamuaj jeꞌej tɨ tyuꞌtyéenyuj aꞌɨ́jna ɨ tɨ quee jeꞌej jájtyoovej

ajta jeꞌen néijmiꞌi jɨn aꞌyan huárɨnyij jeꞌej tɨ jéehua tyáꞌhuaviij.

18 Cheꞌ aꞌíjna ooyúꞌsiꞌhuaj

mej mij jáamuaꞌreej ɨ maj majcaꞌhuáyee huataséjreꞌsij,

mej mij majta aꞌɨ́ɨmaj tyaatatyójtziꞌreꞌen ɨ Tavástaraꞌ

aꞌɨ́ɨmaj ɨ maj majcaꞌhuáyee nanɨeꞌhuan.

19 Tavástaraꞌ pu jaaséj ɨ cháanacaj aꞌájna ɨmuáj a jútyeꞌ,

jútyeꞌ ɨmuáj joꞌtɨj tyámuaꞌ tyejéꞌeen,

20 tɨꞌij huoꞌnamuaj ɨ maj juyiin aꞌɨ́jcɨ jɨmeꞌ maj námiꞌ

ajta huaꞌ japua huatányuunyij aꞌɨ́ɨjma ɨ maj meríj aꞌyan tyihuoꞌtaxájtacaꞌ maj huóꞌcuiꞌnyij,

21 taꞌaj ij aꞌájna a Sión, ajta a Jerusalén,

huatánamuajreꞌen maj jaataxáj majta tyaatatyójtziꞌreꞌen ɨ Tavástaraꞌ

22 matɨꞌɨj néijmiꞌi ɨ tyeɨ́tyee ɨ maj aꞌyan huacháatɨmee ɨ cháanacaj japua

tyúusɨɨreꞌen mej mij tyaatatyójtziꞌreꞌen.

23 Aꞌɨ́ɨ pu náariꞌriꞌ ɨ nyaj jɨn uhuájcaꞌnyej nyatɨꞌɨj nyooj huamaꞌcaj ɨ juyéj jitzeꞌ;

ajta jeꞌen quee cheꞌ naatáꞌ nyej nyij jéetzeꞌ áꞌtyeeviꞌin.

24 Nyáaj nu aꞌyan tyaatéꞌexaa tɨjɨn: “Nyaj Dios,

capáj náꞌviꞌtɨɨcareꞌen tɨꞌɨj ooj jéꞌtaꞌ náꞌɨtziityaꞌaj nyaj aꞌyan séjreꞌej.”

¡Capu aꞌnáj antyipuaꞌrij ɨ nyinyiꞌraꞌaj muéetzij jimi!

25 Tyámuaꞌ paj jáaruuj ɨ cháanacaj tɨꞌɨj néijmiꞌi tyoꞌhuatyóochej;

muáaj paj pajta jaatyátaahuacaꞌ ɨ tajapuá tɨ séejreꞌ.

26 Ajta néijmiꞌi pu aꞌɨ́jna tyeꞌentyipuáꞌrij,

ajta muáaj paj tyámuaꞌ éenyeꞌej jusén jɨn séejreꞌ.

Néijmiꞌi pu aꞌɨ́jna tyuꞌtyápaꞌnaj, aꞌyájna tɨꞌɨj ɨ cáanarij;

¡muáaj paj seequéj jaꞌuuren tɨꞌquij seequéj éenyeꞌej jaꞌmej!

aꞌyájna tɨꞌɨj aꞌtɨ́j tɨ seequéj eenyeꞌ tyuꞌtyóochejtyeꞌen.

27 Pajta muáaj aꞌɨ́ɨn panaꞌaj puéꞌeen;

capu aꞌnáj antyipuaꞌrij ɨ nyinyiꞌraꞌaj muéetzij jimi.

28 Tyámuaꞌ paj tyihuaꞌchaꞌɨ́ɨj puáꞌmej aꞌɨ́ɨjma ɨ maj huaꞌ jitze eerányesij ɨ maj muahuɨɨreꞌ;

tyámuaꞌ paj huáꞌuuren aꞌájna joꞌpaj muáaj jáꞌsejreꞌ.

103

Tyámuaꞌ nu tyeetyátoosij ɨ Tavástaraꞌ

David tɨ jaꞌaꞌrij

1 Néijmiꞌi nu ɨ nyamuaꞌtzíiraꞌaj jɨn tyámuaꞌ tyeetyátoosij ɨ Tavástaraꞌ;

néijmiꞌi nu ɨ nye tyéviraꞌ jɨn tyámuaꞌ tyeetyátoosij aꞌɨ́jcɨ ɨ tɨ tyámuaꞌ een ɨ tɨ jɨn ántyapuaj.

2 Néijmiꞌi nu ɨ nyamuaꞌtzíiraꞌaj jɨmeꞌ tyámuaꞌ tyeetyátoosij ɨ Tavástaraꞌ,

nyajta quee séej jóꞌhuaꞌxɨj ɨ tɨ jɨn tyámuaꞌ nyej jimi tyúꞌruuj.

3 Aꞌɨ́ɨ pu aꞌɨ́ɨn puéꞌeen ɨ tɨ néijmiꞌi tyinaatúꞌuunyiꞌraj ɨ nyaj jɨn quee xáꞌpuɨꞌ huarɨ́j,

ajta néijmiꞌi jɨn tyíꞌnyahuaatyeꞌen tyiꞌtɨ́j nyaj jɨn tyíꞌcuiꞌ,

4 aꞌɨ́ɨ pu nyaj japua huatányuusij nyej nyij quee huámuɨꞌnyij,

ajta nɨeꞌcánasij aꞌɨ́jcɨ jɨmeꞌ ɨ tɨ jɨn nyaxɨeꞌveꞌ tyámuaꞌ naa tyuꞌtoocuaꞌnyéej,

5 ajta néijmiꞌi tyinaatáꞌsij ɨ tɨ jéetzeꞌ tyiꞌjɨ́ꞌreꞌen

ajta nyajajcuareꞌen aꞌyájna tɨꞌɨj ɨ cuéꞌraꞌvej.

6 Tavástaraꞌ pu aꞌɨ́j jɨn huáꞌxɨjtyeꞌen ɨ tɨ jɨꞌréꞌcan jɨmeꞌ tyámuaꞌ naa tyáꞌxaꞌpuɨꞌɨntareꞌ

aꞌɨ́ɨjma ɨ maj jájpuejtzij aꞌɨ́jcɨ jɨmeꞌ maj jeꞌej puaꞌaj huáꞌuurej.

7 Aꞌɨ́j pu jaataséjra ɨ ju juyéj ajta jeꞌej tɨ tyuꞌmuárɨej

aꞌɨ́jcɨ ɨ Moisés ajta aꞌɨ́ɨjma ɨ Israel maj jitze ajtyámaꞌcan.

8 Tyámuaꞌ pu naa tyihuojóꞌmuaꞌraj ɨ Tavástaraꞌ ajta tyihuaꞌcuꞌvejꞌ

ajta quee jiyeꞌtzín tyinyúꞌcaj jiꞌnye aꞌɨ́ɨ pu taxɨeꞌveꞌ.

9 Capu aꞌnáj tɨnaꞌaj tatyaꞌxɨꞌ capu ajta jusén jɨmeꞌ nyúꞌcamuɨꞌ;

10 capu aꞌyan tyitaatáꞌ tɨꞌɨj tyiꞌtacɨꞌpuáatacaj

aꞌɨ́jcɨ jɨmeꞌ tyaj jeꞌej puaꞌaj huarɨ́j ajta tyiꞌtɨ́j tyaj jɨn tyiꞌijxánaꞌcɨraꞌ,

11 ajta quee ɨꞌríj tɨ huatyeꞌiteehuaj ɨ tɨ jɨn huaꞌxɨeꞌveꞌ aꞌɨ́ɨjma ɨ maj jaꞌtzaahuatyeꞌ

aꞌyájna tɨꞌɨj quee tyíɨꞌrij tɨ huatyeꞌiteehuaj tɨꞌɨj naꞌaj ɨ tajapuá ɨmuáj ajta iiyeꞌej cháanacaj japua.

12 Puꞌríj aꞌɨmuáj tyojoohuáꞌxɨj ɨ tyaj jɨn tyiꞌijxánaꞌcɨraꞌcaꞌaj,

aꞌyájna tɨꞌɨj aꞌɨmuáj tyejéꞌsejreꞌ joꞌtɨj ɨ xɨcáj jéꞌejnyinyiij ajta joꞌtɨj jaꞌancáruꞌpij.

13 Aꞌyaa pu een ɨ Tavástaraꞌ, aꞌɨ́ɨjma jimi ɨ maj jaꞌtzaahuatyeꞌ,

tyámuaꞌ pu naa tyihuáꞌxɨeꞌveꞌ tɨꞌɨj ɨ huaꞌ táataj ɨ tɨꞌríij,

14 jiꞌnye aꞌɨ́ɨ pu jamuaꞌreej jeꞌej tɨ yeꞌej tyitáataahuacaꞌ,

tyámuaꞌ pu naa tyáꞌmuaꞌreej tyaj chuéj tyanaꞌaj puéꞌeen.

15 Aꞌɨ́jna ɨ júuricamaꞌraꞌ ɨ tyévij aꞌyaa pu een tɨꞌɨj ɨ tuꞌpíj:

aꞌyaa pu tyeꞌejnyésij tɨꞌɨj ɨ xúuxuꞌuj aꞌájna aꞌɨtzitáj,

16 jiyeꞌtzín pu ɨ áacaj jaariáꞌtuuxɨj, tɨꞌquij quee cheꞌ ajaꞌhuaꞌtaj jaꞌmej,

ajta jeꞌen quee cheꞌ aꞌtɨ́j jamuaꞌreeriaj jaꞌmej jeꞌej tɨ tyiꞌtɨ́j jáaruuj.

17 Ajta ɨ Tavástaraꞌ tɨ jɨn taxɨeꞌveꞌ aꞌɨ́ɨ pu jusén jɨmeꞌ séejreꞌ

aꞌɨ́ɨjma jimi ɨ maj jaꞌtzaahuatyeꞌ,

capu aꞌnáj huatyápuaꞌrij ɨ tɨ jɨn tyámuaꞌ tyáꞌxaꞌpuɨꞌɨntareꞌ

aꞌyaa pu jusén jɨmeꞌ tyiꞌséereꞌej jaꞌmej ɨ tyeɨ́tyee jimi,

18 ajta aꞌɨ́ɨmaj jimi ɨ maj jaꞌráꞌastej jeꞌej tɨ aꞌɨ́ɨn tyaꞌtóoraj

majta quee yóꞌhuaꞌnaj maj aꞌyan rɨjcaj tɨꞌɨj aꞌɨ́ɨn tyuꞌtaꞌíjtacaꞌ.

19 Tavástaraꞌ pu arí ɨ juꞌɨpuáa tyámuaꞌ huáruuj aꞌájna u tajapuá,

ajta ɨ tɨ jɨn tyíꞌijta pu néijmiꞌqueꞌ antyúumuaꞌreej.

20 ¡Tyámuaꞌ xu tyeetyátoonyij ɨ Tavástaraꞌ, tajapuá siaj néijmiꞌi putyíꞌuurej!

Muaꞌaj, mu siaj aꞌyan rɨcɨj jeꞌej tɨ aꞌɨ́ɨn tyíꞌijta,

siaj tyámuaꞌ tyáꞌnamuaj siajta aꞌyan rɨcɨj tɨꞌɨj aꞌɨ́ɨn tyíꞌijta.

21 ¡Tyámuaꞌ xu tyeetyátoonyij ɨ Tavástaraꞌ muaꞌaj siaj xantáaruꞌustyamuaꞌmuaꞌ puéꞌeen,

ɨ maj jahuɨɨreꞌ majta aꞌyan rɨcɨj jeꞌej tɨ aꞌɨ́ɨn tyaꞌajxɨéꞌviꞌraꞌ!

22 ¡Cheꞌ néijmiꞌi jitzán tyámuaꞌ tyíꞌsejriaꞌaj ɨ Tavástaraꞌ tyiꞌtɨ́j tɨ aꞌɨ́ɨn tyúꞌtaahuacaꞌ,

néijmiꞌqueꞌ joꞌtɨj aꞌɨ́ɨn tyejéꞌijtaj!

¡Tyámuaꞌ nu tyeetyátoosij ɨ Tavástaraꞌ néijmiꞌi jɨmeꞌ ɨ nyajúuricamej!

104

Jeꞌej tyej tyaatatyójtziꞌreꞌen ɨ tɨ néijmiꞌi tyúꞌtaahuacaꞌ

1 ¡Tyámuaꞌ nu tyeetyátoosij ɨ Tavástaraꞌ néijmiꞌi ɨ nyajúuricamej jɨmeꞌ!

¡Vaꞌcán paj jɨn séejreꞌ, Tavástaraꞌ pajta nyaj Dios!

Aꞌɨ́j paj períj tyuꞌtyéꞌchejtyej ɨ tɨ naa tyuꞌséꞌrin ajta tyaꞌtátaavej;

2 aꞌɨ́j paj períj jɨn eecáꞌnaj ɨ tatzárij.

¡Muáaj paj jaatajíyoꞌrej ɨ tajapuá tɨ séejreꞌ tɨꞌɨj cáanarij tɨ nyéeriꞌij!

3 ¡Muáaj paj tyámuaꞌ jáaruuj ɨ jájtyij japua

ɨ tɨ japuan róocaꞌnyej aꞌchíꞌij, pajta aꞌyan chaꞌtaj jáaruuj ɨ jútyeꞌ ɨmuáj!

Pajta aꞌɨ́j japua yiꞌcacaa ɨ jéetɨrij,

aꞌɨ́j paj jitze huataráꞌrɨeꞌsij ɨ áacaj.

4 Aꞌɨ́ɨ pu ɨ áacaj muéetzij jimi tyíꞌhuɨɨreꞌ tɨꞌij tyihuoꞌtéꞌexaatyeꞌen,

ajta ɨ tɨéj tɨ atyúumemej pu ajta muahuɨɨreꞌ.

5 Pajta tyámuaꞌ naa tyeetyácajtyeꞌen ɨ cháanacaj

taꞌaj ij quee aꞌnáj táhuaanyeꞌen aꞌájna joꞌpaj muáaj tyámuaꞌ yóꞌruuj.

6 Aꞌɨ́jna ɨ jájrij pu jaꞌváꞌnajcaꞌaj ɨ chuéj

aꞌyájna tɨꞌɨj cuxáa cáanariaꞌraꞌan tɨ puéꞌeenyeꞌ.

Ɨ jájtyij pu tyaꞌváꞌnajcaꞌaj ɨ jɨríj.

7 Ajta muáaj paj jajtyáꞌxɨj, aj puꞌij tyíchee;

jiyeꞌtzín pu huatóoꞌuj tɨꞌɨj caꞌnyíin jɨn huatánamuajre aꞌnyúucaa.

8 Ajta huataséjre ɨ jɨríj

ajta joꞌtɨj jaꞌcacúunyijmee,

néijmiꞌi pu aꞌyan tyuꞌrɨ́j jeꞌej paj muáaj tyuꞌtaꞌíjtacaꞌ,

9 aꞌájna joꞌpaj muáaj tyojoꞌtáꞌ tɨꞌij aꞌáa jóoꞌastij,

tɨꞌij quee cheꞌ jaꞌváꞌnajca ɨ chuéj.

10 Muáaj paj uyaꞌtaꞌítyacaa ɨ jájtyij aꞌájna joꞌtɨj jaꞌajmuɨꞌyéjmee

tɨꞌij ajtyáꞌastij ɨ játyaꞌnaj jitze tɨ canyáatɨmee ɨ jɨríj jitze.

11 Aꞌɨ́j mu mij ɨ jájtyij yaꞌcaa ɨ tyiꞌtyán simuáruunyij maj tyityaacɨ́ꞌɨj;

aꞌɨ́j mu majta jɨn tyámuaꞌ naa tyíꞌtyeyaꞌcaa ɨ púuruꞌuj maj huacɨꞌɨj.

12 Aꞌájna joꞌtɨj jooꞌástɨmee ɨ játyaꞌnaj

aꞌáa mu tyojóoꞌitoꞌrityee ɨ pínaꞌsee jútyeꞌ maj ráꞌrɨee,

¡aꞌɨ́ɨ mu cɨꞌxɨcaa, aꞌɨ́jcɨ jitze ɨ tɨ tyiꞌtyáxamueꞌ ɨ cɨyéj!

13 Muáaj paj aꞌɨ́ɨn puéꞌeen ɨ tɨ tyíꞌipuaj aꞌ ɨtzitáj

aꞌájna joꞌpaj muáaj jaꞌchej, jútyeꞌ ɨmuáj u tajapuá;

matɨꞌɨjta caꞌnyíin jɨn huatyéviiyej aꞌɨ́j paj jɨn tyámuaꞌ tyeetyátoosij ɨ chuéj.

14 Petyiꞌtáꞌcaa tɨ ajnyéj ɨ ɨxáj mej mij ɨ tyiꞌtyán jáacuaꞌnyij,

ajta ɨ ítyeɨꞌrij tyeɨ́tyee maj tyíꞌhuastee

mej mij tyoꞌtácuaꞌnyij ɨ cháanacaj japua,

15 aꞌɨ́jna ɨ cueꞌráj caꞌnyíjraꞌaj tɨ huaꞌtáꞌcaa,

ɨ nahuáj, mej mij aꞌɨ́jna jɨn huatóotyamuaꞌveꞌen

ajta tyámuaꞌ naa jéetzeꞌ tyuꞌtaséjreꞌsij ɨ huaꞌ nyéerimij quee ɨ aséityij jɨmeꞌ.

16 Ajta tyámuaꞌ naa tyíꞌhuoseꞌen ɨ tɨ tyúꞌuu,

ɨ jucúj aꞌáa tɨ joꞌváatɨmee a Líbano Tavástaraꞌ tɨ jaahuástej.

17 Aꞌɨ́j mu jitze tyúuꞌitoꞌrityee ɨ pínaꞌsee maj jéetzeꞌ cɨ́leꞌen,

majta ɨ cuaxúuj aꞌáa mu jóocheꞌtyee ɨ jucúj jitze.

18 Ajta aꞌɨ́jcɨ jitze ɨ jɨríj tɨ ajtɨ́tɨꞌɨjmee aꞌáa mu jóꞌcɨꞌɨj ɨ chíutyee simuáruunyij,

ajta ɨ tyetyéj tzajtaꞌ mu jóoꞌavaꞌtacaa ɨ jejtzɨ́ɨj.

19 Pajta ɨ máxcɨrɨeꞌ huatyátaahuacaꞌ tyej tyij jáamuaꞌreej aꞌnáj tɨ putyíꞌrɨcɨ;

ɨ xɨcáj pu ajta jamuaꞌreej aꞌtzáaj tɨ ancájrutyej.

20 Ajta ɨ tɨ́caꞌrij huataséjreꞌsij tɨꞌɨjta huatyéchumuaꞌrej,

aj mu mij huataséjreꞌsij ɨ tyiꞌtyán ɨtzitáj maj tyityaacɨ́ꞌɨj.

21 Ɨ muajyéj mu cɨꞌxɨcaa mej mij tyiꞌtɨ́j huatyéeviꞌ,

aꞌyaa mu tyáꞌhuaviij ɨ Dios tɨꞌij tyiꞌtɨ́j huoꞌtáꞌan maj jáacuaꞌnyij.

22 Ajta tɨꞌɨjta ɨ xɨcáj eeréꞌnyej, aj mu mijta joꞌjúꞌun

majta jeꞌen huatyéjisij joꞌtɨj jaꞌtyástaꞌnajmee.

23 Aj puꞌij téꞌej ɨ tyáatɨꞌ eeráamej tɨꞌij aꞌáa jóꞌmeꞌen joꞌtɨj tyajáꞌmuarɨeꞌ

ajta jeꞌen tyíꞌmuarɨeꞌen ꞌasta naꞌaj quee huaréꞌchumuaꞌrej.

24 ¡Jéehua paj tyúꞌtaahuacaꞌ, Tavástaraꞌ!

Aꞌɨ́j paj jɨn tyúꞌtaahuacaꞌ ɨ paj jɨn jéehua tyuꞌyíꞌtɨn;

¡ɨ cháanacaj japua pu tyíꞌsejreꞌ néijmiꞌi paj muáaj tyúꞌtaahuacaꞌ!

25 Aꞌáa pu jáꞌsejreꞌ ɨ jájrij, antayóoj ajta huápuɨꞌɨj vaꞌtɨ́j séejreꞌ,

joꞌmaj jéehua ɨ tyiꞌtyán tyityajaꞌxoo,

maj vivéejmee ajta ɨ maj cɨ́leꞌen;

26 aꞌáa mu majta ɨ báarcuj jáꞌcɨɨnyej, aꞌáa mu majta jáꞌsejreꞌ ɨ tyiꞌtyán maj tzɨ́ɨnyiꞌreꞌ,

aꞌɨ́jna ɨ tɨ tzɨ́ɨnyiꞌreꞌ muáaj paj jaatyátaahuacaꞌ pej pij aꞌɨ́j jɨn huáhuajca.

27 Néijmiꞌi mu aꞌɨ́ɨmaj muéetzij jimi tyiꞌijchóꞌveꞌ

pej pij tyihuoꞌtáꞌan ɨ maj tyúꞌcuaꞌnyij aꞌtzáaj tɨ aꞌyan huaꞌ jimi tyaꞌtácaj.

28 Muáaj paj tyihuoꞌtáꞌsij, aꞌɨ́ɨ mu mij tyaꞌancuriáaꞌsij;

aꞌmuácaꞌ paj jɨn tyihuoꞌtáꞌsij, majta jeꞌen aꞌɨ́ɨmaj tyámuaꞌ naa tyityaatajúꞌxaj;

29 tɨpuaꞌaj puaatyáꞌavaaj huaꞌ jimi, metyuꞌtátzɨɨnyeꞌej;

tɨpuaꞌaj pequee cheꞌ huoꞌtáꞌan maj ucayáatɨyiꞌcan, aꞌɨ́ɨ mu cuiꞌnyij

majta jeꞌen majtáhuaꞌaj chuéj huatyóotaahuaj.

30 Ajta tɨpuaꞌaj aꞌjúuricamej upahuojoꞌtaꞌítyiꞌreꞌen, aꞌɨ́ɨ mu huoseꞌen,

aꞌyaa pej pij tyáꞌjajcuareꞌen tɨꞌij naa huaséꞌrihuaꞌan ɨ cháanacaj.

31 ¡Jusén pu jɨn séejreꞌ aꞌɨ́jna ɨ Tavástaraꞌ tɨ jɨn naa huaséꞌrin!

¡Tavástaraꞌ pu jutyamuaꞌveꞌ jeꞌej tɨ tyiꞌtɨ́j tyuꞌtyátaahuacaꞌ!

32 Ɨ cháanacaj pu juvivej tɨꞌɨjta aꞌɨ́ɨn jaaséj,

¡ajta ájcɨtzujtarij ɨ jɨríj tɨpuaꞌaj aꞌɨ́ɨn jaꞌajtamuárɨeꞌen!

33 Nyatɨꞌɨj nyáaj nyooj séjreꞌej nyajta júurij,

nyetyuꞌtáchuiicaj ɨ Tavástaraꞌ jimi nyaj Dios.

34 Aꞌyaa nu tyáꞌxɨeꞌveꞌ tɨ jaꞌráanajche ɨ Tavástaraꞌ jeꞌej nyaj tyiꞌriáꞌmuaꞌsij,

jiꞌnye aꞌɨ́j nu jimi jatyoovej ɨ nyaj jɨn huatányetyamuaꞌveꞌen.

35 ¡Micheꞌ huariaꞌxɨj ɨ cháanacaj japua ɨ maj tyíꞌxanaꞌcɨreꞌ!

¡Micheꞌ antyipuaꞌrej ɨ maj jeꞌej puaꞌaj tyityetyúuchaꞌɨj!

¡Tyámuaꞌ nu tyeetyátoosij ɨ Tavástaraꞌ néijmiꞌi ɨ nyajúuricamej jɨmeꞌ!

¡Alelúuyaj!

105

Jeꞌej tɨ ɨ Dios tyuꞌmuárɨej aꞌɨ́ɨjma jimi ɨ maj Israel jitze ajtyámaꞌcan

1 ¡Setyuꞌtatyójtziꞌreꞌ ɨ Tavástaraꞌ!

¡Siajta jaariáꞌxaj jeꞌej tɨ aꞌɨ́ɨn ántyapuaj!

Siahuoꞌréꞌixaatyeꞌ ɨ chájtaꞌnaj jitze jeꞌej tɨ aꞌɨ́ɨn tyíꞌmuarɨeꞌ.

2 Siajta tyuꞌtáchuiicaj aꞌɨ́j jitze maꞌcan.

¡Xaataxáj jeꞌej tɨ aꞌɨ́ɨn vaꞌcán jɨn tyíꞌmuarɨeꞌ!

3 Siajta aꞌɨ́jna jɨn ahuóotzaahuatyeꞌen ɨ tɨ tyámuaꞌ een ɨ tɨ jɨn ántyapuaj.

¡Cheꞌ jutyamuaꞌveꞌej ɨ huaꞌxɨéjnyuꞌcaa

aꞌɨ́ɨjma ɨ maj jahuoo ɨ Tavástaraꞌ!

4 Aꞌɨ́j xu jitze huatyóocaꞌnyej ɨ Tavástaraꞌ, siajta aꞌɨ́jcɨ jitze ɨ tɨ jɨn néijmiꞌi putyíꞌuurej;

Tavástaraꞌ xu jitze aꞌnáj tɨnaꞌaj tyíꞌcaꞌnyej.

5 Xoꞌtámuaꞌreej tɨ aꞌɨ́ɨn vaꞌcán jɨn tyíꞌmuarɨeꞌ ajta naa tyuꞌséꞌrin,

ajta jeꞌej tɨ aꞌɨ́ɨn tyaataxájtacaꞌ ɨ tɨ jɨn tyuꞌtaꞌíjtacaꞌ,

6 muaꞌaj, ɨ siaj aꞌɨ́j jitze eerámaꞌcan ɨ Abraham ɨ tɨ jahuɨɨreꞌ,

muaꞌaj, yójmuaꞌmuaꞌ aꞌɨ́jcɨ ɨ Jacob, aꞌɨ́ɨn tɨ jamuaꞌantyíhuoo.

7 Aꞌɨ́ɨ pu aꞌɨ́ɨn puéꞌeen ɨ Tavástaraꞌ, taj Dios;

¡aꞌɨ́ɨ pu néijmiꞌqueꞌ tyíꞌijta ɨ cháanacaj japua!

8 Tyij ajta mueꞌtɨ́j séej víꞌraꞌaj nyinyiꞌraꞌaj mutyojoꞌmeꞌen

capu aꞌnáj yoꞌhuáꞌxɨj tyiꞌtɨ́j tɨ jɨn tyaꞌtóoraj ɨ junyúucaa jitze,

9 aꞌɨ́jcɨ ɨ tɨ jɨn tyaꞌtáratziiriꞌ ɨ Abraham,

ajta tyiꞌtɨ́j tɨ jɨn tyaꞌtóoraj aꞌɨ́jcɨ jimi ɨ Isaac

10 aꞌyaa pu ajta tyeetyájtoo tɨꞌɨj nyúucarij maj jɨn tyuꞌtaꞌíjtaj aꞌɨ́jcɨ jimi ɨ Jacob,

ajta aꞌɨ́jna jɨn jusén jɨmeꞌ tyaꞌtácaj aꞌɨ́ɨjma jimi ɨ Israel maj jitze ajtyámaꞌcan,

11 tɨꞌɨj aꞌyan tyuꞌtaxájtacaꞌ tɨjɨn:

“Aꞌɨ́j nu ɨ chuéj muaatáꞌsij aꞌáa tɨ jaꞌajtyámaꞌcan a Canaán

aꞌyájna tɨꞌɨj muéetzij tɨ muáacɨꞌtyij pataꞌaj pij jaꞌancuriáꞌan.”

12 Aꞌɨ́ɨmaj ɨ maj cɨ́ɨ manaꞌaj aráꞌaxcaa,

majta jeꞌcáj ɨ maj séej chuéj japua jáꞌmaꞌcan,

13 aꞌyaa mu mij aꞌɨ́ɨmaj tyityajúꞌcaꞌaj séej chuéj japua majtáhuaꞌaj séej chuéj japua

joꞌmaj séecan tyejéꞌijtaj majtáhuaꞌaj joꞌmaj séecan tyejéꞌijtaj,

14 Dios pu quee tyuꞌtáꞌ tɨꞌij tyiꞌtɨ́j jeꞌej puaꞌaj huóꞌuurej,

ajta tyámuaꞌ tyihuoꞌtéꞌexaaj aꞌɨ́ɨjma ɨ maj tyíꞌijtacaꞌaj aꞌyan tɨjɨn:

15 “Jeꞌej huáꞌuurej aꞌɨ́ɨjma ɨ nyaj huaꞌantyíhuoj

caxu siajta jeꞌej puaꞌaj huáꞌuurej aꞌɨ́ɨjma ɨ maj nye jitze maꞌcan tyíꞌxaxaꞌaj.”

16 Ajta tyuꞌtáꞌ mej mij huatatájcun aꞌɨ́jcɨ chuéjraꞌ japua,

ajta néijmiꞌi tyihuáaꞌriꞌriꞌ ɨ tɨ tyíꞌcueꞌriꞌ.

17 Ajta aꞌɨ́ɨjma jimi pu anaquéej huataꞌítyacaꞌ aꞌɨ́jcɨ ɨ José,

aꞌɨ́jcɨ ɨ maj aꞌyan tyáatoocaꞌaj tɨꞌɨj ɨ tɨ caꞌnyéjrij jɨn tyíꞌhuɨɨreꞌ.

18 Majta cadéenaj jɨn tyaapuéj ɨ ɨcájraꞌan jitze;

¡majta aꞌúun yeꞌtyáanaj joꞌtɨj tyapúustiꞌ jɨn tyejeꞌtyánamiꞌ!

19 Aꞌɨ́jna ɨ nyúucariaꞌraꞌ ɨ Tavástaraꞌ pu jaatyéesej aꞌɨ́jcɨ ɨ José,

ꞌasta naꞌaj quee aꞌyan tyaꞌróoꞌastej jeꞌej tɨ ɨ José tyuꞌtaxájtacaꞌ.

20 Aꞌɨ́jna ɨ rey, ɨ tɨ muiꞌcaa tyíꞌijtyaꞌcaꞌaj ɨ tyeɨ́tyee,

aꞌɨ́ɨ pu aꞌyan tyuꞌtaꞌíjtacaꞌ mej mij jiꞌrátoonyij joꞌtɨj jeꞌtyánamiꞌhuacaꞌaj,

21 ajta jaꞌantyíhuoj tɨꞌij tyuꞌtaꞌíjtaj ajta néijmiꞌi jɨn antyúumuaꞌreeriaj joꞌtɨj aꞌɨ́ɨn jaꞌchej,

néijmiꞌi jɨmeꞌ tyiꞌtɨ́j tɨ aꞌɨ́ɨn tyíchaꞌɨɨcaꞌaj,

22 tɨꞌij tyihuóꞌmuaꞌtyen ajta tyámuaꞌ tyihuoꞌcámuaꞌriityeꞌen

aꞌɨ́ɨjma ɨ maj tyíꞌijta ajta aꞌɨ́ɨjma ɨ huáasij.

23 Aj puꞌij téꞌej aꞌɨ́ɨn mujoꞌvéꞌmej ɨ Israel, aꞌɨ́ɨn tɨꞌij puéꞌeen ɨ Jacob,

aꞌyaa puꞌij aꞌáa tyejéꞌchajcaꞌaj a Egipto tɨꞌɨj ɨ tɨ séej chuéj japua jáꞌmaꞌcan,

aꞌɨ́jcɨ japua ɨ chuéj tɨ aꞌyan tyajaꞌrájtyapuaj tɨjɨn Cam.

24 Dios puꞌij tyuꞌtáꞌ mej mij huápuɨꞌɨj huatámuiꞌrej ɨ tyeɨ́tyeristyamuaꞌmeꞌen,

majta jeꞌen jéetzeꞌ huatyóocaꞌan mequee aꞌɨ́ɨmaj ɨ maj Egipto jáꞌmaꞌcan.

25 Ajta aꞌyaa pu huóꞌruuj mej mij ɨ maj Egipto jáꞌmaꞌcan

huáꞌanchueereꞌen aꞌɨ́ɨjma ɨ tyeɨ́tyeristyamuaꞌmeꞌen

ajta mej mij huoꞌcuanamuan ɨ Dios maj huɨɨreꞌ.

26 Aj puꞌij Dios Moisés ujoꞌtaꞌítyacaꞌ ɨ tɨ jimi tyíꞌhuɨɨreꞌ,

ajta aꞌɨ́jcɨ ɨ Aarón, ɨ tɨ ajta arí jaꞌantyíhuoocaꞌaj,

27 aꞌɨ́ɨ mu mij aꞌyan huarɨ́j ɨ maj jɨn tyámuaꞌ tyoꞌtaséj ɨ Dios jimi aꞌájna joꞌtɨj quee jáꞌtyiꞌtɨj:

¡majta jéehua tyuꞌséj aꞌɨ́jcɨ japua ɨ chuéj Cam tɨ tyajaꞌrájtyapuaj!

28 Dios pu tɨ́caꞌrij ujoꞌtaꞌítyacaꞌ ɨ tɨ jɨn néijmiꞌi tyaꞌváꞌnaj,

majta ɨ Egipto maj jáꞌmaꞌcan camu jaꞌráꞌastijrej ɨ nyúucariaꞌraꞌ.

29 Ajta tyuꞌtáꞌ tɨꞌij xúureꞌej huatyóotaahuaj ɨ jájtyij tɨ muɨꞌyej ɨ játyaꞌnaj jitze,

ajta néijmiꞌcaa huácuij ɨ hueꞌtyée;

30 jéehua pu ajta taachuísee ujoꞌtaꞌítyacaꞌ aꞌɨ́jcɨ chuéjraꞌ japua,

aꞌáa mu mij majta jaꞌráꞌaj joꞌtɨj ɨ rey jáꞌhuiꞌcareꞌej.

31 Dios pu tyuꞌtaxájtacaꞌ, matɨꞌɨj mij jéehua ɨ xɨeꞌrúj huataséjre maj cɨ́leꞌen ajta maj vivéejmee

néijmiꞌqueꞌ mu mij oorióonajchacaꞌ ɨ chuéj japua aꞌáa tɨ jaꞌajtyámaꞌcan a Egipto.

32 Ajta quee víityee ujoꞌtaꞌítyacaꞌ, sulu aꞌɨ́ɨj puꞌuj ɨ tyéetyee

ajta tɨéj aꞌɨ́jcɨ japua ɨ chuéj aꞌáa tɨ huatacaꞌaj.

33 Ajta yoꞌrɨej ɨ úuvaj maj jahuastyaꞌcaꞌaj ajta aꞌɨ́jcɨ ɨ xápuaꞌ maj jataꞌítyɨꞌricaꞌaj;

¡tyeꞌentyipuáꞌrij ɨ tɨ tyúꞌuucaꞌaj aꞌájna a Egipto!

34 Dios pu tyuꞌtaxájtacaꞌ, majta jeꞌen ɨ vítziꞌcɨɨ huataséjre;

¡majta jéehua huápuɨꞌɨj aráꞌaxcaa, capu ij ɨꞌriitacaꞌaj maj huoꞌtyéꞌiten!

35 ¡Majta néijmiꞌi tyuꞌriáꞌxɨj ɨ tuꞌpíj ɨtzitáj tɨ tyúꞌuucaꞌaj

majta néijmiꞌi ɨ chuéj japua tɨ tyeꞌejnyájcaꞌaj!

36 ¡Ajta huoꞌcuij, aꞌájna a Egipto,

aꞌɨ́ɨjma ɨ huaꞌyojmuaꞌ maj anáatyaꞌaj huanánɨeꞌhuacaꞌ aꞌáa maj jáꞌmaꞌcan!

37 Aj puꞌij téꞌej ɨ Dios hueꞌráaviꞌtɨj ɨ jutyéɨtyeristyamuaꞌ aꞌájna

majta aꞌɨ́jna joꞌtɨɨ ɨ ooroj majta ɨ pláataj,

ajta quee sɨ́ɨj tɨ huaꞌ jitze ajtyámaꞌcan tyiꞌtɨ́j jɨn tyuꞌpuéjtyiꞌhuacaꞌ.

38 Aꞌɨ́ɨmaj ɨ Egipto maj jáꞌmaꞌcan mu huatóotyamuaꞌvej matɨꞌɨj huoꞌséj maj joꞌcɨ́j,

jiꞌnye huápuɨꞌɨj mu tyíꞌtzɨɨnyaꞌcaꞌaj.

39 Dios pu jéetɨrij ujoꞌtaꞌítyacaꞌ tɨꞌij huaꞌváꞌnaj

ajta tɨéj tɨꞌij tɨ́caꞌ huoꞌtyátatzaviꞌtyeꞌen.

40 Majta aꞌɨ́j tyuꞌtáhuoo ɨ maj tyúꞌcuaꞌnyij, aj puꞌij soꞌríj ujoꞌtaꞌítyacaꞌ,

majta aꞌɨ́j jɨn tyámuaꞌ naa tyityaatajúꞌxaj ɨ páan jútyeꞌ tɨ jeꞌcáanyej.

41 Ajta ɨ tyetyéj tɨ tyétyee pu ajtyátaaracaꞌ, aj puꞌij jájtyij aꞌɨ́j jitze eerámuɨꞌyacaꞌ

aꞌɨ́ɨ puꞌij huatámuɨꞌyacaꞌ aꞌájna joꞌtɨj quee jáꞌtyiꞌtɨj aꞌyájna tɨꞌɨj játyaꞌnaj.

42 Jiꞌnye aꞌɨ́j pu ootámuaꞌreeriꞌ ɨ tɨ tyámuaꞌ een ɨ tɨ jɨn tyaꞌtóoratziiriꞌ

aꞌɨ́j tɨ aꞌyan tyaꞌtáratziiriꞌ ɨ Abraham ɨ tɨ jahuɨɨreꞌ.

43 Aꞌyaa puꞌij ɨ Dios tyihueꞌráaviꞌtɨj ɨ jutyéɨtyeristyamuaꞌ ɨ tɨ arí huaꞌantyíhuoocaꞌaj,

muaꞌantyijíihuaj aꞌɨ́jcɨ jɨmeꞌ maj huatóotyamuaꞌvej,

44 ajta jeꞌen aꞌɨ́j huoꞌtaꞌ ɨ chuéj séecan tɨ jimi ajtyámaꞌcan tacaꞌaj

ajta aꞌɨ́jcɨ ɨ tɨ tyúꞌcɨɨriacaꞌ aꞌɨ́ɨmaj maj tyuꞌmuárɨej ɨ séej maj chájtaꞌnaj jitze ajaꞌchej,

45 mej mij tyuꞌtyátzaahuatyeꞌen majta jeꞌen aꞌyan huárɨnyij

jeꞌej tɨ tyíꞌijta ɨ nyúucariaꞌraꞌ ajta jeꞌej tɨ tyíꞌmuaꞌtaj ɨ Tavástaraꞌ.

¡Alelúuyaj!

106

Tyiꞌtɨ́j maj jɨn aꞌnáj tɨnaꞌaj atyáꞌɨtzeꞌrihuaꞌaj ɨ maj Israel jitze ajtyámaꞌcan

1 ¡Alelúuyaj!

Setyuꞌtatyójtziꞌreꞌ ɨ Tavástaraꞌ, jiꞌnye aꞌɨ́ɨ pu tyámuaꞌ tyihuojóꞌmuaꞌraj,

ajta ɨ tɨ jɨn taxɨeꞌveꞌ jusén jɨmeꞌ pu séejreꞌ.

2 ¿Aꞌtanyíj pújoorej tɨꞌij joꞌtyéeyuꞌxaj ɨ tɨ jɨn tyuꞌtyáamueꞌtɨj ɨ Tavástaraꞌ?

¿Aꞌtanyíj pújoorej tɨꞌij aꞌyan tyaatatyójtziꞌreꞌen tɨꞌɨj jimi tyiꞌtyéevijtɨj?

3 Micheꞌ huatóotyamuaꞌveꞌen ɨ maj tyámuaꞌ tyityetyúuchaꞌɨj

majta aꞌnáj tɨnaꞌaj tyámuaꞌ rɨcɨj.

4 Panoꞌtámuaꞌreej nyéetzij, Tavástaraꞌ, patɨꞌɨj tyámuaꞌ tyihuoꞌtyátoonyij aꞌtyéɨtyeristyamuaꞌ;

nyéetzij paj nyamuaꞌreeriaj patɨꞌɨj mujoꞌvéꞌmeꞌen pej pij huaꞌ japua huatányuunyij,

5 nyataꞌaj nyij nyáaj jaaséj ɨ maj jɨn huatóotyamuaꞌveꞌsij aꞌɨ́ɨmaj ɨ paj huaꞌantyíhuoj,

nyataꞌaj nyij huatányetyamuaꞌveꞌen nyajta ootányatzaahuatyeꞌen

aꞌɨ́ɨjma jamuán ɨ maj aꞌ jitze ajtyámaꞌcan.

6 Aꞌyaa tu chaꞌtaj tyanaꞌaj tyityoꞌtyáꞌɨtzeerej matɨꞌɨj ɨ tahuásimuaꞌcɨꞌɨj;

tuꞌríj jeꞌej puaꞌaj tyityoꞌcájrupij, tyajta tyeríj jeꞌej puaꞌaj huarɨ́j.

7 Aꞌɨ́ɨmaj ɨ tahuásimuaꞌcɨꞌɨj, aꞌájna a Egipto,

camu tyuꞌtyátzaahuatyej jeꞌej paj muáaj huaꞌ jimi vaꞌcán jɨn tyuꞌmuárɨej,

majta mu yoꞌhuáꞌxɨj aꞌɨ́jcɨ ɨ paj muáaj jɨn huaꞌxɨeꞌveꞌ,

camu majta muáanamuajriꞌ véjriꞌ aꞌájna jájritzeꞌ tɨ poꞌvij.

8 Ajta ɨ Dios pu huaꞌ japua huatanyúj, ajta huoꞌtaꞌ mej mij jáamuaꞌtyij ɨ tɨ jɨn néijmiꞌi putyíꞌuurej

aꞌyaa pu huarɨ́j tɨꞌij tyámuaꞌ tyuꞌtyáꞌɨtzeereꞌen ɨ tɨ jɨn ántyapuaj.

9 Ajta jajtyáꞌxɨj aꞌɨ́jcɨ ɨ jájrij tɨ poꞌvij aꞌɨ́ɨ puꞌij ariaꞌhuaxɨj.

Aꞌyaa mu mij huáchisteꞌ tyityaꞌantacɨ́j aꞌɨ́jcɨ jitze ɨ jájrij

aꞌyájna tɨꞌɨj joꞌtɨj quee jáꞌtyiꞌtɨj.

10 Aꞌyaa puꞌij huaꞌ japua tyuꞌtanyúj aꞌɨ́ɨjma jimi ɨ maj huaꞌajchaꞌɨɨreꞌ,

ajta aꞌɨ́ɨjma jimi ɨ maj huaꞌxanaꞌvaꞌcaꞌaj.

11 Ɨ jájtyij pu huaꞌváꞌnaj aꞌɨ́ɨjma ɨ maj quee huaꞌséjramuꞌcaꞌaj

ajta quee sɨ́ɨj júurij huatyáꞌɨtzeerej.

12 Aj mu mij tyáꞌantzaahuaj aꞌɨ́jcɨ jitze ɨ Dios tɨ tyihuaꞌtáratziiriꞌ

majta jeꞌen jimi tyuꞌtáchuiicacaꞌ.

13 Majta jiyeꞌtzín mu yoꞌhuáꞌxɨj jeꞌej tɨ ɨ Dios tyiꞌtɨ́j huaꞌ jimi huáruuj,

majta quee tyuꞌchóꞌvej mej mij jáamuaꞌtyij jeꞌej tɨ tyiꞌtɨ́j huaꞌ jimi tyaꞌtácatyiij.

14 Aꞌájna, joꞌmaj jujɨ́ɨmuaꞌaj jáꞌsejriaꞌcaꞌaj joꞌtɨj quee jáꞌtyiꞌtɨj,

aꞌáa mu quee tyámuaꞌ huarɨ́j aꞌɨ́jcɨ jimi ɨ Dios

aꞌyaa mu tyáꞌxɨeꞌvaꞌcaꞌaj tɨ aꞌɨ́ɨn aꞌyan huárɨnyiicheꞌ jeꞌej maj aꞌɨ́ɨmaj tyáꞌxɨeꞌvaꞌcaꞌaj.

15 Ajta ɨ Dios pu aꞌyan tyihuoꞌtáꞌ jeꞌej maj aꞌɨ́ɨmaj tyaatáhuaviiriꞌ,

ajta aꞌɨ́j pu uhuojoꞌtaꞌítyiꞌriꞌ ɨ cuiꞌnyiꞌraꞌaj maj jɨn huácuiꞌnyij.

16 Aꞌájna joꞌmaj tyojoꞌtyáꞌɨnaamuacaꞌaj aꞌáa mu jaꞌanchueerej aꞌɨ́jcɨ ɨ Moisés,

majta aꞌɨ́jcɨ ɨ Aarón, aꞌɨ́jna ɨ tɨ tyámuaꞌ tyáꞌhuɨɨriaꞌcaꞌaj ɨ Tavástaraꞌ.

17 Aj puꞌij ɨ chuéj atyátaariacaꞌ aꞌɨ́ɨ puꞌij ajoꞌcájrupij ɨ Datán,

majta jeꞌen aꞌɨ́ɨjma ɨ Abiram maj jitze ajtyámaꞌcantacaꞌaj.

18 ¡Ajta ɨ tɨéj ájtaa aꞌɨ́ɨjma jimi!

¡Aꞌɨ́ɨ puꞌij ɨ tɨéj huoꞌtyáatɨej ɨ maj jeꞌej puaꞌaj tyityetyúuchaꞌɨɨcaꞌaj!

19 Majta aꞌájna ɨ jɨríj japua Horeb tɨ tyajaꞌrájtyapuaj aꞌáa mu visáaruꞌ huatyátaahuacaꞌ,

tyiꞌtɨ́j ooroj maj jɨn jaatyátaahuacaꞌ, aꞌɨ́j mu mij huatyánajchacaꞌ:

20 ¡aꞌɨ́j mu seequéj huáruuj ɨ Dios tɨ naa huaséꞌrin

aꞌɨ́jcɨ jɨmeꞌ ɨ tyiꞌtɨ́j tɨ aꞌyan huaséꞌrin tɨꞌɨj túuruꞌ ɨxáj tɨ cuaꞌcaa!

21 Meyoꞌhuaꞌxɨj ɨ Dios, ɨ tɨ huaꞌ japua huatanyúj,

ɨ tɨ vaꞌcán jɨn tyuꞌmuárɨej aꞌájna a Egipto,

22 ajta jéehua tyámuaꞌ tyúꞌruuj ɨ tɨ naa tyuꞌséꞌrin aꞌɨ́jcɨ japua ɨ chuéj tɨ aꞌyan tyajaꞌrájtyapuaj tɨjɨn Cam

ajta ɨ maj jɨn jeꞌen tyoꞌtaséj aꞌájna a jájritzeꞌ tɨ poꞌvij.

23 Dios pu aꞌyan tyuꞌtaxájtacaꞌ tɨ huaꞌantyipuaꞌrityeꞌsij;

ajta aꞌɨ́jna ɨ Moisés, aꞌɨ́ɨn tɨ jaꞌantyíhuoj, aꞌɨ́ɨ pu huaꞌ jimi ajoꞌtyéechaxɨ

ajta jeꞌen jaatyápuaꞌrij ɨ Dios tɨ jɨn nyuꞌcamuɨꞌcaꞌaj,

aꞌɨ́ɨ puꞌij quee tyuꞌtáꞌ tɨꞌij huaꞌantyipuáꞌrityeꞌen.

24 Aꞌyaa mu mij majcaꞌhuáyee quee tyaataxɨeꞌvej ɨ chuéj tɨ naa huaséꞌrin,

majta quee tyáꞌantzaahuaj jeꞌej tɨ ɨ Dios tyihuaꞌtáratziiriꞌ,

25 majta ɨ juꞌɨnáamua tzajtaꞌ jeꞌej puaꞌaj tyaataxájtacaꞌ ɨ Tavástaraꞌ,

camu majta jaꞌráꞌastej jeꞌej tɨ aꞌɨ́ɨn tyuꞌtaꞌíjtacaꞌ.

26 Aj puꞌij aꞌɨ́ɨn ajméjcaꞌtacaꞌ tɨꞌquij aꞌyan tyaꞌtóoratziiriꞌ

tɨ tyuꞌtáꞌsij mej mij huácuiꞌnyij aꞌájna joꞌtɨj quee jáꞌtyiꞌtɨj,

27 tɨ aꞌyan ajta tyihuáꞌcuiꞌnyij aꞌɨ́ɨjma ɨ maj huaꞌ jitze eerányesij

ajta jeꞌen huojoꞌcuíxɨꞌɨj aꞌɨ́ɨjma tzajtaꞌ ɨ maj quee tyáꞌtzaahuatyeꞌ.

28 Majta jeꞌen caꞌnyéjrij jɨn tyuꞌtyáhuɨɨ aꞌɨ́jcɨ jimi ɨ Baal-peor,

aꞌɨ́j mu majta tyúꞌcuaa ɨ tɨ tyuꞌtámuꞌvejrityiꞌhuacaꞌ aꞌɨ́ɨjma jimi ɨ dioosij maj quee júurij.

29 Majta jájriaaxɨej ɨ Dios aꞌɨ́jcɨ jɨmeꞌ ɨ maj jɨn jeꞌej puaꞌaj huarɨ́j,

aj puꞌij jéehua cuiꞌnyiꞌraꞌaj huaꞌ jimi huataséjre.

30 Ajta aꞌɨ́ɨ pu ájchej ɨ Finees tɨꞌquij jaajéꞌcaj aꞌtɨ́j tɨ puéꞌeenyeꞌ,

aꞌyaa puꞌij tyuꞌtyápuaꞌriacaꞌ ɨ maj jɨn tyíꞌcucuiꞌcaꞌaj,

31 Dios puꞌij tyámuaꞌ joꞌtaséj jeꞌej tɨ tyiꞌtɨ́j jɨn tyámuaꞌ huarɨ́j,

mej mij jusén jɨmeꞌ jaxájta ɨ huaꞌ huásimuaꞌ jimi ajta aꞌɨ́ɨjma jimi ɨ huaꞌyojmuaꞌ.

32 Aꞌyaa mu majta huarɨ́j tɨꞌij ɨ Dios tyinyúꞌcaj

véjriꞌ aꞌájna joꞌtɨj jaꞌrájmuaa aꞌ tɨ aꞌyan tyajaꞌrájtyapuaj tɨjɨn Meribá,

aꞌɨ́ɨ mu mij puéꞌeenyeꞌ

tɨꞌij ɨ Moisés jimi jeꞌej puaꞌaj atyojoꞌréꞌnyej,

33 jiꞌnye aꞌɨ́ɨ mu quee caꞌnyíjraꞌaj jaatáꞌ

aꞌɨ́j pu jɨn chaꞌnaꞌaj tyíꞌxajtacaꞌaj ajta quee jamuaꞌreeriacaꞌaj jeꞌej tɨ tyiꞌtyáxajtasimaꞌaj.

34 Camu huaꞌantyipuaꞌrityej aꞌáa maj joꞌcháatɨmaꞌcaa

joꞌtɨj ɨ Tavástaraꞌ aꞌyan tyihuojoꞌtaꞌíjtyaꞌcaꞌaj mej mij huaꞌantyipuáꞌrityeꞌen.

35 Sulu aꞌyaa mu huarɨ́j,

aꞌɨ́ɨjma mu antyánaxcacaꞌ ɨ maj quee tyáꞌtzaahuatyeꞌ

majta jeꞌen aꞌyan tyaarɨꞌrej jeꞌej maj aꞌɨ́ɨmaj tyityaajúꞌcaꞌaj,

36 aꞌɨ́ɨjma mu ɨ sáanturij huatyánajchacaꞌ,

aꞌɨ́ɨ mu mij puéꞌeenyeꞌ mej mij aꞌɨ́ɨmaj jeꞌej puaꞌaj tyityojoꞌvej,

37 jiꞌnye aꞌɨ́ɨmaj mu huoꞌtámuꞌvejritacaꞌ ɨ juyójmuaꞌ maj tyétyacaa ajta ɨ maj úucaa

aꞌyan metyihuoꞌcuiꞌij aꞌɨ́ɨjma jitze maꞌcan ɨ tyiyáaruꞌuj.

38 Majta aꞌɨ́ɨjma huácuij ɨ maj quee tyiꞌtɨ́j jɨn áꞌɨtzeeriaꞌcaꞌaj,

huaꞌ xuureꞌ ɨ huaꞌyojmuaꞌ maj úucaa ajta maj tyétyacaa,

aꞌɨ́ɨjma mu mij huatámuꞌvejrityej ɨ dioosij Canaán maj jáꞌmaꞌcan.

Ɨ chuéj pu jeꞌej puaꞌaj huarɨ́j aꞌɨ́jcɨ jɨmeꞌ ɨ huaꞌ xúureꞌej,

39 aꞌɨ́ɨ mu mij majta jeꞌej puaꞌaj huarɨ́j majta huóoxanaꞌcɨrej

néijmiꞌi jɨmeꞌ ɨ maj jɨn huápuɨꞌɨj jeꞌej puaꞌaj tyityoꞌcájrupij.

40 Tavástaraꞌ pu huápuɨꞌɨj tyinyúꞌcacaꞌ aꞌɨ́ɨjma jimi ɨ jutyéɨtyeristyamuaꞌ,

ajta huoꞌtaxánaꞌvej, aꞌɨ́ɨjma ɨ maj jitzan ajtyámaꞌcan tacaꞌaj;

41 ajta ahuojóohuaꞌxɨj aꞌɨ́ɨjma jimi ɨ maj quee tyáꞌtzaahuatyeꞌ,

aꞌɨ́ɨ mu mij huaꞌ jimi tyuꞌtaꞌíjtacaꞌ ɨ maj huaꞌajchaꞌɨɨreꞌ;

42 aꞌɨ́ɨmaj mu huoꞌtzíinajraa ɨ maj huaꞌajchaꞌɨɨreꞌ,

majta huoꞌtyáxaahuatacaꞌ jeꞌej maj aꞌɨ́ɨmaj tyihuoꞌtaꞌíj.

43 Dios pu mueꞌtɨ́j huaꞌ japua huatanyúj,

majta aꞌɨ́ɨmaj camu aꞌyan huarɨ́j jeꞌej tɨ aꞌɨ́ɨn tyihuoꞌxáꞌpuɨꞌɨntariꞌtzej

aꞌɨ́ɨ mu mij jóꞌvej tyiꞌtɨ́j maj jujɨ́ɨmuaꞌaj jɨn jeꞌej puaꞌaj huarɨ́j.

44 Ajta aꞌyájna, tɨꞌɨj huoꞌséj maj quee jeꞌej jájtyooveꞌej

ajta huóꞌnamuajriꞌ maj juyiinyacaꞌaj,

45 aj pu joꞌtámuaꞌreeriꞌ jeꞌej tɨ huaꞌ jimi tyaꞌtóoratziiriꞌ

aj puꞌij seequéj huóoruuj,

jiꞌnye huápuɨꞌɨj pu vaꞌcán jɨn taxɨeꞌveꞌ,

46 ¡aꞌyaa puꞌij tyuꞌtáꞌ mej mij ɨ maj jeꞌej puaꞌaj huáꞌuuriajcaꞌaj

tyámuaꞌ naa metyihuaꞌajchaꞌɨ́ɨj muáꞌraꞌnyij!

47 ¡Tajapuá paj huatányuunyij, Tavástaraꞌ taj Dios!

¡Pajta tɨiꞌrátoonyij huaꞌ tzajtaꞌ ɨ maj séej chuéj japua joꞌcháatɨmee

tyej tyij tyimuaatatyójtziꞌreꞌen aꞌɨ́jcɨ jitze maꞌcan jeꞌej paj ántyapuaj,

tyataꞌaj tyij tatyámuaꞌveꞌej tyetyimuaatatyójtziꞌreꞌen!

48 ¡Cheꞌ tyámuaꞌ tyíꞌsejriaꞌaj ɨ Tavástaraꞌ, huaꞌ Dios ɨ maj Israel jitze ajtyámaꞌcan,

cheꞌ aꞌyan tyíꞌsejriaꞌaj jusén jɨmeꞌ!

¡Micheꞌ néijmiꞌi aꞌyan tyuꞌtaxáj tɨjɨn: “Cheꞌ aꞌyan tyáꞌraꞌnyij”!

¡Alelúuyaj!

107

Jeꞌej tɨ aꞌnáj tɨnaꞌaj tyíꞌtaxɨeꞌveꞌ ɨ Tavástaraꞌ

1 Setyuꞌtatyójtziꞌreꞌ ɨ Tavástaraꞌ, jiꞌnye aꞌɨ́ɨ pu tyámuaꞌ tyihuojóꞌmuaꞌraj,

jiꞌnye jusén jɨmeꞌ pu séejreꞌ ɨ tɨ jɨn taxɨeꞌveꞌ.

2 Micheꞌ aꞌyan tyaataxáj aꞌɨ́ɨmaj ɨ tɨ Tavástaraꞌ huaꞌ japua huatanyúj,

tɨ huaꞌ japua huatanyúj aꞌɨ́ɨjma jimi ɨ maj huaꞌajchaꞌɨɨreꞌ,

3 ɨ tɨ huaꞌajsɨɨ huaꞌ tzajtaꞌ ɨ maj séej chuéj japua jáꞌmaꞌcan

ajtyapuáj pujmuaꞌ maj jáꞌsejriaꞌcaꞌaj majta áatyej pujmuaꞌ,

aꞌáa maj jáꞌsejriaꞌcaꞌaj joꞌtɨj ɨ xɨcáj jéꞌejnyinyiij majta joꞌtɨj jaꞌancáruꞌpij.

4 Aꞌáa mu mij joꞌvátzɨj joꞌtɨj quee jáꞌtyiꞌtɨj ajta jéehua jóꞌsaataꞌ,

camu mij jatyoovaꞌaj ɨ juyéj chájtaꞌ tɨ jóꞌnyee mej mij aꞌáa jaꞌhuóochejtyeꞌen,

5 matájcucaꞌaj majta íꞌcucaꞌaj,

¡majta meríj áꞌcuiꞌiihuacaꞌaj!

6 Ajta matɨꞌɨj quee cheꞌ jeꞌej jájtyooveꞌej Tavástaraꞌ mu jimi huatyéenyuj,

aꞌɨ́ɨ puꞌij huaꞌ japua huatanyúj matɨꞌɨj jeꞌej tyityóomuajtyajcaꞌaj.

7 Aj puꞌij téꞌej tyámuaꞌ naa tyihuoꞌcájuyetyej

mej mij chájtaꞌ jaꞌráꞌastij majta jeꞌen aꞌáa jaꞌhuóochejtyeꞌen.

8 Setyuꞌtatyójtziꞌreꞌ ɨ Tavástaraꞌ aꞌɨ́jcɨ jɨmeꞌ ɨ tɨ taxɨeꞌveꞌ,

¡ajta jeꞌej tɨ tyámuaꞌ vaꞌcán jɨn tyíꞌuurej ɨ tyeɨ́tyee tzajtaꞌ!

9 Jiꞌnye aꞌɨ́ɨ pu jaatáꞌsij tɨ huayeꞌen aꞌɨ́jna ɨ tɨ íꞌmuꞌuj

ajta jéehua tyaataꞌsij ɨ tɨ tyíꞌcueꞌriꞌ aꞌɨ́jcɨ ɨ tɨ iꞌcuaj.

10 Huápuɨꞌɨj pu huatɨ́caꞌcaꞌaj aꞌájna joꞌmaj jáꞌchajcaꞌaj,

aꞌɨ́ɨ pu huaꞌtyánaamuaj ɨ maj jɨn juxaamuɨjrityaꞌcaꞌaj ajta ɨ cadéenaj,

11 aꞌɨ́jcɨ jɨmeꞌ maj quee aꞌyan huarɨ́j jeꞌej tɨ ɨ Tavástaraꞌ tyuꞌtaꞌíjtacaꞌ,

majta jaatyáxaahuatacaꞌ jeꞌej tɨ tyihuoꞌxáꞌpuɨꞌɨntariꞌtzej ɨ tajapuá tɨ jáꞌsejreꞌ.

12 Dios pu aꞌɨ́j huoꞌtaꞌ ɨ tɨ huápuɨꞌɨj muárɨeꞌrij;

mueꞌtávitzaaj, ajta quee aꞌtɨ́j huáꞌhuɨɨriaꞌcaꞌaj.

13 Ajta matɨꞌɨj quee cheꞌ jeꞌej jájtyooveꞌej aj mu mij Tavástaraꞌ jimi huatyéenyuj,

aꞌɨ́ɨ puꞌij huaꞌ japua huatanyúj matɨꞌɨj jeꞌej tyityóomuajtyajcaꞌaj;

14 ajta huiꞌrájtoj aꞌájna joꞌtɨj huápuɨꞌɨj joꞌtɨ́caꞌ

ajta huaꞌ japua huatanyúj mataꞌaj mij quee cheꞌ jɨꞌquiꞌhuaj ɨ cadéenaj jɨmeꞌ.

15 Setyuꞌtatyójtziꞌreꞌ ɨ Tavástaraꞌ aꞌɨ́jcɨ jɨmeꞌ ɨ tɨ taxɨeꞌveꞌ,

¡ajta jeꞌej tɨ vaꞌcán jɨn tyámuaꞌ tyíꞌuurej ɨ tyeɨ́tyee jimi!

16 ¡Aꞌɨ́ɨ pu tyuꞌtyátaaraxɨj ɨ puéertaj broonce tɨ jɨn tyíꞌtaavijhuacaꞌaj!

¡Ajta tyiꞌijnáꞌxɨj tyiꞌtɨ́j tɨ tyapúustiꞌ jɨn tyíꞌtaavijhuacaꞌaj!

17 Ɨ maj tyíꞌcucuiꞌ majta ɨ maj jeꞌej tyityóomuajtyej

aꞌɨ́jcɨ jɨmeꞌ maj jeꞌej puaꞌaj huarɨ́j majta tyiꞌijxánaꞌcɨraꞌcaꞌaj,

18 camu cheꞌ pújooriajvaꞌaj maj tyiꞌtɨ́j huácuaꞌnyij;

¡muríj huápuɨꞌɨj áꞌcuiꞌiihuacaꞌaj!

19 Ajta matɨꞌɨj quee cheꞌ jeꞌej jájtyooveꞌej aj mu mij huatyéenyuj ɨ Tavástaraꞌ jimi,

aꞌɨ́ɨ puꞌij huaꞌ japua huatanyúj matɨꞌɨj jeꞌej tyiꞌtyóomuajtyajcaꞌaj;

20 junyúucaa pu ujoꞌtaꞌítyacaꞌ, tɨꞌquij tyihuóꞌhuaa;

¡huaꞌ japua puꞌij huatanyúj mej mij quee huácuiꞌnyij!

21 Setyuꞌtatyójtziꞌreꞌ ɨ Tavástaraꞌ aꞌɨ́jcɨ jɨmeꞌ tɨ aꞌɨ́ɨn taxɨeꞌveꞌ,

¡aꞌɨ́jcɨ jɨmeꞌ ɨ tɨ tyámuaꞌ vaꞌcán jɨn tyámuaꞌ tyíꞌuurej ɨ tyeɨ́tyee tzajtaꞌ!

22 Siajta jimi tyuꞌtámuꞌvejritaj siaj sij aꞌɨ́j jɨn tyaatatyójtziꞌreꞌen

siajta jutyamuaꞌveꞌej jaataxáj jeꞌej tɨ aꞌɨ́ɨj rɨcɨj.

23 Jájritzeꞌ mu ajoꞌréꞌnyej ɨ maj tyíꞌtoꞌracariaꞌaj.

Majta ɨ jájtyij ujaꞌráxɨriaꞌxɨj aꞌɨ́jcɨ jɨmeꞌ ɨ ju báarcuj,

24 aꞌáa mu mij, joꞌtɨj huápuɨꞌɨj jaꞌtyáatɨꞌ, aꞌáa mu jaaséj

ɨ tɨ jɨn naa huaséꞌrin ɨ Tavástaraꞌ tɨ tyúꞌtaahuacaꞌ.

25 Jéehua pu huatáꞌaacariacaꞌ tɨꞌɨj ɨ Tavástaraꞌ nyuucaaj huatánamuajre

aꞌɨ́j puꞌij jɨn viváajmaꞌaj tyúutaꞌhuaꞌaj ɨ jájtyij;

26 aj mu mij jútyeꞌ joꞌvátzɨj u tajapuá ɨmuáj

majta jeꞌen ajoꞌcájrupij tyétyeꞌ ɨmuáj ɨ jájritzeꞌ;

¡meyoꞌrɨej ɨ maj jɨn jucaꞌnyajcaꞌaj matɨꞌɨj tyuꞌtátzɨɨn!

27 Aꞌyaa mu tyityaꞌantávitzaaj matɨꞌɨj ɨ maj taꞌruj;

¡capu tyiꞌtɨ́j jeꞌej tyihuoꞌtyáhuɨɨ ɨ maj jɨn jéehua tyuꞌyíꞌtɨhuaꞌaj!

28 Ajta matɨꞌɨj quee cheꞌ jeꞌej jájtyooveꞌej aj mu mij Tavástaraꞌ jimi huatyéenyuj,

aꞌɨ́ɨ puꞌij huaꞌ japua huatanyúj matɨꞌɨj jeꞌej tyityóomuajtyajcaꞌaj,

29 ajta jeꞌen jéetɨrij huatyátaahuacaꞌ ɨ japúutzarij tɨ atyúutaꞌhuaꞌaj,

ajta huatyápuaꞌriacaꞌ ɨ jájtyij tɨ áꞌxɨriaꞌcaꞌaj.

30 Matɨꞌɨj jaaséj tɨ naa huaꞌéenyaꞌaj ɨ jájtyij japua, aꞌɨ́ɨ mu huatóotyamuaꞌvej,

Dios puꞌij aꞌáa huojóoviꞌtɨj joꞌmaj aꞌɨ́ɨmaj aꞌyan tyiyáꞌxɨeꞌvaꞌcaꞌaj.

31 Setyuꞌtatyójtziꞌreꞌ ɨ Tavástaraꞌ aꞌɨ́jcɨ jɨmeꞌ tɨ aꞌɨ́ɨn taxɨeꞌveꞌ,

¡jeꞌej tɨ aꞌɨ́ɨn tyámuaꞌ naa tyíꞌuurej ɨ tyeɨ́tyee jimi!

32 ¡Caꞌnyíin xu jɨn jaataxáj matɨꞌɨjta néijmiꞌi tyúusɨɨreꞌen!

¡Setyuꞌtatyójtziꞌreꞌ aꞌájna joꞌmaj ɨ huásij jóosɨɨreꞌ!

33 Tavástaraꞌ pu aꞌyan jaꞌuurej ɨ játyaꞌnaj ajta joꞌtɨj jaꞌajréxaj

tɨꞌɨj joꞌtɨj quee jáꞌtyiꞌtɨj ajta ɨ chuéj tɨ huáchij,

34 ajta aꞌɨ́jcɨ chuéj tɨ jɨ́ꞌreꞌen aꞌyaa pu jaꞌuurej tɨꞌɨj chuéj tɨ quee tyiꞌtɨ́j huɨɨreꞌ,

aꞌɨ́jcɨ jɨmeꞌ maj jeꞌej puaꞌaj tyityetyúuchaꞌɨj aꞌáa maj joꞌcháatɨmee;

35 ajta joꞌtɨj quee jáꞌtyiꞌtɨj aꞌyaa pu jaꞌuurej tɨꞌɨj joꞌtɨj jaꞌalaguun

ajta joꞌtɨj ɨ chuéj joꞌhuáchij tɨꞌɨj joꞌtɨj jaꞌrájmuaa;

36 aꞌáa pu tyámuaꞌ huajaꞌuurej aꞌɨ́ɨjma ɨ maj tajcuj,

aꞌɨ́ɨ mu mij chájtaꞌnaj huatyátaahuaj.

37 Aꞌɨ́ɨ mu tyíꞌhuasteꞌen, majta úuvaj huiityeꞌen

jéehua mu mij tyíꞌcɨɨtyej.

38 Aꞌɨ́ɨ puꞌij tyámuaꞌ tyihuoꞌtyátoosij, tyuꞌtáꞌsij mej mij huatámuiꞌrej

ajta mej mij majta huatámuiꞌrej ɨ huáꞌyaꞌmuaj.

39 Ajta tɨpuaꞌaj muáacuiꞌnyij majta quee cheꞌ aꞌchu aráꞌaxcaj

aꞌɨ́jcɨ jɨmeꞌ tɨ jeꞌej puaꞌaj tyihuáꞌuurej,

tɨ quee tyámuaꞌ tyéꞌyiꞌij huaꞌ jimi majta japuéjtzitarej,

40 Dios pu ahuóohuaꞌxɨj aꞌɨ́ɨjma ɨ maj jeꞌej puaꞌaj huáꞌuurej

ajta tyuꞌtáꞌsij mej mij jóꞌvetyij aꞌájna joꞌtɨj quee jáꞌtyiꞌtɨj ajta quee ajaꞌ juyéj.

41 Aꞌɨ́ɨ pu huoꞌtyáhuɨɨreꞌsij ɨ maj quee jeꞌej tyéejviicueꞌ aꞌɨ́jcɨ jɨmeꞌ maj jajpuéjtzij;

¡huoꞌtaꞌsij mej mij huatámuiꞌrej ɨ tyeɨ́tyeristyamuaꞌmeꞌen aꞌyájna matɨꞌɨj ɨ yaꞌmuáatyee!

42 Matɨꞌɨj aꞌíj huaséj, aꞌɨ́ɨmaj mu huatóotyamuaꞌveꞌsij ɨ maj tyámuaꞌ tyíꞌtyetyeɨtyee,

majta aꞌɨ́ɨmaj quee cheꞌ huatányuusij ɨ maj jeꞌej puaꞌaj tyityetyúuchaꞌɨj.

43 Aꞌɨ́jna ɨ tɨ tyámuaꞌ metyóomuaꞌrej,

aꞌyaa pu jimi tyúuxɨeꞌveꞌ tɨ aꞌíj muaꞌreeriaj

ajta yoꞌitéej jáꞌraꞌnyij ɨ Tavástaraꞌ tɨ jɨn taxɨeꞌveꞌ.

108

Nyaxɨéjnyuꞌcaa pu néijmiꞌi jɨn putyaꞌajxɨeꞌviꞌraꞌaj

Cuíinarij ajta ɨ chuíicarij David jaꞌaꞌrij

1 Nyaxɨéjnyuꞌcaa pu néijmiꞌi jɨn putyaꞌajxɨeꞌviꞌraꞌaj, nyaj Dios,

¡aꞌyaa pu tyaꞌajxɨéꞌviꞌraꞌ tɨ muéetzij jimi tyuꞌtáchuiicaj!

Huájɨsij, nyajúuricamej;

2 xaatájɨsij, áarpaj ajta canárij;

¡nyáajɨstej ɨ tɨ jájcuan huatapuáꞌrij!

3 Chuíicarij nu jɨn tyimuaatatyójtziꞌreꞌej, Tavástaraꞌ,

huaꞌ tzajtaꞌ ɨ tyeɨ́tyee nyajta aꞌɨ́ɨjma jimi ɨ maj séej chuéj japua joꞌcháatɨmee.

4 Jiꞌnye jéetzeꞌ paj vaꞌcán jɨn taxɨeꞌveꞌ quee ɨ tajapuá tɨ séejreꞌ.

¡Ɨ paj jɨn tyámuaꞌ een aꞌáa pu jaꞌráꞌasej ɨ tɨ huáꞌraa jitze tajapuá tɨ séejreꞌ!

5 ¡Nyaj Dios, muáaj paj japuan ajaꞌseejreꞌ ɨ tajapuá tɨ séejreꞌ;

ajta ɨ paj jɨn naa huaséꞌrin néijmiꞌqueꞌ pu orióonajchi ɨ cháanacaj japua!

6 Aꞌɨ́j paj jɨn tajapuá huatányuunyij ɨ paj jɨn néijmiꞌi putyíꞌuurej,

taꞌaj ij huóꞌhuɨɨreꞌen aꞌɨ́ɨjma ɨ paj huaꞌxɨeꞌveꞌ.

¡Pataꞌaj taatájeevej!

7 Dios pu tyuꞌtaxájtacaꞌ aꞌújna ɨ ju tyeyúuj tzajtaꞌ aꞌyan tɨjɨn:

“¡Nyenyetyámuaꞌvaꞌaj nu muiꞌcaquéj jariáꞌnaxɨꞌɨj ɨ chájtaꞌnaj Siquem

nyajta aꞌɨ́j huoꞌriáaꞌsij aꞌáa tɨ huatacaꞌaj a Sucot!

8 Aꞌɨ́jna ɨ Galaad ajta ɨ Manasés aꞌɨ́ɨ mu nye jitze ajtyámaꞌcan;

Efraín pu aꞌɨ́ɨn puéꞌeen ɨ tɨ naꞌváꞌnaa ɨ nyamuꞌuj jitze;

ajta Judá pu aꞌɨ́ɨn puéꞌeen ɨ itzɨ́j nyaj jɨn tyíꞌijta;

9 Moab pu aꞌɨ́ɨn puéꞌeen ɨ nyaj jitzán anányamuejtyeꞌen;

nyajta ɨ nyaj caꞌquéj aꞌɨ́j nu japua jarárɨesij ɨ Edom,

¡nyajta tyuꞌtáchuiicaj nyatɨꞌɨj tyuꞌtyámueꞌtɨn aꞌɨ́ɨjma jimi ɨ filisteos!”

10 ¿Aꞌtanyíj náꞌviꞌtɨn aꞌájna joꞌtɨj jáꞌsejreꞌ ɨ chájtaꞌnaj tɨ curiáꞌnamiꞌ?

¿Aꞌtanyíj nuꞌcájuyetyej aꞌájna a tɨ aꞌyan tyajaꞌrájtyapuaj tɨjɨn Edom?

11 Jiꞌnye muáaj, taj Dios, muáaj paj períj matuuhuaꞌxɨj,

¡capáj cheꞌ huaꞌ jamuán ujóꞌmej ɨ tyétyacaa maj tajɨ́meꞌ nyoꞌsii!

12 Taatáhuɨɨreꞌ aꞌɨ́jcɨ jimi ɨ tɨ tájchaꞌɨɨreꞌ,

jiꞌnye capu tyiꞌtɨ́j huɨɨreꞌ ɨ tyévij tɨ jɨn tyíꞌhuɨɨreꞌ.

13 Vaꞌcán tu jɨn tyíꞌmueꞌtɨn aꞌɨ́jcɨ jɨmeꞌ ɨ Dios tɨ taatyáhuɨɨreꞌej,

¡aꞌɨ́ɨ puꞌij huoꞌtzíinajraꞌaj aꞌɨ́ɨjma ɨ maj tájchaꞌɨɨreꞌ!

109

Ɨ tɨ tajapuá huatányuusij aꞌɨ́jcɨ jimi ɨ juées tɨ vaꞌcán jɨn tyiꞌtyéjvee

Ɨ tɨ aꞌɨ́jna jɨn antyúumuaꞌreej jeꞌej maj tyuꞌtáchuiicaj. Chuíicarij David tɨ jaꞌaꞌrij

1 Taj Dios, capáj quee aveꞌnyuucaꞌan nyatɨꞌɨj aꞌ jimi tyényuusimeꞌen,

2 jiꞌnye ɨ huaꞌ tyenyij ɨ maj tyíꞌhueꞌtacaa ajta ɨ maj jeꞌej puaꞌaj tyityetyúuchaꞌɨj

aꞌɨ́ɨ mu nyéetzij jeꞌej puaꞌaj tyíꞌnyaxaj,

ajta quee aꞌyan tyiꞌjaꞌyájna matɨꞌɨj nyéetzij tyíꞌnyaxaj.

3 Aꞌɨ́ɨ pu nyeriaꞌnaa ɨ maj jɨn nyaxanaꞌveꞌej jeꞌej puaꞌaj metyíꞌnyaxaj,

majta chaꞌmanaꞌaj jeꞌej puaꞌaj nyaꞌuurej.

4 Nyáaj nu huaꞌxɨeꞌveꞌ, majta aꞌɨ́ɨmaj mu nyenyoꞌsiꞌtyeꞌej;

ajta nyáaj nu huatyényuusij.

5 Aꞌɨ́ɨ mu jeꞌej puaꞌaj náaruj aꞌɨ́jcɨ jɨmeꞌ nyej nyáaj tyámuaꞌ tyihuáꞌajchaꞌɨj,

ajta aꞌɨ́jcɨ jɨmeꞌ nyej nyáaj huaꞌxɨeꞌveꞌ, aꞌɨ́ɨ mu nyaxanaꞌveꞌ.

6 Aꞌɨ́j paj jimi juées ajoꞌtyéjchetyij tɨ jeꞌej puaꞌaj tyiꞌtyúuchaꞌɨj,

ajta jeꞌen aꞌɨ́ɨn jitzán tyoꞌojpuáꞌrityeꞌen ɨ tɨ japuan huatányuusij,

7 micheꞌ néijmiꞌi jitzán tyoꞌojpuáꞌrityeꞌen aꞌájna joꞌmaj puéjtzij yoꞌtáꞌsij;

micheꞌ aꞌɨ́ɨmaj puéjtzij jaatáꞌan ɨ maj jahuɨɨreꞌ.

8 ¡Cheꞌ quee aꞌchu áꞌtyeeviꞌin júurij

ajta jeꞌen sɨ́ɨj tyaꞌancuriáan tyiꞌtɨ́j tɨ tyíꞌijchaꞌɨɨcaꞌaj!

9 ¡Micheꞌ ɨ yójmuaꞌmuaꞌ xáꞌrɨcaanyij puéꞌeenyeꞌ

ajta ɨ ɨ́ɨraꞌraꞌan antyúusɨɨjtare!

10 ¡Micheꞌ ɨ yójmuaꞌmuaꞌ ahuacɨ́ꞌcaꞌan túmii mahuaꞌhuavíiraj!

Majta ahuojóohuaꞌxɨj joꞌtɨj ɨ tyihuáꞌchiꞌij tyojoꞌtyúꞌuunyiꞌhuacaꞌ.

11 Ajta néijmiꞌi tyojóꞌtɨnyij ɨ túmii tɨ tyúꞌnyijtyeꞌ

tyiꞌtɨ́j tɨ jeꞌej aꞌɨ́ɨn tyíꞌijchaꞌɨɨcaꞌaj.

Majta tyeɨ́tyee maj quee huáꞌmuajtyej

micheꞌ aꞌɨ́ɨn tyihuoꞌnáhueꞌ tyiꞌtɨ́j maj huamueꞌtɨj aꞌɨ́jcɨ jɨmeꞌ maj tyuꞌmuárɨej.

12 Cheꞌ quee aꞌtɨ́j séjreꞌej tɨꞌij aꞌɨ́j áancuꞌvaxɨꞌɨn

ajta ɨ yójmuaꞌmuaꞌ ɨ maj xáꞌrɨcaanyij puéꞌeen.

13 Micheꞌ antyipuaꞌrej ɨ maj huaꞌ jitze eerámaꞌcan,

cheꞌ ajta jusén jɨmeꞌ jóꞌvetyij jeꞌej maj tyityeꞌentyímuꞌtacaa.

14 Cheꞌ ɨ Tavástaraꞌ joꞌtámuaꞌreej tyiꞌtɨ́j tɨ jɨn quee xáꞌpuɨꞌ huarɨ́j ɨ táatajraꞌ

ajta quee aꞌnáj joꞌrioꞌuunaj ɨ náanajraꞌ tɨ jɨn huóoxanaꞌcɨrej;

15 cheꞌ ɨ Tavástaraꞌ jusén jɨmeꞌ jamuaꞌreeriaj ɨ huaꞌxanaꞌcɨraꞌ

ajta joꞌrioꞌuunaj ɨ cháanacaj japua ɨ maj jɨn jamuaꞌreerej.

16 Capu aꞌnáj aꞌyan tyiꞌriáꞌmuaꞌaj tɨꞌij tyihuaꞌcuꞌvej,

ɨ maj quee jeꞌej tyéejviicueꞌ ɨ maj quee óotzaahuatyeꞌ ajta ɨ maj jeꞌej tyityóomuajtyej

aꞌɨ́ɨjma pu huatavéen ꞌasta naꞌaj quee huoꞌcuij.

17 Jiꞌnye aꞌɨ́ɨ pu jéetzeꞌ jaꞌránajchacaꞌ ɨ tɨ jeꞌej puaꞌaj een,

¡micheꞌ jeꞌej puaꞌaj jáaꞌuurej!

Capu jaataxɨéꞌvej maj tyámuaꞌ tyeetyátoonyij,

¡cheꞌ quee ij aꞌnáj tyámuaꞌ tyíꞌsejriaꞌaj!

18 Cheꞌ aꞌɨ́jna jɨn cánamiꞌhuaj ɨ tɨ jeꞌej puaꞌaj een aꞌyájna tɨꞌɨj cáanarij jɨmeꞌ tɨ cóonaj;

cheꞌ ajta tzajtaꞌ utyéenyej jucáaraꞌ jitze ajta ɨ caríiraꞌ jitze

tɨꞌɨj jájtyij tɨ puéꞌeenyeꞌ nusu tɨꞌɨj aséityij,

19 ¡cheꞌ aꞌyan tyaꞌcáanaj tɨꞌɨj ɨ cáanarij

ajta jeꞌen aꞌyan tyeetyácajtyeꞌen tɨꞌɨj ɨ tɨ jɨn ahuóojɨꞌqueꞌ!

20 ¡Cheꞌ aꞌyan tyihuoꞌnájchityeꞌen ɨ Tavástaraꞌ aꞌɨ́ɨjma ɨ maj nyéjchaꞌɨɨreꞌ

ajta aꞌɨ́ɨjma ɨ maj jeꞌej puaꞌaj tyíꞌnyaxaj!

21 Pajta muáaj, Tavástaraꞌ, tyámuaꞌ paj tyeetyátoonyij ɨ paj jɨn ántyapuaj, pajta tyámuaꞌ tyinaatyéchaꞌɨɨn.

¡Nyajapuáj paj huatányuunyij, aꞌɨ́jcɨ jɨmeꞌ paj tyámuaꞌ tyihuojóꞌmuaꞌraj pajta taxɨeꞌveꞌ!

22 Huápuɨꞌɨj nu quee jeꞌej tyéejviicueꞌ nyajta quee jeꞌej jájtyoovej,

nyetyiꞌpuejtyiꞌ ɨ nyaxɨéjnyuꞌcaa jitze,

23 aꞌyaa nu tyajaꞌhuányapuaꞌrixɨꞌɨj tɨꞌɨj ɨ quéenyiꞌistarij,

¡ajta ɨ áacaj naatyásaꞌrɨeechij tɨꞌɨj aꞌɨ́jcɨ ɨ vítziꞌij!

24 Nyatunúj jitze nu tyényeviveesij aꞌɨ́jcɨ jɨmeꞌ nyaj quee cheꞌ tyíꞌcuaꞌ;

nyajta nyeríj tyáhuasij aꞌɨ́jcɨ jɨmeꞌ tɨ cueꞌráj tyináꞌɨtziityeꞌ.

25 ¡Nyáaj nu aꞌɨ́ɨn puéꞌeen ɨ maj néijmiꞌi jaꞌaꞌtzej ɨ tyeɨ́tyee!

¡Matɨꞌɨjta naaséj, aꞌɨ́ɨ mu jeꞌej tyiꞌnyaxáataj nye jimi mueꞌcámuꞌvajra!

26 Naatáhuɨɨreꞌ, Tavástaraꞌ pajta nyaj Dios;

¡nyajapuáj paj huatányuunyij, aꞌɨ́jcɨ jɨmeꞌ ɨ paj nyaxɨeꞌveꞌ!

27 Micheꞌ aꞌyan tyáamuaꞌreej paj muáaj, Tavástaraꞌ,

aꞌíjcɨ jɨn aꞌyan huarɨ́j aꞌmuácaꞌ jɨmeꞌ.

28 Capu jeꞌej tyij majta jeꞌej puaꞌaj tyinaatyátoonyij,

jiꞌnye muáaj paj tyámuaꞌ tyinaatyátoosij.

Micheꞌ aꞌɨ́ɨmaj huatóotyeviꞌraꞌastaj

ajta jeꞌen aꞌɨ́ɨn huatóotyamuaꞌveꞌen muéetzij tɨ muahuɨɨreꞌ.

29 ¡Micheꞌ ɨ maj nyéjchaꞌɨɨreꞌ huápuɨꞌɨj huatóotyeviꞌraꞌastaj!

¡Cheꞌ aꞌɨ́ɨn huaꞌcáanaj ɨ maj jɨn jutyeviꞌraꞌ aꞌyájna tɨꞌɨj ɨ máancaj!

30 Nye tyenyij nu jɨn tyeꞌtyóotziꞌreꞌej naꞌmej ɨ Tavástaraꞌ,

¡nyetyaatatyójtziꞌreꞌej huaꞌ tzajtaꞌ jéehua ɨ tyeɨ́tyee!

31 Jiꞌnye aꞌɨ́ɨ pu japuan huatányuusij ɨ tɨ quee jeꞌej tyéejviicueꞌ

aꞌɨ́ɨ puꞌij jaatyáhuɨɨreꞌej aꞌɨ́ɨjma jimi ɨ maj jeꞌej puaꞌaj jaꞌuurej.

110

Tavástaraꞌ pu caꞌnyíjraꞌaj jaatáꞌsij aꞌɨ́jcɨ ɨ rey

Chuíicarij David tɨ jaꞌaꞌrij

1 Tavástaraꞌ pu aꞌyan tyaatéꞌexaa ɨ nyavástaraꞌ tɨjɨn:

“Huayíixɨꞌɨj iiyeꞌej nyamuácaꞌtaꞌ pujmuaꞌ,

ꞌasta nyanaꞌaj quee nyáaj huaꞌantyimueꞌtɨn ɨ maj muájchaꞌɨɨre

mej mij aꞌáa jaꞌséeriaꞌaj muáꞌraꞌnyij aꞌ ɨ́ɨcaj jityej.”

2 Aꞌájna a Sión, aꞌɨ́jna ɨ Tavástaraꞌ pu muaatátuiireꞌsij

ɨ itzɨ́j, ɨ tɨ jɨn ámiteereꞌ paj muáaj tyuꞌtaꞌíjtaj.

¡Aꞌyaa pej pij tyihuoꞌtaꞌíjtyeꞌen, aꞌɨ́ɨjma ɨ maj muájchaꞌɨɨreꞌ!

3 Aꞌɨ́ɨjma mu aꞌtyéɨtyeristyamuaꞌ muaatátuiireꞌej

aꞌɨ́jcɨ xɨcáaraꞌ jitze ɨ paj jitzán tyuꞌtyámueꞌtɨj.

Aꞌɨ́jcɨ japua ɨ jɨríj tɨ tyámuaꞌ een,

ajta aꞌyájna tɨꞌɨj ɨ tɨ huarɨéenajyiꞌij tɨꞌɨjta huatapuaꞌrej

aꞌɨ́j paj jɨn tɨꞌɨj pu panaꞌaj jajajcuareꞌ tɨꞌɨjta ɨ xɨcáj eeréꞌnyej.

4 Tavástaraꞌ pu arí tyiꞌtɨ́j jɨn tyaꞌtóoratziiriꞌ,

ajta jeꞌen néijmiꞌi jɨn aꞌyan tyaꞌróoꞌastej:

“Muáaj paj puaaríj jɨn tyiꞌtyéjvee jusén jɨmeꞌ,

aꞌyájna tɨꞌɨj ajta ɨ Melquisedec tɨ jɨn tyiꞌtyávaacaꞌaj.”

5 Tavástaraꞌ pu amuácaꞌtaꞌ jáꞌsejreꞌ;

aꞌɨ́jcɨ xɨcáaraꞌ tɨ jitzán tyinyúꞌcaj, aꞌɨ́ɨjma pu antyipuáꞌrityeꞌsij ɨ maj rey jɨn tyityetyuꞌuj;

6 ajta puéjtzij huoꞌtaꞌsij aꞌɨ́ɨjma ɨ maj séej chuéj japua joꞌcháatɨmee,

muɨꞌchítyee puꞌij ajaꞌajsɨɨreꞌej;

¡huaꞌ muꞌuj pu tyaꞌrátaaraxɨꞌɨj néijmiꞌqueꞌ ɨ chuéj japua!

7 Aꞌɨ́jcɨ ɨ juyéj jitze, aꞌáa pu jáꞌyeꞌen ɨ áchij jitze,

aꞌɨ́ɨ puꞌij ɨ jájtyij caꞌnyíjraꞌaj jaatáꞌsij tɨ jájcuaj.

111

Tyicheꞌ jaatáchuiicaj jeꞌej tɨ ɨ Dios tyíꞌmuarɨeꞌ

1 Alelúuyaj.

Néijmiꞌi nu ɨ nyaxɨéjnyuꞌcaa jɨn tyaatatyójtziꞌreꞌej ɨ Tavástaraꞌ

aꞌájna joꞌmaj ɨ tyeɨ́tyee jóosɨɨreꞌ maj tyámuaꞌ een,

aꞌájna joꞌmaj néijmiꞌi jóosɨɨreꞌ.

2 Vaꞌcán pu jɨn tyíꞌmuarɨeꞌ ɨ Tavástaraꞌ,

majta ɨ maj jaxɨeꞌveꞌ, aꞌɨ́j mu jitze tyúumuaꞌtyej.

3 Naa pu huaséꞌrin jeꞌej tɨ tyíꞌmuarɨeꞌ ajta huápuɨꞌɨj naa tyihuáꞌsejratyeꞌ,

ajta jusén jɨmeꞌ séejreꞌ ɨ tɨ jɨn tyámuaꞌ tyáꞌxaꞌpuɨꞌɨntareꞌ.

4 Ajta aꞌyan jáaruuj tɨꞌij quee aꞌtɨ́j yóꞌhuaꞌnan ɨ tɨ jɨn naa huaséꞌrin.

Tavástaraꞌ pu naa tyihuojóꞌmuaꞌraj ajta quee jiyeꞌtzín tyinyúꞌcacaa;

5 cueꞌráj pu tyihuoꞌtáꞌsij aꞌɨ́ɨjma ɨ maj tzáahuatyiꞌraꞌaj jimi tyíchaꞌɨj,

¡aꞌnáj tɨnaꞌaj pu jamuaꞌreej tyiꞌtɨ́j tɨ jɨn tyaꞌtóoratziiriꞌ!

6 Huoꞌtaséjratyej ɨ tɨ néijmiꞌi jɨn putyíꞌuurej aꞌɨ́ɨjma ɨ jutyéɨtyeristyamuaꞌ,

aꞌyaa puꞌij aꞌɨ́ɨjma tyuꞌtáꞌ aꞌɨ́ɨjma tɨ tyíaꞌricaꞌaj ɨ maj quee tyáꞌtzaahuatyeꞌ.

7 Jeꞌej tɨ aꞌɨ́ɨn rɨcɨj tyámuaꞌ pu een ajta aꞌyan tyiꞌjaꞌyájna;

aꞌyaa pu tyíɨꞌrij tyaj jitzán tyúꞌcaꞌnyej jeꞌej tɨ aꞌɨ́ɨn tyuꞌtaꞌíjtacaꞌ,

8 jiꞌnye jusén jɨmeꞌ pu tyámuaꞌ éenyeꞌej tyíꞌsejreꞌ

ajta aꞌyan tyuꞌtyátaavijhuacaꞌ jɨꞌréꞌcan jɨmeꞌ ajta huatoojéꞌyacan jɨmeꞌ.

9 Aꞌɨ́ɨjma pu iirájtoo ɨ jutyéɨtyeristyamuaꞌ

ajta jusén jɨmeꞌ tyámuaꞌ jáaruuj ɨ tɨ jɨn tyaꞌtóoratziiriꞌ.

Dios pu tyámuaꞌ een ajta áꞌtyesiꞌreꞌ.

10 Ajta tyej tyij jéetzeꞌ tyámuaꞌ tyojoꞌitéej aꞌyaa pu tyúuxɨeꞌveꞌ tyaj jaatyátzaahuatyeꞌen ɨ Tavástaraꞌ;

aꞌɨ́ɨmaj ɨ maj tzáahuatyiꞌraꞌaj jimi tyíchaꞌɨj, tyámuaꞌ mu tyihuojoꞌitéej muaꞌjuꞌun aꞌɨ́ɨmaj.

¡Dios mu aꞌnáj tɨnaꞌaj tyiꞌtyóotziꞌreꞌej muáꞌjuꞌun!

112

Tyiꞌtɨ́j tɨ jɨn jutyamuaꞌveꞌ aꞌɨ́jna ɨ tyévij tɨ tyámuaꞌ tyiꞌtyúuchaꞌɨj

1 ¡Alelúuyaj!

Cheꞌ huatóotyamuaꞌveꞌen ɨ tyévij tɨ tzáahuatyiꞌraꞌaj tyíchaꞌɨj ɨ Tavástaraꞌ jimi

ajta aꞌɨ́j jitze jutyamuaꞌveꞌ jeꞌej tɨ aꞌɨ́ɨn tyuꞌtaꞌíjtacaꞌ.

2 Aꞌɨ́ɨmaj ɨ maj aꞌɨ́j jitze eerámaꞌcan ɨ tyévij tɨ tyámuaꞌ tyiꞌtyúuchaꞌɨj

tyámuaꞌ mu tyityeetyátuiihuaj majta tyuꞌtaꞌíjtaj ɨ cháanacaj japua.

3 Aꞌájna joꞌtɨj aꞌɨ́ɨn jaꞌchej jéehua pu tyíꞌsejreꞌ aꞌɨ́ɨn tɨ tyíꞌijchaꞌɨj,

ajta aꞌnáj tɨnaꞌaj tyihuáꞌpuejveꞌ.

4 Tatzárij pu séejreꞌ aꞌájna joꞌtɨj joꞌtɨ́caꞌ

tɨꞌij aꞌɨ́ɨjma huatyátatzaviꞌtyeꞌen ɨ tyeɨ́tyee maj tyámuaꞌ tyityetyúuchaꞌɨj,

ajta aꞌɨ́jcɨ ɨ tɨ tyihuaꞌcuꞌvej, ajta néijmiꞌi jɨn tyámuaꞌ tyiꞌtyúuchaꞌɨj.

5 Aꞌɨ́jna ɨ tyévij tɨ tyámuaꞌ tyiꞌtyúuchaꞌɨj tyámuaꞌ pu naa tyíꞌtyevij ajta tyuꞌnyijtyeꞌ tyiꞌtɨ́j maj jaatáhuaviiraj,

tyámuaꞌ pu ajta naa tyeꞌchaꞌɨj jeꞌej tɨ tyiꞌtɨ́j tyíꞌmuarɨeꞌ,

6 aꞌɨ́j pu jɨn quee aꞌnáj tyiꞌtɨ́j jɨn eeráꞌɨtzeesij.

¡Aꞌɨ́jna ɨ tyévij tɨ tyámuaꞌ tyiꞌtyúuchaꞌɨj aꞌɨ́j mu atamuaꞌreꞌrihuaꞌaj muáꞌjuꞌun!

7 Capu tyíꞌtzɨɨnyeꞌ tɨpuaꞌaj tyiꞌtɨ́j jeꞌej puaꞌaj tyíꞌnamuajreꞌej;

xɨéjnyuꞌcariaꞌraꞌ pu tyámuaꞌ een, ajta ɨ Tavástaraꞌ jitze tyíꞌcaꞌnyej.

8 Xɨéjnyuꞌcariaꞌraꞌ pu tyámuaꞌ een, capu tyíꞌtzɨɨnyeꞌ,

ajta pu huaꞌaꞌtzej huaꞌráasej aꞌɨ́ɨjma ɨ maj jájchaꞌɨɨreꞌ.

9 Tyiꞌtɨ́j pu tyihuoꞌriáaꞌsij aꞌɨ́ɨjma ɨ maj quee jeꞌej tyéejviicueꞌ,

aꞌnáj tɨnaꞌaj pu tyámuaꞌ tyíꞌtyevij,

ajta tyámuaꞌ naa tyúusejrataj séecan jimi.

10 Aꞌɨ́ɨ puꞌij tyinyúꞌcaj ɨ tɨ jeꞌej puaꞌaj tyiꞌtyúuchaꞌɨj tɨꞌɨjta jaaséj;

ajta tɨꞌɨj quee jeꞌej huárɨnyij aj puꞌij ancuriocɨꞌmáaj jaꞌmej ɨ jutaméj jɨmeꞌ.

Capu tyiꞌtɨ́j huatyáhuɨɨreꞌej jeꞌej maj tyáꞌxɨeꞌveꞌ ɨ maj jeꞌej puaꞌaj tyityetyúuchaꞌɨj.

113

Tyicheꞌ tyuꞌtáchuiicaj ɨ Tavástaraꞌ jimi ɨ tɨ tyámuaꞌ tyitájchaꞌɨj

1 ¡Alelúuyaj!

Mu siaj jahuɨɨreꞌ ɨ Tavástaraꞌ, ¡setyuꞌtatyójtziꞌreꞌ ɨ tɨ jɨn ántyapuaj!

2 ¡Cheꞌ tyámuaꞌ eenyeꞌ ijíij ajta jusén jɨmeꞌ

ɨ tɨ jɨn ántyapuaj ɨ Tavástaraꞌ!

3 ¡Micheꞌ tyaatatyójtziꞌreꞌen ɨ tɨ jɨn ántyapuaj ɨ Tavástaraꞌ

aꞌájna joꞌtɨj ɨ xɨcáj jéꞌejnyinyiij ajta joꞌtɨj jaꞌancáruꞌpij!

4 Tavástaraꞌ pu néijmiꞌcaa japua séejreꞌ ɨ tyeɨ́tyee;

ajta ɨ tɨ jɨn naa huaséꞌrin aꞌɨ́ɨ pu tajapuá jáꞌsejreꞌ.

5 Capu aꞌtɨ́j aꞌyan ajtáhuaꞌaj een tɨꞌɨj ɨ Tavástaraꞌ taj Dios,

aꞌáa tɨ tyejéꞌijtaj jútyeꞌ ɨmuáj,

6 ajta aꞌyan tyiꞌjaꞌyájna, tɨ aꞌɨ́ɨn ecóotutaj

tɨꞌij jaaséj ɨ tajapuá tɨ séejreꞌ ajta ɨ cháanacaj.

7 Tavástaraꞌ pu chóotaꞌ jaꞌajriásij aꞌɨ́jcɨ ɨ tɨquee jeꞌej tyéejviicueꞌ,

ajta aꞌyan chaꞌtánaꞌaj tyeꞌejriásij aꞌɨ́jcɨ ɨ tɨquee tyiꞌtɨ́j tyíchaꞌɨj

8 tɨꞌij jaꞌtyájratyij huaꞌ jamuán ɨ tyeɨ́tyee maj jéehua juxɨeꞌveꞌ,

huaꞌ tzajtaꞌ ɨ tyeɨ́tyee maj jéehua juxɨeꞌveꞌ aꞌájna joꞌtɨj aꞌɨ́ɨn jaꞌchej.

9 Aꞌɨ́jcɨ ɨ íitaj tɨ quee tyiyóomuaꞌaj taꞌraa

jaatáꞌsij tɨꞌij huatóotyamuaꞌveꞌen aꞌɨ́jcɨ jɨmeꞌ tɨ arí tyiyójmuaꞌ

ajta tɨ arí jusɨ́ɨj huatyéechiꞌij.

¡Alelúuyaj!

114

Tyiꞌtɨ́j maj atamuaꞌreꞌrii matɨꞌɨj eeráacɨj aꞌájna a Egipto

1 Tɨꞌɨj ɨ Israel, chiꞌraꞌan aꞌɨ́jcɨ ɨ Jacob,

eerájraa aꞌájna a Egipto, aꞌɨ́jcɨ japua ɨ chuéj tɨ quee jamuaꞌtyej,

2 Judá pu aꞌɨ́ɨn puéꞌeenyeꞌej jaꞌraa ɨ tyeyúujraꞌ aꞌɨ́jcɨ ɨ Tavástaraꞌ,

Israel pu ijta jimi tyuꞌtaꞌíjtacaꞌ.

3 Tɨꞌɨj ɨ jájrij jaaséj aꞌɨ́jcɨ ɨ Israel, aꞌɨ́ɨ pu huatóoꞌuj,

ajta aꞌɨ́jna ɨ játyaꞌnaj Jordán tɨ ántyapuaj juhuáritaꞌ pu huariáꞌraa.

4 ¡Ɨ jɨríj tɨ cɨleꞌnyeꞌej séejreꞌ ajta tɨ ajtɨ́tɨꞌɨjmee

aꞌyaa mu tyityájtzunaxɨj matɨꞌɨj ɨ cányaꞌxɨɨ!

5 ¿Tyiꞌtanyí jeꞌej muáaruuj, jájrij, patɨꞌɨj pij huatáꞌuj?

¿Tyiꞌtanyí jeꞌej muáaruuj, Jordán, pej pij ahuáritaꞌ huariáꞌraa?

6 ¿Tyiꞌtanyí jeꞌej huarɨ́j, aꞌɨ́jcɨ jitze ɨ jɨríj tɨ cɨ́leꞌen ajta ɨ tɨ ajtɨ́tɨꞌɨjmee,

siaj sij aꞌyan tyityájtzunaxɨj matɨꞌɨj ɨ cányaꞌxɨɨ?

7 ¡Pataꞌaj huatyéꞌvivaaxɨꞌɨn muáaj, chuéj,

aꞌɨ́jcɨ jimi ɨ Tavástaraꞌ, Dios raꞌ aꞌɨ́jcɨ ɨ Jacob!

8 ¡Aꞌɨ́ɨ pu jaatyáꞌ alaguuntacaꞌ aꞌɨ́jcɨ ɨ apuéerij!

¡Ajta tyuꞌtáꞌ tɨꞌij arámuaacaj joꞌtɨj joꞌtyetyéj tzajtaꞌ!

115

Aꞌɨ́jna ɨ taj Dios tajapuá pu jáꞌsejreꞌ

1 Tavástaraꞌ, pataꞌaj asɨ́ɨj tyámuaꞌ tyuꞌtáꞌsejrataj, capáj ityájma;

¡tyámuaꞌ paj tyuꞌtyátoonyij, aꞌɨ́jcɨ jɨmeꞌ paj jɨꞌréꞌcan jɨmeꞌ taxɨeꞌveꞌ!

2 ¿Jiꞌnye mej mij aꞌyan tyíꞌihuoꞌ ɨ maj quee tyáꞌtzaahuatyeꞌ

yee joꞌnyij jeꞌej jeꞌen ɨ jaꞌmua Dios?

3 Taj Dios pu tajapuá jáꞌsejreꞌ;

aꞌɨ́ɨ pu néijmiꞌi jɨn aꞌyan huarɨ́j jeꞌej tɨ tyiꞌtɨ́j tyíꞌxɨeꞌvaꞌcaꞌaj.

4 Huaꞌ sáanturistyamuaꞌ ɨ maj quee tyáꞌtzaahuatyeꞌ ooroj mu jɨn taavijhua majta pláataj,

tyiꞌtɨ́j puꞌuj tyiꞌpuéꞌeen tyeɨ́tyee maj jumuácaꞌ jɨn tyúꞌtaahuacaꞌ:

5 muaꞌancatyányijmee, ajta capu ɨꞌríj maj tyuꞌtaxáj,

muaꞌajrɨꞌɨjsíjmee, ajta camu atanyéjnyeꞌ,

6 muaꞌajtanaxɨéejmee ajta camu iityanamuáarajmee;

majta mu ajtzuꞌrijmee, ajta camu tyiꞌtɨ́j ɨꞌchuej;

7 muaꞌajtamuácaꞌajmee, ajta camu pújoorej maj tyiꞌtɨ́j tyivíꞌ;

muiꞌraꞌɨ́ɨcajmee, ajta camu rácɨjcɨꞌnyiveꞌ;

¡capu tyiꞌtɨ́j cɨ́ɨ tyíꞌnamuajreꞌ ɨ huaꞌ tyenyij jitze!

8 Aꞌyaa mu chaꞌtaj manaꞌaj een matɨꞌɨj ɨ sáanturij

aꞌɨ́ɨmaj ɨ maj huaꞌtaꞌhuacaa

majta ɨ maj huaꞌ jimi tyáꞌtzaahuatyeꞌ.

9 Muaꞌaj mu siaj Israel jitze ajtyámaꞌcan, ¡Tavástaraꞌ xu jitze tyúꞌcaꞌnyej!

Aꞌɨ́ɨ pu tahuɨɨreꞌ ajta tyámuaꞌ tyíꞌtachaꞌɨj.

10 Siajta muaꞌaj puaaríij, ¡Tavástaraꞌ xu jitze tyúꞌcaꞌnyej!

Aꞌɨ́ɨ pu tahuɨɨreꞌ ajta tyámuaꞌ tyíꞌtachaꞌɨj.

11 Muaꞌaj mu siaj tzáahuatyiꞌraꞌaj jimi tyíchaꞌɨj ɨ Tavástaraꞌ,

¡aꞌɨ́j xu jitze tyúꞌcaꞌnyej!

Aꞌɨ́ɨ pu tahuɨɨreꞌ ajta tyámuaꞌ tyíꞌtachaꞌɨj.

12 ¡Tavástaraꞌ pu arí ityájma toꞌtámuaꞌreeriꞌ

tyámuaꞌ puꞌij tyitaatyátoosij!

Tyámuaꞌ pu tyihuoꞌtyátoosij aꞌɨ́ɨjma ɨ Israel maj jitze ajtyámaꞌcan,

tyámuaꞌ pu tyihuoꞌtyátoosij aꞌɨ́ɨjma ɨ puaaríij,

13 tyámuaꞌ pu tyihuoꞌtyátoosij aꞌɨ́ɨjma ɨ maj tzáahuatyiꞌraꞌaj jimi tyíchaꞌɨj,

aꞌɨ́ɨjma ɨ maj óotzaahuatyeꞌ ajta ɨ maj tyóoxaahuaj.

14 ¡Cheꞌ ɨ Tavástaraꞌ huoꞌtámuiꞌrej ɨ maj jaꞌmua jitze eerányesij

muaꞌajmaj ajta ɨ jáꞌmuayojmuaꞌ!

15 ¡Cheꞌ ɨ Tavástaraꞌ, ɨ tɨ jaatyátaahuacaꞌ ɨ tajapuá tɨ séejreꞌ ajta ɨ cháanacaj,

aꞌɨ́ɨn tyámuaꞌ muaꞌajmaj tyajamuaatyátoonyij!

16 Aꞌɨ́jna ɨ tajapuá tɨ séejreꞌ Tavástaraꞌ pu jitze ajtyámaꞌcan,

ajta ɨ cháanacaj aꞌɨ́j pu huatátuiirej ɨ tyévij.

17 Aꞌɨ́ɨmaj ɨ maj meríj aꞌáa joꞌtyáꞌɨtzee joꞌmaj ɨ muɨꞌchítyee jáꞌavaꞌtacaa,

ɨ maj meríj huácuij, camu pújoorej mej mij tyaatatyójtziꞌreꞌen ɨ Tavástaraꞌ;

18 ajta ityáj tu tyaatatyójtziꞌreꞌej

ijíij tyajta jusén jɨmeꞌ.

¡Alelúuyaj!

116

Jeꞌej tyaj jimi tyityeetyényuunyij tyej tyij tyaatatyójtziꞌreꞌen

1 Nyáaxɨeꞌveꞌ ɨ Tavástaraꞌ jiꞌnye aꞌɨ́ɨ pu náanamuajriꞌ nyatɨꞌɨj jimi huatyéenyuj,

2 jiꞌnye aꞌɨ́ɨ pu tyámuaꞌ huóoruuj tɨꞌij náanamuaj.

¡Nyáaj nu nyij jimi aꞌyan tyáꞌhuoo naꞌmej nyatɨꞌɨj nyanaꞌaj áꞌtyeeren nyajúurij!

3 Aꞌɨ́ɨ pu naatyáajɨꞌquej ɨ tɨ tyeꞌentyípuaapuaꞌrityee,

nyajta tɨn aꞌáa joꞌtyáꞌɨtzee joꞌmaj tyityajáꞌavaꞌtacaa nyatɨꞌɨj quee jeꞌej jájtyooveꞌej

aꞌɨ́ɨ pu ajta naatyáajɨꞌquej ɨ nyaj jɨn tyuꞌtátzɨɨn ajta ɨ tɨ nyetyácuiꞌnyisimeꞌej.

4 Aj nu nyij huatyéenyuj aꞌɨ́jcɨ jitze maꞌcan ɨ Tavástaraꞌ

aꞌyaa nu nyij jéehua tyaatáhuaviiriꞌ tɨ aꞌɨ́ɨn japuan huatányuunyij ɨ nyajúuricamej.

5 Tavástaraꞌ pu tyámuaꞌ tyáꞌxaꞌpuɨꞌɨntareꞌ ajta tyihuaꞌcuꞌvej;

taj Dios pu huápuɨꞌɨj naa tyihuojóꞌmuaꞌraj.

6 Tavástaraꞌ pu huáꞌchaꞌɨj aꞌɨ́ɨjma ɨ maj quee óotzaahuatyeꞌ.

Tɨꞌɨj nyéetzij quee cheꞌ nyacaꞌnyistiꞌracaꞌaj, aꞌɨ́ɨ pu nyajapuáj huatanyúj.

7 Ajta ijíij, aꞌyaa pu tyíꞌnyaɨꞌɨriityeꞌ nyej nyaxáahuaj séjreꞌej

jiꞌnye ɨ Tavástaraꞌ pu nye jimi tyámuaꞌ tyúꞌruuj,

8 jiꞌnye aꞌɨ́ɨ pu nyajapuáj huatanyúj nyej nyij quee huámuɨꞌnyij,

jiꞌnye nyajapuáj pu huatanyúj nyej nyij quee cheꞌ nyeyiinyej nyajta quee cheꞌ eetahuɨꞌtzɨꞌɨn.

9 Néijmiꞌi nu jɨn jaꞌráꞌastijreꞌej ɨ Tavástaraꞌ

nyatɨꞌɨj nyooj júurij íiyan ɨ cháanacaj japua.

10 Nyáaj nu jitzán tyáꞌtzaahuatyaꞌcaꞌaj, tyij nyajta aꞌyan tyíꞌxajtacaꞌaj

nyaj huápuɨꞌɨj jéehua jeꞌej puaꞌaj tyéꞌnyamuaꞌajcaa.

11 Nyatɨꞌɨj quee cheꞌ jeꞌej jájtyoovaꞌaj, aꞌyaa nu tyuꞌtaxájtacaꞌ

maj néijmiꞌi ɨ tyeɨ́tyee tyíꞌhueꞌtacaa.

12 ¿Jiꞌnye nyij tyáꞌnajchityeꞌen ɨ Tavástaraꞌ

aꞌɨ́jcɨ jɨmeꞌ tɨ tyámuaꞌ naa tyúꞌruuj nye jimi?

13 ¡Nyeꞌejriásij aꞌɨ́jcɨ ɨ váasuj tɨ jɨn nyajapuáj huatanyúj

nyajta jeꞌen jitzán maꞌcan huatyényuusij!

14 Naꞌrányaꞌastej tyiꞌtɨ́j nyaj jɨn tyaꞌtáratziiriꞌ ɨ Tavástaraꞌ

néijmiꞌi ɨ tyeɨ́tyeristyamuaꞌmeꞌen metyiꞌséeracaj.

15 Jéehua pu tyajaꞌhuóojɨpuaj ɨ Tavástaraꞌ

tɨpuaꞌaj jaaséj tɨ sɨ́ɨj huámuɨꞌnyij ɨ maj jaxɨeꞌveꞌ.

16 ¡Muáaj paj Tavástaraꞌ, nyáaj nu muéetzij muahuɨɨreꞌ!

¡Nyáaj nu yójraꞌ pueꞌéen aꞌɨ́jcɨ ɨ tɨ muéetzij muahuɨɨreꞌ!

Muáaj paj períj jájtzaanaxɨj nyáaj nyej jɨn jɨꞌquiꞌhuacaꞌaj.

17 Ajta nyej nyij tyimuaatatyójtziꞌreꞌen, a jimi nu tyuꞌtámuꞌvejritaj,

nyajta aꞌ jimi huatyényuusij, Tavástaraꞌ, aꞌɨ́jcɨ ɨ paj jɨn ántyapuaj.

18 Naꞌrányaꞌastej tyiꞌtɨ́j nyaj jɨn tyaꞌtányaratziiriꞌ ɨ Tavástaraꞌ jimi

néijmiꞌi ɨ tyeɨ́tyeristyamuaꞌmeꞌen metyiꞌséeracaj,

19 aꞌújna joꞌtɨj jaꞌrájtaꞌcuaj ɨ tyeyúujraꞌ ɨ Tavástaraꞌ,

¡jéꞌtaꞌ aꞌájna muéetzij jimi, Jerusalén!

¡Alelúuyaj!

117

Chuíicarij tyaj jimi jaatáchuiicaj ɨ Tavástaraꞌ

1 Mu siaj séej chuéj japua joꞌcháatɨmee siajta néijmiꞌqueꞌ tɨꞌɨj naꞌaj tyiꞌchájtaꞌnajmee,

néijmiꞌi xu tyaatatyójtziꞌreꞌen ɨ Tavástaraꞌ,

2 jiꞌnye aꞌɨ́jna ɨ tɨ jɨn taxɨeꞌveꞌ vaꞌtɨ́j pu séejreꞌ,

¡aꞌɨ́jna ɨ tɨ jɨn tyámuaꞌ een ɨ Tavástaraꞌ jusén pu jɨn séejreꞌ!

¡Alelúuyaj!

118

Aꞌɨ́jna ɨ tɨ jɨn néijmiꞌi putyíꞌuurej ɨ Tavástaraꞌ néijmiꞌi pu jɨn tyámuaꞌ een

1 Setyuꞌtatyójtziꞌreꞌ ɨ Tavástaraꞌ, jiꞌnye aꞌɨ́ɨ pu tyámuaꞌ een,

jiꞌnye jusén pu jɨn séejreꞌ ɨ tɨ jɨn taxɨeꞌveꞌ.

2 Micheꞌ aꞌyan tyuꞌtaxáj aꞌɨ́ɨmaj ɨ maj Israel jitze ajtyámaꞌcan tɨjɨn:

“Aꞌɨ́jna ɨ Tavástaraꞌ tɨ jɨn taxɨeꞌveꞌ aꞌɨ́ɨ pu jusén jɨmeꞌ séejreꞌ.”

3 Micheꞌ aꞌyan tyuꞌtaxáj ɨ puaaríij tɨjɨn:

“Aꞌɨ́jna ɨ Tavástaraꞌ tɨ jɨn taxɨeꞌveꞌ aꞌɨ́ɨ pu jusén jɨmeꞌ séejreꞌ.”

4 Micheꞌ aꞌyan tyuꞌtaxáj aꞌɨ́ɨmaj ɨ maj tzáahuatyiꞌraꞌaj jimi tyíchaꞌɨj ɨ Tavástaraꞌ tɨjɨn:

“Aꞌɨ́jna ɨ Tavástaraꞌ tɨ jɨn taxɨeꞌveꞌ aꞌɨ́ɨ pu jusén jɨmeꞌ séejreꞌ.”

5 Nyatɨꞌɨj quee cheꞌ jeꞌej jájtyoovaꞌaj Tavástaraꞌ jimi nu huatyéenyuj;

aꞌɨ́ɨ puꞌij náanamuajriꞌ ajta jeꞌen nɨiꞌrájtoo.

6 Tavástaraꞌ pu nyajamuan yésejreꞌ, canu nyij tyíꞌtzɨɨnyeꞌ.

¿Jiꞌnye nyaꞌuuren ɨ tyévij?

7 Tavástaraꞌ pu nyajamuan yésejreꞌ, aꞌɨ́ɨ puꞌij nyahuɨɨreꞌ.

¡Nyáaj nu huaꞌsejran matɨꞌɨj huatyámueꞌtɨcheꞌen aꞌɨ́ɨmaj ɨ maj nyaxanaꞌveꞌ!

8 Jéetzeꞌ pu tyíꞌhuɨɨreꞌ tyaj Tavástaraꞌ jitze tyúꞌcaꞌnyej

quee aꞌyan tɨpuaꞌaj ɨ tyévij jitze tyetyúꞌcaꞌnyej.

9 Jéetzeꞌ pu tyíꞌhuɨɨreꞌ tyaj Tavástaraꞌ jitze tyúꞌcaꞌnyej

quee tɨpuaꞌaj tyeɨ́tyee jitze tyetyúꞌcaꞌnyej maj vaꞌcán jɨn tyityatatyíj.

10 Néijmiꞌi mu aꞌɨ́ɨmaj nyeriaꞌnaj ɨ maj séej chuéj japua joꞌcháatɨmee,

ajta aꞌɨ́j nu jitze maꞌcan ɨ Tavástaraꞌ huaꞌantyimueꞌtɨj.

11 Néijmiꞌqueꞌ mu nye jimi atahuíistɨraa,

ajta nyáaj nu aꞌɨ́j jitze maꞌcan ɨ Tavástaraꞌ huaꞌantyimueꞌtɨj.

12 Aꞌyaa mu tyinyeriáꞌnaj matɨꞌɨj ɨ tzíjcaꞌriisee,

ajta ɨ maj jɨn nyuꞌcamuɨꞌcaꞌaj aꞌyaa pu tyuꞌtyájtaa tɨꞌɨj ɨ tzícareꞌej,

¡nyáaj nu ɨ Tavástaraꞌ jitze maꞌcan huaꞌantyimueꞌtɨj!

13 Caꞌnyíin mu jɨn naatátajchacaꞌ, nyej nyij eetávetyijcheꞌ,

ajta ɨ Tavástaraꞌ pu mujoꞌvéꞌmej tɨꞌij naatáhuɨɨreꞌen.

14 Nyáaj nu tyuꞌtáchuiicaj ɨ Tavástaraꞌ jimi, ɨ tɨ caꞌnyíjraꞌaj nyatáꞌcaa.

¡Aꞌɨ́ɨ pu aꞌɨ́ɨn puéꞌeen ɨ tɨ nyajapuáj huatányuusij!

15 Aꞌájna joꞌmaj jaꞌchej ɨ tyeɨ́tyee maj tyámuaꞌ tyityetyúuchaꞌɨj

aꞌáa mu jutyamuaꞌveꞌej metyiꞌchuíicaj aꞌɨ́jcɨ jɨmeꞌ maj tyuꞌtyáamueꞌtɨj.

“¡Aꞌɨ́jna ɨ Tavástaraꞌ tɨ néijmiꞌi jɨn putyíꞌuurej aꞌɨ́ɨ pu néijmiꞌi tyuꞌtyáamueꞌtɨj!

16 ¡Aꞌɨ́jna ɨ Tavástaraꞌ tɨ jɨn néijmiꞌi putyíꞌuurej néijmiꞌi pu jɨn tyámuaꞌ een!

¡Aꞌɨ́jna ɨ Tavástaraꞌ tɨ néijmiꞌi jɨn putyíꞌuurej aꞌɨ́ɨ pu néijmiꞌi tyuꞌtyáamueꞌtɨj!”

17 ¡Canu muɨꞌnyij, sulu nyajúurij nu naꞌmej

nyataꞌaj nyij jaataxáj tyiꞌtɨ́j tɨ jeꞌej huáruuj ɨ Tavástaraꞌ!

18 Tavástaraꞌ pu jéehua huápuɨꞌɨj puéjtzij naatáꞌ,

ajta capu naatáꞌ nyej nyij huámuɨꞌnyij.

19 ¡Setyaꞌantácuunaxɨꞌ joꞌtɨj jaꞌpueertajmee ɨ tyeyúuj,

aꞌyaa nu tyáꞌxɨeꞌveꞌ nyaj utyájrutyej nyej nyij tyaatatyójtziꞌreꞌen ɨ Tavástaraꞌ!

20 Aꞌíi pu aꞌɨ́ɨn puéꞌeen ɨ puéertaraꞌ ɨ Tavástaraꞌ,

aꞌúu mu mij joꞌtyárutyij aꞌɨ́ɨmaj ɨ maj jɨꞌréꞌnyeꞌej jimi séejreꞌ.

21 Nyetyiꞌmuatyojtziꞌreꞌ, Tavástaraꞌ, jiꞌnye muáaj paj náanamuajriꞌ

pajta jeꞌen aꞌɨ́ɨn puéꞌeen ɨ tɨ nyajapuáj huatányuusij.

22 Aꞌɨ́jna ɨ tyetyéj maj majúurɨej aꞌɨ́ɨmaj ɨ chiꞌij maj taꞌhuacaa

aꞌyaa pu tyeꞌrájraa tɨ aꞌɨ́ɨn puéꞌeenyeꞌej jaꞌraa ɨ tɨ jéetzeꞌ juxɨeꞌveꞌ.

23 Aꞌɨ́ɨ pu ɨ Tavástaraꞌ aꞌyan jáaruuj,

aꞌɨ́j tu tyij jɨn ityáj tyámuaꞌ tyoꞌtaséj.

24 Aꞌíi pu xɨcáaraꞌ aꞌɨ́ɨ puéꞌeen tɨꞌɨj ɨ Tavástaraꞌ aꞌyan huarɨ́j:

¡cheꞌ ijíij naa taꞌaxcaj tyataꞌaj tyij huátatyamuaꞌveꞌen!

25 Aꞌtzúj cuiꞌ, Tavástaraꞌ, ¡tajapuá huatányuuchij!

Aꞌtzúj cuiꞌ, Tavástaraꞌ, ¡tajimí tyámuaꞌ tyúꞌuurej taꞌaj ij tyámuaꞌ atyojoꞌréꞌnyej!

26 ¡Cheꞌ tyámuaꞌ eenyeꞌ aꞌɨ́jna ɨ tɨ jitzán maꞌcan ɨ Tavástaraꞌ yejeꞌvéꞌmej!

Muaꞌajmaj tu tyámuaꞌ tyajamuaatyátoosij aꞌújna u tyeyúujraꞌ tzajtaꞌ ɨ Tavástaraꞌ.

27 Tavástaraꞌ pu aꞌɨ́ɨn puéꞌeen ɨ Dios, ¡aꞌɨ́ɨ pu tatatzaviꞌtyeꞌ!

Siataꞌaj huatyóohuiinyij siaj tyuꞌyéꞌestej xamuáj xaꞌantyipíij

siaj sij aꞌáa jaꞌráꞌastij joꞌtɨj joꞌtyéjvee ɨ siaj japuan tyuꞌtámuꞌvejritaj.

28 Nyetyiꞌmuatyojtziꞌreꞌ nyajta tyuꞌtáchuiicaj aꞌɨ́jcɨ jɨmeꞌ paj vaꞌcán jɨn tyiꞌtyéjvee,

jiꞌnye muáaj paj nyaj Dios puéꞌeen.

29 Setyuꞌtatyójtziꞌreꞌ ɨ Tavástaraꞌ, jiꞌnye aꞌɨ́ɨ pu tyámuaꞌ tojoꞌmuaꞌraj,

ajta jusén jɨmeꞌ séejreꞌ ɨ tɨ jɨn taxɨeꞌveꞌ.

119

Jeꞌej tyaj tyaatáchuiicaj aꞌɨ́jcɨ ɨ nyúucarij Dios tɨ jɨn tyíꞌijta

1 Micheꞌ huatóotyamuaꞌveꞌen aꞌɨ́ɨmaj ɨ maj jɨꞌréꞌnyeꞌej tyámuaꞌ tyityaajúꞌ

majta aꞌyan tyityaajúꞌ tɨꞌɨj ɨ Tavástaraꞌ tyitaamuáꞌtyej.

2 Micheꞌ huatóotyamuaꞌveꞌen ɨ maj aꞌyan rɨcɨj jeꞌej tɨ aꞌɨ́ɨn tyuꞌtaꞌíjtacaꞌ

majta néijmiꞌi ɨ juxɨéjnyuꞌcaa jɨn jahuoo,

3 aꞌɨ́ɨmaj ɨ maj quee tyiꞌtɨ́j jɨn jeꞌej puaꞌaj rɨcɨj,

aꞌɨ́ɨmaj ɨ maj jitzán huajuꞌ ɨ juyáaraꞌ ɨ Tavástaraꞌ.

4 Muáaj paj aꞌyan tyuꞌtaꞌíjtacaꞌ mej mij aꞌnyúucaa

néijmiꞌi aráꞌastijreꞌen tzáahuatyiꞌraꞌaj jɨmeꞌ.

5 ¡Aꞌyaa nu nyáaj tyáꞌxɨeꞌveꞌ nyaj tyámuaꞌ tyíꞌsejriaꞌaj

aꞌɨ́jcɨ jɨmeꞌ nyaj jaꞌráꞌastej jeꞌej paj muáaj tyuꞌtaꞌíjtacaꞌ!

6 Canu nyij tyiꞌtɨ́j jɨn nyetyeviꞌraꞌ naꞌmej

nyatɨꞌɨj néijmiꞌi aꞌráꞌastej jeꞌej paj muáaj tyuꞌtaꞌíjtacaꞌ.

7 Tzáahuatyiꞌraꞌaj nu nyaj xɨéjnyuꞌcaa jɨn tyimuaatatyójtziꞌreꞌej

nyatɨꞌɨj jáarɨꞌrej jeꞌej paj muáaj tyámuaꞌ naa tyuꞌtaꞌíjtacaꞌ.

8 ¡Aꞌyaa nu tyáꞌxɨeꞌveꞌ nyaj jaꞌráꞌastijreꞌen aꞌnyúucaa!

¡Capáj aꞌnáj manúujɨpuan!

9 ¿Jiꞌnye tyíɨꞌrij tɨꞌij ɨ tyamuéej quee tyiꞌtɨ́j jɨn áꞌɨtzeeriaꞌaj?

¡Ajta jeꞌen aꞌyan tyiꞌtyúuchaꞌɨɨj jeꞌej paj muáaj tyaataxájtacaꞌ!

10 Nyáaj nu néijmiꞌi ɨ nyaxɨéjnyuꞌcaa jɨn muahuoo;

capáj tyiꞌtáꞌcareꞌen nyej nyij ajtáyiꞌcan aꞌɨ́jcɨ jitze aꞌnyúucaa.

11 Nuꞌríj juꞌhuatyáꞌɨtzee aꞌnyúucaa ɨ nyaxɨéjnyuꞌcaa tzajtaꞌ

nyej nyij quee tyiꞌtɨ́j jɨn ootyáꞌɨtzeereꞌen muéetzij jimi.

12 ¡Néijmiꞌi paj jɨn tyámuaꞌ een, Tavástaraꞌ!

¡Náamuaꞌtyej ɨ nyúucarij paj jɨn tyíꞌijta!

13 Nye tyenyij nu jɨn jaataxájtaj

néijmiꞌi tyiꞌtɨ́j paj muáaj aꞌyan tyuꞌtaxájtaj.

14 Naatányetyamuaꞌveꞌsij nyatɨꞌɨj aꞌyan tyuꞌméꞌen jeꞌej paj muáaj tyuꞌtaꞌíjtacaꞌ,

nye quee aꞌyan aꞌɨ́jcɨ jitze jeꞌej nyaj jéehua tyiꞌtɨ́j tyíꞌijchaꞌɨj.

15 Aꞌɨ́j nu jitze tyíꞌnyamuaꞌtziityeꞌen jeꞌej paj tyuꞌtaꞌíjtacaꞌ

nyajta aꞌjuyéj jitze tyámuaꞌ naa tyoꞌcárutyij.

16 Aꞌɨ́j nu jɨn aꞌnyúucaa huatányetyamuaꞌveꞌsij

nyajta quee yoꞌhuáꞌxɨj aꞌnyúucaa.

17 ¡Pataꞌaj júuricamej jaatáꞌan aꞌíjcɨ ɨ tɨ muéetzij muahuɨɨreꞌ!

¡Nyaꞌraꞌastej aꞌnyúucaa!

18 Naꞌtányeerityeꞌ ɨ nyajɨ́ɨseꞌ, nyataꞌaj nyij jaaséj

tɨ naa huaséꞌrin jeꞌej paj muáaj tyíꞌmuaꞌtaj.

19 Aꞌyaa nu een iiyeꞌej ɨ chuéj japua tɨꞌɨj ɨ tɨ séej chuéj japua jáꞌmaꞌcan;

capáj nye jimi jaꞌavaataj aꞌɨ́jcɨ ɨ nyúucarij muáaj paj jɨn tyuꞌtaꞌíjtacaꞌ.

20 Aꞌnáj tɨnaꞌaj nu jeꞌej tyéꞌnyamuaꞌtzej

aꞌɨ́jcɨ jɨmeꞌ nyaj jaxɨeꞌveꞌ nyaj jáamuaꞌtyij jeꞌej paj muáaj tyuꞌtaꞌíjtacaꞌ.

21 Muáaj paj huaꞌtyaxɨꞌ aꞌɨ́ɨjma ɨ maj jeꞌej puaꞌaj tyíꞌxaxaꞌaj majta jeꞌej puaꞌaj rɨcɨj

majta quee aꞌyan rɨcɨj patɨꞌɨj muáaj tyuꞌtaꞌíjtacaꞌ.

22 Capáj tyiꞌtáꞌcareꞌen maj jeꞌej puaꞌaj tyíꞌnyaxajta nusu men mij nyaxanaꞌveꞌej,

jiꞌnye nuꞌríj jaꞌráꞌastijrej aꞌɨ́jcɨ aꞌnyúucaa ɨ paj jɨn tyuꞌtaꞌíjtacaꞌ.

23 Tyij majta ɨ tyeɨ́tyee maj jéehua uhuácacaꞌnyeꞌ jahuoocaj mej mij jeꞌej puaꞌaj náaꞌuurej,

aꞌíjna ɨ tɨ muéetzij muahuɨɨreꞌ aꞌɨ́j pu jitze tyúumuaꞌtziityeꞌen aꞌnyúucaa.

24 Nyáaj nu nyetyamuaꞌveꞌ aꞌɨ́jcɨ jɨmeꞌ ɨ nyúucarij ɨ paj jɨn tyuꞌtaꞌíjtacaꞌ;

aꞌɨ́ɨ puꞌij aꞌɨ́ɨn puéꞌeen ɨ tɨ nyéetzij tyámuaꞌ tyíꞌnyeꞌixaatyeꞌ.

25 Nuꞌríj tɨn huatámuɨꞌsij,

¡júuricamej naatáꞌ, aꞌyájna patɨꞌɨj tyaꞌtáꞌratziiriꞌ!

26 Nuꞌríj muaatéꞌexaaj jeꞌej nyaj tyiꞌtyínyechaꞌɨj, muáaj pej pij naatajé.

¡Náamuaꞌtyej aꞌɨ́jcɨ ɨ nyúucarij muáaj paj jɨn tyíꞌijta!

27 Naatáꞌ nyej nyij yoꞌitéej náꞌraꞌnyij nyataꞌaj nyij aꞌyan tyuꞌméꞌen patɨꞌɨj tyuꞌtaꞌíjtacaꞌ,

jiꞌnye nyáaxɨeꞌveꞌ nyaj aꞌɨ́j jitze tyúꞌmuaꞌtyij ɨ tɨ naa huaséꞌrin muáaj paj tyúꞌtaahuacaꞌ.

28 Nyenyaxaamúurityaꞌaj nu huápuɨꞌɨj nyényeyiin;

¡caꞌnyíjraꞌaj naatáꞌ, aꞌyájna patɨꞌɨj tyaꞌtáꞌratziiriꞌ!

29 Capáj tyiꞌtáꞌcareꞌen nyej nyij aꞌɨ́j jitze ucájrutyej ɨ juyéj tɨ hueꞌtzij puéꞌeen

naatáꞌ nyej nyij tyámuaꞌ tyiyoꞌitéej náꞌraꞌnyij jeꞌej paj muáaj tyíꞌmuaꞌtaj.

30 Aꞌɨ́j nu nyeríj antyíhuo ɨ juyéj tɨ jɨꞌréꞌcan jɨmeꞌ

aꞌyaa nu tyáꞌxɨeꞌveꞌ nyaj jáamuaꞌtyij jeꞌej paj tyuꞌtaꞌíjtacaꞌ.

31 Tavástaraꞌ, nuꞌríj aꞌɨ́j jitze tyuꞌtyáacaꞌan jeꞌej paj muáaj tyuꞌtaꞌíjtacaꞌ;

¡capáj tyiꞌtáꞌcareꞌen nyej nyij huatányetyeviꞌraꞌastaj!

32 Caꞌnácan nu jaꞌráꞌastej ɨ nyúucarij ɨ paj jɨn tyuꞌtaꞌíjtacaꞌ

jiꞌnye muáaj paj tyámuaꞌviꞌraꞌaj nyatáꞌcaa ɨ nyaxɨéjnyuꞌcaa tzajtaꞌ.

33 Tavástaraꞌ, náamuaꞌtyej nyej nyij aꞌjuyéj jitze ucájrutyej,

jiꞌnye aꞌyaa nu tyáꞌxɨeꞌveꞌ nyaj aꞌɨ́j jitze ucájrutyej ꞌasta joꞌtɨj jóoꞌasej.

34 Naatáꞌ ɨ nyaj jɨn tyojoꞌitéej náꞌraꞌnyij nyaj juꞌhuatyáꞌɨtzen jeꞌej paj muáaj tyíꞌmuaꞌtaj;

¡nyáaxɨeꞌveꞌ nyaj jaꞌráꞌastej néijmiꞌi ɨ nyaxɨéjnyuꞌcaa jɨmeꞌ!

35 Aꞌɨ́j paj jitze nuꞌcájuyetyej jeꞌej paj muáaj tyuꞌtaꞌíjtacaꞌ,

jiꞌnye aꞌɨ́j pu jitze séejreꞌ ɨ nyaj jɨn huatányetyamuaꞌveꞌen.

36 Tyuꞌtáꞌ tɨꞌij ɨ nyaxɨéjnyuꞌcaa aꞌɨ́j huátaxɨeꞌveꞌen muáaj paj jɨn tyuꞌtaꞌíjtacaꞌ

quee aꞌɨ́jcɨ ɨ tɨ avíitzij jɨn huamueꞌtɨchiꞌhuacaꞌ.

37 Capáj tyiꞌtáꞌcareꞌen nyej nyij aꞌɨ́ɨjma aráseejra ɨ maj hueꞌtzij jɨn jusejrataj;

¡júuricamej paj naataꞌan nyej nyij huameꞌen aꞌjuyéj jitze!

38 Tyámuaꞌ paj naa tyaatéꞌexaatyeꞌen aꞌíjcɨ ɨ tɨ muéetzij muahuɨɨreꞌ

jeꞌej paj tyihuaꞌtáratziiriꞌ aꞌɨ́ɨjma ɨ maj tzáahuatyiꞌraꞌaj aꞌjimi tyíchaꞌɨj.

39 Capáj tyiꞌtáꞌcareꞌen tɨ nye jitze ráꞌastij aꞌɨ́jcɨ ɨ nyaj jatzɨɨnyeꞌ,

jiꞌnye tyámuaꞌ pu een aꞌɨ́jna ɨ paj jɨn tyuꞌtaꞌíjtacaꞌ.

40 Aꞌyaa nu tyáꞌxɨeꞌveꞌ nyaj jaꞌráꞌastej aꞌɨ́jcɨ ɨ paj jɨn tyuꞌtaꞌíjtacaꞌ;

¡júuricamej paj naataꞌan, jiꞌnye muáaj paj néijmiꞌi tyámuaꞌ tyíꞌuurej!

41 Naataséjratyeꞌ, Tavástaraꞌ, ɨ paj jɨn nyaxɨeꞌveꞌ ajta ɨ paj jɨn nyajapuáj huatányuusij,

aꞌyájna patɨꞌɨj tyaꞌtáꞌratziiriꞌ.

42 Aꞌaj nu nyij pújooren nyaj jaatájeevej aꞌɨ́jcɨ ɨ tɨ jeꞌej puaꞌaj tyinaatájeevej,

jiꞌnye aꞌɨ́j nu jitze aꞌnyúucaa tyíꞌcaꞌnyej.

43 Capáj tyiꞌtáꞌcareꞌen nyej nyij quee cheꞌ aꞌɨ́jna xajtaj ɨ nyúucarij tɨ jɨꞌréꞌcan jɨmeꞌ,

jiꞌnye aꞌɨ́j nu jitze tyiꞌijchóꞌveꞌ ɨ nyúucarij muáaj paj jɨn tyuꞌtaꞌíjtacaꞌ.

44 ¡Nyáaxɨeꞌveꞌ nyaj aꞌyan huárɨnyij patɨꞌɨj tyitaamuáꞌtyej,

aꞌnáj tɨnaꞌaj, nyajta jusén jɨmeꞌ!

45 Aꞌyaa nu nyij nyaxáahuaj tyiꞌcháaj naꞌmej,

jiꞌnye aꞌyaa nu tyuꞌméj patɨꞌɨj tyuꞌtaꞌíjtacaꞌ.

46 Nyaataxájta jeꞌej paj muáaj tyuꞌtaꞌíjtacaꞌ aꞌɨ́ɨjma jimi ɨ maj rey jɨn tyityetyuꞌuj

nyajta quee nyetyeviꞌraꞌ naꞌmej.

47 Jiꞌnye nyáaxɨeꞌveꞌ aꞌɨ́jcɨ ɨ nyúucarij ɨ paj jɨn tyuꞌtaꞌíjtacaꞌ

nyajta aꞌɨ́jcɨ jɨn nyetyamuaꞌveꞌ.

48 Nyáaxɨeꞌveꞌ nyajta nyetyámuaꞌveꞌej nyaꞌancuriáasij ɨ nyúucarij ɨ paj jɨn tyuꞌtaꞌíjtacaꞌ,

nyajta jéehua aꞌɨ́j jitze tyíꞌmuaꞌtzej ɨ nyúucarij paj jɨn tyíꞌijta.

49 Ootámuaꞌreej ɨ nyúucarij paj jaatáꞌ aꞌíjcɨ ɨ tɨ muéetzij muahuɨɨreꞌ:

muáaj paj aꞌyan náaruj nyej nyij aꞌɨ́j jitze tyiꞌijchóꞌveꞌej.

50 Aꞌíi pu aꞌɨ́ɨn puéꞌeen ɨ tɨ tyámuaꞌ tyinaatyéjeevij nyatɨꞌɨjta nyaxaamujrityaꞌaj:

júuricamej paj nyatáꞌcaa aꞌɨ́jcɨ jɨmeꞌ ɨ paj jɨn tyinaꞌtáratziiriꞌ.

51 Aꞌnáj tɨnaꞌaj mu jeꞌej puaꞌaj tyíꞌnyaxaj aꞌɨ́ɨmaj ɨ maj jeꞌej puaꞌaj tyíꞌjepeꞌ,

nyajta nyáaj canu ajtayiꞌij aꞌɨ́jcɨ jitze ɨ paj muáaj tyinaamuáꞌtyej.

52 Nyajta nu jamuaꞌreej jeꞌej paj jájcuaj ɨmuáj tyuꞌtaꞌíjtacaꞌ,

aꞌɨ́j nu nyij jitze, Tavástaraꞌ, nyáaj jatyoovej ɨ nyaj jɨn huatányetyamuaꞌveꞌen.

53 Ɨ maj jeꞌej puaꞌaj tyityetyúuchaꞌɨj majta majúujɨpuaj jeꞌej paj muáaj tyitaamuáꞌtyej

jéehua mu huápuɨꞌɨj nyéetzij nyajaaxɨejtyeꞌ.

54 Cuíinarij pu nye jimi puéꞌeen ɨ nyúucarij paj jɨn tyuꞌtaꞌíjtacaꞌ

aꞌíjcɨ japua ɨ chuéj jóꞌnyaj aꞌyan jeꞌen tɨꞌɨj ɨ séej chuéj japua tɨ jáꞌmaꞌcan.

55 Tavástaraꞌ, tɨꞌɨjta tɨ́caꞌ muéetzij nu muaꞌtamuáꞌreꞌrii,

aꞌyaa nu tyáꞌxɨeꞌveꞌ nyaj aꞌyan huárɨnyij patɨꞌɨj muáaj tyíꞌtamuaꞌtyej.

56 Aꞌíi pu aꞌɨ́ɨn puéꞌeen ɨ tɨ nyejitzé aꞌyan tyúuxɨeꞌveꞌ:

nyaj jaꞌráꞌastej ɨ nyúucarij muáaj paj jɨn tyuꞌtaꞌíjtacaꞌ.

57 Muáaj, Tavástaraꞌ, muáaj paj aꞌɨ́ɨn puéꞌeen ɨ tɨ nyejitzé séejreꞌ;

aꞌyaa nu tyaꞌtányaratziiriꞌ nyaj aꞌyan rɨnyij jeꞌej paj muáaj tyuꞌtaxájtacaꞌ.

58 Néijmiꞌi nu ɨ nyaxɨéjnyuꞌcaa jɨn aꞌyan tyaꞌtányaratziiriꞌ nyej nyij tyámuaꞌ eenyeꞌ muéetzij jimi;

tyámuaꞌ paj nyojoꞌmuaꞌraj, aꞌyájna patɨꞌɨj tyaꞌtáꞌratziiriꞌ.

59 Aꞌɨ́j nu jitze tyiꞌriáꞌmuaꞌaj jeꞌej nyaj tyiꞌtyínyechaꞌɨj,

aj nu nyij nyajtáhuaꞌaj jaꞌráꞌastej ɨ nyúucarij muáaj paj jɨn tyuꞌtaꞌíjtacaꞌ.

60 Caꞌnácan nu aꞌyan huarɨ́j, canu áꞌtyeej

nyatɨꞌɨj nyij aꞌyan huarɨ́j jeꞌej paj muáaj tyuꞌtaꞌíjtacaꞌ.

61 Aꞌɨ́ɨ mu meríj avíitzij jɨn nyeriaꞌnaj ɨ maj jeꞌej puaꞌaj tyityetyúuchaꞌɨj,

ajta nyáaj canu yoꞌhuáꞌxɨj jeꞌej paj muáaj tyinaamuáꞌtyej.

62 Jéꞌtaꞌ tɨ́caꞌ nu ájchesij nyej nyij muéetzij tyimuaatatyójtziꞌreꞌen

aꞌɨ́jcɨ jɨmeꞌ tɨ tyámuaꞌ een ɨ nyúucarij muáaj paj jɨn tyíꞌijta.

63 Nyáaj nu huáꞌjaahuatyeꞌ aꞌɨ́ɨjma ɨ maj tzáahuatyiꞌraꞌaj aꞌjimi tyíchaꞌɨj

majta ɨ maj jaꞌráꞌastee jeꞌej paj muáaj tyuꞌtaꞌíjtacaꞌ.

64 Tavástaraꞌ, néijmiꞌqueꞌ pu ɨ cháanacaj japua séejreꞌ ɨ paj jɨn taxɨeꞌveꞌ,

náamuaꞌtyej aꞌɨ́jcɨ ɨ nyúucarij ɨ paj jɨn tyíꞌijta.

65 Tavástaraꞌ, muáaj paj tyámuaꞌ tyéejchaꞌɨɨj aꞌíjcɨ ɨ tɨ muéetzij muahuɨɨreꞌ,

aꞌyájna patɨꞌɨj tyaꞌtáꞌratziiriꞌ.

66 Náamuaꞌtyej nyej nyij tyámuaꞌ metyóomuaꞌreerej nyajta tyojóꞌiteej,

jiꞌnye aꞌɨ́j nu jitze tyíꞌcaꞌnyej ɨ nyúucarij muáaj paj jɨn tyuꞌtaꞌíjtacaꞌ.

67 Matɨꞌɨj quee eexúj naatyaxáahuatacaj jéehua nu jeꞌej puaꞌaj tyiꞌtyínyechaꞌɨɨcaꞌaj,

ajta ijíij nu aꞌnyúucaa jaꞌastej.

68 Muáaj paj tyámuaꞌ tyihuojóꞌmuaꞌraj, pajta tyámuaꞌ tyiꞌtyíaꞌchaꞌɨj,

náamuaꞌtyej ɨ nyúucarij paj jɨn tyíꞌijta.

69 Ɨ maj axáa tyíꞌjepeꞌ mu hueꞌtzij jɨn chaꞌmanaꞌaj náꞌxɨjtyeꞌ,

ajta nyáaj nu néijmiꞌi ɨ nyaxɨéjnyuꞌcaa jɨn jaꞌastej ɨ nyúucarij muáaj paj jɨn tyíꞌijta.

70 Aꞌɨ́ɨ mu jeꞌej puaꞌaj een ɨ jumuaꞌtzíiraꞌaj jitze,

ajta nyáaj nu nyetyamuaꞌveꞌ aꞌɨ́jcɨ jɨmeꞌ jeꞌej paj tyíꞌnyamuaꞌtyej.

71 Tyámuaꞌ pu tyáꞌraa nye jimi aꞌɨ́jcɨ jɨmeꞌ maj naatyáxaahuatacaꞌ,

jiꞌnye aꞌyaa nu tyaarɨꞌrej aꞌɨ́jcɨ ɨ nyúucarij muáaj paj jɨn tyíꞌijta.

72 Nye jimi pu jéetzeꞌ juxɨeꞌveꞌ aꞌɨ́jna ɨ nyúucarij muáaj paj nyeꞌixaatyeꞌ,

quee séej víꞌraꞌaj tɨ aráꞌasej ɨ túmii ooroj tɨ puéꞌeen nusu pláataj.

73 Muáaj paj naatyátaahuacaꞌ aꞌyájna nyatɨꞌɨj huaséꞌrin;

¡naatáꞌ nyej nyij yóꞌitej náꞌraꞌnyij aꞌɨ́jcɨ ɨ nyúucarij muáaj paj jɨn tyuꞌtaꞌíjtacaꞌ!

74 Aꞌɨ́ɨmaj ɨ maj tzáahuatyiꞌraꞌaj aꞌjimi tyíchaꞌɨj aꞌɨ́ɨ mu huatóotyamuaꞌveꞌsij matɨꞌɨj naaséj,

jiꞌnye nyáaj nu aꞌnyúucaa jitze nyeríj tyiꞌijchóꞌveꞌ.

75 Tavástaraꞌ, nyáaj nu jamuaꞌreej tɨ tyámuaꞌ een ɨ nyúucarij muáaj paj jɨn tyuꞌtaꞌíjtacaꞌ

ajta aꞌyan tyíꞌxaꞌpuɨꞌ pej pij nyéetzij puéjtzij naataꞌan tɨpuaꞌaj nyequee jaꞌráꞌastej.

76 ¡Cheꞌ aꞌɨ́ɨn tyámuaꞌ tyinaatyéjeevej ɨ paj jɨn nyaxɨeꞌveꞌ,

aꞌyájna patɨꞌɨj nyéetzij tyinaꞌtáratziiriꞌ!

77 Naataséjratyeꞌ ɨ paj jɨn nyaxɨeꞌveꞌ, pajta naataꞌan nyej nyij júurij náꞌraꞌnyij,

jiꞌnye aꞌɨ́j nu jitze nyetyamuaꞌveꞌ ɨ nyúucarij muáaj paj nyamuaꞌtyej.

78 Micheꞌ huatóotyeviꞌraꞌastaj ɨ maj axáa tyíꞌjepeꞌ

ɨ maj chaꞌmanaꞌaj tyiꞌtɨ́j jɨn jeꞌej puaꞌaj tyíꞌnyaxaj;

nyáaj nu jaxɨeꞌveꞌ nyaj aꞌnyúucaa jitze tyúꞌmuaꞌtyij.

79 Micheꞌ nyajamuan tyúusɨɨreꞌen aꞌɨ́ɨmaj ɨ maj tzáahuatyiꞌraꞌaj aꞌjimi tyíchaꞌɨj,

aꞌɨ́ɨmaj ɨ maj jamuaꞌtyej ɨ nyúucarij muáaj paj jɨn tyuꞌtaꞌíjtacaꞌ.

80 Cheꞌ ɨ nyaxɨéjnyuꞌcaa tyámuaꞌ eenyeꞌ aꞌɨ́jcɨ jitze ɨ nyúucarij muáaj paj jɨn tyuꞌtaꞌíjtacaꞌ,

nyej nyij quee tyiꞌtɨ́j jɨn nyetyeviꞌraꞌ.

81 Aꞌyaa nu jéehua tyáꞌxɨeꞌveꞌ paj nyaj japua huatányuunyij,

¡aꞌɨ́j nu nyeríj jitze tyiꞌijchóꞌveꞌ aꞌnyúucaa!

82 Nyajɨꞌɨj pu arí huácuaꞌnaj nyaj atanyéerij nyetyiꞌijchoꞌveꞌ ɨ paj jɨn tyinaꞌtáratziiriꞌ,

aꞌyaa nu tyíꞌxaj tɨjɨn: “¿Aꞌnajnyí mupoꞌvaꞌmaꞌaj puáꞌmej pej pij tyámuaꞌ tyinaatyéjeevej?”

83 Tyij nyajta vastacɨrɨeꞌ puéꞌeen tɨquee tyiꞌtɨ́j huɨɨreꞌ majta meríj nyojoꞌhuaꞌxɨj,

canu yoꞌhuáꞌxɨj ɨ nyúucarij muáaj paj jɨn tyíꞌijta.

84 ¿Aꞌchunyéj nyooj áꞌtyeeren nyetyiꞌchoꞌveꞌej?

¿Aꞌnajnyí puéjtzij pahuoꞌtáꞌsij aꞌɨ́ɨjma ɨ maj jeꞌej puaꞌaj nyaꞌuurej?

85 Tyeɨ́tyee maj axáa tyíꞌjepeꞌ maj quee aꞌyan tyityaajúꞌ patɨꞌɨj muáaj tyíꞌtamuaꞌtyej

aꞌɨ́ɨ mu meríj avíitzij jɨn tyámuaꞌ huóoruuj mej mij naatyéeviꞌ jóꞌnyaj jooméj.

86 ¡Naatáhuɨɨreꞌ, jiꞌnye chaꞌnaꞌaj muꞌuj nyamuarityeꞌ!

¡Néijmiꞌi pu jɨꞌréꞌcan jɨmeꞌ ɨ nyúucarij muáaj paj tajimí jaatyájtoo!

87 Tɨ́muaꞌ mu naꞌantyipuáꞌrityej íiyan cháanacaj japua,

ajta canu nyáaj ajtáraa aꞌɨ́jcɨ jitze ɨ nyúucarij muáaj paj jɨn tyuꞌtaꞌíjtacaꞌ.

88 Júuricamej paj naataꞌan, aꞌɨ́jcɨ jɨmeꞌ ɨ paj nyaxɨeꞌveꞌ,

nyáaj nu nyij jaꞌráꞌastej aꞌɨ́jcɨ ɨ nyúucarij aꞌ tyenyij jitze tɨ eejnyéj.

89 Tavástaraꞌ, aꞌnyúucaa pu jusén jɨmeꞌ séejreꞌ;

¡tyámuaꞌ pu éenyeꞌej séejreꞌ u tajapuá!

90 Jusén jɨmeꞌ pu séejreꞌ aꞌɨ́jna ɨ paj jɨn tyámuaꞌ een;

muáaj paj tyámuaꞌ tyeetyáacajtyej ɨ chuéj, aꞌɨ́j pu jɨn tyámuaꞌ tyíꞌsejreꞌ.

91 Néijmiꞌi pu óocheꞌ tyámuaꞌ tyíꞌeen, aꞌyájna patɨꞌɨj muáaj tyuꞌtyájtoo aꞌnyúucaa jɨmeꞌ,

jiꞌnye néijmiꞌi mu muéetzij aꞌjimi tyíꞌhuɨɨreꞌ.

92 Tɨpuaꞌaj quee nyetyamuaꞌvisteꞌej aꞌɨ́jcɨ ɨ paj muáaj nyamuaꞌtyej,

aꞌɨ́ɨ pu arí naꞌantyipuáꞌrityeꞌnyijcheꞌ ɨ xaamújriraꞌaj.

93 Canu aꞌnáj yoꞌhuáꞌxɨj aꞌɨ́jcɨ ɨ nyúucarij muáaj paj jɨn tyuꞌtaꞌíjtacaꞌ,

jiꞌnye aꞌɨ́j paj jitze maꞌcan júuricamej naatáꞌ.

94 ¡Nyajapuáj paj huatányuunyij, jiꞌnye aꞌ jitze nu ajtyámaꞌcan

nyajta aꞌyan tyuꞌméj patɨꞌɨj muáaj tyuꞌtaꞌíjtacaꞌ!

95 Ɨ maj jeꞌej puaꞌaj tyityetyúuchaꞌɨj mu tyiꞌijchóꞌveꞌ aꞌtzáaj maj naꞌantyipuáꞌrityeꞌen,

ajta nyáaj nu quee jatatoꞌraj aꞌɨ́jcɨ ɨ nyúucarij muáaj paj jɨn tyíꞌijta.

96 Aꞌyaa nu nyeríj tyíꞌsej tɨ néijmiꞌi tyeꞌentyípuaapuaꞌrej,

ajta ɨ nyúucarij muáaj paj jɨn tyuꞌtaꞌíjtacaꞌ jusén jɨmeꞌ pu séejreꞌ.

97 ¡Jéehua nu jaxɨeꞌveꞌ jeꞌej paj muáaj tyíꞌnyamuaꞌtyej!

¡Aꞌtzáaj tɨnaꞌaj nu aꞌɨ́j jitze tyiꞌriáꞌmuaꞌsij!

98 Aꞌɨ́jna ɨ nyúucarij paj jɨn tyuꞌtaꞌíjtacaꞌ nyéetzij pu nyaꞌaꞌrij jusén jɨmeꞌ;

aꞌɨ́ɨ pu naatáꞌ nyej nyij jéetzeꞌ tyojoꞌitéej náꞌraꞌnyij mequee aꞌɨ́ɨmaj ɨ maj nyéjchaꞌɨɨreꞌ.

99 Jéetzeꞌ nu tyojóꞌitej mequee aꞌɨ́ɨmaj ɨ maj tyíꞌnyamuaꞌtyej

jiꞌnye jéehua nu aꞌɨ́j jitze tyíꞌmuaꞌtzej ɨ nyúucarij muáaj paj jɨn tyuꞌtaꞌíjtacaꞌ.

100 Jéetzeꞌ nu tyojóꞌitej mequee ɨ huáasij

jiꞌnye nyáaj nu jaꞌtzaahuatyeꞌ ɨ nyúucarij paj jɨn tyuꞌtaꞌíjtacaꞌ.

101 Nuꞌríj ajtáraa aꞌɨ́jcɨ ɨ juyéj jitze tɨ quee tyámuaꞌ een

nyej nyij aꞌnyúucaa aráꞌastej.

102 Canu ajtáraa aꞌɨ́jcɨ jitze ɨ nyúucarij muáaj paj jɨn tyuꞌtaꞌíjtacaꞌ

jiꞌnye muáaj paj aꞌɨ́ɨn puéꞌeen ɨ tɨ tyíꞌnyamuaꞌtyej.

103 Jéetzeꞌ pu áncacaj ɨ nye tyenyij jitze aꞌɨ́jna ɨ paj jɨn tyinaꞌtáratziiriꞌ

mequee ɨ sarátyee ɨ nye tyényiꞌtzeꞌ.

104 Aꞌɨ́j nu nyeríj jitze jeꞌraa ɨ nyúucarij muáaj paj jɨn tyuꞌtaꞌíjtacaꞌ nyej nyij tyojóꞌiteej,

aꞌɨ́j nu jɨn néijmiꞌi xanaꞌveꞌ jeꞌej maj hueꞌtzij jɨn tyityetyúuchaꞌɨj.

105 Aꞌnyúucaa pu tatzárij puéꞌeen jóꞌnyaj jaꞌraꞌɨ́ɨcajmee

ajta aꞌɨ́ɨn puéꞌeen ɨ tɨ jɨn huányeeriꞌij ɨ nyajuyéj jitze.

106 Tyiꞌtɨ́j nu jɨn tyaꞌtányaratziiriꞌ, aꞌɨ́j nu nyij jɨn arányaꞌastesij:

¡néijmiꞌi nu jɨn aꞌyan rɨnyij jeꞌej tɨ tyíꞌxaj ɨ nyúucarij tɨ tyámuaꞌ een muáaj paj jaatyájtoo!

107 Tavástaraꞌ, jeꞌej nu tyéꞌnyamuaꞌtzej;

¡júuricamej naatáꞌ, aꞌyájna patɨꞌɨj tyaꞌtáꞌratziiriꞌ!

108 Ancuriáaꞌ, Tavástaraꞌ, jeꞌej nyaj tyíꞌmuatyojtziꞌreꞌ ɨ nye tyenyij jɨmeꞌ,

pajta jeꞌen aꞌnyúucaa náamuaꞌtyej.

109 Aꞌnáj tɨnaꞌaj nu aꞌáa jáꞌsejreꞌ joꞌmaj tyityajáꞌcuiꞌcaa,

ajta canu yóꞌhuaꞌnaj jeꞌej paj muáaj tyinaamuáꞌtyej.

110 Aꞌɨ́ɨmaj ɨ maj jeꞌej puaꞌaj tyityetyúuchaꞌɨj mu jaxɨeꞌveꞌ maj naatyéeviꞌ,

ajta nyáaj canu ajtayiꞌij aꞌɨ́jcɨ jitze ɨ nyúucarij muáaj paj jaatyájtoo.

111 Aꞌɨ́jna ɨ nyaj jusén jɨmeꞌ jajchaꞌɨ́ɨj naꞌmej aꞌɨ́ɨ pu aꞌɨ́ɨn puéꞌeen aꞌnyúucaa,

jiꞌnye aꞌɨ́j nu jɨn nyetyamuaꞌveꞌ ɨ nyaxɨéjnyuꞌcaa tzajtaꞌ.

112 Nyaxɨéjnyuꞌcaa nu jɨn aꞌyan tyuꞌtányaxajtacaꞌ nyaj jaꞌráꞌastej ɨ nyúucarij muáaj paj jɨn tyíꞌijta,

aꞌyaa nu jusén jɨmeꞌ rɨnyij ꞌasta naꞌaj quee néijmiꞌi tyeꞌentyipuáꞌrej.

113 Nyahuaꞌxanaꞌveꞌ ɨ tyeɨ́tyee maj quee aꞌyan rɨcɨj jeꞌej maj tyíꞌxaj,

ajta aꞌɨ́j nu xɨeꞌveꞌ jeꞌej paj tyíꞌnyamuaꞌtyej.

114 Muáaj paj aꞌɨ́ɨn puéꞌeen ɨ tɨ nyajapuáj huatányuusij pajta nyechaꞌɨj;

aꞌɨ́j nu jitze tyiꞌijchóꞌveꞌ ɨ nyúucarij muáaj paj jaatyájtoo.

115 ¡Nye jimi xu ajtácɨɨnyej, mu siaj jeꞌej puaꞌaj tyityetyúuchaꞌɨj,

jiꞌnye aꞌyaa nu nyáaj tyáꞌxɨeꞌveꞌ nyaj jaꞌráꞌastej jeꞌej tɨ tyuꞌtaꞌíjtacaꞌ ɨ nyaj Dios!

116 Caꞌnyíjraꞌaj paj naataꞌan, aꞌyájna patɨꞌɨj tyaꞌtáꞌratziiriꞌ, aj nu nyij júurij naꞌmej;

¡capáj tyiꞌtáꞌcareꞌen nyej nyij jeꞌej tyoꞌtányamuaꞌtyij aꞌɨ́jcɨ jɨmeꞌ jeꞌej nyaj tyiꞌijchóꞌveꞌ!

117 Naatáhuɨɨreꞌ, aj puꞌij nyéetzij nyahuɨɨreꞌen;

aꞌyaa nu nyij aꞌnáj tɨnaꞌaj tyaꞌráꞌastej ɨ nyúucarij muáaj paj jɨn tyíꞌijta.

118 Muáaj paj mahuóohuaꞌnaj aꞌɨ́ɨjma ɨ maj ajtacɨ́ꞌɨj aꞌnyúucaa jitze,

jiꞌnye capu tyiꞌtɨ́j huɨɨreꞌ jeꞌej maj aꞌɨ́ɨmaj metyityoomuámuaꞌreꞌej.

119 Aꞌɨ́ɨmaj ɨ maj jeꞌej puaꞌaj rɨcɨj ɨ cháanacaj japua aꞌjimi mu aꞌyan een tɨꞌɨj ɨ xɨéerij,

aꞌɨ́j nu jɨn nyáaj jaxɨeꞌveꞌ jeꞌej paj muáaj tyuꞌtaꞌíjtacaꞌ.

120 Nye tyéviraꞌ pu juvivej aꞌɨ́jcɨ jɨmeꞌ nyaj tzáahuatyiꞌraꞌaj aꞌjimi tyíchaꞌɨj;

¡jéehua nu huápuɨꞌɨj tzáahuatyiꞌraꞌaj jimi tyíchaꞌɨj ɨ nyúucarij muáaj paj jaatyájtoo!

121 Canu aꞌnáj jaatapuáꞌcɨtacaꞌ aꞌɨ́jcɨ ɨ nyaj jɨn tyámuaꞌ tyiꞌtyínyechaꞌɨj,

capáj nyatatoꞌraꞌan aꞌɨ́ɨjma jimi ɨ maj jeꞌej puaꞌaj nyaꞌuurej.

122 Muáaj paj aꞌɨ́j jɨn antyíaꞌmuaꞌreeriaj tɨꞌij nye jimi tyámuaꞌ tyíꞌeenyeꞌ,

micheꞌ quee jeꞌej puaꞌaj nyaꞌuuriaj ɨ maj jeꞌej puaꞌaj tyíꞌjepeꞌ.

123 Puꞌríj ɨ nyajɨꞌɨj tácuaꞌnaxɨj aꞌɨ́jcɨ jɨmeꞌ nyaj tyiꞌijchóꞌveꞌ paj nyajapuáj huatányuunyij,

nyetyiꞌijchoꞌveꞌ paj nɨiꞌrátoonyij, aꞌyájna patɨꞌɨj tyaꞌtáꞌratziiriꞌ.

124 Tyámuaꞌ paj tyeetyátoonyij aꞌíjcɨ ɨ tɨ muéetzij muahuɨɨreꞌ aꞌɨ́jcɨ jɨmeꞌ ɨ paj jɨn taxɨeꞌveꞌ.

¡Náamuaꞌtyej ɨ nyúucarij paj jɨn tyíꞌijta!

125 Nyáaj nu aꞌɨ́ɨn puéꞌeen ɨ tɨ muahuɨɨreꞌ.

Naatáꞌ nyej nyij tyojóꞌiteej,

jiꞌnye aꞌyaa nu tyáꞌxɨeꞌveꞌ nyaj jáamuaꞌtyij aꞌɨ́jcɨ ɨ nyúucarij muáaj paj jɨn tyíꞌijta.

126 Tavástaraꞌ, puꞌríj huaꞌxaꞌpuɨꞌɨn paj tyiꞌtɨ́j jɨn jeꞌej huárɨnyij,

jiꞌnye camu cheꞌ aꞌyan rɨcɨj jeꞌej paj muáaj tyitaamuáꞌtyej.

127 Jiꞌnye nyáaj nu jaxɨeꞌveꞌ aꞌɨ́jcɨ ɨ nyúucarij muáaj paj jɨn tyuꞌtaꞌíjtacaꞌ

jéetzeꞌ nu aꞌɨ́j xɨeꞌveꞌ nyequee ɨ ooroj tɨ jumuaꞌtɨj.

128 Aꞌɨ́j nu jɨn aꞌnyúucaa jitze tyíꞌnyamuaꞌtyej

nyajta néijmiꞌi xanaꞌveꞌ ɨ maj hueꞌtzij jɨn jeꞌej puaꞌaj tyityetyúuchaꞌɨj.

129 Naa pu huaséꞌrin aꞌɨ́jna ɨ nyúucarij muáaj paj jɨn tyuꞌtaꞌíjtacaꞌ;

aꞌɨ́j nu jɨn jaꞌastej.

130 Tyámuaꞌ pu naa tyihuaꞌtányeerityeꞌ aꞌnyúucaa tɨpuaꞌaj tyámuaꞌ naa metyaataxáj,

tyámuaꞌ pu tyihuáꞌmuaꞌtyej aꞌɨ́ɨjma ɨ tyeɨ́tyee maj quee óotzaahuatyeꞌ.

131 Huápuɨꞌɨj nu jaxɨeꞌveꞌ nyatɨꞌɨjta tyuꞌtaxáj

jiꞌnye jéehua nu jaxɨeꞌveꞌ aꞌnyúucaa.

132 Naaséj, pajta jeꞌen náꞌancuꞌvaxɨꞌ nyéetzij,

aꞌyájna patɨꞌɨj rɨcɨj aꞌɨ́ɨjma jimi ɨ maj muaxɨeꞌveꞌ.

133 Naatáꞌ nyej nyij aꞌyan tyuꞌméꞌen tɨꞌɨj tyiꞌhuóoxɨeꞌveꞌ aꞌnyúucaa jitze;

capáj tyiꞌtáꞌcareꞌen tɨꞌij aꞌɨ́ɨn tyíꞌnyeꞌijtyeꞌej ɨ tɨ jeꞌej puaꞌaj een.

134 Nyajapuáj paj huatányuunyij aꞌɨ́ɨjma jimi ɨ tyeɨ́tyee maj jeꞌej puaꞌaj rɨcɨj,

jiꞌnye aꞌyaa nu tyáꞌxɨeꞌveꞌ nyaj néijmiꞌi aráꞌastej ɨ nyúucarij muáaj paj jɨn tyíꞌijta.

135 Tyámuaꞌ paj naa tyeeséj aꞌíjcɨ ɨ tɨ muéetzij muahuɨɨreꞌ,

pajta jeꞌen náamuaꞌtyej ɨ nyúucarij ɨ paj jɨn tyíꞌijta.

136 Jéehua nu huápuɨꞌɨj eetajaꞌraꞌtajyiꞌij ɨ nyaj jɨɨseꞌ

jiꞌnye camu jaꞌaste jeꞌej paj tyíꞌtamuaꞌtyej.

137 Tavástaraꞌ, muáaj paj néijmiꞌi jɨn tyámuaꞌ een;

tyámuaꞌ pu naa tyuꞌtóojeꞌyej ɨ nyúucarij paj jɨn tyíꞌijta.

138 Néijmiꞌi ɨ nyúucarij ɨ paj jɨn tyuꞌtaꞌíjtacaꞌ

tyámuaꞌ pu een ajta aꞌyan tyiꞌjɨꞌréꞌcan jɨmeꞌ.

139 Jéehua nu jeꞌej tyéꞌnyamuaꞌtzej aꞌɨ́jcɨ jitze aꞌnyúucaa,

jiꞌnye aꞌɨ́ɨmaj ɨ maj nyéjchaꞌɨɨreꞌ muꞌríj yoꞌhuáꞌxɨj.

140 Aꞌɨ́jna ɨ paj jɨn tyaꞌtáꞌratziiriꞌ pu arí néijmiꞌi tyuꞌtyáamueꞌtɨj;

aꞌɨ́j pu jɨn jaxɨeꞌveꞌ aꞌíjna ɨ tɨ muéetzij muahuɨɨreꞌ.

141 Canu tyiꞌtɨ́j jɨn áꞌnyatzaahuatyeꞌ, majta mu manúujɨpuaj,

ajta canu yóꞌhuaꞌnaj ɨ nyúucarij muáaj paj jɨn tyuꞌtaꞌíjtacaꞌ.

142 Aꞌɨ́j paj muáaj jɨn tyáꞌxaꞌpuɨꞌɨntareꞌ ɨ tɨ tyámuaꞌ een,

ajta aꞌyan tyiꞌjɨꞌréꞌcan jɨmeꞌ jeꞌej paj tyíꞌtamuaꞌtyej.

143 Jeꞌej nu tyéꞌnyamuaꞌajcaa nyajta quee jeꞌej jájtyoovaꞌaj,

ajta aꞌɨ́j nu jɨn huatányetyamuaꞌvej ɨ nyúucarij muáaj paj jɨn tyuꞌtaꞌíjtacaꞌ.

144 Aꞌnáj tɨnaꞌaj pu tyámuaꞌ een jeꞌej paj muáaj tyuꞌtaꞌíjtacaꞌ;

¡naatáꞌ nyaj tyojoꞌitéej náꞌraꞌnyij nyej nyij aꞌɨ́jna jɨn júurij!

145 Tavástaraꞌ, néijmiꞌi nu ɨ nyaxɨéjnyuꞌcaa jɨn muaatájeevij,

¡pataꞌaj naatájeevej, jiꞌnye aꞌyaa nu tyáꞌxɨeꞌveꞌ nyaj aꞌnyúucaa aráꞌastej!

146 Muéetzij jimi nu huatyényuusij, naatáhuɨɨreꞌ

nyej nyij jaꞌráꞌastej jeꞌej paj muáaj tyuꞌtaꞌíjtacaꞌ.

147 Tɨꞌɨj quee eexúj huatapuaꞌrej, naꞌajchesij nyej nyij muaatáhuavii paj naatyáhuɨɨreꞌen,

aꞌɨ́j nu jitze tyiꞌijchóꞌveꞌ jeꞌej paj muáaj tyinaꞌtáratziiriꞌ.

148 Ajta tɨꞌɨj quee eexúj huariáꞌtɨcaꞌrej, nyajɨꞌɨj pu arí tyámuaꞌ een tɨꞌij huatáxaꞌiireꞌen

nyej nyij aꞌɨ́j jitze tyiꞌhuényamuaꞌtziityeꞌen ɨ paj jɨn tyinaꞌtáratziiriꞌ.

149 Náanamuajriꞌ jeꞌej nyaj tyiꞌtyényuusij, Tavástaraꞌ, aꞌɨ́jcɨ jɨmeꞌ ɨ paj nyaxɨeꞌveꞌ;

júuricamej naatáꞌ, aꞌyájna patɨꞌɨj períj tyámuaꞌ naa tyaaxáꞌpuɨꞌɨntarej.

150 Véjriꞌ mu nye jimi yésejreꞌ aꞌɨ́ɨmaj ɨ maj jeꞌej puaꞌaj nyaꞌuuriajmuɨꞌ,

ajta amuꞌ ɨmuáj jáꞌsejreꞌ aꞌɨ́jcɨ jitze muáaj paj jɨn tyíꞌmuaꞌtaj.

151 Muáaj, Tavástaraꞌ, véjriꞌ paj yésejreꞌ,

ajta néijmiꞌi aꞌnyúucaa aꞌyan tyiꞌjɨꞌréꞌcan jɨmeꞌ.

152 Nuꞌríj aráꞌtyeej nyaj jamuaꞌtyej aꞌɨ́jcɨ ɨ nyúucarij muáaj paj jɨn tyuꞌtaꞌíjtacaꞌ,

muáaj paj jusén jɨmeꞌ tyámuaꞌ naa tyeetyájtoo.

153 Huaséj ɨ nyaj jɨn jeꞌej tyéꞌnyamuaꞌtzej pajta jeꞌen nyajapuáj huatányuunyij,

jiꞌnye canu nyeexúj yoꞌhuáꞌxɨj jeꞌej paj muáaj tyinaamuáꞌtyej.

154 Tyámuaꞌ paj tyaataxáj jeꞌej nyaj tyiꞌtyínyechaꞌɨj pajta nɨiꞌrátoonyij;

¡júuricamej naatáꞌ, aꞌyájna patɨꞌɨj tyaꞌtáꞌratziiriꞌ!

155 Capáj aꞌɨ́ɨjma huatyáhuɨɨreꞌej ɨ maj jeꞌej puaꞌaj tyityetyúuchaꞌɨj,

jiꞌnye camu aꞌyan tyityaajúꞌ patɨꞌɨj aꞌnyúucaa jɨn tyuꞌtaꞌíjtacaꞌ.

156 Tavástaraꞌ, vaꞌcán paj jɨn huápuɨꞌɨj taxɨeꞌveꞌ;

júuricamej naatáꞌ, aꞌɨ́jcɨ jɨmeꞌ ɨ paj jɨn tyámuaꞌ naa tyáꞌxaꞌpuɨꞌɨntareꞌ.

157 Mamuiꞌíj ɨ maj nyéjchaꞌɨɨreꞌ majta ɨ maj jeꞌej puaꞌaj nyaꞌuurej,

ajta canu nyáaj ajtayiꞌij aꞌɨ́jcɨ jitze ɨ nyúucarij muáaj paj jɨn tyuꞌtaꞌíjtacaꞌ.

158 Canu huaꞌsejramuꞌ ɨ maj avíitzij jɨn jeꞌej puaꞌaj rɨcɨj,

aꞌɨ́ɨmaj ɨ maj quee jaꞌastej aꞌɨ́jcɨ ɨ nyúucarij muáaj paj jɨn tyuꞌtaꞌíjtacaꞌ.

159 Tavástaraꞌ, huaséj nyaj jéehua jaxɨeꞌveꞌ aꞌɨ́jcɨ ɨ nyúucarij muáaj paj jɨn tyuꞌtaꞌíjtacaꞌ;

¡júuricamej naatáꞌ, aꞌɨ́jcɨ jɨmeꞌ ɨ paj nyaxɨeꞌveꞌ!

160 Aꞌnyúucaa jitze pu néijmiꞌi séejreꞌ ɨ tɨ jɨꞌréꞌcan jɨmeꞌ;

jusén jɨmeꞌ pu séejreꞌ ajta tyámuaꞌ een néijmiꞌi ɨ nyúucarij muáaj paj jɨn tyuꞌtaꞌíjtacaꞌ.

161 Aꞌɨ́ɨmaj ɨ tyeɨ́tyee maj jéehua uhuácacaꞌnyeꞌ mu chaꞌmanaꞌaj nyamuarityeꞌ,

ajta ɨ nyaxɨéjnyuꞌcaa pu jéehua jaatyátzaahuatyeꞌej aꞌɨ́jcɨ aꞌnyúucaa.

162 Nyáaj nu aꞌɨ́j jɨn nyetyamuaꞌveꞌ ɨ paj jɨn tyinaꞌtáratziiriꞌ,

aꞌyájna tɨꞌɨj aꞌtɨ́j tɨ aꞌɨ́j huátyoonyij ɨ tɨ jéehua tyáꞌnajchij.

163 Nyáaxanaꞌveꞌ ɨ tɨ hueꞌtzij puéꞌeen, canu jaxɨeꞌveꞌ tɨ nyej jitze séjreꞌej,

ajta aꞌɨ́j nu xɨeꞌveꞌ jeꞌej paj muáaj tyíꞌnyamuaꞌtyej.

164 Aꞌnáj tɨnaꞌaj nu tyíꞌmuatyojtziꞌreꞌ

aꞌɨ́jcɨ jɨmeꞌ ɨ nyúucarij tɨ tyámuaꞌ een muáaj paj jɨn tyuꞌtaꞌíjtacaꞌ.

165 Aꞌɨ́ɨmaj ɨ maj jaxɨeꞌveꞌ jeꞌej paj muáaj tyíꞌmuaꞌtaj juxáahuaj mu naa tyíꞌtyesejreꞌ,

ajta quee tyiꞌtɨ́j jeꞌej huáꞌuurej mej mij eeriáꞌɨtzen.

166 Tavástaraꞌ, aꞌyaa nu tyiꞌijchóꞌveꞌ paj nyajapuáj huatányuunyij,

jiꞌnye néijmiꞌi nu jɨn aꞌyan tyuꞌméj patɨꞌɨj aꞌnyúucaa jɨn tyuꞌtaꞌíjtacaꞌ.

167 Nyáaj nu néijmiꞌi aꞌnyúucaa jáꞌastej

néijmiꞌi nu ɨ nyaxɨéjnyuꞌcaa jɨn jaxɨeꞌveꞌ.

168 Nyáaj nu jaꞌastej ɨ nyúucarij muáaj paj jɨn tyuꞌtaꞌíjtacaꞌ;

¡muáaj paj néijmiꞌi muaꞌreej jeꞌej nyaj tyiꞌtyínyechaꞌɨj!

169 Cheꞌ aꞌáa jaꞌráꞌastij ɨ nyaj jijhuaj, Tavástaraꞌ, aꞌájna joꞌpaj muáaj jáꞌsejreꞌ;

¡naatáꞌ nyej nyij tyojóꞌiteej, aꞌyájna patɨꞌɨj tyaataxájtacaꞌ!

170 Cheꞌ muéetzij jimi jaꞌráꞌastij jeꞌej nyaj tyiꞌtyényuusij;

¡pajta nɨiꞌrátoonyij, aꞌyájna patɨꞌɨj aꞌnyúucaa jɨn tyaꞌtáꞌratziiriꞌ!

171 Cheꞌ ɨ nye tyenyij jitze huatánamuajreꞌen ɨ chuíicarij,

jiꞌnye muáaj paj aꞌɨ́j náamuaꞌtyej ɨ nyúucarij ɨ paj jɨn tyíꞌijta.

172 Cheꞌ ɨ nye tyenyij aꞌɨ́j huatáchuiicaj jeꞌej paj muáaj tyinaꞌtáratziiriꞌ,

jiꞌnye néijmiꞌi pu tyámuaꞌ een aꞌɨ́jna ɨ nyúucarij ɨ paj jɨn tyuꞌtaꞌíjtacaꞌ.

173 Cheꞌ tyámuaꞌ eenyeꞌ aꞌmuácaꞌ pej pij naatáhuɨɨreꞌen,

jiꞌnye jéetzeꞌ nu aꞌɨ́j huataxɨeꞌvej jeꞌej paj tyuꞌtaxájtacaꞌ.

174 Tavástaraꞌ, ¡aꞌyaa nu jéehua tyáꞌxɨeꞌveꞌ paj nyajapuáj huatányuunyij!

¡Nyáaj nu aꞌɨ́jna jɨn nyetyamuaꞌveꞌ jeꞌej paj tyíꞌnyamuaꞌtyej!

175 Nyáaxɨeꞌveꞌ nyaj júurij nyej nyij tyimuaatatyójtziꞌreꞌen;

cheꞌ aꞌɨ́ɨn naatyáhuɨɨreꞌen muáaj paj jɨn tyámuaꞌ tyáꞌxaꞌpuɨꞌɨntareꞌ.

176 Aꞌyaa nu tyojoꞌvej tɨꞌɨj ɨ cányaꞌaj, ¡mu paj joꞌvéꞌmeꞌen pej pij nyéetzij náahuoonyij

jiꞌnye canu nyeexúj yoꞌhuáꞌxɨj ɨ nyúucarij muáaj paj jɨn tyuꞌtaꞌíjtacaꞌ!

120

Jeꞌej tyaj tyityeetyényuunyij aꞌɨ́jcɨ jɨmeꞌ tɨ jéehua jeꞌej puaꞌaj tyíꞌrɨcɨj

Cuíinarij ɨ maj jɨn huatyáajuꞌun

1 Nyatɨꞌɨjta jeꞌej tyéꞌnyamuaꞌajcaj, Tavástaraꞌ jimi nu huatyényuusij,

aꞌɨ́ɨ puꞌij naatájeevij.

2 Tavástaraꞌ, nyajapuáj paj huatányuunyij aꞌɨ́ɨjma jimi ɨ maj tyíꞌhueꞌtacaa

pajta aꞌɨ́jcɨ jimi ɨ nyanúrij tɨ hueꞌtzij jɨn tyíꞌxaj.

3 ¿Tyiꞌtanyí pajtáhuaꞌaj ancuriáaꞌsij, nyanúrij paj tyíꞌhueꞌtacaa?

4 ¡Ɨꞌrɨ́j tɨ huápuɨꞌɨj tyeꞌentyipityíijmee ɨ maj jɨn nyoꞌsii!

¡Ajta ɨ tɨꞌɨxcuáa tɨ huápuɨꞌɨj aꞌtáatɨmee!

5 ¡Cheꞌ jeꞌej tyíꞌnyahuɨɨreꞌej, nyaj aꞌyan aꞌyaa tyicheꞌ iiyeꞌej Mésec tɨꞌɨj ɨ tɨ séej chuéj japua jáꞌmaꞌcan

nyajta aꞌáa jaꞌhuányechejtyej joꞌmaj aꞌɨ́ɨmaj tyojoꞌtyáꞌɨnaamuaa ɨ Quedar maj jitze ajtyámaꞌcan!

6 Nuꞌríj áꞌtyeej nyaj aꞌáa jaꞌchej aꞌɨ́ɨjma tzajtaꞌ ɨ maj quee jaxɨeꞌveꞌ maj juxáahuaj huacháatɨmeꞌnyij;

7 ¡nyatɨꞌɨjta nyáaj aꞌɨ́jna xajtaj tyaj taxáahuaj huacháatɨmeꞌnyij, aꞌɨ́ɨ mu aꞌɨ́j huataxájta jeꞌej maj tyityeetyényoꞌseꞌen!

121

Tavástaraꞌ pu aꞌɨ́ɨn puéꞌeen ɨ tɨ tyámuaꞌ tyíꞌmuachaꞌɨj

Cuíinarij ɨ maj jɨn huatyáajuꞌun

1 Nyatɨꞌɨjta ɨ jɨríj huaséj aꞌyaa nu tyuꞌtaxájtaj tɨjɨn:

“¿Joꞌnyij jeꞌréꞌnyesij ɨ tɨ naatyáhuɨɨreꞌej?”

2 Tavástaraꞌ jimi pu joꞌvaꞌmaꞌaj taꞌmej ɨ tɨ naatyáhuɨɨreꞌej,

aꞌɨ́jna ɨ tɨ jaatyátaahuacaꞌ ɨ tajapuá tɨ séejreꞌ ajta ɨ cháanacaj.

3 ¡Capu aꞌnáj tyuꞌtáꞌsij pej pij eetávetyij!

¡Capu aꞌnáj huatácusij aꞌɨ́jna ɨ tɨ muachaꞌɨj!

4 Capu, capu aꞌɨ́ɨn aꞌnáj tyácusij;

capu aꞌnáj tyácusij aꞌɨ́jna ɨ tɨ huaꞌajséejra ɨ Israel maj jitze ajtyámaꞌcan.

5 Tavástaraꞌ pu aꞌɨ́ɨn puéꞌeen ɨ tɨ muachaꞌɨj;

Tavástaraꞌ pu aꞌɨ́ɨn puéꞌeen ɨ tɨ quee tyuꞌtáꞌsij tɨꞌij tyiꞌtɨ́j jeꞌej muaꞌuurej,

ɨ tɨ véjriꞌ aꞌjimi séejreꞌ tɨꞌij muaatáhuɨɨreꞌen.

6 Capu ɨ xɨcáj jeꞌej muaꞌuurej tɨꞌɨjta tújca putyiꞌrɨjcáj,

capu ajta ɨ máxcɨrɨeꞌ tɨꞌɨjta huatɨ́caꞌaj.

7 Tavástaraꞌ pu néijmiꞌi jɨn tyámuaꞌ tyíꞌmuachaꞌɨj;

aꞌɨ́ɨ pu jachaꞌɨj aꞌ júuricamej.

8 Tavástaraꞌ pu muachaꞌɨj joꞌtɨj naꞌaj paj joomaꞌaj puáꞌmej ɨ juyéj jitze,

ijíij ajta jusén jɨmeꞌ.

122

Jeꞌej maj tyaatáchuiicaj ɨ Jerusalén

Cuíinarij ɨ maj jɨn huatyáajuꞌun, David tɨ jaꞌaꞌrij

1 ¡Jéehua nu huatányetyamuaꞌveꞌsij matɨꞌɨjta aꞌyan tyinaatéꞌexaatyeꞌen tɨjɨn:

“Cheꞌréj aꞌájna joꞌtɨj joꞌtyéjvee ɨ tyeyúujraꞌ ɨ Tavástaraꞌ”!

2 Jerusalén, ¡tuꞌríj utyájrupij aꞌájna joꞌtɨj jaꞌpueertaj!

3 Jerusalén, chájtaꞌnaj tɨ huatyátaavijhuacaꞌ

mej mij néijmiꞌi aꞌáa jóosɨꞌrihuaꞌan aꞌáa maj joꞌcháatɨmee.

4 Aꞌáa mu jaꞌráꞌiixaj aꞌɨ́ɨmaj ɨ maj Tavástaraꞌ jitze ajtyámaꞌcan

mej mij tyaatatyójtziꞌreꞌen ɨ tɨ jɨn ántyapuaj,

aꞌyájna matɨꞌɨj tyihuoꞌtaꞌíj aꞌɨ́ɨjma ɨ maj Israel jitze ajtyámaꞌcan.

5 Aꞌáa pu jáꞌsejreꞌ joꞌmaj jeꞌráatyij ɨ maj tyámuaꞌ naa tyáꞌxaꞌpuɨꞌɨntareꞌ,

joꞌmaj jeꞌráatyij ɨ maj tyáꞌxaꞌpuɨꞌɨntareꞌ aꞌájna joꞌtɨj ɨ David jaꞌchej.

6 Aꞌyaa xu muaꞌaj tyuꞌtaxáj néijmiꞌi ɨ juxɨéjnyuꞌcaa jɨmeꞌ tɨjɨn:

“Cheꞌ tyámuaꞌ tyíꞌeenyeꞌ muéetzij jimi, Jerusalén;

micheꞌ juxáahuaj huacháatɨmeꞌnyij aꞌɨ́ɨmaj ɨ maj muaxɨeꞌveꞌ.

7 Cheꞌ tyámuaꞌ tyíꞌeenyeꞌ aꞌɨ́jcɨ jitze ɨ paj jɨn curiáꞌnamiꞌ,

majta tyámuaꞌ tyíꞌchaꞌɨɨj aꞌújna joꞌmaj jeꞌráatyij ɨ maj tyíꞌijta.”

8 Ajta ijíij, aꞌɨ́ɨjma jitze maꞌcan ɨ nyeꞌihuáamuaꞌ majta ɨ maj nyamuaꞌtyej aꞌyaa nu tyuꞌtaxájtaj tɨjɨn:

“Cheꞌ néijmiꞌi tyámuaꞌ tyíꞌeenyeꞌ muéetzij jimi.

9 Aꞌɨ́jcɨ jitze maꞌcan ɨ tyeyúujraꞌ ɨ Tavástaraꞌ taj Dios

aꞌɨj nu huoonyij ɨ tɨ tyámuaꞌ een muéetzij jimi.”

123

Tyicheꞌ taxáahuaj huatyényuunyij ɨ Dios jimi jitzán tyetyiꞌcaꞌnyáaj

Cuíinarij ɨ maj jɨn huatyáajuꞌun

1 Muéetzij jimi, Tavástaraꞌ, nyamuaséeraj nu nyámuahuavii,

muéetzij jimi, tajapuá paj tyejéꞌijtaj.

2 Tyaꞌraséeraj tu jahuaviij ɨ Tavástaraꞌ taj Dios,

aꞌyájna tɨꞌɨj ɨ tyáatɨꞌ tɨ tyíꞌijtyiꞌreꞌ tyaꞌráasej aꞌɨ́jcɨ ɨ tɨ tyéꞌijtyeꞌ,

aꞌyájna tɨꞌɨj ɨ íitɨꞌ tɨ tyíꞌijtyiꞌreꞌ tyaꞌráasej aꞌɨ́jcɨ ɨ tɨ tyéꞌijtyeꞌ,

aꞌyan tyetyeꞌejchoꞌveꞌej tɨꞌij aꞌɨ́ɨn táꞌancuꞌvaxɨꞌɨn.

3 Táꞌancuꞌvaxɨꞌ ityájma, Tavástaraꞌ;

táꞌancuꞌvaxɨꞌ ityájma,

jiꞌnye catu cheꞌ janamuajracuj ɨ maj jeꞌej puaꞌaj tyíꞌtaxaj.

4 ¡Tuꞌríj jéehua jaapuéjtzitariacaꞌ

aꞌɨ́ɨmaj maj jeꞌej puaꞌaj tyíꞌtaxaj ɨ maj chíjtyaanyiꞌij puéꞌeen

majta mu aꞌɨ́ɨmaj taxanaꞌveꞌ ɨ maj jéehua óotzaahuatyeꞌ!

124

Dios pu aꞌɨ́ɨn puéꞌeen ɨ tɨ japuan huatányuusij ɨ Israel

Cuíinarij ɨ maj jɨn huatyáajuꞌun, David tɨ jaꞌaꞌrij

1 Tɨpuaꞌaj ɨ Tavástaraꞌ quee tajamuán yésejriaꞌaj

micheꞌ aꞌɨ́ɨmaj jaataxáj ɨ maj Israel jitze ajtyámaꞌcan,

2 tɨpuaꞌaj ɨ Tavástaraꞌ quee tajamuán yésejriaꞌaj

matɨꞌɨj ɨ tyétyacaa ájhuiixɨj mej mij taatanyoꞌsiꞌtyeꞌen,

3 aꞌɨ́ɨ mu néijmiꞌcaa taꞌantyipuáꞌrityeꞌnyijcheꞌen

matɨꞌɨj aꞌɨ́ɨmaj tajimí jéehua huatanyínyuꞌcacucaꞌ.

4 Aj puꞌij ɨ jájtyij caꞌnyíin jɨn taꞌantɨnyíicheꞌen;

játyaꞌnaj pu tajapuá huatamuɨꞌyéenyijcheꞌen.

5 ¡Ajta ɨ jájtyij tɨ caꞌnyíin jɨn tyájujhuaꞌnaj

aꞌɨ́ɨ pu ajta tajapuá huatamuɨꞌyéenyijcheꞌen!

6 ¡Cheꞌ tyámuaꞌ éenyeꞌej séjreꞌej ɨ Tavástaraꞌ,

ɨ tɨ quee tyuꞌtáꞌ mej mij taatyátzaanaxɨꞌɨn ɨ jutaméj jɨmeꞌ!

7 Tuꞌríj huatátaꞌuj mej mij quee taavíviꞌ

tɨꞌɨj ɨ pínaꞌaj tɨ huatóoꞌuj mej mij quee jáameꞌnyij,

aꞌɨ́ɨ pu huatyátzaanyixɨj ɨ maj jɨn jaxɨeꞌvaꞌcaꞌaj maj taavíviꞌ, ityáj tu tyij huatátaꞌuj.

8 Aꞌɨ́jna ɨ tɨ taatyáhuɨɨreꞌej Tavástaraꞌ jimi pu joꞌvéꞌyiꞌij,

aꞌɨ́jna ɨ tɨ jaatyátaahuacaꞌ ɨ tajapuá tɨ séejreꞌ ajta ɨ cháanacaj.

125

Dios pu huáꞌchaꞌɨj aꞌɨ́ɨjma ɨ maj jitzán ajtyámaꞌcan

Cuíinarij ɨ maj jɨn huatyáajuꞌun

1 Capu tyiꞌtɨ́j jeꞌej huáꞌuurej aꞌɨ́ɨjma ɨ maj Tavástaraꞌ jitze tyíꞌcaꞌnyej,

aꞌyájna tɨꞌɨj ajta ɨ jɨríj Sión tɨ ántyapuaj, aꞌɨ́ɨ pu jusén jɨmeꞌ séejreꞌ.

2 Aꞌyájna tɨꞌɨj ɨ jɨríj tɨ ataquéetɨme aꞌájna a Jerusalén,

aꞌyaa pu ɨ Tavástaraꞌ tyihuaꞌriáꞌnaa ɨ jutyéɨtyeristyamuaꞌ ijíij ajta jusén jɨmeꞌ.

3 Aꞌɨ́jna ɨ tɨ quee tyámuaꞌ tyíꞌijta capu jusén jɨmeꞌ tyiꞌíitaj jaꞌmej

aꞌɨ́jcɨ japua ɨ chuéj Dios tɨ aꞌɨ́ɨjma huatáꞌ ɨ jutyéɨtyeristyamuaꞌ,

naꞌríij quee aꞌɨ́ɨmaj mu ɨ maj tyeɨ́tyeristyamuaꞌmeꞌen puéꞌeen

huatyóohuisij mej mij jeꞌej puaꞌaj huárɨnyij.

4 Tavástaraꞌ, tyámuaꞌ paj tyihuoꞌtyátoonyij aꞌɨ́ɨjma ɨ tyeɨ́tyee maj tyámuaꞌ tyityetyúuchaꞌɨj,

aꞌɨ́ɨjma ɨ tyeɨ́tyee maj tyámuaꞌ een ɨ juxɨéjnyuꞌcaa tzajtaꞌ,

5 ajta aꞌɨ́ɨjma ɨ maj juyéj jitze huajuꞌ tɨ quee tyámuaꞌ een

aꞌyaa paj huóꞌuurej tɨꞌɨj aꞌɨ́ɨjma jimi atyojoꞌréꞌnyesij ɨ maj jeꞌej puaꞌaj tyityetyúuchaꞌɨj.

¡Cheꞌ tyámuaꞌ tyíꞌeenyeꞌ aꞌɨ́ɨjma jimi ɨ maj Israel jitze ajtyámaꞌcan!

126

¡Muáaj paj aꞌyan tyúꞌuurej tɨꞌij tajimí tyámuaꞌ tyáꞌraꞌnyij!

Cuíinarij ɨ maj jɨn huatyáajuꞌun

1 Tɨꞌɨj ɨ Tavástaraꞌ seequéj tyeetyájtoo ɨ Sión,

aꞌyaa pu toꞌtaséjra cuxáa tyaj tyiꞌtyámaarasimeꞌen.

2 Aj puꞌij ɨ tatyényij jitze huataséjre

tyej tyij huánaꞌnan tyajta huajíjhua tyatatyámuaꞌveꞌej;

aj mu mij ɨ maj quee tyáꞌtzaahuatyeꞌ aꞌyan tyíꞌxajtacaꞌaj tɨjɨn:

“¡Tavástaraꞌ pu vaꞌcán jɨn tyámuaꞌ tyúꞌruuj aꞌɨ́ɨjma jimi!”

3 Aꞌyaa pu tyiꞌjaꞌyájna, Tavástaraꞌ pu vaꞌcán jɨn tyámuaꞌ tajimí tyúꞌruuj,

aꞌɨ́j tu jɨn huátatyamuaꞌvej.

4 ¡Tavástaraꞌ, ajtáhuaꞌaj paj tyuꞌtáꞌan tɨꞌij tajimí tyámuaꞌ tyáꞌraꞌnyij,

aꞌyájna tɨꞌɨj seequéj tyeꞌmej tɨpuaꞌaj muaatyéviiyej aꞌájna joꞌtɨj quee jáꞌtyiꞌtɨj!

5 Aꞌɨ́ɨmaj ɨ maj juyíinyej metyiꞌhuasteꞌ,

aꞌɨ́ɨ mu tyíꞌcɨɨtyen majta jeꞌen jijhuan aꞌɨ́jcɨ jɨmeꞌ ɨ maj jutyamuaꞌveꞌej.

6 Tyij majta móoj juyíinyej ayóotɨsimaꞌaj cústaaj jitze ɨ jatzíj,

aꞌɨ́ɨ mu tyíꞌchuiicaj huariaꞌcɨɨnyij aꞌɨ́jcɨ jɨmeꞌ ɨ maj jutyamuaꞌveꞌ,

majta jéehua jaaꞌáꞌsimaꞌaj ɨ tyeríicuj tɨ huácɨɨriacaꞌ.

127

Néijmiꞌi pu ɨ Tavástaraꞌ jitze tyejeꞌrámaꞌcan

Cuíinarij ɨ maj jɨn huatyáajuꞌun, Salomón tɨ jaꞌaꞌrij

1 Tɨpuaꞌaj ɨ Tavástaraꞌ quee jaꞌajtaahuaj ɨ chiꞌij,

capu tyiꞌtɨ́j jeꞌej tyíꞌhuɨɨreꞌ tɨpuaꞌaj metyíꞌmuarɨeꞌej ɨ chiꞌij maj tyíꞌtaꞌhuacaa,

tɨpuaꞌaj ɨ Tavástaraꞌ quee jachaꞌɨɨj ɨ chájtaꞌnaj,

capu tyiꞌtɨ́j jeꞌej tyíꞌhuɨɨreꞌ maj ixɨeꞌriaꞌaj ɨ maj tyíꞌchaꞌɨj.

2 Capu tyiꞌtɨ́j jeꞌej tyíꞌhuɨɨreꞌ maj tyíꞌmuarɨeꞌej tɨꞌɨj naꞌaj tyeꞌréꞌnyej ɨ xɨcáj ꞌasta naꞌaj quee ujaꞌancájrutyej,

majta jeꞌen tyúꞌcuaꞌnyij aꞌɨ́jcɨ jɨmeꞌ maj caꞌnyíin jɨn tyuꞌmuárɨej,

tɨꞌɨj ɨ Dios tyihuaꞌtáꞌcaa ɨ maj jimi tyámuaꞌ een matɨꞌɨj aꞌɨ́ɨmaj móoj tyácuꞌtzij.

3 Aꞌɨ́ɨmaj ɨ tayójmuaꞌ maj nanɨeꞌhuacaa

aꞌɨ́ɨ mu aꞌɨ́ɨn puéꞌeen ɨ Tavástaraꞌ tɨ jɨn tyámuaꞌ tyitaatyátoosij.

4 Aꞌɨ́ɨmaj ɨ tayójmuaꞌ maj nanɨeꞌhuan tyatɨꞌɨj tyooj tyáamua

aꞌyaa mu een tɨꞌɨj ɨ ɨꞌrɨ́j muácaꞌraꞌan jitze aꞌɨ́jcɨ ɨ tɨ nyoꞌsii.

5 ¡Cheꞌ huatóotyamuaꞌveꞌen aꞌɨ́jna ɨ tyáatɨꞌ tɨ jéehua aꞌyan ényaꞌcan tyiyójmuaꞌ!

Capu tyéviꞌsiꞌ huataséjreꞌej aꞌɨ́ɨjma jimi ɨ maj jájchaꞌɨɨreꞌ

tɨꞌɨj aꞌɨ́ɨjma jɨn huatyóohuɨɨreꞌen aꞌɨ́ɨjma jimi ɨ maj tyityatatyíj.

128

Tyiꞌtɨ́j tyej tyámuaꞌ naa tyaꞌancuriáaꞌsij ɨ Tavástaraꞌ jimi

Cuíinarij ɨ maj jɨn huatyáajuꞌun

1 Huatáꞌtyamuaꞌveꞌ muáaj, mu paj tzáahuatyiꞌraꞌaj jimi tyíchaꞌɨj ɨ Tavástaraꞌ

pajta juyáaraꞌ jitze ucáamej.

2 Aꞌɨ́j paj tyíꞌcuaꞌnyij tyiꞌtɨ́j paj jɨn tyuꞌmuárɨej,

puatáꞌtyamuaꞌveꞌsij ajta tyámuaꞌ tyeꞌmej aꞌjimi.

3 Ajta aꞌájna aꞌchiꞌtáj joꞌpaj jaꞌchej,

aꞌɨ́ɨj pu aꞌyan éenyeꞌej taꞌmej tɨꞌɨj ɨ úuvaj tɨ jéehua tacaꞌ,

majta aꞌyóojmuaꞌ, matɨꞌɨj ataráasajraꞌnyij joꞌsiaj tyajáꞌcuaꞌcaa,

aꞌyaa mu éenyeꞌej muáꞌjuꞌun tɨꞌɨj ɨ ítyɨꞌrij tɨ jéehua eereꞌnyaxɨj.

4 Aꞌyaa pu ɨ Tavástaraꞌ tyámuaꞌ tyeetyátoosij aꞌɨ́jcɨ ɨ tyévij tɨ tzáahuatyiꞌraꞌaj jimi tyíchaꞌɨj.

5 ¡Cheꞌ ɨ Tavástaraꞌ tyámuaꞌ tyimuaatyátoonyij aꞌájna ɨmuáj a Sión!

¡Pajta jaaséj tɨ tyámuaꞌ tyíꞌeen aꞌɨ́ɨjma jimi ɨ maj Jerusalén jáꞌmaꞌcan

aꞌnáj tɨnaꞌaj patɨꞌɨj panaꞌaj áꞌtyeeren pajúurij!

6 ¡Cheꞌ aꞌyan atyojoꞌréꞌnyej pej pij huoꞌséj aꞌyaaxújmuaꞌ!

¡Cheꞌ tyámuaꞌ tyíꞌeenyeꞌ aꞌɨ́ɨjma jimi ɨ maj Israel jitze ajtyámaꞌcan!

129

Tavástaraꞌ pu tatáꞌcaa tyaj taxáahuaj séjreꞌej

Cuíinarij ɨ maj jɨn huatyáajuꞌun

1 Jéehua nu nyeríj jeꞌej puaꞌaj tyiꞌhuányaxaamujrij

nyatɨꞌɨj nyanaꞌaj tyúꞌtyamueestariacaꞌ

micheꞌ aꞌyan tyuꞌtaxáj ɨ maj Israel jitze ajtyámaꞌcan,

2 jéehua nu nyeríj jeꞌej puaꞌaj tyiꞌhuányaxaamujrij

nyatɨꞌɨj nyanaꞌaj tyúꞌtyamueestariacaꞌ,

ajta camu nyéetzij tyiꞌtɨ́j jɨn jeꞌej náaruj.

3 Muꞌríj tyinaapuéj ɨ nyahuárij jitze aꞌɨ́jcɨ jɨmeꞌ maj nɨeꞌtyáavaxɨj,

ajta vaꞌtɨ́j pu ereꞌséereꞌejme jóꞌnyaj tyajáꞌpuejtyiꞌ,

4 ajta aꞌɨ́jna ɨ Tavástaraꞌ, ɨ tɨ tyámuaꞌ tyiꞌtyúuchaꞌɨj,

aꞌɨ́ɨ pu nyajapuáj huatanyúj aꞌɨ́ɨjma jimi ɨ maj jeꞌej puaꞌaj tyityetyúuchaꞌɨj.

5 ¡Micheꞌ aꞌɨ́ɨmaj huatóotyeviꞌraꞌastaj majta jeꞌen huatóoꞌuunaj

aꞌɨ́ɨmaj ɨ maj jájchaꞌɨɨreꞌ ɨ Sión!

6 ¡Micheꞌ aꞌyan huárɨnyij tɨꞌɨj ɨ tuꞌpíj chiꞌij japua tɨ tyéꞌejnyinyiij,

matɨꞌɨj quee xu jeꞌejtzaanaxɨꞌɨn aꞌɨ́ɨ pu huatyáhuasij!

7 Tuꞌpíj tɨ quee tyiꞌtɨ́j huɨɨreꞌ muácaꞌraꞌan jitze

aꞌɨ́jcɨ ɨ tyeríicuj tɨ sɨɨreꞌ ajta jaꞌantyájɨꞌquiij;

8 tuꞌpíj tɨ quee aꞌtɨ́j aꞌyan tyaataxájta yee:

“¡Tavástaraꞌ pu tyámuaꞌ tyeetyájtoo!”

Ityáj tu muaꞌajmaj tyámuaꞌ tyajamuaatyájtoo

aꞌɨ́jcɨ jitze maꞌcan ɨ Tavástaraꞌ.

130

Tyicheꞌ ɨ Tavástaraꞌ jitze tyúꞌcaꞌnyej

Cuíinarij ɨ maj jɨn huatyáajuꞌun

1 Aꞌájna joꞌtɨj joꞌcáꞌasej a tɨ huápuɨꞌɨj jaꞌtyácun

aꞌáa nu muéetzij jimi huatyényuusij, Tavástaraꞌ.

2 ¡Huánamuajriꞌ, Tavástaraꞌ, jeꞌej nyaj aꞌjimi tyiꞌtyényuusij!

¡pajta jáanamuaj jeꞌej nyaj tyiꞌjíihuaj nyáhuoo muéetzij jimi!

3 Tavástaraꞌ, Tavástaraꞌ, tɨpuaꞌaj aꞌ peyóomuaꞌreerej tyiꞌtɨ́j maj jɨn quee xáꞌpuɨꞌ huarɨ́j,

¿aꞌtanyíj pu jooréenyijcheꞌen tɨꞌij júurij huatyáꞌɨtzeereꞌen?

4 Ajta muéetzij tu jimi jatyoonyij pej pij tyitaatúꞌuunyiꞌ,

tyej tyij muaatyátzaahuatyeꞌen.

5 Néijmiꞌi nu ɨ nyajúuricamej aꞌɨ́j jitze tyiꞌijchóꞌveꞌ ɨ Tavástaraꞌ,

nyajta nu ɨ nyúucariaꞌraꞌ jitze tyíꞌcaꞌnyej.

6 Nyáaj nu ɨ Tavástaraꞌ jitze tyiꞌijchóꞌveꞌej

mequee aꞌyan aꞌɨ́ɨmaj ɨ maj tyíꞌchaꞌɨj tyeꞌejchóꞌveꞌ tɨ huatapuaꞌrej.

Aꞌyájna matɨꞌɨj ɨ maj tyíꞌchaꞌɨj tyeꞌejchóꞌveꞌ tɨ huatapuaꞌrej,

7 Tavástaraꞌ jimi xu tyuꞌchóꞌveꞌen, muaꞌaj mu siaj Israel jitze ajtyámaꞌcan,

jiꞌnye aꞌɨ́j pu jitze séejreꞌ ɨ tɨ jɨn taxɨeꞌveꞌ ajta ɨ tyaj jɨn taxáahuaj séjreꞌej.

8 ¡Aꞌɨ́ɨ pu huaꞌ japua huatányuusij tyiꞌtɨ́j maj jɨn quee xáꞌpuɨꞌ huarɨ́j ɨ Israel maj jitze ajtyámaꞌcan!

131

Tyicheꞌ huatyényuunyij jitzán tyetyiꞌcaꞌnyáaj

Cuíinarij ɨ maj jɨn huatyáajuꞌun, David tɨ jaꞌaꞌrij

1 Tavástaraꞌ, capu ɨ nyaxɨéjnyuꞌcaa tyiꞌtɨ́j jɨn óotzaahuatyeꞌ,

canu nyajta jeꞌej puaꞌaj tyihuojóꞌsej,

canu tyiꞌtɨ́j jéehua xɨeꞌveꞌ nusu ɨ tɨ naa tyuꞌséꞌrin

tyiꞌtɨ́j nyaj quee pújoorej nyej nyij jaꞌancuriáꞌan.

2 Ajta aꞌyaa nu een, canu aveꞌnyuu nyajta quee jeꞌej rɨcɨj,

aꞌyaa nu een tɨꞌɨj ɨ unyáaqueꞌej maj moochán jaatzíꞌtyej

ajta jeꞌen ɨ náanajraꞌ tyámuaꞌ tyéꞌviꞌ ɨ jumuácaꞌ jɨmeꞌ.

¡Aꞌyaa nu een tɨꞌɨj ɨ unyáaqueꞌej maj moochán jaatzíꞌtyej!

3 Mu siaj Israel jitze ajtyámaꞌcan, Tavástaraꞌ xu jitze tyiꞌijchóꞌveꞌej ijíij siajta jusén jɨmeꞌ.

132

Tyiꞌtɨ́j tɨ ɨ Dios jaꞌtáratziiriꞌ aꞌɨ́jcɨ ɨ David

Cuíinarij ɨ maj jɨn huatyáajuꞌun

1 Ootámuaꞌreej, Tavástaraꞌ, aꞌɨ́jcɨ ɨ David

pajta néijmiꞌi tyiꞌtɨ́j tɨ jɨn jeꞌej tyóomuaꞌtzej,

2 ootámuaꞌreej tyiꞌtɨ́j tɨ jɨn tyámuaꞌ naa tyaꞌtóoratziiriꞌ,

muéetzij jimi, aꞌɨ́jna ɨ tɨ néijmiꞌi jɨn antyúumuaꞌreej aꞌɨ́jcɨ jimi ɨ Jacob.

3 “Canu nye chiꞌtáj ujoꞌtyárutyij

canu nyajta huatyáhuiꞌsij nyej nyij huányasoꞌpeꞌen,

4 canu ootyácusij

canu nyanaꞌaj cɨ́ɨ tyiꞌrácusij,

5 nyatɨꞌɨj quee eexúj chiꞌij huátyoonyij

aꞌɨ́ɨn tɨꞌij jaꞌaꞌrij ɨ Tavástaraꞌ, ɨ tɨ néijmiꞌi jɨn antyúumuaꞌreej aꞌɨ́jcɨ jimi ɨ Jacob.”

6 Aꞌáa tu a Efrata jáanamuajriꞌ maj jatyáxajtasimaꞌaj ɨ tɨ jitzán séejreꞌ ɨ paj jɨn tyaꞌtáꞌratziiriꞌ,

tyajta jeꞌen aꞌáa ɨtzitáj yoꞌtyoj aꞌáa tɨ jaꞌajtyámaꞌcan a Jáar.

7 ¡Tyicheꞌ aꞌáa jóꞌjuꞌun ɨ tyeyúujraꞌ tzajtaꞌ ɨ Tavástaraꞌ!

¡Tyicheꞌ jimi tyítunutaxɨꞌɨn véjriꞌ joꞌtɨj aꞌɨ́ɨn jaꞌraꞌɨ́ɨcajmee!

8 Ájchesij, Tavástaraꞌ, aꞌɨ́jcɨ jɨmeꞌ ɨ tɨ jitzán séejreꞌ ɨ paj jɨn tyaꞌtáꞌratziiriꞌ,

pajta jeꞌen mujoꞌvéꞌmeꞌen aꞌyájna joꞌpaj jaꞌhuáꞌsoꞌpeꞌen.

9 Micheꞌ tyámuaꞌ tyityatóosejrata aꞌɨ́ɨmaj ɨ maj aꞌjimi tyíꞌhuɨɨreꞌ,

majta jutyamuaꞌveꞌej huajíjhua ɨ maj aꞌjimi tyámuaꞌ een.

10 Aꞌɨ́j paj ootámuaꞌreej ɨ David, muéetzij tɨ muahuɨɨreꞌ,

capáj majúujɨpuan aꞌɨ́jcɨ ɨ rey muáaj paj jaꞌantyíhuoj.

11 Tavástaraꞌ pu tyiꞌtɨ́j jɨn tyámuaꞌ naa tyaꞌtáratziiriꞌ aꞌɨ́jcɨ ɨ David,

aꞌyaa puꞌij néijmiꞌi jɨn tyaꞌróoꞌastej jeꞌej tɨ tyaꞌtáratziiriꞌ.

12 “Séej nu vaꞌcán jɨn tyeꞌentyárujtyeꞌej muéetzij tɨ jitze eerányesij.

Tɨpuaꞌaj aꞌyóojmuaꞌ maꞌráꞌastej jeꞌej nyaj tyiꞌtɨ́j jɨn tyaꞌtányaraj

majta aꞌɨ́jcɨ ɨ nyúucarij ɨ nyaj jɨn tyihuáꞌmuaꞌtyen,

majta jeꞌen aꞌyan majta huárɨnyij ɨ huaꞌyojmuaꞌ aꞌɨ́ɨjma

aꞌɨ́ɨjma pu jitze jusén jɨmeꞌ séeriaꞌaj jaꞌmej ɨ maj jɨn tyuꞌtaꞌíjtaj.”

13 ¡Tavástaraꞌ pu arí aꞌɨ́j antyíhuo ɨ jɨríj Sión tɨ ántyapuaj!

¡Aꞌyaa pu tyaꞌváꞌhuoo tɨꞌij aꞌáa jaꞌhuóochejtyeꞌen!

14 “Aꞌɨ́ɨ pu ɨ jɨríj aꞌɨ́ɨn puéꞌeen ɨ nyaj jitzán jaxɨeꞌveꞌ nyej jusén jɨmeꞌ aꞌyan séjreꞌej,

aꞌáa nu jaꞌcháaj naꞌmej, jiꞌnye aꞌyaa pu tyinaꞌránajchacaꞌ.

15 Jéehua nu tyámuaꞌ tyuꞌtyátoosij aꞌɨ́jcɨ ɨ tyajaꞌmuacueꞌraj

nyajta tyámuaꞌ tyihuáꞌcueꞌtyej aꞌɨ́ɨjma ɨ maj quee jeꞌej tyéejviicueꞌ.

16 Aꞌɨ́j nu tyihuoꞌtyéchejtyeꞌsij ɨ maj jɨn jaꞌmua japua huatányuunyij aꞌɨ́ɨmaj ɨ maj jaꞌmua jimi tyíꞌhuɨɨreꞌ

nyajta nu tyuꞌtáꞌsij mej mij jutyamuaꞌveꞌej muaajíjhuaj ɨ maj jimi tyámuaꞌ een.

17 Aꞌáa nu nyij tyuꞌtáꞌsij tɨꞌij huataséjreꞌen ɨ David tɨ jɨn antyúumuaꞌreej.

Nuꞌríj ɨ tatzárij tyámuaꞌ huáruuj

aꞌɨ́j nu nyij jimi jaatyátoosij ɨ rey nyaj nyeríj jaꞌantyíhuoj.

18 Jéehua nu huápuɨꞌɨj tyéviꞌsiꞌ huoꞌtaséjrataj aꞌɨ́ɨjma ɨ maj jájchaꞌɨɨreꞌ,

ajta aꞌɨ́j nu huápuɨꞌɨj tyámuaꞌ naa tyuꞌtaséjrataj.”

133

Jeꞌej tyej tyaatáchuiicaj ɨ tɨ néijmiꞌcaa jɨn taxɨeꞌveꞌ

Cuíinarij ɨ maj jɨn huatyáajuꞌun, David tɨ jaꞌaꞌrij

1 ¡Xaaséj tɨ naa een ajta tyámuaꞌ naa tyihuáꞌsejratyeꞌ

maj ɨ maj juꞌihuáamuaꞌ tyámuaꞌ naa néemiꞌij metyíꞌtyechajcaj!

2 Aꞌyaa mu een tɨꞌɨj ɨ tɨ naa tyaarɨeꞌej

ɨ maj huaꞌváꞌhuaꞌtyee ɨ huaꞌ muꞌuj jitze aꞌɨ́ɨjma ɨ tyeyúuj tzajtaꞌ maj tyíꞌhuɨɨreꞌ

ajta pu huaꞌnyeerij jitze huaꞌcámejra

ꞌasta naꞌaj quee huaꞌ cɨjpíj jitze tyíꞌastij.

3 Aꞌyaa pu huaséꞌrin tɨꞌɨj ɨ tɨ huarɨéenajyiꞌij ɨ jɨríj japua Hermón tɨ ántyapuaj,

ajta jeꞌen aꞌáa jaꞌráꞌiixaj ɨ jɨríj japua Sión tɨ ántyapuaj.

Aꞌáa pu putyajáꞌrɨcɨj joꞌtɨj ɨ Tavástaraꞌ yaꞌtaꞌítyacaa

ɨ tɨ jɨn tyámuaꞌ tyitaatyátoosij tyej tyij áꞌtyeeviꞌin tyajúurij.

134

Cheꞌ ɨ Tavástaraꞌ tyámuaꞌ tyimuaatyátoonyij

Cuíinarij ɨ maj jɨn huatyáajuꞌun

1 ¡Cheꞌréj, muaꞌaj mu siaj jahuɨɨreꞌ ɨ Tavástaraꞌ!

¡Néijmiꞌi xu muaꞌaj tyámuaꞌ tyeetyátoonyij ɨ Tavástaraꞌ,

mu siaj aꞌúu jeꞌrúꞌuj ɨ tyeyúujraꞌ tzajtaꞌ tɨꞌɨjta huariáꞌtɨcaꞌrej!

2 ¡Xaꞌajméjcaꞌtaxɨꞌ joꞌtɨj tyámuaꞌ tyejéꞌeen

siajta tyámuaꞌ tyeetyátoonyij aꞌɨ́jcɨ ɨ Tavástaraꞌ!

3 ¡Cheꞌ ɨ Tavástaraꞌ, ɨ tɨ jaatyátaahuacaꞌ ɨ tajapuá tɨ séejreꞌ ajta ɨ cháanacaj,

cheꞌ aꞌɨ́ɨn tyámuaꞌ tyimuaatyátoonyij aꞌájna ɨmuáj joꞌtɨj jáꞌsejreꞌ ɨ jɨríj Sión tɨ ántyapuaj!

135

Jeꞌej tɨ tyiꞌtɨ́j vaꞌcán jɨn tyuꞌmuárɨej ɨ Dios

1 ¡Alelúuyaj!

Setyuꞌtatyójtziꞌreꞌ ɨ tɨ jɨn ántyapuaj ɨ Tavástaraꞌ,

muaꞌaj xu tyaatatyójtziꞌreꞌen, mu siaj jahuɨɨreꞌ,

2 mu siaj aꞌúu jáꞌsejreꞌ ɨ tyeyúujraꞌ tzajtaꞌ ɨ Tavástaraꞌ,

joꞌtɨj jaꞌrájtaꞌcuaj ɨ tyeyúujraꞌ aꞌɨ́jcɨ ɨ taj Dios.

3 Setyuꞌtatyójtziꞌreꞌ ɨ Tavástaraꞌ, jiꞌnye aꞌɨ́ɨ pu tyámuaꞌ een;

jitzán maꞌcan xu tyuꞌtáchuiicaj, jiꞌnye aꞌɨ́ɨ pu tyámuaꞌ naa tyihuojóꞌmuaꞌraj.

4 Jiꞌnye aꞌɨ́j pu antyíhuo ɨ Jacob, ajta aꞌyan jaatamuaꞌaj tɨjɨn Israel,

tɨꞌij aꞌɨ́ɨn pueꞌéenyeꞌej jáꞌraꞌnyij ɨ tɨ jitzán jéehua juxɨeꞌveꞌ.

5 Nyáaj nu tyámuaꞌ naa tyáꞌmuaꞌreej tɨ ɨ Tavástaraꞌ taj Dios

jéetzeꞌ vaꞌcán jɨn antyúumuaꞌreej quee sɨ́ɨj tɨ ajta tyiꞌtɨ́j jɨn antyúumuaꞌreej.

6 Tavástaraꞌ pu néijmiꞌi jɨn aꞌyan rɨcɨj jeꞌej tɨ tyiꞌtɨ́j tyíꞌxɨeꞌveꞌ,

aꞌyaa puꞌuj tánaꞌaj u tajapuá ajta íiyan ɨ cháanacaj japua,

aꞌyaa puꞌuj tánaꞌaj ɨ jájritzeꞌ tɨꞌɨj joꞌtɨj joꞌcaꞌástɨmee tyétyeꞌ ɨmuáj.

7 Jéetɨrij pu tyítɨsij aꞌájna ɨmuáj joꞌtɨj jóoꞌasej ɨ cháanacaj,

ajta tyuꞌtáꞌsij mej mij tyóonaꞌaxcavaꞌraꞌan mej mij jáamuaꞌreej tɨjɨn muaatyéviiyij,

ajta tyuꞌtáꞌsij tɨꞌij ajta huatáꞌaacarej.

8 Aꞌɨ́ɨ pu aꞌɨ́ɨn puéꞌeen ɨ tɨ aꞌɨ́j jɨn tyihuoꞌpuéj ɨ tɨ huaꞌantyipuaꞌrityej

aꞌɨ́ɨjma ɨ huaꞌyojmuaꞌ ɨ maj anáatyaꞌaj muaanánɨeꞌhuacaꞌ aꞌáa maj jáꞌchajcaꞌaj a Egipto

majta ɨ huáꞌyaꞌmuaj ɨ maj majta anáatyaꞌaj huanánɨeꞌhuacaꞌ.

9 Aꞌájna joꞌtɨj jɨꞌríj joꞌhuáxɨejnyuꞌcaa ɨ Egipto,

aꞌáa pu jaataꞌítyacaꞌ ɨ tɨ jɨn naa huaséꞌrin

aꞌɨ́jcɨ jimi ɨ tɨ vaꞌcán jɨn antyúumuaꞌreej majta ɨ maj jimi tyíꞌhuɨɨreꞌ.

10 Muiꞌcaa pu ɨ chájtaꞌnaj aꞌɨ́j jɨn tyihuoꞌpuéj ɨ maj jɨn antyipuáꞌriacaꞌ,

ajta huoꞌcuij aꞌɨ́ɨjma ɨ maj rey jɨn tyityetyúꞌuucaꞌaj ɨ maj jéehua uhuácacaꞌnyeꞌej:

11 aꞌɨ́jcɨ ɨ Sihón, rey tɨ jɨn tyiꞌtyávaacaꞌaj aꞌɨ́ɨjma jimi ɨ amorreo,

aꞌɨ́jcɨ ɨ Og, rey tɨ jɨn tyiꞌtyávaacaꞌaj aꞌájna a Basán,

ajta néijmiꞌcaa ɨ maj rey jɨn tyityetyúꞌuucaꞌaj aꞌájna a Canaán,

12 ajta ɨ tyihuaꞌchuéj aꞌɨ́ɨjma ɨ maj rey jɨn tyityetyúꞌuucaꞌaj

aꞌɨ́ɨjma pu huatáꞌ mej mij aꞌɨ́ɨmaj tyaꞌancuriáan ɨ tyeɨ́tyeristyamuaꞌmeꞌen Israel maj jitze ajtyámaꞌcan.

13 Tavástaraꞌ, jusén pu jɨn séejreꞌ ɨ paj jɨn ántyapuaj;

jusén jɨmeꞌ mu muamuaꞌréeriaj muaꞌmej.

14 Tavástaraꞌ pu tyámuaꞌ tyihuaꞌxaꞌpuɨꞌɨntariꞌtzeꞌen ɨ jutyéɨtyeristyamuaꞌ;

aꞌɨ́ɨ pu huaꞌcuꞌvej aꞌɨ́ɨjma ɨ maj jahuɨɨreꞌ.

15 Ɨ huaꞌ sáanturistyamuaꞌ aꞌɨ́ɨjma ɨ maj quee tyáꞌtzaahuatyeꞌ ooroj mu jɨn taavijhua majta pláataj,

tyiꞌtɨ́j puꞌuj tyiꞌpuéꞌeen tyáatɨꞌ tɨ jumuácaꞌ jɨn huaꞌtaahuaj.

16 Muaꞌancáatyenyij, ajta camu pújoorej maj tyuꞌtaxáj,

muaꞌajrɨꞌɨjsíjmee, ajta camu atanyéjnyeꞌ,

17 muaꞌajtanaxɨéejmee, ajta camu iityanamuáarajmee,

¡capu naꞌaj júuricamej huaꞌ jitze séejreꞌ!

18 Aꞌyaa muꞌuj támanaꞌaj een matɨꞌɨj ɨ sáanturij

aꞌɨ́ɨmaj ɨ maj huaꞌtaahuaj

majta ɨ maj aꞌɨ́ɨjma jimi tyáꞌtzaahuatyeꞌ.

19 Mu siaj Israel jitze ajtyámaꞌcan, setyuꞌtatyójtziꞌreꞌ ɨ Tavástaraꞌ;

mu siaj tyíꞌhuɨɨreꞌ ɨ tyeyúuj tzajtaꞌ, setyuꞌtatyójtziꞌreꞌ ɨ Tavástaraꞌ;

20 siajta muaꞌaj levíitaj, setyuꞌtatyójtziꞌreꞌ ɨ Tavástaraꞌ,

muaꞌaj mu siaj tzáahuatyiꞌraꞌaj jimi tyíchaꞌɨj ɨ Tavástaraꞌ, setyuꞌtatyójtziꞌreꞌ.

21 ¡Micheꞌ tyaatatyíjtziꞌreꞌen aꞌájna a Sión

aꞌɨ́jna ɨ Tavástaraꞌ, ɨ tɨ aꞌáa jaꞌchej a Jerusalén!

¡Alelúuyaj!

136

Ɨ Dios tɨ jusén jɨmeꞌ huaꞌxɨeꞌveꞌ aꞌɨ́ɨjma ɨ maj Israel jitze ajtyámaꞌcan

1 Setyuꞌtatyójtziꞌreꞌ ɨ Tavástaraꞌ, jiꞌnye aꞌɨ́ɨ pu tyámuaꞌ een,

jiꞌnye capu aꞌnáj antyipuaꞌrij ɨ tɨ jɨn taxɨeꞌveꞌ.

2 Setyuꞌtatyójtziꞌreꞌ ɨ Dios tɨ néijmiꞌcaa tyíꞌijtyeꞌ ɨ dioosij,

jiꞌnye capu aꞌnáj antyipuaꞌrij ɨ tɨ jɨn taxɨeꞌveꞌ.

3 Setyuꞌtatyójtziꞌreꞌ ɨ huaꞌ Vástaraꞌ ɨ maj tyiꞌtɨ́j jɨn tyityetyuꞌuj,

jiꞌnye capu aꞌnáj antyipuaꞌrij ɨ tɨ jɨn taxɨeꞌveꞌ.

4 Aꞌɨ́jcɨ ɨ tɨ aꞌɨ́ɨ naꞌaj vaꞌcán jɨmeꞌ tyámuaꞌ tyíꞌuurej,

jiꞌnye capu aꞌnáj antyipuaꞌrij ɨ tɨ jɨn taxɨeꞌveꞌ.

5 Aꞌɨ́jna ɨ tɨ jaatyátaahuacaꞌ ɨ tajapuá tɨ séejreꞌ aꞌɨ́jcɨ jɨmeꞌ ɨ tɨ jéehua tyuꞌyíꞌtɨn,

jiꞌnye capu aꞌnáj antyipuaꞌrij ɨ tɨ jɨn taxɨeꞌveꞌ.

6 Aꞌɨ́jcɨ ɨ tɨ tyámuaꞌ jáaruuj ɨ chuéj ɨ jájtyij japua,

jiꞌnye capu aꞌnáj antyipuaꞌrij ɨ tɨ jɨn taxɨeꞌveꞌ.

7 Aꞌɨ́jcɨ ɨ tɨ jaatyátaahuacaꞌ ɨ xɨcáj ajta ɨ máxcɨrɨeꞌ,

jiꞌnye capu aꞌnáj antyipuaꞌrij ɨ tɨ jɨn taxɨeꞌveꞌ:

8 ɨ xɨcáj, tɨꞌij tújca jɨn huányeeriꞌcɨj,

jiꞌnye capu aꞌnáj antyipuaꞌrij ɨ tɨ jɨn taxɨeꞌveꞌ,

9 ɨ máxcɨrɨeꞌ ajta ɨ xúꞌraꞌvetyee, mej mij tɨ́caꞌ jɨn huányeeriꞌcɨj,

jiꞌnye capu aꞌnáj antyipuaꞌrij ɨ tɨ jɨn taxɨeꞌveꞌ.

10 Aꞌɨ́jna ɨ tɨ tyaapuéj ɨ huaꞌyoj tɨ anaquéej huanɨeꞌhuacaꞌ aꞌáa maj jáꞌchajcaꞌaj a Egipto,

jiꞌnye capu aꞌnáj antyipuaꞌrij ɨ tɨ jɨn taxɨeꞌveꞌ.

11 Aꞌɨ́jna ɨ tɨ huiꞌrájtoj aꞌɨ́ɨjma ɨ maj Israel jitze ajtyámaꞌcan aꞌájna a Egipto,

jiꞌnye capu aꞌnáj antyipuaꞌrij ɨ tɨ jɨn taxɨeꞌveꞌ;

12 aꞌɨ́jcɨ jɨmeꞌ tɨ huataméjcaꞌtacaꞌ ɨ jumuácaꞌ jɨmeꞌ tɨ néijmiꞌi jɨn putyíꞌuurej,

jiꞌnye capu aꞌnáj antyipuaꞌrij ɨ tɨ jɨn taxɨeꞌveꞌ.

13 Aꞌɨ́jna ɨ tɨ huaꞌpuaquéj jájsɨɨ ɨ jájrij tɨ poꞌvij,

jiꞌnye capu aꞌnáj antyipuaꞌrij ɨ tɨ jɨn taxɨeꞌveꞌ.

14 Aꞌɨ́jna ɨ tɨ huoꞌtaꞌ maj antácɨɨnyej ɨ jájritzeꞌ aꞌɨ́ɨmaj ɨ maj Israel jitze ajtyámaꞌcan,

jiꞌnye capu aꞌnáj antyipuaꞌrij ɨ tɨ jɨn taxɨeꞌveꞌ.

15 Aꞌɨ́jna ɨ tɨ jaꞌváꞌnaj a jájritzeꞌ tɨ poꞌvij aꞌɨ́jcɨ ɨ tɨ vaꞌcán jɨn tyíꞌijta aꞌájna a Egipto ajta ɨ xantáaruꞌustyamuaꞌmuaꞌ,

jiꞌnye capu aꞌnáj antyipuaꞌrij ɨ tɨ jɨn taxɨeꞌveꞌ.

16 Aꞌɨ́jna ɨ tɨ jutyéɨtyeristyamuaꞌ joꞌvíꞌtɨj aꞌájna joꞌtɨj quee jáꞌtyiꞌtɨj,

jiꞌnye capu aꞌnáj antyipuaꞌrij ɨ tɨ jɨn taxɨeꞌveꞌ.

17 Aꞌɨ́jna ɨ tɨ muiꞌcaa antyipuaꞌrityej ɨ maj vaꞌcán jɨn tyityetyúꞌuucaꞌaj rey jɨmeꞌ,

jiꞌnye capu aꞌnáj antyipuaꞌrij ɨ tɨ jɨn taxɨeꞌveꞌ.

18 Aꞌɨ́jna ɨ tɨ huoꞌcuij ɨ maj rey jɨn tyityetyúꞌuucaꞌaj majta jéehua uhuácacaꞌnyeꞌej,

jiꞌnye capu aꞌnáj antyipuaꞌrij ɨ tɨ jɨn taxɨeꞌveꞌ.

19 Aꞌɨ́jcɨ ɨ Sihón, rey tɨ jɨn tyiꞌtyávaacaꞌaj aꞌɨ́ɨjma jimi ɨ amorreo,

jiꞌnye capu aꞌnáj antyipuaꞌrij ɨ tɨ jɨn taxɨeꞌveꞌ,

20 aꞌɨ́jcɨ ɨ Og, rey tɨ jɨn tyiꞌtyávaacaꞌaj aꞌájna a Basán,

jiꞌnye capu aꞌnáj antyipuaꞌrij ɨ tɨ jɨn taxɨeꞌveꞌ.

21 Aꞌɨ́jna ɨ chuéj tɨ huoꞌriáaꞌ ɨ rey maj tyiꞌtachuéjcaꞌaj,

jiꞌnye capu aꞌnáj antyipuaꞌrij ɨ tɨ jɨn taxɨeꞌveꞌ,

22 ajta jeꞌen aꞌɨ́ɨjma tyuꞌtáꞌ mej mij aꞌɨ́ɨmaj tyaꞌancuriáan ɨ Israel maj jitze ajtyámaꞌcan,

jiꞌnye capu aꞌnáj antyipuaꞌrij ɨ tɨ jɨn taxɨeꞌveꞌ.

23 Aꞌɨ́jna ɨ tɨ taꞌtamuáꞌreꞌrii tyatɨꞌɨjtá áꞌviicueꞌriaꞌaj,

jiꞌnye capu aꞌnáj antyipuaꞌrij ɨ tɨ jɨn taxɨeꞌveꞌ.

24 Aꞌɨ́jna ɨ tɨ tajapuá huatányuusij aꞌɨ́ɨjma jimi ɨ maj tájchaꞌɨɨreꞌ,

jiꞌnye capu aꞌnáj antyipuaꞌrij ɨ tɨ jɨn taxɨeꞌveꞌ.

25 Aꞌɨ́jna ɨ tɨ tyihuáꞌcueꞌtyej ɨ tyeɨ́tyee ajta aꞌɨ́ɨjma ɨ tyiꞌtyán maj tyityaacɨ́ꞌɨj,

jiꞌnye capu aꞌnáj antyipuaꞌrij ɨ tɨ jɨn taxɨeꞌveꞌ.

26 ¡Setyuꞌtatyójtziꞌreꞌ ɨ Dios tajapuá tɨ jáꞌsejreꞌ,

jiꞌnye capu aꞌnáj antyipuaꞌrij ɨ tɨ jɨn taxɨeꞌveꞌ!

137

Véjriꞌ aꞌájna ɨ játyaꞌnaj jitze tɨ aꞌyan ántyapuaj tɨjɨn Babilonia

1 Aꞌáa tu véjriꞌ jaꞌajtyequeetɨmaꞌaj ɨ játyaꞌnaj jitze aꞌáa tyejeꞌejtyámaꞌcan a tɨ aꞌyan tyajaꞌrájtyapuaj tɨjɨn Babilonia

tyátayiinyacaꞌaj tyatɨꞌɨjtá aꞌɨ́j ootámuaꞌreej ɨ Sión.

2 Tyajta aꞌɨ́jcɨ jitze ɨ tɨ huáꞌuuj álamo tɨ huatóomuaꞌaj aꞌáa tɨ jaꞌreꞌvej aꞌchájtaꞌ

aꞌɨ́j tu jitze antyajaꞌcávihuaaj ɨ tyíꞌtacanaaj.

3 Aꞌájna, aꞌɨ́ɨmaj ɨ maj aꞌáa tojoꞌjájpua mataavíviꞌraj,

aꞌɨ́ɨmaj ɨ maj néijmiꞌi tyituꞌhuáariꞌriꞌ,

aꞌɨ́ɨ mu tahuaviiracaꞌaj tyej tyij tatyámuaꞌveꞌej tyetyuꞌtáchuiicaj,

¡tyej tyij aꞌɨ́j tyuꞌtáchuiicaj ɨ chuíicarij aꞌáa tɨ tyajáꞌmaꞌcan a Sión!

4 ¿Nyi ityáj tyetyuꞌtáchuiicaj ɨ Tavástaraꞌ tyiꞌchuiicarij

aꞌɨ́jcɨ japua ɨ chuéj joꞌmaj jeꞌej puaꞌaj jáꞌrɨcɨj?

5 ¡Tɨpuaꞌaj muéetzij nyamojoꞌhuaꞌxɨn, Jerusalén,

cheꞌ ɨ nyamuácaꞌ huatyáahuaj ɨ nyamuácaꞌtaꞌ tɨ pujmuaꞌ!

6 ¡Cheꞌ ɨ nyenyanúu aráviꞌtaxɨꞌɨn yujtyí pujmuaꞌ

tɨpuaꞌaj nye quee muéetzij moꞌtámuaꞌree,

tɨpuaꞌaj pequee muáaj Jerusalén aꞌɨ́ɨn puéꞌeenyeꞌ

ɨ nyaj jɨn jéehua nyetyamuaꞌveꞌ!

7 Tavástaraꞌ, huoꞌtámuaꞌree aꞌɨ́ɨjma ɨ maj aꞌyan huaꞌtamuáꞌmuaj tɨjɨn edomitas,

aꞌájna matɨꞌɨj huatyéenyoꞌsej ɨ Jerusalén maj jaꞌchej, aꞌɨ́ɨ mu aꞌyan tyíꞌxajtacaꞌaj tɨjɨn:

“¡Xaatyúꞌuunaj, siajta xu néijmiꞌi huatyúꞌuunaj ɨ tɨ atátaavijhuaj ɨ chájtaꞌnaj jitze!”

8 ¡Muáaj, Babilonia, muáaj paj huatyúꞌuunyiꞌhuaj!

¡Cheꞌ huatóotyamuaꞌveꞌen aꞌɨ́jna ɨ tɨ muaꞌantyipuáꞌrityeꞌsij

jiꞌnye muáaj paj tyojoꞌrɨej!

9 ¡Cheꞌ huatóotyamuaꞌveꞌen aꞌɨ́jna ɨ tɨ huaꞌviviꞌran ɨ aꞌtɨꞌríiramuaꞌ

ajta jeꞌen huoꞌtyátzaanaxɨꞌɨn ɨ tyetyéj japua!

138

Jeꞌej tyaj tyityeetyényuunyij ɨ Tavástaraꞌ jimi tyej tyij tyaatatyójtziꞌreꞌen

David tɨ jaꞌaꞌrij

1 Nyetyimuatatyójtziꞌreꞌej, Tavástaraꞌ, néijmiꞌi ɨ nyaxɨéjnyuꞌcaa jɨmeꞌ;

nyajta muéetzij jimi tyuꞌtáchuiicaj aꞌɨ́ɨmaj metyiꞌséeracaj ɨ maj muéetzij muahuɨɨreꞌ.

2 Aꞌáa nu pujmuaꞌ jaꞌajtunutaj joꞌtɨj joꞌtyéjvee aꞌ tyeyúuj

nyej nyij tyimuaatatyójtziꞌreꞌen aꞌɨ́jcɨ jɨmeꞌ paj nyaxɨeꞌveꞌ ajta ɨ tɨ muéetzij jimi jɨꞌréꞌcan jɨmeꞌ,

jiꞌnye muáaj paj jaataséjratacaꞌ ɨ paj jɨn ántyapuaj pajta aꞌnyúucaa

néijmiꞌqueꞌ tɨꞌɨj naꞌaj puaꞌmáj tyíꞌsejreꞌ.

3 Nyatɨꞌɨj muéetzij jimi huatyéenyuj, muáaj paj náanamuajriꞌ,

pajta jéetzeꞌ caꞌnyíjraꞌaj naatáꞌ.

4 Néijmiꞌi mu tyimuaatatyójtziꞌreꞌej aꞌɨ́ɨmaj ɨ maj tyíꞌijta ɨ cháanacaj japua

matɨꞌɨj jáanamuaj tyiꞌtɨ́j paj jɨn tyaꞌtáꞌratziiriꞌ.

5 Aꞌɨ́ɨ mu tyaatatyójtziꞌreꞌej ɨ Tavástaraꞌ aꞌɨ́jcɨ jɨmeꞌ jeꞌej tɨ aꞌɨ́ɨn tyuꞌtaꞌíjtacaꞌ,

jiꞌnye vaꞌtɨ́j pu séejreꞌ ɨ Tavástaraꞌ tɨ jɨn naa huaséꞌrin.

6 Tyij ajta ɨ Tavástaraꞌ jútyeꞌ ɨmuáj jáꞌsejreꞌ,

aꞌɨ́j pu jitze rányeej ɨ tyévij tɨ quee óotzaahuatyeꞌ,

ajta aꞌɨmuáj jáꞌsejreꞌ aꞌɨ́ɨjma jimi ɨ maj óotzaahuatyeꞌ.

7 Tɨꞌɨjta jeꞌej puaꞌaj nye jimi tyíꞌrɨjcaj,

muáaj paj nyechaꞌɨɨj puáꞌmej nyej nyij nyooj júurij;

muáaj paj uyoꞌtaꞌítyij ɨ paj jɨn néijmiꞌi putyíꞌuurej pajta nyajapuáj huatányuusij

aꞌɨ́jcɨ jimi ɨ maj jɨn nyajaaxɨejviꞌ aꞌɨ́ɨmaj ɨ maj nyéjchaꞌɨɨreꞌ.

8 ¡Tavástaraꞌ pu néijmiꞌi jɨn tyámuaꞌ tyíꞌuurej

tyiꞌtɨ́j tɨ arí nye jimi aꞌyan tyuꞌtaxájtacaꞌ!

Tavástaraꞌ, jusén jɨmeꞌ pu séejreꞌ ɨ paj jɨn taxɨeꞌveꞌ;

¡capáj jataxáꞌhuataꞌan tyiꞌtɨ́j paj períj jɨn uhuatyéꞌchej!

139

Dios pu néijmiꞌi tyíꞌmuaꞌreej

Ɨ tɨ aꞌɨ́jna jɨn antyúumuaꞌreej jeꞌej maj tyuꞌtáchuiicaj. Chuíicarij David tɨ jaꞌaꞌrij

1 Tavástaraꞌ, muáaj paj períj naatyéesej pajta tyámuaꞌ tyíꞌnyamuaꞌtyej,

2 muáaj paj néijmiꞌi muaꞌreej jeꞌej nyaj tyiꞌtyínyechaꞌɨj,

tyij pajta aꞌɨmuáj jáꞌsejreꞌ muáaj paj jamuaꞌreej jeꞌej nyaj tyíꞌmuaꞌtzej.

3 Muáaj paj jamuaꞌreej jóꞌnyaj jooméj nusu jóꞌnyaj nyeríj jeꞌréꞌnyej,

¡néijmiꞌi paj muaꞌreej tyiꞌtɨ́j nyaj jeꞌej uurej!

4 Capu eexúj ɨ nye tyenyij jitze séejreꞌ jeꞌej nyaj tyuꞌtaxájtaj,

pajta muáaj, Tavástaraꞌ papuꞌríj jamuaꞌreej.

5 Néijmiꞌqueꞌ paj períj nyeriaꞌnaj;

muáaj paj nye jitze rámejcaꞌaj.

6 Capu nye jitze séejreꞌ ɨ nyaj jɨn néijmiꞌi tyuꞌyíꞌtɨhuaꞌan,

¡huápuɨꞌɨj pu nyetyesiꞌhuarityeꞌ nyej nyij yoꞌitéej náꞌraꞌnyij!

7 ¿Nyi jeꞌej tyíɨꞌrij nyej nyij ɨmuáj jeꞌej huárutyej, aꞌɨ́jcɨ jimi ɨ júuricamaꞌraꞌ ɨ Dios?

¿Jiꞌnye yaa pujmuaꞌ naatányaꞌuunaj, nyej nyij aꞌɨmuáj jáꞌsejriaꞌaj muéetzij jimi?

8 Tɨpuaꞌaj jútyeꞌ ɨmuáj nyajraꞌnyij nyej nyij tajapuá jáꞌsejriaꞌaj;

aꞌáa paj muáaj jáꞌsejreꞌ,

naꞌríij tyétyeꞌ ɨmuáj anyoꞌcájrutyej ɨ chuéj tzajtaꞌ,

aꞌáa paj pajta muáaj jáꞌsejreꞌ;

9 Naꞌríij naataráꞌraꞌan aꞌájna pujmuaꞌ joꞌtɨj ɨ xɨcáj jéꞌejnyinyiij,

naꞌríij aꞌáa jéꞌtaꞌ nyaꞌhuányechejtyeꞌen ɨ jájritzeꞌ aꞌáa tɨ ajta jáꞌsejreꞌ a xɨcáj tɨ jéꞌejnyinyiij,

10 aꞌáa pu ajta aꞌmuácaꞌ nyechaꞌɨɨj jaꞌmej;

muáaj paj aꞌmuácaꞌ jɨn quee naatátoosij.

11 Tɨpuaꞌaj aꞌyan nyetyiꞌmuaꞌtzej nyaj aꞌáa joꞌtyényaꞌavaaj joꞌtɨj joꞌtɨ́caꞌ,

naꞌríij tɨ́caꞌrij huatyóotaahuaj ɨ tatzárij tɨ nye jitze séejreꞌ,

12 capu ɨ tɨ́caꞌrij muéetzij jimi naatyáꞌavaataj,

ajta ɨ tɨ́caꞌrij aꞌyan tyoꞌtátaasij tɨꞌɨj ɨ tújcaꞌrij.

¡Aꞌɨ́jna ɨ tɨ́caꞌrij ajta ɨ tatzárij muéetzij jimi mu juxaꞌaj manaꞌaj een!

13 Muáaj paj aꞌɨ́ɨn puéꞌeen ɨ tɨ néijmiꞌi ɨ nye tyéviraꞌ huatyátaahuacaꞌ;

muáaj paj naatyátaahuacaꞌ jucáaraꞌ jitze ɨ náanaj.

14 Nyetyiꞌmuatyojtziꞌreꞌ jiꞌnye tyámuaꞌ nu tyoꞌtaséj,

jiꞌnye naa pu tyuꞌséꞌrin muáaj paj tyúꞌtaahuacaꞌ.

¡Aꞌɨ́j nu tyámuaꞌ naa tyíꞌmuaꞌreej!

15 Ajta quee aꞌ jimi aviitziꞌhuacaꞌaj ɨ nye tyéviraꞌ tɨꞌɨj huaveꞌsej

nyatɨꞌɨj nyáaj avíitzij jɨn tyátaavijhuasimeꞌej,

nyatɨꞌɨj tyátaavijhuasimeꞌej aꞌájna joꞌtɨj quee jáaɨꞌrij tɨ aꞌtɨ́j jaaséj.

16 Muaꞌ jɨꞌsíj pu jaaséj tɨꞌɨj ɨ nye tyévij tyóotaahuasimeꞌej,

néijmiꞌi pu arí aꞌyan tyéꞌyuꞌsiꞌhuacaꞌaj aꞌyuꞌxaa jitze.

Pajta jaataxájtacaꞌ aꞌchu nyaj puaꞌan xɨcáj áꞌtyeeren nyajúurij

nyatɨꞌɨj quee eexúj séej xɨcáj aꞌtyéeviꞌcaj.

17 Nyaj Dios, huápuɨꞌɨj pu naa naꞌséjratyeꞌ jeꞌej paj tyíꞌmuaꞌtzej;

ajta quee aꞌnáj tyeꞌentyipuáꞌrij jeꞌej paj muáaj tyíꞌmuarɨeꞌ.

18 Tɨpuaꞌaj nyáaxɨeꞌveꞌej nyaj jaatyéꞌiten, jéetzeꞌ pu mueꞌtɨ́j jaꞌmej quee ɨ séj aꞌáa tɨ jaꞌajtyájcaj a jájrij tɨ jaꞌváꞌasej;

ajta tɨpuaꞌaj pu nyanaꞌaj néijmiꞌi tyuꞌtyéꞌiten, nyóocheꞌ nu ajamuán séeriaꞌaj naꞌmej.

19 Nyaj Dios,

huáariꞌriꞌ ɨ huáꞌjuuricamej aꞌɨ́ɨjma ɨ maj jeꞌej puaꞌaj tyityetyúuchaꞌɨj

pajta aꞌ ɨmuáj huojóohuaꞌxɨj nye jimi ɨ maj tyíꞌtyacuiꞌcaa,

20 pajta aꞌɨ́ɨjma ɨ maj muéetzij jeꞌej puaꞌaj tyíꞌmuaxaj

majta chaꞌmanaꞌaj tyiꞌtɨ́j jɨn aꞌjimi rányuuj.

21 Tavástaraꞌ, ¿nyi nye quee nyajta huaꞌxanaꞌveꞌ aꞌɨ́ɨjma ɨ maj muéetzij muájchaꞌɨɨreꞌ

nyajta quee huaꞌxɨeꞌveꞌ aꞌɨ́ɨjma ɨ maj aꞌjimi rányuuj?

22 ¡Néijmiꞌi nu ɨ nyajúuricamej jɨn huaꞌxanaꞌveꞌ!

¡Aꞌyaa nu tyihuáꞌxaj tɨjɨn nyaj huaꞌajchaꞌɨɨreꞌ!

23 Nyaj Dios, naatyéesej ɨ nyatzájtaꞌ, pataꞌaj jáamuaꞌtyij ɨ nyaxɨéjnyuꞌcaa;

tyámuaꞌ paj tyinaatyéesej, pataꞌaj jáamuaꞌreej jeꞌej nyaj tyíꞌmuaꞌtzej,

24 naaséj tɨpuaꞌaj aꞌɨ́j jitze nuꞌcáameꞌen ɨ juyéj tɨ jeꞌej puaꞌaj een,

pajta jeꞌen aꞌɨ́j jitze nuꞌcájuyetyej ɨ tɨ jusén jɨmeꞌ séejreꞌ.

140

Jeꞌej tyaj tyityeetyényuunyij tɨꞌij ɨ Dios taatyáhuɨɨreꞌen

Ɨ tɨ aꞌɨ́jna jɨn antyúumuaꞌreej jeꞌej maj tyuꞌtáchuiicaj. Chuíicarij David tɨ jaꞌaꞌrij

1 Tavástaraꞌ, pataꞌaj nyajapuáj huatányuunyij aꞌɨ́ɨjma jimi ɨ maj jeꞌej puaꞌaj tyityetyúuchaꞌɨj;

pajta naatyéchaꞌɨɨn aꞌɨ́ɨjma jimi ɨ maj ucóonyoꞌseꞌveꞌ,

2 aꞌɨ́ɨjma jimi ɨ maj tyámuaꞌ juꞌuurej mej mij tyiꞌtɨ́j jeꞌej puaꞌaj huáꞌuurej

majta aꞌnáj tɨnaꞌaj junyoꞌsiꞌtyeꞌej.

3 Huaꞌ nyanúu pu antyipityíijmee, aꞌyájna tɨꞌɨj ɨ cúꞌcuꞌuj tyíꞌnyanuu,

ajta ɨ maj jɨn tyíꞌxaj aꞌyaa pu een tɨꞌɨj ɨ cúꞌcuꞌuj tyiꞌhuaꞌveꞌrij.

4 Tavástaraꞌ, náachaꞌɨj aꞌɨ́ɨjma jimi ɨ maj jeꞌej puaꞌaj rɨcɨj,

náachaꞌɨj aꞌɨ́ɨjma jimi ɨ maj junyoꞌsiꞌtyeꞌej,

ɨ maj tyiꞌtɨ́j jeꞌej tyíꞌxaꞌpuɨꞌɨntareꞌ nyej nyij nyáaj eeriáꞌɨtzen.

5 Aꞌɨ́ɨmaj ɨ maj óotzaahuatyeꞌ aꞌɨ́ɨ mu tyiꞌtɨ́j jɨn nyacuanamuaj,

majta meríj tyámuaꞌ tyúꞌruuj ɨ maj jɨn naatyéeviꞌ majta jeꞌen naatyájɨꞌqueꞌen,

aꞌáa mu meríj tyámuaꞌ jaꞌhuooruj jóꞌnyaj joꞌréꞌnyinyiij.

6 Aꞌyaa nu nyeríj tyaatéꞌexaa ɨ Tavástaraꞌ tɨjɨn: “Muáaj paj nyaj Dios puéꞌeen,

¡náanamuajriꞌ, jeꞌej nyej nyáaj aꞌ jimi jéehua tyáꞌhuoo!

7 Tavástaraꞌ, Tavástaraꞌ, nyaj japua paj huatányuunyij mu paj néijmiꞌi jɨn antyíaꞌmuaꞌreej,

muáaj paj jachaꞌɨj ɨ nyaj muꞌuj aꞌájna joꞌmaj jáꞌnyoꞌseꞌ.”

8-9 Tavástaraꞌ, capáj tyiꞌtáꞌcareꞌen tɨꞌij aꞌyan tyáꞌraꞌnyij jeꞌej tɨ aꞌɨ́ɨn tyáꞌxɨeꞌveꞌ ɨ tɨ jeꞌej puaꞌaj rɨcɨj;

capáj tyiꞌtáꞌcareꞌen tɨ aꞌyan atyojoꞌréꞌnyinyiicaꞌan jeꞌej tɨ arí aꞌɨ́ɨn tyaaxáꞌpuɨꞌɨntarej.

Aꞌɨ́ɨmaj ɨ maj nyájnaamuaj aꞌɨ́ɨ mu nye jimi eecámuꞌvajra,

cheꞌ aꞌɨ́ɨjma japua rájvetyij ɨ maj jɨn jaxɨeꞌveꞌ mej mij nyéetzij jeꞌej puaꞌaj náaꞌuurej.

10 Cheꞌ aꞌɨ́ɨjma japua rávatzɨj ɨ tɨꞌɨxcuáa tɨ aꞌtáatɨmee,

micheꞌ aꞌáa huajaꞌtyáhuaꞌxɨj joꞌtɨj jaꞌtyácucuꞌun, joꞌmaj quee cheꞌ aꞌnáj jeꞌtácɨɨnyij.

11 Cheꞌ quee aꞌyan séjreꞌej ɨ cháanacaj japua aꞌɨ́jna ɨ tɨ tyíꞌhueꞌtacaa,

cheꞌ ɨ tɨ jeꞌej puaꞌaj een jaatamuárityeꞌen aꞌɨ́jcɨ ɨ tɨ ucóonyoꞌseꞌveꞌ ajta jeꞌen joꞌpuáꞌrityeꞌen.

12 Nyáaj nu jamuaꞌreej tɨ ɨ Tavástaraꞌ jáꞌxaꞌpuɨꞌɨntariꞌtzeꞌen aꞌɨ́jcɨ ɨ tɨquee jeꞌej tyéejviicueꞌ

ajta japuan huatányuusij aꞌɨ́jcɨ ɨ tɨ quee jeꞌej jájtyoovej.

13 Aꞌɨ́ɨmaj mu ɨ tyétyacaa maj tyámuaꞌ tyityetyúuchaꞌɨj tyimuaatatyójtziꞌreꞌej;

¡majta a jimi júurij muáꞌjuꞌun ɨ tyeɨ́tyee maj tyámuaꞌ tyityaajúꞌ!

141

Nyáaj nu muéetzij jitze rányeej

Chuíicarij David tɨ jaꞌaꞌrij

1 Muéetzij jimi nu huatyényuusij, Tavástaraꞌ, ¡jiyeꞌtzín paj mujoꞌvéꞌmeꞌen!,

¡huánamuajriꞌ ɨ nyenyúucaa nyatɨꞌɨjta muéetzij jimi huatyényuunyij!

2 Cheꞌ aꞌyan eenyeꞌ ɨ nyaj jɨn huatyényuusij a jimi tɨꞌɨj ɨ ɨ́ɨjcua,

ajta ɨ nyaj aꞌ jimi ajméjcaꞌtaxɨꞌɨn, aꞌyájna tɨꞌɨj chúmuaꞌ maj aꞌjimi tyuꞌtámuꞌvejritaj.

3 Tavástaraꞌ, muáaj paj tyámuaꞌ tyéechaꞌɨɨn jeꞌej nyaj tyuꞌtaxájtaj;

tyámuaꞌ paj tyináachaꞌɨɨn nyatɨꞌɨjta tyíꞌxajtaj.

4 Capáj tyiꞌtáꞌcareꞌen nyej nyij aꞌɨ́j jitze tyiꞌriáꞌmuaꞌsimeꞌen ɨ tɨ quee xáꞌpuɨꞌ,

capáj tyiꞌtáꞌcareꞌen nyej nyij jeꞌej puaꞌaj tyiꞌtyínyechaꞌɨɨj

nusu nyej nyij aꞌɨ́ɨjma jamuán tyíꞌcuaꞌajcaj ɨ maj jeꞌej puaꞌaj tyityetyúuchaꞌɨj.

5 Aꞌyaa pu tyíꞌxaꞌpuɨꞌ tɨ puéjtzij naataꞌan aꞌɨ́jna ɨ tyévij tɨ tyámuaꞌ tyiꞌtyúuchaꞌɨj,

cheꞌ ajta ɨ tɨ naa curiáꞌrɨeꞌ nyejtyaꞌxɨꞌɨn.

Néijmiꞌi nu aꞌɨ́j tyaꞌancuriáaꞌsij,

tyij ajta nye jimi jeꞌej puaꞌaj tyíꞌrɨjcaa, muéetzij jimi nu huatyényuusij.

6 Aꞌɨ́ɨmaj ɨ maj tyihuáꞌijtyeꞌ ɨ maj jeꞌej puaꞌaj rɨcɨj aꞌɨ́ɨjma mu puéjtzij huoꞌtáꞌsij,

majta jeꞌen jaséjran nyej nyáaj tyámuaꞌ eenyeꞌ tyíꞌxajtacaꞌaj.

7 Tyihuáꞌcarij pu aꞌáa tyojoꞌjeꞌestɨ́maꞌaj jaꞌmej joꞌmaj tyityajáꞌavaꞌtacaa,

aꞌyájna tɨꞌɨj chóotaꞌ maj metyoꞌíichaꞌajraꞌnyij.

8 Tavástaraꞌ, Tavástaraꞌ, nyáaj nu muéetzij jitze rányeej.

Muéetzij jimi nu jahuoo paj naatyáhuɨɨreꞌen: capáj manúujɨpuan.

9 Pajta nyajapuáj huatányuunyij tyiꞌtɨ́j maj jɨn jaxɨeꞌveꞌ maj náacuanamuaj;

pajta nyajapuáj huatányuunyij aꞌɨ́ɨjma jimi ɨ maj jeꞌej puaꞌaj tyityetyúuchaꞌɨj.

10 Micheꞌ aꞌɨ́ɨmaj aꞌɨ́jna jɨn huavíviꞌriꞌhuaj ɨ maj tyámuaꞌ jáaruuj,

ajta nyáaj nyicheꞌ nyooj huameꞌen.

142

Muáaj paj aꞌɨ́ɨn puéꞌeen ɨ nyaj jitzán huatyényahuɨɨreꞌej

Jeꞌej tɨ tyihuoꞌmuáꞌtyej ajta jeꞌej tɨ tyuꞌtyéenyuj aꞌɨ́jna ɨ David, tɨꞌɨj tyástaꞌnaj jitze jeꞌrácatyii

1 Caꞌnyíin nu jɨn jahuoo ɨ Tavástaraꞌ jimi,

caꞌnyíin nu jɨn jahuaviij tɨꞌij aꞌɨ́ɨn náꞌancuꞌvaxɨꞌ.

2 Aꞌɨ́j nu jimi jaataséjrataj tyiꞌtɨ́j nyaj jɨn nyenyuusteꞌ,

aꞌɨ́j nu jimi jaataséjrataj tyiꞌtɨ́j nyaj jɨn jeꞌej tyéꞌnyamuaꞌtzej

3 nyatɨꞌɨjta huápuɨꞌɨj quee jeꞌej tyéejtyooveꞌen.

Tavástaraꞌ, muáaj paj jamuaꞌtyej ɨ nyaj juyéj,

aꞌɨ́jcɨ ɨ juyéj nyaj jitzán huaméj,

aꞌáa mu tyiꞌtɨ́j tyámuaꞌ jóꞌruuj mej mij naatyéeviꞌ.

4 Nyajta aꞌáa jóonyeerij aꞌ nyamuácaꞌtaꞌ pujmuaꞌ

ajta quee aꞌtɨ́j ajaꞌveꞌmej tɨꞌij naatáhuɨɨreꞌen.

¡Capu maꞌ aꞌtɨ́j tɨꞌij nyajapuáj huatányuunyij!

¡Capu maꞌ aꞌtɨ́j nyej nyáaj jitzán juxɨéꞌvaꞌaj!

5 Muéetzij jimi nu huatyényuusij, Tavástaraꞌ,

Aꞌyaa nu nyij tyíꞌmuaꞌixaatyeꞌ tɨjɨn: “Muáaj paj aꞌɨ́ɨn puéꞌeen ɨ nyaj jitzán huatyényahuɨɨreꞌej;

muáaj papuꞌuj aꞌɨ́ɨn puéꞌeen ɨ tɨ nye jimi séejreꞌ ijíij nyej nyooj júurij.”

6 Huánamuajriꞌ jeꞌej nyaj aꞌjimi tyáꞌhuoo,

jiꞌnye canu cheꞌ nyacaꞌnyej yényesejreꞌ,

Nyajapuáj paj huatányuunyij aꞌɨ́ɨjma jimi ɨ maj nyamuarityeꞌ,

jiꞌnye jéetzeꞌ mu aꞌɨ́ɨmaj uhuácacaꞌnyeꞌ nyequee nyáaj.

7 Pataꞌaj nɨiꞌrátoonyij aꞌyújna jóꞌnyaj jeꞌtyánamiꞌ

nyataꞌaj nyij nyáaj tyimuaatatyójtziꞌreꞌen.

Aꞌɨ́ɨ mu mij nyej jimi atahuíistɨraꞌaj ɨ tyeɨ́tyee maj quee tyiꞌtɨ́j jɨn áꞌɨtzeereꞌ

tɨpuaꞌaj períj muáaj tyámuaꞌ tyinaatyátoonyij.

143

Muéetzij jimi nu nyeríj tyuꞌtyáacaꞌan

Chuíicarij David tɨ jaꞌaꞌrij

1 Tavástaraꞌ, huánamuajriꞌ jeꞌej nyaj aꞌ jimi tyiꞌtyényuusij,

tyámuaꞌ paj tyáanamuaj jeꞌej nyaj tyáꞌhuoo.

¡Pajta naatájeevej, jiꞌnye muáaj paj tyámuaꞌ een pajta quee tyiꞌtɨ́j jɨn áꞌɨtzeereꞌ!

2 Capáj jahuaviiraj tɨꞌij jaataxáj tyiꞌtɨ́j tɨ jɨn quee xáꞌpuɨꞌ huarɨ́j aꞌɨ́jna ɨ tɨ muéetzij muahuɨɨreꞌ,

jiꞌnye néijmiꞌi mu muéetzij jimi áꞌɨtzeereꞌ.

3 Aꞌɨ́ɨmaj mu nyamuarityeꞌ ɨ maj nyéjchaꞌɨɨreꞌ,

majta chóotaꞌ meríj naatzíinajraa,

caꞌnyéjrij mu jɨn nyeꞌijtyeꞌ nyej nyij aꞌáa jaꞌchajca joꞌtɨj joꞌtɨ́caꞌ,

aꞌyájna matɨꞌɨj ɨ maj meríj áꞌtyeej maj huácuij.

4 Huápuɨꞌɨj nu quee cheꞌ jeꞌej tyéejtyoovej,

ajta ɨ nyaxɨéjnyuꞌcaa quee cheꞌ jeꞌej jájtyoovej.

5 Nyáamuaꞌree jeꞌej tɨ jájcuaj tyíꞌeenyeꞌej,

nyajta aꞌɨ́j jitze tyíꞌmuaꞌtzej jeꞌej paj muáaj tyuꞌmuárɨej.

6 Muéetzij jimi nu ajméjcaꞌtaxɨꞌɨj,

muéetzij jimi nu jaxɨeꞌveꞌ nyaj huayeꞌen, aꞌyájna tɨꞌɨj ɨ chuéj tɨ huáchij.

7 Tavástaraꞌ, ¡caꞌnácan paj naatájeevej,

jiꞌnye canu cheꞌ tyámuaꞌ tyaꞌtányuuvej!

Capáj nye jimi ajtáyiꞌcan,

jiꞌnye aꞌyaa nu éenyeꞌej naꞌmej matɨꞌɨj ɨ muɨꞌchítyee.

8 Tɨꞌɨjta íiyaꞌ putyiꞌrɨjcáj muáaj paj noꞌtámuaꞌreeritziꞌtyeꞌen ɨ paj jɨn nyaxɨeꞌveꞌ,

jiꞌnye muéetzij nu nyeríj jitze tyuꞌtyáacaꞌan.

Muáaj paj noꞌtámuaꞌreeritziꞌtyeꞌen jeꞌej nyaj tyiꞌtyínyechaꞌɨj,

jiꞌnye muéetzij jimi pu jáꞌmaꞌcan tyiꞌtɨ́j nyaj aꞌyan tyíꞌxɨeꞌveꞌ.

9 Nyajapuáj paj huatányuunyij, Tavástaraꞌ, aꞌɨ́ɨjma jimi ɨ maj nyéjchaꞌɨɨreꞌ,

jiꞌnye muéetzij jimi nu jahuoo paj naatyáhuɨɨreꞌen.

10 Náamuaꞌtyej nyej nyij aꞌyan huárɨnyij jeꞌej paj muáaj tyáꞌxɨeꞌveꞌ,

jiꞌnye muáaj paj nyaj Dios puéꞌeen.

¡Cheꞌ aꞌ júuricamej tɨ naa een náaviꞌtɨsimeꞌen

aꞌɨ́jcɨ jitze ɨ juyéj tɨ huatóojeꞌyej!

11 Muéetzij jitze maꞌcan, Tavástaraꞌ, ¡naatáꞌ nyej nyij júurij!

Jiꞌnye jɨꞌréenyaꞌaj paj séejreꞌ, ¡nɨiꞌráatoj nyej nyij quee jeꞌej tyéꞌnyamuaꞌajcaj!

12 Jiꞌnye capáj tyiꞌtɨ́j jɨn áꞌɨtzeereꞌ, ¡huaꞌantyipuaꞌrityeꞌ aꞌɨ́ɨjma ɨ maj nyéjchaꞌɨɨreꞌ!

¡Huaꞌantyipuaꞌrityeꞌ néijmiꞌcaa aꞌɨ́ɨjma ɨ maj nyéjchaꞌɨɨreꞌ, jiꞌnye nyáaj nu aꞌɨ́ɨn puéꞌeen ɨ tɨ muahuɨɨreꞌ!

144

Jeꞌej tɨ ɨ Dios tyíꞌtyojtziꞌreꞌ aꞌɨ́jna ɨ rey tɨ jɨn tyiꞌtyéjvee

David tɨ jaꞌaꞌrij

1 ¡Cheꞌ tyámuaꞌ eenyeꞌ ɨ Tavástaraꞌ, ɨ tɨ nyechaꞌɨj!

Aꞌɨ́ɨ pu aꞌɨ́ɨn puéꞌeen ɨ tɨ tyámuaꞌ tyíꞌnyamuaꞌtyej ajta tyámuaꞌ nyaꞌuurej

nyej nyij tyuꞌtyámueꞌtɨn nyatɨꞌɨj huatyényoꞌseꞌen;

2 aꞌɨ́ɨ pu nyaꞌ amíincuj puéꞌeen tɨ quee tyiꞌtɨ́j jɨn áꞌɨtzeereꞌ, aꞌɨ́j nu jimi tyámuaꞌ tyíꞌchaꞌɨɨriꞌhuaj;

ɨ tɨ jéetzeꞌ jútyeꞌ ɨmuáj jáꞌsejreꞌ nyej nyij jitzán huatyényaꞌavaaj, ɨ tɨ nyajapuáj huatányuusij,

aꞌɨ́ɨ pu aꞌɨ́ɨn puéꞌeen ɨ tɨ nyacánasij, aꞌɨ́j nu nyij jɨn huatyényanasij;

aꞌɨ́ɨ pu tyuꞌtáꞌsij nyej nyij tyihuoꞌtaꞌíjtyeꞌen aꞌ chájtaꞌ maj joꞌcháatɨmee.

3 Tavástaraꞌ, ¿tyiꞌtanyí puéꞌeen ɨ tyáatɨꞌ, pej pij quee yóꞌhuaꞌnan?

¿Tyiꞌtanyí jeꞌej tyiꞌpuéꞌeen ɨ tyévij, tɨꞌij aꞌ jitze juxɨeꞌveꞌ?

4 Aꞌɨ́jna ɨ tyáatɨꞌ aꞌyaa pu een tɨꞌɨj séej paj ucayáatɨraꞌnyij;

ajta ɨ tɨ jɨn júurij aꞌyaa pu mutyojoꞌyiꞌij tɨꞌɨj ɨ quéenyiꞌistarij.

5 Tavástaraꞌ, tyaꞌantácuunaj u tajapuá, pajta jeꞌen mujoꞌvéꞌmeꞌen;

pajta japuan tyíꞌastij ɨ jɨríj tɨꞌij ájcɨtzujtarej;

6 pajta tyuꞌtáhuaꞌxɨj ɨ tyiáꞌɨꞌrɨj, majta huatyóonaꞌaxcavaꞌxɨꞌɨn,

pajta jeꞌen huoꞌtamuárityeꞌen aꞌɨ́ɨjma ɨ maj muájchaꞌɨɨreꞌ.

7 Mu paj joꞌtaméjcaꞌaj jútyeꞌ ɨmuáj,

pajta nyajapuáj huatányuunyij ɨ jájritzeꞌ, jiꞌnye nuꞌríj tɨn atyámuɨꞌsij;

nyajapuáj paj huatányuunyij aꞌɨ́jcɨ jimi ɨ maj jɨn uhuácacaꞌnyeꞌej aꞌɨ́ɨmaj ɨ tyeɨ́tyee nyaj quee huáꞌmuajtyej,

8 aꞌɨ́ɨmaj ɨ maj tyíꞌhueꞌtacaa

majta ajméjcaꞌtacaa mej mij hueꞌtzij jɨn tyuꞌtaxáj.

9 Tavástaraꞌ, jájcuacan nu ɨ chuíicarij aꞌ jimi huatáchuiicaj;

nyetyuꞌtáchuiicaj muéetzij jimi aꞌɨ́jcɨ jitze ɨ canárij.

10-11 Muáaj, mu paj huaꞌtáꞌcaa mej mij tyuꞌtyámueꞌtɨn ɨ maj rey jɨn tyityetyuꞌuj;

muáaj, mu paj japuan huatanyúj aꞌɨ́jcɨ ɨ David muéetzij tɨ muahuɨɨreꞌ,

nyajapuáj paj huatányuunyij aꞌɨ́jcɨ jimi ɨ náhuaaj tɨ tyuꞌjéꞌcaj;

nyajapuáj paj huatányuunyij aꞌɨ́jcɨ jimi ɨ maj jɨn uhuácacaꞌnyeꞌej aꞌɨ́ɨmaj ɨ tyeɨ́tyee nyaj quee huáꞌmuajtyej,

ɨ maj hueꞌtzij jɨn tyíꞌxaj

majta ajméjcaꞌtacaa mej mij hueꞌtzij jɨn tyuꞌtaxáj.

12 Aꞌɨ́ɨmaj ɨ tayójmuaꞌ aꞌyaa mu tyíꞌtyahuoseꞌ tɨꞌɨj ɨ ítyeɨꞌrij tyej tyámuaꞌ tyíꞌuurej;

majta ɨ tayójmuaꞌ maj úucaa naa huaséꞌrihuaꞌan aꞌyájna tɨꞌɨj ɨ chiꞌij jitze tɨ arúuꞌpuꞌuj

ɨ tɨ jitzán aróocaꞌnyej aꞌɨ́jna ɨ tyeyúuj.

13 Ajta ɨ tyiꞌtachojrij tzajtaꞌ tyóꞌjɨstij,

néijmiꞌi pu cueꞌráj aꞌúun tyóꞌcataj.

Majta ɨ tayaꞌmuaj jéehua mu támuiꞌrij,

muꞌríj jéehua víꞌraꞌaj séejreꞌ néijmiꞌqueꞌ.

14 Majta ɨ tayaꞌmuaj huáacasij aꞌɨ́ɨ mu majta meríj juꞌtzaj,

majta quee tyityaꞌrájhuaꞌnaj.

Camu tyiꞌtɨ́j jɨn jeꞌej tyíꞌtyejijhuaj aꞌ cáayej jitze.

15 ¡Micheꞌ huatóotyamuaꞌveꞌen aꞌájna aꞌ chájtaꞌ joꞌtɨj néijmiꞌi aꞌyan tyejéꞌeen!

¡Micheꞌ huatóotyamuaꞌveꞌen aꞌ chájtaꞌ joꞌtɨj ɨ Dios huajaꞌ Vástaraꞌ!

145

Micheꞌ néijmiꞌi ɨ tyeɨ́tyee tyaatatyójtziꞌreꞌen ɨ Tavástaraꞌ

Jeꞌej tɨ tyuꞌtáchuiicacaꞌ aꞌɨ́jna ɨ David

1 Aꞌɨ́j nu huataxájta jeꞌej paj vaꞌcán jɨn tyíꞌijta, nyaj Dios pajta nyaj rey;

aꞌnáj tɨnaꞌaj nu tyámuaꞌ tyeetyátoosij ɨ paj jɨn ántyapuaj.

2 Tɨꞌɨj púnaꞌaj nu tyiꞌmuatyóotziꞌreꞌej naꞌmej,

nyajta muéetzij jitze maꞌcan aꞌnáj tɨnaꞌaj tyiꞌchuíicaj naꞌmej.

3 Vaꞌcán pu jɨn tyiꞌtyéjvee ɨ Tavástaraꞌ ajta jimi aꞌyan tyiꞌtyéevijtɨj tyaj tyuꞌtáchuiicaj,

jéetzeꞌ pu vaꞌcán jɨn antyúumuaꞌreej quee ɨ tyaj jɨn tyojóꞌitej.

4 Ɨ huaꞌ huásimuaꞌ majta ɨ tɨꞌríij aꞌɨ́ɨ mu tyámuaꞌ tyuꞌtyátoosij muáaj paj tyúꞌtaahuacaꞌ,

aꞌɨ́j mu xáataj muáꞌjuꞌun jeꞌej paj muáaj tyiꞌtɨ́j vaꞌcan tyúꞌtaahuacaꞌ.

5 Aꞌɨ́j mu xáataj muáꞌjuꞌun ɨ tɨ naa huaséꞌrin muáaj paj jɨn ajtyíamuaꞌreej,

nyajta nyáaj aꞌɨ́j nu jitze tyíꞌnyamuaꞌtziityeꞌen ɨ tɨ naa tyuꞌséꞌrin muáaj paj tyúꞌtaahuacaꞌ.

6 Aꞌɨ́j mu tyiꞌxáataj muáꞌjuꞌun muáaj paj tyúꞌtaahuacaꞌ ɨ paj néijmiꞌ jɨn putyiꞌuurej tɨ huápuɨꞌɨj tyéꞌtyesiꞌreꞌ,

nyajta nyáaj aꞌɨ́j nu huataxájta ɨ paj vaꞌcán jɨn tyiꞌtyéjvee.

7 Aꞌɨ́j mu xáataj muáꞌjuꞌun paj huápuɨꞌɨj naa tyíꞌtyevij,

majta jutyámuaꞌveꞌej mejíihuaj aꞌyan metyiꞌxáataj muáꞌjuꞌun paj jɨꞌréenyeꞌej séejreꞌ.

8 Tavástaraꞌ pu naa tyihuojóꞌmuaꞌraj ajta tyihuaꞌcuꞌvej,

capu jiyeꞌtzín tyoꞌcájaaxɨejveꞌ ajta jéehua taxɨeꞌveꞌ.

9 Tavástaraꞌ pu jɨꞌréenyaꞌaj séejreꞌ néijmiꞌcaa jimi,

ajta tyámuaꞌ naa tyíꞌchaꞌɨj ɨ tɨ tyúꞌtaahuacaꞌ.

10 ¡Micheꞌ tyimuaatatyójtziꞌreꞌen, Tavástaraꞌ, tyiꞌtɨ́j paj muáaj tyúꞌtaahuacaꞌ!

¡Micheꞌ aꞌɨ́ɨmaj tyimuaatatyójtziꞌreꞌen ɨ maj aꞌ jimi tyámuaꞌ een!

11 ¡Micheꞌ aꞌɨ́j huataxáj ɨ tɨ huápuɨꞌɨj naa huaséꞌrin aꞌɨ́jna ɨ paj jɨn tyíꞌijta!

¡Micheꞌ aꞌɨ́j huataxáj ɨ tɨ quee aꞌtɨ́j aꞌyan tyeeyíꞌtɨn tɨ aꞌyan tyuꞌmuárɨeꞌen!

12 ¡Micheꞌ ɨ tyeɨ́tyee jáamuaꞌreej paj muáaj néijmiꞌi putyíꞌuurej

ajta ɨ tɨ vaꞌtɨ́j séejreꞌ aꞌɨ́jna ɨ paj jɨn tyíꞌijta!

13 Aꞌɨ́jna ɨ paj jɨn tyíꞌijta aꞌɨ́j paj jɨn jusén tyuꞌtaꞌíjtaj,

ajta ɨ paj jɨn antyíaꞌmuaꞌreej jusén jɨmeꞌ pu séeriaꞌaj jaꞌmej.

14 Tavástaraꞌ pu huoꞌtyácajtyeꞌsij aꞌɨ́ɨjma ɨ maj eetávitzej

ajta huaꞌaj jaꞌpuanaj aꞌɨ́ɨjma ɨ maj quee uhuácacaꞌnyeꞌ.

15 Néijmiꞌi mu muéetzij jitze rányejnyeꞌ majta aꞌ jimi tyiꞌijchóꞌveꞌ

paj muáaj tyihuoꞌtáꞌan ɨ tɨ tyíꞌcueꞌriꞌ aꞌnáj tɨ aꞌyan tyíꞌxaꞌpuɨꞌɨn.

16 Muáaj paj huataméjcaꞌtaj, pajta aꞌɨ́jcɨ jɨmeꞌ axɨeꞌviꞌraꞌ

jɨn tyámuaꞌ tyihuoꞌtyátoosij aꞌɨ́ɨjma ɨ maj júurij.

17 Tavástaraꞌ pu tyámuaꞌ een ɨ ju juyéj jitze,

ajta jéehua tyámuaꞌ tyíꞌuurej jeꞌej tɨ aꞌɨ́ɨn tyíꞌtaxɨeꞌveꞌ.

18 Tavástaraꞌ pu véjriꞌ séejreꞌ aꞌɨ́ɨjma jimi ɨ maj jimi jahuoo,

aꞌɨ́ɨjma jimi ɨ maj tzáahuatyiꞌraꞌaj jɨn jahuoo.

19 Aꞌɨ́ɨ pu aꞌyan rɨnyij jeꞌej maj tyáꞌxɨeꞌveꞌ ɨ maj tzáahuatyiꞌraꞌaj jimi tyíchaꞌɨj;

matɨꞌɨjta jahuaviiraj tɨ huoꞌtáhuɨɨreꞌen, aꞌɨ́ɨ pu huáꞌnamuaj ajta huaꞌ japua huatányuusij.

20 Tavástaraꞌ pu huáꞌchaꞌɨj aꞌɨ́ɨjma ɨ maj jaxɨeꞌveꞌ,

ajta huaꞌantyipuaꞌrityeꞌsij aꞌɨ́ɨjma ɨ maj jeꞌej puaꞌaj tyityetyúuchaꞌɨj.

21 ¡Cheꞌ ɨ nye tyenyij tyaatatyójtziꞌreꞌen ɨ Tavástaraꞌ!

¡Micheꞌ néijmiꞌi tyámuaꞌ tyeetyátoonyij jeꞌej tɨ aꞌɨ́ɨn ántyapuaj,

ijíij majta jusén jɨmeꞌ!

146

Jeꞌej tyaj tyuꞌtáchuiicaj ɨ Dios tɨ tyúꞌtaahuacaꞌ

1 ¡Alelúuyaj!

Néijmiꞌi nu ɨ nyaj júuricamej jɨn tyaatatyójtziꞌreꞌej ɨ Tavástaraꞌ.

2 Nyáaj nu tyeꞌtyóotziꞌreꞌej naꞌmej ɨ Tavástaraꞌ nyatɨꞌɨj nyooj júurij;

nyetyiꞌchuíicaj nu naꞌmej ɨ Dios jimi nyatɨꞌɨj nyooj séjreꞌej.

3 Caxu aꞌɨ́ɨjma jitze tyíꞌcaꞌnyej ɨ tyétyacaa maj jéehua juxɨeꞌveꞌ,

aꞌɨ́ɨjma jimi ɨ tyeɨ́tyee maj quee pújoorej maj séej japua huatányuunyij,

4 jiꞌnye tɨpuaꞌaj meríj huácuiꞌnyij chuéj mu majtáhuaꞌaj huatyóotaahuaj,

aꞌɨ́j puꞌuj tánaꞌaj xɨcáaraꞌ jitze tyeꞌentyipuáꞌrij ɨ maj jɨn tyíꞌmuarɨeꞌcaꞌaj.

5 Cheꞌ jutyamuaꞌveꞌej ɨ tɨ jaꞌancuriáaꞌvej tɨ ɨ Dios raꞌ ɨ Jacob jaatáhuɨɨreꞌen,

aꞌɨ́jna ɨ tɨ tyiꞌijchóꞌveꞌej ɨ Tavástaraꞌ jimi tɨ Dios raꞌ pueꞌéen.

6 Aꞌɨ́ɨ pu jaatyátaahuacaꞌ ɨ tajapuá tɨ séejreꞌ, ɨ cháanacaj ajta ɨ jájrij,

ajta néijmiꞌi aꞌɨ́j tɨ jitze tyíꞌsejreꞌ.

Aꞌɨ́ɨ pu aꞌnáj tɨnaꞌaj jaꞌráꞌastee ɨ junyúucaa

7 Tyámuaꞌ pu tyíꞌuurej aꞌɨ́ɨjma jimi ɨ maj quee jeꞌej jájtyoovej

ajta tyihuoꞌtáꞌsij ɨ cueꞌráj aꞌɨ́ɨjma ɨ maj tajcuj.

Tavástaraꞌ pu huiꞌrátoosij aꞌɨ́ɨjma ɨ maj námiꞌ,

8 Tavástaraꞌ pu huaꞌtanyéjnyeꞌrityee aꞌɨ́ɨjma ɨ maj aracúcuꞌnyijmee;

Tavástaraꞌ pu huaꞌaj jaꞌpuanaj ɨ maj meríj eetavátzɨj,

Tavástaraꞌ pu huaꞌxɨeꞌveꞌ ɨ tyeɨ́tyee maj tyámuaꞌ tyíꞌtyesejreꞌ,

9 Tavástaraꞌ pu huáꞌchaꞌɨj aꞌɨ́ɨjma ɨ maj séej chuéj japua jáꞌmaꞌcan

ajta huáꞌchaꞌɨj aꞌɨ́ɨjma ɨ xáꞌrɨcaanyij ajta ɨ úucaa maj antyúujɨɨmuaꞌastariacaꞌ,

ajta huojoꞌhuaꞌnaj ɨ juyéj jitze aꞌɨ́ɨjma ɨ maj jeꞌej puaꞌaj tyityetyúuchaꞌɨj.

10 Muaꞌaj mu siaj Sión jaꞌchej, Tavástaraꞌ pu jusén jɨmeꞌ tyiꞌíitaj jaꞌmej,

ajta ɨ jaꞌmua Dios pu ajta jusén jɨmeꞌ séeriaꞌaj jaꞌmej.

¡Alelúuyaj!

147

Capu juxaꞌaj naꞌaj huóꞌruuj ɨ maj séej chuéj japua joꞌcháatɨmee

1 ¡Alelúuyaj!

¡Naa pu xáꞌpuɨꞌ tyaj tyuꞌtáchuiicaj ɨ Dios jimi!

¡Aꞌyaa pu tyúuxɨeꞌveꞌ tyaj aꞌɨ́j jimi tyámuaꞌ naa tyuꞌtáchuiicaj!

2 Tavástaraꞌ pu ajtáhuaꞌaj jaatyátaahuaj ɨ chájtaꞌnaj Jerusalén

ajta huaꞌajsɨɨreꞌej aꞌɨ́ɨjma ɨ Israel maj jitze ajtyámaꞌcan ɨ maj joꞌvátzɨj.

3 Aꞌɨ́ɨ pu tyihuáꞌhuaatyeꞌen ɨ maj quee tyámuaꞌ een ɨ juxɨéjnyuꞌcaa tzajtaꞌ,

ajta tyihuaꞌhuáatyeꞌej joꞌmaj tyajáꞌpuejtyiꞌhuaj.

4 Aꞌɨ́ɨ pu jamuaꞌreej aꞌchu maj aráꞌasej ɨ xúꞌraꞌvetyee,

ajta jeꞌen séej ajta séej huataxájta jeꞌej tɨ ántyapuaj.

5 Vaꞌcán pu jɨn antyúumuaꞌreej ɨ taj Dios, ajta néijmiꞌi putyíꞌuurej,

capu muꞌ jóoꞌasej ɨ tɨ jɨn tyuꞌyíꞌtɨn.

6 Tavástaraꞌ pu caꞌnyíjraꞌaj huaꞌtáꞌcaa aꞌɨ́ɨjma ɨ maj quee óotzaahuatyeꞌ,

ajta jéehua pu huápuɨꞌɨj huoꞌtyáxaahuataj aꞌɨ́ɨjma ɨ maj jeꞌej puaꞌaj tyityetyúuchaꞌɨj.

7 Setyuꞌtáchuiicaj ɨ Tavástaraꞌ jimi setyeꞌtyóotziꞌreꞌej;

siajta tyuꞌtáchuiicaj ɨ taj Dios jimi, aꞌɨ́jcɨ jitze ɨ canárij.

8 Aꞌɨ́ɨ pu joꞌtánaamuaj ɨ tajapuá tɨ séejreꞌ aꞌɨ́jcɨ jɨmeꞌ ɨ jéetɨrij,

ajta tyámuaꞌ huáꞌuurej ɨ víityee mej mij huatyéviiyej ɨ cháanacaj japua,

ajta tyiꞌtáꞌcaa tɨ ɨ ɨxáj ajnyéj a ɨtzitáj,

9 tyihuáꞌcueꞌtyej ɨ tyiꞌtyán maj tyityaacɨ́ꞌɨj

ajta aꞌɨ́ɨjma ɨ huaꞌyojmuaꞌ ɨ cuaꞌtzáaj matɨꞌɨj ajaꞌcɨꞌxɨj.

10 Capu ɨ tɨ jɨn uhuájcaꞌnyej ɨ cahuáayuꞌ nusu ɨ tyáatɨꞌ tɨ jéehua uhuájcaꞌnyej

capu aꞌɨ́ɨn jitzán juxɨeꞌveꞌ ɨ Tavástaraꞌ,

11 aꞌɨ́ɨ mu jitzán juxɨeꞌveꞌ ɨ maj tzáahuatyiꞌraꞌaj jimi tyíchaꞌɨj,

ɨ maj jitzán tyíꞌcaꞌnyej ɨ tɨ jɨn huaꞌxɨeꞌveꞌ.

12 Muaꞌaj mu siaj Jerusalén huacháatɨmee, setyuꞌtatyójtziꞌreꞌ ɨ Tavástaraꞌ;

siajta mu siaj Sión jaꞌchej, setyuꞌtatyójtziꞌreꞌ ɨ ju Dios.

13 Jiꞌnye aꞌɨ́ɨ pu tyámuaꞌ tyeꞌtyáacajtye joꞌtɨj jaꞌpueertaj

ajta tyámuaꞌ tyihuoꞌtyájtoo aꞌyóojmuaꞌ aꞌájna a chájtaꞌ.

14 Aꞌɨ́ɨ pu tyuꞌtáꞌsij paj axáahuaj séjriaꞌaj aꞌ chuéj japua

ajta aꞌɨ́j muaatáꞌsij ɨ tyeríicuj tɨ jéetzeꞌ jɨ́ꞌreꞌen.

15 Aꞌɨ́ɨ pu junyúucaa ujoꞌtaꞌítyij ɨ cháanacaj japua,

ajta ɨ nyúucariaꞌraꞌ pu jiyeꞌtzín yaráꞌastij.

16 Aꞌɨ́ɨ pu jataahuaj ɨ séerij cuxáa tɨ muxáj tɨ puéꞌeenyeꞌ,

ajta séerij ajnyésij néijmiꞌqueꞌ ɨ chuéj japua tɨꞌɨj ɨ chuéj tɨ muɨɨnyíj.

17 Aꞌɨ́ɨ pu ajta ɨ séerij ujoꞌtaꞌítyij aꞌyájna matɨꞌɨj ɨ tyéetyee;

ajta aꞌɨ́jcɨ jɨmeꞌ ɨ cɨmuájrij tɨ ujoꞌtaꞌítyij, aꞌɨ́j pu jɨn ɨ jáj séerij huatyóotaahuaj.

18 Ajta jeꞌen ɨ junyúucaa mujoꞌtaꞌítyij, aj puꞌij ɨ séerij huatóopuaꞌrij;

aꞌɨ́ɨ pu tyuꞌtáꞌsij tɨ huatáꞌaacarej, aj puꞌij ɨ jájtyij huatámuɨꞌyij.

19 Aꞌɨ́ɨ pu tyuꞌtáꞌ tɨ jáamuaꞌtyij ɨ Jacob, ɨ Israel,

ɨ junyúucaa, ɨ nyúucarij tɨ jɨn tyíꞌijta ajta jeꞌej tɨ tyeetyájtoo.

20 Capu aꞌyan huóꞌruuj ɨ maj séej chuéj japua jáꞌmaꞌcan,

ɨ maj quee aꞌnáj jaamuaꞌaj jeꞌej tɨ aꞌɨ́ɨn tyuꞌtaꞌíjtacaꞌ.

¡Alelúuyaj!

148

Ɨ Tavástaraꞌ tɨ tyúꞌtaahuacaꞌ aꞌɨ́ɨ pu tyéꞌtyojtziꞌreꞌ

1 ¡Alelúuyaj!

¡Setyuꞌtatyójtziꞌreꞌ ɨ Tavástaraꞌ jútyeꞌ ɨmuáj u tajapuá!

¡Setyuꞌtatyójtziꞌreꞌ ɨ Tavástaraꞌ jútyeꞌ ɨmuáj!

2 ¡Muaꞌaj xu siajta tyaatatyójtziꞌreꞌen, néijmiꞌi mu siaj jimi tyíꞌhuɨɨreꞌ!

¡Muaꞌaj xu siajta tyaatatyójtziꞌreꞌen, tajapuá siaj tyíꞌchaꞌɨj!

3 ¡Setyuꞌtatyójtziꞌreꞌ siajta muaꞌaj, xɨcáj ajta ɨ máxcɨrɨeꞌ!

¡Muaꞌaj xu siajta tyaatatyójtziꞌreꞌen, tatzárij siaj naa huaséꞌrin!

4 ¡Tyuꞌtatyójtziꞌreꞌ, tajapuá jútyeꞌ ɨmuáj paj jáꞌsejreꞌ,

pajta muáaj jájtyij, japuan paj jáꞌsejreꞌ ɨ tajapuá tɨ séejreꞌ!

5 Setyuꞌtatyójtziꞌreꞌ ɨ tɨ jɨn ántyapuaj ɨ Tavástaraꞌ,

jiꞌnye aꞌɨ́ɨ pu séej naꞌaj jɨn tyuꞌtaꞌíjtacaꞌ aj puꞌij néijmiꞌi tyúꞌtaavijhuacaꞌ;

6 aꞌɨ́ɨ pu aꞌyan tyeetyájtoo tɨꞌij jusén jɨmeꞌ séjreꞌej,

ajta nyúucarij jɨn tyuꞌtaꞌíjtacaꞌ tɨ aꞌyan tyúuxɨeꞌveꞌ maj néijmiꞌi aráꞌastej.

7 ¡Setyuꞌtatyójtziꞌreꞌ ɨ Tavástaraꞌ ɨ cháanacaj japua,

tyiꞌtyán maj viváajmaꞌaj tyíꞌtyesejreꞌ ɨ jájritzeꞌ, ɨ jájritzeꞌ joꞌtɨj jaꞌtyáatɨꞌ!

8 ¡Ɨ maj tyóonaꞌaxcavaꞌra majta ɨ tyéetyee, ɨ séerij ajta ɨ tɨ huarɨéenajyiꞌij!

¡Ajta ɨ áacaj tɨ aꞌyan rɨcɨj jeꞌej tɨ tyuꞌtaꞌíjtyiꞌhuacaꞌ!

9 ¡Ɨ jɨríj ajta ɨ tɨ caviꞌyetzeꞌejmee!

¡Néijmiꞌi ɨ jucúj ajta ɨ ítyeɨꞌrij tɨ tyíꞌtajcaa!

10 ¡Tyiꞌtyán yaꞌmuáatyee majta ɨ simuáruunyij!

¡Ɨ pínaꞌsee majta ɨ chóotaꞌ maj huacɨ́ɨnyajcɨꞌɨj!

11 ¡Ɨ maj tyíꞌijta ɨ cháanacaj japua majta ɨ chájtaꞌnaj jitze!

¡Ɨ maj tyíꞌijta majta ɨ tajtúhuaanyij cháanacaj japua maj tyíꞌijta!

12 ¡Tyétyacaa majta ɨ úucaa, tyáamua majta ɨ huáasij!

13 ¡Néijmiꞌi xu tyaatatyójtziꞌreꞌen ɨ Tavástaraꞌ tɨ jɨn ántyapuaj,

jiꞌnye aꞌɨ́ɨ puꞌuj aꞌɨ́jna jɨn ántyapuaj ɨ jútyeꞌ ɨmuáj tɨ jáꞌmaꞌcan!

¡Ɨ tɨ jɨn néijmiꞌ putyiꞌuurej tajapuá pu jáꞌsejreꞌ ajta íiyan cháanacaj japua!

14 ¡Aꞌɨ́ɨ pu tyuꞌtáꞌ mej mij néijmiꞌi putyíꞌuuriaj ɨ maj jitzán ajtyámaꞌcan!

¡Aꞌɨ́ɨ mu néijmiꞌi tyaatatyójtziꞌreꞌej ɨ maj jimi tyámuaꞌ een,

aꞌɨ́ɨmaj ɨ maj Israel jitze ajtyámaꞌcan, chájtaꞌnaj tɨ jimi véjriꞌ séejreꞌ!

¡Alelúuyaj!

149

Dios, ɨ tɨ néijmiꞌi tyúꞌtaahuacaꞌ ajta Rey jɨn tyiꞌtyéjvee

1 ¡Alelúuyaj!

Jájcuacan xu tyuꞌtáchuiicaj ɨ Tavástaraꞌ jimi,

aꞌáa xu tyaatatyójtziꞌreꞌen joꞌmaj jóosɨɨreꞌ ɨ maj jimi tyámuaꞌ tyityetyúuchaꞌɨj.

2 Xatóotyamuaꞌveꞌ mu siaj Israel jitze ajtyámaꞌcan, siajta Sión siaj joꞌcháatɨmee,

jiꞌnye Dios pu néijmiꞌi jaꞌmua jimi tyúꞌtaahuacaꞌ ajta Rey jɨn tyiꞌtyéjvee.

3 Setyuꞌtatyójtziꞌreꞌ ɨ tɨ jɨn ántyapuaj siajta jimi tyuꞌtyéenyeꞌen,

jimi xu tyuꞌtáchuiicaj ɨ canárij jitze siajta ɨ quéetzaj jitze.

4 Jiꞌnye ɨ Tavástaraꞌ pu jutyamuaꞌveꞌ aꞌɨ́ɨjma jimi ɨ jutyéɨtyeristyamuaꞌ,

aꞌɨ́ɨjma pu huataꞌsij maj tyuꞌmuéꞌtɨn ɨ maj quee óotzaahuatyeꞌ.

5 Siataꞌaj huatóotyamuaꞌveꞌen mu siaj quee tyiꞌtɨ́j jɨn áꞌɨtzeereꞌ aꞌɨ́jcɨ jɨmeꞌ siaj tyuꞌtyámueꞌtɨj,

tyij siajta siooj tyácuꞌtzisimeꞌen xuutyámuaꞌveꞌej xu tyíꞌchuiicaj.

6 Cheꞌ ɨ chuíicarij jaꞌmuatyényij jitze séjreꞌej ɨ Dios siaj jɨn tyuꞌtatyójtziꞌreꞌen,

ajta ɨ jaꞌmua muácaꞌ jitze ɨ chúun tɨ juxaꞌaj tyaꞌantámuamuaa

7 siaj sij aꞌɨ́jna jɨn tyoꞌrióorɨeeraj aꞌɨ́ɨjma jimi ɨ maj quee tyáꞌtzaahuatyeꞌ,

siajta puéjtzij huoꞌtáꞌan ɨ maj séej chuéj japua jáꞌmaꞌcan,

8 siataꞌaj huoꞌtyájɨꞌqueꞌen ɨ maj rey jɨn tyíꞌijta siajta ɨ tyeɨ́tyee maj jéehua uhuácacaꞌnyeꞌ

aꞌɨ́jcɨ jɨmeꞌ xu huoꞌtyájɨꞌqueꞌen ɨ cadéenaj tyapúustiꞌ tɨ puéꞌeen tɨ tyíjetyej,

9 taꞌaj ij aꞌɨ́ɨjma jimi aꞌyan tyaꞌróoꞌastej jeꞌej tɨ arí tyoꞌyúꞌsiꞌhuacaꞌ.

¡Aꞌíi pu aꞌɨ́ɨn pueꞌéenyeꞌej jaꞌmej ɨ maj jɨn jaatyátzaahuatyeꞌen ɨ maj jimi tyámuaꞌ een!

¡Alelúuyaj!

150

Jeꞌej maj néijmiꞌi ɨ Dios jimi tyuꞌtáchuiicaj

1 ¡Alelúuyaj!

¡Setyuꞌtatyójtziꞌreꞌ ɨ Dios ɨ tyeyúujraꞌ tzajtaꞌ joꞌtɨj aꞌɨ́ɨn jáꞌsejreꞌ!

¡Setyuꞌtatyójtziꞌreꞌ aꞌájna u tajapuáj joꞌtɨj aꞌɨ́ɨn tyejéꞌijtaj!

2 ¡Aꞌɨ́j xu jɨn tyaatatyójtziꞌreꞌen jeꞌej tɨ aꞌɨ́ɨn vaꞌcán jɨn tyíꞌmuarɨeꞌ!

¡Aꞌɨ́j xu jɨn tyaatatyójtziꞌreꞌen ɨ tɨ vaꞌcán jɨn séejreꞌ jusén jɨmeꞌ!

3 ¡Aꞌɨ́j xu jitze tyaatatyójtziꞌreꞌen ɨ aꞌhuáj!

¡Setyuꞌtatyójtziꞌreꞌ aꞌɨ́jcɨ jitze ɨ canárij siajtáhuaꞌaj séecan jitze ɨ canárij tɨ seequéj tyíeꞌen!

4 ¡Setyuꞌtatyójtziꞌreꞌ setyiꞌnyaꞌaj aꞌɨ́jcɨ jitze setyiꞌcuíinaj ɨ quéetzaj!

¡Setyuꞌtatyójtziꞌreꞌ aꞌɨ́jcɨ jitze ɨ cɨꞌsítyeꞌrij siajta néijmiꞌi aꞌɨ́jcɨ jitze ɨ tɨ tyeꞌejvivin!

5 ¡Setyuꞌtatyójtziꞌreꞌ aꞌɨ́jcɨ jitze ɨ tyapúustiꞌ tɨ tyiꞌsicɨɨra tɨ tyiꞌtáhuan!

¡Setyuꞌtatyójtziꞌreꞌ aꞌɨ́jcɨ jitze ɨ tyapúustiꞌ tɨ tyiꞌsicɨɨra tɨ tyiꞌtyóovivaaraj!

6 ¡Micheꞌ néijmiꞌi ɨ maj ucayáatɨyiꞌij tyaatatyójtziꞌreꞌen ɨ Tavástaraꞌ!

¡Alelúuyaj!

San Mateo

1

2

3

4

5

6

7

8

9

10

11

12

13

14

15

16

17

18

19

20

21

22

23

24

25

26

27

28

Jeꞌej tɨ tyoꞌyúꞌxacaꞌ aꞌɨ́jna ɨ San Mateo

1

Aꞌɨ́ɨmaj ɨ huásimuaꞌmuaꞌ aꞌɨ́jcɨ ɨ Jesús

(Lc. 3:23-38)

1 Aꞌíi mu aꞌɨ́ɨn puéꞌeen ɨ huásimuaꞌmuaꞌ ɨ Jesús tɨ Cɨríistuꞌ puéꞌeen ɨ tɨ aꞌɨ́ɨjma jitze eerámaꞌcan ɨ David, ajta aꞌɨ́jcɨ ɨ Abraham.

2 Abraham pu táatajraꞌ puéꞌeenyeꞌej aꞌɨ́jcɨ ɨ Isaac, ajta aꞌɨ́jna ɨ Isaac, aꞌɨ́j puꞌijta táatajraꞌ puéꞌeenyeꞌej aꞌɨ́jcɨ ɨ Jacob, ajta aꞌɨ́jna ɨ Jacob, aꞌɨ́ɨjma pu tyiyóomuaꞌaj taꞌraa aꞌɨ́jna ɨ Judá, ajta séecan ɨ maj ihuáamuaꞌmuaꞌ puéꞌeen ɨ Judá. 3 Ajta aꞌɨ́jna ɨ Judá aꞌɨ́ɨ pu huaꞌ táataj puéꞌeenyeꞌej aꞌɨ́ɨjma ɨ Fares ajta ɨ Zérah, ajta aꞌɨ́ɨn huaꞌ náanacaꞌaj ɨ Tamar. Ajta aꞌɨ́jna ɨ Fares, aꞌɨ́ɨ pu táatajraꞌ puéꞌeenyeꞌej aꞌɨ́jcɨ ɨ Esrón, ajta ɨ Esrón aꞌɨ́j puꞌijta táatajraꞌ puéꞌeenyeꞌej ɨ Aram. 4 Aram pu táatajraꞌ puéꞌeenyeꞌej aꞌɨ́jcɨ ɨ Aminadab, ajta aꞌɨ́jna ɨ Aminadab aꞌɨ́j puꞌijta táatajraꞌ puéꞌeenyeꞌej aꞌɨ́jcɨ ɨ Nahasón, ajta jeꞌen Nahasón tyiyóoj taꞌraa tɨ aꞌyan ántyapuaacaꞌaj tɨjɨn Salmón. 5 Ajta aꞌɨ́jna ɨ Salmón aꞌɨ́ɨ pu táatajraꞌ puéꞌeenyeꞌej aꞌɨ́jcɨ ɨ Booz, ajta ɨ náanajraꞌ aꞌɨ́jcɨ ɨ Booz aꞌyaa pu ántyapuaacaꞌaj tɨjɨn Rahab. Ajta aꞌɨ́jna ɨ Booz, aꞌɨ́ɨ pu táatajraꞌ puéꞌeenyeꞌej aꞌɨ́jcɨ ɨ Obed, ajta ɨ náanajraꞌ aꞌɨ́jcɨ ɨ Obed aꞌyaa pu ántyapuaacaꞌaj tɨjɨn Rut. Ajta aꞌɨ́jna ɨ Obed, aꞌɨ́ɨ pu táatajraꞌ puéꞌeenyeꞌej aꞌɨ́jcɨ ɨ Isaí, 6 ajta aꞌɨ́jna ɨ Isaí pu táatajraꞌ puéꞌeenyeꞌej aꞌɨ́jcɨ ɨ David, ɨ tɨ rey jɨmeꞌ tyiꞌtyávaacaꞌaj.

Aꞌɨ́jna ɨ David aꞌɨ́ɨ pu táatajraꞌ puéꞌeenyeꞌej aꞌɨ́jcɨ ɨ Salomón, ajta ɨ náanajraꞌ aꞌɨ́ɨ pu aꞌɨ́ɨn puéꞌeenyeꞌej ɨ Urías tɨ jatyéviꞌtɨnyaꞌaj. 7 Salomón pu táatajraꞌ puéꞌeenyeꞌej aꞌɨ́jcɨ ɨ Roboam, ajta aꞌɨ́jna ɨ Roboam, aꞌɨ́ɨ puꞌijta táatajraꞌ puéꞌeenyeꞌej ɨ Abías, ajta aꞌɨ́jna ɨ Abías, aꞌɨ́ɨ puꞌijta táatajraꞌ puéꞌeenyeꞌej aꞌɨ́jcɨ ɨ Asá. 8 Asá pu táatajraꞌ puéꞌeenyeꞌej aꞌɨ́jcɨ ɨ Josafat, ajta aꞌɨ́jna ɨ Josafat aꞌɨ́ɨ puꞌijta táatajraꞌ puéꞌeenyeꞌej aꞌɨ́jcɨ ɨ Joram, ajta jeꞌen aꞌɨ́jna ɨ Joram, aꞌɨ́ɨ pu táatajraꞌ puéꞌeenyeꞌej aꞌɨ́jcɨ ɨ Uzías. 9 Ajta aꞌɨ́jna ɨ Uzías, aꞌɨ́ɨ pu táatajraꞌ puéꞌeenyeꞌej aꞌɨ́jcɨ ɨ Jotam, ajta aꞌɨ́jna ɨ Jotam aꞌɨ́ɨ puꞌijta táatajraꞌ puéꞌeenyeꞌej aꞌɨ́jcɨ ɨ Acaz, ajta aꞌɨ́jna ɨ Acaz, aꞌɨ́ɨ pu táatajraꞌ puéꞌeenyeꞌej aꞌɨ́jcɨ ɨ Ezequías. 10 Ezequías pu táatajraꞌ puéꞌeenyeꞌej aꞌɨ́jcɨ ɨ Manasés, ajta aꞌɨ́jna ɨ Manasés aꞌɨ́ɨ puꞌijta táatajraꞌ puéꞌeenyeꞌej aꞌɨ́jcɨ ɨ Amón, ajta aꞌɨ́jna ɨ Amón, aꞌɨ́ɨ pu táatajraꞌ puéꞌeenyeꞌej aꞌɨ́jcɨ ɨ Josías. 11 Ajta aꞌɨ́jna ɨ Josías, aꞌɨ́ɨ pu táatajraꞌ puéꞌeenyeꞌej aꞌɨ́jcɨ ɨ Jeconías, ajta aꞌɨ́ɨjma ɨ ihuáamuaꞌmuaꞌ aꞌɨ́jcɨ ɨ Jeconías, aꞌájna matɨꞌɨj huojoꞌvíꞌtɨj aꞌɨ́ɨjma ɨ maj Israel jitze ajtyámaꞌcan ɨ séej chuéj japua tɨ aꞌyan tyajaꞌrájtyapuaj tɨjɨn Babilonia.

12 Matɨꞌɨj huojoꞌvíꞌtɨj, Jeconías pu séej tyiyóoj taꞌraa tɨ aꞌyan ántyapuaacaꞌaj tɨjɨn Salatiel, ajta aꞌɨ́jna ɨ Salatiel, aꞌɨ́j pu tyiyóoj taꞌraa ɨ Zorobabel. 13 Zorobabel pu táatajraꞌ puéꞌeenyeꞌej aꞌɨ́jcɨ ɨ Abiud, ajta aꞌɨ́jna ɨ Abiud aꞌɨ́ɨ pu táatajraꞌ puéꞌeenyeꞌej aꞌɨ́jcɨ ɨ Eliaquim, ajta aꞌɨ́jna ɨ Eliaquim, aꞌɨ́ɨ puꞌijta táatajraꞌ puéꞌeenyeꞌej aꞌɨ́jcɨ ɨ Azor. 14 Ajta aꞌɨ́jna ɨ Azor, aꞌɨ́ɨ pu táatajraꞌ puéꞌeenyeꞌej aꞌɨ́jcɨ ɨ Sadoc, ajta aꞌɨ́jna ɨ Sadoc, aꞌɨ́ɨ puꞌijta táatajraꞌ puéꞌeenyeꞌej aꞌɨ́jcɨ ɨ Aquim, ajta aꞌɨ́jna ɨ Aquim, aꞌɨ́ɨ pu táatajraꞌ puéꞌeenyeꞌej aꞌɨ́jcɨ ɨ Eliud. 15 Ajta aꞌɨ́jna ɨ Eliud, aꞌɨ́ɨ pu táatajraꞌ puéꞌeenyeꞌej aꞌɨ́jcɨ ɨ Eleazar, ajta aꞌɨ́jna ɨ Eleazar, aꞌɨ́ɨ pu táatajraꞌ puéꞌeenyeꞌej aꞌɨ́jcɨ ɨ Matán, ajta aꞌɨ́jna ɨ Matán, aꞌɨ́j puꞌijta táatajraꞌ puéꞌeenyeꞌej aꞌɨ́jcɨ ɨ Jacob. 16 Jacob pu táatajraꞌ puéꞌeenyeꞌej aꞌɨ́jcɨ ɨ José, ɨ cɨ́naꞌraꞌan aꞌɨ́jcɨ ɨ Maríia, ajta aꞌɨ́jna ɨ Maríia aꞌɨ́ɨ pu aꞌɨ́ɨn puéꞌeenyeꞌej ɨ náanajraꞌ aꞌɨ́jcɨ ɨ Jesús, ɨ tyaj aꞌyan jatamuáꞌmuaj tɨjɨn Cɨríistuꞌ.

17 Aꞌyaa mu mij tamuáamuataꞌ japuan muáacuaj aráꞌasej ɨ maj jitzán eeráanyej aꞌɨ́jcɨ ɨ Abraham, ꞌasta naꞌaj quee huanɨeꞌhuacaꞌ aꞌɨ́jna ɨ David, majta aꞌyan chaꞌtaj manaꞌaj aráꞌasej ɨ maj aꞌɨ́jna jitze eeráanyej ɨ David, matɨꞌɨj huojoꞌvíꞌtɨj aꞌɨ́ɨmaj ɨ maj Israel jitze ajtyámaꞌcan aꞌájna a Babilonia, majta aꞌyan chaꞌtaj manaꞌaj tamuáamuataꞌ japuan muáacuaj tyityaꞌráꞌaxcaa tɨꞌɨj huanɨeꞌhuacaꞌ ɨ Cɨríistuꞌ.

Tɨꞌɨj Jesús huanɨeꞌhuacaꞌ

(Lc. 2:1-7)

18 Aꞌyaa pu tyuꞌnɨéꞌhuacaꞌ aꞌɨ́jna ɨ Jesús tɨ ajta Cɨríistuꞌ puéꞌeen. Aꞌɨ́ɨ pu náanajraꞌ aꞌɨ́jna ɨ Maríia, tɨ ajta arí jáatzaahuaj tɨꞌij huatyévicheꞌen aꞌɨ́jcɨ jamuán ɨ José, ajta matɨꞌɨj quee xu néemiꞌij huatyáꞌcaj aj puꞌij páꞌrɨꞌɨj huataséjre ɨ jucáaraꞌ jitze, aꞌɨ́j pu jɨn aꞌyan huarɨ́j ɨ muárɨeꞌriaꞌraꞌ jɨmeꞌ ɨ júuricamaꞌraꞌ ɨ Dios. 19 Ajta aꞌɨ́jna ɨ José ɨ tɨ jaꞌancuréꞌviꞌtɨj tyámuaꞌ pu tyíꞌtyevistacaꞌaj, aꞌɨ́j pu jɨn quee jaxɨeꞌvaꞌcaꞌaj tɨ puéjtzij jaatáꞌan huaꞌ tzajtaꞌ ɨ tyeɨ́tyee, aꞌyaa puꞌij tyáꞌxɨeꞌvaꞌcaꞌaj tɨ jaatátoonyij avíitzij jɨmeꞌ. 20 Tɨꞌɨj arí jaaxáꞌpuɨꞌɨntarej tɨꞌij aꞌyan huárɨnyij, sɨ́ɨj pu ɨ tɨ tajapuá tyíꞌhuɨɨreꞌ jimi huataséjre tɨꞌɨj ooj tyácusimaꞌaj, aꞌyaa pu tyaatéꞌexaa tɨjɨn:

—José, mu paj aꞌɨ́j jitze eerámaꞌcan ɨ David, capáj tyíꞌtzɨɨnyeꞌej paj jaꞌancuréꞌviꞌtɨj aꞌɨ́jcɨ ɨ Maríia, jiꞌnye ɨ tɨ huataséjre ɨ jucáaraꞌ jitze, aꞌɨ́j pu jɨn huataséjre ɨ muárɨeꞌriaꞌraꞌ ɨ júuricamaꞌraꞌ ɨ Dios. 21 Maríia pu tyáatacan tyiyóoj taꞌmej, aꞌyaa pej pij jaatámuaꞌtyij tɨjɨn JESÚS. Aꞌyaa pu antyapuáaj jaꞌmej, jiꞌnye aꞌɨ́ɨ pu huaꞌ japua huatányuusij ɨ jutyéɨtyeristyamuaꞌ ɨ maj ootyáꞌɨtzeerej ɨ Dios jimi.

22 Aꞌyaa pu tyuꞌrɨ́j tɨꞌij aꞌyan tyaꞌróoꞌastej jeꞌej tɨ tyuꞌtaxájtacaꞌ aꞌɨ́jna ɨ tɨ tyíꞌxaxaꞌtaꞌaj ɨ tavástaraꞌ jitze maꞌcan aꞌyan tɨjɨn:

23 Páꞌrɨꞌɨj pu huataséjreꞌsij ɨ jucáaraꞌ jitze ɨ íitɨꞌ tɨ quee xu aꞌtɨ́j jatyéviꞌtɨn,

aꞌɨ́ɨ pu tyiyóoj taꞌmej tyáatacan, aꞌyaa mu mij jaatámuaꞌsij tɨjɨn Emanuel.

Aꞌɨ́jna nyúucarij Emanuel,

aꞌyaa pu huatóomuaꞌaj tɨjɨn: Dios pu tajamuán yésejreꞌ.

24 Tɨꞌɨj huájɨj aꞌɨ́jna ɨ José, aj puꞌij aꞌyan huarɨ́j jeꞌej tɨ tyaatéꞌexaa aꞌɨ́jna ɨ tɨ tajapuá tyíꞌhuɨɨreꞌ, aj puꞌij jaꞌancuréꞌviꞌtɨj aꞌɨ́jcɨ ɨ Maríia. 25 Ajta tɨꞌɨj quee xu jamuán huiꞌcáriaꞌcaj aꞌɨ́ɨ pu ɨ Maríia tyiyóoj taꞌraj tyáatacan, aj puꞌij José aꞌyan jaatamuaꞌaj tɨjɨn JESÚS.

2

Matɨꞌɨj uyoꞌváꞌmuariacaꞌ aꞌɨ́jcɨ ɨ Jesús aꞌɨ́ɨmaj ɨ maj jéehua tyoꞌmuaꞌreej

1 Aꞌáa pu joꞌnɨéꞌhuacaꞌ aꞌɨ́jna ɨ Jesús a chájtaꞌ tɨ aꞌyan tyajaꞌrájtyapuaj tɨjɨn Belén, chájtaꞌnaj aꞌáa tɨ jaꞌajtyámaꞌcan ɨ chuéj japua tɨ aꞌyan tyajaꞌrájtyapuaj tɨjɨn Judea, aꞌájna tɨꞌɨj aꞌɨ́ɨn tyiꞌtyaváacaj ɨ rey jɨmeꞌ aꞌɨ́jna ɨ Herodes. Aj mu mij séecan aꞌáa jaꞌráꞌaj a Jerusalén ɨ maj jéehua tyoꞌmuaꞌreej, ɨ maj aꞌáa pujmuaꞌ jaꞌráacɨj joꞌtɨj ɨ xɨcáj jéꞌejnyinyiij, 2 aꞌyaa mu mij tyuꞌtaꞌíhuoꞌ tɨjɨn:

—¿Joꞌnyij jeꞌen aꞌɨ́jna ɨ huaꞌ rey ɨ maj Israel jitze ajtyámaꞌcan, ɨ tɨ oochán huanɨeꞌhuacaꞌ? Jiꞌnye xúꞌraꞌvej tu huaséj aꞌɨ́ɨn tɨ jaꞌaꞌrij aꞌájna joꞌtɨj ɨ xɨcáj jéꞌejnyinyiij, aꞌɨ́j tu jɨn mujoꞌváꞌjuꞌun tyej tyij jaatyáanajche.

3 Tɨꞌɨj jáamuaꞌreeriꞌ aꞌɨ́jna ɨ rey Herodes, jéehua pu tyiꞌmuaꞌastɨ́j jaꞌraa aꞌɨ́jcɨ jɨmeꞌ, ajta aꞌyan chaꞌtánaꞌaj tyihuóꞌruuj ɨ tyeɨ́tyee ɨ maj Jerusalén joꞌcháatɨmaꞌcaa. 4 Aj puꞌij Herodes néijmiꞌcaa huatajé ɨ maj tyihuáꞌijtyeꞌ aꞌɨ́ɨjma ɨ puaaríij, ajta aꞌɨ́ɨjma ɨ maj tyihuáꞌmuaꞌtyej ɨ tyeɨ́tyee jeꞌej tɨ tyéꞌyuꞌsiꞌ ɨ yuꞌxarij jitze ɨ maj jɨn tyíꞌijta, aꞌyaa pu tyihuoꞌtaꞌíhuoꞌriꞌ tɨjɨn: “¿Joꞌnyij jáꞌnɨeꞌhuan aꞌɨ́jna ɨ Cɨríistuꞌ?” 5 Aj mu mij aꞌyan tyaatéꞌexaa tɨjɨn:

—Aꞌájna a Belén, ɨ chájtaꞌnaj aꞌáa tɨ jaꞌajtyámaꞌcan a Judea, jiꞌnye aꞌyaa pu tyoꞌyúꞌxacaꞌ aꞌɨ́jna ɨ tɨ Dios jitze maꞌcan tyíꞌxajtacaꞌaj tɨjɨn:

6 Pajta muáaj Belén, aꞌáa paj jaꞌajtyámaꞌcan a Judá,

muáaj paj aꞌɨ́ɨn puéꞌeen ɨ chájtaꞌnaj tɨ jéetzeꞌ cɨ́leen,

tɨꞌɨj naꞌaj tyiꞌchájtaꞌnajmee ɨ cháanacaj japua,

muéetzij jimi pu sɨ́ɨj eerányesij tɨ tyuꞌtaꞌíjtaj

ajta huaꞌchaꞌɨ́ɨj taꞌmej ɨ nyetyeɨ́ɨtyeristyamuaꞌ Israel maj jitze ajtyámaꞌcan.

7 Aj puꞌij ɨ Herodes huoꞌtajé avíitzij jɨmeꞌ aꞌɨ́ɨjma ɨ maj jéehua tyoꞌmuaꞌreej, tɨꞌquij huoꞌtaꞌíhuoꞌriꞌ aꞌnáj tɨ huataséjre aꞌɨ́jna ɨ xúꞌraꞌvej. 8 Ajta jeꞌen huoꞌtaꞌítyacaꞌ aꞌájna a Belén, aꞌyan tyihuaꞌixáatyeꞌej tɨjɨn:

—Séricuj, siataꞌaj uyoꞌhuoonyij tyámuaꞌ naa aꞌɨ́jcɨ ɨ páꞌrɨꞌɨj, ajta siatɨꞌɨj jáatyoonyij, aj xu sij mujoꞌváꞌjuꞌun siaj sij naatéꞌexaatyeꞌ, nyataꞌaj nyij nyajta nyáaj ujóꞌmeꞌen nyej jaatyáanajche.

9 Matɨꞌɨj aꞌyan tyanamuáaraj aꞌɨ́jcɨ ɨ rey, aj mu mij ujóꞌjuꞌ. Ajta aꞌɨ́jna ɨ xúꞌraꞌvej ɨ tɨ huaꞌ jimi huataséjre aꞌɨ́ɨ pu anaquéej huamaꞌcaꞌaj, aj puꞌij aꞌáan joꞌojcháxɨj ɨ chiꞌij japua joꞌtɨj jeꞌej jéꞌeenyeꞌej aꞌɨ́jna ɨ páꞌrɨꞌɨj. 10 Matɨꞌɨj aꞌɨ́ɨmaj ɨ maj jéehua tyoꞌmuaꞌreej jaaséej aꞌɨ́jcɨ ɨ xúꞌraꞌvej, jéehua mu huatóotyamuaꞌvej. 11 Aj mu mij utyájrupij u chiꞌtáj, matɨꞌɨj mij jaaséej ɨ páꞌrɨꞌɨj jamuán ɨ náanajraꞌ, matɨꞌɨj mij jimi tyítunutaxɨj. Majta jeꞌen tyeꞌentyícuunaxɨj ɨ maj tyaatapuéjveꞌsij, aꞌɨ́j mu jaatapuéjve ɨ ooroj, majta cɨ́tziveꞌrij, majta ɨ cuáanyeꞌej tɨ aꞌyan ántyapuaj tɨjɨn miirra. 12 Ajta jeꞌen aꞌyan tyaꞌráꞌaj maj aꞌyan tyúꞌmaaracaꞌ tɨ Dios huoꞌtáꞌijmuejriꞌ maj quee huariáꞌcɨɨnyej aꞌɨ́jcɨ jimi ɨ Herodes, aj mu mij séej jitze ɨ juyéj joꞌcɨ́j mej mij aꞌáa joꞌréꞌnyej joꞌmaj jaꞌchej, aꞌyaa pu tyaatéꞌexaa tɨjɨn:

Matɨꞌɨj huatóoꞌuj aꞌájna pujmuaꞌ a Egipto

13 Matɨꞌɨj joꞌcɨ́ɨnyej aꞌɨ́ɨmaj ɨ maj jéehua tyojóꞌitej, sɨ́ɨj pu ɨ tɨ tajapuá tyíꞌhuɨɨreꞌ huataséjre aꞌɨ́jcɨ jimi ɨ José tɨꞌɨj tyiꞌmáaracaj,

—Ájchesij, pataꞌaj jáꞌanviꞌtɨj mu páꞌrɨꞌɨj pajta ɨ náanajraꞌ, pej pij jóꞌraꞌnyij aꞌájna a Egipto. Aꞌáa paj joꞌtyáꞌɨtzeereꞌen ꞌasta nyanaꞌaj quee nyajtáhuaꞌaj muaatéꞌexaatyeꞌen, jiꞌnye aꞌɨ́jna ɨ Herodes, aꞌɨ́ɨ pu jahuoonyij ɨ páꞌrɨꞌɨj tɨꞌij jaajéꞌcaj.

14 Aj puꞌij ájchej ɨ José, ajta jeꞌen yoꞌvíꞌtɨj aꞌɨ́jcɨ ɨ páꞌrɨꞌɨj ajta náanajraꞌ, ajta jeꞌen huaꞌ jamuán jóꞌraa aꞌájna tɨ́caꞌrij tzajtaꞌ, aꞌáa mu mij jaꞌráꞌaj a Egipto, 15 aꞌáa mu mij jáꞌtyeej ꞌasta naꞌaj quee huamuɨ́ꞌ aꞌɨ́jna ɨ Herodes. Aꞌyaa pu tyuꞌrɨ́j tɨꞌij aꞌyan tyaꞌróoꞌastej ɨ nyúucarij tɨ jaataxájtacaꞌ aꞌɨ́jna ɨ tɨ aráꞌtyeej tyíꞌxajtacaꞌaj ɨ Dios jitze maꞌcan tɨ aꞌyan tɨjɨn: “Aꞌáa nu pujmuaꞌ yoꞌtajé ɨ nyiyóoj aꞌájna a Egipto.”

Herodes pu tyuꞌtaꞌíjtacaꞌ maj huóꞌcuiꞌnyij ɨ tɨꞌríij

16 Tɨꞌɨj Herodes jáamuaꞌreeriꞌ maj jáacuanamuaj aꞌɨ́ɨmaj ɨ maj jéehua tyojóꞌitej, jéehua pu huatanyúꞌcacaꞌ, aj puꞌij tyuꞌtaꞌíjtacaꞌ maj huóꞌcuiꞌnyij néijmiꞌcaa ɨ tɨꞌríij maj tyétyacaa ɨ maj aꞌyan tyéechaꞌɨj huaꞌpuaj nyinyiꞌraꞌaj múucɨj pujmuaꞌ, matɨꞌɨj manaꞌaj aꞌáa maj joꞌcháatɨmaꞌcaa a Belén, majta ɨ maj aꞌáa véjriꞌ jaꞌantacháatɨmaꞌcaa. 17 Aꞌyaa puꞌij tyaꞌróoꞌastej jeꞌej tɨ tyoꞌtyéyuꞌxacaꞌ aꞌɨ́jna ɨ Jeremías ɨ tɨ Dios jitze maꞌcan tyíꞌxajtacaꞌaj, tɨ aꞌyan tɨjɨn:

18 Aꞌyaa pu tyíꞌnamuajreꞌ aꞌájna a Ramá,

maj jéehua juyiin,

majta jéehua juxaamuɨjrityeꞌ.

Aꞌɨ́ɨ pu aꞌɨ́ɨn puéꞌeen ɨ Raquel,

tɨ huáꞌyiin ɨ juyójmuaꞌ

ajta quee jaxɨeꞌvaꞌcaꞌaj maj tyámuaꞌ tyeetyéjeevej,

jiꞌnye muꞌríj huácuij ɨ yójmuaꞌmuaꞌ.

19 Ajta tɨꞌɨj huamuɨ́ꞌ aꞌɨ́jna ɨ Herodes, sɨ́ɨj tɨ tajapuá tyíꞌhuɨɨreꞌ pu huataséjre aꞌɨ́jcɨ jimi ɨ José tɨꞌɨj tyiꞌmáaracaj, aꞌyaa pu tyaatéꞌexaa tɨjɨn:

20 —Ájchesij, pataꞌaj jáꞌanviꞌtɨj mu páꞌrɨꞌɨj, pajta ɨ náanajraꞌ, siataꞌaj jóꞌcɨɨnyej aꞌájna chuéj japua tɨ aꞌyan tyajaꞌrájtyapuaj tɨjɨn Israel, jiꞌnye puꞌríj huamuɨ́ꞌ aꞌɨ́jna ɨ tɨ jajeꞌcatamuɨꞌcaꞌaj mu páꞌrɨꞌɨj.

21 Aj puꞌij ájchej aꞌɨ́jna ɨ José, ajta jeꞌen yoꞌvíꞌtɨj aꞌɨ́jcɨ ɨ páꞌrɨꞌɨj ajta ɨ náanajraꞌ, matɨꞌɨj mij joꞌcɨ́j aꞌájna a Israel. 22 Ajta ɨ José aꞌyaa pu tyáamuaꞌreeriꞌ tɨ ɨ Arquelao tyíꞌijtacaꞌaj jutáataj jitze maꞌcan, aꞌɨ́ɨ pu tyuꞌtátzɨɨn tɨ aꞌáa jaꞌráꞌastij a Judea. Ajta jeꞌen Dios aꞌyan tyaatéꞌexaa tɨꞌɨj tyiꞌmáaracaj, aj puꞌij aꞌáa jaꞌráꞌaj joꞌtɨj aꞌyan tyajaꞌrájtyapuaj tɨjɨn Galileea. 23 Tɨꞌɨj aꞌáa jaꞌráꞌaj, aꞌáa pu jaꞌhuóochejtye chájtaꞌ tɨ aꞌyan tyajaꞌrájtyapuaj tɨjɨn Nazaret. Aꞌyaa pu tyuꞌrɨ́j tɨꞌij aꞌyan tyaꞌróoꞌastej jeꞌej maj tyuꞌtaxájtacaꞌ ɨ maj Dios jitze maꞌcan tyíꞌxajtacaꞌaj aꞌyan tɨjɨn: “Aꞌyaa mu jaatámuaꞌsij tɨjɨn Nazaret tɨ jáꞌmaꞌcan.”

3

Juan pu tyihuáꞌixaatyeꞌ aꞌájna joꞌtɨj quee jáꞌtyiꞌtɨj

(Mr. 1:1-8; Lc. 3:1-9, 15-17; Jn. 1:19-28)

1 Aꞌájna ɨmuáj pu huataséjre aꞌɨ́jna ɨ Juan ɨ tɨ huáꞌɨɨracaꞌaj aꞌájna joꞌtɨj quee jáꞌtyiꞌtɨj a tɨ aꞌyan tyajaꞌrájtyapuaj tɨjɨn Judea. 2 Aꞌyaa pu tyihuáꞌixaatyaꞌcaꞌaj tɨjɨn: “Siataꞌaj jaꞌantzaahuatyeꞌen ɨ Dios, jiꞌnye puꞌríj aꞌájna atyojoꞌréꞌnyesij tɨꞌɨj ɨ Dios néijmiꞌqueꞌ tyuꞌtaꞌíjtaj.”

3 Aꞌɨ́jna ɨ Juan, aꞌɨ́ɨ pu aꞌɨ́ɨn puéꞌeen ɨ Isaías tɨ jaataxájtacaꞌ ɨ Dios jitze maꞌcan, aꞌyan tɨjɨn:

Aꞌtɨ́j pu ujaꞌjíihuaj jaꞌmej joꞌtɨj quee jáꞌtyiꞌtɨj aꞌyan tɨjɨn:

“Tyámuaꞌ xu huóoꞌuurej mu jutzájtaꞌ, jiꞌnye tavástaraꞌ pu ya uvéꞌnyesij,

aꞌɨ́j xu jɨn quee jeꞌej yóꞌnamuajraj, sulu tyámuaꞌ xu eenyeꞌ.”

4 Ajta aꞌɨ́jna ɨ tyíꞌcaanariaꞌraꞌ ɨ Juan, caméeyuj juꞌxaꞌ pu jɨn tyíꞌtaavijhuacaꞌaj, ajta navíj jɨn ahuóojɨꞌcaꞌcaꞌaj, ajta vítziꞌcɨɨ cɨꞌmacariaꞌaj, ajta sarátyee cuaꞌcariaꞌaj ɨtzitáj maj huáxoo. 5 Majta aꞌɨ́ɨmaj ɨ tyeɨ́tyee ɨ maj Jerusalén joꞌcháatɨmaꞌcaa, majta néijmiꞌi tɨꞌɨj naꞌaj aꞌáa tɨ huatacaꞌaj a Judea, majta ɨ maj aꞌáa véjriꞌ jaꞌajtyecháatɨmaꞌcaa játyaꞌnaj jitze Jordán tɨ tyajaꞌrájtyapuaj, néijmiꞌi mu ajoꞌréꞌnyej mej mij jáanamuaj aꞌɨ́jcɨ ɨ Juan. 6 Aꞌɨ́ɨ mu jaataxájtacaꞌ ɨ maj jɨn ootyáꞌɨtzeerej ɨ Dios jimi, aꞌɨ́ɨ puꞌij ɨ Juan huáꞌɨɨracaꞌaj ɨ játyaꞌnaj jitze ɨ Jordán.

7 Ajta ɨ Juan, tɨꞌɨj muiꞌcaa huaséj ɨ maj aꞌyan ántyaꞌruj tɨjɨn fariseos, majta ɨ saduceos, maj ajaꞌváꞌjuꞌcaꞌaj mej mij huáɨꞌhuaj, aꞌyaa pu tyihuoꞌtéꞌexaaj tɨjɨn:

—Muaꞌaj mu siaj tyíꞌhueꞌtacaa. ¿Aꞌtanyíj aꞌyan tyajamuaatéꞌexaa tɨquee jáꞌmuacɨꞌtyij ɨ puéjtzij ɨ Dios tɨ jamuaatáꞌsij? 8 Tyámuaꞌ xu huárɨnyij mej mij ɨ tyeɨ́tyee jáamuaꞌreej siaj seríj jaꞌantzaahuaj ɨ tavástaraꞌ, 9 siajta quee aꞌyan tyityóotzaahuatyeꞌej yee: “Ityáj tu Abraham jitze eerámaꞌcan”; jiꞌnye aꞌyaa nu tyajáꞌmuaꞌixaatyeꞌ tɨ ɨ Dios jaayíꞌtɨn tɨ aꞌyan jáaꞌuurej mu tyetyéj matɨꞌɨj ɨ maj Abraham jitze eerámaꞌcan. 10 Puꞌríj atyojoꞌréꞌnyesij aꞌájna xɨcáaraꞌ jitze tɨꞌɨj ɨ Dios puéjtzij jamuaatáꞌsij, aꞌyaa pu jáꞌmuaꞌuurej tɨꞌɨj aꞌtɨ́j tɨ cɨyéj eejveechixɨꞌɨn tyapuéj jɨmeꞌ. Néijmiꞌi ɨ cɨyéj tɨquee tyíꞌtaajcaa, aꞌɨ́ɨ pu tyéꞌejveechixɨꞌɨj, ajta jeꞌen jaatyáteeraj. 11 Nyajta nyáaj, aꞌyaa nu jájtyij jɨn tyajáꞌmuaꞌɨɨraj, nyajaꞌmuaꞌixaatyeꞌej siaj sij tyáꞌantzaahuatyeꞌen ɨ Dios jimi, ajta aꞌɨ́jna ɨ tɨ yajaꞌvéꞌmej, aꞌɨ́ɨ pu aꞌɨ́jna jɨn jáꞌmuaꞌɨɨran ɨ júuricamaꞌraꞌ ɨ Dios, tɨꞌij tyámuaꞌ jamuáaꞌuurej. Aꞌɨ́ɨ pu jéetzeꞌ jaayíꞌtɨn nyequee nyáaj, jiꞌnye capu nyéetzij aꞌyan tyíꞌnyacɨꞌpuaj nyaj jajtaꞌɨ́ꞌpuꞌxɨꞌɨn ɨ caꞌquéeraꞌan. 12 Aꞌɨ́ɨ pu arí jiꞌtyáaꞌ ɨ tɨ jɨn jaꞌnácaꞌtzɨj ɨ tyeríicuj, aꞌɨ́ɨ puꞌij jiꞌrátuiꞌsij ɨ xɨéerij apuaꞌquéj. Aj puꞌij ɨ ímueꞌrij tyámuaꞌ uurej ɨ chóorij tzajtaꞌ, ajta ɨ xɨéerij, tɨéj jitze pu jaatyáteeraj tɨ quee aꞌnáj jáꞌmuɨꞌnyij.

Tɨꞌɨj ɨ Jesús huáɨꞌhuacaꞌ

(Mr. 1:9-11; Lc. 3:21-22)

13 Aj puꞌij Jesús ujaꞌrájraa ɨ chuéj japua tɨ aꞌyan tyajaꞌrájtyapuaj tɨjɨn Galileea, tɨꞌij aꞌáa joꞌréꞌnyej joꞌtɨj ɨ Juan jéꞌeenyeꞌej, taꞌaj ij ɨ Juan jáaꞌɨɨraj ɨ játyaꞌnaj jitze tɨ aꞌyan ántyapuaj tɨjɨn Jordán. 14 Ajta aꞌɨ́jna ɨ Juan, aꞌyaa pu tyáꞌxɨeꞌvaꞌcaꞌaj tɨ jaatáꞌijmuej, aꞌyaa pu tyaatéꞌexaa tɨjɨn:

—¿Nyi muáaj yepevéꞌmej nye jimí nyej nyij muáaꞌɨɨraj? Jéetzeꞌ pu tyéevijtɨj paj muáaj nyéetzij náaꞌɨɨraj.

15 Jesús pu aꞌyan tyaatéꞌexaa tɨjɨn:

—Cheꞌ aꞌyan eenyeꞌ, jiꞌnye aꞌyaa pu tyúuxɨeꞌveꞌ tyaj jaꞌráꞌastijreꞌen jeꞌej tɨ tyíꞌxaꞌpuɨꞌ ɨ Dios jimi.

Aj puꞌij Juan jáaꞌɨɨriꞌ aꞌɨ́jcɨ ɨ Jesús. 16 Tɨꞌɨj ɨ Jesús huáꞌɨɨriꞌhuacaꞌ, aj puꞌij eetáraj a jáataꞌ, ajta jeꞌen ɨ tajapuá tyaꞌantácuunyiꞌhuacaꞌ, tɨꞌquij jaaséej tɨ japuan ajeꞌcámaꞌcaꞌaj aꞌɨ́jna ɨ júuricamaꞌraꞌ ɨ Dios, aꞌyaa pu huaséꞌrihuaꞌaj tɨꞌɨj cúcuiꞌ. 17 Ajta jeꞌen nyúucarij huánamuajriꞌ tɨ jútyeꞌ ujeꞌcánamuajrej aꞌyan tɨjɨn:

—Aꞌíi pu aꞌɨ́ɨn puéꞌeen ɨ nyiyóoj ɨ nyaj jaxɨeꞌveꞌ, ɨ nyaj jaꞌantyíhuoj.

4

Tyiyáaruꞌ pu tyíꞌtyeseꞌ tɨꞌij jaꞌantyimuéꞌtɨn aꞌɨ́jcɨ ɨ Jesús

(Mr. 1:12-13; Lc. 4:1-13)

1 Aj puꞌij aꞌɨ́jna ɨ júuricamaꞌraꞌ ɨ Dios yoꞌvíꞌtɨj aꞌɨ́jcɨ ɨ Jesús aꞌájna joꞌtɨj quee jáꞌtyiꞌtɨj, taꞌaj ij ɨ tyiyáaruꞌ tyuꞌtatyéseꞌen tɨ jaamuéꞌtɨn aꞌɨ́jcɨ ɨ Jesús.

2 Aꞌáa puꞌij huáꞌpuatyej xɨcáj áꞌtyeej ajta quee tyiꞌtɨ́j cuaꞌajcaa, aj puꞌij huataíꞌcuatacaꞌ. 3 Aj puꞌij ɨ tyiyáaruꞌ ajtyáxɨɨriacaꞌ ɨ Jesús jimi tɨꞌij tyiꞌtɨ́j jɨn jaatyámueꞌtɨn, aꞌyaa pu tyaatéꞌexaa tɨjɨn:

—Tɨ puaꞌaj jɨꞌréꞌcan jɨmeꞌ yójraꞌ papuéꞌeenyeꞌ ɨ Dios, tyuꞌtaꞌíjtaj tɨꞌij mu tyetyéj páan huatyóotaahuaj.

4 Ajta Jesús aꞌyaa pu tyuꞌtanyúj tɨjɨn:

—Aꞌyaa pu tyéꞌyuꞌsiꞌ ɨ yuꞌxarij jitze tɨjɨn: “Capu aꞌɨ́ɨ naꞌaj juxɨeꞌveꞌ ɨ páan tɨꞌij júurij jáꞌraꞌnyij ɨ tyévij, sulu aꞌɨ́ɨ pu ajta juxɨeꞌveꞌ ɨ nyúucarij Dios tyenyij jitze tɨ éejnyinyii.”

5 Aj puꞌij ɨ tyiyáaruꞌ ajtáhuaꞌaj yoꞌvíꞌtɨj aꞌɨ́jcɨ ɨ Jesús aꞌájna Jerusalén, tɨꞌquij tyeyúuj japua jaꞌantyítoj ɨ tɨ jéetzeꞌ ájtyeej, 6 ajta aꞌyan tyaatéꞌexaa tɨjɨn:

—Tɨ puaꞌaj jɨꞌréꞌcan jɨmeꞌ yójraꞌ papuéꞌeenyeꞌ ɨ Dios, ancájvetzi, jiꞌnye aꞌyaa pu tyéꞌyuꞌsiꞌ ɨ yuꞌxarij jitze tɨjɨn:

Dios pu uhuojoꞌtaꞌítyij ɨ maj jimi tyíꞌhuɨɨreꞌ mej mij muáachaꞌɨɨn.

Aꞌɨ́ɨ mu jumuácaꞌ jɨn muaꞌajriásij,

tɨꞌij quee tyiꞌtɨ́j jeꞌej mooriaj.

7 Jesús pu aꞌyan tyaatéꞌexaa tɨjɨn:

—Aꞌyaa pu ajta tyéꞌyuꞌsiꞌ ɨ yuꞌxarij jitze tɨjɨn: “Capáj tyiꞌtɨ́j jɨn jáꞌxaahuariꞌraj ɨ Dios.”

8 Tɨꞌquij aꞌɨ́jna ɨ tyiyáaruꞌ yoꞌvíꞌtɨj aꞌɨ́jcɨ ɨ Jesús ɨ jɨríj jitze tɨ ájtyeej, aj puꞌij jaataséjra ɨ cháanacaj joꞌmaj joꞌcháatɨmee ɨ tyeɨ́tyee, ajta aꞌchu tɨ vaꞌtɨ́j séejreꞌ, 9 aꞌyaa puꞌij tyaatéꞌexaa tɨjɨn:

—Nyáaj nu néijmiꞌi tyimuaatáꞌsij aꞌíjna, tɨpuaꞌaj pájtunutaj pej pij naatyáanajche.

10 Aj puꞌij Jesús aꞌyan tyaatéꞌexaa tɨjɨn:

—Áricuj jóꞌraꞌ, tyiyáaruꞌ paj puéꞌeen, jiꞌnye aꞌyaa pu tyéꞌyuꞌsiꞌ ɨ yuꞌxarij jitze tɨjɨn: “Siataꞌaj aꞌɨ́j sianaꞌaj huatyáanajchej ɨ tavástaraꞌ ɨ Dios, aꞌɨ́j xuꞌuj huatyáhuɨɨreꞌen.”

11 Aj puꞌij ɨ tyiyáaruꞌ ajtáraa aꞌɨ́jcɨ jimi ɨ Jesús, matɨꞌɨj mij aꞌɨ́ɨmaj huataséjre ɨ maj tajapuá tyíꞌhuɨɨreꞌ mej mij jaatyáhuɨɨreꞌen aꞌɨ́jcɨ ɨ Jesús.

Jesús pu huatyóochej tɨ tyuꞌmuárɨeꞌen aꞌájna a Galileea

(Mr. 1:14-15; Lc. 4:14-15)

12 Tɨꞌɨj Jesús aꞌyan tyúꞌnamuajriꞌ maj jeꞌtyáanaj aꞌɨ́jcɨ ɨ Juan, aj puꞌij jóꞌraa aꞌájna a tɨ aꞌyan tyajaꞌrájtyapuaj tɨjɨn Galileea. 13 Ajta quee aꞌáa joꞌtyáꞌɨtzee aꞌájna a Nazaret, sulu aꞌáa pu jóꞌraa aꞌájna a Capernaúm, chájtaꞌ aꞌáa tɨ joꞌtacáꞌaj joꞌtɨj jaꞌvaꞌástɨmee ɨ jájtyij aꞌɨ́jna chuéjraꞌ japua a tɨ aꞌyan tyajaꞌrájtyapuaj tɨjɨn Zabulón ajta aꞌyan tɨjɨn Neftalí. 14 Aꞌyaa pu tyuꞌrɨ́j tɨꞌij aꞌyan tyaꞌróoꞌastej jeꞌej tɨ tyoꞌyúꞌxacaꞌ aꞌɨ́jna ɨ Isaías ɨ tɨ Dios jitze maꞌcan tyíꞌxajtacaꞌaj, aꞌyan tɨjɨn:

15 Aꞌájna a tɨ aꞌyan tyajaꞌrájtyapuaj tɨjɨn Zabulón ajta aꞌájna a Neftalí,

után jitze pujmuaꞌ ɨ játyaꞌnaj tɨ aꞌyan ántyapuaj tɨjɨn Jordán,

aꞌájna a tɨ jaꞌvaꞌástɨmee ɨ jájtyij tɨ veꞌéj,

aꞌájna a Galileea, joꞌmaj joꞌcháatɨmee ɨ maj quee tyáꞌtzaahuatyeꞌ.

16 Aꞌɨ́jna ɨ chájtaꞌnaj tɨ tɨ́caꞌrij tzajtaꞌ séjriaꞌcaꞌaj,

aꞌɨ́ɨ pu jaaséej ɨ tatzárij tɨ veꞌéj,

tatzárij pu huaꞌ jimi huataséjre,

aꞌɨ́ɨjma jimi ɨ maj ajoꞌcháatɨmaꞌcaa tɨ́caꞌristeꞌ joꞌmaj yaꞌajpuéjtzij.

17 Aj puꞌij Jesús huatyóochej tɨ tyihuóꞌmuaꞌtyej, aꞌyan pu tyihuáꞌixaatyaꞌcaꞌaj tɨjɨn:

—Siataꞌaj jaꞌantzaahuatyeꞌen ɨ Dios, jiꞌnye puꞌríj aꞌájna atyojoꞌréꞌnyesij tɨꞌɨj Dios tyuꞌtaꞌíjtaj íiyan cháanacaj japua.

Jesús pu muáacuacaa huatajé ɨ maj cueꞌtzɨꞌpuacaa

(Mr. 1:16-20; Lc. 5:1-11)

18 Aꞌáa pu ɨ Jesús jaꞌajtyámaꞌcaj joꞌtɨj jaꞌvaꞌástɨmee ɨ jájtyij a tɨ aꞌyan tyajaꞌrájtyapuaj tɨjɨn Galileea, tɨꞌɨj huaꞌpuácaa huaséj ɨ maj juꞌihuáamuaꞌ, sɨ́ɨj pu aꞌɨ́ɨn puéꞌeenyeꞌej aꞌɨ́jna ɨ Simón ɨ maj majta aꞌyan jatamuáꞌmuaj tɨjɨn Pedro, ajtáhuaꞌaj ɨ sɨ́ɨj tɨ aꞌyan ántyapuaj tɨjɨn Andrés. Aꞌɨ́ɨ mu aꞌɨ́ɨn puéꞌeenyeꞌej ɨ maj cueꞌtzɨꞌpuacaa, aꞌɨ́ɨ mu mij tápiꞌnarij jɨn hueꞌtyée viviꞌracaꞌaj. 19 Jesús pu aꞌyan tyihuoꞌtéꞌexaaj tɨjɨn:

—Sianaataváj, nyáaj nu tyajaꞌmuamuaꞌtyen siaj sij tyeɨ́tyee nye jimi tyísɨɨreꞌen.

20 Aj mu mij huatóoxaahuatacaꞌ matɨꞌɨj mij atyojoꞌpíitɨra ɨ tápiꞌnarij, majta jeꞌen jamuán joꞌcɨ́j.

21 Tɨꞌɨj ij téꞌej aꞌyee joꞌréꞌnyej, Jesús pu ajtáhuaꞌaj huaꞌpuácaa huaséj ɨ maj juꞌihuáamuaꞌ, sɨ́ɨj pu aꞌyan ántyapuaj tɨjɨn Santiago ajta ɨ sɨ́ɨj aꞌyan tɨjɨn Juan, aꞌɨ́ɨ mu yójmuaꞌmuaꞌ puéꞌeenyeꞌej aꞌɨ́jcɨ ɨ Zebedeo, aꞌáa mu jaꞌrátyaꞌcaꞌaj ɨ canúuhuaj jitze ɨ jutáataj jamuán, tápiꞌnarij mu tyámuaꞌ tyíꞌuuriajcaꞌaj. Aj puꞌij ɨ Jesús huoꞌtajé, 22 matɨꞌɨj mij jaatáxaahuatacaꞌ, majta jeꞌen eetacɨ́j ɨ canúuhuaj jitze, aꞌáa muꞌuj mij yoorɨéej ɨ jutáataj, matɨꞌɨj mij jamuán joꞌcɨ́j ɨ Jesús.

Jesús pu muiꞌcaa tyíꞌmuaꞌtyej ɨ tyeɨ́tyee

(Lc. 6:17-19)

23 Jesús pu néijmiꞌqueꞌ huáraa aꞌájna a Galileea, tyihuaꞌmuaꞌtyáaj ɨ tyeɨ́tyee ɨ huaꞌ tyeyúuj tzajtaꞌ. Aꞌɨ́j pu huáꞌixaatyaꞌcaꞌaj ɨ nyúucariaꞌraꞌ ɨ Dios ajta néijmiꞌcaa tyúꞌhuaaj ɨ tyeɨ́tyee ɨ maj tyíꞌcucuiꞌcaꞌaj, ajta quee sɨ́ɨjtacaꞌaj naꞌaj ɨ cuiꞌnyiꞌraꞌaj. 24 Aꞌɨ́j mu ɨ Jesús xajtacaꞌaj néijmiꞌqueꞌ tɨꞌɨj naꞌaj aꞌáa tɨ huatacaꞌaj ɨ chuéj tɨ aꞌyan tyajaꞌrájtyapuaj tɨjɨn Siria, aꞌɨ́ɨjma mu mij ajaꞌveꞌviꞌtɨɨcariaꞌaj ɨ maj tyíꞌcucuiꞌ, séecan mu huápuɨꞌɨj tyíꞌcucuiꞌcaꞌaj, ajta séecan quee huaꞌcaꞌnyistiꞌracaꞌaj, ajta séecan tyiyáaruꞌ huaꞌ tzajtaꞌ séjriaꞌcaꞌaj, majta séecan aꞌhuootɨ́mueꞌrajmaꞌcaa, majta ɨ maj quee rácɨjcɨꞌnyiveꞌ. Jesús pu néijmiꞌcaa tyúꞌhuaaj.

25 Jéehua mu ɨ tyeɨ́tyee ɨ maj aꞌáa jaꞌráacɨj a Galileea, majta ɨ maj aꞌáa jaꞌráacɨj a tɨ aꞌyan tyajaꞌrájtyapuaj tɨjɨn tamuáamuataꞌ tɨ jaꞌchájtaꞌnajmee, majta ɨ maj Jerusalén jaꞌráacɨj, majta ɨ Judea maj jaꞌráacɨj, majta ɨ maj eetacɨ́j után pujmuaꞌ ɨ Jordán jitze, mueꞌtɨ́j mu jamuán huacɨ́j aꞌɨ́jcɨ ɨ Jesús.

5

Ɨ nyúucarij Jesús tɨ huóꞌixaaj aꞌájna ɨ jɨríj japua

1 Tɨꞌɨj huoꞌséj ɨ tyeɨ́tyee maj jéehua ajaꞌtyúusɨɨriaꞌcaꞌaj, Jesús pu antyíraj ɨ jɨríj japua, tɨꞌquij ooyíxɨj. Majta aꞌɨ́ɨmaj ɨ maj jamuán huacɨ́j, aꞌɨ́ɨ mu ajtyáxɨɨriacaꞌ, 2 aj puꞌij huatyóochej tɨ tyihuóꞌmuaꞌtyej, aꞌyaa puꞌij tyihuóꞌixaaj tɨjɨn:

Ɨ nyúucarij ɨ maj jɨn huatóotyamuaꞌveꞌen ɨ Dios jimi

(Lc. 6:20-23)

3 —Micheꞌ huatóotyamuaꞌveꞌen ɨ maj jamuaꞌreej maj quee jeꞌej tyéejviicueꞌ ɨ Dios jimi, jiꞌnye aꞌɨ́ɨ mu aꞌɨ́jna jɨn antyúumuaꞌreeriaj ɨ tajapuá tɨ tyajáꞌmaꞌcan.

4 ’Micheꞌ huatóotyamuaꞌveꞌen ɨ maj juxaamuɨjrityeꞌ, jiꞌnye Dios pu tyámuaꞌ tyihuoꞌtyéjeevij.

5 ’Micheꞌ huatóotyamuaꞌveꞌen ɨ maj quee óotzaahuatyeꞌ, jiꞌnye aꞌɨ́ɨ mu jaꞌancuriáaꞌsij aꞌɨ́jna ɨ chuéj ɨ tɨ jɨmeꞌ ɨ Dios tyaꞌtóoratziiriꞌ tɨ huoꞌtáꞌan.

6 ’Micheꞌ huatóotyamuaꞌveꞌen ɨ maj aꞌɨ́jna jɨn tajcuj, majta aꞌɨ́jna jɨn iꞌcuj maj aꞌyan huárɨnyij jeꞌej tɨ tyíꞌxaꞌpuɨꞌ ɨ Dios jimi, jiꞌnye aꞌɨ́ɨjma pu jimi tyámuaꞌ tyeꞌmej.

7 ’Micheꞌ huatóotyamuaꞌveꞌen ɨ maj huaꞌcuꞌvej ɨ juxaꞌaj tyeɨ́tyee, jiꞌnye Dios pu ajta huaꞌancuꞌvajxɨꞌɨj aꞌɨ́ɨjma.

8 ’Micheꞌ huatóotyamuaꞌveꞌen ɨ maj tyámuaꞌ een ɨ juxɨéjnyuꞌcaa tzajtaꞌ, jiꞌnye aꞌɨ́ɨ mu jaséjran ɨ Dios.

9 ’Micheꞌ huatóotyamuaꞌveꞌen ɨ maj jahuoo mej mij quee nyoꞌsaꞌaj, jiꞌnye Dios pu aꞌyan huoꞌtámuaꞌsij tɨjɨn: “Nyiyóojmuaꞌ.”

10 ’Micheꞌ huatóotyamuaꞌveꞌen ɨ maj jajpuéjtzij aꞌɨ́jna jɨmeꞌ maj aꞌyan rɨcɨj jeꞌej tɨ tyíꞌxaꞌpuɨꞌ, jiꞌnye néijmiꞌi pu tyihuáꞌcɨꞌtyij ɨ tajapuá tɨ tyajáꞌmaꞌcan.

11 ’Siataꞌaj huatóotyamuaꞌveꞌen, matɨꞌɨj ɨ tyeɨ́tyee jeꞌej puaꞌaj tyajaꞌmuaxajtaj, ajta matɨꞌɨj nye jitze maꞌcan hueꞌtzij jɨn tyajaꞌmuaxajtziꞌraj. 12 Siataꞌaj huatóotyamuaꞌveꞌen, caxu juxaamuɨjrityaꞌaj, jiꞌnye jéehua pu tyajáꞌmuacɨꞌtyij ɨ tajapuá tɨ tyejéꞌsejreꞌ, jiꞌnye aꞌyaa majta huóꞌruuj aꞌɨ́ɨjma ɨ maj aráꞌtyeej ɨ Dios jitze maꞌcan tyíꞌxajtacaꞌaj.

Tyaj aꞌɨ́jna jɨn tyíꞌhuɨɨreꞌ tyej tyij tyámuaꞌ huóꞌuurej ɨ maj yan séejreꞌ ɨ cháanacaj japua

(Mr. 9:50; Lc. 14:34-35)

13 ’Aꞌyaa xu muaꞌaj tyíꞌhuɨɨreꞌ huaꞌ tzajtaꞌ ɨ tyeɨ́tyee tɨꞌɨj ajta tyíꞌhuɨɨreꞌ ɨ unáj ɨ cueꞌráj jitze. Ajta tɨpuaꞌaj huatyájruꞌnaj, aj puꞌij ráxɨꞌsij ɨ táꞌancatzaj. ¿Jiꞌnye ooj tyíɨꞌrij tɨꞌij ajtáhuaꞌaj áancatzaj táꞌraꞌnyij? Capu ij cheꞌ tyiꞌtɨ́j huɨɨreꞌ, aꞌɨ́j mu jɨn majúuraxɨj, mej mij ɨ tyeɨ́tyee jatzíinajyiꞌcan.

14 ’Aꞌyaa xu muaꞌaj een huaꞌ tzajtaꞌ ɨ tyeɨ́tyee tɨꞌɨj ɨ tɨéj tɨ áꞌtaa tɨ ajta aꞌɨ́jna jɨn aꞌ ɨmuáj atányeeriꞌcɨj ɨ cháanacaj japua. Aꞌɨ́jna ɨ chájtaꞌnaj jɨríj jitze tɨ jáꞌsejreꞌ, capu ɨꞌríj tɨ huatyóoꞌavaaj. 15 Capu ajta aꞌtɨ́j cantyíij antyíteeraj tɨꞌij áan yoꞌtyárujtyeꞌen ɨ utáatzij jityej, sulu ánɨmuaj pu yoꞌojchesij tɨꞌij aꞌ ɨmuáj atányeeriꞌcɨrej huaꞌ tzajtaꞌ ɨ maj iiráatyij u chiꞌtáj. 16 Aꞌyaa xu sij chaꞌtaj sianaꞌaj muaꞌaj huárɨnyij, siaj sij aꞌyan tyihuoꞌtyátatzaviꞌtyeꞌen ɨ tyeɨ́tyee, mej mij jamuaaséj siaj xáꞌpuɨꞌ rɨcɨj, aj mu mij majta tyaatatyójtziꞌreꞌej ɨ Dios tajapuá tɨ jáꞌsejreꞌ.

Ɨ Jesús ajta aꞌɨ́jna ɨ nyúucarij ɨ maj jɨn tyíꞌijta

17 ’Caxu aꞌyan tyíꞌmuaꞌajcaj yee aꞌɨ́j nu jɨn mujoꞌvéꞌmej nyej nyij jaꞌantyipuáꞌrityeꞌen aꞌɨ́jcɨ ɨ nyúucarij Moisés tɨ jaatyájtoo nusu ɨ maj jaataxájtacaꞌ aꞌɨ́ɨmaj ɨ maj tyíꞌxajtacaꞌaj ɨ Dios jitze maꞌcan, canu sulu aꞌɨ́j nu jɨn mujoꞌvéꞌmej nyej nyij caꞌnyíjraꞌaj jamuaataꞌan. 18 Jiꞌnye aꞌyaa nu tyajáꞌmuaꞌixaatyeꞌ tzáahuatyiꞌraꞌaj jɨmeꞌ, tɨꞌɨj ooj ya séjreꞌej ɨ cháanacaj, ajta ooj séjreꞌej ɨ tajapuá, capu tyiꞌtɨ́j jóꞌvesij ɨ tɨ áꞌyuꞌsiꞌij ɨ yuꞌxarij jitze, ꞌasta naꞌaj quee néijmiꞌi aróoꞌastej jeꞌej tɨ tyéꞌyuꞌsiꞌ. 19 Aꞌɨ́j pu jɨn, tɨpuaꞌaj aꞌtɨ́j séej quee aráꞌastej ɨ nyúucarij tɨ áꞌyuꞌsiꞌij ɨ yuꞌxarij jitze, tyij ajta aꞌɨ́ɨn puéꞌeen ɨ tɨquee jéehua juxɨeꞌveꞌ, ajta jeꞌen quee aꞌyan tyihuóꞌmuaꞌtyej ɨ tyeɨ́tyee mej mij jaꞌráꞌastej ɨ Dios, aꞌɨ́ɨ pu ajta aꞌɨ́ɨn puéꞌeenyeꞌej jaꞌmej ɨ tɨ jéetzeꞌ cɨléenyeꞌ jɨn tyiꞌtyaváaj jaꞌmej u tajapuá. Ajta aꞌɨ́jna ɨ tɨ néijmiꞌi aráꞌastej aꞌɨ́jcɨ ɨ nyúucarij, ajta jeꞌen séecan huámuaꞌtyej mej mij majta jaꞌráꞌastej, aꞌɨ́ɨ pu vaꞌcán jɨn tyiꞌtyaváaj jaꞌmej u tajapuá. 20 Aꞌyaa nu tyajáꞌmuaꞌixaatyeꞌ muaꞌajmaj, tɨpuaꞌaj sequée huaꞌantyimueꞌtɨn aꞌɨ́ɨjma ɨ maj tyihuáꞌmuaꞌtyej ɨ yuꞌxarij jitze, siajta aꞌɨ́ɨmaj ɨ fariseos, aꞌɨ́jna jɨmeꞌ siaj aꞌyan huárɨnyij jeꞌej tɨ tyíꞌxaꞌpuɨꞌ ɨ Dios jimi, caxu aꞌnáj tajapuá joꞌtyáꞌɨtzeereꞌej.

Jesús pu tyihuáꞌmuaꞌtyej mej mij quee jeꞌej jóomuaꞌraj

(Lc. 12:57-59)

21 ’Xuꞌríj muaꞌaj aꞌyan tyúꞌnamuajriꞌ maj aꞌyan tyihuoꞌtéꞌexaaj ɨ jáꞌmuahuasimuaꞌcɨꞌɨj tɨjɨn: “Caxu tyíꞌtyacuiꞌcaj, jiꞌnye aꞌɨ́jna ɨ tɨ tyíꞌtyacuiꞌcaa, aꞌyaa pu tyúuxɨeꞌveꞌ maj puéjtzij jaatáꞌan.” 22 Nyajta nyáaj, aꞌyaa nu tyajáꞌmuaꞌixaatyeꞌ tɨjɨn tɨpuaꞌaj aꞌtɨ́j tyinyúꞌcaj ɨ juꞌihuáaraꞌ jimi, Dios pu puéjtzij jaatáꞌsij. Ajta aꞌɨ́jna ɨ tɨ jeꞌej puaꞌaj tyaatájeevej ɨ juxaꞌaj tyévij, aꞌyaa pu tyúuxɨeꞌveꞌ maj jáꞌanviꞌtɨj aꞌɨ́ɨjma jimi ɨ maj tyityatatyíj, ajta aꞌɨ́jna ɨ tɨ huápuɨꞌɨj jeꞌej puaꞌaj tyáꞌxajta ɨ juxaꞌaj tyévij, aꞌɨ́ɨ pu aꞌáa joꞌtyáꞌɨtzeereꞌej joꞌtɨj quee aꞌnáj jáꞌmuɨꞌnyij ɨ tɨéj.

23 ’Aꞌɨ́j pu jɨn, tɨpuaꞌaj períj tyiꞌtɨ́j muꞌvejritaj aꞌɨ́jna japua joꞌsiaj yáꞌnaꞌmichej ɨ Dios, pajta jeꞌen joꞌtámuaꞌreej paj tyiꞌtɨ́j jɨn ootyáꞌɨtzee ɨ axaꞌaj tyévij jimi, 24 aꞌáa paj pooj yoꞌtyáꞌɨtzeen ɨ paj jaatámuꞌvejritaj ɨ Dios jimi, pej pij anaquéej ujóꞌmeꞌen aꞌɨ́jcɨ jimi ɨ axaꞌaj tyévij, pajta jeꞌen tyuꞌtáꞌuunyiꞌ aꞌɨ́jcɨ jimi. Aj puꞌij huatáɨꞌriitarij paj mujoꞌvéꞌmeꞌen pajta jeꞌen tyuꞌtámuꞌvejritaj.

25 ’Tɨpuaꞌaj aꞌtɨ́j muáꞌanviꞌtɨj ɨ juéesij jimi, pataꞌaj jaaxáꞌpuɨꞌɨntareꞌen aꞌɨ́jna jamuán ɨ tɨ muájchaꞌɨɨreꞌ, tɨꞌɨj ooj muáaviꞌtɨj, taꞌaj ij quee amojoꞌréꞌnyijtyeꞌ ɨ juéesij jimi, naꞌríij quee aꞌɨ́ɨ pu muéetzij tyuꞌtátuiireꞌsij ɨ juéesij jimi, ajta jeꞌen ɨ juées aꞌɨ́ɨjma jimi muaatátoosij ɨ maj jahuɨɨreꞌ, aꞌɨ́ɨ mu mij mueꞌtyánasij. 26 Aꞌyaa nu tyíꞌmuaꞌixaatyeꞌ tzáahuatyiꞌraꞌaj jɨmeꞌ mej quee muiꞌrátoosij ꞌasta panaꞌaj quee néijmiꞌi tyihuoꞌnájchityeꞌen aꞌchu maj muajijveꞌ.

Aꞌɨ́jcɨ jɨmeꞌ ɨ maj juxanaꞌcɨreꞌ

27 ’Xuꞌríj muaꞌaj aꞌyan tyúꞌnamuajriꞌ ɨ maj aamíꞌ aꞌyan tyuꞌtaxájtacaꞌ tɨjɨn: “Capáj íitaj jamuán huiꞌcareꞌen ɨ paj quee jatyéviꞌtɨn.” 28 Nyajta nyáaj, aꞌyaa nu tyajáꞌmuaꞌixaatyeꞌ tɨjɨn aꞌtɨ́j tɨ naꞌaj tɨ íitaj huaséj ajta jeꞌen jaatanyácuaꞌaj, aꞌɨ́j pu jɨn arí huóoxanaꞌcɨrej ɨ jutzájtaꞌ aꞌɨ́jna jamuán ɨ íitaj tɨquee jatyéviꞌtɨn.

29 ’Aꞌyaa nu nyij tyajáꞌmuaꞌixaatyeꞌ tɨjɨn tɨpuaꞌaj muaꞌ jɨꞌɨj tɨ amuácaꞌtaꞌ pujmuaꞌ séejreꞌ jitze petyoꞌojpuáꞌrityeꞌen, ɨ paj jɨn ootyáꞌɨtzee ɨ Dios jimi, eetátɨchij muaꞌ jɨꞌɨj pajta jeꞌen aꞌɨmuáj yóorɨenyij, jiꞌnye jéetzeꞌ pu muatyáhuɨꞌrii paj tyiꞌtɨ́j joꞌrɨeenyij tɨ cɨ́leen quee maj néijmiꞌi aꞌáa muajaꞌtyárɨeenyij joꞌtɨj jusén jɨmeꞌ jáꞌtaa. 30 Ajta tɨpuaꞌaj muaꞌ muácaꞌ jitze petyoꞌojpuáꞌrityeꞌen, pataꞌaj jaꞌajtavéjche pajta jeꞌen aꞌ ɨmuáj yóorɨenyij, jiꞌnye jéetzeꞌ pu muatyáhuɨꞌrii paj tyiꞌtɨ́j joꞌrɨeenyij tɨ cɨ́leen, quee paj néijmiꞌi aꞌhuaꞌrɨeenyij aꞌájna ɨ tɨéj jitze tɨ quee aꞌnáj jáꞌmuɨꞌnyij.

Aꞌɨ́jna jɨmeꞌ ɨ maj tóotoꞌraj

(Mt. 19:9; Mr. 10:11-12; Lc. 16:18)

31 ’Aꞌyaa mu majta aamíꞌ tyuꞌtaxájtacaꞌ tɨjɨn: “Aꞌtɨ́j tɨ naꞌaj tɨ juꞌɨ́ɨj huatátoonyij, cheꞌ yuꞌxarij jaatapíjtyeꞌen ɨ tɨ jitzán áꞌyuꞌsiꞌij jeꞌej tɨ een jɨmeꞌ jaatátoj.” 32 Nyajta nyáaj, aꞌyaa nu tyajáꞌmuaꞌixaatyeꞌ tɨjɨn tɨpuaꞌaj aꞌtɨ́j juꞌɨ́ɨj huatátoonyij, quee aꞌyan tyiꞌtɨ́j jɨn huarɨ́n ɨ íitɨꞌ tɨ séej jamuán huáhuiꞌnyij, aꞌyaa puꞌij puéjtzij tyaataꞌsij ɨ tɨ ɨ́ɨraꞌraꞌan puéꞌeenyeꞌej. Ajta aꞌɨ́jna ɨ tyáatɨꞌ tɨ jaꞌancuréꞌviꞌtɨj aꞌɨ́jcɨ íitaj tɨ huatátuiihuacaꞌ aꞌɨ́ɨ pu ajta juxanaꞌcɨreꞌ.

Aꞌɨ́jna jɨmeꞌ ɨ maj jɨn tyaꞌtóoratziꞌracaa

33 ’Siajta aꞌyan seríj tyúꞌnamuajriꞌ maj aꞌyan aráꞌtyeej tyihuoꞌtéꞌexaaj ɨ tahuásimuaꞌcɨꞌɨj tɨjɨn: “Capáj yóꞌhuaꞌnan ɨ paj jɨn tyaꞌtáꞌratziiriꞌ jitzán maꞌcan ɨ tavástaraꞌ.” 34 Nyajta nyáaj, aꞌyaa nu tyajáꞌmuaꞌixaatyeꞌ tɨjɨn: Caxu tyiꞌtɨ́j jɨn tyaꞌtóoratziꞌraꞌan. Caxu tyaꞌtóoratziꞌraꞌan aꞌɨ́jna jitze maꞌcan ɨ tajapuá, jiꞌnye aꞌɨ́ɨ pu aꞌɨ́ɨn puéꞌeen ɨ ɨpuariáaraꞌan ɨ Dios, 35 caxu siajta tyaꞌtóoratziꞌraꞌan aꞌɨ́jna jitze maꞌcan ɨ cháanacaj, jiꞌnye aꞌɨ́ɨ pu yan raꞌɨ́ɨcajmee ɨ Dios, caxu siajta aꞌɨ́jna jitze maꞌcan ɨ Jerusalén, jiꞌnye aꞌɨ́ɨ pu ɨ chájtaꞌnaj aꞌɨ́jna jitze ajtyámaꞌcan ɨ rey ɨ tɨ vaꞌcán antyúumuaꞌreej. 36 Caxu siajta tyaꞌtóoratziꞌraꞌan ɨ jumuꞌúj jitze maꞌcan, jiꞌnye caxu jaayíꞌtɨn siaj jaatyáxuꞌmuareꞌen, nusu siaj jaatyácueenareꞌen séej mu ju cɨpuáj. 37 Cheꞌ aꞌyan eenyeꞌ, tɨpuaꞌaj aꞌyan setyuꞌtaxáj yee: “jee”, cheꞌ aꞌyan eenyeꞌ tzáahuatyiꞌraꞌaj jɨmeꞌ, naꞌríij aꞌyan setyuꞌtaxáj yee “capu”, cheꞌ aꞌyan ajta tzáahuatyiꞌraꞌaj jɨmeꞌ eenyeꞌ. Jiꞌnye ɨ tɨ seequéj een, aꞌɨ́j pu jitze jáꞌmaꞌcan ɨ tɨ jeꞌej puaꞌaj een.

Tyaj huoꞌxɨéꞌveꞌen aꞌɨ́ɨjma ɨ maj tájchaꞌɨɨreꞌ

(Lc. 6:29-30)

38 ’Aꞌyaa xu muaꞌaj tyúꞌnamuajriꞌ maj aráꞌtyeej aꞌyan tyuꞌtaxájtacaꞌ tɨjɨn: “Tɨpuaꞌaj aꞌtɨ́j jeꞌej puaꞌaj mojoꞌsejra, pataꞌaj pajta muáaj jeꞌej puaꞌaj yóꞌsejraj”, ajta aꞌyan tɨjɨn: “Tɨpuaꞌaj aꞌtɨ́j jeꞌej puaꞌaj muaꞌuuriaj pataꞌaj pajta muáaj tyiꞌtɨ́j jɨn jeꞌej puaꞌaj jáaꞌuurej.” 39 Nyajta nyáaj, aꞌyaa nu tyajáꞌmuaꞌixaatyeꞌ tɨjɨn: Caxu aꞌyan chaꞌtaj sianaꞌaj jeꞌej puaꞌaj jaꞌuurej aꞌɨ́jna ɨ tɨ jeꞌej jáꞌmuaꞌuurej, sulu tɨpuaꞌaj aꞌtɨ́j muiꞌtyéveenyij muaꞌ ipéesij jitze, pataꞌaj jaatáꞌan tɨ ajta sɨ́ɨcɨtaꞌ muiꞌtyéveenyij. 40 Tɨpuaꞌaj aꞌtɨ́j caꞌnyéjrij jɨn muaꞌantyíchueenyij, pataꞌaj jaatáchuiityeꞌen pajta muaꞌ máancaj 41 Ajta tɨpuaꞌaj aꞌtɨ́j caꞌnyéjrij jɨn muaataꞌíjtyeꞌen paj tyíaꞌraꞌan tyaꞌantɨnyij séej víꞌraꞌaj ɨmuáj tɨ huatátyeej, pataꞌaj huaꞌpuácaa víꞌraꞌaj ɨmuáj atyiyóotuiiraj. 42 Aꞌtɨ́j tɨ naꞌaj tɨ tyiꞌtɨ́j muahuaviiraj, pataꞌaj jaatáꞌan, pajta quee jamueeriaꞌaj tɨpuaꞌaj aꞌtɨ́j tyiꞌtɨ́j muaatanyéjviꞌ.

(Lc. 6:27-28, 32-36)

43 ’Aꞌyaa xu siajta tyúꞌnamuajriꞌ maj aráꞌtyeej aꞌyan tyuꞌtaxájtacaꞌ tɨjɨn: “Pataꞌaj tyámuaꞌ yóꞌmuaꞌraj ɨ axaꞌaj tyévij, pajta jájchaꞌɨɨriaꞌaj aꞌɨ́jcɨ ɨ tɨ muájchaꞌɨɨreꞌ.” 44 Nyajta nyáaj aꞌyaa nu tyajáꞌmuaꞌixaatyeꞌ tɨjɨn: Siahuoꞌxɨéꞌveꞌ ɨ maj jamuájchaꞌɨɨreꞌ, siajta huatyényuunyij ɨ Dios jimi aꞌɨ́ɨjma jɨmeꞌ ɨ maj jeꞌej puaꞌaj jáꞌmuaꞌuurej. 45 Aj xu sij muaꞌaj yójmuaꞌmuaꞌ puéꞌeenyeꞌej xáꞌjuꞌun ɨ Dios tajapuá tɨ jáꞌsejreꞌ, ɨ tɨ jeꞌréꞌnyinyiicatyaa ɨ xɨcáj aꞌɨ́ɨjma jimi ɨ maj jeꞌej puaꞌaj tyíꞌtyetyeɨtyee, ajta aꞌɨ́ɨjma jimi ɨ maj tyámuaꞌ tyíꞌtyetyeɨtyee, ajta tyiꞌtáꞌcaa mej mij huatyéviiyej huaꞌ japua ɨ maj xáꞌpuɨꞌ rɨcɨj, ajta huaꞌ japua ɨ maj jeꞌej puaꞌaj rɨcɨj. 46 Jiꞌnye tɨpuaꞌaj muaꞌaj siahuáꞌxɨeꞌveꞌej aꞌɨ́ɨjma ɨ maj majta jáꞌmuaxɨeꞌveꞌ, ¿tyiꞌtanyí siamueꞌtɨn ɨ Dios jimi? Ajta aꞌɨ́ɨmaj ɨ maj huáꞌjijveꞌ ɨ maj tyíꞌtɨcɨj aꞌɨ́ɨmaj mu majta aꞌyan tyityetyúuchaꞌɨj. 47 Ajta tɨpuaꞌaj aꞌɨ́ɨjma sianaꞌaj huatatyójtyeꞌen ɨ maj jaꞌmua ihuáamuaꞌ puéꞌeen, ¿tyiꞌtanyí jɨn xáꞌpuɨꞌ siarɨcɨj? Jiꞌnye aꞌɨ́ɨmaj ɨ maj quee tyáꞌtzaahuatyeꞌ ɨ Dios jimi, aꞌyaa mu majta rɨcɨj. 48 Siataꞌaj tyámuaꞌ eenyeꞌ aꞌyájna tɨꞌɨj ɨ jaꞌmuavástaraꞌ tyámuaꞌ tyíꞌeen tajapuá tɨ jáꞌsejreꞌ.

6

Aꞌɨ́jcɨ jɨmeꞌ ɨ maj aꞌyan tyúusejrataj cuxáa maj xáꞌpuɨꞌ rɨcɨj

1 ’Caxu tyiꞌtɨ́j jɨn tyámuaꞌ rɨjcaj huaꞌ tzajtaꞌ ɨ tyeɨ́tyee mej mij aꞌɨ́ɨmaj jamuaaséj. Tɨpuaꞌaj aꞌyan xáarɨnyij, capu tyiꞌtɨ́j jamuaatáꞌsij aꞌɨ́jna ɨ siaj jajvástaraꞌ tajapuá tɨ jáꞌsejreꞌ. 2 Aꞌɨ́j xu jɨn, siatɨꞌɨj tyihuáꞌpuejveꞌej aꞌɨ́ɨjma ɨ maj quee jeꞌej tyéejviicueꞌ, caxu jaxajta yee aꞌyaa tu huarɨ́j, matɨꞌɨj ɨ séecan rɨcɨj ɨ ju tyeyúuj tzajtaꞌ, majta ɨ cáayej jitze aꞌɨ́ɨjma ɨ maj quee huatoojéꞌyacan jɨn tyámuaꞌ rɨcɨj. Aꞌyaa nu tyajáꞌmuaꞌixaatyeꞌ tɨjɨn aꞌɨ́ɨ mu meríj néijmiꞌi tyuꞌmuéꞌtɨj aꞌɨ́jcɨ jɨmeꞌ maj ɨ tyeɨ́tyee tyámuaꞌ tyihuáꞌxaj. 3 Pajta muáaj patɨꞌɨj huáꞌhuɨɨriaꞌaj aꞌɨ́ɨjma ɨ maj quee jeꞌej tyéejviicueꞌ, capáj jaꞌixaatyaꞌaj jaꞌihuáaraꞌ ɨ siaj néemiꞌij óojaahuatyeꞌ, 4 aꞌyaa paj huárɨnyij avíitzij jɨmeꞌ. Ajta aꞌɨ́jna ɨ paj jajvástaraꞌ, aꞌɨ́ɨ pu jaséj ɨ tɨ juꞌ avaaj, aꞌɨ́ɨ puꞌij muaatáꞌsij ɨ paj jaamuéꞌtɨj.

Jesús pu huáꞌmuaꞌtyej jeꞌej maj tyityeetyényuunyij ɨ Dios jimi

(Lc. 11:2-4)

5 ’Siatɨꞌɨj muaꞌaj tyényuusimeꞌen ɨ Dios jimi, caxu aꞌyan rɨjcaj matɨꞌɨj aꞌɨ́ɨmaj ɨ maj quee tyámuaꞌ tyáꞌtzaahuatyeꞌ, ɨ tɨ huaꞌráanajchi maj huatyényuunyij muaatyaꞌúuj ɨ tyeyúuj tzajtaꞌ, naꞌríij muaꞌajcacɨ́ꞌcaꞌaj ɨ cáayej jitze, mej mij séecan huoꞌséj. Aꞌyaa nu tyajáꞌmuaꞌixaatyeꞌ tzáahuatyiꞌraꞌaj jɨmeꞌ, aꞌɨ́ɨmaj mu meríj aꞌɨ́jna huamueꞌtɨj mej mij ɨ tyeɨ́tyee tyámuaꞌ huojoꞌsejra. 6 Pajta muáaj, patɨꞌɨj tyényuusimeꞌen ɨ Dios jimi, pataꞌaj utyájrutyej aꞌchiꞌtáj, pajta tyeꞌtyáanaj ɨ puéertaj jɨmeꞌ, aj pej pij huatyényuunyij aꞌɨ́jcɨ jimi ɨ paj jajvástaraꞌ ɨ tɨ quee séejreꞌ. Ajta aꞌɨ́jna ɨ paj jajtáataj ɨ tɨ jaséj jeꞌej paj rɨcɨj avíitzij jɨmeꞌ, aꞌɨ́ɨ pu muaatáꞌsij ɨ paj jaamuéꞌtɨj.

7 ’Ajta patɨꞌɨj tyényuusimeꞌen ɨ Dios jimi, capáj aꞌyan tyeeyíꞌtɨhuaꞌan matɨꞌɨj aꞌɨ́ɨmaj ɨ maj quee tyáꞌtzaahuatyeꞌ, ɨ maj jéehua áꞌtɨjtɨꞌ metyenyúusimaꞌaj aꞌɨ́jna jɨmeꞌ ɨ nyúucarij tɨ quee jeꞌej huatóomuaꞌaj, ajta aꞌyan tyihuáꞌmiteerasteꞌ tɨ aꞌɨ́jna jɨn ɨ Dios huáꞌnamuajran. 8 Caxu aꞌyan rɨjcaj matɨꞌɨj aꞌɨ́ɨmaj, jiꞌnye ɨ siaj jajvástaraꞌ, aꞌɨ́ɨ puꞌríj jamuaꞌree tyiꞌtɨ́j tɨ jamuáꞌɨtziityeꞌ, tyij siajta sequée xu jaatáhuaviiriꞌ. 9 Aꞌyaa xu sij muaꞌaj tyityeetyényuunyij tɨjɨn:

Muáaj, mu paj tatáataj, tajapuá paj jáꞌsejreꞌ,

cheꞌ tyámuaꞌ eenyeꞌ ɨ paj jɨn ántyapuaj.

10 Cheꞌ mujoꞌvéꞌmeꞌen ɨ paj jɨn tyíꞌijta.

Cheꞌ aꞌyan tyáꞌraꞌnyij jeꞌej paj muáaj tyáꞌxɨeꞌveꞌ íiyan cháanacaj japua,

aꞌyájna tɨꞌɨj ajta tyíꞌeen ɨ tajapuá.

11 Tyitaatáꞌ ɨ tɨ tyíꞌcueꞌriꞌ tɨ tyúuxɨeꞌveꞌ aꞌnáj tɨnaꞌaj.

12 Tyitaatúꞌuunyiꞌ ɨ tyaj jɨn quee xáꞌpuɨꞌ huarɨ́j,

aꞌyájna tyaꞌtɨꞌɨj ityáj tyihuoꞌtúꞌuunyiꞌriꞌ

aꞌɨ́ɨjma ɨ maj jeꞌej puaꞌaj táaruuj.

13 Capáj tyiꞌtáꞌcareꞌen tɨ taamuéꞌtɨn aꞌɨ́jna ɨ tɨ quee xáꞌpuɨꞌ,

sulu pataꞌaj tajapuá huatányuunyij.

Jiꞌnye muáaj paj tyíꞌijta, pajta néijmiꞌi putyíꞌuurej,

aꞌɨ́j paj jɨn jusén jɨmeꞌ séejreꞌ.

14 ’Jiꞌnye tɨpuaꞌaj muaꞌaj setyihuoꞌtúꞌuunyiꞌ aꞌɨ́ɨjma ɨ maj jeꞌej puaꞌaj jamuáaruuj, aꞌɨ́ɨ pu ajta muaꞌajmaj tyajamuaatúꞌuunyiꞌraj ɨ siaj jajvástaraꞌ tajapuá tɨ jáꞌsejreꞌ, 15 ajta tɨpuaꞌaj sequée tyihuoꞌtúꞌuunyiꞌ aꞌɨ́ɨjma ɨ maj jeꞌej puaꞌaj jamuáaruuj, capu ajta tyajamuaatúꞌuunyiꞌraj aꞌɨ́jna ɨ jaꞌmuavástaraꞌ tyiꞌtɨ́j siaj jɨn quee xáꞌpuɨꞌ huarɨ́j.

Aꞌɨ́jcɨ jɨmeꞌ ɨ maj juꞌitziꞌvee

16 ’Siatɨꞌɨj juꞌítziꞌveꞌej, caxu acóotzaahuatyaꞌaj matɨꞌɨj ɨ maj juxaamuɨjrityeꞌ, jiꞌnye aꞌyaa mu jéjristaꞌ rɨcɨj ɨ maj quee tyáꞌtzaahuatyeꞌ, mej mij ɨ tyeɨ́tyee jáamuaꞌreej tɨjɨn múuꞌitziꞌveꞌej. Aꞌyaa nu tyajáꞌmuaꞌixaatyeꞌ maj aꞌɨ́ɨmaj meríj jaamuéꞌtɨj jeꞌej tɨ tyiꞌtɨ́j tyihuáꞌcɨꞌtyij. 17 Pajta muáaj, patɨꞌɨj jaꞌɨtziꞌveꞌej, pataꞌaj acaꞌjɨstaꞌmityeꞌen, pajta tyámuaꞌ huáꞌuurej, 18 mej mij quee ɨ tyeɨ́tyee jáamuaꞌreej yee puaꞌitziꞌveꞌ. Aꞌɨ́ɨ puꞌuj aꞌ vástaraꞌ ɨ paj quee jaséj jamuaꞌreej, ajta aꞌɨ́jna ɨ aꞌ vástaraꞌ tɨ jaséj ɨ tɨ juꞌ avaaj, aꞌɨ́ɨ pu muaatáꞌsij ɨ paj jaamuéꞌtɨj.

Aꞌɨ́jna ɨ tɨ jéehua tyíꞌhuɨɨreꞌ ɨ Dios jimi

(Lc. 12:33-34)

19 ’Caxu jéehua tyoꞌsɨɨreꞌej ɨ juchiꞌtáj ɨ tɨ huápuɨꞌɨj tyáꞌnajchij, joꞌmaj ɨ tyajpuásij tyojóꞌjɨpuaj joꞌtɨj ajta néijmiꞌi ɨ tyajáꞌmuaꞌaꞌrij tyojoꞌhuɨ́ꞌtzɨj, joꞌmaj majta ɨ náhuaꞌrij joꞌtyáruꞌpij mej mij tyuꞌnáhuaꞌan. 20 Sulu siataꞌaj utyojóꞌsɨɨreꞌen u tajapuá aꞌɨ́jcɨ ɨ tɨ jéehua tyáꞌnajchij, joꞌmaj quee ɨ tyajpuásij tyojóꞌjɨpuaj, joꞌtɨj ajta quee tyiꞌtɨ́j joꞌhuɨꞌtzɨj, majta quee ɨ náhuaꞌrij utyáruꞌpij. 21 Jiꞌnye joꞌtɨj tyiꞌtɨ́j jáꞌsejreꞌ ɨ tɨ jéehua jaꞌmua jitze juxɨeꞌveꞌ, aꞌáa xu siajta tyojomuaꞌtzíityeꞌej xáꞌjuꞌun.

Aꞌɨ́jna ɨ tɨ jatatzaviꞌtyeꞌ ɨ tyévij

(Lc. 11:34-36)

22 ’Ajta muaꞌ jɨꞌɨj, aꞌɨ́ɨ pu aꞌɨ́ɨn puéꞌeen ɨ paj jɨn atányeej pej pij majoꞌchaꞌcanyeꞌen, aꞌyaa puꞌij tɨpuaꞌaj jɨꞌréꞌnyeꞌ puaꞌaj rɨꞌsíjmeꞌnyij, tyámuaꞌ pej pij naa metyóonyeej, 23 ajta tɨpuaꞌaj quee tyiꞌtɨ́j huɨɨriaꞌaj muaꞌ jɨꞌɨj, aꞌyaa pej pij tɨ́caꞌ tyiꞌséereꞌej puáꞌmej. Ajta tɨpuaꞌaj aꞌɨ́jna ɨ tatzárij quee tyiꞌtɨ́j huɨɨriaꞌaj, jéehua pu huápuɨꞌɨj aꞌ jitze huatyátɨcaꞌrij.

Ɨ Dios ajta ɨ túmii

(Lc. 16:13)

24 ’Capu aꞌtɨ́j pújoorej tɨ huaꞌpuácaa jimi tyuꞌtyáhuɨɨreꞌen, jiꞌnye séej pu tyichaꞌɨ́ɨriaꞌaj jaꞌmej ɨ tɨ tyéꞌijtyeꞌ, ajta ɨ séej xaa xɨeꞌveꞌej jaꞌmej, nusu ɨ séej tyámuaꞌ tyuꞌtyáhuɨɨreꞌej, ajta séej quee aráꞌastijreꞌej. Aꞌɨ́j pu jɨn quee ɨꞌríj siaj ɨ Dios tyámuaꞌ tyuꞌtyáhuɨɨreꞌen siajta aꞌɨ́jcɨ ɨ túmii.

Dios pu tyámuaꞌ tyihuáꞌchaꞌɨj ɨ juyójmuaꞌ

(Lc. 12:22-31)

25 ’Aꞌɨ́j nu jɨn aꞌyan tyajáꞌmuaꞌixaatyeꞌ tɨjɨn: Caxu aꞌɨ́jcɨ jɨn tyíꞌmuaꞌajcaj jeꞌej siaj tyiꞌtɨ́j tyíꞌcuaꞌnyij, nusu jeꞌej siaj yeꞌej tyíꞌtyeyeꞌen, naꞌríij aꞌɨ́jcɨ jɨmeꞌ ɨ siaj tyuꞌtyóochejtyeꞌsij. ¿Nyi quee jéetzeꞌ juxɨeꞌveꞌ ɨ Dios jimi siaj júurij xáꞌraꞌnyij, quee ɨ cueꞌráj nusu ɨ jáꞌmuahueꞌraꞌ naꞌríij aꞌɨ́jna ɨ siaj tyúucheꞌtyaa? 26 Cásɨꞌ siahuoꞌséj mu pínaꞌsee ɨ maj jútyeꞌ raꞌraꞌ, camu tyíꞌhuastyaa, camu majta tyíꞌtzaꞌnacaa, camu majta jasɨꞌrii ɨ ímueꞌrij ɨ juchiꞌtáj, ajta aꞌɨ́ɨ pu tyihuáꞌcueꞌtyej aꞌɨ́jna ɨ jaꞌmuavástaraꞌ tajapuá tɨ jáꞌsejreꞌ. Siajta muaꞌaj jéetzeꞌ xu jitzán juxɨeꞌveꞌ mequee mu pínaꞌsee. 27 Aꞌɨ́j pu jɨn quee tyiꞌtɨ́j huɨɨreꞌ tɨ aꞌtɨ́j jéehua tyúumuaꞌtziityeꞌej, jiꞌnye capu jaatyáhuɨɨreꞌej tɨꞌij jéetzeꞌ jáꞌtyeeviꞌin júurij.

28 ’¿Jiꞌnye siaj sij aꞌɨ́jna jɨn tyúumuaꞌtziityeꞌ ɨ siaj tyuꞌtyóochejtyeꞌen? Cásɨꞌ xaaséj mu xúuxuꞌuj jeꞌej tɨ tyíꞌhuoseꞌ aꞌájna a ɨtzitáj, capu tyíꞌmuɨjhuacaa capu ajta tyíꞌitzacaa. 29 Aꞌɨ́j nu jɨn aꞌyan tyajáꞌmuaꞌixaatyeꞌ tɨjɨn aꞌɨ́jna ɨ rey Salomón, ɨ tɨ jéehua tyíꞌijchaꞌɨɨcaꞌaj, capu aꞌnáj naa eenyeꞌen tyuꞌtyóochejtyej tɨꞌɨj mu xúuxuꞌuj. 30 Aꞌyaa puꞌij tɨpuaꞌaj ɨ Dios tyámuaꞌ jaꞌuurej mu tuꞌpíj tɨ ijíij aꞌáa jáꞌsejreꞌ joꞌtɨj joꞌɨtzitaj, ajta ariáꞌpuaꞌaj mu jaatyáteeraj chuéj tzajtaꞌ taꞌajtaavijhua. Jéetzeꞌ puꞌij muaꞌajmaj tyámuaꞌ jáꞌmuaꞌuurej mu siaj quee tyáꞌtzaahuatyeꞌ xaa nyuꞌuj. 31 Aꞌɨ́j xu jɨn quee tyúumuaꞌtziityeꞌej aꞌyan setyuuꞌíhuoꞌraj tɨjɨn: “¿Tyiꞌtanyí tyacuaꞌnyij?”, nusu yee: “¿Tyiꞌtanyí tyeyeꞌen?”, naꞌríij aꞌyan yee: “¿Tyiꞌtanyí tyetyuꞌtyátachejtyeꞌsij?” 32 Aꞌíi pu aꞌɨ́ɨn tyiꞌpuéꞌeen ɨ maj jɨn tyúumuaꞌtziityeꞌ ɨ maj quee tyáꞌtzaahuatyeꞌ, siajta muaꞌaj xu tyivástaraꞌ ɨ tɨ arí jamuaꞌreej tyiꞌtɨ́j tɨ jamuáꞌɨtziityeꞌ. 33 Aꞌyaa puꞌij siataꞌaj ɨ Dios jimi tyiꞌhuóomuaꞌtziityeꞌen, siajta aꞌɨ́jcɨ jitze ɨ tajapuá tɨ tyejéꞌsejreꞌ, ajta siaj aꞌyan huárɨnyij jeꞌej tɨ tyíꞌxaꞌpuɨꞌɨn ɨ Dios jimi, aj xu sij néijmiꞌi tyaꞌancuriáaꞌsij ɨ tɨ tyajamuáꞌɨtziityeꞌ. 34 Caxu aꞌɨ́jna jɨn jeꞌej tyíꞌmuaꞌajcaj jeꞌej tɨ ariáꞌpuaꞌaj tyeꞌmej. Ariáꞌpuaꞌaj xu sijta tyiꞌtyéseꞌej xáꞌjuꞌun aꞌɨ́jcɨ jɨmeꞌ jeꞌej tɨ tyiꞌtɨ́j tyajáꞌmuacɨꞌtyij.

7

Tyaj quee séecan jitzán tyíꞌpuaꞌrityeꞌej

(Lc. 6:37-38, 41-42)

1 ’Caxu huáꞌxɨjtyeꞌej ɨ séecan, tɨꞌij quee Dios ajta muaꞌajmaj jamoꞌxɨ́jtyeꞌen. 2 Jiꞌnye Dios pu aꞌyan chaꞌtánaꞌaj tyajamuáꞌxɨjtyeꞌen siatɨꞌɨj muaꞌaj tyihuoꞌxɨ́jtyej ɨ séecan, ajta aꞌchu siaj tyiꞌtɨ́j jaatáꞌ, aꞌyaa pu chaꞌtánaꞌaj ɨ Dios muaꞌajmaj tyajamuaatáꞌsij. 3 ¿Jiꞌnye pej pij aꞌɨ́j aráasej aꞌihuáaraꞌ ɨ tɨ cɨ́ɨ naꞌaj tyoꞌtyáꞌɨtzee ɨ Dios jimi, pajta quee aꞌɨ́jna séej ɨ paj muáaj vaꞌcán jɨn ootyáꞌɨtzee ɨ Dios jimi? 4 Ajta tɨpuaꞌaj muáaj períj vaꞌcán jɨn ootyáꞌɨtzee ɨ Dios jimi, ¿jiꞌnye tyíɨꞌrij paj aꞌyan tyaatéꞌexaatyeꞌen jaꞌihuáaraꞌ ɨ tɨ cɨ́ɨ naꞌaj tyoꞌtyáꞌɨtzee yee nyicheꞌ muaatáhuɨɨreꞌen ɨ paj jɨn ootyáꞌɨtzee? 5 Muáaj mu paj quee tyámuaꞌ metyóomuaꞌrej, pooj miꞌ néijmiꞌi jɨn tyámuaꞌ huáꞌuuren pajta tyuꞌtaꞌúunyiꞌran ɨ Dios jimi, aj pej pij aꞌyan tyaatéꞌexaatyeꞌen tyiꞌtɨ́j tɨ jɨn ootyáꞌɨtzee jaꞌihuáaraꞌ.

6 ’Caxu huáꞌixaatyaꞌaj ɨ nyúucarij tɨ jɨ́ꞌreꞌen aꞌɨ́ɨjma ɨ maj tyúꞌxanaꞌveꞌ, mej mij quee jamuáꞌxaahuariꞌraj matɨꞌɨj ɨ tzɨꞌcɨ́ɨj maj tyúꞌchaꞌvacaa. Caxu siajta aꞌɨ́ɨjma tyíꞌtuiiriaꞌaj ɨ maj quee tyiꞌtɨ́j tyeviꞌraꞌ ɨ Dios tɨ tyajamuaatáꞌ, mej mij quee jeꞌej puaꞌaj jamuáaꞌuurej, majta jeꞌen jamuatzíinajyiꞌcan.

Maj jahuaviiraj ɨ Dios, majta tyeꞌejtyátoꞌsixɨꞌɨn joꞌtɨj jaꞌpueertaj

(Lc. 11:9-13; 6:31)

7 ’Siataꞌaj huatyényuunyij ɨ Dios jimi, jiꞌnye aꞌɨ́ɨ pu néijmiꞌi tyajamuaatáꞌsij, siajta ɨ Dios jimi tyúꞌhuoonyij, aj xu sij jaꞌancuriáaꞌsij ɨ siaj jahuoo, siajta tyeꞌejtyátoꞌxaꞌan joꞌtɨj jaꞌpueertaj, aꞌaj puꞌij ɨ Dios tyaꞌantácuunaj. 8 Jiꞌnye aꞌɨ́jna ɨ tɨ aꞌyan tyáꞌhuoo, aꞌɨ́ɨ pu jaꞌancuriáaꞌsij, ajta aꞌɨ́jna ɨ tɨ aꞌyan tyiꞌtɨ́j tyíꞌhuoocaj, aꞌɨ́ɨ pu jatyoonyij, ajta aꞌɨ́jna ɨ tɨ tyeꞌejtyátoꞌxaꞌan joꞌtɨj jaꞌpueertaj, Dios pu tyaꞌantácuunaj.

9 ’¿Caꞌ sɨ́ɨj tɨ jaꞌmua jitze ajtyámaꞌcan aꞌyan tyáꞌcaꞌnyej tɨ tyetyéj jaatátɨstej ɨ juyój tɨpuaꞌaj páan jahuaviiraj? 10 ¿Naꞌríij tɨ cúꞌcuꞌuj jaatapíjtyeꞌen tɨpuaꞌaj hueꞌej jahuaviiraj? 11 Aꞌyaa xu sij tyáꞌmuaꞌreej siaj jɨꞌréꞌnyeꞌ tyihuoꞌtáꞌan ɨ juyójmuaꞌ muaꞌaj mu siaj quee tyámuaꞌ een ɨ jutzájtaꞌ, ajta ɨ jaꞌmuavástaraꞌ tajapuá tɨ jáꞌsejreꞌ, jéetzeꞌ puꞌij tyámuaꞌ tyajamuaatáꞌsij ɨ tɨ tyiꞌjɨ́ꞌreꞌen ɨ siaj jimi jaatáhuoosij.

12 ’Aꞌyaa puꞌij, siataꞌaj aꞌyan chaꞌtaj sianaꞌaj huárɨnyij ɨ juxaꞌaj tyeɨ́tyee jimi jeꞌej siaj muaꞌaj tyáꞌxɨeꞌveꞌ maj aꞌyan huárɨnyij jaꞌmua jimi, jiꞌnye aꞌyaa pu chaꞌtánaꞌaj tyéꞌyuꞌsiꞌ ɨ yuꞌxarij jitze ɨ maj jɨn tyíꞌijta, ajta jeꞌej maj tyuꞌxájtacaꞌ ɨ Dios jitze maꞌcan maj tyíꞌxajtacaꞌaj.

Aꞌɨ́jcɨ jɨmeꞌ ɨ puéertaj tɨ cɨ́ɨ antayóhuaj

(Lc. 13:24)

13 ’Siataꞌaj aꞌúu joꞌtyájrutyej ɨ puéertaj jitze tɨ cɨ́ɨ antayóhuaj. Jiꞌnye aꞌɨ́jna ɨ puéertaj tɨ antayóhuaj ajta ɨ juyéj tɨ ooyóhuaj, aꞌɨ́ɨ tyihuojóꞌjɨpuaj, mueꞌtɨ́j mu mij aꞌɨ́jna jitze ucáajuꞌ, 14 ajta aꞌɨ́jna ɨ puéertaj, ajta ɨ juyéj tɨ jamuatáꞌcaa siaj jusén jɨmeꞌ júurij xáꞌraꞌnyij, cɨ́ɨ pu antayóhuaj, ajta tyésiꞌ tɨ aꞌtɨ́j japuan huameꞌen, camu mij mueꞌtɨ́j jatyoovej.

Aꞌɨ́j mu ɨ táqueꞌraꞌ jɨn jamuaꞌreeren tyiꞌtɨ́j tɨ cɨyáaraꞌ puéꞌeen

(Lc. 6:43-44)

15 ’Tyámuaꞌ xu tyityahuóochaꞌɨɨn aꞌɨ́ɨjma jimi ɨ maj tyíꞌhueꞌtacaa, aꞌyaa mu tyúusejrataj maj ɨ Dios jitze maꞌcan tyíꞌxaj. Jaꞌmua jimi mu ajoꞌréꞌnyinyii naa metyityacanyúucaꞌaj, maj majta aꞌyan een ɨ jutzájtaꞌ matɨꞌɨj ɨ ɨ́raꞌvej ɨ maj tyíꞌtyacuiꞌcaa, majta tyúꞌchaꞌvacaa. 16 Ɨꞌríj siaj huóꞌmuaꞌtyij aꞌɨ́jcɨ jɨmeꞌ jeꞌej maj rɨcɨj, jiꞌnye capu ɨꞌríj tɨ úuvaj huatatácaꞌan tzícareꞌej jitze, nusu tɨ ɨ xápuaꞌ aꞌɨ́jna jitze tacaꞌaj ɨ tɨ tyétzicareꞌ. 17 Aꞌyaa pu tyíꞌeen, néijmiꞌi ɨ cɨyéj tɨ tyiꞌjɨ́ꞌreꞌen, jɨꞌréꞌnyeꞌen pu ajta tyíꞌtajcaa, ajta ɨ cɨyéj tɨ quee tyiꞌjɨ́ꞌreꞌen capu ajta jɨꞌréꞌnyeꞌen tacaꞌ. 18 Aꞌɨ́jna ɨ cɨyéj tɨ jɨ́ꞌreꞌen, capu ɨꞌríj tɨ jeꞌej puaꞌaj eenyeꞌen huatatácaꞌan, nusu tɨ ɨ cɨyéj tɨquee jɨ́ꞌreꞌen jɨꞌréꞌnyeꞌ huatatácaꞌan. 19 Néijmiꞌi ɨ cɨyéj tɨquee tyiꞌjɨ́ꞌreꞌen, aꞌɨ́j mu tyéꞌejveechixɨꞌɨj, majta jeꞌen tyeꞌentyátɨeeraj. 20 Aꞌyaa puꞌij éenyeꞌqueꞌ ɨꞌríj siaj muaꞌaj huóꞌmuaꞌtyij aꞌɨ́jcɨ jɨmeꞌ jeꞌej maj tyiꞌtɨ́j jɨn rɨcɨj.

Camu néijmiꞌi aꞌáa joꞌtyárutyij joꞌtɨj ɨ Dios tyejéꞌijtaj

(Lc. 13:25-27)

21 ’Majta ɨ maj aꞌyan tyíꞌnyejee yee: “Nyavástaraꞌ, Nyavástaraꞌ”, camu néijmiꞌi aꞌáa joꞌtyárutyij joꞌtɨj ɨ Dios tyejéꞌijtaj, sulu aꞌɨ́ɨ muꞌuj ɨ maj aꞌyan rɨcɨj jeꞌej tɨ ɨ Dios tyáꞌxɨeꞌveꞌ. 22 Aꞌájna xɨcáaraꞌ jitze mueꞌtɨ́j mu aꞌyan tyinaatájeevij tɨjɨn: “Tavástaraꞌ, Tavástaraꞌ, ityáj tu tyuꞌtaxájtacaꞌ aꞌnyúucaritzeꞌ, tyajta aꞌnyúucaritzeꞌ maꞌcan huoꞌtamuárij ɨ tyiyáaruꞌ ɨ maj huaꞌ tzajtaꞌ séjriaꞌcaꞌaj ɨ tyeɨ́tyee, tyajta jéehua tyuꞌmuárɨej muéetzij jitze taꞌratacaꞌnyáaj.” 23 Aj nu nyij aꞌyan tyihuoꞌtéꞌexaatyeꞌej tɨjɨn: “Canu aꞌnáj jamuaamuájtyacaꞌ, séricuj siájhuii nye jimi, mu siaj jeꞌej puaꞌaj tyityetyúuchaꞌɨj.”

Aꞌɨ́jcɨ jɨmeꞌ ɨ maj jaꞌtátaahuacaꞌ ɨ maj japuan jaꞌajtaahuacaꞌ ɨ juchiꞌij ɨ maj huaꞌpuaj

(Lc. 6:47-49; Mr. 1:22)

24 ’Aꞌyaa puꞌij, aꞌɨ́jna ɨ tɨ nyanamuaj, ajta aꞌyan rɨcɨj jeꞌej nyaj tyéꞌixaatyeꞌ, aꞌyaa pu chaꞌtánaꞌaj metyóomuaꞌrej tɨꞌɨj aꞌɨ́jna ɨ aꞌtɨ́j tɨ huatyóochiꞌtyej tyetyéj japua. 25 Aj mu mij huatyéviiyacaꞌ, ajta huatámuɨꞌyacaꞌ ɨ jájtyij, ajta huatáꞌaacariacaꞌ, ajta aꞌɨ́jna ɨ chiꞌraꞌan, capu eetávej, jiꞌnye tyetyéj japua pu jaꞌajtaahuacaꞌ. 26 Ajta aꞌɨ́jna ɨ tɨ nyanamuaj, ajta quee aꞌyan rɨcɨj jeꞌej nyaj tyíꞌxaj, aꞌyaa pu een tɨꞌɨj aꞌɨ́jna ɨ aꞌtɨ́j tɨ aꞌáa joꞌtyóochiꞌtyej joꞌtɨj jóꞌsaataꞌ. 27 Aj mu mij huatyéviiyacaꞌ, ajta huatámuɨꞌyacaꞌ ɨ jájtyij, ajta huatáꞌaacariacaꞌ aj puꞌij pu eetávej ɨ chiꞌraꞌan. Aj puꞌij néijmiꞌi tyojoꞌrɨej.

28 Tɨꞌɨj Jesús jaꞌantyipuáꞌrij tɨ tyihuóꞌixaaj, néijmiꞌi mu ɨ tyeɨ́tyee jeꞌej tyoꞌtaséj aꞌɨ́jcɨ jɨmeꞌ jeꞌej tɨ tyihuoꞌmuáꞌtyej, 29 jiꞌnye aꞌyaa pu tyihuoꞌmuáꞌtyej tɨꞌɨj sɨ́ɨj tɨ vaꞌcán jɨn tyiꞌtyéjvee, capu aꞌyan matɨꞌɨj ɨ maj tyihuáꞌmuaꞌtyahuaꞌaj ɨ yuꞌxarij jitze ɨ maj jɨn tyíꞌijta.

8

Jesús pu séej tyévij tyúꞌhuaaj tɨ cáꞌatzaj

(Mr. 1:40-45; Lc. 5:12-16)

1 Tɨꞌɨj ɨ Jesús acájraa ɨ jɨríj jitze, jéehua mu tyeɨ́tyee jamuán huajúꞌcaꞌaj. 2 Aj puꞌij sɨ́ɨj tyáatɨꞌ aveꞌréꞌnyej ɨ Jesús jimi, tyíꞌcuiꞌcaꞌaj aꞌɨ́jna jɨmeꞌ tɨ cáꞌatzaj aꞌɨ́ɨ puꞌij jimi tyítunutacaꞌ ɨ Jesús, ajta aꞌyan tyaatéꞌexaa tɨjɨn:

—Nyavástaraꞌ tɨpuaꞌaj muaꞌráanajchij pataꞌaj tyináahuaatyeꞌen.

3 Aj puꞌij Jesús jaꞌajtamuárɨej, ajta aꞌyan tyaatéꞌexaa tɨjɨn:

—Naꞌráanajchij paj huarúj. Tɨꞌɨj aꞌyan tyuꞌtaxájtacaꞌ, aj puꞌij tyámuaꞌ huarɨ́j, tɨꞌquij huarúj. 4 Ajta jeꞌen ɨ Jesús aꞌyan tyaatéꞌexaa tɨjɨn:

—Cásɨꞌ, capáj aꞌtɨ́j ixaatyeꞌej, sulu áricuj pataꞌaj huatáꞌsejrataj aꞌɨ́jcɨ jimi ɨ puaaríj, pajta tyuꞌtámuꞌvejritaj aꞌyájna tɨꞌɨj tyuꞌtaꞌíjtacaꞌ ɨ Moisés, mej mij jáamuaꞌreej tɨjɨn papuꞌríj huarúj.

Jesús pu tyáahuaj aꞌɨ́jcɨ ɨ tɨ jahuɨɨriaꞌcaꞌaj ɨ xantáaruꞌuj tɨ tyíꞌijtyeꞌ

(Lc. 7:1-10)

5 Tɨꞌɨj ɨ Jesús utyájrupij aꞌájna ɨ chájtaꞌnaj jitze tɨ aꞌyan tyajaꞌrájtyapuaj tɨjɨn Capernaúm, sɨ́ɨj pu jimi ajtyáxɨɨriacaꞌ ɨ xantáaruꞌuj tɨ tyíꞌijtyeꞌ, tɨꞌij tyiꞌtɨ́j jaatáhuaviij. 6 Aꞌyaa pu tyaatéꞌexaa tɨjɨn:

—Nyavástaraꞌ, tyíꞌcuiꞌ aꞌɨ́jna ɨ tɨ nyahuɨɨreꞌ, capu tyéjchevej, jéehua pu huápuɨꞌɨj jajpuéjtzij.

7 Jesús pu aꞌyan tyaatéꞌexaa tɨjɨn:

—Nyáaj nu ujoꞌmaꞌaj naꞌmej, nyej nyij tyáahuaatyeꞌen.

8 Aj puꞌij aꞌyan tyuꞌtanyúj aꞌɨ́jna ɨ xantáaruꞌuj tɨ tyíꞌijtyeꞌ tɨjɨn:

—Nyavástaraꞌ, capu aꞌyan tyaꞌráanajchi paj utyájrutyej ɨ nyechiꞌtáj, aꞌyaa papuꞌuj tyuꞌtaxáj ɨ nyúucarij jɨmeꞌ, aj puꞌij tyámuaꞌ rɨnyij aꞌɨ́jna ɨ tɨ nyahuɨɨreꞌ. 9 Jiꞌnye séecan mu majta nyéetzij tyíꞌnyeꞌijtyeꞌ, nyajta nyáaj séecan tyíꞌijtyeꞌ. Tɨpuaꞌaj séej aꞌyan nyetyuꞌtéꞌexaatyeꞌen yee: áricuj, aꞌɨ́ɨ pu joꞌmaꞌaj jaꞌmej, naꞌríij séej aꞌyan nyetyuꞌtéꞌexaatyeꞌen yee: mujoꞌtéꞌyiꞌij; aꞌɨ́ɨ pu mujoꞌvaꞌmaꞌaj taꞌmej, ajta tɨpuaꞌaj séej nyetyuꞌtaꞌíjtyeꞌen jeꞌej tɨ tyiꞌtɨ́j huáꞌuurej, aꞌyaa pu rɨnyij.

10 Tɨꞌɨj ɨ Jesús aꞌyan tyáanamuajriꞌ, jéehua pu huatóotyamuaꞌvej, aj puꞌij aꞌyan tyihuoꞌtéꞌexaaj aꞌɨ́ɨjma ɨ maj jamuán huajúꞌcaꞌaj tɨjɨn:

—Aꞌyaa nu tyajáꞌmuaꞌixaatyeꞌ tzáahuatyiꞌraꞌaj jɨmeꞌ, huaꞌ tzajtaꞌ ɨ tyeɨ́tyee ɨ maj aꞌyan huacháatɨmee ɨ Israel, canu aꞌnáj séej huátyoj tɨ aꞌyan chaꞌtaj tyáꞌtzaahuatyeꞌ tɨꞌɨj aꞌíjna ɨ tyáatɨꞌ. 11 Nyajta aꞌyan tyajáꞌmuaꞌixaatyeꞌ maj mueꞌtɨ́j mujoꞌváꞌjuꞌuj muáꞌjuꞌun, aꞌájna pujmuaꞌ joꞌtɨj ɨ xɨcáj jéꞌejnyinyiij majta joꞌtɨj ɨ xɨcáj jaꞌancáruꞌpij, mej mij ooráꞌsej aꞌɨ́jcɨ jamuán ɨ Abraham, majta aꞌɨ́jcɨ jamuán ɨ Isaac mej mij huaꞌ jamuán tyúꞌcuaꞌnyij aꞌájna joꞌtɨj ɨ Dios tyejéꞌijtaj, 12 majta aꞌɨ́ɨmaj ɨ maj Israel jitze ajtyámaꞌcan, Dios pu aꞌáa huojooꞌítyij joꞌtɨj joꞌtɨ́caꞌ. Jéehua mu mij juyiinyaj muáꞌjuꞌun, majta ancuriocɨꞌmáaj muáꞌjuꞌun aꞌɨ́jcɨ jɨmeꞌ ɨ maj jéehua jajpuéjtzij.

13 Aj puꞌij Jesús aꞌyan tyaatéꞌexaa aꞌɨ́jcɨ ɨ xantáaruꞌuj tɨ tyíꞌijtyeꞌ tɨjɨn:

—Áricuj jóꞌraꞌ jaꞌchej, aꞌyaa pu tyeꞌmej jeꞌej paj períj tyáꞌantzaahuaj. Tɨꞌɨj aꞌyan tyaatéꞌexaa, aj puꞌij huarúj aꞌɨ́jna ɨ tɨ tyíꞌhuɨɨreꞌ aꞌɨ́jna jimi ɨ xantáaruꞌ.

Jesús pu tyáahuaj aꞌɨ́jcɨ ɨ muꞌnyáaraꞌ ɨ Pedro

(Mr. 1:29-31; Lc. 4:38-39)

14 Aj puꞌij Jesús aꞌáa joꞌmej joꞌtɨj ɨ Pedro jaꞌchej, aꞌáa puꞌij aꞌɨ́j joꞌtyoo aꞌɨ́jcɨ ɨ muꞌnyáaraꞌ ɨ Pedro, aꞌáan pu joꞌojcaꞌtyiij ɨ utáatzij japua, ajta jéehua puɨ́stacaꞌaj. 15 Aj puꞌij Jesús jajvíꞌ ɨ muácaꞌraꞌan jitze, tɨꞌɨj aꞌyan huarɨ́j, aj puꞌij huarúj, tɨꞌquij ájchej, ajta jeꞌen huatyóochej tɨꞌij tyihuóꞌcueꞌtyej.

Jesús pu muiꞌcaa tyúꞌhuaaj ɨ tyeɨ́tyee ɨ maj tyíꞌcucuiꞌ

(Mr. 1:32-34; Lc. 4:40-41)

16 Tɨꞌɨj huaréꞌchuixarij, jéehua mu huajaꞌráaviꞌtɨj ɨ Jesús jimi aꞌɨ́ɨjma ɨ maj tyiyáaruꞌuj huaꞌ tzajtaꞌ úꞌsejriaꞌcaꞌaj, aꞌɨ́ɨ puꞌij huoꞌtaꞌíj ɨ tyiyáaruꞌuj maj iirácɨɨnyej ɨ tyeɨ́tyee tzajtaꞌ, ajta néijmiꞌcaa tyúꞌhuaaj ɨ maj tyíꞌcucuiꞌcaꞌaj. 17 Aꞌyaa pu tyuꞌrɨ́j tɨꞌij aróoꞌastej jeꞌej tɨ tyuꞌtaxájtacaꞌ aꞌɨ́jna ɨ Isaías, ɨ tɨ aráꞌtyeej tyíꞌxaxaꞌtaꞌaj ɨ Dios jitze maꞌcan, tɨꞌɨj aꞌyan tyuꞌtaxájtacaꞌ tɨjɨn: “Aꞌɨ́ɨ pu tyitacáaꞌriꞌriꞌ ɨ tɨquee túꞌcaꞌnyistiꞌracaꞌaj, ajta tyojoꞌtɨɨ ɨ tyaj jɨn tyíꞌcucuiꞌcaꞌaj.”

Aꞌɨ́ɨmaj ɨ maj jaxɨeꞌvaꞌcaꞌaj maj jamuán huacɨ́ꞌcaꞌan ɨ Jesús

(Lc. 9:57-62)

18 Tɨꞌɨj Jesús huoꞌséj ɨ tyeɨ́tyee ɨ maj jéehua jimi ajtyáxɨɨriacaꞌ, aj puꞌij aꞌyan tyuꞌtaꞌíjtacaꞌ maj antácɨɨnyej után pujmuaꞌ ɨ tɨ jaꞌalaguun jitze. 19 Aj puꞌij sɨ́ɨj tɨ tyihuáꞌmuaꞌtyej ɨ yuꞌxarij jitze ɨ maj jɨn tyíꞌijta, aꞌɨ́ɨ pu aveꞌréꞌnyej ɨ Jesús jimi, ajta jeꞌen aꞌyan tyaatéꞌexaa tɨjɨn:

—Maeestro, aꞌyaa nu tyáꞌxɨeꞌveꞌ nyaj ajamuán joꞌchaꞌcanyeꞌen joꞌtɨj naꞌaj paj joomaꞌaj puáꞌmej.

20 Aj puꞌij Jesús aꞌyan tyaatéꞌexaa tɨjɨn:

—Aꞌɨ́ɨmaj ɨ arachuíjse, aꞌáa mu jaꞌchej joꞌtɨj jáꞌtyastaꞌ, majta ɨ pínaꞌsee aꞌɨ́ɨ mu tyuꞌítoꞌ joꞌmaj jáaꞌsacaa, nyajta nyáaj, ɨ nyaj nyajta tyévij jitze huanɨeꞌhuacaꞌ, canu tyichíꞌ ɨ nyaj tzajtaꞌ huácutyij.

21 Ajtáhuaꞌaj pu sɨ́ɨj tɨ jamuán joꞌcháꞌcanyaꞌaj aꞌyan tyaatéꞌexaa tɨjɨn:

—Nyavástaraꞌ, naatáꞌ nyej nyij anaquéej jaꞌváꞌnan ɨ táataj, aj nu nyij yeveꞌréꞌnyesij nyej nyij ajamuán joꞌchaꞌcanyeꞌen.

22 Jesús pu aꞌyan tyaatéꞌexaa tɨjɨn:

—Pataꞌaj nyaj jamuán joꞌchaꞌcanyeꞌen, micheꞌ aꞌɨ́ɨmaj ɨ muɨꞌchítyee huaꞌváꞌnaxɨꞌɨn ɨ juxaꞌaj muɨꞌchítyee.

Tɨꞌɨj Jesús jaatyápuaꞌrij ɨ áacaj

(Mr. 4:35-41; Lc. 8:22-25)

23 Aj puꞌij ɨ Jesús atyájraa ɨ báarcuj jitze, majta aꞌɨ́ɨmaj ɨ maj jamuán huacɨ́j. 24 Aj puꞌij tyámuaꞌ caꞌnyíin jɨn tyuꞌtáꞌ aacariacaꞌ ɨ jájtyij japua, ajta viváajmaꞌaj tyúutaꞌhuaꞌaj ɨ jájtyij, aꞌɨ́ɨ puꞌij atyáxɨjrihuaꞌaj ɨ báarcuj jitze. Ajta aꞌɨ́jna ɨ Jesús tyácusimaꞌaj. 25 Aj mu mij aꞌɨ́ɨmaj ɨ maj jamuán huacɨ́j jimi ajoꞌréꞌnyej, matɨꞌɨj mij jaajɨ́stej, aꞌyaa mu tyaatéꞌexaa tɨjɨn:

—¡Tavástaraꞌ, tajapuá huatányuuchij! ¡Tuꞌríj atyácuiꞌsij!

26 Aj puꞌij aꞌyan tyihuoꞌtéꞌexaaj tɨjɨn:

—¿Jiꞌnye siaj sij huápuɨꞌɨj tyíꞌtzɨɨnyeꞌ? Muaꞌaj siaj quee aꞌchu tyáꞌtzaahuatyeꞌ.

Tɨꞌɨj aꞌyan tyuꞌtaxáataj, aj puꞌij ájchej, tɨꞌquij jaatáꞌijmuejriꞌ ɨ áacaj, ajta ɨ jájtyij, aj puꞌij huatyápuaꞌriacaꞌ ɨ áacaj, ajta naa ooreꞌ éenyeꞌej taꞌraa ɨ jájtyij. 27 Jéehua mu jeꞌej tyoꞌtaséj aꞌɨ́ɨmaj ɨ maj jamuán huacɨ́j, aꞌyaa mu tyúuꞌihuoꞌracaꞌaj tɨjɨn:

—¿Tyiꞌtanyí tyéviraꞌ puéꞌeen aꞌmújna, mej mij jaꞌtzaahuatyeꞌ ɨ áacaj, ajta ɨ jájtyij?

Aꞌɨ́ɨmaj ɨ maj Gadara jáꞌmaꞌcan ɨ maj tyiyáaruꞌuj huaꞌ tzajtaꞌ séjriaꞌcaꞌaj

(Mr. 5:1-20; Lc. 8:26-39)

28 Tɨꞌɨj ɨ Jesús aꞌáa jaꞌráꞌaj után pujmuaꞌ joꞌtɨj jaꞌalaguun, Gadara tɨ jaꞌajtyámaꞌcan, huaꞌpuaj mu mij huaꞌantyinájchacaꞌ ɨ maj tyiyáaruꞌuj huaꞌ tzajtaꞌ séjriaꞌcaꞌaj, aꞌáa mu jaꞌráacɨj joꞌmaj ɨ muɨꞌchítyee jáꞌavaꞌtacaa, aj mu mij jimi ajtyáxɨɨriacaꞌ. Jéehua mu simuáruunyicaꞌaj, aꞌɨ́j pu jɨn quee ɨꞌriitacaꞌaj tɨ aꞌtɨ́j ajoꞌréꞌnyej aꞌɨ́jna juyéjraꞌ jitze, 29 aj mu mij aꞌyan tyityeetyejíihuajraa tɨjɨn:

—Capáj jeꞌej taꞌuurej ityájma, muáaj mu paj yójraꞌ puéꞌeen ɨ Dios. ¿Nyi aꞌɨ́j jɨn mu poꞌvéꞌmej pej pij puéjtzij taatáꞌan? Capu eexúj atyojoꞌréꞌnyej aꞌnáj tyaj jajpuéetzij táꞌjuꞌun.

30 Meentyij aꞌɨmuáj mueꞌtɨ́j ɨ tuíixuj moꞌtyuꞌuj metyeꞌentyicuaꞌáaj, 31 aꞌɨ́ɨ mu mij ɨ maj tyiyáaruꞌ huaꞌ tzajtaꞌ úꞌsejriaꞌcaꞌaj, aꞌyan tyaatáhuaviiriꞌ aꞌɨ́jcɨ ɨ Jesús tɨjɨn:

—Tɨpuaꞌaj pataatamuárityeꞌen taatáꞌ tyej tyij mu tuíixuj tzajtaꞌ utyájrutyej.

32 Jesús pu aꞌyan tyihuoꞌtéꞌexaaj tɨjɨn:

—Séricuj.

Matɨꞌɨj mij iiráacɨj, huaꞌ tzajtaꞌ ɨ tyétyacaa, aj mu mij huaꞌ tzajtaꞌ utyájrupij ɨ tuíixuj, matɨꞌɨj mij aꞌɨ́ɨmaj ɨ tuíixuj joꞌhuáachajraa aꞌájna joꞌtɨj jaꞌancátyee, matɨꞌɨj mij jájritzeꞌ jaꞌtyáavatzɨj, aj mu mij néijmiꞌi atyájcuii.

33 Majta aꞌɨ́ɨmaj ɨ maj huáꞌsɨɨriaꞌcaꞌaj ɨ tuíixuj aꞌɨ́ɨ mu huatóoꞌuj, matɨꞌɨj aꞌáa jaꞌráꞌaj a chájtaꞌ aj mu mij tyuꞌtaxájtacaꞌ jeꞌej tɨ tyiꞌtɨ́j huarɨ́j, aꞌɨ́j mu huoꞌtéꞌexaa jeꞌej tɨ tyihuóꞌruuj aꞌɨ́ɨjma ɨ maj tyiyáaruꞌuj huaꞌ tzajtaꞌ séjriaꞌcaꞌaj. 34 Matɨꞌɨj mij aꞌɨ́ɨmaj ɨ maj aꞌáa joꞌcháatɨmaꞌcaa, néijmiꞌi mu aveꞌréꞌnyej ɨ Jesús jimi, mej mij jamuán tyuꞌtaxáj, aꞌyaa mu mij jéehua tyaatáhuaviiriꞌ aꞌɨ́jcɨ ɨ Jesús tɨ jóꞌraꞌnyij aꞌájna.

9

Jesús pu séej tyúꞌhuaaj ɨ tɨ quee tyéchavaaj

(Mr. 2:1-12; Lc. 5:17-26)

1 Aj puꞌij Jesús atyájraa ɨ báarcuj jitze, aj mu mij antacɨ́j után pujmuaꞌ, matɨꞌɨj mij aꞌáa jaꞌráꞌaj chájtaꞌ joꞌtɨj aꞌɨ́ɨn jóꞌcatyii. 2 Aj mu mij séecan aꞌtɨ́j ajeꞌréꞌnyijtye tɨ quee tyéchavaaj aꞌɨ́jcɨ jimi ɨ Jesús, aꞌɨ́j pu japua áan újcaꞌtyii ɨ utáatzij aꞌɨ́jna ɨ aꞌtɨ́j, tɨꞌɨj Jesús huoꞌséj aꞌɨ́ɨjma ɨ tyeɨ́tyee, aj puꞌij jáamuaꞌreeriꞌ tɨjɨn metyáꞌtzaahuatyeꞌ, aꞌyaa puꞌij tyaatéꞌexaa aꞌɨ́jcɨ ɨ tɨ tyíꞌcuiꞌ tɨjɨn:

—Nyiyóoj, huatyáꞌcaꞌnyej, puꞌríj ɨ Dios tyimuaatúꞌuunyiꞌriꞌ ɨ paj jɨn ootyáꞌɨtzee jimi.

3 Séecan mu mij ɨ maj tyihuáꞌmuaꞌtyej ɨ yuꞌxarij jitze ɨ maj jɨn tyíꞌijta aꞌyan tyiꞌriáꞌmuaꞌaj tɨjɨn: “Jeꞌej tɨ aꞌmúu tyuꞌtaxájtacaꞌ jeꞌej pu puaꞌaj tyáꞌxaj ɨ Dios.” 4 Ajta ɨ Jesús pu jáamuaꞌreeriꞌ jeꞌej maj yeꞌej tyíꞌmuaꞌajcaa, aj puꞌij aꞌyan tyihuoꞌtaꞌíhuoꞌriꞌ tɨjɨn:

—¿Jiꞌnye siaj sij huápuɨꞌɨj jeꞌej puaꞌaj tyíꞌmuaꞌtzej mu jutzájtaꞌ? 5 ¿Tyiꞌtanyí quee jéetzeꞌ tyésiꞌ, nyi nyej aꞌyan tyaatéꞌexaatyeꞌen yee: “Puꞌríj ɨ Dios tyimuaatúꞌuunyiꞌriꞌ ɨ paj jɨn ootyáꞌɨtzee jimi”, naꞌríij yee: “Ájchesij anchóoj muaꞌ utáatzij”? 6 Aꞌyaa nu nyij rɨnyij siaj sij jáamuaꞌreej tɨjɨn aꞌɨ́jna ɨ tɨ ajta tyévij jitze huanɨeꞌhuacaꞌ, tɨ ajta aꞌɨ́jna jɨn antyúumuaꞌreej íiyan ɨ cháanacaj japua tɨꞌɨj tyihuoꞌtúꞌuunyiꞌ ɨ maj jɨn ootyáꞌɨtzee ɨ Dios jimi.

Aj puꞌij aꞌyan tyaatéꞌexaa aꞌɨ́jcɨ ɨ tɨ quee tyéjchevej tɨjɨn:

—Ájchesij, anchóoj muaꞌ utáatzij, áricuj jóꞌraꞌ joꞌpaj jaꞌchej.

7 Aj puꞌij ájchej aꞌɨ́jna ɨ tɨ tyíꞌcuiꞌcaꞌaj, tɨꞌɨj ij jóꞌraa ɨ juchéj. 8 Majta ɨ tyeɨ́tyee ɨ maj tyíꞌsejracaꞌaj jeꞌej tɨ tyiꞌtɨ́j huarɨ́j, aꞌɨ́ɨ mu tyuꞌtátzɨɨn, majta jeꞌen tyaatatyójtziꞌrej ɨ Dios aꞌɨ́jcɨ jɨmeꞌ jeꞌej tɨ aꞌɨ́ɨn tyihuoꞌtáꞌ mej mij aꞌyan huárɨnyij ɨ tyeɨ́tyee.

Jesús pu jaatajé aꞌɨ́jcɨ ɨ Mateo

(Mr. 2:13-17; Lc. 5:27-32)

9 Aj puꞌij ɨ Jesús jóꞌraa, tɨꞌquij aꞌyee joꞌréꞌnyej tɨꞌɨj ij aꞌɨ́j huaséj ɨ aꞌtɨ́j tɨ aꞌyan ántyapuaj tɨjɨn Mateo, aꞌúu pu jeꞌrácatyii u chiꞌtáj maj tzajtaꞌ huáꞌjijvaꞌcaꞌaj ɨ maj tyíꞌtɨꞌɨjcɨcaa. Jesús pu aꞌyan tyaatéꞌexaa tɨjɨn:

—Pataꞌaj nyaj jamuán joꞌchaꞌcanyeꞌen.

Aj puꞌij ɨ Mateo ájchej, tɨꞌquij jamuán jóꞌraa. 10 Aj puꞌij aꞌyan tyuꞌrɨ́j, matɨꞌɨj aꞌáa jaꞌráꞌaj joꞌtɨj ɨ Mateo jaꞌchej, tɨꞌɨj ɨ Jesús tyíꞌcuaꞌcaj, aj mu mij jéehua ujoꞌváꞌjuꞌ ɨ maj tyíꞌtyejijveꞌ, majta séecan ɨ maj jeꞌej puaꞌaj tyíꞌtyetyeɨtyee, matɨꞌɨj mij huatyáraꞌsacaꞌ ɨ méesaj jitze jamuán ɨ Jesús, majta jamuán aꞌɨ́ɨmaj ɨ maj Jesús jamuán huacɨ́j. 11 Majta aꞌɨ́ɨmaj ɨ fariseos, matɨꞌɨj jaaséej jeꞌej tɨ rɨjcaa ɨ Jesús, aj mu mij aꞌyan tyihuoꞌtaꞌíhuoꞌriꞌ aꞌɨ́ɨjma ɨ maj jamuán huacɨ́j tɨjɨn:

—¿Jiꞌnye een jɨn mu jaꞌmua maeestro tyíꞌcuaꞌcaa, ajta yaꞌcaa huaꞌ jamuán ɨ maj huáꞌjijveꞌ ɨ maj tyíꞌtɨꞌɨjcɨcaa, ajta huaꞌ jamuán ɨ maj jeꞌej puaꞌaj tyíꞌtyetyeɨtyee?

12 Tɨꞌɨj ɨ Jesús aꞌyan tyihuóꞌnamuajriꞌ, aꞌyaa pu tyihuoꞌtéꞌexaaj tɨjɨn:

—Aꞌɨ́ɨmaj ɨ tyeɨ́tyee ɨ maj ajoꞌréꞌnyinyii aꞌɨ́jcɨ jimi ɨ tɨ tyíꞌhuaꞌtacaa, capu juxɨeꞌveꞌ maj aꞌáa joojúꞌun ɨ maj jɨ́ꞌreꞌen, sulu aꞌɨ́ɨ mu ajoꞌréꞌnyinyii ɨ tɨ tyíꞌhuaꞌtacaa jimi ɨ maj tyíꞌcucuiꞌ. 13 Séricuj, siataꞌaj tyiꞌhuóomuaꞌtyej aꞌɨ́jcɨ jɨmeꞌ jeꞌej tɨ huatóomuaꞌaj aꞌɨ́jna ɨ nyúucarij tɨ aꞌyan tɨjɨn: “Aꞌyaa nu tyáꞌxɨeꞌveꞌ siaj huaꞌcuꞌvej ɨ juxaꞌaj tyeɨ́tyee, canu jaxɨeꞌveꞌ siaj tyiꞌtɨ́j tyíꞌtuiiriaꞌaj.” Jiꞌnye canu nyáaj aꞌɨ́jna jɨn mujoꞌvéꞌmej nyej nyij aꞌɨ́ɨjma huatájeevej ɨ maj tyámuaꞌ een, sulu aꞌɨ́ɨjma ɨ maj quee xáꞌpuɨꞌ rɨcɨj.

Aꞌɨ́j mu jaataꞌíhuoꞌriꞌ jeꞌej maj tyityahuóoꞌitziꞌveꞌen

(Mr. 2:18-22; Lc. 5:33-39)

14 Aꞌɨ́ɨmaj ɨ maj Juan jamuán huacɨ́ꞌcaꞌaj, aꞌɨ́ɨ mu ajeꞌréꞌnyej ɨ Jesús jimi, matɨꞌɨj mij aꞌyan tyaataꞌíhuoꞌriꞌ tɨjɨn:

—Ityáj majta aꞌɨ́ɨmaj ɨ fariseos, jéehua tu taꞌitziꞌveꞌ, ¿jiꞌnye mej mij quee aꞌyan tyúuꞌitziꞌveꞌ ɨ maj muéetzij jamuán huacɨꞌɨj?

15 Aj puꞌij Jesús aꞌyan tyihuoꞌtéꞌexaaj tɨjɨn:

—¿Nyiquij ɨꞌríj maj juxaamuɨjrityaꞌaj ɨ maj huatáꞌinyiihuacaꞌ mej mij tyúꞌyeꞌesten, tɨpuaꞌaj ooj huaꞌ jamuán tyíꞌyeꞌestyaj ɨ aꞌtɨ́j tɨ huatyényeɨɨchacaꞌ? Ajta aꞌyaa pu atyojoꞌréꞌnyesij maj jáꞌviꞌtɨn ɨ aꞌtɨ́j, aj mu mij ɨ amíincustyamuaꞌ juꞌitziꞌveꞌen, jiꞌnye capu cheꞌ ajaꞌhuaꞌ ɨ huaꞌ amíincuj.

16 ’Capu aꞌtɨ́j jaꞌajtyáꞌcuꞌnyaꞌpuaj ɨ cɨ́ɨxurij tɨ míꞌmaꞌcan, aꞌɨ́jna jɨmeꞌ ɨ cɨ́ɨxurij tɨ jájcuaj, jiꞌnye aꞌɨ́ɨ pu ɨ cɨ́ɨxurij tɨ jájcuaj huatyátzuꞌtaj tɨꞌɨj huatyájoꞌsinyiꞌhuaj, aj puꞌij jéetzeꞌ vaꞌtɨ́j anasúutzaꞌnyij jaꞌmej. 17 Camu majta nahuáj tɨ jájcuaj ucátoꞌsij ɨ navíj limeetaraꞌ tzajtaꞌ tɨ racueꞌríihuajmee, jiꞌnye ɨ nahuáj pu jaatyásujtzaꞌnaxɨꞌɨj ɨ navíj tɨ racueꞌríihuajmee, aj puꞌij jóꞌvesij ɨ navíj ajta ɨ nahuáj. Aꞌɨ́j pu jɨn aꞌyan tyúuxɨeꞌveꞌ maj juꞌcájtoꞌnyij ɨ navíj tzajtaꞌ tɨ jájcuaj aꞌɨ́jcɨ ɨ nahuáj tɨ ajta jájcuaj, aꞌyaa pu éenyeꞌqueꞌ tyoꞌtáviicueꞌraj ɨ tɨ juxaꞌaj tyiꞌ jájcuaj.

Aꞌɨ́jna ɨ íitɨꞌ tɨ tyíꞌcuiꞌcaꞌaj ajta ɨ yójraꞌ aꞌɨ́jcɨ ɨ Jairo

(Mr. 5:21-43; Lc. 8:40-56)

18 Óocheꞌ pu tyihuaꞌixáatyaꞌcaj ɨ Jesús tɨꞌɨj sɨ́ɨj jimi aveꞌréꞌnyej, aꞌɨ́ɨ pu aꞌɨ́ɨn puéꞌeenyeꞌej ɨ tɨ tyíꞌijta ɨ huaꞌ tyeyúuj tzajtaꞌ, aj puꞌij tyítunutaxɨj jimi ɨ Jesús, tɨꞌquij aꞌyan tyaatéꞌexaa tɨjɨn:

—Nyiyóoj pu oochán huamuɨ́ꞌ, ajta tɨpuaꞌaj muáaj mu povéꞌmeꞌen pajta jeꞌen jaꞌajtamuárɨeꞌen, aꞌɨ́ɨ pu huatájuuritaj.

19 Jesús pu ájchej, tɨꞌquij ujóꞌmej majta muꞌuj ujóꞌjuꞌ aꞌɨ́ɨmaj ɨ maj jamuán huacɨ́j. 20 Aj puꞌij íitɨꞌ tɨ arí tamuáamuataꞌ japuan huaꞌpuaj nyinyiꞌraꞌaj áꞌtyeej tɨ tyíꞌcuiꞌ, aꞌɨ́ɨ pu huáritaꞌ ajeꞌréꞌnyej ɨ Jesús, tɨꞌquij jaꞌajtamuárɨej ɨ máancajraꞌan ɨ Jesús. 21 Jiꞌnye aꞌyaa pu tyíꞌmuaꞌajcaa tɨjɨn: “Tɨpuaꞌaj aꞌɨ́j naꞌajtamuárɨeꞌen ɨ máancajraꞌan, tyámuaꞌ nu rɨnyij.” 22 Aj puꞌij ɨ Jesús ooréꞌnyeeriacaꞌ tɨꞌij jaaséej ɨ íitaj, ajta aꞌyan tyaatéꞌexaa tɨjɨn:

—Nyiyóoj, cheꞌ caꞌnyíjraꞌaj huataséjreꞌen muaꞌ tzajtaꞌ, aꞌɨ́j paj jɨn huarúj ɨ jɨn tyáꞌantzaahuaj.

Aj puꞌij huarúj aꞌɨ́jna ɨ íitɨꞌ.

23 Tɨꞌɨj ɨ Jesús aꞌáa jaꞌráꞌaj joꞌtɨj jaꞌchej aꞌɨ́jna ɨ tɨ tyíꞌijta ɨ tyeyúuj tzajtaꞌ, aj puꞌij huoꞌséj ɨ tyeɨ́tyee ɨ maj tyíꞌcɨꞌsityeꞌ, majta jéehua ɨ tyeɨ́tyee juyiinyacaꞌaj, 24 aꞌyaa pu tyihuoꞌtéꞌexaaj tɨjɨn:

—Xɨiꞌrácɨɨnyij aꞌyújna, jiꞌnye capu muɨꞌchij mu íjmueꞌestɨꞌ, sulu tyácusij puꞌuj.

Aj mu mij jaatyaꞌatzájraa aꞌɨ́jcɨ Jesús aꞌɨ́jcɨ jɨmeꞌ jeꞌej tɨ tyuꞌtaxájtacaꞌ, 25 ajta aꞌɨ́ɨ pu huiꞌráꞌityacaꞌ, aj puꞌij utyájrupij joꞌtɨj joꞌojcáꞌaj aꞌɨ́jna ɨ íjmueꞌestɨꞌ, tɨꞌquij jaꞌnáaviꞌ muácaꞌraꞌan jitze, aj puꞌij aꞌɨ́jna ɨ íjmueꞌestɨꞌ ájchej. 26 Tɨꞌquij néijmiꞌqueꞌ huámuaꞌreeriꞌhuacaꞌ joꞌmaj joꞌcháatɨmaꞌcaa jeꞌej tɨ tyiꞌtɨ́j huarɨ́j.

Jesús pu huaꞌpuácaa tyúꞌhuaaj ɨ maj arácucuꞌun

27 Tɨꞌɨj Jesús aꞌáa jaꞌrájraa, mahuaꞌpuaj mu jaatavén ɨ maj arácucuꞌun, aꞌyan metyityeꞌentyijíihuaj tɨjɨn:

—Táꞌancuꞌvaxɨꞌ ityájma muáaj mu paj yójraꞌ puéꞌeen aꞌɨ́jcɨ ɨ David.

28 Tɨꞌɨj Jesús utyájrupij u chiꞌtáj, aj mu mij jimi aveꞌréꞌnyej ɨ maj aracúcuꞌnyijmee, aj puꞌij aꞌyan tyihuoꞌtaꞌíhuoꞌriꞌ tɨjɨn:

—¿Nyi setyáꞌtzaahuatyeꞌ nyaj tyajaꞌmuahuaatyeꞌen?

Matɨꞌɨj mij aꞌyan tyityaatanyúj tɨjɨn:

—Aꞌyaa pu tyiꞌjaꞌyájna tavástaraꞌ.

29 Aj puꞌij ɨ Jesús huaꞌrámuarɨeꞌxɨj ɨ huaꞌ jɨɨseꞌ jitze, ajta aꞌyan tyihuoꞌtéꞌexaaj tɨjɨn:

—Cheꞌ aꞌyan tyáꞌraꞌnyij jeꞌej siaj seríj muaꞌaj tyáꞌantzaahuaj.

30 Aj mu mij atanyéjnyeꞌriacaꞌ ɨ maj huaꞌpuaj. Ajta ɨ Jesús jéehua pu aꞌyan tyihuoꞌtáꞌijmuejriꞌ tɨjɨn:

—Caxu aꞌtɨ́j ixaatyeꞌej jeꞌej siaj tyityaarúj.

31 Ajta matɨꞌɨj joꞌcɨ́j, aꞌɨ́ɨ mu huatyóohuij maj néijmiꞌqueꞌ jaataxáj jeꞌej tɨ ɨ Jesús tyihuóꞌhuaa.

Jesús pu séej tyúꞌhuaaj ɨ tɨ quee tyoꞌrɨ́ɨꞌriajcaꞌaj

32 Matɨꞌɨj iirajuꞌcaj ɨ maj aracúꞌcuꞌnyijmaꞌcaa, séecan mu tyévij ajeꞌréꞌnyijtye tɨ tyiyáaruꞌ tzajtaꞌ séjriaꞌcaꞌaj aꞌɨ́j pu jɨn quee tyoꞌrɨ́ɨꞌriajcaꞌaj aꞌɨ́jna ɨ aꞌtɨ́j. 33 Aj puꞌij Jesús jaatamuárij ɨ tyiyáaruꞌ tɨ tzajtaꞌ úꞌsejriaꞌcaꞌaj, tɨꞌquij huatáɨꞌriitariacaꞌ tɨ tyuꞌtaxáj aꞌɨ́jna ɨ tɨ tyíꞌcuiꞌcaꞌaj. Majta aꞌɨ́ɨmaj ɨ tyeɨ́tyee, jéehua mu huatóotyamuaꞌvej, aꞌyaa mu tyíꞌxajtacaꞌaj tɨjɨn:

—Catu aꞌnáj aꞌyan tyiꞌtɨ́j tyuꞌséj iiyeꞌej Israel tɨ putyíꞌrɨcɨj.

34 Majta aꞌɨ́ɨmaj ɨ fariseos, aꞌyaa mu tyíꞌxajtacaꞌaj tɨjɨn:

—Aꞌɨ́jna ɨ Jesús, aꞌɨ́ɨ pu aꞌɨ́ɨn puéꞌeen ɨ tɨ tyihuáꞌijtyeꞌ ɨ tyiyáaruꞌuj aꞌɨ́j pu jɨn pújoorej tɨꞌij huoꞌtamuárityeꞌen.

Jesús pu huaꞌancuꞌvajxɨ ɨ tyeɨ́tyee

35 Jesús pu néijmiꞌqueꞌ joꞌcháꞌcanyaꞌaj tɨꞌɨj naꞌaj tyiꞌchájtaꞌnajmee ajta néijmiꞌqueꞌ joꞌmaj cɨ́ɨ manaꞌaj tyityojoꞌcháatɨmaꞌcaa, tyihuaꞌmuaꞌtyáaj ɨ huaꞌ tyeyúuj tzajtaꞌ. Aꞌɨ́j pu huáꞌixaatyaꞌcaꞌaj ɨ nyúucariaꞌraꞌ ɨ Dios ɨ tɨ néijmiꞌqueꞌ tyíꞌijta, ajta néijmiꞌcaa tyúꞌhuaaj ɨ maj tyíꞌcucuiꞌcaꞌaj, nusu ɨ tɨquee huaꞌcaꞌnyistiꞌracaꞌaj. 36 Tɨꞌɨj huoꞌséj ɨ tyeɨ́tyee, jéehua pu huaꞌancuꞌvajxɨ, jiꞌnye jéehua mu jajpuéjtzicaꞌaj, majta juxaamuɨjrityaꞌcaꞌaj, aꞌyaa mu éenyeꞌej matɨꞌɨj ɨ cányaꞌxɨɨ tɨ quee aꞌtɨ́j huáꞌsɨɨreꞌ. 37 Aj puꞌij Jesús aꞌyan tyihuoꞌtéꞌexaaj aꞌɨ́ɨjma ɨ maj jamuán huacɨ́j tɨjɨn:

—Aꞌyaa pu tyiꞌjaꞌyájna maj jéehua ɨ tyeɨ́tyee séejreꞌ, majta ɨ maj huaꞌ jimi tyíꞌmuɨjhuacaa camu muiꞌij. 38 Aꞌɨ́j pu jɨn aꞌyan tyúuxɨeꞌveꞌ, siaj jaatáꞌhuavii aꞌɨ́jcɨ ɨ tavástaraꞌ tɨꞌij huaꞌréꞌviꞌtɨxɨꞌɨn ɨ maj tyíꞌmuɨjhuacaa mej mij huáꞌajsɨɨreꞌen ɨ Dios jimi.

10

Jesús pu huaꞌváꞌjajpuaxɨj aꞌɨ́ɨjma ɨ maj tamuáamuataꞌ japuan huaꞌpuaj aráꞌasej

(Mr. 3:13-19; Lc. 6:12-16)

1 Aj puꞌij Jesús huoꞌtajé aꞌɨ́ɨjma ɨ maj tamuáamuataꞌ japuan huaꞌpuaj aráꞌasej, ajta huoꞌtaꞌ mej mij jaayíꞌtɨhuaꞌan maj huoꞌtamuárityeꞌen ɨ tyiyáaruꞌuj ɨ maj huaꞌ tzajtaꞌ séjreꞌ ɨ tyeɨ́tyee, ajta mej mij tyihuóꞌhuaatyeꞌen ɨ maj tyíꞌcucuiꞌ, nusu ɨ tɨquee huáꞌcaꞌnyistiꞌ.

2 Aꞌyaa mu ántyaꞌruj aꞌɨ́ɨmaj ɨ maj tamuáamuataꞌ japuan huaꞌpuaj aráꞌasej, ɨ Jesús tɨ huaꞌantyíhuoj. Anaquéej pu ɨ Simón huatajé, ɨ maj majta aꞌyan jatamuáꞌmuaj tɨjɨn Pedro, ajta jeꞌen aꞌɨ́jcɨ ɨ ihuáariaꞌraꞌ ɨ Simón ɨ tɨ aꞌyan ántyapuaj tɨjɨn Andrés, ajta jeꞌen aꞌɨ́jcɨ ɨ Santiago, ajta ɨ ihuáariaꞌraꞌ ɨ tɨ aꞌyan ántyapuaj tɨjɨn Juan, ɨ maj yójmuaꞌmuaꞌ puéꞌeen aꞌɨ́jcɨ ɨ Zebedeo, 3 ajta aꞌɨ́jcɨ ɨ Felipe ajta ɨ Bartolomé, ajta aꞌɨ́jcɨ ɨ Tomás, ajta ɨ Mateo, ɨ tɨ huáꞌjijvaꞌcaꞌaj aꞌɨ́ɨjma ɨ maj tyíꞌtɨꞌɨjcɨcaa, ajta aꞌɨ́jcɨ ɨ Santiago, aꞌɨ́ɨn tɨ jajyóoj ɨ Alfeo, ajta aꞌɨ́jcɨ ɨ Tadeo, 4 ajta jeꞌen aꞌɨ́jcɨ ɨ Simón ɨ tɨ aꞌɨ́ɨjma jitze ajtyámaꞌcan ɨ maj aꞌyan huaꞌtamuáꞌmuaj tɨjɨn cananeo, ajta aꞌɨ́jcɨ ɨ Judas ɨ tɨ aꞌyan tyeꞌentyímuꞌtacaa tɨjɨn Iscariote, aꞌíi pu aꞌɨ́ɨn puéꞌeen ɨ tɨ avíitzij jɨn tyuꞌtátuii aꞌɨ́jcɨ ɨ Jesús.

Jesús pu huoꞌtaꞌítyacaꞌ aꞌɨ́ɨjma ɨ maj jamuán huacɨ́j maj jaariáꞌxaj ɨ Dios nyuucaaj

(Mr. 6:7-13; Lc. 9:1-6)

5 Jesús pu huoꞌtaꞌítyacaꞌ aꞌɨ́ɨjma ɨ maj tamuáamuataꞌ japuan huaꞌpuaj aráꞌasej, aꞌyan tyihuaꞌixáatyeꞌej tɨjɨn:

—Caxu aꞌáa joꞌréꞌnyinyiicaꞌan joꞌmaj joꞌcháatɨmee ɨ maj quee Israel jitze ajtyámaꞌcan, caxu siajta utyáruꞌpicheꞌen chájtaꞌnaj jitze joꞌmaj jaꞌchej ɨ maj Samaaria jitze ajtyámaꞌcan, 6 sulu siajta aꞌɨ́ɨjma jimi ujóꞌjuꞌun ɨ maj Israel jitze ajtyámaꞌcan, ɨ maj aꞌyan een matɨꞌɨj ɨ cányaꞌxɨɨ maj joꞌvátzɨj. 7 Siataꞌaj aꞌɨ́ɨjma jimi ujóꞌjuꞌun siaj sij huoꞌtéꞌexaatyeꞌen tɨ arí atyojoꞌréꞌnyesij aꞌnáj tɨ ɨ Dios tyuꞌtaꞌíjtaj íiyan ɨ cháanacaj japua. 8 Siataꞌaj tyihuóꞌhuaatyeꞌen ɨ maj tyíꞌcucuiꞌ, siajta huoꞌtájuurityeꞌen ɨ maj huácuij, siajta tyihuóꞌhuaatyeꞌen aꞌɨ́ɨjma ɨ maj tyíꞌcucuiꞌ aꞌɨ́jcɨ jɨmeꞌ ɨ maj aꞌyan jatamuáꞌmuaj tɨjɨn léepraj, siajta huoꞌtamuárityeꞌen ɨ tyiyáaruꞌuj ɨ maj huaꞌ tzajtaꞌ séejreꞌ ɨ tyeɨ́tyee. Muaꞌaj xu quee tyuꞌnájchitacaꞌ ɨ siaj jaꞌancuriáaꞌ siaj sij tyihuóꞌhuaatyeꞌen; aꞌɨ́j xu jɨn quee huáꞌjijveꞌej.

9 ’Caxu siajta tyiꞌtɨ́j aꞌaj tɨpuaꞌaj ooroj, nusu pláataj, nusu túmii, 10 caxu átoꞌrij pijca ɨ siaj jɨn huatyóohuɨɨreꞌen ɨ juyéj jitze. Caxu huaꞌpuácaa tyíꞌchoocaj ɨ tyúusiicuꞌ, nusu ɨ caꞌquéj, caxu siajta ɨ tyáxuꞌuj choocaj, jiꞌnye aꞌyaa pu tyíꞌxaꞌpuɨꞌ maj tyáacueꞌtyej aꞌɨ́jcɨ ɨ tɨ tyíꞌmuarɨeꞌ.

11 ’Siatɨꞌɨj chájtaꞌnaj jitze muꞌ jaꞌráꞌastij aj xu sij séej huáhuoonyij ɨ tyévij tɨ tyámuaꞌ tyiꞌtyúuchaꞌɨj, aꞌɨ́j xu sij jimi huatyáꞌɨtzeereꞌen aꞌchu siaj áꞌtyeeren aꞌájna a chájtaꞌ. 12 Siatɨꞌɨj uꞌtyájrutyej u chiꞌtáaraꞌan, siahuoꞌtatyójtyeꞌ ɨ maj ajaꞌchej. 13 Tɨpuaꞌaj tyámuaꞌ naa metyajamuaatyéjeevej, cheꞌ aꞌyan eenyeꞌ jeꞌej siaj seríj tyihuoꞌtatyójtyej, naꞌríij mequee tyámuaꞌ tyajamuaetyéeje caxu muaꞌaj tyiꞌtɨ́j joꞌrɨésij. 14 Ajta tɨpuaꞌaj mequee jamuaataxɨéꞌveꞌen, nusu mequee jáꞌmuanamuajracuj, aj xu sij iirácɨɨnyej ɨ huaꞌ chiꞌtáj, nusu ɨ chájtaꞌnaj jitze, siajta jaatácaꞌtzɨj ɨ jucaꞌquéj tɨꞌij cáaxɨj ɨ chuéj. 15 Aꞌyaa nu tyajáꞌmuaꞌixaatyeꞌ tzáahuatyiꞌraꞌaj jɨmeꞌ, tɨ aꞌájna xɨcáaraꞌ tɨ jitzán ɨ Dios huáꞌxɨjtyeꞌen aꞌɨ́ɨmaj ɨ tyeɨ́tyee, jéehua pu jéetzeꞌ puéjtzij huoꞌtáꞌsij, quee aꞌɨ́ɨjma ɨ maj aráꞌtyeej aꞌáa jáꞌchajcaꞌaj aꞌájna a tɨ aꞌyan tyajaꞌrátyapuaacaꞌaj tɨjɨn Sodoma, ajta aꞌájna a Gomorra.

Jeꞌej maj tyiꞌtɨ́j jɨn tyaꞌajpuéetzij muáꞌjuꞌun

16 ’Cásɨꞌ muaꞌaj, nyáaj nu muaꞌajmaj aꞌyan tyajamuaataꞌítyij tɨꞌɨj cányaꞌxɨɨ huaꞌ tzajtaꞌ ɨ tyeɨ́tyee ɨ maj aꞌyan jáꞌmuaꞌuurej matɨꞌɨj ɨ́raꞌvej ɨ maj tyíꞌtyacɨꞌmacaa. Aꞌɨ́j xu jɨn tyámuaꞌ metyityoomuámuaꞌreꞌej matɨꞌɨj ɨ cúꞌcuꞌsee, siajta aꞌyan tyiꞌtyamuáꞌajcaantaj matɨꞌɨj ɨ cúcuiꞌsee. 17 Tyámuaꞌ xu tyityahuóochaꞌɨɨn, jiꞌnye muaꞌajmaj mu tyuꞌtátuiireꞌsij aꞌɨ́ɨjma jimi ɨ maj tyityatatyíj, mej mij aꞌɨ́ɨmaj jamuaatyávaxɨꞌɨn, 18 majta mu jamuaꞌviꞌtɨn ɨ tajtúhuan jimi, naꞌríij aꞌɨ́jcɨ jimi ɨ rey, aꞌɨ́jcɨ jɨmeꞌ siaj tyíꞌhuɨɨreꞌ nye jitze maꞌcan, aj xu sij nye jitze maꞌcan tyihuoꞌtéꞌexaatyeꞌen, siajta aꞌyan chaꞌtaj tyihuoꞌtéꞌexaatyeꞌej aꞌɨ́ɨjma ɨ maj quee Israel jitze ajtyámaꞌcan. 19 Ajta matɨꞌɨj jamuáꞌanviꞌtɨj aꞌɨ́ɨjma jimi ɨ maj tyityatatyíj, caxu tyíꞌmuaꞌajcaj yee jeꞌquij tyetyuꞌtaxájtaj, naꞌríij tyiꞌtɨ́j siaj nyúucariraꞌ jɨn tyuꞌtaxáj, jiꞌnye tɨꞌɨj aꞌyan tyajáꞌmuaꞌuuriaj, Dios pu jamuaatáꞌsij jeꞌej siaj yeꞌej tyuꞌtaxáj. 20 Aꞌɨ́j xu jɨn quee muaꞌaj aꞌɨ́ɨn pueꞌéenyeꞌej xáꞌjuꞌun ɨ siaj tyihuoꞌtéꞌexaatyeꞌej, sulu aꞌɨ́ɨ pu ɨ júuricamaꞌraꞌ ɨ Dios jamuaatáꞌsij jeꞌej siaj yeꞌej tyuꞌtaxáj.

21 ’Majta aꞌɨ́ɨmaj ɨ maj juꞌihuáamuaꞌ, aꞌɨ́ɨ mu huáꞌcuiꞌnyij ɨ juꞌihuáamuaꞌ, ajta ɨ huaꞌ huásimuaꞌ aꞌɨ́ɨ mu majta jeꞌej puaꞌaj huáꞌuurej ɨ juyójmuaꞌ, majta aꞌɨ́ɨmaj ɨ huaꞌyojmuaꞌ aꞌɨ́ɨ mu majta jeꞌej puaꞌaj huáꞌuurej ɨ juhuásimuaꞌ, aj mu mij tyúucuiꞌsij. 22 Majta néijmiꞌi ɨ tyeɨ́tyee ɨ maj yan séejreꞌ ɨ cháanacaj, aꞌɨ́ɨ mu jamuájchaꞌɨɨriaꞌaj muáꞌjuꞌun aꞌɨ́jcɨ jɨmeꞌ siaj nyéetzij náꞌastijreꞌ, ajta aꞌɨ́jna ɨ tɨ tyoꞌtáviicueꞌraj ꞌasta naꞌaj quee néijmiꞌi tyeꞌentyipuáꞌrej, Dios pu japuan huatányuusij. 23 Matɨꞌɨj jeꞌej puaꞌaj jáꞌmuaꞌuurej ɨ chájtaꞌnaj jitze, siataꞌaj jiyeꞌtzín iirácɨɨnyej, siaj sij séej chájtaꞌnaj jitze jóꞌcɨɨnyej. Aꞌyaa nu tyajáꞌmuaꞌixaatyeꞌ, siatɨꞌɨj siooj yajóꞌjujhuaꞌnyeꞌen séej siajta séej jitze ɨ chájtaꞌnaj aj nu nyij nyáaj ɨ nyaj nyajta tyévij jitze huanɨeꞌhuacaꞌ yavaꞌcányesij.

24 ’Aꞌɨ́jna ɨ tɨ tyihuáꞌmuaꞌtyej, jéetzeꞌ pu juxɨeꞌveꞌ quee aꞌɨ́ɨmaj ɨ maj tyúumuaꞌtyej, ajta aꞌɨ́jna ɨ tɨ tyéꞌijtyeꞌ, jéetzeꞌ pu juxɨeꞌveꞌ quee aꞌɨ́jna ɨ tɨ jahuɨɨreꞌ. 25 Aꞌyaa pu tyúuxɨeꞌveꞌ tɨ aꞌɨ́jna ɨ tɨ tyúumuaꞌtyej, aꞌyan chaꞌtánaꞌaj eenyeꞌ tɨꞌɨj ɨ tɨ tyáꞌmuaꞌtyej, ajta aꞌɨ́jna ɨ tɨ tyíꞌhuɨɨreꞌ, cheꞌ aꞌyan chaꞌtánaꞌaj eenyeꞌ tɨꞌɨj aꞌɨ́jna ɨ tɨ tyéꞌijtyeꞌ. Jiꞌnye aꞌyaa mu meríj jaatamuaꞌaj aꞌɨ́jcɨ ɨ tɨ ajaꞌchej tɨjɨn: “Beelzebú ɨ tɨ tyihuáꞌijtyeꞌ ɨ tyiyáaruꞌuj”, ¿nyi mequee jéetzeꞌ jeꞌej puaꞌaj tyihuoꞌtaxájtaj aꞌɨ́ɨjma ɨ maj jamuán ajaꞌchej?

Aꞌɨ́jna ɨ tyaj jatzɨɨnyaꞌaj

(Lc. 12:2-9)

26 ’Aꞌɨ́j xu jɨn quee huáꞌtzɨɨnyeꞌej ɨ tyeɨ́tyee. Jiꞌnye jeꞌej maj tyiꞌtɨ́j jɨn rɨcɨj avíitzij jɨmeꞌ, aꞌɨ́ɨ pu huataséjreꞌsij, nusu jeꞌej maj tyiꞌtɨ́j tyiꞌ avaaj aꞌɨ́ɨ pu ajta muaꞌreeriꞌhuan. 27 Tyiꞌtɨ́j nyaj tɨ́caꞌristeꞌ jáꞌmuaꞌixaatyeꞌ, siataꞌaj tújca jaataxáj, ajta ɨ nyaj avíitzij jɨn jáꞌmuaꞌixaatyeꞌ, caꞌnyíin xu jɨn jaataxáj, áan xu ɨmuáj joꞌtyúuj ɨ juchiꞌij japua. 28 Caxu huáꞌtzɨɨnyeꞌej aꞌɨ́ɨjma ɨ maj juxaꞌaj tyeɨ́tyee cuiꞌcaa, jiꞌnye camu jaayíꞌtɨn maj ɨ jaꞌmua júuricamej huajéꞌcaj, sulu siataꞌaj aꞌɨ́j pu tyúꞌtzɨɨnyeꞌen ɨ Dios ɨ tɨ jaayíꞌtɨn tɨ jaꞌantyipuáꞌrityeꞌen mu jaꞌmua júuricamej, ajta jaayíꞌtɨn tɨ jaꞌantyipuáꞌrityeꞌen mu jáꞌmuajuuricamej ɨ tɨéj jitze tɨquee aꞌnáj jáꞌmuɨꞌnyij.

29 ’¿Nyij mequee aꞌyan tyityáꞌnajchi mu pínaꞌsee aꞌchu séej túmii mahuaꞌpuaj? Ajta aꞌɨ́jna ɨ jaꞌmuavástaraꞌ aꞌɨ́ɨ pu huáꞌchaꞌɨj aꞌɨ́ɨjma ɨ pínaꞌsee, capu ij sɨ́ɨj muɨꞌnyij ɨ pínaꞌaj tɨpuaꞌaj aꞌɨ́ɨn quee aꞌyan tyuꞌtaxáj. 30 Ajta muaꞌajmaj Dios pu jamuaꞌreej aꞌchu siaj puaꞌmácan avaꞌcɨpuaj sɨ́ɨj ajta sɨ́ɨj. 31 Aꞌɨ́j xu jɨn quee tyíꞌtzɨɨnyeꞌej jéetzeꞌ xu muaꞌaj juxɨeꞌveꞌ ɨ Dios jimi mequee ɨ pínaꞌsee.

(Lc. 12:8-9)

32 ’Tɨpuaꞌaj aꞌtɨ́j aꞌyan tyinaataxáj huaꞌ tzajtaꞌ ɨ tyeɨ́tyee tɨ nyéetzij náꞌastijreꞌ, aꞌyaa nu nyajta nyáaj tyaataxájta aꞌɨ́jcɨ jimi ɨ nyavástaraꞌ tajapuá tɨ jáꞌsejreꞌ tɨ aꞌɨ́ɨn xáꞌpuɨꞌ huarɨ́j, 33 ajta aꞌɨ́jna ɨ tɨ naatyáhueꞌtaj huaꞌ tzajtaꞌ ɨ tyeɨ́tyee, aꞌyaa nu nyajta nyáaj tyeetyáhueꞌtaj nyajta aꞌyan tyaataxájta aꞌɨ́jcɨ jimi ɨ tɨ nyavástaraꞌ tajapuá tɨ jáꞌsejreꞌ nyaj quee jamuaꞌtyej.

Tyeɨ́tyee mu jéꞌtaꞌ huacɨ́j aꞌɨ́jcɨ jɨmeꞌ ɨ Jesús

(Lc. 12:51-53; 14:26-27)

34 ’Caxu aꞌyan tyíꞌmuaꞌajcaj nyaj aꞌɨ́jna jɨn mujoꞌvéꞌmej mej mij tyámuaꞌ yan tyíꞌtyechajcaj ɨ cháanacaj japua, canu aꞌɨ́jna jɨn mujoꞌvéꞌmej mej mij juxáahuaj yan séjreꞌej, sulu mej mij jéꞌtaꞌ huácɨɨnyej aꞌɨ́jcɨ jɨmeꞌ jeꞌej nyaj rɨcɨj. 35 Aꞌɨ́j nu jɨn mujoꞌvéꞌmej mej mij ɨ huaꞌ yojmuaꞌ huatyóochenyij maj huoꞌtanyóꞌsiꞌtyeꞌen ɨ juhuásimuaꞌ, ajta aꞌɨ́jna ɨ tɨ íjmueꞌestɨꞌ, aꞌɨ́ɨ pu ajta jaatyényoꞌsiꞌtyeꞌej ɨ junáanaj, ajta aꞌɨ́jna ɨ íitɨꞌ tɨ arí tyimúꞌ tɨ íitɨꞌ, aꞌɨ́ɨ mu majta huatóonyoꞌsiꞌtyeꞌej, 36 aꞌɨ́j mu jɨn tyuuchaꞌɨ́ɨreꞌej muáꞌjuꞌun ɨ jutyéɨtyeristyamuaꞌ jamuán.

37 ’Aꞌɨ́jna ɨ tɨ jéetzeꞌ jaxɨeꞌveꞌ ɨ jutáataj, nusu ɨ junáanaj quee nyéetzij, capu aꞌyan tyeꞌtyévijtyeꞌ tɨ nyéetzij jimi huatyáꞌɨtzeereꞌen, ajta aꞌɨ́jna ɨ tɨ jéetzeꞌ jaxɨeꞌveꞌ ɨ juyój tɨ tyáatɨꞌ, nusu tɨ íitɨꞌ, quee nyéetzij, capu ajta aꞌyan tyeꞌtyévijtyeꞌ tɨꞌij nyéetzij jimi ajtyámaꞌcantaj, 38 ajta aꞌɨ́jna ɨ tɨquee jaxɨeꞌveꞌ tɨꞌij jajpuéjtzij, nusu maj ɨ tyeɨ́tyee jeꞌej puaꞌaj tyaaxáj, naꞌríij tɨpuaꞌaj huámuɨꞌnyij ɨ cúruuj jitze, capu jatyévijtyeꞌ tɨꞌij nye jitze ajtyámaꞌcantaj jáꞌraꞌnyij. 39 Aꞌɨ́jna ɨ tɨ jéehua tyúumuaꞌriityeꞌ tɨꞌij quee huámuɨꞌnyij, aꞌɨ́ɨ pu muɨꞌnyij, ajta aꞌɨ́jna ɨ tɨ huatóoaꞌan tɨ huámuɨꞌnyij aꞌɨ́jcɨ jɨmeꞌ tɨ nye jitze maꞌcan tyihuáꞌixaatyeꞌ, aꞌɨ́ɨ pu júurij taꞌmej jusén jɨmeꞌ.

Ɨ maj jamueꞌtɨn aꞌɨ́ɨmaj ɨ maj tyáꞌtzaahuatyeꞌ

(Mr. 9:41)

40 ’Aꞌɨ́jna ɨ tɨ tyámuaꞌ tyajamuaatyéjeevij ɨ juchéj, aꞌɨ́ɨ pu ajta nyéetzij tyámuaꞌ tyinaatyéjeevij, ajta aꞌɨ́jna ɨ tɨ nyéetzij tyámuaꞌ tyinaatyéeje, aꞌɨ́j pu ajta tyámuaꞌ tyuꞌtyéeje ɨ tɨ unyojoꞌtaꞌítyacaꞌ. 41 Ajta aꞌɨ́jna ɨ tɨ tyámuaꞌ tyetyéejej aꞌɨ́jcɨ ɨ tɨ Dios jitze maꞌcan tyíꞌxaxaꞌaj, aꞌyaa pu chaꞌtánaꞌaj tyáꞌcɨꞌtyij ɨ Dios jimi tɨꞌɨj ajta tyáꞌcɨꞌtyij aꞌɨ́jcɨ ɨ tɨ Dios jitze maꞌcan tyíꞌxaxaꞌaj, ajta aꞌɨ́jna ɨ tɨ séej tyámuaꞌ tyuꞌtyéjeevej ɨ tɨ tyámuaꞌ tyiꞌtyúuchaꞌɨj, aꞌyaa pu chaꞌtánaꞌaj tyáꞌcɨꞌtyij ɨ Dios jimi tɨꞌɨj ajta tyáꞌcɨꞌtyij aꞌɨ́jcɨ ɨ tɨ tyámuaꞌ tyiꞌtyúuchaꞌɨj. 42 Ajta aꞌtɨ́j tɨ naꞌaj tɨ cɨ́ɨ ɨ jájtyij tyaatáꞌan ɨ séej ɨ tyévij tɨ nye jimi ajtyámaꞌcan, tyij ajta quee vaꞌcán jɨn nye jimi tyiꞌtyéjvee, aꞌyaa nu tyajáꞌmuaꞌixaatyeꞌ tɨ aꞌɨ́ɨn ajta tyiꞌtɨ́j ancuriáaꞌsij ɨ Dios jimi.

11

Aꞌɨ́ɨmaj ɨ tɨ huojoꞌtaꞌítyacaꞌ aꞌɨ́jna ɨ Juan ɨ tɨ huáꞌɨɨracaꞌaj

(Lc. 7:18-35)

1 Tɨꞌɨj Jesús jaatapuáꞌcɨtacaꞌ tɨ tyihuóꞌixaaj aꞌɨ́ɨjma ɨ maj jamuán huacɨ́j ɨ maj tamuáamuataꞌ japuan huaꞌpuaj aráꞌasej, aj puꞌij jóꞌraa, tɨꞌɨj ij aꞌyee joꞌréꞌnyej ɨ chájtaꞌnaj jitze, tɨꞌij tyihuóꞌmuaꞌtyej ajta tyihuóꞌixaatyeꞌen ɨ tyeɨ́tyee.

2 Ajta aꞌɨ́jna ɨ Juan ɨ tɨ eetyánamiꞌhuacaꞌaj, aꞌɨ́ɨ pu jáamuaꞌreeriꞌ jeꞌej tɨ ɨ Jesús rɨjcaa. Aj puꞌij séecan huataꞌítyacaꞌ ɨ maj jamuán huacɨ́ꞌcaꞌaj 3 mej mij aꞌyan tyiyoꞌtaꞌíhuoꞌ aꞌɨ́jcɨ ɨ Jesús tɨpuaꞌaj aꞌɨ́ɨn puéꞌeenyeꞌ ɨ Cɨríistuꞌ, nusu aꞌyan tyuuxɨéꞌvaꞌcaj mej mij séej huachoꞌveꞌen.

4 Jesús puꞌij aꞌyan tyihuoꞌtéꞌexaaj tɨjɨn:

—Séricuj, siataꞌaj jaatéꞌexaatyeꞌen aꞌɨ́jcɨ ɨ Juan jeꞌej siaj tyiꞌtɨ́j tyíꞌsej ajta jeꞌej siaj tyíꞌnamuaj. 5 Siataꞌaj jaatéꞌexaatyeꞌen maj meríj atanyéjnyeꞌ ɨ maj aracúcuꞌnyijmaꞌcaa, majta meríj rácɨjcɨꞌnyiveꞌ ɨ maj quee rácɨjcɨꞌnyiveꞌej, majta aꞌɨ́ɨmaj meríj huarúj ɨ maj tyíꞌcucuiꞌ aꞌɨ́jcɨ jɨmeꞌ ɨ maj cáꞌatzaj ɨ juhuéꞌraꞌ jitze, majta ɨ maj nácuxɨeꞌejmaꞌcaa meríj iityanamuáarajmee, majta meríj huatájuuriacaꞌ ɨ maj meríj huácuiꞌijcaa, majta ɨ maj quee jeꞌej tyéejviicueꞌ muꞌríj jáanamuajriꞌ ɨ nyúucariaꞌraꞌ ɨ Dios. 6 Cheꞌ huatóotyamuaꞌveꞌen aꞌɨ́jna ɨ aꞌtɨ́j tɨ quee juhuáritaꞌ huaréꞌyiꞌij nye jimi aꞌɨ́jcɨ jɨmeꞌ tɨ quee cheꞌ tyéꞌviicueꞌ.

7 Matɨꞌɨj aꞌɨ́ɨmaj joꞌcɨ́j ɨ maj Juan jamuán huacɨ́ꞌcaꞌaj, Jesús pu huatyóochej tɨ tyihuóꞌixaatyeꞌen ɨ tyeɨ́tyee aꞌɨ́jcɨ jitze maꞌcan ɨ Juan, aꞌyan tɨjɨn:

—¿Tyiꞌtanyí usioꞌtyéesej aꞌájna joꞌtɨj quee jáꞌtyiꞌtɨj? ¿Nyiquij ɨ huíinyij usioꞌtyéesej áacaj tɨ jaariáꞌtuuxɨj? 8 Naꞌríij sequée, ¿tyiꞌtanyí sianaꞌaj ujoꞌtyéesej? ¿Nyi aꞌtɨ́j sioꞌtyéesej tɨ naa eenyeꞌen tyíꞌchaan? Muaꞌaj xu aꞌyan tyáꞌmuaꞌreej maj aꞌɨ́ɨjma ɨ maj naa eenyeꞌen tyíꞌchaan, aꞌúu mu jaꞌchej ɨ huaꞌ chiꞌtáj ɨ rey. 9 Arí tɨpuaꞌaj sequée aꞌyan huarɨ́j, ¿jiꞌnye siaj sij aꞌáa jaꞌtanyéj? ¿Nyi aꞌɨ́jna usioꞌtyéesej aꞌtɨ́j tɨ Dios jitze maꞌcan tyíꞌxajtacaꞌaj? Aꞌyaa pu tyiꞌjaꞌyájna, aꞌɨ́j xu ujoꞌtyéesej ɨ Juan ɨ tɨ ajta jéetzeꞌ vaꞌcán jɨn tyiꞌtyéjvee quee sɨ́ɨj tɨ ajta aꞌɨ́jna jɨn tyiꞌtyéjvee tɨ Dios jitze maꞌcan tyihuóꞌixaatyeꞌen. 10 Juan pu aꞌɨ́ɨn puéꞌeen ɨ tɨ jaꞌxaj ɨ yuꞌxarij jitze aꞌyan tɨjɨn:

Nyáaj nu séej huataꞌítyij tɨ anaquéej huamaꞌaj jaꞌmej

tɨꞌij tyámuaꞌ tyúꞌuurej a juyéj jitze.

11 Aꞌyaa nu tyajáꞌmuaꞌixaatyeꞌ tzáahuatyiꞌraꞌaj jɨmeꞌ, huaꞌ tzajtaꞌ ɨ tyeɨ́tyee ɨ maj yan séejreꞌ ɨ cháanacaj japua, capu aꞌtɨ́j aꞌnáj tyeꞌentyájrupij tyiꞌtɨ́j jɨmeꞌ tɨ jéetzeꞌ veꞌéj quee ɨ tɨ jɨn tyiꞌtyéjvee aꞌɨ́jna ɨ Juan, ajta aꞌɨ́jna ɨ tɨ jéetzeꞌ cɨléenyeꞌ jɨn tyiꞌtyéjvee ɨ Dios jimi, jéetzeꞌ pu vaꞌcán jɨn tyiꞌtyéjvee aꞌɨ́jna ɨ aꞌtɨ́j quee aꞌɨ́jna ɨ Juan.

12 ’Tɨꞌɨj naꞌaj tyuꞌséjrej aꞌɨ́jna ɨ Juan, ya tɨ jeꞌréꞌnyej, tyeɨ́tyee mu jéehua tyíꞌtyeseꞌ mej mij utyájrutyej joꞌtɨj ɨ Dios jáꞌsejreꞌ, majta ɨ maj jéehua uhuácacaꞌnyeꞌ aꞌyaa mu tyáꞌxɨeꞌveꞌ maj néijmiꞌi tyeꞌentyipuáꞌrityeꞌen tajapuá tɨ tyejéꞌsejreꞌ. 13 Néijmiꞌi ɨ maj Dios jitze maꞌcan tyíꞌxajtacaꞌaj, ajta ɨ yuꞌxarij jitze Moisés tɨ joꞌyúꞌxacaꞌ, néijmiꞌi mu jaataxájtacaꞌ jeꞌej tɨ ɨ Dios tyíꞌijta íiyan ɨ cháanacaj japua, majta móoj aꞌyan tyáꞌxajtacaꞌaj ꞌasta naꞌaj quee huataséjre aꞌɨ́jna ɨ Juan, 14 ajta tɨpuaꞌaj aꞌyan setyityóocaꞌnyej siaj tyáꞌantzaahuatyeꞌen, aꞌɨ́jna ɨ Juan aꞌɨ́ɨ pu aꞌɨ́ɨn puéꞌeen ɨ tɨ juxɨeꞌveꞌ tɨ ya uvéꞌnyej aꞌɨ́jna ɨ tɨ aꞌyan ántyapuaj tɨjɨn Elías. 15 Majta aꞌɨ́ɨmaj ɨ maj ityanamuáarajmee, micheꞌ tyámuaꞌ tyáanamuaj.

16 ’¿Jiꞌnye nyanaꞌaj tyihuoꞌtaxáj jeꞌej maj een ɨ tyeɨ́tyee ijíij maj yan huacháatɨmee? Aꞌyaa mu een matɨꞌɨj ɨ tɨꞌríij ɨ maj véjriꞌ jaꞌajtyíj joꞌmaj tyajáꞌtoj, ɨ maj huaꞌtyéjiꞌvii ɨ séecan aꞌyan tɨjɨn: 17 “Tyetyuꞌtácɨꞌsityej, siajta muaꞌaj caxu tyuꞌtyéenyej; tyajta tu tyuꞌtáchuiicacaꞌ tyataxamúurityaꞌaj, siajta muaꞌaj caxu huatóoxaamujri.” 18 Jiꞌnye tɨꞌɨj ɨ Juan yan uvéꞌnyej, ɨ tɨ juꞌítziꞌvaꞌcaꞌaj, ajta quee jayaꞌcariaꞌaj ɨ nahuáj; aꞌyaa xu sij tyaataxájtacaꞌ tɨ tyiyáaruꞌ tzajtaꞌ séjriaꞌcaꞌaj. 19 Ajta jeꞌen aꞌɨ́ɨn yan uvéꞌnyej ɨ tɨ ajta tyévij jitze huanɨeꞌhuacaꞌ, tɨquee aꞌyan tyúuꞌitziꞌveꞌ, ajta jayaꞌcaa ɨ nahuáj, muaꞌaj xu sij aꞌyan tyaaxájtacaꞌ tɨjɨn huápuɨꞌɨj pu tyíꞌcuaꞌcaa, ajta jayaꞌcaa ɨ nahuáj, ajta huáꞌjaahuatyeꞌ ɨ maj jeꞌej puaꞌaj tyityetyúuchaꞌɨj, ajta ɨ maj huáꞌjijveꞌ ɨ maj tyíꞌtɨꞌɨjcɨcaa. Ajta aꞌɨ́jna ɨ tɨ jɨn Dios néijmiꞌi tyuꞌyíꞌtɨn, aꞌɨ́ɨ pu huataséjreꞌsij.

Jeꞌej maj tyaꞌajpuéetzij muáꞌjuꞌun ɨ maj aꞌáa joꞌcháatɨmee ɨ chájtaꞌnaj jitze joꞌmaj quee tyajáꞌtzaahuatyeꞌ

(Lc. 10:13-15)

20 Aj puꞌij Jesús huatyóochej tɨꞌij huaꞌajtyáꞌxɨꞌɨn aꞌɨ́ɨjma ɨ tyeɨ́tyee ɨ maj aꞌáa joꞌcháatɨmaꞌcaa joꞌtɨj arí jéehua tyojoꞌmuárɨeꞌcaꞌaj mej mij tyámuaꞌ tyoꞌtaséj, jiꞌnye camu huatyóohuij maj seequéj tyúꞌmuaꞌtyij. Aꞌyaa pu tyihuoꞌtéꞌexaaj tɨjɨn:

21 —Cheꞌ jeꞌej tɨnaꞌaj jaꞌmua jimi mu siaj Corazín jaꞌchej. Cheꞌ jeꞌej tɨnaꞌaj jaꞌmua jimi mu siaj Betsaida jaꞌchej. Jiꞌnye tɨpuaꞌaj aꞌyan chaꞌtaj nyanaꞌaj tyuꞌmuárɨeꞌnyiicheꞌ aꞌájna a Tiro, nyajta aꞌájna a Sidón, aꞌyájna jeꞌej nyaj nyeríj huarɨ́j jaꞌmua jimi, aꞌɨ́ɨ mu meríj tyaꞌantzáahuatyeꞌnyijcheꞌ ɨ Dios jimi, metyuꞌtuuꞌúunyiꞌran majta nasíj ahuohuáatyaꞌxɨꞌɨn. 22 Aꞌyaa nu tyajáꞌmuaꞌixaatyeꞌ tɨ aꞌyan tyeꞌmej tɨꞌɨj atyojoꞌréꞌnyej aꞌnáj tɨ ɨ Dios huáꞌxɨjtyeꞌen, jéetzeꞌ xu muaꞌaj jajpuéetzij xáꞌjuꞌun mequee aꞌɨ́ɨmaj ɨ maj aꞌáa joꞌcháatɨmaꞌcaa aꞌájna a Tiro majta aꞌájna a Sidón. 23 Siajta muaꞌaj mu siaj Capernaúm joꞌcháatɨmee, ¿nyi aꞌyan setyityóomuajtye tɨ ɨ Dios jamuaatáꞌsij siaj sij tajapuá jaꞌséeriaꞌaj xáꞌraꞌnyij? Caxu xaa nyuꞌuj, Dios pu puéjtzij jamuaatáꞌsij, aꞌáa xu joꞌtyáꞌɨtzeereꞌen joꞌtɨj jaꞌtyácun ajta quee ámiteereꞌ aꞌchu tɨ ajoꞌcátyee. Jiꞌnye tɨpuaꞌaj aꞌyan chaꞌtaj nyanaꞌaj huárɨnyiicheꞌ aꞌájna a Sodoma jeꞌej nyaj nyeríj tyuꞌmuárɨej jaꞌmua jimi, aꞌɨ́ɨ pu ooj ɨ chájtaꞌnaj yeséeriaꞌcajcheꞌ ijíij. 24 Ajta aꞌyaa nu tyajáꞌmuaꞌixaatyeꞌ tɨjɨn tɨꞌɨj aꞌájna tyojoꞌréꞌnyej aꞌnáj tɨ ɨ Dios huáꞌxɨjtyeꞌen aꞌɨ́ɨjma ɨ maj yan huacháatɨmee ɨ cháanacaj japua, muaꞌaj xu jéetzeꞌ jajpuéetzij xáꞌjuꞌun mequee aꞌɨ́ɨmaj ɨ maj aꞌáa joꞌcháatɨmaꞌcaa aꞌájna a Sodoma.

Musioꞌváꞌjuꞌ nye jimi siataꞌaj huóosoꞌpeꞌen

(Lc. 10:21-22)

25 Aꞌájna xɨcáaraꞌ jitze Jesús pu aꞌyan tyuꞌtaxájtacaꞌ tɨjɨn:

—Muáaj mu paj nyavástaraꞌ, ɨ paj tyíꞌijta u tajapuá, pajta íiyan ɨ cháanacaj japua, muéetzij nu tyíꞌmuatyojtziꞌreꞌ, jiꞌnye muáaj paj huoꞌtaꞌ mej mij yoꞌitéej muáꞌraꞌnyij jeꞌej tɨ een a jimi, aꞌɨ́ɨmaj ɨ maj quee óotzaahuatyeꞌ, pajta quee huoꞌtaꞌ maj yoꞌitéej muáꞌraꞌnyij aꞌɨ́ɨmaj ɨ maj támuaꞌrej, majta ɨ maj jéehua tyojóꞌitej. 26 Aꞌyaa pu tyiꞌjaꞌyájna nyavástaraꞌ, aꞌyaa pu muéetzij tyimuaꞌránajchacaꞌ.

27 ’Néijmiꞌi pu tyinaatátuii aꞌɨ́jna ɨ nyavástaraꞌ. Capu aꞌtɨ́j tyámuaꞌ tyíꞌnyamuaꞌtyej jeꞌej nyaj een, sulu aꞌɨ́ɨ puꞌuj ɨ nyavástaraꞌ, capu ajta aꞌtɨ́j tyámuaꞌ tyáꞌmuaꞌtyej ɨ nyavástaraꞌ, sulu nyáaj ɨ nyaj yójraꞌ puéꞌeen nyáaj nu xaa jamuaꞌtyej, majta aꞌɨ́ɨmaj ɨ maj aꞌyan tyinaꞌráanajchi mej mij jáamuaꞌtyij. 28 Siataꞌaj nye jimi mujoꞌváꞌjuꞌun néijmiꞌi mu siaj cuaꞌnaj aꞌɨ́jcɨ jɨmeꞌ ɨ siaj jahuoo siaj tyámuaꞌ tyaatáꞌan ɨ Dios, siajta aꞌɨ́jcɨ jɨn tyíꞌtyeseꞌ siaj néijmiꞌi jɨn jaꞌráꞌastijreꞌen, nyáaj nu jamuaatáꞌsij siaj sij huóosoꞌpeꞌen. 29 Siataꞌaj tyeꞌentyájrutyej aꞌɨ́jcɨ jɨmeꞌ ɨ nyaj jɨn tyajáꞌmuaꞌijcatyeꞌ, siajta nye jimi tyiꞌhuóomuaꞌtyej, jiꞌnye nyáaj nu muáꞌajcan, nyajta quee áꞌnyatzaahuatyeꞌ, nyáaj nu nyij jamuaatáꞌsij siaj tyámuaꞌ huárɨnyij ɨ jutzájtaꞌ. 30 Jiꞌnye capu muárɨeꞌrij siaj aꞌyan huárɨnyij jeꞌej nyaj tyajamuaataꞌíjtyeꞌsij, ajta ɨ nyaj jɨn tyajáꞌmuaꞌijcatyeꞌ, capu ajta muárɨeꞌrij siaj sij aꞌyan huárɨnyij jeꞌej nyaj tyáꞌxɨeꞌveꞌ.

12

Matɨꞌɨj aꞌɨ́ɨmaj ɨ maj Jesús jamuán huacɨ́j jaꞌantyítzaanaxɨj ɨ tyeríicuj tɨ antyimuéeyeꞌejmee

(Mr. 2:23-28; Lc. 6:1-5)

1 Ajta aꞌájna ɨmuáj Jesús pu aꞌáa joomaꞌcaꞌaj jéꞌtaꞌ ɨ víꞌraꞌaj tzajtaꞌ, aꞌaj pu putyíꞌrɨjcaa ɨ xɨcáaraꞌ maj jitzán jusoꞌpii. Majta ɨ maj jamuán huacɨ́j, aꞌɨ́ɨ mu meríj jéehua tajcucaꞌaj aj mu mij huatyóohuij maj jíꞌijtzaanaxɨꞌɨn ɨ tyeríicuj jatzeꞌ, majta jeꞌen jajcɨꞌmájraa ɨ jatzíj. 2 Majta ɨ fariseos, matɨꞌɨj huoꞌséj maj aꞌyan rɨjcaa, aj mu mij aꞌyan tyaatéꞌexaa aꞌɨ́jcɨ ɨ Jesús tɨjɨn:

—Cásɨꞌ, huoꞌséj jeꞌej maj rɨcɨj mu maj ajamuán huacɨꞌɨj, aꞌyaa mu rɨcɨj jeꞌej tɨ quee tyíɨꞌrij tɨ aꞌtɨ́j aꞌyan rɨjcaj aꞌájna xɨcáaraꞌ maj jitzán jusoꞌpeꞌ.

3 Aj puꞌij Jesús aꞌyan tyihuoꞌtéꞌexaaj tɨjɨn:

—¿Nyi sequée aꞌnáj joꞌjíjvej ɨ yuꞌxarij jitze jeꞌej tɨ huarɨ́j aꞌɨ́jna ɨ David tɨꞌɨj huataíꞌcuatacaꞌ, majta ɨ maj jamuán huacɨ́ꞌcaꞌaj? 4 Aꞌúu pu joꞌtyájrupij u tyeyúuj tzajtaꞌ, ɨ tɨ chiꞌraꞌan puéꞌeen ɨ Dios, ajta jeꞌen jáacuaj aꞌɨ́jcɨ ɨ páan ɨ maj Dios huatámuꞌvejrij, majta ɨ maj jamuán huacɨ́ꞌcaꞌaj, aꞌɨ́ɨ mu majta jáacuaj, maꞌajta aꞌɨ́jcɨ ɨ páan aꞌɨ́ɨ muꞌuj jacuaꞌcaa ɨ puaaríij. 5 ¿Caꞌ sequée aꞌnáj joꞌjíjvej jeꞌej tɨ tyoꞌyúꞌxacaꞌ aꞌɨ́jna ɨ Moisés, maj aꞌɨ́ɨmaj ɨ maj tyityetyúuꞌpuꞌ u tyeyúuj tzajtaꞌ, aꞌɨ́ɨ mu quee jusoꞌpii aꞌájna xɨcáaraꞌ maj jitzán jusoꞌpeꞌ? 6 Aꞌyaa nu tyajáꞌmuaꞌixaatyeꞌ, tɨ sɨ́ɨj ya jaꞌmua jimi séejreꞌ tɨ jéetzeꞌ juxɨeꞌveꞌ mequee aꞌɨ́ɨmaj ɨ maj tyityetyúuꞌpuꞌ ɨ tyeyúuj tzajtaꞌ. 7 Caxu aꞌtzúj yóꞌitej jeꞌej tɨ huatóomuaꞌaj aꞌíjna tɨ aꞌyan tyéꞌyuꞌsiꞌ ɨ yuꞌxarij jitze tɨ jɨmeꞌ Dios jaataxájtacaꞌ tɨ aꞌyan tɨjɨn: “Aꞌyaa nu tyáꞌxɨeꞌveꞌ siaj jujɨ́ɨmuaꞌaj óocuꞌvej, canu jaxɨeꞌveꞌ siaj tyiꞌtɨ́j muꞌvejritaj.” Tɨpuaꞌaj seyoꞌitée xáꞌraꞌnyiicheꞌ, caxu aꞌyan tyihuaꞌxáatziꞌrancheꞌ aꞌɨ́ɨjma ɨ maj quee tyiꞌtɨ́j jɨn ootyáꞌɨtzee. 8 Aꞌyaa puꞌij, nyáaj ɨ nyaj nyajta tyévij jitze huanɨeꞌhuacaꞌ, nyáaj nu nyajta aꞌɨ́jcɨ jɨn antyínyamuaꞌree ɨ xɨcáaraꞌ aꞌnáj maj jitzán jusoꞌpeꞌ.

Jesús pu séej tyúꞌhuaaj tɨ cɨyáaxaraꞌcaꞌaj ɨ jumuácaꞌ jitze

(Mr. 3:1-6; Lc. 6:6-11)

9 Aj puꞌij Jesús jóꞌraa, tɨꞌquij aꞌúun joꞌtyájrupij u tyeyúuj tzajtaꞌ. 10 Aꞌúu pu sɨ́ɨj joꞌtyávaacaꞌaj tɨ cɨyáaxaraꞌcaꞌaj ɨ jumuácaꞌ jitze, majta ɨ fariseos ɨ maj aꞌúun jeꞌrúꞌuucaꞌaj, aꞌɨ́ɨ mu jahuoocaꞌaj jeꞌej maj tyiꞌtɨ́j jɨn tyaaxájtziꞌ ɨ Jesús, aꞌyaa mu mij tyaataꞌíhuoꞌriꞌ tɨjɨn:

—¿Nyiquij ɨꞌríj tyej tyáahuatyeꞌen séej ɨ tɨ tyíꞌcuiꞌ aꞌájna xɨcáaraꞌ maj jitzán jusoꞌpeꞌ?

11 Aj puꞌij Jesús aꞌyan tyihuoꞌtéꞌexaaj tɨjɨn:

—Tɨpuaꞌaj aꞌtɨ́j séej cányaꞌaj tyícɨɨtzij, ajta jeꞌen ɨ cányaꞌaj atyéjvetyij joꞌtɨj jaꞌtyácun aꞌájna matɨꞌɨj puaꞌaj jusoꞌpeꞌ, ¿nyiquee ujoꞌmaꞌaj taꞌmej tɨꞌij jeꞌtajáj? 12 Ajta ɨ tyévij pu jéetzeꞌ tyíꞌhuɨɨreꞌ quee ɨ cányaꞌaj. Aꞌɨ́j pu jɨn ɨꞌríj tɨ aꞌtɨ́j tyiꞌtɨ́j jɨn xáꞌpuɨꞌ huárɨnyij aꞌájna xɨcáaraꞌ matɨꞌɨj puaꞌaj jusoꞌpeꞌ.

13 Aj puꞌij ɨ Jesús aꞌyan tyaatéꞌexaa aꞌɨ́jcɨ ɨ tɨ cɨyáaxaraꞌ ɨ jumuácaꞌ jitze tɨjɨn:

—Huatátzaaraj muaꞌ muácaꞌ, aj puꞌij aꞌɨ́jna ɨ tyáatɨꞌ jaatátzaaracaꞌ ɨ jumuácaꞌ, aj puꞌij huarúj, aꞌyaa pu éenyeꞌej jaꞌraa tɨꞌɨj ɨ sɨ́ɨj ɨ muácaꞌraꞌan. 14 Matɨꞌɨj mij iiráacɨj aꞌɨ́ɨmaj ɨ fariseos, aj mu mij huatyóohuij maj jaaxáꞌpuɨꞌɨntareꞌen jeꞌej maj yeꞌej huárɨnyij mej mij jaajéꞌcaj ɨ Jesús.

Jeꞌej tɨ sɨ́ɨj anaquéej tyaataxájtacaꞌ aꞌɨ́jcɨ ɨ Jesús

15 Tɨꞌɨj ɨ Jesús jáamuaꞌreeriꞌ jeꞌej maj tyaaxáꞌpuɨꞌɨntarej, aj puꞌij iirájraa, majta jéehua ɨ tyeɨ́tyee jamuán joꞌcɨ́j. Ajta ɨ Jesús pu néijmiꞌcaa pu tyúꞌhuaaj ɨ maj tyíꞌcucuiꞌcaꞌaj, 16 ajta aꞌyan tyihuáꞌijmuejracaꞌaj maj quee jéjristaꞌ jaxajta aꞌtɨ́j tɨ puɨ́rɨcɨj. 17 Aꞌyaa pu tyuꞌrɨ́j tɨꞌij aróoꞌastej jeꞌej tɨ jájcuaj ɨmuáj tyuꞌtaxájtacaꞌ aꞌɨ́jna ɨ Isaías, ɨ tɨ Dios jitze maꞌcan tyíꞌxajtacaꞌaj, tɨ aꞌyan tɨjɨn:

18 Aꞌíi pu aꞌɨ́ɨn puéꞌeen ɨ tɨ nyahuɨɨreꞌ, ɨ nyaj jaꞌantyíhuoj,

ɨ nyaj jéehua jaxɨeꞌveꞌ, nyajta jitzán nyetyamuaꞌveꞌ.

Nyajúuricamej nu jimi huatyátoosij,

aꞌɨ́ɨ puꞌij tyámuaꞌ tyihuoꞌtyéjeevij aꞌɨ́ɨjma ɨ maj séej chuéj japua joꞌcháatɨmee.

19 Capu aꞌtɨ́j jeꞌej tyiꞌjéevej jaꞌmej, capu ajta jíihuaj jaꞌmej,

camu janamuajran tɨ tyiꞌxáataj jaꞌmej aꞌájna a cáayej jitze.

20 Capu jéetzeꞌ puéjtzij huoꞌtaꞌsij ɨ maj huápuɨꞌɨj jaapuéjtzitarej,

capu ajta huáꞌcuiꞌnyij aꞌɨ́ɨjma ɨ maj quee cheꞌ tyéꞌviicueꞌ,

sulu aꞌɨ́ɨ pu huaꞌ japua huatányuusij ajta aꞌɨ́jna jɨn tyuꞌtyámueꞌtɨj ɨ tɨ naa een.

21 Majta ɨ tyeɨ́tyee ɨ maj yan séejreꞌ ɨ cháanacaj japua, néijmiꞌi mu jimi tyiꞌijchóꞌveꞌ.

Matɨꞌɨj ɨ Jesús jitze tyoꞌojpuáꞌrij

(Mr. 3:19-30; Lc. 11:14-23; 12:10)

22 Matɨꞌɨj mij séej ujaꞌráaviꞌtɨj ɨ Jesús jimi tɨ tyiyáaruꞌ tzajtaꞌ séjriaꞌcaꞌaj, aꞌɨ́j pu jɨn quee atányeericaꞌaj ajta quee tyoꞌrɨ́ɨriajcaꞌaj aꞌɨ́jna ɨ aꞌtɨ́j, aj puꞌij ɨ Jesús tyáahuaj tɨꞌɨj ij atányeeriacaꞌ, ajta tyoꞌrɨɨriáaj jaꞌraa. 23 Néijmiꞌi mu ɨ tyeɨ́tyee tyámuaꞌ tyoꞌtaséj, aꞌyaa mu mij tyúuꞌihuoꞌracaꞌaj tɨjɨn:

—¿Nyiquij aꞌmúu aꞌɨ́ɨn puéꞌeen ɨ yójraꞌ ɨ David?

24 Majta ɨ fariseos matɨꞌɨj aꞌyan tyihuóꞌnamuajriꞌ, aꞌyaa mu tyuꞌtaxájtacaꞌ tɨjɨn:

—Aꞌmújna mu aꞌtɨ́j Beelzebú pu jitze aróocaꞌnyej, tɨꞌij huoꞌtamuárityeꞌen ɨ tyiyáaruꞌuj, jiꞌnye Beelzebú pu tyihuáꞌijtyeꞌ ɨ tyiyáaruꞌuj.

25 Ajta ɨ Jesús, aꞌɨ́ɨ pu jamuaꞌreeriacaꞌaj jeꞌej maj tyíꞌmuaꞌajcaa, aj puꞌij aꞌyan tyihuoꞌtéꞌexaaj tɨjɨn:

—Tɨpuaꞌaj ɨ maj séej chuéj japua jáꞌmaꞌcan jéꞌtaꞌ muáacɨɨnyej, aꞌɨ́ɨ mu huatóonyoꞌsiꞌtyeꞌej, ajta ɨ maj aꞌáa jaꞌchej camu cheꞌ áꞌtyeeren, naꞌríij ɨ maj séej chájtaꞌnaj jitze ajaꞌchej nusu ɨ tyeɨ́tyeristyamuaꞌmeꞌen sɨ́ɨj ɨ aꞌtɨ́j, aꞌyan majta jéꞌtaꞌ tyityáacɨɨnyej, camu majta cheꞌ áꞌtyeeren. 26 Aꞌyaa pu chaꞌtánaꞌaj een, tɨpuaꞌaj ɨ tyiyáaruꞌ huoꞌtamuárityeꞌen ɨ jutyéɨtyeristyamuaꞌ, aꞌɨ́ɨ mu majta jéꞌtaꞌ ootajúꞌ, ¿jiꞌnye ooj tyíɨꞌrij mej mij huatyóocaꞌnyej? 27 Aꞌyaa xu muaꞌaj tyíꞌnyaxaj nyaj jee aꞌɨ́j jitze arányacaꞌnyej ɨ Beelzebú, nyej nyij huoꞌtamuárityeꞌen ɨ tyiyáaruꞌuj, tɨ puaꞌaj aꞌyan tyiꞌjaꞌyájnatan, ¿aꞌtanyíj caꞌnyíjraꞌaj huaꞌtáꞌcaa aꞌɨ́ɨmaj ɨ jaꞌmuaxaꞌaj tyeɨ́tyee, mej mij aꞌyan chaꞌtaj manaꞌaj tyihuoꞌtamuárityeꞌen? Aꞌɨ́ɨmaj mu mij aꞌyan tyajaꞌmuaxaj siaj muaꞌaj quee xáꞌpuɨꞌ rɨcɨj aꞌɨ́jcɨ jɨmeꞌ jeꞌej siaj nyéetzij tyíꞌnyaxajtziꞌ. 28 Jiꞌnye nyáaj nu aꞌɨ́jcɨ jitze arányacaꞌnyej ɨ júuricamaꞌraꞌ ɨ Dios nyej nyij tyiyáaruꞌuj huatamuárityeꞌen, aꞌɨ́j pu jɨn aꞌyan huatóomuaꞌaj tɨ arí aꞌájna atyojoꞌréꞌnyej tɨꞌɨj ɨ Dios tyuꞌtaꞌíjtaj jaꞌmua jimi.

29 ’¿Jiꞌnye tyíɨꞌrij tɨ náhuaꞌrij utyájrutyej joꞌtɨj jaꞌchej ɨ aꞌtɨ́j tɨ uhuájcaꞌnyej tɨꞌij tyaanáhueꞌ, tɨpuaꞌaj quee míꞌeen jaatyájɨꞌqueꞌen? Jiꞌnye aꞌyaa pu xaa tyuꞌtáɨꞌriitarij tɨꞌij utyájrutyej joꞌtɨj jaꞌchej tɨꞌij tyaanáhueꞌ tyíaꞌraꞌan.

30 ’Aꞌɨ́jna ɨ tɨquee nyaj jamuán joꞌchaꞌcan, aꞌɨ́ɨ pu nyéjchaꞌɨɨreꞌ, ajta ɨ tɨquee tyeɨ́tyee tyísɨɨreꞌ nye jimi, aꞌɨ́ɨ pu huojoꞌcuíꞌnaj.

31 ’Aꞌɨ́j nu jɨn aꞌyan tyajáꞌmuaꞌixaatyeꞌ tɨ ɨ Dios néijmiꞌi tyihuoꞌtúꞌuunyiꞌraj ɨ tyétyacaa ɨ maj jɨn ootyáꞌɨtzee ajta ɨ maj jɨn jeꞌej puaꞌaj tyíꞌxaxaꞌtaꞌaj, ajta capu tyihuoꞌtúꞌuunyiꞌraj tɨpuaꞌaj jeꞌej puaꞌaj metyaꞌxajta ɨ júuricamaꞌraꞌ ɨ Dios. 32 Dios pu ajta tyaatúꞌuunyiꞌraj aꞌɨ́jcɨ ɨ tɨ jeꞌej puaꞌaj tyíꞌnyaxaj nyéetzij ɨ nyaj nyajta tyévij jitze huanɨeꞌhuacaꞌ, ajta aꞌtɨ́j tɨ jeꞌej puaꞌaj tyáꞌxajta aꞌɨ́jcɨ ɨ júuricamaꞌraꞌ ɨ Dios, capu aꞌnáj tyaatúꞌuunyiꞌraj, capu ajta ɨ séej jitze ɨ cháanacaj tɨ jájcuaj.

Ɨ cɨyéj aꞌɨ́j pu jɨn ámiteereꞌ jeꞌej tɨ eenyeꞌ tacaꞌ

(Lc. 6:43-45)

33 ’Tɨpuaꞌaj jɨꞌréꞌnyeꞌen ɨ cɨyéj, jɨꞌréꞌnyeꞌen pu ajta tajcaa, ajta tɨpuaꞌaj quee jɨꞌréꞌnyeꞌen ɨ cɨyéj capu jɨꞌréꞌnyeꞌen tajcaa, jiꞌnye aꞌɨ́j pu jɨn ɨ táqueꞌraꞌ ámiteereꞌ tyiꞌtɨ́j tɨ cɨyáaraꞌ puéꞌeen. 34 Muaꞌaj xu aꞌɨ́jcɨ jitze eeráanyej ɨ cúꞌcuꞌuj tɨ tyíꞌhueꞌtacaa. ¿Jiꞌnye tyíɨꞌrij siaj tyiꞌtɨ́j huataxáj tɨ xáꞌpuɨꞌ tɨpuaꞌaj muaꞌaj sequée tyámuaꞌ eenyeꞌ? Jiꞌnye jeꞌej tɨ sɨ́ɨj tyíꞌmuaꞌtzej ɨ jutzájtaꞌ aꞌɨ́j pu huataxájta. 35 Aꞌɨ́jna ɨ tyévij tɨ tyámuaꞌ een jɨꞌréꞌnyeꞌen pu tyíꞌxaj, jiꞌnye aꞌɨ́ɨ pu ajta tyámuaꞌ een ɨ jutzájtaꞌ, ajta ɨ tyévij tɨ jeꞌej puaꞌaj een, aꞌɨ́ɨ pu jeꞌej puaꞌaj eenyeꞌ tyíꞌxaj, jiꞌnye aꞌɨ́ɨ pu jeꞌej puaꞌaj een ɨ jutzájtaꞌ. 36 Aꞌyaa nu tyajáꞌmuaꞌixaatyeꞌ tɨ aꞌyan tyeꞌmej aꞌájna xɨcáaraꞌ tɨ jitzán Dios huáꞌxɨjtyeꞌen, néijmiꞌi mu jɨn áꞌxɨjtyiꞌhuan tyiꞌtɨ́j maj jeꞌej puaꞌaj tyuꞌtaxájtacaꞌ. 37 Jiꞌnye Dios pu aꞌɨ́jna jɨn muáꞌxɨjtyeꞌen jeꞌej paj tyíꞌxaxaꞌtaꞌaj, aꞌyaa puꞌij tyoꞌtámiteereꞌej tɨpuaꞌaj muáahuɨɨreꞌen nusu quee.

Séecan mu ɨ tyeɨ́tyee aꞌyan tyáꞌhuoo tɨ Jesús huoꞌtaséjratyeꞌen ɨ maj jɨn jeꞌej tyoꞌtaséj

(Mr. 8:12; Lc. 11:29-32)

38 Aj mu mij ɨ fariseos, majta ɨ maj tyihuáꞌmuaꞌtyej ɨ yuꞌxarij jitze, aꞌɨ́ɨ mu aꞌyan tyaatéꞌexaa ɨ Jesús tɨjɨn:

—Maeestro, aꞌyaa tu tyáꞌxɨeꞌveꞌ paj tyiꞌtɨ́j taataséjratyeꞌen ɨ tyaj jɨn jeꞌej tyoꞌtaséj.

39 Jesús pu aꞌyan tyihuoꞌtéꞌexaaj tɨjɨn:

—Aꞌíimaj ɨ tyeɨ́tyee ɨ maj jeꞌej puaꞌaj tyíꞌtyetyeɨtyee, aꞌyaa mu tyíꞌnyahuavii nyaj tyiꞌtɨ́j huoꞌtaséjratyeꞌen ɨ maj jɨn tyámuaꞌ tyoꞌtaséj, ajta canu tyiꞌtɨ́j huoꞌtaséjratyeꞌsij sulu aꞌɨ́j nuꞌuj jeꞌej tɨ tyáaruj ɨ Jonás ɨ tɨ Dios jitze maꞌcan tyíꞌxajtacaꞌaj. 40 Jiꞌnye aꞌyájna tɨꞌɨj ɨ Jonás huéeicaj xɨcáj ajta huéeicaj tɨ́caꞌ tyéꞌtyee tɨ aráacaꞌaj ɨ jucáaraꞌ jitze ɨ hueꞌej tɨ jaatyáanɨjcua, aꞌyaa pu chaꞌtánaꞌaj tyíꞌnyoorej nyéetzij ɨ nyaj nyajta tyévij jitze huanɨeꞌhuacaꞌ, aꞌáa nu jaꞌraqueꞌtɨ́j naꞌmej chuéj tzajtaꞌ huéeicaj xɨcáj, nyajta huéeicaj tɨ́caꞌ. 41 Aꞌɨ́ɨmaj ɨ maj Nínive jaꞌchej aꞌɨ́ɨ mu jaꞌmua jamuán ajoꞌtyáhuiixɨꞌɨj aꞌájna xɨcáaraꞌ tɨꞌɨj ɨ Dios jamuaꞌxɨjtyeꞌen, majta jeꞌen jamuaꞌxaꞌpuɨꞌɨntariꞌtzeꞌen muaꞌajmaj, jiꞌnye aꞌɨ́ɨmaj ɨ maj Nínive jáꞌchajcaꞌaj aꞌɨ́ɨ mu tyáꞌantzaahuaj ɨ Dios jimi matɨꞌɨj jáanamuajriꞌ jeꞌej tɨ tyuꞌtaxájtacaꞌ aꞌɨ́jna ɨ Jonás, nyajta nyáaj, ɨ nyaj jaꞌmua jamuán yésejreꞌ jéetzeꞌ nu vaꞌcán jɨn tyiꞌtyéjvee quee ɨ Jonás. 42 Ajta aꞌɨ́jna ɨ íitɨꞌ tɨ jájcuaj ɨmuáj tyíꞌijtacaꞌaj yúutyej pujmuaꞌ, aꞌɨ́ɨ pu ajta ajoꞌtyéechaxɨ, matɨꞌɨj huáꞌxɨjtyeꞌej ɨ tyeɨ́tyee, aꞌɨ́ɨ pu ajta huaꞌxaꞌpuɨꞌɨntariꞌtzeꞌen, jiꞌnye aꞌɨ́ɨ pu aꞌ ɨmuáj joꞌvéꞌmej tɨꞌij jáanamuaj aꞌɨ́jcɨ ɨ Salomón ɨ tɨ jéehua huápuɨꞌɨj tyuꞌyíꞌtɨn, nyajta nyáaj, jéetzeꞌ nu vaꞌcán jɨn tyiꞌtyéjvee quee aꞌɨ́jna ɨ Salomón.

Aꞌɨ́jna ɨ júuricamej tɨ jeꞌej puaꞌaj een tɨ ajta huarɨáꞌraj

(Lc. 11:24-26)

43 ’Tɨpuaꞌaj sɨ́ɨj ɨ júuricamej tɨ jeꞌej puaꞌaj een iirájraꞌnyij séej ɨ tyévij tzajtaꞌ, aꞌɨ́ɨ pu joꞌcháꞌcanyaꞌaj jaꞌmej tɨ jahuoo joꞌtɨj joꞌhuáchij tɨꞌij huóosoꞌpeꞌen, ajta tɨꞌɨj quee jatyooveꞌen, aꞌyaa pu tyiꞌriáꞌmuaꞌsij tɨjɨn: 44 “Naariáꞌraꞌsij a nyichéj jóꞌnyaj jaꞌrájraa.” Tɨꞌɨj ajoꞌréꞌnyej, aꞌyaa pu eenyeꞌ tyoonyij aꞌɨ́jna ɨ aꞌtɨ́j, tɨ naa uhuaꞌéꞌnyaꞌaj taꞌmej tɨꞌɨj chiꞌij maj moochán iiráꞌichoꞌtacaꞌ, majta tyámuaꞌ naa tyoꞌhuáruu. 45 Aj puꞌij ɨ júuricamej uhuajaꞌráviꞌtɨj séecan ɨ maj aráahuaꞌpuaj aráꞌasej ɨ maj jéetzeꞌ jeꞌej puaꞌaj een quee ɨ aꞌɨ́jna, aj mu mij néijmiꞌi utyárutyij mej mij iiráatyaꞌaj muáꞌraꞌnyij ɨ tyévij tzajtaꞌ, ajta jeꞌen aꞌyan tyeꞌráamej tɨ jéetzeꞌ jeꞌej puaꞌaj éenyeꞌej taꞌmej aꞌɨ́jna ɨ tyévij quee tɨꞌɨj jájcuaj éenyeꞌej. Aꞌyaa puꞌij tyihuáꞌuurej aꞌɨ́ɨjma ɨ maj jeꞌej puaꞌaj tyíꞌtyetyeɨtyee.

Aꞌɨ́jna ɨ náanajraꞌ majta ɨ ihuáamuaꞌmuaꞌ aꞌɨ́jcɨ ɨ Jesús

(Mr. 3:31-35; Lc. 8:19-21)

46 Óocheꞌ pu tyiꞌxáatacaj ɨ Jesús matɨꞌɨj aꞌáa jaꞌráꞌaj aꞌɨ́jna ɨ náanajraꞌ, majta ɨ ihuáamuaꞌmuaꞌ, aꞌáa mu joꞌtyáhuiixɨj apuaꞌquéj, aꞌyaa mu tyáꞌxɨeꞌvaꞌcaꞌaj maj jamuán tyuꞌtaxáj, 47 aj puꞌij sɨ́ɨj aꞌyan tyaatéꞌexaa aꞌɨ́jcɨ ɨ Jesús tɨjɨn:

—A mu puaꞌquéj joꞌtyúꞌuu aꞌ náanaj, majta aꞌihuáamuaꞌ, máaxɨeꞌveꞌ maj ajamuán tyuꞌtaxáj.

48 Aj puꞌij aꞌyan tyuꞌtanyúj aꞌɨ́jna ɨ Jesús tɨjɨn:

—¿Aꞌtyaanyíj aꞌɨ́ɨn maj puéꞌeen ɨ nyeꞌihuáamuaꞌ ajta ɨ nyináana?

49 Aj puꞌij huoꞌséerajraa ɨ maj jamuán huacɨ́j, ajta aꞌyan tyuꞌtaxájtacaꞌ tɨjɨn:

—Aꞌíi mu aꞌɨ́ɨn puéꞌeen ɨ maj nyináana majta nyeꞌihuáamuaꞌ. 50 Jiꞌnye aꞌtɨ́j tɨnaꞌaj tɨ aꞌyan rɨcɨj jeꞌej tɨ tyáꞌxɨeꞌveꞌ ɨ Dios, aꞌɨ́ɨ pu aꞌɨ́ɨn puéꞌeen ɨ nyináana, majta nyeꞌihuáamuaꞌ.

13

Aꞌɨ́jcɨ jɨmeꞌ ɨ aꞌtɨ́j tɨ tyíꞌhuastee

(Mr. 4:1-9; Lc. 8:4-8)

1 Aꞌájna xɨcáaraꞌ jitze, Jesús pu iirájraa u chiꞌtáj, aꞌáa pu jaꞌráꞌaj joꞌtɨj jaꞌvaꞌástɨmee ɨ jájrij tɨꞌquij aꞌáa joꞌtayíxɨj. 2 Aj mu mij jéehua ajtyáxɨɨriacaꞌ ɨ tyeɨ́tyee joꞌtɨj jeꞌej jéꞌeenyeꞌej, aj puꞌij antyíraj ɨ báarcuj jitze tɨ jáataꞌ acávaꞌcaꞌaj, ajta jeꞌen ooyíxɨj, majta ɨ tyeɨ́tyee aꞌáa mu jaꞌajtyequéetɨmaꞌcaa a tɨ jaꞌvaꞌástɨmee ɨ jájtyij. 3 Tɨꞌquij jéehua tyihuaꞌajmuáꞌtyej séej nyúucarij jɨmeꞌ, aꞌyan tɨjɨn:

—Aꞌtɨ́j tɨ tyíꞌhuastee, aꞌáa pu joꞌmej joꞌtɨj tyajáꞌhuastee. 4 Aa pu joomaꞌcaꞌaj jatahuaꞌnáaj ɨ ímueꞌrij, séecan puꞌij ɨ ímueꞌrij juyéj jitze huavatzɨ́ɨjraa, aj mu mij pínaꞌsee jútyeꞌ ajeꞌcáanyej matɨꞌɨj mij jaaréꞌjeꞌpuj. 5 Ajta séecan aꞌáa pu joꞌvatzɨ́ɨjraa ɨ tyetyéj tzajtaꞌ joꞌtɨj quee jéehua jáꞌchuej, aj puꞌij jiyeꞌtzín ajnyéj ɨ ímueꞌrij, jiꞌnye capu jéehua huáchootaꞌcaꞌaj tɨꞌij aróonaanaꞌtyeꞌen, 6 ajta tɨꞌɨj eeréꞌnyej ɨ xɨcáj, aj puꞌij huariaꞌhuaj ɨ tɨ arí ajnyéj, jiꞌnye capu aꞌchu ajoꞌcanáanaꞌajmaꞌcaaj.

7 ’Ajta séecan ɨ ímueꞌrij, aꞌáa pu joꞌvatzɨ́ɨjraa ɨ tzícareꞌej tzajtaꞌ, tɨꞌɨj ij ɨ tzícareꞌej huahuósej, aꞌɨ́ɨ pu jaꞌváꞌnaj ɨ tɨ arí ajnyájcaꞌaj, aꞌɨ́j pu jɨn quee huácɨɨriacaꞌ.

8 ’Ajta séecan aꞌáa pu joꞌvatzɨ́ɨjraa joꞌtɨj joꞌjɨ́ꞌreꞌen ɨ chuéj, aꞌɨ́ɨ pu xaa ij ajnyéj, tɨꞌquij huahuósej, séecan puꞌij ɨ ímueꞌrij aꞌyan tyeꞌrájraa aꞌchu anxɨtyej ɨ jatzíj tɨ catyéꞌtyaꞌajmaꞌcaa, ajta séecan huéeicatyej. Ajta séecan seityéj japuan tamuáamuataꞌ pu catyéꞌtyaꞌajmaꞌcaa sɨ́ɨj ajta sɨ́ɨj.

9 ’Mu siaj ityanamuáarajmee, tyámuaꞌ xu naa tyáanamuaj.

Jiꞌnye een jɨmeꞌ ɨ Jesús tyihuáꞌmuaꞌtyahuaꞌaj séej nyúucarij jɨmeꞌ

(Mr. 4:10-12; Lc. 8:9-10)

10 Aj mu mij ajtyáxɨɨriacaꞌ ɨ Jesús jimi aꞌɨ́ɨmaj ɨ maj jamuán huacɨ́j, matɨꞌɨj mij jaataꞌíhuoꞌriꞌ jeꞌej tɨ een jɨmeꞌ séej nyúucarij jɨn tyihuáꞌixaatyaꞌcaꞌaj ɨ tyeɨ́tyee.

11 Aj puꞌij Jesús aꞌyan tyuꞌtanyúj tɨjɨn:

—Dios pu muaꞌajmaj jamuaatáꞌ siaj sij yoꞌitéej xáꞌraꞌnyij jeꞌej tɨ tyíꞌeen joꞌtɨj aꞌɨ́ɨn tyejéꞌijtaj, majta ɨ séecan capu huáɨꞌriityeꞌ mej mij yoꞌitéej muáꞌraꞌnyij, jiꞌnye capu ɨ Dios aꞌyan tyihuoꞌtáꞌ.

12 ’Aꞌɨ́jna ɨ tɨ cɨ́ɨ tyiyoꞌitéej jeꞌej tɨ tyíꞌeen ɨ Dios jimi, Dios pu jéetzeꞌ jaatáꞌsij, ajta aꞌɨ́jna ɨ tɨ quee yóꞌitej, Dios pu jáariꞌraj aꞌchu tɨ caa arí tyúꞌmuaꞌreej 13 Aꞌɨ́j nu jɨn séej nyúucarij jɨmeꞌ tyihuáꞌixaatyeꞌ, jiꞌnye aꞌɨ́ɨ mu atanyéjnyeꞌ, ajta camu tyiꞌtɨ́j séej, majta mu iityanamuáarajmee, majta quee tyiꞌtɨ́j namuaj, camu majta yóꞌitej. 14 Aꞌyaa puꞌij huaꞌ jimi tyaꞌróoꞌastej jeꞌej tɨ tyoꞌyúꞌxacaꞌ aꞌɨ́jna ɨ Isaías ɨ tɨ tyíꞌxajtacaꞌaj ɨ Dios jitze maꞌcan aꞌyan tɨjɨn:

Tyij siajta jéehua tyíꞌnamuaj caxu yoꞌitéej xáꞌjuꞌun,

nusu siajta tyámuaꞌ tyityaꞌtanyéjnyeꞌrij caxu tyiꞌtɨ́j séjran.

15 Jiꞌnye aꞌɨ́ɨ mu quee tyámuaꞌ metyityoomuámuaꞌreꞌ,

camu iityanamuáarajmee,

aꞌɨ́ɨ mu majta quee atanyéjnyeꞌ,

mej mij jaaséj nusu maj tyuꞌnamuaj,

ajta mej mij quee yoꞌitéej muáꞌraꞌnyij mej mij nyéetzij jimi tyáꞌantzaahuatyeꞌen,

nyej nyij nyáaj tyámuaꞌ huóꞌuurej.

16 ’Siajta muaꞌaj siataꞌaj huatóotyamuaꞌveꞌen, jiꞌnye muaꞌaj xu iityanamuáarajmee siaj sij jaꞌráꞌastijreꞌen ɨ siaj janamuaj, siajta atanyéjnyeꞌ. 17 Aꞌyaa nu tzáahuatyiꞌraꞌaj jɨn tyajáꞌmuaꞌixaatyeꞌ maj mueꞌtɨ́j ɨ maj tyíꞌxaxaꞌtaꞌaj ɨ Dios jitze maꞌcan, aꞌɨ́ɨ mu jaxɨeꞌvaꞌcaꞌaj maj jaaséj jeꞌej siaj muaꞌaj seríj tyiꞌtɨ́j tyíꞌsej nyej jimi, majta quee camu jaaséej, aꞌyaa mu majta tyáꞌxɨeꞌvaꞌcaꞌaj maj jáanamuaj jeꞌej siaj muaꞌaj tyíꞌnamuaj nyej jimi, ajta camu jáanamuajriꞌ.

Jesús pu huáꞌixaatyeꞌ jeꞌej tɨ huatóomuaꞌaj ɨ nyúucarij tɨ jaxaj aꞌɨ́jcɨ ɨ tɨ tyíꞌhuastyaa

(Mr. 4:13-20; Lc. 8:11-15)

18 ’Xáanamuajriꞌ jeꞌej tɨ huatóomuaꞌaj ɨ nyúucarij tɨ jaxaj aꞌɨ́jcɨ ɨ aꞌtɨ́j tɨ tyíꞌhuastyaa. 19 Aꞌɨ́ɨmaj ɨ maj jáanamuaj ɨ nyúucariaꞌraꞌ ɨ Dios, majta quee yóꞌitej, aꞌyaa mu een tɨꞌɨj ɨ ímueꞌrij tɨ ajoꞌvatzɨ́ɨjraa aꞌájna juyéj jitze, aꞌɨ́jna ɨ tɨ jeꞌej puaꞌaj een, aꞌɨ́ɨ pu tzajtaꞌ huataséjreꞌsij, tɨꞌquij huáariꞌraj ɨ nyúucarij ɨ maj júꞌmuaꞌreeriacaꞌaj ɨ juxɨéjnyuꞌcaa tzajtaꞌ.

20 ’Ajta aꞌɨ́jna ɨ ímueꞌrij tɨ ajoꞌvatzɨ́ɨjraa ɨ tyetyéj tzajtaꞌ, aꞌyaa pu een tɨꞌɨj ɨ maj janamuaj ɨ nyúucarij majta jeꞌen jutyamuaꞌveꞌej naa tyaꞌancuriáaꞌsij ɨ maj jáanamuajriꞌ, 21 majta quee jéehua ajoꞌcanáanaꞌajmee capu ij huáɨꞌriityeꞌ maj tyámuaꞌ eenyeꞌ, matɨꞌɨjta jajpuéjtzij naꞌríij séecan jeꞌej puaꞌaj mahuáꞌuuriaj, caꞌnácan mu ootyáꞌɨtzeereꞌej.

22 ’Aꞌɨ́jna ɨ ímueꞌrij tɨ ajoꞌvatzɨ́ɨjraa joꞌtɨj joꞌtzícareꞌej tzajtaꞌ, aꞌɨ́ɨ pu aꞌyan een matɨꞌɨj ɨ maj janamuaj ɨ nyúucarij, ajta jéehua mu tyúumuaꞌtziityeꞌ aꞌɨ́jna jɨmeꞌ jeꞌej tɨ tyeꞌmej íiyan tɨ tyíꞌmaꞌcan cháanacaj japua, majta aꞌyan tyáꞌxɨeꞌveꞌ maj huoochíjtyaanyiꞌtaj, aꞌɨ́ɨ puꞌij huáꞌcuanamuaj. Néijmiꞌi pu aꞌíjna quee tyiꞌtáꞌcaa tɨ ɨ nyúucarij tyámuaꞌ huaꞌ jimi tyuꞌtyáꞌɨtzeereꞌen mej mij aꞌɨ́jna jɨn huahuóseꞌen.

23 ’Ajta ɨ ímueꞌrij tɨ aꞌáa joꞌvatzɨ́ɨjraa ɨ chuéj japua tɨ huajɨꞌreꞌen, aꞌyaa pu een matɨꞌɨj ɨ maj janamuaj ɨ nyúucarij majta yóꞌitej, jéehua mu mij tyuꞌtátuiireꞌsij ɨ Dios jimi tɨꞌɨj aꞌɨ́jna ímueꞌrij tɨ huácɨɨriacaꞌ aꞌchu anxɨtyej tɨ catyéꞌtyaꞌajmaꞌcaa, naꞌríij huéeicatyej ajta seityéj japuan tamuáamuataꞌ ɨ ímueꞌrij.

Aꞌɨ́jcɨ jɨmeꞌ ɨ tuꞌpíj tɨ huahuástiꞌhuacaꞌ jamuán ɨ tyeríicuj

24 Jesús pu ajtáhuaꞌaj séej nyúucarij aꞌyan tyihuoꞌtéꞌexaaj tɨjɨn:

—Aꞌyaa pu tyíꞌeen aꞌájna joꞌtɨj ɨ Dios tyejéꞌijtaj tɨꞌɨj aꞌtɨ́j tɨ ímueꞌrij huahuástej ɨ juchuéj japua tɨ huajɨꞌreꞌen, 25 ajta matɨꞌɨj néijmiꞌi tyacuꞌtzísimaꞌcaj, sɨ́ɨj pu ajoꞌréꞌnyej tɨ jájchaꞌɨɨreꞌ aꞌɨ́jcɨ ɨ tɨ chuéj tyíchaꞌɨj, tɨꞌquij tuꞌpíj huahuástej aꞌɨ́jcɨ tzajtaꞌ ɨ tyeríicuj, ajta jeꞌen jóꞌraa.

26 ’Aj puꞌij tɨꞌɨj ajnyéj aꞌɨ́jna ɨ tyeríicuj ajta jeꞌen íijmueyaꞌxɨj, aj mu mij jáamuaꞌreeriꞌ tɨ ajta sɨ́ɨj huáviviihuacaꞌ ɨ ímueꞌrij, jiꞌnye capu íijmueyaꞌxɨj aꞌɨ́jna ɨ tuꞌpíj. 27 Matɨꞌɨj mij ɨ maj tyíꞌmuarɨeꞌ ujóꞌjuꞌ mej mij jaatéꞌexaatyeꞌen aꞌɨ́jcɨ ɨ tɨ chuéj tyíchaꞌɨɨj aꞌyaa mu tɨjɨn: “Tavástaraꞌ, nyi pequee aꞌɨ́j huahuástej ɨ ímueꞌrij tɨ jɨ́ꞌreꞌen aꞌájna aꞌ chuéj japua, ¿joꞌnyij jaꞌajnyéj aꞌɨ́jna ɨ tuꞌpíj?” 28 Aj puꞌij aꞌɨ́jna ɨ tɨ chuéj tyíchaꞌɨj aꞌyan tyihuoꞌtéꞌexaaj tɨjɨn: “Sɨ́ɨj tɨ nyéjchaꞌɨɨreꞌ pu jaahuástej.” Majta ɨ maj tyíꞌmuarɨeꞌ aꞌyan tyaataꞌíhuoꞌriꞌ tɨjɨn: “¿Nyi muaꞌráanajchij tyaj ujóꞌjuꞌun tyej tyij jeꞌejcuuxɨj aꞌɨ́jcɨ ɨ tuꞌpíj?”

29 ’Aj puꞌij aꞌyan tyuꞌtanyúj tɨjɨn: “Capu juxɨeꞌveꞌ siaj jaariáꞌcutaj aꞌɨ́jcɨ ɨ tuꞌpíj, jiꞌnye tɨpuaꞌaj seríj jeꞌejcunan aꞌɨ́jcɨ ɨ tuꞌpíj, ajta pu éjcuuxɨsij aꞌɨ́jna ɨ tyeríicuj. 30 Cheꞌ aꞌyan eenyeꞌ tɨꞌij néijmiꞌi huahuóseꞌen ꞌasta quee atyojoꞌréꞌnyej nyatɨꞌɨj tyeꞌentyiáꞌsij, aj nu nyij huoꞌtaꞌíjtyeꞌsij ɨ maj tyíꞌmuɨjhuacaa mej mij anaquéej jeꞌejcuuxɨj aꞌɨ́jcɨ ɨ tuꞌpíj, mataꞌaj jaꞌantyájɨꞌcaꞌxɨꞌɨn mej mij jajsɨ́ɨreꞌen majta jaatyáteeraj, majta jeꞌen juꞌtyátoosij aꞌɨ́jcɨ ɨ tyeríicuj u chiꞌtáj joꞌmaj tyejéꞌyuhuacaa.”

Ɨ játzaꞌraꞌan ɨ mostáasaj

(Mr. 4:30-32; Lc. 13:18-19)

31 Jesús pu ajtáhuaꞌaj séej nyúucarij huoꞌtéꞌexaa aꞌyaa pu tɨjɨn:

—Aꞌyaa pu tyíꞌeen ɨ Dios jimi tɨꞌɨj tuꞌpíj tyiꞌtɨ́j tɨ aꞌyan ántyapuaj tɨjɨn mostáasaj, aꞌtɨ́j tɨ jaahuástej ɨ játzaꞌraꞌan aꞌájna joꞌtɨj tyajaꞌtachuéj. 32 Aꞌɨ́jna ɨ mostáasaj, aꞌyaa pu eenyeꞌ tyájatzeꞌ tɨꞌɨj ɨ tɨ jéetzeꞌ cɨ́leen quee séecan ɨ jatzíj, ajta tɨꞌɨj huahuóseꞌen, jéetzeꞌ pu uhuatɨ́tɨꞌɨj jaꞌmej quee séecan ɨ tuꞌpíj iiyeꞌej tɨ séejreꞌ ɨ cháanacaj japua. Yaa pu uhuatɨ́tɨꞌɨj jaꞌmej tɨꞌɨj cɨyéj, aj mu mij pínaꞌsee aveꞌréꞌnyesij mej mij aꞌáan tyojoꞌtyóoꞌitoꞌrityeꞌen ɨ cɨyáaraꞌ jitze.

Aꞌɨ́jna ɨ maj janaꞌajchityaa ɨ cuéjtzij

(Lc. 13:20-21)

33 Ajtáhuaꞌaj séej nyúucarij huoꞌtéꞌexaa aꞌyaa pu tɨjɨn:

—Aꞌyaa pu ajta tyíꞌeen ɨ Dios jimi tɨꞌɨj aꞌɨ́jna ɨ levaduuraj, ɨ íitɨꞌ tɨ huéeicaj mediidaj atyájraj ɨ aríinaj, aj puꞌij jajcuéjtzitacaꞌ levaduuraj jamuán, ajta ɨ levaduuraj, aꞌɨ́ɨ pu néijmiꞌi tzajtaꞌ huanyáxɨꞌɨj ɨ cuéjtzij.

Jeꞌej tɨ een jɨmeꞌ ɨ Jesús tyihuáꞌmuaꞌtyahuaꞌaj séej ɨ nyúucarij jɨmeꞌ

(Mr. 4:33-34)

34 Jesús pu néijmiꞌi aꞌyan tyihuáꞌixaatyaꞌcaꞌaj séej nyúucarij jɨmeꞌ ɨ tyeɨ́tyee, capu tyiꞌtɨ́j huáꞌixaatyaꞌcaꞌaj jaꞌhuooꞌitéerican jɨmeꞌ. 35 Aꞌyaa pu huarɨ́j tɨꞌij aróoꞌastej jeꞌej tɨ tyuꞌtaxájtacaꞌ aꞌɨ́jna ɨ tɨ tyíꞌxajtacaꞌaj ɨ Dios jitze maꞌcan tɨ aꞌyan tɨjɨn:

Séej nu nyúucarij jɨn tyihuoꞌtéꞌexaatyeꞌej,

Nyáaj nu aꞌɨ́j huoꞌtéꞌexaatyeꞌej ɨ tɨ aviitziꞌhuacaꞌaj,

tɨꞌɨj naꞌaj ɨ Dios tyeetyátaahuacaꞌ ɨ cháanacaj.

Jesús pu huáꞌixaatyeꞌ jeꞌej tɨ huatóomuaꞌaj ɨ nyúucarij tɨ jaxaj aꞌɨ́jcɨ ɨ tuꞌpíj ajta ɨ tyeríicuj

36 Aj puꞌij ɨ Jesús huoꞌtatyóotyeꞌej eerájraa ɨ tyeɨ́tyee jimi, tɨꞌquij chiꞌtáj utyájrupij, aꞌúu mu mij ajtyáxɨɨriacaꞌ ɨ maj jamuán huacɨ́j, matɨꞌɨj mij jaatáhuaviiriꞌ tɨ huoꞌtéꞌexaatyeꞌen jeꞌej tɨ huatóomuaꞌaj aꞌɨ́jna ɨ nyúucarij tɨ jaxaj ɨ tuꞌpíj tɨ quee tyiꞌtɨ́j huɨɨreꞌ tɨ ajnyéj ɨ tasáahua japua.

37 Aj puꞌij Jesús aꞌyan tyihuoꞌtéꞌexaaj tɨjɨn:

—Aꞌɨ́jna ɨ tɨ jaahuástej ɨ ímueꞌrij tɨ jɨ́ꞌreꞌen, nyáaj nu aꞌɨ́ɨn puéꞌeen ɨ nyaj nyajta tyévij jitze huanɨeꞌhuacaꞌ, 38 ajta aꞌɨ́jna ɨ tasáahua, aꞌɨ́ɨ pu aꞌɨ́ɨn puéꞌeen ɨ cháanacaj. Aꞌɨ́jna ɨ ímueꞌrij tɨ jɨ́ꞌreꞌen aꞌɨ́ɨ mu aꞌɨ́ɨn puéꞌeen ɨ maj tyíꞌhuɨɨreꞌ ɨ Dios jimi, ajta aꞌɨ́jna ɨ tuꞌpíj, aꞌɨ́ɨ mu aꞌɨ́ɨn puéꞌeen ɨ tyeɨ́tyeristyamuaꞌmeꞌen ɨ tyiyáaruꞌ. 39 Ajta aꞌɨ́jna ɨ tɨ jájchaꞌɨɨreꞌ aꞌɨ́ɨ pu aꞌɨ́ɨn puéꞌeen ɨ tyiyáaruꞌ. Ajta aꞌájna xɨcáaraꞌ maj jitzán tyíꞌtzaanan, aꞌyaa pu huatóomuaꞌaj aꞌájna xɨcáaraꞌ tɨ jitzán antyipuaꞌrij ɨ cháanacaj, majta ɨ maj tyíꞌtzaanan, aꞌɨ́ɨ mu aꞌɨ́ɨn puéꞌeen ɨ maj tyíꞌhuɨɨreꞌ u tajapuá. 40 Aꞌyájna matɨꞌɨj ɨ tuꞌpíj tyéꞌejcuuxɨj mej mij jaatyáteeraj, aꞌyaa pu chaꞌtánaꞌaj tyeꞌmej aꞌájna xɨcáaraꞌ tɨ jitzán jóꞌvesij ɨ cháanacaj. 41 Nyajta nyáaj ɨ nyaj nyajta tyévij jitze huanɨeꞌhuacaꞌ, nyáaj nu huojoꞌtaꞌítyij ɨ maj tajapuá tyíꞌhuɨɨreꞌ mej mij huáꞌajsɨɨreꞌen aꞌɨ́ɨjma ɨ maj jeꞌej puaꞌaj huáꞌuurej ɨ tyeɨ́tyee, majta jeꞌej puaꞌaj rɨcɨj. 42 Aꞌáa mu huojóohuaꞌxɨj joꞌtɨj jáꞌtaa, aꞌáa mu mij jéehua juyiinyixɨꞌɨn, majta jéehua huápuɨꞌɨj jajpuéjtzij muáꞌjuꞌun. 43 Majta aꞌɨ́ɨmaj ɨ maj aꞌyan rɨcɨj jeꞌej tɨ ɨ Dios tyáꞌxɨeꞌveꞌ, aꞌyaa mu séeriaꞌaj muáꞌjuꞌun tɨꞌɨj ɨ xɨcáj aꞌájna joꞌtɨj ɨ huaꞌ vástaraꞌ tyejéꞌijtaj. Majta ɨ maj iityanamuáarajmee, micheꞌ tyámuaꞌ tyáanamuaj.

Aꞌɨ́jna ɨ tɨ aviitziꞌ tɨ jéehua tyáꞌnajchij

44 ’Aꞌájna joꞌtɨj ɨ Dios tyejéꞌijtaj, aꞌyaa pu tyíꞌeen tɨꞌɨj ɨ tyiꞌtɨ́j tɨ aviitziꞌ aꞌájna tasáahua japua tɨ ajta jéehua tyáꞌnajchij. Aꞌtɨ́j pu jáatyoj aj puꞌij ajtáhuaꞌaj jaatyáꞌavaatacaꞌ, tɨꞌquij néijmiꞌi tyuꞌtój ɨ tɨ tyíꞌijchaꞌɨj aj puꞌij jáananɨej aꞌɨ́jcɨ ɨ chuéj.

Aꞌɨ́jcɨ jɨmeꞌ ɨ peerla tɨ jéehua tyáꞌnajchij

45 ’Aꞌyaa pu ajta tyíꞌeen aꞌájna joꞌtɨj ɨ Dios tyejéꞌijtaj tɨꞌɨj aꞌtɨ́j tɨ tyíꞌtoꞌracaa tɨ joꞌchaꞌcan tɨꞌij jáahuoonyij tyiꞌtɨ́j peerla tɨ naa een, 46 tɨꞌɨj séej huátyoj tɨ tyáꞌnajchij, aj puꞌij jóꞌraa tɨꞌij néijmiꞌi tyúꞌtoonyij aꞌchu tɨ tyíꞌijchaꞌɨj, taꞌaj ij aꞌɨ́j huánanan ɨ peerla.

Aꞌɨ́jcɨ jɨmeꞌ ɨ tápiꞌnarij ɨ maj hueꞌtyée jɨn viviꞌracaa

47 ’Aꞌyaa pu ajta tyíꞌeen aꞌájna joꞌtɨj ɨ Dios tyejéꞌijtaj, tɨꞌɨj aꞌɨ́jna ɨ tápiꞌnarij ɨ maj hueꞌtyée jɨn viviꞌracaa, matɨꞌɨj jaꞌtyáhuaꞌxɨj a jáataꞌ, aj puꞌij tyoonáxcacan eetajájpuaj ɨ hueꞌtyée. 48 Matɨꞌɨj quee cheꞌ úꞌvejrij ɨ tápiꞌnarij tzajtaꞌ, aj mu mij jeꞌtapísij a jáataꞌ aꞌɨ́jcɨ ɨ tápiꞌnarij, matɨꞌɨj mij aꞌáa yoopísij joꞌtɨj joꞌhuáchij, aj mu mij huaꞌsejran, matɨꞌɨj mij huaꞌváɨxɨꞌsij ɨ hueꞌtyée maj jɨ́ꞌreꞌen, majta ɨ maj quee jɨ́ꞌreꞌen, aa mu huóohuaꞌxɨj.

49 ’Aꞌyaa puꞌij ajta tyeꞌmej aꞌájna xɨcáaraꞌ tɨ jitzán néijmiꞌi tyeꞌentyipuáꞌrij íiyan ɨ cháanacaj japua, aꞌɨ́ɨmaj ɨ maj tyíꞌhuɨɨreꞌ u tajapuá aꞌɨ́ɨ mu iiráajuꞌun mej mij huaꞌváꞌjajpuaxɨꞌɨn ɨ tyeɨ́tyee maj jeꞌej puaꞌaj rɨcɨj, majta ɨ maj xáꞌpuɨꞌ rɨcɨj, 50 aj mu mij aꞌáa huojoꞌcáhuaꞌxɨj ɨ oornaj tzajtaꞌ aꞌɨ́ɨjma ɨ maj jeꞌej puaꞌaj rɨcɨj. Aj mu mij juyiinyixɨꞌɨn, majta jéehua jajpuéetzij muáꞌjuꞌun.

Aꞌɨ́jna ɨ tɨ jájcuaj ajta ɨ tɨ míꞌmaꞌcan

51 Aj puꞌij Jesús aꞌyan tyihuoꞌtaꞌíhuoꞌriꞌ tɨjɨn:

—¿Nyi sequée néijmiꞌi joꞌitéej xáꞌraa muaꞌaj?

Aj mu mij aꞌyan tyaatéꞌexaa tɨjɨn:

—Jee tavástaraꞌ.

52 Aj puꞌij Jesús aꞌyan tyihuoꞌtéꞌexaaj tɨjɨn:

—Tɨpuaꞌaj sɨ́ɨj tɨ tyúumuaꞌtyej ɨ yuꞌxarij jitze tyihuóꞌmuaꞌtyej jeꞌej tɨ tyíꞌeen ɨ Dios jimi, aꞌyaa pu huaséꞌrin tɨꞌɨj aꞌtɨ́j tɨ jéehua tyíꞌijchaꞌɨj ɨ juchiꞌtáj, aꞌúu puꞌij tyiꞌráatɨꞌɨjcɨj aꞌɨ́jcɨ ɨ tɨ tyiꞌjajcua ajta tɨ tyiꞌmíꞌmaꞌcan.

Jesús pu aꞌáa jaꞌráꞌaj a Nazaret

(Mr. 6:1-6; Lc. 4:16-30)

53 Tɨꞌɨj Jesús jaꞌantyipuáꞌrij tɨ tyihuáꞌixaatyeꞌ séej nyúucarij jɨmeꞌ, aj puꞌij jóꞌraa, 54 aꞌáa pu jaꞌráꞌaj joꞌtɨj joꞌvéꞌsej, aj puꞌij huatyóochej tɨ tyihuóꞌmuaꞌtyej huaꞌ tyeyúuj tzajtaꞌ. Majta ɨ tyeɨ́tyee ɨ maj jáanamuajriꞌ, jeꞌej mu tyoꞌtaséj aꞌyaa mu mij tyúuꞌixaatyaꞌcaꞌaj tɨjɨn:

—¿Joꞌnyij tyojoꞌrɨꞌrej aꞌmújna mu tɨ tyoꞌmuaꞌreej? ¿Tyiꞌtanyí muárɨeꞌriaꞌraꞌ puéꞌeen ɨ tɨ jɨn aꞌyan rɨcɨj? 55 ¿Nyi quee yójraꞌ puéꞌeen aꞌɨ́jcɨ tɨ tyíꞌsiꞌchacaa, ajta aꞌɨ́ɨn náanajraꞌ ɨ Maríia? ¿Nyiquee aꞌɨ́ɨn puéꞌeen ɨ huaꞌ ihuáaraꞌ aꞌɨ́ɨjma ɨ Jacobo, ɨ José, ɨ Simón, ajta aꞌɨ́jna ɨ Judas, 56 nyi mequee majta yéchej tajamuán, aꞌɨ́ɨmaj ɨ ihuáamuaꞌmuaꞌ ɨ maj úucaa? ¿Joꞌnyij jáꞌmaꞌcan aꞌɨ́jna ɨ muaꞌtzíiriaꞌraꞌ tɨ jitzán séejreꞌ?

57 Aꞌɨ́j mu mij jɨn quee jaxɨeꞌvaꞌcaꞌaj maj jimi tyáꞌantzaahuatyeꞌen. Ajta ɨ Jesús aꞌyaa pu tyihuoꞌtéꞌexaaj tɨjɨn:

—Néijmiꞌi mu tyámuaꞌ yóꞌmuaꞌraj aꞌɨ́jcɨ ɨ tɨ tyíꞌxaj ɨ Dios jitze maꞌcan, majta aꞌɨ́ɨmaj ɨ tyeɨ́tyeristyamuaꞌmeꞌen ɨ maj jamuán jaꞌchej, camu tyámuaꞌ yóꞌmuaꞌraj.

58 Aꞌɨ́j pu jɨn quee jéehua tyuꞌmuárɨej aꞌájna, jiꞌnye aꞌɨ́ɨmaj ɨ tyeɨ́tyee camu jitzán tyáꞌtzaahuatyaꞌcaꞌaj.

14

Jeꞌej tɨ yeꞌej tyuꞌmuɨ́ꞌ aꞌɨ́jna ɨ Juan ɨ tɨ huáꞌɨɨracaꞌaj

(Mr. 6:14-29; Lc. 9:7-9)

1 Aꞌájna xɨcáaraꞌ jitze, aꞌɨ́jna ɨ rey Herodes, ɨ tɨ tyíꞌijtacaꞌaj aꞌájna Galileea, aꞌɨ́ɨ pu tyúꞌnamuajriꞌ jeꞌej tɨ tyiꞌtɨ́j uuriajcaꞌaj ɨ Jesús, 2 aj puꞌij aꞌyan tyihuoꞌtéꞌexaaj aꞌɨ́ɨjma ɨ maj jimi tyíꞌhuɨɨriaꞌcaꞌaj tɨjɨn:

—Aꞌɨ́ɨ pu aꞌɨ́ɨn puéꞌeen ɨ Juan ɨ tɨ huáꞌɨɨracaꞌaj, aꞌɨ́ɨ pu huatájuuriacaꞌ. Aꞌɨ́j pu jɨn jaayíꞌtɨn tɨꞌij aꞌyan huárɨnyij ɨ tyaj jɨn jeꞌej tyoꞌtaséj.

3 Aꞌɨ́jna ɨ Herodes, aꞌɨ́ɨ pu anaquéej jaatyéviꞌracaꞌaj aꞌɨ́jcɨ ɨ Juan, ajta jeꞌen jaꞌnajɨ́ꞌqueꞌej jeꞌtyáanaj. Aꞌyaa pu jáaruuj, jiꞌnye Juan pu jajtyáꞌxɨj aꞌɨ́jcɨ jɨmeꞌ tɨ Herodes jaꞌancuréꞌviꞌtɨj aꞌɨ́jcɨ ɨ íitaj ɨ Felipe tɨ jatyéviꞌtɨnyaꞌaj, aꞌɨ́jna ɨ Felipe aꞌɨ́ɨ pu ihuáariaꞌraꞌ puéꞌeenyeꞌej aꞌɨ́jcɨ ɨ rey, 4 Juan puꞌij aꞌyan tyaatéꞌexaa aꞌɨ́jcɨ ɨ Herodes tɨjɨn:

—Capu jeꞌej tyíɨꞌrij paj jatyéviꞌtɨnyeꞌen muaꞌ ihuáaraꞌ tɨ jatyéviꞌtɨnyaꞌaj.

5 Herodes pu jajeꞌcatamuɨꞌcaꞌaj aꞌɨ́jcɨ ɨ Juan, ajta huáꞌtzɨɨnyaꞌcaꞌaj ɨ tyeɨ́tyee, jiꞌnye aꞌɨ́ɨ pu jamuaꞌreeriacaꞌaj maj aꞌyan tyíꞌxajtacaꞌaj tɨ Juan aꞌɨ́ɨn puéꞌeenyeꞌej sɨ́ɨj tɨ tyíꞌxajtacaꞌaj Dios jitze maꞌcan. 6 Ajta tɨꞌɨj atyojoꞌréꞌnyej aꞌájna xɨcáaraꞌ tɨ jitzán huanɨeꞌhuacaꞌ aꞌɨ́jna ɨ Herodes, aꞌɨ́jna ɨ yójraꞌ ɨ Herodías pu utyájrupij u chiꞌtáj tɨꞌij tyuꞌtyéenyeꞌen jusɨ́ɨj huaꞌ jɨɨsaꞌpuaj, jéehua puꞌij jaꞌránajchacaꞌ aꞌɨ́jcɨ ɨ Herodes, 7 aꞌɨ́j pu jɨn tyaꞌtóoratziiriꞌ junyúucaa jɨmeꞌ tɨ jaatáꞌsij aꞌɨ́jcɨ ɨ íitɨꞌ jeꞌej tɨ tyiꞌtɨ́j tyaatáhuaviiraj. 8 Aj puꞌij aꞌɨ́jna ɨ íitɨꞌ aꞌyan tyaatáhuaviiriꞌ jeꞌej tɨ ɨ náanajraꞌ tyaatéꞌexaa, aꞌyaa pu tɨjɨn:

—Naatɨ́ꞌtyeꞌ túxaꞌaj jitze ɨ muꞌúuraꞌ aꞌɨ́jcɨ ɨ Juan tɨ tyíꞌtyaɨꞌracaa.

9 Jeꞌej pu puaꞌaj jaataꞌaj aꞌɨ́jcɨ ɨ rey, ajta arí aꞌyan tyaꞌtóoratziiriꞌ tɨ aꞌyan rɨnyij jeꞌej tɨ tyáꞌxɨeꞌveꞌ, majta aꞌɨ́ɨmaj ɨ tɨ huoꞌtáꞌinyej, aꞌɨ́ɨ mu majta jáanamuajriꞌ tɨ tyuꞌtáꞌ ɨ junyúucaa, aꞌɨ́j pu jɨn tyuꞌtaꞌíjtacaꞌ mej mij aꞌyan huárɨnyij jeꞌej tɨ tyaatáhuaviiriꞌ. 10 Ajta jeꞌen xantáaruꞌuj huataꞌítyacaꞌ mej mij ujóꞌjuꞌun joꞌtɨj jeꞌtyánamiꞌ aꞌɨ́jna ɨ Juan mej mij jiꞌijvéjchej ɨ muꞌúuraꞌ, 11 matɨꞌɨj mij yaꞌrɨ́ɨꞌtyej aꞌɨ́jcɨ jitze ɨ túxaꞌaj ɨ muꞌúuraꞌ ɨ Juan, majta jeꞌen jaataꞌɨ́ꞌtyej aꞌɨ́jcɨ ɨ yójraꞌ ɨ Herodías, aj puꞌij aꞌɨ́jna ɨ íitɨꞌ jaataꞌɨ́ꞌtyej ɨ junáanaj.

12 Majta ɨ maj jamuán huacɨ́ꞌcaꞌaj aꞌɨ́jcɨ ɨ Juan, aꞌɨ́ɨ mu aveꞌréꞌnyej matɨꞌɨj mij yoꞌchuij ɨ tyéviraꞌ, majta jeꞌej jaꞌváꞌnaj, aj mu mij ɨ Jesús ujoꞌtéꞌexaaj.

Jesús pu tyihuoꞌcueꞌej ɨ tyeɨ́tyee ɨ maj anxɨ́ víꞌraꞌaj aráꞌasej

(Mr. 6:30-44; Lc. 9:10-17; Jn. 6:1-14)

13 Tɨꞌɨj ɨ Jesús jáamuaꞌreeriꞌ tɨjɨn meejéꞌcaj aꞌɨ́jcɨ ɨ Juan, aj puꞌij jusɨ́ɨj jóꞌraa ɨ báarcuj jitze, aꞌáa pu jaꞌráꞌaj joꞌtɨj quee jáꞌtyiꞌtɨj. Majta ɨ tyeɨ́tyee, aꞌɨ́ɨ mu jáamuaꞌreeriꞌ joꞌtɨj jeꞌej jéꞌeenyeꞌej, aꞌɨ́j mu jɨn curiáꞌcɨxɨj joꞌmaj joꞌcháatɨmee, matɨꞌɨj mij juɨꞌɨcán jaatavén. 14 Tɨꞌɨj ɨ Jesús eetáraj ɨ báarcuj jitze, muiꞌcaa pu huaꞌsej ɨ tyeɨ́tyee, aj puꞌij huaꞌancuꞌvajxɨ ajta jeꞌen tyihuóꞌhuaa ɨ maj tyíꞌcucuiꞌ. 15 Tɨꞌɨj huaréꞌchumuaꞌriacaꞌ, aj mu mij aveꞌréꞌnyej jimi ɨ maj jamuán huacɨ́j, matɨꞌɨj mij aꞌyan tyaatéꞌexaa tɨjɨn:

—Puꞌríj tyéchumuaꞌrij, ajta capu aꞌtɨ́j yaꞌ jaꞌchej iiyeꞌej. Pataꞌaj huaꞌréꞌityixɨꞌɨn mej mij joꞌcɨ́xɨꞌɨn majáꞌhuaꞌ chájtaꞌ mataꞌaj tyiꞌtɨ́j huánanan ɨ maj jáacuaꞌnyij.

16 Ajta aꞌɨ́jna ɨ Jesús, aꞌyaa pu tyuꞌtanyúj tɨjɨn:

—Capu juxɨeꞌveꞌ maj joꞌcɨ́xɨꞌɨn, siataꞌaj muaꞌaj tyihuóꞌcueꞌtyej.

17 Aj mu mij aꞌyan tyityaatanyúj tɨjɨn:

—Aꞌyaa tuꞌuj puaꞌmácan tyíchaꞌɨj anxɨ́vicaa ɨ páan, tyajta huaꞌpuácaa ɨ hueꞌtyée.

18 Aj puꞌij Jesús aꞌyan tɨjɨn:

—Mesenyajaꞌváɨꞌpuꞌtyeꞌ.

19 Aj puꞌij huoꞌtaꞌíj maj ooráꞌsej ɨ tuꞌpíj tzajtaꞌ. Tɨꞌɨj ij Jesús jaꞌancuráɨꞌpuj ɨ páan, ajta ɨ hueꞌtyée, aj puꞌij jútyeꞌ jóꞌnyeeriacaꞌ, tɨꞌquij tyaatatyójtziꞌrej ɨ Dios, ajta jaatyátaaraxɨj ɨ páan, aj puꞌij huoꞌráaɨꞌpuꞌuj aꞌɨ́ɨjma ɨ maj jamuán huacɨ́j, majta aꞌɨ́ɨmaj huoꞌráaɨꞌpuꞌtyej ɨ tyeɨ́tyee. 20 Néijmiꞌi mu tyúꞌcuaa, ꞌasta manaꞌaj quee huatajuꞌxaj, majta jaariáꞌsɨɨ ɨ páan tɨ aváꞌɨtzee, majta ɨ hueꞌtyée, tamuáamuataꞌ japuan huaꞌpuaquéj pu tyaꞌváꞌjɨstixɨj ɨ sicɨ́rij aꞌɨ́jcɨ jɨmeꞌ ɨ tɨ tyaꞌváꞌɨtzee. 21 Majta ɨ maj tyúꞌcuaa, aꞌyaa mu aráꞌaxcaa aꞌchu anxɨ́ víꞌraꞌaj ɨ tyétyacaa, majta ɨ maj úucaa majta ɨ tɨꞌríij camu huatyéꞌiteerej néijmiꞌi mu tyúꞌcuaa.

Jesús pu antáraa ɨ jájtyij japua

(Mr. 6:45-52; Jn. 6:16-21)

22 Aj puꞌij Jesús huoꞌtaꞌíj aꞌɨ́ɨjma ɨ maj jamuán huacɨ́j maj atyácɨɨnyej ɨ báarcuj jitze mej mij antácɨɨnyej után jitze pujmuaꞌ, mej mij aꞌɨ́ɨn anaquéej aꞌáa jaꞌráꞌastij, ajta ɨ Jesús aꞌáa pu joꞌtyáꞌɨtzee tɨꞌij huaꞌréꞌityixɨꞌɨn ɨ tyeɨ́tyee. 23 Tɨꞌɨj huaꞌreꞌítyixɨꞌɨj, aj puꞌij jusɨ́ɨj antyíraj ɨ jɨríj jitze tɨꞌij huatyényuunyij ɨ Dios jimi. Tɨꞌɨj huariáꞌtɨcaꞌriacaꞌ, aꞌáa pu jusɨ́ɨj joꞌtyávaacaꞌaj, 24 ajta aꞌɨ́jna ɨ báarcuj puꞌríj aꞌ ɨmuáj joojósimaꞌaj jéꞌtaꞌ ɨ jájtyij japua. Aj puꞌij huatáꞌaacariacaꞌ caꞌnyíin jɨmeꞌ, tyámuaꞌ pu tyeꞌtyáxɨjrihuaꞌaj ɨ jájtyij ɨ báarcuj jitze, jiꞌnye jéehua pu ajaꞌváꞌaacacaꞌaj. 25 Tɨꞌɨj tapuáꞌrisimaꞌcaj, Jesús pu ajoꞌréꞌnyej aꞌájna huaꞌ jimi, jájtyij japua pu huamaꞌcaꞌaj. 26 Matɨꞌɨj aꞌɨ́ɨmaj jaaséj ɨ maj jamuán huacɨ́j, tyámuaꞌ mu tyuꞌtátzɨɨn, aꞌyaa mu tyityeetyejíihuajraa tɨjɨn:

—Tyiꞌtɨ́j pu puéꞌeen tɨ tyúꞌmuarityeꞌ.

27 Ajta jeꞌen Jesús aꞌyan tyihuoꞌtéꞌexaaj tɨjɨn:

—Xaatyóocaꞌnyej mu jutzájtaꞌ, Jesús nu puéꞌeen, caxu tyíꞌtzɨɨnyeꞌej.

28 Aj puꞌij ɨ Pedro aꞌyan tyuꞌtanyúj tɨjɨn:

—Tavástaraꞌ, tɨpuaꞌaj muáaj aꞌɨ́ɨn papuéꞌeenyeꞌ, naataꞌíjtyeꞌ nyaj aꞌmáa uréꞌnyej aꞌjimi ɨ jájtyij japua.

29 Aj puꞌij Jesús aꞌyan tyaatéꞌexaa tɨjɨn:

—Mujoꞌtéꞌyiꞌij, tɨꞌɨj ij eetáraj ɨ báarcuj jitze, aj puꞌij aꞌuriáꞌrupij ɨ jájtyij japua, aꞌáa pu joomáꞌcaj joꞌtɨj jeꞌej jéꞌeenyeꞌej ɨ Jesús.

30 Tɨꞌɨj jaaséej tɨ caꞌnyíin jɨn huatáꞌaacariacaꞌ, aj puꞌij tyuꞌtátzɨɨn, ajta jeꞌen ajoꞌcárutyisimaꞌaj ɨ jájtyij tzajtaꞌ, aꞌyaa puꞌij tyuꞌjíjhuacaꞌ tɨjɨn:

—Tavástaraꞌ, nyaj japua huatányuuchij.

31 Tɨꞌɨj ij ɨ Jesús jaꞌuméjcaꞌtacaꞌ, jajvíꞌ aꞌɨ́jcɨ ɨ Pedro ɨ muácaꞌraꞌan jitze, aj puꞌij aꞌyan tyaatéꞌexaa tɨjɨn:

—Capáj aꞌchu tyáꞌtzaahuatyeꞌ. ¿Jiꞌnye een jɨmeꞌ petyuꞌtátzɨɨn?

32 Matɨꞌɨj atyáacɨj ɨ báarcuj jitze, aj puꞌij huatyápuaꞌriacaꞌ ɨ tɨ huáꞌaacacaꞌaj. 33 Majta ɨ maj arátyaꞌcaꞌaj ɨ báarcuj jitze, aꞌɨ́ɨ mu tyítunutaxɨj ɨ Jesús jimi, matɨꞌɨj mij aꞌyan tyaatéꞌexaa tɨjɨn:

—Muáaj paj jɨꞌréꞌcan jɨmeꞌ aꞌɨ́ɨn puéꞌeen ɨ yójraꞌ ɨ Dios.

Jesús pu tyihuóꞌhuaa aꞌɨ́ɨjma ɨ maj tyíꞌcucuiꞌcaꞌaj aꞌájna a Genesaret

(Mr. 6:53-56)

34 Matɨꞌɨj antacɨ́j, aj mu mij eetacɨ́j ɨ báarcuj jitze aꞌájna chájtaꞌ tɨ aꞌyan tyajaꞌrájtyapuaj tɨjɨn Genesaret. 35 Majta ɨ tyeɨ́tyee matɨꞌɨj jaamuaꞌaj aꞌɨ́jcɨ ɨ Jesús, aj mu mij néijmiꞌqueꞌ jáamuaꞌreeriꞌ ɨ maj aꞌ ɨmuáj joꞌcháatɨmaꞌcaa. Aj mu mij ahuojoꞌréꞌnyijtye néijmiꞌcaa ɨ maj tyíꞌcucuiꞌ ɨ Jesús jimi, 36 jéehua mu jahuaviiracaꞌaj tɨ huoꞌtáꞌan maj jaꞌajtamuárɨeꞌen ɨ cáanariaꞌraꞌan jitze, majta ɨ maj jaꞌajtamuárɨej néijmiꞌi mu huarúj.

15

Ɨ tɨ jeꞌej puaꞌaj joorej ɨ tyáataj tzajtaꞌ

(Mr. 7:1-23)

1 Matɨꞌɨj mij séecan ɨ fariseos majta ɨ maj tyihuáꞌmuaꞌtyej ɨ yuꞌxarij jitze aveꞌréꞌnyej ɨ Jesús jimi, aꞌáa mu jaꞌráacɨj a Jerusalén, aꞌyaa mu mij tyaataꞌíhuoꞌriꞌ tɨjɨn:

2 —¿Jiꞌnye een jɨn mequee jaꞌráꞌastee ɨ tahuásimuaꞌ yiꞌráj ɨ maj a jamuán huacɨꞌɨj? ¿Jiꞌnye mej mij quee jaꞌráꞌastee aꞌɨ́jcɨ jɨmeꞌ ɨ maj anomuéetyaꞌxɨꞌɨn matɨꞌɨjta tyíꞌcuaꞌajcaj?

3 Ajta aꞌɨ́jna ɨ Jesús, aꞌyaa pu tyihuoꞌtaꞌíhuoꞌriꞌ tɨjɨn:

—¿Jiꞌnye siaj sij siajta muaꞌaj quee aꞌyan rɨcɨj jeꞌej tɨ ɨ Dios tyuꞌtaꞌíjtacaꞌ, sulu aꞌɨ́j xu jéetzeꞌ jaꞌastej ɨ juyiꞌráj ɨ siaj jujɨ́ɨmuaꞌaj sianaꞌaj jájtyo? 4 Jiꞌnye Dios pu aꞌyan tyuꞌtaxájtacaꞌ tɨjɨn: “Huoꞌtyátzaahuatyeꞌ aꞌ táataj, pajta aꞌ náanaj”, ajta aꞌyan tɨjɨn: “Siataꞌaj jaajéꞌcaj aꞌɨ́jcɨ ɨ aꞌtɨ́j tɨ jeꞌej puaꞌaj tyéꞌjeevej ɨ jutáataj naꞌríij ɨ junáanaj.” 5 Siajta muaꞌaj, aꞌyaa xu tyíꞌxaj tɨ xáꞌpuɨꞌ tɨpuaꞌaj aꞌtɨ́j aꞌyan tyihuoꞌtéꞌexaatyeꞌen ɨ juhuásimuaꞌ yee: “Néijmiꞌi aꞌchu nyaj tyiꞌtɨ́j tyíꞌchaꞌɨj, aꞌɨ́j nu nyeríj jaatámuꞌvejrityej ɨ Dios, aꞌɨ́j nu quee cheꞌ tyiꞌtɨ́j tyíꞌchaꞌɨj ɨ nyaj jɨn jamuaatáhuɨɨreꞌen”, 6 ajta aꞌtɨ́j tɨnaꞌaj tɨ aꞌyan tyihuoꞌtéꞌexaatyeꞌen ɨ juhuásimuaꞌ, aꞌyaa xu tyíꞌxaj tɨ ɨ aꞌtɨ́j jimi quee cheꞌ juxɨeꞌveꞌ tɨ huoꞌtyáhuɨɨreꞌen ɨ juhuásimuaꞌ. Aꞌyaa xu sij muaꞌaj quee cheꞌ tyáꞌastej jeꞌej tɨ ɨ Dios tyuꞌtaꞌíjtacaꞌ, siaj sij aꞌɨ́j aráꞌastej ɨ yiꞌráj ɨ siaj jujɨ́ɨmuaꞌaj sianaꞌaj jájtyo. 7 Muaꞌaj mu siaj jeꞌej puaꞌaj tyíꞌtyetyeɨtyee. Xáꞌpuɨꞌ pu tyuꞌtaxájtacaꞌ jaꞌmua jɨmeꞌ aꞌɨ́jna ɨ Isaías ɨ tɨ Dios jitze maꞌcan tyíꞌxajtacaꞌaj, tɨꞌɨj aꞌyan tyuꞌtaxájtacaꞌ tɨjɨn:

8 Aꞌíimaj ɨ tyeɨ́tyee jutyényij mu jɨn tyámuaꞌ tyíꞌnyaxaj,

ajta ɨ huaꞌxɨéjnyuꞌcaa aꞌ ɨmuáj pu jáꞌsejreꞌ nyéetzij jimi.

9 Capu tyiꞌtɨ́j huɨɨreꞌ tɨpuaꞌaj manaatyáanajche, jiꞌnye ɨ maj jɨn tyíꞌmuaꞌtaj,

ajta ɨ maj jɨn tyíꞌijta jujɨ́ɨmuaꞌaj muꞌuj jájtyo.

10 Aj puꞌij huoꞌtajé ɨ tyeɨ́tyee tɨꞌquij aꞌyan tyihuoꞌtéꞌexaaj tɨjɨn:

—Tyámuaꞌ xu naa tyáanamuaj siaj sij yoꞌitéej xáꞌraꞌnyij: 11 Tyiꞌtɨ́j tɨ naꞌaj tɨ tyíꞌcueꞌriꞌ, capu jeꞌej tyúꞌuurej tɨpuaꞌaj aꞌtɨ́j jáacuaꞌnyij, sulu ɨ tɨ éejnyinyii ɨ tyényiꞌtzeꞌ aꞌɨ́ɨ pu xaa jeꞌej puaꞌaj joorej.

12 Aj mu mij jimi ajtyáxɨɨriacaꞌ aꞌɨ́ɨmaj ɨ maj jamuán huacɨ́j, matɨꞌɨj mij aꞌyan tyaataꞌíhuoꞌriꞌ tɨjɨn:

—¿Nyi pequee jamuaꞌreej tɨquee huaꞌránajchacaꞌ ɨ fariseos matɨꞌɨj jáanamuajriꞌ jeꞌej paj tyuꞌtaxájtacaꞌ?

13 Ajta ɨ Jesús, aꞌyaa pu tyihuoꞌtéꞌexaaj tɨjɨn:

—Tyiꞌtɨ́j tɨnaꞌaj tɨquee ɨ nyavástaraꞌ jaahuástej, aꞌɨ́ɨ pu jeꞌejcuuxɨj néijmiꞌi ɨ náanaꞌraꞌ. 14 Micheꞌ aꞌyan eenyeꞌ, jiꞌnye aꞌɨ́ɨ mu arácucuꞌun majta jeꞌen séecan huáviꞌtɨj ɨ maj majta aracúcuꞌnyijmee. Ajta tɨpuaꞌaj sɨ́ɨj taꞌrácuun jaꞌnavíꞌraj ɨ tɨ ajta arácun mej mij ajaꞌhuaꞌ jaꞌráꞌastij, néijmiꞌi mu atyávatzɨj joꞌtɨj jaꞌtyácun.

15 Aj puꞌij ɨ Pedro aꞌyan tyaatéꞌexaa tɨjɨn:

—Taatéꞌexaatyeꞌ jeꞌej tɨ huatóomuaꞌaj aꞌɨ́jna ɨ nyúucarij ɨ paj poochán jaataxájtacaꞌ.

16 Jesús pu aꞌyan tyihuoꞌtéꞌexaaj tɨjɨn:

—¿Nyi sequée siajta muaꞌaj yoꞌitéej xáꞌraa? 17 ¿Nyi sequée yóꞌitej tɨjɨn néijmiꞌi aꞌɨ́jna ɨ tɨ tyíꞌcueꞌriꞌ, aꞌɨ́ɨ pu ancárutyij ɨ tyényiꞌtzeꞌ, aꞌáa puꞌij aráyixɨꞌɨj ɨ jucáaraꞌ jitze, ajta jeꞌen ɨ chuitɨriáaraꞌan jitze iiráamej? 18 Ajta aꞌɨ́jna ɨ tɨ éejnyinyii ɨ tyényiꞌtzeꞌ, aꞌɨ́ɨ pu tzajtaꞌ eerányinyii, aꞌɨ́ɨ puꞌij jeꞌej puaꞌaj jaꞌuurej ɨ tyévij. 19 Jiꞌnye tzajtaꞌ pu jáꞌmaꞌcan néijmiꞌi ɨ muaꞌtzíiraꞌaj tɨ jeꞌej puaꞌaj een, tɨ caꞌnyíjraꞌaj jatáꞌcaa tɨꞌij tyiꞌtɨ́j jɨn jeꞌej puaꞌaj huárɨnyij, tɨpuaꞌaj tyityáacuiꞌnyij, naꞌríij séej jamuán huóoxanaꞌcɨreꞌen, nusu tɨ tyuꞌnáhuaꞌan, naꞌríij tyuꞌhuéꞌtaj, naꞌríij tɨ jeꞌej puaꞌaj tyihuáꞌxajtaj ɨ juxaꞌaj tyeɨ́tyee. 20 Néijmiꞌi ɨ tɨ jeꞌej puaꞌaj tyíꞌeen tɨ tyiꞌtásiseerii ɨ tzajtaꞌ, aꞌɨ́ɨ pu jeꞌej puaꞌaj joorej ɨ tyévij, ajta aꞌɨ́jna ɨ tɨquee anomuéetyaꞌaj tyúꞌcuaꞌnyij, capu tyiꞌtɨ́j jeꞌej huatóomuaꞌaj ɨ Dios jimi.

Sɨ́ɨj tɨ quee Israel jitze ajtyámaꞌcantacaꞌaj tɨ ajta tyáꞌantzaahuaj

(Mr. 7:24-30)

21 Aj puꞌij ɨ Jesús jóꞌraa, aꞌáa pu jaꞌráꞌaj chájtaꞌ tɨ aꞌyan tyajaꞌrájtyapuaj tɨjɨn Tiro, ajtáhuaꞌaj séej chájtaꞌnaj jitze tɨ aꞌyan tyaꞌrájtyapuaj tɨjɨn Sidón. 22 Aj puꞌij sɨ́ɨj ajtyáxɨɨriacaꞌ ɨ Jesús jimi, íitɨꞌ pu puéꞌeenyeꞌej tɨ séej chuéj japua jáꞌmaꞌcan, aꞌɨ́ɨ pu ajtyáxɨɨriacaꞌ aꞌyan tyeꞌentyijíihuaj tɨjɨn:

—Nyavástaraꞌ, mu paj yójraꞌ puéꞌeen ɨ David, náꞌancuꞌvaxɨꞌ nyéetzij. Nyiyóoj tɨ íitɨꞌ pu jéehua jajpuéjtzij aꞌɨ́jcɨ jɨmeꞌ tɨ tyiyáaruꞌ tzajtaꞌ séejreꞌ.

23 Ajta aꞌɨ́jna ɨ Jesús capu huatanyúj. Aj mu mij ɨ maj jamuán huacɨ́j jimi aveꞌréꞌnyej, matɨꞌɨj mij aꞌyan tyaatáhuaviiriꞌ tɨjɨn:

—Huatéꞌexaatyeꞌ mu íitaj taꞌaj ij jóꞌraꞌnyij, jiꞌnye tacújtaꞌ pu huajíjhua.

24 Aj puꞌij Jesús aꞌyan tyuꞌtaxájtacaꞌ tɨjɨn:

—Dios pu nyojoꞌtaꞌítyacaꞌ nyaj jóꞌmeꞌen huaꞌ jimi ɨ maj Israel jitze ajtyámaꞌcan ɨ maj aꞌyan huaséꞌrin matɨꞌɨj cányaꞌxɨɨ maj jóꞌvej.

25 Ajta aꞌɨ́jna ɨ íitɨꞌ aꞌɨ́ɨ pu jimi tyítunutacaꞌ, ajta aꞌyan tyaatéꞌexaa tɨjɨn:

—Nyavástaraꞌ, naatáhuɨɨreꞌ.

26 Aj puꞌij Jesús aꞌyan tyaatéꞌexaa tɨjɨn:

—Capu aꞌyan tyíꞌxaꞌpuɨꞌɨn tyaj huáɨꞌpuꞌracareꞌen ɨ páan ɨ maj jacuaꞌ ɨ tɨꞌríij tyej tyij ɨ tzɨꞌcɨ́ɨj huataɨ́ꞌpuꞌtyeꞌen.

27 Aj puꞌij ɨ íitɨꞌ aꞌyan tyuꞌtanyúj tɨjɨn:

—Aꞌyaa xaa nyuꞌuj tyiꞌjaꞌyájna nyavástaraꞌ, ajta aꞌɨ́ɨmaj ɨ tzɨꞌcɨ́ɨj aꞌyaa mu tyáꞌcuaꞌcaa aꞌɨ́jcɨ ɨ tɨ tyeꞌnyíj ɨ páan tɨ acájvitze ɨ méesaj japua joꞌmaj tyajáꞌcuaꞌ ɨ maj tyihuáꞌijtyeꞌ.

28 Aj puꞌij ɨ Jesús aꞌyan tyaatéꞌexaa tɨjɨn:

—Iitɨꞌ, jéehua paj tyáꞌtzaahuatyeꞌ. Aꞌyaa pu tyeꞌmej jeꞌej paj tyáꞌxɨeꞌveꞌ.

Tɨꞌɨj ɨ Jesús aꞌyan tyuꞌtaxájtacaꞌ, aj puꞌij huarúj aꞌɨ́jna ɨ yójraꞌ ɨ íitɨꞌ.

Jesús pu muiꞌcaa tyúꞌhuaaj ɨ maj tyíꞌcucuiꞌcaꞌaj

29 Aj puꞌij Jesús jóꞌraa tɨꞌquij aꞌáa jaꞌráꞌaj joꞌtɨj jaꞌvaꞌástɨmee ɨ jájtyij a tɨ aꞌyan tyajaꞌrájtyapuaj tɨjɨn Galileea, aj puꞌij taꞌij antyíraj ɨ jɨríj jitze, aꞌáan pu joꞌtayíxɨj. 30 Jéehua mu majta ɨ tyeɨ́tyee jamuán antyicɨ́j. Aꞌɨ́ɨjma mu huáviꞌtɨsimaꞌaj ɨ maj quee jɨꞌréꞌnyeꞌej ɨ juꞌɨ́ɨcaj jitze, majta ɨ maj aracúcuꞌnyijmee, ɨ maj quee tyaꞌancurɨɨꞌréejmee, majta ɨ maj quee jɨꞌréꞌnyeꞌej ɨ jumuácaꞌ jitze, muiꞌcaa mu jaꞌráaviꞌtɨj ɨ maj tyíꞌcucuiꞌcaꞌaj ɨ Jesús jimi, aꞌɨ́ɨ puꞌij néijmiꞌcaa tyúꞌhuaaj. 31 Aꞌɨ́j mu jɨn jeꞌej tyoꞌtaséj ɨ tyeɨ́tyee matɨꞌɨj huoꞌséj maj meríj tyíꞌxajtacaꞌaj ɨ maj quee tyaꞌancurɨɨꞌriáajmaꞌcaa; majta tyámuaꞌ éenyeꞌej ɨ maj quee rácɨjcɨꞌnyiveꞌej, majta meríj tyámuaꞌ éenyeꞌej ɨ jumuácaꞌ jitze ɨ maj quee jɨꞌréꞌnyeꞌej, majta ɨ maj aracúcuꞌnyijmaꞌcaa, muꞌríj atanyéjnyeꞌriacaꞌ. Aj mu mij ɨ tyeɨ́tyee huatyóohuij maj tyaatatyójtziꞌreꞌen ɨ Dios tɨ tyihuáꞌijtyeꞌ aꞌɨ́ɨjma ɨ maj Israel jitze ajtyámaꞌcan.

Jesús pu tyihuoꞌcueꞌej aꞌɨ́ɨjma ɨ tyétyacaa ɨ maj muáacuaj víꞌraꞌaj aráꞌasej

(Mr. 8:1-10)

32 Aj puꞌij ɨ Jesús huoꞌtajé aꞌɨ́ɨjma ɨ maj jamuán huacɨ́j, tɨꞌquij aꞌyan tyihuoꞌtéꞌexaaj tɨjɨn:

—Nyahuáꞌcuꞌvej aꞌíijma ɨ tyeɨ́tyee, jiꞌnye muꞌríj huéeicaj xɨcáj áꞌtyeej maj nyaj jamuán yahuatyúꞌuj, majta quee tyiꞌtɨ́j tyíchaꞌɨj ɨ maj jáacuaꞌnyij. Canu jaxɨeꞌveꞌ maj quee tyuꞌcuáꞌan moꞌcɨ́xɨꞌɨn, jiꞌnye camu tyoꞌtáviicueꞌraj ɨ juyéj jitze.

33 Majta ɨ maj jamuán huacɨ́j, aꞌyaa mu tyaatéꞌexaa tɨjɨn:

—¿Joꞌnyij jáaɨꞌrij tyaj jaatáhuoonyij ɨ páan tɨꞌij néijmiꞌcaa huácɨꞌtyij ɨ tyeɨ́tyee, aꞌyájna joꞌtɨj quee aꞌtɨ́j jaꞌchej?

34 Aj puꞌij Jesús aꞌyan tyihuoꞌtaꞌíhuoꞌriꞌ tɨjɨn:

—¿Aꞌchunyéj sianaꞌaj puaꞌmácan huaɨ́ꞌpuꞌsij ɨ páan?

Aj mu mij aꞌyan tyaatéꞌexaa tɨjɨn:

—Arahuaꞌpuácaa ɨ páan, tyajta cɨ́ɨ caa ɨ hueꞌtyée.

35 Aj puꞌij huoꞌtaꞌíj ɨ tyeɨ́tyee maj ooráꞌsej a chóotaꞌ, 36 tɨꞌquij ɨ Jesús jaꞌancuráɨꞌpuj ɨ páan ajta ɨ hueꞌtyée, ajta tɨꞌɨj tyaatatyóotziꞌreꞌej ɨ Dios, aj puꞌij jaꞌantyítaaraxɨj ɨ páan, tɨꞌquij huoꞌráaɨꞌpuꞌuj ɨ maj jamuán huacɨ́j, majta aꞌɨ́ɨmaj aꞌɨ́j mu huaráɨꞌpuꞌtyej ɨ tyeɨ́tyee. 37 Néijmiꞌi mu tyúꞌcuaa ꞌasta manaꞌaj quee tyámuaꞌ tyityaatajúꞌxaj, majta jeꞌen ɨ maj jamuán huacɨ́j, aꞌɨ́ɨ mu jaariáꞌsɨɨ aꞌɨ́jcɨ ɨ páan tɨ aváꞌɨtzee ɨ tɨ antyítaarixɨj, arahuaꞌpuácaa sicɨɨ mu jitze tyaꞌváꞌjɨstej aꞌɨ́jcɨ jɨmeꞌ tɨ aváꞌɨtzee. 38 Majta ɨ maj tyúꞌcuaa, muáacuaj víꞌraꞌaj mu aráꞌaxcaa ɨ tyétyacaa, majta quee aꞌɨ́ɨjma huatyeꞌitej ɨ úucaa majta ɨ tɨꞌríij. 39 Aj puꞌij ɨ Jesús huaꞌréꞌityixɨj ɨ tyeɨ́tyee, tɨꞌquij atyájraa ɨ báarcuj jitze, ajta jeꞌen aꞌáa joꞌmej aꞌáa tɨ jaꞌajtyámaꞌcan a Magdala.

16

Aꞌɨ́ɨmaj ɨ fariseos majta ɨ saduceos, aꞌɨ́ɨ mu jaatáhuaviiriꞌ tɨ Jesús tyiꞌtɨ́j huoꞌtaséjratyeꞌen ɨ maj jɨn tyámuaꞌ tyoꞌtaséj

(Mr. 8:11-13; Lc. 12:54-56)

1 Majta aꞌɨ́ɨmaj ɨ fariseos, majta ɨ saduceos, aꞌɨ́ɨ mu ajeꞌréꞌnyej joꞌtɨj joꞌtyávaacaꞌaj ɨ Jesús, mej mij hueꞌtzij jáatavej, aꞌɨ́j mu jɨn aꞌyan tyaatáhuaviiriꞌ tɨ huoꞌtaséjratyeꞌen ɨ maj jɨn jáamuaꞌreej tɨjɨn Dios pu jimi jáꞌmaꞌcan ɨ tɨ jɨn antyúumuaꞌreej. 2 Ajta aꞌɨ́jna ɨ Jesús aꞌyaa pu tyihuoꞌtéꞌexaaj tɨjɨn:

—Tɨꞌɨjta tyéchumuaꞌrisimaꞌan aꞌyaa xu tyiꞌxáataj xáꞌyiꞌij tɨjɨn: “Naa pu huaꞌéenyaꞌaj jaꞌmej, jiꞌnye oopóꞌvij ɨ jútyeꞌ”; 3 naꞌríij quee tɨꞌɨj huatapuaꞌrej, aꞌyaa xu siajta tyiꞌxáataj xáꞌyiꞌij tɨjɨn: “Ijíij mu huatyéviiyij, jiꞌnye oopóꞌvij ɨ jútyeꞌ majta jéehua joꞌtanáa.” Muaꞌaj xu tyámuaꞌ naa tyeeyíꞌtɨn siaj jaataxáj jeꞌej tɨ tyiꞌtɨ́j rɨnyij jútyeꞌ, ¿jiꞌnye siaj sij quee jaayíꞌtɨn siaj jaataxáj jeꞌej tɨ tyiꞌtɨ́j ijíij rɨcɨj? 4 Muaꞌaj mu siaj jeꞌej puaꞌaj tyíꞌtyetyeɨtyee siajta jéehua áꞌɨtzeereꞌ, aꞌyaa xu tyáꞌhuoo ɨ siaj jɨn jáamuaꞌreej tɨ jútyeꞌ jáꞌmaꞌcan ɨ nyaj jitzán arányacaꞌnyej, canu tyiꞌtɨ́j jamuaataséjratyeꞌsij, sulu aꞌɨ́ɨ puꞌuj ɨ siaj seríj jamuaꞌreej jeꞌej tɨ tyáaruj aꞌɨ́jcɨ ɨ Jonás.

Aj puꞌij Jesús ahuojoꞌtyáhuii, tɨꞌquij jóꞌraa.

Caxu aꞌyan rɨjcaj jeꞌej maj tyihuáꞌmuaꞌtyej aꞌɨ́ɨmaj ɨ fariseos

(Mr. 8:14-21)

5 Matɨꞌɨj antacɨ́j után jitze pujmuaꞌ aꞌɨ́ɨmaj ɨ maj Jesús jamuán huacɨ́j, aꞌɨ́ɨ mu yoꞌhuáꞌxɨj maj yaꞌráaɨꞌpuɨꞌɨn ɨ páan maj jáacuaꞌnyij. 6 Aj puꞌij Jesús aꞌyan tyihuoꞌtéꞌexaaj tɨjɨn:

—Tyámuaꞌ xuꞌuj muaꞌaj, aꞌɨ́ɨjma jimi ɨ fariseos ɨ maj jaꞌnajchityeꞌ ɨ páan tɨꞌij ájcuꞌusta, siajta aꞌɨ́jcɨ jɨmeꞌ ɨ saduceos maj majta jaꞌnajchityeꞌ.

7 Majta aꞌɨ́ɨmaj ɨ maj Jesús jamuán huacɨ́j, aꞌyaa mu jujɨ́ɨmuaꞌaj tyúuꞌixaatyaꞌcaꞌaj tɨjɨn:

—Aꞌyaa pu tyíꞌtaꞌixaatyeꞌ, jiꞌnye catu yaꞌráaɨꞌpuj ɨ páan.

8 Jesús pu jáamuaꞌreeriꞌ jeꞌej maj yeꞌej tyíꞌxajtacaꞌaj, aj puꞌij aꞌyan tyihuoꞌtéꞌexaaj tɨjɨn:

—¿Jiꞌnye een jɨmeꞌ siaj sij aꞌyan tyúuꞌixaatyeꞌ yee siaj quee páan jaꞌrɨ́ɨpuj? Muaꞌaj mu siaj quee aꞌchu tyáꞌtzaahuatyeꞌ. 9 ¿Nyi sequée xu yóꞌitej, nyi seríj siajta yoꞌhuáꞌxɨj aꞌchu tɨpuaꞌaj sicɨɨ eerájraa ɨ páan tɨ aváꞌɨtzee nyatɨꞌɨj huoꞌráaɨꞌpuꞌuj ɨ tyeɨ́tyee ɨ maj anxɨ́ víꞌraꞌaj aráꞌaxcaa aꞌɨ́jna jɨmeꞌ ɨ tɨ anxɨ́vicaꞌaj ɨ páan? 10 ¿Nyi seríj siajta yoꞌhuáꞌxɨj aꞌchu siaj puaꞌmaquéj tyaꞌváꞌjɨstej ɨ sicɨ́rij jitze, nyatɨꞌɨj huoꞌráaɨꞌpuꞌtyej ɨ maj muáacuaj víꞌraꞌaj aráꞌaxcaa ɨ tyeɨ́tyee aꞌɨ́jcɨ jɨmeꞌ ɨ taꞌráhuaꞌpuacaꞌaj ɨ páan? 11 ¿Jiꞌnye siaj sij quee yóꞌitej nyaj quee aꞌɨ́j jáꞌmuaꞌixaatyeꞌ ɨ páan? Sulu tyámuaꞌ xuꞌuj muaꞌaj aꞌɨ́jcɨ ɨ maj jɨn tyíꞌxaj aꞌɨ́ɨmaj ɨ fariseos, majta aꞌɨ́ɨmaj ɨ saduceos.

12 Aj mu mij yoꞌitéej muáꞌraa tɨ ɨ Jesús quee aꞌɨ́j huáꞌixaatyaꞌcaꞌaj ɨ maj jáꞌnaꞌchityaa ɨ páan, sulu maj huóochaꞌɨɨn aꞌɨ́jcɨ jɨmeꞌ jeꞌej maj yeꞌej tyíꞌmuaꞌtacaa aꞌɨ́ɨmaj ɨ fariseos majta ɨ saduceos.

Pedro pu jaataxájtacaꞌ tɨ Jesús aꞌɨ́ɨn puéꞌeen ɨ Dios tɨ jaꞌantyíhuoj

(Mr. 8:27-30; Lc. 9:18-21)

13 Tɨꞌɨj ɨ Jesús aꞌáa jaꞌráꞌaj aꞌáa tɨ jaꞌajtyámaꞌcan a tɨ aꞌyan tyajaꞌrájtyapuaj tɨjɨn Cesarea de Filipo, aꞌyaa pu tyihuoꞌtaꞌíhuoꞌriꞌ aꞌɨ́ɨjma ɨ maj jamuán huacɨ́j tɨjɨn:

—¿Jiꞌnye metyíꞌxaj ɨ tyeɨ́tyee aꞌtɨ́j nyaj puéꞌeen ɨ nyaj nyajta tyévij jitze huanɨeꞌhuacaꞌ?

14 Aꞌyaa mu mij tyityaatanyúj tɨjɨn:

—Séecan mu aꞌyan tyíꞌxaj paj aꞌɨ́ɨn puéꞌeen ɨ Juan ɨ tɨ huáꞌɨɨracaꞌaj, majta séecan aꞌyan tyíꞌxaj paj aꞌɨ́ɨn puéꞌeen ɨ Elías, majta séecan aꞌyan tɨjɨn aꞌɨ́ɨn paj puéꞌeen ɨ Jeremías, nusu sɨ́ɨj tɨ ɨ Dios jitze maꞌcan tyíꞌxajtacaꞌaj.

15 Aj puꞌij aꞌyan tyihuoꞌtaꞌíhuoꞌriꞌ tɨjɨn:

—Arí muaꞌaj, ¿jiꞌnye setyiꞌxaj aꞌtanyíj nyaj puéꞌeen?

16 Ajta aꞌɨ́jna ɨ Simón tɨ ajta Pedro ántyapuaj, aꞌɨ́ɨ pu aꞌyan tyaatéꞌexaa tɨjɨn:

—Muáaj paj aꞌɨ́ɨn puéꞌeen ɨ Cɨríistuꞌ, yójraꞌ ɨ Dios tɨ júurij.

17 Aj puꞌij Jesús aꞌyan tyaatéꞌexaa tɨjɨn:

—Pataꞌaj huatáꞌtyamuaꞌveꞌen muáaj Simón, ɨ paj yójraꞌ puéꞌeen aꞌɨ́jcɨ ɨ Jonás, jiꞌnye capu aꞌtɨ́j muaatéꞌexaaj iiyeꞌej cháanacaj japua, sulu aꞌɨ́jna ɨ nyavástaraꞌ tɨ tajapuá jáꞌsejreꞌ aꞌɨ́ɨ pu muaatéꞌexaaj. 18 Nyajta nyáaj, aꞌyaa nu tyíꞌmuaꞌixaatyeꞌ paj muáaj Pedro puéꞌeen, ɨ paj pajta aꞌyan ántyapuaj tɨjɨn tyetyéj, aꞌíjna japua ɨ tyetyéj, nyáaj nu jaꞌajtaahuaj ɨ nye tyeyúuj, ajta quee ɨꞌríitaj jaꞌmej tɨ ɨ tyiyáaruꞌ jaamuéꞌtɨn ɨ tɨ aꞌɨ́j jɨn antyúumuaꞌreej mej mij huácuiꞌnyij ɨ tyeɨ́tyee. 19 Nyáaj nu muaatáꞌsij paj aꞌɨ́jcɨ jɨn antyíaꞌmuaꞌreeriaj paj tyihuaꞌantácuunyeꞌ ɨ aꞌájna joꞌtɨj ɨ Dios tyejéꞌijtaj, tɨpuaꞌaj petyeꞌtyáanaj íiyan ɨ cháanacaj japua, Dios pu aꞌyan ajta tyeꞌtyánasij u tajapuá, ajta tɨpuaꞌaj petyaꞌantácuunaj íiyan ɨ cháanacaj japua, Dios pu ajta tyaꞌantácuunaj u tajapuá.

20 Aj puꞌij ɨ Jesús aꞌyan tyihuoꞌtaꞌíj aꞌɨ́ɨjma ɨ maj jamuán huacɨ́j maj quee aꞌtɨ́j ixaatyeꞌej tɨ aꞌɨ́ɨn puéꞌeen ɨ Cɨríistuꞌ ɨ Dios tɨ jaꞌantyíhuoj.

Jesús pu jaataxájtacaꞌ tɨ muɨꞌnyij

(Mr. 8:31—9:1; Lc. 9:22-27)

21 Aꞌaj puꞌij ɨ Jesús huatyóochej tɨ huoꞌtéꞌexaatyeꞌen aꞌɨ́ɨjma ɨ maj jamuán huacɨ́j tɨ aꞌyan tyúuxɨeꞌveꞌ tɨ jóꞌmeꞌen a Jerusalén, majta jeꞌen aꞌɨ́ɨmaj ɨ huáasij, majta ɨ maj tyihuáꞌijtyeꞌ ɨ puaaríij, majta ɨ maj tyihuáꞌmuaꞌtyej ɨ yuꞌxarij jitze, aꞌɨ́ɨ mu jéehua puéjtzij jaatáꞌsij. Aꞌyaa pu tyihuoꞌtéꞌexaaj maj jajeꞌcatan, ajta jeꞌen huéeicaj xɨcáj jitze huatájuuritaj. 22 Ajta aꞌɨ́jna ɨ Pedro, aꞌɨ́ɨ pu jeꞌráaviꞌtɨj, aj puꞌij huatyóochej tɨ jajtyáꞌxɨꞌɨn aꞌɨ́jcɨ ɨ Jesús, aꞌyan tɨjɨn:

—Cheꞌ Dios quee aꞌyan tyaꞌxɨéꞌveꞌej, cheꞌ quee aꞌyan tyíꞌmuaꞌuuriaj nyavástaraꞌ.

23 Aj puꞌij ooréꞌnyeeriacaꞌ aꞌɨ́jna ɨ Jesús, tɨꞌquij aꞌyan tyaatéꞌexaa aꞌɨ́jcɨ ɨ Pedro tɨjɨn:

—Ajtáraꞌ nye jimi, tyiyáaruꞌ, jiꞌnye petyinaꞌantyiúꞌnyiꞌ nyej nyij ootyáꞌɨtzeereꞌen. Capáj muáaj aꞌyan metyóonyeej jeꞌej tɨ ɨ Dios tyíꞌsej, sulu jeꞌej maj ɨ tyeɨ́tyee metyityoonyéjnyeꞌ.

24 Aj puꞌij Jesús aꞌyan tyihuoꞌtéꞌexaaj aꞌɨ́ɨjma ɨ maj jamuán huacɨ́j tɨjɨn:

—Tɨpuaꞌaj aꞌtɨ́j jaxɨeꞌveꞌ tɨ nyaj jamuán joꞌchaꞌcanyeꞌen, juxɨeꞌveꞌ tɨ quee aꞌyan rɨjcaj jeꞌej tɨ jusɨ́ɨj tyáꞌxɨeꞌveꞌ, sulu cheꞌ aꞌyan tyaꞌajpuéetzij jáꞌraꞌnyij nyaj jamuán juxɨéꞌviꞌraꞌ jɨmeꞌ. 25 Jiꞌnye aꞌɨ́jna ɨ tɨ tyíꞌtyeseꞌ tɨꞌij quee huámuɨꞌnyij, aꞌɨ́ɨ pu muɨꞌnyij, ajta aꞌtɨ́j tɨ huámuɨꞌnyij aꞌɨ́jna jɨmeꞌ tɨ nyéetzij náꞌastijreꞌ, aꞌɨ́ɨ pu júurij huatyáꞌɨtzeereꞌej. 26 ¿Tyiꞌtanyí jɨn jeꞌej tyeꞌtyáhuɨꞌrii ɨ tyévij tɨpuaꞌaj néijmiꞌi huamuéꞌtɨn ɨ cháanacaj, ajta jeꞌen huámuɨꞌnyij? ¿Caꞌ aꞌchunyéj tyíꞌnajchitan ɨ tyévij tɨꞌij quee huámuɨꞌnyij? 27 Jiꞌnye aꞌɨ́jna ɨ tɨ ajta tyévij jitze huanɨeꞌhuacaꞌ, aꞌɨ́ɨ pu yavaꞌcányesij, jéehua naa huaséꞌrihuaꞌaj, aꞌyájna tɨꞌɨj huaséꞌrin ɨ Dios ɨ tɨ vástariaꞌraꞌ puéꞌeen, ajta huaꞌ jamuán ɨ maj tajapuá tyíꞌhuɨɨreꞌ, aj puꞌij aꞌyan tyihuoꞌtáꞌsij séej ajta séej jeꞌej tɨ sɨ́ɨj tyiꞌtɨ́j jɨn huarɨ́j. 28 Aꞌyaa nu tyajáꞌmuaꞌixaatyeꞌ tzáahuatyiꞌraꞌaj jɨmeꞌ, séecan ɨ maj ya huatyuꞌuj, aꞌɨ́ɨ mu aꞌyan tyáꞌxɨeꞌveꞌ maj quee huácuiꞌnyij ꞌasta manaꞌaj quee jaaséej aꞌɨ́jcɨ ɨ tɨ ajta tyévij jitze huanɨeꞌhuacaꞌ tɨꞌɨj yatanyéj ajta jeꞌen tyuꞌtaꞌíjtaj néijmiꞌqueꞌ ɨ cháanacaj japua.

17

Tɨꞌɨj Jesús seequéj huataséjre

(Mr. 9:2-13; Lc. 9:28-36)

1 Tɨꞌɨj aráseej xɨcáj tyoomáꞌcaj, Jesús pu aꞌɨ́j joꞌvíꞌtɨj ɨ Pedro, ɨ Santiago ajta aꞌɨ́jcɨ ɨ Juan tɨ ihuáariaꞌraꞌ puéꞌeen aꞌɨ́jcɨ Santiago, aj puꞌij antyíraj jɨríj japua tɨ ájtyeej. 2 Aꞌáa puꞌij huaꞌjɨɨsaꞌ joꞌmaj joꞌtyúꞌuucaꞌaj seequéj huataséjre aꞌɨ́jna ɨ Jesús. Aꞌyaa pu huaséꞌrihuaꞌaj ɨ nyéerimaꞌraꞌ tɨꞌɨj ɨ xɨcáj, ajta ɨ tyíꞌcaanariaꞌraꞌ naa pu tyuꞌtyácueenariacaꞌ tɨꞌɨj tatzárij. 3 Majta jeꞌen aꞌɨ́j huaséj ɨ Moisés majta aꞌɨ́jcɨ ɨ Elías, aꞌɨ́ɨ mu jamuán tyíꞌxajtacaꞌaj ɨ Jesús. 4 Ajta ɨ Pedro, aꞌyaa pu tyaatéꞌexaa aꞌɨ́jcɨ ɨ Jesús tɨjɨn:

—Tavástaraꞌ, tyámuaꞌ pu naa tyaj aꞌyaa huatyúꞌuucaj, tɨpuaꞌaj muaꞌránajchij tyaj huéeicacaa huátaahuaj ɨ ɨnáamuaj, sɨ́ɨj tɨ muéetzij muaꞌ ɨnáamuaj jaꞌmej ajta sɨ́ɨj aꞌɨ́jcɨ ɨ Moisés, ajta sɨ́ɨj ɨ Elías tɨ jaꞌɨnáamuaj jaꞌmej.

5 Tɨꞌɨj ooj ɨ Pedro tyiꞌtyaxáatasimaꞌcaj, jéetɨrij tɨ tyatáatɨyiꞌcaa pu huaꞌ japua acáviꞌrixɨj, ajta ɨ jéetɨrij tzajtaꞌ pu jeꞌránamuajre tɨ aꞌtɨ́j aꞌyan tyuꞌtaxájtacaꞌ tɨjɨn:

—Aꞌíi pu aꞌɨ́ɨn puéꞌeen ɨ nyiyóoj ɨ nyaj jaxɨeꞌveꞌ, ɨ nyaj jaꞌantyíhuoj, xáanamuajriꞌ.

6 Matɨꞌɨj aꞌyan tyáanamuajriꞌ ɨ maj jamuán huacɨ́j, aj mu mij tyítunataxɨj majta jeꞌen ecóotutaxɨj a chóotaꞌ, jéehua metyiꞌtzɨ́ɨnyaꞌaj. 7 Aj puꞌij Jesús huaꞌ jimi ajtyáxɨɨriacaꞌ, tɨꞌquij huaꞌváꞌmuarɨej, ajta aꞌyan tyihuoꞌtéꞌexaaj tɨjɨn:

—Xáꞌajhuiixɨꞌ, caxu tyíꞌtzɨɨnyeꞌej.

8 Ajta matɨꞌɨj aꞌunyéjnyeꞌriacaꞌ, camu cheꞌ aꞌtɨ́j aꞌ joꞌséj aꞌɨ́ɨ puꞌuj jusɨ́ɨj ajoꞌtyávaacaꞌaj ɨ Jesús.

9 Matɨꞌɨj aj jeꞌcajuꞌcaj ɨ jɨríj jitze, Jesús pu aꞌyan tyihuoꞌtaꞌíj tɨjɨn:

—Caxu aꞌtɨ́j ixaatyeꞌej jeꞌej siaj tyiꞌtɨ́j tyuꞌséj, ꞌasta naꞌaj quee huatájuurej aꞌɨ́jna ɨ tɨ ajta tyévij jitze huanɨeꞌhuacaꞌ.

10 Majta ɨ maj jamuán huacɨ́j, aꞌyaa mu tyaataꞌíhuoꞌriꞌ tɨjɨn:

—¿Jiꞌnye een jɨmeꞌ aꞌyan metyíꞌxaj ɨ maj tyihuáꞌmuaꞌtyej ɨ yuꞌxarij jitze yee anaquéej pu juxɨeꞌveꞌ tɨ uvéꞌnyej aꞌɨ́jna ɨ Elías?

11 Aj puꞌij Jesús aꞌyan tyihuoꞌtéꞌexaaj tɨjɨn:

—Aꞌyaa pu tyiꞌjaꞌyájna, Elías pu anaquéej yaꞌuvéꞌnyesij tɨꞌij néijmiꞌi tyámuaꞌ tyúꞌuurej. 12 Nyajta nyáaj, aꞌyaa nu tyajáꞌmuaꞌixaatyeꞌ tɨ ɨ Elías arí yatanyéj, majta aꞌɨ́ɨmaj camu jaamuaꞌaj, sulu aꞌyaa mu jáaruuj jeꞌej maj tyaaxɨéꞌvaꞌcaꞌaj. Aꞌyaa mu chaꞌtaj manaꞌaj nyoorej nyéetzij, ɨ nyaj nyajta tyévij jitze huanɨeꞌhuacaꞌ, puéjtzij mu majta naatáꞌsij aꞌɨ́ɨmaj.

13 Aj mu mij ɨ maj jamuán huacɨ́j jáamuaꞌreeriꞌ tɨ aꞌɨ́j tyáꞌxajtasimaꞌaj ɨ Juan ɨ tɨ huáꞌɨɨracaꞌaj.

Jesús pu tyamuéej tyúꞌhuaaj tɨ tyiyáaruꞌ tzajtaꞌ séjriaꞌcaꞌaj

(Mr. 9:14-29; Lc. 9:37-43)

14 Matɨꞌɨj aꞌáa jaꞌráꞌaj joꞌmaj jéehua ɨ tyeɨ́tyee jaꞌtyúusɨɨriaꞌcaꞌaj, sɨ́ɨj pu tyáatɨꞌ ajtyáxɨɨriacaꞌ ɨ Jesús jimi, tyitunútaj puꞌij aꞌyan tyaatéꞌexaa tɨjɨn:

15 —Nyavástaraꞌ, áncuꞌvajxɨꞌ ɨ nyiyóoj, jiꞌnye tyóotɨmueꞌracaa, puꞌríj áꞌtyeej tɨ jajpuéjtzij, mueꞌtɨ́j pu anájve ɨ tɨéj jitze ajta a jáataꞌ. 16 Aꞌyaa nu huaꞌvéꞌviꞌtɨchej aꞌɨ́ɨjma ɨ maj a jamuán huacɨꞌɨj mej mij tyáahuaatyeꞌen, majta quee pu jáaruuj mej mij tyáahuatyeꞌen.

17 Jesús pu aꞌyan tyuꞌtanyúj tɨjɨn:

—Muaꞌaj mu siaj quee tyáꞌtzaahuatyeꞌ, siajta quee tyiꞌtɨ́j muaꞌreej. ¿Aꞌchunyéj óocheꞌ áꞌɨtzeereꞌ nyaj yahuatyávaacaj jaꞌmua jamuán? ¿Aꞌchunyéj ooj áꞌɨtzeereꞌ nyej nyij jaꞌmua jɨmeꞌ áꞌviicueꞌriaꞌaj? Meseꞌvéꞌviꞌtɨj mu tyamuéej.

18 Aj puꞌij Jesús jajtyáꞌxɨj aꞌɨ́jcɨ ɨ tyiyáaruꞌ tɨ tyamuéej tzajtaꞌ séjriaꞌcaꞌaj, ajta jeꞌen jiꞌrámuarij, aj puꞌij huarúj aꞌɨ́jna ɨ tyamuéej.

19 Matɨꞌɨjta mij aꞌɨ́ɨmaj ɨ maj jamuán huacɨ́j, jujɨ́meꞌ mu jamuán tyuꞌtaxájtacaꞌ aꞌɨ́jcɨ ɨ Jesús, aꞌyaa mu tyaataꞌíhuoꞌriꞌ tɨjɨn:

—¿Jiꞌnye tyej tyij quee ityáj pu jáaruuj tyaj jaatamuárityeꞌen aꞌɨ́jcɨ ɨ tyiyáaruꞌ?

20 Aj puꞌij Jesús aꞌyan tyihuoꞌtéꞌexaaj tɨjɨn:

—Jiꞌnye caxu aꞌchu tyáꞌtzaahuatyeꞌ. Aꞌyaa nu tyajáꞌmuaꞌixaatyeꞌ tɨjɨn tɨpuaꞌaj setyáꞌtzaahuatyeꞌej, tyij siajta cɨ́ɨ sianaꞌaj tyáꞌtzaahuatyeꞌej, aꞌyaa pu tyíɨꞌrij siaj aꞌyan tyaatéꞌexaatyeꞌen mu jɨríj yee: “Tyíchesij aꞌyájna áricuj ajcaꞌhuáye”; ajta ɨ jɨríj aꞌyaa pu rɨnyij. Capu ij tyiꞌtɨ́j jaꞌmuamuárɨeꞌristyaꞌaj jaꞌmej. 21 Ajta siataꞌaj jaatamuárityeꞌen aꞌɨ́jcɨ ɨ tyiyáaruꞌ tɨ aꞌyan een, aꞌyaa pu tyúuxɨeꞌveꞌ siaj huatyényuunyij ɨ Dios jimi, siajta juꞌítziꞌveꞌej.

Jesús pu ajtáhuaꞌaj jaataxájtacaꞌ tɨ muɨꞌnyij

(Mr. 9:30-32; Lc. 9:43-45)

22 Matɨꞌɨj móoj aꞌáa jaꞌtajúꞌcaj aꞌáa tɨ jaꞌajtyámaꞌcan a Galileea, Jesús pu aꞌyan tyihuoꞌtéꞌexaaj tɨjɨn:

—Aꞌɨ́jna ɨ tɨ ajta tyévij jitze huanɨeꞌhuacaꞌ, aꞌɨ́ɨ pu huatátuiiriꞌhuaj aꞌɨ́ɨjma jimi ɨ tyétyacaa, 23 aj mu mij jajeꞌcatan, ajta jeꞌen huéeicaj xɨcáj jitze huatájuuritaj.

Matɨꞌɨj aꞌyan tyáanamuajriꞌ jéehua mu huatóoxaamujrityej.

Aꞌɨ́jcɨ jɨmeꞌ ɨ maj jɨn tyíꞌnajchitaj ɨ tyeyúuj tzajtaꞌ

24 Tɨꞌɨj ɨ Jesús majta ɨ maj jamuán huacɨ́j aꞌáa jaꞌráꞌaj a Capernaúm, aꞌɨ́ɨmaj ɨ maj tyíꞌtyejijveꞌ u tyeyúuj tzajtaꞌ, aꞌɨ́ɨ mu ajeꞌréꞌnyej aꞌɨ́jcɨ jimi ɨ Pedro, matɨꞌɨj mij aꞌyan tyaataꞌíhuoꞌriꞌ tɨjɨn:

—¿Nyi quee tyíꞌnajchitan mu jaꞌmua maeestro aꞌɨ́jcɨ jɨmeꞌ ɨ túmii tɨ huaꞌpuaj ɨ tɨ tyuꞌtyáhuɨɨreꞌsij ɨ tyeyúuj tzajtaꞌ?

25 Aj puꞌij ɨ Pedro aꞌyan tyihuoꞌtéꞌexaaj tɨjɨn:

—Jiꞌnyiꞌijtá tyíꞌnajchitan.

Aj puꞌij ɨ Pedro utyájrupij u chiꞌtáj, capu eexúj tyiꞌtɨ́j jeꞌej tyiꞌxáatacaj aꞌɨ́jna ɨ Pedro, sulu Jesús pu anaquéej aꞌyan tyaatéꞌexaa tɨjɨn:

—¿Jiꞌnye tyimuáꞌmiteerasteꞌ muéetzij Simón? ¿Aꞌtyanquíj mejijveꞌ aꞌɨ́ɨmaj ɨ maj tyíꞌijta ɨ cháanacaj japua, nyiquij aꞌɨ́ɨjma mejijveꞌ ɨ juyójmuaꞌ caꞌ aꞌɨ́ɨjma ɨ maj séej chuéj japua jáꞌmaꞌcan?

26 Pedro pu aꞌyan tyuꞌtanyúj tɨjɨn:

—Aꞌɨ́ɨjma ɨ maj séej chuéj japua jáꞌmaꞌcan.

Ajta ɨ Jesús aꞌyaa pu tyaatéꞌexaa tɨjɨn:

—Aꞌɨ́j pu jɨn quee aꞌyan tyúuxɨeꞌveꞌ maj tyíꞌnajchitaj aꞌɨ́ɨmaj ɨ huaꞌyojmuaꞌ. 27 Ajta tyataꞌaj quee huoꞌtájaaxɨejtyeꞌen, aꞌáa paj jóꞌmeꞌen joꞌtɨj jaꞌvaꞌástɨmee ɨ jájtyij, pajta jaꞌtyáhuaꞌxɨj ɨ cuéꞌtzɨꞌpuaa a jáataꞌ, pajta jeꞌen jeꞌtajáj aꞌɨ́jcɨ ɨ hueꞌej ɨ paj anaquéej jaatyéviꞌraj. Aꞌáan pej pij yéꞌtyoonyij ɨ tyényiꞌtzeꞌ séej ɨ túmii, pataꞌaj jeꞌtyɨ́ꞌɨn pej pij nyaj jɨmeꞌ tyuꞌnájchij pajta ajɨmeꞌ.

18

¿Aꞌtanyíj jéetzeꞌ juxɨeꞌveꞌ?

(Mr. 9:33-37; Lc. 9:46-48)

1 Aꞌájna ɨmuáj aꞌɨ́ɨ mu ajtyáxɨɨriacaꞌ ɨ Jesús jimi ɨ maj jamuán huacɨ́j, matɨꞌɨj mij aꞌyan tyaataꞌíhuoꞌriꞌ tɨjɨn:

—¿Aꞌtanyíj jéetzeꞌ juxɨeꞌveꞌ ɨ Dios jimi sɨ́ɨj tɨ tajitzé ajtyámaꞌcan?

2 Aj puꞌij Jesús séej ɨ páꞌrɨꞌɨj huatajé, tɨꞌquij ajeꞌtaꞌ yoꞌtyéjchej joꞌmaj jaꞌajtyáꞌcaꞌaj 3 aj puꞌij aꞌyan tyuꞌtaxájtacaꞌ tɨjɨn:

—Aꞌyaa nu tyajáꞌmuaꞌixaatyeꞌ tzáahuatyiꞌraꞌaj jɨmeꞌ tɨjɨn tɨpuaꞌaj sequée aꞌyan huárɨnyij matɨꞌɨj ɨ tɨꞌríij, caxu aꞌnáj utyárutyij joꞌtɨj ɨ Dios tyejéꞌijtaj. 4 Aꞌɨ́jna ɨ tɨ jéetzeꞌ juxɨeꞌveꞌ aꞌájna joꞌtɨj ɨ Dios tyejéꞌijtaj, aꞌɨ́ɨ pu aꞌɨ́ɨn puéꞌeen ɨ tɨquee tyiꞌtɨ́j jɨn óotzaahuatyeꞌ ajta aꞌyan tyiꞌtyúuchaꞌɨɨj tɨꞌɨj aꞌíjna ɨ páꞌrɨꞌɨj. 5 Ajta aꞌɨ́jna ɨ tɨ jaataxɨéꞌveꞌen nyenyúucaritzeꞌ séej ɨ páꞌrɨꞌɨj tɨꞌɨj aꞌíjna, aꞌɨ́ɨ pu ajta nyéetzij naataxɨéꞌveꞌej.

Tɨ puaꞌaj aꞌtɨ́j tyiꞌtɨ́j jɨn ootyáꞌɨtzeereꞌen ɨ Dios jimi

(Mr. 9:42-48; Lc. 17:1-2)

6 ’Aꞌtɨ́j tɨnaꞌaj tɨ tyeꞌentyíꞌuunyiꞌ séej ɨ tɨ nye jimi tyáꞌtzaahuatyeꞌ, jéetzeꞌ pu jatyahuɨꞌrihuaꞌcaj maj jaꞌcaveꞌrajcheꞌ ɨ tyetyéj soꞌnyíj tɨ veꞌéj, majta jeꞌen jaꞌtyárɨeenyijcheꞌ ajáataꞌ. 7 Jeꞌej pu puaꞌaj tyíꞌeen huaꞌ jimi ɨ maj yan huacháatɨmee ɨ cháanacaj japua, ajta quee jeꞌej tyíɨꞌrij tɨ quee tyiꞌtɨ́j séjreꞌej tɨ jeꞌej puaꞌaj een. Ajta jéetzeꞌ jeꞌej puaꞌaj tyeꞌmej aꞌɨ́ɨjma jimi ɨ maj caꞌnyíjraꞌaj huaꞌtáꞌcaa ɨ séecan mej mij ootyáꞌɨtzeereꞌen ɨ Dios jimi.

8 ’Aꞌɨ́j pu jɨn tɨpuaꞌaj aꞌmuácaꞌ nusu aꞌ ɨ́ɨcaj jitze petyoꞌojpuáꞌrityeꞌen ɨ paj jɨn ootyáꞌɨtzee ɨ Dios jimi, peꞌentyivéjche pej pij aꞌ ɨmuáj yóorɨenyij, jéetzeꞌ pu muatyáhuɨꞌrii paj júurij huatyáꞌɨtzeereꞌen séej jɨmeꞌ ɨ aꞌmuácaꞌ, naꞌríij séej jɨmeꞌ aꞌ ɨ́ɨcaj, quee paj huaꞌpuácaa jɨn aꞌmuácaꞌ, naꞌríij huaꞌpuácaa jɨn ɨ aꞌ ɨ́ɨcaj aꞌáa mamojóorɨenyij joꞌtɨj quee aꞌnáj jáꞌmuɨꞌnyij ɨ tɨéj. 9 Ajta tɨpuaꞌaj aꞌ jɨꞌɨj jitzán petyoꞌojpuáꞌrityeꞌen ɨ paj jɨn ootyáꞌɨtzee ɨ Dios jimi, eetátɨchij pej pij aꞌ ɨmuáj yóorɨenyij, jéetzeꞌ pu muatyáhuɨꞌrii paj júurij huatyáꞌɨtzeereꞌen séej jɨmeꞌ aꞌ jɨꞌɨj, quee paj huaꞌpuácaa ajrɨꞌsij matɨꞌɨj aꞌáa mojóorɨeenyij joꞌtɨj quee aꞌnáj jáꞌmuɨꞌnyij ɨ tɨéj.

Aꞌɨ́jcɨ jɨmeꞌ ɨ cányaꞌaj tɨ jóꞌvej

(Lc. 15:3-7)

10 ’Caxu jeꞌej puaꞌaj huojoꞌsejra ɨ maj quee meexu aꞌchu tyáꞌtzaahuatyeꞌ. Jiꞌnye aꞌyaa nu tyajáꞌmuaꞌixaatyeꞌ tzáahuatyiꞌraꞌaj jɨmeꞌ, aꞌɨ́ɨmaj ɨ maj tyíꞌhuɨɨreꞌ u tajapuá aꞌɨ́ɨ mu huáꞌchaꞌɨj majta aꞌnáj tɨnaꞌaj jaꞌráasej ɨ nyavástaraꞌ tajapuá tɨ jáꞌsejreꞌ. 11 Aꞌɨ́j nu jɨn nyáaj mujoꞌvéꞌmej, ɨ nyaj nyajta tyévij jitze huanɨeꞌhuacaꞌ nyej nyij huaꞌ japua huatányuunyij aꞌɨ́ɨjma ɨ maj jóꞌvej.

12 ’¿Jiꞌnye muaꞌajmaj tyajamuáꞌmiteerasteꞌ? Tɨpuaꞌaj aꞌtɨ́j anxɨtyej puaꞌmácan tyíyaꞌmuaj ɨ cányaꞌxɨɨ ajta jeꞌen séej joꞌrɨeenyij, ¿nyi quee aꞌáa huojoꞌtyáhuiityeꞌsij néijmiꞌcaa ɨ séecan aꞌájna ɨ jɨríj jitze, ajta joꞌmaꞌaj jaꞌmej tɨꞌij jaariáꞌhuoonyij aꞌɨ́jcɨ ɨ tɨ jóꞌvej? 13 Ajta tɨpuaꞌaj jáatyoonyij, aꞌyaa nu tyajáꞌmuaꞌixaatyeꞌ tzáahuatyiꞌraꞌaj jɨmeꞌ tɨ jéetzeꞌ huatóotyamuaꞌveꞌsij aꞌɨ́jcɨ jɨmeꞌ tɨ jáatyoj ɨ tɨ jóꞌvej, quee ɨ séecan ɨ tɨ arí ahuojoꞌtyáhuiityaꞌcaꞌaj. 14 Aꞌyaa pu chaꞌtánaꞌaj een aꞌɨ́jcɨ jimi ɨ jaꞌmuavástaraꞌ tajapuá tɨ jáꞌsejreꞌ, capu jaxɨeꞌveꞌ tɨ sɨ́ɨj jóꞌvetyij tɨ cɨ́leen tɨꞌɨj aꞌíjna ɨ páꞌrɨꞌɨj.

Jeꞌej tyaj yeꞌej tyaatúꞌuunyiꞌ ɨ taꞌihuáaraꞌ

(Lc. 17:3)

15 ’Tɨpuaꞌaj aꞌihuáaraꞌ tyiꞌtɨ́j jɨn ootyáꞌɨtzeereꞌen aꞌjimi, jujɨ́ɨmuaꞌaj xu tyámuaꞌ naa tyiꞌhuóoꞌixaatyeꞌen ɨ tɨ jɨn ootyáꞌɨtzee aꞌjimi. Tɨpuaꞌaj muáꞌantzaahuatyeꞌen, papuꞌríj jaamuéꞌtɨj siataꞌaj sij siajtáhuaꞌaj tyámuaꞌ naa tyuuꞌihuáamuaꞌaj xáꞌraꞌnyij. 16 Tɨ puaꞌaj quee muáꞌantzaahuatyeꞌen, huaꞌpuácaa paj huatájeevej mej mij aꞌɨ́ɨmaj jáamuaꞌreej tɨpuaꞌaj muáꞌantzaahuatyeꞌen nusu quee. 17 Ajta tɨpuaꞌaj quee huáꞌantzaahuatyeꞌen ɨ maj huaꞌpuaj, pataꞌaj huoꞌtéꞌexaatyeꞌen néijmiꞌcaa ɨ maj jusɨꞌrii, tɨpuaꞌaj quee ajta huáꞌantzaahuatyeꞌen aꞌɨ́ɨjma, aꞌyaa paj jaatámuaꞌtyij tɨꞌɨj sɨ́ɨj tɨ quee tyáꞌtzaahuatyeꞌ, naꞌríij matɨꞌɨj aꞌɨ́ɨmaj ɨ maj huáꞌjijveꞌ tajtúhuan jitze maꞌcan.

18 ’Aꞌyaa nu tyajáꞌmuaꞌixaatyeꞌ tzáahuatyiꞌraꞌaj jɨmeꞌ, tyiꞌtɨ́j tɨnaꞌaj siaj muaꞌaj jɨn quee tyiꞌtáꞌcareꞌen íiyan ɨ cháanacaj japua, Dios pu quee ajta tyuꞌtáꞌsij u tajapuá, ajta tyiꞌtɨ́j siaj muaꞌaj jɨn tyiꞌtáꞌcaa íiyan ɨ cháanacaj japua, Dios pu ajta aꞌɨ́jna jɨn tyuꞌtáꞌsij u tajapuá.

19 ’Aꞌíj nu jáꞌmuaꞌixaatyeꞌ, tɨpuaꞌaj siaj huaꞌpuaj nusu siaj huéeicaj tyiꞌtɨ́j tyámuaꞌ naa setyuꞌxáꞌpuɨꞌɨntareꞌen íiyan ɨ cháanacaj japua siaj sij aꞌɨ́jna jɨn huatyényuunyij, aꞌɨ́jna ɨ nyavástaraꞌ tajapuá tɨ jáꞌsejreꞌ, aꞌɨ́ɨ pu jamuaatáꞌsij jeꞌej siaj tyiꞌtɨ́j tyaatáhuaviiraj. 20 Jiꞌnye joꞌmaj huaꞌpuaj nusu mahueeícaj jaꞌtyúusɨɨreꞌen nyenyúucaritzeꞌ, aꞌáa nu jéꞌtaꞌ joꞌtyaváaj naꞌmej huaꞌ tzajtaꞌ aꞌɨ́ɨjma.

21 Aj puꞌij ɨ Pedro aveꞌréꞌnyej ɨ Jesús jimi tɨꞌquij aꞌyan tyaataꞌíhuoꞌriꞌ tɨjɨn:

—Nyavástaraꞌ, ¿aꞌchunyéj puaꞌmáj juxɨeꞌveꞌ nyaj tyaatúꞌuunyiꞌ ɨ nyeꞌihuáaraꞌ tɨpuaꞌaj tyiꞌtɨ́j jɨn ootyáꞌɨtzeereꞌen nye jimi? ¿Nyiquij aráahuaꞌpuaj puaꞌmáj?

22 Jesús pu aꞌyan tyaatéꞌexaa tɨjɨn:

—Canu aꞌyan tyimuaatéꞌexaatyeꞌej yee aráahuaꞌpuaj, sulu huéeicatyej japuan tamuáamuataꞌ japuan aráahuaꞌpuaj ɨ tɨ aráahuaꞌpuaj.

Aꞌɨ́jcɨ jɨmeꞌ ɨ tɨ tyéꞌchaꞌɨɨcaꞌaj tɨ ajta quee tyihuaꞌuunyiꞌramuɨꞌcaꞌaj

23 ’Aꞌɨ́j pu jɨn, aꞌyaa pu tyíꞌeen aꞌájna joꞌtɨj ɨ Dios tyejéꞌijtaj tɨꞌɨj aꞌɨ́jna ɨ rey tɨ aꞌyan tyáꞌxɨeꞌvaꞌcaꞌaj tɨ jaaxáꞌpuɨꞌɨntareꞌen aꞌchu maj tyéꞌchaꞌɨɨriaꞌcaꞌaj aꞌɨ́ɨmaj ɨ maj jahuɨɨriaꞌcaꞌaj. 24 Tɨꞌɨj huatyóochej tɨ aꞌyan huárɨnyij aj mu mij séej jimi ajoꞌréꞌnyej tɨ jéehua tyéꞌchaꞌɨɨriaꞌcaꞌaj. 25 Ajta aꞌɨ́jna ɨ tɨ tyéꞌchaꞌɨɨcaꞌaj, capu tyíꞌtoovaꞌcaꞌaj ɨ tɨ jɨn tyaanájchityeꞌen, aꞌɨ́j pu jɨn ɨ rey aꞌyan tyuꞌtaꞌíjtacaꞌ maj jáatoonyij aꞌɨ́jcɨ ɨ tyáataj, majta ɨ ɨ́ɨraꞌraꞌan, majta ɨ tɨꞌríij majta néijmiꞌi ɨ tɨ tyíꞌijchaꞌɨj, taꞌaj ij aꞌɨ́jna jɨn tyaanájchityeꞌen néijmiꞌi aꞌchu tɨ tyéꞌchaꞌɨɨriaꞌcaꞌaj. 26 Aj puꞌij ɨ tɨ tyéꞌchaꞌɨj tyítunutacaꞌ jimi ɨ rey, jéehua pu aꞌyan tyaatáhuaviiriꞌ tɨjɨn: “Óocheꞌ cuiꞌ aꞌtzúj naachoꞌveꞌ, nyetyíꞌmuanajchityeꞌen néijmiꞌi aꞌchu nyaj tyimuáꞌchaꞌɨɨreꞌ.” 27 Ajta aꞌɨ́jna ɨ tɨ jajijveꞌ, aꞌɨ́ɨ pu jaꞌancuꞌvaxɨj, aꞌɨ́j pu jɨn néijmiꞌi tyaatúꞌuunyiꞌriꞌ ɨ tɨ tyéꞌchaꞌɨɨriaꞌcaꞌaj tɨꞌquij jaatátoj. 28 Tɨꞌɨj iirájraa aꞌɨ́jna ɨ tɨ jahuɨɨreꞌ, aj puꞌij séej huátyoj tɨ cɨ́ɨ tyéꞌchaꞌɨɨriaꞌcaꞌaj. Aꞌɨ́ɨ puꞌij jaatyéeviꞌ tɨꞌquij cɨjpáaraꞌan jitze jajvíꞌ, caꞌnyíin pu jɨn aꞌyan tyatajé tɨjɨn: “Tyinaanájchityeꞌ ɨ paj tyináꞌchaꞌɨɨreꞌ.” 29 Aj puꞌij tyítunutacaꞌ aꞌɨ́jna ɨ tɨ ajta jahuɨɨriaꞌcaꞌaj aꞌɨ́jcɨ ɨ rey, aꞌyaa pu tyaatáhuaviiriꞌ tɨjɨn: “Óocheꞌ naachoꞌveꞌ, nyáaj nu néijmiꞌi tyíꞌmuanajchityeꞌen.” 30 Ajta aꞌɨ́jna ɨ sɨ́ɨj, capu jaataxɨéꞌvej, sulu aꞌyaa pu tyaataꞌíjtacaꞌ maj jeꞌtyáanaj ꞌasta naꞌaj quee tyaanájchityeꞌen néijmiꞌi aꞌchu tɨ tyéꞌchaꞌɨɨriaꞌcaꞌaj. 31 Majta ɨ séecan ɨ maj jahuɨɨreꞌ aꞌɨ́jcɨ ɨ rey, matɨꞌɨj tyuꞌséj jeꞌej tɨ tyiꞌtɨ́j huarɨ́j, capu xáꞌpuɨꞌ huoꞌtáꞌaj, aj mu jɨn ujóꞌjuꞌ aꞌɨ́jcɨ jimi ɨ tɨ tyihuáꞌijtyeꞌ, matɨꞌɨj mij jaatéꞌexaa jeꞌej tɨ tyiꞌtɨ́j huarɨ́j. 32 Aj puꞌij ɨ rey tyuꞌtaꞌíjtacaꞌ maj uyoꞌtájeevej aꞌɨ́jcɨ ɨ tɨ jahuɨɨreꞌ, tɨꞌquij aꞌyan tyaatéꞌexaa tɨjɨn: “Muáaj mu paj huápuɨꞌɨj jeꞌej puaꞌaj tyíꞌtyevij. Nyáaj nu tyimuaatúꞌuunyiꞌriꞌ néijmiꞌi jɨmeꞌ aꞌchu paj tyináꞌchaꞌɨɨriaꞌcaꞌaj, jiꞌnye aꞌyaa paj tyinaatáhuaviiriꞌ. 33 Aꞌyaa puꞌij ajta tyiꞌtyevíitɨꞌcaj paj aꞌyan chaꞌtaj panaꞌaj muáaj tyáꞌancuꞌvajxɨꞌnyicheꞌ ɨ axaꞌaj tyévij tɨ nyéetzij nyahuɨɨreꞌ nyatɨꞌɨj nyáaj tyimuáꞌancuꞌvaxɨj muéetzij.” 34 Ajta ɨ tɨ tyéꞌijtyeꞌ, jéehua pu huatanyúꞌcacaꞌ aꞌɨ́jcɨ jimi, aj puꞌij tyuꞌtaꞌíjtacaꞌ mej mij jeꞌtyáanaj ꞌasta naꞌaj quee néijmiꞌi tyuꞌnájchitaj aꞌchu tɨ tyéꞌchaꞌɨɨriaꞌcaꞌaj.

35 Ajta ɨ Jesús aꞌyaa pu ajta tyihuoꞌtéꞌexaaj tɨjɨn:

—Aꞌyaa pu chaꞌtánaꞌaj jáꞌmuaꞌuurej ɨ nyavástaraꞌ tajapuá tɨ jáꞌsejreꞌ, séej ajta séej tɨpuaꞌaj sequée tyaatúꞌuunyiꞌ ɨ juꞌihuáaraꞌ tzáahuatyiꞌraꞌaj jɨmeꞌ.

19

Jesús pu tyihuáꞌmuaꞌtyej aꞌɨ́jcɨ jɨmeꞌ ɨ maj tóotoꞌraj

(Mr. 10:1-12; Lc. 16:18)

1 Tɨꞌɨj ɨ Jesús aꞌyan tyihuoꞌixáatyaꞌaj, aj puꞌij jóꞌraa aꞌájna a Galileea, tɨꞌquij aꞌáa jaꞌráꞌaj aꞌáa tɨ huatacaꞌaj a Judea, után jitze pujmuaꞌ ɨ játyaꞌnaj jitze ɨ Jordán. 2 Jéehua mu tyeɨ́tyee jamuán ujóꞌjuꞌ, aꞌáa puꞌij tyihuóꞌhuaa ɨ maj tyíꞌcucuiꞌcaꞌaj.

3 Aj mu mij séecan ɨ fariseos ajeꞌréꞌnyej ɨ Jesús jimi, mej mij tyiꞌtɨ́j jɨn jaamuéꞌtɨn tɨꞌij ootyáꞌɨtzeereꞌen, aꞌyaa mu tyaataꞌíhuoꞌriꞌ tɨjɨn:

—¿Nyi jeꞌej tyíɨꞌrij tɨ aꞌtɨ́j jaatátoonyij ɨ juꞌɨ́ɨj chaꞌnaꞌaj tyiꞌtɨ́j jɨmeꞌ?

4 Jesús pu aꞌyan tyihuoꞌtéꞌexaaj tɨjɨn:

—¿Nyi sequée aꞌnáj joꞌjíjvej ɨ yuꞌxarij jitze yee ɨ tɨ anaquéej huóꞌtaahuacaꞌ ɨ tyeɨ́tyee, aꞌyaa pu néijmiꞌcaa tyúꞌtaahuacaꞌ ɨ tyáataj ajta ɨ íitaj? 5 Ajta aꞌyan tyuꞌtaxájtacaꞌ tɨjɨn: “Aꞌɨ́j pu jɨn ɨ tyáatɨꞌ ajtaméj ɨ juhuásimuaꞌ jimi, taꞌaj ij juꞌɨ́ɨj jamuán huatyáꞌɨtzeereꞌen, majta ɨ maj huaꞌpuaj, aꞌyaa mu éenyeꞌej muáꞌjuꞌun tɨꞌɨj sɨ́ɨj naꞌaj ɨ tyévij.” 6 Aꞌyaa puꞌij tyíꞌeen, camu cheꞌ huaꞌpuaj sulu sɨ́ɨj muꞌuj mij puéꞌeen. Aꞌɨ́j pu jɨn micheꞌ quee ɨ tyeɨ́tyee huaꞌtatoꞌraꞌan ɨ Dios tɨ arí huaꞌantyánajchityej.

7 Aj mu mij aꞌɨ́ɨmaj aꞌyan tyaataꞌíhuoꞌriꞌ tɨjɨn:

—¿Jiꞌnye naꞌquij aꞌɨ́jna ɨ Moisés aꞌyan tyuꞌtaꞌíjtacaꞌ tɨ aꞌtɨ́j juꞌɨ́ɨj yuꞌxarij jaatapíjtyeꞌen tɨ jitzán áꞌyuꞌsiꞌij tyiꞌtɨ́j tɨ jɨn jaatátoj?

8 Jesús pu aꞌyan tyihuoꞌtéꞌexaaj tɨjɨn:

—Aꞌyaa pu een jɨn Moisés jamuaatáꞌ tɨ aꞌtɨ́j ɨ juꞌɨ́ɨj ɨ yuꞌxarij jaatapíjtyeꞌen mej mij jáamuaꞌreej tɨ jɨn jaatátoj ɨ juꞌɨ́ɨj, jiꞌnye capu tyiꞌtɨ́j jaꞌmua jitze tásiseerii siaj sij tyámuaꞌ tyihuáꞌajchaꞌɨj ɨ séecan. Aꞌyaa pu een jɨn Moisés jamuaatáꞌ. Ajta, capu aꞌyan éenyeꞌej jájcuaj ɨmuáj. 9 Aꞌyaa nu nyáaj tyajáꞌmuaꞌixaatyeꞌ tɨjɨn tɨpuaꞌaj aꞌtɨ́j jaatátoonyij ɨ juꞌɨ́ɨj, ajta ɨ ɨ́ɨraꞌraꞌan quee séej jamuán huooxánaꞌcɨreꞌej, ajta jeꞌen séej ancureꞌviꞌtɨj ɨ íitaj, aꞌɨ́ɨ pu juxanaꞌcɨreꞌ aꞌɨ́jcɨ jimi ɨ tɨ jaatátoj.

10 Majta ɨ maj jamuán huacɨ́j, aꞌyaa mu tyaatéꞌexaa tɨjɨn:

—Tɨpuaꞌaj aꞌyan tyíꞌeenyeꞌ aꞌɨ́ɨjma jimi ɨ maj nyejnyeɨꞌchej, jéetzeꞌ pu tyámuaꞌ naa maj quee nyejnyeɨꞌchej.

11 Ajta ɨ Jesús aꞌyaa pu tyihuoꞌtéꞌexaaj tɨjɨn:

—Camu néijmiꞌi yoꞌitéej muáꞌjuꞌun aꞌíjcɨ, sulu aꞌɨ́ɨ muꞌuj ɨ tɨ Dios huoꞌtaꞌ mej mij tyoꞌtáviicueꞌ juxɨéꞌviꞌraꞌ jɨmeꞌ. 12 Aꞌyaa pu tyíꞌeen, jiꞌnye aꞌyaa pu tyihuoꞌcɨꞌɨj ɨ séecan matɨꞌɨj huanánɨeꞌhuacaꞌ, majta séecan, aꞌyaa mu een, jiꞌnye tyétyacaa mu aꞌyan huóꞌruuj, majta séecan, aꞌɨ́ɨ mu huóoxaꞌpuɨꞌɨntarej jujɨ́ɨmuaꞌaj mej mij tyeꞌentyájrutyej ɨ Dios jimi. Aꞌtɨ́j tɨ jaayíꞌtɨn tɨꞌij yoꞌitéej jáꞌraꞌnyij, cheꞌ tyámuaꞌ naa tyiyoꞌitéej jáꞌraꞌnyij.

Jesús pu tyámuaꞌ tyihuoꞌtyájtoo ɨ tɨꞌríij

(Mr. 10:13-16; Lc. 18:15-17)

13 Majta séecan tɨꞌríij ajooviꞌtɨj ɨ Jesús jimi, taꞌaj ij huaꞌváꞌmuarɨeꞌen, ajta huaꞌ jɨmeꞌ huatyényuunyij ɨ Dios jimi, majta ɨ maj jamuán huacɨ́j, aꞌɨ́ɨ mu huatyóohuij maj huaꞌajtyáꞌxɨꞌɨn aꞌɨ́ɨjma ɨ maj ahuojóoviꞌtɨɨcariaꞌaj. 14 Aj puꞌij Jesús aꞌyan tyihuoꞌtéꞌexaaj tɨjɨn:

—Siahuoꞌtáꞌ maj mu tɨꞌríij mujoꞌváꞌjuꞌun nye jimi, caxu huáꞌijmuejra, jiꞌnye aꞌáa tɨ tyejéꞌsejreꞌ joꞌtɨj ɨ Dios tyejéꞌijtaj aꞌɨ́ɨjma pu tyíꞌcɨꞌtyij ɨ maj aꞌyan een matɨꞌɨj mu tɨꞌríij.

15 Aj puꞌij huaꞌváꞌmuarɨeꞌxɨj aꞌɨ́jna ɨ Jesús, ajta jeꞌen jóꞌraa aꞌájna.

Tyamuéej tɨ chíjtyaanyiꞌ pu Jesús jamuán tyuꞌtaxájtacaꞌ

(Mr. 10:17-31; Lc. 18:18-30)

16 Sɨ́ɨj pu tyamuéej ajeꞌréꞌnyej ɨ Jesús jimi, tɨꞌquij aꞌyan tyaataꞌíhuoꞌriꞌ tɨjɨn:

—Maeestro, ¿tyiꞌtanyí juxɨeꞌveꞌ nyej nyij xáꞌpuɨꞌ huárɨnyij tɨꞌij aꞌɨ́jna náacɨꞌtyij nyaj jusén jɨmeꞌ júurij náꞌraꞌnyij?

17 Jesús pu aꞌyan tyaatéꞌexaa tɨjɨn:

—¿Jiꞌnye een jɨmeꞌ aꞌɨ́jna petyíꞌnyeꞌihuoꞌ tyiꞌtɨ́j tɨ xáꞌpuɨꞌ? Sɨ́ɨj puꞌuj aꞌɨ́ɨn puéꞌeen ɨ tɨ xáꞌpuɨꞌ een. Ajta tɨpuaꞌaj páaxɨeꞌveꞌej paj jusén jɨmeꞌ júurij puáꞌraꞌnyij, aꞌɨ́j paj aráꞌastej jeꞌej tɨ ɨ Dios tyuꞌtaꞌíjtacaꞌ.

18 Aj puꞌij ɨ tyamuéej aꞌyan tyaataꞌíhuoꞌriꞌ tɨjɨn:

—¿Tyiꞌtanyí nyúucariraꞌ naꞌráꞌastej?

Jesús pu aꞌyan tyaatéꞌexaa tɨjɨn:

—Capáj tyíꞌtyacuiꞌcaj, capáj tyíꞌxanaꞌcɨreꞌej, capáj tyíꞌnahuaꞌaj, capáj aꞌtɨ́j hueꞌtzij taavijriaꞌaj, 19 pahuoꞌtyátzaahuatyeꞌen aꞌ táataj pajta aꞌ náanaj, pajta huoꞌxɨéꞌveꞌen séecan ɨ tyeɨ́tyee aꞌyájna patɨꞌɨj asɨ́ɨj tyíaxɨeꞌveꞌ.

20 Ajta aꞌɨ́jna ɨ tyamuéej aꞌyaa pu tyaatéꞌexaa tɨjɨn:

—Néijmiꞌi nu nyeríj aꞌɨ́jna jɨn aꞌyan huarɨ́j. ¿Tyiꞌtanyí ajtáhuaꞌaj náꞌɨtziityeꞌ?

21 Aj puꞌij Jesús aꞌyan tyaatéꞌexaa tɨjɨn:

—Tɨ puaꞌaj páaxɨeꞌveꞌej paj néijmiꞌi jɨn tyámuaꞌ eenyeꞌ, áricuj néijmiꞌi tyuꞌtój ɨ paj tyíꞌijchaꞌɨj, pajta huoꞌrían ɨ túmii aꞌɨ́ɨjma ɨ maj quee jeꞌej tyéejviicueꞌ. Aꞌyaa paj jéehua tyaꞌancuriáaꞌsij u tajapuá. Aj pej pij mujoꞌvéꞌmeꞌen pataꞌaj nyaj jamuán joꞌchaꞌcanyeꞌen.

22 Tɨꞌɨj aꞌɨ́jna ɨ tyamuéej aꞌyan tyáanamuajriꞌ, aj puꞌij jóꞌraa juxaamúuɨrityaꞌaj, jiꞌnye chíjtyaanyiꞌ pu puéꞌeenyeꞌej.

23 Aj puꞌij ɨ Jesús aꞌyan tyihuoꞌtéꞌexaaj aꞌɨ́ɨjma ɨ maj jamuán huacɨ́j tɨjɨn:

—Aꞌyaa nu tyajáꞌmuaꞌixaatyeꞌ tɨ tyámuaꞌ tyíꞌmuarɨeꞌrij tɨ sɨ́ɨj tɨ chíjtyaanyiꞌ ujoꞌtyájrutyej u tajapuá. 24 Aꞌyaa nu nyajtáhuaꞌaj tyajáꞌmuaꞌixaatyeꞌ, tɨ jéetzeꞌ quee tyésiꞌ tɨ ɨ caméeyuj anájrutyej pɨ́ꞌseꞌej jitze tɨ anácun, quee tɨ ɨ chíjtyaanyiꞌ utyájrutyej joꞌtɨj ɨ Dios tyejéꞌijtaj.

25 Matɨꞌɨj aꞌyan tyáanamuajriꞌ ɨ maj jamuán huacɨ́j, jéehua mu jeꞌej tyoꞌtaséj, majta aꞌyan tyíꞌxajtacaꞌaj tɨjɨn:

—Tɨpuaꞌaj aꞌyan tyíꞌeenyeꞌ, ¿aꞌtyaanyíj naꞌquij huɨɨreꞌen?

26 Aj puꞌij Jesús huaꞌráasej, tɨꞌquij aꞌyan tyihuoꞌtéꞌexaaj tɨjɨn:

—Aꞌɨ́ɨjma jimi ɨ tyeɨ́tyee tyámuaꞌ pu tyíꞌtyesiꞌ, ajta ɨ Dios jimi capu tyésiꞌ.

27 Aj puꞌij ɨ Pedro aꞌyan tyaatéꞌexaa tɨjɨn:

—Ityáj tu tyeríj néijmiꞌi metyoohuáꞌxɨj ɨ tyaj tyíꞌijchaꞌɨɨcaꞌaj tyej tyij ajamuán huacɨ́ꞌcaꞌan. ¿Tyiꞌtanyí taꞌancuriáaꞌsij?

28 Aj puꞌij Jesús aꞌyan tyihuoꞌtéꞌexaaj tɨjɨn:

—Aꞌyaa nu tyajáꞌmuaꞌixaatyeꞌ tzáahuatyiꞌraꞌaj jɨmeꞌ, aꞌájna xɨcáaraꞌ jitze tɨꞌɨj ɨ Dios néijmiꞌi tyuꞌjájcuareꞌen, tɨꞌɨj aꞌɨ́jna ɨ tɨ ajta tyévij jitze huanɨeꞌhuacaꞌ acáyixɨꞌɨn ɨ ɨpuárij jitze huápuɨꞌɨj naa huaséꞌrihuaꞌaj, muaꞌaj mu siaj nyaj jamuán huacɨꞌɨj, aꞌyaa xu chaꞌtaj tyityaꞌcáraꞌsixɨꞌsij ɨpuárij jitze tɨ tamuáamuataꞌ japuan huaꞌpuaj tyaꞌráꞌasej, siaj sij huoꞌxɨ́jtyeꞌen aꞌɨ́ɨjma ɨ tyeɨ́tyee ɨ maj Israel jitze eerámaꞌcan, ɨ maj tamuáamuataꞌ japuan huaꞌpuaj aráꞌasej. 29 Majta néijmiꞌi ɨ maj nye jitze maꞌcan metyoohuáꞌxɨj ɨ maj tyíꞌijchaꞌɨj mej mij nyéetzij naatyáhuɨɨreꞌen, tɨpuaꞌaj chiꞌij, nusu juꞌihuáamuaꞌ maj tyétyacaa nusu ɨ maj úucaa, naꞌríij ɨ jutáataj, nusu ɨ junáanaj, naꞌríij ɨ juyójmuaꞌ, nusu ɨ juchuéj tɨ japuan tyíꞌhuastyaa, aꞌyaa pu jéetzeꞌ tyaꞌancuriáaꞌsij aꞌchu anxɨtyej puaꞌmáj, ajta jacɨꞌtyij tɨꞌij jusén jɨmeꞌ júurij jáꞌraꞌnyij. 30 Ajta ijíij maj mueꞌtɨ́j aꞌɨ́ɨn puéꞌeen ɨ maj anáatyij, aꞌɨ́ɨ mu uvéꞌtyajtɨrij, majta mueꞌtɨ́j ijíij aꞌɨ́ɨn puéꞌeen ɨ maj uvéꞌtyajtɨj, aꞌɨ́ɨ mu mij támij anáraꞌsij.

20

Aꞌɨ́jcɨ jɨmeꞌ ɨ maj tyíꞌmuɨjhuacaa ɨ úuvaj tzajtaꞌ

1 ’Aꞌyaa pu tyíꞌrɨnyacaa aꞌájna joꞌtɨj ɨ Dios tyejéꞌijtaj, tɨꞌɨj aꞌɨ́jna ɨ aꞌtɨ́j tɨ úuvaj huahuástej, tapuáꞌrisimaꞌcaj pu iirájraa tɨꞌij aꞌtyán huatáꞌinyeen mej mij tyuꞌmuárɨeꞌen joꞌtɨj tyajáꞌhuasteꞌ. 2 Aꞌyaa puꞌij tyihuoꞌxáꞌpuɨꞌɨntariꞌriꞌ tɨ aꞌyan tyihuoꞌnájchityeꞌen aꞌchu séej túmii jɨmeꞌ, tɨꞌquij huoꞌtaꞌítyacaꞌ maj jóꞌcɨɨnyej joꞌtɨj jaꞌhuiityiꞌ ɨ úuvaj. 3 Ajtáhuaꞌaj pu iirájraa aꞌɨ́jna ɨ aꞌtɨ́j aꞌtzáaj jéꞌtaꞌ huatyamáꞌcaj ɨ xɨcáj, séecan pu ajtáhuaꞌaj huátyoj aꞌájna joꞌmaj jóosoꞌpii, camu tyiꞌtɨ́j muarɨeꞌcaꞌaj. 4 Aꞌyaa puꞌij tyihuoꞌtéꞌexaaj tɨjɨn: “Séricuj siajta muaꞌaj, siataꞌaj utyojoꞌváꞌmuarɨeꞌen jóꞌnyaj úuvaj joꞌhuástej, aꞌyaa nu tyajaꞌmuanajchityeꞌej aꞌchu tɨ aꞌyan tyaꞌráanajchi.” Matɨꞌɨj mij ujóꞌjuꞌ. 5 Aꞌyaa pu chaꞌtánaꞌaj huarɨ́j aꞌɨ́jna ɨ aꞌtɨ́j, ajtáhuaꞌaj pu iirájraa aꞌtzáaj tacuaríixpuaj, ajtáhuaꞌaj tɨꞌɨj arí avéjriꞌ camaꞌcaj ɨ xɨcáj, aꞌyaa pu chaꞌtánaꞌaj huarɨ́j. 6 Ajtáhuaꞌaj pu iirájraa tɨꞌɨj arí ancarutyísimaꞌcaj ɨ xɨcáj, ajtáhuaꞌaj pu séecan huátyoj ɨ maj ajoꞌtyúꞌuucaꞌaj joꞌmaj jóosoꞌpii. Aꞌyaa pu tyihuoꞌtaꞌíhuoꞌriꞌ tɨjɨn: “¿Jiꞌnye een jɨn siaꞌyan huatyuꞌuj tɨꞌɨj naꞌaj íiyaꞌ ɨmuáj?” 7 Aꞌyaa mu tyityaatanyúj tɨjɨn: “Capu aꞌtɨ́j maꞌ tajáꞌinyej.” Aꞌyaa puꞌij tyihuoꞌtéꞌexaaj tɨjɨn: “Séricuj siajta muaꞌaj, siataꞌaj tyojoꞌváꞌmuarɨeꞌen jóꞌnyaj úuvaj joꞌhuástej.”

8 ’Tɨꞌɨj huatyéchumuaꞌriacaꞌ, aj puꞌij jaatajé ɨ tɨ tyihuáꞌijtyeꞌ ɨ maj tyíꞌmuɨjhuacaa, aꞌyaa pu tyaatéꞌexaa tɨjɨn: “Uhuojoꞌtájee ɨ maj tyíꞌmuarɨeꞌ pataꞌaj tyihuoꞌnájchityeꞌen, aꞌɨ́ɨjma paj anaquéej tyuꞌnájchityeꞌen ɨ maj chúmuaꞌ ɨmuáj ajoꞌréꞌnyej, pajta huaꞌantyityájtɨreꞌen aꞌɨ́ɨjma ɨ maj anaquéej ajoꞌréꞌnyej.” 9 Aj mu mij aꞌɨ́ɨmaj ajeꞌréꞌnyej ɨ maj aꞌtzáaj ɨmuáj huatyóohuij tɨꞌɨj arí ancarutyísimaꞌcaj ɨ xɨcáj, aj puꞌij tyihuoꞌnájchij séej ajta séej túmii jɨmeꞌ. 10 Tɨꞌquij taꞌij aꞌɨ́ɨjma huacɨꞌɨj maj tyiꞌhuóonajchityeꞌen ɨ maj anaquéej huatyóohuij, aꞌyaa mu mij aꞌɨ́ɨmaj tyíꞌmuaꞌajcaj tɨ jéetzeꞌ tyihuáꞌnajchityeꞌen aꞌɨ́ɨjma, ajta quee aꞌyan tyuꞌrɨ́j, jiꞌnye aꞌyaa mu chaꞌtaj manaꞌaj tyiꞌhuóonajchi séej túmii jɨmeꞌ. 11 Matɨꞌɨj tyiꞌhuoonáachityeꞌej, aj mu mij huatyóohuij maj jeꞌej tyiꞌriáꞌmuaꞌtyij aꞌɨ́jcɨ jimi ɨ tɨ tyichuéj, 12 aꞌyaa mu mij tyaatéꞌexaa tɨjɨn: “Aꞌɨ́ɨmaj ɨ maj quee íiyaꞌtaj huatyóohuij, séej ooraj muꞌuj tyuꞌmuárɨej, pajta muáaj, aꞌyaa paj chaꞌtaj panaꞌaj tyihuoꞌnájchij patɨꞌɨj ityájma, tyajta ityáj tyetyaꞌráꞌastej séej xɨcáj tyej tyuꞌmuárɨej tɨꞌɨj naꞌaj tyeꞌriáꞌxɨriacaꞌ.” 13 Ajta aꞌɨ́jna ɨ tɨ jaꞌaꞌrij ɨ úuvaj aꞌyaa pu séej tyuꞌtéꞌexaaj ɨ tɨ anaquéej huatyóochej tɨjɨn: “Cásɨꞌ nyaꞌ amíincuj, canu jeꞌej puaꞌaj muaꞌuurej. ¿Nyiquij pequee aꞌyan tyuꞌtáꞌ muaꞌ nyuucaaj jɨmeꞌ paj tyuꞌmuárɨeꞌen séej túmii jɨmeꞌ? 14 Maꞌcuíj ancuriáaꞌ ɨ paj jaamuéꞌtɨj, pajta jóꞌraꞌnyij. Tɨpuaꞌaj nyáaj aꞌyan nyetyáꞌxɨeꞌvaꞌaj nyaj aꞌyan chaꞌtaj nyanaꞌaj tyimuaanájchityeꞌen nyatɨꞌɨj tyaanájchi aꞌɨ́jcɨ ɨ tɨ aꞌtzáaj ɨmuáj huatyóochej tɨꞌɨj arí aancárutyij ɨ xɨcáj, 15 aꞌɨ́j nu jɨn aꞌyan tyaꞌajxɨéꞌviꞌraꞌ nyaj aꞌyan huárɨnyij jeꞌej nyaj tyáꞌxɨeꞌveꞌ aꞌɨ́jcɨ jɨmeꞌ ɨ nyaj túmii. ¿Caꞌ jeꞌej puaꞌaj muaꞌasej aꞌɨ́jcɨ jɨmeꞌ nyaj tyámuaꞌ tyíꞌtyevij?” 16 Aꞌɨ́j pu jɨn, aꞌɨ́ɨmaj ɨ maj ijíij aꞌɨ́ɨn puéꞌeen ɨ maj uvéꞌtyajtɨj, aꞌɨ́ɨ mu anáraꞌsij, majta ɨ maj ijíij aꞌɨ́ɨn puéꞌeen ɨ maj anáatyij, aꞌɨ́ɨ mu uvéꞌtyajtɨrij.

Jesús pu arí huéeicaj jaataxájtacaꞌ tɨ muɨꞌnyij

(Mr. 10:32-34; Lc. 18:31-34)

17 Tɨꞌɨj ɨ Jesús arí aꞌáa joomáꞌcaj aꞌájna a Jerusalén, aꞌɨ́ɨ pu jujɨ́meꞌ huoꞌtajé aꞌɨ́ɨjma ɨ maj jamuán huacɨ́j tɨꞌquij aꞌyan tyihuoꞌtéꞌexaaj tɨjɨn:

18 —Tuꞌríj aꞌáa joꞌréꞌnyesij a Jerusalén, joꞌtɨj joꞌtátuiiriꞌhuaj aꞌɨ́jna ɨ tɨ ajta tyévij jitze huanɨeꞌhuacaꞌ aꞌɨ́ɨjma jimi ɨ maj tyíꞌijta ɨ tyeyúuj tzajtaꞌ, ajta aꞌɨ́ɨjma jimi ɨ maj tyihuáꞌmuaꞌtyej ɨ yuꞌxarij jitze, aꞌɨ́ɨ mu tyuꞌtáꞌsij mej mij jaajéꞌcaj, 19 majta aꞌɨ́ɨjma huatátuiireꞌsij ɨ maj séej chuéj japua jáꞌmaꞌcan mej mij jaatyáxaahuataj, majta jaatyávaxɨꞌɨj, majta jeꞌen jóꞌtateesij ɨ cúruuj jitze, ajta huéeicaj xɨcáj jitze huatájuuritaj.

Jeꞌej tɨ tyiꞌtɨ́j tyuꞌtáhuoo ɨ huaꞌ náanaj aꞌɨ́ɨjma ɨ Jacobo ajta ɨ Juan

(Mr. 10:35-45)

20 Ajta aꞌɨ́jna ɨ huaꞌ náanaj aꞌɨ́jna yojmuaꞌ ɨ Zebedeo, huaꞌ jamuán ɨ juyójmuaꞌ, aꞌɨ́ɨ pu ajtyáxɨɨriacaꞌ ɨ Jesús jimi ajta jeꞌen tyítunutacaꞌ tɨꞌij tyiꞌtɨ́j jaatáhuaviij. 21 Jesús pu aꞌyan tyaataꞌíhuoꞌriꞌ tɨjɨn:

—¿Jiꞌnye tyiꞌtɨ́j petyíꞌxɨeꞌveꞌ?

Aj puꞌij aꞌyan tyaatéꞌexaa tɨjɨn:

—Pataꞌaj huoꞌtáꞌan mu nyiyóojmuaꞌ tɨꞌij sɨ́ɨj ooyíxɨꞌɨn aꞌmuácaꞌtaꞌ, ajta ɨ sɨ́ɨj tɨ aꞌ útataꞌ pujmuaꞌ aꞌájna xɨcáaraꞌ patɨꞌɨj yaꞌuvéꞌnyesij pej pij tyuꞌtaꞌíjtaj.

22 Jesús pu aꞌyan pu tyaatéꞌexaa tɨjɨn:

—Caxu jamuaꞌreej tyiꞌtɨ́j siaj nyahuavii. ¿Nyi aꞌyan setyéꞌviicueꞌ siaj jajpuéetzij xáꞌraꞌnyij nyatɨꞌɨj nyáaj tyaꞌajpuéetzij naꞌmej?

Aꞌyaa mu tyityaatanyúj tɨjɨn:

—Jiꞌnye tyijtá.

23 Aj puꞌij Jesús aꞌyan tyihuoꞌtéꞌexaaj tɨjɨn:

—Muaꞌaj xu jajpuéetzij xáꞌjuꞌun nyatɨꞌɨj nyáaj tyaꞌajpuéetzij naꞌmej, ajta tɨꞌij sɨ́ɨj ajcáyixɨꞌɨn ɨ nyamuácaꞌtaꞌ naꞌríij nyaꞌ útataꞌ pujmuaꞌ capu nyéetzij nyacɨꞌpuaj, sulu aꞌɨ́ɨjma pu cɨꞌtyij ɨ tɨ Dios arí huaꞌantyíhuoj.

24 Matɨꞌɨj ɨ séecan ɨ maj tamuáamuataꞌ aráꞌasej jáanamuajriꞌ, jéehua mu huatanyínyuꞌcacucaꞌ aꞌɨ́ɨjma jimi ɨ maj huaꞌpuaj. 25 Aj puꞌij ɨ Jesús huoꞌtajé néijmiꞌcaa, tɨꞌquij aꞌyan tyihuoꞌtéꞌexaaj tɨjɨn:

—Xuꞌríj muaꞌaj jamuaꞌreej jeꞌej maj yeꞌej rɨcɨj ɨ maj tyíꞌijta íiyan cháanacaj japua, caꞌnyéjrij mu jɨn tyihuáꞌijtyeꞌ ɨ tyeɨ́tyee, majta ɨ maj tyityatatyíj, aꞌɨ́ɨ mu tyihuáꞌijtyeꞌ ɨ séecan jeꞌej maj yeꞌej tyáꞌxɨeꞌveꞌ huaꞌ jimi. 26 Ajta muaꞌajmaj jimi capu juxɨeꞌveꞌ tɨ aꞌyan tyíꞌeenyeꞌ. Sulu aꞌɨ́jna ɨ tɨ jaxɨeꞌveꞌ tɨ vaꞌcán jɨn tyiꞌtyávaacaj, cheꞌ aꞌɨ́ɨn huoꞌtyáhuɨɨreꞌen ɨ séecan, 27 ajta aꞌɨ́jna ɨ tɨ jaxɨeꞌveꞌ tɨ tyeꞌentyájrutyej aꞌɨ́jna jɨmeꞌ ɨ tɨ jéetzeꞌ veꞌéj, cheꞌ aꞌɨ́ɨn puéꞌeenyeꞌ ɨ tɨ caꞌnyéjrij jɨn tyíꞌijtyiꞌreꞌ. 28 Jiꞌnye aꞌɨ́jna ɨ tɨ ajta tyévij jitze huanɨeꞌhuacaꞌ, capu aꞌɨ́jna jɨn mujoꞌvéꞌmej mej mij jaatyáhuɨɨreꞌen, sulu taꞌaj huoꞌtyáhuɨɨreꞌen ɨ séecan, ajta huaꞌ jitze maꞌcan huámuɨꞌnyij, tɨꞌij muiꞌcaa huáhuɨɨreꞌen.

Jesús pu huaꞌpuácaa tyúꞌhuaaj ɨ maj aracúcuꞌnyijmee

(Mr. 10:46-52; Lc. 18:35-43)

29 Matɨꞌɨj aꞌɨ́ɨmaj iiráacɨj aꞌájna a Jericó, jéehua mu tyeɨ́tyee jamuán jóꞌjuꞌ aꞌɨ́jcɨ ɨ Jesús. 30 Majta huaꞌpuaj ɨ maj aracúcuꞌnyijmee aꞌáa mu jeꞌtyétyaꞌcaꞌaj véjriꞌ ɨ juyéj jitze, matɨꞌɨj jáanamuajriꞌ tɨ ɨ Jesús ajaꞌváꞌmaꞌcaꞌaj, aꞌyaa mu tyityeetyejíihuajraa tɨjɨn:

—Tavástaraꞌ, mu paj yójraꞌ puéꞌeen aꞌɨ́jna ɨ David, táꞌancuꞌvaxɨꞌ ityájma.

31 Majta ɨ tyeɨ́tyee, aꞌɨ́ɨ mu huaꞌajtyáꞌxɨj, majta huoꞌtáꞌijmuejriꞌ mej mij huatyáapuaꞌrej, majta aꞌɨ́ɨmaj jéetzeꞌ mu caꞌnyíin jɨn huatyejíihuajra aꞌyaa mu tɨjɨn:

—Tavástaraꞌ, mu paj yójraꞌ puéꞌeen ɨ David, táꞌancuꞌvaxɨꞌ ityájma.

32 Aj puꞌij Jesús oocháxɨj, ajta huoꞌtajé aꞌɨ́ɨjma ɨ maj aracúcuꞌnyijmee, tɨꞌquij aꞌyan tyihuoꞌtaꞌíhuoꞌriꞌ tɨjɨn:

—¿Jiꞌnye setyáꞌxɨeꞌveꞌ nyaj tyiꞌtɨ́j huáꞌuurej jaꞌmua jimi?

33 Aꞌyaa mu tyityaatanyúj tɨjɨn:

—Tavástaraꞌ, aꞌyaa tu tyáꞌxɨeꞌveꞌ tyaj atanyéjnyeꞌrej.

34 Aj puꞌij Jesús huaꞌancuꞌvajxɨ, ajta jeꞌen huaꞌrámuarɨeꞌxɨj ɨ huaꞌjɨꞌsij jitze. Tɨꞌɨj huaꞌrámuarɨeꞌxɨj aj mu mij huarúj, matɨꞌɨj mij atanyéenyeꞌrij muáꞌraa, aj mu mij jamuán joꞌcɨ́j.

21

Jesús pu aꞌáa jaꞌráꞌiixaj a Jerusalén

(Mr. 11:1-11; Lc. 19:28-40; Jn. 12:12-19)

1 Matɨꞌɨj meríj véjriꞌ ajoojuꞌcaj aꞌájna a Jerusalén muꞌríj aꞌáa jaꞌráꞌajcaa joꞌtɨj jaꞌchajtaꞌ tɨ aꞌyan tyajaꞌrájtyapuaj tɨjɨn Betfagé, chájtaꞌnaj aꞌáa tɨ jáꞌsejreꞌ ɨ jɨríj jitze ɨ maj aꞌyan jatamuáꞌmuaj tɨjɨn Aseitúunajrimi, aj puꞌij Jesús huaꞌpuácaa huataꞌítyacaꞌ ɨ maj jamuán huacɨ́j, 2 aꞌyan tyihuoꞌteꞌexáatyeꞌej tɨjɨn:

—Séricuj siooj aꞌáa jaꞌtanyáaj a chájtaꞌ. Aꞌáa xu yéꞌtyoonyij ɨ púuruꞌ tɨ ajeꞌriáꞌtapiꞌ ajta jamuán ɨ yójraꞌ. Séej sij jeꞌejxɨsta, siajta jeꞌen munyajaꞌrájajnyityeꞌen. 3 Tɨpuaꞌaj aꞌtɨ́j jeꞌej tyajaꞌmuajeevaj, aꞌyaa xu tyaatéꞌexaatyeꞌen tɨjɨn tavástaraꞌ pu jitzán juxɨeꞌveꞌ, jiyeꞌtzín jɨmeꞌ tu tyijtá yajaváꞌtoosij.

4 Aꞌyaa pu tyuꞌrɨ́j tɨꞌij aꞌyan tyaꞌróoꞌastej jeꞌej tɨ tyuꞌtaxájtacaꞌ aꞌɨ́jna ɨ tɨ Dios jitze maꞌcan tyíꞌxajtacaꞌaj, tɨ aꞌyan tɨjɨn:

5 Aꞌyan setyihuoꞌtéꞌexaatyeꞌ aꞌɨ́ɨjma ɨ maj aꞌáa joꞌcháatɨmee ɨ chájtaꞌnaj jitze ɨ Sión tɨjɨn:

“Cásɨꞌ, puꞌríj ajaꞌveꞌmej jaꞌmua jimi aꞌɨ́jna ɨ jaꞌmua Rey,

capu jeꞌej tyéejviicueꞌ, ajta aváꞌcaj púuruꞌ japua tɨ cɨ́leen

tɨ yójraꞌ puéꞌeen sɨ́ɨj ɨ maj japuan tyíꞌtɨꞌɨjcɨcaa.”

6 Majta ɨ maj huaꞌpuaj, aꞌɨ́ɨ mu jóꞌjuꞌ, majta aꞌyan huarɨ́j jeꞌej tɨ Jesús tyihuoꞌtaꞌíj. 7 Aj mu mij uyaꞌráaja ɨ Jesús jimi aꞌɨ́jcɨ ɨ púuruꞌ, majta ɨ yójraꞌ, matɨꞌɨj mij tyeꞌtyéveerej ɨ tyúumaancaj aꞌɨ́jcɨ ɨ púuruꞌ, aj puꞌij ɨ Jesús avéꞌyixɨj. 8 Majta ɨ tyeɨ́tyee jéehua mu ajtyáxɨɨriacaꞌ. Séecan mu tyúumaancaj tyoꞌcaváarajraa ɨ juyéj jitze, majta séecan ɨ xamuáj ɨ maj jaꞌantáveechixɨj ɨ cɨyéj jitze. 9 Majta néijmiꞌi ɨ maj anáatyaꞌaj huajúꞌcaꞌaj, majta ɨ maj cújtaꞌ huajúꞌcaꞌaj, aꞌyaa mu tyityeejíjhuasimeꞌej tɨjɨn:

—Aꞌyaa tu tyíꞌmuahuaviij paj tɨiꞌrátoonyij mu paj yójraꞌ puéꞌeen aꞌɨ́jcɨ ɨ rey ɨ David. Dios pu tyámuaꞌ tyeetyájtoo aꞌíjna ɨ tɨ yajaꞌvéꞌmej nyúucaritzeꞌ ɨ tavástaraꞌ. Micheꞌ tyaatatyójtziꞌreꞌen ɨ maj tajapuá jáꞌsejreꞌ.

10 Tɨꞌɨj ɨ Jesús utyájrupij u Jerusalén, néijmiꞌi mu ɨ tyeɨ́tyee tyúuꞌɨtziityej, majta mueꞌtɨ́j aꞌyan tyíꞌihuoꞌcaꞌaj tɨjɨn:

—¿Aꞌtanyíj puéꞌeen aꞌmújna?

11 Majta ɨ tyeɨ́tyee, aꞌyaa mu tyihuoꞌtéꞌexaaj tɨjɨn:

—Aꞌmúu pu aꞌɨ́ɨn puéꞌeen ɨ Jesús Nazaret tɨ jáꞌmaꞌcan, tɨ ajta Dios jitze maꞌcan tyíꞌxaj.

Jesús pu jaajájcuarej ɨ tyeyúuj

(Mr. 11:15-19; Lc. 19:45-48; Jn. 2:13-22)

12 Aj puꞌij Jesús utyájrupij ɨ tyeyúuj tzajtaꞌ tɨꞌquij huiꞌrámuarij néijmiꞌcaa ɨ maj aꞌúun tyíꞌtoocaꞌaj, ajta ɨ maj aꞌúun tyíꞌnanaavaꞌaj. Tyihuaꞌ meesaj pu tyeꞌtahuáꞌxɨj aꞌɨ́ɨjma ɨ maj japuan túmii huaꞌpuataꞌtyiꞌracaꞌaj, ajta tyihuáꞌɨpuaa ɨ maj cúcuiꞌsee toꞌracareꞌej, 13 aꞌyaa pu tyihuoꞌtéꞌexaaj tɨjɨn:

—Aꞌyaa pu tyéꞌyuꞌsiꞌ ɨ yuꞌxarij jitze tɨjɨn: “Ɨ nye chiꞌij aꞌyaa mu jaatámuaꞌsij tɨjɨn chiꞌij maj tzajtaꞌ huatyényuunyij ɨ Dios jimi.” Siajta muaꞌaj aꞌyaa xu jaꞌuurej ɨ chiꞌij tɨꞌɨj tyástaꞌnaj joꞌmaj náhuaꞌrij jóoꞌavaꞌtacaa.

14 Majta u tyeyúuj tzajtaꞌ, aꞌɨ́ɨ mu ajtyáxɨɨriacaꞌ ɨ Jesús jimi ɨ maj arácucuꞌun majta ɨ maj quee rácɨjcɨꞌnyiveꞌ, aj puꞌij aꞌɨ́ɨn tyihuóꞌhuaa. 15 Ajta matɨꞌɨj ɨ maj puaaríij tyíꞌijtyeꞌ ɨ tyeyúuj tzajtaꞌ, majta ɨ maj tyihuáꞌmuaꞌtyej ɨ yuꞌxarij jitze, matɨꞌɨj aꞌɨ́ɨmaj jaaséj tɨ ɨ Jesús tyihuóꞌhuaa, majta huóꞌnamuajriꞌ maj ɨ tɨꞌríij aꞌyan tyíꞌtyejijhuacaꞌaj tɨjɨn: “Tyicheꞌ tyámuaꞌ tyeetyátoonyij aꞌɨ́jcɨ ɨ tɨ David jitze eeráanyej”, aj mu mij tyinyínyuꞌcacucaꞌ, 16 aꞌyaa mu tyaatéꞌexaa aꞌɨ́jcɨ ɨ Jesús tɨjɨn:

—¿Nyi pahuáꞌnamuaj jeꞌej maj tyíꞌxaj mu tɨꞌríij?

Jesús pu aꞌyan tyuꞌtanyúj tɨjɨn:

—Jiꞌnye nyijta, nyahuaꞌnamuaj. Ajta, ¿nyi sequée joꞌjíjvej ɨ yuꞌxarij jitze jeꞌej tɨ tyéꞌyuꞌsiꞌ? Aꞌyaa pu tɨjɨn:

Jeꞌej maj aꞌɨ́ɨmaj tyuꞌtáchuiicaj ɨ tɨꞌríij,

majta ɨ unyáaqueꞌsee,

aꞌɨ́j mu jɨn tyaatatyójtziꞌreꞌej ɨ Dios.

17 Aj puꞌij Jesús aꞌáa huojoohuáꞌxɨj, ajta jeꞌen jóꞌraa aꞌájna chájtaꞌ tɨ aꞌyan tyajaꞌrájtyapuaj tɨjɨn Betania, aꞌáa puꞌij joꞌtaꞌípuaꞌrej.

Jesús pu jeꞌej puaꞌaj tyaatajé ɨ xápuaꞌ tɨ quee tajcaa

(Mr. 11:12-14, 20-26)

18 Yaa ariáꞌpuaꞌaj tɨꞌɨj ajtáhuaꞌaj aꞌáa joꞌmej a chájtaꞌ, puꞌríj iꞌcuatacaꞌaj aꞌɨ́jna ɨ Jesús. 19 Aj puꞌij xápuaꞌ huaséj tɨ ajaꞌtávaacaꞌaj aꞌájna véjriꞌ ɨ juyéj jitze, aj puꞌij ajoꞌréꞌnyej joꞌtɨj jaꞌtávej aꞌɨ́jna ɨ xápuaꞌ, majta quee tacaꞌcaꞌaj, jéehua puꞌuj tyáxamueꞌcaꞌaj. Aj puꞌij Jesús aꞌyan tyaatajé aꞌɨ́jcɨ ɨ xápuaꞌ tɨjɨn:

—Capáj cheꞌ aꞌnáj tajcaꞌreꞌen.

Tɨꞌɨj aꞌyan tyaatajé, aj puꞌij huatyáahuaj aꞌɨ́jna ɨ xápuaꞌ. 20 Majta ɨ maj Jesús jamuán huacɨ́j, matɨꞌɨj jaaséej, jeꞌej mu tyoꞌtaséj, aꞌyaa mu mij tyaataꞌíhuoꞌriꞌ tɨjɨn:

—¿Jiꞌnye een jɨmeꞌ jiyeꞌtzín tyuꞌtyáahuaj mu xápuaꞌ?

21 Aj puꞌij Jesús aꞌyan tyihuoꞌtéꞌexaaj tɨjɨn:

—Aꞌyaa nu tyajáꞌmuaꞌixaatyeꞌ tɨjɨn tɨpuaꞌaj setyáꞌtzaahuatyeꞌej tɨ aꞌyan tyeꞌmej jeꞌej siaj tyiꞌtɨ́j tyuꞌtaxájtaj, aꞌyaa pu tyíꞌrɨnyij, siajta quee aꞌɨ́j sianaꞌaj huayíꞌtɨhuaꞌaj xáꞌjuꞌun siaj aꞌyan jáaꞌuurej aꞌmújcɨj mu xápuaꞌ nyatɨꞌɨj nyeríj jáaruuj, Sulu siajta xu jaayíꞌtɨhuaꞌaj xáꞌjuꞌun siaj aꞌyan tyaataꞌíjtyeꞌen aꞌmújcɨj mu jɨríj tɨjɨn: “Tyíchesij, atyájraꞌ a jájritzeꞌ”, aꞌyaa puꞌij ajta tyeꞌmej. 22 Ajta néijmiꞌi ɨ siaj jɨn huatyényuusij ɨ Dios jimi, aꞌyan setyaꞌtzáahuatyeꞌej aꞌyaa xu siajta tyaꞌancuriáaꞌsij.

Aꞌɨ́jna ɨ tɨ jɨn antyúumuaꞌreej ɨ Jesús

(Mr. 11:27-33; Lc. 20:1-8)

23 Aj puꞌij taꞌij ɨ Jesús aꞌúun joꞌtyájrupij u tyeyúuj tzajtaꞌ. Tɨꞌɨj ooj aꞌúun tyihuaꞌmuaꞌtyáacaj ɨ tyeɨ́tyee, aꞌɨ́ɨmaj mu ajtyáxɨɨriacaꞌ ɨ Jesús jimi ɨ maj puaaríij tyíꞌijtyeꞌ, majta ɨ huáasij, aꞌɨ́ɨ mu ajeꞌréꞌnyej, matɨꞌɨj mij aꞌyan tyaataꞌíhuoꞌriꞌ tɨjɨn:

—¿Tyiꞌtanyí jɨn petyiꞌtyéjvee pej pij aꞌyan rɨjcaj? ¿Aꞌtanyíj aꞌɨ́jna jɨn muaꞌantyíhuoo?

24 Jesús pu aꞌyan tyuꞌtanyúj tɨjɨn:

—Nyáaj nu nyajta séej tyajamuaataꞌíhuoꞌraj, tɨpuaꞌaj sianaatéꞌexaatyeꞌ, aj nu nyij jamuaatéꞌexaatyeꞌsij tyiꞌtɨ́j nyaj jɨn tyiꞌtyéjvee nyej nyij aꞌyan rɨcɨj. 25 Aꞌɨ́jna ɨ tɨ jɨn tyiꞌtyávaacaꞌaj ɨ Juan tɨꞌij huóꞌɨɨraj ɨ tyeɨ́tyee, ¿joꞌnyij joꞌvéꞌmej? ¿Nyi tajapuá Dios tɨ jáꞌsejreꞌ, caꞌ íiyan ɨ cháanacaj japua, huaꞌ tzajtaꞌ ɨ tyeɨ́tyee? Matɨꞌɨj mij tyiꞌtyúuꞌixaaj jujɨ́ɨmuaꞌaj, aꞌyaa mu tɨjɨn:

—Tɨpuaꞌaj aꞌyan tyetyaatéꞌexaatyeꞌ yee Dios pu yoꞌtaꞌítyacaꞌ, aꞌyaa pu tyitaatéꞌexaatyeꞌsij tɨjɨn: “¿Jiꞌnye een jɨn tyequée jaꞌantzaahuaj?” 26 Ajta quee jeꞌej tyíɨꞌrij tyaj aꞌyan tyaataxáj yee tyétyacaa mu yoꞌtaꞌítyacaꞌ, jiꞌnye tyahuáꞌtzɨɨnyeꞌ ɨ tyeɨ́tyee, majta néijmiꞌi aꞌyan tyáꞌtzaahuatyeꞌ tɨ ɨ Juan tyíꞌxajtacaꞌaj ɨ Dios jitze maꞌcan. 27 Aj mu mij aꞌyan tyaatéꞌexaa aꞌɨ́jcɨ ɨ Jesús tɨjɨn:

—Catu jamuaꞌreej.

Aj puꞌij ɨ Jesús aꞌyan tyihuoꞌtéꞌexaaj tɨjɨn:

—Canu nyajta nyáaj jamuaatéꞌexaatyeꞌej tyiꞌtɨ́j nyaj jɨn tyiꞌtyéjvee nyej nyij aꞌyan rɨcɨj.

Aꞌɨ́jcɨ jɨmeꞌ ɨ maj yójmuaꞌmuaꞌ puéꞌeen ɨ maj huaꞌpuaj

28 Jesús pu aꞌyan tyihuoꞌtaꞌíhuoꞌriꞌ tɨjɨn:

—¿Jiꞌnye muaꞌajmaj tyajamuáꞌmiteerasteꞌ aꞌíjna jɨmeꞌ ɨ nyúucarij? Aꞌtɨ́j pu huaꞌpuácaa tyiyójmuaꞌcaꞌaj, aj puꞌij séej aꞌyan tyuꞌtéꞌexaaj tɨjɨn: “Nyiyóoj, áricuj pataꞌaj tyojoꞌmuárɨeꞌen ijíij jóꞌnyaj úuvaj joꞌhuástej.” 29 Aj puꞌij ɨ yójraꞌ aꞌyan tyuꞌtanyúj tɨjɨn: “Canu jóꞌyiꞌmuɨj.” Ajta jeꞌen seequéj tyiꞌriáꞌmuaꞌaj aj puꞌij ujóꞌmej tɨꞌij tyojoꞌmuárɨeꞌen. 30 Ajta jeꞌen ɨ yoꞌpuáaraꞌan ajoꞌréꞌnyej ɨ séej jimi, aꞌyaa puꞌij chaꞌtaj tyaataꞌíj. Ajta ɨ yójraꞌ aꞌyaa pu tyuꞌtanyúj tɨjɨn: “Jiꞌnye nyijta aꞌyaa nu rɨnyij.” Ajta capu aꞌyan huarɨ́j. 31 ¿Aꞌtanyíj aꞌɨ́ɨmaj ɨ maj huaꞌpuaj aꞌyan huarɨ́j jeꞌej tɨ tyaaxɨéꞌvaꞌcaꞌaj ɨ huaꞌ táataj?

Aꞌyaa mu mij aꞌɨ́ɨmaj tyityaatanyúj tɨjɨn:

—Aꞌɨ́jna ɨ taꞌnájcaj.

Aj puꞌij Jesús aꞌyan tyihuoꞌtéꞌexaaj tɨjɨn:

—Aꞌyaa nu tyajáꞌmuaꞌixaatyeꞌ tzáahuatyiꞌraꞌaj jɨmeꞌ, aꞌɨ́ɨmaj ɨ maj tyíꞌtyejijveꞌ tajtúhuan jitze maꞌcan, majta ɨ úucaa ɨ maj jutoj túmii jɨmeꞌ, aꞌɨ́ɨ mu jáꞌmuamueꞌtɨn mej mij utyájrutyej joꞌtɨj ɨ Dios tyejéꞌijtaj. 32 Jiꞌnye tɨꞌɨj ɨ Juan mujoꞌvéꞌmej tɨꞌij jamuaatéꞌexaatyeꞌen jeꞌej siaj yeꞌej huárɨnyij ɨ Dios jimi, muaꞌaj xu quee jaꞌantzaahuaj, majta ɨ maj huáꞌjijveꞌ majta ɨ úucaa maj jutoj túmii jɨmeꞌ, aꞌɨ́ɨ mu xaa jaꞌantzaahuaj. Siajta muaꞌaj siatɨꞌɨj aꞌɨ́j huaséj caxu seequéj tyuꞌmuáꞌaj siaj sij jaꞌantzaahuatyeꞌen.

Aꞌɨ́jcɨ jɨmeꞌ ɨ maj tyíꞌmuɨjhuacaa ɨ maj jeꞌej puaꞌaj tyíꞌtyetyeɨtyee

(Mr. 12:1-12; Lc. 20:9-19)

33 ’Xáanamuajriꞌ aꞌíjcɨ ɨ nyúucarij: Aꞌtɨ́j pu úuvaj huahuástej, ajta jariáꞌnaj tyetyéj jɨmeꞌ, ajta tyiꞌtɨ́j huatyátaahuacaꞌ tɨ jitzán jaatyájachaꞌxɨꞌɨn ɨ úuvaj, ajta tyiꞌtɨ́j ájtaahuacaꞌ tɨꞌij japuan ujváaj huaꞌíxɨeꞌreꞌen.

’Aj puꞌij séecan huaꞌtanyéjtye ɨ chuéj mej mij tyaanájchityeꞌen, ajta jeꞌen jóꞌraa aꞌɨ́jna ɨ aꞌtɨ́j séej chuéj japua. 34 Tɨꞌɨj tyaꞌráꞌaj matɨꞌɨj puaꞌaj jajuꞌracaa aꞌɨ́jcɨ ɨ úuvaj, séecan pu huataꞌítyacaꞌ ɨ maj jimi tyíꞌmuarɨeꞌ, mej mij uhuojoꞌtáhuavii aꞌchu tɨ jacɨꞌtyij aꞌɨ́jcɨ ɨ tɨ tyiꞌchuej. 35 Majta aꞌɨ́ɨmaj ɨ chuéj maj huoꞌtanyéj, aꞌɨ́ɨ mu huoꞌvíviꞌ aꞌɨ́ɨjma ɨ maj huataꞌítyiꞌhuacaꞌ, séej mu huatyáavaxɨj, majta séej huajéꞌcaj, majta séej huatyátoꞌsij tyetyéj jɨmeꞌ. 36 Ajta ɨ tɨ jaꞌaꞌrij ɨ chuéj séecan pu ajtáhuaꞌaj huataꞌítyacaꞌ, muꞌríj jéetzeꞌ muiꞌcaa, majta ɨ chuéj maj huoꞌtanyéj, aꞌyaa mu chaꞌtaj manaꞌaj huóꞌruuj aꞌɨ́ɨjma ɨ maj huataꞌíjtyiꞌhuacaꞌ.

37 ’Uveꞌtyáatɨcan puꞌij ɨ juyój huataꞌítyacaꞌ aꞌyan tyiꞌmuaꞌastɨ́j tɨjɨn: “Aꞌíj mu xaa ántzaahuatyeꞌsij ɨ nyiyóoj.” 38 Majta ɨ chuéj maj huoꞌtanyéj, matɨꞌɨj jaaséej aꞌɨ́jcɨ ɨ yójraꞌ, aꞌyaa mu tyaaxáꞌpuɨꞌɨntarej tɨjɨn: “Aꞌíi pu aꞌɨ́ɨn puéꞌeen ɨ tɨ néijmiꞌi tyáꞌcɨꞌtyij, tyicheꞌ jaajéꞌcaj tɨꞌij ityájma tyíꞌtaꞌaꞌrij jáꞌraꞌnyij.” 39 Aj mu mij jaatyéeviꞌ aꞌɨ́jcɨ ɨ yójraꞌ, matɨꞌɨj mij jiꞌráaja apuaꞌquéj majta jeꞌen jaajéꞌcaj.

40 Aj puꞌij Jesús aꞌyan tyihuoꞌtaꞌíhuoꞌriꞌ tɨjɨn:

—Ajta aꞌyájna tɨꞌɨj uvéꞌnyej aꞌɨ́jna ɨ tɨ jaꞌaꞌrij ɨ chuéj, ¿jiꞌnye tyajamuáꞌmiteerasteꞌ muaꞌajmaj, jeꞌquij huáꞌuuren aꞌɨ́ɨjma ɨ chuéj tɨ huoꞌtanyéj?

41 Aꞌyaa mu tyityaatanyúj tɨjɨn:

—Aꞌɨ́ɨ pu quee huaꞌcuꞌváaj huáꞌcuiꞌnyij aꞌɨ́ɨjma ɨ maj jeꞌej puaꞌaj tyíꞌtyetyeɨtyee, ajta jeꞌen séecan huatanyéjtyeꞌsij ɨ chuéj, mej mij jaatáꞌan ɨ tɨ jacɨꞌtyij tɨꞌɨj tyaꞌráꞌastij matɨꞌɨj puaꞌaj jajuꞌracaa ɨ úuvaj.

42 Aj puꞌij Jesús aꞌyan tyihuoꞌtéꞌexaaj tɨjɨn:

—¿Nyi sequée aꞌnáj joꞌjíjvej ɨ yuꞌxarij jitze? Aꞌyaa pu tyáꞌxaj tɨjɨn:

Aꞌɨ́jna ɨ tyetyéj ɨ maj ájcaꞌ yóorɨej ɨ maj chiꞌij taꞌhuacaa,

aꞌyaa pu tyeꞌrájraa tɨ aꞌɨ́ɨn pueꞌéenyeꞌej jaꞌraa ɨ tɨ jéetzeꞌ juxɨeꞌveꞌ.

Tavástaraꞌ pu aꞌyan jáaruuj,

aꞌɨ́j tu jɨn tyámuaꞌ tyoꞌtaséj.

43 Aꞌɨ́j nu jɨn aꞌyan tyajáꞌmuaꞌixaatyeꞌ, maj muaꞌajmaj jamuáaꞌriꞌraj aꞌɨ́jna ɨ tɨ jaꞌmuacɨꞌtyíicheꞌ ɨ siaj jɨn tyuꞌtaꞌíjtaj, mej mij séecan huatáꞌan ɨ maj aꞌyan huárɨnyij jeꞌej tɨ tyaꞌráanajchi. 44 Ajta aꞌɨ́jna jɨmeꞌ ɨ tyetyéj, tɨpuaꞌaj aꞌtɨ́j jitzán éejcataj aꞌɨ́jna ɨ aꞌtɨ́j néijmiꞌqueꞌ pu huatyánaꞌxɨj, ajta tɨpuaꞌaj aꞌɨ́jna ɨ tyetyéj japuan rájvetyij ɨ tyévij. Aꞌɨ́ɨ pu jaatyámuɨnyaxɨꞌɨj.

45 Majta ɨ maj tyihuáꞌijtyeꞌ ɨ puaaríij majta ɨ fariseos, matɨꞌɨj jáanamuajriꞌ jeꞌej tɨ ɨ Jesús tyíꞌxajtacaꞌaj séej nyúucarij jɨmeꞌ, aj mu mij jáamuaꞌreeriꞌ tɨ aꞌɨ́ɨjma tyáxajtasimeꞌej. 46 Aj mu mij jáahuoj jeꞌej maj yeꞌej tyeetyéeviꞌ, majta huáꞌtzɨɨnyaꞌcaꞌaj aꞌɨ́ɨjma ɨ tyeɨ́tyee, jiꞌnye néijmiꞌi mu ɨ tyeɨ́tyee aꞌyan tyáꞌtzaahuatyaꞌcaꞌaj tɨ Jesús aꞌɨ́ɨn puéꞌeenyeꞌej ɨ tɨ Dios jitze maꞌcan tyíꞌxaj.

22

Aꞌɨ́jcɨ jɨmeꞌ ɨ maj jɨn tyíꞌyeꞌestyaa tɨpuaꞌaj aꞌtɨ́j huatyényeɨɨchej

1 Jesús pu ajtáhuaꞌaj aꞌyan tyihuoꞌtéꞌexaaj séej nyúucarij jɨmeꞌ. Aꞌyaa pu tɨjɨn:

2 —Aꞌyaa pu tyíꞌeen aꞌájna joꞌtɨj ɨ Dios tyejéꞌijtaj tɨꞌɨj aꞌɨ́jna jimi ɨ rey tɨ tyuꞌyéꞌestej aꞌɨ́jcɨ jɨmeꞌ tɨ ɨ yójraꞌ huatyényeɨɨchacaꞌ. 3 Aꞌɨ́ɨjma pu huataꞌítyacaꞌ ɨ maj jimi tyíꞌmuarɨeꞌ mej mij uhuojoꞌtájeevej aꞌɨ́ɨjma ɨ tɨ arí huoꞌtáꞌinyej, majta aꞌɨ́ɨmaj ɨ maj huatáꞌinyiihuacaꞌ, camu joꞌcɨɨnyicucaꞌaj maj ajeꞌréꞌnyej.

4 ’Ajtáhuaꞌaj pu séecan huataꞌítyacaꞌ, aꞌyan tyihuoꞌteꞌexáatyeꞌej tɨjɨn: “Aꞌyaa xu tyihuoꞌtéꞌexaatyeꞌen aꞌɨ́ɨjma ɨ nyaj huoꞌtáꞌinyej tɨjɨn puꞌríj tyámuaꞌ tyíꞌeen ɨ cueꞌráj. Nuꞌríj tyuꞌtaꞌíjtacaꞌ maj huóꞌcuiꞌnyij ɨ yaꞌmuáatyee ɨ nyaj huaꞌpuꞌujtyeꞌ, néijmiꞌi pu arí tyámuaꞌ tyíꞌeen tyataꞌaj tyij tyuꞌyéꞌestej.” 5 Majta ɨ maj huatáꞌinyiihuacaꞌ, camu huaꞌantzaahuaj. Sɨ́ɨj pu aꞌáa joꞌmej joꞌtɨj tyajáꞌhuasteꞌ, ajta sɨ́ɨj aꞌáa pu joꞌmej joꞌtɨj tyajáꞌtoj, 6 majta séecan mu huoꞌvíviꞌ ɨ maj tyíꞌmuarɨeꞌ aꞌɨ́jcɨ jimi ɨ rey, majta jeꞌej puaꞌaj huóꞌruuj ꞌasta manaꞌaj quee huoꞌcuij. 7 Aj puꞌij ɨ rey huápuɨꞌɨj huatanyúꞌcacaꞌ, tɨꞌquij huoꞌtaꞌítyacaꞌ ɨ juxantáaruꞌustyamuaꞌ mataꞌaj mij huóꞌcuiꞌnyij néijmiꞌcaa ɨ tyeɨ́tyee maj tyíꞌtyacuiꞌcaa majta tyuꞌtyáatɨej ɨ tyihuáꞌchiꞌij. 8 Ajta jeꞌen aꞌyan tyihuoꞌtéꞌexaaj aꞌɨ́ɨjma ɨ maj jimi tyíꞌmuarɨeꞌ tɨjɨn: “Puꞌríj néijmiꞌi tyámuaꞌ tyíꞌeen tyej tyij tyuꞌyéꞌestej, majta aꞌɨ́ɨmaj ɨ nyaj huoꞌtáꞌinyej, camu yeveꞌréꞌnyajcuj. 9 Séricuj muaꞌaj, tɨꞌɨj naꞌaj tyiꞌcureꞌnyáatɨmee ɨ juyéj, siataꞌaj huoꞌtáꞌinyej néijmiꞌcaa ɨ tyeɨ́tyee aꞌchu siaj puaꞌmácan tyoonyij.” 10 Matɨꞌɨj mij iiráacɨj ɨ maj jimi tyíꞌmuarɨeꞌ, majta jeꞌen jéehua huaꞌajsɨɨ ɨ tyeɨ́tyee aꞌchu maj puaꞌmácan huátyoj, ɨ maj jeꞌej puaꞌaj tyíꞌtyetyeɨtyee, majta ɨ maj tyámuaꞌ tyíꞌtyetyeɨtyee, aꞌyaa mu mij tyityoꞌhuájɨstyacaꞌ ɨ tyeɨ́tyee u chiꞌtáaraꞌan aꞌɨ́jcɨ ɨ rey.

11 Tɨꞌɨj ɨ rey utyájrupij tɨꞌij huoꞌséj aꞌɨ́ɨjma ɨ tɨ huoꞌtáꞌinyej, aj puꞌij séej huaséj tɨ quee aꞌyan eenyeꞌ tyiꞌtyéechan jeꞌej tɨ tyeevíjtyeꞌ tɨꞌɨj tɨpuaꞌaj sɨ́ɨj huatyényeɨɨchej. 12 Aꞌyaa pu tyaatéꞌexaa tɨjɨn: “Nyaꞌ amíincuj, ¿jiꞌnye petyiꞌtyájrupij aꞌyújna maj pajta quee aꞌyan eenyeꞌ tyiꞌtyéechan tɨꞌɨj tyiꞌtyéevijtɨj tɨꞌɨj tɨpuaꞌaj aꞌtɨ́j tɨ huatyényeɨɨchij?” Ajta ɨ aꞌtɨ́j capu huatanyúj. 13 Aj puꞌij ɨ rey aꞌyan tyihuoꞌtaꞌíj aꞌɨ́ɨjma ɨ maj tyíꞌhuɨɨreꞌ tɨjɨn: “Siataꞌaj jaꞌnájɨꞌqueꞌen muácaꞌraꞌan jitze, siajta ɨcájraꞌan jitze, siajta jeꞌen jiꞌrárɨeenyij joꞌtɨj joꞌtɨ́caꞌ. Aj puꞌij juyiinyen ajta jajpuéetzij jaꞌmej.” 14 Jiꞌnye mueꞌtɨ́j mu huatájeeviꞌhuaj, ajta ɨ Dios jeꞌcácaa puꞌuj antyíhuoosij.

Aꞌɨ́jcɨ jɨmeꞌ ɨ maj jɨn tyíꞌnajchitaj ɨ tajtúhuan jimi

(Mr. 12:13-17; Lc. 20:20-26)

15 Majta ɨ fariseos aꞌɨ́ɨ mu joꞌcɨ́j, matɨꞌɨj mij jaaxáꞌpuɨꞌɨntarej mej mij tyiꞌtɨ́j jɨn jaamuéꞌtɨn aꞌɨ́jcɨ ɨ Jesús tɨꞌij ootyáꞌɨtzeereꞌen, mej mij aꞌɨ́jcɨ jɨn jitzán tyoꞌojpuáꞌrityeꞌen. 16 Aj mu mij séecan huataꞌítyacaꞌ, mej mij jamuán tyuꞌtaxáj ɨ Jesús, majtáhuaꞌaj séecan huaꞌ jamuán ɨ maj Herodes jitze ajtyámaꞌcan, aꞌyaa mu mij tyaatéꞌexaa tɨjɨn:

—Maeestro, aꞌyaa tu tyáꞌmuaꞌreej paj aꞌɨ́jna jɨn tyíꞌmuaꞌtaj ɨ tɨ jɨꞌréꞌcan jɨmeꞌ, pajta huáꞌmuaꞌtyej jeꞌej tɨ tyáꞌxɨeꞌveꞌ ɨ Dios, capu aꞌ jitze juxɨeꞌveꞌ jeꞌej maj tyíꞌxaj ɨ tyeɨ́tyee, jiꞌnye capáj aꞌyan tyáꞌxɨeꞌveꞌ mej mij aꞌɨ́ɨmaj tyámuaꞌ mojoꞌsejra. 17 Pataꞌaj taatéꞌexaatyeꞌen: ¿Nyiquij xáꞌpuɨꞌ tyaj tyuꞌnájchij aꞌɨ́jcɨ jɨmeꞌ ɨ maj huáꞌjijveꞌ ɨ tajtúhuan jitze maꞌcan, caꞌ quee?

18 Ajta ɨ Jesús tɨꞌɨj jáamuaꞌreeriꞌ maj quee huatoojéꞌyacan jɨn tyéꞌihuoꞌracaꞌaj, sulu mej mij jeꞌej puaꞌaj jáaꞌuuren, aꞌyaa puꞌij tyihuoꞌtéꞌexaaj tɨjɨn:

—Muaꞌaj mu siaj quee tyiꞌtɨ́j muaꞌreej, ¿jiꞌnye siaj sij tyíꞌtyeseꞌ siaj naatyéeviꞌ? 19 Sianaataséjratyeꞌ ɨ túmii ɨ siaj jɨn tyíꞌnajchitaj aꞌɨ́ɨjma jimi ɨ maj jáꞌmuajijveꞌ.

Aj mu mij séej ayaꞌváɨꞌtyej ɨ túmii, 20 ajta ɨ Jesús aꞌyaa pu tyihuoꞌtaꞌíhuoꞌriꞌ tɨjɨn:

—¿Aꞌtanyíj nyéerimaꞌraꞌ áꞌseejreꞌ, ajta jiꞌnye ántyapuaj yaj tɨ áꞌyuꞌsiꞌij?

21 Aꞌyaa mu tyaatéꞌexaa tɨjɨn:

—Aꞌɨ́jna ɨ tɨ tyíꞌtaꞌijtyeꞌ.

Aj puꞌij Jesús aꞌyan tyihuoꞌtéꞌexaaj tɨjɨn:

—Siataꞌaj jaatáꞌan aꞌɨ́jcɨ ɨ tajtúhuan tyiꞌtɨ́j tɨ áꞌriaꞌraꞌ puéꞌeen, siajta ɨ Dios tyiꞌtɨ́j tɨ áꞌriaꞌraꞌ puéꞌeen.

22 Matɨꞌɨj aꞌyan tyáanamuajriꞌ, jeꞌej mu tyoꞌtaséj, ámuꞌuj mij yoorɨéej matɨꞌɨj mij joꞌcɨ́j.

Aꞌájna ɨ xɨcáaraꞌ maj jitzán huatájuuritaj ɨ muɨꞌchítyee

(Mr. 12:18-27; Lc. 20:27-40)

23 Aꞌájna xɨcáaraꞌ jitze, séecan mu aꞌɨ́ɨmaj ɨ saduceos ajeꞌréꞌnyej ɨ Jesús jimi. Aꞌyaa mu aꞌɨ́ɨmaj tyíꞌxaj tɨjɨn camu cheꞌ huatájuuritaj ɨ maj meríj huácuij, aꞌɨ́j mu jɨn aꞌyan tyaataꞌíhuoꞌriꞌ ɨ Jesús tɨjɨn:

24 —Maeestro, Moisés pu aꞌyan tyuꞌxájtacaꞌ tɨjɨn tɨpuaꞌaj aꞌtɨ́j tɨ nyeɨɨchej huámuɨꞌnyij, ajta quee xu tyiyóomuaꞌcaj, tɨ aꞌyan tyúuxɨeꞌveꞌ tɨ ɨ ihuáariaꞌraꞌ jaꞌancuréꞌviꞌtɨj aꞌɨ́jcɨ ɨ tɨ jatyéviꞌtɨnyaꞌaj ɨ tɨ huamuɨ́ꞌ, tɨꞌij jitzán maꞌcan tyiyóomuaꞌaj jáꞌraꞌnyij aꞌɨ́jcɨ ɨ tɨ huamuɨ́ꞌ. 25 Aꞌyaa pu aꞌnáj tyuꞌrɨ́j ityájma jimi, muaꞌráhuaꞌpuacaꞌaj aꞌɨ́ɨmaj ɨ maj juꞌihuaamuaꞌcaꞌaj. Tɨꞌquij ɨ tɨ vástɨꞌ huatyényeɨɨchacaꞌ, ajta jeꞌen huamuɨ́ꞌ. Capu tyiyóomuaꞌaj jaꞌraa aꞌɨ́jcɨ jitze ɨ tɨ jatyéviꞌtɨnyaꞌaj, aꞌɨ́j puꞌij jimi huatyáꞌɨtzee ɨ tɨ jeꞌtyáaꞌsej. 26 Aꞌyaa pu chaꞌtánaꞌaj tyáaruj aꞌɨ́jcɨ ɨ juutzájraꞌ, ajta jeꞌen ɨ sɨ́ɨj ɨ tɨ huéeicaj jitze, aꞌɨ́ɨ pu ajta jaꞌantyánaxcacaꞌ, aꞌyaa pu chaꞌtánaꞌaj tyáaruj, ajta jeꞌen aꞌyan tyaꞌraj tɨ aꞌyan tyihuóꞌruuj néijmiꞌcaa ɨ maj aráahuaꞌpuaj aráꞌasej. 27 Tɨꞌɨj aꞌyan tyaꞌráꞌaj aj puꞌij téꞌej ɨ íitɨꞌ huamuɨ́ꞌ. 28 Arí ijíij, aꞌájna matɨꞌɨj huatájuurej, ¿aꞌtanyíj cɨ́naꞌraꞌan pueꞌéenyeꞌej jaꞌmej, aꞌɨ́ɨmaj ɨ maj aráahuaꞌpuaj aráꞌasej, jiꞌnye néijmiꞌi mu jatyéviꞌtɨnyaꞌaj?

29 Jesús pu aꞌyan tyihuoꞌtéꞌexaaj tɨjɨn:

—Huápuɨꞌɨj xu muaꞌaj quee tyiꞌtɨ́j jeꞌej tyíꞌmuaꞌreej, jiꞌnye caxu jamuaꞌreej jeꞌej tɨ tyéꞌyuꞌsiꞌ ɨ yuꞌxarij jitze, caxu siajta jamuaꞌtyej ɨ tɨ jɨn ɨ Dios néijmiꞌi putyíꞌuurej. 30 Matɨꞌɨj huatájuurej ɨ muɨꞌchítyee, camu cheꞌ nyejnyeɨꞌchen ɨ tyétyacaa, camu majta ɨ úucaa cheꞌ huɨɨchan, jiꞌnye aꞌyaa mu éenyeꞌej muáꞌjuꞌun matɨꞌɨj ɨ maj tajapuá tyíꞌhuɨɨreꞌ Dios tɨ jáꞌsejreꞌ. 31 Ajta aꞌɨ́jna jɨmeꞌ maj ɨ muɨꞌchítyee huatájuuritaj, ¿nyi sequée aꞌnáj joꞌjíjvej ɨ yuꞌxarij jitze tɨ ɨ Dios aꞌyan tyuꞌtaxájtacaꞌ tɨjɨn: 32 “Nyáaj nu aꞌɨ́ɨn puéꞌeen ɨ huaꞌ Dios aꞌɨ́jna ɨ Abraham, ajta ɨ Isaac, ajta ɨ Jacob?” Aꞌɨ́j pu jɨn quee huaꞌ Dios aꞌɨ́ɨjma ɨ muɨꞌchítyee, sulu aꞌɨ́ɨjma ɨ maj júurij.

33 Matɨꞌɨj ɨ tyeɨ́tyee aꞌyan tyáanamuajriꞌ, tyámuaꞌ mu naa tyityoꞌtóomuajtyacaꞌ aꞌɨ́jcɨ jɨmeꞌ jeꞌej tɨ ɨ Jesús tyihuáꞌmuaꞌtyajcaꞌaj.

Ɨ nyúucarij tɨ jéetzeꞌ juxɨeꞌveꞌ

(Mr. 12:28-34)

34 Majta ɨ fariseos, aꞌɨ́ɨ mu tyúusɨɨj matɨꞌɨj jáamuaꞌreeriꞌ tɨ ɨ Jesús huoꞌmuéꞌtɨj aꞌɨ́ɨjma ɨ saduceos, 35 ajta sɨ́ɨj tɨ aꞌɨ́ɨn puéꞌeen ɨ tɨ tyihuáꞌmuaꞌtyej ɨ yuꞌxarij jitze, aꞌɨ́ɨ pu aꞌyan tyaataꞌíhuoꞌriꞌ aꞌɨ́jcɨ ɨ Jesús tɨꞌij jaamuéꞌtɨn tɨjɨn:

36 —Maeestro, ¿tyiꞌtanyí nyúucariraꞌ jéetzeꞌ juxɨeꞌveꞌ aꞌɨ́ɨn tɨ joꞌyúꞌxacaꞌ ɨ Moisés?

37 Jesús pu aꞌyan tyaatéꞌexaa tɨjɨn:

—“Huaxɨeꞌveꞌ aꞌ vástaraꞌ tɨ Dios puéꞌeen, néijmiꞌi jɨmeꞌ muaꞌ xɨéjnyuꞌcaa, pajta néijmiꞌi jɨmeꞌ aꞌjúuricamej, pajta néijmiꞌi jɨmeꞌ ɨ paj jɨn maꞌúumuaꞌrej.” 38 Aꞌíi pu aꞌɨ́ɨn puéꞌeen ɨ taꞌnájcaj, tɨ ajta jéetzeꞌ juxɨeꞌveꞌ aꞌɨ́jna jitze ɨ nyúucarij. 39 Ajtáhuaꞌaj pu sɨ́ɨj nyúucarij séejreꞌ tɨ aꞌyan tyáꞌxaj tɨjɨn: “Huaxɨeꞌveꞌ ɨ axaꞌaj tyévij aꞌyájna patɨꞌɨj asɨ́ɨj tyíaxɨeꞌveꞌ.” 40 Aꞌíjna jitze ɨ nyúucarij tɨ huaꞌpuaj aꞌíj pu jitze aróocaꞌnyej néijmiꞌi ɨ nyúucarij, majta aꞌɨ́ɨmaj ɨ maj Dios jitze maꞌcan tyíꞌxajtacaꞌaj, aꞌíj mu majta jitze aróocaꞌnyej.

¿Aꞌtanyíj jajyóoj aꞌɨ́jcɨ ɨ tɨ Dios jaꞌantyíhuoj?

(Mr. 12:35-37; Lc. 20:41-44)

41 Matɨꞌɨj móoj ajaꞌtyusɨ́ɨriaꞌcaj aꞌɨ́ɨmaj ɨ fariseos, 42 Jesús pu aꞌyan tyihuoꞌtaꞌíhuoꞌriꞌ tɨjɨn:

—¿Jiꞌnye muaꞌajmaj tyajamuáꞌmiteerasteꞌ aꞌɨ́jcɨ jɨmeꞌ ɨ Cɨríistuꞌ? ¿Aꞌtanyíj jitze eerámaꞌcan?

Aꞌyaa mu tyityaatanyúj tɨjɨn:

—Aꞌɨ́j pu jitze eerámaꞌcan ɨ David.

43 Aj puꞌij Jesús aꞌyan tyihuoꞌtéꞌexaaj tɨjɨn:

—¿Jiꞌnye naꞌquij ɨ David, aꞌɨ́jna jitze maꞌcan ɨ júuricamaꞌraꞌ ɨ Dios, aꞌyan jaatamuaꞌaj tɨjɨn nyavástaraꞌ? Jiꞌnye aꞌyaa pu ɨ David tyuꞌtaxájtacaꞌ tɨjɨn:

44 Tavástaraꞌ pu aꞌyan tyaatéꞌexaa aꞌɨ́jcɨ ɨ nyavástaraꞌ tɨjɨn:

“Ooyíxɨꞌ ɨ iiyeꞌej nyamuácaꞌtaꞌ,

ꞌasta nyanaꞌaj quee huoꞌmuéꞌtɨn ɨ maj muájchaꞌɨɨreꞌ.”

45 ¿Jiꞌnye tyíɨꞌrij tɨ ɨ Cɨríistuꞌ aꞌɨ́j jitze eeramaꞌcáantaj ɨ David, tɨpuaꞌaj ɨ David aꞌyan jatamuáꞌmuatyaꞌan tɨjɨn nyavástaraꞌ?

46 Majta ɨ maj jáanamuajriꞌ, camu jeꞌej tyéejtyoj jeꞌej maj tyityaatányuunyij, tɨꞌɨj naꞌaj aꞌájna ɨmuáj, capu cheꞌ aꞌtɨ́j óocaꞌnyajcaꞌaj tɨ tyiꞌtɨ́j jaataꞌíhuoꞌ.

23

Jesús pu huaꞌ jitze tyoꞌojpuáꞌrij aꞌɨ́ɨjma ɨ fariseos, ajta aꞌɨ́ɨjma ɨ maj tyíꞌmuaꞌtaj ɨ yuꞌxarij jitze

(Mr. 12:38-40; Lc. 11:37-54; 20:45-47)

1 Aj puꞌij Jesús aꞌyan tyihuoꞌtéꞌexaaj aꞌɨ́ɨjma ɨ tyeɨ́tyee, ajta aꞌɨ́ɨjma ɨ maj jamuán huacɨ́j, aꞌyaa pu tɨjɨn:

2 —Aꞌɨ́ɨmaj ɨ maj tyihuáꞌmuaꞌtyej ɨ yuꞌxarij jitze, majta ɨ fariseos, aꞌɨ́ɨ mu tyihuáꞌmuaꞌtyej ɨ tyeɨ́tyee ɨ yuꞌxarij jitze Moisés tɨ joꞌyúꞌxacaꞌ. 3 Aꞌɨ́j pu jɨn aꞌyan tyúuxɨeꞌveꞌ siaj huaꞌráꞌastej, siajta néijmiꞌi jɨn aꞌyan huárɨnyij jeꞌej maj tyajáꞌmuaꞌixaatyeꞌ, ajta caxu aꞌyan rɨjcaj jeꞌej maj aꞌɨ́ɨmaj rɨcɨj, jiꞌnye camu aꞌɨ́ɨmaj aꞌyan rɨcɨj jeꞌej maj tyajáꞌmuaꞌixaatyeꞌ. 4 Jéehua mu tyihuáꞌijcatyeꞌ ɨ tyeɨ́tyee aꞌɨ́jcɨ jɨmeꞌ ɨ tɨ huápuɨꞌɨj muárɨeꞌrij tɨquee aꞌtɨ́j pújoorej tɨꞌij aꞌyan huárɨnyij, majta aꞌɨ́ɨmaj camu tóoaꞌcaa tɨꞌij aꞌyan chaꞌtánaꞌaj tyihuóꞌcɨꞌtyij. 5 Néijmiꞌi mu aꞌyan rɨcɨj jéjreꞌcɨtzeꞌ mej mij ɨ tyeɨ́tyee huoꞌséj. Antajiyoꞌojmaꞌcan mu taꞌhuacaa aꞌɨ́jcɨ ɨ maj jɨn ootoojɨ́ꞌcaꞌajmaꞌaj ɨ jumuꞌúj jitze, majta tɨtɨꞌɨjmeꞌen tyaꞌajhuɨ́ɨxɨꞌɨn joꞌtɨj joꞌcaꞌástɨmee ɨ huáꞌsiicuꞌ. 6 Aꞌyaa mu tyáꞌxɨeꞌveꞌ tɨ huoꞌcɨꞌtyij maj ooráꞌsej ɨ ɨpuárij japua aꞌɨ́jcɨ jamuán ɨ tɨ antyúumuaꞌreej ɨ maj jɨn tyíꞌyeꞌestyaa, ajta huaꞌ tyeyúuj tzajtaꞌ, aꞌɨ́ɨ mu jaxɨeꞌveꞌ maj ooráꞌsej ɨ ɨpuárij japua taꞌnájcaj joꞌmaj jáꞌraꞌsacaa ɨ huáasij, 7 ajta aꞌyan tyihuaꞌráanajchi maj ɨ tyeɨ́tyee tzáahuatyiꞌraꞌaj jɨn huoꞌtatyójtyeꞌen aꞌájna joꞌtɨj tyajáꞌtuiihuaj, majta aꞌyan huaꞌtamuáꞌmuatyaꞌan tɨjɨn maeestro.

8 ’Siajta muaꞌaj caxu aꞌyan tyáꞌhuoocaj mej mij ɨ tyeɨ́tyee aꞌyan jamuatamuáꞌmuatyeꞌen yee maeestro, jiꞌnye néijmiꞌi xu muaꞌaj juꞌihuáamuaꞌ, ajta sɨ́ɨj naꞌaj aꞌɨ́ɨn puéꞌeen ɨ tɨ tyajaꞌmuamuaꞌtyej, aꞌɨ́ɨ pu aꞌɨ́ɨn puéꞌeen ɨ Dios. 9 Siajta quee aꞌtɨ́j aꞌyan tamuáꞌmuatyeꞌen yee nyavástaraꞌ íiyan cháanacaj japua, jiꞌnye séej xuꞌuj tyivástaraꞌ, ɨ tɨ tajapuá jáꞌsejreꞌ. 10 Caxu siajta jahuoocaj mej mij aꞌyan jamuaatámuaꞌtyij yee nyamaeestro, jiꞌnye aꞌɨ́ɨ puꞌuj ɨ Cɨríistuꞌ aꞌɨ́ɨn puéꞌeen ɨ tɨ jaꞌmua maeestro. 11 Aꞌɨ́jna ɨ tɨ jéetzeꞌ vaꞌcán jɨn tyiꞌtyéjvee jaꞌmua jimi, cheꞌ aꞌɨ́ɨn néijmiꞌcaa jamuaatyáhuɨɨreꞌen. 12 Jiꞌnye aꞌɨ́jna ɨ tɨ jusɨ́ɨj óotzaahuatyeꞌ, aꞌɨ́j mu huatyáxaahuataj, ajta ɨ tɨquee aꞌyan tyóotzaahuatyeꞌ, aꞌɨ́ɨ pu vaꞌcán jɨn tyeꞌentyárutyij.

13 ’Siataꞌaj huatóoxaamujrityeꞌen muaꞌaj mu siaj tyihuáꞌmuaꞌtyej ɨ yuꞌxarij jitze, siajta muaꞌaj mu siaj fariseos puéꞌeen, jiꞌnye caxu tyámuaꞌ metyityoomuámuaꞌreꞌ, siajta tyiꞌtyánaamuaj u tajapuá mej mij quee ɨ tyeɨ́tyee utyájrutyej joꞌtɨj ɨ Dios tyejéꞌijtaj. Caxu siajta muaꞌaj utyárutyicuj, caxu siajta huaꞌtáꞌcaa mej mij utyájrutyej ɨ maj aꞌyan tyáꞌxɨeꞌveꞌ maj utyájrutyej.

14 ’Siataꞌaj huatóoxaamujrityeꞌen, mu siaj tyihuáꞌmuaꞌtyej ɨ yuꞌxarij jitze, siajta muaꞌaj mu siaj fariseos puéꞌeen, caxu tyámuaꞌ metyityoomuámuaꞌreꞌ, jiꞌnye muaꞌaj xu tyihuáꞌariꞌracaa ɨ maj tyúꞌchaꞌɨj ɨ juchéj ɨ úucaa ɨ maj antyúujɨɨmuaꞌastariacaꞌ, siajta jeꞌen jéehua áꞌtɨjtɨꞌ setyenyúusimaꞌaj ɨ Dios jimi, aꞌɨ́j xu sij jɨn jéetzeꞌ jajpuéetzij xáꞌjuꞌun.

15 ’Siataꞌaj huatóoxaamujrityeꞌen, mu siaj tyihuáꞌmuaꞌtyej ɨ yuꞌxarij jitze, siajta muaꞌaj fariseos, caxu tyámuaꞌ metyityoomuámuaꞌreꞌ, aꞌyaa xu tyíꞌtyacɨɨnyej néijmiꞌqueꞌ ɨ cháanacaj japua siajta ɨ jájtyij japua siaj sij séej huamuéꞌtɨn tɨꞌij ajta aꞌyan tyiꞌtyúuchaꞌɨj jáꞌraꞌnyij siatɨꞌɨj muaꞌaj, ajta siatɨꞌɨj séej huamuéꞌtɨn, aꞌyaa xu jaꞌuuren tɨꞌij aꞌɨ́ɨn jéetzeꞌ jamuaatyámueꞌtɨn aꞌɨ́jcɨ jɨmeꞌ tɨ jeꞌej puaꞌaj tyíꞌtyevistan, aꞌɨ́j pu jɨn jéetzeꞌ jajpuéetzij jaꞌmej sequée muaꞌaj.

16 ’Siataꞌaj huatóoxaamujrityeꞌen muaꞌaj mu siaj quee atanyéjnyeꞌ, aꞌyaa xu tyíꞌxaj tɨjɨn: “Capu tyiꞌtɨ́j huɨɨreꞌ tɨpuaꞌaj aꞌtɨ́j tyaꞌtóoratziij nyúucaritzeꞌ ɨ tyeyúuj, sulu tɨpuaꞌaj tyaꞌtóoratziij nyúucaritzeꞌ aꞌɨ́jcɨ ɨ ooroj tɨ tyeyúuj tzajtaꞌ séejreꞌ, aj pu xaa juxɨeꞌveꞌ tɨ jaꞌráꞌastej aꞌɨ́jcɨ jɨmeꞌ ɨ tɨ jɨn tyaꞌtóoratziiriꞌ.” 17 Muaꞌaj siaj quee tyámuaꞌ metyityoomuámuaꞌreꞌ siajta quee atanyéjnyeꞌ. ¿Tyiꞌtanyí jéetzeꞌ juxɨeꞌveꞌ nyi aꞌɨ́jna ɨ ooroj tɨ tyeyúuj tzajtaꞌ jáꞌsejreꞌ, caꞌ ɨ tyeyúuj ɨ tɨ tzajtaꞌ séejreꞌ ɨ ooroj? 18 Aꞌyaa xu siajta muaꞌaj tyíꞌxaj tɨjɨn: “Tɨpuaꞌaj aꞌtɨ́j tyaꞌtóoratziij nyúucaritzeꞌ aꞌɨ́jna ɨ maj japuan tyíꞌmuꞌvejritaj, capu tyiꞌtɨ́j huɨɨreꞌ, ajta tɨpuaꞌaj aꞌtɨ́j tyaꞌtóoratziij nyúucaritzeꞌ ɨ muꞌvéjrij tɨ jaꞌ áan jaꞌtyáꞌ aꞌɨ́jna ɨ maj japuan tyíꞌmuꞌvejritaj, aj pu xaa aꞌyan tyúuxɨeꞌveꞌ tɨ jaꞌráꞌastee.” 19 Muaꞌaj mu siaj aracúcuꞌnyijmee. ¿Tyiꞌtanyí jéetzeꞌ juxɨeꞌveꞌ nyi aꞌɨ́jna ɨ muꞌvéjrij, caꞌ aꞌɨ́jna ɨ maj japuan tyíꞌmuꞌvejritacaa? 20 Aꞌɨ́jna ɨ tɨ jitzán tyaꞌtóoraj ɨ maj japuan tyíꞌmuꞌvejritacaa, capu aꞌɨ́j naꞌaj jitze tyaꞌtóoraj ɨ maj japuan tyíꞌmuꞌvejritacaa, sulu aꞌɨ́j pu ajta jitze tyaꞌtóoraj ɨ tɨ aꞌáan tyejeꞌtyáꞌ ɨ maj japuan tyíꞌmuꞌvejritacaa, 21 ajta aꞌɨ́jna ɨ tɨ atóoraj nyúucaritzeꞌ ɨ tyeyúuj, capu aꞌɨ́j naꞌaj jitze tyaꞌtóoratziiriꞌ ɨ tyeyúuj, sulu aꞌɨ́j pu ajta nyúucaritzeꞌ ɨ Dios tɨ tzajtaꞌ séejreꞌ aꞌɨ́jcɨ ɨ tyeyúuj. 22 Ajta aꞌɨ́jna ɨ tɨ nyúucaritzeꞌ atóoratyij ɨ tajapuá, aꞌɨ́j pu jitze tyaꞌtóoraj ɨ nyúucaritzeꞌ aꞌɨ́jcɨ ɨ ɨpuárij Dios tɨ japuan áan joꞌojcaj, ajta jeꞌen tyaꞌtóoraj nyúucaritzeꞌ ɨ Dios tɨ aꞌáan joꞌojcaj aꞌɨ́jcɨ japua ɨ ɨpuárij.

23 ’Siataꞌaj huatóoxaamujrityeꞌen mu siaj tyihuáꞌmuaꞌtyej ɨ yuꞌxarij jitze, siajta muaꞌaj mu siaj fariseos puéꞌeen, mu siaj quee tyámuaꞌ metyityoomuámuaꞌreꞌ, jiꞌnye muaꞌaj xu tyiꞌtáꞌcaa jeꞌcácaa ɨ tɨ juxɨeꞌveꞌ aꞌɨ́jcɨ ɨ siaj tyíꞌnaꞌchityaa ɨ siaj tyíꞌcuaꞌcaa aꞌɨ́jcɨ ɨ meentaj, siajta aꞌɨ́jcɨ ɨ tɨ naa tyaarɨeꞌej anís tyiꞌtɨ́j, siajta aꞌɨ́jcɨ ɨ comíino, siajta quee jaꞌráꞌastej aꞌɨ́jcɨ ɨ nyúucarij tɨ jéetzeꞌ juxɨeꞌveꞌ tɨ aꞌɨ́ɨn puéꞌeen ɨ siaj tyámuaꞌ jaꞌhuóomuaꞌraj, ajta siaj huaꞌancuꞌvajxɨꞌɨn ɨ tyeɨ́tyee, ajta siaj quee tyiꞌtɨ́j jɨn áꞌɨtzeeriaꞌaj séecan jimi. Aꞌyaa pu tyúuxɨeꞌveꞌ siaj aꞌyan huárɨnyij, siajta quee yóꞌhuaꞌnan aꞌɨ́jcɨ ɨ siaj jeꞌcácaa tyuꞌtáꞌan. 24 Muaꞌaj mu siaj aracúcuꞌnyijmee, séecan xu tyíꞌtyeseꞌ siaj sij jaꞌráꞌastej ɨ nyúucarij tɨ quee jéehua juxɨeꞌveꞌ, siajta seríj yoꞌhuáꞌxɨj aꞌɨ́jcɨ ɨ nyúucarij tɨ jéetzeꞌ juxɨeꞌveꞌ.

25 ’¡Siataꞌaj huatóoxaamujrityeꞌen mu siaj tyihuáꞌmuaꞌtyej ɨ yuꞌxarij jitze, siajta muaꞌaj fariseos!, jiꞌnye muaꞌaj xu tyámuaꞌ juꞌuurej maj jéjreꞌ, siajta mu jutzájtaꞌ jeꞌej xu puaꞌaj tyíꞌtyetyeɨtyee, aꞌɨ́jcɨ jɨmeꞌ siaj tyíꞌnahuaꞌ siajta jéehua tyíꞌnyacuaꞌaj. 26 Fariseo mu paj quee atányeej, pooj miꞌ tyámuaꞌ uhuáꞌuuren aꞌ tzajtaꞌ, aj paj xaa naa huaséꞌrihuaꞌaj puáꞌmej maj jéjreꞌ.

27 ’Siataꞌaj huatóoxaamujrityeꞌen mu siaj tyihuáꞌmuaꞌtyej ɨ yuꞌxarij jitze siajta jeꞌen muaꞌaj fariseos, caxu tyámuaꞌ metyityoomuámuaꞌreꞌ, aꞌyaa xu een tɨꞌɨj ɨ huaꞌ chiꞌij joꞌmaj huajaꞌavaꞌtacaa ɨ muɨꞌchítyee, muaꞌaj xu naa huaséꞌrin maj jéjreꞌ, maj siajta jeꞌej puaꞌaj tyíꞌtyetyeɨtyee ɨ jutzájtaꞌ, ajta jéehua tyoꞌhuáaꞌ ɨ tyihuáꞌcarij, ajta ɨ néijmiꞌi ɨ tɨ arí jeꞌej puaꞌaj tyíꞌeen. 28 Aꞌyaa xu muaꞌaj een, jéjreꞌ xu aꞌyan tyúusejrataj siaj tyámuaꞌ tyíꞌtyetyeɨtyee, siajta ɨ jutzájtaꞌ jeꞌej puaꞌaj een aꞌɨ́jcɨ jɨmeꞌ siaj jeꞌej puaꞌaj rɨcɨj.

29 ’Siataꞌaj huatóoxaamujrityeꞌen mu siaj tyihuáꞌmuaꞌtyej ɨ yuꞌxarij jitze, siajta muaꞌaj mu siaj fariseos puéꞌeen, jiꞌnye muaꞌaj xu jaꞌajtáꞌhuaj ɨ huaꞌ chiꞌij ɨ maj tzajtaꞌ huoꞌtyáatoꞌraj ɨ maj meríj huácuij, ɨ maj Dios jitze maꞌcan tyíꞌxajtacaꞌaj, siajta tyámuaꞌ tyíꞌuurej ɨ tyihuáꞌchiꞌij ɨ maj tzajtaꞌ huoꞌtyáatoꞌraj ɨ maj tyámuaꞌ tyíꞌtyetyeɨɨtyeristacaꞌaj, 30 siajta jeꞌen aꞌyan tyuꞌtaxájtaj tɨjɨn: “Tɨpuaꞌaj ityáj tyajúuricajcheꞌ aꞌájna ɨmuáj matɨꞌɨj yéchajcaꞌaj ɨ tahuásimuaꞌ, catu aꞌyan tyihuaꞌcuiꞌnyíicheꞌ aꞌɨ́ɨjma ɨ maj Dios jitze maꞌcan tyíꞌxajtacaꞌaj.” 31 Aꞌíj xu jɨn aꞌyan tyáꞌtzaahuatyeꞌ ɨ jutzájtaꞌ ɨ siaj aꞌɨ́ɨn puéꞌeen ɨ siaj huaꞌ jitze eerámaꞌcan aꞌɨ́ɨjma ɨ maj huoꞌcuij aꞌɨ́ɨjma ɨ maj Dios jitze maꞌcan tyíꞌxajtacaꞌaj. 32 Siataꞌaj jaꞌantyícɨꞌtyij aꞌɨ́jcɨ ɨ maj juꞌhuatyáhuiij aꞌɨ́ɨmaj ɨ jáꞌmuahuasimuaꞌcɨꞌɨj.

33 ’Muaꞌaj mu siaj jeꞌej puaꞌaj tyíꞌtyetyeɨtyee. Aꞌɨ́j xu jitze eerámaꞌcan ɨ cúꞌcuꞌuj tɨ tyíꞌhueꞌtacaa. ¿Nyi aꞌyan setyiꞌmuaꞌtzej yee jáꞌmuahuɨɨreꞌen tɨꞌij quee ɨ Dios puéjtzij jamuaataꞌan? 34 Aꞌɨ́j nu jɨn nyáaj huoꞌtaꞌítyij jaꞌmua jimi aꞌɨ́ɨjma ɨ maj Dios jitze maꞌcan tyíꞌxaj, nyajta ɨ maj tyámuaꞌ metyityoomuámuaꞌreꞌ, nyajta ɨ maj tyihuóꞌmuaꞌtyej. Siajta muaꞌaj, séecan xu cuiꞌnyij, siajta séecan áꞌtatan ɨ cúruuj jitze, siajta séecan huatyávaxɨꞌɨj ɨ tyeyúuj tzajtaꞌ, siajta séecan huatamuárityeꞌsij séej chájtaꞌnaj jitze siajta séej. 35 Muaꞌajmaj puꞌij jáꞌmuacɨꞌtyij néijmiꞌi ɨ puéjtzij ɨ maj jɨn tyityáacuij íiyan ɨ cháanacaj japua, matɨꞌɨj manaꞌaj tyeejéꞌcaj aꞌɨ́jcɨ ɨ Abel tɨ tyámuaꞌ tyíꞌtyevistacaꞌaj ajta matɨꞌɨj jaajéꞌcaj aꞌɨ́jcɨ ɨ Zacarías ɨ tɨ yójraꞌ puéꞌeenyeꞌej aꞌɨ́jna ɨ Berequías, aꞌáa siaj yoꞌjéꞌcaj jéꞌtaꞌ joꞌtɨj joꞌtyéjvee ɨ huaꞌ tyeyúuj, ajta aꞌɨ́jna ɨ maj japuan tyíꞌmuꞌvejritacaa. 36 Aꞌyaa nu tyajáꞌmuaꞌixaatyeꞌ tɨ néijmiꞌi ɨ puéjtzij huáꞌcɨꞌtyij aꞌɨ́ɨjma ɨ tyeɨ́tyee ijíij maj yan huacháatɨmee.

Jesús pu huóoyiinyacaꞌ aꞌɨ́ɨjma jimi ɨ maj Jerusalén jáꞌchajcaꞌaj

(Lc. 13:34-35)

37 ’Jerusalén, Jerusalén siaj huacháatɨmee, muaꞌaj xu huáꞌcuiꞌcaa aꞌɨ́ɨjma ɨ maj Dios jitze maꞌcan tyíꞌxaj, siajta huoꞌtyátoꞌsixɨj aꞌɨ́ɨjma ɨ Dios tɨ jaꞌmua jimi huoꞌtaꞌítyacaꞌ mej mij tyajamuáamuaꞌtyej. Mueꞌtɨ́j nu aꞌyan tyáꞌxɨeꞌvaꞌcaꞌaj nyaj tyámuaꞌ tyajamuáachaꞌɨɨn, nyej nyij jaꞌmua japua huatányuunyij, aꞌyájna tɨꞌɨj ɨ tyacuáarɨeꞌ tɨ huaꞌantyásɨɨrej ɨ xɨ́ɨpiriꞌij tɨꞌij huaꞌváꞌnaj ɨ juꞌ anáj jɨmeꞌ, siajta muaꞌaj, caxu aꞌyan tyaataxɨeꞌvej. 38 Cásɨꞌ xaaséj, aꞌmájna joꞌsiaj jaꞌchej, puꞌríj tyaꞌráꞌiixaj tɨꞌɨj yáanaꞌquij metyooꞌéenyeꞌej jaꞌmej, 39 aꞌyaa tyajáꞌmuaꞌixaatyeꞌ siaj quee cheꞌ nyeséejran, ꞌasta sianaꞌaj quee aꞌyan tyuꞌtaxáj yee: “Tyicheꞌ tyaatatyójtziꞌreꞌen aꞌɨ́jcɨ ɨ tɨ yajaꞌvéꞌmej nyúucaritzeꞌ ɨ tavástaraꞌ.”

24

Jesús pu jaataxájtacaꞌ tɨ huatyúꞌuunyiꞌhuaj ɨ tyeyúuj

(Mr. 13:1-2; Lc. 21:5-6)

1 Aj puꞌij Jesús iirájraa u tyeyúuj tzajtaꞌ, tɨꞌɨj iiramáꞌcaj, aꞌɨ́ɨ mu ajeꞌréꞌnyej ɨ maj jamuán huacɨ́j, aj mu mij jaatajé tɨꞌij jaaséej ɨ chiꞌij tɨ huaꞌuj avéjriꞌ a tyeyúuj tɨ joꞌtyéjvee. 2 Jesús pu aꞌyan tyihuoꞌtéꞌexaaj tɨjɨn:

—¿Nyi néijmiꞌi setyíꞌsej mu chiꞌij tɨ tyuꞌuj iiyeꞌej? Aꞌyaa nu tyajáꞌmuaꞌixaatyeꞌ tɨ néijmiꞌi tyuꞌtyúꞌuunyiꞌhuaj capu cheꞌ séeriaꞌaj jaꞌmej ɨ tyetyéj tɨ jujapuá tyiquéetɨme. Néijmiꞌi pu huatyúꞌuunyiꞌhuaj.

Tyiꞌtɨ́j tɨ huataséjreꞌsij aꞌájna xɨcáaraꞌ jitze tɨ jitzán tyeꞌentyipuáꞌrij

(Mr. 13:3-23; Lc. 21:7-24; 17:22-24)

3 Aj mu mij joꞌcɨ́j, aꞌáa mu jaꞌráꞌaj jɨríj jitze tɨ aꞌyan tyajaꞌrájtyapuaj tɨjɨn Aseitúunajrimi, aꞌáa pu joꞌtaquéecaj aꞌɨ́jna ɨ Jesús, matɨꞌɨj ajtyáxɨɨriacaꞌ aꞌɨ́ɨmaj ɨ maj jamuán huacɨ́j, mej mij aꞌyan tyaataꞌíhuoꞌ tɨjɨn:

—Tyáaxɨeꞌveꞌ paj taatéꞌexaatyeꞌ aꞌnáj tɨ aꞌyan tyíꞌrɨnyij. ¿Tyiꞌtanyí huataséjreꞌsij aꞌájna xɨcáaraꞌ paj jitzán pajtáhuaꞌaj yavaꞌcányesij, ajta tɨꞌɨj néijmiꞌi tyeꞌentyipuáꞌrij ɨ tɨ tyíꞌsejreꞌ íiyan ɨ cháanacaj japua?

4 Jesús pu aꞌyan tyuꞌtanyúj tɨjɨn:

—Tyámuaꞌ xuꞌuj muaꞌaj tɨꞌij quee aꞌtɨ́j jáꞌmuacuanamuaj. 5 Jiꞌnye mueꞌtɨ́j mu huataséjreꞌsij ɨ maj aꞌyan tyuséerataj muáꞌjuꞌun nyatɨꞌɨj nyáaj. Aꞌyaa mu tyiꞌxáataj muáꞌjuꞌun tɨjɨn: “Nyáaj nu aꞌɨ́ɨn puéꞌeen ɨ Cɨríistuꞌ”, aꞌyaa mu mij muiꞌcaa tyíꞌcuanamuan tyeɨ́tyee. 6 Muaꞌaj xu tyíꞌnamuajran maj meríj tyúunyoꞌsiꞌtyeꞌej ajaꞌhuaꞌ, naꞌríij maj meríj tɨ́muaꞌ huatyóohuisij maj tyúucuiꞌnyij, siajta muaꞌaj caxu tyíꞌtzɨɨnyeꞌej, jiꞌnye juxɨeꞌveꞌ tɨ aꞌyan tyúꞌrɨnyij, ajta capu eexúj aꞌájna atyojoꞌréꞌnyesij tɨꞌɨj jitzán néijmiꞌi tyeꞌentyipuáꞌrij. 7 Jiꞌnye séecan mu tyeɨ́tyee, majtáhuaꞌaj séecan ɨ tyeɨ́tyee, aꞌɨ́ɨ mu huatóonyoꞌsiꞌtyeꞌej, majta ɨ maj séej chuéj japua joꞌcháatɨmee, majtáhuaꞌaj ɨ maj majta séej chuéj japua joꞌcháatɨmee aꞌɨ́ɨ mu néijmiꞌi huatóonyoꞌsiꞌtyeꞌej, muiꞌcaquéj mu majta huatatájcu, ajta muiꞌcaquéj huatóocaꞌtzɨj ɨ chuéj. 8 Aꞌíi puꞌij néijmiꞌi aꞌɨ́ɨn tyiꞌpuéꞌeen ɨ tɨ tyaꞌnájcaj ɨ maj jɨn jajpuéetzij muáꞌjuꞌun.

9 ’Aj mu mij jáꞌmuaviviꞌran, mej mij jeꞌej puaꞌaj jamuáaꞌuurej, ajta mej mij jamuáacuiꞌnyij, majta néijmiꞌi ɨ maj aꞌyan huacháatɨmee ɨ cháanacaj japua aꞌɨ́ɨ mu jamuájchaꞌɨɨriaꞌaj muáꞌjuꞌun aꞌɨ́jcɨ jɨmeꞌ siaj nyéetzij náꞌastijreꞌ. 10 Aꞌájna xɨcáaraꞌ jitze, mueꞌtɨ́j mu naatáxahuataj, majta séecan jeꞌej juꞌuuriaj muáꞌjuꞌun, majta tyuuchaꞌɨ́ɨreꞌej muáꞌjuꞌun. 11 Mueꞌtɨ́j mu huataséjreꞌsij ɨ maj tyíꞌhueꞌtacaa aꞌɨ́jcɨ jɨmeꞌ maj nuꞌuj Dios jitze maꞌcan tyíꞌxaj, aꞌɨ́j mu jɨn jéehua huáꞌcuanamuan ɨ tyeɨ́tyee. 12 Jéehua pu huápuɨꞌɨj jeꞌej puaꞌaj tyiꞌéenyeꞌej jaꞌmej, aꞌɨ́j mu jɨn quee cheꞌ tyámuaꞌ jaꞌhuoomuaꞌraaj muáꞌjuꞌun. 13 Ajta Dios pu japuan huatányuusij aꞌɨ́jcɨ ɨ tɨ tyoꞌtáviicueꞌraj ꞌasta naꞌaj quee huámuɨꞌnyij. 14 Ajta ɨ nyúucariaꞌraꞌ ɨ Dios néijmiꞌqueꞌ mu jaariáꞌxajta ɨ cháanacaj japua, mej mij jáamuaꞌtyij, aj pu xaa ij néijmiꞌi tyeꞌentyipuáꞌrij.

15 ’Aꞌɨ́jna ɨ Daniel aꞌyaa pu tyoꞌyúꞌxacaꞌ tɨ huápuɨꞌɨj jeꞌej puaꞌaj tyíꞌrɨnyij. Siatɨꞌɨj muaꞌaj aꞌyan tyíꞌsejraj aꞌájna a tɨ naa tyejéꞌeen aꞌɨ́jna ɨ tɨ jáꞌjijveꞌ cheꞌ yoꞌitéej jáꞌraꞌnyij, 16 aj xu sij mu siaj Judea joꞌtyúꞌuucaj, aꞌáa xu pujmuaꞌ huatóoꞌuunaj joꞌtɨj jɨríj joꞌquéetɨmee, 17 ajta aꞌɨ́jna ɨ tɨ aꞌáan joꞌojcatyij ɨ juchiꞌij japua, cheꞌ quee acáyiꞌcan, tɨꞌij tyiꞌtɨ́j iiráaꞌan ɨ juchiꞌtáj, 18 ajta aꞌɨ́jna ɨ tɨ tyajaꞌmuarɨeꞌej ɨ juvíꞌraꞌtaj, cheꞌ quee ajoꞌréꞌnyinyiicaꞌan a juchéj tɨꞌij tyúucaanaa tyiꞌrájtuiꞌnyij. 19 Cuii xaa nyuꞌuj, jeꞌcáj mu jajpuéetzij muáꞌjuꞌun aꞌájna xɨcáaraꞌ jitze aꞌɨ́ɨmaj ɨ úucaa ɨ maj ootajucájmee, majta aꞌɨ́ɨmaj ɨ maj huaꞌtziꞌtyéejmee ɨ juyójmuaꞌ. 20 Siataꞌaj aꞌyan tyaatáhuavii ɨ Dios tɨꞌij quee aꞌyan tyíꞌrɨjcaj aꞌájna tɨꞌɨj huaséeviꞌij áꞌyiꞌij, naꞌríij aꞌájna xɨcáaraꞌ maj jitzán jusoꞌpii, 21 jiꞌnye jéehua mu huápuɨꞌɨj jajpuéetzij muáꞌjuꞌun, aꞌyájna matɨꞌɨj quee aꞌnáj tyaapuéjtzitariacaꞌ tɨꞌɨj naꞌaj ɨ Dios tyeetyátaahuacaꞌ ɨ cháanacaj, capu ajta cheꞌ majaꞌpuéetzij jaꞌmej tɨꞌɨj ɨ tɨ huáꞌcɨꞌtyij aꞌájna xɨcáaraꞌ jitze. 22 Ajta tɨpuaꞌaj ɨ Dios quee aꞌyan jáaꞌuurejcheꞌ tɨꞌij quee cheꞌ áꞌtyeeviꞌ tɨ tyooméꞌen aꞌchu puaꞌan xɨcáj, capu aꞌtɨ́j júurij taꞌmeꞌnyíicheꞌ, ajta huaꞌ jɨmeꞌ ɨ tyeɨ́tyee ɨ tɨ Dios arí huaꞌváꞌjajpuaxɨj, capu ij cheꞌ áꞌtyeeren.

23 ’Tɨpuaꞌaj aꞌtɨ́j aꞌyan tyajáꞌmuaꞌixaatyeꞌej yee: “Cásɨꞌ yaꞌaj huatyéjve ɨ Cɨríistuꞌ”, nusu aꞌyan yee: “Majcaꞌhuaꞌaj huatyéjve”, caxu muaꞌaj tyáꞌtzaahuatyeꞌej 24 Jiꞌnye mueꞌtɨ́j mu huataséjreꞌsij ɨ maj aꞌyan tyuuxáataj muáꞌjuꞌun tɨjɨn Cɨríistuꞌ mu puéꞌeen majta hueꞌtzij jɨn tyiꞌxáataj muáꞌjuꞌun ɨ Dios jitze maꞌcan, jéehua mu aꞌyan tyiꞌmuárɨeꞌej muáꞌjuꞌun mej mij séecan jeꞌej tyoꞌtaséj ɨ tyeɨ́tyee, tɨpuaꞌaj aꞌyan tyíɨꞌriitan aꞌɨ́ɨjma mu majta cuanamuan ɨ tɨ Dios arí huaꞌváꞌjajpuaxɨj. 25 Nuꞌríj muaꞌajmaj anaquéej jamuáaꞌixaa. 26 Aꞌɨ́j pu jɨn, tɨpuaꞌaj aꞌyan metyajaꞌmuaꞌixaatyeꞌej yee: “Cásɨꞌ aꞌmáa pu jóꞌyiꞌij ɨtzitáj joꞌtɨj quee jaꞌ aꞌtɨ́j”, caxu joꞌcɨ́ꞌcaꞌan naꞌríij aꞌyan yee: “Yu pu jeꞌrájcaj avíitzij jɨmeꞌ u chiꞌtáj”, caxu siajta tyáꞌtzaahuatyeꞌej. 27 Jiꞌnye aꞌyájna tɨꞌɨj ɨ maj tyóonaꞌaxcavaꞌraꞌan, anaquéej pu ujeꞌejnyéeriꞌcɨrij joꞌtɨj jéꞌejnyinyiij ɨ xɨcáj, ajta jeꞌen aꞌyan chaꞌtánaꞌaj utyejéꞌejnyeeriꞌcɨrij joꞌtɨj jaꞌtyáruꞌpij ɨ xɨcáj, aꞌyaa puꞌij tyeꞌmej aꞌájna xɨcáaraꞌ tɨꞌɨj jitzán yavaꞌcányesij aꞌɨ́jna ɨ tɨ ajta tyévij jitze huanɨeꞌhuacaꞌ. 28 Aꞌyaa pu chaꞌtánaꞌaj tɨꞌɨj joꞌtɨj tyiꞌtɨ́j joꞌriáꞌcaꞌaj tɨ arí huamuɨ́ꞌ, aꞌáa mu jaꞌtyúusɨɨreꞌej ɨ muáꞌrɨeꞌcaj.

Aꞌájna xɨcáaraꞌ tɨꞌɨj jitzán uvéꞌnyesij ɨ tɨ ajta tyévij jitze huanɨeꞌhuacaꞌ

(Mr. 13:24-37; Lc. 21:25-33; 17:26-30, 34-36)

29 ’Tɨꞌɨj tyeꞌentyipuáꞌren néijmiꞌi ɨ maj jɨn jajpuéetzij muáꞌjuꞌun aꞌájna xɨcáaraꞌ jitze, aj puꞌij anárutyij ɨ xɨcáj, capu huanyéeriꞌcɨj jaꞌmej ɨ máxcɨrɨeꞌ jɨmeꞌ, majta ɨ xúꞌraꞌvej, aꞌɨ́ɨ mu ujeꞌcávatzɨj ɨ jútyeꞌ, ajta huatóocaꞌtzɨj néijmiꞌi ɨ tajapuá tɨ séejreꞌ. 30 Aj puꞌij huataséjreꞌsij ɨ jútyeꞌ aꞌɨ́jna ɨ tɨ ajta tyévij jitze huanɨeꞌhuacaꞌ, majta ɨ tyeɨ́tyee maj iiyeꞌej séejreꞌ ɨ cháanacaj japua, aj mu mij néijmiꞌi huápuɨꞌɨj tyuꞌtátzɨɨnyeꞌej majta juyiinyen néijmiꞌi ɨ maj aꞌyan séejreꞌ ɨ cháanacaj japua, matɨꞌɨj jaaséj tɨ ɨ jéetɨrij tzajtaꞌ ajeꞌcáamaꞌaj jaꞌmej aꞌɨ́jna ɨ tɨ ajta tyévij jitze huanɨeꞌhuacaꞌ vaꞌcán jɨn antyúumuaꞌreeriaj ajta huápuɨꞌɨj naa huaséꞌrihuaꞌaj. 31 Aꞌɨ́ɨ puꞌij huoꞌtaꞌíjtyeꞌsij ɨ maj tajapuá tyíꞌhuɨɨreꞌ tɨꞌɨj tyuꞌtácɨꞌsityeꞌen, mej mij huáꞌajsɨɨreꞌen aꞌɨ́ɨjma ɨ maj meríj antyíhuaviihuacaꞌ, tɨꞌɨj naꞌaj joꞌtɨj joꞌástɨmee ɨ cháanacaj.

32 ’Siataꞌaj aꞌɨ́j jitze yoꞌitéej xáꞌraꞌnyij jeꞌej tɨ yeꞌej tyíꞌcaj ɨ xápuaꞌ: Tɨpuaꞌaj arí antyinyájxɨꞌɨn tɨ cuaꞌtyij ɨ cɨyáaraꞌ, aj xu sij jamuaꞌreeren tɨ arí véjriꞌ ɨ víitaꞌrij. 33 Aꞌyaa pu chaꞌtánaꞌaj ij, tɨpuaꞌaj seríj néijmiꞌi aꞌyan tyíꞌsejra, aꞌyaa xu sij tyáamuaꞌreej tɨ arí véjriꞌ tɨꞌɨj jitzán néijmiꞌi tyeꞌentyipuáꞌrij. 34 Aꞌyaa nu tyajáꞌmuaꞌixaatyeꞌ tɨ néijmiꞌi aꞌyan tyeꞌmej matɨꞌɨj móoj júuricaj ɨ tyeɨ́tyee ɨ maj yan séejreꞌ ijíij. 35 Aꞌɨ́ɨ pu antyipuaꞌrij ɨ cháanacaj ajta u tajapuá, ajta aꞌɨ́jna ɨ nyúucarij ɨ nyaj nyeríj jamuáaꞌixaa, capu aꞌnáj antyipuaꞌrij sulu néijmiꞌi pu jɨn aróoꞌastej.

36 ’Ajta aꞌnáj tɨ xɨcáaraꞌ nusu aꞌtzáaj tɨ aꞌyan tyeꞌmej, capu aꞌtɨ́j jamuaꞌreej, camu jamuaꞌreej ɨ maj tajapuá tyíꞌhuɨɨreꞌ, canu nyajta nyáaj jamuaꞌreej. Aꞌɨ́ɨ puꞌuj naꞌaj jamuaꞌreej ɨ nyavástaraꞌ.

37 ’Aꞌyájna tɨꞌɨj tyuꞌrɨ́j aꞌájna tɨ yan séjriaꞌcaꞌaj aꞌɨ́jna ɨ Noé, aꞌyaa pu chaꞌtánaꞌaj tyeꞌmej aꞌájna tɨꞌɨj yavaꞌcáanyej aꞌɨ́jna ɨ tɨ ajta tyévij jitze huanɨeꞌhuacaꞌ. 38 Aꞌájna ɨmuáj tɨꞌɨj quee xu antyipuaꞌarivaꞌcaj ɨ cháanacaj jájtyij jɨmeꞌ, metyíꞌcuaꞌcariaꞌaj ɨ tyeɨ́tyee, majta yaꞌcariaꞌaj, aꞌɨ́ɨ mu nyejnyeɨꞌchacaꞌaj, majta huɨɨchajcaꞌaj, móocheꞌ mu aꞌyan rɨjcaa ꞌasta quee ɨ Noé utyájrupij ɨ báarcuj jitze tɨ veꞌéj. 39 Ajta matɨꞌɨj puaꞌaj quee jajchóꞌvaꞌcaj ɨ tyeɨ́tyee, aj mu mij jáamuaꞌreeriꞌ tɨꞌɨj huatámuɨꞌyacaꞌ, ajta jeꞌen huojoꞌjójtye néijmiꞌcaa ɨ tyeɨ́tyee. Aꞌyaa pu chaꞌtánaꞌaj tyeꞌmej aꞌájna xɨcáaraꞌ jitze tɨꞌɨj yavaꞌcáanyej aꞌɨ́jna ɨ tɨ ajta tyévij jitze huanɨeꞌhuacaꞌ. 40 Aꞌájna tɨꞌɨj putyiꞌrɨjcáj, aꞌáa mu huaꞌpuaj joꞌtyuꞌúuj muáꞌjuꞌun ɨ tyétyacaa, sɨ́ɨj puꞌij áꞌviꞌtɨchiꞌhuan, ajta sɨ́ɨj, aꞌáa pu joꞌtyáꞌɨtzeereꞌej. 41 Majta ɨ úucaa aꞌáa mu joꞌtyuꞌúuj muáꞌjuꞌun maj huaꞌpuaj, metyaꞌtɨꞌxɨ́j mu muáꞌjuꞌun, sɨ́ɨj pu ajta áꞌviꞌtɨchiꞌhuan, ajta ɨ sɨ́ɨj aꞌáa pu joꞌtyáꞌɨtzeereꞌej.

42 ’Siataꞌaj aꞌnáj tɨnaꞌaj tyámuaꞌ naa tyityaꞌtanyéjnyeꞌrij, jiꞌnye caxu jamuaꞌreej aꞌnáj tɨ xɨcáaraꞌ jitze uvéꞌnyesij ɨ jaꞌmuavástaraꞌ. 43 Siataꞌaj aꞌyan tyiyoꞌitéej xáꞌraꞌnyij aꞌɨ́jcɨ jɨmeꞌ ɨ aꞌtɨ́j tɨ ajaꞌchej, tɨpuaꞌaj jamuaꞌreeriaj aꞌtzáaj tɨ utyárutyij ɨ náhuaꞌrij ɨ chiꞌtáaraꞌan, aꞌɨ́ɨ pu atanyéerij jaꞌmej, capu ij jaatáꞌsij tɨ ɨ náhuaꞌrij utyájrutyej u chiꞌtáj. 44 Aꞌyaa pu chaꞌtánaꞌaj tyúuxɨeꞌveꞌ siaj muaꞌaj tyámuaꞌ eenyeꞌ, jiꞌnye aꞌɨ́jna ɨ tɨ ajta tyévij jitze huanɨeꞌhuacaꞌ, aꞌáa pu uvéꞌnyesij aꞌtzáaj siaj quee pu tyámuamuaꞌreꞌej.

Aꞌɨ́jna ɨ tɨ quee tyiꞌtɨ́j jɨn áꞌɨtzeereꞌ ajta ɨ tɨ jeꞌej puaꞌaj tyiꞌtyúuchaꞌɨj

(Lc. 12:41-48)

45 ’¿Aꞌtanyíj aꞌɨ́ɨn puéꞌeen ɨ tɨquee tyiꞌtɨ́j jɨn áꞌɨtzeereꞌ tɨ ajta tyámuaꞌ metyóomuaꞌrej, tɨpuaꞌaj ɨ vástariaꞌraꞌ aꞌyan tyéꞌijcatyeꞌ tɨ tyihuáꞌijtyeꞌ ɨ séecan ɨ maj tyíꞌhuɨɨreꞌ, tɨꞌij ajta tyihuóꞌcueꞌtyej aꞌtzáaj tɨ arí huaxáꞌpuɨꞌɨntariꞌhuacaꞌ? 46 Cheꞌ huatóotyamuaꞌveꞌen aꞌɨ́jna ɨ tyévij tɨ aꞌyan rɨjcaj jeꞌej tɨ tyaataꞌíj tɨꞌɨj uvéꞌnyej aꞌɨ́jna ɨ tɨ tyéꞌijtyeꞌ. 47 Aꞌyaa nu tyajáꞌmuaꞌixaatyeꞌ tzáahuatyiꞌraꞌaj jɨmeꞌ tɨpuaꞌaj aꞌyan rɨjcaj tɨꞌɨj uvéꞌnyej ɨ vástariaꞌraꞌ, aꞌɨ́ɨ pu néijmiꞌi tyéꞌijcatyeꞌen ɨ tɨ tyíꞌijchaꞌɨj. 48 Ajta tɨpuaꞌaj aꞌɨ́jna ɨ tyévij jeꞌej puaꞌaj tyíꞌtyevistan, aꞌyaa pu tyiꞌriáꞌmuaꞌsij ɨ tɨjɨn jéehua pu muꞌ áꞌtyeeren ɨ nyavástaraꞌ, 49 aj puꞌij huatyóochesij tɨ huaꞌajtyáꞌxɨꞌɨn ɨ juxaꞌaj tyeɨ́tyee ɨ maj tyíꞌhuɨɨreꞌ, ajta huaꞌ jamuán tyíꞌcuaꞌnyij, ajta yeꞌen aꞌɨ́ɨjma jamuán ɨ maj juiꞌiveꞌ, 50 ajta aꞌájna tɨꞌɨj puaꞌaj quee tyiꞌijchóꞌveꞌej, ajta aꞌtzáaj tɨquee jamuaꞌreej aj puꞌij uvéꞌnyesij ɨ vástariaꞌraꞌ, 51 tɨꞌquij jéehua puéjtzij jaatáꞌsij, ajta tyuꞌtaꞌíjtaj tɨꞌij ajta aꞌáa joꞌtyáꞌɨtzeerej joꞌmaj jeꞌej jeꞌen ɨ maj jeꞌej puaꞌaj tyityetyúuchaꞌɨj. Aj puꞌij jéehua huatóoxaamujrityeꞌsij ajta jéehua juyiinyixɨꞌɨn.

25

Aꞌɨ́jcɨ jɨmeꞌ ɨ íimuaa maj tamuáamuataꞌ aráꞌasej

1 ’Aꞌyaa puꞌij tyíꞌrɨnyij aꞌájna joꞌtɨj ɨ Dios tyejéꞌijtaj tɨꞌɨj tyuꞌrɨ́j joꞌtɨj aꞌtɨ́j joꞌtyényeɨɨchacaꞌ, tamuáamuataꞌ mu aráꞌasej ɨ íimuaa ɨ maj tyojoꞌtɨɨ ɨ maj jɨn antyitátzaveꞌ mej mij jaꞌantyinájchej aꞌɨ́jcɨ ɨ tɨ huatyényeɨɨchij. 2 Séecan ɨ maj anxɨ́vij camu tyámuaꞌ tyáꞌmuaꞌreeriacaꞌaj jeꞌej maj huárɨnyij, majta ɨ séecan ɨ maj majta anxɨ́vij, aꞌɨ́ɨ mu xaa tyámuaꞌ tyáꞌmuaꞌreeriacaꞌaj. 3 Aꞌɨ́ɨmaj ɨ maj quee tyámuaꞌ tyáꞌmuaꞌreeriacaꞌaj aꞌɨ́ɨ mu tyojóꞌtɨɨ ɨ maj jɨn antyitátzaveꞌsij, majta quee yoꞌjáj aꞌɨ́jcɨ ɨ aséityij ɨ maj jɨn jaꞌantyítɨeeraj, 4 majta ɨ maj tyámuaꞌ metyityoomuámuaꞌreꞌej, aꞌɨ́ɨ mu cɨ́xoꞌrij tzajtaꞌ juꞌcájtoj ɨ aséityij, aꞌɨ́j mu mij joꞌtɨɨ jamuán ɨ maj jɨn antyitátzaveꞌsij. 5 Ajta jéehua pu áꞌtyeej aꞌɨ́jna ɨ tɨ huatyényeɨɨchij, tyámuaꞌ pu cutzíj tyihuaꞌantyimuéꞌtɨj aꞌɨ́ɨjma ɨ íimuaa, matɨꞌɨj mij huatácuꞌtzucaꞌ. 6 Tɨꞌɨj arí véjriꞌ aꞌtzáaj jéꞌtaꞌ tɨ́caꞌ, sɨ́ɨj pu huajíjhuacaꞌ aꞌyan tɨjɨn: “Puꞌríj yajaꞌvéꞌmej aꞌɨ́jna ɨ tɨ huatyényeɨɨchij, xɨiꞌrácɨɨnyij siaj sij jaꞌantyinájchej.” 7 Aj mu mij néijmiꞌi huatájɨj ɨ íimuaa, majta jeꞌen tyámuaꞌ tyúꞌruuj ɨ maj jɨn antyúutatzaviꞌtyeꞌen. 8 Aj mu mij aꞌɨ́ɨmaj ɨ maj quee tyámuaꞌ huóoruuj, aꞌyaa mu tyihuoꞌtajé ɨ séecan tɨjɨn: “Cɨ́ɨ setyitaatajánɨeꞌtyeꞌ ɨ aséityij, jiꞌnye puꞌríj antyímuɨꞌsij ityájma tɨ antyítaa.” 9 Majta ɨ maj tyámuaꞌ metyityoomuámuaꞌreꞌej, aꞌyaa mu tyihuoꞌtéꞌexaaj tɨjɨn: “Catu xaa nyuꞌuj, jiꞌnye capu tacɨꞌtyij ityájma, capu ajta cɨꞌpej tyaj jamuatajánɨeꞌtyeꞌen. Jéetzeꞌ pu naa siaj aꞌáa jóꞌjuꞌun joꞌtɨj jáꞌxoo ɨ aséityij siaj sij jáananan.” 10 Aj mu mij jóꞌjuꞌ, móocheꞌ mu ajoojuꞌcaj tɨꞌɨj aráꞌaj aꞌɨ́jna ɨ tɨ huatyényeɨɨchij, majta ɨ íimuaa ɨ maj tyámuaꞌ huóoruuj, aꞌɨ́ɨ mu jamuán utyájrupij ɨ tɨ huatyényeɨɨchij, tɨꞌquij eetyánamiꞌhuacaꞌaj ɨ puéertaj. 11 Aꞌtzúj aꞌtyéeviꞌcaj majta ɨ séecan aráꞌaj ɨ íimuaa, aj mu mij aꞌyan tyaatéꞌexaa tɨjɨn: “Tavástaraꞌ, tavástaraꞌ, tyitaꞌantácuunyeꞌ.” 12 Aj puꞌij aꞌyan tyihuoꞌtéꞌexaaj tɨjɨn: “Aꞌyaa nu tyajáꞌmuaꞌixaatyeꞌ nyaj quee jáꞌmuamuajtyej.”

13 Aj puꞌij Jesús aꞌyan tyihuoꞌtéꞌexaaj tɨjɨn:

—Siataꞌaj atanyéjnyeꞌrij, jiꞌnye caxu jamuaꞌreej aꞌnáj tɨ xɨcáaraꞌ jitze uvéꞌnyesij ɨ jaꞌmuavástaraꞌ.

Aꞌɨ́jcɨ jɨmeꞌ ɨ túmii ɨ tɨ huaꞌ vástaraꞌ huoꞌíjcaj aꞌɨ́ɨjma ɨ maj jahuɨɨriaꞌcaꞌaj

14 ’Aꞌyaa pu ajta tyíꞌrɨnyij aꞌájna joꞌtɨj ɨ Dios tyejéꞌijtaj tɨꞌɨj ɨ aꞌtɨ́j huóꞌruuj ɨ maj jimi tyíꞌmuarɨeꞌej, tɨꞌɨj arí joꞌyiꞌmuɨ́ɨcaj séej chuéj japua, aꞌɨ́ɨ pu huoꞌtajé ɨ maj jimi tyíꞌmuarɨeꞌ, tɨꞌquij huoꞌchaꞌɨɨraj ɨ ju túmii.

15 ’Séej puꞌij anxɨ́ víꞌraꞌaj ɨ túmii huatáꞌ, ajtáhuaꞌaj ɨ séej, huaꞌpuaj víꞌraꞌaj huatáꞌ, ajtáhuaꞌaj ɨ séej, séej víꞌraꞌaj pu jaatáꞌ, aꞌyaa pu tyihuoꞌtáꞌ aꞌchu tu sɨ́ɨj pújoorej. Aj puꞌij jóꞌraa. 16 Ajta aꞌɨ́jna ɨ tɨ anxɨ́ víꞌraꞌaj jaꞌancuriáaꞌ, aꞌɨ́ɨ pu huatyóochej tɨ tyuꞌmuárɨeꞌen ɨ túmii jɨmeꞌ, ajta jeꞌen jaamuéꞌtɨj anxɨ́ víꞌraꞌaj aꞌɨ́jcɨ jɨmeꞌ ɨ tɨ anaquéej jaꞌancuriáaꞌ. 17 Aꞌyaa pu chaꞌtánaꞌaj huarɨ́j aꞌɨ́jna ɨ tɨ huaꞌpuaj víꞌraꞌaj ancuriáaꞌ, aꞌyaa pu chaꞌtánaꞌaj huaꞌpuaj víꞌraꞌaj tyaamueꞌtɨj ɨ túmii. 18 Ajta aꞌɨ́jna ɨ tɨ séej víꞌraꞌaj jaꞌancuriáaꞌ, capu tyuꞌmuárɨej, aꞌáa pu jaꞌhuaꞌ jaꞌráꞌaj, tɨꞌij jaꞌtyeꞌíichaꞌajraa a chóotaꞌ, aꞌáa pu jaꞌváꞌnaj ɨ túmii tɨ jáachaꞌɨɨraj ɨ vástariaꞌraꞌ.

19 ’Tɨꞌɨj aꞌtyéeviꞌcaj aj puꞌij ɨ huaꞌ vástaraꞌ uvéꞌnyej, ajta jeꞌen huatyóochej tɨ jaaxáꞌpuɨꞌɨntareꞌen ɨ túmii jɨmeꞌ. 20 Aꞌɨ́ɨ pu anaquéej ajeꞌréꞌnyej ɨ tɨ anxɨ́ víꞌraꞌaj jaꞌancuriáaꞌ, aꞌɨ́ɨ pu ajta yaꞌráaꞌ ɨ séecan ɨ anxɨ́ víꞌraꞌaj ɨ tɨ jaamuéꞌtɨj, aꞌyaa pu tyaatéꞌexaa tɨjɨn: “Nyavástaraꞌ, muáaj paj anxɨ́ víꞌraꞌaj naatáꞌ ɨ túmii, cásɨꞌ aꞌíj nu jɨn jaamuéꞌtɨj séecan ɨ tɨ ajta anxɨ́ víꞌraꞌaj aráꞌasej.” 21 Aꞌyaa pu tyaatéꞌexaa aꞌɨ́jna ɨ tɨ tyéꞌijtyeꞌ tɨjɨn: “Xáꞌpuɨꞌ paj huarɨ́j, tyámuaꞌ paj naa tyuꞌmuárɨej, ajta aꞌɨ́jna jɨmeꞌ ɨ paj tyámuaꞌ tyuꞌmuárɨej, aꞌɨ́j nu jɨn jéehua tyíꞌmuaꞌijcatyeꞌen iiyeꞌej nyéetzij jimi. Puiꞌtyéemeꞌ pataꞌaj nyajamuan huatáꞌtyamuaꞌveꞌen.” 22 Aj puꞌij taꞌij aꞌɨ́ɨn ajeꞌréꞌnyej ɨ tɨ huaꞌpuaj víꞌraꞌaj jaꞌancuriáaꞌ, aꞌyaa pu tyaatéꞌexaa tɨjɨn: “Nyavástaraꞌ, muáaj paj huaꞌpuaj víꞌraꞌaj naatáꞌ ɨ túmii, cásɨꞌ, aꞌíj nu jɨn jaamuéꞌtɨj séecan tɨ aꞌyan chaꞌtánaꞌaj huaꞌpuaj víꞌraꞌaj tyaꞌráꞌasej.” 23 Ajta ɨ tɨ tyéꞌijtyeꞌ aꞌyaa pu tyaatéꞌexaa tɨjɨn: “Xáꞌpuɨꞌ paj huarɨ́j, tyámuaꞌ paj naa tyuꞌmuárɨej, ajta aꞌɨ́jna jɨmeꞌ ɨ paj tyámuaꞌ tyuꞌmuárɨej aꞌɨ́jcɨ jɨmeꞌ ɨ tɨ cɨ́ɨ naꞌaj, aꞌɨ́j nu jɨn jéehua tyíꞌmuaꞌijcatyeꞌ. Puiꞌtyéemeꞌ pataꞌaj huatáꞌtyamuaꞌveꞌen.”

24 ’Ajta tɨꞌɨj aꞌɨ́ɨn ajeꞌréꞌnyej ɨ tɨ séej víꞌraꞌaj jaꞌancuriáaꞌ, aꞌyaa pu tyaatéꞌexaa aꞌɨ́jcɨ ɨ tɨ tyéꞌijtyeꞌ tɨjɨn: “Nyavástaraꞌ, nyáaj nu aꞌyan tyáamuaꞌreeriꞌ paj tyáꞌjaaxɨejveꞌ, pajta tyíꞌtzaꞌnacaa joꞌpaj quee tyojoꞌhuástej, pajta néijmiꞌi huariáꞌsɨɨreꞌej tɨꞌɨj tyúꞌcɨɨrej tɨꞌij néijmiꞌi muéetzij muáacɨꞌtyij. 25 Aꞌɨ́j nu jɨn tyíꞌtzɨɨnyaꞌcaꞌaj, nyatɨꞌɨj nyij jaꞌtyeꞌíichaꞌajraa a chóotaꞌ nyajta jeꞌen jaatyáꞌavaatacaꞌ a túmii. Yaꞌcuíj muéetzij tɨ a túmii.” 26 Ajta ɨ tɨ tyéꞌijtyeꞌ aꞌyaa pu tyaatéꞌexaa tɨjɨn: “Muáaj mu paj quee tyámuaꞌ tyuꞌmuárɨej pajta huɨꞌnaꞌseꞌ, tɨpuaꞌaj aꞌyan petyáꞌmuaꞌreeriaj nyaj tyíꞌtzaꞌnacaa jóꞌnyaj quee tyojoꞌhuástej, nyajta néijmiꞌi huariáꞌsɨɨreꞌej tɨꞌij nyéetzij nyaꞌaꞌrij jáꞌraꞌnyij, 27 aꞌyaa puꞌij tyiꞌxáꞌpuɨꞌɨntacaj paj aꞌáa yóotonyijcheꞌ ɨ túmii huaꞌ jimi ɨ maj túmii tyíꞌnyijtyeꞌ nyej nyij jaꞌancuriáꞌnyijcheꞌ ɨ tɨ nyéetzij nyaꞌaꞌrij nyajta jeꞌen ɨ tɨ jaamuéꞌtɨj.” 28 Aj puꞌij aꞌyan tyihuoꞌtéꞌexaaj ɨ maj aꞌáa joꞌtyúꞌuucaꞌaj tɨjɨn: “Siataꞌaj jáaꞌriꞌ aꞌɨ́jcɨ ɨ séej víꞌraꞌaj ɨ túmii, siajta jaatáꞌan aꞌɨ́jcɨ ɨ tɨ tamuáamuataꞌ víꞌraꞌaj tyíꞌtoovej. 29 Jiꞌnye aꞌɨ́jna ɨ tɨ jéehua tyíꞌijchaꞌɨj, jéetzeꞌ mu tyaataꞌsij, aꞌɨ́j pu jɨn jimi tyaꞌváꞌɨtzeꞌrihuaꞌaj taꞌmej, ajta ɨ tɨ cɨ́ɨ naꞌaj tyíꞌijchaꞌɨj, aꞌɨ́j mu tyoꞌhuáaꞌriꞌraj tyiꞌtɨ́j tɨ caa tyíꞌijchaꞌɨj. 30 Siajta aꞌɨ́jcɨ tɨ nye jimi tyíꞌmuarɨeꞌ tɨ quee tyiꞌtɨ́j huɨɨreꞌ, siataꞌaj jiꞌrárɨeenyij mapuaꞌquéj joꞌtɨj joꞌtɨ́caꞌ. Aꞌáa puꞌij huatóoxaamujrityeꞌsij aꞌɨ́jna jɨmeꞌ tɨ jéehua jajpuéetzij jaꞌmej.”

Tɨꞌɨj Dios huáꞌxɨjtyeꞌen ɨ tyeɨ́tyee ɨ maj aꞌyan huacháatɨmee ɨ cháanacaj japua

31 ’Aꞌájna xɨcáaraꞌ tɨꞌɨj yavaꞌcányesij aꞌɨ́jna ɨ tɨ ajta tyévij jitze huanɨeꞌhuacaꞌ, huápuɨꞌɨj naa huaséꞌrihuaꞌaj majta jamuán ɨ maj tajapuá tyíꞌhuɨɨreꞌ, aꞌɨ́ɨ pu huatyéyixaj ɨ ɨpuárij jitze tɨꞌij néijmiꞌi jɨn antyúumuaꞌreeriaj íiyan ɨ cháanacaj japua. 32 Aj mu mij jimi huaꞌajsɨɨrej néijmiꞌcaa ɨ tyeɨ́tyee ɨ maj aꞌyan séejreꞌ ɨ cháanacaj japua, aꞌɨ́ɨ puꞌij huaꞌpuaquéj huaꞌajsɨɨreꞌej tɨꞌɨj ɨ aꞌtɨ́j jujɨ́meꞌ tyihuáꞌajsɨɨ ɨ cányaꞌxɨɨ, ajta jujɨ́meꞌ ɨ chíiutyee. 33 Jumuácaꞌtaꞌ pujmuaꞌ pu huaꞌajsɨɨreꞌej ɨ cányaꞌxɨɨ, ajta juꞌútataꞌ pujmuaꞌ ɨ chíiutyee. 34 Ajta aꞌɨ́jna ɨ Rey tɨ puéꞌeen, aꞌyaa pu tyihuoꞌtéꞌexaatyeꞌej aꞌɨ́ɨjma ɨ maj muácaꞌtaꞌ jáꞌsejreꞌ tɨjɨn: “Musioꞌváꞌjuꞌ muaꞌaj mu siaj tyámuaꞌ tyaatáꞌ ɨ nyavástaraꞌ, siataꞌaj jaꞌancuriáꞌan ɨ tɨ jáꞌmuacɨꞌtyij ɨ tɨ tyámuaꞌ éenyeꞌej tɨꞌɨj naꞌaj ɨ Dios tyeetyátaahuacaꞌ ɨ cháanacaj. 35 Jiꞌnye muaꞌaj xu tyinaacueꞌej nyatɨꞌɨj huataíꞌcuatacaꞌ, siajta xu jájtyij naatáꞌ nyatɨꞌɨj huataíꞌimuj, muaꞌaj xu siajta naataxɨéꞌvej ujáꞌmuachiꞌtaj tɨꞌɨj quee aꞌtɨ́j nyaxɨeꞌvaꞌcaꞌaj. 36 Muaꞌaj xu tyinaatyéechejtyej, nyatɨꞌɨj quee tyiꞌtyáchajcaꞌaj, ajta nyatɨꞌɨj tyiꞌijcuíꞌnyacaꞌ muaꞌaj xu unyojoꞌváꞌmuaariacaꞌ, ajta nyatɨꞌɨj eetyánamiꞌhuacaꞌaj, muaꞌaj xu siajta unyojoꞌtyéesej.” 37 Aj mu mij ɨ maj tyámuaꞌ tyíꞌtyetyeɨtyee aꞌyan tyuꞌtaꞌíhuoꞌsij tɨjɨn: “Tavástaraꞌ, ¿aꞌnajnyí tyetyimuaacueꞌej tyatɨꞌɨj muaaséj ɨ paj iꞌcuatacaꞌaj? ¿Aꞌnajnyí jájtyij tyamuaatáꞌ tyatɨꞌɨj muaaséj ɨ paj iꞌmuɨꞌcaꞌaj? 38 ¿Aꞌnajnyí tyamuaataxɨéꞌvej ɨ tachiꞌtaj patɨꞌɨj quee maꞌjáꞌchajcaꞌaj? ¿Aꞌnajnyí tyetyimuaatyéechejtye patɨꞌɨj quee tyiꞌtyáchajcaꞌaj? 39 ¿Caꞌ aꞌnajnyí tyamuaatyéesej patɨꞌɨj eetyánamiꞌhuacaꞌaj, naꞌríij tyaj umojoꞌváꞌmuaariacaꞌ patɨꞌɨj tyíꞌcuiꞌcaꞌaj?” 40 Ajta ɨ Rey aꞌyaa pu tyihuoꞌtéꞌexaatyeꞌsij tɨjɨn: “Aꞌyaa nu tyajáꞌmuaꞌixaatyeꞌ tɨjɨn jeꞌej siaj tyihuoꞌtáhuɨɨ aꞌɨ́ɨjma ɨ nyeꞌihuáamuaꞌ, aꞌyaa xu chaꞌtaj sianaꞌaj nyéetzij tyinaatáhuɨɨ.”

41 ’Aj puꞌij taꞌij ɨ rey aꞌyan tyihuoꞌtéꞌexaatyeꞌej aꞌɨ́ɨjma ɨ maj útataꞌ ajaꞌseejreꞌ tɨjɨn: “Siájhuii nye jimi, mu tɨ ɨ Dios puéjtzij jamuaatáꞌsij, séricuj aꞌájna ɨ tɨéj tzajtaꞌ aꞌɨ́ɨn tɨ jimi tyámuaꞌ tyíꞌuurijhuaj ɨ tyiyáaruꞌ, ajta aꞌɨ́ɨjma jimi ɨ maj jahuɨɨreꞌ. 42 Jiꞌnye caxu tyinaacueꞌej, nyatɨꞌɨj huataíꞌcuatacaꞌ, caxu siajta jájtyij naatáꞌ nyatɨꞌɨj huataíꞌimuj, 43 nyatɨꞌɨj quee huatyéchiꞌcaꞌaj caxu naataxɨéꞌvej ɨ juchéj, nyajta quee tyiꞌtyéchajcaꞌaj, siajta muaꞌaj caxu tyinaatyéechejtyej, nyatɨꞌɨj tyiꞌijcuíꞌnyacaꞌ, caxu náamuariacaꞌ, caxu siajta unyojoꞌtyéesej nyatɨꞌɨj namiꞌhuacaꞌaj.” 44 Aj mu mij aꞌɨ́ɨmaj aꞌyan tyaataꞌíhuoꞌraj tɨjɨn: “Tavástaraꞌ, ¿aꞌnajnyí tyamuaaséj patɨꞌɨj huataíꞌcuatacaꞌ, nusu patɨꞌɨj huataíꞌimuj, naꞌríij patɨꞌɨj quee maꞌjáꞌchajcaꞌaj, nusu patɨꞌɨj tyíꞌcuiꞌcaꞌaj, ajta patɨꞌɨj eetyánamiꞌhuacaꞌaj, tyajta jeꞌen quee ityáj muaatáhuɨɨ?” 45 Aj puꞌij ɨ Rey aꞌyan tyihuoꞌtéꞌexaatyeꞌsij tɨjɨn: “Aꞌyaa nu tyajáꞌmuaꞌixaatyeꞌ tɨjɨn aꞌɨ́jna jɨmeꞌ siaj quee huoꞌtyáhuɨɨ ɨ nyeꞌihuáamuaꞌ ɨ maj quee tyiꞌtɨ́j jɨn antyúumuaꞌreej, caxu siajta nyéetzij naatyáhuɨɨ.” 46 Aꞌɨ́ɨ mu mij aꞌáa jóꞌjuꞌuj muáꞌjuꞌun joꞌmaj jusén jɨn yaꞌajpuéetzij muáꞌjuꞌun, majta ɨ maj tyámuaꞌ tyíꞌtyetyeɨtyee, aꞌɨ́ɨ júurij muáꞌjuꞌun jusén jɨmeꞌ.

26

Metyiꞌhuóoꞌixaa mej mij jaaxáꞌpuɨꞌɨntareꞌen maj Jesús huatyéeviꞌ

(Mr. 14:1-2; Lc. 22:1-2; Jn. 11:45-53)

1 Tɨꞌɨj Jesús jaꞌantyipuáꞌrij ɨ tɨ tyihuoꞌmuaꞌaj, aꞌyaa pu tyihuoꞌtéꞌexaaj aꞌɨ́ɨjma ɨ maj jamuán huacɨ́j tɨjɨn:

2 —Xuꞌríj jamuaꞌreej tɨ huaꞌpuaj xɨcáj áꞌɨtzeereꞌ matɨꞌɨj tyíꞌyeꞌesten aꞌɨ́jcɨ jɨmeꞌ tɨꞌɨj Dios tyihuoꞌtúꞌuunyiꞌriꞌ, ajta aꞌɨ́jna ɨ tɨ ajta tyévij jitze huanɨeꞌhuacaꞌ aꞌɨ́ɨ pu huatátuiiriꞌhuaj mej mij jóꞌtatan ɨ cúruuj jitze.

3 Majta ɨ maj tyihuáꞌijtyeꞌ ɨ tyeyúuj tzajtaꞌ, majta ɨ huáasij ɨ maj Israel jitze ajtyámaꞌcan, aꞌɨ́ɨ mu ajaꞌtyúusɨɨj joꞌtɨj jaꞌchej aꞌɨ́jna ɨ tɨ néijmiꞌi jɨn antyúumuaꞌreej ɨ huaꞌ tyeyúuj tzajtaꞌ ɨ tɨ aꞌyan ántyapuaj tɨjɨn Caifás, 4 aꞌɨ́ɨ mu mij jaaxájtacaꞌ jeꞌej maj huárɨnyij mej mij hueꞌtzij jɨn jaatyéeviꞌ aꞌɨ́jcɨ ɨ Jesús majta jeꞌen jaajéꞌcaj. 5 Aꞌyaa mu tyúuꞌixaatyaꞌcaꞌaj tɨjɨn:

—Catu aꞌájna jaatyéviꞌraj matɨꞌɨj tyíꞌyeꞌestyaj, mej mij quee ɨ tyeɨ́tyee huatanyínyuꞌcaj.

Íitɨꞌ pu jaꞌváꞌhuaaj ɨ muꞌúutzeꞌ ɨ Jesús aꞌɨ́jcɨ ɨ tɨ naa tyaarɨeꞌej

(Mr. 14:3-9; Jn. 12:1-8)

6 Jesús pu aꞌáa joꞌtyávaacaꞌaj a Betania joꞌtɨj jaꞌchej aꞌɨ́jna ɨ Simón, ɨ maj aꞌyan jatamuáꞌmuaj tɨjɨn ɨ tɨ cáꞌatzaj, 7 aj puꞌij íitɨꞌ jimi ajtyáxɨɨriacaꞌ limeetaj pu huajásimaꞌaj, tyetyéj limeetaraꞌ pu puéꞌeenyeꞌej, naa pu tyaꞌváꞌjɨsticaꞌaj ɨ tɨ naa tyaarɨeꞌej, tɨ ajta huápuɨꞌɨj tyáꞌnajchij. Tɨꞌɨj ɨ Jesús huatyequéecaj ɨ méesaj jitze, aj puꞌij ɨ íitɨꞌ jaꞌváꞌhuaaj áan muꞌúutzeꞌ aꞌɨ́jcɨ ɨ tɨ naa tyaarɨeꞌej. 8 Majta ɨ maj jamuán huacɨ́j, matɨꞌɨj jaaséej jeꞌej tɨ huarɨ́j, aj mu mij huatanyínyuꞌcacucaꞌ ɨ íitaj jimi, aꞌyaa mu tyiꞌtyuuꞌixáatyaꞌajraa tɨjɨn:

—¿Jiꞌnye tyáꞌhuajcaj aꞌmújna ɨ tɨ naa tyaarɨeꞌej? 9 Ɨꞌríitacaj pu maj jáatoonyijcheꞌ muiꞌcájritzeꞌ ɨ túmii, mej mij aꞌɨ́ɨjma huatáhuɨɨreꞌen ɨ maj quee jeꞌej tyéejviicueꞌ.

10 Jesús huóꞌnamuajriꞌ jeꞌej maj tyíꞌxajtacaꞌaj, aj puꞌij aꞌyan tyihuoꞌtéꞌexaaj tɨjɨn:

—¿Jiꞌnye een jɨmeꞌ setyáꞌjaaxɨejviꞌ mu íitaj? Tyámuaꞌ pu nye jimi tyúꞌruuj. 11 Jiꞌnye aꞌɨ́ɨmaj ɨ maj quee jeꞌej tyéejviicueꞌ, aꞌnáj tɨnaꞌaj mu jaꞌmua jamuán séeriaꞌaj muáꞌjuꞌun, nyajta nyáaj canu aꞌnáj tɨnaꞌaj jaꞌmua jamuán séeriaꞌaj naꞌmej. 12 Jeꞌej tɨ tyiꞌtɨ́j huáruuj mu íitɨꞌ tɨꞌɨj naꞌváꞌxɨriꞌriꞌ aꞌɨ́jcɨ ɨ tɨ naa tyaarɨeꞌej aꞌɨ́j pu jɨn tyámuaꞌ náaruj matɨꞌɨj naꞌváꞌnaj. 13 Aꞌyaa nu tyajáꞌmuaꞌixaatyeꞌ tɨjɨn néijmiꞌqueꞌ ɨ cháanacaj japua joꞌmaj huojoꞌtéꞌexaatyeꞌej ɨ tyeɨ́tyee ɨ nyúucariaꞌraꞌ ɨ Dios, aꞌɨ́j mu majta huoꞌtéꞌexaatyeꞌej jeꞌej tɨ huarɨ́j aꞌíjna ɨ íitɨꞌ mej mij joꞌtámuaꞌreej.

Judas pu tyuꞌtátuii avíitzij jɨmeꞌ aꞌɨ́jcɨ ɨ Jesús

(Mr. 14:10-11; Lc. 22:3-6)

14 Sɨ́ɨj tɨ huaꞌ jitze ajtyámaꞌcan ɨ maj tamuáamuataꞌ japuan huaꞌpuaj aráꞌasej, ɨ tɨ aꞌyan ántyapuaacaꞌaj tɨjɨn Judas Iscariote, aꞌɨ́ɨ pu aváꞌraj tɨꞌij aꞌɨ́ɨjma jimi joꞌmej ɨ maj tyihuáꞌijtyeꞌ ɨ puaaríij, 15 aꞌyaa pu tyihuoꞌtéꞌexaaj tɨjɨn:

—¿Aꞌchunyéj setyíꞌnyanajchityeꞌen tɨpuaꞌaj nyajamuaatátuireꞌen aꞌɨ́jcɨ ɨ Jesús?

Aꞌɨ́ɨ mu mij seityéj japuan tamuáamuataꞌ ɨ túmii pláataj tɨ jumuaꞌtɨj jaatáꞌ. 16 Aj puꞌij ɨ Judas huatyóochej tɨ jáahuoonyij aꞌnáj tɨ huatáɨꞌriitarij tɨꞌij huoꞌtátuiireꞌen aꞌɨ́jcɨ ɨ Jesús.

Tɨꞌɨj tavástaraꞌ tyihuoꞌcueꞌej aꞌɨ́ɨjma ɨ maj jamuán huacɨ́j

(Mr. 14:12-25; Lc. 22:7-23; Jn. 13:21-30; 1 Co. 11:23-26)

17 Tɨꞌɨj atyojoꞌréꞌnyej aꞌájna xɨcáaraꞌ ɨ taꞌnájcaj maj jitzán tyíꞌyeꞌestyahuaꞌaj matɨꞌɨj páan cuaꞌcariaꞌaj tɨquee cuꞌustij, aj mu mij jimi ajeꞌréꞌnyej ɨ Jesús aꞌɨ́ɨmaj ɨ maj jamuán huacɨ́j aꞌyaa mu tyaataꞌíhuoꞌriꞌ tɨjɨn:

—¿Joꞌnyij muajaꞌráanajchi tyej tyij tyámuaꞌ tyojóꞌuurej tyej tyij jáacuaꞌnyij ɨ páan ɨ tyaj jɨn joꞌtámuaꞌreej aꞌájna xɨcáaraꞌ tɨꞌɨj Dios tyihuoꞌtúꞌuunyiꞌriꞌ ɨ tayójmuaꞌ ɨ maj anáatyaꞌaj muaanánɨeꞌhuacaꞌ?

18 Aj puꞌij aꞌyan tyihuoꞌtéꞌexaaj tɨjɨn:

—Séricuj aꞌájna chájtaꞌ, aꞌáa xu aꞌtɨ́j jáꞌtyoonyij, aꞌyaa xu sij tyaatéꞌexaatyeꞌen yee: “Yaa pu tyíꞌxaj ɨ maeestro tɨjɨn: Puꞌríj atyojoꞌréꞌnyesij aꞌtzáaj tɨ nye jimi tyaꞌtácaj, aꞌáa nu joꞌmaꞌaj naꞌmej aꞌchéj nyej nyij jáayeꞌestyaj ɨ tyaj jɨn joꞌtámuaꞌreej aꞌájna xɨcáaraꞌ tɨ jitzán ɨ Dios tyihuoꞌtúꞌuunyiꞌriꞌ ɨ huaꞌyojmuaꞌ ɨ maj anáatyaꞌaj muaanánɨeꞌhuacaꞌ.”

19 Majta ɨ maj jamuán huacɨ́j, aꞌyaa mu huarɨ́j jeꞌej tɨ ɨ Jesús tyihuoꞌtaꞌíj, néijmiꞌi mu tyámuaꞌ tyúꞌruuj ɨ maj tyíꞌcuaꞌnyij.

20 Tɨꞌɨj huatyéchumuaꞌriacaꞌ, Jesús pu huatyéeyixɨj ɨ méesaj jitze, huaꞌ jamuán ɨ maj tamuáamuataꞌ japuan huaꞌpuaj aráꞌaxcaa, 21 matɨꞌɨj móocheꞌ tyíꞌcuaꞌcaj, aꞌyaa pu tyihuoꞌtéꞌexaaj tɨjɨn:

—Aꞌyaa xaa nyuꞌuj tyiꞌjaꞌyájna, sɨ́ɨj tɨ jaꞌmua jitze ajtyámaꞌcan pu nyéetzij tyuꞌtátuiireꞌsij huaꞌ jimi ɨ maj tyíꞌijta ɨ tyeyúuj tzajtaꞌ.

22 Aj mu mij jéehua huatóoxaamujri, majta huatyóohuij maj aꞌyan tyaataꞌíhuoꞌ sɨ́ɨj ajta sɨ́ɨj tɨjɨn:

—Tavástaraꞌ, ¿nyiquij nyáaj aꞌɨ́ɨn nyaj puéꞌeen?

23 Jesús pu aꞌyan tyihuoꞌtéꞌexaaj tɨjɨn:

—Sɨ́ɨj tɨ ajta jaꞌajrúꞌnyaxɨꞌsij ɨ páan ɨ nyaj puláatuj jitze, aꞌɨ́ɨ pu aꞌɨ́ɨn puéꞌeen ɨ tɨ nyéetzij tyuꞌtátuiireꞌsij. 24 Aꞌyaa pu néijmiꞌi atyojoꞌréꞌnyesij nye jimi ɨ nyaj nyajta tyévij jitze huanɨeꞌhuacaꞌ jeꞌej tɨ tyéꞌyuꞌsiꞌ ɨ yuꞌxarij jitze, ajta aꞌɨ́jcɨ jimi ɨ tɨ nyéetzij tyuꞌtátuiireꞌsij, jéetzeꞌ pu jatyahuɨꞌrihuaꞌcaj tɨquee huanɨeꞌhuacajcheꞌ.

25 Ajta aꞌɨ́jna ɨ Judas ɨ tɨ huoꞌtátuiireꞌsij, aꞌyaa pu tyaataꞌíhuoꞌriꞌ tɨjɨn:

—Maeestro, ¿nyi nyáaj aꞌɨ́ɨn nyaj puéꞌeen?

Jesús pu aꞌyan tyaatéꞌexaa tɨjɨn:

—Muáaj paj aꞌyan tyaataxájtacaꞌ.

26 Móocheꞌ mu tyíꞌcuaꞌcaj tɨꞌɨj Jesús páan tɨꞌɨj, ajta tɨꞌɨj tyaatatyóotziꞌriaꞌaj ɨ Dios aj puꞌij jaatyátaaraxɨj, ajta jeꞌen huoꞌráɨꞌpuꞌuj ɨ maj jamuán huacɨ́j, aꞌyan tyihuaꞌixáatyeꞌej tɨjɨn:

—Xaꞌancuráɨꞌpuꞌ siajta jeꞌen jáacuaꞌnyij, aꞌíi pu aꞌɨ́ɨn puéꞌeen ɨ nyahueꞌraꞌ.

27 Ajta jeꞌen váasuj tyijáj, ajta tɨꞌɨj tyaatatyóotziꞌriaꞌaj ɨ Dios, aj puꞌij huoꞌtajájnyi aꞌyan tyihuaꞌixáatyeꞌej tɨjɨn:

—Xaaréiꞌij néijmiꞌi muaꞌaj, 28 jiꞌnye aꞌíi pu aꞌɨ́ɨn puéꞌeen ɨ nyaxúureꞌ, ɨ tɨ jɨn tyaꞌróoꞌastej jeꞌej tɨ ɨ Dios tyaꞌtóoratziiriꞌ jájcuaj ɨmuáj, aꞌɨ́j nu jɨn ɨ nyaxúureꞌ huaꞌ japua huatányuusij muiꞌcaa ɨ tyeɨ́tyee tɨꞌij Dios tyihuoꞌtúꞌuunyiꞌ. 29 Ajta aꞌyaa nu tyajáꞌmuaꞌixaatyeꞌ, nyaj quee cheꞌ juꞌquéiꞌsij aꞌɨ́jcɨ ɨ jáꞌriaꞌraꞌ ɨ úuvaj, ꞌasta naꞌaj quee tyaꞌráꞌastij aꞌájna xɨcáaraꞌ jitze tɨꞌɨj ɨ Dios tyuꞌtaꞌíjtaj néijmiꞌqueꞌ ɨ cháanacaj japua.

Jesús pu jaataxájtacaꞌ tɨ ɨ Pedro jaatyáhueꞌtaj

(Mr. 14:26-31; Lc. 22:31-34; Jn. 13:36-38)

30 Matɨꞌɨj tyuꞌtachuíicaj ɨ maj jɨn tyaatatyójtziꞌrej ɨ Dios, aj mu mij joꞌcɨ́j, matɨꞌɨj mij aꞌáa jaꞌráꞌaj Aseitúunajrimi jɨríj tɨ joꞌtacáꞌaj. 31 Aj puꞌij Jesús aꞌyan tyihuoꞌtéꞌexaaj tɨjɨn:

—Néijmiꞌi xu muaꞌaj ijíij tɨ́caꞌ yoꞌrɨésij ɨ siaj jɨn nye jimi tyáꞌtzaahuatyeꞌ. Aꞌyaa pu tyéꞌyuꞌsiꞌ ɨ yuꞌxarij jitze tɨjɨn: “Nyéejeꞌcatan ɨ cányaꞌxɨɨ tɨ tyiséjra, majta ɨ cányaꞌxɨɨ joꞌxɨ́sij.” 32 Ajta nyatɨꞌɨj huatájuuritaj, aꞌáa nu nyajtáhuaꞌaj jamuajaꞌajsɨɨreꞌej aꞌájna a Galileea.

33 Pedro pu aꞌyan tyuꞌtanyúj tɨjɨn:

—Tɨpuaꞌaj néijmiꞌi mequee cheꞌ aꞌ jimi tyáꞌtzaahuatyeꞌej, canu nyáaj aꞌyan rɨnyij.

34 Jesús pu aꞌyan tyaatéꞌexaa tɨjɨn:

—Aꞌyaa nu tyíꞌmuaꞌixaatyeꞌ tzáahuatyiꞌraꞌaj jɨmeꞌ tɨjɨn ijíij tɨ́caꞌ, tɨꞌɨj quee xu jijhuaj ɨ tyacuáarɨeꞌ, huéeicaj paj aꞌyan tyuꞌtányuusij tɨjɨn paj quee nyamuaꞌtyej.

35 Ajta ɨ Pedro aꞌyaa pu tyaatéꞌexaa tɨjɨn:

—Tɨpuaꞌaj aꞌyan tyuuxɨéꞌveꞌej nyaj ajamuán huámuɨꞌnyij, canu muaatyáhueꞌtaj.

Majta néijmiꞌi ɨ séecan ɨ maj jamuán huacɨ́j, aꞌyaa mu chaꞌtaj manaꞌaj tyuꞌtaxájtacaꞌ.

Jesús pu huatyéenyuj ɨ Dios jimi aꞌájna a Getsemaní

(Mr. 14:32-42; Lc. 22:39-46)

36 Aj puꞌij jóꞌraa aꞌɨ́jna ɨ Jesús majta ɨ maj jamuán huacɨ́j, aꞌáa mu jaꞌráꞌaj joꞌtɨj aꞌyan tyajaꞌrájtyapuaj tɨjɨn Getsemaní, aꞌyaa pu tyihuoꞌtéꞌexaaj tɨjɨn:

—Iiyeꞌej xu muaꞌaj tyityéꞌen, nyajta nyáaj maj nu aꞌtzúj ɨmuáj uréꞌnyesij nyej nyij huatyényuunyij ɨ Dios jimi.

37 Ajta aꞌɨ́jna joꞌvíꞌtɨj ɨ Pedro, ajta aꞌɨ́ɨjma ɨ maj huaꞌpuaj ɨ maj yójmuaꞌmuaꞌ puéꞌeen ɨ Zebedeo, aj puꞌij jeꞌej puaꞌaj jaataꞌaj ajta jéehua huatóoxaamujrɨj. 38 Aꞌyaa pu tyihuoꞌtéꞌexaaj tɨjɨn:

—Huápuɨꞌɨj nu nyaxaamujrityeꞌ cuxáa nyaj muɨꞌnyij. Ya xu huatyáꞌɨtzeereꞌen muaꞌaj, sióocheꞌ xu nyaj jamuán atanyéjnyeꞌrij.

39 Aꞌtzúj pu aꞌ ɨmuáj joꞌreꞌnyéej ɨ Jesús tɨꞌɨj ij tyítunutacaꞌ a chóotaꞌ, aj puꞌij aꞌyan tyuꞌtyéenyuj ɨ Dios jimi tɨjɨn:

—Dios paj nyavástaraꞌ, tɨpuaꞌaj aꞌyan petyiꞌtáꞌcareꞌen, tɨꞌij quee aꞌyan tyináacɨꞌtyij aꞌɨ́jna ɨ tɨ jeꞌej puaꞌaj een, ɨ nyaj jɨn jajpuéetzij naꞌmej, ajta cheꞌ quee aꞌyan tyéꞌyiꞌcan nyatɨꞌɨj nyáaj tyáꞌxɨeꞌveꞌ, sulu cheꞌ aꞌyan tyáꞌraꞌnyij patɨꞌɨj muáaj tyáꞌxɨeꞌveꞌ.

40 Aj puꞌij taꞌij ajeꞌréꞌnyej joꞌmaj jaꞌajtyáꞌcaꞌaj ɨ maj jamuán huacɨ́j, muꞌríj tyácuꞌtzisimaꞌaj. Aj puꞌij aꞌyan tyaataꞌíhuoꞌriꞌ aꞌɨ́jcɨ ɨ Pedro tɨjɨn:

—¿Nyi pequee aꞌtzúj tyéꞌviicueꞌ paj atányeerij nyaj jamuán aꞌchu caa séej ooraj? 41 Xaꞌtanyéjnyeꞌrij siajta tyényuusimeꞌen ɨ Dios jimi, siaj sij quee tyiꞌtɨ́j jɨn ootyáꞌɨtzeereꞌen. Muaꞌaj xu tyámuaꞌ naa tyaꞌajxɨéꞌviꞌraꞌ siajta jucaꞌnyej ɨ jutzájtaꞌ, ajta ɨ jáꞌmuahueꞌraꞌ jitze capu jaꞌmuacaꞌnyistiꞌ.

42 Tɨꞌɨj táhuaꞌaj ij huariáꞌraa, ajta aꞌyan tyuꞌtyéenyuj tɨjɨn:

—Dios paj nyavástaraꞌ, tɨpuaꞌaj quee jeꞌej tyíɨꞌriitan tɨꞌij quee aꞌyan tyináacɨꞌtyij ɨ nyaj jɨn jajpuéetzij naꞌmej, cheꞌ aꞌyan eenyeꞌen patɨꞌɨj muáaj tyáꞌxɨeꞌveꞌ.

43 Tɨꞌɨj táhuaꞌaj ajeꞌréꞌnyej, ajtáhuaꞌaj pu huoꞌtyoj macuꞌtzúcaj ɨ maj jamuán huacɨ́j, jiꞌnye jéehua pu huáꞌmueꞌtɨcaꞌaj ɨ cutzíj. 44 Aꞌáa mu joꞌtyáꞌɨtzee aꞌɨ́ɨmaj, huéeicaj jitze pu ajtáhuaꞌaj ujóꞌmej ɨ Jesús, ajtáhuaꞌaj pu huatyéenyuj ɨ Dios jimi, aꞌyaa pu chaꞌtánaꞌaj tyaatáhuaviiriꞌ jeꞌej tɨ anaquéej tyaatáhuaviiracaꞌaj. 45 Aj puꞌij ajeꞌréꞌnyej joꞌmaj jaꞌajtyáꞌcaꞌaj ɨ maj jamuán huacɨ́j, aꞌyaa puꞌij tyihuoꞌtéꞌexaaj tɨjɨn:

—¿Nyi aꞌyaa sianaꞌaj siooj jiꞌtyáꞌcuꞌtzij siajta naa tyityúusoꞌpeꞌ? Puꞌríj tyaꞌráꞌaj aꞌtzáaj tɨ huatátuiiriꞌhuaj aꞌɨ́jna ɨ tɨ ajta tyévij jitze huanɨeꞌhuacaꞌ aꞌɨ́ɨjma jimi ɨ maj jeꞌej puaꞌaj tyíꞌtyetyeɨtyee. 46 Xáꞌajhuiixɨꞌ, cheꞌréj, puꞌríj yajaꞌvéꞌmej aꞌɨ́jna ɨ tɨ nyéetzij tyuꞌtátuiireꞌsij.

Matɨꞌɨj jaatyéeviꞌ aꞌɨ́jcɨ ɨ Jesús

(Mr. 14:43-50; Lc. 22:47-53; Jn. 18:2-11)

47 Óocheꞌ pu tyiꞌtyaxáatasimaꞌcaj ɨ Jesús, tɨꞌɨj ɨ Judas ajeꞌréꞌnyej, sɨ́ɨj tɨ aꞌɨ́ɨn puéꞌeen ɨ tɨ huaꞌ jitze ajtyámaꞌcan ɨ maj tamuáamuataꞌ japuan huaꞌpuaj aráꞌaxcaa, jéehua mu tyeɨ́tyee jamuán huajúꞌcaꞌaj náhuaaj metyuꞌɨ́ɨꞌsimaꞌaj majta séecan cɨyéj tyuɨ́ꞌɨsimaꞌaj ɨ maj jɨn huóocuiꞌnyij. Aꞌɨ́ɨmaj mu uhuojoꞌtaꞌítyacaꞌ ɨ maj tyihuáꞌijtyeꞌ ɨ puaaríij, majta ɨ huáasij aꞌáa maj tyityatatyíj a chájtaꞌ. 48 Ajta aꞌɨ́jna ɨ Judas ɨ tɨ tyuꞌtátuiireꞌsij ɨ Jesús, aꞌyaa pu arí anaquéej tyihuoꞌtéꞌexaatyaꞌcaꞌaj tɨjɨn: “Aꞌɨ́jna ɨ nyaj jiꞌtyápuɨꞌtzeꞌej, aꞌɨ́ɨ pu aꞌɨ́ɨn puéꞌeen, siataꞌaj jaatyéeviꞌ.” 49 Aꞌyaa puꞌij tɨꞌɨj ajtyáxɨɨriacaꞌ ɨ Jesús jimi, aꞌyaa pu tyaatatyójtye tɨjɨn:

—Jiꞌnye panaꞌaj Maeestro.

Ajta jiꞌtyáapuɨꞌtzej. 50 Jesús pu aꞌyan tyaatéꞌexaa tɨjɨn:

—Nyaꞌ amíincuj, tyiꞌtɨ́j paj jɨn mu joꞌvéꞌmej aꞌyan huárɨchij.

Aj mu mij ɨ séecan ajtyáxɨɨriacaꞌ, matɨꞌɨj mij jaatyéeviꞌ aꞌɨ́jcɨ ɨ Jesús.

51 Aj puꞌij sɨ́ɨj tɨ Jesús jamuán joꞌcháꞌcanyaꞌaj juchúun íjcutacaꞌ tɨꞌquij jaꞌajtavéjchacaꞌ ɨ naxɨéeraꞌ aꞌɨ́jcɨ ɨ tɨ jahuɨɨreꞌ ɨ tɨ tyihuáꞌijtyeꞌ ɨ tyeyúuj tzajtaꞌ. 52 Jesús pu aꞌyan tyaatéꞌexaa tɨjɨn:

—Ucárujtyeꞌ muaꞌ náhuaaj. Jiꞌnye néijmiꞌi ɨ maj náhuaaj jɨn tyíꞌtyacuiꞌcaa, aꞌɨ́ɨ mu majta náhuaaj jɨn cuiꞌiihuan. 53 ¿Nyi pequee jamuaꞌreej nyej nyáaj jaayíꞌtɨn nyaj jaatáhuaviij ɨ nyavástaraꞌ tɨꞌij huéeicatyej víꞌraꞌaj huojoꞌtaꞌítyej ɨ maj tajapuá tyíꞌhuɨɨreꞌ? 54 Ajta tɨpuaꞌaj aꞌyan náarɨnyij, capu cheꞌ huatáɨꞌriitarij tɨꞌij aróoꞌastej jeꞌej tɨ tyéꞌyuꞌsiꞌ ɨ yuꞌxarij jitze tɨ aꞌyan tyúuxɨeꞌveꞌ tɨ aꞌyan tyáꞌraꞌnyij.

55 Aj puꞌij Jesús aꞌyan tyihuoꞌtaꞌíhuoꞌriꞌ ɨ tyeɨ́tyee tɨjɨn:

—¿Jiꞌnye een jɨmeꞌ muaꞌaj yesiaváꞌjuꞌ chúun setyuꞌɨ́ɨꞌsimaꞌaj siajta cɨyéj siaj sij naatyéeviꞌ, cuxáa nyaj nyáaj náhuaꞌrij puéꞌeenyeꞌ? Aꞌnáj tɨnaꞌaj nu tyajamuaamuáꞌtyej ɨ tyeyúuj tzajtaꞌ, siajta muaꞌaj caxu aꞌnáj naatyéeviꞌ. 56 Ajta néijmiꞌi pu aꞌyan tyíꞌrɨnyij tɨꞌij aꞌyan tyaꞌróoꞌastej jeꞌej maj tyoꞌyúꞌxacaꞌ aꞌɨ́ɨmaj ɨ maj Dios jitze maꞌcan tyíꞌxajtacaꞌaj.

Tɨꞌɨj aꞌyan tyíꞌrɨjcaa, néijmiꞌi mu ɨ maj jamuán huacɨ́j ɨ Jesús ayoorɨej matɨꞌɨj mij huatóoꞌuj.

Matɨꞌɨj yoꞌvíꞌtɨj ɨ Jesús huaꞌ jimi ɨ juéesij

(Mr. 14:53-65; Lc. 22:54-55, 63-71; Jn. 18:12-14, 19-24)

57 Majta ɨ maj jaatyéeviꞌ aꞌɨ́jcɨ ɨ Jesús, aꞌáa mu yoꞌvíꞌtɨj aꞌɨ́jcɨ jimi ɨ Caifás, aꞌɨ́jna ɨ tɨ néijmiꞌi jɨn antyúumuaꞌreej ɨ tyeyúuj tzajtaꞌ, joꞌmaj jóosɨɨriaꞌcaꞌaj ɨ maj tyihuáꞌmuaꞌtyej ɨ nyúucarij jitze ɨ maj jɨn tyíꞌijta, majta ɨ huáasij. 58 Ajta aꞌɨ́jna ɨ Pedro aꞌtzúj pu ɨmuáj jaavájrasimaꞌaj aꞌɨ́jcɨ ɨ Jesús, aꞌáa puꞌij jaꞌráꞌaj joꞌtɨj jaꞌrájtaꞌcuaj joꞌtɨj jaꞌchej aꞌɨ́jna ɨ tɨ néijmiꞌi jɨn antyúumuaꞌreej ɨ tyeyúuj tzajtaꞌ. Aꞌúu pu joꞌtyájrupij, tɨꞌquij huaꞌ jamuán ooyíxɨj aꞌɨ́ɨjma ɨ maj tyíꞌchaꞌɨj, tɨꞌij jáamuaꞌreej jeꞌej tɨ atyojoomaꞌaj taꞌmej.

59 Majta ɨ maj tyihuáꞌijtyeꞌ ɨ puaaríij huaꞌ jamuán ɨ juéesij, aꞌɨ́ɨ mu jahuoocaꞌaj ɨ hueꞌtzij ɨ maj jɨn Jesús jitze tyoꞌojpuáꞌrityeꞌen tɨꞌij huatáɨꞌriitarej maj jaajéꞌcaj, 60 ajta camu jeꞌej tyéejtyoj tyiꞌtɨ́j maj jitzán ujpuáꞌrityeꞌen, maj majta mueꞌtɨ́j ɨ tyeɨ́tyee hueꞌtzij jɨn tyaaxájtziꞌriꞌ. Aj mu mij huaꞌpuaj ajeꞌréꞌnyej, 61 aꞌyaa mu mij tyihuoꞌtéꞌexaaj tɨjɨn:

—Aꞌyaa pu tyuꞌtaxájtacaꞌ aꞌmújna mu tyévij tɨjɨn: “Nyáaj nu jaayíꞌtɨn nyaj jaatyúꞌuunaj aꞌíjna ɨ tyeyúuj tɨ chiꞌraꞌan puéꞌeen ɨ Dios, nyajta jeꞌen nyajtáhuaꞌaj jaꞌajtaahuaj huéeicaj xɨcáj jitze.”

62 Aj puꞌij aꞌɨ́ɨn ájchej ɨ tɨ néijmiꞌi jɨn antyúumuaꞌreej ɨ tyeyúuj tzajtaꞌ, tɨꞌquij aꞌyan tyaataꞌíhuoꞌriꞌ ɨ Jesús tɨjɨn:

—¿Nyi pequee huatányuusij? ¿Tyiꞌtanyí puéꞌeen aꞌíjna ɨ maj jɨn a jitze tyíꞌpuaꞌrityeꞌ?

63 Ajta ɨ Jesús capu huatanyúj. Ajta ɨ tɨ néijmiꞌi jɨn antyúumuaꞌreej ɨ tyeyúuj tzajtaꞌ, aꞌyaa pu tyaatéꞌexaa tɨjɨn:

—Aꞌyaa nu tyíꞌmuaꞌijtyeꞌ nyúucaritzeꞌ ɨ Dios tɨ júurij paj jaataxáj ɨ tɨ jɨꞌréꞌcan jɨmeꞌ. Taatéꞌexaatyeꞌ tɨpuaꞌaj muáaj aꞌɨ́ɨn paj puéꞌeenyeꞌ ɨ Cɨríistuꞌ, ɨ yójraꞌ ɨ Dios.

64 Jesús pu aꞌyan tyuꞌtanyúj tɨjɨn:

—Muáaj paj aꞌyan tyaataxájtacaꞌ. Nyajta nyáaj aꞌyaa nu tyajáꞌmuaꞌixaatyeꞌ siaj muaꞌaj jaséjran aꞌɨ́jcɨ ɨ tɨ ajta tyévij jitze huanɨeꞌhuacaꞌ tɨ muácaꞌtaꞌ jaꞌajcaquée taꞌmej aꞌɨ́jcɨ ɨ tɨ néijmiꞌi jɨn antyúumuaꞌreej u tajapuá, siajta jaséjran tɨꞌɨj jútyeꞌ ajeꞌcáameꞌen ɨ jéetɨrij tzajtaꞌ.

65 Ajta ɨ tɨ néijmiꞌi jɨn antyúumuaꞌreej ɨ tyeyúuj tzajtaꞌ, aꞌɨ́ɨ pu jaꞌcásujtzaꞌan ɨ jusíicuꞌ mej mij jáamuaꞌreej tɨ huatanyúꞌcacaꞌ, ajta aꞌyan tyuꞌtaxájtacaꞌ tɨjɨn:

—Jeꞌej pu puaꞌaj tyíꞌxaj ɨ Dios jimi aꞌmújna mu tyáatɨꞌ, capu cheꞌ juxɨeꞌveꞌ maj séecan tyiꞌtɨ́j jitzán puaꞌrityeꞌej. Muaꞌaj xuꞌríj jáanamuajriꞌ tɨ jeꞌej puaꞌaj tyíꞌxaj ɨ Dios jimi, 66 ¿jiꞌnye tyajamuáꞌmiteerasteꞌ muaꞌajmaj?

Aꞌyaa mu aꞌɨ́ɨmaj tyityaatanyúj tɨjɨn:

—Aꞌyaa pu tyeevíjtyeꞌ tɨ huámuɨꞌnyij aꞌɨ́jcɨ jɨmeꞌ.

67 Aj mu mij jaꞌrátziꞌtziqueꞌmuaꞌxɨj ajɨ́ɨsaꞌ, majta jaatyáavaxɨj. Séecan mu majta jɨ́ɨsaꞌ jaꞌráavaxɨj, 68 aꞌyan metyeꞌixáatyeꞌej tɨjɨn:

—Muáaj mu paj aꞌɨ́ɨn puéꞌeen ɨ Cɨríistuꞌ, huataxáj aꞌtanyíj muiꞌtyéjvee.

Pedro pu tyuꞌhuéꞌtacaꞌ tɨ jee quee jamuaꞌtyej ɨ Jesús

(Mr. 14:66-72; Lc. 22:56-62; Jn. 18:15-18, 25-27)

69 Ajta ɨ Pedro, aꞌáa pu joꞌtácatyii a jéꞌtaꞌ joꞌtɨj jaꞌrájtaꞌcuaj ɨ chiꞌtáj. Aj puꞌij sɨ́ɨj íitɨꞌ utyájrupij ɨ tɨ jahuɨɨreꞌ aꞌɨ́jna ɨ tyeyúuj tzajtaꞌ tɨ antyúumuaꞌreej, aj puꞌij jimi ajeꞌréꞌnyej tɨꞌquij aꞌyan tyaatéꞌexaa tɨjɨn:

—Muáaj paj pajta jamuán joꞌcháꞌcanyaꞌaj aꞌɨ́jcɨ ɨ Jesús Galileea tɨ jáꞌmaꞌcan.

70 Aj puꞌij ɨ Pedro tyuꞌhuéꞌtacaꞌ néijmiꞌi mu jaséeracaj tɨꞌɨj aꞌyan tyuꞌtaxájtacaꞌ tɨjɨn:

—Canu jamuaꞌreej tyiꞌtɨ́j paj tyáxajta.

71 Aj puꞌij ájchee, tɨꞌquij aꞌáa joꞌréꞌnyej joꞌtɨj jaꞌpueertaj, aꞌáa puꞌij ajtáhuaꞌaj sɨ́ɨj íitɨꞌ jaaséej ajta jeꞌen aꞌyan tyihuoꞌtéꞌexaaj ɨ tyeɨ́tyee tɨjɨn:

—Aꞌmújna mu tyévij aꞌmúu pu ajta jamuán joꞌcháꞌcanyaꞌaj aꞌɨ́jcɨ ɨ Jesús Nazaret tɨ jáꞌmaꞌcan.

72 Ajtáhuaꞌaj pu ɨ Pedro tyuꞌhuéꞌtacaꞌ, junyúucaritzeꞌ pu jɨn aꞌyan tyihuoꞌtéꞌexaaj tɨjɨn:

—Canu jamuaꞌtyej aꞌɨ́jcɨ ɨ tyévij.

73 Aꞌtzúj aꞌtyéeviꞌcaj, ɨ maj aꞌáa jaꞌréꞌtyaꞌcaꞌaj, aꞌɨ́ɨ mu ajeꞌréꞌnyej jimí, matɨꞌɨj mij aꞌyan tyaatéꞌexaa tɨjɨn:

—Muáaj paj huaꞌ jitze ajtyámaꞌcan. Tuꞌríj jamuaꞌreej aꞌɨ́jcɨ jɨmeꞌ jeꞌej paj yeꞌej tyuꞌxáxaꞌaj.

74 Aj puꞌij Pedro huatyóochej tɨ jaatáhuaviij tɨ ɨ Dios puéjtzij jaatáꞌan tɨpuaꞌaj quee aꞌyan tyiꞌjaꞌyájnatan, aꞌyaa pu tyihuoꞌtéꞌexaaj tɨjɨn:

—Canu jamuaꞌtyej aꞌɨ́jcɨ ɨ tyévij.

Tɨꞌɨj aꞌyan tyuꞌtaxájtacaꞌ, aj puꞌij ɨ tyacuáarɨeꞌ huajíjhuacaꞌ, 75 aj puꞌij ɨ Pedro joꞌtámuaꞌreeriꞌ jeꞌej tɨ ɨ Jesús anaquéej tyaatéꞌexaatyaꞌcaꞌaj aꞌyan tɨjɨn: “Tɨꞌɨj quee xu jijhuaj ɨ tyacuáarɨeꞌ, huéeicaj paj naatyáhueꞌtaj aꞌyan petyiꞌxáataj tɨjɨn capáj nyamuaꞌtyej.” Aj puꞌij iirájraa aꞌɨ́jna ɨ Pedro, tɨꞌquij jéehua huápuɨꞌɨj tyuuyíinyajraa.

27

Jesús pu huatátuiihuacaꞌ aꞌɨ́jcɨ jimi ɨ Piláato

(Mr. 15:1; Lc. 23:1-2; Jn. 18:28-32)

1 Tɨꞌɨj huatapuáꞌriacaꞌ, néijmiꞌi mu ɨ maj tyihuáꞌijtyeꞌ ɨ puaaríij majta ɨ huáasij ɨ maj Israel jitze ajtyámaꞌcan, aꞌɨ́ɨ mu néijmiꞌi jaaxáꞌpuɨꞌɨntarej jeꞌej maj huárɨnyij mej mij jaajéꞌcaj ɨ Jesús. 2 Maꞌnajɨ́ꞌcaꞌaj mu ɨ muácaꞌraꞌan jitze matɨꞌɨj yoꞌvíꞌtɨj, aj mu mij jaatátuii aꞌɨ́jcɨ ɨ tajtúhuan tɨ aꞌyan ántyapuaj tɨjɨn Piláato.

Judas pu huatyóocueꞌmiꞌin

3 Ajta aꞌɨ́jna ɨ Judas ɨ tɨ tyuꞌtátuii aꞌɨ́jcɨ ɨ Jesús, tɨꞌɨj jáamuaꞌreeriꞌ tɨjɨn puéjtzij mu jaatáꞌsij ɨ Jesús, aꞌɨ́ɨ pu ayootoj ɨ túmii huaꞌ jimi ɨ maj puaaríij tyíꞌijtyeꞌ ajta aꞌɨ́ɨjma jimi ɨ huáasij, 4 aꞌyan tyihuoꞌteꞌexáatyeꞌej tɨjɨn:

—Nyáaj nu ootyáꞌɨtzee ɨ Dios jimi, jiꞌnye aꞌtɨ́j nu jamuaatátuii tɨquee tyiꞌtɨ́j jɨn áꞌɨtzeereꞌ siaj sij jaajéꞌcaj.

Majta aꞌɨ́ɨmaj aꞌyaa mu tyaatéꞌexaa tɨjɨn:

—Capu aꞌtzúj tajitzé juxɨeꞌveꞌ ityájma, muáaj paj puéꞌeenyeꞌ.

5 Aj puꞌij ɨ Judas ayoohuáꞌaxɨj ɨ túmii a chóotaꞌ aꞌújna ɨ tyeyúuj tzajtaꞌ, tɨꞌquij jóꞌraa ajta jeꞌen cóocueꞌmiꞌin.

6 Majta ɨ maj puaaríij tyíꞌijtyeꞌ aꞌɨ́ɨ mu jaaréꞌjeꞌpuj aꞌɨ́jcɨ ɨ túmii, majta aꞌyan tyuꞌtaxájtacaꞌ tɨjɨn:

—Capu jeꞌej tyíɨꞌrij tyaj juꞌcáan aꞌíjcɨ ɨ túmii joꞌtɨj jóosɨɨreꞌ ɨ túmii, jiꞌnye aꞌíi pu aꞌɨ́ɨn puéꞌeen ɨ tyaj jɨn tyuꞌnájchitacaꞌ tɨꞌij xúureꞌej jóꞌvetyij.

7 Matɨꞌɨj mij aꞌyan tyaaxáꞌpuɨꞌɨntarej maj aꞌɨ́j jɨn chuéj huánanan, ɨ maj aꞌyan jatamuáꞌmuaj tɨjɨn chuéj tɨ japuan tyíꞌmuɨjhuacaa aꞌɨ́jna ɨ tɨ xáꞌrij tyíꞌtaꞌhuacaa, mej mij aꞌáa huajaꞌváꞌnaamuan aꞌɨ́ɨjma ɨ maj séej chuéj japua jáꞌmaꞌcan. 8 Aꞌɨ́j mu jɨn aꞌyan jaatamuaꞌaj tɨꞌɨj naꞌaj aꞌájna ɨmuáj aꞌɨ́jcɨ ɨ chuéj aꞌyan tɨjɨn chuéj maj japuan joꞌriáꞌxɨrej ɨ xúureꞌej. 9 Aꞌyaa pu aꞌɨ́jna jɨn tyaꞌróoꞌastej jeꞌej tɨ tyuꞌtaxájtacaꞌ aꞌɨ́jna ɨ Jeremías ɨ tɨ Dios jitze maꞌcan tyíꞌxajtacaꞌaj tɨ aꞌyan tɨjɨn: “Aꞌɨ́ɨmaj ɨ maj Israel jitze ajtyámaꞌcan, aꞌɨ́ɨ mu jaaréꞌjeꞌpuj aꞌɨ́jcɨ ɨ túmii ɨ tɨ seityéj japuan tamuáamuataꞌ aráꞌasej ɨ maj jɨn tyuꞌnájchitacaꞌ, 10 aꞌɨ́j mu mij jɨn chuéj huánanɨej joꞌtɨj tyajáꞌmuɨjhuacariaꞌaj aꞌɨ́jna ɨ xáꞌrij tɨ tyíꞌtaꞌhuacaa.”

Tɨꞌɨj Jesús aꞌáa joꞌtyávaacaꞌaj aꞌɨ́jcɨ jimi ɨ Piláato

(Mr. 15:2-5; Lc. 23:3-5; Jn. 18:33-38)

11 Jesús pu jóꞌviꞌtɨchiihuacaꞌ aꞌɨ́jcɨ jimi ɨ tajtúhuan, aꞌɨ́ɨ puꞌij ɨ tajtúhuan aꞌyan tyaataꞌíhuoꞌriꞌ tɨjɨn:

—¿Nyi muáaj aꞌɨ́ɨn papuéꞌeen ɨ paj huaꞌ rey ɨ maj Israel jitze ajtyámaꞌcan?

Aꞌyaa pu tyuꞌtanyúj aꞌɨ́jna ɨ Jesús tɨjɨn: “Muáaj papuꞌríj jaataxájtacaꞌ.”

12 Matɨꞌɨj móoj aꞌɨ́ɨmaj ɨ maj puaaríij tyíꞌijtyeꞌ majta ɨ huáasij jitzán tyíꞌpuaꞌrityaꞌcaꞌaj, capu ɨ Jesús tyiꞌtɨ́j huataxájtacaꞌ. 13 Aꞌɨ́j pu jɨn ɨ Piláato aꞌyan tyaataꞌíhuoꞌriꞌ tɨjɨn:

—¿Nyi pequee huáꞌnamuaj ɨ maj jéehua aꞌ jitze tyíꞌpuaꞌrityeꞌ?

14 Ajta ɨ Jesús capu tyiꞌtɨ́j huataxájtacaꞌ, aꞌɨ́j pu jɨn ɨ tajtúhuan jeꞌej tyoꞌtóomuaꞌaj.

Matɨꞌɨj ɨ Jesús ooxɨ́jtye mej mij tyuꞌtáꞌan maj jaajéꞌcaj

(Mr. 15:6-20; Lc. 23:13-25; Jn. 18:38—19:16)

15 Matɨꞌɨj tyíꞌyeꞌestyahuaꞌaj, aꞌyaa pu tyeeyíꞌtɨhuaꞌaj aꞌɨ́jna ɨ tajtúhuan tɨ séej huatátoonyij ɨ tɨ eetyánamiꞌ, aꞌtɨ́j maj aꞌyan ɨ tyeɨ́tyee tyaatáhuaviiraj. 16 Sɨ́ɨj puꞌij eetyánamiꞌhuacaꞌaj tɨ aꞌyan ántyapuaj tɨjɨn Barrabás, néijmiꞌi mu jamuaꞌtyajcaꞌaj aꞌɨ́jcɨ ɨ Barrabás, 17 matɨꞌɨj ɨ tyeɨ́tyee aꞌáa jaꞌtyúusɨɨriaꞌcaꞌaj, Piláato pu aꞌyan tyihuoꞌtaꞌíhuoꞌriꞌ tɨjɨn:

—¿Aꞌtanyíj muaꞌaj siaxɨeꞌveꞌ nyej nyij jaatátoonyij nyij aꞌɨ́jcɨ ɨ Barrabás, caꞌ ɨ Jesús ɨ maj aꞌyan jatamuáꞌmuaj tɨjɨn Cɨríistuꞌ?

18 Jiꞌnye aꞌyaa pu tyáamuaꞌreeriꞌ tɨjɨn meꞌchueeriaꞌcaꞌaj ɨ Jesús, aꞌɨ́j mu jɨn jaatátuiiriꞌ ɨ tajtúhuan.

19 Óocheꞌ pu huatyequéecaj ɨ ɨpuárij japua aꞌɨ́jna ɨ Piláato tɨꞌɨj ɨ́ɨraꞌraꞌan aꞌyan utyiyoꞌtanyúꞌchityiꞌriꞌ tɨjɨn: “Capáj jeꞌej jooriaj aꞌmújcɨj mu tyévij tɨ quee tyiꞌtɨ́j jɨn áꞌɨtzeereꞌ, jiꞌnye jeꞌej nu puaꞌaj tyúꞌmaaracaꞌ aꞌɨ́jcɨ jɨmeꞌ ɨ tyévij.”

20 Majta ɨ maj tyihuáꞌijtyeꞌ ɨ puaaríij majta ɨ huáasij, aꞌɨ́ɨ mu caꞌnyíjraꞌaj huoꞌtaꞌ ɨ tyeɨ́tyee mej mij jaatáhuaviij ɨ tajtúhuan tɨꞌij aꞌɨ́j huatátoonyij ɨ Barrabás, majta jeꞌen aꞌyan tyaatáhuavii tɨꞌij tyuꞌtáꞌan mej mij jaajéꞌcaj aꞌɨ́jcɨ ɨ Jesús. 21 Ajta ɨ tajtúhuan aꞌyaa pu ajtáhuaꞌaj tyihuoꞌtaꞌíhuoꞌriꞌ tɨjɨn:

—¿Aꞌtanyíj siaxɨeꞌveꞌ aꞌíijma ɨ maj huaꞌpuaj nyej nyij jaatátoonyij?

Aꞌyaa mu aꞌɨ́ɨmaj tyityaatanyúj tɨjɨn:

—Aꞌɨ́jcɨ ɨ Barrabás.

22 Piláato pu aꞌyan tyihuoꞌtaꞌíhuoꞌriꞌ tɨjɨn:

—¿Arí mu Jesús jiꞌnye nyáaꞌuurej, mu maj aꞌyan jatamuáꞌmuaj tɨjɨn Cɨríistuꞌ? Néijmiꞌi mu aꞌyan tyityaatanyúj tɨjɨn:

—Pataꞌaj jóꞌtatan ɨ cúruuj jitze.

23 Ajta Piláato aꞌyaa pu tyihuoꞌtéꞌexaaj tɨjɨn:

—¿Jiꞌnye een jɨmeꞌ, tyiꞌtanyí jeꞌej puaꞌaj huáruuj?

Majta aꞌɨ́ɨmaj jéetzeꞌ mu caꞌnyíin jɨn huatyejíihuajra aꞌyan tɨjɨn:

—Pataꞌaj jóꞌtatan ɨ cúruuj jitze.

24 Piláato pu jamuaꞌreeriacaꞌaj tɨquee jeꞌej tyíɨꞌriitacaꞌaj jeꞌej tɨ huárɨnyij huaꞌ jimi, sulu muꞌríj tɨn tyúucuiꞌsimeꞌej chaꞌmanaꞌaj, aꞌɨ́j pu jɨn anóomuejtye jájtyij jɨmeꞌ meeséeracaj ɨ tyeɨ́tyee, ajta aꞌyan tyihuaꞌixáatyeꞌej tɨjɨn:

—Canu nyáaj aꞌɨ́ɨn puéꞌeen ɨ tɨ jajeꞌcatan aꞌmújcɨj mu tyáataj, sulu muaꞌaj xu aꞌɨ́ɨn puéꞌeen.

25 Néijmiꞌi mu ɨ tyeɨ́tyee aꞌyan tyityaatanyúj tɨjɨn:

—Cheꞌ ityájma aꞌyan tyitáacɨꞌtyij, ajta ɨ tayójmuaꞌ tyej tyij ityáj jaajéꞌcaj.

26 Aj puꞌij Piláato jaatátoj aꞌɨ́jcɨ ɨ Barrabás, ajta jeꞌen jaataꞌíjtacaꞌ maj jeꞌriáꞌvaxɨꞌɨn aꞌɨ́jcɨ ɨ Jesús, aj puꞌij huoꞌtátuii mej mij yóꞌtatan.

27 Majta aꞌɨ́ɨmaj ɨ xantáaruꞌustyamuaꞌmuaꞌ ɨ tajtúhuan aꞌɨ́ɨ mu yoꞌjáj ɨ Jesús aꞌájna joꞌtɨj jaꞌchej ɨ tajtúhuan, majta jeꞌen néijmiꞌcaa huatajé ɨ juxaꞌaj xantáaruꞌ, mej mij tyúusɨɨreꞌen ɨ Jesús jimi. 28 Matɨꞌɨj mij tyaꞌcáariꞌriꞌij néijmiꞌi ɨ tɨ tyíꞌchajcaꞌaj, majta síicuꞌrij juꞌcáachejtye tɨ poꞌvij tɨ xúꞌmuaa tɨ́muaꞌ, 29 majta cúruun jaatyátaavej tɨ tzícareꞌej jɨn cɨstijhuaj, aꞌɨ́j mu juꞌcárujtyiꞌriꞌ ɨ muꞌúuraꞌ jitze, majta itzɨ́j jiꞌtyéchuiityej muácaꞌtaꞌ. Aj mu mij jimi tyítunutaxɨj, aꞌyaa mu tyáꞌxaahuariꞌracaꞌaj aꞌyan metyeꞌjéevej tɨjɨn:

—¿Cheꞌ jusén jɨn júurij aꞌmújna mu tɨ tyihuáꞌijtyeꞌ aꞌɨ́ɨjma ɨ maj Israel jitze ajtyámaꞌcan?

30 Majta jaatyétziꞌtziqueꞌmuaxɨj, majta jeꞌen jaꞌváꞌvaxɨj ɨ muꞌúutzeꞌ aꞌɨ́jcɨ jɨmeꞌ ɨ itzɨ́j. 31 Matɨꞌɨj jaatyaxáahuataj, aj mu mij jaꞌantyíchuij aꞌɨ́jcɨ ɨ síicuꞌrij tɨ poꞌvij tɨ xúꞌmuaa tɨ́muaꞌ, majta juꞌcáachejtye ɨ síicuꞌriaꞌraꞌ, aj mu mij yoꞌjáj mej mij jóꞌtatan ɨ cúruuj jitze.

Matɨꞌɨj jóꞌtatee aꞌɨ́jcɨ ɨ Jesús ɨ cúruuj jitze

(Mr. 15:21-32; Lc. 23:26-43; Jn. 19:17-27)

32 Matɨꞌɨj ajoojuꞌcaj, séej mu tyáataj antyinájchacaꞌ tɨ aꞌyan ántyapuaj tɨjɨn Simón, aꞌáa pu jáꞌmaꞌcan séej chuéj japua tɨ aꞌyan tyajaꞌrájtyapuaj tɨjɨn Cirene, aꞌɨ́j mu mij huataꞌíj tɨ aꞌɨ́ɨn jaꞌantyichóoj ɨ cúruujraꞌ ɨ Jesús.

33 Matɨꞌɨj aꞌáa jaꞌráꞌaj joꞌtɨj aꞌyan tyajaꞌrájtyapuaj huáꞌnyuucaa jɨmeꞌ tɨjɨn Gólgota. Gólgota, aꞌyaa pu huatóomuaꞌaj tɨjɨn Muɨꞌchíj muꞌtaj, 34 aj mu mij tyiꞌtɨ́j jaatáꞌ tɨ jaayéꞌen, nahuáj tɨ antzíjvi tɨ áꞌnaxcaj, ajta ɨ Jesús tɨꞌɨj jaatyáamuaꞌaj capu jaꞌránajchacaꞌ.

35 Matɨꞌɨj yoꞌtatéexɨꞌɨj ɨ cúruuj jitze, aꞌɨ́ɨ mu ɨ xantáaruꞌuj huáhuajcacaꞌ maj huóomueꞌtɨj tyetyéj jɨmeꞌ mej mij jáamuaꞌreej aꞌtɨ́j tɨ cɨꞌtyij séej ajta séej ɨ tyíꞌcaanariaꞌraꞌ ɨ Jesús. 36 Aj mu mij támij ooráꞌsacaꞌ mej mij jáachaꞌɨɨn. 37 Majta táabla cɨléenyeꞌ óotatej joꞌtɨj joꞌojmuꞌuj ɨ Jesús, aꞌyaa pu tyéꞌyuꞌsiꞌhuacaꞌaj jeꞌej maj tyiꞌtɨ́j jitzán tyoꞌojpuáꞌrij. Aꞌyaa pu tyéꞌyuꞌsiꞌhuacaꞌaj tɨjɨn: “Aꞌíi pu aꞌɨ́ɨn puéꞌeen ɨ Jesús, ɨ tɨ huaꞌ rey aꞌɨ́ɨjma ɨ maj Israel jitze ajtyámaꞌcan.”

38 Huaꞌpuaj mu majta ɨ náhuaꞌrij jamuán óotateehuacaꞌ, séej mu óotatej ɨ muácaꞌtaꞌ ɨ Jesús, majta ɨ séej ɨ útataꞌ pujmuaꞌ. 39 Majta ɨ maj ajaꞌtányinyicaꞌaj, matɨꞌɨj jaaséej, aꞌɨ́ɨ mu eecámuꞌvajraꞌaj majta jáꞌxaahuatacaꞌaj, 40 aꞌyaa mu tyéꞌjeevacaꞌaj tɨjɨn:

—Muáaj paj jaatyúꞌuunaj ɨ tyeyúuj, pajta jeꞌen huéeicaj xɨcáj jitze pajtáhuaꞌaj jaꞌajtaahuaj. Tɨpuaꞌaj aꞌɨ́ɨn paj puéꞌeenyeꞌ ɨ yójraꞌ ɨ Dios, a japua huatányuuchij, pajta jeꞌen acájraꞌnyij mu cúruuj jitze.

41 Aꞌyaa mu chaꞌtaj manaꞌaj tyáꞌxaahuariꞌracaꞌaj aꞌɨ́ɨmaj ɨ maj tyihuáꞌijtyeꞌ ɨ puaaríij majta ɨ maj tyihuáꞌmuaꞌtyej ɨ yuꞌxarij jitze ɨ maj jɨn tyíꞌijta, majta huaꞌ jamuán ɨ huáasij. Aꞌyaa mu tyíꞌxajtacaꞌaj tɨjɨn:

42 —Aꞌmúu pu huaꞌ japua huatanyúj ɨ séecan, ajta quee jaayíꞌtɨn tɨ jusɨ́ɨj jujapuá huatányuunyij. Aꞌmúu pu aꞌɨ́ɨn puéꞌeen ɨ tɨ rey jɨn tyiꞌtyéjvee aꞌɨ́ɨjma jimi ɨ maj Israel jitze ajtyámaꞌcan; cheꞌ acájraꞌnyij mu cúruuj jitze, aj tu xaa jimi tyáꞌantzaahuatyeꞌsij. 43 Aꞌmúu pu ɨ Dios jimi tyíꞌcaꞌnyej, cheꞌ ɨ Dios ijíij japuan huatányuunyij, tɨpuaꞌaj jɨꞌréꞌcan jɨmeꞌ jaxɨeꞌvaꞌaj. ¿Nyiquee aꞌmúu aꞌyan tyuꞌtaxájtacaꞌ tɨ yójraꞌ puéꞌeenyeꞌej ɨ Dios?

44 Majta ɨ náhuaꞌrij ɨ maj jamuán óotateehuacaꞌ, aꞌɨ́ɨ mu majta jáꞌxaahuariꞌracaꞌaj.

Tɨꞌɨj Jesús huamuɨ́ꞌ

(Mr. 15:33-41; Lc. 23:44-49; Jn. 19:28-30)

45 Tɨꞌɨj naꞌaj aꞌtzáaj tacuaríixpuaj, ꞌasta naꞌaj quee yáacɨj jéꞌtaꞌ ucamáꞌcaj ɨ xɨcáj, néijmiꞌqueꞌ pu ɨ cháanacaj japua huatyátɨcaꞌriacaꞌ. 46 Tɨꞌɨj aꞌyan tyíꞌrɨjcaj, Jesús pu caꞌnyíin jɨn huajíjhuacaꞌ ɨ junyúucaa jɨmeꞌ aꞌyaa pu tɨjɨn:

—Elí, Elí, ¿lama sabactani? —Aꞌíjna ɨ nyúucarij, aꞌyaa pu huatóomuaꞌaj tɨjɨn: Mu paj nyaj Dios, mu paj nyaj Dios, ¿jiꞌnye een jɨmeꞌ pej pij yanúurɨej?

47 Séecan ɨ maj aꞌáa joꞌtyúꞌuucaꞌaj máanamuajriꞌ, aꞌyaa mu mij tyuꞌtaxájtacaꞌ tɨjɨn:

—Aꞌɨ́j pu huatajé aꞌɨ́jcɨ ɨ Elías ɨ tɨ Dios jitze maꞌcan tyíꞌxajtacaꞌaj.

48 Aj puꞌij sɨ́ɨj joꞌtéechajraa tyiꞌtɨ́j pu ujoꞌváꞌtɨj tɨ uhuájtaꞌtyij, ajta jeꞌen jaatyáaruꞌnyej nahuáj jɨmeꞌ taꞌantzíjvi, aj puꞌij cɨyéj jitze jaꞌantyijɨ́ꞌqueꞌej tɨꞌɨj ij jáꞌajchuii taꞌaj ij Jesús huayeꞌen aꞌɨ́jcɨ jitze. 49 Majta ɨ séecan aꞌyaa mu tyuꞌtaxájtacaꞌ tɨjɨn:

—Cheꞌ aꞌyan eenyeꞌ, tyataꞌaj jaaséj tɨpuaꞌaj yatanyéj aꞌɨ́jna ɨ Elías tɨꞌij jaꞌcátoonyij.

50 Aj puꞌij ɨ Jesús, ajtáhuaꞌaj caꞌnyíin jɨn huajíjhuacaꞌ, tɨꞌquij huamuɨ́ꞌ. 51 Tɨꞌɨj aꞌyan tyíꞌrɨjcaj, aꞌɨ́ɨ pu ɨ cɨ́ɨxurij tɨ itzijhuaj aꞌúu tɨ jeꞌcáahuɨɨ ɨ tyeyúuj tzajtaꞌ acásujtzaꞌan. Ajta huatóocaꞌtzɨj ɨ chuéj, ajta jéꞌtaꞌ ootátarixɨj ɨ tyetyéj, 52 ajta antyícuunyiꞌhuaxɨj joꞌmaj jaꞌvaꞌnámiꞌhuajmaꞌcaa ɨ maj meríj huácuij, aꞌɨ́ɨ mu mueꞌtɨ́j huatájuuriacaꞌ ɨ maj tyámuaꞌ tyíꞌtyetyeɨɨtyeristacaꞌaj. 53 Aj mu mij eetacɨ́j joꞌmaj jaꞌvaꞌnámiꞌhuajmaꞌcaa, tɨꞌɨj huatájuuriacaꞌ aꞌɨ́jna ɨ Jesús, aꞌɨ́ɨ mu utyájrupij u chájtaꞌ, joꞌmej mij jéehua ɨ tyeɨ́tyee huojoꞌsej.

54 Ajta aꞌɨ́jna ɨ huaꞌ capítan ɨ xantáaruꞌuj, majta ɨ maj jachaꞌɨɨcaꞌaj ɨ Jesús, aꞌɨ́ɨ mu tyuꞌséj tɨꞌɨj huatóocaꞌtzɨj ɨ chuéj, majta néijmiꞌi jeꞌej tɨ tyiꞌtɨ́j rɨjcaa, aj mu mij jéehua tyuꞌtátzɨɨn, majta aꞌyan tyuꞌtaxájtacaꞌ tɨjɨn:

—Jeꞌcan jɨmeꞌ pu aꞌɨ́ɨn puéꞌeenyeꞌej ɨ yójraꞌ ɨ Dios.

55 Séecan mu majta ɨ úucaa aꞌ ɨmuáj joꞌtyuꞌúuj metyíꞌsejracaꞌaj, aꞌɨ́ɨ mu jamuán huacɨ́ꞌcaꞌaj ɨ Jesús tɨꞌɨj naꞌaj tyajaꞌrájraa aꞌájna a Galileea, aꞌɨ́ɨ mu majta jahuɨɨriaꞌcaꞌaj. 56 Aꞌíi mu aꞌɨ́ɨn puéꞌeen, aꞌɨ́jna ɨ Maríia, Magdala tɨ jáꞌmaꞌcan, ajta ɨ sɨ́ɨj ɨ Maríia huaꞌ náanaj aꞌɨ́jcɨ ɨ Jacobo ajta aꞌɨ́jcɨ ɨ José, ajta jeꞌen aꞌɨ́jna ɨ huaꞌ náanaj aꞌɨ́ɨjma yojmuaꞌ ɨ Zebedeo.

Meetyáꞌavaatacaꞌ aꞌɨ́jcɨ ɨ Jesús

(Mr. 15:42-47; Lc. 23:50-56; Jn. 19:38-42)

57 Tɨꞌɨj arí huachúmuaꞌ, sɨ́ɨj pu tyáatɨꞌ tɨ

chíjtyaanyiꞌ ajeꞌréꞌnyej tɨ aꞌyan ántyapuaj tɨjɨn José, aꞌáa pu jáꞌmaꞌcan chájtaꞌ tɨ aꞌyan tyajaꞌrájtyapuaj tɨjɨn Arimatea, aꞌɨ́ɨ pu ajta tyáꞌtzaahuatyaꞌcaꞌaj ɨ Jesús jimi. 58 Aꞌɨ́ɨ puꞌij ajeꞌréꞌnyej aꞌɨ́jcɨ jimi ɨ Piláato, tɨꞌquij jaatáhuaviiriꞌ ɨ tyéviraꞌ ɨ Jesús. Piláato puꞌij tyuꞌtaꞌíjtacaꞌ maj jaatátuiireꞌen, 59 aj puꞌij ɨ José jaꞌajtajá ɨ tyéviraꞌ, ajta jereꞌijcatacaꞌ máantaj jɨmeꞌ tɨ jájcuaj, 60 aꞌúu pu yoꞌtyájtoo ɨ tyéviraꞌ ɨ Jesús joꞌtɨj oochán yoꞌtaꞌíjtacaꞌ maj juꞌtyíichaꞌajraꞌnyij ɨ tyanúxaj tzajtaꞌ. Tɨꞌɨj ij jeꞌtyáanaj ɨ tyetyéj jɨmeꞌ tɨ sicɨ́ɨraraꞌ, aj puꞌij jóꞌraa. 61 Ajta aꞌɨ́jna ɨ Maríia, Magdala tɨ jáꞌmaꞌcan, ajta ɨ sɨ́ɨj ɨ Maríia, aꞌáa mu jaꞌajtyaꞌaj muáꞌraa aꞌájna véjriꞌ a tɨ joꞌtyárutyiꞌij joꞌmaj yoꞌtyájtoo.

Aꞌɨ́ɨmaj ɨ maj tyíꞌchaꞌɨɨcaꞌaj joꞌtɨj Jesús jaꞌváꞌnamiꞌhuacaꞌaj

62 Yaa ariáꞌpuaꞌaj, matɨꞌɨj meríj tyámuaꞌ huóoruuj mej mij huóosoꞌpeꞌen, aꞌɨ́ɨmaj ɨ maj tyihuáꞌijtyeꞌ ɨ puaaríij, majta ɨ fariseos, aꞌɨ́ɨ mu néijmiꞌi ajeꞌréꞌnyej aꞌɨ́jcɨ jimi ɨ Piláato, 63 aꞌyaa mu tyaatéꞌexaa tɨjɨn:

—Tavástaraꞌ, aꞌyaa tu tyoꞌtámuaꞌreeriꞌ tɨ aꞌyan tyuꞌtaxájtacaꞌ aꞌɨ́jna ɨ tɨ tyíꞌhueꞌtacareꞌej, tɨꞌɨj ooj júuricaj, aꞌyaa pu tyuꞌtaxájtacaꞌ tɨ huéeicaj xɨcáj jitze huatájuuritaj. 64 Aꞌɨ́j pu jɨn, pataꞌaj tyuꞌtaꞌíjtaj mej mij tyúꞌchaꞌɨɨn joꞌtɨj jaꞌváꞌnamiꞌ ꞌasta naꞌaj quee mu tyojóꞌmeꞌen huéeicaj xɨcáj. Naꞌríij quee ɨꞌríj maj ajeꞌréꞌnyej mej mij jaanáhuaꞌan ɨ tyéviraꞌ aꞌɨ́ɨmaj ɨ maj jamuán huacɨ́ꞌcaꞌaj, aj mu mij aꞌyan tyihuoꞌtéꞌexaatyeꞌsij ɨ tyeɨ́tyee tɨjɨn puꞌríj huatájuuriacaꞌ. Ajta jéetzeꞌ pu jeꞌej puaꞌaj tyeꞌmej quee tɨꞌɨj anaquéej tyuꞌhuéꞌtacaꞌ.

65 Aj puꞌij Piláato aꞌyan tyihuoꞌtéꞌexaaj tɨjɨn:

—Aꞌyaa pu tyeꞌmej, metyiꞌchaꞌɨ́ɨj mu muáꞌjuꞌun. Séricuj muaꞌaj siataꞌaj tyámuaꞌ uyóꞌuurej, jeꞌej siaj tyeeyíꞌtɨn, tɨꞌij quee aꞌtɨ́j jamuarɨeꞌej ɨ tyéviraꞌ.

66 Matɨꞌɨj mij joꞌcɨ́j, majta tyámuaꞌ jáaruuj tɨꞌij quee aꞌtɨ́j jaꞌantácuunaj, majta aꞌáa huojoꞌtyáhuii ɨ xantáaruꞌuj mej mij tyúꞌchaꞌɨɨn.

28

Tɨꞌɨj ɨ Jesús huatájuuriacaꞌ

(Mr. 16:1-8; Lc. 24:1-12; Jn. 20:1-10)

1 Tɨꞌɨj tyaꞌnáaraꞌaj aꞌájna xɨcáaraꞌ ɨ maj jitzán jusoꞌpii, tapuáꞌrisimaꞌcaj pu tɨꞌɨj aꞌɨ́jna ɨ Maríia, Magdala tɨ jáꞌmaꞌcan, ajta ɨ sɨ́ɨj ɨ Maríia, aꞌúu mu ujóꞌjuꞌ mej mij yoꞌtyéesej joꞌmaj yoꞌtyáꞌavaatacaꞌ. 2 Aj puꞌij jiyeꞌtzín caꞌnyíin jɨn huatóocaꞌtzɨj ɨ chuéj, jiꞌnye sɨ́ɨj tɨ tajapuá tyíꞌhuɨɨreꞌ pu ajeꞌcáanyej ɨ jútyeꞌ, aꞌáa pu joꞌréꞌnyej joꞌmaj yoꞌtyáꞌavaatacaꞌ ɨ Jesús tɨꞌquij jaꞌantaꞌɨ́j ɨ tyetyéj ɨ tɨ jɨn eetyánamiꞌhuacaꞌaj joꞌtɨj jóocun, ajta aꞌáan japuan joꞌojyíxɨj. 3 Aꞌɨ́jna ɨ tɨ tajapuá tyíꞌhuɨɨreꞌ naa pu tyiꞌtyatáatɨyiꞌcaa tɨꞌɨj maj tyóonaꞌaxcavaꞌraꞌan, ajta naa cuéeinaviꞌ tyiꞌtyéchajcaꞌaj tɨꞌɨj ɨ séerij. 4 Matɨꞌɨj jaaséj aꞌɨ́ɨmaj ɨ xantáaruꞌuj ɨ maj tyíꞌchaꞌɨɨcaꞌaj, huápuɨꞌɨj mu tyuꞌtátzɨɨn majta juviváacaꞌaj aꞌɨ́j mu jɨn eetavátzɨj, yaa pu cuxáa muáacuij. 5 Ajta ɨ tɨ tajapuá tyíꞌhuɨɨreꞌ, aꞌyaa pu tyihuoꞌtéꞌexaaj aꞌɨ́ɨjma ɨ úucaa tɨjɨn:

—Caxu tyíꞌtzɨɨnyeꞌej. Nyáaj nu jamuaꞌreej siaj aꞌɨ́j tyáhuoonyij ɨ Jesús, ɨ maj jóꞌtatee. 6 Capu yajáꞌhuaꞌ, jiꞌnye puꞌríj huatájuuriacaꞌ, aꞌyájna tɨꞌɨj tyaataxájtacaꞌ. Musioꞌváꞌjuꞌ siataꞌaj jaaséj joꞌmaj yoꞌtyéetyej. 7 Séricuj jiyeꞌtzín jɨmeꞌ siataꞌaj huoꞌtéꞌexaatyeꞌen aꞌɨ́ɨjma ɨ maj jamuán huacɨ́ꞌcaꞌaj aꞌyan tɨjɨn: “Puꞌríj huatájuuriacaꞌ, aꞌáa pu jooméj aꞌájna a Galileea tɨꞌij ajtáhuaꞌaj aꞌáa huajaꞌajsɨɨreꞌen.” Aꞌíi pu nye jitze juxɨéꞌvaꞌcaꞌaj ɨ nyaj nyeríj jamuaatéꞌexaa.

8 Majta aꞌɨ́ɨmaj ɨ úucaa caꞌnácan mu joꞌcɨ́j, móocheꞌ mu tyíꞌtzɨɨnyaꞌcaꞌaj, majta jéehua jutyamuaꞌvaꞌcaꞌaj, aꞌɨ́ɨ mu mij joꞌhuáachajraa mej mij huojoꞌtéꞌexaatyeꞌen aꞌɨ́ɨjma ɨ maj Jesús jamuán huacɨ́j. 9 Aj puꞌij jiyeꞌtzín ɨ Jesús huatóosejratacaꞌ aꞌɨ́ɨjma jimi ɨ úucaa ajta jeꞌen huoꞌtatyójtyej. Aj mu mij ɨ úucaa ajtyáxɨɨriacaꞌ majta jaꞌvéꞌviꞌraxɨj ɨ ɨcájraꞌan jitze, majta jaatyánajchacaꞌ, 10 aj puꞌij Jesús aꞌyan tyihuoꞌtéꞌexaaj tɨjɨn:

—Caxu tyíꞌtzɨɨnyeꞌej. Séricuj siataꞌaj huojoꞌtéꞌexaatyeꞌen ɨ nyeꞌihuáamuaꞌ maj jóꞌcɨɨnyej aꞌájna a Galileea, aꞌáa mu nyejeꞌseejran.

Jeꞌej maj tyuꞌtaxájtacaꞌ ɨ xantáaruꞌuj

11 Móocheꞌ mu huajuꞌcaj aꞌɨ́ɨmaj ɨ úucaa, matɨꞌɨj séecan ɨ xantáaruꞌuj ɨ maj tyíꞌchaꞌɨɨcaꞌaj aꞌáa jaꞌráꞌaj a chájtaꞌ, aj mu mij néijmiꞌi huoꞌtéꞌexaa aꞌɨ́ɨjma ɨ maj puaaríij tyíꞌijtyeꞌ jeꞌej tɨ tyiꞌtɨ́j huarɨ́j. 12 Majta ɨ maj tyíꞌijta ɨ tyeyúuj tzajtaꞌ, aꞌɨ́ɨ mu tyúusɨɨj huaꞌ jamuán ɨ huáasij, mej mij jaaxáꞌpuɨꞌɨntareꞌen jeꞌej maj yeꞌej huárɨnyij. Aj mu mij jéehua túmii huoꞌtaꞌ aꞌɨ́ɨjma ɨ xantáaruꞌuj, 13 aꞌyan metyihuaꞌixáatyeꞌej tɨjɨn:

—Aꞌyaa xu muaꞌaj tyuꞌtaxáj tɨjɨn tɨ́caꞌ ɨmuáj siatɨꞌɨj tyacuꞌtzísimaꞌcaj, aꞌɨ́ɨmaj ɨ maj Jesús jamuán huacɨ́ꞌcaꞌaj aꞌɨ́ɨ mu ajeꞌréꞌnyej matɨꞌɨj mij jaanáhuaj ɨ tyéviraꞌ. 14 Ajta tɨpuaꞌaj jáamuaꞌreej ɨ tajtúhuan jeꞌej tɨ tyiꞌtɨ́j huarɨ́j, ityáj tu aꞌyan tyaatéꞌexaatyeꞌej tɨꞌij quee tyiꞌtɨ́j jeꞌej jamuáaꞌuurej muaꞌajmaj.

15 Majta aꞌɨ́ɨmaj ɨ xantáaruꞌuj matɨꞌɨj jaꞌancuriaꞌaj ɨ túmii aj mu mij aꞌyan huarɨ́j jeꞌej maj tyihuoꞌtaꞌíj. Tɨꞌɨj naꞌaj yatɨj jeꞌréꞌnyej, aꞌyaa mu tyíꞌxaj néijmiꞌqueꞌ aꞌɨ́ɨmaj ɨ maj Israel jitze ajtyámaꞌcan tɨ aꞌyan tyiꞌjaꞌyájna.

Jesús pu tyihuoꞌtaꞌíj ɨ maj jamuán huacɨ́j

(Mr. 16:14-18; Lc. 24:36-49; Jn. 20:19-23)

16 Majta ɨ maj tamuáamuataꞌ japuan sɨ́ɨj aráꞌaxcaa, aꞌáa mu jóꞌjuꞌ aꞌájna a Galileea, aꞌáa mu jaꞌráꞌaj jɨríj jitze tɨꞌɨj anaquéej tyihuoꞌtéꞌexaaj aꞌɨ́jna ɨ Jesús. 17 Ajta matɨꞌɨj jaaséej aꞌɨ́jcɨ ɨ Jesús, aj mu mij tyámuaꞌ tyaatáꞌ, majta séecan camu tyáꞌtzaahuatyaꞌcaꞌaj tɨ aꞌɨ́ɨn puéꞌeenyeꞌej. 18 Aj puꞌij Jesús ajtyáxɨɨriacaꞌ huaꞌ jimi tɨꞌquij aꞌyan tyihuoꞌtéꞌexaaj tɨjɨn:

—Dios pu arí néijmiꞌi tyinaatáꞌ nyej nyij néijmiꞌi jɨn antyínyamuaꞌreeriaj u tajapuá nyajta íiyan cháanacaj japua. 19 Siataꞌaj sij joꞌcɨ́xɨꞌɨn néijmiꞌqueꞌ ɨ cháanacaj japua siaj sij huóꞌixaatyeꞌen ɨ tyeɨ́tyee mej mij naꞌráꞌastijreꞌen, siajta huóꞌɨɨraj nyúucaritzeꞌ ɨ tɨ nyavástaraꞌ, siajta nyúucaritzeꞌ ɨ yójraꞌ, siajta nyúucaritzeꞌ ɨ júuricamaꞌraꞌ ɨ Dios, 20 siajta huoꞌmuaꞌtyej mej mij néijmiꞌi jaꞌráꞌastej jeꞌej nyaj nyeríj tyajamuaamuáꞌtyej. Nyajta nyáaj aꞌyaa nu jaꞌmua jamuán séeriaꞌaj naꞌmej tɨꞌɨj naꞌaj yutɨj joꞌqueꞌtɨj jaꞌmej ꞌasta naꞌaj quee néijmiꞌi tyeꞌentyipuáꞌrej íiyan cháanacaj japua.

San Marcos

1

2

3

4

5

6

7

8

9

10

11

12

13

14

15

16

Jeꞌej tɨ tyoꞌyúꞌxacaꞌ aꞌɨ́jna ɨ San Marcos

1

Juan pu tyihuáꞌixaatyeꞌ aꞌájna joꞌtɨj quee jáꞌtyiꞌtɨj

(Mt. 3:1-12; Lc. 3:1-9, 15-17; Jn. 1:19-28)

1 Aꞌyaa pu éenyeꞌqueꞌ huatyóochej ɨ nyúucarij tɨ jaxaj aꞌɨ́jcɨ ɨ Jesús ɨ Cɨríistuꞌ, yójraꞌ tɨ puéꞌeen ɨ Dios.

2 Aꞌyaa pu tyoꞌyúꞌxacaꞌ aꞌɨ́jna ɨ Isaías ɨ tɨ arí áꞌtyeej tɨ tyíꞌxajtacaꞌaj ɨ Dios jitze maꞌcan tɨjɨn:

Aꞌtɨ́j nu huataꞌítyij anaquéecan taꞌaj a jɨmeꞌ tyuꞌtaxáj,

tɨꞌij tyámuaꞌ tyimuáaꞌuurijtzeꞌ.

3 Aꞌáa pu jaꞌváꞌnamuajreꞌ ɨ nyúucarij joꞌtɨj quee jáꞌtyiꞌtɨj, aꞌyan tɨjɨn:

“Tyámuaꞌ xu jáaꞌuurej ɨ juyáaraꞌ ɨ tavástaraꞌ,

xaatajéꞌyitziꞌtyeꞌ ɨ juyáaraꞌ.”

4 Aꞌáa pu joꞌtóosejratacaꞌ ɨ Juan ɨ tɨ huáꞌɨɨracaꞌaj aꞌájna joꞌtɨj quee jáꞌtyiꞌtɨj, aꞌyaa pu néijmiꞌcaa tyúꞌixaaj maj tyáꞌantzaahuatyeꞌen ɨ Dios jimi majta jeꞌen huáɨꞌhuaj, tɨꞌij ɨ Dios tyihuoꞌtúꞌuunyiꞌ ɨ maj quee xáꞌpuɨꞌ huarɨ́j aꞌɨ́jcɨ jimi.

5 Néijmiꞌi ɨ tyeɨ́tyee aꞌáa maj tyajaꞌránamuaj a judea majta a Jerusalén aꞌɨ́ɨ mu ajeꞌréꞌnyinyiicaꞌaj mej mij jáanamuaj. Matɨꞌɨj mij jaataxájtacaꞌ ɨ maj quee xáꞌpuɨꞌ huarɨ́j ɨ Dios jimi, aj puꞌij ɨ Juan huoꞌɨɨriꞌ aꞌájna ɨ játyaꞌnaj jitze tɨ aꞌyan tyaꞌrájtyapuaj tɨjɨn Jordán.

6 Ajta aꞌɨ́jna ɨ tɨ tyíꞌchajcaꞌaj ɨ Juan aꞌɨ́j pu jɨn tyíꞌtaavijhuacaꞌaj ɨ caméeyuj juꞌxaꞌ jɨmeꞌ, ajta navíj jɨn ahuóojɨꞌcaꞌcaꞌaj, ajta vítziꞌcɨɨ cɨꞌmacariaꞌaj, ajta sarátyee cuaꞌcariaꞌaj ɨtzitáj maj huáxoo. 7 Aꞌyaa pu tyihuáꞌixaatyaꞌcaꞌaj tɨjɨn:

—Sɨ́ɨj pu ooj yajaꞌvéꞌmej tɨ jéetzeꞌ vaꞌcán jɨn tyiꞌtyéjvee nyequee nyáaj, capu nyéetzij aꞌyan tyíꞌnyacɨꞌpuaj nyej nyij jaꞌajtaꞌɨ́ꞌpuꞌxɨꞌɨn ɨ caꞌquéeraꞌan. 8 Nyáaj nu nyeríj jamuáaꞌɨɨriꞌ ɨ jájtyij jɨmeꞌ, ajta aꞌɨ́jna aꞌɨ́j pu jɨn jáꞌmuaꞌɨɨran ɨ júuricamaꞌraꞌ ɨ Dios.

Jesús pu huáɨꞌhuacaꞌ

(Mt. 3:13-17; Lc. 3:21-22)

9 Aꞌyaa pu aꞌájna tyuꞌrɨ́j, Jesús pu aꞌáa jaꞌrájraa a Nazaret, chájtaꞌ aꞌáa tɨ jaꞌajtyámaꞌcan a Galileea, aj puꞌij ɨ Juan jáaꞌɨɨriꞌ ɨ játyaꞌnaj jitze tɨ aꞌyan ántyapuaj tɨjɨn Jordán. 10 Tɨꞌɨj naꞌaj ɨ Jesús tyeꞌtáraa ɨ jáataꞌ, aj puꞌij jaaséj tɨ antacúj ɨ tajapuá tɨꞌɨj ij aꞌɨ́j huaséj ɨ júuricamaꞌraꞌ ɨ Dios tɨ ajeꞌcámaꞌcaꞌaj, aꞌyaa pu huaséꞌrihuaꞌaj tɨꞌɨj cúcuiꞌ. 11 Ajta jeꞌen nyúucarij huánamuajriꞌ tɨ ujeꞌcánamuajrej u tajapuá, tɨ aꞌyan tyíꞌxajtacaꞌaj tɨjɨn:

—Muáaj paj aꞌɨ́ɨn puéꞌeen ɨ nyiyóoj ɨ nyaj jéehua jaxɨeꞌveꞌ, ɨ nyaj nyajta jaꞌantyíhuoj.

Tɨꞌɨj ɨ Jesús aꞌáa joꞌtyávaacaꞌaj joꞌtɨj quee jáꞌtyiꞌtɨj

(Mt. 4:1-11; Lc. 4:1-13)

12 Tɨꞌɨj aꞌyan tyuꞌrɨ́j, aj puꞌij ɨ júuricamaꞌraꞌ ɨ Dios yoꞌvíꞌtɨj ɨ Jesús aꞌájna joꞌtɨj quee jáꞌtyiꞌtɨj. 13 Aꞌáa puꞌij huáꞌpuatyej xɨcáj jáꞌtyeej, joꞌmaj tyiꞌtyán joꞌcɨ́ꞌcaꞌaj simuáruunyij,

ajta ɨ tyiyáaruꞌ tyíꞌtyasaꞌcaꞌaj tɨꞌij ɨ Jesús ootyáꞌɨtzeereꞌen ɨ Dios jimi, capu aꞌyan tyáꞌraa aꞌɨ́ɨ mu jaatyáhuɨɨ ɨ maj tyíꞌhuɨɨreꞌ ɨ tajapuá Dios jimi.

Jesús pu huatyóochej tɨ tyuꞌmuárɨeꞌen aꞌájna a Galileea

(Mt. 4:12-17; Lc. 4:14-15)

14 Tɨꞌɨj eetyanámiꞌhuacaj ɨ Juan, aj puꞌij ɨ Jesús ajoꞌréꞌnyej a Galileea aꞌáa pu huojóꞌixaa ɨ Dios nyuucaaj. 15 Aꞌyan tɨjɨn:

—Puꞌríj tyaꞌráꞌaj aꞌájna ɨ xɨcáaraꞌ jitze ɨ tɨ aꞌyan tyíꞌiteeriaꞌcaꞌaj tɨꞌij ɨ Dios tyuꞌtaꞌíjtaj ɨ cháanacaj japua. Siataꞌaj tyáꞌantzaahuatyeꞌen ɨ Dios jimi siajta jitzán tyúꞌcaꞌnyej ɨ nyúucariaꞌraꞌ.

Jesús pu muáacuacaa huatajé ɨ maj cueꞌtzɨꞌpuacaa

(Mt. 4:18-22; Lc. 5:1-11)

16 Tɨꞌɨj Jesús aꞌáa jaꞌajtyamaꞌcaj aꞌájna véjriꞌ joꞌtɨj jaꞌváꞌasej ɨ jájtyij tɨ aꞌyan tyaꞌrájtyapuaj tɨjɨn Galileea, aj puꞌij aꞌɨ́j huaséj ɨ Simón ajta ɨ Andrés ihuáariaꞌraꞌ tɨ puéꞌeen. Aꞌɨ́ɨ mu aꞌɨ́ɨn puéꞌeenyeꞌej ɨ maj cueꞌtzɨꞌpuacariaꞌaj, aꞌáa mu mij joꞌhuaꞌnaaj ɨ tápiꞌnarij. 17 Jesús pu aꞌyan tyihuoꞌtajé tɨjɨn:

—Musioꞌtéꞌyiꞌij nyaj jamuán, nyáaj nu jáꞌmuamuaꞌtyej siataꞌaj huoꞌtájeevej ɨ tyeɨ́tyee nye jimi.

18 Aꞌáa mu mij tyojopíij ɨ tápiꞌnarij matɨꞌɨj mij jamuán joꞌcɨ́j ɨ Jesús.

19 Tɨꞌɨj téꞌej áyee joꞌréꞌnyej, Jesús pu aꞌɨ́j huaséj ɨ Santiago ajta ɨ Juan ihuáariaꞌraꞌ tɨ puéꞌeen, aꞌɨ́ɨ pu huaꞌyojmuaꞌ ɨ Zebedeo, aꞌáa mu jaꞌrátyaꞌcaꞌaj ɨ báarcuj jitze tyámuaꞌ metyiꞌuuriáaj ɨ tápiꞌnarij. 20 Aj puꞌij ɨ Jesús huoꞌtajé, aꞌáa mu mij yoorɨéej ɨ jutáataj Zebedeo ɨ séecan jamuán ɨ maj jahuɨɨriaꞌcaꞌaj, matɨꞌɨj mij Jesús jamuán joꞌcɨ́j.

Aꞌɨ́jna ɨ tyévij tyiyáaruꞌ tɨ tzajtaꞌ úꞌsejriaꞌcaꞌaj

(Lc. 4:31-37)

21 Aj mu mij aꞌáa jaꞌráꞌaj ɨ chájtaꞌ tɨ aꞌyan tyaꞌrájtyapuaj tɨjɨn Capernaúm, aꞌájna ɨ xɨcáaraꞌ jitze matɨꞌɨj jusoꞌpii, aj puꞌij ɨ Jesús utyájrupij ɨ tyeyúuj tzajtaꞌ, tɨꞌquij huatyóochej tɨ tyihuóꞌmuaꞌtyej. 22 Majta ɨ tyeɨ́tyee jeꞌej mu tyityoꞌtóomuajtyacaꞌ jeꞌej tɨ tyihuáꞌmuaꞌtyajcaꞌaj, jiꞌnye aꞌyaa pu tyiꞌtyáxajtasimaꞌaj tɨꞌɨj ɨ tɨ vaꞌcán jɨn tyiꞌtyéjvee, capu aꞌyan matɨꞌɨj ɨ maj tyihuáꞌmuaꞌtyajcaꞌaj aꞌɨ́jcɨ jitze ɨ yuꞌxarij ɨ maj jɨn tyíꞌijta. 23 Aꞌúu pu sɨ́ɨj tyáatɨꞌ joꞌtyávaacaꞌaj ɨ tyeyúuj tzajtaꞌ ɨ tyiyáaruꞌ tɨ tzajtaꞌ séjriaꞌcaꞌaj, aꞌɨ́ɨ puꞌij aꞌyan tyuꞌtanyúj 24 tɨjɨn:

—¿Jiꞌnye tyiꞌtɨ́j paꞌuurej tajimí Jesús Nazaret paj jáꞌmaꞌcan? ¿Nyi aꞌɨ́j jɨn mu poꞌvéꞌmej paj taꞌantyipuáꞌrityeꞌen? Nyámuamuaꞌtye aꞌtɨ́j paj puéꞌeen, nyajta jamuaꞌreej paj aꞌɨ́ɨn puéꞌeen ɨ paj néijmiꞌi jɨn tyámuaꞌ een ɨ Dios jimi.

25 Aj puꞌij Jesús jajtyáꞌxɨj ɨ tyiyáaruꞌ, aꞌyan tyeꞌixáatyeꞌej tɨjɨn:

—Capáj aveꞌnyuucaꞌan iirájraꞌ mu tyévij tzajtaꞌ.

26 Tɨꞌquij ɨ tyiyáaruꞌ jaatacáꞌtzɨj ɨ tyévij caꞌnyíin jɨmeꞌ, aj puꞌij caꞌnyíin huajíjhuacaꞌ ɨ tyiyáaruꞌ tɨ tzajtaꞌ úꞌsejriaꞌcaꞌaj ɨ tyévij tɨꞌquij iirájraa. 27 Néijmiꞌi mu tyuꞌtátzɨɨn, majta aꞌyan tyúuꞌihuoꞌracaꞌaj séej jamuán ajta séej aꞌyan tɨjɨn:

—¿Aꞌtanyíj puéꞌeen aꞌmújna? Tɨꞌij jájcuan jɨn tyíꞌmuaꞌtaj, ajta jeꞌen naa tyuꞌxáxaꞌaj tɨꞌɨj ɨ tɨ vaꞌcán jɨn tyiꞌtyéjvee. Aꞌɨ́ɨ mu majta jaꞌtzaahuatyeꞌ ɨ tyiyáaruꞌ jeꞌej tɨ yeꞌej tyihuoꞌtájeevij.

28 Ajta jeꞌen jiyeꞌtzín néijmiꞌqueꞌ huámuaꞌreeriꞌhuacaꞌ tɨꞌɨj naꞌaj aꞌájna a Galileea jeꞌej tɨ tyiꞌtɨ́j huáruuj ɨ Jesús.

Jesús pu tyáahuaj ɨ muꞌnyáaraꞌ aꞌɨ́jcɨ ɨ Simón

(Mt. 8:14-15; Lc. 4:38-39)

29 Matɨꞌɨj iiráacɨj ɨ tyeyúuj tzajtaꞌ, Jesús pu huaꞌ jamuán joꞌmej aꞌɨ́ɨjma ɨ Santiago ajta ɨ Juan joꞌmaj jaꞌchej ɨ Simón ajta ɨ Andrés. 30 Aꞌɨ́ɨ pu aꞌáa jóocaꞌtyii ɨ muꞌnyáaraꞌ ɨ Simón, tyíꞌcuiꞌcaꞌaj aꞌɨ́jna puɨ́stacaꞌaj. Aj mu mij jaatéꞌexaa ɨ Jesús, 31 aꞌɨ́ɨ puꞌij ajtyáxɨɨriacaꞌ jimi, tɨꞌɨj ij jajvíꞌ ɨ muácaꞌraꞌan jitze ajta jeꞌen jaꞌajriáj, aj puꞌij jiyeꞌtzín huatyápuaꞌriacaꞌ ɨ tɨ puɨ́stacaꞌaj ajta jeꞌen huatyóochej tɨꞌij tyihuóꞌcueꞌtyej.

Jesús pu jéehua tyihuóꞌhuaa ɨ maj tyíꞌcucuiꞌcaꞌaj

(Mt. 8:16-17; Lc. 4:40-41)

32 Tɨꞌɨj huaréꞌchuixarij aj mu mij néijmiꞌcaa ajóoviꞌtɨjxɨ ɨ Jesús jimi aꞌɨ́ɨjma ɨ maj tyíꞌcucuiꞌ majta ɨ tyiyáaruꞌ maj huaꞌ tzajtaꞌ úꞌsejriaꞌcaꞌaj, 33 Néijmiꞌi mu matɨꞌɨj manaꞌaj aꞌáa maj joꞌcháatɨmee aꞌáa jaꞌtyúusɨɨ a puaꞌquéj joꞌtɨj jeꞌtyényinyiꞌij, 34 Jesús pu néijmiꞌcaa tyúꞌhuaaj ɨ tyeɨ́tyee ɨ maj tyíꞌcucuiꞌcaꞌaj, ajta jéehua hueꞌráꞌityacaꞌ ɨ tyiyáaruꞌuj ɨ maj huaꞌ tzajtaꞌ úꞌsejriaꞌcaꞌaj, capu ajta huaꞌtáꞌcariaꞌaj maj huatányuunyij ɨ tyiyáaruꞌuj, jiꞌnye aꞌɨ́ɨ mu jamuaꞌajcaa aꞌtɨ́j tɨ puéꞌeenyeꞌej.

Jesús pu huóꞌixaaj ɨ Dios nyuucaaj aꞌájna joꞌmaj jóosɨꞌrii

(Lc. 4:42-44)

35 Iiyaꞌ puꞌuj, tɨꞌɨj óocheꞌ huatɨ́caꞌcaj, Jesús pu ájchej tɨꞌquij eerájraa aꞌájna a chájtaꞌ taꞌaj ij jusɨ́ɨj huatyényuunyij aꞌájna joꞌtɨj quee jáꞌtyiꞌtɨj. 36 Ajta aꞌɨ́jna ɨ Simón majta ɨ maj jamuán huajúꞌcaꞌaj, aꞌɨ́ɨ mu uyóꞌhuoosij ɨ Jesús, 37 ajta matɨꞌɨj jáatyoj aꞌyaa mu tyaatéꞌexaa tɨjɨn:

—Néijmiꞌi mu muahuoo.

38 Ajta aꞌɨ́jna aꞌyaa pu tyihuoꞌtéꞌexaaj tɨjɨn:

—Cheꞌréj tyicheꞌ áyee joꞌréꞌnyej aꞌáa tɨ véjriꞌ huacaꞌaj, aꞌáa nu nyajta huojoꞌtéꞌexaatyeꞌej ɨ nyúucarij, jiꞌnye aꞌɨ́j nu jɨn mujoꞌvéꞌmej.

39 Jesús puꞌij néijmiꞌqueꞌ huáraa aꞌájna a Galileea, huaꞌixáatyaꞌaj ɨ nyúucarij joꞌmaj jóosɨꞌrii tɨꞌɨj naꞌaj aꞌáa tɨ huacaꞌaj, ajta tyihuaꞌhuáatyaꞌaj ɨ tyiyáaruꞌuj tɨ huaꞌ tzajtaꞌ séjriaꞌcaꞌaj.

Jesús pu séej tyúꞌhuaaj tɨ cáꞌatzaj

(Mt. 8:1-4; Lc. 5:12-16)

40 Sɨ́ɨj pu ɨ tyáatɨꞌ tɨ tyíꞌcuiꞌ tɨ cáꞌatzaj aꞌ uréꞌnyej ɨ Jesús jimi, tyitunútaj puꞌij tɨꞌɨj aꞌyan tyaatéꞌexaa tɨjɨn:

—Tɨpuaꞌaj aꞌyan petyaꞌajxɨeꞌviꞌraꞌaj, tyináahuaatyeꞌ ɨ nyaj tyíꞌcuiꞌ.

41 Jesús pu jaꞌancuꞌvaxɨj, tɨꞌquij jumuácaꞌ jɨn jaꞌajtamuárɨej ajta aꞌyan tyaatéꞌexaa tɨjɨn:

—Aꞌyaa nu tyaꞌajxɨéꞌviꞌraꞌ. Pataꞌaj huarúj.

42 Aj puꞌij huatyápuaꞌriacaꞌ ɨ tɨ jɨn tyíꞌcuiꞌcaꞌaj, tɨꞌquij naa éenyeꞌej taꞌraj. 43 Ajta jeꞌen ɨ Jesús jaataꞌítyacaꞌ aꞌyan jéehua tyeꞌíicatyeꞌej tɨjɨn:

44 —Cásɨꞌ, capáj aꞌtɨ́j ixaatyeꞌej, sulu áricuj pataꞌaj huatáꞌsejrataj aꞌɨ́jcɨ jimi ɨ puaaríj, pajta tyuꞌtámuꞌvejritaj, aꞌyájna tɨꞌɨj tyuꞌtaꞌíjtacaꞌ ɨ Moisés, mataꞌaj mij aꞌɨ́ɨmaj jáamuaꞌreej ɨ puaaríij tɨjɨn papuꞌríj huarúj.

45 Ajta aꞌɨ́jna ɨ tyévij tɨꞌɨj jóꞌraa jeꞌen pu huatyóochej tɨ yoꞌxáatajraꞌnyij jeꞌej tɨ tyiꞌtɨ́j jimi huarɨ́j. Aꞌɨ́j pu jɨn quee cheꞌ ɨꞌriitacaꞌaj tɨ ɨ Jesús utyájrutyej ɨ tɨ huachájtaꞌtajmee, sulu aꞌáa pu jóꞌyiꞌcaaj joꞌtɨj quee jaꞌ aꞌtɨ́j, majta ɨ tyeɨ́tyee aꞌnáj tɨnaꞌaj mu aꞌáa jeꞌréꞌnyinyiicaꞌaj joꞌtɨj jeꞌej jéꞌeenyeꞌej ɨ Jesús mej mij jaaséj.

2

Jesús pu séej tyúꞌhuaaj ɨ tɨ quee tyéchavaaj

(Mt. 9:1-8; Lc. 5:17-26)

1 Tyoomáꞌcaj aꞌchu puaꞌan xɨcáj, Jesús pu ajtáhuaꞌaj aꞌáa joꞌtyájrupij a Capernaúm. Matɨꞌɨj jáamuaꞌreeriꞌ tɨ aꞌáa jeꞌrácatyii ɨ chiꞌtáj, 2 jéehua mu ɨ tyeɨ́tyee tyúusɨɨj, camu cheꞌ áꞌvejricaꞌaj aꞌájna a tɨ jeꞌtyényinyiꞌij, ajta ɨ Jesús huáꞌixaatyaꞌcaꞌaj ɨ nyúucariaꞌraꞌ ɨ Dios.

3 Aj mu mij mamuáacuaj ɨ tyeɨ́tyee séej ajoꞌréꞌnyijtye ɨ tɨ tyíꞌcuiꞌ tɨ quee tyéchavaaj. 4 Ajta jéehua mu ɨ tyeɨ́tyee eetyóosɨɨriaꞌcaꞌaj a tɨ jeꞌtyényinyiꞌij aꞌɨ́j pu jɨn quee ɨꞌriitacaꞌaj maj ajtyáxɨɨrej joꞌtɨj ɨ Jesús joꞌtyávaacaꞌaj, aj mu mij antyicɨ́j ɨ chiꞌij japua, matɨꞌɨj mij jaꞌnáacuj aj mu mij juꞌcájtoo ɨ tɨ tyíꞌcuiꞌ. 5 Tɨꞌɨj ɨ Jesús huoꞌséj maj tyáꞌtzaahuatyaꞌcaꞌaj, aꞌyaa pu tyaatéꞌexaa ɨ tɨ tyíꞌcuiꞌ tɨjɨn:

—Nyiyóoj, puꞌríj ɨ Dios tyimuaatúꞌuunyiꞌriꞌ ɨ paj jɨn quee xáꞌpuɨꞌ huarɨ́j.

6 Séecan mu aꞌáa jaꞌajtyáꞌcaꞌaj ɨ maj tyihuáꞌmuaꞌtyej ɨ yuꞌxarij jitze ɨ maj jɨn tyíꞌijta, aꞌɨ́ɨ mu mij aꞌyan tyiꞌriáꞌmuaꞌaj tɨjɨn: 7 “¿Jiꞌnye tyóocaꞌnyej tɨꞌij aꞌyan tyíꞌxajtaj aꞌmújna? Nyúucariaꞌraꞌ pu jeꞌej puaꞌaj namuajreꞌ ɨ Dios jimi. Aꞌɨ́ɨ puꞌuj ɨ Dios jaayíꞌtɨn tɨꞌij tyihuoꞌtúꞌuunyiꞌ ɨ maj jɨn ootyáꞌɨtzee.” 8 Ajta ɨ Jesús pu jáamuaꞌreeriꞌ jeꞌej maj yeꞌej tyíꞌmuaꞌajcaa, aꞌyaa puꞌij tyihuoꞌtaꞌíhuoꞌriꞌ tɨjɨn:

—¿Jiꞌnye siaj sij aꞌyan tyíꞌmuaꞌtzej? 9 ¿Tyiꞌtanyí quee tyésiꞌ, nyi nyaj aꞌyan tyaatéꞌexaatyeꞌen ɨ tɨquee tyéjchevej yee: “Nuꞌríj tyimuaatúꞌuunyiꞌriꞌ ɨ paj jɨn quee xáꞌpuɨꞌ huarɨ́j ɨ Dios jimi”, nusu nyaj aꞌyan yee: “Ájchesij, pajta jaꞌantyiꞌɨꞌɨj muaꞌ utáatzij pajta jeꞌen jóꞌraꞌnyij”? 10 Aꞌyaa nu nyij tyajamuaataséjratyeꞌsij tɨ ɨ yójraꞌ ɨ Dios ajta aꞌɨ́jna jɨn antyúumuaꞌreej íiyan ɨ cháanacaj japua tɨꞌij tyihuoꞌtúꞌuunyiꞌ ɨ maj jɨn ootyáꞌɨtzeerej ɨ Dios jimi.

Aj puꞌij aꞌyan tyaatéꞌexaa aꞌɨ́jcɨ ɨ tɨ quee tyéchavaaj tɨjɨn:

11 —Aꞌyaa nu muéetzij tyíꞌmuaꞌixaatyeꞌ, ájchesij, pataꞌaj jaꞌantyiꞌɨꞌɨj muaꞌ utáatzij, áricuj joꞌpaj jaꞌchej.

12 Aj puꞌij ɨ tɨ tyíꞌcuiꞌ ájchej, aj puꞌij jatyɨ́j ɨ juꞌutáatzij tɨꞌquij jóꞌraa, néijmiꞌi metyiꞌséeracaj ɨ tyeɨ́tyee. Aj mu mij néijmiꞌi jeꞌej tyityoꞌtóomuajtyacaꞌ majta tyaatatyójtziꞌrej ɨ Dios, aꞌyan metyiꞌxáataj tɨjɨn:

—Catu aꞌnáj tyiꞌtɨ́j aꞌyan tyuꞌséj.

Jesús pu jaatajé aꞌɨ́jcɨ ɨ Leví

(Mt. 9:9-13; Lc. 5:27-32)

13 Aj puꞌij ajtáhuaꞌaj ɨ Jesús aꞌáa joꞌmej joꞌtɨj jaꞌvaꞌástɨmee ɨ jájtyij, majta ɨ tyeɨ́tyee jimi mu ajtyáxɨɨriacaꞌ, aꞌɨ́ɨ puꞌij tyihuáꞌmuaꞌtyajcaꞌaj. 14 Tɨꞌɨj aꞌáa joomáꞌcaj aꞌɨ́j pu huaséj ɨ Leví, yójraꞌ tɨ puéꞌeen aꞌɨ́jcɨ ɨ Alfeo, aꞌúu pu jeꞌrácatyii joꞌmaj huajaꞌjijveꞌ ɨ maj tyíꞌtɨꞌɨjcɨcariaꞌaj ɨ Roma pujmuaꞌ. Jesús pu aꞌyan tyaatéꞌexaa tɨjɨn:

—Pataꞌaj nyaj jamuán joꞌchaꞌcanyeꞌen.

Aj puꞌij ɨ Leví ájchej tɨꞌquij jamuán joꞌmej.

15 Aj puꞌij aꞌyan tyuꞌrɨ́j tɨꞌɨj ɨ Jesús aꞌáa tyajaꞌcuajꞌcáj joꞌtɨj jaꞌchej ɨ Leví, majta jéehua ɨ maj huáꞌjijvaꞌcaꞌaj ɨ maj tyíꞌtɨꞌɨjcɨcariaꞌaj, majtáhuaꞌaj séecan ɨ tyeɨ́tyee ɨ maj jeꞌej puaꞌaj tyíꞌtyetyeɨtyee, aꞌɨ́ɨ mu majta tyíꞌcuaꞌajcaa ɨ méesaj japua, jamuán ɨ Jesús majta ɨ maj jamuán huacɨ́j, jiꞌnye jéehua mu ɨ maj Jesús jamuán huajúꞌcaꞌaj. 16 Séecan mu ɨ maj tyihuáꞌmuaꞌtyej ɨ yuꞌxarij jitze ɨ maj jɨn tyíꞌijta, ɨ maj fariseos puéꞌeen, matɨꞌɨj jaaséj tɨ ɨ Jesús huaꞌ jamuán tyíꞌcuaꞌajcaa, aꞌyaa mu tyihuoꞌtaꞌíhuoꞌriꞌ ɨ maj jamuán huacɨ́j ɨ Jesús tɨjɨn:

—¿Jiꞌnye een jɨmeꞌ aꞌɨ́jna ɨ tɨ tyajaꞌmuamuaꞌtyej tyíꞌcuaꞌcaa aꞌɨ́ɨjma jamuán ɨ maj tyíꞌtyejijveꞌ ajta huaꞌ jamuán ɨ maj jéehua jáꞌɨtzeereꞌ?.

17 Jesús pu huóꞌnamuajriꞌ, aj puꞌij aꞌyan tyihuoꞌtéꞌexaaj tɨjɨn:

—Aꞌɨ́ɨmaj ɨ maj quee tyíꞌcucuiꞌ camu aꞌɨ́jcɨ jimi ajoꞌréꞌnyesij ɨ tɨ tyíꞌhuaꞌtacaa, sulu aꞌɨ́ɨmaj mu ajoꞌréꞌnyej ɨ maj tyíꞌcucuiꞌ. Canu nyáaj aꞌɨ́jcɨ jɨn mu joꞌvéꞌmej nyej nyij aꞌɨ́ɨjma huatájeevej ɨ maj tyámuaꞌ een, sulu aꞌɨ́ɨjma ɨ maj jéehua ootyáꞌɨtzee ɨ Dios jimi.

Aꞌɨ́j mu jaataꞌíhuoꞌriꞌ ɨ Jesús jeꞌej maj tyityahuóoꞌitziꞌveꞌen

(Mt. 9:14-17; Lc. 5:33-39)

18 Séej mu aꞌyan tyúuꞌitziꞌvaꞌcaꞌaj aꞌɨ́ɨmaj ɨ Juan maj jamuán huacɨ́ꞌcaꞌaj, majta ɨ fariseos, aj mu mij séecan ɨ tyeɨ́tyee ajeꞌréꞌnyej ɨ Jesús jimi matɨꞌɨj mij aꞌyan tyaataꞌíhuoꞌriꞌ tɨjɨn:

—Aꞌɨ́ɨmaj mu juꞌitziꞌvee ɨ Juan maj jamuán huacɨ́ꞌcaꞌaj majta ɨ fariseos, ¿jiꞌnye mej mij quee juꞌitziꞌvee ɨ maj ajamuán huacɨꞌɨj?

19 Jesús pu aꞌyan tyihuoꞌtéꞌexaaj tɨjɨn:

—¿Nyiquij ɨꞌríj maj juꞌítziꞌveꞌej ɨ maj huoꞌtáꞌinyej mej mij tyuꞌyéꞌestej aꞌɨ́jcɨ jɨmeꞌ tɨ sɨ́ɨj huatyényeɨɨchij, tɨꞌɨj ɨ tɨ huatyényeɨɨchij ooj huaꞌ jamuán ajoꞌtyávaacaj? Tɨpuaꞌaj ooj huaꞌ jamuán ajoꞌtyávaacaj ɨ tɨ huatyényeɨɨchij, capu jeꞌej tyíɨꞌrij maj juꞌítziꞌveꞌej. 20 Ajta aꞌyaa pu atyojoꞌréꞌnyesij ɨ xɨcáaraꞌ ɨ maj jitzán jáꞌviꞌtɨn ɨ tɨ huatyényeɨɨchij, tɨꞌɨj aꞌájna atyojoꞌréꞌnyej, aj mu mij juꞌitziꞌveꞌen.

21 Capu aꞌtɨ́j jaacuꞌnyaꞌpuan ɨ cáanarij tɨ míꞌmaꞌcan ɨ cáanarij jɨmeꞌ tɨ jájcuaj, jiꞌnye huatyátzuꞌtaj ɨ cɨ́ɨxurij tɨ jájcuaj tɨꞌɨj huatyájoꞌsinyiꞌhuaj, aj puꞌij jaꞌnásujtzaꞌnaj ɨ tɨ míꞌmaꞌcan, tɨꞌquij jéetzeꞌ vaꞌtɨ́j anasúutzaꞌnyij jaꞌmej. 22 Camu majta ɨ nahuáj tɨ jájcuaj ucátoꞌsij ɨ cɨ́xoꞌrij tzajtaꞌ tɨ uriáꞌcueꞌrijhua, jiꞌnye aꞌɨ́ɨ pu újmueꞌrij tɨꞌquij ootátzaanyij ɨ cɨ́xoꞌrij tɨ uriáꞌcueꞌrijhua, aj puꞌij jóꞌvesij ɨ cɨ́xoꞌrij ajta ɨ nahuáj. Aꞌɨ́j pu jɨn juxɨeꞌveꞌ maj juꞌcájtoꞌnyij ɨ cɨ́xoꞌrij tzajtaꞌ tɨ jájcuaj ɨ nahuáj tɨ ajta jájcuaj.

Aꞌɨ́ɨ mu jíꞌijtzaanaxɨj ɨ tyeríicuj ɨ Jesús maj jamuán huacɨ́j aꞌnáj matɨꞌɨj puaꞌaj jusoꞌpii

(Mt. 12:1-8; Lc. 6:1-5)

23 Aꞌájna xɨcáaraꞌ ɨ maj jitzán jusoꞌpii, Jesús pu aꞌáa joomaꞌcaꞌaj joꞌtɨj tyeríicuj jaꞌhuastiꞌ, majta aꞌɨ́ɨmaj ɨ maj jamuán huacɨ́j, matɨꞌɨj aꞌáa joojuꞌuj, aꞌɨ́ɨ mu huatyóohuij maj jíꞌijtzaanaxɨꞌɨn ɨ muéeyaꞌraꞌ ɨ tyeríicuj. 24 Majta ɨ fariseos aꞌyaa mu tyaataꞌíhuoꞌriꞌ ɨ Jesús tɨjɨn:

—Cásɨꞌ, ¿jiꞌnye mej mij aꞌyan rɨcɨj ɨ maj ajamuán huacɨꞌɨj jeꞌej tɨquee tyíɨꞌrij tɨ aꞌtɨ́j aꞌyan rɨjcaj aꞌájna ɨ xɨcáaraꞌ jitze ɨ maj jitzán jusoꞌpii?

25 Ajta ɨ Jesús aꞌyaa pu tyihuoꞌtéꞌexaaj tɨjɨn:

—¿Nyi sequée muaꞌaj aꞌnáj joꞌjíjvej ɨ yuꞌxarij jitze jeꞌej tɨ huarɨ́j ɨ David tɨꞌɨj huataíꞌcuatacaꞌ, majta ɨ maj jamuán huacɨ́j? 26 Tɨꞌɨj aꞌɨ́jna ɨ Abiatar puaaríj jɨn tyiꞌtyaváacaj, David pu utyájrupij ɨ tyeyúuj tzajtaꞌ tɨꞌquij jáacuaj ɨ páan ɨ maj jaatámuꞌvejritacaꞌ ɨ Dios jimi, ɨ maj aꞌɨ́ɨ manaꞌaj jacuaꞌcariaꞌaj ɨ puaaríij, ajta jeꞌen aꞌɨ́ɨjma huacueꞌej ɨ maj jamuán huajúꞌcaꞌaj.

27 Ajtáhuaꞌaj pu ɨ Jesús aꞌyan tyihuóꞌixaaj tɨjɨn:

—Aꞌɨ́jna ɨ xɨcáaraꞌ ɨ maj jitzán jusoꞌpii aꞌyaa pu tyoꞌxáꞌpuɨꞌɨntariꞌhuacaꞌ tɨꞌij huoꞌtyáhuɨɨreꞌen ɨ tyeɨ́tyee, camu mej mij ɨ tyeɨ́tyee jaatyáhuɨɨreꞌen aꞌɨ́jcɨ ɨ xɨcáaraꞌ ɨ maj jitzán jusoꞌpii. 28 Aꞌɨ́j pu jɨn ɨ yójraꞌ ɨ Dios aꞌɨ́jna jɨn antyúumuaꞌreej ɨ xɨcáaraꞌ ɨ maj jitzán jusoꞌpii.

3

Aꞌɨ́jcɨ jɨmeꞌ ɨ aꞌtɨ́j tɨ cɨyáaxaraꞌ ɨ jumuácaꞌ jitze

(Mt. 12:9-14; Lc. 6:6-11)

1 Aj puꞌij ɨ Jesús ajtáhuaꞌaj aꞌúun joꞌtyájrupij ɨ tyeyúuj tzajtaꞌ, sɨ́ɨj pu tyáatɨꞌ aꞌúun joꞌtyávaacaꞌaj tɨ cɨyáaxaraꞌcaꞌaj ɨ jumuácaꞌ jitze. 2 Aꞌɨ́ɨ mu mij ɨ fariseos jaꞌeevaꞌcaꞌaj aꞌɨ́jcɨ ɨ Jesús mej mij jaaséj tɨpuaꞌaj tyáahuaatyeꞌen aꞌɨ́jcɨ xɨcáaraꞌ jitze ɨ maj jitzán jusoꞌpii, mej mij aꞌɨ́jcɨ jɨn tyiꞌtɨ́j jitzán ujpuáꞌrityeꞌen. 3 Aj puꞌij Jesús aꞌyan tyaatajé aꞌɨ́jcɨ ɨ tɨ cɨyáaxaraꞌ ɨ jumuácaꞌ jitze tɨjɨn:

—Ájchesij iiyeꞌej jéꞌtaꞌ huatyéjchaxɨj.

4 Ajta jeꞌen aꞌyan tyihuoꞌtaꞌíhuoꞌriꞌ ɨ séecan tɨjɨn:

—¿Tyiꞌtanyí jɨn jeꞌej tyíɨꞌrij tɨꞌij aꞌtɨ́j aꞌyan huárɨnyij aꞌájna xɨcáaraꞌ jitze ɨ maj jitzán jusoꞌpii, nyi tɨ tyámuaꞌ huárɨnyij, caꞌ tɨ jeꞌej puaꞌaj huárɨnyij? ¿Nyi maj séej tyúꞌhuaatyeꞌen caꞌ maj séej antyipuáꞌrityeꞌen?

Majta aꞌɨ́ɨmaj camu jeꞌej tyuꞌtaxájtacaꞌ. 5 Aj puꞌij Jesús huoꞌséerajraa nyuꞌcamuɨꞌɨj, ajta huatóoxaamujrityej aꞌɨ́ɨjma jimi ɨ maj quee jaxɨeꞌvaꞌcaꞌaj maj jáanamuaj, tɨꞌquij aꞌyan tyaatajé aꞌɨ́jcɨ ɨ tyáataj tɨjɨn:

—Huatátzaaraj muaꞌ muácaꞌ.

Aj puꞌij ɨ tyáatɨꞌ jaatátzaaracaꞌ ɨ jumuácaꞌ tɨꞌquij huarúj. 6 Aj mu mij aꞌɨ́ɨmaj ɨ fariseos iiráacɨj, matɨꞌɨj mij huatyóohuij maj jaaxáꞌpuɨꞌɨntareꞌen aꞌɨ́ɨjma jamuán ɨ maj Herodes jitze ajtyámaꞌcan jeꞌej maj yeꞌej huárɨnyij mej mij jaajéꞌcaj aꞌɨ́jcɨ ɨ Jesús.

Jéehua mu tyeɨ́tyee aꞌáa jaꞌtyúusɨɨ joꞌtɨj jaꞌváꞌasej ɨ jájtyij

7 Aj puꞌij ɨ Jesús jóꞌraa, huaꞌ jamuán ɨ maj jamuán huacɨ́j, aꞌáa puꞌij jaꞌráꞌaj joꞌtɨj jaꞌváꞌasej ɨ jájtyij. Jéehua mu majta ɨ tyeɨ́tyee ɨ maj aꞌáa huacháatɨmaꞌcaa a Galileea jamuán huajúꞌcaꞌaj. 8 Matɨꞌɨj jáamuaꞌreeriꞌ jeꞌej tɨ vaꞌcán jɨn tyíꞌmuarɨeꞌcaꞌaj ɨ Jesús, jéehua mu ujoꞌváꞌjuꞌ aꞌáa maj jaꞌráacɨj a Judea, majta a Jerusalén, majta a Idumea, majta a Tiro, majta a Sidón, majta ɨ maj Jordán jáꞌmaꞌcan. 9 Aj puꞌij jɨn ɨ Jesús aꞌɨ́ɨjma huataꞌíj ɨ maj jamuán huacɨ́j maj báarcuj jáahuaviitzeꞌen, tɨꞌij jitzán atyéyixɨꞌɨn mej mij quee ɨ tyeɨ́tyee jatzíinajyiꞌcan. 10 Jiꞌnye puꞌríj jéehua tyihuoꞌhuaatyaꞌcaꞌaj ɨ maj tyíꞌcucuiꞌcaꞌaj, aꞌɨ́j mu jɨn ɨ maj tyíꞌcucuiꞌ ajtyáxɨɨriacaꞌ mej mij jaꞌajtamuárɨeꞌen aꞌɨ́jcɨ ɨ Jesús.

11 Ajta matɨꞌɨj ɨ maj tyiyáaruꞌuj huaꞌtzajtaꞌ séjriaꞌcaꞌaj jaaséj ɨ Jesús, aꞌɨ́ɨ mu jimi tyítunutaxɨj majta aꞌyan tyíꞌtyejijhuacaꞌaj tɨjɨn:

—Muáaj paj yójraꞌ puéꞌeen ɨ Dios.

12 Ajta ɨ Jesús pu aꞌyan tyihuoꞌtaꞌíj maj quee jaxajta huaꞌ tzajtaꞌ ɨ tyeɨ́tyee aꞌtɨ́j tɨ puéꞌeen.

Jesús pu huaꞌantyíhuoj aꞌɨ́ɨjma ɨ maj tamuáamuataꞌ japuan huaꞌpuaj aráꞌasej

(Mt. 10:1-4; Lc. 6:12-16)

13 Aj puꞌij ɨ Jesús aꞌáan joꞌojnyéj ɨ jɨríj japua, aj puꞌij huoꞌtajé aꞌtyán maj jaꞌránajchacaꞌ. Matɨꞌɨj néijmiꞌi tyúusɨɨj, 14 tamuáamuataꞌ japuan huaꞌpuácaa pu antyíhuo, mej mij jamuán huacɨ́ꞌcaꞌan ajta tɨꞌij huoꞌtaꞌíjtyeꞌen mej mij jaariáꞌxaj ɨ Dios nyuucaaj. Aꞌyaa puꞌij huoꞌtamuaꞌaj tɨjɨn ɨ maj tyuꞌtaꞌíjtyiꞌrej, 15 ajta aꞌɨ́jna jɨn tyihuoꞌtaꞌíj mej mij antyúumuaꞌreeriaj maj hueꞌráꞌityej ɨ tyiyáaruꞌuj ɨ maj huaꞌ tzajtaꞌ séejreꞌ ɨ tyeɨ́tyee. 16 Aꞌíi mu mij aꞌɨ́ɨn puéꞌeen ɨ maj tamuáamuataꞌ japuan huaꞌpuaj aráꞌasej ɨ tɨ huaꞌantyíhuoj: Aꞌɨ́jcɨ ɨ Simón, ɨ tɨ ajta aꞌyan jaatamuaꞌaj tɨjɨn Pedro, 17 aꞌɨ́jcɨ ɨ Santiago ajta ɨ Juan ihuáariaꞌraꞌ tɨ puéꞌeen; aꞌɨ́ɨjma yojmuaꞌ ɨ Zebedeo, ɨ tɨ ajta aꞌyan huoꞌtamuaꞌaj jɨmeꞌ tɨjɨn Boanerges aꞌyaa tɨꞌij huatóomuaꞌaj tɨjɨn, Yójmuaꞌmuaꞌ ɨ maj tyényuuvej; 18 ajta aꞌɨ́jcɨ ɨ Andrés, ajta ɨ Felipe, ajta ɨ Bartolomé, ajta ɨ Mateo, ajta ɨ Tomás, ajta aꞌɨ́jcɨ ɨ Santiago, yójraꞌ aꞌɨ́jcɨ ɨ Alfeo, ajta ɨ Tadeo, ajta ɨ Simón ɨ maj aꞌyan jatamuáꞌmuaj tɨjɨn cananeo, 19 ajta aꞌɨ́jcɨ ɨ Judas ɨ tɨ aꞌyan tyeꞌentyímuꞌtacaa tɨjɨn Iscariote, aꞌɨ́ɨ pu aꞌɨ́ɨn puéꞌeen ɨ tɨ avíitzij jɨn tyuꞌtátuiirej aꞌɨ́jcɨ ɨ Jesús.

Tyiꞌtɨ́j mu jitzán ujpuáꞌrij ɨ Jesús

(Mt. 12:22-32; Lc. 11:14-23; 12:10)

20 Aj puꞌij téꞌej ɨ Jesús chiꞌtáj joꞌtyájrupij, majta mu jéehua tyúusɨɨj ɨ tyeɨ́tyee, capu ij ɨꞌriitacaꞌaj tɨ huaꞌ jamuán tyúꞌcuaꞌnyij ɨ maj jamuán huacɨ́j. 21 Matɨꞌɨj jáamuaꞌreeriꞌ ɨ ihuáamuaꞌmuaꞌ aꞌɨ́jcɨ ɨ Jesús joꞌtɨj jeꞌej jéꞌeenyeꞌej, aꞌɨ́ɨ mu aꞌáa joꞌréꞌnyej mej mij jáꞌanviꞌtɨj, jiꞌnye aꞌyaa mu tyíꞌxajtacaꞌaj tɨ arí huatyóotɨmueꞌriꞌ.

22 Majta aꞌɨ́ɨmaj ɨ maj tyihuáꞌmuaꞌtyej ɨ yuꞌxarij jitze ɨ maj jɨn tyíꞌijta aꞌáa mu jaꞌráacɨj a Jerusalén, aꞌyaa mu tyíꞌxajtacaꞌaj tɨjɨn: —Beelzebú, aꞌɨ́jna ɨ tɨ tyihuáꞌijtyeꞌ ɨ tyiyáaruꞌuj, aꞌɨ́j pu jitze jucaꞌnyej aꞌmújna mu tyévij tɨꞌij huoꞌtamuárityeꞌen ɨ tyiyáaruꞌuj.

23 Jesús pu huoꞌtajé, tɨꞌquij aꞌyan tyihuoꞌtéꞌexaaj tɨjɨn: —¿Jiꞌnye tyíɨꞌrij tɨ ɨ tyiyáaruꞌ jusɨ́ɨj huatóomuarityeꞌen? 24 Tɨpuaꞌaj ɨ maj séej chájtaꞌnaj jitze ajaꞌchej jéꞌtaꞌ muáacɨɨnyej, camu cheꞌ áꞌtyeeren, 25 ajta tɨpuaꞌaj ɨ tyeɨ́tyeristyamuaꞌmeꞌen ɨ aꞌtɨ́j jéꞌtaꞌ muáacɨɨnyej, camu majta cheꞌ áꞌtyeeren. 26 Aꞌyaa pu chaꞌtánaꞌaj, tɨpuaꞌaj jéꞌtaꞌ muáacɨɨnyej ɨ tyeɨ́tyeristyamuaꞌmeꞌen ɨ tyiyáaruꞌ majta jeꞌen tyúucuiꞌnyij, camu cheꞌ áꞌtyeeren, sulu aꞌɨ́ɨ mu antyipuaꞌrij.

27 Capu jeꞌej tyíɨꞌrij tɨ aꞌtɨ́j utyájrutyej joꞌtɨj jaꞌchej ɨ tuꞌhuájcaꞌnyej tɨꞌij tyiꞌtɨ́j jaanáhueꞌ, tɨpuaꞌaj quee anaquéej jaatyájɨꞌqueꞌen, jiꞌnye aꞌyaa pu tyuꞌtáɨꞌriitarij tɨꞌij tyiꞌtɨ́j jaanáhueꞌ.

28 Aꞌyaa nu tzáahuatyiꞌraꞌaj jɨn tyajáꞌmuaꞌixaatyeꞌ tɨ ɨ Dios tyihuoꞌtúꞌuunyiꞌraj néijmiꞌcaa ɨ tyeɨ́tyee ɨ maj jɨn quee xáꞌpuɨꞌ huarɨ́j nusu tyiꞌtɨ́j maj jeꞌej puaꞌaj tyuꞌtaxájtacaꞌ. 29 Ajta tɨpuaꞌaj aꞌtɨ́j jeꞌej puaꞌaj tyaataxáj aꞌɨ́jcɨ ɨ júuricamaꞌraꞌ ɨ Dios, capu ɨ Dios aꞌnáj tyaatúꞌuunyiꞌraj, sulu aꞌɨ́j pu jɨn jajpuéetzij jaꞌmej jusén jɨmeꞌ.

30 Aꞌyaa pu ɨ Jesús tyuꞌtaxájtacaꞌ, jiꞌnye aꞌyaa mu aꞌɨ́ɨmaj tyíꞌxajtacaꞌaj tɨjɨn tyiyáaruꞌ pu tzajtaꞌ úꞌsejriaꞌcaꞌaj.

Ɨ náanajraꞌ majta ihuáamuaꞌmuaꞌ aꞌɨ́jcɨ ɨ Jesús

(Mt. 12:46-50; Lc. 8:19-21)

31 Aj mu mij aꞌáa jaꞌráꞌaj ɨ náanajraꞌ majta ɨ ihuáamuaꞌmuaꞌ aꞌɨ́jcɨ ɨ Jesús, aꞌáa mu mij jéjreꞌ joꞌtyuꞌúuj matɨꞌɨj tyuꞌtaꞌíjtacaꞌ maj uyoꞌtájeevej. 32 Aꞌɨ́ɨmaj ɨ tyeɨ́tyee ɨ maj aꞌáa jaꞌtaquéetɨmaꞌcaa ɨ Jesús jimi, aꞌɨ́ɨ mu aꞌyan tyaatéꞌexaa tɨjɨn:

—Aꞌɨ́jna a náanaj, majta aꞌihuáamuaꞌ mu mapuaꞌquéj joꞌtyúꞌuu, aꞌɨ́ɨ mu muahuoo.

33 Jesús pu aꞌyan tyihuoꞌtéꞌexaaj tɨjɨn:

—¿Aꞌtanyíj aꞌɨ́ɨn puéꞌeen ɨ nyináana majta ɨ nyeꞌihuáamuaꞌ?

34 Aj puꞌij huoꞌséerajraa ɨ tyeɨ́tyee ɨ maj jimi ataquéetɨmaꞌcaj, tɨꞌquij aꞌyan tyihuoꞌtéꞌexaaj tɨjɨn:

—Aꞌíi mu aꞌɨ́ɨn puéꞌeen ɨ nyináana majta ɨ nyeꞌihuáamuaꞌ. 35 Jiꞌnye aꞌtɨ́j tɨ tɨnaꞌaj tɨ aꞌyan rɨcɨj jeꞌej tɨ ɨ Dios tyáꞌxɨeꞌveꞌ, aꞌɨ́ɨ pu aꞌɨ́ɨn puéꞌeen ɨ nyeꞌihuáaraꞌ ajta nyaj náanaj.

4

Aꞌɨ́jna ɨ aꞌtɨ́j tɨ tyíꞌhuastyaa

(Mt. 13:1-9; Lc. 8:4-8)

1 Ajtáhuaꞌaj pu ɨ Jesús huatyóochej tɨ tyihuóꞌmuaꞌtyej aꞌájna joꞌtɨj jaꞌváꞌasej ɨ jájtyij. Majta jeꞌen jéehua ɨ tyeɨ́tyee tyúusɨɨj, Jesús puꞌij báarcuj jitze atyájraa aꞌáa tɨ jáataꞌ jaꞌcávaꞌcaꞌaj, majta aꞌɨ́ɨmaj ɨ tyeɨ́tyee aꞌáa mu jaꞌajtyequéetɨmaꞌcaa a tɨj jóoꞌasej ɨ jájtyij. 2 Aj puꞌij jéehua tyihuóꞌixaaj séej jɨmeꞌ ɨ nyúucarij.

Aꞌyaa pu tyihuoꞌmuáꞌtyej tɨjɨn:

3 —Xáanamuajriꞌ aꞌíjcɨ: Aꞌtɨ́j pu aꞌáa joꞌmej joꞌtɨj tyajáꞌhuasteꞌ. 4 Aꞌáa pu joomaꞌcaꞌaj jatahuaꞌnáaj ɨ ímueꞌrij, séecan puꞌij aꞌáa joꞌvatzɨ́ɨjraa ɨ juyéj jitze, aj mu mij ɨ pínaꞌsee jaaréꞌjeꞌpuj ɨ ímueꞌrij. 5 Ajta séecan pu aꞌáa joꞌvatzɨ́ɨjraa tyetyéj tzajtaꞌ joꞌtɨj quee jéehua joꞌchootaꞌ, aj puꞌij jiyeꞌtzín acáanyaxɨj ɨ ímueꞌrij, jiꞌnye capu aꞌchu huácatyiij ɨ chuéj, 6 ajta tɨꞌɨj ɨ xɨcáj eeréꞌnyej, aj puꞌij huariáꞌtaj ɨ tɨ arí ajnyéj, ajta quee aꞌchu ajoꞌcanáanaꞌajmaꞌcaaj, aꞌɨ́j pu jɨn huariaꞌhuaj. 7 Ajta séecan ɨ ímueꞌrij, aꞌáa pu joꞌvatzɨ́ɨjraa ɨ tzícareꞌej tzajtaꞌ, tɨꞌɨj ɨ tzícareꞌej huahuásej aj puꞌij jaꞌváꞌnaj ɨ tɨ arí ajnyéj, aꞌɨ́j pu jɨn quee huácɨɨriacaꞌ ɨ ímueꞌrij. 8 Ajta séecan pu aꞌáa joꞌvatzɨ́ɨjraa joꞌtɨj naa joꞌéen ɨ chuéj, aꞌɨ́ɨ puꞌij ajnyéj, ajta jeꞌen jéehua huácɨɨriacaꞌ, séecan pu ɨ ímueꞌrij aꞌyan tyiꞌcaꞌtyéꞌtyaꞌajmaꞌcaa ɨ cúuxaꞌaj jitze sɨ́ɨj tɨnaꞌaj tyaꞌajtanyéj ɨ ímueꞌrij aꞌchu seityéj japuan tamuáamuataꞌ ɨ jatzíj, ajta séecan aꞌchu huéeicatyej, ajta séecan anxɨtyej.

9 Jesús pu ajta aꞌyan tyihuoꞌtéꞌexaaj tɨjɨn:

—Ɨ maj iityanamuáarajmee, micheꞌ tyámuaꞌ naa tyáanamuaj.

Jiꞌnye een jɨmeꞌ séej nyúucarij jɨn tyihuáꞌmuaꞌtyej

(Mt. 13:10-17; Lc. 8:9-10)

10 Tɨꞌɨj aꞌyan tyuꞌrɨ́j, Jesús pu jusɨ́ɨj aꞌáa joꞌtyáꞌɨtzee, majta ɨ maj huaꞌ jamuán ajoꞌtyúꞌuucaꞌaj ɨ maj tamuáamuataꞌ japuan huaꞌpuaj aráꞌasej, aꞌɨ́ɨ mu aꞌyan tyaataꞌíhuoꞌriꞌ jeꞌej tɨ huatóomuaꞌaj aꞌɨ́jna ɨ nyúucarij tɨ jaaxájtacaꞌ. 11 Aꞌyaa puꞌij tyihuoꞌtéꞌexaaj tɨjɨn:

—Muaꞌajmaj pu ɨ Dios tyajáꞌmuaꞌixaatyeꞌ jeꞌej tɨ tyíꞌeen joꞌtɨj aꞌɨ́ɨn tyejéꞌijtaj, ajta aꞌɨ́ɨjma ɨ maj jéjreꞌ maj joꞌtyúꞌuu, aꞌyaa pu séej nyúucarij jɨn tyihuáꞌmuaꞌtyen, 12 mataꞌaj mij quee tyiꞌtɨ́j huaséj tyij majta maꞌunyéjnyeꞌrij, majta jeꞌen quee tyiꞌtɨ́j huánamuaj, tyij majta iityanamuáarajmeꞌnyij, camu mij majta jaꞌantzaahuatyeꞌsij ɨ Dios, tɨꞌij aꞌɨ́ɨn tyihuoꞌtúꞌuunyiꞌ.

Jesús pu huáꞌixaatyeꞌ jeꞌej tɨ huatóomuaꞌaj ɨ nyúucarij tɨ jaxaj aꞌɨ́jcɨ ɨ aꞌtɨ́j tɨ tyíꞌhuastyaa

(Mt. 13:18-23; Lc. 8:11-15)

13 Aj puꞌij ɨ Jesús aꞌyan tyihuoꞌtaꞌíhuoꞌriꞌ tɨjɨn:

—¿Nyi sequée yoꞌitéej xáꞌraa aꞌɨ́jcɨ ɨ nyúucarij? ¿Jiꞌnye tyíɨꞌrij siaj sij yoꞌitéej xáꞌraꞌnyij ɨ séecan ɨ nyúucarij? 14 Aꞌɨ́jna ɨ ímueꞌrij tɨ huasteꞌ, aꞌyaa pu een tɨꞌɨj ɨ aꞌtɨ́j tɨ huáꞌixaatyeꞌ ɨ Dios nyuucaaj. 15 Séecan mu ɨ tyeɨ́tyee aꞌyan een tɨꞌɨj ɨ ímueꞌrij juyéj jitze tɨ huavatzɨ́ɨjraa: aꞌɨ́ɨ mu mij tyámuaꞌ naa tyáꞌnamuaj ɨ nyúucarij, ajta matɨꞌɨj janamuáaran aꞌɨ́ɨ pu ɨ tyiyáaruꞌ jiyeꞌtzín huoꞌhuáariꞌracaa ɨ nyúucarij ɨ maj meríj júꞌmuaꞌreeriacaꞌaj ɨ jutzájtaꞌ. 16 Majta séecan aꞌyaa mu een tɨꞌɨj ɨ ímueꞌrij tyetyéj tzajtaꞌ tɨ huavatzɨ́ɨjraa: aꞌɨ́ɨ mu tyámuaꞌ naa tyáꞌnamuaj ɨ nyúucarij majta jutyamuaꞌveꞌej jaꞌancuriáaꞌsij, 17 ajta camu jéehua ajoꞌcanáanaꞌajmee, camu mij jucaꞌnyej, aꞌɨ́j mu jɨn jajpuéetzij aꞌɨ́jcɨ jɨmeꞌ maj huaꞌxaahuariꞌ ɨ nyúucarij, naꞌríij jeꞌej puaꞌaj mahuáꞌuuriaj, aj mu mij jiyeꞌtzín yoꞌhuáꞌxɨj ɨ maj jitzán tyáꞌtzaahuatyeꞌ. 18 Majta séecan aꞌyaa mu een tɨꞌɨj ɨ ímueꞌrij tɨ tzícareꞌej tzajtaꞌ huavatzɨ́ɨjraa: aꞌɨ́ɨ mu janamuaj ɨ nyúucarij, 19 ajta jéehua pu huaꞌ jitze juxɨeꞌveꞌ jeꞌej maj tyiꞌtɨ́j tyíꞌmuarɨeꞌ, aꞌyaa mu tyáꞌxɨeꞌveꞌ maj jéehua tyíꞌtoovaꞌaj, majta jaxɨeꞌveꞌ maj néijmiꞌi tyíꞌijchaꞌɨj. Aꞌɨ́ɨ pu huaꞌ tzajtaꞌ huataséjreꞌsij, capu ij jaatáꞌsij tɨ jitzán huatyáꞌɨtzeereꞌen ɨ nyúucarij. 20 Séecan mu majta séejreꞌ ɨ maj janamuaj ɨ nyúucarij majta jaꞌráꞌastej, aꞌɨ́ɨ mu mij jéehua tyuꞌtyáhuɨɨreꞌsij, aꞌyájna tɨꞌɨj ɨ ímueꞌrij tɨ huahuástiꞌhuacaꞌ joꞌtɨj joꞌjɨ́ꞌreꞌen. Aꞌɨ́ɨ mu mij aꞌyan tyuꞌtyáhuɨɨreꞌsij tɨꞌɨj ɨ ímueꞌrij tɨ huácɨɨriacaꞌ aꞌchu seityéj japuan tamuáamuataꞌ tɨ cureꞌtyéꞌtyeꞌejmee, majta séecan huéeicatyej, majta séecan anxɨtyej sɨ́ɨj ajta sɨ́ɨj.

Aꞌɨ́jna ɨ tatzárij tɨ antyítaa ɨ huootyij jitze

(Lc. 8:16-18)

21 Jesús pu ajta aꞌyan tyihuoꞌtéꞌexaaj tɨjɨn:

—¿Nyiquij ɨ tatzárij muaꞌantyítɨeeraj mej mij cajún jityej yeꞌrájchetyij, caꞌ mej mij utáatzij jityej yeꞌrájchetyij? Capu xaa nyuꞌuj, sulu áan mu ɨmuáj yoꞌojchesij, taꞌaj ij aꞌ ɨmuáj atányeeriꞌcɨj. 22 Aꞌyaa pu chaꞌtánaꞌaj, capu tyiꞌtɨ́j jusén jɨn avíitziꞌhuaj jaꞌmej, sulu huataséjreꞌsij, naꞌríij tyiꞌtɨ́j maj aviitziꞌ jɨn muaꞌreej ɨ jumuaꞌtzíiraꞌaj tzajtaꞌ aꞌɨ́ɨ pu ajta muaꞌreeriꞌhuan. 23 Mu siaj iityanamuáarajmee, tyámuaꞌ xu naa tyáanamuaj.

24 Aꞌyaa pu ajta tyihuoꞌtéꞌexaaj tɨjɨn:

—Xaaséj tyiꞌtɨ́j siaj namuaj. Aꞌchu siaj muaꞌaj tyiꞌtɨ́j huoꞌtáꞌan ɨ séecan, aꞌyaa pu chaꞌtánaꞌaj ɨ Dios muaꞌajmaj tyajamuaatáꞌsij, ajta jeꞌen jéetzeꞌ tyajamuaatáꞌsij. 25 Jiꞌnye aꞌɨ́jna ɨ tɨ tyiꞌtɨ́j cɨ́ɨ tyíꞌijchaꞌɨj, aꞌɨ́ɨ pu jéetzeꞌ tyaꞌancuriáaꞌsij, ajta ɨ tɨ quee tyiꞌtɨ́j tyíꞌchaꞌɨj, aꞌɨ́j mu tyáaꞌriꞌraj aꞌchu tɨ tyiꞌtɨ́j tyíꞌchaꞌɨj.

Ɨ nyúucarij tɨ jaxaj aꞌɨ́jcɨ ɨ ímueꞌrij tɨ huoseꞌen

26 Aꞌyaa pu ajta tyihuoꞌtéꞌexaaj ɨ Jesús tɨjɨn:

—Aꞌyaa pu tyíꞌeen aꞌájna joꞌtɨj ɨ Dios tyejéꞌijtaj tɨꞌɨj aꞌtɨ́j tɨ ímueꞌrij huahuástej ɨ chuéj japua, 27 tɨ aꞌyan chaꞌtánaꞌaj tyeꞌmej tɨpuaꞌaj tyácusimeꞌen aꞌɨ́jna ɨ aꞌtɨ́j, naꞌríij atányeerij, capu jamuaꞌreeren jeꞌej tɨ yeꞌej tyeꞌejnyésij tɨpuaꞌaj tɨ́caꞌ naꞌríij tújca aꞌɨ́ɨ pu ɨ ímueꞌrij acányesij ajta jeꞌen huoseꞌen. 28 Aꞌɨ́ɨ pu ɨ chuéj jusɨ́ɨj tyámuaꞌ joorej tɨꞌij acáanyej ɨ ímueꞌrij, aj puꞌij ajnyésij ɨ xámueꞌraꞌ ajta jeꞌen huatámueeyaꞌaj, tɨꞌquij ɨ muéeyaꞌraꞌ jitze canyáatɨraꞌsij ɨ jatzíj. 29 Tɨpuaꞌaj arí ɨ jatzíj huácaꞌnaj aj mu mij jaariáꞌsɨɨreꞌsij, jiꞌnye puꞌríj tyaꞌráꞌaj aꞌájna xɨcáaraꞌ jitze ɨ maj jitzán tyúutzaꞌnyii.

Aꞌɨ́jna ɨ nyúucarij tɨ jaxaj ɨ mostáasaj jatzeꞌ

(Mt. 13:31-32; Lc. 13:18-19)

30 Aꞌyaa pu ajta tyihuoꞌtéꞌexaaj ɨ Jesús tɨjɨn:

—¿Jiꞌnye yeꞌej tyíɨꞌrij tyej tyij aꞌyan tyaataxáj jeꞌej tɨ tyíꞌeen joꞌtɨj ɨ Dios tyejéꞌijtaj, tyiꞌtanyí tɨn aꞌyan huaséꞌrin? 31 Aꞌyaa pu een tɨꞌɨj ɨ mostáasaj jatzeꞌ tɨ ɨ chóotaꞌ atyáhuastiꞌhuacaꞌ. Aꞌɨ́ɨ pu aꞌɨ́ɨn puéꞌeen ɨ jatzíj tɨ jéetzeꞌ cɨ́leen tɨ íiyan séejreꞌ ɨ cháanacaj japua, 32 ajta tɨꞌɨj atyáhuastiꞌhuaj ɨ jatzíj, aꞌɨ́ɨ puꞌij huoseꞌen tɨꞌquij jéetzeꞌ uhuatɨ́tɨꞌɨj jaꞌmej quee ɨ tɨ tyíꞌhuastiꞌ, tyámuaꞌ pu viváajmaꞌaj tyiꞌtyáxamueꞌej jaꞌmej, aꞌɨ́j pu jɨn ɨꞌríitaj jaꞌmej maj ɨ pínaꞌsee jitzán tyiꞌhuóoꞌitoꞌtyeꞌ aꞌɨ́jcɨ jityej ɨ tɨ huáqueenyiꞌisteꞌ.

Jeꞌej tɨ yeꞌej een jɨmeꞌ ɨ Jesús tyihuáꞌmuaꞌtyajcaꞌaj séej nyúucarij jɨmeꞌ

(Mt. 13:34-35)

33 Aꞌyaa pu ɨ Jesús tyihuáꞌmuaꞌtyajcaꞌaj ɨ nyúucariaꞌraꞌ ɨ Dios, jéehua pu tyihuóꞌixaaj séej nyúucarij jɨmeꞌ, aꞌchu maj aꞌyan pújooriajvaꞌaj mej mij yóꞌitej muáꞌraꞌnyij. 34 Capu tyiꞌtɨ́j huáꞌixaatyaꞌcaꞌaj tɨquee aꞌyan séej nyúucarij jɨmeꞌ, ajta aꞌɨ́ɨmaj ɨ maj jamuán huacɨ́j tyámuaꞌ pu amitéeriaꞌcan jɨn tyihuáꞌixaatyaꞌcaꞌaj jujɨ́meꞌ.

Jesús pu jaatyápuaꞌrij ɨ áacaj ajta ɨ jájtyij tɨ tyúutaꞌhuaꞌaj

(Mt. 8:23-27; Lc. 8:22-25)

35 Aꞌájna xɨcáaraꞌ jitze tɨꞌɨj tyechúmuaꞌrisimaꞌcaj, Jesús pu aꞌyan tyihuoꞌtéꞌexaaj aꞌɨ́ɨjma ɨ maj jamuán huacɨ́j tɨjɨn:

—Cheꞌréj tyicheꞌ antácɨɨnyej után jitze pujmuaꞌ.

36 Aꞌáa muꞌuj mij huajaꞌajhuaꞌxɨ́ɨ ɨ tyeɨ́tyee matɨꞌɨj mij yoꞌvíꞌtɨj ɨ Jesús ɨ báarcuj jitze aꞌáa tɨ joꞌtyávaacaꞌaj, majtáhuaꞌaj mu séecan huaꞌ jamuán ujóꞌjuꞌ séecan báarcuj jitze. 37 Aj puꞌij caꞌnyíin jɨn huatáꞌaacariacaꞌ, tyámuaꞌ pu apúutzarij tyiꞌtyúutaꞌhuaꞌaj aꞌɨ́ɨ puꞌij atyáxɨjrihuaꞌaj ɨ báarcuj jitze, puꞌríj ij tɨn aváꞌajɨstisimaꞌaj ɨ báarcuj jitze. 38 Ajta aꞌɨ́jna ɨ Jesús pu huatácuj huaꞌhuaritaꞌ pujmuaꞌ ɨ tyeɨ́tyee tyiꞌijmúꞌtzij pu huácaꞌtyii. Aj mu mij jaajɨ́stej majta jeꞌen aꞌyan tyaatéꞌexaa tɨjɨn:

—Maeestro, ¿nyiquee a jitze juxɨeꞌveꞌ tyaj tyeríj tɨn atyácuiꞌsij?

39 Aj puꞌij ɨ Jesús ájchej tɨꞌquij jaataꞌíjmuejriꞌ ɨ áacaj, ajta ɨ jájtyij aꞌyan tyuꞌtajé tɨjɨn:

—Capáj cheꞌ jujhuaꞌnaj. Huatyáapuaꞌrij.

Aj puꞌij huatyápuaꞌriacaꞌ ɨ áacaj ajta jeꞌen naa tyoꞌrióojeꞌyacaꞌ ɨ jájtyij. 40 Aj puꞌij ɨ Jesús aꞌyan tyihuoꞌtéꞌexaaj aꞌɨ́ɨjma ɨ maj jamuán huacɨ́j tɨjɨn:

—¿Jiꞌnye siaj sij tyíꞌtzɨɨnyeꞌ? ¿Nyi sequée xu tyámuaꞌ tyáꞌtzaahuatyeꞌ?

41 Aꞌɨ́ɨ mu mij tyámuaꞌ tyuꞌtátzɨɨn, majta aꞌyan tyúuꞌihuoꞌracaꞌaj séej jamuán majta séej tɨjɨn:

—¿Aꞌtanyíj puéꞌeen aꞌmújna, mej mij majta jaꞌastej ɨ áacaj ajta ɨ jájtyij?

5

Aꞌɨ́jna ɨ aꞌtɨ́j Gadara tɨ jáꞌmaꞌcan

(Mt. 8:28-34; Lc. 8:26-39)

1 Aj mu mij után jitze pujmuaꞌ jaꞌráꞌaj, aꞌyaa pu tyaꞌrájtyapuaj tɨjɨn Gadara. 2 Tɨꞌɨj naꞌaj tyeꞌtáraa ɨ Jesús ɨ báarcuj jitze, sɨ́ɨj pu tyáatɨꞌ jimi ajtyáxɨɨriacaꞌ tɨ tyiyáaruꞌ tzajtaꞌ úꞌsejreꞌ. Aꞌɨ́jna ɨ tyáatɨꞌ aꞌáa pu jeꞌtáraa joꞌmaj ɨ muɨꞌchítyee jáꞌavaꞌtacaa, 3 jiꞌnye aꞌáa pu jáꞌchajcaꞌaj. Capu ɨꞌriitacaꞌaj tɨ aꞌtɨ́j jaatyájɨꞌqueꞌen, nyi cadéenaj jɨmeꞌ. 4 Mueꞌtɨ́j muꞌríj jaꞌnájɨꞌcaꞌcaꞌaj ɨ muácaꞌraꞌan majta ɨ ɨcájraꞌ jitze ɨ cadéenaj jɨmeꞌ, jeꞌen pu jajtzáꞌnaꞌaj, capu jeꞌej tyíɨꞌriitacaꞌaj tɨ aꞌtɨ́j jaamuéꞌtɨn. 5 Aꞌnáj tɨ naꞌaj pu aꞌáa joꞌcháꞌcanyaꞌaj ɨ jɨríj jitze ajta joꞌmaj muɨꞌchítyee jáꞌavaꞌtacaa tújca ajta tɨ́caꞌ, antyijíihua ajta tyetyéj jɨn curióotoꞌxaꞌaj. 6 Ajta tɨꞌɨj aꞌɨ́j huaséj ɨ Jesús, aj puꞌij ootatéj, tɨꞌɨj ij tyítunutacaꞌ aꞌájna véjriꞌ joꞌtɨj joꞌtyávaacaꞌaj ɨ Jesús, 7 tɨꞌquij aꞌyan tyaatajé caꞌnyíin jɨmeꞌ tɨjɨn:

—Capáj nyéetzij jeꞌej nyoorej, Jesús, ɨ paj yójraꞌ puéꞌeen ɨ Dios tɨ néijmiꞌqueꞌ tyíꞌijta. Aꞌyaa nu tyíꞌmuahuaviij ɨ Dios jitze maꞌcan paj quee puéjtzij nyataꞌcareꞌen.

8 Aꞌyaa pu tyíꞌxajtacaꞌaj, jiꞌnye Jesús pu aꞌyan tyaatájeevacaꞌaj tɨjɨn:

—Tyiyáaruꞌ mu paj jeꞌej puaꞌaj metyóomuaꞌrej, iirájraꞌ mu tyévij tzajtaꞌ.

9 Jesús pu aꞌyan tyaataꞌíhuoꞌriꞌ tɨjɨn:

—¿Jiꞌnye puaꞌantyapuaj?

Aj puꞌij aꞌyan tyuꞌtanyúj tɨjɨn:

—Aꞌyaa nu ántyapuaj tɨjɨn Legión, jiꞌnye tyámuaꞌ tu tyíꞌtyamuiꞌij.

10 Aꞌɨ́ɨ puꞌij aꞌyan jéehua tyáꞌhuaviiracaꞌaj aꞌɨ́jcɨ ɨ Jesús tɨquee hueꞌráꞌityacareꞌen aꞌájna. 11 Ajta aꞌájna véjriꞌ, jéehua mu ɨ tuíixuj aꞌáa tyojóohuɨɨracaꞌaj, 12 aꞌyaa mu mij ɨ tyiyáaruꞌuj tyaatáhuaviiriꞌ tɨjɨn:

—Taataꞌítyij ɨ tuíixuj jimi taatáꞌ tyej tyij huaꞌ tzajtaꞌ utyájrutyej.

13 Aj puꞌij ɨ Jesús huoꞌtaꞌ, matɨꞌɨj mij iiráacɨj ɨ tyiyáaruꞌ ɨ maj tzajtaꞌ séjriaꞌcaꞌaj aꞌɨ́jcɨ ɨ tyévij, aj mu mij ɨ tuíixuj tzajtaꞌ utyájrupij. Majta ɨ tuíixuj aꞌyaa mu aráꞌaxcaa aꞌchu huaꞌpuaj víꞌraꞌaj, aꞌɨ́ɨ mu mij joꞌhuáachajraa aꞌájna pujmuaꞌ joꞌtɨj jaꞌancátyee, aj mu mij ujvátzɨj majta jeꞌen jáataꞌ atyáavatzɨj aꞌáa mu mij néijmiꞌi atyájcuii.

14 Majta aꞌɨ́ɨmaj ɨ maj huaꞌchaꞌɨɨcaꞌaj ɨ tuíixuj aꞌɨ́ɨ mu tyuꞌtátzɨɨn, matɨꞌɨj mij jóꞌjuꞌ maj tyojoꞌtaxáj ɨ chájtaꞌ, majta aꞌɨ́ɨjma ɨ maj a ɨmuáj antacháatɨmee. Aj mu mij ajeꞌréꞌnyej ɨ tyeɨ́tyee mej mij jáamuaꞌreej jeꞌej tɨ tyiꞌtɨ́j huarɨ́j. 15 Matɨꞌɨj aꞌáa joꞌréꞌnyej joꞌtɨj jeꞌej jéꞌeenyeꞌej ɨ Jesús, aj mu mij aꞌɨ́j huaséj ɨ tyévij ɨ tyiyáaruꞌuj maj tzajtaꞌ úꞌsejriaꞌcaꞌaj, aꞌáa pu joꞌtácatyii, capu cheꞌ jutɨmueꞌracaꞌaj, puꞌríj tyámuaꞌ éenyaꞌcaꞌaj aꞌɨ́jna ɨ tyévij. Jéehua mu ɨ tyeɨ́tyee tyuꞌtátzɨɨn, 16 majta aꞌɨ́ɨmaj ɨ maj jaaséj jeꞌej tɨ tyiꞌtɨ́j huarɨ́j, néijmiꞌi mu huoꞌtéꞌexaa ɨ tyeɨ́tyee jeꞌej tɨ tyáaruj ɨ tyévij ɨ tyiyáaruꞌuj maj tzajtaꞌ séjriaꞌcaꞌaj, ajta jeꞌej tɨ tyiꞌtɨ́j huóꞌruuj ɨ tuíixuj. 17 Aj mu mij huatyóohuij ɨ tyeɨ́tyee maj jaatáhuaviij ɨ Jesús tɨ jóꞌraꞌnyij aꞌájna.

18 Tɨꞌɨj ɨ Jesús atyájraa ɨ báarcuj jitze, aꞌɨ́jna ɨ tyévij tyiyáaruꞌ maj tzajtaꞌ séjriaꞌcaꞌaj, aꞌɨ́ɨ pu aꞌyan tyaatáhuaviiriꞌ aꞌɨ́jcɨ ɨ Jesús tɨ jaatáꞌan tɨ jamuán jóꞌmeꞌen. 19 Ajta ɨ Jesús capu jaatáꞌ, sulu aꞌyaa pu tyaatéꞌexaa tɨjɨn:

—Áricuj jóꞌraꞌ joꞌpaj jaꞌchej huaꞌ jamuán aꞌihuáamuaꞌ, pajta jeꞌen néijmiꞌi huoꞌtéꞌexaatyeꞌen jeꞌej tɨ muáaruuj ɨ tavástaraꞌ, ajta jeꞌej tɨ tyimuáꞌancuꞌvaxɨj.

20 Aj puꞌij jóꞌraa ɨ aꞌtɨ́j, ajta jeꞌen huatyóochej tɨ huoꞌtéꞌexaatyeꞌen ɨ maj aꞌáa joꞌcháatɨmee aꞌájna tɨ aꞌyan tyaꞌrájtyapuaj tɨjɨn Tamuáamuataꞌ tɨ Chájtaꞌnajmee, jeꞌej tɨ tyiꞌtɨ́j huáruuj jimi aꞌɨ́jna ɨ Jesús, néijmiꞌi mu ɨ tyeɨ́tyee jeꞌej tyityoꞌtóomuajtyacaꞌ.

Aꞌɨ́jna ɨ íitɨꞌ tɨ tyíꞌcuiꞌ ajta ɨ yójraꞌ aꞌɨ́jcɨ ɨ Jairo

(Mt. 9:18-26; Lc. 8:40-56)

21 Tɨꞌɨj ɨ Jesús huariáꞌraa ɨ báarcuj jitze aꞌáa pu jaꞌráꞌaj után jitze pujmuaꞌ, aj mu mij jéehua ɨ tyeɨ́tyee ajtyáxɨɨriacaꞌ, ajta ɨ Jesús aꞌáa pu joꞌtyéechaxɨj joꞌtɨj jóoꞌasej ɨ jájtyij. 22 Aj puꞌij sɨ́ɨj aráꞌaj ɨ tɨ vaꞌcán jɨn tyiꞌtyávaacaꞌaj huaꞌ tyeyúuj tzajtaꞌ, aꞌyaa pu ántyapuaacaꞌaj tɨjɨn Jairo, tɨꞌɨj jaaséj ɨ Jesús aj puꞌij tyítunutacaꞌ a chóotaꞌ joꞌtɨj joꞌtyéjvee, 23 jéehua pu aꞌyan tyaatáhuaviiriꞌ tɨjɨn:

—Nyiyóoj pu áꞌmeꞌrej, mujoꞌtéꞌyiꞌij pataꞌaj jaꞌajtamuárɨeꞌen taꞌaj huarúj, ajta jeꞌen júurij jáꞌraꞌnyij.

24 Jesús puꞌij jamuán ujóꞌmej, majta jéehua ɨ tyeɨ́tyee ujóꞌjuꞌ huaꞌ jamuán tyámuaꞌ mu mij tyityóotajchacaꞌaj. 25 Ajta huaꞌ tzajtaꞌ ɨ tyeɨ́tyee íitɨꞌ tɨ tyíꞌcuiꞌ pu ajoꞌtyávaacaꞌaj, puꞌríj tamuáamuataꞌ japuan huaꞌpuaj nyinyiꞌraꞌaj áꞌtyeeviꞌcaꞌaj tɨ tyíꞌcuiꞌ, aꞌnáj tɨnaꞌaj pu anámuɨꞌyacaꞌaj ɨ xúureꞌej. 26 Jéehua pu jajpuéjtzicaꞌaj aꞌɨ́jcɨ jɨmeꞌ tɨ arí jéehua huóoꞌijtacaꞌ ɨ maj tyíꞌhuaꞌtacaa jimi, puꞌríj ij néijmiꞌi tyajaꞌhuóorɨeecaꞌaj, ajta capu tyiꞌtɨ́j jarújtyeꞌ. Sulu aꞌyaa puꞌuj jéetzeꞌ tyiꞌijcuíꞌnyacaꞌ. 27 Tɨꞌɨj tyúꞌnamuajriꞌ jeꞌej tɨ tyiꞌtɨ́j huáruuj ɨ Jesús, aꞌɨ́jna íitɨꞌ pu huaꞌhuaritaꞌ ɨ tyeɨ́tyee ajeꞌreꞌnyéej tɨꞌquij jaꞌajtamuárɨej ɨ máancajraꞌan ɨ Jesús. 28 Jiꞌnye aꞌyaa pu tyíꞌmuaꞌajcaa tɨjɨn: “Aꞌɨ́j nu jɨn tyámuaꞌ rɨnyij tɨpuaꞌaj nyaꞌajtamuárɨeꞌen máancajraꞌan.” 29 Tɨꞌɨj aꞌyan huarɨ́j aj puꞌij huatyápuaꞌriacaꞌ ɨ tɨ anámuɨꞌyacaꞌaj ɨ xúureꞌej, ajta aꞌyan jaataꞌaj ɨ tzajtaꞌ tɨ arí tyámuaꞌ huarɨ́j. 30 Jesús pu jáamuaꞌreeriꞌ tɨ aꞌtɨ́j tyúꞌhuaaj tɨ tyíꞌcuiꞌ, aj puꞌij pu ájvej huoꞌséerajraa ɨ tyeɨ́tyee, ajta jeꞌen aꞌyan tyuꞌtaꞌíhuoꞌ tɨjɨn:

—¿Aꞌtanyíj naꞌajtamuárɨej ɨ nyamáancaj jitze?

31 Aꞌɨ́ɨmaj ɨ maj jamuán huacɨ́j mu aꞌyan tyaatéꞌexaa tɨjɨn:

—Muáaj paj huaꞌsej maj jéehua ɨ tyeɨ́tyee muaꞌtajche, pajta aꞌyan tyíꞌihuoꞌ tɨjɨn: “¿Aꞌtanyíj naꞌajtamuárɨej?”

32 Ajta ɨ Jesús pu huoꞌséerajyiꞌcaa ɨ maj aꞌáa joꞌváatɨmaꞌcaa, tɨꞌij jaaséj aꞌtɨ́j tɨ jaꞌajtamuárɨej. 33 Aj puꞌij ɨ íitɨꞌ tyuꞌtátzɨɨn ajta tyóoviveesimaꞌaj, jiꞌnye jamuaꞌreeriacaꞌaj tyiꞌtɨ́j tɨ jeꞌej jáaruuj, aj puꞌij ajtyáxɨɨriacaꞌ joꞌtɨj joꞌtyéjvee ɨ Jesús tɨꞌquij jimi tyítunutacaꞌ, ajta jeꞌen néijmiꞌi jaatéꞌexaa tzáahuatyiꞌraꞌaj jɨmeꞌ. 34 Jesús pu aꞌyan tyaatéꞌexaa tɨjɨn:

—Nyiyóoj, aꞌɨ́j paj jɨn tyámuaꞌ huarɨ́j ɨ paj tyáꞌantzaahuaj. Áricuj axáahuaj jóꞌraꞌ cheꞌ tyámuaꞌ muaꞌaxcaj ɨ paj períj huarúj.

35 Óocheꞌ pu tyiꞌtyaxáatasimaꞌcaj ɨ Jesús, matɨꞌɨj séecan aráꞌaj aꞌáa maj jaꞌchej aꞌɨ́jcɨ jamuán ɨ tɨ vaꞌcán jɨn tyiꞌtyéjvee ɨ huaꞌ tyeyúuj tzajtaꞌ, aꞌyaa mu mij tyaatéꞌexaa ɨ yoꞌpuáaraꞌan ɨ tɨ tyíꞌcuiꞌ tɨjɨn:

—Puꞌríj huamuɨ́ꞌ aꞌyóoj. ¿Jiꞌnye pej pij pooj tyáꞌɨtzaaj mu maeestro?

36 Ajta ɨ Jesús, capu huaꞌantzaahuaj aꞌɨ́ɨmaj, aꞌyaa puꞌij tyaatéꞌexaa ɨ yoꞌpuáaraꞌan tɨjɨn:

—Capáj tyíꞌtzɨɨnyeꞌej, aꞌɨ́ɨ puꞌuj juxɨeꞌveꞌ paj tyáꞌantzaahuatyeꞌen.

37 Ajta quee aꞌtɨ́j huatáꞌ mej mij jamuán ujóꞌjuꞌ, sulu aꞌɨ́j puꞌuj ɨ Pedro, ajta ɨ Santiago, ajta aꞌɨ́jcɨ ɨ Juan, ɨ tɨ ihuáariaꞌraꞌ puéꞌeen ɨ Santiago. 38 Matɨꞌɨj aꞌáa jaꞌráꞌaj joꞌtɨj jaꞌchej ɨ yoꞌpuáaraꞌan aꞌɨ́jcɨ ɨ tɨ huamuɨ́ꞌ, jéehua mu ɨ tyeɨ́tyee huaséj ɨ maj caꞌnyíin jɨn tyóoyiinyisimeꞌej, 39 aj puꞌij utyájrupij uchiꞌtáj tɨꞌquij aꞌyan tyihuoꞌtéꞌexaaj tɨjɨn:

—¿Jiꞌnye mej mij jeꞌej uhuatyáhuaasij siajta jéehua juyiin? Capu muɨꞌchij mu páꞌrɨꞌɨj, sulu tyácusij puꞌuj.

40 Aj mu mij ɨ tyeɨ́tyee jaatyaꞌatzájraa aꞌɨ́jcɨ ɨ Jesús, ajta aꞌɨ́ɨ pu néijmiꞌcaa iiráꞌityacaꞌ, aj puꞌij aꞌɨ́jna joꞌvíꞌtɨj ɨ táatajraꞌ ajta ɨ náanajraꞌ ajta aꞌɨ́ɨjma ɨ maj jamuán huajúꞌcaꞌaj, aj puꞌij aꞌúun joꞌtyájrupij joꞌtɨj jeꞌrácaꞌtyii aꞌɨ́jna ɨ páꞌrɨꞌɨj. 41 Tɨꞌquij jajvíꞌ ɨ muácaꞌraꞌan jitze ajta jeꞌen aꞌyan tyaatajé tɨjɨn:

—Taliita, cuumi —aꞌɨ́jna ɨ nyúucarij, Taliita cuumi, aꞌyaa pu huatóomuaꞌaj tɨjɨn: Páꞌrɨꞌɨj, muéetzij nu aꞌyan tyíꞌmuaꞌixaatyeꞌ, ájchesij.

42 Aj puꞌij ájchej ɨ páꞌrɨꞌɨj, tɨ tamuáamuataꞌ japuan huaꞌpuaj nyinyiꞌraꞌaj jájchaꞌɨɨcaꞌaj ajta jeꞌen huatyóochej tɨ ajoꞌchaꞌcanyeꞌen. Majta aꞌɨ́ɨmaj ɨ tyeɨ́tyee jéehua mu jeꞌej tyoꞌtaséj. 43 Ajta ɨ Jesús jéehua pu huoꞌtaꞌíj maj quee aꞌtɨ́j ixaatyeꞌej, ajta jeꞌen tyuꞌtaꞌíjtacaꞌ mej mij tyáacueꞌtyej aꞌɨ́jcɨ ɨ páꞌrɨꞌɨj.

6

Jesús Nazaret tɨ jáꞌmaꞌcan

(Mt. 13:53-58; Lc. 4:16-30)

1 Aj puꞌij ɨ Jesús jóꞌraa joꞌtɨj joꞌvéꞌsej, majta jamuán aꞌɨ́ɨmaj ɨ maj jamuán huacɨ́j. 2 Tɨꞌɨj atyojoꞌréꞌnyej aꞌájna xɨcáaraꞌ ɨ maj jitzán jusoꞌpii, aj puꞌij huatyóochej tɨ tyihuóꞌmuaꞌtyej joꞌmaj jóosɨꞌrii. Jéehua mu tyeɨ́tyee jáanamuajriꞌ aꞌɨ́jcɨ ɨ Jesús, aj mu mij jeꞌej tyoꞌtaséj majta jeꞌen aꞌyan tyuúꞌihuoꞌracaꞌaj tɨjɨn:

—¿Joꞌquíj yoꞌrɨ́ꞌrej aꞌmújna ɨ nyúucarij? ¿Joꞌquíj yeꞌtyáꞌ ɨ tɨꞌij huápuɨꞌɨj tyojóꞌitej, ajta jaayíꞌtɨn tɨ tyiꞌtɨ́j tyámuaꞌ tyuꞌtaséjre? 3 ¿Nyiquee aꞌɨ́ɨn puéꞌeen ɨ tɨ tyíꞌsiꞌchacaa, yójraꞌ ɨ Maríia, majta aꞌɨ́ɨn ihuáamuaꞌmuaꞌ puéꞌeen ɨ Jacobo, ɨ José, ɨ Judas, ajta aꞌɨ́jna ɨ Simón? ¿Nyi mequee aꞌɨ́ɨmaj majta ɨ ihuáamuaꞌmuaꞌ ɨ maj úucaa, tajamuán yéchej?

Aꞌɨ́j mu jɨn quee jimi tyáꞌtzaahuatyaꞌcaꞌaj. 4 Ajta ɨ Jesús pu aꞌyan tyihuoꞌtéꞌexaaj tɨjɨn:

—Joꞌtɨj naꞌaj mu tyámuaꞌ yóꞌsej aꞌɨ́jcɨ ɨ tɨ jaxaj ɨ nyúucariaꞌraꞌ ɨ Dios, majta ɨ maj aꞌáa joꞌcháatɨmee joꞌtɨj jaꞌchej, majta ɨ maj jamuán ajaꞌchej, camu naa yóꞌsej aꞌɨ́ɨmaj.

5 Aꞌɨ́j pu jɨn quee ɨ Jesús jéehua tyuꞌmuárɨej aꞌájna, séecan pu aváꞌmuarɨeꞌxɨj ɨ tyeɨ́tyee, ajta tyihuóꞌhuaa. 6 Ajta jeꞌej puaꞌaj tyóomuaꞌajcaj jiꞌnye camu ɨ tyeɨ́tyee jimi tyáꞌtzaahuatyaꞌcaꞌaj.

Jesús pu huoꞌtaꞌítyacaꞌ aꞌɨ́ɨjma ɨ maj jamuán huacɨ́j mej mij jaariáꞌxaj ɨ Dios nyuucaaj

(Mt. 10:5-15; Lc. 9:1-6)

Aꞌáa pu ɨ Jesús véjriꞌ joꞌcháꞌcanyaꞌaj, tyihuaꞌmuaꞌtyáaj. 7 Aj puꞌij huoꞌtajé aꞌɨ́ɨjma ɨ maj tamuáamuataꞌ japuan huaꞌpuaj aráꞌasej, tɨꞌquij huaꞌréꞌityixɨj tyahuaꞌpuaj maꞌcan, ajta huoꞌtaꞌíj mej mij huoꞌtamuárityeꞌen ɨ tyiyáaruꞌuj ɨ maj huaꞌ tzajtaꞌ séejreꞌ ɨ tyeɨ́tyee. 8 Aꞌyaa pu tyihuoꞌtaꞌíj maj quee tyiꞌtɨ́j aꞌaj ɨ maj jɨn huatyóohuɨɨreꞌen ɨ juyéj jitze, sulu maj aꞌɨ́j manaꞌaj antyichóoj ɨ tyáxuꞌuj. Capu juxɨéꞌvaꞌcaꞌaj maj tyoꞌcaꞌíneꞌej nusu maj túmii antyiꞌáꞌaj. 9 Aꞌyaa pu tyihuoꞌtaꞌíj maj ajtóocaꞌqueetyaꞌxɨꞌɨn, ajta capu huoꞌtaꞌ maj huaꞌpuácaa tyeꞌentyicáanarij. 10 Aꞌyaa pu tyihuoꞌtéꞌexaaj tɨjɨn:

—Siatɨꞌɨj muaꞌaj chiꞌtáj uꞌtyájrutyej, aꞌáa xu joꞌtyáꞌɨtzeereꞌen aꞌchu siaj áꞌtyeeren aꞌájna a chájtaꞌ. 11 Ajta tɨpuaꞌaj majáꞌhuaꞌ mequee jamuajaꞌtáꞌcareꞌen siaj utyájrutyej, nusu mequee jáꞌmuanamuajracuj, xɨiꞌrácɨɨnyij siajta jaatácaꞌtzɨj ɨ jucaꞌquéj taꞌaj ij cáaxɨj ɨ chuéj, aꞌyaa mu aꞌɨ́ɨmaj tyáꞌmuaꞌreeren maj ootyáꞌɨtzee ɨ Dios jimi.

12 Matɨꞌɨj mij eeráacɨj aꞌɨ́ɨmaj ɨ maj jamuán huacɨ́j, mej mij huoꞌréꞌixaatyeꞌen ɨ tyeɨ́tyee maj tyáꞌantzaahuatyeꞌen ɨ Dios jimi. 13 Jéehua mu hueꞌráꞌityacaꞌ ɨ tyiyáaruꞌuj maj huaꞌ tzajtaꞌ séjriaꞌcaꞌaj ɨ tyeɨ́tyee, majta jéehua tyihuóꞌhuaa ɨ maj tyíꞌcucuiꞌcaꞌaj aꞌɨ́j mu huaꞌváꞌhuaatyaꞌxɨj ɨ aséityij ɨ huaꞌ muꞌúutzeꞌ.

Matɨꞌɨj jaajéꞌcaj aꞌɨ́jcɨ ɨ Juan ɨ tɨ huáꞌɨɨracaꞌaj

(Mt. 14:1-12; Lc. 9:7-9)

14 Ajta aꞌɨ́jna ɨ tajtúhuan ɨ tɨ aꞌyan ántyapuaj tɨjɨn Herodes, aꞌɨ́ɨ pu tyúꞌmuaꞌreeriꞌ jeꞌej tɨ tyíꞌmuarɨeꞌcaꞌaj Jesús, jiꞌnye puꞌríj néijmiꞌqueꞌ muaꞌreeriꞌhuacaꞌaj. Séecan mu aꞌyan tyíꞌxajtacaꞌaj tɨjɨn:

—Aꞌɨ́jna ɨ Juan ɨ tɨ huáꞌɨɨracaꞌaj aꞌɨ́ɨ pu huatájuuriacaꞌ, aꞌɨ́j pu jɨn jaayíꞌtɨn tɨ aꞌyan tyíꞌmuarɨeꞌej.

15 Majta séecan aꞌyan tyíꞌxajtacaꞌaj tɨjɨn:

—Aꞌɨ́ɨ pu aꞌɨ́ɨn puéꞌeen ɨ Elías ɨ Dios nyuucaaj tɨ xajtacaꞌaj.

Majtáhuaꞌaj séecan aꞌyan tɨjɨn:

—Aꞌɨ́ɨ pu aꞌɨ́ɨn puéꞌeen ɨ tɨ tyíꞌxaj ɨ Dios jitze maꞌcan, aꞌyájna matɨꞌɨj ɨ maj aráꞌtyeej tyíꞌxajtacaꞌaj.

16 Tɨꞌɨj ɨ Herodes aꞌyan tyúꞌnamuajriꞌ, aꞌyaa pu tyuꞌtaxájtacaꞌ tɨjɨn:

—Aꞌɨ́ɨ pu aꞌɨ́ɨn puéꞌeen ɨ Juan. Nyáaj nu jaataꞌíjtacaꞌ maj jiꞌijvéjchej ɨ muꞌúuraꞌ ajta ijíij arí huatájuuriacaꞌ.

17 Aꞌɨ́ɨ pu ɨ Herodes jaataꞌíjtacaꞌ maj jaꞌnájɨꞌqueꞌen majta jeꞌen jeꞌtyáanaj aꞌɨ́jcɨ ɨ Juan, ajta ɨ íitɨꞌ tɨ aꞌyan ántyapuaacaꞌaj tɨjɨn Herodías, aꞌɨ́ɨ pu ɨ́ɨraꞌraꞌan puéꞌeenyeꞌej ɨ Felipe tɨ ihuáariaꞌraꞌ puéꞌeenyeꞌej aꞌɨ́jcɨ ɨ Herodes, aꞌɨ́ɨ puꞌij ɨ Herodes jaꞌancuréꞌviꞌtɨj aꞌɨ́jcɨ ɨ íitaj ɨ Felipe tɨ jatyéviꞌtɨnyaꞌaj. 18 Aꞌɨ́j pu jɨn ɨ Juan aꞌyan tyaatéꞌexaatyaꞌcaꞌaj aꞌɨ́jcɨ ɨ Herodes tɨjɨn:

—Capu aꞌyan tyiꞌtyéevijtɨj paj jatyéviꞌtɨnyeꞌen muaꞌ ihuáaraꞌ tɨ jatyéviꞌtɨnyaꞌaj.

19 Herodías pu jájchaꞌɨɨriaꞌcaꞌaj aꞌɨ́jcɨ ɨ Juan, aꞌɨ́j pu jɨn jajeꞌcatamuɨꞌcaꞌaj, ajta quee pújooriajvaꞌaj, 20 jiꞌnye Herodes pu jatzɨɨnyaꞌcaꞌaj, aꞌɨ́ɨ pu jamuaꞌreeriacaꞌaj tɨ tyámuaꞌ tyíꞌtyevistacaꞌaj ɨ Juan, ajta quee tyiꞌtɨ́j jɨn áꞌɨtzeeriaꞌcaꞌaj, aꞌɨ́j pu jɨn jachaꞌɨɨcaꞌaj. Tyij ajta quee jeꞌej jájtyooveꞌej jeꞌej tɨ huárɨnyij tɨꞌɨjta janamuajraj, Herodes pu tyámuaꞌ naa tyáꞌnamuajracaꞌaj aꞌɨ́jcɨ ɨ Juan. 21 Tɨꞌɨj tyaꞌráꞌaj aꞌájna xɨcáaraꞌ aꞌnáj tɨ maꞌcan ɨ Herodes, jéehua pu tyeɨ́tyee huatáꞌinyej, matɨꞌɨj manaꞌaj ɨ maj tyíꞌijta, ajta ɨ tyeɨ́tyee ɨ maj vaꞌcán jɨn tyityetyúuꞌpuꞌ majta ɨ maj jéehua juxɨeꞌveꞌ aꞌáa maj huacháatɨmee a Galileea. 22 Aꞌɨ́jna ɨ yójraꞌ ɨ Herodías, aꞌɨ́ɨ pu utyájrupij u chiꞌtáj tɨꞌij tyuꞌtyéeyeꞌen joꞌmaj tyajáꞌcuaꞌajcaa, jéehua pu jaꞌránajchacaꞌ aꞌɨ́jcɨ ɨ Herodes tɨꞌɨj tyuꞌtyéenyej, ajta aꞌɨ́ɨjma ɨ maj jamuán tyíꞌcuaꞌajcaa, aj puꞌij ɨ tajtúhuan aꞌyan tyaatéꞌexaa ɨ íitaj tɨjɨn:

—Naatáhuaviij tyiꞌtɨ́j paj jeꞌej tyíꞌxɨeꞌveꞌ, nyáaj nu muaatáꞌsij.

23 Jéehua pu aꞌyan tyéeꞌixaaj tɨ jaatáꞌsij tyiꞌtɨ́j tɨ jaatáhuaviiraj, ajta quee jeꞌej rɨnyij tɨpuaꞌaj jaatáhuaviij jéꞌtaꞌ joꞌtɨj aꞌɨ́ɨn tyihuajáꞌijtyeꞌ. 24 Aj puꞌij iirájraa aꞌɨ́jna ɨ íitɨꞌ, tɨꞌɨj ij aꞌyan tyaataꞌíhuoꞌriꞌ ɨ junáanaj tɨjɨn:

—¿Tyiꞌtanyí nyaatáhuaviij?

Aj puꞌij ɨ náanajraꞌ aꞌyan tyaatéꞌexaa tɨjɨn:

—Huatáhuaviiriꞌ ɨ muꞌúuraꞌ aꞌɨ́jcɨ ɨ Juan ɨ tɨ huáꞌɨɨracaꞌaj.

25 Aj puꞌij ajtáhuaꞌaj jiyeꞌtzín utyájrupij ɨ íitɨꞌ joꞌtɨj jeꞌrácatyii ɨ tajtúhuan, tɨꞌquij aꞌyan tyaatéꞌexaa tɨjɨn:

—Aꞌyaa nu tyáꞌxɨeꞌveꞌ paj naatɨ́ꞌtyeꞌen túxaꞌaj jitze ɨ muꞌúuraꞌ ɨ Juan ɨ tɨ huáꞌɨɨracaꞌaj.

26 Aj puꞌij ɨ tajtúhuan jéehua huatóoxaamujrityej, ajta arí aꞌyan tyuꞌtaxájtacaꞌ tɨ aꞌyan rɨnyij meeséeracaj aꞌɨ́ɨmaj ɨ tɨ huoꞌtáꞌinyej, aꞌɨ́j pu jɨn jaꞌráꞌastee ɨ junyúucaa. 27 Tɨꞌquij séej ɨ xantáaruꞌ huataꞌítyacaꞌ tɨꞌij jaajéꞌcaj ajta jeꞌen u uyoꞌtaꞌítyej ɨ muꞌúuraꞌ ɨ Juan. Aj puꞌij ɨ xantáaruꞌ ujóꞌmej joꞌtɨj jeꞌtyánamiꞌ ɨ Juan, tɨꞌquij jiꞌijvéjchacaꞌ ɨ muꞌúuraꞌ 28 ajta jeꞌen uyaꞌrájtɨɨ ɨ túxaꞌaj jitze. Aꞌɨ́ɨ puꞌij aꞌɨ́j huatɨꞌɨj ɨ yójraꞌ ɨ Herodías; tɨꞌɨj taꞌij aꞌɨ́ɨn ayooɨ́ꞌtyej ɨ junáanaj.

29 Matɨꞌɨj aꞌɨ́ɨmaj ɨ maj Juan jamuán huacɨ́ꞌcaꞌaj jáamuaꞌreeriꞌ, aꞌɨ́ɨ mu ajoꞌréꞌnyej mej mij yoꞌchueenyij ɨ muɨꞌchij, majta jeꞌen jaꞌváꞌnaj.

Jesús pu tyihuoꞌcueꞌej ɨ maj anxɨ́ víꞌraꞌaj aráꞌasej

(Mt. 14:13-21; Lc. 9:10-17; Jn. 6:1-14)

30 Tɨꞌɨj aꞌyan tyuꞌrɨ́j, ɨ maj tamuáamuataꞌ japuan huaꞌpuaj aráꞌasej, aꞌɨ́ɨ mu tyúusɨɨj joꞌtɨj joꞌtyávaacaꞌaj ɨ Jesús, matɨꞌɨj mij néijmiꞌi jaatéꞌexaa jeꞌej maj tyiꞌtɨ́j huáruuj ajta jeꞌej maj tyihuóꞌmuaꞌtyej. 31 Jesús pu aꞌyan tyihuoꞌtéꞌexaaj tɨjɨn:

—Musioꞌtéꞌyiꞌij, tyicheꞌ tajɨ́ɨmuaꞌaj huátasoꞌpeꞌen majáꞌhuaꞌ joꞌtɨj quee jaꞌ aꞌtɨ́j.

Jiꞌnye jéehua mu ɨ tyeɨ́tyee ajoꞌréꞌnyinyiicaꞌaj joꞌtɨj joꞌtyávaacaꞌaj ɨ Jesús, majta joꞌcɨ́ꞌcaꞌaj mamueꞌtɨ́j ɨ tyeɨ́tyee, capu ij ɨꞌriitacaꞌaj maj tyúꞌcuaꞌnyij aꞌɨ́ɨjma jamuán ɨ maj jamuán huacɨ́j. 32 Ajta ɨ Jesús majta ɨ maj jamuán huacɨ́j aꞌɨ́ɨ mu joꞌcɨ́j ɨ báarcuj jitze, matɨꞌɨj mij aꞌáa jaꞌráꞌaj joꞌtɨj quee jaꞌ aꞌtɨ́j. 33 Majta mueꞌtɨ́j mu huoꞌséj matɨꞌɨj joꞌcɨ́j, majta jeꞌen huoꞌmuájtyacaꞌ, aꞌɨ́j mu jɨn juɨꞌɨcán ajoꞌréꞌnyaxɨj joꞌtɨj naꞌaj maj huacháatɨmee, aꞌɨ́ɨ mu mij anaquéej aꞌáa jaꞌráꞌaj joꞌmaj jaꞌraꞌíixajcheꞌ. 34 Tɨꞌɨj ɨ Jesús eetáraj ɨ báarcuj jitze, jéehua pu ɨ tyeɨ́tyee huaséj, tɨꞌɨj ij huatóoxaamujri, jiꞌnye aꞌyaa mu huaséꞌrihuaꞌaj matɨꞌɨj cányaꞌxɨɨ tɨquee aꞌtɨ́j huáꞌsɨɨriaꞌcaꞌaj, aj puꞌij huatyóochej tɨ jéehua tyihuóꞌmuaꞌtyej. 35 Tɨꞌɨj huatyéchumuaꞌriacaꞌ, aꞌɨ́ɨ mu ɨ maj jamuán huacɨ́j ajeꞌréꞌnyej matɨꞌɨj mij aꞌyan tyaatéꞌexaa tɨjɨn:

—Puꞌríj huachúmuaꞌ, ajta quee aꞌtɨ́j yaꞌ jaꞌchej iiyeꞌej véjriꞌ. 36 Huaꞌréꞌityixɨꞌ mu tyeɨ́tyee, mej mij joꞌcɨ́xɨꞌɨn joꞌmaj joꞌcháatɨmee ajta mej mij tyiꞌtɨ́j huánanan ɨ maj jáacuaꞌnyij.

37 Ajta ɨ Jesús pu aꞌyan tyihuoꞌtéꞌexaaj tɨjɨn:

—Muaꞌaj setyihuóꞌcueꞌtyej.

Aꞌyaa mu aꞌɨ́ɨmaj tyityaatanyúj tɨjɨn:

—¿Nyi aꞌyan petyáꞌxɨeꞌveꞌ tyaj ujóꞌjuꞌ tyajta jeꞌen aꞌyan tyeetyáxɨjtyeꞌen ɨ túmii aꞌchu tɨ jumueꞌtɨj huaꞌpuaj anxɨtyej xɨcáj jitze tyej tyij ɨ páan huánanan tyej tyij tyihuóꞌcueꞌtyej?

38 Jesús pu aꞌyan tyihuoꞌtéꞌexaaj tɨjɨn:

—Séricuj xáahuo. ¿Aꞌchunyéj puaꞌmácan muaꞌaj séjchaꞌɨj ɨ páan?

Matɨꞌɨj jáamuaꞌreeriꞌ, aꞌyaa mu mij tyaatéꞌexaa tɨjɨn:

—Anxɨ́vij ɨ páan majta huaꞌpuaj ɨ hueꞌtyée.

39 Aj puꞌij huoꞌtaꞌíjtacaꞌ maj ooráꞌsej ɨ tyeɨ́tyee metyamueꞌtɨjmaꞌaj aꞌájna ɨ joꞌtɨj joꞌtuꞌpij, 40 aꞌyaa mu mij tyityoꞌráꞌsacaꞌ, séecan anxɨtyej mu araꞌástɨmaꞌaj, majta séecan huáꞌpuatyej japuan tamuáamuataꞌ mu araꞌástɨmaꞌaj. 41 Aꞌɨ́ɨ puꞌij Jesús jaꞌancuráɨꞌpuj ɨ páan tɨ anxɨ́vij ajta ɨ hueꞌtyée ɨ maj huaꞌpuaj, jútyeꞌ puꞌij joꞌnyéerij tɨꞌquij tyaatatyójtziꞌrej ɨ Dios, ajta jeꞌen jaꞌantyítaaraxɨj ɨ páan, tɨꞌquij huoꞌráɨꞌpuꞌuj aꞌɨ́ɨjma ɨ maj jamuán huacɨ́j mej mij aꞌɨ́ɨmaj huoꞌráaɨꞌpuꞌtyeꞌen ɨ tyeɨ́tyee. Aꞌɨ́j pu ajta huoꞌráɨꞌɨj ɨ hueꞌtyée. 42 Néijmiꞌi mu tyúꞌcuaa ɨ tyeɨ́tyee, majta tyámuaꞌ naa tyityaatajúꞌxaj, 43 aj mu mij aꞌɨ́ɨmaj ɨ maj jamuán huacɨ́j jaariáꞌsɨɨ ɨ páan tɨ aváꞌɨtzee majta ɨ hueꞌtyée, tamuáamuataꞌ japuan huaꞌpuaj sicɨɨ mu mij tyaꞌváꞌjɨstej. 44 Majta ɨ tyétyacaa ɨ maj tyúꞌcuaa, aꞌyaa mu aráꞌaxcaa aꞌchu anxɨ́ víꞌraꞌaj.

Jesús pu ajaꞌváꞌmaꞌcaꞌaj ɨ jájtyij japua

(Mt. 14:22-27; Jn. 6:16-21)

45 Tɨꞌɨj aꞌyan tyuꞌrɨ́j, Jesús pu huoꞌtaꞌíj aꞌɨ́ɨjma ɨ maj jamuán huacɨ́j maj atyácɨɨnyej ɨ báarcuj jitze mej mij aꞌɨ́ɨmaj anaquéej antácɨɨnyej után jitze pujmuaꞌ, a tɨ aꞌyan tyajaꞌrájtyapuaj tɨjɨn Betsaida, ajta ɨ Jesús aꞌáa pu ajoꞌtyáꞌɨtzee tɨꞌij huaꞌréꞌityixɨꞌɨn ɨ tyeɨ́tyee. 46 Tɨꞌɨj huaꞌreꞌítyixɨꞌɨj, aj puꞌij ɨ jɨríj jitze antyíraa tɨꞌij huatyényuunyij ɨ Dios jimi. 47 Tɨꞌɨj huaréꞌchuixariacaꞌ, aꞌáa mu meríj jéꞌtaꞌ joojúꞌcaꞌaj ɨ jájtyij japua ɨ báarcuj jitze muaꞌráatyaꞌaj. Ajta ɨ Jesús pu jusɨ́ɨj ajoꞌtácatyii ɨ jɨríj japua, 48 aj puꞌij huoꞌséj tɨ huaꞌtyesiꞌhuarityaꞌcaꞌaj ɨ maj huajuꞌcaj ɨ jájtyij japua, jiꞌnye a pu jaꞌvaꞌaacacaꞌaj. Tɨꞌɨj tapuáꞌrisimaꞌcaj, Jesús pu ajeꞌréꞌnyej aꞌájna joꞌmaj joojúꞌcaꞌaj ɨ báarcuj jitze, aꞌáa pu jaꞌváꞌmaꞌcaꞌaj ɨ jájtyij japua, puꞌríj tɨn huaꞌnájeꞌyityeꞌsimaꞌaj. 49 Matɨꞌɨj aꞌɨ́ɨmaj jaaséj tɨ jájtyij japua ajaꞌváꞌmaꞌcaꞌaj, aꞌyaa mu tyuꞌmuáꞌaj tɨ nyájcan pueꞌéenyeꞌej, aj mu mij huatyejíihuajra, 50 jiꞌnye néijmiꞌi mu jaaséej majta tyámuaꞌ tyuꞌtátzɨɨn. Aj puꞌij ɨ Jesús aꞌyan tyihuoꞌtéꞌexaaj tɨjɨn:

—Xaatyáapuaꞌrij. Nyáaj nu aꞌɨ́ɨn puéꞌeen, caxu tyíꞌtzɨɨnyeꞌej.

51 Tɨꞌɨj atyájraa ɨ báarcuj jitze, aj puꞌij huatyápuaꞌriacaꞌ ɨ tɨ huáꞌaacacaꞌaj, aj mu mij jeꞌej tyoꞌtaséj, 52 jiꞌnye capu jeꞌej huáꞌmiteerastyaꞌcaꞌaj jeꞌej tɨ huarɨ́j tɨꞌij jaatámuiꞌrej ɨ páan, jiꞌnye jujɨ́ɨmuaꞌaj mu tyóonaamuaj ɨ jutzájtaꞌ.

Jesús pu tyihuóꞌhuaa aꞌɨ́ɨjma ɨ maj tyíꞌcucuiꞌcaꞌaj aꞌájna a Genesaret

(Mt. 14:34-36)

53 Matɨꞌɨj antacɨ́j ɨ jájtyij japua, aꞌáa mu mij jaꞌráꞌaj a tɨ aꞌyan tyajaꞌrájtyapuaj tɨjɨn Genesaret, aꞌáa mu yeꞌriáꞌtapej ɨ báarcuj joꞌtɨj jaꞌvaꞌástɨmee ɨ jájtyij. 54 Matɨꞌɨj eetacɨ́j ɨ báarcuj jitze, jiyeꞌtzín mu ɨ tyeɨ́tyee jaamuaꞌaj aꞌɨ́jcɨ ɨ Jesús. 55 Aꞌɨ́j mu jɨn jiyeꞌtzín ootyáhuaachacaꞌ mej mij huaꞌriaꞌtɨxɨj ɨ utáatzij japua ɨ maj tyíꞌcucuiꞌ aꞌájna joꞌtɨj joꞌtyávaacaꞌaj ɨ Jesús. 56 Ajta joꞌtɨj naꞌaj tɨ joꞌréꞌnyinyiicaꞌaj, tɨ chájtaꞌnajmee tɨ cɨ́leꞌen naꞌríij tɨ viváajmaꞌaj, aꞌáa mu huojoꞌráatzajyiꞌcaa ɨ cáayej jitze, aj mu mij jahuaviiracaꞌaj tɨ huoꞌtáꞌan maj jaꞌajtamuárɨeꞌen ɨ máancajraꞌan jitze, ajta néijmiꞌi ɨ maj jaꞌajtamuárɨeꞌxɨj aꞌɨ́ɨ mu huarúj.

7

Aꞌɨ́jna ɨ tɨ jeꞌej puaꞌaj joorej tzajtaꞌ ɨ tyévij

(Mt. 15:1-20)

1 Aj mu mij ɨ fariseos ajtyáxɨɨriacaꞌ ɨ Jesús jimi, majta séecan huaꞌ jamuán ɨ maj tyihuáꞌmuaꞌtyej ɨ yuꞌxarij jitze ɨ maj jɨn tyíꞌijta aꞌáa maj jaꞌráacɨj a Jerusalén. 2 Matɨꞌɨj aꞌɨ́ɨmaj huoꞌséj aꞌɨ́ɨjma ɨ maj Jesús jamuán huacɨ́j maj quee anomuéetyaꞌxɨꞌɨj matɨꞌɨjta tyíꞌcuaꞌajcaj, aꞌyájna matɨꞌɨj tyeeyíꞌtɨhuaꞌaj ɨ maj Israel jitze ajtyámaꞌcan, aꞌɨ́ɨ mu mij jeꞌej puaꞌaj tyihuáꞌxajtacaꞌaj. 3 (Jiꞌnye aꞌɨ́ɨmaj ɨ fariseos majta ɨ maj Israel jitze ajtyámaꞌcan, aꞌɨ́ɨ mu aꞌyan tyityaajúꞌcaꞌaj jeꞌej maj ɨ huaꞌ huásimuaꞌ tyéejyiꞌracaꞌaj, maj anaquéej anomuéetyaꞌxɨꞌɨn matɨꞌɨjta tyíꞌcuaꞌajcaj. 4 Ajta tɨpuaꞌaj umetyojoꞌváꞌnanan, camu tyíꞌcuaꞌnyij tɨpuaꞌaj mequee anaquéej anóomuejtyeꞌen. Majtáhuaꞌaj séecan muiꞌcaa tyiꞌijyiꞌraj, metyíꞌjoꞌsicaꞌaj ɨ váasuj ɨ maj jitzán yaꞌcaa, majta ɨ xáꞌrij, majta ɨ tyúuꞌutaatzij.) 5 Aꞌɨ́j mu jɨn ɨ fariseos, majta ɨ maj tyihuáꞌmuaꞌtyej ɨ yuꞌxarij jitze ɨ maj jɨn tyíꞌijta, aꞌɨ́ɨ mu aꞌyan tyaataꞌíhuoꞌriꞌ aꞌɨ́jcɨ ɨ Jesús tɨjɨn:

—¿Jiꞌnye mej mij quee jaꞌastej ɨ tahuásimuaꞌ yiꞌráj ɨ maj ajamuán huacɨꞌɨj, sulu aꞌyaa mu rɨcɨj maj xánaꞌvisiꞌ tyíꞌcuaꞌcaa ɨ jumuácaꞌ jɨmeꞌ?

6 Jesús pu aꞌyan tyihuoꞌtéꞌexaaj tɨjɨn:

—Xáꞌpuɨꞌ pu tyuꞌtaxájtacaꞌ ɨ Isaías ɨ tɨ tyíꞌxajtacaꞌaj ɨ Dios jitze maꞌcan, siaj muaꞌaj quee tyámuaꞌ een ɨ jutzájtaꞌ, tɨꞌɨj aꞌyan tyoꞌtyéyuꞌxacaꞌ tɨjɨn:

Aꞌɨ́j mu jɨn ɨ tyeɨ́tyee naatyátzaahuatyej

maj tyámuaꞌ naa tyíꞌnyaxaj,

ajta ɨ huaꞌxɨéjnyuꞌcaa

capu yevéjriꞌ séejreꞌ nye jimi.

7 Capu tyiꞌtɨ́j huɨɨreꞌ tɨpuaꞌaj manaatyáanajche:

ajta ɨ maj huáꞌmuaꞌtyej jujɨ́ɨmuaꞌaj mu jájtyo ɨ jutzájtaꞌ.

8 Jiꞌnye muaꞌaj xu seríj yoꞌhuáꞌxɨj jeꞌej tɨ ɨ Dios tyuꞌtaꞌíjtacaꞌ siaj sij aꞌyan huárɨnyij jeꞌej maj ɨ tyeɨ́tyee tyáꞌxɨeꞌveꞌ.

9 Aꞌyaa pu ajta tyihuoꞌtéꞌexaaj tɨjɨn:

—Ajta siaj sij aꞌɨ́jcɨ jéetzeꞌ aráꞌastej ɨ juyiꞌráj, muaꞌaj xu quee jaꞌastej jeꞌej tɨ ɨ Dios tyuꞌtaꞌíjtacaꞌ. 10 Jiꞌnye aꞌyaa pu tyuꞌtaxájtacaꞌ ɨ Moisés tɨjɨn: “Tzáahuatyiꞌraꞌaj paj jimi tyíchaꞌɨɨj aꞌ táataj pajta aꞌ náanaj”, ajta aꞌyan tɨjɨn: “Siataꞌaj jaajéꞌcaj aꞌɨ́jcɨ ɨ tɨ jeꞌej puaꞌaj tyáꞌxaj ɨ jutáataj naꞌríij ɨ junáanaj”. 11 Siajta muaꞌaj aꞌyaa xu tyiꞌtáꞌcaa tɨ aꞌtɨ́j aꞌyan tyihuoꞌtéꞌexaatyeꞌen ɨ juhuásimuaꞌ yee Corbán (aꞌyaa pu huatóomuaꞌaj aꞌɨ́jna ɨ nyúucarij tɨjɨn muꞌvéjrij pu puéꞌeen), 12 siajta aꞌyan tyíꞌxaj tɨjɨn tɨpuaꞌaj aꞌtɨ́j aꞌyan tyihuoꞌtéꞌexaatyeꞌen, tɨquee cheꞌ jitzán juxɨeꞌveꞌ tɨꞌij huoꞌtyáhuɨɨreꞌen ɨ juhuásimuaꞌ. 13 Aꞌɨ́j xu jɨn muaꞌaj yóꞌhuaꞌnaj ɨ nyúucariaꞌraꞌ ɨ Dios aꞌɨ́jcɨ jɨmeꞌ ɨ jaꞌmuayeꞌraj siajta jeꞌen séecan aꞌyan chaꞌtaj sianaꞌaj tyíꞌmuaꞌtyej. Siajta séecan tyiꞌtɨ́j jɨn aꞌyan jéehua rɨcɨj.

14 Aj puꞌij ɨ Jesús huoꞌtajé ɨ tyeɨ́tyee, tɨꞌquij aꞌyan tyihuoꞌtéꞌexaaj tɨjɨn:

—Néijmiꞌi sianáanamuaj, siajta yoꞌitéej xáꞌraꞌnyij: 15 Tyiꞌtɨ́j tɨnaꞌaj tɨ jéjreꞌ maꞌcan capu jeꞌej jaꞌuurej ɨ tyévij. Ajta ɨ tɨ tzajtaꞌ maꞌcan aꞌɨ́ɨ pu xaa jeꞌej puaꞌaj joorej. 16 Aꞌtɨ́j tɨ iityánamuaj cheꞌ tyámuaꞌ naa tyáanamuaj.

17 Tɨꞌɨj ɨ Jesús aꞌáa huojoꞌtyáhuii ɨ tyeɨ́tyee aj puꞌij chiꞌtáj joꞌtyájrupij, aj mu mij ɨ maj jamuán huacɨ́j aꞌyan tyaataꞌíhuoꞌriꞌ jeꞌej tɨ huatóomuaꞌaj aꞌɨ́jna ɨ nyúucarij tɨ huóꞌixaaj. 18 Aj puꞌij aꞌyan tyihuoꞌtéꞌexaaj tɨjɨn:

—¿Nyi sequée siajta muaꞌaj yoꞌitéej? ¿Nyi sequée yóꞌitej tɨquee jeꞌej joorej ɨ tyévij tyiꞌtɨ́j tɨ jéjreꞌ maꞌcan, 19 jiꞌnye capu tzajtaꞌ tyáruꞌpij ɨ xɨéjnyuꞌcariaꞌraꞌ jitze, sulu xayáaraꞌ pu jitze aráyixaj, ajta jeꞌen iiráamej ɨ chuitɨriáaraꞌan jitze?

Aꞌyaa puꞌij tyaataxájtacaꞌ tɨ néijmiꞌi tyámuaꞌ tyíꞌeen ɨ tɨ tyíꞌcueꞌriꞌ. 20 Aꞌyaa pu ajta tyuꞌtaxájtacaꞌ tɨjɨn:

—Aꞌɨ́jna ɨ tɨ tyévij jitze éejnyinyii, aꞌɨ́ɨ pu xaa jeꞌej puaꞌaj joorej. 21 Jiꞌnye tzajtaꞌ ɨ tyévij, ɨ xɨéjnyuꞌcariaꞌraꞌ tzajtaꞌ, aꞌúu pu jeꞌrányinyiij ɨ muaꞌtzíiraꞌaj tɨ jeꞌej puaꞌaj een, tɨ caꞌnyíjraꞌaj jatáꞌcaa ɨ tyévij tɨꞌij jaataxɨéꞌveꞌen tɨ séej jamuán huáhuiꞌnyij tɨquee jatyéviꞌtɨn, tɨꞌij tyuꞌnáhuaꞌan, naꞌríij tɨ tyuꞌjéꞌcaj, 22 tɨ séej jamuán huóoxanaꞌcɨreꞌen tɨ quee jatyéviꞌtɨn, tɨ tyíꞌnyacuaꞌtzaj, tɨ jeꞌej puaꞌaj rɨjcaj, nusu tɨ huáꞌcuanamuaj, tɨ jeꞌej puaꞌaj huojoꞌmuaꞌraj, naꞌríij tɨ jeꞌej puaꞌaj tyihuáꞌxajtaj, ajta tɨ jéehua óotzaahuatyeꞌej, ajta quee jitzán juxɨéꞌvaꞌaj jeꞌej tɨ tyihuáꞌhuɨɨreꞌ ɨ séecan. 23 Néijmiꞌi pu aꞌíjna tzajtaꞌ tyejeꞌrányinyiij ajta jeꞌen jeꞌej puaꞌaj joorej ɨ tyévij.

Ɨ íitɨꞌ tɨ séej chuéj japua jáꞌmaꞌcan tɨ ajta tyáꞌantzaahuaj

(Mt. 15:21-28)

24 Aj puꞌij téꞌej ɨ Jesús aꞌáa joꞌmej aꞌájna a tɨ aꞌyan tyaꞌrájtyapuaj tɨjɨn Tiro. Aꞌáa pu chiꞌtáj joꞌtyájrupij, jiꞌnye capu jaxɨeꞌvaꞌcaꞌaj tɨ aꞌtɨ́j jáamuaꞌreej tɨ aꞌáa joꞌtyávaacaꞌaj, ajta capu huatáɨꞌriitariacaꞌ tɨ huatyóoꞌavaaj. 25 Jiyeꞌtzín pu íitɨꞌ jáamuaꞌreeriꞌ tɨ séej tyiyójcaꞌaj tyiyáaruꞌ tɨ tzajtaꞌ séjriaꞌcaꞌaj, aꞌɨ́ɨ puꞌij ajeꞌréꞌnyej tɨꞌquij tyítunutacaꞌ aꞌájna joꞌtɨj joꞌtyávaacaꞌaj ɨ Jesús. 26 Ajta aꞌɨ́jna ɨ íitɨꞌ capu Israel jitze ajtyámaꞌcantacaꞌaj, sulu aꞌáa pu jáꞌmaꞌcan a tɨ aꞌyan tyajaꞌrájtyapuaj tɨjɨn Sirofenicia. Aꞌɨ́ɨ puꞌij ajeꞌréꞌnyej tɨꞌquij jéehua aꞌyan tyaatáhuaviiriꞌ aꞌɨ́jcɨ ɨ Jesús tɨ jiꞌrámuarityeꞌen ɨ tyiyáaruꞌ tɨ tzajtaꞌ séjriaꞌcaꞌaj ɨ yójraꞌ. 27 Ajta ɨ Jesús aꞌyaa pu tyaatéꞌexaa tɨjɨn:

—Tyuꞌtáꞌ maj anaquéej tyúꞌcuaꞌnyij ɨ huaꞌyojmuaꞌ, jiꞌnye capu xáꞌpuɨꞌ maj huáɨꞌpuꞌraj ɨ páan ɨ tɨꞌríij mej mij tzɨꞌcɨ́ɨj huataɨ́ꞌpuꞌtyeꞌen.

28 Aꞌyaa pu tyuꞌtanyúj aꞌɨ́jna ɨ íitɨꞌ tɨjɨn:

—Aꞌyaa pu tyiꞌjaꞌyájna, nyavástaraꞌ, ajta aꞌɨ́jna ɨ páan tɨ tyeꞌnyíj ɨ maj jaꞌcájhuaꞌnaj ɨ tɨꞌríij aꞌɨ́ɨ mu jacuaꞌnyij ɨ tzɨꞌcɨ́ɨj.

29 Jesús pu aꞌyan tyaatéꞌexaa tɨjɨn:

—Aꞌɨ́jcɨ jɨmeꞌ jeꞌej paj tyuꞌtaxájtacaꞌ, áricuj axáahuaj jóꞌraꞌ. Puꞌríj iirájraa ɨ tyiyáaruꞌ tɨ tzajtaꞌ séjriaꞌcaꞌaj aꞌyóoj.

30 Tɨꞌɨj ɨ íitɨꞌ aꞌáa jaꞌráꞌaj a juchéj, aꞌɨ́ɨ pu jaaséj ɨ juyój tɨ anjoꞌojcaꞌtyii ɨ utáatzij japua, ajta ɨ tyiyáaruꞌ arí iiráraꞌajcaa ɨ tɨ tzajtaꞌ séjriaꞌcaꞌaj.

Jesús pu séej tyúꞌhuaaj tɨquee iityánamuaj ajta tɨ quee tyoꞌrɨ́ɨꞌrej

31 Ajtáhuaꞌaj pu eerájraa ɨ Jesús aꞌájna a Tiro, aꞌáa pu huatyéenyej a Sidón aꞌájna a tɨ aꞌyan tyaꞌrájtyapuaj tɨjɨn Tamuáamuataꞌ tɨ aꞌchájtaꞌtajmee, tɨꞌquij aꞌáa jaꞌráꞌaj ɨ jájtyij tɨ jáꞌajmua a tɨ aꞌyan tyajaꞌrájtyapuaj tɨjɨn Galileea. 32 Aꞌáa mu mij séej ayóotuiiriꞌ ɨ tɨ quee iityánamuaj ajta quee tyoꞌrɨ́ɨꞌriajcaꞌaj, aj mu mij jaatáhuaviiriꞌ aꞌɨ́jcɨ ɨ Jesús tɨ japuan rámejcaꞌaj aꞌɨ́jcɨ ɨ tɨ tyíꞌcuiꞌ. 33 Aj puꞌij ɨ Jesús jeꞌráaviꞌtɨj aꞌájna a tyeɨ́tyee tzajtaꞌ, tɨꞌquij juxɨtyéj urújtyaꞌxɨj ɨ naxɨéetaꞌ ajta juꞌɨ́ꞌriqueꞌ jaꞌantyiméjriꞌ ɨ nyanuriáaraꞌ jitze. 34 Aj puꞌij jútyeꞌ jóꞌnyeeriacaꞌ, ajta ucayáatɨraa aj puꞌij aꞌyan tyaatéꞌexaa aꞌɨ́jcɨ ɨ tyáataj tɨjɨn:

—¡Efatá! (Aꞌɨ́jna ɨ nyúucarij, aꞌyaa pu huatóomuaꞌaj tɨjɨn: “Antáꞌcuunaj”).

35 Aj puꞌij huarúj ɨ tɨ tyíꞌcuiꞌcaꞌaj, tɨꞌquij ityanamuáaraj jaꞌraa, ajta huatáɨꞌriitariacaꞌ tɨ tyámuaꞌ naa tyuꞌtaxáj. 36 Jesús pu aꞌyan tyihuoꞌtaꞌíj maj quee aꞌtɨ́j ixaatyeꞌej, ajta camu aꞌyan huarɨ́j jeꞌej tɨ tyihuoꞌtaꞌíj, sulu jéetzeꞌ mu huoꞌréꞌixaa. 37 Néijmiꞌi mu jeꞌej tyityoꞌtóomuajtyacaꞌ, aꞌyaa mu mij tyíꞌxajtacaꞌaj tɨjɨn:

—Néijmiꞌi pu tyámuaꞌ tyíꞌuurej. Aꞌɨ́ɨ pu jaayíꞌtɨn tɨ tyihuóꞌhuaatyeꞌen mej mij ityanamuáaraj muáꞌraꞌnyij ɨ nácuxɨeꞌej, ajta mej mij tyuꞌtaxáj ɨ maj quee tyoꞌrɨɨꞌréejmee.

8

Jesús pu tyihuoꞌcueꞌej aꞌɨ́ɨjma ɨ maj muáacuaj víꞌraꞌaj aráꞌasej

(Mt. 15:32-39)

1 Tɨꞌɨj ooj ɨ Jesús aꞌáa joꞌtyávaacaꞌaj aꞌájna a Galileea, jéehua mu tyeɨ́tyee tyúusɨɨj, majta quee tyiꞌtɨ́j tyíchaꞌɨɨcaꞌaj maj jáacuaꞌnyij, Jesús puꞌij huoꞌtajé aꞌɨ́ɨjma ɨ maj jamuán huacɨ́j tɨꞌquij aꞌyan tyihuoꞌtéꞌexaaj tɨjɨn:

2 —Nyényaxaamujrityeꞌ huaꞌ jimi mu tyeɨ́tyee, jiꞌnye muꞌríj huéeicaj xɨcáj áꞌtyeej maj nyaj jamuán yahuatyúꞌuj majta quee tyiꞌtɨ́j tyíchaꞌɨj maj jáacuaꞌnyij. 3 Ajta tɨpuaꞌaj nyahuaꞌréꞌityixɨꞌɨn mej mij jóꞌcɨɨnyej ɨ juchéj mequee xu tyuꞌcuáꞌan, camu tyoꞌtáviicueꞌraj ɨ juyéj japua, jiꞌnye séecan mu ɨmuáj curiáꞌcɨxɨj.

4 Aꞌyaa mu mij tyityaatanyúj ɨ maj jamuán huacɨ́j tɨjɨn:

—¿Jiꞌnye tyíɨꞌrij tyaj tyihuóꞌcueꞌtyej aꞌyájna joꞌtɨj quee aꞌtɨ́j jaꞌchej?

5 Jesús pu aꞌyan tyihuoꞌtaꞌíhuoꞌriꞌ tɨjɨn:

—¿Aꞌchunyéj muaꞌaj puaꞌmácan xaaɨ́ꞌpuꞌsij ɨ páan?

Matɨꞌɨj mij aꞌyan tyaatéꞌexaa tɨjɨn:

—Arahuaꞌpuácaa.

6 Aj puꞌij jaataꞌíjtacaꞌ maj ooráꞌsej ɨ tyeɨ́tyee a chóotaꞌ, tɨꞌquij jaꞌancuráɨꞌpuj ɨ páan tɨ aráahuaꞌpuaj aráꞌasej, ajta tɨꞌɨj tyaatatyóotziꞌriaꞌaj ɨ Dios, aj puꞌij jaꞌantyítaaraxɨj, ajta jeꞌen huoꞌrɨ́ɨꞌpuɨꞌtyej ɨ maj jamuán huacɨ́j, mej mij aꞌɨ́ɨmaj huoꞌrɨ́ɨꞌpuɨꞌtyeꞌen ɨ tyeɨ́tyee, aꞌyaa mu mij aꞌɨ́jna jɨn huarɨ́j. 7 Majta mu jeꞌcácaa ɨ hueꞌtyée tyíꞌchaꞌɨɨcaꞌaj, Jesús pu ajta aꞌɨ́jna jɨn tyaatatyójtziꞌrej ɨ Dios, ajta jeꞌen huoꞌtaꞌíj maj huoꞌrɨ́ɨꞌtyeꞌen ɨ tyeɨ́tyee. 8 Néijmiꞌi mu tyúꞌcuaa majta tyámuaꞌ tyityaatajuꞌxaj, majta jeꞌen aráahuaꞌpuaj sicɨɨ jitze tyaꞌváꞌjɨstyaꞌxɨj aꞌɨ́jcɨ jɨmeꞌ ɨ páan tɨ aváꞌɨtzee ɨ tɨ antyítaarixɨj. 9 Majta ɨ maj tyúꞌcuaa, muáacuaj víꞌraꞌaj mu aꞌchu aráꞌaxcaa. Aj puꞌij Jesús huaꞌréꞌityixɨj ɨ tyeɨ́tyee, 10 ajta jeꞌen ɨ báarcuj jitze atyájraa huaꞌ jamuán ɨ maj jamuán huacɨ́j, matɨꞌɨj mij joꞌcɨ́j aꞌájna a tɨ aꞌyan tyajaꞌrájtyapuaj tɨjɨn Dalmanuta.

Aꞌɨ́ɨmaj ɨ fariseos mu jaatáhuaviiriꞌ tɨ ɨ Jesús huoꞌtaséjratyeꞌen ɨ maj jɨn jeꞌej tyoꞌtaséj

(Mt. 16:1-4; Lc. 12:54-56)

11 Aꞌɨ́ɨmaj maj mu ɨ fariseos ajeꞌréꞌnyej matɨꞌɨj mij huatyóohuij maj tyeeꞌíhuoꞌ aꞌɨ́jcɨ ɨ Jesús. Ajta mej mij tyiꞌtɨ́j jɨn jaꞌantyimuéꞌtɨn, aꞌyaa mu tyaatáhuaviiriꞌ tɨ tyiꞌtɨ́j huoꞌtaséjratyeꞌen ɨ maj jɨn jeꞌej tyoꞌtaséj mej mij jáamuaꞌreej tɨ ɨ Dios jimi joꞌvéꞌmej. 12 Aj puꞌij ɨ Jesús tyámuaꞌ naa tyoꞌcayáatɨraa tɨꞌquij aꞌyan tyuꞌtaxájtacaꞌ tɨjɨn:

—¿Jiꞌnye mej mij aꞌíimaj ɨ tyeɨ́tyee aꞌyan tyíꞌnyahuavii nyaj tyiꞌtɨ́j huoꞌtaséjratyeꞌen ɨ maj jɨn jeꞌej tyoꞌtaséj?

—Aꞌyaa nu tyajáꞌmuaꞌixaatyeꞌ tzáahuatyiꞌraꞌaj jɨmeꞌ nyaj quee tyiꞌtɨ́j jamuaataséjratyeꞌsij.

13 Aj puꞌij ahuojoohuáꞌxɨj ɨ tyeɨ́tyee, tɨꞌquij ajtáhuaꞌaj atyájraa ɨ báarcuj jitze aj mu mij antacɨ́j után jitze pujmuaꞌ.

Aꞌɨ́jna ɨ huáꞌnyuucaa ɨ fariseos ɨ maj jɨn huáꞌcuanamuaj ɨ tyeɨ́tyee

(Mt. 16:5-12)

14 Majta aꞌɨ́ɨmaj ɨ maj jamuán huacɨ́j ɨ Jesús, aꞌɨ́ɨ mu yoꞌhuáꞌxɨj maj yaꞌráaɨꞌpuɨꞌɨn ɨ páan maj jáacuaꞌnyij, séej muꞌuj ɨ páan huaɨ́ꞌɨsimaꞌaj ɨ báarcuj jitze. 15 Jesús puꞌij aꞌyan tyihuoꞌtaꞌíj tɨjɨn:

—Cásɨꞌ, tyámuaꞌ xuꞌuj aꞌɨ́jcɨ jɨmeꞌ ɨ fariseos maj jajnájchi ɨ páan, siajta aꞌɨ́jcɨ jɨmeꞌ maj jajnájchi ɨ maj Herodes jitze ajtyámaꞌcan.

16 Majta ɨ maj jamuán huacɨ́j aꞌyaa mu tyúuꞌixaatyaꞌcaꞌaj maj quee páan tyíchaꞌɨɨcaꞌaj.

17 Jesús pu jáamuaꞌreeriꞌ jeꞌej maj tyúuꞌixaatyaꞌcaꞌaj, aꞌyaa puꞌij tyihuoꞌtéꞌexaaj tɨjɨn:

—¿Jiꞌnye siaj sij aꞌyan tyíꞌxaj yee siaj quee páan tyíchaꞌɨj? ¿Nyi sequée xu yóꞌitej caꞌ sequée jamuaꞌreej? ¿Nyi huápuɨꞌɨj sequée tyiꞌtɨ́j jóꞌitej? 18 ¿Nyi xaꞌvaꞌjɨꞌsíjmee siajta quee tyiꞌtɨ́j séej, siajta ajta naxɨéjmee siajta quee tyiꞌtɨ́j namuaj? ¿Nyi sequée cheꞌ jamuaꞌreej? 19 Nyatɨꞌɨj huoꞌrɨ́ɨpuꞌuj ɨ páan tɨ anxɨ́vicaꞌaj aꞌɨ́ɨjma ɨ tyeɨ́tyee ɨ maj anxɨ́ víꞌraꞌaj aráꞌaxcaa, ¿aꞌchunyéj puaꞌan sicɨɨ setyaꞌváꞌjɨstej aꞌɨ́jcɨ jɨmeꞌ ɨ páan tɨ aváꞌɨtzee?

Aj mu mij aꞌyan tyaatéꞌexaa tɨjɨn:

—Tamuáamuataꞌ japuan huaꞌpuaj sicɨɨ.

20 —Arí nyatɨꞌɨj huoꞌrɨ́ɨpuꞌuj ɨ páan tɨ aráahuaꞌpuaj aráꞌaxcaa aꞌɨ́ɨjma ɨ tyeɨ́tyee ɨ maj muáacuaj víꞌraꞌaj aráꞌaxcaa, ¿aꞌchunyéj puaꞌan sicɨɨ setyaꞌváꞌjɨstyaꞌxɨj aꞌɨ́jcɨ jɨmeꞌ ɨ tɨ aváꞌɨtzee?

Aꞌyaa mu tyaatéꞌexaa tɨjɨn:

—Aráahuaꞌpuaj sicɨɨ.

21 Aj puꞌij aꞌyan tyihuoꞌtéꞌexaaj tɨjɨn:

—¿Nyi sequée xu yóꞌitej?

Jesús pu taꞌrácuun tyúꞌhuaaj aꞌájna a Betsaida

22 Matɨꞌɨj támij aꞌáa jaꞌráꞌaj aꞌájna a Betsaida, aj mu mij taꞌrácuun ajooviꞌtɨj ɨ Jesús jimi, matɨꞌɨj mij jaatáhuaviiriꞌ tɨ jaꞌajtamuárɨeꞌen. 23 Jesús pu jajvíꞌ muácaꞌraꞌan jitze aꞌɨ́jcɨ ɨ taꞌrácuun tɨꞌquij jeꞌráaviꞌtɨj ajéjreꞌ aꞌájna joꞌtɨj jaꞌchajtaꞌ. Aj puꞌij juꞌɨ́ꞌriqueꞌ jaꞌrámejraxɨj a jɨ́ɨsaꞌ, ajta jeꞌen jaꞌráamuarɨej tɨꞌquij jaataꞌíhuoꞌriꞌ tɨpuaꞌaj arí maꞌúnyeerij 24 Aj puꞌij ɨ taꞌrácuun atányeeriacaꞌ, tɨꞌquij aꞌyan tyuꞌtanyúj tɨjɨn:

—Tyétyacaa nu séej. Aꞌyaa mu huaséꞌrin cuxáa cɨyéj maj puéꞌeen ɨ maj mahuacɨꞌɨj.

25 Jesús puꞌij ajtáhuaꞌaj jaꞌráamuarɨej a jɨ́ɨsaꞌan ɨ taꞌrácuun, aj puꞌij ɨ tyáatɨꞌ atányeeriacaꞌ tɨꞌquij huarúj. Puꞌríj tyámuaꞌ naa néijmiꞌi tyíꞌsejracaꞌaj. 26 Aj puꞌij ɨ Jesús jaataꞌítyacaꞌ tɨꞌij jóꞌraꞌnyij ɨ juchéj, ajta aꞌyan tyaatéꞌexaa tɨjɨn:

—Capáj utyáruꞌpicheꞌen a chájtaꞌ pej pij aꞌtɨ́j huatéꞌexaatyeꞌen.

Pedro pu jaataxájtacaꞌ tɨ ɨ Jesús aꞌɨ́ɨn puéꞌeen ɨ Cɨríistuꞌ

(Mt. 16:13-20; Lc. 9:18-21)

27 Tɨꞌɨj aꞌyan tyuꞌrɨ́j, aꞌɨ́jna ɨ Jesús majta ɨ maj jamuán huacɨ́j, aꞌáa mu jóꞌjuꞌ aꞌájna a tɨ aꞌyan tyajaꞌrájtyapuaj tɨjɨn Cesarea de Filipo. Juyéj jitze mu ajoojuꞌcaj, tɨꞌɨj ɨ Jesús aꞌyan tyihuoꞌtaꞌíhuoꞌriꞌ aꞌɨ́ɨjma ɨ maj jamuán huacɨ́j tɨjɨn:

—¿Jiꞌnye metyíꞌxaj ɨ tyeɨ́tyee aꞌtanyíj nyaj puéꞌeen?

28 Aj mu mij aꞌyan tyuꞌtaxájtacaꞌ tɨjɨn:

—Séecan mu aꞌyan tyíꞌxaj paj muáaj aꞌɨ́ɨn puéꞌeen ɨ Juan ɨ tɨ huáꞌɨɨracaꞌaj, majta séecan aꞌyan tyíꞌxaj paj aꞌɨ́ɨn puéꞌeen ɨ Elías, majta séecan aꞌyan tyíꞌxaj paj sɨ́ɨj aꞌɨ́ɨn puéꞌeen ɨ tɨ Dios jitze maꞌcan tyíꞌxaj.

29 Aj puꞌij aꞌyan tyihuoꞌtaꞌíhuoꞌriꞌ tɨjɨn:

—Arí muaꞌaj, ¿jiꞌnye setyiꞌxaj aꞌtanyíj nyaj puéꞌeen?

Pedro puꞌij aꞌyan tyuꞌtaxájtacaꞌ tɨjɨn:

—Muáaj paj aꞌɨ́ɨn puéꞌeen ɨ Cɨríistuꞌ.

30 Ajta ɨ Jesús pu huoꞌtáꞌijmuejriꞌ maj quee aꞌtɨ́j ixaatyeꞌej.

Jesús pu jaataxájtacaꞌ tɨ muɨꞌnyij

(Mt. 16:21-28; Lc. 9:22-27)

31 Jesús puꞌij huatyóochej tɨ tyihuóꞌmuaꞌtyej tɨ ɨ yójraꞌ ɨ Dios jéehua jajpuéetzij jaꞌmej, majta quee jaxɨeꞌvaꞌaj muáꞌjuꞌun ɨ huáasij, ɨ maj vaꞌcán jɨn tyityatatyíj ɨ tyeyúuj tzajtaꞌ, majta ɨ maj tyihuáꞌmuaꞌtyej ɨ yuꞌxarij jitze ɨ maj jɨn tyíꞌijta. Aꞌyaa pu tyihuoꞌtéꞌexaaj maj jajeꞌcatan, ajta jeꞌen huéeicaj xɨcáj jitze huatájuuritaj. 32 Aꞌyaa pu tyámuaꞌ naa tyihuóꞌixaaj aꞌhuoꞌitéerican jɨmeꞌ. Aj puꞌij ɨ Pedro jeꞌráaviꞌtɨj ajta huatyóochej tɨ jajtyáꞌxɨꞌɨn. 33 Ajta ɨ Jesús pu juhuáritaꞌ cacháacajra, huoꞌséerajraa aꞌɨ́ɨjma ɨ maj jamuán huacɨ́j, aj puꞌij jajtyáꞌxɨj aꞌɨ́jcɨ ɨ Pedro aꞌyan tyeꞌixáatyeꞌej tɨjɨn:

—Ajtáraꞌ nye jimi, mu paj aꞌyan tyíꞌxaj tɨꞌɨj ɨ tyiyáaruꞌ. Capáj muáaj aꞌyan tyíꞌsej jeꞌej tɨ ɨ Dios tyáꞌxɨeꞌveꞌ, sulu jeꞌej maj tyáꞌxɨeꞌveꞌ ɨ tyeɨ́tyee.

34 Aj puꞌij ɨ Jesús huoꞌtajé aꞌɨ́ɨjma ɨ maj jamuán huacɨ́j ajta ɨ tyeɨ́tyee, tɨꞌquij aꞌyan tyuꞌtaxájtacaꞌ tɨjɨn:

—Tɨpuaꞌaj aꞌtɨ́j jaxɨeꞌvaꞌaj tɨ nyaj jamuán joꞌchaꞌcanyeꞌen, aꞌyaa pu tyúuxɨeꞌveꞌ tɨ quee aꞌyan rɨjcaj jeꞌej tɨ jusɨ́ɨj tyáꞌxɨeꞌveꞌ, sulu cheꞌ jaꞌantyichóoj ɨ jucúruuj nyaj jamuán joꞌchaꞌcanyeꞌen. 35 Jiꞌnye aꞌtɨ́j tɨ tyúutyesiꞌriaꞌaj tɨꞌij quee huámuɨꞌnyij, aꞌɨ́ɨ pu yoꞌrɨésij ɨ ju júuricamej, ajta ɨ tɨ huámuɨꞌnyij aꞌɨ́jcɨ jɨmeꞌ tɨ nyaj jamuán joꞌchaꞌcanyeꞌen, nusu tɨ jaꞌantzaahuaj ɨ nyúucariaꞌraꞌ ɨ Dios, aꞌɨ́ɨ pu júurij jaꞌmej jusén jɨmeꞌ. 36 ¿Tyiꞌtanyí jeꞌej tyeetyáhuɨɨreꞌej ɨ tyévij tɨpuaꞌaj néijmiꞌi huamuéꞌtɨn ɨ cháanacaj, ajta jeꞌen yóꞌrɨeenyij ɨ ju júuricamej? 37 Nusu aꞌyájna ¿aꞌchúquij tyíꞌnajchitan ɨ tyévij tɨꞌij jáahuɨɨreꞌen ɨ júuricamaꞌraꞌ? 38 Jiꞌnye tɨpuaꞌaj aꞌtɨ́j nyetyeviꞌraꞌ nyéetzij naꞌríij aꞌɨ́jcɨ ɨ nyúucariaꞌraꞌ ɨ Dios huaꞌ tzajtaꞌ ɨ tyeɨ́tyee ɨ maj quee tyámuaꞌ een majta jéehua jáꞌɨtzeereꞌ, aꞌyaa pu ajta tyuꞌtóotyeviꞌraꞌastaj ɨ Yójraꞌ ɨ Dios aꞌájna xɨcáaraꞌ tɨꞌɨj jitzán yavaꞌcányesij ɨ cháanacaj japua vaꞌcán jɨn tyiꞌtyaváaj ɨ Dios jimi, majta jamuán ɨ maj tajapuá tyíꞌhuɨɨreꞌ.

9

Tɨꞌɨj ɨ Jesús seequéj éenyeꞌej huataséjre

(Mt. 17:1-13; Lc. 9:28-36)

1 Jesús pu ajta aꞌyan tyihuoꞌtéꞌexaaj tɨjɨn:

—Aꞌyaa nu tyajáꞌmuaꞌixaatyeꞌ tzáahuatyiꞌraꞌaj jɨmeꞌ maj séecan ɨ maj yahuatyúꞌuj iiyeꞌej, aꞌɨ́ɨ mu quee jaxɨeꞌveꞌ maj huácuiꞌnyij ꞌasta manaꞌaj quee jaaséj tɨꞌɨj yatanyéj ɨ Dios tɨꞌij tyuꞌtaꞌíjtaj íiyan ɨ cháanacaj japua aꞌɨ́jcɨ jɨmeꞌ ɨ tɨ néijmiꞌi jɨn putyíꞌuurej.

Tɨꞌɨj ɨ Jesús seequéj éenyeꞌej huataséjre

(Mt. 17:1-13; Lc. 9:28-36)

2 Tɨꞌɨj aráseej xɨcáj tyoomáꞌcaj, Jesús pu aꞌáan joꞌojnyéj ɨ jɨríj japua, aꞌɨ́ɨjma pu joꞌvíꞌtɨj aꞌɨ́jcɨ ɨ Pedro, ajta ɨ Santiago ajta aꞌɨ́jcɨ ɨ Juan. Aꞌáa puꞌij huaꞌ jɨ́ɨsaꞌ seequéj huatóosejratacaꞌ ɨ Jesús. 3 Tyámuaꞌ pu naa tyuꞌtyácueenariacaꞌ ɨ tyíꞌcaanariaꞌraꞌ aꞌyájna tɨꞌɨj quee aꞌtɨ́j tyeeyíꞌtɨn tɨ cáanarij aꞌyan tyuꞌtyájoꞌsin tɨꞌij aꞌyan tyiꞌcuéenaviꞌij jáꞌraꞌnyij. 4 Majta aꞌɨ́j huaséj ɨ Elías majta aꞌɨ́jcɨ ɨ Moisés, aꞌɨ́ɨ mu jamuán tyíꞌxajtacaꞌaj aꞌɨ́jcɨ ɨ Jesús. 5 Pedro puꞌij aꞌyan tyaatéꞌexaa aꞌɨ́jcɨ ɨ Jesús tɨjɨn:

—Maeestro, xáꞌpuɨꞌ pu naa tyaj yahuatyúꞌuucaj aꞌyájna. Tyicheꞌ huéeicacaa huátaahuaj ɨ ɨnáamuaj, sɨ́ɨj tɨ muéetzij muaꞌ arí jaꞌmej, ajta sɨ́ɨj aꞌɨ́jcɨ ɨ Moisés ajta sɨ́ɨj aꞌɨ́jcɨ ɨ Elías.

6 Jiꞌnye aꞌɨ́ɨmaj mu tyuꞌtátzɨɨn ɨ maj jamuán, ajta ɨ Pedro capu jamuaꞌreeriacaꞌaj jeꞌej tɨ tyuꞌtaxáj. 7 Aj puꞌij jéetɨrij huataséjre tɨꞌquij huaꞌ japua acáviꞌrixɨj. Ajta ɨ jéetɨrij tzajtaꞌ pu nyúucarij huatánamuajre tɨ aꞌyan tyuꞌtaxájtacaꞌ tɨjɨn:

—Aꞌíi pu nyiyóoj puéꞌeen ɨ nyaj jaxɨeꞌveꞌ, xáanamuajriꞌ. 8 Aj mu mij, matɨꞌɨj ajoonyéjnyeꞌriacaꞌ, camu cheꞌ aꞌtɨ́j huaséj jamuán, aꞌɨ́ɨ puꞌuj jusɨ́ɨj ɨ Jesús ajoꞌtyávaacaꞌaj.

9 Matɨꞌɨj ajeꞌcajúꞌcaj ɨ jɨríj jitze, Jesús pu huoꞌtaꞌíj maj quee aꞌtɨ́j ixaatyeꞌej jeꞌej maj tyiꞌtɨ́j tyuꞌséj, ꞌasta naꞌaj quee ɨ Dios yójraꞌ huatájuuritaj. 10 Aꞌɨ́j mu jɨn aꞌɨ́ɨn manaꞌaj jamuaꞌreeriacaꞌaj, tyij majta aꞌyan tyúuꞌihuoꞌracaꞌaj jeꞌej tɨ huatóomuaꞌaj ɨ tɨ huatájuuritaj. 11 Aꞌyaa mu tyaataꞌíhuoꞌriꞌ ɨ Jesús tɨjɨn:

—¿Jiꞌnye mej mij aꞌyan tyíꞌxaj ɨ maj tyihuáꞌmuaꞌtyej ɨ yuꞌxarij jitze ɨ maj jɨn tyíꞌijta tɨ ɨ Elías anaquéej yaꞌuvéꞌnyesij?

12 Aj puꞌij aꞌyan tyihuoꞌtéꞌexaaj tɨjɨn:

—Aꞌyaa pu tyiꞌjaꞌyájna tɨ ɨ Elías anaquéej uvéꞌnyesij, ajta aꞌɨ́ɨn néijmiꞌi tyámuaꞌ tyíꞌuuren. ¿Ajta jiꞌnye tɨꞌij aꞌyan tyáꞌxaj ɨ yuꞌxarij jitze tɨ ɨ yójraꞌ ɨ Dios jajpuéetzij jaꞌmej majta jeꞌen jaatyáxaahuataj? 13 Ajta nyáaj nu aꞌyan tyajáꞌmuaꞌixaatyeꞌ tɨ ɨ Elías arí yatanyéj, majta ɨ tyeɨ́tyee aꞌyaa mu jáaruuj jeꞌej maj tyaaxɨéꞌvaꞌcaꞌaj, aꞌyájna tɨꞌɨj tyéꞌyuꞌsiꞌhuacaꞌaj ɨ yuꞌxarij jitze jeꞌej tɨ tyaꞌraꞌnyíicheꞌ jimi.

Jesús pu tyamuéej tyúꞌhuaaj tyiyáaruꞌ tɨ tzajtaꞌ úꞌsejriaꞌcaꞌaj

(Mt. 17:14-21; Lc. 9:37-43)

14 Matɨꞌɨj ajeꞌréꞌnyej joꞌmaj jeꞌej jéꞌeenyeꞌej ɨ séecan ɨ maj Jesús jamuán huacɨ́j, aꞌáa mu huojoꞌtyoj majta jéehua ɨ tyeɨ́tyee ajaꞌtyúusɨɨriaꞌcaꞌaj huaꞌ jamuán, majta séecan ɨ maj tyihuáꞌmuaꞌtyej ɨ yuꞌxarij jitze ɨ maj jɨn tyíꞌijta aꞌɨ́ɨ mu tyihuáꞌihuoꞌracaꞌaj menyínyuꞌcacuj. 15 Matɨꞌɨj jaaséj aꞌɨ́jcɨ ɨ Jesús, néijmiꞌi mu ootyáhuaachacaꞌ mej mij jaatatyójtyeꞌen muutyámuaꞌvaꞌaj. 16 Aꞌɨ́ɨ puꞌij aꞌyan tyihuoꞌtaꞌíhuoꞌriꞌ tɨjɨn:

—¿Tyiꞌtanyí jɨn setyúuꞌihuoꞌ aꞌmújma jamuán?

17 Sɨ́ɨj tɨ aꞌáa joꞌtyávaacaꞌaj pu aꞌyan tyuꞌtaxájtacaꞌ tɨjɨn:

—Maeestro, aꞌyaa nu aꞌjimi javeꞌviꞌtɨj ɨ nyiyóoj, jiꞌnye tyiyáaruꞌ pu tzajtaꞌ séejreꞌ capu ij jatáꞌcaa tɨ huatányuunyij. 18 Joꞌtɨj naꞌaj jeꞌej jéꞌeenyeꞌ, ɨ tyiyáaruꞌ pu játyaꞌsacaa ajta jeꞌtarɨésij a chóotaꞌ, ajta jéehua éejcueemuxaꞌrij ɨ jutyényij jitze, ajta ancuriocɨꞌmáaj ɨ jutaméj jɨmeꞌ, aj puꞌij téꞌej huatyácɨyaaxarij. Nuꞌríj huoꞌtáhuaviiriꞌ ɨ maj ajamuán huacɨꞌɨj maj jaatamuárityeꞌen ɨ tyiyáaruꞌ, majta aꞌɨ́ɨmaj camu pu jáaruuj.

19 Aj puꞌij ɨ Jesús aꞌyan tyihuoꞌtéꞌexaaj tɨjɨn:

—Tyeɨ́tyee séej quee tyáꞌtzaahuatyeꞌ. ¿Aꞌchunyéj ooj juxɨeꞌveꞌ nyaj jaꞌmua jamuán yahuatyávaacaj? ¿Aꞌchunyéj nyooj jaꞌmua jɨmeꞌ aꞌvíicueꞌriaꞌaj naꞌmej?

—Meseꞌvéꞌviꞌtɨj ɨ tyamuéej.

20 Aj mu mij ayeꞌvéꞌviꞌtɨj ɨ tyamuéej jimi ɨ Jesús. Ajta tɨꞌɨj ɨ tyiyáaruꞌ jaaséj aꞌɨ́jcɨ ɨ Jesús, aꞌɨ́ɨ pu jaatacáꞌtzɨj ɨ tyamuéej, aj puꞌij arájvej a chóotaꞌ putahuɨꞌtzɨꞌɨj ajta éejcueemuxaꞌriacaꞌ ɨ jutyényij jitze. 21 Jesús pu aꞌyan tyaataꞌíhuoꞌriꞌ ɨ táatajraꞌ tɨjɨn:

—¿Aꞌchunyéj arí áꞌtyeej tɨ aꞌyan tyeꞌtyáꞌsacaa?

Ajta ɨ táatajraꞌ aꞌyaa pu tyuꞌtanyúj tɨjɨn:

—Tɨꞌɨj naꞌaj jeꞌej tyiꞌcɨ́leenyeꞌej. 22 Aꞌɨ́jna ɨ tyiyáaruꞌ tɨ tzajtaꞌ séejreꞌ, mueꞌtɨ́j pu áan yoꞌtyájrɨej ɨ tɨéj tzajtaꞌ ajta a jáataꞌ, tɨꞌij jaajéꞌcaj. Aꞌyaa puꞌij, tɨpuaꞌaj peeyíꞌtɨhuaꞌan paj tyáahuaatyeꞌen, táꞌancuꞌvaxɨꞌ ityájma pajta taatáhuɨɨreꞌen.

23 Jesús pu aꞌyan tyaatéꞌexaa tɨjɨn:

—¿Jiꞌnye pej pij aꞌyan tyíꞌxaj yee: tɨpuaꞌaj peeyíꞌtɨhuaꞌan? Néijmiꞌi pu tyíɨꞌrij aꞌɨ́jcɨ jimi ɨ tɨ tyáꞌtzaahuatyeꞌ.

24 Aj puꞌij ɨ táatajraꞌ ɨ tyamuéej aꞌyan tyuꞌjíjhuacaꞌ tɨjɨn:

—Nyáaj nu tyáꞌtzaahuatyeꞌ. Naatáhuɨɨreꞌ nyej nyij jéetzeꞌ tyáꞌantzaahuatyeꞌen.

25 Tɨꞌɨj ɨ Jesús huoꞌséj maj jéehua ɨ tyeɨ́tyee ajtyáxɨɨrisimaꞌaj, aj puꞌij jajtyáꞌxɨj ɨ tyiyáaruꞌ tɨ tzajtaꞌ séejreꞌ ɨ tyamuéej, aꞌyan tɨjɨn:

—Tyiyáaruꞌ mu paj quee iityánamuaj pajta quee atányuuvej, nyáaj nu aꞌyan tyíꞌmuaꞌijtyeꞌ paj jaatátoonyij mu tyamuéej pajta quee cheꞌ tzajtaꞌ utyáruꞌpicheꞌen.

26 Aj puꞌij huajíjhuacaꞌ ɨ tyiyáaruꞌ, ajtáhuaꞌaj pu jaatacáꞌtzɨj aꞌɨ́jcɨ ɨ tyamuéej. Aj puꞌij iirájraa, aꞌáa pu yóorɨej cuxáa tɨ jaajéꞌcaj, aꞌɨ́j mu jɨn mueꞌtɨ́j aꞌyan tyíꞌxajtacaꞌaj tɨjɨn huamuɨ́ꞌ. 27 Ajta ɨ Jesús, aꞌɨ́ɨ pu jajvíꞌ muácaꞌraꞌan jitze, tɨꞌquij jaꞌajriáj, aj puꞌij huatyéechaxɨj ɨ tyamuéej.

28 Ajta jeꞌen ɨ Jesús chiꞌtáj utyájrupij, aj mu mij ɨ maj jamuán huacɨ́j jujɨ́meꞌ aꞌyan tyaataꞌíhuoꞌriꞌ tɨjɨn:

—¿Jiꞌnye tyej tyij quee ityáj pu jáaruuj tyaj jaatamuárityeꞌen ɨ tyiyáaruꞌ tɨ tzajtaꞌ séjriaꞌcaꞌaj?

29 Aj puꞌij ɨ Jesús aꞌyan tyihuoꞌtéꞌexaaj tɨjɨn:

—Siataꞌaj jaatamuárityeꞌen ɨ tyiyáaruꞌ tɨ aꞌyan een aꞌyaa pu tyúuxɨeꞌveꞌ siaj huatyényuunyij ɨ Dios jimi.

Jesús pu ajtáhuaꞌaj jaataxájtacaꞌ tɨ muɨꞌnyij

(Mt. 17:22-23; Lc. 9:43-45)

30 Matɨꞌɨj aꞌáa joꞌcɨ́j, aꞌáa mu huatyéenyej aꞌájna a Galileea. Ajta ɨ Jesús capu jaxɨeꞌvaꞌcaꞌaj tɨ aꞌtɨ́j jáamuaꞌreej, 31 jiꞌnye avíitzij pu jɨn tyihuáꞌmuaꞌtyajcaꞌaj ɨ maj jamuán huacɨ́j. Aꞌyaa pu tyihuáꞌixaatyaꞌcaꞌaj tɨjɨn:

—Aꞌɨ́jna ɨ Yójraꞌ ɨ Dios pu huatátuiiriꞌhuaj aꞌɨ́ɨjma jimi ɨ tyétyacaa, aj mu mij jajeꞌcatan, ajta huéeicaj xɨcáj jitze huatájuuritaj.

32 Majta aꞌɨ́ɨmaj camu yóꞌiteecaꞌaj tyiꞌtɨ́j tɨ huáꞌixaatyaꞌcaꞌaj, majta tyíꞌtzɨɨnyaꞌcaꞌaj maj jaataꞌíhuoꞌ.

¿Aꞌtanyíj aꞌɨ́ɨn puéꞌeen ɨ tɨ jéetzeꞌ juxɨeꞌveꞌ?

(Mt. 18:1-5; Lc. 9:46-48)

33 Aꞌáa mu jaꞌráꞌaj chájtaꞌ tɨ aꞌyan tyaꞌrájtyapuaj tɨjɨn Capernaúm. Matɨꞌɨj meríj chiꞌtáj iiratyáꞌcaj, Jesús pu aꞌyan tyihuoꞌtaꞌíhuoꞌriꞌ tɨjɨn:

—¿Tyiꞌtanyí xúuꞌihuoꞌracaꞌaj ɨ juyéj jitze?

34 Ajta capu sɨ́ɨj huatanyúj, jiꞌnye aꞌyaa mu tyúuꞌihuoꞌracaꞌaj ɨ juyéj jitze aꞌtɨ́j tɨ aꞌɨ́ɨn puéꞌeenyeꞌej ɨ tɨ jéetzeꞌ juxɨeꞌveꞌ. 35 Aj puꞌij ɨ Jesús ooyíxɨj, tɨꞌquij huoꞌtajé ɨ maj tamuáamuataꞌ japuan huaꞌpuaj aráꞌasej aꞌyaa puꞌij tyihuoꞌtéꞌexaaj tɨjɨn:

—Tɨpuaꞌaj aꞌtɨ́j jaxɨeꞌvaꞌaj tɨ aꞌɨ́ɨn puéꞌeenyeꞌ ɨ tɨ jéetzeꞌ juxɨeꞌveꞌ, aꞌyaa pu tyúuxɨeꞌveꞌ tɨ aꞌɨ́ɨn puéꞌeenyeꞌ ɨ tɨ jéetzeꞌ cɨléenyeꞌ jɨn tyiꞌtyávaacaj, ajta jeꞌen néijmiꞌcaa huatyáhuɨɨreꞌen.

36 Ajta jeꞌen páꞌrɨꞌɨj aꞌáa jéꞌtaꞌ joꞌtyéjchej aꞌɨ́ɨjma jimi, aj puꞌij jájtɨɨ tɨꞌquij aꞌyan tyihuoꞌtéꞌexaaj tɨjɨn:

37 —Aꞌtɨ́j tɨ jaataxɨéꞌveꞌen nyej jitze maꞌcan séej ɨ páꞌrɨꞌɨj tɨꞌɨj aꞌíjna, aꞌɨ́ɨ pu ajta nyéetzij naataxɨéꞌveꞌej, ajta ɨ tɨ nyéetzij naataxɨéꞌveꞌen, capu nyéetzij naꞌaj naataxɨéꞌveꞌej, sulu aꞌɨ́j pu ajta huataxɨeꞌvej ɨ tɨ unyojoꞌtaꞌítyacaꞌ.

Aꞌɨ́jna ɨ tɨquee tájchaꞌɨɨreꞌ, tajitzé pu ajtyámaꞌcan

(Lc. 9:49-50; Mt. 10:42)

38 Juan pu aꞌyan tyaatéꞌexaa tɨjɨn:

—Maeestro, séej tu huaséj tɨ aꞌnyúucaritzeꞌ huáꞌmuarityaꞌcaꞌaj ɨ tyiyáaruꞌ ɨ maj huaꞌ tzajtaꞌ séejreꞌ ɨ tyeɨ́tyee, aj tutyij jaatáꞌijmuejriꞌ tɨꞌij quee aꞌyan rɨjcaj, jiꞌnye capu tajitzé ajtyámaꞌcan.

39 Jesús pu aꞌyan tyihuoꞌtéꞌexaaj tɨjɨn:

—Caxu jaꞌijmuejraj, jiꞌnye tɨpuaꞌaj aꞌtɨ́j aꞌyan rɨjcaj ɨ maj jɨn jeꞌej tyoꞌtaséj nyej jitze maꞌcan, capu aꞌnáj jeꞌej puaꞌaj tyiꞌnyaxáataj jaꞌmej. 40 Aꞌɨ́jna ɨ tɨ quee tájchaꞌɨɨreꞌ, aꞌɨ́ɨ pu tahuɨɨreꞌ. 41 Aꞌtɨ́j tɨnaꞌaj tɨ cɨ́ɨ tyajamuaatáꞌan ɨ jájtyij siaj sij huayeꞌen aꞌɨ́jcɨ jɨmeꞌ siaj nye jitze ajtyámaꞌcan, aꞌyaa nu tyajáꞌmuaꞌixaatyeꞌ tɨ ɨ Dios tyaatanájchityeꞌsij.

Tyiꞌtɨ́j tɨ jɨn jajpuéjtzij jaꞌmej tɨpuaꞌaj aꞌtɨ́j ootyáꞌɨtzeereꞌen ɨ Dios jimi

(Mt. 18:6-9; Lc. 17:1-2)

42 —Aꞌtɨ́j tɨnaꞌaj tɨ caꞌnyíjraꞌaj jaatáꞌan tɨꞌij sɨ́ɨj jeꞌej puaꞌaj huárɨnyij ɨ tɨquee xu aꞌchu tyáꞌtzaahuatyeꞌ nye jimi, jéetzeꞌ pu jatyáhuɨꞌrii maj jaꞌtyárɨeenyij ɨ jájrij jitze tyetyéj vaꞌcán maꞌcaveꞌran ɨ maj jɨn tyíꞌtɨxɨcaa. 43 Tɨpuaꞌaj muaꞌ muácaꞌ caꞌnyíjraꞌaj muaatáꞌan pej pij tyiꞌtɨ́j jɨn jeꞌej puaꞌaj huárɨnyij, peꞌentyivéjche, jéetzeꞌ pu muatyáhuɨꞌrii paj séej panaꞌaj ajtamuácaꞌaj júurij puaatyáꞌɨtzeereꞌen, quee paj huaꞌpuácaa ajtamuácaꞌaj aꞌáa joꞌtyáꞌɨtzeereꞌen joꞌpaj yaꞌajpuéetzij puáꞌmej, joꞌtɨj quee aꞌnáj jáꞌmuɨꞌnyij ɨ tɨéj. 44 Joꞌmaj quee aꞌnáj jáꞌcuiꞌnyij ɨ chuiꞌnúuj, ajta ɨ tɨéj quee aꞌnáj jáꞌmuɨꞌnyij. 45 Naꞌríij muaꞌ ɨ́ɨcaj caꞌnyíjraꞌaj muaatáꞌan pej pij jeꞌej puaꞌaj huárɨnyij, iiráavejchij, jéetzeꞌ pu muatyáhuɨꞌrii paj séej panaꞌaj iiraꞌɨ́ɨcaj júurij puaatyáꞌɨtzeereꞌen, quee paj huaꞌpuácaa iiraꞌɨ́ɨcaj aꞌáa poꞌtyáꞌɨtzeereꞌen joꞌtɨj jáꞌtaa, 46 joꞌmaj quee aꞌnáj jáꞌcuiꞌnyij ɨ chuiꞌnúuj, ajta ɨ tɨéj quee aꞌnáj jáꞌmuɨꞌnyij. 47 Naꞌríij muaꞌ jɨꞌɨj caꞌnyíjraꞌaj muaatáꞌan pej pij jeꞌej puaꞌaj huárɨnyij, eetátɨchij, jéetzeꞌ pu muatyáhuɨꞌrii paj séej panaꞌaj ajrɨꞌsij aꞌáa poꞌtyájrutye joꞌtɨj ɨ Dios tyejéꞌijtaj, quee paj huaꞌpuácaa avaꞌjɨꞌsíjmaꞌaj aꞌáa poꞌtyájrutye joꞌtɨj jáꞌtaa, 48 joꞌmaj quee aꞌnáj jáꞌcuiꞌnyij ɨ chuiꞌnúuj, ajta ɨ tɨéj quee aꞌnáj jáꞌmuɨꞌnyij.

49 Jiꞌnye néijmiꞌi xu japuéjtzitaren siaj sij tyámuaꞌ tyityeetyáꞌɨtzeereꞌen ɨ jutzájtaꞌ. 50 Aꞌyaa pu tyíꞌhuɨɨreꞌ ɨ unáj tɨꞌij tyíꞌmeꞌraꞌcatyeꞌej ɨ cueꞌráj, ajta tɨpuaꞌaj rájxɨꞌnyij ɨ tɨ áncatzaj, ¿jiꞌnye tyíɨꞌrij tɨꞌij ajtáhuaꞌaj áncatzaj jáꞌraꞌnyij? Siataꞌaj muaꞌaj aꞌyan eenyeꞌ tɨꞌɨj ɨ unáj siataꞌaj juxáahuaj séjreꞌej séej jamuán siajta séej.

10

Aꞌɨ́jcɨ jɨmeꞌ ɨ maj huatóotonyij

(Mt. 19:1-12; Lc. 16:18)

1 Jesús pu eerájraa aꞌájna a Capernaúm tɨꞌquij aꞌáa joꞌmej a Judea ajta aꞌájna pujmuaꞌ a Jordán. Majtáhuaꞌaj mu tyúusɨɨj ɨ tyeɨ́tyee joꞌtɨj joꞌtyávaacaꞌaj ɨ Jesús, aj puꞌij huatyóochej tɨ tyihuóꞌmuaꞌtyej, aꞌyájna tɨꞌɨj tyeeyíꞌtɨhuaꞌaj. 2 Aj mu mij séecan ɨ Fariseos jimi ajtyáxɨɨriacaꞌ ɨ Jesús, ajta mej mij tyiꞌtɨ́j jɨn jaatyámueꞌtɨn, aꞌyaa mu tyaataꞌíhuoꞌriꞌ tɨpuaꞌaj jeꞌej tyíɨꞌriitan tɨ ɨ tyáatɨꞌ jaatátoonyij ɨ juꞌɨ́ɨj. 3 Aꞌyaa puꞌij tyihuoꞌtéꞌexaaj tɨjɨn:

—¿Jiꞌnye muaꞌajmaj tyajamuaataꞌíj ɨ Moisés?

4 Aꞌyaa mu mij tyuꞌtaxájtacaꞌ tɨjɨn:

—Moisés pu tyuꞌtáꞌ tɨ yuꞌxarij jaatapíjtyeꞌen ɨ tɨ jitzán áꞌyuꞌsiꞌij jeꞌej tɨ een jɨn jaatátoj ɨ juꞌɨ́ɨj.

5 Aj puꞌij ɨ Jesús aꞌyan tyihuoꞌtéꞌexaaj tɨjɨn:

—Moisés pu aꞌyan tyajamuaataꞌíj aꞌɨ́jcɨ jɨmeꞌ siaj muaꞌaj quee tyihuojóꞌitej. 6 Ajta jájcuaj ɨmuáj tɨꞌɨj ɨ Dios jaatyátaahuacaꞌ ɨ cháanacaj, “Dios pu huóꞌtaahuacaꞌ ɨ tyáataj ajta ɨ íitaj.” 7 “Aꞌɨ́j pu jɨn ɨ tyáatɨꞌ mahuóohuaꞌxɨj ɨ juhuásimuaꞌ, tɨꞌij juꞌɨ́ɨj jamuán antyóonaxcaj, 8 aꞌyaa mu mij éenyeꞌej muáꞌjuꞌun ɨ maj huaꞌpuaj tɨꞌɨj sɨ́ɨj naꞌaj ɨ tyévij.” Aꞌɨ́j mu jɨn quee cheꞌ huaꞌpuaj, sulu sɨ́ɨj puꞌuj. 9 Aꞌyaa puꞌij tyúuxɨeꞌveꞌ tɨ ɨ tyáatɨꞌ quee huaꞌajtajaꞌpuanaꞌan ɨ Dios tɨ huaꞌantyásɨɨrej.

10 Matɨꞌɨj meríj chiꞌtáj iiratyáꞌcaj, majtáhuaꞌaj mu aꞌɨ́j jɨmeꞌ tyaataꞌíhuoꞌriꞌ ɨ maj jamuán huacɨ́j. 11 Jesús pu aꞌyan tyihuoꞌtéꞌexaaj tɨjɨn:

—Tɨpuaꞌaj aꞌtɨ́j juꞌɨ́ɨj huatátoonyij ajta jeꞌen séej ancureꞌviꞌtɨj, aꞌɨ́ɨ pu juxanaꞌcɨreꞌen aꞌɨ́jcɨ jimi ɨ tɨ anaquéej jatyéviꞌtɨnyaꞌaj, 12 ajta tɨpuaꞌaj ɨ íitɨꞌ jucɨ́ɨn huatátoonyij ajta jeꞌen séej jamuán huatyévicheꞌen, aꞌɨ́ɨ pu ajta juxanaꞌcɨreꞌ.

Jesús pu huaꞌ japua nyuu ɨ tɨꞌríij

(Mt. 19:13-15; Lc. 18:15-17)

13 Matɨꞌɨj mij tɨꞌríij ayeꞌvéꞌviꞌtɨchej ɨ Jesús tɨꞌij huaꞌajtamuárɨeꞌen, aj mu mij aꞌɨ́ɨmaj ɨ maj jamuán huacɨ́j huoꞌtáꞌijmuejriꞌ aꞌtyán maj ahuajaꞌvéꞌviꞌtɨɨcariaꞌaj. 14 Tɨꞌɨj ɨ Jesús huoꞌséj jeꞌej maj rɨjcaj, aj puꞌij huatanyúꞌcacaꞌ, tɨꞌquij aꞌyan tyihuoꞌtéꞌexaaj tɨjɨn:

—Micheꞌ yeveꞌréꞌnyej mu tɨꞌríij nye jimí, caxu huáꞌijmuejra, jiꞌnye joꞌtɨj ɨ Dios tyejéꞌijtaj aꞌɨ́ɨmaj mu antyúumuaꞌreeriaj muáꞌjuꞌun ɨ maj aꞌyan een matɨꞌɨj mu tɨꞌríij. 15 Aꞌyaa nu tyajáꞌmuaꞌixaatyeꞌ tɨpuaꞌaj aꞌtɨ́j quee aꞌyan tyaꞌráꞌastej jeꞌej tɨ ɨ Dios tyíꞌijta aꞌyájna tɨꞌɨj sɨ́ɨj ɨ páꞌrɨꞌɨj, capu aꞌúun joꞌtyárutyij.

16 Aj puꞌij xáxuiꞌcan tyíꞌtɨꞌɨjcɨɨ, ajta tyámuaꞌ tyihuoꞌtyájtoo ɨ Dios jimi huaꞌvaꞌmuɨ́ɨhuaꞌaj séej ajta séej.

Ɨ tyamuéej tɨ chíjtyaanyiꞌ pu Jesús jamuán tyuꞌtaxájtacaꞌ

(Mt. 19:16-30; Lc. 18:18-30)

17 Tɨꞌɨj ɨ Jesús arí joꞌyiꞌmuɨ́ɨcaj sɨ́ɨj pu aꞌtɨ́j ajeꞌréꞌnyej huatéechisimaꞌaj, aj puꞌij tyítunutacaꞌ ɨ Jesús jimi, tɨꞌquij aꞌyan tyaataꞌíhuoꞌriꞌ tɨjɨn:

—Maeestro mu paj tyámuaꞌ een, ¿jiꞌnye náarɨnyij tɨꞌij náacɨꞌtyij nyaj júurij náꞌraꞌnyij jusén jɨmeꞌ?

18 Jesús pu aꞌyan tyaatéꞌexaa tɨjɨn:

—¿Jiꞌnye een jɨmeꞌ aꞌyan petyíꞌnyejee yee nyaj tyámuaꞌ een? Sɨ́ɨj puꞌuj séejreꞌ ɨ tɨ tyámuaꞌ een, aꞌɨ́ɨ pu aꞌɨ́ɨn puéꞌeen ɨ Dios. 19 Papuꞌríj jamuaꞌreej jeꞌej tɨ ɨ Dios tyuꞌtaꞌíjtacaꞌ: “Capáj tyíꞌtyacuiꞌcareꞌen,” “pajta quee tyíꞌxanaꞌcɨreꞌej,” “capáj tyíꞌnahuaꞌaj,” “capáj hueꞌtzij aꞌtɨ́j taavijriaꞌaj pajta quee aꞌtɨ́j cuanamuaj,” “huoꞌtyátzaahuatyeꞌ aꞌ táataj pajta aꞌ náanaj.”

20 Aj puꞌij ɨ aꞌtɨ́j aꞌyan tyuꞌtanyúj tɨjɨn:

—Maeestro, néijmiꞌi nu nyeríj jaꞌráꞌastej nyatɨꞌɨj nyanaꞌaj tyuꞌcɨ́leenyiꞌtariacaꞌ.

21 Jesús pu jaaséj ajta tyámuaꞌ tyoꞌtóomuaꞌaj ɨ jutzájtaꞌ, aj puꞌij aꞌyan tyaatéꞌexaa tɨjɨn:

—Tyiꞌtɨ́j pu ooj muáꞌɨtziityeꞌ, áricuj, néijmiꞌi tyuꞌtój ɨ paj tyíꞌijchaꞌɨj pataꞌaj huoꞌrían ɨ túmii ɨ maj quee jeꞌej tyéejviicueꞌ. Aꞌyaa paj jéehua tyaꞌancuriáaꞌsij aꞌájna joꞌtɨj ɨ Dios jáꞌsejreꞌ. Pajta jeꞌen mujoꞌvéꞌmej pej pij nyaj jamuán joꞌchaꞌcanyeꞌen.

22 Tɨꞌɨj jáanamuajriꞌ aꞌíjcɨ ɨ nyúucarij, jéehua pu huatóoxaamujri aꞌɨ́jna ɨ tyáatɨꞌ, jiꞌnye jéehua pu tyíꞌijchaꞌɨɨcaꞌaj.

23 Aj puꞌij ɨ Jesús huanyéeriajraa, ajta aꞌyan tyihuoꞌtéꞌexaaj ɨ maj jamuán huacɨ́j tɨjɨn:

—Tyámuaꞌ pu tyihuáꞌtyesiꞌhuarityeꞌ ɨ chíjtyaanyiꞌij maj utyájrutyej joꞌtɨj ɨ Dios tyejéꞌijtaj.

24 Majta ɨ maj jamuán huacɨ́j jeꞌej mu joꞌtánamuajriꞌ, aꞌɨ́j pu jɨn ɨ Jesús ajtáhuaꞌaj aꞌyan tyihuoꞌtéꞌexaaj tɨjɨn:

—Nyiyóojmuaꞌ, tyámuaꞌ pu tyihuáꞌtyesiꞌhuarityeꞌ ɨ maj jéehua tyíꞌijchaꞌɨj maj aꞌáa joꞌtyájrutyej joꞌtɨj ɨ Dios tyejéꞌijtaj. 25 Jéetzeꞌ pu quee tyésiꞌ tɨ ɨ caméeyuj anájraꞌnyij ɨ pɨ́ꞌseꞌej jitze, quee tɨpuaꞌaj tɨ chíjtyaanyiꞌ aꞌáa joꞌtyájrutyej joꞌtɨj ɨ Dios tyejéꞌijtaj.

26 Matɨꞌɨj aꞌyan tyáanamuajriꞌ, jéetzeꞌ mu jeꞌej joꞌtánamuajriꞌ, aꞌyaa mu mij tyúuꞌihuoꞌracaꞌaj séej jamuán majta séej tɨjɨn:

—¿Aꞌtanyíj aꞌyan rɨnyij tɨꞌij jáahuɨɨreꞌen ɨ Dios jimi?

27 Aj puꞌij ɨ Jesús huaꞌráasej tɨꞌquij aꞌyan tyihuoꞌtéꞌexaaj tɨjɨn:

—Aꞌɨ́ɨjma jimi ɨ tyétyacaa capu jeꞌej tyíɨꞌrij, ajta capu aꞌɨ́jcɨ jimi ɨ Dios, jiꞌnye capu tyiꞌtɨ́j jatyesiꞌhuarityeꞌ ɨ Dios.

28 Aj puꞌij ɨ Pedro huatyóochej tɨ aꞌyan tyaatéꞌexaatyeꞌen tɨjɨn:

—Ityáj tu tyeríj néijmiꞌi tyuꞌtátoj ɨ tyaj tyúꞌchaꞌɨɨcaꞌaj, tyej tyij ajamuán huacɨ́ꞌcaꞌan.

29 Jesús pu aꞌyan tyihuoꞌtéꞌexaaj tɨjɨn:

—Aꞌyaa nu tzáahuatyiꞌraꞌaj jɨn tyajáꞌmuaꞌixaatyeꞌ tɨjɨn tɨpuaꞌaj aꞌtɨ́j tyiꞌtɨ́j joꞌrɨeenyij nye jimi, naꞌríij tɨ ɨ Dios nyuucaaj áꞌtzaahuatyeꞌ, tɨpuaꞌaj juchiꞌij, naꞌríij juꞌihuáamuaꞌ, jutáataj nusu junáanaj, juyójmuaꞌ nusu juchuéj, 30 aꞌɨ́ɨ pu tyaꞌancuriáaꞌsij tɨꞌɨj ooj júurij íiyan ɨ cháanacaj japua, aꞌchu anxɨtyej tyiꞌtɨ́j tɨ jeꞌej tɨpuaꞌaj chiꞌij, naꞌríij juꞌihuáamuaꞌ, junáanaj naꞌríij jutáataj, juyójmuaꞌ nusu juchuéj, tyij ajta jajpuéetzij, tɨꞌɨj utyájrutyej joꞌtɨj ɨ Dios tyejéꞌijtaj, aj puꞌij jaꞌancuriáaꞌsij ɨ júuricamej tɨꞌij jusén jɨn júurij jáꞌraꞌnyij. 31 Majta mueꞌtɨ́j maj ijíij aꞌɨ́ɨn puéꞌeen ɨ maj anáatyij, aꞌɨ́ɨ mu uvéꞌtyajtɨrij, majta mueꞌtɨ́j maj ijíij uvéꞌtyajtɨj, aꞌɨ́ɨ mu anáraꞌsij.

Jesús pu ajtáhuaꞌaj jaataxájtacaꞌ tɨ muɨꞌnyij

(Mt. 20:17-19; Lc. 18:31-34)

32 Aꞌáa mu joojúꞌcaj a Jerusalén, ajta ɨ Jesús pu anaquéej huamaꞌcaꞌaj aꞌɨ́ɨjma jimi ɨ maj jamuán huacɨ́j. Aꞌɨ́ɨ mu jéehua jutyamuaꞌvaꞌcaꞌaj, majta ɨ maj huaꞌ cújtaꞌ huajúꞌcaꞌaj aꞌɨ́ɨ mu tyíꞌtzɨɨnyaꞌcaꞌaj. Aj puꞌij ɨ Jesús ajtáhuaꞌaj jujɨ́meꞌ huoꞌtajé ɨ maj jamuán huacɨ́j, tɨꞌquij huatyóochej tɨ huoꞌtéꞌexaatyeꞌen jeꞌej tɨ tyiꞌtɨ́j jaꞌuurej. 33 Aꞌyaa pu tɨjɨn:

—Aꞌyájna siatɨꞌɨj muaꞌaj seríj tyíꞌsej, ijíij tuꞌríj jóꞌjuꞌ aꞌájna a Jerusalén, joꞌtɨj joꞌtátuiiriꞌhuaj aꞌɨ́jna ɨ tɨ ajta tyévij jitze huanɨeꞌhuacaꞌ aꞌɨ́ɨjma jimi ɨ maj tyihuáꞌijtyeꞌ ɨ tyeyúuj tzajtaꞌ, ajta aꞌɨ́ɨjma jimi ɨ maj tyihuáꞌmuaꞌtyej ɨ yuꞌxarij jitze ɨ maj jɨn tyíꞌijta, aꞌɨ́ɨ mu tyuꞌtáꞌsij maj jaajéꞌcaj, majta aꞌɨ́ɨjma jimi tyuꞌtátuiireꞌej ɨ maj séej chuéj japua jáꞌmaꞌcan. 34 Aꞌɨ́ɨ mu jaatyáxaahuariꞌraj, majta jaatyávaxɨꞌɨj, majta jaatyétziꞌtziqueꞌmuaxɨꞌɨj, majta jajeꞌcatan, ajta huéeicaj xɨcáj jitze pu huatájuuritaj.

Aꞌɨ́jna ɨ Santiago ajta ɨ Juan aꞌɨ́ɨ mu jaatáhuoj jeꞌej maj tyáꞌxɨeꞌvaꞌcaꞌaj

(Mt. 20:20-28)

35 Aꞌɨ́jna ɨ Santiago ajta Juan, yójmuaꞌmuaꞌ aꞌɨ́jcɨ ɨ Zebedeo, aꞌɨ́ɨ mu ajeꞌréꞌnyej ɨ Jesús jimi matɨꞌɨj mij aꞌyan tyaatéꞌexaa tɨjɨn:

—Maeestro, aꞌyaa tu tyáꞌxɨeꞌveꞌ paj aꞌyan huárɨnyij jeꞌej tyaj tyimuaatáhuaviiraj.

36 Aj puꞌij Jesús aꞌyan tyihuoꞌtaꞌíhuoꞌriꞌ tɨjɨn:

—¿Jiꞌnye setyáꞌxɨeꞌveꞌ nyaj aꞌyan huárɨnyij jaꞌmua jimi?

37 Aj mu mij aꞌyan tyaatéꞌexaa tɨjɨn:

—Aꞌyaa tu tyáꞌxɨeꞌveꞌ paj taatáꞌan tyaj ajcáraꞌsixɨꞌɨn sɨ́ɨj amuácaꞌtaꞌ ajta sɨ́ɨj aꞌ útataꞌ aꞌájna patɨꞌɨj néijmiꞌi jɨn antyíaꞌmuaꞌreeriaj.

38 Jesús pu aꞌyan tyihuoꞌtéꞌexaaj tɨjɨn:

—Caxu muaꞌaj jamuaꞌreej tyiꞌtɨ́j siaj nyahuavii. ¿Nyi aꞌyan setyéꞌviicueꞌ siaj jajpuéetzij xáꞌraꞌnyij nyatɨꞌɨj nyáaj tyaꞌajpuéetzij naꞌmej, siajta jóꞌviicueꞌ maj ɨ tyeɨ́tyee jeꞌej puaꞌaj jamuáaꞌuurej aꞌyájna matɨꞌɨj nyéetzij nyoorej?

39 Aj mu mij aꞌyan tyuꞌtaxájtacaꞌ tɨjɨn:

—Jiꞌnye tyijtá putujoorej.

Jesús pu aꞌyan tyihuoꞌtéꞌexaaj tɨjɨn:

—Muaꞌaj xu jajpuéetzij xáꞌjuꞌun nyatɨꞌɨj nyáaj tyaꞌajpuéetzij naꞌmej, majta jeꞌej puaꞌaj jáꞌmuaꞌuuren matɨꞌɨj majta nyéetzij nyoorej, 40 ajta canu aꞌɨ́jcɨ jɨn antyínyamuaꞌree nyaj jamuaataꞌan siaj ajcáraꞌsixɨꞌɨn sɨ́ɨj nyamuácaꞌtaꞌ ajta sɨ́ɨj nyaꞌ útataꞌ, aꞌɨ́ɨjma pu cɨꞌtyij ɨ maj tyámuaꞌ een.

41 Matɨꞌɨj huóꞌnamuajriꞌ ɨ séecan ɨ maj tamuáamuataꞌ aráꞌasej, muaatanyínyuꞌcacucaꞌ aꞌɨ́ɨjma jimi ɨ Jacobo ajta ɨ Juan. 42 Ajta ɨ Jesús pu huoꞌtajé, ajta aꞌyan tyihuoꞌtéꞌexaaj tɨjɨn:

—Aꞌyaa xu muaꞌaj tyáꞌmuaꞌreej, jeꞌej maj rɨcɨj ɨ maj tyíꞌijta ɨ cháanacaj japua, caꞌnyíin mu jɨn tyihuáꞌijtyeꞌ ɨ tyeɨ́tyee, ɨ maj vaꞌcán jɨn tyityatatyíj, aꞌɨ́ɨ mu tyihuáꞌijtyeꞌ jeꞌej maj huárɨnyij ɨ séecan. 43 Ajta jaꞌmua jimi capu aꞌyan tyúuxɨeꞌveꞌ tɨ aꞌyan tyíꞌrɨjcaa. Tɨpuaꞌaj aꞌtɨ́j jaxɨeꞌvaꞌaj tɨ vaꞌcán jɨn tyiꞌtyaváaj jáꞌraꞌnyij, aꞌyaa pu tyúuxɨeꞌveꞌ tɨ néijmiꞌcaa huatyáhuɨɨreꞌen, 44 ajta ɨ tɨ jaꞌmua jimi aꞌyan tyáꞌxɨeꞌveꞌ tɨ aꞌɨ́ɨn puéꞌeenyeꞌ ɨ tɨ anájcaj, aꞌyaa pu tyúuxɨeꞌveꞌ tɨ aꞌɨ́ɨn huoꞌtyáhuɨɨreꞌen néijmiꞌcaa ɨ séecan. 45 Jiꞌnye ɨ yójraꞌ ɨ Dios capu aꞌɨ́jna jɨn mujoꞌvéꞌmej mej mij jaatyáhuɨɨreꞌen, sulu tɨꞌij huoꞌtyáhuɨɨreꞌen ajta huaꞌ jitze maꞌcan huámuɨꞌnyij muiꞌcaa ɨ tyeɨ́tyee.

Jesús pu tyáahuaj aꞌɨ́jcɨ ɨ Bartimeo ɨ taꞌrácuun

(Mt. 20:29-34; Lc. 18:35-43)

46 Matɨꞌɨj mij aꞌáa jaꞌráꞌaj chájtaꞌ tɨ aꞌyan tyaꞌrájtyapuaj tɨjɨn Jericó. Ajta tɨꞌɨj ɨ Jesús arí iiramáꞌcaj aꞌájna a chájtaꞌ, majta cújtaꞌ huajúꞌcaꞌaj ɨ maj jamuán huacɨ́j, majta mueꞌtɨ́j ɨ tyeɨ́tyee huaꞌ jamuán huajúꞌcaꞌaj, aꞌáa pu sɨ́ɨj taꞌrácuun jeꞌtyácatyij véjriꞌ juyéj jitze, aꞌyaa pu ántyapuaacaꞌaj tɨjɨn Bartimeo, yójraꞌ aꞌɨ́jcɨ ɨ Timeo. 47 Tɨꞌɨj jáanamuajriꞌ tɨ aꞌɨ́ɨn ajaꞌváꞌmaꞌcaꞌaj ɨ Jesús Nazaret tɨ jáꞌmaꞌcan, aꞌɨ́ɨ pu ɨ taꞌrácuun huatyóochej tɨ aꞌyan tyuꞌjíjhuaj tɨjɨn:

—Jesús, mu paj yójraꞌ puéꞌeen aꞌɨ́jcɨ ɨ David, náꞌancuꞌvaxɨꞌ nyéetzij.

48 Mueꞌtɨ́j mu ɨ tyeɨ́tyee jaatáꞌijmuejriꞌ tɨquee jijhuaj, ajta aꞌɨ́jna jéetzeꞌ pu caꞌnyíin jɨn jijhuacaꞌaj aꞌyan tɨjɨn:

—Mu paj yójraꞌ puéꞌeen aꞌɨ́jcɨ ɨ David, náꞌancuꞌvaxɨꞌ nyéetzij.

49 Aj puꞌij ɨ Jesús oocháxɨj, tɨꞌquij aꞌyan tyihuoꞌtéꞌexaaj tɨjɨn:

—Usioꞌtájee.

Aj mu mij uyoꞌtajé ɨ taꞌrácuun, aꞌyan metyeꞌixáatyeꞌej tɨjɨn:

—Huatyáꞌcaꞌnyej a tzajtaꞌ, ájchesij, muachóꞌveꞌ ɨ Jesús.

50 Aj puꞌij ayóoraaxɨj ɨ jumáancaj, tɨꞌquij ájtzunacaꞌ aj puꞌij ajeꞌréꞌnyej ɨ Jesús jimi, 51 Jesús puꞌij aꞌyan tyaataꞌíhuoꞌriꞌ tɨjɨn:

—¿Jiꞌnye petyaaxɨeꞌveꞌ nyaj tyiꞌtɨ́j huáꞌuurej a jimí?

Tɨꞌquij aꞌyan tyaatéꞌexaa aꞌɨ́jna ɨ taꞌrácuun tɨjɨn:

—Maeestro, nyáaxɨeꞌveꞌ nyaj atányeerej.

52 Jesús pu aꞌyan tyaatéꞌexaa tɨjɨn:

—Puꞌríj paj jóꞌraꞌnyij, papuꞌríj huarúj aꞌɨ́jcɨ jɨmeꞌ ɨ paj tyáꞌantzaahuaj.

Aj puꞌij jiyeꞌtzín tyámuaꞌ huarɨ́j ɨ taꞌrácuun tɨꞌquij atányeeriacaꞌ, ajta jeꞌen jamuán joꞌmej aꞌɨ́jcɨ ɨ Jesús joꞌtɨj joomaꞌcaꞌaj ɨ juyéj jitze.

11

Jesús pu utyájrupij a Jerusalén

(Mt. 21:1-11; Lc. 19:28-40; Jn. 12:12-19)

1 Matɨꞌɨj meríj avéjriꞌ joojúꞌcaj aꞌájna a Jerusalén, aꞌáa mu jaꞌtanyéj joꞌtɨj jaꞌchájtaꞌnajmee tɨ aꞌyan tyaꞌratyapuájmee tɨjɨn Betfagé, ajta aꞌájna Betania. Aꞌáa pu jaꞌchajtaꞌ ɨ jɨríj jitze tɨ aꞌyan tyaꞌrájtyapuaj tɨjɨn Aseitúunajrimi, aj puꞌij ɨ Jesús huaꞌpuácaa huataꞌítyacaꞌ 2 Aꞌyan tyihuoꞌteꞌexáatyeꞌej tɨjɨn:

—Séricuj, siataꞌaj aꞌáa jaꞌtanyéj a chájtaꞌ a tɨ véjriꞌ jáꞌsejreꞌ, tɨpuaꞌaj seríj aꞌáa jaꞌráꞌastij, aꞌáa xu púuruꞌ jáꞌtyoonyij tɨ quee xu aꞌnáj aꞌtɨ́j japuan aváꞌcaj, aꞌáa pu jeꞌejtápiꞌhuaj jaꞌmej. Aj xu sij jeꞌejxɨsta, siajta jeꞌen uyaꞌráaja. 3 Tɨpuaꞌaj aꞌtɨ́j aꞌyan tyajáꞌmuaꞌihuoꞌraj yee: “¿Jiꞌnye sijta tyaꞌrájxɨna mu púuruꞌ?”, aꞌyaa xu tyaatéꞌexaatyeꞌen yee: “Aꞌɨ́j pu jitzán juxɨeꞌveꞌ ɨ tavástaraꞌ”, siajta aꞌyan tyaatéꞌexaatyeꞌen tɨjɨn: “Jiyeꞌtzín tu tyijtá yajaváꞌtoosij”.

4 Matɨꞌɨj mij ujóꞌjuꞌ, aꞌáa mu mij puaꞌquéj cáayej jitze yoꞌtyoj aꞌɨ́jcɨ ɨ púuruꞌ, aꞌáa pu jeꞌejtápiꞌhuacaꞌaj avéjriꞌ puéertaj jitze, matɨꞌɨj mij jeꞌejxɨstacaꞌ.

5 Séecan maj aꞌáa joꞌtyúꞌuucaꞌaj, aꞌɨ́ɨ mu aꞌyan tyihuoꞌtaꞌíhuoꞌriꞌ tɨjɨn:

—¿Tyiꞌtanyí jeꞌej sioorej? ¿Jiꞌnye een jɨmeꞌ setyeꞌejxɨnaj mu púuruꞌ?

6 Aꞌyaa mu tyuꞌtaxájtacaꞌ jeꞌej tɨ ɨ Jesús tyihuoꞌtéꞌexaaj, majta aꞌɨ́ɨmaj huoꞌtaꞌ maj jaꞌajnáanan. 7 Matɨꞌɨj mij yoꞌjáj ɨ Jesús jimi aꞌɨ́jcɨ ɨ púuruꞌ, matɨꞌɨj mij ɨ tyúumaancaj tyeꞌtyéveerej, tɨꞌquij avéꞌyixɨj ɨ Jesús ɨ púuruꞌ japua. 8 Majta aꞌɨ́ɨmaj ɨ tyeɨ́tyee jéehua mu ɨ máancaj tyoꞌcaváarajraa ɨ juyéj jitze. Majta séecan xamuáj ucapíitɨraa ɨ juyéj jitze.

9 Majta aꞌɨ́ɨmaj ɨ maj anáatyaꞌaj huajúꞌcaꞌaj, aꞌɨ́ɨ mu huatyóohuij maj huajíjhua, majta ɨ maj cújtaꞌ huajúꞌcaꞌaj ɨ Jesús, aꞌyaa mu tyíꞌtyejijhuacaꞌaj tɨjɨn:

—Puꞌríj xáꞌpuɨꞌ, cheꞌ ɨ Dios tyámuaꞌ tyeetyátoonyij aꞌɨ́jcɨ ɨ tɨ yevéꞌmej nyúucaritzeꞌ ɨ tavástaraꞌ. 10 Puꞌríj xáꞌpuɨꞌ. Cheꞌ Dios jaatyáhuɨɨreꞌen tyámuaꞌ naa aꞌɨ́jcɨ tɨ yevéꞌmej ɨ tɨ tyuꞌtaꞌíjtaj tɨꞌɨj aráꞌtyeej tɨ tyuꞌtaꞌíjtacaꞌ ɨ tahuáacɨxaꞌ, aꞌɨ́jna ɨ David. Ajta aꞌɨ́ɨmaj ɨ maj tyíꞌhuɨɨreꞌ u tajapuá, micheꞌ aꞌyan tyuꞌtaxáj tɨjɨn aꞌyaa pu tyíꞌxaꞌpuɨꞌ.

11 Tɨꞌɨj ij ɨ Jesús ujoꞌtyájrupij aꞌájna a Jerusalén ajta jeꞌen ɨ tyeyúuj tzajtaꞌ joꞌtyájrupij. Tɨꞌɨj néijmiꞌqueꞌ tyuꞌséerajraꞌaj aj puꞌij jóꞌraa aꞌájna a Betania huaꞌ jamuán ɨ maj tamuáamuataꞌ japuan huaꞌpuaj aráꞌasej, jiꞌnye puꞌríj huachúmuaꞌcaꞌaj.

Jesús pu jeꞌej puaꞌaj tyaatajé ɨ xápuaꞌ tɨ quee tacaꞌcaꞌaj

(Mt. 21:18-19)

12 Yaa ariáꞌpuaꞌaj, matɨꞌɨj ujaꞌráacɨj aꞌájna a Betania, Jesús pu huataíꞌcuatacaꞌ. 13 Tɨꞌquij aꞌɨ́j huaséj ɨ xápuaꞌ cɨyéj tɨ aꞌ ɨmuáj jaꞌtávaacaꞌaj ajta jéehua tyáxamueꞌcaꞌaj, aj puꞌij ujóꞌmej tɨꞌij jaaséj tɨpuaꞌaj tacaꞌaj, ajta capu tacaꞌcaꞌaj jéehua puꞌuj tyáxamueꞌcaꞌaj, jiꞌnye capu aꞌáa putyíꞌrɨjcaa tɨꞌɨj puaꞌaj taajcaa. 14 Aj puꞌij aꞌyan tyaatajé aꞌɨ́jcɨ xápuaꞌ tɨjɨn:

—Capu cheꞌ aꞌnáj aꞌtɨ́j jacuaꞌnyij muaꞌ táqueꞌ.

Majta ɨ maj jaꞌmua huacɨ́j aꞌɨ́ɨ mu jáanamuajriꞌ jeꞌej tɨ tyaatajé.

Jesús pu jaajájcuarej ɨ tyeyúuj

(Mt. 21:12-17; Lc. 19:45-48; Jn. 2:13-22)

15 Matɨꞌɨj aꞌáa jaꞌráꞌaj a Jerusalén, Jesús pu tyeyúuj tzajtaꞌ joꞌtyájrupij ajta jeꞌen huatyóochej tɨ hueꞌráꞌityej ɨ maj aꞌúun tyóꞌtoocaꞌaj ajta ɨ maj aꞌúun tyóꞌnanaavej. Tyeꞌtahuáꞌxɨj ɨ tyihuaꞌ meesaj ɨ maj japuan túmii huaꞌpuataꞌtyiꞌracaꞌaj ɨ tyeɨ́tyee, ajta joꞌmaj ɨ cúcuiꞌsee jaꞌtoocaꞌaj, 16 ajta quee tyuꞌtáꞌ tɨ aꞌtɨ́j tyiꞌtɨ́j ajóotɨsimeꞌen a jéꞌtaꞌ ɨ tyeyúuj tzajtaꞌ. 17 Ajta jeꞌen tyihuaꞌajmuaꞌtyájraa aꞌyan tɨjɨn:

—Aꞌyaa pu tyéꞌyuꞌsiꞌ ɨ yuꞌxarij jitze tɨjɨn: “Aꞌyaa mu jaatámuaꞌsij ɨ nye chiꞌij tɨjɨn chiꞌij maj tzajtaꞌ huatyényuunyij ɨ Dios jimi néijmiꞌi ɨ maj séej chuéj japua jaꞌchej”, siajta muaꞌaj aꞌyaa xu jáaruuj tɨꞌɨj joꞌtɨj jáꞌtyastaꞌ joꞌmaj náhuaꞌrij jeꞌráatyij.

18 Matɨꞌɨj aꞌyan tyáanamuajriꞌ, ɨ maj tyihuáꞌijtyeꞌ ɨ puaaríj majta ɨ maj tyihuáꞌmuaꞌtyej ɨ yuꞌxarij jitze ɨ maj jɨn tyíꞌijta, aꞌɨ́ɨ mu huatyóohuij maj jáahuoonyij jeꞌej maj huárɨnyij mej mij jaajéꞌcaj ɨ Jesús, jiꞌnye aꞌɨ́ɨ mu jatzɨɨnyaꞌcaꞌaj, aꞌɨ́jcɨ jɨmeꞌ maj néijmiꞌi naa yóꞌsejracaꞌaj jeꞌej tɨ aꞌɨ́ɨn tyihuoꞌmuáꞌtyej. 19 Ajta tɨꞌɨj huariáꞌtɨcaꞌriacaꞌ, ɨ Jesús majta ɨ maj jamuán huacɨ́j aꞌɨ́ɨ mu eeráacɨj aꞌájna a chájtaꞌ.

Huatyáahuaj aꞌɨ́jna ɨ xápuaꞌ

(Mt. 21:20-22)

20 Yaa ariáꞌpuaꞌaj mu aꞌáa véjriꞌ jaꞌtanyéj joꞌtɨj jaꞌtávaacaꞌaj ɨ xápuaꞌ, aj mu mij jaaséj tɨ arí huachicaꞌaj tyétyeꞌ ɨmuáj ɨ junáanaꞌ jitze. 21 Aj puꞌij ɨ Pedro, joꞌtámuaꞌreeriꞌ jeꞌej tɨ tyuꞌrɨ́j, tɨꞌquij aꞌyan tyaatéꞌexaa aꞌɨ́jcɨ ɨ Jesús tɨjɨn:

—Maeestro, cásɨꞌ, puꞌríj huatyáahuaj ɨ xápuaꞌ ɨ paj jeꞌej puaꞌaj tyaatajé.

22 Jesús pu aꞌyan tyihuoꞌtéꞌexaaj tɨjɨn:

—Setyáꞌantzaahuatyeꞌ ɨ Dios jimi. 23 Jiꞌnye aꞌyaa nu tyajáꞌmuaꞌixaatyeꞌ tɨpuaꞌaj aꞌtɨ́j aꞌyan tyaatéꞌexaatyeꞌen ɨ jɨríj yee: “Tyíchesij aꞌmájna atyájrutyij ɨ jájritzeꞌ”, ajta quee seequéj tyiꞌmuaꞌastɨ́j, sulu tɨ tyáꞌtzaahuatyeꞌej tɨ aꞌyan tyeꞌmej, aj puꞌij aꞌyan tyeꞌmej. 24 Aꞌɨ́j nu jɨn aꞌyan tyajáꞌmuaꞌixaatyeꞌ tɨjɨn tyiꞌtɨ́j siaj muaꞌaj jeꞌej tyuꞌtáhuoosij ɨ Dios jimi, aꞌyaa xu tyáꞌantzaahuatyeꞌen siaj seríj jaꞌancuriáaꞌ, aj xu sij jaꞌancuriáaꞌsij. 25 Ajta siatɨꞌɨj tyényuusimeꞌen ɨ Dios jimi, setyihuoꞌtúꞌuunyiꞌ aꞌtyán maj jamuájchaꞌɨɨreꞌ, taꞌaj ij ajta ɨ jaꞌmuavástaraꞌ tajapuá tɨ jáꞌsejreꞌ muaꞌajmaj tyajamuaatúꞌuunyiꞌ. 26 Ajta tɨpuaꞌaj sequée tyihuoꞌtúꞌuunyiꞌ ɨ maj jamuájchaꞌɨɨreꞌ, capu ajta muaꞌajmaj tyajamuaatúꞌuunyiꞌraj ɨ jaꞌmuavástaraꞌ tajapuá tɨ jáꞌsejreꞌ ɨ siaj jɨn quee xáꞌpuɨꞌ jimi huarɨ́j.

Ɨ tɨ jɨn antyúumuaꞌreej ɨ Jesús

(Mt. 21:23-27; Lc. 20:1-8)

27 Aj mu mij majtáhuaꞌaj aꞌáa jóꞌjuꞌ a Jerusalén. Tɨꞌɨj ɨ Jesús aꞌáa jaꞌajcayiꞌcáacaj ɨ tyeyúuj jitze, aj mu mij aꞌɨ́ɨmaj ajtyáxɨɨriacaꞌ ɨ maj tyíꞌijta ɨ tyeyúuj tzajtaꞌ, majta ɨ maj tyihuáꞌmuaꞌtyej ɨ yuꞌxarij jitze ɨ maj jɨn tyíꞌijta majta huaꞌ jamuán ɨ huáasij, 28 matɨꞌɨj mij aꞌyan tyaataꞌíhuoꞌriꞌ tɨjɨn:

—¿Tyiꞌtanyí jɨn petyiꞌtyéjvee pej pij aꞌyan rɨcɨj? ¿Aꞌtanyíj muaatáꞌ pej pij aꞌyan rɨjcaj?

29 Aj puꞌij Jesús aꞌyan tyihuoꞌtéꞌexaaj tɨjɨn:

—Nyajta nu nyáaj séej tyajamuaataꞌíhuoꞌraj, tɨpuaꞌaj sianaatéꞌexaatyeꞌen, aj nu nyij nyajta nyáaj jamuaatéꞌexaatyeꞌej tyiꞌtɨ́j nyaj jɨn tyiꞌtyéjvee nyej nyij aꞌyan rɨcɨj. 30 ¿Aꞌtanyíj jaꞌantyíhuoj aꞌɨ́jcɨ ɨ Juan tɨꞌij huáꞌɨɨracaꞌaj ɨ tyeɨ́tyee, nyiquij ɨ Dios, caꞌmij ɨ tyeɨ́tyee? Sianaatéꞌexaatyeꞌ.

31 Aj mu mij huatyóohuij maj tyiꞌhuóoꞌihuoꞌ séej jamuán majta séej aꞌyan tɨjɨn:

—Tɨpuaꞌaj aꞌyan tyetyaatéꞌexaatyeꞌen yee Dios pu uyoꞌtaꞌítyacaꞌ, aꞌyaa pu tyitaatéꞌexaatyeꞌej yee: “¿Jiꞌnye een jɨmeꞌ sequée jaꞌantzaahuaj jeꞌej tɨ tyuꞌtaxájtacaꞌ?” 32 Ajta capu jeꞌej tyíɨꞌrij tyaj aꞌyan tyaatéꞌexaatyeꞌen yee ɨ tyeɨ́tyee mu uyoꞌtaꞌítyacaꞌ.

Aꞌyaa mu tyuꞌtaxájtacaꞌ, jiꞌnye mahuáꞌtzɨɨnyaꞌcaꞌaj ɨ tyeɨ́tyee, majta néijmiꞌi ɨ tyeɨ́tyee aꞌyan tyáꞌtzaahuatyaꞌcaꞌaj tɨ ɨ Juan aꞌɨ́ɨn pueꞌéenyeꞌej ɨ Dios jitze maꞌcan tɨ tyíꞌxajtacaꞌaj. 33 Aj mu mij aꞌyan tyaatéꞌexaa aꞌɨ́jcɨ ɨ Jesús tɨjɨn:

—Catu jamuaꞌreej.

Aj puꞌij Jesús aꞌyan tyihuoꞌtéꞌexaaj tɨjɨn:

—Canu nyajta nyáaj jamuaatéꞌexaatyeꞌej tyiꞌtɨ́j nyaj jɨn tyiꞌtyéjvee nyej nyij aꞌyan rɨcɨj.

12

Aꞌɨ́jcɨ jɨmeꞌ ɨ maj tyíꞌmuɨjhuacaa, ɨ maj jeꞌej puaꞌaj huarɨ́j

(Mt. 21:33-46; Lc. 20:9-19)

1 Aj puꞌij ɨ Jesús huatyóochej tɨ tyihuóꞌixaatyeꞌen séej jɨmeꞌ ɨ nyúucarij. Aꞌyaa pu tyihuoꞌtéꞌexaaj tɨjɨn:

—Aꞌtɨ́j pu úuvaj huahuástej ajta jeꞌen jariáꞌnaj, aj puꞌij tyiꞌtɨ́j huatyátaahuacaꞌ ɨ tɨ jɨn jaatyájachaꞌxɨꞌɨn ɨ úuvaj, ajta tyiꞌtɨ́j ájtaahuacaꞌ ajtyéeviꞌ ɨ maj japuan utyúuj muaaꞌíxɨeꞌreꞌen ɨ maj tyíꞌmuɨjhuacaa. Ajta jeꞌen séecan huatanyéjtye ɨ chuéj mej mij tyaanájchityeꞌen cɨ́ɨraꞌtzuj, tɨꞌquij jóꞌraa aꞌɨ́jna ɨ aꞌtɨ́j séej chuéj japua. 2 Tɨꞌɨj tyaꞌráꞌaj aꞌnáj maj jajuꞌracaa ɨ úuvaj, séej pu huataꞌítyacaꞌ tɨ jimi tyíꞌhuɨɨreꞌ tɨꞌij huoꞌtáhuaviij aꞌchu tɨ jacɨꞌpuaj aꞌɨ́jcɨ ɨ aꞌtɨ́j. 3 Majta aꞌɨ́ɨmaj ɨ maj tyíꞌmuɨjhuacaa aꞌɨ́ɨ mu jaatyéeviꞌ aꞌɨ́jcɨ ɨ tɨ huataꞌíjtyiꞌrej, majta jaatyáavaxɨj aꞌyaa muꞌuj tyaataꞌítyacaꞌ camu tyiꞌtɨ́j jaatáꞌ. 4 Aj puꞌij ɨ tɨ jachuéj ajtáhuaꞌaj séej huataꞌítyacaꞌ, majta mu aꞌɨ́jcɨ huatyátoꞌsij tyetyéj jɨmeꞌ matɨꞌɨj mij tyaapuéj ɨ muꞌúuraꞌ jitze, majta jajtyáꞌxɨj. 5 Ajtáhuaꞌaj pu séej huataꞌítyacaꞌ, aꞌɨ́j mu mij huajéꞌcaj. Aj puꞌij ajtáhuaꞌaj séecan huataꞌítyacaꞌ, aꞌɨ́ɨjma mu majta huatyáavaxɨj, majta séecan huácuij.

6 Óocheꞌ pu sɨ́ɨj áꞌɨtzeeriaꞌcaꞌaj, yójraꞌ aꞌɨ́jcɨ ɨ aꞌtɨ́j, jéehua pu jaxɨeꞌvaꞌcaꞌaj aꞌɨ́jcɨ. Aꞌɨ́j puꞌij huataꞌítyacaꞌ aꞌyan tyiꞌmuaꞌastɨ́j tɨjɨn: “Maꞌantzaahuatyeꞌsij aꞌíjcɨ ɨ nyiyóoj.” 7 Majta ɨ maj tyíꞌmuɨjhuacaa aꞌyaa mu tyiꞌhuóoꞌixaaj tɨjɨn: “Aꞌmúu pu aꞌɨ́ɨn puéꞌeen ɨ tɨ néijmiꞌi tyáꞌcɨꞌtyij, tyicheꞌ jaajéꞌcaj, taꞌaj néijmiꞌi tyitáacɨꞌtyij.” 8 Aj mu mij jaatyéeviꞌ aꞌɨ́jcɨ ɨ yójraꞌ, majta jaajéꞌcaj, matɨꞌɨj mij jiꞌrájrɨe.

9 —¿Jiꞌnye tyajamuáꞌmiteerasteꞌ muaꞌajmaj, jiꞌnye rɨnyij aꞌɨ́jna ɨ tɨ jaꞌaꞌrij ɨ chuéj ajta ɨ úuvaj? Aꞌɨ́ɨ pu ajaꞌvaꞌmaꞌaj jaꞌmej tɨꞌquij huáꞌcuiꞌnyij ɨ mej tyíꞌmuɨjhuacaa, ajta jeꞌen séecan huatapuéjveꞌsij ɨ chuéj ajta ɨ úuvaj.

10 ¿Nyi sequée aꞌnáj joꞌjíjvej ɨ yuꞌxarij jitze aꞌɨ́jcɨ ɨ nyúucarij? Aꞌyaa pu tyáꞌxaj tɨjɨn:

Aꞌɨ́jcɨ ɨ tyetyéj maj ayoohuáꞌaxɨj ɨ maj chiꞌij tyíꞌtaꞌhuacaa,

aꞌyaa pu tyeꞌrájraa tɨ aꞌɨ́ɨn pueꞌéenyeꞌej jaꞌraa ɨ tɨ jéetzeꞌ juxɨeꞌveꞌ.

11 Aꞌyaa pu jáaruuj ɨ tavástaraꞌ,

aꞌɨ́ɨ pu aꞌɨ́ɨn puéꞌeen ɨ tɨ naa taꞌsejratyeꞌ.

12 Aj mu mij tyuꞌtatyésej maj jaatyéeviꞌ ɨ Jesús, jiꞌnye aꞌyaa mu tyáꞌmuaꞌreeriacaꞌaj tɨ aꞌɨ́ɨjma huataxájtacaꞌ aꞌɨ́jcɨ ɨ nyúucarij jɨmeꞌ. Majta huáꞌtzɨɨnyaꞌcaꞌaj ɨ tyeɨ́tyee, aꞌɨ́j mu jɨn jaatátoj, matɨꞌɨj mij joꞌcɨ́j.

Aꞌɨ́jcɨ jɨmeꞌ ɨ maj huáꞌjijvaꞌcaꞌaj

(Mt. 22:15-22; Lc. 20:20-26)

13 Matɨꞌɨj mij séecan huataꞌítyacaꞌ ɨ Jesús jimi fariseos mu puéꞌeenyeꞌej majta séecan ɨ maj Herodes jitze ajtyámaꞌcan, mej mij tyiꞌtɨ́j jaatéꞌexaatyeꞌen ɨ maj jɨn jitzán tyoꞌojpuáꞌrityeꞌen. 14 Aꞌɨ́ɨ mu mij jóꞌjuꞌ matɨꞌɨj mij aꞌyan tyaatéꞌexaa tɨjɨn:

—Maeestro, tyáamuaꞌreej paj tzáahuatyiꞌraꞌaj jɨn tyíꞌxaj, ajta quee ajitze juxɨeꞌveꞌ jeꞌej maj tyíꞌxaj ɨ tyeɨ́tyee, jiꞌnye capáj aꞌɨ́jna jɨn tyíꞌxaj mej mij tyámuaꞌ mojoꞌsejra. Muáaj paj tzáahuatyiꞌraꞌaj jɨn huáꞌmuaꞌtyej ɨ juyáaraꞌ ɨ Dios. ¿Nyi xáꞌpuɨꞌ tyej tyuꞌnájchitaj jeꞌej tɨ tyíꞌtajijveꞌ aꞌɨ́jna ɨ tɨ tyihuáꞌijtyeꞌ ɨ Roma maj jáꞌmaꞌcan?

15 Ajta ɨ Jesús pu jamuaꞌreeriacaꞌaj maj quee huatoojéꞌyacan jɨn tyéꞌihuoꞌracaꞌaj, aꞌyaa pu tyihuoꞌtéꞌexaaj tɨjɨn:

—¿Jiꞌnye siaj sij tyíꞌtyeseꞌ siaj naatyéeviꞌ hueꞌtzij jɨmeꞌ? Séej túmii mesenyajaꞌváɨꞌtyeꞌ, nyej nyij jaaséj.

16 Matɨꞌɨj mij ayaꞌváɨꞌtyej, aj puꞌij ɨ Jesús aꞌyan tyihuoꞌtaꞌíhuoꞌriꞌ tɨjɨn:

—¿Aꞌtanyíj puéꞌeen ɨ taꞌcájcaj, jiꞌnye ántyapuaj ɨ táꞌyuꞌsiꞌ?

Aꞌyaa mu tyaatéꞌexaa tɨjɨn:

—Aꞌɨ́jna ɨ tɨ tyíꞌtaꞌijtyeꞌ.

17 Aj puꞌij Jesús aꞌyan tyihuoꞌtéꞌexaaj tɨjɨn:

—Xaatátuiireꞌ aꞌɨ́jcɨ ɨ tɨ tyajáꞌmuaꞌijtyeꞌ tyiꞌtɨ́j tɨ jacɨꞌpuaj, siajta jaatáꞌan ɨ Dios tyiꞌtɨ́j tɨ ajta jacɨꞌpuaj.

Majta aꞌɨ́ɨmaj tyámuaꞌ mu naa tyityoꞌtóomuaꞌaj aꞌɨ́jcɨ jɨmeꞌ jeꞌej tɨ tyuꞌtaxájtacaꞌ.

Aꞌɨ́jcɨ ɨ xɨcáaraꞌ ɨ maj jitzán huatájuuritaj ɨ muɨꞌchítyee

(Mt. 22:23-33; Lc. 20:27-40)

18 Aj mu mij séecan ɨ saduceos ajeꞌréꞌnyej ɨ Jesús jimi. Aꞌɨ́ɨ mu aꞌyan tyíꞌxaj maj quee cheꞌ huatájuuritaj ɨ maj meríj huácuij, aꞌyaa mu mij tyaataꞌíhuoꞌriꞌ tɨjɨn:

19 —Maeestro, aꞌyaa pu tyoꞌyúꞌxacaꞌ ɨ Moisés tɨjɨn tɨpuaꞌaj aꞌtɨ́j nyeɨɨchej, ajta jeꞌen quee eexúj tyiyóomuaꞌcaj tɨꞌɨj huámuɨꞌnyij, juxɨeꞌveꞌ tɨ ɨ ihuáariaꞌraꞌ jaꞌancuréꞌviꞌtɨj aꞌɨ́jcɨ ɨ tɨ jatyéviꞌtɨnyaꞌaj ɨ tɨ huamuɨ́ꞌ, taꞌaj ij aꞌɨ́ɨn tyiyóomuaꞌaj jáꞌraꞌnyij aꞌɨ́jcɨ jitze maꞌcan ɨ tɨ huamuɨ́ꞌ. 20 Aꞌyaa pu tyuꞌrɨ́j, muaꞌráahuaꞌpuaj ɨ maj juꞌihuaamuaꞌcaꞌaj, tɨꞌquij ɨ huaꞌ jaatzíꞌ huatyényeɨɨchacaꞌ, capu eexúj tyiyóomuaꞌcaj tɨꞌɨj huamuɨ́ꞌ. 21 Tɨꞌquij ɨ tɨ jeꞌtyáaꞌsej jaꞌancuréꞌviꞌtɨj aꞌɨ́jcɨ ɨ tɨ jatyéviꞌtɨnyaꞌaj aꞌɨ́jna ɨ tɨ huamuɨ́ꞌ, aꞌɨ́ɨ puꞌij ajta huamuɨ́ꞌ quee jitzán tyiyóomuaꞌaj. Aꞌyaa pu chaꞌtánaꞌaj tyáaruj ɨ sɨ́ɨj ɨ tɨ jeꞌtyáaꞌsej, 22 ajta néijmiꞌcaa aꞌyan tyúꞌruuj ɨ maj aráahuaꞌpuaj aráꞌaxcaa ɨ maj juꞌihuáamuaꞌ, capu sɨ́ɨj jitzán tyiyóomuaꞌaj taꞌraa. Ajta jeꞌen aꞌɨ́ɨn huamuɨ́ꞌ ɨ íitɨꞌ. 23 Arí aꞌájna, matɨꞌɨj eetácɨɨnye joꞌmaj jaꞌváꞌnamiꞌ ɨ maj huácuij, majta jeꞌen majtáhuaꞌaj júurij muáꞌraꞌnyij, ¿aꞌtanyíj cɨ́naꞌraꞌan puéꞌeenyeꞌej jaꞌmej aꞌájna ɨ xɨcáaraꞌ jitze, tɨpuaꞌaj néijmiꞌi ɨ maj aráahuaꞌpuaj meetyéviꞌtɨnyaꞌaj?

24 Jesús pu aꞌyan tyihuoꞌtéꞌexaaj tɨjɨn:

—Muaꞌaj xu jéehua tyóoxohuaj, jiꞌnye caxu jamuaꞌreej jeꞌej tɨ tyéꞌyuꞌsiꞌ ɨ yuꞌxarij jitze caxu siajta jamuaꞌreej jeꞌej tɨ een ɨ tɨ jɨn ɨ Dios néijmiꞌi putyíꞌuurej. 25 Matɨꞌɨj huatájuurej ɨ maj huácuij, camu cheꞌ nyejnyeɨꞌchen, camu majta ɨ úucaa huɨɨchaj, jiꞌnye aꞌyaa mu éenyeꞌej muáꞌjuꞌun matɨꞌɨj een ɨ maj tyíꞌhuɨɨreꞌ u tajapuá. 26 Ajta aꞌɨ́jcɨ jɨmeꞌ ɨ maj huatájuuritaj ɨ maj meríj huácuij, ¿nyi sequée aꞌnáj joꞌjíjvej ɨ yuꞌxarij Moisés tɨ joꞌyúꞌxacaꞌ jeꞌej tɨ tyáꞌxaj ɨ nyúucarij tɨ ɨ Moisés tuꞌpíj huaséj ɨ tɨ vivéejmee tɨꞌɨj tyátaasimaꞌaj? Aꞌɨ́j pu jitze ɨ Dios aꞌyan tyaatéꞌexaa aꞌɨ́jcɨ ɨ Moisés tɨjɨn: “Nyáaj nu aꞌɨ́ɨn puéꞌeen ɨ huaꞌ Dios, aꞌɨ́jna ɨ Abraham, ajta ɨ Isaac nyajta aꞌɨ́jcɨ ɨ Jacob”. 27 Aꞌɨ́j pu jɨn, capu huaꞌ Dios puéꞌeen aꞌɨ́ɨjma ɨ maj meríj huácuij, sulu aꞌɨ́ɨjma pu Dios ɨ maj júurij. Aꞌɨ́j xu jɨn muaꞌaj jeꞌej puaꞌaj tyityojoꞌvátzɨj.

Aꞌɨ́jna ɨ nyúucarij ɨ maj jɨn tyíꞌijta tɨ jéetzeꞌ juxɨeꞌveꞌ

(Mt. 22:34-40)

28 Matɨꞌɨj jáanamuajriꞌ tɨ ɨ Jesús tyámuaꞌ naa tyihuoꞌtéꞌexaaj, sɨ́ɨj tɨ huaꞌ jitze ajtyámaꞌcan ɨ maj tyihuáꞌmuaꞌtyej ɨ yuꞌxarij jitze ɨ maj jɨn tyíꞌijta, aꞌɨ́ɨ pu huóꞌnamuajriꞌ jeꞌej maj tyúuꞌixaatyaꞌcaꞌaj, aꞌɨ́ɨ pu ajtyáxɨɨriacaꞌ jimi tɨꞌquij aꞌyan tyaataꞌíhuoꞌriꞌ tɨjɨn:

—¿Tyiꞌtanyí nyúucariraꞌ jéetzeꞌ juxɨeꞌveꞌ ɨ tɨ jaaxájtacaꞌ aꞌɨ́jna ɨ Moisés?

29 Jesús pu aꞌyan tyaatéꞌexaa tɨjɨn:

—Aꞌɨ́jna ɨ nyúucarij tɨ jéetzeꞌ juxɨeꞌveꞌ aꞌɨ́ɨ pu aꞌɨ́ɨn puéꞌeen ɨ tɨ aꞌyan yee: “Xáanamuajriꞌ, mu siaj Israel jitze ajtyámaꞌcan, aꞌɨ́jna ɨ tavástaraꞌ ɨ Dios aꞌɨ́ɨ pu sɨ́ɨj naꞌaj puéꞌeen. 30 Aꞌyaa pu tyúuxɨeꞌveꞌ paj jaaxɨéꞌveꞌen ɨ Dios néijmiꞌi jɨmeꞌ aꞌxɨéjnyuꞌcaa, pajta néijmiꞌi a júuricamej jɨmeꞌ, pajta ɨ paj jɨn maꞌúumuaꞌrej, ajta patɨꞌɨj panaꞌaj tyoꞌhuájcaꞌnyej.” 31 Ajtáhuaꞌaj pu sɨ́ɨj ɨ nyúucarij tɨ jeꞌtyáaꞌsej, tɨ aꞌyan yee: “Pataꞌaj aꞌyan chaꞌtaj panaꞌaj tyámuaꞌ tyéejchaꞌɨɨj ɨ axaꞌaj tyévij, aꞌyájna patɨꞌɨj asɨ́ɨj tyiꞌtyíaꞌchaꞌɨj.” Capu sɨ́ɨj ajtáhuaꞌaj ɨ nyúucarij séejreꞌ tɨ jéetzeꞌ juxɨeꞌveꞌ quee aꞌíjna ɨ nyúucarij tɨ huaꞌpuaj.

32 Aj puꞌij aꞌyan tyaatéꞌexaa aꞌɨ́jna ɨ tɨ tyihuáꞌmuaꞌtyej ɨ yuꞌxarij jitze tɨjɨn:

—Xáꞌpuɨꞌ paj tyaataxájtacaꞌ, Maeestro. Aꞌyaa pu tyiꞌjaꞌyájna patɨꞌɨj tyaataxájtacaꞌ, sɨ́ɨj puꞌuj aꞌɨ́ɨn puéꞌeen ɨ Dios, capu sɨ́ɨj ajtáhuaꞌaj séejreꞌ. 33 Ajta maj jaaxɨéꞌveꞌen ɨ Dios néijmiꞌi jɨmeꞌ ɨ juxɨéjnyuꞌcaa, ajta néijmiꞌi jɨmeꞌ ɨ maj jɨn maꞌumuámuaꞌreꞌ ajta aꞌchu tɨ sɨ́ɨj uhuájcaꞌnyej, ajta ɨ tyaj huoꞌxɨéꞌveꞌen ɨ taxaꞌaj tyeɨ́tyee tyatɨꞌɨj tajɨ́ɨmuaꞌaj tyíꞌtaxɨeꞌveꞌ, jéetzeꞌ pu tyíꞌhuɨɨreꞌ ɨ Dios jimi quee tɨpuaꞌaj néijmiꞌi tyetyuꞌtámuꞌvejrita aꞌɨ́jcɨ jɨmeꞌ ɨ maj huáꞌcuiꞌcaa naꞌríij néijmiꞌi jɨmeꞌ joꞌmaj huajaꞌtɨeꞌracaa ɨ yaꞌmuáatyee.

34 Tɨꞌɨj ɨ Jesús jáamuaꞌreeriꞌ jeꞌej tɨ tyuꞌtaxájtacaꞌ aꞌɨ́jna ɨ tɨ tyihuáꞌmuaꞌtyej, ajta tyámuaꞌ tyuꞌtaxájtacaꞌ amitéeriaꞌcan jɨmeꞌ, aꞌyaa pu tyaatéꞌexaa tɨjɨn:

—Capáj aꞌ ɨmuáj jeꞌej jeꞌen joꞌtɨj tyejéꞌijtaj ɨ Dios.

Ajta quee cheꞌ aꞌtɨ́j óocaꞌnyajcaꞌaj tɨ tyiꞌtɨ́j jaataꞌíhuoꞌ.

¿Aꞌtanyíj jitze eerámaꞌcan ɨ Cɨríistuꞌ?

(Mt. 22:41-46; Lc. 20:41-44)

35 Jesús pu tyihuáꞌmuaꞌtyajcaꞌaj ɨ tyeyúuj tzajtaꞌ, aj puꞌij aꞌyan tyuꞌtaꞌíhuoj tɨjɨn:

—¿Jiꞌnye mej mij aꞌyan tyíꞌxaj ɨ maj tyihuáꞌmuaꞌtyej ɨ yuꞌxarij jitze ɨ maj jɨn tyíꞌijta tɨ ɨ Cɨríistuꞌ aꞌɨ́j jitze eerámaꞌcan ɨ David? 36 Ajta aꞌɨ́jna júuricamaꞌraꞌ ɨ Dios, aꞌɨ́ɨ pu caꞌnyíjraꞌaj jaatáꞌ aꞌɨ́jcɨ ɨ David tɨꞌɨj aꞌyan tyuꞌtaxájtacaꞌ tɨjɨn:

Ɨ tavástaraꞌ pu aꞌyan tyaatéꞌexaa aꞌɨ́jcɨ ɨ nyavástaraꞌ tɨjɨn:

“Huatyéyixɨꞌ ɨ ɨpuárij japua íiyan ɨ nyamuácaꞌtaꞌ,

ꞌasta nyanaꞌaj quee huoꞌmuéꞌtɨn ɨ maj muájchaꞌɨɨreꞌ.”

37 ¿Jiꞌnye tyíɨꞌrij tɨ ɨ Cɨríistuꞌ aꞌɨ́j jitze eeramaꞌcáantaj ɨ David, tɨpuaꞌaj ɨ David aꞌyan ajta jatamuáꞌmuatyaꞌan ɨ Cɨríistuꞌ tɨjɨn “Nyavástaraꞌ”?

Majta jéehua ɨ tyeɨ́tyee ɨ maj jáanamuajriꞌ, tyámuaꞌ pu tyihuaꞌránajchacaꞌ jeꞌej tɨ tyíꞌxajtacaꞌaj ɨ Jesús.

Jesús pu huaꞌ jitze tyoꞌojpuáꞌrij aꞌɨ́ɨjma ɨ maj tyihuáꞌmuaꞌtyej ɨ yuꞌxarij jitze ɨ maj jɨn tyíꞌijta

(Mt. 23:1-36; Lc. 11:37-54; 20:45-47)

38 Aꞌyaa pu ɨ Jesús tyihuáꞌmuaꞌtyajcaꞌaj tɨjɨn:

—Tyámuaꞌ xuꞌuj aꞌɨ́ɨjma jimi ɨ maj tyihuáꞌmuaꞌtyej ɨ yuꞌxarij jitze, jiꞌnye aꞌyaa pu tyihuaꞌráanajchi maj tyíꞌchajca ɨ síicuꞌri tɨ tyiꞌcatɨ́tɨꞌɨjmee ajta mej mij tzáahuatyiꞌraꞌaj jɨn ɨ tyeɨ́tyee huoꞌtatyójtyeꞌen joꞌtɨj naꞌaj ɨ cáayej jitze. 39 Aꞌɨ́ɨ mu jahuoo joꞌmaj jaꞌrarasej ɨ maj vaꞌcán jɨn tyityatatyíj, naꞌríij tɨpuaꞌaj metyíꞌyeꞌestyaj ajaꞌhuaꞌ chiꞌtáj, aꞌɨ́ɨ mu jahuoonyij joꞌtɨj joꞌojcaj ɨ tɨ tyihuáꞌcueꞌtyej mej mij tyúꞌcuaꞌnyij ɨ méesaj japua véjriꞌ aꞌɨ́jcɨ jimi, 40 aꞌɨ́ɨ mu majta tyihuáꞌariꞌracaa néijmiꞌi aꞌchu maj caa tyiꞌtɨ́j tyíꞌijchaꞌɨj ɨ maj antyúujɨɨmuaꞌastariacaꞌ ɨ ucaríjsee, ajta mej mij quee jeꞌej huojoꞌsejra aꞌɨ́ɨ mu áꞌtɨjtɨꞌ metyenyúusimaꞌaj ɨ Dios jimi. Aꞌɨ́ɨ mu mij jéetzeꞌ jajpuéetzij muáꞌjuꞌun.

Aꞌɨ́jcɨ jɨmeꞌ ɨ ucaríj tɨ jusɨ́ɨj tɨ tyuꞌtámuꞌvejritacaꞌ

(Lc. 21:1-4)

41 Ajtáhuaꞌaj pu Jesús aꞌúun joꞌtyávaacaꞌaj u tyeyúuj tzajtaꞌ aꞌájna véjriꞌ joꞌmaj tyajáꞌmuꞌvejritacaa, aꞌɨ́ɨjma pu séjracaꞌaj ɨ tyeɨ́tyee ɨ maj túmii muꞌvejritacaꞌaj. Mueꞌtɨ́j mu ɨ chíjtyaanyiꞌ jéehua ɨ túmii jucáhuaꞌnaa. 42 Aj puꞌij íitɨꞌ ajeꞌréꞌnyej tɨ jusɨ́ɨjtacaꞌaj, tɨꞌquij aꞌɨ́ɨn huaꞌpuácaa ucáahuaꞌxɨj ɨ túmii tɨ quee aꞌchu aráꞌasej. 43 Aj puꞌij ɨ Jesús huoꞌtajé aꞌɨ́ɨjma ɨ maj jamuán huacɨ́j, tɨꞌquij aꞌyan tyihuoꞌtéꞌexaaj tɨjɨn:

—Aꞌyaa nu tyajáꞌmuaꞌixaatyeꞌ tɨ aꞌmújna mu íitɨꞌ tɨ jusɨ́ɨj jéetzeꞌ tyuꞌtáꞌ quee néijmiꞌi ɨ maj tyuꞌtáꞌ aꞌɨ́ɨmaj ɨ chíjtyaanyiꞌ, 44 jiꞌnye néijmiꞌi mu aꞌɨ́j tyuꞌtáꞌ ɨ túmii tɨ huaꞌváꞌɨtziꞌtyee, ajta aꞌmújna mu íitɨꞌ, mu tɨquee jeꞌej tyéejviicueꞌ, néijmiꞌi pu ucáahuaꞌxɨj aꞌchu tɨ tyíꞌtoovaꞌaj.

13

Jesús pu jaataxájtacaꞌ tɨ ɨ tyeyúuj huatyúꞌuunyiꞌhuaj

(Mt. 24:1-2; Lc. 21:5-6)

1 Tɨꞌɨj iiramáꞌcaj ɨ Jesús ɨ tyeyúuj tzajtaꞌ, sɨ́ɨj tɨ jamuán joꞌcháꞌcanyaꞌaj pu aꞌyan tyaatéꞌexaa tɨjɨn:

—Maeestro, cásɨꞌ huaséj mu tyetyéj tɨ tyatɨ́tɨꞌɨjmee iiyeꞌej tɨ tyiquéetɨme ajta mu chiꞌij naa pu een.

2 Jesús pu aꞌyan tyaatéꞌexaa tɨjɨn:

—¿Nyi petyíꞌsej mu chiꞌij tɨ viváajmaꞌaj tyuꞌuj? Néijmiꞌi pu huatyúꞌuunyiꞌhuaj, capu cheꞌ séeriaꞌaj jaꞌmej ɨ jáxuꞌuj jitze ɨ tyetyéj tɨ jujapuá tyiquéetɨme.

Tyiꞌtɨ́j tɨ huataséjreꞌej ɨ maj jɨn jáamuaꞌreej tɨ arí tɨ́muaꞌ néijmiꞌi tyeꞌentyipuáꞌrij

(Mt. 24:3-28; Lc. 21:7-24; 17:22-24)

3 Matɨꞌɨj mij aꞌáa joꞌcɨ́j aꞌájna a jɨríj jitze tɨ aꞌyan tyaꞌrájtyapuaj tɨjɨn Aseitúunajrimi, aꞌáa tɨ jáꞌsejreꞌ joꞌtɨj ɨ tyeyúuj jaꞌvéꞌnyee. Tɨꞌquij aꞌáan joꞌtayíxɨj aꞌɨ́jna ɨ Jesús, ajta aꞌɨ́jna ɨ Pedro, ajta ɨ Jacobo, ajta ɨ Juan, ajta ɨ Andrés, aꞌɨ́ɨ mu jujɨ́meꞌ aꞌyan tyaataꞌíhuoꞌriꞌ 4 aꞌnáj tɨ aꞌyan tyíꞌrɨnyij, ajta tyiꞌtɨ́j tɨ huataséjreꞌsij ɨ maj jɨn jáamuaꞌreej tɨ arí néijmiꞌi tyeꞌentyipuáꞌrij.

5 Jesús pu aꞌyan tyihuoꞌtéꞌexaaj tɨjɨn:

—Tyámuaꞌ xuꞌuj muaꞌaj tɨꞌij quee aꞌtɨ́j jamuáacuanamuaj. 6 Jiꞌnye mueꞌtɨ́j mu huataséjreꞌsij ɨ maj nyenyúucaa jɨn tyiꞌxáataj muáꞌjuꞌun, aꞌyaa mu tɨjɨn: “Nyáaj nu aꞌɨ́ɨn puéꞌeen”, jéehua mu mij huáꞌcuanamuan ɨ tyeɨ́tyee.

7 ’Tɨpuaꞌaj muaꞌaj seríj aꞌyan tyíꞌnamuajra yee maj nyoꞌseꞌ aꞌájna jaꞌhuaꞌ naꞌríij maj meríj tɨ́muaꞌ huatyóohuisij maj tyúunyoꞌsityeꞌej, caxu tyíꞌtzɨɨnyeꞌej. Aꞌyaa pu tyúuxɨeꞌveꞌ tɨ aꞌyan atyojoꞌréꞌnyej, ajta capu eexúj aꞌájna atyojoꞌréꞌnyesij ɨ xɨcáaraꞌ tɨ jitzán néijmiꞌi tyaꞌráꞌastij. 8 Jiꞌnye séecan mu tyeɨ́tyee, majta séecan tyeɨ́tyee jamuán tyúunyoꞌsiꞌtyeꞌej, majta ɨ maj séej chuéj japua huacháatɨmee, majta maj séej ɨ chuéj japua huacháatɨmee, aꞌɨ́ɨ mu majta tyúunyoꞌsiꞌtyeꞌej, ajta puaꞌmaquéj huatóocaꞌtzɨj ɨ chuéj iiyeꞌej, ajta jéehua huatúuriꞌhuaj jaꞌmej. Aꞌɨ́ɨ pu aꞌɨ́ɨn puéꞌeen ɨ taꞌnájcaj ɨ maj jɨn jajpuéetzij muáꞌjuꞌun.

9 ’Tyámuaꞌ xuꞌuj muaꞌaj jujɨ́ɨmuaꞌaj tyityahuóochaꞌɨɨn, jiꞌnye majamuáꞌviꞌtɨn aꞌɨ́ɨjma jimi ɨ maj tyíꞌijta, majta jamuaatyávaxɨꞌsij aꞌájna joꞌmaj jóosɨꞌrii. Majamuaatájeevij siaj sij nye jitze maꞌcan tyihuoꞌtéꞌexaatyeꞌen aꞌɨ́ɨjma ɨ tajtúhuan siajta aꞌɨ́ɨjma ɨ maj rey jɨn tyityatatyíj, aꞌyaa puꞌij tyuꞌtáɨꞌriitarij siaj aꞌɨ́ɨjma nye jitze maꞌcan tyihuoꞌtéꞌexaatyeꞌen. 10 Jiꞌnye tɨꞌɨj quee xu néijmiꞌi tyeꞌentyipuáꞌren, aꞌyaa pu tyúuxɨeꞌveꞌ siaj anaquéej néijmiꞌqueꞌ ɨ cháanacaj japua huoꞌtéꞌexaatyeꞌen ɨ Dios nyuucaaj. 11 Siajta quee jeꞌej tyityóomuaꞌajcaj jeꞌej siaj tyihuoꞌtéꞌexaatyeꞌej matɨꞌɨj jamuáꞌanviꞌtɨj aꞌɨ́ɨjma jimi ɨ maj tyíꞌijta. Aꞌɨ́j xu huataxáj tyiꞌtɨ́j tɨ ɨ Dios jamuaataꞌíjtyeꞌsij siaj sij jaataxáj, jiꞌnye caxu muaꞌaj aꞌɨ́ɨn pueꞌéenyeꞌej xáꞌjuꞌun ɨ siaj tyuꞌtaxájtaj, sulu aꞌɨ́jna ɨ júuricamaꞌraꞌ ɨ Dios. 12 Séecan mu juꞌihuáamuaꞌ tyuꞌtátuiireꞌsij mej mij huóꞌcuiꞌnyij, majta ɨ huaꞌ huásimuaꞌ juyójmuaꞌ mu tyuꞌtátuiireꞌsij, majta ɨ huaꞌyojmuaꞌ pu mu ájvatzɨj huaꞌ jimi ɨ jutáatastyamuaꞌ matɨꞌɨj mij huáꞌcuiꞌnyij. 13 Néijmiꞌi mu ɨ tyeɨ́tyee quee jaꞌmuaxɨeꞌvaꞌaj muáꞌjuꞌun aꞌɨ́jcɨ jɨmeꞌ ɨ siaj nyejitzé ajtyámaꞌcan; ajta aꞌɨ́jna ɨ tɨ tyoꞌtáviicueꞌ ꞌasta naꞌaj quee néijmiꞌi tyeꞌentyipuáꞌrej, aꞌɨ́j pu huɨɨreꞌen.

14 ’Aꞌájna xɨcáaraꞌ jitze tyiꞌtɨ́j xu séjran tɨ jeꞌej puaꞌaj een, tɨ xánaꞌviꞌreꞌ tɨ tzɨ́ɨnyiꞌreꞌ, aꞌáa mu yoꞌtyéchesij joꞌtɨj quee aꞌyan tyiyeꞌtyévijtyeꞌ, (aꞌɨ́jna ɨ tɨ jáꞌjijveꞌ, aꞌɨ́ɨ pu yoꞌitéej jaꞌmej), ajta aꞌɨ́ɨmaj ɨ maj Judea joꞌtyúꞌuucaj, micheꞌ jiyeꞌtzín joꞌcɨ́xɨꞌɨn aꞌájna joꞌtɨj jɨríj joꞌquéetɨmee, 15 ajta ɨ tɨ aꞌáan joꞌojcatyij ɨ juchiꞌij japua, cheꞌ quee acáyiꞌcan tɨꞌij tyiꞌtɨ́j iiráꞌan u juchiꞌtáj, 16 Naꞌríij sɨ́ɨj tyajaꞌmuarɨeꞌej ɨ juvíꞌraꞌtaj, cheꞌ quee ajoꞌréꞌnyinyiicaꞌan a juchéj tɨꞌij tyúucaanaa tyiꞌrájtuiꞌnyij. 17 Cuíiꞌ xaa aꞌɨ́ɨmaj ɨ úucaa maj xɨéꞌchuiꞌtajmee maj puéjtzij mu muáꞌjuꞌun aꞌájna xɨcáaraꞌ jitze, majta ɨ maj juyójmuaꞌ móoj tziꞌtyaa. 18 Muaꞌaj xu jahuaviiraj ɨ Dios tɨꞌij quee aꞌyan atyojoꞌréꞌnyinyicaꞌan aꞌájna tɨꞌɨj puaꞌaj huaséeviꞌij áꞌyiꞌij, 19 jiꞌnye jéehua mu jajpuéetzij muáꞌjuꞌun aꞌyájna matɨꞌɨj quee aꞌnáj tyaapuéjtzitariacaꞌ tɨꞌɨj naꞌaj ɨ Dios tyeetyátaahuacaꞌ ɨ cháanacaj, capu ajta cheꞌ aꞌyan atyojoꞌréꞌnyesij séej ɨ xɨcáaraꞌ jitze tɨꞌɨj aꞌájna. 20 Ajta tɨpuaꞌaj ɨ tavástaraꞌ quee aꞌyan jáaꞌuurej tɨꞌij quee cheꞌ áꞌtyeeviꞌin tɨ tyooméꞌen aꞌchu puaꞌan xɨcáj, capu aꞌtɨ́j júurij taꞌmeꞌnyíicheꞌ, ajta huaꞌ jɨmeꞌ ɨ tyeɨ́tyee ɨ Dios tɨ arí huaꞌantyíhuoj, aꞌɨ́ɨ puꞌríj aꞌyan jáaruuj tɨꞌij quee cheꞌ áꞌtyeeviꞌin.

21 ’Tɨpuaꞌaj aꞌájna ɨ xɨcáaraꞌ jitze aꞌtɨ́j aꞌyan tyajáꞌmuaꞌixaatyeꞌej yee: “Cásɨꞌ, xaaséj yánaꞌaj huatyéjve ɨ Cɨríistuꞌ”, naꞌríij aꞌyan yee: “Cásɨꞌ, xaaséj maꞌaj huatyéjve”, caxu jáꞌtzaahuatyaꞌaj. 22 Jiꞌnye séecan mu yajaꞌvaꞌjuꞌuj muáꞌjuꞌun ɨ maj tyíꞌhueꞌtacaa, aꞌɨ́ɨ mu mij tyiꞌtɨ́j tyuꞌtaséjrataj ɨ tyeɨ́tyee jimi mej mij huoꞌcuanamuan, tɨpuaꞌaj huatáɨꞌriitarej maj aꞌɨ́ɨjma huácuanamuan ɨ tyeɨ́tyee ɨ Dios tɨ arí huaꞌantyíhuoj. 23 Tyámuaꞌ xuꞌuj caxu yóꞌhuaꞌnan. Néijmiꞌi nu nyeríj jamuáaꞌixaa jeꞌej tɨ tyiꞌtɨ́j rɨnyij.

Tɨꞌɨj ajtáhuaꞌaj yavaꞌcányesij aꞌɨ́jna ɨ tɨ ajta tyévij jitze huanɨeꞌhuacaꞌ

(Mt. 24:29-35, 42-44; Lc. 21:25-36)

24 ’Ajta aꞌájna ɨ xɨcáaraꞌ jitze, matɨꞌɨj jajpuéetzij muáꞌjuꞌun, capu cheꞌ eeráxɨrij, ajta quee cheꞌ huanyéeriꞌcɨj jaꞌmej ɨ máxcɨrɨeꞌ jɨmeꞌ, 25 majta ujeꞌcávatzɨj ɨ xúꞌraꞌvetyee tɨꞌɨj ij huatóocaꞌtzɨj ɨ tajapuá. 26 Aj xu sij jaséjran ɨ tɨ ajta tyévij jitze huanɨeꞌhuacaꞌ tɨ ajeꞌcáamaꞌaj jaꞌmej ɨ jéetɨrij tzajtaꞌ, naa pu tyámuaꞌ tyuꞌnyéeriꞌcɨj jaꞌmej, ajta néijmiꞌi jɨn antyúumuaꞌreeriaj jaꞌmej aꞌájna ɨ xɨcáaraꞌ jitze. 27 Aꞌɨ́ɨ puꞌij huaꞌréꞌityixɨj ɨ maj jahuɨɨreꞌ mej mij néijmiꞌcaa tyíꞌsɨɨreꞌen ɨ tyeɨ́tyee ɨ Dios tɨ arí huaꞌantyíhuoj, néijmiꞌcaa mu tyísɨɨreꞌej ɨ tyeɨ́tyee joꞌtɨj naꞌaj jooꞌástɨmee ɨ chuéj, ajta joꞌtɨj jooꞌástɨmee ɨ tajapuá.

28 ’Aꞌɨ́j xu jitze tyiꞌhuóoꞌiteerityeꞌen ɨ xápuaꞌ. Tɨꞌɨj antyicuaꞌtyíjmeꞌnyij ánɨmuaj, ajta tɨꞌɨj canyáatɨraꞌnyij ɨ xámueꞌraꞌ, aꞌɨ́j xu jɨn jamuaꞌreeren tɨ arí véjriꞌ ɨ víitaꞌrij. 29 Aꞌyaa pu chaꞌtaj naꞌaj tɨpuaꞌaj seríj tyiꞌtɨ́j aꞌyan tyíꞌsejraj, aj xu sij jamuaꞌreeren tɨ arí véjriꞌ putyíꞌrɨcɨj aꞌájna xɨcáaraꞌ tɨ jitzán aꞌyan tyeꞌmej, siajta jamuaꞌreeren tɨ arí ajeꞌcáamaꞌaj jaꞌmej ɨ tɨ ajta tyévij jitze huanɨeꞌhuacaꞌ. 30 Aꞌyaa nu tyajáꞌmuaꞌixaatyeꞌ tɨ néijmiꞌi aꞌyan tyeꞌmej matɨꞌɨj móoj júuricaj ɨ tyeɨ́tyee ɨ maj iiyeꞌej huacháatɨmee cháanacaj japua. 31 Néijmiꞌi pu tyeꞌentyipuáꞌrij ɨ cháanacaj ajta ɨ tajapuá, ajta ɨ nyenyúucaa capu aꞌnáj antyipuaꞌrij.

32 ’Ajta aꞌnáj tɨ xɨcáaraꞌ jitze aꞌyan tyeꞌmej nusu aꞌtzáaj tɨ aꞌyan tyeꞌmej, capu aꞌtɨ́j jamuaꞌreej, camu jamuaꞌreej ɨ maj tajapuá tyíꞌhuɨɨreꞌ nusu ɨ Yójraꞌ. Aꞌɨ́ɨ puꞌuj jamuaꞌreej ɨ nyavástaraꞌ ɨ Dios.

33 ’Aꞌɨ́j xu jɨn tyámuaꞌ eenyeꞌ, siajta atanyéjnyeꞌrij, jiꞌnye caxu jamuaꞌreej aꞌnáj tɨ aꞌyan atyojoꞌréꞌnyesij. 34 Aꞌyaa xu tɨꞌɨj ɨ aꞌtɨ́j tɨ muꞌ jóꞌyiꞌmuɨj, anaquéej puꞌij juchiꞌij huaꞌchaꞌɨɨrasteꞌ ɨ maj jimi tyíꞌmuarɨeꞌ mej mij jáachaꞌɨɨn ɨ chiꞌraꞌan. Aꞌɨ́ɨjma pu ijcatyeꞌen séej ajta séej mej mij tyuꞌmuárɨeꞌen tyiꞌtɨ́j tɨ muárɨeꞌriaꞌraꞌ, ajta séej ijcatyeꞌen tɨ tyíꞌchaꞌɨɨj ataꞌ puéertaj. 35 Tyámuaꞌ xu muaꞌaj eenyeꞌ siajta atanyéjnyeꞌrij, jiꞌnye caxu jamuaꞌreej aꞌnáj tɨ uvéꞌnyesij ɨ tɨ ajaꞌchej, tɨpuaꞌaj tyechúmuaꞌrisimaꞌcaj, naꞌríij aꞌtzáaj jéꞌtaꞌ tɨ́caꞌ, nusu aꞌtzáaj matɨꞌɨj tyíꞌtyejiꞌhuacaa ɨ tyacuáarɨeꞌ, naꞌríij tɨꞌɨj huatapuáꞌriacaꞌ, 36 jiꞌnye tɨpuaꞌaj jiyeꞌtzín nuꞌvéꞌnyej, nyajta jamuáatyoonyij setyacuꞌtzísimaꞌcaj. 37 Ɨ nyaj muaꞌajmaj jáꞌmuaꞌixaatyeꞌ aꞌɨ́j nu nyajta huáꞌixaatyeꞌ néijmiꞌcaa ɨ séecan aꞌyan tɨjɨn: Sióocheꞌ xu atanyéjnyeꞌrij.

14

Tyeɨ́tyee mu jaaxáꞌpuɨꞌɨntarej mej mij jaatyéeviꞌ aꞌɨ́jcɨ ɨ Jesús

(Mt. 26:1-5; Lc. 22:1-2; Jn. 11:45-53)

1 Huaꞌpuaj xɨcáj pu ooj áꞌɨtzeeriaꞌcaꞌaj tɨꞌɨj aꞌájna atyojoꞌréꞌnyej matɨꞌɨj puaꞌaj tyíꞌyeꞌestyahuaꞌaj aꞌɨ́jcɨ jɨmeꞌ ɨ cányaꞌxɨɨ maj cuiꞌnyij, majta ɨ páan maj cuaꞌcaa tɨquee cuꞌustij. Aꞌɨ́ɨmaj ɨ maj tyihuáꞌijtyeꞌ ɨ puaaríij majta ɨ maj tyihuáꞌmuaꞌtyej ɨ yuꞌxarij jitze ɨ maj jɨn tyíꞌijta, aꞌɨ́ɨ mu jahuoocaꞌaj jeꞌej maj huárɨnyij mej mij hueꞌtzij jɨn jaatyéeviꞌ ɨ Jesús, majta jeꞌen jaajéꞌcaj. 2 Jiꞌnye séecan mu aꞌyan tyíꞌxajtacaꞌaj tɨjɨn:

—Catu aꞌájna jaatyéviꞌraj matɨꞌɨj tyiꞌyeꞌestyáacaj, mej mij quee ɨ tyeɨ́tyee huatanyínyuꞌcaj.

Íitɨꞌ pu tyiꞌtɨ́j tɨ naa tyaarɨeꞌej jaꞌváꞌhuaaj aꞌɨ́jcɨ ɨ Jesús

(Mt. 26:6-13; Jn. 12:1-8)

3 Tɨꞌɨj ɨ Jesús aꞌáa joꞌtyávaacaj a Betania, aꞌájna joꞌtɨj jaꞌchej aꞌɨ́jna ɨ Simón, ɨ maj majta aꞌyan jatamuáꞌmuatyaꞌaj tɨjɨn, tɨ Cáꞌatzaj. Tɨꞌɨj ɨ Jesús ooj ajtyequéecaj ɨ méesaj jitze, íitɨꞌ pu ajeꞌréꞌnyej aꞌɨ́jcɨ jimi tyetyéj limeetaraꞌ pu huajásimaꞌaj, aꞌɨ́j pu jitze aváꞌjɨstij ɨ tɨ naa tyaarɨeꞌej, nardu jitze tɨ maꞌcan tyiꞌtɨ́j tuꞌpíj, ajta jéehua tyáꞌnajchij. Aj puꞌij ɨ íitɨꞌ antyítaaracaꞌ aꞌɨ́jcɨ ɨ limeetaj, tɨꞌquij jaꞌváꞌhuaaj aꞌɨ́jcɨ ɨ tɨ naa tyaarɨeꞌej ɨ muꞌúutzeꞌ aꞌɨ́jcɨ ɨ Jesús. 4 Aj mu mij séecan ɨ maj aꞌúun jeꞌrátyaꞌcaꞌaj jaatájaaxɨejviꞌriꞌ aꞌɨ́jcɨ ɨ íitaj, aꞌyaa mu tyúuꞌixaatyaꞌcaꞌaj tɨjɨn:

—¿Jiꞌnye een jɨmeꞌ jahuajca aꞌmújcɨj ɨ tɨ naa tyaarɨeꞌej? 5 Ɨꞌríitacaj pu maj jáatoonyijcheꞌ aꞌchu huéeicaj anxɨtyej ɨ túmii aráꞌaj, mej mij aꞌɨ́jna jɨn huoꞌtáhuɨɨreꞌen ɨ maj quee jeꞌej tyéejviicueꞌ.

Aꞌɨ́ɨ mu mij jeꞌej puaꞌaj tyáꞌxajtacaꞌaj aꞌɨ́jcɨ ɨ íitaj.

6 Ajta ɨ Jesús aꞌyaa pu tyuꞌtaxájtacaꞌ tɨjɨn:

—Xaatapuáꞌcɨj, ¿jiꞌnye een jɨmeꞌ setyáꞌɨtziityeꞌ? Tyámuaꞌ pu tyiꞌtɨ́j huáruuj nye jimi. 7 Jiꞌnye aꞌɨ́ɨmaj ɨ maj quee jeꞌej tyéejviicueꞌ aꞌɨ́ɨ mu aꞌnáj tɨnaꞌaj jaꞌmua jimi séeriaꞌaj muáꞌjuꞌun, aꞌyaa puꞌij tyiɨꞌríitaj jaꞌmej siaj sij huoꞌtyáhuɨɨreꞌen tɨpuaꞌaj aꞌyan setyáꞌxɨeꞌveꞌej, nyajta nyáaj canu aꞌnáj tɨnaꞌaj jaꞌmua jamuán séeriaꞌaj naꞌmej. 8 Aꞌíjna ɨ íitɨꞌ aꞌyaa pu huarɨ́j jeꞌej tɨ tyaatáꞌɨriityej, aꞌmúu pu anaquéej nyacáhuaj ɨ tɨ naa tyaarɨeꞌej, matɨꞌɨj naꞌváꞌnasij. 9 Aꞌyaa nu tzáahuatyiꞌraꞌaj jɨn tyajáꞌmuaꞌixaatyeꞌ tɨ joꞌtɨj naꞌaj ɨ cháanacaj japua joꞌmaj huojoꞌtéꞌexaatyeꞌej ɨ nyúucariaꞌraꞌ ɨ Dios, aꞌɨ́j mu majta huataxájta jeꞌej tɨ tyiꞌtɨ́j huáruuj aꞌɨ́jna ɨ íitɨꞌ, aꞌyaa mu mij tyoꞌtámuaꞌreerij.

Judas pu tyuꞌtátuiirej aꞌɨ́jcɨ ɨ Jesús

(Mt. 26:14-16; Lc. 22:3-6)

10 Aꞌɨ́jna ɨ Judas Iscariote, sɨ́ɨj tɨ ajta huaꞌ jitze ajtyámaꞌcan ɨ maj tamuáamuataꞌ japuan huaꞌpuaj aráꞌasej, aꞌɨ́ɨ pu aꞌɨ́ɨjma jimi joꞌmej ɨ maj tyeyúuj tzajtaꞌ tyíꞌijta tɨꞌij huoꞌtátuiireꞌen aꞌɨ́jcɨ ɨ Jesús. 11 Matɨꞌɨj jáanamuajriꞌ, naa pu huoꞌtáꞌaj aj mu mij tyaꞌtóoratziiriꞌ maj tyaanájchityeꞌen aꞌɨ́jcɨ ɨ Judas, aꞌɨ́ɨ puꞌij ɨ Judas jahuoocaꞌaj aꞌnáj tɨ huatáɨꞌriitarij tɨꞌij huoꞌtátuiireꞌen aꞌɨ́jcɨ ɨ Jesús.

Tavástaraꞌ pu tyihuoꞌcueꞌej aꞌɨ́ɨjma ɨ maj jamuán huacɨ́j

(Mt. 26:17-29; Lc. 22:7-23; Jn. 13:21-30; 1 Co. 11:23-26)

12 Aꞌájna xɨcáaraꞌ jitze taꞌnájcaj ɨ maj jitzán tyíꞌyeꞌestyaa mej mij jáacuaꞌnyij ɨ páan tɨquee cuꞌustij, aꞌájna matɨꞌɨj huaꞌ muꞌvejritacaa ɨ cányaꞌxɨɨ, aꞌɨ́ɨmaj ɨ maj jamuán huacɨ́j mu aꞌyan tyaataꞌíhuoꞌriꞌ ɨ Jesús tɨjɨn:

—¿Joꞌnyij muajaꞌráanajchi tyej tyij jóꞌjuꞌun, tyajta jeꞌen tyámuaꞌ tyúꞌuurej joꞌtyaj ɨ páan jáꞌcuaꞌnyij ɨ tyaj jɨn joꞌtámuaꞌreej tɨꞌɨj ɨ Dios tyámuaꞌ tyitáachaꞌɨj?

13 Aj puꞌij huaꞌpuácaa huataꞌítyacaꞌ ɨ maj jamuán huacɨ́j, aꞌyan tyihuaꞌixáatyeꞌej tɨjɨn:

—Séricuj aꞌájna a chájtaꞌ. Aꞌáa xu aꞌtɨ́j jáꞌtyoonyij xáꞌrij tɨ huátɨsij jájtyij tuꞌhuájmuaa, aꞌɨ́j xu jamuán ujóꞌjuꞌ, 14 joꞌtɨj aꞌɨ́ɨn joꞌtyárutyij, aꞌúu xu jáahuoonyij ɨ aꞌtɨ́j tɨ ajaꞌchej, aj xu sij aꞌyan tyaatéꞌexaatyeꞌen tɨjɨn: “Aꞌyaa pu tyíꞌxaj aꞌɨ́jna ɨ Maeestro yee: ¿Joꞌnyij nyajaꞌtaꞌcaa nyaj tyúꞌcuaꞌnyij huaꞌ jamuán ɨ nyetyeɨ́ɨtyeristyamuaꞌ tyej tyij joꞌtámuaꞌreej tɨꞌɨj ɨ Dios tyámuaꞌ tyitáachaꞌɨj?” 15 Aꞌɨ́ɨ puꞌij jamuaataséjratyeꞌsij ánɨmuaj ɨ chiꞌij tɨ uhuaréꞌyoo, puꞌríj tyámuaꞌ naa tyúꞌruuj, aꞌúu xu tyámuaꞌ tyúꞌuurej ɨ tyaj tyíꞌcuaꞌnyij.

16 Matɨꞌɨj mij ujóꞌjuꞌ ɨ maj huaꞌpuaj aꞌájna a chájtaꞌ. Aꞌyaa pu néijmiꞌi tyaꞌraj jeꞌej tɨ ɨ Jesús tyihuoꞌtéꞌexaaj, aj mu mij tyámuaꞌ tyúꞌruuj ɨ maj tyíꞌcuaꞌnyij ɨ maj jɨn joꞌtámuaꞌreej aꞌájna ɨ xɨcáaraꞌ jitze tɨꞌɨj ɨ Dios huóꞌchaꞌɨj.

17 Tɨꞌɨj arí huatɨ́caꞌcaj Jesús pu joꞌtyájrupij u chiꞌtáj majta jamuán ɨ maj tamuáamuataꞌ japuan huaꞌpuaj aráꞌasej. 18 Matɨꞌɨj meríj tyíꞌcuaꞌcaj ɨ méesaj japua, aj puꞌij ɨ Jesús aꞌyan tyihuoꞌtéꞌexaaj tɨjɨn:

—Aꞌyaa nu tyajáꞌmuaꞌixaatyeꞌ sɨ́ɨj ɨ tɨ jaꞌmua jitze ajtyámaꞌcan mu siaj nyajamuan tyíꞌcuaꞌ, aꞌɨ́ɨ pu nyéetzij tyuꞌtátuiireꞌej aꞌɨ́ɨjma jimi ɨ maj tyityatatyíj.

19 Aj mu mij huatóoxaamujrityej, majta jeꞌen huatyóohuij maj jaataꞌíhuoꞌ aꞌɨ́jcɨ ɨ Jesús sɨ́ɨj ajta sɨ́ɨj aꞌyan tɨjɨn:

—¿Nyiquij nyáaj aꞌɨ́ɨn nyaj puéꞌeen?

20 Aj puꞌij ɨ Jesús aꞌyan tyihuoꞌtéꞌexaaj tɨjɨn:

—Aꞌɨ́ɨ pu aꞌɨ́ɨn puéꞌeen sɨ́ɨj ɨ siaj tamuáamuataꞌ japuan huaꞌpuaj aráꞌasej, aꞌɨ́ɨ pu ɨ páan ájrunyii aꞌíjcɨ jitze ɨ túxaꞌaj nyajamuan. 21 Aꞌyaa pu atyojoꞌréꞌnyesij nye jimi jeꞌej tɨ tyéꞌyuꞌsiꞌ ɨ yuꞌxarij jitze, ajta aꞌɨ́jna ɨ tɨ nyéetzij tyuꞌtátuiireꞌsij, jéehua pu jajpuéetzij jaꞌmej. Jéetzeꞌ pu jatyahuɨꞌrihuaꞌcaj tɨquee nɨeꞌhuacajcheꞌ.

22 Móocheꞌ mu tyiꞌtyaꞌcueꞌsímaꞌcaj, tɨꞌɨj ɨ Jesús páan tyiꞌɨ́j, ajta tɨꞌɨj tyaatatyóotziꞌriaꞌaj ɨ Dios, aj puꞌij jaꞌantyítaaracaꞌ tɨꞌquij huoꞌrɨ́ɨpuꞌuj, aꞌyan tyihuaꞌixáatyeꞌej tɨjɨn:

—Xáacuaꞌ aꞌíjcɨ, aꞌíi pu nyahueꞌraꞌ puéꞌeen.

23 Tɨꞌɨj taꞌij ɨ váasuj tyijáj ajta tyaatatyójtziꞌrej ɨ Dios, tɨꞌquij aꞌɨ́ɨjma huatajányij, néijmiꞌi mu jaaréꞌij ɨ váasuj jitze. 24 Aꞌyaa pu tyihuoꞌtéꞌexaaj tɨjɨn:

—Aꞌíi pu aꞌɨ́ɨn puéꞌeen ɨ nyaxúureꞌ ɨ nyaj jeꞌráxɨreꞌsij nyej nyij huoꞌtyáhuɨɨreꞌen muiꞌcaa, ajta tɨꞌij ɨ Dios jaꞌantyipuáꞌrityeꞌen ɨ tɨ jájcuaj jɨn tyaꞌtóoratziiriꞌ. 25 Aꞌyaa nu tyajáꞌmuaꞌixaatyeꞌ nyaj quee cheꞌ juꞌquéiꞌsij aꞌíjcɨ ɨ úuvaj jaꞌraꞌ, ꞌasta aꞌájna xɨcáaraꞌ jitze tɨꞌɨj ɨ Dios néijmiꞌqueꞌ tyuꞌtaꞌíjtaj.

Jesús pu jaataxájtacaꞌ tɨ ɨ Pedro jaatyáhueꞌtaj aꞌyan tɨjɨn canu jamuaꞌtyej

(Mt. 26:30-35; Lc. 22:31-34; Jn. 13:36-38)

26 Matɨꞌɨj tyuꞌtáchuiicaj ɨ maj jɨn tyaatatyójtziꞌrej ɨ Dios, aj mu mij joꞌcɨ́j aꞌájna Aseitúunajrimi jɨríj tɨ joꞌtacáꞌaj. 27 Jesús pu aꞌyan tyihuoꞌtéꞌexaaj tɨjɨn:

—Néijmiꞌi xu muaꞌaj yoꞌhuáꞌxɨj siaj nye jimi tyáꞌtzaahuatyeꞌ. Aꞌyaa pu tyéꞌyuꞌsiꞌ ɨ yuꞌxarij jitze tɨjɨn: “Aꞌɨ́j nu jeꞌcatan ɨ cányaꞌxɨɨ tɨ sɨɨreꞌ, majta ɨ cányaꞌxɨɨ mamuj úrutyij.” 28 Ajta nyatɨꞌɨj huatájuurej, aꞌáa nu nyajtáhuaꞌaj jamuajaꞌajsɨɨreꞌej a Galileea.

29 Pedro pu aꞌyan tyaatéꞌexaa tɨjɨn:

—Tɨpuaꞌaj néijmiꞌi meyoꞌhuaꞌxɨj maj a jimi tyáꞌtzaahuatyeꞌ, canu nyáaj aꞌyan rɨnyij.

30 Jesús pu aꞌyan tyaatéꞌexaa tɨjɨn:

—Aꞌyaa nu tzáahuatyiꞌraꞌaj jɨn tyíꞌmuaꞌixaatyeꞌ, ijíij tɨ́caꞌ tɨꞌɨj quee xu jíihuacaj ɨ tyacuáarɨeꞌ, huéeicaj paj naatyáhueꞌtaj aꞌyan tɨjɨn capáj nyamuaꞌtyej.

31 Ajta ɨ Pedro caꞌnyíin pu jɨn aꞌyan tyaatéꞌexaa tɨjɨn:

—Tɨpuaꞌaj aꞌyan tyúuxɨeveꞌej nyaj ajamuán huámuɨꞌnyij, canu muaatyáhueꞌtaj.

Majta néijmiꞌi ɨ séecan aꞌyaa mu chaꞌtaj manaꞌaj tyíꞌxajtacaꞌaj.

Jesús pu huatyéenyuj aꞌájna a Getsemaní

(Mt. 26:36-46; Lc. 22:39-46)

32 Matɨꞌɨj mij joꞌcɨ́j aꞌájna jaꞌhuaꞌ huastárij tzajtaꞌ tɨ aꞌyan tyaꞌrájtyapuaj tɨjɨn Getsemaní. Jesús pu aꞌyan tyihuoꞌtéꞌexaaj ɨ maj jamuán huacɨ́j tɨjɨn:

—Xaaráꞌsaj iiyeꞌej, nyóocheꞌ nu nyáaj huatyényuusij ɨ Dios jimi.

33 Tɨꞌquij áyee joꞌréꞌnyej, aꞌɨ́ɨjma pu joꞌvíꞌtɨj aꞌɨ́jcɨ ɨ Pedro ajta ɨ Santiago ajta ɨ Juan, aj puꞌij huatyóochej tɨ huatóoxaamujrityeꞌen ajta jeꞌej puaꞌaj jaataꞌaj ɨ tzajtaꞌ. 34 Aꞌyaa puꞌij tyihuoꞌtéꞌexaaj tɨjɨn:

—Jeꞌej pu puaꞌaj nuꞌasej cuxáa nyamuɨꞌnyij. Aꞌyaa xu siooj tyityáꞌcaj, sióocheꞌ xu atanyéjnyeꞌrij.

35 Tɨꞌquij ɨ Jesús eerájraa aꞌtzúj áyee, aj puꞌij tyítunutacaꞌ a chóotaꞌ, jájhuaviiriꞌ ɨ Dios tɨpuaꞌaj aꞌyan tyíɨꞌriitan tɨquee aꞌyan atyojoꞌréꞌnyinyicaꞌan aꞌájna ɨ xɨcáaraꞌ jitze tɨ jitzán jajpuéetzij jaꞌmej. 36 Aꞌyaa pu tyáꞌhuoocaꞌaj ɨ Dios jimi tɨjɨn:

—Dios ɨ paj nyavástaraꞌ puéꞌeen, néijmiꞌi pu tyíɨꞌrij muéetzij jimi, tɨpuaꞌaj petyuꞌtáꞌan tɨꞌij quee náacɨꞌtyij aꞌíjna ɨ nyaj jɨn jajpuéetzij naꞌmej, ajta cheꞌ quee aꞌyan atyojoꞌréꞌnyinyicaꞌan jeꞌej nyej nyáaj tyáꞌxɨeꞌveꞌ, sulu patɨꞌɨj muáaj tyáꞌxɨeꞌveꞌ.

37 Aj puꞌij téꞌej ajeꞌréꞌnyej joꞌmaj jaꞌajtyáꞌcaꞌaj ɨ maj jamuán huacɨ́j, aꞌáa puꞌij huojoꞌtyoj tɨpuaꞌaj meríj tyácuꞌtzij. Aꞌyaa pu tyaatéꞌexaa aꞌɨ́jcɨ ɨ Pedro tɨjɨn:

—Simón, ¿nyi petyácusij? ¿Nyi pequee tyoꞌtáviicueꞌriꞌ paj séej ooraj atányeerij? 38 Sióocheꞌ xu atanyéjnyeꞌrij siajta huatyényuunyij ɨ Dios jimi, tɨꞌij quee tyiꞌtɨ́j jeꞌej jáꞌmuaꞌuurej. Aꞌyaa xu muaꞌaj tyáꞌxɨeꞌveꞌ siaj tyámuaꞌ huárɨnyij, ajta capu jaꞌmuacaꞌnyistiꞌ ɨ jáꞌmuahueꞌraꞌ jitze.

39 Ajtáhuaꞌaj pu ujóꞌmej, aꞌyaa pu chaꞌtánaꞌaj tyaatáhuaviiriꞌ ɨ Dios. 40 Tɨꞌɨj ajeꞌréꞌnyej ajtáhuaꞌaj pu huoꞌtyoj metyacuꞌtzísimaꞌcaj, jiꞌnye cutzíj pu huáꞌmueꞌtɨcaꞌaj. Capu jeꞌej huáꞌmiteerastyaꞌcaꞌaj jeꞌej maj yeꞌej tyaatéꞌexaatyeꞌen. 41 Tɨꞌɨj huéeicaj aꞌyan huarɨ́j, ajtáhuaꞌaj pu ujóꞌmej, tɨꞌquij ajtáhuaꞌaj ajeꞌréꞌnyej tɨpuaꞌaj meriꞌij táhuaꞌaj tyácuꞌtzij, aj puꞌij aꞌyan tyihuoꞌtéꞌexaaj tɨjɨn:

—¿Nyi siooj tyácuꞌtzij siajta jusoꞌpeꞌ? Puꞌríj óocheꞌ, puꞌríj tyaꞌráꞌaj aꞌnáj maj nyéetzij tyuꞌtátuiireꞌej ɨ nyaj nyajta tyévij jitze huanɨeꞌhuacaꞌ, aꞌɨ́ɨjma jimi ɨ maj jeꞌej puaꞌaj tyíꞌtyetyeɨtyee. 42 Xáꞌajhuiixɨꞌ, cheꞌréj, puꞌríj yajaꞌvéꞌmej ɨ tɨ nyéetzij tyuꞌtátuiireꞌej.

Matɨꞌɨj jaatyéeviꞌ ɨ Jesús majta yoꞌjáj

(Mt. 26:47-56; Lc. 22:47-53; Jn. 18:2-11)

43 Óocheꞌ pu tyiꞌtyaxáatasimaꞌcaj ɨ Jesús tɨꞌɨj ɨ Judas, sɨ́ɨj tɨ huaꞌ jitze ajtyámaꞌcan ɨ maj tamuáamuataꞌ japuan huaꞌpuaj aráꞌasej, aꞌɨ́ɨ pu ajeꞌréꞌnyej majta jéehua ɨ tyeɨ́tyee jamuán huajúꞌcaꞌaj metyuꞌchúumij majta cɨyéj tyuꞌɨ́ꞌɨj. Huaꞌnyúucaritzeꞌ mu aꞌɨ́ɨjma jimi huajúꞌcaꞌaj ɨ maj tyíꞌijta ɨ tyeyúuj tzajtaꞌ, majta ɨ maj tyihuáꞌmuaꞌtyej ɨ yuꞌxarij jitze, majta ɨ huáasij. 44 Ajta ɨ Judas pu tyaꞌtóoratziiriꞌ jeꞌej tɨ yeꞌej huárɨnyij mej mij jáamuaꞌreej aꞌtɨ́j tɨ aꞌɨ́ɨn puéꞌeen ɨ Jesús, aꞌyan tɨjɨn:

—Aꞌɨ́jna ɨ nyaj jiꞌtyápuɨꞌtzeꞌej, aꞌɨ́ɨ pu aꞌɨ́ɨn puéꞌeen, siataꞌaj jaatyéeviꞌ, siajta jaꞌajnáan, siaꞌnajɨ́ꞌqueꞌen tyámuaꞌ naa.

45 Aꞌɨ́j pu jɨn ajtyáxɨɨriacaꞌ ɨ Jesús jimi tɨꞌquij aꞌyan tyaatajé tɨjɨn:

—Maeestro.

Ajta jiꞌtyáapuɨꞌtzej. 46 Aj mu mij ɨ tyeɨ́tyee jaatyéeviꞌ ɨ Jesús majta jaꞌnáajɨꞌquej.

47 Aj puꞌij sɨ́ɨj tɨ aꞌáa joꞌtyávaacaꞌaj aꞌɨ́ɨ pu juchúun íjcutacaꞌ, tɨꞌɨj ij jaꞌajtavéjchacaꞌ ɨ naxɨéeraꞌ ɨ tɨ jahuɨɨreꞌ aꞌɨ́jcɨ ɨ tɨ tyihuáꞌijtyeꞌ ɨ tyeyúuj tzajtaꞌ. 48 Tɨꞌquij ɨ Jesús aꞌyan tyihuoꞌtaꞌíhuoꞌriꞌ ɨ tyeɨ́tyee tɨjɨn:

—¿Jiꞌnye een jɨmeꞌ yesetyityaváꞌjuꞌ xaachúumij siajta cɨyéj tyuꞌɨ́ꞌɨj siaj sij naatyéeviꞌ, cuxáa nyaj náhuaꞌrij puéꞌeenyeꞌ? 49 Aꞌnáj tɨnaꞌaj nu jaꞌmua jamuán ajoꞌtyávaacaꞌaj nyetyajaꞌmuamuaꞌtyáaj u tyeyúuj tzajtaꞌ, caxu aꞌnáj naatyéeviꞌ. Ajta ijíij pu aꞌyan tyeꞌmej taꞌaj ij tyaꞌróoꞌastej jeꞌej tɨ tyéꞌyuꞌsiꞌ ɨ yuꞌxarij jitze.

50 Majta aꞌɨ́ɨmaj ɨ maj jamuán huacɨ́j néijmiꞌi mu huatóoꞌuj, aa muꞌuj mij yoorɨéej ɨ Jesús. 51 Ajta sɨ́ɨj pu tyamuéej jaavájrasimaꞌaj ɨ Jesús, cáanarij pu jɨn eeróonajcaꞌaj. Aꞌɨ́j mu mij huatyéeviꞌ, 52 ajta aꞌɨ́ɨ pu jaatátoj ɨ cáanarij tɨꞌquij huatóoꞌuj joꞌtéechajraa muáꞌviꞌij.

Matɨꞌɨj yoꞌvíꞌtɨj ɨ Jesús aꞌɨ́ɨjma jimi ɨ maj tyityatatyíj

(Mt. 26:57-68; Lc. 22:54-55, 63-71; Jn. 18:12-14, 19-24)

53 Matɨꞌɨj mij yoꞌvíꞌtɨj ɨ Jesús aꞌɨ́jcɨ jimi ɨ tɨ tyihuáꞌijtyeꞌ néijmiꞌcaa ɨ tyeyúuj tzajtaꞌ, matɨꞌɨj mij néijmiꞌi tyúusɨɨj ɨ maj tyihuáꞌijtyeꞌ ɨ puaaríij, ɨ huáasij majta ɨ maj tyihuáꞌmuaꞌtyej ɨ yuꞌxarij jitze. 54 Ajta ɨ Pedro pu ɨmuáj cújtaꞌ huamaꞌcaꞌaj, aꞌáa puꞌij jaꞌráꞌaj joꞌtɨj jaꞌchej aꞌɨ́jna ɨ tɨ tyihuáꞌijtyeꞌ ɨ maj tyíꞌmuɨjhuacaa ɨ tyeyúuj tzajtaꞌ, aꞌáa pu jaꞌajyíxɨj huaꞌ jamuán ɨ xantáaruꞌuj, oopuɨ́styaꞌaj ɨ táꞌtaa jitze.

55 Majta aꞌɨ́ɨmaj ɨ maj tyihuáꞌijtyeꞌ ɨ tyeyúuj tzajtaꞌ, majta ɨ maj tyityatatyíj, aꞌɨ́ɨ mu jahuoocaꞌaj tyiꞌtɨ́j maj jitzán ujpuáꞌrityeꞌen ɨ Jesús, ajta camu tyiꞌtɨ́j huátyoj. 56 Tyij majta jéehua jaahuéꞌtacaꞌaj, camu ɨ séecan jamuaꞌreeriacaꞌaj, tyiꞌtɨ́j maj putyíꞌxajtacaꞌaj. 57 Aj mu mij séecan ájhuiixɨj matɨꞌɨj mij hueꞌtzij jɨn tyuꞌtaxájtacaꞌ, aꞌyan tɨjɨn:

58 —Ityáj tu aꞌyaa tyáanamuajriꞌ tɨ aꞌyan tyíꞌxajtacaꞌaj tɨjɨn: “Nyáaj nu jaatyúꞌuunaj aꞌíjcɨ ɨ tyeyúuj ɨ tyeɨ́tyee maj jaꞌajtaahuacaꞌ, nyajta jeꞌen huéeicaj xɨcáj jitze séej ájtaahuaj ɨ tyeyúuj ɨ maj quee ɨ tyeɨ́tyee jaꞌajtaahuaj.”

59 Ajta camu néijmiꞌi jamuaꞌreeriacaꞌaj tyiꞌtɨ́j maj pu tyíꞌxajtacaꞌaj ɨ séecan majta ɨ séecan.

60 Aj puꞌij aꞌɨ́ɨn ájchej aꞌájna huaꞌ tzajtaꞌ aꞌɨ́jna ɨ tɨ néijmiꞌcaa tyíꞌijtyeꞌ ɨ tyeyúuj tzajtaꞌ, tɨꞌquij aꞌyan tyaataꞌíhuoꞌriꞌ aꞌɨ́jcɨ ɨ Jesús tɨjɨn:

—¿Nyi pequee huatányuusij? ¿Tyiꞌtanyí jɨn poꞌtyáꞌɨtzee mej mij aꞌ jitze tyíꞌpuaꞌrityeꞌ?

61 Ajta ɨ Jesús capu avéꞌnyuucaꞌaj, capu tyiꞌtɨ́j huataxájtacaꞌ. Aj puꞌij ajtáhuaꞌaj ɨ tɨ tyihuáꞌijtyeꞌ ɨ tyeyúuj tzajtaꞌ aꞌyan tyaataꞌíhuoꞌriꞌ tɨjɨn:

—¿Nyi muáaj aꞌɨ́ɨn paj puéꞌeen ɨ Cɨríistuꞌ, ɨ tɨ yójraꞌ puéꞌeen ɨ Dios?

62 Jesús pu aꞌyan tyaatéꞌexaa tɨjɨn:

—Nyáaj nu aꞌɨ́ɨn puéꞌeen. Siajta muaꞌaj xu nyeséejran ɨ nyaj nyajta tyévij jitze huanɨeꞌhuacaꞌ nyaj ajcaquée naꞌmej ɨ muácaꞌtaꞌ ɨ tɨ néijmiꞌi jɨn antyúumuaꞌreej, siajta nyeséejran nyatɨꞌɨj ajeꞌcáameꞌen ɨ jéetɨrij tzajtaꞌ.

63 Tɨꞌquij aꞌɨ́jna ɨ tɨ tyihuáꞌijtyeꞌ ɨ tyeyúuj tzajtaꞌ jaꞌantyisújtzaꞌan ɨ jusíicuꞌ, mej mij jáamuaꞌreej tɨjɨn puꞌríj huatanyúꞌcacaꞌ, aj puꞌij aꞌyan tyihuoꞌtéꞌexaaj tɨjɨn:

—Capu cheꞌ juxɨeꞌveꞌ tɨ aꞌtɨ́j jeꞌej tyáꞌxajta. 64 Muaꞌaj xu seríj jáanamuajriꞌ tɨ jeꞌej puaꞌaj tyuꞌtaxájtacaꞌ ɨ Dios jimi. ¿Jiꞌnye muaꞌajmaj tyajamuáꞌmiteerasteꞌ?

Néijmiꞌi mu juxaꞌaj tyuꞌtaxájtacaꞌ majta tyuꞌtáꞌ tɨ huámuɨꞌnyij.

65 Aj mu mij séecan huatyóohuij maj jaatyétziꞌtziqueꞌmuaxɨꞌɨn, majta joꞌtanáa ajɨ́ɨsaꞌ majta jeꞌen jiꞌtyávaꞌraꞌaj ɨ jumuácaꞌ jɨmeꞌ, aꞌyan metyeꞌíhuoꞌraj tɨjɨn:

—Huataxáj aꞌtanyíj muiꞌtyéjvee.

Majta ɨ xantáaruꞌuj ɨ maj tyíꞌchaꞌɨj ɨ tyeyúuj tzajtaꞌ aꞌɨ́ɨ mu jaꞌráavaxɨj ɨ nyéerimaꞌraꞌ jitze.

Pedro pu tyuꞌtyáhueꞌtacaꞌ aꞌyan tɨjɨn capu jamuaꞌtyej ɨ Jesús

(Mt. 26:69-75; Lc. 22:56-62; Jn. 18:15-18, 25-29)

66 Ajta ɨ Pedro, aꞌáa pu joꞌtyávaacaꞌaj joꞌtɨj jaꞌrájtaꞌcuaj ɨ chiꞌtáj. Aj puꞌij sɨ́ɨj íitɨꞌ utyájrupij tɨ jahuɨɨreꞌ ɨ tɨ tyihuáꞌijtyeꞌ ɨ tyeyúuj tzajtaꞌ, 67 tɨꞌɨj aꞌɨ́j huaséj ɨ Pedro tɨ jupuɨstyaꞌcaꞌaj aꞌájna joꞌtɨj jáꞌtaa, aj puꞌij jaꞌraséeraj jaꞌraa tɨꞌɨj ij aꞌyan tyaatéꞌexaa tɨjɨn:

—Muáaj paj pajta jamuán joꞌcháꞌcanyaꞌaj ɨ Jesús, Nazaret tɨ jáꞌmaꞌcan.

68 Pedro pu jaatyáhueꞌtacaꞌ, aꞌyan tyiꞌxáataj tɨjɨn:

—Canu jamuaꞌtyej, canu nyajta jamuaꞌreej tyiꞌtɨ́j paj tyáxajta.

Aj puꞌij iirájraa, aꞌáa pu jeꞌtyéechaxɨj a tɨ jaꞌpueertaj. Aj puꞌij ɨ tyacuáarɨeꞌ huajíjhuacaꞌ. 69 Tɨꞌɨj ij ajtáhuaꞌaj ɨ íitɨꞌ jaaséj aꞌɨ́jcɨ ɨ Pedro aj puꞌij séecan huatéꞌexaaj aꞌyan tɨjɨn:

—Aꞌmúu pu sɨ́ɨj aꞌɨ́ɨn puéꞌeen ɨ tɨ huaꞌ jitze ajtyámaꞌcan ɨ maj jamuán huacɨꞌɨj.

70 Ajtáhuaꞌaj pu ɨ Pedro jaatyáhueꞌtacaꞌ. Aꞌtzúj aꞌtyéeviꞌcaj, aꞌɨ́ɨmaj ɨ maj ajaꞌréꞌtyaꞌcaꞌaj majtáhuaꞌaj mu aꞌyan tyaatéꞌexaa ɨ Pedro tɨjɨn:

—Aꞌyaa pu tyiꞌjaꞌyájna muáaj paj sɨ́ɨj aꞌɨ́ɨn puéꞌeen, jiꞌnye Galileea paj jáꞌmaꞌcan.

71 Aj puꞌij ɨ Pedro huatyóochej tɨ nyúucaritzeꞌ ɨ Dios aꞌyan tyihuoꞌtéꞌexaatyeꞌen tɨjɨn:

—Canu jamuaꞌtyej aꞌɨ́jcɨ ɨ tyáataj ɨ siaj muaꞌaj jatyáxajta.

72 Aj puꞌij arí huaꞌpuaj huajíjhuacaꞌ ɨ tyacuáarɨeꞌ, tɨꞌquij ɨ Pedro joꞌtámuaꞌreeriꞌ jeꞌej tɨ tyaatéꞌexaa ɨ Jesús aꞌyan tɨjɨn: “Tɨꞌɨj quee xu huaꞌpuaj huajíjhua ɨ tyacuáarɨeꞌ, muáaj paj huéeicaj naatyáhueꞌtaj.” Aj puꞌij tyuuyíinyajraa aꞌɨ́jna ɨ Pedro.

15

Metyuꞌtátuii aꞌɨ́jcɨ ɨ Jesús ɨ Piláato jimi

(Mt. 27:1-2, 11-14; Lc. 23:1-5; Jn. 18:28-38)

1 Tɨꞌɨj huatapuáꞌriacaꞌ, aꞌɨ́ɨ mu tyúusɨɨj ɨ maj tyihuáꞌijtyeꞌ ɨ puaaríij aꞌɨ́ɨjma jamuán ɨ huáasij, majta ɨ maj tyihuáꞌmuaꞌtyej ɨ yuꞌxarij jitze ɨ maj jɨn tyíꞌijta, majta néijmiꞌi ɨ maj tyityatatyíj. Aj mu mij áyooviꞌtɨj aꞌɨ́jcɨ ɨ Jesús meetyajɨ́ꞌqueꞌej, matɨꞌɨj mij jaatátuii aꞌɨ́jcɨ ɨ Piláato. 2 Piláato puꞌij aꞌyan tyaataꞌíhuoꞌriꞌ tɨjɨn:

—¿Nyi muáaj aꞌɨ́ɨn papuéꞌeen ɨ tɨ tyihuáꞌijtyeꞌ ɨ maj Israel jitze ajtyámaꞌcan?

Tɨꞌquij ɨ Jesús aꞌyan tyaatéꞌexaa tɨjɨn:

—Muáaj paj períj aꞌyan tyaataxájtacaꞌ.

3 Majta ɨ maj tyíꞌijta ɨ tyeyúuj tzajtaꞌ, jéehua mu tyaaxájtziꞌriꞌ, 4 Piláato puꞌij ajtáhuaꞌaj aꞌyan tyaataꞌíhuoꞌriꞌ tɨjɨn:

—¿Nyi pequee jeꞌej tyuꞌtányuusij? Cásɨꞌ jéehua mu aꞌ jitze tyíꞌpuaꞌrityeꞌ.

5 Ajta ɨ Jesús capu jeꞌej tyaatéꞌexaa, aꞌɨ́j pu jɨn quee jeꞌej joꞌtámiteeraj aꞌɨ́jcɨ ɨ Piláato.

Piláato pu tyuꞌtáꞌ maj jaajéꞌcaj ɨ Jesús

(Mt. 27:15-31; Lc. 23:13-25; Jn. 18:38—19:16)

6 Matɨꞌɨjta tyíꞌyeꞌestyaj, Piláato pu aꞌyan tyeeyíꞌtɨhuaꞌaj tɨ séej huatátoonyij ɨ tɨ eetyánamiꞌ, aꞌtɨ́j maj aꞌyan tyaatáhuaviiraj ɨ tyeɨ́tyee. 7 Sɨ́ɨj pu tyáatɨꞌ eetyánamiꞌhuacaꞌaj tɨ aꞌyan ántyapuaacaꞌaj tɨjɨn Barrabás, huaꞌ jamuán ɨ séecan ɨ maj tyíꞌtyacuiꞌcariaꞌaj. 8 Aj mu mij ɨ tyeɨ́tyee ajeꞌréꞌnyej, matɨꞌɨj mij huatyóohuij maj jaatáhuaviij ɨ Piláato tɨꞌij aꞌyan huárɨnyij aꞌɨ́ɨjma jimi jeꞌej tɨ tyeeyíꞌtɨhuaꞌaj. 9 Piláato pu aꞌyan tyihuoꞌtaꞌíhuoꞌriꞌ tɨjɨn:

—¿Nyi muaꞌaj aꞌyan setyáꞌxɨeꞌveꞌ nyaj jaatátoonyij aꞌíjcɨ tɨ jaꞌmua tajtúhuan puéꞌeen mu siaj Israel jitze ajtyámaꞌcan?

10 Jiꞌnye jamuaꞌreeriacaꞌaj maj jáꞌchueeriaꞌcaꞌaj aꞌɨ́jcɨ ɨ Jesús aꞌɨ́ɨmaj ɨ maj tyihuáꞌijtyeꞌ ɨ tyeyúuj tzajtaꞌ, aꞌɨ́j mu jɨn jimi tyuꞌtátuii. 11 Majta ɨ maj tyihuáꞌijtyeꞌ ɨ tyeyúuj tzajtaꞌ, aꞌɨ́ɨ mu caꞌnyíjraꞌaj huoꞌtaꞌ ɨ tyeɨ́tyee mej mij jaatáhuaviij aꞌɨ́jcɨ ɨ Piláato tɨ aꞌɨ́j huatátoonyij ɨ Barrabás.

12 Piláato pu aꞌyan tyihuoꞌtaꞌíhuoꞌriꞌ tɨjɨn:

—¿Arí jiꞌnye náarɨnyij aꞌmújcɨj jimi mu jaꞌmua tajtúhuan mu siaj Israel jitze ajtyámaꞌcan?

13 Aj mu mij caꞌnyíin jɨn huatyejíihuajra aꞌyan tɨjɨn:

—Pataꞌaj jóꞌtatan ɨ cúruuj jitze.

14 Piláato pu aꞌyan tyihuoꞌtéꞌexaaj tɨjɨn:

—¿Jiꞌnye een jɨmeꞌ, tyiꞌtanyí jeꞌej puaꞌaj huáruuj?

Majta ɨ tyeɨ́tyee majtáhuaꞌaj mu caꞌnyíin jɨn huatyejíihuajra aꞌyan tɨjɨn:

—Oótateexɨꞌ ɨ cúruuj jitze.

15 Ajta aꞌɨ́jna ɨ Piláato, aꞌyaa pu tyáꞌxɨeꞌvaꞌcaꞌaj tɨ tyámuaꞌ tyuꞌtyáꞌɨtzeereꞌen ɨ tyeɨ́tyee jimi, aꞌɨ́j pu jɨn jaatátoj aꞌɨ́jcɨ ɨ Barrabás, ajta tɨꞌɨj tyuꞌtaꞌíitaj maj jeꞌriáꞌvaxɨꞌɨn ɨ Jesús, aj puꞌij huoꞌtátuii mej mij jóꞌtatan ɨ cúruuj jitze.

16 Aj mu mij ɨ xantáaruꞌ yoꞌjáj aꞌɨ́jcɨ ɨ Jesús aꞌájna a tɨ jaꞌrájtaꞌcuaj, aj mu mij néijmiꞌcaa tyísɨɨ ɨ xantáaruꞌuj. 17 Síicuꞌri mu juꞌcáachejtye tɨ poꞌvij xúꞌmuaviꞌcan jɨmeꞌ, majta cúruun jaatyátaavej tzícareꞌej tɨ jɨn cɨstijhuaj, aꞌɨ́j mu mij juꞌcárujtyiꞌriꞌ. 18 Majta jeꞌen huatyóohuij maj huatyejíihuajraꞌnyij aꞌyan tɨjɨn:

—Cheꞌ júurij aꞌmújna mu tɨ huaꞌ tajtúhuan puéꞌeen aꞌɨ́ɨjma ɨ maj Israel jitze ajtyámaꞌcan.

19 Majta cɨyéj jɨn jaꞌváꞌvaꞌraꞌaj ɨ muꞌúuraꞌ jitze, majta jaatyétziꞌtziqueꞌmuaxɨj, aj mu mij tyítunutacariaꞌaj mueꞌcootunáaj, aꞌyájna cuxáa tyámuaꞌ metyaꞌtáꞌcariaꞌaj. 20 Matɨꞌɨj jatyaxáahuataj, aj mu mij jeꞌréꞌchuiiriꞌ aꞌɨ́jcɨ ɨ síicuꞌri tɨ poꞌvij xúꞌmuaviꞌ jɨmeꞌ, matɨꞌɨjta mij aꞌɨ́j juꞌcáachejtye ɨ síicuꞌriaꞌraꞌ matɨꞌɨj mij yoꞌjáj mej mij jóꞌtatan ɨ cúruuj jitze.

Matɨꞌɨj yóꞌtateexɨj aꞌɨ́jcɨ ɨ Jesús ɨ cúruuj jitze

(Mt. 27:32-44; Lc. 23:26-43; Jn. 19:17-27)

21 Aꞌáa pu sɨ́ɨj tyáatɨꞌ Cirene tɨ jáꞌmaꞌcan, Simón tɨ ántyapuaj táatajraꞌ aꞌɨ́jcɨ ɨ Alejandro ajta aꞌɨ́jcɨ ɨ Rufo, aꞌɨ́ɨ pu aꞌáa jaꞌrájraa joꞌtɨj quee aꞌtɨ́j jaꞌchej. Aꞌáa puꞌij huajaꞌantyinájchacaꞌ joꞌmaj yoojásimaꞌaj ɨ Jesús, aꞌɨ́j mu mij caꞌnyéjrij jɨn huataꞌíj tɨꞌij jaꞌantyichóoj ɨ cúruujraꞌ ɨ Jesús.

22 Aꞌáa mu yoꞌjáj aꞌɨ́jcɨ ɨ Jesús, aꞌájna a jɨríj jitze tɨ aꞌyan tyajaꞌrájtyapuaj huáꞌnyuucaa jɨmeꞌ tɨjɨn Gólgota, (Gólgota, aꞌyaa pu huatóomuaꞌaj tɨjɨn Muɨꞌchíj Muꞌtaj), 23 matɨꞌɨj mij nahuáj jaatanyétzij cuáanyeꞌej tɨ áꞌnaxcaj, aꞌyaa mu jatamuáꞌmuaj aꞌɨ́jcɨ ɨ cuáanyeꞌej tɨjɨn miirra, ajta ɨ Jesús, capu juꞌquéꞌij aꞌɨ́jcɨ ɨ nahuáj. 24 Aj mu mij yóꞌtateexɨj ɨ cúruuj jitze. Majta ɨ xantáaruꞌuj tyetyéj mu jɨn huóomueꞌtɨj mej mij jáamuaꞌreej aꞌtɨ́j tɨ cɨꞌtyij ɨ tyíꞌcaanariaꞌraꞌ ɨ Jesús sɨ́ɨj ajta sɨ́ɨj.

25 Puꞌríj jéꞌtaꞌ ujmáꞌcaj ɨ xɨcáj matɨꞌɨj yóꞌtateexɨj ɨ cúruuj jitze. 26 Majta táabla óotatej ɨ cúruuj jitze, aꞌyaa pu tyéꞌyuꞌsiꞌhuacaꞌaj jeꞌej maj tyiꞌtɨ́j jitzán tyoꞌojpuáꞌrij aꞌyaa pu tɨjɨn: “Huaꞌ tajtúhuan ɨ maj Israel jitze ajtyámaꞌcan.” 27 Majta mu huaꞌpuácaa ɨ náhuaꞌrij óotatej, séej mu aꞌáa joꞌtyéjchej ɨ cúruuj ɨ muácaꞌtaꞌ pujmuaꞌ, majta séej útataꞌ pujmuaꞌ. 28 Aꞌyaa pu tyáꞌraa jeꞌej tɨ aꞌɨ́jna ɨ nyúucarij tyéꞌyuꞌsiꞌ ɨ yuꞌxarij jitze tɨ aꞌyan tɨjɨn: “Aꞌyaa mu tyáꞌmuaꞌreeriacaꞌaj tɨ jeꞌej puaꞌaj tyíꞌtyevistacaꞌaj.”

29 Majta ɨ maj ajaꞌtányinyicaꞌaj naa mu tyityeꞌcámuꞌvajraꞌaj majta jeꞌej puaꞌaj tyáꞌxajtacaꞌaj aꞌyan tɨjɨn:

—Muáaj mu paj aꞌɨ́ɨn puéꞌeen ɨ paj jaatyúꞌuunaj ɨ tyeyúuj pajta huéeicaj xɨcáj jitze jaꞌajtaahuaj, 30 asɨ́ɨj a japua huatányuuchij pajta acájraꞌnyij aꞌmújcɨj jitze mu cúruuj.

31 Aꞌyaa mu chaꞌtaj manaꞌaj tyáꞌxaahuatacaꞌaj ɨ maj tyihuáꞌijtyeꞌ ɨ tyeyúuj tzajtaꞌ, majta ɨ maj tyihuáꞌmuaꞌtyej ɨ yuꞌxarij jitze ɨ maj jɨn tyíꞌijta. Aꞌyaa mu tyíꞌxajtacaꞌaj tɨjɨn:

—Aꞌmúu pu séecan japua huatanyúj, ajta capu jaayíꞌtɨn tɨ jusɨ́ɨj jujapuá huatányuunyij. 32 Cheꞌ acájraꞌnyij mu cúruuj jitze aꞌmújna mu Cɨríistuꞌ tɨ puéꞌeen, ajta huaꞌ tajtúhuan ɨ maj Israel jitze ajtyámaꞌcan, tyataꞌaj tyij jaaséj, tyajta tyáꞌantzaahuatyeꞌen.

Majta ɨ maj jamuán óotateehuacaꞌ ɨ cúruuj jitze aꞌɨ́ɨ mu majta jáꞌxaahuatacaꞌaj.

Tɨꞌɨj huamuɨ́ꞌ ɨ Jesús

(Mt. 27:45-56; Lc. 23:44-49; Jn. 19:28-30)

33 Tɨꞌɨj tyaꞌráꞌaj aꞌtzáaj tacuaríixpuaj, néijmiꞌqueꞌ pu huariáꞌtɨcaꞌriacaꞌ ɨ chuéj japua, ajta áꞌtyeej tɨ aꞌyan tyuꞌtɨ́caꞌ yáacɨj jéꞌtaꞌ ucamáꞌcaj ɨ xɨcáj. 34 Tɨꞌɨj yáacɨj jéꞌtaꞌ ucamáꞌcaj ɨ xɨcáj, aj puꞌij Jesús caꞌnyíin jɨn huajíjhuacaꞌ aꞌyan tɨjɨn:

—Eloí, Eloí, ¿lama sabactani? Aꞌíjna ɨ nyúucarij, aꞌyaa pu huatóomuaꞌaj tɨjɨn: Nyavástaraꞌ, Nyavástaraꞌ, ¿jiꞌnye een jɨmeꞌ pej pij nyojoꞌhuaꞌxɨj?

35 Séecan ɨ maj aꞌáa joꞌtyúꞌuucaꞌaj, matɨꞌɨj jáanamuajriꞌ aꞌyaa mu tyuꞌtaxájtacaꞌ tɨjɨn:

—Xáanamuajriꞌ, aꞌɨ́j pu huatajé ɨ Elías tɨꞌríij áꞌtyeej tɨ tyiꞌtyávaacaꞌaj ɨ Dios jimi.

36 Aj puꞌij sɨ́ɨj ajeꞌréꞌnyej huatéechisimaꞌaj, tyiꞌtɨ́j pu huátɨsimaꞌaj tɨ taꞌchíraꞌ aꞌɨ́j puꞌij huatyáruꞌnyaxɨj nahuáj jɨmeꞌ tɨ antzíjvi, tɨꞌquij cɨyéj jitze jaꞌantyijɨ́ꞌquej, aj puꞌij aꞌɨ́jna ájchui tɨꞌij ɨ Jesús huayéꞌnyijcheꞌ aꞌɨ́jcɨ jitze ɨ tyiꞌtɨ́j, aꞌyan tyiꞌxáataj aꞌɨ́jna ɨ aꞌtɨ́j tɨjɨn:

—Setyuꞌchóꞌveꞌ tɨpuaꞌaj yatanyéj aꞌɨ́jna ɨ Elías tɨꞌij jaꞌcátoonyij mu cúruuj jitze.

37 Aj puꞌij ajtáhuaꞌaj ɨ Jesús caꞌnyíin jɨn huajíjhuacaꞌ, tɨꞌquij huamuɨ́ꞌ. 38 Ajta ɨ tyeyúuj tzajtaꞌ cáanarij tɨ ꞌtzíjhua pu ujoꞌtahuɨ́jcaꞌaj, aꞌɨ́ɨ puꞌij jéꞌtaꞌ acásujtzaꞌan. 39 Ajta ɨ tyenyeéntyiꞌ ɨ xantáaruꞌuj tɨ tyíꞌijtyeꞌ ɨ maj anxɨtyej aráꞌasej, aꞌáa pu joꞌtyávaacaꞌaj véjriꞌ joꞌtɨj jóonyeericaꞌaj ɨ Jesús, aꞌɨ́ɨ puꞌij jáanamuajriꞌ jeꞌej tɨ tyuꞌjíjhuacaꞌ ɨ Jesús, ajta jaaséj jeꞌej tɨ tyuꞌmuɨ́ꞌ, aꞌyaa puꞌij tyuꞌtaxájtacaꞌ tɨjɨn:

—Aꞌyaa pu tyiꞌjɨꞌréꞌcan jɨmeꞌ aꞌíi pu aꞌɨ́ɨn puéꞌeenyeꞌej ɨ yójraꞌ ɨ Dios.

40 Séecan mu majta úucaa aꞌ ɨmuáj joꞌtyuꞌúuj méesejracaꞌaj, sɨ́ɨj pu aꞌyan ántyapuaacaꞌaj tɨjɨn Maríia Magdala tɨ jáꞌmaꞌcan, ajtáhuaꞌaj sɨ́ɨj Maríia huaꞌ náanaj aꞌɨ́jcɨ ɨ Santiago tɨ cɨ́leen ajta aꞌɨ́jcɨ ɨ José, ajtáhuaꞌaj sɨ́ɨj ɨ íitɨꞌ tɨ aꞌyan ántyapuaacaꞌaj tɨjɨn Salomé. 41 Aꞌɨ́ɨ mu ɨ úucaa jamuán huajúꞌcaꞌaj ɨ Jesús majta jahuɨɨriaꞌcaꞌaj tɨꞌɨj aꞌáa joꞌtyávaacaꞌaj aꞌájna a Galileea. Jéehua mu majta séecan ɨ úucaa aꞌáa joꞌtyúꞌuucaꞌaj ɨ maj jamuán aꞌáa joꞌréꞌnyej aꞌájna a Jerusalén.

Matɨꞌɨj jaatyáꞌavaatacaꞌ aꞌɨ́jcɨ ɨ Jesús

(Mt. 27:57-61; Lc. 23:50-56; Jn. 19:38-42)

42 Tɨꞌɨj huaréꞌchumuaꞌriacaꞌ, tyaꞌráꞌaj aꞌájna xɨcáaraꞌ jitze matɨꞌɨj tyámuaꞌ huóoꞌuurej, yaa ariáꞌpuaꞌaj pu atyojoꞌréꞌnyesij aꞌájna ɨ xɨcáaraꞌ ɨ maj jitzán jusoꞌpii. 43 Aꞌɨ́jna ɨ José Arimatea tɨ jáꞌmaꞌcan, tɨ ajta huaꞌ jitze ajtyámaꞌcan ɨ maj vaꞌcán jɨn tyityatatyíj, aꞌɨ́ɨ pu ajta jachoꞌvaꞌcaꞌaj aꞌɨ́jcɨ xɨcáaraꞌ tɨꞌɨj ɨ Dios tyuꞌtaꞌíjtaj néijmiꞌqueꞌ ɨ cháanacaj japua, aꞌɨ́ɨ puꞌij ajoꞌréꞌnyej ɨ Piláato jimi, tɨꞌquij jaatáhuaviiriꞌ ɨ tyéviraꞌ ɨ Jesús. 44 Ajta ɨ Piláato jeꞌej pu tyoꞌtóomuaꞌaj tɨ ɨ Jesús arí huamuɨ́ꞌ, aj puꞌij jaatajé ɨ huaꞌtyenyeentyiꞌ tɨꞌij jaataꞌíhuoꞌ aꞌchu tɨ arí áꞌtyeeviꞌcaꞌaj tɨ huamuɨ́ꞌ. 45 Tɨꞌɨj ɨ huaꞌtyenyeentyiꞌ aꞌyan tyaatéꞌexaa tɨ aꞌyan tyiꞌjaꞌyájna, aj puꞌij ɨ Piláato jaatáꞌ aꞌɨ́jcɨ ɨ José tɨ jaꞌcájan ɨ tyéviraꞌ ɨ Jesús. 46 Aj puꞌij ɨ José cáanarij huánanɨej tɨ naa een tɨ naa tyíꞌcueenaa, tɨꞌquij jaꞌajtajá ɨ muɨꞌchíj ajta jeꞌen jeꞌréꞌijcatacaꞌ aꞌɨ́jcɨ jɨmeꞌ ɨ cáanarij. Aj puꞌij aꞌúun yoꞌtyéetyej joꞌmaj yoꞌojcúunajraa, ajta tyetyéj tɨ sicɨ́ɨraraꞌ eetyájmua. 47 Ajta aꞌɨ́jna ɨ Maríia Magdala tɨ jáꞌmaꞌcan, ajta sɨ́ɨj ɨ Maríia náanajraꞌ aꞌɨ́jcɨ ɨ José, aꞌɨ́ɨ mu jaaséj joꞌmaj jeꞌej yóꞌruuj ɨ muɨꞌchíj.

16

Jesús pu huatájuuriacaꞌ

(Mt. 28:1-10; Lc. 24:1-12; Jn. 20:1-10)

1 Tɨꞌɨj mu joꞌmej aꞌájna ɨ xɨcáaraꞌ maj jitzán jusoꞌpii, aꞌɨ́jna ɨ Maríia Magdala tɨ jáꞌmaꞌcan, ajta ɨ sɨ́ɨj ɨ Maríia náanajraꞌ aꞌɨ́jcɨ ɨ Santiago, ajta jeꞌen aꞌɨ́jna ɨ Salomé, aꞌɨ́j mu tyiꞌtɨ́j huánanɨej tɨ naa tyaarɨeꞌej mej mij jacáhuaatyeꞌen ɨ tyéviraꞌ ɨ Jesús. 2 Aꞌɨ́jcɨ xɨcáaraꞌ jitze taꞌnájcaj ɨ itéerij, tɨꞌɨj oochán eereꞌnyéesimaꞌcaj ɨ xɨcáj, aꞌáa mu jóꞌjuꞌ joꞌtɨj jaꞌváꞌnamiꞌhuacaꞌaj ɨ muɨꞌchíj, 3 aꞌyaa mu tyúuꞌixaatyaꞌcaꞌaj tɨjɨn:

—¿Aꞌtanyíj uyaꞌráxɨɨraj ɨ tyetyéj tɨ jɨn eetyánamiꞌ joꞌtɨj jóocun tyej tyij utyájrutyej?

4 Ajta matɨꞌɨj aꞌáa joꞌréꞌnyej aj mu mij jaaséj tɨpuaꞌaj quee cheꞌ eetyájmua ɨ tyetyéj. Ajta tyámuaꞌ pu tyíꞌvaꞌcaa ɨ tyetyéj tɨ eetyámuaacaꞌaj. 5 Matɨꞌɨj utyájrupij joꞌtɨj jóocun, tyamuéej mu huaséj tɨ aꞌúun jeꞌrácatyii muácaꞌtaꞌ pujmuaꞌ, catyéeviꞌ pu ucáchajcaꞌaj ajta naa tyíꞌcueenaviꞌcaꞌaj ɨ tɨ tyíꞌchajcaꞌaj. Aj mu mij ɨ úucaa tyuꞌtátzɨɨn, 6 ajta aꞌɨ́ɨ pu aꞌyan tyihuoꞌtéꞌexaaj tɨjɨn:

—Caxu tyíꞌtzɨɨnyeꞌej. Muaꞌaj xu aꞌɨ́j tyáhuoonyij ɨ Jesús Nazaret tɨ jáꞌmaꞌcan, ɨ tɨ óotateehuacaꞌ ɨ cúruuj jitze. Puꞌríj huatájuuriacaꞌ, capu cheꞌ yajáꞌhuaꞌ aꞌyájna. Cásɨꞌ xaaséj joꞌmaj yoꞌojtyéj. 7 Áricuj siotéꞌexaatyeꞌ aꞌɨ́jcɨ ɨ Pedro siataꞌaj ɨ séecan ɨ maj jamuán huacɨ́j, aꞌyan tɨjɨn: “Aꞌɨ́ɨ pu aꞌáa jooméj aꞌájna a Galileea tɨꞌij ajtáhuaꞌaj jamuájsɨɨreꞌen jájcuan, aꞌáa xu yéꞌsejran, aꞌyájna tɨꞌɨj arí tyajamuáaꞌixaa.”

8 Aj mu mij iirahuáachajra ɨ úucaa, jiꞌnye metyóoviveesimaꞌaj, majta tyíꞌtzɨɨnyaꞌcaꞌaj. Ajta camu aꞌtɨ́j huatéꞌexaaj ɨ juyéj jitze, jiꞌnye metyíꞌtzɨɨnyaꞌcaꞌaj.

Jesús pu huataséjre aꞌɨ́jcɨ jimi ɨ Maríia Magdala tɨ jáꞌmaꞌcan

(Jn. 20:11-18)

9 Aꞌɨ́jcɨ xɨcáaraꞌ jitze taꞌnájcaj ɨ séej iteerij tɨꞌɨj ɨ Jesús huatájuuriacaꞌ, tɨꞌɨj tapuáꞌrisimaꞌcaj aꞌɨ́j pu jimi anaquéej huataséjre ɨ Maríia Magdala tɨ jáꞌmaꞌcan, ɨ maj tzajtaꞌ séjriaꞌcaꞌaj ɨ tyiyáaruꞌuj ɨ maj aráahuaꞌpuaj aráꞌaxcaa ɨ Jesús tɨ huoꞌtamuárij. 10 Aꞌɨ́ɨ pu ujóꞌmej tɨꞌij huoꞌtéꞌexaatyeꞌen aꞌɨ́ɨjma ɨ maj jamuán huacɨ́j ɨ Jesús, ɨ maj juxaamuɨjrityaꞌcaꞌaj majta juyiinyacaꞌaj. 11 Majta aꞌɨ́ɨmaj matɨꞌɨj jáamuaꞌreeriꞌ tɨ ɨ Jesús huatájuuriacaꞌ ajta ɨ Maríia arí jaaséjracaꞌaj aꞌɨ́jcɨ ɨ Jesús, camu jaꞌantzaahuaj.

Jesús pu huataséjre huaꞌ jimi ɨ maj huaꞌpuaj ɨ maj jamuán huacɨ́j

(Lc. 24:13-35)

12 Tɨꞌquij Jesús ajtáhuaꞌaj seequéj tyuꞌtaséjre huaꞌpuácaa jimi ɨ maj aꞌáa joojúꞌcaꞌaj ɨ juyéj japua joꞌtɨj quee aꞌtɨ́j jáꞌchajcaꞌaj. 13 Aꞌɨ́ɨ mu mij ujóꞌjuꞌ mej mij huoꞌtéꞌexaatyeꞌen ɨ séecan, camu majta huaꞌantzaahuaj aꞌɨ́ɨjma ɨ maj huaꞌpuaj.

Tyiꞌtɨ́j tɨ ɨ Jesús huoꞌtaꞌíj aꞌɨ́ɨjma ɨ maj jamuán huacɨ́j

(Mt. 28:16-20; Lc. 24:36-49; Jn. 20:19-23)

14 Tɨꞌɨj arí jéetzeꞌ huachúmuaꞌ, Jesús pu huatóosejratacaꞌ aꞌɨ́ɨjma jimi ɨ maj tamuáamuataꞌ japuan séej aráꞌasej, matɨꞌɨj móoj aꞌɨ́ɨmaj ajtyetyáꞌcaj ɨ méesaj jitze. Aj puꞌij huaꞌajtyáꞌxɨj aꞌɨ́jcɨ jɨmeꞌ ɨ maj jatyánaamuaj ɨ ju júuricamej majta quee tyáꞌtzaahuatyaꞌcaꞌaj, jiꞌnye camu huáꞌtzaahuatyaꞌcaꞌaj ɨ maj jaaséj tɨ arí huatájuuriacaꞌ. 15 Aꞌyaa pu tyihuoꞌtéꞌexaaj tɨjɨn:

—Séricuj néijmiꞌqueꞌ ɨ cháanacaj japua siahuoꞌtéꞌexaatyeꞌ néijmiꞌcaa ɨ tyeɨ́tyee ɨ nyúucariaꞌraꞌ ɨ Dios. 16 Aꞌtɨ́j tɨ tyáꞌantzaahuatyeꞌsij ajta huáɨꞌhuaj, Dios pu tyaatúꞌuunyiꞌraj, ajta ɨ tɨ quee tyáꞌantzaahuatyeꞌen, aꞌɨ́ɨ pu jajpuéetzij jaꞌmej. 17 Aꞌyaa mu tyeeyíꞌtɨhuaꞌaj muáꞌjuꞌun ɨ maj tyáꞌantzaahuatyeꞌen, nyenyúucaritzeꞌ mu huoꞌtamuárityeꞌsij ɨ tyiyáaruꞌuj ɨ maj huaꞌ tzajtaꞌ séejreꞌ ɨ tyeɨ́tyee, majta séej jɨmeꞌ ɨ nyúucarij tyiꞌxáataj muáꞌjuꞌun, 18 cúꞌcuꞌsee mu muarɨeꞌen ɨ maj tyúꞌchaꞌvacaa, ajta camu jeꞌej huáꞌuurej, naꞌríij huáꞌveꞌrij muꞌcáayeꞌen, capu ajta jeꞌej huáꞌuurej, ajta tɨpuaꞌaj aꞌɨ́ɨjma muaꞌajtamuárɨeꞌxɨꞌɨn ɨ maj tyíꞌcucuiꞌ, tyámuaꞌ mu rɨnyij.

Jesús pu tyíraa ɨ jútyeꞌ tajapuá

(Lc. 24:50-53)

19 Tɨꞌɨj aꞌyan tyihuoꞌixáatyaꞌaj, aꞌɨ́jna ɨ tavástaraꞌ Jesús pu tajapuá jóꞌviꞌtɨchiihuacaꞌ tɨꞌquij muácaꞌtaꞌ ɨ Dios jaꞌajcáayixɨj. 20 Aꞌɨ́ɨ mu mij ɨ maj jamuán huacɨ́j maꞌúrutyixɨj mej mij néijmiꞌqueꞌ huoꞌréꞌixaatyeꞌen ɨ nyúucariaꞌraꞌ ɨ Dios, ajta ɨ tavástaraꞌ pu huáꞌhuɨɨriaꞌcaꞌaj, ajta jaséjratacaꞌaj tɨ aꞌyan tyiꞌjaꞌyájna jeꞌej maj aꞌɨ́ɨmaj tyíꞌxajtacaꞌaj aꞌɨ́j huaꞌséeratyaꞌaj ɨ maj jɨn tyámuaꞌ tyoꞌtaséj.

San Lucas

1

2

3

4

5

6

7

8

9

10

11

12

13

14

15

16

17

18

19

20

21

22

23

24

Jeꞌej tɨ tyoꞌyúꞌxacaꞌ aꞌɨ́jna ɨ San Lucas

1

Ɨ tɨ jɨn uhuatyóochej ɨ yuꞌxarij

1 Mueꞌtɨ́j mu meríj aꞌɨ́jcɨ jɨn huatyóohuij maj joꞌsɨɨmuaꞌ tyámuaꞌ naa jeꞌej tɨ tyiꞌtɨ́j ɨ Dios huáruuj ityájma jimi, 2 aꞌyaa mu mij tyitáaꞌixaaj aꞌɨ́ɨmaj ɨ maj jujɨꞌɨj jɨn jaaséej tɨꞌɨj uhuatyóochej, ajta jeꞌen aꞌyan tyihuoꞌcɨꞌɨj mej mij aꞌɨ́ɨmaj huoꞌtéꞌexaatyeꞌen ɨ tyeɨ́tyee ɨ nyúucarij ɨ Dios tɨ jimi jeꞌrámaꞌcan. 3 Nyáaj nu nyajta nyeríj tyámuaꞌ naa aꞌɨ́jcɨ jɨn tyiꞌhuányamuaꞌtyej, aꞌyaa puꞌij tyinoꞌtámiteeraj tɨ xáꞌpuɨꞌ nyaj tyimuaataꞌítyiꞌreꞌen yuꞌxarij jitze néijmiꞌi jeꞌej tɨ tyiꞌtɨ́j huarɨ́j pej pij muáaj Teófilo jáamuaꞌreej mu paj vaꞌcán jɨn tyiꞌtyéjvee, 4 pataꞌaj pij tyámuaꞌ naa tyáamuaꞌreej ɨ tɨ aꞌyan tyiꞌjaꞌyájna ɨ maj meríj muaamuáꞌtyej.

Sɨ́ɨj tɨ tajapuá tyíꞌhuɨɨreꞌ pu jaataxájtacaꞌ tɨ nɨeꞌhuan aꞌɨ́jna ɨ Juan

5 Aꞌájna ɨmuáj pu ɨ Herodes rey jɨn tyiꞌtyávaacaꞌaj aꞌɨ́ɨjma jimi ɨ maj Israel jitze ajtyámaꞌcan, aꞌáa pu sɨ́ɨj puaaríj jáꞌchajcaꞌaj tɨ aꞌyan ántyapuaacaꞌaj tɨjɨn Zacarías, aꞌɨ́j pu jitze eerámaꞌcantacaꞌaj ɨ Abías. Ajta aꞌɨ́jna ɨ ɨ́ɨraꞌraꞌan aꞌyaa pu ántyapuaacaꞌaj tɨjɨn Isabel, aꞌɨ́j pu jitze eerámaꞌcantacaꞌaj ɨ Aarón. 6 Aꞌɨ́ɨ mu huaꞌpuaj tyámuaꞌ tyíꞌtyetyeɨɨtyeristacaꞌaj ɨ Dios jimi, majta néijmiꞌi jɨn jaꞌtzaahuatyaꞌcaꞌaj jeꞌej tɨ tyuꞌtaꞌíjtacaꞌ ɨ tavástaraꞌ. 7 Ajta camu tyiyójmuaꞌcaꞌaj, jiꞌnye capu yoꞌmuaꞌtacariaꞌaj ɨ Isabel, majta meríj huosicaꞌaj aꞌɨ́ɨmaj ɨ maj huaꞌpuaj.

8 Aj puꞌij séej xɨcáaraꞌ jitze tyaꞌráꞌaj tɨꞌɨj aꞌyan tyihuoꞌcɨꞌɨj maj aꞌɨ́ɨmaj tyuꞌtámuꞌvejritaj ɨ Dios jimi ɨ maj Zacarías jimi tyíꞌhuɨɨreꞌ, 9 aꞌyájna matɨꞌɨj tyeeyíꞌtɨhuaꞌaj aꞌɨ́ɨmaj ɨ puaaríij, aꞌɨ́j pu huacɨꞌɨj ɨ Zacarías tɨꞌij aꞌɨ́ɨn utyájrutyej ɨ tyeyúuj tzajtaꞌ, ajta jeꞌen ɨ́ɨjcua antyíteeraj ɨ tavástaraꞌ jimi. 10 Tɨꞌɨj ooj tyatáasimaꞌcaj ɨ ɨ́ɨjcua, néijmiꞌi mu ɨ tyeɨ́tyee apuaꞌquéj joꞌtyuꞌúuj metyényuusimaꞌaj ɨ Dios jimi. 11 Aj puꞌij sɨ́ɨj tɨ tajapuá tyíꞌhuɨɨreꞌ huataséjre aꞌɨ́jcɨ jimi ɨ Zacarías, muácaꞌtaꞌ pu pujmuaꞌ joꞌtyávaacaꞌaj aꞌɨ́jcɨ jitze ɨ maj japuan jatéꞌracaa ɨ ɨ́ɨjcua. 12 Tɨꞌɨj jaaséej aꞌɨ́jna ɨ Zacarías, jeꞌej pu tyoꞌtaséj ajta jéehua tyuꞌtátzɨɨn. 13 Ajta aꞌɨ́jna ɨ tɨ tajapuá tyíꞌhuɨɨreꞌ aꞌyaa pu tyaatéꞌexaa tɨjɨn:

—Zacarías, capáj tyíꞌtzɨɨnyeꞌej, jiꞌnye Dios pu arí jáanamuajriꞌ jeꞌej paj tyuꞌtyéenyuj, ajta aꞌɨ́jna ɨ Isabel siaj néemiꞌij, aꞌɨ́ɨ pu tyiyóoj jaꞌmej, aꞌyaa pej pij jaatámuaꞌtyij tɨjɨn Juan. 14 Jéehua paj huatáꞌtyamuaꞌveꞌsij, majta mueꞌtɨ́j ɨ tyeɨ́tyee huatóotyamuaꞌveꞌsij tɨꞌɨj huanɨeꞌhuaj ɨ páꞌrɨꞌɨj, 15 jiꞌnye vaꞌcán pu jɨn tyiꞌtyaváaj jaꞌmej aꞌyóoj ɨ tavástaraꞌ jimi. Capu nahuáj juquéiꞌsij, ajta jitzán séeriaꞌaj jaꞌmej ɨ júuricamaꞌraꞌ ɨ Dios. 16 Aꞌyaa pu caꞌnyíjraꞌaj tyuꞌtáꞌsij muiꞌcaa ɨ tyeɨ́tyee ɨ maj Israel jitze ajtyámaꞌcan, mej mij tyáꞌantzaahuatyeꞌen ɨ tavástaraꞌ jimi majta ɨ Dios jimi. 17 Aꞌɨ́ɨ pu ɨ Juan anaquéej huamaꞌaj jaꞌmej ɨ tavástaraꞌ jimi, aꞌɨ́jna jitze aroocaꞌnyáaj ɨ júuricamaꞌraꞌ ɨ Elías ajta ɨ tɨ jɨn néijmiꞌi putyíꞌuuriajcaꞌaj ɨ Elías, tɨꞌij tyámuaꞌ huóꞌuurej aꞌɨ́ɨjma ɨ huaꞌ huásimuaꞌ ɨ tɨꞌríij mej mij huoꞌtaxɨéꞌveꞌen ɨ juyójmuaꞌ, ajta mej mij ɨ maj quee tyámuaꞌ metyityoomuámuaꞌreꞌ tyihuojoꞌitéej muáꞌraꞌnyij. Tyámuaꞌ puꞌij huáꞌuuren ɨ tyeɨ́tyee mej mij jaataxɨéꞌveꞌen ɨ tavástaraꞌ.

18 Aj puꞌij ɨ Zacarías aꞌyan tyaataꞌíhuoꞌriꞌ aꞌɨ́jcɨ ɨ tɨ tajapuá tyíꞌhuɨɨreꞌ tɨjɨn:

—¿Jiꞌnye nyij tyáꞌmuaꞌreeren tɨ aꞌyan tyeꞌmej? Jiꞌnye nuꞌríj vastacɨrɨeꞌ, ajta aꞌɨ́jna ɨ tyaj néemiꞌij puꞌríj ajta ucaríj.

19 Ajta aꞌɨ́jna ɨ tɨ tajapuá tyíꞌhuɨɨreꞌ aꞌyaa pu tyaatéꞌexaa tɨjɨn:

—Nyáaj nu Gabriel ántyapuaj, aꞌɨ́j nu jimi tyíꞌhuɨɨreꞌ ɨ Dios, aꞌɨ́ɨ pu unyojoꞌtaꞌítyacaꞌ nyej nyij muaatéꞌexaatyeꞌen aꞌíjcɨ ɨ nyúucarij ɨ paj jɨn huatáꞌtyamuaꞌveꞌsij. 20 Ajta ijíij capáj tyáꞌtzaahuatyeꞌ jeꞌej nyaj tyimuaatéꞌexaaj, aꞌɨ́j paj jɨn quee atanyúuvaꞌaj puáꞌmej, capu cheꞌ ɨꞌríitaj jaꞌmej paj tyuꞌtaxáj ꞌasta naꞌaj quee aꞌyan tyúꞌrɨnyij jeꞌej nyaj nyeríj tyimuaatéꞌexaaj.

21 Majta aꞌɨ́ɨmaj ɨ tyeɨ́tyee, aꞌáa mu puaꞌquéj joꞌtyúꞌuucaꞌaj meechóꞌvaꞌaj aꞌɨ́jcɨ ɨ Zacarías aꞌtzáaj tɨ iiráamej ɨ tyeyúuj tzajtaꞌ, majta aꞌyan tyúuꞌihuoꞌracaꞌaj tyiꞌtɨ́j tɨ jɨn arí huápuɨꞌɨj jáꞌtyeeviꞌcaꞌaj tɨ aꞌúun jeꞌrávaacaꞌaj. 22 Ajta tɨꞌɨj iirájraa, capu cheꞌ ɨꞌriitacaꞌaj tɨ tyuꞌtaxáj, aꞌyaa pu jumuácaꞌ jɨn tyihuáꞌixaatyaꞌcaꞌaj, jiꞌnye capu cheꞌ ɨꞌriitacaꞌaj tɨ huatányuunyij, aj mu mij jáamuaꞌreeriꞌ tɨ tyiꞌtɨ́j jimi huataséjre ɨ tyeyúuj tzajtaꞌ.

23 Tɨꞌɨj antyipuáꞌriacaꞌ ɨ tɨ jɨn tyiꞌtyávaacaꞌaj ɨ tyeyúuj tzajtaꞌ aꞌɨ́jna ɨ Zacarías, aj puꞌij jóꞌraa ɨ juchéj. 24 Tɨꞌquij huatajútzaj aꞌɨ́jna ɨ Isabel, aj puꞌij huatyóoꞌavaatacaꞌ u juchéj, anxɨ́ máxcɨrɨeꞌ pu áꞌtyeej tɨquee iiráyiꞌcaa ɨ juchiꞌtáj, aꞌyaa pu tyíꞌmuaꞌajcaa tɨjɨn: 25 “Tavástaraꞌ pu aꞌyan náaruj, mataꞌaj mij ɨ tyeɨ́tyee quee náꞌxaahuataj.”

Sɨ́ɨj tɨ tajapuá tyíꞌhuɨɨreꞌ pu jaataxájtacaꞌ tɨ nɨeꞌhuan ɨ Jesús

26 Tɨꞌɨj aráasej máxcɨrɨeꞌ tyoomáꞌcaj, Dios pu jaataꞌítyacaꞌ aꞌɨ́jcɨ ɨ Gabriel aꞌájna a Nazaret chájtaꞌ aꞌáa tɨ jaꞌajtyámaꞌcan a Galileea, 27 aꞌáa pu jáꞌchajcaꞌaj aꞌɨ́jna ɨ Maríia ɨ tɨ arí tɨ́muaꞌ huatyévicheꞌsij aꞌɨ́jcɨ jamuán ɨ José, aꞌɨ́j tɨ jitze eerámaꞌcan ɨ David, ajta ɨ Maríia capu eexúj aꞌtɨ́j jamuán huiꞌcariaꞌaj. 28 Aꞌɨ́jna ɨ tɨ tajapuá tyíꞌhuɨɨreꞌ aꞌúu pu joꞌtyájrupij joꞌtɨj jeꞌrácatyii aꞌɨ́jna ɨ Maríia, tɨꞌquij aꞌyan tyaatatyójtye tɨjɨn:

—Ajɨ́ɨꞌ Maríia, mu paj Dios jimi tyaꞌancuriáaꞌsij. Tavástaraꞌ pu a jimi yésejreꞌ.

29 Maríia pu jeꞌej tyoꞌtaséj tɨꞌɨj aꞌyan tyaatéꞌexaa, ajta aꞌyan tyúuꞌihuoꞌracaꞌaj jeꞌej tɨ huatóomuaꞌaj ɨ nyúucarij tɨ jɨn jaatatyójtyej. 30 Aꞌɨ́jna ɨ tɨ tajapuá tyíꞌhuɨɨreꞌ aꞌyaa pu tyaatéꞌexaa tɨjɨn:

—Capáj tyíꞌtzɨɨnyeꞌej Maríia, muáaj paj huatáꞌtyamuaꞌveꞌsij pajta tyaatatyójtziꞌreꞌej ɨ Dios. 31 Ijíij paj huatajútzeꞌsij, séej paj tyiyóoj puáꞌmej, aꞌyaa paj jaatámuaꞌtyij tɨjɨn JESÚS. 32 Aꞌɨ́ɨ pu vaꞌcán jɨn tyiꞌtyaváaj jaꞌmej, aꞌyaa mu jaatámuaꞌsij tɨjɨn Yójraꞌ ɨ Dios ɨ tɨ néijmiꞌi jɨn antyúumuaꞌreej, ajta ɨ Dios tɨ tavástaraꞌ puéꞌeen, aꞌɨ́ɨ pu tyeꞌentyájrutyeꞌej tɨꞌij néijmiꞌi jɨn antyúumuaꞌreeriaj, aꞌyájna tɨꞌɨj ɨ tɨ jɨn tyiꞌtyávaacaꞌaj aꞌɨ́jna ɨ David, 33 aꞌɨ́ɨ puꞌij jusén jɨn tyuꞌtaꞌíjtaj aꞌɨ́ɨjma jimi ɨ maj Jacob jitze eerámaꞌcan. Ajta quee aꞌnáj antyipuaꞌrij ɨ tɨ jɨn tyuꞌtaꞌíjtaj.

34 Maríia pu aꞌyan tyaataꞌíhuoꞌriꞌ aꞌɨ́jcɨ ɨ tɨ tajapuá tyíꞌhuɨɨreꞌ tɨjɨn:

—¿Jiꞌnye tyíɨꞌrij tɨ aꞌyan tyúꞌrɨnyij, tɨpuaꞌaj nyequee tyáataj jamuán huiꞌcareꞌen?

35 Ajta aꞌɨ́jna ɨ tɨ tajapuá tyíꞌhuɨɨreꞌ aꞌyaa pu tyaatéꞌexaa tɨjɨn:

—Aꞌɨ́jna ɨ júuricamaꞌraꞌ ɨ Dios, aꞌɨ́ɨ pu a jitze huatyáꞌɨtzeereꞌej, ajta aꞌɨ́jna ɨ tɨ Dios jɨn néijmiꞌi putyíꞌuurej aꞌɨ́ɨ pu ajta aꞌjimi séeriaꞌaj jaꞌmej. Aꞌɨ́j pu jɨn aꞌɨ́jna ɨ páꞌrɨꞌɨj tɨ nɨeꞌhuan aꞌyaa mu jaatámuaꞌsij tɨjɨn ɨ tɨ quee tyiꞌtɨ́j jɨn áꞌɨtzeereꞌ tɨ ajta Yójraꞌ puéꞌeen ɨ Dios.

36 Ajta aꞌɨ́jna aꞌihuáaraꞌ ɨ Isabel aꞌɨ́ɨ pu ajta tyiyóoj jaꞌmej, tyij ajta arí ucaríj, aꞌɨ́jna ɨ maj aꞌyan tyáꞌxajtacaꞌaj tɨjɨn ɨ tɨquee yoꞌmuaꞌtacaa, puꞌríj aráasej máxcɨrɨeꞌ áꞌtyeej tɨ jutzaꞌ. 37 Capu tyiꞌtɨ́j muárɨeꞌrij ɨ Dios jimi.

38 Aj puꞌij ɨ Maríia aꞌyan tyaatéꞌexaa tɨjɨn:

—Nyáaj nu néijmiꞌi jɨn jaatyáhuɨɨreꞌej ɨ nyavástaraꞌ, cheꞌ ɨ Dios aꞌyan tyúꞌuurej nye jimi jeꞌej paj períj tyinaatéꞌexaaj.

Aj puꞌij jóꞌraa aꞌɨ́jna ɨ tɨ tajapuá tyíꞌhuɨɨreꞌ.

Maríia pu júumuaarin aꞌɨ́jcɨ ɨ Isabel

39 Aꞌájna xɨcáaraꞌ jitze pu ɨ Maríia jiyeꞌtzín joꞌmej aꞌájna joꞌtɨj jaꞌchajtaꞌ jɨríj jitze aꞌáa tɨ jaꞌajtyámaꞌcan a Judea, 40 aj puꞌij aꞌáa jaꞌráꞌaj joꞌtɨj jaꞌchej aꞌɨ́jna ɨ Zacarías, tɨꞌquij jaatatyójtyej aꞌɨ́jcɨ ɨ Isabel, ajta jeꞌen utyájrupij u chiꞌtáj. 41 Tɨꞌɨj aꞌɨ́jna ɨ Isabel jáanamuajriꞌ tɨ jaatatyójtyej ɨ Maríia, aꞌɨ́ɨ pu ɨ páꞌrɨꞌɨj huatáhuaaxɨj ɨ jucáatzeꞌ, ajta aꞌɨ́jna jimi ɨ Isabel pu huatyáꞌɨtzee ɨ júuricamaꞌraꞌ ɨ Dios. 42 Aj puꞌij Isabel caꞌnyíin jɨn aꞌyan tyaatéꞌexaa aꞌɨ́jcɨ ɨ Maríia tɨjɨn:

—Dios pu jéetzeꞌ tyámuaꞌ tyimuaatyájtoo muéetzij quee séecan ɨ úucaa, ajta tyámuaꞌ tyeetyájtoo ɨ páꞌrɨꞌɨj tɨ arájca muaꞌ jucáa jitze. 43 ¿Aꞌtanyíj nyaj puéꞌeen nyáaj, tɨꞌij mu joꞌvéꞌmej nyéetzij jimi ɨ náanajraꞌ ɨ nyavástaraꞌ? 44 Jiꞌnye nyatɨꞌɨj jáanamuajriꞌ ɨ paj naatatyójtyej, aꞌɨ́ɨ pu ɨ nyiyóoj ootáhuaaxɨj ɨ nyajucáa jitze, aꞌɨ́jcɨ jɨmeꞌ tɨ huatóotyamuaꞌvej. 45 Jéehua paj huatáꞌtyamuaꞌveꞌsij, jiꞌnye muáaj paj tyáꞌantzaahuaj tɨ aꞌyan tyaꞌróoꞌastej jeꞌej tɨ ɨ tavástaraꞌ tyimuaatéꞌexaaj.

46 Maríia pu aꞌyan tyuꞌtaxájtacaꞌ tɨjɨn:

Ɨ nyaj jɨn maꞌúumuaꞌrej aꞌɨ́j nu jɨn tyéꞌtyojtziꞌreꞌ aꞌɨ́jcɨ ɨ tɨ vaꞌcán jɨn tyiꞌtyéjvee ɨ nyavástaraꞌ,

47 ajta ɨ nyajúuricamej pu jutyamuaꞌveꞌ ɨ Dios jimi ɨ tɨ nyaj japua huatanyúj.

48 Jiꞌnye ɨ Dios pu nye jitze rányeeriacaꞌ, ɨ nyaj quee jeꞌej tyéejviicueꞌ,

ajta ijíij tɨ yujoꞌqueꞌtɨj jaꞌmej, néijmiꞌi mu aꞌyan tyinaataxájta tɨ ɨ Dios tyámuaꞌ tyinaatyájtoo,

49 jiꞌnye aꞌɨ́jna ɨ tɨ néijmiꞌi jɨn antyúumuaꞌreej, aꞌɨ́ɨ pu nye jimi jéehua huápuɨꞌɨj tyámuaꞌ tyúꞌruuj.

Capu tyiꞌtɨ́j jɨn áꞌɨtzeereꞌ ɨ tɨ jɨn ántyapuaj.

50 Dios pu aꞌnáj tɨ naꞌaj huaꞌcuꞌvej,

aꞌɨ́ɨjma ɨ maj jimi jéehua tyáꞌtzaahuatyeꞌ.

51 Aꞌɨ́j pu jɨn tyuꞌmuárɨej ɨ tɨ néijmiꞌi jɨn putyíꞌuurej,

ajta tyihuaꞌantyíꞌuunyiꞌriꞌ aꞌɨ́ɨjma ɨ maj óotzaahuatyeꞌ,

52 ajta tyihuáaꞌriꞌriꞌ ɨ maj jɨn tyityatatyáꞌcaꞌaj vaꞌcán jɨmeꞌ,

ajta vaꞌcán jɨn tyihuaꞌantyáarujtyej aꞌɨ́ɨjma ɨ maj quee jeꞌej tyéejviicueꞌ.

53 Ajta jéehua tyihuoꞌtáꞌ aꞌɨ́ɨmaj ɨ maj tajcucaꞌaj,

ajta huoꞌtaꞌítyacaꞌ maj jóꞌcɨɨnyej mequee tyiꞌtɨ́j antyiꞌáꞌaj ɨ maj chíjtyaanyiꞌij puéꞌeen.

54 Aꞌɨ́ɨjma pu huatáhuɨɨ ɨ maj Israel jitze ajtyámaꞌcan, ɨ maj jimi tyíꞌhuɨɨreꞌ,

ajta quee yoꞌhuáꞌxɨj ɨ tɨ jɨn tyaꞌtóoratziiriꞌ tɨ tyámuaꞌ tyihuoꞌtyéjeevej.

55 Aꞌyaa pu aamíꞌ tyaꞌtóoratziiracaꞌaj aꞌɨ́ɨjma jimi ɨ tahuásimuaꞌcɨꞌɨj,

aꞌɨ́jcɨ jimi ɨ Abraham ajta ɨ maj jitzán eerányesij.

56 Ajta aꞌɨ́jna ɨ Maríia aꞌáa pu joꞌtyáꞌɨtzee aꞌchu huéeicaj máxcɨrɨeꞌ aꞌɨ́jcɨ jamuán ɨ Isabel, aj puꞌij téꞌej huariáꞌraa joꞌtɨj jaꞌchej.

Tɨꞌɨj huanɨeꞌhuacaꞌ aꞌɨ́jna ɨ Juan

57 Tɨꞌɨj tyaꞌráꞌaj aꞌnáj tɨj tyiyóoj jáꞌraꞌnyij ɨ Isabel, tyáatacan pu tyiyóoj jaꞌraa. 58 Majta ɨ tyeɨ́tyee ɨ maj avéjriꞌ huacháatɨmaꞌcaa, majta ihuáamuaꞌmuaꞌ, aꞌɨ́ɨ mu curiáꞌcɨxɨj mej mij jaatatyójtyeꞌen matɨꞌɨj jáamuaꞌreeriꞌ tɨ ɨ tavástaraꞌ jéehua jaꞌancuꞌvaxɨj aꞌɨ́jcɨ ɨ Isabel. 59 Tɨꞌɨj arahuéeicaj xɨcáj tyoomáꞌcaj, aj mu mij ujóꞌjuꞌ mej mij jaꞌantyisíjchej ɨ navíiraꞌ ɨ páꞌrɨꞌɨj, aꞌyaa mu mij tyáꞌxɨeꞌvaꞌcaꞌaj mej mij aꞌyan jaatámuaꞌtyiicheꞌen tɨjɨn Zacarías aꞌyájna tɨꞌɨj ántyapuaj ɨ táatajraꞌ. 60 Ajta aꞌɨ́jna ɨ náanajraꞌ aꞌyaa pu tyihuoꞌtéꞌexaaj tɨjɨn:

—Capu aꞌyan antyapuáaj jaꞌmej. Sulu aꞌyaa pu ántyapuaj jaꞌmej tɨjɨn Juan.

61 Aꞌyaa mu mij tyaatéꞌexaa tɨjɨn:

—Capu aꞌtɨ́j aꞌyan ántyapuaj tɨ jaꞌmua jitze ajtyámaꞌcan.

62 Matɨꞌɨj mij jumuácaꞌ jɨn jaataꞌíhuoꞌriꞌ ɨ táatajraꞌ ɨ páꞌrɨꞌɨj, mej mij jáamuaꞌreej jeꞌej tɨ aꞌɨ́ɨn tyáꞌxɨeꞌvaꞌcaꞌaj tɨꞌij aꞌyan ántyapuaj jáꞌraꞌnyij. 63 Ajta aꞌɨ́jna ɨ táatajraꞌ aꞌɨ́ɨ pu táabla huoꞌtáhuaviiriꞌ tɨ jitzán joꞌtyéeyuꞌxaj, aꞌyaa puꞌij tyoꞌtyéyuꞌxacaꞌ tɨjɨn: “Juan pu ántyapuaj jaꞌmej.” Aj mu mij néijmiꞌi jeꞌej tyoꞌtaséj. 64 Aj puꞌij huatáɨꞌriitariacaꞌ tɨ tyuꞌtaxáj aꞌɨ́jna ɨ Zacarías, tɨꞌquij huatyóochej tɨ tyaatatyójtziꞌreꞌen ɨ Dios. 65 Néijmiꞌi mu jeꞌej tyoꞌtaséj ɨ maj avéjriꞌ huacháatɨmaꞌcaa, majta néijmiꞌqueꞌ aꞌyan tyúuꞌixaatyaꞌcaꞌaj jeꞌej tɨ tyiꞌtɨ́j huarɨ́j aꞌájna joꞌtɨj jɨríj joꞌquéetɨmee aꞌáa tɨ jaꞌajtyámaꞌcan a Judea. 66 Majta néijmiꞌi ɨ maj aꞌyan tyiꞌnamuajracaꞌaj, aꞌyaa mu tyúuꞌihuoꞌracaꞌaj tɨjɨn:

—¿Tyiꞌtáquij jɨn tyiꞌtyaváaj jaꞌmej aꞌɨ́jna ɨ páꞌrɨꞌɨj?

Jiꞌnye jɨꞌréꞌcan jɨmeꞌ pu séjriaꞌcaꞌaj tɨ ɨ tavástaraꞌ jitzán séjriaꞌcaꞌaj ɨ páꞌrɨꞌɨj.

Chuíicariaꞌraꞌ ɨ Zacarías

67 Ajta aꞌɨ́jna Zacarías, ɨ tɨ táatajraꞌ puéꞌeen ɨ páꞌrɨꞌɨj, aꞌɨ́j pu jimi huatyáꞌɨtzee ɨ júuricamaꞌraꞌ ɨ Dios, aj puꞌij aꞌyan tyuꞌtaxájtacaꞌ ɨ Dios jitze maꞌcan tɨjɨn:

68 Cheꞌ tyámuaꞌ eenyeꞌ ɨ tavástaraꞌ, ɨ huaꞌ Dios aꞌɨ́ɨjma ɨ maj Israel jitze ajtyámaꞌcan,

jiꞌnye aꞌɨ́j pu jɨn mujoꞌvéꞌmej tɨꞌij huaꞌ japua huatányuunyij ɨ jutyéɨtyeristyamuaꞌ.

69 Aꞌɨ́ɨ pu uyoꞌtaꞌítyacaꞌ ɨ tɨ vaꞌcán jɨn tyiꞌtyéjvee tɨꞌij tajapuá huatányuunyij,

sɨ́ɨj tɨ aꞌɨ́j jitze eerámaꞌcan ɨ David, ɨ tɨ jahuɨɨreꞌ.

70 Aꞌɨ́ɨ pu aꞌɨ́ɨn puéꞌeen ɨ tɨ Dios aráꞌtyeej jitzán tyaꞌtóoratziiriꞌ:

aꞌɨ́ɨjma jitze maꞌcan pu aꞌyan tyaataxájtacaꞌ ɨ maj jitzán maꞌcan tyíꞌxajtacaꞌaj,

71 aꞌɨ́ɨ pu tajapuá huatányuusij aꞌɨ́ɨjma jimi ɨ maj tájchaꞌɨɨreꞌ,

ajta néijmiꞌcaa aꞌɨ́ɨjma jimi ɨ maj taxanaꞌveꞌ,

72 aꞌɨ́ɨ pu huaꞌancuꞌvajxɨ aꞌɨ́ɨjma ɨ tahuásimuaꞌcɨꞌɨj,

ajta quee yoꞌhuáꞌxɨj ɨ nyúucarij ɨ tɨ jɨn tyaꞌtóoratziiriꞌ.

73 Aꞌíi pu aꞌɨ́ɨn puéꞌeen ɨ nyúucarij ɨ tɨ jɨn tyaꞌtáratziiriꞌ

aꞌɨ́jcɨ ɨ tatáataj Abraham:

ɨ tɨ taatáꞌsij

74 tyej tyij quee tyíꞌtzɨɨnyeꞌej yan tyesejriaꞌaj,

tyajta quee huaꞌajchaꞌɨɨriaꞌaj ɨ maj tájchaꞌɨɨreꞌ

sulu tyej tyij taxáahuaj jaatyáhuɨɨreꞌen,

75 tyámuaꞌ tyeꞌéenyeꞌej tyajta quee tyiꞌtɨ́j jɨn áꞌɨtzeeriaꞌaj,

ajta tyej tyij jimi huatyáꞌɨtzeereꞌen aꞌchu tyaj puaꞌan xɨcáj áꞌtyeeren.

76 Ajta muéetzij jɨmeꞌ, mu paj nyiyóoj puéꞌeen,

aꞌyaa mu muaatámuaꞌsij tɨjɨn aꞌɨ́j tɨ jitze maꞌcan tyíꞌxaj ɨ Dios ɨ tɨ néijmiꞌi jɨn antyúumuaꞌreej,

jiꞌnye muáaj paj anaquéej huamaꞌaj puáꞌmej aꞌɨ́jcɨ jimi ɨ tavástaraꞌ

tyámuaꞌ petyiꞌuuriáj ɨ tyeɨ́tyee jimi,

77 pajta huoꞌtéꞌexaatyeꞌej ɨ tyeɨ́tyeristyamuaꞌmeꞌen

tɨ ɨ Dios tyihuoꞌtúꞌuunyiꞌraj ɨ maj jɨn ootyáꞌɨtzee

ajta jeꞌen huaꞌ japua huatányuusij.

78 Jiꞌnye aꞌɨ́jna ɨ taj Dios, aꞌɨ́ɨ pu jéehua táꞌcuꞌvej,

aꞌɨ́ɨ pu jútyeꞌ ɨmuáj tatatzaviꞌtyeꞌ ɨ xɨcáj jɨmeꞌ,

79 tɨꞌij huoꞌtyátatzaviꞌtyeꞌen aꞌɨ́ɨjma ɨ maj aꞌáa joꞌcháatɨmee

joꞌtɨj jéetzeꞌ huápuɨꞌɨj joꞌtɨ́caꞌ

ajta jeꞌen aꞌɨ́j jitze huoꞌcájuyetyej ɨ maj jitzán juxáahuaj séjreꞌej.

80 Ajta aꞌɨ́jna ɨ páꞌrɨꞌɨj aꞌɨ́ɨ pu tyéveꞌsesimaꞌaj, ajta aꞌɨ́j jitze huatyóocaꞌan ɨ júuricamaꞌraꞌ ɨ Dios, aꞌáa pu jáꞌchajcaꞌaj joꞌtɨj quee jáꞌtyiꞌtɨj, ꞌasta naꞌaj quee atyojoꞌréꞌnyej aꞌájna xɨcáaraꞌ tɨ jitzán huatóosejrata aꞌɨ́ɨjma jimi ɨ maj Israel jitze ajtyámaꞌcan.

2

Tɨꞌɨj huanɨeꞌhuacaꞌ aꞌɨ́jna ɨ Jesús

(Mt. 1:18-25)

1 Aꞌájna ɨmuáj aꞌɨ́ɨ pu rey jɨmeꞌ tyiꞌtyávaacaꞌaj ɨ Augusto, aꞌɨ́ɨ puꞌij tyuꞌtaꞌíjtacaꞌ mej mij ahuóoyuꞌxaj néijmiꞌi ɨ maj aꞌáa joꞌcháatɨmaꞌcaa joꞌtɨj aꞌɨ́ɨn tyejéꞌijtaj. 2 Aꞌyaa pu tyuꞌrɨ́j matɨꞌɨj ahuóoyuꞌxacaꞌ tɨꞌɨj ooj Quirinio tyiꞌtyávaacaj tajtúhuan jɨmeꞌ aꞌájna a Siria. 3 Aꞌyaa puꞌij tyuꞌtóoxɨeꞌvej mej mij néijmiꞌi ɨ tyeɨ́tyee joꞌcɨ́xɨj joꞌmaj jáꞌmaꞌcan mej mij ahuóoyuꞌxaj.

4 Aꞌɨ́j pu jɨn ɨ José iirájraa aꞌájna a Nazaret, ɨ Galileea tɨ jitze ajtyámaꞌcan, tɨꞌquij aꞌáa jóꞌraa a Belén, aꞌáa tɨ jaꞌajtyámaꞌcan a Judea, aꞌájna joꞌtɨj joꞌnɨéꞌhuacaꞌ ɨ David ɨ tɨ rey jɨmeꞌ tyiꞌtyávaacaꞌaj, jiꞌnye aꞌɨ́jna ɨ José aꞌɨ́j pu jitze eerámaꞌcantacaꞌaj ɨ David. 5 Aꞌáa pu joꞌmej tɨꞌij ahuóoyuꞌxaj, jamuán aꞌɨ́jcɨ ɨ Maríia ɨ tɨ jatyéviꞌtɨnyaꞌaj, ajta aꞌɨ́jna ɨ Maríia puꞌríj jutzaꞌcaꞌaj. 6 Aꞌáa mu mij joꞌtyáꞌcaj aꞌájna a Belén tɨꞌɨj atyojoꞌréꞌnyej ɨ xɨcáaraꞌ tɨ jitzán huanɨeꞌhuaj ɨ páꞌrɨꞌɨj. 7 Aꞌáa puꞌij joꞌnɨéꞌhuacaꞌ ɨ yójraꞌ taꞌnájcaj, tɨꞌquij cɨ́ɨxurij jɨn jaqueꞌijcatacaꞌ ajta jeꞌen jatyéetyej ɨ cɨyéj jitze tɨ atyácun joꞌmaj yaꞌmuáatyee tyajáꞌcuaꞌcaa, jiꞌnye camu cheꞌ úꞌvejricaꞌaj chiꞌij tzajtaꞌ.

Ɨ maj tajapuá tyíꞌhuɨɨreꞌ majta cányaꞌxɨɨ maj sɨɨriaꞌcaꞌaj

8 Véjriꞌ aꞌájna a Belén aꞌáa mu séecan jaꞌajtyáꞌcaꞌaj ɨ maj cányaꞌxɨɨ sɨɨriaꞌcaꞌaj, aꞌáa mu jaꞌtáxaiꞌirihuaꞌaj huaꞌ jamuán ɨ cányaꞌxɨɨ. 9 Aj puꞌij jiyeꞌtzín sɨ́ɨj huataséjre ɨ tɨ tajapuá tyíꞌhuɨɨreꞌ ɨ tavástaraꞌ jimi, aꞌɨ́ɨ puꞌij huataséjre ɨ tavástaraꞌ tɨ jɨn naa huaséꞌrin ajta jeꞌen huanyéeriꞌcɨriajraa joꞌmaj jaꞌajtyáꞌcaꞌaj, aj mu mij jéehua tyuꞌtátzɨɨn. 10 Ajta aꞌɨ́jna ɨ tɨ tajapuá tyíꞌhuɨɨreꞌ aꞌyaa pu tyihuoꞌtéꞌexaaj tɨjɨn:

—Caxu tyíꞌtzɨɨnyeꞌej, jiꞌnye aꞌɨ́j nu ɨ nyúucarij jamuaatéꞌexaatyeꞌsij tɨ naa eenyeꞌ tyíꞌxaj, ɨ maj jɨn jéehua huatóotyamuaꞌveꞌsij ɨ tyeɨ́tyee. 11 Ijíij pu huanɨeꞌhuacaꞌ aꞌájna chájtaꞌ David tɨ jitze ajtyámaꞌcan aꞌɨ́jna ɨ tɨ jaꞌmua japua huatányuusij, aꞌɨ́ɨ pu aꞌɨ́ɨn puéꞌeen ɨ CƗRÍISTUꞌ, ɨ tɨ tavástaraꞌ puéꞌeen. 12 Aꞌyaa xu éenyeꞌqueꞌ jamuaꞌreeren, aꞌáa xu yéꞌtyoonyij ɨ páꞌrɨꞌɨj caꞌíicatziꞌhuaj ajta aꞌáa jaꞌraqueꞌtɨ́j jaꞌmej cɨyéj jitze taꞌtyácun ɨ yaꞌmuáatyee maj jitzán tyáꞌcuaꞌcaa.

13 Aj mu mij jiyeꞌtzín mueꞌtɨ́j huataséjre ɨ maj tajapuá tyíꞌhuɨɨreꞌ aꞌɨ́jcɨ jimi ɨ sɨ́ɨj, ɨ maj tyéꞌtyojtziꞌriaꞌcaꞌaj ɨ Dios, aꞌyaa mu tyíꞌxajtacaꞌaj tɨjɨn

14 Tyicheꞌ tyaatatyójtziꞌreꞌen ɨ Dios ɨ tɨ huápuɨꞌɨj naa huaséꞌrin u tajapuá.

Micheꞌ tyámuaꞌ tyíꞌtyesejreꞌej ɨ tyeɨ́tyee íiyan cháanacaj japua ɨ tɨ Dios tyámuaꞌ tyihuoꞌtyátoosij.

15 Matɨꞌɨj joꞌcɨ́j ɨ maj tajapuá tyíꞌhuɨɨreꞌ, aꞌɨ́ɨmaj ɨ maj cányaꞌxɨɨ tyiséjracaꞌaj aꞌyaa mu tyuꞌtóoꞌixaaj tɨjɨn:

—Tyicheꞌ ujóꞌjuꞌ aꞌájna a Belén, tyataꞌaj yoꞌséj jeꞌej tɨ tyityaatéꞌexaaj ɨ tavástaraꞌ.

16 Aj mu mij jiyeꞌtzín ujóꞌjuꞌ, matɨꞌɨj mij jáatyoj aꞌɨ́jcɨ ɨ Maríia majta ɨ José, majta aꞌɨ́jcɨ ɨ unyáaqueꞌej, aꞌáa pu cɨyéj jitze jaꞌrácaꞌtyii yaꞌmuáatyee maj jitzán tyáꞌcuaꞌcaa. 17 Matɨꞌɨj jaaséj, aj mu mij huoꞌtéꞌexaa jeꞌej tɨ tyihuoꞌtéꞌexaaj aꞌɨ́jna ɨ tɨ tajapuá tyíꞌhuɨɨreꞌ, aꞌɨ́jcɨ jitze maꞌcan ɨ páꞌrɨꞌɨj tɨ huanɨeꞌhuacaꞌ, 18 majta néijmiꞌi ɨ maj huóꞌnamuajriꞌ jeꞌej mu tyoꞌtaséj aꞌɨ́jcɨ jɨmeꞌ jeꞌej maj tyíꞌxajtacaꞌaj ɨ cányaꞌxɨɨ maj sɨɨriaꞌcaꞌaj. 19 Ajta aꞌɨ́jna ɨ Maríia néijmiꞌi pu juꞌavaatacaꞌaj ɨ jutzájtaꞌ, ajta aꞌnáj tɨ naꞌaj jamuaꞌreeriacaꞌaj. 20 Majta aꞌɨ́ɨmaj ɨ maj cányaꞌxɨɨ sɨɨriaꞌcaꞌaj, aꞌɨ́ɨ mu huariáꞌcɨj jéehua metyeꞌtyóotziꞌriaꞌaj ɨ Dios, aꞌɨ́jcɨ jɨmeꞌ jeꞌej maj tyáanamuajriꞌ ɨ nyúucarij ajta jeꞌej maj tyiꞌtɨ́j tyuꞌséj, jiꞌnye néijmiꞌi pu aꞌyan atyojoꞌréꞌnyej jeꞌej tɨ tyihuoꞌtéꞌexaaj ɨ tajapuá tyíꞌhuɨɨreꞌ.

Matɨꞌɨj uyoꞌtaséjratacaꞌ ɨ Jesús ɨ tyeyúuj tzajtaꞌ

21 Tɨꞌɨj arahuéeicaj xɨcáj tyoomáꞌcaj aj mu mij jaꞌantyisíjchacaꞌ ɨ navíiraꞌ ɨ páꞌrɨꞌɨj, matɨꞌɨj mij aꞌyan jaatamuaꞌaj tɨjɨn JESÚS, aꞌyájna tɨꞌɨj tyaatéꞌexaa aꞌɨ́jna ɨ tɨ tajapuá tyíꞌhuɨɨreꞌ aꞌɨ́jcɨ ɨ Maríia tɨꞌɨj quee xu jútzaꞌcaj.

22 Tɨꞌɨjta atyojoꞌréꞌnyej aꞌnáj maj huáꞌɨɨracaa aꞌyájna tɨꞌɨj tyéꞌyuꞌsiꞌ ɨ yuꞌxarij jitze Moisés tɨ joꞌyúꞌxacaꞌ, aj mu mij yoꞌvíꞌtɨj aꞌɨ́jcɨ ɨ páꞌrɨꞌɨj aꞌájna a Jerusalén mej mij uyoꞌtaséjrataj ɨ tavástaraꞌ jimi. 23 Aꞌyaa mu huarɨ́j, jiꞌnye aꞌyaa pu tyéꞌyuꞌsiꞌ ɨ yuꞌxarij jitze tɨjɨn: “Aꞌyaa pu tyúuxɨeꞌveꞌ maj jaataséjrataj ɨ tavástaraꞌ jimi aꞌɨ́jna ɨ páꞌrɨꞌɨj tɨ tyáatɨꞌ tɨ anaquéej huanɨeꞌhuacaꞌ.” 24 Aꞌáa mu mij ujóꞌjuꞌ mej mij tyuꞌtámuꞌvejritaj aꞌyájna tɨꞌɨj tyéꞌijta ɨ nyúucariaꞌraꞌ ɨ tavástaraꞌ, tɨ aꞌyan tɨjɨn: “Micheꞌ huaꞌpuácaa huatámuꞌvejritaj ɨ cúcuiꞌsee naꞌríij huaꞌpuácaa ɨ jáamuiꞌsee.”

25 Aꞌájna ɨmuáj sɨ́ɨj pu aꞌáa jáꞌchajcaꞌaj a Jerusalén tɨ aꞌyan ántyapuaacaꞌaj tɨjɨn Simeón. Tyámuaꞌ pu tyiꞌtyúuchaꞌɨɨcaꞌaj ɨ Dios jimi, ajta tyámuaꞌ tyíꞌtyevistacaꞌaj, aꞌyaa pu tyeꞌejchóꞌvaꞌcaꞌaj aꞌɨ́jcɨ xɨcáaraꞌ tɨ jitzán ɨ Dios huaꞌancuꞌvajxɨꞌɨj aꞌɨ́ɨjma ɨ maj Israel jitze ajtyámaꞌcan. Ajta aꞌɨ́jna ɨ júuricamaꞌraꞌ ɨ Dios aꞌɨ́ɨ pu jimi séjriaꞌcaꞌaj ɨ Simeón, 26 aꞌyaa puꞌij ɨ júuricamaꞌraꞌ ɨ Dios tyaatéꞌexaatyaꞌcaꞌaj tɨ quee muɨꞌnyij ꞌasta naꞌaj quee jaaséj aꞌɨ́jcɨ ɨ Cɨríistuꞌ, ɨ Dios tɨ uyoꞌtaꞌítyij. 27 Aj puꞌij ɨ júuricamaꞌraꞌ ɨ Dios aꞌyan tyaatéꞌexaa aꞌɨ́jcɨ ɨ Simeón tɨ tyeyúuj tzajtaꞌ jaꞌtanyéj, majta aꞌɨ́ɨmaj ɨ páꞌrɨꞌɨj huásimuaꞌ, aꞌúu mu majta jaꞌráꞌaj ɨ tyeyúuj tzajtaꞌ, mej mij aꞌyan tyaꞌráꞌastej jeꞌej tɨ tyúuxɨeꞌveꞌ ɨ yuꞌxarij jitze, 28 Simeón puꞌij jaꞌancuréꞌchuij aꞌɨ́jcɨ ɨ páꞌrɨꞌɨj, tɨꞌquij tyaatatyójtziꞌrej ɨ Dios, aꞌyan tyiꞌxáataj tɨjɨn:

29 Nyavástaraꞌ, ijíij puꞌríj tyaꞌróoꞌastej jeꞌej paj tyaꞌtáꞌratziiriꞌ nye jimi,

puꞌríj paj jaatáꞌan tɨ juxáahuaj huámuɨꞌnyij aꞌɨ́jna ɨ tɨ muahuɨɨreꞌ.

30 Jiꞌnye nuꞌríj jaaséj aꞌɨ́jcɨ ɨ tɨ tajapuá huatányuusij,

31 aꞌɨ́jcɨ ɨ paj yan jaatyájtoo tɨꞌij huoꞌtyáhuɨɨreꞌen,

néijmiꞌcaa ɨ tyeɨ́tyee ɨ maj aꞌyan huacháatɨmee,

32 aꞌɨ́jna ɨ tɨ huoꞌtyátatzaviꞌraj ɨ maj yan séejreꞌ ɨ cháanacaj japua,

ajta ɨ maj jɨn naa huaséꞌrihuaꞌaj muáꞌjuꞌun aꞌɨ́ɨmaj ɨ maj Israel jitze ajtyámaꞌcan.

33 Ajta aꞌɨ́jna táatajraꞌ ajta ɨ náanajraꞌ ɨ Jesús jeꞌej mu tyoꞌtaséj matɨꞌɨj jáanamuajriꞌ jeꞌej tɨ ɨ Simeón tyaataxájtacaꞌ aꞌɨ́jcɨ ɨ páꞌrɨꞌɨj. 34 Aj puꞌij Simeón tyámuaꞌ tyihuoꞌtyájtoo, ajta aꞌyan tyaatéꞌexaa ɨ Maríia, ɨ náanajraꞌ ɨ páꞌrɨꞌɨj tɨjɨn:

—Cásɨꞌ, aꞌyaa pu tyuꞌxáꞌpuɨꞌɨntariꞌhuacaꞌ aꞌíjcɨ jimi ɨ páꞌrɨꞌɨj, mej mij mueꞌtɨ́j vaꞌcán jɨn tyityeꞌentyárutyixɨꞌɨn ɨ maj Israel jitze ajtyámaꞌcan, nusu maj muiꞌcaa tyáaꞌriꞌraj ɨ maj jɨn tyityatatyíj. Aꞌíi pu aꞌɨ́ɨn puéꞌeen ɨ siaj jɨn jamuaꞌreeren jeꞌej tɨ tyeꞌmej, jiꞌnye mueꞌtɨ́j mu quee jaxɨeꞌvaꞌaj muáꞌjuꞌun, 35 aꞌyaa puꞌij tyeꞌmej tɨ huataséjreꞌsij jeꞌej maj tyíꞌmuaꞌtzej ɨ tyeɨ́tyee. Ajta néijmiꞌi aꞌíjna aꞌyaa pu muéetzij tyimuaatacuíꞌnyij a tzajtaꞌ tɨꞌɨj aꞌtɨ́j tɨ muaꞌantyéjtzetyij náhuaaj jɨmeꞌ.

36 Sɨ́ɨj pu ajta aꞌáa joꞌtyávaacaꞌaj tɨ Dios jitze maꞌcan tyíꞌxajtacaꞌaj, íitɨꞌ pu puéꞌeenyeꞌej tɨ aꞌyan ántyapuaacaꞌaj tɨjɨn Ana, aꞌɨ́ɨ pu táatajraꞌcaꞌaj ɨ Penuel, ɨ tɨ Aser jitze eerámaꞌcan. Puꞌríj huápuɨꞌɨj ucarístacaꞌaj. Aꞌɨ́ɨ pu quee eexúj aꞌchu jajchaꞌɨ́ɨcaj tɨꞌɨj huatyéevichej, aráahuaꞌpuaj nyinyiꞌraꞌaj puꞌij áꞌtyeej tɨ jamuán ajáꞌchajcaꞌaj ɨ jucɨ́ɨn tɨꞌquij huamuɨ́ꞌ ɨ cɨ́naꞌraꞌan, 37 puꞌríj ij muáacuatyej japuan muáacuaj nyinyiꞌraꞌaj áꞌtyeeviꞌcaꞌaj tɨ jusɨ́ɨjtacaꞌaj. Ajta capu aꞌnáj iiráyiꞌcaa u tyeyúuj tzajtaꞌ, sulu aꞌúu pu aꞌnáj tɨnaꞌaj tyíꞌhuɨɨriaꞌcaꞌaj ɨ tavástaraꞌ jimi, juꞌítziꞌveꞌej ajta jahuoo ɨ Dios jimi. 38 Aj puꞌij aꞌɨ́jna ɨ Aná ajoꞌréꞌnyej aꞌɨ́ɨjma jimi, tɨꞌquij huatyóochej tɨ tyaatatyójtziꞌreꞌen ɨ Dios, ajta tɨ tyihuoꞌtéꞌexaatyeꞌen aꞌɨ́jcɨ jitze maꞌcan ɨ páꞌrɨꞌɨj, aꞌɨ́ɨmaj ɨ tyeɨ́tyee ɨ maj jachoꞌvaꞌcaꞌaj tɨ Dios huaꞌ japua huatányuunyij aꞌɨ́ɨjma jimi ɨ maj Jerusalén huacháatɨmee.

Matɨꞌɨj huariáꞌcɨj a Nazaret

39 Matɨꞌɨj néijmiꞌi antyicɨꞌɨj jeꞌej tɨ tyéꞌyuꞌsiꞌ ɨ nyúucariaꞌraꞌ jitze ɨ tavástaraꞌ, aj mu mij huariáꞌcɨj aꞌájna a Galileea, aꞌájna a Nazaret joꞌmaj jáꞌmaꞌcan. 40 Ajta aꞌɨ́jna ɨ páꞌrɨꞌɨj aꞌɨ́ɨ pu huaveꞌsej ajta huatyóocaꞌan, jéehua pu tyámuaꞌ metyóomuaꞌriajcaꞌaj, ajta ɨ Dios pu tyámuaꞌ tyaꞌtáꞌcariaꞌaj.

Aꞌɨ́jcɨ ɨ páꞌrɨꞌɨj Jesús tɨ ántyapuaj aꞌúu mu yóꞌtyoo u tyeyúuj tzajtaꞌ

41 Majta aꞌɨ́ɨmaj ɨ huásimuaꞌmuaꞌ ɨ Jesús, tɨꞌɨj pu naꞌaj nyinyiꞌraꞌaj jitze mu aꞌáa jaꞌtányinyiicaꞌaj aꞌájna a Jerusalén, mej mij tyuꞌyéꞌestej aꞌɨ́jcɨ xɨcáaraꞌ jitze tɨ jitzán ɨ Dios tyihuoꞌtúꞌuunyiꞌriꞌ ɨ huaꞌ yojmuaꞌ ɨ maj anáatyaꞌaj muaanánɨeꞌhuacaꞌ. 42 Aꞌyaa puꞌij tɨꞌɨj ɨ Jesús arí tamuáamuataꞌ japuan huaꞌpuaj nyinyiꞌraꞌaj jájchaꞌɨɨcaꞌaj, néijmiꞌi mu ujóꞌjuꞌ mej mij tyuꞌyéꞌestej ɨ juyiꞌráj jɨmeꞌ. 43 Ajta tɨꞌɨj tyeꞌentyipuáꞌriacaꞌ ɨ maj tyuꞌyéꞌestej, aj mu mij joꞌcɨ́j joꞌmaj jaꞌchej, ajta aꞌɨ́jna ɨ Jesús aꞌáa pu jóovej a Jerusalén, majta ɨ huásimuaꞌmuaꞌ camu jamuaꞌreeriacaꞌaj. 44 Aꞌyaa mu tyíꞌmuaꞌajcaa tɨ ɨ Jesús huaꞌ jamuán huamaꞌcaꞌaj, séej xɨcáj mu áꞌtyeej maj huajuꞌ, aj mu mij huatyóohuij maj jáahuoonyij huaꞌ tzajtaꞌ ɨ maj huáꞌmuajtyej, 45 ajta camu jáatyoj. Aj mu mij huariáꞌcɨj aꞌájna a Jerusalén mej mij aꞌáa yóꞌhuoonyij.

46 Huéeicaj xɨcáj mu áꞌtyeej maj jahuoo, matɨꞌɨj mij aꞌúu yoꞌtyoj ɨ tyeyúuj tzajtaꞌ, aꞌáa pu joꞌtácatyii huaꞌ jamuán ɨ maj tyihuáꞌmuaꞌtyej ɨ yuꞌxarij jitze ɨ maj jɨn tyíꞌijta, huaꞌnamuáaraj ajta tyihuaꞌíhuoꞌraj. 47 Majta néijmiꞌi ɨ maj janamuajracaꞌaj jeꞌej mu tyojoꞌsejracaꞌaj aꞌɨ́jcɨ jɨmeꞌ tɨ tyámuaꞌ naa tyojóꞌiteecaꞌaj ajta jeꞌej tɨ aꞌɨ́ɨn tyihuáꞌixaatyacaꞌaj. 48 Matɨꞌɨj ɨ huásimuaꞌmuaꞌ jaaséj, jeꞌej mu tyoꞌtaséj, ajta ɨ náanajraꞌ aꞌyaa pu tyaatéꞌexaa tɨjɨn:

—Nyiyóoj, ¿jiꞌnye een jɨmeꞌ aꞌyan pátaꞌuurej? Tuꞌríj jéehua muáahuoj nyáaj ajta aꞌ táataj, jeꞌej tu puaꞌaj tyáꞌtamuajtyacaꞌaj muéetzij jɨmeꞌ.

49 Jesús pu aꞌyan tyihuoꞌtéꞌexaaj tɨjɨn:

—¿Jiꞌnye siaj sij nyahuocaꞌaj? ¿Nyi sequée jamuaꞌreej tɨ aꞌyan tyúuxɨeꞌveꞌ nyaj aꞌúun jeꞌrájcatyij ɨ nyavástaraꞌ chiꞌtáj?

50 Majta aꞌɨ́ɨmaj camu yoꞌitéej muáꞌraa jeꞌej tɨ tyihuáꞌixaatyaꞌcaꞌaj.

51 Aj puꞌij huaꞌ jamuán jóꞌraa aꞌájna a Nazaret, joꞌtɨj ij joꞌvéꞌsej néijmiꞌi jɨn huáꞌtzaahuatyaꞌaj ɨ juhuásimuaꞌ. Ajta ɨ náanajraꞌ, aꞌɨ́ɨ pu néijmiꞌi juꞌavaatacaꞌaj ɨ jutzájtaꞌ. 52 Ajta ɨ Jesús jéetzeꞌ pu tyéveꞌsesimaꞌaj, ajta jéetzeꞌ arí tyoꞌmuaꞌreeriacaꞌaj, ajta Dios pu tyámuaꞌ tyeetyájtoo, majta aꞌɨ́ɨmaj ɨ tyeɨ́tyee.

3

Tɨꞌɨj ɨ Juan tyihuáꞌixaatyaꞌcaꞌaj aꞌájna joꞌtɨj quee jáꞌtyiꞌtɨj

(Mt. 3:1-12; Mr. 1:1-8; Jn. 1:19-28)

1 Puꞌríj tamuáamuataꞌ japuan anxɨ́ nyinyiꞌraꞌaj tyoomáꞌcaj tɨ tyíꞌijtacaꞌaj aꞌɨ́jna ɨ Tiberio, ajta aꞌɨ́jna ɨ Poncio Piláato aꞌɨ́ɨ pu tajtúhuan jɨn tyiꞌtyávaacaꞌaj aꞌájna a Judea, ajta ɨ Herodes aꞌáa pu tyejéꞌijtacaꞌaj a Galileea, ajta ɨ ihuáariaꞌraꞌ aꞌɨ́jcɨ ɨ Herodes Filipo tɨ ántyapuaj aꞌɨ́ɨ pu tajtúhuan jɨn tyiꞌtyávaacaꞌaj aꞌájna a Iturea, ajta aꞌájna a Traconíite, ajta aꞌɨ́jna ɨ Lisanias aꞌáa pu jaꞌtajtúhuanyicaꞌaj aꞌájna a Abilene. 2 Ajta aꞌɨ́jna ɨ Anás ajta ɨ Caifás, aꞌɨ́ɨ mu puaaríij jɨn tyityetyúꞌuucaꞌaj ɨ tyeyúuj tzajtaꞌ. Aꞌájna ɨmuáj pu ɨ Dios jaatajé aꞌɨ́jcɨ ɨ Juan ɨ tɨ yójraꞌ puéꞌeen aꞌɨ́jcɨ ɨ Zacarías aꞌájna joꞌtɨj quee jáꞌtyiꞌtɨj, 3 Juan puꞌij néijmiꞌqueꞌ huáraa véjriꞌ aꞌájna ɨ játyaꞌnaj jitze ɨ Jordán, aꞌyaa pu tyihuáꞌixaatyaꞌcaꞌaj ɨ tyeɨ́tyee tɨ aꞌyan tyúuxɨeꞌveꞌ maj tyáꞌantzaahuatyeꞌen ɨ Dios jimi majta jeꞌen huáɨꞌhuaj, tɨꞌij ɨ Dios tyihuoꞌtúꞌuunyiꞌ ɨ maj jɨn ootyáꞌɨtzee. 4 Aꞌyaa pu tyuꞌrɨ́j jeꞌej tɨ tyoꞌtyéyuꞌxacaꞌ aꞌɨ́jna ɨ Isaías ɨ tɨ Dios jitze maꞌcan, tyíꞌxajtacaꞌaj tɨ aꞌyan tɨjɨn:

Aꞌtɨ́j pu ajaꞌjijhua aꞌájna joꞌtɨj quee jáꞌtyiꞌtɨj, aꞌyaa pu tɨjɨn:

“Tyámuaꞌ xu huóoꞌuurej siaj sij jajchóꞌveꞌej ɨ tavástaraꞌ,

siajta néijmiꞌi jɨn tyuꞌtúuꞌuunyiꞌ siaj sij tyámuaꞌ eenyeꞌ.

5 Micheꞌ néijmiꞌqueꞌ tyaꞌváꞌjɨstyaꞌxɨꞌɨn a tɨ jaꞌtyacúcuꞌnyijmee,

ajta néijmiꞌqueꞌ oorióojeꞌyij joꞌtɨj ɨ jɨríj joꞌquéetɨmee,

ajta ɨ juyéj tɨ tyuututájmee, aꞌɨ́ɨ pu huatóojeꞌyij,

Ajta joꞌtɨj quee joꞌpáꞌtzaa, micheꞌ joꞌréꞌjeꞌyityeꞌen.

6 Néijmiꞌi ɨ maj aꞌyan séejreꞌ ɨ cháanacaj japua, aꞌɨ́ɨ mu jaséjran aꞌɨ́jcɨ ɨ tɨ Dios jɨn tajapuá huatányuusij.”

7 Matɨꞌɨj ɨ tyeɨ́tyee ajoꞌréꞌnyinyiicaꞌaj tɨꞌij ɨ Juan huóꞌɨɨraj, aꞌyaa pu tyihuoꞌtéꞌexaaj tɨjɨn:

—Muaꞌaj mu siaj cúꞌcuꞌsee jitze eerámaꞌcan. ¿Aꞌtanyíj muaꞌajmaj jamuaatéꞌexaa yee tɨquee jáꞌmuacɨꞌtyij ɨ puéjtzij tɨ yan huataséjreꞌsij? 8 Siataꞌaj tyámuaꞌ tyityetyúuchaꞌɨɨj, taꞌaj ij huataséjreꞌen siaj seríj tyáꞌtzaahuatyeꞌ ɨ tavástaraꞌ jimi, siajta quee aꞌyan tyíꞌxajtaj yee: “Ityáj tu Abraham jitze eerámaꞌcan”, jiꞌnye aꞌyaa nu tyajáꞌmuaꞌixaatyeꞌ tɨ ɨ Dios jaayíꞌtɨn tɨ aꞌyan jaꞌuurej ɨ tyetyéj tɨꞌij aꞌɨ́ɨn puéꞌeenyeꞌ ɨ tɨ Abraham jitze eerámaꞌcan. 9 Ajta ɨ tyapuéj puꞌríj tyámuaꞌ een tɨꞌij jeꞌejveechixɨꞌɨn ɨ cɨyéj néijmiꞌi ɨ náanaꞌraꞌ. Néijmiꞌi ɨ cɨyéj tɨquee tyíꞌtajcaa aꞌɨ́ɨ pu tyuꞌréꞌveechiꞌhuaj ajta tyuꞌtyáteeriꞌhuaj.

10 Aj mu mij ɨ tyeɨ́tyee aꞌyan tyaataꞌíhuoꞌriꞌ tɨjɨn:

—¿Jiꞌnye tyanaꞌaj tyij rɨnyij?

11 Juan pu aꞌyan tyihuoꞌtéꞌexaaj tɨjɨn:

—Aꞌɨ́jna ɨ tɨ huaꞌpuácaa tyíꞌij síicuꞌrij, cheꞌ séej jaatáchuiityeꞌen aꞌɨ́jcɨ tɨquee tyísiicuꞌ, ajta aꞌɨ́jna ɨ tɨ tyíꞌijchaꞌɨj ɨ tɨ tyíꞌcueꞌriꞌ, cheꞌ tyaatáꞌan aꞌɨ́jcɨ ɨ tɨ quee tyiꞌtɨ́j tyíchaꞌɨj.

12 Aꞌɨ́ɨ mu majta ajeꞌréꞌnyej mej mij huáɨꞌhuaj ɨ maj huáꞌjijvaꞌcaꞌaj ɨ maj tyíꞌtɨꞌɨjcɨcaa, matɨꞌɨj mij aꞌyan tyaataꞌíhuoꞌriꞌ aꞌɨ́jcɨ ɨ Juan tɨjɨn:

—Maeestro, ¿jiꞌnye táarɨnyij ityáj?

13 Juan pu aꞌyan tyihuoꞌtéꞌexaaj tɨjɨn:

—Caxu jéetzeꞌ huáꞌjijveꞌej, sulu aꞌɨ́j xuꞌuj ancuriáan aꞌchu tɨ xáꞌpuɨꞌ.

14 Séecan mu majta ɨ xantáaruꞌ aꞌyan tyaataꞌíhuoꞌriꞌ tɨjɨn:

—Arí ityáj, ¿jiꞌnye táarɨnyij?

Aꞌyaa pu tyihuoꞌtéꞌexaaj tɨjɨn:

—Caxu tyiꞌtɨ́j huáꞌnahueꞌraj ɨ tyeɨ́tyee, caxu huaꞌnyeechej nusu siaj hueꞌtzij jɨn tyihuáꞌxajtziꞌraj tyiꞌtɨ́j maj jɨn quee aꞌyan huarɨ́j, siataꞌaj aꞌɨ́jcɨ jɨn tyámuaꞌ tyityóomuajtyaj aꞌchu maj tyajaꞌmuanajchityeꞌej.

15 Majta aꞌɨ́ɨmaj ɨ tyeɨ́tyee jeꞌej mu tyojoꞌsejracaꞌaj, majta aꞌyan tyúuꞌihuoꞌracaꞌaj tɨpuaꞌaj ɨ Juan aꞌɨ́ɨn puéꞌeenyeꞌ ɨ Cɨríistuꞌ, 16 ajta ɨ Juan pu aꞌyan néijmiꞌcaa tyuꞌtéꞌexaaj tɨjɨn:

—Nyáaj nu jɨꞌréꞌcan jɨmeꞌ jájtyij jɨn jáꞌmuaꞌɨɨran, ajta sɨ́ɨj pu majaꞌvéꞌmej tɨ ɨ júuricamaꞌraꞌ ɨ Dios jɨn jáꞌmuaꞌɨɨran. Aꞌɨ́ɨ pu jéetzeꞌ vaꞌcán jɨn antyúumuaꞌreej nyequee nyáaj, capu nyéetzij nyetyévijtyeꞌ nyaj jaꞌajtaꞌɨ́ꞌpuꞌxɨꞌɨn ɨ caꞌquéeraꞌan. 17 Aꞌɨ́ɨ pu jiꞌtyáaꞌ ɨ tɨ jitzán jaꞌnácaꞌtzɨj ɨ játzaꞌraꞌan ɨ tyeríicuj, tɨꞌij jujɨ́meꞌ jájsɨɨrej ɨ xɨéerij. Ajta aꞌɨ́jcɨ ɨ ímueꞌrij aꞌɨ́j pu utyátoosij ɨ chóorij tzajtaꞌ, ajta ɨ xɨéerij aꞌɨ́ɨ pu jaatyáteeraj ɨ tɨéj jitze tɨquee aꞌnáj jáꞌmuɨꞌnyij.

18 Aꞌyaa puꞌij, ajtáhuaꞌaj séecan ɨ nyúucarij jɨmeꞌ pu ɨ Juan aꞌyan tyihuáꞌixaatyaꞌcaꞌaj ɨ tyeɨ́tyee. 19 Aꞌɨ́j pu ajta tyityáꞌxɨj aꞌɨ́jcɨ ɨ Herodes tɨ tajtúhuan jɨn tyiꞌtyávaacaꞌaj, jiꞌnye aꞌɨ́j pu tyéviꞌtɨnyeꞌej aꞌɨ́jcɨ ɨ Herodías, ɨ tɨ ɨ́ɨraꞌraꞌan puéꞌeenyeꞌej ɨ ihuáariaꞌraꞌ ɨ Herodes, ajta aꞌɨ́jcɨ jɨmeꞌ ɨ tɨ jeꞌej puaꞌaj tyiꞌtyúuchaꞌɨɨcaꞌaj, 20 ajta ɨ Herodes jéetzeꞌ pu jeꞌej puaꞌaj huarɨ́j tyiꞌtɨ́j jɨmeꞌ, aꞌɨ́ɨ pu jeꞌtyáanaj aꞌɨ́jcɨ ɨ Juan.

Tɨꞌɨj Juan jáaꞌɨɨriꞌ aꞌɨ́jcɨ ɨ Jesús

(Mt. 3:13-17; Mr. 1:9-11)

21 Aꞌyaa pu tyuꞌrɨ́j tɨꞌɨj ooj ɨ Juan huaꞌɨ́ɨracaj ɨ tyeɨ́tyee, aꞌɨ́j pu ajta huáꞌɨɨriꞌ ɨ Jesús, ajta tɨꞌɨj ɨ Jesús tyenyúusimaꞌcaj, aj puꞌij antacúj ɨ tajapuá, 22 ajta ɨ júuricamaꞌraꞌ ɨ Dios, aꞌɨ́ɨ pu ajeꞌcáanyej aꞌyan huaséꞌrihuaꞌaj tɨꞌɨj cúcuiꞌ, ajta jeꞌen nyúucarij ujeꞌcánamuajrej ɨ jútyeꞌ, tɨ aꞌyan tyíꞌxajtacaꞌaj tɨjɨn:

—Muáaj paj nyiyóoj puéꞌeen ɨ nyaj jéehua jaxɨeꞌveꞌ, muéetzij nu muaꞌantyíhuoo.

Aꞌɨ́ɨmaj ɨ tɨ Jesús huaꞌ jitze eerámaꞌcan

(Mt. 1:1-17)

23 Ajta aꞌɨ́jna ɨ Jesús aꞌyaa pu tyéejchaꞌɨɨcaꞌaj aꞌchu seityéj japuan tamuáamuataꞌ nyinyiꞌraꞌaj tɨꞌɨj huatyóochej tɨ tyuꞌmuárɨeꞌen. Majta aꞌyan tyíꞌmuaꞌajcaa tɨ yójraꞌ puéꞌeenyeꞌej aꞌɨ́jcɨ ɨ José. Ajta aꞌɨ́jna ɨ José, aꞌɨ́ɨ pu yójraꞌ puéꞌeenyeꞌej aꞌɨ́jcɨ ɨ Elí, 24 ajta aꞌɨ́jna ɨ Elí, aꞌɨ́ɨ pu yójraꞌ puéꞌeenyeꞌej aꞌɨ́jcɨ ɨ Matat, ajta aꞌɨ́jna ɨ Matat, aꞌɨ́ɨ pu yójraꞌ puéꞌeenyeꞌej aꞌɨ́jcɨ ɨ Leví, ajta aꞌɨ́jna ɨ Leví, aꞌɨ́ɨ pu yójraꞌ puéꞌeenyeꞌej aꞌɨ́jcɨ ɨ Melquí, ajta aꞌɨ́jna ɨ Melquí, aꞌɨ́ɨ pu yójraꞌ puéꞌeenyeꞌej aꞌɨ́jcɨ ɨ Janai, ajta aꞌɨ́jna ɨ Janai, aꞌɨ́ɨ pu yójraꞌ puéꞌeenyeꞌej aꞌɨ́jcɨ ɨ José, 25 ajta aꞌɨ́jna ɨ José, aꞌɨ́ɨ pu yójraꞌ puéꞌeenyeꞌej aꞌɨ́jcɨ ɨ Matatías, ajta aꞌɨ́jna ɨ Matatías, aꞌɨ́ɨ pu yójraꞌ puéꞌeenyeꞌej aꞌɨ́jcɨ ɨ Amós, ajta aꞌɨ́jna ɨ Amós, aꞌɨ́ɨ pu yójraꞌ puéꞌeenyeꞌej aꞌɨ́jcɨ ɨ Nahúm, ajta aꞌɨ́jna ɨ Nahúm, aꞌɨ́ɨ pu yójraꞌ puéꞌeenyeꞌej aꞌɨ́jcɨ ɨ Eslí, ajta aꞌɨ́jna ɨ Eslí, aꞌɨ́ɨ pu yójraꞌ puéꞌeenyeꞌej aꞌɨ́jcɨ ɨ Nagai, 26 ajta aꞌɨ́jna ɨ Nagai, aꞌɨ́ɨ pu yójraꞌ puéꞌeenyeꞌej aꞌɨ́jcɨ ɨ Máhat, ajta aꞌɨ́jna ɨ Máhat, aꞌɨ́ɨ pu yójraꞌ puéꞌeenyeꞌej aꞌɨ́jcɨ ɨ Matatías, Ajta aꞌɨ́jna ɨ Matatías, aꞌɨ́ɨ pu yójraꞌ puéꞌeenyeꞌej aꞌɨ́jcɨ ɨ Semei, ajta aꞌɨ́jna ɨ Semei, aꞌɨ́ɨ pu yójraꞌ puéꞌeenyeꞌej aꞌɨ́jcɨ ɨ José, ajta aꞌɨ́jna ɨ José, aꞌɨ́ɨ pu yójraꞌ puéꞌeenyeꞌej aꞌɨ́jcɨ ɨ Judá, 27 ajta aꞌɨ́jna ɨ Judá, aꞌɨ́ɨ pu yójraꞌ puéꞌeenyeꞌej aꞌɨ́jcɨ ɨ Johanán, ajta aꞌɨ́jna ɨ Johanán aꞌɨ́ɨ pu yójraꞌ puéꞌeenyeꞌej aꞌɨ́jcɨ ɨ Resá, ajta aꞌɨ́jna ɨ Resá aꞌɨ́ɨ pu yójraꞌ puéꞌeenyeꞌej aꞌɨ́jcɨ ɨ Zorobabel, ajta aꞌɨ́jna ɨ Zorobabel, aꞌɨ́ɨ pu yójraꞌ puéꞌeenyeꞌej aꞌɨ́jcɨ ɨ Salatiel, ajta aꞌɨ́jna ɨ Salatiel, aꞌɨ́ɨ pu yójraꞌ puéꞌeenyeꞌej aꞌɨ́jcɨ ɨ Nerí, 28 ajta aꞌɨ́jna ɨ Nerí, aꞌɨ́ɨ pu yójraꞌ puéꞌeenyeꞌej aꞌɨ́jcɨ ɨ Melquí, ajta aꞌɨ́jna ɨ Melquí, aꞌɨ́ɨ pu yójraꞌ puéꞌeenyeꞌej aꞌɨ́jcɨ ɨ Adí, ajta aꞌɨ́jna ɨ Adí, aꞌɨ́ɨ pu yójraꞌ puéꞌeenyeꞌej aꞌɨ́jcɨ ɨ Cosam, ajta aꞌɨ́jna ɨ Cosam, aꞌɨ́ɨ pu yójraꞌ puéꞌeenyeꞌej aꞌɨ́jcɨ ɨ Elmadam, ajta aꞌɨ́jna ɨ Elmadam, aꞌɨ́ɨ pu yójraꞌ puéꞌeenyeꞌej aꞌɨ́jcɨ ɨ Er, 29 ajta aꞌɨ́jna ɨ Er, aꞌɨ́ɨ pu yójraꞌ puéꞌeenyeꞌej aꞌɨ́jcɨ ɨ Josué, ajta aꞌɨ́jna ɨ Josué, aꞌɨ́ɨ pu yójraꞌ puéꞌeenyeꞌej aꞌɨ́jcɨ ɨ Eliézer, ajta aꞌɨ́jna ɨ Eliézer, aꞌɨ́ɨ pu yójraꞌ puéꞌeenyeꞌej aꞌɨ́jcɨ ɨ Jorim, ajta aꞌɨ́jna ɨ Jorim, aꞌɨ́ɨ pu yójraꞌ puéꞌeenyeꞌej aꞌɨ́jcɨ ɨ Matat, ajta aꞌɨ́jna ɨ Matat, aꞌɨ́ɨ pu yójraꞌ puéꞌeenyeꞌej aꞌɨ́jcɨ ɨ Leví, 30 ajta aꞌɨ́jna ɨ Leví, aꞌɨ́ɨ pu yójraꞌ puéꞌeenyeꞌej aꞌɨ́jcɨ ɨ Simeón, ajta aꞌɨ́jna ɨ Simeón, aꞌɨ́ɨ pu yójraꞌ puéꞌeenyeꞌej aꞌɨ́jcɨ ɨ Judá, ajta aꞌɨ́jna ɨ Judá, aꞌɨ́ɨ pu yójraꞌ puéꞌeenyeꞌej aꞌɨ́jcɨ ɨ José, ajta aꞌɨ́jna ɨ José, aꞌɨ́ɨ pu yójraꞌ puéꞌeenyeꞌej aꞌɨ́jcɨ ɨ Jonam, ajta aꞌɨ́jna ɨ Jonam, aꞌɨ́ɨ pu yójraꞌ puéꞌeenyeꞌej aꞌɨ́jcɨ ɨ Eliaquim, 31 ajta aꞌɨ́jna ɨ Eliaquim, aꞌɨ́ɨ pu yójraꞌ puéꞌeenyeꞌej aꞌɨ́jcɨ ɨ Meleá, ajta aꞌɨ́jna ɨ Meleá, aꞌɨ́ɨ pu yójraꞌ puéꞌeenyeꞌej aꞌɨ́jcɨ ɨ Mená, ajta Mená, aꞌɨ́ɨ pu yójraꞌ puéꞌeenyeꞌej aꞌɨ́jcɨ ɨ Matatá, ajta aꞌɨ́jna ɨ Matatá, aꞌɨ́ɨ pu yójraꞌ puéꞌeenyeꞌej aꞌɨ́jcɨ ɨ Natán, ajta aꞌɨ́jna ɨ Natán, aꞌɨ́ɨ pu yójraꞌ puéꞌeenyeꞌej aꞌɨ́jcɨ ɨ David, 32 ajta aꞌɨ́jna ɨ David, aꞌɨ́ɨ pu yójraꞌ puéꞌeenyeꞌej aꞌɨ́jcɨ ɨ Isaí, ajta aꞌɨ́jna ɨ Isaí, aꞌɨ́ɨ pu yójraꞌ puéꞌeenyeꞌej aꞌɨ́jcɨ ɨ Obed, ajta aꞌɨ́jna ɨ Obed, aꞌɨ́ɨ pu yójraꞌ puéꞌeenyeꞌej aꞌɨ́jcɨ ɨ Booz, ajta aꞌɨ́jna ɨ Booz, aꞌɨ́ɨ pu yójraꞌ puéꞌeenyeꞌej aꞌɨ́jcɨ ɨ Salmón, ajta aꞌɨ́jna ɨ Salmón, aꞌɨ́ɨ pu yójraꞌ puéꞌeenyeꞌej aꞌɨ́jcɨ ɨ Nahasón, 33 ajta aꞌɨ́jna ɨ Nahasón, aꞌɨ́ɨ pu yójraꞌ puéꞌeenyeꞌej aꞌɨ́jcɨ ɨ Aminadab, ajta aꞌɨ́jna ɨ Aminadab, aꞌɨ́ɨ pu yójraꞌ puéꞌeenyeꞌej aꞌɨ́jcɨ ɨ Aram, ajta aꞌɨ́jna ɨ Aram, aꞌɨ́ɨ pu yójraꞌ puéꞌeenyeꞌej aꞌɨ́jcɨ ɨ Esrón, ajta aꞌɨ́jna ɨ Esrón, aꞌɨ́ɨ pu yójraꞌ puéꞌeenyeꞌej aꞌɨ́jcɨ ɨ Fares, ajta aꞌɨ́jna ɨ Fares, aꞌɨ́ɨ pu yójraꞌ puéꞌeenyeꞌej aꞌɨ́jcɨ ɨ Judá, 34 ajta aꞌɨ́jna ɨ Judá, aꞌɨ́ɨ pu yójraꞌ puéꞌeenyeꞌej aꞌɨ́jcɨ ɨ Jacob, ajta aꞌɨ́jna ɨ Jacob, aꞌɨ́ɨ pu yójraꞌ puéꞌeenyeꞌej aꞌɨ́jcɨ ɨ Isaac, ajta aꞌɨ́jna ɨ Isaac, aꞌɨ́ɨ pu yójraꞌ puéꞌeenyeꞌej aꞌɨ́jcɨ ɨ Abraham, ajta aꞌɨ́jna ɨ Abraham, aꞌɨ́ɨ pu yójraꞌ puéꞌeenyeꞌej aꞌɨ́jcɨ ɨ Taré, ajta aꞌɨ́jna ɨ Taré, aꞌɨ́ɨ pu yójraꞌ puéꞌeenyeꞌej aꞌɨ́jcɨ ɨ Nahor, 35 ajta aꞌɨ́jna ɨ Nahor, aꞌɨ́ɨ pu yójraꞌ puéꞌeenyeꞌej aꞌɨ́jcɨ ɨ Serug, ajta aꞌɨ́jna ɨ Serug, aꞌɨ́ɨ pu yójraꞌ puéꞌeenyeꞌej aꞌɨ́jcɨ ɨ Ragau, ajta aꞌɨ́jna ɨ Ragau, aꞌɨ́ɨ pu yójraꞌ puéꞌeenyeꞌej aꞌɨ́jcɨ ɨ Péleg, ajta aꞌɨ́jna ɨ Péleg, aꞌɨ́ɨ pu yójraꞌ puéꞌeenyeꞌej aꞌɨ́jcɨ ɨ Heber, ajta aꞌɨ́jna ɨ Heber, aꞌɨ́ɨ pu yójraꞌ puéꞌeenyeꞌej aꞌɨ́jcɨ ɨ Sala, 36 ajta aꞌɨ́jna ɨ Sala, aꞌɨ́ɨ pu yójraꞌ puéꞌeenyeꞌej aꞌɨ́jcɨ ɨ Cainán, ajta aꞌɨ́jna ɨ Cainán, aꞌɨ́ɨ pu yójraꞌ puéꞌeenyeꞌej aꞌɨ́jcɨ ɨ Arfaxad, ajta aꞌɨ́jna ɨ Arfaxad, aꞌɨ́ɨ pu yójraꞌ puéꞌeenyeꞌej aꞌɨ́jcɨ ɨ Sem, ajta aꞌɨ́jna ɨ Sem, aꞌɨ́ɨ pu yójraꞌ puéꞌeenyeꞌej aꞌɨ́jcɨ ɨ Noé, ajta aꞌɨ́jna ɨ Noé, aꞌɨ́ɨ pu yójraꞌ puéꞌeenyeꞌej aꞌɨ́jcɨ ɨ Lámec, 37 ajta aꞌɨ́jna ɨ Lámec, aꞌɨ́ɨ pu yójraꞌ puéꞌeenyeꞌej aꞌɨ́jcɨ ɨ Matusalén, ajta aꞌɨ́jna ɨ Matusalén, aꞌɨ́ɨ pu yójraꞌ puéꞌeenyeꞌej aꞌɨ́jcɨ ɨ Enoc, ajta aꞌɨ́jna ɨ Enoc, aꞌɨ́ɨ pu yójraꞌ puéꞌeenyeꞌej aꞌɨ́jcɨ ɨ Jared, ajta aꞌɨ́jna ɨ Jared, aꞌɨ́ɨ pu yójraꞌ puéꞌeenyeꞌej aꞌɨ́jcɨ ɨ Mahalaleel, ajta aꞌɨ́jna ɨ Mahalaleel, aꞌɨ́ɨ pu yójraꞌ puéꞌeenyeꞌej aꞌɨ́jcɨ ɨ Cainán, 38 ajta aꞌɨ́jna ɨ Cainán, aꞌɨ́ɨ pu yójraꞌ puéꞌeenyeꞌej aꞌɨ́jcɨ ɨ Enós, ajta aꞌɨ́jna ɨ Enós, aꞌɨ́ɨ pu yójraꞌ puéꞌeenyeꞌej aꞌɨ́jcɨ ɨ Set, ajta aꞌɨ́jna ɨ Set, aꞌɨ́ɨ pu yójraꞌ puéꞌeenyeꞌej aꞌɨ́jcɨ ɨ Adán. Ajta aꞌɨ́jna ɨ Adán, aꞌɨ́ɨ pu yójraꞌ puéꞌeenyeꞌej ɨ Dios.

4

Tɨꞌɨj tyiyáaruꞌ tyuꞌtatyésej tɨ jaamuéꞌtɨn aꞌɨ́jcɨ ɨ Jesús

(Mt. 4:1-11; Mr. 1:12-13)

1 Tɨꞌquij Jesús jimi huatyáꞌɨtzee ɨ júuricamaꞌraꞌ ɨ Dios, aj puꞌij ujaꞌrájraa ɨ játyaꞌnaj jitze tɨ aꞌyan ántyapuaj tɨjɨn Jordán, ajta aꞌɨ́jna ɨ júuricamaꞌraꞌ aꞌɨ́ɨ pu yoꞌvíꞌtɨj aꞌájna joꞌtɨj quee jáꞌtyiꞌtɨj. 2 Aꞌáa puꞌij huáꞌpuatyej xɨcáj jáꞌtyeej, ajta ɨ tyiyáaruꞌ pu tyúutyesiꞌriaꞌcaꞌaj tɨ jaamuéꞌtɨn tɨꞌij tyiꞌtɨ́j jɨn ootyáꞌɨtzeereꞌen ɨ Dios jimi. Ajta ɨ Jesús capu tyiꞌtɨ́j huácuaj tɨꞌɨj naꞌaj aꞌáa jáꞌtyeej, aj puꞌij huataíꞌcuatacaꞌ. 3 Tɨꞌquij ɨ tyiyáaruꞌ aꞌyan tyaatéꞌexaa tɨjɨn:

—Tɨpuaꞌaj jɨꞌréꞌcan jɨmeꞌ yójraꞌ papuéꞌeenyeꞌ ɨ Dios, huataꞌíjtyeꞌ mu tyetyéj tɨꞌij páan huatyóotaahuaj.

4 Jesús pu aꞌyan tyaatéꞌexaa tɨjɨn:

—Aꞌyaa pu tyéꞌyuꞌsiꞌ ɨ yuꞌxarij jitze tɨjɨn: “Capu ɨ páan naꞌaj jɨn júurij jaꞌmej ɨ tyáatɨꞌ.”

5 Aj puꞌij ɨ tyiyáaruꞌ yoꞌvíꞌtɨj joꞌtɨj jaꞌajtyee, tɨꞌij néijmiꞌi jaataséjratyeꞌen ɨ cháanacaj, 6 tɨꞌquij aꞌyan tyaatéꞌexaa tɨjɨn:

—Nyáaj nu néijmiꞌi tyimuaatáꞌsij pej pij muáaj tyihuoꞌtaꞌíjtyeꞌen ɨ maj yan séejreꞌ ɨ cháanacaj japua. Jiꞌnye nyáaj nu aꞌíj ancuriáaꞌ, nyajta aꞌɨ́j huataꞌsij aꞌtɨ́j tɨ aꞌyan tyinaꞌráanajchi. 7 Tɨpuaꞌaj pajtunutaj nyéetzij jimi pajta naatyáanajche, néijmiꞌi pu muéetzij tyíꞌmuaꞌaꞌrij jaꞌmej.

8 Jesús pu aꞌyan tyaatéꞌexaa tɨjɨn:

—Aꞌyaa pu tyéꞌyuꞌsiꞌ ɨ yuꞌxarij jitze tɨjɨn: “Siataꞌaj aꞌɨ́j huatyáanajchej ɨ tavástaraꞌ ɨ Dios, aꞌɨ́j xuꞌuj huatyáhuɨɨreꞌen.”

9 Aj puꞌij ɨ tyiyáaruꞌ yoꞌvíꞌtɨj aꞌájna a Jerusalén, aꞌáan pu jaꞌantyiviꞌtɨj ɨ tyeyúuj japua ɨ tɨ jéetzeꞌ ájtyeej, aꞌyaa puꞌij tyaatéꞌexaa tɨjɨn:

—Tɨpuaꞌaj jɨꞌréꞌcan jɨmeꞌ yójraꞌ paj puéꞌeenyeꞌ ɨ Dios, ancájvetzi aꞌyájna, 10 jiꞌnye aꞌyaa pu tyéꞌyuꞌsiꞌ ɨ yuꞌxarij jitze tɨjɨn:

Dios pu uhuojoꞌtaꞌítyij ɨ maj jimi tyíꞌhuɨɨreꞌ mej mij muáachaꞌɨɨn.

11 Aꞌɨ́ɨ mu muaꞌajriásij ɨ jumuácaꞌ jɨmeꞌ

pej pij quee tyiꞌtɨ́j jitze eejcaꞌcataꞌan ajta tɨꞌij quee tyiꞌtɨ́j jeꞌej muaꞌuurej.

12 Jesús pu aꞌyan tyaatéꞌexaa tɨjɨn:

—Aꞌyaa pu ajta tyéꞌyuꞌsiꞌ ɨ yuꞌxarij jitze tɨjɨn: “Capáj tyiꞌtɨ́j jeꞌej tyéꞌihuoꞌraj a Dios tɨꞌij aꞌɨ́ɨn aꞌyan huárɨnyij jeꞌej paj muáaj tyáꞌxɨeꞌveꞌ.”

13 Tɨꞌɨj ɨ tyiyáaruꞌ quee cheꞌ jeꞌej tyéejtyoj jeꞌej tɨ huárɨnyij, tɨꞌij jaꞌantyimuéꞌtɨn aꞌɨ́jcɨ ɨ Jesús, aj puꞌij jimi ajtáraa ꞌasta naꞌaj quee atyojoꞌréꞌnyej aꞌnáj tɨ aꞌyan tyuꞌxáꞌpuɨꞌɨntariꞌhuacaꞌ tɨ ajtáhuaꞌaj huatóotyeseꞌen.

Jesús pu huatyóochej tɨ tyuꞌmuárɨeꞌen aꞌájna a Galileea

(Mt. 4:12-17; Mr. 1:14-15)

14 Aj puꞌij Jesús jóꞌraa aꞌájna a Galileea, ajta jéehua jitzán huatyáꞌɨtzee ɨ júuricamaꞌraꞌ ɨ Dios, majta néijmiꞌi ɨ tyeɨ́tyee aꞌáa maj joꞌcháatɨmaꞌcaa, aꞌɨ́ɨ mu jáamuaꞌreeriꞌ jeꞌej tɨ rɨjcaj aꞌɨ́jna ɨ Jesús. 15 Aꞌɨ́ɨ pu tyihuáꞌmuaꞌtyajcaꞌaj ɨ huaꞌ tyeyúuj tzajtaꞌ, majta néijmiꞌi ɨ tyeɨ́tyee tyámuaꞌ mu tyeetyájtoo.

Tɨꞌɨj Jesús aꞌáa joꞌtyávaacaꞌaj aꞌájna a Nazaret

(Mt. 13:53-58; Mr. 6:1-6)

16 Jesús pu aꞌáa joꞌmej a Nazaret joꞌtɨj joꞌvéꞌsej. Tɨꞌɨj atyojoꞌréꞌnyej aꞌájna xɨcáaraꞌ matɨꞌɨj puaꞌaj jusoꞌpii, aꞌúu pu tyeyúuj tzajtaꞌ joꞌtyájrupij tɨꞌɨj tyeyíꞌtɨhuaꞌaj, aj puꞌij huatyéechaxɨj tɨ joꞌjíjveꞌen ɨ yuꞌxarij. 17 Matɨꞌɨj mij jaatapíj ɨ yuꞌxarij Isaías tɨ joꞌyúꞌxacaꞌ, aꞌaj puꞌij joꞌtyoo ɨ tɨ aꞌyan tyéꞌyuꞌsiꞌhuacaꞌaj tɨjɨn:

18 Ɨ júuricamaꞌraꞌ ɨ Dios pu nye jimi séejreꞌ,

jiꞌnye aꞌɨ́ɨ pu naꞌantyíhuoj,

nyej nyij huoꞌtéꞌexaatyeꞌen ɨ nyúucariaꞌraꞌ ɨ Dios aꞌɨ́ɨjma ɨ maj quee jeꞌej tyéejviicueꞌ,

aꞌɨ́ɨ pu unyojoꞌtaꞌítyacaꞌ nyaj huoꞌtéꞌexaatyeꞌen aꞌɨ́ɨjma ɨ maj námiꞌ nyaj nyeríj huiꞌrátoosij,

ajta nyaj tyihuóꞌhuaatyeꞌen ɨ maj aracúcuꞌnyijmee,

nyajta huaꞌ japua huatányuunyij aꞌɨ́ɨjma ɨ maj jajpuéjtzij,

19 nyej nyij huoꞌtéꞌexaatyeꞌen tɨ arí atyojoꞌréꞌnyej aꞌnáj tɨ ɨ tavástaraꞌ tyámuaꞌ huáꞌuurej.

20 Aj puꞌij téꞌej jaatyéejirej ɨ yuꞌxarij, ajta jeꞌen jaatapíj aꞌɨ́jcɨ ɨ tɨ tyíꞌhuɨɨreꞌ ɨ tyeyúuj tzajtaꞌ, tɨꞌquij ooyíxɨj. Néijmiꞌi ɨ maj aꞌúun jeꞌrátyaꞌcaꞌaj mu jaséjracaꞌaj. 21 Aj puꞌij huatyóochej tɨ aꞌyan tyihuoꞌtéꞌexaatyeꞌen tɨjɨn:

—Ijíij pu aꞌyan tyaꞌróoꞌastej jeꞌej tɨ tyéꞌyuꞌsiꞌ aꞌíjcɨ jitze ɨ yuꞌxarij ɨ siaj seríj jáanamuajriꞌ.

22 Néijmiꞌi mu tyámuaꞌ tyáꞌxajtacaꞌaj aꞌɨ́jcɨ ɨ Jesús, majta tyámuaꞌ naa tyojoꞌsejracaꞌaj aꞌɨ́jcɨ jɨmeꞌ ɨ tɨ naa namuajriaꞌcaꞌaj ɨ nyúucarij tɨ jaataxájtacaꞌ. Aꞌyaa mu tyúuꞌihuoꞌracaꞌaj tɨjɨn:

—¿Nyiquee aꞌɨ́ɨn puéꞌeen ɨ yójraꞌ ɨ José?

23 Jesús pu aꞌyan tyihuoꞌtéꞌexaaj tɨjɨn:

—Tyij sequée muaꞌaj aꞌyan tyinaatéꞌexaatyeꞌsij aꞌɨ́jcɨ ɨ nyúucarij ɨ tɨ aꞌyan yee: “Muáaj mu paj tyíꞌhuaꞌtacaa, asɨ́ɨj tyiꞌhuáꞌhuaatyeꞌ”; siajta aꞌyan tɨjɨn: “Aꞌyájna tyatɨꞌɨj tyáanamuajriꞌ jeꞌej paj tyúꞌruuj aꞌájna a Capernaúm, pataꞌaj pajta aꞌyan huárɨnyij iiyeꞌej joꞌpaj jáꞌmaꞌcan.”

24 Aꞌyaa pu ajtáhuaꞌaj tyihuoꞌtéꞌexaaj tɨjɨn:

—Aꞌyaa nu tyajáꞌmuaꞌixaatyeꞌ tzáahuatyiꞌraꞌaj jɨmeꞌ maj quee tyámuaꞌ tyeetyéjeevij aꞌɨ́jcɨ ɨ tɨ Dios jitze maꞌcan tyíꞌxaj aꞌɨ́ɨmaj ɨ maj aꞌáa joꞌcháatɨmee joꞌtɨj aꞌɨ́ɨn jáꞌmaꞌcan. 25 Aꞌyaa pu tyiꞌjaꞌyájna, maj jéehua ɨ úucaa séjriaꞌcaꞌaj ɨ maj jujɨɨmuaꞌastacaꞌaj tɨꞌɨj yan séjriaꞌcaꞌaj ɨ Elías, aꞌájna tɨꞌɨj huéeicaj nyinyiꞌraꞌaj japuan jéꞌtaꞌ áꞌtyeej maj quee cheꞌ viiyacaꞌaj, ajta jéehua huatújriꞌhuacaꞌaj néijmiꞌqueꞌ tɨꞌɨj naꞌaj aꞌáa tɨ huatacaꞌaj a Israel,

26 Ajta aꞌɨ́jna ɨ Elías capu huataꞌítyiꞌhuacaꞌ aꞌɨ́ɨjma jimi ɨ úucaa ɨ maj huóojɨɨmuaꞌastariacaꞌ ɨ maj Israel jitze ajtyámaꞌcan, sulu aꞌáa pu jóꞌmeꞌen séej jimi ɨ íitɨꞌ tɨ jusɨ́ɨjtacaꞌaj, aꞌáa tɨ jáꞌchajcaꞌaj aꞌájna a Sarepta, véjriꞌ aꞌájna a chájtaꞌnaj jitze ɨ Sidón. 27 Jéehua mu majta séjriaꞌcaꞌaj ɨ maj caꞌatzájmaꞌcaa aꞌájna a Israel, tɨꞌɨj ooj tyiꞌtyávaacaꞌaj aꞌɨ́jna ɨ Eliseo ɨ tɨ Dios jitze maꞌcan tyíꞌxajtacaꞌaj, ajta capu aꞌtɨ́j tyúꞌhuaaj, sulu aꞌɨ́j puꞌuj aꞌɨ́jcɨ ɨ Naamán Siria tɨ jáꞌmaꞌcan.

28 Matɨꞌɨj aꞌyan tyáanamuajriꞌ ɨ tyeɨ́tyee ɨ maj tyeyúuj tzajtaꞌ jeꞌrátyaꞌcaꞌaj, néijmiꞌi mu jéehua huatanyínyuꞌcacucaꞌ. 29 Aj mu mij ájhuiixɨj, matɨꞌɨj mij yoꞌvíꞌtɨj caꞌnyéjrij jɨmeꞌ, mej mij jiꞌrátoonyij ɨ chájtaꞌnaj jitze, aꞌáa mu yoꞌréꞌnyijtyej joꞌtɨj jaꞌancátyee ɨ jɨríj jitze, mej mij aꞌáan jaꞌancárɨeenyij joꞌtɨj jaꞌancátyee. 30 Ajta aꞌɨ́jna ɨ Jesús aꞌáa pu huaꞌ jéꞌtaꞌ huatyenyéej tɨꞌɨj jóꞌraa.

Jesús pu tyévij tyúꞌhuaaj tyiyáaruꞌ tɨ tzajtaꞌ séjriaꞌcaꞌaj

(Mr. 1:21-28)

31 Jesús pu aꞌáa joꞌmej aꞌájna a Capernaúm, chájtaꞌ aꞌáa tɨ jaꞌajtyámaꞌcan a Galileea, ajta aꞌájna xɨcáaraꞌ jitze ɨ maj jitzán jusoꞌpihuaꞌaj, aꞌɨ́ɨ pu tyihuáꞌmuaꞌtyahuaꞌaj ɨ tyeɨ́tyee. 32 Majta ɨ tyeɨ́tyee jéehua mu tyámuaꞌ yóꞌnamuajracaꞌaj jeꞌej tɨ aꞌɨ́ɨn tyihuáꞌixaatyaꞌcaꞌaj, jiꞌnye aꞌyaa pu tyíꞌxajtacaꞌaj tɨꞌɨj ɨ tɨ vaꞌcán jɨn tyiꞌtyéjvee.

33 Aꞌújna u tyeyúuj tzajtaꞌ aꞌúu pu sɨ́ɨj tyáatɨꞌ joꞌtyávaacaꞌaj tɨ tyiyáaruꞌ tzajtaꞌ séjriaꞌcaꞌaj, aꞌɨ́ɨ puꞌij caꞌnyíin jɨn jaatajé aꞌɨ́jcɨ ɨ Jesús, aꞌyan tɨjɨn:

34 —Capáj jeꞌej taꞌuurej. ¿Jiꞌnye pej pij tyitaꞌantyiúꞌnyiꞌ ityájma muáaj Jesús Nazaret paj jáꞌmaꞌcan? ¿Nyi aꞌɨ́jna jɨn mupoꞌvéꞌmej pej pij taꞌantyipuáꞌrityeꞌen? Nyáaj nu muamuaꞌtyej, aꞌyaa nu tyáꞌmuaꞌreej paj aꞌɨ́ɨn puéꞌeen ɨ tɨ naa een ɨ Dios tɨ jimi joꞌvéꞌmej.

35 Jesús puꞌij jajtyáꞌxɨj ɨ tyiyáaruꞌ aꞌyan tɨjɨn:

—Capáj tyiꞌtɨ́j xajtaj, iirájraꞌ mu tyévij tzajtaꞌ.

Aj puꞌij ɨ tyiyáaruꞌ ayaꞌrájrɨee a chóotaꞌ ɨ tyévij meeséeracaj ɨ tyeɨ́tyee, tɨꞌɨj quee jeꞌej jáaruuj aꞌɨ́jcɨ ɨ tyévij aj puꞌij iirájraa. 36 Néijmiꞌi mu tyámuaꞌ tyuꞌtátzɨɨn ɨ tyeɨ́tyee, majta aꞌyan tyúuꞌihuoraꞌcaꞌaj tɨjɨn:

—¿Tyiꞌtanyí nyúucariraꞌ puéꞌeen ɨ tɨ jɨn tyíꞌxaj? Aꞌɨ́ɨ pu tyihuáꞌijtyeꞌ ɨ tyiyáaruꞌsee, aꞌɨ́j pu jɨn antyúumuaꞌreej tɨ huiꞌráꞌityej ɨ tyiyáaruꞌuj, majta jeꞌen aꞌɨ́ɨmaj janamuaj.

37 Majta néijmiꞌqueꞌ jaxajtacaꞌaj aꞌɨ́jcɨ ɨ Jesús tɨꞌɨj naꞌaj joꞌmaj joꞌcháatɨmaꞌcaa.

Jesús pu tyáahuaj ɨ muꞌnyáaraꞌ aꞌɨ́jcɨ ɨ Simón

(Mt. 8:14-15; Mr. 1:29-31)

38 Aj puꞌij ɨ Jesús iirájraa ɨ tyeyúuj tzajtaꞌ tɨꞌquij aꞌáa jaꞌráꞌaj a Simón tɨ jaꞌchej. Ajta aꞌɨ́jna ɨ muꞌnyáaraꞌ ɨ Simón, aꞌɨ́ɨ pu tyíꞌcuiꞌcaꞌaj, jéehua pu puɨ́stacaꞌaj, aj mu mij jaatáhuaviiriꞌ aꞌɨ́jcɨ ɨ Jesús tɨ tyáahuaatyeꞌen. 39 Jesús puꞌij ecóotutacaꞌ aꞌɨ́jcɨ jimi, tɨꞌquij jajtyáꞌxɨj aꞌɨ́jcɨ ɨ tɨ jɨn tyíꞌcuiꞌ, aj puꞌij huatyápuaꞌriacaꞌ ɨ cuiꞌnyiꞌraꞌaj. Tɨꞌquij ájchej ajta jeꞌen tyihuoꞌcueꞌej.

Tɨꞌɨj Jesús tyihuóꞌhuaa jéehua ɨ tyeɨ́tyee

(Mt. 8:16-17; Mr. 1:32-34)

40 Tɨꞌɨj huaréꞌchumuaꞌriacaꞌ, aꞌɨ́ɨmaj ɨ tyeɨ́tyee mu huaꞌréꞌviꞌtɨxɨj ɨ Jesús jimi néijmiꞌcaa ɨ maj tyíꞌcucuiꞌ, aꞌɨ́ɨ puꞌij huaꞌváꞌmuarɨeꞌxɨj séej ajta séej, ajta jeꞌen tyihuóꞌhuaa. 41 Majta ɨ tyiyáaruꞌ ɨ tyeɨ́tyee maj tzajtaꞌ séjriaꞌcaꞌaj, néijmiꞌi mu iiráacɨj, aꞌyaa mu tyíꞌtyejijhuacaꞌaj tɨjɨn:

—Muáaj paj yójraꞌ puéꞌeen ɨ Dios.

Ajta ɨ Jesús pu huaꞌajtyáꞌxɨj, capu ij huaꞌtáꞌcariaꞌaj maj tyuꞌtaxáj, jiꞌnye máamuaꞌreeriacaꞌaj tɨ ɨ Jesús aꞌɨ́ɨn puéꞌeenyeꞌ ɨ Cɨríistuꞌ.

Jesús pu huáꞌixaatyeꞌ ɨ nyúucariaꞌraꞌ ɨ Dios aꞌájna joꞌmaj jóosɨꞌrii

(Mr. 1:35-39)

42 Tɨꞌɨj huatapuáꞌriacaꞌ, Jesús pu eerájraa aꞌájna a chájtaꞌ, aꞌáa puꞌij jaꞌráꞌaj joꞌtɨj quee a aꞌtɨ́j. Majta aꞌɨ́ɨmaj ɨ tyeɨ́tyee aꞌɨ́ɨ mu uyóꞌhuoosij, matɨꞌɨj mij aꞌáa jaꞌráꞌaj joꞌtɨj jeꞌej jéꞌeenyeꞌej. Aꞌyaa mu tyáꞌxɨeꞌvaꞌcaꞌaj maj jaatyáꞌɨtzen, tɨꞌij quee jóꞌyiꞌcan, 43 ajta ɨ Jesús aꞌyaa pu tyihuoꞌtéꞌexaaj tɨjɨn:

—Aꞌyaa pu tyúuxɨeꞌveꞌ nyej nyajta huoꞌtéꞌexaatyeꞌen ɨ nyúucariaꞌraꞌ ɨ Dios séecan ɨ tyeɨ́tyee ɨ maj séej chájtaꞌnaj jitze joꞌcháatɨmee, jiꞌnye aꞌɨ́j nu jɨn ujoꞌtaꞌítyiꞌhuacaꞌ.

44 Aꞌyaa puꞌij ɨ Jesús tyuꞌmáꞌcaꞌaj huaꞌixáatyaꞌaj ɨ nyúucariaꞌraꞌ ɨ Dios huaꞌ tyeyúuj tzajtaꞌ aꞌɨ́ɨjma ɨ maj Israel jitze ajtyámaꞌcan.

5

Matɨꞌɨj huatámuiꞌriacaꞌ ɨ hueꞌtyée

(Mt. 4:18-22; Mr. 1:16-20)

1 Jesús pu aꞌáa joꞌtyaváacaj joꞌtɨj jájtyij jaꞌvaꞌástɨmee a tɨ aꞌyan tyajaꞌrájtyapuaj tɨjɨn Genesaret, matɨꞌɨj jéehua ɨ tyeɨ́tyee jimi ajtyáxɨɨriacaꞌ, mej mij jáanamuaj ɨ nyúucariaꞌraꞌ ɨ Dios. 2 Jesús pu huaꞌpuácaa huaséj ɨ báarcuj maj aꞌáa joꞌtyúꞌuucaꞌaj a tɨ jooꞌástɨmee ɨ jájtyij. Majta aꞌɨ́ɨmaj ɨ maj hueꞌtyée viviꞌracaa aꞌɨ́ɨ mu tyíꞌjoꞌsicaꞌaj ɨ tápiꞌnarij. 3 Aj puꞌij Jesús atyájraa séej jitze ɨ báarcuj, aꞌɨ́jna ɨ Simón tɨ jacɨɨ, ajta jeꞌen jaatáhuaviiriꞌ tɨ aꞌtzúj aꞌ ɨmuáj huatyéchaxɨj a jáataꞌ. Aj puꞌij aꞌáa aꞌráayixɨj ɨ báarcuj jitze, aꞌáa pu raquée tyihuoꞌmuáꞌtyej ɨ tyeɨ́tyee. 4 Tɨꞌɨj jaꞌantyipuáꞌrij ɨ tɨ tyihuóꞌixaaj, aꞌyaa pu tyaatéꞌexaa aꞌɨ́jcɨ ɨ Simón tɨjɨn:

—Pataꞌaj aꞌ ɨmuáj uréꞌnyej joꞌtɨj jéetzeꞌ jaꞌtyáatɨꞌ ɨ jájtyij, aꞌáa xu tyeꞌtyáahuaꞌxɨj ɨ tápiꞌnarij, ɨ hueꞌtyée siaj jɨn viviꞌracaa.

5 Simón pu aꞌyan tyaatéꞌexaa tɨjɨn:

—Maeestro, tuꞌríj huatáxaꞌii tyaj tyíꞌmuarɨeꞌ, catu tyiꞌtɨ́j huatyéeviꞌ, ajta muáaj paj aꞌyan tyíꞌnyeꞌijtyeꞌ, nyáaj nu jaꞌtyáhuaꞌxɨj ɨ tápiꞌnarij.

6 Matɨꞌɨj jaꞌtyáahuaꞌxɨj ɨ tápiꞌnarij, jéehua mu huápuɨꞌɨj hueꞌtajájpuaj ɨ hueꞌtyée, tɨ́muaꞌ pu tyuꞌtyásujtzaꞌnyixɨj ɨ tápiꞌnarij. 7 Aj mu mij huoꞌtajé ɨ maj huaꞌ jamuán tyíꞌmuarɨeꞌcaꞌaj ɨ maj séej jitze aráatyij ɨ báarcuj mej mij ajoꞌréꞌnyej majta huoꞌtáhuɨɨreꞌen. Aꞌɨ́ɨ mu mij ajoꞌréꞌnyej, matɨꞌɨj mij huaꞌváꞌjɨstyaꞌxɨj ɨ hueꞌtyée ɨ báarcuj jitze, tɨ́muaꞌ mu ajoꞌcárutyixɨj aꞌɨ́jcɨ jɨmeꞌ maj aváꞌjɨstyacaꞌaj ɨ hueꞌtyée. 8 Tɨꞌɨj aꞌyan tyeeséj aꞌɨ́jna ɨ Simón, aꞌɨ́ɨ pu tyítunutacaꞌ aꞌɨ́jcɨ jimi ɨ Jesús, ajta aꞌyan tyaatéꞌexaa tɨjɨn:

—Jóꞌraꞌ nye jimi nyavástaraꞌ, jiꞌnye jéehua nu a jimi ootyáꞌɨtzee.

9 Aꞌyaa pu tyuꞌtaxájtacaꞌ aꞌɨ́jna Simón, jiꞌnye aꞌɨ́jna majta ɨ séecan tyámuaꞌ mu tyuꞌtátzɨɨn aꞌɨ́jcɨ jɨmeꞌ maj jéehua hueꞌtajájpuaj ɨ hueꞌtyée. 10 Aꞌyaa mu chaꞌtaj tyíꞌtzɨɨnyaꞌcaꞌaj aꞌɨ́jna ɨ Santiago ajta ɨ Juan, ɨ maj yójmuaꞌmuaꞌ puéꞌeen aꞌɨ́jcɨ ɨ Zebedeo, aꞌɨ́ɨ mu jamuán tyíꞌmuarɨeꞌcaꞌaj ɨ Simón. Ajta Jesús pu aꞌyan tyaatéꞌexaa aꞌɨ́jcɨ ɨ Simón tɨjɨn:

—Capáj tyíꞌtzɨɨnyeꞌej, ijíij tɨ yujoꞌqueꞌtɨj jaꞌmej, nye jimi paj tyeɨ́tyee tyísɨɨreꞌej.

11 Aj mu mij hueꞌtajájpuaj ɨ báarcuj joꞌtɨj joꞌhuáchij, aꞌáa mu néijmiꞌi tyojoohuáꞌxɨj matɨꞌɨj mij jamuán joꞌcɨ́j aꞌɨ́jcɨ ɨ Jesús.

Jesús pu aꞌtɨ́j tyúꞌhuaaj tɨ atzáj jitzán tyinyáxɨj

(Mt. 8:1-4; Mr. 1:40-45)

12 Séej xɨcáj jitze, Jesús pu aꞌáa joꞌtyaváacaj joꞌtɨj jaꞌchajtaꞌ, tɨꞌɨj sɨ́ɨj tyáatɨꞌ ajeꞌréꞌnyej tɨ tyíꞌcuiꞌ, jéehua pu cáꞌatzacaꞌaj ɨ juhuéꞌraꞌ jitze, tɨꞌɨj jaaséej aꞌɨ́jcɨ ɨ Jesús, aj puꞌij tyítunutacaꞌ aꞌáa pu chóotaꞌ ráꞌaj junyéerin jɨmeꞌ, aꞌyaa puꞌij tyaatáhuaviiriꞌ tɨjɨn:

—Nyavástaraꞌ, tɨpuaꞌaj muaꞌránajchij paj tyináahuaatyeꞌ ɨ nyaj jɨn tyíꞌcuiꞌ.

13 Jesús pu huataméjcaꞌtacaꞌ tɨꞌquij jaꞌajtamuárɨej, aꞌyan tyeꞌixáatyeꞌej tɨjɨn:

—Aꞌyaa nu tyáꞌxɨeꞌveꞌ nyaj tyimuáahuaatyeꞌen, pataꞌaj tyámuaꞌ huárɨnyij.

Tɨꞌɨj aꞌyan tyaatéꞌexaa aj puꞌij huarúj, 14 ajta ɨ Jesús aꞌyaa pu tyaataꞌíj tɨjɨn:

—Capáj aꞌtɨ́j ixaatyeꞌej, sulu aꞌúu paj jóꞌmeꞌen ɨ tyeyúuj tzajtaꞌ pej pij huatáꞌsejrataj aꞌɨ́jcɨ jimi ɨ puaaríj, pajta tyuꞌtámuꞌvejritaj aꞌyájna tɨꞌɨj tyuꞌtaꞌíjtacaꞌ ɨ Moisés, mej mij aꞌɨ́ɨmaj jáamuaꞌreej ɨ puaaríij tɨjɨn papuꞌríj huarúj.

15 Majta aꞌɨ́ɨmaj ɨ tyeɨ́tyee, aꞌɨ́ɨ mu jáamuaꞌreeriꞌ jeꞌej tɨ ɨ Jesús huarɨ́j, jéehua mu mij ɨ tyeɨ́tyee jimi tyúusɨꞌrihuaꞌaj mej mij jáanamuaj ajta tɨꞌij tyihuóꞌhuaatyeꞌen aꞌɨ́ɨjma ɨ maj tyíꞌcucuiꞌcaꞌaj. 16 Ajta ɨ Jesús pu ajtáyiꞌcaa huaꞌ jimi tɨꞌij jusɨ́ɨj huatyényuunyij joꞌtɨj quee a aꞌtɨ́j.

Jesús pu tyihuoꞌtúꞌuunyiꞌriꞌ ajta séej tyúꞌhuaaj ɨ tɨ quee tyéchavaaj

(Mt. 9:1-8; Mr. 2:1-12)

17 Séej xɨcáj jitze tɨꞌɨj ɨ Jesús tyihuaꞌmuaꞌtyáacaj, séecan mu ɨ fariseos aꞌáa jaꞌajtyáꞌcaꞌaj majta ɨ maj tyihuáꞌmuaꞌtyej ɨ yuꞌxarij jitze Moisés tɨ joꞌyúꞌxacaꞌ, aꞌáa mu jaꞌrácɨɨnyacaꞌaj aꞌájna a Galileea, majta séecan aꞌájna a Judea, majta séecan aꞌájna a Jerusalén. Ajta aꞌɨ́jna ɨ tɨ ɨ Dios néijmiꞌi jɨn putyíꞌuurej aꞌɨ́j pu jimi séjriaꞌcaꞌaj ɨ Jesús tɨꞌij tyihuóꞌhuaatyeꞌen ɨ maj tyíꞌcucuiꞌ. 18 Aj mu mij séecan aꞌáa joꞌréꞌnyej, tyévij mu huáchuisimaꞌaj, itárij mu japuan juꞌujtyácaj, capu tyéchavaaj aꞌɨ́jna ɨ aꞌtɨ́j. Aꞌyaa mu tyáꞌxɨeꞌvaꞌcaꞌaj maj juꞌtyátoonyij u chiꞌtáj mej mij aꞌáa yoꞌréꞌtyej ɨ Jesús jimi, 19 ajta camu jatyoovaꞌaj joꞌmaj joꞌtyájrutyej, jiꞌnye jéehua mu tyeɨ́tyee eetyóosɨɨriaꞌcaꞌaj ataꞌ puéertaj, aj mu mij antyicɨ́j ɨ chiꞌij japua, matɨꞌɨj mij jaꞌnáacuj, aj mu mij juꞌcájtoo ɨ itárij japuan muꞌujtyácaj, huaꞌ tzajtaꞌ ɨ tyeɨ́tyee joꞌtɨj ɨ Jesús joꞌtyéjvee. 20 Tɨꞌɨj ɨ Jesús huoꞌséj maj tyáꞌtzaahuatyaꞌcaꞌaj, aꞌyaa pu tyaatéꞌexaa aꞌɨ́jcɨ ɨ tɨ tyíꞌcuiꞌ tɨjɨn:

—Nyaꞌ amíincuj, nuꞌríj tyimuaatúꞌuunyiꞌriꞌ ɨ paj jɨn ootyáꞌɨtzee ɨ Dios jimi.

21 Aj mu mij ɨ maj tyihuáꞌmuaꞌtyej ɨ yuꞌxarij jitze majta ɨ fariseos, aꞌɨ́ɨ mu huatyóohuij maj aꞌyan tyúꞌmuaꞌtyij tɨjɨn: “¿Aꞌtanyíj puéꞌeen aꞌmújna tɨꞌij óocaꞌnyej tɨ jeꞌej puaꞌaj tyuꞌtaxáj ɨ Dios jimi? Aꞌɨ́ɨ puꞌuj ɨ Dios aꞌɨ́ɨn puéꞌeen ɨ tɨ tyihuoꞌtúꞌuunyiꞌraj ɨ maj jɨn ootyáꞌɨtzee.”

22 Ajta aꞌɨ́jna ɨ Jesús aꞌɨ́ɨ pu jáamuaꞌreeriꞌ jeꞌej maj tyíꞌmuaꞌajcaa, aꞌyaa puꞌij tyihuoꞌtaꞌíhuoꞌriꞌ tɨjɨn:

—¿Jiꞌnye siaj sij aꞌyan tyíꞌmuaꞌtzej? 23 ¿Tyiꞌtanyí jéetzeꞌ tyésiꞌ, nyi nyej aꞌyan tyuꞌtaxáj yee: “Nuꞌríj tyimuaatúꞌuunyiꞌriꞌ ɨ paj jɨn ootyáꞌɨtzee ɨ Dios jimi”, naꞌríij yee: “Ájchesij, pajta rájraꞌnyij”? 24 Aꞌyaa nu nyij tyajamuataséjratyeꞌsij tɨ ɨ yójraꞌ ɨ Dios aꞌɨ́jna jɨn antyúumuaꞌreej tɨꞌij tyihuoꞌtúꞌuunyiꞌ ɨ tyeɨ́tyee ɨ maj jɨn ootyáꞌɨtzee ɨ Dios jimi íiyan ɨ cháanacaj japua.

Aj puꞌij aꞌyan tyaatéꞌexaa aꞌɨ́jcɨ ɨ tɨ quee tyéjchevej tɨjɨn:

—Muéetzij nu aꞌyan tyíꞌmuaꞌixaatyeꞌ tɨjɨn, ájchesij, pajta jaꞌantyipíij muaꞌ itáaj, jóꞌraꞌ joꞌpaj jaꞌchej.

25 Aj puꞌij ájchej aꞌɨ́jna ɨ tɨ quee tyéchavaaj néijmiꞌi metyiꞌséeracaj, ajta jeꞌen jajpí ɨ itárij tɨ japuan újcaꞌtyii, tɨꞌquij jóꞌraa ɨ juchéj tyeꞌtyóotziꞌreꞌej ɨ Dios. 26 Néijmiꞌi mu tyámuaꞌ tyoꞌtaséj majta tyaatatyójtziꞌrej ɨ Dios, jéehua mu tyiꞌtzɨ́ɨnyeꞌej aꞌyan metyuꞌtaxájtacaꞌ tɨjɨn:

—Ijíij tu tyeríj aꞌɨ́j huaséj ɨ tɨ huápuɨꞌɨj naa huaséꞌrin.

Tɨꞌɨj Jesús jaatajé aꞌɨ́jcɨ ɨ Leví

(Mt. 9:9-13; Mr. 2:13-17)

27 Aj puꞌij téꞌej Jesús iirájraa tɨꞌquij séej huaséj tɨ huáꞌjijveꞌ aꞌɨ́ɨjma ɨ maj tyíꞌtɨꞌɨjcɨcaa aꞌájna pujmuaꞌ a Roma. Aꞌyaa pu ántyapuaacaꞌaj tɨjɨn Leví, aꞌúu pu jeꞌrácatyii u chiꞌtáj joꞌmaj huajaꞌjijveꞌ. Jesús pu aꞌyan tyaatéꞌexaa tɨjɨn:

—Pataꞌaj nyaj jamuán joꞌchaꞌcanyeꞌen.

28 Aj puꞌij Leví ájchej, néijmiꞌi pu atyojoohuaꞌxɨɨ tɨꞌquij Jesús jamuán jóꞌraa.

29 Tɨꞌquij aꞌɨ́jna ɨ Leví tyuꞌyéꞌestej ɨ juchéj aꞌɨ́jcɨ jɨmeꞌ tɨ arí Jesús jamuán joꞌcháꞌcanyaꞌaj, majta aꞌɨ́ɨmaj ɨ maj tyíꞌtyejijveꞌ, majta séecan ɨ tyeɨ́tyee aꞌɨ́ɨ mu huaꞌ jamuán tyúꞌcuaa. 30 Majta aꞌɨ́ɨmaj ɨ fariseos majta ɨ maj tyihuáꞌmuaꞌtyej ɨ yuꞌxarij jitze Moisés tɨ joꞌyúꞌxacaꞌ, aꞌɨ́ɨ mu huatyóohuij maj jeꞌej puaꞌaj tyihuoꞌxáj aꞌɨ́ɨjma ɨ maj Jesús jamuán huacɨ́j. Aꞌyaa mu tyihuoꞌtéꞌexaaj tɨjɨn:

—¿Jiꞌnye siaj sij huaꞌ jamuán tyíꞌcuaꞌcaa siajta yaꞌcaa huaꞌ jamuán ɨ maj tyíꞌtyejijveꞌ, siajta huaꞌ jamuán ɨ maj jéehua jeꞌej puaꞌaj rɨcɨj?

31 Jesús pu aꞌyan tyihuoꞌtéꞌexaaj tɨjɨn:

—Aꞌɨ́ɨmaj ɨ maj tyámuaꞌ een majta ɨ maj quee tyíꞌcucuiꞌ, capu huaꞌ jitze juxɨeꞌveꞌ maj ajoꞌréꞌnyej aꞌɨ́jcɨ jimi ɨ tɨ tyíꞌhuaꞌtacaa, sulu aꞌɨ́ɨmaj mu ɨ maj tyíꞌcucuiꞌ. 32 Canu nyáaj aꞌɨ́jna jɨn mujoꞌvéꞌmej nyej nyij aꞌɨ́ɨjma huatájeevej ɨ maj tyámuaꞌ een, sulu aꞌɨ́ɨjma ɨ maj jéehua áꞌɨtzeereꞌ, mej mij tyáꞌantzaahuatyeꞌen ɨ Dios jimi.

Matɨꞌɨj jaataꞌíhuoꞌriꞌ jeꞌej maj tyityahuóoꞌitziꞌveꞌen

(Mt. 9:14-17; Mr. 2:18-22)

33 Matɨꞌɨj mij aꞌyan tyaataꞌíhuoꞌriꞌ aꞌɨ́jcɨ ɨ Jesús tɨjɨn:

—Aꞌɨ́ɨmaj ɨ maj Juan jamuán huacɨꞌɨj majta ɨ maj fariseos jitze ajtyámaꞌcan jéehua mu juꞌitziꞌvee, majta jahuoo ɨ Dios jimi, majta aꞌɨ́ɨmaj ɨ maj a jamuán huacɨꞌɨj aꞌnáj tɨnaꞌaj mu tyíꞌcuaꞌcaa majta yaꞌcaa.

34 Jesús pu aꞌyan tyihuoꞌtéꞌexaaj tɨjɨn:

—¿Nyiquij múuꞌitziꞌveꞌen aꞌɨ́ɨmaj ɨ maj huoꞌtáꞌinyej mej mij tyúꞌcuaꞌnyij joꞌtɨj aꞌtɨ́j joꞌtyényeɨɨchij, tɨpuaꞌaj ooj huaꞌ jamuán ajoꞌtyávaacaj aꞌɨ́jna ɨ tɨ huatyényeɨɨchij? 35 Ajta aꞌyaa pu atyojoꞌréꞌnyesij aꞌájna xɨcáaraꞌ maj jitzán jáꞌviꞌtɨn aꞌɨ́jcɨ ɨ tɨ huatyényeɨɨchij, tɨꞌɨj aꞌyan tyáꞌraꞌnyij aj mu mij juꞌitziꞌveꞌen.

36 Aꞌyaa pu ajta tyihuoꞌtéꞌexaaj tɨjɨn:

—Capu aꞌtɨ́j jacuꞌnyaꞌpuan ɨ cáanarij tɨ míꞌmaꞌcan aꞌɨ́jcɨ jɨmeꞌ ɨ cáanarij tɨ jájcuaj. Tɨpuaꞌaj aꞌɨ́jcɨ jɨn jaacuꞌnyaꞌpuaj, aꞌɨ́ɨ pu huatyátzuꞌtaj ɨ cáanarij tɨ jájcuaj tɨꞌɨj huatyájoꞌsinyiꞌhuaj, aj puꞌij anasúutzaꞌnyij ɨ tɨ míꞌmaꞌcan tɨꞌquij jéetzeꞌ vaꞌtɨ́j anasúutzaꞌnyij jaꞌmej. 37 Camu majta juꞌcátoꞌsij ɨ navíj limeetaraꞌ tzajtaꞌ tɨ pítɨeꞌnyiꞌ ɨ nahuáj maj moochán jáataahuacaꞌ, jiꞌnye aꞌɨ́ɨ pu ɨ nahuáj tɨ jájcuaj joꞌtasújtzaꞌnaj ɨ navíj tɨ pítɨeꞌnyiꞌ, aj puꞌij jóꞌvesij ɨ navíj ajta ɨ nahuáj. 38 Aꞌɨ́j pu jɨn aꞌyan tyúuxɨeꞌveꞌ maj juꞌcájtoꞌnyij ɨ navíj limeetaraꞌ tzajtaꞌ tɨ jájcuaj aꞌɨ́jcɨ ɨ nahuáj tɨ ajta jájcuaj. 39 Ajta matɨꞌɨj jaꞌantyiyeꞌen ɨ nahuáj tɨ míꞌmaꞌcan, capu aꞌtɨ́j jaxɨeꞌveꞌ tɨ juꞌcáayeꞌen ɨ tɨ jájcuaj, jiꞌnye aꞌyaa pu tyuꞌtaxájtaj tɨjɨn: “Jéetzeꞌ pu ajméꞌraꞌaj ɨ nahuáj tɨ míꞌmaꞌcan.”

6

Ɨ maj Jesús jamuán huacɨ́j mu muéeyaꞌaj íijcuuxɨj aꞌájna xɨcáaraꞌ maj jitzán jusoꞌpii

(Mt. 12:1-8; Mr. 2:23-28)

1 Aꞌájna xɨcáaraꞌ jitze maj jitzán jusoꞌpii, Jesús pu aꞌáa joomaꞌcaꞌaj joꞌtɨj tyajáꞌhuastiꞌ. Majta aꞌɨ́ɨmaj ɨ maj jamuán huacɨ́j, aꞌɨ́ɨ mu jíꞌijtzaanaxɨj ɨ muéeyaꞌraꞌ ɨ tyeríicuj, matɨꞌɨj mij jajcuaꞌtɨ́raa ɨ játzaꞌraꞌan. 2 Aj mu mij séecan ɨ fariseos aꞌyan tyihuoꞌtaꞌíhuoꞌriꞌ tɨjɨn:

—¿Jiꞌnye siaj sij aꞌyan rɨcɨj jeꞌej tɨ quee tyíɨꞌrij siaj aꞌyan huárɨnyij aꞌájna xɨcáaraꞌ maj jitzán jusoꞌpii?

3 Jesús pu aꞌyan tyihuoꞌtéꞌexaaj tɨjɨn:

—¿Nyi sequée aꞌnáj joꞌjíjvej ɨ yuꞌxarij jitze jeꞌej tɨ huarɨ́j aꞌɨ́jna ɨ David tɨꞌɨj huataíꞌcuatacaꞌ, majta ɨ maj jamuán huacɨ́ꞌcaꞌaj? 4 Aꞌúu pu joꞌtyájrupij ɨ tyeyúuj tzajtaꞌ, ɨ tɨ chiꞌraꞌan puéꞌeen ɨ Dios, ajta jeꞌen aꞌɨ́jna iiráɨꞌpuj ɨ páan ɨ maj Dios huatámuꞌvejrij, tɨꞌquij jáacuaj, ajta huoꞌtaꞌ aꞌɨ́ɨjma ɨ maj jamuán huacɨ́ꞌcaꞌaj, ajta aꞌɨ́jcɨ ɨ páan aꞌɨ́ɨ muꞌuj jacuaꞌcariaꞌaj ɨ puaaríij.

5 Aꞌyaa pu ajta tyihuoꞌtéꞌexaaj tɨjɨn:

—Aꞌɨ́jna ɨ yójraꞌ ɨ Dios aꞌɨ́ɨ pu ajta antyúumuaꞌreej aꞌɨ́jcɨ xɨcáaraꞌ jitze ɨ maj jitzán jusoꞌpii.

Jesús pu séej tyúꞌhuaaj ɨ tɨ tyíꞌcuiꞌ aꞌájna xɨcáaraꞌ jitze ɨ maj jitzán jusoꞌpii

(Mt. 12:9-14; Mr. 3:1-6)

6 Ajtáhuaꞌaj séej xɨcáaraꞌ jitze ɨ maj jitzán jusoꞌpii, Jesús pu aꞌúun joꞌtyájrupij ɨ tyeyúuj tzajtaꞌ, ajta jeꞌen huatyóochej tɨ tyihuóꞌixaatyeꞌen. Sɨ́ɨj pu tyáatɨꞌ aꞌúun joꞌtyávaacaꞌaj tɨquee támeeveꞌej jumuácaꞌtaꞌ pujmuaꞌ, 7 majta aꞌɨ́ɨmaj ɨ fariseos majta ɨ maj tyihuáꞌmuaꞌtyej ɨ yuꞌxarij jitze Moisés tɨ joꞌyúꞌxacaꞌ, aꞌɨ́ɨ mu jaꞌeevaꞌcaꞌaj mej mij jaaséj tɨpuaꞌaj tyáahuatyeꞌen aꞌɨ́jcɨ xɨcáaraꞌ jitze ɨ maj jitzán jusoꞌpii, aꞌyaa mu tyáꞌxɨeꞌvaꞌcaꞌaj maj aꞌɨ́j jɨn jitzán tyoꞌojpuáꞌrityeꞌen. 8 Ajta ɨ Jesús pu jamuaꞌreeriacaꞌaj jeꞌej maj tyíꞌmuaꞌajcaa, aꞌɨ́j pu jɨn aꞌyan tyaatéꞌexaa aꞌɨ́jcɨ ɨ tɨ quee támeeveꞌej tɨjɨn:

—Ájchesij maj jéꞌtaꞌ huatyéjchaxɨj.

Aj puꞌij aꞌɨ́jna ɨ tyáatɨꞌ ájchej, tɨꞌquij huatyéechaxɨj, 9 tɨꞌquij Jesús aꞌyan tyihuoꞌtéꞌexaaj tɨjɨn:

—Aꞌyaa nu tyajamuaataꞌíhuoꞌraj tɨjɨn: ¿Tyiꞌtanyí ɨꞌríj tyej tyij aꞌyan huárɨnyij aꞌájna xɨcáaraꞌ maj jitzán jusoꞌpii, nyi aꞌɨ́jcɨ jɨmeꞌ ɨ tɨ xáꞌpuɨꞌ caꞌ aꞌɨ́jcɨ jɨmeꞌ ɨ tɨ jeꞌej puaꞌaj een? ¿Nyiquij tyaj séej japua huatányuunyij caꞌ tyaj tyuꞌtáꞌan maj jaajéꞌcaj?

10 Ajta jeꞌen huoꞌséerajraa ɨ maj aꞌáa jaꞌtaváatɨmaꞌcaa, tɨꞌquij aꞌyan tyaatéꞌexaa aꞌɨ́jcɨ ɨ tɨ quee támeevej tɨjɨn:

—Huatátzaaraj muaꞌ muácaꞌ.

Aj puꞌij ɨ tyáatɨꞌ jaatátzaaracaꞌ, tɨꞌquij huarúj ɨ jumuácaꞌ jitze. 11 Majta aꞌɨ́ɨmaj ɨ fariseos jéehua mu huatanyínyuꞌcacucaꞌ, matɨꞌɨj mij huatyóohuij maj tyiꞌhuóoꞌixaatyeꞌen jeꞌej maj huárɨnyij aꞌɨ́jcɨ jimi ɨ Jesús.

Tɨꞌɨj Jesús huaꞌantyíhuoj aꞌɨ́ɨjma ɨ maj tamuáamuataꞌ japuan huaꞌpuaj aráꞌasej

(Mt. 10:1-4; Mr. 3:13-19)

12 Aꞌájna ɨmuáj, Jesús pu aꞌáa joꞌmej ɨ jɨríj jitze tɨꞌij huatyényuunyij ɨ Dios jimi, huatáxaꞌii tɨ tyényuusij. 13 Tɨꞌɨj huatapuáꞌriacaꞌ, aj puꞌij huoꞌtajé ɨ maj jamuán huacɨ́j, tɨꞌquij tamuáamuataꞌ japuan huaꞌpuácaa antyíhuo, ajta jeꞌen aꞌyan huoꞌtamuaꞌaj tɨjɨn apúusturuꞌuj tɨ aꞌyan huatóomuaꞌaj tɨjɨn sɨ́ɨj tɨ tyuꞌtaꞌíjtyiꞌreꞌej. 14 Aꞌíi mu mij aꞌɨ́ɨn puéꞌeen ɨ tɨ huaꞌantyíhuoj: Aꞌɨ́jcɨ ɨ Simón, ɨ tɨ aꞌyan jaatamuaꞌaj tɨjɨn Pedro, ajta aꞌɨ́jcɨ ɨ Andrés, ihuáariaꞌraꞌ aꞌɨ́jcɨ ɨ Simón, ajta aꞌɨ́jcɨ ɨ Santiago, ajta aꞌɨ́jcɨ ɨ Juan, ajta aꞌɨ́jcɨ ɨ Felipe, ajta aꞌɨ́jcɨ ɨ Bartolomé, 15 ajta aꞌɨ́jcɨ ɨ Mateo, ajta aꞌɨ́jcɨ ɨ Tomás, ajta aꞌɨ́jcɨ ɨ Santiago ɨ tɨ yójraꞌ puéꞌeen aꞌɨ́jcɨ ɨ Alfeo, ajta aꞌɨ́jcɨ ɨ Simón, ɨ maj aꞌyan jatamuáꞌmuaj tɨjɨn Celoote, 16 ajta aꞌɨ́jcɨ ɨ Judas ɨ tɨ yójraꞌ puéꞌeen aꞌɨ́jcɨ ɨ Santiago, ajta aꞌɨ́jcɨ ɨ Judas ɨ tɨ aꞌyan tyeꞌentyímuꞌtacaa tɨjɨn Iscariote, aꞌíi pu aꞌɨ́ɨn puéꞌeen ɨ tɨ tyuꞌtátuii aꞌɨ́jcɨ ɨ Jesús.

Jesús pu tyihuáꞌmuaꞌtyej jéehua ɨ tyeɨ́tyee

(Mt. 4:23-25)

17 Aj puꞌij ɨ Jesús acájraa ɨ jɨríj japua huaꞌ jamuán ɨ tɨ huaꞌantyíhuoj, aꞌáa mu jaꞌráꞌaj joꞌtɨj joꞌpáꞌtzaa. Aꞌáa mu jéehua jaꞌtyúusɨɨriaꞌcaꞌaj ɨ maj majta jamuán huacɨ́j, majta jéehua ɨ tyeɨ́tyee ajtyáxɨɨriacaꞌ ɨ maj aꞌáa joꞌcháatɨmee a Judea, majta ɨ maj Jerusalén joꞌcháatɨmee, majta aꞌáa maj joꞌcháatɨmee a jájtyij tɨ jaꞌvaꞌástɨmee a tɨ aꞌyan tyajaꞌrájtyapuaj tɨjɨn Tiro ajta aꞌájna a Sidón. 18 Aꞌɨ́j mu jɨn ajeꞌréꞌnyej mej mij jáanamuaj aꞌɨ́jcɨ ɨ Jesús, ajta tɨꞌij tyihuóꞌhuaatyeꞌen ɨ maj jɨn tyíꞌcucuiꞌ. Majta ɨ maj jajpuéjtzij aꞌɨ́jcɨ jɨmeꞌ ɨ tyiyáaruꞌ tɨ huaꞌ tzajtaꞌ séejreꞌ, Jesús pu néijmiꞌcaa tyúꞌhuaaj. 19 Néijmiꞌi mu ɨ tyeɨ́tyee jaxɨeꞌvaꞌcaꞌaj maj jaꞌajtamuárɨeꞌen aꞌɨ́jcɨ ɨ Jesús, jiꞌnye aꞌɨ́ɨ pu néijmiꞌcaa tyíꞌhuaatyaꞌcaꞌaj aꞌɨ́jcɨ jɨmeꞌ ɨ tɨ jɨn néijmiꞌi putyíꞌuurej ɨ tɨ jitzán eerányinyiicaꞌaj.

Ɨ tɨ jɨꞌréꞌcan jɨmeꞌ tyiꞌtyáhuɨꞌrii ɨ Dios jimi

(Mt. 5:1-12)

20 Jesús pu huoꞌséerajraa aꞌɨ́ɨjma ɨ maj jamuán huacɨ́j, tɨꞌquij aꞌyan tyihuoꞌtéꞌexaaj tɨjɨn:

—Siataꞌaj huatóotyamuaꞌveꞌen mu siaj quee jeꞌej tyéejviicueꞌ, jiꞌnye muaꞌajmaj pu tyajáꞌmuaꞌaꞌrij aꞌáa tɨ tyejéꞌsejreꞌ joꞌtɨj ɨ Dios tyejéꞌijtaj.

21 ’Siataꞌaj huatóotyamuaꞌveꞌen mu siaj tajcuj, jiꞌnye Dios pu néijmiꞌi tyajamuaatáꞌsij.

’Siataꞌaj huatóotyamuaꞌveꞌen mu siaj juyiin, jiꞌnye muaꞌaj xu huatóotyamuaꞌveꞌsij ɨ Dios jimi.

22 ’Siataꞌaj huatóotyamuaꞌveꞌen matɨꞌɨj ɨ tyeɨ́tyee jamuájchaꞌɨɨriaꞌaj, majta jamuatyítyej, matɨꞌɨj jeꞌej puaꞌaj tyajaꞌmuajeevaj nusu majamuaꞌxaahuariꞌraj, aꞌɨ́jcɨ jɨmeꞌ siaj nyéetzij náꞌtzaahuatyeꞌ. 23 Jéehua xu huatóotyamuaꞌveꞌen tɨꞌɨj aꞌyan tyajáꞌmuaꞌuuriaj, jiꞌnye muaꞌaj xu jéehua tyaꞌancuriáaꞌsij aꞌáa tɨ tyajáꞌmaꞌcan joꞌtɨj ɨ Dios jáꞌsejreꞌ, jiꞌnye ɨ huaꞌ huásimuaꞌcɨꞌɨj aꞌɨ́ɨjma ɨ tyeɨ́tyee, aꞌyaa mu majta jeꞌej puaꞌaj huóꞌruuj aꞌɨ́ɨjma ɨ maj Dios jitze maꞌcan tyíꞌxajtacaꞌaj.

24 ’Siajta muaꞌaj mu siaj chíjtyaanyiꞌij puéꞌeen, siataꞌaj huatóoxaamujrityeꞌen, jiꞌnye muaꞌaj xu seríj néijmiꞌi tyaꞌancuriáaꞌ ɨ cháanacaj japua ɨ siaj jɨn huóotyamuaꞌveꞌen.

25 ’Siataꞌaj huatóoxaamujrityeꞌen mu siaj juxáahuaj tyíꞌcuaꞌ, jiꞌnye muaꞌaj xu huatatájcuj.

’Siataꞌaj huatóoxaamujrityeꞌen mu siaj naꞌnaj, jiꞌnye muaꞌaj xu juyiinyen siajta huatóoxaamujrityeꞌsij.

26 ’Siataꞌaj muaꞌaj huatóoxaamujrityeꞌen matɨꞌɨj néijmiꞌi tyámuaꞌ tyajaꞌmuaxajtaj, jiꞌnye aꞌyaa mu chaꞌtaj huarɨ́j ɨ huaꞌ huásimuaꞌcɨꞌɨj aꞌɨ́ɨjma jimi ɨ maj hueꞌtzij jɨn tyihuáꞌixaatyaꞌcaꞌaj ɨ tyeɨ́tyee.

Tyaj huoꞌxɨéꞌveꞌen aꞌɨ́ɨjma ɨ maj jeꞌej puaꞌaj táꞌmuaꞌraj

(Mt. 5:38-48; 7:12)

27 ’Siajta muaꞌaj mu siaj nyanamuaj aꞌyaa nu tyajáꞌmuaꞌixaatyeꞌ tɨjɨn: Siataꞌaj huoꞌxɨéꞌveꞌen aꞌɨ́ɨjma ɨ maj jeꞌej puaꞌaj jamuaꞌmuaꞌraj, tyámuaꞌ xu tyityetyúuchaꞌɨɨj aꞌɨ́ɨmaj jimi ɨ maj jamuájchaꞌɨɨreꞌ. 28 Siataꞌaj tyámuaꞌ tyihuoꞌtyátoonyij aꞌɨ́ɨjma ɨ maj jeꞌej puaꞌaj tyajaꞌmuaxaj, siajta huaꞌ jɨmeꞌ huatyényuunyij aꞌɨ́ɨjma ɨ maj jeꞌej puaꞌaj tyajaꞌmuaxaj. 29 Tɨpuaꞌaj aꞌtɨ́j muiꞌtyéveenyij muaꞌ apéesij jitze, pataꞌaj jaatáꞌan tɨ ajta sɨ́ɨcɨtaꞌ pujmuaꞌ muiꞌtyéveenyij, tɨpuaꞌaj aꞌtɨ́j muáꞌchuiiraj muaꞌ máancaj, pataꞌaj pajta muaꞌ síicuꞌ jaatáchuiityeꞌen. 30 Tɨpuaꞌaj aꞌtɨ́j tyiꞌtɨ́j muahuaviiraj, pataꞌaj jaatáꞌan, ajta tɨpuaꞌaj aꞌtɨ́j tyiꞌtɨ́j muáaꞌriꞌ tɨ muéetzij muaꞌ aꞌrij, capáj caꞌnyéjrij jɨn jahuaviiraj tɨꞌij muaatátuiireꞌen. 31 Siataꞌaj aꞌyan chaꞌtaj sianaꞌaj huaꞌ jimi huárɨnyij, jeꞌej siaj muaꞌaj tyáꞌxɨeꞌveꞌ mej mij aꞌyan jamuáaꞌuurej.

32 ’Tɨpuaꞌaj muaꞌaj aꞌɨ́ɨjma sianaꞌaj xɨeꞌveꞌej ɨ maj majta jáꞌmuaxɨeꞌveꞌ, ¿tyiꞌtanyí jɨn tyámuaꞌ siarɨcɨj siaj sij tyuꞌtyámueꞌtɨn ɨ Dios jimi? Caxu tyiꞌtɨ́j, jiꞌnye ɨ maj jéehua áꞌɨtzeereꞌ ɨ Dios jimi aꞌɨ́ɨ mu majta huaꞌxɨeꞌveꞌ aꞌɨ́ɨjma ɨ maj huaꞌxɨeꞌveꞌ. 33 Ajta tɨpuaꞌaj tyámuaꞌ setyityetyúuchaꞌɨɨj aꞌɨ́ɨjma jimi ɨ maj tyámuaꞌ tyityetyúuchaꞌɨj jaꞌmua jimi, ¿tyiꞌtanyí jɨn jeꞌej tyajamuaatyáhuɨɨreꞌsij? Aꞌɨ́ɨ mu majta aꞌyan tyityetyúuchaꞌɨj ɨ maj jéehua áꞌɨtzeereꞌ ɨ Dios jimi. 34 Ajta tɨpuaꞌaj tyiꞌtɨ́j siahuoꞌtanyíjtyeꞌ aꞌɨ́ɨjma ɨ siaj aꞌyan tyihuáꞌchoꞌveꞌ mej mij majta tyiꞌtɨ́j jamuaataꞌan, ¿tyiꞌtanyí jɨn tyámuaꞌ siarɨcɨj? Aꞌɨ́ɨmaj ɨ maj jéehua áꞌɨtzeereꞌ ɨ Dios jimi, aꞌɨ́ɨ mu majta tyúunyejtyeꞌ séecan jamuán aꞌyan metyeꞌejchoꞌveꞌej mej mij majta aꞌɨ́ɨmaj tyiꞌtɨ́j huoꞌtáꞌan. 35 Aꞌyaa pu tyúuxɨeꞌveꞌ siaj muaꞌaj huoꞌxɨéꞌveꞌen aꞌɨ́ɨjma ɨ maj jamuájchaꞌɨɨreꞌ, siajta tyámuaꞌ huaꞌ jimi tyityetyúuchaꞌɨɨj, ajta tɨpuaꞌaj tyiꞌtɨ́j siahuoꞌtanyíjtyeꞌ, caxu aꞌyan tyeꞌejchóꞌveꞌej mej mij majta aꞌɨ́ɨmaj tyiꞌtɨ́j jamuaataꞌan. Aꞌyaa xu muaꞌaj jéehua tyaꞌancuriáaꞌsij, siajta yójmuaꞌmuaꞌ pueꞌéenyeꞌej xáꞌjuꞌun ɨ Dios tajapuá tɨ jáꞌsejreꞌ, ɨ tɨ ajta tyámuaꞌ huojoꞌmuaꞌraj aꞌɨ́ɨjma ɨ maj jeꞌej puaꞌaj rɨcɨj. 36 Siataꞌaj huaꞌancuꞌvajxɨꞌɨn ɨ tyeɨ́tyee, aꞌyájna tɨꞌɨj ajta ɨ jaꞌmuavástaraꞌ tyihuaꞌcuꞌvej.

Tyaj quee huáꞌxɨjtyeꞌej ɨ séecan

(Mt. 7:1-5)

37 ’Caxu huáꞌxɨjtyeꞌej ɨ séecan, tɨꞌij quee ɨ Dios ajta muaꞌajmaj jamoꞌxɨ́jtyeꞌen. Caxu puéjtzij huaꞌtáꞌcareꞌen ɨ séecan, tɨꞌij quee Dios ajta muaꞌajmaj puéjtzij jamuaataꞌan. Setyihuoꞌtúꞌuunyiꞌ, aj puꞌij ɨ Dios ajta muaꞌajmaj tyajamuaatúꞌuunyiꞌraj. 38 Siataꞌaj tyihuoꞌtáꞌan ɨ séecan, aj puꞌij ajta ɨ Dios muaꞌajmaj tyajamuaatáꞌsij. Aꞌyaa pu tyajamuaatáꞌsij tɨꞌɨj tyámuaꞌ joꞌrioꞌuurej ajta jaatóoriaxɨꞌɨj tɨꞌij tyámuaꞌ naa tyaꞌváꞌjɨstixɨꞌɨn. Aꞌchu siaj muaꞌaj tyuꞌtapuéjveꞌsij, aꞌyaa pu chaꞌtaj ɨ Dios muaꞌajmaj tyajamuaatapuéjveꞌsij.

39 Jesús pu ajtáhuaꞌaj séej nyúucarij huoꞌtéꞌexaa aꞌyaa pu tɨjɨn:

—¿Nyi jeꞌej tyíɨꞌrij tɨ sɨ́ɨj tɨ arácun jáꞌanviꞌtɨj ɨ séej tɨ ajta arácun? ¿Nyi mequee néijmiꞌi atyávatzɨj joꞌtɨj jaꞌtyácun? 40 Capu aꞌɨ́jna jéetzeꞌ juxɨeꞌveꞌ ɨ tɨ tyúumuaꞌtyej quee aꞌɨ́jna ɨ tɨ tyáꞌmuaꞌtyej, ajta tɨꞌɨj jaꞌantyícɨꞌtyij ɨ tɨ tyúumuaꞌtyej, aj pu xaa aꞌyan éenyeꞌej jaꞌmej tɨꞌɨj aꞌɨ́jna ɨ tɨ tyáꞌmuaꞌtyej.

41 ’¿Jiꞌnye een jɨmeꞌ petyaꞌráasej aꞌɨ́jcɨ ɨ aꞌihuáaraꞌ ɨ tɨ cɨ́ɨ naꞌaj tyoꞌtyáꞌɨtzee ɨ Dios jimi, pajta muáaj pequee asɨ́ɨj aséej ɨ paj jɨn jéehua áꞌɨtzeereꞌ ɨ Dios jimi? 42 Ajta tɨpuaꞌaj pequee jaséjraj ɨ paj jɨn jéehua áꞌɨtzeereꞌ ɨ Dios jimi, ¿jiꞌnye pej pij aꞌyan tyéꞌixaatyeꞌ aꞌihuáaraꞌ yee: Nyeꞌihuáaraꞌ nyicheꞌ muaatáhuɨɨreꞌen ɨ paj jɨn ootyáꞌɨtzee ɨ Dios jimi? Muáaj paj quee maꞌ úmuaꞌrej, anaquéej paj asɨ́ɨj huaꞌséeran ɨ paj jɨn ootyáꞌɨtzeerej ɨ Dios jimi, aj pej pij tyámuaꞌ naa tyéꞌsejran pej pij jaatáhuɨɨreꞌen aꞌihuáaraꞌ ɨ tɨ cɨ́ɨ naꞌaj tyoꞌtyáꞌɨtzee ɨ Dios jimi.

Aꞌɨ́jcɨ ɨ táqueꞌraꞌ tu jɨn jamuaꞌreeren tyiꞌtɨ́j tɨ cɨyáaraꞌ puéꞌeen

(Mt. 7:17-20; 12:34-35)

43 ’Capu jeꞌej tyíɨꞌrij tɨ ɨ cɨyéj tɨ jɨ́ꞌren jeꞌej puaꞌaj eenyeꞌ huatatácaꞌan, capu ajta ɨꞌríj tɨ ɨ cɨyéj tɨ quee jɨ́ꞌreꞌen naa eenyeꞌ huatatácaꞌan. 44 Aꞌɨ́j tu jɨn ɨ táqueꞌraꞌ jamuaꞌreeren tyiꞌtɨ́j tɨ cɨyáaraꞌ puéꞌeen, catu xápuaꞌ táqueꞌ juuran ɨ cɨyéj jitze tɨ tyétzicareꞌ, catu tyajta úuvaj táqueꞌraꞌ antájuuraj ɨ tzíjqueꞌrixaꞌ jitze. 45 Aꞌɨ́jna ɨ aꞌtɨ́j tɨ tyámuaꞌ tyíꞌtyevij, tyámuaꞌ pu ajta tyíꞌxaj, jiꞌnye tzajtaꞌ pu séejreꞌ ɨ tɨ naa een, ajta aꞌɨ́jna ɨ tɨ jeꞌej puaꞌaj tyíꞌtyevij, aꞌɨ́ɨ pu ajta jeꞌej puaꞌaj tyíꞌxaj, jiꞌnye aꞌɨ́ɨ pu tzajtaꞌ séejreꞌ ɨ tɨ jeꞌej puaꞌaj een. Jiꞌnye tyiꞌtɨ́j tɨ tzajtaꞌ séejreꞌ ɨ tyévij aꞌɨ́j pu huataxájta ɨ tyényaꞌraꞌ.

Ɨ chiꞌij tɨ tyámuaꞌ tyáꞌajtaavijhuacaꞌ ajta ɨ sɨ́ɨj tɨ quee tyámuaꞌ tyáꞌajtaavijhuacaꞌ

(Mt. 7:24-27)

46 ’¿Jiꞌnye siaj sij muaꞌaj aꞌyan tyíꞌnyejee tɨjɨn: “Tavástaraꞌ, Tavástaraꞌ”, siajta quee aꞌyan rɨcɨj jeꞌej nyaj tyajáꞌmuaꞌixaatyeꞌ? 47 Nyáaj nu jamuaatéꞌexaatyeꞌsij jeꞌej tɨ huaséꞌrin aꞌɨ́jna ɨ tɨ nyéetzij jimi mujoꞌvéꞌmej tɨꞌij náanamuaj, ajta jeꞌen aꞌyan huárɨnyij jeꞌej nyaj tyíꞌxaj. 48 Aꞌyaa pu huaséꞌrin tɨꞌɨj aꞌɨ́jna ɨ aꞌtɨ́j tɨ chiꞌij ájtaahuacaꞌ, anaquéej puꞌij tyétyeꞌ ɨmuáj jaꞌtacúunajraa, tɨꞌquij jaꞌajtaahuacaꞌ ɨ jáxuꞌuj aꞌɨ́jcɨ japua ɨ tɨ atátaavijhuacaꞌ. Matɨꞌɨj mij huatyéviiyacaꞌ, ajta huatámuɨꞌyacaꞌ ɨ játyaꞌnaj, jitzán puꞌij ajtyáꞌaj ɨ játyaꞌnaj ɨ chiꞌij jitze, ajta ɨ chiꞌij capu eetávej, jiꞌnye tyámuaꞌ pu naa tyáꞌajtaavijhuacaꞌ.

49 Ajta aꞌɨ́jna ɨ tɨ nyanamuaj, ajta quee aꞌyan rɨcɨj jeꞌej nyaj tyíꞌxaj, aꞌyaa pu huaséꞌrin tɨꞌɨj ɨ aꞌtɨ́j tɨ ajta chiꞌij ájtaahuacaꞌ, ajta quee jaꞌtaꞌíichaꞌajraꞌaj, ajta matɨꞌɨj huatyéviiyacaꞌ ajta jeꞌen huatámuɨꞌyacaꞌ ɨ játyaꞌnaj, Tɨꞌɨj jitzán ajtyáꞌaj, aj puꞌij jeꞌtárɨej tɨꞌquij néijmiꞌi joꞌrɨej.

7

Tɨꞌɨj Jesús tyáahuaj aꞌɨ́jcɨ ɨ tɨ jahuɨɨreꞌ ɨ tɨ anxɨtyej xantáaruꞌuj tyíꞌijtyeꞌ

(Mt. 8:5-13)

1 Tɨꞌɨj ɨ Jesús jaꞌantyipuáꞌrij ɨ tɨ tyihuóꞌixaaj ɨ tyeɨ́tyee, aj puꞌij jóꞌraa aꞌájna a Capernaúm. 2 Aꞌáa pu sɨ́ɨj jáꞌchajcaꞌaj ɨ xantáaruꞌ tɨ anxɨtyej puaꞌmácan tyíꞌijtyaꞌcaꞌaj ɨ xantáaruꞌuj, sɨ́ɨj puꞌij tyíꞌcuiꞌcaꞌaj ɨ tɨ jimí tyíꞌhuɨɨreꞌ, puꞌríj áꞌmeꞌriajcaꞌaj, ajta aꞌɨ́ɨn puéꞌeenyeꞌej ɨ tɨ jéehua jaxɨeꞌveꞌ. 3 Tɨꞌɨj aꞌɨ́jna ɨ tɨ anxɨtyej puaꞌmácan ɨ xantáaruꞌuj tyíꞌijtyeꞌ jáamuaꞌreeriꞌ jeꞌej tɨ tyiꞌtɨ́j uuriajcaꞌaj ɨ Jesús, aꞌɨ́ɨ pu aꞌɨ́ɨjma huataꞌítyacaꞌ ɨ huásij ɨ maj Israel jitze ajtyámaꞌcan mej mij uyoꞌtájeevej tɨꞌij tyáahuatyeꞌen aꞌɨ́jcɨ ɨ tɨ jimi tyíꞌhuɨɨreꞌ. 4 Aꞌɨ́ɨ mu mij ajoꞌréꞌnyej ɨ Jesús jimi, aꞌyaa mu mij tyaatéꞌexaa tɨjɨn:

—Aꞌyaa pu tyeꞌtyévijtyeꞌ paj jaatáhuɨɨreꞌen aꞌɨ́jcɨ ɨ tɨ anxɨtyej xantáaruꞌuj tyíꞌijtyeꞌ, 5 jiꞌnye aꞌɨ́ɨ pu néijmiꞌcaa tyámuaꞌ tojoꞌmuaꞌraj, aꞌɨ́ɨ pu ajta jaꞌajtaahuacaꞌ ɨ tatyeyúuj.

6 Jesús puꞌij huaꞌ jamuán joꞌmej, ajta matɨꞌɨj avéjriꞌ joojúꞌcaj, aꞌɨ́ɨ pu ɨ tɨ anxɨtyej puaꞌmácan ɨ xantáaruꞌuj tyíꞌijtyeꞌ séecan huataꞌítyacaꞌ, mej mij aꞌyan tyaatéꞌexaatyeꞌen tɨjɨn:

—Nyavástaraꞌ, capu aꞌyan tyeꞌtyévijtyeꞌ paj utyájrutyej jóꞌnyaj jaꞌchej, 7 aꞌɨ́j nu jɨn quee nyáaj ahuányacaꞌan nyej nyij muáahuoonyij. Aꞌyaa papuꞌuj tyuꞌtaꞌíjtaj, aj pu aꞌɨ́jna tyámuaꞌ rɨnyij ɨ tɨ nye jimi tyíꞌhuɨɨreꞌ. 8 Jiꞌnye séecan mu majta nyéetzij tyíꞌnyeꞌijtyeꞌ, nyajta nyáaj séecan nu nyijta tyíꞌijtyeꞌ. Tɨpuaꞌaj séej aꞌyan nyetyuꞌtaꞌíjtyeꞌen yee áricuj, aꞌɨ́ɨ pu aꞌyan rɨnyij, naꞌríij séej aꞌyan nyetyuꞌtéꞌexaatyeꞌen yee mujoꞌtéꞌyiꞌij, aꞌɨ́ɨ pu mu joꞌvaꞌmaꞌaj jaꞌmej, ajta tɨpuaꞌaj tyiꞌtɨ́j nyaataꞌíjtyeꞌen aꞌyaa pu ajta rɨnyij.

9 Tɨꞌɨj ɨ Jesús aꞌyan tyáanamuajriꞌ tyámuaꞌ pu naa tyoꞌtóomuaꞌaj aꞌɨ́jcɨ jimi, aj puꞌij huoꞌséerajraꞌaj ɨ tyéɨtyee ɨ maj jamuán huajúꞌcaꞌaj, tɨꞌquij aꞌyan tyihuoꞌtéꞌexaaj tɨjɨn:

—Aꞌyaa nu tyajáꞌmuaꞌixaatyeꞌ nyaj quee aꞌájna a Israel aꞌtɨ́j huátyoj tɨ aꞌyan chaꞌtánaꞌaj tyáꞌtzaahuatyeꞌ tɨꞌɨj aꞌíjna ɨ xantáaruꞌ.

10 Majta aꞌɨ́ɨmaj ɨ maj huataꞌítyiꞌhuacaꞌ, matɨꞌɨj aꞌáa jaꞌráꞌaj joꞌtɨj jaꞌchej aꞌɨ́jna ɨ xantáaruꞌ, aj mu mij jáatyoj aꞌɨ́jcɨ ɨ tɨ jimi tyíꞌhuɨɨreꞌ ajta arí tyámuaꞌ éenyeꞌej.

Jesús pu jaatájuurityej ɨ yójraꞌ aꞌɨ́jcɨ ɨ íitaj tɨ jusɨ́ɨjtacaꞌaj

11 Aj puꞌij téꞌej Jesús aꞌáa joꞌmej chájtaꞌ tɨ aꞌyan tyajaꞌrájtyapuaj tɨjɨn Naín. Majta mu ujóꞌjuꞌ aꞌɨ́ɨmaj ɨ maj jamuán huacɨ́j, majta jéehua séecan ɨ tyeɨ́tyee huaꞌ jamuán. 12 Muꞌríj avéjriꞌ joojúꞌcaꞌaj ɨ chájtaꞌnaj jitze, matɨꞌɨj séecan antyinájchacaꞌ maj muɨꞌchíj huáchuisimaꞌaj, aꞌɨ́jna ɨ muɨꞌchíj yójraꞌ pu puéꞌeenyeꞌej ɨ íitaj tɨ jusɨ́ɨjtacaꞌaj, ajta aꞌɨ́j naꞌaj tyiꞌyójcaꞌaj tyáatacan. Jéehua mu majta ɨ tyeɨ́tyee jamuán huajúꞌcaꞌaj. 13 Tɨꞌɨj Jesús jaaséj, jéehua pu huatóoxaamujri ɨ íitaj jimi, aꞌyaa pu tyaatéꞌexaa tɨjɨn:

—Capáj ayiinyaj.

14 Aj puꞌij ajtyáxɨɨriacaꞌ, tɨꞌquij jaꞌajtamuárɨej ɨ cɨyéj tɨ japuan áan joꞌojcaꞌtyiij aꞌɨ́jna ɨ tɨ huamuɨ́ꞌ, majta aꞌɨ́ɨmaj ɨ maj jáachuisimaꞌaj aꞌɨ́ɨ mu óohuiixɨj. Jesús puꞌij aꞌyan tyaatéꞌexaa ɨ muɨꞌchij tɨjɨn:

—Muáaj tyamuéej, muéetzij nu aꞌyan tyíꞌmuaꞌixaatyeꞌ tɨjɨn ájchesij.

15 Aj puꞌij aꞌɨ́jna ɨ tɨ arí huámuɨꞌɨjcaa ooyíxɨj ajta huatyóochej tɨ tyuꞌtaxáj, Jesús puꞌij jaatátuiirej ɨ náanajraꞌ. 16 Matɨꞌɨj aꞌyan tyeeséj, néijmiꞌi mu tyuꞌtátzɨɨn majta huatyóohuij maj tyaatatyójtziꞌreꞌen ɨ Dios, aꞌyaa mu tyíꞌxajtacaꞌaj tɨjɨn:

—Sɨ́ɨj tɨ vaꞌcán jɨn tyiꞌtyéjvee pu arí huataséjre ityájma jimi.

Aꞌyaa mu majta tyíꞌxajtacaꞌaj tɨjɨn:

—Dios pu arí mujoꞌvéꞌmej tɨꞌij huoꞌtyáhuɨɨreꞌen ɨ jutyéɨtyeristyamuaꞌ.

17 Néijmiꞌqueꞌ mu jáamuaꞌreeriꞌ jeꞌej tɨ tyiꞌtɨ́j huáruuj aꞌɨ́jna ɨ Jesús, tɨꞌɨj naꞌaj aꞌáa tɨ huatacaꞌaj a Judea.

Tɨꞌɨj Juan séecan huataꞌítyacaꞌ ɨ Jesús jimi

(Mt. 11:2-19)

18 Ajta ɨ Juan néijmiꞌi pu aꞌíjna tyúꞌnamuajriꞌ, jiꞌnye aꞌɨ́ɨmaj mu aꞌyan tyaatéꞌexaa ɨ maj jamuán huacɨ́j. Aj puꞌij huaꞌpuácaa huatajé ɨ maj jamuán huacɨ́j, 19 tɨꞌquij huoꞌtaꞌítyacaꞌ ɨ tavástaraꞌ jimi, mej mij jaataꞌíhuoꞌ tɨpuaꞌaj aꞌɨ́ɨn puéꞌeenyeꞌ ɨ tɨ aꞌyan uvéꞌnyesij nusu juxɨeꞌveꞌ maj séej huachoꞌveꞌen. 20 Aj mu mij aꞌɨ́ɨmaj aꞌáa jeꞌréꞌnyej ɨ Juan tɨ huojoꞌtaꞌítyacaꞌ aꞌɨ́jcɨ jimi ɨ Jesús, matɨꞌɨj mij aꞌyan tyaatéꞌexaa tɨjɨn:

—Aꞌɨ́jna ɨ Juan ɨ tɨ tyíꞌtyaɨꞌracaa, aꞌɨ́ɨ pu tojoꞌtaꞌítyacaꞌ tyej tyij muaataꞌíhuoꞌ tɨpuaꞌaj muáaj aꞌɨ́ɨn papuéꞌeenyeꞌ ɨ tɨ majaꞌvéꞌmej, naꞌríij juxɨeꞌveꞌ tyaj séej huachoꞌveꞌen.

21 Ajta aꞌɨ́jna ɨ Jesús, aꞌɨ́ɨ pu muiꞌcaa tyúꞌhuaaj ɨ maj tyíꞌcucuiꞌcaꞌaj, ajta ɨ maj juxaamuɨjrityaꞌcaꞌaj, ajta aꞌɨ́ɨjma ɨ maj tyiyáaruꞌ huaꞌ tzajtaꞌ séjriaꞌcaꞌaj, muiꞌcaa pu ajta tyúꞌhuaaj ɨ maj aracúcuꞌnyijmee mej mij majtáhuaꞌaj atanyéjnyeꞌrej. 22 Jesús puꞌij aꞌyan tyihuoꞌtéꞌexaaj tɨjɨn:

—Séricuj siataꞌaj aꞌyan tyaatéꞌexaatyeꞌen ɨ Juan jeꞌej siaj seríj tyuꞌséj ajta jeꞌej siaj seríj tyúꞌnamuajriꞌ. Aꞌyaa xu tyaatéꞌexaatyeꞌen maj meríj atanyéjnyeꞌ ɨ maj aracúcuꞌnyijmaꞌcaa, majta meríj huacɨꞌɨj ɨ maj quee rácɨjcɨꞌnyiveꞌej, majta ɨ maj tyíꞌcucuiꞌ ɨ atzáj jɨmeꞌ, muꞌríj majta huarúj, majta meríj iityanamuáarajmee ɨ maj nácuxɨeꞌejmaꞌcaa, muꞌríj majta huatájuuriacaꞌ ɨ maj meríj huácuiꞌijcaa, majta meríj jáanamuajriꞌ ɨ nyúucariaꞌraꞌ ɨ Dios aꞌɨ́ɨmaj ɨ maj quee jeꞌej tyéejviicueꞌ. 23 Cheꞌ huatóotyamuaꞌveꞌen aꞌɨ́jna ɨ tɨquee aꞌnáj jaatáxaahuatacaꞌ tɨ nye jimi tyáꞌtzaahuatyeꞌ.

24 Matɨꞌɨj joꞌcɨ́j aꞌɨ́ɨmaj ɨ Juan tɨ huojoꞌtaꞌítyacaꞌ, Jesús pu huatyóochej tɨ tyihuóꞌmuaꞌtyej ɨ tyeɨ́tyee aꞌɨ́jcɨ jitze maꞌcan ɨ Juan, aꞌyan tyihuaꞌixáatyeꞌej tɨjɨn:

—¿Tyiꞌtanyí usioꞌtyéesej aꞌájna joꞌtɨj quee jáꞌtyiꞌtɨj? ¿Nyiquij huíinyij xamueꞌ usioꞌtyéesej tɨ áacaj jatoꞌrej? 25 Naꞌríij sequée, ¿tyiꞌtanyí sianaꞌaj ujoꞌtyéesej? ¿Nyiquij aꞌtɨ́j usioꞌtyéesej tɨ naa eenyeꞌ tyiꞌtyéechan? Muaꞌaj xu jamuaꞌreej tɨjɨn aꞌɨ́ɨmaj ɨ maj jɨꞌréꞌnyeꞌ tyíꞌchaan, tɨ ajta tyihuaꞌráanajchi néijmiꞌi ɨ tɨ tyáꞌnajchij, aꞌáa mu jaꞌchej joꞌmaj ɨ maj vaꞌcán jɨn tyityatatyíj jaꞌchej. 26 Arí tɨpuaꞌaj sequée aꞌyan huarɨ́j, ¿tyiꞌtanyí sianaꞌaj ujoꞌtyéesej? ¿Nyiquij séej ɨ tɨ Dios jitze maꞌcan tyíꞌxaxaꞌaj? Aꞌyaa pu xaa nyuꞌuj tyiꞌjaꞌyájna, ajta sɨ́ɨj aꞌɨ́ɨn puéꞌeen tɨ jéetzeꞌ vaꞌcán jɨn tyiꞌtyéjvee quee sɨ́ɨj tɨ Dios jitze maꞌcan tyíꞌxaj. 27 Juan pu aꞌɨ́ɨn puéꞌeen ɨ tɨ jaꞌxaj ɨ yuꞌxarij jitze ɨ tɨ aꞌyan tɨjɨn:

Nyáaj nu séej anaquéej huataꞌítyij tɨ huataséjreꞌsij pequee muáaj,

aꞌɨ́ɨ pu tyámuaꞌ huáꞌuurej ɨ tyeɨ́tyee mej mij muéetzij muáanamuaj.

28 Aꞌyaa nu tyajáꞌmuaꞌixaatyeꞌ tɨjɨn huaꞌ tzajtaꞌ ɨ tyeɨ́tyee, capu aꞌtɨ́j aꞌnáj tyeꞌentyájrupij tyiꞌtɨ́j jɨmeꞌ tɨ jéetzeꞌ veꞌéj quee ɨ tɨ jɨn tyiꞌtyéjvee ɨ Juan, ajta aꞌɨ́jna ɨ tɨ jéetzeꞌ cɨléenyeꞌ jɨn tyiꞌtyéjvee ɨ Dios jimi, jéetzeꞌ pu vaꞌcán jɨn tyiꞌtyéjvee quee aꞌɨ́jna ɨ Juan.

29 Néijmiꞌi ɨ maj jáanamuajriꞌ ɨ Juan, majta aꞌɨ́ɨmaj ɨ maj tyíꞌtyejijveꞌ, aꞌɨ́ɨ mu huáɨꞌhuacaꞌ ɨ Juan jimi, aꞌɨ́j mu jɨn jaꞌráꞌastej jeꞌej tɨ ɨ Dios tyáꞌxɨeꞌveꞌ, 30 majta aꞌɨ́ɨmaj ɨ fariseos majta ɨ maj tyihuáꞌmuaꞌtyej ɨ yuꞌxarij jitze Moisés tɨ joꞌyúꞌxacaꞌ, camu huáɨꞌhuacaꞌ ɨ Juan jimi. 31 Aꞌɨ́j mu jɨn jaatyáxaahuatacaꞌ jeꞌej tɨ ɨ Dios tyáꞌxɨeꞌvaꞌcaꞌaj huaꞌ jimi:

—¿Jiꞌnye nyetyihuoꞌtaxaj ɨ tyeɨ́tyee ijíij maj yan séejreꞌ? ¿Jiꞌnye muaaséꞌrin? 32 Aꞌyaa mu huaséꞌrin matɨꞌɨj ɨ tɨꞌríij maj aꞌáa jaꞌajtyíj joꞌmaj tyajáꞌtoj, aꞌɨ́ɨ mu mij aꞌyan tyihuaꞌtajíꞌvii ɨ séecan tɨjɨn: “Tyetyuꞌtácɨꞌsityej, siajta muaꞌaj caxu tyuꞌtyéenyej, tyajta tu taxamúurityeꞌej tyuꞌtáchuiicacaꞌ, siajta muaꞌaj caxu huóoyiinyacaꞌ.” 33 Jiꞌnye tɨꞌɨj aꞌɨ́jna ɨ Juan yan uvéꞌnyej, ɨ tɨquee tyíꞌcuaꞌcariaꞌaj ajta quee nahuáj yaꞌcaa, muaꞌaj xu aꞌyan tyaataxájtacaꞌ tɨ tyiyáaruꞌ tzajtaꞌ séejreꞌ. 34 Ajta jeꞌen aꞌɨ́ɨn uvéꞌnyej ɨ yójraꞌ ɨ Dios ɨ tɨ tyíꞌcuaꞌcaa ajta jayaꞌcaa ɨ nahuáj, aꞌyaa xu sij tyaataxájtacaꞌ tɨjɨn tɨ huápuɨꞌɨj tyíꞌcuaꞌcaa ajta juiꞌiveꞌ, ajta huáꞌjaahuatyeꞌ aꞌɨ́ɨmaj ɨ maj tyíꞌtyejijveꞌ, ajta aꞌɨ́ɨjma ɨ maj jeꞌej puaꞌaj tyíꞌtyetyeɨtyee. 35 Ajta ɨ Dios tɨ néijmiꞌi jɨn tyíꞌmuaꞌreej aꞌɨ́j pu jɨn séejreꞌ jeꞌej tɨ tyíꞌmuarɨeꞌ.

Tɨꞌɨj ɨ Jesús aꞌáa joꞌtyávaacaꞌaj joꞌtɨj jaꞌchej ɨ Simón fariseo tɨ puéꞌeen

36 Sɨ́ɨj pu ɨ fariseo jaatáꞌinyej aꞌɨ́jcɨ ɨ Jesús tɨ jamuán tyúꞌcuaꞌnyij, aj puꞌij Jesús jamuán joꞌmej. Tɨꞌɨj ɨ Jesús huatyequéecaj ɨ méesaj jitze, 37 aj puꞌij íitɨꞌ tɨ aꞌáa joꞌtyávaacaꞌaj, tɨ jéehua jeꞌej puaꞌaj tyiꞌtyúuchaꞌɨɨcaꞌaj ɨ Dios jimi, aꞌɨ́ɨ pu jáamuaꞌreeriꞌ tɨ ɨ Jesús aꞌáa tyajáꞌcuaꞌajcaa joꞌtɨj ɨ fariseo jaꞌchej, aꞌáa pu jaꞌráꞌaj tyetyéj limeetaraꞌ huajáasimaꞌaj tɨ tyiꞌtɨ́j uhuámuaacaꞌaj tɨ naa tyaarɨeꞌej. 38 Tyoyíinyisimeꞌej pu a véjriꞌ huatyéechaxɨj joꞌtɨj Jesús joꞌtyájcaj ɨ méesaj jitze, aj puꞌij jujáꞌraꞌ jɨn jaꞌnájoꞌsixɨj aꞌɨ́jcɨ ɨ Jesús. Ajta jeꞌen jucɨpuáj jɨn jaꞌnáhuatziꞌraxɨj, ajta jaꞌnáapuɨꞌtzej, tɨꞌquij jaꞌnáxɨriꞌriꞌ aꞌɨ́jcɨ ɨ tɨ naa tyaarɨeꞌej. 39 Ajta aꞌɨ́jna ɨ fariseo ɨ tɨ Jesús huatáꞌinyej, tɨꞌɨj jaaséej jeꞌej tɨ rɨjcaj aꞌɨ́jna ɨ íitɨꞌ, aꞌyaa pu tyiꞌriáꞌmuaꞌaj tɨjɨn: “Tɨpuaꞌaj aꞌmúu jɨꞌréꞌcan jɨmeꞌ aꞌɨ́ɨn puéꞌeenyeꞌ sɨ́ɨj tɨ Dios jitze maꞌcan tyíꞌxaxaꞌaj, aꞌmúu pu jamuaꞌréeriacajcheꞌ tyiꞌtɨ́j tɨ tyéviraꞌ puéꞌeen aꞌmújna mu íitɨꞌ, jiꞌnye íitɨꞌ pu puéꞌeen tɨ jeꞌej puaꞌaj tyiꞌtyúuchaꞌɨj ɨ Dios jimi.” 40 Aj puꞌij ɨ Jesús aꞌyan tyaatéꞌexaa aꞌɨ́jcɨ ɨ fariseo tɨjɨn:

—Simón, tyiꞌtɨ́j nu muaatéꞌexaatyeꞌsij.

Aꞌyaa pu tyuꞌtanyúj aꞌɨ́jna ɨ fariseo tɨjɨn:

—Naatéꞌexaatyeꞌ, Maeestro.

41 Aj puꞌij Jesús aꞌyan tyaatéꞌexaa tɨjɨn:

—Huaꞌpuaj mu ɨ tyétyacaa tyéꞌchaꞌɨɨriaꞌcaꞌaj aꞌɨ́jcɨ ɨ aꞌtɨ́j tɨ túmii huoꞌtanyéjtye. Sɨ́ɨj pu anxɨ́ anxɨtyej tyéꞌchaꞌɨɨriaꞌcaꞌaj, ajta ɨ sɨ́ɨj huáꞌpuatyej japuan tamuáamuataꞌ pu tyéꞌchaꞌɨɨriaꞌcaꞌaj, 42 ajta camu pújooriajvaꞌaj mej mij tyaanájchityeꞌen, aꞌɨ́jna ɨ tɨ huoꞌtanyéjtye ɨ túmii, aꞌɨ́ɨ pu tyihuoꞌtúꞌuunyiꞌriꞌ aꞌɨ́ɨjma ɨ maj huaꞌpuaj. Ijíij naatéꞌexaatyeꞌ, ¿aꞌtanyíj jéetzeꞌ jaxɨeꞌvaꞌaj jaꞌmej aꞌɨ́ɨmaj ɨ maj huaꞌpuaj?

43 Ajta aꞌɨ́jna ɨ Simón aꞌyaa pu tyuꞌtanyúj tɨjɨn:

—Aꞌyaa pu tyináꞌmiteerasteꞌ tɨjɨn aꞌɨ́jna ɨ tɨ jéetzeꞌ tyéꞌchaꞌɨɨriaꞌcaꞌaj, jiꞌnye jéetzeꞌ pu aꞌɨ́j tyuꞌtúꞌuunyiꞌriꞌ.

Jesús pu aꞌyan tyaatéꞌexaa tɨjɨn:

—Xáꞌpuɨꞌ paj tyuꞌtaxájtacaꞌ.

44 Aj puꞌij jaꞌraséeraj aꞌɨ́jcɨ ɨ íitaj tɨꞌɨj ij Jesús aꞌyan tyaatéꞌexaa aꞌɨ́jcɨ ɨ Simón tɨjɨn:

—¿Nyi péesej aꞌíjcɨ ɨ íitaj? Nyáaj nu utyájrupij íiyuꞌuj aꞌchiꞌtáj, capáj jájtyij naatáꞌ nyej nyij anányajoꞌsixɨꞌɨn, ajta aꞌmújna mu íitɨꞌ, aꞌmúu pu naꞌnájoꞌsixɨj jujáꞌraꞌ jɨmeꞌ, ajta jucɨpuáj jɨn naꞌnáhuatziꞌraxɨj. 45 Capáj nɨiꞌtyapuɨꞌtzej panaatatyójtyej, ajta aꞌmújna mu íitɨꞌ, tɨꞌɨj naꞌaj tyiꞌtyájrupij aꞌchiꞌtáj, capu eexúj jaatapuáꞌcɨtacaꞌ tɨ naꞌnáapuɨꞌtzii ɨ nyaꞌ ɨ́ɨcaj jitze. 46 Capáj tyinaváꞌhuaaj ɨ nyamuꞌuutzeꞌ, ajta aꞌmújna mu íitɨꞌ aꞌmúu pu naꞌnáxɨriꞌriꞌ ɨ nyaꞌ ɨ́ɨcaj jitze aꞌɨ́jcɨ ɨ tɨ naa tyaarɨeꞌej. 47 Aꞌɨ́j nu jɨn aꞌyan tyíꞌmuaꞌixaatyeꞌ tɨ Dios arí néijmiꞌi jɨn tyaatúꞌuunyiꞌriꞌ ɨ tɨ jɨn ootyáꞌɨtzee jimi, jiꞌnye jéehua pu naataxɨéꞌvej, ajta aꞌɨ́jcɨ ɨ maj cɨ́ɨ manaꞌaj tyaatúꞌuunyiꞌriꞌ cɨ́ɨ puꞌuj ajta tyihuaꞌxɨéꞌveꞌej jaꞌmej aꞌɨ́ɨmaj ɨ maj tyaatúꞌuunyiꞌriꞌ.

48 Aj puꞌij Jesús aꞌyan tyaatéꞌexaa aꞌɨ́jcɨ ɨ íitaj tɨjɨn:

—Nuꞌríj tyimuaatúꞌuunyiꞌriꞌ ɨ paj jɨn ootyáꞌɨtzee ɨ Dios jimi.

49 Majta aꞌɨ́ɨmaj ɨ séecan ɨ maj majta huatáꞌinyiihuacaꞌ, aꞌɨ́ɨ mu huatyóohuij maj aꞌyan tyiꞌhuóoꞌihuoꞌ tɨjɨn:

—¿Aꞌtanyíj puéꞌeen aꞌmújna tɨꞌij aꞌɨ́jna jɨn antyúumuaꞌreej tɨꞌij tyihuoꞌtúꞌuunyiꞌ ɨ maj jɨn ootyáꞌɨtzee ɨ Dios jimi?

50 Ajta ɨ Jesús aꞌyaa pu tyaatéꞌexaa aꞌɨ́jcɨ ɨ íitaj tɨjɨn:

—Aꞌɨ́j pu jɨn muáhuɨɨ ɨ paj jɨn tyáꞌantzaahuaj, áricuj axáahuaj jóꞌraꞌ.

8

Aꞌɨ́ɨmaj ɨ úucaa ɨ maj jahuɨɨriaꞌcaꞌaj aꞌɨ́jcɨ ɨ Jesús

1 Tɨꞌɨj aꞌyan tyuꞌrɨ́j, Jesús pu aꞌáa joꞌcháꞌcanyaꞌaj muiꞌcaquéj ɨ chájtaꞌnaj jitze, huaꞌixáatyaꞌaj ɨ nyúucariaꞌraꞌ ɨ Dios. Aꞌɨ́ɨ mu majta jamuán huajúꞌcaꞌaj ɨ maj tamuáamuataꞌ japuan huaꞌpuaj aráꞌasej, 2 séecan mu majta úucaa jamuán huajúꞌcaꞌaj ɨ Jesús tɨ tyihuóꞌhuaa ɨ maj tyiyáaruꞌuj huaꞌ tzajtaꞌ séjriaꞌcaꞌaj. Aꞌɨ́ɨ pu sɨ́ɨj aꞌɨ́ɨn puéꞌeen aꞌɨ́jna ɨ Maríia, ɨ maj aꞌyan jatamuáꞌmuaj tɨjɨn Magdala tɨ jáꞌmaꞌcan, ɨ maj jitzán iiráacɨj ɨ tyiyáaruꞌuj ɨ maj aráahuaꞌpuaj aráꞌasej, 3 aꞌɨ́ɨ pu ajta huaꞌ jamuán huamaꞌcaꞌaj aꞌɨ́jna ɨ Juana, ɨ tɨ ɨ́raꞌraꞌ puéꞌeen aꞌɨ́jcɨ ɨ Cuza, ɨ tɨ tyiꞌtyéjvee ɨ Herodes jimi, ajta aꞌɨ́jna ɨ Susana, majtáhuaꞌaj séecan maj majta huáꞌhuɨɨriaꞌcaꞌaj tyiꞌtɨ́j maj tyíꞌchaꞌɨɨcaꞌaj jɨmeꞌ.

Aꞌɨ́jna ɨ aꞌtɨ́j tɨ tyíꞌhuastyaa

(Mt. 13:1-9; Mr. 4:1-9)

4 Mueꞌtɨ́j mu ɨ tyeɨ́tyee jaꞌráacɨj ɨ séej chájtaꞌnaj jitze majta séej, mej mij jaaséj aꞌɨ́jcɨ ɨ Jesús, aj mu mij jéehua tyúusɨɨj ɨ tyeɨ́tyee. Aj puꞌij Jesús aꞌyan tyihuaꞌajmuáꞌtyej séej nyúucarij jɨmeꞌ aꞌyan tɨjɨn:

5 —Aꞌtɨ́j tɨ tyíꞌhuastee pu aꞌáa joꞌmej joꞌtɨj tyajáꞌhuasteꞌ. Ajta tɨꞌɨj tyiꞌhuástyaꞌcaj, séecan pu ɨ ímueꞌrij juyéj jitze huavatzɨ́ɨjraa, matɨꞌɨj mij ɨ tyeɨ́tyee japuan huahuíistɨraa, majta ɨ pínaꞌsee mu jaaréꞌjeꞌpuj. 6 Ajta séecan ɨ ímueꞌrij aꞌáa pu joꞌvatzɨ́ɨjraa ɨ tyetyéj tzajtaꞌ, ajta tɨꞌɨj ajnyáxɨ aj puꞌij huariáꞌtaj ɨ xɨcáj jɨmeꞌ, jiꞌnye capu huaréenajyiꞌcaa. 7 Ajta séecan ɨ ímueꞌrij tzícareꞌej pu tzajtaꞌ huavatzɨ́ɨjraa, aj puꞌij ɨ tzícareꞌej huahuásej jamuán ɨ ímueꞌrij, capu jaatáꞌ tɨꞌij ajnyáxɨꞌɨn ɨ ímueꞌrij. 8 Ajta séecan ɨ ímueꞌrij, aꞌáa pu joꞌvatzɨ́ɨjraa joꞌtɨj joꞌjɨ́ꞌreꞌen ɨ chuéj, néijmiꞌi pu ajnyéj, tɨꞌquij huácɨɨriacaꞌ, aꞌyaa pu jéetzeꞌ tyeꞌrájraa quee ɨ tɨ jaahuástej.

Aꞌyaa pu tyihuóꞌixaaj ɨ Jesús, aj puꞌij ajta aꞌyan tyihuoꞌtéꞌexaaj caꞌnyíin jɨmeꞌ tɨjɨn:

—Mu siaj iityanamuáarajmee, tyámuaꞌ xu naa tyáanamuaj.

Jiꞌnye tɨꞌij séej nyúucarij jɨn tyihuáꞌmuaꞌtyej

(Mt. 13:10-17; Mr. 4:10-12)

9 Majta aꞌɨ́ɨmaj ɨ maj jamuán huacɨ́j, aꞌyaa mu tyaataꞌíhuoꞌriꞌ jeꞌej tɨ huatóomuaꞌaj aꞌɨ́jna ɨ nyúucarij tɨ jaataxájtacaꞌ. 10 Aꞌyaa pu tyihuoꞌtéꞌexaaj tɨjɨn:

—Dios pu muaꞌajmaj jamuaatáꞌ siaj sij yoꞌitéej xáꞌraꞌnyij ɨ tɨ juꞌ avaaj aꞌájna joꞌtɨj aꞌɨ́ɨn tyejéꞌijtaj, nyajta aꞌɨ́ɨjma ɨ séecan aꞌyaa nu séej nyúucarij jɨn tyihuoꞌtéꞌexaatyeꞌsij, mataꞌaj mij quee tyiꞌtɨ́j huaséj tyij majta atanyéjnyeꞌrij, ajta mej mij quee yoꞌitéej muáꞌraꞌnyij ɨ maj janamuaj.

Jesús pu huáꞌixaatyeꞌ jeꞌej tɨ huatóomuaꞌaj ɨ nyúucarij

(Mt. 13:18-23; Mr. 4:13-20)

11 ’Aꞌɨ́jna ɨ nyúucarij ɨ nyaj jaataxájtacaꞌ aꞌyaa pu huatóomuaꞌaj tɨjɨn: Aꞌɨ́jna ɨ ímueꞌrij, aꞌɨ́ɨ pu aꞌɨ́ɨn puéꞌeen ɨ nyúucariaꞌraꞌ ɨ Dios, 12 ajta aꞌɨ́jna ɨ tɨ huavatzɨ́ɨjraa ɨ juyéj jitze, aꞌyaa pu een matɨꞌɨj aꞌɨ́ɨmaj ɨ maj janamuaj ɨ nyúucariaꞌraꞌ ɨ Dios, ajta jeꞌen ɨ tyiyáaruꞌ mujoꞌvaꞌmaꞌaj jaꞌmej aꞌɨ́ɨ puꞌij huáariꞌraj ɨ nyúucarij tɨ arí huaꞌtzajtaꞌ huatyáꞌɨtzee, mej mij quee tyáꞌantzaahuatyeꞌen, ajta tɨꞌij quee Dios huaꞌ japua huatányuunyij. 13 Ajta aꞌɨ́jna ɨ tɨ tyetyéj tzajtaꞌ huavatzɨ́ɨjraa, aꞌyaa pu een matɨꞌɨj aꞌɨ́ɨmaj ɨ maj jutyamuaꞌveꞌej jaꞌancuriáaꞌ ɨ nyúucariaꞌraꞌ ɨ Dios, ajta camu jéehua tyéꞌviicueꞌ, aꞌtzúj mu áꞌtyeeren maj tyáꞌtzaahuatyeꞌ, ajta tɨꞌɨjta atyojoꞌréꞌnyej aꞌájna xɨcáaraꞌ maj jitzán jajpuéjtzij, camu tyoꞌtáviicueꞌraj sulu jiyeꞌtzín mu yoꞌhuáꞌxɨj. 14 Ajta ɨ ímueꞌrij tɨ tzícareꞌej tzajtaꞌ huavatzɨ́ɨjraa, aꞌyaa pu een matɨꞌɨj ɨ maj janamuaj ɨ nyúucarij, ajta aꞌɨ́ɨ pu huáꞌmueꞌtɨj íiyan tɨ tyíꞌsejreꞌ ɨ cháanacaj japua, aꞌɨ́jna ɨ maj jéehua tyiꞌijchaꞌɨ́ɨj, nusu ɨ tɨ naa tyuꞌséꞌrin, aꞌɨ́j mu jɨn quee aróoꞌastee maj tyámuaꞌ eenyeꞌ ɨ Dios jimi. 15 Ajta aꞌɨ́jna ɨ ímueꞌrij tɨ aꞌáa joꞌvatzɨ́ɨjraa ɨ chuéj japua joꞌtɨj joꞌjɨ́ꞌreꞌen, aꞌɨ́ɨ mu aꞌɨ́ɨn puéꞌeen ɨ maj tyámuaꞌ een ɨ jutzájtaꞌ, majta juxɨéꞌviꞌraꞌ jɨn janamuaj majta aꞌyan rɨcɨj jeꞌej tɨ tyéꞌijta ɨ nyúucariaꞌraꞌ ɨ Dios, aꞌyaa mu mij jéehua tyuꞌtyáhuɨɨreꞌsij ɨ Dios jimi.

Ɨ nyúucarij tɨ jaxajta aꞌɨ́jcɨ ɨ tɨéj

(Mr. 4:21-25)

16 ’Capu aꞌtɨ́j jaꞌantyítɨeeraj ɨ tɨéj taꞌaj ij tyiꞌtɨ́j jɨn jaꞌváꞌnaj, nusu tɨꞌij utáatzij jityej yeꞌrájchetyij, sulu áan pu ɨmuáj yoꞌojchesij, mej mij atanyéjnyeꞌrij ɨ maj utyáruꞌpij. 17 Aꞌyaa pu chaꞌtánaꞌaj quee tyiꞌtɨ́j tyíꞌsejreꞌ tɨ jusén jɨn avíitziꞌhuaj jaꞌmej, capu ajta jusén jɨn avíitziꞌhuaj jaꞌmej jeꞌej maj tyiꞌtɨ́j tyíꞌmuaꞌreej ɨ tyeɨ́tyee.

18 ’Aꞌyaa puꞌij, tyámuaꞌ xu tyuꞌnamuaj, jiꞌnye aꞌɨ́jna ɨ tɨ tyiꞌtɨ́j tyíchaꞌɨj, Dios pu jéetzeꞌ tyaataꞌsij, ajta aꞌɨ́jna ɨ tɨ quee tyiꞌtɨ́j tyíchaꞌɨj, Dios pu jáariꞌraj aꞌɨ́jcɨ ɨ tɨ aꞌyan tyéꞌmiteerasteꞌ tɨ jájchaꞌɨj.

Ɨ náanajraꞌ majta ɨ ihuáamuaꞌmuaꞌ ɨ Jesús

(Mt. 12:46-50; Mr. 3:31-35)

19 ’Aꞌɨ́jna ɨ náanajraꞌ ɨ Jesús majta ihuáamuaꞌmuaꞌ, aꞌɨ́ɨ mu ajeꞌréꞌnyej joꞌtɨj aꞌɨ́ɨn joꞌtyávaacaꞌaj, ajta capu huatáɨꞌriitariacaꞌ maj ajtyáxɨɨrej aꞌɨ́jcɨ jimi, jiꞌnye jéehua mu ɨ tyeɨ́tyee ajaꞌtyúusɨɨriaꞌcaꞌaj. 20 Aꞌtɨ́j pu aꞌyan tyaatéꞌexaa aꞌɨ́jcɨ ɨ Jesús tɨjɨn:

—Mapuaꞌquéj mu joꞌtyúꞌuu aꞌ náanaj, majta aꞌihuáamuaꞌ, aꞌyaa mu tyáꞌxɨeꞌveꞌ maj muaaséj.

21 Aj puꞌij ɨ Jesús aꞌyan tyihuoꞌtéꞌexaaj tɨjɨn:

—Aꞌɨ́ɨmaj ɨ maj janamuaj ɨ nyúucariaꞌraꞌ ɨ Dios majta aꞌyan rɨcɨj jeꞌej tɨ ɨ nyúucarij tyíꞌijta, aꞌɨ́ɨ mu aꞌɨ́ɨn puéꞌeen ɨ nyij náanaj majta ɨ nyeꞌihuáamuaꞌ.

Tɨꞌɨj Jesús jaatyápuaꞌrij ɨ áacaj

(Mt. 8:23-27; Mr. 4:35-41)

22 Séej xɨcáaraꞌ jitze, Jesús pu atyájraa ɨ báarcuj jitze majta aꞌɨ́ɨmaj jamuán ɨ tɨ huaꞌantyíhuoj, aꞌyaa puꞌij tyihuoꞌtéꞌexaaj tɨjɨn:

—Tyicheꞌ antácɨɨnyej után jitze pujmuaꞌ ɨ tɨ arájmuaa japua.

Aj mu mij joꞌcɨ́j, 23 móocheꞌ mu jájtyij japua huajuꞌcaj, tɨꞌɨj ɨ Jesús huatácuj. Aj puꞌij caꞌnyíin jɨn huatáꞌaacariacaꞌ, ajta jéehua atyáxɨjrihuaꞌaj ɨ jájtyij ɨ báarcuj jitze, muꞌríj tɨn ajoꞌcárutyisimaꞌaj. 24 Aj mu mij ɨ maj jamuán huacɨ́j jaajɨ́stej aꞌɨ́jcɨ ɨ Jesús, aꞌyaa mu tyaatéꞌexaa tɨjɨn:

—Maeestro, maeestro, tuꞌríj tɨn ajoꞌcárutyij.

Aj puꞌij ɨ Jesús ájchej, tɨꞌquij jaatáꞌijmuejriꞌ ɨ áacaj ajta ɨ japúutzarij tɨ tyúutaꞌhuaꞌaj, tɨꞌquij huatyápuaꞌriacaꞌ, ajta naa huaꞌéenyaꞌaj jaꞌraa. 25 Aj puꞌij téꞌej aꞌyan tyihuoꞌtéꞌexaaj aꞌɨ́ɨjma ɨ maj jamuán huacɨ́j tɨjɨn:

—¿Jiꞌnye siaj sij quee tyáꞌtzaahuatyeꞌ?

Majta aꞌɨ́ɨmaj, jéehua mu tyíꞌtzɨɨnyaꞌcaꞌaj majta jeꞌej tyityóomuajtyajcaꞌaj, aꞌyaa mu tyúuꞌihuoꞌracaꞌaj tɨjɨn:

—¿Aꞌtanyíj puéꞌeen aꞌmújna tɨꞌij tyihuáꞌijtyeꞌ aꞌɨ́jcɨ ɨ áacaj ajta ɨ jájtyij, majta jeꞌen jaꞌtzaahuatyeꞌ?

Ɨ aꞌtɨ́j Gadara tɨ jáꞌmaꞌcan tɨ tyiyáaruꞌ tzajtaꞌ séejreꞌ

(Mt. 8:28-34; Mr. 5:1-20)

26 Matɨꞌɨj antacɨ́j aꞌáa mu jaꞌráꞌaj aꞌáa tɨ huatacaꞌaj a Gadara, után jitze pujmuaꞌ tɨ jáꞌsejreꞌ aꞌájna a Galileea. 27 Tɨꞌɨj ɨ Jesús eetáraj ɨ báarcuj jitze, aj puꞌij sɨ́ɨj jaꞌantyinájchacaꞌ ɨ tyévij tɨ tyiyáaruꞌ tzajtaꞌ séjriaꞌcaꞌaj, aꞌɨ́ɨ puꞌij ajtyáxɨɨriacaꞌ. Puꞌríj áꞌtyeeviꞌcaꞌaj tɨquee tyíꞌchajcaꞌaj aꞌɨ́jna ɨ aꞌtɨ́j, capu ajta chiꞌij tzajtaꞌ chajcaꞌaj, sulu aꞌáa pu jáꞌchajcaꞌaj joꞌmaj muɨꞌchítyee jáꞌavaꞌtacaa. 28 Tɨꞌɨj jaaséej aꞌɨ́jcɨ ɨ Jesús, aꞌáa pu véjriꞌ jimi tyítunutacaꞌ, aꞌyan tyiꞌjíihuaj tɨjɨn:

—Capáj tyinaꞌantyiúꞌnyiꞌraꞌan nyéetzij, Jesús ɨ paj yójraꞌ puéꞌeen ɨ Dios tajapuá tɨ jáꞌsejreꞌ. Aꞌyaa nu tyíꞌmuahuaviij, paj quee puéjtzij nyatáꞌcareꞌen.

29 Aꞌyaa pu tyuꞌtaxájtacaꞌ, jiꞌnye Jesús pu jaataꞌíj ɨ tyiyáaruꞌ tɨ iirájraꞌnyij ɨ tyévij jitze. Mueꞌtɨ́j mu tzajtaꞌ séjriaꞌcaꞌaj ɨ tyiyáaruꞌuj aꞌɨ́jcɨ ɨ aꞌtɨ́j, majta ɨ tyeɨ́tyee ɨ maj aꞌáa jáꞌchajcaꞌaj, aꞌɨ́ɨ mu jaꞌnájɨꞌquihuaꞌaj muácaꞌraꞌan jitze, majta ɨcájraꞌan jitze cadéenaj jɨmeꞌ, majta jaatyáꞌavaataj, ajta aꞌɨ́jna ɨ tyévij, aꞌɨ́ɨ pu jajtzáꞌnaꞌaj ɨ cadéenaj, ajta maꞌúrutyij joꞌtɨj quee jaꞌ tyiꞌtɨ́j. 30 Jesús puꞌij aꞌyan tyaataꞌíhuoꞌriꞌ tɨjɨn:

—¿Jiꞌnye puaꞌantyapuaj?

Aꞌyaa pu tyuꞌtanyúj aꞌɨ́jna ɨ aꞌtɨ́j tɨjɨn:

—Ɨ tyaj séej víꞌraꞌaj aráꞌasej.

Aꞌyaa pu tyuꞌtaxájtacaꞌ, jiꞌnye jéehua mu ɨ tyiyáaruꞌuj tzajtaꞌ séjriaꞌcaꞌaj, 31 aꞌɨ́ɨ mu mij ɨ tyiyáaruꞌuj aꞌyan tyaatáhuaviiriꞌ aꞌɨ́jcɨ ɨ Jesús tɨquee huoꞌtaꞌítyej joꞌmaj jáꞌnamiꞌ ɨ tyiyáaruꞌuj. 32 Majta a véjriꞌ jéehua ɨ tuíixuj joꞌtyúꞌuucaꞌaj, aꞌáa mu tyojóohuɨɨracaꞌaj ɨ jɨríj jitze, aꞌɨ́ɨ mu mij ɨ tyiyáaruꞌuj aꞌyan tyaatáhuaviiriꞌ aꞌɨ́jcɨ ɨ Jesús tɨ huoꞌtáꞌan mej mij tuíixuj tzajtaꞌ utyájrutyej, aj puꞌij Jesús huoꞌtaꞌ. 33 Matɨꞌɨj mij iiráacɨj ɨ tyévij tzajtaꞌ, majta jeꞌen ɨ tuíixuj tzajtaꞌ utyájrupij, majta aꞌɨ́ɨmaj ɨ tuíixuj mu joꞌhuáachajraa, matɨꞌɨj mij ancáavatzɨj joꞌtɨj jaꞌancátyee, aj mu mij jáataꞌ atyáavatzɨj aꞌáa mu atyájcuii.

34 Majta aꞌɨ́ɨmaj ɨ maj huaꞌchaꞌɨɨcaꞌaj ɨ tuíixuj, matɨꞌɨj jaaséej jeꞌej tɨ tyiꞌtɨ́j huarɨ́j, aꞌɨ́ɨ mu joꞌhuáachajraa, matɨꞌɨj mij chájtaꞌ tyojoꞌtaxájtacaꞌ, majta néijmiꞌqueꞌ joꞌmaj joꞌcháatɨmee. 35 Matɨꞌɨj mij ɨ tyeɨ́tyee ajeꞌréꞌnyej mej mij jaaséj jeꞌej tɨ tyiꞌtɨ́j huarɨ́j. Matɨꞌɨj aꞌáa joꞌréꞌnyej joꞌtɨj ɨ Jesús joꞌtyávaacaꞌaj, aꞌáa mu yóꞌtyoo aꞌɨ́jcɨ ɨ aꞌtɨ́j ɨ maj jitzán iiráacɨj ɨ tyiyáaruꞌuj, aꞌáa pu joꞌtácatyii ajta arí tyíꞌchajcaꞌaj, capu cheꞌ jutɨmueꞌracaꞌaj, aj mu mij tyuꞌtátzɨɨn. 36 Majta aꞌɨ́ɨmaj ɨ maj jaaséej, aꞌɨ́ɨ mu huoꞌtéꞌexaa ɨ tyeɨ́tyee jeꞌej tɨ ɨ Jesús tyáahuaj aꞌɨ́jcɨ ɨ aꞌtɨ́j tyiyáaruꞌuj maj tzajtaꞌ séjriaꞌcaꞌaj. 37 Matɨꞌɨj mij néijmiꞌi ɨ tyeɨ́tyee ɨ maj aꞌáa joꞌcháatɨmaꞌcaa aꞌájna a Gadara, aꞌɨ́ɨ mu jaatáhuaviiriꞌ aꞌɨ́jcɨ ɨ Jesús tɨ jóꞌraꞌnyij, jiꞌnye jéehua mu tyuꞌtátzɨɨn. Aꞌɨ́j pu jɨn Jesús atyájraa ɨ báarcuj jitze, tɨꞌquij jóꞌraa. 38 Ajta aꞌɨ́jna ɨ aꞌtɨ́j ɨ maj tyiyáaruꞌuj tzajtaꞌ iiráacɨj, jéehua pu jaatáhuaviiriꞌ aꞌɨ́jcɨ ɨ Jesús tɨ jaatáꞌan tɨ jamuán jóꞌraꞌnyij, ajta ɨ Jesús aꞌyaa pu tyaataꞌíj tɨ aꞌáa joꞌtyáꞌɨtzeereꞌen, aꞌyaa pu tyaatéꞌexaa tɨjɨn:

39 —Huariáꞌraꞌ joꞌpaj jaꞌchej, pej pij néijmiꞌi huoꞌtéꞌexaatyeꞌen jeꞌej tɨ ɨ Dios tyúꞌruuj a jimi.

Aj puꞌij jóꞌraa aꞌɨ́jna ɨ aꞌtɨ́j, tɨꞌquij néijmiꞌqueꞌ ɨ chájtaꞌ huoꞌtéꞌexaa jeꞌej tɨ tyiꞌtɨ́j huáruuj jimi aꞌɨ́jna ɨ Jesús.

Aꞌɨ́jna ɨ íitɨꞌ tɨ tyíꞌcuiꞌ ajta ɨ yójraꞌ aꞌɨ́jcɨ ɨ Jairo

(Mt. 9:18-26; Mr. 5:21-43)

40 Tɨꞌɨj ɨ Jesús huariáꞌraa után jitze pujmuaꞌ, tyámuaꞌ mu naa ɨ tyeɨ́tyee tyetyéejej muutyámuaꞌvaꞌaj, jiꞌnye néijmiꞌi mu jachoꞌvaꞌcaꞌaj. 41 Aj puꞌij sɨ́ɨj ajeꞌréꞌnyej tɨ aꞌyan ántyapuaj tɨjɨn Jairo, aꞌɨ́ɨ pu aꞌɨ́ɨn puéꞌeen ɨ tɨ tyíꞌijtacaꞌaj u tyeyúuj tzajtaꞌ. Aꞌɨ́ɨ puꞌij Jesús jimi tyítunutacaꞌ, ajta aꞌyan tyaatáhuaviiriꞌ aꞌɨ́jcɨ ɨ Jesús tɨ aꞌáa joꞌréꞌnyej joꞌtɨj jaꞌchej, 42 jiꞌnye séej puꞌuj tyiyójcaꞌaj íitacan, tɨ aꞌyan tyéejchaꞌɨɨcaꞌaj aꞌchu tamuáamuataꞌ japuan huaꞌpuaj nyinyiꞌraꞌaj, ajta arí áꞌmeꞌriajcaꞌaj.

Tɨꞌɨj ooj ɨ Jesús ajoomaꞌcaj, jéehua mu ɨ tyeɨ́tyee jimi ajtyáxɨɨriacaꞌ, tyámuaꞌ mu tyityóotajchacaꞌaj. 43 Ajta huaꞌ tzajtaꞌ ɨ tyeɨ́tyee íitɨꞌ pu aꞌáa joꞌtyávaacaꞌaj tɨ arí tamuáamuataꞌ japuan huaꞌpuaj nyinyiꞌraꞌaj áꞌtyeej tɨ tyíꞌcuiꞌ aꞌɨ́jcɨ jɨmeꞌ tɨ anányinyicaꞌaj ɨ xúureꞌej, ajta arí néijmiꞌi jɨn tyajaꞌhuóorɨeecaꞌaj aꞌɨ́jcɨ jɨmeꞌ tɨ huóoꞌijtacaꞌ aꞌɨ́ɨjma jimi ɨ maj tyíꞌhuaꞌtacaa, ajta capu aꞌtɨ́j jaayíꞌtɨhuaꞌaj tɨ tyáahuaatyeꞌen. 44 Tɨꞌquij aꞌɨ́jna ɨ íitɨꞌ huáritaꞌ ajoꞌréꞌnyej aꞌɨ́jcɨ ɨ Jesús, aj puꞌij jaꞌajtamuárɨej ɨ máancajraꞌan jitze, tɨꞌɨj aꞌyan huarɨ́j aj puꞌij huatyápuaꞌriacaꞌ ɨ tɨ anányinyicaꞌaj ɨ xúureꞌej.

45 Tɨꞌquij Jesús aꞌyan tyihuoꞌtaꞌíhuoꞌriꞌ tɨjɨn:

—¿Aꞌtanyíj naꞌajtamuárɨej?

Ajta capu aꞌtɨ́j jaxajtacaꞌaj tɨ jaꞌajtamuárɨej, Pedro puꞌij aꞌyan tyuꞌtaxájtacaꞌ tɨjɨn:

—Maeestro, jéehua mu ɨ tyeɨ́tyee a jitze ajtyáxɨɨriacaꞌ majta óotajche.

46 Ajta ɨ Jesús aꞌyaa pu tyuꞌtaxájtacaꞌ tɨjɨn:

—Aꞌtɨ́j pu naꞌajtamuárɨej, jiꞌnye nyáaj nu jáamuaꞌreeriꞌ tɨꞌɨj nyamuárɨeꞌriꞌraꞌ iirájraa.

47 Ajta aꞌɨ́jna ɨ íitɨꞌ, aꞌɨ́ɨ pu jáamuaꞌreeriꞌ tɨ quee ɨꞌriitacaꞌaj tɨ huatyóoꞌavaaj, aj puꞌij ajeꞌréꞌnyej juviváaj, tɨꞌquij tyítunutacaꞌ jimi ɨ Jesús. Aꞌyaa puꞌij néijmiꞌi tyuꞌtaxájtacaꞌ jeꞌej tɨ een jɨmeꞌ tyaꞌajtamuárɨej, ajta jeꞌej tɨꞌij tyuꞌrúj. 48 Jesús puꞌij aꞌyan tyaatéꞌexaa tɨjɨn:

—Nyiyóoj, papuꞌríj huarúj aꞌɨ́jcɨ jɨmeꞌ paj tyáꞌantzaahuaj. Áricuj jóꞌraꞌ axáahuaj.

49 Óocheꞌ pu tyiꞌxáatacaj aꞌɨ́jna ɨ Jesús, tɨꞌɨj sɨ́ɨj ajeꞌréꞌnyej tɨ huaꞌ jitze ajtyámaꞌcan ɨ maj aꞌáa jaꞌchej ɨ Jairo jamuán, aꞌɨ́jna ɨ tɨ tyíꞌijta ɨ tyeyúuj tzajtaꞌ, aꞌyaa puꞌij tyaatéꞌexaa tɨjɨn:

—Puꞌríj huamuɨ́ꞌ aꞌyóoj, capáj cheꞌ tyeꞌentyiúꞌnyiꞌraꞌan mu maeestro.

50 Ajta ɨ Jesús tɨꞌɨj aꞌyan tyáanamuajriꞌ aꞌyaa pu tyaatéꞌexaa aꞌɨ́jcɨ ɨ Jairo tɨjɨn:

—Capáj tyíꞌtzɨɨnyeꞌej, petyáꞌantzaahuatyeꞌen papuꞌuj, tyámuaꞌ pu rɨnyij aꞌyóoj.

51 Matɨꞌɨj aꞌáa jaꞌráꞌaj joꞌtɨj ɨ Jairo jaꞌchej, capu huoꞌtaꞌ ɨ tyeɨ́tyee maj aꞌúun joꞌtyájrutyej u chiꞌtáj, aꞌɨ́ɨjma puꞌuj huatáꞌ ɨ Pedro, ajta ɨ Juan, ajta aꞌɨ́jcɨ ɨ Santiago, ajta aꞌɨ́ɨjma ɨ huásimuaꞌmuaꞌ ɨ tɨ huamuɨ́ꞌ. 52 Néijmiꞌi mu ɨ tyeɨ́tyee juyiinyacaꞌaj majta juxaamuɨjrityaꞌcaꞌaj, ajta aꞌɨ́jna ɨ Jesús, aꞌyaa pu tyihuoꞌtéꞌexaaj tɨjɨn:

—Caxu juyiinyaj, capu muɨꞌchij, sulu tyácusij puꞌuj.

53 Néijmiꞌi mu jaatyaꞌatzájraa, jiꞌnye máamuaꞌreeriacaꞌaj tɨjɨn huamuɨ́ꞌ. 54 Aj puꞌij ɨ Jesús jajvíꞌ ɨ muácaꞌraꞌan jitze, ajta caꞌnyíin jɨn aꞌyan tyaatajé tɨjɨn:

—Nyiyóoj ájchesij.

55 Tɨꞌquij aꞌɨ́ɨn huatájuuriacaꞌ, ajta jeꞌen ájchej, ajta ɨ Jesús aꞌyaa pu tyihuoꞌtaꞌíj ɨ huásimuaꞌmuaꞌ mej mij tyáacueꞌtyej. 56 Jéehua mu jeꞌej tyityoꞌtóomuajtyacaꞌ ɨ huásimuaꞌmuaꞌ, ajta ɨ Jesús aꞌyaa pu tyihuoꞌtáꞌijmuejriꞌ maj quee aꞌtɨ́j ixaatyeꞌej jeꞌej tɨ tyiꞌtɨ́j huarɨ́j.

9

Tɨꞌɨj Jesús huaꞌréꞌityixɨj ɨ maj jamuán huacɨ́j mej mij huoꞌréꞌixaatyeꞌen ɨ nyúucariaꞌraꞌ ɨ Dios

(Mt. 10:5-15; Mr. 6:7-13)

1 Jesús pu huaꞌajsɨɨ aꞌɨ́ɨjma ɨ maj tamuáamuataꞌ japuan huaꞌpuaj aráꞌasej, ajta aꞌyan tyihuoꞌtáꞌ mej mij huoꞌtamuárityeꞌen ɨ tyiyáaruꞌuj ɨ maj tyeɨ́tyee tzajtaꞌ séejreꞌ, ajta maj tyihuóꞌhuaatyeꞌen ɨ maj jɨn tyíꞌcucuiꞌ ɨ tyeɨ́tyee. 2 Aꞌyaa pu tyihuoꞌtaꞌítyacaꞌ mej mij huoꞌréꞌixaatyeꞌen ɨ nyúucariaꞌraꞌ ɨ Dios ajta mej mij tyihuóꞌhuaatyeꞌen ɨ maj tyíꞌcucuiꞌ. 3 Aꞌyaa pu tyihuoꞌtéꞌexaaj tɨjɨn:

—Caxu tyiꞌtɨ́j aꞌaj ɨ siaj jɨn huatyóohuɨɨreꞌen ɨ juyéj jitze, tɨꞌɨj tyiꞌtɨ́j tyáxuꞌuj, nusu átoꞌrij, naꞌríij páan, caꞌ túmii, caxu siajta huaꞌpuácaa tyíꞌchoocaj ɨ tyúusiicuꞌ. 4 Joꞌsiaj jaꞌráꞌiixaj aꞌtyán maj jaꞌchej aꞌáa xu joꞌtyáꞌɨtzeereꞌen ꞌasta sianaꞌaj quee jóꞌcɨɨnyej aꞌájna a chájtaꞌ. 5 Ajta tɨpuaꞌaj aꞌchájtaꞌ mequee jáꞌmuanamuajracuj, siataꞌaj iirácɨɨnyej siajta jaatácaꞌtzɨj ɨ jucaꞌquéj tɨꞌij cáaxɨj ɨ chuéj, aꞌɨ́j mu jɨn jamuaꞌreeren maj ootyáꞌɨtzee ɨ Dios jimi.

6 Matɨꞌɨj mij aꞌɨ́ɨmaj joꞌcɨ́j néijmiꞌqueꞌ aꞌáa tɨ huatacaꞌaj, mahuaꞌixáatyeꞌej ɨ nyúucariaꞌraꞌ ɨ Dios majta tyihuaꞌhuáatyeꞌej ɨ maj tyíꞌcucuiꞌ.

Tɨꞌɨj huamuɨ́ꞌ aꞌɨ́jna ɨ Juan ɨ tɨ huáꞌɨɨracaꞌaj ɨ tyeɨ́tyee

(Mt. 14:1-12; Mr. 6:14-29)

7 Ajta aꞌɨ́jna ɨ Herodes ɨ tɨ tajtúhuan jɨn tyiꞌtyávaacaꞌaj, aꞌɨ́ɨ pu néijmiꞌi tyúꞌnamuajriꞌ jeꞌej tɨ tyiꞌtɨ́j rɨjcaa, capu ij jamuaꞌreeriacaꞌaj jeꞌej tɨ tyúꞌmuaꞌtyij, jiꞌnye séecan mu aꞌyan tyíꞌxajtacaꞌaj tɨ ɨ Juan huatájuuriacaꞌ, 8 majta séecan aꞌyan tyíꞌxajtacaꞌaj tɨ aꞌɨ́ɨn huataséjre ɨ Elías, majta séecan aꞌyan tyíꞌxajtacaꞌaj tɨ sɨ́ɨj aꞌɨ́ɨn puéꞌeenyeꞌej ɨ tɨ aráꞌtyeej Dios jitze maꞌcan tyíꞌxaxaꞌtaꞌaj. 9 Ajta aꞌɨ́jna ɨ Herodes aꞌyaa pu tyuꞌtaxájtacaꞌ tɨjɨn:

—Nyáaj nu tyuꞌtaꞌíjtacaꞌ maj jiꞌijvéjchej ɨ muꞌúuraꞌ ɨ Juan. ¿Aꞌtanyíj naꞌaj puéꞌeen aꞌɨ́jna ɨ nyaj jéehua jɨn aꞌyan tyíꞌnamuaj?

Aꞌɨ́j pu jɨn ɨ Herodes tyiꞌtyasaꞌcaꞌaj tɨꞌij jaaséej aꞌɨ́jcɨ ɨ Jesús.

Tɨꞌɨj Jesús tyihuoꞌcueꞌej aꞌɨ́ɨjma ɨ tyeɨ́tyee ɨ maj anxɨ́ víꞌraꞌaj aráꞌasej

(Mt. 14:13-21; Mr. 6:30-44; Jn. 6:1-14)

10 Matɨꞌɨj aꞌɨ́ɨmaj ɨ maj tamuáamuataꞌ japuan huaꞌpuaj aráꞌasej uvéꞌnyej, aj mu mij jaatéꞌexaa aꞌɨ́jcɨ ɨ Jesús jeꞌej maj tyiꞌtɨ́j huáruuj. Tɨꞌquij jujɨ́meꞌ huojoꞌvíꞌtɨj aꞌájna chájtaꞌ tɨ aꞌyan tyajaꞌrájtyapuaj tɨjɨn Betsaida. 11 Ajta matɨꞌɨj ɨ tyeɨ́tyee jáamuaꞌreeriꞌ, aꞌáa mu joꞌréꞌnyej, aj puꞌij ɨ Jesús huoꞌtaꞌ maj ajoꞌréꞌnyej, ajta huóꞌixaaj jeꞌej tɨ tyíꞌeen aꞌájna joꞌtɨj ɨ Dios tyejéꞌijtaj ajta tyihuóꞌhuaa ɨ maj tyíꞌcucuiꞌcaꞌaj.

12 Tɨꞌɨj huareꞌchúmuaꞌrisimaꞌcaj, aꞌɨ́ɨmaj ɨ maj tamuáamuataꞌ japuan huaꞌpuaj aráꞌasej mu ajeꞌréꞌnyej ɨ Jesús jimi, aꞌyaa mu tyaatéꞌexaa tɨjɨn:

—Pataꞌaj huaꞌréꞌityixɨꞌɨn ɨ tyeɨ́tyee, mej mij joꞌcɨ́xɨꞌɨn joꞌmaj joꞌcháatɨmee mej mij huóosoꞌpeꞌen majta tyiꞌtɨ́j huáhuoonyij ɨ maj jáacuaꞌnyij, jiꞌnye capu yajáꞌtyiꞌtɨj aꞌyájna.

13 Jesús pu aꞌyan tyihuoꞌtéꞌexaaj tɨjɨn:

—Siataꞌaj muaꞌaj tyihuóꞌcueꞌtyej.

Matɨꞌɨj mij aꞌyan tyaatéꞌexaa tɨjɨn:

—Aꞌíj tuꞌuj tyíꞌchaꞌɨɨj anxɨ́vicaa ɨ páan, tyajta huaꞌpuácaa ɨ hueꞌtyée, naꞌríij utyóꞌjuꞌun tyej tyij utyojoꞌváꞌnanan cueꞌráj mej mij néijmiꞌi tyúꞌcuaꞌnyij ɨ tyeɨ́tyee.

14 Jiꞌnye aꞌyaa mu ɨ tyétyacaa aráꞌaxcaa aꞌchu anxɨ́ víꞌraꞌaj. Ajta ɨ Jesús aꞌyaa pu tyihuoꞌtéꞌexaaj aꞌɨ́ɨjma ɨ maj jamuán huacɨ́j tɨjɨn:

—Micheꞌ huaraꞌsej ɨ tyeɨ́tyee huáꞌpuatyej japuan tamuáamuataꞌ muaꞌraꞌástɨmaꞌaj méyee majta méyee.

15 Matɨꞌɨj mij aꞌyan huarɨ́j jeꞌej tɨ tyihuoꞌtéꞌexaaj majta ɨ tyeɨ́tyee néijmiꞌi mu huaráꞌsacaꞌ. 16 Aj puꞌij Jesús jaꞌancuráɨꞌpuj ɨ páan ajta ɨ hueꞌtyée, tɨꞌquij jútyeꞌ jóꞌnyeeriacaꞌ, ajta tyaatatyójtziꞌrej ɨ Dios, aj puꞌij jaꞌantyítaaraxɨj ɨ páan, tɨꞌquij huoꞌrɨ́ɨpuꞌuj aꞌɨ́ɨjma ɨ maj jamuán huacɨ́j, mej mij aꞌɨ́ɨmaj huoꞌrɨ́ɨꞌpuɨꞌtyeꞌen ɨ tyeɨ́tyee. 17 Néijmiꞌi mu tyúꞌcuaa ɨ tyeɨ́tyee majta tyámuaꞌ naa tyityaatajúꞌxaj, majta aꞌɨ́ɨmaj ɨ maj Jesús jamuán huacɨ́j, aꞌɨ́ɨ mu jaariáꞌsɨɨ ɨ páan tɨ aváꞌɨtzee, tamuáamuataꞌ japuan huaꞌpuaj mu tyaꞌváꞌjɨstyaꞌxɨj sicɨ́rij jitze aꞌɨ́jcɨ jɨmeꞌ ɨ tɨ aváꞌɨtzee.

Tɨꞌɨj ɨ Pedro jaataxájtacaꞌ tɨ ɨ Jesús aꞌɨ́ɨn puéꞌeen ɨ Cɨríistuꞌ

(Mt. 16:13-19; Mr. 8:27-29)

18 Aꞌnáj pu ɨ Jesús jusɨ́ɨj tyényuusimeꞌej, aꞌɨ́ɨ muꞌuj jaséjracaꞌaj ɨ maj jamuán huacɨ́j, aꞌyaa puꞌij tyihuoꞌtaꞌíhuoꞌriꞌ tɨjɨn:

—¿Jiꞌnye metyíꞌxaj ɨ tyeɨ́tyee aꞌtanyíj nyaj puéꞌeen nyáaj?

19 Aꞌyaa mu aꞌɨ́ɨmaj tyaatéꞌexaa tɨjɨn:

—Séecan mu aꞌyan tyíꞌxaj paj muáaj aꞌɨ́ɨn puéꞌeen ɨ Juan ɨ tɨ huáꞌɨɨracaꞌaj, majta séecan aꞌyan tɨjɨn paj muáaj aꞌɨ́ɨn puéꞌeen ɨ Elías, majta séecan aꞌyan tɨjɨn sɨ́ɨj pu huatájuuriacaꞌ ɨ maj aráꞌtyeej ɨ Dios jitze maꞌcan tyíꞌxaxaꞌtaꞌaj.

20 Aj puꞌij aꞌyan tyihuoꞌtaꞌíhuoꞌriꞌ tɨjɨn:

—Arí muaꞌaj, ¿jiꞌnye setyiꞌxaj aꞌtanyíj nyaj puéꞌeen?

Aj puꞌij ɨ Pedro aꞌyan tyaatéꞌexaa tɨjɨn:

—Muáaj paj aꞌɨ́ɨn puéꞌeen ɨ Cɨríistuꞌ ɨ Dios tɨ jaꞌantyíhuoj.

Jesús pu jaataxájtacaꞌ tɨ arí muɨꞌnyij

(Mt. 16:20-28; Mr. 8:30—9:1)

21 Ajta ɨ Jesús aꞌyaa pu jéehua tyihuoꞌíjcaj maj quee aꞌtɨ́j ixaatyeꞌej aꞌtɨ́j tɨ puéꞌeen. 22 Ajta aꞌyan tyihuoꞌtéꞌexaaj tɨjɨn:

—Aꞌɨ́jna ɨ yójraꞌ ɨ Dios jéehua pu jajpuéetzij jaꞌmej, majta aꞌɨ́ɨmaj ɨ huáasij, majta ɨ maj tyihuáꞌijtyeꞌ ɨ puaaríij, majta ɨ maj tyihuáꞌmuaꞌtyej ɨ yuꞌxarij jitze Moisés tɨ joꞌyúꞌxacaꞌ, néijmiꞌi mu aꞌɨ́ɨmaj jaatyáxaahuataj. Aꞌɨ́ɨ mu mij jajeꞌcatan, ajta tɨꞌɨj huéeicaj xɨcáj tyoomáꞌcaj aj puꞌij huatájuuritaj.

23 Aj puꞌij néijmiꞌcaa aꞌyan tyuꞌtéꞌexaaj tɨjɨn:

—Tɨpuaꞌaj aꞌtɨ́j jaxɨeꞌvaꞌaj tɨ nyaj jamuán joꞌchaꞌcanyeꞌen, aꞌyaa pu tyúuxɨeꞌveꞌ tɨ anaquéej majúurɨeenyij jeꞌej tɨ jusɨ́ɨj tyáꞌxɨeꞌveꞌ, ajta jeꞌen aꞌyan chaꞌtaj naꞌaj tyaꞌajxɨéꞌviꞌraꞌaj tɨꞌij aꞌyan ajta tyaꞌajpuéetzij jáꞌraꞌnyij nyatɨꞌɨj nyáaj. 24 Jiꞌnye aꞌɨ́jna ɨ tɨ jaxɨeꞌveꞌ tɨquee tyiꞌtɨ́j jeꞌej jooriaj aꞌɨ́ɨ pu muɨꞌnyij, ajta tɨpuaꞌaj aꞌtɨ́j yóꞌrɨeenyij ɨ ju júuricamej aꞌɨ́jcɨ jɨmeꞌ tɨ nyéetzij náꞌastijreꞌ, aꞌɨ́ɨ pu jusén jɨn júurij jaꞌmej. 25 ¿Jiꞌnye tyiꞌtɨ́j tyeꞌtyáhuɨꞌrii ɨ aꞌtɨ́j tɨpuaꞌaj néijmiꞌi tyuꞌmuéꞌtɨn ɨ tɨ íiyan tyíꞌsejreꞌ ɨ cháanacaj japua tɨpuaꞌaj yóꞌrɨeenyij ɨ ju júuricamej? 26 Tɨpuaꞌaj aꞌtɨ́j jutyeviꞌraꞌaj nyéetzij jimi, nusu jatyéviꞌraꞌaj ɨ nyenyúucaa, nyáaj nu nyajta huatányetyeviꞌraꞌastaj aꞌɨ́jcɨ jimí aꞌájna xɨcáaraꞌ jitze nyaj jitzán yavaꞌcányesij, néijmiꞌi jɨn naꞌantyinyamuaꞌréeriaj majta nyaj jamuán huajuꞌuj muáꞌjuꞌun ɨ maj tajapuá tyíꞌhuɨɨreꞌ. 27 Aꞌyaa nu tyajáꞌmuaꞌixaatyeꞌ tzáahuatyiꞌraꞌaj jɨmeꞌ, séecan ɨ maj ya huatyuꞌuj camu jaxɨeꞌvaꞌaj muáꞌjuꞌun maj huácuiꞌnyij ꞌasta manaꞌaj quee jaaséeran tɨꞌɨj ɨ Dios néijmiꞌqueꞌ tyuꞌtaꞌíjtaj.

Tɨꞌɨj ɨ Jesús seequéj huóoruuj

(Mt. 17:1-8; Mr. 9:2-8)

28 Aꞌchu arahuéeicaj xɨcáj tyoomáꞌcaj tɨ ɨ Jesús aꞌyan tyuꞌxájtacaꞌ, aj puꞌij jɨríj japua antyíraj tɨꞌij huatyényuunyij, ajta aꞌɨ́j joꞌvíꞌtɨj ɨ Pedro, ajta ɨ Juan, ajta aꞌɨ́jcɨ ɨ Santiago. 29 Tɨꞌɨj ooj tyényuusimeꞌej, aj puꞌij seequéj huóoruuj ɨ junyéerimij jitze, ajta ɨ tyíꞌcaanariaꞌraꞌ naa pu tyuꞌtyácueenariacaꞌ ajta naa tyaꞌtátaaveꞌej, 30 majta huaꞌpuaj huataséjre ɨ Jesús jamuán. Aꞌɨ́ɨ mu aꞌɨ́ɨn puéꞌeenyeꞌej ɨ Moisés ajta aꞌɨ́jna ɨ Elías, 31 huápuɨꞌɨj mu naa huaséꞌrihuaꞌaj, aꞌɨ́j mu mij tyáxajtasimeꞌej jeꞌej tɨ tyeꞌmej aꞌɨ́jcɨ jimi ɨ Jesús aꞌájna a Jerusalén. 32 Tyij ajta aꞌɨ́jna ɨ Pedro, majta ɨ maj huaꞌpuaj ɨ maj aꞌáa joꞌtyúꞌuucaꞌaj jéehua macuꞌtzicucaꞌaj, aꞌɨ́ɨ mu atanyéjnyeꞌricaꞌaj, majta jeꞌen jaaséej aꞌɨ́jcɨ ɨ tɨ jɨn ɨ Jesús naa huaséꞌrin, majta huaꞌpuácaa huaséj ɨ tyétyacaa maj jamuán ajoꞌtyúꞌuucaꞌaj ɨ Jesús. 33 Matɨꞌɨj meríj joꞌcɨ́ɨnyisimaꞌcaj aꞌɨ́ɨmaj ɨ maj Jesús jamuán tyíꞌxajtacaꞌaj, Pedro pu aꞌyan tyuꞌtaxájtacaꞌ tɨjɨn:

—Maeestro, tyámuaꞌ pu naa tyaj aꞌyan huatyúꞌuucaj. Tyicheꞌ huéeicacaa tyúꞌtaahuaj ɨ ɨnáamuaj, sɨ́ɨj tɨ muéetzij muaꞌ aꞌrij jaꞌmej, ajta sɨ́ɨj Moisés tɨ jaꞌaꞌrij jaꞌmej, ajta sɨ́ɨj Elías tɨ jaꞌaꞌrij jaꞌmej.

Ajta ɨ Pedro capu jeꞌej jáꞌmiteerastyaꞌcaꞌaj jeꞌej tɨ tyíꞌxajtacaꞌaj. 34 Tɨꞌɨj ooj tyiꞌxáatacaj, aj puꞌij jéetɨrij huaꞌ japua huataséjre, ajta tɨꞌɨj ɨ jéetɨrij hueꞌcáanaj aj mu mij tyuꞌtátzɨɨn. 35 Aj puꞌij ɨ jéetɨrij tzajtaꞌ nyúucarij huatánamuajre tɨ aꞌyan tyuꞌtaxájtacaꞌ tɨjɨn:

—Aꞌíi pu aꞌɨ́ɨn puéꞌeen ɨ nyiyóoj ɨ nyaj jaꞌantyíhuoj. Siataꞌaj jáanamuaj.

36 Tɨꞌɨj ɨ nyúucarij aꞌyan tyuꞌtánamuajrej, aj puꞌij jusɨ́ɨj ajoꞌtyaváaj jaꞌraa ɨ Jesús. Majta aꞌɨ́ɨmaj ɨ maj jamuán huacɨ́j, aꞌɨ́ɨ mu juꞌhuatyáꞌɨtzee ɨ jutzájtaꞌ, camu aꞌtɨ́j huatéꞌexaaj jeꞌej maj tyiꞌtɨ́j tyuꞌséj.

Jesús pu tyamuéej tyúꞌhuaaj tyiyáaruꞌ tɨ tzajtaꞌ séjriaꞌcaꞌaj

(Mt. 17:14-21; Mr. 9:14-29)

37 Yaa ariáꞌpuaꞌaj, matɨꞌɨj acáacɨj ɨ jɨríj japua, jéehua mu ɨ tyeɨ́tyee jaꞌantyinájchacaꞌ ɨ Jesús. 38 Ajta sɨ́ɨj pu huaꞌ tzajtaꞌ ɨ tyeɨ́tyee caꞌnyíin jɨn aꞌyan tyaatajé tɨjɨn:

—Maeestro, jéehua nu aꞌyan tyíꞌmuahuaviij paj jaaséj ɨ nyiyóoj, jiꞌnye aꞌɨ́j nuꞌuj caa tyiꞌijyój, 39 júuricamej tɨ jeꞌej puaꞌaj een pu jájviiviꞌ, aꞌɨ́j pu jɨn iijriꞌhuaj ajta jéehua huáꞌrurij jatáꞌcaa, ajta jeꞌen éejcueemuxaꞌrij ɨ jutyényij jitze. Jéehua pu jeꞌej puaꞌaj joorej capu jatáꞌcaa tɨ juxáahuaj majoꞌchaꞌcanyeꞌen. 40 Nyahuoꞌtáhuaviiriꞌ ɨ maj a jamuán huacɨꞌɨj maj jaatamuárityeꞌen ɨ tɨ tzajtaꞌ séejreꞌ, ajta camu pu jáaruuj.

41 Jesús pu aꞌyan tyuꞌtanyúj tɨjɨn:

—Muaꞌaj mu siaj quee tyáꞌtzaahuatyeꞌ siajta jeꞌej puaꞌaj tyíꞌtyetyeɨtyee. ¿Aꞌchunyéj juxɨeꞌveꞌ nyaj jaꞌmua jamuán yahuatyávaacaj nyej nyij jaꞌmua jɨmeꞌ óoviicueꞌreꞌen? Majaꞌvéꞌviꞌtɨj aꞌyóoj.

42 Tɨꞌɨj ooj ɨ tyamuéej ajoomaꞌcaj, aj puꞌij ɨ tyiyáaruꞌ jeꞌtárɨej a chóotaꞌ, ajta huáꞌrurij jaatáꞌ, ajta ɨ Jesús pu jajtyáꞌxɨj aꞌɨ́jcɨ ɨ tyiyáaruꞌ, aj puꞌij tyáahuaj aꞌɨ́jcɨ ɨ tyamuéej, ajta jeꞌen jaatátuii ɨ yoꞌpuáaraꞌan. 43 Néijmiꞌi mu tyámuaꞌ naa tyoꞌtaséj aꞌɨ́jcɨ jɨmeꞌ tɨ ɨ Dios jéehua tyámuaꞌ tyíꞌuuriajcaꞌaj.

Jesús pu ajtáhuaꞌaj jaataxájtacaꞌ tɨ muɨꞌnyij

(Mt. 17:22-23; Mr. 9:30-32)

Matɨꞌɨj móoj néijmiꞌi jeꞌej tyojoꞌséeracaj aꞌɨ́jcɨ jɨmeꞌ jeꞌej tɨ Jesús huarɨ́j, aꞌɨ́ɨ pu aꞌyan tyihuoꞌtéꞌexaaj aꞌɨ́ɨjma ɨ maj jamuán huacɨ́j tɨjɨn.

44 —Tyámuaꞌ xu naa tyáanamuaj siajta quee yóꞌhuaꞌnan, aꞌɨ́jna ɨ yójraꞌ ɨ Dios pu huatátuiiriꞌhuaj huaꞌ jimi ɨ tyeɨ́tyee.

45 Ajta aꞌɨ́ɨmaj ɨ maj jamuán huacɨ́j, camu yoꞌitéej muáꞌraa jeꞌej tɨ tyihuáꞌixaatyaꞌcaꞌaj, jiꞌnye capu eexúj huáɨꞌriityaꞌcaꞌaj mej mij néijmiꞌi joꞌitéej muáꞌraꞌnyij, majta mu tyíꞌtzɨɨnyaꞌcaꞌaj maj jaataꞌíhuoꞌ aꞌɨ́jcɨ ɨ Jesús tɨꞌij tyámuaꞌ tyihuoꞌtéꞌexaatyeꞌen.

¿Aꞌtanyíj jéetzeꞌ juxɨeꞌveꞌ?

(Mt. 18:1-5; Mr. 9:33-37)

46 Aj mu mij aꞌɨ́ɨmaj ɨ maj jamuán huacɨ́j ɨ Jesús huatyóohuij maj aꞌyan tyityahuóojeevej aꞌɨ́jcɨ jɨmeꞌ aꞌtɨ́j tɨ jéetzeꞌ juxɨéꞌvaꞌaj jaꞌmej.

47 Tɨꞌɨj ɨ Jesús jáamuaꞌreeriꞌ jeꞌej maj tyíꞌmuaꞌajcaa, aj puꞌij páꞌrɨꞌɨj ajaꞌvéꞌviꞌtɨj, tɨꞌquij avéjriꞌ yoꞌtyéjchej, 48 aj puꞌij aꞌyan tyihuoꞌtéꞌexaaj tɨjɨn:

—Aꞌtɨ́j tɨnaꞌaj tɨ tyámuaꞌ tyeetyéjeevej aꞌíjcɨ ɨ páꞌrɨꞌɨj nye jitze maꞌcan, aꞌɨ́ɨ pu ajta nyéetzij naataxɨéꞌveꞌej, ajta aꞌɨ́jna ɨ tɨ nyéetzij naataxɨéꞌvej, aꞌɨ́j pu ajta huataxɨeꞌvej ɨ tɨ unyojoꞌtaꞌítyacaꞌ. Aꞌyaa pu tyíꞌeen, aꞌɨ́jna ɨ tɨ jéetzeꞌ cɨléenyeꞌ jɨn tyiꞌtyéjvee jaꞌmua jimi, aꞌɨ́ɨ pu aꞌɨ́ɨn puéꞌeen ɨ tɨ jéetzeꞌ juxɨeꞌveꞌ.

Aꞌɨ́jna ɨ tɨ quee jeꞌej tojoꞌmuaꞌraj aꞌɨ́ɨ pu tahuɨɨreꞌ

(Mr. 9:38-40)

49 Juan pu aꞌyan tyaatéꞌexaa tɨjɨn:

—Maeestro, séej tu aꞌtɨ́j ajoꞌséej tɨ aꞌnyúucaritzeꞌ hueꞌrámuarityahuaꞌaj ɨ tyiyáaruꞌuj ɨ maj huaꞌ tzajtaꞌ séejreꞌ ɨ tyeɨ́tyee, aj tu tyij jaatáꞌijmuejriꞌ tɨquee aꞌyan rɨjcaj, jiꞌnye capu ityájma jitze ajtyámaꞌcan.

50 Jesús pu aꞌyan tyaatéꞌexaa tɨjɨn:

—Caxu jaꞌijmuejraj, jiꞌnye aꞌɨ́jna ɨ tɨquee jeꞌej jáꞌmuaꞌuurej, aꞌɨ́ɨ pu jáꞌmuahuɨɨreꞌ.

Tɨꞌɨj Jesús huaꞌajtyáꞌxɨj aꞌɨ́jcɨ ɨ Santiago ajta aꞌɨ́jcɨ ɨ Juan

51 Tɨꞌɨj arí tyiꞌvéjriꞌtacaj aꞌájna xɨcáaraꞌ tɨ jitzán ɨ Jesús joꞌméj u tajapuá, Jesús pu caꞌnyíjraꞌaj huatóoaꞌ tɨꞌij aꞌáa jóꞌmeꞌen a Jerusalén. 52 Séecan pu huataꞌítyacaꞌ mej mij anaquéej jóꞌcɨɨnyej aꞌájna a chájtaꞌ tɨ aꞌyan tyajaꞌrájtyapuaj tɨjɨn Samaaria, mej mij aꞌáa tyámuaꞌ tyojóꞌuurej joꞌtɨj jaꞌráꞌiixaj, 53 majta aꞌɨ́ɨmaj ɨ maj Samaaria jáꞌchajcaꞌaj, camu jaataxɨéꞌvej, jiꞌnye máamuaꞌreeriacaꞌaj tɨjɨn Jerusalén pu jóꞌyiꞌcaaj. 54 Tɨꞌɨj aꞌɨ́jna ɨ Santiago ajta ɨ Juan, matɨꞌɨj aꞌɨ́ɨmaj jáamuaꞌreeriꞌ, aꞌyaa mu tyaatéꞌexaa aꞌɨ́jcɨ ɨ Jesús tɨjɨn:

—Tavástaraꞌ, ¿nyi páaxɨeꞌveꞌ tyaj aꞌyan tyuꞌtaꞌíjtaj tɨꞌij jútyeꞌ jeꞌcáxɨreꞌen ɨ tɨéj tɨꞌij huóꞌcuiꞌnyij néijmiꞌcaa aꞌɨ́ɨjma?

55 Aj puꞌij ɨ Jesús pu ooréꞌnyeeriacaꞌ ajta jeꞌen huaꞌajtyáꞌxɨj, aꞌyaa pu tyihuoꞌtéꞌexaaj tɨjɨn:

—Caxu muaꞌaj jamuaꞌreej tyiꞌtɨ́j tɨ júuricamaꞌraꞌ caꞌnyíjraꞌaj jamuaatáꞌ siaj sij aꞌyan tyuꞌtaxáj. 56 Jiꞌnye canu nyáaj aꞌɨ́j jɨn mujoꞌvéꞌmej nyej nyij huaꞌantyipuáꞌrityeꞌen ɨ tyeɨ́tyee, sulu nyej nyij huaꞌ japua huatányuunyij.

Aj mu mij joꞌcɨ́j, matɨꞌɨj mij séej chájtaꞌnaj jitze jaꞌráꞌaj.

Ɨ maj jaxɨeꞌvaꞌcaꞌaj maj Jesús jamuán huacɨ́ꞌcaꞌan

(Mt. 8:19-22)

57 Matɨꞌɨj móoj huajuꞌcaj ɨ juyéj jitze, sɨ́ɨj pu aꞌyan tyaatéꞌexaa aꞌɨ́jcɨ ɨ Jesús tɨjɨn:

—Nyavástaraꞌ, aꞌyaa nu tyáꞌxɨeꞌveꞌ nyaj a jamuán joꞌchaꞌcanyeꞌen joꞌtɨj naꞌaj paj joomaꞌaj puáꞌmej.

58 Jesús pu aꞌyan tyaatéꞌexaa tɨjɨn:

—Aꞌɨ́ɨmaj ɨ arachuíjse, aꞌáa mu jaꞌchej joꞌtɨj jaꞌtyástaꞌnajmee, majta ɨ pínaꞌsee aꞌɨ́ɨ mu tyúuꞌitoꞌrityee ɨ tɨ tyuꞌuj jitze, ajta aꞌɨ́jna ɨ yójraꞌ ɨ Dios capu tyichíꞌ joꞌtɨj jaꞌhuóosoꞌpeꞌen.

59 Jesús pu séej aꞌyan tyuꞌtéꞌexaaj tɨjɨn:

—Pataꞌaj nyaj jamuán joꞌchaꞌcanyeꞌen.

Ajta aꞌɨ́jna ɨ aꞌtɨ́j aꞌyaa pu tyaatéꞌexaa tɨjɨn:

—Nyavástaraꞌ, naatáꞌ nyaj yahuácatyij ꞌasta naꞌaj quee huámuɨꞌnyij ɨ táataj, nyej nyij jaꞌváꞌnaj, aj nu nyij ajamuán joꞌcháꞌcanyaꞌaj naꞌmej.

60 Jesús pu aꞌyan tyaatéꞌexaa tɨjɨn:

—Micheꞌ aꞌɨ́ɨmaj ɨ muɨꞌchítyee huaꞌváꞌnaj ɨ juxaꞌaj muɨꞌchítyee, pajta muáaj áricuj pataꞌaj huoꞌréꞌixaatyeꞌen ɨ nyúucariaꞌraꞌ ɨ Dios.

61 Ajtáhuaꞌaj pu sɨ́ɨj aꞌyan tyaatéꞌexaa tɨjɨn:

—Nyavástaraꞌ, nyáaj nu jaxɨeꞌveꞌ nyaj ajamuán joꞌchaꞌcanyeꞌen, ajta naatáꞌ nyej nyij anaquéej ujaꞌtanyéj jóꞌnyej jaꞌchej nyej nyij huoꞌtatyójtyeꞌen ɨ nyetyeɨ́ɨtyeristyamuaꞌ.

62 Jesús pu aꞌyan tyaatéꞌexaa tɨjɨn:

—Aꞌɨ́jna ɨ aꞌtɨ́j tɨ huatyóochej tɨꞌij tyuꞌmuárɨeꞌen, tɨpuaꞌaj arí jéꞌtaꞌ umáꞌcaj ajta jaatáxaahuataj, capu tyiꞌtɨ́j huɨɨreꞌ aꞌájna joꞌtɨj ɨ Dios tyejéꞌijtaj.

10

Tɨꞌɨj Jesús huaꞌréꞌityixɨj aꞌɨ́ɨjma ɨ maj huéeicatyej japuan tamuáamuataꞌ aráꞌasej

1 Tɨꞌɨj aꞌyan mutyojoꞌmaꞌaj, tavástaraꞌ pu séecan avaꞌjajpuaxɨj huéeicatyej japuan tamuáamuataꞌ japuan huaꞌpuaj mu aráꞌaxcaa, aꞌɨ́ɨjma puꞌij huataꞌítyacaꞌ tyahuaꞌpuaj maꞌcan, mej mij anáatyaꞌaj huajuꞌun, aꞌájna joꞌtɨj jaꞌchájtaꞌnajmee joꞌtɨj aꞌɨ́ɨn joꞌréꞌnyesij.

2 Aꞌyaa pu tyihuoꞌtéꞌexaaj tɨjɨn:

—Jéehua mu ɨ tɨ huáꞌɨtziityeꞌ mej mij ujoꞌtyájrutyej joꞌtɨj ɨ Dios tyejéꞌijtaj, ajta camu muiꞌij ɨ maj aꞌɨ́jna jɨn tyíꞌhuɨɨreꞌ maj huoꞌréꞌixaatyeꞌen ɨ nyúucariaꞌraꞌ ɨ Dios. Aꞌɨ́j xu jɨn aꞌyan tyaatáhuavii ɨ tavástaraꞌ tɨꞌij jéetzeꞌ huojoꞌtaꞌítyej ɨ maj tyáꞌtzaahuatyeꞌ, mej mij néijmiꞌqueꞌ huoꞌréꞌixaatyeꞌen ɨ tyeɨ́tyee ɨ nyúucariaꞌraꞌ ɨ Dios. 3 Séricuj muaꞌaj, aꞌyaa nu tyajamuaataꞌítyij huaꞌ tzajtaꞌ ɨ tyeɨ́tyee, aꞌyaa xu sij huaséꞌrihuaꞌaj xáꞌjuꞌun matɨꞌɨj cányaꞌxɨɨ huaꞌ tzajtaꞌ ɨ ɨ́ɨraꞌvetyee. 4 Caxu túmii aꞌaj, caxu tyiꞌtɨ́j aꞌaj ɨ siaj jɨn huatyóohuɨɨreꞌen caxu siajta átoꞌrij tyiꞌpíij nusu tyúucaꞌquej, siajta quee aꞌtɨ́j tyíꞌixaatyeꞌej ɨ juyéj jitze. 5 Siatɨꞌɨj huaꞌchej jaꞌráꞌastij, néijmiꞌcaa xu anaquéecan huatatyójtyeꞌen aꞌyan tɨjɨn: “Cheꞌ tyámuaꞌ tyíꞌeenyeꞌ yajáꞌmuachej.” 6 Ajta tɨpuaꞌaj tyámuaꞌ naa metyíꞌtyechej, huaꞌ jimi pu huatyáꞌɨtzeereꞌej ɨ siaj jɨn huoꞌtatyójtyej, naꞌríij mequee, caxu muaꞌaj tyiꞌtɨ́j joꞌrɨésij. 7 Aꞌáa xu joꞌtyáꞌɨtzeereꞌen joꞌsiaj jaꞌráꞌiixaj, siajta tyúꞌcuaꞌnyij siajta huayeꞌen tyiꞌtɨ́j maj jamuaatáꞌsij, jiꞌnye aꞌyaa pu tyeꞌtyévijtyeꞌ maj tyaanájchityeꞌen aꞌɨ́jcɨ ɨ tɨ tyíꞌmuɨjhuacaa. Caxu ajóꞌjujhuaꞌnyeꞌ áyee siajta áyee ɨ maj huaꞌchej jitze. 8 Siatɨꞌɨj séej chájtaꞌnaj jitze joꞌtyájrutyej, majta jeꞌen tyámuaꞌ tyajamuaatyéjeevej, aꞌɨ́j xu huácuaꞌnyij tyiꞌtɨ́j maj jáꞌmuacueꞌtyej, 9 setyihuóꞌhuaatyeꞌ ɨ maj tyíꞌcucuiꞌ, siajta aꞌyan tyihuoꞌtéꞌexaatyeꞌen tɨjɨn: “Puꞌríj jaꞌmua jimi atyojoꞌréꞌnyesij aꞌájna xɨcáaraꞌ jitze tɨꞌɨj Dios néijmiꞌqueꞌ tyuꞌtaꞌíjtaj.” 10 Ajta tɨpuaꞌaj séej chájtaꞌnaj jitze siaꞌráꞌastij joꞌmaj quee tyámuaꞌ tyajamojoꞌtyéjeevej, aꞌáa xu cáayej jitze aꞌyan tyihuoꞌtéꞌexaatyeꞌen tɨjɨn: 11 “Aꞌɨ́jna ɨ chuéj tɨ muɨɨnyíj tɨ ajtáviꞌtaxɨj ɨ tacaꞌquéj jitze, aꞌyaa tɨ maꞌcan ɨ chájtaꞌ, aꞌɨ́j tu huatácaꞌtzɨj siaj sij jáamuaꞌreej siaj jéehua ootyáꞌɨtzeerej ɨ Dios jimi. Ajta aꞌyaa xu tyáꞌmuaꞌreeriaj tɨ arí tyaꞌráꞌiixaj jaꞌmua jimi aꞌnáj tɨ ɨ Dios néijmiꞌqueꞌ tyuꞌtaꞌíjtaj.” 12 Aꞌyaa nu tyajáꞌmuaꞌixaatyeꞌ tzáahuatyiꞌraꞌaj jɨmeꞌ, aꞌájna xɨcáaraꞌ jitze tɨꞌɨj ɨ Dios yaráꞌiixaj jéetzeꞌ mu aꞌɨ́ɨmaj ɨ tyeɨ́tyee jajpuéetzij muáꞌjuꞌun mequee ɨ maj Sodoma jáꞌchajcaꞌaj.

Ɨ tyeɨ́tyee maj quee tyáꞌtzaahuatyeꞌ

(Mt. 11:20-24)

13 ’Siataꞌaj huatóoxaamujrityeꞌen muaꞌaj mu siaj Corazín jaꞌchej, siataꞌaj muaꞌaj mu siaj Betsaida jaꞌchej. Jiꞌnye tɨpuaꞌaj aꞌyan náarɨnyijcheꞌ huaꞌ jimi ɨ maj Tiro joꞌcháatɨmee naꞌríij huaꞌtzajtaꞌ ɨ maj Sidón joꞌcháatɨmee, aꞌɨ́ɨ mu aamíꞌ tyaꞌantzáahuatyeꞌnyijcheꞌ ɨ Dios jimi, majta chaꞌmanaꞌaj tyuꞌtyoochéetyaꞌxɨꞌnyijcheꞌ majta nasíj japua huaraꞌsejcheꞌ mej mij ɨ tyeɨ́tyee jáamuaꞌreej maj meríj tyáꞌantzaahuaj. 14 Ajta aꞌájna xɨcáaraꞌ jitze matɨꞌɨj néijmiꞌi áꞌxɨjtyiꞌhuan, jéetzeꞌ xu muaꞌaj jajpuéetzij xáꞌjuꞌun mequee aꞌɨ́ɨmaj ɨ maj Tiro majta ɨ maj Sidón jaꞌchej. 15 Siajta muaꞌaj mu siaj Capernaúm jaꞌchej, ¿nyi aꞌyan setyityóotzaahuatyeꞌ tɨ ɨ Dios jamuaꞌviꞌtɨn ɨ jútyeꞌ? Capu xaa nyuꞌuj, sulu Dios pu aꞌáa jamojóohuaꞌxɨj joꞌtɨj jéetzeꞌ jaꞌpuejtzij.

16 ’Aꞌɨ́jna ɨ aꞌtɨ́j tɨ jáꞌmuanamuaj, aꞌɨ́ɨ pu ajta nyéetzij nyanamuaj, ajta aꞌɨ́jna ɨ tɨquee jamuaꞌtzaahuatyeꞌ, capu ajta nyéetzij náꞌtzaahuatyeꞌ, ajta aꞌɨ́jna ɨ tɨ quee nyéetzij náꞌtzaahuatyeꞌ, aꞌɨ́j pu ajta quee áꞌtzaahuatyeꞌ ɨ tɨ nyojoꞌtaꞌítyacaꞌ.

Matɨꞌɨjta uvéꞌnyej ɨ maj huéeicatyej japuan tamuáamuataꞌ japuan huaꞌpuaj aráꞌasej

17 Ɨ maj huéeicatyej japuan tamuáamuataꞌ japuan huaꞌpuaj aráꞌasej, jéehua mu jutyamuaꞌveꞌej uvéꞌnyej, aꞌyaa mu tyuꞌxájtasimeꞌej tɨjɨn:

—Tavástaraꞌ, majta mu ɨ tyiyáaruꞌuj taꞌráꞌastej tyatɨꞌɨj aꞌnyúucaritzeꞌ huoꞌtamuárij.

18 Jesús pu aꞌyan tyihuoꞌtéꞌexaaj tɨjɨn:

—Nyáaj nu jaaséej aꞌɨ́jcɨ ɨ tyiyáaruꞌ tɨꞌɨj ujeꞌcájvej ɨ jútyeꞌ, aꞌyaa pu huaséꞌrihuaꞌaj tɨꞌɨj maj tyóonaꞌaxcavaꞌraꞌan. 19 Nyáaj nu jamuaatáꞌ mej mij quee jeꞌej jáꞌmuaꞌuurej ɨ cúꞌcuꞌsee, majta ɨ tyaxcáj. Nyajta jamuaatáꞌ siaj sij huoꞌtyámueꞌtɨn néijmiꞌcaa ɨ maj jamuájchaꞌɨɨreꞌ, mej mij quee jeꞌej jamuáaꞌuurej. 20 Siajta caxu aꞌɨ́jcɨ jɨn jutyamuaꞌveꞌej ɨ maj jamuaꞌráꞌastej ɨ tyiyáaruꞌuj, sulu aꞌɨ́j xu jɨn huatóotyamuaꞌveꞌen tɨ arí áꞌyuꞌsiꞌij u tajapuá jeꞌej siaj ántyaꞌruj.

Aꞌɨ́ɨ puꞌuj ɨ yójraꞌ jamuaꞌreej aꞌtɨ́j tɨ táatajraꞌ puéꞌeen

(Mt. 11:25-27; 13:16-17)

21 Aꞌájna puꞌij ɨ Jesús jéehua huatóotyamuaꞌvej, tɨꞌquij aꞌyan tyuꞌtaxájtacaꞌ ɨ júuricamaꞌraꞌ ɨ Dios jitze maꞌcan tɨjɨn:

—Jéehua nu tyíꞌmuatyojtziꞌreꞌ, nyavástaraꞌ, muáaj paj nyavástaraꞌ, ɨ paj tyíꞌijta u tajapuá pajta íiyan ɨ cháanacaj japua, jiꞌnye muáaj paj huoꞌtaséjratyej aꞌnyúucaa aꞌɨ́ɨjma ɨ maj quee jeꞌej tyéejviicueꞌ, pajta jaatyáꞌavaatacaꞌ aꞌɨ́ɨjma jimi ɨ maj jéehua tyuꞌyíꞌtɨn, majta ɨ maj jéehua tyúumuaꞌtyej. Jee xaa nyuꞌuj nyavástaraꞌ, jiꞌnye aꞌyaa pu tyimuaꞌránajchacaꞌ.

22 ’Néijmiꞌi pu ɨ nyavástaraꞌ tyinaatáꞌ. Capu aꞌtɨ́j jamuaꞌreej aꞌtɨ́j tɨ yójraꞌ puéꞌeen, sulu aꞌɨ́ɨ puꞌuj jamuaꞌreej ɨ vástariaꞌraꞌ, capu ajta aꞌtɨ́j jamuaꞌreej aꞌtɨ́j tɨ vástariaꞌraꞌ puéꞌeen, sulu aꞌɨ́ɨ puꞌuj jamuaꞌreej ɨ tɨ yójraꞌ puéꞌeen, majta jeꞌen aꞌɨ́ɨmaj ɨ tɨ ɨ yójraꞌ huoꞌtaséjratyeꞌsij juxɨéꞌviꞌraꞌ jɨmeꞌ.

23 Tɨꞌquij huoꞌséerajraa aꞌɨ́ɨjma ɨ maj jamuán huacɨ́j, aꞌɨ́ɨjma puꞌij aꞌyan tyuꞌtéꞌexaaj tɨjɨn:

—Micheꞌ huatóotyamuaꞌveꞌen aꞌɨ́ɨmaj ɨ maj jaséj jeꞌej siaj muaꞌaj tyiꞌtɨ́j seríj tyíꞌsej, 24 jiꞌnye aꞌyaa nu tyajáꞌmuaꞌixaatyeꞌ maj aꞌɨ́ɨmaj ɨ maj tyíꞌxaxaꞌtaꞌaj ɨ Dios jitze maꞌcan, majta ɨ maj tyityatatyáꞌcaꞌaj rey jɨmeꞌ, aꞌɨ́ɨ mu aꞌyan tyáꞌxɨeꞌvaꞌcaꞌaj maj jaaséej jeꞌej siaj muaꞌaj tyíꞌsej, ajta camu aꞌyan tyeeséj, aꞌyaa mu majta tyáꞌxɨeꞌvaꞌcaꞌaj maj jáanamuaj jeꞌej siaj muaꞌaj tyíꞌnamuaj, ajta camu aꞌyan tyáanamuajriꞌ.

Ɨ aꞌtɨ́j Samaaria tɨ jáꞌmaꞌcan tɨ tyámuaꞌ tyíꞌtyevij

25 Aꞌnáj pu sɨ́ɨj ɨ tɨ tyíꞌmuaꞌtaj ɨ yuꞌxarij jitze Moisés tɨ joꞌyúꞌxacaꞌ, aꞌɨ́ɨ pu ajeꞌréꞌnyej tɨꞌij Jesús jamuán tyuꞌxáj, aꞌyaa pu tyíꞌtyesaꞌcaꞌaj tɨꞌij jaꞌantyimuéꞌtɨn, aꞌɨ́j pu jɨn aꞌyan tyaataꞌíhuoꞌriꞌ tɨjɨn:

—Maeestro, ¿tyiꞌtanyí juxɨeꞌveꞌ nyaj aꞌyan huárɨnyij tɨꞌij náacɨꞌtyij nyej nyij júurij náꞌraꞌnyij jusén jɨmeꞌ?

26 Jesús pu aꞌyan tyaatéꞌexaa tɨjɨn:

—¿Jiꞌnye tyéꞌyuꞌsiꞌ ɨ yuꞌxarij jitze? ¿Tyiꞌtanyí puáꞌjijveꞌ ɨ yuꞌxarij jitze?

27 Aj puꞌij aꞌɨ́jna ɨ tɨ tyíꞌmuaꞌtaj ɨ yuꞌxarij jitze aꞌyan tyaatéꞌexaa tɨjɨn:

—Huaxɨeꞌveꞌ aꞌ vástaraꞌ ɨ tɨ Dios puéꞌeen néijmiꞌi jɨmeꞌ aꞌxɨéjnyuꞌcaa, pajta néijmiꞌi jɨmeꞌ aꞌjúuricamej, pajta néijmiꞌi jɨmeꞌ ɨ paj jɨn uhuájcaꞌnyej pajta ɨ paj jɨn maꞌúumuaꞌrej, ajtáhuaꞌaj pu sɨ́ɨj séejreꞌ tɨ aꞌyan tɨjɨn pataꞌaj aꞌyan chaꞌtaj panaꞌaj tyáꞌxɨeꞌveꞌ ɨ axaꞌaj tyévij aꞌyájna patɨꞌɨj asɨ́ɨj tyíaxɨeꞌveꞌ.

28 Jesús pu aꞌyan tyaatéꞌexaa tɨjɨn:

—Xáꞌpuɨꞌ paj tyaataxájtacaꞌ. Tɨpuaꞌaj néijmiꞌi puaꞌráꞌastej, aj paj júurij puáꞌmej jusén jɨmeꞌ.

29 Ajta aꞌɨ́jna ɨ tɨ tyíꞌmuaꞌtaj, aꞌɨ́ɨ pu jaxɨeꞌvaꞌcaꞌaj mej mij jáamuaꞌreej ɨ tyeɨ́tyee tɨ quee aꞌnáj ootyáꞌɨtzee ɨ Dios jimi, aꞌɨ́j pu jɨn aꞌyan tyaataꞌíhuoꞌriꞌ aꞌɨ́jcɨ ɨ Jesús tɨjɨn:

—¿Aꞌtanyíj aꞌɨ́ɨn puéꞌeen ɨ nyaxaꞌaj tyévij?

30 Aj puꞌij ɨ Jesús aꞌyan tyaatéꞌexaa tɨjɨn:

—Aꞌtɨ́j pu Jerusalén jaꞌrájraa, aꞌáa pu joomáꞌcaj a Jericó, matɨꞌɨj mij náhuaꞌrij jaꞌantyinájchacaꞌ, néijmiꞌi mu tyaanáhueꞌriꞌ, majta tyaꞌcáaꞌriꞌriꞌ ɨ tyíꞌcaanariaꞌraꞌ, majta jaatyáavaxɨj, matɨꞌɨj mij joꞌcɨ́j, aꞌáa mu mij yoꞌreꞌtyécaj a juyéj jitze ajta arí áꞌmeꞌriajcaꞌaj. 31 Aj puꞌij sɨ́ɨj ajta aꞌáa joomaꞌcaꞌaj ɨ juyéj jitze, puaaríij pu puéꞌeenyeꞌej aꞌɨ́jna, tɨꞌɨj jaaséej tɨ áꞌmeꞌriajcaꞌaj aa pu ɨmuáj jaꞌtanyáaj ɨ juyéj jitze ajta mu joꞌmej. 32 Ajtáhuaꞌaj pu sɨ́ɨj aꞌáa joomaꞌcaꞌaj aꞌɨ́ɨ pu puéꞌeenyeꞌej sɨ́ɨj tɨ Leví jitze ajtyámaꞌcan, tɨ ajta tyíꞌhuɨɨriaꞌcaꞌaj ɨ huaꞌ tyeyúuj tzajtaꞌ, tɨꞌɨj aꞌáa joꞌréꞌnyej joꞌtɨj joꞌriáꞌcaꞌaj ɨ tɨ áꞌmeꞌriajcaꞌaj, aꞌɨ́ɨ pu ajta jaaséej, aꞌyaa pu chaꞌtaj naꞌaj huarɨ́j aꞌáa pu ɨmuáj jaꞌtanyáaj ajta mu joꞌmej. 33 Ajtáhuaꞌaj pu sɨ́ɨj aꞌáa joomaꞌcaꞌaj ɨ juyéj jitze aꞌɨ́ɨ pu puéꞌeenyeꞌ sɨ́ɨj tɨ séej chuéj japua jáꞌmaꞌcan tɨ aꞌyan tyajaꞌrájtyapuaj tɨjɨn Samaaria, tɨꞌɨj jaaséej, aꞌɨ́ɨ puꞌij jaꞌancuꞌvaxɨj. 34 Tɨꞌquij jimi ajtyáxɨɨriacaꞌ, aj puꞌij jacáajoꞌsij joꞌtɨj tyajáꞌpuejtyiꞌhuacaꞌaj ɨ aséityij jɨmeꞌ ajta ɨ nahuáj, ajta jacáꞌijcatacaꞌ joꞌtɨj tyajáꞌpuejtyiꞌhuacaꞌaj, aj puꞌij jaꞌváꞌraj ju púuruꞌ japua, tɨꞌɨj ij yoꞌtɨj aꞌájna joꞌmaj jáꞌasacaa ɨ maj puasaaruveꞌ, aꞌáa puꞌij tyámuaꞌ tyéechaꞌɨj. 35 Yaa ariáꞌpuaꞌaj, aꞌɨ́jna ɨ tɨ Samaaria jáꞌmaꞌcan, aꞌɨ́ɨ pu huaꞌpuácaa iitaꞌɨ́ꞌpuj ɨ túmii, ajta jaataꞌɨ́ꞌpuꞌuj aꞌɨ́jcɨ ɨ tɨ antyúumuaꞌreej aꞌɨ́jcɨ jɨmeꞌ ɨ chiꞌij, aꞌyaa pu tyaatéꞌexaa tɨjɨn: “Pataꞌaj tyámuaꞌ tyéechaꞌɨɨn, nyajta nyáaj nyatɨꞌɨj uvéꞌnyej, aj nu muaatáꞌsij néijmiꞌi aꞌchu paj jaaxɨ́jtye ɨ paj jáachaꞌɨj.” 36 Aꞌyaa puꞌij, ¿aꞌtanyíj aꞌɨ́ɨmaj ɨ maj huéeicaj aꞌɨ́ɨn puéꞌeen ɨ tɨ tyámuaꞌ tyiꞌtyévistaj jaꞌraa aꞌɨ́jcɨ jimi ɨ juxaꞌaj tyévij ɨ maj tyaanáhueꞌriꞌ ɨ náhuaꞌrij?

37 Ajta aꞌɨ́jna ɨ tɨ tyíꞌmuaꞌtaj ɨ yuꞌxarij jitze Moisés tɨ joꞌyúꞌxacaꞌ aꞌyaa pu tyaatéꞌexaa tɨjɨn:

—Aꞌɨ́jna ɨ tɨ jaꞌancuꞌvaxɨj.

Jesús puꞌij aꞌyan tyaatéꞌexaa tɨjɨn:

—Áricuj pataꞌaj aꞌyan chaꞌtaj panaꞌaj huárɨnyij.

Tɨꞌɨj Jesús aꞌáa joꞌréꞌnyej joꞌtɨj jaꞌchej ɨ Marta ajta ɨ Maríia

38 Ajta aꞌɨ́jna ɨ Jesús, aꞌɨ́ɨ pu ooj huamaꞌcaꞌaj, tɨꞌquij aꞌáa jaꞌráꞌaj joꞌtɨj jaꞌchajtaꞌ, aꞌáa pu íitɨꞌ tɨ aꞌyan ántyapuaj tɨjɨn Marta huoꞌtyéeje ɨ juchiꞌtáj. 39 Séej pu aꞌɨ́jna tyíꞌihuaaraꞌcaꞌaj íitacan, tɨ aꞌyan ántyapuaacaꞌaj tɨjɨn Maríia, aꞌɨ́ɨ puꞌij ɨ Maríia aꞌáa véjriꞌ joꞌtayíxɨj ɨ Jesús jimi tɨꞌij janamuaj jeꞌej tɨ tyíꞌxajtacaꞌaj. 40 Ajta aꞌɨ́jna ɨ Marta, capu jeꞌej jájtyooveꞌej jeꞌej tɨ huárɨnyij, jiꞌnye jéehua pu tyíꞌmuarɨeꞌcaꞌaj tɨꞌij tyihuóꞌcueꞌtyej, aj puꞌij ajtyáxɨɨriacaꞌ ɨ Jesús jimi, tɨꞌquij aꞌyan tyaatéꞌexaa tɨjɨn:

—Nyavástaraꞌ, ¿nyiquee a jitze juxɨeꞌveꞌ tɨ nyeꞌihuáaraꞌ quee nyahuɨɨriaꞌaj nyej nyij nyasɨ́ɨj nyanaꞌaj tyíꞌmuarɨeꞌ? Pataꞌaj jaatéꞌexaatyeꞌen tɨꞌij naatáhuɨɨreꞌ.

41 Aj puꞌij Jesús aꞌyan tyaatéꞌexaa tɨjɨn:

—Marta, Marta, jéehua paj tyíꞌmuaꞌtzej, pajta jéehua jeꞌej tyáꞌmuaꞌtzej, 42 ajta sɨ́ɨj puꞌuj juxɨeꞌveꞌ paj aꞌyan huárɨnyij. Maríia pu aꞌɨ́j avaꞌhuoj ɨ tɨ jéetzeꞌ jɨ́ꞌreꞌen, capu ij aꞌtɨ́j jáaꞌriꞌraj.

11

Tɨꞌɨj Jesús huoꞌmuaꞌaj jeꞌej maj yeꞌej tyityeetyényuunyij

(Mt. 6:9-15; 7:7-11)

1 Séej pu aꞌyan tyuꞌrɨ́j, aꞌáa pu ɨ Jesús jaꞌtyényuusimaꞌaj ɨ Dios jimi, tɨꞌɨj jaꞌantyipuáꞌrij tɨ tyényuusij, sɨ́ɨj pu ɨ maj jamuán huacɨ́j aꞌyan tyaatéꞌexaa tɨjɨn:

—Tavástaraꞌ, táamuaꞌtyej tyaj huatyényuunyij ɨ Dios jimi, aꞌyájna tɨꞌɨj ɨ Juan tyihuoꞌmuáꞌtyej aꞌɨ́ɨjma ɨ maj jamuán huacɨ́ꞌcaꞌaj.

2 Jesús pu aꞌyan tyihuoꞌtéꞌexaaj tɨjɨn:

—Siatɨꞌɨj huatyényuunyij, aꞌyaa xu tyuꞌtaxáj tɨjɨn:

Tavástaraꞌ, cheꞌ tyámuaꞌ eenyeꞌ ɨ paj jɨn ántyapuaj.

Cheꞌ mujoꞌvéꞌmeꞌen ɨ paj jɨn néijmiꞌqueꞌ tyuꞌtaꞌíjtaj.

3 Tyitaatáꞌ ɨ tɨ tyíꞌcueꞌriꞌ ɨ tɨ aꞌnáj tɨnaꞌaj tajitzé tyúuxɨeꞌveꞌ.

4 Tyitaatúꞌuunyiꞌ ɨ tyaj jɨn ootyáꞌɨtzee aꞌjimi, jiꞌnye ityáj tu tyajta tyihuoꞌtúꞌuunyiꞌriꞌ néijmiꞌcaa aꞌɨ́ɨjma ɨ maj ityájma jimi ootyáꞌɨtzee.

Capáj tyiꞌtáꞌcareꞌen tɨ ɨ tyiyáaruꞌ caꞌnyíjraꞌaj tatáꞌcareꞌen tyej tyij jeꞌej puaꞌaj huárɨnyij.

5 Aj puꞌij ajta aꞌyan tyihuoꞌtéꞌexaaj tɨjɨn:

—Tyicheꞌ aꞌyan tyaataxáj yee muaꞌaj xu séej tyiꞌ amíincuj, ajta jeꞌen aꞌtzáaj jéꞌtaꞌ tɨ́caꞌ aꞌáa joꞌréꞌnyej joꞌtɨj jaꞌchej ɨ amíincuraꞌ tɨꞌɨj ij aꞌyan tyaatéꞌexaa tɨjɨn: “Nyaꞌ amíincuj, huéeicacaa naatanyíjtyeꞌ ɨ páan, 6 jiꞌnye oochán pu uvéꞌnyej sɨ́ɨj ɨ nyaꞌ amíincuj tɨ muꞌ jaꞌtamáꞌcaꞌaj, nyajta nyáaj, canu tyiꞌtɨ́j tyíchaꞌɨj ɨ nyaj jáacueꞌtyej.” 7 Tɨꞌquij aꞌɨ́jna ɨ tɨ iirájcaj capu aꞌyan tyuꞌtányuusij yee: “Capáj nyaꞌɨtziityaꞌaj, puꞌríj eetyánamiꞌ ɨ puéertaj, majta ɨ tɨꞌríij muꞌríj huajeꞌej, nyajta nyáaj nuꞌríj nyajta huacaꞌaj, capu cheꞌ ɨꞌríj nyaj ájchenyij nyej nyij tyiꞌtɨ́j muaatáꞌan.” 8 Aꞌyaa nu tyajáꞌmuaꞌixaatyeꞌ, capu aꞌɨ́jna jɨn ájchesij tɨꞌij tyiꞌtɨ́j jaatáꞌ aꞌɨ́jcɨ jɨmeꞌ tɨ amíincuraꞌ puéꞌeen, sulu aꞌɨ́j jɨn pu ájchesij tɨꞌij quee jaꞌɨtziityaꞌaj ɨ amíincuraꞌ, aj puꞌij jaatáꞌsij, aꞌchu tɨ tyiꞌtɨ́j jaatáhuaviiraj. 9 Aꞌɨ́j nu jɨn aꞌyan tyajáꞌmuaꞌixaatyeꞌ tɨjɨn: Tyiꞌtɨ́j siaj huatáhuoosij, Dios pu jamuaatáꞌsij, ajta tyiꞌtɨ́j siaj huoo aꞌɨ́j xu jimi jatyoonyij, setyeꞌejtyátoꞌsixɨꞌ joꞌtɨj jaꞌpueertaj, aj puꞌij ɨ Dios tyajamuaꞌantácuunyeꞌsij. 10 Jiꞌnye tɨpuaꞌaj aꞌtɨ́j tyiꞌtɨ́j jahuaviiraj, aꞌɨ́ɨ pu jaꞌancuriáaꞌsij, ajta ɨ tɨ tyiꞌtɨ́j huoo, aꞌɨ́ɨ pu jatyoonyij, ajta ɨ tɨ tyeꞌejtyátoꞌsixɨꞌɨn joꞌtɨj jaꞌpueertaj, Dios pu tyaꞌantácuunyeꞌsij.

11 ’¿Nyiquij muaꞌaj aꞌyan xáarɨnyij mu siaj huayóojmuaꞌ, tɨpuaꞌaj aꞌyóoj hueꞌej muahuaviiraj, nyiquij cúꞌcuꞌuj paatapíjtyeꞌsij, 12 nusu tyáxcaj paatáchuiityeꞌsij tɨpuaꞌaj toꞌoj muahuaviiraj? 13 Aꞌyaa xu muaꞌaj tyij siajta jeꞌej puaꞌaj een ɨ jutzájtaꞌ, siáamuaꞌreej siaj tyiꞌtɨ́j huoꞌtáꞌan ɨ juyójmuaꞌ tɨ jɨ́ꞌreꞌen, ajta aꞌɨ́jna ɨ jaꞌmuavástaraꞌ ɨ tɨ tajapuá jáꞌsejreꞌ, aꞌɨ́ɨ pu jéetzeꞌ jaayíꞌtɨn tɨꞌij huoꞌtáꞌan ɨ júuricamaꞌraꞌ ɨ Dios aꞌɨ́ɨjma ɨ maj jaatáhuaviiraj.

Matɨꞌɨj ɨ Jesús tyiꞌtɨ́j jitzán ujpuáꞌrij

(Mt. 12:22-30; Mr. 3:19-27)

14 Jesús pu tyiyáaruꞌuj huatamuárij tɨ tyévij tzajtaꞌ séjriaꞌcaꞌaj, ajta aꞌɨ́jna ɨ tyiyáaruꞌ capu jatáꞌcariaꞌaj tɨ ɨ tyévij tyuꞌtaxáj, tɨꞌɨj Jesús jaatamuárij, aj puꞌij huatáɨꞌriitariacaꞌ tɨ tyuꞌtaxáj ɨ tyévij. Majta aꞌɨ́ɨmaj ɨ tyeɨ́tyee aꞌɨ́j mu jɨn jeꞌej tyoꞌtaséj, 15 majta séecan aꞌyaa mu tyuꞌtaxájtacaꞌ tɨjɨn:

—Aꞌɨ́jna ɨ Beelzebú ɨ tɨ tyihuáꞌijtyeꞌ ɨ tyiyáaruꞌuj, aꞌɨ́ɨ pu caꞌnyíjraꞌaj jatáꞌcaa aꞌmújcɨj mu Jesús tɨꞌij huoꞌtamuárityeꞌen ɨ tyiyáaruꞌuj.

16 Majta séecan aꞌyaa mu tyáꞌxɨeꞌvaꞌcaꞌaj maj tyiꞌtɨ́j jɨn jaꞌantyimuéꞌtɨn ɨ Jesús, aꞌɨ́j mu jɨn jaatáhuaviiriꞌ tɨ tyiꞌtɨ́j huoꞌtaséjratyeꞌen mej mij aꞌɨ́jcɨ jɨn jáamuaꞌreej tɨ tajapuá jáꞌmaꞌcan. 17 Ajta ɨ Jesús pu jamuaꞌreeriacaꞌaj jeꞌej maj tyíꞌmuaꞌajcaa, aꞌyaa puꞌij tyihuoꞌtéꞌexaaj tɨjɨn:

—Matɨꞌɨj manaꞌaj ɨ maj séej ɨ chuéj japua tyíꞌijta, tɨpuaꞌaj jéꞌtaꞌ muáacɨɨnyej, aj mu mij huatóonyoꞌsiꞌtyeꞌej, matɨꞌɨj mij jujɨ́ɨmuaꞌaj antyúupuaꞌrityeꞌsij, ajta jeꞌen aꞌyan chaꞌtaj ɨ tyihuáꞌchiꞌij tyuꞌtyúꞌuunyiꞌhuaj. 18 Aꞌyaa puꞌij ajta tyíꞌeen ɨ tyiyáaruꞌ jimi, tɨpuaꞌaj jéꞌtaꞌ muáacɨɨnyej, ¿jiꞌnye tyíɨꞌrij tɨꞌij áꞌtyeeviꞌin ɨ maj jɨn antyúumuaꞌreej? Aꞌyaa nu tyajáꞌmuaꞌixaatyeꞌ aꞌɨ́jcɨ jɨmeꞌ siaj muaꞌaj aꞌyan tyíꞌnyaxaj yee nyaj Beelzebú jitze arányacaꞌnyej nyej nyij huoꞌtamuárityeꞌen ɨ tyiyáaruꞌuj, 19 ajta tɨpuaꞌaj aꞌyan tyíꞌeenyeꞌ, ¿aꞌtanyíj jitze muaꞌróocaꞌnyej mej mij huoꞌtamuárityeꞌen ɨ tyiyáaruꞌuj aꞌɨ́ɨmaj ɨ maj jaꞌmua jamuán huacɨꞌɨj? Aꞌɨ́ɨ mu mij aꞌyan tyajamuaataxájta siaj muaꞌaj siajta ootyáꞌɨtzee. 20 Jiꞌnye tɨpuaꞌaj ɨ júuricamaꞌraꞌ ɨ Dios jitze naꞌrányacaꞌnyej nyej nyij huoꞌtamuárityeꞌen ɨ tyiyáaruꞌuj, aꞌyaa pu huatóomuaꞌaj tɨ arí aꞌájna atyojoꞌréꞌnyej jaꞌmua jimi aꞌnáj tɨ ɨ Dios néijmiꞌqueꞌ tyuꞌtaꞌíjtaj.

21 ’Aꞌtɨ́j tuꞌhuájcaꞌnyej tɨ ajta tyámuaꞌ tyéꞌchaꞌɨj ɨ juchiꞌij, néijmiꞌi ɨ tɨ tyiꞌráaꞌ tyámuaꞌ pu naa tyíꞌchaꞌɨɨriꞌhuaj. 22 Ajta tɨpuaꞌaj sɨ́ɨj mujoꞌvéꞌmeꞌen tɨ jéetzeꞌ uhuájcaꞌnyej quee aꞌɨ́jna, aꞌɨ́ɨ puꞌij jaatyámueꞌtɨj, tɨꞌquij néijmiꞌi tyáꞌnahueꞌran ɨ tɨ tyíꞌijchaꞌɨj.

23 ’Aꞌɨ́jna ɨ tɨ quee nyahuɨɨreꞌ, aꞌɨ́ɨ pu nyéjchaꞌɨɨreꞌ, ajta ɨ tɨquee tyeɨ́tyee tyísɨɨreꞌej nye jimi, aꞌɨ́ɨ pu huojoꞌcuíꞌnaj.

Ɨ júuricamej tɨ jeꞌej puaꞌaj een ajtáhuaꞌaj pu huariáꞌraa

(Mt. 12:43-45)

24 ’Ajta aꞌyan tɨjɨn:

—Aꞌyaa pu rɨcɨj ɨ xɨéjnyuꞌcarij tɨ jeꞌej puaꞌaj een, tɨꞌɨj iirájraꞌnyij séej tzajtaꞌ ɨ tyévij, aꞌɨ́ɨ pu ajoꞌcháꞌcanyaꞌaj jaꞌmej tɨꞌij jáahuoonyij joꞌtɨj jaꞌhuóosoꞌpeꞌen, joꞌtɨj joꞌhuáchij. Ajta tɨꞌɨj quee jatyooveꞌen, aꞌyaa pu tyíꞌmuaꞌtyij tɨjɨn: “Nyicheꞌ huariaꞌraꞌnyij ɨ nyichéj jóꞌnyaj jaꞌrájraa.” 25 Tɨꞌɨj uvéꞌnyen, aꞌyaa pu een aꞌɨ́jna ɨ aꞌtɨ́j, naa pu een ɨ jutzájtaꞌ, cuxáa maj moochán uhuaréꞌichoꞌtacaꞌ, néijmiꞌi pu tyámuaꞌ tyíꞌeen. 26 Aj puꞌij aꞌɨ́jna ɨ xɨéjnyuꞌcarij séecan ujaꞌráviꞌtɨj ɨ maj aráahuaꞌpuaj aráꞌasej, ɨ maj majta jéetzeꞌ jeꞌej puaꞌaj een quee ɨ sɨ́ɨj. Matɨꞌɨj mij néijmiꞌi utyárutyij ɨ tyévij tzajtaꞌ mej mij aꞌúu jaꞌcháaj muáꞌraꞌnyij. Ajta jeꞌen jéetzeꞌ jeꞌej puaꞌaj éenyeꞌej jaꞌmej aꞌɨ́jna ɨ tyévij quee tɨꞌɨj aamíꞌ éenyeꞌej.

Ɨ tɨ jɨꞌréꞌcan jɨmeꞌ tyámuaꞌviꞌraꞌaj

27 Tɨꞌɨj Jesús ooj tyiꞌxáatacaj, sɨ́ɨj pu íitɨꞌ aꞌáa joꞌtyávaacaꞌaj huaꞌ tzajtaꞌ ɨ tyeɨ́tyee. Aj puꞌij aꞌyan tyuꞌtaxájtacaꞌ caꞌnyíin jɨmeꞌ tɨjɨn:

—Tyámuaꞌ pu tyaatáꞌ aꞌɨ́jcɨ ɨ íitaj ɨ paj jitzán huanɨeꞌhuacaꞌ, ajta muaaxáꞌpueeriꞌ.

28 Aj puꞌij Jesús aꞌyan tyuꞌtanyúj tɨjɨn:

—Jéetzeꞌ pu tyámuaꞌ tyihuaꞌtáꞌcaa aꞌɨ́ɨjma ɨ maj janamuaj ɨ Dios nyuucaaj, majta jaꞌtzaahuatyeꞌ.

Tyeɨ́tyee mu jaxɨeꞌvaꞌcaꞌaj maj tyiꞌtɨ́j huaséj tɨ huápuɨꞌɨj juxɨeꞌveꞌ

(Mt. 12:38-42; Mr. 8:12)

29 Jéehua mu ɨ tyeɨ́tyee móocheꞌ ajtyáxɨɨrisimaꞌaj ɨ Jesús jimi, ajta aꞌɨ́jna, aꞌyaa pu tyuꞌtaxájtacaꞌ tɨjɨn:

—Jéehua mu jeꞌej puaꞌaj tyityetyúuchaꞌɨj ɨ tyeɨ́tyee ijíij maj yan séejreꞌ, aꞌyaa mu tyáꞌxɨeꞌveꞌ nyaj tyiꞌtɨ́j huoꞌtaséjratyeꞌen tɨ huápuɨꞌɨj juxɨeꞌveꞌ. Ajta canu tyiꞌtɨ́j huoꞌtaséjratyeꞌsij, aꞌɨ́j nuꞌuj huoꞌtéꞌexaatyeꞌej jeꞌej tɨ tyáaruj ɨ Jonás.

30 ’Jiꞌnye aꞌɨ́ɨ pu ɨ Jonás aꞌɨ́ɨn puéꞌeenyeꞌej ɨ tɨ huápuɨꞌɨj juxɨeꞌveꞌ ɨ maj jaaséej ɨ maj Nínive jáꞌchajcaꞌaj, aꞌyaa nu chaꞌtaj nyanaꞌaj nyáaj aꞌɨ́ɨn tyiꞌpuéꞌeen ɨ tɨ huápuɨꞌɨj juxɨeꞌveꞌ mej mij jaaséj ijíij maj huátyeɨtyee. 31 Aꞌyaa nu tyajáꞌmuaꞌixaatyeꞌ, aꞌájna xɨcáaraꞌ jitze tɨ jitzán Dios huáꞌxɨjtyeꞌen ɨ tyeɨ́tyee, aꞌɨ́jna ɨ tɨ aamíꞌ tyiꞌtyávaacaꞌaj reíinaj jɨmeꞌ yúutyej pujmuaꞌ, aꞌɨ́ɨ pu aꞌáa joꞌtyéechaxɨj jaꞌmua jamuán. Aꞌɨ́ɨ pu ajta huaꞌ jitze tyoꞌojpuáꞌrityeꞌsij tyiꞌtɨ́j jɨmeꞌ, jiꞌnye aꞌɨ́ɨ pu ɨmuáj mujoꞌvéꞌmej tɨꞌij jáanamuaj aꞌɨ́jcɨ ɨ Salomón tɨ tyámuaꞌ metyóomuaꞌriajcaꞌaj. Nyajta nyáaj, ɨ nyaj yaa huatyéjve ɨ tyeɨ́tyee tzajtaꞌ, jéetzeꞌ nu vaꞌcán jɨn tyiꞌtyéjvee quee aꞌɨ́jna ɨ Salomón. 32 Majta ɨ maj Nínive jáꞌchajcaꞌaj, aꞌyaa mu rɨnyij aꞌájna xɨcáaraꞌ jitze ɨ Dios tɨ jitzán huáꞌxɨjtyeꞌen ɨ tyeɨ́tyee. Aꞌɨ́ɨ mu huatyáhuiixɨꞌɨj jaꞌmua jamuán ijíij siaj huátyeɨtyee, matɨꞌɨj mij jaꞌmua jitze tyoꞌojpuáꞌrityeꞌsij tyiꞌtɨ́j jɨmeꞌ. Aꞌɨ́ɨmaj mu seequéj tyuꞌmuáꞌaj matɨꞌɨj jáanamuajriꞌ jeꞌej tɨ tyihuoꞌtéꞌexaaj ɨ Jonás. Nyajta nyáaj jéetzeꞌ nu vaꞌcán jɨn tyiꞌtyéjvee quee aꞌɨ́jna ɨ Jonás.

Ɨ tɨ jatatzaviꞌtyeꞌ ɨ tyévij

(Mt. 5:15; 6:22-23)

33 ’Aꞌɨ́jna ɨ tɨéj ɨ maj jaꞌantyítɨeeraj, capu aꞌtɨ́j meꞌyoꞌtyáꞌavaataj. Capu ajta xáꞌrij tzajtaꞌ juꞌcáchesij. Capu xaa nyuꞌuj, sulu áan pu ɨmuáj yoꞌojchesij tɨꞌij huoꞌtyátatzaviꞌtyeꞌen ɨ maj aꞌúun joꞌtyárutyij. 34 Aꞌyaa pu tyíꞌhuɨɨreꞌ ajɨꞌsij tɨꞌɨj tɨéj tɨ áꞌtaa a jitze, aꞌɨ́j pu jɨn, tɨpuaꞌaj jɨ́ꞌreenyeꞌ ajɨꞌsij, aꞌyaa pu éenyeꞌej jaꞌmej, cuxáa tɨ huányeeriꞌcɨj néijmiꞌqueꞌ ajitze. Naꞌríij quee jɨ́ꞌreenyeꞌ ajɨꞌsij, aꞌyaa pu een cuxáa tɨ huatɨ́caꞌ ajitze. 35 Tyámuaꞌ xuꞌuj muaꞌaj tɨꞌij quee óomuɨꞌnyij ɨ tɨéj tɨ arí jaꞌmua jitze séejreꞌ. 36 Tɨpuaꞌaj aꞌnáj tɨnaꞌaj áꞌtaacaj muaꞌ jitze, ajta quee aꞌmuɨꞌɨjca, néijmiꞌqueꞌ pu huanyéeriꞌcɨj jaꞌmej. Aꞌyaa pu tyeꞌmej, tɨꞌɨj ɨ tɨéj tɨ ajitze séjreꞌej.

Tɨꞌɨj Jesús huaꞌ jitze tyoꞌojpuáꞌrij aꞌɨ́ɨjma ɨ fariseos

(Mt. 23:1-36; Mr. 12:38-40; Lc. 20:45-47)

37 Tɨꞌɨj jaꞌantyipuáꞌrij tɨ tyihuóꞌixaaj, aj puꞌij sɨ́ɨj fariseo jaatajé tɨ tyojoꞌváꞌcuaꞌnyij joꞌtɨj jaꞌchej, aꞌáa puꞌij ɨ Jesús joꞌmej tɨꞌquij utyájrupij ajta jeꞌen ajtyéeyixɨj joꞌtɨj méesaj joꞌtyéjvee. 38 Ajta aꞌɨ́jna ɨ fariseo, jeꞌej puꞌij puaꞌaj tyoꞌtóomuaꞌaj, tɨꞌɨj jaaséej ɨ Jesús tɨquee anomuéetyaꞌaj tyuꞌcuaj jeꞌej maj tyeeyíꞌtɨhuaꞌaj. 39 Aj puꞌij tavástaraꞌ aꞌyan tyihuoꞌtéꞌexaaj tɨjɨn:

—Muaꞌaj mu siaj fariseos puéꞌeen, aꞌyaa xu tyíꞌtyetyij siaj anóomuejtye mu jumuácaꞌ jitze, ajta quee jeꞌej jamuáꞌmiteerasteꞌ siaj tyámuaꞌ huóoꞌuurej mu jutzájtaꞌ. Aꞌyaa xu een tɨꞌɨj aꞌtɨ́j tɨ jacáajoꞌsij jéjreꞌ ɨ váasuj ajta ɨ puláatuj. Maj siajta muaꞌaj, jeꞌej xu puaꞌaj een mu jutzájtaꞌ, siajta jeꞌej puaꞌaj tyíꞌtyetyeɨtyee aꞌɨ́jcɨ jɨmeꞌ siaj tyihuáꞌnahueꞌ, siajta jeꞌej puaꞌaj huáꞌuurej.

40 ’Siajta quee tyiꞌtɨ́j muaꞌreej, aꞌɨ́jna ɨ tɨ jaatyátaahuacaꞌ ɨ jáꞌmuahueꞌraꞌ, ¿Nyiquee aꞌɨ́ɨn ajta jaatyátaahuacaꞌ ɨ tɨ jáꞌmuatzajtaꞌ séejreꞌ? 41 Siataꞌaj tyihuoꞌtáꞌan ɨ maj quee jeꞌej tyéejviicueꞌ aꞌɨ́jcɨ ɨ siaj tyíꞌijchaꞌɨj. Aꞌyaa xu aꞌɨ́jcɨ jɨn huárɨnyij, tɨꞌij tyámuaꞌ tyeꞌrájraꞌnyij jaꞌmua jimi.

42 ’Jeꞌej pu puaꞌaj atyojoꞌréꞌnyesij jaꞌmua jimi ɨ fariseos siaj puéꞌeen. Aꞌyaa xu tyiꞌtáꞌcaa ɨ séej tamuáamuataꞌ anxɨtyej tɨ jitze maꞌcan aꞌɨ́jcɨ ɨ tuꞌpíj, tyiꞌtɨ́j meentaj, siajta aꞌɨ́jcɨ ɨ tuꞌpíj tɨ aꞌyan huatóomuaꞌaj tɨjɨn ruda, siajta néijmiꞌi tɨꞌɨj naꞌaj puaꞌmáj tyíꞌxoo ɨ tuꞌpíj. Siajta seríj yoꞌhuáꞌxɨj ɨ tɨ jéetzeꞌ juxɨeꞌveꞌ ɨ Dios jimi, siaj tyámuaꞌ huóꞌuurej ɨ juxaꞌaj tyeɨ́tyee jeꞌej tɨ tyaꞌráanajchi, siajta tyámuaꞌ tyéejchaꞌɨɨj ɨ Dios. Tyámuaꞌ pu atyojoꞌreꞌnyéenyijcheꞌ tɨpuaꞌaj sequée yoꞌhuaꞌnaacajcheꞌ siaj jaꞌráꞌastee aꞌɨ́jcɨ ɨ tɨ jéetzeꞌ juxɨeꞌveꞌ. Ajta aꞌyan tyúuxɨeꞌveꞌ siaj tyuꞌtáꞌan aꞌɨ́jcɨ ɨ séej tamuáamuataꞌ anxɨtyej tɨ jitze maꞌcan.

43 ’Siataꞌaj huatóoxaamujrityeꞌen muaꞌaj, mu siaj fariseos puéꞌeen, jéehua xu jaxɨeꞌveꞌ tɨ tyiꞌtɨ́j jamuáacɨꞌtyij siaj sij ooráꞌsej ɨpuárij japua joꞌmaj jáꞌraꞌsacaa ɨ huásij ɨ tyeyúuj tzajtaꞌ. Ajta jamuaꞌráanajchij maj ɨ tyeɨ́tyee jamuaatatyójtyeꞌen tzáahuatyiꞌraꞌaj jɨmeꞌ joꞌmaj tyajaꞌtóotɨmej.

44 ’Siataꞌaj huatóoxaamujrityeꞌen, jiꞌnye aꞌyaa xu een tɨꞌɨj joꞌmaj huajaꞌváꞌnaamua ɨ muɨꞌchítyee. Majta ɨ tyeɨ́tyee ɨ maj japuan huahuíistɨcɨꞌɨj, camu jamuaꞌreej yee aꞌtyán mu avaꞌnámiꞌhuajmee.

45 Tɨꞌɨj ij sɨ́ɨj tɨ tyíꞌmuaꞌtaj ɨ yuꞌxarij jitze, Moisés tɨ joꞌyúꞌxacaꞌ, aꞌyaa pu tyaatéꞌexaa tɨjɨn:

—Maeestro, jeꞌej puaꞌaj paj tyihuáꞌxaj aꞌɨ́ɨjma ɨ fariseos, aꞌɨ́j paj jɨn pajta jeꞌej puaꞌaj tyíꞌtajee ityájma.

46 Jesús pu aꞌyan tyaatéꞌexaa tɨjɨn:

—Siajta muaꞌaj, mu siaj tyíꞌmuaꞌtaj ɨ yuꞌxarij jitze Moisés tɨ joꞌyúꞌxacaꞌ, jeꞌej pu puaꞌaj tyeꞌmej jaꞌmua jimi. Aꞌyaa xu tyihuáꞌijtyeꞌ ɨ tyeɨ́tyee aꞌɨ́jcɨ ɨ tɨ huápuɨꞌɨj tyésiꞌ, siajta huáꞌijtyeꞌ mej mij ɨ tyeɨ́tyee aꞌɨ́jcɨ jɨn aꞌyan huárɨnyij, siajta muaꞌaj caxu tyiꞌtɨ́j jɨn aꞌyan rɨcɨj.

47 ’Jeꞌej pu puaꞌaj tyeꞌmej jaꞌmua jimi, jiꞌnye muaꞌaj xu jaꞌajtáꞌhuaj ɨ maj tzajtaꞌ huoꞌtyátoosij aꞌɨ́ɨjma ɨ maj Dios jitze maꞌcan tyíꞌxaxaꞌtaꞌaj, aꞌɨ́ɨmaj maj huoꞌcuij ɨ jáꞌmuahuasimuaꞌcɨꞌɨj. 48 Aꞌɨ́j pu jɨn aꞌyan tyéꞌmiteereꞌ tɨjɨn jamuaꞌránajchacaꞌ jeꞌej maj huóꞌruuj ɨ jáꞌmuahuasimuaꞌcɨꞌɨj, jiꞌnye aꞌɨ́ɨ mu huoꞌcuij aꞌɨ́ɨjma ɨ maj Dios jitze maꞌcan tyíꞌxaxaꞌtaꞌaj, siajta muaꞌaj jaꞌajtáꞌhuaj joꞌmaj huajaꞌváꞌnaj.

49 ’Aꞌɨ́j pu jɨn ɨ Dios jumuaꞌtzíiraꞌaj jɨn aꞌyan tyuꞌtaxájtacaꞌ tɨjɨn: “Nyahuoꞌtaꞌítyij huaꞌ jimi ɨ tyeɨ́tyee séecan maj nye jitze maꞌcan tyíꞌxaj, nyajta séecan ɨ nyaj huaꞌantyíhuoj mej mij nyahuɨɨriaꞌaj. Jeꞌcácaa mu cuiꞌnyij aꞌɨ́ɨmaj ɨ tyeɨ́tyee, majta séecan jeꞌej puaꞌaj uurej.” 50 Aꞌɨ́j pu jɨn ɨ Dios aꞌɨ́ɨjma jitze tyíꞌpuaꞌrityeꞌen ijíij maj huátyeɨtyee aꞌɨ́jcɨ jɨmeꞌ, matɨꞌɨj manaꞌaj puaꞌmáj huácuij ɨ maj Dios jitze maꞌcan tyíꞌxajtacaꞌaj, matɨꞌɨj puaꞌmáj huácuij tɨꞌɨj naꞌaj tyuꞌséjrej ɨ cháanacaj, 51 tɨꞌɨj naꞌaj ɨ Abel tɨ huamuɨ́ꞌ ajta aꞌɨ́jna ɨ Zacarías, ɨ maj jaajéꞌcaj jéꞌtaꞌ joꞌtɨj joꞌtyéjvee aꞌɨ́jna ɨ maj japuan tyíꞌmuꞌvejritacaa, ajta ɨ tyeyúuj tɨ jaꞌvéꞌnyee. Aꞌɨ́j pu jɨn ɨ Dios aꞌɨ́ɨjma jitze tyíꞌpuaꞌrityeꞌen ijíij maj huátyeɨtyee.

52 ’Jeꞌej pu puaꞌaj tyeꞌmej jaꞌmua jimi mu siaj tyíꞌmuaꞌtaj ɨ yuꞌxarij jitze Moisés tɨ joꞌyúꞌxacaꞌ. Jiꞌnye muaꞌaj xu jujɨ́ɨmuaꞌaj jamuaꞌreeriacaꞌaj jeꞌej tɨ tyáꞌxɨeꞌveꞌ ɨ Dios, siajta quee aꞌyan huarɨ́j jeꞌej tɨ ɨ Dios tyáꞌxɨeꞌveꞌ. Caxu siajta huaꞌtáꞌcaa mej mij séecan jáamuaꞌtyij jeꞌej tɨ tyíꞌeen ɨ Dios jimi.

53 Tɨꞌɨj Jesús iirájraa, aꞌɨ́ɨmaj ɨ fariseos, majta ɨ maj tyíꞌmuaꞌtaj ɨ yuꞌxarij jitze Moisés tɨ joꞌyúꞌxacaꞌ, aꞌɨ́ɨ mu jéehua huatanyínyuꞌcacucaꞌ, majta jeꞌen huatyóohuij maj jáaꞌɨtziityeꞌen jéehua metyeꞌíhuoꞌraj, 54 mej mij jájtyoonyij ɨ tɨ jɨn eeráꞌɨtzen, aꞌɨ́jcɨ jɨmeꞌ jeꞌej tɨ aꞌɨ́ɨn tyuꞌtaxájtaj.

12

Tɨpuaꞌaj aꞌtɨ́j hueꞌtzij jɨn jusejrataj

1 Majta aꞌɨ́ɨmaj ɨ tyeɨ́tyee, jéehua mu ajtyáxɨɨriacaꞌ, aꞌyaa mu aráꞌaxcaa aꞌchu huaꞌpuaj víꞌraꞌaj nusu huéeicaj víꞌraꞌaj, aꞌɨ́j mu jɨn huápuɨꞌɨj áꞌcatacaꞌaj. Ajta aꞌɨ́jna ɨ Jesús, aꞌɨ́ɨ pu anaquéej tyihuaꞌtyixáatyaꞌajraa aꞌɨ́ɨjma ɨ maj jamuán huacɨ́j aꞌyan tɨjɨn:

—Tyámuaꞌ xuꞌuj muaꞌaj aꞌɨ́ɨjma jimi ɨ fariseos ɨ maj jaꞌnajchityeꞌ ɨ páan jitze, aꞌɨ́ɨmaj mu huáꞌcuanamuaj ɨ tyeɨ́tyee. 2 Jiꞌnye tyiꞌtɨ́j maj muaꞌreej ɨ tyeɨ́tyee avíitzij jɨmeꞌ aꞌɨ́ɨ pu muaꞌreeriꞌhuan, ajta tyiꞌtɨ́j maj avaatacaꞌaj aꞌɨ́ɨ pu huataséjreꞌsij. 3 Aꞌyaa puꞌij aꞌɨ́jcɨ ɨ paj jaataxájtacaꞌ tɨ́caꞌristeꞌ, aꞌɨ́ɨ pu huatánamuajreꞌej tújcaꞌrij tzajtaꞌ, ajta aꞌɨ́jna ɨ paj jaataxájtacaꞌ xájtariꞌ u chiꞌtáj, Dios pu jaataxájtaj caꞌnyíin jɨmeꞌ aꞌájna ɨ chiꞌij japua.

Aꞌtanyíj aꞌyan tyúuxɨeꞌveꞌ tyaj jatzɨɨnyaꞌaj

(Mt. 10:28-31)

4 ’Aꞌyaa nu tyajáꞌmuaꞌixaatyeꞌ mu siaj nyaꞌ amíincustyamuaꞌ puéꞌeen, caxu huáꞌtzɨɨnyeꞌej aꞌɨ́ɨjma ɨ maj jaayíꞌtɨn maj jaajéꞌcaj ɨ siaj jatyáhueꞌraꞌ, jiꞌnye camu jaayíꞌtɨn maj joꞌpuáꞌrityeꞌen ɨ jaꞌmua júuricamej. 5 Nyajta nyáaj nu jamuaatéꞌexaatyeꞌej aꞌtɨ́j siaj tzɨɨnyeꞌej, aꞌɨ́j xu tzɨɨnyeꞌej aꞌɨ́jcɨ ɨ tɨ jaayíꞌtɨn tɨ jaajéꞌcaj ɨ siaj jatyáhueꞌraꞌ, tɨ ajta jaayíꞌtɨn tɨ aꞌáa yóorɨeenyij ɨ jaꞌmua júuricamej ɨ tɨéj jitze tɨquee aꞌnáj jáꞌmuɨꞌnyij. Aꞌyaa nu tyajáꞌmuaꞌixaatyeꞌ tɨjɨn: siataꞌaj aꞌɨ́j huátzɨɨnyeꞌen.

6 ’Caxu jeꞌej tyityóomuaꞌajcaj. ¿Nyi mequee aꞌyan tyíꞌnajchitaj aꞌchu huaꞌpuaj meeruꞌ anxɨ́vicaa jɨmeꞌ ɨ pínaꞌsee? Camu jéehua tyáꞌnajchij ɨ pínaꞌsee, ajta ɨ Dios capu huojoꞌhuaꞌnaj. 7 Ajta jaꞌmua jɨmeꞌ, Dios pu jamuaꞌreej aꞌchu tɨ sɨ́ɨj ajta sɨ́ɨj avaꞌcɨpuaj, aꞌɨ́ɨ pu arí jaatyéꞌitej. Aꞌɨ́j xu jɨn quee tyíꞌtzɨɨnyeꞌej, jiꞌnye muaꞌaj xu jéetzeꞌ jitzán juxɨeꞌveꞌ mequee ɨ pínaꞌsee.

Ɨ maj jaꞌxaj aꞌɨ́jcɨ ɨ Jesús ɨ tyeɨ́tyee tzajtaꞌ

(Mt. 10:32-33; 12:32; 10:19-20)

8 ’Aꞌyaa nu tyajáꞌmuaꞌixaatyeꞌ, aꞌtɨ́j tɨnaꞌaj tɨ aꞌyan tyuꞌtaxáj ɨ tyeɨ́tyee tzajtaꞌ tɨ nyéetzij náꞌtzaahuatyeꞌ, nyáaj ɨ nyaj nyajta tyévij jitze huanɨeꞌhuacaꞌ, aꞌyaa nu nyajta tyaataxájta aꞌɨ́ɨjma jimi ɨ maj tajapuá tyíꞌhuɨɨreꞌ ɨ Dios jimi, 9 ajta aꞌɨ́jna ɨ tɨ naatyáhueꞌtaj aꞌɨ́ɨjma jimi ɨ tyeɨ́tyee, aꞌyaa nu chaꞌtaj tyaataxájta aꞌɨ́ɨjma jimi ɨ maj tyíꞌhuɨɨreꞌ ɨ Dios jimi tɨjɨn canu jamuaꞌtyej.

10 ’Dios pu tyihuoꞌtúꞌuunyiꞌraj aꞌɨ́ɨjma ɨ maj jeꞌej puaꞌaj tyíꞌnyaxaj nyéetzij ɨ nyaj nyajta tyévij jitze huanɨeꞌhuacaꞌ, ajta capu aꞌnáj tyihuoꞌtúꞌuunyiꞌraj aꞌɨ́ɨmaj ɨ maj jeꞌej puaꞌaj tyaataxáj ɨ júuricamaꞌraꞌ ɨ Dios.

11 ’Matɨꞌɨj jamuáꞌanviꞌtɨj aꞌɨ́ɨjma jimi ɨ maj tyeyúuj tzajtaꞌ tyíꞌijta, nusu aꞌɨ́ɨjma jimi ɨ maj tyiꞌtɨ́j jɨn antyúumuaꞌreej, caxu jeꞌej tyityóomuaꞌajcaj jeꞌej siaj tyityeetyóonaj nusu jeꞌej siaj tyuꞌtaxájtaj, 12 jiꞌnye tɨꞌɨj jamuáacɨꞌtyij siaj tyuꞌtaxáj, aꞌɨ́ɨ pu ɨ júuricamaꞌraꞌ ɨ Dios tyajaꞌmuamuaꞌtyen jeꞌej siaj yeꞌej tyuꞌtaxájtaj.

Aꞌɨ́jcɨ jɨmeꞌ ɨ tɨ tyíꞌijchaꞌɨj aꞌɨ́jna ɨ chíjtyaanyiꞌ

13 Sɨ́ɨj tɨ huaꞌ tzajtaꞌ ajoꞌtyávaacaꞌaj, aꞌyaa pu tyaatéꞌexaa ɨ Jesús tɨjɨn:

—Maeestro, pataꞌaj jaatéꞌexaatyeꞌen ɨ nyeꞌihuáaraꞌ tɨ tyinaatáꞌan aꞌɨ́jcɨ ɨ tɨ nyéetzij tyíꞌnyacɨꞌpuaj.

14 Jesús pu aꞌyan tyuꞌtanyúj tɨjɨn:

—¿Aꞌtanyíj tyinaꞌantyáarujtyej juées jɨmeꞌ nyej nyij nyáaj tyuꞌxáꞌpuɨꞌɨntareꞌen jaꞌmua jimi?

15 Ajta aꞌyan tyihuoꞌtéꞌexaaj tɨjɨn:

—Tyámuaꞌ xuꞌuj muaꞌaj, siaj sij quee huápuɨꞌɨj tyíꞌnyacuaꞌtzaj siaj jéehua tyuꞌchaꞌɨ́ɨtɨmeꞌnyij, jiꞌnye tɨpuaꞌaj aꞌtɨ́j jéehua tyiꞌtɨ́j tyíchaꞌɨɨj, capu tyiꞌtɨ́j jeꞌej tyeetyáhuɨɨreꞌej tɨꞌij quee cheꞌ tyiꞌtɨ́j jeꞌej jaꞌuurej.

16 Tɨꞌɨj ij séej nyúucarij jɨn tyihuoꞌtéꞌexaaj aꞌyan tɨjɨn:

—Aꞌáa pu jaꞌhuaꞌ chíjtyaanyiꞌ jáꞌchajcaꞌaj, chuéj pu tyíchaꞌɨɨcaꞌaj tɨ japuan tyíꞌhuastyaa, tyámuaꞌ pu jéehua tyúꞌcɨɨtyej. 17 Tɨꞌɨj ij aꞌyan tyiꞌriáꞌmuaꞌaj tɨjɨn: “¿Jiꞌnye náarɨnyij? Capu cheꞌ maꞌ jáaɨꞌrij jóꞌnyaj jeꞌej yóꞌuurej ɨ tɨ huácɨɨriacaꞌ.” 18 Aj puꞌij aꞌyan tyuꞌtaxájtacaꞌ tɨjɨn: “Nuꞌríj jamuaꞌreej jeꞌej nyaj huárɨnyij. Nyetyuꞌtyúꞌuuna ɨ tyíꞌnyechoorij matɨj tyuꞌváatɨmee, nyajta jeꞌen séecan ájtaahuaxɨꞌsij tɨ jéetzeꞌ viváajmaꞌaj jáꞌraꞌnyij, nyatɨꞌɨj nyij aꞌúun juꞌtyáꞌtoosij ɨ tɨ tyúꞌcɨɨriacaꞌ, nyajta néijmiꞌi ɨ nyaj tyíꞌijchaꞌɨj. 19 Nyajta jeꞌen aꞌyan tyuꞌtaxájtaj ɨ nyatzájtaꞌ tɨjɨn: Nuꞌríj néijmiꞌi tyíꞌijchaꞌɨj, tyámuaꞌ pu tyéꞌtyeeren tɨ tyámuaꞌ tyinaatyáhuɨɨreꞌsij, nuꞌríj nyaj huányasoꞌpeꞌen, nyicheꞌ tyíꞌcuaꞌajcaj, nyajta yaꞌcaj, nyajta huányetyamuaꞌveꞌen.” 20 Ajta ɨ Dios pu aꞌyan tyaatéꞌexaa tɨjɨn: “Muáaj mu paj quee maꞌúumuaꞌrej, ijíij tɨ́caꞌ paj muɨꞌnyij, ¿aꞌtanyíj tyíꞌcɨꞌtyij aꞌɨ́jna ɨ paj tyámuaꞌ tyúꞌruuj?” 21 Aꞌyaa pu tyeꞌmej aꞌɨ́ɨjma jimi ɨ maj jaxɨeꞌveꞌ maj jéehua tyiꞌijchaꞌɨ́ɨj, ajta camu tyiꞌtɨ́j tyíꞌchaꞌɨj ɨ Dios jimi.

Dios pu huáꞌchaꞌɨj ɨ juyójmuaꞌ

(Mt. 6:25-34)

22 Tɨꞌquij ɨ Jesús aꞌyan tyihuoꞌtéꞌexaaj aꞌɨ́ɨjma ɨ maj jamuán huacɨ́j tɨjɨn:

—Caxu aꞌɨ́jcɨ jɨn tyíꞌmuaꞌajcaj jeꞌej siaj tyíꞌcuaꞌnyij, nusu jeꞌej siaj tyíꞌtyeyeꞌen, naꞌríij tyiꞌtɨ́j siaj cáanarij tyuꞌtyóochejtyeꞌsij. 23 Jéetzeꞌ pu ɨ jaꞌmua júuricamej juxɨeꞌveꞌ quee ɨ cueꞌráj, ajta jéetzeꞌ juxɨeꞌveꞌ ɨ jaꞌmuatyévij quee ɨ siaj tyiꞌtyóocheꞌtyee. 24 Cásɨꞌ siahuoꞌséj mu cuaꞌtzáaj, camu tyíꞌhuastyaa, camu majta tyíꞌtzaꞌnacaa, camu tyichíꞌ ɨ maj tzajtaꞌ tyámuaꞌ yóꞌuurej ɨ maj meríj jájsɨɨ, capu jeꞌej óocheꞌ pu ɨ Dios tyihuáꞌcueꞌtyej. Siajta muaꞌaj jéetzeꞌ xu jimi juxɨeꞌveꞌ ɨ Dios mequee ɨ cuaꞌtzáaj. 25 ¿Aꞌtanyíj jaayíꞌtɨn tɨ jéetzeꞌ áꞌtyeeviꞌin tɨ júurij jáꞌraꞌnyij aꞌɨ́jcɨ jɨmeꞌ tɨ jéehua tyúumuaꞌtziityeꞌ? 26 Tɨpuaꞌaj sequée jaayíꞌtɨhuaꞌan siaj aꞌyan huárɨnyij, ¿jiꞌnye een jɨmeꞌ sij tyíꞌmuaꞌtzej aꞌɨ́jcɨ jɨmeꞌ ɨ tɨ tyáꞌɨtzeereꞌ?

27 ’Cásɨꞌ setyuꞌséj mu xúuxuꞌuj jeꞌej tɨ tyíꞌhuaseꞌ, capu tyíꞌmuɨjhuacaa capu ajta tyíꞌitzacaa. Ajta jéetzeꞌ pu naa huaséꞌrin quee ɨ Salomón ɨ tɨ tyiꞌtyávaacaꞌaj rey jɨmeꞌ, capu aꞌnáj aꞌyan tyuꞌyóochejtyej tyiꞌtɨ́j jɨmeꞌ tɨ naa huaséꞌrin tɨꞌɨj mu xúuxuꞌuj. 28 Tɨpuaꞌaj ɨ Dios tyámuaꞌ tyéꞌchaꞌɨj ɨ xúuxuꞌuj tɨ aꞌáa jáꞌhuaseꞌ aꞌɨtzitáj, ajta yaa ariáꞌpuaꞌaj mu jaaréꞌvejchi, matɨꞌɨj mij jaatyáteeraj, jéetzeꞌ puꞌij muaꞌajmaj tyajamuaatáꞌsij ɨ siaj tyuꞌtyóochejtyeꞌen, muaꞌaj mu siaj quee tyáꞌtzaahuatyeꞌ. 29 Aꞌɨ́j pu jɨn caxu jeꞌej tyityóomuajtyej aꞌɨ́jcɨ jɨmeꞌ tyiꞌtɨ́j siaj cuaꞌnyij, nusu jeꞌej siaj tyíꞌtyeyeꞌen. 30 Jiꞌnye néijmiꞌi matɨꞌɨj manaꞌaj puaꞌmáj yan huacháatɨmee ɨ cháanacaj japua, aꞌyaa mu aꞌɨ́jcɨ jɨn tyíꞌmuaꞌtzej, siajta muaꞌaj xu tyivástaraꞌ tajapuá tɨ jáꞌsejreꞌ, aꞌɨ́ɨ pu arí jamuaꞌreej tyiꞌtɨ́j tɨ jamuáꞌɨtziityeꞌ. 31 Jéetzeꞌ xu jáahuoonyij ɨ Dios tɨ jɨn tyíꞌijta, aj xu sij néijmiꞌi tyaꞌancuriáaꞌsij ɨ tɨ tyajamuáꞌɨtziityeꞌ.

Tɨ jéehua tyejéꞌsejreꞌ ɨ tajapuá tɨ huápuɨꞌɨj tyíꞌhuɨɨreꞌ

(Mt. 6:19-21)

32 ’Nyetyeɨ́ɨtyeristyamuaꞌ, caxu tyíꞌzɨɨnyeꞌej tyij siajta cɨ́ɨ sianaꞌaj aráꞌasej, aꞌɨ́jna ɨ siaj jajvástaraꞌ aꞌɨ́ɨ pu jamuaatáꞌsij siaj utyájrutyej joꞌtɨj aꞌɨ́ɨn tyejéꞌijtaj. 33 Siataꞌaj tyúꞌtoonyij ɨ siaj tyíꞌijchaꞌɨj siajta tyihuoꞌriáan ɨ maj quee jeꞌej tyéejviicueꞌ, aj xu sij tajapuá jéehua tyajáꞌajsɨɨreꞌsij ɨ tɨ tyajamuaatyáhuɨɨreꞌsij, aꞌyaa pu éenyeꞌej jaꞌmej tɨꞌɨj átoꞌrij tɨquee aꞌnáj huatyápaꞌnaj, ajta joꞌmaj quee aꞌnáj joꞌtyárutyij ɨ náhuaꞌrij, majta quee aꞌnáj yoꞌrɨésij ɨ cɨrimíisee. 34 Jiꞌnye joꞌtɨj tyiꞌtɨ́j jamuajaꞌajchaꞌɨɨreꞌ aꞌáa pu ajta jaꞌséeriaꞌaj jaꞌmej ɨ jaꞌmuaxɨéjnyuꞌcaa.

Tyicheꞌ tyámuaꞌ eenyeꞌ tyajta tyámuaꞌ metyityoonyéjnyeꞌrij

35 ’Tyámuaꞌ xu huóoꞌuurej siaj sij tyuꞌtyáhuɨɨreꞌen, sióocheꞌ atanyéjnyeꞌrij tɨꞌɨj aꞌtɨ́j tɨ antyitátzaveꞌ. 36 Aꞌyaa xu éenyeꞌej xáꞌjuꞌun matɨꞌɨj ɨ maj tyíꞌhuɨɨreꞌ aꞌtɨ́j jimi tɨ aꞌáa joꞌmej joꞌmaj tyejeꞌyeꞌestej aꞌɨ́jcɨ jɨmeꞌ ɨ tɨ sɨ́ɨj huatyényeɨɨchij, majta aꞌɨ́ɨmaj ɨ maj tyíꞌhuɨɨreꞌ móocheꞌ mu tyiꞌchóꞌveꞌej muáꞌjuꞌun aꞌtzáaj tɨ uvéꞌnyesij aꞌɨ́jna ɨ tɨ tyihuáꞌijtyeꞌ, mej mij jiyeꞌtzín tyaꞌantácuunyeꞌ tɨꞌɨj aꞌɨ́ɨn tyeꞌejtyátoꞌsixɨꞌɨn ɨ puéertaj jitze. 37 Tyámuaꞌ pu tyihuoꞌtyáhuɨɨreꞌsij aꞌɨ́ɨjma ɨ maj tyíꞌhuɨɨreꞌ tɨꞌɨj huoꞌséj ɨ maj jachoꞌveꞌ aꞌtzáaj tɨ uvéꞌnyesij aꞌɨ́jna ɨ tɨ tyihuáꞌijtyeꞌ. Aꞌyaa nu tyajáꞌmuaꞌixaatyeꞌ tzáahuatyiꞌraꞌaj jɨmeꞌ, aꞌɨ́jna ɨ tɨ tyihuáꞌijtyeꞌ, aꞌɨ́ɨ pu tyámuaꞌ juꞌuurej tɨꞌij huoꞌtyáhuɨɨreꞌen, ajta huoꞌtaꞌíjtyeꞌsij maj ajtyáaraꞌasej ɨ méesaj jitze, tɨꞌij tyihuóꞌcueꞌtyej. 38 Tyámuaꞌ pu tyihuoꞌtyáhuɨɨreꞌsij aꞌɨ́ɨjma ɨ maj tyíꞌhuɨɨreꞌ tɨpuaꞌaj móoj jachoꞌvaꞌaj, aꞌtzáaj tɨ uvéꞌnyesij aꞌɨ́jna ɨ tɨ tyihuáꞌijtyeꞌ, tɨpuaꞌaj jéꞌtaꞌ tɨ́caꞌ uvéꞌnyej nusu tapuáꞌrisimaꞌcaj. 39 Aꞌyaa xu muaꞌaj tyáꞌmuaꞌreeriaj tɨjɨn, aꞌɨ́jna ɨ tɨ tyichíꞌ, tɨpuaꞌaj jamuaꞌreeriaj aꞌtzáaj tɨ aráꞌiixaj ɨ náhuaꞌrij, capu jaatáꞌsij tɨ anáꞌastij tɨꞌij tyuꞌnáhuaꞌan. 40 Siajta muaꞌaj, tyámuaꞌ xu sij siajta huóꞌuurej, jiꞌnye nyáaj, ɨ nyaj nyajta tyévij jitze huanɨeꞌhuacaꞌ, aj nu uvéꞌnyesij siatɨꞌɨj puaꞌaj quee pu tyámuamuaꞌreꞌ.

Ɨ maj tyíꞌhuɨɨreꞌ aꞌɨ́ɨmaj ɨ maj huaꞌpuaj

(Mt. 24:45-51)

41 Pedro pu aꞌyan tyaataꞌíhuoꞌriꞌ tɨjɨn:

—Tavástaraꞌ, ¿nyij ityájma panaꞌaj putyíꞌtajee aꞌíjcɨ jɨmeꞌ ɨ nyúucarij caꞌ néijmiꞌcaa paj putyíꞌjee?

42 Tavástaraꞌ pu aꞌyan tyuꞌtanyúj tɨjɨn:

—¿Aꞌtanyíj puéꞌeen aꞌɨ́jna ɨ tɨ tyíꞌhuɨɨreꞌ, tɨ ajta tyámuaꞌ metyóomuaꞌrej, tɨ ajta quee aꞌnáj tyiꞌtɨ́j jɨn ootyáꞌɨtzee? Ajta aꞌɨ́jna ɨ tɨ tyéꞌijtyeꞌ, aꞌɨ́ɨ pu tyéꞌchaꞌɨɨrasteꞌen tɨꞌij aꞌɨ́jcɨ jɨn antyúumuaꞌreeriaj aꞌɨ́ɨjma ɨ séecan ɨ maj majta tyíꞌhuɨɨreꞌ, aꞌɨ́ɨ pu tyihuáꞌcueꞌtyej aꞌtzáaj maj puaꞌaj tyíꞌcuaꞌcaa. 43 Tyámuaꞌ pu tyeꞌmej aꞌɨ́jcɨ jimi ɨ tɨ tyíꞌhuɨɨreꞌ tɨꞌɨj uvéꞌnyej aꞌɨ́jna ɨ tɨ tyéꞌijtyeꞌ, ajta jeꞌen jáatyoonyij aꞌyan rɨjcaj jeꞌej tɨ tyaataꞌíj. 44 Jeꞌcan jɨmeꞌ nu aꞌyan tyajáꞌmuaꞌixaatyeꞌ, néijmiꞌi pu tyéꞌchaꞌɨɨrasteꞌen aꞌchu tɨ tyiꞌtɨ́j tyíchaꞌɨɨj aꞌɨ́jna ɨ tɨ tyéꞌijtyeꞌ. 45 Ajta tɨpuaꞌaj aꞌɨ́jna ɨ tɨ tyíꞌhuɨɨreꞌ aꞌyan tyíꞌmuaꞌajcaj yee mu pu jaꞌ jéꞌtyeeren aꞌɨ́jna ɨ tɨ tyináachaꞌɨɨraj, ajta quee íiyaꞌtaj uvéꞌnyesij, aj puꞌij huatyóochesij tɨ huoꞌtyávaxɨꞌɨn aꞌɨ́ɨjma ɨ maj tyíꞌhuɨɨreꞌ, ɨ maj tyétyacaa ajta ɨ maj úucaa, ajta pu huatyóochesij tɨ tyúꞌcuaꞌnyij, ajta tɨ nahuáj ucáayeꞌen tɨꞌɨj ij huatyátahueesij, 46 ajta aꞌɨ́jna ɨ tɨ tyéꞌijtyeꞌ, aꞌɨ́ɨ pu uvéꞌnyesij aꞌnáj tɨpuaꞌaj quee jachoꞌveꞌ, ajta aꞌtzáaj tɨpuaꞌaj quee putyamuaꞌriáacaj, aj puꞌij jéehua puéjtzij jaatáꞌsij, aꞌyaa pu chaꞌtaj naꞌaj tyáꞌcɨꞌtyij tɨꞌɨj aꞌɨ́ɨjma ɨ maj ootyáꞌɨtzeerej ɨ Dios jimi.

47 ’Aꞌɨ́jna ɨ tɨ tyíꞌhuɨɨreꞌ tɨ jamuaꞌreej jeꞌej tɨ tyáꞌxɨeꞌveꞌ aꞌɨ́jna ɨ tɨ tyéꞌijtyeꞌ, ajta quee tyámuaꞌ eenyeꞌen, nusu quee aꞌyan rɨjcaj jeꞌej tɨ tyáꞌxɨeꞌveꞌ ɨ tɨ tyéꞌijtyeꞌ, jéehua puꞌij javeenyij aꞌɨ́jna ɨ tɨ tyéꞌijtyeꞌ. 48 Ajta aꞌɨ́jna ɨ tɨ tyíꞌhuɨɨreꞌ tɨquee jamuaꞌreej jeꞌej tɨ tyáꞌxɨeꞌveꞌ ɨ tɨ tyéꞌijtyeꞌ, cɨ́ɨ puꞌuj tyeꞌréꞌvesij tɨpuaꞌaj jeꞌej puaꞌaj huárɨnyij. Aꞌtɨ́j maj jéehua tyuꞌtáꞌ, jéehua mu majta tyaatáhuaviiraj, ajta aꞌtɨ́j maj jéetzeꞌ jitzán tyíꞌcaꞌnyej jéehua mu majta tyaatáhuaviiraj.

Maj jéꞌtaꞌ huacɨ́j aꞌɨ́jcɨ jɨmeꞌ ɨ Jesús

(Mt. 10:34-36)

49 ’Aꞌɨ́j nu jɨn mu joꞌvéꞌmej nyej nyij puéjtzij huoꞌtáꞌan aꞌɨ́ɨjma ɨ maj jeꞌej puaꞌaj rɨcɨj íiyan ɨ cháanacaj japua. Ajta aꞌyaa pu tyinaꞌráanajchi tɨ arí huatyóochenyij. 50 Aꞌyaa pu nyéetzij tyíꞌnyacɨꞌtyij nyaj jéehua jajpuéetzij naꞌmej, jéehua pu jeꞌej puaꞌaj nyaꞌaj jaꞌmej ꞌasta naꞌaj quee néijmiꞌi tyeꞌentyipuáꞌrej. 51 ¿Nyij aꞌyan tyajamuáꞌmiteerasteꞌ nyaj aꞌɨ́jcɨ jɨn mujoꞌvéꞌmej mej mij tyámuaꞌ tyíꞌtyechajcaj íiyan ɨ cháanacaj japua? Aꞌyaa nu tyajáꞌmuaꞌixaatyeꞌ tɨjɨn canu, sulu mej mij jéꞌtaꞌ huácɨɨnyej. 52 Ajta ijíij tɨ yujoꞌqueꞌtɨj jaꞌmej, ɨ maj anxɨ́vij ɨ tyeɨ́tyee ɨ maj sequée manaꞌaj ajaꞌchej, aꞌɨ́ɨ mu jéꞌtaꞌ ootajúꞌ, aꞌɨ́ɨmaj ɨ maj huéeicaj, aꞌɨ́ɨ mu huaꞌaj jaaxɨejviꞌraj ɨ maj huaꞌpuaj, majta ɨ maj huaꞌpuaj, aꞌyaa mu chaꞌtaj tyihuaꞌaj jaaxɨejviꞌraj ɨ maj huéeicaj. 53 Aꞌɨ́ɨ pu ɨ yoꞌpuáaraꞌan jajaaxɨéeviꞌraj jaꞌmej ɨ juyój, ajta ɨ yójraꞌ aꞌyaa pu chaꞌtaj naꞌaj tyaꞌjaaxɨéeviꞌraj jaꞌmej ɨ jutáataj, ajta ɨ náanajraꞌ, aꞌyaa pu chaꞌtaj tyaꞌjaaxɨéeviꞌraj jaꞌmej ɨ juyój tɨ íitaj, ajta aꞌɨ́jna ɨ yójraꞌ tɨ íitɨꞌ, aꞌɨ́ɨ pu ajta jajaxɨéeviꞌraj jaꞌmej ɨ junáanaj. Ajta ɨ muꞌnyáaraꞌ ɨ tɨ íitɨꞌ ɨ tɨ ucaríj, aꞌɨ́ɨ pu ajta jajaaxɨéeviꞌraj jaꞌmej ɨ jumuꞌ tɨ íitɨꞌ, ajta aꞌɨ́jna ɨ muꞌnyáaraꞌ tɨ íjmueꞌestɨꞌ, aꞌɨ́ɨ pu ajta jajaaxɨéeviꞌraj jaꞌmej ɨ jumuꞌ tɨ ucaríj.

Ɨ maj jɨn jáamuaꞌreej tyiꞌtɨ́j tɨ xɨcáaraꞌ jitze putyíꞌrɨcɨj

(Mt. 16:1-4; Mr. 8:11-13)

54 Jesús pu ajta aꞌyan tyihuoꞌtéꞌexaaj ɨ tyeɨ́tyee tɨjɨn:

—Siatɨꞌɨj ɨ jéetɨrij huaséj tɨ eejnyéj yancɨj pujmuaꞌ, aꞌyaa xu tyíꞌxaxaꞌaj tɨjɨn muꞌríj huatyéviiyij, ajta aꞌyan tyeꞌmej. 55 Naꞌríij tɨpuaꞌaj huatáꞌaacarej tɨ yúutyej pujmuaꞌ jeꞌtanyéj, aꞌyaa xu tyíꞌxaxaꞌaj tɨjɨn huáxɨcaj pu jaꞌmej, ajta aꞌyan tyeꞌmej. 56 Muaꞌaj mu siaj quee maꞌumuámuaꞌreꞌ, muaꞌaj xu jaayíꞌtɨn jeꞌej siaj yeꞌej tyuꞌtaxáj jeꞌej tɨ tyiꞌtɨ́j rɨnyij ɨ jútyeꞌ, nusu íiyan ɨ cháanacaj japua, ¿jiꞌnye siaj sij quee jaayíꞌtɨn siaj jaataxáj jeꞌej tɨ tyiꞌtɨ́j rɨnyij jaꞌmua jimi aꞌíjcɨ xɨcáaraꞌ jitze?

Siaj tyámuaꞌ huárɨnyij aꞌɨ́ɨjma jimi ɨ maj jamuájchaꞌɨɨreꞌ

(Mt. 5:25-26)

57 ’¿Jiꞌnye pequee asɨ́ɨj aꞌjimi jáꞌxaꞌpuɨꞌɨntareꞌ jeꞌej tɨ tyiꞌtɨ́j tyiꞌtyéevijtɨj? 58 Tɨpuaꞌaj aꞌtɨ́j tyiꞌtɨ́j ajitze huapuáꞌrityeꞌen, pataꞌaj jaatáhuaviij siaj jaaxáꞌpuɨꞌɨntareꞌen, naꞌríij quee aꞌɨ́ɨ pu muáꞌviꞌtɨn ɨ juéesij jimi, tɨꞌquij ɨ juées muéetzij tyuꞌtátuiireꞌsij aꞌɨ́jcɨ jimi ɨ arósee, majta aꞌɨ́ɨmaj ɨ arósee, aꞌɨ́ɨ mu mueꞌtyánasij. 59 Aꞌyaa nu tyíꞌmuaꞌixaatyeꞌ tzáahuatyiꞌraꞌaj jɨmeꞌ, camu muiꞌrátoosij ꞌasta panaꞌaj quee tyuꞌnájchij néijmiꞌi aꞌchu maj muajijveꞌ.

13

Tɨ jéehua juxɨeꞌveꞌ tɨ aꞌtɨ́j seequéj tyúꞌmuaꞌtyij

1 Aꞌájna séecan mu ajeꞌréꞌnyej ɨ Jesús jimi, matɨꞌɨj mij aꞌyan tyaatéꞌexaa aꞌɨ́jcɨ jɨmeꞌ ɨ maj ɨ Galileea jáꞌchajcaꞌaj, Piláato tɨ huoꞌcuij matɨꞌɨj móoj cányaꞌxɨɨ muꞌvéeritacaj. 2 Jesús pu aꞌyan tyihuoꞌtaꞌíhuoꞌriꞌ tɨjɨn:

—¿Nyi aꞌyan setyiꞌmuaꞌtzej muaꞌaj yee aꞌɨ́j mu jɨn huoꞌcuij ɨ tyétyacaa maj jéetzeꞌ jeꞌej puaꞌaj tyíꞌtyetyeɨɨtyeristacaꞌaj mequee ɨ séecan ɨ maj majta aꞌáa joꞌcháatɨmaꞌcaa a Galileea? 3 Aꞌyaa nu tyajáꞌmuaꞌixaatyeꞌ tɨquee aꞌyan tyiꞌjaꞌyájna, ajta tɨpuaꞌaj muaꞌaj sequée jaꞌantzaahuatyeꞌen ɨ Dios, muaꞌaj xu siajta antyipuaꞌrij. 4 Arí aꞌɨ́ɨmaj ɨ maj tamuáamuataꞌ japuan aráhueeicaj aráꞌasej, ɨ tɨ huaꞌ japua rájve tyiꞌtɨ́j tɨ ájtyeej aꞌáa tɨ joꞌtyávaacaꞌaj aꞌájna a Siloé, ¿nyij aꞌyan setyiꞌmuaꞌtzej muaꞌaj aꞌɨ́ɨjma jimi maj jéetzeꞌ jeꞌej puaꞌaj tyíꞌtyetyeɨɨtyeristacaꞌaj mequee ɨ séecan ɨ maj Jerusalén huacháatɨmee? 5 Aꞌyaa nu tyajáꞌmuaꞌixaatyeꞌ tɨjɨn: capu aꞌyan tyiꞌjaꞌyájna, ajta tɨpuaꞌaj muaꞌaj sequée seequéj tyúꞌmuaꞌtyij ɨ Dios jimi, muaꞌaj xu siajta antyipuaꞌrij.

Ɨ xápuaꞌ tɨ quee aꞌnáj tacaꞌ

6 Tɨꞌquij séej nyúucarij jɨn tyihuoꞌtáꞌitɨɨriꞌ aꞌyan tɨjɨn:

—Aꞌtɨ́j pu xápuaꞌ taꞌítyeɨꞌcaꞌaj, aꞌáa pu yeꞌtyáhuii joꞌtɨj úuvaj joꞌváatɨmee, tɨꞌquij uyoꞌtyéesej tɨpuaꞌaj arí tacaꞌaj, ajta capu tacaꞌcaꞌaj. 7 Tɨꞌquij aꞌyan tyaatéꞌexaa aꞌɨ́jcɨ ɨ tɨ aꞌáa tyíꞌchaꞌɨɨcaꞌaj tɨjɨn: “Nuꞌríj huéeicaj nyinyiꞌraꞌaj áꞌtyeej nyaj jatyésiseꞌ tɨpuaꞌaj arí tacaꞌaj, ajta capu tacaꞌ. Pataꞌaj jeꞌejvéjchej, jiꞌnye aꞌmúu metyiꞌtávaacaj, tɨ quee tyiꞌtɨ́j huɨɨreꞌ.” 8 Ajta aꞌɨ́jna ɨ tɨ tyíꞌchaꞌɨɨcaꞌaj, aꞌyaa pu tyaatéꞌexaa tɨjɨn: “Nyavástaraꞌ, cheꞌ ooj matávaacaj séej nyinyiꞌraꞌaj. Nyáaj nu jaꞌtaꞌíjcheꞌsij, nyajta tyiꞌtɨ́j ataráastɨraꞌaj chuéj jamuán. 9 Tɨpuaꞌaj juꞌsíj huatatácaꞌan, cheꞌ aꞌyan metyiꞌtávaacaj, naꞌríij quee huatácaꞌan, aj pej pij jaataꞌíjta maj jeꞌejvéjchej.”

Jesús pu íitaj tyúꞌhuaaj aꞌájna xɨcáaraꞌ maj jitzán jusoꞌpii

10 Tɨꞌɨj aꞌájna putyíꞌrɨjcaj ɨ xɨcáaraꞌ maj jitzán jusoꞌpii, Jesús pu tyihuáꞌmuaꞌtyajcaꞌaj u tyeyúuj tzajtaꞌ, 11 sɨ́ɨj pu íitɨꞌ aꞌúun joꞌtyávaacaꞌaj, puꞌríj tamuáamuataꞌ japuan arahuéeicaj nyinyiꞌraꞌaj tyoomáꞌcaꞌaj tɨ tyíꞌcuiꞌ aꞌɨ́jcɨ jɨmeꞌ tyiyáaruꞌ tɨ tzajtaꞌ séejreꞌ, antyúutɨpusityeꞌ aꞌɨ́jna ɨ íitɨꞌ, capu ɨꞌriitacaꞌaj tɨ huatyóojeꞌyej. 12 Tɨꞌɨj Jesús jaaséej, aj puꞌij jaatajé tɨ jimí aveꞌréꞌnyej, aꞌyaa pu tyaatéꞌexaa tɨjɨn:

—Iitɨꞌ, nuꞌríj tyimuacáaꞌriꞌriꞌ ɨ paj jɨn tyíꞌcuiꞌ.

13 Tɨꞌɨj ij jaꞌajtamuárɨej, aj puꞌij aꞌɨ́jna ɨ íitɨꞌ huatyóojeꞌyacaꞌ, ajta tyaatatyójtziꞌrej ɨ Dios. 14 Ajta aꞌɨ́jna ɨ tɨ tyíꞌijta ɨ tyeyúuj tzajtaꞌ, aꞌɨ́ɨ pu huatanyúꞌcacaꞌ, jiꞌnye Jesús pu tyáahuaj aꞌájna xɨcáaraꞌ jitze matɨꞌɨj puaꞌaj jusoꞌpii, aꞌyaa pu tyihuoꞌtéꞌexaaj aꞌɨ́ɨjma ɨ tyeɨ́tyee tɨjɨn:

—Arájseej xɨcáj pu aráꞌasej ɨ maj jitzán tyíꞌmuɨjhuacaa, siataꞌaj mujoꞌváꞌjuꞌun siataꞌaj aꞌájna tyiꞌhuóohuaatyeꞌen, caxu mujoꞌváꞌcɨꞌcaꞌan aꞌájna xɨcáaraꞌ ɨ maj jitzán jusoꞌpii.

15 Jesús pu aꞌyan tyuꞌtanyúj tɨjɨn:

—Mu siaj quee tyámuaꞌ tyíꞌhuɨɨreꞌ ɨ Dios jimi, ¿nyij sequée hueꞌejxɨɨxɨj ɨ juyaꞌmuáj, tɨpuaꞌaj púuyej, naꞌríij púuruꞌ siaj sij uhuojoꞌvéiꞌtyeꞌen aꞌájna xɨcáaraꞌ jitze ɨ maj jitzán jusoꞌpii? 16 Arí aꞌmújna mu íitɨꞌ, aꞌmúu pu jitzán eeráanyej aꞌɨ́jcɨ ɨ Abraham, ajta puꞌríj tamuáamuataꞌ japuan aráhueeicaj nyinyiꞌraꞌaj tyooméj tɨ ɨ tyiyáaruꞌ jaatyáajɨꞌquej cuiꞌnyiꞌraꞌaj jɨmeꞌ. ¿Nyij quee aꞌyan tyiꞌtyéevijtɨj nyaj tyáahuaatyeꞌen aꞌɨ́jcɨ jɨmeꞌ ɨ tɨ tyíꞌcuiꞌ?

17 Tɨꞌɨj aꞌyan tyuꞌtaxájtacaꞌ, aꞌɨ́ɨmaj ɨ maj jájchaꞌɨɨriaꞌcaꞌaj aꞌɨ́jcɨ ɨ Jesús, tyámuaꞌ mu tyityaatóotyeviꞌriꞌ jimí, ajta séecan ɨ tyeɨ́tyee, tyámuaꞌ pu huoꞌtáꞌaj jeꞌej tɨ tyiꞌtɨ́j huarɨ́j tɨ huápuɨꞌɨj juxɨeꞌveꞌ.

Aꞌɨ́jcɨ jɨmeꞌ ɨ mostáasaj tɨ atyájatzeꞌ

(Mt. 13:31-32; Mr. 4:30-32)

18 Aj puꞌij ɨ Jesús aꞌyan tyihuoꞌtaꞌíhuoꞌriꞌ tɨjɨn:

—¿Tyiꞌtanyí jɨn ɨꞌríj nyaj jaataxáj jeꞌej tɨ een joꞌtɨj ɨ Dios tyejéꞌijtaj, ajta tyiꞌtanyí aꞌyan huaséꞌrin? 19 Aꞌyaa pu huaséꞌrin tɨꞌɨj tyiꞌtɨ́j mostáasaj jatzeꞌ, tɨ aꞌtɨ́j jaahuástej joꞌtɨj tyajáꞌhuastee, tɨꞌquij ajnyéj aꞌɨ́jna ɨ jatzíj, ajta jeꞌen huahuásej, tɨꞌɨj ij aꞌyan uhuatɨ́tɨꞌɨj jaꞌraa tɨꞌɨj cɨyéj. Majta ɨ pínaꞌsee mu ajeꞌréꞌnyej, mej mij aꞌáan joꞌtyáaraꞌsej ɨ cɨyáaraꞌ jitze.

Aꞌɨ́jcɨ jɨmeꞌ ɨ levaduuraj ɨ maj jajnájchi ɨ aríinaj

(Mt. 13:33)

20 Aꞌyaa pu ajta tyuꞌtaxájtacaꞌ ɨ Jesús tɨjɨn:

—¿Jiꞌnye huaséꞌrin ɨ tɨ jɨn ɨ Dios tyíꞌijta? 21 Aꞌyaa pu een tɨꞌɨj aꞌɨ́jna ɨ levaduuraj íitɨꞌ tɨ jajnájchi ɨ aríinaj huéeicaj mediidaj tɨ aráꞌasej, ajta aꞌɨ́jna ɨ levaduuraj, aꞌɨ́ɨ pu néijmiꞌi tyináxcaj ɨ cuéjtzij.

Aꞌɨ́jcɨ jɨmeꞌ ɨ puéertaj tɨ cɨ́ɨ antayóhuaj

(Mt. 7:13-14, 21-23)

22 Tɨꞌɨj Jesús aꞌáa joomáꞌcaj ɨ juyéj jitze Jerusalén tɨ jóꞌnyaa, joꞌtɨj naꞌaj tɨ joꞌréꞌnyinyiicaꞌaj, tɨ huachájtaꞌtajmee, naꞌríij aꞌ ɨmuáj maj huacháatɨmee, aꞌɨ́ɨjma pu tyíꞌmuaꞌtyahuaꞌaj. 23 Sɨ́ɨj pu aꞌyan tyaataꞌíhuoꞌriꞌ tɨjɨn:

—Tavástaraꞌ, ¿nyij cɨ́ɨ manaꞌaj aráꞌasej ɨ Dios tɨ huaꞌ japua huatányuusij?

Ajta aꞌɨ́jna ɨ Jesús aꞌyaa pu tyaatéꞌexaa tɨjɨn:

24 —Siataꞌaj huatyóocaꞌnyej siaj sij aꞌáa joꞌtyájrutyej joꞌtɨj jaꞌpueertaj tɨ cɨ́ɨ antayóhuaj, jiꞌnye aꞌyaa nu tyajáꞌmuaꞌixaatyeꞌ tɨjɨn mueꞌtɨ́j mu jaxɨeꞌvaꞌaj muáꞌjuꞌun maj utyájrutyej, ajta camu pújoorej. 25 Tɨꞌɨj ɨ tɨ ajaꞌchej ájchenyij, ajta jeꞌen tyeꞌtyáanaj joꞌtɨj jaꞌpueertaj, siajta muaꞌaj aꞌáa xu puaꞌquéj huatyuꞌuj xáꞌjuꞌun, siajta tyeꞌejtyátoꞌsixɨꞌɨj ɨ puéertaj jitze, aꞌyaa xu tyaatájeevij tɨjɨn: “Tavástaraꞌ, tyitaꞌantácuunyeꞌ.” Ajta aꞌyaa pu tyajamuaatéꞌexaatyeꞌsij tɨjɨn: “Canu jáꞌmuamuajtye aꞌtyán siaj puéꞌeen, nyajta quee jamuaꞌreej joꞌsiaj jaꞌráacɨj.” 26 Siajta muaꞌaj, aꞌyaa xu tyuꞌtaxájtaj tɨjɨn: “Ityáj tu ajamuán tyúꞌcuaa, tyajta ajamuán huaꞌíj, pajta muáaj tyíꞌtamuaꞌtyahuaꞌaj joꞌtɨj ɨ juyéj joonyáatɨme.” 27 Ajta aꞌɨ́ɨ pu aꞌyan tyajamuaatéꞌexaatyeꞌsij tɨjɨn: “Canu jamuaꞌreej joꞌsiaj jáꞌmaꞌcan. Xaꞌajtácɨɨnyij nye jimi muaꞌaj mu siaj jeꞌej puaꞌaj tyíꞌtyetyeɨtyee.” 28 Aꞌɨ́j xu sij jɨn juyiinyaj xáꞌjuꞌun siajta huatóoxaamujrityeꞌej, siatɨꞌɨj aꞌɨ́j huaꞌsej ɨ Abraham, siajta ɨ Isaac, siajta ɨ Jacob, siajta néijmiꞌcaa ɨ Dios jitze maꞌcan maj tyíꞌxajtacaꞌaj, siajta muaꞌaj aꞌáa xu jéjreꞌ joꞌtyaꞌúuj xáꞌjuꞌun. 29 Jiꞌnye séecan mu ajeꞌréꞌnyesij mej mij ooráꞌsej joꞌtɨj méesaj joꞌtyéjvee mej mij tyúꞌcuaꞌnyij aꞌájna ɨ Dios tɨ jáꞌsejreꞌ. Siajta muaꞌaj aa xu puaꞌquéj joꞌtyúꞌuu xáꞌjuꞌun. 30 Ajta jeꞌen ijíij maj uvéꞌtyajtɨj, aꞌɨ́ɨ mu anáatyaꞌaj muáꞌjuꞌun, ajta ɨ maj ijíij anáatyij, aꞌɨ́ɨ mu uvéꞌtyajtɨrij.

Tɨꞌɨj Jesús huóoyiinyacaꞌ tɨꞌɨj ajaꞌrányeeriacaꞌ a Jerusalén

(Mt. 23:37-39)

31 Tɨꞌɨj Jesús oochán jaatapuáꞌcɨtaj tɨ tyihuáꞌixaatyaꞌcaꞌaj ɨ tyeɨ́tyee, aj mu mij séecan jimí ajeꞌréꞌnyej, aꞌɨ́ɨ mu puéꞌeenyeꞌej ɨ fariseos, aꞌyaa mu tyaatéꞌexaa tɨjɨn:

—Pataꞌaj tyíchenyij aꞌyájna, jiꞌnye Herodes pu muajeꞌcatamuɨꞌɨj.

32 Aj puꞌij Jesús aꞌyan tyuꞌtanyúj tɨjɨn:

—Siataꞌaj aꞌáa jóꞌjuꞌ aꞌɨ́jcɨ jimi ɨ Herodes, siataꞌaj aꞌyan tyaatéꞌexaatyeꞌen tɨjɨn ijíij nyajta ariáꞌpuaꞌaj nu huoꞌtamuárityeꞌej aꞌɨ́ɨmaj ɨ tyiyáaruꞌuj ɨ maj huaꞌ tzajtaꞌ séejreꞌ ɨ tyeɨ́tyee, nyajta tyihuáꞌhuaatyeꞌen ɨ maj tyíꞌcucuiꞌ, nyajta áatɨjmuaꞌ tyeꞌentyínyacɨꞌpiireꞌej. 33 Aꞌyaa pu tyúuxɨeꞌveꞌ nyaj nyooj huameꞌen ijíij, nyajta ariáꞌpuaꞌaj, nyajta áatɨjmuaꞌ, jiꞌnye capu aꞌyan tyiꞌtyéevijtɨj tɨ huámuɨꞌnyij aꞌyájna puaꞌquéj Jerusalén sɨ́ɨj tɨ Dios jitze maꞌcan tyíꞌxaxaꞌaj.

34 ’Muaꞌaj mu siaj Jerusalén jaꞌchej, mu siaj Jerusalén jáꞌmaꞌcan, muaꞌaj xu huáꞌcuiꞌcaa aꞌɨ́ɨjma ɨ maj Dios jitze maꞌcan tyíꞌxaxaꞌaj, siajta huaꞌtoꞌxacaa tyetyéj jɨmeꞌ aꞌɨ́ɨjma ɨ Dios tɨ uhuojoꞌtaꞌítyacaꞌ jaꞌmua jimi. Mueꞌtɨ́j nu aꞌyan tyáꞌxɨeꞌvaꞌcaꞌaj nyaj huáꞌajsɨɨreꞌen ɨ jáꞌmuayojmuaꞌ nyej nyij huóꞌchaꞌɨɨn aꞌyájna tɨꞌɨj tyacuáarɨeꞌ tɨ huáꞌchaꞌɨj ɨ juyójmuaꞌ, tɨ hueꞌcánaamuaj ɨ juꞌ anáj jɨmeꞌ. Siajta muaꞌaj, caxu aꞌyan tyáꞌxɨeꞌveꞌ. 35 Cásɨꞌ xaaséj, nuꞌríj majamúuhuaꞌxɨj muaꞌajmaj mu siaj Jerusalén jaꞌchej, aꞌyaa nu tyajáꞌmuaꞌixaatyeꞌ, caxu cheꞌ nyeséejran ꞌasta naꞌaj quee atyojoꞌréꞌnyej aꞌájna xɨcáaraꞌ jitze siatɨꞌɨj aꞌyan tyuꞌtaxájtaj yee tyicheꞌ tyámuaꞌ tyeetyátoonyij aꞌɨ́jcɨ ɨ tɨ majaꞌvéꞌmej nyúucariaꞌraꞌ jitze ɨ tavástaraꞌ.

14

Tɨꞌɨj Jesús tyáahuaj aꞌɨ́jcɨ ɨ aꞌtɨ́j tɨ huatyáaja

1 Aꞌyaa pu tyuꞌrɨ́j tɨ aꞌájna putyíꞌrɨjcaj ɨ xɨcáaraꞌ maj jitzán jusoꞌpii, Jesús pu aꞌáa jaꞌráꞌaj joꞌtɨj jaꞌchej sɨ́ɨj ɨ fariseo tɨ vaꞌcán jɨn tyiꞌtyéjvee, tɨꞌij jamuán tyúꞌcuaꞌnyij, majta ɨ tyeɨ́tyee, jéehua mu jaꞌeevaꞌcaꞌaj aꞌɨ́jcɨ ɨ Jesús. 2 Sɨ́ɨj pu ajta avéjriꞌ huatyávaacaꞌaj ɨ Jesús jimi, tyíꞌcuiꞌ aꞌɨ́jna ɨ aꞌtɨ́j, néijmiꞌqueꞌ pu huatyáaja. 3 Ajta aꞌɨ́jna ɨ Jesús, aꞌyaa pu tyihuoꞌtaꞌíhuoꞌriꞌ ɨ fariseos, ajta aꞌɨ́ɨjma ɨ maj tyúumuaꞌtyej ɨ yuꞌxarij jitze Moisés tɨ joꞌyúꞌxacaꞌ tɨjɨn:

—¿Nyij jeꞌej tyíɨꞌrij nyaj tyáahuaatyeꞌen aꞌíjcɨ xɨcáaraꞌ tyaj jitzán tasoꞌpii, caꞌ quee? 4 Majta aꞌɨ́ɨmaj camu cheꞌ huatanyúj, ajta ɨ Jesús, aꞌɨ́ɨ pu jaꞌajtamuárɨej aꞌɨ́jcɨ tɨ tyíꞌcuiꞌ, ajta tyáahuaj, aj puꞌij jaataꞌítyacaꞌ tɨ jóꞌraꞌnyij juxáahuaj. 5 Tɨꞌɨj ij Jesús aꞌyan tyihuoꞌtaꞌíhuoꞌriꞌ tɨjɨn:

—¿Nyiquee ɨꞌríj tɨ aꞌtɨ́j aꞌyan huárɨnyij aꞌájna xɨcáaraꞌ jitze ɨ maj jitzán jusoꞌpii? Tɨpuaꞌaj púuruꞌ atyéjvetyij joꞌtɨj jaꞌtyácun, naꞌríij púuyej atyéjvetyij, ¿nyi pequee jiyeꞌtzín jeꞌtajásij joꞌtɨj jaꞌtyéjve?

6 Majta aꞌɨ́ɨjma camu jeꞌej tyityaatanyúj.

Aꞌɨ́jcɨ jɨmeꞌ maj huoꞌtajé maj utyojoꞌváꞌmuaꞌriiveꞌen joꞌtɨj aꞌtɨ́j joꞌtyényeɨɨchij

7 Tɨꞌquij Jesús huoꞌséj jeꞌej maj rɨjcaa aꞌɨ́ɨmaj ɨ maj huaꞌinyiihuacaꞌ maj tyúꞌcuaꞌnyij, aꞌɨ́ɨ mu jahuoocaꞌaj maj avéjriꞌ ooráꞌsej aꞌɨ́jcɨ jimi ɨ tɨ tyihuáꞌcueꞌtyej, aj puꞌij aꞌyan tyihuoꞌtéꞌexaaj tɨjɨn:

8 —Tɨpuaꞌaj aꞌtɨ́j muaatájeevej paj tyúꞌcuaꞌnyij huaꞌ jamuán ɨ maj tyíꞌyeꞌestej aꞌɨ́jcɨ jɨmeꞌ tɨ sɨ́ɨj huatyényeɨɨchij, capáj aꞌáan joꞌojyíꞌxaꞌan véjriꞌ jimi ɨ tɨ muaatajé paj tyúꞌcuaꞌnyij, sulu aꞌtzúj paj áan ɨmuáj joꞌojyíxɨꞌɨn. Naꞌríij quee tɨpuaꞌaj sɨ́ɨj uvéꞌnyej tɨ jéetzeꞌ juxɨeꞌveꞌ pequee muáaj tɨ ajta jaatajé, 9 ajta aꞌɨ́jna ɨ tɨ jamuaatáꞌinyej aꞌyaa pu tyimuaatáꞌjeevij tɨjɨn: “Ájchesij, taꞌaj aꞌmán ujyíxɨꞌɨn aꞌíjna ɨ aꞌtɨ́j.” Aj pej pij huatáꞌtyeviꞌraꞌastaj, patɨꞌɨj aꞌáan ujyíxɨꞌɨn aꞌɨ́jcɨ japua ɨ tɨ jéetzeꞌ quee juxɨeꞌveꞌ. 10 Pajta muáaj aꞌyaa paj huárɨnyij tɨpuaꞌaj aꞌtɨ́j muaatáꞌinyen, aꞌáan paj joꞌojyíxɨꞌɨn joꞌtɨj quee ɨꞌríj jóoxɨeꞌveꞌ, tɨꞌɨj uvéꞌnyej ɨ tɨ muaatáꞌinyej aꞌɨ́ɨ pu aꞌyan tyimuaatéꞌexaatyeꞌej tɨjɨn: “Nyaꞌ amíincuj, pataꞌaj ájchenyij aꞌyájna pataꞌaj ooyíxɨꞌɨn yee véjriꞌ joꞌtɨj jéetzeꞌ jóoxɨeꞌveꞌ.” Aꞌyaa paj aꞌɨ́jcɨ jɨn huárɨnyij, aꞌyaa mu tyámuaꞌ mojoꞌmuaꞌráa muáꞌjuꞌun ɨ tyeɨ́tyee ɨ maj ajamuán áan joꞌojtyíj. 11 Jiꞌnye aꞌtɨ́j tɨ naꞌaj tɨ óotzaahuatyeꞌ, aꞌɨ́ɨ pu tyéviꞌsiꞌ huataséjreꞌej. Ajta aꞌɨ́jna ɨ tɨ tyóoxaahuaj, aꞌɨ́ɨ pu naa huataséjreꞌej.

12 Aj puꞌij aꞌyan tyaatéꞌexaa aꞌɨ́jcɨ ɨ tɨ jaatáꞌinyej tɨ tyúꞌcuaꞌnyij tɨjɨn:

—Aꞌyaa paj huárɨnyij patɨꞌɨj huoꞌtáꞌinyen maj tyúꞌcuaꞌnyij aꞌtzáaj chúmuaꞌ nusu tɨ́caꞌ, capáj huaꞌjeeva aꞌɨ́ɨjma ɨ aꞌ amíincustyamuaꞌ, caꞌ aꞌihuáamuaꞌ, nusu aꞌɨ́ɨjma ɨ maj chíjtyaanyiꞌ ɨ maj ajaꞌchej véjriꞌ a jimi. Tɨpuaꞌaj aꞌyan petyihuoꞌtájeevej aꞌɨ́ɨjma, matɨꞌɨj mij majta aꞌɨ́ɨmaj muaatáꞌjeevij muéetzij, aꞌyaa mu rɨnyij aꞌɨ́ɨ mu tyíꞌmuanajchityeꞌen. 13 Pajta muáaj, patɨꞌɨj huoꞌtájeevej maj tyúꞌcuaꞌnyij, aꞌɨ́ɨjma paj huatáꞌinyeen ɨ maj quee jeꞌej tyéejviicueꞌ, pajta aꞌɨ́ɨjma ɨ maj jéehua jajpuéjtzij cuiꞌnyiꞌraꞌaj jɨmeꞌ, pajta aꞌɨ́ɨjma ɨ maj quee tyámuaꞌ tyityaacɨ́ꞌɨj, pajta aꞌɨ́ɨjma ɨ maj aracúcuꞌnyijmee. 14 Aꞌyaa paj huárɨnyij, tyámuaꞌ mu tyimuaatyátoosij, jiꞌnye camu tyíꞌtoovej ɨ maj jɨn tyimuaanájchityeꞌen, ajta aꞌɨ́ɨ pu ɨ Dios tyimuaatanájchityeꞌej aꞌájna xɨcáaraꞌ maj jitzán huatájuuritaj ɨ maj tyámuaꞌ tyíꞌtyetyeɨɨtyeristacaꞌaj.

Aꞌɨ́jcɨ jɨmeꞌ tɨ aꞌtɨ́j huoꞌtajé maj tyúꞌcuaꞌnyij chúmuaꞌ maꞌcan

15 Tɨꞌɨj sɨ́ɨj tɨ ajta aꞌáa joꞌtyájcaj huaꞌ jamuán aꞌyan tyáanamuajriꞌ jeꞌej tɨ tyuꞌtaxájtacaꞌ ɨ Jesús, aꞌyaa pu tyaatéꞌexaa tɨjɨn:

—Tyámuaꞌ pu tyeꞌmej aꞌɨ́jcɨ jimi ɨ tɨ tyíꞌcuaꞌnyij aꞌájna xɨcáaraꞌ jitze tɨ jitzán ɨ Dios tyuꞌtaꞌíjtaj íiyan ɨ cháanacaj japua.

16 Jesús pu aꞌyan tyuꞌtanyúj tɨjɨn:

—Aꞌtɨ́j pu tyámuaꞌ huóoꞌuuriajcaꞌaj tɨꞌij tyihuóꞌcueꞌtyej muiꞌcaa pu huatajé. 17 Tɨꞌɨj aꞌájna atyojoꞌréꞌnyej tɨ tyihuóꞌcueꞌtyej, aj puꞌij aꞌɨ́j huataꞌítyacaꞌ ɨ tɨ jimí tyíꞌhuɨɨreꞌ tɨꞌij uhuojoꞌtájeevej ɨ tɨ huoꞌtáꞌinyej, aꞌyan tɨjɨn: “Musioꞌváꞌjuꞌ, jiꞌnye puꞌríj tyámuaꞌ tyíꞌeen ɨ siaj tyíꞌcuaꞌnyij.” 18 Majta aꞌɨ́ɨmaj, néijmiꞌi mu huatyóohuij maj tyuꞌtúuꞌuunyiꞌ, ajta aꞌɨ́jna ɨ tɨ anaquéej jaatajé, aꞌyaa pu tyuꞌtaxájtacaꞌ tɨjɨn: “Nyoochán nu chuéj huánanɨej nyaj japuan tyuꞌmuárɨeꞌen, juxɨeꞌveꞌ nyaj yoꞌtyéesej, aꞌyaa nu tyíꞌmuahuaviij paj tyinaatúꞌuunyiꞌ.” 19 Ajta sɨ́ɨj pu aꞌyan tyuꞌtaxájtacaꞌ tɨjɨn: “Nyoochán nu púuyesij huánanɨej, tamuáamuataꞌ mu aráꞌasej, nuꞌríj jóꞌraa nyej nyij huoꞌtyájmuaꞌtyij, pataꞌaj tyinaatúꞌuunyiꞌ.” 20 Ajtáhuaꞌaj ɨ sɨ́ɨj, aꞌyaa pu tyaatéꞌexaa tɨjɨn: “Nyoochán nu huatyényeɨɨchacaꞌ, aꞌɨ́j pu jɨn quee ɨꞌríj nyaj aꞌáa jóꞌmeꞌen.” 21 Ajta aꞌɨ́jna ɨ tɨ tyíꞌhuɨɨreꞌ tɨ uhuojoꞌtajé, tɨꞌɨj uvéꞌnyej aj puꞌij jaatéꞌexaa aꞌɨ́jcɨ ɨ tɨ tyéꞌijtyeꞌ jeꞌej maj tyuꞌtaxájtacaꞌ. Ajta aꞌɨ́jna ɨ tɨ tyéꞌijtyeꞌ jéehua pu huatanyúꞌcacaꞌ. Tɨꞌɨj ij jaataꞌítyacaꞌ aꞌɨ́jcɨ tɨ tyíꞌhuɨɨreꞌ aꞌyan tyeꞌjéevej tɨjɨn: “Pataꞌaj jiyeꞌtzín aꞌáa jóꞌmeꞌen cáayej jitze, pajta juyéj jitze, tɨꞌɨj naꞌaj tyoꞌtyényinyii ɨ chájtaꞌ. Pataꞌaj huajaꞌráviꞌtɨj aꞌɨ́ɨjma ɨ maj quee jeꞌej tyéejviicueꞌ, pajta aꞌɨ́ɨjma ɨ maj jajpuéjtzij cuiꞌnyiꞌraꞌaj jɨmeꞌ, pajta aꞌɨ́ɨjma ɨ maj aracúcuꞌnyijmee, pajta ɨ maj quee tyéjchevej.” 22 Tɨꞌɨj arí jéetzeꞌ huachúmuaꞌ, aꞌɨ́jna ɨ tɨ tyíꞌhuɨɨreꞌ, aꞌyaa pu tyaatéꞌexaa tɨjɨn: “Nyavástaraꞌ, nuꞌríj aꞌyan huarɨ́j jeꞌej paj tyinaataꞌíj. Ajta móocheꞌ mu úꞌvej maj séecan mujoꞌváꞌjuꞌun.” 23 Ajta ɨ tɨ tyichíꞌ, aꞌɨ́ɨ pu aꞌyan tyaatéꞌexaa aꞌɨ́jcɨ ɨ tɨ jimí tyíꞌhuɨɨreꞌ tɨjɨn: “Pataꞌaj aꞌáa jóꞌmeꞌen ɨ juyéj jitze aꞌ ɨmuáj tɨ jaꞌtanyáatɨmee, pajta méyee aꞌ ɨmuáj maj huacháatɨmee. Pataꞌaj caꞌnyéjrij jɨn huoꞌtájeevej maj mujoꞌváꞌjuꞌun, mej mij uhuájɨstej yu nyechiꞌtáj. 24 Aꞌyaa nu tyíꞌmuaꞌixaatyeꞌ, aꞌɨ́ɨmaj ɨ nyaj anaquéej huoꞌtajé, capu sɨ́ɨj yee tyíꞌcuaꞌnyij ɨ nyaj tyihuáꞌcueꞌtyej.”

Jeꞌej tɨ tyúuxɨeꞌveꞌ mej mij jamuán huacɨ́ꞌcaꞌan ɨ Cɨríistuꞌ

25 Jéehua mu tyeɨ́tyee jamuán huacɨ́ꞌcaꞌaj ɨ Jesús, tɨꞌquij aꞌɨ́ɨn huoꞌséerajraa ɨ tyeɨ́tyee, aꞌyaa puꞌij tyihuoꞌtéꞌexaaj tɨjɨn:

26 —Aꞌtɨ́j tɨ naꞌaj tɨ mujoꞌvéꞌmeꞌen nye jimi, aꞌyaa pu tyúuxɨeꞌveꞌ tɨ jéetzeꞌ tyámuaꞌ tyinyéjchaꞌɨɨj nyéetzij quee ɨ jutáataj, ɨ junáanaj, nusu ɨ juꞌɨ́ɨj, nusu ɨ juyójmuaꞌ nusu ɨ juꞌihuáamuaꞌ, ajta ɨ jucuꞌutzimuáj, naꞌríij jusɨ́ɨj quee óocaꞌnyej, capu jeꞌej tyíɨꞌrij tɨ nyaj jamuán joꞌchaꞌcanyeꞌen. 27 Tɨpuaꞌaj muaꞌaj sequée óocaꞌnyej siaj aꞌyan tyaꞌajpuéetzij xáꞌraꞌnyij nyatɨꞌɨj nyáaj, siajta quee juxɨéꞌviꞌraꞌ jɨn naꞌráꞌastej, capu jeꞌej tyíɨꞌrij siaj nyaj jamuán huacɨ́ꞌcaꞌan. 28 Tɨpuaꞌaj sɨ́ɨj aꞌyan tyáꞌajtaahuamuꞌuj ɨ chiꞌij tɨ ájtyeej, ¿Nyiquee anaquéej huatyéyixɨꞌɨj tɨꞌij jaatyéꞌiten ɨ túmii tɨꞌij jáamuaꞌreej tɨpuaꞌaj aróoꞌastyahuaꞌan tɨꞌij jaatyájcɨꞌtyij? 29 Jiꞌnye tɨpuaꞌaj anaquéej huatyóochenyij tɨ jaꞌajtaahuaj, ajta jeꞌen huaxɨ́j ɨ túmii, capu cheꞌ jaatyácɨꞌsij, majta ɨ tyeɨ́tyee, matɨꞌɨj jaaséj aꞌɨ́ɨ mu jaatyáxaahuariꞌraj. 30 Aꞌyaa mu tyuꞌtaxájtaj tɨjɨn: “Aꞌmújna mu tyáatɨꞌ pu huatyóochej tɨ jaꞌajtaahuaj mu chiꞌij, ajta capu pu jáaruuj tɨ jaatyájcɨꞌtyij.” 31 Naꞌríij sɨ́ɨj tɨ tyiꞌtyéjvee rey jɨmeꞌ, tɨpuaꞌaj séej ujáꞌnyoꞌsiꞌtyeꞌej ɨ rey, ¿nyij quee anaquéej huatyéyixaj tɨꞌij jáamuaꞌreej tɨpuaꞌaj pújoorejveꞌen aꞌɨ́ɨjma jɨmeꞌ ɨ maj tamuáamuataꞌ víꞌraꞌaj aráꞌasej tɨꞌij huoꞌmuéꞌtɨn ɨ séecan ɨ seityéj víꞌraꞌaj maj aráꞌasej ɨ xantáaruꞌuj? 32 Ajta tɨpuaꞌaj quee pújoorejveꞌen, tɨꞌɨj ooj aꞌɨmuáj jaꞌvéꞌmej, aꞌɨ́ɨ pu séecan huataꞌítyij mej mij ujóꞌjuꞌ ɨ séej jimi ɨ rey mataꞌaj mij jaatáhuaviij maj jaaxáꞌpuɨꞌɨntareꞌen mej mij quee junyoꞌsiꞌtyeꞌej. 33 Aꞌyaa pu chaꞌtaj naꞌaj een jaꞌmua jimi, aꞌtɨ́j tɨnaꞌaj tɨ aꞌyan tyáꞌxɨeꞌveꞌ tɨ nyaj jamuán joꞌchaꞌcanyeꞌen, aꞌyaa pu tyúuxɨeꞌveꞌ tɨ néijmiꞌi metyoohuáꞌxɨj aꞌchu tɨ tyíꞌijchaꞌɨj, naꞌríij quee, capu jeꞌej tyíɨꞌrij tɨ nyaj jamuán joꞌchaꞌcanyeꞌen.

Tɨpuaꞌaj ɨ unáj huatyáapuaꞌrej ɨ tɨ jɨn áncatzaj

(Mt. 5:13; Mr. 9:50)

34 ’Ajméꞌraꞌaj ɨ unáj, ajta tɨpuaꞌaj huatyáapuaꞌrej ɨ tɨ jɨn áncatzaj, ¿jiꞌnye tyíɨꞌrij tɨꞌij ajtáhuaꞌaj áncatzaj jáꞌraꞌnyij? 35 Capu cheꞌ tyiꞌtɨ́j huɨɨreꞌ, nyij ɨ chuéj japua, nusu mej mij jaꞌtaráastɨraꞌnyij ɨ ítyeɨꞌrij jitze. Aꞌyaa puꞌuj tyíꞌhuɨɨreꞌ maj majúuraxɨj. Ɨ maj iityanamuáarajmee, micheꞌ jáanamuaj.

15

Aꞌɨ́jcɨ jɨmeꞌ ɨ cányaꞌaj tɨ jóꞌvej

(Mt. 18:10-14)

1 Majta aꞌɨ́ɨmaj ɨ maj huáꞌjijvaꞌcaꞌaj ɨ tyeɨ́tyee ɨ maj tyíꞌtɨcɨj, majta aꞌɨ́ɨmaj ɨ maj jeꞌej puaꞌaj tyityetyúuchaꞌɨj, aꞌɨ́ɨ mu ajtyáxɨɨriacaꞌ ɨ Jesús jimi mej mij jáanamuaj. 2 Majta ɨ fariseos, majta aꞌɨ́ɨmaj ɨ maj tyúumuaꞌtyej ɨ yuꞌxarij jitze Moisés tɨ joꞌyúꞌxacaꞌ, aꞌɨ́ɨ mu aꞌyan tyíꞌxajtacaꞌaj tɨjɨn:

—Aꞌmújna mu tyáatɨꞌ tyámuaꞌ pu huojoꞌmuaꞌraj ɨ maj jeꞌej puaꞌaj tyityetyúuchaꞌɨj, ajta huaꞌ jamuán tyíꞌcuaꞌcaa.

3 Aj puꞌij Jesús séej nyúucarij jɨn tyihuoꞌtéꞌexaaj aꞌyan tɨjɨn:

4 —Tɨpuaꞌaj sɨ́ɨj cányaꞌxɨɨ tyíyaꞌmuaj maj anxɨtyej aráꞌasej, ajta jeꞌen séej joꞌrɨeenyij, ¿nyiquee aꞌáa huojoꞌtyáhuiityeꞌsij ɨ séecan a ɨtzitáj, ajta jeꞌen jaariáꞌhuoosij ɨ sɨ́ɨj tɨ jóꞌvej ꞌasta naꞌaj quee jáatyoonyij? 5 Tɨꞌɨj jáatyoonyij, aj puꞌij huatóotyamuaꞌveꞌsij, tɨꞌɨj ij uhuatyóoratziiraj. 6 Tɨꞌquij joꞌmej ɨ juchéj, aj puꞌij juꞌ amíincustyamuaꞌ huatájeevij, ajta aꞌyan tyihuoꞌtéꞌexaatyeꞌej tɨjɨn: “Siataꞌaj huatóotyamuaꞌveꞌen nyaj jamuán, jiꞌnye nuꞌríj jáatyoj ɨ cányaꞌaj nyaj yóꞌrɨeecaꞌaj.” 7 Aꞌyaa nu tyajáꞌmuaꞌixaatyeꞌ tɨ aꞌyan tyíꞌeen u tajapuá Dios tɨ jáꞌsejreꞌ, tɨpuaꞌaj aꞌtɨ́j seequéj tyúꞌmuaꞌtyij tɨꞌij quee cheꞌ jeꞌej puaꞌaj tyiꞌtyúuchaꞌɨɨj, tɨꞌij ajta aꞌyan huárɨnyij jeꞌej tɨ ɨ Dios tyáꞌxɨeꞌveꞌ, aꞌɨ́ɨ mu ɨ maj ɨ Dios jimi jáꞌsejreꞌ jéetzeꞌ jutyamuaꞌveꞌ aꞌɨ́jcɨ jɨmeꞌ ɨ aꞌtɨ́j tɨ tyáꞌantzaahuaj ɨ Dios jimi, mequee aꞌɨ́ɨmaj jɨmeꞌ séecan ɨ maj muiꞌij, ɨ maj tyámuaꞌ tyíꞌtyetyeɨtyee, ɨ tɨquee huáꞌɨtziityeꞌ maj seequéj tyúꞌmuaꞌtyij.

Aꞌɨ́jcɨ jɨmeꞌ ɨ túmii tɨ jóꞌvej

8 ’Tɨpuaꞌaj íitɨꞌ aꞌyan tyíꞌtoovaꞌaj aꞌchu tamuáamuataꞌ túmii. ¿Nyiquij quee aꞌyan rɨnyij tɨpuaꞌaj séej joꞌrɨeenyij? Aꞌɨ́ɨ pu tɨéj antyíteeraj, tɨꞌquij iiríꞌichoꞌtaj ɨ juchiꞌtáj, tyámuaꞌ pu tyíꞌhuoonyij ꞌasta naꞌaj quee jáatyoonyij. 9 Tɨꞌɨj jáatyoonyij, juꞌ amíincustyamuaꞌ pu huatájeevij, aꞌɨ́ɨmaj ɨ maj véjriꞌ huacháatɨmee, aj puꞌij aꞌyan tyihuoꞌtéꞌexaatyeꞌsij tɨjɨn: “Siataꞌaj huatóotyamuaꞌveꞌen nyaj jamuán, jiꞌnye nuꞌríj jáatyoj ɨ túmii nyaj yóꞌrɨeecaꞌaj.” 10 Aꞌyaa nu tyajáꞌmuaꞌixaatyeꞌ tɨ aꞌyan tyíꞌrɨnyacaa u tajapuá ɨ Dios jimi, ajta aꞌɨ́ɨmaj jimi ɨ maj jahuɨɨreꞌ. Aꞌɨ́ɨ mu jutyamuaꞌveꞌ aꞌɨ́jcɨ jɨmeꞌ tɨꞌɨj sɨ́ɨj tɨ jeꞌej puaꞌaj tyiꞌtyúuchaꞌɨɨcaꞌaj huatyóochenyij tɨ seequéj tyúꞌmuaꞌtyij ɨ Dios jimi.

Aꞌɨ́jcɨ jɨmeꞌ ɨ yójraꞌ tɨ quee jeꞌej tyíꞌmuaꞌtzej tɨ ɨmuáj jeꞌej huárupij

11 Jesús pu ajtáhuaꞌaj séej nyúucarij jɨn tyihuoꞌtéꞌexaaj aꞌyan tɨjɨn:

—Aꞌáa pu jaꞌhuaꞌ aꞌtɨ́j jáꞌchajcaꞌaj, huaꞌpuácaa pu tyiyójmuaꞌ. 12 Ajta aꞌɨ́jna ɨ yójraꞌ tɨ páꞌrɨꞌɨj, aꞌyaa pu tyaatéꞌexaa ɨ jutáataj tɨjɨn: “Pataꞌaj tyinaatáꞌan nyéetzij tɨ tyíꞌnyacɨꞌtyij patɨꞌɨj quee cheꞌ majáꞌhuaꞌtan.” Ajta aꞌɨ́jna ɨ táatajraꞌ, aꞌɨ́ɨ pu jéꞌtaꞌ tyaatáꞌ néijmiꞌi aꞌchu tɨ tyíꞌijchaꞌɨɨcaꞌaj. 13 Aꞌtzúj aꞌtyéeviꞌcaj tɨꞌquij aꞌɨ́jna ɨ tɨ páꞌrɨꞌɨj, aꞌɨ́ɨ pu néijmiꞌi tyuꞌtój ɨ táatajraꞌ tɨ tyaatáꞌ. Ajta jeꞌen ɨmuáj jeꞌej huárupij aꞌɨ́jna ɨ yójraꞌ, aꞌáa pu jaꞌráꞌaj séej ɨ chuéj japua. Aꞌáa puꞌij jaꞌ yoꞌtyáaxɨjtye ɨ túmii tɨ jaꞌancuriáacaꞌaj tɨꞌɨj tyúꞌtoo táatajraꞌ tɨ tyaatáꞌ, jiꞌnye jeꞌej pu puaꞌaj tyiꞌtyúuchaꞌɨɨcaꞌaj. 14 Tɨꞌɨj néijmiꞌi huatyáaxɨjtye, aj puꞌij jéehua huataíꞌcuatacaꞌ aꞌájna ɨ séej chuéj japua, ajta joꞌtyáꞌɨtziij tyiꞌtɨ́j tɨ huácuaꞌnyij. 15 Aj puꞌij séej jimi aꞌtɨ́j ajoꞌréꞌnyej tɨꞌij jaatáꞌan tɨ tyuꞌmuárɨeꞌen, ajta aꞌɨ́jna ɨ aꞌtɨ́j aꞌyaa pu tyaatáꞌ tɨ aꞌáa tyojoꞌmuárɨeꞌen joꞌmaj tuíixuj jeꞌrúꞌuj tɨꞌij tyihuóꞌcueꞌtyej.

16 Huápuɨꞌɨj pu huataíꞌcuatacaꞌ aꞌɨ́jna ɨ tɨ páꞌrɨꞌɨj, aꞌyaa pu tyaꞌajpuéjtzicaꞌaj, ajta jaxɨeꞌvaꞌcaꞌaj tɨ jáacuaꞌnyij aꞌɨ́jcɨ ɨ cútzapeꞌej tuíixuj maj jacuaꞌajcaj, ajta capu aꞌtɨ́j jatáꞌcariaꞌaj tɨ tyiꞌtɨ́j huácuaꞌnyij. 17 Aj puꞌij uhuóomuaꞌtzɨj, aꞌyaa pu tyuꞌmuáꞌaj tɨjɨn: “Majta aꞌɨ́ɨmaj ɨ maj jahuɨɨreꞌ ɨ táataj, matɨꞌɨj manaꞌaj puaꞌmáj juxáahuaj mu tyíꞌcuaꞌ. Ajta tyaꞌváꞌɨtzeꞌrii huaꞌ jimi, nyajta nyáaj iiyeꞌej nu huatyéjve naꞌmeꞌríiaj ɨ nyej iꞌcuaj jɨmeꞌ. 18 Naaréꞌmej ɨ táataj jimi, aꞌyaa nu tyaatéꞌexaatyeꞌej tɨjɨn: Táataj, jéehua nu ootyáꞌɨtzee ɨ Dios jimi, nyajta ajimi. 19 Capu cheꞌ aꞌyan tyiꞌtyéevijtɨj paj aꞌyan naatámuaꞌtyij yee nyiyóoj. Pataꞌaj aꞌyan nyojoꞌmuaꞌraj patɨꞌɨj aꞌɨ́ɨjma ɨ maj ajimi tyíꞌmuarɨeꞌ.” 20 Tɨꞌquij jóꞌraa, aj puꞌij aꞌáa joꞌmej ɨ jutáataj jimi.

’Tɨꞌɨj ooj aꞌ ɨmuáj joomáꞌcaj, aꞌɨ́ɨ pu táatajraꞌ jaaséej, huápuɨꞌɨj pu jaꞌancuꞌvaxɨj tɨꞌquij joꞌtéechajraa joꞌtɨj jaꞌvéꞌmej ɨ yójraꞌ, aj puꞌij jiꞌréꞌchuiixɨj ajta jiꞌtyáapuɨꞌtzej. 21 Ajta aꞌɨ́jna ɨ yójraꞌ, aꞌyaa pu tyaatéꞌexaa tɨjɨn: “Táataj, jéehua nu ootyáꞌɨtzee ɨ Dios jimi, nyajta ajimi. Capu cheꞌ aꞌyan tyiꞌtyéevijtɨj paj aꞌyan tyinaatájeevej yee nyiyóoj.” 22 Ajta aꞌɨ́jna ɨ táatajraꞌ, aꞌyaa pu tyihuoꞌtéꞌexaaj aꞌɨ́ɨjma ɨ maj jimi tyíꞌmuarɨeꞌ tɨjɨn: “Caꞌnácan meseꞌvéꞌchuij ɨ síicuꞌrij tɨ jéetzeꞌ naa een siaj sij aꞌɨ́jcɨ juꞌcáchejtyeꞌen, siajta anyíiraj juꞌcárujtyiꞌ ɨ xɨtyáaraꞌ jitze, siajta jaꞌajtácaꞌqueetyeꞌen. 23 Siajta ɨ visáaruꞌ ajaꞌvaꞌjaj ɨ tɨ jéetzeꞌ puꞌchiraꞌ, siataꞌaj jáameꞌnyij. Tyicheꞌ tyuꞌyéꞌestej, tyajta tyúꞌcuaꞌnyij taxáahuaj. 24 Jiꞌnye ɨ nyiyóoj puꞌríj muꞌ jeꞌréꞌnyej. Tɨ aꞌyan cuxáa arí mu jóꞌmuɨꞌɨjcaa, ajta jeꞌen huatájuuriacaꞌ, tɨ ajta joꞌvajcaa tyajta tyeríj jáatyoj.” Aj mu mij huatyóochej mej tyúꞌyeꞌestej.

25 ’Ajta aꞌɨ́jna ɨ yójraꞌ tɨ vástɨꞌ, aꞌáa pu jaꞌhuaꞌ tyajaꞌmuarɨeꞌcaꞌaj. Tɨꞌɨj arí ajaꞌvaꞌmáꞌcaj véjriꞌ joꞌtɨj joꞌtyéjvee ɨ chiꞌij, aꞌɨ́ɨ pu jáanamuajriꞌ mej tyíꞌcuiinacaꞌaj, majta tyíꞌnyeꞌ. 26 Tɨꞌɨj ij séej huatajé ɨ tɨ jahuɨɨreꞌ ɨ yoꞌpuáaraꞌan, aj puꞌij aꞌyan tyaataꞌíhuoꞌriꞌ jeꞌej maj rɨjcaj. 27 Ajta ɨ tɨ tyíꞌhuɨɨreꞌ, aꞌyaa pu tyaatéꞌexaa tɨjɨn: “Puꞌríj uvéꞌnyej aꞌjúuj, ajta aꞌ táataj pu jaataꞌíjtacaꞌ maj jáameꞌnyij ɨ visáaruꞌ tɨ jéetzeꞌ puꞌchiraꞌ aꞌɨ́jcɨ jɨmeꞌ tɨ uvéꞌnyej jimi ɨ jutáataj tyámuaꞌ éenyeꞌej.” 28 Ajta aꞌɨ́jna ɨ tɨ vástɨꞌ, tɨꞌɨj aꞌyan tyáanamuajriꞌ, aj puꞌij huatanyúꞌcacaꞌ, capu jaxɨeꞌvaꞌcaꞌaj tɨ utyájrutyej u chiꞌtáj, ajta ɨ yoꞌpuáaraꞌan, aꞌɨ́ɨ pu iirájraa tɨꞌɨj ij uyoꞌtajé, jéehua pu naa tyeetyéeje tɨꞌij utyájrutyej u chiꞌtáj. 29 Ajta aꞌɨ́jna ɨ tɨ vástɨꞌ, aꞌyaa pu tyaatéꞌexaa ɨ jutáataj tɨjɨn: “Cásɨꞌ, nyatɨꞌɨj nyanaꞌaj yatyuꞌcaj, jéehua nu tyíꞌmuarɨeꞌ, canu aꞌnáj tyiꞌtɨ́j jɨn ootyáꞌɨtzee ajimi, néijmiꞌi nu jɨn tyaꞌráꞌastej jeꞌej paj tyinaataꞌíj, pajta muáaj, capáj aꞌnáj tyiꞌtɨ́j naatáꞌ nyi séej ɨ chíiu ɨ nyaj jɨn tyuꞌyéꞌestej huaꞌ jamuán ɨ nyaꞌ amíincustyamuaꞌ. 30 Pajta muáaj, aꞌyaa paj huarɨ́j, aꞌmújna muaꞌ yój aꞌɨ́ɨ pu úucaa jamuán jaaxɨ́jtye néijmiꞌi ɨ paj tyaatáꞌ, ajta tɨꞌɨj uvéꞌnyej, muáaj paj jáameꞌrij ɨ visáaruꞌ tɨ jéetzeꞌ puꞌchiraꞌ.” 31 Ajta aꞌɨ́jna ɨ yoꞌpuáaraꞌan, aꞌyaa pu tyaatéꞌexaa tɨjɨn: “Nyiyóoj, muáaj paj aꞌnáj tɨnaꞌaj nyaj jamuán yahuácaj, ajta néijmiꞌi ɨ nyaj tyíꞌijchaꞌɨj, muéetzij pu tyíꞌmuaꞌaꞌrij. 32 Ajta aꞌmújna muaꞌ júuj, aꞌyaa pu éenyeꞌej tɨꞌɨj muɨꞌchíj, jiꞌnye capu majáꞌhuaꞌtacaꞌaj, aꞌyaa puꞌij ijíij cuxáa tɨ huatájuuriacaꞌ. Aꞌɨ́ɨ pu joꞌvajcaa, ajta puꞌríj huataséjre, aꞌɨ́j pu jɨn aꞌyan tyúuxɨeꞌveꞌ tyaj huátatyamuaꞌveꞌen, tyajta tyuꞌyéꞌestej.”

16

Aꞌɨ́jna ɨ tɨ tyíꞌhuɨɨreꞌ tɨ ootyáꞌɨtzee huápuɨꞌɨj aꞌɨ́jcɨ jimi ɨ tɨ jahuɨɨreꞌ

1 Jesús pu ajta aꞌyan tyihuoꞌtéꞌexaaj aꞌɨ́ɨjma ɨ maj jamuán huacɨ́j tɨjɨn:

—Aꞌáa pu jaꞌhuaꞌ chíjtyaanyiꞌ jáꞌchajcaꞌaj, sɨ́ɨj pu jahuɨɨriaꞌcaꞌaj tɨ antyúumuaꞌreeriacaꞌaj néijmiꞌi jɨmeꞌ aꞌchu tɨ tyíꞌijchaꞌɨɨcaꞌaj ɨ chíjtyaanyiꞌ. Matɨꞌɨj mij séecan uyoꞌtéꞌexaaj aꞌɨ́jcɨ ɨ tɨ tyéꞌijtyeꞌ, tɨ aꞌɨ́jna ɨ tɨ jahuɨɨreꞌ chaꞌnaꞌaj tyiꞌtyáxɨjtyeꞌsimaꞌaj ɨ tɨ tyiꞌijséjracaꞌaj. 2 Tɨꞌɨj ij ɨ chíjtyaanyiꞌ uyoꞌtachóꞌvej, aꞌyaa pu tyaataꞌíhuoꞌriꞌ tɨjɨn: “¿Tyiꞌtanyí puéꞌeen aꞌíjna ɨ maj jɨn jeꞌej tyíꞌmuaxaj? Pataꞌaj joꞌyúꞌxaj néijmiꞌi aꞌchu paj tyiꞌtɨ́j jɨn antyíaꞌmuaꞌreej nyej nyij jáamuaꞌreej aꞌchu tɨ tyaꞌráꞌasej, jiꞌnye capáj cheꞌ aꞌɨ́jna jɨn antyíaꞌmuaꞌreeriaj puáꞌmej.” 3 Ajta aꞌɨ́jna ɨ tɨ jahuɨɨriaꞌcaꞌaj, aꞌyaa pu tyuꞌmuáꞌaj tɨjɨn: “¿Jiꞌquij nyarɨnyij ijíij tɨ ɨ tɨ tyíꞌnyeꞌijtyeꞌ tyináaꞌriꞌraj ɨ nyaj jɨn antyínyamuaꞌree? Ajta nyéetzij capu cheꞌ nyacaꞌnyistiꞌ nyaj tyiꞌtɨ́j huamuárɨeꞌen, nyajta nyényetyeviꞌraꞌ nyej tyiꞌtɨ́j huóotɨveenyij. 4 Nuꞌríj jamuaꞌreej jeꞌej nyaj rɨnyij, mej mij tyeɨ́tyee naa nyojoꞌmuaꞌraj aꞌájna ajuchéj nyatɨꞌɨj quee cheꞌ tyíꞌmuarɨeꞌej aꞌyájna.” 5 Tɨꞌɨj ij huoꞌtajé séej ajta séej ɨ maj tyéꞌchaꞌɨɨriaꞌcaꞌaj aꞌɨ́jcɨ ɨ chíjtyaanyiꞌ, aꞌyaa pu tyaataꞌíhuoꞌriꞌ ɨ tɨ anaquéej aveꞌréꞌnyej tɨjɨn: “¿Aꞌchunyéj petyéꞌchaꞌɨɨreꞌ ɨ tɨ tyíꞌnyeꞌijtyeꞌ?” 6 Aj puꞌij aꞌyan tyuꞌtanyúj aꞌɨ́jna ɨ aꞌtɨ́j tɨjɨn: “Anxɨtyej puaꞌmácan ɨ taampu aꞌɨ́jcɨ ɨ aséityij tɨ aseitúunaj jitze maꞌcan.” Ajta aꞌɨ́jna ɨ tɨ antyúumuaꞌreej, aꞌyaa pu tyaatéꞌexaa tɨjɨn: “Yaꞌcuíj ɨ yuꞌxarij tɨ jitzán tyéꞌyuꞌsiꞌ aꞌchu paj tyéꞌchaꞌɨɨreꞌ, huayíixɨꞌɨj jiyeꞌtzín pataꞌaj séej ooyúꞌxaj tɨ aꞌyaa naꞌaj aꞌchu huáꞌpuatyej japuan tamuáamuataꞌ taampu tɨ aráꞌasej.” 7 Tɨꞌɨj taꞌij séej aꞌyan tyuꞌtaꞌíhuoꞌriꞌ tɨjɨn: “Arí muáaj, ¿aꞌchunyéj petyéꞌchaꞌɨɨreꞌ?” Ajta aꞌɨ́ɨn, aꞌyaa pu tyaatéꞌexaa tɨjɨn: “Anxɨtyej puaꞌmácan mediidaj ɨ tyeríicuj.” Aꞌyaa pu tyaatéꞌexaa tɨjɨn: “Yaꞌcuíj ɨ yuꞌxarij, pataꞌaj séej ooyúꞌxaj tɨjɨn muáacuatyej paj tyéꞌchaꞌɨɨreꞌ.” 8 Ajta ɨ tɨ tyéꞌijtyeꞌ, aꞌɨ́ɨ pu tyámuaꞌ tyaatáꞌ, jiꞌnye tyámuaꞌ pu tyuꞌmuáꞌaj aꞌɨ́jcɨ jɨmeꞌ jeꞌej tɨ yeꞌej huárɨnyij. Jiꞌnye aꞌɨ́ɨmaj ɨ maj yan huacháatɨmee ɨ cháanacaj japua, jéetzeꞌ mu jaayíꞌtɨn jeꞌej maj yeꞌej huárɨnyij ɨ séecan jamuán ɨ tyeɨ́tyee mequee aꞌɨ́ɨmaj ɨ maj yójmuaꞌmuaꞌ puéꞌeen ɨ Dios.

9 ’Aꞌyaa nu tyajáꞌmuaꞌixaatyeꞌ, caxu chaꞌ sianaꞌaj jaxɨjtyaꞌaj ɨ túmii iiyeꞌej tɨ maꞌcan cháanacaj japua. Cheꞌ aꞌyan tyajamuaatyáhuɨɨreꞌ siaj sij juꞌ amíincustyamuaꞌ huamuéꞌtɨn mej mij aꞌɨ́ɨmaj naa jamojoꞌmuaꞌraj, ajta tɨꞌɨj quee cheꞌ maꞌ túmiinyij, aj puꞌij Dios jamuaatáꞌsij siaj utyájrutyej aꞌájna joꞌtɨj quee aꞌnáj áꞌvatzɨj ɨ chiꞌij.

10 ’Aꞌɨ́jna tɨ xáꞌpuɨꞌ rɨcɨj aꞌɨ́jcɨ jɨmeꞌ tɨ cɨléenyeꞌ jɨn tyiꞌtyéjvee, aꞌɨ́ɨ pu ajta xáꞌpuɨꞌ rɨnyij tɨpuaꞌaj tyiꞌtyaváaj jáꞌraꞌnyij vaꞌcán jɨmeꞌ, ajta aꞌɨ́jna ɨ tɨquee xáꞌpuɨꞌ rɨcɨj aꞌɨ́jcɨ jɨmeꞌ tɨ cɨléenyeꞌ jɨn tyiꞌtyéjvee, capu ajta xáꞌpuɨꞌ rɨnyij tɨpuaꞌaj vaꞌcán jɨn tyiꞌtyaváaj jáꞌraꞌnyij. 11 Aꞌɨ́j pu jɨn, tɨpuaꞌaj sequée tyámuaꞌ tyityeꞌentyúumuaꞌreeriaj aꞌɨ́jcɨ jɨmeꞌ ɨ tɨ aꞌyan tyíꞌsejreꞌ íiyan ɨ cháanacaj japua, ¿aꞌtanyíj ij jaꞌmua jitze tyiꞌcaꞌnyen siaj aꞌɨ́jcɨ jɨmeꞌ antyúumuaꞌreeriaj ɨ tɨ huápuɨꞌɨj tyáꞌnajchij? 12 Tɨpuaꞌaj sequée tyámuaꞌ tyityetyúuchaꞌɨj aꞌɨ́jcɨ jɨmeꞌ ɨ tɨquee muaꞌajmaj tyajáꞌmuaꞌaꞌrij, ¿aꞌtanyíj ij jamuaatáꞌsij ɨ tɨ muaꞌajmaj tyajáꞌmuaꞌaꞌrij?

13 ’Capu ɨꞌríj tɨ aꞌtɨ́j huaꞌpuácaa huáhuɨɨreꞌen ɨ maj tyíꞌijta, tɨpuaꞌaj aꞌyan huárɨnyij, séej pu xánaveꞌej jaꞌmej, ajta ɨ séej pu jéehua xɨeꞌveꞌej jaꞌmej, naꞌríij quee séej pu jáꞌtzaahuatyaꞌaj jaꞌmej, ajta ɨ séej pu huatyáxaahuataj. Capu ij ɨꞌríj siaj ɨ Dios huatyáhuɨɨreꞌen, siajta ɨ túmii.

14 Majta aꞌɨ́ɨmaj ɨ fariseos, jéehua mu janyacuaꞌtzacaꞌaj ɨ túmii, matɨꞌɨj aꞌyan tyáanamuajriꞌ, jéehua mu jaatyáxaahuatacaꞌ aꞌɨ́jcɨ ɨ Jesús. 15 Aꞌyaa pu tyihuoꞌtéꞌexaaj ɨ Jesús tɨjɨn:

—Muaꞌaj xu aꞌɨ́ɨn puéꞌeen ɨ siaj aꞌyan tyúusejrataj siaj tyámuaꞌ tyityetyúuchaꞌɨj ɨ tyeɨ́tyee jimi, Ajta Dios pu jamuaꞌreej jeꞌej siaj een mu jutzájtaꞌ, aꞌɨ́jna tɨ naa huaséꞌrin ɨ tyeɨ́tyee jimi, aꞌɨ́ɨ pu jeꞌej puaꞌaj huaséꞌrin ɨ Dios jimi.

Aꞌɨ́jna ɨ Moisés tɨ joꞌyúꞌxacaꞌ, ajta aꞌɨ́jna ɨ Dios tɨ jɨn tyíꞌijta

16 ’Aꞌɨ́jna ɨ Moisés tɨ joꞌyúꞌxacaꞌ, ajta jeꞌej maj tyoꞌyúꞌxacaꞌ ɨ maj tyíꞌxaxaꞌtaꞌaj ɨ Dios jitze maꞌcan, aꞌɨ́ɨ mu tyihuáꞌixaatyaꞌcaꞌaj ɨ tyeɨ́tyee. Ajta tɨꞌɨj ɨ Juan huataséjre, aꞌɨ́j mu huáꞌixaatyeꞌ ɨ nyúucarij ɨ maj jɨn huatóotyamuaꞌveꞌen mej mij jáamuaꞌreej jeꞌej tɨ een joꞌtɨj ɨ Dios tyejéꞌijtaj, majta néijmiꞌi tyíꞌtyeseꞌ maj aꞌáa joꞌtyájrutyej.

17 ’Jéetzeꞌ pu quee tyésiꞌ tɨ jaꞌhuóopuaꞌrixɨꞌɨn ɨ tajapuá tɨ séejreꞌ, ajta ɨ cháanacaj. Ajta aꞌɨ́jna ɨ yuꞌxarij Moisés tɨ joꞌyúꞌxacaꞌ, óocheꞌ pu néijmiꞌi jɨn aróoꞌastej.

Tɨpuaꞌaj aꞌtɨ́j juꞌɨ́ɨj huatátoonyij

(Mt. 19:1-12; Mr. 10:1-12)

18 ’Ajtáhuaꞌaj pu séej nyúucarij huoꞌtéꞌexaa aꞌyan tɨjɨn:

—Aꞌtɨ́j tɨ jaatátoonyij ɨ juꞌɨ́ɨj, ajta jeꞌen séej ancureꞌviꞌtɨj, aꞌɨ́ɨ pu juxanaꞌcɨreꞌ. Ajta tɨpuaꞌaj aꞌtɨ́j íitaj ancureꞌviꞌtɨj tɨ huatátuiihuacaꞌ, ajta pu juxanaꞌcɨreꞌ.

Aꞌɨ́jna ɨ chíjtyaanyiꞌ, ajta aꞌɨ́jna ɨ Lázaro

19 ’Ajtáhuaꞌaj pu aꞌyan tyihuoꞌtéꞌexaaj tɨjɨn:

—Aꞌáa pu jaꞌhuaꞌ chíjtyaanyiꞌ jáꞌchajcaꞌaj, tɨ naa eenyeꞌ tyúucheꞌtyahuaꞌaj, cáanarij jɨmeꞌ tɨ nacámuaa, ajta tɨ jɨ́ꞌreꞌen, aꞌnáj tɨnaꞌaj pu tyíꞌyeꞌestyahuaꞌaj, ajta jéehua pu tyáꞌnajchicaꞌaj ɨ tɨ tyihuáꞌcueꞌtyahuaꞌaj. 20 Ajta aꞌɨ́jna ɨ tɨquee jeꞌej tyéejviicueꞌ, aꞌáa pu jeꞌtyájcaj joꞌtɨj jaꞌpueertaj a tɨ jaꞌchej ɨ chíjtyaanyiꞌ. Aꞌyaa pu ántyapuaacaꞌaj aꞌɨ́jna ɨ aꞌtɨ́j tɨjɨn Lázaro, aꞌɨ́ɨ pu tyíꞌcuiꞌcaꞌaj, néijmiꞌqueꞌ pu cáꞌatzacaꞌaj. 21 Jaxɨeꞌvaꞌcaꞌaj tɨ jáacuaꞌnyij ɨ cueꞌráj tɨ tyeꞌnyíj tɨ tyaꞌcájvitzej ɨ méesaj japua joꞌtɨj tyajáꞌcuaꞌ ɨ chíjtyaanyiꞌ, majta ɨ tzɨꞌcɨ́ɨj mu ajoꞌréꞌnyinyiicaꞌaj, majta jacányesixɨꞌɨj ɨ tɨ cáꞌatzaj jitze.

22 ’Tɨꞌquij aꞌájna xɨcáaraꞌ tɨꞌɨj jitzán huamuɨ́ꞌ aꞌɨ́jna ɨ Lázaro, aꞌɨ́ɨmaj ɨ maj tyíꞌhuɨɨreꞌ u tajapuá, aꞌɨ́ɨ mu yoꞌvíꞌtɨj ɨ Abraham jimi joꞌtɨj Dios jáꞌsejreꞌ, ajta aꞌɨ́jna ɨ chíjtyaanyiꞌ, tɨꞌɨj ij ajta huamuɨ́ꞌ, majta jaꞌváꞌnaj. 23 Aꞌáa pu joꞌtyáꞌɨtzee joꞌtɨj jáꞌtaa, jéehua pu jajpuéjtzicaꞌaj aꞌɨ́jna ɨ chíjtyaanyiꞌ. Aj puꞌij jaaséej aꞌɨ́jcɨ ɨ Abraham, ajta aꞌɨ́jcɨ ɨ Lázaro tɨ ajoꞌtyávaacaꞌaj ɨ Abraham jamuán.

24 ’Aj puꞌij jaatajé tɨjɨn: “Abraham mu paj nyavástaraꞌ, náꞌancuꞌvaxɨꞌ, pataꞌaj mu yoꞌtaꞌítyej aꞌmújcɨj mu Lázaro tɨꞌij aꞌmúu jaatyáruꞌnyej ɨ juxɨtyéj tɨꞌij naatyácɨmuajrityeꞌen ɨ nyenyanúu jitze, jiꞌnye jéehua nu jajpuéjtzij iiyeꞌej tɨéj tzajtaꞌ.” 25 Ajta aꞌɨ́jna ɨ Abraham, aꞌyaa pu tyuꞌtanyúj tɨjɨn: “Nyiyóoj, ¿nyij pequee jamuaꞌreej jeꞌej paj jéehua tyiꞌhuáꞌtyamuaꞌvej patɨꞌɨj pooj júuricaꞌaj ɨ cháanacaj japua? Ajta aꞌmújna mu Lázaro, jéehua pu jaapuéjtzitariacaꞌ. Ajta ijíij aꞌɨ́ɨ pu jutyamuaꞌveꞌ aꞌyájna, pajta muáaj, ijíij paj jajpuéetzij puáꞌmej. 26 Ajta ijíij, aꞌyaa pu een, puꞌríj aꞌyan huóꞌruuj tɨ acacúunyijme, aꞌɨ́j pu jɨn quee ɨꞌríj maj antácɨɨnyej aꞌmúu pujmuaꞌ muaꞌajmaj jimi, capu ajta ɨꞌríj maj aꞌyun pujmuaꞌ eetácɨɨnye ityájma jimi.”

27 ’Tɨꞌɨj ij aꞌyan tyuꞌtanyúj tɨjɨn: “Nyavástaraꞌ, aꞌyaa nu tyíꞌmuahuaviij paj aꞌmújcɨj Lázaro huataꞌíjtyeꞌ tɨ aꞌáa jaꞌtanyéj ɨ táataj tɨ jaꞌchej, 28 jiꞌnye anxɨ́vicaa nu tyíꞌihuaamuaꞌ, cheꞌ aꞌmúu tyámuaꞌ tyihuoꞌtéꞌexaatyeꞌen mej mij quee aꞌyun pujmuaꞌ joꞌváꞌcɨꞌcaꞌan joꞌtɨj jaꞌpuejtzij.” 29 Abraham pu aꞌyan tyaatéꞌexaa tɨjɨn: “Aꞌɨ́ɨ pu huatyáꞌɨtzee aꞌɨ́ɨjma jimi aꞌɨ́jna Moisés tɨ joꞌyúꞌxacaꞌ, ajta ɨ maj joꞌyúꞌxacaꞌ aꞌɨ́ɨmaj ɨ maj Dios jitze maꞌcan tyíꞌxaxaꞌtaꞌaj, micheꞌ aꞌɨ́j huánamuaj.” 30 Ajta aꞌɨ́jna ɨ chíjtyaanyiꞌ, aꞌyaa pu tyaatéꞌexaa tɨjɨn: “Nyavástaraꞌ, mu paj Abraham puéꞌeen, camu jaꞌtzaahuatyeꞌ aꞌɨ́jcɨ, ajta tɨpuaꞌaj aꞌtɨ́j tɨ arí huamuɨ́ꞌ huataséjreꞌen aꞌɨ́ɨjma jimi, aj mu mij seequéj tyíꞌmuaꞌtyij ɨ Dios jimi.” 31 Aj puꞌij aꞌyan tyaatéꞌexaa tɨjɨn: “Tɨpuaꞌaj mequee jáanamuajriꞌ jeꞌej tɨ tyuꞌtaxájtacaꞌ aꞌɨ́jna ɨ Moisés, ajta aꞌɨ́ɨjma ɨ maj Dios jitze maꞌcan tyíꞌxaxaꞌtaꞌaj, camu majta jaꞌantzaahuatyeꞌsij tɨpuaꞌaj sɨ́ɨj huaꞌ jimi huataséjreꞌen ɨ aꞌtɨ́j tɨ arí huamuɨ́ꞌ.”

17

Tɨpuaꞌaj aꞌtɨ́j tyiꞌtɨ́j jɨn ootyáꞌɨtzeereꞌen

(Mt. 18:6-7, 21-22; Mr. 9:42)

1 Jesús pu aꞌyan tyihuoꞌtéꞌexaaj aꞌɨ́ɨjma ɨ maj jamuán huacɨ́j tɨjɨn: —Jéehua pu tyíꞌsejreꞌ jeꞌej siaj tyiꞌtɨ́j jɨn tyityoꞌtyáꞌɨtzeereꞌen ɨ Dios jimi, jeꞌej pu puaꞌaj tyeꞌmej aꞌɨ́jcɨ jimi ɨ aꞌtɨ́j tɨ caꞌnyíjraꞌaj huaꞌtáꞌcaa mej mij séecan tyiꞌtɨ́j jɨn ootyáꞌɨtzeereꞌen ɨ Dios jimi. 2 Jéetzeꞌ pu jatyáhuɨꞌrii aꞌɨ́jcɨ ɨ aꞌtɨ́j maj jaꞌcátapiꞌ ɨ cɨjpáaraꞌan jitze ɨ tyetyéj soꞌnyíj tɨ veꞌéj, majta jeꞌen jaꞌtyárɨeenyij jájritzeꞌ tɨꞌij aꞌáa jaꞌtyájmuɨꞌnyij, jéetzeꞌ pu jatyáhuɨꞌrii quee tɨpuaꞌaj caꞌnyíjraꞌaj huaꞌtáꞌcareꞌen aꞌɨ́ɨjma ɨ maj cɨ́leꞌen mej mij aꞌɨ́ɨmaj ootyáꞌɨtzeereꞌen ɨ Dios jimi. 3 Aꞌɨ́j pu jɨn tyámuaꞌ xuꞌuj muaꞌaj.

’Tɨpuaꞌaj aꞌihuáaraꞌ tyiꞌtɨ́j jɨn ootyáꞌɨtzeereꞌen, pataꞌaj jajtyáꞌxɨꞌɨn, tɨpuaꞌaj uhuóomuaꞌtzɨj, aj pej pij tyaatúꞌuunyiꞌ. 4 Tɨpuaꞌaj séej xɨcáj aꞌtɨ́j aráahuaꞌpuaj ootyáꞌɨtzeereꞌen aj jimi, tɨpuaꞌaj ajta jeꞌen aráahuaꞌpuaj ajoꞌréꞌnyej aꞌjimi tɨꞌij muaatáhuavii yee tyinaatúꞌuunyiꞌriꞌ ɨ nyaj jɨn ootyáꞌɨtzee aꞌjimi, aꞌyaa paj huárɨnyij petyaatúꞌuunyiꞌ.

Tɨpuaꞌaj aꞌtɨ́j tyáꞌtzaahuatyeꞌej

5 Majta aꞌɨ́ɨmaj ɨ maj tamuáamuataꞌ japuan huaꞌpuaj aráꞌasej, aꞌyaa mu tyaatéꞌexaa aꞌɨ́jcɨ ɨ tavástaraꞌ tɨjɨn:

—Taatáꞌ tyataꞌaj jéetzeꞌ tyáꞌantzaahuatyeꞌen.

6 Aj puꞌij Jesús aꞌyan tyihuoꞌtéꞌexaaj tɨjɨn:

—Aꞌɨ́ɨ puꞌuj juxɨeꞌveꞌ siaj tyáꞌtzaahuatyeꞌej, tɨpuaꞌaj cɨ́ɨ setyáꞌtzaahuatyeꞌej, aꞌyaa pu tyuꞌtáɨꞌriitarij siaj aꞌyan tyaataꞌíjtyeꞌen aꞌɨ́jcɨ ɨ xápuaꞌ tɨ eetácutyej, tɨ aꞌáa jéꞌtaꞌ jáataꞌ jaꞌtyóohuiityeꞌen jusɨ́ɨj, ajta ɨ xápuaꞌ, aꞌyaa pu rɨnyij jeꞌej siaj tyaataꞌíjtyeꞌsij.

Jeꞌej tɨ tyúuxɨeꞌveꞌ aꞌɨ́jcɨ jimi ɨ tɨ tyíꞌhuɨɨreꞌ

7 ’Tɨpuaꞌaj aꞌtɨ́j tyíꞌmuarɨeꞌej jaꞌmua jimi aꞌɨ́jcɨ jɨmeꞌ ɨ tɨ tasáahua naꞌríij cányaꞌxɨɨ tɨ sɨɨreꞌ, tɨꞌɨjta uvéꞌnyej tɨ utyojoꞌváꞌmuarɨej, “¿Nyiquij aꞌyan setyaatájeevij yee mujoꞌtéꞌyiꞌij, huayíixɨꞌɨj pataꞌaj tyúꞌcuaꞌnyij”? 8 Caxu xaa nyuꞌuj aꞌyan tyaatájeevij, sulu aꞌyaa xuꞌuj tyaatájeevij tɨjɨn: “Pataꞌaj tyámuaꞌ tyúꞌuurej ɨ nyaj tyíꞌcuaꞌnyij, pajta tyámuaꞌ eenyeꞌ pej pij tyináacueꞌtyej, aj pej pij tápij muáaj tyíꞌcuaꞌnyij, pajta huayeꞌen.” 9 Ajta tɨꞌɨj aꞌyan tyúꞌuurej jeꞌej siaj tyaataꞌíj, caxu siajta jeꞌej tyaatéꞌexaatyeꞌej yee cheꞌ Dios tyimuaanájchityeꞌen. 10 Aꞌyaa xu chaꞌtaj sianaꞌaj muaꞌaj tyuꞌtaxáj, tɨpuaꞌaj seríj néijmiꞌi jɨn aꞌyan huárɨnyij jeꞌej tɨ ɨ Dios tyajamuaataꞌíj, aꞌyaa xu tyuꞌtaxáj yee: “Catu tyiꞌtɨ́j huɨɨreꞌ, jiꞌnye aꞌyaa tuꞌuj huarɨ́j jeꞌej tɨ tyíꞌtacɨꞌpuaacaꞌaj.”

Tɨꞌɨj Jesús tyihuóꞌhuaa aꞌɨ́ɨjma ɨ maj tamuáamuataꞌ aráꞌasej

11 Óocheꞌ pu huamaꞌcaj ɨ juyéj jitze Jerusalén tɨ jóꞌnyaa, aꞌáa pu huatyéenyej a Samaaria, ajta a Galileea. 12 Tɨꞌɨj aꞌáa joomáꞌcaj aꞌáa mu yeꞌentyinájchacaꞌ ɨ tyétyacaa ɨ maj tamuáamuataꞌ aráꞌasej, metyíꞌcucuiꞌ aꞌɨ́ɨmaj aꞌɨ́jcɨ jɨmeꞌ tɨ tyinyáxɨj huáꞌhueꞌraꞌ jitze ɨ maj aꞌyan jatamuáꞌmuaj tɨjɨn léepraj, aꞌáa mu ɨmuáj joꞌtyáhuiixɨj. 13 Matɨꞌɨj mij caꞌnyíin jɨn jaatajé aꞌyan tɨjɨn:

—Jesús, mu paj maeestro puéꞌeen, táꞌancuꞌvaxɨꞌ.

14 Tɨꞌɨj Jesús huoꞌséj, aꞌyaa pu tyihuoꞌtéꞌexaaj tɨjɨn:

—Siataꞌaj ujóꞌjuꞌ huaꞌ jimi ɨ maj tyíꞌhuɨɨreꞌ u tyeyúuj tzajtaꞌ siaj sij huatóosejrata aꞌɨ́ɨjma jimi.

Matɨꞌɨj móoj ajoojúꞌcaj, aj puꞌij capuaꞌriacaꞌaj ɨ atzáj matɨꞌɨj mij naa éenyeꞌej muáꞌraa. 15 Tɨꞌɨj sɨ́ɨj huóosej tɨjɨn puꞌríj huarúj, aj puꞌij huariáꞌraa tyeꞌtyóotziꞌreꞌej ɨ Dios, caꞌnyíin jɨmeꞌ. 16 Aj puꞌij tyítunutacaꞌ avéjriꞌ ɨ Jesús jimi, ajta ecóotutacaꞌ tɨꞌɨj ij tyaatatyójtziꞌrej. Aꞌɨ́jna ɨ aꞌtɨ́j, Samaaria pu jáꞌmaꞌcan. 17 Jesús pu aꞌyan tyuꞌtaxájtacaꞌ tɨjɨn:

—¿Nyij mequee tamuáamuataꞌ aráꞌasej ɨ maj huarúj? ¿Joꞌnyij jeꞌej méꞌeen ɨ séecan ɨ maj arámuaacuaj? 18 ¿Nyij aꞌmúu naꞌaj jusɨ́ɨj huariáꞌraa, aꞌmújna tɨ séej chuéjraꞌ japua jáꞌmaꞌcan tɨꞌij tyámuaꞌ tyaatáꞌan ɨ Dios?

19 Aj puꞌij aꞌyan tyaatéꞌexaa aꞌɨ́jcɨ ɨ tɨ tyíꞌcuiꞌcaꞌaj tɨjɨn:

—Ájchesij pataꞌaj jóꞌraꞌnyij, jiꞌnye petyáꞌantzaahuaj, aꞌɨ́j paj jɨn períj huarúj.

Jeꞌej tɨ éenyeꞌej taꞌmej aꞌájna xɨcáaraꞌ tɨ jitzán ɨ Dios tyuꞌtaꞌíjtaj

(Mt. 24:23-28, 36-41)

20 Aꞌɨ́ɨ mu ɨ fariseos aꞌyan tyaataꞌíhuoꞌriꞌ aꞌɨ́jcɨ ɨ Jesús aꞌnáj tɨ huataséjreꞌej ɨ Dios tɨ jɨn tyuꞌtaꞌíjtaj, aj puꞌij Jesús aꞌyan tyihuoꞌtéꞌexaaj tɨjɨn:

—Aꞌɨ́jna ɨ tɨ jɨn Dios tyuꞌtaꞌíjtaj, capu tyiꞌtɨ́j puéꞌeen tɨ séejreꞌ ɨ siaj sij jɨn jáamuaꞌreej. 21 Camu majta aꞌyan tyaataxájta ɨ tyeɨ́tyee yee: “Yánaꞌaj huatyéjve”, naꞌríij yee “Mánaꞌaj huatyéjve”, jiꞌnye aꞌɨ́jna ɨ tɨ jɨn ɨ Dios tyíꞌijta puꞌríj yésejreꞌ jaꞌmua tzajtaꞌ.

22 Aj puꞌij aꞌyan tyihuoꞌtéꞌexaaj aꞌɨ́ɨjma ɨ maj jamuán huacɨ́j tɨjɨn:

—Aꞌyaa pu atyojoꞌréꞌnyesij ɨ xɨcáaraꞌ siaj jitzán aꞌyan tyaꞌxɨéꞌveꞌej xáꞌjuꞌun siaj jaaséej nyatɨꞌɨj tyuꞌtaꞌíjtaj néijmiꞌi jɨmeꞌ ɨ nyaj jɨn antyínyamuaꞌreeriaj, siajta muaꞌaj caxu jaséjran. 23 Séecan mu aꞌyan tyuꞌtaxájtaj yee: “Yánaꞌaj huatyéjve”, naꞌríij yee: “Mánaꞌaj huatyéjve”; caxu ujóꞌcɨꞌcaꞌan huaꞌ jamuán. 24 Jiꞌnye aꞌyaa nu séeriaꞌaj naꞌmej aꞌájna xɨcáaraꞌ nyatɨꞌɨj jitzán tyeꞌentyárutyij aꞌɨ́jcɨ jɨmeꞌ nyaj néijmiꞌi jɨn antyínyamuaꞌreeriaj naꞌmej. Aꞌyaa nu chaꞌtaj nyanaꞌaj huaséꞌrihuaꞌaj naꞌmej matɨꞌɨj ɨ maj tyóonaꞌaxcavaꞌra ɨ jútyeꞌ, tɨꞌɨj ootátaaxɨꞌɨn, jiyeꞌtzín pu huanyéeriꞌcɨriajraꞌaj. 25 Ajta anaquéej pu aꞌyan tyúuxɨeꞌveꞌ nyaj jéehua jaapuéjtzitarej, aꞌyaa pu ajta tyúuxɨeꞌveꞌ maj manúurɨeenyij aꞌɨ́ɨmaj ijíij maj huátyeɨtyee. 26 Aꞌyájna tɨꞌɨj tyuꞌrɨ́j ajcaꞌhuáj ɨmuáj tɨꞌɨj ooj júuricaj aꞌɨ́jna ɨ Noé, aꞌyaa pu chaꞌtaj naꞌaj tyeꞌmej aꞌájna xɨcáaraꞌ jitze nyaj jitzán yaꞌuvéꞌnyesij, ɨ nyaj nyajta tyévij jitze huanɨeꞌhuacaꞌ. 27 Metyíꞌcuaꞌcariaꞌaj ɨ tyeɨ́tyee, majta yaꞌcariaꞌaj, séecan mu nyéjnyaɨꞌɨjchacariaꞌaj, aꞌyaa mu rɨjcaj ꞌasta naꞌaj quee Noé utyájrupij ɨ báarcuj jitze, aj mu mij jéehua huatyéviiyacaꞌ tɨꞌquij tyíjɨstyacaꞌ ɨ jájtyij, aꞌɨ́ɨ pu néijmiꞌcaa antyipuaꞌrij. 28 Aꞌyaa pu chaꞌtaj tyáaruj ajcaꞌhuáj ɨmuáj tɨꞌɨj ooj júuricaꞌaj aꞌɨ́jna ɨ Lot, aꞌɨ́ɨ mu tyíꞌcuaꞌcariaꞌaj ɨ tyeɨ́tyee, majta yaꞌcariaꞌaj, majta tyíꞌnanaavaꞌaj, majta tyíꞌtoocaꞌaj, majta tyíꞌhuastyahuaꞌaj, majta chiꞌij taꞌhuacariaꞌaj. 29 Ajta aꞌájna xɨcáaraꞌ jitze tɨꞌɨj Lot eerájraa aꞌájna a Sodoma, aj puꞌij tɨéj huatyéviiyacaꞌ asúufrej tɨ áꞌnaxcaj, aj puꞌij néijmiꞌcaa antyipuaꞌrij. 30 Aꞌyaa pu chaꞌtaj naꞌaj tyihuáꞌuurej aꞌájna xɨcáaraꞌ jitze tɨꞌɨj huataséjreꞌen ɨ tɨ ajta tyévij jitze huanɨeꞌhuacaꞌ.

31 ’Aꞌyaa xu huárɨnyij aꞌájna xɨcáaraꞌ jitze, tɨpuaꞌaj aꞌtɨ́j aꞌáan jóꞌojvaacaj ɨ juchiꞌij japua, tɨpuaꞌaj chiꞌtáj tyiꞌráaꞌcaj ɨ tyíaꞌraꞌan, cheꞌ quee acáyiꞌcan tɨꞌij tyiꞌráꞌan. Ajta ɨ tɨ tyajaꞌmuarɨeꞌej ɨ juvíꞌraꞌtaj, cheꞌ ajta quee ajoꞌréꞌnyinyiicaꞌan ajuchéj. 32 Siataꞌaj joꞌtámuaꞌreej jeꞌej tɨ tyáaruj ɨ ɨ́ɨraꞌraꞌan ɨ Lot. 33 Aꞌtɨ́j tɨnaꞌaj tɨ jachaꞌɨj ɨ ju júuricamej tɨꞌij quee tyiꞌtɨ́j jeꞌej jooriaj, aꞌɨ́ɨ pu yoꞌrɨésij. Ajta ɨ aꞌtɨ́j tɨ yoꞌrɨésij ɨ ju júuricamej nye jitze maꞌcan, aꞌɨ́ɨ pu xaa jusén jɨn huatyáꞌɨtzeereꞌej.

34 ’Aꞌyaa nu tyajáꞌmuaꞌixaatyeꞌ, aꞌájna tɨ́caꞌrij tzajtaꞌ, mahuaꞌpuaj mu huajeꞌtɨj muáꞌjuꞌun ɨ utáatzij japua. Dios pu séej áꞌviꞌtɨn, ajta ɨ sɨ́ɨj aꞌáa pu joꞌtyáꞌɨtzeereꞌej. 35 Majta huaꞌpuaj ɨ úucaa, néijmiꞌi mu tyaꞌtɨꞌxɨ́j muáꞌjuꞌun, Dios pu séej áꞌviꞌtɨn, ajta ɨ sɨ́ɨj, aꞌáa pu joꞌtyáꞌɨtzeereꞌej. 36 Majta huaꞌpuaj tyétyacaa, aꞌáa mu néijmiꞌi tyajaꞌmuárɨeꞌej muáꞌjuꞌun ɨ víꞌraꞌtaj, Dios pu ajta séej áꞌviꞌtɨn, ajta ɨ sɨ́ɨj, aꞌáa pu joꞌtyáꞌɨtzeereꞌej.

37 Majta aꞌɨ́ɨmaj ɨ maj Jesús jamuán huacɨ́j, aꞌyaa mu tyaataꞌíhuoꞌriꞌ tɨjɨn:

—Tavástaraꞌ, ¿joꞌnyij aꞌyan tyajáꞌrɨnyij?

Aꞌyaa pu tyuꞌtanyúj tɨjɨn:

—Joꞌtɨj joꞌriáꞌcaꞌaj tyiꞌtɨ́j tɨ huamuɨ́ꞌ, aꞌáa mu jaꞌtyúusɨɨreꞌ ɨ muáꞌrɨeꞌcaj.

18

Aꞌɨ́jna ɨ íitɨꞌ tɨ jusɨ́ɨj ajta ɨ juées

1 Aj puꞌij Jesús séej nyúucarij jɨn tyihuoꞌtéꞌexaaj mej mij jáamuaꞌreej tɨ aꞌyan tyúuxɨeꞌveꞌ maj aꞌnáj tɨnaꞌaj nyuucaaj, majta quee tyóoxaꞌhuataꞌan. 2 Aꞌyaa pu tyihuoꞌtéꞌexaaj tɨjɨn:

—Aꞌáa pu jaꞌhuaꞌ séej chájtaꞌnaj jitze aꞌtɨ́j jáꞌchajcaꞌaj tɨ juées jɨn tyiꞌtyávaacaꞌaj, capu jáꞌastyajcaꞌaj ɨ Dios, capu ajta jitzán juxɨéꞌvaꞌcaꞌaj jeꞌej tɨ tyiꞌtɨ́j huáꞌuuriajcaꞌaj ɨ tyeɨ́tyee. 3 Meentyij sɨ́ɨj íitɨꞌ aꞌáa jáꞌchajcaꞌaj tɨ antyúusɨɨjtariacaꞌ, aꞌnáj tɨ naꞌaj pu ajoꞌréꞌnyinyiicaꞌaj ɨ juées jimi, aꞌyaa pu tyáꞌhuaviiracaꞌaj tɨ joꞌxáꞌpuɨꞌɨntariꞌtzeꞌen aꞌɨ́jcɨ jɨmeꞌ tɨ aꞌtɨ́j jájchaꞌɨɨreꞌ. 4 Ajta aꞌɨ́jna ɨ juées puꞌríj áꞌtyeeviꞌcaꞌaj tɨquee janamuajracaꞌaj, aj puꞌij aꞌyan tyuꞌmuáꞌaj tɨjɨn: “Jexaa nyuꞌuj, canu jáꞌtyeseꞌ ɨ Dios, capu ajta nye jitze juxɨeꞌveꞌ jeꞌej tɨ tyiꞌtɨ́j huáꞌuurej ɨ tyeɨ́tyee. 5 Ajta aꞌmújna mu íitɨꞌ, tɨꞌɨj pu naꞌaj pu yatányinyii, ajta nyaꞌɨtziityeꞌ. Nyáaj nu jáꞌxaꞌpuɨꞌɨntariꞌtzeꞌen aꞌɨ́jcɨ jɨmeꞌ tɨ aꞌtɨ́j jájchaꞌɨɨreꞌ, taꞌaj ij quee cheꞌ yatányinyiicaꞌan naꞌríij quee nyatácuaꞌnaxɨꞌɨj aꞌɨ́jcɨ jɨmeꞌ.”

6 Ajta tavástaraꞌ pu aꞌyan tyihuoꞌtéꞌexaaj tɨjɨn:

—Aꞌyaa pu tyuꞌtaxájtacaꞌ aꞌɨ́jna ɨ juées tɨ jeꞌej puaꞌaj tyiꞌtyúuchaꞌɨj. 7 Ajta ɨ siaj jajvástaraꞌ, ¿nyiquee aꞌyan chaꞌtaj naꞌaj huaꞌ japua tyuꞌtányuusij aꞌɨ́ɨjma ɨ tɨ huaꞌantyíhuoj ɨ maj aꞌnáj tɨnaꞌaj jahuaviij tɨ́caꞌ majta tújcaꞌrij tzajtaꞌ? ¿Nyiquij áꞌtyeeren tɨꞌij aꞌyan rɨnyij? 8 Aꞌyaa nu tyajáꞌmuaꞌixaatyeꞌ, Dios pu jaꞌmua japua huatányuusij, capu áꞌtyeeren. Ajta tɨꞌɨj uvéꞌnyej ɨ tɨ ajta tyévij jitze huanɨeꞌhuacaꞌ, ¿nyiquij ooj huaꞌtyoonyij ɨ maj tyáꞌtzaahuatyeꞌ íiyan ɨ cháanacaj japua?

Aꞌɨ́jna tɨ fariseo puéꞌeen, ajta aꞌɨ́jna ɨ tɨ huáꞌjijvaꞌcaꞌaj ɨ maj tyíꞌtɨꞌɨjcɨcaa

9 Jesús pu ajtáhuaꞌaj séej nyúucarij jɨn tyihuoꞌtéꞌexaaj aꞌɨ́ɨjma jɨmeꞌ ɨ maj aꞌyan tyuꞌmuáꞌaj ɨ jutzájtaꞌ tɨjɨn tyámuaꞌ mu tyíꞌtyetyeɨtyee, ɨ maj majta huaꞌxaahuaj ɨ juxaꞌaj tyeɨ́tyee, aꞌyaa pu tɨjɨn:

10 —Aꞌɨ́ɨmaj ɨ maj huaꞌpuaj ɨ tyétyecaa aꞌúu mu joꞌtyájrupij ɨ tyeyúuj tzajtaꞌ mej mij huatyényuunyij, sɨ́ɨj pu fariseo puéꞌeen, ajta ɨ sɨ́ɨj, aꞌɨ́ɨ pu puɨ́rɨcɨj ɨ tɨ huáꞌjijvaꞌcaꞌaj ɨ maj tyíꞌtɨꞌɨjcɨcaa.

11 ’Ajta aꞌɨ́jna ɨ fariseo, aꞌɨ́ɨ pu huatyéechaxɨj tɨꞌquij huatyóochej tɨ aꞌyan tyuꞌtyényuunyij tɨjɨn: “Dios, tyámuaꞌ nu tyíꞌmuatyojtziꞌreꞌ muéetzij, jiꞌnye canu aꞌyan een matɨꞌɨj ɨ séecan ɨ tyeɨ́tyee. Aꞌɨ́ɨ mu tyíꞌnahuaꞌraj, majta jeꞌej puaꞌaj tyityeetyúuchaꞌɨj, majta juxanaꞌcɨreꞌ séecan jamuán ɨ úucaa, canu nyajta aꞌyan een tɨꞌɨj aꞌmújna ɨ tɨ huáꞌjijveꞌ aꞌɨ́ɨjma ɨ maj tyíꞌtɨꞌɨjcɨcaa. 12 Huaꞌpuaj nu nye itziꞌvii séej itéerij jɨmeꞌ, nyajta aꞌyan tyiꞌtáꞌcaa séej tamuáamuataꞌ tɨ anxɨtyej jitze maꞌcan ɨ nyaj jamueꞌtɨj.”

13 ’Ajta aꞌɨ́jna ɨ tɨ huáꞌjijveꞌ ɨ maj tyíꞌtɨꞌɨjcɨcaa, aꞌáa pu ɨmuáj aꞌtzúj joꞌtyéechaxɨj, capu ajta óocaꞌnyajcaꞌaj tɨ jútyeꞌ jóꞌnyeerej, sulu antyóotoꞌxaꞌaj ɨ jutavíj jitze ɨ jumuácaꞌ jɨmeꞌ. Aꞌyaa pu tyuꞌtyéenyuj tɨjɨn: “Dios, pataꞌaj náꞌancuꞌvaxɨꞌ nyéetzij, jiꞌnye jeꞌej nu puaꞌaj tyiꞌtyínyechaꞌɨj.” 14 Aꞌyaa nu tyajáꞌmuaꞌixaatyeꞌ aꞌɨ́jna ɨ aꞌtɨ́j tɨ huáꞌjijveꞌ ɨ maj tyíꞌtɨꞌɨjcɨcaa, aꞌɨ́ɨ pu xaa jɨꞌréenyaꞌaj huatyáꞌɨtzee ɨ jutzájtaꞌ tɨꞌɨj jóꞌraa ɨ juchéj, ajta ɨ fariseo capu jɨꞌréenyaꞌaj huatyáꞌɨtzee, jiꞌnye tɨpuaꞌaj aꞌtɨ́j óotzaahuatyeꞌej, aꞌɨ́ɨ pu huatóotyeviꞌraꞌastaj. Ajta ɨ tɨquee aꞌyan tyóotzaahuatyeꞌ, aꞌɨ́ɨ pu jéetzeꞌ juxɨeꞌveꞌ ɨ Dios jimi.

Tɨꞌɨj Jesús tyámuaꞌ tyihuoꞌtáꞌ aꞌɨ́ɨjma ɨ tɨꞌríij

(Mt. 19:13-15; Mr. 10:13-16)

15 Majta séecan ɨ tyeɨ́tyee, tɨꞌríij mu ayeꞌvéꞌviꞌtɨchej ɨ Jesús tɨꞌij huaꞌváꞌmuarɨeꞌxɨꞌɨn tɨꞌij Dios aꞌɨ́jcɨ jɨn tyámuaꞌ tyihuoꞌtáꞌan. Matɨꞌɨj aꞌɨ́ɨmaj huoꞌséj ɨ maj Jesús jamuán huacɨ́j, aj mu mij huaꞌajtyáꞌxɨj ɨ tyeɨ́tyee. 16 Ajta aꞌɨ́jna ɨ Jesús, aꞌɨ́ɨ pu huoꞌtajé ɨ tɨꞌríij mej mij ajeꞌréꞌnyej jimí, aꞌyaa pu tyuꞌtaxájtacaꞌ tɨjɨn:

—Micheꞌ mahuajaꞌvéꞌviꞌtɨj nyej jimi mu tɨꞌríij, caxu huáꞌijmuejra, jiꞌnye joꞌtɨj ɨ Dios tyejéꞌijtaj aꞌɨ́ɨjma pu cɨꞌtyij ɨ maj aꞌyan een matɨꞌɨj mu tɨꞌríij. 17 Aꞌyaa nu tyajáꞌmuaꞌixaatyeꞌ, aꞌtɨ́j tɨquee aꞌyan een tɨꞌɨj sɨ́ɨj ɨ páꞌrɨꞌɨj, capu aꞌáa joꞌtyárutyij joꞌtɨj ɨ Dios tyejéꞌijtaj.

Ɨ tyamuéej tɨ chíjtyaanyiꞌ, Jesús pu jamuán tyuꞌtaxájtacaꞌ

(Mt. 19:16-30; Mr. 10:17-31)

18 Sɨ́ɨj tɨ tyíꞌijta pu aꞌáa joꞌtyávaacaꞌaj, aꞌyaa pu tyaataꞌíhuoꞌriꞌ aꞌɨ́jcɨ ɨ Jesús tɨjɨn:

—Maeestro, mu paj tyámuaꞌ tyíꞌtyevij, ¿tyiꞌtanyí juxɨeꞌveꞌ nyaj aꞌyan huárɨnyij tɨꞌij náacɨꞌtyij nyaj júurij náꞌraꞌnyij tɨꞌɨj naꞌaj jusén jɨmeꞌ?

19 Jesús pu aꞌyan tyuꞌtanyúj tɨjɨn:

—¿Jiꞌnye een jɨmeꞌ aꞌyan petyíꞌnyaxaj yee nyaj tyámuaꞌ tyíꞌtyevij? Sɨ́ɨj pu aꞌɨ́ɨn puéꞌeen ɨ tɨ naa tyíꞌtyevij, aꞌɨ́ɨ pu aꞌɨ́ɨn puéꞌeen ɨ Dios. 20 Papuꞌríj jamuaꞌreej jeꞌej tɨ Dios tyuꞌtaꞌíjtacaꞌ yee: “Capáj axanaꞌcɨriaꞌaj; capáj tyíꞌtyacuiꞌcaj; capáj tyíꞌnahuaꞌaj; capáj pajta tyíꞌhueꞌtacareꞌen. Pajta tzáahuatyiꞌraꞌaj tyíchaꞌɨj jimi aꞌ táataj, pajta aꞌ náanaj.”

21 Ajta aꞌɨ́jna ɨ tyamuéej aꞌyaa pu tyaatéꞌexaa tɨjɨn:

—Néijmiꞌi nu jɨn tyaꞌráꞌastej nyatɨꞌɨj nyanaꞌaj tyíꞌpaꞌrɨꞌɨstacaꞌaj.

22 Tɨꞌɨj Jesús jáanamuajriꞌ jeꞌej tɨ tyuꞌtaxájtacaꞌ, aj puꞌij aꞌyan tyaatéꞌexaa tɨjɨn:

—Sɨ́ɨj pu ooj muáꞌɨtziityeꞌ, pataꞌaj néijmiꞌi tyúꞌtoonyij aꞌchu paj tyíꞌijchaꞌɨj, aj pej pij huoꞌrían ɨ túmii aꞌɨ́ɨjma ɨ maj quee jeꞌej tyéꞌviicueꞌ. Aj paj xaa jaꞌancuriáaꞌsij ɨ tɨ tajapuá jáꞌsejreꞌ aꞌɨ́jna tɨ huápuɨꞌɨj tyáꞌnajchij, aj pej pij mujoꞌvéꞌmeꞌen pataꞌaj nyaj jamuán joꞌchaꞌcanyeꞌen.

23 Ajta aꞌɨ́jna ɨ tyamuéej tɨꞌɨj jáanamuajriꞌ jeꞌej tɨ ɨ Jesús tyuꞌtaxájtacaꞌ, tyámuaꞌ pu tyuꞌtóoxaamujri, jiꞌnye jéehua pu tyíꞌijchaꞌɨɨcaꞌaj. 24 Aj puꞌij Jesús jaꞌráasej, tɨꞌquij aꞌyan tyuꞌtaxájtacaꞌ tɨjɨn:

—Tyámuaꞌ pu tyihuáꞌmuarɨeꞌristeꞌ aꞌɨ́ɨjma chíjtyaanyiꞌ mej mij utyájrutyej u tajapuá Dios tɨ jáꞌsejreꞌ. 25 Aꞌyaa nu tyajáꞌmuaꞌixaatyeꞌ tɨ jéetzeꞌ muárɨeꞌrij tɨ chíjtyaanyiꞌ utyájrutyej u tajapuá Dios tɨ jáꞌsejreꞌ quee tɨ caméeyuj anájrutyej ɨ pɨ́ꞌseꞌej jitze.

26 Majta aꞌɨ́ɨmaj ɨ maj jáanamuajriꞌ, aꞌyaa mu tyaataꞌíhuoꞌriꞌ tɨjɨn:

—¿Aꞌtanyíj ij ɨ Dios jimi huatyáꞌɨtzeereꞌej?

27 Jesús pu aꞌyan tyihuoꞌtéꞌexaaj tɨjɨn:

—Aꞌɨ́ɨjma jimi ɨ tyétyacaa, capu jeꞌej tyíɨꞌrij, ajta Dios jimi néijmiꞌi pu tyíɨꞌrij.

28 Ajta aꞌɨ́jna ɨ Pedro, aꞌyaa pu tyaatéꞌexaa tɨjɨn:

—Maeestro, néijmiꞌi tu tyeríj atyojoohuaꞌxɨj ɨ tyaj tyíꞌijchaꞌɨɨcaꞌaj tyej tyij ajamuán huacɨ́ꞌcaꞌan.

29 Jesús pu aꞌyan tyihuoꞌtéꞌexaaj tɨjɨn:

—Aꞌyaa nu tyajáꞌmuaꞌixaatyeꞌ aꞌtɨ́j tɨnaꞌaj tɨ metyoohuáꞌxɨj tɨpuaꞌaj juchiꞌij, naꞌríij juꞌɨ́ɨj, nusu ɨ juꞌihuáamuaꞌ, nusu ɨ juhuásimuaꞌ, naꞌríij ɨ juyójmuaꞌ, tɨꞌij aꞌɨ́jcɨ jɨn aꞌyan huárɨnyij jeꞌej tɨ ɨ Dios tyíꞌijta, 30 jéehua pu jéetzeꞌ tyaꞌancuriáaꞌsij ijíij tɨ yajooméj aꞌíjcɨ jitze ɨ cháanacaj, ajta aꞌɨ́ɨ pu júurij jaꞌmej tɨꞌɨj naꞌaj jusén jɨmeꞌ.

Jesús puꞌríj huéeicaj jaataxájtacaꞌ ɨ tɨ muɨꞌnyij

(Mt. 20:17-19; Mr. 10:32-34)

31 Tɨꞌɨj ij jujɨ́meꞌ huoꞌtajé aꞌɨ́ɨjma ɨ maj tamuáamuataꞌ japuan huaꞌpuaj aráꞌasej, aꞌyaa pu tyihuoꞌtéꞌexaaj tɨjɨn:

—Tuꞌríj ijíij aꞌáa jóꞌjuꞌ a Jerusalén, joꞌtɨj néijmiꞌi tyajaꞌróoꞌastej jeꞌej maj tyoꞌyúꞌxacaꞌ aꞌɨ́ɨmaj ɨ maj Dios jitze maꞌcan tyíꞌxaxaꞌtaꞌaj nyéetzij jɨmeꞌ, ɨ nyaj nyajta tyévij jitze huanɨeꞌhuacaꞌ. 32 Aꞌɨ́ɨ mu nyéetzij tyuꞌtátuiireꞌsij aꞌɨ́ɨjma jimi ɨ maj séej chuéj japua jáꞌmaꞌcan, majta aꞌɨ́ɨmaj mu naatyáxaahuataj, majta jeꞌej puaꞌaj tyíꞌnyaxajtan, majta naꞌrátziꞌtziqueꞌmuaxɨꞌɨj. 33 Majta jeꞌen naatyávaxɨꞌɨj, matɨꞌɨj mij nyejeꞌcatan, ajta tɨꞌɨj huéeicaj xɨcáj tyoomáꞌcaj, aj nu nyijta huatájuuritaj.

34 Majta aꞌɨ́ɨmaj ɨ maj jamuán huacɨ́j, camu yoꞌitéej muáꞌraa jeꞌej tɨ tyiꞌtɨ́j tyuꞌtaxájtacaꞌ camu majta jáamuaꞌreeriꞌ jeꞌej tɨ huatóomuaꞌaj, jiꞌnye camu tyámuaꞌ tyiyoꞌitéej muáꞌraa.

Jesús pu tyáahuaj aꞌɨ́jcɨ taꞌrácuun aꞌájna a Jericó

(Mt. 20:29-34; Mr. 10:46-52)

35 Tɨꞌɨj ɨ Jesús arí avéjriꞌ joomáꞌcaj aꞌájna a Jericó, sɨ́ɨj tɨ arácun pu aꞌáa jeꞌtyácatyij ɨ juyéj jitze, túmii tɨ huáꞌhuaviiracaꞌaj. 36 Tɨꞌɨj huóꞌnamuajriꞌ maj jéehua tyeɨ́tyee mu jóꞌcɨꞌcaꞌaj, aj puꞌij tyuꞌtaꞌíhuoꞌ tyiꞌtɨ́j tɨ jeꞌej rɨjcaj. 37 Matɨꞌɨj mij aꞌyan tyaatéꞌexaa tɨjɨn:

—Ya pu jaꞌvéꞌmej aꞌɨ́jna ɨ Jesús, Nazaret tɨ jáꞌmaꞌcan.

38 Tɨꞌquij aꞌyan tyuꞌjíjhuacaꞌ tɨjɨn:

—Jesús, mu paj yójraꞌ puéꞌeen aꞌɨ́jcɨ ɨ David, náꞌancuꞌvaxɨꞌ nyéetzij.

39 Majta ɨ maj anáatyaꞌaj muaajúꞌcaꞌaj, aꞌɨ́ɨ mu jajtyáꞌxɨj tɨꞌij quee cheꞌ aveꞌnyuucaꞌan. Ajta aꞌɨ́jna jéetzeꞌ pu caꞌnyíin jɨn tyuꞌtaxájtacaꞌ aꞌyan tɨjɨn:

—Jesús mu paj yójraꞌ puéꞌeen aꞌɨ́jcɨ ɨ David, náꞌancuꞌvaxɨꞌ nyéetzij.

40 Aj puꞌij oocháxɨj aꞌɨ́jna ɨ Jesús, ajta huoꞌtaꞌíj maj ayeꞌvéꞌviꞌtɨj jimí, tɨꞌɨj a véjriꞌ ajaꞌváꞌmaꞌcaꞌaj, Jesús pu aꞌyan tyaataꞌíhuoꞌriꞌ tɨjɨn:

41 —¿Jiꞌnye tyiꞌtɨ́j petyíꞌxɨeꞌveꞌ nyej nyij aꞌyan huárɨnyij ajimi?

Aj puꞌij ɨ taꞌrácuun aꞌyan tyuꞌtanyúj tɨjɨn:

—Nyavástaraꞌ, aꞌyaa nu tyáꞌxɨeꞌveꞌ nyej nyajtáhuaꞌaj atányeerej.

42 Aj puꞌij ɨ Jesús aꞌyan tyaatéꞌexaa tɨjɨn:

—Atányeerij, jiꞌnye petyáꞌantzaahuaj aꞌɨ́j paj jɨn períj huarúj.

43 Tɨꞌɨj aꞌyan tyaatéꞌexaa, aj puꞌij ɨ taꞌrácuun atányeeriacaꞌ, ajta jamuán jóꞌraa ɨ Jesús, tyeꞌtyóotziꞌreꞌej ɨ Dios, majta néijmiꞌi ɨ tyeɨ́tyee ɨ maj jaaséej, aꞌɨ́ɨ mu majta tyaatatyójtziꞌrej ɨ Dios.

19

Ɨ Jesús ajta aꞌɨ́jna ɨ Zaqueo

1 Tɨꞌɨj ij Jesús aꞌáa joꞌtyájrupij a Jericó, aꞌáa pu jéꞌtaꞌ joomaꞌcaꞌaj ɨ chájtaꞌnaj jitze. 2 Aꞌáa pu sɨ́ɨj tyáatɨꞌ jáꞌchajcaꞌaj tɨ chíjtyaanyiꞌ, tɨ aꞌyan ántyapuaj tɨjɨn Zaqueo, aꞌɨ́ɨ pu aꞌɨ́ɨn puéꞌeen ɨ tɨ tyihuáꞌijtyeꞌ aꞌɨ́ɨjma ɨ maj huáꞌjijveꞌ ɨ maj tyíꞌtɨꞌɨjcɨcaa. 3 Aꞌɨ́ɨ pu jaséjramuɨꞌcaꞌaj aꞌtɨ́j tɨ puéꞌeen ɨ Jesús, ajta capu ɨꞌriitacaꞌaj, jiꞌnye jéehua mu tyeɨ́tyee, ajta cɨ́ɨ uhuátyeeviꞌij aꞌɨ́jna ɨ Zaqueo. 4 Aj puꞌij anayíixɨꞌɨj joꞌtéechajraa, tɨꞌɨj ij antyíraj ɨ méjchi jitze tɨꞌij jaaséej, jiꞌnye puꞌríj jamuaꞌreeriacaꞌaj tɨjɨn aꞌáa pu jeꞌréꞌnyesij. 5 Tɨꞌɨj Jesús aꞌáa jeꞌréꞌnyej, aj puꞌij ájnyeeriacaꞌ, tɨꞌij aꞌyan tyaatéꞌexaa tɨjɨn:

—Zaqueo, pataꞌaj jiyeꞌtzín acájraꞌnyij, jiꞌnye ijíij nu aꞌáa jaꞌráꞌiixaj a paj jaꞌchej.

6 Tɨꞌquij jiyeꞌtzín acájraa, aj puꞌij tyámuaꞌ tyetyéejej aꞌɨ́jcɨ ɨ Jesús. 7 Majta aꞌɨ́ɨmaj ɨ tyeɨ́tyee, matɨꞌɨj jaaséej aj mu mij huatyóohuij maj jeꞌej puaꞌaj tyaaxáj aꞌɨ́jcɨ ɨ Jesús, aꞌyan tɨjɨn:

—Aꞌáa pu joꞌmej tɨꞌij aꞌáa jaꞌráꞌastij joꞌtɨj jaꞌchej sɨ́ɨj tɨ jeꞌej puaꞌaj tyiꞌtyúuchaꞌɨj.

8 Aj puꞌij ɨ Zaqueo ájchej tɨꞌij aꞌyan tyaatéꞌexaa aꞌɨ́jcɨ ɨ Jesús tɨjɨn:

—Nyavástaraꞌ, jéꞌtaꞌ nu tyihuoꞌtapuéjveꞌsij ɨ nyaj tyíꞌijchaꞌɨj aꞌɨ́ɨjma ɨ maj quee jeꞌej tyéejviicueꞌ. Ajta tɨpuaꞌaj aꞌnáj aꞌtɨ́j tyiꞌtɨ́j nyaanáhueꞌriꞌ, muáacuacaa puaꞌmácan nu jaatátuiireꞌej.

9 Aj puꞌij Jesús aꞌyan tyaatéꞌexaa tɨjɨn:

—Ijíij pu xaa Dios arí huóꞌhuɨɨ aꞌyaa mej chej, jiꞌnye aꞌíjna ɨ aꞌtɨ́j, ajta pu aꞌɨ́ɨn puéꞌeen ɨ Abraham tɨ jitze eerámaꞌcan. 10 Jiꞌnye nyáaj ɨ nyaj nyajta tyévij jitze huanɨeꞌhuacaꞌ, aꞌyaa nu een jɨn mujoꞌvéꞌmej nyej nyij huóꞌhuoonyij, nyajta huóꞌhuɨɨreꞌen aꞌɨ́ɨjma ɨ maj jóꞌvatzɨjcaꞌaj.

Aꞌɨ́jna ɨ túmii tamuáamuataꞌ tɨ aráꞌasej

(Mt. 25:14-30)

11 Móocheꞌ mu tyiꞌnamuáaracaj ɨ tyeɨ́tyee, tɨꞌɨj Jesús séej nyúucarij jɨn tyihuoꞌtéꞌexaaj, jiꞌnye puꞌríj avéjriꞌ joomaꞌcaꞌaj a Jerusalén. Majta aꞌɨ́ɨmaj ɨ tyeɨ́tyee, aꞌyaa mu tyíꞌmuaꞌajcaa tɨjɨn puꞌríj tɨ́muaꞌ huataséjreꞌsij ɨ Dios tɨ jɨn tɨ tyuꞌtaꞌíjtaj íiyan ɨ cháanacaj japua. 12 Aꞌɨ́j pu jɨn aꞌyan tyihuoꞌtéꞌexaaj tɨjɨn:

—Aꞌáa pu sɨ́ɨj tyáatɨꞌ jáꞌchajcaꞌaj, tɨ huaꞌ jitze eeráanyej ɨ tyeɨ́tyee ɨ maj tyíꞌijtacaꞌaj, tɨꞌquij ujóꞌmej séej chuéj japua mej mij aꞌáa yeꞌentyíhuoonyij rey jɨmeꞌ, tɨꞌɨjta ij uvéꞌnyesij. 13 Tɨꞌɨj quee xu joꞌyiꞌváacaj, tamuáamuataꞌ pu puaꞌmácan huatachoꞌvej ɨ maj jimi tyíꞌmuarɨeꞌ, aj puꞌij ɨ túmii huoꞌriáaꞌ tamuáamuataꞌ araꞌastɨmaꞌcaa séej ajta séej, aꞌyaa pu tyihuoꞌtéꞌexaaj tɨjɨn: “Siataꞌaj tyuꞌmuárɨeꞌen aꞌíjcɨ jɨmeꞌ ɨ túmii, ꞌasta nyanaꞌaj quee uvéꞌnyej.” 14 Majta aꞌɨ́ɨmaj ɨ tyeɨ́tyee, aꞌɨ́ɨ mu jájchaꞌɨɨriaꞌcaꞌaj, matɨꞌɨj mij séecan huataꞌítyacaꞌ mej mij aꞌyan tyuꞌtaxáj yee: “Catu jaxɨeꞌveꞌ tɨ aꞌɨ́ɨn tyeꞌentyájrutyej rey jɨmeꞌ.” 15 Ajta aꞌɨ́ɨ pu tyeꞌentyájrupij rey jɨmeꞌ, ajta jeꞌen uvéꞌnyej aꞌájna joꞌtɨj jaꞌchej, aj puꞌij huoꞌtachoꞌvej aꞌɨ́ɨjma ɨ túmii tɨ huoꞌriáaꞌ tɨꞌij jáamuaꞌreej aꞌchu maj jaamuéꞌtɨj sɨ́ɨj ajta sɨ́ɨj. 16 Ajta ɨ tɨ anaquéej ajeꞌréꞌnyej, aꞌyaa pu tyaatéꞌexaa tɨjɨn: “Nyavástaraꞌ, aꞌíjna ɨ túmii muéetzij tɨ muaꞌ aꞌrij, tamuáamuataꞌ pu puaꞌmácan huamueꞌtɨj ɨ tɨ tamuáamuataꞌ araꞌástɨmee.” 17 Aꞌyaa pu tyuꞌtanyúj aꞌɨ́jna ɨ tɨ tyéꞌijtyeꞌ tɨjɨn: “Xáꞌpuɨꞌ paj huarɨ́j mu paj tyámuaꞌ tyíꞌnyahuɨɨreꞌ, jiꞌnye tyámuaꞌ pej tyéechaꞌɨj ɨ nyaj cɨ́ɨ caa tyimuaatáꞌ, nyáaj nu tyimuaꞌantyárujtyeꞌej pataꞌaj tyuꞌtaꞌíjtaj tamuáamuataꞌ puaꞌmaquéj ɨ chájtaꞌnaj jitze.” 18 Ajta ɨ tɨ tyíꞌhuɨɨreꞌ tɨ jeꞌtyáaꞌsej, aꞌɨ́ɨ pu ajta ajeꞌréꞌnyej, aꞌyaa pu tyaatéꞌexaa tɨjɨn: “Nyavástaraꞌ, aꞌɨ́jna ɨ túmii, muéetzij tɨ muaꞌ aꞌrij, anxɨ́vicaa pu puaꞌmácan huamueꞌtɨj ɨ tɨ tamuáamuataꞌ tɨ araꞌástɨmee.” 19 Ajta aꞌɨ́jna ɨ tɨ tyéꞌijtyeꞌ, aꞌyaa pu tyaatéꞌexaa tɨjɨn: “Aꞌyaa nu tyimuaꞌantyárujtyeꞌej pataꞌaj tyuꞌtaꞌíjtaj anxɨ́viqueꞌ puaꞌmaquéj ɨ chájtaꞌnaj.” 20 Tɨꞌquij ajtáhuaꞌaj sɨ́ɨj ajeꞌréꞌnyej tɨ jimi tyíꞌhuɨɨreꞌ, aꞌyaa pu tyaatéꞌexaa tɨjɨn: “Nyavástaraꞌ, yaꞌcuíj muéetzij tɨ muaꞌ aꞌrij ɨ túmii, yaa nu jaꞌancuriáꞌjɨꞌquej cɨ́ɨxurij jitze, nyatɨꞌɨj nyij jaatyáꞌavaatacaꞌ. 21 Aꞌyaa nu huarɨ́j, jiꞌnye nyamuatzɨɨnyaꞌcaꞌaj, muárɨeꞌrij tɨ aꞌtɨ́j tyámuaꞌ tyuꞌtyáꞌɨtzeereꞌen ajimi, muáaj paj jaariáꞌsɨꞌrii ɨ paj quee tyuꞌtáꞌ, pajta tyíꞌtzaꞌnacaa joꞌpaj quee tyojoꞌhuástej.” 22 Aj puꞌij aꞌyan tyuꞌtanyúj aꞌɨ́jna ɨ tɨ tyéꞌijtyeꞌ tɨjɨn: “Muáaj paj quee tyiꞌtɨ́j huɨɨreꞌ, nyáaj nu muáꞌxɨjtyeꞌen aꞌɨ́jcɨ jɨmeꞌ jeꞌej paj tyuꞌtaxájtacaꞌ. Muáaj paj jamuaꞌreeriacaꞌaj tɨjɨn caꞌnyéjrij nu jɨn tyíꞌijta. Nyajta jaariáꞌsɨꞌrii ɨ nyaj quee tyuꞌtáꞌ. Pajta aꞌyan tyíꞌnyaxaj nyaj tyíꞌtzaꞌnacaa jóꞌnyaj quee tyojoꞌhuástej. 23 ¿Jiꞌnye een jɨmeꞌ pequee aꞌáa yóotoj ɨ túmii huaꞌ jimi ɨ maj tyuꞌnyéjtyej tɨꞌij jaamuéꞌtɨn? Aꞌyaa paj huárɨnyiicheꞌ, nyáaj nu nyij jaꞌancuriáꞌnyijcheꞌ nyéetzij tɨ nyaꞌaꞌrij, nyajta ɨ tɨ jaamuéꞌtɨj nyatɨꞌɨj uvéꞌnyej.”

24 Aj puꞌij aꞌyan tyihuoꞌtéꞌexaaj aꞌɨ́ɨjma ɨ maj avéjriꞌ joꞌtyúꞌuucaꞌaj tɨjɨn: “Siataꞌaj jáaꞌriꞌ ɨ túmii tɨ jiꞌtyáaꞌ, siaj sij jaatáꞌan aꞌɨ́jcɨ ɨ tamuáamuataꞌ tɨ jaamuéꞌtɨj.” 25 Majta aꞌɨ́ɨmaj aꞌyaa mu tyaatéꞌexaa tɨjɨn: “Tavástaraꞌ, ¿jiꞌnye tɨꞌij? Aꞌmúu pu arí jiꞌtyáaꞌ tamuáamuataꞌ puaꞌmácan ɨ túmii.” 26 Aꞌyaa pu tyihuoꞌtéꞌexaaj tɨjɨn: “Aꞌyaa nu tyajáꞌmuaꞌixaatyeꞌ, aꞌtɨ́j tɨnaꞌaj tɨ jéehua tyiꞌijchaꞌɨ́ɨj, jéetzeꞌ pu tyáꞌcɨꞌtyij aꞌɨ́jcɨ. Ajta aꞌtɨ́j tɨ cɨ́ɨ naꞌaj tyiꞌijchaꞌɨ́ɨj, aꞌɨ́j mu tyáaꞌriꞌraj ɨ tɨ cɨ́ɨ tyíꞌijchaꞌɨj. 27 Majta aꞌɨ́ɨmaj ɨ maj nyéjchaꞌɨɨreꞌ, ɨ maj quee jaxɨeꞌvaꞌcaꞌaj nyaj rey jɨn tyeꞌentyájrutyej, maj siahuajaꞌvéꞌviꞌtɨj, siataꞌaj huóꞌcuiꞌnyij iiyeꞌej véjriꞌ nye jimi.”

Tɨꞌɨj Jesús ujoꞌtyárutyij u Jerusalén

(Mt. 21:1-11; Mr. 11:1-11; Jn. 12:12-19)

28 Tɨꞌɨj Jesús jaatapuáꞌcɨtacaꞌ tɨ tyihuóꞌixaatyej, aj puꞌij taꞌij jóꞌraa Jerusalén tɨ ooj jóꞌyiꞌij. 29 Tɨꞌɨj aꞌáa véjriꞌ joomáꞌcaj a Betfagé, ajta aꞌájna a Betania, chájtaꞌ tɨ aꞌáa joꞌtacáꞌaj ɨ jɨríj jitze tɨ aꞌyan tyajaꞌrájtyapuaj tɨjɨn Aseitúunajrimi. Aꞌáa pu huaꞌpuácaa huataꞌítyacaꞌ ɨ maj jamuán huacɨ́j, aꞌyaa pu tyihuoꞌtéꞌexaaj tɨjɨn:

30 —Siataꞌaj aꞌáa jaꞌtanyéj aꞌájna chájtaꞌ, siatɨꞌɨj aꞌáa jaꞌráꞌastij aꞌáa xu púuruꞌ jáꞌtyoonyij tɨ ajeꞌriáꞌtapiꞌ, tɨquee xu aꞌnáj aꞌtɨ́j japuan áꞌyiꞌxacaa, siataꞌaj jeꞌejxɨsta siajta jeꞌen uyaꞌráaja. 31 Tɨpuaꞌaj aꞌtɨ́j aꞌyan tyajáꞌmuaꞌihuoꞌraj yee jiꞌnye een jɨmeꞌ setyaꞌrájxɨnaj, aꞌyaa xu tyaatéꞌexaatyeꞌen yee tavástaraꞌ pu jitze juxɨeꞌveꞌ.

32 Matɨꞌɨj mij ujóꞌjuꞌ joꞌtɨj huojoꞌityacaꞌ, aꞌyaa pu atyojoꞌréꞌnyej tɨꞌɨj tyihuoꞌtéꞌexaaj aꞌɨ́jna ɨ Jesús. 33 Matɨꞌɨj móoj jeꞌejxɨstájsimaꞌcaj ɨ púuruꞌ, aꞌɨ́ɨ mu mij huoꞌséj aꞌɨ́ɨmaj ɨ maj jacɨɨ, aj mu mij aꞌyan tyihuoꞌtaꞌíhuoꞌriꞌ tɨjɨn:

—¿Jiꞌnye een jɨmeꞌ setyaꞌrájxɨnaj mu púuruꞌ?

34 Matɨꞌɨj mij aꞌyan tyityaatanyúj tɨjɨn:

—Tavástaraꞌ pu jitze juxɨeꞌveꞌ.

35 Aj mu mij tyúumaancaj tyeꞌtyéveerej, matɨꞌɨj mij yoꞌjáj ɨ Jesús jimi, matɨꞌɨj uyaꞌráaja aj mu mij jaꞌváꞌraj aꞌɨ́jcɨ ɨ Jesús ɨ púuruꞌ japua. 36 Tɨꞌɨj naꞌaj tyuꞌmáꞌcaꞌaj ɨ Jesús, tyeɨ́tyee mu máancaj tyoꞌcaváarajyiꞌcaa ɨ juyéj jitze joꞌtɨj joomaꞌcaꞌaj. 37 Tɨꞌɨj aꞌáa joꞌcamáꞌcaj aꞌájna Aseitúunajrimi, néijmiꞌi ɨ maj jamuán huajúꞌcaꞌaj, aꞌɨ́ɨ mu huatyóohuij maj tyaatatyójtziꞌreꞌen ɨ Dios aꞌɨ́jcɨ jɨmeꞌ maj huatóotyamuaꞌveꞌen, jiꞌnye jéehua mu tyuꞌséj ɨ tɨ huápuɨꞌɨj tyúuxɨeꞌveꞌ. 38 Aꞌyaa mu tyíꞌxajtacaꞌaj tɨjɨn:

—¡Huápuɨꞌɨj pu naa een aꞌɨ́jna ɨ rey tɨ jɨmeꞌ tyiꞌtyéjvee tɨ yajaꞌvéꞌmej nyúucaritzeꞌ ɨ Dios! Micheꞌ tyámuaꞌ tyiꞌtyecháaj muáꞌraꞌnyij aꞌɨ́ɨmaj ɨ maj tajapuá jáꞌsejreꞌ. Micheꞌ majta néijmiꞌi jáamuaꞌreej ɨ Dios tɨ néijmiꞌi jɨn putyíꞌuurej.

39 Majta séecan ɨ fariseos, matɨꞌɨj jáanamuajriꞌ, aꞌyaa mu tyaatéꞌexaa aꞌɨ́jcɨ ɨ Jesús tɨjɨn:

—Maeestro, huoꞌtáꞌijmuejriꞌ mej mij quee cheꞌ aꞌyan tyíꞌtyejijhuaj ɨ maj ajamuán huacɨꞌɨj.

40 Aj puꞌij Jesús aꞌyan tyuꞌtanyúj tɨjɨn:

—Tɨpuaꞌaj aꞌɨ́ɨmaj muatyáapuaꞌrej, tyetyéj mu mijta aꞌyan tyíꞌtyejijhuan.

41 Tɨꞌɨj véjriꞌ ajoomaꞌcaj a Jerusalén, tɨꞌɨj jaaséej ɨ chájtaꞌnaj, aj puꞌij huóoyiinyacaꞌ aꞌɨ́jcɨ jɨmeꞌ. 42 Aꞌyaa pu tyuꞌtaxájtacaꞌ tɨjɨn:

—¡Tɨpuaꞌaj muaꞌaj ijíij siáamuaꞌreeriaj, tyiꞌtɨ́j tɨ puéꞌeen ɨ tɨ tyámuaꞌ tyajamuaatáꞌsij, siaj sij tyámuaꞌ tyiꞌtyecháaj xáꞌraꞌnyij ɨ Dios jimi! Ajta ijíij puꞌríj aviitziꞌ, capu ij cheꞌ ɨꞌrɨ́j paj jaaséj. 43 Puꞌríj atyojoꞌréꞌnyesij jaꞌmua jimi aꞌájna xɨcáaraꞌ jitze ɨ maj jitzán jamuaatanyóꞌsiꞌtyeꞌej ɨ maj jamuájchaꞌɨɨreꞌ, aꞌɨ́ɨ mu mij jamuajnásij, matɨꞌɨj mij jamuajnyoꞌsiꞌtyeꞌej. 44 Majta néijmiꞌqueꞌ mu tyeꞌentyipuáꞌrityeꞌsij, majta néijmiꞌcaa cuiꞌnyij ɨ maj aꞌáa huacháatɨmee, néijmiꞌi mu huatyúꞌuunaj ɨ tyetyéj tɨ jujapuá tyiquéetɨme, aꞌɨ́jcɨ jɨmeꞌ siaj quee jáanamuajriꞌ tɨꞌɨj Dios yatanyéj tɨꞌij jaꞌmua japua huatányuunyij.

Jesús pu tyámuaꞌ tyúꞌruuj ɨ tyeyúuj tzajtaꞌ

(Mt. 21:12-17; Mr. 11:15-19; Jn. 2:13-22)

45 Aj puꞌij taꞌij ɨ Jesús utyájrupij u tyeyúuj tzajtaꞌ, tɨꞌquij huatyóochej tɨ huiꞌrámuarityeꞌen aꞌɨ́ɨjma ɨ maj aꞌúun tyíꞌtoocaꞌaj. 46 Aꞌyaa pu tyihuoꞌtéꞌexaaj tɨjɨn:

—Aꞌyaa pu tyéꞌyuꞌsiꞌ ɨ yuꞌxarij jitze yee: “Aꞌyaa pu tyíꞌhuɨɨreꞌ ɨ nye chiꞌij mej mij aꞌúun huatyényuunyij ɨ Dios jimi”, maj siajta muaꞌaj, aꞌyaa xu jáaruuj tɨ aꞌyan tyíꞌhuɨɨreꞌej tɨꞌɨj tyástaꞌnaj joꞌmaj náhuaꞌrij jóoꞌavaꞌtacaa.

47 Aꞌnáj tɨnaꞌaj pu tyihuáꞌmuaꞌtyahuaꞌaj ɨ tyeɨ́tyee u tyeyúuj tzajtaꞌ, majta aꞌɨ́ɨmaj ɨ maj tyíꞌijta u tyeyúuj tzajtaꞌ, majta aꞌɨ́ɨmaj ɨ maj tyihuáꞌmuaꞌtyej ɨ yuꞌxarij jitze Moisés tɨ joꞌyúꞌxacaꞌ, majta ɨ maj jéetzeꞌ vaꞌcán jɨn tyityatatyíj huaꞌ tzajtaꞌ ɨ tyeɨ́tyee, aꞌɨ́ɨ mu jahuoocaꞌaj jeꞌej maj yeꞌej tyeejéꞌcaj. 48 Majta camu jeꞌej tyéejtyoj jeꞌej maj yeꞌej huárɨnyij, jiꞌnye néijmiꞌi ɨ tyeɨ́tyee, aꞌɨ́ɨ mu tyámuaꞌ tyáꞌnamuajracucaꞌaj.

20

Ɨ tɨ jɨn tyiꞌtyéjvee aꞌɨ́jna ɨ Jesús

(Mt. 21:23-27; Mr. 11:27-33)

1 Aꞌyaa pu aꞌájna tyuꞌrɨ́j tɨꞌɨj ooj Jesús tyihuaꞌmuaꞌtyáacaj u tyeyúuj tzajtaꞌ, ajta huáꞌixaatyaꞌcaꞌaj tyeɨ́tyee ɨ nyúucarij tɨ jɨn Dios huaꞌ japua huatányuusij, matɨꞌɨj aꞌɨ́ɨmaj ajeꞌréꞌnyej ɨ maj tyeyúuj tzajtaꞌ tyíꞌijta, majta aꞌɨ́ɨmaj ɨ maj tyihuáꞌmuaꞌtyej ɨ yuꞌxarij jitze Moisés tɨ joꞌyúꞌxacaꞌ, majta huaꞌ jamuán ɨ huáasij.

2 Matɨꞌɨj mij aꞌyan tyaatéꞌexaa tɨjɨn:

—¿Tyiꞌtanyí jɨn petyiꞌtyéjvee pej pij aꞌyan rɨcɨj? ¿Aꞌtanyíj aꞌíjcɨ jɨn tyimuaꞌantyáarujtye?

3 Aj puꞌij Jesús aꞌyan tyuꞌtanyúj tɨjɨn:

—Nyáaj nu nyajta séej tyajamuaataꞌíhuoꞌraj. Siataꞌaj naatéꞌexaatyeꞌ: 4 ¿aꞌtanyíj uyoꞌtaꞌítyacaꞌ aꞌɨ́jcɨ ɨ Juan tɨꞌɨj huóꞌɨɨraj ɨ tyeɨ́tyee? ¿Nyiquij ɨ Dios caꞌ ɨ tyeɨ́tyee?

5 Matɨꞌɨj mij huatyóohuij maj tyiꞌhuóoꞌihuoꞌ aꞌyaa mu tɨjɨn:

—Tɨpuaꞌaj aꞌyan tyetyaatéꞌexaatyeꞌ yee Dios pu uyoꞌtaꞌítyacaꞌ, aꞌyaa pu tyitaatéꞌexaatyeꞌej yee: “¿Jiꞌnye sianaꞌaj sij quee jaꞌantzaahuaj?” 6 Ajta tɨpuaꞌaj aꞌyan tyetyuꞌtaxáj yee tyétyacaa mu jaꞌantyíhuoj, aj mu mij néijmiꞌi ɨ tyeɨ́tyee taatyátoꞌsixɨꞌɨj tyetyéj jɨmeꞌ, jiꞌnye néijmiꞌi mu tyámuaꞌ naa tyáꞌmuaꞌreej tɨ Juan aꞌɨ́ɨn puéꞌeenyeꞌej sɨ́ɨj tɨ tyíꞌxajtacaꞌaj ɨ Dios jitze maꞌcan. 7 Aꞌɨ́j mu jɨn aꞌyan tyaatéꞌexaa tɨjɨn:

—Catu jamuaꞌreej aꞌtɨ́j tɨ uyoꞌtaꞌítyacaꞌ aꞌɨ́jcɨ ɨ Juan tɨꞌij tyeɨ́tyee huáꞌɨɨraj.

8 Aj puꞌij ɨ Jesús, aꞌyan tyihuoꞌtéꞌexaaj tɨjɨn:

—Canu nyajta nyáaj jamuaatéꞌexaatyeꞌej tyiꞌtɨ́j nyaj jɨn tyiꞌtyéjvee nyej nyij aꞌyan rɨcɨj.

Ɨ maj tyíꞌmuɨjhuacaa maj jeꞌej puaꞌaj tyíꞌtyetyeɨtyee

(Mt. 21:33-44; Mr. 12:1-11)

9 Ajta jeꞌen Jesús séej nyúucarij jɨn tyihuoꞌtéꞌexaaj ɨ tyeɨ́tyee aꞌyan tɨjɨn:

—Aꞌtɨ́j pu úuvaj huahuástej, tɨꞌquij séecan ɨ tyeɨ́tyee huatanyéj mej mij aꞌáa tyojoꞌmuárɨeꞌen ɨ huastárij tzajtaꞌ, aj puꞌij jóꞌraa aꞌɨ́jna ɨ aꞌtɨ́j, ɨmuáj pu jeꞌej huárupij. 10 Tɨꞌɨj aꞌájna atyojoꞌréꞌnyej matɨꞌɨj puaꞌaj jajuꞌracaa ɨ úuvaj, séej pu ujoꞌtaꞌítyacaꞌ huaꞌ jimi ɨ tɨ huoꞌtanyéjtye mej mij jaatátuiireꞌen jeꞌcácaa ɨ tɨ huácɨɨriacaꞌ. Majta aꞌɨ́ɨmaj ɨ tyeɨ́tyee, aꞌɨ́ɨ mu jaatyáavaxɨj aꞌɨ́jcɨ ɨ tɨ ujoꞌtaꞌítyiꞌhuacaꞌ, majta quee tyiꞌtɨ́j jaatáꞌ, aꞌyaa muꞌuj tyaataꞌítyacaꞌ. 11 Ajtáhuaꞌaj pu séej huataꞌítyacaꞌ tɨ jimí tyíꞌhuɨɨreꞌ, majta aꞌɨ́ɨmaj ɨ tɨ huoꞌtanyéj ɨ chuéj, aꞌɨ́ɨ mu jajtyáꞌxɨj, majta jeꞌen jaatyáavaxɨj, camu tyiꞌtɨ́j jaatáꞌ, aꞌyaa muꞌuj tyaataꞌítyacaꞌ. 12 Tɨꞌquij ajtáhuaꞌaj séej huataꞌítyacaꞌ, majta aꞌɨ́ɨmaj ɨ tɨ huoꞌtanyéj ɨ chuéj, aꞌɨ́ɨ mu tyaapuéj, majta jaaréꞌityacaꞌ.

13 ’Tɨꞌquij aꞌyan tyuꞌmuáꞌaj aꞌɨ́jna ɨ aꞌtɨ́j chuéj tɨ tyuꞌnyéj tɨjɨn: “¿Jiꞌquij náarɨnyij? Nyiyóoj nu huataꞌítyij ɨ nyaj huápuɨꞌɨj jaxɨeꞌveꞌ, aꞌɨ́j mu xaa ántzaahuatyeꞌsij.” 14 Majta aꞌɨ́ɨmaj, matɨꞌɨj jaaséej, aj mu mij tyuꞌtóoꞌixaaj, aꞌyaa mu tyaaxáꞌpuɨꞌɨntarej tɨjɨn: “Aꞌíi pu aꞌɨ́ɨn puéꞌeen ɨ tɨ néijmiꞌi tyáꞌcɨꞌtyij, tyicheꞌ jaajéꞌcaj tɨꞌij ityájma táacɨꞌtyij.” 15 Aj mu mij jiꞌrájtoo, matɨꞌɨj mij jaajéꞌcaj.

¿Jiꞌnye sij muaꞌaj tyíꞌmuaꞌtzej, jiꞌquij huáꞌuurej aꞌɨ́ɨjma, aꞌɨ́jna ɨ tɨ jaꞌaꞌrij ɨ chuéj úuvaj tɨ japuan huastiꞌ? 16 Aꞌyaa nu tyajáꞌmuaꞌixaatyeꞌ, aꞌɨ́ɨ pu aꞌáa joꞌréꞌnyesij, tɨꞌquij huáꞌcuiꞌnyij aꞌɨ́ɨjma ɨ tɨ huoꞌtanyéj, ajta jeꞌen séecan huatanyéjtyeꞌsij mej mij aꞌáa tyojoꞌmuárɨeꞌen.

Matɨꞌɨj aꞌyan tyáanamuajriꞌ ɨ tyeɨ́tyee, aꞌyaa mu tyuꞌtaxájtacaꞌ tɨjɨn:

—Cheꞌ quee aꞌnáj aꞌyan tyíꞌrɨjcaj.

17 Aj puꞌij Jesús huoꞌséerajraa, tɨꞌquij aꞌyan tyuꞌtaxájtacaꞌ tɨjɨn:

—Tɨpuaꞌaj quee aꞌyan tyiꞌjaꞌyájnatan jeꞌej nyaj tyajamuaatéꞌexaa, ¿jiꞌnye naꞌquij aꞌyan tyéꞌyuꞌsiꞌ ɨ yuꞌxarij jitze? Aꞌyan tɨjɨn:

Aꞌɨ́jna ɨ tyetyéj ɨ maj majcaꞌhuaj júurɨej aꞌɨ́ɨmaj ɨ maj chiꞌij taꞌhuacaa,

aꞌyaa pu atyojoꞌréꞌnyej tɨ aꞌɨ́ɨn pueꞌéenyeꞌej taꞌraj ɨ tɨ jéetzeꞌ juxɨeꞌveꞌ joꞌmaj yáꞌajtaahuacaꞌ ɨ chiꞌij.

18 Aꞌtɨ́j tɨnaꞌaj tɨ aꞌɨ́jcɨ japua eetávetyij ɨ tyetyéj, aꞌɨ́ɨ pu huatyánaꞌxɨj néijmiꞌqueꞌ ɨ jujitzé. Naꞌríij tɨpuaꞌaj séej japua rájvetyij aꞌɨ́jna ɨ tyetyéj, aꞌɨ́ɨ pu jaatyátzaanaxɨꞌɨj.

Aꞌɨ́jcɨ jɨmeꞌ ɨ maj huáꞌjijvaꞌcaꞌaj ɨ maj tyíꞌtɨꞌɨjcɨcaa

(Mt. 21:45-46; 22:15-22; Mr. 12:12-17)

19 Majta aꞌɨ́ɨmaj ɨ maj tyihuáꞌmuaꞌtyajcaꞌaj ɨ yuꞌxarij jitze, Moisés tɨ joꞌyúꞌxacaꞌ, majta aꞌɨ́ɨmaj ɨ maj tyíꞌijtacaꞌaj u tyeyúuj tzajtaꞌ, jéehua mu tyuꞌmuáꞌaj jeꞌej maj yeꞌej huárɨnyij mej mij jaatyéeviꞌ, jiꞌnye aꞌyaa mu tyáꞌmuaꞌreeriacaꞌaj tɨ aꞌɨ́ɨjma putyíꞌxajtacaꞌaj aꞌɨ́jcɨ jɨmeꞌ ɨ nyúucarij tɨ jaataxájtacaꞌ, camu majta ahuóocaꞌan, jiꞌnye mahuáꞌtzɨɨnyaꞌcaꞌaj ɨ tyeɨ́tyee.

20 Jéehua mu jaꞌeevaꞌcaꞌaj, aj mu mij séecan huataꞌítyacaꞌ ɨ maj aꞌyan tyúusejratacaꞌaj tɨjɨn tzáahuatyiꞌraꞌaj mu jɨn tyíꞌxaj, aꞌyaa mu tyáꞌxɨeꞌvaꞌcaꞌaj maj tyaataꞌíhuoꞌ tyiꞌtɨ́j jɨmeꞌ tɨꞌij aꞌɨ́jcɨ jɨn eeráꞌɨtzen mej mij tyuꞌtátuireꞌen aꞌɨ́jcɨ jimi ɨ tajtúhuan.

21 Majta aꞌɨ́ɨmaj ɨ maj jaꞌeevaꞌcaꞌaj, aꞌyaa mu tyaataꞌíhuoꞌriꞌ tɨjɨn:

—Maeestro ityáj tu jamuaꞌreej paj tzáahuatyiꞌraꞌaj jɨn tyíꞌxaj, pajta tyihuáꞌmuaꞌtyej jeꞌej tɨ tyiꞌtyéevijtɨj. Aꞌyaa paj chaꞌtaj huáꞌuurej ɨ tyeɨ́tyee, muáaj paj tzáahuatyiꞌraꞌaj jɨn tyihuáꞌmuaꞌtyej jeꞌej tɨ tyáꞌxɨeꞌveꞌ ɨ Dios. 22 ¿Nyiquij xáꞌpuɨꞌ tyaj tyuꞌnájchij aꞌɨ́jcɨ jimi ɨ tajtúhuan ɨ tɨ tyíꞌtaꞌijtyeꞌ, caꞌ quee?

23 Ajta ɨ Jesús tɨꞌɨj jáamuaꞌreeriꞌ maj quee tzáahuatyiꞌraꞌaj jɨn tyéꞌihuoꞌracaꞌaj, aj puꞌij aꞌyan tyihuoꞌtéꞌexaaj tɨjɨn:

24 —Séej sianaataséjratyeꞌ ɨ túmii. ¿Aꞌtanyíj nyéerimaꞌraꞌ puɨ́rɨcɨj ɨ tɨ acájvee? ¿Aꞌtanyíj aꞌyan ántyapuaj tɨꞌɨj tyéꞌyuꞌsiꞌ?

25 Matɨꞌɨj mij aꞌyan tyityaatanyúj tɨjɨn:

—Aꞌɨ́ɨ pu puéꞌeen ɨ tajtúhuan.

Aj puꞌij aꞌyan tyihuoꞌtéꞌexaaj tɨjɨn:

—Siataꞌaj jaatáꞌan aꞌɨ́jcɨ ɨ tajtúhuan, tyiꞌtɨ́j tɨ aariaꞌraꞌ puéꞌeen, siataꞌaj siajta jaatáꞌan ɨ Dios tyiꞌtɨ́j tɨ aariaꞌraꞌ puéꞌeen.

26 Majta aꞌɨ́ɨmaj camu jeꞌej tyéejtyoj jeꞌej maj yeꞌej huárɨnyij maj jaamuéꞌtɨn aꞌɨ́jcɨ jɨmeꞌ jeꞌej tɨ tyihuoꞌtéꞌexaaj huaꞌ tzajtaꞌ ɨ tyeɨ́tyee. Jiꞌnye jeꞌej mu tyoꞌtaséj aꞌɨ́jcɨ jɨmeꞌ jeꞌej tɨ tyuꞌtaxájtacaꞌ, aj mu mij quee cheꞌ jeꞌej tyityaatanyúj.

Aꞌɨ́jcɨ jɨmeꞌ maj huatájuuritaj ɨ tyeɨ́tyee huaꞌ tzajtaꞌ ɨ muɨꞌchítyee

(Mt. 22:23-33; Mr. 12:18-27)

27 Aꞌtzúj aꞌtyéeviꞌij, séecan mu ajeꞌréꞌnyej, aꞌɨ́ɨmaj mu puɨ́rɨcɨj ɨ saduceos, aꞌyaa mu tyíꞌxaj aꞌɨ́ɨmaj yee camu cheꞌ huatájuuritaj ɨ maj meríj huácuij, matɨꞌɨj mij aꞌyan tyaataꞌíhuoꞌriꞌ tɨjɨn:

28 —Maeestro, aꞌyaa pu tyoꞌyúꞌxacaꞌ aꞌɨ́jna ɨ Moisés tɨ aꞌyan tyeꞌmej ityájma jimi, tɨpuaꞌaj aꞌtɨ́j tɨ nyeɨɨchej, tɨpuaꞌaj quee eexúj tyiyóomuaꞌcaj tɨꞌɨj huamuɨ́ꞌ, juxɨeꞌveꞌ tɨ ɨ ihuáariaꞌraꞌ jaꞌancuréꞌviꞌtɨj aꞌɨ́jcɨ ɨ tɨ jatyéviꞌtɨnyaꞌaj ɨ tɨ huamuɨ́ꞌ tɨꞌij aꞌɨ́jcɨ jitze maꞌcan tyiyóomuaꞌaj jáꞌraꞌnyij.

29 ’Aꞌyaa pu tyuꞌrɨ́j ityájma jimi, aráahuaꞌpuaj mu aráꞌaxcaa ɨ tyétyacaa ɨ maj juꞌihuaamuaꞌcaꞌaj, tɨꞌquij ɨ tɨ vástɨꞌ, aꞌɨ́ɨ pu huatyényeɨɨchacaꞌ, ajta jeꞌen huamuɨ́ꞌ, capu eexúj tyiyóocaj, aꞌyaa pu chaꞌtaj naꞌaj tyáaruj ɨ séej ɨ tɨ jeꞌtyáaꞌsej. 30 Ajta ɨ sɨ́ɨj ɨ tɨ jeꞌtyáaꞌsej, aꞌɨ́ɨ pu jaꞌancuréꞌviꞌtɨj aꞌɨ́jcɨ ɨ íitaj tɨ jatyéviꞌtɨnyaꞌaj aꞌɨ́jna ihuáariaꞌraꞌ, muꞌríj mij huéeicaj ɨ maj huácuij. 31 Ajtáhuaꞌaj sɨ́ɨj tɨ jeꞌtyáaꞌsej, aꞌɨ́ɨ pu ajta jaꞌancuréꞌviꞌtɨj, aꞌyaa pu chaꞌtaj naꞌaj tyihuóꞌruuj néijmiꞌcaa ɨ maj aráahuaꞌpuaj, maj quee jitzán tyiyóomuaꞌaj muáꞌraa, néijmiꞌi mu huácuij. 32 Ajta jeꞌen aꞌɨ́jna ɨ íitɨꞌ huamuɨ́ꞌ.

33 ’Arí matɨꞌɨj huatájuuritaj ɨ muɨꞌchítyee, ¿aꞌtanyíj cɨ́naꞌraꞌan pueꞌéenyeꞌej jaꞌmej? Jiꞌnye néijmiꞌi mu jatyéviꞌtɨnyaꞌaj.

34 Aj puꞌij Jesús aꞌyan tyihuoꞌtéꞌexaaj tɨjɨn:

—Aꞌɨ́ɨmaj ɨ tyeɨ́tyee ijíij mu nyejnyeɨꞌchacaa, majta huɨɨchej. 35 Majta aꞌɨ́ɨmaj ɨ tɨ aꞌyan tyihuáꞌcɨꞌpuaj maj huatájuurej huaꞌtzajtaꞌ ɨ muɨꞌchítyee, ajta tɨꞌɨj aꞌájna tyaꞌráꞌastij aꞌájna xɨcáaraꞌ jitze tɨ Dios néijmiꞌqueꞌ tyuꞌtaꞌíjtaj, camu cheꞌ nyejnyeɨꞌchen, camu majta huɨɨchan. 36 Camu majta cheꞌ cuiꞌnyij, jiꞌnye aꞌyaa mu éenyeꞌej muáꞌjuꞌun matɨꞌɨj aꞌɨ́ɨmaj ɨ maj tajapuá tyíꞌhuɨɨreꞌ. Aꞌɨ́ɨ mu yójmuaꞌmuaꞌ pueꞌéenyeꞌej muáꞌjuꞌun ɨ Dios, jiꞌnye muꞌríj huatájuuriacaꞌ. 37 Ajta aꞌɨ́jna ɨ Moisés, aꞌɨ́ɨ pu taatéꞌexaa aꞌɨ́jcɨ jɨmeꞌ tɨꞌɨj joꞌyúꞌxacaꞌ jeꞌej tɨ aꞌnáj sɨ́ɨj tyuꞌtyájtaa ɨ tuꞌpíj tɨ viváajmaꞌaj tatyéꞌtyeꞌ. Aꞌɨ́j pu jɨn, Moisés aꞌyan jaatamuaꞌaj ɨ tavástaraꞌ tɨjɨn: “Ɨ huaꞌ Dios aꞌɨ́ɨjma ɨ Abraham, ajta aꞌɨ́jcɨ ɨ Isaac, ajta aꞌɨ́jcɨ ɨ Jacob.” 38 Ajta ɨ Dios, capu huaꞌ Dios puéꞌeen aꞌɨ́ɨmaj ɨ muɨꞌchítyee, aꞌɨ́ɨjma pu Dios ɨ maj júurij, jiꞌnye aꞌɨ́jna jimi néijmiꞌi mu júurij.

39 Majta séecan ɨ maj tyihuáꞌmuaꞌtyej ɨ yuꞌxarij jitze, Moisés tɨ joꞌyúꞌxacaꞌ, aꞌyaa mu tyityaatanyúj tɨjɨn:

—Maeestro, xáꞌpuɨꞌ paj tyuꞌtaxájtacaꞌ.

40 Tɨꞌɨj naꞌaj aꞌájna, capu cheꞌ aꞌtɨ́j óocaꞌnyajcaꞌaj tɨ tyiꞌtɨ́j jaataꞌíhuoꞌ.

¿Aꞌtanyíj jajyóoj ɨ Cɨríistuꞌ?

(Mt. 22:41-46; Mr. 12:35-37)

41 Ajta Jesús aꞌyan tyihuoꞌtéꞌexaaj tɨjɨn:

—¿Jiꞌnye mej mij aꞌyan tyíꞌxaj ɨ tyeɨ́tyee aꞌɨ́jcɨ jɨmeꞌ ɨ Cɨríistuꞌ yee David pu jitze eerámaꞌcan? 42 Ajta aꞌɨ́jna ɨ David, aꞌyaa pu tyuꞌtaxájtacaꞌ aꞌɨ́jcɨ jɨmeꞌ tɨ tyéꞌyuꞌsiꞌ ɨ yuꞌxarij jitze tɨ aꞌyan ántyapuaj tɨjɨn Chuíicarij, aꞌyan tɨjɨn:

Dios pu aꞌyan tyaatéꞌexaa ɨ Nyavástaraꞌ tɨ jɨmeꞌ yee:

“Acáyixɨꞌ ɨpuárij japua, iiyeꞌej nyamuácaꞌtaꞌ,

43 nyanaꞌaj quee huoꞌmuéꞌtɨn ɨ maj muájchaꞌɨɨreꞌ.”

44 Ajta ɨ David, aꞌɨ́ɨ pu aꞌyan jaatamuaꞌaj aꞌɨ́jcɨ ɨ Dios tɨ jaꞌantyíhuoj tɨjɨn nyavástaraꞌ, tɨpuaꞌaj aꞌyan tyiꞌjaꞌyájna, ¿jiꞌnye tyíɨꞌrij tɨ ɨ Cɨríistuꞌ aꞌɨ́ɨn puéꞌeenyeꞌ ɨ David tɨ jitze eerámaꞌcan?

Tɨꞌɨj Jesús huaꞌ jitze tyoꞌojpuáꞌrij aꞌɨ́ɨjma ɨ juéesij

(Mt. 23:1-36; Mr. 12:38-40; Lc. 11:37-54)

45 Aj puꞌij Jesús aꞌyan tyihuoꞌtéꞌexaaj aꞌɨ́ɨjma ɨ maj jamuán huacɨ́j, majta tyeɨ́tyee tyiꞌnamuáaracaj, 46 aꞌyan tɨjɨn:

—Tyámuaꞌ xuꞌuj muaꞌaj, aꞌɨ́ɨjma jimi ɨ maj tyihuáꞌmuaꞌtyej ɨ yuꞌxarij jitze Moisés tɨ joꞌyúꞌxacaꞌ, jiꞌnye huaꞌráanajchi maj catɨ́tɨꞌɨjmaꞌcan metyiꞌcháatɨmaꞌaj mamuaacɨ́ꞌcaꞌan, ajta huaꞌráanajchi maj ɨ tyeɨ́tyee tzáahuatyiꞌraꞌaj jɨn huoꞌtatyójtyeꞌen joꞌmaj huajaꞌantyinájchij. Majta aꞌyan tyáꞌxɨeꞌveꞌ maj huaraꞌsej ɨ ɨpuárij japua tɨ jéetzeꞌ juxɨeꞌveꞌ u tyeyúuj tzajtaꞌ, ajta huaꞌráanajchi maj huaraꞌsej véjriꞌ jimi ɨ tɨ tyihuáꞌcueꞌtyej matɨꞌɨj tyíꞌyeꞌestyaj. 47 Aꞌɨ́ɨ mu majta tyihuáꞌariꞌracaa ɨ huaꞌ chiꞌij aꞌɨ́ɨjma ɨ úucaa ɨ maj antyúujɨɨmuaꞌastariacaꞌ. Aꞌyaa mu huarɨ́n matɨꞌɨjta mij tyeyúuj tzajtaꞌ joꞌtyárutyij. Matɨꞌɨjta mij jaꞌtyéeviꞌij tyényuusimeꞌej muáꞌjuꞌun mej mij séecan tyeɨ́tyee huoꞌséj. Majta aꞌɨ́ɨmaj ɨ maj aꞌyan rɨcɨj, jéehua mu huápuɨꞌɨj jajpuéetzij muáꞌjuꞌun.

21

Tɨꞌɨj íitɨꞌ tɨ antyúusɨɨjtariacaꞌ túmii huatámuꞌvejritacaꞌ

(Mr. 12:41-44)

1 Aj puꞌij Jesús aꞌɨ́ɨjma huaséj ɨ chíjtyaanyiꞌij maj ɨ túmii úꞌsɨɨriaꞌcaꞌaj, tɨꞌij tyeyúuj tzajtaꞌ tyuꞌtyáhuɨɨreꞌen, 2 aꞌɨ́ɨ pu ajta íitaj huaséj tɨquee jeꞌej tyéejviicueꞌ, ajta aꞌɨ́jna ɨ íitɨꞌ huaꞌpuácaa pu ucáahuaꞌxɨj ɨ túmii tɨquee jéehua tyáꞌnajchij. 3 Aj puꞌij Jesús aꞌyan tyuꞌtaxájtacaꞌ tɨjɨn:

—Aꞌyaa nu tyajáꞌmuaꞌixaatyeꞌ tzáahuatyiꞌraꞌaj jɨmeꞌ, aꞌmújna mu íitɨꞌ, jéetzeꞌ pu juꞌcáahuaꞌxɨj mequee néijmiꞌi ɨ séecan. 4 Aꞌɨ́ɨmaj ɨ séecan, néijmiꞌi mu juꞌcáahuaꞌxɨj aꞌɨ́jcɨ ɨ tɨ aváꞌɨtzee ɨ maj jéehua tyiꞌijchaꞌɨ́ɨj, ajta aꞌmújna tɨquee jeꞌej tyéejviicueꞌ, néijmiꞌi pu ucáahuaꞌxɨj aꞌɨ́jcɨ ɨ tɨ jɨn huatyohuɨ́ɨreꞌnyijcheꞌ.

Jesús pu jaataxájtacaꞌ tɨ huatyúꞌuunyiꞌhuaj ɨ tyeyúuj

(Mt. 24:1-2; Mr. 13:1-2)

5 Majta séecan aꞌyan tyúuꞌixaatyaꞌcaꞌaj aꞌɨ́jcɨ jɨmeꞌ tɨ naa huaséꞌrihuaꞌaj ɨ tyeyúuj, ajta ɨ tyetyéj tɨ cureꞌtyij néijmiꞌqueꞌ, ajta ɨ muꞌvéjrij ɨ maj tyoꞌhuariáꞌvɨɨhuaa tɨ naa tyíeꞌen.

Aj puꞌij Jesús aꞌyan tyihuoꞌtéꞌexaaj tɨjɨn:

6 —Néijmiꞌi tɨꞌɨj naꞌaj siaj tyíꞌsej, aj pu atyojoꞌréꞌnyesij aꞌájna xɨcáaraꞌ maj jitzán néijmiꞌi huatyúꞌuunaj, capu cheꞌ séeriaꞌaj jaꞌmej jáxuꞌuj jitze ɨ tyetyéj tɨ jujapuá tyiquéetɨme.

Jeꞌej tɨ tyíꞌrɨnyij tɨꞌɨj néijmiꞌi tyeꞌentyipuáꞌrisimeꞌen

(Mt. 24:3-28; Mr. 13:3-23)

7 Matɨꞌɨj mij aꞌyan tyaataꞌíhuoꞌriꞌ tɨjɨn:

—Maeestro, ¿aꞌnajnyí aꞌyan tyíꞌrɨnyij? ¿Tyiꞌtanyí jɨn tyáamuaꞌreeren tɨ arí tɨ́muaꞌ aꞌyan atyojoꞌréꞌnyesij?

8 Aꞌyaa pu tyihuoꞌtéꞌexaaj tɨjɨn:

—Tyámuaꞌ xuꞌuj muaꞌaj mej mij quee jamuáacuanamuaj, mueꞌtɨ́j mu uvéꞌnyesij nyenyúucaritzeꞌ, aꞌyaa mu tyajamuaatéꞌexaatyeꞌsij yee: “Nyáaj nu aꞌɨ́ɨn puéꞌeen ɨ Cɨríistuꞌ.” Majta aꞌyan tɨjɨn: “Puꞌríj atyojoꞌréꞌnyesij.” Caxu huaꞌ jamuán joꞌcɨ́ꞌcaꞌan. 9 Siatɨꞌɨj aꞌyan tyuꞌnamuaj tɨjɨn: “Muatóonyoꞌsiꞌtyeꞌej ajaꞌhuaꞌ séecan jamuán ɨ tyeɨ́tyee, majta séecan meríj huatyóohuij maj junyoꞌsiꞌtyeꞌ”, caxu tyíꞌtzɨɨnyeꞌej, aꞌyaa pu tyúuxɨeꞌveꞌ tɨ anaquéej aꞌyan tyúꞌrɨnyij, ajta capu eexúj néijmiꞌi tyeꞌentyipuáꞌrij.

10 Aj puꞌij aꞌyan tyihuoꞌtéꞌexaaj tɨjɨn:

—Séecan mu tyeɨ́tyee huatóonyoꞌsiꞌtyeꞌej, majta ɨ maj séej chuéj japua huacháatɨmee, aꞌɨ́ɨ mu majta séecan jamuán huatóonyoꞌsiꞌtyeꞌej. 11 Puaꞌmaquéj pu huápuɨꞌɨj huatóocaꞌtzɨj ɨ cháanacaj, ajta huatúuriꞌhuaj jaꞌmej, ajta jéehua tyuꞌcuíꞌnyiꞌraꞌaj jaꞌmej, ajta jútyeꞌ tyiꞌtɨ́j pu huataséjre tɨ tzɨ́ɨnyiꞌreꞌ, ajta tyiꞌtɨ́j tɨ huápuɨꞌɨj juxɨeꞌveꞌ.

12 ’Ajta tɨꞌɨj quee xu aꞌyan tyíꞌrɨjcaj, aꞌɨ́ɨ mu anaquéej jáꞌmuaviviꞌran, majta jeꞌej puaꞌaj jáꞌmuaꞌuuren. Aꞌúu mu jamojoꞌtyátoosij u tyeyúuj tzajtaꞌ naꞌríij joꞌmaj tyityajaꞌnaamuacaa, majamuáꞌviꞌtɨn aꞌɨ́ɨjma jimi ɨ tajtúhuaanyij, majta aꞌɨ́ɨjma jimi ɨ maj rey jɨn antyúumuaꞌreej, aꞌyaa mu jáꞌmuaꞌuurej aꞌɨ́jcɨ jɨmeꞌ siaj nyéetzij naꞌráꞌastej. 13 Aj puꞌij ɨꞌríitaj jaꞌmej siaj nye jitze maꞌcan tyihuoꞌtéꞌexaatyeꞌen. 14 Siajta muaꞌaj caxu aꞌɨ́jcɨ jɨn tyíꞌmuaꞌajcaj jeꞌej siaj tyuꞌtaxáj siaj sij jujapuá huatányuunyij, 15 jiꞌnye nyáaj nu jamuaatáꞌsij jeꞌej siaj tyuꞌtaxáj, siataꞌaj sij jaayíꞌtɨhuaꞌan, siaj jɨn huaꞌantyimueꞌtɨn aꞌɨ́ɨjma. Camu jeꞌej tyeꞌejtyóovaꞌaj muáꞌjuꞌun, camu majta hueꞌtzij jɨn jáꞌmuamueꞌtɨn. 16 Majta aꞌɨ́ɨmaj ɨ jáꞌmuahuasimuaꞌ, majta ɨ jaꞌmua ihuáamuaꞌ, majta aꞌɨ́ɨmaj ɨ jaꞌmuanyoosimuaꞌ, majta jaꞌmua amíincustyamuaꞌ, aꞌɨ́ɨ mu avíitzij jɨn tyuꞌtátuiireꞌsij muaꞌajmaj. Majta jeꞌcácaa jáꞌmuacuiꞌnyij. 17 Néijmiꞌi mu ɨ tyeɨ́tyee jamuájchaꞌɨɨriaꞌaj muáꞌjuꞌun aꞌɨ́jcɨ jɨmeꞌ siaj nyéetzij náꞌtzaahuatyeꞌ. 18 Caxu jeꞌej tyityóomuaꞌajcaj, jiꞌnye ɨ Dios pu jaꞌmuachaꞌɨ́ɨj jaꞌmej. 19 Siataꞌaj huatyóocaꞌnyej ɨ jutzájtaꞌ siaj sij tyoꞌtáviicueꞌ, aj xu sij júurij huatyáꞌɨtzeereꞌej ɨ Dios jimi.

20 ’Siatɨꞌɨj huoꞌséj ɨ xantáaruꞌuj maj eetyaváatɨme a Jerusalén, aꞌyaa xu tyáꞌmuaꞌreeriaj tɨjɨn puꞌríj tɨn huatyúꞌuunyiꞌhuaj ɨ Jerusalén. 21 Majta ɨ maj Judea joꞌtyúꞌuu, micheꞌ jiyeꞌtzín jóꞌcɨɨnyej ɨ jɨríj tzajtaꞌ. Majta ɨ maj Jerusalén joꞌtyúꞌuu, micheꞌ iirácɨɨnyej apuaꞌquéj ɨ chájtaꞌnaj jitze. Majta ɨ maj ɨtzitáj joꞌtyúꞌuu, micheꞌ quee ujoꞌtyáruꞌpicheꞌen ɨ chájtaꞌnaj jitze. 22 Aꞌájna xɨcáaraꞌ jitze, jéehua mu jajpuéetzij muáꞌjuꞌun, jiꞌnye aj pu néijmiꞌi tyaꞌróoꞌastej jeꞌej tɨ tyéꞌyuꞌsiꞌ ɨ yuꞌxarij jitze. 23 Jéehua mu jajpuéetzij muáꞌjuꞌun aꞌájna xɨcáaraꞌ jitze aꞌɨ́ɨmaj ɨ úucaa ɨ maj ootajucájmee, majta aꞌɨ́ɨmaj ɨ maj móoj huáꞌtziꞌtyej ɨ juyójmuaꞌ, jéehua mu huápuɨꞌɨj jajpuéetzij muáꞌjuꞌun aꞌɨ́ɨmaj ɨ maj Israel huacháatɨmee, jiꞌnye puéjtzij pu huoꞌtáꞌsij ɨ Dios. 24 Séecan mu ɨ tyeɨ́tyee cuiꞌnyij ɨ chúun jɨmeꞌ, majta séecan áꞌviꞌtɨn ɨ séej chuéj japua tɨ aꞌyan séejreꞌ ɨ cháanacaj japua. Majta ɨ maj quee Israel jáꞌmaꞌcan, aꞌɨ́ɨ mu jaatyúꞌuunaj ɨ Jerusalén ꞌasta naꞌaj quee aróoꞌastej aꞌájna xɨcáaraꞌ maj jitzán jaataxájtacaꞌ.

Jeꞌej tɨ yeꞌej yetyiꞌcányesij aꞌɨ́jna ɨ tɨ ajta tyévij jitze huanɨeꞌhuacaꞌ

(Mt. 24:29-35, 42-44; Mr. 13:24-37)

25 ’Ajta jéehua pu tyuꞌtaséjreꞌej ɨ jútyeꞌ ɨ xɨcáj jitze, ajta ɨ máxcɨrɨeꞌ jitze, ajta xúꞌraꞌvej tzajtaꞌ. Ajta íiyan ɨ cháanacaj japua, aꞌɨ́ɨ mu ɨ tyeɨ́tyee tyíꞌtzɨɨnyeꞌej muáꞌjuꞌun jiꞌnye capu jeꞌej huaꞌmitéerastyaꞌaj jaꞌmej, aꞌɨ́jcɨ jɨmeꞌ ɨ tɨ jéehua tyuutáꞌhuaꞌaj jaꞌmej ɨ jájritzeꞌ tɨꞌij huápuɨꞌɨj pu tɨꞌráanaj jaꞌmej. 26 Jéehua mu ɨ tyeɨ́tyee jóꞌpuaꞌrij aꞌɨ́jcɨ jɨmeꞌ mej tyuꞌtátzɨɨnyeꞌej, matɨꞌɨj jéehua tyúꞌmuaꞌtyij jeꞌej tɨ tyiꞌtɨ́j jaꞌuurej aꞌíjcɨ ɨ cháanacaj, jiꞌnye tyiꞌtɨ́j tɨnaꞌaj tɨ jútyeꞌ tyejéꞌsejreꞌ, aꞌɨ́ɨ pu ajta tyuꞌtóocaꞌtzɨj. 27 Aꞌájna xɨcáaraꞌ jitze, aꞌɨ́ɨ mu jaséjran aꞌɨ́jcɨ ɨ tɨ ajta tyévij jitze huanɨeꞌhuacaꞌ, tɨ ajeꞌcáamaꞌaj jaꞌmej jéetɨrij tzajtaꞌ, huápuɨꞌɨj pu naa huaséꞌrihuaꞌaj jaꞌmej, mej mij tyámuaꞌ naa tyoꞌtaséj ɨ tyeɨ́tyee, jumuárɨeꞌrij pu jɨn yavaꞌcányesij. 28 Tɨꞌɨj huatyóochenyij tɨ aꞌyan tyíꞌrɨnyij, tyámuaꞌ xu huóoꞌuurej. Siataꞌaj atanyéjnyeꞌrij, jiꞌnye puꞌríj véjriꞌ aꞌájna xɨcáaraꞌ Dios tɨ jitzán jamuiꞌrátoosij.

29 Ajta séej nyúucarij huoꞌtéꞌexaa aꞌyan tɨjɨn:

—Cásɨꞌ, xaaséj aꞌɨ́jcɨ ɨ xápuaꞌ, naꞌríij séecan ɨ cɨyéj tɨ tyíꞌsejreꞌ. 30 Tɨꞌɨj antyinyájxɨꞌɨn ɨ xámueꞌraꞌ, muaꞌaj xu jaséjran, siajta jamuaꞌreeren tɨ arí véjriꞌ putyíꞌrɨcɨj ɨ víitaꞌrij tzajtaꞌ. 31 Aꞌyaa pu chaꞌtánaꞌaj tyíꞌeen, siatɨꞌɨj tyíꞌsejra jeꞌej nyaj tyajamuaatéꞌexaa, siataꞌaj aꞌyan tyáamuaꞌreej tɨ arí tɨ́muaꞌ aꞌájna putyajáꞌrɨcɨj tɨ Dios tyuꞌtaꞌíjtaj.

32 ’Aꞌyaa nu tyajáꞌmuaꞌixaatyeꞌ tzáahuatyiꞌraꞌaj jɨmeꞌ, néijmiꞌi pu aꞌyan tyíꞌrɨnyij jeꞌej nyaj tyajamuáaꞌixaa, meentyij mequee xu huácuij ijíij maj huátyeɨtyee. 33 Aꞌɨ́jna ɨ tajapuá tɨ séejreꞌ aꞌɨ́ɨ pu áꞌpuaꞌren, ajta ɨ cháanacaj pu ajta áꞌpuaꞌren, ajta ɨ nyenyúucaa, capu aꞌnáj antyipuaꞌrij.

34 ’Tyámuaꞌ xuꞌuj muaꞌaj, caxu jeꞌej puaꞌaj juꞌuuriaj ɨ jutzájtaꞌ, aꞌɨ́jcɨ jɨmeꞌ siaj juiꞌiveꞌ, caxu siajta aꞌɨ́j jitze tyíꞌmuaꞌajcaj ɨ tɨ yan tyíꞌsejreꞌ ɨ cháanacaj japua. Tɨꞌij quee aꞌájna xɨcáaraꞌ jitze, jaꞌmua japua rájvetyij siatɨꞌɨj puaꞌaj quee jachoꞌveꞌ. 35 Jiꞌnye aꞌɨ́ɨ pu huaꞌ japua rávesij néijmiꞌcaa japua ɨ maj aꞌyan huacháatɨmee ɨ cháanacaj japua. 36 Aꞌnáj tɨnaꞌaj xu atanyéjnyeꞌrij, siataꞌaj aꞌyan tyáꞌhuaviiraj ɨ Dios tɨꞌij jamuáahuɨɨreꞌen, tɨꞌij quee tyiꞌtɨ́j jeꞌej jáꞌmuaꞌuurej jeꞌej tɨ tyiꞌtɨ́j rɨnyij, siajta aꞌyan tyáꞌhuoocaj siaj sij nye jimi huatyáꞌɨtzeereꞌen, ɨ nyaj nyajta tyévij jitze huanɨeꞌhuacaꞌ.

37 Aꞌnáj tɨnaꞌaj tújcaꞌrij tzajtaꞌ, aꞌɨ́ɨ pu tyihuáꞌmuaꞌtyahuaꞌaj ɨ tyeyúuj tzajtaꞌ. Ajta tɨꞌɨjta huaréꞌchumuaꞌrej, aꞌáa pu jóꞌyiꞌcaaj ɨ jɨríj jitze tɨ aꞌyan tyajaꞌrájtyapuaj tɨjɨn Aseitúunajrimi, aꞌáa pu jaꞌtáxaiꞌirihuaꞌaj. 38 Majta néijmiꞌi mu ɨ tyeɨ́tyee íiyaꞌ ajoꞌréꞌnyinyiicaꞌaj joꞌtɨj ɨ tyeyúuj joꞌtyéjvee mej mij jáanamuaj ɨ Jesús.

22

Matɨꞌɨj jaaxáꞌpuɨꞌɨntarej maj avíitzij jɨn jaatyéeviꞌ ɨ Jesús

(Mt. 26:1-5, 14-16; Mr. 14:1-2, 10-11; Jn. 11:45-53)

1 Puꞌríj aꞌájna véjriꞌ putyíꞌrɨjcaj matɨꞌɨj puaꞌaj aꞌɨ́jcɨ jɨn tyíꞌyeꞌestyaa ɨ maj páan cuaꞌcaa ɨ maj quee levaduuraj janaꞌajchityaa. Aꞌyaa mu majta jatamuáꞌmuaj tɨjɨn: Tɨꞌɨj Dios tyihuoꞌtúꞌuunyiꞌriꞌ ɨ huaꞌyojmuaꞌ ɨ maj anáatyaꞌaj muaanánɨeꞌhuacaꞌ aꞌájna a Egipto. 2 Majta aꞌɨ́ɨmaj ɨ maj tyíꞌijta tyeyúuj tzajtaꞌ, majta aꞌɨ́ɨmaj ɨ maj tyihuáꞌmuaꞌtyej ɨ yuꞌxarij jitze Moisés tɨ joꞌyúꞌxacaꞌ, jéehua mu tyíꞌmuaꞌajcaa jeꞌej maj yeꞌej tyeejéꞌcaj ɨ Jesús, majta quee jeꞌej tyéjtyoovaꞌaj, jiꞌnye mahuáꞌtzɨɨnyaꞌcaꞌaj ɨ tyeɨ́tyee.

3 Tɨꞌquij ɨ tyiyáaruꞌ utyájrupij aꞌɨ́jcɨ ɨ Judas tzajtaꞌ, ɨ maj aꞌyan jatamuáꞌmuaj tɨjɨn Iscariote, aꞌɨ́ɨ pu ajta huaꞌ jitze ajtyámaꞌcan ɨ maj tamuáamuataꞌ japuan huaꞌpuaj aráꞌasej. 4 Tɨꞌquij ɨ Judas aꞌɨ́ɨjma jimi ajoꞌréꞌnyej ɨ maj tyíꞌijta ɨ tyeyúuj tzajtaꞌ, ajta ɨ maj tyihuáꞌijtyeꞌ aꞌɨ́ɨjma ɨ maj tyíꞌchaꞌɨj u tyeyúuj tzajtaꞌ, aj puꞌij huoꞌtéꞌexaa jeꞌej tɨ yeꞌej huárɨnyij tɨꞌij avíitzij jɨn huoꞌtátuiireꞌen aꞌɨ́jcɨ ɨ Jesús. 5 Majta aꞌɨ́ɨmaj mu huatóotyamuaꞌvej, matɨꞌɨj mij tyaꞌtóoratziiriꞌ maj túmii jaatáꞌ. 6 Aꞌɨ́ɨ pu jaꞌancuriáaꞌ ɨ huáꞌnyuucaa. Aj puꞌij huatyóochej tɨ jáahuoonyij aꞌnáj tɨ ɨꞌríj tɨ huoꞌtátuiireꞌen ɨ Jesús maj quee jaséeracaj ɨ tyeɨ́tyee.

Tɨꞌɨj tavástaraꞌ huaꞌ jamuán tyuꞌcuaj aꞌɨ́ɨjma ɨ maj jamuán huacɨ́j

(Mt. 26:17-29; Mr. 14:12-25; Jn. 13:21-30; 1 Co. 11:23-26)

7 Tɨꞌɨj ij aꞌájna atyojoꞌréꞌnyej ɨ xɨcáaraꞌ maj jitzán jacuaꞌcaa ɨ páan maj quee levaduuraj janaꞌajchityaa. Aꞌájna xɨcáaraꞌ jitze, aꞌɨ́j mu majta muꞌvejritacaa ɨ cányaꞌaj ɨ maj jɨn joꞌtámuaꞌreej aꞌájna xɨcáaraꞌ tɨ Dios jitzán tyihuoꞌtúꞌuunyiꞌriꞌ ɨ huaꞌyojmuaꞌ ɨ maj anáatyaꞌaj muaanánɨeꞌhuacaꞌ. 8 Aj puꞌij Jesús huoꞌtachoꞌvej aꞌɨ́jcɨ ɨ Pedro ajta ɨ Juan, aꞌyaa pu tyihuoꞌtéꞌexaaj tɨjɨn:

—Siataꞌaj ujóꞌjuꞌ siaj sij tyámuaꞌ tyojóꞌuurej tyej tyij jáacuaꞌnyij aꞌɨ́jcɨ ɨ tyaj jɨn joꞌtámuaꞌreej tɨꞌɨj Dios tyihuoꞌtúꞌuunyiꞌriꞌ ɨ huaꞌyojmuaꞌ ɨ maj anáatyaꞌaj muaanánɨeꞌhuacaꞌ.

9 Ajta aꞌɨ́ɨmaj, aꞌyaa mu tyaataꞌíhuoꞌriꞌ tɨjɨn:

—¿Joꞌnyij jitze aꞌyan petyiyáꞌxɨeꞌveꞌ tyej tyij tyámuaꞌ tyojóꞌuurej?

10 Aꞌyaa pu tyihuoꞌtéꞌexaaj tɨjɨn:

—Siatɨꞌɨj chájtaꞌ joꞌtyájrutyej, tyáataj xu séjran tɨ xáꞌrij huátɨsij, jájtyij tɨ uhuájmuaa, siataꞌaj jamuán ujóꞌjuꞌ, siajta jamuán ujoꞌtyájrutyej u chiꞌtáj joꞌtɨj aꞌɨ́ɨn jaꞌráꞌiixaj. 11 Siataꞌaj aꞌyan tyaatéꞌexaatyeꞌen aꞌɨ́jcɨ ɨ tɨ ajaꞌchej yee: “Aꞌyaa pu tyíꞌxaj ɨ maeestro yee: ¿Joꞌnyij jáaɨꞌrij tɨ tyúꞌcuaꞌnyij ɨ tɨ jɨn joꞌtámuaꞌreej tɨꞌɨj Dios tyihuoꞌtúꞌuunyiꞌriꞌ ɨ huaꞌyojmuaꞌ ɨ maj anáatyaꞌaj muaanánɨeꞌhuacaꞌ? Aꞌɨ́ɨ pu tyíꞌcuaꞌnyij aꞌɨ́ɨjma jamuán ɨ tɨ huaꞌantyíhuoj.” 12 Aꞌɨ́ɨ pu jamuaataséjratyeꞌsij ánɨmuaj ɨ chiꞌij tɨ veꞌéj tɨ uhuaréꞌyohuaj, siataꞌaj aꞌúun tyámuaꞌ tyojóꞌuurej.

13 Aj mu mij joꞌcɨ́j, matɨꞌɨj aꞌáa jaꞌráꞌaj, aꞌyaa pu tyáꞌraa jeꞌej tɨ tyihuoꞌtéꞌexaaj ɨ Jesús, aj mu mij tyámuaꞌ tyúꞌruuj ɨ maj jɨn joꞌtámuaꞌreej jeꞌej tɨ Dios tyihuoꞌtúꞌuunyiꞌriꞌ.

14 Tɨꞌɨj atyojoꞌréꞌnyej aꞌtzáaj maj puaꞌaj tyíꞌcuaꞌnyij, néijmiꞌi mu huatyáraꞌsacaꞌ véjriꞌ ɨ méesaj jitze, aꞌɨ́jna ɨ Jesús, majta aꞌɨ́ɨmaj ɨ maj jamuán huacɨ́j. 15 Tɨꞌɨj ij aꞌyan tyihuoꞌtéꞌexaaj tɨjɨn:

—Jéehua nu huápuɨꞌɨj aꞌyan tyáꞌxɨeꞌvaꞌcaꞌaj nyaj jaꞌmua jamuán tyúꞌcuaꞌnyij, ijíij nyaj quee xu jajpuéjtzij, tyej tyij néijmiꞌi joꞌtámuaꞌreej aꞌɨ́jcɨ jɨmeꞌ ɨ tɨ Dios tyihuoꞌtúꞌuunyiꞌriꞌ ɨ huaꞌyojmuaꞌ ɨ maj anáatyaꞌaj muaanánɨeꞌhuacaꞌ. 16 Aꞌyaa nu tyajáꞌmuaꞌixaatyeꞌ, canu cheꞌ aꞌnáj jacuaꞌnyij ɨ páan ꞌasta quee néijmiꞌi tyaꞌróoꞌastej aꞌájna xɨcáaraꞌ tɨꞌɨj Dios jitzán néijmiꞌi jɨn tyuꞌtaꞌíjtaj íiyan ɨ cháanacaj japua.

17 Aj puꞌij jajriáj ɨ váasuj, tɨꞌquij tyámuaꞌ tyaatáꞌ ɨ Dios, aj puꞌij huoꞌtajájnyi, aꞌyaa pu tyihuoꞌtéꞌexaaj tɨjɨn:

—Yaꞌcuíj, siataꞌaj néijmiꞌi jaaréꞌyeꞌen, 18 jiꞌnye aꞌyaa nu tyajáꞌmuaꞌixaatyeꞌ nyaj quee cheꞌ aꞌnáj juꞌquéiꞌsij jáꞌriaꞌraꞌ ɨ úuvaj, ꞌasta naꞌaj quee yan huataséjreꞌen aꞌnáj tɨ Dios tyuꞌtaꞌíjtaj íiyan ɨ cháanacaj japua.

19 Ajta jeꞌen ɨ páan tyiꞌɨ́j, tɨꞌɨj ij ajta tyámuaꞌ tyaatáꞌ ɨ Dios. Aj puꞌij jaꞌantyítaaracaꞌ ɨ páan, ajta jeꞌen huoꞌtaꞌɨ́ꞌpuꞌuj, aꞌyaa pu tyihuoꞌtéꞌexaaj tɨjɨn:

—Aꞌyaa pu huatóomuaꞌaj ɨ páan, aꞌíi pu aꞌɨ́ɨn puéꞌeen ɨ nye tyéviraꞌ ɨ nyaj jɨn jaꞌmua japua huatanyúj. Aꞌyaa xu huárɨnyij siaj sij joꞌtámuaꞌreej jeꞌej nyaj huarɨ́j.

20 Matɨꞌɨj tyuꞌcuáꞌaj, aꞌyaa pu chaꞌtaj naꞌaj huarɨ́j, aꞌɨ́ɨ pu jajriáj ɨ váasuj, aꞌyaa pu tyihuoꞌtéꞌexaaj tɨjɨn:

—Aꞌíjna ɨ váasuj tzajtaꞌ tɨ uhuájmuaa, aꞌyaa pu huatóomuaꞌaj ɨ nyúucarij tɨ jɨmeꞌ Dios jájcuaj jɨn tyaꞌtóoratziiriꞌ tɨ jaꞌmua japua huatányuusij. Aꞌíi pu aꞌɨ́ɨn puéꞌeen ɨ nyaxúureꞌ nyaj jeꞌráxɨreꞌsij jaꞌmua jitze maꞌcan.

21 ’Ajta ɨ aꞌtɨ́j tɨ avíitzij jɨn tyuꞌtátuiireꞌsij nyéetzij, aꞌɨ́ɨ pu ajta yésejreꞌ nyaj jamuán iiyeꞌej méesaj jitze. 22 Aꞌyaa pu tyíꞌnyaꞌuurej nyéetzij, ɨ nyaj nyajta tyévij jitze huanɨeꞌhuacaꞌ, jeꞌej tɨ tyuꞌxáꞌpuɨꞌɨntariacaꞌ. Ajta huatóoxaamujrityeꞌej aꞌɨ́jna ɨ tɨ nyéetzij tyuꞌtátuiireꞌej avíitzij jɨmeꞌ.

23 Majta aꞌɨ́ɨmaj ɨ maj jamuán huacɨ́j, aꞌɨ́ɨ mu huatyóohuij maj huóoꞌihuoꞌ aꞌɨ́jcɨ jɨmeꞌ aꞌtɨ́j tɨ aꞌɨ́ɨn puéꞌeen ɨ tɨ tyuꞌtátuiireꞌsij.

Aꞌtanyíj aꞌɨ́ɨn puéꞌeen ɨ tɨ jéetzeꞌ juxɨeꞌveꞌ

24 Matɨꞌɨj mij huatyóohuij maj tyiꞌhuóoꞌihuoꞌ aꞌɨ́jcɨ jɨmeꞌ aꞌtɨ́j tɨ jéetzeꞌ juxɨeꞌveꞌ. 25 Ajta ɨ Jesús aꞌyaa pu tyihuoꞌtéꞌexaaj tɨjɨn:

—Aꞌɨ́ɨmaj ɨ maj rey jɨn tyityatatyíj huaꞌ tzajtaꞌ ɨ maj quee Israel jáꞌmaꞌcan, aꞌɨ́ɨ mu caꞌnyéjrij jɨn tyihuáꞌijtyeꞌ. Ajta aꞌɨ́ɨmaj ɨ maj tyihuáꞌijtyeꞌ ɨ tyeɨ́tyee, aꞌyaa mu tyúuxaj yee ityáj tu tyámuaꞌ tyajaꞌmuachaꞌɨj. 26 Siajta muaꞌaj, caxu aꞌyan eenyeꞌ matɨꞌɨj aꞌɨ́ɨmaj, sulu aꞌyaa xu éenyeꞌej xáꞌraꞌnyij, aꞌɨ́jna ɨ aꞌtɨ́j tɨ jéetzeꞌ juxɨeꞌveꞌ jaꞌmua jimi, cheꞌ aꞌyan éenyeꞌej jáꞌraꞌnyij tɨꞌɨj ɨ tɨquee tyiꞌtɨ́j jɨn juxɨeꞌveꞌ, ajta aꞌɨ́jna ɨ tɨ tyíꞌijta, cheꞌ aꞌyan éenyeꞌej jáꞌraꞌnyij tɨꞌɨj aꞌɨ́jna ɨ tɨ huáꞌhuɨɨreꞌ néijmiꞌcaa. 27 Cásɨꞌ, ¿aꞌtanyíj jéetzeꞌ vaꞌcán jɨn tyiꞌtyéjvee? ¿Nyi aꞌɨ́jna ɨ tɨ huatyájcaj joꞌtɨj méesaj joꞌtyéjvee, caꞌ aꞌɨ́jna ɨ tɨ tyáꞌcueꞌtyej? ¿Nyiquee aꞌɨ́jna ɨ tɨ tyíꞌcuaꞌ huatyequéej joꞌtɨj ɨ méesaj joꞌtyéjvee? Ajta nyáaj nu aꞌɨ́ɨn puéꞌeen ɨ nyaj jéetzeꞌ vaꞌcán jɨn tyiꞌtyéjvee, nyajta nyáaj yanuj huatyéjve jaꞌmua jimi, tɨꞌɨj aꞌɨ́jna ɨ tɨ tyihuáꞌcueꞌtyee.

28 ’Siajta muaꞌaj xu aꞌɨ́ɨn puéꞌeen ɨ siaj aꞌnáj tɨnaꞌaj nyajamuan ya huatyuꞌuj nyatɨꞌɨjta jajpuéjtzij. 29 Nyáaj nu jamuaatáꞌ, siaj sij tyuꞌtaꞌíjtaj, jiꞌnye aꞌɨ́jna ɨ nyavástaraꞌ puꞌríj naatáꞌ ɨ nyaj jɨn tyuꞌtaꞌíjtaj. 30 Aꞌájna xɨcáaraꞌ jitze nyaj jitzán tyuꞌtaꞌíjtaj íiyan ɨ cháanacaj japua, muaꞌaj xu ajtyáraꞌsij ɨ méesaj jitze siaj sij tyúꞌcuaꞌnyij siajta huayeꞌen nyaj jamuán. Siajta jeꞌen huatyáraꞌsij ɨ ɨpuárij japua tɨ jéetzeꞌ juxɨeꞌveꞌ, siaj sij huoꞌxɨ́jtyeꞌen aꞌɨ́ɨjma ɨ tyeɨ́tyee ɨ maj majta Israel jitze eerányej, ɨ maj tamuáamuataꞌ japuan huaꞌpuaj aráꞌasej.

Jesús pu aꞌyan tyaatéꞌexaa ɨ Pedro tɨjɨn: “Huéeicaj paj puaꞌmáj naatyáhueꞌtaj”

(Mt. 26:31-35; Mr. 14:27-31; Jn. 13:36-38)

31 Aj puꞌij ɨ Jesús aꞌyan tyaatéꞌexaa ɨ Pedro tɨjɨn:

—Simón, Simón, aꞌɨ́jna ɨ tyiyáaruꞌ, aꞌɨ́ɨ pu jaatáhuoj tɨ Dios jaatáꞌan tɨꞌij tyuꞌtatyéseꞌen tɨ jamuaamuéꞌtɨn siaj sij manúurɨeenyij. 32 Nyajta nyáaj, aꞌyaa nu tyaatáhuo muéetzij jɨmeꞌ ɨ Dios jimi pej pij quee eeriáꞌɨtzen aꞌɨ́jcɨ jɨmeꞌ ɨ paj naꞌraꞌastijre, ajta patɨꞌɨj táhuaꞌaj naꞌráꞌastijreꞌen, aꞌyaa paj huárɨnyij, pataꞌaj caꞌnyíjraꞌaj huoꞌtáꞌan aꞌihuáamuaꞌ.

33 Ajta aꞌɨ́jna ɨ Pedro, aꞌyaa pu tyaatéꞌexaa tɨjɨn:

—Nyavástaraꞌ, nuꞌríj aꞌyan tyoꞌtyényacaꞌan nyaj ajamuán eetyánamiꞌhuaj naꞌríij nyaj ajamuán huámuɨꞌnyij.

34 Ajta ɨ Jesús aꞌyan tyuꞌtanyúj tɨjɨn:

—Pedro, aꞌyaa nu tyíꞌmuaꞌixaatyeꞌ, tɨꞌɨj quee xu jíihuacaj ɨ tyacuáarɨeꞌ, huéeicaj paj naatyáhueꞌtaj aꞌyan tɨjɨn capáj nyamuaꞌtyej.

Puꞌríj tyaꞌráꞌiixaj tɨꞌɨj jajpuéetzij jaꞌmej aꞌɨ́jna ɨ Jesús

35 Aj puꞌij Jesús aꞌyan tyihuoꞌtaꞌíhuoꞌriꞌ tɨjɨn:

—¿Nyi tyiꞌtɨ́j jamoꞌtyáꞌɨtziij nyatɨꞌɨj jamuaataꞌítyacaꞌ siaj joꞌcɨ́xɨꞌɨn, siaj quee átoꞌrij joꞌpíj, siajta quee tyiꞌtɨ́j joaꞌáj siaj túmii tzajtaꞌ ucáꞌan, siatɨꞌɨj quee cheꞌ séecan ɨ jucaꞌquéj joɨꞌɨꞌpuꞌcaꞌaj?

Aꞌyaa mu tyityaatanyúj tɨjɨn:

—Capu tyiꞌtɨ́j toꞌtyáꞌɨtzii.

36 Aj puꞌij aꞌyan tyihuoꞌtéꞌexaaj tɨjɨn:

—Ajta ijíij, tɨpuaꞌaj aꞌtɨ́j tyiꞌ átoꞌrij, cheꞌ jaꞌantyipíij, naꞌríij ɨ túmii tɨ tzajtaꞌ ucáꞌan. Tɨpuaꞌaj aꞌtɨ́j quee séej tyíchaꞌɨɨj ɨ chúun, cheꞌ jáatoonyij ɨ jumáancaj ajta jeꞌen séej huánanan ɨ chúun aꞌɨ́jcɨ jɨmeꞌ túmii. 37 Aꞌyaa pu tyéꞌyuꞌsiꞌ ɨ yuꞌxarij jitze tɨjɨn: “Aꞌyaa mu jaatamuaꞌaj tɨjɨn aꞌíi pu aꞌɨ́ɨn puéꞌeen sɨ́ɨj tɨ jeꞌej puaꞌaj tyíꞌtyevij.” Aꞌyaa nu tyajáꞌmuaꞌixaatyeꞌ tɨ juxɨeꞌveꞌ tɨ aꞌyan tyaꞌróoꞌastej jeꞌej tɨ tyéꞌyuꞌsiꞌ nyéetzij jɨmeꞌ.

38 Majta aꞌɨ́ɨmaj ɨ maj jamuán huacɨ́j, aꞌyaa mu tyaatéꞌexaa tɨjɨn:

—Cásɨꞌ tavástaraꞌ, huaꞌpuaj pu yee tyíꞌsejreꞌ ɨ chúun.

Aj puꞌij aꞌyan tyuꞌtanyúj tɨjɨn:

—Cheꞌ aꞌyan eenyeꞌ caxu cheꞌ tyiꞌtɨ́j xajtaj.

Tɨꞌɨj Jesús huatyéenyuj aꞌájna a Getsemaní

(Mt. 26:36-46; Mr. 14:32-42)

39 Aj puꞌij iirájraa ɨ Jesús, tɨꞌɨj ij aꞌáa joꞌmej joꞌtɨj jáꞌasacaa ɨ jɨríj jitze tɨ aꞌyan tyajaꞌrájtyapuaj tɨjɨn Aseitúunajrimi, majta aꞌɨ́ɨmaj ɨ maj jamuán huacɨ́j, aꞌɨ́ɨ mu majta jamuán ujóꞌjuꞌ. 40 Tɨꞌɨj aꞌáa jaꞌráꞌaj, aꞌyaa pu tyihuoꞌtéꞌexaaj tɨjɨn:

—Siataꞌaj huatyényuunyij siaj sij quee tyiꞌtɨ́j jɨn ootyáꞌɨtzeereꞌen.

41 Tɨꞌquij aꞌáa huojoohuáꞌxɨj aꞌtzúj pu aꞌ ɨmuáj joꞌréꞌnyej aꞌchu tɨ ɨmuáj ajaꞌráahuɨꞌtzɨj ɨ tyetyéj tɨpuaꞌaj aꞌtɨ́j jɨn tyuꞌtatóꞌoj, aꞌáa pu tyítunutacaꞌ, tɨꞌquij huatyéenyuj ɨ Dios jimi, 42 aꞌyan tɨjɨn:

—Nyavástaraꞌ, aꞌyaa nu tyíꞌmuahuaviij, tɨpuaꞌaj muaꞌráanajchij paj naatáꞌ nyej nyij quee aꞌyan tyaꞌajpuéetzij náꞌraꞌnyij, ajta cheꞌ quee aꞌyan atyojoꞌréꞌnyinyiicaꞌan jeꞌej nyej nyáaj tyáꞌxɨeꞌveꞌ, sulu cheꞌ aꞌyan tyáꞌraꞌnyij jeꞌej paj muáaj tyáꞌxɨeꞌveꞌ.

43 Aj puꞌij sɨ́ɨj jimí huataséjre ɨ tɨ tajapuá tyíꞌhuɨɨreꞌ, tɨꞌij caꞌnyíjraꞌaj jaatáꞌ. 44 Ajta ɨ Jesús, jéehua pu tyíꞌmuaꞌajcaa, aꞌɨ́j pu jɨn jéetzeꞌ huatyéenyuj, jéehua pu cámuɨꞌyacaꞌaj ɨ tɨéexɨꞌmuarij, aꞌyaa pu huaséꞌrihuaꞌaj tɨꞌɨj xúureꞌej tɨ ajaꞌrátzunyaa a chóotaꞌ.

45 Tɨꞌquij ájchej joꞌtɨj jaꞌtyényuusimaꞌaj, tɨꞌɨj ij ajoꞌréꞌnyej joꞌmaj jeꞌej jéꞌeenyeꞌej aꞌɨ́ɨmaj ɨ maj jamuán huacɨ́j, muꞌríj tyácuꞌtzisimaꞌaj, jiꞌnye jéehua mu cuaꞌnacaꞌaj aꞌɨ́jcɨ jɨmeꞌ maj juxaamuɨjrityeꞌ. 46 Aꞌyaa pu tyihuoꞌtéꞌexaaj tɨjɨn:

—¿Jiꞌnye siajta tyityetyacuꞌtzuj? Xáꞌajhuiixɨꞌ, siataꞌaj huatyényuunyij tɨꞌij quee tyiꞌtɨ́j jaꞌmua japua rájvetyij ɨ siaj jɨn ootyáꞌɨtzeereꞌen ɨ Dios jimi.

Matɨꞌɨj jaatyéeviꞌ aꞌɨ́jcɨ ɨ Jesús

(Mt. 26:47-56; Mr. 14:43-50; Jn. 18:2-11)

47 Óocheꞌ pu tyiꞌxáatacaj ɨ Jesús, matɨꞌɨj jéehua ɨ tyeɨ́tyee ajeꞌréꞌnyej, ajta aꞌɨ́jna ɨ tɨ aꞌyan ántyapuaj tɨjɨn Judas, ɨ tɨ ajta huaꞌ jitze ajtyámaꞌcan ɨ maj tamuáamuataꞌ japuan huaꞌpuaj aráꞌasej, aꞌɨ́ɨ pu anaquéej huamaꞌcaꞌaj, aj puꞌij ajtyáxɨɨriacaꞌ tɨꞌij jiꞌtyáapuɨꞌtzej aꞌɨ́jcɨ ɨ Jesús. 48 Ajta ɨ Jesús aꞌyaa pu tyaataꞌíhuoꞌriꞌ tɨjɨn:

—Judas, ¿nyij aꞌɨ́j jɨn penɨiꞌtyápuɨꞌtzeꞌsij pej pij nyéetzij tyuꞌtátuireꞌen, ɨ nyaj nyajta tyévij jitze huanɨeꞌhuacaꞌ?

49 Majta aꞌɨ́ɨmaj ɨ maj Jesús jamuán huacɨ́j, matɨꞌɨj jaaséej jeꞌej tɨ tyiꞌtɨ́j rɨjcaj, aj mu mij aꞌyan tyaatéꞌexaa tɨjɨn:

—Tavástaraꞌ, ¿nyi tyahuoꞌtanyóꞌsiꞌtyeꞌen aꞌíjcɨ jɨmeꞌ ɨ tyíꞌtachuun?

50 Ajta sɨ́ɨj tɨ Jesús jamuán joꞌcháꞌcanyaꞌaj, aꞌɨ́ɨ pu tyaapuéj aꞌɨ́jcɨ tɨ jahuɨɨreꞌ aꞌɨ́jna ɨ tɨ tyíꞌijta u tyeyúuj tzajtaꞌ, jaꞌajtasíjchacaꞌ ɨ naxɨéeraꞌ, muácaꞌtaꞌ tɨ pujmuaꞌ.

51 Ajta ɨ Jesús aꞌyaa pu tyuꞌtaxájtacaꞌ tɨjɨn:

—Caxu cheꞌ junyoꞌsiꞌtyeꞌej.

Tɨꞌɨj ij jaꞌajtamuárɨej aꞌɨ́jcɨ ɨ naxɨéeraꞌ jitze, ajta tyáahuaj. 52 Ajta jeꞌen ɨ Jesús aꞌyan tyihuoꞌtéꞌexaaj aꞌɨ́ɨjma ɨ maj tyíꞌijta u tyeyúuj tzajtaꞌ, ajta ɨ maj tyihuáꞌijtyeꞌ ɨ maj tyíꞌchaꞌɨj u tyeyúuj tzajtaꞌ, ajta aꞌɨ́ɨjma ɨ huáasij, néijmiꞌcaa matɨꞌɨj manaꞌaj ɨ maj jimí ajeꞌréꞌnyej aꞌyan tɨjɨn:

—¿Nyi náhuaꞌrij nyapuéꞌeen siaj sij muaꞌaj mujoꞌváꞌjuꞌun chúun setyuꞌɨ́ɨꞌsimaꞌaj, siajta cɨyéj? 53 Aꞌnáj tɨnaꞌaj nu aꞌúu joꞌtyaváaj náꞌyiꞌcaaj u tyeyúuj tzajtaꞌ jaꞌmua jimi nyetyajaꞌmuamuatyáaj. Siajta muaꞌaj, caxu aꞌnáj naatyéeviꞌ, ijíij xu xaa aꞌyan rɨnyij, jiꞌnye aꞌɨ́ɨ pu jaꞌmua jitze ucájrupij aꞌɨ́jna ɨ tɨ tyíꞌijta tɨ́caꞌrij tzajtaꞌ.

Tɨꞌɨj ɨ Pedro jaatyáhueꞌtacaꞌ aꞌɨ́jcɨ ɨ Jesús

(Mt. 26:57-58, 69-75; Mr. 14:53-54, 66-72; Jn. 18:12-18, 25-27)

54 Matɨꞌɨj mij jaatyéeviꞌ aꞌɨ́jcɨ ɨ Jesús, aj mu mij yoꞌvíꞌtɨj, aꞌáa mu yoꞌréꞌnyijtyej joꞌtɨj jaꞌchej aꞌɨ́jna ɨ tɨ néijmiꞌi jɨn antyúumuaꞌreej u tyeyúuj tzajtaꞌ. Ajta aꞌɨ́jna ɨ Pedro, aꞌtzúj pu ɨmuáj jaavájrasimaꞌaj. 55 Matɨꞌɨj mij óonɨej aꞌájna jéꞌtaꞌ joꞌtɨj jaꞌrájtaꞌcuaj u tyeyúuj tzajtaꞌ, aj mu mij ataráasajra, ajta ɨ Pedro, aꞌɨ́ɨ pu huaꞌ jamuán ujaꞌajyíxɨj. 56 Tɨꞌɨj ij sɨ́ɨj ɨ íitɨꞌ tɨ aꞌáa tyíꞌhuɨɨreꞌ jaaséej tɨ aꞌáa jaꞌajcatyii joꞌtɨj jáꞌtaa, tɨꞌɨj tyámuaꞌ tyeeséj aj puꞌij aꞌyan tyuꞌtaxájtacaꞌ tɨjɨn:

—Aꞌmújna mu tyáatɨꞌ, aꞌmúu pu ajta jamuán joꞌcháꞌcanyaꞌaj ɨ Jesús.

57 Ajta aꞌɨ́jna ɨ Pedro, aꞌyaa pu tyuꞌtyáhueꞌtacaꞌ tɨjɨn:

—Íitɨꞌ, canu nyáaj jamuaꞌtyej.

58 Aꞌtzúj aꞌtyéeviꞌcaj, ajtáhuaꞌaj sɨ́ɨj jaaséej, aꞌyaa pu tyuꞌtaxájtacaꞌ tɨjɨn:

—Muáaj paj pajta huaꞌ jitze ajtyámaꞌcan.

Ajta aꞌɨ́jna ɨ Pedro, aꞌyaa pu tyuꞌtanyúj tɨjɨn:

—Canu xaa nyuꞌuj.

59 Tɨꞌɨj séej ooraj tyoomáꞌcaj, ajtáhuaꞌaj pu sɨ́ɨj aꞌyan tyéꞌjee tɨjɨn:

—Aꞌyaa xaa nyuꞌuj tyiꞌjaꞌyájna tɨ aꞌmúu sɨ́ɨj aꞌɨ́ɨn puéꞌeen ɨ tɨ Jesús jamuán joꞌcháꞌcanyaꞌaj, jiꞌnye Galileea pu jáꞌmaꞌcan.

60 Ajta aꞌɨ́jna ɨ Pedro, aꞌyaa pu tyuꞌtanyúj tɨjɨn:

—Capu jeꞌej náꞌmiteerasteꞌ tyiꞌtɨ́j pej nyeꞌixaatyeꞌ.

Tɨꞌɨj ooj aꞌyan tyiꞌxáatacaj, aj puꞌij ɨ tyacuáarɨeꞌ huajíjhuacaꞌ. 61 Ajta aꞌɨ́jna ɨ tavástaraꞌ, aꞌɨ́ɨ pu ooréꞌnyeeriacaꞌ, tɨꞌɨj ij jaꞌráasej aꞌɨ́jcɨ ɨ Pedro, aj puꞌij joꞌtámuaꞌreeriꞌ jeꞌej tɨ tavástaraꞌ tyaatéꞌexaa yee: “Tɨꞌɨj quee xu jíihuacaj ɨ tyacuáarɨeꞌ, huéeicaj paj aꞌyan tyinaatyáhueꞌtaj tɨjɨn capáj nyamuaꞌtyej.” 62 Tɨꞌquij Pedro iirájraa apuaꞌquéj, aj puꞌij tyuuyíinyajraa huápuɨꞌɨj, jeꞌej pu puaꞌaj tyoꞌtóomuaꞌaj.

Matɨꞌɨj jaatyáxaahuatacaꞌ aꞌɨ́jcɨ ɨ Jesús

(Mt. 26:67-68; Mr. 14:65)

63 Majta aꞌɨ́ɨmaj ɨ maj jachaꞌɨɨcaꞌaj, aꞌɨ́ɨ mu huatyóohuij maj jatyaxáahuataj, majta jaatyáavaxɨj aꞌɨ́jcɨ ɨ Jesús. 64 Matɨꞌɨj mij joꞌtajɨ́ꞌcaꞌaj a jɨꞌsáaraꞌ jitze, aj mu mij caꞌnyéjrij jɨn jaataꞌíhuoꞌriꞌ tɨjɨn:

—Huataxáj aꞌtanyíj muiꞌtyéjvee.

65 Majta jéehua jeꞌej puaꞌaj tyeejéj maꞌxáahuataj.

Matɨꞌɨj ayoꞌréꞌnyijtye ɨ ju juéesijtyamuaꞌ jimi

(Mt. 26:59-66; Mr. 14:55-64; Jn. 18:19-24)

66 Tɨꞌɨj huatapuáꞌriacaꞌ, néijmiꞌi mu tyúusɨɨj ɨ huáasij, majta ɨ maj tyíꞌijta u tyeyúuj tzajtaꞌ, majta aꞌɨ́ɨmaj ɨ maj tyihuáꞌmuaꞌtyej ɨ yuꞌxarij jitze, Moisés tɨ joꞌyúꞌxacaꞌ, matɨꞌɨj mij yoꞌvíꞌtɨj huaꞌ jimi ɨ ju juéesij.

67 Aꞌyaa mu tyaatéꞌexaa tɨjɨn:

—Taatéꞌexaatyeꞌ, ¿nyij muáaj aꞌɨ́ɨn papuéꞌeen ɨ Dios tɨ aꞌáan yóꞌojrasij ɨ ɨpuárij japua?

Tɨꞌquij Jesús aꞌyan tyuꞌtanyúj tɨjɨn:

—Tɨpuaꞌaj aꞌyan nyetyájamuaatéꞌexaatyeꞌ yee: Nyáaj nu aꞌɨ́ɨn puéꞌeen”, caxu náꞌantzaahuatyeꞌej. 68 Ajta tɨpuaꞌaj nyetyajamuaaꞌíhuoꞌ caxu huatányuusij. 69 Ajta ijíij tɨ yujoꞌqueꞌtɨj jaꞌmej, nyáaj ɨ nyaj nyajta tyévij jitze huanɨeꞌhuacaꞌ, muácaꞌtaꞌ nu jaꞌajcaquée naꞌmej ɨ Dios tɨ néijmiꞌi jɨn antyúumuaꞌreej.

70 Néijmiꞌi mu aꞌyan tyaataꞌíhuoꞌriꞌ tɨjɨn:

—¿Nyi aꞌɨ́ɨn papuéꞌeen ɨ yójraꞌ ɨ Dios?

Ajta ɨ Jesús, aꞌyaa pu tyuꞌtanyúj tɨjɨn:

—Aꞌyaa pu tyiꞌjaꞌyájna, nyáaj nu aꞌɨ́ɨn puéꞌeen jeꞌej siaj tyuꞌtaxájtacaꞌ.

71 Matɨꞌɨj mij aꞌyan tyuꞌtóoꞌixaaj tɨjɨn:

—¿Jiꞌnye tyajtáhuaꞌaj tyáꞌxɨeꞌveꞌ tyej tyij tyiꞌtɨ́j jitzán ujpuáꞌrityeꞌen? Ityáj tu tyeríj jáanamuajriꞌ jeꞌej tɨ aꞌmúu tyuꞌtaxájtacaꞌ.

23

Matɨꞌɨj yoꞌjáj ɨ Jesús aꞌɨ́jcɨ jimi ɨ Piláato

(Mt. 27:1-2, 11-14; Mr. 15:1-5; Jn. 18:28-38)

1 Matɨꞌɨj mij néijmiꞌi ájhuiixɨj ɨ maj aꞌáa jaꞌtyúusɨɨ, matɨꞌɨj mij yoꞌvíꞌtɨj ɨ Jesús aꞌɨ́jcɨ jimi ɨ Piláato. 2 Matɨꞌɨj mij huatyóohuij maj jitzán tyoꞌojpuáꞌrityeꞌen, aꞌyaa mu tyuꞌtaxájtacaꞌ tɨjɨn:

—Aꞌyaa tu tyéetyoj tɨ aꞌmúu caꞌnyíjraꞌaj huaꞌtáꞌcaa ɨ tyeɨ́tyee mej mij huatyényoꞌseꞌen ɨ tɨ vaꞌcán jɨn tyiꞌtyéjvee jimi. Aꞌyaa pu tyíꞌxaj tɨjɨn capu aꞌyan tyúuxɨeꞌveꞌ mej mij tyáꞌnajchityeꞌej aꞌɨ́jcɨ ɨ tajtúhuan ɨ tɨ huáꞌjijveꞌ, aꞌyaa pu ajta tyihuáꞌixaatyeꞌ tɨ aꞌmúu aꞌɨ́ɨn puéꞌeen ɨ Dios tɨ aꞌáan yóꞌojrasij ɨ ɨpuárij japua, tɨ jee ajta rey jɨmeꞌ tyiꞌtyéjvee.

3 Tɨꞌquij Piláato aꞌyan tyaataꞌíhuoꞌriꞌ tɨjɨn:

—¿Nyi aꞌɨ́ɨn papuéꞌeen ɨ paj Rey jɨmeꞌ tyiꞌtyéjvee aꞌɨ́ɨjma jimi ɨ maj Israel jitze ajtyámaꞌcan?

Ajta ɨ Jesús, aꞌyaa pu tyuꞌtanyúj tɨjɨn:

—Jee nyáaj nu aꞌɨ́ɨn puéꞌeen ɨ paj jaxaj.

4 Tɨꞌquij Piláato aꞌyan tyihuoꞌtéꞌexaaj aꞌɨ́ɨjma ɨ maj tyíꞌijta ɨ tyeyúuj tzajtaꞌ, ajta aꞌɨ́ɨjma ɨ maj aꞌáa ajtyáxɨɨriacaꞌ tɨjɨn:

—Capu jeꞌej náꞌmiteerasteꞌ tyiꞌtɨ́j tɨ jɨn ootyáꞌɨtzee ɨ nyaj jɨn joꞌxɨ́jtyeꞌen.

5 Majta aꞌɨ́ɨmaj, caꞌnyíin mu jɨn aꞌyan tyuꞌtaxájtacaꞌ tɨjɨn:

—Jéehua pu jeꞌej puaꞌaj tyihuáꞌmuaꞌtyej ɨ tyeɨ́tyee, aꞌáa pu aꞌyan tyojoꞌtyóochej a Galileea, ajta ijíij aꞌyaa pu rɨcɨj aꞌyájna Judea.

Matɨꞌɨj yoꞌjáj ɨ Jesús aꞌɨ́jcɨ jimi ɨ Herodes

6 Ajta ɨ Piláato, tɨꞌɨj aꞌyan tyáanamuajriꞌ, aꞌyaa pu tyihuoꞌtaꞌíhuoꞌriꞌ tɨjɨn:

—¿Nyi aꞌmújna mu Jesús aꞌáa jáꞌmaꞌcan a Galileea?

7 Tɨꞌɨj Piláato aꞌyan tyáamuaꞌreeriꞌ tɨ ɨ Jesús aꞌáa jáꞌmaꞌcan joꞌtɨj ɨ Herodes tyejéꞌijtaj, aj puꞌij huoꞌtaꞌíj maj jáꞌanviꞌtɨj aꞌɨ́jcɨ jimi ɨ Herodes, ɨ rey tɨ jɨn tyiꞌtyéjvee, aꞌɨ́ɨ pu ajta aꞌáa joꞌtyávaacaꞌaj a Jerusalén. 8 Ajta ɨ Herodes, jéehua pu huatóotyamuaꞌvej tɨꞌɨj jaaséej aꞌɨ́jcɨ ɨ Jesús, jiꞌnye puꞌríj áꞌtyeej tɨ jaséjramuɨꞌcaꞌaj, ajta jamuaꞌreeriacaꞌaj jeꞌej tɨ tyiꞌtɨ́j uuriajcaꞌaj aꞌɨ́jna ɨ Jesús, aꞌyaa pu tyáꞌxɨeꞌvaꞌcaꞌaj tɨ Jesús tyiꞌtɨ́j jɨn aꞌyan huárɨnyij tɨ huápuɨꞌɨj juxɨeꞌveꞌ. 9 Jéehua pu tyeeꞌíhuoꞌriꞌ, ajta ɨ Jesús capu huatanyúj. 10 Majta aꞌɨ́ɨmaj ɨ maj tyíꞌijta u tyeyúuj tzajtaꞌ, majta aꞌɨ́ɨmaj ɨ maj tyihuáꞌmuaꞌtyej ɨ yuꞌxarij jitze, Moisés tɨ joꞌyúꞌxacaꞌ, aꞌáa mu véjriꞌ jimí joꞌtyúꞌuucaꞌaj, jéetzeꞌ mu caꞌnyíin jɨn tyáꞌxajtziꞌracaꞌaj. 11 Ajta ɨ Herodes, majta aꞌɨ́ɨmaj ɨ xantáaruꞌuj ɨ tɨ tyihuáꞌijtyeꞌ, aꞌɨ́ɨ mu huatyóohuij maj jeꞌej puaꞌaj jáaꞌuurej, majta jaatyáxaahuatacaꞌ aꞌɨ́jcɨ ɨ Jesús. Matɨꞌɨj mij cáanarij juꞌcáachejtye tɨ naa een, tɨꞌɨj tyihuáꞌcaanaa ɨ maj jamuán tyíꞌijta ɨ Herodes, ajta jeꞌen huoꞌtaꞌíj mej mij majtáhuaꞌaj jáꞌanviꞌtɨj ɨ Piláato jimi. 12 Aꞌájna xɨcáaraꞌ jitze, aꞌɨ́ɨ mu juꞌ amíincustyamuaꞌaj muáꞌraa aꞌɨ́jna ɨ Piláato, ajta aꞌɨ́jna ɨ Herodes, tɨꞌɨj quee xu aꞌyan tyíꞌrɨjcaj, móocheꞌ mu tyúuchaꞌɨɨriaꞌcaꞌaj.

Matɨꞌɨj jaaxáꞌpuɨꞌɨntarej maj jaajéꞌcaj ɨ Jesús

(Mt. 27:15-26; Mr. 15:6-15; Jn. 18:39—19:16)

13 Ajta ɨ Piláato huoꞌtajé aꞌɨ́ɨjma ɨ maj tyíꞌijta ɨ tyeyúuj tzajtaꞌ, ajta aꞌɨ́ɨjma ɨ maj tyityatatyíj, ajta aꞌɨ́ɨjma ɨ tyeɨ́tyee. 14 Aj puꞌij aꞌyan tyihuoꞌtéꞌexaaj tɨjɨn:

—Siatɨꞌɨj yajaveꞌréꞌnyijtye nye jimi, aꞌyaa xu jitzán tyíꞌpuaꞌrityaꞌcaꞌaj yee aꞌɨ́ɨ pu caꞌnyíjraꞌaj huaꞌtáꞌcaa ɨ tyeɨ́tyee mej mij jéꞌtaꞌ huácɨɨnyej, nuꞌríj tyeeꞌíhuoꞌriꞌ, muaꞌaj senyeséeracaj. Ajta quee jeꞌej náꞌmiteerasteꞌ tyiꞌtɨ́j tɨ jɨn ootyáꞌɨtzee ɨ siaj jɨn jitzán tyíꞌpuaꞌrityeꞌ. 15 Capu ajta jeꞌej jáꞌmiteerasteꞌ aꞌɨ́jcɨ ɨ Herodes, jiꞌnye aꞌɨ́ɨ pu ajtáhuaꞌaj muyoꞌtaꞌítyacaꞌ ityájma jimi. Aꞌɨ́j xu jɨn seríj jamuaꞌreej tɨquee aꞌyan tyiꞌtyéevijtɨj tɨ aꞌmúu huámuɨꞌnyij, jiꞌnye capu tyiꞌtɨ́j jɨn ootyáꞌɨtzee. 16 Puéjtzij nu jaatáꞌsij aꞌmújcɨj, nyatɨꞌɨjta nyij jaatátoosij. 17 Aꞌyaa mu tyeyíꞌtɨhuaꞌaj maj séej huatátoonyij ɨ maj eetyánamiꞌ aꞌájna matɨꞌɨj tyíꞌyeꞌestyahuaꞌaj. 18 Majta aꞌɨ́ɨmaj ɨ tyeɨ́tyee, néijmiꞌi mu aꞌyan tyityeetyejíihuajraa tɨjɨn:

—Micheꞌ jaajéꞌcaj aꞌmújcɨj mu Jesús, pajta ɨ Barrabás huatátoonyij.

19 (Aꞌɨ́jna ɨ Barrabás, aꞌɨ́j pu jɨn eetyánamiꞌhuacaꞌaj, jiꞌnye caꞌnyíjraꞌaj pu huoꞌtaꞌ ɨ tyeɨ́tyee Jerusalén maj jáꞌchajcaꞌaj mej mij huoꞌtanyóꞌsiꞌtyeꞌen ɨ Roma maj jáꞌchajcaꞌaj, aꞌɨ́ɨ pu ajta sɨ́ɨj aꞌɨ́ɨn puéꞌeen ɨ tɨ tyíꞌtyacuiꞌcariaꞌaj.) 20 Ajta ɨ Piláato jaxɨeꞌvaꞌcaꞌaj tɨ jaatátoonyij aꞌɨ́jcɨ ɨ Jesús, aꞌɨ́j pu jɨn ajtáhuaꞌaj aꞌyan tyihuoꞌtajé tɨꞌij jáamuaꞌreej jeꞌej maj tyáꞌxɨeꞌvaꞌcaꞌaj ɨ tyeɨ́tyee. 21 Majta aꞌɨ́ɨmaj ɨ tyeɨ́tyee aꞌyaa tyityeetyejíihuajraa tɨjɨn:

—Pataꞌaj yóꞌtatan, pataꞌaj yóꞌtatan.

22 Huéeicaj pu aꞌyan tyihuoꞌtéꞌexaaj tɨjɨn:

—¿Jiꞌnye een jɨmeꞌ? ¿Tyiꞌtanyí jeꞌej puaꞌaj huáruuj? Capu jeꞌej náꞌmiteerasteꞌ tyiꞌtɨ́j tɨ jɨn ootyáꞌɨtzee tɨꞌij aꞌyan tyeꞌtyévijtyeꞌej tɨ huámuɨꞌnyij aꞌmújna, aꞌɨ́j nu jɨn aꞌyan nyanaꞌaj rɨnyij, puéjtzij nu jaatáꞌsij, nyajta jaatátoosij.

23 Majta aꞌɨ́ɨmaj ɨ tyeɨ́tyee jéetzeꞌ mu caꞌnyíin jɨn huatyejíihuajra, majtáhuaꞌaj aꞌyan tyaataꞌíj tɨ jóꞌtatan. Aj mu mij tyuꞌmuéꞌtɨj aꞌɨ́jcɨ jɨmeꞌ ɨ maj jéehua huatyejíihuajra. 24 Aj puꞌij ɨ Piláato jaaxáꞌpuɨꞌɨntarej tɨ aꞌyan huárɨnyij jeꞌej maj tyaaxɨéꞌvaꞌcaꞌaj ɨ tyeɨ́tyee. 25 Tɨꞌquij jaatátoj aꞌɨ́jcɨ ɨ maj jahuaviiricaꞌaj ɨ tyeɨ́tyee ɨ tɨ aꞌɨ́jcɨ jɨn eetyánamiꞌhuacaꞌaj tɨ caꞌnyíjraꞌaj huoꞌtaꞌ mej mij huatyényoꞌseꞌen, tɨ ajta tyíꞌtyacuiꞌcariaꞌaj. Ajta ɨ Piláato, aꞌɨ́ɨ pu tyuꞌtátuii ɨ Jesús mej mij aꞌyan jáaꞌuurej jeꞌej maj tyaaxɨéꞌvaꞌcaꞌaj ɨ tyeɨ́tyee.

Matɨꞌɨj yóꞌtatej aꞌɨ́jcɨ ɨ Jesús

(Mt. 27:32-44; Mr. 15:21-32; Jn. 19:17-27)

26 Matɨꞌɨj mij yoꞌjáj ɨ Jesús, aꞌáa mu yoojáasimaꞌcaj, matɨꞌɨj séej huatyéeviꞌ tɨ aꞌyan ántyapuaj tɨjɨn Simón Cirene tɨ jáꞌmaꞌcan, aꞌáa pu jaꞌtanyéj a ɨtzitáj, matɨꞌɨj mij juꞌhuatyéchuii ɨ cúruuj tɨꞌij jáachuisimeꞌen cújtaꞌ ɨ Jesús.

27 Jéehua mu tyeɨ́tyee huajúꞌcaꞌaj huaꞌ cújtaꞌ, mueꞌtɨ́j mu majta ɨ úucaa huajúꞌcaꞌaj muxaamúurityaꞌaj, majta antyuyíinyaj aꞌɨ́jcɨ jɨmeꞌ. 28 Aj puꞌij Jesús ooréꞌnyeeriacaꞌ, tɨꞌɨj ij aꞌyan tyihuoꞌtéꞌexaaj tɨjɨn:

—Muaꞌaj úucaa, mu siaj Jerusalén jáꞌmaꞌcan, caxu nyéetzij jɨn juyiinyaj, sulu jaꞌmua jɨmeꞌ siahuóoyiinyixɨꞌ, siajta aꞌɨ́ɨjma jɨmeꞌ ɨ juyójmuaꞌ, 29 jiꞌnye aj pu atyojoꞌréꞌnyesij aꞌájna ɨ xɨcáaraꞌ siaj jitzán aꞌyan tyuꞌtaxájtaj yee: “Dios pu tyámuaꞌ tyihuoꞌtáꞌ aꞌɨ́ɨjma ɨ maj quee aꞌnáj tyiyóomuaꞌaj muáꞌraa, majta aꞌɨ́ɨmaj ɨ maj quee aꞌnáj tɨꞌríij huaꞌ jitze huataséjre, majta aꞌɨ́ɨjma ɨ maj quee aꞌnáj tyuꞌtzíꞌtyej.” 30 Aꞌájna xɨcáaraꞌ jitze, aꞌyaa mu rɨnyij ɨ tyeɨ́tyee, aꞌɨ́ɨ mu aꞌyan tyaatéꞌexaatyeꞌsij ɨ jɨríj tɨjɨn: “Pataꞌaj tajapuá rájvetyij.” Majta aꞌyan chaꞌtaj manaꞌaj tyaatéꞌexaatyeꞌej aꞌɨ́jcɨ ɨ jɨríj tɨ huaquéetɨmee tɨjɨn: “Pataꞌaj taatyáꞌavaaj.” 31 Tɨpuaꞌaj aꞌyan nyetyaꞌajpuéjtzij nyáaj nyej quee tyiꞌtɨ́j jɨn ootyáꞌɨtzee, ¿nyij mequee jéetzeꞌ jajpuéetzij muáꞌjuꞌun aꞌɨ́ɨmaj ɨ maj tyiꞌtɨ́j jɨn ootyáꞌɨtzee?

32 Majta huaꞌpuácaa huajájpuasimaꞌaj ɨ maj jeꞌej puaꞌaj tyíꞌuuriajcaꞌaj mej mij huojoꞌtatan ɨ Jesús jamuán. 33 Matɨꞌɨj mij aꞌáa jaꞌráꞌaj joꞌtɨj aꞌyan tyajaꞌrájtyapuaj tɨjɨn Muɨꞌchíj muꞌtaj, aꞌáa mu mij yóꞌtatej huaꞌ jamuán ɨ maj jeꞌej puaꞌaj tyíꞌuuriajcaꞌaj. Séej mu óotatej muácaꞌtaꞌ pujmuaꞌ, majta ɨ séej útataꞌ pujmuaꞌ ɨ Jesús. 34 Tɨꞌquij Jesús aꞌyan tyuꞌtaxájtacaꞌ tɨjɨn:

—Nyavástaraꞌ tyihuoꞌtúꞌuunyiꞌriꞌ, jiꞌnye camu jamuaꞌreej jeꞌej maj rɨcɨj.

Majta ɨ xantáaruꞌuj huáhuajcacaꞌ maj tyetyéj jɨn huóomueꞌtɨj mej mij jáamuaꞌreej aꞌtɨ́j tɨ cɨꞌtyij ɨ tyíꞌcaanariaꞌraꞌ ɨ Jesús. 35 Majta aꞌɨ́ɨmaj ɨ tyeɨ́tyee, aꞌáa mu joꞌtyúꞌuu méesejracaꞌaj. Majta aꞌɨ́ɨmaj ɨ maj tyihuáꞌijtyeꞌ, aꞌɨ́ɨ mu majta jaatyáxaahuatacaꞌ, aꞌyaa mu tyuꞌtaxájtacaꞌ tɨjɨn:

—Aꞌmúu pu séecan japua huatanyúj, cheꞌ ajta jujapuá huatányuunyij, tɨpuaꞌaj aꞌyan tyiꞌjaꞌyájnatan tɨ aꞌmúu aꞌɨ́ɨn puéꞌeen ɨ Dios tɨ jaꞌantyíhuoj ɨ tɨ ajta aꞌáan yóꞌojrasij ɨ ɨpuárij japua.

36 Majta aꞌɨ́ɨmaj ɨ xantáaruꞌuj mu ajtyáxɨɨriacaꞌ, majta jaatyáxaahuatacaꞌ, aꞌɨ́j mu majta jaatanyétzij tɨ juꞌcáayeꞌen ɨ nahuáj taꞌantzíjvi. 37 Aꞌyaa mu tyaatéꞌexaa tɨjɨn:

—Tɨpuaꞌaj Rey jɨmeꞌ petyiꞌtyávaacaj aꞌɨ́ɨjma jimi ɨ maj Israel jitze ajtyámaꞌcan, pataꞌaj ajapua huatányuunyij.

38 Majta táabla óotatej joꞌtɨj joꞌojmuꞌuj ɨ Jesús, aꞌyaa pu tyéꞌyuꞌsiꞌhuacaꞌaj aꞌɨ́jcɨ jitze ɨ táabla tɨjɨn: “Aꞌíi pu aꞌɨ́ɨn puéꞌeen ɨ huaꞌ Rey aꞌɨ́ɨjma ɨ maj Israel jitze ajtyámaꞌcan.”

39 Ajta sɨ́ɨj ɨ tɨ jeꞌej puaꞌaj tyeeyíꞌtɨhuaꞌaj ɨ tɨ ajta óotateehuacaꞌ, aꞌɨ́ɨ pu jeꞌej puaꞌaj tyéꞌjeevacaꞌaj aꞌɨ́jcɨ ɨ Jesús, aꞌyan tɨjɨn:

—¿Nyi pequee aꞌɨ́ɨn puéꞌeen ɨ tɨ Dios aꞌáan mojoꞌojrasij ɨ ɨpuárij japua? Pataꞌaj ajapua huatányuunyij, pajta ityájma japua.

40 Ajta ɨ sɨ́ɨj tɨ jeꞌej puaꞌaj tyeyíꞌtɨhuaꞌaj, tɨ ajta óotateehuacaꞌ, aꞌɨ́ɨ pu jajtyáꞌxɨj aꞌyan tɨjɨn:

—¿Nyi pequee jáꞌtyeseꞌ ɨ Dios? Cásɨꞌ, aꞌyaa paj chaꞌtaj panaꞌaj tyaꞌajpuéjtzij tɨꞌɨj aꞌmújna. 41 Aꞌyaa pu tyiꞌtyéevijtɨj tyaj aꞌyan tyaꞌajpuéjtzij, aꞌɨ́jcɨ jɨmeꞌ jeꞌej tyaj tyiꞌtɨ́j huáruuj, jiꞌnye puꞌríj aꞌyan tyitaacɨꞌɨj, ajta aꞌmújna, capu tyiꞌtɨ́j jɨn ootyáꞌɨtzee.

42 Aj puꞌij aꞌyan tyaatéꞌexaa aꞌɨ́jcɨ ɨ Jesús tɨjɨn:

—Jesús, pataꞌaj noꞌtámuaꞌreej aꞌájna xɨcáaraꞌ paj jitzán huatyeꞌchesij ɨ paj tyuꞌtaꞌíjtaj.

43 Ajta aꞌɨ́jna ɨ Jesús, aꞌyaa pu tyuꞌtanyúj tɨjɨn:

—Aꞌyaa nu tyíꞌmuaꞌixaatyeꞌ tzáahuatyiꞌraꞌaj jɨmeꞌ, ijíij paj aꞌáa joꞌtyaváaj puáꞌmej nyaj jamuán joꞌtɨj Dios tyámuaꞌ tyimuojoꞌtyátoosij.

Tɨꞌɨj huamuɨ́ꞌ aꞌɨ́jna ɨ Jesús

(Mt. 27:45-56; Mr. 15:33-41; Jn. 19:28-30)

44 Tɨꞌɨj arí aꞌtzáaj tacuaríixpuaj putyiꞌrɨjcáj, aj puꞌij néijmiꞌqueꞌ huariáꞌtɨcaꞌriacaꞌ ɨ chuéj japua, huéeicaj ooraj pu aꞌchu áꞌtyeej tɨ huatɨ́caꞌ. 45 Aꞌɨ́jna ɨ xɨcáj oomuɨ́ꞌ, ajta aꞌɨ́jna ɨ cɨ́ɨxurij tɨ aꞌúun joꞌtahuɨ́jcaꞌaj u tyeyúuj tzajtaꞌ, aꞌɨ́ɨ pu jéꞌtaꞌ acásujtzaꞌan. 46 Caꞌnyíin pu jɨn huajíjhuacaꞌ aꞌɨ́jna ɨ Jesús. Aꞌyaa pu tyuꞌtaxájtacaꞌ tɨjɨn:

—Mu paj nyavástaraꞌ, muéetzij nu muaatátuireꞌsij ɨ nyaxɨéjnyuꞌcaa.

Tɨꞌɨj aꞌyan tyuꞌtaxájtacaꞌ, aj puꞌij huamuɨ́ꞌ.

47 Ajta aꞌɨ́jna xantáaruꞌuj tɨ tyíꞌijtyeꞌ anxɨtyej maj aráꞌasej, tɨꞌɨj jaaséej jeꞌej tɨ huarɨ́j, aj puꞌij tyámuaꞌ tyaatáꞌ ɨ Dios, ajta aꞌyan tyuꞌtaxájtacaꞌ tɨjɨn:

—Aꞌyaa xaa nyuꞌuj tyiꞌjaꞌyájna, aꞌíi pu tyámuaꞌ tyíꞌtyevistacaꞌaj.

48 Majta aꞌɨ́ɨmaj ɨ tyeɨ́tyee ɨ maj ajtyáxɨɨriacaꞌ, matɨꞌɨj tyuꞌséj jeꞌej tɨ tyiꞌtɨ́j huarɨ́j, aj mu mij joꞌcɨ́xɨj, jiꞌnye muatóoxaamujrityej majta jeꞌej puaꞌaj tyityoꞌtóomuajtyacaꞌ. 49 Majta aꞌɨ́ɨmaj ɨ maj jamuaꞌtyej, majta ɨ úucaa ɨ maj jamuán ujaꞌráacɨj aꞌájna a Galileea, aꞌɨ́ɨ mu aꞌ ɨmuáj joꞌtyúꞌuucaꞌaj, majta tyíꞌsejracaꞌaj jeꞌej tɨ tyiꞌtɨ́j rɨjcaj.

Matɨꞌɨj jaꞌváꞌnaj aꞌɨ́jcɨ ɨ Jesús

(Mt. 27:57-61; Mr. 15:42-47; Jn. 19:38-42)

50 Aꞌáa pu ajta sɨ́ɨj joꞌtyávaacaꞌaj tɨ aꞌyan ántyapuaj tɨjɨn José, aꞌáa pu jáꞌmaꞌcan chájtaꞌ tɨ aꞌyan tyajaꞌrájtyapuaj tɨjɨn Arimatea, aꞌáa tɨ huatacaꞌaj a Judea, aꞌíi pu sɨ́ɨj aꞌɨ́ɨn puéꞌeen tɨ huaꞌ jitze ajtyámaꞌcan ɨ juéesij. Tyámuaꞌ pu tyíꞌtyevistacaꞌaj, ajta quee tyiꞌtɨ́j jɨn áꞌɨtzeeriaꞌcaꞌaj. 51 Ajta aꞌɨ́jna ɨ José, aꞌɨ́ɨ pu ajta jajchóꞌvaꞌcaꞌaj aꞌájna xɨcáaraꞌ jitze tɨꞌɨj Dios tyuꞌtaꞌíjtaj íiyan ɨ cháanacaj japua. Aꞌɨ́j pu jɨn quee jaꞌránajchacaꞌ jeꞌej maj tyaaxáꞌpuɨꞌɨntarej, capu ajta tyámuaꞌ jaataꞌaj jeꞌej maj huarɨ́j ɨ séecan ɨ juéesij. 52 Tɨꞌɨj ij aꞌáa joꞌmej ɨ Piláato jimi, ajta jeꞌen jaatáhuaviiriꞌ tɨ jaatátuiireꞌen ɨ tyéviraꞌ ɨ Jesús. 53 Aj puꞌij jaꞌajtajá ɨ tyéviraꞌ ɨ Jesús, ajta jeꞌen sáavanaj jɨn jacáꞌijcatacaꞌ, tɨꞌquij aꞌúun joꞌtyájrupij joꞌtɨj jóocun, tɨꞌɨj ij uyoꞌréꞌtyej joꞌmaj yoꞌojcúunajraa, camu meexu aꞌnáj aꞌtɨ́j aꞌúun joꞌtyáꞌavaatacaꞌaj. 54 Puꞌríj aꞌájna putyíꞌrɨjcaa aꞌájna xɨcáaraꞌ maj jitzán tyámuaꞌ juꞌuurej, ajta arí tɨn atyojoꞌréꞌnyesimaꞌaj aꞌájna xɨcáaraꞌ maj jitzán jusoꞌpii.

55 Majta aꞌɨ́ɨmaj ɨ úucaa, ɨ maj aꞌáa jaꞌráacɨj a Galileea ɨ Jesús jamuán, aꞌɨ́ɨ mu cújtaꞌ huajúꞌcaꞌaj aꞌɨ́jcɨ ɨ José. Matɨꞌɨj mij jaaséej joꞌtɨj jóocun, majta joꞌtɨj yóꞌruuj ɨ tyéviraꞌ ɨ Jesús. 56 Matɨꞌɨj mij joꞌcɨ́j ɨ juchéj, aj mu mij tyámuaꞌ jáaruuj ɨ tuꞌpíj tɨ naa tyaarɨeꞌej, majta ɨ maj jacáhuaatyeꞌej, majta jeꞌen huóosoꞌpej aꞌájna xɨcáaraꞌ jitze jeꞌej tɨ tyúuxɨeꞌveꞌ.

24

Tɨꞌɨj huatájuuriacaꞌ ɨ Jesús

(Mt. 28:1-10; Mr. 16:1-8; Jn. 20:1-10)

1 Tɨꞌɨj atyojoꞌréꞌnyej aꞌájna xɨcáaraꞌ jitze taꞌnájcaj ɨ itéerij, íiyaꞌ muꞌuj ujóꞌjuꞌ aꞌɨ́ɨmaj ɨ úucaa, matɨꞌɨj mij tyojoꞌtɨɨ ɨ maj tyámuaꞌ tyúꞌruuj ɨ tuꞌpíj tɨ naa tyiꞌtyáarɨeꞌ, matɨꞌɨj mij ujóꞌjuꞌ joꞌmaj jeꞌej yoꞌuuriajcaꞌaj. 2 Matɨꞌɨj aꞌáa jaꞌráꞌaj, aj mu mij jaaséej tɨpuaꞌaj arí antácun. Ajta aꞌɨ́jna ɨ tyetyéj ɨ maj jeꞌtyájmuaj, puꞌríj antɨ́ꞌriꞌhuacaꞌaj. 3 Matɨꞌɨj utyájrupij, camu cheꞌ jáatyoj ɨ tyéviraꞌ ɨ Jesús. 4 Meentyij móoj aꞌɨ́jcɨ jɨn tyíꞌmuaꞌajcaj jeꞌej tɨ tyiꞌtɨ́j huarɨ́j aꞌɨ́jcɨ jɨmeꞌ ɨ tyéviraꞌ ɨ Jesús, matɨꞌɨj jiyeꞌtzín huaꞌpuaj huataséjre ɨ tyétyacaa aꞌɨ́ɨjma jimi ɨ úucaa, naa mu cuéeinaviꞌ tyíꞌchajcaꞌaj, naa mu tyityetyátatzarisimeꞌej. 5 Tyámuaꞌ mu tyuꞌtátzɨɨn ɨ úucaa, aꞌɨ́j mu jɨn tyítunutaxɨj, majta ecóotutaxɨj, majta aꞌɨ́ɨmaj ɨ tyétyacaa, aꞌyaa mu tyihuoꞌtéꞌexaaj tɨjɨn:

—¿Jiꞌnye siaj sij aꞌyan tyáꞌhuoo huaꞌ tzajtaꞌ ɨ muɨꞌchítyee ɨ tɨ arí huatájuuriacaꞌ? 6 Capu cheꞌ yajáꞌhuaꞌ, jiꞌnye puꞌríj huatájuuriacaꞌ, ¿nyi sequée jamuaꞌreej jeꞌej tɨ tyajamuaatéꞌexaa tɨꞌɨj ooj ajoꞌtyávaacaꞌaj jaꞌmua jamuán aꞌájna a Galileea, 7 yee tɨ aꞌyan tyúuxɨeꞌveꞌ maj tyuꞌtátuireꞌen aꞌɨ́jcɨ ɨ tɨ ajta tyévij jitze huanɨeꞌhuacaꞌ aꞌɨ́ɨjma jimi ɨ maj jeꞌej puaꞌaj tyityeetyúuchaꞌɨj mej mij yóꞌtateexɨꞌɨn? Ajta huéeicaj xɨcáj jitze huatájuurij.

8 Majta aꞌɨ́ɨmaj ɨ úucaa, aj mu joꞌtámuaꞌreeriꞌ jeꞌej tɨ tyihuoꞌtéꞌexaaj aꞌɨ́jna ɨ Jesús. 9 Aj mu mij iiráacɨj joꞌtɨj jóocun, matɨꞌɨj mij joꞌcɨ́j juchéj, aj mu mij huoꞌtéꞌexaa aꞌɨ́ɨjma ɨ maj tamuáamuataꞌ japuan sɨ́ɨj aráꞌasej, majta ɨ séecan, néijmiꞌi mu huoꞌtéꞌexaa jeꞌej maj tyiꞌtɨ́j tyuꞌséj. 10 Aꞌɨ́ɨmaj ɨ úucaa, aꞌɨ́ɨ mu aꞌɨ́ɨn puéꞌeen, ɨ Maríia Magdala tɨ jáꞌmaꞌcan, ajta aꞌɨ́jna ɨ Juana, ajtáhuaꞌaj sɨ́ɨj ɨ Maríia náanajraꞌ tɨ puéꞌeen aꞌɨ́jcɨ ɨ Jacobo, majta séecan ɨ úucaa, aꞌɨ́ɨ mu aꞌyan tyihuoꞌtéꞌexaaj aꞌɨ́ɨjma ɨ Jesús tɨ huaꞌantyíhuoj. 11 Majta aꞌɨ́ɨmaj camu huáꞌtzaahuatyaꞌcaꞌaj aꞌɨ́ɨjma ɨ úucaa, jiꞌnye capu jeꞌej huáꞌmiteerastyaꞌcaꞌaj jeꞌej maj tyihuoꞌtéꞌexaaj.

12 Ajta aꞌɨ́jna ɨ Pedro, aꞌɨ́ɨ pu ájchej, tɨꞌquij joꞌtéechajraa joꞌtɨj jóocun, tɨꞌquij utyájrupij. Aj puꞌij cɨ́ɨxurij tyuꞌséj tɨ áan tyajáꞌajcatyii, ajta jeꞌen jóꞌraa jéehua tyiꞌmuaꞌastɨ́j ɨ jutzájtaꞌ jeꞌej tɨ tyiꞌtɨ́j huarɨ́j.

Aꞌájna ɨ juyéj jitze Emaús tɨ jóꞌnyaa

(Mt. 16:12-13)

13 Aꞌájna xɨcáaraꞌ jitze, ɨ maj huaꞌpuaj ɨ maj huaꞌ jitze ajtyámaꞌcan aꞌɨ́ɨjma ɨ maj Jesús jamuán huacɨ́j, aꞌáa mu joojúꞌcaꞌaj chájtaꞌ tɨ aꞌyan tyajaꞌrájtyapuaj tɨjɨn Emaús, aꞌáa pu ɨmuáj putyajáꞌrɨcɨj aꞌájna a Jerusalén, aꞌchu tamuáamuataꞌ japuan sɨ́ɨj quiloometroj. 14 Néijmiꞌi mu tyuꞌxájtasimeꞌej jeꞌej tɨ tyiꞌtɨ́j huarɨ́j. 15 Móocheꞌ mu tyuꞌxáatasimaꞌcaj, tɨꞌɨj Jesús ajtyáxɨɨriacaꞌ aj puꞌij huaꞌ jamuán joꞌmej. 16 Majta aꞌɨ́ɨmaj camu jaamuaꞌaj. 17 Tɨꞌquij Jesús aꞌyan tyihuoꞌtaꞌíhuoꞌriꞌ tɨjɨn:

—¿Tyiꞌtanyí jeꞌej setyúuꞌixaatyeꞌ aꞌyan xuujúꞌ ɨ juyéj jitze?

Matɨꞌɨj mij óohuiixɨj, muaꞌcoomuaꞌastɨ́j. 18 Ajta sɨ́ɨj tɨ aꞌyan ántyapuaj tɨjɨn Cleofas, aꞌɨ́ɨ pu aꞌyan tyuꞌtanyúj tɨjɨn:

—¿Nyi pequee muáaj aꞌɨ́ɨn puéꞌeen ɨ paj huayiꞌij panaꞌaj ɨ paj quee tyiꞌtɨ́j muaꞌreej jeꞌej tɨ tyiꞌtɨ́j huarɨ́j tajimí?

19 Aj puꞌij aꞌyan tyihuoꞌtaꞌíhuoꞌriꞌ tɨjɨn:

—¿Tyiꞌtanyí jeꞌej huarɨ́j?

Matɨꞌɨj mij aꞌyan tyaatéꞌexaa tɨjɨn:

—Aꞌɨ́jcɨ jɨmeꞌ ɨ Jesús, Nazaret tɨ jáꞌmaꞌcan, aꞌɨ́ɨ pu tyíꞌxajtacaꞌaj tzáahuatyiꞌraꞌaj jɨmeꞌ ɨ Dios jitze maꞌcan. Ajta jéehua aꞌyan tyúꞌruuj tɨ huápuɨꞌɨj juxɨeꞌveꞌ, ɨ tyeɨ́tyee jimi ajta ɨ Dios. 20 Majta aꞌɨ́ɨmaj ɨ maj tyíꞌijta ɨ tyeyúuj tzajtaꞌ, majta ɨ maj tyíꞌtaꞌijtyeꞌ, aꞌɨ́ɨ mu tyuꞌtátuii ɨ Jesús mej mij tyuꞌtáꞌ maj jaajéꞌcaj, matɨꞌɨj mij yóꞌtateexɨj. 21 Tyajta ityáj, aꞌyaa tu tyeꞌejchóꞌvaꞌcaꞌaj tɨ aꞌɨ́ɨn tɨiꞌrátoonyij ityájma ɨ tyaj Israel jitze ajtyámaꞌcan, puꞌríj huéeicaj xɨcáj tyooméj maj yóꞌtateexɨj. 22 Majta séecan úucaa ɨ maj tajitzé ajtyámaꞌcan, jéehua mu jeꞌej puaꞌaj tyoꞌtaséj, íiyaꞌ muꞌuj ujaꞌtanyéj joꞌmaj yaꞌváꞌnajcaꞌaj aꞌɨ́jcɨ ɨ Jesús. 23 Majta camu jáatyoj ɨ tyéviraꞌ, matɨꞌɨj mij huariáꞌcɨj, aj mu mij taatéꞌexaa tɨjɨn séecan mu huataséjre huaꞌ jimi. Aꞌɨ́ɨ mu aꞌɨ́ɨn puéꞌeenyeꞌej ɨ maj tajapuá tyíꞌhuɨɨreꞌ, majta aꞌyan tyihuoꞌtéꞌexaaj tɨ arí huatájuuriacaꞌ aꞌɨ́jna ɨ Jesús. 24 Majta séecan ɨ maj tajamuán huacɨ́j, aꞌɨ́ɨ mu majta ujaꞌtanyéj joꞌmaj yaꞌváꞌnajcaꞌaj, aꞌyaa pu tyiꞌéenyeꞌej jeꞌej maj tyuꞌtaxájtacaꞌ aꞌɨ́ɨmaj ɨ úucaa, majta aꞌɨ́ɨmaj camu jaaséj aꞌɨ́jcɨ ɨ Jesús.

25 Ajta ɨ Jesús aꞌyaa pu tyihuoꞌtéꞌexaaj tɨjɨn:

—Jiꞌnye sequée huápuɨꞌɨj tyojóꞌitej muaꞌaj, jeꞌej xu puaꞌaj tyityóomuajtyej, caxu jeꞌej tyéejtyoovej mu jutzájtaꞌ siaj sij tyáꞌantzaahuatyeꞌen néijmiꞌi jeꞌej maj tyuꞌtaxájtacaꞌ aꞌɨ́ɨmaj ɨ maj Dios jitze maꞌcan tyíꞌxaxaꞌtaꞌaj. 26 ¿Nyi sequée jamuaꞌreeriacaꞌaj tɨ aꞌyan tyúuxɨeꞌvaꞌcaꞌaj tɨ anaquéej jajpuéetzij jáꞌraꞌnyij aꞌɨ́jna ɨ tɨ Dios aꞌáan yóꞌojrasij ɨ ɨpuárij japua, tɨꞌij tyuꞌtaꞌíjtaj íiyan ɨ cháanacaj japua, ajta u tajapuá?

27 Aj puꞌij tyámuaꞌ naa néijmiꞌi tyihuoꞌtéꞌexaaj jeꞌej tɨ tyéꞌyuꞌsiꞌhuacaꞌaj ɨ yuꞌxarij jitze aꞌɨ́jcɨ jɨmeꞌ ɨ Jesús, tɨꞌɨj aꞌɨ́jna tyoꞌyúꞌxacaꞌ ɨ Moisés, ajta matɨꞌɨj tyoꞌyúꞌxacaꞌ aꞌɨ́ɨmaj ɨ maj Dios jitze maꞌcan tyíꞌxaxaꞌtaꞌaj.

28 Matɨꞌɨj meríj avéjriꞌ joojúꞌcaꞌaj aꞌájna chájtaꞌ joꞌmaj jaꞌráꞌiixaj, óocheꞌ pu huamaꞌcaꞌaj aꞌɨ́jna ɨ Jesús, tɨꞌɨj ɨ tɨ mujaꞌyee jóꞌyiꞌij. 29 Majta aꞌɨ́ɨmaj jéehua mu caꞌnyíjraꞌaj jaatáꞌ tɨ aꞌáa joꞌtyáꞌɨtzeereꞌen, aꞌyaa mu tyaatéꞌexaa tɨjɨn:

—Pataꞌaj tajamuán yahuatyáꞌɨtzeereꞌen, jiꞌnye puꞌríj huachúmuaꞌ, ajta arí huariáꞌtɨcaꞌrij.

Tɨꞌquij utyájrupij tɨꞌij huaꞌ jamuán huatyáꞌɨtzeereꞌen. 30 Tɨꞌɨj Jesús ajtyéeyixɨj huaꞌ jamuán ɨ méesaj jitze, aj puꞌij jatyɨ́ꞌpuj ɨ páan, ajta tyámuaꞌ tyaatáꞌ ɨ Dios, tɨꞌquij jéꞌtaꞌ joꞌtátaaracaꞌ ɨ páan, aj puꞌij huoꞌtɨ́ꞌpuꞌuj. 31 Tɨꞌɨj huoꞌtaɨꞌɨpuꞌuj, aj mu mij jaamuaꞌaj, ajta aꞌɨ́jna aꞌhuóopuaꞌrixɨj meeséeracaj.

32 Matɨꞌɨj mij aꞌyan tyityetyúuꞌihuoꞌriꞌ tɨjɨn:

—¿Nyiquee caꞌnyíin jɨn úꞌtzunacaꞌaj ɨ taxɨéjnyuꞌcaa, ajta tatéexɨꞌracaꞌaj tatzájtaꞌ tɨꞌɨj ɨ tɨéj, tɨꞌɨj aꞌɨ́ɨn tyitátyixaa ɨ juyéj jitze, tɨ aꞌyan tyíꞌtaꞌixaatyaꞌcaꞌaj jeꞌej tɨ huatóomuaꞌaj ɨ tɨ tyéꞌyuꞌsiꞌ ɨ yuꞌxarij jitze?

33 Matɨꞌɨj mij ájhuiixɨj, caꞌnácan mu huariáꞌcɨj a Jerusalén, aꞌáa mu huojoꞌtyoj aꞌɨ́ɨjma ɨ maj tamuáamuataꞌ japuan sɨ́ɨj aráꞌasej, majta ɨ séecan ɨ maj huaꞌ jamuán huacɨ́j, néijmiꞌi mu aꞌáa jaꞌtyúusɨɨriaꞌcaꞌaj. 34 Majta aꞌɨ́ɨmaj ɨ maj aꞌáa joꞌtyúꞌuucaꞌaj a Jerusalén, aꞌyaa mu tyihuoꞌtéꞌexaaj ɨ maj huaꞌpuaj tɨjɨn:

—Aꞌyaa xaa nyuꞌuj tyiꞌjaꞌyájna, tavástaraꞌ pu huatájuuriacaꞌ, ajta huataséjre aꞌɨ́jcɨ jimi ɨ Simón.

35 Majta aꞌɨ́ɨmaj ɨ maj huaꞌpuaj, aꞌɨ́ɨ mu huoꞌtéꞌexaa jeꞌej tɨ tyiꞌtɨ́j huarɨ́j matɨꞌɨj aꞌáa joojúꞌcaj ɨ juyéj jitze, ajta jeꞌej maj tyaamuaꞌaj tɨꞌɨj jéꞌtaꞌ joꞌtátaaracaꞌ ɨ páan.

Tɨꞌɨj Jesús huataséjre aꞌɨ́ɨjma jimi ɨ maj jamuán huacɨ́j

(Mt. 28:16-20; Mr. 16:14-18; Jn. 20:19-23)

36 Móocheꞌ mu tyiꞌxáatacaj aꞌɨ́jcɨ jɨmeꞌ tɨꞌɨj ɨ Jesús huataséjre huaꞌ jimi, aꞌúu pu jéꞌtaꞌ huatyéechaxɨj, aj puꞌij aꞌyan tyihuoꞌtatyójtyej tɨjɨn:

—Cheꞌ tyámuaꞌ jaꞌmuaꞌaxcaj jaꞌmua tzajtaꞌ.

37 Aj mu mij néijmiꞌi tyámuaꞌ tyuꞌtátzɨɨn, jiꞌnye aꞌyaa pu huáꞌseejratyaꞌcaꞌaj, cuxáa nyájcan puéꞌeenyeꞌej. 38 Aꞌyaa pu tyihuoꞌtéꞌexaaj tɨjɨn:

—¿Jiꞌnye siaj sij huápuɨꞌɨj tyíꞌtzɨɨnyeꞌ? ¿Jiꞌnye huápuɨꞌɨj tyajaꞌmuatyesiꞌhuarityeꞌ siaj tyáꞌantzaahuatyeꞌen? 39 Cásɨꞌ ɨ nyamuácaꞌ jitze, ajta ɨ nyaꞌ ɨ́ɨcaj jitze, nyáaj nu aꞌɨ́ɨn puéꞌeen. Siataꞌaj naꞌajtamuárɨeꞌen siajta naaséj. Sɨ́ɨj tɨ muɨꞌchij, capu aꞌyan tyiꞌtyáhueꞌraꞌ, capu ajta aꞌyan tyiꞌtyájcarij, xuꞌríj nyeséj nyaj tyáhueꞌraꞌ, nyajta tyájcarij.

40 Tɨꞌɨj aꞌyan tyihuoꞌtéꞌexaaj, aj puꞌij huoꞌtaséjra ɨ jumuácaꞌ, ajta ɨ juꞌɨ́ɨcaj. 41 Majta aꞌɨ́ɨmaj, camu jaꞌtzaahuatyaꞌcaꞌaj, jiꞌnye jéehua mu jutyamuaꞌvaꞌcaꞌaj, majta jeꞌej yóꞌsejracaꞌaj, aj puꞌij aꞌyan tyihuoꞌtaꞌíhuoꞌriꞌ tɨjɨn:

—¿Nyi sequée tyiꞌtɨ́j tyíchaꞌɨj nyaj jáacuaꞌnyij?

42 Matɨꞌɨj mij hueꞌej tɨ hueꞌejchiꞌ jaatáꞌ. 43 Tɨꞌquij jaꞌancuriáaꞌ, aj puꞌij jáacuaj meeséeracaj aꞌɨ́ɨmaj. 44 Aꞌyaa pu tyihuoꞌtéꞌexaaj tɨjɨn:

—Aꞌyaa nu tyajamuaatéꞌexaa nyatɨꞌɨj jaꞌmua jamuán joꞌcháꞌcanyaꞌaj, tɨ aꞌyan tyúuxɨeꞌvaꞌcaꞌaj tɨ néijmiꞌi tyaꞌróoꞌastej jeꞌej tɨ tyoꞌyúꞌxacaꞌ nyéetzij jɨmeꞌ aꞌɨ́jna ɨ Moisés, majta aꞌɨ́ɨmaj ɨ maj Dios jitze maꞌcan tyíꞌxaxaꞌtaꞌaj, ajta ɨ chuíicarij jitze.

45 Aj puꞌij huoꞌtaꞌ mej mij yoꞌitéej muáꞌraꞌnyij jeꞌej tɨ tyéꞌyuꞌsiꞌ ɨ yuꞌxarij jitze. 46 Aꞌyaa pu tyihuoꞌtéꞌexaaj tɨjɨn:

—Aꞌyaa pu tyéꞌyuꞌsiꞌ ɨ yuꞌxarij jitze tɨ aꞌyan tyúuxɨeꞌvaꞌcaꞌaj tɨ jajpuéjtzij jáꞌraꞌnyiicheꞌ, aꞌɨ́jna ɨ Dios tɨ aꞌáan yóꞌojrasij ɨ ɨpuárij japua. Ajta huéeicaj xɨcáj jitze huatájuuritaj. 47 Majta néijmiꞌi japua ɨ cháanacaj tyihuoꞌtéꞌexaatyeꞌsij nyenyúucaritzeꞌ mej mij seequéj tyúꞌmuaꞌtyij ɨ Dios jimi tɨꞌij aꞌɨ́ɨn tyihuoꞌtúꞌuunyiꞌ. Siajta muaꞌaj aꞌyaa xu huatyóohuisij siaj tyihuoꞌtéꞌexaatyeꞌen iiyeꞌej Jerusalén. 48 Muaꞌaj xu tyihuoꞌtéꞌexaatyeꞌej néijmiꞌi jeꞌej siaj tyiꞌtɨ́j tyuꞌséj. 49 Nyáaj nu uyoꞌtaꞌítyij jaꞌmua jimi aꞌɨ́jcɨ ɨ tɨ nyavástaraꞌ jɨn tyaꞌtóoratziiriꞌ. Siajta muaꞌaj, siataꞌaj aꞌyan huatyeꞌen iiyeꞌej chájtaꞌ ꞌasta sianaꞌaj quee jaꞌancuriáꞌan aꞌɨ́jcɨ ɨ caꞌnyíjraꞌaj jútyeꞌ tɨ jeꞌcányesij.

Tɨꞌɨj ɨ Jesús tyíraa u tajapuá

(Mr. 16:19-20)

50 Tɨꞌquij ɨ Jesús huojoꞌvíꞌtɨj aꞌájna a Betania, aj puꞌij ajméjcaꞌtaxɨj, ajta jeꞌen tyámuaꞌ tyihuoꞌtáꞌ ɨ huaꞌ tzajtaꞌ. 51 Tɨꞌɨj ooj huaꞌhuavivíiriacaꞌaj, aj puꞌij ahuojoꞌtyáhuii aꞌɨ́ɨjma tɨꞌquij jútyeꞌ tyíraa. 52 Majta aꞌɨ́ɨmaj mu jaatyánajchacaꞌ, jéehua mu huatóotyamuaꞌvej, matɨꞌɨj mij joꞌcɨ́j a Jerusalén. 53 Aꞌnáj tɨnaꞌaj mu ɨ tyeyúuj tzajtaꞌ jeꞌrúꞌuucaꞌaj, metyeꞌtyóotziꞌriaꞌaj ɨ Dios.

San Juan

1

2

3

4

5

6

7

8

9

10

11

12

13

14

15

16

17

18

19

20

21

Jeꞌej tɨ tyoꞌyúꞌxacaꞌ aꞌɨ́jna ɨ San Juan

1

Ɨ tɨ jɨn uhuatyóochej ɨ yuꞌxarij

1 Jájcuaj ɨmuáj pu séjriaꞌcaꞌaj ɨ nyúucarij, ajta aꞌɨ́jna ɨ nyúucarij aꞌɨ́j pu jimi séjriaꞌcaꞌaj ɨ Dios, ajta ɨ Dios pu aꞌɨ́ɨn puéꞌeenyeꞌej ɨ nyúucarij. 2 Aꞌɨ́ɨ pu jájcuaj ɨmuáj séjriaꞌcaꞌaj ɨ Dios jimi tɨꞌɨj quee xu maꞌhuáꞌtacaj ɨ cháanacaj. 3 Aꞌɨ́j pu jitze maꞌcan ɨ nyúucarij ɨ Dios néijmiꞌi tyúꞌtaahuacaꞌ ɨ tɨ tyíꞌsejreꞌ, capu tyiꞌtɨ́j aꞌyan tyiꞌséereꞌej taꞌmeꞌnyíicheꞌ tɨpuaꞌaj quee ɨ nyúucarij aꞌyan tyuꞌtaxáatajcheꞌ. 4 Aꞌɨ́j pu jitze séjriaꞌcaꞌaj ɨ júuricamej, ajta ɨ júuricamej pu jɨn huányeeriꞌcɨcaꞌaj huaꞌ tzajtaꞌ ɨ tyeɨ́tyee. 5 Ajta aꞌɨ́jna ɨ tɨ jɨn huányeeriꞌij, aꞌɨ́j pu jɨn huanyéeriꞌcɨj jaꞌraa joꞌtɨj joꞌtɨ́caꞌcaꞌaj, ajta ɨ tɨ́caꞌrij capu jeꞌej joorejvej tɨ joꞌjéꞌcaj aꞌɨ́jna ɨ tɨ jɨn huányeeriꞌij.

6 Sɨ́ɨj pu tyáatɨꞌ huataséjre tɨ aꞌyan ántyapuaacaꞌaj tɨjɨn Juan, Dios pu aꞌyan yoꞌtaꞌítyacaꞌ, 7 taꞌaj ij aꞌɨ́jcɨ jitze maꞌcan ɨ tatzárij tyihuoꞌtéꞌexaatyeꞌen ɨ tyeɨ́tyee, ajta mej mij néijmiꞌi tyáꞌantzaahuatyeꞌen jeꞌej tɨ aꞌɨ́ɨn tyíꞌxajtacaꞌaj. 8 Ajta aꞌɨ́jna ɨ Juan capu aꞌɨ́ɨn puéꞌeenyeꞌej ɨ tatzárij, sulu sɨ́ɨj tɨ aꞌɨ́jna jɨn mujoꞌvéꞌmej tɨꞌij aꞌɨ́jna jitze maꞌcan ɨ tatzárij tyihuoꞌtéꞌexaatyeꞌen. 9 Ajta aꞌɨ́jna ɨ tɨ jɨꞌréꞌcan jɨmeꞌ tatzárij puéꞌeen ɨ tɨ huáꞌtatzaviꞌtyeꞌ néijmiꞌcaa ɨ tyeɨ́tyee, aꞌɨ́ɨ pu ooj yajaꞌváꞌmaꞌcaꞌaj íiyan ɨ cháanacaj japua.

10 Aꞌɨ́jna ɨ tɨ nyúucarij puéꞌeen, aꞌyan pu séjriaꞌcaꞌaj ɨ cháanacaj japua, ajta Dios pu ɨ cháanacaj huatyátaahuacaꞌ aꞌɨ́jna jitze maꞌcan ɨ nyúucarij, majta ɨ maj yan huacháatɨmaꞌcaa ɨ cháanacaj japua camu jaamuaꞌaj. 11 Aꞌɨ́ɨ pu mu jovéꞌmej íiyan cháanacaj, majta ɨ maj aꞌyan huacháatɨmaꞌcaa camu tyámuaꞌ tyetyéejej. 12 Majta aꞌɨ́ɨmaj ɨ maj tyámuaꞌ tyetyéejej majta jitzán tyáꞌantzaahuaj, aꞌɨ́ɨ pu aꞌyan tyihuoꞌtáꞌ mej mij yójmuaꞌmuaꞌ pueꞌéenyeꞌej muáꞌraꞌnyij ɨ Dios. 13 Aꞌɨ́j mu jɨn yójmuaꞌmuaꞌ puéꞌeen ɨ Dios, camu aꞌɨ́jna jɨmeꞌ maj tyétyacaa jitze eeráanyej nusu maj jujɨ́ɨmuaꞌaj aꞌyan tyáꞌxɨeꞌvaꞌcaꞌaj, sulu aꞌɨ́jna jɨmeꞌ tɨ ɨ Dios huatyóoyojmuaꞌtyej.

14 Aꞌɨ́jna ɨ tɨ nyúucarij puéꞌeen aꞌɨ́ɨ pu huatyóotyevistacaꞌ, ajta tajamuán yéchajcaꞌaj. Tyajta jaaséj ɨ tɨ jɨn huápuɨꞌɨj naa huaséꞌrin, ɨ tɨ jaꞌancuriáaꞌ ɨ Dios jimi, aꞌɨ́jna jɨmeꞌ tɨ aꞌɨ́ɨ naꞌaj yójraꞌ, aꞌɨ́j pu jimi séejreꞌ ɨ tɨ jɨn taxɨeꞌveꞌ ajta ɨ tɨ jɨꞌréꞌcan jɨmeꞌ. 15 Juan pu aꞌɨ́jna jitze maꞌcan aꞌyan tyuꞌtaxájtacaꞌ tɨjɨn: “Aꞌíi pu aꞌɨ́ɨn puéꞌeen ɨ nyaj jitzán maꞌcan tyajamuáaꞌixaa, nyatɨꞌɨj aꞌyan yee aꞌɨ́jna tɨ yajaꞌvéꞌmej nyaj cújtaꞌ, jéetzeꞌ pu vaꞌcán jɨn tyiꞌtyéjvee nyequee nyáaj, jiꞌnye aꞌɨ́ɨ pu anaquéej séjriaꞌcaꞌaj nyequee nyáaj.”

16 Néijmiꞌi tu tyeríj ityáj aꞌɨ́j jimi tyaꞌancuriáaꞌ ɨ tɨ aꞌɨ́ɨn juxɨéꞌviꞌraꞌ tyámuaꞌ tyitatáꞌcaa séej jɨmeꞌ ajtáhuaꞌaj séej, 17 jiꞌnye aꞌɨ́jna ɨ nyúucarij ɨ maj jɨn tyíꞌijta aꞌɨ́j pu jitze maꞌcan ɨ Moisés yan huatyátuiihuacaꞌ, ajta ɨ tyaj jɨn huátaxɨeꞌveꞌen ajta ɨ tɨ jɨꞌréꞌcan jɨmeꞌ aꞌɨ́j pu jitze tyejeꞌrámaꞌcan ɨ Jesús tɨ ajta Cɨríistuꞌ puéꞌeen. 18 Capu aꞌtɨ́j aꞌnáj jaaséej ɨ Dios, sulu aꞌɨ́ɨ puꞌuj ɨ tɨ yójraꞌ puéꞌeen, ɨ tɨ ajta Dios jimi séejreꞌ, aꞌɨ́ɨ pu taatáꞌ tyej tyij jáamuaꞌtyij jeꞌej tɨ een ɨ Dios.

Aꞌɨ́jna ɨ Juan ɨ tɨ huáꞌɨɨracaꞌaj aꞌɨ́ɨ pu jaataxájtacaꞌ aꞌɨ́jcɨ ɨ Cɨríistuꞌ

(Mt. 3:11-12; Mr. 1:7-8; Lc. 3:15-17)

19 Aꞌíi pu aꞌɨ́ɨn puéꞌeen ɨ Juan tɨ jaataxájtacaꞌ, matɨꞌɨj aꞌɨ́ɨmaj ɨ maj Israel jitze ajtyámaꞌcan aꞌáa huojoꞌtaꞌítyacaꞌ a Jerusalén aꞌɨ́ɨjma ɨ puaaríij majta séecan ɨ maj Leví jitze eerámaꞌcan, mej mij aꞌyan tyaataꞌíhuoꞌ aꞌɨ́jcɨ ɨ Juan aꞌtɨ́j tɨ puéꞌeenyeꞌej. 20 Ajta aꞌɨ́jna ɨ Juan aꞌyaa pu tyihuoꞌtéꞌexaaj jeꞌej tɨ tyiꞌjɨꞌréꞌcan jɨmeꞌ, aꞌyaa pu tɨjɨn:

—Canu nyáaj aꞌɨ́ɨn puéꞌeen ɨ Cɨríistuꞌ.

21 Matɨꞌɨj mij majtáhuaꞌaj aꞌyan tyaataꞌíhuoꞌriꞌ tɨjɨn:

—¿Aꞌtanyíj panaꞌaj puéꞌeen? ¿Nyi aꞌɨ́ɨn papuéꞌeen ɨ Elías?

Juan pu aꞌyan tyuꞌtanyúj tɨjɨn:

—Canu nyáaj aꞌɨ́ɨn puéꞌeen.

Matɨꞌɨj mij caꞌnyíin jɨn aꞌyan tyaataꞌíhuoꞌriꞌ tɨjɨn:

—¿Nyi aꞌɨ́ɨn paj puéꞌeen ɨ tyaj jachoꞌveꞌ ɨ tɨ Dios jitze maꞌcan tyitaatéꞌexaatyeꞌsij?

Aꞌyaa pu tyuꞌtanyúj tɨjɨn:

—Canu aꞌɨ́ɨn puéꞌeen.

22 Matɨꞌɨj mij aꞌyan tyaatéꞌexaa tɨjɨn:

—¿Aꞌtanyíj panaꞌaj puéꞌeen? Tajitzé pu juxɨeꞌveꞌ tyataꞌaj tyij huoꞌtéꞌexaatyeꞌen aꞌɨ́ɨjma ɨ maj tojoꞌtaꞌítyacaꞌ. ¿Jiꞌnye pij tyitaatéꞌexaatyeꞌsij ajɨmeꞌ?

23 Aj puꞌij Juan aꞌyan tyihuoꞌtéꞌexaaj tɨjɨn:

—Nyáaj nu aꞌɨ́ɨn puéꞌeen ɨ nyúucarij tɨ aꞌáa jaꞌváꞌnamuajreꞌ joꞌtɨj quee jáꞌtyiꞌtɨj, tɨ aꞌyan tyíꞌxaj tɨjɨn: “Tyámuaꞌ xu huóꞌuurej siaj sij tyámuaꞌ naa tyeetyéjeevej aꞌɨ́jcɨ ɨ tavástaraꞌ” —aꞌyájna tɨꞌɨj tyuꞌtaxájtacaꞌ aꞌɨ́jna ɨ Isaías.

24 Majta aꞌɨ́ɨmaj ɨ maj fariseos uhuojoꞌtaꞌítyacaꞌ mej mij jamuán tyuꞌtaxáj aꞌɨ́jcɨ ɨ Juan, 25 aꞌyaa mu tyaataꞌíhuoꞌriꞌ tɨjɨn:

—Tɨpuaꞌaj pequee aꞌɨ́ɨn puéꞌeenyeꞌ ɨ Cɨríistuꞌ, pajta quee aꞌɨ́ɨn puéꞌeen ɨ Elías, nusu aꞌɨ́jna ɨ tyaj jajchóꞌveꞌ tɨ Dios jitze maꞌcan tyitaatéꞌexaatyeꞌej, ¿jiꞌnye pej pij aꞌyan tyihuáꞌɨɨraj ɨ tyeɨ́tyee?

26 Juan pu aꞌyan tyihuoꞌtéꞌexaaj tɨjɨn:

—Nyáaj nu jájtyij jɨn huáꞌɨɨraj, ajta sɨ́ɨj pu jaꞌmua jimi séejreꞌ ɨ siaj quee jamuaꞌtyej, 27 aꞌɨ́ɨ pu ooj majaꞌvéꞌmej. Ajta nyéetzij capu aꞌyan tyinyetyévijtyeꞌ nyej nyij jaꞌajtaꞌɨ́ꞌpuꞌxɨꞌɨn ɨ caꞌquéeraꞌan.

28 Néijmiꞌi pu aꞌɨ́jna aꞌyan tyuꞌrɨ́j aꞌájna a tɨ aꞌyan tyajaꞌrájtyapuaj tɨjɨn Betania, után jitze pujmuaꞌ ɨ játyaꞌnaj ɨ Jordán, joꞌtɨj aꞌɨ́jna ɨ Juan huajaꞌɨɨracaꞌaj.

Jesús pu aꞌɨ́ɨn puéꞌeen ɨ cányaꞌaj ɨ tɨ Dios jaatámuꞌvejritaj

29 Yaa ariáꞌpuaꞌaj, Juan pu jaaséj aꞌɨ́jcɨ ɨ Jesús tɨ ajaꞌváꞌmaꞌcaꞌaj aꞌɨ́jcɨ jimi, aj puꞌij aꞌyan tyuꞌtaxájtacaꞌ tɨjɨn:

—Cásɨꞌ xaaséj, aꞌmúu pu aꞌɨ́ɨn puéꞌeen ɨ cányaꞌaj ɨ Dios tɨ jaatámuꞌvejritaj, ɨ tɨ jɨn tyihuoꞌtúꞌuunyiꞌraj ɨ maj jɨn ootyáꞌɨtzee néijmiꞌi ɨ maj yan séejreꞌ ɨ cháanacaj japua. 30 Aꞌíi pu aꞌɨ́ɨn puéꞌeen ɨ nyaj jaxajtacaꞌaj nyatɨꞌɨj aꞌyan tyajamuaatéꞌexaa tɨjɨn: “Sɨ́ɨj pu yajaꞌvaꞌmaꞌaj taꞌmej ɨ tɨ jéetzeꞌ vaꞌcán jɨn tyiꞌtyéjvee nyequee nyáaj, jiꞌnye aꞌɨ́ɨ pu anaquéej séjriaꞌcaꞌaj nyequee nyáaj.” 31 Canu nyajta nyáaj jamuaꞌtyajcaꞌaj, nyajta aꞌyaa nu een jɨn mujoꞌvéꞌmej nyej nyij huóꞌɨɨraj ɨ jájtyij jɨmeꞌ, mej mij aꞌɨ́ɨmaj ɨ maj Israel jitze ajtyámaꞌcan jáamuaꞌtyij.

32 Juan pu ajta aꞌyan tyuꞌtaxájtacaꞌ tɨjɨn:

—Aꞌyaa nu tyeeséj aꞌɨ́jcɨ ɨ júuricamaꞌraꞌ ɨ Dios tɨ jútyeꞌ ajeꞌcámaꞌcaꞌaj aꞌyan huaséꞌrihuaꞌaj tɨꞌɨj jáamuiꞌ, ajta jeꞌen áan muꞌúutzeꞌ joꞌojyíxɨj. 33 Canu nyajta nyáaj jamuaꞌreeriacaꞌaj aꞌtɨ́j tɨ puéꞌeenyeꞌej, ajta aꞌɨ́jna ɨ tɨ nyojoꞌtaꞌítyacaꞌ nyej nyij jájtyij jɨn huóꞌɨɨraj, aꞌyaa pu tyinaatéꞌexaaj tɨjɨn: “Aꞌɨ́jna ɨ paj jaséjran ɨ tɨ jitzán áan joꞌojyíxɨꞌɨn aꞌɨ́jna ɨ júuricamaꞌraꞌ ɨ Dios, aꞌɨ́ɨ pu aꞌɨ́ɨn puéꞌeen ɨ tɨ aꞌɨ́jna jɨn huáꞌɨɨran ɨ júuricamaꞌraꞌ ɨ Dios.” 34 Nyáaj nuꞌríj aꞌyan tyeeséj, nyáaj nu nyij tyámuaꞌ tyáꞌmuaꞌreej tɨ aꞌɨ́ɨn puéꞌeen ɨ yójraꞌ ɨ Dios.

Aꞌɨ́ɨmaj ɨ maj anaquéej jamuán huacɨ́j ɨ Jesús

35 Yaa ariáꞌpuaꞌaj, Juan pu ajtáhuaꞌaj aꞌáa joꞌtyávaacaꞌaj huaꞌpuácaa tyiviꞌtɨ́j ɨ maj jamuán huacɨ́ꞌcaꞌaj. 36 Tɨꞌɨj jaaséej tɨ ajaꞌtamaꞌcaꞌaj aꞌɨ́jna ɨ Jesús, aꞌyaa pu tyuꞌtaxájtacaꞌ tɨjɨn:

—Xaaséj, aꞌmúu pu aꞌɨ́ɨn puéꞌeen ɨ cányaꞌaj Dios tɨ jaatámuꞌvejritaj.

37 Matɨꞌɨj aꞌyan tyáanamuajriꞌ aꞌɨ́ɨmaj ɨ maj huaꞌpuaj, aj mu mij jamuán jóꞌjuꞌ ɨ Jesús. 38 Aj puꞌij ɨ Jesús ooréꞌnyeeriacaꞌ, tɨꞌquij huoꞌséj maj jaavájrasimaꞌaj, aꞌyaa puꞌij tyihuoꞌtaꞌíhuoꞌriꞌ tɨjɨn:

—¿Tyiꞌtanyí siahuoo?

Aj mu mij aꞌyan tyityaatanyúj tɨjɨn:

—Maeestro, ¿joꞌnyij peꞌchej?

39 Aj puꞌij Jesús aꞌyan tyihuoꞌtéꞌexaaj tɨjɨn:

—Musioꞌváꞌjuꞌ siataꞌaj jaaséj.

Aj mu mij jamuán jóꞌjuꞌ, matɨꞌɨj mij jaaséj, aꞌáa mu jamuán joꞌtyáꞌɨtzee, ꞌasta naꞌaj quee arí yáacɨj camaꞌcaj ɨ xɨcáj.

40 Sɨ́ɨj tɨ jáanamuajriꞌ aꞌɨ́jcɨ ɨ Juan ajta jeꞌen jamuán joꞌmej ɨ Jesús, aꞌɨ́ɨ pu aꞌɨ́ɨn puéꞌeenyeꞌej aꞌɨ́jna ɨ Andrés, ihuáariaꞌraꞌ aꞌɨ́jcɨ ɨ Simón, tɨ ajta Pedro puéꞌeen. 41 Ajta aꞌɨ́jna ɨ Andrés aꞌɨ́j pu anaquéej huátyoj aꞌɨ́jcɨ ɨ juꞌihuáaraꞌ ɨ Simón, aꞌyaa puꞌij tyaatéꞌexaa tɨjɨn:

—Tuꞌríj jáatyoj aꞌɨ́jcɨ ɨ Mesías. (Aꞌɨ́jna ɨ nyúucarij Mesías, aꞌyaa pu huatóomuaꞌaj tɨjɨn: Cɨríistuꞌ.)

42 Aj puꞌij ɨ Andrés uyaꞌráaviꞌtɨj aꞌɨ́jcɨ ɨ Simón ɨ Jesús jimi, tɨꞌɨj ɨ Jesús jaaséj, aꞌyaa pu tyaatéꞌexaa tɨjɨn:

—Muáaj paj aꞌɨ́ɨn puéꞌeen ɨ Simón, yójraꞌ aꞌɨ́jcɨ ɨ Jonás, ajta aꞌyaa paj ántyapuaj puáꞌmej tɨjɨn Cefas. (Cefas, aꞌyaa pu huatóomuaꞌaj tɨjɨn Pedro, tɨ ajta tyetyéj puéꞌeen.)

Jesús pu jaatajé aꞌɨ́jcɨ ɨ Felipe ajta aꞌɨ́jcɨ ɨ Natanael

43 Yaa ariáꞌpuaꞌaj, Jesús pu aꞌyan tyaaxáꞌpuɨꞌɨntarej tɨ aꞌáa jóꞌmeꞌen aꞌájna a Galileea. Aꞌɨ́j puꞌij antyinájchacaꞌ aꞌɨ́jcɨ ɨ Felipe, tɨꞌquij aꞌyan tyaatéꞌexaa tɨjɨn:

—Pataꞌaj nyaj jamuán joꞌchaꞌcanyeꞌen.

44 Aꞌɨ́jna ɨ Felipe aꞌáa pu jáꞌmaꞌcantacaꞌaj aꞌájna chájtaꞌ tɨ aꞌyan tyajaꞌrájtyapuaj tɨjɨn Betsaida, joꞌmaj majta jáꞌmaꞌcantacaꞌaj aꞌɨ́jna ɨ Andrés ajta ɨ Pedro. 45 Felipe pu aꞌɨ́j jóꞌhuoosij aꞌɨ́jcɨ ɨ Natanael, tɨꞌquij aꞌyan tyaatéꞌexaa tɨjɨn:

—Tuꞌríj jáatyoj aꞌɨ́jcɨ ɨ tɨ jaꞌxaj ɨ yuꞌxarij jitze Moisés tɨ joꞌyúꞌxacaꞌ, aꞌɨ́ɨ pu ajta aꞌɨ́ɨn puéꞌeen ɨ maj jitzán maꞌcan tyoꞌyúꞌxacaꞌ aꞌɨ́ɨmaj ɨ maj Dios jitze maꞌcan tyíꞌxajtacaꞌaj. Aꞌɨ́ɨ pu aꞌɨ́ɨn puéꞌeen aꞌɨ́jna ɨ Jesús, yójraꞌ aꞌɨ́jcɨ ɨ José, Nazaret tɨ jáꞌmaꞌcan.

46 Ajta aꞌɨ́jna ɨ Natanael aꞌyaa pu tyuꞌtaxájtacaꞌ tɨjɨn:

—¿Nyi aꞌyan tyíɨꞌrij tɨ Nazaret tyiꞌtɨ́j jeꞌráanyej tɨ tyámuaꞌ een?

Felipe pu aꞌyan tyaatéꞌexaa tɨjɨn:

—Cheꞌréj, pataꞌaj jaaséj.

47 Tɨꞌɨj Jesús jaaséej tɨ ajaꞌváꞌmaꞌcaꞌaj aꞌɨ́jna ɨ Natanael, aꞌyaa pu tyuꞌtaxájtacaꞌ tɨjɨn:

—Yaa pu sɨ́ɨj véꞌmej tɨ jɨꞌréꞌcan jɨmeꞌ Israel jitze ajtyámaꞌcan, capu tyiꞌtɨ́j séejreꞌ tɨ hueꞌtzij puéꞌeen aꞌɨ́jna jimi.

48 Natanael pu aꞌyan tyaataꞌíhuoꞌriꞌ tɨjɨn:

—¿Jiꞌnye pej pij een jɨmeꞌ nyamuaꞌtyej?

Jesús pu aꞌyan tyaatéꞌexaa tɨjɨn:

—Nyáaj nu muaaséj tɨꞌɨj quee xu muaatajéevaꞌcaj aꞌɨ́jna ɨ Felipe, patɨꞌɨj aꞌáan jeꞌrácatyii ɨ xápuaꞌ jityej.

49 Aj puꞌij ɨ Natanael aꞌyan tyaatéꞌexaa tɨjɨn:

—Maeestro, muáaj paj aꞌɨ́ɨn puéꞌeen ɨ yójraꞌ ɨ Dios, muáaj paj aꞌɨ́ɨn puéꞌeen ɨ paj tyitaataꞌíjtyeꞌsij ɨ tyaj Israel jitze ajtyámaꞌcan.

50 Jesús pu aꞌyan tyaatéꞌexaa tɨjɨn:

—¿Nyi aꞌɨ́j panaꞌaj jɨn tyáꞌtzaahuatyeꞌ ɨ nyaj muaatéꞌexaaj nyaj muaaséj patɨꞌɨj aꞌáan jeꞌrácatyii ɨ xápuaꞌ jityej? Aꞌyaa nu tyíꞌmuaꞌixaatyeꞌ paj aꞌɨ́jna tyíꞌsejran ɨ tɨ jéetzeꞌ tyúuxɨeꞌveꞌ.

51 Aꞌyaa pu ajta tyaatéꞌexaa ɨ Jesús tɨjɨn:

—Aꞌyaa nu tzáahuatyiꞌraꞌaj jɨn tyajáꞌmuaꞌixaatyeꞌ siaj muaꞌaj jaséjran tɨꞌɨj antacúunyiꞌhuaj jaꞌmej u tajapuá, siajta aꞌɨ́ɨjma séjran ɨ tajapuá maj tyíꞌhuɨɨreꞌ ɨ Dios jimi, aꞌɨ́ɨ mu yavaꞌcanyinyíicaꞌaj muáꞌjuꞌun nyéetzij jimi, majta jeꞌen tajapuá joꞌojnyinyiicaꞌaj muáꞌjuꞌun.

2

Tɨꞌɨj aꞌtɨ́j huatyényeɨɨchacaꞌ aꞌájna a Caná, Galileea tɨ jaꞌajtyámaꞌcan

1 Tɨꞌɨj huéeicaj xɨcáj tyoomáꞌcaj, sɨ́ɨj pu huatyényeɨɨchacaꞌ aꞌájna chájtaꞌ Caná, Galileea, tɨ jaꞌajtyámaꞌcan. Ajta aꞌɨ́jna ɨ náanajraꞌ ɨ Jesús, aꞌáa pu joꞌtyávaacaꞌaj, 2 aꞌɨ́j mu majta huatáꞌinyej aꞌɨ́jcɨ ɨ Jesús, majta ɨ maj jamuán huacɨ́j, mej mij huaꞌ jamuán tyúꞌyeꞌesten. 3 Aj puꞌij huaxɨ́j aꞌɨ́jna ɨ nahuáj, ajta ɨ náanajraꞌ ɨ Jesús aꞌyaa pu tyaatéꞌexaa tɨjɨn:

—Capu cheꞌ uhuájmuaa ɨ nahuáj.

4 Jesús pu aꞌyan tyuꞌtanyúj tɨjɨn:

—Iitɨꞌ, ¿jiꞌnye pej pij nyéetzij nyeꞌixaatyeꞌ? Capu eexúj tyaꞌráꞌaj nyéetzij jimi.

5 Aj puꞌij ɨ náanajraꞌ aꞌyan tyihuoꞌtéꞌexaaj aꞌɨ́ɨjma ɨ maj tyíꞌhuɨɨreꞌ tɨjɨn:

—Néijmiꞌi xu jɨn aꞌyan huárɨnyij jeꞌej tɨ aꞌɨ́ɨn tyajamuaatéꞌexaatyeꞌsij.

6 Aꞌáa pu aráasej ɨ xáꞌrij tyojoꞌváatɨmaꞌcaa tɨ tyetyéj jɨmeꞌ tyíꞌtaavijhuacaꞌaj, aꞌɨ́ɨ pu tyiꞌpuéꞌeenyeꞌej ɨ maj jitzán tyíꞌtyaɨꞌracaa aꞌɨ́ɨmaj ɨ maj Israel jitze ajtyámaꞌcan. Aꞌyaa pu tyoꞌvejricaꞌaj aꞌchu huéeicatyej nusu huéeicatyej japuan tamuáamuataꞌ liitruj ɨ jájtyij. 7 Jesús puꞌij aꞌyan tyihuoꞌtéꞌexaaj aꞌɨ́ɨjma ɨ maj tyíꞌhuɨɨreꞌ tɨjɨn:

—Siataꞌaj jaꞌváꞌjɨstyaꞌxɨꞌɨn ɨ jájtyij jɨmeꞌ ɨ xáꞌrij tzajtaꞌ.

Matɨꞌɨj mij tyámuaꞌ naa tyaꞌváꞌjɨstyaꞌxɨj, 8 ajta jeꞌen Jesús aꞌyan tyihuoꞌtéꞌexaaj tɨjɨn:

—Siataꞌaj cɨ́ɨ tyiꞌtajánɨeꞌ ɨ tuꞌhuájmuaa siajta jeꞌen jaatáꞌan aꞌɨ́jcɨ ɨ tɨ aꞌɨ́jna jɨn antyúumuaꞌreej ɨ maj tyíꞌyeꞌestej.

Aj mu mij aꞌyan huarɨ́j. 9 Ajta aꞌɨ́jna ɨ tɨ antyúumuaꞌreej, aꞌɨ́ɨ pu juꞌquéꞌij aꞌɨ́jcɨ ɨ jájtyij tɨ huatyóonahuastacaꞌ, ajta quee jamuaꞌreeriacaꞌaj joꞌtɨj jáꞌmaꞌcantacaꞌaj aꞌɨ́jna ɨ nahuáj, majta aꞌɨ́ɨmaj ɨ maj tyíꞌhuɨɨreꞌ, aꞌɨ́ɨ mu xaa jamuaꞌreeriacaꞌaj, jiꞌnye aꞌɨ́ɨ mu juꞌcáatoꞌxɨj ɨ jájtyij. Aꞌɨ́j puꞌij jɨn jaatajé aꞌɨ́jcɨ ɨ tɨ huatyényeɨɨchij, 10 tɨꞌquij aꞌyan tyaatéꞌexaa tɨjɨn:

—Néijmiꞌi tu aꞌyan tyeeyíꞌtɨn, anaquéej tu huaꞌtáꞌcaa aꞌɨ́jna ɨ nahuáj tɨ jéetzeꞌ jɨ́ꞌreꞌen, ajta tɨpuaꞌaj meríj huatyátaꞌruj, aj tu tyij aꞌɨ́j huoꞌtáꞌsij ɨ nahuáj tɨquee jɨ́ꞌreꞌen. Pajta muáaj mápaj jaꞌ yáꞌɨtzaacaꞌaj ɨ tɨ jéetzeꞌ jɨ́ꞌreꞌen tyej tyij ijíij juꞌcáayeꞌen.

11 Aꞌíi pu aꞌɨ́ɨn puéꞌeen ɨ tɨ anaquéej aꞌyan tyiꞌtɨ́j jɨn huarɨ́j aꞌɨ́jna ɨ Jesús ɨ maj jɨn tyámuaꞌ tyoꞌtaséj, aꞌájna chájtaꞌ a Caná Galileea tɨ jaꞌajtyámaꞌcan, aꞌíj pu jɨn huoꞌtaséjra ɨ tɨ jɨn naa huaséꞌrin, majta ɨ maj jamuán huacɨ́j aꞌɨ́ɨ mu jimi tyáꞌantzaahuaj.

12 Aj puꞌij téꞌej aꞌáa joꞌmej a Capernaúm, jamuán ɨ náanajraꞌ, majta ihuáamuaꞌmuaꞌ, majta ɨ maj jamuán huacɨ́j, aꞌáa mu mij aꞌchu puaꞌan xɨcáj jáꞌtyeej.

Jesús pu jaajájcuarej aꞌɨ́jcɨ ɨ tyeyúuj

(Mt. 21:12-13; Mr. 11:15-18; Lc. 19:45-46)

13 Ajta arí tyíꞌvejriꞌtacaꞌaj aꞌájna maj jitzán joꞌtámuaꞌreej aꞌɨ́jna xɨcáaraꞌ tɨ jitzán Dios tyihuoꞌtúꞌuunyiꞌriꞌ aꞌɨ́ɨjma ɨ maj Israel jitze ajtyámaꞌcantacaꞌaj, Jesús puꞌij aꞌáa joꞌmej a Jerusalén. 14 Aꞌúu puꞌij ɨ tyeyúuj tzajtaꞌ huojoꞌtyoj aꞌɨ́ɨjma ɨ maj huaꞌtoocaꞌaj ɨ púuyesij, majta ɨ cányaꞌxɨɨ, majta cúcuiꞌsee, ajta séecan ɨ maj túmii huaꞌpuataꞌtyiꞌracaꞌaj ɨ tyeɨ́tyee. 15 Tɨꞌɨj huoꞌséj, Jesús puꞌij cuaartaj huatyátaahuacaꞌ cójnari jɨmeꞌ, tɨꞌquij aꞌɨ́jcɨ jɨn huiꞌrámuarij néijmiꞌcaa, huaꞌ jamuán ɨ púuyesij ajta ɨ cányaꞌxɨɨ. Ajta tyeꞌtahuáꞌxɨj ɨ tyihuaꞌ meesaj ɨ maj japuan huaꞌpuataꞌtyiꞌracaꞌaj ɨ túmii. 16 Ajta aꞌɨ́ɨjma ɨ maj cúcuiꞌsee toocaꞌaj aꞌyaa pu tyihuoꞌtéꞌexaaj tɨjɨn:

—Siataꞌaj tyiꞌráan aꞌyun tɨ tyíꞌsejreꞌ. Caxu aꞌyan jaꞌuurej tɨꞌɨj chiꞌij ɨ maj tzajtaꞌ túmii mueꞌtɨjcaa aꞌɨ́jcɨ ɨ chiꞌraꞌan ɨ nyavástaraꞌ.

17 Aj mu mij aꞌɨ́ɨmaj ɨ maj jamuán huacɨ́j joꞌtámuaꞌreeriꞌ tɨ aꞌyan tyéꞌyuꞌsiꞌ ɨ yuꞌxarij jitze tɨjɨn: “Aꞌyaa nu tyáꞌxɨeꞌveꞌ tɨ tyámuaꞌ tyíꞌeenyeꞌ joꞌpaj joꞌtyéechiꞌij.”

18 Majta aꞌɨ́ɨmaj ɨ maj Israel jitze ajtyámaꞌcan, aꞌyaa mu tyaataꞌíhuoꞌriꞌ tɨjɨn:

—¿Tyiꞌtanyí jɨn paataséjrataj tyej tyij jáamuaꞌreej tyiꞌtɨ́j paj jɨn antyíaꞌmuaꞌreeriaj pej pij aꞌyan rɨcɨj?

19 Jesús pu aꞌyan tyihuoꞌtéꞌexaaj tɨjɨn:

—Xaatyúꞌuunaj aꞌíjcɨ ɨ tyeyúuj, nyáaj nu huéeicaj xɨcáj tzajtaꞌ nyajtáhuaꞌaj jaꞌajtaahuaj.

20 Majta aꞌɨ́ɨmaj ɨ maj Israel jitze ajtyámaꞌcan, aꞌyaa mu tyityaatanyúj tɨjɨn:

—Huáꞌpuatyej nyinyiꞌraꞌaj japuan aráseej mu áꞌtyeej matɨꞌɨj mij jaꞌajtaahuacaꞌ aꞌíjcɨ ɨ tyeyúuj, ¿nyiquij muáaj huéeicaj xɨcáj jitze paꞌajtaahuaj?

21 Ajta aꞌɨ́jna ɨ tyeyúuj ɨ Jesús tɨ jaxajtacaꞌaj, aꞌɨ́j pu putyíꞌxajtacaꞌaj ɨ jutyéviraꞌ. 22 Aꞌɨ́j pu jɨn tɨꞌɨj huatájuuriacaꞌ, aj mu mij joꞌtámuaꞌreeriꞌ ɨ maj jamuán huacɨ́j jeꞌej tɨ tyihuóꞌixaatyacaꞌaj, majta jeꞌen tyáꞌantzaahuaj ɨ yuꞌxarij jitze, majta jaꞌantzaahuaj jeꞌej tɨ ɨ Jesús tyihuóꞌixaaj.

Aꞌɨ́ɨmaj ɨ maj anaquéej tyáꞌantzaahuaj ɨ Jesús jimi

23 Tɨꞌɨj ooj ɨ Jesús aꞌáa joꞌtyávaacaj a Jerusalén, aꞌájna matɨꞌɨj tyiꞌyeꞌestyáacaj aꞌɨ́jcɨ jɨmeꞌ tɨ Dios tyihuoꞌtúꞌuunyiꞌriꞌ, jéehua mu tyeɨ́tyee jimi tyáꞌantzaahuaj, matɨꞌɨj jaaséej tɨ aꞌɨ́ɨn aꞌyan rɨjcaa aꞌɨ́jcɨ jɨmeꞌ tɨ naa tyihuáꞌsejratyeꞌ. 24 Ajta ɨ Jesús capu huaꞌ jitze tyiꞌcaꞌnyajcaꞌaj, jiꞌnye néijmiꞌcaa pu muajtyajcaꞌaj. 25 Capu juxɨéꞌvaꞌcaꞌaj tɨ aꞌtɨ́j jaatéꞌexaatyeꞌen jeꞌej tɨ tyiꞌtyúuchaꞌɨj sɨ́ɨj ɨ tyévij, jiꞌnye aꞌɨ́ɨ pu jamuaꞌreeriacaꞌaj jeꞌej tɨ éenyeꞌej ɨ muaꞌtzíiriaꞌraꞌ ɨ tyévij.

3

Ɨ Jesús ajta ɨ Nicodemo

1 Aꞌáa pu sɨ́ɨj joꞌtyávaacaꞌaj tɨ aꞌɨ́ɨjma jitze ajtyámaꞌcantacaꞌaj ɨ fariseos, aꞌyaa pu ántyapuaacaꞌaj tɨjɨn Nicodemo, tyáatɨꞌ pu puéꞌeenyeꞌej tɨ jéehua juxɨéꞌvaꞌcaꞌaj huaꞌ jimi ɨ maj Israel jitze ajtyámaꞌcan. 2 Aꞌɨ́ɨ pu tɨ́caꞌ ajeꞌréꞌnyej ɨ Jesús jimi, tɨꞌquij aꞌyan tyaatéꞌexaa tɨjɨn:

—Maeestro, tyáamuaꞌreej tɨ ɨ Dios mojoꞌtaꞌítyacaꞌ pej pij tyitáamuaꞌtyej, jiꞌnye capu aꞌtɨ́j jaayíꞌtɨn tɨ aꞌyan rɨjcaj patɨꞌɨj muáaj, tɨpuaꞌaj quee ɨ Dios jimi séjreꞌej.

3 Jesús pu aꞌyan tyaatéꞌexaa tɨjɨn:

—Aꞌyaa nu tyíꞌmuaꞌixaatyeꞌ tzáahuatyiꞌraꞌaj jɨmeꞌ, tɨpuaꞌaj quee ɨ aꞌtɨ́j jájcuan huanɨeꞌhuaj, capu ɨꞌríj tɨ jaaséj joꞌtɨj ɨ Dios tyejéꞌijtaj.

4 Nicodemo pu aꞌyan tyaataꞌíhuoꞌriꞌ tɨjɨn:

—¿Jiꞌnye tyíɨꞌrij tɨ aꞌtɨ́j ajtáhuaꞌaj huanɨeꞌhuaj tɨpuaꞌaj arí vástɨꞌ puéꞌeenyeꞌ? ¿Nyi jeꞌej tyíɨꞌrij tɨ ajtáhuaꞌaj atyáhuiꞌxɨn ɨ jucáaraꞌ jitze ɨ junáanaj tɨꞌij ajtáhuaꞌaj huanɨeꞌhuaj?

5 Tɨꞌquij Jesús aꞌyan tyaatéꞌexaa tɨjɨn:

—Aꞌyaa nu tzáahuatyiꞌraꞌaj jɨn tyíꞌmuaꞌixaatyeꞌ, aꞌɨ́jna ɨ tɨquee huóojajcuareꞌen aꞌɨ́jcɨ jɨmeꞌ tɨ huáɨꞌhuaj ɨ jájtyij jɨmeꞌ, ajta quee huanɨeꞌhuaj aꞌɨ́jcɨ jitze maꞌcan ɨ júuricamaꞌraꞌ ɨ Dios, capu jeꞌej tyíɨꞌrij tɨ utyájrutyej joꞌtɨj ɨ Dios tyejéꞌijtaj. 6 Aꞌɨ́jna ɨ tɨ tyévij jitze huanɨeꞌhuacaꞌ yan pu maꞌcan ɨ cháanacaj japua, ajta ɨ tɨ aꞌɨ́jna jitze huanɨeꞌhuacaꞌ ɨ júuricamaꞌraꞌ ɨ Dios, aꞌɨ́j pu jitze eerámaꞌcan ɨ júuricamaꞌraꞌ ɨ Dios. 7 Capáj jeꞌej tyáꞌmuaꞌajcaj nyaj aꞌyan tyíꞌmuaꞌixaatyeꞌ yee: “Juxɨeꞌveꞌ paj jájcuan huanɨeꞌhuaj.” 8 Joꞌtɨj naꞌaj pu huáꞌaacaj, tyij pajta janamuaj tɨ jujhuaꞌnaj, capáj jamuaꞌreej joꞌtɨj pujmuaꞌ joꞌvéꞌyiꞌij nusu jeꞌej tɨ pujmuaꞌ huaruꞌpij. Aꞌyaa mu chaꞌtaj manaꞌaj een aꞌɨ́ɨmaj ɨ maj ɨ júuricamaꞌraꞌ ɨ Dios jitze huanánɨeꞌhuacaꞌ.

9 Nicodemo pu ajtáhuaꞌaj aꞌyan tyaataꞌíhuoꞌriꞌ tɨjɨn:

—¿Jiꞌnye tyíɨꞌrij tɨ aꞌyan tyáꞌraꞌnyij?

10 Jesús pu aꞌyan tyaatéꞌexaa tɨjɨn:

—Muáaj paj tyihuáꞌmuaꞌtyej aꞌɨ́ɨjma ɨ maj Israel jitze ajtyámaꞌcan, ¿nyi pequee yóꞌitej tyiꞌtɨ́j nyaj muaꞌixaatyeꞌ? 11 Aꞌyaa nu tyíꞌmuaꞌixaatyeꞌ tzáahuatyiꞌraꞌaj jɨmeꞌ, ityáj tu aꞌɨ́jna huáꞌixaatyeꞌ tyiꞌtɨ́j tyej tyámuaꞌ naa tyíꞌmuaꞌreej, tyajta jamuaꞌreej tyiꞌtɨ́j tyaj huaséj, siajta muaꞌaj caxu tyáꞌtzaahuatyeꞌ jeꞌej tyej tyajáꞌmuaꞌixaatyeꞌ. 12 Tɨpuaꞌaj sequée náꞌtzaahuatyeꞌej tɨpuaꞌaj tyiꞌtɨ́j nyajaꞌmuaꞌixaatyeꞌej yan tɨ maꞌcan ɨ cháanacaj japua, ¿jiꞌnye setyinaꞌantzaahuatyeꞌsij tɨpuaꞌaj aꞌɨ́j nyajamuaatéꞌexaatyeꞌen ɨ tajapuá tɨ tyajáꞌmaꞌcan?

13 ’Capu aꞌtɨ́j ujoꞌojnyéj ɨ tajapuá, sulu aꞌɨ́ɨ puꞌuj ɨ tɨ yavaꞌcáanyej ɨ cháanacaj japua, aꞌɨ́ɨ tɨꞌij puéꞌeen ɨ tɨ ajta tyévij jitze huanɨeꞌhuacaꞌ. 14 Ajta aꞌyájna tɨꞌɨj ɨ Moisés tyeꞌejpíj aꞌɨ́jcɨ ɨ cúꞌcuꞌuj aꞌájna joꞌtɨj quee jáꞌtyiꞌtɨj, aꞌyaa pu chaꞌtaj naꞌaj tyúuxɨeꞌveꞌ tɨ Dios jaꞌajriáj aꞌɨ́jcɨ ɨ tɨ ajta tyévij jitze huanɨeꞌhuacaꞌ, 15 mataꞌaj mij néijmiꞌi ɨ maj jitzán tyáꞌantzaahuatyeꞌsij jusén jɨmeꞌ maj júurij muáꞌraꞌnyij.

Dios pu huaꞌxɨeꞌveꞌ néijmiꞌcaa ɨ maj yan huacháatɨmee ɨ cháanacaj japua

16 ’Dios pu huápuɨꞌɨj huoꞌxɨeꞌvej aꞌɨ́ɨjma ɨ maj yan huacháatɨmee ɨ cháanacaj japua, aꞌɨ́j pu jɨn ɨ juyój ujoꞌtaꞌítyacaꞌ, mataꞌaj mij néijmiꞌi ɨ maj jitzán tyáꞌantzaahuatyeꞌsij quee huácuiꞌnyij, sulu mej mij jusén jɨmeꞌ júurij muáꞌraꞌnyij. 17 Jiꞌnye capu ɨ Dios aꞌɨ́jna jɨn uyoꞌtaꞌítyacaꞌ ɨ juyój tɨꞌij puéjtzij huoꞌtáꞌan ɨ maj yan huacháatɨmee ɨ cháanacaj japua, sulu tɨꞌij néijmiꞌcaa huáhuɨɨreꞌen aꞌɨ́jcɨ jitze maꞌcan.

18 ’Aꞌɨ́jna ɨ tɨ tyáꞌtzaahuatyeꞌ aꞌɨ́jcɨ jimi ɨ yójraꞌ ɨ Dios, capu puéjtzij jacɨꞌtyij, ajta ɨ tɨ quee jimi tyáꞌtzaahuatyeꞌ, aꞌɨ́j puéjtzij cɨꞌtyij aꞌɨ́jcɨ jɨmeꞌ tɨquee tyáꞌantzaahuaj ɨ aꞌɨ́jcɨ jimi ɨ yójraꞌ ɨ Dios. 19 Aꞌɨ́ɨmaj ɨ maj quee tyáꞌtzaahuatyeꞌ, puꞌríj puéjtzij huoꞌcɨꞌɨj, jiꞌnye jeꞌej mu puaꞌaj tyityetyúuchaꞌɨɨcaꞌaj, ajta tɨꞌɨj yan huataséjre ɨ tatzárij, camu jaataxɨéꞌvej, sulu jéetzeꞌ mu jaataxɨéꞌvej maj aꞌáa joꞌtyáꞌɨtzeereꞌen joꞌtɨj joꞌtɨ́caꞌ. 20 Néijmiꞌi ɨ maj jeꞌej puaꞌaj tyityetyúuchaꞌɨj, camu jaxɨeꞌveꞌ ɨ tatzárij, camu majta jitzán utyáhuiixɨꞌɨj, jiꞌnye camu jaxɨeꞌveꞌ tɨ huataséjreꞌen ɨ maj jɨn jeꞌej puaꞌaj rɨcɨj. 21 Majta aꞌɨ́ɨmaj ɨ maj tzáahuatyiꞌraꞌaj jɨn tyámuaꞌ tyityetyúuchaꞌɨɨj, aꞌɨ́ɨ mu jitzán utyáhuiixɨꞌɨj ɨ tatzárij, taꞌaj ij huataséjreꞌen maj aꞌyan rɨcɨj jeꞌej tɨ ɨ Dios tyaꞌajxɨéꞌviꞌraꞌ.

Aꞌɨ́jna ɨ Juan ɨ tɨ huáꞌɨɨracaꞌaj ajtáhuaꞌaj pu Jesús jitze maꞌcan tyihuoꞌtéꞌexaaj

22 Tɨꞌɨj ij Jesús aꞌáa joꞌmej aꞌájna a Judea tɨ putyajáꞌrɨcɨj, majta mu aꞌɨ́ɨmaj ujóꞌjuꞌ ɨ maj jamuán huacɨ́j, aꞌáa puꞌij huaꞌ jamuán joꞌtyávaacaꞌaj aꞌchu puaꞌan xɨcáj huáꞌɨɨraj ɨ tyeɨ́tyee. 23 Ajta aꞌɨ́jna ɨ Juan aꞌɨ́ɨ pu ajta huáꞌɨɨracaꞌaj a aꞌájna a tɨ aꞌyan tyajaꞌrájtyapuaj tɨjɨn Enón, véjriꞌ aꞌájna a Salim, jiꞌnye jéehua pu muɨꞌyacaꞌaj aꞌájna, aꞌɨ́j mu jɨn ɨ tyeɨ́tyee ajeꞌréꞌnyinyiicaꞌaj tɨꞌij Juan huóꞌɨɨraj. 24 Néijmiꞌi pu aꞌíjna aꞌyan tyuꞌrɨ́j, matɨꞌɨj quee xu jeꞌtyanáavaꞌcaj aꞌɨ́jcɨ ɨ Juan.

25 Majta séecan ɨ maj Juan jamuán huacɨ́ꞌcaꞌaj aꞌɨ́ɨ mu huatyóohuij maj huóotyaꞌxɨꞌɨn séej jamuán ɨ tɨ Israel jitze ajtyámaꞌcan aꞌɨ́jcɨ jɨmeꞌ ɨ huáꞌyiꞌraj ɨ tɨ aꞌyan tyúuxɨeꞌveꞌ maj huóojajcuareꞌen, 26 aj mu mij ajeꞌréꞌnyej ɨ Juan jimi matɨꞌɨj mij aꞌyan tyaatéꞌexaa tɨjɨn:

—Maeestro, aꞌɨ́jna ɨ tɨ ajamuán aꞌáa joꞌtyávaacaꞌaj után jitze pujmuaꞌ ɨ Jordán, ɨ paj jaaxájtacaꞌ, aꞌɨ́ɨ pu ijíij huáꞌɨɨraj ɨ tyeɨ́tyee majta néijmiꞌi ajoꞌréꞌnyinyii aꞌɨ́jcɨ jimi.

27 Juan pu aꞌyan tyihuoꞌtéꞌexaaj tɨjɨn:

—Capu ɨꞌríj tɨ aꞌtɨ́j tyiꞌtɨ́j jɨn jeꞌej rɨjcaj, tɨpuaꞌaj quee ɨ Dios aꞌyan tyaatáꞌan. 28 Muaꞌaj xu tyámuaꞌ naa tyáanamuajriꞌ nyaj aꞌyan tyajamuaatéꞌexaa nyaj quee nyáaj aꞌɨ́ɨn puéꞌeen ɨ Cɨríistuꞌ, sulu sɨ́ɨj tɨ anaquéej ujoꞌtaꞌítyiꞌhuacaꞌ aꞌɨ́jcɨ jimi. 29 Joꞌtɨj aꞌtɨ́j joꞌtyényeɨɨchij, aꞌɨ́jna ɨ íitɨꞌ aꞌɨ́j pu jimi huatyáꞌɨtzeereꞌej ɨ tɨ jaꞌancuréꞌviꞌtɨj, ajta ɨ amíincuraꞌ ɨ aꞌtɨ́j tɨ aꞌáa joꞌtyéjvee ajta jeꞌen janamuaj, aꞌɨ́ɨ pu jéehua huatóotyamuaꞌveꞌsij tɨꞌɨj jáanamuaj jeꞌej tɨ tyuꞌtaxájtaj. Aꞌyaa nu chaꞌtaj nyanaꞌaj nyáaj ijíij jéehua tyíꞌnyetyamuaꞌveꞌ. 30 Aꞌyaa pu tyúuxɨeꞌveꞌ tɨ aꞌɨ́ɨn jéetzeꞌ vaꞌcán jɨn tyeꞌentyájrutyej, nyajta nyáaj nyaj jéetzeꞌ cɨléenyeꞌ jɨn tyuꞌtyáhuɨɨreꞌen.

Aꞌɨ́jna ɨ tɨ jútyeꞌ joꞌvéꞌmej

31 ’Aꞌɨ́jna ɨ tɨ jútyeꞌ joꞌvéꞌmej, aꞌɨ́ɨ pu néijmiꞌi jɨn antyúumuaꞌreej. Ajta aꞌɨ́jna ɨ tɨ íiyan maꞌcan ɨ cháanacaj japua, aꞌyan puꞌuj maꞌcan, ajta aꞌɨ́jna tyíꞌxaj jeꞌej tɨ tyiꞌtɨ́j rɨcɨj ɨ cháanacaj japua. Ajta aꞌɨ́jna tɨ tajapuá joꞌvéꞌmej aꞌɨ́ɨ pu néijmiꞌi jɨn antyúumuaꞌreej, 32 ajta aꞌɨ́jna huáꞌixaatyeꞌ jeꞌej tɨ tyiꞌtɨ́j tyíꞌsej ajta jeꞌej tɨ tyúꞌnamuajriꞌ ɨ Dios jimi, ajta capu aꞌtɨ́j jaꞌtzaahuatyeꞌ jeꞌej tɨ tyíꞌxaj. 33 Ajta tɨpuaꞌaj aꞌtɨ́j jimi tyáꞌantzaahuatyeꞌen, aꞌɨ́ɨ pu ajta aꞌyan tyuꞌtaxájtaj tɨ aꞌyan tyiꞌjaꞌyájna tɨ Dios tzáahuatyiꞌraꞌaj jɨn tyíꞌxaj, 34 jiꞌnye aꞌɨ́jna ɨ tɨ Dios uyoꞌtaꞌítyacaꞌ, aꞌyaa pu tyíꞌxaj jeꞌej tɨ ɨ Dios tyuꞌtaxájtacaꞌ, jiꞌnye Dios pu aꞌyan jéehua tyuꞌtáꞌcaa ɨ ju júuricamej. 35 Ajta ɨ táatajraꞌ aꞌɨ́ɨ pu jaxɨeꞌveꞌ ɨ juyój, ajta aꞌyan tyaatáꞌ tɨꞌij ɨ yójraꞌ néijmiꞌi jɨn antyúumuaꞌreeriaj. 36 Aꞌɨ́jna ɨ tɨ tyáꞌtzaahuatyeꞌ ɨ Dios yójraꞌ jimi, aꞌɨ́ɨ pu jusén jɨmeꞌ júurij jaꞌmej, ajta ɨ tɨquee jaxɨeꞌveꞌ tɨ jimi tyáꞌantzaahuatyeꞌen, capu jusén jɨmeꞌ júurij jaꞌmej, sulu Dios pu jéehua puéjtzij jaatáꞌsij.

4

Ɨ Jesús ajta aꞌɨ́jna ɨ íitɨꞌ Samaaria tɨ jáꞌmaꞌcan

1 Majta aꞌɨ́ɨmaj ɨ fariseos, aꞌyaa mu tyáamuaꞌreeriꞌ tɨjɨn jéetzeꞌ pu huáꞌmueꞌtɨj ɨ tyeɨ́tyee aꞌɨ́jna ɨ Jesús quee aꞌɨ́jna ɨ Juan, ajta jeꞌen huáꞌɨɨracaꞌaj, 2 ajta capu aꞌɨ́jna ɨ Jesús huáꞌɨɨracaꞌaj, sulu aꞌɨ́ɨmaj mu ɨ maj jamuán huacɨ́j. 3 Ajta tɨꞌɨj ɨ Jesús aꞌyan tyáamuaꞌreeriꞌ, aj puꞌij ujaꞌrájraa a Judea tɨꞌquij ajtáhuaꞌaj aꞌáa joꞌmej a Galileea.

4 Ajta tɨꞌɨj aꞌáa joꞌmej aꞌyaa pu tyúuxɨeꞌvaꞌcaꞌaj tɨ aꞌáa jéꞌtaꞌ huatyéenyej a Samaaria. 5 Aꞌɨ́j pu jɨn aꞌáa jaꞌráꞌaj chájtaꞌ tɨ aꞌyan tyajaꞌrájtyapuaj tɨjɨn Sicar, Samaaria tɨ jaꞌajtyámaꞌcan, aꞌájna véjriꞌ joꞌtɨj jáꞌsejreꞌ aꞌɨ́jna chuéj Jacob tɨ jaatapuéjve ɨ juyój José. 6 Aꞌáa pu jáꞌsejriaꞌcaꞌaj joꞌtɨj yeꞌtyáacuj aꞌɨ́jna ɨ Jacob. Ajta ɨ Jesús, aꞌáa pu véjriꞌ joꞌtayíxɨj joꞌtɨj jaꞌtyácun, jiꞌnye puꞌríj cuaꞌnacaꞌaj aꞌɨ́jcɨ jɨmeꞌ tɨ huaméj ɨ juyéj jitze. Aꞌtzáaj pu putyíꞌrɨjcaa tacuaríixpuaj. 7 Tɨꞌquij sɨ́ɨj íitɨꞌ ajeꞌréꞌnyej Samaaria tɨ jáꞌmaꞌcan, tɨꞌij ahuóojejreꞌen, aj puꞌij Jesús aꞌyan tyatajé tɨjɨn:

—Cɨ́ɨ jájtyij tyinaatáꞌ.

8 Majta aꞌɨ́ɨmaj ɨ maj jamuán huacɨ́j, aꞌáa mu jóꞌjuꞌ a chájtaꞌ mej mij tyiꞌtɨ́j huánanan ɨ maj jáacuaꞌnyij.

9 Majta aꞌɨ́ɨmaj ɨ maj Israel jitze ajtyámaꞌcan, camu naa jaꞌhuóomuaꞌrajcaꞌaj aꞌɨ́ɨjma jamuán ɨ maj Samaaria jaꞌchej, aꞌɨ́j pu jɨn ɨ íitɨꞌ aꞌyan tyaatéꞌexaa tɨjɨn:

—¿Jiꞌnye pej pij muáaj mu paj Israel jitze ajtyámaꞌcan jájtyij nyéetzij tyíꞌnyahuavii ɨ nyaj iiyeꞌej Samaaria maꞌcan?

10 Jesús pu aꞌyan tyuꞌtanyúj tɨjɨn:

—Tɨpuaꞌaj páamuaꞌreerej tyiꞌtɨ́j tɨ ɨ Dios tyuꞌtáꞌcaa, pajta jamuaꞌréerej aꞌtɨ́j tɨ puéꞌeen ɨ jájtyij tɨ cɨ́ɨ tyíꞌmuahuaviij, aꞌyaa paj muáaj tyaatahuavíirajcheꞌ, ajta jeꞌen aꞌɨ́ɨn jájtyij muaatáꞌnyijcheꞌ ɨ paj jusén jɨn júurij puáꞌmej.

11 Ajta aꞌɨ́jna ɨ íitɨꞌ, aꞌyaa pu tyaatéꞌexaa tɨjɨn:

—Nyavástaraꞌ, capáj tyiꞌtɨ́j tyíchaꞌɨj ɨ paj jɨn jeꞌtajánɨeꞌ ɨ jájtyij, ajta tyámuaꞌ pu tyoꞌcátyee ɨ tɨ atyácun, ¿joꞌnyij peyaꞌaj jánɨeꞌsij aꞌɨ́jcɨ ɨ jájtyij? 12 Aꞌɨ́jna ɨ tayoꞌpuacɨꞌɨj ɨ Jacob aꞌɨ́ɨ pu taatáꞌ tyaj aꞌyan ooyéꞌen, aꞌɨ́ɨ pu ajta aꞌyan yaꞌcariaꞌaj, majta ɨ yójmuaꞌmuaꞌ, majta ɨ yaꞌmuáamuaꞌmeꞌen. ¿Nyiquij muáaj jéetzeꞌ vaꞌcán jɨn petyiꞌtyéjvee quee aꞌɨ́jna?

13 Jesús pu aꞌyan tyuꞌtanyúj tɨjɨn:

—Néijmiꞌi ɨ maj jayaꞌcaa aꞌíjcɨ ɨ jájtyij, majtáhuaꞌaj mu huataíꞌicuj, 14 ajta aꞌɨ́jna ɨ tɨ jaayéꞌen aꞌɨ́jcɨ ɨ jájtyij nyáaj nyaj jaatáꞌsij, capu cheꞌ aꞌnáj huataíꞌimuꞌuj. Jiꞌnye aꞌɨ́jna ɨ jájtyij nyáaj nyaj jaatáꞌsij, aꞌyaa pu séeriaꞌaj jaꞌmej jimi tɨꞌɨj joꞌtɨj jaꞌajmuɨ́ꞌyej, aꞌɨ́j pu jɨn jusén jɨmeꞌ júurij jaꞌmej.

15 Aj puꞌij ɨ íitɨꞌ aꞌyan tyaatéꞌexaa tɨjɨn:

—Nyavástaraꞌ, pataꞌaj naataꞌan aꞌɨ́jcɨ ɨ jájtyij nyej nyij quee cheꞌ huataíꞌimuꞌun, tɨꞌij ajta quee cheꞌ aꞌyan tyúuxɨeꞌveꞌej nyaj yaráaje aꞌyájna.

16 Jesús pu aꞌyan tyaatéꞌexaa tɨjɨn:

—Áricuj, ujoꞌtájeej ɨ tɨ muatyéviꞌtɨn, pajta jeꞌen mujoꞌvéꞌmeꞌen.

17 Aꞌyaa pu tyuꞌtanyúj ɨ íitɨꞌ tɨjɨn:

—Capu aꞌtɨ́j nyetyéviꞌtɨn.

Aj puꞌij Jesús aꞌyan tyaatéꞌexaa tɨjɨn:

—Xáꞌpuɨꞌ paj tyuꞌtaxájtacaꞌ tɨquee aꞌtɨ́j muatyéviꞌtɨn, 18 jiꞌnye muꞌríj anxɨ́vij aráꞌasej ɨ maj muatyéviꞌtɨnyaꞌaj, ajta aꞌɨ́jna ɨ paj jamuán huácaj ijíij, capu muatyéviꞌtɨn. Aꞌyaa pu tyiꞌjaꞌyájna jeꞌej paj tyuꞌtaxájtacaꞌ.

19 Tɨꞌɨj aꞌyan tyáanamuajriꞌ aꞌɨ́jna ɨ íitɨꞌ, aꞌyaa pu tyaatéꞌexaa tɨjɨn:

—Nyavástaraꞌ, nuꞌríj jamuaꞌreej paj Dios jitze maꞌcan tyíꞌxaj. 20 Aꞌɨ́ɨmaj ɨ tahuásimuaꞌcɨꞌɨj aꞌɨ́ɨ mu aꞌyan janajchacaꞌaj ɨ Dios aꞌíjcɨ jitze ɨ jɨríj, siajta muaꞌaj, mu siaj Israel jitze ajtyámaꞌcan, aꞌyaa xu tyíꞌxaj tɨ aꞌyan tyúuxɨeꞌveꞌ tyaj aꞌáa yáꞌnaꞌmicheꞌen aꞌájna a Jerusalén.

21 Jesús pu aꞌyan tyaatéꞌexaa tɨjɨn:

—Iitɨꞌ, pataꞌaj tyáꞌantzaahuatyeꞌen, puꞌríj atyojoꞌréꞌnyesij aꞌnáj siaj jaatyánajchij ɨ juvástaraꞌ ajta quee cheꞌ aꞌyan tyuuxɨéꞌveꞌej jaꞌmej siaj aꞌyan jaatyáanajche iiyeꞌej ɨ jɨríj japua, nusu siaj aꞌáa jóꞌjuꞌun a Jerusalén. 22 Caxu muaꞌaj jamuaꞌreej tyiꞌtɨ́j siaj naꞌmichej, tyajta ityáj, ityáj tu jamuaꞌreej ɨ tyaj janaꞌmichej, jiꞌnye ɨ tɨ tajapuá huatányuusij, aꞌɨ́ɨmaj pu jitze eerányesij ɨ maj Israel jitze ajtyámaꞌcan. 23 Ajta puꞌríj atyojoꞌréꞌnyesij, ijíij puꞌríj aꞌáan putyajáꞌrɨcɨj, matɨꞌɨj aꞌɨ́j jitze aroocaꞌnyáaj ɨ júuricamaꞌraꞌ ɨ Dios jaatyánajchij ɨ tavástaraꞌ, aꞌyájna tɨꞌɨj tyihuoꞌtáꞌsij ɨ júuricamaꞌraꞌ ɨ Dios. Jiꞌnye aꞌyaa pu ɨ tavástaraꞌ tyáꞌxɨeꞌveꞌ maj aꞌyan tyeetyáanajchej. 24 Dios pu júuricamej puéꞌeen, majta aꞌɨ́ɨmaj ɨ maj janajchej, aꞌyaa pu tyúuxɨeꞌveꞌ maj aꞌɨ́jcɨ jitze aróocaꞌnyej ɨ júuricamaꞌraꞌ ɨ Dios mej mij tzáahuatyiꞌraꞌaj jɨn jaatyáanajche.

25 Ajta aꞌɨ́jna ɨ íitɨꞌ aꞌyaa pu tyaatéꞌexaa tɨjɨn:

—Nyáaj nu jamuaꞌreej tɨ yaꞌuvéꞌnyesij aꞌɨ́jna ɨ Cɨríistuꞌ, ajta tɨꞌɨj aꞌɨ́ɨn uvéꞌnyej, aꞌɨ́ɨ pu néijmiꞌi tyitaatéꞌexaatyeꞌsij.

26 Jesús pu aꞌyan tyaatéꞌexaa tɨjɨn:

—Nyáaj nu aꞌɨ́ɨn puéꞌeen, ɨ nyaj ajamuán tyiꞌtyáxajta.

27 Aj mu mij uvéꞌnyej aꞌɨ́ɨmaj ɨ maj jamuán huacɨ́j, jeꞌej mu tyityoꞌtóomuajtyacaꞌ matɨꞌɨj jaaséj tɨ ɨ Jesús íitaj jamuán tyiꞌtyáxajtasimaꞌaj. Ajta capu sɨ́ɨj ahuóocaꞌan tɨ jaataꞌíhuoꞌ tyiꞌtɨ́j tɨ huoocaꞌaj ɨ íitɨꞌ, nusu tyiꞌtɨ́j maj tyáxajtasimeꞌej. 28 Ajta aꞌɨ́jna ɨ íitɨꞌ aꞌáa pu yoꞌtáraj aꞌɨ́jcɨ ɨ xáꞌrij, tɨꞌquij aꞌáa joꞌmej a chájtaꞌ, aꞌáa puꞌij aꞌyan tyihuojoꞌtéꞌexaa ɨ tyeɨ́tyee tɨjɨn:

29 —Musioꞌváꞌjuꞌ siataꞌaj jaaséj ɨ aꞌtɨ́j tɨ arí néijmiꞌi naatéꞌexaa jeꞌej nyaj tyiꞌtyínyechaꞌɨj. ¿Nyiquij quee aꞌɨ́ɨn puéꞌeen ɨ Cɨríistuꞌ?

30 Aj mu mij ɨ tyeɨ́tyee iiráacɨj a chájtaꞌ, matɨꞌɨj mij aꞌáa joꞌréꞌnyej ɨ Jesús jimi. 31 Meentyij móoj aꞌɨ́ɨmaj ɨ maj jamuán huacɨ́j aꞌyan jéehua tyáꞌhuaviiracaꞌaj tɨjɨn:

—Maeestro, pataꞌaj tyúꞌcuaꞌnyij.

32 Ajta aꞌɨ́jna aꞌyaa pu tyihuoꞌtéꞌexaaj tɨjɨn:

—Nyáaj nu aꞌɨ́j tyíchaꞌɨj ɨ nyaj jáacuaꞌnyij ɨ siaj muaꞌaj quee jamuaꞌtyej.

33 Majta ɨ maj jamuán huacɨ́j, aꞌɨ́ɨ mu huatyóohuij maj aꞌyan tyiꞌhuóoꞌihuoꞌ séej jamuán majta séej tɨjɨn:

—¿Nyiquij tyiꞌtɨ́j cueꞌráj yemetyaꞌváꞌtuiiriꞌ?

34 Ajta ɨ Jesús aꞌyaa pu tyihuoꞌtéꞌexaaj tɨjɨn:

—Aꞌɨ́ɨ pu nyacueꞌraj ɨ nyaj aꞌyan huárɨnyij jeꞌej tɨ tyáꞌxɨeꞌveꞌ ɨ tɨ yan nyojoꞌtaꞌítyacaꞌ, ajta nyej nyij jaꞌantyícɨꞌtyij ɨ muárɨeꞌriaꞌraꞌ. 35 Aꞌyaa xu muaꞌaj tyíꞌxaj tɨjɨn: “Óocheꞌ pu muáacuaj máxcɨrɨeꞌ áꞌɨtzeereꞌ siaj sij tyiꞌhuóotzaanyeꞌen”; nyajta nyáaj aꞌyaa nu tyajáꞌmuaꞌixaatyeꞌ siaj jaaséj ɨ tɨ tyíꞌhuastiꞌ, puꞌríj huaxáꞌpuɨꞌ siaj tyuꞌrióotzaanyeꞌen. 36 Aꞌɨ́jna ɨ tɨ tyíꞌmuarɨeꞌ aꞌɨ́ɨ pu ajta tyúunajchityeꞌen, ajta ɨ tɨ jaariáꞌsɨɨreꞌsij aꞌɨ́j pu jusén jɨmeꞌ júurij jaꞌmej, aj mu mij néijmiꞌi huatóotyamuaꞌveꞌsij aꞌɨ́jna ɨ tɨ tyuꞌhuástej ajta ɨ tɨ tyuꞌriáꞌtzaj. 37 Aꞌɨ́j pu jɨn aꞌyan tyiꞌjaꞌyájna jeꞌej tɨ tyéꞌyuꞌsiꞌ ɨ tɨ aꞌyan tɨjɨn: “Séecan mu tyíꞌhuasteꞌ, majta séecan tyuꞌriáꞌtzaanaj.” 38 Nyajta nyáaj nu jamuaataꞌítyacaꞌ siaj sij tyuꞌriáꞌtzaanaj joꞌsiaj quee tyojoꞌhuástej, séecan mu tyuꞌmuárɨej, siajta muaꞌaj xu jaꞌancuriáaꞌ ɨ maj jaamuéꞌtɨj aꞌɨ́jcɨ jɨmeꞌ ɨ maj tyuꞌmuárɨej.

39 Majta mueꞌtɨ́j ɨ maj Samaaria jáꞌmaꞌcan tyáꞌantzaahuaj ɨ Jesús jimi, aꞌɨ́jcɨ jɨmeꞌ jeꞌej tɨ ɨ íitɨꞌ tyihuoꞌtéꞌexaaj tɨ aꞌyan tɨjɨn: “Néijmiꞌi pu naatéꞌexaa jeꞌej nyaj tyiꞌtɨ́j huáruuj.” 40 Aꞌɨ́j mu jɨn, matɨꞌɨj ajeꞌréꞌnyej aꞌyaa mu tyaatáhuaviiriꞌ aꞌɨ́jcɨ ɨ Jesús tɨ aꞌáa huaꞌ jamuán joꞌtyáꞌɨtzeereꞌen. Aꞌáa puꞌij huaꞌ jamuán joꞌtyáꞌɨtzee huaꞌpuaj xɨcáj, 41 majta jéetzeꞌ mueꞌtɨ́j tyáꞌantzaahuaj matɨꞌɨj jáanamuajriꞌ jeꞌej tɨ ɨ Jesús tyihuóꞌixaaj. 42 Aꞌyaa mu tyaatéꞌexaa aꞌɨ́jcɨ ɨ íitaj tɨjɨn:

—Ijíij tu tyeríj tyámuaꞌ tyáꞌtzaahuatyeꞌ, catu aꞌɨ́j tyanaꞌaj jɨmeꞌ jeꞌej paj tyitaatéꞌexaaj, sulu ityáj tu tyeríj tajɨ́ɨmuaꞌaj jáanamuajriꞌ, tyajta aꞌyan tyáamuaꞌreej tɨ jɨꞌréꞌcan jɨmeꞌ aꞌɨ́ɨn puéꞌeen ɨ tɨ tajapuá huatányuusij ɨ tyaj yan séejreꞌ ɨ cháanacaj japua.

Jesús pu tyáahuaj ɨ yójraꞌ aꞌɨ́jcɨ ɨ tɨ tyíꞌhuɨɨriaꞌcaꞌaj ɨ rey jimi

43 Tɨꞌɨj mutyojoꞌmaꞌaj huaꞌpuaj xɨcáj, Jesús pu iirájraa aꞌájna a Samaaria, ajta jeꞌen jóꞌraa aꞌájna a Galileea. 44 Jesús pu aꞌyan tyuꞌtaxájtacaꞌ maj quee tyámuaꞌ yóꞌmuaꞌrajcaꞌaj aꞌɨ́jcɨ ɨ tɨ Dios jitze maꞌcan tyíꞌxaj aꞌɨ́ɨmaj ɨ maj jamuán ajaꞌchej. 45 Tɨꞌɨj aꞌáa jaꞌráꞌaj a Galileea, néijmiꞌi mu tyámuaꞌ naa tyetyéejej, jiꞌnye aꞌɨ́ɨ mu majta aꞌáa jaꞌtanyájcaꞌaj a Jerusalén matɨꞌɨj tyuꞌyéꞌestej, aꞌɨ́ɨ mu mij jaaséjracaꞌaj jeꞌej tɨ tyiꞌtɨ́j huáruuj ɨ Jesús.

46 Aj puꞌij ɨ Jesús ajtáhuaꞌaj aꞌáa jaꞌráꞌaj aꞌájna a Caná, joꞌtɨj ɨ jájtyij joꞌtyánahuastacaꞌ. Aꞌáa pu sɨ́ɨj joꞌtyávaacaꞌaj ɨ tɨ tyiꞌtɨ́j jɨn tyiꞌtyávaacaꞌaj ɨ rey jimi, aꞌɨ́ɨ pu séej tyiyójcaꞌaj tɨ tyíꞌcuiꞌcaꞌaj aꞌáa pu jóocaꞌtyii aꞌájna a Capernaúm. 47 Tɨꞌɨj aꞌɨ́ɨn jáamuaꞌreeriꞌ tɨ ɨ Jesús ujaꞌrájraa aꞌájna a Judea, ajta arí aꞌáa jaꞌráꞌajcaa a Galileea, aꞌáa puꞌij joꞌmej aꞌɨ́jcɨ jimi, tɨꞌquij jéehua jaatáhuaviiriꞌ tɨ aꞌáa jóꞌmeꞌen joꞌtɨj jaꞌchej tɨꞌij tyáahuatyeꞌen ɨ yójraꞌ, jiꞌnye puꞌríj huápuɨꞌɨj áꞌmeꞌriajcaꞌaj. 48 Jesús pu aꞌyan tyaatéꞌexaa tɨjɨn:

—Caxu muaꞌaj aꞌnáj tyáꞌantzaahuatyeꞌsij, tɨpuaꞌaj sequée tyiꞌtɨ́j huaséj ɨ siaj jɨn jeꞌej tyoꞌtaséj.

49 Ajta aꞌɨ́jna ɨ tɨ tyiꞌtɨ́j jɨn tyiꞌtyávaacaꞌaj ɨ rey jimi, aꞌyaa pu tyaatéꞌexaa tɨjɨn:

—Nyavástaraꞌ, mupovéꞌmeꞌen jiyeꞌtzín, naꞌríij quee aꞌɨ́ɨ pu muɨꞌnyij ɨ nyiyóoj.

50 Aj puꞌij ɨ Jesús aꞌyan tyaatéꞌexaa tɨjɨn:

—Áricuj jóꞌraꞌ joꞌpaj jaꞌchej, puꞌríj huarúj aꞌyóoj.

Ajta aꞌɨ́jna ɨ aꞌtɨ́j, aꞌɨ́ɨ pu tyáꞌantzaahuaj jeꞌej tɨ ɨ Jesús tyaatéꞌexaa, aj puꞌij jóꞌraa. 51 Tɨꞌɨj arí avéjriꞌ joomáꞌcaj ɨ juchéj, aꞌɨ́ɨ mu jaꞌantyinájchacaꞌ ɨ maj jahuɨɨreꞌ, matɨꞌɨj aꞌyan tyaatéꞌexaa tɨjɨn:

—Puꞌríj huarúj aꞌɨ́jna aꞌyóoj.

52 Aj puꞌij aꞌyan tyihuoꞌtaꞌíhuoꞌriꞌ aꞌtzáaj tɨ huatyápuaꞌriacaꞌ ɨ tɨ jɨn tyíꞌcuiꞌcaꞌaj, aꞌyaa mu mij tyaatéꞌexaa tɨjɨn:

—Tajquíj pu huatyápuaꞌriacaꞌ aꞌtzáaj yacamáꞌcaj ɨ xɨcáj.

53 Aj puꞌij jáamuaꞌreeriꞌ aꞌɨ́jna ɨ táatajraꞌ tɨ aꞌyan puaꞌaj putyíꞌrɨjcaa tɨꞌɨj ɨ Jesús aꞌyan tyaatéꞌexaa tɨjɨn: “Puꞌríj huarúj aꞌɨ́jna aꞌyóoj”; aj puꞌij aꞌɨ́jna majta néijmiꞌi ɨ maj jamuán ajaꞌchej néijmiꞌi mu tyáꞌantzaahuaj ɨ Jesús jimi.

54 Aꞌíi pu aꞌɨ́ɨn puéꞌeen ɨ tɨ huaꞌpuaj tɨ huápuɨꞌɨj juxɨeꞌveꞌ ɨ tɨ jɨn ɨ Jesús aꞌyan huarɨ́j aꞌájna a Galileea tɨꞌɨj aꞌáa jaꞌrájraa a Judea.

5

Jesús pu séej tyúꞌhuaaj ɨ tɨquee tyéchavaaj

1 Tɨꞌɨj aꞌtzúj aꞌtyéeviꞌcaj, aꞌɨ́ɨmaj mu tyiꞌyeꞌestyáacaj ɨ maj Israel jitze ajtyámaꞌcan, tɨꞌɨj ɨ Jesús aꞌáa joꞌmej a Jerusalén. 2 Véjriꞌ aꞌájna a Jerusalén joꞌtɨj jaꞌpueertaj a tɨ aꞌyan tyajaꞌrájtyapuaj tɨjɨn joꞌmaj joꞌtyáruꞌpij ɨ cányaꞌxɨɨ, aꞌáa pu jaꞌráamuacaꞌaj tɨ aꞌyan tyajaꞌrájtyapuaj tɨjɨn Betesda. 3 Anxɨ́viqueꞌ pu arataꞌcuájmaꞌcaa joꞌmaj jaꞌtyúusɨꞌrihuaꞌaj jéehua tyeɨ́tyee ɨ maj tyíꞌcucuiꞌcaꞌaj, ɨ maj aracúcuꞌnyijmaꞌcaa, ɨ maj quee tyámuaꞌ tyityaacɨꞌɨj, majta séecan quee pújoorej maj rácɨɨnyej. 4 Aꞌɨ́ɨ mu aꞌyan tyeꞌejchóꞌvaꞌcaꞌaj tɨꞌij ootáhuaaxɨꞌɨn ɨ jájtyij, jiꞌnye sɨ́ɨj tɨ tajapuá tyíꞌhuɨɨreꞌ pu ajeꞌcányinyiicaꞌaj aꞌájna joꞌtɨj jaꞌrájmuaa tɨꞌij joꞌtóoriaxɨꞌɨn, ajta ɨ tɨ anaquéej atyájraꞌnyij a jáataꞌ aꞌɨ́ɨ pu tyámuaꞌ rɨnyij ɨ tɨ jɨn tyíꞌcuiꞌ. 5 Sɨ́ɨj pu tyáatɨꞌ aꞌáa joꞌriáꞌcaꞌtyii tɨ arí seityéj japuan tamuáamuataꞌ japuan aráhueeicaj nyinyiꞌraꞌaj áꞌtyeej tɨ tyíꞌcuiꞌ. 6 Tɨꞌɨj ɨ Jesús jaaséj tɨ aꞌáa joꞌriáꞌcaꞌtyii, aꞌyaa pu tyáamuaꞌreeriꞌ tɨ arí áꞌtyeej tɨ aꞌyan een, aj puꞌij aꞌyan tyaataꞌíhuoꞌriꞌ tɨjɨn:

—¿Nyi páaxɨeꞌveꞌ paj huarúj?

7 Ajta aꞌɨ́jna ɨ tɨ tyíꞌcuiꞌ aꞌyaa pu tyuꞌtanyúj tɨjɨn:

—Nyavástaraꞌ, capu maꞌ aꞌtɨ́j tɨ naatáhuɨɨreꞌ nyej nyij atyájraꞌnyij a jáataꞌ tɨꞌɨjta ootáhuaaxɨꞌɨn. Jiꞌnye nyatɨꞌɨj nyooj ajooméj, sɨ́ɨj pu jiyeꞌtzín atyéemej nye quee nyáaj.

8 Jesús pu aꞌyan tyaatéꞌexaa tɨjɨn:

—Ájchesij, anchóoj muaꞌ utáatzij, pajta jóꞌraꞌnyij.

9 Aj puꞌij ɨ tyáatɨꞌ huarúj, tɨꞌquij yoꞌɨ́j ɨ juꞌutáatzij, ajta jeꞌen jóꞌraa. Ajta aꞌájna putyíꞌrɨjcaa matɨꞌɨj jitzán jusoꞌpihuaꞌaj, 10 aꞌɨ́ɨmaj ɨ maj Israel jitze ajtyámaꞌcan, aꞌyaa mu tyaatéꞌexaa aꞌɨ́jcɨ ɨ aꞌtɨ́j tɨ arí huarúj tɨjɨn:

—Ijíij pu aꞌájna putyíꞌrɨcɨj ɨ xɨcáaraꞌ tyaj jitzán tasoꞌpii, capu jeꞌej tyíɨꞌrij paj jaaɨ́ꞌɨsimaꞌan muaꞌ utáatzij.

11 Ajta aꞌɨ́jna ɨ tɨ tyíꞌcuiꞌcaꞌaj aꞌyaa pu tyihuoꞌtéꞌexaaj tɨjɨn:

—Aꞌɨ́jna ɨ tɨ tyináahuaj, aꞌyaa pu tyinaatéꞌexaaj tɨjɨn: “Anɨ́ꞌɨj muaꞌ utáatzij pajta jóꞌraꞌnyij.”

12 Aj mu mij aꞌyan tyaataꞌíhuoꞌriꞌ tɨjɨn:

—¿Aꞌtanyíj puéꞌeen ɨ tɨ aꞌyan tyimuaatéꞌexaaj yee: “Pataꞌaj jaꞌantyiꞌɨꞌɨj muaꞌ utáatzij pajta jóꞌraꞌnyij?”

13 Ajta aꞌɨ́jna ɨ aꞌtɨ́j tɨ huarúj, capu jamuaꞌreeriacaꞌaj aꞌtɨ́j tɨ puéꞌeenyeꞌej, jiꞌnye aꞌɨ́jna ɨ Jesús puꞌríj áan joꞌtyárutyajcaꞌaj huaꞌ tzajtaꞌ ɨ maj jéehuacaꞌaj ɨ tyeɨ́tyee. 14 Aj puꞌij ɨ Jesús aꞌúun yoꞌtyoj aꞌɨ́jcɨ ɨ tyáataj u tyeyúuj tzajtaꞌ, tɨꞌquij aꞌyan tyaatéꞌexaa tɨjɨn:

—Cásɨꞌ, ijíij paj períj huarúj, capáj cheꞌ tyiꞌtɨ́j jɨn jeꞌej puaꞌaj rɨjcaj, tɨꞌij quee tyiꞌtɨ́j jéetzeꞌ jeꞌej puaꞌaj huárɨnyij ajimi.

15 Aj puꞌij jóꞌraa aꞌɨ́jna ɨ tyáatɨꞌ ajta jeꞌen huojoꞌtéꞌexaa aꞌɨ́ɨmaj ɨ maj Israel jitze ajtyámaꞌcan tɨ ɨ Jesús aꞌɨ́ɨn puéꞌeenyeꞌej ɨ tɨ tyáahuaj. 16 Aꞌɨ́j mu jɨn aꞌɨ́ɨmaj ɨ maj Israel jitze ajtyámaꞌcan aꞌyan tyáꞌhuoocaꞌaj mej mij jeꞌej puaꞌaj jaꞌuurej aꞌɨ́jcɨ ɨ Jesús, aꞌɨ́jcɨ jɨmeꞌ jeꞌej tɨ tyiꞌtɨ́j uuriajcaꞌaj aꞌájna xɨcáaraꞌ maj jitzán jusoꞌpihuaꞌaj. 17 Ajta ɨ Jesús aꞌyaa pu tyihuoꞌtéꞌexaaj tɨjɨn:

—Ɨ nyavástaraꞌ pu aꞌnáj tɨnaꞌaj tyíꞌmuarɨeꞌ, aꞌɨ́j nu jɨn nyajta nyáaj tyíꞌmuarɨeꞌ.

18 Aꞌɨ́j mu jɨn aꞌɨ́ɨmaj ɨ maj Israel jitze ajtyámaꞌcan jéetzeꞌ jaxɨeꞌvaꞌcaꞌaj maj jaajéꞌcaj, jiꞌnye capu aꞌɨ́jna quee huatyátzaahuaj ɨ xɨcáaraꞌ maj jitzán jusoꞌpii, sulu aꞌyaa pu ajta tyúusejratacaꞌaj tɨꞌɨj ɨ Dios, ajta aꞌyan jatamuáꞌmuatyaꞌaj tɨ ɨ Dios táatajraꞌ puéꞌeenyeꞌej.

Ɨ tɨ jɨn tyiꞌtyéjvee ɨ yójraꞌ ɨ Dios

19 Jesús pu aꞌyan tyihuoꞌtéꞌexaaj tɨjɨn:

—Aꞌyaa nu tyajáꞌmuaꞌixaatyeꞌ tzáahuatyiꞌraꞌaj jɨmeꞌ, tɨ ɨ yójraꞌ ɨ Dios quee tyiꞌtɨ́j jeꞌej uuren jusɨ́ɨj, sulu aꞌyaa pu rɨnyij jeꞌej tɨ tyíꞌsej ɨ juvástaraꞌ jimi. Jeꞌej tɨ tyiꞌtɨ́j uurej ɨ vástariaꞌraꞌ, aꞌyaa pu chaꞌtaj rɨnyij ɨ yójraꞌ. 20 Jiꞌnye aꞌɨ́ɨ pu ɨ vástariaꞌraꞌ jaxɨeꞌveꞌ ɨ juyój aꞌɨ́j pu jɨn néijmiꞌi tyéꞌsejratyeꞌ jeꞌej tɨ tyiꞌtɨ́j uurej, ajta óocheꞌ tyaataséjratyeꞌsij tyiꞌtɨ́j tɨ jéetzeꞌ juxɨeꞌveꞌ, ɨ siaj jɨn muaꞌaj jeꞌej tyoꞌtaséjraj. 21 Ajta aꞌyájna tɨꞌɨj ɨ vástariaꞌraꞌ tyihuoꞌtáꞌjuurityej ɨ maj meríj huácuij, aꞌyaa pu chaꞌtaj naꞌaj ɨ yójraꞌ tyihuoꞌtájuurityeꞌsij aꞌtyán tɨ jimi aꞌyan tyaꞌajxɨéꞌviꞌraꞌ. 22 Ajta aꞌɨ́jna ɨ vástariaꞌraꞌ, capu aꞌtɨ́j áꞌaxɨjtyeꞌ, sulu puꞌríj néijmiꞌi ɨ juyój tyuꞌtáꞌ tɨꞌij aꞌɨ́ɨn néijmiꞌcaa ooxɨ́jtyeꞌen, 23 mataꞌaj mij néijmiꞌi jaatyátzaahuatyeꞌen aꞌɨ́jcɨ ɨ yójraꞌ aꞌyájna matɨꞌɨj tyáꞌtzaahuatyeꞌ ɨ vástariaꞌraꞌ. Aꞌɨ́jna ɨ tɨquee tzáahuatyiꞌraꞌaj tyíchaꞌɨj aꞌɨ́jcɨ jimi ɨ yójraꞌ, capu ajta jaꞌtzaahuatyeꞌ ɨ vástariaꞌraꞌ, jiꞌnye aꞌɨ́ɨ pu aꞌɨ́ɨn puéꞌeen ɨ tɨ uyoꞌtaꞌítyacaꞌ.

24 ’Aꞌyaa nu tyajáꞌmuaꞌixaatyeꞌ tzáahuatyiꞌraꞌaj jɨmeꞌ, aꞌtɨ́j tɨ janamuaj jeꞌej nyaj tyíꞌxaj, ajta tyáꞌtzaahuatyeꞌ aꞌɨ́jcɨ jimi ɨ tɨ unyojoꞌtaꞌítyacaꞌ, aꞌɨ́ɨ pu jusén jɨn júurij jaꞌmej, ajta quee aꞌnáj jajpuéetzij jaꞌmej, jiꞌnye aꞌɨ́ɨ puꞌríj iirájraa joꞌtɨj jaꞌmuɨꞌnyíicheꞌ, ajta jeꞌen arí utyájrupij joꞌtɨj jaꞌ júurij jaꞌmej jusén jɨmeꞌ. 25 Aꞌyaa nu tyajáꞌmuaꞌixaatyeꞌ, tɨ arí atyojoꞌréꞌnyesij, ajta ijíij arí aꞌáan putyajáꞌrɨcɨj, matɨꞌɨj aꞌɨ́ɨmaj ɨ maj meríj huácuij janamuajran jeꞌej tɨ tyíꞌxaj ɨ yójraꞌ ɨ Dios, majta jaꞌantzaahuatyeꞌsij, aꞌɨ́ɨ mu jusén jɨmeꞌ júurij muáꞌjuꞌun. 26 Jiꞌnye aꞌyájna tɨꞌɨj ɨ vástariaꞌraꞌ jusén jɨn tyíꞌjuurij, aꞌyaa pu chaꞌtaj tyaatáꞌ ɨ juyój tɨꞌij ajta jusén jɨmeꞌ júurij jáꞌraꞌnyij, 27 ajta aꞌyan tyaatáꞌ tɨꞌij aꞌɨ́ɨn huoꞌxɨ́jtyeꞌen ɨ tyeɨ́tyee, jiꞌnye aꞌɨ́ɨ pu aꞌɨ́ɨn puéꞌeen ɨ yójraꞌ ɨ Dios. 28 Caxu jeꞌej tyityóomuajtyaj aꞌíjcɨ jɨmeꞌ, jiꞌnye aꞌyaa pu atyojoꞌréꞌnyesij matɨꞌɨj aꞌɨ́ɨmaj ɨ maj meríj huácuij janamuajran ɨ nyúucariaꞌraꞌ, 29 aj mu mij eetajuꞌ joꞌmaj jaꞌvaꞌnámiꞌhuajmee. Aꞌɨ́ɨmaj ɨ maj tyámuaꞌ tyityetyúuchaꞌɨɨcaꞌaj, aꞌɨ́ɨ mu huatájuuritaj mej mij jusén jɨn júurij muáꞌraꞌnyij, ajta ɨ maj jeꞌej puaꞌaj tyityetyúuchaꞌɨɨcaꞌaj, aꞌɨ́ɨ mu majta huatájuuritaj mej mij huoꞌxɨ́jtyeꞌen majta jeꞌen puéjtzij huoꞌtáꞌan.

Ɨ tɨ jɨn séejreꞌ tyiꞌtɨ́j tɨ jɨn tyiꞌtyéjvee ɨ Jesús

30 ’Capu ɨꞌríj nyej nyáaj tyiꞌtɨ́j nyasɨ́ɨj jeꞌej huáꞌuurej. Aꞌyaa nu rɨcɨj jeꞌej tɨ ɨ nyavástaraꞌ tyíꞌnyeꞌijtyeꞌ, nyajta tyámuaꞌ naa tyihuáꞌxɨjtyeꞌen, jiꞌnye canu aꞌyan rɨcɨj jeꞌej nyej nyasɨ́ɨj tyáꞌxɨeꞌveꞌ, sulu jeꞌej tɨ tyaꞌajxɨéꞌviꞌraꞌ ɨ nyavástaraꞌ ɨ tɨ unyojoꞌtaꞌítyacaꞌ. 31 Tɨpuaꞌaj nyasɨ́ɨj nyejitzé maꞌcan nyetyuꞌtaxáj, capu tyiꞌtɨ́j huatyáhuɨɨreꞌej jeꞌej nyaj tyuꞌtaxájtaj. 32 Ajta sɨ́ɨj pu nye jitze maꞌcan tyuꞌtaxájtaj, aꞌyaa nu nyij tyámuaꞌ tyáꞌmuaꞌreej tɨ aꞌɨ́ɨn tyuꞌtyáhuɨɨreꞌsij jeꞌej tɨ aꞌɨ́ɨn tyinaataxájta. 33 Muaꞌaj xu séecan huataꞌítyacaꞌ ɨ Juan jimi, ajta aꞌɨ́ɨ pu tzáahuatyiꞌraꞌaj jɨn tyajamuaatéꞌexaa nye jitze maꞌcan. 34 Ajta quee nye jitze juxɨeꞌveꞌ tɨ aꞌtɨ́j nye jitze maꞌcan tyíꞌxajtaj. Aꞌyaa nuꞌuj tyajáꞌmuaꞌixaatyeꞌ tɨꞌij muaꞌajmaj jamuáahuɨɨreꞌen. 35 Aꞌyaa pu tyuꞌtyáhuɨɨ aꞌɨ́jna ɨ Juan tɨꞌɨj tatzárij tɨ áꞌtaa, siajta muaꞌaj aꞌyaa xu cɨ́ɨ sianaꞌaj tyaataxɨeꞌvej siaj sij aꞌɨ́jna jɨn huóotyamuaꞌveꞌen. 36 Ajta tyiꞌtɨ́j pu jéetzeꞌ juxɨeꞌveꞌ quee jeꞌej tɨ tyuꞌtaxájtacaꞌ aꞌɨ́jna ɨ Juan. Aꞌɨ́jcɨ jɨmeꞌ jeꞌej nyaj rɨcɨj, aꞌɨ́ɨ pu aꞌɨ́ɨn puéꞌeen ɨ nyavástaraꞌ tɨ jɨn nyojoꞌtaꞌítyacaꞌ nyej nyij aꞌyan huárɨnyij, aꞌɨ́j pu jɨn ámiteereꞌ tɨ ɨ nyavástaraꞌ unyojoꞌtaꞌítyacaꞌ. 37 Ajta aꞌɨ́jna ɨ nyavástaraꞌ ɨ tɨ unyojoꞌtaꞌítyacaꞌ, aꞌɨ́ɨ pu ajta nye jitze maꞌcan tyuꞌtaxájtaj, tyij siajta muaꞌaj quee aꞌnáj jáanamuajriꞌ ɨ nyúucariaꞌraꞌ, caxu siajta aꞌnáj meꞌyeꞌsej, 38 caxu siajta tyiꞌtáꞌcaa tɨ ɨ nyúucariaꞌraꞌ jaꞌmua jimi huatyáꞌɨtzeereꞌen, jiꞌnye caxu tyáꞌtzaahuatyeꞌ aꞌɨ́jcɨ jimi ɨ Dios tɨ yoꞌtaꞌítyacaꞌ. 39 Tyámuaꞌ xu muaꞌaj naa tyóomuaꞌtyej aꞌɨ́jcɨ jitze ɨ yuꞌxarij, jiꞌnye aꞌyaa xu tyeꞌejchóꞌveꞌ siaj aꞌɨ́jcɨ jitze jáatyoonyij ɨ siaj jɨn júurij xáꞌraꞌnyij jusén jɨmeꞌ, ajta aꞌɨ́jna ɨ yuꞌxarij aꞌɨ́ɨ pu nyéetzij nyetyáxajta, 40 siajta muaꞌaj caxu jaxɨeꞌveꞌ siaj nye jimi yeveꞌréꞌnyej siaj jusén jɨn júurij xáꞌraꞌnyij.

41 ’Capu nye jitze juxɨeꞌveꞌ tɨpuaꞌaj tyévij tuꞌcájmuaꞌrej tyámuaꞌ tyinaatéꞌexaatyeꞌ. 42 Nyajta tyámuaꞌ naa muaꞌajmaj tyajaꞌmuamuajtye, aꞌɨ́j nu jɨn jamuaꞌreej tɨquee jaꞌmua jimi séejreꞌ ɨ Dios tɨ jɨn jáꞌmuaxɨeꞌveꞌ. 43 Nyáaj nu nyavástaraꞌ jitze maꞌcan yavaꞌcáanyej, siajta muaꞌaj caxu náꞌtzaahuatyeꞌ, ajta tɨpuaꞌaj sɨ́ɨj junyúucaritzeꞌ mujoꞌvéꞌmeꞌen, aꞌɨ́j xu xaa huatyátzaahuatyeꞌsij. 44 ¿Jiꞌnye tyíɨꞌrij siaj sij tyáꞌantzaahuatyeꞌen tɨpuaꞌaj jujɨ́ɨmuaꞌaj sianaꞌaj huatyóotzaahuatyeꞌen, siajta quee jahuoocaj ɨ tɨ naa huaséꞌrin ɨ Dios jimi? 45 Caxu aꞌyan tyíꞌmuaꞌtzej yee nyaj nu tyajaꞌmuaxajtziꞌran ɨ nyavástaraꞌ jimi, sulu aꞌɨ́ɨ pu Moisés tyajaꞌmuaxajtziꞌran, ɨ siaj muaꞌaj jéehua jitzán tyíꞌcaꞌnyej. 46 Jiꞌnye tɨpuaꞌaj muaꞌaj tyámuaꞌ setyáꞌtzaahuatyeꞌej aꞌɨ́jcɨ ɨ Moisés, muaꞌaj xu sij siajta nyéetzij naꞌantzáahuatyeꞌnyijcheꞌ, jiꞌnye aꞌɨ́ɨ pu ɨ Moisés nye jitze maꞌcan tyoꞌyúꞌxacaꞌ. 47 Ajta tɨpuaꞌaj sequée jáꞌtzaahuatyaꞌaj jeꞌej tɨ aꞌɨ́ɨn tyoꞌyúꞌxacaꞌ, ¿jiꞌnye setyáꞌantzaahuatyeꞌsij ɨ nyáaj nyaj jáꞌmuaꞌixaatyeꞌ?

6

Jesús pu tyihuoꞌcueꞌej aꞌɨ́ɨjma ɨ maj anxɨ́ víꞌraꞌaj aráꞌasej

(Mt. 14:13-21; Mr. 6:30-44; Lc. 9:10-17)

1 Tɨꞌɨj aꞌyan tyuꞌrɨ́j, Jesús pu antáraj után jitze pujmuaꞌ ɨ jájtyij japua a tɨ aꞌyan tyajaꞌrájtyapuaj tɨjɨn Galileea, aꞌyaa pu ajta tyaꞌrájtyapuaj tɨjɨn Tiberias. 2 Jéehua mu ɨ tyeɨ́tyee jamuán huajúꞌcaꞌaj, jiꞌnye muꞌríj jaséjracaꞌaj tɨ tyámuaꞌ tyíꞌuuriajcaꞌaj ajta tyihuóꞌhuaa aꞌɨ́ɨjma ɨ maj tyíꞌcucuiꞌ. 3 Aj puꞌij ɨ Jesús jɨríj japua antyíraj, aꞌáan pu joꞌojyíxɨj huaꞌ jamuán ɨ maj jamuán huacɨ́j. 4 Ajta arí tyíꞌvejriꞌtacaꞌaj aꞌájna xɨcáaraꞌ maj jitzán tyíꞌyeꞌestyahuaꞌaj aꞌɨ́jcɨ jɨmeꞌ tɨ ɨ Dios huiꞌrájtoj ɨ tɨ arí áꞌtyeej aꞌɨ́ɨjma ɨ maj Israel jitze ajtyámaꞌcantacaꞌaj. 5 Tɨꞌɨj ɨ Jesús huanyéeriajraa, ajta jeꞌen huoꞌséj maj jéehua ɨ tyeɨ́tyee jamuán huajúꞌcaꞌaj, aꞌyaa puꞌij tyaatéꞌexaa aꞌɨ́jcɨ ɨ Felipe tɨjɨn:

—¿Joꞌnyij tyeyáꞌnanan ɨ páan mej mij néijmiꞌi tyúꞌcuaꞌnyij ɨ tyeɨ́tyee?

6 Ajta aꞌyaa pu tyaataꞌíhuoꞌriꞌ tɨꞌij jaaséj jeꞌej tɨ rɨnyij ɨ Felipe, jiꞌnye Jesús puꞌríj jamuaꞌreeriacaꞌaj jeꞌej tɨ huárɨnyij. 7 Felipe puꞌij aꞌyan tyuꞌtanyúj tɨjɨn:

—Tɨ puaꞌaj aꞌyan tyetyíꞌtooveꞌej aꞌchu huaꞌpuaj anxɨtyej ɨ túmii, capu naꞌaj cɨꞌpej tyej tyij páan huánanan tyajta jeꞌen néijmiꞌcaa tyúꞌcueꞌtyej.

8 Aj puꞌij aꞌɨ́jna ɨ Andrés, tɨ ajta jamuán joꞌcháꞌcanyaꞌaj, tɨ ajta ihuáariaꞌraꞌ puéꞌeen ɨ Simón, aꞌɨ́ɨ pu aꞌyan tyaatéꞌexaa tɨjɨn:

9 —Yaa pu páꞌrɨꞌɨj huatyéjve, anxɨ́vicaa pu ɨ páan tyíꞌchaꞌɨj, ajta huaꞌpuácaa ɨ hueꞌtyée, ajta capu cɨꞌpej mej mij néijmiꞌi tyúꞌcuaꞌnyij ɨ tyeɨ́tyee.

10 Jesús pu aꞌyan tyihuoꞌtéꞌexaaj tɨjɨn:

—Siahuoꞌtéꞌexaatyeꞌ ɨ tyeɨ́tyee maj ooráꞌsej.

Jéehua pu huátuꞌpiicaꞌaj aꞌájna, aj mu mij ooráꞌsacaꞌ. Aꞌchu mu anxɨ́ víꞌraꞌaj aráꞌaxcaa ɨ tyétyacaa. 11 Aj puꞌij Jesús jaꞌancuráɨꞌpuj ɨ páan, ajta jeꞌen tɨꞌɨj tyaatatyóotziꞌriaꞌaj ɨ Dios, aj puꞌij huoꞌráaɨꞌpuꞌuj ɨ maj ajoꞌquéetɨmaꞌcaa. Aꞌyaa pu chaꞌtánaꞌaj huóꞌruuj ɨ hueꞌtyée, aꞌɨ́ɨjma pu ajta huoꞌrɨ́ɨꞌɨj. 12 Matɨꞌɨj tyámuaꞌ naa juxáahuaj tyuꞌcuáꞌaj, Jesús pu aꞌyan tyihuoꞌtéꞌexaaj aꞌɨ́ɨjma ɨ maj jamuán huacɨ́j tɨjɨn:

—Siataꞌaj jaaráɨꞌpuꞌ ɨ tɨ aváꞌɨtzee, tɨꞌij quee tyiꞌtɨ́j joꞌhuɨ́ꞌtzɨꞌɨn.

13 Aꞌɨ́ɨ mu mij jaariáꞌsɨɨ, majta jeꞌen tyaꞌváꞌjɨstyaꞌxɨj tamuáamuataꞌ japuan huaꞌpuaj sicɨɨ aꞌɨ́jcɨ jɨmeꞌ ɨ tɨ aváꞌɨtzee ɨ páan tɨ anxɨ́vicaꞌaj. 14 Majta aꞌɨ́ɨmaj ɨ tyeɨ́tyee, matɨꞌɨj jaaséej aꞌɨ́jcɨ ɨ Jesús tɨ aꞌyan huarɨ́j, aꞌyaa mu tyuꞌtaxájtacaꞌ tɨjɨn:

—Jɨꞌréꞌcan jɨmeꞌ pu aꞌɨ́ɨn puéꞌeen ɨ tɨ Dios jitze maꞌcan tyíꞌxaj, ɨ tɨ yan uvéꞌnyesij ɨ cháanacaj japua.

15 Ajta tɨꞌɨj ɨ Jesús jáamuaꞌreeriꞌ maj aꞌyan tyáꞌxɨeꞌvaꞌcaꞌaj maj caꞌnyéjrij jɨn jaataꞌíjtyeꞌen tɨꞌij tyeꞌentyájrutyej ɨ rey jɨmeꞌ, aꞌɨ́ɨ puꞌij aváꞌraj, tɨꞌquij ɨ jɨríj japua áan joꞌojnyéj jusɨ́ɨj.

Jesús pu antáraj ɨ jájtyij japua

(Mt. 14:22-27; Mr. 6:45-52)

16 Tɨꞌɨj huareꞌchuíxarisimaꞌcaj, aꞌɨ́ɨ mu ɨ maj jamuán huacɨ́j ajoꞌcáanyej joꞌtɨj jaꞌvaꞌástɨmee ɨ jájtyij, 17 matɨꞌɨj mij báarcuj jitze atyáacɨj, mej mij antácɨɨnyej után jitze pujmuaꞌ a Capernaúm. Puꞌríj huariáꞌtɨcaꞌrisimaꞌaj, ajta ɨ Jesús capu ajaꞌhuaꞌtacaꞌaj. 18 Aj puꞌij caꞌnyíin jɨn huatáꞌaacariacaꞌ, aꞌɨ́j pu jɨn áꞌxɨriaꞌcaꞌaj ɨ jájtyij. 19 Matɨꞌɨj meríj anxɨ́vij nusu aráseej quiloometroj aꞌchu ɨmuáj ajoojuꞌcaj, aj mu mij jaaséej tɨ ajaꞌváꞌmaꞌcaꞌaj aꞌɨ́jna ɨ Jesús, jájtyij japua pu huamaꞌcaꞌaj, tyámuaꞌ mu mij tyuꞌtátzɨɨn. 20 Aj puꞌij aꞌyan tyihuoꞌtéꞌexaaj tɨjɨn:

—Nyáaj nu aꞌɨ́ɨn puéꞌeen, caxu tyíꞌtzɨɨnyeꞌej.

21 Matɨꞌɨj mij tyámuaꞌ tyetyéejej aꞌájna ɨ báarcuj jitze, camu aꞌchu aꞌtyéeviꞌij matɨꞌɨj aꞌáa jaꞌráꞌaj joꞌmaj joꞌcɨ́ꞌcaꞌaj.

22 Yaa ariáꞌpuaꞌaj, aꞌɨ́ɨmaj ɨ tyeɨ́tyee ɨ maj aꞌáa jaꞌtyúusɨɨriaꞌcaꞌaj ɨ Jesús jimi, aꞌɨ́ɨ mu jáamuaꞌreeriꞌ maj aꞌɨ́ɨmaj ɨ maj Jesús jamuán huacɨ́j joꞌcɨ́j ɨ báarcuj, ajta quee ɨ Jesús huaꞌ jamuán joꞌraꞌajcaa. 23 Aj mu mij séecan ɨ báarcuj Tiberias maj jaꞌráacɨj aꞌáa jóohuiixɨj joꞌmaj tyojóꞌcuaa ɨ tyeɨ́tyee tɨꞌɨj Jesús tyaatatyóotziꞌriaꞌaj ɨ Dios. 24 Ajta matɨꞌɨj jaaséj tɨquee ajaꞌhuaꞌtacaꞌaj aꞌɨ́jna ɨ Jesús majta quee ajaꞌhuaꞌtacaꞌaj aꞌɨ́ɨmaj ɨ maj jamuán huacɨ́j, aj mu mij ɨ tyeɨ́tyee atyáacɨj ɨ báarcuj jitze, matɨꞌɨj mij aꞌáa jóꞌjuꞌ a Capernaúm, mej mij aꞌáa yóꞌhuoonyij aꞌɨ́jcɨ ɨ Jesús.

Jesús pu aꞌɨ́ɨn puéꞌeen ɨ páan ɨ maj jɨn júurij muáꞌraꞌnyij

25 Matɨꞌɨj aꞌáa jaꞌráꞌaj után jitze pujmuaꞌ joꞌtɨj jaꞌalaguun, aꞌáa mu yoꞌtyoj aꞌɨ́jcɨ ɨ Jesús matɨꞌɨj mij aꞌyan tyaataꞌíhuoꞌriꞌ tɨjɨn:

—Maeestro, ¿aꞌnajnyí yapaj ráꞌaj aꞌyájna?

26 Jesús pu aꞌyan tyihuoꞌtéꞌexaaj tɨjɨn:

—Aꞌyaa nu tyajáꞌmuaꞌixaatyeꞌ tzáahuatyiꞌraꞌaj jɨmeꞌ, siaj muaꞌaj aꞌɨ́jcɨ jɨn nyahuo jiꞌnye setyuꞌcuaj ꞌasta sianaꞌaj quee tyámuaꞌ tyityaatajúꞌxaj, caxu aꞌɨ́jna jɨmeꞌ siaj jaaséj jeꞌej nyaj huarɨ́j ɨ siaj jɨn jeꞌej tyámuaꞌ tyoꞌtaséj. 27 Caxu aꞌɨ́jna jɨn tyíꞌmuarɨeꞌej siaj sij jaamuéꞌtɨn ɨ cueꞌráj tɨ joꞌhuɨꞌtzɨj, sulu aꞌɨ́jcɨ jɨmeꞌ ɨ cueꞌráj tɨ jusén jɨn tyíꞌhuɨɨreꞌ ɨ siaj jɨn júurij xáꞌjuꞌun jusén jɨmeꞌ. Aꞌɨ́ɨ pu aꞌɨ́ɨn puéꞌeen ɨ cueꞌráj ɨ tɨ jamuaatáꞌsij aꞌɨ́jna ɨ Dios yójraꞌ, jiꞌnye aꞌɨ́jna ɨ Dios, ɨ tɨ tavástaraꞌ puéꞌeen, aꞌɨ́ɨ pu néijmiꞌi jitzán tyuꞌtyájtoo ɨ juyój.

28 Aꞌyaa mu mij tyaataꞌíhuoꞌriꞌ tɨjɨn:

—¿Tyiꞌtanyí juxɨeꞌveꞌ tyej tyij aꞌyan huárɨnyij jeꞌej tɨ ɨ Dios tyáꞌxɨeꞌveꞌ?

29 Jesús pu aꞌyan tyuꞌtanyúj tɨjɨn:

—Aꞌyaa pu ɨ Dios tyáꞌxɨeꞌveꞌ siaj jitzán tyáꞌantzaahuatyeꞌen aꞌɨ́jcɨ jimi aꞌɨ́ɨn tɨ uyoꞌtaꞌítyacaꞌ.

30 Matɨꞌɨj mij aꞌyan tyaataꞌíhuoꞌriꞌ tɨjɨn:

—¿Tyiꞌtanyí pataataséjratyeꞌsij, tyej tyij jaaséeran tyamuaꞌantzaahuatyeꞌen? ¿Tyiꞌtanyí jɨn jeꞌej parɨnyij? 31 Aꞌɨ́ɨmaj ɨ tahuásimuaꞌcɨꞌɨj mu jáacuaj aꞌɨ́jcɨ ɨ maná aꞌájna joꞌtɨj quee jáꞌtyiꞌtɨɨtacaꞌaj, aꞌyájna tɨꞌɨj tyéꞌyuꞌsiꞌ ɨ yuꞌxarij jitze tɨjɨn: “Aꞌɨ́j pu huoꞌcueꞌej ɨ páan tajapuá tɨ jáꞌmaꞌcan.”

32 Jesús pu aꞌyan tyihuoꞌtéꞌexaaj tɨjɨn:

—Aꞌyaa nu tzáahuatyiꞌraꞌaj jɨn tyajáꞌmuaꞌixaatyeꞌ tɨquee ɨ Moisés pu tyihuoꞌtáꞌ ɨ páan tajapuá tɨ jáꞌmaꞌcan, sulu ɨ nyavástaraꞌ pu tyuꞌtáꞌcaa aꞌɨ́jna ɨ páan tɨ jɨꞌréꞌcan jɨmeꞌ tajapuá jáꞌmaꞌcan. 33 Jiꞌnye aꞌɨ́jna ɨ páan ɨ Dios tɨ tyuꞌtáꞌcaa, aꞌɨ́ɨ pu aꞌɨ́ɨn puéꞌeen tajapuá tɨ jáꞌmaꞌcan ajta jeꞌen júuricamej huaꞌtáꞌcaa aꞌɨ́ɨjma ɨ maj yan huacháatɨmee ɨ cháanacaj japua.

34 Matɨꞌɨj mij aꞌyan tyaatáhuaviiriꞌ tɨjɨn:

—Tavástaraꞌ, taatáꞌ aꞌnáj tɨnaꞌaj aꞌɨ́jcɨ ɨ páan.

35 Jesús pu aꞌyan tyihuoꞌtéꞌexaaj tɨjɨn:

—Nyáaj nu aꞌɨ́ɨn puéꞌeen ɨ páan tɨ júuricamej tyuꞌtáꞌcaa. Aꞌɨ́jna ɨ tɨ nye jimi yeveꞌréꞌnyej, capu aꞌnáj huataíꞌcuataj, ajta ɨ tɨ nyéetzij jimi tyáꞌtzaahuatyeꞌ, capu ajta aꞌnáj huataíꞌimuꞌuj. 36 Nyajta nyáaj nu nyeríj aꞌyan tyajamuaatéꞌexaa, caxu muaꞌaj tyáꞌtzaahuatyeꞌ tyij siajta seríj naaséj. 37 Néijmiꞌi aꞌɨ́ɨmaj ɨ tɨ Dios naatátuiireꞌsij, aꞌɨ́ɨ mu nye jimi yeveꞌréꞌnyesij, majta aꞌɨ́ɨmaj ɨ maj nye jimi yeveꞌréꞌnyesij, canu huoꞌréꞌityij. 38 Jiꞌnye canu aꞌɨ́jcɨ jɨn yavaꞌcáanyej nyej nyij aꞌyan huárɨnyij jeꞌej nyej nyasɨ́ɨj tyáꞌxɨeꞌveꞌ, sulu nyataꞌaj nyij aꞌyan huárɨnyij jeꞌej tɨ tyáꞌxɨeꞌveꞌ ɨ nyavástaraꞌ, ɨ tɨ unyojoꞌtaꞌítyacaꞌ. 39 Ajta aꞌyaa pu tyáꞌxɨeꞌveꞌ aꞌɨ́jna ɨ tɨ unyojoꞌtaꞌítyacaꞌ nyaj quee séej joꞌrɨeenyij aꞌɨ́ɨjma ɨ tɨ naatátuiireꞌsij, sulu nyej nyij huoꞌtájuurityeꞌen aꞌájna xɨcáaraꞌ jitze tɨꞌɨj néijmiꞌi tyeꞌentyipuáꞌrij. 40 Jiꞌnye aꞌyaa pu tyaꞌajxɨéꞌviꞌraꞌ ɨ nyavástaraꞌ maj néijmiꞌi ɨ maj jaséjran ɨ yójraꞌ ɨ Dios majta jitzán tyáꞌantzaahuatyeꞌen, mej mij aꞌɨ́ɨmaj jusén jɨn júurij muáꞌraꞌnyij, nyajta jeꞌen nyáaj huoꞌtájuurityeꞌen aꞌájna xɨcáaraꞌ tɨꞌɨj jitzán néijmiꞌi tyeꞌentyipuáꞌrij.

41 Aj mu mij aꞌɨ́ɨmaj ɨ maj Israel jitze ajtyámaꞌcan huatyóohuij maj tyiꞌhuóoꞌixaatyeꞌen jujɨ́ɨmuaꞌaj aꞌɨ́jcɨ jɨmeꞌ tɨ Jesús aꞌyan tyuꞌtaxájtacaꞌ tɨjɨn: “Nyáaj nu aꞌɨ́ɨn puéꞌeen ɨ páan jútyeꞌ tɨ jeꞌcáanyej.” 42 Matɨꞌɨj mij aꞌyan tyuꞌtaxájtacaꞌ tɨjɨn:

—¿Nyiquee aꞌɨ́ɨn puéꞌeen ɨ Jesús ɨ tɨ yójraꞌ puéꞌeen aꞌɨ́jcɨ ɨ José? Ityáj tu jamuaꞌtyej ɨ táatajraꞌ tyajta ɨ náanajraꞌ. ¿Jiꞌnye tɨꞌij aꞌyan tyíꞌxaj yee jútyeꞌ nu jeꞌcáanyej?

43 Aj puꞌij Jesús aꞌyan tyihuoꞌtéꞌexaaj tɨjɨn:

—Caxu cheꞌ jeꞌej tyúuꞌixaatyeꞌej. 44 Capu ɨꞌríj tɨ aꞌtɨ́j yeveꞌréꞌnyej nye jimi, tɨpuaꞌaj quee ɨ Dios tɨ unyojoꞌtaꞌítyacaꞌ caꞌnyíjraꞌaj jaatáꞌan tɨꞌij aꞌyan huárɨnyij, nyáaj nu jaatájuurityeꞌsij aꞌájna xɨcáaraꞌ tɨ jitzán néijmiꞌi tyeꞌentyipuáꞌrij. 45 Aꞌyaa mu tyoꞌyúꞌxacaꞌ aꞌɨ́ɨmaj ɨ maj Dios jitze maꞌcan tyíꞌxajtacaꞌaj tɨjɨn: “Dios pu néijmiꞌcaa tyíꞌmuaꞌtyej.” Aꞌɨ́j pu jɨn aꞌɨ́ɨmaj ɨ maj janamuaj ɨ nyavástaraꞌ, majta aꞌɨ́j jitze tyúuꞌiteerityeꞌ, aꞌɨ́ɨ mu nye jimi yeveꞌréꞌnyesij.

46 ’Capu aꞌyan huatóomuaꞌaj tɨ aꞌtɨ́j arí jaaséej ɨ nyavástaraꞌ, sulu aꞌɨ́ɨ pu jaaséj ɨ tɨ aꞌɨ́jna jitzán eerámaꞌcan ɨ Dios. 47 Aꞌyaa nu tzáahuatyiꞌraꞌaj jɨn tyajáꞌmuaꞌixaatyeꞌ tɨjɨn aꞌtɨ́j tɨ tyáꞌtzaahuatyeꞌ, aꞌɨ́ɨ pu jusén jɨmeꞌ júurij jaꞌmej. 48 Nyáaj nu aꞌɨ́ɨn puéꞌeen ɨ páan tɨ júuricamej tyuꞌtáꞌcaa. 49 Aꞌɨ́ɨmaj ɨ jáꞌmuahuasimuaꞌcɨꞌɨj aꞌɨ́ɨ mu jáacuaj aꞌɨ́jcɨ ɨ maná aꞌájna joꞌtɨj quee jáꞌtyiꞌtɨj, majta jeꞌen aꞌyan chaꞌtaj manaꞌaj tyityáacuij, 50 nyajta nyáaj aꞌɨ́j nu jáꞌmuaꞌixaatyeꞌ ɨ páan jútyeꞌ tɨ jeꞌcáanyej, ajta aꞌtɨ́j tɨ aꞌɨ́j huácuaꞌnyij ɨ páan, capu muɨꞌnyij. 51 Nyáaj nu aꞌɨ́ɨn puéꞌeen ɨ páan tɨ júurij jútyeꞌ tɨ jeꞌcáanyej, aꞌtɨ́j tɨ jacuaꞌnyij aꞌíjcɨ ɨ páan, aꞌɨ́ɨ pu jusén jɨn júurij jaꞌmej. Ajta aꞌɨ́jna ɨ páan ɨ nyaj jaatámuꞌvejritaj, aꞌíi pu aꞌɨ́ɨn puéꞌeen ɨ nyaj jatyáhueꞌraꞌ. Aꞌyaa nu tyaatámuꞌvejritaj mej mij júurij muáꞌraꞌnyij aꞌɨ́ɨmaj ɨ maj yan huacháatɨmee ɨ cháanacaj japua.

52 Majta aꞌɨ́ɨmaj ɨ maj Israel jitze ajtyámaꞌcan, aꞌɨ́ɨ mu huatyóohuij maj tyiꞌhuóoꞌixaatyeꞌen séej jamuán majta séej, aꞌyaa mu tɨjɨn:

—¿Jiꞌnye tyíɨꞌrij tɨ aꞌmúu juhuéꞌraꞌ táacueꞌtyej?

53 Jesús pu aꞌyan tyihuoꞌtéꞌexaaj tɨjɨn:

—Aꞌyaa nu tyajáꞌmuaꞌixaatyeꞌ tɨjɨn tɨpuaꞌaj sequée jáacuaꞌnyij ɨ hueꞌriaꞌraꞌ aꞌɨ́jcɨ ɨ yójraꞌ ɨ Dios, siajta quee jaayéꞌen ɨ xúuriaꞌraꞌ, caxu jusén jɨn júurij xáꞌjuꞌun. 54 Aꞌɨ́jna ɨ tɨ jáacuaꞌnyij ɨ nyahueꞌraꞌ ajta jaayéꞌen ɨ nyaxúureꞌ, aꞌɨ́ɨ pu jusén jɨn júurij jaꞌmej, nyáaj nu nyij jaatájuurityeꞌsij aꞌájna xɨcáaraꞌ tɨꞌɨj jitzán néijmiꞌi tyeꞌentyipuáꞌrij. 55 Jiꞌnye aꞌɨ́jna ɨ nyahueꞌraꞌ aꞌɨ́ɨ pu puéꞌeen ɨ cueꞌráj tɨ jitzán eerámaꞌcan ɨ júuricamej, ajta ɨ nyaxúureꞌ aꞌɨ́ɨ pu aꞌɨ́ɨn puéꞌeen ɨ maj jaayéꞌen tzáahuatyiꞌraꞌaj jɨmeꞌ. 56 Aꞌɨ́jna ɨ tɨ jacuaꞌnyij ɨ nyahueꞌraꞌ, ajta jaayéꞌen ɨ nyaxúureꞌ, aꞌɨ́ɨ pu nye jimi huatyáꞌɨtzeereꞌej, nyajta jeꞌen nyáaj jimi huatyáꞌɨtzeereꞌej. 57 Aꞌɨ́jna ɨ nyavástaraꞌ, ɨ tɨ unyojoꞌtaꞌítyacaꞌ, aꞌɨ́ɨ pu júurij, nyajta nyáaj aꞌɨ́j nu jitze maꞌcan júurij, aꞌyaa pu chaꞌtánaꞌaj ij, aꞌɨ́jna ɨ tɨ nye jimi tyíꞌcuaꞌcaa, aꞌɨ́ɨ pu nye jitze maꞌcan júurij jaꞌmej. 58 Aꞌɨ́j nu jáꞌmuaꞌixaatyeꞌ ɨ páan jútyeꞌ tɨ jeꞌcáanyej. Aꞌíjna ɨ páan capu aꞌyan een tɨꞌɨj aꞌɨ́jna ɨ maná ɨ jáꞌmuahuasimuaꞌcɨꞌɨj maj jáacuaj, ajta matɨꞌɨj jaacuaꞌaj aꞌyaa mu chaꞌmanaꞌaj tyityáacuij, ajta aꞌtɨ́j tɨ jacuaꞌnyij aꞌíjcɨ ɨ páan, aꞌɨ́ɨ pu júurij jaꞌmej jusén jɨmeꞌ.

59 Aꞌyaa pu tyihuoꞌmuáꞌtyej aꞌájna joꞌmaj jóosɨꞌrihuaꞌaj a Capernaúm.

Mueꞌtɨ́j mu ɨ maj jamuán huacɨ́j jaatáxaahuatacaꞌ ɨ Jesús

60 Matɨꞌɨj aꞌyan tyáanamuajriꞌ, mueꞌtɨ́j mu ɨ maj jamuán huacɨ́ꞌcaꞌaj ɨ Jesús aꞌyan tyuꞌtaxájtacaꞌ tɨjɨn:

—Aꞌɨ́jna ɨ tɨ jatyáxajta jéehua pu tyésiꞌ tyej tyij aꞌyan huárɨnyij, ¿aꞌtanyíj pújoorej tɨꞌij aꞌyan huárɨnyij?

61 Ajta aꞌɨ́jna ɨ Jesús, tɨꞌɨj jáamuaꞌreeriꞌ maj aꞌyan tyúuꞌixaatyaꞌcaꞌaj, aꞌyaa pu tyihuoꞌtaꞌíhuoꞌriꞌ tɨjɨn:

—¿Nyi jeꞌej puaꞌaj jamuaatáꞌaj ɨ nyaj jaataxájtacaꞌ? 62 ¿Jiꞌnye tyaꞌraꞌnyíicheꞌ, tɨpuaꞌaj nyéetzij sianaaséj nyaj jóꞌraꞌnyij u tajapuá jóꞌnyaj anaquéej jóꞌcatyii? 63 Aꞌɨ́jna ɨ júuricamaꞌraꞌ ɨ Dios, aꞌɨ́ɨ pu júuricamej tyuꞌtáꞌcaa, ajta aꞌɨ́jna ɨ siaj jatyáhueꞌraꞌ capu tyiꞌtɨ́j huɨɨreꞌ. Ajta aꞌɨ́jna ɨ nyúucarij ɨ nyaj jamuáaꞌixaa aꞌɨ́ɨ pu aꞌɨ́ɨn puéꞌeen ɨ júuricamaꞌraꞌ ɨ Dios, ajta jamuatáꞌcaa siaj sij jusén jɨmeꞌ júurij xáꞌraꞌnyij. 64 Ajta séecan mu jaꞌmua jimi séejreꞌ ɨ maj quee tyáꞌtzaahuatyeꞌ.

Aꞌyaa pu tyihuoꞌtéꞌexaaj ɨ Jesús, jiꞌnye aꞌɨ́ɨ pu arí jamuaꞌreeriacaꞌaj aꞌtyán maj puéꞌeenyeꞌej ɨ maj quee tyáꞌtzaahuatyeꞌ, ajta aꞌtɨ́j tɨ aꞌɨ́ɨn puéꞌeenyeꞌej ɨ tɨ aꞌɨ́j tyuꞌtátuiireꞌsij. 65 Aꞌɨ́j pu jɨn aꞌyan ajta tyihuoꞌtéꞌexaaj tɨjɨn:

—Aꞌɨ́j nu jɨn aꞌyan tyajamuaatéꞌexaa tɨquee ɨꞌríj tɨ aꞌtɨ́j nye jimi yeveꞌréꞌnyej, tɨpuaꞌaj quee ɨ Dios caꞌnyíjraꞌaj jaatáꞌan tɨꞌij aꞌyan huárɨnyij.

66 Tɨꞌɨj naꞌaj aꞌájna ɨmuáj, mueꞌtɨ́j mu ɨ maj Jesús jamuán huacɨ́ꞌcaꞌaj jaatáxaahuatacaꞌ, camu mij cheꞌ jamuán huacɨ́ꞌcaꞌaj. 67 Jesús pu aꞌyan tyihuoꞌtaꞌíhuoꞌriꞌ aꞌɨ́ɨjma ɨ maj jamuán huacɨ́j ɨ maj tamuáamuataꞌ japuan huaꞌpuaj aráꞌasej tɨjɨn:

—¿Nyi siajta muaꞌaj seríj naatáxahuataj?

68 Ajta aꞌɨ́jna ɨ Simón tɨ ajta Pedro ántyapuaj, aꞌyaa pu tyaatéꞌexaa tɨjɨn:

—Tavástaraꞌ, ¿aꞌtanyíj jimi utyoꞌjuꞌuj táꞌjuꞌun? Aꞌnyúucaa pu jitze séejreꞌ ɨ tyaj jɨn júurij táꞌraꞌnyij jusén jɨmeꞌ. 69 Ityáj tu tyeríj ajimi tyáꞌtzaahuatyeꞌ, tyajta aꞌyan tyáꞌmuaꞌreej paj muáaj aꞌɨ́ɨn puéꞌeen ɨ Dios tɨ jimi joꞌvéꞌmej.

70 Aj puꞌij Jesús aꞌyan tyihuoꞌtéꞌexaaj tɨjɨn:

—¿Nyi nyequee nyáaj jamuaꞌantyíhuoo muaꞌajmaj mu siaj tamuáamuataꞌ japuan huaꞌpuaj aráꞌasej? Ajta sɨ́ɨj tɨ jaꞌmua jitze ajtyámaꞌcan, tyiyáaruꞌ pu jitzán séejreꞌ.

71 Tɨꞌɨj aꞌyan tyuꞌtaxájtacaꞌ ɨ Jesús, aꞌɨ́j pu tyáxajtasimeꞌej ɨ Judas, ɨ tɨ yójraꞌ puéꞌeen aꞌɨ́jcɨ ɨ Simón tɨ Iscariote tyeꞌentyímuꞌtacaa, jiꞌnye aꞌɨ́ɨ pu aꞌɨ́ɨn puéꞌeen ɨ tɨ avíitzij jɨn tyuꞌtátuiireꞌsij aꞌɨ́jcɨ ɨ Jesús, tyij ajta ɨ Judas huaꞌ jitze ajtyámaꞌcantaj ɨ maj tamuáamuataꞌ japuan huaꞌpuaj aráꞌasej.

7

Camu jimi tyáꞌtzaahuatyeꞌ ɨ ihuáamuaꞌmuaꞌ ɨ Jesús

1 Tɨꞌɨj aꞌyan tyuꞌrɨ́j, aꞌáa pu jóꞌyiꞌcaaj aꞌɨ́jna ɨ Jesús aꞌájna a Galileea. Capu jaxɨeꞌvaꞌcaꞌaj tɨ aꞌáa joꞌtyávaacaj a Judea, jiꞌnye aꞌɨ́ɨmaj mu jahuoocaꞌaj ɨ maj Israel jitze ajtyámaꞌcan mej mij jaajéꞌcaj. 2 Ajta arí tyíꞌvejriꞌtacaꞌaj aꞌájna matɨꞌɨj tyíꞌyeꞌestyahuaꞌaj aꞌɨ́jcɨ jɨmeꞌ ɨ ɨnáamuaj ɨ maj Israel jitze ajtyámaꞌcan, 3 aꞌɨ́ɨmaj mu ɨ ihuáamuaꞌmuaꞌ aꞌyan tyaatéꞌexaa tɨjɨn:

—Capáj aꞌyan aꞌɨtzaaj, áricuj aꞌájna a Judea, mataꞌaj mij ɨ maj a jamuán huacɨꞌɨj aꞌáa maj jáꞌsejreꞌ jaaséj jeꞌej paj tyiꞌtɨ́j jɨn rɨcɨj. 4 Jiꞌnye tɨpuaꞌaj aꞌtɨ́j aꞌyan tyáꞌxɨeꞌveꞌej mej mij néijmiꞌi jáamuaꞌtyij, capu avíitzij jɨn tyíꞌmuarɨeꞌ. Ajta aꞌyájna patɨꞌɨj períj rɨcɨj, jéetzeꞌ pu tyámuaꞌ naa paj huoꞌtaséjratyeꞌen néijmiꞌcaa ɨ maj yan huacháatɨmee ɨ cháanacaj japua.

5 Majta aꞌɨ́ɨmaj ɨ ihuáamuaꞌmuaꞌ camu jaꞌtzaahuatyaꞌcaꞌaj aꞌɨ́jcɨ ɨ Jesús. 6 Jesús puꞌij aꞌyan tyihuoꞌtéꞌexaaj tɨjɨn:

—Capu eexúj aꞌájna atyojoꞌréꞌnyej aꞌtzáaj tɨ huaxáꞌpuɨꞌ nye jimi, ajta jaꞌmua jimi aꞌnáj tɨ naꞌaj pu xáꞌpuɨꞌ. 7 Aꞌɨ́ɨmaj ɨ maj yan séejreꞌ ɨ cháanacaj japua capu jeꞌej tyíɨꞌrij mej mij muaꞌajmaj jamuájchaꞌɨɨriaꞌaj, ajta nyéetzij mu xaa nyéjchaꞌɨɨreꞌ, jiꞌnye nyáaj nu huáꞌsejratyeꞌ tɨ jeꞌej puaꞌaj een jeꞌej maj tyiꞌtɨ́j uurej. 8 Séricuj muaꞌaj joꞌmaj tyejeꞌyeꞌestej, canu nyáaj ujóꞌyiꞌij, jiꞌnye capu eexúj nye jimi huaxáꞌpuɨꞌ.

9 Aꞌyaa pu tyihuoꞌteꞌexáatyeꞌej, tɨꞌɨj ij aꞌáa joꞌtyáꞌɨtzee aꞌájna a Galileea.

Tɨꞌɨj Jesús aꞌáa joꞌtyávaacaꞌaj joꞌmaj aꞌɨ́jcɨ jaꞌyeꞌestej ɨ ɨnáamuaj

10 Ajta matɨꞌɨj joꞌcɨ́j ɨ ihuáamuaꞌmuaꞌ, Jesús pu ajta ujóꞌmej joꞌmaj tyejéꞌyiꞌistej, ajta capu juséerataj ujóꞌmej, sulu avíitzij pu jɨn aꞌyan huarɨ́j. 11 Majta ɨ maj Israel jitze ajtyámaꞌcan aꞌɨ́ɨ mu jahuoocaꞌaj aꞌɨ́jcɨ ɨ Jesús, aꞌyan metyiꞌxáataj tɨjɨn:

—¿Joꞌnyij jeꞌej jeꞌen aꞌɨ́jna ɨ aꞌtɨ́j?

12 Jéehua mu ɨ tyeɨ́tyee jaxajtacaꞌaj aꞌɨ́jcɨ ɨ Jesús. Séecan mu aꞌyan tyíꞌxajtacaꞌaj tɨjɨn: “Tyámuaꞌ pu tyíꞌtyevij”, majta séecan aꞌyan tyíꞌxajtacaꞌaj tɨjɨn: “Capu tyámuaꞌ rɨcɨj, aꞌɨ́ɨ pu huáꞌcuanamuaj ɨ tyeɨ́tyee.”

13 Ajta capu aꞌtɨ́j óocaꞌnyajcaꞌaj tɨ jéjreꞌcɨtzeꞌ jaataxáj aꞌɨ́jcɨ ɨ Jesús, jiꞌnye mahuáꞌtzɨɨnyaꞌcaꞌaj aꞌɨ́ɨjma ɨ maj Israel jitze ajtyámaꞌcan.

14 Matɨꞌɨj meríj jéꞌtaꞌ joojúꞌcaj ɨ maj jɨn tyíꞌyeꞌestej, aj puꞌij Jesús utyájrupij u tyeyúuj tzajtaꞌ ajta jeꞌen huatyóochej tɨ tyihuóꞌmuaꞌtyej. 15 Jeꞌej mu tyoꞌtaséj aꞌɨ́ɨmaj ɨ maj Israel jitze ajtyámaꞌcan, aꞌyaa mu mij tyíꞌxajtacaꞌaj tɨjɨn:

—¿Jiꞌnye tɨꞌij aꞌmújna jéehua tyuꞌyíꞌtɨn, maꞌajta quee aꞌnáj tyiꞌhuóomuaꞌaj?

16 Jesús pu aꞌyan tyihuoꞌtéꞌexaaj tɨjɨn:

—Aꞌíjna ɨ nyaj jɨn tyajaꞌmuamuaꞌtyej canu nyasɨ́ɨj jájtyo, sulu aꞌɨ́ɨ pu naatáꞌ ɨ tɨ unyojoꞌtaꞌítyacaꞌ. 17 Tɨpuaꞌaj aꞌtɨ́j jaxɨeꞌvaꞌaj tɨꞌij aꞌyan huárɨnyij jeꞌej tɨ ɨ Dios tyaꞌajxɨéꞌviꞌraꞌ, aꞌɨ́ɨ pu jamuaꞌreeren tɨpuaꞌaj ɨ Dios jimi jáꞌmaꞌcantaj nyaj jɨn tyajaꞌmuamuaꞌtyej naꞌríij nyasɨ́ɨj nyanaꞌaj jájtyo. 18 Aꞌɨ́jna ɨ tɨ aꞌɨ́jcɨ tyáxajta jeꞌej tɨ jusɨ́ɨj tyéejtyoj, aꞌyaa pu tyáꞌhuoo tɨꞌij jusɨ́ɨj tyámuaꞌ huatóosejrata, ajta aꞌɨ́jna ɨ tɨ aꞌyan tyáꞌhuoo tɨꞌij tyámuaꞌ tyaatáꞌan aꞌɨ́jcɨ ɨ tɨ uyoꞌtaꞌítyacaꞌ, aꞌɨ́ɨ pu jɨꞌréꞌcan jɨmeꞌ tyíꞌxaj, ajta quee jeꞌej tyíɨꞌrij tɨꞌij aꞌtɨ́j jeꞌej puaꞌaj tyáꞌxajta.

19 ’¿Nyiquee aꞌyan tyiꞌjaꞌyájna tɨ ɨ Moisés jaꞌmua jimi jaatyájtoo ɨ nyúucarij ɨ siaj jɨn tyíꞌijta? Ajta capu aꞌtɨ́j tɨ jaꞌmua jitze ajtyámaꞌcan jaꞌtzaahuatyeꞌ. ¿Jiꞌnye een jɨmeꞌ setyáꞌxɨeꞌveꞌ siaj sij naajéꞌcaj?

20 Aꞌyaa mu ɨ tyeɨ́tyee tyityaatanyúj tɨjɨn:

—Tyiyáaruꞌ pu atzájtaꞌ séejreꞌ. ¿Aꞌtanyíj muajeꞌcatamuɨꞌɨj?

21 Jesús pu aꞌyan tyihuoꞌtéꞌexaa tɨjɨn:

—Néijmiꞌi xu muaꞌaj jeꞌej tyityoꞌtóomuajtyacaꞌ nyatɨꞌɨj tyiꞌtɨ́j tyámuaꞌ huáruuj aꞌájna xɨcáaraꞌ ɨ siaj jitzán jusoꞌpii. 22 Ajta aꞌyájna, Moisés pu jamuaataꞌíj siaj jaꞌantyísiichixɨꞌɨn ɨ junavíj (ajta quee ɨ Moisés jitze jeꞌrámaꞌcan, sulu Dios pu jaatyájtoo aꞌɨ́ɨjma jimi ɨ jáꞌmuahuasimuaꞌcɨꞌɨj), muaꞌaj xu sij aꞌyan tyeꞌentyisíꞌchej ɨ navíiraꞌ ɨ unyáaqueꞌej tɨ tyáatɨꞌ aꞌájna xɨcáaraꞌ siaj jitzán jusoꞌpii. 23 Ajta aꞌyájna tyij aꞌɨ́jna jɨmeꞌ siaj quee jaxɨeꞌveꞌ siaj ootyáꞌɨtzeereꞌen aꞌɨ́jcɨ jitze ɨ nyúucarij Moisés tɨ jaatyájtoo, siaj sij jaꞌantyisíꞌchej ɨ navíiraꞌ ɨ unyáaqueꞌej aꞌájna xɨcáaraꞌ siaj jitzán jusoꞌpii, ¿jiꞌnye siaj sij nye jimi huatanyínyuꞌcacucaꞌ nyatɨꞌɨj séej ɨ tyévij tyúꞌhuaaj aꞌájna xɨcáaraꞌ siaj jitzán jusoꞌpii? 24 Caxu aꞌɨ́jna jɨn aꞌyan tyihuáꞌxɨjtyeꞌej jeꞌej tɨ sɨ́ɨj huaséꞌrin. Siatɨꞌɨjtá séej áꞌxɨjtyeꞌej, aꞌyaa xu huárɨnyij jeꞌej tɨ tyiꞌtyéevijtɨj tzáahuatyiꞌraꞌaj jɨmeꞌ.

Jesús pu jaxaj joꞌtɨj jeꞌrámaꞌcan

25 Séecan ɨ maj aꞌáa jáꞌchajcaꞌaj a Jerusalén, aꞌɨ́ɨ mu huatyóohuij maj aꞌyan tyiꞌhuóoꞌihuoꞌ tɨjɨn:

—¿Nyiquee aꞌmúu aꞌɨ́ɨn puéꞌeen ɨ maj jahuoo mej mij jaajéꞌcaj? 26 Aꞌmánaꞌaj jéjristaꞌ huatyéjve tyihuaꞌixáatyeꞌej, ajta quee aꞌtɨ́j jeꞌej tyéꞌjee. ¿Nyiquij meríj aꞌɨ́ɨmaj ɨ maj tyityatatyíj jaꞌantzaahuaj tɨ aꞌmúu jɨꞌréꞌcan jɨmeꞌ aꞌɨ́ɨn puéꞌeen ɨ Cɨríistuꞌ? 27 Ajta ityáj tu jamuaꞌreej joꞌtɨj jáꞌmaꞌcan aꞌmújna, ajta tɨꞌɨj ɨ Cɨríistuꞌ yaꞌuvéꞌnyej, capu aꞌtɨ́j jamuaꞌreeriaj jaꞌmej joꞌtɨj jáꞌmaꞌcan.

28 Tɨꞌɨj ɨ Jesús aꞌyan tyáanamuajriꞌ, ajta óocheꞌ tyihuaꞌmuaꞌtyáacaj u tyeyúuj tzajtaꞌ, aꞌyaa puꞌij caꞌnyíin jɨn tyuꞌtaxájtacaꞌ tɨjɨn:

—Nyi muaꞌaj sényamuaꞌtyej nyi siajta jamuaꞌree jóꞌnyaj jáꞌmaꞌcan. Ajta canu nyasɨ́ɨj nyanaꞌaj mujoꞌvéꞌmej, sulu aꞌɨ́j nu jitze maꞌcan mujoꞌvéꞌmej ɨ tɨ unyojoꞌtaꞌítyacaꞌ, sɨ́ɨj tɨ ɨꞌríj siaj jimi tyúꞌcaꞌnyej siajta muaꞌaj caxu jamuaꞌtyej. 29 Nyáaj nu xaa jamuaꞌtyej, jiꞌnye aꞌɨ́j nu jitze eerámaꞌcan, ajta aꞌɨ́ɨn unyojoꞌtaꞌítyacaꞌ.

30 Aj mu mij tyuꞌtatyésej maj jaatyéeviꞌ, ajta capu aꞌtɨ́j ahuóocaꞌan tɨ aꞌyan huárɨnyij, jiꞌnye capu eexúj jimi tyaꞌróoꞌastyaacaꞌaj. 31 Mueꞌtɨ́j mu jimi tyáꞌantzaahuaj, majta aꞌyan tyíꞌxajtacaꞌaj tɨjɨn:

—Tɨꞌɨj ya uvéꞌnyej ɨ Cɨríistuꞌ, ¿nyiquij quee jéetzeꞌ tyámuaꞌ tyíꞌuurej quee aꞌmújna mu aꞌtɨ́j?

Aꞌɨ́ɨmaj mu ɨ fariseos tyíꞌtyeseꞌ mej mij jaatyéeviꞌ aꞌɨ́jcɨ ɨ Jesús

32 Majta ɨ fariseos aꞌɨ́ɨ mu huóꞌnamuajriꞌ ɨ tyeɨ́tyee maj aꞌyan tyáꞌxajtacaꞌaj aꞌɨ́jcɨ ɨ Jesús, aj mu mij aꞌɨ́ɨmaj majta ɨ puaaríij maj tyíꞌijtyeꞌ xantáaruꞌ huataꞌítyacaꞌ mej mij jaatyéeviꞌ. 33 Jesús pu aꞌyan tyihuoꞌtéꞌexaaj tɨjɨn:

—Aꞌyaa nu nyooj jaꞌmua jamuán séeriaꞌaj naꞌmej, aj nu nyij tányij jóꞌraꞌsij aꞌɨ́jcɨ jimi ɨ tɨ unyojoꞌtaꞌítyacaꞌ. 34 Muaꞌaj xu nyahuoonyij, ajta caxu nyetyoonyij, jiꞌnye capu jeꞌej tyiɨꞌríitaj jaꞌmej siaj aꞌáa joꞌréꞌnyej jóꞌnyaj jeꞌej jeꞌéenyaꞌaj naꞌmej.

35 Aj mu mij ɨ maj Israel jitze ajtyámaꞌcan huatyóohuij maj tyiꞌhuóoꞌihuoꞌ séej jamuán majta séej aꞌyan tɨjɨn:

—¿Joꞌquíj joꞌméj aꞌmújna, tɨꞌij quee ɨꞌríitaj jaꞌmej tyaj jáatyoonyij? ¿Nyiquij aꞌɨ́ɨjma jimi joꞌmaꞌaj jaꞌmej ɨ maj séej chuéj japua jaꞌchej, tɨꞌij aꞌɨ́ɨjma tyúꞌmuaꞌtyej ɨ maj quee tyáꞌtzaahuatyeꞌ? 36 ¿Jiꞌnye jaatamuaꞌaj aꞌɨ́jcɨ ɨ nyúucarij tɨ aꞌyan yee: “Muaꞌaj xu nyahuoonyij, siajta quee nyetyoonyij, jiꞌnye capu jeꞌej tyíɨꞌrij siaj aꞌáa joꞌréꞌnyej jóꞌnyaj jeꞌej jeꞌéenyaꞌaj naꞌmej”?

Jesús pu huoꞌtajé mej mij jimí a uréꞌnyej

37 Tɨꞌɨj arí tyeꞌentyipuáꞌrisimaꞌcaj ɨ maj tyíꞌyeꞌestyaa, aꞌájna xɨcáaraꞌ jitze ɨ tɨ jéetzeꞌ juxɨeꞌveꞌ. Aꞌájna xɨcáaraꞌ jitze pu ɨ Jesús huatyéechaxɨj, tɨꞌquij caꞌnyíin jɨn tyuꞌtaxájtacaꞌ aꞌyan tɨjɨn:

—Tɨpuaꞌaj aꞌtɨ́j iꞌmuꞌuj, cheꞌ nye jimi yeveꞌréꞌnyej, tɨꞌij huayeꞌen. 38 Ajta aꞌɨ́jna ɨ tɨ nye jimi tyáꞌtzaahuatyeꞌ, aꞌyájna tɨꞌɨj tyéꞌyuꞌsiꞌ ɨ yuꞌxarij jitze tɨjɨn: “Aꞌɨ́j pu tzajtaꞌ séeriaꞌaj jaꞌmej aꞌɨ́jna ɨ jájtyij tɨ júuricamej tyuꞌtáꞌcaa.”

39 Aꞌyaa pu ɨ Jesús tyuꞌtaxájtacaꞌ, aꞌɨ́ɨjma jimi ɨ maj tyáꞌantzaahuatyeꞌsij tɨꞌij ajta huaꞌ jimi huatyáꞌɨtzeereꞌej ɨ júuricamaꞌraꞌ ɨ Dios, jiꞌnye capu eexúj ɨ júuricamaꞌraꞌ ɨ Dios huaꞌ jimi séjriaꞌcaꞌaj, jiꞌnye capu eexúj ɨ Jesús tajapuá joꞌojnyájcaꞌaj tɨꞌij ɨ Dios ju júuricamej ujoꞌtaꞌítyej.

Séecan mu ɨ tyeɨ́tyee ajtacɨ́j

40 Séecan mu ɨ tyeɨ́tyee aꞌáa joꞌtyúꞌuucaꞌaj ɨ maj aꞌyan tyuꞌtaxájtacaꞌ matɨꞌɨj jáanamuajriꞌ tɨjɨn:

—Aꞌyaa pu tyiꞌjaꞌyájna tɨ aꞌmúu aꞌɨ́ɨn puéꞌeen ɨ tɨ tyíꞌxaj ɨ Dios jitze maꞌcan.

41 Majta séecan aꞌyan tyuꞌtaxájtacaꞌ tɨjɨn:

—Aꞌíi pu aꞌɨ́ɨn puéꞌeen ɨ Cɨríistuꞌ.

Majta séecan aꞌyaa mu tyíꞌxajtacaꞌaj tɨjɨn:

—Capu aꞌɨ́ɨn puéꞌeen, jiꞌnye capu ɨꞌríj tɨ ɨ Cɨríistuꞌ aꞌáa jáꞌmaꞌcantaj a Galileea 42 Aꞌyaa pu tyéꞌyuꞌsiꞌ ɨ yuꞌxarij jitze tɨ ɨ Cɨríistuꞌ aꞌɨ́j jitze eeráanyesij ɨ David, ajta tɨ aꞌáa jaꞌmaꞌcáantaj jaꞌmej a Belén, joꞌtɨj ajta jáꞌmaꞌcantacaꞌaj aꞌɨ́jna ɨ David.

43 Aꞌɨ́j mu jɨn séecan ajtacɨ́j ɨ tyeɨ́tyee aꞌɨ́jcɨ jɨmeꞌ jeꞌej tɨ ɨ Jesús tyuꞌtaxájtacaꞌ. 44 Séecan mu jaxɨeꞌvaꞌcaꞌaj maj jaatyéeviꞌ, ajta capu aꞌtɨ́j aꞌyan huarɨ́j.

Aꞌɨ́ɨmaj ɨ maj tyityatatyíj camu jaꞌtzaahuatyaꞌcaꞌaj ɨ Jesús

45 Majta aꞌɨ́ɨmaj ɨ maj tyíꞌchaꞌɨj ɨ tyeyúuj tzajtaꞌ, aꞌɨ́ɨ mu aꞌáa joꞌréꞌnyej huaꞌ jimi ɨ maj tyeyúuj tzajtaꞌ tyíꞌijta majta ɨ fariseos jimi, aꞌyaa mu mij aꞌɨ́ɨmaj tyihuoꞌtaꞌíhuoꞌriꞌ tɨjɨn:

—¿Jiꞌnye sequée uyaꞌráaja?

46 Majta aꞌɨ́ɨmaj ɨ maj tyíꞌchaꞌɨj, aꞌyaa mu tyihuoꞌtéꞌexaaj tɨjɨn:

—Capu aꞌnáj aꞌtɨ́j aꞌyan tyuꞌxájtacaꞌ tɨꞌɨj aꞌɨ́jna.

47 Aj mu mij ɨ fariseos aꞌyan tyihuoꞌtéꞌexaaj tɨjɨn:

—¿Nyi arí ajta muaꞌajmaj jamuáacuanamuaj? 48 ¿Nyiquij arí sɨ́ɨj ɨ tɨ tyíꞌtaꞌijtyeꞌ jaꞌantzaahuaj aꞌɨ́jcɨ, naꞌríij sɨ́ɨj tɨ fariseo puéꞌeen? 49 Majta aꞌɨ́ɨmaj ɨ tyeɨ́tyee, camu yóꞌitej jeꞌej tɨ tyéꞌyuꞌsiꞌ aꞌɨ́jcɨ jitze ɨ yuꞌxarij Moisés tɨ jaatyájtoo, aꞌɨ́ɨ mu meríj joꞌvátzɨj.

50 Ajta ɨ Nicodemo ɨ tɨ arí séej ɨ Jesús jimi jaꞌtanyájcaꞌaj, aꞌyaa pu tyihuoꞌtéꞌexaaj tɨjɨn:

51 —Aꞌyájna tɨꞌɨj tyíꞌtaꞌijtyeꞌ ɨ yuꞌxarij, aꞌyaa pu tyáꞌxaj tɨquee jeꞌej tyíɨꞌrij tyaj aꞌtɨ́j ooxɨ́jtyeꞌen, tyequée míꞌeen tyeeꞌíhuoꞌran tyej tyij jaanamuáaran jeꞌej tɨ tyiꞌtɨ́j jɨn rɨcɨj.

52 Matɨꞌɨj mij aꞌɨ́ɨmaj aꞌyan tyaatéꞌexaa tɨjɨn:

—¿Nyi pajta muáaj aꞌáa jáꞌmaꞌcan a Galileea? Ahuaꞌmuaꞌtyej ɨ yuꞌxarij aj paj jamuaꞌreeren tɨquee aꞌtɨ́j aꞌáa jáꞌmaꞌcan a Galileea tɨ Dios jitze maꞌcan tyíꞌxaj.

53 Matɨꞌɨj mij joꞌcɨ́xɨj sɨ́ɨj ajta sɨ́ɨj joꞌmaj joꞌcháatɨmee.

8

Aꞌɨ́jna ɨ íitɨꞌ tɨ huóoxanaꞌcɨrej

1 Ajta ɨ Jesús aꞌáa pu joꞌmej joꞌtɨj jɨríj joꞌtacáꞌaj tɨ aꞌyan tyajaꞌrájtyapuaj tɨjɨn Aseitúunajrimi, 2 yaa ariáꞌpuaꞌaj, tɨꞌɨj oochán eereꞌnyáaj ɨ xɨcáj, ajtáhuaꞌaj pu utyájrupij u tyeyúuj tzajtaꞌ. Majta jeꞌen ɨ tyeɨ́tyee ajtyáxɨɨriacaꞌ jimi, aj puꞌij ooyíxɨj tɨꞌquij huatyóochej tɨ tyihuóꞌmuaꞌtyej.

3 Majta aꞌɨ́ɨmaj ɨ maj tyihuáꞌmuaꞌtyej ɨ yuꞌxarij jitze ɨ maj jɨn tyíꞌijta, majta ɨ fariseos, aꞌɨ́ɨ mu íitaj ajeꞌréꞌnyijtye, ɨ maj aꞌyan tyeetyéeviꞌ tɨꞌɨj ooj juxánaꞌcɨriaꞌcaj séej jamuán ɨ tyáataj. Aꞌáa mu mij jéꞌtaꞌ yoꞌtáraj joꞌmaj jaꞌtyúusɨɨriaꞌcaꞌaj ɨ tyeɨ́tyee, 4 matɨꞌɨj mij aꞌyan tyaatéꞌexaa aꞌɨ́jcɨ ɨ Jesús tɨjɨn:

—Maeestro, aꞌyaa mu tyeetyéeviꞌ aꞌmújcɨj mu íitaj tɨꞌɨj ooj juxánaꞌcɨriaꞌcaj. 5 Ajta aꞌɨ́jna ɨ Moisés aꞌyaa pu tyuꞌtaꞌíjtacaꞌ ɨ yuꞌxarij jitze tɨ aꞌyan tyúuxɨeꞌveꞌ tyaj tyetyéj jɨn jaatyátoꞌsixɨꞌɨn tyej tyij jaajéꞌcaj, aꞌtɨ́j tɨnaꞌaj íitaj tɨ aꞌyan rɨjcaj. ¿Arí muáaj jiꞌnye petyíꞌxaj?

6 Aꞌyaa mu aꞌɨ́ɨmaj tyaataꞌíhuoꞌriꞌ mej mij aꞌɨ́jcɨ jɨn jaꞌantyimuéꞌtɨn, tɨꞌɨj huatáɨꞌriitarej maj tyiꞌtɨ́j jitzán ujpuáꞌrityeꞌen. Ajta ɨ Jesús aꞌɨ́ɨ pu ecóotutacaꞌ, tɨꞌquij huatyóochej tɨ juxɨtyéj jɨn tyoꞌyúꞌxaj a chóotaꞌ. 7 Majta móocheꞌ aꞌyan tyéꞌihuoꞌracaꞌaj, aj puꞌij ɨ Jesús huatyéechaxɨj tɨꞌquij aꞌyan tyihuoꞌtéꞌexaaj tɨjɨn:

—Aꞌɨ́jna ɨ tɨquee tyiꞌtɨ́j jɨn áꞌɨtzeereꞌ ajta quee tyiꞌijxánaꞌcɨraꞌaj, cheꞌ aꞌɨ́ɨn anaquéej jaatatoꞌoj ɨ tyetyéj jɨmeꞌ.

8 Aj puꞌij ajtáhuaꞌaj ecóotutacaꞌ ajta tyeꞌej yúꞌxajraa a chóotaꞌ. 9 Matɨꞌɨj aꞌyan tyáanamuajriꞌ jeꞌej tɨ ɨ Jesús tyuꞌtaxájtacaꞌ, aj mu mij joꞌcɨ́xɨj sɨ́ɨj ajta sɨ́ɨj, anaquéej mu aꞌɨ́ɨmaj joꞌcɨ́j ɨ maj jéetzeꞌ huásij. Tɨꞌɨj ɨ Jesús jusɨ́ɨj naꞌquij aꞌáa joꞌtyáꞌɨtzee aꞌɨ́jcɨ jamuán ɨ íitaj tɨ aꞌáa joꞌtácatyii, 10 aj puꞌij Jesús huatyéechaxɨj ajta aꞌyan tyaataꞌíhuoꞌriꞌ tɨjɨn:

—Iitɨꞌ, ¿joꞌnyij jeꞌej méꞌeen ɨ maj a jitze tyíꞌpuaꞌrityeꞌ?

11 Aj puꞌij ɨ íitɨꞌ aꞌyan tyuꞌtanyúj tɨjɨn:

—Nyavástaraꞌ, capu maꞌ aꞌtɨ́j tɨ nye jitze tyíꞌpuaꞌrityeꞌ.

Jesús pu aꞌyan tyaatéꞌexaa tɨjɨn:

—Canu nyajta nyáaj tyiꞌtɨ́j a jitze puaꞌrityeꞌ, áricuj jóꞌraꞌ, capáj cheꞌ jaxanaꞌcɨriaꞌaj.

Jesús pu aꞌɨ́ɨn puéꞌeen ɨ tɨ jɨn huányeeriꞌij íiyan ɨ cháanacaj japua

12 Aj puꞌij ɨ Jesús ajtáhuaꞌaj aꞌyan tyihuoꞌtéꞌexaaj ɨ tyeɨ́tyee tɨjɨn:

—Nyáaj nu aꞌɨ́ɨn puéꞌeen ɨ tɨ jɨn huányeeriꞌij íiyan ɨ cháanacaj japua, aꞌɨ́jna ɨ tɨ nyaj jamuán joꞌchaꞌcan, aꞌɨ́j pu jimi séeriaꞌaj jaꞌmej ɨ tatzárij tɨ júuricamej tyuꞌtáꞌcaa, capu ij aꞌnáj tɨ́caꞌristeꞌ joꞌcháꞌcanyaꞌaj jaꞌmej.

13 Matɨꞌɨj mij ɨ fariseos aꞌyan tyaatéꞌexaa tɨjɨn:

—Muáaj paj asɨ́ɨj tyáꞌxajta, aꞌɨ́j pu jɨn quee tyiꞌtɨ́j huɨɨreꞌ jeꞌej paj asɨ́ɨj tyiꞌtyáꞌxajtaj.

14 Jesús pu aꞌyan tyihuoꞌtéꞌexaaj tɨjɨn:

—Ɨ nyaj jɨn tyéꞌnyaxajta tyíꞌhuɨɨreꞌ, tyij nyajta nyasɨ́ɨj nyanaꞌaj tyényaxajtaj. Jiꞌnye nyáaj nu jamuaꞌreej jóꞌnyaj jeꞌrámaꞌcan ajta jóꞌnyaj jooméj, siajta muaꞌaj caxu jamuaꞌreej. 15 Aꞌyaa xu muaꞌaj tyihuáꞌxɨjtyeꞌ jeꞌej siaj jujɨ́ɨmuaꞌaj tyéejtyoovej. Nyajta nyáaj, canu aꞌtɨ́j jaꞌxɨjtyeꞌ, 16 ajta tɨpuaꞌaj aꞌtɨ́j noꞌxɨ́jtyej, aꞌɨ́j nu jɨn jaꞌxɨjtyeꞌen ɨ tɨ jɨꞌréꞌcan jɨmeꞌ, jiꞌnye canu nyasɨ́ɨj jeꞌej tyéejtyoj, sulu aꞌɨ́ɨ pu ɨ nyavástaraꞌ ɨ tɨ unyojoꞌtaꞌítyacaꞌ huáꞌxɨjtyeꞌen. 17 Aꞌyaa pu tyéꞌyuꞌsiꞌ aꞌɨ́jcɨ jitze ɨ nyúucarij ɨ siaj jɨn tyíꞌijta tɨ aꞌájna tyíꞌhuɨɨreꞌ tɨpuaꞌaj mahuaꞌpuaj tyiꞌtɨ́j muaataxáj. 18 Nyáaj nu aꞌɨ́ɨn puéꞌeen ɨ nyaj nyasɨ́ɨj tyényaxajtaj, ajta ɨ sɨ́ɨj tɨ aꞌyan tyiꞌnyetyáxajta, aꞌɨ́ɨ pu aꞌɨ́ɨn puéꞌeen ɨ nyavástaraꞌ ɨ tɨ unyojoꞌtaꞌítyacaꞌ.

19 Aj mu mij aꞌyan tyaataꞌíhuoꞌriꞌ tɨjɨn:

—¿Joꞌnyij jeꞌej jéꞌeen ɨ tɨ avastáraꞌ?

Jesús pu aꞌyan tyihuoꞌtéꞌexaaj tɨjɨn:

—Caxu muaꞌaj nyamuaꞌtyej aꞌtɨ́j nyaj puéꞌeen, caxu sij siajta jamuaꞌtyej ɨ nyavástaraꞌ, tɨpuaꞌaj nyéetzij sényamuaꞌajca, aꞌyaa xu sij siajta tyaꞌmuaꞌtyéecheꞌen ɨ nyavástaraꞌ.

20 Aꞌyaa pu ɨ Jesús tyuꞌtaxájtacaꞌ tɨꞌɨj ooj tyihuaꞌmuaꞌtyáacaj u tyeyúuj tzajtaꞌ, aꞌájna véjriꞌ joꞌmaj yáꞌsɨꞌrii ɨ túmii. Ajta capu aꞌtɨ́j jaatyéeviꞌ, jiꞌnye capu eexúj atyojoꞌréꞌnyajcaꞌaj aꞌtzáaj tɨ aꞌyan tyaꞌtácatyiij jimi.

Jóꞌnyej nyáaj jooméj, capu ɨꞌríj siaj muaꞌaj aꞌáa joojúꞌun

21 Ajtáhuaꞌaj pu ɨ Jesús aꞌyan tyihuoꞌtéꞌexaaj tɨjɨn:

—Nyáaj nu joꞌmej, muaꞌaj xu sij nyahuoonyij, ajta aꞌɨ́j xu jɨn cuiꞌnyij ɨ siaj áꞌɨtzeereꞌ ɨ Dios jimi. Jóꞌnyej nyáaj joomaꞌaj naꞌmej, capu ɨꞌríj siaj muaꞌaj aꞌáa joꞌréꞌnyej.

22 Aꞌɨ́ɨmaj ɨ maj Israel jitze ajtyámaꞌcan mu aꞌyan tyuꞌtaxájtacaꞌ tɨjɨn:

—¿Nyiquij aꞌyan tyíꞌmuaꞌtzej tɨ huóojeꞌcaj, tɨꞌij aꞌyan tyíꞌxaj yee tɨ quee ɨꞌríj tyaj aꞌáa joꞌréꞌnyej joꞌtɨj joomaꞌaj jaꞌmej?

23 Jesús pu aꞌyan tyihuoꞌtéꞌexaaj tɨjɨn:

—Muaꞌaj xu yan maꞌcan, nyajta nyáaj jútyeꞌ nu jáꞌmaꞌcan, muaꞌaj xu huaꞌ jitze ajtyámaꞌcan ɨ maj yan séejreꞌ ɨ cháanacaj japua, nyajta nyáaj canu huaꞌ jitze ajtyámaꞌcan. 24 Aꞌɨ́j nu jɨn aꞌyan tyajamuaatéꞌexaa siaj aꞌɨ́jna jɨn cuiꞌnyij ɨ siaj jɨn ootyáꞌɨtzee ɨ Dios jimi, jiꞌnye tɨpuaꞌaj sequee tyáꞌtzaahuatyeꞌej nyaj aꞌɨ́ɨn puéꞌeen ɨ Dios tɨ uyoꞌtaꞌítyacaꞌ, aꞌɨ́j xu jɨn cuiꞌnyij ɨ siaj jɨn huóoxanaꞌcɨrej.

25 Aj mu mij aꞌyan tyaataꞌíhuoꞌriꞌ tɨjɨn:

—¿Aꞌtanyíj paj puéꞌeen?

Jesús pu aꞌyan tyihuoꞌtéꞌexaaj tɨjɨn:

—Anaquéecan jɨmeꞌ, ¿jiꞌnye tyiꞌtɨ́j tyúuxɨeꞌveꞌ nyej nyij jaꞌmua jamuán tyiꞌtyáxajtasimeꞌen? 26 Jéehua nu jaꞌmua jitze maꞌcan tyuꞌtaxájtaj nyajta jéehua jamuaꞌxɨjtyeꞌen, ajta aꞌɨ́jna ɨ tɨ nyojoꞌtaꞌítyacaꞌ, aꞌɨ́ɨ pu tzáahuatyiꞌraꞌaj jɨn tyíꞌxaj, ajta aꞌɨ́jna ɨ nyej nyáaj huáꞌixaatyeꞌ ɨ maj yan japuan séejreꞌ ɨ cháanacaj japua, aꞌɨ́ɨ puꞌuj tánaꞌaj puéꞌeen ɨ nyaj jáanamuajriꞌ aꞌɨ́jcɨ jimi ɨ tɨ unyojoꞌtaꞌítyacaꞌ.

27 Majta aꞌɨ́ɨmaj camu yoꞌitéej muáꞌraa tɨ aꞌɨ́j jitze maꞌcan tyihuáꞌixaatyaꞌcaꞌaj ɨ juvástaraꞌ. 28 Aꞌɨ́j pu jɨn aꞌyan tyihuoꞌtéꞌexaaj tɨjɨn:

—Siatɨꞌɨj muaꞌaj naꞌajriáj nyéetzij ɨ nyaj yójraꞌ puéꞌeen ɨ Dios, aj xu sij jamuaꞌreeren nyej nyáaj aꞌɨ́ɨn puéꞌeen ɨ Dios tɨ uyoꞌtaꞌítyacaꞌ, nyajta quee tyiꞌtɨ́j jɨn jeꞌej rɨcɨj ɨ nyej nyasɨ́ɨj nyanaꞌaj jájtyo, sulu aꞌɨ́j nuꞌuj huáꞌixaatyeꞌ jeꞌej tɨ ɨ nyavástaraꞌ tyinaamuáꞌtyej. 29 Jiꞌnye aꞌɨ́jna ɨ tɨ unyojoꞌtaꞌítyacaꞌ aꞌɨ́ɨ pu nyaj jamuán yésejreꞌ, capu ɨ nyavástaraꞌ aꞌnáj juséentacan yanúurɨej, jiꞌnye aꞌnáj tɨnaꞌaj nu aꞌyan rɨcɨj jeꞌej tɨ aꞌɨ́j tyaꞌráanajchi.

30 Tɨꞌɨj ɨ Jesús aꞌyan tyuꞌtaxájtacaꞌ, mueꞌtɨ́j mu jimi tyáꞌantzaahuaj.

Ɨ yójmuaꞌmuaꞌ ɨ Dios majta ɨ maj aꞌɨ́j jimi tyíꞌhuɨɨreꞌ ɨ tɨ jeꞌej puaꞌaj een

31 Jesús pu aꞌyan tyihuoꞌtéꞌexaaj aꞌɨ́ɨjma ɨ maj Israel jitze ajtyámaꞌcan ɨ maj jimi tyáꞌantzaahuaj tɨjɨn:

—Tɨpuaꞌaj tyámuaꞌ setyityaajúꞌun aꞌɨ́jcɨ jitze ɨ nyúucarij ɨ nyaj nyeríj jamuáaꞌixaa, aj xu nyaj jamuán huacɨ́ꞌcaꞌaj xáꞌjuꞌun, 32 muaꞌaj xu jamuaꞌreeren ɨ tɨ jɨꞌréꞌcan jɨmeꞌ aꞌyan tyiꞌjaꞌyájna, aꞌɨ́j xu jɨn juxáahuaj mahuacɨ́ꞌcaꞌaj xáꞌjuꞌun.

33 Matɨꞌɨj mij aꞌyan tyaatéꞌexaa tɨjɨn:

—Ityáj tu Abraham jitze eerámaꞌcan, tyajta quee aꞌnáj séecan jimi caꞌnyéjrij jɨn tyuꞌtyáhuɨɨ, ¿jiꞌnye pej pij muáaj aꞌyan tyíꞌtaꞌixaatyeꞌ tyaj taxáahuaj mahuacɨ́ꞌcaꞌan?

34 Jesús pu aꞌyan tyihuoꞌtéꞌexaaj tɨjɨn:

—Aꞌyaa nu tyajáꞌmuaꞌixaatyeꞌ tzáahuatyiꞌraꞌaj jɨmeꞌ tɨ aꞌtɨ́j tɨnaꞌaj tɨ ootyáꞌɨtzeereꞌen ɨ Dios jimi, aꞌɨ́ɨ pu caꞌnyéjrij jɨn tyíꞌhuɨɨreꞌ aꞌɨ́jcɨ jimi ɨ tɨ jeꞌej puaꞌaj een. 35 Aꞌɨ́jna ɨ tɨ caꞌnyéjrij jɨn tyíꞌmuarɨeꞌ capu jusén jɨn huatyáꞌɨtzeereꞌej ɨ tɨ jimi tyíꞌmuarɨeꞌ, ajta aꞌɨ́jna ɨ tɨ yójraꞌ puéꞌeen, aꞌɨ́ɨ pu huaꞌ jamuán huatyáꞌɨtzeereꞌej ɨ jutyéɨtyeristyamuaꞌ jimi jusén jɨmeꞌ. 36 Aꞌɨ́j pu jɨn tɨpuaꞌaj ɨ yójraꞌ ɨ Dios jamuiꞌráatoonyij siaj sij juxáahuaj huacɨ́ꞌcaꞌaj, aꞌyaa xu juxáahuaj tyityaacɨ́ꞌcaꞌaj xáꞌjuꞌun. 37 Nyáaj nu jamuaꞌreej siaj Abraham jitze eerámaꞌcan, siajta aꞌyan tyáꞌxɨeꞌveꞌ siaj naajéꞌcaj, jiꞌnye caxu náꞌtzaahuatyeꞌ jeꞌej nyaj tyajáꞌmuaꞌixaatyeꞌ. 38 Aꞌɨ́j nu nyáaj jáꞌmuaꞌixaatyeꞌ jeꞌej tɨ ɨ nyavástaraꞌ tyinaamuáꞌtyej, aꞌyaa xu sij siajta muaꞌaj huárɨnyij jeꞌej siaj tyáanamuajriꞌ ɨ juvástaraꞌ jimi.

39 Matɨꞌɨj mij aꞌyan tyityaatanyúj tɨjɨn:

—Aꞌɨ́ɨ pu ityájma tavástaraꞌ ɨ Abraham.

Ajta ɨ Jesús aꞌyaa pu tyihuoꞌtéꞌexaaj tɨjɨn:

—Tɨpuaꞌaj muaꞌaj jɨꞌréꞌcan jɨmeꞌ yójmuaꞌmuaꞌ siaj puéꞌeenyeꞌ aꞌɨ́jcɨ ɨ Abraham, aꞌyaa xu sij siajta rɨnyíicheꞌ jeꞌej tɨ aꞌɨ́ɨn huarɨ́j. 40 Aꞌyaa puꞌij, tyij nyajta nyeríj jamuáaꞌixaa ɨ tɨ aꞌyan tyiꞌjaꞌyájna, ɨ Dios tɨ naamuáꞌtyej, muaꞌaj xu sij jaxɨeꞌveꞌ siaj naajéꞌcaj. Ajta ɨ Abraham capu aꞌnáj aꞌyan huarɨ́j. 41 Muaꞌaj xu sij aꞌyan chaꞌtaj sianaꞌaj rɨcɨj tɨꞌɨj ɨ jaꞌmuavástaraꞌ.

Aꞌyaa mu mij aꞌɨ́ɨmaj tyityaatanyúj tɨjɨn:

—Catu ityáj aꞌɨ́ɨjma jitze huanánɨeꞌhuacaꞌ ɨ maj jujɨɨmuaꞌastacaꞌaj, sɨ́ɨj puꞌuj aꞌɨ́ɨn puéꞌeen ɨ tɨ tavástaraꞌ, aꞌɨ́ɨ pu aꞌɨ́ɨn puéꞌeen ɨ Dios.

42 Jesús pu aꞌyan tyihuoꞌtéꞌexaaj tɨjɨn:

—Tɨpuaꞌaj jɨꞌréꞌcan jɨmeꞌ Dios jaꞌmuavástaraꞌ puéꞌeenyeꞌ, muaꞌaj xu nyaxɨeꞌveꞌ xáꞌjuꞌun, jiꞌnye nyáaj nu aꞌɨ́jcɨ jimi joꞌvéꞌmej yaꞌ nyej nyij huatyéjve. Canu nyasɨ́ɨj mujoꞌvéꞌmej, sulu Dios pu unyojoꞌtaꞌítyacaꞌ. 43 ¿Jiꞌnye tɨꞌij quee jaꞌmuaꞌɨꞌriityeꞌ siaj yoꞌitéej xáꞌraꞌnyij ɨ nyaj jáꞌmuaꞌixaatyeꞌ? Caxu nyojoꞌitej, jiꞌnye caxu janamuaj ɨ nyúucarij nyaj jáꞌmuaꞌixaatyeꞌ. 44 Aꞌɨ́ɨ pu muaꞌajmaj jaꞌmuatáataj ɨ tyiyáaruꞌ, muaꞌaj xu aꞌɨ́j jitze ajtyámaꞌcan, aꞌyaa xu sij rɨcɨj jeꞌej tɨ aꞌɨ́ɨn tyáꞌxɨeꞌveꞌ. Aꞌɨ́ɨ pu ɨ tyiyáaruꞌ tyíꞌtyacuiꞌcaa tɨꞌɨj naꞌaj jájcuaj ɨmuáj. Capu aꞌɨ́jna jitze séejreꞌ ɨ tɨ jɨꞌréꞌcan jɨmeꞌ, aꞌɨ́j pu jɨn hueꞌtzij tyíꞌxaj. Tɨꞌɨjta tyíꞌhueꞌtaj, aꞌyaa pu tyaataxájta cuxáa aꞌyan tyiꞌjaꞌyájna, jiꞌnye huápuɨꞌɨj pu tyíꞌhueꞌtacaa, aꞌɨ́ɨ pu aꞌɨ́ɨn puéꞌeen ɨ huaꞌ táataj ɨ maj tyíꞌhueꞌtacaa. 45 Nyajta nyáaj aꞌɨ́j nu jáꞌmuaꞌixaatyeꞌ ɨ tɨ jɨꞌréꞌcan jɨmeꞌ, aꞌɨ́j xu jɨn muaꞌaj quee náꞌtzaahuatyeꞌ. 46 ¿Aꞌtanyíj muaꞌajmaj tɨ jitze ajtyámaꞌcan huatóocɨꞌpuaj tɨ naatéꞌexaatyeꞌ tyiꞌtɨ́j nyaj jɨn áꞌɨtzeereꞌ? Ajta tɨpuaꞌaj aꞌɨ́j nyajaꞌmuaꞌixaatyeꞌ ɨ tɨ jɨꞌréꞌcan jɨmeꞌ, ¿jiꞌnye een jɨmeꞌ sequée náꞌtzaahuatyeꞌ? 47 Aꞌɨ́jna ɨ tɨ Dios jitze ajtyámaꞌcan, aꞌɨ́ɨ pu janamuaj jeꞌej tɨ Dios tyíꞌxaj, siajta muaꞌaj caxu ɨ Dios jitze ajtyámaꞌcan, aꞌɨ́j xu jɨn quee janamuajracuj ɨ nyúucariaꞌraꞌ.

Cɨríistuꞌ pu anaquéej huataséjre quee aꞌɨ́jna ɨ Abraham

48 Aj mu mij aꞌɨ́ɨmaj ɨ maj Israel jitze ajtyámaꞌcan aꞌyan tyaatéꞌexaa tɨjɨn:

—Aꞌyaa pu tyiꞌjaꞌyájna jeꞌej tyaj tyíꞌxaj paj muáaj Samaaria jáꞌmaꞌcan ajta ɨ tyiyáaruꞌ a tzajtaꞌ séejreꞌ.

49 Jesús pu aꞌyan tyihuoꞌtéꞌexaaj tɨjɨn:

—Capu tyiyáaruꞌ nyaj tzajtaꞌ séejreꞌ. Aꞌyaa nu rɨcɨj nyej nyij jaatyátzaahuatyeꞌen ɨ nyavástaraꞌ, siajta muaꞌaj, caxu tzáahuatyiꞌraꞌaj nye jimi tyíchaꞌɨj. 50 Canu nyáaj jahuoo nyej nyij nyasɨ́ɨj tyámuaꞌ tyuꞌtányaxaj, sulu sɨ́ɨj pu aꞌyan tyáꞌhuoo, aꞌɨ́ɨ puꞌij aꞌɨ́ɨn puéꞌeen ɨ tɨ tzáahuatyiꞌraꞌaj jɨn tyihuáꞌxɨjtyeꞌ. 51 Aꞌyaa nu tyajáꞌmuaꞌixaatyeꞌ tzáahuatyiꞌraꞌaj jɨmeꞌ tɨjɨn aꞌɨ́jna ɨ tyáꞌtzaahuatyeꞌ jeꞌej nyaj tyajáꞌmuaꞌixaatyeꞌ, capu aꞌnáj muɨꞌnyij.

52 Aꞌyaa mu mij tyityaatanyúj aꞌɨ́ɨmaj ɨ maj Israel jitze ajtyámaꞌcan tɨjɨn:

—Ijíij tu tyeríj tyámuaꞌ tyáꞌmuaꞌreej tɨ aꞌyan tyiꞌjaꞌyájna tɨ tyiyáaruꞌ aꞌtzájtaꞌ séejreꞌ. Aꞌɨ́jna ɨ Abraham majta ɨ maj Dios jitze maꞌcan tyíꞌxaxaꞌtaꞌaj aꞌɨ́ɨ mu néijmiꞌi huácuij, pajta muáaj aꞌyaa paj tyíꞌxaj tɨjɨn: “Aꞌɨ́jna ɨ tɨ jaꞌtzaahuatyeꞌ ɨ nyenyúucaa, capu aꞌnáj muɨꞌnyij.” 53 ¿Nyiquij muáaj jéetzeꞌ vaꞌcán jɨn petyiꞌtyéjvee quee ɨ tatáataj Abraham? Aꞌɨ́ɨ pu huamuɨ́ꞌ, majta ɨ maj Dios jitze maꞌcan tyíꞌxajtacaꞌaj, aꞌɨ́ɨ mu majta huácuij. ¿Jiꞌnye muáaj petyíꞌxaj aꞌtanyíj paj puéꞌeen?

54 Jesús pu aꞌyan pu tyihuoꞌtéꞌexaaj tɨjɨn:

—Tɨpuaꞌaj nyasɨ́ɨj náꞌnyatzaahuatyeꞌej, capu tyiꞌtɨ́j huɨɨreꞌ. Ajta ɨ tɨ tyámuaꞌ tyinyatáꞌcaa, aꞌɨ́ɨ pu aꞌɨ́ɨn puéꞌeen ɨ nyavástaraꞌ, aꞌɨ́jcɨ ɨ siaj muaꞌaj aꞌyan tyáꞌxaj tɨ jaꞌmua Dios puéꞌeen. 55 Siajta muaꞌaj caxu jamuaꞌtyej. Nyajta nyáaj nu xaa jamuaꞌtyej, ajta tɨpuaꞌaj aꞌyan nyetyuꞌtaxáj yee canu jamuaꞌtyej, aꞌyaa nu nyij tyíꞌhueꞌtan siatɨꞌɨj muaꞌaj. Ajta aꞌyaa pu tyiꞌjaꞌyájna nyej nyáaj jamuaꞌtyej, nyajta jaꞌtzaahuatyeꞌ ɨ nyúucariaꞌraꞌ. 56 Aꞌɨ́jna ɨ Abraham ɨ tɨ jaꞌmuatáataj, aꞌɨ́ɨ pu huatóotyamuaꞌvej tɨꞌɨj jaaséej aꞌɨ́jcɨ xɨcáaraꞌ nyaj jitzán néijmiꞌi jɨn tyuꞌtaꞌíjtaj, aꞌɨ́ɨ pu jaaséej, ajta jéehua huápuɨꞌɨj huatóotyamuaꞌvej.

57 Majta aꞌɨ́ɨmaj ɨ maj Israel jitze ajtyámaꞌcan, aꞌyaa mu tyaatéꞌexaa ɨ Jesús tɨjɨn:

—Capáj peexuj huáꞌpuatyej japuan tamuáamuataꞌ nyinyiꞌraꞌaj jájchaꞌɨj, ¿nyi aꞌyan petyíꞌxaj paj jaaséj aꞌɨ́jcɨ ɨ Abraham?

58 Jesús pu aꞌyan tyihuoꞌtéꞌexaaj tɨjɨn:

—Aꞌyaa nu tzáahuatyiꞌraꞌaj jɨn tyajáꞌmuaꞌixaatyeꞌ tɨjɨn tɨꞌɨj quee eexúj Abraham huaséeriaꞌcaj, nyáaj nuꞌríj séjriaꞌcaꞌaj.

59 Aj mu mij aꞌɨ́ɨmaj tyetyéj tyituꞌtuj mej mij jaatyátoꞌsixɨꞌɨn, ajta aꞌɨ́jna ɨ Jesús huatyóoꞌavaatacaꞌ, ajta jeꞌen iirájraa u tyeyúuj tzajtaꞌ.

9

Jesús pu aꞌtɨ́j tyúꞌhuaaj tɨ aracúunyij huanɨeꞌhuacaꞌ

1 Tɨꞌɨj ɨ Jesús iiramáꞌcaj aꞌtɨ́j pu huaséj tɨ aracúunyij huanɨeꞌhuacaꞌ. 2 Majta aꞌɨ́ɨmaj ɨ maj jamuán huacɨ́j aꞌyaa mu tyaataꞌíhuoꞌriꞌ tɨjɨn:

—Maeestro, ¿jiꞌnye tɨꞌij aracúunyij tyuꞌnɨéꞌhuacaꞌ? ¿Nyiquij ɨ huásimuaꞌmuaꞌ moꞌtyáꞌɨtzee caꞌ jusɨ́ɨj tyiꞌtɨ́j jɨn ootyáꞌɨtzee?

3 Jesús pu aꞌyan tyihuoꞌtéꞌexaaj tɨjɨn:

—Capu jusɨ́ɨj tyiꞌtɨ́j jɨn ootyáꞌɨtzee, camu majta ɨ huájsimuaꞌmuaꞌ ootyáꞌɨtzee, aꞌyaa pu tyáaruj tɨꞌij jitzán huataséjreꞌen jeꞌej tɨ een ɨ muárɨeꞌriaꞌraꞌ ɨ Dios. 4 Tɨꞌɨj ooj huányeeriꞌcɨj, aꞌyaa pu tyúuxɨeꞌveꞌ tyaj aꞌyan huárɨnyij ɨ muárɨeꞌriaꞌraꞌ jɨmeꞌ ɨ tɨ unyojoꞌtaꞌítyacaꞌ, jiꞌnye puꞌríj huariáꞌtɨcaꞌrij, ajta quee cheꞌ ɨꞌríitaj jaꞌmej tɨꞌij aꞌtɨ́j tyuꞌmuárɨeꞌen. 5 Ijíij nyaj nyooj yan séejreꞌ ɨ cháanacaj japua, nyáaj nu aꞌɨ́ɨn puéꞌeen ɨ tɨ jɨn huányeeriꞌij íiyan cháanacaj japua.

6 Tɨꞌɨj aꞌyan tyuꞌtaxáataj, aj puꞌij ɨ Jesús a chóotaꞌ rájtzitzee, ajta juxɨtyéj jɨn jaatyáaruꞌnyej ɨ chuéj, aj puꞌij jaꞌrápɨtyijra ɨ jɨꞌsáaraꞌ jitze aꞌɨ́jcɨ ɨ taꞌrácuun. 7 Ajta aꞌyan tyaatéꞌexaa tɨjɨn:

—Áricuj aꞌájna joꞌtɨj jaꞌrájmuaa a tɨ aꞌyan tyajaꞌrájtyapuaj tɨjɨn Siloé (Siloé aꞌyaa pu huatóomuaꞌaj tɨjɨn: ɨ tɨ huataꞌítyiꞌhuacaꞌ.)

Aꞌáa puꞌij joꞌmej aꞌɨ́jna ɨ tɨ arácun tɨꞌɨj ij acóojɨstaꞌmij, ajta tɨꞌɨj ujaꞌrájraa puꞌríj atányeericaꞌaj. 8 Majta aꞌɨ́ɨmaj ɨ maj avéjriꞌ huacháatɨmaꞌcaa joꞌtɨj jáꞌchajcaꞌaj aꞌɨ́jna ɨ aꞌtɨ́j, majta ɨ maj aꞌyan tyéꞌsejracaꞌaj tɨ túmii huáꞌhuaviiracaꞌaj ɨ tyeɨ́tyee, aꞌyaa mu tyúuꞌihuoꞌracaꞌaj tɨjɨn:

—¿Nyiquee aꞌɨ́ɨn puéꞌeen ɨ tɨ aꞌáa joꞌtaquéej túmii huáꞌhuaviiracaꞌaj ɨ tyeɨ́tyee?

9 Séecan mu aꞌyan tyuꞌtaxájtacaꞌ tɨjɨn:

—Aꞌɨ́ɨ pu aꞌɨ́ɨn puéꞌeen.

Majta séecan aꞌyan tɨjɨn:

—Capu aꞌɨ́ɨn puéꞌeen, aꞌyaa puꞌuj huaséꞌrin tɨꞌɨj aꞌɨ́jna.

Ajta aꞌɨ́jna, jusɨ́ɨj pu aꞌyan tyúuxajtacaꞌaj tɨjɨn:

—Nyáaj nu aꞌɨ́ɨn puéꞌeen.

10 Matɨꞌɨj mij aꞌyan tyaataꞌíhuoꞌriꞌ tɨjɨn:

—¿Jiꞌnye yeꞌej petyaꞌtányeeriacaꞌ?

11 Aj puꞌij aꞌyan tyihuoꞌtéꞌexaaj tɨjɨn:

—Aꞌɨ́jna ɨ tyáatɨꞌ tɨ aꞌyan ántyapuaj tɨjɨn Jesús, aꞌɨ́ɨ pu chuéj huatyápuɨtacaꞌ, tɨꞌquij naꞌráahuatyaꞌxɨj ɨ nyaj jɨɨseꞌ, ajta jeꞌen aꞌyan tyinaatéꞌexaaj tɨjɨn: “Áricuj aꞌájna a Siloé, joꞌtɨj jaꞌrájmuaa, pajta jeꞌen aráꞌajoꞌsixɨꞌɨn.” Nyáaj nu nyij aꞌáa joꞌmej, nyajta jeꞌen arányajoꞌsixɨj, aj nu nyij atányeeriacaꞌ.

12 Matɨꞌɨj mij aꞌyan tyaataꞌíhuoꞌriꞌ tɨjɨn:

—¿Joꞌnyij jeꞌej jeꞌen aꞌɨ́jna ɨ aꞌtɨ́j?

Aꞌyaa puꞌij tyihuoꞌtéꞌexaaj tɨjɨn:

—Canu jamuaꞌreej.

Aꞌɨ́ɨmaj ɨ fariseos mu tyéꞌihuoꞌ aꞌɨ́jcɨ ɨ tɨ arácuunyicaꞌaj

13 Aj mu mij yoꞌvíꞌtɨj aꞌɨ́jcɨ ɨ taꞌrácuunyicaꞌaj aꞌɨ́ɨjma jimi ɨ fariseos. 14 Ajta aꞌájna putyíꞌrɨjcaa ɨ xɨcáaraꞌ maj jitzán jusoꞌpii tɨꞌɨj ɨ Jesús jaatyáaruꞌnyej ɨ chuéj ajta tyáahuaj aꞌɨ́jcɨ ɨ taꞌrácuunyicaꞌaj, 15 aꞌɨ́ɨ mu mij aꞌyan tyaataꞌíhuoꞌriꞌ jeꞌej tɨ tyaꞌtáꞌnyeeriacaꞌ. Ajta aꞌɨ́jna ɨ aꞌtɨ́j aꞌyaa pu tyihuoꞌtéꞌexaaj tɨjɨn:

—Aꞌɨ́ɨ pu chuéj huatyáaruꞌnyej ɨ juɨ́ꞌɨriqueꞌ jɨmeꞌ ajta jeꞌen naꞌrápuɨtyijraj ɨ nyajɨ́ɨseꞌ, aj nu nyij arányajoꞌsij, nyatɨꞌɨj nyij atányeeriacaꞌ.

16 Séecan mu ɨ fariseos aꞌyan tyuꞌtaxájtacaꞌ tɨjɨn:

—Aꞌɨ́jna ɨ tɨ aꞌyan huarɨ́j capu ɨ Dios jimi jáꞌmaꞌcan, jiꞌnye capu jaatyátzaahuatyej aꞌɨ́jcɨ xɨcáaraꞌ ɨ tyaj jitzán tasoꞌpii.

Majta séecan aꞌyaa mu tyíꞌxajtacaꞌaj tɨjɨn:

—¿Jiꞌnye tyíɨꞌrij tɨ aꞌtɨ́j aꞌyan huárɨnyij, tɨpuaꞌaj áꞌɨtzeeriaꞌaj ɨ Dios jimi?

Aꞌɨ́j mu jɨn jéꞌtaꞌ huacɨ́j aꞌɨ́ɨmaj, 17 matɨꞌɨj mij majtáhuaꞌaj aꞌyan tyaataꞌíhuoꞌriꞌ aꞌɨ́jcɨ ɨ tɨ arácuunyicaꞌaj tɨjɨn:

—Aꞌɨ́ɨ pu arí tyimuáahuaa pej pij atányeerij, ¿jiꞌnye petyíꞌxaj, aꞌtanyíj puéꞌeen aꞌɨ́jna?

Aj puꞌij aꞌyan tyihuoꞌtéꞌexaaj tɨjɨn:

—Aꞌɨ́ɨ pu aꞌɨ́ɨn puéꞌeen ɨ tɨ Dios jitze maꞌcan tyíꞌxaj.

18 Majta aꞌɨ́ɨmaj ɨ maj Israel jitze ajtyámaꞌcan camu jaꞌantzaahuaj tɨ aracúunyij huanɨeꞌhuacaꞌ ajta jeꞌen arí atányeericaꞌaj, ꞌasta manaꞌaj quee huoꞌtaꞌíjtacaꞌ mej mij ujoꞌváꞌjuꞌ ɨ huájsimuaꞌmuaꞌ, 19 matɨꞌɨj mij aꞌyan tyihuoꞌtaꞌíhuoꞌriꞌ tɨjɨn:

—¿Nyi aꞌɨ́ɨn puéꞌeen ɨ jáꞌmuayoj? ¿Nyi aꞌɨ́ɨn puéꞌeen ɨ siaj aꞌyan tyáꞌxaj yee aracúunyij pu huanɨeꞌhuacaꞌ? ¿Jiꞌnye tyuꞌrúj tɨꞌij arí atányeej?

20 Aꞌyaa mu aꞌɨ́ɨmaj ɨ huájsimuaꞌmuaꞌ tyityaatanyúj tɨjɨn:

—Aꞌyaa tu tyáꞌmuaꞌreej tɨ tayój puéꞌeen, tyajta jamuaꞌreej tɨ aracúunyij huanɨeꞌhuacaꞌ, 21 ajta catu jamuaꞌreej jeꞌej tɨ tyuꞌrúj tɨꞌij arí ijíij atányeej, nusu aꞌtɨ́j tɨ tyáahuaj. Siataꞌaj jaataꞌíhuoꞌ, jiꞌnye puꞌríj vástɨꞌ, aꞌmúu pu jusɨ́ɨj tyuꞌtaxájtaj.

22 Aꞌyaa mu tyuꞌtaxájtacaꞌ ɨ huájsimuaꞌmuaꞌ, jiꞌnye aꞌɨ́ɨmaj ɨ maj Israel jitze ajtyámaꞌcan aꞌyaa mu meríj tyaaxáꞌpuɨꞌɨntariaꞌcaꞌaj mej mij huiꞌráꞌityej u tyeyúuj tzajtaꞌ aꞌtɨ́j tɨnaꞌaj tɨ aꞌyan tyuꞌtaxáj yee Jesús pu aꞌɨ́ɨn puéꞌeen ɨ Cɨríistuꞌ. 23 Aꞌɨ́j mu jɨn ɨ huásimuaꞌmuaꞌ aꞌyan tyuꞌtaxájtacaꞌ tɨjɨn: “Siataꞌaj jaataꞌíhuoꞌ aꞌɨ́jcɨ, jiꞌnye puꞌríj vastacaꞌaj.”

24 Aꞌɨ́ɨmaj ɨ maj Israel ajtyámaꞌcan majtáhuaꞌaj mu jaatajé aꞌɨ́jcɨ tɨ arácuunyicaꞌaj, majta jeꞌen aꞌyan tyaatéꞌexaa tɨjɨn:

—Pataꞌaj jitzán maꞌcan ɨ Dios taatéꞌexaatyeꞌ ɨ tɨ jɨꞌréꞌcan jɨmeꞌ. Ityáj tu jamuaꞌreej tɨ aꞌɨ́jna ɨ tyáatɨꞌ áꞌɨtzeereꞌ ɨ Dios jimi.

25 Aꞌyaa pu tyihuoꞌtéꞌexaaj tɨjɨn:

—Tɨpuaꞌaj áꞌɨtzeereꞌ ɨ Dios jimi, nusu quee, canu jamuaꞌreej. Aꞌɨ́j nu xaa muaꞌreej nyaj arácuunyicaꞌaj, nyajta ijíij nyeríj atányeej.

26 Majtáhuaꞌaj mu aꞌyan tyaataꞌíhuoꞌriꞌ tɨjɨn:

—¿Jiꞌnye yeꞌej muáaruuj? ¿Jiꞌnye yeꞌej tyimuáahuaa pej pij atányeeriacaꞌ?

27 Aj puꞌij aꞌyan tyihuoꞌtéꞌexaaj tɨjɨn:

—Nuꞌríj jamuaatéꞌexaa, siajta muaꞌaj caxu náꞌtzaahuatyeꞌ. ¿Jiꞌnye setyáꞌxɨeꞌveꞌ nyej nyajtáhuaꞌaj jamuaatéꞌexaatyeꞌen? ¿Nyi aꞌyan setyáꞌxɨeꞌveꞌ siaj siajta jamuán huacɨ́ꞌcaꞌan?

28 Aj mu mij jeꞌej puaꞌaj tyaatajé, aꞌyaa mu tɨjɨn:

Muáaj paj jamuán huayiꞌij aꞌɨ́jcɨ ɨ tyáataj, tyajta ityáj aꞌɨ́j tu jáꞌastijreꞌ ɨ Moisés. 29 Tyajta aꞌyan tyáꞌmuaꞌreej tɨ ɨ Dios jamuán tyuꞌxájtacaꞌ ɨ Moisés, ajta aꞌɨ́jcɨ jɨmeꞌ ɨ aꞌtɨ́j catu jamuaꞌreej joꞌtɨj jáꞌmaꞌcan.

30 Aj puꞌij ɨ taꞌrácuunyicaꞌaj aꞌyan tyuꞌtanyúj tɨjɨn:

—Capu jeꞌej ámiteereꞌ jeꞌej siaj tyíꞌxaj. Caxu muaꞌaj jamuaꞌreej joꞌtɨj jáꞌmaꞌcan, ajta aꞌɨ́ɨ pu tyináahuaj nyej nyij atányeerej. 31 Aꞌyaa tu tyámuaꞌ naa tyáꞌmuaꞌreej tɨ ɨ Dios quee huáꞌnamuaj aꞌɨ́ɨjma ɨ maj jimi áꞌɨtzeereꞌ, sulu aꞌɨ́ɨjma puꞌuj ɨ maj janaꞌmichej majta aꞌyan rɨcɨj jeꞌej tɨ aꞌɨ́ɨn tyáꞌxɨeꞌveꞌ. 32 Catu aꞌnáj aꞌyan tyáanamuajriꞌ tɨ sɨ́ɨj aꞌyan tyáahuatyeꞌen ɨ tɨ aracúunyij huanɨeꞌhuacaꞌ tɨꞌij atányeerej. 33 Tɨpuaꞌaj aꞌɨ́jna ɨ tyáatɨꞌ quee ɨ Dios jimi jáꞌmaꞌcantaj, capu aꞌyan rɨnyíicheꞌ.

34 Matɨꞌɨj mij aꞌyan tyaatéꞌexaa tɨjɨn:

—Muáaj paj jéehua aꞌɨtzéeriaꞌaj ɨ Dios jimi patɨꞌɨj huanɨeꞌhuacaꞌ, ¿nyi aꞌyan petyáꞌxɨeꞌveꞌ pej pij ityájma tyitáamuaꞌtyej?

Aj mu mij jiꞌráꞌityacaꞌ u tyeyúuj tzajtaꞌ.

Jesús pu huaꞌajtyáꞌxɨj aꞌɨ́ɨjma ɨ maj tyeyúuj tzajtaꞌ tyíꞌijta

35 Ajta aꞌɨ́jna ɨ Jesús aꞌyaa pu tyáamuaꞌreeriꞌ maj jiꞌráꞌityacaꞌ ɨ taꞌrácuunyicaꞌaj, ajta tɨꞌɨj jaꞌantyinájchacaꞌ aꞌɨ́jcɨ ɨ aꞌtɨ́j, aꞌyaa pu tyaataꞌíhuoꞌriꞌ tɨjɨn:

—¿Nyi petyáꞌtzaahuatyeꞌ aꞌɨ́jcɨ jimi ɨ yójraꞌ ɨ Dios?

36 Aj puꞌij aꞌyan tyaataꞌíhuoꞌriꞌ tɨjɨn:

—Nyavástaraꞌ, naatéꞌexaatyeꞌ, aꞌtanyíj aꞌɨ́ɨn puéꞌeen nyej nyij jimi tyáꞌantzaahuatyeꞌen.

37 Jesús pu aꞌyan tyaatéꞌexaa tɨjɨn:

—Papuꞌríj jaaséej: Nyáaj nu aꞌɨ́ɨn puéꞌeen, ɨ paj jamuán tyiꞌtyáxajta.

38 Aj puꞌij aꞌɨ́jna ɨ tyévij jimi tyítunutacaꞌ ɨ Jesús, ajta aꞌyan tyaatéꞌexaa tɨjɨn:

—Nyavástaraꞌ, nyáaj nu tyáꞌtzaahuatyeꞌ.

39 Ajta ɨ Jesús aꞌyaa pu tyuꞌtaxájtacaꞌ tɨjɨn:

—Nyáaj nu aꞌɨ́jcɨ jɨn mujoꞌvéꞌmej íiyan ɨ cháanacaj japua nyej nyij néijmiꞌcaa ooxɨ́jtyeꞌen, mej mij atanyéjnyeꞌrej ɨ maj aracúcuꞌnyijmee, ajta mej mij aracúcuꞌnyij muáꞌraꞌnyij aꞌɨ́ɨmaj ɨ maj atanyéjnyeꞌ.

40 Séecan mu ɨ fariseos aꞌáa joꞌtyúꞌuucaꞌaj, matɨꞌɨj aꞌyan tyáanamuajriꞌ, aꞌyaa mu mij tyaataꞌíhuoꞌriꞌ tɨjɨn:

—¿Nyiquij ityáj tyajta aracúcuꞌnyijmee?

41 Jesús pu aꞌyan tyihuoꞌtéꞌexaaj tɨjɨn:

—Tɨpuaꞌaj muaꞌaj sequée atanyéjnyeꞌrij, caxu tyiꞌtɨ́j jɨn ootyaꞌɨtzéereꞌnyijcheꞌen ɨ siaj jɨn quee xáꞌpuɨꞌ huarɨ́j. Maj siajta aꞌyan tyíꞌxaj siaj atanyéjnyeꞌ, aꞌɨ́j pu jɨn néijmiꞌi jaꞌmua jitze tyíꞌpuaꞌren ɨ siaj jɨn quee xáꞌpuɨꞌ huarɨ́j.

10

Aꞌɨ́jna ɨ tɨ tyityéjyaꞌmuaj ajta joꞌtɨj jaꞌpueertaj

1 ’Aj puꞌij ɨ Jesús aꞌyan tyihuoꞌtéꞌexaaj tɨjɨn: Aꞌyaa nu tzáahuatyiꞌraꞌaj jɨn tyajáꞌmuaꞌixaatyeꞌ, tɨjɨn aꞌɨ́jna ɨ tɨquee utyájrutyej ɨ cányaꞌxɨɨ cúraaritaꞌ joꞌtɨj jaꞌpueertaj, sulu tɨ anyée joꞌriáꞌraꞌnyij, aꞌɨ́ɨ pu náhuaꞌrij puéꞌeen. 2 Ajta aꞌɨ́jna ɨ tɨ aꞌáa joꞌtyájrutyej joꞌtɨj jaꞌpueertaj, aꞌɨ́ɨ pu puéꞌeen ɨ tɨ huáꞌchaꞌɨj ɨ cányaꞌxɨɨ. 3 Aꞌɨ́jna ɨ tɨ tyíꞌchaꞌɨj joꞌtɨj jaꞌpueertaj, aꞌɨ́ɨ pu tyaꞌantácuunyeꞌsij, ajta aꞌɨ́jna ɨ tɨ huáꞌchaꞌɨj ɨ cányaꞌxɨɨ aꞌɨ́ɨ pu huoꞌtájeevij jeꞌej maj ántyaꞌruj sɨ́ɨj ajta sɨ́ɨj, majta aꞌɨ́ɨmaj ɨ cányaꞌxɨɨ aꞌɨ́ɨ mu janamuaj ɨ nyúucariaꞌraꞌ, aꞌɨ́ɨ puꞌij huiꞌrájajpuaj ɨ cúraaritaꞌ, 4 ajta tɨꞌɨj néijmiꞌcaa iirájajpuan ɨ juyaꞌmuáj, aꞌɨ́ɨ pu anaquéej huamaꞌaj jaꞌmej, majta ɨ cányaꞌxɨɨ cújtaꞌ mu huajuꞌuj muáꞌjuꞌun, jiꞌnye aꞌɨ́ɨ mu janamuaj ɨ nyúucariaꞌraꞌ. 5 Ajta tɨpuaꞌaj sɨ́ɨj puéꞌeenyeꞌ maj quee jamuaꞌtyej, camu jaatavájraj, sulu muatóoꞌuunaj ɨ aꞌɨ́jcɨ jimi, jiꞌnye camu jamuaꞌtyej ɨ nyúucariaꞌraꞌ aꞌɨ́jcɨ.

6 Aꞌyaa pu ɨ Jesús tyihuoꞌtéꞌexaaj, majta aꞌɨ́ɨmaj, camu yoꞌitéej muáꞌraa jeꞌej tɨ aꞌɨ́ɨn tyihuáꞌixaatyaꞌcaꞌaj.

Jesús pu aꞌɨ́ɨn puéꞌeen ɨ tɨ tyámuaꞌ naa tyihuáꞌchaꞌɨj ɨ cányaꞌxɨɨ

7 Jesús pu ajtáhuaꞌaj aꞌyan tyihuoꞌtéꞌexaaj tɨjɨn:

—Aꞌyaa nu tyajáꞌmuaꞌixaatyeꞌ tzáahuatyiꞌraꞌaj jɨmeꞌ: Nyáaj nu aꞌɨ́ɨn puéꞌeen ɨ puéertaj joꞌmaj joꞌtyárutyij ɨ cányaꞌxɨɨ. 8 Néijmiꞌi ɨ maj anaquéej huataséjre nyequee nyáaj, náhuaꞌrij mu puéꞌeenyeꞌ, majta ɨ cányaꞌxɨɨ, camu huóꞌnamuajriꞌ jeꞌej maj tyuꞌtaxájtacaꞌ. 9 Nyáaj nu aꞌɨ́ɨn puéꞌeen ɨ puéertaj, aꞌɨ́jna ɨ tɨ aꞌúun joꞌtyájrutyej, aꞌɨ́j pu huɨɨreꞌen. Aꞌyaa pu séeriaꞌaj jaꞌmej tɨꞌɨj ɨ cányaꞌaj tɨ juxáahuaj iráayiꞌij ajta utyáruꞌpij ajta jéehua jatyoonyij joꞌtɨj tyojoꞌcuéꞌhuaj.

10 ’Aꞌɨ́jna ɨ náhuaꞌrij aꞌɨ́j pu jɨn mujoꞌvéꞌmej tɨꞌij tyuꞌnáhuaꞌan tɨ tyityáacuiꞌnyij ajta tɨꞌij néijmiꞌcaa antyipuáꞌrityeꞌen, nyajta nyáaj aꞌɨ́j nu jɨn mujoꞌvéꞌmej siaj sij júurij xáꞌraꞌnyij, ajta siaj sij jusén jɨmeꞌ júurij. 11 Nyáaj nu aꞌɨ́ɨn puéꞌeen ɨ nyaj tyámuaꞌ tyajaꞌmuachaꞌɨj. Aꞌɨ́jna ɨ tɨ tyámuaꞌ tyihuáꞌchaꞌɨj aꞌɨ́ɨ pu ajta huaꞌ jitze maꞌcan muɨꞌnyij ɨ cányaꞌxɨɨ, 12 ajta aꞌɨ́jna ɨ tɨ aꞌɨ́jcɨ jɨn tyúunajchityeꞌ ɨ tɨ huáꞌchaꞌɨj ɨ cányaꞌxɨɨ, tɨpuaꞌaj jaaséej tɨ ɨ́raꞌvej ajaꞌveꞌmej aꞌɨ́ɨ pu ahuajóohuaꞌxɨj ɨ cányaꞌxɨɨ ajta jeꞌen huatóoꞌuunaj, jiꞌnye camu aꞌɨ́ɨn jayaꞌmuaj ɨ cányaꞌxɨɨ. Aj puꞌij ɨ ɨ́raꞌvej huaꞌ tzajtaꞌ áan joꞌtyárutyij ajta jeꞌen huojoꞌcuíxɨꞌsij ɨ cányaꞌxɨɨ. 13 Aꞌɨ́ɨ pu ɨ tyévij huatóoꞌuunaj, jiꞌnye aꞌɨ́ɨ pu jitzán juxɨeꞌveꞌ maj tyaanájchityeꞌen, camu jitzán juxɨeꞌveꞌ ɨ cányaꞌxɨɨ.

14 ’Nyáaj nu aꞌɨ́ɨn puéꞌeen ɨ nyaj tyámuaꞌ tyihuáꞌchaꞌɨj ɨ cányaꞌxɨɨ, nyáaj nu huáꞌmuajtyej aꞌɨ́ɨjma ɨ cányaꞌxɨɨ, majta aꞌɨ́ɨmaj aꞌɨ́ɨ mu majta nyamuaꞌtyej, 15 aꞌyájna tɨꞌɨj ajta tyíꞌnyamuaꞌtyej ɨ nyavástaraꞌ, aꞌyaa nu nyajta nyáaj tyáꞌmuaꞌtyej ɨ nyavástaraꞌ, aꞌɨ́j nu jɨn huaꞌ jitze maꞌcan muɨꞌnyij ɨ cányaꞌxɨɨ. 16 Nyajtáhuaꞌaj nu séecan tyíyaꞌmuaj ɨ cányaꞌxɨɨ ɨ maj quee huaꞌ jitze ajtyámaꞌcan ɨ maj íiyuꞌuj séejreꞌ ɨ cúraaj tzajtaꞌ, aꞌyaa puꞌij tyúuxɨeꞌveꞌ nyej nyajta aꞌɨ́ɨjma joꞌváꞌjajpuan. Aꞌɨ́ɨmaj mu náꞌantzaahuatyeꞌej, aj mu mij néijmiꞌi ɨ cányaꞌxɨɨ séej manaꞌaj ɨ cúraaj jitze iiraꞌúuj muáꞌjuꞌun, ajta sɨ́ɨj naꞌaj huaꞌchaꞌɨ́ɨj jaꞌmej.

17 ’Aꞌɨ́ɨ pu ɨ nyavástaraꞌ nyaxɨeꞌveꞌ, jiꞌnye nyáaj nu huaꞌ jitze maꞌcan muɨꞌnyij, nyajta jeꞌen nyajtáhuaꞌaj jaꞌancuriáaꞌsij ɨ júuricamej. 18 Capu aꞌtɨ́j náaꞌriꞌraj ɨ nyajúuricamej, sulu nyáaj nu nyaxɨeꞌviꞌraꞌ jɨn huaꞌ jitze maꞌcan muɨꞌnyij. Aꞌyaa nu tyuꞌtányacɨꞌpuaj nyaj huaꞌ jitze maꞌcan huámuɨꞌnyij, ajta nyej nyij nyajtáhuaꞌaj huatájuurej. Aꞌíj pu jɨn tyinaataꞌíj ɨ nyavástaraꞌ.

19 Matɨꞌɨj aꞌɨ́ɨmaj ɨ maj Israel jitze ajtyámaꞌcan aꞌyan tyáanamuajriꞌ, majtáhuaꞌaj mu jéꞌtaꞌ huacɨ́j. 20 Mueꞌtɨ́j mu aꞌyan tyíꞌxajtacaꞌaj tɨjɨn:

—¿Jiꞌnye siaj sij jaꞌtzaahuatyeꞌ, maꞌajta tyiyáaruꞌ tzajtaꞌ séejreꞌ aꞌɨ́j pu jɨn jutɨ́mueꞌ?

21 Majta séecan aꞌyaa mu tyuꞌtaxájtacaꞌ tɨjɨn:

—Capu ɨꞌríj tɨ aꞌtɨ́j aꞌyan tyíꞌxajtaj tɨpuaꞌaj tyiyáaruꞌ tzajtaꞌ séjreꞌej. ¿Nyi aꞌyan tyíɨꞌrij tɨ ɨ tyiyáaruꞌ tyihuóꞌhuaatyeꞌen tɨꞌij huaꞌtanyéjnyeꞌrityeꞌen ɨ maj aracúcuꞌnyijmee?

Ɨ maj Israel jitze ajtyámaꞌcan mu jaatyáxaahuatacaꞌ ɨ Jesús

22 Puꞌríj aꞌájna putyíꞌrɨjcaa tɨꞌɨj huaséeviꞌij áꞌyiꞌij, majta a Jerusalén aꞌɨ́jna jɨn tyiꞌyeꞌestyáacaj matɨꞌɨj tyuꞌtátuii ɨ tyeyúuj. 23 Jesús pu aꞌúun jeꞌrávaacaꞌaj ɨ tyeyúuj tzajtaꞌ, aꞌáa pu jaꞌajcáyiꞌcaa joꞌtɨj jaꞌantyényinyiij Salomón tɨ jaꞌajtaahuacaꞌ. 24 Aj mu mij aꞌɨ́ɨmaj ɨ maj Israel jitze ajtyámaꞌcan ajtyáxɨɨriacaꞌ matɨꞌɨj mij aꞌyan tyaataꞌíhuoꞌriꞌ tɨjɨn:

—¿Aꞌchunyéj pooj áꞌtyeeren paj aꞌyan tyiꞌtaꞌavíitzeꞌej puáꞌmej? Taatéꞌexaatyeꞌ tzáahuatyiꞌraꞌaj jɨmeꞌ, tɨpuaꞌaj muáaj aꞌɨ́ɨn papuéꞌeenyeꞌ ɨ Cɨríistuꞌ.

25 Jesús pu aꞌyan tyihuoꞌtéꞌexaaj tɨjɨn:

—Nuꞌríj nyáaj jamuaatéꞌexaa, siajta muaꞌaj caxu náꞌantzaahuaj. Aꞌɨ́jna ɨ nyaj jɨn aꞌyan rɨcɨj nyúucaritzeꞌ ɨ nyavástaraꞌ, aꞌɨ́j pu jɨn tyámuaꞌ naa tyéꞌmiteereꞌ, 26 siajta muaꞌaj caxu tyáꞌtzaahuatyeꞌ, jiꞌnye caxu huaꞌ jitze ajtyámaꞌcan ɨ cányaꞌxɨɨ ɨ nyaj huaꞌajyaꞌmuaj. 27 Aꞌɨ́ɨmaj ɨ cányaꞌxɨɨ ɨ maj nyeyaꞌmuaj, aꞌɨ́ɨ mu janamuaj ɨ nyenyúucaa, nyáaj nu nyajta huáꞌmuajtyej, aꞌɨ́ɨ mu mij aꞌyan rɨcɨj jeꞌej nyaj tyihuáꞌixaatyeꞌ. 28 Nyáaj nu huoꞌtaꞌsij mej mij jusén jɨn júurij muáꞌraꞌnyij, camu mu mij aꞌnáj antyipuaꞌrij, capu ajta aꞌtɨ́j náꞌjajpuanyiꞌraj. 29 Aꞌɨ́jna ɨ nyavástaraꞌ ɨ tɨ aꞌyan tyinaatátuii aꞌɨ́ɨjma ɨ cányaꞌaj, aꞌɨ́ɨ pu jéetzeꞌ vaꞌcán jɨn antyúumuaꞌreej, capu ij ɨꞌríj tɨ aꞌtɨ́j jáꞌjajpuanyiꞌ. 30 Aꞌɨ́jna ɨ nyavástaraꞌ nyajta nyáaj sɨ́ɨj tuꞌuj puéꞌeen.

31 Majta aꞌɨ́ɨmaj ɨ maj Israel jitze ajtyámaꞌcan, majtáhuaꞌaj mu tyetyéj tyituꞌtuj mej mij jaatyátoꞌsixɨꞌɨn. 32 Ajta ɨ Jesús aꞌyaa pu tyihuoꞌtéꞌexaaj tɨjɨn:

—Aꞌɨ́jna ɨ tɨ nyavástaraꞌ jɨn néijmiꞌi putyíꞌuurej, aꞌɨ́j nu jɨn nyeríj jéehua tyajamuaataséjra ɨ tɨ naa tyíꞌeen, ¿nyi aꞌɨ́jna sij jɨn pu tyinaatyátoꞌsixɨꞌɨj?

33 Aꞌyaa mu tyaatéꞌexaa aꞌɨ́ɨmaj ɨ maj Israel jitze ajtyámaꞌcan tɨjɨn:

—Catu aꞌɨ́jcɨ jɨn muaatyátoꞌsixɨꞌɨj jeꞌej paj tyiꞌtɨ́j jɨn xáꞌpuɨꞌ huarɨ́j, sulu aꞌɨ́j tu jɨmeꞌ paj jeꞌej puaꞌaj tyáꞌxaj ɨ Dios. Muáaj paj tyévij panaꞌaj puéꞌeen, pajta aꞌyan tyíꞌasejrata paj Dios puéꞌeen.

34 Jesús pu aꞌyan tyihuoꞌtéꞌexaaj tɨjɨn:

—Aꞌyaa pu tyéꞌyuꞌsiꞌ ɨ yuꞌxarij jitze ɨ siaj jɨn tyíꞌijta tɨjɨn: “Aꞌyaa nu nyáaj tyajamuaataxájtacaꞌ siaj muaꞌaj dioosij puéꞌeen.” 35 Aꞌyaa tu tyáꞌmuaꞌreej tɨquee jeꞌej tyíɨꞌrij tyaj jóꞌuunaj jeꞌej tɨ tyéꞌyuꞌsiꞌ ɨ yuꞌxarij jitze, ajta ɨ Dios pu aꞌyan huoꞌtamuaꞌaj tɨjɨn dioosij aꞌɨ́ɨjma ɨ tɨ tyihuoꞌtéꞌexaaj. 36 Ajta tɨpuaꞌaj ɨ Dios nyéetzij naꞌantyíhuoj ajta aꞌyan nyojoꞌtaꞌítyacaꞌ ɨ cháanacaj japua, ¿jiꞌnye siaj sij muaꞌaj aꞌyan tyíꞌxaj yee jeꞌej nu puaꞌaj tyáꞌxaj ɨ Dios aꞌɨ́jcɨ jɨmeꞌ nyaj aꞌyan tyajamuaatéꞌexaa yee nyáaj yójraꞌ puéꞌeen ɨ Dios? 37 Tɨpuaꞌaj nyequee aꞌyan rɨjcaj jeꞌej tɨ rɨcɨj ɨ nyavástaraꞌ, caxu náꞌtzaahuatyeꞌ. 38 Naꞌríij aꞌyan nyarɨjca jeꞌej tɨ ajta rɨcɨj ɨ nyavástaraꞌ, tyij siajta quee nyéetzij náꞌtzaahuatyeꞌ, aꞌɨ́j xu jitze tyáꞌantzaahuatyeꞌen jeꞌej nyaj rɨcɨj, siataꞌaj sij jáamuaꞌreej, siajta yoꞌitéej xáꞌraꞌnyij tɨ ɨ nyavástaraꞌ nye jitze séejreꞌ nyajta nyáaj aꞌɨ́j jimi séejreꞌ ɨ nyavástaraꞌ.

39 Majtáhuaꞌaj mu tyuꞌtatyésej mej mij jaatyéeviꞌ, ajta aꞌɨ́ɨ pu ɨ Jesús huatóoꞌuj.

40 Aj puꞌij ɨ Jesús antáraa után jitze pujmuaꞌ ɨ játyaꞌnaj jitze ɨ Jordán, aꞌáa pu joꞌtyóoꞌɨtzee joꞌtɨj anaquéej ɨ Juan huajaꞌɨɨracaꞌaj. 41 Mueꞌtɨ́j mu ɨ tyeɨ́tyee ajeꞌréꞌnyej aꞌɨ́jcɨ jimi, aꞌyaa mu tyíꞌxajtacaꞌaj tɨjɨn:

—Aꞌyaa pu tyiꞌjaꞌyájna, tyij ajta quee Juan tyiꞌtɨ́j jeꞌej huáruuj ɨ tyaj jɨn tyámuaꞌ tyoꞌtaséj, ajta jeꞌej tɨ tyaataxájtacaꞌ aꞌíjcɨ ɨ Jesús néijmiꞌi pu aꞌyan tyiꞌjaꞌyájna.

42 Majta mueꞌtɨ́j aꞌáa maj jáꞌmaꞌcan aꞌɨ́ɨ mu tyáꞌantzaahuaj ɨ Jesús jimi.

11

Tɨꞌɨj huamuɨ́ꞌ aꞌɨ́jna ɨ Lázaro

1 Sɨ́ɨj pu tyáatɨꞌ aꞌáa jáꞌchajcaꞌaj tɨ tyíꞌcuiꞌcaꞌaj aꞌyaa pu ántyapuaacaꞌaj tɨjɨn Lázaro, aꞌáa pu jáꞌchajcaꞌaj chájtaꞌ tɨ aꞌyan tyajaꞌrájtyapuaj tɨjɨn Betania, joꞌtɨj ajta jáꞌchajcaꞌaj aꞌɨ́jna ɨ Maríia ajta ɨ ihuáariaꞌraꞌ Marta. 2 Ajta aꞌɨ́jna ɨ Maríia tɨ ihuáariaꞌraꞌ puéꞌeenyeꞌej aꞌɨ́jcɨ ɨ Lázaro, aꞌɨ́ɨ pu aꞌɨ́ɨn puéꞌeen ɨ tɨ jaꞌnáxɨriꞌriꞌ ɨ ɨcájraꞌan jitze ɨ tavástaraꞌ aꞌɨ́jcɨ ɨ tɨ naa tyaarɨeꞌej, tɨ ajta jeꞌen jaꞌnáhuatziꞌraxɨj ɨ jucɨpuáj jɨmeꞌ. 3 Aꞌɨ́ɨ mu mij ɨ maj huaꞌpuaj ɨ maj juꞌihuáamuaꞌ aꞌyan tyuꞌtaꞌíjtacaꞌ maj aꞌyan tyaatéꞌexaatyeꞌen ɨ Jesús tɨjɨn:

—Tavástaraꞌ, aꞌɨ́ɨ pu tyíꞌcuiꞌ aꞌ amíincuj ɨ paj jaxɨeꞌveꞌ.

4 Tɨꞌɨj ɨ Jesús aꞌyan tyáanamuajriꞌ, aꞌyaa pu tyuꞌtaxájtacaꞌ tɨjɨn:

—Capu aꞌɨ́jna jɨn tyiꞌijcuíꞌnyacaꞌ tɨꞌij huámuɨꞌnyij, sulu aꞌyaa pu tyuꞌtyáhuɨɨreꞌsij tɨꞌij huataséjreꞌen ɨ tɨ jɨn Dios tyámuaꞌ tyíꞌuurej, ajta tɨꞌij huataséjreꞌen tɨ néijmiꞌi jɨn tyámuaꞌ een ɨ yójraꞌ ɨ Dios.

5 Tyij ajta ɨ Jesús jéehua jaxɨeꞌvaꞌcaꞌaj aꞌɨ́jcɨ ɨ Marta, ajta ɨ ihuáariaꞌraꞌ, ajta aꞌɨ́jcɨ ɨ Lázaro, 6 matɨꞌɨj jaatéꞌexaa tɨ ɨ Lázaro tyíꞌcuiꞌcaꞌaj, óocheꞌ pu huaꞌpuaj xɨcáj aꞌáa joꞌtyáꞌɨtzee joꞌtɨj jeꞌej jéꞌeenyeꞌej. 7 Aj puꞌij aꞌyan tyihuoꞌtéꞌexaaj aꞌɨ́ɨjma ɨ maj jamuán huacɨ́j tɨjɨn:

—Tyicheꞌ tyajtáhuaꞌaj aꞌáa jaꞌtanyéj a Judea.

8 Majta aꞌɨ́ɨmaj ɨ maj jamuán huacɨ́j aꞌyaa mu tyaatéꞌexaa tɨjɨn:

—Maeestro, capu eexúj aꞌchu áꞌtyeej maj aꞌɨ́ɨmaj ɨ maj Israel jitze ajtyámaꞌcan tyuꞌtatyésej maj muaatyátoꞌsixɨꞌɨn tyetyéj jɨmeꞌ, ¿nyi pajtáhuaꞌaj jaxɨeꞌveꞌ tyej tyij aꞌáa jóꞌjuꞌun?

9 Jesús pu aꞌyan tyihuoꞌtéꞌexaaj tɨjɨn:

—¿Nyiquee tamuáamuataꞌ japuan huaꞌpuaj ooraj áꞌtɨjtɨꞌ tɨ huányeeriꞌcɨj ɨ xɨcáj jɨmeꞌ? Ajta tɨpuaꞌaj sɨ́ɨj tújca joꞌchaꞌcanyeꞌen, capu éejcataj, jiꞌnye aꞌɨ́ɨ pu maꞌúnyeej aꞌɨ́jna jɨmeꞌ tɨ huányeeriꞌij íiyan ɨ cháanacaj japua, 10 ajta tɨpuaꞌaj sɨ́ɨj tɨ́caꞌ joꞌchaꞌcanyeꞌen, aꞌɨ́ɨ pu éejcataj, jiꞌnye capu huányeeriꞌij.

11 Aj puꞌij ajta aꞌyan tyihuoꞌtéꞌexaaj tɨjɨn:

—Aꞌɨ́ɨ pu ɨ taꞌ amíincuj ɨ Lázaro huatácuj, aꞌáa nu jaꞌtanyésij nyej nyij jáajɨstej.

12 Matɨꞌɨj mij aꞌyan tyaatéꞌexaa aꞌɨ́ɨmaj ɨ maj jamuán huacɨ́j tɨjɨn:

—Tavástaraꞌ, tɨpuaꞌaj tyácusimeꞌen, aꞌɨ́ɨ pu ooj tyámuaꞌ rɨnyij.

13 Ajta jeꞌej tɨ ɨ Jesús tyihuáꞌixaatyaꞌcaꞌaj aꞌyaa pu tyaꞌxáataj puéꞌeenyeꞌej tɨ ɨ Lázaro huamuɨ́ꞌ, majta aꞌɨ́ɨmaj ɨ maj jamuán huacɨ́j aꞌyaa mu tyíꞌmuaꞌajcaa tɨ ɨ Jesús aꞌyan tyíꞌxajtacaꞌaj tɨ ɨ Lázaro tyácusimaꞌaj tɨꞌij huóosoꞌpeꞌen. 14 Aj puꞌij ɨ Jesús aꞌyan tyihuoꞌtéꞌexaaj jaꞌhuooꞌitéerican jɨmeꞌ tɨjɨn:

—Puꞌríj huamuɨ́ꞌ aꞌɨ́jna ɨ Lázaro. 15 Aꞌɨ́j nu jɨn nyetyamuaꞌveꞌ nyaj quee aꞌáa joꞌtyávaacaꞌaj, jiꞌnye aꞌyaa pu jéetzeꞌ muaꞌajmaj tyajamuaatyáhuɨɨreꞌsij, siaj sij tyáꞌantzaahuatyeꞌen. Tyicheꞌ aꞌáa jóꞌjuꞌun tyej tyij uyoꞌtyéesej.

16 Ajta aꞌɨ́jna ɨ Tomás ɨ maj aꞌyan jatamuáꞌmuatyaꞌaj tɨjɨn cuáatyirij, aꞌɨ́ɨ pu aꞌyan tyihuoꞌtéꞌexaaj ɨ séecan ɨ maj majta Jesús jamuán huacɨ́j aꞌyan tɨjɨn:

—Cheꞌréj tyajta ityáj, tyataꞌaj jamuán huácuiꞌnyij.

Jesús pu aꞌɨ́ɨn puéꞌeen ɨ júuricamej ajta ɨ tɨ huoꞌtájuurityeꞌsij

17 Tɨꞌɨj ɨ Jesús aꞌáa jaꞌráꞌaj, aꞌyaa pu tyáamuaꞌreeriꞌ tɨ arí muáacuaj xɨcáj áꞌtyeej maj jaꞌváꞌnaj aꞌɨ́jcɨ ɨ Lázaro. 18 Aꞌɨ́jna ɨ chájtaꞌnaj ɨ Betania aꞌáa pu véjriꞌ putyajáꞌrɨcɨj aꞌájna a Jerusalén aꞌchu pu huéeicaj quiloometroj huatátyeej, 19 mueꞌtɨ́j mu ɨ maj Israel jitze ajtyámaꞌcan aꞌáa joꞌréꞌnyej mej mij jáamuaarej aꞌɨ́jcɨ ɨ Marta majta aꞌɨ́jcɨ ɨ Maríia, mej mij tyámuaꞌ tyihuoꞌtyéjeevej ɨ maj juxaamuɨjrityaꞌcaꞌaj aꞌɨ́jcɨ jɨmeꞌ tɨ huamuɨ́ꞌ ɨ huaꞌ ihuáaraꞌ. 20 Tɨꞌɨj ɨ Marta jáamuaꞌreeriꞌ tɨ Jesús ajoomaꞌcaj, aꞌɨ́ɨ pu iirájraa tɨꞌij jaꞌantyinájchej, ajta ɨ Maríia aꞌáa pu joꞌtyáꞌɨtzee a juchéj. 21 Marta puꞌij aꞌyan tyaatéꞌexaa ɨ Jesús tɨjɨn:

—Nyavástaraꞌ, tɨpuaꞌaj yapuáacatyiicheꞌ, capu muɨꞌnyíicheꞌ ɨ nyeꞌihuáaraꞌ. 22 Ajta aꞌyaa nu nyáaj tyáꞌmuaꞌreej tɨ ɨ Dios muaatáꞌsij jeꞌej paj tyaatáhuaviiraj.

23 Jesús pu aꞌyan tyaatéꞌexaa tɨjɨn:

—Aꞌɨ́ɨ pu huatájuuritaj aꞌihuáaraꞌ.

24 Aj puꞌij Marta aꞌyan tyaatéꞌexaa tɨjɨn:

—Nyáaj nu jamuaꞌree tɨ huatájuuritaj matɨꞌɨj huatájuurej ɨ maj meríj huácuij, aꞌájna xɨcáaraꞌ tɨꞌɨj jitzán néijmiꞌi tyeꞌentyipuáꞌrij.

25 Aj puꞌij ɨ Jesús aꞌyan tyaatéꞌexaa tɨjɨn:

—Nyáaj nu aꞌɨ́ɨn puéꞌeen ɨ nyaj huoꞌtájuurityeꞌsij ɨ maj meríj huácuij, nyajta júuricamej puéꞌeen. Aꞌɨ́jna ɨ tɨ nye jimi tyáꞌtzaahuatyeꞌ, tyij ajta huámuɨꞌnyij, aꞌɨ́ɨ pu huatájuuritaj, 26 ajta aꞌɨ́jna ɨ tɨ ooj júurij ajta nye jimi tyáꞌtzaahuatyeꞌ, capu aꞌnáj muɨꞌnyij. ¿Nyi páꞌtzaahuatyeꞌ aꞌíjcɨ?

27 Aꞌyaa puꞌij ɨ Marta tyaatéꞌexaa tɨjɨn:

—Aꞌyaa pu tyiꞌjaꞌyájna, nyavástaraꞌ, nyáaj nu tyáꞌtzaahuatyeꞌ paj muáaj aꞌɨ́ɨn puéꞌeen ɨ Cɨríistuꞌ, yójraꞌ ɨ Dios, ɨ tɨ aꞌyan tyúuxɨeꞌvaꞌcaꞌaj tɨ yan uvéꞌnyej ɨ cháanacaj japua.

Jesús pu huóoyiinyacaꞌ joꞌmaj yaꞌváꞌnaj aꞌɨ́jcɨ ɨ Lázaro

28 Tɨꞌɨj aꞌyan tyuꞌtaxájtacaꞌ, aj puꞌij ɨ Marta utyájrupij u chiꞌtáj, tɨꞌɨj ij avíitzij jɨn uyoꞌtajé ɨ juꞌihuáaraꞌ aꞌyaa pu tɨjɨn:

—Puꞌríj ɨ maeestro ajoꞌtyéjvee, aꞌɨ́ɨ pu muajáꞌchoꞌveꞌ.

29 Tɨꞌɨj aꞌyan tyáanamuajriꞌ ɨ Maríia, jiyeꞌtzín pu ájchej ajta jeꞌen ujóꞌmej ɨ Jesús jimi. 30 Ajta aꞌɨ́jna ɨ Jesús capu eexúj aꞌáa joꞌtyárutyajcaꞌaj a chájtaꞌ, sulu aꞌáa pu óocheꞌ joꞌtyávaacaꞌaj joꞌtɨj ɨ Marta yeꞌentyinájchacaꞌ. 31 Majta ɨ maj Israel jitze ajtyámaꞌcan, ɨ maj ujeꞌrátyaꞌcaꞌaj u chiꞌtáj jamuán ɨ Maríia mej mij jaatyápuaꞌrityeꞌen, matɨꞌɨj jaaséj tɨ ɨ Maríia jiyeꞌtzín ájchej, ajta jeꞌen iirájraa u chiꞌtáj, aꞌɨ́ɨ mu jaatavén, aꞌyaa mu tyíꞌmuaꞌajcaa tɨ aꞌáa joꞌmej joꞌmaj yaꞌváꞌnaj ɨ ihuáariaꞌraꞌ tɨꞌij aꞌáa jaꞌhuóoyinyixɨꞌɨn.

32 Tɨꞌɨj Maríia aꞌáa jaꞌráꞌaj joꞌtɨj joꞌtyávaacaꞌaj ɨ Jesús, aj puꞌij tyítunutacaꞌ jimi joꞌtɨj jaꞌraꞌɨ́ɨcajmee, aꞌyan tyeꞌixáatyeꞌej tɨjɨn:

—Nyavástaraꞌ, tɨpuaꞌaj yapuaatyávaacajcheꞌ, capu muɨꞌnyíicheꞌ ɨ nyeꞌihuáaraꞌ.

33 Tɨꞌɨj ɨ Jesús jaaséj tɨ ɨ Maríia tyóoyiinyisimeꞌej, ajta aꞌɨ́ɨjma huaséj ɨ maj Israel jitze ajtyámaꞌcantacaꞌaj ɨ maj jamuán huajúꞌcaꞌaj, jéehua pu jeꞌej puaꞌaj jaataꞌaj ɨ tzajtaꞌ, 34 aꞌyaa puꞌij tyihuoꞌtaꞌíhuoꞌriꞌ tɨjɨn:

—¿Joꞌnyij siayaꞌváꞌnaj?

Matɨꞌɨj mij aꞌyan tyaatéꞌexaa tɨjɨn:

—Mujoꞌtéꞌyiꞌij tavástaraꞌ, pataꞌaj yoꞌtyéesej.

35 Aj puꞌij ɨ Jesús huóoyiinyacaꞌ. 36 Majta ɨ maj Israel jitze ajtyámaꞌcan aꞌyaa mu tyuꞌtaxájtacaꞌ tɨjɨn:

—Cásɨꞌ jéehua pu jaxɨeꞌvaꞌcaꞌaj.

37 Majta séecan aꞌyaa tyíꞌxajtacaꞌaj tɨjɨn:

—Aꞌɨ́ɨ pu séej tyúꞌhuaaj ɨ taꞌrácuunyicaꞌaj, ¿nyiquee jaayíꞌtɨhuaꞌcaj tɨ tyáahuatyeꞌnyijcheꞌ tɨꞌij ɨ Lázaro quee huámuɨꞌnyiicheꞌen?

Lázaro pu huatájuuriacaꞌ

38 Ajtáhuaꞌaj pu jeꞌej puaꞌaj jaataꞌaj tzajtaꞌ ɨ Jesús, aj puꞌij aꞌáa joꞌréꞌnyej joꞌmaj yaꞌváꞌnaj. Aꞌáa pu jáꞌtyastaꞌcaꞌaj, tyetyéj pu eetyámuaacaꞌaj joꞌtɨj jóocun. 39 Aj puꞌij Jesús aꞌyan tyihuoꞌtéꞌexaaj tɨjɨn:

—Siataꞌaj jaꞌantaꞌɨ́n mu tyetyéj.

Ajta ɨ Maríia ɨ tɨ ihuáariaꞌraꞌ puéꞌeen aꞌɨ́jcɨ ɨ tɨ huamuɨ́ꞌ, aꞌyaa pu tyaatéꞌexaa tɨjɨn:

—Tavástaraꞌ, puꞌríj jeꞌej puaꞌaj tyaarɨeꞌej, jiꞌnye puꞌríj muáacuaj xɨcáj áꞌtyeej tɨ aváꞌnamiꞌhuacaꞌ.

40 Jesús pu aꞌyan tyaatéꞌexaa tɨjɨn:

—¿Nyi nyequee aꞌyan tyimuaatéꞌexaaj paj jaséjran ɨ tɨ jɨn huápuɨꞌɨj naa huaséꞌrin ɨ Dios, tɨpuaꞌaj petyáꞌantzaahuatyeꞌen?

41 Matɨꞌɨj mij jaꞌantaꞌɨ́j ɨ tyetyéj, ajta ɨ Jesús jútyeꞌ pu jóꞌnyeeriacaꞌ, tɨꞌquij aꞌyan tyuꞌtaxájtacaꞌ tɨjɨn:

—Dios paj nyavástaraꞌ, jéehua nu tyíꞌmuatyojtziꞌreꞌ, jiꞌnye muáaj paj náanamuajriꞌ. 42 Nyáaj nu jamuaꞌreej paj aꞌnáj tɨnaꞌaj nyanamuaj, ajta aꞌyaa nu tyaataxájta tɨꞌij huóꞌhuɨɨreꞌen ɨ tyeɨ́tyee ɨ maj aꞌyaa séejreꞌ, mej mij tyáꞌantzaahuatyeꞌen paj muáaj unyojoꞌtaꞌítyacaꞌ.

43 Tɨꞌɨj aꞌyan tyuꞌtaxáataj ɨ Jesús, aj puꞌij caꞌnyíin jɨn aꞌyan tyuꞌtanyúj tɨjɨn:

—Lázaro, iirájraꞌ aꞌmújna.

44 Ajta aꞌɨ́jna ɨ tɨ huámuɨꞌɨjcaa aꞌɨ́ɨ pu iirájraa caꞌíicatziꞌhuaj ɨ juꞌɨ́ɨcaj jitze, ajta ɨ jumuácaꞌ jitze aꞌɨ́jcɨ jɨmeꞌ ɨ cɨ́ɨxurij, ajta páanyuj jɨn aránamiꞌhuacaꞌaj a jujɨ́ɨseꞌ. Aj puꞌij Jesús aꞌyan tyihuoꞌtéꞌexaaj tɨjɨn:

—Siataꞌaj jeꞌréꞌchueenyij siajta jaatáꞌan tɨ jóꞌraꞌnyij.

Jeꞌej maj avíitzij jɨn tyaaxájtacaꞌ mej mij jaatyéeviꞌ aꞌɨ́jcɨ ɨ Jesús

(Mt. 26:1-5; Mr. 14:1-2; Lc. 22:1-2)

45 Aꞌɨ́j mu jɨn mueꞌtɨ́j ɨ maj Israel jitze ajtyámaꞌcan ɨ maj aꞌáa joꞌtyúꞌuucaꞌaj ɨ Maríia jamuán, aꞌɨ́ɨ mu tyáꞌantzaahuaj ɨ Jesús jimi, matɨꞌɨj jaaséej jeꞌej tɨ tyiꞌtɨ́j huáruuj. 46 Majta séecan mu aꞌɨ́ɨmaj jimi ujóꞌjuꞌ ɨ fariseos, matɨꞌɨj mij huoꞌtéꞌexaa jeꞌej tɨ tyiꞌtɨ́j huáruuj ɨ Jesús. 47 Aj mu mij ɨ fariseos majta ɨ maj puaaríij tyíꞌijtyeꞌ, aꞌɨ́ɨ mu huaꞌajsɨɨ ɨ maj tyityatatyíj, matɨꞌɨj mij aꞌyan tyihuoꞌtéꞌexaaj tɨjɨn:

—¿Jiꞌnye tyarɨnyij? Aꞌɨ́jna ɨ tyáatɨꞌ aꞌnáj tɨnaꞌaj pu aꞌyan tyiꞌtɨ́j jɨn rɨcɨj ɨ maj jɨn jeꞌej tyoꞌtaséj ɨ tyeɨ́tyee. 48 Tɨpuaꞌaj tyequée jeꞌej jooriaj, néijmiꞌi mu jitzán tyáꞌantzaahuatyeꞌsij, majta aꞌɨ́ɨmaj ɨ maj Roma jaꞌajtyámaꞌcan, aꞌɨ́ɨ mu ya uvéꞌnyesij, mej mij tyitáaꞌriꞌ néijmiꞌi ɨ tyaj jɨn tyityatatyíj ɨ tyeyúuj tzajtaꞌ, majta jaꞌantyipuáꞌrityeꞌsij ɨ tachuéj Israel.

49 Ajta sɨ́ɨj tɨ huaꞌ jitze ajtyámaꞌcan, tɨ aꞌyan ántyapuaacaꞌaj tɨjɨn Caifás, aꞌɨ́ɨ pu aꞌájna ɨmuáj aꞌɨ́jna jɨn tyiꞌtyávaacaꞌaj aꞌɨ́jna jɨmeꞌ ɨ tɨ jéetzeꞌ vaꞌcán jɨn tyíꞌhuɨɨreꞌ ɨ tyeyúuj tzajtaꞌ, aꞌɨ́ɨ puꞌij aꞌyan tyihuoꞌtéꞌexaaj tɨjɨn:

—Caxu muaꞌaj tyiꞌtɨ́j muaꞌreej, 50 capu ajta jeꞌej jamuáꞌmiteerasteꞌ tɨ jéetzeꞌ tatyáhuɨꞌrii tɨ sɨ́ɨj naꞌaj huámuɨꞌnyij huaꞌ jitze maꞌcan ɨ tyeɨ́tyee, quee tyaj néijmiꞌi antyipuaꞌrej.

51 Ajta aꞌɨ́jna ɨ Caifás capu jusɨ́ɨj aꞌyan tyéejtyoj jeꞌej tɨ tyuꞌtaxájtacaꞌ, sulu aꞌɨ́ɨ pu ɨ tɨ Dios jitze maꞌcan tyíꞌxajtacaꞌaj aꞌyan tyaataxájtacaꞌ tɨ ɨ Jesús huaꞌ jitze maꞌcan muɨꞌnyij matɨꞌɨj manaꞌaj ɨ maj Israel jitze ajtyámaꞌcan, 52 ajta quee aꞌɨ́ɨjma naꞌaj jimi, sulu tɨꞌij ajta huáꞌajsɨɨreꞌen néijmiꞌcaa ɨ yójmuaꞌmuaꞌ ɨ Dios ɨ maj a ɨmuáj joꞌcháatɨmee. 53 Tɨꞌɨj naꞌaj aꞌájna ɨmuáj aꞌɨ́ɨmaj ɨ maj tyityatatyíj aꞌɨ́ɨ mu jaaxáꞌpuɨꞌɨntarej jeꞌej maj yeꞌej huárɨnyij mej mij jaajéꞌcaj ɨ Jesús.

54 Aꞌɨ́j pu jɨn ɨ Jesús quee cheꞌ juséerataj joꞌcháꞌcanyaꞌaj huaꞌ tzajtaꞌ ɨ maj Israel jitze ajtyámaꞌcan, sulu aꞌɨ́ɨ pu eerájraa aꞌájna a Judea, tɨꞌquij aꞌáa véjriꞌ jaꞌráꞌaj joꞌtɨj quee jáꞌtyiꞌtɨj, aꞌáa pu jaꞌchajtaꞌcaꞌaj tɨ aꞌyan tyajaꞌrájtyapuaj tɨjɨn Efraín. Aꞌáa puꞌij joꞌtyóoꞌɨtzee majta aꞌɨ́ɨmaj ɨ maj jamuán huacɨ́j.

55 Puꞌríj tyiꞌvéjriꞌtacaj matɨꞌɨj aꞌɨ́ɨmaj ɨ maj Israel jitze ajtyámaꞌcan aꞌɨ́jcɨ jɨn tyíꞌyeꞌestyahuaꞌaj ɨ xɨcáaraꞌ tɨ Dios jitzán tyihuoꞌtúꞌuunyiꞌriꞌ, mueꞌtɨ́j mu ɨ tyeɨ́tyee curiáꞌcɨxɨj mej mij aꞌáa joꞌréꞌnyej a Jerusalén, mej mij huatyáɨꞌɨhuaxɨꞌɨn jeꞌej tɨ tyúuxɨeꞌveꞌ ɨ maj jɨn tyíꞌyeꞌesten. 56 Aꞌɨ́ɨ mu mij jahuoocaꞌaj aꞌɨ́jcɨ ɨ Jesús, majta aꞌyan tyúuꞌihuoꞌracaꞌaj u tyeyúuj tzajtaꞌ tɨjɨn:

—¿Jiꞌnye tyajamuáꞌmiteerasteꞌ? ¿Nyiquij majaꞌvéꞌmej tɨꞌij yetyiꞌrámuaꞌriiveꞌ caꞌ quee?

57 Ɨ fariseos majta ɨ maj puaaríij tyíꞌijtyeꞌ, aꞌyaa mu tyuꞌtaꞌíjtacaꞌ tɨjɨn tɨpuaꞌaj aꞌtɨ́j jamuaꞌreeriaj joꞌtɨj jeꞌej jeꞌen ɨ Jesús, tɨ aꞌɨ́ɨn huoꞌtéꞌexaatyeꞌen, mej mij jaatyéeviꞌ.

12

Maríia pu jaꞌnáxɨriꞌriꞌ ɨ tɨ naa tyaarɨeꞌej ɨ ɨcájraꞌan jitze ɨ Jesús

(Mt. 26:6-13; Mr. 14:3-9)

1 Tɨꞌɨj ooj aráseej xɨcáj tyaꞌɨtzéeriaꞌcaj mej mij tyuꞌyéꞌestej aꞌɨ́jcɨ jitze maꞌcan ɨ xɨcáaraꞌ tɨ Dios jitzán tyihuoꞌtúꞌuunyiꞌriꞌ, Jesús pu aꞌáa joꞌmej a Betania, joꞌtɨj jáꞌchajcaꞌaj aꞌɨ́jna ɨ Lázaro ɨ tɨ jaatájuurityej. 2 Aꞌáa mu tyojóꞌcueꞌraatacaꞌ aꞌɨ́jcɨ jɨmeꞌ jeꞌej tɨ ɨ Jesús huarɨ́j, Marta pu tyíꞌhuɨɨriaꞌcaꞌaj tɨꞌij tyihuoꞌáꞌxɨꞌɨn, ajta aꞌɨ́jna ɨ Lázaro pu huatyácatyii ɨ méesaj jitze jamuán aꞌɨ́jcɨ ɨ Jesús. 3 Maríia puꞌij jaꞌ yeꞌejriáj ɨ tɨ naa tyaarɨeꞌej tɨ jéehua tyáꞌnajchij, nardu pu jajaꞌraꞌ tɨ jumuaꞌtɨj, aj puꞌij aꞌɨ́j jaꞌnáxɨriꞌriꞌ ɨ ɨcájraꞌan jitze aꞌɨ́jcɨ ɨ Jesús, ajta jeꞌen jucɨpuáj jɨn jaꞌnáhuatziꞌraxɨj. Aj puꞌij néijmiꞌqueꞌ u chiꞌtáj naa tyoꞌhuatyárɨeꞌcariacaꞌ aꞌɨ́jcɨ jɨmeꞌ ɨ tɨ naa curiáꞌrɨeꞌ. 4 Ajta aꞌɨ́jna ɨ Judas ɨ tɨ aꞌyan tyeꞌentyímuꞌtacaa tɨjɨn Iscariote, ɨ tɨ aꞌɨ́ɨn puéꞌeenyeꞌej ɨ tɨ avíitzij jɨn tyuꞌtátuiireꞌsij aꞌɨ́jcɨ ɨ Jesús, aꞌyaa pu tyuꞌtaxájtacaꞌ tɨjɨn:

5 —¿Jiꞌnye mequee maj jáatoonyijcheꞌ aꞌmújcɨj mu tɨ naa tyaarɨeꞌej, mej mij aꞌɨ́jcɨ jɨn ɨ túmii huoꞌtyáhuɨɨreꞌen aꞌɨ́ɨjma ɨ maj quee jeꞌej tyéejviicueꞌ? 6 Ajta ɨ Judas capu aꞌɨ́jcɨ jɨn aꞌyan tyuꞌtaxájtacaꞌ maj jitzán juxɨéꞌvaꞌcaꞌaj ɨ maj quee jeꞌej tyéejviicueꞌ, sulu aꞌyaa pu tyuꞌtaxájtacaꞌ, jiꞌnye náhuaꞌrij pu puéꞌeenyeꞌej, ajta aꞌɨ́ɨn jachaꞌɨɨcaꞌaj ɨ maj tzajtaꞌ juꞌcáaꞌvej ɨ túmii, aꞌɨ́ɨ puꞌij janahuaꞌcaꞌaj aꞌɨ́jcɨ ɨ túmii. 7 Jesús pu aꞌyan tyaatéꞌexaa tɨjɨn:

—Capáj jeꞌej jooriaj cheꞌ aꞌyan huárɨnyij, jiꞌnye aꞌmúu pu meꞌyóomuaꞌreeriacaꞌaj tɨꞌij nyacáhuaatyeꞌen aꞌájna xɨcáaraꞌ maj jitzán naꞌváꞌnasij. 8 Majta aꞌɨ́ɨmaj ɨ maj quee jeꞌej tyéejviicueꞌ, aꞌɨ́ɨ mu aꞌnáj tɨnaꞌaj jaꞌmua jamuán séeriaꞌaj muáꞌjuꞌun, nyajta nyáaj canu jusén jɨn jaꞌmua jimi séeriaꞌaj naꞌmej.

Ɨ maj Israel jitze ajtyámaꞌcan mu jaaxáꞌpuɨꞌɨntarej mej mij jaajéꞌcaj ɨ Lázaro

9 Mueꞌtɨ́j mu ɨ maj Israel jitze ajtyámaꞌcan jáamuaꞌreeriꞌ tɨ Jesús aꞌáa joꞌtyávaacaꞌaj a Betania, aꞌáa mu mij jóꞌjuꞌ mej mij jaaséej, ajta mej mij aꞌɨ́j huaséj ɨ Lázaro ɨ Jesús tɨ jaatájuurij. 10 Aj mu mij ɨ maj tyihuáꞌijtyeꞌ ɨ puaaríij jaaxáꞌpuɨꞌɨntarej mej mij majta jaajéꞌcaj aꞌɨ́jcɨ ɨ Lázaro, 11 jiꞌnye mueꞌtɨ́j mu ɨ maj Israel jitze ajtyámaꞌcan ajtacɨ́j huaꞌ jimi, mej mij ɨ Jesús jimi tyáꞌantzaahuatyeꞌen.

Jesús pu aꞌáa joꞌtyárutyij a Jerusalén

(Mt. 21:1-11; Mr. 11:1-11; Lc. 19:28-40)

12 Mueꞌtɨ́j mu tyeɨ́tyee aꞌáa jóꞌjuꞌ a Jerusalén mej mij tyúꞌyeꞌesten, aꞌɨ́jcɨ jɨmeꞌ tɨꞌɨj ɨ Dios tyihuoꞌtúꞌuunyiꞌriꞌ ɨ huaꞌyojmuaꞌ. Yaa ariáꞌpuaꞌaj mu jáamuaꞌreeriꞌ tɨ ɨ Jesús aꞌáa jaꞌráꞌastij a Jerusalén. 13 Matɨꞌɨj mij tacɨ́j xamueꞌ antávechij majta jeꞌen jóꞌjuꞌ mej mij jaꞌantyinájchej, aꞌyan metyityeꞌentyijíihuaj tɨjɨn:

—Tyámuaꞌ pu naa xáꞌpuɨꞌ, tyicheꞌ tyaatatyójtziꞌreꞌen aꞌɨ́jcɨ ɨ tɨ yajaꞌvéꞌmej nyúucaritzeꞌ ɨ tavástaraꞌ, aꞌɨ́ɨ pu aꞌɨ́ɨn puéꞌeen ɨ Rey tɨ tyitaataꞌíjtyeꞌsij ityájma ɨ tyaj Israel jitze ajtyámaꞌcan.

14 Aj puꞌij ɨ Jesús púuruꞌ huátyoj tɨquee xu aꞌtɨ́j japuan áꞌyiꞌxacaa, tɨꞌquij avéꞌyixɨj taꞌaj ij aꞌyan tyáꞌraꞌnyij jeꞌej tɨ tyéꞌyuꞌsiꞌ ɨ yuꞌxarij jitze tɨ aꞌyan tɨjɨn:

15 Caxu tyíꞌtzɨɨnyeꞌej mu siaj Sión huacháatɨmee,

cásɨꞌ, aꞌɨ́ɨ pu majaꞌvéꞌmej ɨ tɨ tyajamuaataꞌíjtyeꞌsij,

aꞌɨ́j pu japua aváꞌcaj ɨ púuruꞌ tɨ cɨ́leen.

16 Majta aꞌɨ́ɨmaj ɨ maj Jesús jamuán huacɨ́j camu yoꞌitéej muáꞌraa jeꞌej tɨ huatóomuaꞌaj ɨ tɨ aꞌyan tyéꞌyuꞌsiꞌhuacaꞌaj, ajta tɨꞌɨj ɨ Dios jaatájuurityej aꞌɨ́jcɨ ɨ Jesús, aj mu mij joꞌtámuaꞌreeriꞌ tɨ aꞌyan tyéꞌyuꞌsiꞌhuacaꞌaj jeꞌej tɨ tyeꞌmej aꞌɨ́jcɨ jimi ɨ Jesús.

17 Majta ɨ tyeɨ́tyee ɨ maj jamuán ajoꞌtyúꞌuucaꞌaj ɨ Jesús tɨꞌɨj jaatajé aꞌɨ́jcɨ ɨ Lázaro joꞌtɨj jaꞌváꞌnamiꞌhuacaꞌaj, ajta jaatájuurityej, aꞌɨ́ɨ mu aꞌɨ́jna xajtacaꞌaj jeꞌej maj tyiꞌtɨ́j tyuꞌséj. 18 Aꞌɨ́j mu jɨn ɨ tyeɨ́tyee iiráacɨj mej mij jaꞌantyinájchej aꞌɨ́jcɨ ɨ Jesús, jiꞌnye aꞌɨ́ɨ mu jáamuaꞌreeriꞌ tɨ tyiꞌtɨ́j jɨn aꞌyan huarɨ́j ɨ maj jɨn jeꞌej tyoꞌtaséj. 19 Majta aꞌɨ́ɨmaj ɨ fariseos, aꞌyaa mu tyúuꞌixaatyaꞌcaꞌaj tɨjɨn:

—Xuꞌríj muaꞌaj tyíꞌsej tyaj quee jeꞌej rɨnyij. Cásɨꞌ, néijmiꞌi mu ɨ tyeɨ́tyee aꞌɨ́j jamuán jóꞌjuꞌ.

Ɨ maj Grecia jáꞌmaꞌcan mu jahuoo aꞌɨ́jcɨ ɨ Jesús

20 Ajta huaꞌ tzajtaꞌ ɨ tyeɨ́tyee ɨ maj aꞌáa joꞌréꞌnyej a Jerusalén mej mij jaatyáanajche ɨ Dios aꞌájna matɨꞌɨj tyíꞌyeꞌestyaa, séecan mu aꞌáa joꞌtyúꞌuucaꞌaj ɨ maj Grecia jáꞌmaꞌcan. 21 Aꞌɨ́ɨ mu mij ajtyáxɨɨriacaꞌ aꞌɨ́jcɨ jimi ɨ Felipe, ɨ tɨ aꞌáa jáꞌmaꞌcan a Betania, chájtaꞌ aꞌáa tɨ jaꞌajtyámaꞌcan a Galileea, aꞌyaa mu mij tyaatáhuaviriꞌ tɨjɨn:

—Vástɨꞌ, tyáꞌxɨeꞌveꞌ tyaj jaaséj aꞌɨ́jcɨ ɨ Jesús.

22 Ajta aꞌɨ́jna ɨ Felipe aꞌáa pu joꞌréꞌnyej tɨꞌij jaatéꞌexaatyeꞌen aꞌɨ́jcɨ ɨ Andrés, matɨꞌɨj mij aꞌɨ́ɨmaj huaꞌpuaj aꞌyan tyaatéꞌexaa aꞌɨ́jcɨ ɨ Jesús. 23 Aj puꞌij ɨ Jesús aꞌyan tyuꞌtaxájtacaꞌ tɨjɨn:

—Puꞌríj aꞌájna atyojoꞌréꞌnyej tɨꞌɨj ɨ yójraꞌ ɨ Dios néijmiꞌi jɨn antyúumuaꞌreeriaj jaꞌmej. 24 Aꞌyaa nu tyajáꞌmuaꞌixaatyeꞌ tzáahuatyiꞌraꞌaj jɨmeꞌ, tɨjɨn tɨpuaꞌaj tɨꞌɨj ajaꞌajvetyij a chóotaꞌ ɨ játzaꞌraꞌan ɨ tyeríicuj quee huámuɨꞌnyij, aꞌyaa pu jusɨ́ɨj naꞌaj tyuꞌtyáꞌɨtzeereꞌej aꞌɨ́jna ɨ játzaꞌraꞌan, ajta tɨpuaꞌaj huámuɨꞌnyij, jéehua pu ɨ jatzíj jitzán eerányesij. 25 Aꞌɨ́jna ɨ tɨ jéehua jaxɨeꞌveꞌ tɨꞌij júurij jáꞌraꞌnyij, aꞌɨ́ɨ pu muɨꞌnyij, ajta ɨ tɨ quee jitzán juxɨeꞌveꞌ tɨ júurij jáꞌraꞌnyij íiyan cháanacaj japua, aꞌɨ́ɨ pu júurij huatyáꞌɨtzeereꞌej jusén jɨmeꞌ. 26 Tɨpuaꞌaj sɨ́ɨj jaxɨeꞌvaꞌaj tɨꞌij naatyáhuɨɨreꞌ, cheꞌ aꞌyan huárɨnyij jeꞌej nyej nyáaj rɨcɨj, ajta jóꞌnyaj joꞌtyaváaj naꞌmej, aꞌáa pu ajta nyaj jamuán joꞌtyaváaj jaꞌmej aꞌɨ́jna ɨ tɨ nyéetzij nyahuɨɨreꞌ. Tɨpuaꞌaj sɨ́ɨj nyahuɨɨriaꞌaj, nyavástaraꞌ pu jaatyátzaahuatyeꞌsij.

Jesús pu jaataxájtacaꞌ tɨ muɨꞌnyij

27 ’Jéehua pu jeꞌej puaꞌaj nyaꞌasej yu nyatzájtaꞌ. ¿Ajta jiꞌnye nyij tyuꞌtaxájtaj? ¿Nyiquij aꞌyan nyetyuꞌtaxájta yee: “Nyavástaraꞌ, capáj tyiꞌtáꞌcareꞌen tɨꞌij aꞌyan tyináacɨꞌtyij jeꞌej tɨ arí atyojoꞌréꞌnyesij”? Canu aꞌyan tyuꞌtaxájtaj, jiꞌnye aꞌɨ́j nu jɨn mujoꞌvéꞌmej tɨꞌij nye jimi aꞌyan tyáꞌraꞌnyij. 28 Nyavástaraꞌ, pataꞌaj tyámuaꞌ tyeetyátoonyij ɨ paj jɨn ántyapuaj.

Aj puꞌij jútyeꞌ ajeꞌcánamuajre ɨ nyúucarij tɨ aꞌyan tyuꞌtaxájtacaꞌ tɨjɨn:

—Nuꞌríj tyámuaꞌ tyeetyájtoo, nyajta jeꞌen nyajtáhuaꞌaj tyámuaꞌ tyeetyátoosij.

29 Majta ɨ tyeɨ́tyee ɨ maj aꞌáa joꞌtyúꞌuucaꞌaj, aꞌyaa mu tyuꞌtaxájtacaꞌ maj víityee huatyéenyuj, majta séecan aꞌyaa mu tyíꞌxajtacaꞌaj tɨ sɨ́ɨj jamuán tyuꞌtaxájtacaꞌ tajapuá tɨ tyíꞌhuɨɨreꞌ ɨ Dios jimi.

30 Aj puꞌij ɨ Jesús aꞌyan tyihuoꞌtéꞌexaaj tɨjɨn:

—Capu aꞌɨ́jna jɨn huatánamuajre ɨ nyúucarij tɨꞌij nyéetzij caꞌnyíjraꞌaj naataꞌan, sulu tɨꞌij muaꞌajmaj caꞌnyíjraꞌaj jamuaataꞌan. 31 Puꞌríj aꞌájna atyojoꞌréꞌnyej tɨꞌɨj ɨ Dios huáꞌxɨjtyeꞌen néijmiꞌcaa ɨ maj yan huacháatɨmee ɨ cháanacaj japua, ajta arí atyojoꞌréꞌnyej ɨ xɨcáaraꞌ tɨ jitzán tyiꞌítyiꞌhuaj aꞌɨ́jna ɨ tɨ íiyan tyíꞌijta ɨ cháanacaj japua. 32 Ajta matɨꞌɨj nyéetzij naꞌajriáj, aj nu nyij néijmiꞌcaa huatájeevij ɨ tyeɨ́tyee mej mij nye jimi yeveꞌréꞌnyej.

33 Aꞌyaa pu aꞌíjna jɨn tyáꞌxajtacaꞌaj mej mij jáamuaꞌreej jeꞌej tɨ yeꞌej tyíꞌmuɨꞌnyij. 34 Majta ɨ tyeɨ́tyee aꞌyaa mu tyityaatanyúj tɨjɨn:

—Aꞌyaa tu tyáꞌmuaꞌreej aꞌɨ́jcɨ jitze ɨ nyúucarij Moisés tɨ yan jaatyájtoo, tɨ ɨ Cɨríistuꞌ jusén jɨn júurij jaꞌmej. ¿Jiꞌnye pej pij muáaj aꞌyan tyíꞌxaj tɨ aꞌyan tyúuxɨeꞌveꞌ maj jaꞌajriáj aꞌɨ́jcɨ ɨ tɨ ajta tyévij jitze huanɨeꞌhuacaꞌ? ¿Aꞌtanyíj puéꞌeen aꞌɨ́jna ɨ tyévij tɨ ajta tyévij jitze huanɨeꞌhuacaꞌ?

35 Jesús pu aꞌyan tyihuoꞌtéꞌexaaj tɨjɨn:

—Óocheꞌ pu jaꞌmua jimi séeriaꞌaj jaꞌmej ɨ tatzárij ɨ tɨ jɨn huányeeriꞌij, ajta capu cheꞌ aꞌchu áꞌtyeeren. Siataꞌaj aꞌyan metyityaacɨ́ꞌcaꞌan ijíij tɨ ooj jaꞌmua jimi séejreꞌ ɨ tatzárij, jiꞌnye aꞌɨ́jna ɨ tɨ tɨ́caꞌristeꞌ majoꞌchaꞌcan, capu jamuaꞌreej joꞌtɨj jóꞌyiꞌij. 36 Siataꞌaj jitzán tyáꞌantzaahuatyeꞌen aꞌɨ́jcɨ ɨ tatzárij ɨ tɨ jɨn huányeeriꞌij, siaj sij jitzán ajtyamaꞌcáantaj xáꞌraꞌnyij ɨ tatzárij.

Tɨꞌɨj aꞌyan tyuꞌtaxáataj, aj puꞌij jóꞌraa aꞌɨ́jna ɨ Jesús, ajta huatyóoꞌavaatacaꞌ huaꞌ jimi.

Jiꞌnye mej mij quee tyáꞌtzaahuatyaꞌcaꞌaj ɨ tyeɨ́tyee ɨ Jesús jimi

37 Ajta aꞌɨ́jna ɨ Jesús puꞌríj jéehua aꞌyan tyuꞌuuriajcaꞌaj huaꞌ jimi ɨ maj jɨn jeꞌej tyoꞌtaséj, majta aꞌɨ́ɨmaj, camu jimi tyáꞌtzaahuatyaꞌcaꞌaj, 38 jiꞌnye aꞌyaa pu tyúuxɨeꞌvaꞌcaꞌaj tɨ aꞌyan tyaꞌróoꞌastej jeꞌej tɨ tyoꞌyúꞌxacaꞌ aꞌɨ́jna ɨ Isaías ɨ tɨ Dios jitze maꞌcan tyíꞌxajtacaꞌaj, tɨ aꞌyan tɨjɨn:

Tavástaraꞌ, ¿aꞌtanyíj jaꞌantzaahuaj ɨ tanyúuca?

¿Aꞌtanyíj jimi ɨ tavástaraꞌ jaataséjratacaꞌ ɨ tɨ jɨn néijmiꞌi putyíꞌuurej?

39 Aꞌɨ́j mu jɨn quee tyáꞌtzaahuatyaꞌcaꞌaj, jiꞌnye aꞌyaa pu ajta tyoꞌyúꞌxacaꞌ aꞌɨ́jna ɨ Isaías tɨjɨn:

40 Dios pu huaꞌráanaxɨj aꞌ huaꞌjɨɨsaꞌ,

ajta tyuꞌtyáanaj ɨ huaꞌ tzajtaꞌ,

mej mij quee atanyéjnyeꞌrij,

ajta mej mij quee tyihuojóꞌiteej,

mej mij quee nye jimi tyáꞌantzaahuatyeꞌen.

41 Aꞌyaa pu tyuꞌtaxájtacaꞌ aꞌɨ́jna ɨ Isaías, jiꞌnye aꞌɨ́ɨ pu jaaséj ɨ tɨ jɨn huápuɨꞌɨj naa huaséꞌrihuaꞌaj ɨ Jesús, aꞌɨ́j pu jɨn aꞌyan tyuꞌtaxájtacaꞌ.

42 Majta mueꞌtɨ́j mu ɨ maj Israel jitze ajtyámaꞌcan tyáꞌantzaahuaj ɨ Jesús jimi, séecan mu majta tyáꞌantzaahuaj ɨ maj vaꞌcán jɨn tyityatatyíj ɨ tyeyúuj tzajtaꞌ. Ajta camu jaxajtacaꞌaj huaꞌ tzajtaꞌ ɨ tyeɨ́tyee, jiꞌnye mahuáꞌtzɨɨnyaꞌcaꞌaj ɨ fariseos, mej mij quee aꞌɨ́ɨmaj huiꞌráꞌityej u tyeyúuj tzajtaꞌ. 43 Jéetzeꞌ pu huaꞌránajchicaꞌaj mej mij ɨ tyeɨ́tyee tyámuaꞌ tyihuoꞌtaxáj, quee tɨ ɨ Dios huoꞌtyátzaahuatyeꞌen.

Ɨ nyúucariaꞌraꞌ ɨ Jesús pu huáꞌxɨjtyeꞌen ɨ tyeɨ́tyee

44 Aj puꞌij Jesús caꞌnyíin jɨn aꞌyan tyuꞌtaxájtacaꞌ tɨjɨn:

—Tɨpuaꞌaj aꞌtɨ́j nye jimi tyáꞌtzaahuatyeꞌej, capu nyéetzij naꞌaj jimi tyáꞌtzaahuatyeꞌ, sulu aꞌɨ́j pu ajta jimi tyáꞌtzaahuatyeꞌ ɨ tɨ unyojoꞌtaꞌítyacaꞌ. 45 Ajta ɨ tɨ nyéetzij nyeséj, aꞌɨ́j pu ajta arí huaséj ɨ tɨ unyojoꞌtaꞌítyacaꞌ. 46 Nyáaj nu aꞌɨ́ɨn puéꞌeen ɨ tatzárij ɨ tɨ jɨn huányeeriꞌij, nyajta aꞌɨ́jna jɨn mujoꞌvéꞌmej íiyan ɨ cháanacaj japua, mataꞌaj mij aꞌɨ́ɨmaj ɨ maj nye jimi tyáꞌantzaahuatyeꞌen quee aꞌáa joꞌtyáꞌɨtzeereꞌen joꞌtɨj joꞌtɨ́caꞌ. 47 Ajta aꞌɨ́jna ɨ tɨ janamuaj ɨ nyenyúucaa ajta quee náꞌastijreꞌ, canu nyáaj aꞌɨ́ɨn puéꞌeen ɨ nyaj jaꞌxɨjtyeꞌen, jiꞌnye canu nyáaj aꞌɨ́jna jɨn mujoꞌvéꞌmej nyej nyij huoꞌxɨ́jtyeꞌen ɨ maj aꞌyan huacháatɨmee ɨ cháanacaj japua, sulu nyej nyij huaꞌ japua huatányuunyij. 48 Aꞌɨ́jna ɨ tɨ náꞌxaahuaj ajta quee jaꞌtzaahuatyeꞌ ɨ nyenyúucaa, aꞌɨ́ɨ pu áꞌxɨjtyiꞌhuan aꞌɨ́jna jɨmeꞌ ɨ nyúucarij ɨ nyaj nyeríj jaaxájtacaꞌ aꞌájna xɨcáaraꞌ tɨꞌɨj jitzán néijmiꞌi tyeꞌentyipuáꞌrij. 49 Jiꞌnye canu nyasɨ́ɨj jájtyo jeꞌej nyaj tyuꞌtaxájtacaꞌ, sulu aꞌɨ́jna ɨ nyavástaraꞌ ɨ tɨ unyojoꞌtaꞌítyacaꞌ, aꞌɨ́ɨ pu aꞌyan tyinaataꞌíj jeꞌej nyaj yeꞌej tyuꞌtaxáj, ajta tyiꞌtɨ́j nyaj huoꞌmuaꞌtyej. 50 Nyajta aꞌyan tyáꞌmuaꞌreej tɨ aꞌyan tyinaataꞌíj ɨ nyavástaraꞌ tɨꞌij jamuáacɨꞌtyij siaj júurij huatyáꞌɨtzeereꞌen jusén jɨmeꞌ. Aꞌɨ́j nu jɨn aꞌɨ́jna ɨ nyaj jáꞌmuaꞌixaatyeꞌ, aꞌyaa nu tyáꞌxaj jeꞌej tɨ ɨ nyavástaraꞌ tyinaataꞌíj.

13

Jesús pu huaꞌnájoꞌsixɨj ɨ huáꞌɨɨcaj jitze aꞌɨ́ɨmaj ɨ maj jamuán huacɨ́j

1 Puꞌríj tɨ́muaꞌ aꞌájna atyojoꞌréꞌnyesimaꞌaj aꞌájna xɨcáaraꞌ ɨ maj jitzán joꞌtámuaꞌreej aꞌnáj tɨ ɨ Dios tyihuoꞌtúꞌuunyiꞌriꞌ, ajta ɨ Jesús puꞌríj jamuaꞌreeriacaꞌaj tɨ arí aꞌájna atyojoꞌréꞌnyej ɨ xɨcáaraꞌ tɨ jitzán joꞌmej íiyan ɨ cháanacaj japua, tɨꞌij jóꞌraꞌnyij ɨ juvástaraꞌ jamuán. Aꞌɨ́ɨ pu aꞌnáj tɨnaꞌaj huaꞌxɨeꞌvaꞌcaꞌaj aꞌɨ́ɨjma ɨ maj jamuán huacɨ́j ɨ maj aꞌyan séjriaꞌcaꞌaj ɨ cháanacaj japua, ajta aꞌyan tyihuaꞌxɨéꞌveꞌej jaꞌmej jusén jɨmeꞌ.

2 Ajta matɨꞌɨj tyíꞌcuaꞌcaj ɨ chúmuaꞌ, aꞌɨ́ɨ pu ajta aꞌáa joꞌtyávaacaꞌaj ɨ Judas, tɨ yójraꞌ puéꞌeen ɨ Simón tɨ aꞌyan tyeꞌentyímuꞌtacaa tɨjɨn Iscariote, puꞌríj ɨ tyiyáaruꞌ tzajtaꞌ séjriaꞌcaꞌaj ajta caꞌnyíjraꞌaj jaatáꞌ tɨꞌij tyuꞌtátuiireꞌen aꞌɨ́jcɨ ɨ Jesús, 3 ajta ɨ Jesús pu jamuaꞌreeriacaꞌaj tɨ ɨ vástariaꞌraꞌ arí néijmiꞌi jɨn tyeeꞌíjcaj, tɨ ajta juvástaraꞌ jimi joꞌvéꞌmej, ajta aꞌɨ́j jimi joꞌmaꞌaj jaꞌmej, 4 aj puꞌij ájchej joꞌmaj tyajáꞌcuaꞌajcaa, ajta irióochuiiriꞌ ɨ jutasíj tɨ jiꞌriáꞌhuɨjcaꞌaj, aꞌɨ́j puꞌij séej cɨ́ɨxurij jɨn ahuoojɨꞌquej ɨ maj jɨn huaꞌcáꞌiimua. 5 Tɨꞌquij cáasuj jitze atyéeje, aj puꞌij huatyóochej tɨ huaꞌnájoꞌsixɨꞌɨn ɨ huáꞌɨɨcaj jitze séej ajta séej ɨ maj jamuán huacɨ́j, ajta jeꞌen huaꞌnáhuatziꞌraxɨj aꞌɨ́jcɨ jɨmeꞌ ɨ cɨ́ɨxurij ɨ tɨ jɨn ahuóojɨꞌcaꞌcaꞌaj.

6 Ajta tɨꞌɨj aꞌɨ́j jimi ajeꞌréꞌnyej ɨ Simón tɨ ajta Pedro ántyapuaj, aꞌɨ́ɨ pu ɨ Pedro aꞌyan tyaatéꞌexaa tɨjɨn:

—Nyavástaraꞌ, ¿nyi muáaj panaꞌnájoꞌsixɨꞌɨj ɨ nyaꞌ ɨ́ɨcaj jitze?

7 Jesús pu aꞌyan tyaatéꞌexaa tɨjɨn:

—Capáj muáaj ijíij yóꞌitej jeꞌej nyaj een jɨmeꞌ aꞌyan rɨcɨj, sulu majcaꞌhuáyee paj yoꞌitéej puáꞌmej.

8 Pedro pu aꞌyan tyaatéꞌexaa tɨjɨn:

—Canu aꞌnáj tyuꞌtáꞌsij paj naꞌnájoꞌsixɨꞌɨn ɨ nyaꞌ ɨ́ɨcaj jitze.

Jesús pu aꞌyan tyaatéꞌexaa tɨjɨn:

—Tɨpuaꞌaj nyequee muaꞌnájoꞌsixɨꞌɨn, capáj cheꞌ huaꞌ jitze ajtyamaꞌcáantaj puáꞌmej ɨ maj nye jimi séejreꞌ.

9 Aj puꞌij ɨ Pedro aꞌyan tyaatéꞌexaa tɨjɨn:

—Nyavástaraꞌ, tɨpuaꞌaj aꞌyan tyuuxɨéꞌveꞌej, capáj aꞌyaa panaꞌaj tyinaꞌnájoꞌsixɨꞌɨn ɨ nyaꞌ ɨ́ɨcaj jitze, sulu ajta paj naꞌnájoꞌsixɨꞌɨn ɨ nyamuácaꞌ jitze, pajta ɨ nyamuꞌuj jitze.

10 Jesús pu aꞌyan tyaatéꞌexaa tɨjɨn:

—Aꞌɨ́jna ɨ tɨ oochán átyɨꞌhuaxɨj, aꞌyaa pu tyúuxɨeꞌveꞌ tɨ aꞌyaa naꞌaj tyaꞌnájoꞌsixɨꞌɨn ɨ juꞌɨ́ɨcaj jitze, jiꞌnye capu choomuaraꞌ ɨ jutyéviraꞌ jitze, siajta muaꞌaj caxu cheꞌ choomua, tyij siajta quee néijmiꞌi tyámuaꞌ een.

11 Aꞌyaa pu tyuꞌtaxájtacaꞌ tɨjɨn: “Caxu néijmiꞌi tyámuaꞌ een”, jiꞌnye puꞌríj jamuaꞌreeriacaꞌaj aꞌtɨ́j tɨ aꞌɨ́ɨn puéꞌeen ɨ tɨ tyuꞌtátuiireꞌsij.

12 Tɨꞌɨj huaꞌnajoꞌsixɨꞌɨj ɨ huaꞌ ɨ́ɨcaj jitze, Jesús pu ajtáhuaꞌaj iirióohuɨjriꞌ ɨ jutasíj, aj puꞌij ajtáhuaꞌaj huatyéeyixɨj ɨ méesaj jitze, ajta jeꞌen aꞌyan tyihuoꞌtaꞌíhuoꞌriꞌ tɨjɨn:

—¿Nyi seyóꞌitej jeꞌej nyaj een jɨn aꞌyan jamuáaruuj? 13 Muaꞌaj xu aꞌyan nyatamuáꞌmuaj tɨjɨn Maeestro, siajta aꞌyan tɨjɨn Tavástaraꞌ, ajta aꞌyan tyiꞌjaꞌyájna, jiꞌnye nyáaj nu aꞌɨ́ɨn puéꞌeen. 14 Ajta nyáaj ɨ nyaj jaꞌmuavástaraꞌ puéꞌeen, nyajta jaꞌmua maeestro, aꞌyaa nu tyajamuaꞌnájoꞌsixɨj ɨ jáꞌmuaꞌɨ́ɨcaj jitze, aꞌyaa puꞌij ajta tyúuxɨeꞌveꞌ siaj aꞌyan tyityaꞌnóojoꞌsixɨꞌɨn ɨ juꞌɨ́ɨcaj jitze séej siajta séej. 15 Aꞌyaa nu nyáaj nyeríj tyajamuáaꞌitɨɨriꞌ, siataꞌaj sij siajta muaꞌaj aꞌyan chaꞌtaj sianaꞌaj huárɨnyij jeꞌej nyaj nyeríj nyáaj jamuáaruuj. 16 Aꞌyaa nu tyajáꞌmuaꞌixaatyeꞌ tzáahuatyiꞌraꞌaj jɨmeꞌ tɨ jéetzeꞌ juxɨeꞌveꞌ aꞌɨ́jna ɨ tɨ tyíꞌijta quee aꞌɨ́jna ɨ tɨ jahuɨɨreꞌ, aꞌyaa pu ajta jéetzeꞌ tyúuxɨeꞌveꞌ aꞌɨ́jna ɨ tɨ unyojoꞌtaꞌítyacaꞌ quee ɨ nyaj ujoꞌtaꞌítyiꞌhuacaꞌ. 17 Tɨpuaꞌaj tyámuaꞌ setyiyóꞌiteej aꞌíjna siajta jeꞌen aꞌyan huárɨnyij, jéehua xu aꞌɨ́jna jɨn huatóotyamuaꞌveꞌsij.

18 ’Canu néijmiꞌcaa muaꞌajmaj jamuatyáxajta, nyáaj nu jamuaꞌreej aꞌtyán nyaj antyíhuo. Ajta aꞌyaa pu tyúuxɨeꞌveꞌ tɨ aꞌyan tyaꞌróoꞌastej jeꞌej tɨ tyéꞌyuꞌsiꞌ ɨ yuꞌxarij jitze tɨ aꞌyan tɨjɨn: “Aꞌɨ́jna ɨ tɨ nyaj jamuán tyíꞌcuaꞌ, aꞌɨ́ɨ pu arí nyéjchaꞌɨɨreꞌ.” 19 Aꞌyaa nu nyeríj anaquéej tyajáꞌmuaꞌixaatyeꞌ tɨꞌɨj quee xu aꞌyan tyíꞌrɨjcaj, ajta tɨꞌɨj aꞌyan tyíꞌrɨjcaj aj xu sij jamuaꞌreeren nyej nyáaj aꞌɨ́ɨn puéꞌeen jeꞌej nyaj nyeríj tyajamuaatéꞌexaa. 20 Aꞌyaa nu tyajáꞌmuaꞌixaatyeꞌ tzáahuatyiꞌraꞌaj jɨmeꞌ tɨjɨn aꞌɨ́jna ɨ tɨ tyámuaꞌ tyeetyéjeevej ɨ nyaj jaataꞌítyacaꞌ, aꞌɨ́ɨ pu ajta nyéetzij tyámuaꞌ tyinaatyéjeevij, ajta aꞌɨ́jna ɨ tɨ tyámuaꞌ tyinaatyéjeevej nyéetzij, aꞌyaa pu chaꞌtánaꞌaj tyámuaꞌ tyeetyéjeevij aꞌɨ́jcɨ ɨ tɨ unyojoꞌtaꞌítyacaꞌ.

Jesús pu jaataxájtacaꞌ tɨ ɨ Judas aꞌɨ́ɨn puéꞌeen ɨ tɨ avíitzij jɨn tyuꞌtátuiireꞌsij

(Mt. 26:20-25; Mr. 14:17-21; Lc. 22:21-23)

21 Tɨꞌɨj aꞌyan tyihuoꞌteꞌexáatyeꞌej, jéehua pu jeꞌej puaꞌaj jaataꞌaj ɨ Jesús, aj puꞌij jaꞌhuooꞌitéerican jɨn aꞌyan tyuꞌtaxájtacaꞌ tɨjɨn:

—Aꞌyaa nu tzáahuatyiꞌraꞌaj jɨn tyajáꞌmuaꞌixaatyeꞌ, sɨ́ɨj tɨ jaꞌmua jitze ajtyámaꞌcan pu nyéetzij tyuꞌtátuiireꞌsij.

22 Majta aꞌɨ́ɨmaj ɨ maj jamuán huacɨ́j, muaꞌróosejraxɨ séej jamuán majta séej, ajta camu jamuaꞌreeriacaꞌaj aꞌtɨ́j tɨ tyáxajtasimeꞌej 23 Ajta sɨ́ɨj tɨ huaꞌ jitze ajtyámaꞌcan, aꞌɨ́ɨ pu aꞌɨ́ɨn puéꞌeen ɨ tɨ Jesús jéehua jaxɨeꞌvaꞌcaꞌaj, aꞌɨ́ɨ pu véjriꞌ jimi ajtyácatyiij matɨꞌɨj tyíꞌcuaꞌajcaa, 24 ajta aꞌɨ́jna ɨ Simón tɨ ajta Pedro puéꞌeen, aꞌɨ́ɨ pu jumuácaꞌ jɨn jaatajé aꞌɨ́jcɨ ɨ Jesús tɨ jaxɨeꞌvaꞌcaꞌaj tɨꞌij jaataꞌíhuoꞌ aꞌtɨ́j tɨ puéꞌeen ɨ tɨ jatyáxajtasimaꞌaj. 25 Aꞌɨ́ɨ puꞌij jéetzeꞌ ajtyáxɨɨriacaꞌ ɨ Jesús jimi, tɨꞌquij aꞌyan tyaataꞌíhuoꞌriꞌ tɨjɨn:

—Nyavástaraꞌ, ¿aꞌtanyíj aꞌɨ́ɨn puéꞌeen?

26 Aj puꞌij ɨ Jesús aꞌyan tyaatéꞌexaa tɨjɨn:

—Tɨpuaꞌaj nyeríj jaꞌajruꞌnyaxɨꞌɨn ɨ túxaꞌaj jitze ɨ páan, aj nu nyij jaataɨ́ꞌtyeꞌsij aꞌɨ́jcɨ ɨ aꞌtɨ́j tɨ aꞌɨ́ɨn puéꞌeen.

Aj puꞌij jaꞌajruꞌnyaxɨj ɨ páan ɨ túxaꞌaj jitze, tɨꞌquij aꞌɨ́j huatɨꞌɨj ɨ Judas, tɨ yójraꞌ puéꞌeen ɨ Simón tɨ aꞌyan tyeꞌentyímuꞌtacaa tɨjɨn Iscariote. 27 Ajta tɨꞌɨj ɨ Judas jaꞌancuráꞌɨj ɨ páan, aꞌɨ́ɨ pu tyiyáaruꞌ tzajtaꞌ huataséjre. Jesús puꞌij aꞌyan tyaatéꞌexaa tɨjɨn:

—Pataꞌaj jiyeꞌtzín aꞌyan huárɨnyij jeꞌej paj períj tyuꞌmuáꞌaj.

28 Ajta capu sɨ́ɨj yoꞌitéej jaꞌraa ɨ maj tyíꞌcuaꞌajcaa ɨ méesaj jitze jeꞌej tɨ een jɨn aꞌyan tyaatéꞌexaa. 29 Ajta aꞌɨ́jna ɨ Judas aꞌɨ́ɨ pu aꞌɨ́ɨn puéꞌeenyeꞌej ɨ tɨ jachaꞌɨɨcaꞌaj ɨ túmii, séecan mu mij aꞌyan tyiꞌriáꞌmuaꞌaj tɨ Jesús aꞌyan tyaatéꞌexaa tɨꞌij tyiꞌtɨ́j huánanan ɨ maj jɨn tyuꞌyéꞌestej, nusu tɨ tyiꞌtɨ́j huoꞌtapuéjveꞌen ɨ maj quee jeꞌej tyéejviicueꞌ.

30 Tɨꞌɨj ɨ Judas jaꞌancuráꞌɨj ɨ páan, aj puꞌij iirájraa. Ajta arí huatɨ́caꞌcaꞌaj.

Ɨ nyúucarij tɨ jájcuaj tɨ ajta jéetzeꞌ juxɨeꞌveꞌ

31 Tɨꞌɨj iirájraa aꞌɨ́jna ɨ Judas, Jesús pu aꞌyan tyihuoꞌtéꞌexaaj tɨjɨn:

—Ijíij puꞌríj séejreꞌ ɨ tɨ jɨn huápuɨꞌɨj naa huaséꞌrin ɨ yójraꞌ ɨ Dios, ajta ɨ tɨ jɨn ɨ Dios naa huaséꞌrin aꞌɨ́j pu jimi séejreꞌ ɨ yójraꞌ. 32 Ajta tɨpuaꞌaj ɨ yójraꞌ ɨ Dios jimi séjreꞌej ɨ tɨ naa huaséꞌrin, Dios pu ajta jaataséjrataj ɨ tɨ jɨn naa huaséꞌrin ɨ yójraꞌ, ajta jiyeꞌtzín pu aꞌyan rɨnyij. 33 Nyiyóojmuaꞌ, canu cheꞌ áꞌtyeeren jaꞌmua jimi. Muaꞌaj xu nyahuoonyij, ajta aꞌyájna nyatɨꞌɨj tyihuoꞌtéꞌexaaj aꞌɨ́ɨmaj ɨ maj Israel jitze ajtyámaꞌcan, aꞌyaa nu chaꞌtaj nyanaꞌaj muaꞌajmaj tyajamuaatéꞌexaatyeꞌsij aꞌyan tɨjɨn: Capu ɨꞌríj siaj muaꞌaj aꞌáa joꞌréꞌnyej jóꞌnyej nyáaj joomaꞌaj naꞌmej. 34 Aꞌíj nu nyúucarij tɨ jájcuaj jɨn aꞌyan tyajáꞌmuaꞌijcatyeꞌen siaj huóoxɨeꞌveꞌen séej jamuán siajta séej. Aꞌyájna nyatɨꞌɨj nyáaj tyajaꞌmuaxɨeꞌveꞌ muaꞌajmaj, aꞌyaa xu sij siajta muaꞌaj tyityahuóoxɨeꞌveꞌen. 35 Tɨpuaꞌaj aꞌyan setyityahuóoxɨeꞌveꞌen séej jamuán siajta séej, néijmiꞌi mu ɨ maj yan huacháatɨmee ɨ cháanacaj japua jamuaꞌreeren siaj muaꞌaj nye jimi tyáꞌtzaahuatyeꞌ.

Jesús pu huáꞌixaatyeꞌ tɨ ɨ Pedro jaatyáhueꞌtaj

(Mt. 26:31-35; Mr. 14:27-31; Lc. 22:31-34)

36 Aj puꞌij aꞌɨ́jna ɨ Simón tɨ ajta Pedro puéꞌeen aꞌyan tyaataꞌíhuoꞌriꞌ ɨ Jesús tɨjɨn:

—Tavástaraꞌ, ¿joꞌnyij poꞌmaꞌaj puáꞌmej?

Jesús pu aꞌyan tyaatéꞌexaa tɨjɨn:

—Jóꞌnyaj joomaꞌaj naꞌmej, capu ɨꞌríj paj ijíij naataváj, sulu majcaꞌhuáyee paj nyacújtaꞌ huamaꞌaj puáꞌmej.

37 Ajta ɨ Pedro aꞌyaa pu tyaatéꞌexaa tɨjɨn:

—Nyavástaraꞌ, ¿jiꞌnye een jɨn quee ɨꞌríj nyaj ijíij ajamuán jóꞌmeꞌen? Nyáaj nu áꞌnyacaꞌnyej nyaj a jitze maꞌcan huámuɨꞌnyij.

38 Aj puꞌij ɨ Jesús aꞌyan tyaatéꞌexaa tɨjɨn:

—¿Nyi aꞌyan petyaꞌcaꞌanyej paj nye jitze maꞌcan huámuɨꞌnyij? Aꞌyaa nu tzáahuatyiꞌraꞌaj jɨn tyíꞌmuaꞌixaatyeꞌ tɨjɨn tɨꞌɨj quee xu jíihuacaj ɨ tyacuáarɨeꞌ, huéeicaj paj naatyáhueꞌtaj aꞌyan tɨjɨn capáj nyamuaꞌtyej.

14

Jesús pu tyámuaꞌ naa tyihuoꞌtyéeje aꞌɨ́ɨjma ɨ maj jamuán huacɨ́j

1 ’Caxu jeꞌej tyityóomuaꞌajcaj. Sióocheꞌ xu tyáꞌtzaahuatyeꞌej ɨ Dios jimi, siajta nyéetzij jimi tyáꞌtzaahuatyeꞌej. 2 Aꞌájna joꞌtɨj ɨ nyavástaraꞌ jaꞌchej jéehua pu chiꞌij aꞌáa tyejéꞌsejreꞌ, tɨpuaꞌaj quee aꞌyan tyiꞌjaꞌyájnatan, canu aꞌyan tyajamuaateꞌexáatyeꞌnyijcheꞌ nyaj aꞌáa joꞌmaꞌaj naꞌmej nyej nyij tyámuaꞌ tyojóꞌuurej joꞌsiaj joꞌtyaꞌaj xáꞌjuꞌun. 3 Ajta tɨpuaꞌaj nyeríj jóꞌraꞌnyij nyej nyij tyámuaꞌ tyojóꞌuurej joꞌsiaj joꞌtyaꞌaj xáꞌjuꞌun, aj nu nyij nyajtáhuaꞌaj yavaꞌcányesij, nyej nyij jamuáꞌanviꞌtɨn siaj sij siajta muaꞌaj aꞌáa joꞌtyaꞌaj xáꞌraꞌnyij jóꞌnyaj joꞌquéej naꞌmej. 4 Muaꞌaj xu seríj huamuájtye ɨ juyéj jitze tɨ aꞌáa joꞌréꞌnyee jóꞌnyaj joomaꞌaj naꞌmej.

5 Aj puꞌij ɨ Tomás aꞌyan tyaatéꞌexaa ɨ Jesús tɨjɨn:

—Tavástaraꞌ, catu jamuaꞌreej joꞌpaj joomaꞌaj puáꞌmej, ¿jiꞌnye tyíɨꞌrij tyej tyij huamuájtye ɨ juyéj jitze?

6 Jesús pu aꞌyan tyaatéꞌexaa tɨjɨn:

—Nyáaj nu aꞌɨ́ɨn puéꞌeen ɨ juyéj, nyajta ɨ tɨ tzáahuatyiꞌraꞌaj jɨn tyíꞌxaj, nyajta nu aꞌɨ́ɨn puéꞌeen ɨ júuricamej. Nyéetzij puꞌuj jimi jeꞌej tyíɨꞌrij tɨꞌij aꞌtɨ́j aꞌáa jaꞌráꞌastij ɨ nyavástaraꞌ jimi. 7 Tɨpuaꞌaj tyámuaꞌ setyináamuaꞌtyij, aꞌyaa xu siajta tyáꞌmuaꞌtyij aꞌɨ́jcɨ ɨ nyavástaraꞌ, siajta seríj ijíij jamuaꞌtyej, jiꞌnye xuꞌríj jaaséj.

8 Aj puꞌij ɨ Felipe aꞌyan tyaatéꞌexaa tɨjɨn:

—Tavástaraꞌ, taataséjratyeꞌ aꞌɨ́jcɨ ɨ aꞌ vástaraꞌ, aꞌɨ́ɨ pu tajitzé juxɨeꞌveꞌ.

9 Jesús pu aꞌyan tyaatéꞌexaa tɨjɨn:

—Felipe, nuꞌríj áꞌtyeej nyaj jaꞌmua jamuán yahuácaj, ¿nyi pequee xu nyamuaꞌtyej? Aꞌɨ́jna ɨ tɨ nyéetzij arí naaséj, aꞌɨ́j pu ajta arí huaséj ɨ nyavástaraꞌ, ¿jiꞌnye aꞌyan petyíꞌnyahuaviij nyej nyij jamuaataséjratyeꞌen ɨ nyavástaraꞌ? 10 ¿Nyi pequee tyáꞌtzaahuatyeꞌ tɨ ɨ nyavástaraꞌ nye jimi séejreꞌ, nyajta nyáaj aꞌɨ́j jimi nyajta séejreꞌ? Tyiꞌtɨ́j nyaj jáꞌmuaꞌixaatyeꞌ, canu nyasɨ́ɨj nyanaꞌaj jájtyo. Aꞌɨ́jna ɨ nyavástaraꞌ ɨ tɨ nye jimi séejreꞌ, aꞌɨ́j pu muárɨeꞌriaꞌraꞌ puéꞌeen ɨ nyaj jɨn aꞌyan rɨcɨj. 11 Sianáꞌantzaahuatyeꞌ nyej nyáaj aꞌɨ́j jimi séejreꞌ ɨ nyavástaraꞌ, ajta ɨ nyavástaraꞌ aꞌɨ́ɨ pu ajta nye jimi séejreꞌ, naꞌríij quee, siataꞌaj aꞌɨ́j jɨn tyáꞌantzaahuatyeꞌen jeꞌej nyaj tyiꞌtɨ́j jɨn tyíꞌmuarɨeꞌ. 12 Aꞌyaa nu tyajáꞌmuaꞌixaatyeꞌ tzáahuatyiꞌraꞌaj jɨmeꞌ tɨjɨn aꞌɨ́jna ɨ tɨ nye jimi tyáꞌtzaahuatyeꞌ, aꞌyaa pu chaꞌtánaꞌaj tyíꞌmuarɨeꞌen nyatɨꞌɨj nyáaj, ajta jéetzeꞌ vaꞌcán jɨn tyíꞌmuarɨeꞌen, jiꞌnye nyáaj nu aꞌáa joomaꞌaj naꞌmej ɨ nyavástaraꞌ jimi. 13 Ajta tyiꞌtɨ́j siaj muaꞌaj huatáhuoosij nyéetzij jitze maꞌcan, aꞌyaa nu rɨnyij, taꞌaj nye jitze huataséjreꞌen ɨ tɨ jɨn naa huaséꞌrin ɨ nyavástaraꞌ. 14 Nyáaj nu néijmiꞌi jɨn aꞌyan rɨnyij jeꞌej siaj tyiꞌtɨ́j tyaatáhuaviiraj nyéetzij jitze maꞌcan.

Jesús pu aꞌyan tyaꞌtóoraj tɨ uyoꞌtaꞌítyij ɨ júuricamaꞌraꞌ ɨ Dios

15 ’Tɨpuaꞌaj sényaxɨeꞌveꞌej, aꞌyaa xu tyaꞌráꞌastijreꞌej jeꞌej nyaj tyajáꞌmuaꞌixaatyeꞌ. 16 Nyajta nyáaj aꞌyaa nu tyaatáhuaviiraj ɨ nyavástaraꞌ tɨꞌij aꞌɨ́ɨn uyoꞌtaꞌítyej ɨ tɨ jaꞌmua japua huatányuusij, ajta jeꞌen jusén jɨmeꞌ jaꞌmua jimi huatyáꞌɨtzeereꞌen. 17 Aꞌɨ́ɨ pu aꞌɨ́ɨn puéꞌeen ɨ júuricamaꞌraꞌ ɨ Dios, ɨ tɨquee ɨꞌríj maj jaꞌancuriáꞌan aꞌɨ́ɨmaj ɨ maj yan huacháatɨmee ɨ cháanacaj japua, jiꞌnye camu jaséj, camu majta jamuaꞌtyej, siajta muaꞌaj xu jamuaꞌtyej, jiꞌnye aꞌɨ́ɨ pu jaꞌmua jimi séejreꞌ, ajta jaꞌmua jimi huatyáꞌɨtzeereꞌej.

18 Canu aꞌyan jáꞌmuaꞌuurej matɨꞌɨj ɨ maj quee tyitáataj, sulu nyajtáhuaꞌaj nu uvéꞌnyesij nyej nyij jaꞌmua jamuán séeriaꞌaj náꞌraꞌnyij. 19 Capu cheꞌ áꞌtyeeren matɨꞌɨj quee cheꞌ nyeséejran ɨ maj yan huacháatɨmee ɨ cháanacaj japua, siajta muaꞌaj xu xaa nyeséejran, siajta júurij séeriaꞌaj xáꞌjuꞌun, jiꞌnye nyáaj nu júurij. 20 Aꞌájna xɨcáaraꞌ jitze, muaꞌaj xu jamuaꞌreeren nyej nyáaj jimi séejreꞌ ɨ nyavástaraꞌ, siajta muaꞌaj nye jimi séejreꞌ, nyajta nyáaj jaꞌmua jimi séejreꞌ. 21 Aꞌɨ́jna ɨ tɨ jaꞌancuriáaꞌsij ɨ nyenyúucaa ajta aꞌyan rɨcɨj, aꞌɨ́j pu jɨn séejreꞌ tɨ jɨꞌréꞌcan jɨmeꞌ nyaxɨeꞌveꞌ. Aꞌɨ́ɨ puꞌij ajta ɨ nyavástaraꞌ jaxɨeꞌvaꞌaj jaꞌmej aꞌɨ́jcɨ ɨ tɨ nyaxɨeꞌveꞌ, nyáaj nu nyajta jaxɨeꞌvaꞌaj naꞌmej, nyajta jimi huataséjreꞌsij.

22 Aj puꞌij ɨ Judas (capu aꞌɨ́jna ɨ tɨ aꞌyan tyeꞌentyímuꞌtacaa yee Iscariote sulu sɨ́ɨj) aꞌyan tyaatéꞌexaa tɨjɨn:

—Tavástaraꞌ, ¿jiꞌnye pej pij ityájma jimi huataséjreꞌsij pajta quee aꞌɨ́ɨmaj jimi ɨ maj yan huacháatɨmee ɨ cháanacaj japua?

23 Jesús pu aꞌyan tyaatéꞌexaa tɨjɨn:

—Aꞌɨ́jna ɨ tɨ nyaxɨeꞌveꞌ, aꞌɨ́ɨ pu jáꞌastijreꞌ ɨ nyenyúucaa, ajta ɨ nyavástaraꞌ pu jaxɨeꞌvaꞌaj jaꞌmej, néijmiꞌi tu tyij jimi huatyáꞌɨtzeereꞌej. 24 Aꞌɨ́jna ɨ tɨquee nyaxɨeꞌveꞌ, capu jáꞌastijreꞌ ɨ nyenyúucaa. Aꞌɨ́jna ɨ nyúucarij ɨ siaj muaꞌaj janamuaj capu nye jitze maꞌcan, sulu aꞌɨ́j pu jimi jeꞌrámaꞌcan ɨ nyavástaraꞌ ɨ tɨ unyojoꞌtaꞌítyacaꞌ.

25 ’Aꞌyaa nu néijmiꞌi aꞌíjna tyajáꞌmuaꞌixaatyeꞌ ijíij nyej nyooj jaꞌmua jimi ya huatyéjve, 26 ajta ɨ tɨ jaꞌmua japua huatányuusij, aꞌɨ́jna ɨ júuricamaꞌraꞌ ɨ Dios, ɨ tɨ ɨ nyavástaraꞌ uyoꞌtaꞌítyij nyéetzij jitze maꞌcan, aꞌɨ́ɨ pu néijmiꞌi tyajaꞌmuamuaꞌtyen, ajta jamuaatáꞌsij siaj néijmiꞌi joꞌitéej xáꞌraꞌnyij ɨ nyaj nyeríj jamuáaꞌixaa.

27 ’Aꞌyaa nu jaꞌmua jimi jaatyátoosij ɨ tɨ jamuaatyápuaꞌrityeꞌsij. Nyáaj nu jamuaatyápuaꞌrityeꞌsij, ajta canu aꞌyan rɨnyij matɨꞌɨj aꞌɨ́ɨmaj ɨ maj yan huacháatɨmee ɨ cháanacaj japua mej mij huoꞌtyápuaꞌrityeꞌen ɨ juxaꞌaj tyeɨ́tyee. Caxu jeꞌej tyityóomuaꞌajcaj, caxu siajta tyíꞌtzɨɨnyeꞌej. 28 Xuꞌríj náanamuajriꞌ nyaj aꞌyan tyajamuaatéꞌexaa nyaj jóꞌraa, nyajtáhuaꞌaj nu nyij uvéꞌnyesij nyej nyij jaꞌmua jamuán huatyáꞌɨtzeereꞌen. Tɨpuaꞌaj jɨꞌréꞌcan jɨmeꞌ sényaxɨeꞌveꞌej, muaꞌaj xu huatootyámuaꞌveꞌnyijcheꞌ aꞌɨ́jcɨ jɨmeꞌ nyaj ɨ nyavástaraꞌ jimi joꞌmej, jiꞌnye aꞌɨ́ɨ pu jéetzeꞌ juxɨeꞌveꞌ nyequee nyáaj. 29 Aꞌyaa nu anaquéej tyajáꞌmuaꞌixaatyeꞌ, taꞌaj ij tɨꞌɨj aꞌyan tyíꞌrɨjcaa, aj xu sij tyáꞌantzaahuatyeꞌen.

30 ’Canu cheꞌ jéehua tyajáꞌmuaꞌixaatyeꞌen, jiꞌnye puꞌríj uvéꞌnyesij aꞌɨ́jna ɨ tɨ íiyan tyíꞌijta ɨ cháanacaj japua. Tyij ajta quee tyiꞌtɨ́j jɨn pújoorej tɨꞌij naꞌantyimuéꞌtɨn, 31 aꞌyaa pu tyúuxɨeꞌveꞌ tɨ aꞌyan tyáꞌraꞌnyij, mataꞌaj mij aꞌɨ́ɨmaj ɨ maj yan séejreꞌ ɨ cháanacaj japua jáamuaꞌreej nyej nyáaj jaxɨeꞌveꞌ ɨ nyavástaraꞌ, nyajta aꞌyan rɨcɨj tyiꞌtɨ́j tɨ jɨn unyojoꞌtaꞌítyacaꞌ.

Xáꞌajhuiixɨꞌ. Tyicheꞌ tyíhuiinyij aꞌyájna.

15

Ɨ tɨ jɨꞌréꞌcan jɨmeꞌ cɨyéj puéꞌeen tɨ huastiꞌ

1 ’Nyáaj nu jɨꞌréꞌcan jɨmeꞌ aꞌɨ́ɨn puéꞌeen ɨ cɨyéj tɨ tyáxamueꞌ, ajta ɨ nyavástaraꞌ pu aꞌɨ́ɨn puéꞌeen ɨ tɨ jaꞌtyáahuastej ajta tyámuaꞌ joorej aꞌɨ́jcɨ ɨ cɨyéj. 2 Tɨpuaꞌaj sɨ́ɨj ɨ cɨyáaraꞌ tɨ jitzán ajtanyéj quee tacaꞌaj, aꞌɨ́ɨ pu jaꞌajtavéjchij, ajta tɨpuaꞌaj tyámuaꞌ naa tyíꞌtacaꞌaj, tyámuaꞌ pújoorej tɨꞌij jéetzeꞌ huatatácaꞌan. 3 Xuꞌríj tyámuaꞌ een aꞌɨ́jcɨ jɨmeꞌ ɨ nyúucarij ɨ nyaj nyeríj jamuáaꞌixaj. 4 Siataꞌaj siooj nye jimi séjreꞌej, aꞌyájna nyatɨꞌɨj nyáaj jaꞌmua jimi tyíꞌsejreꞌ. Sɨ́ɨj ɨ cɨyáaraꞌ capu ɨꞌríj tɨ jusɨ́ɨj huatatácaꞌan tɨpuaꞌaj quee aróoviꞌraj ɨ cɨyéj jitze, aꞌyaa pu chaꞌtánaꞌaj tyíꞌeen jaꞌmua jimi, capu jeꞌej tyíɨꞌrij siaj tyiꞌtɨ́j jɨn tyuꞌtyáhuɨɨreꞌen, tɨpuaꞌaj sequée nye jimi séjreꞌej.

5 ’Nyáaj nu aꞌɨ́ɨn puéꞌeen ɨ cɨyéj, siajta muaꞌaj ɨ cɨyáaraꞌ xu puéꞌeen. Aꞌɨ́jna ɨ tɨ nye jitze ajtáꞌuj nyajta nyáaj jimi séejreꞌ jéehua pu huatatáqueꞌsij, jiꞌnye tɨpuaꞌaj sequée nye jimi séjreꞌej, caxu tyiꞌtɨ́j jɨn jeꞌej rɨnyij. 6 Aꞌɨ́jna ɨ tɨquee nye jimi séejreꞌ, aꞌɨ́ɨ pu nye jitze ajtáveechiꞌhuaj aj puꞌij huatyáhuasij tɨꞌɨj xamuáj aj mu mij jaatyáteeraj.

7 ’Tɨpuaꞌaj muaꞌaj nye jimi tyámuaꞌ naa setyíꞌtyesejriaꞌaj, siajta néijmiꞌi jáꞌastijriaꞌaj ɨ nyúucarij ɨ nyaj jáꞌmuamuaꞌtyej, Dios pu néijmiꞌi tyajamuaatáꞌsij tyiꞌtɨ́j siaj jeꞌej tyaatáhuaviiraj. 8 Aꞌíj pu jitze ámiteereꞌ ɨ tɨ jɨn naa huaséꞌrin ɨ nyavástaraꞌ, siaj muaꞌaj jéehua tyámuaꞌ naa tyuꞌmuárɨeꞌen siajta aꞌɨ́jna jɨn jɨꞌréꞌcan jɨmeꞌ nye jitze ajtyamaꞌcáantaj xáꞌraꞌnyij. 9 Nyáaj nu muaꞌajmaj jáꞌmuaxɨeꞌveꞌ aꞌyájna tɨꞌɨj ajta nyéetzij tyíꞌnyaxɨeꞌveꞌ ɨ nyavástaraꞌ, siataꞌaj aꞌɨ́jna jitze séjreꞌej ɨ nyaj jɨn jáꞌmuaxɨeꞌveꞌ. 10 Tɨpuaꞌaj siaꞌráꞌastej ɨ nyúucarij ɨ nyaj nyeríj jamuáaꞌixaj, aꞌɨ́j xu jitze séeriaꞌaj xáꞌjuꞌun ɨ nyaj jɨn jáꞌmuaxɨeꞌveꞌ, aꞌyájna nyatɨꞌɨj nyáaj tyáꞌastej ɨ nyúucariaꞌraꞌ ɨ nyavástaraꞌ nyajta aꞌɨ́j jimi séejreꞌ ɨ tɨ jɨn nyaxɨeꞌveꞌ.

11 ’Aꞌyaa nu tyajáꞌmuaꞌixaatyeꞌ siaj sij nyaj jamuán huatóotyamuaꞌveꞌen, ajta siaj sij aꞌnáj tɨnaꞌaj jutyamuaꞌveꞌej. 12 Aꞌíi puꞌij aꞌɨ́ɨn puéꞌeen ɨ nyúucarij ɨ nyaj jɨn tyajáꞌmuaꞌijcatyeꞌen tɨ aꞌyan tɨjɨn: Siataꞌaj huóoxɨeꞌveꞌen séej jamuán siajta séej, aꞌyájna nyatɨꞌɨj nyáaj nyeríj tyajaꞌmuaxɨeꞌveꞌ muaꞌajmaj. 13 Aꞌíi pu aꞌɨ́ɨn puéꞌeen ɨ tɨ jɨn jéetzeꞌ ámiteereꞌ tɨ aꞌtɨ́j jaxɨeꞌveꞌ ɨ juxaꞌaj tyévij aꞌɨ́jna ɨ tɨ jitzán maꞌcan huámuɨꞌnyij. 14 Muaꞌaj xu nyetyeɨ́ɨtyeristyamuaꞌ puéꞌeen, tɨpuaꞌaj aꞌyan xáarɨnyij jeꞌej nyej nyáaj tyajáꞌmuaꞌijtyeꞌ. 15 Canu cheꞌ aꞌyan jamuaatámuaꞌsij yee mu siaj tyíꞌhuɨɨreꞌ nye jimi, jiꞌnye sɨ́ɨj tɨ tyíꞌhuɨɨreꞌ capu jamuaꞌreej jeꞌej tɨ rɨcɨj ɨ tɨ tyéꞌijtyeꞌ. Aꞌyaa nu jamuatamuaꞌmuaj tɨjɨn nyaꞌ amíincustyamuaꞌ, jiꞌnye nuꞌríj néijmiꞌi tyajamuaatéꞌexaa ɨ tɨ nyavástaraꞌ nyéetzij tyinaatéꞌexaaj. 16 Caxu muaꞌaj nyéetzij naꞌantyíhuoj, sulu nyáaj nu muaꞌajmaj jamuaꞌantyíhuoo, nyajta aꞌɨ́jna jɨn tyajamuaataꞌíj siaj sij huácɨɨnyej siajta tyámuaꞌ naa tyuꞌmuárɨeꞌen ɨ Dios jimi, ajta jusén jɨn huatyáꞌɨtzeereꞌen ɨ siaj jɨn tyuꞌmuárɨej. Aꞌyaa puꞌij ɨ nyavástaraꞌ néijmiꞌi tyajamuaatáꞌsij ɨ siaj jaatáhuaviiraj nye jitze maꞌcan. 17 Aꞌíi pu aꞌɨ́ɨn puéꞌeen ɨ nyaj jáꞌmuaꞌijtyeꞌ: Siaj huóoxɨeꞌveꞌen séej jamuán siajta séej.

Ɨ maj yan huacháatɨmee ɨ cháanacaj japua mu jájchaꞌɨɨreꞌ ɨ Jesús majta aꞌɨ́ɨjma ɨ maj jitzán ajtyámaꞌcan

18 ’Tɨpuaꞌaj majáꞌmuaxanaꞌveꞌej ɨ maj yan huacháatɨmee ɨ cháanacaj japua, aꞌyaa xu tyáꞌmuaꞌreeriaj maj nyéetzij anaquéej naataxánaꞌvej. 19 Tɨpuaꞌaj muaꞌaj yan siamaꞌcaantaj ɨ cháanacaj japua, aꞌɨ́ɨmaj mu jaꞌmuaxɨeꞌvaꞌcajcheꞌ ɨ maj yan huacháatɨmee, aꞌyájna matɨꞌɨj tyihuáꞌxɨeꞌveꞌ ɨ jutyéɨtyeristyamuaꞌ. Ajta nyáaj nu jamuaꞌvaꞌjajpua huaꞌ tzajtaꞌ ɨ maj yan séejreꞌ ɨ cháanacaj japua, aꞌɨ́j mu jɨn jáꞌmuaxanaꞌveꞌ ɨ maj yan huacháatɨmee ɨ cháanacaj japua, jiꞌnye caxu cheꞌ huaꞌ jitze ajtyámaꞌcan. 20 Xoꞌtámuaꞌreej ɨ nyaj aꞌyan tyajamuaatéꞌexaa tɨjɨn: “Capu aꞌtɨ́j jéetzeꞌ juxɨeꞌveꞌ quee aꞌɨ́jna ɨ tɨ tyéꞌijtyeꞌ.” Tɨpuaꞌaj meríj nyéetzij jeꞌej puaꞌaj náaruj, aꞌyaa mu majta muaꞌajmaj jeꞌej puaꞌaj jáꞌmuaꞌuuren, ajta tɨpuaꞌaj meríj jaꞌantzaahuaj ɨ nyenyúucaa, aꞌyaa mu majta tyáꞌantzaahuatyeꞌsij jeꞌej siaj muaꞌaj tyihuáꞌmuaꞌtyen. 21 Néijmiꞌi mu jɨn aꞌyan jáꞌmuaꞌuuren aꞌɨ́jcɨ jɨmeꞌ siaj nyéetzij náꞌtzaahuatyeꞌ, jiꞌnye camu jamuaꞌtyej aꞌɨ́jcɨ ɨ tɨ unyojoꞌtaꞌítyacaꞌ.

22 ’Camu aꞌɨ́ɨmaj tyiꞌtɨ́j jɨn aꞌɨtzéeriaꞌcaj, tɨpuaꞌaj nyequee yavaꞌcányejnyiicheꞌ nyej nyij tyihuóꞌixaatyeꞌen. Ajta ijíij capu cheꞌ tyiꞌtɨ́j huaꞌ japua huatányuusij aꞌɨ́jcɨ jɨmeꞌ ɨ maj ootyáꞌɨtzee ɨ Dios jimi, 23 jiꞌnye aꞌɨ́ɨmaj ɨ maj nyaxanaꞌveꞌ, aꞌɨ́ɨ mu majta jaxanaꞌveꞌ ɨ nyavástaraꞌ. 24 Camu tyiꞌtɨ́j jɨn aꞌɨtzéeriaꞌcaj, tɨpuaꞌaj nyequee aꞌyan huárɨnyiicheꞌ tyiꞌtɨ́j jɨmeꞌ tɨꞌɨj quee aꞌnáj aꞌtɨ́j huarɨ́j, ajta aꞌɨ́ɨmaj mu meríj naaséj, majta móoj nyaxanaꞌveꞌ, majta aꞌyan chaꞌtaj manaꞌaj tyáꞌxanaꞌveꞌ ɨ nyavástaraꞌ. 25 Ajta aꞌyaa pu tyíꞌrɨcɨj, jiꞌnye aꞌyaa pu tyúuxɨeꞌveꞌ tɨ aróoꞌastej jeꞌej tɨ tyéꞌyuꞌsiꞌ ɨ yuꞌxarij jitze ɨ maj jɨn tyíꞌijta tɨ aꞌyan tɨjɨn: “Aꞌɨ́ɨmaj mu naataxánaꞌvej ajta canu tyiꞌtɨ́j jɨn ootyáꞌɨtzee.”

26 ’Ajta tɨꞌɨj uvéꞌnyej ɨ tɨ jaꞌmua japua huatányuusij, ɨ nyaj uyoꞌtaꞌítyij aꞌɨ́jna jitze maꞌcan ɨ nyavástaraꞌ, aꞌɨ́jna ɨ júuricamej tɨ Dios jimi jáꞌmaꞌcan, aꞌɨ́ɨ pu nye jitze maꞌcan tyuꞌtaxájtaj. 27 Muaꞌaj xu siajta nye jitze maꞌcan tyihuoꞌtéꞌexaatyeꞌej, jiꞌnye muaꞌaj xu nyaj jamuán huacɨ́j nyatɨꞌɨj nyanaꞌaj aꞌyan tyuꞌtaséjre.

16

1 ’Aꞌyaa nu tyajáꞌmuaꞌixaatyeꞌ siaj sij quee jaatapuáꞌcɨtaj siaj nye jimi tyáꞌtzaahuatyeꞌ. 2 Aꞌɨ́ɨmaj mu jamuiꞌráꞌityij ɨ tyeyúuj tzajtaꞌ, ajta aꞌyan tyeꞌmej maj séecan jáꞌmuacuiꞌnyij aꞌyan metyiꞌmuaꞌastɨj maj ɨ Dios jimi tyíꞌhuɨɨreꞌ. 3 Aꞌyaa mu rɨnyij, jiꞌnye camu nyamuaꞌtyej, camu majta jamuaꞌtyej ɨ nyavástaraꞌ.

4 ’Aꞌyaa nu tyajáꞌmuaꞌixaatyeꞌ siataꞌaj sij joꞌtámuaꞌreej tɨpuaꞌaj arí aꞌyan atyojoꞌréꞌnyej, jeꞌej nyej nyáaj nyeríj tyajamuáaꞌixaa.

Jeꞌej tɨ tyíꞌmuarɨeꞌ ɨ júuricamaꞌraꞌ ɨ Dios

’Canu aꞌyan tyajamuaatéꞌexaa jájcuaj ɨmuáj, jiꞌnye nyáaj nu jaꞌmua jamuán yésejriaꞌcaꞌaj. 5 Ajta ijíij nu joꞌmej aꞌɨ́jcɨ jimi ɨ tɨ unyojoꞌtaꞌítyacaꞌ, ajta capu sɨ́ɨj tɨ jaꞌmua jitze ajtyámaꞌcan nyeꞌihuoꞌ jóꞌnyaj jóꞌyiꞌij, 6 sulu aꞌyaa xu seríj tyityatóoxamuɨjrityej, aꞌɨ́jcɨ jɨmeꞌ jeꞌej nyaj nyeríj tyajamuaatéꞌexaa. 7 Ajta aꞌyaa nu tyajáꞌmuaꞌixaatyeꞌ tzáahuatyiꞌraꞌaj jɨmeꞌ tɨjɨn: Jéetzeꞌ pu jamuatyáhuɨꞌrii nyaj jóꞌraꞌnyij. Jiꞌnye tɨpuaꞌaj nyequee jóꞌraꞌnyij, capu yavaꞌcányesij jaꞌmua jimi ɨ tɨ jaꞌmua japua huatányuusij, ajta tɨpuaꞌaj nyoꞌraꞌnyij, nyáaj nu ujamojoꞌtaꞌítyiꞌraj. 8 Tɨꞌɨj aꞌɨ́ɨn yavaꞌcáanyej, aꞌɨ́ɨ pu tyámuaꞌ naa tyihuoꞌtaséjrataj ɨ maj yan séejreꞌ ɨ cháanacaj japua ɨ maj áꞌɨtzeereꞌ, majta ɨ maj quee jɨꞌréꞌnyeꞌej séejreꞌ, ajta aꞌtyán tɨ ɨ Dios jaꞌxɨjtyeꞌen. 9 Aꞌtɨ́j tɨ áꞌɨtzeereꞌ aꞌɨ́ɨ pu aꞌɨ́ɨn puéꞌeen ɨ tɨquee nye jimi tyáꞌtzaahuatyeꞌ, 10 ajta ɨ tɨquee tyiꞌtɨ́j jɨn áꞌɨtzeereꞌ, nyáaj nu aꞌɨ́ɨn puéꞌeen, ɨ nyaj joꞌméj ɨ nyavástaraꞌ jimi, siajta muaꞌaj caxu cheꞌ nyeséejran, 11 ajta ɨ Dios tɨ puéjtzij jaatáꞌsij, aꞌɨ́ɨ pu aꞌɨ́ɨn puéꞌeen ɨ tɨ íiyan tyíꞌijta ɨ cháanacaj japua, tɨ ajta arí jimi aꞌyan tyoꞌxáꞌpuɨꞌɨntariꞌhuacaꞌ tɨꞌij puéjtzij jáacɨꞌtyij.

12 ’Jéehua pu óocheꞌ ɨ nyaj tyajáꞌmuaꞌixaatyeꞌen, ajta capu eexúj ijíij jáꞌmuaɨꞌriityeꞌ siaj sij muaꞌaj néijmiꞌi joꞌitéej xáꞌraꞌnyij. 13 Tɨꞌɨj uvéꞌnyej ɨ tɨ jɨꞌréꞌcan jɨmeꞌ júuricamaꞌraꞌ puéꞌeen ɨ Dios, aꞌɨ́ɨ pu néijmiꞌi tyajaꞌmuamuaꞌtyen ɨ tɨ aꞌyan tyiꞌjaꞌyájna, jiꞌnye capu jusɨ́ɨj jájtyoosij ɨ tɨ jɨn tyajáꞌmuaꞌixaatyeꞌen, sulu aꞌyaa pu tyajáꞌmuaꞌixaatyeꞌen jeꞌej tɨ tyíꞌnamuaj, ajta jamuaatéꞌexaatyeꞌsij jeꞌej tɨ tyeꞌmej. 14 Aꞌɨ́ɨ pu jaataséjrataj ɨ nyaj jɨn naa huaséꞌrin, jiꞌnye aꞌɨ́j pu ancuriáaꞌsij ɨ tɨ nyéetzij nyaꞌaꞌrij, ajta jeꞌen jaꞌmua jimi jaatyátoosij. 15 Néijmiꞌi ɨ tɨ nyavástaraꞌ tyíꞌijchaꞌɨj, aꞌɨ́ɨ pu ajta nyéetzij tyíꞌnyaꞌaꞌrij, aꞌɨ́j nu jɨn aꞌyan tyuꞌtaxájtacaꞌ tɨ ɨ júuricamaꞌraꞌ ɨ Dios aꞌɨ́jna ancuriáaꞌsij ɨ tɨ nyéetzij nyaꞌaꞌrij ajta jeꞌen muaꞌajmaj jamuaatáꞌsij.

16 ’Capu cheꞌ aꞌchu áꞌtyeeren, siatɨꞌɨj muaꞌaj quee cheꞌ nyeséejran, ajta aꞌtzúj jéetzeꞌ majcaꞌhuáyee xu sijta nyeséejran.

Ɨ siaj jɨn juxaamuɨjrityeꞌ aꞌɨ́ɨ pu jamuaatatyámuaꞌvisteꞌsij

17 Aj mu mij séecan ɨ maj jamuán huacɨ́j aꞌyan tyúuꞌihuoꞌracaꞌaj séej jaꞌmua majta séej tɨjɨn:

—¿Jiꞌnye huatóomuaꞌaj aꞌɨ́jna ɨ nyúucarij? Aꞌyaa pu tyíꞌtaꞌixaatyeꞌ tɨquee cheꞌ áꞌtyeeren tyatɨꞌɨj quee cheꞌ jaséjran, tyajta jeꞌen majcaꞌhuáyee tyijtá jaséjran, ajta aꞌyan tyíꞌxaj tɨ aꞌáa joomaꞌaj jaꞌmej ɨ juvástaraꞌ jimi. 18 ¿Jiꞌnye huatóomuaꞌaj aꞌɨ́jna ɨ nyúucarij tɨ jɨ́meꞌ yee tɨquee cheꞌ aꞌchu áꞌtyeeren? Catu yóꞌitej tyiꞌtɨ́j tɨ tyáxajta.

19 Jesús pu jáamuaꞌreeriꞌ maj jaxɨeꞌvaꞌcaꞌaj maj tyeeꞌíhuoꞌ, aꞌyaa puꞌij tyihuoꞌtéꞌexaaj tɨjɨn:

—Nyáaj nu nyeríj aꞌyan tyajamuaatéꞌexaa tɨquee cheꞌ aꞌchu áꞌtyeeren siatɨꞌɨj quee cheꞌ nyeséejran, siajta majcaꞌhuáyee xu sijta nyeséejran. ¿Nyi aꞌíjna jɨn muaꞌaj setyúuꞌihuoꞌ? 20 Aꞌyaa nu tyajáꞌmuaꞌixaatyeꞌ tzáahuatyiꞌraꞌaj jɨmeꞌ, siaj muaꞌaj juyiinyixɨꞌɨn, siajta huatóoxaamujrityeꞌsij, majta aꞌɨ́ɨmaj mu huatóotyamuaꞌveꞌsij ɨ maj yan huacháatɨmee ɨ cháanacaj japua. Tyij siajta muaꞌaj juxaamuɨjrityeꞌ, aꞌɨ́j xu jɨn huatóotyamuaꞌveꞌsij ɨ siaj jɨn juxaamuɨjrityeꞌ. 21 Tɨꞌɨj ɨ íitaj ootacuíꞌnyej aꞌɨ́jcɨ jɨmeꞌ tɨ tyiyóoj jaꞌmej, jéehua pu jajpuéetzij jaꞌmej tɨꞌɨj atyojoꞌréꞌnyej aꞌtzáaj tɨ tyiyóoj jaꞌmej, ajta tɨꞌɨj huanɨeꞌhuaj ɨ páꞌrɨꞌɨj, aj puꞌij yoꞌhuáꞌxɨj ɨ tɨ jɨn jajpuéjtzicaꞌaj, aꞌɨ́jna jɨmeꞌ tɨ jéehua huatóotyamuaꞌveꞌsij aꞌɨ́jcɨ jɨmeꞌ ɨ páꞌrɨꞌɨj tɨ huanɨeꞌhuacaꞌ íiyan ɨ cháanacaj japua. 22 Aꞌyaa xu sij siajta muaꞌaj ijíij tyaꞌajpuéjtzij, nyajta nyáaj, nyajtáhuaꞌaj nu jáꞌmuasejran, aj xu sij jéehua huatóotyamuaꞌveꞌsij, ajta capu ɨꞌríitaj jaꞌmej tɨ aꞌtɨ́j jamuáaꞌriꞌraj ɨ siaj jɨn jutyamuaꞌveꞌ.

23 ’Aꞌájna xɨcáaraꞌ jitze caxu cheꞌ tyiꞌtɨ́j naataꞌíhuoꞌraj. Aꞌyaa nu tyajáꞌmuaꞌixaatyeꞌ tzáahuatyiꞌraꞌaj jɨmeꞌ tɨ ɨ nyavástaraꞌ néijmiꞌi tyajamuaatáꞌsij tyiꞌtɨ́j siaj jaatáhuaviiraj nye jitze maꞌcan. 24 Tɨꞌɨj naꞌaj ya tɨ jeꞌréꞌnyej caxu seexúj muaꞌaj tyiꞌtɨ́j jaatáhuaviiriꞌ nye jitze huatamaꞌcan, siataꞌaj jaatáhuaviij, aj xu sij jaꞌancuriáaꞌsij, siajta jeꞌen néijmiꞌi jɨn huatóotyamuaꞌveꞌsij.

Jesús pu aꞌɨ́ɨn puéꞌeen ɨ tɨ néijmiꞌi jɨn tyuꞌtyáamueꞌtɨj íiyan ɨ cháanacaj japua

25 ’Aꞌyaa nu nyeríj tyajamuáaꞌixaa séej nyúucarij jɨmeꞌ, ajta atyojoꞌréꞌnyesij ɨ xɨcáaraꞌ nyej quee cheꞌ seequéj tyajaꞌmuaꞌixáatyeꞌej naꞌmej, sulu huatoojéꞌyacan nu jɨn tyajáꞌmuaꞌixaatyeꞌen jeꞌej tɨ tyíꞌeen ɨ nyavástaraꞌ jimi. 26 Aꞌájna xɨcáaraꞌ jitze, muaꞌaj xu huatyényuusij nye jitze maꞌcan, ajta canu aꞌyan tyajáꞌmuaꞌixaatyeꞌ nyej nyáaj jaatáhuaviiraj ɨ nyavástaraꞌ nyej nyij jaꞌmua jɨmeꞌ huatyényuunyij, 27 jiꞌnye aꞌɨ́ɨ pu ɨ nyavástaraꞌ jáꞌmuaxɨeꞌveꞌ. Aꞌyaa pu tyajaꞌmuaxɨeꞌveꞌ aꞌɨ́jcɨ jɨmeꞌ siaj muaꞌaj nyéetzij nyaxɨeꞌveꞌ, siajta tyáꞌtzaahuatyeꞌ nyaj ɨ Dios jimi joꞌvéꞌmej. 28 Aꞌáa nu ɨ nyavástaraꞌ jimi jaꞌrájraa nyej nyij aꞌyan vaꞌcáanyej ɨ cháanacaj japua, ajta ijíij aꞌyaa nu tyíchesij ɨ cháanacaj japua, nyej nyij jóꞌraꞌnyij ɨ nyavástaraꞌ jimi.

29 Aj mu mij ɨ maj jamuán huacɨ́j aꞌyan tyaatéꞌexaa tɨjɨn:

—Ijíij paj períj jaꞌhuooꞌitéericɨꞌcan jɨn tyíꞌxaj, capáj cheꞌ séej nyúucarij jɨn tyíꞌxaj. 30 Tuꞌríj jamuaꞌreej paj néijmiꞌi tyíꞌmuaꞌreej, ajta quee juxɨeꞌveꞌ tɨ aꞌtɨ́j tyiꞌtɨ́j muaꞌihuoꞌraj. Aꞌɨ́j tu jɨn tyáꞌtzaahuatyeꞌ paj ɨ Dios jimi joꞌvéꞌmej.

31 Jesús pu aꞌyan tyihuoꞌtéꞌexaa tɨjɨn:

—¿Nyij xaa seríj ijíij tyáꞌtzaahuatyeꞌ? 32 Puꞌríj ijíij tyaꞌráꞌaj, ijíij puꞌríj aꞌáan putyajáꞌrɨcɨj siatɨꞌɨj muaꞌaj joꞌcɨ́xɨꞌɨj sɨ́ɨj ajta sɨ́ɨj, jusén tacan xúsij yanuurɨésij. Ajta canu nyasɨ́ɨj huatyáꞌɨtzeereꞌej, jiꞌnye ɨ nyavástaraꞌ pu nyaj jamuán yésejreꞌ. 33 Aꞌyaa nu tyajáꞌmuaꞌixaatyeꞌ siaj sij tyámuaꞌ huárɨnyij ɨ jutzájtaꞌ aꞌɨ́jcɨ jɨmeꞌ siaj nye jitze ajtyámaꞌcan. Jéehua xu jajpuéetzij xáꞌjuꞌun íiyan cháanacaj japua, ajta siataꞌaj huatyóocaꞌnyej, jiꞌnye nyáaj nuꞌríj jaꞌantyimuéꞌtɨj ɨ cháanacaj.

17

Jesús pu huaꞌ jɨmeꞌ jahuoo ɨ maj jamuán huacɨ́j

1 Tɨꞌɨj ɨ Jesús aꞌyan tyuꞌtaxáataj, aj puꞌij jútyeꞌ jóꞌnyeeriacaꞌ ajta aꞌyan tyuꞌtaxájtacaꞌ tɨjɨn:

—Nyavástaraꞌ, puꞌríj aꞌájna atyojoꞌréꞌnyej aꞌtzáaj paj jaaxáꞌpuɨꞌɨntarej, pataꞌaj tyámuaꞌ tyeetyátoonyij aꞌyóoj, taꞌaj ij ajta aꞌɨ́ɨn tyámuaꞌ tyimuaatyátoonyij muéetzij. 2 Jiꞌnye muáaj paj períj néijmiꞌi jɨn tyeꞌentyáarujtyej aꞌɨ́jcɨ aꞌyóoj, mataꞌaj mij néijmiꞌi jusén jɨn júurij muáꞌraꞌnyij ɨ paj jaatáviꞌtɨstej. 3 Ajta aꞌɨ́jna ɨ maj júurij muáꞌjuꞌun jusén jɨmeꞌ, aꞌɨ́ɨ pu aꞌɨ́ɨn puéꞌeen ɨ maj muéetzij muáamuaꞌtyij, paj muáaj panaꞌaj aꞌɨ́ɨn puéꞌeen ɨ Dios tɨ tzáahuatyiꞌraꞌaj jɨn séejreꞌ, ajta aꞌɨ́jna ɨ Cɨríistuꞌ ɨ paj muáaj uyoꞌtaꞌítyacaꞌ.

4 ’Nyáaj nu nyeríj tyámuaꞌ tyimuaatáꞌ huaꞌ jimi ɨ maj aꞌyan huacháatɨmee ɨ cháanacaj japua, jiꞌnye nuꞌríj jaꞌantyicɨꞌɨj ɨ paj jɨn tyinaataꞌíj. 5 Ajta ijíij nyavástaraꞌ, pataꞌaj tyámuaꞌ tyinaatyátoonyij ajimi, aꞌyájna patɨꞌɨj tyámuaꞌ tyinyatáꞌcareꞌej nyatɨꞌɨj ajamuán ajoꞌcatyii tɨꞌɨj quee xu séeriaꞌcaj ɨ cháanacaj.

6 ’Aꞌɨ́ɨmaj ɨ paj huaꞌantyíhuoj íiyan ɨ cháanacaj japua pej pij naatáviꞌtɨstej, nuꞌríj huoꞌtéꞌexaa aꞌtɨ́j paj puéꞌeen. Aꞌɨ́ɨ mu aꞌtyéɨtyeristyamuaꞌ puéꞌeenyeꞌej, ajta muáaj paj naatáviꞌtɨstej, majta meríj jaꞌantzaahuaj aꞌnyúucaa. 7 Aꞌɨ́ɨmaj mu meríj jamuaꞌreej tɨ néijmiꞌi muéetzij jimi tyejeꞌrámaꞌcan, 8 jiꞌnye aꞌɨ́j nu huoꞌtéꞌexaa ɨ nyúucarij ɨ paj muáaj naatéꞌexaa, aꞌɨ́ɨ mu mij meríj jaꞌantzaahuaj. Majta jáamuaꞌreeriꞌ nyaj jɨꞌréꞌcan jɨmeꞌ muéetzij jimi joꞌvéꞌmej, majta tyáꞌantzaahuaj paj muáaj unyojoꞌtaꞌítyacaꞌ.

9 ’Aꞌyaa nu huaꞌ jɨmeꞌ tyíꞌmuahuaviij, canu aꞌyan tyíꞌmuahuaviij aꞌɨ́ɨjma jɨmeꞌ ɨ maj aꞌyan séejreꞌ ɨ cháanacaj japua, sulu huaꞌ jɨmeꞌ ɨ paj naatáviꞌtɨstej, jiꞌnye aꞌɨ́ɨ mu aꞌtyéɨtyeristyamuaꞌ puéꞌeen. 10 Néijmiꞌi ɨ maj nyetyeɨ́ɨtyeristyamuaꞌ puéꞌeen, aꞌɨ́ɨ mu majta aꞌtyéɨtyeristyamuaꞌ puéꞌeen, majta ɨ maj aꞌtyéɨtyeristyamuaꞌ puéꞌeen, aꞌɨ́ɨ mu majta nyetyeɨ́ɨtyeristyamuaꞌ puéꞌeen, aꞌɨ́ɨjma puꞌij jitze séejreꞌ ɨ nyaj jɨn naa huaséꞌrin.

11 ’Canu cheꞌ nyáaj yan huatyáꞌɨtzeereꞌej ɨ cháanacaj japua, majta aꞌɨ́ɨmaj mu aꞌyan huatyáꞌɨtzeereꞌej, nyajta nyáaj nu joꞌméj muéetzij jimi. Nyavástaraꞌ mu paj tyámuaꞌ een, huóꞌchaꞌɨj aꞌɨ́jna jitze maꞌcan ɨ paj jɨn ántyapuaj, aꞌɨ́jna ɨ paj jɨn aꞌyan naatamuaꞌaj, mej mij tyámuaꞌ eenyeꞌ, aꞌyájna tyatɨꞌɨj ityáj. 12 Nyatɨꞌɨj nyáaj huaꞌ jamuán aꞌyan séjriaꞌcaꞌaj ɨ cháanacaj japua, nyáaj nu tyámuaꞌ tyihuáꞌchaꞌɨɨcaꞌaj ajitze maꞌcan. Capu sɨ́ɨj tɨ huaꞌ jitze ajtyámaꞌcan jóꞌvej, sulu aꞌɨ́ɨ puꞌuj ɨ tɨ arí jimi aꞌyan tyaꞌtácatyiij tɨꞌij puéjtzij jáacɨꞌtyij, taꞌaj ij aꞌyan tyaꞌróoꞌastej jeꞌej tɨ tyéꞌyuꞌsiꞌ ɨ yuꞌxarij jitze.

13 ’Nyajta ijíij aꞌáa nu joꞌmej muéetzij jimi, ajta aꞌyaa nu tyíꞌxaj nyatɨꞌɨj nyooj yahuatyéjvee ɨ cháanacaj japua, mataꞌaj mij néijmiꞌi aꞌyan chaꞌtaj manaꞌaj tyityatóotyamuaꞌveꞌen nyatɨꞌɨj nyáaj tyíꞌnyetyamuaꞌveꞌ. 14 Nyáaj nu nyeríj huóꞌixaaj aꞌnyúucaa, majta aꞌɨ́ɨmaj mu huaꞌajchaꞌɨɨreꞌ ɨ maj aꞌyan huacháatɨmee ɨ cháanacaj japua, jiꞌnye camu huaꞌ jitze ajtyámaꞌcan ɨ maj yan séejreꞌ, aꞌyájna nyatɨꞌɨj nyajta nyáaj quee yan tyíꞌmaꞌcan ɨ cháanacaj japua. 15 Canu aꞌyan tyíꞌmuahuaviij paj hueꞌrátoonyij ɨ cháanacaj japua, sulu paj tyámuaꞌ tyihuóꞌchaꞌɨɨn aꞌɨ́jcɨ jimi ɨ tɨ jeꞌej puaꞌaj tyíꞌeen. 16 Aꞌyájna nyatɨꞌɨj nyáaj quee yan tyíꞌmaꞌcan ɨ cháanacaj japua, camu majta aꞌɨ́ɨmaj aꞌyan maꞌcan ɨ cháanacaj japua. 17 Pataꞌaj tyámuaꞌ tyihuoꞌtyátoonyij aꞌjimi, aꞌɨ́jcɨ jɨmeꞌ ɨ tɨ jɨꞌréꞌcan jɨmeꞌ, ajta aꞌɨ́jna ɨ tɨ jɨꞌréꞌcan jɨmeꞌ aꞌɨ́ɨ pu aꞌɨ́ɨn puéꞌeen aꞌnyúucaa. 18 Aꞌyájna patɨꞌɨj tyinyojoꞌtaꞌítyacaꞌ aꞌɨ́ɨjma jimi ɨ maj aꞌyan séejreꞌ ɨ cháanacaj japua, aꞌyaa nu chaꞌtaj nyanaꞌaj nyáaj tyihuoꞌtaꞌítyij aꞌɨ́ɨjma jimi ɨ maj yan séejreꞌ ɨ cháanacaj japua. 19 Nyajta nyáaj, aꞌyaa nu huaꞌ jitze maꞌcan tyuꞌtányatoj, mej mij majta aꞌɨ́ɨmaj tyámuaꞌ tyityeetyátuiihuaj aꞌɨ́jcɨ jitze ɨ tɨ aꞌyan tyiꞌjaꞌyájna.

20 ’Canu aꞌɨ́ɨmaj jɨmeꞌ nyanaꞌaj aꞌyan tyíꞌmuahuaviij, sulu nyajta nu aꞌyan tyíꞌmuahuaviij huaꞌ jitze maꞌcan ɨ maj tyáꞌantzaahuatyeꞌsij matɨꞌɨj jáanamuaj ɨ nyúucarij aꞌɨ́ɨmaj maj huoꞌtéꞌexaatyeꞌej. 21 Aꞌyaa nu tyíꞌmuahuaviij maj néijmiꞌi aꞌɨ́ɨmaj tyámuaꞌ eenyeꞌ mej mij quee séecan ajtacɨ́ꞌcaꞌan, aꞌyájna patɨꞌɨj muáaj nyavástaraꞌ nye jimi tyíꞌsejreꞌ nyajta aꞌjimi séejreꞌ, mej mij majta aꞌɨ́ɨmaj ityájma jimi séeriaꞌaj muáꞌraꞌnyij, mataꞌaj mij aꞌɨ́ɨmaj ɨ maj aꞌyan huacháatɨmee ɨ cháanacaj japua tyáꞌantzaahuatyeꞌen paj muáaj nyojoꞌtaꞌítyacaꞌ. 22 Aꞌyaa nu chaꞌtaj nyanaꞌaj tyámuaꞌ tyihuoꞌtyájtoo aꞌɨ́jcɨ jɨmeꞌ ɨ tɨ naa huaséꞌrin ɨ paj jɨn tyámuaꞌ tyinaatáꞌ, mej mij sɨ́ɨj manaꞌaj puéꞌeenyeꞌ, aꞌyájna patɨꞌɨj muáaj nyajta nyáaj sɨ́ɨj tyanaꞌaj tyiꞌtyapuéꞌeen, 23 nyáaj nu huaꞌ jimi séejreꞌ, pajta muáaj nye jimi séejreꞌ, mataꞌaj mij majta aꞌɨ́ɨmaj néijmiꞌi sɨ́ɨj manaꞌaj pueꞌéenyeꞌej muáꞌraꞌnyij, mej mij aꞌɨ́ɨmaj ɨ maj aꞌyan huacháatɨmee ɨ cháanacaj japua jáamuaꞌreej paj muáaj nyojoꞌtaꞌítyacaꞌ, pajta huaꞌxɨeꞌveꞌ aꞌyájna patɨꞌɨj nyéetzij tyíꞌnyaxɨeꞌveꞌ.

24 ’Nyavástaraꞌ, muáaj paj naatáviꞌtɨstej, aꞌyaa nu nyij tyáꞌxɨeꞌveꞌ maj nyaj jamuán séeriaꞌaj muáꞌraꞌnyij jóꞌnyaj joꞌtyaváaj naꞌmej, mataꞌaj mij jaaséej ɨ tɨ huápuɨꞌɨj naa huaséꞌrin ɨ paj jɨn tyámuaꞌ tyinaatáꞌ, jiꞌnye muáaj paj nyaxɨeꞌvaꞌcaꞌaj jájcuaj ɨmuáj tɨꞌɨj quee xu séeriaꞌcaj ɨ cháanacaj. 25 Nyavástaraꞌ, mu paj tyámuaꞌ een, camu muamuaꞌtyej aꞌɨ́ɨmaj ɨ maj aꞌyan huacháatɨmee ɨ cháanacaj japua, ajta nyáaj nu muamuaꞌtyej, aꞌyaa mu mij ɨ nyetyeɨ́ɨtyeristyamuaꞌ tyáꞌmuaꞌreej paj muáaj nyojoꞌtaꞌítyacaꞌ. 26 Nuꞌríj huoꞌtaséjra jeꞌej paj huaséꞌrin, nyajta nyooj aꞌyan tyihuaꞌséeratyeꞌej naꞌmej, taꞌaj ij aꞌɨ́jna ɨ paj jɨn nyaxɨeꞌveꞌ huaꞌ jitze huatyáꞌɨtzeereꞌen, ajta nyej nyij nyáaj huaꞌ jimi séeriaꞌaj náꞌraꞌnyij.

18

Matɨꞌɨj jaatyéeviꞌ aꞌɨ́jcɨ ɨ Jesús

(Mt. 26:47-56; Mr. 14:43-50; Lc. 22:47-53)

1 Tɨꞌɨj aꞌyan tyihuoꞌixáatyeꞌej, Jesús pu jóꞌraa, majta aꞌɨ́ɨmaj ɨ maj jamuán huacɨ́j, mej mij antácɨɨnyej után jitze pujmuaꞌ ɨ áchij jitze tɨ aꞌyan tyajaꞌrájtyapuaj tɨjɨn Cedrón. Aꞌáa pu jéehua joꞌuucaꞌaj ɨ aseitúunaj cɨyaraj, aꞌáa puꞌij ɨ joꞌtyájrupij majta ɨ maj jamuán huacɨ́j. 2 Ajta ɨ Judas ɨ tɨ tyuꞌtátuiireꞌsij aꞌɨ́jcɨ ɨ Jesús, aꞌɨ́ɨ pu ajta ujáꞌmuaꞌtyajcaꞌaj aꞌájna, jiꞌnye mueꞌtɨ́j mu aꞌáa jaꞌhuóosɨɨrej ɨ Jesús majta ɨ maj jamuán huacɨ́j. 3 Aꞌáa puꞌij ɨ Judas jaꞌráꞌaj majta jamuán ɨ xantáaruꞌuj majta séecan ɨ maj tyeyúuj tzajtaꞌ tyíꞌchaꞌɨj, aꞌɨ́ɨmaj mu uhuojoꞌtaꞌítyacaꞌ ɨ maj tyihuáꞌijtyeꞌ ɨ puaaríij majta ɨ fariseos. Néijmiꞌi mu huatátzaveꞌsimaꞌaj majta tyámuaꞌ éenyeꞌej mej mij huatyényoꞌseꞌen. 4 Ajta ɨ Jesús puꞌríj jamuaꞌreeriacaꞌaj jeꞌej tɨ tyiꞌrɨnyíicheꞌ, aꞌɨ́j pu jɨn eerájraa tɨꞌij huaꞌantyinájchacaꞌ ajta aꞌyan tyihuoꞌtaꞌíhuoꞌriꞌ tɨjɨn:

—¿Aꞌtanyíj setyáhuoonyij?

5 Aꞌyaa mu tyaatéꞌexaa tɨjɨn:

—Aꞌɨ́jcɨ ɨ Jesús Nazaret tɨ jáꞌmaꞌcan.

Jesús pu aꞌyan tyihuoꞌtéꞌexaaj tɨjɨn:

—Nyáaj nu aꞌɨ́ɨn puéꞌeen.

Ajta aꞌɨ́jna ɨ Judas, ɨ tɨ tyuꞌtátuiireꞌsij, aꞌáa pu huaꞌ jamuán ajoꞌtyávaacaꞌaj ɨ xantáaruꞌ. 6 Tɨꞌɨj ɨ Jesús aꞌyan tyihuoꞌtéꞌexaaj tɨjɨn: Nyáaj nu aꞌɨ́ɨn puéꞌeen, aj mu mij juhuáritaꞌ cáacɨj, majta eetavátzɨj a chóotaꞌ. 7 Jesús puꞌij ajtáhuaꞌaj aꞌyan tyihuoꞌtaꞌíhuoꞌriꞌ tɨjɨn:

—¿Aꞌtanyíj setyáhuoonyij?

Aꞌyaa mu mij majtáhuaꞌaj tyuꞌtaxájtacaꞌ tɨjɨn:

—Aꞌɨ́jcɨ ɨ Jesús Nazaret tɨ jáꞌmaꞌcan.

8 Aj puꞌij ajtáhuaꞌaj ɨ Jesús aꞌyan tyihuoꞌtéꞌexaaj tɨjɨn:

—Nuꞌríj jamuaatéꞌexaa nyej nyáaj aꞌɨ́ɨn puéꞌeen. Tɨpuaꞌaj nyéetzij senyetyáhuoonyeꞌen, siahuoꞌtáꞌ maj jóꞌcɨɨnyej aꞌíimaj ɨ maj nyaj jamuán huacɨꞌɨj.

9 Aꞌyaa pu tyuꞌrɨ́j tɨꞌij aꞌyan tyaꞌróoꞌastej jeꞌej tɨ ɨ Jesús tyuꞌtaxájtacaꞌ tɨ aꞌyan tɨjɨn: “Nyavástaraꞌ, capu sɨ́ɨj jóꞌvej ɨ tɨ huaꞌ jitze ajtyámaꞌcan ɨ paj naatáviꞌtɨstej.” 10 Aj puꞌij aꞌɨ́jna ɨ Simón tɨ ajta Pedro ántyapuaj, aꞌɨ́ɨ pu juchúun íjcutacaꞌ, tɨꞌquij naxɨéeraꞌ muácaꞌtaꞌ tɨ pujmuaꞌ ajtasíjchacaꞌ aꞌɨ́jcɨ ɨ aꞌtɨ́j tɨ aꞌyan ántyapuaj tɨjɨn Malco, aꞌɨ́ɨ pu aꞌɨ́ɨn puéꞌeenyeꞌej ɨ tɨ jahuɨɨriaꞌcaꞌaj aꞌɨ́jcɨ ɨ tɨ néijmiꞌi jɨn antyúumuaꞌreeriacaꞌaj u tyeyúuj tzajtaꞌ. 11 Jesús pu aꞌyan tyaatéꞌexaa aꞌɨ́jcɨ ɨ Pedro tɨjɨn:

—Ucárujtyeꞌ muaꞌ chúun, tɨpuaꞌaj ɨ nyavástaraꞌ aꞌɨ́jna jɨn unyojoꞌtaꞌítyacaꞌ, ¿nyiquee aꞌyan tyúuxɨeꞌveꞌ nyej nyij jaꞌráꞌastijreꞌen?

Tɨꞌɨj ɨ Jesús aꞌáa joꞌtyávaacaꞌaj aꞌɨ́jcɨ jimi ɨ Anás

(Mt. 26:57-58; Mr. 14:53-54; Lc. 22:54)

12 Matɨꞌɨj mij aꞌɨ́ɨmaj ɨ xantáaruꞌ, ajta aꞌɨ́jna ɨ tɨ tyihuáꞌijtyeꞌ, majta ɨ maj tyíꞌchaꞌɨj u tyeyúuj tzajtaꞌ, aꞌɨ́ɨ mu jaatyéeviꞌ aꞌɨ́jcɨ ɨ Jesús, majta jeꞌen jaꞌnáajɨꞌquej. 13 Anaquéej mu mij aꞌáa yoꞌvíꞌtɨj aꞌɨ́jcɨ jimi ɨ Anás, jiꞌnye aꞌɨ́ɨ pu muꞌnyáaraꞌ puéꞌeenyeꞌej aꞌɨ́jcɨ ɨ Caifás, ɨ tɨ aꞌájna ɨmuáj néijmiꞌi jɨn antyúumuaꞌreeriacaꞌaj ɨ tyeyúuj tzajtaꞌ. 14 Aꞌɨ́jna ɨ Caifás, aꞌɨ́ɨ pu aꞌɨ́ɨn puéꞌeenyeꞌej ɨ tɨ aꞌyan tyihuoꞌtéꞌexaatyaꞌcaꞌaj ɨ maj Israel jitze ajtyámaꞌcan tɨ jéetzeꞌ huaꞌtyáhuɨꞌrihuaꞌaj tɨ sɨ́ɨj naꞌaj ɨ tyévij huámuɨꞌnyij huaꞌ jitze maꞌcan ɨ tyeɨ́tyee.

Pedro pu aꞌyan tyuꞌtaxájtacaꞌ tɨjɨn tɨquee jamuaꞌtyej aꞌɨ́jcɨ ɨ Jesús

(Mt. 26:69-70; Mr. 14:66-68; Lc. 22:55-57)

15 Ajta aꞌɨ́jna ɨ Pedro, ajtáhuaꞌaj sɨ́ɨj tɨ ajta huaꞌ jitze ajtyámaꞌcan aꞌɨ́ɨ mu cújtaꞌ huajúꞌcaꞌaj ɨ Jesús. Ajta ɨ sɨ́ɨj ɨ tɨ ajta Jesús jamuán joꞌcháꞌcanyaꞌaj, aꞌɨ́ɨ pu jamuaꞌtyajcaꞌaj ɨ tɨ néijmiꞌi jɨn antyúumuaꞌreeriacaꞌaj ɨ tyeyúuj tzajtaꞌ, aꞌɨ́j pu jɨn jamuán utyájrupij ɨ Jesús aꞌájna a tɨj jaꞌchej aꞌɨ́jna ɨ tɨ tyíꞌijta, 16 ajta aꞌɨ́jna ɨ Pedro apuaꞌquéj pu joꞌtyáꞌɨtzee véjriꞌ a tɨ jaꞌpueertaj. Aj puꞌij aꞌɨ́jna ɨ tɨ jamuaꞌtyej ɨ tɨ néijmiꞌi jɨn antyúumuaꞌreej ajoꞌréꞌnyej ataꞌ puéertaj, tɨꞌquij aꞌyan tyaatéꞌexaa aꞌɨ́jcɨ ɨ íitaj ɨ tɨ aꞌáa tyíꞌchaꞌɨj ataꞌ puéertaj, tɨ jaatáꞌan tɨ ɨ Pedro utyájrutyej. 17 Aj puꞌij aꞌɨ́jna ɨ íitɨꞌ ɨ tɨ aꞌáa tyíꞌchaꞌɨj ataꞌ puéertaj, aꞌyaa pu tyaataꞌíhuoꞌriꞌ aꞌɨ́jcɨ ɨ Pedro tɨjɨn:

—¿Nyi pequee muáaj sɨ́ɨj aꞌɨ́ɨn puéꞌeen ɨ tɨ huaꞌ jitze ajtyámaꞌcan ɨ maj jamuán huacɨꞌɨj aꞌmújcɨj mu tyáataj?

Pedro pu aꞌyan tyaatéꞌexaa tɨjɨn:

—Canu, canu aꞌɨ́ɨn puéꞌeen.

18 Ajta tyámuaꞌ pu tyúꞌseeviꞌij, aꞌɨ́ɨ mu mij ɨ maj tyíꞌhuɨɨreꞌ ɨ tyeyúuj tzajtaꞌ majta ɨ maj tyíꞌchaꞌɨj u tyeyúuj tzajtaꞌ aꞌɨ́ɨ mu óonɨej, aꞌáa mumij jaꞌtaváatɨmaꞌcaa joꞌtɨj jáꞌtaa moopuɨ́styaꞌaj. Ajta ɨ Pedro pu ajta huaꞌ jamuán ajoꞌtyávaacaꞌaj, oopuɨ́styaꞌaj a tɨ jáꞌtaa.

Aꞌɨ́jna ɨ tɨ néijmiꞌi jɨn antyúumuaꞌreej pu tyeeꞌíhuoꞌriꞌ aꞌɨ́jcɨ ɨ Jesús

(Mt. 26:59-66; Mr. 14:55-64; Lc. 22:66-71)

19 Aꞌɨ́jna ɨ tɨ néijmiꞌi jɨn antyúumuaꞌreeriacaꞌaj, aꞌɨ́ɨ pu huatyóochej tɨ tyeeꞌíhuoꞌ aꞌɨ́jcɨ ɨ Jesús aꞌɨ́jna jɨmeꞌ ɨ maj jamuán huacɨ́ꞌcaꞌaj ajta tyiꞌtɨ́j tɨ huaꞌmuaꞌtyajcaꞌaj. 20 Jesús pu aꞌyan tyaatéꞌexaa tɨjɨn:

—Nyáaj nu jéjristaꞌ tyihuóꞌixaaj ɨ tyeɨ́tyee ɨ maj aꞌyan séejreꞌ ɨ cháanacaj japua, aꞌnáj tɨnaꞌaj nu tyihuáꞌmuaꞌtyajcaꞌaj ɨ tyeyúuj tzajtaꞌ, nyajta joꞌmaj jóosɨꞌrii aꞌɨ́ɨmaj ɨ maj Israel jitze ajtyámaꞌcan, canu tyiꞌtɨ́j avíitzij jɨn huataxájtacaꞌ. 21 ¿Jiꞌnye een jɨmeꞌ aꞌyan petyíꞌnyeꞌihuoꞌ? Pataꞌaj aꞌɨ́ɨjma huataꞌíhuoꞌ ɨ maj náanamuajriꞌ, micheꞌ aꞌɨ́ɨmaj jamuaatéꞌexaatyeꞌen tyiꞌtɨ́j nyaj huóꞌixaaj. Aꞌɨ́ɨ mu jamuaꞌreej jeꞌej nyaj tyuꞌxájtacaꞌ.

22 Tɨꞌɨj ɨ Jesús aꞌyan tyuꞌtaxájtacaꞌ, sɨ́ɨj tɨ huaꞌ jitze ajtyámaꞌcan ɨ maj tyíꞌchaꞌɨj u tyeyúuj tzajtaꞌ, aꞌɨ́ɨ pu jaꞌrájvee aꞌyan tyeꞌixáatyeꞌej tɨjɨn:

—¿Nyi aꞌyan petyaatéꞌexaatyeꞌej aꞌɨ́jcɨ ɨ tɨ néijmiꞌi jɨn antyúumuaꞌreej ɨ tyeyúuj tzajtaꞌ?

23 Jesús pu aꞌyan tyaatéꞌexaa tɨjɨn:

—Tɨpuaꞌaj tyiꞌtɨ́j jeꞌej puaꞌaj nyetyuꞌtaxájtacaꞌ, naatéꞌexaatyeꞌ tyiꞌtɨ́j tɨ puéꞌeen, ajta tɨpuaꞌaj xáꞌpuɨꞌ nyetyuꞌtaxájtacaꞌ, ¿jiꞌnye een jɨn petyinaꞌráavaꞌraj?

24 Aj puꞌij ɨ Anás tyuꞌtaꞌíjtacaꞌ maj jaꞌnájɨꞌqueꞌen, majta jeꞌen jáꞌanviꞌtɨj aꞌɨ́jcɨ jimi ɨ Caifás.

Pedro pu ajtáhuaꞌaj jaatyáhueꞌtacaꞌ ɨ Jesús

(Mt. 26:71-75; Mr. 14:69-72; Lc. 22:58-62)

25 Ajta aꞌɨ́jna ɨ Pedro, óocheꞌ pu aꞌáa jóopuɨstyaꞌcaꞌaj joꞌtɨj jáꞌtaa. Matɨꞌɨj aꞌyan tyaataꞌíhuoꞌriꞌ tɨjɨn:

—¿Nyi pequee muáaj sɨ́ɨj aꞌɨ́ɨn puéꞌeen ɨ maj Jesús jamuán huacɨꞌɨj?

Pedro pu tyuꞌtyáhueꞌtacaꞌ, aꞌyan tyiꞌxáataj tɨjɨn:

—Canu, canu aꞌɨ́ɨn puéꞌeen.

26 Aj puꞌij sɨ́ɨj tɨ jahuɨɨriaꞌcaꞌaj aꞌɨ́jcɨ ɨ tɨ néijmiꞌi jɨn antyúumuaꞌreej, tɨ ajta ihuáariaꞌraꞌ puéꞌeenyeꞌej aꞌɨ́jcɨ ɨ aꞌtɨ́j ɨ tɨ Pedro naxɨéeraꞌ ajtasíjchacaꞌ, aꞌɨ́ɨ pu aꞌyan tyaataꞌíhuoꞌriꞌ tɨjɨn:

—¿Nyi nyequee aꞌáa muajáꞌsej aꞌmújcɨj jamuán joꞌtɨj joꞌváatɨmee ɨ aseitúunaj cɨyaraj?

27 Pedro pu ajtáhuaꞌaj jaatyáhueꞌtacaꞌ, aj puꞌij huajíjhuacaꞌ ɨ tyacuáarɨeꞌ.

Tɨꞌɨj ɨ Jesús aꞌáa joꞌtyávaacaꞌaj aꞌɨ́jcɨ jimi ɨ Piláato

(Mt. 27:1-2, 11-31; Mr. 15:1-20; Lc. 23:1-5, 13-25)

28 Matɨꞌɨj mij jeꞌráaviꞌtɨj aꞌɨ́jcɨ ɨ Jesús aꞌájna joꞌtɨj jaꞌchej aꞌɨ́jna Caifás, majta jeꞌen aꞌáa yoꞌréꞌnyijtyej joꞌtɨj jeꞌrácatyii ɨ tajtúhuan tɨ tyíꞌhuɨɨreꞌ huaꞌ jitze maꞌcan ɨ maj Roma jaꞌchej. Ajta arí tapuáꞌrisimaꞌaj, aꞌɨ́ɨmaj ɨ maj Israel jitze ajtyámaꞌcan camu utyájrupij joꞌtɨj ɨ tajtúhuan jeꞌrácatyii, mej mij quee tyiꞌtɨ́j jɨn ootyáꞌɨtzeereꞌen ɨ juyiꞌráj jitze, ajta quee huatáɨꞌriitarij maj jáacuaꞌnyij ɨ cueꞌráj ɨ maj jɨn joꞌtámuaꞌreej aꞌájna xɨcáaraꞌ tɨꞌɨj ɨ Dios tyihuoꞌtúꞌuunyiꞌriꞌ. 29 Aꞌɨ́j pu jɨn ɨ Piláato iirájraa. Aꞌyaa puꞌij tyihuoꞌtéꞌexaaj tɨjɨn:

—¿Tyiꞌtanyí jɨn siaꞌxɨjtyeꞌ aꞌmújcɨj mu tyáataj?

30 Aꞌyaa mu mij tyityaatanyúj tɨjɨn:

—Tɨpuaꞌaj quee tyiꞌtɨ́j jɨn ootyáꞌɨtzeereꞌnyijcheꞌen, catu yamuaatatuíireꞌnyijcheꞌ.

31 Piláato pu aꞌyan tyihuoꞌtéꞌexaaj tɨjɨn:

—Siataꞌaj muaꞌaj jáꞌanviꞌtɨj, siajta joꞌxɨ́jtyeꞌen aꞌyájna tɨꞌɨj tyajáꞌmuaꞌijtyeꞌ ɨ jaꞌmuayeꞌraj.

Majta ɨ maj tyíꞌijta aꞌɨ́ɨjma jimi ɨ maj Israel jitze ajtyámaꞌcan, aꞌyaa mu tyityaatanyúj tɨjɨn:

—Capu ityájma ɨ tyaj Israel jitze ajtyámaꞌcan tatáꞌcaa tyaj aꞌtɨ́j huajéꞌcaj.

32 Aꞌyaa puꞌij tyaꞌróoꞌastej aꞌɨ́jna ɨ nyúucarij ɨ Jesús tɨ jaataxájtacaꞌ aꞌɨ́jna jɨmeꞌ jeꞌej tɨ tyíꞌmuɨꞌnyij. 33 Aj puꞌij ɨ Piláato ajtáhuaꞌaj utyájrupij u chiꞌtáj, tɨꞌquij uyoꞌtajé ɨ Jesús aj puꞌij aꞌyan tyaataꞌíhuoꞌriꞌ tɨjɨn:

—¿Nyi muáaj aꞌɨ́ɨn papuéꞌeen ɨ tɨ tyihuáꞌijtyeꞌ aꞌɨ́ɨmaj ɨ maj Israel jitze ajtyámaꞌcan?

34 Jesús pu aꞌyan tyaatéꞌexaa tɨjɨn:

—¿Nyi asɨ́ɨj aꞌyan petyíꞌnyeꞌihuoꞌ, caꞌ aꞌɨ́jcɨ jɨmeꞌ jeꞌej maj ɨ séecan tyinaataxájtacaꞌ aꞌ jimi?

35 Piláato pu aꞌyan tyaatéꞌexaa tɨjɨn:

—¿Nyi nyáaj Israel jitze naꞌajtyámaꞌcan? Aꞌɨ́ɨmaj ɨ maj aꞌtyéɨtyeristyamuaꞌ puéꞌeen, majta ɨ maj tyihuáꞌijtyeꞌ ɨ puaaríij, aꞌɨ́ɨ mu aꞌɨ́ɨn puéꞌeen ɨ maj muéetzij yamuavaꞌtoj nyéetzij jimi. ¿Tyiꞌtanyí jeꞌej puáaruuj?

36 Ajta aꞌɨ́jna ɨ Jesús aꞌyaa pu tyaatéꞌexaa tɨjɨn:

—Aꞌɨ́jna ɨ nyaj jɨn tyíꞌijta, capu yan maꞌcan ɨ cháanacaj japua. Tɨpuaꞌaj aꞌyan nyamaꞌcantajcheꞌ, tyeɨ́tyee mu nye jimi tyiꞌhuɨ́ɨriaꞌcajcheꞌ ɨ maj huatyényoꞌseꞌen mej mij quee naatyéeviꞌ aꞌɨ́ɨmaj ɨ maj Israel jitze ajtyámaꞌcan. Ajta ɨ nyaj jɨn tyíꞌijta capu aꞌyan maꞌcan.

37 Aj puꞌij ɨ Piláato aꞌyan tyaataꞌíhuoꞌriꞌ tɨjɨn:

—¿Nyi muáaj aꞌɨ́ɨn papuéꞌeen ɨ paj tyihuáꞌijtyeꞌ?

Jesús pu aꞌyan tyaatéꞌexaa tɨjɨn:

—Muáaj paj jaataxájtacaꞌ, nyáaj nu Rey puéꞌeen. Nyáaj nu huanɨeꞌhuacaꞌ nyajta yan uvéꞌnyej ɨ cháanacaj japua, nyej nyij aꞌɨ́jna huoꞌtéꞌexaatyeꞌen ɨ tɨ aꞌyan tyiꞌjaꞌyájna. Majta néijmiꞌi ɨ maj aꞌɨ́j jitze ajtyámaꞌcan ɨ tɨ aꞌyan tyiꞌjaꞌyájna, aꞌɨ́ɨ mu nyanamuaj.

38 Piláato pu aꞌyan tyaatéꞌexaa tɨjɨn:

—¿Tyiꞌtanyí puéꞌeen aꞌɨ́jna ɨ tɨ aꞌyan tyiꞌjaꞌyájna?

Tɨꞌɨj aꞌyan tyuꞌtaꞌíhuoꞌoj. Piláato pu ajtáhuaꞌaj iirájraa tɨꞌij huaꞌ jamuán tyuꞌtaxáj ɨ maj Israel jitze ajtyámaꞌcan, aꞌyaa pu tyihuoꞌtéꞌexaaj tɨjɨn:

—Canu tyiꞌtɨ́j tyítyoovej ɨ nyaj jɨn jitzán tyoꞌojpuáꞌrityeꞌen. 39 Siajta muaꞌaj aꞌyaa xu tyeeyíꞌtɨn nyaj séej jamuiꞌrátuiitzeꞌen ɨ tɨ eetyánamiꞌ siatɨꞌɨjtá tyíꞌyeꞌestyaj siaj joꞌtámuaꞌreej ɨ xɨcáaraꞌ tɨ jitzán ɨ Dios tyihuoꞌtúꞌuunyiꞌriꞌ, ¿nyi aꞌyan setyáꞌxɨeꞌveꞌ nyaj jamuiꞌrátuiitzeꞌen aꞌɨ́jcɨ ɨ tɨ tyihuáꞌijtyeꞌ ɨ maj Israel jitze ajtyámaꞌcan?

40 Néijmiꞌi mu aꞌyan tyityeetyejíihuajraa tɨjɨn:

—Catu jaxɨeꞌveꞌ aꞌmújcɨj. Pataꞌaj tɨiꞌrátuiitzeꞌen aꞌɨ́jcɨ ɨ Barrabás.

Ajta aꞌɨ́jna ɨ Barrabás, aꞌɨ́ɨ pu náhuaꞌrij puéꞌeenyeꞌej.

19

1 Aj puꞌij ɨ Piláato yoꞌvíꞌtɨj aꞌɨ́jcɨ ɨ Jesús ajta jaataꞌíjtacaꞌ mej mij jeꞌriáꞌvaxɨꞌɨn. 2 Majta aꞌɨ́ɨmaj ɨ xantáaruꞌuj tzícareꞌej mu huatyácɨstacaꞌ mej mij cúruun huatyátaahuaj, aꞌɨ́j mu mij juꞌcárujtyiꞌriꞌ ɨ muꞌúutzeꞌ ɨ Jesús, majta cɨ́ɨxurij juꞌcáhuɨjriꞌ tɨ tɨn xúꞌmuaa tɨ poꞌvij jɨmeꞌ. 3 Aj mu mij jimi ajtyáxɨɨriacaꞌ aꞌyan metyeꞌixáatyeꞌej tɨjɨn:

—Cheꞌ jusén jɨmeꞌ júurij aꞌɨ́jna ɨ tɨ tyihuáꞌijtyeꞌ ɨ maj Israel jitze ajtyámaꞌcan.

Majta jaꞌrávaꞌraꞌaj ajɨ́ɨsaꞌ.

4 Aj puꞌij ɨ Piláato ajtáhuaꞌaj iirájraa, ajta aꞌyan tyihuoꞌtéꞌexaaj tɨjɨn:

—Cásɨꞌ, yanuj javeꞌviꞌtɨj, siataꞌaj sij jáamuaꞌreej nyaj quee tyiꞌtɨ́j tyítyoovej ɨ nyaj jɨn jitzán tyoꞌojpuáꞌrityeꞌen.

5 Aj puꞌij ɨ Jesús iirájraa, juꞌcarújtyaꞌaj aꞌɨ́jcɨ ɨ cúruun tɨ tzícareꞌej jɨn cɨstijhuaj, ajta juꞌcahuɨ́ɨj aꞌɨ́jna ɨ cɨ́ɨxurij tɨ tɨn xúꞌmuaa tɨ poꞌvij jɨmeꞌ. Aj puꞌij ɨ Piláato aꞌyan tyihuoꞌtéꞌexaaj tɨjɨn:

—Yánaꞌaj huatyéjve ɨ tyáatɨꞌ.

6 Matɨꞌɨj aꞌɨ́ɨmaj jaaséj ɨ maj tyihuáꞌijtyeꞌ ɨ puaaríij majta ɨ maj tyíꞌchaꞌɨj u tyeyúuj tzajtaꞌ, aꞌyaa mu tyityeetyejíihuajraa tɨjɨn:

—Óotateexɨꞌ ɨ cúruuj jitze, óotateexɨꞌ.

Piláato pu aꞌyan tyihuoꞌtéꞌexaaj tɨjɨn:

—Siataꞌaj jáꞌanviꞌtɨj siajta muaꞌaj jóꞌtatan, jiꞌnye canu nyáaj tyiꞌtɨ́j tyítyoovej ɨ nyaj jitzán tyoꞌojpuáꞌrityeꞌen.

7 Majta aꞌɨ́ɨmaj ɨ maj tyihuáꞌijtyeꞌ ɨ maj Israel jitze ajtyámaꞌcan aꞌyaa mu tyuꞌtaxájtacaꞌ tɨjɨn:

—Ityáj tu yuꞌxarij tyíchaꞌɨj ɨ tyaj jɨn tyíꞌijta, ajta aꞌɨ́jna jitze ɨ yuꞌxarij aꞌyaa pu tyúuxɨeꞌveꞌ tɨ huámuɨꞌnyij, jiꞌnye aꞌyaa pu tyuꞌtóosejratacaꞌ tɨ aꞌɨ́ɨn puéꞌeen ɨ yójraꞌ ɨ Dios.

8 Tɨꞌɨj aꞌyan tyáanamuajriꞌ aꞌɨ́jna ɨ Piláato, jéetzeꞌ pu tyuꞌtátzɨɨn. 9 Aj puꞌij ajtáhuaꞌaj utyájrupij u chiꞌtáj, ajta yoꞌvíꞌtɨj ɨ Jesús, tɨꞌquij aꞌyan tyaataꞌíhuoꞌriꞌ tɨjɨn:

—¿Joꞌnyij muáaj páꞌmaꞌcan?

Ajta aꞌɨ́jna ɨ Jesús capu huatanyúj. 10 Piláato puꞌij aꞌyan tyaatéꞌexaa tɨjɨn:

—¿Nyi pequee jeꞌej tyinaatéꞌexaatyeꞌej? ¿Nyi pequee jamuaꞌreej nyaj aꞌɨ́jcɨ jɨn antyínyamuaꞌree nyej nyij muiꞌrátoonyij, nusu nyaj mojoꞌtatan ɨ cúruuj jitze?

11 Aj puꞌij ɨ Jesús aꞌyan tyaatéꞌexaa tɨjɨn:

—Capáj tyiꞌtɨ́j jɨn antyíamuaꞌreeriacajcheꞌ nye jimi tɨpuaꞌaj quee ɨ Dios muaatáꞌnyijcheꞌ, aꞌɨ́j pu jɨn ɨ tɨ nyéetzij tyuꞌtátuii ajimi, aꞌɨ́ɨ pu jéetzeꞌ ootyáꞌɨtzee ɨ Dios jimi pequee muáaj.

12 Tɨꞌɨj naꞌaj aꞌájna ɨmuáj, Piláato pu aꞌyan tyáꞌhuoocaꞌaj jeꞌej tɨ huárɨnyij tɨꞌij jaatátoonyij aꞌɨ́jcɨ ɨ Jesús, majta ɨ maj Israel jitze ajtyámaꞌcan aꞌyaa mu tyityeetyejíihuajraa tɨjɨn:

—Tɨpuaꞌaj paatátoonyij, capáj cheꞌ tyiꞌtɨ́j jɨn tyiꞌtyaváaj puáꞌmej aꞌɨ́jcɨ jimi ɨ tajtúhuan ɨ tɨ tyíꞌtaꞌijtyeꞌ. Aꞌtɨ́j tɨnaꞌaj tɨ aꞌyan tyúusejrataj tɨ aꞌɨ́ɨn puéꞌeen ɨ tɨ tyíꞌtaꞌijtyeꞌ, aꞌɨ́ɨ pu jájchaꞌɨɨreꞌ aꞌɨ́jcɨ ɨ tajtúhuan.

13 Tɨꞌɨj ɨ Piláato aꞌyan tyihuóꞌnamuajriꞌ, aj puꞌij jiꞌráaviꞌtɨj aꞌɨ́jcɨ ɨ Jesús, ajta jeꞌen ooyíxɨj aꞌɨ́jcɨ japua ɨ ɨpuárij joꞌmaj tyajáꞌxaꞌpuɨꞌɨntareꞌ, aꞌyaa pu tyajaꞌrájtyapuaj aꞌájna ɨ huáꞌnyuucaa jɨmeꞌ ɨ Hebreos tɨjɨn: Gabatá, aꞌyaa tɨꞌij huatóomuaꞌaj tɨjɨn joꞌtɨj tyetyéj joꞌmuáanyijmee tɨ páꞌtzaa. 14 Puꞌríj aꞌájna putyíꞌrɨjcaa ɨ xɨcáaraꞌ maj jitzán tyámuaꞌ huóoꞌuurej mej mij joꞌtámuaꞌreej aꞌájna xɨcáaraꞌ tɨꞌɨj jitzán ɨ Dios tyihuoꞌtúꞌuunyiꞌriꞌ, tɨꞌɨj tyaꞌráꞌaj aꞌtzáaj tacuaríixpuaj. Piláato pu aꞌyan tyihuoꞌtéꞌexaaj aꞌɨ́ɨjma ɨ maj Israel jitze ajtyámaꞌcan tɨjɨn:

—Yaꞌcuíj mu tɨ tyajáꞌmuaꞌijtyeꞌ.

15 Majta aꞌɨ́ɨmaj aꞌyaa mu tyityeetyejíihuajraa tɨjɨn:

—Mejeꞌrájviꞌtɨj. Iirájviꞌtɨj, pajta jóꞌtatan ɨ cúruuj jitze.

Piláato pu aꞌyan tyihuoꞌtaꞌíhuoꞌriꞌ tɨjɨn:

—¿Nyi aꞌyan tyíꞌxaꞌpuɨꞌ nyaj jóꞌtatan aꞌɨ́jcɨ ɨ tɨ tyajáꞌmuaꞌijtyeꞌ?

Majta aꞌɨ́ɨmaj ɨ maj puaaríij tyíꞌijtyeꞌ aꞌyaa mu tyaatéꞌexaa tɨjɨn:

—Capu aꞌtɨ́j ityájma ajtáhuaꞌaj tyíꞌtaꞌijtyeꞌ, sulu aꞌɨ́ɨ puꞌuj ɨ tajtúhuan tɨ jɨn tyiꞌtyéjvee.

16 Aj puꞌij ɨ Piláato huoꞌtátuii aꞌɨ́jcɨ ɨ Jesús mej mij jóꞌtatan ɨ cúruuj jitze, aꞌɨ́ɨ mu mij yoꞌvíꞌtɨj.

Matɨꞌɨj jóꞌtatee aꞌɨ́jcɨ ɨ Jesús ɨ cúruuj jitze

(Mt. 27:32-44; Mr. 15:21-32; Lc. 23:26-43)

17 Aj puꞌij ɨ Jesús iirájraa jaꞌantyichóoj ɨ jucúruuj, aꞌáa puꞌij jaꞌráꞌaj joꞌtɨj aꞌyan tyajaꞌrájtyapuaj tɨjɨn: “Muɨꞌchíj muꞌtaj”, ajta huaꞌ nyuucaaj jɨmeꞌ ɨ Hebreos aꞌyaa pu tyaꞌrájtyapuaj tɨjɨn: Gólgota. 18 Aꞌáa mu mij yóꞌtatej, majta jamuán huaꞌpuácaa ɨ tyeɨ́tyee óotatej, juxaꞌaj mu tyihuojóꞌtateexɨj séej sɨ́ɨcɨtaꞌ majta séej sɨ́ɨcɨtaꞌ, aꞌɨ́ɨ puꞌij ɨ Jesús jéꞌtaꞌ óotateehuacaꞌ. 19 Piláato pu aꞌyan tyoꞌtyéyuꞌxacaꞌ ɨ táabla jitze aꞌyan tɨjɨn: “Jesús Nazaret tɨ jáꞌmaꞌcan, aꞌɨ́ɨ pu aꞌɨ́ɨn puéꞌeen ɨ tɨ tyihuáꞌijtyeꞌ aꞌɨ́ɨjma ɨ maj Israel jitze ajtyámaꞌcan”, ajta jeꞌen jaataꞌíjtacaꞌ mej mij jóꞌtatan ɨ cúruuj jitze joꞌtɨj joꞌojmuꞌuj ɨ Jesús.

20 Mueꞌtɨ́j mu ɨ maj Israel jitze ajtyámaꞌcan joꞌjíjvej jeꞌej tɨ tyéꞌyuꞌsiꞌhuacaꞌaj, jiꞌnye aꞌájna joꞌmaj yóꞌtatej ɨ Jesús aꞌáa pu véjriꞌ putyajáꞌrɨjcaa ɨ chájtaꞌ, ajta aꞌɨ́jna ɨ tɨ áꞌyuꞌsiꞌhuacaꞌaj, huéeicaj nyuucaaj pu jɨn ooyúꞌsiꞌhuacaꞌ, ɨ huáꞌnyuucaa ɨ Hebreos, ajta huáꞌnyuucaa ɨ maj Roma jáꞌmaꞌcan, ajta huáꞌnyuucaa ɨ Griego. 21 Aꞌɨ́j mu jɨn aꞌɨ́ɨmaj ɨ maj tyihuáꞌijtyeꞌ ɨ puaaríij aꞌyan tyaatéꞌexaa aꞌɨ́jcɨ ɨ Piláato tɨjɨn:

—Capáj aꞌyan tyéꞌyuꞌxaj yee: “Aꞌɨ́jna ɨ tɨ tyihuáꞌijtyeꞌ ɨ maj Israel jitze ajtyámaꞌcan”, sulu aꞌyaa paj tyoꞌtyéeyuꞌxaj tɨjɨn: “Aꞌɨ́jna ɨ tɨ aꞌyan tyúuxaj tɨ aꞌɨ́ɨn puéꞌeen ɨ tɨ tyihuáꞌijtyeꞌ aꞌɨ́ɨjma ɨ maj Israel jitze ajtyámaꞌcan.”

22 Ajta aꞌɨ́jna ɨ Piláato aꞌyaa pu tyihuoꞌtéꞌexaaj tɨjɨn:

—Aꞌɨ́jna ɨ nyaj nyeríj joꞌtyéyuꞌxacaꞌaj, aꞌyaa pu tyeꞌyúꞌsiꞌhuaj jaꞌmej.

23 Ajta matɨꞌɨj aꞌɨ́ɨmaj ɨ xantáaruꞌ joꞌtatéexɨꞌɨj ɨ Jesús, aj mu mij tyiꞌijpíj ɨ tyíꞌcaanariaꞌraꞌ, matɨꞌɨj mij muáacuaqueꞌ tyíꞌijsɨɨriaꞌxɨj, taꞌaj séej ajta séej tyúꞌcɨꞌtyij ɨ xantáaruꞌ. Ajta aꞌɨ́ɨn aváꞌɨtzee ɨ síicuꞌriaꞌraꞌ tɨ juꞌcáchajcaꞌaj, séej puꞌuj jɨn itzijhuacaꞌaj néijmiꞌqueꞌ, 24 aꞌyaa mu mij tyityaatóoꞌixaaj ɨ xantáaruꞌuj tɨjɨn:

—Tyicheꞌ quee jasujtzaꞌnaj, sulu tyicheꞌ huátamueꞌtɨn tyej tyij jáamuaꞌreej aꞌtɨ́j tɨ cɨꞌtyij.

Aꞌyaa puꞌij tyaꞌróoꞌastej jeꞌej tɨ tyéꞌyuꞌsiꞌ ɨ yuꞌxarij jitze tɨ aꞌyan tɨjɨn: “Aꞌɨ́ɨ mu tyuꞌrióotuiꞌtyej ɨ tyíꞌnyacaanaa, majta huóomueꞌtɨj mej mij jáamuaꞌreej aꞌtɨ́j tɨ cɨꞌtyij ɨ nyesíicuꞌ.” Aꞌyaa mu mij huarɨ́j ɨ xantáaruꞌuj.

25 Ajta aꞌájna véjriꞌ joꞌtɨj jaꞌrávaacaꞌaj ɨ cúruujraꞌ ɨ Jesús aꞌáa pu joꞌtyávaacaꞌaj ɨ náanajraꞌ, ajta ɨ ihuáariaꞌraꞌ ɨ náanajraꞌ, ajta aꞌɨ́jna ɨ Maríia tɨ ɨ́ɨraꞌraꞌan puéꞌeenyeꞌej aꞌɨ́jcɨ ɨ Cleofas, ajtáhuaꞌaj sɨ́ɨj aꞌɨ́jna ɨ Maríia Magdala tɨ jáꞌmaꞌcan. 26 Tɨꞌɨj ɨ Jesús jaaséej ɨ junáanaj, ajta aꞌɨ́j huaséj ɨ tɨ jaxɨeꞌvaꞌcaꞌaj, tɨ ajta jamuán joꞌcháꞌcanyaꞌaj, aꞌyaa puꞌij tyaatéꞌexaa ɨ junáanaj tɨjɨn:

—Iitɨꞌ, aꞌmánaꞌaj huatyéjve ɨ tɨ aꞌyóoj puéꞌeen.

27 Ajta aꞌɨ́j aꞌyan tyuꞌtéꞌexaaj aꞌɨ́jcɨ ɨ tɨ jamuán joꞌcháꞌcanyaꞌaj tɨjɨn:

—Aꞌmánaꞌaj huatyéjve ɨ tɨ aꞌ náanaj puéꞌeen.

Tɨꞌɨj naꞌaj aꞌájna, aꞌɨ́jna ɨ tɨ jamuán joꞌcháꞌcanyaꞌaj aꞌɨ́ɨ pu yoꞌvíꞌtɨj ɨ juchéj.

Tɨꞌɨj Jesús huamuɨ́ꞌ

(Mt. 27:45-56; Mr. 15:33-41; Lc. 23:44-49)

28 Tɨꞌɨj aꞌyan tyuꞌrɨ́j, aꞌɨ́jna ɨ Jesús pu jamuaꞌreeriacaꞌaj tɨ arí néijmiꞌi tyeꞌentyipuáꞌriacaꞌ, ajta taꞌaj ij aꞌyan tyaꞌróoꞌastej jeꞌej tɨ tyéꞌyuꞌsiꞌhuacaꞌaj ɨ yuꞌxarij jitze, aꞌyaa pu tyuꞌtaxájtacaꞌ tɨjɨn:

—Nye íꞌmuꞌuj.

29 Aꞌáa pu véjriꞌ xáꞌrij joꞌtácatyii tɨ nahuáj avaꞌjɨsticaꞌaj tɨ ántzinaj. Matɨꞌɨj mij tyiꞌtɨ́j újruꞌnyaxɨj tɨ taꞌchíraꞌ ɨ nahuáj jitze, majta jeꞌen hisoopoj cɨyaraj jitze jaꞌantyijɨ́ꞌquej, aj mu mij jaꞌajtyáxɨɨracaꞌ véjriꞌ ɨ tyényaꞌraꞌan jitze. 30 Aj puꞌij ɨ Jesús juꞌquéꞌij ɨ nahuáj tɨ ántzinaj, ajta jeꞌen aꞌyan tyuꞌtaxájtacaꞌ tɨjɨn:

—Puꞌríj néijmiꞌi tyaꞌróoꞌastej.

Aj puꞌij ecóotutacaꞌ, tɨꞌquij huamuɨ́ꞌ ɨ Jesús.

Xantáaruꞌ pu jaꞌajtyéjtzej ɨ ítzaꞌpuariaꞌraꞌan ɨ Jesús

31 Aꞌaj pu putyíꞌrɨjcaa ɨ xɨcáaraꞌ maj jitzán tyámuaꞌ huóoꞌuurej mej mij tyuꞌyéꞌestej aꞌɨ́jcɨ jɨmeꞌ ɨ xɨcáaraꞌ tɨ jitzán ɨ Dios tyihuoꞌtúꞌuunyiꞌriꞌ, majta aꞌɨ́ɨmaj ɨ Israel jitze ajtyámaꞌcan camu jaxɨeꞌvaꞌcaꞌaj mej mij ɨ muɨꞌchítyee huatyáꞌɨtzeereꞌen aꞌɨ́jcɨ jitze ɨ cúruuj tɨꞌɨj atyojoꞌréꞌnyej aꞌájna xɨcáaraꞌ maj jitzán jusoꞌpii, jiꞌnye aꞌɨ́ɨ pu xɨcáaraꞌ puéꞌeenyeꞌej ɨ tɨ jéetzeꞌ juxɨeꞌveꞌ. Aꞌɨ́j mu jɨn jaatáhuaviiriꞌ aꞌɨ́jcɨ ɨ Piláato tɨ tyuꞌtaꞌíjtaj mej mij huaꞌantyínaꞌxɨj ɨ huáꞌɨɨcaj jitze ɨ maj óotateehuacaꞌ, majta jeꞌen huaꞌajtajájpuan ɨ muɨꞌchítyee. 32 Aj mu mij ɨ xantáaruꞌ ujóꞌjuꞌ matɨꞌɨj mij jaꞌantyináꞌxɨj ɨ ɨcájraꞌan ɨ sɨ́ɨj tɨ óotateehuacaꞌ, majta jeꞌen aꞌyan chaꞌtaj manaꞌaj huarɨ́j ɨ séej jimi aꞌáa tɨ véjriꞌ jóꞌtateehuacaꞌ ɨ Jesús jimi. 33 Ajta matɨꞌɨj ajtyáxɨɨriacaꞌ ɨ Jesús jimi, aꞌɨ́ɨ mu jaaséej tɨ arí muɨꞌchicaꞌaj. Aꞌɨ́j mu jɨn quee jaꞌantyináꞌxɨj ɨ ɨcájraꞌan.

34 Ajta sɨ́ɨj pu ɨ xantáaruꞌ jaꞌajtyéjtzej ɨ ítzaꞌpuariaꞌraꞌan jitze cɨyéj jɨmeꞌ tɨ antyípityij, aj puꞌij jájtyij ajta ɨ xúureꞌej eeráaxɨrej. 35 Ajta ɨ tɨ aꞌɨ́jna tyáxajta aꞌɨ́ɨ pu aꞌɨ́ɨn puéꞌeen ɨ tɨ jaaséj, ajta aꞌyan tyiꞌjɨꞌréꞌcan jɨmeꞌ jeꞌej tɨ tyíꞌxaj, aꞌɨ́ɨ pu jamuaꞌreej tɨ tzáahuatyiꞌraꞌaj jɨn tyíꞌxaj, siataꞌaj sij siajta muaꞌaj tyáꞌantzaahuatyeꞌen. 36 Jiꞌnye aꞌyaa pu tyuꞌrɨ́j tɨꞌij aꞌyan tyaꞌróoꞌastej jeꞌej tɨ tyéꞌyuꞌsiꞌ ɨ yuꞌxarij jitze tɨ aꞌyan tyáꞌxaj tɨjɨn: “Camu séej antyínaꞌcaj ɨ caríiraꞌan.” 37 Ajtáhuaꞌaj pu séej jitze aꞌyan tyáꞌxaj tɨjɨn: “Aꞌɨ́ɨ mu jaséjran ɨ maj jaꞌajtyéjtzej.”

Matɨꞌɨj jaatyáꞌavaatacaꞌ aꞌɨ́jcɨ ɨ Jesús

(Mt. 27:57-61; Mr. 15:42-47; Lc. 23:50-56)

38 Tɨꞌquij aꞌɨ́jna ɨ José Arimatea tɨ jáꞌmaꞌcan, aꞌɨ́ɨ pu jaatáhuaviiriꞌ aꞌɨ́jcɨ ɨ Piláato tɨꞌij jaatátuiireꞌen ɨ tyéviraꞌ ɨ Jesús. Aꞌɨ́jna ɨ José aꞌɨ́ɨ pu ajta tyáꞌtzaahuatyaꞌcaꞌaj ɨ Jesús jimi, ajta avíitzij pu jɨn aꞌyan rɨjcaa, jiꞌnye huáꞌtzɨɨnyaꞌcaꞌaj ɨ maj tyityatatyíj aꞌɨ́ɨjma jimi ɨ maj Israel jitze ajtyámaꞌcan. Aj puꞌij ɨ Piláato jaatáꞌ, tɨꞌquij ɨ José joꞌmej, ajta jeꞌen yoꞌchuij ɨ tyéviraꞌ ɨ Jesús. 39 Ajta ɨ Nicodemo ɨ tɨ tɨ́caꞌ ajeꞌréꞌnyej ɨ Jesús jimi tɨꞌij jamuán tyuꞌxáj, aꞌɨ́ɨ pu ajta ajeꞌréꞌnyej aꞌɨ́j huatɨsímaꞌaj ɨ tɨ naa tyaarɨeꞌej ɨ miirra tɨ muátɨꞌsiꞌ, áloes tyiꞌtɨ́j tuꞌpíj tɨ áꞌnaxcaj, aꞌyaa pu tyíjetyacaꞌaj aꞌchu seityéj quiiluj japuan tamuáamuataꞌ. 40 Aꞌyaa puꞌij ɨ José ajta aꞌɨ́jna ɨ Nicodemo, aꞌɨ́ɨ mu mij yoꞌchuij ɨ tyéviraꞌ ɨ Jesús, majta jacáhuaa aꞌɨ́jcɨ ɨ tɨ naa tyaarɨeꞌej, majta jacáꞌijcatacaꞌ cáanarij jɨmeꞌ tɨ meꞌestíj, aꞌyájna matɨꞌɨj tyéejyiꞌracaꞌaj maj huaꞌváꞌnan ɨ muɨꞌchítyee aꞌɨ́ɨmaj ɨ maj Israel jitze ajtyámaꞌcan. 41 Ajta aꞌájna joꞌmaj yóꞌtateexɨj aꞌɨ́jcɨ ɨ Jesús, aꞌáa pu huastárij tyejeꞌriáꞌvaacaꞌaj, aꞌáa puꞌij jáꞌtyastaꞌ ajta capu eexúj aꞌnáj aꞌtɨ́j aꞌúun jaꞌváꞌnamiꞌhuacaꞌaj. 42 Aꞌúu mu mij yoꞌtyéetyej aꞌɨ́jcɨ ɨ Jesús tyéviraꞌ, jiꞌnye aꞌáa pu véjriꞌ putyajáꞌrɨjcaa, ajta arí aꞌájna atyojoꞌréꞌnyesimaꞌaj ɨ xɨcáaraꞌ maj jitzán tyámuaꞌ huóoꞌuurej aꞌɨ́ɨmaj ɨ maj Israel jitze ajtyámaꞌcan.

20

Jesús pu huatájuuriacaꞌ

(Mt. 28:1-10; Mr. 16:1-8; Lc. 24:1-12)

1 Ajta aꞌájna xɨcáaraꞌ jitze taꞌnájcaj ɨ tɨ jɨn tyoꞌtyéꞌiteesij ɨ itéerij, aꞌɨ́jna ɨ Maríia Magdala tɨ jáꞌmaꞌcan aꞌɨ́ɨ pu íiyaꞌ naꞌaj tɨꞌij óocheꞌ cɨ́ɨ tyuꞌchuíixaviꞌcaj aꞌáa joꞌmej joꞌmaj yaꞌváꞌnaj, aj puꞌij jaaséej tɨ aꞌtɨ́j jaꞌantaꞌɨ́j ɨ tyetyéj ɨ tɨ eetyámuaacaꞌaj joꞌtɨj jóocun. 2 Aj puꞌij huariáꞌraa tɨꞌquij joꞌtéechajraa joꞌmaj joꞌtyúꞌuucaꞌaj aꞌɨ́jna ɨ Simón tɨ ajta Pedro ántyapuaj, ajta ɨ sɨ́ɨj ɨ tɨ Jesús jamuán joꞌcháꞌcanyaꞌaj ɨ tɨ jéehua jaxɨeꞌvaꞌcaꞌaj ɨ Jesús, aꞌyaa puꞌij tyihuoꞌtéꞌexaaj tɨjɨn:

—Muꞌríj jiꞌrájchuij ɨ tavástaraꞌ tyéviraꞌ, ajta catu jamuaꞌreej joꞌmaj jeꞌej yóꞌruuj.

3 Ajta aꞌɨ́jna ɨ Pedro, ajta ɨ sɨ́ɨj ɨ tɨ Jesús jamuán joꞌcháꞌcanyaꞌaj, aꞌɨ́ɨ mu jóꞌjuꞌ joꞌmaj yaꞌváꞌnajcaꞌaj aꞌɨ́jcɨ ɨ Jesús. 4 Néijmiꞌi mu aꞌáa jóꞌhuaachij, ajta sɨ́ɨj pu jéetzeꞌ caꞌnyíin joꞌtéechajraa quee ɨ Pedro, aꞌɨ́j pu jɨn anaquéej aꞌáa jaꞌráꞌaj. 5 Tɨꞌɨj aꞌáa jaꞌráꞌaj aj puꞌij ecóotutacaꞌ, ajta jaaséj tɨ aꞌáan jaꞌajcatyii ɨ cáanarij tɨ meꞌestíj ɨ maj jɨn jacáꞌijcatacaꞌ, ajta capu utyájrupij. 6 Aj puꞌij aꞌɨ́jna ɨ Pedro ajta aꞌáa jaꞌráꞌaj, aꞌɨ́ɨ puꞌij utyájrupij joꞌtɨj jóocun. Aꞌɨ́ɨ puꞌij ajta jaaséej ɨ cáanarij tɨ meꞌestíj tɨ aꞌáan jaꞌajcatyii, 7 aꞌɨ́j pu ajta huaséj ɨ cɨ́ɨxurij ɨ maj jɨn jeꞌcánajcaꞌaj ɨ muꞌúutzeꞌ ɨ Jesús, aꞌɨ́ɨ pu jíriꞌhuaj jujɨ́meꞌ áan jaꞌajcatyii. 8 Aj puꞌij ajta ɨ sɨ́ɨj utyájrupij ɨ tɨ Jesús jamuán joꞌcháꞌcanyaꞌaj, ɨ tɨ anaquéej aꞌáa jaꞌráꞌaj, tɨꞌɨj jaaséj jeꞌej tɨ tyiꞌtɨ́j huarɨ́j, aj puꞌij tyáꞌantzaahuaj. 9 Jiꞌnye camu meexu yóꞌiteecaꞌaj jeꞌej tɨ tyéꞌyuꞌsiꞌ ɨ yuꞌxarij jitze, tɨ aꞌyan tyúuxɨeꞌvaꞌcaꞌaj tɨ ɨ Jesús huatájuurej. 10 Majta aꞌɨ́ɨmaj ɨ maj Jesús jamuán huacɨ́j aꞌɨ́ɨ mu joꞌcɨ́xɨj ɨ juchéj.

Jesús pu huataséjre aꞌɨ́jcɨ jimi ɨ Maríia Magdala tɨ jáꞌmaꞌcan

(Mr. 16:9-11)

11 Ajta aꞌɨ́jna ɨ Maríia, aꞌáa pu joꞌtyéechaxɨj apuaꞌquéj joꞌmaj yaꞌváꞌnaj juyiinyaj. Aꞌyaa pu tyuyíinyacaj tɨꞌɨj ecóotutacaꞌ tɨꞌij utyényeeriacaꞌ joꞌtɨj jóocun, 12 aj puꞌij huaꞌpuácaa huaséj ɨ maj tajapuá tyíꞌhuɨɨreꞌ cuéeinaviꞌ mu tyíꞌchajcaꞌaj, aꞌáan mu jaꞌajtyáꞌcaꞌaj joꞌmaj yoꞌojtyácacaꞌaj ɨ tyéviraꞌ ɨ Jesús, sɨ́ɨj pu aꞌáan joꞌojcatyiij joꞌtɨj joꞌojmuꞌuucaꞌaj ajta ɨ sɨ́ɨj joꞌtɨj joꞌcaꞌɨ́ɨcajmaꞌcaa. 13 Aꞌɨ́ɨmaj mu mij aꞌyan tyaataꞌíhuoꞌriꞌ tɨjɨn:

—Iitɨꞌ, ¿jiꞌnye petyíꞌayin?

Aꞌyaa puꞌij tyihuoꞌtéꞌexaaj tɨjɨn:

—Aꞌtyán mu yoꞌchuij ɨ nyavástaraꞌ tyéviraꞌ, ajta nyáaj canu jamuaꞌreej joꞌmaj jeꞌej yóꞌruuj.

14 Tɨꞌɨj aꞌyan tyuꞌtaxájtacaꞌ, aj puꞌij pu ooréꞌnyeeriacaꞌ, tɨꞌɨj ij aꞌɨ́j huaséj ɨ Jesús, ajta aꞌɨ́jna ɨ Maríia, capu jamuaꞌreeriacaꞌaj tɨ Jesús pueꞌéenyeꞌej. 15 Jesús puꞌij aꞌyan tyaataꞌíhuoꞌriꞌ tɨjɨn:

—Iitɨꞌ, ¿jiꞌnye petyíꞌayin? ¿Aꞌtanyíj pahuoo?

Aꞌɨ́ɨ pu aꞌyan tyíꞌmuaꞌajcaa tɨ aꞌɨ́ɨn puéꞌeenyeꞌej ɨ tɨ tyámuaꞌ tyiꞌuuriáaj táꞌyiꞌij aꞌájna a huastárij tzajtaꞌ, aꞌyaa puꞌij tyaatéꞌexaa tɨjɨn:

—Nyavástaraꞌ, tɨpuaꞌaj muáaj piyóꞌchuij ɨ tyéviraꞌ, naatéꞌexaatyeꞌ joꞌpaj jeꞌej yóꞌruuj nyej nyij aꞌáa yóꞌhuoonyij.

16 Jesús pu aꞌyan tyaatéꞌexaa tɨjɨn:

—Maríia.

Aj puꞌij pu ájvej aꞌɨ́jcɨ jimi, tɨꞌquij huaꞌ nyuucaaj jɨmeꞌ aꞌɨ́ɨmaj ɨ Hebreos aꞌyan tyaatéꞌexaa tɨjɨn:

—Raboni.

(Raboni, aꞌyaa pu huatóomuaꞌaj aꞌɨ́jna ɨ nyúucarij tɨjɨn, Maeestro.)

17 Jesús pu aꞌyan tyaatéꞌexaa tɨjɨn:

—Capáj nyaꞌɨtzaaj, jiꞌnye canu nyeexúj aꞌáa joꞌmej ɨ nyavástaraꞌ jimi. Ajta áricuj pataꞌaj aꞌyan tyihuoꞌtéꞌexaatyeꞌen ɨ nyeꞌihuáamuaꞌ nyej nyajtáhuaꞌaj joꞌmej aꞌɨ́jcɨ jimi ɨ nyavástaraꞌ, tɨ ajta jaꞌmuavástaraꞌ puéꞌeen, nyajta aꞌɨ́jcɨ jimi ɨ nyaj Dios ɨ tɨ ajta jaꞌmua Dios puéꞌeen.

18 Aj puꞌij ɨ Maríia Magdala tɨ jáꞌmaꞌcan joꞌmej aꞌɨ́ɨjma jimi ɨ maj Jesús jamuán huacɨ́j, tɨꞌquij huoꞌtéꞌexaa tɨ arí jaaséej ɨ tavástaraꞌ, ajta jeꞌej tɨ tyaatéꞌexaa.

Jesús pu huatóosejratacaꞌ aꞌɨ́ɨjma jimi ɨ maj jamuán huacɨ́j

(Mt. 28:16-20; Mr. 16:14-18; Lc. 24:36-49)

19 Tɨꞌɨj huatyéchumuaꞌriacaꞌ aꞌájna xɨcáaraꞌ ɨ taꞌnájcaj ɨ itéerij jitze, aꞌɨ́ɨmaj ɨ maj Jesús jamuán huacɨ́j, aꞌɨ́ɨ mu eetyóonaj u chiꞌtáj joꞌmaj jeꞌrátyaꞌcaꞌaj aꞌɨ́jcɨ jɨmeꞌ ɨ maj huáꞌtzɨɨnyaꞌcaꞌaj ɨ maj tyityatatyíj aꞌɨ́ɨjma jimi ɨ maj Israel jitze ajtyámaꞌcan. Jesús puꞌij aꞌúun joꞌtyájrupij tɨꞌquij a jéꞌtaꞌ huatyéechaxɨj, aꞌyaa pu tyihuoꞌtatyójtyej tɨjɨn:

—Cheꞌ huatyáapuaꞌrej mu jaꞌmua tzajtaꞌ.

20 Tɨꞌɨj aꞌyan tyihuoꞌtéꞌexaaj, aj puꞌij huoꞌtaséjra ɨ jumuácaꞌ ajta ɨ juꞌítzaꞌpuaa joꞌmaj tyiyoꞌpuéj ɨ maj yóꞌtateexɨj ɨ cúruuj jitze. Aꞌɨ́ɨ mu mij ɨ maj jamuán huacɨ́j huatóotyamuaꞌvej matɨꞌɨj jaaséej ɨ tavástaraꞌ. 21 Aj puꞌij ɨ Jesús ajtáhuaꞌaj aꞌyan tyihuoꞌtéꞌexaaj tɨjɨn:

—Cheꞌ huatyáapuaꞌrej mu jaꞌmua tzajtaꞌ. Aꞌyájna tɨꞌɨj ɨ nyavástaraꞌ nyéetzij tyinyojoꞌtaꞌítyacaꞌ, aꞌyaa nu chaꞌtaj nyanaꞌaj nyáaj muaꞌajmaj tyajamuaataꞌítyij.

22 Aj puꞌij huoꞌtajɨ́ꞌtzej, ajta aꞌyan tyihuoꞌtéꞌexaaj tɨjɨn:

—Siataꞌaj jaꞌancuriáꞌan ɨ júuricamaꞌraꞌ ɨ Dios. 23 Aꞌtyán siaj muaꞌaj tyuꞌtúꞌuunyiꞌraj ɨ maj ootyáꞌɨtzee ɨ Dios jimi, Dios pu tyihuoꞌtúꞌuunyiꞌraj, ajta aꞌtyán siaj quee tyuꞌtúꞌuunyiꞌraj, capu ajta ɨ Dios tyihuoꞌtúꞌuunyiꞌraj.

Tomás pu jaaséj ɨ tavástaraꞌ tɨ arí huatájuuriacaꞌ

24 Ajta aꞌɨ́jna ɨ Tomás, tɨ ajta huaꞌ jitze ajtyámaꞌcan ɨ maj tamuáamuataꞌ japuan huaꞌpuaj aráꞌaxcaa, ɨ maj aꞌyan jatamuáꞌmuaj tɨjɨn cuáatyirij, capu huaꞌ jamuán ajoꞌtyávaacaꞌaj tɨꞌɨj Jesús huaꞌ jimi huataséjre. 25 Séecan mu mij aꞌyan tyaatéꞌexaa tɨjɨn:

—Tuꞌríj jaaséj ɨ tavástaraꞌ.

Ajta aꞌɨ́jna ɨ Tomás aꞌyaa pu tyuꞌtanyúj tɨjɨn:

—Canu tyáꞌantzaahuatyeꞌsij tɨpuaꞌaj nyequee jaaséej ɨ muácaꞌraꞌan jitze joꞌmaj yaꞌnájtze, tɨpuaꞌaj nyajta quee anáxɨtyataj joꞌtɨj ɨ cɨláavu jaꞌnóopuꞌcaꞌaj, tɨpuaꞌaj nyajta quee ajtyémejcaꞌaj ɨ ítzaꞌpuariaꞌraꞌan jitze.

26 Tɨꞌɨj séej iteerij tyoomáꞌcaj, aꞌɨ́ɨmaj ɨ maj Jesús jamuán huacɨ́j mu majtáhuaꞌaj aꞌúun jeꞌrátyaꞌcaꞌaj u chiꞌtáj, ajta aꞌɨ́jna ɨ Tomás, aꞌɨ́ɨ pu ajta huaꞌ jamuán ujeꞌrácatyii. Ajta eetyánamiꞌhuacaꞌaj ɨ puéertaj, ajta ɨ Jesús pu aꞌúun joꞌtyájrupij, ajta ajeꞌtaꞌ huatyéechaxɨj huaꞌ tzajtaꞌ, aꞌyaa pu tyihuoꞌtatyójtyej tɨjɨn:

—Cheꞌ huatyáapuaꞌrej ɨ jaꞌmua tzajtaꞌ.

27 Ajta jeꞌen aꞌyan tyaatéꞌexaa ɨ Tomás tɨjɨn:

—Huaséj ɨ nyamuácaꞌ, pataꞌaj anáxɨtyataj, pajta ajtyémejcaꞌaj ɨ nye ítzaꞌpuaa jitze. Capáj cheꞌ seequéj tyíꞌmuaꞌajcaj, sulu pataꞌaj tyáꞌantzaahuatyeꞌen.

28 Aj puꞌij ɨ Tomás aꞌyan tyuꞌtanyúj tɨjɨn:

—Muáaj paj nyavástaraꞌ puéꞌeen pajta nyaj Dios.

29 Jesús pu aꞌyan tyaatéꞌexaa tɨjɨn:

—¿Nyij aꞌɨ́jna jɨn petyáꞌantzaahuaj ɨ paj naaséj? Micheꞌ huóotyamuaꞌveꞌen ɨ maj quee nyeséeraj metyáꞌantzaahuaj.

Jiꞌnye een jɨmeꞌ ooyúꞌsiꞌhuacaꞌ aꞌíjna ɨ yuꞌxarij

30 Jéehua pu ɨ Jesús ajtáhuaꞌaj séecan jɨn tyuꞌmuárɨej ɨ maj jɨn tyámuaꞌ tyoꞌtaséj meeséeracaj ɨ maj jamuán huacɨ́j, ɨ tɨquee áꞌyuꞌsiꞌij aꞌíjcɨ jitze ɨ yuꞌxarij. 31 Ajta aꞌíjna aꞌyaa pu tyoꞌyúꞌsiꞌhuacaꞌ siajta sij muaꞌaj tyáꞌantzaahuatyeꞌen tɨ Jesús aꞌɨ́ɨn puéꞌeen ɨ Cɨríistuꞌ, ɨ yójraꞌ ɨ Dios, ajta siaj sij júurij xáꞌraꞌnyij siatɨꞌɨj jimi tyáꞌantzaahuatyeꞌen.

21

Tɨꞌɨj ɨ Jesús huatóosejratacaꞌ aꞌɨ́ɨmaj jimi ɨ maj aráahuaꞌpuaj aráꞌasej ɨ maj majta jamuán huacɨ́j

1 Aj puꞌij ajtáhuaꞌaj ɨ Jesús huatóosejratacaꞌ aꞌɨ́ɨmaj jimi ɨ maj jamuán huacɨ́j, aꞌájna véjriꞌ joꞌtɨj jaꞌvaꞌástɨmee ɨ tɨ jaꞌalaguun a tɨ aꞌyan tyajaꞌrájtyapuaj tɨjɨn Tiberias. Aꞌyaa pu tyuꞌrɨ́j: 2 Aꞌáa mu joꞌtyúꞌuucaj aꞌɨ́jna ɨ Simón tɨ ajta Pedro ántyapuaj, ajta aꞌɨ́jna ɨ Tomás ɨ maj aꞌyan jatamuáꞌmuaj tɨjɨn ɨ tɨ cuáatyirij puéꞌeen, aꞌáa pu ajta joꞌtyávaacaꞌaj aꞌɨ́jna ɨ Natanael ɨ tɨ Caná jáꞌmaꞌcan aꞌáa tɨ jaꞌajtyámaꞌcan a Galileea, majta aꞌɨ́ɨmaj ɨ yójmuaꞌmuaꞌ ɨ Zebedeo, majta séecan ɨ maj huaꞌpuaj ɨ maj majta jamuán huacɨ́j ɨ Jesús. 3 Aꞌɨ́jna ɨ Simón tɨ ajta Pedro ántyapuaj, aꞌyaa pu tyihuoꞌtéꞌexaaj tɨjɨn:

—Nyóocheꞌ nu hueꞌtyée eetajájpuaj.

Aꞌyaa mu mij tyaatéꞌexaa tɨjɨn:

—Ityáj tu tyajta ajamuán jóꞌcɨꞌɨj.

Matɨꞌɨj mij ujóꞌjuꞌ ɨ báarcuj jitze muaꞌtyacɨ́ɨnyej, muaatáxaꞌii maj áꞌcueꞌtzɨꞌpuaj ajta camu tyiꞌtɨ́j huatyéeviꞌ. 4 Tɨꞌɨj arí tapuáꞌrisimaꞌcaj, Jesús pu aꞌáa joꞌtyávaacaꞌaj joꞌtɨj jooꞌástɨmee ɨ jájtyij, majta aꞌɨ́ɨmaj ɨ maj jamuán huacɨ́j, camu jaamuaꞌaj aꞌtɨ́j tɨ puéꞌeenyeꞌej. 5 Jesús puꞌij aꞌyan tyihuoꞌtaꞌíhuoꞌriꞌ tɨjɨn:

—Nyeꞌihuáamuaꞌ, ¿nyi seríj huoꞌvíviꞌ ɨ hueꞌtyée?

Matɨꞌɨj mij aꞌyan tyityaatanyúj tɨjɨn:

—Catu tyeexúj.

6 Aj puꞌij ɨ Jesús aꞌyan tyihuoꞌtéꞌexaaj tɨjɨn:

—Siataꞌaj jaꞌtyáhuaꞌxɨj ɨ tápiꞌnarij muácaꞌtaꞌ pujmuaꞌ ɨ báarcuj jitze, aj xu sij hueꞌtajájpuaj ɨ hueꞌtyée.

Matɨꞌɨj mij aꞌyan huarɨ́j, aj mu mij huaꞌváꞌjɨstej ɨ hueꞌtyée ɨ tápiꞌnarij tzajtaꞌ, ajta capu cheꞌ ɨꞌriitacaꞌaj maj jeꞌtapíj aꞌɨ́jcɨ jɨmeꞌ ɨ maj muiꞌcaa ɨ hueꞌtyée. 7 Aj puꞌij aꞌɨ́jna ɨ tɨ Jesús jaxɨeꞌvaꞌcaꞌaj aꞌyan tyaatéꞌexaa ɨ Pedro tɨjɨn:

—Tavástaraꞌ pu puéꞌeen.

Ajta aꞌɨ́jna ɨ Pedro tɨꞌɨj aꞌyan tyáanamuajriꞌ tɨ tavástaraꞌ puéꞌeen, aj puꞌij ucóochejtyej tɨꞌquij huatajój tɨꞌij jiyeꞌtzín aꞌáa joꞌréꞌnyej ɨ Jesús jimi. 8 Majta aꞌɨ́ɨmaj ɨ séecan, aꞌɨ́ɨ mu majta aꞌáa joꞌréꞌnyej a tɨ jooꞌástɨmee ɨ jájtyij, muꞌvaꞌjáapuaj ɨ tápiꞌnarij muaꞌvaꞌjɨstícan ɨ hueꞌtyée jɨmeꞌ, jiꞌnye joꞌmaj joꞌtyúꞌuucaꞌaj aꞌyaa pu ajóotyej aꞌchu anxɨtyej meetroj. 9 Matɨꞌɨj aꞌáa jaꞌráꞌaj joꞌtɨj joꞌhuáchij, aj mu mij jaaséj tɨ áꞌtaacaꞌaj, majta hueꞌtyée aꞌáan jaꞌnájeꞌtyii ɨ tɨꞌɨxcuáa japua, ajta páan ajaꞌajmuaanyicaꞌaj. 10 Jesús puꞌij aꞌyan tyihuoꞌtéꞌexaaj tɨjɨn:

—Siataꞌaj jeꞌcácaa majaꞌváɨꞌɨn ɨ hueꞌtyée ɨ siaj sioochán hueꞌtajájpuaj.

11 Aj puꞌij Simón tɨ ajta Pedro ántyapuaj atyájraa ɨ báarcuj jitze, ajta jeꞌtajájpua ɨ tápiꞌnarij joꞌtɨj joꞌhuáchij, tyámuaꞌ mu tyityaꞌváꞌjɨsticaꞌaj ɨ hueꞌtyée mej vivéejmee, anxɨtyej japuan huáꞌpuatyej japuan tamuáamuataꞌ japuan huéeicaj mu aráꞌaxcaa, ajta ɨ tápiꞌnarij capu huatyásujtzaꞌnyij tyij majta aváꞌajɨsticaꞌaj ɨ hueꞌtyée. 12 Jesús pu aꞌyan tyihuoꞌtéꞌexaaj tɨjɨn:

—Musioꞌváꞌjuꞌ siataꞌaj tyúꞌcuaꞌnyij.

Ajta capu aꞌtɨ́j óocaꞌnyajcaꞌaj tɨ jaataꞌíhuoꞌ aꞌtɨ́j tɨ puéꞌeenyeꞌej, jiꞌnye muꞌríj jamuaꞌreeriacaꞌaj tɨ tavástaraꞌ puéꞌeenyeꞌej. 13 Aj puꞌij Jesús huaꞌ jimi ajtyáxɨɨriacaꞌ, tɨꞌquij jatyɨ́ꞌpuj ɨ páan, ajta jeꞌen huoꞌrɨ́ɨpuꞌuj, ajta aꞌyan chaꞌtaj naꞌaj huarɨ́j aꞌɨ́jcɨ jɨmeꞌ ɨ hueꞌtyée.

14 Aꞌíi pu aꞌɨ́ɨn puéꞌeen ɨ tɨ huéeicaj jitze ɨ Jesús huatóosejratacaꞌ aꞌɨ́ɨjma jimi ɨ maj jamuán huacɨ́j tɨꞌɨj huatájuuriacaꞌ.

Ɨ nyúucarij Jesús tɨ jáaꞌixaa aꞌɨ́jcɨ ɨ Pedro

15 Matɨꞌɨj tyuꞌcuáꞌaj, Jesús pu aꞌyan tyaataꞌíhuoꞌriꞌ aꞌɨ́jcɨ ɨ Simón tɨ ajta Pedro ántyapuaj tɨjɨn:

—Simón, mu paj yójraꞌ puéꞌeen ɨ Juan, ¿nyi jéetzeꞌ pényaxɨeꞌveꞌ pequee aꞌmújma?

Pedro pu aꞌyan tyaatéꞌexaa tɨjɨn:

—Nyavástaraꞌ, muáaj paj jamuaꞌreej nyaj muaxɨeꞌveꞌ.

Jesús pu aꞌyan tyaatéꞌexaa tɨjɨn:

—Pataꞌaj tyámuaꞌ tyihuóꞌchaꞌɨɨn ɨ nyetyeɨ́ɨtyeristyamuaꞌ.

16 Jesús pu ajtáhuaꞌaj aꞌyan tyaatéꞌexaa tɨjɨn:

—Simón, mu paj yójraꞌ puéꞌeen ɨ Juan, ¿nyi pényaxɨeꞌveꞌ?

Pedro pu aꞌyan tyuꞌtanyúj tɨjɨn:

—Jee xaa nyuꞌuj, nyavástaraꞌ, muáaj paj jamuaꞌreej nyaj muaxɨeꞌveꞌ.

Jesús pu aꞌyan tyaatéꞌexaa tɨjɨn:

—Pataꞌaj tyámuaꞌ tyihuóꞌchaꞌɨɨn aꞌɨ́ɨjma ɨ maj nye jimi jusɨꞌrii.

17 Huéeicaj jitze pu ajtáhuaꞌaj ɨ Jesús aꞌyan tyaataꞌíhuoꞌriꞌ tɨjɨn:

—Simón mu paj yójraꞌ puéꞌeen ɨ Juan, ¿nyi tzáahuatyiꞌraꞌaj jɨn pényaxɨeꞌveꞌ?

Ajta aꞌɨ́jna ɨ Pedro, jéehua pu huatóoxaamujri tɨꞌɨj ɨ Jesús aꞌyan huéeicaj tyaataꞌíhuoꞌriꞌ tɨpuaꞌaj jaxɨeꞌvaꞌaj, aj puꞌij aꞌyan tyaatéꞌexaa tɨjɨn:

—Nyavástaraꞌ, muáaj paj néijmiꞌi muaꞌreej, muáaj paj jamuaꞌree nyaj muaxɨeꞌveꞌ.

Jesús pu aꞌyan tyaatéꞌexaa tɨjɨn:

—Pataꞌaj tyámuaꞌ tyihuóꞌchaꞌɨɨn ɨ nyetyeɨ́ɨtyeristyamuaꞌ. 18 Aꞌyaa nu tzáahuatyiꞌraꞌaj jɨn tyíꞌmuaꞌixaatyeꞌ tɨjɨn patɨꞌɨj paꞌrɨꞌɨstacaꞌaj axáahuaj paj huáyiꞌcaa jeꞌej tɨ tyimuaꞌránajchicaꞌaj, ajta patɨꞌɨj vastacɨrɨeꞌtan, aꞌyaa paj tyeꞌejméjcaꞌtaxɨꞌsij tɨꞌij sɨ́ɨj muꞌcáchejtyeꞌen, ajta jeꞌen muáꞌviꞌtɨn joꞌpaj quee jóꞌyiꞌmuɨj.

19 Tɨꞌɨj aꞌyan tyuꞌtaxájtacaꞌ ɨ Jesús, aꞌyaa pu tyíꞌxajtacaꞌaj mej mij jáamuaꞌreej jeꞌej tɨ yeꞌej tyíꞌmuɨꞌnyij aꞌɨ́jna ɨ Pedro, ajta tɨ aꞌɨ́jna jɨn tyaatatyójtziꞌreꞌej ɨ Dios. Tɨꞌquij téꞌej aꞌyan tyaatéꞌexaa aꞌɨ́jcɨ ɨ Pedro tɨjɨn:

—Pataꞌaj nyaj jamuán joꞌchaꞌcanyeꞌen.

Aꞌɨ́jcɨ jɨmeꞌ ɨ tɨ Jesús jamuán joꞌcháꞌcanyaꞌaj tɨ ajta jéehua jaxɨeꞌveꞌ

20 Aj puꞌij Pedro pu ooréꞌnyeeriacaꞌ tɨꞌɨj ij jaaséj tɨ cújtaꞌ huamaꞌcaꞌaj aꞌɨ́jna ɨ Jesús tɨ jaxɨeꞌvaꞌcaꞌaj, aꞌɨ́ɨ pu aꞌɨ́ɨn puéꞌeenyeꞌej ɨ tɨ jitzán ajcácatyii ɨ Jesús matɨꞌɨj tyuꞌcuaj, ɨ tɨ ajta aꞌyan tyaataꞌíhuoꞌracaꞌaj aꞌɨ́jcɨ ɨ Jesús tɨjɨn: “Tavástaraꞌ, ¿aꞌtanyíj tyuꞌtátuiireꞌsij muéetzij aꞌɨ́ɨjma jimi ɨ maj tyityatatyíj?” 21 Tɨꞌɨj ɨ Pedro jaaséej, aꞌyaa pu tyaataꞌíhuoꞌriꞌ ɨ Jesús tɨjɨn:

—Nyavástaraꞌ, arí aꞌmújna jimi, ¿jiꞌnye tyeꞌmej?

22 Jesús pu aꞌyan tyaatéꞌexaa tɨjɨn:

—Tɨpuaꞌaj aꞌyan nyetyáꞌxɨeꞌvaꞌaj tɨ júurij huatyáꞌɨtzeereꞌen ꞌasta nyanaꞌaj quee uvéꞌnyej, capu aꞌ jitze juxɨeꞌveꞌ. Pajta muáaj pataꞌaj nyaj jamuán joꞌchaꞌcanyeꞌen.

23 Aꞌɨ́j mu jɨn aꞌyan tyoꞌtánamuajriꞌ tɨquee aꞌnáj muɨꞌnyij aꞌɨ́jna ɨ aꞌtɨ́j tɨ Jesús jamuán joꞌchaꞌcanyeꞌej. Ajta ɨ Jesús capu aꞌyan tyuꞌtaxájtacaꞌ yee capu muɨꞌnyij. Sulu aꞌyaa pu tyuꞌtaxájtacaꞌ tɨjɨn: Tɨpuaꞌaj aꞌyan nyetyáꞌxɨeꞌvaꞌaj tɨ júurij huatyáꞌɨtzeereꞌen ꞌasta nyanaꞌaj quee uvéꞌnyej, capu aꞌ jitze juxɨeꞌveꞌ.

24 Aꞌíi pu aꞌɨ́ɨn puéꞌeen ɨ tɨ Jesús jamuán joꞌcháꞌcanyaꞌaj, ɨ tɨ ajta aꞌíjna tyáxajta, ajta aꞌyan tyoꞌtyéyuꞌxacaꞌ. Tyajta aꞌyan tyáꞌmuaꞌreej tɨ aꞌyan tyiꞌjaꞌyájna jeꞌej tɨ aꞌɨ́ɨn tyíꞌxaj.

25 Capu sɨ́ɨj naꞌaj ɨ tɨ Jesús jɨn tyuꞌmuárɨej, tɨpuaꞌaj néijmiꞌi tyoꞌyuꞌxajcheꞌ jeꞌej tɨ tyiꞌtɨ́j jɨn huarɨ́j séej jɨmeꞌ ajta séej, aꞌyaa pu tyináꞌmiteerasteꞌ tɨquee tyeꞌvéericaj ɨ cháanacaj japua ɨ yuꞌxarij tɨ tyuuxɨéꞌvaꞌcaj maj tyoꞌyuꞌxajcheꞌ.

Hechos

1

2

3

4

5

6

7

8

9

10

11

12

13

14

15

16

17

18

19

20

21

22

23

24

25

26

27

28

Jeꞌej maj yeꞌej huarɨ́j aꞌɨ́ɨmaj ɨ maj tamuáamuataꞌ japuan huaꞌpuaj aráꞌasej

1

Dios pu huaꞌtáratziiriꞌ tɨ huaꞌ jamuán huatyáꞌɨtzeereꞌej ɨ júuricamaꞌraꞌ

1 Muáaj Teófilo, séej jitze ɨ yuꞌxarij ɨ taꞌnájcaj, aꞌɨ́j nu jitze nyeríj joꞌyúꞌxacaꞌ néijmiꞌi jeꞌej tɨ huarɨ́j aꞌɨ́jna ɨ Jesús, nyajta néijmiꞌi jeꞌej tɨ tyihuoꞌmuaꞌaj ɨ tyeɨ́tyee, 2 ꞌasta naꞌaj quee jóꞌviꞌtɨchiihuacaꞌ u tajapuá aꞌɨ́jna ɨ Jesús, tɨꞌɨj tyihuoꞌtaꞌíityeꞌej néijmiꞌi jɨmeꞌ aꞌɨ́ɨjma ɨ tɨ huaꞌantyíhuoj aꞌɨ́jcɨ jɨmeꞌ ɨ júuricamaꞌraꞌ ɨ Dios, jeꞌej maj tyiꞌtɨ́j huáꞌuurej tɨꞌɨj naꞌaj yutɨj joꞌqueꞌtɨj jaꞌmej. 3 Tɨꞌɨj huamuɨ́ꞌ ɨ Jesús, aj puꞌij aꞌɨ́ɨjma jimi huataséjre ɨ maj jamuán huacɨ́j, Aꞌyaa pu tyuꞌtóosejratacaꞌ mej mij jáamuaꞌreej tɨjɨn puꞌríj huatájuuriacaꞌ, huáꞌpuatyej xɨcáj pu áꞌtyeej tɨ aꞌyan tyiꞌtásiseerihuaꞌaj aꞌɨ́ɨjma jimi, ajta tyihuáꞌixaatyaꞌcaꞌaj aꞌɨ́jcɨ jɨmeꞌ ɨ Dios tɨ jɨn néijmiꞌqueꞌ tyíꞌijta.

4 Ajta tɨꞌɨj ooj aꞌáa joꞌtyaváacaj huaꞌ jamuán, aꞌyaa pu tyihuóꞌixaaj maj quee iirácɨꞌcaꞌan aꞌájna a Jerusalén. Aꞌyaa pu tyihuoꞌtéꞌexaaj tɨjɨn:

—Setyuꞌchóꞌveꞌ ꞌasta naꞌaj quee tyaꞌróoꞌastej ɨ nyavástaraꞌ tɨ jamuaꞌtáraatziiriꞌ, ɨ nyaj nyeríj jamuáaꞌixaa. 5 Aꞌɨ́jna ɨ Juan, aꞌɨ́ɨ pu huáꞌɨɨracaꞌaj ɨ jájtyij jɨmeꞌ, ajta capu cheꞌ áꞌtyeeren siatɨꞌɨj aꞌɨ́j jɨn ɨꞌhuan ɨ júuricamaꞌraꞌ ɨ Dios, ɨ tɨ huatyáꞌɨtzeereꞌej jaꞌmua tzajtaꞌ.

Jesús pu tyíraa u tajapuá

6 Majta ɨ maj Jesús jimí ajaꞌtyúusɨɨriaꞌcaꞌaj, aꞌyaa mu tyaataꞌíhuoꞌriꞌ tɨjɨn:

—Tavástaraꞌ, ¿nyiquij arí tyaꞌráꞌaj aꞌájna xɨcáaraꞌ jitze paj jitzán tyuꞌtaꞌíjtaj iiyeꞌej Israel?

7 Aj puꞌij aꞌyan tyihuoꞌtéꞌexaaj tɨjɨn:

—Capu muaꞌajmaj jáꞌmuacɨꞌpuaj siaj jáamuaꞌreej aꞌnáj tɨ aꞌyan atyojoꞌréꞌnyesij. Aꞌɨ́ɨ puꞌuj jamuaꞌreej ɨ Dios aꞌnáj tɨ aꞌyan rɨnyij jeꞌej tɨ tyíꞌmuaꞌtzej. 8 Ajta tɨꞌɨj yavaꞌcáanyej aꞌɨ́jna ɨ júuricamaꞌraꞌ ɨ Dios, aꞌɨ́ɨ pu jamuaatáꞌsij ɨ caꞌnyíjraꞌaj, aj xu sij nye jitze maꞌcan tyihuoꞌtéꞌexaatyeꞌej aꞌɨ́ɨjma ɨ maj aꞌyaa huacháatɨmee iiyeꞌej Jerusalén, siajta ɨ maj aꞌáa huacháatɨmee a Samaaria majta a Judea, siajta aꞌɨ́ɨjma ɨ maj aꞌáa joꞌcháatɨmee joꞌtɨj jooꞌástɨmee ɨ cháanacaj.

9 Tɨꞌɨj aꞌyan tyihuoꞌixáatyaꞌaj, aj puꞌij jóꞌviꞌtɨchiihuacaꞌ u tajapuá, meeséeracaj ɨ maj jamuán huacɨ́j, aj puꞌij ɨ jéetɨrij jaatyáꞌavaatacaꞌ aꞌɨ́j mu mij jɨn quee cheꞌ jaaséj. 10 Móocheꞌ mu jútyeꞌ joꞌnyéenyeꞌricaj matɨꞌɨj jiyeꞌtzín huaꞌpuaj huataséjre ɨ tyétyacaa aꞌɨ́ɨjma jimi, naa mu cuéeinaviꞌ tyoꞌcacháatɨmaꞌcaa. 11 Aꞌyaa mu tyihuoꞌtéꞌexaaj tɨjɨn:

—Muaꞌaj mu siaj Galileea jaꞌchej, ¿jiꞌnye een jɨmeꞌ jútyeꞌ setyityojóꞌnyejnyeꞌ? Aꞌɨ́jna ɨ Jesús, ɨ tɨ jóꞌviꞌtɨchiihuacaꞌ u tajapuá, aꞌyaa puꞌujtánaꞌaj yetyiꞌcányesij, jeꞌej siaj seríj tyeeséj tɨꞌɨj jóꞌviꞌtɨchiihuacaꞌ.

Aꞌɨ́ɨ mu jaꞌantyíhuoj ɨ Matíias tɨꞌij tyuꞌtyáhuɨɨreꞌen aꞌɨ́jcɨ jitze maꞌcan ɨ Judas

12 Aꞌáa mu joꞌtyúꞌuucaꞌaj aꞌájna Aseitúunajrimi jɨríj jitze tɨ avéjriꞌ joꞌtacáꞌaj a Jerusalén. Aꞌyaa pu huatátyeej aꞌchu maj huaꞌtáꞌcariaꞌaj tɨ aꞌtɨ́j ajaꞌtanyéj aꞌájna xɨcáaraꞌ maj jitzán jusoꞌpii, aj mu mij ujaꞌráacɨj aꞌájna a Aseitúunajrimi. 13 Matɨꞌɨj aráꞌaj aꞌájna a chájtaꞌ, aj mu mij antyicɨ́j ɨ chiꞌij taꞌantyityájtɨj jitze tɨ jujapuá tyiváatɨmee joꞌmaj jeꞌráatyaꞌaj muáꞌcɨꞌɨj. Aꞌɨ́ɨ mu ujeꞌrátyaꞌcaꞌaj aꞌɨ́jna ɨ Pedro, ajta ɨ Juan, ajta aꞌɨ́jna ɨ Santiago, ajta aꞌɨ́jna ɨ Andrés, ajta ɨ Felipe, ajta ɨ Tomás, ajta aꞌɨ́jna ɨ Bartolomé, ajta ɨ Mateo, ajta ɨ Santiago, yójraꞌ aꞌɨ́jcɨ ɨ Alfeo, aꞌɨ́jna ɨ Simón ɨ maj aꞌyan jatamuáꞌmuaj tɨjɨn ɨ tɨ oocaꞌnyáaj aꞌyan rɨcɨj, ajta aꞌɨ́jna ɨ Judas ɨ yójraꞌ tɨ puéꞌeen aꞌɨ́jcɨ ɨ Santiago. 14 Néijmiꞌi mu aꞌúun jaꞌtyúusɨꞌrihuaꞌaj mej mij huatyényuunyij ɨ Dios jimi, aꞌɨ́ɨjma jamuán ɨ ihuáamuaꞌmuaꞌ ɨ Jesús. Ajta aꞌɨ́jna ɨ Maríia, náanajraꞌ ɨ Jesús, majtáhuaꞌaj séecan ɨ úucaa.

15 Aꞌájna matɨꞌɨj néijmiꞌi jusɨ́ɨriaꞌcaj aꞌchu mu anxɨtyej japuan seityéj ɨ maj juꞌihuáamuaꞌ aráꞌaxcaa, aj puꞌij aꞌɨ́jna ɨ Pedro huatyéechaxɨj tɨꞌij aꞌyan tyihuoꞌtéꞌexaatyeꞌen tɨjɨn:

16 —Nyeꞌihuáamuaꞌ, aꞌyaa pu tyuuxɨéꞌvaꞌcaj tɨ aꞌyan tyaꞌróoꞌastej jeꞌej tɨ ɨ júuricamaꞌraꞌ ɨ Dios, aꞌɨ́jcɨ jitze maꞌcan ɨ David tyaataxájtacaꞌ ɨ yuꞌxarij jitze aꞌɨ́jcɨ jɨmeꞌ ɨ Judas, tɨꞌij huoꞌtátuiireꞌen ɨ Jesús avíitzij jɨmeꞌ, mej mij ɨ tyeɨ́tyee jaatyéeviꞌ. 17 Judas pu ajta tajitzé ajtyámaꞌcantacaꞌaj, aꞌyaa pu chaꞌtánaꞌaj tyiꞌtɨ́j jɨn tyiꞌtyávaacaꞌaj tyatɨꞌɨj ityáj. 18 Aꞌyaa pu tyáaruj aꞌɨ́jcɨ ɨ Judas, aꞌɨ́ɨ pu chuéj huánanɨej aꞌɨ́jcɨ jɨmeꞌ ɨ túmii tɨ jaꞌancuriáaꞌ tɨꞌɨj huoꞌtátuii ɨ Jesús. Ajta jeꞌen cóocueꞌmiꞌin tɨꞌquij acáatzaj, aj puꞌij a chóotaꞌ jáꞌajvej, ajta jeꞌen ootatzáj tɨꞌquij tyeꞌráacuaj ɨ tyiꞌchuitɨriaaraꞌ. 19 Majta ɨ maj aꞌáa huacháatɨmee aꞌájna a Jerusalén, néijmiꞌi mu jáamuaꞌreeriꞌ jeꞌej tɨ tyiꞌtɨ́j jáaruuj aꞌɨ́jcɨ ɨ Judas. Aꞌɨ́j mu jɨn aꞌyan jaatamuaꞌaj aꞌɨ́jcɨ ɨ chuéj tɨjɨn Acéldama, aꞌyaa pu huatóomuaꞌaj aꞌɨ́jna ɨ nyúucarij tɨjɨn chuéj tɨ xúureꞌmeꞌ. 20 Aꞌyaa pu tyiꞌjaꞌyájna, puꞌríj aꞌyan atyojoꞌréꞌnyej jeꞌej tɨ tyéꞌyuꞌsiꞌ aꞌɨ́jcɨ jitze ɨ yuꞌxarij tɨ aꞌyan huatóomuaꞌaj tɨjɨn chuíicarij tɨ jɨmeꞌ yee:

Cheꞌ yáanaꞌquij metyóoꞌeenyeꞌ joꞌtɨj jáꞌchajcaꞌaj.

Cheꞌ quee cheꞌ aꞌtɨ́j aꞌchajcaj.

Aꞌyaa pu ajta tyáꞌxaj tɨjɨn:

Cheꞌ sɨ́ɨj tyeꞌentyájrutyej aꞌɨ́jcɨ jɨmeꞌ ɨ tɨ jɨn tyiꞌtyávaacaꞌaj aꞌɨ́jna ɨ aꞌtɨ́j.

21 ’Aꞌɨ́j pu jɨn juxɨeꞌveꞌ tyaj séej aváꞌhuoonyij, tɨ tajamuán joꞌchaꞌcanyeꞌen, sɨ́ɨj tɨ aꞌnáj tɨnaꞌaj tajamuán yahuatyávaacaꞌaj tɨꞌɨj ooj Jesús yeséeriaꞌcaj, 22 tɨꞌɨj naꞌaj ɨ Juan tyáaꞌɨɨriꞌ aꞌɨ́jcɨ ɨ Jesús, ajta tɨꞌɨj jóꞌviꞌtɨchiihuacaꞌ u tajapuá, juxɨeꞌveꞌ tɨ sɨ́ɨj tajamuán joꞌchaꞌcanyeꞌen tɨꞌij ajta aꞌyan tyihuóꞌixaatyeꞌen ɨ tyeɨ́tyee yee puꞌríj huatájuuriacaꞌ ɨ Jesús.

23 Aj mu mij huaꞌpuácaa antyíhuo: aꞌɨ́jcɨ ɨ José Justo, ɨ maj majta aꞌyan jatamuáꞌmuaj tɨjɨn Barsabás, majta aꞌɨ́jcɨ ɨ Matíias. 24 Aj mu mij huatyéenyuj ɨ Dios jimi, aꞌyaa mu tɨjɨn:

—Tavástaraꞌ, muáaj paj jamuaꞌreej jeꞌej tɨ yeꞌej tyíꞌmuaꞌtzej ɨ jutzájtaꞌ sɨ́ɨj ajta ɨ sɨ́ɨj, taataséjratyeꞌ aꞌtanyíj períj antyíhuo aꞌíijma ɨ maj huaꞌpuaj. 25 Tɨꞌij tyeꞌentyájrutyej aꞌɨ́jcɨ jɨmeꞌ ɨ tɨ jɨn tyiꞌtyávaacaꞌaj aꞌɨ́jna ɨ Judas. Aꞌɨ́ɨ pu aꞌyan tyeꞌrájraa tɨꞌij jóꞌraꞌnyij joꞌtɨj aꞌyan tyiyeꞌtyévijtyeꞌ.

26 Aj mu mij huóomueꞌtɨj, mej mij jáamuaꞌreej aꞌtɨ́j tɨ cɨꞌtyij tɨꞌij tyuꞌtyáhuɨɨreꞌen, aꞌɨ́ɨ puꞌij tyuꞌmuéꞌtɨj aꞌɨ́jna ɨ Matíias. Aj mu mij jaatáꞌ tɨ tyuꞌtyáhuɨɨreꞌen huaꞌ jamuán ɨ maj tamuáamuataꞌ japuan sɨ́ɨj aráꞌasej.

2

Tɨꞌɨj huaꞌ jimi yavaꞌcáanyej ɨ júuricamaꞌraꞌ ɨ Dios

1 Tɨꞌɨj atyojoꞌréꞌnyej aꞌájna xɨcáaraꞌ maj jitzán tyíꞌyeꞌestyahuaꞌaj aꞌɨ́jcɨ jɨmeꞌ ɨ taꞌráahuaꞌpuaj ɨ itéerij. Aꞌyaa mu jatamuáꞌmuaj tɨjɨn Pentecostés, aj mu mij néijmiꞌi tyúusɨɨj aꞌájna xɨcáaraꞌ jitze aꞌújna u chiꞌtáj.

2 Matɨꞌɨj mij jáanamuajriꞌ tɨ caꞌnyíin jɨn ajeꞌcájujhuaꞌnasimaꞌaj ɨ jútyeꞌ, caꞌnyíin pu jɨn namuajriaꞌcaꞌaj u chiꞌtáj joꞌmaj jeꞌrátyaꞌcaꞌaj. 3 Aj mu mij tyiꞌtɨ́j huaséj yaa tɨꞌɨj nyanúrij tɨ áꞌtaa, ajta joꞌtzaanyixɨj aꞌɨ́jna ɨ nyanúrij, tɨꞌquij huaꞌ muꞌúutzeꞌ anráavatzɨj ɨ tɨ huatyátzaanyixɨj. 4 Tɨꞌquij huatyáꞌɨtzee ɨ júuricamaꞌraꞌ ɨ Dios huaꞌ jimi ɨ tyeɨ́tyee, aj mu mij huatyóohuij maj tyuꞌtaxáj séecan jɨmeꞌ ɨ nyúucarij maj quee xu aꞌnáj jɨn meꞌtyajáꞌxaj, aꞌɨ́ɨ pu huoꞌtaꞌ ɨ júuricamaꞌraꞌ ɨ Dios maj aꞌyan tyuꞌtaxáj.

5 Séecan mu ɨ tyeɨ́tyee aꞌáa joꞌtyúꞌuucaꞌaj ɨ maj ɨmuáj curiáꞌcɨxɨj ɨ maj jéehua jaxɨeꞌvaꞌcaꞌaj ɨ juyiꞌráj, mej mij aꞌyan huárɨnyij jeꞌej tɨ tyáꞌxɨeꞌveꞌ ɨ Dios, aꞌáa mu joꞌtyúꞌuucaꞌaj aꞌájna a Jerusalén. 6 Matɨꞌɨj huóꞌnamuajriꞌ ɨ maj jeꞌej tyáhuaasimeꞌej caꞌnyíin jɨmeꞌ, néijmiꞌi mu tyúusɨɨj, ajta quee jeꞌej huáꞌmiteerastyaꞌcaꞌaj, aj mu mij jeꞌej tyityoꞌtóomuajtyacaꞌ, jiꞌnye mahuáꞌnamuajracaꞌaj maj tyíꞌxajtacaꞌaj aꞌɨ́jcɨ jɨmeꞌ ɨ huáꞌnyuucaa sɨ́ɨj ajta sɨ́ɨj. 7 Jéehua mu jeꞌej huojoꞌsejracaꞌaj, aꞌyaa mu tyúuꞌihuoꞌracaꞌaj tɨjɨn:

—¿Nyi mequee néijmiꞌi mu tyétyacaa, aꞌáa jáꞌmaꞌcan a Galileea? 8 ¿Jiꞌnye tyuꞌtáɨꞌriitariaꞌcaꞌ maj aꞌyan tyíꞌxajtaj tyatɨꞌɨj ityáj tyiꞌtamuáꞌmuaj? Tanyúuca mu jɨn tyíꞌxaj aꞌmúumaj. 9 Séecan tu aꞌáa jáꞌmaꞌcan aꞌájna a Partia, tyajta séecan aꞌájna a Media, tyajta séecan aꞌájna a Elam, tyajta séecan aꞌájna a Mesopotamia. Tyajta séecan aꞌáa jáꞌmaꞌcan a Judea, tyajta séecan aꞌájna a Capadocia, tyajta séecan aꞌájna a Ponto, tyajta séecan Asia jáꞌmaꞌcan. 10 Séecan tu tyajta aꞌáa jáꞌmaꞌcan aꞌájna a Frigia, tyajta séecan aꞌájna a Panfilia, tyajta séecan aꞌájna a Egipto, tyajta puaꞌmaquéj aꞌájna a Libia, tyajta néijmiꞌqueꞌ aꞌáa tyaj ɨmuáj tyajaꞌránamuaj a Cirene, 11 séecan mu Roma jáꞌmaꞌcan; majta aꞌɨ́ɨmaj ɨ maj Israel jitze ajtyámaꞌcan, majta ɨ maj huatyóojuriiyutacaꞌ, ityáj tu huáꞌnamuaj jeꞌej maj tyíꞌxaj ɨ tanyúuca jɨmeꞌ. Aꞌɨ́j mu xaj ɨ tɨ naa namuajreꞌ jeꞌej tɨ yeꞌej rɨcɨj ɨ Dios.

12 Séecan mu jeꞌej tyityoꞌtóomuajtyacaꞌ, majta quee jamuaꞌreeriacaꞌaj jeꞌej maj tyúꞌmuaꞌtyij, aꞌɨ́ɨ mu mij tyúuꞌihuoꞌracaꞌaj aꞌyan tɨjɨn:

—¿Jiꞌnye huatóomuaꞌaj néijmiꞌi aꞌíjna?

13 Majta séecan huoꞌtyáxaahuatacaꞌ, aꞌyaa mu tɨjɨn:

—Metyájtaꞌruj.

Ɨ nyúucarij tɨ anaquéej jaataxájtacaꞌ ɨ Pedro

14 Ajta aꞌɨ́jna ɨ Pedro, aꞌɨ́ɨ pu huatyéechaxɨj, aꞌɨ́ɨjma jamuán ɨ maj tamuáamuataꞌ japuan sɨ́ɨj aráꞌasej, aj puꞌij huoꞌtajé caꞌnyíin jɨmeꞌ aꞌɨ́ɨjma ɨ tyeɨ́tyee, aꞌyan tɨjɨn:

—Xáanamuajriꞌ tyámuaꞌ naa, ɨ nyaj jamuaatéꞌexaatyeꞌsij muaꞌaj mu siaj Israel jitze ajtyámaꞌcan, siajta mu siaj iiyeꞌej Jerusalén huacháatɨmee. 15 Aꞌyaa xu tyíꞌxaj tɨjɨn: “Metyájtaꞌruj aꞌmúumaj mu tyétyacaa. Capu aꞌyan tyiꞌjaꞌyájna, jiꞌnye óocheꞌ pu huaꞌíyaꞌaj naꞌaj.” 16 Ajta aꞌíi pu aꞌɨ́ɨn puéꞌeen ɨ tɨ jaaxájtacaꞌ aꞌɨ́jna ɨ Joel. Aꞌɨ́ɨ pu aꞌɨ́jcɨ jɨn tyiꞌtyávaacaꞌaj tɨꞌij Dios jitze maꞌcan tyihuoꞌtéꞌexaatyeꞌen ɨ tyeɨ́tyee.

Aꞌyaa pu tyuꞌtaxájtacaꞌ aꞌɨ́jna tɨjɨn:

17 Aꞌyaa pu tyíꞌxaj ɨ Dios.

Aꞌyaa pu tyeꞌmej aꞌájna xɨcáaraꞌ jitze,

tɨꞌɨj jitzán néijmiꞌi tyeꞌentyipuáꞌrij.

Nyajúuricamej nu ujoꞌtaꞌítyij

tɨꞌij huaꞌ tzajtaꞌ huatyáꞌɨtzeereꞌen,

ɨ maj aꞌyan huacháatɨmee ɨ cháanacaj japua.

Jáꞌmuayojmuaꞌ, ɨ maj tyétyacaa, majta ɨ maj úucaa,

aꞌɨ́ɨ mu nyenyúucaritzeꞌ tyihuaꞌixáatyeꞌej muáꞌjuꞌun ɨ tyeɨ́tyee.

Majta ɨ tyáamua aꞌɨ́ɨ mu tyiꞌséeraj muáꞌjuꞌun ɨ Dios tɨ jimi tyejeꞌrámaꞌcan,

majta ɨ jáꞌmuahuasimuaꞌ, metyiꞌmáaraj mu muáꞌjuꞌun.

18 Nyajta nu aꞌɨ́ɨjma jimi uyoꞌtaꞌítyij

tɨꞌij huatyáꞌɨtzeereꞌen huaꞌ tzajtaꞌ

ɨ maj tyíꞌhuɨɨreꞌ nye jitze maꞌcan.

Ɨ maj tyétyacaa, ajta ɨ maj úucaa.

Aꞌɨ́ɨ mu majta nye jitze maꞌcan tyihuoꞌtéꞌexaatyeꞌsij.

19 Nyáaj nu tyiꞌtɨ́j jamuaataséjratyeꞌej u tajapuá

ɨ siaj jɨn jamuaꞌreej jeꞌej tɨ tyiꞌtɨ́j rɨnyij.

Siajta tyiꞌtɨ́j séjran ɨ siaj jɨn jeꞌej tyityoꞌtóomuajtyej

tɨꞌɨj naꞌaj veꞌéj ɨ chuéj.

Xúureꞌej xu séjran

siajta tɨéj, siajta ɨ cɨtzíj.

20 Ajta ɨ xɨcáj jáꞌmuɨꞌnyij, capu cheꞌ huanyéeriꞌcɨj jaꞌmej.

Ajta ɨ máxcɨrɨeꞌ, aꞌyaa pu éenyeꞌej jaꞌmej tɨꞌɨj ɨ xúureꞌej.

Aj puꞌij atyojoꞌréꞌnyesij aꞌájna xɨcáaraꞌ jitze

tɨꞌɨj aꞌɨ́ɨn ɨ tavástaraꞌ yavaꞌcányesij

íiyan ɨ cháanacaj japua,

naa pu tyuꞌséꞌrihuaꞌaj jaꞌmej aꞌájna xɨcáaraꞌ jitze.

21 Ajta aꞌtɨ́j tɨnaꞌaj tɨ ɨ Dios jimi huatyényuunyij,

aꞌɨ́jna ɨ Dios japuan pu huatányuusij aꞌɨ́jcɨ ɨ aꞌtɨ́j.

22 ’Mu siaj Israel jitze ajtyámaꞌcan, xáanamuajriꞌ aꞌíjcɨ, xuꞌríj jamuaꞌreej tɨ ɨ Dios jaꞌantyíhuoj aꞌɨ́jcɨ ɨ Jesús Nazaret tɨ jáꞌmaꞌcan, aꞌyaa pu tyiꞌjaꞌyájna, jiꞌnye aꞌɨ́jna ɨ Jesús, jéehua pu tyiꞌtɨ́j jɨn aꞌyan huarɨ́j tɨ huápuɨꞌɨj juxɨeꞌveꞌ, aꞌɨ́jcɨ jɨmeꞌ tɨ huoꞌtaséjra ɨ tyeɨ́tyee, aꞌɨ́ɨ pu aꞌyan huarɨ́j jaꞌmua jimi siaj sij jáamuaꞌreej tɨ Dios jaꞌantyíhuoj. 23 Aꞌɨ́jna ɨ tyáatɨꞌ ɨ tɨ ajta tyévij jitze huanɨeꞌhuacaꞌ, aꞌɨ́j pu ɨ Dios jamuaatátuii, jiꞌnye aꞌyaa pu jaatamuaꞌaj, muaꞌaj xu sij yóꞌtatee ɨ cúruuj jitze, majta séecan jaꞌmua jamuán ɨ maj jeꞌej puaꞌaj tyíꞌtyetyeɨtyee. 24 Ajta ɨ Dios pu jaatájuurityej, aꞌɨ́ɨ pu ajta japuan huatanyúj ɨ tɨ jɨn jajpuéjtzicaꞌaj aꞌɨ́jna ɨ Jesús, aꞌyaa pu huarɨ́j, jiꞌnye capu huatáɨꞌriitariacaꞌ tɨ aꞌáa jaꞌséeriaꞌaj jáꞌraꞌnyij muɨꞌchítyee tzajtaꞌ. 25 Aꞌyaa pu tyuꞌtaxájtacaꞌ aꞌɨ́jna ɨ David aꞌɨ́jcɨ jɨmeꞌ ɨ Jesús tɨjɨn:

Aꞌnáj tɨnaꞌaj nu jaséjracaꞌaj aꞌɨ́jcɨ ɨ tavástaraꞌ,

aꞌɨ́ɨ pu yésejreꞌ nyamuácaꞌtaꞌ,

aꞌɨ́j nu jɨn quee tyiꞌtɨ́j jɨn ootyáꞌɨtzeerej jimi.

26 Aꞌɨ́j pu jɨn jutyamuaꞌveꞌ ɨ nyaxɨéjnyuꞌcaa,

nyajta nyetyamuaꞌveꞌ nyetyiꞌchuíicaj.

Aꞌɨ́j nu jɨn nyaxáahuaj chaaj naꞌmej,

27 jiꞌnye capáj tyuꞌtáꞌsij nyaj huámuɨꞌnyij,

capáj tyuꞌtáꞌsij nyaj aꞌáan jaꞌséeriaꞌaj náꞌraꞌnyij

joꞌmaj joꞌtyáꞌɨtzeꞌrii ɨ muɨꞌchítyee,

capáj pajta tyuꞌtáꞌsij tɨ huatyéjpetyej

aꞌɨ́jcɨ ɨ tyéviraꞌ ɨ tɨ muahuɨɨreꞌ.

28 Muáaj paj naataséjraj ɨ juyéj

tɨ aꞌáa jóꞌnyee joꞌtɨj júuricamej jáꞌsejreꞌ.

Pajta naatáꞌsij nyaj huatányetyamuaꞌveꞌen

aꞌájna joꞌpaj jáꞌsejreꞌ.

29 ’Nyeꞌihuáamuaꞌ, aꞌyaa nu tyajáꞌmuaꞌixaatyeꞌ tzáahuatyiꞌraꞌaj jɨmeꞌ, tɨꞌɨj ɨ David huamuɨ́ꞌ, majta jeꞌen jaꞌváꞌnaj, ijíij óocheꞌ pu yésejreꞌ iiyeꞌej Jerusalén joꞌmaj yaꞌváꞌnaj. 30 Ajta aꞌɨ́jna ɨ David, Dios jitze maꞌcan pu tyíꞌxaxaꞌtaꞌaj, aꞌyaa puꞌij tyáꞌmuaꞌreeriacaꞌaj tɨ ɨ Dios aꞌyan tyaꞌtáratziiriꞌ tɨ séej ɨ rey jɨmeꞌ tyeꞌentyárutyij ɨ tɨ jitzán eerámaꞌcan. 31 Jiꞌnye aꞌɨ́ɨ pu ɨ David jamuaꞌreeriacaꞌaj tɨjɨn aꞌyaa pu tyeꞌmej jeꞌej tɨ ɨ Dios tyaataxájtacaꞌ. Aꞌɨ́j pu jɨn aꞌyan tyuꞌtaxájtacaꞌ tɨjɨn huatájuuritaj ɨ Cɨríistuꞌ, ajta quee aꞌáa joꞌtyáꞌɨtzeereꞌej ɨ muɨꞌchítyee tzajtaꞌ, capu ajta huatyépetyij ɨ tyéviraꞌ. 32 Puꞌríj ɨ Dios jaatájuurityej aꞌɨ́jcɨ ɨ Jesús, ityáj tu tyajta aꞌyan tyáꞌmuaꞌreej tyajta tyuꞌséj aꞌɨ́jcɨ jɨmeꞌ. 33 Puꞌríj ajcáayijxɨ muácaꞌtaꞌ ɨ Dios u tajapuá, ajta arí jaꞌancuriáaꞌ aꞌɨ́jcɨ ɨ júuricamaꞌraꞌ ɨ tɨ Dios jɨn atóoraj, aꞌɨ́ɨ puꞌij taꞌij ɨ Jesús ityájma taatáꞌ ɨ júuricamaꞌraꞌ ɨ Dios, jiꞌnye aꞌyaa pu tyitaꞌtáratziiriꞌ. Aꞌíi puꞌij aꞌɨ́ɨn puéꞌeen ɨ siaj jaséj ajta ɨ siaj janamuaj. 34 Jiꞌnye capu aꞌɨ́ɨn puéꞌeenyeꞌej ɨ David ɨ tɨ tyíraa u tajapuá, ajta aꞌyan tyuꞌtaxájtacaꞌ tɨjɨn:

Aꞌyaa pu ɨ tavástaraꞌ tyaatéꞌexaa aꞌɨ́jcɨ ɨ nyavástaraꞌ tɨjɨn:

“Póocheꞌ yan újcatyij iiyeꞌej nyamuácaꞌtaꞌ.

35 Asta nyanaꞌaj quee huaꞌantyimueꞌtɨn

ɨ maj muájchaꞌɨɨreꞌ.”

36 ’Aꞌɨ́j pu jɨn siataꞌaj jáamuaꞌreej néijmiꞌi ɨ siaj iiyeꞌej huacháatɨmee Israel, tɨ aꞌyan tyiꞌjaꞌyájna aꞌɨ́jna ɨ Jesús ɨ siaj jóꞌtatee, aꞌɨ́ɨ pu aꞌɨ́ɨn puéꞌeen ɨ tɨ Dios aꞌɨ́jna jɨn tyeꞌentyáarujtyej tɨꞌij Tavástaraꞌ puéꞌeenyeꞌ ajta Cɨríistuꞌ.

37 Matɨꞌɨj jáanamuajriꞌ ɨ tyeɨ́tyee, jeꞌej pu puaꞌaj huoꞌtáꞌaj ɨ huaꞌ tzajtaꞌ, aj mu mij aꞌyan tyaataꞌíhuoꞌriꞌ aꞌɨ́jcɨ ɨ Pedro, majta aꞌɨ́ɨjma ɨ séecan ɨ maj tamuáamuataꞌ japuan sɨ́ɨj aráꞌasej, aꞌyan tɨjɨn:

—Taꞌihuáamuaꞌ, ¿jiꞌnye táarɨnyij ijíij?

38 Aj puꞌij ɨ Pedro aꞌyan tyuꞌtanyúj tɨjɨn:

—Siataꞌaj seequéj tyúꞌmuaꞌtyij aꞌɨ́jcɨ jimi ɨ Dios, siajta huáɨꞌhuaj nyúucaritzeꞌ ɨ tavástaraꞌ Jesús, aꞌyaa xu huárɨnyij, aj puꞌij ɨ Dios tyajamuaatúꞌuunyiꞌraj, aꞌɨ́ɨ pu ajta uyoꞌtaꞌítyij ɨ ju júuricamej, tɨꞌij jaꞌmua jimi huatyáꞌɨtzeereꞌen. 39 Jiꞌnye aꞌíjna ɨ nyúucarij jaꞌmua jitze pu huatamaꞌcan, ajta jáꞌmuayojmuaꞌ, ajta ɨ maj aꞌ ɨmuáj joꞌcháatɨmee séej ɨ chuéj japua. Néijmiꞌcaa pu cɨꞌtyij aꞌɨ́ɨjma ɨ Dios tɨ huoꞌtájeevij.

40 Séej pu nyúucarij ajta jɨn tyihuoꞌtéꞌexaaj, jéehua pu huoꞌijmujriꞌ mej mij quee jeꞌej puaꞌaj tyityetyúuchaꞌɨɨj matɨꞌɨj ɨ séecan ɨ tyeɨ́tyee.

41 Aꞌɨ́ɨmaj ɨ maj jáanamuajriꞌ, majta tyáꞌantzaahuaj majta huáɨꞌhuacaꞌ, huéeicaj víꞌraꞌaj mu aꞌchu aráꞌaxcaa, aj mu mij aꞌɨ́ɨjma jamuán antyóosɨɨj ɨ maj tyáꞌtzaahuatyeꞌ. 42 Majta néijmiꞌi mu aꞌɨ́j jitze tyíꞌmuaꞌajcaj jeꞌej maj tyihuáꞌmuaꞌtyajcaꞌaj aꞌɨ́ɨmaj ɨ maj tamuáamuataꞌ japuan huaꞌpuaj aráꞌasej, tyámuaꞌ mu naa tyityetyúuchaꞌɨɨcaꞌaj, máahuoocaꞌaj ɨ Dios jimi, majta jusɨꞌrihuaꞌaj mej mij néijmiꞌi jáacuaꞌnyij ɨ páan.

Jeꞌej maj tyíꞌtyechajcaꞌaj ɨ maj anáatyaꞌaj tyáꞌantzaahuaj

43 Néijmiꞌi mu jeꞌej tyojoꞌsejracaꞌaj majta jeꞌej tyityóomuajtyajcaꞌaj, aꞌɨ́jcɨ jɨmeꞌ jeꞌej tɨ Dios tyiꞌtɨ́j tyíꞌsejratacaꞌaj aꞌɨ́ɨmaj jɨmeꞌ ɨ maj tamuáamuataꞌ japuan huaꞌpuaj aráꞌasej. 44 Néijmiꞌi mu tyámuaꞌ tyíꞌtyechajcaꞌaj ɨ maj tyáꞌantzaahuaj, majta mu néijmiꞌi tyiꞌtóoaꞌcariaꞌaj aꞌchu tɨ sɨ́ɨj caa tyiꞌtɨ́j tyíꞌijchaꞌɨj. 45 Aꞌyaa mu rɨjcaj, tɨpuaꞌaj aꞌtɨ́j tyiꞌtɨ́j jaꞌɨtziityaꞌaj, aꞌɨ́ɨ pu tyiꞌtɨ́j toonyij, tɨꞌɨj ij jaatáꞌsij ɨ túmii aꞌɨ́jcɨ ɨ tɨquee cheꞌ jeꞌej tyéejtyoovej. 46 Aꞌnáj tɨnaꞌaj mu jusɨꞌrihuaꞌaj u tyeyúuj tzajtaꞌ, majta mu jusɨꞌrihuaꞌaj joꞌmaj jaꞌchej, mej mij joꞌtámuaꞌreej ɨ tavástaraꞌ, majta jeꞌen néijmiꞌi tyíꞌcuaꞌnyij, muutyámuaꞌvaꞌaj ɨ jutzájtaꞌ. 47 Tyámuaꞌ mu tyaꞌtáꞌcariaꞌaj ɨ Dios, majta ɨ tyeɨ́tyee naa mu huojoꞌsejracaꞌaj aꞌɨ́ɨjma, aꞌɨ́j mu jɨn aꞌnáj tɨnaꞌaj támuiꞌrisimaꞌaj aꞌɨ́ɨmaj ɨ tyeɨ́tyee ɨ maj tyaꞌantzáꞌhuatyahuaꞌaj.

3

Matɨꞌɨj tyáahuaj séej ɨ tɨquee tyéchavaaj

1 Séej xɨcáj jitze pu aꞌyan tyuꞌrɨ́j, aꞌɨ́jna ɨ Pedro ajta ɨ Juan, néijmiꞌi mu aꞌáa jóꞌjuꞌ ɨ tyeyúuj tɨ joꞌtyéjvee, mej mij huatyényuunyij, aꞌtzáaj pu putyíꞌrɨjcaa yáacɨj jéꞌtaꞌ ucamáꞌcaj ɨ xɨcáj. 2 Sɨ́ɨj pu tyáatɨꞌ aꞌáa jeꞌtyácatyij a tɨ jaꞌpueertaj, capu ráyiꞌvajcaꞌaj aꞌɨ́jna ɨ aꞌtɨ́j, aꞌyaa pu éenyeꞌej huanɨeꞌhuacaꞌ, aꞌnáj tɨnaꞌaj mu ayeꞌtyéyiꞌtzaaj a tɨ jaꞌpueertaj maj aꞌyan jatamuáꞌmuaj tɨjɨn tɨ naa huaséꞌrin, tɨꞌij aꞌɨ́ɨn túmii huáꞌhuaviiraj ɨ maj utyáruꞌpij u tyeyúuj tzajtaꞌ. 3 Tɨꞌɨj aꞌɨ́ɨjma huaséj ɨ Pedro ajta ɨ Juan ɨ maj aꞌúun joꞌtyárutyisimaꞌaj u tyeyúuj tzajtaꞌ, aj puꞌij túmii huoꞌtáhuaviiriꞌ maj jaatapuéjveꞌen. 4 Aj mu mij jaꞌráasej tyámuaꞌ naa, ajta aꞌɨ́jna ɨ Pedro aꞌyaa pu tyaatéꞌexaa tɨjɨn:

—Taaséj.

5 Aj puꞌij quee cheꞌ huatanyúj aꞌɨ́jna ɨ tyáatɨꞌ, aꞌyaa pu tyíꞌmuaꞌajcaa tɨjɨn túmii mu naatáꞌsij. 6 Ajta aꞌɨ́jna ɨ Pedro aꞌyaa pu tyaatéꞌexaa tɨjɨn:

—Canu pláataj tyíchaꞌɨj, canu nyajta ooroj tyíchaꞌɨj, aꞌɨ́j nu muaatáꞌsij tyiꞌtɨ́j nyej tyíchaꞌɨj, aꞌyaa nu tyíꞌmuaꞌixaatyeꞌ aꞌɨ́jcɨ jitze maꞌcan ɨ Jesús Nazaret tɨ jáꞌmaꞌcan, ájchesij, pajta rájraꞌnyij.

7 Aj puꞌij ɨ Pedro jajvíꞌ ɨ muácaꞌtaꞌ pujmuaꞌ, tɨꞌquij jaꞌajriáj, aj puꞌij huarúj néijmiꞌqueꞌ ɨ juꞌɨ́ɨcaj jitze. 8 Aꞌɨ́jna ɨ tɨquee tyéchavaaj ájtzunacaꞌ, ajta huatyéechaxɨj, aj puꞌij huatyóochej tɨ rájraꞌnyij, tɨꞌquij huaꞌ jamuán utyájrupij u tyeyúuj tzajtaꞌ, tyitzúnɨeꞌchaꞌaj pu huaꞌ jamuán utyájrupij, ajta tyéꞌtyojtziꞌriaꞌcaꞌaj ɨ Dios. 9 Néijmiꞌi mu jaaséej ɨ tyeɨ́tyee tɨ arí rájyiꞌvej aꞌɨ́jna ɨ tɨquee tyéchavaaj, majta jáanamuajriꞌ tɨ tyámuaꞌ tyaꞌtáꞌcariaꞌaj ɨ Dios. 10 Aj mu mij tyámuaꞌ tyoꞌtaséj, majta tyíꞌtzɨɨnyaꞌcaꞌaj, matɨꞌɨj jaamuaꞌaj tɨjɨn aꞌɨ́ɨ pu puɨ́rɨcɨj ɨ tɨ túmii huáꞌhuaviiracaꞌaj ɨ tyeɨ́tyee a tɨ jaꞌpueertaj aꞌɨ́jna ɨ tyeyúuj, a tɨ aꞌyan tyajaꞌrájtyapuaj tɨjɨn tɨ naa huaséꞌrin.

Tɨꞌɨj ajtáhuaꞌaj tyihuoꞌtéꞌexaaj aꞌɨ́jna ɨ Pedro

11 Ajta aꞌɨ́jna ɨ tɨquee tyéchavaaj, capu huaꞌtatoꞌraꞌaj aꞌɨ́jcɨ ɨ Pedro ajta ɨ Juan. Aj mu mij néijmiꞌi ɨ tyeɨ́tyee jeꞌej tyityoꞌtóomuajtyacaꞌ, matɨꞌɨj mij ootyáhuaachacaꞌ a tɨ jaꞌpueertaj tɨ aꞌyan tyajaꞌrájtyapuaj tɨjɨn Salomón tɨ jaꞌaꞌrij, joꞌmaj aꞌɨ́ɨmaj joꞌtyúꞌuucaj. 12 Tɨꞌɨj ɨ Pedro huoꞌséj, aꞌyaa pu tyihuoꞌtéꞌexaaj tɨjɨn:

—¿Jiꞌnye een jɨmeꞌ jeꞌej setyityotóomuajtyacaꞌ muaꞌaj mu siaj Israel jitze ajtyámaꞌcan? ¿Jiꞌnye siaj sij aꞌyan tyíꞌtasej cuxáa ityáj tajɨ́ɨmuaꞌaj tyetyáahuaj aꞌɨ́jcɨ ɨ aꞌtɨ́j, ajta cuxáa ityáj tyetyáahuaj tɨꞌij rájraꞌnyij aꞌɨ́jcɨ jɨmeꞌ ɨ tyaj jaayíꞌtɨn, nusu aꞌɨ́jcɨ jɨmeꞌ ɨ tyej tyámuaꞌ tyihuojóꞌmuaꞌraj? 13 Aꞌɨ́jna ɨ huaꞌ Dios, aꞌɨ́ɨjma ɨ Abraham, ajta ɨ Isaac, ajta ɨ Jacob. Aꞌɨ́jna ɨ huaꞌ Dios ɨ tahuásimuaꞌcɨꞌɨj, aꞌɨ́ɨ pu tyámuaꞌ tyaatáꞌ aꞌɨ́jcɨ ɨ juyój Jesús, ɨ siaj muaꞌaj tyuꞌtátuii aꞌɨ́ɨjma jimi ɨ maj tyíꞌijta. Ajta aꞌɨ́jna ɨ Piláato, jaxɨeꞌvaꞌcaꞌaj tɨ jaatátoonyijcheꞌ, siajta muaꞌaj, caxu jaataxɨéꞌvej, sulu aꞌyaa xu tyáꞌxɨeꞌvaꞌcaꞌaj tɨ huámuɨꞌnyij. 14 Caxu jaatátoj aꞌɨ́jcɨ ɨ aꞌtɨ́j tɨquee aꞌnáj tyiꞌtɨ́j jɨn ootyáꞌɨtzee ɨ Dios jimi, tɨ ajta tyámuaꞌ tyíꞌtyevistacaꞌaj, sulu aꞌyaa xu tyaatéꞌexaa tɨ aꞌɨ́j huatátoonyij ɨ sɨ́ɨj tɨ jeꞌej puaꞌaj tyiꞌtyúuchaꞌɨɨcaꞌaj. 15 Muaꞌaj xu jaajéꞌcaj aꞌɨ́jcɨ ɨ tɨ huaꞌtáꞌcaa maj júurij muáꞌraꞌnyij ɨ tyeɨ́tyee. Ajta ɨ Dios pu jaatájuurityej, aꞌɨ́j tu ityáj tyámuaꞌ tyíꞌmuaꞌreej. 16 Aꞌɨ́ɨ pu caꞌnyíjraꞌaj jaatáꞌ tɨꞌij huatyéjchenyij aꞌíjna ɨ tyáatɨꞌ ɨ siaj jaséj siajta jamuaꞌtyej, aꞌíi pu tyáꞌantzaahuaj ɨ Jesús jimi. Aꞌɨ́j pu jɨn arí huarúj tyámuaꞌ naa, siatɨꞌɨj muaꞌaj seríj tyéꞌsej.

17 ’Nyáaj nu jamuaꞌreej, nyeꞌihuáamuaꞌ, siatɨꞌɨj muaꞌaj majta ɨ maj tyajáꞌmuaꞌijtyeꞌ jaajéꞌcaj ɨ Jesús, aꞌyaa xu huarɨ́j, jiꞌnye caxu jamuaꞌreeriacaꞌaj, jeꞌej siaj tyiꞌtɨ́j uuriajcaꞌaj. 18 Ajta ɨ Dios jaꞌráꞌastee jeꞌej maj anaquéej tyuꞌtaxájtacaꞌ aꞌɨ́ɨmaj ɨ maj ɨ jitzán maꞌcan tyíꞌxaxaꞌtaꞌaj. Aꞌyaa mu tyuꞌtaxájtacaꞌ tɨ aꞌyan tyúuxɨeꞌvaꞌcaꞌaj tɨ aꞌɨ́ɨn huámuɨꞌnyij ɨ Cɨríistuꞌ. 19 Siataꞌaj seequéj tyúꞌmuaꞌtyij ɨ Dios jimi, tɨꞌij aꞌɨ́ɨn tyajamuaatúꞌuunyiꞌ ɨ siaj jɨn ootyáꞌɨtzee aꞌɨ́jcɨ jimi. 20 Aj puꞌij Dios uyoꞌtaꞌítyij jaꞌmua jimi aꞌɨ́jcɨ ɨ Jesús, ɨ tɨ aráꞌtyeej jaꞌantyíhuoocaꞌaj tɨꞌij aꞌɨ́ɨn jaꞌmua Cɨríistuꞌ puéꞌeenyeꞌ. 21 Juxɨeꞌveꞌ tɨ ɨ Jesús tajapuá joꞌtyaváaj jáꞌraꞌnyij, ꞌasta naꞌaj quee Dios néijmiꞌi tyuꞌjájcuareꞌen ɨ tɨ aꞌyan tyíꞌsejreꞌ ɨ cháanacaj japua, aꞌyaa pu ɨ Dios aráꞌtyeej tyaataxájtacaꞌ aꞌɨ́ɨmaj jitze maꞌcan ɨ maj jitzán tyíꞌxaxaꞌtaꞌaj. 22 Aꞌyaa pu ɨ Moisés tyihuoꞌtéꞌexaaj aꞌɨ́ɨjma ɨ tahuásimuaꞌcɨꞌɨj tɨjɨn: “Dios pu séej antyíhuoosij ɨ tɨ aꞌyan chaꞌtánaꞌaj jitzán maꞌcan tyuꞌtaxájtaj nyatɨꞌɨj nyáaj, xáanamuajriꞌ néijmiꞌi jeꞌej tɨ tyuꞌtaxájtaj, siajta jaꞌantzaahuatyeꞌen. 23 Tɨpuaꞌaj aꞌtɨ́j quee jáꞌtzaahuatyaꞌaj, cheꞌ quee cheꞌ huaꞌ jimi séjreꞌej ɨ tyeɨ́tyee.”

24 ’Néijmiꞌi ɨ maj tyíꞌxaxaꞌtaꞌaj ɨ Dios jitze maꞌcan, tɨꞌɨj naꞌaj ɨ Samuel tyuꞌséjrej yatɨj jeꞌréꞌnyej, aꞌɨ́ɨ mu majta jaaxájtacaꞌ jeꞌej tɨ ijíij tyíꞌrɨcɨj. 25 Muaꞌaj xu aꞌɨ́ɨn puéꞌeen ɨ siaj jaꞌancuriáaꞌsij ɨ tɨ Dios jɨn atóoraj, aꞌɨ́ɨjma jitze tɨ jaataxájtacaꞌ ɨ maj jimi tyíꞌxaxaꞌtaꞌaj, aꞌɨ́j xu siajta ancuriáaꞌsij ɨ nyúucarij Dios tɨ jɨn atóoraj aꞌɨ́ɨjma jimi ɨ jáꞌmuahuasimuaꞌcɨꞌɨj. Jiꞌnye aꞌyaa pu ɨ Dios tyaatéꞌexaa aꞌɨ́jcɨ ɨ Abraham tɨjɨn: “Néijmiꞌi ɨ tyeɨ́tyee ɨ maj aꞌáa huacháatɨmaꞌaj muáꞌjuꞌun ɨ cháanacaj japua, aꞌɨ́ɨ mu jaꞌancuriáaꞌsij ɨ tɨ xáꞌpuɨꞌ ɨ tɨ huoꞌtyáhuɨɨreꞌsij aꞌɨ́ɨjma ɨ maj a jitze eerányesij.” 26 Tɨꞌɨj ɨ Dios jaatájuurij aꞌɨ́jcɨ ɨ Jesús, aꞌɨ́ɨ pu anaquéej uyoꞌtaꞌítyacaꞌ jaꞌmua jimi, tɨꞌij aꞌɨ́ɨn tyámuaꞌ tyajamuaatáꞌan, siaj sij néijmiꞌi jaatapuáꞌcɨtaj ɨ tɨ jeꞌej puaꞌaj een.

4

Matɨꞌɨj huoꞌvíviꞌ aꞌɨ́jcɨ ɨ Pedro majta ɨ Juan

1 Móocheꞌ mu ɨ Pedro, ajta ɨ Juan tyihuáꞌixaatyaꞌcaꞌaj ɨ tyeɨ́tyee, matɨꞌɨj séecan ajeꞌréꞌnyej joꞌmaj aꞌɨ́ɨmaj joꞌtyúꞌuucaꞌaj. Aꞌɨ́ɨ mu puéꞌeenyeꞌej ɨ maj tyíꞌchaꞌɨj u tyeyúuj tzajtaꞌ, majta aꞌɨ́ɨmaj ɨ Saduceos. 2 Menyínyuꞌcacucaꞌaj aꞌɨ́ɨjma jimi ɨ Pedro ajta ɨ Juan, aꞌɨ́jcɨ jɨmeꞌ ɨ maj aꞌyan tyihuáꞌmuaꞌtyajcaꞌaj ɨ tyeɨ́tyee, yee majtáhuaꞌaj mu huatájuurij ɨ maj tyáꞌantzaahuatyeꞌsij, jiꞌnye aꞌyaa pu ɨ Dios tyaatájuuritye aꞌɨ́jcɨ ɨ Jesús. 3 Aj mu mij huoꞌvíviꞌ, matɨꞌɨj mij hueꞌtyáanaj, ajta camu tyihuoꞌíhuoꞌriꞌ jiꞌnye puꞌríj huachúmuaꞌcaꞌaj. 4 Jéehua mu ɨ tyeɨ́tyee jáanamuajriꞌ ɨ nyúucarij maj jaaxájtacaꞌ, majta tyáꞌantzaahuaj, aꞌɨ́j mu jɨn meríj aꞌyan aráꞌaxcaa aꞌchu anxɨ́ víꞌraꞌaj ɨ maj tyáꞌantzaahuaj.

5 Yaa ariáꞌpuaꞌaj, aꞌɨ́ɨ mu tyúusɨɨj aꞌájna a Jerusalén aꞌɨ́ɨmaj ɨ maj antyúumuaꞌreej aꞌájna a chájtaꞌ, majta aꞌɨ́ɨmaj ɨ huáasij, majta ɨ maj tyihuáꞌmuaꞌtyahuaꞌaj ɨ yuꞌxarij jitze. 6 Aꞌáa pu joꞌtyávaacaꞌaj aꞌɨ́jna ɨ Anás ɨ tɨ vaꞌcán jɨn tyiꞌtyéjvee, ajta aꞌɨ́jna ɨ Caifás, ajta ɨ Juan, ajta ɨ Alejandro, majta mueꞌtɨ́j ɨ maj tyeɨ́tyeristyamuaꞌ puéꞌeen aꞌɨ́jcɨ ɨ tɨ vaꞌcán jɨn tyiꞌtyéjvee. 7 Aꞌɨ́ɨ mu mij tyuꞌtaꞌíjtacaꞌ maj ahuajaꞌvéꞌviꞌtɨj aꞌɨ́jcɨ ɨ Pedro majta ɨ Juan, mej mij tyihuoꞌíhuoꞌ. Aj mu mij ajeꞌtaꞌ huoꞌtyáhuii, matɨꞌɨj mij tyihuoꞌíhuoꞌriꞌ aꞌyan tɨjɨn:

—¿Aꞌtanyíj jitze xaꞌroocaꞌnyéej siaj sij aꞌyan rɨcɨj, caꞌ aꞌtanyíj caꞌnyíjraꞌaj jamuaatáꞌ siaj sij aꞌyan tyúꞌuurej?

8 Aj puꞌij ɨ Pedro aꞌɨ́jcɨ jitze aroocaꞌnyáaj ɨ júuricamaꞌraꞌ ɨ Dios, tɨꞌɨj ij aꞌyan tyihuoꞌtéꞌexaaj tɨjɨn:

—Muaꞌaj mu siaj antyúumuaꞌreej iiyeꞌej chájtaꞌ, siajta muaꞌaj huáasij. 9 Muaꞌaj xu tyíꞌtaꞌihuoꞌ aꞌɨ́jcɨ jɨmeꞌ ɨ tɨ xáꞌpuɨꞌ ɨ tɨ jaacɨꞌɨj aꞌɨ́jcɨ ɨ tyáataj ɨ tɨquee tyéchavaaj, siataꞌaj sij jáamuaꞌreej jeꞌej tɨ een jɨmeꞌ tyuꞌrúj. 10 Aꞌyaa tu tyajáꞌmuaꞌixaatyeꞌ muaꞌajmaj, tyajta néijmiꞌcaa ɨ siaj aꞌyan huacháatɨmee iiyeꞌej Israel aꞌíjna ɨ tyáatɨꞌ yaa tɨ huatyéjve, aꞌɨ́j pu jɨn arí huarúj aꞌɨ́jcɨ jɨmeꞌ tɨ jaꞌantzaahuaj aꞌɨ́jcɨ ɨ Cɨríistuꞌ Nazaret tɨ jáꞌmaꞌcan, aꞌɨ́jcɨ ɨ siaj yóꞌtatee ɨ cúruuj jitze, Dios tɨ jaatájuurityej. 11 Aꞌɨ́jna ɨ Jesús, aꞌɨ́ɨ pu aꞌɨ́ɨn puéꞌeen ɨ tyetyéj ɨ siaj quee jaataxɨéꞌvej mu siaj chiꞌij taꞌhuacaa, aꞌyaa pu atyojoꞌréꞌnyej tɨ aꞌɨ́ɨn puéꞌeen ɨ tyetyéj tɨ anájcaj tɨ ajta jéetzeꞌ juxɨeꞌveꞌ. 12 Capu máaj aꞌtɨ́j séejreꞌ tɨꞌij táahuɨɨreꞌen, jiꞌnye néijmiꞌqueꞌ ɨ cháanacaj japua capu máaj séej ujeꞌcáꞌityacaꞌ ɨ Dios, tyej tyij jitzán huatyátahuɨɨreꞌen.

13 Matɨꞌɨj ɨ maj tyityatatyíj huoꞌséj maj caꞌnyíjraꞌaj jɨn tyihuáꞌixaatyacaꞌaj aꞌɨ́jna ɨ Pedro ajta ɨ Juan, majta jáamuaꞌreeriꞌ maj quee aꞌnáj tyiꞌhuóomuaꞌaj, majta quee tyojóꞌiteecaꞌaj, jeꞌej mu tyityoꞌtóomuajtyacaꞌ, aj mu mij huoꞌmuájtyacaꞌ tɨjɨn aꞌɨ́j mu jamuán huacɨ́ꞌcaꞌaj ɨ Jesús. 14 Ajta aꞌɨ́jna ɨ tɨ tyíꞌcuiꞌcaꞌaj huaꞌ jamuán pu ajoꞌtyávaacaꞌaj, aꞌɨ́j mu jɨn quee jeꞌej tyuꞌtaxájtacaꞌ yee capu aꞌyan tyiꞌjaꞌyájna. 15 Aj mu mij huoꞌtaꞌíj maj iirácɨɨnyej joꞌmaj jóosɨɨriaꞌcaꞌaj aꞌɨ́ɨmaj ɨ juéesij, matɨꞌɨj mij tyiꞌtyuuꞌixáatyaꞌajraa.

16 Aꞌyaa mu tɨjɨn:

—¿Jiꞌquij tyahuaꞌuurej aꞌmújma mu tyétyacaa? Capu ɨꞌríj tyaj aꞌyan tyaataxáj yee capu aꞌyan tyiꞌjaꞌyájna, jiꞌnye néijmiꞌi ɨ maj iiyeꞌej huacháatɨmee Jerusalén, aꞌɨ́ɨ mu jamuaꞌreej jeꞌej tɨ tyiꞌtɨ́j jáaruuj aꞌɨ́jcɨ ɨ tyévij ɨ tɨ tyíꞌcuiꞌcaꞌaj. 17 Ajta tɨꞌij quee jéetzeꞌ majcaꞌhuáyee namuajriaꞌaj ɨ tyeɨ́tyee tzajtaꞌ, tyicheꞌ ijíij huoꞌtányeechej mej mij quee cheꞌ tyihuáꞌixaatyeꞌej ɨ tyeɨ́tyee ɨ nyúucaritzeꞌ ɨ Jesús.

18 Aj mu mij huoꞌtajé, majta huoꞌtáꞌijmuejriꞌ mej quee cheꞌ tyihuáꞌixaatyeꞌej majta quee tyihuáꞌmuaꞌtyej ɨ tyeɨ́tyee aꞌɨ́jcɨ jɨmeꞌ ɨ nyúucaritzeꞌ ɨ Jesús. 19 Ajta aꞌɨ́jna ɨ Pedro ajta ɨ Juan, aꞌyaa mu tyihuoꞌtéꞌexaaj tɨjɨn:

—Muaꞌaj xu jujɨ́ɨmuaꞌaj jaaxáꞌpuɨꞌɨntareꞌen tɨpuaꞌaj aꞌyan tyíꞌxaꞌpuɨꞌɨj tyaj muaꞌajmaj jamuáꞌantzaahuatyeꞌen, nusu tyaj aꞌɨ́j ántzaahuatyeꞌen ɨ Dios. 20 Jiꞌnye capu jeꞌej tyíɨꞌrij tyej quee jaxajta aꞌɨ́jcɨ ɨ tyaj tyeríj jaaséej tyajta jáanamuajriꞌ.

21 Majta aꞌɨ́ɨmaj ɨ juéesij, aꞌɨ́ɨ mu huoꞌtáꞌijmuejriꞌ, majta huoꞌtányeechej, matɨꞌɨj mij huoꞌtaꞌ maj iirácɨɨnyej aꞌɨ́jcɨ jɨmeꞌ maj quee jeꞌej tyéꞌejtyooveꞌej jeꞌej maj puéjtzij tyihuoꞌtáꞌan, jiꞌnye néijmiꞌi mu ɨ tyeɨ́tyee tyámuaꞌ tyaꞌtáꞌcariaꞌaj ɨ Dios aꞌɨ́jcɨ jɨmeꞌ jeꞌej tɨ tyiꞌtɨ́j huarɨ́j. 22 Ajta ɨ tyáatɨꞌ ɨ tɨ huarúj nyúucaritzeꞌ ɨ Jesús, aꞌyaa pu tyéejchaꞌɨɨcaꞌaj aꞌchu huáꞌpuatyej nyinyiꞌraꞌaj ajtáhuaꞌaj aꞌtzúj jéetzeꞌ.

Ɨ maj tyáꞌtzaahuatyeꞌ máahuoo ɨ caꞌnyíjraꞌaj ɨ Dios jimi

23 Matɨꞌɨj mij huoꞌtátoo aꞌɨ́jcɨ ɨ Pedro majta ɨ Juan, aj mu mij joꞌcɨ́j, matɨꞌɨj mij aꞌáa jaꞌráꞌaj joꞌmaj joꞌtyúꞌuucaꞌaj aꞌɨ́ɨmaj ɨ maj huaꞌ jitze ajtyámaꞌcan. Aj mu mij huoꞌtéꞌexaa néijmiꞌi jeꞌej maj yeꞌej tyuꞌtaxájtacaꞌ aꞌɨ́ɨmaj ɨ maj vaꞌcán jɨn tyityatatyíj, majta ɨ huáasij. 24 Matɨꞌɨj aꞌɨ́ɨjma huánamuajriꞌ, aj mu mij néijmiꞌi aꞌyan tyaatáhuaviiriꞌ ɨ Dios tɨjɨn:

—Tavástaraꞌ, muáaj paj aꞌɨ́ɨn puéꞌeen ɨ paj jaatyátaahuacaꞌ aꞌɨ́jcɨ ɨ tajapuá, pajta ɨ cháanacaj, pajta ɨ jájtyij tɨ veꞌéj. Néijmiꞌi tɨꞌɨj puaꞌmáj aꞌyan tyíꞌsejreꞌ, muáaj paj tyúꞌtaahuacaꞌ.

25 Muáaj paj tyuꞌtáꞌ tɨ aꞌyan tyuꞌtaxáj aꞌjúuricamej jitze aroocaꞌnyáaj aꞌɨ́jna ɨ David, ɨ tɨ muahuɨɨriaꞌcaꞌaj, aꞌyaa pu tyuꞌtaxájtacaꞌ tɨjɨn:

¿Jiꞌnye mej mij aꞌɨ́ɨmaj tyíꞌtyenyinyuꞌcacuj

ɨ maj séej chuéj japua jáꞌmaꞌcan?

¿Jiꞌnye mej mij aꞌyan tyúumuaꞌtziityeꞌ aꞌɨ́jcɨ jɨmeꞌ

ɨ tɨquee aꞌyan tyiꞌjaꞌyájna?

26 Aꞌɨ́ɨmaj ɨ maj tyihuáꞌijtyeꞌ ɨ tyeɨ́tyee, majta ɨ maj vaꞌcán jɨn

tyityatatyíj iiyeꞌej cháanacaj japua.

Tyámuaꞌ mu juꞌuurej mej mij huatyényoꞌseꞌen

aꞌɨ́jcɨ jimi ɨ Tavástaraꞌ, majta

aꞌɨ́jcɨ jimi ɨ Cɨríistuꞌ.

27 ’Aꞌyaa xaa nyuꞌuj tyiꞌjaꞌyájna, aꞌɨ́jna ɨ Herodes, ajta aꞌɨ́jna ɨ Poncio Piláato, aꞌɨ́ɨ mu tyúusɨɨj iiyeꞌej chájtaꞌ, huaꞌ jamuán ɨ tyeɨ́tyee ɨ maj séej chuéj japua jáꞌmaꞌcan, majta huaꞌ jamuán ɨ maj yéchej iiyeꞌej Israel, múumuaꞌtziityaꞌcaꞌaj jeꞌej maj tyeꞌentyimuéꞌtɨn aꞌɨ́jcɨ ɨ tɨ muahuɨɨreꞌ, aꞌɨ́jcɨ ɨ Jesús, ɨ paj jaꞌantyíhuoj pajta aꞌáan yóꞌojrasij ɨ ɨpuárij japua. 28 Aꞌyaa mu huarɨ́j jeꞌej paj muáaj anaquéej tyaaxáꞌpuɨꞌɨntarej tɨꞌij aꞌyan tyúꞌrɨnyij, jeꞌej paj muáaj tyáꞌxɨeꞌvaꞌcaꞌaj. 29 Ajta ijíij, muáaj paj tavástaraꞌ, cásɨꞌ mu meríj tyíꞌtanyeechej, taatáꞌ ɨ caꞌnyíjraꞌaj tatzájtaꞌ ityájma ɨ tyaj muahuɨɨreꞌ, tyataꞌaj quee tyiꞌtzɨ́ɨnyeꞌej tyetyihuóꞌixaatyeꞌen a jitze maꞌcan. 30 Huataséjrataj ɨ paj jɨn néijmiꞌi putyíꞌuurej, petyihuaꞌhuáatyeꞌej ɨ maj tyíꞌcucuiꞌ, pajta huoꞌtaséjratyeꞌen aꞌɨ́jcɨ ɨ paj jɨn períj huoꞌtaꞌ maj jaayíꞌtɨhuaꞌan aꞌɨ́jcɨ jitze maꞌcan ɨ Jesús ɨ tɨ muahuɨɨreꞌ.

31 Matɨꞌɨj jaꞌantyipuáꞌrij ɨ maj jɨn tyényuusimeꞌej, aj puꞌij huatóocaꞌtzɨj ɨ chiꞌij joꞌmaj jeꞌrátyaꞌcaꞌaj, ajta huatyáꞌɨtzee huaꞌ tzajtaꞌ aꞌɨ́jna ɨ júuricamaꞌraꞌ ɨ Dios, camu tyíꞌtzɨɨnyeꞌej metyihuáꞌixaatyaꞌcaꞌaj ɨ Dios jitze maꞌcan.

Tyiꞌtɨ́j maj tyíꞌijchaꞌɨɨcaꞌaj néijmiꞌi muꞌ tyíaꞌricaꞌaj

32 Néijmiꞌi ɨ maj tyáꞌtzaahuatyeꞌ, ɨ maj muiꞌcaa, juxaꞌaj mu tyíꞌmuaꞌajcaa ajta juxaꞌaj naꞌaj tyihuáꞌmiteerastyaꞌcaꞌaj. Capu aꞌtɨ́j jusɨ́ɨj naꞌaj tyiꞌtyóoꞌarityeꞌ ɨ tyúuaꞌrij, aꞌyaa mu néijmiꞌi tyíaꞌricaꞌaj. 33 Majta aꞌɨ́ɨmaj ɨ maj tamuáamuataꞌ japuan huaꞌpuaj aráꞌasej, móocheꞌ mu tyihuáꞌixaatyaꞌcaꞌaj aꞌɨ́jcɨ jɨmeꞌ tɨ Dios jaatájuurityej aꞌɨ́jcɨ ɨ Jesús. Dios pu jéehua huáꞌhuɨɨriaꞌcaꞌaj néijmiꞌcaa. 34 Capu aꞌnáj aꞌtɨ́j quee jeꞌej tyéejviicueꞌracaꞌaj, jiꞌnye metyiꞌtoocaꞌaj ɨ tyúuchuej majta ɨ tyúuchiꞌij, ajta ɨ túmii 35 aꞌɨ́ɨjma mu tatuíꞌrihuaꞌaj aꞌɨ́ɨjma ɨ maj tamuáamuataꞌ japuan huaꞌpuaj aráꞌasej, majta aꞌɨ́ɨmaj, aꞌɨ́ɨ mu huoꞌriáaꞌcariaꞌaj ɨ túmii, aꞌchu tɨ séej áꞌɨtziityeꞌ. 36 Aꞌɨ́j pu jɨn aꞌyan tyuꞌrɨ́j aꞌɨ́jcɨ jimi ɨ José, aꞌɨ́jna ɨ tɨ tyíꞌhuɨɨriaꞌcaꞌaj ɨ Leví jimi. Aꞌáa pu jáꞌmaꞌcan joꞌtɨj aꞌyan tyajaꞌrájtyapuaj tɨjɨn Chipre, ɨ maj aꞌyan jaatamuaꞌaj tɨjɨn Bernabé, aꞌɨ́jna ɨ nyúucarij tɨjɨn Bernabé, aꞌyaa pu huatóomuaꞌaj tɨjɨn: Tɨ tyámuaꞌ tyihuaꞌtáꞌcaa aꞌɨ́ɨjma ɨ maj juxaamuɨjrityeꞌ. 37 Séej pu chuéj tyíchaꞌɨɨcaꞌaj aꞌɨ́jna ɨ José, aj puꞌij jáatoj, ajta ɨ túmii aꞌɨ́ɨjma pu huatáꞌ ɨ maj tamuáamuataꞌ japuan huaꞌpuaj aráꞌasej.

5

Ɨ tɨ jɨn maj jɨn ootyáꞌɨtzee aꞌɨ́jna ɨ Ananías, ajta ɨ Safira

1 Ajta aꞌɨ́jna ɨ tɨ aꞌyan ántyapuaj tɨjɨn Ananías, aꞌɨ́ɨ pu juchuéj huátoo aꞌɨ́jcɨ jamuán ɨ juꞌɨ́ɨj tɨ aꞌyan ántyapuaj tɨjɨn Safira. 2 Ajta aꞌɨ́jna ɨ Ananías, aꞌyaa pu tyuꞌtóosejratacaꞌ tɨ néijmiꞌi tyuꞌtátuii ɨ túmii, maꞌajta jeꞌcácaa pu huatyóoꞌɨtziirej ɨ túmii, capu néijmiꞌi huoꞌtaꞌ aꞌɨ́ɨjma ɨ maj tamuáamuataꞌ japuan huaꞌpuaj aráꞌasej, néijmiꞌi pu úꞌmuaꞌreeriacaꞌaj ɨ ɨ́ɨraꞌraꞌan. 3 Aj puꞌij ɨ Pedro aꞌyan tyaatéꞌexaa tɨjɨn:

—Ananías, ¿jiꞌnye petyaatáꞌ tɨ ɨ tyiyáaruꞌ muaꞌantyimuéꞌtɨn tɨꞌij caꞌnyíjraꞌaj muaatáꞌ paj jáacuanamuaj ɨ júuricamaꞌraꞌ ɨ Dios aꞌɨ́jcɨ jɨmeꞌ ɨ paj jeꞌcácaa huatyáꞌɨtziirej ɨ túmii ɨ paj jaamuéꞌtɨj aꞌɨ́jcɨ jɨmeꞌ ɨ chuéj paj huátoo? 4 ¿Nyiquee muéetzij jaꞌaꞌricaꞌaj ɨ chuéj? Ajta patɨꞌɨj jáatoj, ¿nyiquee ajta muéetzij muaꞌ aꞌricaꞌaj ɨ túmii? ¿jiꞌnye tɨꞌij aꞌyan tyimuoꞌtámiteerastej pej pij aꞌyan tyiꞌtɨ́j huáꞌuurej? Capáj aꞌɨ́ɨjma putyuꞌcuanamuaj ɨ tyeɨ́tyee, sulu ɨ Dios paj huácuanamuaj.

5 Tɨꞌɨj jáanamuajriꞌ aꞌɨ́jcɨ ɨ nyúucarij, aj puꞌij eetávej a véjriꞌ joꞌtɨj jaꞌraꞌɨ́ɨcajmee aꞌɨ́jna ɨ Pedro, tɨꞌquij huamuɨ́ꞌ aꞌɨ́jna ɨ Ananías. Majta néijmiꞌi ɨ maj jáamuaꞌreeriꞌ jeꞌej tɨ tyiꞌtɨ́j huarɨ́j, tyámuaꞌ mu tyuꞌtátzɨɨn. 6 Aj mu mij séecan aveꞌréꞌnyej ɨ maj tyáamua, matɨꞌɨj mij jacáꞌijcatacaꞌ ɨ cáanarij jɨmeꞌ, aj mu mij yoꞌchuij mej mij uyaꞌváꞌnaj.

7 Huéeicaj ooraj pu aꞌchu tyoomáꞌcaj, aj puꞌij téꞌej ajeꞌréꞌnyej aꞌɨ́jna ɨ ɨ́ɨraꞌraꞌan aꞌɨ́jcɨ ɨ tɨ huamuɨ́ꞌ, capu tyiꞌtɨ́j muaꞌreeriacaꞌaj aꞌɨ́jna jeꞌej tɨ tyiꞌtɨ́j huarɨ́j. 8 Aj puꞌij aꞌyan tyaataꞌíhuoꞌriꞌ aꞌɨ́jna ɨ Pedro tɨjɨn:

—Naatéꞌexaatyeꞌ, ¿nyi aꞌyan setyáatoj aꞌɨ́jcɨ ɨ chuéj siatɨꞌɨj tyaataxájtacaꞌ?

Aj puꞌij aꞌyan tyaatéꞌexaa aꞌɨ́jna ɨ íitɨꞌ tɨjɨn:

—¡Jee! Aꞌyaa tu tyáatoj.

9 Aj puꞌij ɨ Pedro aꞌyan tyaatéꞌexaa tɨjɨn:

—¿Jiꞌnye siaj sij muaꞌaj aꞌyan tyaaxáꞌpuɨꞌɨntarej siaj sij jáacuanamuaj ɨ júuricamaꞌraꞌ ɨ Dios? Cásɨꞌ aꞌ maj váꞌjuꞌ, ɨ maj uyaꞌváꞌnaj aꞌcɨ́ɨn, aꞌɨ́ɨ mu majta muáꞌchueenyij muéetzij. 10 Tɨꞌɨj aꞌyan tyaatéꞌexaa aꞌɨ́jna ɨ Pedro, aj puꞌij eetávej joꞌtɨj jaꞌraꞌɨ́ɨcajmee, tɨꞌɨj ij huamuɨ́ꞌ aꞌɨ́jna ɨ íitɨꞌ, matɨꞌɨj utyájrupij ɨ tyáamua, aj mu mij jaaséej tɨjɨn puꞌríj muɨꞌchij, matɨꞌɨj mij yoꞌchuij maj uyaꞌváꞌnaj joꞌmaj yeꞌtyéetyej ɨ cɨ́naꞌraꞌan. 11 Majta néijmiꞌi ɨ maj tyáꞌtzaahuatyeꞌ, majta ɨ séecan aꞌchu maj puaꞌmáj jáamuaꞌreeriꞌ, néijmiꞌi mu tyuꞌtátzɨɨn.

Maj jéehua aꞌyan tyúꞌruuj aꞌɨ́jcɨ jɨmeꞌ ɨ tɨ huápuɨꞌɨj juxɨeꞌveꞌ ɨ Dios jimi

12 Majta aꞌɨ́ɨmaj ɨ maj tamuáamuataꞌ japuan huaꞌpuaj aráꞌasej, jéehua mu aꞌyan huarɨ́j mej mij huoꞌtaséjratyeꞌen ɨ tyeɨ́tyee maj Dios jitze aróocaꞌnyej, majta ɨ maj tyáꞌtzaahuatyeꞌ, aꞌɨ́ɨ mu tyúusɨɨj aꞌájna joꞌmaj aꞌyan tyajaꞌtamuáꞌmuaj tɨjɨn a tɨ joꞌtyényinyiꞌij Salomón tɨ jaꞌaꞌricaꞌaj. 13 Capu aꞌtɨ́j óocaꞌnyajcaꞌaj tɨ ajtyáxɨɨrej aꞌɨ́ɨjma jamuán aꞌájna joꞌtɨj joꞌtyényinyiꞌij, majta aꞌɨ́ɨmaj ɨ séecan, tyámuaꞌ mu tyihuáꞌajchaꞌɨɨcaꞌaj aꞌɨ́ɨjma ɨ maj tyáꞌtzaahuatyeꞌ. 14 Aꞌɨ́j mu jɨn, tyáꞌantzaahuaj jéehua ɨ tyeɨ́tyee, tyétyacaa majta úucaa, muꞌríj jéetzeꞌ muiꞌcaa ɨ maj jaꞌtzaahuatyeꞌ aꞌɨ́jcɨ ɨ tavástaraꞌ. 15 Mahueꞌrátoꞌraꞌaj ɨ mej tyíꞌcucuiꞌ a cáayej jitze, utáatzij japua mu áan huoꞌojtoꞌaaj, majta itárij japua, aꞌyaa mu huóꞌruuj, majta aꞌyan tyiꞌxáataj tɨjɨn taꞌaj ij ɨ quéenyiꞌistariaꞌraꞌ aꞌɨ́jcɨ ɨ Pedro huaꞌ japua ucáanyej aꞌɨ́ɨjma ɨ maj tyíꞌcucuiꞌ. 16 Jéehua mu majta curiáꞌcɨxɨj ɨ tyeɨ́tyee maj aꞌ ɨmuáj huacháatɨmaꞌcaa. Aꞌɨ́ɨmaj mu uhuajaꞌráaviꞌtɨj ɨ maj tyíꞌcucuiꞌ, majta ɨ maj tyiyáaruꞌuj huaꞌ tzajtaꞌ séejreꞌ, aꞌɨ́ɨ mu néijmiꞌi huarúj.

Matɨꞌɨj huanámiꞌhuacaꞌ ɨ maj tyáꞌtzaahuatyeꞌ

17 Aꞌɨ́jna ɨ tɨ tyihuáꞌijtyeꞌ u tyeyúuj tzajtaꞌ, majta aꞌɨ́ɨmaj ɨ maj huaꞌ jamuán ajtyuꞌuj aꞌɨ́ɨjma ɨ Saduceos, aꞌɨ́ɨ mu jéehua huáꞌanchueerej. 18 Aꞌɨ́j mu jɨn huoꞌvíviꞌ aꞌɨ́ɨjma ɨ maj tamuáamuataꞌ japuan huaꞌpuaj aráꞌasej, matɨꞌɨj mij hueꞌtyáanaj joꞌmaj jáꞌnamiꞌhuacaa ɨ tyeɨ́tyee.

19 Aj puꞌij tɨ́caꞌ sɨ́ɨj ajeꞌréꞌnyej, tɨꞌquij tyaꞌantacúj aꞌájna joꞌtɨj jaꞌpueertaj, aꞌɨ́ɨ pu aꞌɨ́ɨn puéꞌeen ɨ tɨ tyíꞌhuɨɨreꞌ ɨ tajapuá Dios tɨ jáꞌsejreꞌ, aj puꞌij huiꞌráaviꞌtɨj, aꞌyan tyihuaꞌixáatyeꞌej tɨjɨn:

20 —Séricuj, siataꞌaj ujoꞌtyáhuiixɨꞌɨn u tyeyúuj tzajtaꞌ, siajta huoꞌtéꞌexaatyeꞌen ɨ tyeɨ́tyee néijmiꞌi aꞌɨ́jcɨ ɨ nyúucarij tɨ júuricamej puéꞌeen.

21 Matɨꞌɨj mij aꞌyan huarɨ́j, tapuáꞌrisimaꞌcaj pu matɨꞌɨj utyájrupij u tyeyúuj tzajtaꞌ, aj mu mij huatyóohuij maj tyihuóꞌmuaꞌtyej ɨ tyeɨ́tyee.

Aꞌɨ́jna ɨ tɨ tyihuáꞌijtyeꞌ ɨ tyeyúuj tzajtaꞌ, majta ɨ maj jamuán ajtyuꞌuj, aꞌáa mu jaꞌráꞌaj, matɨꞌɨj mij huoꞌtaꞌíj maj tyúusɨɨreꞌen ɨ juéesij, majta néijmiꞌi ɨ huáasij, ɨ maj aꞌáa joꞌcháatɨmee aꞌájna a Israel. Matɨꞌɨj mij huoꞌtaꞌíjtacaꞌ maj ahuajaꞌvéꞌviꞌtɨj aꞌɨ́ɨmaj ɨ maj tamuáamuataꞌ japuan huaꞌpuaj aráꞌasej. 22 Matɨꞌɨj mij ujóꞌjuꞌ ɨ xantáaruꞌ, aj mu mij aꞌáa joꞌréꞌnyej joꞌmaj tyeɨ́tyee jáꞌnamiꞌhuacaa, maꞌ ajta quee cheꞌ ajaꞌjaꞌtɨɨtacaꞌaj, aj mu mij huariáꞌcɨj mej mij huoꞌtéꞌexaatyeꞌen. 23 Aꞌyaa mu tɨjɨn:

—Aꞌyaa tu eenyeꞌ huátyoj joꞌmaj tyeɨ́tyee jáꞌnamiꞌhuacaa, tyámuaꞌ pu naa tyeꞌtyánamiꞌhuacaꞌaj, majta tyámuaꞌ naa tyíꞌchaꞌɨɨcaꞌaj ɨ xantáaruꞌuj, ajta tyatɨꞌɨj tyaꞌantacúj, catu cheꞌ aꞌtɨ́j uhuátyoj.

24 Tɨꞌɨj jáanamuajriꞌ aꞌɨ́jna ɨ tɨ tyihuáꞌijtyeꞌ ɨ maj tyíꞌhuɨɨreꞌ u tyeyúuj tzajtaꞌ, majta ɨ maj viváajmaꞌaj jɨn tyityatatyíj u tyeyúuj tzajtaꞌ, jéehua mu tyúuꞌihuoꞌracaꞌaj jeꞌej tɨ tyeꞌmej aꞌɨ́jcɨ jɨmeꞌ. 25 Aj puꞌij sɨ́ɨj ajeꞌréꞌnyej, ajta jeꞌen aꞌyan tyihuoꞌtéꞌexaaj tɨjɨn:

—Cásɨꞌ, aꞌɨ́ɨmaj ɨ tyétyacaa ɨ siaj hueꞌtyáanaj, aꞌúu mu jeꞌrúꞌuj u tyeyúuj tzajtaꞌ, metyihuaꞌmuaꞌtyáaj ɨ tyeɨ́tyee.

26 Tɨꞌquij aꞌɨ́ɨn ujóꞌmej aꞌɨ́jna ɨ tɨ tyihuáꞌijtyeꞌ, séecan jamuán ɨ maj jahuɨɨreꞌ, matɨꞌɨj mij huojoꞌvéꞌviꞌtɨj. Camu caꞌnyéjrij jɨmeꞌ, jiꞌnye mahuáꞌtzɨɨnyaꞌcaꞌaj ɨ tyeɨ́tyee, aꞌyaa mu tyiꞌmuaꞌastɨ́j tɨjɨn tɨpuaꞌaj mataatyátoꞌsixɨꞌɨn tyetyéj jɨmeꞌ. 27 Matɨꞌɨj uhuojoꞌvéꞌviꞌtɨj, aj mu mij huoꞌtaꞌíj maj huatóosejrata aꞌɨ́ɨjma jimi ɨ maj tyityatatyíj, ajta aꞌɨ́jna ɨ tyeyúuj tzajtaꞌ tɨ tyíꞌijta, aꞌyaa pu tyihuoꞌtajé tɨjɨn:

28 —Ityáj tu jamuaatáꞌijmuejracaꞌaj siaj quee cheꞌ aꞌyan tyihuáꞌmuaꞌtyej ɨ tyeɨ́tyee aꞌɨ́jcɨ jitze maꞌcan ɨ Jesús. ¿Nyi aꞌyan xaarɨ́j? Caxu xaa nyuꞌuj aꞌyan huarɨ́j, sióocheꞌ xu tyihuáꞌmuaꞌtyej néijmiꞌqueꞌ iiyeꞌej Jerusalén, siajta tajitzé tyíꞌpuaꞌrityeꞌ aꞌyan tɨjɨn ityáj tu aꞌɨ́ɨn puéꞌeen ɨ tyaj jaajéꞌcaj aꞌɨ́jcɨ ɨ tyévij.

29 Aj puꞌij ɨ Pedro aꞌyan tyuꞌtanyúj, majta ɨ séecan tɨjɨn:

—Juxɨeꞌveꞌ tyaj jaꞌantzaahuatyeꞌen ɨ Dios, capu aꞌyan tyúuxɨeꞌveꞌ tyaj muaꞌajmaj jamuáꞌantzaahuatyeꞌen mu siaj tyeɨ́tyee puéꞌeen. 30 Aꞌɨ́jna ɨ tɨ huaꞌ Dios ɨ tahuásimuaꞌcɨꞌɨj, aꞌɨ́ɨ pu jaatájuurityej aꞌɨ́jcɨ ɨ Jesús, aꞌɨ́jna ɨ siaj muaꞌaj jaajéꞌcaj, siatɨꞌɨj yóꞌtatej ɨ cúruuj jitze. 31 Dios pu yoꞌvíꞌtɨj tɨꞌɨj ij aꞌáan yóꞌojraj ɨ jumuácaꞌtaꞌ pujmuaꞌ, ajta aꞌɨ́jcɨ jɨn antyúumuaꞌreeriaj jaꞌraa tɨ anájcaj, ajta tɨ huaꞌ japua huatányuunyij ɨ tyeɨ́tyee. Mej mij aꞌɨ́ɨmaj ɨ maj Israel jitze ajtyámaꞌcan seequéj tyúꞌmuaꞌtyij ɨ Dios jimi, ajta tɨꞌij aꞌɨ́ɨn tyihuoꞌtúꞌuunyiꞌ ɨ maj jɨn ootyáꞌɨtzee. 32 Aꞌɨ́j tu ityáj tyámuaꞌ tyíꞌmuaꞌreej, ajta aꞌyan chaꞌtánaꞌaj tyáꞌmuaꞌreej ɨ júuricamaꞌraꞌ ɨ Dios, ɨ tɨ huoꞌtaꞌ aꞌɨ́ɨjma ɨ maj tyáꞌtzaahuatyeꞌ.

33 Matɨꞌɨj aꞌɨ́j huánamuajriꞌ, tyámuaꞌ mu tyityaatanyínyuꞌcacucaꞌ, aꞌɨ́j mu jɨn aꞌyan tyáꞌxɨeꞌvaꞌcaꞌaj maj huóꞌcuiꞌnyij. 34 Ajta sɨ́ɨj pu aꞌáa joꞌtyávaacaꞌaj tɨ aꞌyan ántyapuaacaꞌaj tɨjɨn Gamaliel, Fariseo pu puéꞌeenyeꞌej aꞌɨ́jna, aꞌɨ́ɨ pu tyihuáꞌmuaꞌtyahuaꞌaj ɨ yuꞌxarij jitze, néijmiꞌi mu tyámuaꞌ tyéejchaꞌɨɨcaꞌaj aꞌɨ́jcɨ ɨ Gamaliel. Aj puꞌij aꞌɨ́ɨn tyuꞌtaꞌíjtacaꞌ maj huiꞌráviꞌtɨj aꞌɨ́ɨjma ɨ tyétyacaa. 35 Tɨꞌquij aꞌyan tyihuoꞌtéꞌexaaj aꞌɨ́ɨjma ɨ maj tyíꞌijta tɨjɨn:

—Muaꞌaj tyétyacaa iiyeꞌej siaj huacháatɨmee Israel, tyámuaꞌ xuꞌuj jeꞌej siaj yeꞌej huáꞌuurej aꞌmújma mu tyétyacaa. 36 Xuꞌríj jamuaꞌreej, tɨ arí áꞌtyeej tɨ sɨ́ɨj huaséjre tɨ aꞌyan ántyapuaacaꞌaj tɨjɨn Teudas, aꞌyaa pu tyóotzaahuatyaꞌcaꞌaj tɨ jéehua juxɨéꞌvaꞌcaꞌaj, majta ɨ maj jamuán huacɨ́ꞌcaꞌaj, aꞌchu mu muáacuaj anxɨtyej aráꞌaxcaa ɨ tyétyacaa, ajta matɨꞌɨj jaajéꞌcaj aꞌɨ́jcɨ ɨ aꞌtɨ́j, aꞌɨ́ɨmaj ɨ maj jamuán huacɨ́ꞌcaꞌaj, moꞌxɨ́j, capu tyiꞌtɨ́j jeꞌej tyeetyáhuɨɨ aꞌɨ́jcɨ ɨ Teudas. 37 Ajtáhuaꞌaj sɨ́ɨj huaséjre, aꞌɨ́jna ɨ Judas Galileea tɨ jáꞌmaꞌcan, aj pu huataséjre aꞌɨ́jna matɨꞌɨj huoꞌtyéꞌitej ɨ tyeɨ́tyee, aꞌɨ́ɨ pu huojoꞌvíꞌtɨj jeꞌcácaa mej mij jamuán huacɨ́ꞌcaꞌan, majta mu jaajéꞌcaj, majta ɨ maj jamuán huacɨ́ꞌcaꞌaj, aꞌɨ́ɨ mu maꞌúrutyixɨj. 38 Aꞌɨ́j nu jɨn aꞌyan tyajáꞌmuaꞌixaatyeꞌ aꞌɨ́jcɨ jɨmeꞌ jeꞌej maj rɨcɨj. Caxu jeꞌej tyihuáꞌjeevej aꞌɨ́ɨjma ɨ tyétyacaa, micheꞌ iirácɨɨnyej, jiꞌnye tɨpuaꞌaj jujɨ́ɨmuaꞌaj manaꞌaj aꞌyan tyéejtyoj, néijmiꞌi pu tyojóꞌvesij. 39 Naꞌríij quee tɨpuaꞌaj aꞌɨ́jcɨ jitze muaꞌróocaꞌnyej ɨ Dios mej mij aꞌyan rɨjcaj, caxu muaꞌaj aꞌnáj tyuꞌtáviicueꞌraj, tyámuaꞌ xuꞌuj siaj sij quee aꞌɨ́j nyoꞌsiꞌtyeꞌej ɨ Dios.

40 Néijmiꞌi mu jaꞌantzaahuaj, aj mu mij huoꞌtachoꞌvej ɨ maj tamuáamuataꞌ japuan huaꞌpuaj aráꞌasej. Matɨꞌɨj huoꞌváaj, majta huoꞌtaꞌijmúuraj maj quee cheꞌ tyihuáꞌixaatyeꞌej ɨ tyeɨ́tyee Jesús jitze maꞌcan, aj mu mij huoꞌtátoo. 41 Majta aꞌɨ́ɨmaj ɨ maj tamuáamuataꞌ japuan huaꞌpuaj aráꞌasej, matɨꞌɨj iiráacɨj joꞌmaj jeꞌrátyaꞌcaꞌaj aꞌɨ́ɨmaj ɨ maj tyityatatyíj, muatóotyamuaꞌvej aꞌɨ́jcɨ jɨmeꞌ tɨ ɨ Dios huoꞌtaꞌ maj aꞌyan tyaꞌajpuéetzij muáꞌraꞌnyij aꞌɨ́jcɨ jitze maꞌcan ɨ Jesús. 42 Majta camu jaatapuáꞌcɨtacaꞌ mej mij quee cheꞌ aꞌyan rɨjcaj, aꞌnáj tɨnaꞌaj mu tyihuáꞌmuaꞌtyahuaꞌaj ɨ tyeɨ́tyee, aꞌɨ́ɨ mu tyihuáꞌixaatyaꞌcaꞌaj aꞌɨ́jcɨ jitze maꞌcan ɨ Jesús, u tyeyúuj tzajtaꞌ majta joꞌmaj joꞌcháatɨmee.

6

Mahuaꞌantyíhuoj ɨ maj aráahuaꞌpuaj aráꞌasej mej mij tyuꞌtyáhuɨɨreꞌen

1 Majta jéetzeꞌ meríj muiꞌcaa ɨ maj tyáꞌtzaahuatyeꞌ, majta ɨ maj jaayíꞌtɨhuaꞌaj ɨ huáꞌnyuucaa ɨ griego, aꞌɨ́ɨ mu huatyóohuij maj tyinyínyuꞌcaj aꞌɨ́ɨjma jamuán ɨ maj jaayíꞌtɨhuaꞌaj ɨ huáꞌnyuucaa ɨ maj Israel jitze ajtyámaꞌcan, aꞌyaa mu tɨjɨn camu tyihuoꞌriáaꞌcaa ɨ tɨ tyíꞌcueꞌriꞌ ɨ ucaríjsee maj jujɨ́ɨmuaꞌaj, ɨ maj jaayíꞌtɨn ɨ huáꞌnyuucaa ɨ griego. 2 Aj mu mij huaꞌajsɨɨ aꞌɨ́ɨjma ɨ maj tyáꞌtzaahuatyeꞌ, matɨꞌɨj mij aꞌyan tyihuoꞌtéꞌexaaj aꞌɨ́ɨjma ɨ maj tamuáamuataꞌ japuan huaꞌpuaj aráꞌasej tɨjɨn:

—Capu xáꞌpuɨꞌ tyej quee cheꞌ tyihuáꞌmuaꞌtyej ɨ tyeɨ́tyee ɨ Jesús jitze maꞌcan, tyej tyij aꞌɨ́j tyanaꞌaj ɨ cueꞌráj tyihuoꞌriáaꞌcareꞌen. 3 Cásɨꞌ taꞌihuáamuaꞌ, siataꞌaj arahuaꞌpuácaa aváꞌhuoonyij ɨ tyétyacaa ɨ maj jaꞌmua jitze ajtyámaꞌcan, ɨ maj tyámuaꞌ metyityoomuámuaꞌreꞌ tɨ ajta ɨ júuricamaꞌraꞌ ɨ Dios huaꞌ jitze séejreꞌ, tyej tyij aꞌɨ́j huoꞌíjcatyeꞌen ɨ tyaj jɨn antyítamuaꞌreej. 4 Tyajta ityáj, tyóocheꞌ tu tyámuaꞌ tyityaajuꞌuj táꞌjuꞌun tyahuavíiraj ɨ Dios, tyajta huaꞌixáatyaꞌaj ɨ nyúucariaꞌraꞌ.

5 Aj puꞌij néijmiꞌcaa aránajchacaꞌ ɨ tyeɨ́tyee, matɨꞌɨj mij aꞌɨ́j antyíhuo aꞌɨ́jcɨ ɨ Esteban, ɨ tɨ jéehua tyáꞌtzaahuatyeꞌ ɨ Dios jimi, tɨ ajta ɨ júuricamaꞌraꞌ jimí séejreꞌ, majta aꞌɨ́jcɨ ɨ Felipe, majta aꞌɨ́jcɨ ɨ Prócoro, majta aꞌɨ́jcɨ ɨ Nicanor, majta aꞌɨ́jcɨ ɨ Timón, majta aꞌɨ́jcɨ ɨ Pármenas, majta aꞌɨ́jcɨ ɨ Nicolás Antoquíia tɨ jáꞌmaꞌcan, ɨ tɨ anaquéej jaꞌantzaahuaj ɨ huáꞌyiꞌraj aꞌɨ́ɨjma ɨ maj Israel jitze ajtyámaꞌcan.

6 Matɨꞌɨj mij huojoꞌvíꞌtɨj joꞌmaj joꞌtyúꞌuucaꞌaj aꞌɨ́ɨmaj ɨ maj tamuáamuataꞌ japuan huaꞌpuaj aráꞌasej, aꞌɨ́ɨ mu mij jaatáhuaviiriꞌ ɨ Dios aꞌɨ́ɨjma jɨmeꞌ, majta huaꞌváꞌmuarɨeꞌxɨj séej majta séej.

7 Ajta ɨ nyúucariaꞌraꞌ ɨ Dios jéehua mu janamuajracaꞌaj, majta ɨ maj tyáꞌtzaahuatyeꞌ jéetzeꞌ mu támuiꞌrisimaꞌaj aꞌájna a Jerusalén, majta aꞌɨ́ɨmaj ɨ maj tyityatatyáꞌcaꞌaj u tyeyúuj tzajtaꞌ, mueꞌtɨ́j mu majta jaꞌantzaahuaj ɨ nyúucarij.

Matɨꞌɨj aꞌɨ́j huatyéeviꞌ aꞌɨ́jcɨ ɨ Esteban

8 Ajta aꞌɨ́jna ɨ Esteban, jéehua pu tyáꞌtzaahuatyaꞌcaꞌaj ɨ Dios jimi, ajta jéehua aꞌɨ́j jitze aróocaꞌnyajcaꞌaj, aꞌɨ́j pu jɨn huoꞌtaséjra ɨ tyeɨ́tyee jeꞌej maj yeꞌej tyámuaꞌ tyaatáꞌan ɨ Dios. 9 Majta mu séecan ajeꞌréꞌnyej ɨ maj séej jitze jáꞌmaꞌcan ɨ tyeyúuj, maj aꞌyan jatamuáꞌmuaj tɨjɨn huaꞌ tyeyúuj ɨ maj huatátuiihuacaꞌ, majta séecan huaꞌ jamuán ɨ maj Cirene jáꞌmaꞌcan, majta séecan aꞌájna chájtaꞌ tɨ aꞌyan tyajaꞌrájtyapuaj tɨjɨn Alejandría, majta ɨ maj aꞌáa jáꞌmaꞌcan aꞌájna a Cilicia, majta séecan ɨ Asia. Matɨꞌɨj mij huatyóohuij maj jaatájeevixɨꞌɨn aꞌɨ́jcɨ ɨ Esteban. 10 Camu jaꞌantyimuéꞌtɨj, jiꞌnye aꞌɨ́j pu jitze aróocaꞌnyajcaꞌaj ɨ júuricamaꞌraꞌ ɨ Dios, ajta jéetzeꞌ pu júꞌmuaꞌreeriacaꞌaj aꞌɨ́jna ɨ Esteban mequee aꞌɨ́ɨmaj. 11 Matɨꞌɨj mij séecan tyuꞌnájchij mej mij aꞌyan tyuꞌtaxáj tɨjɨn: “Ityáj tu jáanamuajriꞌ tɨ aꞌɨ́ɨn jeꞌej puaꞌaj tyáꞌxajtacaꞌaj aꞌɨ́jcɨ ɨ Moisés, ajta ɨ Dios.” 12 Aꞌyaa mu huarɨ́j mej mij huaꞌajriaxɨejtyeꞌen ɨ tyeɨ́tyee, majta ɨ huáasij, majta ɨ maj tyihuáꞌmuaꞌtyahuaꞌaj ɨ yuꞌxarij jitze, matɨꞌɨj mij jaatyéeviꞌ ɨ Esteban, aj mu mij yoꞌvíꞌtɨj aꞌɨ́ɨjma jimi ɨ juéesij. 13 Majta séecan antyíhuo ɨ maj aꞌyan tyuꞌhuéꞌtaj tɨjɨn:

—Aꞌnáj tɨnaꞌaj pu jeꞌej puaꞌaj tyáꞌxaj aꞌɨ́jcɨ ɨ tyeyúuj, ajta ɨ yuꞌxarij. 14 Aꞌyaa tu tyáanamuajriꞌ tɨ aꞌyan tyíꞌxaj tɨ aꞌɨ́jna ɨ Jesús Nazaret tɨ jáꞌmaꞌcan jaatyúꞌuunaj aꞌɨ́jcɨ ɨ tyeyúuj, ajta seequéj joorej ɨ tayiꞌráj Moisés tɨ aꞌyan jaatyájtoo.

15 Matɨꞌɨj jaꞌráasej néijmiꞌi ɨ juéesij, aꞌyaa pu huaséꞌrihuaꞌaj ɨ nyéerimaꞌraꞌ aꞌɨ́jcɨ ɨ Esteban tɨꞌɨj sɨ́ɨj ɨ tɨ tajapuá tyíꞌhuɨɨreꞌ ɨ Dios jimi.

7

Tɨꞌɨj jujapuá huatanyúj aꞌɨ́jna ɨ Esteban

1 Aj puꞌij aꞌyan tyaataꞌíhuoꞌriꞌ aꞌɨ́jna ɨ tɨ tyíꞌijta u tyeyúuj tzajtaꞌ tɨjɨn:

—¿Nyi aꞌyan tyiꞌjaꞌyájna matɨꞌɨj tyíꞌxaj aꞌmúumaj? 2 Aj puꞌij aꞌyan tyuꞌtanyúj aꞌɨ́jna ɨ Esteban tɨjɨn:

—Xáanamuajriꞌ nyeꞌihuáamuaꞌ, siajta muaꞌaj huáasij, Dios pu huataséjre aꞌɨ́jcɨ jimi ɨ Abraham, tɨꞌɨj ooj aꞌáa joꞌtyaváacaj a Mesopotamia, tɨꞌɨj quee xu joꞌraꞌváacaj aꞌájna a tɨ aꞌyan tyajaꞌrájtyapuaj tɨjɨn Harán. 3 Aꞌyaa pu ɨ Dios tyaatéꞌexaa tɨjɨn: “Eerájraꞌ aꞌíjcɨ japua ɨ aꞌ chuéj, ajta muaꞌ tyéeɨtyeristyamuaꞌ, capáj huáꞌviꞌtɨj sulu micheꞌ aꞌyan eenyeꞌ, séej nu muaataséjratyeꞌej ɨ chuéj paj japuan séeriaꞌaj puáꞌmej, pataꞌaj aꞌáa jóꞌraꞌnyij.” 4 Aj puꞌij ɨ Abraham eerájraa aꞌájna a Caldea, tɨꞌquij aꞌáa joꞌyíxɨj a Harán. Aꞌtzúj aꞌtyéeviꞌcaj puꞌij téꞌej huamuɨ́ꞌ ɨ táatajraꞌ aꞌɨ́jcɨ ɨ Abraham, aj puꞌij Dios jaataꞌíj aꞌɨ́jcɨ ɨ Abraham tɨ eerájraꞌnyij aꞌájna a Harán tɨꞌij jaꞌrájraꞌnyij aꞌíjcɨ ɨ chuéj japua ɨ siaj ijíij yan japuan huacháatɨmee. 5 Ajta quee ɨ chuéj jaatáꞌ aꞌɨ́jcɨ ɨ Abraham, nyi cɨ́ɨraꞌtzuj joꞌtɨj jaꞌhuóochejtyeꞌen. Ajta ɨ Dios aꞌyaa pu tyaꞌtóoraj tɨ chuéj jaatáꞌsij, taꞌaj ij tɨꞌɨj huámuɨꞌnyij aꞌɨ́jna ɨ Abraham, aꞌɨ́ɨjma huácɨꞌtyij ɨ maj jitzán eerányesij. Aꞌájna xɨcáaraꞌ jitze tɨꞌɨj Dios jitzán aꞌyan tyaꞌtóoraj, capu eexúj tyiyójmuaꞌcaꞌaj aꞌɨ́jna ɨ Abraham. 6 Aꞌyaa pu ajta tyaatéꞌexaa maj aꞌáa joꞌtyaꞌaj muáꞌjuꞌun ɨ maj jitzán eerányesij, séej chuéj japua joꞌmaj quee jáꞌmaꞌcan, majta tyihuoꞌtaꞌíjtyeꞌsij maj tyuꞌmuárɨeꞌen puéjtzij jɨmeꞌ, aꞌyaa mu áꞌtyeeren aꞌchu muáacuaj anxɨtyej nyinyiꞌraꞌaj maj aꞌyan tyaꞌajpuéetzij muáꞌjuꞌun. 7 Aꞌyaa pu ajta tyaatéꞌexaa ɨ Dios tɨjɨn: “Nyáaj nu puéjtzij huoꞌtaꞌsij aꞌɨ́ɨjma ɨ maj caꞌnyéjrij jɨn tyihuaꞌíityaꞌaj muáꞌjuꞌun, aj mu mij téꞌej eeráajuꞌun aꞌɨ́ɨmaj, matɨꞌɨj mij naatyáhuɨɨreꞌej iiyeꞌej joꞌpaj joꞌcaj.” 8 Aj puꞌij Dios jaatáꞌ aꞌɨ́jcɨ ɨ Abraham tɨꞌij aꞌɨ́j jɨn antyúumuaꞌreeriaj ɨ maj jaꞌantyisíꞌchej ɨ junavíj. Aꞌɨ́j pu jɨn tɨꞌɨj tyoomáꞌcaj arahuéeicaj xɨcáj tɨ huanɨeꞌhuacaꞌ ɨ yójraꞌ aꞌɨ́jcɨ ɨ Abraham, aꞌyaa puꞌij jáaruuj ɨ juyój tɨ aꞌyan ántyapuaacaꞌaj tɨjɨn Isaac. Ajta aꞌɨ́jna ɨ Isaac, aꞌyaa pu chaꞌtánaꞌaj jáaruuj aꞌɨ́jcɨ ɨ juyój tɨ aꞌyan ántyapuaacaꞌaj tɨjɨn Jacob. Ajta aꞌɨ́jna ɨ Jacob, aꞌyaa chaꞌtánaꞌaj huóꞌruuj aꞌɨ́ɨjma ɨ juyójmuaꞌ, ɨ maj tamuáamuataꞌ japuan huaꞌpuaj aráꞌaxcaa, ɨ maj tahuásimuaꞌ puéꞌeen.

9 ’Majta aꞌɨ́ɨmaj ɨ yójmuaꞌmuaꞌ aꞌɨ́jcɨ ɨ Jacob, aꞌɨ́ɨ mu jaꞌanchueerej séej ɨ juꞌihuáaraꞌ tɨ aꞌyan ántyapuaacaꞌaj tɨjɨn José, aj mu mij jáatoj mej mij séecan yoꞌvíꞌtɨj séej chuéj japua tɨ aꞌyan tyajaꞌrájtyapuaj tɨjɨn Egipto. Ajta Dios pu jaatyáhuɨɨ aꞌɨ́jcɨ ɨ José, 10 jaatyáhuɨɨ tɨꞌij quee jajpuéetzij jáꞌraꞌnyij. Dios pu juꞌcámuaꞌriityej aꞌɨ́jcɨ ɨ José, tɨꞌij tyámuaꞌ naa yóꞌsejraj aꞌɨ́jna ɨ tɨ vaꞌcán jɨn tyíꞌijta aꞌájna a Egipto, ɨ maj aꞌyan jatamuáꞌmuaj tɨjɨn Faraón, aꞌɨ́j pu jɨn jaꞌantyíhuoj aꞌɨ́jcɨ ɨ José tɨꞌij tyuꞌtaꞌíjtaj néijmiꞌqueꞌ aꞌájna a Egipto, ajta aꞌájna joꞌtɨj jáꞌchajcaꞌaj aꞌɨ́jna ɨ tɨ vaꞌcán jɨn tyíꞌijta.

11 ’Ajta jeꞌen jéehua huatúuriꞌhuaj jaꞌraa aꞌájna a Egipto, ajta aꞌájna a Canaán, majta ɨ tahuásimuaꞌcɨꞌɨj, camu tyiꞌtɨ́j tyíꞌchaꞌɨɨcaꞌaj maj jáacuaꞌnyij. 12 Tɨꞌɨj aꞌyan tyáamuaꞌreeriꞌ aꞌɨ́jna ɨ Jacob, tɨ aꞌáa tyajáꞌxooviꞌcaꞌaj aꞌájna a Egipto tyiꞌtɨ́j maj jáacuaꞌnyij, aj puꞌij huoꞌtaꞌítyacaꞌ aꞌɨ́ɨjma ɨ juyójmuaꞌ, aꞌɨ́ɨmaj mu aꞌɨ́ɨn puéꞌeen ɨ tahuásimuaꞌcɨꞌɨj. Aꞌíi pu aꞌɨ́ɨn puéꞌeen ɨ maj anaquéej aꞌáa jaꞌtanyéj. 13 Ajta matɨꞌɨj majtáhuaꞌaj aꞌáa jóꞌjuꞌ aꞌájna a Egipto, aj puꞌij ɨ José huatóoxajtacaꞌ huaꞌ jimi ɨ juꞌihuáamuaꞌ aꞌtɨ́j tɨ puéꞌeenyeꞌej, aꞌyaa puꞌij ɨ Faraón tyáamuaꞌreeriꞌ aꞌtyán tɨ jitzán eerámaꞌcan aꞌɨ́jna ɨ José. 14 Ajta jeꞌen tyuꞌtaꞌíjtacaꞌ aꞌɨ́jna ɨ José tɨꞌij ɨ táatajraꞌ ajeꞌréꞌnyej a Egipto, majta ɨ maj jamuán ajáꞌchajcaꞌaj, ɨ maj huéeicatyej japuan tamuáamuataꞌ japuan anxɨ́vij aráꞌaxcaa. 15 Tɨꞌquij Jacob aꞌáa jaꞌhuóochejtye a Egipto, aꞌáa puꞌij joꞌmuɨ́ꞌ aꞌɨ́jna, majta aꞌɨ́ɨmaj ɨ tahuásimuaꞌcɨꞌɨj aꞌáa mu majta joꞌcuij. 16 Aj mu mij aꞌáa huojóꞌtɨj ɨ muɨꞌchítyee aꞌájna a Siquem, aꞌáa mu huajaꞌváꞌnaj aꞌɨ́jcɨ jitze ɨ chuéj tɨ huóꞌnanɨeeriꞌ aꞌɨ́jna ɨ Abraham aꞌɨ́ɨjma ɨ yójmuaꞌmuaꞌ aꞌɨ́jcɨ ɨ Hamor, Siquem tɨ jáꞌchajcaꞌaj.

17 Tɨꞌɨj arí atyojoꞌreꞌnyéesimaꞌcaj aꞌɨ́jcɨ xɨcáaraꞌ tɨ jitzán aróoꞌastej ɨ Dios tɨ jɨn tyaꞌtóoraj aꞌɨ́jcɨ jimi ɨ Abraham, jéehua mu huatámuiꞌriacaꞌ aꞌɨ́ɨmaj ɨ tahuásimuaꞌcɨꞌɨj maj jitzán eerányej, muꞌríj muiꞌcaa aꞌɨ́ɨmaj ɨ tyeɨ́tyee ɨ maj aꞌáa joꞌtyáꞌcaꞌaj aꞌájna a Egipto. 18 Aj puꞌij sɨ́ɨj tyeꞌentyájrupij ɨ tɨ vaꞌcán jɨn tyíꞌijtacaꞌaj aꞌájna a Egipto, capu jaamuaꞌaj aꞌɨ́jcɨ ɨ José. 19 Aꞌɨ́jna ɨ rey, aꞌɨ́ɨ pu huoꞌcuanamuaj ɨ tatyeɨ́tyeristyamuaꞌ, jeꞌej puaꞌaj pu tyihuáꞌajchaꞌɨɨcaꞌaj ɨ tahuásimuaꞌcɨꞌɨj. Caꞌnyéjrij pu jɨn huoꞌtaꞌíj mej mij huiꞌráhuaꞌxɨj ɨ juyójmuaꞌ ɨ maj móoj unyáaqueꞌej mej mij huácuiꞌnyij. 20 Aꞌájna tɨꞌɨj huanɨeꞌhuacaꞌ ɨ Moisés. Majta aꞌɨ́ɨmaj ɨ huásimuaꞌmuaꞌ ɨ páꞌrɨꞌɨj, aꞌɨ́ɨ mu jaaxáꞌpueeriꞌ aꞌájna a juchéj huéeicaj máxcɨrɨeꞌ. 21 Tɨꞌɨj tyaꞌráꞌaj aꞌájna xɨcáaraꞌ jitze ɨ maj jitzán huáꞌcuiꞌnyij ɨ tɨꞌríij, ɨ yójraꞌ aꞌɨ́jcɨ ɨ tɨ vaꞌcán jɨn tyíꞌijta, aꞌɨ́ɨ pu japuan huatanyúj ajta jáaveꞌsijriꞌ yaa tɨꞌɨj juyój. 22 Matɨꞌɨj mij néijmiꞌi tyaamuáꞌtyej ɨ maj tyojóꞌitej aꞌɨ́ɨmaj ɨ maj Egipto jáꞌmaꞌcan. Tyámuaꞌ pu tyoꞌcámuaꞌriajcaꞌaj aꞌɨ́jna ɨ Moisés aꞌɨ́jcɨ jɨmeꞌ tɨ tyuꞌtaxáj, ajta jeꞌej tɨ tyiꞌtɨ́j huáꞌuurej.

23 ’Tɨꞌɨj huáꞌpuatyej nyinyiꞌraꞌaj jajchaꞌɨ́ɨcaj ɨ Moisés, aꞌyaa pu tyuꞌtóoxajtacaꞌ tɨ uhuojoꞌváꞌmuaarej ɨ maj Israel jitze ajtyámaꞌcan, jiꞌnye aꞌɨ́ɨjma pu jitze eerámaꞌcan. 24 Tɨꞌɨj aꞌáa jaꞌráꞌaj, aj puꞌij séej huaséj ɨ tɨ Egipto jáꞌmaꞌcan, aꞌɨ́ɨ pu séej jeꞌej puaꞌaj uuriajcaꞌaj ɨ tɨ huaꞌ jitze ajtyámaꞌcan, tɨꞌquij ɨ Moisés aꞌáa joꞌmej tɨꞌij aꞌɨ́jna japua huatányuunyij, aj puꞌij ɨ Moisés jaajéꞌcaj aꞌɨ́jcɨ ɨ aꞌtɨ́j Egipto tɨ jáꞌmaꞌcan. 25 Aꞌyaa pu tyíꞌmuaꞌajcaj yee máamuaꞌreej ɨ ihuáamuaꞌmuaꞌ tɨ ɨ Moisés Dios jitze aróocaꞌnyej, tɨꞌij hueꞌrátoonyij aꞌɨ́ɨjma, majta camu jáamuaꞌreeriꞌ. 26 Yaa ariáꞌpuaꞌaj pu huoꞌtyoj huaꞌpuácaa ɨ juꞌihuáamuaꞌ, múunyoꞌsiꞌtyaꞌcaꞌaj aꞌɨ́ɨmaj, aꞌyaa pu tyáꞌxɨeꞌvaꞌcaꞌaj ɨ Moisés tɨ huoꞌtáꞌijmuj, tɨꞌquij aꞌyan tyihuoꞌtajé tɨjɨn: “Muaꞌaj tyétyacaa mu siaj juꞌihuáamuaꞌ, ¿jiꞌnye siaj sij jeꞌej puaꞌaj juꞌuurej jujɨ́ɨmuaꞌaj?” 27 Aj puꞌij ɨ tɨ jeꞌej puaꞌaj jooriajcaꞌaj ɨ séej ɨ juꞌihuáaraꞌ, aꞌɨ́ɨ pu jaatátajchacaꞌ ɨ Moisés, ajta aꞌyan tyaatéꞌexaa tɨjɨn: “¿Aꞌtanyíj muaꞌantyíhuoo muéetzij tyiꞌtɨ́j jɨmeꞌ, pej pij ityájma tyitaataꞌíjtyeꞌen? 28 Nyi pajta nyéetzij nyejeꞌcatan patɨꞌɨj tajquíj tyeejéꞌcaj aꞌɨ́jcɨ ɨ tɨ Egipto jáꞌmaꞌcan.” 29 Tɨꞌɨj jáanamuajriꞌ aꞌɨ́jna ɨ Moisés, aj puꞌij huatóoꞌuj, jóꞌraa aꞌájna séej chuéj japua tɨ aꞌyan tyajaꞌrájtyapuaj tɨjɨn Madián, aꞌáa pu jóꞌcatyii yaa tɨꞌɨj aꞌtɨ́j tɨquee aꞌáa jáꞌmaꞌcan, aꞌáa pu joꞌtyényeɨɨchacaꞌ, ajta huaꞌpuácaa tyiyóomuaꞌaj jaꞌraa aꞌɨ́jna ɨ Moisés.

30 ’Tyoomáꞌcaj huáꞌpuatyej nyinyiꞌraꞌaj, aj puꞌij sɨ́ɨj huataséjre aꞌɨ́jcɨ jimi ɨ Moisés aꞌájna joꞌtɨj quee jáꞌtyiꞌtɨj a véjriꞌ ɨ jɨríj jitze tɨ aꞌyan ántyapuaj tɨjɨn Sinaí. Aꞌáa pu joꞌtaséjrej ɨ tɨ tajapuá tyíꞌhuɨɨreꞌ tyiꞌtɨ́j tuꞌpíj jitze tɨ tyátaasimaꞌaj. 31 Tɨꞌɨj aꞌɨ́j huaséj aꞌɨ́jna ɨ Moisés jeꞌej pu joꞌtaséj, aj puꞌij ajtyáxɨɨriacaꞌ tɨꞌij véjriꞌ tyámuaꞌ naa tyeeséj, tɨꞌquij jáanamuajriꞌ aꞌɨ́jcɨ ɨ tavástaraꞌ tɨ aꞌyan tyíꞌxajtacaꞌaj tɨjɨn: 32 “Nyáaj nu aꞌɨ́ɨn puéꞌeen ɨ huaꞌ Dios ɨ jáꞌmuahuasimuaꞌcɨꞌɨj, aꞌɨ́jcɨ ɨ Abraham, aꞌɨ́jcɨ ɨ Isaac, nyajta aꞌɨ́jcɨ ɨ Jacob.” Ajta ɨ Moisés, jéehua pu tyóoviveesimaꞌaj, capu óocaꞌnyajcaꞌaj tɨ jaaséej. 33 Ajta aꞌyan tyaatéꞌexaa ɨ tavástaraꞌ tɨjɨn: “Pataꞌaj ajtáɨꞌpuꞌxɨꞌɨn muaꞌ caꞌquéj, jiꞌnye nyéetzij pu nyaꞌaꞌrij mu chuéj paj japuan joꞌchaꞌcan. 34 Nyáaj nu nyeríj huoꞌséj jeꞌej maj tyáꞌpuejtzitarej ɨ nyetyeɨ́ɨtyeristyamuaꞌ ɨ maj aꞌáa joꞌtyíj a Egipto, nyáaj nu huóꞌnamuajriꞌ aꞌɨ́jcɨ ɨ maj jɨn áꞌviicueꞌreꞌ, nuꞌríj yavaꞌcáanyej nyej nyij huaꞌ japua huatányuunyij mej mij iirácɨɨnyej aꞌájna a Egipto. Aꞌɨ́j nu jɨn nyáaj muaataꞌítyij, pej pij aꞌáa jóꞌmeꞌen a Egipto.”

35 ’Maj majta aꞌɨ́ɨmaj quee jaataxɨéꞌvej aꞌɨ́jcɨ ɨ Moisés, matɨꞌɨj aꞌyan tyaatéꞌexaa tɨjɨn: “¿Aꞌtanyíj muaꞌantyíhuoo muéetzij tyiꞌtɨ́j jɨmeꞌ, pej pij ityájma tyitaataꞌíjtyeꞌen?”, Dios pu uyoꞌtaꞌítyacaꞌ yaa tɨꞌɨj ɨ tɨ huaꞌ jɨmeꞌ antyúumuaꞌreej, ajta ɨ tɨ hueꞌrátoonyij, aꞌɨ́jcɨ jɨmeꞌ ɨ tɨ sɨ́ɨj huataséjre ɨ tɨ tajapuá tyíꞌhuɨɨreꞌ aꞌɨ́jcɨ jitze ɨ tuꞌpíj tɨ tyátaasimaꞌaj. 36 Aꞌɨ́jna ɨ Moisés, aꞌɨ́ɨ pu aꞌɨ́ɨn puéꞌeen ɨ tɨ huiꞌrájtoj aꞌájna a Egipto aꞌɨ́ɨjma ɨ tahuásimuaꞌcɨꞌɨj, tyiꞌtɨ́j pu huoꞌtaséjra mej mij aꞌɨ́jcɨ jɨn jáamuaꞌreej tɨ Dios jitze aróocaꞌnyajcaꞌaj, ajta aꞌájna jájritzeꞌ tɨ aꞌyan tyajaꞌrájtyapuaj tɨjɨn jájtyij tɨ poꞌvij, ajta aꞌájna joꞌtɨj quee jáꞌtyiꞌtɨj, aꞌáa pu huáꞌpuatyej nyinyiꞌraꞌaj áꞌtyeej tɨ aꞌyan rɨjcaa ɨ Moisés. 37 Aꞌíjna ɨ Moisés, aꞌɨ́ɨ pu ajta aꞌɨ́ɨn puéꞌeenyeꞌej ɨ tɨ aꞌyan tyihuoꞌtéꞌexaaj aꞌɨ́ɨjma ɨ maj Israel jitze ajtyámaꞌcan tɨjɨn: “Dios pu séej antyíhuoosij tɨ muaꞌajmaj jitze ajtyámaꞌcan tɨ ajta aꞌyan tyihuoꞌtyáhuɨɨreꞌsij nyatɨꞌɨj nyáaj.” 38 Matɨꞌɨj ɨ tyeɨ́tyee aꞌáa jaꞌtyúusɨɨ joꞌtɨj quee jáꞌtyiꞌtɨj, aꞌɨ́ɨ pu ajta ɨ Moisés ajoꞌtyávaacaꞌaj huaꞌ jamuán ɨ tahuásimuaꞌcɨꞌɨj tɨꞌij aꞌɨ́ɨn jamuán tyuꞌxáj ɨ tɨ tajapuá tyíꞌhuɨɨreꞌ aꞌájna jɨríj japua tɨ aꞌyan tyajaꞌrájtyapuaj tɨjɨn Sinaí, aꞌɨ́ɨ puꞌij jaꞌancuriáaꞌ ɨ nyúucarij júuricamej tɨ jitzán séejreꞌ, tɨꞌij tajimí séeriaꞌaj jáꞌraꞌnyij.

39 ’Majta ɨ tahuásimuaꞌcɨꞌɨj camu jaataxɨéꞌvej maj jaꞌantzaahuatyeꞌen, aꞌyaa mu tyáꞌxɨeꞌvaꞌcaꞌaj ɨ jutzájtaꞌ maj huariáꞌcɨɨnyej aꞌájna a Egipto. 40 Aꞌyaa mu tyaatéꞌexaa aꞌɨ́jcɨ ɨ Aarón tɨjɨn: “Sáanturij táataavej mej mij aꞌɨ́ɨn anáatyaꞌaj muáꞌraꞌnyij, jiꞌnye catu jamuaꞌreej jeꞌej tɨ tyiꞌtɨ́j jáaruuj aꞌɨ́jcɨ ɨ Moisés, ɨ tɨ tɨiꞌrájtoo aꞌájna a Egipto.” 41 Aj mu mij sáantuj huatyátaahuacaꞌ tɨ aꞌyan huaséꞌrihuaꞌaj tɨꞌɨj visáaruꞌ, matɨꞌɨj mij tyaatámuꞌvejrityej aꞌɨ́jcɨ ɨ visáaruꞌ, muatóotyamuaꞌvej majta tyuꞌyéꞌestej aꞌɨ́jcɨ jɨmeꞌ ɨ maj jaatyátaahuacaꞌ jujɨ́ɨmuaꞌaj ɨ sáantuj. 42 Ajta ɨ Dios ajtáraa aꞌɨ́ɨjma jimi, tɨꞌɨj ij huoꞌtaꞌ mej mij séej jimi tyuꞌtyáhuɨɨreꞌen, aꞌɨ́ɨjma jimi ɨ xúꞌraꞌvetyee, máxcɨrɨeꞌ, xɨcáj, tyiꞌtɨ́j tɨ jeꞌej tyíꞌsejreꞌ ɨ jútyeꞌ. Aꞌyaa pu tyéꞌyuꞌsiꞌ aꞌɨ́jcɨ jitze ɨ yuꞌxarij ɨ maj joꞌyúꞌxacaꞌ aꞌɨ́ɨmaj ɨ maj tyityatatyáꞌcaꞌaj ɨ Dios jimi tɨjɨn:

Muaꞌaj mu siaj Israel jitze ajtyámaꞌcan,

¿Nyiquij setyinaatámuꞌvejritye, siatɨꞌɨj huáꞌpuatyej

nyinyiꞌraꞌaj áꞌtyeej aꞌájna joꞌtɨj quee jáꞌtyiꞌtɨj?

43 Nyij sequée aꞌyaa sianaꞌaj tyáatɨsimaꞌaj ɨ chiꞌraꞌan

aꞌɨ́jcɨ ɨ sáantuj tɨ aꞌyan ántyapuaj tɨjɨn Moloc,

siajta ɨ xúꞌraꞌvejraꞌ ɨ séej ɨ sáantuj

ɨ tɨ aꞌyan ántyapuaj tɨjɨn Refán,

aꞌíi mu aꞌɨ́ɨn puéꞌeenyeꞌej ɨ sáanturij

ɨ siaj jujɨ́ɨmuaꞌaj huóꞌtaahuacaꞌ

siaj sij tyámuaꞌ tyihuoꞌtáꞌan aꞌɨ́ɨjma.

Aꞌɨ́j nu jɨn aꞌáa ɨmuáj jamuaataꞌítyij

joꞌtɨj aꞌyan tyajaꞌrájtyapuaj tɨjɨn Babilonia.

44 ’Aꞌájna joꞌtɨj quee jáꞌtyiꞌtɨj, aꞌɨ́ɨ pu ajaꞌ séjriaꞌcaꞌaj huaꞌ jimi ɨ tahuásimuaꞌcɨꞌɨj aꞌɨ́jna ɨ ɨnáamuaj tɨ curiáꞌnamiꞌ joꞌmaj jóosɨꞌrii, aꞌyaa mu eenyeꞌ huatyátaahuacaꞌ jeꞌej tɨ yeꞌej ɨ Dios tyaataꞌíj aꞌɨ́jcɨ ɨ Moisés, tɨꞌɨj aꞌyan tyaatéꞌexaa tɨ jaatyátaavej aꞌyan eenyeꞌ tɨꞌɨj ɨ muaꞌtyéjrij tɨ aꞌɨ́ɨn jaataséjra. 45 Aꞌɨ́ɨ mu ɨ tahuásimuaꞌcɨꞌɨj jaꞌancuriáꞌja aꞌɨ́jcɨ ɨ ɨnáamuaj, aj mu mij uyaꞌrájtɨɨ aꞌɨ́ɨmaj ɨ maj mu ujoꞌváꞌjuꞌ aꞌɨ́jcɨ jamuán ɨ Josué, matɨꞌɨj huoꞌmuéꞌtɨj ɨ tyeɨ́tyee ɨ maj séecan ɨ chájtaꞌnaj jitze jáꞌchajcaꞌaj, aꞌɨ́ɨjma ɨ tɨ Dios huoꞌtaꞌ mej mij huoꞌmuéꞌtɨn. Aꞌáa pu jáꞌsejriaꞌcaꞌaj aꞌɨ́jna ɨ ɨnáamuaj ꞌasta quee huaséjre ɨ David. 46 Aꞌɨ́jna ɨ David, aꞌɨ́j pu huacɨꞌɨj tɨ Dios tyámuaꞌ tyéejchaꞌɨɨj, aꞌɨ́j pu jɨn jaatáhuoj aꞌɨ́jna ɨ David ɨ Dios jimi, tɨꞌij Dios jaatáꞌ tɨ David jaꞌajtaavej ɨ tyeyúuj tɨꞌij aꞌyan tyiꞌhuɨ́ɨreꞌej jáꞌraꞌnyij tɨꞌɨj chiꞌraꞌan aꞌɨ́jcɨ ɨ Dios raꞌ ɨ Jacob. 47 Capu ajta aꞌyan atyojoꞌréꞌnyej, sulu aꞌɨ́ɨ pu jaꞌajtaahuacaꞌ ɨ chiꞌraꞌan ɨ Dios aꞌɨ́jna ɨ Salomón. 48 Maꞌajta ɨ Dios capu aꞌáa jaꞌchej ɨ chiꞌij tzajtaꞌ ɨ maj jaꞌajtaahuacaꞌ ɨ tyeɨ́tyee, aꞌɨ́j pu jɨn aꞌyan tyoꞌyúꞌxacaꞌ ɨ sɨ́ɨj tɨ tyíꞌxajtacaꞌaj ɨ Dios jitze maꞌcan tɨjɨn:

49 Ɨ tajapuá pu aꞌɨ́ɨn puéꞌeen ɨ nyaꞌ ɨpuáaj,

ajta ɨ cháanacaj pu aꞌɨ́ɨn puéꞌeen ɨ nyaj japuan rányacaꞌnyej.

¿Tyiꞌtanyí chiꞌraꞌan sianaatyátaavej nyéetzij?

¿Joꞌnyij ij jáꞌɨꞌrij nyaj huányasoꞌpeꞌen?

50 ¿Nyij nyequee nyáaj aꞌɨ́ɨn puéꞌeen

ɨ nyaj néijmiꞌi tyúꞌtaahuacaꞌ?

51 ’Aj puꞌij aꞌyan ajta tyihuoꞌtéꞌexaaj aꞌɨ́jna ɨ Esteban tɨjɨn:

—Maj siajta muaꞌaj xu tyésiꞌ, capu tyiꞌtɨ́j jaꞌmua tzajtaꞌ utyényinyiij, aꞌnáj tɨnaꞌaj xu jitzán raatyij aꞌɨ́jcɨ ɨ júuricamaꞌraꞌ ɨ Dios, aꞌyaa xu tyityetyóonaamuaj ɨ jutzájtaꞌ, matɨꞌɨj tyeeyíꞌtɨhuaꞌaj ɨ jáꞌmuahuasimuaꞌcɨꞌɨj. 52 ¿Aꞌtanyíj mequee jeꞌej huáruuj ɨ jáꞌmuahuasimuaꞌcɨꞌɨj ɨ maj jaxajtacaꞌaj ɨ Dios tɨ jitze eerámaꞌcan? Aꞌɨ́ɨ mu huoꞌcuij aꞌɨ́ɨjma ɨ maj anaquéej jaataxájtacaꞌ tɨ yavaꞌcányesij ɨ tɨ jɨꞌréenyeꞌej séejreꞌ ɨ Dios jimi. Ajta tɨꞌɨj yatanyéj aꞌɨ́jna ɨ tɨquee tyiꞌtɨ́j jɨn áꞌɨtzeereꞌ ɨ Dios jimi, muaꞌaj xu jáacuanamuaj, siajta jaajéꞌcaj. 53 Muaꞌaj mu siaj jaꞌancuriáaꞌ aꞌɨ́jcɨ ɨ nyúucarij, aꞌɨ́ɨmaj jimi ɨ maj tajapuá tyíꞌhuɨɨreꞌ, caxu jaꞌtzaahuatyeꞌ.

Matɨꞌɨj jaajéꞌcaj aꞌɨ́jcɨ ɨ Esteban

54 Matɨꞌɨj aꞌyan tyáanamuajriꞌ, tyámuaꞌ mu tyityaatanyínyuꞌcacucaꞌ, majta ancuriocɨꞌmáaj ɨ jutaméj jitze aꞌɨ́jcɨ jimi ɨ Esteban. 55 Ajta ɨ Esteban, aꞌɨ́j pu jitze aroocaꞌnyáaj ɨ júuricamaꞌraꞌ ɨ Dios, tɨꞌquij jútyeꞌ jóꞌnyeeriacaꞌ, aj puꞌij jaaséj tɨ ajeꞌcátatzacaꞌaj ɨ Dios tɨ jɨn naa huaséꞌrin, ajta pu aꞌɨ́j huaséj ɨ Jesús tɨ muácaꞌtaꞌ pujmuaꞌ ɨ Dios joꞌtyávaacaꞌaj. 56 Ajta jeꞌen aꞌyan tyuꞌtaxájtacaꞌ tɨjɨn:

—Cásɨꞌ nyéesej ɨ tɨ antácun ɨ tajapuá, nyajta nu jaaséj aꞌɨ́jcɨ ɨ tɨ ajta tyévij jitze huanɨeꞌhuacaꞌ, tɨ aꞌáa joꞌtyéjvee ɨ muácaꞌtaꞌ ɨ Dios.

57 Majta aꞌɨ́ɨmaj muiꞌtyóonaxɨj ɨ junaxɨéetaꞌ ɨ jumuácaꞌ jɨmeꞌ, majta huatyejíihuajra caꞌnyíin jɨmeꞌ, aj mu mij ootyáhuaachacaꞌ aꞌɨ́jcɨ jimi. 58 Matɨꞌɨj mij jeꞌráajaj aꞌájna a chájtaꞌ, aj mu mij jaatyátoꞌsixɨj tyetyéj jɨmeꞌ, majta ɨ maj tyíꞌsejracaꞌaj, aꞌɨ́ɨ mu antyúuchuiixɨ ɨ tyúusiicuꞌ, matɨꞌɨj mij atyajaꞌajraj aꞌɨ́jcɨ jimi ɨ tyamuéej tɨ aꞌyan ántyapuaj tɨjɨn Saulo.

59 Matɨꞌɨj jatyatóꞌxaꞌcaj aꞌɨ́jcɨ ɨ Esteban, aꞌyaa pu tyaatáhuo ɨ Dios jimi tɨjɨn:

—Jesús, nyavástaraꞌ, ancuriáaꞌ ɨ nyajúuricamej.

60 Aj puꞌij tyítunutacaꞌ, ajta jeꞌen caꞌnyíin jɨn aꞌyan tyuꞌtaxájtacaꞌ tɨjɨn:

—Nyavástaraꞌ, capáj huaꞌ jitze japuaꞌrityaꞌaj ɨ maj jɨn ootyáꞌɨtzee.

Tɨꞌɨj aꞌyan tyuꞌtaxáataj, aj puꞌij huamuɨ́ꞌ.

8

1 Ajta aꞌɨ́jna ɨ Saulo aꞌáa pu joꞌtyávaacaꞌaj, aꞌɨ́ɨ pu huaꞌsejracaꞌaj matɨꞌɨj jaajéꞌcaj aꞌɨ́jcɨ ɨ Esteban.

Saulo pu jeꞌej puaꞌaj huáꞌuurej aꞌɨ́ɨjma ɨ maj tyáꞌtzaahuatyeꞌ

Aꞌájna xɨcáaraꞌ jitze mu huatyóohuij maj jeꞌej puaꞌaj huóꞌuurej aꞌɨ́ɨjma ɨ maj tyáꞌtzaahuatyeꞌ, ɨ maj aꞌáa jáꞌchajcaꞌaj a Jerusalén. Néijmiꞌi mu maꞌúrutyixɨj tɨꞌɨj naꞌaj aꞌáa tɨ huatacaꞌaj a Judea, ajta aꞌájna a Samaaria, aꞌɨ́ɨ muꞌuj quee joꞌcɨ́j ɨ maj tamuáamuataꞌ japuan huaꞌpuaj aráꞌasej. 2 Majta séecan ɨ maj tyámuaꞌ tyíꞌtyetyeɨɨtyeristacaꞌaj, aꞌɨ́ɨ mu jaꞌváꞌnaj aꞌɨ́jcɨ ɨ Esteban, jéehua mu áꞌtyeej maj juxaamuɨjrityeꞌ aꞌɨ́jcɨ jɨmeꞌ. 3 Meentyij aꞌɨ́jna ɨ Saulo, jeꞌej puaꞌaj huáꞌuuriajcaꞌaj aꞌɨ́ɨjma ɨ maj tyáꞌtzaahuatyeꞌ, aꞌɨ́ɨ pu utyáruꞌpichaꞌaj huaꞌ chiꞌtáj joꞌmaj joꞌcháatɨmaꞌcaa, aj puꞌij huiꞌrájaꞌpuanaꞌaj ɨ tyétyacaa, ajta ɨ úucaa, néijmiꞌcaa pu tyíꞌtuiiriaꞌcaꞌaj mej mij hueꞌtyáanaj.

Felipe pu huoꞌtéꞌexaa ɨ tavástaraꞌ nyuucaaj aꞌɨ́ɨjma ɨ maj Samaaria jáꞌmaꞌcan

4 Majta aꞌɨ́ɨmaj ɨ maj maꞌúrutyixɨj, joꞌtɨj naꞌaj maj joojúꞌcaꞌaj, aꞌɨ́ɨ mu huaꞌmuaꞌtyajcaꞌaj ɨ tyeɨ́tyee ɨ nyúucariaꞌraꞌ ɨ Dios, ɨ tɨ jɨn huaꞌ japua huatányuusij. 5 Aj puꞌij Felipe aꞌáa jaꞌtanyéj aꞌájna chájtaꞌ tɨ aꞌáa jaꞌajtyámaꞌcan a Samaaria, tɨꞌquij huatyóochej tɨ tyihuóꞌixaatyeꞌen aꞌɨ́jcɨ jitze maꞌcan ɨ Cɨríistuꞌ. 6 Jéehua mu tyúusɨꞌrihuaꞌaj ɨ tyeɨ́tyee, majta tyámuaꞌ naa tyúunamuajrastyaꞌcaꞌaj jeꞌej tɨ tyíꞌxajtacaꞌaj aꞌɨ́jna ɨ Felipe, jiꞌnye jéehua pu tyíꞌsejratacaꞌaj tyiꞌtɨ́j tɨ huápuɨꞌɨj juxɨeꞌveꞌ mej mij jáamuaꞌreej tɨjɨn Dios pu jitze aróocaꞌnyajcaꞌaj. 7 Majta mueꞌtɨ́j huarúj ɨ maj tyiyáaruꞌuj huaꞌ tzajtaꞌ séjriaꞌcaꞌaj, muatyejíihuajraa ɨ tyiyáaruꞌuj matɨꞌɨj iiráacɨj ɨ tyeɨ́tyee tzajtaꞌ. Majta mueꞌtɨ́j huarúj ɨ maj quee tyéchavaaj, majta ɨ maj quee tyámuaꞌ tyityaacɨ́ꞌɨj. 8 Aꞌɨ́j mu mij jɨn tyámuaꞌ tyityahuóotyamuaꞌvej aꞌájna a chájtaꞌ.

9 Sɨ́ɨj pu ajta aꞌáa joꞌtyávaacaꞌaj tɨ aꞌyan ántyapuaacaꞌaj tɨjɨn Simón, ɨ tɨ aráꞌtyeej tɨ tyíꞌhuaꞌtacareꞌej aꞌɨ́jcɨ jitze maꞌcan ɨ tyiyáaruꞌ, ɨ tɨ ajta huáꞌcuanamuajcaꞌaj ɨ tyeɨ́tyee Samaaria maj joꞌcháatɨmee, jéehua puꞌij aꞌɨ́j jɨn óotzaahuatyaꞌcaꞌaj. 10 Néijmiꞌi mu jaꞌtzaahuatyaꞌcaꞌaj, tɨꞌɨj naꞌaj ɨ maj cɨ́leꞌen, majta ɨ maj huáasij, aꞌyaa mu tyíꞌxajtacaꞌaj tɨjɨn:

—Aꞌíi pu aꞌɨ́ɨn puéꞌeen ɨ maj aꞌyan jatamuáꞌmuaj tɨjɨn:

—Ɨ Dios tɨ jɨn néijmiꞌi putyíꞌuurej.

11 Majta jaꞌtzaahuatyaꞌcaꞌaj, jiꞌnye puꞌríj áꞌtyeeviꞌcaꞌaj aꞌɨ́jna ɨ Simón tɨ aꞌyan rɨjcaj aꞌɨ́jcɨ jɨmeꞌ mej mij jeꞌej tyoꞌtaséj ɨ tyeɨ́tyee. 12 Ajta matɨꞌɨj jaꞌantzaahuaj aꞌɨ́jcɨ ɨ nyúucarij ɨ Felipe tɨ huóꞌixaaj, ɨ Dios tɨ jɨn tyíꞌijta, ajta ɨ Cɨríistuꞌ, aj mu mij huáɨꞌhuacaꞌ ɨ tyétyacaa, majta ɨ úucaa. 13 Aꞌɨ́ɨ pu ajta ɨ Simón tyáꞌantzaahuaj, aj puꞌij huáɨꞌhuacaꞌ, tɨꞌquij huatyóochej tɨ jamuán joꞌchaꞌcanyeꞌen aꞌɨ́jcɨ ɨ Felipe, tyámuaꞌ pu tyóomuaꞌajcaa aꞌɨ́jcɨ jɨmeꞌ jeꞌej tɨ rɨjcaj aꞌɨ́jna ɨ Felipe, ajta aꞌɨ́jcɨ jɨmeꞌ ɨ tɨ tyíꞌsejratacaꞌaj Dios jitze maꞌcan.

14 Matɨꞌɨj jáamuaꞌreeriꞌ ɨ maj tamuáamuataꞌ japuan huaꞌpuaj aráꞌasej, ɨ maj aꞌáa joꞌtyúꞌuucaꞌaj a Jerusalén, maj meríj jaꞌantzaahuaj aꞌɨ́ɨmaj ɨ maj Samaaria joꞌcháatɨmee ɨ nyúucarij Dios tɨ jimi jeꞌrámaꞌcan, aj mu mij huoꞌtaꞌítyacaꞌ aꞌɨ́jcɨ ɨ Pedro, majta aꞌɨ́jcɨ ɨ Juan aꞌɨ́ɨjma jimi. 15 Matɨꞌɨj aꞌáa jaꞌráꞌaj, aj mu mij jaatáhuaviiriꞌ ɨ Dios aꞌɨ́ɨjma jɨmeꞌ ɨ maj tyáꞌtzaahuatyeꞌ Samaaria maj jáꞌmaꞌcan, tɨꞌij huatyáꞌɨtzeereꞌen huaꞌ tzajtaꞌ aꞌɨ́jna ɨ júuricamaꞌraꞌ ɨ Dios. 16 Jiꞌnye capu eexúj yavaꞌcányajcaꞌaj ɨ júuricamaꞌraꞌ ɨ Dios tɨꞌij huatyáꞌɨtzeereꞌen huaꞌ tzajtaꞌ, aꞌɨ́j mu jɨn huáɨꞌhuacaꞌ ɨ tyeɨ́tyee nyúucaritzeꞌ ɨ Jesús. 17 Matɨꞌɨj mij aꞌɨ́ɨn ɨ Pedro ajta ɨ Juan, huaꞌváꞌmuarɨeꞌxɨj huaꞌ muꞌúutzeꞌ aꞌɨ́ɨjma ɨ tyeɨ́tyee, aj puꞌij huaꞌ jitze ráꞌaj aꞌɨ́jna ɨ júuricamaꞌraꞌ ɨ Dios.

18 Tɨꞌɨj ɨ Simón jaaséej tɨ ajeꞌcámaꞌcaꞌaj ɨ júuricamaꞌraꞌ ɨ Dios matɨꞌɨjta séej aváꞌmuarɨeꞌen áan muꞌúutzeꞌ, aj puꞌij aꞌɨ́ɨn túmii huaáꞌcaꞌaj. 19 Aꞌyaa pu tyihuoꞌtéꞌexaaj aꞌɨ́jna ɨ Simón tɨjɨn:

—Sianaatáꞌ siajta nyéetzij aꞌɨ́jcɨ ɨ siaj jɨn jaayíꞌtɨn, taꞌaj ij aꞌɨ́jna ɨ nyej nyáaj jaꞌváꞌmuarɨeꞌsij jitzán huatyáꞌɨtzeereꞌen ɨ júuricamaꞌraꞌ ɨ Dios.

20 Aj puꞌij ɨ Pedro aꞌyan tyaatéꞌexaa tɨjɨn:

—Cheꞌ jóꞌvetyij muaꞌ túmii, pajta muáaj, jiꞌnye pej pij aꞌyan tyíꞌmuaꞌtzej paj túmii jɨn jáananan ɨ Dios tɨ huáapuaꞌaj huaꞌtáꞌcaa. 21 Capáj aꞌyan tyuꞌtáꞌcɨꞌpuaj paj jaꞌancuriáꞌan, jiꞌnye capáj tyámuaꞌ tyiꞌtyíaꞌchaꞌɨj muaꞌ tzajtaꞌ ɨ Dios jimi. 22 Huatapuáꞌcɨtaj aꞌíjcɨ ɨ paj jɨn jeꞌej puaꞌaj rɨcɨj, pajta jaatáhuaviij ɨ Dios, tɨꞌij tyimuaatúꞌuunyiꞌ aꞌɨ́jcɨ jɨmeꞌ ɨ paj asɨ́ɨj aꞌyan tyéejtyoj muaꞌ tzajtaꞌ. 23 Jiꞌnye aꞌyaa nu tyíꞌmuasej muéetzij, paj quee tyámuaꞌ huojoꞌmuaꞌraj ɨ tyeɨ́tyee, aꞌɨ́ɨ pu muatyánaamuaj ɨ tɨ jeꞌej puaꞌaj een.

24 Aj puꞌij aꞌyan tyuꞌtanyúj aꞌɨ́jna ɨ Simón tɨjɨn:

—Xaatáhuaviij ɨ Dios nyaj jɨmeꞌ, tɨꞌij quee tyiꞌtɨ́j jeꞌej nyoorej, siatɨꞌɨj tyinaatéꞌexaaj.

25 Matɨꞌɨj huoꞌixáatyaꞌaj ɨ nyúucariaꞌraꞌ ɨ tavástaraꞌ aꞌɨ́ɨjma ɨ tyeɨ́tyee, majta mu huoꞌtéꞌexaa ɨ nyúucarij ɨ tɨ jɨn Dios huaꞌ japua huatányuunyij, muiꞌcaquéj aꞌáa maj huacháatɨmee a Samaaria, matɨꞌɨj mij joꞌcɨ́j aꞌájna a Jerusalén.

Ɨ Felipe ajta ɨ aꞌtɨ́j Etiope tɨ jáꞌmaꞌcan

26 Tɨꞌquij sɨ́ɨj tyuꞌtaxájtacaꞌ aꞌɨ́jcɨ jamuán ɨ Felipe, aꞌɨ́ɨ pu aꞌɨ́ɨn puéꞌeen sɨ́ɨj tɨ tyíꞌhuɨɨreꞌ u tajapuá ɨ Dios jimi, aꞌyaa pu tyaatéꞌexaa tɨjɨn:

—Ájchesij pajta jóꞌraꞌnyij aacɨj pujmuaꞌ, aꞌɨ́jcɨ juyéj jitze Jerusalén tɨ jeꞌcáanyee yu jitze pujmuaꞌ a Gaza.

Aꞌɨ́jna ɨ juyéj, aꞌɨ́ɨ pu aꞌɨ́ɨn puéꞌeen ɨ tɨ aꞌáa joꞌréꞌnyee joꞌtɨj quee jáꞌtyiꞌtɨj. 27 Aj puꞌij ájchej ɨ Felipe, tɨꞌquij joꞌmej, aꞌáa pu joꞌcamáꞌcaj tɨꞌɨj aꞌtɨ́j antyinájchacaꞌ Etiope tɨ jáꞌmaꞌcan. Vaꞌcán pu jɨn tyiꞌtyávaacaꞌaj aꞌɨ́jna ɨ aꞌtɨ́j aꞌɨ́jcɨ jimi ɨ Candace, aꞌyaa pu huatóomuaꞌaj ɨ Candace tɨjɨn huaꞌ reíinaj ɨ maj aꞌáa jáꞌmaꞌcan a Etiope. Aꞌɨ́jna ɨ aꞌtɨ́j, aꞌɨ́ɨ pu aꞌɨ́jna jɨn antyúumuaꞌreeriacaꞌaj tɨ túmii sɨɨriaꞌcaꞌaj, aꞌɨ́ɨ pu aꞌáa jaꞌtanyéj aꞌájna a Jerusalén tɨꞌij Dios joꞌtyáanajchej. 28 Puꞌríj aꞌáa jóꞌraa aꞌájna chuéj japua joꞌtɨj jáꞌmaꞌcan, aꞌɨ́j pu jitze araquée huamaꞌcaꞌaj ɨ cariáataꞌ. Yuꞌxarij pu jitze tyéꞌjijvaꞌcaꞌaj aꞌɨ́ɨn tɨ joꞌyúꞌxacaꞌ ɨ Isaías. 29 Aj puꞌij ɨ júuricamaꞌraꞌ ɨ Dios, aꞌyan tyaatéꞌexaa aꞌɨ́jcɨ ɨ Felipe tɨjɨn:

—Áricuj, ajtyáxɨɨrij aꞌmújcɨj jitze mu cariáataꞌ.

30 Tɨꞌɨj ij ɨ Felipe ajtyáxɨɨriacaꞌ aꞌɨ́jcɨ jimi ɨ aꞌtɨ́j, aj puꞌij jáanamuajriꞌ tɨ tyéꞌjijvaꞌcaꞌaj aꞌɨ́jcɨ jitze ɨ yuꞌxarij aꞌɨ́ɨn tɨ joꞌyúꞌxacaꞌ ɨ Isaías, tɨꞌquij ɨ Felipe aꞌyan tyaataꞌíhuoꞌriꞌ tɨjɨn:

—¿Nyi peyóꞌitej ɨ paj jáꞌjijveꞌ?

31 Aj puꞌij aꞌyan tyuꞌtanyúj aꞌɨ́jna ɨ aꞌtɨ́j tɨjɨn:

—¿Jiꞌnye tyíɨꞌrij nyaj yoꞌitéej náꞌraꞌnyij, tɨpuaꞌaj quee aꞌtɨ́j náamuaꞌtyej jeꞌej tɨ huatóomuaꞌaj ɨ nyúucarij?

Aj puꞌij jaatáꞌinyej aꞌɨ́jna ɨ aꞌtɨ́j tɨꞌij ɨ Felipe antyíraꞌnyij ɨ cariáataꞌ jitze, ajta jeꞌen jamuán atyéyixɨꞌɨn.

32 Aꞌyaa pu tyéꞌyuꞌsiꞌhuacaꞌaj ɨ tɨ jitzán tyéꞌjijvaꞌcaꞌaj tɨjɨn:

Aꞌyaa mu tyiyoꞌjá matɨꞌɨj ɨ cányaꞌaj joꞌmaj huajaꞌcuiꞌcaa.

Aꞌyaa pu éenyeꞌej jaꞌmej tɨꞌɨj cányaꞌaj tɨquee nyuuvej matɨꞌɨjta jacáyesimeꞌen.

Aꞌyaa pu chaꞌtánaꞌaj quee tyeꞌvéꞌnyuucaꞌaj, matɨꞌɨj jeꞌej puaꞌaj jáaruuj.

33 Jéehua mu jaatyáxaahuatacaꞌ, capu aꞌtɨ́j japuan huatanyúj.

¿Aꞌtanyíj ij jaataxájtaj aꞌtɨ́j tɨ jitze eerámaꞌcan aꞌɨ́jna ɨ aꞌtɨ́j?

Jiꞌnye aꞌɨ́ɨ pu yoꞌvíꞌtɨj ɨ júuricamaꞌraꞌ tɨꞌij quee cheꞌ iiyeꞌej séjreꞌej ɨ cháanacaj japua.

34 Aj puꞌij aꞌɨ́jna ɨ aꞌtɨ́j aꞌyan tyaataꞌíhuoꞌriꞌ aꞌɨ́jcɨ ɨ Felipe tɨjɨn:

—Aꞌtzúj cuiꞌ naatéꞌexaatyeꞌ, ¿aꞌtanyíj pu tyíꞌxaj ɨ tɨ tyóꞌsɨɨmuaj, nyiquij jusɨ́ɨj tyóoxajta caꞌ aꞌtɨ́j séej tyáxajta?

35 Aj puꞌij ɨ Felipe huatyóochej tɨ jaatéꞌexaatyeꞌen aꞌɨ́jcɨ ɨ tɨ jáꞌjijvaꞌcaꞌaj ɨ yuꞌxarij jitze, aꞌɨ́j pu huataxájtacaꞌ ɨ nyúucarij jeꞌej tɨ tyiꞌtɨ́j jáaruuj aꞌɨ́jcɨ ɨ Jesús. 36 Matɨꞌɨj aꞌáa joꞌréꞌnyej joꞌtɨj jaꞌrájmuaa, aj puꞌij aꞌɨ́jna ɨ aꞌtɨ́j aꞌyan tyaatéꞌexaa aꞌɨ́jcɨ ɨ Felipe tɨjɨn:

—Cásɨꞌ yánaꞌaj arájmuaa, ¿nyiquij quee jeꞌej tyíɨꞌrij paj náaꞌɨɨraj nyéetzij?

37 Aj puꞌij ɨ Felipe aꞌyan tyaatéꞌexaa tɨjɨn:

—Tɨpuaꞌaj petyáꞌtzaahuatyeꞌej muaꞌ tzajtaꞌ, aj pu huatáɨꞌriitarij.

Aj puꞌij aꞌyan tyuꞌtaxájtacaꞌ aꞌɨ́jna ɨ aꞌtɨ́j tɨjɨn:

—Nyáaj nu tyáꞌtzaahuatyeꞌ tɨ ɨ Jesús yójraꞌ puéꞌeen ɨ Dios.

38 Aj puꞌij jaataꞌíjtacaꞌ tɨ óochaxɨj ɨ cariáataꞌ, matɨꞌɨj mij acáacɨj ɨ maj huaꞌpuaj, aj mu mij atyáacɨj a jáataꞌ, tɨꞌquij ɨ Felipe jáaꞌɨɨriꞌ aꞌɨ́jcɨ ɨ aꞌtɨ́j. 39 Matɨꞌɨj eetacɨ́j a jáataꞌ, aj puꞌij ɨ júuricamaꞌraꞌ ɨ Dios yoꞌvíꞌtɨj aꞌɨ́jcɨ ɨ Felipe jiyeꞌtzín jɨmeꞌ. Ajta aꞌɨ́jna ɨ aꞌtɨ́j capu cheꞌ jaaséej aꞌɨ́jcɨ ɨ Felipe jeꞌej tɨ huárupij, aj puꞌij jóꞌraa aꞌɨ́jna ɨ aꞌtɨ́j naa tyuutyámuaꞌveꞌej. 40 Ajta aꞌɨ́jna ɨ Felipe, aꞌáa pu joꞌtaséjrej aꞌájna chájtaꞌ tɨ aꞌyan tyajaꞌrájtyapuaj tɨjɨn Azoto. Aꞌɨ́ɨ pu huoꞌtéꞌexaa ɨ tyeɨ́tyee aꞌɨ́jcɨ ɨ nyúucarij tɨ jɨn Dios huaꞌ japua huatányuunyij, aꞌyaa pu aꞌɨ́jcɨ jɨn huarɨ́j, ajtáhuaꞌaj áyee tɨ huachájtaꞌtajmee jitze, ajtáhuaꞌaj áyee, ꞌasta naꞌaj quee aꞌáa jaꞌráꞌaj aꞌájna a tɨ aꞌyan tyajaꞌrájtyapuaj tɨjɨn Cesarea.

9

Tɨꞌɨj aꞌɨ́jna ɨ Saulo huatóotoj ɨ Dios jimi

(Hch. 22:6-16; 26:12-18)

1 Tɨꞌɨj ooj aꞌɨ́jna ɨ Saulo huaꞌnyeechacaj tɨ huóꞌcuiꞌnyij aꞌɨ́ɨjma ɨ maj tyáꞌtzaahuatyeꞌ ɨ tavástaraꞌ jimi, aj puꞌij uyoꞌtyéesej aꞌɨ́jcɨ ɨ tɨ tyihuáꞌijtyaꞌcaꞌaj u tyeyúuj tzajtaꞌ.

2 Aj puꞌij jaatáhuaviiriꞌ tɨ aꞌɨ́ɨn ɨ yuꞌxarij jaatapíjtyeꞌen ɨ tɨ jɨn ujoꞌtyájrutyej u tyeyúuj tzajtaꞌ aꞌájna tɨ aꞌyan tyajaꞌrájtyapuaj tɨjɨn Damasco. Tɨꞌij aꞌáa huojoꞌhuoonyij ɨ tyeɨ́tyee ɨ maj jaꞌtzaahuatyeꞌ ɨ nyúucarij ɨ maj jɨn tyámuaꞌ tyityaajúꞌ ɨ Dios jimi, tɨꞌɨj naꞌaj tyétyacaa majta úucaa, tɨꞌij aꞌáa huejeꞌtyáanaj a Jerusalén.

3 Tɨꞌɨj arí a véjriꞌ joomáꞌcaj a Damasco, aj puꞌij jiyeꞌtzín jéehua japuan rányeeriꞌcɨriaꞌcaꞌ, aꞌájna joꞌtɨj joomaꞌcaꞌaj ɨ Saulo. 4 Aj puꞌij acájvej tɨꞌquij chóotaꞌ atyívej, nyúucarij pu huánamuajriꞌ tɨ aꞌyan tyaatéꞌexaa tɨjɨn:

—Saulo, Saulo, ¿jiꞌnye een jɨmeꞌ jeꞌej puaꞌaj pényoorej?

5 Tɨꞌquij aꞌyan tyaataꞌíhuoꞌriꞌ aꞌɨ́jna ɨ Saulo tɨjɨn:

—¿Aꞌtanyíj paj puéꞌeen nyavástaraꞌ?

Aj puꞌij aꞌyan utyejeꞌcánamuajre tɨjɨn:

—Nyáaj nu aꞌɨ́ɨn puéꞌeen ɨ Jesús, ɨ paj jeꞌej puaꞌaj joorej.

6 Aj puꞌij ɨ tavástaraꞌ aꞌyan tyuꞌtanyúj tɨjɨn:

—Ájchesij, pataꞌaj jóꞌmeꞌen a chájtaꞌ, aꞌáa mu muojoꞌtéꞌexaatyeꞌsij jeꞌej paj yeꞌej huárɨnyij.

7 Majta aꞌɨ́ɨmaj ɨ maj jamuán huajúꞌcaꞌaj, jéehua mu tyíꞌtzɨɨnyaꞌcaꞌaj, jiꞌnye nyúucarij mu huánamuajriꞌ, majta camu aꞌtɨ́j aꞌ joꞌséj. 8 Aj puꞌij ájchej aꞌɨ́jna ɨ Saulo, tɨꞌɨj a únyeeriacaꞌ, capu cheꞌ tyíꞌsejracaꞌaj, matɨꞌɨj mij jaꞌnavíꞌraj ɨ muácaꞌraꞌan jitze meyoꞌvíꞌtɨj a Damasco. 9 Aꞌyaa pu áꞌtyeej huéeicaj xɨcáj tɨquee atányeej, ajta quee tyiꞌtɨ́j huácuaj capu ajta yaꞌcaꞌaj.

10 Sɨ́ɨj tɨ tyáꞌtzaahuatyeꞌ pu aꞌáa jáꞌchajcaꞌaj aꞌájna a Damasco, aꞌyaa pu ántyapuaacaꞌaj tɨjɨn Ananías, aj puꞌij tavástaraꞌ huataséjre aꞌɨ́jcɨ jimi, aꞌyaa pu tyaatajé tɨjɨn:

—Ananías.

Aj puꞌij aꞌyan tyuꞌtanyúj tɨjɨn:

—Yáꞌnyaj huatyéjve, nyavástaraꞌ.

11 Aj puꞌij aꞌyan tyaatéꞌexaa aꞌɨ́jna ɨ tavástaraꞌ tɨjɨn:

—Ájchesij áricuj, aꞌájna cáayej jitze tɨ aꞌyan tyajaꞌrájtyapuaj tɨjɨn tɨ huatóojeꞌyej, pataꞌaj aꞌáa tyojoꞌtaꞌíhuoꞌ a Judas tɨ jaꞌchej, aꞌɨ́jcɨ jɨmeꞌ ɨ aꞌtɨ́j tɨ aꞌyan ántyapuaj tɨjɨn Saulo, Tarso tɨ jáꞌmaꞌcan, aꞌɨ́ɨ pu jahuoo ɨ Dios jimi. 12 Aꞌtɨ́j pu huataséjre aꞌɨ́jcɨ jimi ɨ Saulo, tɨ aꞌyan ántyapuaj tɨjɨn Ananías, aꞌyaa pu tyuꞌtaséjre tɨ aꞌɨ́jna ɨ Ananías ujoꞌtyájrupij, tɨꞌquij jaꞌváꞌmuarɨej muꞌúutzeꞌ, tɨꞌij ajtáhuaꞌaj atányeerej.

13 Tɨꞌɨj aꞌyan tyáanamuajriꞌ, aꞌyaa pu tyuꞌtanyúj aꞌɨ́jna ɨ Ananías tɨjɨn:

—Cásɨꞌ, nyavástaraꞌ, mueꞌtɨ́j mu meríj naatéꞌexaa jeꞌej tɨ tyiꞌtɨ́j uurej aꞌɨ́jna ɨ aꞌtɨ́j, jeꞌej puaꞌaj pu huáꞌuurej aꞌɨ́ɨjma ɨ maj muaꞌtzaahuatyeꞌ ɨ maj aꞌáa joꞌcháatɨmee aꞌájna a Jerusalén. 14 Ajta ijíij, aꞌɨ́ɨmaj ɨ maj tyíꞌijta ɨ tyeyúuj tzajtaꞌ, aꞌɨ́ɨ mu jaatáꞌ tɨ aꞌɨ́ɨn yatanyéj, ajta huáꞌanviꞌtɨj huaꞌnajɨ́ꞌcaxɨꞌɨn aꞌɨ́ɨjma ɨ maj muéetzij muanaꞌmichej.

15 Ajta ɨ tavástaraꞌ aꞌyaa pu tyaatéꞌexaa tɨjɨn:

—Áricuj, nyáaj nu jaꞌantyíhuoj aꞌɨ́jcɨ ɨ aꞌtɨ́j tɨꞌij nyéetzij jitze maꞌcan tyihuoꞌtéꞌexaatyeꞌen, aꞌɨ́ɨjma ɨ maj séej chuéj japua jaꞌchej, ajta ɨ maj vaꞌcán jɨn tyíꞌijta, ajta aꞌɨ́ɨjma ɨ maj aꞌáa joꞌcháatɨmee aꞌájna a Israel. 16 Nyáaj nu jaataséjratyeꞌej aꞌɨ́jcɨ ɨ Saulo tɨ aꞌyan tyúuxɨeꞌveꞌ tɨ jéehua jajpuéetzij jáꞌraꞌnyij nyéetzij jitze maꞌcan.

17 Aj puꞌij ujóꞌmej aꞌɨ́jna ɨ Ananías, aꞌáa pu jaꞌráꞌaj a Judas tɨ jaꞌchej, aj puꞌij utyájrupij u chiꞌtáj. Ajta jeꞌen jaꞌváꞌmuarɨej áan muꞌúutzeꞌ aꞌɨ́jcɨ ɨ Saulo, aj puꞌij aꞌyan tyaatajé tɨjɨn:

—Nyeꞌihuáaraꞌ Saulo, aꞌɨ́ɨ pu aꞌyan tyinaataꞌíj ɨ tavástaraꞌ, aꞌɨ́jna ɨ Jesús ɨ tɨ muéetzij jimi huataséjre patɨꞌɨj ajaꞌvaꞌmáꞌcaj, aꞌyaa pu tyinaataꞌíj pej pij pajtáhuaꞌaj atányeerej, ajta paj aꞌɨ́jcɨ jitze aráꞌacaꞌnyej ɨ júuricamaꞌraꞌ ɨ Dios.

18 Tɨꞌɨj aꞌyan tyaatéꞌexaa, tyiꞌtɨ́j pu eetácuurixɨj ɨ jɨꞌsáaraꞌ jitze tɨ joꞌriáꞌnajcaꞌaj, tɨꞌɨj atányeeriacaꞌ, aj puꞌij ájchej aꞌɨ́jna ɨ Saulo tɨꞌquij huáɨꞌhuacaꞌ. 19 Aꞌtzúj aꞌtyéeviꞌcaj puꞌij téꞌej tyúꞌcuaa, tɨꞌquij jaatácaꞌnyistiꞌriꞌ, aꞌáa pu joꞌtyáꞌɨtzee huaꞌ jamuán ɨ maj tyáꞌtzaahuatyeꞌ aꞌchu puaꞌan xɨcáj aꞌájna a Damasco.

Saulo pu tyihuáꞌixaatyeꞌ a Damasco

20 Aj puꞌij huatyóochej tɨ tyihuóꞌixaatyeꞌen ɨ huaꞌ tyeyúuj tzajtaꞌ, aꞌyaa pu tyihuáꞌmuaꞌtyajcaꞌaj tɨ ɨ Jesús yójraꞌ puéꞌeen aꞌɨ́jcɨ ɨ Dios. 21 Néijmiꞌi ɨ maj jáanamuajriꞌ, aꞌɨ́ɨ mu jeꞌej yóꞌsejracaꞌaj, aꞌyaa mu tyíꞌxajtacaꞌaj tɨjɨn:

—¿Nyiquee aꞌɨ́ɨn puéꞌeen ɨ tɨ jeꞌej puaꞌaj huáꞌuuriajcaꞌaj aꞌájna a Jerusalén aꞌɨ́ɨjma ɨ maj tyáꞌtzaahuatyeꞌ ɨ Jesús jimi? ¿Ajta nyiquee aꞌɨ́jcɨ jɨn mu joꞌvéꞌmej tɨꞌij aꞌmújma ánviꞌtɨj huaꞌnajɨ́ꞌcaxɨꞌɨn tɨꞌij huoꞌtátuiireꞌen ɨ maj tyíꞌijta ɨ tyeyúuj tzajtaꞌ aꞌájna a Jerusalén?

22 Jéetzeꞌ pu jacaꞌnyistiꞌracaꞌaj aꞌɨ́jcɨ ɨ Saulo, tɨꞌij aꞌyan tyihuoꞌtéꞌexaatyeꞌen ɨ tyeɨ́tyee, ajta huoꞌmuéꞌtɨj aꞌɨ́ɨjma ɨ juríiyuj ɨ maj Damasco jáꞌchajcaꞌaj tɨꞌɨj aꞌyan tyihuoꞌtéꞌexaaj tɨ ɨ Jesús aꞌɨ́ɨn puéꞌeen ɨ Cɨríistuꞌ.

Saulo pu huatóoꞌuj mej mij quee jaatyéeviꞌ ɨ juríiyuj

23 Aꞌchu puaꞌan xɨcáj, aj mu mij jaaxáꞌpuɨꞌɨntarej aꞌɨ́ɨmaj ɨ maj Israel jitze ajtyámaꞌcan mej mij jaajéꞌcaj aꞌɨ́jcɨ ɨ Saulo. 24 Aj puꞌij jáamuaꞌreeriꞌ aꞌɨ́jna ɨ Saulo. Aꞌnáj tɨnaꞌaj tújca majta tɨ́caꞌ, aꞌáa mu jeꞌtyétyaꞌcaꞌaj joꞌtɨj jaꞌpueertaj joꞌtɨj jeꞌráanyee ɨ juyéj, mej mij jaajéꞌcaj. 25 Majta aꞌɨ́ɨmaj ɨ séecan ɨ maj tyáꞌtzaahuatyeꞌ, sicɨ́rij jitze tɨ veꞌéj mu jaꞌtyáaraj matɨꞌɨj mij jaꞌancuriáꞌtoj ɨ tɨ curiáꞌnamiꞌ jitze, aꞌtzáaj jéꞌtaꞌ tɨ́caꞌ aj puꞌij huatóoꞌuj.

26 Tɨꞌɨj aꞌáa jaꞌráꞌaj a Jerusalén, jaxɨeꞌvaꞌcaꞌaj tɨ huaꞌantyáanaxcaj aꞌɨ́ɨjma ɨ maj tyáꞌtzaahuatyeꞌ, majta aꞌɨ́ɨmaj néijmiꞌi mu jatzɨɨnyaꞌcaꞌaj, jiꞌnye camu jaꞌtzaahuatyaꞌcaꞌaj yee aꞌɨ́ɨ pu ajta aꞌɨ́ɨn puéꞌeen ɨ tɨ tyáꞌtzaahuatyeꞌ. 27 Ajta aꞌɨ́jna ɨ Bernabé jaꞌantzaahuaj, aj puꞌij yoꞌvíꞌtɨj aꞌɨ́ɨjma jimi ɨ maj tamuáamuataꞌ japuan huaꞌpuaj aráꞌasej, ajta huoꞌtéꞌexaa tɨ ɨ Saulo jaaséj aꞌɨ́jcɨ ɨ tavástaraꞌ, tɨꞌɨj aꞌáa joomáꞌcaj ɨ juyéj jitze, ajta ɨ Saulo tyihuóꞌixaaj ɨ Jesús jitze maꞌcan aꞌɨ́ɨjma ɨ maj Damasco jáꞌchajcaꞌaj. 28 Aꞌyaa puꞌij aꞌáa tyojoꞌtyáꞌɨtzee aꞌɨ́jna ɨ Saulo aꞌájna a Jerusalén, ajta aꞌɨ́ɨjma jamuán joꞌcháꞌcanyaꞌaj. Tyihuáꞌixaatyaꞌcaꞌaj tzáahuatyiꞌraꞌaj jɨmeꞌ ɨ Jesús jitze maꞌcan. 29 Séecan pu ajta jamuán tyuꞌtaxájtacaꞌ, ɨ maj jaayíꞌtɨn ɨ huáꞌnyuucaa ɨ griego, majta aꞌɨ́ɨmaj jéehua mu tyúuꞌixaatyaꞌcaꞌaj aꞌɨ́jcɨ jɨmeꞌ, majta tyíꞌtyesaꞌcaꞌaj maj jaajéꞌcaj. 30 Matɨꞌɨj aꞌɨ́ɨmaj ɨ maj tyáꞌtzaahuatyeꞌ jáamuaꞌreeriꞌ, aj mu mij yoꞌvíꞌtɨj aꞌɨ́jcɨ ɨ Saulo aꞌájna a tɨ aꞌyan tyajaꞌrájtyapuaj tɨjɨn Cesarea, matɨꞌɨj támij jaataꞌítyacaꞌ aꞌájna chájtaꞌ tɨ aꞌyan tyajaꞌrájtyapuaj tɨjɨn Tarso.

31 Matɨꞌɨj manaꞌaj ɨ maj tyáꞌtzaahuatyeꞌ, aꞌáa maj huacháatɨmee aꞌájna a Judea, ajta Galileea, ajta a Samaaria, néijmiꞌi mu tyámuaꞌ tyíꞌtyechajcaꞌaj, majta aꞌɨ́jcɨ jitze aróocaꞌnyajcaꞌaj ɨ júuricamaꞌraꞌ ɨ Dios. Meꞌtyesaꞌcaꞌaj aꞌɨ́jcɨ ɨ tavástaraꞌ maj tyiꞌtɨ́j jɨn ootyáꞌɨtzeereꞌen jimi, majta aꞌɨ́jna jitze aróocaꞌnyajcaꞌaj ɨ júuricamaꞌraꞌ ɨ Dios, aꞌɨ́j mu jɨn támuiꞌrisimaꞌaj.

Pedro pu tyáahuaj aꞌɨ́jcɨ ɨ Eneas

32 Aꞌɨ́jna ɨ Pedro, aꞌɨ́ɨ pu huaꞌcamuáarejyiꞌca aꞌɨ́ɨjma ɨ maj tyáꞌtzaahuatyeꞌ, aꞌɨ́ɨjma pu ajta ujoꞌváꞌmuaariacaꞌ ɨ séecan ɨ maj tyáꞌtzaahuatyeꞌ, aꞌáa maj jáꞌchajcaꞌaj a chájtaꞌ tɨ aꞌyan tyajaꞌrájtyapuaj tɨjɨn Lida. 33 Séej pu aꞌáa joꞌtyoo ɨ tyáataj tɨ aꞌyan ántyapuaj tɨjɨn Eneas, puꞌríj aráhueeicaj nyinyiꞌraꞌaj áꞌtyeeviꞌcaꞌaj tɨquee ajchaꞌcaꞌaj ɨ utáatzij japua, jiꞌnye capu tyéchavaaj. 34 Aj puꞌij aꞌyan tyaatéꞌexaa aꞌɨ́jna ɨ Pedro tɨjɨn:

—¡Eneas! aꞌɨ́ɨ pu tyíꞌmuahuaatyeꞌen ɨ Jesús. Ájchesij, pataꞌaj tyámuaꞌ jáaꞌuurej muaꞌ utáatzij.

Tɨꞌɨj aꞌyan tyuꞌtaxájtacaꞌ, aj puꞌij ájchej ɨ Eneas. 35 Néijmiꞌi ɨ maj aꞌáa joꞌcháatɨmaꞌcaa aꞌájna a Lida, majta aꞌájna a Sarón, aꞌɨ́ɨ mu jaaséej tɨꞌɨj ájchej, aj mu mij jaꞌantzaahuaj aꞌɨ́jcɨ ɨ tavástaraꞌ.

Pedro pu jaatájuurij aꞌɨ́jcɨ ɨ Doorcaj

36 Sɨ́ɨj tɨ ajta tyáꞌtzaahuatyeꞌ, aꞌáa pu joꞌtyávaacaꞌaj chájtaꞌ tɨ aꞌyan tyajaꞌrájtyapuaj tɨjɨn Jope, íitɨꞌ aꞌɨ́jna ɨ aꞌtɨ́j, aꞌyaa pu ántyapuaj tɨjɨn Tabiita; Tabiita aꞌyaa pu huatóomuaꞌaj huáꞌnyuucaa jɨmeꞌ ɨ griego tɨjɨn Doorcaj. Aꞌɨ́jna ɨ íitɨꞌ jéehua pu aꞌyan rɨjcaa tyiꞌtɨ́j jɨmeꞌ tɨ xáꞌpuɨꞌ, huáꞌhuɨɨriaꞌaj ɨ maj quee jeꞌej tyéejviicueꞌ. 37 Tɨꞌɨj Pedro ooj aꞌáa joꞌtyávaacaꞌaj aꞌájna a Lida, aj puꞌij ɨ Doorcaj tyiꞌijcuíꞌnyacaꞌ tɨꞌquij huamuɨ́ꞌ, ajta ɨ tyéviraꞌ matɨꞌɨj jacajoꞌsij, aj mu mij juꞌtyájtoo u chiꞌtáj. 38 Aꞌájna a Jope aꞌáa pu véjriꞌ putyajáꞌrɨcɨj a Lida, aꞌáa pu joꞌtyávaacaꞌaj aꞌɨ́jna ɨ Pedro, matɨꞌɨj jáamuaꞌreeriꞌ aꞌɨ́ɨmaj ɨ maj tyáꞌtzaahuatyeꞌ, huaꞌpuácaa mu huataꞌítyacaꞌ mej mij uyoꞌtéꞌexaatyeꞌen aꞌyan tɨjɨn:

—Pataꞌaj jiyeꞌtzín mu jaꞌrájraꞌnyij iiyeꞌej Jope.

39 Tɨꞌquij ɨ Pedro huaꞌ jamuán ujóꞌmej, tɨꞌɨj aꞌáa jaꞌráꞌaj, aj mu mij juꞌtyéeviꞌtɨj joꞌtɨj jeꞌrácaꞌtyii ɨ muɨꞌchíj, majta néijmiꞌi aꞌɨ́ɨmaj ɨ maj antyúujɨɨmuaꞌastariacaꞌ, muaꞌcooyiꞌnyaꞌaj mu eetyahuíistɨraj aꞌɨ́jcɨ jimi ɨ Pedro, matɨꞌɨj mij tyaataséejra ɨ cáanarij aꞌɨ́ɨn tɨ tyíꞌtaꞌhuacareꞌej ɨ Doorcaj tɨꞌɨj óocheꞌ júuricaj. 40 Pedro pu huoꞌtaꞌíj maj néijmiꞌi iirácɨɨnyej, tɨꞌquij tyítunutacaꞌ, ajta jaatáhuoj ɨ Dios jimi, jaꞌraséeraj aꞌɨ́jcɨ ɨ muɨꞌchíj, aj puꞌij aꞌyan tyaatéꞌexaa tɨjɨn:

—¡Tabiita, ájchesij!

Tɨꞌquij atányeeriacaꞌ aꞌɨ́jna ɨ íitɨꞌ, tɨꞌɨj jaaséj aꞌɨ́jcɨ ɨ Pedro, aj puꞌij ooyíxɨj. 41 Ajta ɨ Pedro muácaꞌraꞌan pu jitze jajvíꞌraj tɨꞌquij jaꞌajriáj, aj puꞌij huoꞌtajé aꞌɨ́ɨjma ɨ maj tyáꞌtzaahuatyeꞌ, ajta aꞌɨ́ɨjma ɨ úucaa ɨ maj antyúujɨɨmuaꞌastariacaꞌ, tɨꞌquij júurican huataséjratacaꞌ. 42 Néijmiꞌqueꞌ mu jáamuaꞌreeriꞌ aꞌɨ́ɨmaj ɨ maj aꞌáa huacháatɨmaꞌcaa aꞌájna a Jope, mueꞌtɨ́j mu mij jaꞌantzaahuaj aꞌɨ́jcɨ ɨ tavástaraꞌ. 43 Pedro pu aꞌáa joꞌtyáꞌɨtzee aꞌchu puaꞌan xɨcáj aꞌájna a Jope, aꞌɨ́jcɨ jimi ɨ navíj tɨ tyíiꞌhuacaa, Simón pu ántyapuaacaꞌaj aꞌɨ́jna ɨ aꞌtɨ́j.

10

Ɨ Pedro ajta aꞌɨ́jna ɨ Cornelio

1 Sɨ́ɨj pu aꞌáa joꞌtyávaacaꞌaj aꞌájna a chájtaꞌ tɨ aꞌyan tyajaꞌrájtyapuaj tɨjɨn Cesarea, Cornelio pu ántyapuaacaꞌaj, aꞌɨ́ɨ pu aꞌɨ́ɨn puéꞌeenyeꞌej ɨ tɨ tyihuáꞌijtyeꞌ aꞌɨ́ɨjma ɨ xantáaruꞌuj ɨ maj Italia jáꞌmaꞌcan. 2 Aꞌɨ́jna ɨ Cornelio, jéehua pu naa tyihuojóꞌmuaꞌrajcaꞌaj, majta néijmiꞌi ɨ maj jamuán chajcaꞌaj, máanaꞌmichaꞌaj ɨ Dios. Jéehua pu huoꞌtáhuɨɨ túmii jɨmeꞌ aꞌɨ́ɨjma ɨ maj Israel jitze ajtyámaꞌcan, ajta aꞌnáj tɨnaꞌaj jahuoocaꞌaj ɨ Dios jimi. 3 Séej pu aꞌyan tyuꞌrɨ́j, aꞌtzáaj yáacɨj jéꞌtaꞌ ucamáꞌcaj ɨ xɨcáj, tyiꞌtɨ́j pu jimi huataséjre, naa pu tyámuaꞌ tyeeséj aꞌɨ́jcɨ ɨ Dios tɨ jimi tyíꞌhuɨɨreꞌ, tɨ aꞌúun joꞌtyájrupij joꞌtɨj aꞌɨ́ɨn jeꞌrácatyii, aj puꞌij aꞌyan tyaatajé tɨjɨn:

—¡Cornelio!

4 Tɨꞌquij jaꞌraséeraj jaꞌraa aꞌɨ́jna ɨ Cornelio, tyiꞌtzɨ́ɨnyeꞌej puꞌij aꞌyan tyaataꞌíhuoꞌriꞌ tɨjɨn:

—¿Tyiꞌtanyí nyavástaraꞌ?

Aj puꞌij aꞌyan tyaatéꞌexaa aꞌɨ́jna ɨ tajapuá tɨ tyíꞌhuɨɨreꞌ tɨjɨn:

—Dios pu júꞌmuaꞌree aꞌɨ́jcɨ ɨ paj jahuoo aꞌnáj tɨnaꞌaj, ajta ɨ paj períj huoꞌtyáhuɨɨ ɨ maj quee jeꞌej tyéejviicueꞌ. 5 Pataꞌaj huoꞌtaꞌítyej ɨ tyétyacaa maj aꞌáa jóꞌjuꞌ aꞌájna a Jope, mataꞌaj yoꞌvéꞌviꞌtɨj aꞌɨ́jcɨ ɨ Simón ɨ tɨ ajta aꞌyan ántyapuaj tɨjɨn Pedro. 6 Aꞌáa pu joꞌcaj séej jamuán tɨ ajta aꞌyan ántyapuaj tɨjɨn Simón, navíj pu tyíiꞌhuacaa aꞌɨ́jna ɨ Simón, aꞌáa pu véjriꞌ jaꞌchej joꞌtɨj jájtyij jaꞌváꞌasej.

7 Tɨꞌɨj jóꞌraa aꞌɨ́jna ɨ tɨ tajapuá tyajáꞌhuɨɨreꞌ ɨ tɨ jamuán tyuꞌxájtacaꞌ, aj puꞌij ɨ Cornelio huaꞌpuácaa huatachoꞌvej ɨ maj jahuɨɨreꞌ, ajta séej ɨ xantáaruꞌ ɨ tɨ ajta jaꞌtzaahuatyaꞌcaꞌaj ɨ Dios. 8 Néijmiꞌi pu huoꞌtéꞌexaa jeꞌej tɨ tyiꞌtɨ́j huarɨ́j, aj puꞌij huoꞌtaꞌítyacaꞌ maj aꞌáa jóꞌjuꞌ a Jope.

9 Yaa ariáꞌpuaꞌaj, aꞌtzáaj tacuaríixpuaj, matɨꞌɨj meríj a véjriꞌ ajoojuꞌcaj a chájtaꞌ, aj puꞌij Pedro antyíraj ɨ chiꞌij japua, tɨꞌij jaatáhuoonyij ɨ Dios jimi. 10 Puꞌríj iꞌcuatacaꞌaj, jaxɨeꞌvaꞌcaꞌaj tɨ tyiꞌtɨ́j huácuaꞌnyij, matɨꞌɨj móoj tyaꞌcueꞌráatacaj ɨ tɨ tyíꞌcuaꞌnyij, aj puꞌij tyiꞌtɨ́j jimi huataséjre. 11 Aꞌɨ́j pu huaséj tɨ antacúj ɨ tajapuá, tyiꞌtɨ́j pu ajeꞌcámaꞌcaꞌaj muáacuaqueꞌ pu tyaꞌajhuɨhuɨ́jmaꞌcaj. 12 Néijmiꞌi mu tyíꞌtyesejriaꞌcaꞌaj aꞌɨ́jcɨ jitze ɨ tɨ ajeꞌcámaꞌcaꞌaj néijmiꞌi ɨ tyiꞌtyán ɨ maj muáacuacaa iiraꞌɨ́ɨcajmee, majta ɨ maj chóotaꞌ huacɨꞌɨj, ɨ maj huaꞌcɨ́ɨnyajcɨꞌɨj, majta ɨ maj ráꞌrɨee. 13 Aj puꞌij nyúucarij huánamuajriꞌ tɨ aꞌyan tyaatéꞌexaa tɨjɨn:

—Pedro, ájchesij, pataꞌaj huóꞌcuiꞌnyij pajta huoꞌcɨꞌmej.

14 Ajta ɨ Pedro aꞌyaa pu tyuꞌtanyúj tɨjɨn:

—Canu xaa nyuꞌuj aꞌnáj tyiꞌtɨ́j cuaꞌnyij ɨ tɨquee tyéevijtɨj, naꞌríij tyiꞌtyán maj xánaꞌviꞌreꞌ. 15 Ajtáhuaꞌaj pu ɨ nyúucarij aꞌyan tyatajé tɨjɨn:

—Néijmiꞌi ɨ Dios tɨ tyámuaꞌ naa tyúꞌruuj, capáj cheꞌ aꞌyan tyíꞌxajtaj yee tyíꞌxanaꞌviꞌreꞌ.

16 Aꞌyaa pu huéeicaj huarɨ́j, tɨꞌquij ajtáhuaꞌaj tyíraa u tajapuá aꞌɨ́jna ɨ tɨ ajeꞌcáanyej. 17 Jéehua pu tyíꞌmuaꞌajcaj aꞌɨ́jna ɨ Pedro aꞌɨ́jcɨ jɨmeꞌ jeꞌej tɨ huatóomuaꞌaj aꞌɨ́jna ɨ tɨ jaaséj, matɨꞌɨj aꞌɨ́ɨn aráꞌaj a tɨ jaꞌpueertaj aꞌɨ́ɨmaj ɨ Cornelio tɨ huojoꞌtaꞌítyacaꞌ, matɨꞌɨj aꞌáa jaꞌráꞌaj aꞌɨ́ɨ mu tyuꞌíhuoꞌsimeꞌej joꞌtɨj jaꞌchej aꞌɨ́jna ɨ Simón. 18 Aj mu mij caꞌnyíin jɨn tyuꞌtaꞌíhuoꞌ tɨpuaꞌaj aꞌúun jeꞌrájcatyij aꞌɨ́jna ɨ Simón, ɨ tɨ ajta aꞌyan ántyapuaj tɨjɨn Pedro. 19 Ajta ɨ Pedro óocheꞌ pu tyíꞌmuaꞌajcaa aꞌɨ́jcɨ jɨmeꞌ ɨ tɨ huataséjre aꞌɨ́jcɨ jimi, aj puꞌij aꞌyan tyaatéꞌexaa ɨ júuricamaꞌraꞌ ɨ Dios tɨjɨn:

—Simón, huéeicaj mu ɨ tyétyacaa muatyáhuoonyij. 20 Ájchesij, pataꞌaj acájraꞌnyij, pajta jóꞌmeꞌen huaꞌ jamuán, capáj jeꞌej tyíꞌmuaꞌajcaa, jiꞌnye nyáaj nu uhuojoꞌtaꞌítyacaꞌ.

21 Aj puꞌij acájraa aꞌɨ́jna ɨ Pedro, tɨꞌquij aꞌyan tyihuoꞌtéꞌexaaj tɨjɨn:

—Nyáaj nu aꞌɨ́ɨn puéꞌeen ɨ siaj jatyáhuoonyij, ¿tyiꞌtanyí jɨn yesiaváꞌjuꞌ?

22 Aj mu mij aꞌyan tyityaatanyúj tɨjɨn:

—Aꞌɨ́j tu jɨn yaváꞌjuꞌ aꞌɨ́jcɨ jitze maꞌcan ɨ Cornelio ɨ tɨ tyihuáꞌijtyeꞌ, tyámuaꞌ pu tyíꞌtyevij, jéehua pu jaꞌtzaahuatyeꞌ ɨ Dios, majta néijmiꞌi tyámuaꞌ tyéejchaꞌɨɨj ɨ maj Israel jitze ajtyámaꞌcan. Sɨ́ɨj tɨ tyíꞌhuɨɨreꞌ u tajapuá ɨ Dios jimi, aꞌɨ́ɨ pu jaatéꞌexaa tɨ muéetzij muaataꞌíjta paj ujóꞌmeꞌen a tɨ jaꞌchej, tɨꞌij aꞌɨ́ɨn Cornelio muáanamuaj aꞌchu paj nyúucarij tyaatéꞌexaatyeꞌsij.

23 Tɨꞌquij ɨ Pedro huoꞌtáꞌinyej maj utyájrutyej u chiꞌtáj, aꞌáa mu joꞌtyóoꞌɨtzee, yaa ariáꞌpuaꞌaj pu jóꞌraa ɨ Pedro huaꞌ jamuán, séecan mu majta huaꞌ jamuán ujóꞌjuꞌ ɨ maj tyáꞌtzaahuatyeꞌ maj aꞌáa jáꞌchajcaꞌaj aꞌájna a Jope.

24 Yaa ariáꞌpuaꞌaj mu aꞌáa jaꞌráꞌaj a Cesarea, joꞌtɨj ɨ Cornelio huajaꞌchoꞌvaꞌcaꞌaj, aꞌɨ́ɨjma jamuán ɨ juꞌihuáamuaꞌ, ajta ɨ maj tyámuaꞌ naa tyáꞌmuaꞌtyej, néijmiꞌi mu tyúusɨɨj u chiꞌtáj. 25 Tɨꞌɨj Pedro aráꞌaj a tɨ jaꞌchej, aꞌɨ́ɨ pu jaꞌantyinájchacaꞌ aꞌɨ́jna ɨ Cornelio, aj puꞌij tyítunutacaꞌ a tɨ jóonyee ɨ Pedro, tɨꞌij jaatyáanajche. 26 Ajta ɨ Pedro jaꞌajriáj, aꞌyaa pu tyaatéꞌexaa tɨjɨn:

—Huatyéjchaxɨj, tyévij nu nyajta nyáaj puéꞌeen, patɨꞌɨj muáaj.

27 Matɨꞌɨj tyuꞌtaxáataj jujɨ́ɨmuaꞌaj, aj mu mij utyájrupij u chiꞌtáj, tɨꞌquij aꞌɨ́jna ɨ Pedro huoꞌséj ɨ maj jéehua tyúusɨɨj ɨ tyeɨ́tyee. 28 Pedro pu aꞌyan tyihuoꞌtéꞌexaaj tɨjɨn:

—Muaꞌaj xu jamuaꞌreej tɨ ɨ tayiꞌráj quee tyiꞌtáꞌcaa ityájma ɨ tyaj Israel jitze ajtyámaꞌcan, tyaj aꞌyan tyityojóꞌjujhuaꞌnyeꞌ aꞌɨ́ɨjma jamuán ɨ maj séej chuéj japua jáꞌmaꞌcan, nyij tyaj huáꞌmuaariaj. Ajta ɨ Dios pu naamuáꞌtyej nyaj quee aꞌyan tyáꞌxajta yee capu naa een mu aꞌtɨ́j, nusu yee xánaꞌvisiꞌ pu huaséꞌrin aꞌmújna. 29 Aꞌɨ́j nu jɨn, matɨꞌɨj naatajé nyaj mu mujoꞌvéꞌmej, canu tyiꞌtɨ́j jeꞌej tyuꞌtaxájtacaꞌ. Aꞌyaa nu tyáꞌxɨeꞌveꞌ nyaj jáamuaꞌreej jiꞌquij een jɨmeꞌ setyinaatachoꞌvej.

30 Aj puꞌij aꞌyan tyuꞌtanyúj aꞌɨ́jna ɨ Cornelio tɨjɨn:

—Puꞌríj muáacuaj xɨcáj tyooméj, yáapuaꞌaj aꞌtzáaj, aꞌyaa nu huaquéej iiyeꞌej nyichéj, nyatɨꞌɨj huatyéenyuj ɨ Dios jimi, aꞌtzáaj yáacɨj jéꞌtaꞌ ucamáꞌcaj ɨ xɨcáj, tɨꞌquij aꞌtɨ́j huataséjre nye jimi, naa pu tyiꞌtyamaꞌastájyiꞌcaa aꞌɨ́jna ɨ tɨ jucáchajcaꞌaj. 31 Ajta aꞌyan tyinaatéꞌexaaj aꞌɨ́jna ɨ aꞌtɨ́j tɨjɨn: “Cornelio, Dios pu arí jáanamuajriꞌ aꞌɨ́jcɨ ɨ paj jimi huatyéenyuj, ajta pu joꞌtámuaꞌreeriꞌ aꞌchu paj tyihuoꞌtapuéjve ɨ maj quee jeꞌej tyéejviicueꞌ. 32 Pataꞌaj huoꞌtaꞌítyej maj ujóꞌjuꞌun a chájtaꞌ tɨ aꞌyan tyajaꞌrájtyapuaj tɨjɨn Jope, micheꞌ uyoꞌvéꞌviꞌtɨj aꞌɨ́jcɨ ɨ Simón, ɨ tɨ ajta aꞌyan ántyapuaj tɨjɨn Pedro, aꞌáa pu joꞌcaj joꞌtɨj jaꞌchej ɨ Simón, aꞌɨ́jna ɨ navíj tɨ tyíiꞌhuacaa, aꞌáa pu jaꞌchej aꞌájna véjriꞌ jájtyij tɨ jaꞌváꞌasej.” 33 Aꞌɨ́j nu jɨn jiyeꞌtzín huoꞌtaꞌítyacaꞌ mu séecan mataꞌaj mojoꞌtájeevej, pajta muáaj xáꞌpuɨꞌ paj huarɨ́j paj mujoꞌvéꞌmej. Ya tuꞌríj tyij ijíij néijmiꞌi huatyuꞌuj, Dios pu jamuaꞌreej jeꞌej tyaj yeꞌej tyáꞌxɨeꞌveꞌ, tyataꞌaj néijmiꞌi jáanamuaj aꞌchu tɨ ɨ tavástaraꞌ tyimuaataꞌíj paj tyitaatéꞌexaatyeꞌen.

Pedro pu tyihuóꞌixaaj joꞌtɨj Cornelio jaꞌchej

34 Aj puꞌij Pedro aꞌyan tyihuoꞌtéꞌexaaj tɨjɨn:

—Nuꞌríj ijíij yóꞌitej tɨjɨn aꞌyaa pu tyiꞌjaꞌyájna aꞌɨ́jcɨ jimi ɨ Dios néijmiꞌi mu juxaꞌaj manaꞌaj een sɨ́ɨj ajta sɨ́ɨj. 35 Néijmiꞌi mu jitzán juxɨeꞌveꞌ ɨ Dios aꞌɨ́ɨmaj ɨ tyeɨ́tyee ɨ maj jaꞌtzaahuatyeꞌ, majta xáꞌpuɨꞌ rɨcɨj. 36 Dios pu aꞌyan tyihuoꞌtajé aꞌɨ́ɨmaj ɨ maj Israel jitze eerámaꞌcan, aꞌɨ́ɨ pu huoꞌtéꞌexaa ɨ nyúucarij tɨ tyúꞌtyamuaꞌvisteꞌ, aꞌɨ́jcɨ jɨmeꞌ ɨ Cɨríistuꞌ, aꞌɨ́jna ɨ tɨ néijmiꞌcaa vástaraꞌ.

37 Xuꞌríj jamuaꞌreej jeꞌej tɨ tyiꞌtɨ́j huarɨ́j néijmiꞌqueꞌ aꞌájna a Judea, aꞌáa pu joꞌtyóochej aꞌájna a Galileea, tɨꞌɨj ɨ Juan aꞌyan tyihuoꞌtéꞌexaaj ɨ tyeɨ́tyee tɨ aꞌyan tyúuxɨeꞌveꞌ maj huáɨꞌhuaj. 38 Aꞌyaa xu tyáꞌmuaꞌreej tɨ ɨ Dios jitzán jaatyájtoo ɨ ju júuricamej ajta ɨ tɨ néijmiꞌi jɨn putyiꞌuurejve, aꞌɨ́jcɨ jimi ɨ Jesús Nazaret tɨ jáꞌmaꞌcan, aꞌyaa pu rɨjcaj jeꞌej tɨ tyíꞌxaꞌpuɨꞌ, ajta tyihuáꞌhuaatyaꞌcaꞌaj néijmiꞌcaa ɨ maj jajpuéetzij aꞌɨ́jcɨ jɨmeꞌ tɨ tyiyáaruꞌ tyihuáꞌijtyaꞌcaꞌaj. Aꞌɨ́ɨ pu néijmiꞌi putyiꞌuuriajvaꞌaj, jiꞌnye Dios pu jitzán séjriaꞌcaꞌaj. 39 Ityáj tu néijmiꞌi muaꞌreej jeꞌej tɨ tyiꞌtɨ́j huáruuj iiyeꞌej joꞌmaj jaꞌchej aꞌɨ́ɨmaj ɨ maj Israel jitze ajtyámaꞌcan, ajta aꞌájna a Jerusalén. Aꞌtzúj aꞌtyéeviꞌcaj mu matɨꞌɨj jaajéꞌcaj aꞌɨ́jcɨ jɨmeꞌ ɨ maj yóꞌtatej ɨ cúruuj jitze. 40 Ajta ɨ Dios pu jaatájuurityej tɨꞌɨj tyoomáꞌcaj huéeicaj xɨcáj ɨ tɨ huamuɨ́ꞌ, ajta tyuꞌtáꞌ tɨꞌij huataséjre tajimí. 41 Camu néijmiꞌi jaaséej, sulu ityáj tuꞌuj jaaséej, ɨ tɨ aꞌɨ́ɨn arí taꞌantyíhuoocaꞌaj ɨ Dios. Ityáj tu jamuán tyúꞌcuaa, tyajta huaꞌíj aꞌɨ́jcɨ jamuán ɨ Jesús tɨꞌɨj huatájuuriacaꞌ. 42 Aꞌɨ́ɨ pu tyitaataꞌíj tyej tyij huoꞌtéꞌexaatyeꞌen ɨ tyeɨ́tyee, yee Jesús pu aꞌɨ́ɨn puéꞌeen ɨ tɨ huáꞌxɨjtyeꞌen néijmiꞌcaa ɨ tyeɨ́tyee, ɨ maj júurij, ajta ɨ maj meríj huácuij. 43 Néijmiꞌi ɨ maj Dios jitze maꞌcan tyíꞌxaxaꞌtaꞌaj aꞌɨ́ɨ mu jaxajtacaꞌaj aꞌɨ́jcɨ ɨ Jesús, aꞌyaa mu majta tyuꞌtaxájtacaꞌ yee néijmiꞌi ɨ maj tyáꞌantzahuatyeꞌen aꞌɨ́jcɨ jimi aꞌɨ́ɨ pu tyihuoꞌtúꞌuunyiꞌraj ɨ maj jɨn ootyáꞌɨtzee ɨ Dios jimi.

Aꞌɨ́ɨmaj ɨ maj séej chuéj japua jáꞌmaꞌcan, aꞌɨ́ɨ mu jaꞌancuriáaꞌ ɨ júuricamaꞌraꞌ ɨ Dios

(Hch. 11:15-17)

44 Óocheꞌ pu tyiꞌxáatacaj aꞌɨ́jna ɨ Pedro, tɨꞌɨj ɨ júuricamaꞌraꞌ ɨ Dios huaꞌ jitzán ráꞌaj néijmiꞌcaa, aꞌɨ́ɨjma ɨ maj janamuajracaꞌaj jeꞌej tɨ tyíꞌxajtacaꞌaj aꞌɨ́jna ɨ Pedro. 45 Majta séecan ɨ maj tyáꞌtzaahuatyeꞌ, ɨ maj aꞌɨ́ɨjma jitze ajtyámaꞌcan ɨ maj jaꞌantyisíꞌchej ɨ junavíj, tyámuaꞌ mu tyoꞌtaséj aꞌɨ́ɨmaj aꞌɨ́jcɨ jɨmeꞌ tɨ Dios ajta jaatyájtoo ɨ ju júuricamej aꞌɨ́ɨjma jimi ɨ maj séej chuéj japua jáꞌmaꞌcan. 46 Tyámuaꞌ mu tyoꞌtaséj, jiꞌnye mahuóꞌnamuajriꞌ maj séecan nyúucarij jɨn tyíꞌxajtacaꞌaj, majta tyámuaꞌ tyaꞌtáꞌcariaꞌaj ɨ Dios. 47 Aj puꞌij aꞌyan tyihuoꞌtéꞌexaaj aꞌɨ́jna ɨ Pedro tɨjɨn:

—¿Nyi jeꞌej tyíɨꞌrij tɨ aꞌtɨ́j tyuꞌtyáanaj mej mij quee huáɨꞌhuaj aꞌíimaj ɨ tyeɨ́tyee, ɨ maj majta meríj jaꞌancuriáaꞌ ɨ júuricamaꞌraꞌ ɨ Dios yaa tyatɨꞌɨj ityáj?

48 Ajta jeꞌen huoꞌtaꞌíj maj huáɨꞌhuaj nyúucaritzeꞌ aꞌɨ́jcɨ ɨ Jesús tɨ Cɨríistuꞌ puéꞌeen. Matɨꞌɨj mij ɨ maj huáɨꞌhuacaꞌ jaatáhuaviiriꞌ ɨ Pedro tɨ huatyáꞌɨtzeereꞌen huaꞌ jamuán aꞌchu puaꞌan xɨcáj.

11

Pedro pu huoꞌtéꞌexaa jeꞌej tɨ tyiꞌtɨ́j huarɨ́j aꞌɨ́jcɨ jimi ɨ Cornelio

(Hch. 10:9-23, 44-48)

1 Aj mu mij aꞌɨ́ɨmaj ɨ maj Jesús jamuán huacɨ́j, majta ɨ maj tyáꞌtzaahuatyeꞌ ɨ maj aꞌáa joꞌcháatɨmaꞌcaa aꞌájna a Judea, aꞌɨ́ɨ mu jáamuaꞌreeriꞌ tɨjɨn ɨ maj séej chuéj japua jáꞌmaꞌcan mu majta jaꞌancuriáaꞌ ɨ nyúucariaꞌraꞌ ɨ Dios. 2 Tɨꞌɨj aꞌɨ́jna ɨ Pedro aꞌáa jaꞌráꞌaj a Jerusalén, jeꞌej mu puaꞌaj tyaaxájtacaꞌ aꞌɨ́ɨmaj ɨ maj majta tyáꞌtzaahuatyeꞌ, ɨ maj jaꞌantyisíꞌchej ɨ junavíj, 3 aꞌyaa mu tyaatajé tɨjɨn:

—Jeꞌej paj puaꞌaj huarɨ́j, jiꞌnye aꞌɨ́ɨjma paj ujoꞌváꞌmuaariacaꞌ ɨ maj quee jaꞌantyisíꞌchej ɨ junavíj, pajta huaꞌ jamuán tyúꞌcuaa.

4 Aj puꞌij Pedro huatyóochej tɨ huoꞌtéꞌexaatyeꞌen néijmiꞌi jeꞌej tɨ tyiꞌtɨ́j huarɨ́j, 5 aꞌyan tɨjɨn:

—Aꞌáa nu chájtaꞌ joꞌtyávaacaj tɨ aꞌyan tyajaꞌrájtyapuaj tɨjɨn Jope, nyatɨꞌɨj nyooj tyenyúusimaꞌcaj ɨ Dios jimi, aj puꞌij tyiꞌtɨ́j nyej jimi huataséjre, cáanarij tyiꞌtɨ́j tɨ jútyeꞌ ajeꞌcáanyej, muáacuaqueꞌ pu tyéꞌejvivin, aꞌáa pu jútyeꞌ jeꞌcáanyej jóꞌnyaj joꞌojcatyiij. 6 Tyámuaꞌ nu tyeeséj tyiꞌtɨ́j tɨ eeriáaꞌcaꞌaj, aj nu nyij tyiꞌtyán huaséj ɨ maj muáacuacaa iiraꞌɨ́ɨcajmee, majta ɨ maj simuáruunyij, majta ɨ maj chóotaꞌ huacɨ́ɨnyajcɨꞌɨj, majta ɨ maj ráꞌrɨee.

7 Nyatɨꞌɨj nyij nyúucarij huánamuajriꞌ, tɨ aꞌyan tyinaatajé tɨjɨn:

—Pedro, ájchesij, pataꞌaj huóꞌcuiꞌnyij, pajta huoꞌcɨꞌmej. 8 Aꞌyaa nu tyuꞌtanyúj tɨjɨn: “Canu xaa nyuꞌuj nyavástaraꞌ, jiꞌnye canu aꞌnáj tyiꞌtɨ́j cuaꞌnyij tɨquee tyéevijtɨj tɨ ajta xánaꞌviꞌreꞌ.” 9 Jútyeꞌ pu ajtáhuaꞌaj jeꞌcánamuajre ɨ nyúucarij tɨ aꞌyan tyinaatéꞌexaaj tɨjɨn: “Ɨ Dios tɨ tyámuaꞌ naa tyúꞌruuj, capáj aꞌyan tyíꞌxajtaj yee tyíꞌxanaꞌviꞌreꞌ.” 10 Huéeicaj pu aꞌyan tyuꞌrɨ́j, ajta jeꞌen tyíraa u tajapuá aꞌɨ́jna ɨ cáanarij. 11 Aj mu mij huéeicaj ɨ tyétyacaa aꞌáa jaꞌráꞌaj jóꞌnyaj jóꞌcatyii, aꞌáa mu huojoꞌtaꞌítyacaꞌ a Cesarea mej mij nyéetzij náahuoonyij. 12 Ajta ɨ júuricamaꞌraꞌ ɨ Dios, aꞌɨ́ɨ pu naataꞌíj nyaj ujóꞌmeꞌen huaꞌ jamuán aꞌɨ́ɨjma, nyequee jeꞌej tyiꞌmuaꞌastɨ́j, aꞌɨ́ɨ mu majta jóꞌjuꞌ nyaj jamuán aꞌɨ́ɨmaj ɨ taꞌihuáamuaꞌ ɨ maj aráseej aráꞌasej, néijmiꞌi tu joꞌtyájrupij u chiꞌtáj joꞌtɨj jaꞌchej aꞌɨ́jna ɨ aꞌtɨ́j. 13 Aꞌɨ́ɨ pu taatéꞌexaa tɨ sɨ́ɨj ɨ tyévij huataséjre tɨ tajapuá tyíꞌhuɨɨreꞌ ɨ Dios jimi aꞌájna joꞌtɨj jaꞌchej, aꞌyaa pu tyaatéꞌexaa tɨjɨn: “Aꞌtɨ́j huataꞌítyej aꞌájna a Jope mej mij uyoꞌvéꞌviꞌtɨj aꞌɨ́jcɨ ɨ Simón ɨ maj majta aꞌyan jatamuáꞌmuaj tɨjɨn Pedro. 14 Aꞌɨ́ɨ pu muaatéꞌexaatyeꞌsij jeꞌej tɨ ɨ Dios tyimuaatúꞌuunyiꞌraj ajta aꞌɨ́ɨjma aꞌtyéɨtyeristyamuaꞌ.” 15 Nyatɨꞌɨj huatyényechej nyaj tyihuoꞌtéꞌexaatyeꞌen, aj puꞌij ɨ júuricamaꞌraꞌ ɨ Dios huaꞌ jitzán ráꞌaj aꞌɨ́ɨjma, aꞌyaa pu chaꞌtánaꞌaj tɨꞌɨj jájcuaj tajimí tyuꞌtyáꞌɨtzee. 16 Aj nu nyij joꞌtámuaꞌreeriꞌ jeꞌej tɨ tyitaatéꞌexaaj ɨ tavástaraꞌ tɨ aꞌyan tɨjɨn: “Aꞌyaa xaa nyuꞌuj tyiꞌjaꞌyájna, aꞌɨ́jna ɨ Juan, aꞌɨ́ɨ pu huáꞌɨɨracaꞌaj jájtyij jɨmeꞌ, siajta muaꞌaj aꞌɨ́j xu jɨn ɨꞌhuan ɨ júuricamaꞌraꞌ ɨ Dios.” 17 Aꞌɨ́j pu jɨn tɨpuaꞌaj Dios aꞌyan chaꞌtánaꞌaj tyihuoꞌtáꞌ aꞌɨ́ɨjma aꞌɨ́jcɨ ɨ tɨ ajta ityájma taatáꞌ, ɨ tyaj jaꞌantzaahuaj aꞌɨ́jcɨ ɨ Jesús ɨ tɨ ajta Cɨríistuꞌ puéꞌeen, ¿jiꞌnye tyíɨꞌrij nyej nyaj quee tyiꞌtáꞌcareꞌen jeꞌej tɨ ɨ Dios tyáꞌxɨeꞌveꞌ?

18 Matɨꞌɨj jáanamuajriꞌ aꞌɨ́ɨmaj ɨ maj tyáꞌtzaahuatyeꞌ ɨ maj aꞌáa huacháatɨmee aꞌájna a Jerusalén, camu cheꞌ huatanyúj, sulu tyámuaꞌ mu tyaatáꞌ ɨ Dios, aꞌyan metyiꞌxáataj tɨjɨn:

—Puꞌríj Dios huoꞌtaꞌ ɨ maj séej chuéj japua jaꞌchej mej mij jájcuan jɨn tyámuaꞌ naa tyúꞌmuaꞌtyij jimi, mej mij jusén jɨn júurij muáꞌraꞌnyij.

Ɨ huaꞌ tyeyúuj aꞌɨ́ɨjma ɨ Antoquíia maj jaꞌchej

19 Tɨꞌɨj huamuɨ́ꞌ aꞌɨ́jna ɨ Esteban, aj mu mij huatyóochej maj jeꞌej puaꞌaj huóꞌuurej aꞌɨ́ɨjma ɨ maj tyáꞌtzaahuatyeꞌ, séecan mu mij aꞌáa jaꞌráꞌaj a Fenicia, majta séecan aꞌájna a Chipre, majta séecan aꞌájna joꞌtɨj aꞌyan tyajaꞌrájtyapuaj tɨjɨn Antoquíia. Camu aꞌtɨ́j tɨnaꞌaj ixaatyaꞌcaꞌaj aꞌɨ́jcɨ ɨ nyúucarij ɨ Dios tɨ jitze jeꞌrámaꞌcan, aꞌɨ́ɨjma muꞌuj huatéꞌexaaj ɨ maj Israel jitze ajtyámaꞌcan. 20 Majta ɨ séecan ɨ maj Chipre jáꞌmaꞌcan aꞌɨ́ɨjma jamuán ɨ maj Cirene jáꞌmaꞌcan, aꞌɨ́ɨ mu aꞌáa jaꞌtanyéj aꞌájna a Antoquíia, aj mu mij huóꞌixaaj aꞌɨ́ɨjma ɨ maj quee Israel jitze ajtyámaꞌcan, aꞌɨ́j mu huoꞌtéꞌexaa ɨ nyúucariaꞌraꞌ ɨ Jesús ɨ tɨ ajta tavástaraꞌ puéꞌeen. 21 Jéehua pu huoꞌtyáhuɨɨ ɨ tavástaraꞌ, aꞌɨ́j mu jɨn mueꞌtɨ́j tyuꞌtátoj ɨ tyúuyeꞌraj, matɨꞌɨj jaꞌantzaahuaj aꞌɨ́jcɨ ɨ tavástaraꞌ.

22 Majta aꞌɨ́ɨmaj ɨ maj tyáꞌtzaahuatyeꞌ, ɨ maj aꞌáa jáꞌchajcaꞌaj aꞌájna a Jerusalén, matɨꞌɨj aꞌɨ́ɨmaj jáanamuajriꞌ jeꞌej tɨ tyiꞌtɨ́j huarɨ́j, aꞌɨ́j mu huataꞌítyacaꞌ aꞌɨ́jcɨ ɨ Bernabé aꞌájna a Antoquíia. 23 Tɨꞌɨj aꞌáa jaꞌráꞌaj, Bernabé pu jaaséej tɨ Dios tyámuaꞌ tyúꞌruuj aꞌɨ́ɨjma jimi. Aꞌɨ́j pu jɨn jéehua huatóotyamuaꞌvej, aꞌyaa pu tyihuoꞌtéꞌexaaj maj huatyóocaꞌnyej ɨ jutzájtaꞌ mej mij tyámuaꞌ tyityaajuꞌun ɨ tavástaraꞌ jimi. 24 Aꞌyaa pu tyúꞌruuj aꞌɨ́jna ɨ Bernabé, jiꞌnye tyámuaꞌ pu tyíꞌtyevistacaꞌaj, aꞌɨ́j pu jitze aróocaꞌnyajcaꞌaj ɨ júuricamaꞌraꞌ ɨ Dios, ajta jéehua tyáꞌtzaahuatyaꞌcaꞌaj, aꞌɨ́j mu mij jɨn jéehua ɨ tyeɨ́tyee jaꞌantzaahuaj aꞌɨ́jcɨ ɨ tavástaraꞌ.

25 Tɨꞌɨj téꞌej jóꞌraa aꞌɨ́jna ɨ Bernabé aꞌájna a Tarso, tɨꞌij jáahuoonyij aꞌɨ́jcɨ ɨ Saulo. 26 Tɨꞌɨj jáatyoj, aj puꞌij yoꞌvíꞌtɨj aꞌájna a Antoquíia, aꞌáa mu séej nyinyiꞌraꞌaj jáꞌtyeej huaꞌ jamuán ɨ maj tyáꞌtzaahuatyeꞌ, metyihuaꞌmuaꞌtyáaj jéehua ɨ tyeɨ́tyee. Aꞌájna a Antoquíia aꞌáa mu anaquéej aꞌyan huojoꞌtamuaꞌaj tɨjɨn cristianos.

27 Aꞌájna xɨcáaraꞌ jitze, séecan mu aꞌáa jaꞌráꞌaj aꞌájna a Antoquíia Jerusalén maj jaꞌráacɨj, aꞌɨ́ɨ mu aꞌɨ́ɨn puéꞌeen ɨ maj Dios jitze maꞌcan tyíꞌxaj. 28 Sɨ́ɨj pu aꞌyan ántyapuaacaꞌaj tɨjɨn Agabo, aꞌɨ́ɨ pu ajoꞌtyéechaxɨ huaꞌ tzajtaꞌ, aꞌɨ́j pu jitze aroocaꞌnyáaj ɨ júuricamaꞌraꞌ ɨ Dios, tɨꞌij aꞌyan tyihuoꞌtéꞌexaatyeꞌen tɨ huatúuriꞌhuaj jaꞌmej néijmiꞌqueꞌ íiyan ɨ cháanacaj japua. Aꞌyaa puꞌij tyuꞌrɨ́j tɨꞌɨj aꞌɨ́jna tyíꞌijtacaꞌaj ɨ tɨ vaꞌcán jɨn tyiꞌtyávaacaꞌaj ɨ tɨ aꞌyan ántyapuaacaꞌaj tɨjɨn Claudio. 29 Aj mu mij ɨ maj tyáꞌtzaahuatyeꞌ Antoquíia maj jáꞌchajcaꞌaj, aꞌɨ́ɨ mu aꞌyan tyaaxáꞌpuɨꞌɨntarej maj tyihuoꞌtaꞌítyiꞌreꞌen aꞌɨ́ɨjma ɨ juꞌihuáamuaꞌ Judea maj jáꞌchajcaꞌaj, aꞌchu tɨ sɨ́ɨj caa putyáꞌuurejve tɨꞌij huoꞌtapuéjveꞌen. 30 Aꞌyaa mu huarɨ́j, u mu tyihuojoꞌtaꞌítyiꞌriꞌ néijmiꞌi ɨ maj tyihuoꞌtapuéjve. Ajta aꞌɨ́jna ɨ Bernabé, aꞌɨ́jcɨ jamuán ɨ Saulo, aꞌɨ́ɨ mu huoꞌtátuii ɨ huáasij ɨ maj aꞌáa joꞌtyúꞌuucaꞌaj aꞌájna a Jerusalén.

12

Tɨꞌɨj huamuɨ́ꞌ aꞌɨ́jna ɨ Santiago, ajta ɨ Pedro eetyánamiꞌhuacaꞌaj

1 Ajta aꞌájna xɨcáaraꞌ jitze, aꞌɨ́jna ɨ Herodes ɨ tɨ vaꞌcán jɨn tyiꞌtyávaacaꞌaj, aꞌɨ́ɨ pu huatyóochej tɨ jeꞌej puaꞌaj huóꞌuurej ɨ maj tyáꞌtzaahuatyeꞌ. 2 Aꞌɨ́ɨ pu jaataꞌíjtacaꞌ maj jaajéꞌcaj aꞌɨ́jcɨ ɨ Santiago, ɨ tɨ ihuáariaꞌraꞌ puéꞌeen aꞌɨ́jcɨ ɨ Juan. 3 Ajta tɨꞌɨj jaaséj tɨ huaꞌránajchacaꞌ aꞌɨ́ɨjma ɨ maj Israel jitze ajtyámaꞌcan, aꞌɨ́j pu ajta huataꞌíjtacaꞌ maj jaatyéeviꞌ aꞌɨ́jcɨ ɨ Pedro. Aꞌyaa pu tyuꞌrɨ́j aꞌájna matɨꞌɨj aꞌɨ́j jɨn tyiꞌyeꞌestyáacaj ɨ maj páan cuaꞌcaa tɨquee cuꞌustij. 4 Matɨꞌɨj jaatyevíꞌraj, aj puꞌij ɨ Herodes jeꞌtyáanaj, jéehua mu tyíꞌchaꞌɨɨcaꞌaj, muáacuaqueꞌ mu tyiúꞌpuꞌcaꞌaj metyamuáacuastajmaꞌaj. Aꞌyaa pu tyíꞌmuaꞌajcaa tɨ aꞌájna jaataséjrataj, tɨꞌɨj tyaꞌnáaraꞌan ɨ maj tyíꞌyeꞌestyaa. 5 Aꞌɨ́j pu jɨn ɨ Pedro eetyánamiꞌhuacaꞌaj ajta tyámuaꞌ tyíꞌchaꞌɨɨriꞌhuacaꞌaj, majta ɨ maj tyáꞌtzaahuatyeꞌ, aꞌɨ́ɨ mu jéetzeꞌ jahuoocaꞌaj ɨ Dios jimi aꞌɨ́jcɨ jɨmeꞌ ɨ Pedro.

Sɨ́ɨj tɨ tajapuá tyíꞌhuɨɨreꞌ pu jiꞌrájtoo aꞌɨ́jcɨ ɨ Pedro

6 Tɨꞌɨj huaréꞌchumuaꞌriacaꞌ aj puꞌij ɨ Herodes jiꞌratoonyíicheꞌ mej mij jaaséej ɨ tyeɨ́tyee, ajta aꞌɨ́jna ɨ Pedro aꞌɨ́ɨ pu tyácusimaꞌaj a jéꞌtaꞌ joꞌreꞌqueꞌtɨ́j anajɨ́ꞌquiꞌhuaj ɨ cadéenaj jɨmeꞌ juꞌɨ́ɨcaj jitze ajta ɨ jumuácaꞌ jitze, majta huaꞌpuaj ɨ xantáaruꞌuj ajtatápiꞌhuacaꞌaj ɨ Pedro jitze, majta séecan ɨ xantáaruꞌuj, aꞌáa mu jeꞌtyúꞌuucaꞌaj a tɨ jaꞌpueertaj maj jachaꞌɨɨcaꞌaj. 7 Aj puꞌij jiyeꞌtzín jɨmeꞌ sɨ́ɨj tɨ tajapuá tyíꞌhuɨɨreꞌ huataséjre aꞌújna joꞌmaj tyeɨ́tyee jáꞌnamuacaa, tɨꞌquij uhuanyéeriꞌcɨriajraa, aj puꞌij jaatóoriaxɨj aꞌɨ́jcɨ ɨ Pedro ajta aꞌɨ́ɨn huájɨj, tɨꞌquij aꞌyan tyaatajé tɨjɨn:

—Caꞌnácan, ájchesij.

Aj puꞌij ajaꞌajvátzɨj ɨ cadéenaj a chóotaꞌ aꞌɨ́jna ɨ tɨ jɨn anajɨ́ꞌquiꞌhuajmaꞌcaaj ɨ Pedro. 8 Aj puꞌij aꞌyan tyaatéꞌexaa tɨjɨn:

—Tyuꞌtyéꞌchejtyeꞌ pajta ajtáꞌacaꞌqueetyeꞌ.

Aj puꞌij aꞌyan huarɨ́j ɨ Pedro, ajtáhuaꞌaj aꞌyan tyaatéꞌexaa aꞌɨ́jna ɨ tɨ tajapuá tyíꞌhuɨɨreꞌ tɨjɨn:

—Ucaꞌrújtyiꞌraj muaꞌ máancaj, pataꞌaj nyajamuan jóꞌmeꞌen.

9 Aj puꞌij iirájraa ɨ Pedro, cújtaꞌ aꞌɨ́jcɨ ɨ tɨ tyíꞌhuɨɨreꞌ u tajapuá, ajta quee jamuaꞌreeriacaꞌaj tyij aꞌyan tyiꞌjaꞌyájna jeꞌej tɨ tyiꞌtɨ́j uuriajcaꞌaj aꞌɨ́jna ɨ tɨ tyíꞌhuɨɨreꞌ u tajapuá, nusu tyiꞌtyámaarasimaꞌaj naꞌaj. 10 Matɨꞌɨj mij ajoꞌréꞌnyej joꞌmaj jeꞌtyúꞌuucaꞌaj ɨ xantáaruꞌuj ɨ maj tyíꞌchaꞌɨɨcaꞌaj, majta áyee séecan jimi ɨ xantáaruꞌuj, aj mu mij ajoꞌréꞌnyej joꞌtɨj tyapúustiꞌ puéertaraꞌ jeꞌtyéjvee joꞌtɨj jeꞌráanyee ɨ juyéj, tɨꞌquij jusɨ́ɨj antacúj ɨ puéertaj, aj mu mij iiráacɨj, aꞌɨ́j mu jitze huajúꞌcaꞌaj ɨ juyéj. Matɨꞌɨj móoj ajoojuꞌcaj joꞌtɨj joꞌréꞌnyee ɨ juyéj, aj puꞌij jiyeꞌtzín jóꞌraa aꞌɨ́jna ɨ tɨ tajapuá tyíꞌhuɨɨreꞌ. 11 Aj puꞌij uhuóomuaꞌtzɨj aꞌɨ́jna ɨ Pedro, aꞌyaa puꞌij tyuꞌtaxájtacaꞌ tɨjɨn:

—Nuꞌríj jamuaꞌreej tɨ aꞌyan tyiꞌjaꞌyájna tɨ tavástaraꞌ séej ujoꞌtaꞌítyacaꞌ ɨ tɨ tyíꞌhuɨɨreꞌ u tajapuá tɨꞌij aꞌɨ́ɨn nɨiꞌrátoonyij, tɨꞌij quee aꞌyan tyíꞌnyoorej jeꞌej tɨ tyáꞌxɨeꞌveꞌ aꞌɨ́jna ɨ Herodes, majta aꞌɨ́ɨmaj ɨ maj Israel jitze ajtyámaꞌcan.

12 Tɨꞌɨj jáamuaꞌreeriꞌ tɨ aꞌyan tyiꞌjaꞌyájna, aj puꞌij jóꞌraa, aꞌáa pu jaꞌráꞌaj a Maríia tɨ jaꞌchej, náanajraꞌ aꞌɨ́jcɨ ɨ Juan tɨ ajta aꞌyan ántyapuaj tɨjɨn Marcos. Aꞌáa mu jóosɨɨriaꞌcaꞌaj jéehua ɨ tyeɨ́tyee ɨ maj jahuoocaꞌaj ɨ Dios jimi. 13 Tɨꞌquij aꞌɨ́ɨn tyeꞌejtyátoꞌsixɨj joꞌtɨj jaꞌpueertaj, aj puꞌij íjmueꞌestɨꞌ iirányeeriacaꞌ tɨ aꞌyan ántyapuaj tɨjɨn Rode, tɨꞌij jaaséej aꞌtɨ́j tɨ puéꞌeen. 14 Tɨꞌɨj aꞌɨ́ɨn jaamuaꞌaj tɨ ɨ Pedro atyajaꞌxajtacaꞌaj, capu tyaꞌantacúj, jiꞌnye huápuɨꞌɨj pu huatóotyamuaꞌvej aꞌɨ́jna ɨ íjmueꞌestɨꞌ, tɨꞌquij huariaꞌtéechajra tɨꞌij huoꞌtéꞌexaatyeꞌen tɨ ɨ Pedro ajeꞌtyéjvee a tɨ jaꞌpueertaj. 15 Aj mu mij aꞌyan tyaatéꞌexaa aꞌɨ́jcɨ ɨ íjmueꞌestaj tɨjɨn:

—Puáꞌtɨmueꞌ papuꞌuj.

Ajta aꞌɨ́jna, jeꞌcan jɨmeꞌ pu aꞌyan tyíꞌxajtacaꞌaj tɨ aꞌyan tyiꞌjaꞌyájna. Majta aꞌɨ́ɨmaj aꞌyan mu tyíꞌxajtacaꞌaj tɨjɨn:

—Capu aꞌɨ́ɨn puéꞌeen, aꞌɨ́ɨ puꞌuj puéꞌeen ɨ tajapuá tɨ tyíꞌhuɨɨreꞌ ɨ tɨ jachaꞌɨj.

16 Meentyij óocheꞌ ɨ Pedro tyeꞌejtyátoꞌxaꞌaj ɨ puéertaj jitze, aj mu mij tyaꞌantacúj, matɨꞌɨj jaaséej metyuꞌtátzɨn. 17 Jumuácaꞌ pu jɨn huoꞌtéꞌexaa aꞌɨ́jna ɨ Pedro mej mij quee cheꞌ jeꞌej tyáhuaasimeꞌen, aj puꞌij huoꞌtéꞌexaa jeꞌej tɨ tyiꞌrájtoo aꞌɨ́jna ɨ tavástaraꞌ joꞌtɨj jeꞌtyánamiꞌhuacaꞌaj, ajta aꞌyan tyihuoꞌtéꞌexaaj tɨjɨn:

—Siataꞌaj jaatéꞌexaatyeꞌen aꞌɨ́jcɨ ɨ Santiago, siajta ɨ séecan ɨ taꞌihuáamuaꞌ.

Aj puꞌij iirájraa, tɨꞌquij ajaꞌhuaꞌ yee jaꞌráꞌaj.

18 Yaa ariáꞌpuaꞌaj tɨꞌɨj huatapuáꞌriacaꞌ, jéehua pu quee jeꞌej huáꞌmiteerastyaꞌcaꞌaj ɨ xantáaruꞌuj, jiꞌnye camu jamuaꞌreeriacaꞌaj jeꞌej tɨ tyiꞌtɨ́j huarɨ́j aꞌɨ́jcɨ jimi ɨ Pedro. 19 Aj puꞌij ɨ Herodes tyuꞌtaꞌíjtacaꞌ maj jáahuoonyij, majta aꞌɨ́ɨmaj camu jáatyoj, aꞌɨ́j pu jɨn aꞌɨ́ɨjma jitze tyoꞌojpuáꞌrij ɨ xantáaruꞌuj ɨ maj jachaꞌɨɨcaꞌaj, ajta jeꞌen huoꞌtaꞌíjtacaꞌ maj huóꞌcuiꞌnyij. Tɨꞌɨj aꞌyan tyuꞌrɨ́j, aj puꞌij ɨ Herodes eerájraa a Judea, tɨꞌquij aꞌáa jóꞌraa a Cesarea, aꞌáa pu jaꞌcháaj jaꞌraa.

Tɨꞌɨj huamuɨ́ꞌ ɨ Herodes

20 Aꞌɨ́jna ɨ Herodes, tyámuaꞌ pu tyihuáꞌjaaxɨejviꞌracaꞌaj aꞌɨ́ɨjma ɨ maj aꞌáa joꞌcháatɨmaꞌcaa a Tiro majta a Sidón, aꞌɨ́ɨ mu mij tyúusɨɨj, matɨꞌɨj mij ujaꞌtanyéj aꞌájna a Cesarea. Matɨꞌɨj mij séej huamueꞌtɨj ɨ aꞌtɨ́j tɨ aꞌyan ántyapuaacaꞌaj tɨjɨn Blasto, aꞌɨ́ɨ pu aꞌɨ́ɨn puéꞌeen ɨ tɨ jahuɨɨriaꞌcaꞌaj aꞌɨ́jcɨ ɨ Herodes, aꞌɨ́ɨ pu huoꞌtyáhuɨɨ mej mij jaatáhuaviij aꞌɨ́jcɨ ɨ Herodes tɨꞌij quee cheꞌ huáꞌjaaxɨejviꞌraj aꞌɨ́ɨjma, jiꞌnye ɨ Tiro maj jáꞌchajcaꞌaj majta a Sidón, aꞌáa mu tyajáꞌhuoocariaꞌaj ɨ maj tyíꞌcuaꞌ, aꞌájna ɨ chuéj japua joꞌtɨj tyejéꞌijtaj aꞌɨ́jna ɨ Herodes. 21 Aꞌájna xɨcáaraꞌ jitze maj jaaxáꞌpuɨꞌɨntarej, aꞌɨ́ɨ pu ucóochejtyej ɨ jusíicuꞌ ɨ maj jɨn jáamuaꞌtyij tɨ aꞌɨ́ɨn puéꞌeen ɨ tɨ vaꞌcán jɨn tyíꞌijta, aj puꞌij acáayixɨj ɨ ɨpuárij jitze, tɨꞌquij tyihuáꞌtyixaa néijmiꞌcaa ɨ tyeɨ́tyee. 22 Matɨꞌɨj jáanamuajriꞌ aꞌɨ́jcɨ ɨ Herodes, aꞌyaa mu tyityeetyejíihuajraa tɨjɨn:

—Aꞌíjna ɨ tɨ tyíꞌxaj capu tyévij puéꞌeen, sulu dios pu puéꞌeen. 23 Aꞌájna puꞌuj tánaꞌaj, sɨ́ɨj ɨ tɨ tyíꞌhuɨɨreꞌ u tajapuá ɨ tavástaraꞌ jimi puéjtzij pu jaatáꞌ aꞌɨ́jcɨ ɨ Herodes, tɨꞌij aꞌɨ́ɨn tyiꞌijcuíꞌnyej, jiꞌnye capu tyaatatyójtziꞌrej ɨ Dios, aj puꞌij huatyéchuiꞌnurej tɨꞌquij huamuɨ́ꞌ.

24 Ajta ɨ nyúucariaꞌraꞌ ɨ Dios, néijmiꞌqueꞌ pu huanamuáariajraa, joꞌtɨj naꞌaj mu jaxajtacaꞌaj. 25 Matɨꞌɨj aꞌɨ́ɨmaj ɨ Bernabé ajta ɨ Saulo jaꞌantyicɨꞌɨj ɨ maj tyuꞌmuárɨej aꞌájna a Jerusalén. Aj mu mij joꞌcɨ́j majta aꞌɨ́j joꞌvíꞌtɨj aꞌɨ́jcɨ ɨ Juan ɨ tɨ ajta aꞌyan ántyapuaacaꞌaj tɨjɨn Marcos.

13

Matɨꞌɨj huatyóohuij aꞌɨ́jna ɨ Bernabé ajta ɨ Saulo maj tyihuóꞌixaatyeꞌen ɨ tyeɨ́tyee

1 Aꞌájna tyeyúuj tɨ joꞌtyéjvee a chájtaꞌ tɨ aꞌyan tyajaꞌrájtyapuaj tɨjɨn Antoquíia, aꞌáa mu séecan joꞌtyúꞌuucaꞌaj ɨ maj tyíꞌxajtacaꞌaj ɨ Dios jitze maꞌcan, majta séecan ɨ maj tyihuáꞌmuaꞌtyajcaꞌaj ɨ tyeɨ́tyee. Aꞌɨ́ɨ mu aꞌɨ́ɨn puéꞌeenyeꞌej aꞌɨ́jna ɨ Bernabé, ajta ɨ Simón, ɨ maj majta aꞌyan jatamuáꞌmuaj tɨjɨn tɨ xúꞌmuaraꞌ, ajta ɨ Lucio Cirene tɨ jáꞌmaꞌcan, ajta ɨ Menahem (aꞌɨ́jna ɨ Menahem, aꞌɨ́j pu jamuán huaveꞌsej ɨ Herodes ɨ tɨ tyíꞌijtacaꞌaj néijmiꞌqueꞌ a Galileea), ajta aꞌɨ́jna ɨ Saulo. 2 Aꞌájna matɨꞌɨj jusɨ́ɨriaꞌcaj ɨ tavástaraꞌ jimi, majta juꞌítziꞌveꞌej, aj puꞌij ɨ júuricamaꞌraꞌ ɨ Dios aꞌyan tyihuoꞌtéꞌexaaj tɨjɨn:

—Siahuaꞌvéꞌviꞌtɨchij aꞌmújcɨj mu Bernabé, siajta mu Saulo mataꞌaj aꞌyan tyuꞌtyáhuɨɨreꞌen aꞌɨ́jcɨ jɨmeꞌ ɨ muárɨeꞌrij ɨ nyaj nyeríj jɨn huaꞌantyíhuoj.

3 Matɨꞌɨj jaatáhuaviiraj ɨ Dios majta huooꞌítziꞌvaꞌaj, majta huaꞌvaꞌmuárɨeꞌxɨꞌɨj ɨ huaꞌ muꞌúutzeꞌ, aj mu mij huoꞌtaꞌítyacaꞌ maj jóꞌcɨɨnyej.

Matɨꞌɨj aꞌáa jaꞌtanyéj a Chipre

4 Aꞌɨ́jna ɨ júuricamaꞌraꞌ ɨ Dios, aꞌɨ́ɨ pu huoꞌtaꞌítyacaꞌ aꞌɨ́jcɨ ɨ Bernabé, ajta ɨ Saulo, mej mij aꞌáa jóꞌjuꞌ aꞌájna chájtaꞌ tɨ aꞌyan tyajaꞌrájtyapuaj tɨjɨn Seleucia, aꞌáa mu mij báarcuj jitze atyáacɨj, matɨꞌɨj mij antacɨ́j séej chuéj japua tɨ aꞌyan tyajaꞌrájtyapuaj tɨjɨn Chipre. 5 Matɨꞌɨj aꞌáa jaꞌráꞌaj joꞌtɨj ɨ báarcuj jaꞌajtyéechaꞌcaj, a tɨ aꞌyan tyajaꞌrájtyapuaj tɨjɨn Salamina, aj mu mij huatyóohuij maj huóꞌixaatyeꞌen ɨ nyúucariaꞌraꞌ ɨ Dios, aꞌúu mu tyihuáꞌixaatyaꞌcaꞌaj ɨ huaꞌ tyeyúuj tzajtaꞌ aꞌɨ́ɨjma ɨ maj Israel jitze ajtyámaꞌcan. Aꞌɨ́ɨ pu ajta ɨ Juan huaꞌ jamuán huamaꞌcaꞌaj, aꞌɨ́ɨ puꞌij huáꞌhuɨɨriaꞌcaꞌaj.

6 Néijmiꞌqueꞌ mu cɨɨnyacaꞌaj tɨꞌɨj naꞌaj vaꞌtɨ́j aꞌchájtaꞌ, matɨꞌɨj mij aꞌáa jaꞌráꞌaj chájtaꞌ, tɨ aꞌyan tyajaꞌrájtyapuaj tɨjɨn Pafos, aꞌáa mu séej jaꞌantyinájchacaꞌ tɨ tyíꞌchahuaa Israel tɨ jitze ajtyámaꞌcan, aꞌyaa pu ántyapuaacaꞌaj tɨjɨn Barjesús, ɨ tɨ hueꞌtzij jɨn tyihuáꞌixaatyaꞌcaꞌaj ɨ Dios jitze maꞌcan. 7 Aꞌɨ́jna ɨ tɨ tyíꞌchahuaa, aꞌɨ́ɨ pu jamuán ajoꞌtyávaacaꞌaj aꞌɨ́jcɨ ɨ tajtúhuan ɨ tɨ aꞌyan ántyapuaacaꞌaj tɨjɨn Sergio Paulo, tyámuaꞌ pu metyóomuaꞌriajcaꞌaj aꞌɨ́jna ɨ tajtúhuan, aj puꞌij huoꞌtachoꞌvej aꞌɨ́jcɨ ɨ Bernabé, ajta ɨ Saulo, jiꞌnye janamuájramuɨꞌcaꞌaj ɨ Dios nyuucaaj. 8 Ajta ɨ tɨ tyíꞌchahuaa aꞌyaa pu ántyapuaacaꞌaj huaꞌ nyuucaaj jɨmeꞌ ɨ Griegos tɨjɨn Elimas, aꞌɨ́ɨ pu tyuꞌtyáanaj tɨꞌij quee tyáꞌantzaahuatyeꞌen ɨ tajtúhuan. 9 Ajta ɨ Saulo, ɨ tɨ ajta aꞌyan ántyapuaj tɨjɨn Pablo, aꞌɨ́j pu jitze jucaꞌnyáaj ɨ júuricamaꞌraꞌ ɨ Dios, tɨꞌɨj ij jaꞌráasej tyámuaꞌ naa. 10 Tɨꞌquij aꞌyan tyaatéꞌexaa tɨjɨn:

—Muáaj mu paj tyíꞌhueꞌtacaa, pajta jeꞌej puaꞌaj metyóomuaꞌrej, tyiyáaruꞌ pu atáataj, muáaj paj quee janamuajramuɨꞌ ɨ tɨ naa een. ¿Jiꞌnye petyihuaꞌantyiúꞌnyiꞌraj ɨ maj aꞌyan rɨcɨj jeꞌej tɨ tyáꞌxɨeꞌveꞌ ɨ Dios? 11 Puꞌríj Dios puéjtzij muaatáꞌsij, puaꞌracúunyij paj puáꞌmej, capáj cheꞌ tyiꞌtɨ́j séeraj puáꞌmej aꞌchu puaꞌan xɨcáj.

Aj puꞌij aꞌyan tyáꞌraa jeꞌej tɨ tyaatéꞌexaa ɨ Pablo, tɨꞌquij aracúunyij jaꞌraa aꞌɨ́jna ɨ tɨ tyíꞌchahuaa, aj puꞌij aꞌtɨ́j huáhuo tɨꞌij jaꞌnavíꞌraj, jiꞌnye capu cheꞌ atányeericaꞌaj. 12 Tɨꞌɨj aꞌɨ́j huaséj ɨ tajtúhuan, aj puꞌij tyáꞌantzaahuaj, ajta tyámuaꞌ naa tyoꞌtaséj aꞌɨ́jcɨ jɨmeꞌ jeꞌej maj yeꞌej tyihuoꞌmuáꞌtyej ɨ tavástaraꞌ nyuucaaj.

Matɨꞌɨj aꞌáa tyihuojoꞌmuaꞌaj a Antoquíia aꞌáa tɨ huatacaꞌaj a Pisidia

13 Aꞌɨ́jna ɨ Pablo, majta aꞌɨ́ɨmaj ɨ maj jamuán huajúꞌcaꞌaj, aꞌáa mu atyáacɨj ɨ báarcuj jitze aꞌájna a Pafos, matɨꞌɨj mij aꞌáa jaꞌráꞌaj aꞌájna chájtaꞌ tɨ aꞌyan tyajaꞌrájtyapuaj tɨjɨn Perge, aꞌáa tɨ huatacaꞌaj a Panfilia, ajta aꞌɨ́jna ɨ Juan aꞌáa pu huojoohuáꞌxɨj, tɨꞌquij huariáꞌraa aꞌájna a Jerusalén. 14 Majta aꞌɨ́ɨmaj ɨ séecan, aꞌɨ́ɨ mu eeráacɨj aꞌájna a Perge, matɨꞌɨj mij aꞌáa jaꞌráꞌaj aꞌájna a Antoquíia, aꞌáa tɨ huatacaꞌaj a Pisidia. Aꞌáa mu joꞌtyájrupij huaꞌ tyeyúuj tzajtaꞌ aꞌájna xɨcáaraꞌ maj jitzán jusoꞌpii, matɨꞌɨj mij huatyáraꞌsacaꞌ. 15 Matɨꞌɨj joꞌjíivaꞌaj ɨ yuꞌxarij ɨ tɨ anxɨ́vij, majta séecan ɨ yuꞌxarij ɨ maj joꞌyúꞌxacaꞌ ɨ maj tyíꞌxajtacaꞌaj ɨ Dios jitze maꞌcan. Aj mu mij ɨ maj tyíꞌijta u tyeyúuj tzajtaꞌ, aꞌɨ́ɨ mu aꞌyan tyihuoꞌtéꞌexaaj tɨjɨn:

—Taꞌihuáamuaꞌ, tɨpuaꞌaj tyiꞌtɨ́j siahuáꞌixaatyaꞌcuj ɨ tyeɨ́tyee ɨ siaj jɨn caꞌnyíjraꞌaj huoꞌtáꞌan, siahuoꞌtéꞌexaatyeꞌ ijíij.

16 Tɨꞌquij huatyéechaxɨj aꞌɨ́jna ɨ Pablo, aj puꞌij ɨ jumuácaꞌ jɨn huoꞌtáꞌijmuejriꞌ mej quee jeꞌej tyáhuaasimeꞌen, aꞌyaa pu tyihuoꞌtéꞌexaaj tɨjɨn:

—Setyúꞌnamuajriꞌ muaꞌaj mu siaj Israel jitze ajtyámaꞌcan, siajta muaꞌaj mu siaj séej chuéj japua jáꞌmaꞌcan, mu siaj jáꞌtyeseꞌ ɨ Dios. 17 Aꞌɨ́jna ɨ huaꞌ Dios ɨ maj Israel jitze ajtyámaꞌcan, aꞌɨ́ɨ pu huaꞌantyíhuoj aꞌɨ́ɨjma ɨ tahuásimuaꞌcɨꞌɨj, jéehua pu huoꞌtámuiꞌrej, matɨꞌɨj móoj aꞌáa joꞌtyáꞌcaj aꞌájna a Egipto joꞌmaj quee jáꞌchajcaꞌaj. Aꞌtzúj aꞌtyéeviꞌcaj pu ɨ Dios hueꞌrájtoo aꞌájna a Egipto, aꞌɨ́jcɨ jɨmeꞌ ɨ tɨ néijmiꞌi jɨn putyíꞌuurej. 18 Aꞌɨ́ɨ pu huaꞌ jɨmeꞌ huatyéeviicueꞌrej huáꞌpuatyej nyinyiꞌraꞌaj aꞌájna joꞌtɨj quee jáꞌtyiꞌtɨj. 19 Ajta arahuaꞌpuaquej pu huaꞌantyipuaꞌrij ɨ tyeɨ́tyee ɨ maj aꞌáa joꞌcháatɨmaꞌcaa ɨ séej chuéj japua, tɨ aꞌyan tyajaꞌrájtyapuaj tɨjɨn Canaán, tɨꞌɨj ij huoꞌtapuejve aꞌɨ́jcɨ ɨ chuéj aꞌɨ́ɨjma ɨ tahuásimuaꞌcɨꞌɨj. 20 Aꞌyaa pu áꞌtyeej aꞌchu muáacuaj anxɨtyej, japuan huáꞌpuatyej japuan tamuáamuataꞌ nyinyiꞌraꞌaj. Ajta jeꞌen Dios huoꞌtaꞌ ɨ juyójmuaꞌ tɨ tyihuoꞌtaꞌíjtyeꞌen juéesij jɨmeꞌ, aꞌyaa mu tyityaajúꞌcaꞌaj ꞌasta naꞌaj quee huaséjre aꞌɨ́jna ɨ Samuel ɨ tɨ Dios jitze maꞌcan tyíꞌxajtacaꞌaj. 21 Aj mu mij jaatáhuaviiriꞌ tɨ sɨ́ɨj tyeꞌentyájrutyej tɨꞌij vaꞌcán jɨn tyuꞌtaꞌíjtaj, tɨꞌquij ɨ Dios aꞌyan tyuꞌtáꞌ tɨ sɨ́ɨj tyuꞌtyáhuɨɨreꞌen huáꞌpuatyej nyinyiꞌraꞌaj jɨmeꞌ, aꞌɨ́ɨ pu aꞌɨ́ɨn puéꞌeenyeꞌej aꞌɨ́jna ɨ Saúl tɨ yójraꞌ puéꞌeenyeꞌej aꞌɨ́jcɨ ɨ Quis, ɨ tɨ huaꞌ jitze ajtyámaꞌcantacaꞌaj aꞌɨ́ɨjma ɨ maj Benjamín jitze eeráanyej. 22 Aꞌtzúj aꞌtyéeviꞌcaj tɨꞌquij téꞌej ɨ Dios jáaꞌriꞌriꞌ ɨ tɨ jɨn tyihuáꞌijtyaꞌcaꞌaj aꞌɨ́jna ɨ Saúl, ajta aꞌɨ́j huatáꞌ ɨ David tɨꞌij tyihuoꞌtaꞌíjtyeꞌen, tɨꞌɨj aꞌyan tyuꞌtaxájtacaꞌ ɨ Dios tɨjɨn: “Nyáaj nu jaꞌantyíhuoj aꞌɨ́jcɨ ɨ David, ɨ tɨ yójraꞌ puéꞌeen aꞌɨ́jcɨ ɨ Isaí, tyámuaꞌ pu tyináꞌastijreꞌ, néijmiꞌi pu aꞌyan tyíꞌuurej jeꞌej nyaj tyáꞌxɨeꞌveꞌ.” 23 Sɨ́ɨj tɨ aꞌɨ́j jitze eerámaꞌcan ɨ David, aꞌɨ́ɨ pu aꞌɨ́ɨn puéꞌeen ɨ Jesús, ɨ tɨ Dios uyoꞌtaꞌítyacaꞌ tɨꞌij huaꞌ japua huatányuunyij aꞌɨ́ɨjma ɨ maj Israel huacháatɨmee, aꞌyaa pu tyaꞌráꞌastej ɨ Dios ɨ tɨ jɨn atóoraj. 24 Tɨꞌɨj quee xu uveꞌnyáavaꞌcaj aꞌɨ́jna ɨ Jesús, puꞌríj ɨ Juan huáꞌixaatyaꞌcaꞌaj néijmiꞌcaa aꞌɨ́ɨjma ɨ maj Israel joꞌcháatɨmee, aꞌyaa pu tyihuáꞌixaatyaꞌcaꞌaj tɨ aꞌyan tyúuxɨeꞌveꞌ maj seequéj tyúꞌmuaꞌtyij jutzájtaꞌ, majta huáɨꞌhuaj. 25 Ajta tɨꞌɨj arí aꞌájna atyojoꞌréꞌnyesimaꞌaj ɨ xɨcáaraꞌ tɨ jitzán muɨꞌnyij ɨ Juan, aꞌyaa pu tyuꞌtaxájtacaꞌ tɨjɨn: “Canu nyáaj aꞌɨ́ɨn puéꞌeen ɨ siaj jachoꞌveꞌ, sɨ́ɨj pu óocheꞌ yajaꞌvéꞌmej, aꞌɨ́jcɨ jimi capu nyéetzij nyetyévijtyeꞌ nyaj tyiꞌtɨ́j jɨn jaatyáhuɨɨreꞌen.”

26 ’Nyeꞌihuáamuaꞌ mu siaj Abraham jitze eeráanyej, siajta muaꞌaj mu siaj séej chuéj japua jáꞌmaꞌcan, mu siaj jáꞌtyeseꞌ ɨ Dios, aꞌíjna ɨ nyúucarij ɨ tɨ tyiꞌtyáhuɨꞌrii ityájma pu jitze huatamaꞌcan. 27 Aꞌɨ́ɨmaj ɨ maj Jerusalén jáꞌchajcaꞌaj, majta ɨ maj tyihuáꞌijtyaꞌcaꞌaj, camu jaamuaꞌaj aꞌtɨ́j tɨ puéꞌeenyeꞌej aꞌɨ́jna ɨ Jesús, camu majta yoꞌitéej muáꞌraa ɨ nyúucarij ɨ maj joꞌyúꞌxacaꞌ aꞌɨ́ɨmaj ɨ maj tyíꞌxajtacaꞌaj ɨ Dios jitze maꞌcan, tɨꞌɨjta atyojoꞌréꞌnyej aꞌájna xɨcáaraꞌ ɨ maj jitzán jusoꞌpii, aꞌɨ́ɨ mu aꞌyan tyaꞌráꞌastej aꞌɨ́jcɨ ɨ nyúucarij matɨꞌɨj jitzán tyoꞌojpuáꞌrij aꞌɨ́jcɨ ɨ Jesús. 28 Camu jeꞌej jaꞌtyoovaꞌaj tyiꞌtɨ́j maj jitzán ujpuáꞌrityeꞌen mej mij jaajéꞌcaj, matɨꞌɨj mij jaatáhuaviiriꞌ aꞌɨ́jcɨ ɨ Piláato tɨ aꞌɨ́ɨn jaataꞌíjta maj jaajéꞌcaj. 29 Matɨꞌɨj néijmiꞌi jɨn aꞌyan huarɨ́j jeꞌej tɨ tyéꞌyuꞌsiꞌhuacaꞌaj aꞌɨ́jcɨ ɨ jitze yuꞌxarij, aj mu mij jaꞌajtajá ɨ cúruuj jitze, matɨꞌɨj mij jaatyáꞌavaatacaꞌaj. 30 Ajta ɨ Dios pu jaatájuurityej. 31 Aꞌchu puaꞌan xɨcáj, Jesús pu huatóosejratacaꞌ aꞌɨ́ɨjma jimi ɨ maj jamuán huacɨ́j tɨꞌɨj aꞌáa jaꞌrájraa aꞌájna a Galileea, tɨꞌɨj ij aꞌáa jaꞌráꞌaj a Jerusalén, ajta ijíij aꞌɨ́ɨ mu aꞌɨ́ɨn puéꞌeen ɨ maj tyihuáꞌixaatyeꞌ ɨ tyeɨ́tyee aꞌɨ́jcɨ jitze maꞌcan ɨ Jesús.

32 ’Tyajta ityáj, aꞌyaa tu tyajáꞌmuaꞌixaatyeꞌ aꞌíjcɨ ɨ nyúucarij tɨ naa huánamuajrii, aꞌíjna ɨ tɨ jɨn Dios atóoraj aꞌɨ́ɨjma jimi ɨ tahuásimuaꞌcɨꞌɨj. 33 Puꞌríj ityájma aꞌyan tyitaꞌráꞌastijre, ɨ tyaj huaꞌ jitze eerámaꞌcan, aꞌɨ́j pu jɨn aróoꞌastej tɨꞌɨj jaatájuurij aꞌɨ́jcɨ ɨ Jesús, aꞌyájna tɨꞌɨj tyéꞌyuꞌsiꞌ ɨ chuíicarij jitze tɨ huaꞌpuaj tɨjɨn: “Muáaj paj nyiyóoj puéꞌeen, ijíij nuꞌríj nyáaj muatáataj.” 34 Puꞌríj ɨ Dios aꞌyan tyaataxájtacaꞌ tɨ jaatájuurityeꞌsij tɨꞌij quee huatyéjpetyej ɨ tyéviraꞌ, aꞌyaa pu tyéꞌyuꞌsiꞌhuacaꞌaj tɨjɨn: “Aꞌyaa nu jɨꞌréꞌcan jɨmeꞌ tyaꞌrányaꞌastesij jeꞌej nyaj nyeríj tyiꞌtɨ́j tyaꞌtáratziiriꞌ aꞌɨ́jcɨ ɨ David.” 35 Aꞌɨ́j pu jɨn ajta aꞌyan tyáꞌxaj séej jitze ɨ chuíicarij tɨjɨn: “Capáj tyuꞌtáꞌsij tɨ huatyéjpetyej ɨ tyéviraꞌ aꞌɨ́jcɨ ɨ tɨ muahuɨɨreꞌ, ɨ tɨ ajta quee tyiꞌtɨ́j jɨn áꞌɨtzeereꞌ a jimi.” 36 Aꞌyaa pu tyiꞌjaꞌyájna, aꞌɨ́ɨ pu ɨ David huoꞌtyáhuɨɨ ɨ jutyéɨtyeristyamuaꞌ jeꞌej tɨ ɨ Dios tyaataꞌíjtyaꞌcaꞌaj, aꞌtzúj aꞌtyéeviꞌcaj tɨꞌquij huamuɨ́ꞌ, matɨꞌɨj mij jaꞌváꞌnaj aꞌɨ́ɨjma jamuán ɨ huásimuaꞌcɨꞌɨj, ajta jeꞌen huatyépetyacaꞌ ɨ tyéviraꞌ. 37 Ajta aꞌɨ́jna ɨ tyéviraꞌ ɨ Dios tɨ jaatájuurityej, capu huatyépetyacaꞌ. 38 Aꞌɨ́j pu jɨn aꞌyan tyúuxɨeꞌveꞌ nyeꞌihuáamuaꞌ, siaj jáamuaꞌreej tɨ aꞌɨ́jna ɨ Dios tyajamuaatúꞌuunyiꞌraj aꞌɨ́jcɨ jɨmeꞌ tɨ Jesús huamuɨ́ꞌ jaꞌmua jɨmeꞌ. 39 Aꞌɨ́j pu jɨn tyihuoꞌtúꞌuunyiꞌraj néijmiꞌcaa ɨ maj tyáꞌantzaahuatyeꞌsij, ajta ɨ yuꞌxarij Moisés tɨ joꞌyúꞌxacaꞌ, capu aꞌnáj tyiꞌtɨ́j jɨn tyajamuaatuꞌúunyiꞌrajcheꞌ. 40 Tyámuaꞌ xuꞌuj muaꞌaj tɨꞌij quee aꞌyan tyajaꞌmuaꞌuurej jeꞌej maj tyoꞌyúꞌxacaꞌ aꞌɨ́ɨmaj ɨ maj tyíꞌxajtacaꞌaj ɨ Dios jitze maꞌcan. 41 Aꞌyaa mu tɨjɨn:

Cásɨꞌ mu siaj jáꞌxaahuaj,

xuꞌhuóomuaꞌtzɨj ɨ jutzájtaꞌ, siajta yoꞌhuáꞌxɨj,

jiꞌnye ijíij tɨ yaa jooméj,

tyiꞌtɨ́j nu jɨn aꞌyan tyíꞌuurej ɨ siaj quee

jaꞌantzaahuatyeꞌsij, tɨpuaꞌaj aꞌtɨ́j jáꞌmuaꞌixaatyaꞌaj.

42 Matɨꞌɨj iiráacɨj u tyeyúuj tzajtaꞌ, aꞌɨ́jna ɨ Pablo majta ɨ maj jamuán huajúꞌcaꞌaj, aj mu mij séecan huoꞌtáhuaviiriꞌ mej mij majtáhuaꞌaj tyihuóꞌmuaꞌtyej séej jitze ɨ xɨcáj maj jitzán jusoꞌpii. 43 Tɨꞌɨj antyipuaꞌriaj ɨ maj huóosɨɨ u tyeyúuj tzajtaꞌ, jéehua mu ɨ tyeɨ́tyee ɨ maj Israel jitze ajtyámaꞌcan, majta séecan ɨ maj jaataxɨéꞌvej ɨ huáꞌyiꞌraj, aꞌɨ́ɨ mu huaꞌ jamuán jóꞌjuꞌ aꞌɨ́jcɨ Pablo ajta ɨ Bernabé. Aꞌɨ́ɨ mu mij tyámuaꞌ tyihuóꞌixaaj, mej mij aꞌyan tyityaajúꞌcaj jeꞌej tɨ tyiꞌhuóoxɨeꞌveꞌ, aꞌɨ́jcɨ jɨmeꞌ ɨ Dios tɨ huoꞌxɨeꞌvej.

44 Tɨꞌɨj ajtáhuaꞌaj tyaꞌráꞌaj aꞌájna xɨcáaraꞌ jitze maj jitzán jusoꞌpii, néijmiꞌi mu tɨn tyúusɨɨj ɨ maj aꞌáa huacháatɨmee, mej mij jáanamuaj ɨ nyúucariaꞌraꞌ ɨ tavástaraꞌ. 45 Matɨꞌɨj aꞌɨ́ɨmaj ɨ maj Israel jitze ajtyámaꞌcan huoꞌséj maj jéehua tyúusɨɨj ɨ tyeɨ́tyee, tyámuaꞌ mu tyihuáꞌanchueerej, aj mu mij huatyóohuij maj aꞌyan tyuꞌxáj tɨquee aꞌyan tyiꞌjaꞌyájna jeꞌej tɨ tyíꞌxajtacaꞌaj aꞌɨ́jna ɨ Pablo, majta jeꞌej puaꞌaj tyéꞌjeevacaꞌaj. 46 Matɨꞌɨj mij caꞌnyíjraꞌaj huatóoaꞌ aꞌɨ́jna ɨ Pablo, ajta ɨ Bernabé, aj mu mij aꞌyan tyihuoꞌtéꞌexaaj tɨjɨn:

—Aꞌyaa pu tyíꞌtacɨꞌpuaj tyaj anaquéej muaꞌajmaj jamuaatéꞌexaatyeꞌen mu siaj Israel jitze ajtyámaꞌcan aꞌíjna ɨ nyúucariaꞌraꞌ ɨ Dios. Siajta muaꞌaj caxu jaataxɨeꞌvej, caxu siajta tyáꞌtzaahuatyeꞌ siaj júurij xáꞌraꞌnyij ɨ Dios jimi jusén jɨmeꞌ, aꞌɨ́j tu tyij jɨn aꞌɨ́ɨjma jimi ujoꞌjuꞌuj táꞌjuꞌun ɨ maj quee Israel jitze ajtyámaꞌcan. 47 Jiꞌnye aꞌyaa pu tyitaataꞌíj ɨ tavástaraꞌ tɨjɨn:

Nyáaj nu jamuaꞌantyíhuoo mu siaj Israel jitze ajtyámaꞌcan,

siataꞌaj huóꞌixaatyeꞌen ɨ maj quee Israel jitze ajtyámaꞌcan,

mataꞌaj mij jáamuaꞌreej aꞌɨ́ɨmaj ɨ nyúucarij ɨ nyaj jɨn hueꞌrátoosij,

néijmiꞌqueꞌ íiyan ɨ cháanacaj japua.

48 Matɨꞌɨj jáanamuajriꞌ ɨ maj quee Israel jitze ajtyámaꞌcan, naa mu tyityaatóotyamuaꞌvej, matɨꞌɨj mij huatyóohuij maj aꞌyan tyuꞌtaxáj tɨjɨn naa pu huánamuajrii ɨ nyúucariaꞌraꞌ ɨ tavástaraꞌ, aj mu mij néijmiꞌi tyáꞌantzaahuaj ɨ Dios tɨ arí huaꞌantyíhuocaꞌaj mej mij júurij muáꞌraꞌnyij jusén jɨmeꞌ. 49 Aꞌɨ́j mu jɨn jaaxájtacaꞌ ɨ nyúucariaꞌraꞌ ɨ tavástaraꞌ néijmiꞌqueꞌ aꞌáa tɨ huacaꞌaj. 50 Majta aꞌɨ́ɨmaj ɨ maj Israel jitze ajtyámaꞌcan, aꞌɨ́ɨ mu tyuꞌxájtacaꞌ séecan jamuán ɨ úucaa ɨ maj naa tyíꞌtyetyeɨɨtyee, majta tzáahuatyiꞌraꞌaj huaꞌ jimi tyíꞌchaꞌɨj, majta aꞌɨ́ɨmaj ɨ tyétyacaa ɨ maj jéehua tyiꞌtɨ́j jɨn juxɨéꞌvaꞌcaꞌaj aꞌájna a chájtaꞌ, caꞌnyíjraꞌaj mu huoꞌtaꞌ mej mij jeꞌej puaꞌaj huóꞌuurej aꞌɨ́jcɨ ɨ Pablo, majta ɨ Bernabé, mej mij hueꞌráꞌityej joꞌmaj joꞌcháatɨmaꞌcaa. 51 Matɨꞌɨj mij aꞌɨ́ɨmaj jaatacáꞌtzɨj ɨ jucaꞌquéj tɨꞌij cáaxɨj ɨ chuéj, mej mij aꞌɨ́ɨmaj ɨ tyeɨ́tyee jáamuaꞌreej maj ootyáꞌɨtzee ɨ Dios jimi, aj mu mij joꞌcɨ́j, aꞌájna aꞌchájtaꞌ a tɨ aꞌyan tyajaꞌrájtyapuaj tɨjɨn Iconio. 52 Majta aꞌɨ́ɨmaj ɨ maj tyáꞌtzaahuatyeꞌ, naa mu tyúutyamuaꞌvaꞌcaꞌaj, ajta aꞌɨ́ɨn jéehua huaꞌ jitze séjriaꞌcaꞌaj ɨ júuricamaꞌraꞌ ɨ Dios.

14

Matɨꞌɨj aꞌáa tyihuojoꞌmuaꞌaj aꞌájna a Iconio aꞌɨ́jna ɨ Pablo ajta ɨ Bernabé

1 Matɨꞌɨj aꞌáa jaꞌráꞌaj aꞌájna a Iconio, aꞌɨ́jna ɨ Pablo, ajta ɨ Bernabé, aj mu mij utyájrupij ɨ huaꞌ tyeyúuj tzajtaꞌ aꞌɨ́ɨjma ɨ maj Israel jitze ajtyámaꞌcan, matɨꞌɨj mij tzáahuatyiꞌraꞌaj jɨn tyihuoꞌmuaꞌaj aꞌɨ́ɨjma ɨ tyeɨ́tyee, aꞌɨ́j mu jɨn jéehua tyáꞌantzaahuaj aꞌɨ́ɨmaj ɨ maj Israel jitze ajtyámaꞌcan, majta ɨ maj séej chuéj japua jáꞌmaꞌcan. 2 Majta séecan ɨ maj quee tyáꞌtzaahuatyaꞌcaꞌaj, aꞌɨ́ɨ mu caꞌnyíjraꞌaj huoꞌtaꞌ aꞌɨ́ɨjma ɨ maj séej chuéj japua jáꞌmaꞌcan, mej mij aꞌɨ́ɨmaj jeꞌej puaꞌaj huojoꞌnamuajraj aꞌɨ́ɨmaj ɨ maj tyáꞌtzaahuatyeꞌ. 3 Aꞌɨ́j mu jɨn aꞌáa jáꞌtyeej aꞌɨ́jna ɨ Pablo, ajta ɨ Bernabé, aꞌɨ́j mu jitze tyiꞌcaꞌnyáaj ɨ tavástaraꞌ metyihuoꞌixaaj, ajta ɨ tavástaraꞌ aꞌyaa pu tyáꞌxaꞌpuɨꞌɨntariaꞌcaꞌaj jeꞌej maj aꞌɨ́ɨmaj tyíꞌxajtacaꞌaj, aꞌɨ́jcɨ jɨmeꞌ tɨ Dios huaꞌxɨeꞌveꞌ, aꞌɨ́j pu jɨn caꞌnyíjraꞌaj huoꞌtaꞌ mej mij aꞌyan huárɨnyij, majta jáamuaꞌreej ɨ tyeɨ́tyee yee ɨ Dios mu jitze aróocaꞌnyej. 4 Majta ɨ tyeɨ́tyee ɨ maj aꞌáa jáꞌchajcaꞌaj a chájtaꞌ, aꞌɨ́ɨ mu jéꞌtaꞌ huacɨ́j, séecan mu aꞌɨ́ɨjma jamuán ɨ maj Israel jitze ajtyámaꞌcan, majta séecan aꞌɨ́ɨjma jamuán ɨ Jesús maj jamuán huacɨ́j. 5 Aj mu mij aꞌɨ́ɨmaj ɨ maj Israel jitze ajtyámaꞌcan, majta aꞌɨ́ɨmaj ɨ maj séej chuéj japua jáꞌmaꞌcan, aꞌɨ́ɨ mu jaaxáꞌpuɨꞌɨntarej aꞌɨ́ɨjma jamuán ɨ maj tyityatatyíj, mej mij huoꞌtyáꞌxɨꞌɨn, majta huoꞌtyátoꞌsixɨꞌɨn tyetyéj jɨmeꞌ. 6 Ajta aꞌɨ́jna ɨ Pablo ajta ɨ Bernabé, matɨꞌɨj jáamuaꞌreeriꞌ aj mu mij huatóoꞌuj, aꞌáa mu jaꞌráꞌaj a tɨ aꞌyan tyajaꞌrájtyapuaj tɨjɨn Listra, ajta a tɨ aꞌyan tyajaꞌrájtyapuaj tɨjɨn Derbe, aꞌáa pu jitzán jaꞌajtyámaꞌcan aꞌájna a Licaonia, majta néijmiꞌqueꞌ aꞌáa tɨ huaꞌcaꞌaj, 7 joꞌmaj majta huajaꞌixaatyaꞌcaꞌaj ɨ tyeɨ́tyee ɨ nyúucariaꞌraꞌ ɨ Dios.

Matɨꞌɨj jaatyátoꞌsixɨj aꞌɨ́jcɨ ɨ Pablo aꞌájna a Listra

8 Aꞌáa pu sɨ́ɨj joꞌtyávaacaꞌaj aꞌájna a Listra, tyévij tɨquee ráyiꞌvaacaꞌaj. Capu huáyiꞌcaa, jiꞌnye aꞌyaa pu éenyeꞌej huanɨeꞌhuacaꞌ. Aꞌíjna ɨ tyáatɨꞌ aꞌáa pu joꞌtácatyii, 9 jatyanamuáarasimaꞌaj jeꞌej tɨ tyíꞌxajtacaꞌaj aꞌɨ́jna ɨ Pablo, tɨꞌquij ɨ Pablo jaaséej tɨ jéehua tyáꞌtzaahuatyaꞌcaꞌaj tɨꞌij huarúj. 10 Aj puꞌij aꞌyan tyaatajé caꞌnyíin jɨmeꞌ tɨjɨn:

—Huatyéjchaxɨj, tyámuaꞌ naa.

Tɨꞌquij aꞌɨ́ɨn ájtzunacaꞌ, ajta jeꞌen huatyóochej tɨ rájraꞌnyij. 11 Matɨꞌɨj jaaséej jeꞌej tɨ tyiꞌtɨ́j huáruuj ɨ Pablo, aj mu mij huatyejíihuajra ɨ tyeɨ́tyee junyúucaa jɨmeꞌ ɨ maj jɨn tyíꞌxaj aꞌájna Licaonia, aꞌyaa mu tɨjɨn:

—Dioosij mu yavaꞌcáanyej, aꞌyaa muaaséꞌrihuaꞌaj matɨꞌɨj tyétyacaa mej mij yahuataséjreꞌen tajimí.

12 Aꞌyaa mu tyuꞌtaxájtacaꞌ tɨjɨn, aꞌmújna mu Bernabé, aꞌɨ́ɨ pu aꞌɨ́jna puéꞌeen ɨ dios tyaj aꞌyan jatamuáꞌmuaj tɨjɨn, Júpiter, ajta aꞌmújna mu Pablo, aꞌɨ́ɨ pu aꞌɨ́ɨn puéꞌeen aꞌɨ́jna ɨ Mercurio, aꞌyaa mu jaatamuaꞌaj aꞌɨ́jcɨ ɨ Pablo, jiꞌnye aꞌɨ́ɨ pu tyíꞌxajtacaꞌaj. 13 Aꞌɨ́jna ɨ puaaríj tɨ jɨn tyíꞌhuɨɨreꞌ ɨ tyeyúuj tzajtaꞌ, Júpiter tɨ ántyapuaj aꞌáa tɨ joꞌtyávaacaꞌaj joꞌtɨj joꞌtyárutyiꞌij a chájtaꞌ, aꞌɨ́ɨ pu túuruꞌuj ajootoj, ajta ɨ xúuxuꞌuj tɨ toꞌtyátutzijhua, majta ɨ tyeɨ́tyee, aꞌyaa mu tyáꞌxɨeꞌvaꞌcaꞌaj maj tyihuoꞌtámuꞌvejrityeꞌen. 14 Matɨꞌɨj jáamuaꞌreeriꞌ aꞌɨ́jna ɨ Pablo, ajta ɨ Bernabé, aj mu mij tyaꞌcásujtzaꞌnaj ɨ tyúucaanaa, matɨꞌɨj mij áan joꞌtyájrupij ɨ tyeɨ́tyee tzajtaꞌ muaꞌantyijíihuaj, 15 aꞌyaa mu tɨjɨn:

—Muaꞌaj tyétyacaa, ¿jiꞌnye sij tásij aꞌyan tyíꞌtyarɨcɨj? Ityáj tu tyajta tyétyacaa puéꞌeen, yaa siatɨꞌɨj muaꞌaj. Aꞌyaa tu een jɨmeꞌ mujoꞌváꞌjuꞌun tyataꞌaj jamuaatéꞌexaatyeꞌen siaj sij jaatapuáꞌcɨtaj aꞌíjcɨ ɨ tɨquee tyiꞌtɨ́j huɨɨreꞌ, siajta jaꞌantzaahuatyeꞌen ɨ Dios tɨ júurij, ɨ tɨ jaatyátaahuacaꞌ ɨ tajapuá, ajta ɨ cháanacaj, ajta ɨ jájtyij, ajta néijmiꞌi tɨꞌɨj naꞌaj puaꞌmáj tyíꞌsejreꞌ. 16 Aꞌnáj ɨmuáj pu aꞌyan tyuꞌrɨ́j, Dios pu tyuꞌtáꞌ maj ɨ tyeɨ́tyee aꞌyan rɨjcaj jeꞌej maj aꞌɨ́ɨmaj tyáꞌxɨeꞌvaꞌcaꞌaj. 17 Capu aꞌnáj quee aꞌyan rɨjcaj jeꞌej tɨ tyúuxɨeꞌveꞌ, aꞌɨ́jcɨ jɨmeꞌ ɨ tɨ tyámuaꞌ rɨcɨj, jiꞌnye aꞌɨ́ɨ pu uhuajaꞌtaꞌítyacaa ɨ víityee, ajta tɨ tyámuaꞌ tyúꞌcɨɨrej, ajta tyajamuaatáꞌsij ɨ siaj jáacuaꞌnyij, siataꞌaj naa tyuutyámuaꞌveꞌej.

18 Tyij majta meríj aꞌyan tyihuoꞌtéꞌexaatyaꞌcaꞌaj, tyámuaꞌ pu tyihuoꞌtatyésiꞌhuarij maj huoꞌtáꞌijmuejra mej mij quee ɨ tyeɨ́tyee tyihuoꞌtámuꞌvejrityeꞌen.

19 Aj mu mij séecan aráꞌaj ɨ maj Israel jitze ajtyámaꞌcan, ɨ maj aꞌáa jaꞌráacɨj a Antoquíia, majta a Iconio, matɨꞌɨj mij aꞌyan tyihuoꞌtéꞌexaaj ɨ tyeɨ́tyee tɨ jeꞌej puaꞌaj tyíꞌtyevij ɨ Pablo. Aj mu mij ɨ tyeɨ́tyee jaatyátoꞌsij tyetyéj jɨmeꞌ aꞌɨ́jcɨ ɨ Pablo, aꞌyaa mu tyíꞌmuaꞌajcaa tɨjɨn puꞌríj huamuɨ́ꞌ, matɨꞌɨj mij jiꞌrasaꞌriéechajraa ajéjreꞌ ɨ chájtaꞌnaj jitze. 20 Ajta matɨꞌɨj aꞌɨ́ɨmaj ɨ maj tyáꞌtzaahuatyeꞌ tyúusɨɨj, aꞌɨ́ɨ mu mij eetyahuíistɨraj aꞌɨ́jcɨ jimi ɨ Pablo, aj puꞌij ájchej, ajtáhuaꞌaj ujoꞌtyájrupij u chájtaꞌ, yaa ariáꞌpuaꞌaj pu jóꞌraa aꞌɨ́jcɨ jamuán ɨ Bernabé, aꞌáa mu jóꞌjuꞌ a Derbe.

21 Matɨꞌɨj huoꞌixáatyaꞌaj ɨ nyúucarij ɨ Dios tɨ jɨn hueꞌrátoosij, aꞌájna a Derbe, joꞌmaj jéehua huojoꞌmueꞌtɨj ɨ tyeɨ́tyee maj tyáꞌantzaahuaj, aj mu mij támij huariáꞌcɨj aꞌájna a Listra, majta aꞌájna a Iconio, majta a Antoquíia. 22 Aꞌyájna yatɨj huacaꞌaj jéehua mu caꞌnyíjraꞌaj huoꞌtaꞌ aꞌɨ́ɨmaj ɨ maj tyáꞌtzaahuatyeꞌ, aꞌyaa mu tyihuóꞌixaaj mej mij aꞌyan tyityaajúꞌcaj jeꞌej tɨ tyúuxɨeꞌveꞌ, majta mu aꞌyan tyihuoꞌtéꞌexaaj tɨ ajta juxɨeꞌveꞌ maj jaapuéjtzitarej mej mij ujoꞌtyájrutyej joꞌtɨj Dios tyejéꞌijtaj. 23 Majta mu huáasij antyíhuo mej mij tyuꞌtyáhuɨɨreꞌen huaꞌ tyeyúuj tzajtaꞌ, matɨꞌɨj mij huatyéenyuj ɨ Dios jimi, majta huooꞌítziꞌvaꞌaj, aj mu mij jitzán huoꞌtyájto aꞌɨ́jcɨ ɨ tavástaraꞌ ɨ maj jitzán tyáꞌantzaahuaj.

Ɨ Pablo ajta ɨ Bernabé, majtáhuaꞌaj mu ujóꞌjuꞌ a Antoquíia Siria tɨ jitze ajtyámaꞌcan

24 Matɨꞌɨj mu jóꞌjuꞌ aꞌájna a Pisidia, aꞌáa mu mij jaꞌráꞌaj séej chuéj japua tɨ aꞌyan tyajaꞌrájtyapuaj tɨjɨn Panfilia. 25 Matɨꞌɨj huoꞌixáatyaꞌaj ɨ nyúucariaꞌraꞌ ɨ Dios, aꞌájna chájtaꞌ tɨ aꞌyan tyajaꞌrájtyapuaj tɨjɨn Perge, aj mu mij támij joꞌcɨ́j aꞌájna chájtaꞌ tɨ aꞌyan tyajaꞌrájtyapuaj tɨjɨn Atalía. 26 Aꞌáa mu báarcuj jitze atyáacɨj, matɨꞌɨj aꞌáa jóꞌjuꞌ séej chuéj japua tɨ aꞌyan tyajaꞌrájtyapuaj tɨjɨn Antoquíia, aꞌájna chájtaꞌ joꞌmaj yoꞌtáhuaviiracaꞌaj tɨ ɨ Dios huóꞌchaꞌɨɨn, mej mij aꞌyan tyuꞌmuárɨeꞌen jeꞌej maj meríj tyeꞌentyicɨꞌɨj. 27 Matɨꞌɨj aꞌáa jaꞌráꞌaj a Antoquíia, aj mu mij huaꞌajsɨɨ ɨ maj tyeyúuj tzajtaꞌ jusɨꞌrihuaꞌaj, néijmiꞌi mu huoꞌtéꞌexaa jeꞌej tɨ ɨ Dios tyuꞌmuárɨej aꞌɨ́ɨjma jimi, jeꞌej tɨ ajta ɨ tavástaraꞌ tyihuoꞌtáꞌ aꞌɨ́ɨjma ɨ maj séej chuéj japua jáꞌmaꞌcan mej mij majta aꞌɨ́ɨmaj tyáꞌantzaahuatyeꞌen. 28 Ɨ Pablo ajta ɨ Bernabé, aꞌáa mu áꞌtyeej huaꞌ jamuán ɨ maj tyáꞌtzaahuatyeꞌ.

15

Matɨꞌɨj aꞌáa jaꞌtyúusɨɨ a Jerusalén

1 Aꞌáa mu aꞌnáj séecan jaꞌráꞌaj aꞌájna a Antoquíia, Judea maj jaꞌráacɨj, matɨꞌɨj mij huatyóohuij maj aꞌyan tyihuóꞌmuaꞌtyej ɨ juꞌihuáamuaꞌ, tɨquee jeꞌej tyíɨꞌrij tɨ Dios tyihuoꞌtúꞌuunyiꞌ tɨpuaꞌaj mequee jaꞌantyisíjchej ɨ junavíj, aꞌyájna tɨꞌɨj tyeetyájtoo ɨ Moisés. 2 Aꞌɨ́jna ɨ Pablo, ajta ɨ Bernabé, tyámuaꞌ mu tyihuóꞌixaaj tzáahuatyiꞌraꞌaj jɨmeꞌ, matɨꞌɨj mij aꞌɨ́ɨjma antyíhuo aꞌɨ́jcɨ ɨ Pablo majta ɨ Bernabé, majtáhuaꞌaj séecan, mej mij aꞌáa jóꞌjuꞌ a Jerusalén, majta jeꞌen jaaxáꞌpuɨꞌɨntareꞌen aꞌɨ́ɨjma jamuán ɨ maj tamuáamuataꞌ japuan huaꞌpuaj aráꞌasej, majta ɨ huáasij ɨ maj jusɨꞌrii u tyeyúuj tzajtaꞌ a Jerusalén.

3 Matɨꞌɨj aꞌáa jaꞌráacɨj a Antoquíia, aꞌáa mu jeꞌréꞌnyej a Fenicia, majta aꞌájna a Samaaria, majta huoꞌtéꞌexaa maj majta aꞌɨ́ɨmaj ɨ maj séej chuéj japua jáꞌmaꞌcan tyáꞌantzaahuaj ɨ Dios jimi. Aj mu mij huatóotyamuaꞌvej aꞌɨ́ɨmaj ɨ maj tyáꞌtzaahuatyeꞌ matɨꞌɨj huóꞌnamuajriꞌ jeꞌej maj tyíꞌxajtacaꞌaj.

4 Matɨꞌɨj aꞌáa jaꞌráꞌaj a Jerusalén aꞌɨ́jna ɨ Pablo ajta ɨ Bernabé, tyámuaꞌ mu tyihuoꞌtyéeje aꞌɨ́ɨmaj ɨ maj jusɨꞌrii u tyeyúuj tzajtaꞌ, majta ɨ maj tamuáamuataꞌ japuan huaꞌpuaj aráꞌasej, majta ɨ huáasij. Matɨꞌɨj mij néijmiꞌi huoꞌtéꞌexaa jeꞌej tɨ ɨ Dios tyámuaꞌ tyúꞌruuj huaꞌ jimi ɨ séecan ɨ tyeɨ́tyee. 5 Majta séecan aꞌɨ́ɨmaj ɨ fariseos ɨ maj majta tyáꞌtzaahuatyeꞌ, aꞌɨ́ɨ mu ájhuiixɨj, matɨꞌɨj mij aꞌyan tyuꞌtaxájtacaꞌ tɨjɨn:

—Juxɨeꞌveꞌ maj jaꞌantyísiichixɨꞌɨn ɨ junavíj aꞌɨ́ɨmaj ɨ maj tyáꞌtzaahuatyeꞌ ɨ maj séej chuéj japua jáꞌmaꞌcan, micheꞌ jaꞌráꞌastej néijmiꞌi jeꞌej tɨ tyuꞌtaꞌíjtacaꞌ aꞌɨ́jna ɨ Moisés.

6 Aj mu mij tyúusɨɨj aꞌɨ́ɨmaj ɨ maj tamuáamuataꞌ japuan huaꞌpuaj aráꞌasej, majta ɨ huáasij, mej mij tyiꞌhuóoꞌixaatyeꞌen aꞌɨ́jcɨ jɨmeꞌ. 7 Matɨꞌɨj aꞌtzúj aꞌtyéeviꞌij maj tyíꞌxaj, aj puꞌij ɨ Pedro ájchej, tɨꞌquij aꞌyan tyihuoꞌtéꞌexaaj tɨjɨn:

—Nyeꞌihuáamuaꞌ, muaꞌaj xu seríj jamuaꞌreej aꞌnáj tɨ ɨmuáj ɨ Dios naꞌantyíhuoj nyéetzij, nyej nyij huoꞌtéꞌexaatyeꞌen ɨ nyúucarij tɨ jɨn Dios tyihuoꞌtúꞌuunyiꞌ ɨ maj quee Israel jitze ajtyámaꞌcan, mej mij aꞌɨ́ɨmaj tyáꞌantzaahuatyeꞌen. 8 Ajta ɨ Dios, ɨ tɨ júꞌmuaꞌree jeꞌej tɨ aꞌtɨ́j tyíꞌmuaꞌtzej ɨ jutzájtaꞌ, aꞌɨ́ɨ pu taataséjra tɨ huoꞌtaxɨéꞌvej, jiꞌnye aꞌyaa pu chaꞌtánaꞌaj tyihuoꞌtáꞌ aꞌɨ́jna ɨ ju júuricamej tɨꞌij huatyáꞌɨtzeereꞌen aꞌɨ́ɨjma tzajtaꞌ tɨꞌɨj ajta ityájma tyitaatáꞌ. 9 Aꞌɨ́jcɨ jimi ɨ Dios, néijmiꞌi tu taxaꞌaj tyanaꞌaj een, jiꞌnye aꞌyaa pu chaꞌtánaꞌaj tyámuaꞌ tyihuóꞌruuj matɨꞌɨj jimí tyáꞌantzaahuaj. 10 Aꞌɨ́j pu jɨn, ¿jiꞌnye een jɨmeꞌ aꞌyan setyáꞌxaj ɨ Dios aꞌɨ́jcɨ jɨmeꞌ siaj tyihuáꞌijtyeꞌ aꞌɨ́ɨjma ɨ maj tyáꞌtzaahuatyeꞌ yiꞌráj jɨmeꞌ ɨ maj quee jaꞌviicueꞌracaꞌaj ɨ tahuásimuaꞌcɨꞌɨj, tyajta ityáj? 11 Ajta aꞌyájna, aꞌyaa tu tyáꞌtzaahuatyeꞌ tyaj quee tyuꞌnájchitacaꞌ, aꞌɨ́jcɨ jɨmeꞌ tɨ tavástaraꞌ tajapuá huatanyúj, aꞌyaa pu chaꞌtánaꞌaj huaꞌ japua tyuꞌtányuusij aꞌɨ́ɨjma.

12 Aj mu mij néijmiꞌi huatyápuaꞌriacaꞌ ɨ maj tyíꞌxajtacaꞌaj, matɨꞌɨj mij huóꞌnamuajriꞌ jeꞌej maj tyihuáꞌixaatyaꞌcaꞌaj aꞌɨ́jna ɨ Pablo, ajta ɨ Bernabé. Néijmiꞌi mu huoꞌtéꞌexaa jeꞌej tɨ ɨ Dios tyihuoꞌtáꞌ mej mij tyiꞌtɨ́j huoꞌtaséjratyeꞌen ɨ maj jɨn tyámuaꞌ tyoꞌtaséj, aꞌɨ́ɨmaj ɨ maj séej chuéj japua jáꞌmaꞌcan. 13 Matɨꞌɨj jaꞌantyipuáꞌrij ɨ maj tyíꞌxajtacaꞌaj, aj puꞌij Santiago aꞌyan tyuꞌtaxájtacaꞌ tɨjɨn:

—Nyeꞌihuáamuaꞌ, sianáanamuajriꞌ. 14 Simón pu taatéꞌexaa tɨ ɨ Dios huoꞌtyáhuɨɨ aꞌɨ́ɨjma ɨ maj séej chuéj japua jáꞌmaꞌcan, séecan ɨ tyeɨ́tyee tzajtaꞌ mej mij majta tyámuaꞌ tyaatáꞌan. 15 Jeꞌej maj tyíꞌxaj aꞌɨ́ɨmaj, aꞌyaa mu chaꞌtaj manaꞌaj aráꞌtyeej tyoꞌyúꞌxacaꞌ ɨ maj tyíꞌxajtacaꞌaj ɨ Dios jitze maꞌcan, aꞌyaa pu tyéꞌyuꞌsiꞌ ɨ yuꞌxarij jitze, 16 aꞌyan tɨjɨn:

Tɨꞌɨj antyúucɨꞌtyij, aj nu xaa nyij nyáaj uvéꞌnyesij.

Aꞌɨ́jna ɨ chiꞌraꞌan ɨ David, ɨ tɨ arí áꞌvej, nyáaj nu nyajtáhuaꞌaj jáꞌajcaꞌnyej.

Nyáaj nu jaꞌantyítaahuaj jájcuan aꞌɨ́jcɨ jitze ɨ tɨ ooj ajáꞌajnyee.

17 Mataꞌaj mij séecan jáahuoonyij ɨ tavástaraꞌ, aꞌɨ́ɨjma jamuán ɨ tyeɨ́tyee ɨ maj séej chuéj japua jáꞌmaꞌcan,

ɨ maj meríj nyejitzé pu huatóomuaꞌaj.

18 Ɨ tavástaraꞌ pu jájcuaj ɨmuáj tyuꞌtáꞌ maj aꞌíjcɨ tyúꞌmuaꞌtyij, ajta aráꞌtyeej tɨ tyuꞌtáꞌ ɨ junyúucaa.

19 ’Aꞌɨ́j nu jɨn aꞌyan tyajáꞌmuaꞌixaatyeꞌ tyaj quee tyihuaꞌantyiúꞌnyiꞌraꞌan aꞌɨ́ɨjma ɨ maj séej chuéj japua jáꞌmaꞌcan ɨ maj majta jaꞌantzaahuatyeꞌsij ɨ Dios. 20 Jéetzeꞌ pu tyíꞌhuɨɨreꞌ tyaj tyihuoꞌtaꞌítyiꞌreꞌen yuꞌxarij jitze, tyej tyij aꞌyan tyihuoꞌtéꞌexaatyeꞌen maj quee tyíꞌcuaꞌcaj ɨ maj tyuꞌtámuꞌvejritacaꞌ huaꞌ jimi ɨ huaꞌ dioosij, majta quee juxanaꞌcɨriaꞌaj úucaa jamuán, majta ɨ úucaa quee juxanaꞌcɨriaꞌaj ɨ tyétyacaa jamuán, majta quee jacuaꞌcaa hueꞌriaꞌraꞌ tyiꞌtɨ́j maj jaatyácueꞌmiꞌin, ajta maj quee jacuaꞌcaa ɨ xúuriaꞌraꞌ. 21 Jiꞌnye matɨꞌɨj manaꞌaj tyityeetyóohuij joꞌmaj joꞌcháatɨmee, tyeɨ́tyee mu séejreꞌ maj huáꞌixaatyeꞌ jeꞌej tɨ tyoꞌyúꞌxacaꞌ aꞌɨ́jna ɨ Moisés, ɨ maj huaꞌ tyeyúuj tzajtaꞌ jáꞌjiꞌvii tɨꞌɨjta atyojoꞌréꞌnyej aꞌájna xɨcáaraꞌ maj jitzán jusoꞌpii.

Ɨ yuꞌxarij maj huoꞌtaꞌítyiꞌriꞌ aꞌɨ́ɨjma ɨ maj séej chuéj japua jáꞌmaꞌcan

22 Aꞌɨ́ɨmaj ɨ maj tamuáamuataꞌ japuan huaꞌpuaj aráꞌasej, majta ɨ huáasij, majta néijmiꞌi ɨ maj jusɨꞌrii u tyeyúuj tzajtaꞌ, aꞌɨ́ɨ mu joꞌxáꞌpuɨꞌɨntarej maj séecan antyíhuoonyij, mej mij huoꞌtaꞌítyej a Antoquíia, aꞌɨ́ɨjma jamuán ɨ Pablo, ajta ɨ Bernabé. Aꞌɨ́j mu antyíhuo ɨ Judas tɨ ajta aꞌyan ántyapuaj tɨjɨn Barsabás, majta aꞌɨ́jcɨ ɨ Silas, aꞌíi mu aꞌɨ́ɨn puéꞌeen ɨ tyétyacaa maj jéehua juxɨeꞌveꞌ huaꞌ tzajtaꞌ ɨ maj tyáꞌtzaahuatyeꞌ. 23 Aꞌɨ́ɨjma mu jimi jaataꞌítyacaꞌ ɨ yuꞌxarij tɨ aꞌyan tyáꞌxaj tɨjɨn:

“Ityáj ɨ tyaj tamuáamuataꞌ japuan huaꞌpuaj aráꞌasej, majta ɨ huáasij ɨ tyaj tasɨꞌrii ɨ tyeyúuj tzajtaꞌ, yaa tu jáꞌmuatyojtyeꞌ mu siaj tyáꞌtzaahuatyeꞌ, siajta séej chuéj japua joꞌcháatɨmee aꞌájna Antoquíia, siajta aꞌájna Siria, ajta aꞌájna a Cilicia. 24 Tuꞌríj jáamuaꞌreeriꞌ maj séecan iiyeꞌej joꞌcɨ́j tyaj quee ityáj huoꞌtaꞌítyacaꞌ, aꞌɨ́ɨ mu mij tyajamuaꞌantyiúꞌnyiꞌ aꞌɨ́jcɨ jɨmeꞌ jeꞌej maj tyajáꞌmuaꞌixaatyeꞌ, aꞌɨ́j xu sij jɨn quee cheꞌ jeꞌej jájtyoovej. 25 Jiꞌnye néijmiꞌi tuꞌríj aꞌyan tyoꞌxáꞌpuɨꞌɨntarej tyaj séecan antyíhuoonyij ityájma maj jitze ajtyámaꞌcan, tyataꞌaj tyij huoꞌtaꞌítyej jaꞌmua jimi, aꞌɨ́ɨjma jamuán ɨ Pablo, ajta ɨ Bernabé, 26 Aꞌɨ́ɨmaj mu meríj aꞌyan tyityatóomuaꞌaj maj huáꞌcuiꞌnyij aꞌɨ́jcɨ jimi ɨ tavástaraꞌ ɨ Jesús tɨ ajta Cɨríistuꞌ puéꞌeen. 27 Aꞌɨ́j tu jɨn huoꞌtaꞌítyacaꞌ aꞌɨ́jcɨ ɨ Judas, tyajta ɨ Silas, aꞌɨ́ɨ mu jamuaatéꞌexaatyeꞌsij néijmiꞌi jeꞌej tyaj tyeríj tyaaxáꞌpuɨꞌɨntarej. 28 Aꞌyaa pu tyámuaꞌ naa tyaꞌráꞌnajchacaꞌ aꞌɨ́jcɨ ɨ júuricamaꞌraꞌ ɨ Dios, ajta ityájma, tyaj quee jéehua tyiꞌtɨ́j jɨn tyajáꞌmuaꞌijcatyeꞌej, sulu aꞌɨ́j tuꞌuj ɨ tɨ jéetzeꞌ juxɨeꞌveꞌ. 29 Siaj quee jacuaꞌcaa ɨ yaꞌmuáatyee hueꞌraꞌ ɨ maj huaꞌ muꞌvejritacaa ɨ judioosij jimi, caxu siajta jacuaꞌcaj hueꞌriaꞌraꞌ ɨ tyiꞌtɨ́j tɨ huatyácueꞌmiꞌnyiꞌhuacaꞌ nusu ɨ xúuriaꞌraꞌ, caxu siajta juxanaꞌcɨriaꞌaj úucaa jamuán, majta ɨ úucaa quee majta juxanaꞌcɨriaꞌaj ɨ tyétyacaa jamuán. Tɨpuaꞌaj aꞌyan xáarɨnyij aꞌɨ́jcɨ jɨmeꞌ jeꞌej tyaj tyajáꞌmuaꞌixaatyeꞌ, tyámuaꞌ xu tyityeetyáꞌɨtzeereꞌsij ɨ Dios jimi. Aꞌyaa tu tyajaꞌmuatyojtziꞌreꞌ.”

30 Matɨꞌɨj aꞌɨ́ɨmaj huoꞌtatyóotyaꞌaj, aj mu mij joꞌcɨ́j aꞌájna a Antoquíia, aj mu mij huaꞌajsɨɨ néijmiꞌcaa ɨ maj tyáꞌtzaahuatyeꞌ, matɨꞌɨj mij huoꞌtapíj ɨ yuꞌxarij. 31 Matɨꞌɨj aꞌɨ́ɨmaj ɨ maj tyáꞌtzaahuatyeꞌ joꞌjíjvej ɨ yuꞌxarij, tyámuaꞌ mu naa tyityaatóotyamuaꞌvej, jiꞌnye jéehua pu caꞌnyíjraꞌaj huoꞌtaꞌ. 32 Ajta aꞌɨ́jna ɨ Judas, ajta ɨ Silas, ɨ maj majta tyihuáꞌixaꞌtyahuaꞌaj ɨ Dios jitze maꞌcan, aꞌɨ́ɨ mu jéehua caꞌnyíjraꞌaj huoꞌtaꞌ ɨ juꞌihuáamuaꞌ aꞌɨ́jcɨ jɨmeꞌ ɨ maj tyihuoꞌtéꞌexaaj. 33 Matɨꞌɨj aꞌtzúj aꞌáa aꞌtyéeviꞌij, aj mu mij ɨ maj tyáꞌtzaahuatyeꞌ tyámuaꞌ naa tyihuoꞌtatyójtyej mej mij juxáahuaj jóꞌcɨɨnyej, mataꞌaj mij majtáhuaꞌaj aꞌáa jaꞌráꞌastij aꞌɨ́ɨjma jimi ɨ maj uhuojoꞌtaꞌítyacaꞌ. 34 Ajta aꞌɨ́jcɨ ɨ Silas, aꞌyaa pu tyaꞌránajchacaꞌ tɨ aꞌáa joꞌtyáꞌɨtzeereꞌen. 35 Ajta aꞌɨ́jna ɨ Pablo, ajta ɨ Bernabé, aꞌɨ́ɨ mu Antoquíia joꞌtyáꞌɨtzee, majta séecan jamuán, móocheꞌ mu tyihuáꞌmuaꞌtyajcaꞌaj, majta huáꞌixaatyaꞌcaꞌaj ɨ tavástaraꞌ nyuucaaj.

Tɨꞌɨj ɨ Pablo ajtáraa aꞌɨ́jcɨ jimi ɨ Bernabé

36 Aꞌtzúj aꞌtyéeviꞌcaj, aj puꞌij ɨ Pablo aꞌyan tyaatéꞌexaa aꞌɨ́jcɨ ɨ Bernabé tɨjɨn:

—Tyooj tyajtáhuaꞌaj huojoꞌvaꞌmuáaren ɨ taꞌihuáamuaꞌ ɨ maj aꞌáa joꞌcháatɨmee néijmiꞌqueꞌ joꞌtyaj tyeríj huojóꞌixaa ɨ nyúucariaꞌraꞌ ɨ tavástaraꞌ, tyataꞌaj jáamuaꞌreej jeꞌej tɨ tyihuáꞌhuɨɨreꞌ.

37 Ajta aꞌɨ́jna ɨ Bernabé, aꞌɨ́j pu viꞌtɨ́muꞌcaj ɨ Juan, ɨ maj majta aꞌyan jatamuáꞌmuaj tɨjɨn Marcos. 38 Ajta aꞌɨ́jcɨ ɨ Pablo capu jaꞌránajchacaꞌ tɨ jáꞌanviꞌtɨj, jiꞌnye ɨ Marcos pu aꞌáa huojóohuaꞌxɨjcaꞌaj aꞌájna a Panfilia, capu cheꞌ huaꞌ jamuán tyihuáꞌmuaꞌtyajcaꞌaj. 39 Aꞌɨ́j mu jɨn quee tyámuaꞌ tyoꞌxáꞌpuɨꞌɨntarej, matɨꞌɨj mij juxáxuiꞌij joꞌcɨ́xɨj, ajta aꞌɨ́jna ɨ Bernabé, aꞌɨ́j pu joꞌvíꞌtɨj ɨ Marcos, báarcuj jitze mu joꞌcɨ́j aꞌájna a Chipre. 40 Ajta aꞌɨ́jna ɨ Pablo, aꞌɨ́j pu huatajé ɨ Silas tɨꞌij jamuán jóꞌmeꞌen, majta aꞌɨ́ɨmaj ɨ maj tyáꞌtzaahuatyeꞌ, aꞌɨ́ɨ mu jaatáhuaviiriꞌ ɨ tavástaraꞌ tɨꞌij huóꞌchaꞌɨɨn aꞌɨ́ɨjma ɨ maj huaꞌpuaj, matɨꞌɨj mij joꞌcɨ́j. 41 Aꞌáa mu huatyéenyej aꞌájna a Siria, majta aꞌájna a Cilicia, caꞌnyíjraꞌaj mu huaꞌtáꞌcariaꞌaj ɨ huaꞌ tyeyúuj tzajtaꞌ ɨ maj tyáꞌtzaahuatyeꞌ.

16

Tɨꞌɨj Timoteo huaꞌ jamuán ujóꞌmej aꞌɨ́ɨjma ɨ Pablo ajta ɨ Silas

1 Aꞌɨ́jna ɨ Pablo, ajta ɨ Silas, aꞌáa mu joꞌréꞌnyej a Derbe, majta aꞌájna a Listra, aꞌáa mu séej joꞌtyoo tɨ tyáꞌtzaahuatyeꞌ, tɨ aꞌyan ántyapuaj tɨjɨn Timoteo, ajta ɨ náanajraꞌ Israel pu jitze ajtyámaꞌcan, ajta ɨ táatajraꞌ griego pu puéꞌeen. 2 Tyámuaꞌ mu yóꞌmuaꞌrajcaꞌaj aꞌɨ́jcɨ ɨ Timoteo aꞌɨ́ɨmaj ɨ maj tyáꞌtzaahuatyeꞌ ɨ Listra maj jáꞌmaꞌcan, majta ɨ Iconio maj jáꞌmaꞌcan. 3 Aꞌɨ́jna ɨ Pablo, aꞌyaa pu tyáꞌxɨeꞌvaꞌcaꞌaj tɨ ɨ Timoteo ujóꞌmeꞌen huaꞌ jamuán, aꞌɨ́j pu jɨn jaataꞌíjtacaꞌ maj jaꞌantyisíjchej ɨ navíiraꞌ mej mij quee jeꞌej tyáꞌmuaꞌtziireꞌej aꞌɨ́ɨmaj ɨ maj Israel jitze ajtyámaꞌcan, jiꞌnye néijmiꞌi mu jamuaꞌreeriacaꞌaj tɨ griego puéꞌeenyeꞌej ɨ táatajraꞌ aꞌɨ́jcɨ ɨ Timoteo. 4 Néijmiꞌqueꞌ joꞌmaj joꞌréꞌnyinyiicaꞌaj tɨꞌɨj naꞌaj tyeꞌchájtaꞌnajmee, aꞌáa mu huóꞌixaaj ɨ tyeɨ́tyee jeꞌej maj tyaaxáꞌpuɨꞌɨntarej ɨ maj tamuáamuataꞌ japuan huaꞌpuaj aráꞌasej, majta ɨ huáasij ɨ tyeyúuj tzajtaꞌ maj tyíꞌhuɨɨreꞌ a Jerusalén. 5 Aꞌɨ́ɨmaj ɨ maj jusɨꞌrihuaꞌaj, aꞌɨ́ɨ mu caꞌnyíjraꞌaj tóoaꞌcareꞌej ɨ maj jitzán tyáꞌtzaahuatyeꞌ, aꞌɨ́j mu jɨn támuiꞌrisimaꞌaj ɨ maj tyáꞌtzaahuatyeꞌ.

Pablo pu jimí huataséjre aꞌɨ́jna ɨ aꞌtɨ́j Macedonia tɨ jáꞌmaꞌcan

6 Ajta ɨ júuricamaꞌraꞌ ɨ Dios, capu huoꞌtaꞌ maj huóꞌixaatyeꞌen ɨ nyúucarij aꞌájna a Asia, aꞌáa mu huatyéenyej a Frigia majta aꞌájna a Galacia, 7 aꞌáa mu véjriꞌ tanyéj joꞌtɨj jaꞌváꞌasej sɨ́ɨj ɨ chuéj tɨ aꞌyan tyajaꞌrájtyapuaj tɨjɨn Misia. Aꞌyaa mu tyíꞌmuaꞌajcaa maj utyájrutyej aꞌájna chuéj japua tɨ aꞌyan tyajaꞌrájtyapuaj tɨjɨn Bitinia, ajta capu huoꞌtaꞌ ɨ júuricamaꞌraꞌ ɨ Dios. 8 Matɨꞌɨj mij antacɨ́j után jitze pujmuaꞌ a Bitinia, matɨꞌɨj mij aꞌáa jeꞌcáanyej chájtaꞌ tɨ aꞌyan tyajaꞌrájtyapuaj tɨjɨn Troas. 9 Tɨ́caꞌ pu ɨ Pablo tyiꞌtɨ́j huaséj, tɨ aꞌáa joꞌtyávaacaꞌaj után jitze pujmuaꞌ, aꞌtɨ́j tɨ séej chuéj japua jáꞌmaꞌcan tɨ aꞌyan tyajaꞌrájtyapuaj tɨjɨn Macedonia, jéehua pu jaatáhuaviiriꞌ aꞌyan tɨjɨn: “Eetáraꞌ yu jitze pujmuaꞌ pataꞌaj taatáhuɨɨreꞌen.” 10 Tɨꞌɨj aꞌyan tyuꞌséeraj aꞌɨ́jna ɨ Pablo, jiyeꞌtzín tu tyámuaꞌ huátaruuj tyej tyij antácɨɨnyej aꞌájna a Macedonia, jiꞌnye aꞌyaa tu tyáꞌmuaꞌreeriacaꞌaj tɨ ɨ Dios taatajé tyej tyij huoꞌtéꞌexaatyeꞌen ɨ nyúucarij tɨ jɨn Dios hueꞌrátoosij.

Matɨꞌɨj tyihuoꞌmuaꞌaj aꞌájna a Filipos

11 Aꞌájna a Troas aꞌáa tu ɨ báarcuj jitze atyáacɨj, tyatɨꞌɨj tyij joꞌcɨ́j aꞌájna a Samotracia joꞌtɨj chuéj jáꞌajnyeej a jáataꞌ, yaa ariáꞌpuaꞌaj tutyij aráꞌaj aꞌájna chájtaꞌ tɨ aꞌyan tyajaꞌrájtyapuaj tɨjɨn Neápolis. 12 Tyajta jeꞌen aꞌáa joꞌcɨ́j, aj tu tyij aꞌáa jaꞌráꞌaj séej ɨ chájtaꞌnaj jitze tɨ aꞌyan tyajaꞌrájtyapuaj tɨjɨn Filipos. Aꞌáa mu jáꞌchajcaꞌaj aꞌɨ́ɨmaj ɨ maj Roma jitze ajtyámaꞌcan, aꞌíi pu aꞌɨ́ɨn puéꞌeen ɨ chájtaꞌnaj tɨ jéetzeꞌ juxɨeꞌveꞌ aꞌáa tɨ huatacaꞌaj a Macedonia. Aꞌáa tu áꞌtyeej aꞌchu puaꞌan xɨcáj. 13 Aꞌnáj matɨꞌɨj puaꞌaj jusoꞌpihuaꞌaj, aj tu tyij iiráacɨj a jéjreꞌ chájtaꞌ, aꞌáa tu joꞌréꞌnyej véjriꞌ játyeꞌ, tyej tyij jáahuoonyij joꞌtɨj jáaɨꞌrij tyaj huatyényuunyij ɨ Dios jimi. Aꞌáa tu ooráꞌsacaꞌ, tyatɨꞌɨj tyij huoꞌtéꞌexaa ɨ nyúucariaꞌraꞌ ɨ Dios aꞌɨ́ɨjma ɨ úucaa maj tyúusɨɨriaꞌcaꞌaj. 14 Sɨ́ɨj ɨ íitɨꞌ, aꞌyaa pu ántyapuaacaꞌaj tɨjɨn Lidia, Tiatira pu jáꞌmaꞌcan aꞌɨ́jna, cáanarij pu tyíꞌtoꞌracariaꞌaj tɨ tyíꞌnacamuaa. Aꞌɨ́ɨ pu ajta tyáꞌtzaahuatyaꞌcaꞌaj ɨ Dios jimi, aj puꞌij Dios jaatáꞌ tɨꞌij tyámuaꞌ tyáanamuaj jeꞌej tɨ tyíꞌxajtacaꞌaj aꞌɨ́jna ɨ Pablo. 15 Aj puꞌij huáɨꞌhuacaꞌ, majta néijmiꞌi ɨ ihuáamuaꞌmuaꞌ, ajta aꞌyan tyitaatajé aꞌɨ́jna ɨ Lidia tɨjɨn:

—Tɨpuaꞌaj aꞌyan tyajamuáꞌmiteerasteꞌej ɨ nyaj nyeríj jaꞌtzaahuatyeꞌ aꞌɨ́jcɨ ɨ tavástaraꞌ, siataꞌaj mujoꞌváꞌjuꞌun nyaj jamuán jóꞌnyaj jaꞌchej.

Aj puꞌij caꞌnyéjrij jɨmeꞌ taatajé.

16 Séej pu aꞌyan tyuꞌrɨ́j, tyatɨꞌɨj aꞌáa joojúꞌcaj joꞌtyaj tyiyeꞌixaꞌtyehuaꞌaj ɨ Dios, aꞌáa tu íjmueꞌestaj jaꞌantyinájchacaꞌ tɨ tyiyáaruꞌ tzajtaꞌ séjriaꞌcaꞌaj tɨ támuaꞌrej. Séecan pu jimi ajtyávaacaꞌaj tɨꞌij jéehua túmii huoꞌmuéꞌtɨsteꞌen. 17 Tɨꞌquij aꞌɨ́jna ɨ íitɨꞌ taatavén, aꞌáa pu jaꞌvéꞌjijhuasimaꞌaj tacújtaꞌ aꞌyan tɨjɨn:

—Aꞌmúumaj mu tyétyacaa mu jahuɨɨreꞌ ɨ Dios ɨ tɨ tajapuá jáꞌsejreꞌ aꞌyaa mu mij tyajáꞌmuaꞌixaatyeꞌ jeꞌej tɨ tyíɨꞌrij tɨ Dios tyajamuaatúꞌuunyiꞌ.

18 Áꞌtyeej tɨ aꞌyan tyihuojóꞌvajran, ꞌasta naꞌaj quee ɨ Pablo jatyúnaꞌvej, aj puꞌij ooréꞌnyeeriacaꞌ, tɨꞌquij aꞌyan tyaatajé aꞌɨ́jcɨ ɨ tyiyáaruꞌ tɨjɨn:

—Aꞌyaa nu tyíꞌmuaꞌijtyeꞌ aꞌɨ́jcɨ jitze maꞌcan ɨ Cɨríistuꞌ paj iirájraꞌnyij aꞌmújcɨj jitze mu íjmueꞌestaj.

Tɨꞌɨj aꞌyan tyaatajé, aj puꞌij iirájraa aꞌɨ́jcɨ ɨ íitaj tzajtaꞌ.

19 Majta aꞌɨ́ɨmaj ɨ maj tyéꞌijtyaꞌcaꞌaj ɨ íjmueꞌestaj, matɨꞌɨj jáamuaꞌreeriꞌ tɨquee cheꞌ jeꞌej tyíɨꞌriitacaꞌaj maj jaamuéꞌtɨn ɨ túmii aꞌɨ́jcɨ jimi, aj mu mij huoꞌvíviꞌ aꞌɨ́ɨjma ɨ Pablo majta ɨ Silas. Matɨꞌɨj mij huojoꞌvíꞌtɨj aꞌɨ́ɨjma jimi ɨ maj tyíꞌijta aꞌájna joꞌtɨj jaꞌrájtaꞌcuaj. 20 Matɨꞌɨj mij aꞌyan tyihuoꞌtéꞌexaaj ɨ juéesij tɨjɨn:

—Aꞌíimaj ɨ tyétyacaa, Israel maj jitze ajtyámaꞌcan, jéehua mu huaꞌjaaxɨejtyeꞌej iiyeꞌej maj huacháatɨmee. 21 Yiꞌráj mu tamuaꞌtyej tɨquee jeꞌej tyíɨꞌrij tyaj jaꞌantzaahuatyeꞌen, naꞌríij tyaj aꞌyan huárɨnyij ityáj ɨ tyaj Roma jitze ajtyámaꞌcan.

22 Matɨꞌɨj mij ɨ tyeɨ́tyee huoꞌtájaaxɨejviꞌriꞌ aꞌɨ́jcɨ ɨ Pablo, majta ɨ Silas, aj mu mij ɨ juéesij tyuꞌtaꞌíjtacaꞌ maj tyihuaꞌcáaꞌriꞌraxɨꞌɨn ɨ tyihuáꞌcaanaa, majta hueꞌriáꞌvaxɨꞌɨn. 23 Matɨꞌɨj jéehua huoꞌtyaváaxɨꞌɨj, aj mu mij hueꞌtyáanaj, majta jaataꞌíj ɨ tɨ tyíꞌchaꞌɨj tɨ huóꞌchaꞌɨɨn tyámuaꞌ naa. 24 Aj puꞌij aꞌɨ́jna ɨ maj tyéechaꞌɨɨraj, aꞌɨ́ɨ pu aꞌúun huojoꞌtyájto joꞌtɨj quee jáꞌɨꞌrij maj iiráꞌcɨɨnyej, ajta ɨ huáꞌɨɨcaj, aꞌáan pu aꞌnárujtyaꞌxɨj ɨ táabla jitze.

25 Aꞌtzáaj jéꞌtaꞌ tɨ́caꞌ, aꞌɨ́jna ɨ Pablo ajta ɨ Silas, móocheꞌ mu tyenyúusimaꞌcaj ɨ Dios jimi, majta tyíꞌchuiicacaꞌaj, majta ɨ séecan ɨ maj namiꞌhuacaꞌaj huaꞌ jamuán, aꞌɨ́ɨ mu huáꞌnamuajracaꞌaj, 26 tɨꞌɨj jiyeꞌtzín jɨmeꞌ huatóocaꞌtzɨj ɨ chuéj, ajta ɨ chiꞌij joꞌmaj jeꞌtyánamiꞌhuacaꞌaj, caꞌnyíin pu huatóocaꞌtzɨj. Aj puꞌij tyaꞌantácuunyixɨj joꞌmaj jeꞌtyánamiꞌhuacaꞌaj, ajta tyíꞌijtzaanyixɨj ɨ cadéenaj ɨ maj jɨn anajɨ́ꞌquiꞌhuajmaꞌcaaj ɨ maj námiꞌ. 27 Ajta aꞌɨ́jna ɨ tɨ tyíꞌchaꞌɨɨcaꞌaj, tɨꞌɨj huájɨj, aj puꞌij jaaséej tɨ arí tyaꞌantacúunyiꞌhuajmaꞌcaj joꞌtɨj tyejeꞌtyanámiꞌhuajmaꞌcaa, tɨꞌquij juchúun íjcutacaꞌ tɨꞌij huóojeꞌcaj, jiꞌnye aꞌyaa pu jaataꞌaj maj meríj iiráacɨj ɨ maj namiꞌhuacaꞌaj. 28 Ajta ɨ Pablo, aꞌyaa pu tyaatajé caꞌnyíin jɨmeꞌ tɨjɨn:

—Capáj asɨ́ɨj jeꞌej jaꞌuurej, yúꞌtyaj tyooj néijmiꞌi iiráatyij.

29 Aj puꞌij tɨéj huáhuo ɨ tɨ tyíꞌchaꞌɨɨcaꞌaj, tɨꞌquij huatéechisimaꞌaj ujoꞌtyájrupij joꞌmaj jáꞌnamiꞌhuacaꞌaj, aj puꞌij tyítunutacaꞌ aꞌájna véjriꞌ joꞌmaj joꞌtyúꞌuucaꞌaj aꞌɨ́jna ɨ Pablo, ajta ɨ Silas. 30 Tɨꞌquij huiꞌráaviꞌtɨj, aj puꞌij aꞌyan tyihuoꞌtaꞌíhuoꞌriꞌ tɨjɨn:

—¿Jiꞌnye náarɨnyij tɨꞌij Dios tyinaatúꞌuunyiꞌ?

31 Matɨꞌɨj mij aꞌyan tyaatéꞌexaa tɨjɨn:

—Ántzaahuatyeꞌ ɨ tavástaraꞌ aꞌɨ́jcɨ ɨ Jesús, aj pu ɨ Dios tyimuaatúꞌuunyiꞌraj, ajta aꞌɨ́ɨjma ɨ maj ajamuán ajaꞌchej.

32 Matɨꞌɨj mij jáaꞌixaa ɨ nyúucariaꞌraꞌ ɨ tavástaraꞌ aꞌɨ́jcɨ ɨ aꞌtɨ́j, majta aꞌɨ́ɨjma ɨ maj jamuán ajaꞌchej. 33 Aꞌáa puꞌuj tánaꞌaj aꞌtzáaj tɨ́caꞌ aꞌɨ́jna ɨ tɨ tyíꞌchaꞌɨɨcaꞌaj, aꞌɨ́ɨ pu huoꞌjóꞌsij ɨ maj tyíꞌpuejtyiꞌhuacaꞌaj, ajta jeꞌen huáɨꞌhuacaꞌ aꞌɨ́jna ɨ tɨ tyíꞌchaꞌɨɨcaꞌaj, majta ɨ maj jamuán ajaꞌchej. 34 Tɨꞌɨj ij huojoꞌvíꞌtɨj ɨ juchéj, aj puꞌij tyihuoꞌcueꞌej, ajta ɨ maj jamuán ajaꞌchej, jéehua mu huatóotyamuaꞌvej aꞌɨ́jcɨ jɨmeꞌ maj jaꞌantzaahuaj ɨ Dios.

35 Iiyaꞌ muꞌuj aꞌɨ́ɨmaj ɨ juéesij huoꞌtaꞌíj ɨ xantáaruꞌuj, aꞌyaa mu tyaatéꞌexaa aꞌɨ́jcɨ tɨ tyíꞌchaꞌɨɨcaꞌaj tɨ hueꞌrátoonyij aꞌɨ́jcɨ ɨ Pablo ajta Silas. 36 Aj puꞌij aꞌɨ́jna ɨ tɨ tyíꞌchaꞌɨj, aꞌyan tyaatéꞌexaa aꞌɨ́jcɨ ɨ Pablo tɨjɨn:

—Manaataꞌíj ɨ juéesij nyaj jamuiꞌrátoonyij, puꞌríj siaj juxáahuaj jóꞌcɨɨnyej.

37 Ajta aꞌɨ́jna ɨ Pablo, aꞌyaa pu tyihuoꞌtéꞌexaaj aꞌɨ́ɨjma ɨ maj tyíꞌchaꞌɨj tɨjɨn:

—Ityájma, ɨ tyaj romanos puéꞌeen, aꞌɨ́ɨ mu jéjristaꞌ taatyáavaxɨj tyeɨ́tyee tzajtaꞌ, majta quee xu tyiꞌtɨ́j taaꞌíhuoꞌraj jeꞌej tyaj tyiꞌtɨ́j jɨn tyityoꞌtyáꞌɨtzee, matɨꞌɨj mij teꞌtyáanaj. ¿Nyi ijíij meriꞌij támij jaxɨeꞌveꞌ maj tɨiꞌrátoonyij avíitzij jɨmeꞌ? Catu iiráajuꞌ, micheꞌ aꞌɨ́ɨmaj yeveꞌréꞌnyej mataꞌaj aꞌɨ́ɨmaj tɨiꞌrátoonyij.

38 Matɨꞌɨj mij ɨ xantáaruꞌuj aꞌyan tyihuoꞌtéꞌexaaj aꞌɨ́ɨjma ɨ juéesij jeꞌej tɨ tyuꞌtaxájtacaꞌ aꞌɨ́jna ɨ Pablo, aj mu mij tyámuaꞌ tyuꞌtátzɨɨn aꞌɨ́ɨmaj ɨ juéesij matɨꞌɨj jáamuaꞌreeriꞌ maj romanos jitze ajtyámaꞌcantacaꞌaj aꞌɨ́jna ɨ Pablo ajta ɨ Silas. 39 Matɨꞌɨj mij ujóꞌjuꞌ aꞌɨ́ɨmaj ɨ juéesij mej mij utyojoꞌtúuꞌuunyiꞌ huaꞌ jimi ɨ maj huaꞌpuaj, aj mu mij hueꞌrájtoo, majta huoꞌtaꞌíj maj eerácɨɨnyej aꞌájna a chájtaꞌ. 40 Majta aꞌɨ́ɨmaj ɨ maj huaꞌpuaj, aꞌɨ́ɨ mu iiráacɨj joꞌmaj jáꞌnamiꞌhuacaꞌaj, matɨꞌɨj mij aꞌáa jóꞌjuꞌ Lidia tɨ jaꞌchej, matɨꞌɨj huoꞌséeraj majta caꞌnyíjraꞌaj huoꞌtáꞌaj ɨ maj tyáꞌtzaahuatyeꞌ, aj mu mij joꞌcɨ́j.

17

Matɨꞌɨj tyúunyoꞌsiꞌij aꞌájna a Tesalónica

1 Matɨꞌɨj mij joꞌcɨ́j, aꞌɨ́jna ɨ Pablo ajta ɨ Silas, aꞌáa mu joꞌréꞌnyej chájtaꞌ tɨ aꞌyan tyajaꞌrájtyapuaj tɨjɨn Anfípolis, majta a tɨ aꞌyan tyajaꞌrájtyapuaj tɨjɨn Apolonia, matɨꞌɨj mij aꞌáa jaꞌráꞌaj chájtaꞌ tɨ aꞌyan tyajaꞌrájtyapuaj tɨjɨn Tesalónica, joꞌtɨj huaꞌ tyeyúuj jáꞌsejreꞌ aꞌɨ́ɨjma ɨ maj Israel jitze ajtyámaꞌcan. 2 Ajta aꞌɨ́jna ɨ Pablo aꞌyaa puꞌuj tyuꞌméj jeꞌej tɨ tyeyíꞌtɨhuaꞌaj tɨ tyihuóꞌmuaꞌtyej, aꞌúu pu joꞌtyájrupij huaꞌ tyeyúuj tzajtaꞌ, tɨꞌɨj aꞌyan atyojoꞌréꞌnyej aꞌájna xɨcáaraꞌ jitze matɨꞌɨj puaꞌaj jusoꞌpii, huéeicaj sáahuaj pu tyihuóꞌixaaj ɨ yuꞌxarij jitze.

3 Aꞌyaa pu tyihuáꞌixaatyaꞌcaꞌaj tɨ aꞌyan tyúuxɨeꞌveꞌ tɨ jajpuéetzij jáꞌraꞌnyij aꞌɨ́jna ɨ tɨ Dios jaꞌantyíhuoj, ajta tɨꞌɨj huamuɨ́ꞌ, aꞌyaa pu ajta tyúuxɨeꞌvaꞌcaꞌaj tɨ huatájuurej, aꞌyaa pu tyihuáꞌixaatyaꞌcaꞌaj tɨjɨn:

—Aꞌɨ́jna ɨ Jesús, ɨ nyaj jáꞌmuaꞌixaatyeꞌ aꞌɨ́ɨ pu aꞌɨ́ɨn puéꞌeen ɨ Cɨríistuꞌ.

4 Séecan mu tyáꞌantzaahuaj ɨ maj Israel jitze ajtyámaꞌcan, aj mu mij huoꞌjaahua aꞌɨ́jcɨ ɨ Pablo, majta ɨ Silas. Jéehua mu majta tyáꞌantzaahuaj ɨ maj griego puéꞌeen ɨ maj janaꞌmichej ɨ Dios, majta mueꞌtɨ́j ɨ úucaa ɨ maj jéetzeꞌ juxɨeꞌveꞌ. 5 Majta aꞌɨ́ɨmaj ɨ maj Israel jitze ajtyámaꞌcan, ɨ maj quee tyáꞌtzaahuatyaꞌcaꞌaj, aꞌɨ́ɨ mu huápuɨꞌɨj huáꞌanchueerej, matɨꞌɨj mij séecan tyísɨɨ ɨ maj jeꞌej puaꞌaj tyíꞌtyetyeɨtyee ɨ maj ámanaꞌaj huacɨꞌɨj, mataꞌaj mij caꞌnyíjraꞌaj huoꞌtáꞌan ɨ tyeɨ́tyee mej mij huatanyínyuꞌcaj. Aj mu mij aꞌáa jóꞌjuꞌ joꞌtɨj Jasón jaꞌchej, aꞌɨ́j mu mij huáhuo ɨ Pablo, majta ɨ Silas, mej mij huiꞌráviꞌtɨj, majta tyuꞌtátuireꞌen ɨ tyeɨ́tyee jimi. 6 Ajta matɨꞌɨj quee huoꞌtyoj aꞌɨ́ɨjma ɨ maj huaꞌpuaj, aꞌɨ́j mu mij joꞌjáj ɨ Jasón, majta séecan ɨ maj tyáꞌtzaahuatyeꞌ, aꞌɨ́ɨjma mu jimi ahuojóotoj ɨ maj tyityatatyíj a chájtaꞌ, majta aꞌyan tyityeꞌentyijíihua tɨjɨn:

—Aꞌíimaj ɨ tyétyacaa ɨ maj tyiꞌjaaxɨejtaj néijmiꞌqueꞌ ɨ cháanacaj japua, aꞌɨ́j mu jɨn meríj majta yaráꞌaj, 7 ajta aꞌɨ́jna ɨ Jasón, tyámuaꞌ pu tyihuoꞌtyéeje ɨ juchéj, néijmiꞌi mu aꞌɨ́ɨmaj quee aꞌyan rɨcɨj jeꞌej tɨ tyíꞌijta ɨ tajtúhuan, jiꞌnye aꞌyaa mu tyíꞌxaj tɨ sɨ́ɨj ajtáhuaꞌaj tyíꞌijta, aꞌtɨ́j tɨ aꞌyan ántyapuaj tɨjɨn Jesús.

8 Matɨꞌɨj aꞌɨ́ɨjma huánamuajriꞌ, jeꞌej mu puaꞌaj tyityoꞌtóomuajtyacaꞌ ɨ tyeɨ́tyee, majta ɨ maj tyityatatyíj. 9 Aj puꞌij ɨ Jasón, majta ɨ séecan, túmii mu tyuꞌtáꞌ aꞌɨ́ɨjma jimi ɨ maj tyityatatyíj, aj mu mij huoꞌtátoo.

Matɨꞌɨj aꞌáa joꞌtyúꞌuucaꞌaj a Berea aꞌɨ́jna ɨ Pablo ajta ɨ Silas

10 Tɨ́caꞌ mu ɨ maj tyáꞌtzaahuatyeꞌ huoꞌtaꞌítyacaꞌ aꞌɨ́jcɨ ɨ Pablo majta ɨ Silas, mej mij jiyeꞌtzín jóꞌcɨɨnyej aꞌájna chájtaꞌ tɨ aꞌyan tyajaꞌrájtyapuaj tɨjɨn Berea, matɨꞌɨj aꞌáa jaꞌráꞌaj, aj mu mij aꞌúu joꞌtyájrupij huaꞌ tyeyúuj tzajtaꞌ aꞌɨ́ɨjma ɨ maj Israel jitze ajtyámaꞌcan. 11 Aꞌɨ́ɨmaj ɨ maj Berea jaꞌchej, jéetzeꞌ mu tyámuaꞌ naa tyíꞌtyetyeɨɨtyeristacaꞌaj mequee aꞌɨ́ɨmaj ɨ maj Tesalónica huacháatɨmaꞌcaa, naa mu tyámuaꞌ tyaꞌancuriáaꞌ ɨ nyúucarij, aꞌnáj tɨnaꞌaj mu jahuoocaꞌaj ɨ yuꞌxarij jitze mej mij jáamuaꞌreej tɨpuaꞌaj aꞌyan tyiꞌjaꞌyájnatan jeꞌej maj tyihuáꞌmuaꞌtyajcaꞌaj. 12 Aꞌɨ́j mu jɨn mueꞌtɨ́j tyáꞌantzaahuaj, majta mueꞌtɨ́j ɨ griego maj jitze ajtyámaꞌcan, aꞌɨ́ɨ mu majta tyáꞌantzaahuaj ɨ úucaa maj jéehua juxɨeꞌveꞌ, majta ɨ tyétyacaa. 13 Majta ɨ Israel maj jitze ajtyámaꞌcan, Tesalónica maj jáꞌchajcaꞌaj, matɨꞌɨj jáamuaꞌreeriꞌ tɨ ɨ Pablo huáꞌixaatyaꞌcaꞌaj ɨ nyúucariaꞌraꞌ ɨ Dios aꞌájna a Berea, aj mu mij aꞌáa jóꞌjuꞌ, matɨꞌɨj mij huatyóohuij maj caꞌnyíjraꞌaj huoꞌtáꞌan ɨ tyeɨ́tyee mej mij huaꞌaj jaaxɨejtyeꞌen. 14 Majta aꞌɨ́ɨmaj ɨ maj tyáꞌtzaahuatyeꞌ, aꞌɨ́ɨ mu quee áꞌtyeej, jeꞌen mu jaataꞌítyacaꞌ ɨ Pablo tɨꞌij jóꞌraꞌnyij aꞌájna a tɨ jaꞌvaꞌástɨmee ɨ jájtyij tɨ veꞌéj, ajta aꞌɨ́jna ɨ Silas, ajta ɨ Timoteo, aꞌáa mu joꞌtyáꞌɨtzee aꞌájna a Berea. 15 Majta ɨ maj Pablo jamuán huajúꞌcaꞌaj, aꞌɨ́ɨ mu jamuán ujóꞌjuꞌ aꞌájna chájtaꞌ tɨ aꞌyan tyajaꞌrájtyapuaj tɨjɨn Atenas. Matɨꞌɨj támij huariáꞌcɨj, ajta ɨ Pablo aꞌyaa pu tyihuoꞌtáhuaviiriꞌ maj aꞌyan tyaatéꞌexaatyeꞌen aꞌɨ́jcɨ ɨ Silas majta ɨ Timoteo maj jiyeꞌtzín ujaꞌráꞌcɨɨnyej aꞌájna a Atenas.

Tɨꞌɨj Pablo aꞌáa joꞌtyávaacaꞌaj a Atenas

16 Tɨꞌɨj Pablo óocheꞌ huaꞌchoꞌvaꞌcaj aꞌájna a Atenas, jéehua pu tyinyúꞌcacaꞌ ɨ jutzájtaꞌ aꞌɨ́jna jɨmeꞌ tɨ huoꞌséj ɨ huaꞌ dioosij ɨ maj iiratyéꞌtyaꞌajmaꞌcaa néijmiꞌqueꞌ a chájtaꞌ. 17 Aꞌɨ́j pu jɨn ɨ Pablo tyihuáꞌixaatyaꞌcaꞌaj huaꞌ tyeyúuj tzajtaꞌ aꞌɨ́ɨjma ɨ maj Israel jitze ajtyámaꞌcan, ajta ɨ séecan jamuán ɨ Dios maj naꞌmichej. Aꞌnáj tɨnaꞌaj pu tyihuáꞌixaatyaꞌcaꞌaj aꞌɨ́ɨjma ɨ maj aꞌáa joꞌtyúꞌuucaꞌaj aꞌájna joꞌtɨj tyajaꞌtuíihuaj táꞌyiꞌij. 18 Séecan mu aꞌáa joꞌtyúꞌuucaꞌaj ɨ maj tyúumuaꞌtyej ɨ maj aꞌyan huaꞌtamuáꞌmuaj tɨjɨn epicúreos, majta séecan estoicos maj huaꞌtamuáꞌmuaj, aꞌɨ́ɨ mu mij huatyóohuij maj tyuꞌxáj aꞌɨ́jcɨ jamuán ɨ Pablo. Séecan mu mij aꞌyan tyíꞌxajtacaꞌaj tɨjɨn:

—¿Jiꞌnye tyíꞌxaj mu tɨ jéehua tyiꞌtyáxajta?

Majta séecan aꞌyan tɨjɨn:

—Cuxáa tyíꞌtaꞌixaatyeꞌ séej jɨmeꞌ ɨ nyúucarij tɨ séej Dios jimi jáꞌmaꞌcan.

Aꞌyaa mu tyíꞌxajtacaꞌaj, jiꞌnye Pablo pu tyihuáꞌixaatyaꞌcaꞌaj aꞌɨ́jcɨ jitze maꞌcan ɨ Jesús, ajta jeꞌej maj tyityaatájuurij. 19 Matɨꞌɨj mij yoꞌvíꞌtɨj aꞌájna joꞌmaj jóosɨꞌrihuaꞌaj a tɨ aꞌyan tyajaꞌrájtyapuaj tɨjɨn Areópago, aꞌyaa mu tyaataꞌíhuoꞌriꞌ tɨjɨn:

—¿Nyi jeꞌej tyíɨꞌrij tyaj jáamuaꞌreej tyiꞌtɨ́j tɨ puéꞌeen mu paj jájcuan tyíꞌtamuaꞌtyej? 20 Jiꞌnye petyíꞌtaꞌixaatyeꞌ tyiꞌtɨ́j jɨmeꞌ tyej quee yóꞌitej, tyáꞌxɨeꞌveꞌ tyaj jáamuaꞌreej jeꞌej tɨ huatóomuaꞌaj ɨ nyúucarij.

21 Majta néijmiꞌi ɨ maj Atenas jáꞌmaꞌcan, majta ɨ maj séej chuéj japua jáꞌmaꞌcan ɨ maj meríj aꞌáa joꞌcháatɨmaꞌcaa a Atenas, aꞌɨ́j mu namuajracaꞌaj majta tyuuꞌixáatyeꞌej jeꞌej tɨ jájcuan tyiꞌtɨ́j rɨcɨj.

22 Aj puꞌij Pablo ajeꞌtaꞌ huatyéechaxɨj huaꞌ tzajtaꞌ ɨ maj ajaꞌtyúusɨɨriaꞌcaꞌaj aꞌájna a Areópago, tɨꞌquij aꞌyan tyuꞌtaxájtacaꞌ tɨjɨn:

—Muaꞌaj Atenas siaj jáꞌmaꞌcan, aꞌyaa nu tyajaꞌmuasej siaj jéehua huáꞌtzaahuatyeꞌ ɨ judioosij tyámuaꞌ. 23 Jiꞌnye nyatɨꞌɨj majoꞌchaꞌcanyaꞌaj joꞌsiaj jóosɨꞌrii, séej nu huaséj tɨ jitzán aꞌyan tyéꞌyuꞌsiꞌ tɨjɨn: “Tyámuaꞌ tu tyaꞌtáꞌcaa ɨ Dios tyaj quee jamuaꞌtyej.” Aꞌɨ́jcɨ ɨ siaj quee jamuaꞌtyej, tyámuaꞌ xu tyaꞌtáꞌcaa, aꞌɨ́j nu nyij nyáaj jamuaatéꞌexaatyeꞌej.

24 ’Aꞌɨ́jna ɨ Dios ɨ tɨ jaatyátaahuacaꞌ ɨ cháanacaj tyaj japuan séejreꞌ, ajta néijmiꞌi ɨ tɨ íiyan tyíꞌsejreꞌ, aꞌɨ́ɨ pu aꞌɨ́ɨn puéꞌeen ɨ tɨ tyíꞌijta néijmiꞌqueꞌ u tajapuá, ajta néijmiꞌqueꞌ ɨ cháanacaj japua. Capu aꞌyun chej ɨ Dios íiyuꞌuj tyeyúuj tzajtaꞌ ɨ tyétyacaa maj jaatyátaahuacaꞌ. 25 Capu aꞌyan tyúuxɨeꞌveꞌ maj tyiꞌtɨ́j jɨn jahuɨɨriaꞌaj, jiꞌnye aꞌɨ́ɨ pu néijmiꞌcaa tatáꞌcaa tyej tyij júurij táꞌraꞌnyij, ajta tatáꞌcaa ɨ áacaj tyej tyij ucayáatɨyiꞌcan, ajta tyitatáꞌcaa néijmiꞌi ɨ tɨ tyitáꞌɨtziityeꞌ.

26 ’Aꞌyaa pu ɨ Dios jáaruuj maj séej manaꞌaj jitze eerányej ɨ tyáataj néijmiꞌi ɨ tyeɨ́tyee, mej mij néijmiꞌqueꞌ séjreꞌej íiyan ɨ cháanacaj japua. Ajta aꞌyan tyihuoꞌxáꞌpuɨꞌɨntariꞌtzej aꞌchu maj áꞌtɨjtɨꞌreꞌen, ajta joꞌmaj joꞌcháatɨmeꞌnyij. 27 Siataꞌaj sij jáahuoonyij ɨ Dios, siaj sij jáatyoonyij, capu ajta mujaꞌ ɨmuáj jáꞌsejreꞌ ityájma jimi. 28 Aꞌyaa pu tyíꞌeen, jiꞌnye aꞌɨ́j tu jimi júurij ɨ Dios, tyej tyij mahuacɨ́ꞌcaꞌan, tyej tyij tyajta séjreꞌej, matɨꞌɨj majta aꞌɨ́ɨmaj ɨ maj tyíꞌchuicacaa muaꞌajmaj jimi, ɨ maj aꞌyan tyuꞌtaxájtacaꞌ tɨjɨn: “Ityáj tu tyajta ɨ Dios jitze eerámaꞌcan.” 29 Jiꞌnye ityáj tu ɨ Dios jitze eerámaꞌcan, capu ij juxɨeꞌveꞌ tyaj aꞌyan tyíꞌmuaꞌajcaj tɨ Dios ooroj jɨn taavijhua, nusu ɨ pláataj jɨmeꞌ, nusu tyetyéj jɨmeꞌ. Capu aꞌyan een tɨꞌɨj tyiꞌtɨ́j ɨ maj jaatyátaahuacaꞌ ɨ tyeɨ́tyee jeꞌej maj yeꞌej tyéejtyoj ɨ jumuaꞌtzíiraꞌaj jɨmeꞌ. 30 Aꞌnáj ɨmuáj capu ɨ Dios huoꞌxɨ́jtyej ɨ tyeɨ́tyee maj quee jamuaꞌreeriacaꞌaj jeꞌej tɨ tyúuxɨeꞌvaꞌcaꞌaj, ajta ijíij pu aꞌɨ́ɨn huáꞌijtyeꞌ néijmiꞌcaa ɨ tyeɨ́tyee maj tyáꞌantzaahuatyeꞌen jimí ɨ Dios. 31 Jiꞌnye ɨ Dios puꞌríj jaataxájtacaꞌ aꞌnáj tɨ huáꞌxɨjtyeꞌen néijmiꞌcaa ɨ tyeɨ́tyee, aꞌɨ́ɨ pu huáꞌxɨjtyeꞌen aꞌɨ́jna ɨ aꞌtɨ́j ɨ Dios tɨ arí jaꞌantyíhuoj, ajta arí huoꞌtaséjra tɨ aꞌyan tyiꞌjaꞌyájna aꞌɨ́jcɨ jɨmeꞌ tɨ jaatájuurityej.

32 Matɨꞌɨj jáanamuajriꞌ maj huatájuurij ɨ muɨꞌchítyee, séecan mu jaatyáxaahuatacaꞌ, majta séecan aꞌyan tɨjɨn:

—Aꞌyaa tu tyáꞌxɨeꞌveꞌ paj pajtáhuaꞌaj tyitáaꞌixaatyeꞌen aꞌíjcɨ jɨmeꞌ.

33 Aj puꞌij ɨ Pablo iirájraa joꞌmaj jóosɨɨriaꞌcaꞌaj. 34 Séecan mu ɨ tyeɨ́tyee jamuán ujóꞌjuꞌ, majta tyáꞌantzaahuaj. Aꞌyaa pu sɨ́ɨj ántyapuaacaꞌaj tɨjɨn Dionisio, ɨ tɨ huaꞌ jitze ajtyámaꞌcantacaꞌaj aꞌájna a Areópago, ajta sɨ́ɨj ɨ íitɨꞌ tɨ aꞌyan ántyapuaj tɨjɨn Dámaris, majtáhuaꞌaj séecan ɨ maj majta tyáꞌantzaahuaj.

18

Tɨꞌɨj Pablo aꞌáa joꞌtyávaacaꞌaj aꞌájna a Corinto

1 Tɨꞌquij téꞌej ɨ Pablo iirájraa aꞌájna a Atenas, aj puꞌij aꞌáa jaꞌráꞌaj chájtaꞌ tɨ aꞌyan tyajaꞌrájtyapuaj tɨjɨn Corinto. 2 Aꞌáa pu séej joꞌtyoo tɨ Israel jitze ajtyámaꞌcan tɨ aꞌyan ántyapuaj tɨjɨn Aquila, aꞌáa pu jáꞌmaꞌcan chuéj japua tɨ aꞌyan tyajaꞌrájtyapuaj tɨjɨn Ponto. Aꞌɨ́jna ɨ Aquila, ajta ɨ ɨ́ɨraꞌraꞌan tɨ aꞌyan ántyapuaj tɨjɨn Priscila, aꞌɨ́ɨ mu aꞌáa jaꞌráacɨj aꞌájna a Italia, jiꞌnye aꞌyaa pu tyuꞌtaꞌíjtacaꞌ aꞌɨ́jna ɨ Claudio ɨ tɨ vaꞌcán jɨn tyíꞌijta ɨ romanos jimi, maj iiráꞌcɨɨnyej néijmiꞌi ɨ maj Israel jitze ajtyámaꞌcan. Ajta aꞌɨ́jna ɨ Pablo, aꞌɨ́ɨ pu uhuojoꞌváꞌmuaariacaꞌ, 3 ajta aꞌyan chaꞌtaj naꞌaj tyíꞌmuarɨeꞌcaꞌaj tɨꞌɨj aꞌɨ́jna ɨ Aquila, ajta ɨ Priscila. Aꞌɨ́j pu jɨn huaꞌ jamuán ajoꞌtyáꞌɨtzee, mej mij néijmiꞌi tyuꞌmuárɨeꞌen. 4 Ajta aꞌnáj tɨnaꞌaj matɨꞌɨj puaꞌaj jusoꞌpihuaꞌaj, aꞌúu pu jaꞌtányinyiicaꞌaj huaꞌ tyeyúuj tzajtaꞌ, joꞌtɨj tyihuajaꞌixaꞌtyahuaꞌaj tɨꞌij huaꞌantyimueꞌtɨn aꞌɨ́ɨjma ɨ maj Israel jitze ajtyámaꞌcan, ajta ɨ maj séej chuéj japua jáꞌmaꞌcan.

5 Matɨꞌɨj aráꞌaj aꞌɨ́jna ɨ Silas ajta ɨ Timoteo Macedonia maj jaꞌráacɨj, Pablo pu huatyóochej tɨ aꞌnáj tɨnaꞌaj tyihuóꞌixaatyeꞌen ɨ yuꞌxarij jitze, ajta tyámuaꞌ tyihuáꞌixaatyaꞌcaꞌaj aꞌɨ́ɨjma ɨ maj Israel jitze ajtyámaꞌcan, tɨ ɨ Jesús aꞌɨ́ɨn puéꞌeen ɨ Cɨríistuꞌ. 6 Majta aꞌɨ́ɨmaj camu jaxɨeꞌvaꞌcaꞌaj maj jáanamuaj, aꞌɨ́j mu jɨn huatyóohuij maj jeꞌej puaꞌaj tyéjeeve, aj puꞌij Pablo tyuꞌtacáꞌtzɨj ɨ tyúucaanaa mej mij jáamuaꞌreej tɨjɨn moꞌtyáꞌɨtzee ɨ Dios jimi, aꞌyaa pu tyihuoꞌtéꞌexaaj tɨjɨn:

—Muaꞌaj xu jujɨ́ɨmuaꞌaj puéꞌeenyeꞌej xáꞌjuꞌun tɨꞌɨj jamuaꞌantyíaꞌsej ɨ puéjtzij, canu nyáaj. Ajta ijíij tɨ yujoꞌqueꞌtɨj jaꞌmej, huaꞌ jimi nu joꞌmaꞌaj naꞌmej ɨ maj séej chuéj japua jáꞌmaꞌcan.

7 Aj puꞌij iirájraa u huaꞌ tyeyúuj tzajtaꞌ tɨꞌquij aꞌáa jaꞌráꞌaj joꞌtɨj jaꞌchej aꞌtɨ́j tɨ aꞌyan ántyapuaj tɨjɨn Justo. Aꞌɨ́ɨ pu tyáꞌtzaahuatyaꞌcaꞌaj ɨ Dios jimi, ajta avéjriꞌ jáꞌchajcaꞌaj joꞌtɨj ɨ tyeyúuj joꞌtyéjvee. 8 Ajta aꞌɨ́jna ɨ Crispo, ɨ tɨ tyíꞌijta u tyeyúuj tzajtaꞌ, aꞌɨ́ɨ pu tyáꞌantzaahuaj ɨ tavástaraꞌ jimi, majta néijmiꞌi ɨ ihuáamuaꞌmuaꞌ. Majta mueꞌtɨ́j ɨ maj Corinto joꞌcháatɨmaꞌcaa, matɨꞌɨj jáanamuajriꞌ ɨ nyúucarij, metyáꞌantzaahuaj matɨꞌɨj mij huáɨꞌhuacaꞌ. 9 Aꞌtzáaj tɨ́caꞌ, tavástaraꞌ pu huataséjre aꞌɨ́jcɨ jimi ɨ Pablo, aꞌyaa pu tyaatéꞌexaa tɨjɨn:

—Capáj tyíꞌtzɨɨnyeꞌej, póocheꞌ paj huaꞌixáatyaꞌaj ɨ nyúucarij, capáj jaꞌantyápuaꞌcɨtacareꞌen. 10 Jiꞌnye nyáaj nu ajamuán yésejreꞌ, capu aꞌtɨ́j muaꞌantyimuéꞌtɨj, tɨꞌij puéjtzij muaatáꞌan, majta jéehua ɨ nyetyeɨ́ɨtyeristyamuaꞌ yésejreꞌ iiyeꞌej chájtaꞌ. 11 Aꞌɨ́j pu jɨn ɨ Pablo séej nyinyiꞌraꞌaj japuan jéꞌtaꞌ aꞌáa jáꞌtyeej aꞌájna a Corinto, huaꞌmuaꞌtyáaj aꞌɨ́jcɨ ɨ nyúucariaꞌraꞌ ɨ Dios.

12 Tɨꞌɨj ɨ Galión tyiꞌtyávaacaꞌaj tajtúhuan jɨmeꞌ aꞌájna a tɨ aꞌyan tyajaꞌrájtyapuaj tɨjɨn Acaya, ɨ maj Israel jitze ajtyámaꞌcan, aꞌɨ́ɨ mu tyinyínyuꞌcacucaꞌ aꞌɨ́jcɨ jimi ɨ Pablo, matɨꞌɨj mij yoꞌjáj ɨ juéesij jimi. 13 Aj mu mij aꞌyan tyaatéꞌexaa ɨ tajtúhuan tɨjɨn:

—Aꞌíjna ɨ tyáatɨꞌ, aꞌíi pu huáꞌmuaꞌtyej ɨ tyeɨ́tyee mej mij seequéj tyáꞌnaꞌmicheꞌen ɨ Dios, maꞌajta quee aꞌyan tyitatáꞌcaa ɨ tayiꞌráj tyaj aꞌyan rɨjcaj.

14 Puꞌríj tɨn tyuꞌtaxáatajcheꞌ aꞌɨ́jna ɨ Pablo, tɨꞌɨj ɨ Galión aꞌyan tyihuoꞌtéꞌexaaj aꞌɨ́ɨjma ɨ maj Israel jitze ajtyámaꞌcan tɨjɨn:

—Tɨpuaꞌaj tyiꞌtɨ́j jeꞌej huáꞌuurenyijcheꞌ, naꞌríij aꞌtɨ́j huajéꞌcatajcheꞌ, aj nu xaa jaꞌmuanamuáarajcheꞌ muaꞌajmaj mu siaj Israel jitze ajtyámaꞌcan, 15 ajta nyúucarij naꞌaj puéꞌeen ɨ siaj jɨn tyíꞌijta, aꞌyaa pu tyiꞌtyéevijtɨj siaj jujɨ́ɨmuaꞌaj sianaꞌaj joꞌxáꞌpuɨꞌɨntareꞌen, jiꞌnye canu nyáaj jáꞌxaꞌpuɨꞌɨntareꞌ aꞌíjcɨ ɨ nyúucarij.

16 Tɨꞌɨj ij ɨ Galión tyuꞌtaꞌíjtacaꞌ maj néijmiꞌcaa iiráꞌityej aꞌájna joꞌmaj jóosɨꞌrihuaꞌaj ɨ juéesij. 17 Aj mu mij néijmiꞌi jaatyéeviꞌ aꞌɨ́jcɨ ɨ Sóstenes ɨ tɨ tyíꞌijta u tyeyúuj tzajtaꞌ, matɨꞌɨj mij jaatyáavaxɨj jɨɨsaꞌpuaj ɨ tajtúhuan. Ajta aꞌɨ́jcɨ ɨ Galión, capu jitzán juxɨéꞌvaꞌcaꞌaj.

Tɨꞌɨj ɨ Pablo ajtáhuaꞌaj aꞌáa joꞌmej a Antoquíia

18 Ajta ɨ Pablo tyámuaꞌ pu óocheꞌ tyéꞌtyee aꞌájna Corinto. Tɨꞌquij huoꞌtatyójtyej ɨ juꞌihuáamuaꞌ, ajta jeꞌen báarcuj jitze atyájraa, aꞌɨ́ɨjma jamuán ɨ Priscila ajta ɨ Aquila. Matɨꞌɨj mij antacɨ́j aꞌájna séej chuéj japua tɨ aꞌyan tyajaꞌrájtyapuaj tɨjɨn Siria. Tɨꞌɨj quee xu ujaꞌrayiꞌváacaj aꞌájna a Cencrea, aj puꞌij ahuóosisaaxɨj tɨꞌij aróoꞌastej tyiꞌtɨ́j tɨ jɨn atóoraj. 19 Matɨꞌɨj aꞌáa jaꞌráꞌaj aꞌájna chájtaꞌ tɨ aꞌyan tyajaꞌrájtyapuaj tɨjɨn Éfeso, aꞌáa pu ɨ Pablo huojoohuáꞌxɨj aꞌɨ́ɨjma ɨ Priscila ajta ɨ Aquila, tɨꞌquij u tyeyúuj tzajtaꞌ joꞌtyájrupij, ajta jeꞌen tyihuóꞌixaaj aꞌɨ́ɨjma ɨ maj Israel jitze ajtyámaꞌcan ɨ maj aꞌúun jóosɨꞌrihuaꞌaj. 20 Aꞌɨ́ɨ mu mij jaatáhuaviiriꞌ tɨ jéetzeꞌ áꞌtyeeviꞌ huaꞌ jamuán, ajta capu otyóocaꞌan. 21 Aj puꞌij huoꞌtatyójtyej, aꞌyaa pu tɨjɨn:

—Tɨpuaꞌaj ɨ Dios aꞌyan tyáꞌxɨeꞌveꞌej, nyajtáhuaꞌaj nu yajamuarámuaarij.

Tɨꞌquij ɨ Pablo ɨ báarcuj jitze atyájraa, aj puꞌij jóꞌraa. 22 Tɨꞌɨj ij aꞌáa jaꞌráꞌaj chájtaꞌ tɨ aꞌyan tyajaꞌrájtyapuaj tɨjɨn Cesarea, ajta jeꞌen aꞌáa joꞌréꞌnyej a Jerusalén, tɨꞌij huoꞌtatyójtyeꞌen ɨ maj tyeyúuj tzajtaꞌ jusɨꞌrii, aj puꞌij téꞌej aꞌáa joꞌmej a Antoquíia. 23 Aꞌtzúj aꞌtyéeviꞌcaj, aj puꞌij téꞌej jájcuan iirájraa, tɨꞌij aꞌáa jaꞌtanyéj joꞌtɨj jaꞌchájtaꞌnajmee a tɨ aꞌyan tyajaꞌrájtyapuaj tɨjɨn Galacia, ajta a tɨ aꞌyan tyajaꞌrájtyapuaj tɨjɨn Frigia. Aꞌɨ́ɨ pu caꞌnyíjraꞌaj huaꞌtáꞌcariaꞌaj néijmiꞌcaa ɨ maj tyáꞌtzaahuatyeꞌ.

Tɨꞌɨj Apolo tyihuóꞌixaaj aꞌájna a Éfeso

24 Aꞌáa pu aꞌnáj sɨ́ɨj joꞌréꞌnyej Israel tɨ jitze ajtyámaꞌcan, aꞌyaa pu ántyapuaj tɨjɨn Apolo, aꞌáa pu jáꞌchajcaꞌaj chájtaꞌnaj jitze tɨ aꞌyan tyajaꞌrájtyapuaj tɨjɨn Alejandría. Tyámuaꞌ pu tyeeyíꞌtɨhuaꞌaj tɨ tyihuóꞌixaatyeꞌen, ajta tyámuaꞌ tyiyoꞌiteecaꞌaj jeꞌej tɨ tyéꞌyuꞌsiꞌ ɨ yuꞌxarij jitze. 25 Naa pu tyúꞌmuaꞌreeriacaꞌaj jeꞌej tɨ tyáꞌxɨeꞌveꞌ ɨ tavástaraꞌ, ajta naa tyuutyámuaꞌveꞌej tyihuáꞌixaatyacaꞌaj, tyámuaꞌ pu tyihuáꞌmuaꞌtyajcaꞌaj aꞌɨ́jcɨ jitze maꞌcan ɨ Jesús, ajta aꞌɨ́j puꞌuj muaꞌreeriacaꞌaj ɨ tɨ jɨn ɨ Juan huoꞌɨɨriꞌ. 26 Aꞌɨ́ɨ pu huatyóochej tɨ tyihuóꞌixaatyeꞌen u tyeyúuj tzajtaꞌ naa tyuꞌtoocuaꞌnyéej, matɨꞌɨj jáanamuajriꞌ, aꞌɨ́jna ɨ Priscila ajta ɨ Aquila, aꞌɨ́ɨ mu jaatajé tɨꞌij uhuojoꞌváꞌmuaarej, aj mu mij jéetzeꞌ tyámuaꞌ tyaatáꞌiteeriꞌ jeꞌej tɨ tyáꞌxɨeꞌveꞌ ɨ tavástaraꞌ. 27 Ajta tɨꞌɨj ɨ Apolo arí joꞌyiꞌmuɨ́ɨcaj aꞌájna a Acaya, aꞌɨ́ɨ mu ɨ maj tyáꞌtzaahuatyeꞌ canyíjraꞌaj jaatáꞌ, aj mu mij yuꞌxarij huoꞌtaꞌítyiꞌriꞌ ɨ maj tyáꞌtzaahuatyeꞌ ɨ maj aꞌáa jaꞌchej, mataꞌaj mij tyámuaꞌ tyeetyéjeevej. Tɨꞌɨj aꞌáa jaꞌráꞌaj aꞌájna a Acaya, tyámuaꞌ pu tyihuoꞌtyáhuɨɨ aꞌɨ́ɨjma ɨ tɨ Dios huoꞌtaꞌ juxɨéꞌviꞌraꞌ jɨmeꞌ mej mij tyáꞌantzaahuatyeꞌen. 28 Jiꞌnye aꞌyaa pu tyihuaꞌráaje ɨ tyeɨ́tyee ɨ maj Israel jitze ajtyámaꞌcan, ajta ɨ yuꞌxarij jitze pu huoꞌtaséjra tɨ Jesús aꞌɨ́ɨn puéꞌeen ɨ Cɨríistuꞌ.

19

Tɨꞌɨj Pablo aꞌáa joꞌtyávaacaꞌaj a Éfeso

1 Tɨꞌɨj ooj ɨ Apolo aꞌáa joꞌtyávaacaꞌaj aꞌájna a Corinto, Pablo pu huáraa muiꞌcaquéj tɨꞌɨj naꞌaj tyiꞌchájtaꞌnajmee aꞌáa tɨ huatacaꞌaj a Asia. Tɨꞌɨj ij téꞌej aꞌáa jaꞌráꞌaj aꞌájna a Éfeso, joꞌtɨj jéehua huojoꞌtyoj ɨ maj tyáꞌtzaahuatyeꞌ. 2 Aꞌyaa pu tyihuoꞌtaꞌíhuoꞌriꞌ tɨjɨn:

—¿Nyi siaꞌancuriáaꞌ ɨ júuricamaꞌraꞌ ɨ Dios siatɨꞌɨj tyáꞌantzaahuaj?

Matɨꞌɨj mij aꞌyan tyaatéꞌexaa tɨjɨn:

—Catu maꞌyáꞌnamuajracaꞌaj maj jaxajta ɨ júuricamaꞌraꞌ ɨ Dios.

3 Aj puꞌij ɨ Pablo aꞌyan tyihuoꞌtaꞌíhuoꞌriꞌ tɨjɨn:

—¿Aꞌtanyíj nyúucaritzeꞌ xáaɨꞌhuacaꞌ?

Matɨꞌɨj mij aꞌyan tyaatéꞌexaa tɨjɨn:

—Aꞌɨ́j tu nyúucaritzeꞌ huáɨꞌhuacaꞌ ɨ Juan.

4 Pablo pu aꞌyan tyihuoꞌtéꞌexaaj tɨjɨn:

—Juan pu huoꞌɨɨriꞌ ɨ tyeɨ́tyee mej mij seequéj tyúꞌmuaꞌtyij ɨ jutzájtaꞌ, ajta aꞌɨ́ɨ pu huáꞌixaatyaꞌcaꞌaj maj tyáꞌantzaahuatyeꞌen aꞌɨ́jcɨ jimi ɨ tɨ ooj uvéꞌnyesij majcaꞌhuáyee, aꞌɨ́ɨ pu aꞌɨ́ɨn puéꞌeen ɨ Jesús.

5 Matɨꞌɨj jáanamuajriꞌ, aj mu mij huáɨꞌhuacaꞌ nyúucaritzeꞌ ɨ Jesús. 6 Ajta tɨꞌɨj ɨ Pablo huaꞌváꞌmuarɨeꞌxɨj ɨ huaꞌ muꞌúutzeꞌ, aj puꞌij ɨ júuricamaꞌraꞌ ɨ Dios huatyáꞌɨtzee huaꞌ tzajtaꞌ. Matɨꞌɨj mij huatyóohuij maj tyuꞌxáj nyúucarij jɨmeꞌ ɨ maj quee xu jaayíꞌtɨhuaꞌaj, majta maj tyuꞌtaxáj ɨ Dios jitze maꞌcan. 7 Aꞌyaa mu aꞌchu tamuáamuataꞌ japuan huaꞌpuaj ɨ tyétyacaa aráꞌaxcaa.

8 Huéeicaj máxcɨrɨeꞌ pu áꞌtyeej tɨ ɨ Pablo ujaꞌtáꞌnyinyiicaꞌaj huaꞌ tyeyúuj tzajtaꞌ, joꞌtɨj tyihuajaꞌixaatyaꞌcaꞌaj quee tyíꞌtzɨɨnyeꞌej, ajta huaꞌtyámueꞌtɨsimaꞌaj ɨ tyeɨ́tyee aꞌɨ́jcɨ jɨmeꞌ ɨ tɨ jɨn ɨ Dios tyíꞌijta. 9 Majta séecan, camu jáanamuajriꞌ ɨ nyúucarij tɨ huáꞌixaatyaꞌcaꞌaj, sulu aꞌyaa mu mij jeꞌej puaꞌaj tyíꞌxajtacaꞌaj ɨ tyeɨ́tyee tzajtaꞌ. Tɨꞌquij ɨ Pablo aváꞌraj aꞌájna huaꞌ tzajtaꞌ, ajta séecan joꞌvíꞌtɨj ɨ maj tyáꞌtzaahuatyeꞌ, aꞌájna joꞌmaj tyihuajaꞌmuaꞌtyej, joꞌtɨj jaꞌchej ɨ tɨ aꞌyan ántyapuaj tɨjɨn Tirano. Aꞌáa pu aꞌnáj tɨnaꞌaj tyihuáꞌixaatyaꞌcaꞌaj, 10 aꞌyaa pu huarɨ́j aꞌchu huaꞌpuaj nyinyiꞌraꞌaj tɨ aꞌyan tyihuáꞌmuaꞌtyajcaꞌaj, aꞌɨ́j mu jɨn néijmiꞌi ɨ maj aꞌáa joꞌcháatɨmaꞌcaa aꞌájna a Asia ɨ maj Israel jitze ajtyámaꞌcan, majta ɨ maj séej chuéj japua jáꞌmaꞌcan, aꞌɨ́ɨ mu jáanamuajriꞌ ɨ nyúucariaꞌraꞌ ɨ tavástaraꞌ. 11 Ajta aꞌɨ́jna ɨ Pablo, vaꞌcán pu jɨn tyámuaꞌ tyíꞌuuriajcaꞌaj ɨ tyeɨ́tyee tzajtaꞌ aꞌɨ́jcɨ jitze maꞌcan ɨ Dios, 12 tɨꞌɨj ajta aꞌɨ́jna ɨ paanyújraꞌ aꞌɨ́jcɨ ɨ Pablo, nusu tyíꞌcaanariaꞌraꞌ, tɨpuaꞌaj aꞌtɨ́j huaꞌ japua áan tyojoꞌojpíjxɨꞌɨn ɨ mej tyíꞌcucuiꞌ, aj mu mij tyámuaꞌ rɨnyij, majta ɨ tyiyáaruꞌuj iiráajuꞌ ɨ maj huaꞌ tzajtaꞌ séejreꞌ ɨ tyeɨ́tyee.

13 Majta séecan ɨ maj Israel jitze ajtyámaꞌcan ɨ maj a cáayej jitze ajcácɨꞌcaꞌaj, aꞌɨ́ɨ mu huiꞌtamuárityahuaꞌaj ɨ tyiyáaruꞌuj ɨ maj huaꞌ tzajtaꞌ séjriaꞌcaꞌaj ɨ tyeɨ́tyee, máaxɨeꞌvaꞌcaꞌaj maj aꞌyan huárɨnyij nyúucariaꞌraꞌ jitze ɨ Jesús, aꞌɨ́j mu jɨn aꞌyan tyihuáꞌjeevacaꞌaj ɨ tyiyáaruꞌsee tɨjɨn:

—Aꞌyaa nu tyajáꞌmuaꞌijtyeꞌ aꞌɨ́jcɨ jitze maꞌcan ɨ Jesús ɨ tɨ jitzán maꞌcan tyíꞌxaj ɨ Pablo siaj iirácɨɨnyej.

14 Aꞌyaa mu rɨjcaa ɨ maj aráahuaꞌpuaj aráꞌaxcaj ɨ maj yójmuaꞌmuaꞌ puéꞌeen aꞌɨ́jcɨ ɨ aꞌtɨ́j tɨ aꞌyan ántyapuaj tɨjɨn Esceva, ɨ tɨ tyihuáꞌijtyaꞌcaꞌaj ɨ maj tyíꞌhuɨɨreꞌ u tyeyúuj tzajtaꞌ. 15 Aj puꞌij aꞌyan tyuꞌtanyúj aꞌɨ́jna ɨ tyiyáaruꞌ tɨjɨn:

—Nyáamuaꞌtyej aꞌɨ́jcɨ ɨ Jesús, nyajta nu jamuaꞌreej aꞌtɨ́j tɨ Pablo puéꞌeen, arí muaꞌaj, ¿aꞌtyaanyíj siaj puɨ́rɨcɨj?

16 Tɨꞌɨj aꞌyan tyuꞌtaxájtacaꞌ, aj puꞌij aꞌɨ́jna ɨ tyiyáaruꞌ jiyeꞌtzín huaꞌ jitze rájve, ajta huoꞌmuéꞌtɨj tɨꞌɨj huoꞌtyényoꞌsiꞌij. Matɨꞌɨj mij huatóoꞌuj mamuámuaꞌviꞌij majta tyiꞌpuéetyiꞌhuaj. 17 Majta ɨ maj aꞌáa jáꞌchajcaꞌaj aꞌájna a Éfeso, ɨ maj Israel jitze ajtyámaꞌcan, majta ɨ maj séej chuéj japua jáꞌmaꞌcan, néijmiꞌi mu jáamuaꞌreeriꞌ jeꞌej tɨ tyiꞌtɨ́j huóꞌruuj, aꞌɨ́j mu jɨn tyuꞌtátzɨɨn. Matɨꞌɨj mij jéetzeꞌ mueꞌtɨ́j jaamuaꞌaj aꞌɨ́jcɨ ɨ tavástaraꞌ Jesús.

18 Majta mueꞌtɨ́j ɨ maj tyáꞌantzaahuaj, aꞌɨ́ɨ mujoꞌváꞌjuꞌun mej mij huatóoxaj jéjristaꞌ tyiꞌtɨ́j maj jeꞌej puaꞌaj huáruuj, 19 majta mueꞌtɨ́j ɨ maj tyíꞌchahuaa, umuj tyajaꞌráaɨꞌpuj ɨ tyúuyuꞌxaa, matɨꞌɨj mij tyuꞌtyáatɨej, metyiꞌséeracaj ɨ tyeɨ́tyee. Matɨꞌɨj mij jaatyéꞌitej aꞌchu tɨ tyáꞌnajchicaꞌaj aꞌɨ́jna ɨ yuꞌxarij, aꞌyaa pu aráꞌaj aꞌchu huáꞌpuatyej japuan tamuáamuataꞌ víꞌraꞌaj ɨ pláataj. 20 Aꞌyaa mu ɨ nyúucariaꞌraꞌ ɨ tavástaraꞌ meríj jéetzeꞌ néijmiꞌqueꞌ tyáꞌmuaꞌreeriacaꞌaj, majta jaséjratacaꞌaj ɨ tɨ néijmiꞌi jɨn putyíꞌuurej.

21 Tɨꞌɨj aꞌyan tyuꞌrɨ́j, aj puꞌij ɨ Pablo jaaxáꞌpuɨꞌɨntarej tɨ uhuojoꞌváꞌmuaarej aꞌájna a Macedonia, ajta a Acaya, ajta tɨ ooj aꞌáa jóꞌyiꞌij a Jerusalén. Ajta tɨꞌɨj Jerusalén huojoꞌvaꞌmuáaren, juxɨéꞌvaꞌaj pu taꞌmej tɨ aꞌáa jóꞌmeꞌen aꞌájna a Roma. 22 Aj puꞌij ɨ Pablo huaꞌpuácaa huataꞌítyacaꞌ ɨ maj jahuɨɨreꞌ, aꞌɨ́jcɨ ɨ Timoteo ajta ɨ Erasto mej mij jóꞌcɨɨnyej aꞌájna a Macedonia, ajta aꞌɨ́jna óocheꞌ pu aꞌáa joꞌtyóoꞌɨtzee a Asia.

Matɨꞌɨj tɨn tyúucuij aꞌájna a Éfeso

23 Aꞌáa mu aꞌnáj jéehua huatanyínyuꞌcacucaꞌ ɨ tyeɨ́tyee aꞌɨ́jcɨ jɨmeꞌ ɨ maj huataséjre ɨ maj tyáꞌtzaahuatyeꞌ. 24 Sɨ́ɨj pu aꞌɨ́jna puéꞌeenyeꞌej ɨ tɨ aꞌyan ántyapuaj tɨjɨn Demetrio, aꞌɨ́ɨ pu chiꞌij tyíꞌtaꞌhuacareꞌej tɨ tyiꞌcɨ́leꞌen ɨ tɨ pláataj tyúumuaꞌtɨj, tɨ aꞌyan huaséꞌrihuaꞌaj tɨꞌɨj chiꞌraꞌan ɨ huaꞌ dios tɨ aꞌyan ántyapuaj tɨjɨn Artemisa, jéehua mu mij jamueꞌtɨjcaꞌaj ɨ maj jimi tyíꞌmuarɨeꞌcaꞌaj. 25 Aꞌɨ́ɨ puꞌij huaꞌajsɨɨ aꞌɨ́ɨjma ɨ maj jimi tyíꞌmuarɨeꞌcaꞌaj, ajta séecan ɨ maj aꞌyan chaꞌtaj manaꞌaj eenyeꞌ tyíꞌmuarɨeꞌcaꞌaj, tɨꞌquij aꞌyan tyihuoꞌtéꞌexaaj tɨjɨn:

—Tyétyacaa, muaꞌaj xu jamuaꞌreej tyej tyámuaꞌ naa tyáꞌmueꞌtɨj ɨ túmii aꞌɨ́jcɨ jɨmeꞌ ɨ tyaj jɨn tyíꞌmuarɨeꞌ. 26 Ajta siatɨꞌɨj seríj tyíꞌsej siajta tyíꞌnamuaj, jeꞌej tɨ ɨ Pablo metyojoꞌxajtan tɨjɨn ɨ dioosij tyétyacaa maj huoꞌtaahuacaꞌ camu jeꞌcan jɨmeꞌ dioosij puɨ́rɨcɨj, aꞌɨ́j pu jɨn arí jéehua huoꞌmuéꞌtɨj ɨ tyeɨ́tyee ɨ maj aꞌyan maꞌcan iiyeꞌej Éfeso, ajta néijmiꞌqueꞌ aꞌáa tɨ huatacaꞌaj a Asia.

27 ’Jeꞌej pu puaꞌaj tyíꞌuurej, jiꞌnye aꞌyaa pu tyuꞌtáɨꞌriitarij tyaj yóꞌrɨeenyij ɨ tyaj jɨn tyíꞌmuɨjhuacaa, ajta ɨ taj tyeyúuj ɨ tɨ tzajtaꞌ iirájvee ɨ tadioos tɨ veꞌéj, aꞌɨ́jna ɨ Artemisa, aꞌyaa pu tyuꞌtáɨꞌriitarij maj quee cheꞌ janaꞌmicheꞌen. Majta camu cheꞌ jaataxɨéꞌveꞌsij aꞌɨ́jcɨ ɨ tadioos tɨ veꞌéj ɨ maj janaꞌmichej néijmiꞌqueꞌ aꞌáa tɨ huacaꞌaj a Asia, majta néijmiꞌqueꞌ ɨ cháanacaj japua.

28 Matɨꞌɨj aꞌyan tyúꞌnamuajriꞌ, jéehua mu huatanyínyuꞌcacucaꞌ, majta huatyejíihuajra, aꞌyan tɨjɨn:

—¡Cheꞌ jusén jɨn júurij aꞌɨ́jna ɨ Artemisa, Éfeso tɨ jáꞌmaꞌcan!

29 Capu jeꞌej huoꞌtámiteeraj jeꞌej maj huárɨnyij aꞌájna a chájtaꞌ. Matɨꞌɨj mij aꞌɨ́ɨjma jimi ootajéꞌyacaꞌ aꞌɨ́jcɨ ɨ Gayo majta ɨ Aristarco ɨ maj Macedonia jáꞌmaꞌcan, aꞌɨ́ɨ mu jamuán huajúꞌcaꞌaj aꞌɨ́jcɨ ɨ Pablo, matɨꞌɨj mij huojoꞌsaꞌrɨéechajra aꞌájna joꞌmaj jóosɨꞌrihuaꞌaj ɨ tyeɨ́tyee. 30 Ajta ɨ Pablo, aꞌɨ́ɨ pu utyárutyimuɨꞌcaꞌaj tɨꞌij tyihuóꞌixaatyeꞌen ɨ tyeɨ́tyee, majta aꞌɨ́ɨmaj ɨ maj tyáꞌtzaahuatyeꞌ camu jaatáꞌ tɨ utyájrutyej. 31 Majta séecan ɨ maj tyityatatyíj aꞌájna a Asia, ɨ maj naa yóꞌmuaꞌraj aꞌɨ́jcɨ ɨ Pablo, aꞌɨ́ɨ mu aꞌyan tyaataꞌítyiꞌrej tɨquee ajoꞌréꞌnyinyiicaꞌan aꞌájna joꞌmaj jóosɨꞌrii.

32 Majta aꞌɨ́ɨmaj ɨ tyeɨ́tyee ɨ maj jusɨɨriaꞌcaꞌaj séecan mu seequéj tyityetyéjijhuajsimeꞌej, majta séecan seequéj, majta jéetzeꞌ aráꞌaxcaa ɨ maj quee jamuaꞌreeriacaꞌaj jeꞌej maj een jɨmeꞌ jusɨɨriaꞌcaꞌaj. 33 Majta séecan ɨ tyeɨ́tyee ɨ maj jamuaꞌreeriacaꞌaj jeꞌej maj een jɨmeꞌ jusɨɨriaꞌcaꞌaj, aꞌɨ́ɨ mu tyámuaꞌ tyaatéꞌexaa aꞌɨ́jcɨ ɨ Alejandro, ɨ maj Israel jitze ajtyámaꞌcan, aꞌɨ́ɨ mu ajúutajchacaꞌ joꞌmaj jaꞌvéꞌnyejnyeꞌ ɨ tyeɨ́tyee. Tɨꞌquij ɨ Alejandro jumuácaꞌ jɨn huoꞌtáꞌijmuejriꞌ mej mij quee cheꞌ jeꞌej tyáhuaasimeꞌen, tɨꞌij aꞌɨ́ɨn huaꞌ japua huatányuunyij aꞌɨ́ɨjma ɨ maj Israel jitze ajtyámaꞌcan. 34 Majta ɨ tyeɨ́tyee matɨꞌɨj jáamuaꞌreeriꞌ tɨ aꞌɨ́ɨn Israel jitze ajtyámaꞌcan, néijmiꞌi mu huatyejíihuajra aꞌyaa mu áꞌtyeej aꞌchu huaꞌpuaj ooraj maj aꞌyan tyityetyéjijhuaj tɨjɨn:

—¡Cheꞌ jusén jɨn júurij aꞌɨ́jna ɨ Artemisa Éfeso tɨ jáꞌmaꞌcan!

35 Ajta aꞌɨ́jna ɨ tɨ tyíꞌyuꞌxacaa, aꞌɨ́ɨ pu huoꞌtáꞌijmuejriꞌ maj quee cheꞌ tyíꞌxajtaj, aj puꞌij aꞌyan tyihuoꞌtéꞌexaaj ɨ tyeɨ́tyee tɨjɨn:

—Muaꞌaj tyeɨ́tyee, Éfeso siaj jáꞌmaꞌcan, néijmiꞌi ɨ tyeɨ́tyee ɨ maj aꞌyan huacháatɨmee ɨ cháanacaj japua, aꞌɨ́ɨ mu jamuaꞌreej tɨ aꞌíjna ɨ chájtaꞌnaj antyúumuaꞌreej tɨ jáachaꞌɨɨn ɨ tyeyúuj tɨ tzajtaꞌ iirájcaj ɨ dios tɨ veꞌéj, aꞌɨ́jna ɨ Artemisa, ajta ɨ nyéerimaꞌraꞌ tɨ tajapuá jeꞌcáanyej. 36 Capu jeꞌej tyíɨꞌrij tɨ aꞌtɨ́j jáꞌxaahuataj aꞌíjcɨ, xaatapuáꞌcɨj mu siaj tyéꞌjijhua, caxu tyiꞌtɨ́j jeꞌej uuriaj siaj quee tyámuaꞌ tyáꞌmuaꞌreej.

37 ’Jiꞌnye aꞌíimaj ɨ tyétyacaa ɨ siaj yahuaꞌvéꞌviꞌtɨj camu jáꞌxaahuaj ɨ tyeyúuj, camu majta jeꞌej puaꞌaj tyáꞌxaj ɨ tadioos.

38 ’Tɨpuaꞌaj aꞌɨ́jna ɨ Demetrio, majta ɨ maj jimi tyíꞌmuarɨeꞌ, tɨpuaꞌaj aꞌtɨ́j huáꞌjaaxɨejviꞌraj, máꞌmaj pueej jɨn séejreꞌ mu juéesij ajta séejreꞌ joꞌmaj huojoꞌxɨ́jtyeꞌen, micheꞌ aꞌáa jaꞌhuóonyuusteꞌen ajta jeꞌen aꞌyan tyéejchaꞌɨɨj tɨ sɨ́ɨj ajta sɨ́ɨj jujapuá huatányuunyij. 39 Ajta tɨpuaꞌaj muaꞌaj tyiꞌtɨ́j siajtáhuaꞌaj huoocaj, aꞌyaa pu tyúuxɨeꞌveꞌ maj aꞌáa yoꞌtaxáj joꞌmaj néijmiꞌi jóosɨꞌrii. 40 Tyiꞌtɨ́j tɨ arí jeꞌej huarɨ́j ijíij aꞌyaa pu tyuꞌtácɨꞌpej maj tajitzé tyoꞌojpuáꞌrityeꞌen aꞌíjcɨ jɨmeꞌ, capu métyiꞌtɨ́j jeꞌej tyaj tyiꞌtɨ́j tyuꞌtaxáj, tɨpuaꞌaj mataataꞌíhuoꞌ aꞌíjcɨ jɨmeꞌ ɨ maj huatyejíihuajra ɨ tyeɨ́tyee.

41 Aꞌyaa pu tyuꞌtaxáataj aꞌɨ́jna ɨ tɨ tyíꞌyuꞌxacaa, tɨꞌɨj ij hueꞌráꞌityacaꞌ ɨ tyeɨ́tyee.

20

Tɨꞌɨj ɨ Pablo aꞌáa joꞌmej a Macedonia ajta a Grecia

1 Tɨꞌɨj antyipuáꞌriacaꞌ ɨ maj huóotyaꞌxɨj, Pablo pu huoꞌtajé ɨ maj tyáꞌtzaahuatyeꞌ tɨꞌij aꞌɨ́ɨn tyámuaꞌ tyihuoꞌtéꞌexaatyeꞌen. Aj puꞌij huoꞌtatyóotyeꞌej, tɨꞌquij aꞌáa jóꞌraa a Macedonia. 2 Néijmiꞌqueꞌ pu huóꞌmuaariacaꞌ matɨꞌɨj manaꞌaj tyityeecháatɨmaꞌcaa aꞌɨ́ɨmaj ɨ maj tyáꞌtzaahuatyeꞌ, caꞌnyíjraꞌaj pu huaꞌtáꞌcariaꞌaj ɨ nyúucarij jɨmeꞌ ɨ tɨ jɨn tyihuóꞌixaaj, tɨꞌquij téꞌej aꞌáa jaꞌráꞌaj aꞌájna a Grecia, 3 aꞌáa pu huéeicaj máxcɨrɨeꞌ áꞌtyeej. Tɨꞌɨj arí tɨn antyiráꞌsimaꞌcaj ɨ báarcuj jitze tɨꞌij antáraꞌnyij aꞌájna a Siria, tɨꞌɨj aꞌyan tyáamuaꞌreeriꞌ maj aꞌyan tyaaxáꞌpuɨꞌɨntarej maj aꞌáa yeꞌtyéchoꞌveꞌen ɨ juyáaraꞌ jitze joꞌtɨj joꞌreꞌnyéenyijcheꞌ, aꞌɨ́ɨmaj ɨ maj Israel jitze ajtyámaꞌcan. Aj puꞌij huariáꞌraa tɨꞌij ajtáhuaꞌaj aꞌáa huatyéenyej aꞌájna a Macedonia. 4 Aꞌɨ́ɨ mu jamuán jóꞌjuꞌ ɨ Sópater yójraꞌ aꞌɨ́jcɨ ɨ Pirro, Berea tɨ jáꞌmaꞌcan, ajta aꞌɨ́jna ɨ Aristarco ajta ɨ Segundo ɨ maj Tesalónica jaꞌchej, ajta ɨ Gayo Derbe tɨ jáꞌmaꞌcan, ajta ɨ Timoteo, ajta ɨ Tíquico, ajta ɨ Trófimo, ɨ Asia maj jáꞌmaꞌcan. 5 Aꞌíimaj ɨ maj tyáꞌtzaahuatyeꞌ anaquéej mu jóꞌjuꞌ mej mij aꞌáa tajaꞌchoꞌveꞌej aꞌájna a Troas. 6 Tyajta ityáj, tɨꞌɨj tyoꞌpuáꞌriacaꞌ ɨ maj tyuꞌyéꞌestej aꞌɨ́jcɨ jɨmeꞌ ɨ maj jacuaꞌcaa ɨ páan tɨquee cuꞌustij, aꞌáa tu jaꞌráacɨj a Filipos ɨ báarcuj jitze, anxɨ́ xɨcáj tu jitze huoꞌtáaꞌsacaꞌ aꞌájna a Troas, aꞌáa tu tyij aráahuaꞌpuaj xɨcáj áꞌtyeej.

Tɨꞌɨj ɨ Pablo aꞌáa huojoꞌváꞌmuaariacaꞌ a Troas

7 Tɨꞌɨjta atyojoꞌréꞌnyej ɨ séej xɨcáj jitze ɨ taꞌnájcaj ɨ itéerij, aj tu tyij tyítasɨɨj tyej tyij huariátatareꞌen ɨ páan, ajta ɨ Pablo tyihuáꞌixaatyaꞌcaꞌaj aꞌɨ́ɨjma ɨ maj tyáꞌtzaahuatyeꞌ. Jiꞌnye aꞌyaa pu tyúuxɨeꞌvaꞌcaꞌaj tɨ jóꞌraꞌnyij yaa ariáꞌpuaꞌaj, aꞌɨ́j pu jɨn jéehua tyihuóꞌixaaj ꞌasta naꞌaj quee jéꞌtaꞌ tɨ́caꞌ tyaꞌráꞌaj. 8 Aꞌáa tu jaꞌtyítasɨɨj ánɨmuaj ɨ chiꞌij tzajtaꞌ, tɨ huéeicaj jujapuá tyiváatɨmee, aꞌáan pu úꞌtaacaꞌaj jéehua ɨ tatzárij jɨmeꞌ. 9 Ajta tyamuéej aꞌúun jeꞌrácatyii tɨ aꞌyan ántyapuaacaꞌaj tɨjɨn Eutico, aꞌáan pu joꞌhuáayixɨj joꞌtɨj jaꞌnácun. Ajta aꞌɨ́jna ɨ Pablo jéehua pu tyihuóꞌixaaj, aꞌɨ́j pu jɨn huamuéꞌtɨchej ɨ cutzíj jɨmeꞌ aꞌɨ́jna ɨ Eutico, tɨꞌquij tyámuaꞌ huápuɨꞌɨj tyuꞌtácuj, aj puꞌij ancuréꞌvej aꞌɨ́jcɨ jitze ɨ chiꞌij tɨ huéeicaj jujapuá tyiváatɨmee, muɨꞌchícan muꞌuj mij jajriáj. 10 Aj puꞌij acájraa ɨ Pablo, tɨꞌɨj ij jaꞌvéꞌviꞌraxɨj aꞌɨ́jcɨ ɨ tyamuéej. Ajta aꞌyan tyihuoꞌtéꞌexaaj aꞌɨ́ɨjma ɨ maj tyáꞌtzaahuatyeꞌ tɨjɨn:

—Caxu tyíꞌtzɨɨnyeꞌej, óocheꞌ pu júurij.

11 Aj puꞌij ɨ Pablo ajtáhuaꞌaj antyíraj ɨ chiꞌij tzajtaꞌ, tɨꞌquij huoꞌriáꞌtaarej ɨ páan, matɨꞌɨj jaacuaꞌaj, ajtáhuaꞌaj tyihuáꞌtyixaa, ꞌasta naꞌaj quee huatapuáꞌriacaꞌ. Tɨꞌquij jóꞌraa. 12 Ajta aꞌɨ́jna ɨ tyamuéej, júurican mu joꞌvíꞌtɨj, aꞌɨ́j mu jɨn jéehua caꞌnyíjraꞌaj huatóoaꞌ.

Troas pu jaꞌrájraa tɨꞌɨj ij aꞌáa jaꞌráꞌaj a Mileto

13 Tyajta ityáj taꞌnáatyaꞌaj tu joꞌcɨ́j ɨ báarcuj jitze, aꞌáa tu jaꞌráꞌaj aꞌájna Aso, tyej tyij aꞌáa yaꞌráviꞌtɨn aꞌɨ́jcɨ ɨ Pablo, jiꞌnye juɨꞌɨcán pu ujaꞌrájraa. 14 Tyatɨꞌɨj jáatyoj aꞌɨ́jcɨ ɨ Pablo aꞌájna a Aso, aj puꞌij tajamuán atyájraa ɨ báarcuj jitze, tyatɨꞌɨj tyij jóꞌjuꞌ aꞌájna a Mitilene. 15 Aꞌáa tu eeráacɨj, yaa ariáꞌpuaꞌaj tu avéjriꞌ jaꞌajtyéenyej joꞌtɨj jaꞌráahuachij tɨ aꞌyan tyajaꞌrájtyapuaj tɨjɨn Quío, tyatɨꞌɨj tyij séej xɨcáj jitze aꞌáa jaꞌráꞌaj aꞌájna a Samos. Tyajtáhuaꞌaj yaa ariáꞌpuaꞌaj aꞌáa tu jaꞌráꞌaj aꞌájna chájtaꞌ tɨ aꞌyan tyajaꞌrájtyapuaj tɨjɨn Mileto. 16 Aꞌyaa tu huarɨ́j, jiꞌnye Pablo pu jaaxáꞌpuɨꞌɨntarej tɨquee aꞌáa jaꞌtanyéj aꞌájna a Éfeso, capu ajta áꞌtyeerimuꞌcaꞌaj aꞌájna aꞌáa tɨ huatacaꞌaj a Asia, jiꞌnye jiyeꞌtzín jɨmeꞌ pu jaꞌráꞌastijmuꞌcaꞌaj aꞌájna a Jerusalén, tɨpuaꞌaj aꞌyan tyíɨꞌriitan tyaj aꞌáa joꞌtyúꞌuucaj matɨꞌɨj tyíꞌyeꞌestyaa aꞌɨ́jcɨ jɨmeꞌ ɨ maj joꞌtámuaꞌreej tɨ arí aꞌyan tyooméj huáꞌpuatyej japuan tamuáamuataꞌ xɨcáj.

Pablo pu caꞌnyíjraꞌaj huoꞌtaꞌ aꞌɨ́ɨjma ɨ huáasij Éfeso maj jáꞌmaꞌcan

17 Aꞌáa pu joꞌtyaváaj ɨ Pablo a Mileto, tɨꞌɨj huoꞌtaꞌíjtacaꞌ maj uhuojoꞌtájeevej ɨ huáasij ɨ tyeyúuj tzajtaꞌ maj tyíꞌhuɨɨreꞌ aꞌájna a Éfeso. 18 Matɨꞌɨj ɨ huáasij ajeꞌréꞌnyej, aj puꞌij aꞌyan tyihuoꞌtéꞌexaaj tɨjɨn:

—Muaꞌaj xu jamuaꞌreej jeꞌej nyaj tyiꞌtyínyechaꞌɨj nyatɨꞌɨj nyanaꞌaj anaquéej yetyiꞌtanyéj iiyeꞌej Asia. 19 Aꞌnáj tɨnaꞌaj nu yahuatyéjvee jaꞌmua jamuán, netyíꞌhuɨɨriaꞌaj nyajta nyacuꞌváaj ɨ tavástaraꞌ jimi, aꞌyaa nu tyaꞌcanyeyíꞌnyaꞌaj aꞌɨ́jcɨ jɨmeꞌ ɨ tɨ jéehua jeꞌej puaꞌaj tyinaꞌantyimuéꞌtɨjcaa ajta ɨ maj jeꞌej puaꞌaj nyooriajcucaꞌaj ɨ maj Israel jitze ajtyámaꞌcan. 20 Canu aꞌnáj ootyáꞌɨtzee nyaj quee tyajáꞌmuaꞌixaatyeꞌej tyiꞌtɨ́j tɨ muaꞌajmaj jamuatyáhuɨꞌrii, nyetyajaꞌmuamuaꞌtyáaj ɨ tyeyúuj tzajtaꞌ, nyajta joꞌsiaj joꞌcháatɨmee. 21 Aꞌɨ́ɨjma ɨ maj Israel jitze ajtyámaꞌcan, nyajta aꞌɨ́ɨjma ɨ maj séej chuéj japua jáꞌmaꞌcan, aꞌyaa nu tyihuóꞌixaaj tɨ aꞌyan tyúuxɨeꞌveꞌ mej seequéj tyúꞌmuaꞌtyij ɨ Dios jimi, majta jaꞌantzaahuatyeꞌen aꞌɨ́jcɨ ɨ tavástaraꞌ Jesús ɨ Cɨríistuꞌ. 22 Ajta ijíij aꞌáa nu joꞌmaꞌaj naꞌmej a Jerusalén aꞌɨ́jcɨ jɨmeꞌ tɨ ɨ júuricamaꞌraꞌ ɨ Dios aꞌyan tyinaataꞌíj, canu jamuaꞌreej jeꞌej tɨ muꞌ tyinyajaꞌhuɨ́ɨriaꞌaj jaꞌmej. 23 Aꞌɨ́j nu xaa muaꞌreej, tɨ joꞌtɨj naꞌaj tɨ huachájtaꞌtajmee, aꞌɨ́jna ɨ júuricamaꞌraꞌ ɨ Dios aꞌyaa pu tyíꞌnyeꞌixaatyeꞌ tɨ aꞌɨ́ɨn nyejchoꞌveꞌ ɨ maj tzajtaꞌ tyíꞌtyanamuacaa ajta jéehua ɨ puéjtzij. 24 Capu nye jitze juxɨeꞌveꞌ ɨ nyaj jɨn júurij, aꞌɨ́j nuꞌuj xɨeꞌveꞌ nyaj jaꞌantyícɨꞌtyij jeꞌej tɨ ɨ Dios tyiꞌtɨ́j tyinaaꞌíjcaj nyaj huoꞌtéꞌexaatyeꞌen ɨ tyeɨ́tyee ɨ nyúucariaꞌraꞌ, tɨꞌij aꞌɨ́ɨn tyihuoꞌtúꞌuunyiꞌ juxɨéꞌviꞌraꞌ jɨmeꞌ.

25 ’Ajta ijíij tyámuaꞌ nu tyáꞌmuaꞌreej, tɨquee cheꞌ aꞌtɨ́j meꞌ nyejeꞌseejran, aꞌɨ́ɨmaj ɨ nyaj nyeríj huóꞌixaaj ɨ Dios tɨ jɨn tyíꞌijta. 26 Aꞌɨ́j nu jɨn aꞌyan tyajáꞌmuaꞌixaatyeꞌ ijíij, canu nyáaj puéꞌeenyeꞌ tɨpuaꞌaj tyiꞌtɨ́j jeꞌej jáꞌmuaꞌuurej muaꞌajmaj, 27 jiꞌnye néijmiꞌi nu tyajamuáaꞌixaa jeꞌej tɨ tyáꞌxɨeꞌveꞌ ɨ Dios, nyajta quee aꞌnáj tyiꞌtɨ́j jamuaatyáꞌaviitzej. 28 Tyámuaꞌ xuꞌuj, siataꞌaj huóꞌchaꞌɨɨn néijmiꞌcaa ɨ maj jusɨꞌrii ɨ Dios jimi, joꞌtɨj ɨ júuricamaꞌraꞌ ɨ Dios huajaꞌantyíhuo mej mij aꞌɨ́ɨjma huáchaꞌɨɨn ɨ maj tyáꞌtzaahuatyeꞌ, ɨ tɨ juxúureꞌ jɨn huóꞌnanɨej aꞌɨ́jna ɨ Jesús. 29 Aꞌyaa nu nyáaj tyáꞌmuaꞌreej nyatɨꞌɨj jóꞌraꞌnyij, séecan mu yajaꞌvaꞌjuꞌuj muáꞌjuꞌun jaꞌmua jimi maj aꞌyan een matɨꞌɨj ɨ́ɨraꞌvetyee mej tyíꞌtyacɨꞌmacaa, ɨ maj aꞌyan tyaꞌxɨéꞌveꞌej muáꞌjuꞌun maj huaꞌantyipuáꞌrityeꞌen ɨ maj tyáꞌtzaahuatyeꞌ. 30 Séecan mu aváꞌjuꞌ ɨ maj jaꞌmua jitze ajtyámaꞌcan, aꞌɨ́ɨ mu hueꞌtzij jɨn tyihuáꞌmuaꞌtyen, mej mij aꞌɨ́ɨjma antyimueꞌtɨn ɨ maj tyáꞌtzaahuatyeꞌ. 31 Tyámuaꞌ xuꞌuj muaꞌaj, xoꞌtámuaꞌreeriꞌ nyaj huéeicaj nyinyiꞌraꞌaj tyajamuáaꞌixaa tújcaꞌrij tzajtaꞌ nyajta tɨ́caꞌrij tzajtaꞌ, canu aꞌnáj jaatáxaahuatacaꞌ nyaj tyajamuáaꞌixaa naꞌcanyeyíꞌnyaꞌaj jaꞌmua jɨmeꞌ.

32 ’Ajta ijíij nyeꞌihuáamuaꞌ Dios jimi nu jamuatyátoosij, ajta ɨ nyúucariaꞌraꞌ tɨ jaxaj juxɨéꞌviꞌraꞌ jɨmeꞌ. Aꞌɨ́ɨ pu néijmiꞌi pu tyíꞌuurej tɨꞌij aꞌɨ́jcɨ jitze aróocaꞌnyej ɨ júuricamaꞌraꞌ ɨ Dios, ajta néijmiꞌi huoꞌtáꞌsij ɨ tɨ jɨn atóoraj aꞌɨ́ɨjma jimi ɨ jutyéɨtyeristyamuaꞌ. 33 Canu nyáaj aꞌnáj tyiꞌtɨ́j nyacuaꞌaj tɨpuaꞌaj túmii, naꞌríij tyihuáꞌcaanaa. 34 Sulu aꞌyaa xu tyáꞌmuaꞌreej, nyej nyasɨ́ɨj nyamuácaꞌ jɨn tyuꞌmuárɨej nyej nyij jaamuéꞌtɨn tyiꞌtɨ́j tɨ juxɨeꞌveꞌ nye jimi, ajta aꞌɨ́ɨjma jimi ɨ maj nyaj jamuán huacɨ́j. 35 Aꞌnáj tɨnaꞌaj nu jamuáaꞌitɨɨriꞌ tɨ aꞌyan tyúuxɨeꞌveꞌ siaj tyuꞌmuárɨeꞌen ajta siaj sij huoꞌtyáhuɨɨreꞌen aꞌɨ́ɨjma ɨ maj quee jeꞌej tyéejviicueꞌ, aꞌɨ́j xu úꞌmuaꞌreeriaj jeꞌej tɨ tyuꞌtaxájtacaꞌ ɨ tavástaraꞌ Jesús tɨjɨn: “Jéetzeꞌ pu tyámuaꞌ tyéꞌyiꞌij nyaj tyíꞌpuejvaꞌaj quee nyaj tyiꞌtɨ́j ancuriáan.”

36 Tɨꞌɨj aꞌyan tyihuoꞌixáatyaꞌaj ɨ Pablo, aj puꞌij tyítunutacaꞌ ajta huatyéenyuj ɨ Dios jimi huaꞌ jamuán. 37 Néijmiꞌi mu huóoyiinyixɨj majta néijmiꞌi jiꞌréꞌchuiixɨj, majta jiꞌtyápuɨꞌtzaꞌxɨj aꞌɨ́jcɨ ɨ Pablo. 38 Jéehua mu juxaamuɨjrityaꞌcaꞌaj, jiꞌnye aꞌyaa pu tyihuoꞌtéꞌexaaj mej quee cheꞌ aꞌnáj meꞌyéꞌsejran. Aj mumij jamuán ujóꞌjuꞌ joꞌtɨj jaꞌtyájraa ɨ báarcuj jitze.

21

Tɨꞌɨj ɨ Pablo aꞌáa joꞌmej aꞌájna a Jerusalén

1 Aꞌáa muꞌuj mij joovátzɨj ɨ taꞌihuáamuaꞌ, aj tu tyij ityáj atyáacɨj ɨ báarcuj jitze, tyatɨꞌɨj tyij huatátajeꞌyacaꞌ aꞌájna a Cos, yaa ariáꞌpuaꞌaj tu aꞌáa jaꞌráꞌaj aꞌájna a Rodas, tyatɨꞌɨj tátyij aꞌáa joꞌréꞌnyej aꞌájna a Pátara. 2 Aꞌájna a Pátara aꞌáa tu séej joꞌtyoo ɨ báarcuj Fenicia tɨ jóꞌyiꞌij, aꞌɨ́j tu tyij jitze atyáacɨj, tyatɨꞌɨj tyij joꞌcɨ́j. 3 Aꞌáa tu joojúꞌcaꞌaj tyatɨꞌɨj jaaséej a tɨ jaꞌajhuáchij, aꞌyaa pu tyaꞌrájtyapuaj tɨjɨn Chipre, aꞌáa tu muácaꞌtaꞌ pujmuaꞌ ajcaanyej, mu tuꞌuj jóꞌjuꞌ ꞌasta tyanaꞌaj quee aꞌáa jaꞌráꞌaj a Siria. Ajta ɨ báarcuj aꞌáa pu jeꞌcácaa tyuꞌtyájtoo ɨ íjcaj tɨ tyúꞌtɨsimeꞌej aꞌájna a Tiro, aꞌáa tu tyij acáacɨj. 4 Tyatɨꞌɨj aꞌɨ́ɨjma huátyoj ɨ maj tyáꞌtzaahuatyeꞌ, aráahuaꞌpuaj xɨcáj tu áꞌtyeej tyaj huaꞌ jamuán ajoꞌtyuꞌuj. Aꞌɨ́ɨmaj mu júuricamaꞌraꞌ ɨ Dios jitze maꞌcan jaatáꞌijmuejriꞌ aꞌɨ́jcɨ ɨ Pablo tɨꞌij quee aꞌáa jaꞌtányinyiicaꞌan a Jerusalén. 5 Tɨꞌɨj mu tyojoꞌmaꞌaj aráahuaꞌpuaj xɨcáj jitze, aj tutyij joꞌcɨ́j. Néijmiꞌi ɨ tyétyacaa muanyɨ́ɨnyɨꞌchaj, majta huayóomuaꞌaj, aꞌáa mu tojóotoj joꞌtɨj jooꞌástɨmee ɨ chájtaꞌnaj, aꞌáa tu tyij tyítunutaxɨj joꞌtɨj jaꞌvaꞌástɨmee ɨ jájtyij, tyatɨꞌɨj tyij huatyéenyuj ɨ Dios jimi. 6 Tyatɨꞌɨj huoꞌtatyóotyaꞌaj, aj tu tyij atyáacɨj ɨ báarcuj jitze, majta aꞌɨ́ɨmaj huariáꞌcɨj joꞌmaj joꞌcháatɨmee.

7 Tyatɨꞌɨj jaatyáaxɨjtye ɨ tyaj huajúꞌcaꞌaj ɨ jájritzeꞌ, Tiro tyaj jaꞌráacɨj tyatɨꞌɨj tyij aꞌáa jaꞌráꞌaj aꞌájna a Tolemaida, aꞌáa tu huoꞌtatyójtyej ɨ taꞌihuáamuaꞌ, tyajta huaꞌ jamuán séej xɨcáj ajoꞌtyuꞌuj. 8 Yaa ariáꞌpuaꞌaj tu joꞌcɨ́j tyatɨꞌɨj tyij aꞌáa jaꞌráꞌaj chájtaꞌ tɨ aꞌyan tyajaꞌrájtyapuaj tɨjɨn Cesarea. Aꞌáa tu jaꞌtanyéj joꞌtɨj jaꞌchej aꞌɨ́jna ɨ Felipe ɨ tɨ tyihuáꞌixaꞌtyee tyeɨ́tyee, aꞌɨ́ɨ pu aꞌɨ́ɨn puéꞌeen sɨ́ɨj ɨ maj aráahuaꞌpuaj aráꞌasej ɨ maj tyíꞌhuɨɨreꞌ ɨ tyeyúuj tzajtaꞌ, aꞌáa tu joꞌtyáꞌɨtzee aꞌɨ́jcɨ jimi ɨ Felipe. 9 Aꞌɨ́jna ɨ Felipe muáacuacaa pu tyiyójmuaꞌcaꞌaj ɨ úucaa mej quee xu huɨɨchej, aꞌɨ́ɨ mu jaxajtacaꞌaj nyúucariaꞌraꞌ ɨ Dios. 10 Aꞌáa tu tyij áꞌtyeej aꞌchu puaꞌan xɨcáj, tɨꞌɨj ij sɨ́ɨj aráꞌaj tɨ Dios jitze maꞌcan tyíꞌxajtacaꞌaj, Judea tɨ jáꞌmaꞌcan, aꞌyaa pu ántyapuaj aꞌɨ́jna tɨjɨn Agabo. 11 Tɨꞌɨj tajimí aráꞌaj, aj puꞌij jaꞌváꞌxɨstacaꞌ ɨ tɨ jɨn ahuóojɨꞌcaꞌcaꞌaj aꞌɨ́jna ɨ Pablo, aj puꞌij aꞌɨ́jcɨ jɨn anóojɨꞌquej ɨ juꞌɨ́ɨcaj jitze, ajta ɨ jumuácaꞌ jitze, tɨꞌɨj ij aꞌyan tyuꞌtaxájtacaꞌ tɨjɨn:

—Aꞌyaa pu tyíꞌxaj ɨ júuricamaꞌraꞌ ɨ Dios tɨjɨn aꞌájna a Jerusalén, aꞌɨ́ɨmaj ɨ maj Israel jitze ajtyámaꞌcan, aꞌyaa mu tyeetyájɨꞌqueꞌsij aꞌɨ́jcɨ ɨ tɨ jaꞌaꞌrij aꞌíjcɨ ɨ maj jɨn ahuoojɨꞌcaꞌajmaꞌaj muáꞌcɨꞌɨj, majta huoꞌtátuiireꞌsij aꞌɨ́ɨjma ɨ maj séej ɨ chuéj japua jáꞌmaꞌcan.

12 Tyatɨꞌɨj aꞌɨ́j huánamuajriꞌ, ityáj majta ɨ maj Cesarea jáꞌmaꞌcan, néijmiꞌi tu jaatáhuaviiriꞌ aꞌɨ́jcɨ ɨ Pablo tɨꞌij quee ujóꞌyiꞌcan a Jerusalén.

13 Aj puꞌij aꞌyan tyuꞌtanyúj aꞌɨ́jna ɨ Pablo tɨjɨn:

—¿Jiꞌnye setyityúuyin siajta nyaxaamujrityeꞌ? Aꞌyaa nu tyéꞌnyacaꞌnyej, canu aꞌɨ́j nyanaꞌaj jɨmeꞌ maj naatyájɨꞌqueꞌen, sulu nyej nyajta huámuɨꞌnyij aꞌájna Jerusalén aꞌɨ́jcɨ jɨmeꞌ ɨ nyaj jahuɨɨreꞌ ɨ tavástaraꞌ Jesús.

14 Jiꞌnye catu jaatáviicueꞌriꞌ tyaj jaatyáꞌɨtzen, tyaatáꞌ tuꞌuj tyij, aꞌyan tyetyatajéevej tɨjɨn:

—Cheꞌ aꞌyan atyojoꞌréꞌnyej jeꞌej tɨ tyáꞌxɨeꞌveꞌ ɨ tavástaraꞌ.

15 Tɨꞌɨj aꞌyan tyuꞌrɨ́j aj tu tyij tyámuaꞌ huátaruuj, tyatɨꞌɨj tyij ujóꞌjuꞌ aꞌájna a Jerusalén. 16 Séecan mu tajamuán jóꞌjuꞌ ɨ maj tyáꞌtzaahuatyeꞌ Cesarea maj jáꞌmaꞌcan, aꞌɨ́ɨ mu aꞌáa tojoꞌréꞌnyijtyej joꞌtɨj jaꞌchej aꞌɨ́jna ɨ tyáatɨꞌ tɨ aꞌyan ántyapuaj tɨjɨn Mnasón, Chipre tɨ jáꞌmaꞌcan, ɨ tɨ arí áꞌtyeej tɨ tyáꞌtzaahuatyeꞌ.

Pablo pu uyáꞌmuaarej aꞌɨ́jcɨ ɨ Jacobo

17 Tyatɨꞌɨj aꞌáa jaꞌráꞌaj a Jerusalén, naa mu tyámuaꞌ tyitaatyéeje jutyámuaꞌviꞌraꞌaj jɨmeꞌ aꞌɨ́ɨmaj ɨ maj tyáꞌtzaahuatyeꞌ. 18 Yaa ariáꞌpuaꞌaj pu ɨ Pablo tajamuán ujóꞌmej tyej tyij aꞌɨ́j ujoꞌváꞌmuaarej aꞌɨ́jcɨ ɨ Jacobo, majta ɨ huáasij néijmiꞌi mu aꞌáa joꞌtyúꞌuucaꞌaj. 19 Aj puꞌij ɨ Pablo huoꞌtatyójtyej, tɨꞌquij téꞌej tyámuaꞌ naa tyihuáꞌtyixaa néijmiꞌcaa jeꞌej tɨ tyiꞌtɨ́j huáruuj aꞌɨ́jna jitze maꞌcan ɨ Dios, aꞌɨ́ɨjma jimi ɨ maj séej chuéj japua jáꞌmaꞌcan, 20 Matɨꞌɨj aꞌɨ́j huánamuajriꞌ, aj mu mij tyaatatyójtziꞌrej ɨ Dios. Majta aꞌyan tyaatéꞌexaa aꞌɨ́jcɨ ɨ Pablo tɨjɨn:

—Cásɨꞌ taꞌihuáaraꞌ, papuꞌríj metyooséj, aꞌɨ́ɨmaj ɨ maj Israel jitze ajtyámaꞌcan, mueꞌtɨ́j mu meríj tyáꞌantzaahuaj, néijmiꞌi mu aꞌyan tyáꞌxɨeꞌveꞌ maj aꞌyan tyaꞌráꞌastej jeꞌej tɨ tyoꞌyúꞌxacaꞌ ɨ yuꞌxarij jitze aꞌɨ́jna ɨ Moisés. 21 Majta aꞌyan tyihuóꞌixaaj néijmiꞌcaa ɨ maj séej chuéj japua jaꞌchej ɨ maj majta Israel jitze ajtyámaꞌcan, paj muáaj aꞌyan tyihuáꞌmuaꞌtyej maj quee aꞌyan rɨjcaj jeꞌej tɨ tyaaxájtacaꞌ aꞌɨ́jna ɨ Moisés, pajta aꞌyan tyihuáꞌixaatyeꞌ maj quee jaꞌantyisíꞌchej ɨ junavíj ɨ juyójmuaꞌ, majta quee aꞌyaa manaꞌaj tyaáꞌsimeꞌej ɨ juyiꞌráj. 22 ¿Jiꞌnye tyanaꞌaj tyij tyuꞌtaxájtaj matɨꞌɨj jáamuaꞌreej ɨ tyeɨ́tyee paj períj yaꞌuvéꞌnyej? 23 Tyámuaꞌ pu jéetzeꞌ naa paj aꞌyan huárɨnyij jeꞌej tyaj tyimuaatéꞌexaatyeꞌsij. Yaa mu muáacuaj huatyuꞌuj tajamuán ɨ tyétyacaa, ɨ maj jaꞌantyícɨꞌsij ɨ maj jɨn atóoraj ɨ Dios jimi. 24 Pataꞌaj huaꞌantyiviꞌtɨ́j, pataꞌaj huáꞌjajcuareꞌen huaꞌ jamuán, pajta huaꞌ japua tyuꞌnáachitan, mataꞌaj mij huoꞌyéj. Aj mu mij néijmiꞌi jamuaꞌreeren tɨquee aꞌyan tyiꞌjaꞌyájna jeꞌej maj tyíꞌmuaxaj muéetzij, sulu paj pajta muáaj jaꞌastej ɨ yuꞌxarij ɨ maj jɨn tyíꞌijta. 25 Majta ɨ maj quee Israel jitze ajtyámaꞌcan, ɨ maj majta meríj tyáꞌantzaahuaj, tuꞌríj tyihuoꞌtaꞌítyiꞌriꞌ ɨ tyaj aꞌyan tyaaxáꞌpuɨꞌɨntarej maj quee jacuaꞌcaa ɨ hueꞌraꞌaj maj jáamuꞌvejritacaꞌ, majta quee jacuaꞌcaa ɨ xúureꞌej majta ɨ hueꞌriaꞌraꞌ ɨ maj jaatyácueꞌmiꞌin. Majta quee juxanaꞌcɨriaꞌaj séecan jamuán.

Matɨꞌɨj jaatyéeviꞌ aꞌɨ́jcɨ ɨ Pablo u tyeyúuj tzajtaꞌ

26 Aj puꞌij ɨ Pablo huojoꞌvíꞌtɨj ɨ tyétyacaa ɨ maj muáacuaj, yaa ariáꞌpuaꞌaj pu huóojajcuarej huaꞌ jamuán tɨꞌquij utyájrupij u tyeyúuj tzajtaꞌ tɨꞌij huoꞌtéꞌexaatyeꞌen aꞌnáj maj jaꞌantyícɨꞌsij ɨ maj jɨn atóoraj, mej mij tyuꞌtámuꞌvejritaj sɨ́ɨj ajta sɨ́ɨj.

27 Tɨꞌɨj arí tɨn aráahuaꞌpuaj xɨcáj tyaꞌraꞌastísimaꞌcaj, séecan ɨ maj Israel jitze ajtyámaꞌcan ɨ maj Asia jaꞌchej, aꞌɨ́ɨ mu jaaséej aꞌɨ́jcɨ ɨ Pablo ɨ tyeyúuj tzajtaꞌ, matɨꞌɨj mij caꞌnyíjraꞌaj huoꞌtaꞌ maj huatanyínyuꞌcaj ɨ tyeɨ́tyee. Aj mu mij ootátzunaxɨj ɨ Pablo jimi, 28 aꞌyan metyiꞌtyejíihuaj tɨjɨn:

—Muaꞌaj mu siaj Israel jitze ajtyámaꞌcan, siataatáhuɨɨreꞌ. Aꞌíi pu aꞌɨ́ɨn puéꞌeen ɨ tyáatɨꞌ tɨ néijmiꞌqueꞌ majoꞌchaꞌcan, seequéj tyihuaꞌmuaꞌtyée néijmiꞌcaa ɨ tyeɨ́tyee jeꞌej tɨquee tyiꞌtyéevijtɨj tajimí, ajta maj quee jaꞌráꞌastej jeꞌej tɨ tyoꞌyúꞌxacaꞌ ɨ Moisés, ajta jeꞌej puaꞌaj tyáꞌxaj aꞌíjcɨ ɨ tyeyúuj. Ajta séecan ɨ griego utyéeviꞌtɨj ɨ tatyeyúuj tzajtaꞌ, capu tzáahuatyiꞌraꞌaj tyíchaꞌɨj ɨ taj tyeyúuj jitze.

29 Aꞌyaa mu tyíꞌxajtacaꞌaj, jiꞌnye anaquéej mu meríj jaaséjracaꞌaj a chájtaꞌ aꞌɨ́jcɨ jamuán ɨ Trófimo Éfeso tɨ jáꞌmaꞌcan, aꞌɨ́j mu jɨn aꞌyan tyíꞌmuaꞌajcaj tɨ ɨ Pablo aꞌúun yaꞌtaviꞌtɨ́stɨraa u tyeyúuj tzajtaꞌ.

30 Néijmiꞌqueꞌ ɨ chájtaꞌnaj jitze, jéehua mu huatanyínyuꞌcacucaꞌ, aj mu mij ɨ tyeɨ́tyee aráꞌaj muahuáachisimaꞌaj. Matɨꞌɨj mij jaatyéeviꞌ aꞌɨ́jcɨ ɨ Pablo, majta jiꞌrajáanajra u tyeyúuj tzajtaꞌ, majta jeꞌen jiyeꞌtzín tyeꞌtyáanaxɨj a tɨ jaꞌpueertajmee. 31 Matɨꞌɨj meríj tɨn jajeꞌcatacuj aꞌɨ́jcɨ ɨ Pablo, tɨꞌɨj jáamuaꞌreeriꞌ aꞌɨ́jna ɨ xantáaruꞌ taꞌnájcaj tɨjɨn néijmiꞌqueꞌ mu nyinyuꞌcacuj aꞌájna a chájtaꞌ Jerusalén. 32 Aj puꞌij aꞌɨ́jna xantáaruꞌ taꞌnájcaj huaꞌajsɨɨ ɨ juxantáaruꞌustyamuaꞌ, ajta aꞌɨ́ɨjma ɨ maj anxɨtyej xantáaruꞌuj tyíꞌijtyaꞌcaꞌaj, matɨꞌɨj mij ujóꞌhuaachij joꞌmaj joꞌtyúꞌuucaꞌaj ɨ tyeɨ́tyee. Matɨꞌɨj jaaséej aꞌɨ́jcɨ ɨ xantáaruꞌ taꞌnájcaj majta aꞌɨ́ɨjma ɨ xantáaruꞌustyamuaꞌmuaꞌ, aj mu mij jaatáxaahuatacaꞌ ɨ maj jatyávaꞌraꞌaj aꞌɨ́jcɨ ɨ Pablo. 33 Aj puꞌij ajtyáxɨɨriacaꞌ ɨ xantáaruꞌ taꞌnájcaj, tɨꞌɨj ij jaatyéeviꞌ aꞌɨ́jcɨ ɨ Pablo, ajta jaataꞌíjtacaꞌ maj jaꞌnájɨꞌqueꞌen huaꞌpuácaa jɨmeꞌ ɨ cadéenaj. Aꞌtzúj aꞌtyéeviꞌcaj tɨꞌquij tyuꞌtaꞌíhuoꞌ aꞌtɨ́j tɨ puéꞌeenyeꞌej ajta tyiꞌtɨ́j tɨ jeꞌej huáruuj. 34 Majta aꞌɨ́ɨmaj ɨ tyeɨ́tyee, séecan mu seequéj tyityetyéjijhuasimeꞌej, majta séecan seequéj, aꞌɨ́j pu jɨn quee jeꞌej jáꞌmiteerastyaꞌcaꞌaj aꞌɨ́jcɨ ɨ xantáaruꞌ taꞌnájcaj jeꞌej tɨ tyoꞌxáꞌpuɨꞌɨntarej, jiꞌnye jéehua mu jeꞌej tyáhuaasimeꞌej, aꞌɨ́j pu jɨn jaataꞌíjtacaꞌ maj jáꞌanviꞌtɨj aꞌájna joꞌmaj jeꞌráatyij ɨ xantáaruꞌuj. 35 Matɨꞌɨj aꞌáa jaꞌráꞌaj joꞌtɨj jaꞌcachetzíicɨꞌhuajme, aꞌɨ́ɨmaj ɨ xantáaruꞌuj muꞌhuatyechóoj mu ayootoj aꞌɨ́jcɨ ɨ Pablo, jiꞌnye jéehua mu ɨ tyeɨ́tyee jamaꞌcujcaꞌaj, 36 majta néijmiꞌi ɨ maj cújtaꞌ huajúꞌcaꞌaj, aꞌyaa mu tyityeejíjhuasimeꞌej tɨjɨn:

—Cheꞌ huámuɨꞌnyij.

Tɨꞌɨj Pablo jujapuá huatanyúj

37 Matɨꞌɨj juꞌtyarújtyeꞌsimaꞌcaj aꞌɨ́jcɨ ɨ Pablo joꞌmaj jeꞌráatyij ɨ xantáaruꞌuj, aj puꞌij ɨ Pablo aꞌyan tyaataꞌíhuoꞌriꞌ aꞌɨ́jcɨ ɨ xantáaruꞌ taꞌnájcaj tɨjɨn:

—¿Nyi ɨꞌríj nyej tyuꞌtaxáj cɨ́ɨraꞌtzuj ajamuán?

Ajta aꞌɨ́jna ɨ xantáaruꞌ taꞌnájcaj, aꞌyaa pu tyuꞌtanyúj tɨjɨn:

—¿Nyi peeyíꞌtɨn ɨ huaꞌ nyuucaaj ɨ griego? 38 ¿Nyi pequee muáaj aꞌɨ́ɨn puéꞌeen ɨ paj Egipto jáꞌmaꞌcan, ɨ tɨ aráꞌtyeej tɨ huáꞌjaxɨejtyaꞌcaꞌaj ɨ tyeɨ́tyee, ɨ tɨ ajta huojoꞌvíꞌtɨj aꞌájna joꞌtɨj quee jáꞌtyiꞌtɨj muáacuaj víꞌraꞌaj maj aráꞌasej ɨ mej tyíꞌtyacuiꞌcaa?

39 Aj puꞌij ɨ Pablo aꞌyan tyaatéꞌexaa tɨjɨn:

—Nyáaj nu Israel jitze ajtyámaꞌcan, aꞌáa nu jɨríj jaꞌchej aꞌájna a Tarso, ɨ chájtaꞌnaj tɨ jéehua juxɨeꞌveꞌ aꞌáa tɨ huatacaꞌaj a Cilicia, jéehua nu muahuavii paj naatáꞌ nyaj tyihuoꞌtéꞌexaatyeꞌen ɨ tyeɨ́tyee.

40 Aj puꞌij jaatáꞌ tɨ tyihuoꞌtéꞌexaatyeꞌen, tɨꞌquij ɨ Pablo huatyéechaxɨj aꞌájna joꞌtɨj jaꞌcachetzíicɨꞌhuajme, ajta ɨ jumuácaꞌ jɨn huoꞌtáꞌijmuejriꞌ maj quee cheꞌ jeꞌej tyáhuaasimeꞌen. Matɨꞌɨj quee cheꞌ jeꞌej tyahuáasimaꞌcaj, aj puꞌij huaꞌ nyuucaaj jɨn tyuꞌtaxájtacaꞌ ɨ hebreos, aꞌyan tɨjɨn:

22

1 —Nyeꞌihuáamuaꞌ siajta nyahuáasimuaꞌ, xáanamuajriꞌ jeꞌej nyaj tyajamuaatéꞌexaatyeꞌsij ɨ nyúucarij nyaj jɨn nyajapuáj huatányuusij.

2 Matɨꞌɨj jáanamuajriꞌ tɨ aꞌɨ́j jɨn tyihuáꞌixaatyaꞌcaꞌaj ɨ hebreos nyuucaaj jɨmeꞌ, aj mu mij jéetzeꞌ huatyápuaꞌriacaꞌ ɨ maj jeꞌej tyáhuaasimeꞌej. Ajta ɨ Pablo aꞌyaa pu tyihuaꞌtyéꞌixaatyeꞌsimaꞌaj tɨjɨn:

3 —Nyáaj nu Israel jitze ajtyámaꞌcan, aꞌáa nu joꞌnɨéꞌhuacaꞌ aꞌájna a Tarso aꞌáa tɨ jaꞌajtyámaꞌcan a Cilicia, aꞌyaa nu huaveꞌsej iiyeꞌej Jerusalén, nyajta tyiꞌhuányamuaꞌaj aꞌɨ́jcɨ jimi ɨ Gamaliel, ɨ tɨ aꞌyan tyaꞌróonajchij ɨ nyúucarij jeꞌej maj tyoꞌyúꞌxacaꞌ ɨ tahuásimuaꞌcɨꞌɨj. Aꞌnáj tɨnaꞌaj nu aꞌyan tyáahuoosij jeꞌej nyaj tyeetyáhuɨɨreꞌen ɨ Dios, néijmiꞌi jɨmeꞌ ɨ nyaxɨéjnyuꞌcaa, aꞌyájna siatɨꞌɨj néijmiꞌi muaꞌaj ijíij tyaáꞌsij. 4 Jájcuaj ɨmuáj nu aꞌyan tyihuáꞌhuoocaꞌaj nyej nyij huóꞌcuiꞌnyij aꞌɨ́ɨjma ɨ maj jájcuan jɨn tyáꞌtzaahuatyeꞌ, nyajta néijmiꞌcaa huavíviꞌ ɨ tyétyacaa, nyajta ɨ maj úucaa nyej nyij hueꞌtyáanaj. 5 Aꞌɨ́jna ɨ tɨ tyihuáꞌijtyeꞌ aꞌɨ́ɨjma ɨ puaaríij, majta néijmiꞌi ɨ huáasij aꞌɨ́ɨ mu jamuaꞌreej. Aꞌɨ́ɨ mu yuꞌxarij tyinaatapíj nyej nyij tyihuoꞌtátuiireꞌen ɨ nye ihuáamuaꞌ Israel maj jitze ajtyámaꞌcan, Damasco maj jaꞌchej, nyajta aꞌáa jaꞌtanyéj nyej nyij huóꞌhuoonyij aꞌɨ́ɨjma ɨ maj tyáꞌtzaahuatyeꞌ, nyej nyij uhuajaꞌráviꞌtɨj aꞌyájna iiyeꞌej Jerusalén tyej tyij puéjtzij huoꞌtáꞌan.

Pablo pu huáꞌixaatyeꞌ jeꞌej tɨ tyeꞌentyíhuo ɨ tavástaraꞌ

(Hch. 9:1-19; 26:12-18)

6 ’Nyatɨꞌɨj aꞌáa joomáꞌcaj juyéj jitze, nuꞌríj avéjriꞌ joomáꞌcaj a Damasco aꞌtzáaj tacuaríixpuaj, aj puꞌij jiyeꞌtzín caꞌnyíin jɨn ujeꞌcátatzariacaꞌ u tajapuá, tɨꞌquij nɨeꞌriáꞌnaj. 7 Nyatɨꞌɨj nyij eetávej a chóotaꞌ. Nyajta jeꞌen aꞌtɨ́j huánamuajriꞌ tɨ aꞌyan tyinaatajé tɨjɨn: “Saulo, ¿jiꞌnye een jɨmeꞌ jeꞌej puaꞌaj pényoorej?” 8 Nyatɨꞌɨj nyij tyuꞌtaꞌíhuoj aꞌyan tɨjɨn: “¿Aꞌtanyíj papuéꞌeen nyavástaraꞌ?” Ajtáhuaꞌaj aꞌyan tyuꞌtánamuajrej tɨjɨn: “Nyáaj nu aꞌɨ́ɨn puéꞌeen ɨ Jesús Nazaret nyaj jáꞌmaꞌcan, aꞌɨ́jna ɨ paj muáaj meyoꞌvajran.” 9 Majta ɨ maj nyaj jamuán huajúꞌcaꞌaj, aꞌɨ́ɨ mu majta jaaséej ɨ tɨ huatátzariajraa, aꞌɨ́j muꞌuj quee huánamuajriꞌ ɨ nyúucarij tɨ tyíꞌnyeꞌixaatyaꞌcaꞌaj. 10 Nyatɨꞌɨj nyij tyuꞌtaꞌíhuoꞌ aꞌyan tɨjɨn: “¿Jiꞌnye náarɨnyij nyavástaraꞌ?” Aj puꞌij ɨ tavástaraꞌ aꞌyan tyinaatéꞌexaaj tɨjɨn: “Ájchesij, pataꞌaj ɨ paj pooj huaméj aꞌájna a Damasco. Aꞌáa mu néijmiꞌi muojoꞌtéꞌexaatyeꞌsij jeꞌej paj huárɨnyij.” 11 Jiꞌnye naꞌracúunyij nu naꞌraa aꞌɨ́jcɨ jɨmeꞌ ɨ tatzárij, aꞌɨ́j mu jɨn aꞌɨ́ɨmaj ɨ maj nyaj jamuán huajúꞌcaꞌaj manaꞌnavíꞌraj muꞌ mij nyojoꞌviꞌtɨj aꞌájna a Damasco.

12 ’Sɨ́ɨj pu tyáatɨꞌ aꞌáa joꞌtyávaacaꞌaj tɨ aꞌyan ántyapuaj tɨjɨn Ananías, ɨ tɨ naa tyíꞌtyevistacaꞌaj ajta jaꞌtzaahuatyaꞌcaꞌaj aꞌɨ́jcɨ ɨ yuꞌxarij Moisés tɨ joꞌyúꞌxacaꞌ, néijmiꞌi mu naa yóꞌmuaꞌrajcaꞌaj ɨ maj Israel jitze ajtyámaꞌcan ɨ maj aꞌáa jáꞌchajcaꞌaj aꞌájna a Damasco. 13 Ananías pu aꞌáa nyojoꞌtyéesej, tɨꞌɨj aráꞌaj aꞌyaa puꞌij tyinaatéꞌexaaj tɨjɨn: “Nyeꞌihuáaraꞌ Saulo, ancuriáaꞌ ajtáhuaꞌaj jájcuan ɨ paj jɨn atányeerej.” Tɨꞌɨj aꞌyan tyinaatajé aj nu nyij jiyeꞌtzín atányeeriacaꞌ, nyatɨꞌɨj nyij jaaséj. 14 Ajta aꞌyan tyinaatéꞌexaaj tɨjɨn: “Ɨ huaꞌ Dios ɨ tahuásimuaꞌcɨꞌɨj, aꞌɨ́ɨ pu muaꞌantyíhuoo muéetzij pej pij jáamuaꞌreej jeꞌej tɨ tyáꞌxɨeꞌveꞌ, pataꞌaj jaaséj aꞌɨ́jcɨ ɨ tɨquee aꞌnáj tyiꞌtɨ́j jɨn ootyáꞌɨtzee ɨ Dios jimi, pajta jáanamuaj jeꞌej tɨ tyíꞌxaj. 15 Muáaj paj aꞌɨ́ɨn puéꞌeenyeꞌej puáꞌmej ɨ paj aꞌɨ́j jɨn antyíaꞌmuaꞌreeriaj puáꞌmej néijmiꞌqueꞌ ɨ cháanacaj japua, jitzán maꞌcan ɨ tavástaraꞌ, pataꞌaj huóꞌixaatyeꞌen jeꞌej paj períj tyiꞌtɨ́j tyuꞌséj, pajta jeꞌej paj tyúꞌnamuajriꞌ. 16 Ajta ijíij, capáj jéehua tyiꞌchóꞌveꞌej. Ájchesij, pataꞌaj huáɨꞌhuaj nyúucaritzeꞌ ɨ tavástaraꞌ, tɨꞌij aꞌɨ́ɨn tyimuaatúꞌuunyiꞌ ɨ paj jɨn ootyáꞌɨtzee ɨ Dios jimi.”

Pablo pu huáꞌixaatyeꞌ jeꞌej tɨ tyuꞌtaꞌíjtyiꞌhuacaꞌ aꞌɨ́ɨjma jimi ɨ maj séej chuéj japua jáꞌmaꞌcan

17 ’Nyatɨꞌɨj aꞌáa jaꞌráꞌaj a Jerusalén, aj nu nyij utyájrupij ɨ tyeyúuj tzajtaꞌ nyej nyij huatyényuunyij ɨ Dios jimi, aj nu nyij tyuꞌséj. 18 Aꞌɨ́j nu huaséj ɨ tavástaraꞌ tɨ aꞌyan tyinaatéꞌexaaj tɨjɨn: “Caꞌnácan, eerájraꞌ jiyeꞌtzín jɨmeꞌ aꞌyájna Jerusalén, jiꞌnye camu muáꞌantzaahuatyeꞌsij jeꞌej paj tyihuoꞌtéꞌexaatyeꞌsij nye jitze maꞌcan.” 19 Aj nu nyij aꞌyan tyaatéꞌexaa tɨjɨn: “Nyavástaraꞌ, aꞌɨ́ɨ mu aꞌyan tyáꞌmuaꞌreej nyej nyáaj majoꞌchaꞌcanyaꞌaj néijmiꞌqueꞌ huaꞌ tyeyúuj tzajtaꞌ, nyajta hueꞌtyáanamua ɨ maj muéetzij muaꞌtzaahuatyaꞌcaꞌaj, nyajta huaꞌtyávaꞌraꞌaj. 20 Ajta matɨꞌɨj aꞌɨ́j huajéꞌcaj ɨ Esteban ɨ tɨ muahuɨɨriaꞌcaꞌaj, ajta tyíꞌxajtacaꞌaj a jitze maꞌcan, nyáaj nu aꞌáa joꞌtyávaacaꞌaj, aꞌyaa nu tyáꞌxaꞌpuɨꞌɨntariaꞌcaꞌaj maj jaajéꞌcaj, nyáaj nu nyajta tyúꞌchaꞌɨj ɨ tyihuáꞌcaanaa aꞌɨ́ɨjma ɨ maj jaajéꞌcaj.” 21 Ajta ɨ tavástaraꞌ aꞌyaa pu tyinaatéꞌexaaj tɨjɨn: “Áricuj maꞌúrutyij, jiꞌnye nyamuaataꞌítyij ɨmuáj tyeɨ́tyee tzajtaꞌ ɨ maj séej chuéj japua jáꞌmaꞌcan.”

Tɨꞌɨj ɨ xantáaruꞌ taꞌnájcaj jachaꞌɨɨcaꞌaj aꞌɨ́jcɨ ɨ Pablo

22 Aꞌyaa muꞌuj úhuiixɨj ɨ maj móoj jatyánamuajrasimaꞌaj, matɨꞌɨj mij huatyóohuij maj huatyejíihuajraꞌnyij aꞌyan tɨjɨn:

—Aꞌmújna mu tyévij, capu juxɨeꞌveꞌ tɨ júurij, xaajéꞌcaj taꞌaj ij quee cheꞌ majáꞌhuaꞌtan íiyan ɨ cháanacaj japua.

23 Aꞌyaa muꞌuj jéetzeꞌ tyityetyéjijhuasimeꞌej, majta ɨ tyúucaanaa jútyeꞌ tyojóꞌraaraꞌaj, majta ɨ chuéj jútyeꞌ jóꞌraaraaj. 24 Aj puꞌij ɨ xantáaruꞌ taꞌnájcaj tyuꞌtaꞌíjtacaꞌ maj juꞌtyátoonyij aꞌɨ́jcɨ ɨ Pablo joꞌmaj jeꞌráatyij ɨ xantáaruꞌuj, ajta huoꞌtaꞌíj maj jeꞌriáꞌvaxɨꞌɨn, taꞌaj ij tyuꞌtaxáj jeꞌej maj een jɨmeꞌ tyityetyéjijhuaj ɨ tyeɨ́tyee. 25 Matɨꞌɨj meríj jaatyajɨ́ꞌcaꞌaj mej mij jeꞌriáꞌvaxɨꞌɨn, aj puꞌij ɨ Pablo aꞌɨ́j aꞌyan tyaataꞌíhuoꞌriꞌ ɨ xantáaruꞌ taꞌnájcaj tɨ aꞌáa joꞌtyávaacaꞌaj tɨjɨn:

—¿Nyi aꞌyan setyityaatácɨꞌpej siaj sij jeꞌriáꞌvaxɨꞌɨn ɨ aꞌtɨ́j Roma tɨ jáꞌmaꞌcan, siajta quee jamuaꞌreeriaj tyiꞌtɨ́j siaj jɨn pújoorej?

26 Tɨꞌɨj aꞌyan tyáanamuajriꞌ, aꞌɨ́jna ɨ anxɨtyej xantáaruꞌuj tɨ tyíꞌijtyeꞌ, aꞌáa pu joꞌmej aꞌɨ́jcɨ jimi ɨ xantáaruꞌ taꞌnájcaj, aꞌyaa puꞌij tyaatéꞌexaa tɨjɨn:

—¿Jiꞌnye parɨnyij aꞌɨ́jcɨ jɨmeꞌ? Aꞌɨ́jna ɨ tyáatɨꞌ aꞌáa pu jaꞌajtyámaꞌcan a Roma.

27 Aj puꞌij ɨ xantáaruꞌ taꞌnájcaj a uréꞌnyej ɨ Pablo jimi, tɨꞌquij aꞌyan tyaataꞌíhuoꞌriꞌ tɨjɨn:

—¿Nyi aꞌyan tyiꞌjaꞌyájna paj aꞌáa jaꞌajtyámaꞌcan a Roma?

Aj puꞌij ɨ Pablo aꞌyan tyuꞌtanyúj tɨjɨn:

—Jee xaa nyuꞌuj.

28 Ajta ɨ xantáaruꞌ taꞌnájcaj aꞌyan tyaatéꞌexaa tɨjɨn:

—Jéehua nu nyáaj tyuꞌnájchitacaꞌ nyej nyij huatyényaromaanotaj.

Tɨꞌɨj ij ɨ Pablo aꞌyan tyaatéꞌexaa tɨjɨn:

—Aꞌáa nu nyáaj jiyoꞌnɨéꞌhuacaꞌ.

29 Aj mu mij aꞌɨ́ɨmaj eeráxɨɨriacaꞌ ɨ maj jeꞌriaꞌvaaxɨꞌnyijcheꞌ ɨ Pablo, ajta aꞌɨ́jna ɨ xantáaruꞌ taꞌnájcaj, tɨꞌɨj jáamuaꞌreeriꞌ tɨ Roma jáꞌmaꞌcan, tyámuaꞌ pu tyuꞌtátzɨɨn tɨ jeꞌej tyeetyajɨ́ꞌqueꞌej ɨ cadéenaj jɨmeꞌ.

Pablo pu aꞌúu joꞌtyéechaxɨj joꞌmaj jeꞌráatyij ɨ maj tyíꞌijta

30 Yaa ariáꞌpuaꞌaj, ɨ xantáaruꞌ taꞌnájcaj, aꞌyaa pu tyáꞌxɨeꞌvaꞌcaꞌaj tɨ jáamuaꞌreej jeꞌej maj een jɨmeꞌ tyáꞌxajtziꞌracaꞌaj aꞌɨ́jcɨ ɨ Pablo, aj puꞌij jiꞌrájtoo, ajta tyuꞌtaꞌíjtacaꞌ maj tyúusɨɨreꞌen aꞌɨ́ɨmaj ɨ maj tyíꞌijta u tyeyúuj tzajtaꞌ, majta néijmiꞌi ɨ maj tyityatatyíj. Aj puꞌij huaꞌ jimi áyooviꞌtɨj.

23

1 Pablo pu huaꞌráasej aꞌɨ́ɨjma ɨ maj tyityatatyíj tɨꞌquij aꞌyan tyihuoꞌtéꞌexaaj tɨjɨn:

—Nyeꞌihuáamuaꞌ, tɨꞌɨj naꞌaj yatɨj jeꞌréꞌnyej, canu tyiꞌtɨ́j jɨn jeꞌej tyéꞌnyamuaꞌastɨj ɨ Dios jimi menyoꞌchaꞌcan.

2 Aj puꞌij aꞌɨ́jna ɨ Ananías, ɨ tɨ tyihuáꞌijtyeꞌ aꞌɨ́ɨjma ɨ puaaríij, aꞌɨ́ɨ pu huoꞌtaꞌíj maj jaꞌancáveenyij aꞌɨ́jcɨ ɨ Pablo. 3 Ajta ɨ Pablo aꞌyaa pu tyuꞌtanyúj tɨjɨn:

—Dios pu muéetzij muaꞌancávesij, mu paj quee maꞌúumuaꞌrej. Muáaj paj aꞌɨ́j jɨn antyíaꞌmuaꞌreej pej pij noꞌxɨ́jtyeꞌen aꞌɨ́jcɨ jɨmeꞌ jeꞌej tɨ tyíꞌijta ɨ yuꞌxarij, ¿jiꞌnye pej pij aꞌyan tyáꞌmuaꞌreeriaj pahuáꞌijtyeꞌ maj naꞌancáveenyij?

4 Majta aꞌɨ́ɨmaj ɨ maj ujeꞌrátyaꞌcaꞌaj, aꞌyaa mu tyaatajé tɨjɨn:

—¿Jiꞌnye pej pij jeꞌej puaꞌaj tyéꞌjee aꞌmújcɨj mu tɨ jéetzeꞌ juxɨeꞌveꞌ ɨ Dios jimi?

5 Aꞌyaa pu ɨ Pablo tyihuoꞌtéꞌexaaj tɨjɨn:

—Nyeꞌihuáamuaꞌ, canu jamuaꞌreeriacaꞌaj tɨ aꞌmúu aꞌɨ́ɨn puéꞌeen ɨ tɨ jéetzeꞌ juxɨeꞌveꞌ ɨ Dios jimi, jiꞌnye aꞌyaa pu tyéꞌyuꞌsiꞌ ɨ yuꞌxarij jitze tɨjɨn: “Capáj jeꞌej tyéꞌjeevej aꞌɨ́jcɨ ɨ tɨ tyiꞌtyéjvee ɨ tyeɨ́tyee jimi.”

6 Aj puꞌij ɨ Pablo jáamuaꞌreeriꞌ tɨjɨn séecan mu ɨ maj tyityatatyíj saduceos puéꞌeenyeꞌej, majta séecan fariseos, aj puꞌij caꞌnyíin jɨmeꞌ aꞌyan tyuꞌtanyúj tɨjɨn:

—Nyeꞌihuáamuaꞌ, nyáaj nu fariseo puéꞌeen, huaꞌ jitze nu eerámaꞌcan aꞌɨ́ɨjma ɨ fariseos, majta ijíij náꞌxɨjtyeꞌ aꞌɨ́jcɨ jɨmeꞌ nyaj jachoꞌveꞌ aꞌnáj maj huatájuuritaj ɨ muɨꞌchítyee.

7 Tɨꞌɨj ɨ Pablo aꞌyan tyuꞌtaxájtacaꞌ, aj mu mij huatyóohuij maj tyiꞌhuóoꞌihuoꞌ aꞌɨ́ɨmaj ɨ fariseos, majta aꞌɨ́ɨmaj ɨ saduceos, matɨꞌɨj mij jéꞌtaꞌ huacɨ́j ɨ maj jusɨɨriaꞌcaꞌaj. 8 Jiꞌnye ɨ saduceos aꞌyaa mu tyíꞌxaj maj quee cheꞌ huatájuuritaj ɨ muɨꞌchítyee, majta aꞌyan tɨjɨn maj quee séejreꞌ ɨ júuricamej ɨ maj tyíꞌhuɨɨreꞌ u tajapuá, majta aꞌɨ́ɨmaj ɨ fariseos néijmiꞌi mu aꞌɨ́jcɨ tyáꞌtzaahuatyeꞌ. 9 Néijmiꞌi mu tyéjijhuasimeꞌej, majta jeꞌcáj ɨ maj tyihuáꞌmuaꞌtyej ɨ yuꞌxarij jitze, ɨ maj majta fariseos jitze ajtyámaꞌcan, aꞌɨ́ɨ mu ájhuiixɨj matɨꞌɨj mij aꞌyan tyuꞌtaxájtacaꞌ tɨjɨn:

—Aꞌíjna ɨ tyáatɨꞌ capu tyiꞌtɨ́j jeꞌej huáruuj, tyij quee sɨ́ɨj tyaatéꞌexaa ɨ júuricamej tɨ tyíꞌhuɨɨreꞌ u tajapuá, tɨpuaꞌaj aꞌyan tyiꞌjaꞌyájnatan, tyicheꞌ quee jimi rányuucaꞌan ɨ Dios.

10 Majta meríj jéetzeꞌ nyinyuꞌcacucaꞌaj, aꞌɨ́jna ɨ xantáaruꞌ taꞌnájcaj tyíꞌtzɨɨnyaꞌcaꞌaj tɨpuaꞌaj meetyátoꞌsixɨꞌɨn aꞌɨ́jcɨ ɨ Pablo, aꞌɨ́j pu jɨn huoꞌtaꞌíj ɨ xantáaruꞌuj maj jeꞌráaviꞌtɨj mej mij majtáhuaꞌaj uyoꞌtyátoonyij joꞌmaj jeꞌráatyij ɨ xantáaruꞌuj.

11 Séej tɨ́caꞌrij tzajtaꞌ pu ɨ tavástaraꞌ huataséjre aꞌɨ́jcɨ jimi ɨ Pablo, aꞌyaa pu tyaatéꞌexaa tɨjɨn:

—Huatyáꞌcaꞌnyej muaꞌ tzajtaꞌ Pablo, jiꞌnye aꞌyájna patɨꞌɨj períj nyaj jɨmeꞌ tyihuóꞌixaaj iiyeꞌej Jerusalén, aꞌyaa paj chaꞌtaj tyihuáꞌixaatyeꞌen aꞌájna a Roma.

Matɨꞌɨj jaaxáꞌpuɨꞌɨntarej jeꞌej maj tyeejéꞌcaj ɨ Pablo

12 Yaa ariáꞌpuaꞌaj, séecan mu ɨ Israel maj jitze ajtyámaꞌcan aꞌyan tyaaxáꞌpuɨꞌɨntarej maj jaajéꞌcaj aꞌɨ́jcɨ ɨ Pablo, aꞌyaa mu tyityaꞌtóoraj maj quee tyúꞌcuaꞌnyij, majta quee huayeꞌen, ꞌasta manaꞌaj quee jaajéꞌcaj aꞌɨ́jcɨ ɨ Pablo. 13 Aꞌchu mu huáꞌpuatyej aráꞌasej ɨ tyétyacaa ɨ maj aꞌyan tyityaꞌtóoraj. 14 Aꞌɨ́ɨjma jimi mu ujóꞌjuꞌ ɨ maj tyihuáꞌijtyeꞌ ɨ puaaríij, majta aꞌɨ́ɨjma jimi ɨ huáasij, matɨꞌɨj mij aꞌyan tyihuoꞌtéꞌexaaj tɨjɨn:

—Ityáj tu tyeríj aꞌyan tyaaxáꞌpuɨꞌɨntarej tyej quee tyiꞌtɨ́j cuaꞌnyij, ꞌasta tyanaꞌaj quee jaajéꞌcaj aꞌɨ́jcɨ ɨ Pablo. 15 Ajta ijíij, muaꞌaj majta ɨ séecan ɨ maj tyityatatyíj, xaatáhuaviij ɨ xantáaruꞌ taꞌnájcaj tɨꞌij ariáꞌpuaꞌaj yaꞌráaviꞌtɨj aꞌɨ́jcɨ ɨ Pablo jaꞌmua jimi, aꞌyan setyuꞌtaxáatan yee siataꞌaj tyámuaꞌ naa tyeeꞌíhuoꞌ, tyajta ityáj tyámuaꞌ tu éenyeꞌej táꞌjuꞌun tyej tyij jaajéꞌcaj tɨꞌɨj quee xu yaꞌuvéꞌnyej.

16 Ajta ɨ yójraꞌ ɨ ihuáariaꞌraꞌ aꞌɨ́jcɨ ɨ Pablo, aꞌɨ́ɨ pu jáamuaꞌreeriꞌ jeꞌej maj tyiꞌtɨ́j tyíꞌxaꞌpuɨꞌɨntariaꞌcaꞌaj, tɨꞌɨj ij ujóꞌmej joꞌmaj jeꞌráatyij ɨ xantáaruꞌuj, aj puꞌij jaatéꞌexaa aꞌɨ́jcɨ ɨ Pablo. 17 Pablo pu séej huatajé ɨ maj anxɨtyej xantáaruꞌuj tyíꞌijtyeꞌ, tɨꞌquij aꞌyan tyaatéꞌexaa tɨjɨn:

—Ánviꞌtɨchij mu tyamuéej aꞌɨ́jcɨ jimi ɨ xantáaruꞌ taꞌnájcaj, jiꞌnye tyiꞌtɨ́j pu jaatéꞌexaatyeꞌej.

18 Tɨꞌquij ɨ tɨ anxɨtyej xantáaruꞌuj tyíꞌijtyeꞌ, yoꞌvíꞌtɨj ɨ xantáaruꞌ jimi taꞌnájcaj, ajta aꞌyan tyaatéꞌexaa tɨjɨn:

—Aꞌɨ́jna ɨ Pablo tɨ eetyánamiꞌ naatáhuaviiriꞌ nyaj yaꞌráaviꞌtɨj a jimi aꞌíjcɨ ɨ tyamuéej, jiꞌnye tyiꞌtɨ́j pu muaatéꞌexaatyeꞌsij.

19 Aj puꞌij ɨ xantáaruꞌ taꞌnájcaj jaꞌnáaviꞌ ɨ muácaꞌraꞌan jitze aꞌɨ́jcɨ ɨ tyamuéej, tɨꞌquij jeꞌráaviꞌtɨj aꞌyan tyaataꞌíhuoꞌriꞌ tɨjɨn:

—¿Tyiꞌtanyí pényeꞌixaatyaꞌmuꞌ?

20 Aꞌyaa pu tyaatéꞌexaa ɨ tyamuéej tɨjɨn:

—Aꞌɨ́ɨmaj ɨ maj Israel jitze ajtyámaꞌcan, aꞌɨ́ɨ mu jaaxáꞌpuɨꞌɨntarej mej mij ariáꞌpuaꞌaj muaatáhuavii ɨ Pablo, pej pij jáꞌanviꞌtɨj huaꞌ jimi ɨ huaꞌ juéesij mataꞌaj nuꞌuj mij tyámuaꞌ tyáamuaꞌreej ɨ maj jitzán tyíꞌpuaꞌrityeꞌ. 21 Capáj huáꞌtzaahuatyaꞌaj, jiꞌnye huáꞌpuatyej mu aꞌchu aráꞌasej ɨ tyétyacaa ɨ maj jeꞌtyéchoꞌveꞌej ɨ juyéj jitze avíitzij jɨmeꞌ, aꞌyaa mu tyaaxáꞌpuɨꞌɨntarej maj quee tyiꞌtɨ́j cuaꞌnyij, majta quee yeꞌen ꞌasta manaꞌaj quee jaajéꞌcaj aꞌɨ́jcɨ ɨ Pablo, ajta ijíij muꞌríj tyámuaꞌ huóoruuj, aꞌɨ́j muꞌuj mij choꞌveꞌ jeꞌej paj muáaj tyuꞌtaxájtaj.

22 Aj puꞌij ɨ xantáaruꞌ taꞌnájcaj jaataꞌítyacaꞌ ɨ tyamuéej tɨꞌij jóꞌraꞌnyij, aꞌyaa pu tyaataꞌíj tɨquee aꞌtɨ́j ixáatyeꞌej jeꞌej tɨ arí aꞌɨ́j tyuꞌtéꞌexaaj.

Pablo pu jóꞌviꞌtɨchiihuacaꞌ aꞌɨ́jcɨ jimi ɨ Félix

23 Aꞌɨ́jna ɨ xantáaruꞌ taꞌnájcaj huaꞌpuácaa pu huatajé ɨ maj anxɨtyej xantáaruꞌuj tyíꞌijtyeꞌ, ajta aꞌyan tyihuoꞌtaꞌíj maj huaꞌpuaj anxɨtyej ɨ xantáaruꞌuj tyámuaꞌ huáꞌuurej ɨ maj juɨꞌɨcán, majta huéeicatyej japuan tamuáamuataꞌ maj aveꞌtyéꞌtyaꞌaj, majta huaꞌpuaj anxɨtyej ɨ maj chúun tyuɨ́ꞌsimaꞌaj muáꞌjuꞌun, mej mij aꞌáa jóꞌjuꞌun aꞌájna a Cesarea tɨ́caꞌ aꞌtzáaj arámuaacuaj tyoomáꞌcaj ɨ tɨ́caꞌrij. 24 Ajta pu huoꞌtaꞌíj maj séej eetyésiiratyeꞌen ɨ cahuáayuꞌ ɨ Pablo tɨ japuan aveꞌquéej, aꞌyaa pu tyihuoꞌíjcaj maj tyámuaꞌ eenyeꞌ ajóotonyij aꞌɨ́jcɨ jimi ɨ tajtúhuan tɨ aꞌyan ántyapuaj tɨjɨn Félix. 25 Aꞌɨ́ɨjma pu jimi yuꞌxarij huataꞌítyacaꞌ aꞌyaa pu tyáꞌxajtacaꞌaj tɨjɨn:

26 “Nyáaj Claudio Lisias, yaa nu muatyojtyeꞌ muéetzij Félix mu paj huápuɨꞌɨj naa huaséꞌrin pajta tajtúhuan jɨn tyiꞌtyéjvee. 27 Aꞌɨ́ɨmaj ɨ maj Israel jitze ajtyámaꞌcan, aꞌɨ́ɨ mu jaatyéeviꞌ aꞌíjcɨ ɨ tyévij majta jeꞌen jajéꞌcatajcheꞌ, ajta nyatɨꞌɨj jáamuaꞌreeriꞌ tɨ romano puéꞌeen nyáaj nu nyij ajoꞌréꞌnyej nyahuaꞌajviꞌtɨ́j ɨ nyaxantáarustyamuaꞌ, nyatɨꞌɨj nyij japuan huatanyúj. 28 Nyajta jamuaꞌreerimuꞌcaꞌaj jeꞌej maj een jɨmeꞌ tyáꞌxajtziꞌracaꞌaj, aꞌɨ́j nu jɨn yoꞌvíꞌtɨj huaꞌ jimi ɨ juéesij ɨ maj tyáꞌxaꞌpuɨꞌɨntareꞌ. 29 Aj nu nyij jáamuaꞌreeriꞌ maj aꞌɨ́jcɨ jɨn tyáꞌxajtziꞌracaꞌaj ɨ yuꞌxarij tɨ tyihuáꞌijtyeꞌ aꞌɨ́ɨjma, capu tyiꞌtɨ́j jɨn ootyáꞌɨtzee mej mij jaajéꞌcaj, nusu mej mij aꞌɨ́jcɨ jɨn jeꞌtyáanaj aꞌíjcɨ ɨ aꞌtɨ́j. 30 Ajta nyatɨꞌɨj jáamuaꞌreeriꞌ maj séecan ɨ Israel maj jitze ajtyámaꞌcan aꞌyan tyityaꞌtóoraj maj jaajéꞌcaj, muéetzij nu nyij muaataꞌítyiꞌriꞌ aꞌɨ́jcɨ ɨ tyévij, nyajta nu huoꞌtaꞌíj ɨ maj tyáꞌxajtziꞌ maj muéetzij muaatéꞌexaatyeꞌen tyiꞌtɨ́j maj jɨn tyáꞌxajtziꞌ.”

31 Majta aꞌɨ́ɨmaj ɨ xantáaruꞌuj, aꞌyaa mu huarɨ́j jeꞌej tɨ tyihuoꞌtéꞌexaaj ɨ xantáaruꞌ taꞌnájcaj, tɨ́caꞌ mu yoꞌvíꞌtɨj aꞌɨ́jcɨ ɨ Pablo, matɨꞌɨj mij aꞌáa yoꞌréꞌnyijtyej joꞌtɨj aꞌyan tyajaꞌrájtyapuaj tɨjɨn Antípatris. 32 Yaa ariáꞌpuaꞌaj mu huariáꞌcɨj ɨ maj juɨꞌɨcán huajúꞌcaꞌaj joꞌmaj jaꞌchej ɨ xantáaruꞌuj, majta ɨ mataꞌvéꞌtyeꞌtyeꞌ jamuán mu ujóꞌjuꞌ aꞌɨ́jcɨ ɨ Pablo. 33 Matɨꞌɨj aráꞌaj aꞌájna a Cesarea aj mu mij jaatátuii ɨ yuꞌxarij aꞌɨ́jcɨ ɨ tajtúhuan majta aꞌɨ́jcɨ ɨ Pablo. 34 Tɨꞌɨj ɨ tajtúhuan joꞌjíjvej aꞌɨ́jcɨ ɨ yuꞌxarij, aj puꞌij tyuꞌtaꞌíhuoꞌ joꞌtɨj jáꞌmaꞌcantacaꞌaj ɨ Pablo, ajta tɨꞌɨj jaamuaꞌréeriaj tɨ Cilicia jáꞌmaꞌcan, 35 aꞌyaa pu tyaatéꞌexaa tɨjɨn:

—Aj nu muanamuajran tɨpuaꞌaj meríj uvéꞌnyej ɨ maj a jitze tyíꞌpuaꞌrityeꞌ.

Ajta tyuꞌtaꞌíjtacaꞌ maj jáachaꞌɨɨn ɨ xantáaruꞌuj aꞌájna joꞌtɨj ɨ Herodes jeꞌrájcaj.

24

Pablo pu jujapuá huatanyúj aꞌɨ́jcɨ jimi ɨ Félix

1 Anxɨ́ xɨcáj pu tyoomáꞌcaj, tɨꞌɨj Ananías ɨ tɨ tyíꞌijta u tyeyúuj tzajtaꞌ aꞌáa jaꞌráꞌaj aꞌájna a Cesarea, majta séecan jamuán ɨ huáasij, ajta huaꞌ jamuán sɨ́ɨj tɨ huaꞌ japua huatányuunyij, tɨ aꞌyan ántyapuaj tɨjɨn Tértulo. Aꞌɨ́ɨ mu ajoꞌtyáhuiixɨj ɨ tajtúhuan jimi, mej mij tyiꞌtɨ́j jitzán ujpuáꞌrityeꞌen aꞌɨ́jcɨ ɨ Pablo. 2 Matɨꞌɨj ayoꞌréꞌnyijtye aꞌɨ́jcɨ ɨ Pablo, aꞌɨ́ɨ pu ɨ Tértulo huatyóochej tɨ tyaaxájtziꞌ, aꞌyaa pu tyaatéꞌexaa aꞌɨ́jcɨ ɨ Félix tɨjɨn:

—Tyóocheꞌ tu tyámuaꞌ tyíꞌtyechajcaꞌaj naa taxáahuaj patɨꞌɨj pooj muáaj tyiꞌtaꞌíityaꞌcaꞌaj, jéehua paj tyámuaꞌ tyéjtyoovaꞌaj a tzajtaꞌ, tyej tyij jéetzeꞌ tyámuaꞌ yetyityecháatɨmeꞌnyij. 3 Néijmiꞌi tu a jimi tyaꞌancuriáaꞌvej aꞌnáj tɨnaꞌaj ajta joꞌtɨj naꞌaj, tyámuaꞌ tu tyíꞌmuatyojtziꞌreꞌ muéetzij Félix paj tajtúhuan puéꞌeen, pajta jéehua tyámuaꞌ naa tyíꞌuurej. 4 Ajta tyataꞌaj quee jéehua muaꞌɨtzaaj, aꞌyaa nu tyíꞌmuahuaviij paj aꞌtzúj táanamuaj ɨ tyaj tyimuaatéꞌexaatyeꞌsij. 5 Aꞌyaa tu tyéetyoj aꞌmújcɨj mu tyáatɨꞌ, tɨ jéehua jeꞌej puaꞌaj tyíꞌuurej, ajta néijmiꞌqueꞌ ɨ cháanacaj japua caꞌnyíjraꞌaj huaꞌtáꞌcaa ɨ tyeɨ́tyee ɨ maj Israel jitze ajtyámaꞌcan mej mij huóonyoꞌsiꞌtyeꞌen, aꞌɨ́ɨ pu ajta antyúumuaꞌreej aꞌɨ́ɨjma jimi ɨ maj jaꞌtzaahuatyeꞌ aꞌɨ́jcɨ ɨ Nazaret tɨ jáꞌmaꞌcan. 6 Ajta pu huatóotyesej tɨ jaatyáxaahuataj ɨ tyeyúuj, aꞌɨ́j tu jɨn jaatyéeviꞌ tyej tyij joꞌxɨ́jtyeꞌen aꞌyájna tɨꞌɨj tyéꞌyuꞌsiꞌ ɨ yuꞌxarij jitze. 7 Ajta aꞌɨ́jna ɨ xantáaruꞌ taꞌnájcaj ɨ Lisias, aꞌɨ́ɨ pu aꞌúun joꞌtyájrupij tɨꞌquij táꞌjajnyiꞌriꞌ caꞌnyéjrij jɨmeꞌ. 8 Ɨꞌríj paj muáaj asɨ́ɨj tyeeꞌíhuoꞌ pej pij jáamuaꞌreej tɨ aꞌyan tyiꞌjaꞌyájna néijmiꞌi ɨ tyaj jitzán tyíꞌpuaꞌrityeꞌ.

9 Majta ɨ Israel maj jitze ajtyámaꞌcan ɨ maj ajoꞌtyúꞌuucaꞌaj, aꞌyaa mu majta tyíꞌxajtacaꞌaj tɨ aꞌyan tyiꞌjɨꞌréꞌcan jɨmeꞌ. 10 Aj puꞌij ɨ tajtúhuan jumuácaꞌ jɨn jaatéꞌexaa aꞌɨ́jcɨ ɨ Pablo tɨꞌij tyuꞌtaxáj, tɨꞌɨj ij Pablo aꞌyan tyuꞌtaxájtacaꞌ tɨjɨn:

—Jéehua nu nyetyámuaꞌveꞌej nyaj japua huatányuusij muéetzij jimi, jiꞌnye nyáamuaꞌree paj períj áꞌtyeej paj juées jɨn tyiꞌtyéjvee aꞌíjna chuéj japua. 11 Ɨꞌríj paj muáaj asɨ́ɨj tyuꞌíhuoꞌ pej pij jáamuaꞌreej tɨjɨn oochán pu tamuáamuataꞌ japuan huaꞌpuaj xɨcáj tyooméj nyaj aꞌáa jaꞌráꞌaj aꞌájna a Jerusalén nyej nyij huatyényuunyij ɨ Dios jimi. 12 Camu náatyoj aꞌtɨ́j jeꞌej puaꞌaj nyetyiꞌjeevacaj, canu nyajta huáꞌtyaꞌxɨꞌcaꞌaj ɨ tyeɨ́tyee ɨ tyeyúuj tzajtaꞌ, canu nyajta joꞌmaj jóosɨꞌrii, nyajta quee caꞌnyíjraꞌaj huaꞌtáꞌcariaꞌaj ajaꞌhuaꞌ yee ɨ chájtaꞌnaj jitze. 13 Aꞌíimaj ɨ tyeɨ́tyee camu jeꞌej aꞌnáj tyéejtyoosij maj jaataséjrataj ɨ maj jɨn nye jitze tyíꞌpuaꞌrityeꞌ. 14 Ajta aꞌyaa nu xaa tyaataxájta, canu jaatyáꞌavaataj, nyáaj nu jahuɨɨreꞌ ɨ huaꞌ Dios ɨ nyahuásimuaꞌcɨꞌɨj aꞌɨ́jcɨ jɨmeꞌ ɨ juyéj tɨ jájcuaj, ɨ maj aꞌɨ́ɨmaj aꞌyan tyíꞌxaj tɨjɨn nyasɨ́ɨj nuꞌuj jájtyo, jiꞌnye aꞌyaa nu néijmiꞌi tyáꞌtzaahuatyeꞌ jeꞌej tɨ tyéꞌyuꞌsiꞌ ɨ yuꞌxarij jitze ɨ maj jɨn tyíꞌijta, ajta jeꞌej maj tyoꞌyúꞌxacaꞌ ɨ maj tyíꞌxajtacaꞌaj ɨ Dios jitze maꞌcan. 15 Aꞌyaa nu chaꞌtaj nyanaꞌaj nyáaj tyeꞌejchóꞌveꞌ ɨ Dios jimi matɨꞌɨj aꞌmúumaj aꞌɨ́jcɨ jɨmeꞌ ɨ maj huatájuuritaj ɨ muɨꞌchítyee, aꞌɨ́ɨmaj ɨ maj tyámuaꞌ tyíꞌtyetyeɨɨtyeristacaꞌaj, majta ɨ maj jeꞌej puaꞌaj tyityetyúuchaꞌɨɨcaꞌaj. 16 Aꞌɨ́j nu jɨn tyíꞌtyeseꞌ aꞌnáj tɨnaꞌaj nyej nyij jɨꞌréenyaꞌaj majoꞌchaꞌcanyeꞌen ɨ Dios jimi, nyajta ɨ tyeɨ́tyee jimi.

17 ’Tɨꞌɨj tyoomáꞌcaj aꞌchu puaꞌan nyinyiꞌraꞌaj nyaj majoꞌchaꞌcan, naariáꞌraj jóꞌnyaj jáꞌmaꞌcan nyej nyij túmii tyuꞌtapuéjveꞌen, nyajta tyuꞌtámuꞌvejritaj ɨ Dios jimi. 18 Aꞌyaa nu nyij rɨjcaj matɨꞌɨj séecan naaséj ɨ maj Israel jitze ajtyámaꞌcan Asia maj jaꞌráacɨj, nyatɨꞌɨj nyeríj huányajajcuarej aꞌyájna tɨꞌɨj tyúuxɨeꞌveꞌ, capu ɨꞌríj ajaꞌjaꞌtɨɨtacaꞌaj, camu mij majta juꞌɨtziityaꞌcaꞌaj. 19 Aꞌyaa pu tyúuxɨeꞌveꞌ mej mij aꞌɨ́ɨmaj yeveꞌréꞌnyej a jimi mej mij nye jitze tyoꞌojpuáꞌrityeꞌen, tɨpuaꞌaj aꞌyan tyiꞌtɨ́j metyíꞌmuaꞌreeriaj nye jimi. 20 Naꞌríij mequee, micheꞌ aꞌmúumaj jaataxáj tɨpuaꞌaj tyiꞌtɨ́j jɨn noꞌtyáꞌɨtzeerej nyatɨꞌɨj aꞌáa joꞌtyávaacaꞌaj huaꞌ jimi ɨ huaꞌ juéesij ɨ maj Israel jitze ajtyámaꞌcan. 21 Caꞌ aꞌɨ́j jɨn noꞌtyáꞌɨtzee nyatɨꞌɨj ujoꞌtyávaacaꞌaj huaꞌ jimi, nyatɨꞌɨj aꞌyan tyuꞌtaxájtacaꞌ caꞌnyíin jɨmeꞌ tɨjɨn: “Ijíij xu muaꞌaj náꞌxɨjtyeꞌ, jiꞌnye nyetyáꞌtzaahuatyeꞌ aꞌɨ́jcɨ jɨmeꞌ ɨ maj majtáhuaꞌaj huatájuuritaj ɨ muɨꞌchítyee.”

22 Tɨꞌɨj aꞌíj huánamuajriꞌ, aꞌɨ́jna ɨ Félix, tyámuaꞌ pu tyúꞌmuaꞌreeriacaꞌaj jeꞌej tɨ ajóoꞌen ɨ maj tyáꞌtzaahuatyeꞌ jimi, aꞌɨ́j pu jɨn jaatapuáꞌcɨtacaꞌ, ajta aꞌyan tyihuoꞌtéꞌexaaj tɨjɨn:

—Tɨpuaꞌaj arí yaráꞌastij ɨ xantáaruꞌ taꞌnájcaj aꞌɨ́jna ɨ Lisias, aj nu nyij tyámuaꞌ tyáꞌmuaꞌreeren tyiꞌtɨ́j siaj jɨn tyáꞌxajtziꞌ.

23 Aj puꞌij ɨ Félix aꞌɨ́j huataꞌíj ɨ xantáaruꞌ tɨ anxɨtyej xantáaruꞌuj tyíꞌijtyeꞌ tɨ ooj jachaꞌɨɨcaj aꞌɨ́jcɨ ɨ Pablo, ajta aꞌtzúj cɨ́ɨ tyaatáꞌan mej mij aꞌɨ́ɨmaj jáamuaarej ɨ maj jamuaꞌtyej, majta tyiꞌtɨ́j jaatáꞌan tɨ tyáꞌɨtziityeꞌ.

24 Tɨꞌɨj tyoomáꞌcaj aꞌchu puaꞌan xɨcáj, ajtáhuaꞌaj uvéꞌnyej aꞌɨ́jna ɨ Félix, ajta jamuán ɨ ɨ́ɨraꞌraꞌan tɨ aꞌyan ántyapuaj tɨjɨn Drusila, ɨ tɨ Israel jitze ajtyámaꞌcan. Tɨꞌɨj ij jaataꞌíjtacaꞌ aꞌɨ́jcɨ Pablo, ajta jeꞌen jáanamuajriꞌ jeꞌej tɨ aꞌɨ́ɨn tyíꞌxajtacaꞌaj aꞌɨ́jcɨ jitze maꞌcan ɨ Jesús tɨ ajta Cɨríistuꞌ puéꞌeen. 25 Ajta tɨꞌɨj ɨ Pablo aꞌyan tyaatéꞌexaa tɨ tyámuaꞌ tyíꞌchajca, ajta tyámuaꞌ tyiꞌhuóochaꞌɨɨn, ajta aꞌyan tyaatéꞌexaa tɨ Dios puéjtzij huoꞌtáꞌsij aꞌɨ́ɨjma ɨ maj aꞌyan séejreꞌ iiyeꞌej cháanacaj japua, aꞌɨ́j puꞌij tyuꞌtátzɨɨn aꞌɨ́jna ɨ Félix, aꞌyaa pu tyaatéꞌexaa tɨjɨn:

—Jóꞌraꞌ ijíij. Nyajtáhuaꞌaj nu muaatájeevij tɨpuaꞌaj nyeríj huataꞌícɨꞌpaꞌaj.

26 Ajta aꞌɨ́jna ɨ Félix aꞌyaa pu tyáꞌxɨeꞌvaꞌcaꞌaj tɨ ɨ Pablo túmii jaatáꞌan, aꞌɨ́j pu jɨn mueꞌtɨ́j jaatachoꞌvej tɨꞌij jamuán tyuꞌxáj 27 Huaꞌpuaj nyinyiꞌraꞌaj pu mutyojoꞌmej, tɨꞌquij Félix eerájraa tɨ tyiꞌtyávaacaꞌaj tajtúhuan jɨmeꞌ, tɨꞌquij téꞌej sɨ́ɨj tyeꞌentyájrupij tɨ aꞌyan ántyapuaacaꞌaj tɨjɨn Porcio Festo. Ajta aꞌɨ́jna ɨ Félix, aꞌyaa pu tyáꞌxɨeꞌvaꞌcaꞌaj tɨ tyámuaꞌ tyuꞌtyáꞌɨtzeereꞌen aꞌɨ́ɨjma jimi ɨ maj Israel jitze ajtyámaꞌcan, aꞌɨ́j pu jɨn quee jiꞌrájtoo aꞌɨ́jcɨ ɨ Pablo.

25

Tɨꞌɨj Pablo ajooviꞌtɨchiihuacaꞌ aꞌɨ́jcɨ jimi ɨ Festo

1 Aj puꞌij ɨ Festo aꞌáa jaꞌráꞌaj tɨꞌij tyeꞌentyájrutyej tajtúhuan jɨmeꞌ, huéeicaj xɨcáj pu áꞌtyeej aꞌájna a Cesarea, tɨꞌɨj ij téꞌej aꞌáa joꞌmej a Jerusalén. 2 Majta aꞌɨ́ɨmaj ɨ maj tyihuáꞌijtyeꞌ u tyeyúuj tzajtaꞌ, majta séecan ɨ maj Israel jitze ajtyámaꞌcan ɨ maj viváajmaꞌaj jɨn tyityatatyíj, aꞌɨ́ɨ mu ajoꞌréꞌnyej aꞌɨ́jcɨ jimi ɨ Festo, mej mij tyiꞌtɨ́j jɨn tyaaxájtziꞌ aꞌɨ́jcɨ ɨ Pablo. 3 Aꞌyaa mu tyáꞌhuaviiracaꞌaj aꞌɨ́jcɨ ɨ Festo tɨ jaataꞌíjta maj yoꞌvíꞌtɨj aꞌɨ́jcɨ ɨ Pablo aꞌájna a Jerusalén. Majta aꞌyaa mu tyíꞌmuaꞌajcaa aꞌɨ́ɨmaj maj ayeꞌtyéchoꞌveꞌen ajaꞌhuaꞌ ɨ juyéj jitze mej mij jaajéꞌcaj. 4 Ajta aꞌyaa pu tyihuoꞌtéꞌexaaj aꞌɨ́jna ɨ Festo tɨ ɨ Pablo óocheꞌ namiꞌhuaj aꞌájna a Cesarea, ajta aꞌɨ́ɨn aꞌyan tyíꞌmuaꞌajcaa tɨquee aꞌchu tyoomáꞌcaj tɨꞌɨj jusɨ́ɨj aꞌáa joꞌmaꞌaj jaꞌmej. 5 Aꞌyaa pu tyihuoꞌtéꞌexaaj tɨjɨn:

—Aꞌɨ́j pu jɨn, micheꞌ aꞌɨ́ɨmaj ɨ maj tyityatatyíj jaꞌmua jimi ujóꞌjuꞌun nyaj jamuán aꞌájna a Cesarea, tɨpuaꞌaj ɨ Pablo tyiꞌtɨ́j jɨn áꞌɨtzeeriaꞌaj, aꞌáa pu ɨꞌríj mej mij jitzán tyoꞌojpuáꞌrityeꞌen.

6 Aꞌɨ́jna ɨ Festo aꞌyaa pu ujáꞌtyee aꞌchu arahuéeicaj xɨcáj, nusu tamuáamuataꞌ xɨcáj aꞌájna a Jerusalén, aj puꞌij téꞌej huariáꞌraa aꞌájna a Cesarea. Yaa ariáꞌpuaꞌaj puꞌij acáayixɨj huaꞌ jamuán ɨ juéesij, ajta jeꞌen jaatachoꞌvej aꞌɨ́jcɨ ɨ Pablo. 7 Tɨꞌɨj ɨ Pablo utyájrupij, aj mu mij aꞌɨ́ɨmaj ɨ maj Israel jitze ajtyámaꞌcan, ɨ maj aꞌáa jaꞌráacɨj a Jerusalén, aꞌɨ́ɨ mu ajtyáxɨɨriacaꞌ, matɨꞌɨj mij jéehua tyaaxájtziꞌriꞌ, ajta quee huatáɨꞌriitariacaꞌ maj jaataxáj tɨpuaꞌaj aꞌyan tyiꞌjaꞌyájnatan nusu quee. 8 Aj puꞌij ɨ Pablo tyuꞌtaxájtacaꞌ tɨꞌij jujapuá huatányuunyij, aꞌyaa pu tɨjɨn:

—Canu tyiꞌtɨ́j jɨn ootyáꞌɨtzee aꞌɨ́jcɨ jimi ɨ huáꞌyuꞌxaa ɨ maj Israel jitze ajtyámaꞌcan, canu nyajta aꞌɨ́jcɨ jimi ɨ huaꞌ tyeyúuj, canu nyajta tyiꞌtɨ́j jɨn ootyáꞌɨtzee aꞌɨ́jcɨ jimi ɨ tɨ tyihuáꞌijtyeꞌ ɨ romanos.

9 Ajta aꞌɨ́jna ɨ Festo, aꞌyaa pu tyáꞌxɨeꞌvaꞌcaꞌaj maj tyámuaꞌ yóꞌsejraj aꞌɨ́ɨmaj ɨ maj Israel jitze ajtyámaꞌcan, aꞌɨ́j pu jɨn aꞌyan tyaataꞌíhuoꞌriꞌ tɨjɨn:

—¿Nyi páaxɨeꞌveꞌ paj aꞌáa jóꞌmeꞌen a Jerusalén, nyataꞌaj aꞌáa mojoꞌxáꞌpuɨꞌɨntariꞌtzeꞌ?

10 Pablo pu aꞌyan tyuꞌtanyúj tɨjɨn:

—Yáꞌnyaj huatyéjve huaꞌ jimi ɨ maj jahuɨɨreꞌ ɨ tɨ tyihuáꞌijtyeꞌ ɨ romanos, aꞌyaa pu tyiꞌtyéevijtɨj siaj jaaxáꞌpuɨꞌɨntareꞌen aꞌyájna, jiꞌnye papuꞌríj jáamuaꞌreej, nyaj quee tyiꞌtɨ́j jɨn ootyáꞌɨtzee aꞌɨ́ɨjma jimi ɨ maj Israel jitze ajtyámaꞌcan. 11 Tɨpuaꞌaj tyiꞌtɨ́j jɨn noꞌtyáꞌɨtzeerej tɨꞌij aꞌyan tyiꞌtyéevijtɨj maj naajéꞌcaj, canu huatyényanasij sulu micheꞌ naajéꞌcaj, naꞌríij quee aꞌyan tyiꞌjaꞌyájna jeꞌej matɨꞌɨj meríj tyinaaxájtziꞌriꞌ, capu aꞌtɨ́j huatóocɨꞌpuaj tɨ nyéetzij tyuꞌtátuireꞌen huaꞌ jimi. Nyámuahuavii tɨ aꞌɨ́ɨn jaaxáꞌpuɨꞌɨntareꞌen ɨ tɨ tyihuáꞌijtyeꞌ ɨ romanos.

12 Ajta aꞌɨ́jna ɨ Festo, aꞌɨ́ɨjma pu jamuán tyuꞌtaxájtacaꞌ ɨ maj tyáꞌxaꞌpuɨꞌɨntareꞌ, aj puꞌij aꞌyan tyaatéꞌexaa aꞌɨ́jcɨ ɨ Pablo tɨjɨn:

—Muáaj paj jahuoo tɨ aꞌɨ́ɨn jaaxáꞌpuɨꞌɨntareꞌen ɨ tɨ tyihuáꞌijtyeꞌ ɨ romanos, aꞌɨ́jcɨ jimi paj joꞌmaꞌaj puáꞌmej.

Tɨꞌɨj Pablo aꞌáa joꞌtyávaacaꞌaj aꞌɨ́jcɨ jimi ɨ Agripa

13 Tyoomáꞌcaj aꞌchu puaꞌan xɨcáj, matɨꞌɨj aꞌáa jaꞌráꞌaj aꞌájna a Cesarea, aꞌɨ́jna Agripa ɨ tɨ rey jɨn tyiꞌtyávaacaꞌaj, ajta aꞌɨ́jna ɨ Berenice, mej mij jaatatyójtyeꞌen aꞌɨ́jcɨ ɨ Festo. 14 Jiꞌnye jéehua mu áꞌtyeej aꞌájna, Festo pu jaatéꞌexaa aꞌɨ́jcɨ ɨ rey jeꞌej tɨ tyáaruj aꞌɨ́jcɨ ɨ Pablo, aꞌyan tɨjɨn:

—Sɨ́ɨj pu ɨ tyáatɨꞌ eetyanámiꞌhuaj jaꞌraa, tɨꞌɨj ɨ Félix eerájraa ɨ tɨ jɨn tyiꞌtyávaacaꞌaj. 15 Ajta nyatɨꞌɨj aꞌáa jóꞌcatyii a Jerusalén, aꞌɨ́ɨmaj ɨ maj tyíꞌijta huaꞌ tyeyúuj tzajtaꞌ, majta ɨ huáasij ɨ maj Israel jitze ajtyámaꞌcan, aꞌɨ́ɨ mu tyinaataséjra ɨ maj jitzán tyíꞌpuaꞌrityeꞌ, majta jeꞌen naatáhuaviiriꞌ nyaj puéjtzij jaatáꞌan. 16 Aꞌyaa nu tyihuoꞌtéꞌexaaj aꞌɨ́jcɨ jɨmeꞌ tɨquee tyiꞌtáꞌcaa ɨ huaꞌ yiꞌráj ɨ romanos tɨ aꞌtɨ́j huámuɨꞌnyij, mequee xu anaquéej jamuán tyuꞌxáatan ɨ maj jimi tyiꞌtɨ́j jitzán puaꞌrityeꞌ, tɨꞌij junyúucaa jɨn jujapuá huatányuunyij. 17 Aꞌɨ́j nu jɨn, matɨꞌɨj mujoꞌváꞌjuꞌun nye jimi, canu áꞌtyeej, sulu yaa ariáꞌpuaꞌaj nu acáayixɨj huaꞌ jamuán ɨ juéesij, nyatɨꞌɨj nyij jaataꞌíjtacaꞌ maj ayeꞌvéꞌviꞌtɨj ɨ Pablo. 18 Majta aꞌɨ́ɨmaj ɨ maj jitzán tyíꞌpuaꞌrityaꞌcaꞌaj, camu aꞌyan tyuꞌtaxájtacaꞌ jeꞌej nyatɨꞌɨj nyáaj tyíꞌmuaꞌajcaa. 19 Aꞌɨ́j muꞌuj jɨn tyáꞌxajtziꞌracaꞌaj aꞌɨ́jcɨ jɨmeꞌ ɨ juyiꞌráj ɨ tɨ jitzán tyáꞌtzaahuatyeꞌ, majta aꞌɨ́jcɨ jɨmeꞌ ɨ aꞌtɨ́j Jesús tɨ huamuɨ́ꞌ, tɨ ɨ Pablo aꞌyan tyáꞌxaj tɨjɨn: “Óocheꞌ pu júurij aꞌɨ́jna ɨ Jesús.” 20 Ajta nyéetzij capu jeꞌej náꞌmiterastyaꞌcaꞌaj jeꞌej nyaj huárɨnyij aꞌíjcɨ jɨmeꞌ, aj nu nyij jaataꞌíhuoꞌriꞌ aꞌɨ́jcɨ ɨ Pablo tɨpuaꞌaj ujóꞌyiꞌmuꞌuj aꞌájna Jerusalén mej mij jaaxáꞌpuɨꞌɨntariꞌtzeꞌen aꞌɨ́jcɨ jɨmeꞌ. 21 Aj puꞌij aꞌyan tyinaatáhuaviiriꞌ tɨ aꞌɨ́ɨn joꞌxɨ́jtyeꞌen ɨ romanos tɨ tyíꞌijtyeꞌ, nyatɨꞌɨj nyij jaataꞌíjtacaꞌ tɨ ooj eetyánamiꞌhuaj, ꞌasta quee huatáɨꞌriitarej nyaj jaataꞌítyej aꞌɨ́jcɨ jimi.

22 Aj puꞌij ɨ Agripa aꞌyan tyaatéꞌexaa aꞌɨ́jcɨ ɨ Festo tɨjɨn:

—Nyajta nu nyáaj janamuajramuɨꞌ aꞌɨ́jcɨ ɨ tyáataj.

Ajta ɨ Festo aꞌyan tyuꞌtanyúj tɨjɨn:

—Ariáꞌpuaꞌaj paj janamuajran.

23 Yaa ariáꞌpuaꞌaj mu aꞌáa jaꞌráꞌaj aꞌɨ́jna ɨ Agripa, ajta aꞌɨ́jna ɨ Berenice, naa mu éenyeꞌej tyuꞌtyoochéetyeꞌej, matɨꞌɨj mij aꞌúun joꞌtyájrupij huaꞌ jamuán ɨ maj viváajmaꞌaj jɨn tyityatatyíj ɨ xantáaruꞌuj. Ajta ɨ Festo jaataꞌíjtacaꞌ maj ayeꞌvéꞌviꞌtɨj aꞌɨ́jcɨ ɨ Pablo. 24 Yaa pu tyuꞌtaxájtacaꞌ aꞌɨ́jna ɨ Festo tɨjɨn:

—Agripa mu paj rey, siajta mu siaj tajamuán yetyúusɨɨreꞌ, xaaséj aꞌmújcɨj mu tyévij. Néijmiꞌi ɨ maj Israel jitze ajtyámaꞌcan ɨ maj aꞌáa jaꞌchej a Jerusalén, majta ɨ maj iiyeꞌej huacháatɨmee aꞌyájna Cesarea, néijmiꞌi mu aꞌyan tyáꞌhuoo tɨ huámuɨꞌnyij aꞌmújna mu tyévij. 25 Aꞌyaa pu nyéetzij tyináꞌmiteerasteꞌ tɨquee tyiꞌtɨ́j jɨn ootyáꞌɨtzee mej mij jaajéꞌcaj. Ajta aꞌmújna, aꞌyaa pu tyinaatáhuaviiriꞌ tɨ aꞌɨ́ɨn jaaxáꞌpuɨꞌɨntareꞌen aꞌɨ́jna ɨ tɨ tyihuáꞌijtyeꞌ ɨ romanos, aꞌyaa nu nyij tyuꞌmuáꞌaj tɨjɨn nyicheꞌ jaataꞌítyej aꞌájna a Roma. 26 Jiꞌnye capu jeꞌej náꞌmiteerasteꞌ jeꞌej nyaj yeꞌej tyaataꞌítyiꞌreꞌ aꞌɨ́jcɨ ɨ tɨ tyihuáꞌijtyeꞌ ɨ romanos aꞌíjcɨ jɨmeꞌ ɨ tyévij, aꞌɨ́j nu jɨn yajavéꞌviꞌtɨj jaꞌmua jimi, nyajta muéetzij jimi, Agripa, mu paj rey, pataꞌaj tyeeꞌíhuoꞌ tɨꞌij tyámuaꞌ tyoꞌtámiteereꞌen nyej nyij tyaataꞌítyiꞌreꞌ. 27 Aꞌyaa pu nyaꞌasej tɨquee tyiꞌtɨ́j huɨɨreꞌ tɨpuaꞌaj nyequee joꞌyúꞌxan jeꞌej maj yeꞌej tyiꞌtɨ́j jitzán tyíꞌpuaꞌrityeꞌ, nyej nyij aꞌyaa nyanaꞌaj tyaataꞌítyej.

26

Pablo pu jujapuá huatanyúj aꞌɨ́jcɨ jimi ɨ rey Agripa

1 Aj puꞌij ɨ Agripa aꞌyan tyaatéꞌexaa aꞌɨ́jcɨ ɨ Pablo tɨjɨn:

—Ɨꞌríj paj tyuꞌtaxáj pataꞌaj ajapua huatányuunyij.

Tɨꞌquij ɨ Pablo ajméjcaꞌtacaꞌ, ajta huatyóochej tɨ aꞌyan tyuꞌtaxáj tɨjɨn:

2 —Agripa rey paj puéꞌeen, naa pu nyaꞌasej nyaj yahuatyéjvee ajimi, nyej nyij nyaj japua huatányuunyij néijmiꞌi jɨmeꞌ ɨ maj jɨn tyíꞌnyaxajtziꞌ ɨ maj Israel jitze ajtyámaꞌcan. 3 Pajta períj jamuaꞌreej jeꞌej tɨ een ɨ huáꞌyiꞌraj ɨ maj Israel jitze ajtyámaꞌcan, pajta jamuaꞌreej ɨ maj jɨmeꞌ tyúuꞌixaatyeꞌ. Aꞌɨ́j nu jɨn aꞌyan tyíꞌmuahuaviij paj náanamuaj tyámuaꞌ naa.

4 ’Néijmiꞌi ɨ maj Israel jitze ajtyámaꞌcan, majta ɨ maj aꞌáa jaꞌchej jóꞌnyaj jáꞌmaꞌcan, aꞌɨ́ɨ mu tyámuaꞌ tyáꞌmuaꞌreej jeꞌej nyaj yeꞌej tyiꞌtyínyechaꞌɨɨcaꞌaj nyatɨꞌɨj nyanaꞌaj tyuꞌpáꞌrɨꞌɨstariacaꞌ. 5 Majta mu jamuaꞌreej, tɨpuaꞌaj huaꞌráanajchi, ɨꞌríj maj aꞌyan tyuꞌtaxáj yee aꞌyaa nuꞌuj nyeríj tyiꞌ fariseo, aꞌɨ́jna ɨ tayiꞌráj tɨ jéetzeꞌ tyésiꞌ. 6 Ajta ijíij ya mu meríj nyeveꞌviꞌtɨj, manaꞌxɨjtyeꞌ aꞌɨ́jcɨ jɨmeꞌ nyaj jachoꞌveꞌ aꞌɨ́jcɨ ɨ tɨ Dios jɨn atóoraj ɨ tahuásimuaꞌcɨꞌɨj jimi. 7 Majta aꞌɨ́ɨmaj ɨ tatyeɨ́tyeristyamuaꞌ ɨ maj tamuáamuataꞌ japuan huaꞌpuaj aráꞌasej, aꞌɨ́ɨ mu majta jachoꞌveꞌ ꞌasta naꞌaj quee atyojoꞌréꞌnyej aꞌájna xɨcáaraꞌ, aꞌɨ́j mu jɨn janaꞌmichej ɨ Dios, néijmiꞌi tújcaꞌrij tzajtaꞌ, majta tɨ́caꞌrij tzajtaꞌ mu jahuɨɨreꞌ. Agripa rey paj puéꞌeen, nyáaj nu aꞌyan chaꞌtaj nyanaꞌaj tyeꞌejchóꞌveꞌ aꞌɨ́jcɨ, aꞌɨ́j mu mij jɨn ijíij tyíꞌnyaxajtziꞌ. 8 ¿Jiꞌnye siaj sij quee muaꞌaj tyáꞌtzaahuatyeꞌ tɨ Dios huoꞌtájuurityeꞌsij ɨ maj meríj huácuij?

9 ’Aꞌyaa nu nyajta nyáaj tyíꞌmuaꞌajcaa jájcuaj ɨmuáj tɨ aꞌyan tyúuxɨeꞌvaꞌcaꞌaj nyaj néijmiꞌi huoꞌtáꞌijmuj ɨ maj jaꞌtzaahuatyeꞌ aꞌɨ́jcɨ ɨ tɨ aꞌyan ántyapuaj tɨjɨn Jesús Nazaret tɨ jáꞌmaꞌcan, 10 aꞌyaa nu nyij huarɨ́j aꞌájna a Jerusalén. Aꞌɨ́ɨmaj ɨ maj tyíꞌijta u tyeyúuj tzajtaꞌ, aꞌɨ́ɨ mu yuꞌxarij naatapíj ɨ nyaj jɨn huatányacɨꞌpuaj nyaj muiꞌcaa eetyáanaj ɨ maj tyáꞌtzaahuatyeꞌ, ajta matɨꞌɨj huáꞌcuiꞌcariaꞌaj, nyáaj nu nyajta aꞌyan tyáꞌxɨeꞌvaꞌcaꞌaj. 11 Mueꞌtɨ́j nu puéjtzij huaꞌtáꞌcariaꞌaj mej mij jaatapuáꞌcɨtaj ɨ maj jaꞌtzaahuatyeꞌ. Aꞌyaa nu huáꞌuuriajcaꞌaj néijmiꞌqueꞌ huaꞌ tyeyúuj tzajtaꞌ, nyajta jéehua huaꞌajchaꞌɨɨriaꞌcaꞌaj, joꞌtɨj naꞌaj nu huáyiꞌcaa matɨꞌɨj manaꞌaj tyityeecháatɨmaꞌcaa nyej nyij jeꞌej puaꞌaj huóꞌuurej.

Pablo pu huoꞌtéꞌexaa ɨ tyeɨ́tyee tɨꞌɨj tyáꞌantzaahuaj ɨ Jesús jimi

(Hch. 9:1-19; 22:6-16)

12 ’Aꞌɨ́j nu jɨn ujóꞌmej aꞌájna a Damasco, jiꞌnye aꞌɨ́ɨmaj ɨ maj tyíꞌijta u tyeyúuj tzajtaꞌ, aꞌɨ́ɨ mu naataꞌítyacaꞌ, majta naatáꞌ ɨ nyaj jɨn aꞌyan huárɨnyij. 13 Aꞌyaa nu tyíꞌmuaꞌixaatyeꞌ, muáaj paj rey, aꞌáa nu joomáꞌcaj ɨ juyéj jitze aꞌtzáaj tacuaríixpuaj nyatɨꞌɨj jaaséej tɨ tajapuá ujeꞌcányeeriꞌcɨriacaꞌ, ajta jéetzeꞌ áꞌtaacaꞌaj quee ɨ xɨcáj, aꞌɨ́ɨ pu néijmiꞌqueꞌ nye jitze rátatzavej, ajta huaꞌ jitze ɨ maj nyaj jamuán huajúꞌcaꞌaj. 14 Tyatɨꞌɨj tyij néijmiꞌi eetavátzɨj, aj nu nyij aꞌtɨ́j huánamuajriꞌ tɨ ajoꞌtanyúj huaꞌ nyuucaaj jɨmeꞌ aꞌɨ́ɨjma ɨ hebreos aꞌyan tɨjɨn: “Saulo, Saulo, ¿jiꞌnye pej pij jeꞌej puaꞌaj nyoorej? Muáaj paj asɨ́ɨj jahuoo ɨ puéjtzij.” 15 Nyatɨꞌɨj nyij aꞌyan tyaataꞌíhuoꞌriꞌ tɨjɨn: “¿Aꞌtanyíj paj puéꞌeen nyavástaraꞌ?” Aj puꞌij aꞌyan tyuꞌtanyúj tɨjɨn: “Nyáaj nu aꞌɨ́ɨn puéꞌeen ɨ Jesús, ɨ paj jeꞌej puaꞌaj joorej. 16 Ájchesij, huatyéjchaxɨj, aꞌyaa nu een jɨmeꞌ huataséjre ajimi, nyej nyij tyimuaaꞌíjcatyeꞌen aꞌɨ́jcɨ jɨmeꞌ ɨ paj naatyáhuɨɨreꞌen, pajta huoꞌtéꞌexaatyeꞌen ɨ tyeɨ́tyee jeꞌej paj períj tyuꞌséj nyej jimi, pajta aꞌyan tyihuoꞌtéꞌexaatyeꞌen jeꞌej nyaj nyooj tyiꞌtɨ́j tyimuaataséjratyeꞌsij. 17 Nyáaj nu ajapua huatányuusij aꞌɨ́ɨjma jimi ɨ maj Israel jitze ajtyámaꞌcan, nyajta aꞌɨ́ɨjma jimi ɨ maj séej chuéj japua jáꞌmaꞌcan, aꞌɨ́ɨjma jimi nu ijíij muaataꞌítyij. 18 Aꞌyaa nu tyimuaataꞌítyij pataꞌaj huaꞌtanyéjnyeꞌrityeꞌen, mej mij quee cheꞌ tɨ́caꞌristeꞌ cɨɨnyej, sulu mataꞌaj nyéeriꞌisteꞌ mahuacɨ́ꞌcaꞌan, tɨꞌij quee cheꞌ ɨ tyiyáaruꞌ tyihuáꞌijtyeꞌej, sulu mej mij aꞌyan huárɨnyij jeꞌej tɨ ɨ Dios tyáꞌxɨeꞌveꞌ, mataꞌaj nyéetzij majta náꞌantzaahuatyeꞌen, aj pu xaa Dios tyihuoꞌtúꞌuunyiꞌraj ɨ maj jɨn quee xáꞌpuɨꞌ huarɨ́j, tɨꞌij ajta huoꞌcɨꞌtyij mej mij aꞌáa joꞌtyáꞌɨtzeereꞌen joꞌtɨj ɨ Dios tyejéꞌijtaj.”

Pablo pu aꞌyan huarɨ́j jeꞌej tɨ tyiꞌtɨ́j tyuꞌséj

19 ’Aꞌyaa puꞌij, Agripa rey paj puéꞌeen, nyáꞌastej aꞌɨ́jcɨ ɨ tɨ tajapuá jáꞌsejreꞌ, 20 nyatɨꞌɨj nyij anaquéej huoꞌtéꞌexaa aꞌɨ́ɨjma ɨ maj aꞌáa joꞌcháatɨmee aꞌájna a Damasco, nyajta jeꞌen aꞌɨ́ɨjma ɨ maj Jerusalén jaꞌchej, nyajta néijmiꞌqueꞌ aꞌáa tɨ huatacaꞌaj a Judea, nyajta ɨ maj séej chuéj japua jáꞌmaꞌcan, jéehua nu huóꞌixaaj mej mij seequéj tyúꞌmuaꞌtyij ɨ jutzájtaꞌ, mataꞌaj mij Dios jimi jaꞌséeriaꞌaj muáꞌraꞌnyij, majta aꞌyan huárɨnyij tɨꞌij séjreꞌej tɨjɨn muꞌríj seequéj tyityaajúꞌ. 21 Aꞌɨ́j mu jɨn ɨ maj Israel jitze ajtyámaꞌcan, aꞌɨ́ɨ mu naatyéeviꞌ u tyeyúuj tzajtaꞌ, majta nyejeꞌcatamuɨꞌcaꞌaj. 22 Ajta ɨ Dios pu naatyáhuɨɨ aꞌɨ́j nu jɨn nyóocheꞌ tyámuaꞌ éenyeꞌqueꞌ séejreꞌ, nyajta nyooj tyihuáꞌixaatyeꞌ néijmiꞌcaa ɨ tyeɨ́tyee, ɨ maj cɨ́leꞌen, nyajta ɨ maj huáasij. Canu séej tyiꞌtɨ́j huóꞌixaaj, aꞌɨ́j nuꞌuj jeꞌej tɨ tyaaxájtacaꞌ aꞌɨ́jna ɨ Moisés, majta aꞌɨ́ɨmaj ɨ maj tyíꞌxajtacaꞌaj ɨ Dios jitze maꞌcan, aꞌɨ́jcɨ jɨmeꞌ jeꞌej tɨ tyiꞌrɨnyíicheꞌ. 23 Aꞌyaa mu tyuꞌtaxájtacaꞌ tɨ aꞌyan tyúuxɨeꞌvaꞌcaꞌaj tɨ ɨ Cɨríistuꞌ huámuɨꞌnyij, ajta jeꞌen aꞌɨ́ɨn pueꞌéenyeꞌej taꞌmej ɨ tɨ anaquéej huatájuuritaj ɨ muɨꞌchítyee tzajtaꞌ, ajta jeꞌen huoꞌtéꞌexaatyeꞌej ɨ tɨ jɨn Dios huoꞌtyáhuɨɨreꞌen ɨ tyeɨ́tyee ɨ maj Israel jitze ajtyámaꞌcan, ajta ɨ maj séej chuéj japua jáꞌmaꞌcan.

Pablo pu tyíꞌtyeseꞌ jeꞌej tɨ tyaamueꞌtɨn tɨꞌij tyáꞌantzaahuatyeꞌen aꞌɨ́jna ɨ rey Agripa

24 Tɨꞌɨj aꞌyan tyuꞌtaxájtacaꞌ ɨ Pablo, aj puꞌij jiyeꞌtzín huajíjhuacaꞌ aꞌɨ́jna ɨ Festo tɨjɨn:

—Pablo puáꞌtɨmueꞌ muáaj. Papuꞌríj huatyáꞌtɨmueꞌriꞌ ɨ paj jéehua tyiáꞌmuaꞌtyej.

25 Ajta ɨ Pablo aꞌyaa pu tyaatéꞌexaa tɨjɨn:

—Festo tajtúhuan paj puéꞌeen, canu nyatɨmueꞌ, ɨ nyaj nyeríj jaataxájtacaꞌ tyámuaꞌ pu een ajta aꞌyan tyiꞌjaꞌyájna. 26 Aꞌmújna mu rey Agripa, tyámuaꞌ pu tyáꞌmuaꞌreej aꞌíjcɨ jɨmeꞌ, aꞌɨ́j nu jɨn quee tyiꞌtzɨ́ɨnyeꞌej nyetyiꞌxaj jɨɨsaꞌpuaj, jiꞌnye tyámuaꞌ nu tyáꞌmuaꞌreej tɨ aꞌmúu ajta néijmiꞌi muaꞌreej, tɨquee tyiꞌtɨ́j jeꞌej huarɨ́j avíitzij jɨmeꞌ. 27 ¿Nyi pequee jaꞌtzaahuatyeꞌ muáaj Agripa rey paj puéꞌeen, jeꞌej maj tyuꞌtaxájtacaꞌ aꞌɨ́ɨmaj ɨ maj tyíꞌxajtacaꞌaj ɨ Dios jitze maꞌcan? Nyáaj nu jamuaꞌreej tɨjɨn petyáꞌtzaahuatyeꞌ.

28 Ajta Agripa aꞌyan tyuꞌtanyúj tɨjɨn:

—¿Nyi aꞌyan petyíꞌmuaꞌtzej yee aꞌíj puꞌuj jɨn tyáꞌantzaahuaj ɨ paj cɨ́ɨ panaꞌaj tyináaꞌixaaj ɨ nyúucarij?

29 Ajta ɨ Pablo aꞌyan tyuꞌtanyúj tɨjɨn:

—Tɨpuaꞌaj cɨ́ɨ naꞌaj naꞌríij jéehua áꞌtyeeviꞌin, Dios pu aꞌyan tyáꞌxɨeꞌveꞌ paj quee muáaj panaꞌaj tyáꞌantzaahuatyeꞌen, sulu majta mu séecan ɨ maj nyanamuaj ijíij, mej mij néijmiꞌi aꞌyan tyaꞌráꞌastej aꞌɨ́jcɨ ɨ Jesús nyatɨꞌɨj nyáaj, mequee aꞌyan tyityaꞌnajɨꞌquiꞌhuajmaꞌaj ɨ cadéenaj jɨmeꞌ.

30 Aj puꞌij ájchej aꞌɨ́jna ɨ rey, ajta aꞌɨ́jna ɨ tajtúhuan, ajta ɨ Berenice, majta néijmiꞌi ɨ maj aꞌúun jeꞌrátyaꞌcaꞌaj. 31 Aj mu mij aꞌtzúj eeracɨ́ɨnyej jujɨ́ɨmuaꞌaj mej mij tyiꞌhuóoꞌixaatyeꞌen aꞌɨ́jcɨ jɨmeꞌ, aꞌyaa mu tyúuꞌixaatyaꞌcaꞌaj tɨjɨn:

—Aꞌmújna mu tyévij, capu tyiꞌtɨ́j jeꞌej huáruuj mej mij jaajéꞌcaj, capu ajta aꞌyan tyiꞌtyéevijtɨj tɨꞌij eetyánamiꞌhuaj.

32 Ajta ɨ Agripa aꞌyaa pu tyaatéꞌexaa aꞌɨ́jcɨ ɨ Festo tɨjɨn:

—Ɨꞌríitacaj pu tyaj jaatátoonyijcheꞌ aꞌíjcɨ ɨ tyáataj, tɨpuaꞌaj quee aꞌyan tyáꞌhuoocajcheꞌen tɨ aꞌɨ́ɨn jaaxáꞌpuɨꞌɨntareꞌen ɨ tɨ tyihuáꞌijtyeꞌ ɨ romanos.

27

Matɨꞌɨj jaataꞌítyacaꞌ aꞌɨ́jcɨ ɨ Pablo aꞌájna a Roma

1 Matɨꞌɨj jaaxáꞌpuɨꞌɨntarej maj taataꞌítyej aꞌájna a Italia, aꞌɨ́jna ɨ Pablo, majta séecan ɨ maj namiꞌhuacaꞌaj, néijmiꞌi mu séej jimi huatátuiihuacaꞌ ɨ xantáaruꞌ tɨ aꞌyan ántyapuaacaꞌaj tɨjɨn Julio, aꞌɨ́ɨ pu tyihuáꞌijtyaꞌcaꞌaj ɨ xantáaruꞌustyamuaꞌmuaꞌ aꞌɨ́jcɨ ɨ tɨ tyihuáꞌijtyeꞌ. 2 Aꞌáa tu atyáacɨj báarcuj jitze chájtaꞌ tɨ aꞌyan tyajaꞌrájtyapuaj tɨjɨn Adramitio, ajta ɨ báarcuj puꞌríj jóꞌyiꞌmuɨjcaꞌaj után jitze pujmuaꞌ tɨꞌij aꞌáa joꞌréꞌnyej joꞌmaj báarcuj joꞌtyúꞌuuvej aꞌáa tɨ huatacaꞌaj a Asia. Sɨ́ɨj pu ajta tajamuán huamaꞌcaꞌaj tɨ aꞌyan ántyapuaacaꞌaj tɨjɨn Aristarco, aꞌáa pu jáꞌmaꞌcan aꞌɨ́jna a Tesalónica, chájtaꞌ aꞌáa tɨ jaꞌajtyámaꞌcan a Macedonia. 3 Yaa ariáꞌpuaꞌaj tu aꞌáa jaꞌráꞌaj joꞌtɨj báarcuj joꞌtyéechaꞌcaj tɨ aꞌyan tyajaꞌrájtyapuaj tɨjɨn Sidón, joꞌtɨj aꞌɨ́jna ɨ Julio tyámuaꞌ tyiyoꞌtyéeje aꞌɨ́jcɨ ɨ Pablo, jiꞌnye jaatáꞌ tɨ huóꞌmuaarej ɨ juꞌ amíincustyamuaꞌ mej mij aꞌɨ́ɨmaj tyámuaꞌ tyeetyéjeevej aꞌɨ́jcɨ ɨ Pablo. 4 Tyaꞌtɨꞌɨj tátyij iiráacɨj aꞌájna a Sidón, tyatɨꞌɨj tyij aꞌáa joꞌréꞌnyej joꞌtɨj jaꞌajhuáchij tɨ aꞌyan tyajaꞌrájtyapuaj tɨjɨn Chipre, jiꞌnye yaa pujmuaꞌ pu ajaꞌváꞌaacacaꞌaj. 5 Aj tutyij antacɨ́j aꞌájna véjriꞌ jájtyij tɨ jaꞌvaꞌástɨmee, aꞌáa tɨ huatacaꞌaj a Cilicia, ajta Panfilia, tyatɨꞌɨj tyij aꞌáa jaꞌráꞌaj aꞌájna chájtaꞌ tɨ aꞌyan tyajaꞌrájtyapuaj tɨjɨn Mira, chájtaꞌnaj aꞌáa tɨ jaꞌajtyámaꞌcan a Licia.

6 Ajta aꞌɨ́jna ɨ xantáaruꞌuj tɨ tyíꞌijtyaꞌcaꞌaj, séej pu aꞌáa huátyoj ɨ báarcuj Alejandría tɨ jáꞌmaꞌcan tɨ ajta Italia jóꞌyiꞌij, aj puꞌij aꞌɨ́ɨn taataꞌíj tyaj atyácɨɨnyej aꞌɨ́jcɨ jitze tyej tyij huajuꞌcaj. 7 Táꞌtyee tyaj xájtariꞌ huajuꞌ aꞌɨ́jcɨ jitze ɨ báarcuj, ajta taatatyésiꞌhuarij tyaj aꞌáa jaꞌráꞌastij joꞌtɨj jaꞌráahuachij a tɨ aꞌyan tyajaꞌrájtyapuaj tɨjɨn Gnido. Óocheꞌ pu ajaꞌváꞌaacacaꞌaj aꞌájna pujmuaꞌ a tyaj joojúꞌ, aꞌáa tu véjriꞌ ajcaanyej aꞌájna a Salmona, tyajta aꞌáa pujmuaꞌ jeꞌréꞌnyej joꞌtɨj jaꞌajhuáchij tɨ aꞌyan tyajaꞌrájtyapuaj tɨjɨn Creta, 8 tyatɨꞌɨj tyij mujójuꞌ tyésiꞌhuacan jɨmeꞌ aꞌájna joꞌtɨj jaꞌvaꞌástɨmee ɨ jájtyij, tyatɨꞌɨj tyij aꞌáa jaꞌráꞌaj báarcuj tɨ joꞌtyéechaꞌcaj tɨ aꞌyan tyajaꞌrájtyapuaj tɨjɨn joꞌtɨj joꞌcuáꞌnaj tɨ ɨꞌríj tɨ óochaxɨj, aꞌájna véjriꞌ chájtaꞌnaj tɨ aꞌyan tyajaꞌrájtyapuaj tɨjɨn Lasea.

9 Tuꞌríj áꞌtyeeviꞌcaꞌaj tyaj huajúꞌcaꞌaj, ajta arí tyúꞌtzɨɨnyiꞌriaꞌcaꞌaj aꞌájna joꞌtyaj joojúꞌcaꞌaj, jiꞌnye puꞌríj véjriꞌ putyíꞌrɨjcaa ɨ tɨ jitzán huaséeviꞌij táꞌyiꞌij. Aꞌɨ́j pu jɨn ɨ Pablo aꞌyan tyihuoꞌtéꞌexaaj tɨjɨn:

10 —Muaꞌaj tyétyacaa, aꞌyaa pu tyináꞌmiteerasteꞌ nyéetzij tɨ jéehua tzɨ́ɨnyiꞌreꞌ, tɨpuaꞌaj taajúꞌcaj, tyiyoꞌrɨésij ɨ báarcuj, tyajta ɨ íjcaj, ajta tyáꞌcaꞌnyej tyej tyajta ityáj atyájcuiꞌnyij.

11 Ajta ɨ xantáaruꞌuj tɨ tyíꞌijtyaꞌcaꞌaj, jéetzeꞌ pu jaꞌantzaahuaj aꞌɨ́jcɨ ɨ aꞌtɨ́j ɨ báarcuj tɨ tyimuárɨeꞌrij, ajta aꞌɨ́jcɨ ɨ tɨ antyúumuaꞌreej ɨ báarcuj jɨmeꞌ, ajta aꞌɨ́jcɨ ɨ Pablo capu jaꞌantzaahuaj. 12 Ajta joꞌtyaj jaꞌráꞌaj capu naa huaꞌéenyaꞌaj tyej tyij aꞌáa jáꞌtyeeviꞌcajcheꞌ tɨꞌɨj puaꞌaj huaséeviꞌij táꞌyiꞌij, néijmiꞌi mu tɨn aꞌyan tyíꞌmuaꞌajcaa maj iiráꞌcɨɨnyej aꞌájna mej mij aꞌáa jaꞌráꞌastij a Fenice, báarcuj tɨ joꞌtyéechaꞌcaj, Creta tɨ tyajaꞌrájtyapuaj, aꞌáa pu séjriaꞌcaꞌaj tɨꞌɨj naꞌaj ujtyapuáj pujmuaꞌ, ajta áatyej pujmuaꞌ, tyej tyij aꞌáa jáꞌtyeeviꞌin tɨꞌɨj naꞌaj tyuꞌséeviꞌij táꞌyiꞌij.

Tɨꞌɨj apúutzarij huoꞌtáaꞌsacaꞌ ɨ jájritzeꞌ

13 Aꞌyaa mu tyíꞌmuaꞌajcaj tɨjɨn ɨꞌríj tyaj huajuꞌun, jiꞌnye cɨ́ɨ puꞌuj tyaꞌnaꞌáacarejyiꞌcaa áatyej pujmuaꞌ, aj mu mij joꞌcɨ́j aꞌáa mu véjriꞌ jaꞌajtyéenyej joꞌtɨj jaꞌvaꞌástɨmee ɨ jájtyij aꞌájna a Creta. 14 Ajta capu aꞌchu aꞌtyéeviꞌcaj tɨꞌɨj caꞌnyíin yejtyapuáj pujmuaꞌ jeꞌráꞌaacariacaꞌ aj puꞌij jaatajɨ́ꞌtzej ɨ báarcuj, 15 tɨꞌquij jaatátajchacaꞌ. Tyajta quee pu jáaruuj tyaj huajuꞌcaj ɨ áacaj tzajtaꞌ, aj tu tyij huatátaꞌa tɨ táꞌantɨnyij ɨ áacaj. 16 Aj tu tyij huáritaꞌ ajcaanyej joꞌtɨj cɨléenyeꞌ ɨ chuéj jáꞌajnyeej tɨ aꞌyan tyaꞌrájtyapuaj tɨjɨn Cauda, joꞌtɨj quee jéehua jóꞌaacacaꞌaj, ajta ɨ báarcuj tɨ cɨ́leen tyej tyajta jaajásimaꞌaj, tyésiꞌhuacan tu jɨn jaꞌantyítoj ɨ báarcuj jitze tɨ veꞌéj. 17 Matɨꞌɨj jaꞌantyítoj, aj mu mij jaꞌváꞌjɨꞌquej cójnari jɨmeꞌ ɨ báarcuj jitze tɨ veꞌéj. Majta meríj tyíꞌtzɨɨnyaꞌcaꞌaj ɨ tɨ arí tɨn tyaꞌajcachaaj ɨ séj japua, aꞌájna a tɨ aꞌyan tyajaꞌrájtyapuaj tɨjɨn La Sirte, aj mu mij tyiꞌtɨ́j ootyáxɨɨxɨj tɨꞌij huatajíyoꞌrej majta jaatáꞌ tɨ ɨ áacaj huaꞌantɨnyij. 18 Yaa ariáꞌpuaꞌaj, óocheꞌ pu jéehua huáꞌaacacaꞌaj, matɨꞌɨj mij huatyóohuij maj tyeꞌtyáhuaꞌxɨj a jáataꞌ ɨ íjcaj tɨ tyúꞌtɨsimeꞌej ɨ báarcuj. 19 Tɨꞌɨj huéeicaj xɨcáj tyoomáꞌcaj, aj mu mij tyeꞌtyáahuaꞌxɨj ɨ jumuácaꞌ jɨmeꞌ néijmiꞌi aꞌchu tɨ tyúꞌtɨsimeꞌej ɨ báarcuj. 20 Jéehua tu áꞌtyeej tyej quee cheꞌ jaséj ɨ xɨcáj, tyajta ɨ xúꞌraꞌvetyee, ajta óocheꞌ pu huáꞌaacacaꞌaj, majta viiyacaꞌaj, tuꞌríj aꞌyan tyíꞌmuaꞌajcaa tyej quee cheꞌ jeꞌej rɨnyij.

21 Tyajta tyeríj áꞌtyeeviꞌcaꞌaj tyej quee cheꞌ tyiꞌtɨ́j cuaꞌajcaa, aj puꞌij ɨ Pablo huatyéechaxɨj huaꞌ tzajtaꞌ tɨꞌɨj ij aꞌyan tyihuoꞌtéꞌexaaj tɨjɨn:

—Muaꞌaj tyétyacaa, sianaꞌaj tzɨj náꞌantzaahuatyeꞌnyijcheꞌ siaj quee ujaꞌrácɨꞌcaꞌnyijcheꞌ aꞌájna a Creta, catu aꞌyan tyojoꞌrɨenyíicheꞌ ɨ íjcaj. 22 Ajta ijíij jéehua nu jáꞌmuahuavii siaj caꞌnyíjraꞌaj huatóoaꞌan mu jutzájtaꞌ, jiꞌnye capu aꞌtɨ́j muɨꞌnyij, tyij tyajta ɨ báarcuj joꞌrɨésij. 23 Tɨ́caꞌ pu sɨ́ɨj nye jimi huataséjre ɨ tɨ jahuɨɨreꞌ ɨ Dios ɨ nyej nyajta nyáaj jahuɨɨreꞌ nyajta jitzán ajtyámaꞌcan. 24 Aꞌyaa pu tyinaatéꞌexaaj tɨjɨn: “Pablo, capáj tyíꞌtzɨɨnyeꞌej, jiꞌnye aꞌyaa pu tyúuxɨeꞌveꞌ tɨ ɨ tajtúhuan jaaxáꞌpuɨꞌɨntareꞌen ɨ maj jɨn tyíꞌmuaxajtziꞌ, ajta ɨ Dios pu juxɨéꞌviꞌraꞌ jɨn huoꞌtyáhuɨɨreꞌsij mej mij néijmiꞌi júurij muáꞌraꞌnyij ɨ maj ajamuán huajuꞌ ɨ báarcuj jitze.” 25 Aꞌɨ́j pu jɨn tyétyacaa siataꞌaj caꞌnyíjraꞌaj huatóoaꞌan mu jutzájtaꞌ, jiꞌnye nyáaj nu ɨ Dios jitze tyíꞌcaꞌnyej nyajta tyáꞌtzaahuatyeꞌ tɨ aꞌyan tyeꞌmej jeꞌej tɨ aꞌɨ́ɨn tyinaatéꞌexaaj. 26 Tyajta tyóocheꞌ tu aꞌáa jaꞌráꞌastij joꞌtɨj jaꞌajhuáchij.

27 Séej tɨ́caꞌrij jitze, tɨꞌɨj tyoomáꞌcaj aꞌchu huaꞌpuaj iteerij, óocheꞌ pu jáatajchisimaꞌaj ɨ áacaj ɨ báarcuj, aꞌɨ́jcɨ japua ɨ jájtyij tɨ aꞌyan tyajaꞌrájtyapuaj tɨjɨn Adriático, tɨꞌɨj atyojoꞌréꞌnyej aꞌtzáaj jéꞌtaꞌ tɨ́caꞌ, aꞌɨ́ɨmaj ɨ maj jajmuárɨeꞌrij ɨ báarcuj, aꞌɨ́ɨ mu jáamuaꞌreeriꞌ tyaj tyeríj tɨn aráꞌastisimaꞌaj joꞌtɨj jaꞌajhuáchij. 28 Matɨꞌɨj mij jaatyéꞌitej ɨ cójnari jɨmeꞌ aꞌchu tɨ ootɨ́ꞌ ɨ jáataꞌ, seityéj japuan tamuáamuataꞌ japuan arásevij meetroj pu atyátɨꞌcaꞌaj, matɨꞌɨj ajcaꞌhuáye ujúꞌcaj majtáhuaꞌaj mu jaatyéꞌitej, puꞌríj seityéj japuan aráahuaꞌpuaj meetroj atyátɨꞌcaꞌaj. 29 Matɨꞌɨj mij muáacuacaa atyáahuaꞌxɨj ɨ tyapúustiꞌ tɨ joꞌtóovijmee cɨ́tzataꞌ ɨ báarcuj tɨꞌij aróocaꞌnyej, jiꞌnye metyíꞌtzɨɨnyaꞌcaꞌaj tɨpuaꞌaj tyaꞌajtóꞌoj ɨ tyetyéj jitze, majta huatyóohuij maj huatyényuunyij ɨ Dios jimi tɨꞌij jiyeꞌtzín huatapuaꞌrej. 30 Séecan mu ɨ maj tyíꞌhuɨɨriaꞌcaꞌaj aꞌyan tyáꞌxɨeꞌvaꞌcaꞌaj maj iirácɨɨnyejcheꞌ ɨ báarcuj jitze, aꞌɨ́ɨ mu aꞌyan tyityatóosejratacaꞌ maj jaꞌtyáhuaꞌxɨj ɨ tyapúustiꞌ tɨ joꞌtóovijmee, maj majta quee aꞌyan huarɨ́j, maꞌcájtoo muꞌuj ɨ báarcuj ɨ tɨ cɨ́leen mej mij aꞌɨ́jcɨ jitze huatyóohuɨɨreꞌen. 31 Aj puꞌij Pablo aꞌyan tyaatéꞌexaa aꞌɨ́jcɨ ɨ xantáaruꞌuj tɨ tyíꞌijtyaꞌcaꞌaj, ajta aꞌɨ́ɨjma maj jamuán huajúꞌcaꞌaj tɨjɨn:

—Tɨpuaꞌaj mequee aꞌɨ́ɨmaj yahuatyáꞌɨtzeereꞌen ɨ báarcuj jitze, capu jeꞌej tyuꞌtáɨꞌriitarij tɨ jamuáahuɨɨreꞌen.

32 Aj mu mij ɨ xantáaruꞌ jaꞌantyivéjchacaꞌ ɨ cójnari ɨ tɨ jɨn arátapiꞌhuacaꞌaj ɨ báarcuj tɨ cɨ́leen, tɨꞌɨj ij atyéjvej a jáataꞌ.

33 Tɨꞌɨj arí tɨn tapuáꞌrij, Pablo pu caꞌnyíjraꞌaj huoꞌtaꞌ ɨ huaꞌ tzajtaꞌ mej mij tyiꞌtɨ́j huácuaꞌnyij, aꞌyan tɨjɨn:

—Puꞌríj huaꞌpuaj iteerij tyooméj siaj tyíꞌchoꞌveꞌ jeꞌej tɨ tyiꞌtɨ́j rɨnyij, siajta quee meꞌ tyajáꞌcuaꞌ. 34 Nyajaꞌmuahuavii siaj cɨ́ɨ tyiꞌtɨ́j tyúꞌcuaꞌnyij. Aꞌyaa pu tyúuxɨeꞌveꞌ, tɨpuaꞌaj aꞌyan setyáꞌxɨeꞌveꞌej tɨ jamuáahuɨɨreꞌen, jiꞌnye capu tyiꞌtɨ́j jeꞌej jáꞌmuaꞌuurej.

35 Tɨꞌɨj aꞌyan tyuꞌtaxáataj, aj puꞌij ɨ páan tyiꞌɨ́j, tɨꞌɨj ij tyaatatyójtziꞌrej ɨ Dios néijmiꞌi meeséeracaj ɨ tyeɨ́tyee. Tɨꞌɨj jéꞌtaꞌ joꞌtatáaraj ɨ páan aj puꞌij huatyóochej tɨ jáacuaꞌnyij. 36 Aj mu mij néijmiꞌi ahuóocaꞌan, matɨꞌɨj mij majta aꞌɨ́ɨmaj tyúꞌcuaa. 37 Aꞌyaa tu aráꞌaxcaa huaꞌpuaj anxɨtyej japuan huéeicatyej japuan tamuáamuataꞌ japuan arájseej ɨ tyaj arátyaꞌcaꞌaj ɨ báarcuj jitze. 38 Matɨꞌɨj tyuꞌcuáꞌaj aꞌchu tɨ huaꞌránajchacaꞌ, aj mu mij jaꞌtyájrɨee a jáataꞌ aꞌɨ́jcɨ ɨ tyeríicuj tɨꞌij quee cheꞌ aꞌchu tyíjetyej ɨ báarcuj.

Tɨꞌɨj ɨ báarcuj ajoꞌcájrupij a jáataꞌ

39 Tɨꞌɨj huatapuáꞌriacaꞌ, camu cheꞌ huamuájtyajcaꞌaj joꞌtɨj putyajáꞌrɨjcaa, matɨꞌɨj mij jaaséej joꞌtɨj jaꞌajtyásaataꞌ, aꞌyaa mu tyáꞌxɨeꞌvaꞌcaꞌaj maj aꞌáa yoojáj ɨ báarcuj joꞌtɨj jóꞌsaataꞌ. 40 Matɨꞌɨj mij tyaꞌráveechixɨj ɨ cójnari ɨ maj jɨn jeꞌejtápaꞌxɨꞌcaꞌaj ɨ báarcuj, metyeꞌtyáahuaꞌxɨj a jáataꞌ, majta jeꞌen jaꞌajcaꞌan ɨ cɨ́ɨxurij ɨ taꞌancáavii ɨ báarcuj jitze joꞌtɨj jóonyee tɨꞌij ɨ áacaj jaꞌajnáan aꞌɨ́jna jɨmeꞌ ɨ cɨ́ɨxurij, aj puꞌij ɨ báarcuj ajtyáxɨɨriacaꞌ joꞌtɨj jaꞌajtyásaataꞌ. 41 Ajta séj jitze pu tyaꞌajcaachacaꞌ, capu cheꞌ ɨꞌriitacaꞌaj maj jaatóoriaxɨꞌɨn joꞌtɨj jóonyee. Ajta ɨ cɨ́tzataꞌ ɨ báarcuj, puꞌríj tyánaꞌchisimaꞌaj aꞌɨ́jcɨ jɨmeꞌ tɨ caꞌnyíin jɨmeꞌ ajtyáxɨjrihuaꞌaj ɨ jájtyij.

42 Majta aꞌɨ́ɨmaj xantáaruꞌuj, mahuáꞌcuiꞌcujcaꞌaj néijmiꞌcaa ɨ maj eetyánamiꞌhuacaꞌaj, mej mij quee huatóoꞌuunaj muajóosimaꞌaj manaꞌaj. 43 Ajta ɨ xantáaruꞌuj tɨ tyíꞌijtyaꞌcaꞌaj, aꞌɨ́ɨ pu aꞌyan tyáꞌxɨeꞌvaꞌcaꞌaj tɨ japuan huatányuunyij aꞌɨ́jcɨ ɨ Pablo, aꞌɨ́j pu jɨn quee huoꞌtaꞌ maj huóꞌcuiꞌnyij, sulu aꞌyaa pu tyuꞌtaꞌíjtacaꞌ maj anaquéej antajój ɨ maj jaayíꞌtɨhuaꞌaj, mej mij aꞌáa jaꞌráꞌastij joꞌtɨj jóꞌsaataꞌ, 44 majta ɨ séecan cɨyéj japua mu huatajóxɨj, majta séecan cɨyéj japua tɨ páꞌtzaa ɨ báarcuj jitze taꞌajtanáꞌxɨj. Aꞌyaa tu néijmiꞌi tyityajaꞌráꞌaj ujitzé pujmuaꞌ capu aꞌtɨ́j atyáamuɨꞌ.

28

Tɨꞌɨj Pablo aꞌáa joꞌtyávaacaꞌaj a Malta

1 Tɨꞌɨj arí néijmiꞌcaa taahuɨ́ɨriaꞌaj, aj tu tyij jáamuaꞌreeriꞌ tɨ aꞌyan tyaꞌrájtyapuaj aꞌájna tɨjɨn Malta. 2 Majta ɨ maj aꞌáa jáꞌchajcaꞌaj, tyámuaꞌ mu tyitaatyéeje ityájma. Matɨꞌɨj mij óonɨej, aj mu mij taatajé tyaj huatátapuɨsteꞌen, jiꞌnye mevíiyacaꞌaj, ajta huáseeviꞌij. 3 Ajta aꞌɨ́jna ɨ Pablo, cɨyéj pu huariaꞌsɨɨ tɨꞌij jaꞌnájtoꞌnyij atáꞌtaaj, aj puꞌij cúꞌcuꞌuj áan jeꞌráanyej ɨ tɨéj tzajtaꞌ, tɨꞌquij ɨ Pablo anáachej ɨ muácaꞌraꞌan jitze. 4 Majta aꞌɨ́ɨmaj ɨ maj aꞌáa jaꞌchej, matɨꞌɨj jaaséej ɨ cúꞌcuꞌuj ɨ tɨ anjaꞌcáhuɨɨjcaꞌaj ɨ muácaꞌraꞌan jitze ɨ Pablo, aꞌyaa mu tyúuꞌixaatyaꞌcaꞌaj sɨ́ɨj ajta sɨ́ɨj tɨjɨn:

—Aꞌíjna ɨ tyévij tyij quee aꞌɨ́ɨn puéꞌeen ɨ tɨ tyíꞌtyacuiꞌcaa, puꞌríj jáahuɨɨ tɨquee atyáamuɨꞌ a jáataꞌ, maꞌ ajta ɨ Dios capu tyuꞌtáꞌsij tɨ júurij jáꞌraꞌnyij.

5 Tɨꞌquij ɨ Pablo jaatacáꞌtzɨj ɨ jumuácaꞌ antɨeepuaj, aꞌáan puꞌij huatyáavatzɨj ɨ cúꞌcuꞌuj, capu tyiꞌtɨ́j jeꞌej jáaruuj. 6 Néijmiꞌi mu aꞌyan tyeꞌejchóꞌvaꞌcaꞌaj tɨ ɨ muácaꞌraꞌan huatyájaanyijcheꞌ, nusu tɨ huatámuɨꞌnyiicheꞌ, ajta matɨꞌɨj tyuꞌchóꞌveꞌej, matɨꞌɨj jaaséj tɨquee tyiꞌtɨ́j jeꞌej jáaruuj, aj mu mij seequéj tyuꞌmuáꞌaj, majta aꞌyan tyuꞌtaxájtacaꞌ tɨ ɨ Pablo dios puéꞌeenyeꞌej.

7 Aꞌájna véjriꞌ chuéj pu riaꞌnámiꞌhuajmaꞌcaa aꞌɨ́ɨn tɨ jaꞌaꞌricaꞌaj ɨ Publio ɨ tɨ tajtúhuan puéꞌeenyeꞌej aꞌájna, aꞌɨ́ɨ pu tyámuaꞌ tyitaatyéeje ajta tyámuaꞌ naa tyitaaxáꞌpueeriꞌ huéeicaj xɨcáj jitze. 8 Ajta aꞌɨ́jna ɨ táatajraꞌ aꞌɨ́jcɨ ɨ Publio tyíꞌcuiꞌcaꞌaj, jéehua pu pɨstacaꞌaj, ajta juhuɨ́ɨriaꞌcaꞌaj. Tɨꞌquij ɨ Pablo jáamuaariacaꞌ, ajta jaatáhuaviiriꞌ ɨ Dios tɨꞌij huarúj, aj puꞌij jaꞌváꞌmuarɨej áan muꞌúutzeꞌ tɨꞌquij huarúj. 9 Aꞌɨ́j mu jɨn majtáhuaꞌaj séecan ujoꞌváꞌjuꞌ ɨ maj tyíꞌcucuiꞌcaꞌaj ɨ maj aꞌáa joꞌcháatɨmaꞌcaa, ajta pu aꞌɨ́ɨjma tyúꞌhuaaj. 10 Tyámuaꞌ mu tyitaatyéeje, ajta tyatɨꞌɨjtá tyámuaꞌ huátaruuj tyej tyij jóꞌcɨɨnyej, néijmiꞌi mu tyitaatapuéjvej aꞌchu tɨ tyitáꞌɨtziityaꞌcaꞌaj ɨ tyaj jɨn jóꞌcɨɨnyej.

Tɨꞌɨj ɨ Pablo aꞌáa jaꞌráꞌaj a Roma

11 Tyatɨꞌɨj huéeicaj máxcɨrɨeꞌ áꞌtyeej aꞌájna, aj tu tyij séej jitze atyáacɨj ɨ báarcuj tɨ ajta aꞌáa joꞌtyáꞌɨtzeeriaꞌcaꞌaj ꞌasta naꞌaj quee cheꞌ huáseeviꞌij, aꞌáa pu jáꞌmaꞌcantacaꞌaj aꞌɨ́jna ɨ báarcuj a Alejandría. Majta tyiꞌtyán antyiuꞌpuꞌcaꞌaj a tɨ jóonyee ɨ báarcuj ɨ maj aꞌyan huaséꞌrihuaꞌaj tɨꞌɨj dioosij, sɨ́ɨj tɨ aꞌyan ántyapuaj tɨjɨn Cástor, ajta ɨ sɨ́ɨj tɨjɨn Pólux. 12 Tyatɨꞌɨj tyij aꞌáa jaꞌráꞌaj a báarcuj tɨ joꞌtyéechaꞌcaj aꞌájna chájtaꞌ tɨ aꞌyan tyajaꞌrájtyapuaj tɨjɨn Siracusa, joꞌtyaj huéeicaj xɨcáj áꞌtyeej. 13 Tyatɨꞌɨjtá tyij joꞌcɨ́j, aꞌáa tu tyij jaꞌráꞌaj chájtaꞌ tɨ aꞌyan tyajaꞌrájtyapuaj tɨjɨn Regio. Yaa ariáꞌpuaꞌaj áatyej pujmuaꞌ pu vaꞌtáꞌaacacaꞌaj caꞌnyíin jɨmeꞌ, tyajta séej xɨcáj jitze tu aꞌáa jaꞌráꞌaj aꞌájna chájtaꞌ tɨ aꞌyan tyajaꞌrájtyapuaj tɨjɨn Puteoli. 14 Aꞌáa tu séecan joꞌtyoo ɨ taꞌihuáamuaꞌ, aꞌɨ́ɨ mu mij taatajé tyaj aꞌáa huatyáꞌɨtzeereꞌen huaꞌ jamuán séej iteerij, aꞌyaa tu aꞌɨ́jcɨ jɨn huarɨ́j tyatɨꞌɨj tyij aꞌáa jaꞌráꞌaj aꞌájna a Roma. 15 Majta aꞌɨ́ɨmaj ɨ taꞌihuáamuaꞌ ɨ maj aꞌáa jaꞌchej, muꞌríj jamuaꞌreeriacaꞌaj tyaj tyeríj ajoojuꞌcaj, aꞌɨ́j mu jɨn eeráacɨj a chájtaꞌ mej mij taꞌantyinájche, aꞌájna a tɨ aꞌyan tyajaꞌrájtyapuaj tɨjɨn El Foro de Apio, ajta a tɨ aꞌyan tyajaꞌrájtyapuaj tɨjɨn las Tres Tabernas. Tɨꞌɨj ɨ Pablo huoꞌséj, aj puꞌij tyaatatyójtziꞌrej ɨ Dios, ajta jéetzeꞌ huatyóocaꞌan ɨ jutzájtaꞌ. 16 Tyatɨꞌɨj aꞌáa jaꞌráꞌaj a Roma, maatáꞌ tɨ ɨ Pablo jujɨ́meꞌ namiꞌhuaj, ajta sɨ́ɨj naꞌaj jachaꞌɨɨcaꞌaj ɨ xantáaruꞌ.

Tɨꞌɨj ɨ Pablo tyihuóꞌixaaj aꞌájna a Roma

17 Tɨꞌɨj huéeicaj xɨcáj tyoomáꞌcaj, Pablo pu huoꞌtachoꞌvej ɨ maj tyihuáꞌijtyeꞌ ɨ maj Israel jitze ajtyámaꞌcan a Roma maj jaꞌchej. Matɨꞌɨj tyúusɨɨj, aj puꞌij aꞌyan tyihuoꞌtéꞌexaaj tɨjɨn:

—Nyeꞌihuáamuaꞌ, canu tyiꞌtɨ́j jeꞌej huáruuj aꞌɨ́ɨjma jimi ɨ tyeɨ́tyee, canu nyajta tyiꞌtɨ́j jɨn ootyáꞌɨtzee ɨ huáꞌyiꞌraj jitze ɨ tahuásimuaꞌcɨꞌɨj. Aꞌyaa nu éenyaꞌcaꞌaj, matɨꞌɨj naatyéeviꞌ aꞌájna a Jerusalén, nyajta jeꞌen aꞌɨ́ɨjma jimi huatátuiihuacaꞌ ɨ romanos. 18 Matɨꞌɨj tyinaaꞌíhuoꞌraj aj mu mij támij aꞌyan tyáꞌxɨeꞌvaꞌcaꞌaj maj naatátoonyij, jiꞌnye camu tyiꞌtɨ́j huátyoj ɨ tɨ jɨn aꞌyan tyaꞌráanajchi mej mij naajéꞌcaj. 19 Majta aꞌɨ́ɨmaj ɨ maj Israel jitze ajtyámaꞌcan aꞌɨ́ɨ mu huóonyuustej, aj nu nyij jaatáhuaviiriꞌ tɨ aꞌɨ́ɨn noꞌxáꞌpuɨꞌɨntariꞌtzeꞌen ɨ tajtúhuan, tyij nyajta quee tyiꞌtɨ́j jɨn tyihuáꞌxajtziꞌ aꞌɨ́ɨjma ɨ nyetyeɨ́ɨtyeristyamuaꞌ. 20 Aꞌɨ́j nu jɨn aꞌyan tyaatáhuaviiriꞌ nyaj yajamuaatyéesej, nyajta tyajamuáaꞌixaatyeꞌen, jiꞌnye nyáaj nu aꞌyan chaꞌtaj nyanaꞌaj tyéꞌchoꞌveꞌ ɨ Dios matɨꞌɨj aꞌɨ́ɨmaj ɨ maj Israel jitze ajtyámaꞌcan, aꞌɨ́j nu jɨn aꞌyan huatyéjve naꞌnajɨ́ꞌquiꞌhuaj ɨ cadéenaj jɨmeꞌ.

21 Matɨꞌɨj mij aꞌyan tyaatéꞌexaa tɨjɨn:

—Capu ityájma aꞌtɨ́j mu tyitojoꞌtaꞌítyiꞌriꞌ muéetzij jɨmeꞌ aꞌájna a Judea, camu majta ɨ taꞌihuáamuaꞌ ɨ maj aꞌáa jaꞌráacɨj, capu aꞌtɨ́j tyiꞌtɨ́j jɨn tyíꞌmuaxajtziꞌ. 22 Ajta ityájma taꞌráanajchi tyaj muáanamuaj jeꞌej paj tyíꞌmuaꞌtzej, jiꞌnye néijmiꞌqueꞌ tu aꞌyan tyáꞌmuaꞌreej tɨ jeꞌej puaꞌaj namuajreꞌ aꞌɨ́jna ɨ nyúucarij tɨ jájcuaj ɨ paj jaxaj ɨ tyeɨ́tyee jimi.

23 Matɨꞌɨj mij jaaxáꞌpuɨꞌɨntarej aꞌnáj maj tyúusɨɨreꞌsij, mueꞌtɨ́j mu mij ajtyáxɨɨriacaꞌ ɨ tyeɨ́tyee joꞌtɨj ɨ Pablo joꞌtyávaacaꞌaj. Tɨꞌɨj naꞌaj íiyaꞌ tyuꞌtyóochej ꞌasta chúmuaꞌ ɨmuáj pu jaatapuáꞌcɨtacaꞌ tɨ tyihuóꞌixaaj aꞌɨ́jcɨ jɨmeꞌ tɨ Dios tyíꞌijta néijmiꞌqueꞌ. Tyiꞌtyasaꞌcaꞌaj tɨ huoꞌmuéꞌtɨn mej mij jaꞌantzaahuatyeꞌen aꞌɨ́jcɨ ɨ Jesús, aꞌɨ́j pu jitze tyihuáꞌixaatyaꞌcaꞌaj ɨ Moisés tɨ joꞌyúꞌxacaꞌ, ajta ɨ maj tyoꞌyúꞌxacaꞌ ɨ maj tyíꞌxajtacaꞌaj ɨ Dios jitze maꞌcan. 24 Séecan mu jaꞌantzaahuaj jeꞌej tɨ Pablo tyihuáꞌixaatyaꞌcaꞌaj, majta séecan camu jaꞌantzaahuaj. 25 Matɨꞌɨj quee pu jáaruuj jeꞌej maj tyoꞌxáꞌpuɨꞌɨntareꞌen, aꞌɨ́j mu mij joꞌcɨ́xɨj. Aꞌyaa pu tyihuoꞌtéꞌexaaj aꞌɨ́jna ɨ Pablo tɨjɨn:

—Xáꞌpuɨꞌ pu tyuꞌtaxájtacaꞌ aꞌɨ́jna ɨ júuricamaꞌraꞌ ɨ Dios, tɨꞌɨj aꞌyan tyihuoꞌtéꞌexaaj ɨ jáꞌmuahuasimuaꞌcɨꞌɨj aꞌɨ́jcɨ jitze maꞌcan ɨ Isaías tɨjɨn:

26 Áricuj huojoꞌtéꞌexaatyeꞌ aꞌɨ́ɨjma ɨ tyeɨ́tyee.

Tyij majta jéehua tyúꞌnamuajriꞌ, camu yoꞌitéej muáꞌjuꞌun.

Tyij majta jéehua tyíꞌsej, camu aꞌnáj tyiꞌtɨ́j séjran.

27 Ɨ huaꞌmuatziiraꞌ pu arí jeꞌej puaꞌaj huarɨ́j.

Majta unámiꞌhuajmee ɨ junaxɨéetaꞌ,

majta aranámiꞌhuajmee ɨ jujɨ́ɨseꞌ,

mej mij quee atanyéjnyeꞌrij,

majta quee iityanamuáarajmeꞌnyij,

majta quee yoꞌitéej muáꞌraꞌnyij,

mej mij quee nye jimi mujoꞌváꞌjuꞌun,

nyataꞌaj nyij nyáaj tyihuóꞌhuaatyeꞌen.

28 Siataꞌaj aꞌyan tyáamuaꞌreej muaꞌaj, ijíij tɨ yajooméj, Dios pu arí huoꞌtáꞌsij ɨ maj séej chuéj japua jáꞌmaꞌcan, mej mij aꞌɨ́ɨmaj jaꞌancuriáꞌan ɨ tɨ jɨn Dios atóoraj tɨ huaꞌ japua huatányuunyij, aꞌɨ́ɨ mu xaa janamuajran.

29 Tɨꞌɨj ɨ Pablo aꞌyan tyuꞌtaxájtacaꞌ, aj mu mij joꞌcɨ́j ɨ maj Israel jitze ajtyámaꞌcan, jéehua mu tyojoꞌxáatajraa jujɨ́ɨmuaꞌaj.

30 Ajta aꞌɨ́jna ɨ Pablo, aꞌáa pu huaꞌpuaj nyinyiꞌraꞌaj áꞌtyeej u chiꞌtáj ɨ maj huatóonyej, joꞌtɨj néijmiꞌcaa jimi tyámuaꞌ tyíꞌtyevistacaꞌaj ɨ maj jamuariacariaꞌaj. 31 Jéehua pu tyihuáꞌixaatyaꞌcaꞌaj aꞌɨ́jcɨ jɨmeꞌ tɨ Dios néijmiꞌi jɨn antyúumuaꞌreej íiyan ɨ cháanacaj japua, ajta u tajapuá, ajta tyihuáꞌmuaꞌtyahuaꞌaj aꞌɨ́jcɨ jitze maꞌcan ɨ tavástaraꞌ Jesús, ajta quee aꞌtɨ́j jaꞌɨtziityaꞌcaꞌaj.

Romanos

1

2

3

4

5

6

7

8

9

10

11

12

13

14

15

16

Jeꞌej tɨ yeꞌej tyoꞌyúꞌxacaꞌ aꞌɨ́jna ɨ San Pablo aꞌɨ́ɨjma jimi ɨ maj Roma joꞌcháatɨmaꞌcaa

1

Pablo pu huaꞌtyojtyeꞌ

1 Nyáaj nu Pablo yajáꞌmuatyojtyeꞌ, ɨ nyaj jahuɨɨreꞌ ɨ Cɨríistuꞌ tɨ Jesús puéꞌeen, aꞌɨ́ɨ pu naꞌantyíhuoj, nyej nyij aꞌyan huárɨnyij jeꞌej tɨ aꞌɨ́ɨn tyinaataꞌíj, ajta naꞌváꞌjaj nyej nyij huoꞌtéꞌexaatyeꞌen ɨ nyúucariaꞌraꞌ ɨ Dios.

2 Jájcuaj ɨmuáj pu ɨ Dios aꞌyan tyaꞌtóoratziiriꞌ tɨ tyámuaꞌ tyihuoꞌtáꞌan, aꞌɨ́j mu jɨn aꞌyan tyoꞌtyéyuꞌxacaꞌ aꞌɨ́jcɨ jitze ɨ yuꞌxarij tɨꞌij ityájma jimi huatyáꞌɨtzeereꞌen. 3 Aꞌɨ́jna ɨ nyúucarij, aꞌɨ́j pu áꞌxaj ɨ Cɨríistuꞌ tɨ jíꞌyojraꞌ ajta tavástaraꞌ puéꞌeen, tɨ ajta aꞌyan tyuꞌnɨéꞌhuacaꞌ tɨꞌɨj tyévij, aꞌɨ́j tɨ jitze eerámaꞌcan ɨ David. 4 Ajta tɨꞌɨj huatájuuriacaꞌ, Dios pu aꞌyan jaatamuaꞌaj tɨjɨn nyiyóoj pu puéꞌeen, ajta jaatáꞌ tɨꞌij néijmiꞌi jɨn antyúumuaꞌreeriaj, jiꞌnye aꞌɨ́j pu jitze aróocaꞌnyajcaꞌaj ɨ júuricamaꞌraꞌ ɨ Dios.

5 Cɨríistuꞌ jimi nu jaꞌancuriáaꞌ aꞌɨ́jcɨ tɨ jɨn ɨ Dios tyámuaꞌ tyinaatáꞌ, nyej nyij jitzán maꞌcan jóꞌmeꞌen huaꞌ tzajtaꞌ ɨ tyeɨ́tyee, mataꞌaj mij néijmiꞌqueꞌ ɨ cháanacaj japua jaꞌantzaahuatyeꞌen majta aꞌɨ́j aráꞌastej. 6 Matɨꞌɨj manaꞌaj aꞌɨ́ɨmaj, muaꞌaj xu siajta huaꞌ jitze ajtyámaꞌcan mu siaj Roma jaꞌchej. Dios pu jéehua jáꞌmuaxɨeꞌveꞌ, ajta jamuaꞌantyíhuoo siaj sij jitzán ajtyamaꞌcáantaj xáꞌraꞌnyij ɨ Jesús tɨ ajta Cɨríistuꞌ puéꞌeen ajta siaj sij huaꞌajtyáanaxca aꞌɨ́ɨjma ɨ maj tyáꞌtzaahuatyeꞌ. 7 Cheꞌ ɨ Dios, ajta ɨ tavástaraꞌ aꞌɨ́jna ɨ Jesús tɨ ajta Cɨríistuꞌ puéꞌeen, micheꞌ aꞌɨ́ɨn tyámuaꞌ tyajamuaatáꞌan majta tyámuaꞌ jamuáaꞌuurej.

Pablo pu jaxɨeꞌveꞌ tɨ huojoꞌváꞌmuaarej a Roma

8 Anaquéecan jɨmeꞌ, aꞌɨ́j nu jitze maꞌcan ɨ Cɨríistuꞌ tyámuaꞌ tyaꞌtáꞌcaa ɨ Dios jaꞌmua jɨmeꞌ, jiꞌnye néijmiꞌqueꞌ ɨ cháanacaj japua mu meríj jamuaꞌreej siaj tyáꞌtzaahuatyeꞌ. 9 Aꞌɨ́jna ɨ Dios, ɨ nyaj jahuɨɨreꞌ néijmiꞌi jɨmeꞌ ɨ nyaxɨéjnyuꞌcaa nyahuaꞌixáatyaꞌaj ɨ nyúucariaꞌraꞌ ɨ yójraꞌ, aꞌɨ́ɨ pu jamuaꞌreej nyaj aꞌnáj tɨnaꞌaj jamuaꞌtamuáꞌreꞌrii, 10 aꞌyaa nu aꞌnáj tɨnaꞌaj tyáꞌhuaviij ɨ Dios, tɨpuaꞌaj aꞌyan tyinyatáꞌcareꞌen juxɨéꞌviꞌraꞌ jɨmeꞌ nyej nyij jamojoꞌváꞌmuaarej. 11 Jiꞌnye jéehua nu jáꞌmuasejramuꞌ nyataꞌaj nyij caꞌnyíjraꞌaj jamuaataꞌan, ajta siaj sij aꞌɨ́jcɨ jitze aróocaꞌnyej ɨ júuricamaꞌraꞌ ɨ Dios, siataꞌaj sij jéetzeꞌ tyámuaꞌ naa tyityaajuꞌun, 12 tyataꞌaj tyij caꞌnyíjraꞌaj huatátaꞌan sɨ́ɨj ajta sɨ́ɨj, aꞌɨ́jcɨ jɨmeꞌ tyaj taxaꞌaj tyáꞌtzaahuatyeꞌ taxɨéꞌviꞌraꞌ jɨmeꞌ.

13 Aꞌyaa nu tyáꞌxɨeꞌveꞌ nyeꞌihuáamuaꞌ, siaj jáamuaꞌreej nyaj mueꞌtɨ́j jaaxáꞌpuɨꞌɨntarej nyaj aꞌáa jaꞌtanyéj jaꞌmua jimi, ajta nyatɨꞌɨjta jaaxáꞌpuɨꞌɨntareꞌen nyaj aꞌyan huárɨnyij, tyiꞌtɨ́j pu jeꞌej rɨnyij nyej nyij quee aꞌáa jóꞌmeꞌen. Aꞌyaa nu tyáꞌxɨeꞌveꞌ nyaj aꞌyan chaꞌtaj nyanaꞌaj tyaamueꞌtɨn jaꞌmua jimi ɨ nyaj jɨn tyuꞌtátuiireꞌen ɨ Dios jimi, jeꞌej nyaj nyeríj tyaamueꞌtɨj séecan jimi ɨ tyeɨ́tyee ɨ maj séej chuéj japua joꞌcháatɨmee. 14 Aꞌyaa nu nyeríj aꞌɨ́jcɨ jɨn tyaꞌtányaraj nyej nyij tyihuoꞌtéꞌexaatyeꞌen aꞌɨ́ɨjma ɨ maj Grecia jáꞌmaꞌcan, nyajta aꞌɨ́ɨjma ɨ maj séej chuéj japua jáꞌmaꞌcan, tɨpuaꞌaj jéehua maj tyojóꞌitej nusu ɨ maj quee tyojóꞌitej; 15 aꞌɨ́j nu jɨn jéehua jaxɨeꞌveꞌ nyej nyajta jamuaatéꞌexaatyeꞌen ɨ nyúucarij ɨ tɨ jɨn ɨ Dios jaꞌmua japua huatányuunyij, muaꞌajmaj mu siaj Roma jaꞌchej.

Ɨ tɨ jɨn uhuájcaꞌnyej ɨ nyúucariaꞌraꞌ ɨ Dios

16 Capu nyetyeviꞌrasteꞌ aꞌíjna ɨ nyúucarij, jiꞌnye aꞌɨ́ɨ pu puéꞌeen ɨ Dios tɨ jɨn uhuájcaꞌnyej taꞌaj ij néijmiꞌcaa huáhuɨɨreꞌen ɨ maj tyáꞌantzaahuatyeꞌsij, anaquéej mu aꞌɨ́ɨmaj ɨ maj Israel jitze ajtyámaꞌcan, majta jeꞌen ɨ maj séej chuéj japua jáꞌmaꞌcan. 17 Jiꞌnye aꞌɨ́jna ɨ nyúucarij jitze pu séejreꞌ tɨ ɨ Dios tyámuaꞌ taꞌuurej, aꞌɨ́jcɨ jɨmeꞌ ɨ tyej tyáꞌtzaahuatyeꞌ, tɨꞌɨj naꞌaj tyoꞌhuatyóochesij ajta jusén jɨmeꞌ. Aꞌyaa pu tyéꞌyuꞌsiꞌ ɨ yuꞌxarij jitze tɨjɨn: “Aꞌɨ́jna ɨ tɨ naa tyíꞌtyevij, aꞌɨ́ɨ pu júurij huatyáꞌɨtzeereꞌej aꞌɨ́jcɨ jɨmeꞌ ɨ tɨ tyáꞌtzaahuatyeꞌ.”

Ɨ maj jɨn jáꞌɨtzeereꞌ ɨ Dios jimi

18 Ajta ɨ Dios pu jaséjrataj ɨ tɨ jɨn nyúꞌcamuɨꞌ puéjtzij huaꞌtáꞌcariaꞌaj néijmiꞌcaa ɨ tyeɨ́tyee ɨ maj jeꞌej puaꞌaj tyíꞌtyetyeɨtyee, ɨ maj quee tyiꞌtáꞌcaa tɨ séjreꞌej aꞌɨ́jna ɨ tɨ jɨꞌréꞌcan jɨmeꞌ. 19 Ajta ɨ Dios tɨ jimi ɨꞌríj tɨ aꞌtɨ́j jáamuaꞌtyij aꞌɨ́ɨ mu meríj jamuaꞌtyej, jiꞌnye Dios pu jusɨ́ɨj arí huoꞌtaséjra. 20 Tɨꞌɨj naꞌaj ɨ Dios tyeetyátaahuacaꞌ ɨ cháanacaj ɨ tɨ yujoꞌváꞌcaꞌaj, tyámuaꞌ pu naa tyéꞌmiteereꞌ jeꞌej tɨ een ɨ muárɨeꞌriaꞌraꞌ, ajta quee aꞌnáj huatyápuaꞌrij tɨꞌɨj naꞌaj yutɨj joꞌqueꞌtɨj jaꞌmej, jiꞌnye aꞌyaa pu tyíꞌsejreꞌ jeꞌej tɨ een ɨ Dios. Aꞌɨ́j pu jɨn quee jeꞌej tyíɨꞌrij tɨ aꞌtɨ́j séej jitzán tyoꞌojpuáꞌrityeꞌen. 21 Tyij majta meríj jamuaꞌtyej ɨ Dios, camu jaatyátzaahuatyej, camu majta tyaatatyójtziꞌrej. Sulu aꞌɨ́j mu jitze ucájrupij maj aꞌɨ́jcɨ jitze tyúꞌmuaꞌtyij ɨ muaꞌtzíiraꞌaj tɨquee tyiꞌtɨ́j huɨɨreꞌ, capu ij cheꞌ huatáɨꞌriitarij tɨ tyámuaꞌ tyihuoꞌtámiteerasteꞌen tzáahuatyiꞌraꞌaj jɨmeꞌ. 22 Aꞌyaa mu tyíꞌxajtacaꞌaj tɨjɨn tyámuaꞌ tu metyityoomuámuaꞌreꞌ, ajta aꞌyaa pu tyeꞌrájraa maj jéetzeꞌ quee maꞌumuámuaꞌriaꞌaj muáꞌraa. 23 Jiꞌnye muꞌríj seequéj tyúꞌruuj séecan muꞌuj mij pujmuaꞌ najchej tɨquee Dios puéꞌeen, tɨ aꞌyan huaséꞌrin tɨꞌɨj tyévij, naꞌríij tɨꞌɨj pínaꞌaj, nusu tyiꞌtɨ́j tɨ muáacuacaa iiraꞌɨ́ɨcajmee caꞌ tyiꞌtɨ́j tɨ huacɨ́ɨnyejyiꞌij.

24 Aꞌɨ́j pu jɨn ɨ Dios mahuoohuáꞌxɨj aꞌɨ́ɨjma ɨ maj jeꞌej puaꞌaj meríj tyityoꞌcájrupij, majta tyéviꞌsiꞌ rɨcɨj ɨ juxaꞌaj tyeɨ́tyee jamuán. 25 Aꞌɨ́ɨ mu yoꞌhuáꞌxɨj ɨ tɨ jɨꞌréꞌcan jɨmeꞌ ɨ Dios jimi, aꞌɨ́j mu jéetzeꞌ áꞌastijreꞌ ɨ tɨ hueꞌtzij, majta aꞌɨ́j jimi jutzaahuatyeꞌ ɨ maj tyíꞌnajchej ɨ Dios tɨ tyúꞌtaahuacaꞌ, camu cheꞌ aꞌɨ́jcɨ ɨ Dios ɨ tɨ néijmiꞌi tyúꞌtaahuacaꞌ, tyej tyij tyámuaꞌ tyaatáꞌan tɨꞌɨj naꞌaj jusén jɨmeꞌ. Cheꞌ aꞌyan atyojoꞌréꞌnyej.

26 Aꞌɨ́j pu jɨn ɨ Dios aꞌyan metyihuoohuáꞌxɨj mataꞌaj mij tyéviꞌsiꞌ huataséjreꞌen. Majta aꞌɨ́ɨmaj ɨ maj úucaa, aꞌɨ́ɨ mu jaatapuáꞌcɨtacaꞌ maj antyóonaxcaj ɨ tyétyacaa jamuán, mej mij seequéj huárɨnyij jeꞌej tɨquee ɨ Dios éenyeꞌqueꞌ huoꞌtyájto. 27 Majta aꞌɨ́ɨmaj ɨ tyétyacaa, aꞌyaa mu chaꞌtaj manaꞌaj tyaatapuaꞌcɨtacaꞌ mej mij quee cheꞌ majta huaꞌantyáanaxcaj ɨ úucaa jeꞌej tɨ ɨ Dios tyihuoꞌtyájtoo. Aꞌyaa mu huarɨ́j mej mij juxaꞌaj tyétyacaa jamuán huóoxanaꞌcɨreꞌen aꞌɨ́jcɨ jɨmeꞌ ɨ tɨ jeꞌej puaꞌaj een tɨ huaꞌ tzajtaꞌ eerányinyii, aꞌyaa mu mij tyaꞌajpuéjtzij aꞌɨ́jcɨ jɨmeꞌ ɨ maj huápuɨꞌɨj jeꞌej puaꞌaj rɨcɨj.

28 Majta quee jaaxɨeꞌveꞌ maj jáamuaꞌtyij ɨ Dios, aꞌɨ́j pu jɨn aꞌyan metyihuoohuáꞌxɨj, mej mij aꞌyan huárɨnyij jeꞌej tɨquee tyiꞌtyéevijtɨj 29 Néijmiꞌi pu huaꞌ jimi séejreꞌ ɨ tɨ jeꞌej puaꞌaj een, aꞌɨ́ɨ mu juxanaꞌcɨreꞌ, majta jéehua tyíꞌnyacuaꞌaj, jeꞌej mu puaꞌaj tyíꞌtyetyeɨtyee. Aꞌɨ́ɨ mu majta tyúꞌjaaxɨejviꞌ, majta tyíꞌtyacuiꞌcaa, jéehua mu majta jutyaꞌracaa, majta jujɨ́ɨmuaꞌaj jucuanamuajcaa, majta mu jeꞌej puaꞌaj huáꞌuurej ɨ juꞌihuáamuaꞌ, majta jeꞌej puaꞌaj tyíꞌxaxaꞌaj. 30 Jeꞌej mu puaꞌaj tyihuáꞌxaj ɨ juxaꞌaj tyeɨ́tyee, majta jájchaꞌɨɨreꞌ ɨ Dios, majta huaꞌxaahuaj ɨ juxaꞌaj tyeɨ́tyee, majta óotzaahuatyeꞌ, majta hueꞌtzij jutaavijreꞌ, majta quee huáꞌtzaahuatyeꞌ ɨ juhuásimuaꞌ. 31 Camu jaxɨeꞌveꞌ maj tyihuojoꞌitéej muáꞌraꞌnyij, camu jaꞌráꞌastyaa ɨ junyúucaa, camu huaꞌxɨeꞌveꞌ ɨ jutyéɨtyeristyamuaꞌ, camu tyáꞌcuꞌvej. 32 Máamuaꞌreej jeꞌej tɨ Dios arí tyaaxáꞌpuɨꞌɨntarej tɨjɨn néijmiꞌi mu cuiꞌnyij ɨ maj aꞌyan rɨcɨj, capu huaꞌ jitze juxɨeꞌveꞌ, móocheꞌ mu aꞌyan rɨcɨj, ajta pu naa huaꞌasej maj séecan aꞌyan chaꞌtaj manaꞌaj rɨjcaj.

2

Dios pu tzáahuatyiꞌraꞌaj jɨn huáꞌxɨjtyeꞌen ɨ tyeɨ́tyee

1 Tɨpuaꞌaj muáaj aꞌtɨ́j jitzán petyíꞌpuaꞌrityeꞌej, capu ɨꞌríj paj aꞌyan tyuꞌtaxáj yee capáj muáaj tyiꞌtɨ́j jɨn jeꞌej puaꞌaj huarɨ́j, jiꞌnye muáaj paj aꞌyan chaꞌtaj panaꞌaj jeꞌej puaꞌaj tyiꞌtyíaꞌchaꞌɨj matɨꞌɨj aꞌɨ́ɨmaj. 2 Tyajta aꞌyan tyáꞌmuaꞌreej tɨ ɨ Dios tzáahuatyiꞌraꞌaj jɨn huáꞌxɨjtyeꞌen aꞌɨ́ɨjma ɨ maj jeꞌej puaꞌaj tyityetyúuchaꞌɨj. 3 Ajta muéetzij jɨmeꞌ, mu paj séecan áꞌxɨjtyeꞌ pajta aꞌyan chaꞌtaj panaꞌaj jeꞌej puaꞌaj tyiꞌtyíaꞌchaꞌɨj, capáj aꞌyan tyíꞌmuaꞌajcaj yee capu nyéetzij ɨ Dios puéjtzij naatáꞌsij. 4 Muáaj paj jaatyáxaahuatacaꞌ aꞌɨ́jcɨ ɨ Dios tɨ jéehua tyámuaꞌ tyimuatáꞌcaa, ajta muáꞌcuꞌvej, ajta a jɨmeꞌ tyiꞌijchóꞌveꞌ, ajta muéetzij quee jeꞌej muáꞌmiteerasteꞌ tɨ ɨ Dios tyámuaꞌ tyimuatáꞌcaa pej pij jitzán ajtyámaꞌcantaj puáꞌraꞌnyij. 5 Pajta muáaj, capáj maꞌúumuaꞌrej aꞌɨ́j paj jɨn quee jaxɨeꞌveꞌ paj jaꞌantzaahuatyeꞌen ɨ Dios, aꞌyaa pej pij jéehua tyiꞌtyáꞌasɨɨriꞌtzeꞌsij ɨ puéjtzij tɨꞌɨj aꞌájna atyojoꞌréꞌnyej aꞌnáj tɨ ɨ Dios aꞌyan huataséjreꞌsij tɨꞌij néijmiꞌcaa toꞌxɨ́jtyeꞌen tzáahuatyiꞌraꞌaj jɨmeꞌ, 6 ajta jeꞌen aꞌyan tyihuoꞌtáꞌan séej ajta séej jeꞌej tɨ sɨ́ɨj tyiꞌtɨ́j jɨn huarɨ́j. 7 Dios pu huoꞌtaꞌsij maj jusén jɨn júurij muáꞌraꞌnyij aꞌɨ́ɨmaj ɨ maj xáꞌpuɨꞌ huarɨ́j, majta jajchóꞌvaꞌcaꞌaj tɨ Dios tyámuaꞌ tyihuoꞌtáꞌan, 8 ajta ɨ Dios pu nyuꞌcamuɨꞌɨj puéjtzij huoꞌtaꞌsij aꞌɨ́ɨjma ɨ maj jeꞌej puaꞌaj tyityetyúuchaꞌɨj, ɨ maj aꞌɨ́jna jitze jutyamuaꞌveꞌ ɨ tɨ jeꞌej puaꞌaj een. 9 Jéehua mu jajpuéetzij muáꞌjuꞌun aꞌɨ́ɨmaj ɨ maj jeꞌej puaꞌaj tyityetyúuchaꞌɨj, anaquéej mu aꞌɨ́ɨmaj ɨ maj Israel jitze ajtyámaꞌcan, majta jeꞌen aꞌɨ́ɨmaj ɨ maj séej chuéj japua joꞌcháatɨmee. 10 Ajta ɨ Dios pu tyámuaꞌ tyihuoꞌtyátoosij aꞌɨ́ɨmaj ɨ maj tyámuaꞌ tyityetyúuchaꞌɨɨj, ajta huoꞌtyátzaahuatyeꞌsij, ajta tyámuaꞌ tyihuoꞌtyéjeevij jusén jɨmeꞌ, anaquéecan aꞌɨ́ɨjma ɨ maj Israel jitze ajtyámaꞌcan, ajta jeꞌen aꞌɨ́ɨjma ɨ maj séej chuéj japua jáꞌmaꞌcan. 11 Jiꞌnye néijmiꞌi mu juxaꞌaj manaꞌaj een ɨ Dios jimi.

12 Néijmiꞌi ɨ maj quee xáꞌpuɨꞌ rɨcɨj majta quee aꞌnáj jaꞌancuriáaꞌ ɨ nyúucarij Moisés tɨ jaaxájtacaꞌ, aꞌyaa mu majta tyíꞌtyacuiꞌnyij, majta aꞌɨ́ɨmaj ɨ maj juxanaꞌcɨreꞌ, aꞌyan metyaꞌmuaꞌréeriaj jeꞌej tɨ tyaaxájtacaꞌ ɨ Moisés, aꞌɨ́ɨ pu ɨ nyúucarij huáꞌxɨjtyeꞌen. 13 Jiꞌnye camu tyámuaꞌ een ɨ Dios jimi aꞌɨ́ɨmaj ɨ maj janamuaj manaꞌaj ɨ nyúucarij, sulu aꞌɨ́ɨmaj ɨ maj aꞌyan rɨcɨj jeꞌej tɨ tyáꞌxaj ɨ nyúucarij. 14 Jiꞌnye aꞌɨ́ɨmaj ɨ maj séej chuéj japua jáꞌmaꞌcan, ɨ maj quee aꞌnáj jaꞌancuriáaꞌ ɨ nyúucarij, aꞌyaa mu tyáꞌastijreꞌ jeꞌej maj jujɨ́ɨmuaꞌaj manaꞌaj tyéejtyoovej ɨ jutzájtaꞌ, aꞌɨ́j mu jɨn jujɨ́ɨmuaꞌaj tyúuꞌijtyeꞌ ɨ junyúucaa jɨmeꞌ, 15 aꞌɨ́ɨmaj mu aꞌyan tyúusejrataj jeꞌej tɨ tyáꞌxɨeꞌveꞌ ɨ nyúucarij ɨ maj jɨn tyíꞌijta, aꞌɨ́ɨ pu huaꞌ tzajtaꞌ séejreꞌ. Aꞌɨ́ɨ pu ajta jaséjrataj ɨ maj jɨn maꞌumuámuaꞌreꞌ, ajta ɨ huaꞌmuaꞌtziiraꞌaj puꞌij huaꞌ jitze tyoꞌojpuáꞌrityeꞌej nusu huaꞌ japua huatányuusij, 16 aꞌájna xɨcáaraꞌ jitze tɨꞌɨj ɨ Cɨríistuꞌ huáꞌxɨjtyeꞌen ɨ Dios jitze maꞌcan, néijmiꞌcaa ɨ tyeɨ́tyee jeꞌej maj tyiꞌtɨ́j huáruuj avíitzij jɨmeꞌ, ajta ɨ nyúucarij jitze maꞌcan ɨ nyej nyáaj jamuáaꞌixaa.

Aꞌɨ́ɨmaj ɨ maj Israel jitze ajtyámaꞌcan, ajta ɨ nyúucarij Moisés tɨ jaatyájtoo

17 Pajta muáaj mu paj aꞌɨ́jcɨ jitze ajtyámaꞌcan ɨ Israel, pajta jáꞌastijreꞌ aꞌɨ́jcɨ ɨ nyúucarij ɨ maj jɨn tyíꞌijta, pajta áꞌtzaahuatyeꞌ ɨ Dios jimi. 18 Páamuaꞌreej jeꞌej tɨ aꞌɨ́ɨn tyáꞌxɨeꞌveꞌ, pajta jamuaꞌtyej aꞌɨ́jcɨ ɨ nyúucarij ɨ tɨ tyíꞌmuamuaꞌtyej pej pij tyámuaꞌ eenyeꞌ. 19 Aꞌyaa paj tyíꞌmuaꞌtzej paj jaayíꞌtɨn paj tyihuóꞌmuaꞌtyej aꞌɨ́ɨjma ɨ maj quee aꞌnáj tyiꞌhuóomuaꞌaj, pajta tyámuaꞌ tyihuoꞌtyéjeevej aꞌɨ́ɨjma ɨ maj tɨ́caꞌristeꞌ séejreꞌ, 20 pajta aꞌyan tyíꞌmuaꞌtzej paj jaayíꞌtɨn paj tyihuóꞌmuaꞌtyej aꞌɨ́ɨjma ɨ tɨquee huáꞌmiteerasteꞌ jeꞌej tɨ tyiꞌtyéevijtɨj, nusu ɨ maj quee óotzaahuatyeꞌ, jiꞌnye aꞌɨ́j paj jitze tyíaꞌmuaꞌtyej ɨ nyúucarij ɨ maj jɨn tyíꞌijta, ɨ tɨ jɨꞌréꞌcan jɨmeꞌ. 21 Tɨpuaꞌaj aꞌyan petyihuáꞌmuaꞌtyej ɨ séecan, ¿jiꞌnye een jɨmeꞌ pequee aꞌyan tyiꞌ amuaꞌtyej asɨ́ɨj? Tɨpuaꞌaj aꞌyan petyihuáꞌmuaꞌtyej maj quee tyíꞌnahuaꞌaj, ¿jiꞌnye pej pij muáaj tyíꞌnahuaꞌ? 22 Aꞌyaa paj pajta tyihuáꞌixaatyeꞌ tɨjɨn maj quee juxanaꞌcɨriaꞌaj, ¿jiꞌnye pej pij muáaj tyíꞌxanaꞌcɨreꞌ? Tɨpuaꞌaj quee muaꞌráanajchij maj huaꞌnajchej ɨ sáanturij, ¿jiꞌnye pej pij tyíꞌnahuaꞌ huaꞌ tyeyúuj tzajtaꞌ? 23 Aꞌɨ́j paj jitze áꞌatzaahuatyeꞌ ɨ nyúucarij ɨ maj jɨn tyíꞌijta, pajta períj jaatyáxaahuatacaꞌ ɨ Dios, jiꞌnye capáj aꞌyan rɨcɨj jeꞌej tɨ aꞌɨ́ɨn tyíꞌijta. 24 Aꞌɨ́j pu jɨn aꞌyan tyéꞌyuꞌsiꞌ ɨ yuꞌxarij jitze tɨjɨn: “Aꞌɨ́ɨmaj ɨ maj quee tyáꞌtzaahuatyeꞌ mu jeꞌej puaꞌaj yóꞌsej ɨ Dios, jiꞌnye muaꞌaj xu quee xáꞌpuɨꞌ rɨcɨj.”

25 Aꞌyaa pu tyiꞌjaꞌyájna tɨjɨn aꞌɨ́jna ɨ tɨ jáꞌastijreꞌ aꞌɨ́jcɨ ɨ nyúucarij ɨ maj jɨn tyíꞌijta, tyiꞌtɨ́j pu jɨn jeꞌej tyeetyáhuɨɨreꞌej, ajta tɨpuaꞌaj quee aꞌyan rɨjcaj jeꞌej tɨ tyíꞌijta ɨ nyúucarij, aꞌyaa mu jaꞌuurej matɨꞌɨj huóꞌruuj aꞌɨ́ɨjma ɨ maj séej chuéj japua jáꞌmaꞌcan. 26 Ajta tɨpuaꞌaj aꞌɨ́jna ɨ tɨ séej chuéj japua jáꞌmaꞌcan jáꞌastijriaꞌaj ɨ nyúucarij ɨ maj jɨn tyíꞌijta, aꞌyaa mu jaatámuaꞌsij tɨjɨn Israel pu jitze ajtyámaꞌcan, tyij ajta quee aꞌyan tyiꞌjaꞌyájnatan. 27 Aꞌɨ́jna ɨ tɨ aꞌyan rɨcɨj jeꞌej tɨ tyíꞌijta ɨ nyúucarij, tyij ajta quee jaꞌantyisíjchacaꞌ ɨ junavíj, aꞌɨ́ɨ pu jaꞌxɨjtyeꞌen aꞌɨ́jcɨ ɨ tɨ jaꞌancuriáaꞌ ɨ nyúucarij ajta jaꞌantyisíjchacaꞌ ɨ junavíj. 28 Jiꞌnye aꞌɨ́jna ɨ tɨ Israel jitze ajtyámaꞌcan, capu aꞌɨ́ɨ naꞌaj juxɨeꞌveꞌ ɨ tɨ jéjreꞌcɨtzeꞌ séejreꞌ, ajta tɨpuaꞌaj jaꞌantyisíjchacaꞌ ɨ junavíj, capu ajta aꞌɨ́ɨ naꞌaj juxɨeꞌveꞌ tɨꞌij aꞌyan eenyeꞌ ɨ jutyévij jitze. 29 Aꞌɨ́jna ɨ tɨ tzáahuatyiꞌraꞌaj jɨn Israel jitze ajtyámaꞌcan, aꞌyaa pu ajta een ɨ jutzájtaꞌ, ajta aꞌɨ́jna ɨ tɨ jaꞌantyisíjchacaꞌ ɨ junavíj, aꞌyaa pu huatóomuaꞌaj tɨ tyámuaꞌ een ɨ juxɨéjnyuꞌcaa tzajtaꞌ, capu aꞌɨ́ɨ naꞌaj ɨ tɨ tyéꞌyuꞌsiꞌ ɨ yuꞌxarij jitze, sulu aꞌɨ́ɨ pu jéetzeꞌ juxɨeꞌveꞌ ɨ júuricamaꞌraꞌ ɨ Dios. Aꞌtɨ́j tɨ aꞌíjna jɨn néijmiꞌi aꞌyan rɨcɨj, aꞌɨ́ɨ pu tyámuaꞌ een, ajta quee ɨ tyeɨ́tyee jimi jeꞌrámaꞌcan, sulu ɨ Dios pu jimi jeꞌrámaꞌcan.

3

1 Aꞌyaa puꞌij, ¿nyiquij tyiꞌtɨ́j jɨn jeꞌej tyeꞌtyáhuɨꞌrii aꞌɨ́jcɨ ɨ aꞌtɨ́j tɨ Israel jitze ajtyámaꞌcantaj nusu ɨ tɨ jaꞌantyisíjchacaꞌ ɨ junavíj? 2 Aꞌyaa pu tyiꞌjaꞌyájna tɨ jéehua tyaꞌancuriáaꞌsij, ajta jéehua jatyáhuɨꞌrii, jiꞌnye Dios pu anaquéej jaatyájtoo ɨ junyúucaa aꞌɨ́ɨjma jimi ɨ maj Israel jitze ajtyámaꞌcan. 3 ¿Jiꞌnye naꞌquij tyeꞌmej? ¿Nyiquij ɨ Dios ajta jeꞌej puaꞌaj rɨnyij aꞌɨ́jna jɨmeꞌ ɨ maj meríj ɨ tyétyacaa jeꞌej puaꞌaj huarɨ́j? 4 Capu xaa nyuꞌuj. Dios pu tzáahuatyiꞌraꞌaj jɨn séejreꞌ ajta jɨꞌréꞌcan jɨmeꞌ tɨꞌɨj naꞌaj jusén jɨmeꞌ, tyij majta ɨ tyétyacaa jéehua tyíꞌhueꞌtacaa, micheꞌ aꞌyan eenyeꞌ, jiꞌnye aꞌyaa pu tyéꞌyuꞌsiꞌ ɨ yuꞌxarij jitze tɨjɨn:

Aꞌyaa mu tyáꞌmuaꞌreeren paj tyámuaꞌ tyiꞌtyíaꞌchaꞌɨj aꞌɨ́jna jɨmeꞌ jeꞌej paj tyíꞌxaj,

pajta tyuꞌtyámueꞌtɨj matɨꞌɨj muáꞌxɨjtyeꞌej.

5 Ajta tɨpuaꞌaj aꞌɨ́jna jɨmeꞌ ɨ tyaj jeꞌej puaꞌaj rɨcɨj jɨn séjreꞌej tɨ ɨ Dios jɨꞌréenyeꞌej séejreꞌ, ¿jiꞌnye tyetyuꞌtaxájtaj? ¿Nyiquij aꞌyan tyetyuꞌtaxájtaj tɨ ɨ Dios quee xáꞌpuɨꞌ rɨcɨj tɨꞌɨjta puéjtzij taatáꞌan? (Aꞌyaa mu tyíꞌxaj aꞌɨ́ɨmaj ɨ maj quee jamuaꞌtyej ɨ Dios.) 6 ¡Catu xaa nyuꞌuj! Jiꞌnye tɨpuaꞌaj ɨ Dios quee tyiꞌtɨ́j tyámuaꞌ uuriaj ityájma jimi, ¿jiꞌnye tyíɨꞌrij tɨꞌij huoꞌxɨ́jtyeꞌen néijmiꞌcaa ɨ maj yan huacháatɨmee ɨ cháanacaj japua?

7 Ajta tɨpuaꞌaj aꞌɨ́jna ɨ nyaj jɨn tyíꞌhueꞌtaj aꞌyan tyíꞌhuɨɨreꞌej tɨꞌij ɨ Dios jéetzeꞌ tyámuaꞌ huataséjreꞌen, ¿jiꞌnye een jɨmeꞌ ɨ Dios aꞌyan tyináꞌxɨjtyeꞌ aꞌɨ́jcɨ jɨmeꞌ ɨ nyaj jɨn ootyáꞌɨtzee jimi? 8 Ajta tɨpuaꞌaj aꞌyan tyíꞌeenyeꞌ, ¿nyij aꞌyan tyúuxɨeꞌveꞌ tyaj jeꞌej puaꞌaj huárɨnyij taꞌaj ij aꞌɨ́ɨn huataséjreꞌen ɨ tɨ naa een? Aꞌyaa mu séecan nye jitze tyíꞌpuaꞌrityeꞌ mej mij tyinaꞌantyíꞌuunyiꞌ jeꞌej nyaj tyihuáꞌmuaꞌtyej, ajta aꞌɨ́ɨjma aꞌyaa pu tyihuáꞌcɨꞌtyij mej mij jajpuéetzij muáꞌraꞌnyij.

Néijmiꞌi tu áꞌɨtzeereꞌ ɨ Dios jimi

9 ¿Jiꞌnye naꞌquij? ¿Nyiquij jéetzeꞌ tatyáhuɨꞌrii ityájma ɨ tyaj Israel jitze ajtyámaꞌcan? Capu xaa nyuꞌuj, jiꞌnye tuꞌríj aꞌyan tyaataxájtacaꞌ tɨjɨn aꞌɨ́ɨmaj ɨ maj Israel jitze ajtyámaꞌcan, majta ɨ maj séej chuéj japua jáꞌmaꞌcan, néijmiꞌi mu meríj jeꞌej puaꞌaj huarɨ́j, 10 jiꞌnye aꞌyaa pu tyéꞌyuꞌsiꞌ ɨ yuꞌxarij jitze tɨjɨn:

Capu sɨ́ɨj aꞌtɨ́j séejreꞌ tɨ tyámuaꞌ tyiꞌtyúuchaꞌɨɨj.

11 Capu aꞌtɨ́j séejreꞌ tɨ tyojóꞌitej,

capu maꞌ aꞌtɨ́j tɨ jahuoocaj ɨ Dios.

12 Néijmiꞌi mu meríj jeꞌej puaꞌaj huarɨ́j,

majta néijmiꞌi meríj huóoxanaꞌcɨrej.

Capu maꞌ aꞌtɨ́j tɨ tyámuaꞌ tyiꞌtyúuchaꞌɨɨj.

Capu naꞌaj sɨ́ɨj aꞌtɨ́j maꞌ jáꞌsejreꞌ.

13 Jeꞌej pu puaꞌaj namuajreꞌ jeꞌej maj tyíꞌxaj,

ajta ɨ huaꞌ nyanúu pu jéehua tyíꞌhueꞌtacaa,

huaꞌ tyenyij jitze pu aviitziꞌ ɨ huáꞌveꞌrij cúꞌcuꞌuj tɨ jitze éejnyinyii

14 ajta ɨ maj jɨn jeꞌej puaꞌaj tyihuoꞌxáj ɨ juxaꞌaj tyeɨ́tyee, mej mij tyúujaaxɨejviꞌ.

15 Caꞌnácan mu joꞌhuáachajcɨꞌɨj mej mij séej huajéꞌcaj,

16 jéehua pu jeꞌej puaꞌaj tyíꞌeen joꞌmaj joojúꞌ,

17 camu jamuaꞌreej jeꞌej maj juxáahuaj tyíꞌtyesejreꞌej.

18 Capu jeꞌej huáꞌmiteerasteꞌ mej mij jaatyátzaahuatyeꞌen ɨ Dios, nusu maj jáatzɨɨnyeꞌen.

19 Aꞌyaa tu tyáꞌmuaꞌreej tɨjɨn néijmiꞌi jeꞌej tɨ tyáꞌxaj ɨ yuꞌxarij jitze, aꞌyaa pu tyihuáꞌixaatyeꞌ aꞌɨ́ɨjma ɨ maj aꞌɨ́jna jɨn tyíꞌijta, mej mij néijmiꞌi tyuꞌtyátzaahuatyeꞌen, majta néijmiꞌi ɨ maj aꞌyan huacháatɨmee ɨ cháanacaj japua jáamuaꞌreej maj quee xáꞌpuɨꞌ huarɨ́j ɨ Dios jimi, 20 jiꞌnye capu ɨꞌríj tɨ aꞌtɨ́j aꞌyan tyuꞌtaxáj yee néijmiꞌi pu aráꞌastej ɨ nyúucarij, tɨꞌij ajta aꞌyan tyúuxɨeꞌveꞌej tɨꞌij Dios aꞌyan jaatámuaꞌtyij yee tyámuaꞌ pu tyiꞌtyúuchaꞌɨj, jiꞌnye aꞌɨ́jna ɨ nyúucarij ɨ maj jɨn tyíꞌijta aꞌyaa pu tyíꞌhuɨɨreꞌ tyej tyij aꞌɨ́jna jɨn jáamuaꞌreej ɨ tyaj jɨn quee xáꞌpuɨꞌ huarɨ́j.

Jeꞌej tɨ tyíɨꞌrij tyaj jɨꞌréꞌnyeꞌej huatyáꞌɨtzeereꞌen ɨ Dios jimi

21 Ajta ijíij, Dios pu arí aꞌyan tyitaataséjra jeꞌej tɨ tyíɨꞌrij tyej tyij jɨꞌréꞌnyeꞌej jimi huatyáꞌɨtzeereꞌen, ajta aꞌyan chaꞌtánaꞌaj tyíꞌtaꞌixaatyeꞌ aꞌɨ́jna ɨ nyúucarij, majta aꞌɨ́ɨmaj ɨ maj aráꞌtyeej tyíꞌxajtacaꞌaj ɨ Dios jitze maꞌcan, 22 aꞌɨ́jna ɨ siaj jɨn tyáꞌtzaahuatyeꞌ ɨ Cɨríistuꞌ jimi, aꞌɨ́j pu jɨn ɨ Dios tyámuaꞌ tyajamuaatyátoosij. Jiꞌnye néijmiꞌi mu juxaꞌaj manaꞌaj een ɨ Dios jimi, 23 néijmiꞌi mu meríj ootyáꞌɨtzee, aꞌɨ́j mu jɨn aꞌ ɨmuáj jáꞌsejreꞌ ɨ Dios jimi. 24 Ajta ɨ Dios pu juxɨéꞌviꞌraꞌ jɨn aꞌyan tyihuoꞌxáꞌpuɨꞌɨntariꞌriꞌ mej mij jɨꞌréenyaꞌaj huatyáꞌɨtzeereꞌen, aꞌɨ́j pu jɨn huaꞌ japua huatanyúj aꞌɨ́jcɨ jɨmeꞌ jeꞌej tɨ huarɨ́j ɨ Cɨríistuꞌ tɨ ajta Jesús puéꞌeen. 25 Dios pu aꞌyan jáaruuj tɨꞌij ɨ Cɨríistuꞌ jeꞌráxɨreꞌen ɨ juxúureꞌ, ajta jeꞌen aꞌɨ́jna jɨn tyihuoꞌtúꞌuunyiꞌ ɨ maj jɨn ootyáꞌɨtzee. Ajta tɨꞌij tyihuoꞌtúꞌuunyiꞌ aꞌyaa pu tyúuxɨeꞌveꞌ maj tyáꞌantzaahuatyeꞌen. Dios pu aꞌyan tyaataséejratacaꞌ jeꞌej tɨ aꞌɨ́ɨn tyámuaꞌ taꞌuurej, tyitaataꞌúunyiꞌran aꞌɨ́jna ɨ tyaj jɨn aamíꞌ ootyáꞌɨtzee, 26 jiꞌnye aꞌɨ́ɨ pu tajɨ́meꞌ tyiꞌijchóꞌveꞌej. Aꞌyaa pu huarɨ́j mej mij aꞌɨ́ɨmaj ɨ tyeɨ́tyee ijíij maj séejreꞌ jaaséej ɨ tɨ aꞌɨ́ɨn tyámuaꞌ táaruuj, jiꞌnye aꞌɨ́ɨ pu jɨꞌréenyaꞌaj séejreꞌ, aꞌyaa puꞌij ajta tyámuaꞌ huáꞌuurej aꞌɨ́ɨjma ɨ maj tyáꞌtzaahuatyeꞌ ɨ Jesús jimi.

27 ¿Joꞌnyij jeꞌej jeꞌen aꞌɨ́jna ɨ tɨ jɨn ɨ tyévij óotzaahuatyeꞌ ɨ Dios jimi? Capu cheꞌ maꞌ jáꞌsejreꞌ, ¿jiꞌnye een jɨmeꞌ? Capu aꞌɨ́jna jɨmeꞌ maj jaꞌráꞌastijrej ɨ nyúucarij ɨ maj jɨn tyíꞌijta, sulu aꞌɨ́jna jɨmeꞌ ɨ maj tyáꞌantzaahuaj ɨ Cɨríistuꞌ jimi. 28 Aꞌyaa tutyij tyáꞌmuaꞌreej tɨjɨn: Dios pu tyámuaꞌ jaꞌuurej ɨ tyévij, capu ij tyiꞌtɨ́j jeꞌej tyeꞌtyáhuɨꞌrii tɨ néijmiꞌi aráꞌastijreꞌen aꞌɨ́jcɨ ɨ nyúucarij ɨ maj jɨn tyíꞌijta.

29 ¿Nyiquij ɨ Dios aꞌɨ́ɨjma naꞌaj huaꞌ Dios ɨ maj Israel jitze ajtyámaꞌcan? ¿Nyiquee huaꞌ Dios puéꞌeen aꞌɨ́ɨjma ɨ maj séej chuéj japua jáꞌmaꞌcan? Jee xaa nyuꞌuj, aꞌɨ́ɨ pu ajta huaꞌ Dios puéꞌeen néijmiꞌcaa ɨ maj séej chuéj japua jáꞌmaꞌcan, 30 jiꞌnye sɨ́ɨj puꞌuj séejreꞌ ɨ Dios, aꞌɨ́ɨ pu aꞌɨ́ɨn puéꞌeen ɨ tɨ tyámuaꞌ huáꞌuurej aꞌɨ́ɨjma ɨ maj tyáꞌtzaahuatyeꞌ, ajta quee jitzán juxɨeꞌveꞌ tɨpuaꞌaj Israel jitze muaꞌajtyámaꞌcantaj nusu mequee. 31 ¿Nyiquij aꞌɨ́jna jɨn tyáꞌuunan aꞌɨ́jcɨ ɨ nyúucarij ɨ maj jɨn tyíꞌijta aꞌɨ́jcɨ jɨmeꞌ tyej tyáꞌtzaahuatyeꞌ? Catu xaa nyuꞌuj. Sulu aꞌɨ́j tu jɨn aꞌyan tyáꞌneijmiꞌtareꞌen.

4

Jeꞌej tɨ huarɨ́j aꞌɨ́jna ɨ Abraham

1 ¿Jiꞌnye tyanaꞌaj tyij tyaataxájta jeꞌej tɨ tyiꞌtɨ́j tyuꞌmuéꞌtɨj ɨ Dios jimi aꞌɨ́jna ɨ Abraham? 2 Aꞌyaa xaa nyuꞌuj tyiꞌjaꞌyájna, tɨpuaꞌaj aꞌyan metyáamuaꞌtyijcheꞌ ɨ Abraham yee tyámuaꞌ pu tyíꞌtyevij aꞌɨ́jcɨ jɨmeꞌ jeꞌej tɨ tyiꞌtɨ́j huáruuj, aj pu xaa ɨꞌríitacaj tɨ jusɨ́ɨj ahuóotzaahuatyeꞌnyijcheꞌ, ajta capu jeꞌej tyíɨꞌrij tɨ aꞌyan huárɨnyij ɨ Dios jimi. 3 Jiꞌnye aꞌyaa pu tyéꞌyuꞌsiꞌ ɨ yuꞌxarij jitze tɨjɨn: “Abraham pu jaꞌantzaahuaj ɨ Dios, aꞌɨ́j pu jɨn ɨ Dios aꞌyan tyaamuaꞌaj ajta aꞌyan tyaataxájtacaꞌ tɨjɨn tyámuaꞌ pu tyíꞌtyevij.” 4 Ajta aꞌyájna tɨpuaꞌaj aꞌtɨ́j tyiꞌtɨ́j jɨn tyíꞌmuarɨeꞌej, camu tyiꞌtɨ́j jaatapuéjveꞌsij juxɨéꞌviꞌraꞌ jɨmeꞌ, sulu metyáꞌnajchityeꞌen aꞌɨ́jcɨ jɨmeꞌ ɨ tɨ aꞌɨ́ɨn tyuꞌmuárɨej. 5 Ajta tɨpuaꞌaj aꞌtɨ́j tyáꞌtzaahuatyeꞌej tɨ ɨ Dios jaayíꞌtɨn tɨ tyámuaꞌ jáaꞌuurej ɨ tyévij tɨ jéehua jimi áꞌɨtzeereꞌ, Dios pu ajta aꞌyan tyaataxájta tɨ tyámuaꞌ tyíꞌtyevij aꞌɨ́jna ɨ aꞌtɨ́j, tyij ajta quee tyiꞌtɨ́j xáꞌpuɨꞌ huáruuj. 6 David pu aꞌyan chaꞌtánaꞌaj tyuꞌtaxájtacaꞌ aꞌɨ́jcɨ jɨmeꞌ ɨ aꞌtɨ́j tɨ Dios aꞌyan tyáꞌxaj yee tɨ tyámuaꞌ tyíꞌtyevij, quee aꞌyan tyaataxáatan tyiꞌtɨ́j tɨ jeꞌej huáruuj. 7 Aꞌyaa pu tyuꞌtaxájtacaꞌ ɨ David tɨjɨn:

Micheꞌ huatóotyamuaꞌveꞌen aꞌɨ́ɨmaj ɨ Dios tɨ tyihuoꞌtúꞌuunyiꞌriꞌ ɨ maj jɨn quee xáꞌpuɨꞌ huarɨ́j aꞌɨ́jcɨ jimi.

8 Cheꞌ huatóotyamuaꞌveꞌen aꞌɨ́jna ɨ tyévij tɨ Dios quee jitzán tyíꞌpuaꞌrityeꞌ ɨ tɨ jɨn ootyáꞌɨtzee aꞌɨ́jcɨ jimi.

9 ¿Nyiquij aꞌɨ́ɨjma naꞌaj cɨꞌpuaj ɨ maj meríj jaꞌantyisíjchacaꞌ ɨ junavíj, aꞌɨ́jna ɨ tɨ jɨn Dios tyámuaꞌ tyihuaꞌtáꞌcaa, caꞌ ajta huaꞌcɨꞌpuaj ɨ séecan ɨ maj quee aꞌyan tyeꞌentyisíjchacaꞌ ɨ junavíj? Aꞌyaa tu tyeríj tyaataxájtacaꞌ aꞌɨ́jcɨ ɨ Abraham, tɨ Dios aꞌyan jaatamuaꞌaj tɨjɨn tyámuaꞌ pu tyíꞌtyevij aꞌɨ́jcɨ jɨmeꞌ tɨ aꞌɨ́ɨn tyáꞌantzaahuaj. 10 Ajta, ¿aꞌnajnyí aꞌyan tyaataxájtacaꞌ ɨ Dios? ¿Nyiquij tɨꞌɨj ɨ Abraham jaꞌantyisíjchacaꞌ ɨ junavíj caꞌ tɨꞌɨj quee xu jaꞌantyisíichavaꞌcaj? Capu tɨꞌɨj jaꞌantyisíjchacaꞌ ɨ junavíj, sulu jájcuaj ɨmuáj pu aꞌyan tyaataxájtacaꞌ. 11 Aj puꞌij Abraham jaꞌantyisíjchacaꞌ ɨ junavíj, mej mij jáamuaꞌreej tɨjɨn Dios pu arí aꞌyan tyaataxájtacaꞌ tɨ tyámuaꞌ tyíꞌtyevij, aꞌɨ́jcɨ jɨmeꞌ tɨ tyáꞌtzaahuatyeꞌ. Aꞌɨ́j pu jɨn ɨ Abraham aꞌɨ́ɨn puéꞌeen ɨ huaꞌ táataj néijmiꞌcaa ɨ maj tyáꞌtzaahuatyeꞌ, tyij majta quee xu jaꞌantyisíjchacaꞌ ɨ junavíj, Dios pu aꞌyan chaꞌtaj naꞌaj tyihuoꞌtaxájtaj tɨjɨn tyámuaꞌ mu tyíꞌtyetyeɨtyee. 12 Ajta ɨ Abraham, aꞌɨ́ɨ pu ajta huaꞌ táataj puéꞌeen ɨ maj jaꞌantyisíꞌchej ɨ junavíj, ajta aꞌɨ́ɨjma ɨ maj tyámuaꞌ tyityetyúuchaꞌɨj tɨꞌɨj ajta aꞌɨ́jna ɨ Abraham, tɨ ajta tyáꞌtzaahuatyaꞌcaꞌaj tɨꞌɨj quee xu jaꞌantyisíichavaꞌcaj ɨ junavíj.

Ɨ tɨ jɨn Dios tyaꞌtóoratziiriꞌ aꞌɨ́ɨjma jimi ɨ maj Abraham jitze eerámaꞌcan

13 Aꞌyaa pu ɨ Dios tyaꞌtáratziiriꞌ aꞌɨ́jcɨ ɨ Abraham, ajta aꞌɨ́ɨjma ɨ maj jitzán eeráanyesij tɨ aꞌyan tyihuáꞌcɨꞌtyij néijmiꞌi ɨ cháanacaj, capu aꞌyan tyaꞌtácatyiij aꞌɨ́ɨjma jimi ɨ maj jaꞌráꞌastej aꞌɨ́jcɨ ɨ nyúucarij ɨ maj jɨn tyíꞌijta, sulu aꞌɨ́ɨjma jimi ɨ maj tyámuaꞌ tyityetyúuchaꞌɨj majta tyáꞌtzaahuatyeꞌ. 14 Tɨpuaꞌaj aꞌɨ́ɨmaj aꞌyan tyiꞌtɨ́j metyaꞌancuriaꞌan ɨ maj jáꞌastijreꞌ aꞌɨ́jcɨ ɨ nyúucarij ɨ maj jɨn tyíꞌijta, capu ij cheꞌ tyiꞌtɨ́j jeꞌej tyíꞌhuɨɨreꞌ ɨ maj jɨn tyáꞌtzaahuatyeꞌ, capu ajta cheꞌ tyiꞌtɨ́j huɨɨreꞌ ɨ tɨ jɨn Dios tyaꞌtóoratziiriꞌ. 15 Jiꞌnye puéjtzij pu huaꞌtáꞌcaa aꞌɨ́jna ɨ nyúucarij ɨ maj jɨn tyíꞌijta, ajta joꞌtɨj quee jáꞌsejreꞌ ɨ nyúucarij maj jɨn tyíꞌijta, camu majta tyiꞌtɨ́j jɨn jáꞌɨtzeereꞌ aꞌɨ́jcɨ jimi ɨ nyúucarij.

16 Aꞌɨ́j pu jɨn, taꞌaj ij aꞌɨ́jna ɨ tɨ jɨn ɨ Dios tyaꞌtáratziiriꞌ ɨ Abraham aꞌɨ́ɨjma jimi huatyáꞌɨtzeereꞌen ɨ maj jitzán eerámaꞌcan, aꞌyaa pu huáapuaꞌaj huaꞌ jimi tyíꞌsejreꞌ aꞌɨ́jna jɨmeꞌ ɨ maj tyáꞌtzaahuatyeꞌ. Aꞌyaa puꞌij huatóomuaꞌaj tɨquee aꞌɨ́ɨjma naꞌaj jimi tyaꞌtóoratziiriꞌ ɨ maj jaꞌastej ɨ nyúucarij ɨ maj jɨn tyíꞌijta, sulu aꞌɨ́ɨjma pu ajta jimi ɨ maj aꞌyan chaꞌtaj manaꞌaj tyáꞌtzaahuatyeꞌ tɨꞌɨj ɨ Abraham. Aꞌɨ́j pu jɨn aꞌɨ́ɨn puéꞌeen ɨ tatáataj néijmiꞌcaa ityájma, 17 aꞌyaa pu tyéꞌyuꞌsiꞌ ɨ yuꞌxarij jitze tɨjɨn: “Aꞌyaa nu tyimuaꞌantyáarujtye pej pij huaꞌ táataj puéꞌeenyeꞌ muiꞌcaa ɨ tyeɨ́tyee.” Aꞌíi pu aꞌɨ́ɨn puéꞌeen ɨ Dios, ɨ Abraham tɨ jimi tyáꞌantzaahuaj, aꞌɨ́ɨ pu aꞌɨ́ɨn puéꞌeen ɨ Dios tɨ jaayíꞌtɨn tɨ huoꞌtájuurityeꞌen aꞌɨ́ɨjma ɨ maj meríj huácuij, ajta tyíꞌtaahuaj tyiꞌtɨ́j tɨquee xu tyíꞌsejreꞌ.

18 Ajta aꞌɨ́jna ɨ Abraham, aꞌyaa pu tyáꞌantzaahuaj maj mueꞌtɨ́j jitzán eerányesij ɨ tyeɨ́tyee jeꞌej tɨ Dios tyaꞌtáratziiriꞌ, aꞌɨ́j pu jɨn aꞌɨ́ɨn pueꞌéenyeꞌej taꞌraj ɨ huaꞌ táataj muiꞌcaa ɨ tyeɨ́tyee, aꞌyájna tɨꞌɨj ɨ Dios tyaatéꞌexaa tɨjɨn: “Mueꞌtɨ́j mu ɨ tyeɨ́tyee aꞌ jitze eerányesij.” 19 Ajta ɨ tɨ jɨn tyáꞌtzaahuatyaꞌcaꞌaj aꞌɨ́jna ɨ Abraham capu huatyápuaꞌriacaꞌ, majta arí tɨn anxɨtyej nyinyiꞌraꞌaj jájchaꞌɨɨcaꞌaj, ajta aꞌɨ́jna ɨ Sara tɨ ɨ́ɨraꞌraꞌan puéꞌeenyeꞌej aꞌɨ́ɨ pu ajta arí ucarístacaꞌaj, aꞌɨ́j pu jɨn aꞌyan tyíꞌmuaꞌajcaa tɨ quee cheꞌ jeꞌej tyíɨꞌriitacaꞌaj mej mij tyiyóoj muáꞌraꞌnyij. 20 Capu jaatáxaahuatacaꞌ capu ajta quee cheꞌ jitzán tyiꞌcaꞌnyajcaꞌaj jeꞌej tɨ ɨ Dios tyaꞌtáratziiriꞌ, sulu jéetzeꞌ pu tyáꞌantzaahuaj. Ajta tyaatatyójtziꞌrej ɨ Dios, 21 aꞌyan tyáꞌtzaahuatyeꞌej tɨ ɨ Dios aꞌyan rɨnyij jeꞌej tɨ arí tyaꞌtáratziiriꞌ. 22 Aꞌɨ́j pu jɨn ɨ Dios aꞌyan jaatamuaꞌaj aꞌɨ́jcɨ ɨ Abraham tɨ tyámuaꞌ tyiꞌtyúuchaꞌɨɨcaꞌaj aꞌɨ́jcɨ jimi.

23 Ajta aꞌɨ́jcɨ jɨmeꞌ tɨ ɨ Dios aꞌyan jaatamuaꞌaj, capu aꞌyan tyéꞌyuꞌsiꞌhuacaꞌaj tɨꞌij aꞌyaa naꞌaj tyáacɨꞌtyij aꞌɨ́jcɨ ɨ Abraham, 24 sulu aꞌyaa pu ajta tyoꞌtyéyuꞌsiꞌhuacaꞌ ityájma jimi. Jiꞌnye Dios pu aꞌyan chaꞌtaj naꞌaj tyíꞌtamuaꞌtyej aꞌɨ́jcɨ jɨmeꞌ ɨ tyaj jɨn tyáꞌtzaahuatyeꞌ, tɨpuaꞌaj tyetyáꞌantzaahuatyeꞌen aꞌɨ́jcɨ jimi ɨ tɨ jaatájuurityej aꞌɨ́jcɨ ɨ Jesús tɨ tavástaraꞌ puéꞌeen, 25 ɨ tɨ huatátuiihuacaꞌ tɨꞌij tajitzé maꞌcan huámuɨꞌnyij, aꞌɨ́jcɨ jɨmeꞌ tyaj quee xáꞌpuɨꞌ huarɨ́j ɨ Dios jimi, ajta jeꞌen Dios jaatájuurityej tɨꞌij ityájma tyámuaꞌ tyitaatyátoonyij.

5

Ɨ tyaj jɨn jáamuaꞌreej tɨ ɨ Dios jéehua taxɨeꞌveꞌ

1 Dios pu arí tyámuaꞌ tyitaatyájtoo, aꞌɨ́jcɨ jɨmeꞌ ɨ tyej tyáꞌtzaahuatyeꞌ, puꞌríj tyaj taxáahuaj séjreꞌej ɨ Dios jimi, tyajta tyaatatyójtziꞌreꞌen aꞌɨ́jcɨ ɨ tavástaraꞌ Jesús ɨ tɨ ajta Cɨríistuꞌ puéꞌeen. 2 Jiꞌnye aꞌɨ́ɨ pu ɨ Cɨríistuꞌ taatáꞌɨꞌríityej tyej tyij ajtyáxɨɨrej ɨ Dios jimi, aꞌɨ́jcɨ jɨmeꞌ ɨ tyej tyáꞌtzaahuatyeꞌ, tyej tyij huátatyamuaꞌveꞌen aꞌɨ́jna jɨmeꞌ ɨ tɨ tyámuaꞌ tyitaatyájtoo, tyámuaꞌ tutyij een, tyajta tatyamuaꞌveꞌ aꞌɨ́jcɨ jɨmeꞌ tyaj jajchóꞌveꞌ aꞌájna xɨcáaraꞌ ɨ tyaj jamuán séeriaꞌaj táꞌraꞌnyij ɨ Dios. 3 Ajta quee aꞌɨ́ɨ naꞌaj, sulu aꞌɨ́j tu tyajta jɨn tatyamuaꞌveꞌ ɨ tyaj jajpuéjtzij, jiꞌnye aꞌyaa tu tyáꞌmuaꞌreej tɨjɨn aꞌɨ́ɨ pu caꞌnyíjraꞌaj tatáꞌcaa tyej tyij tyoꞌtáviicueꞌ, 4 ajta ɨ tyej tyámuaꞌ eenyeꞌ pu tatáꞌcaa tyej tyij jéetzeꞌ tyámuaꞌ huárɨnyij, ajta ɨ tyaj jéetzeꞌ tyámuaꞌ eenyeꞌ pu tatáꞌcaa tyej tyij tyiꞌijchóꞌveꞌej tyaj aꞌáa joꞌtyáꞌɨtzeereꞌen ɨ Dios jimi. 5 Ajta ɨ tyaj jɨn tyiꞌijchóꞌveꞌ capu aꞌnáj taatatyéviꞌrasteꞌsij, jiꞌnye Dios pu caꞌnyíjraꞌaj taatáꞌ ɨ tatzájtaꞌ, aꞌɨ́jcɨ jɨmeꞌ tɨ ju júuricamej ityájma jimi huatyájto.

6 Jiꞌnye tyatɨꞌɨj ityáj quee pújooriajvaꞌaj tyaj tajapuá huatányuunyij, Cɨríistuꞌ pu tajitzé maꞌcan huamuɨ́ꞌ néijmiꞌcaa ityájma ɨ tyaj quee xáꞌpuɨꞌ huarɨ́j. 7 Jéehua pu tyésiꞌ tɨ aꞌtɨ́j séej jitze maꞌcan huámuɨꞌnyij. Capu ajta aꞌtɨ́j óocaꞌnyej tɨ séej jitze maꞌcan huámuɨꞌnyij ɨ tyévij tɨ tyámuaꞌ tyíꞌtyevij, nusu xaa aꞌtɨ́j óocaꞌnyej tɨ jitzán maꞌcan huámuɨꞌnyij ɨ aꞌtɨ́j tɨ jéehua huápuɨꞌɨj tyiꞌtɨ́j xáꞌpuɨꞌ huáruuj jimi. 8 Ajta ɨ Dios pu aꞌyan tyitaataséjratyej tɨ huápuɨꞌɨj taxɨeꞌveꞌ, jiꞌnye tyatɨꞌɨj tyooj jéehua aꞌɨtzéeriaꞌcaj aꞌɨ́jcɨ jimi, Cɨríistuꞌ pu tajitzé maꞌcan huamuɨ́ꞌ. 9 Ajta ijíij, tɨꞌɨj ɨ Dios tyámuaꞌ tyitaatyájtoo aꞌɨ́jcɨ jɨmeꞌ tɨ Cɨríistuꞌ tajitzé maꞌcan huamuɨ́ꞌ, tyámuaꞌ puꞌij jéetzeꞌ tyíꞌtahuɨɨreꞌ tɨꞌij quee ɨ puéjtzij táacɨꞌtyij. 10 Aꞌyaa pu tyiꞌjaꞌyájna, jiꞌnye tyatɨꞌɨj tyooj jajchaꞌɨ́ɨriaꞌcaj ɨ Dios, aꞌɨ́ɨ pu tyámuaꞌ tyitaatyájtoo aꞌɨ́jcɨ jɨmeꞌ tɨ ɨ yójraꞌ tajitzé maꞌcan huamuɨ́ꞌ, jéetzeꞌ puꞌij tajapuá huatányuusij, tyej tyij tyámuaꞌ tyityeetyáꞌɨtzeereꞌen, ijíij tyaj tyeríj jimí ajtyuꞌuj. 11 Ajta quee aꞌɨ́ɨ naꞌaj, sulu tyajta tu huatátatyamuaꞌveꞌsij ɨ Dios jimi, aꞌɨ́jcɨ jɨmeꞌ tɨ ɨ tavástaraꞌ Jesús ɨ tɨ ajta Cɨríistuꞌ puéꞌeen tyámuaꞌ táaruuj, tyej tyij tyámuaꞌ tyityeetyáꞌɨtzeereꞌen ɨ Dios jimi.

Aꞌɨ́jna ɨ Adán ajta aꞌɨ́jna ɨ Cɨríistuꞌ

12 Aꞌyaa pu tyiꞌjaꞌyájna, sɨ́ɨj puꞌuj ɨ tyévij tɨ jeꞌej puaꞌaj huarɨ́j aꞌyan huataséjre ɨ cháanacaj japua aj mu mij néijmiꞌi jeꞌej puaꞌaj huarɨ́j, aj puꞌij aꞌyan atyojoꞌréꞌnyej tɨ huamuɨ́ꞌ aꞌɨ́jna ɨ aꞌtɨ́j, aꞌɨ́j mu mij jɨn majta néijmiꞌi huácuij ɨ maj aꞌɨ́jcɨ jitze ɨ tyévij eeráanyej, jiꞌnye néijmiꞌi mu majta ootyáꞌɨtzee ɨ Dios jimi. 13 Tɨꞌɨj quee xu huatyátuiihuacaꞌ ɨ nyúucarij ɨ maj jɨn tyíꞌijta, muꞌríj aꞌyan tyityáꞌɨtzeeriaꞌcaꞌaj ɨ tyeɨ́tyee ɨ Dios jimi, ajta tɨpuaꞌaj quee séjreꞌej ɨ nyúucarij ɨ maj jɨn tyíꞌijta, capu ɨꞌriitacaꞌaj tɨ séej aꞌyan tyoꞌxɨ́jtyeꞌen jeꞌej tɨ tyiꞌtɨ́j jɨn tyoꞌtyáꞌɨtzee. 14 Ajta tɨꞌɨj naꞌaj tyuꞌséjrej ɨ Adán ꞌasta naꞌaj quee huataséjre aꞌɨ́jna ɨ Moisés, néijmiꞌi mu ɨ tyeɨ́tyee huácuij ɨ maj quee xáꞌpuɨꞌ huarɨ́j, tyij majta quee aꞌyan chaꞌtaj manaꞌaj huarɨ́j tɨꞌɨj aꞌɨ́jna ɨ Adán ɨ tɨquee jaꞌráꞌastijrej jeꞌej tɨ ɨ Dios tyaataꞌíj, jiꞌnye Adán pu aꞌyan éenyeꞌej tɨꞌɨj ɨ tɨ yaꞌuvéꞌnyesij.

15 Ajta ɨ tɨ jɨn ootyáꞌɨtzee aꞌɨ́jna ɨ Adán, capu aꞌyan chaꞌtánaꞌaj een tɨꞌɨj ɨ tɨ Dios juxɨéꞌviꞌraꞌ jɨn taatapuéjve. Jiꞌnye mueꞌtɨ́j mu huáacuii aꞌɨ́jcɨ jɨmeꞌ tɨ sɨ́ɨj ootyáꞌɨtzee ɨ Dios jimi, ajta aꞌɨ́jna ɨ Dios tɨ taatapuéjve, aꞌɨ́jcɨ jɨmeꞌ jeꞌej tɨ ɨ sɨ́ɨj ɨ tyévij huarɨ́j juxɨéꞌviꞌraꞌ jɨmeꞌ, aꞌɨ́ɨ pu aꞌɨ́ɨn puéꞌeen ɨ Cɨríistuꞌ, jéetzeꞌ puꞌij tyíꞌhuɨɨreꞌ ajta tɨꞌij tyámuaꞌ tyihuoꞌtyátoonyij muiꞌcaa ɨ tyeɨ́tyee. 16 Aꞌɨ́jna ɨ tɨ jɨn sɨ́ɨj ootyáꞌɨtzee ɨ Dios jimi, capu aꞌyan chaꞌtaj naꞌaj een tɨꞌɨj ɨ tɨ Dios taatapuéjve, jiꞌnye tɨꞌɨj sɨ́ɨj ɨ aꞌtɨ́j ootyáꞌɨtzee ɨ Dios jimi, aj puꞌij huataséjre ɨ puéjtzij, ajta ɨ Dios tɨ taatapuéjve, aꞌɨ́jcɨ jɨmeꞌ ɨ maj jéehua ootyáꞌɨtzee aꞌɨ́jcɨ jimi, aꞌɨ́ɨ pu tatáꞌcaa tyej tyij jɨꞌréꞌnyeꞌej huatyáꞌɨtzeereꞌen aꞌɨ́jcɨ jimi. 17 Jiꞌnye aꞌɨ́j mu jɨn huácuij ɨ tyeɨ́tyee aꞌɨ́jcɨ jɨmeꞌ tɨ sɨ́ɨj naꞌaj ɨ tyévij quee xáꞌpuɨꞌ huarɨ́j, jéetzeꞌ puꞌij ɨ Dios tyámuaꞌ taꞌuurej aꞌɨ́jcɨ jɨmeꞌ ɨ tɨ taatapuéjve, tyej tyij jɨꞌréꞌnyeꞌej huatyáꞌɨtzeereꞌen aꞌɨ́jcɨ jimi, aꞌɨ́jcɨ jɨmeꞌ jeꞌej tɨ huarɨ́j aꞌɨ́jna ɨ tyévij, aꞌɨ́jna ɨ Jesús tɨ ajta Cɨríistuꞌ puéꞌeen.

18 Ajta aꞌɨ́jna ɨ tɨ jɨn quee tyámuaꞌ huarɨ́j ɨ Adán, Dios puꞌij néijmiꞌcaa ooxɨ́jtye ɨ tyeɨ́tyee tɨꞌij puéjtzij huoꞌtáꞌan, aꞌyaa puꞌij ajta tyeꞌrájraa mej mij néijmiꞌi jɨꞌréꞌnyeꞌej huatyáꞌɨtzeereꞌen, aꞌɨ́jcɨ jɨmeꞌ jeꞌej tɨ huarɨ́j ɨ Cɨríistuꞌ mataꞌaj mij júurij muáꞌraꞌnyij jusén jɨmeꞌ. 19 Aꞌyaa pu sɨ́ɨj naꞌaj ɨ tyévij quee tyaꞌráꞌastijre jeꞌej tɨ ɨ Dios tyaataꞌíj, aꞌɨ́j mu jɨn mueꞌtɨ́j ootyáꞌɨtzee ɨ Dios jimi, aꞌyaa puꞌij ajta muiꞌcaa tyuꞌcɨ́ꞌɨj mej mij jɨꞌréꞌnyeꞌej huatyáꞌɨtzeereꞌen ɨ Dios jimi aꞌɨ́jna jɨmeꞌ tɨ sɨ́ɨj ɨ tyévij jaꞌráꞌastej ɨ Dios, mej mij mueꞌtɨ́j tyámuaꞌ huárɨnyij ɨ tyeɨ́tyee.

20 Ajta aꞌɨ́jna ɨ nyúucarij ɨ maj jɨn tyíꞌijta, aꞌyaa pu een jɨn huatyátuiihuacaꞌ tɨꞌij jéetzeꞌ huataséjreꞌen ɨ maj jɨn ootyáꞌɨtzee ɨ Dios jimi, ajta tɨꞌɨj jéetzeꞌ huataséjre ɨ maj jɨn ootyáꞌɨtzee, Dios pu ajta jéetzeꞌ tyámuaꞌ tyihuoꞌtáꞌ juxɨéꞌviꞌraꞌ jɨmeꞌ. 21 Aꞌɨ́jna ɨ tɨ jeꞌej puaꞌaj een ɨ Dios jimi, aꞌyaa pu tyihuoꞌmuéꞌtɨj mej mij huácuiꞌnyij, aꞌyaa pu chaꞌtánaꞌaj tyuꞌtyámueꞌtɨj ɨ tɨ jɨn Dios tyámuaꞌ tyitaatáꞌ, tyej tyij jɨꞌréꞌnyeꞌej huatyáꞌɨtzeereꞌen, ajta tyej tyij júurij táꞌraꞌnyij jusén jɨmeꞌ aꞌɨ́jcɨ jimi ɨ tavástaraꞌ Jesús tɨ ajta Cɨríistuꞌ puéꞌeen.

6

Ityáj tu júurij séejreꞌ ɨ Cɨríistuꞌ jimi

1 ¿Jiꞌnye tyanaꞌaj tyij tyuꞌtaxájtaj? ¿Nyiquij tyooj atyaꞌɨtzéꞌrihuaꞌaj táꞌjuꞌun taꞌaj ij ɨ Dios jéetzeꞌ tyámuaꞌ tyihuojóꞌmuaꞌraj? 2 Catu xaa nyuꞌuj. Tuꞌríj ityáj huácuij aꞌɨ́jcɨ jimi ɨ tɨ jeꞌej puaꞌaj een, ¿jiꞌnye ooj tyíɨꞌrij tyaj aꞌyan tyíꞌtyechaj taꞌtyaꞌɨtzéꞌrihuaꞌaj tyiꞌtɨ́j jɨmeꞌ tɨquee xáꞌpuɨꞌ een ɨ Dios jimi? 3 ¿Nyij sequée jamuaꞌreej, siaj jimi ajtyáhuiixɨj ɨ Cɨríistuꞌ siatɨꞌɨj huáɨꞌhuacaꞌ, tyajta jeꞌen jitzán ajtyámaꞌcantaj taꞌraa tɨꞌɨj aꞌɨ́ɨn huamuɨ́ꞌ? 4 Jiꞌnye tyatɨꞌɨj huáɨꞌhuacaꞌ tyajta tu aváꞌnamiꞌhuacaꞌ ɨ Cɨríistuꞌ jamuán, tyajta huáꞌcuiꞌiihuacaꞌ tyej tyij huatájuurej tyajta jeꞌen jájcuan jɨn chajca, aꞌyájna tɨꞌɨj ɨ Cɨríistuꞌ tyuꞌtájuuriacaꞌ aꞌɨ́jcɨ jɨmeꞌ ɨ Dios tɨ néijmiꞌi jɨn putyíꞌuurej.

5 Tɨpuaꞌaj aꞌɨ́jcɨ jitze taꞌajtyámaꞌcantaj ɨ Cɨríistuꞌ tɨꞌɨj aꞌɨ́ɨn huamuɨ́ꞌ, tyajta tu jitzán ajtyamaꞌcáantaj taꞌraj tɨꞌɨj aꞌɨ́ɨn huatájuuriacaꞌ. 6 Aꞌyaa tu tyáꞌmuaꞌreej tɨjɨn jeꞌej tyaj jájcuaj tyiꞌtyítachaꞌɨɨcaꞌaj aꞌɨ́ɨ pu ajta jamuán óotateehuacaꞌ ɨ Cɨríistuꞌ, tɨꞌij antyipuaꞌrej aꞌɨ́jna tɨ jeꞌej puaꞌaj een ɨ tyaj jɨn tyítachaꞌɨɨcaꞌaj, tɨꞌij quee cheꞌ caꞌnyíjraꞌaj tatáꞌcareꞌen aꞌɨ́jna ɨ tɨ jeꞌej puaꞌaj een. 7 Jiꞌnye tɨpuaꞌaj aꞌtɨ́j arí huámuɨꞌnyij, capu cheꞌ ɨꞌríitaj jaꞌmej tɨ ɨ tɨ jeꞌej puaꞌaj een tyaataꞌíjtyeꞌen. 8 Tɨpuaꞌaj tyeríj jamuán huácuij ɨ Cɨríistuꞌ, jitzán tutyij tyíꞌcaꞌnyej tyej tyajta jamuán júurij táꞌjuꞌun. 9 Aꞌyaa tu tyáꞌmuaꞌreej tɨjɨn tɨꞌɨj ɨ Cɨríistuꞌ huatájuuriacaꞌ, capu cheꞌ ɨꞌríj tɨꞌij ajtáhuaꞌaj huámuɨꞌnyij. Capu cheꞌ ɨꞌríj tɨ jaꞌantyimuéꞌtɨn aꞌɨ́jna ɨ tɨ aꞌɨ́jna jɨn tyíꞌijta mej mij huácuiꞌnyij. 10 Jiꞌnye ɨ Cɨríistuꞌ, tɨꞌɨj huamuɨ́ꞌ, aꞌyaa pu een jɨn huamuɨ́ꞌ tɨꞌij joꞌpuáꞌrityeꞌen aꞌɨ́jcɨ ɨ tɨ jeꞌej puaꞌaj een ɨ maj jɨn tyúuchaꞌɨɨcaꞌaj, ajta tɨꞌɨj huatájuuriacaꞌ, aꞌɨ́ɨ pu jɨn júurij taꞌraa tɨꞌij ɨ Dios jimi séjreꞌej. 11 Aꞌyaa xu sij chaꞌtaj sianaꞌaj muaꞌaj tyáꞌmuaꞌreeriaj siaj seríj huácuij aꞌɨ́jcɨ jimi ɨ tɨ jeꞌej puaꞌaj een, maj siajta júurij ɨ Dios jimi aꞌɨ́jcɨ jɨmeꞌ siaj seríj jitzán ajtyámaꞌcan ɨ Cɨríistuꞌ tɨ ajta Jesús puéꞌeen.

12 Aꞌɨ́j pu jɨn, caxu tyiꞌtáꞌcareꞌen tɨ ɨ tɨ jeꞌej puaꞌaj een tyajáꞌmuaꞌijtyeꞌej ɨ jaꞌmua tzajtaꞌ, caxu siajta jáꞌastijriaꞌaj aꞌɨ́jcɨ ɨ tɨ jeꞌej puaꞌaj een ɨ tɨ jaꞌmua tzajtaꞌ eerányinyii. 13 Caxu siajta jatuiiriaꞌaj ɨ jaꞌmuatyéviraꞌ aꞌɨ́jcɨ ɨ tɨ jeꞌej puaꞌaj een, siaj sij aꞌɨ́jcɨ jimi tyíꞌhuɨɨreꞌej. Sulu siataꞌaj huatóotonyij ɨ Dios jimi, matɨꞌɨj tyeɨ́tyee maj meríj huácuij majta jeꞌen huatájuuriacaꞌ aꞌɨ́jcɨ jɨmeꞌ tɨ aꞌɨ́ɨn arí jamuáahuɨɨ, siataꞌaj jaatátuiireꞌen ɨ jutyéviraꞌ siaj sij jaatyáhuɨɨreꞌen tyiꞌtɨ́j jɨmeꞌ tɨ xáꞌpuɨꞌ een. 14 Aꞌyaa pu quee cheꞌ aꞌnáj tyajamuaataꞌíjtyeꞌsij aꞌɨ́jna ɨ tɨ jeꞌej puaꞌaj een, jiꞌnye caxu caꞌnyéjrij jɨn jáꞌastijreꞌ aꞌɨ́jcɨ ɨ nyúucarij ɨ maj jɨn tyíꞌijta, sulu aꞌɨ́j xu jitze aróocaꞌnyej ɨ tɨ ɨ Dios juxɨéꞌviꞌraꞌ jɨn tyámuaꞌ jamuáaruuj.

Tɨpuaꞌaj caꞌnyéjrij jɨn metyíꞌhuɨɨriaꞌaj

15 ¿Jiꞌnye tyajamuáꞌmiteerasteꞌ muaꞌajmaj? ¿Nyiquij tyooj jeꞌej puaꞌaj tyiꞌtyitachaꞌɨ́ɨj táꞌjuꞌun aꞌɨ́jcɨ jɨmeꞌ tɨ Dios juxɨéꞌviꞌraꞌ jɨn tyámuaꞌ tyitatáꞌcaa, tyajta quee cheꞌ jáꞌastijriaꞌaj aꞌɨ́jcɨ ɨ nyúucarij ɨ maj jɨn tyíꞌijta? Catu xaa nyuꞌuj. 16 Muaꞌaj xu tyámuaꞌ tyáꞌmuaꞌreej tɨjɨn tɨpuaꞌaj xatóotoonyij aꞌtɨ́j jimi siaj sij caꞌnyéjrij jɨn jaꞌráꞌastijreꞌen, muaꞌaj xu caꞌnyéjrij jɨn jaatyáhuɨɨreꞌej. Tɨpuaꞌaj aꞌyan setyáꞌastijriaꞌaj aꞌɨ́jcɨ tɨ jeꞌej puaꞌaj een, aꞌɨ́ɨ pu jamuaatáꞌsij siaj sij huácuiꞌnyij, naꞌríij tɨpuaꞌaj aꞌyan setyeetyáhuɨɨreꞌen aꞌɨ́jcɨ ɨ tɨ xáꞌpuɨꞌ een, muaꞌaj xu júurij huatyáꞌɨtzeereꞌej ɨ Dios jimi. 17 Ajta tyicheꞌ tyaatatyójtziꞌreꞌen ɨ Dios jaꞌmua jɨmeꞌ, jiꞌnye muaꞌaj mu xu anaquéej caꞌnyéjrij jɨn jahuɨɨriaꞌcaꞌaj aꞌɨ́jcɨ tɨ jeꞌej puaꞌaj een, xuꞌríj jaꞌráꞌastej aꞌɨ́jcɨ ɨ nyúucarij ɨ maj jɨn tyajamuaamuáꞌtyej. 18 Tɨꞌɨj Dios jamuiꞌrájtoo siaj sij quee cheꞌ caꞌnyéjrij jɨn jatyáhuɨꞌrihuaꞌan aꞌɨ́jcɨ ɨ tɨ jeꞌej puaꞌaj een, aꞌyaa pu jamuáaruuj siaj sij jaatyáhuɨɨreꞌen aꞌɨ́jcɨ ɨ tɨ xáꞌpuɨꞌ een aꞌɨ́jcɨ jimi ɨ Dios. 19 (Aꞌyaa nu tyajáꞌmuaꞌixaatyeꞌ jeꞌej tɨ tyihuáꞌmiteerasteꞌ huaꞌ tzajtaꞌ ɨ tyeɨ́tyee, jiꞌnye óocheꞌ pu jamuáꞌɨtziityeꞌ siaj sij néijmiꞌi joꞌitéej xáꞌraꞌnyij.) Aꞌyájna siatɨꞌɨj aráꞌtyeej tyityaatóoꞌaꞌ siaj sij jaatyáhuɨɨreꞌen aꞌɨ́jcɨ ɨ tɨ jeꞌej puaꞌaj een, siaj sij jéehua huóoxanaꞌcɨreꞌen ɨ Dios jimi, aꞌyaa puꞌij tyúuxɨeꞌveꞌ siaj aꞌyan chaꞌtaj sianaꞌaj tyityaatóotoonyij néijmiꞌi jɨmeꞌ siaj sij jaatyáhuɨɨreꞌen ɨ tɨ xáꞌpuɨꞌ een, siataꞌaj sij jɨꞌréꞌnyeꞌej huatyáꞌɨtzeereꞌen ɨ Dios jimi.

20 Siatɨꞌɨj siooj jatyáhuɨꞌrihuaꞌaj aꞌɨ́jcɨ ɨ tɨ jeꞌej puaꞌaj een, caxu aꞌɨ́jcɨ jitze tyíꞌhuɨɨriaꞌcaꞌaj ɨ tɨ xáꞌpuɨꞌ een ɨ Dios jimi, 21 ¿tyiꞌtanyí ij jɨn jeꞌej tyajamuaatyáhuɨɨ? Ijíij xu sij jutyeviꞌraꞌ aꞌɨ́jcɨ jɨmeꞌ jeꞌej siaj tyiꞌtɨ́j huáruuj, jiꞌnye ɨ tɨ jeꞌej puaꞌaj een, aꞌyaa pu tyuꞌtáꞌcaa siaj sij aꞌɨ́jcɨ jɨn huácuiꞌnyij. 22 Ajta ijíij, tɨꞌɨj Dios jamuiꞌrájtoo siaj sij quee cheꞌ jatyáhuɨꞌrihuaꞌan aꞌɨ́jcɨ ɨ tɨ jeꞌej puaꞌaj een, xuꞌríj sij jahuɨɨreꞌ ɨ Dios. Aꞌíi pu xaa jáꞌmuahuɨɨreꞌen, jiꞌnye aꞌíj pu jitze eeráamej ɨ júuricamej tɨ naa een, ɨ siaj jɨn júurij xáꞌjuꞌun jusén jɨmeꞌ. 23 Aꞌyaa pu tyáꞌmueꞌtɨn ɨ aꞌtɨ́j tɨ huámuɨꞌnyij tɨpuaꞌaj jaatyáhuɨɨreꞌen aꞌɨ́jcɨ tɨ jeꞌej puaꞌaj een, ajta ɨ tɨ Dios juxɨéꞌviꞌraꞌ jɨn tyámuaꞌ tyitaatáꞌ, aꞌɨ́ɨ pu taatáꞌsij tyej tyij júurij huatyáꞌɨtzeereꞌen aꞌɨ́jcɨ jamuán ɨ Cɨríistuꞌ tɨ ajta Jesús puéꞌeen, ɨ tavástaraꞌ.

7

Jeꞌej tɨ huatóomuaꞌaj tɨpuaꞌaj ɨ maj tyóoviꞌtɨn

1 Nyeꞌihuáamuaꞌ, muaꞌaj xu jamuaꞌtyej ɨ yuꞌxarij ɨ maj jɨn tyíꞌijta, aꞌyaa xu siajta tyáꞌmuaꞌreej tɨ ɨ nyúucarij aꞌyan tyéꞌijtyeꞌ tɨꞌɨj ooj júurij ɨ aꞌtɨ́j. 2 Ajta aꞌyájna tɨpuaꞌaj íitɨꞌ huɨchaꞌaj, aꞌyaa pu tyéꞌijtyeꞌ aꞌɨ́jna ɨ nyúucarij tɨ aꞌyan tyúuxɨeꞌveꞌ tɨ ɨ íitɨꞌ huatyáꞌɨtzeereꞌen ɨ jucɨ́ɨn jamuán tɨꞌɨj ooj júurij, ajta tɨpuaꞌaj ɨ cɨ́naꞌraꞌan arí huámuɨꞌnyij, capu cheꞌ aꞌyan tyeꞌíityeꞌej jaꞌmej ɨ nyúucarij. 3 Aꞌɨ́j pu jɨn, tɨpuaꞌaj séej jamuán huatyévicheꞌen, tɨꞌɨj ooj júurij ɨ cɨ́naꞌraꞌan, juxanaꞌcɨreꞌ aꞌɨ́jna ɨ íitɨꞌ, ajta tɨpuaꞌaj ɨ cɨ́naꞌraꞌan arí huámuɨꞌnyij, aꞌɨ́jna ɨ nyúucarij capu cheꞌ tyeꞌíityeꞌej taꞌmej, aj puꞌij ɨꞌríitaj jaꞌmej tɨ séej tyáataj jamuán huatyévicheꞌen.

4 Siajta muaꞌaj, nyeꞌihuáamuaꞌ, siatɨꞌɨj jitzán ajtyáhuiixɨj ɨ Cɨríistuꞌ aj xu sij siajta jamuán huácuij aꞌɨ́jcɨ jimi ɨ nyúucarij ɨ maj jɨn tyíꞌijta, aꞌɨ́j xu jɨn muaꞌaj séej jitze ajtyámaꞌcan, aꞌɨ́ɨ pu aꞌɨ́ɨn puéꞌeen ɨ tɨ huamuɨ́ꞌ ajta jeꞌej huatájuuriacaꞌ. Aꞌɨ́j pu jɨn ɨꞌríj tyej jaatátuiireꞌen ɨ Dios ɨ tyaj jɨn xáꞌpuɨꞌ huarɨ́j. 5 Jiꞌnye tyatɨꞌɨj aꞌyan tyíꞌtyechajcaꞌaj matɨꞌɨj ɨ maj jeꞌej puaꞌaj tyityetyúuchaꞌɨj, aꞌɨ́jna ɨ nyúucarij ɨ maj jɨn tyíꞌijta, aꞌyaa pu tyitaatyáhuɨɨ tyej tyij jáamuaꞌreej tyaj quee xáꞌpuɨꞌ rɨjcaa, aꞌɨ́j tutyij huamueꞌtɨj tyej tyij huácuiꞌnyij. 6 Ajta ijíij tyaj tyeríj huácuij aꞌɨ́jcɨ jimi ɨ nyúucarij tɨ néijmiꞌi jɨn tyíꞌtaꞌijtyaꞌcaꞌaj, tuꞌríj taxáahuaj séejreꞌ tyej tyij jaatyáhuɨɨreꞌen ɨ Dios aꞌɨ́jcɨ jɨmeꞌ ɨ júuricamej tɨ jájcuaj, catu cheꞌ aꞌɨ́jcɨ jimi ɨ nyúucarij tɨ míꞌmaꞌcan.

Aꞌɨ́jna ɨ tɨ jeꞌej puaꞌaj een tɨ nye jitze séejreꞌ

7 ¿Nyij aꞌyan tyetyuꞌtaxájtaj tɨ ɨ nyúucarij ɨ maj jɨn tyíꞌijta jeꞌej puaꞌaj een? Catu xaa nyuꞌuj, jiꞌnye canu aꞌyan tyaꞌmuaꞌréeriajcheꞌ tyiꞌtɨ́j tɨ jeꞌej puaꞌaj een tɨpuaꞌaj quee huatyaꞌɨtzéereꞌnyijcheꞌ ityájma jimi aꞌɨ́jna ɨ nyúucarij ɨ maj jɨn tyíꞌijta. Canu aꞌnáj jamuaꞌréeriajcheꞌ tɨ jeꞌej puaꞌaj een tɨpuaꞌaj nyetyíꞌnyacuaꞌtzaj, tɨpuaꞌaj quee aꞌyan tyinaatéꞌexaatyeꞌnyijcheꞌ aꞌɨ́jna ɨ nyúucarij yee: “Capáj tyíꞌnyacuaꞌtzaj.” 8 Ajta aꞌɨ́jna ɨ tɨ jeꞌej puaꞌaj een aꞌíj pu jitze huóocaꞌan, tɨꞌij nye jitze jaatyátoonyij néijmiꞌi ɨ tɨ jeꞌej puaꞌaj een. Jiꞌnye tɨpuaꞌaj quee séjreꞌej ɨ nyúucarij ɨ maj jɨn tyíꞌijta, capu ɨꞌríj tyaj jáamuaꞌreej tyiꞌtɨ́j tɨ jeꞌej puaꞌaj een. 9 Ajta jájcuaj ɨmuáj, nyaxáahuaj nu joꞌcháꞌcanyaꞌaj, canu tyiꞌtɨ́j muaꞌreeriacaꞌaj, ajta nyatɨꞌɨj jáamuaꞌreeriꞌ aꞌɨ́jcɨ ɨ nyúucarij ɨ maj jɨn tyíꞌijta, aj puꞌij jéetzeꞌ huataséjre nye jimi aꞌɨ́jna ɨ tɨ jeꞌej puaꞌaj een, aj nu nyij huamuɨ́ꞌ. 10 Ajta aꞌɨ́jna ɨ nyúucarij tɨ tyámuaꞌ tyinaatáꞌnyijcheꞌ nyej nyij júurij náꞌraꞌnyij, aꞌyaa pu tyinoꞌxɨ́jtyej nyej nyij huámuɨꞌnyij, 11 jiꞌnye aꞌɨ́jna ɨ tɨ jeꞌej puaꞌaj een aꞌɨ́ɨ pu náacuanamuaj nyej nyij quee jaꞌráꞌastej aꞌɨ́jcɨ ɨ nyúucarij, aꞌɨ́j puꞌij jɨn ɨ nyúucarij noꞌxɨ́jtyej nyej nyij huámuɨꞌnyij.

12 Aꞌɨ́j pu jɨn tyámuaꞌ een aꞌɨ́jna ɨ nyúucarij ɨ maj jɨn tyíꞌijta, ajta quee tyiꞌtɨ́j jaꞌɨtziityeꞌ, néijmiꞌi pu xáꞌpuɨꞌ een. 13 Ajta jiꞌnye naꞌquij, ¿nyiquij aꞌɨ́jna ɨ tɨ xáꞌpuɨꞌ een noꞌxɨ́jtyej nyej nyij huámuɨꞌnyij? Capu xaa nyuꞌuj. Aꞌyaa pu tyúuxɨeꞌvaꞌcaꞌaj tɨ huataséjreꞌen ɨ tɨ jeꞌej puaꞌaj een, aꞌɨ́j pu jɨn aꞌɨ́jna ɨ tɨ xáꞌpuɨꞌ een noꞌxɨ́jtyej nyej nyij aꞌɨ́jcɨ jɨn huámuɨꞌnyij, tɨꞌij ajta séeriaꞌaj jáꞌraꞌnyij tɨ jéehua huápuɨꞌɨj jeꞌej puaꞌaj huaséꞌrin ɨ Dios jimi aꞌɨ́jna ɨ tɨ jeꞌej puaꞌaj een.

14 Aꞌyaa tu tyáꞌmuaꞌreej tɨ ɨ nyúucarij aꞌɨ́jna jitze maꞌcan ɨ júuricamaꞌraꞌ ɨ Dios, nyajta nyáaj canu uhuájcaꞌnyej, néijmiꞌi nu jɨn jahuɨɨreꞌ aꞌɨ́jcɨ ɨ tɨ jeꞌej puaꞌaj een. 15 Canu yóꞌitej jeꞌej nyaj een jɨmeꞌ jɨn aꞌyan tyiꞌtyínyechaꞌɨj, jiꞌnye canu aꞌyan rɨcɨj jeꞌej nyaj tyáꞌxɨeꞌveꞌ, ajta aꞌɨ́jna ɨ tɨquee naꞌráanajchij, aꞌyaa nu aꞌɨ́jcɨ jɨn rɨcɨj. 16 Ajta tɨpuaꞌaj aꞌyan nyarɨjca aꞌɨ́jcɨ jɨmeꞌ ɨ tɨquee naꞌráanajchij, aj nu nyij aꞌyan tyáꞌmuaꞌreeren tɨ xáꞌpuɨꞌ een aꞌɨ́jna ɨ nyúucarij ɨ maj jɨn tyíꞌijta. 17 Aꞌɨ́j nu jɨn quee cheꞌ nyáaj aꞌɨ́ɨn puéꞌeen ɨ tɨ aꞌyan rɨcɨj, sulu aꞌɨ́jna ɨ tɨ jeꞌej puaꞌaj een ɨ tɨ úꞌsejreꞌ yunyatzájtaꞌ. 18 Jiꞌnye aꞌyaa nu tyáꞌmuaꞌreej yunyatzájtaꞌ, ɨ nyahueꞌraꞌ jitze tɨquee uhuájcaꞌnyej, tɨquee úꞌsejreꞌ ɨ tɨ xáꞌpuɨꞌ een, tyij nyajta aꞌyan tyáꞌxɨeꞌveꞌ nyaj aꞌyan huárɨnyij aꞌɨ́jcɨ jɨmeꞌ ɨ tɨ xáꞌpuɨꞌ, canu pújoorej nyaj aꞌyan huárɨnyij. 19 Canu aꞌɨ́jcɨ jɨn aꞌyan rɨcɨj ɨ tɨ xáꞌpuɨꞌ ɨ tɨ naꞌráanajchij nyej nyij aꞌyan huárɨnyij, sulu aꞌɨ́j nu jɨn jeꞌej puaꞌaj rɨcɨj ɨ tɨquee naꞌráanajchij. 20 Arí ijíij, tɨpuaꞌaj aꞌyan nyarɨjca aꞌɨ́jcɨ jɨmeꞌ jeꞌej tɨquee tyinaꞌráanajchi, canu cheꞌ nyáaj aꞌɨ́ɨn puéꞌeen ɨ nyaj aꞌyan rɨcɨj, sulu aꞌɨ́jna ɨ tɨ jeꞌej puaꞌaj een tɨ úꞌsejreꞌ yunyatzájtaꞌ.

21 Aꞌyaa puꞌij tyéꞌmiteereꞌ nyaj jaxɨeꞌveꞌ nyaj xáꞌpuɨꞌ huárɨnyij, ajta canu pújoorej, jiꞌnye nye jitze pu séejreꞌ aꞌɨ́jna ɨ tɨ jeꞌej puaꞌaj een. 22 Ɨ nyaxɨéjnyuꞌcaa nu jɨn jaxɨeꞌveꞌ nyaj jaꞌráꞌastee aꞌɨ́jcɨ ɨ Dios nyuucaaj, 23 aꞌɨ́ɨ pu nyoꞌseꞌ aꞌɨ́jna ɨ tɨ jeꞌej puaꞌaj een aꞌɨ́jcɨ jamuán ɨ tɨ tyíꞌijta yu nyaxɨéjnyuꞌcaa tzajtaꞌ. Aꞌɨ́ɨ pu aꞌɨ́ɨn puéꞌeen ɨ tɨ jeꞌej puaꞌaj een ɨ tɨ tyíꞌijta nyej jitze tɨ ajta arí naatyáajɨꞌquej.

24 Canu nyij cheꞌ jeꞌej tyéejtyoovej. ¿Aꞌtanyíj nɨiꞌrátoosij aꞌɨ́jna jitze ɨ nyaj jatyáhueꞌraꞌ tɨꞌij quee aꞌyan tyináacɨꞌtyij nyaj huámuɨꞌnyij? 25 Aꞌɨ́ɨ puꞌuj ɨ Dios, ɨ nyaj tyéꞌtyojtziꞌreꞌ, aꞌɨ́jcɨ jitze maꞌcan jeꞌej tɨ huarɨ́j aꞌɨ́jna ɨ Jesús, ɨ Cɨríistuꞌ tɨ ajta tavástaraꞌ puéꞌeen. Aꞌyaa nu nyij tyiyóꞌitej nyej jaatyáhuɨɨreꞌen jeꞌej tɨ tyeetyájtoo aꞌɨ́jna ɨ Dios ɨ junyúucaa, nyajta quee nyacaꞌnyej aꞌɨ́j nu nyij jɨn putyaꞌhuɨɨreꞌ aꞌɨ́jcɨ ɨ tɨ jeꞌej puaꞌaj een.

8

Tyej tyámuaꞌ tyiꞌtyítachaꞌɨɨj jeꞌej tɨ tyáꞌxɨeꞌveꞌ ɨ júuricamaꞌraꞌ ɨ Dios

1 Aꞌyaa puꞌuj, capu cheꞌ tyiꞌtɨ́j jeꞌej huáꞌuurej aꞌɨ́ɨjma ɨ maj jitzán ajtyuꞌuj ɨ Cɨríistuꞌ, tɨ ajta Jesús puéꞌeen, 2 jiꞌnye aꞌɨ́jna ɨ nyúucariaꞌraꞌ ɨ júuricamaꞌraꞌ ɨ Dios, ɨ tɨ ajta tyuꞌtáꞌcaa tyej tyij júurij táꞌraꞌnyij aꞌɨ́jcɨ jimi ɨ Cɨríistuꞌ, aꞌɨ́ɨ pu muiꞌrájtoo aꞌɨ́jcɨ jitze ɨ tɨ jeꞌej puaꞌaj een tɨ ajta tyuꞌjéꞌcaj. 3 Jiꞌnye ɨ Dios pu aꞌyan huarɨ́j jeꞌej tɨquee tyuꞌtáɨꞌriitariacaꞌ tɨ aꞌyan huárɨnyij ityájma jimi aꞌɨ́jna ɨ nyúucarij ɨ maj jɨn tyíꞌijta Moisés tɨ jaatyájtoo, capu táahuɨɨ aꞌɨ́jna ɨ nyúucarij aꞌɨ́jcɨ jɨmeꞌ tyaj quee jaꞌviicueꞌracaꞌaj tyaj jaꞌráꞌastej. Aꞌɨ́j pu jɨn Dios muyoꞌtaꞌítyacaꞌ ɨ juyój tɨꞌij aꞌɨ́ɨn aꞌyan chaꞌtánaꞌaj huataséjreꞌen matɨꞌɨj ɨ tyétyacaa ɨ maj jeꞌej puaꞌaj tyityetyúuchaꞌɨj ɨ Dios jimi, tɨꞌij huatóomuꞌvejritaj aꞌɨ́ɨjma jitze maꞌcan ɨ maj ootyáꞌɨtzee ɨ Dios jimi, aꞌyaa pu aꞌɨ́jna jɨn huarɨ́j tɨꞌij joꞌxɨ́jtyeꞌen tɨꞌij quee cheꞌ tyiꞌtaꞌíityaꞌaj jáꞌraꞌnyij aꞌɨ́jna ɨ tɨ jeꞌej puaꞌaj een. 4 Aꞌɨ́ɨ pu aꞌyan huarɨ́j tyej tyij ityáj jaꞌráꞌastijreꞌen jeꞌej tɨ tyúuxɨeꞌveꞌ aꞌɨ́jcɨ jitze ɨ nyúucarij, jiꞌnye catu cheꞌ aꞌyan tyiꞌtyítachaꞌɨj aꞌɨ́jcɨ jɨmeꞌ ɨ tɨ jeꞌej puaꞌaj een tɨ eerányinyii ɨ tatzájtaꞌ, sulu aꞌɨ́j tu jitze arátacaꞌnyej ɨ júuricamaꞌraꞌ ɨ Dios.

5 Aꞌɨ́ɨmaj ɨ maj aꞌyan tyityetyúuchaꞌɨj aꞌɨ́jcɨ jɨmeꞌ tɨ jeꞌej puaꞌaj een tɨ eerányinyii ɨ huaꞌ tzajtaꞌ, aꞌyaa mu aꞌɨ́jcɨ jitze tyíꞌmuaꞌtzej jeꞌej tɨ aꞌɨ́ɨn caꞌnyíjraꞌaj tyihuaꞌtáꞌcaa, majta aꞌɨ́ɨmaj ɨ maj aꞌɨ́jcɨ jitze aróocaꞌnyej ɨ júuricamaꞌraꞌ ɨ Dios, aꞌyaa mu aꞌɨ́jcɨ jɨn tyáꞌhuoo jeꞌej tɨ tyáꞌxɨeꞌveꞌ aꞌɨ́jna ɨ júuricamaꞌraꞌ ɨ Dios. 6 Tɨpuaꞌaj aꞌtɨ́j aꞌɨ́jcɨ jitze tyíꞌmuaꞌajcaj ɨ tɨ jeꞌej puaꞌaj een tɨ tzajtaꞌ eerányinyii, aꞌyaa pu tyáꞌcɨꞌtyij tɨꞌij huámuɨꞌnyij, ajta tɨpuaꞌaj aꞌtɨ́j aꞌɨ́jcɨ jitze tyíꞌmuaꞌajcaa jeꞌej tɨ tyáꞌxɨeꞌveꞌ aꞌɨ́jna ɨ júuricamaꞌraꞌ ɨ Dios, aꞌɨ́ɨ pu júurij huatyáꞌɨtzeereꞌej ajta tyámuaꞌ tyiꞌéenyeꞌej jaꞌmej aꞌɨ́jcɨ jimi. 7 Majta aꞌɨ́ɨmaj ɨ maj aꞌɨ́jcɨ jitze tyíꞌmuaꞌtzej ɨ tɨ jeꞌej puaꞌaj een, aꞌɨ́ɨ mu jájchaꞌɨɨreꞌ ɨ Dios, jiꞌnye camu jaxɨeꞌveꞌ majta quee pújoorej maj jaꞌráꞌastej ɨ nyúucariaꞌraꞌ ɨ Dios. 8 Aꞌɨ́j pu jɨn aꞌɨ́ɨmaj ɨ maj aꞌyan tyáꞌastijreꞌ aꞌɨ́jcɨ tɨ jeꞌej puaꞌaj een tɨ huaꞌ tzajtaꞌ eerányinyii, capu jeꞌej tyíɨꞌrij maj tyámuaꞌ tyaatáꞌan ɨ Dios.

9 Siajta muaꞌaj caxu cheꞌ aꞌyan tyíꞌtyechej tɨꞌɨj ɨ tɨ jeꞌej puaꞌaj een, sulu jeꞌej tɨ tyúuxɨeꞌveꞌ ɨ júuricamaꞌraꞌ jimi ɨ Dios, jiꞌnye aꞌɨ́ɨ puꞌríj huatyáꞌɨtzee jaꞌmua jimi. Dios pu jaꞌmua tzajtaꞌ séejreꞌ. Ajta aꞌɨ́jna ɨ tɨquee jimi séejreꞌ ɨ júuricamaꞌraꞌ ɨ Cɨríistuꞌ, capu Cɨríistuꞌ jitze ajtyámaꞌcan. 10 Ajta tɨpuaꞌaj ɨ Cɨríistuꞌ jaꞌmua tzajtaꞌ séjreꞌej, aꞌɨ́ɨ pu ajta jaꞌmua tzajtaꞌ séejreꞌ ɨ júuricamej, jiꞌnye Dios pu arí tyámuaꞌ jamuáaruuj, tyij ajta arí ɨ jaꞌmuatyéviraꞌ huamuɨ́ꞌ aꞌɨ́jcɨ jitze ɨ tɨ jeꞌej puaꞌaj een. 11 Ajta tɨpuaꞌaj jaꞌmua tzajtaꞌ séjreꞌej ɨ júuricamaꞌraꞌ ɨ Dios tɨ jaatájuurityej aꞌɨ́jcɨ ɨ Cɨríistuꞌ, aꞌɨ́ɨ pu ajta jaatájuurityeꞌsij ɨ siaj jatyáhueꞌraꞌ aꞌɨ́jcɨ jɨmeꞌ tɨ ɨ júuricamaꞌraꞌ arí jaꞌmua tzajtaꞌ séejreꞌ.

12 Aꞌɨ́j pu jɨn nyeꞌihuáamuaꞌ aꞌyan tyúuxɨeꞌveꞌ ityájma jimi tyej tyij quee cheꞌ aꞌyan tyáꞌastijreꞌej aꞌɨ́jcɨ tɨ jeꞌej puaꞌaj een ɨ tɨ tatzájtaꞌ eerányinyii. 13 Jiꞌnye tɨpuaꞌaj aꞌyan setyityetyúuchaꞌɨɨj aꞌɨ́jcɨ jɨmeꞌ ɨ tɨ jeꞌej puaꞌaj een ɨ tɨ eerányinyii jaꞌmua tzajtaꞌ, aꞌyaa pu tyajáꞌmuacɨꞌtyij siaj huácuiꞌnyij, ajta tɨpuaꞌaj sequée cheꞌ jáꞌastijriaꞌaj aꞌɨ́jcɨ ɨ tɨ jeꞌej puaꞌaj een tɨ eerányinyii ɨ jaꞌmua tzajtaꞌ, siajta jeꞌen aꞌɨ́jcɨ jitze aróocaꞌnyej ɨ júuricamaꞌraꞌ ɨ Dios, aj xu júurij xáꞌjuꞌun.

14 Néijmiꞌi ɨ maj jitzán aróocaꞌnyej ɨ júuricamaꞌraꞌ ɨ Dios, aꞌɨ́ɨ mu yójmuaꞌmuaꞌ puéꞌeen ɨ Dios. 15 Siajta muaꞌaj caxu aꞌɨ́jna ancuriáaꞌ ɨ júuricamej tɨꞌij caꞌnyéjrij jɨn tyajamuataꞌíjtyeꞌen siaj sij siajta jatzɨɨnyaꞌaj aꞌɨ́jcɨ ɨ tɨ tyajáꞌmuaꞌijtyeꞌ, sulu aꞌɨ́ɨ pu aꞌɨ́ɨn puéꞌeen ɨ júuricamaꞌraꞌ ɨ tɨ aꞌyan jáꞌmuaꞌuurej siaj sij yójmuaꞌmuaꞌ pueꞌéenyeꞌej xáꞌraꞌnyij ɨ Dios. Aꞌɨ́j tu júuricamaꞌraꞌ jitze aratacaꞌnyáaj tyij aꞌyan tyéꞌjee tɨjɨn: “Muáaj paj tavástaraꞌ puéꞌeen.” 16 Ajta aꞌɨ́jna ɨ júuricamaꞌraꞌ ɨ Dios, ajta ɨ tajúuricamej, aꞌyaa mu chaꞌtaj manaꞌaj tyáꞌmuaꞌreej tyaj yójmuaꞌmuaꞌ puéꞌeen ɨ Dios. 17 Ajta tyaj tyeríj yójmuaꞌmuaꞌ puéꞌeen ɨ Dios, tyiꞌtɨ́j pu aꞌɨ́jcɨ jɨn ajta tacɨꞌtyij ɨ Dios jimi jamuán ɨ Cɨríistuꞌ, jiꞌnye ityáj tu tyajta jamuán jajpuéjtzij ɨ Cɨríistuꞌ tyajta tutyij jamuán séeriaꞌaj táꞌjuꞌun jusén jɨmeꞌ.

Aꞌɨ́jna tɨ huápuɨꞌɨj naa huaséꞌrihuaꞌaj taꞌmej tɨ ooj majaꞌvéꞌmej

18 Aꞌyaa pu tyináꞌmiteerasteꞌ nyéetzij, aꞌɨ́jna ɨ tyaj jɨn jajpuéjtzij íiyan ɨ cháanacaj japua, capu tyiꞌtɨ́j jeꞌej aꞌɨ́jcɨ jimi ɨ tyaj jimi séeriaꞌaj táꞌjuꞌun tɨꞌɨj huataséjreꞌen ɨ tavástaraꞌ. 19 Ajta tɨꞌɨj naꞌaj ɨ tɨ aꞌyan tyíꞌsejreꞌ ɨ Dios tɨ tyúꞌtaahuacaꞌ, aꞌɨ́ɨ mu jajchóꞌveꞌ aꞌájna xɨcáaraꞌ tɨꞌɨj ɨ Dios huatóosejrata ityájma jimi ɨ tyaj yójmuaꞌmuaꞌ puéꞌeen. 20 Jiꞌnye néijmiꞌi tɨꞌɨj naꞌaj tyíꞌsejreꞌ seequéj pu tyiꞌhuóoꞌruu tɨꞌij quee aꞌyan éenyeꞌej táꞌraꞌnyij jeꞌej tɨ tyáꞌxɨeꞌvaꞌcaꞌaj ɨ Dios, capu jusɨ́ɨj aꞌyan huóoruuj, sulu Dios pu juxɨéꞌviꞌraꞌ jɨn aꞌyan tyeetyájtoo tɨꞌij jaajájcuareꞌen majcaꞌhuáyee, 21 néijmiꞌi ɨ tɨ tyíꞌsejreꞌ pu tyiꞌijchóꞌveꞌ aꞌájna xɨcáaraꞌ tɨ jitzán Dios jaatyáhuɨɨreꞌej, tɨꞌij ajta tajamuán séeriaꞌaj jáꞌraꞌnyij ɨ tyaj yójmuaꞌmuaꞌ puéꞌeen. 22 Aꞌyaa tu tyáꞌmuaꞌreej tɨ aꞌyan tyíꞌeen joꞌtɨj naꞌaj ɨ cháanacaj japua tɨ aꞌyan tyuꞌpuéjtzij tɨꞌɨj tɨpuaꞌaj íitaj ootacuíꞌnyej. 23 Tyajta ityáj aꞌyaa tu tyajta tyaꞌajpuéetzij, jiꞌnye puꞌríj ityájma jimi séejreꞌ ɨ júuricamaꞌraꞌ ɨ Dios, tɨ aꞌɨ́ɨn puéꞌeen ɨ taꞌnájcaj tɨ Dios aꞌyan tyitaꞌtáratziiriꞌ. Jéehua tu jajpuéetzij aꞌyan tyetyeꞌejchoꞌveꞌej tɨꞌij táacɨꞌtyij tyaj yójmuaꞌmuaꞌ puéꞌeenyeꞌej táꞌraꞌnyij ɨ Dios, tɨꞌij ajta ɨ Dios japuan huatányuunyij ɨ tatyéviraꞌ. 24 Aꞌyaa pu een jɨn Dios tɨiꞌrájtoo tyej aꞌyan tyeꞌejchóꞌveꞌej aꞌɨ́jcɨ ɨ tyaj quee xu jaséj. Ajta tɨpuaꞌaj tyeríj jaséjraj ɨ tyaj jajchóꞌveꞌ, capu cheꞌ juxɨeꞌveꞌ tyaj jachoꞌvaꞌaj. ¿Nyi aꞌtɨ́j tyiꞌtɨ́j tyichoꞌveꞌ tɨ arí jaaséj? 25 Ajta tɨpuaꞌaj ɨ tyaj jajchóꞌveꞌ tyequée xu jaséjraj, aꞌyaa pu tyúuxɨeꞌveꞌ tyaj jachoꞌvaꞌaj tyequée tyáꞌxaahuataj.

26 Aꞌyaa puꞌij ajta ɨ júuricamaꞌraꞌ ɨ Dios tyíꞌtahuɨɨreꞌ aꞌɨ́jcɨ jɨmeꞌ tyaj quee jeꞌej rɨnyij tajɨ́ɨmuaꞌaj. Jiꞌnye catu jamuaꞌreej tyiꞌtɨ́j tɨ nyúucariraꞌ juxɨeꞌveꞌ tyej tyij huatyényuunyij, aꞌɨ́j pu jɨn ɨ júuricamaꞌraꞌ ɨ Dios tajitzé maꞌcan tyényuusij, aꞌyaa pu tyóꞌcɨꞌxɨj tɨꞌɨj ɨ tɨquee tyaꞌancurɨ́ɨꞌrej, jiꞌnye capu ɨꞌríj tɨ aꞌtɨ́j jaataxáj. 27 Ajta aꞌɨ́jna ɨ Dios tɨ néijmiꞌi muaꞌreej jeꞌej tyaj tyíꞌmuaꞌtzej ɨ tatzájtaꞌ, aꞌɨ́ɨ pu jamuaꞌreej jeꞌej tɨ huatóomuaꞌaj aꞌɨ́jna ɨ tɨ jahuoo ɨ júuricamaꞌraꞌ, jiꞌnye aꞌɨ́ɨ pu huaꞌ japua huatányuusij jeꞌej tɨ ɨ Dios tyáꞌxɨeꞌveꞌ.

Néijmiꞌi tu jɨn tyuꞌtyámueꞌtɨj ɨ Dios jimi

28 Aꞌyaa tu tyáꞌmuaꞌreej tɨ Dios huáꞌhuɨɨreꞌ tɨꞌij néijmiꞌi aꞌyan tyeꞌrájraꞌnyij jeꞌej tɨ aꞌɨ́ɨn tyámuaꞌ tyihuoꞌtáꞌan aꞌɨ́ɨjma ɨ maj jaxɨeꞌveꞌ, aꞌɨ́ɨjma ɨ tɨ arí aꞌɨ́ɨn huaꞌantyíhuoj tɨꞌij tyiꞌtɨ́j jɨn tyihuaꞌantyárujtyeꞌen. 29 Ajta aꞌɨ́ɨjma ɨ tɨ Dios jájcuaj ɨmuáj arí huáꞌmuajtyajcaꞌaj, aꞌyaa pu tyihuaꞌantyíhuoo tɨꞌij aꞌyan huóꞌuurej tɨꞌɨj aꞌɨ́jna ɨ yójraꞌ, ajta tɨꞌij aꞌɨ́ɨn pueꞌéenyeꞌej táꞌraꞌnyij ɨ taꞌnájcaj aꞌɨ́ɨjma jimi ɨ ihuáamuaꞌmuaꞌ. 30 Ajta aꞌɨ́ɨjma ɨ tɨ aꞌyan jájcuaj ɨmuáj tyihuaꞌantyíhuoo, aꞌɨ́ɨ pu ajta huoꞌtajé, ajta aꞌɨ́ɨjma ɨ tɨ huoꞌtajé, aꞌɨ́ɨ pu tyámuaꞌ huóꞌruuj mej mij jɨꞌréenyaꞌaj huatyáꞌɨtzeereꞌen aꞌɨ́jcɨ jimi, ajta aꞌɨ́ɨjma ɨ tɨ tyámuaꞌ huóꞌruuj, aꞌɨ́ɨ pu huoꞌtaꞌ mej mij jamuán séjreꞌej muáꞌraꞌnyij jusén jɨmeꞌ.

31 ¿Jiꞌnye tyajtáhuaꞌaj tyuꞌtaxájtaj? Tɨpuaꞌaj ɨ Dios tajapuá nyuucaaj, capu ɨꞌríj tɨ aꞌtɨ́j taꞌantyipuáꞌrityeꞌen ityájma. 32 Capu ɨ Dios quee aꞌyan tyitoꞌtyéchootzej ɨ juyój, sulu aꞌɨ́ɨ pu tyuꞌtáꞌ tɨꞌij huámuɨꞌnyij tajitzé maꞌcan ɨ cúruuj jitze, ¿nyiquee aꞌyan chaꞌtaj naꞌaj ij juxɨéꞌviꞌraꞌ jɨn néijmiꞌi tyitaatapuéjveꞌsij, ɨ tɨ tyíꞌsejreꞌ ɨ Cɨríistuꞌ jimi? 33 ¿Aꞌtanyíj aꞌyan tyihuáꞌxajtziꞌ aꞌɨ́ɨjma ɨ Dios tɨ huaꞌantyíhuoj? Dios pu aꞌɨ́ɨn puéꞌeen ɨ tɨ tyámuaꞌ huáꞌuurej. 34 ¿Aꞌtanyíj puéjtzij huoꞌtáꞌsij? Aꞌɨ́ɨ pu aꞌɨ́ɨn puéꞌeen ɨ Cɨríistuꞌ tɨ huamuɨ́ꞌ, ajta jeꞌen huatájuuriacaꞌ, ijíij pu muácaꞌtaꞌ ɨ Dios jáꞌsejreꞌ, aꞌɨ́ɨ puꞌij taatyáhuɨɨreꞌej. 35 ¿Aꞌtanyíj ij tyeꞌentyíꞌuunaj tɨꞌij ɨ Cɨríistuꞌ quee cheꞌ taxɨeꞌveꞌej? ¿Nyiquij tɨpuaꞌaj tyiꞌtɨ́j tamuarɨeꞌristeꞌej, naꞌríij tyiꞌtɨ́j taꞌɨtziityaꞌaj, caꞌ tɨpuaꞌaj jeꞌej puaꞌaj mátaꞌuuriaj, nusu tyatájcuj, caꞌ tɨpuaꞌaj tyej quee jeꞌej tyéejviicueꞌraj, caꞌ tɨpuaꞌaj tyaj huácuiꞌnyij? 36 Aꞌyaa pu tyéꞌyuꞌsiꞌ ɨ yuꞌxarij jitze tɨjɨn:

Muéetzij jɨmeꞌ tu aꞌnáj tɨnaꞌaj áꞌtacaꞌnyej tyej tyij huácuiꞌnyij,

aꞌyaa mu taꞌuurej matɨꞌɨj aꞌɨ́ɨmaj ɨ cányaꞌxɨɨ ɨ maj huáꞌcuiꞌcaa.

37 Ajta néijmiꞌi jɨmeꞌ aꞌíjcɨ, aꞌyaa tu tyuꞌtyámueꞌtɨj aꞌɨ́jcɨ jɨmeꞌ tɨ ɨ Cɨríistuꞌ taaxɨéꞌvej. 38 Aꞌyaa nu tyámuaꞌ tyáꞌmuaꞌreej tɨquee tyiꞌtɨ́j tyeꞌentyíꞌuunaj tɨꞌij quee cheꞌ ɨ Dios taxɨeꞌveꞌej. Capu ɨ tyaj júurij huatyáꞌɨtzeereꞌen, naꞌríij tyaj huácuiꞌnyij, naꞌríij ɨ maj tajapuá tyíꞌhuɨɨreꞌ ɨ Dios jimi, naꞌríij aꞌɨ́ɨmaj ɨ maj tyíꞌhuɨɨreꞌ ɨ tyiyáaruꞌ jimi, jeꞌej tɨ tyíꞌrɨcɨj ɨ tɨ tyíꞌsejreꞌ, nusu jeꞌej tɨ tyíꞌrɨnyij, 39 tɨpuaꞌaj ɨ tɨ jéetzeꞌ ájtyeej, naꞌríij ɨ tɨ jéetzeꞌ ajoꞌcátyee ɨ tajityé, tyiꞌtɨ́j tɨnaꞌaj tɨ aꞌyan séejreꞌ ɨ Dios tɨ tyúꞌtaahuacaꞌ. Capu tyiꞌtɨ́j tyeꞌentyíꞌuunaj ɨ Dios tɨ jɨn taxɨeꞌveꞌ ajta taataséjratyej ɨ Cɨríistuꞌ jimi, aꞌɨ́jna ɨ Jesús tɨ tavástaraꞌ puéꞌeen.

9

Dios pu huaꞌantyíhuoj aꞌɨ́ɨjma ɨ maj Israel jitze ajtyámaꞌcan

1 Aꞌyaa nu tzáahuatyiꞌraꞌaj jɨn tyajáꞌmuaꞌixaatyeꞌ ɨ Cɨríistuꞌ jimi, canu tyíꞌhueꞌtaj. Ajta ɨ nyaj jɨn maꞌúumuaꞌrej jamuán ɨ júuricamaꞌraꞌ ɨ Dios, aꞌyaa mu tyíꞌnyeꞌixaatyeꞌ tɨ aꞌyan tyiꞌjaꞌyájna, 2 jéehua nu nyaxaamujrityeꞌ, nyajta aꞌnáj tɨnaꞌaj jajpuéjtzij ɨ nyaxɨéjnyuꞌcaa tzajtaꞌ, 3 aꞌyaa nu tyáꞌxɨeꞌveꞌ tɨpuaꞌaj ɨꞌríitan naꞌráanajchij tɨ Cɨríistuꞌ manúurɨeenyij, tɨꞌij naꞌantyipuáꞌrityeꞌen huaꞌ jitze maꞌcan ɨ nyeꞌihuáamuaꞌ, aꞌɨ́ɨjma ɨ maj aꞌyan chaꞌtaj manaꞌaj tyityeꞌráanyej nyatɨꞌɨj nyáaj. 4 Aꞌɨ́ɨ mu Israel jitze ajtyámaꞌcan, ajta ɨ Dios huatyóoyojmuaꞌtyej. Dios pu ajta huatyáꞌɨtzee huaꞌ jimi aꞌɨ́jna tɨ naa séeriaꞌaj taꞌraa, ajta huaꞌ jimi tyuꞌtáꞌ ɨ junyúucaa jeꞌej tɨ tyaꞌraꞌnyíicheꞌ, majta aꞌɨ́ɨmaj, aꞌyaa mu tyaꞌancuriáaꞌ aꞌɨ́jcɨ ɨ nyúucarij ɨ maj jɨn tyíꞌijta, majta aꞌɨ́jcɨ ɨ yiꞌráj jeꞌej maj tyáꞌnaꞌmichej, ajta muiꞌcaa jɨn tyihuaꞌtáratziiriꞌ. 5 Aꞌɨ́ɨ mu majta huaꞌ jitze eerámaꞌcan ɨ tahuásimuaꞌcɨꞌɨj, ajta huaꞌ jitze pu aꞌyan tyeꞌráanyej aꞌɨ́jna ɨ Cɨríistuꞌ tɨ ajta aꞌɨ́ɨn puéꞌeen ɨ Dios ɨ tɨ néijmiꞌi jɨn antyúumuaꞌreej, tyicheꞌ aꞌnáj tɨnaꞌaj tyéꞌtyojtziꞌreꞌej. Cheꞌ aꞌyan tyáꞌraꞌnyij.

6 Canu aꞌyan tyajáꞌmuaꞌixaatyeꞌ tɨ ɨ nyúucarij quee tyiꞌtɨ́j huɨɨriaꞌcaꞌaj ɨ Dios tɨ huoꞌtaꞌ aꞌɨ́ɨjma ɨ maj Israel jitze ajtyámaꞌcan, sulu aꞌɨ́ɨmaj ɨ maj aꞌɨ́jcɨ jitze eeráanyej ɨ Israel, camu néijmiꞌi jɨꞌréꞌcan jɨmeꞌ aꞌɨ́jcɨ jitze ajtyámaꞌcan. 7 Camu majta néijmiꞌi yójmuaꞌmuaꞌ puéꞌeen aꞌɨ́jcɨ ɨ Abraham, sulu Dios pu aꞌyan tyaatéꞌexaatyaꞌcaꞌaj tɨjɨn: “Aꞌɨ́ɨ mu aꞌɨ́ɨn puéꞌeenyeꞌej muáꞌjuꞌun aꞌyóojmuaꞌ ɨ maj jitzán eerányesij aꞌɨ́jcɨ ɨ Isaac.” 8 Aꞌyaa puꞌij tyíꞌtaꞌixaatyeꞌ maj quee néijmiꞌi yójmuaꞌmuaꞌ puéꞌeen ɨ Dios ɨ maj Abraham jitze eeráanyej, sulu aꞌɨ́ɨmaj ɨ maj jaꞌtzaahuatyeꞌ aꞌɨ́jcɨ ɨ tɨ jɨn Dios tyaꞌtóoratziiriꞌ, aꞌɨ́ɨ mu aꞌɨ́ɨn puéꞌeen ɨ maj yójmuaꞌmuaꞌ puéꞌeen aꞌɨ́jcɨ ɨ Abraham. 9 Jiꞌnye Dios pu aꞌyan tyaꞌtóoratziiriꞌ aꞌɨ́jcɨ jimi ɨ Abraham tɨjɨn: “Aꞌnáj nyaj nyeríj aꞌyan tyaaxáꞌpuɨꞌɨntarej, nyáaj nu nyajtáhuaꞌaj yaꞌuvéꞌnyesij, ajta ɨ Sara pu arí tyiyóoj taꞌmej.”

10 Ajta quee aꞌɨ́ɨ naꞌaj. Aꞌɨ́ɨmaj ɨ maj huaꞌpuaj ɨ yójmuaꞌmuaꞌ ɨ Rebeca, aꞌɨ́ɨ pu aꞌɨ́ɨn puéꞌeenyeꞌej ɨ huaꞌ táataj aꞌɨ́jna ɨ Isaac, 11 Ajta matɨꞌɨj quee xu nánɨeꞌhuacaj ɨ maj huaꞌpuaj, matɨꞌɨj quee xu tyiꞌtɨ́j jeꞌej uuriáacaj, tɨpuaꞌaj tɨ xáꞌpuɨꞌ een, naꞌríij tɨ jeꞌej puaꞌaj een, aꞌyaa pu Dios tyaatéꞌexaa aꞌɨ́jcɨ ɨ huaꞌ náanaj tɨjɨn: “Aꞌɨ́jna tɨ vástɨꞌ, aꞌɨ́ɨ pu jaatyáhuɨɨreꞌej aꞌɨ́jcɨ ɨ tɨ páꞌrɨꞌɨj.” 12-13 Ajta aꞌyan tɨjɨn: “Nyáaj nu jaxɨeꞌveꞌ aꞌɨ́jcɨ Jacob, nyajta jájchaꞌɨɨreꞌ aꞌɨ́jcɨ ɨ Esaú.” Aꞌyaa puꞌij tyéꞌmiteereꞌ jeꞌej tɨ rɨcɨj ɨ Dios tɨꞌij aꞌɨ́ɨn séej aváꞌhuoonyij, jeꞌej tɨ aꞌɨ́ɨn tyáꞌxɨeꞌveꞌ, ajta quee aꞌyan tyaataxáatan jeꞌej tɨ tyiꞌtɨ́j jɨn huarɨ́j.

14 ¿Nyij aꞌɨ́jcɨ jɨn aꞌyan tyetyuꞌtaxájtaj tɨ ɨ Dios quee xáꞌpuɨꞌ rɨcɨj? Catu xaa nyuꞌuj. 15 Jiꞌnye Dios pu aꞌyan tyaatéꞌexaa aꞌɨ́jcɨ ɨ Moisés tɨjɨn: “Nyáaj nu tyaatúꞌuunyiꞌraj aꞌtɨ́j tɨnaꞌaj tɨ aꞌyan tyinaꞌráanajchi, nyajta nu jaꞌancuꞌvaxɨꞌɨj aꞌtɨ́j tɨ ajta aꞌyan tyinaꞌráanajchi.” 16 Aꞌyaa puꞌij, capu aꞌyan tyáꞌcɨꞌtyij ɨ aꞌtɨ́j aꞌɨ́jcɨ jɨmeꞌ jeꞌej tɨ jusɨ́ɨj tyáꞌxɨeꞌveꞌ, nusu jeꞌej tɨ tyiꞌtɨ́j jɨn tyíꞌtyeseꞌ, sulu jeꞌej tɨ ɨ Dios tyáꞌancuꞌvaxɨꞌɨj. 17 Jiꞌnye aꞌyaa pu tyéꞌyuꞌsiꞌ ɨ yuꞌxarij jitze tɨ ɨ Dios aꞌyan tyaatéꞌexaa aꞌɨ́jcɨ ɨ rey Egipto tɨ tyejéꞌijtacaꞌaj tɨjɨn: “Aꞌyaa nu rey jɨmeꞌ tyimuaꞌantyáarujtye nyej nyij aꞌ jimi huoꞌtaséjratyeꞌen ɨ nyaj jɨn néijmiꞌi putyíꞌuurej, ajta mej mij néijmiꞌqueꞌ náamuaꞌtyij íiyan ɨ cháanacaj japua.” 18 Aꞌyaa puꞌij ɨ Dios tyáꞌcuꞌvej aꞌtɨ́j tɨ aꞌyan tyaꞌráanajchi, ajta aꞌyan tyaꞌtáꞌcaa tɨ aꞌtɨ́j aꞌyan tyeꞌtyánaamuan ɨ juxɨéjnyuꞌcaa aꞌtɨ́j tɨ ajta aꞌyan tyaꞌráanajchi.

19 Ajta aꞌtɨ́j pu aꞌyan tyuꞌtaxájtaj tɨjɨn: “Tɨpuaꞌaj aꞌyan tyiꞌjaꞌyájnatan, ¿jiꞌnye een jɨmeꞌ ɨ Dios tajitzé tyíꞌpuaꞌrityeꞌ, tɨpuaꞌaj aꞌɨ́ɨn jusɨ́ɨj aꞌyan taꞌuurej?” 20 ¡Pajta muáaj tyáatɨꞌ! ¿Aꞌtanyíj paj puéꞌeen pej pij aꞌyan tyíꞌanyuusteꞌ ɨ Dios jimi? ¿Nyiquij ɨ xáꞌrij aꞌyan tyaatéꞌexaatyeꞌsij aꞌɨ́jcɨ ɨ tɨ jaatyátaahuacaꞌ yee: “Jiꞌnye een jɨmeꞌ aꞌyan petyinatyátaahuacaꞌ?” 21 Aꞌɨ́jna ɨ aꞌtɨ́j tɨ xáꞌrij tyíꞌtaꞌhuacaa, aꞌyaa pu tyuꞌtóocɨꞌpuaj tɨ tyuꞌmuárɨeꞌen ɨ xaríj jɨmeꞌ, tɨꞌij séecan tyúꞌtaahuaj ɨ xáꞌrijtzee tɨ naa tyuꞌséꞌrin, ajta séecan tɨ chaꞌnaꞌaj tɨnaꞌaj tyíꞌhuɨɨreꞌ.

22 Dios pu aꞌyan tyáꞌxɨeꞌveꞌ tɨ taataséjratyeꞌen tɨ aꞌɨ́ɨn néijmiꞌi putyíꞌuurej, aꞌɨ́j pu jɨn néijmiꞌi tyoꞌtáviicueꞌriꞌ aꞌɨ́ɨjma jimi ɨ tɨ aꞌyan tyihuaꞌtyévijtyaꞌcaꞌaj mej mij jóꞌvetyij. 23 Aꞌyaa puꞌij ajta ityájma tyitaataséjra tɨ aꞌɨ́ɨn tyámuaꞌ tyihuoꞌtyájtoo aꞌɨ́ɨjma ɨ tɨ huaꞌancuꞌvajxɨ, ajta anaquéej tyámuaꞌ táaruuj tyej tyij huaꞌ jitze ajtyámaꞌcantaj táꞌraꞌnyij. 24 Aꞌyaa pu ɨ Dios tyitaatajé, ityájma ɨ tyaj Israel jitze ajtyámaꞌcan, ajta aꞌɨ́ɨjma ɨ maj séej chuéj japua jáꞌmaꞌcan. 25 Aꞌyaa pu ajta tyoꞌtyéyuꞌxacaꞌ ɨ yuꞌxarij jitze aꞌɨ́jna ɨ Oseas tɨjɨn:

Aꞌɨ́ɨmaj ɨ maj quee nyejitzé ajtyámaꞌcantacaꞌaj,

aꞌyaa nu huoꞌtámuaꞌsij tɨjɨn muꞌríj nyetyeɨ́ɨtyeristyamuaꞌ puéꞌeen,

nyajta aꞌɨ́ɨjma ɨ nyaj quee huaꞌxɨeꞌvaꞌcaꞌaj,

aꞌyaa nu nyajta tyihuoꞌtaxájtacaꞌ tɨjɨn nyaj huaꞌxɨeꞌveꞌ.

26 Ajta joꞌmaj aꞌyan tyihuojoꞌtéꞌexaa ɨ tyeɨ́tyee yee:

“Muaꞌaj xu quee nyetyeɨ́ɨtyeristyamuaꞌ puéꞌeen”,

aꞌyaa mu tyihuoꞌtaxájtaj maj yójmuaꞌmuaꞌ puéꞌeen ɨ Dios tɨ júurij.

27 Ajta aꞌɨ́ɨjma ɨ maj Israel jitze ajtyámaꞌcan, Isaías pu aꞌyan tyihuoꞌtéꞌexaaj tɨjɨn: “Tyij majta jéehua ɨ maj Israel jitze ajtyámaꞌcan, aꞌyan aꞌchu tɨꞌɨj ɨ séj tɨ aꞌáa jaꞌajtyájcaj joꞌtɨj jaꞌvaꞌástɨmee ɨ jájrij, capu néijmiꞌcaa huɨɨreꞌen tɨꞌij ɨ Dios huaꞌ japua huatányuunyij, 28 jiꞌnye jiyeꞌtzín pu ɨ Dios néijmiꞌi antyipuáꞌrityeꞌsij tɨꞌij puéjtzij huoꞌtáꞌan aꞌɨ́ɨjma ɨ maj aꞌyan huacháatɨmee ɨ cháanacaj japua.” 29 Aꞌyájna tɨꞌɨj ajta arí tyuꞌtaxájtacaꞌ aꞌɨ́jna ɨ Isaías tɨjɨn:

Tɨpuaꞌaj ɨ Dios tɨ néijmiꞌi jɨn antyúumuaꞌreej quee taatáꞌnyijcheꞌ,

tyej tyij séecan jitze eeramaꞌcáantaj, aꞌyaa puꞌij ajta tyiꞌtaꞌuréenyijcheꞌ,

tɨꞌɨj tyihuóꞌruuj ɨ maj aꞌáa joꞌcháatɨmaꞌcaa a Sodoma majta a Gomorra.

Ɨ maj jɨn ootyáꞌɨtzee ɨ maj Israel jitze ajtyámaꞌcan

30 ¿Jiꞌnye tyetyuꞌtaxájtaj aꞌíjna jɨmeꞌ? Nyiquij aꞌɨ́jna jɨmeꞌ ɨ tyaj jɨn tyáꞌtzaahuatyeꞌ, ɨ Dios tyámuaꞌ huóꞌruuj ɨ maj quee tyáꞌtzaahuatyeꞌ, ɨ maj majta jahuoocaꞌaj mej mij jɨꞌréꞌnyeꞌej huatyáꞌɨtzeereꞌen ɨ Dios jimi. 31 Majta aꞌɨ́ɨmaj ɨ maj Israel jitze ajtyámaꞌcantacaꞌaj, ɨ maj aꞌyan tyáꞌhuoocaꞌaj ɨ nyúucarij jitze ɨ maj jɨn tyíꞌijta mej mij jɨꞌréꞌnyeꞌej huatyáꞌɨtzeereꞌen ɨ Dios jimi, aꞌɨ́ɨ mu quee jaꞌancuriáaꞌ ɨ maj jahuoocaꞌaj. 32 ¿Jiꞌnye een jɨmeꞌ mequee jaꞌancuriáaꞌ? Aꞌyaa mu een jɨn huamuéꞌtɨchej maj quee aꞌɨ́jna jitze tyiꞌcaꞌnyajcaꞌaj ɨ maj jitzán tyáꞌtzaahuatyeꞌ, sulu jeꞌej maj tyiꞌtɨ́j jɨn rɨjcaa. 33 Aꞌɨ́j mu jɨn huamuéꞌtɨchej aꞌɨ́jcɨ jɨmeꞌ maj jaatyáxaahuatacaꞌ aꞌɨ́jcɨ ɨ tɨ aꞌyan tyéꞌyuꞌsiꞌ ɨ yuꞌxarij jitze tɨjɨn:

Nyáaj séej tyévij huataꞌítyij a Sión,

aꞌyaa pu tyinaatyáhuɨɨreꞌej tɨꞌɨj ɨ tyetyéj ɨ maj jitzán éjcataj ɨ tyétyacaa,

ajta ɨ tɨ jitzán tyíꞌcaꞌnyej capu jaatatyéviꞌrasteꞌsij.

10

1 Nyeꞌihuáamuaꞌ, aꞌyaa nu tyáꞌxɨeꞌveꞌ ɨ nyaxɨéjnyuꞌcaa tzajtaꞌ, nyajta aꞌyan tyáꞌhuaviij ɨ Dios tɨꞌij aꞌɨ́ɨn hueꞌrátoonyij ɨ maj Israel jitze ajtyámaꞌcan. 2 Aꞌyaa nu tyámuaꞌ tyáꞌmuaꞌreej siaj jéehua jaxɨeꞌveꞌ siaj jaatyáhuɨɨreꞌen ɨ Dios, ajta aꞌɨ́jna ɨ siaj jɨn jaxɨeꞌveꞌ siaj sij aꞌyan huárɨnyij capu aꞌɨ́jna jitze aróocaꞌnyej ɨ tɨ jɨꞌréꞌcan jɨmeꞌ. 3 Jiꞌnye caxu jamuaꞌreej tɨ ɨ Dios aꞌɨ́ɨn puéꞌeen ɨ tɨ tyámuaꞌ huáꞌuurej ɨ tyeɨ́tyee, jujɨ́ɨmuaꞌaj xu sij aꞌyan tyáꞌhuoo siaj sij jɨꞌréꞌnyeꞌej huatyáꞌɨtzeereꞌen, siajta quee aꞌyan rɨcɨj jeꞌej tɨ ɨ Dios tyaaxáꞌpuɨꞌɨntarej tɨꞌij aꞌtɨ́j jɨꞌréenyaꞌaj jimi huatyáꞌɨtzeereꞌen aꞌɨ́jcɨ jimi. 4 Ajta aꞌɨ́jna ɨ nyúucarij ɨ maj jɨn tyíꞌijta aꞌɨ́ɨ pu antyipuáꞌriacaꞌ tɨꞌɨj ɨ Cɨríistuꞌ yan uvéꞌnyej, aꞌyaa puꞌij tyíɨꞌrij siaj néijmiꞌi tyámuaꞌ tyityeetyáꞌɨtzeereꞌen aꞌɨ́jcɨ jɨmeꞌ siaj tyáꞌantzaahuatyeꞌen ɨ Cɨríistuꞌ jimi.

5 Ajta tɨꞌij aꞌtɨ́j tyámuaꞌ tyuꞌtyáꞌɨtzeereꞌen aꞌɨ́jna jitze maꞌcan ɨ nyúucarij ɨ maj jɨn tyíꞌijta, Moisés pu aꞌyan tyoꞌtyéyuꞌxacaꞌ tɨjɨn: “Aꞌtɨ́j tɨ jaꞌráꞌastijreꞌen aꞌɨ́jcɨ ɨ nyúucarij ɨ maj jɨn tyíꞌijta, aꞌyaa pu tyúuxɨeꞌveꞌ tɨ néijmiꞌi aꞌɨ́jcɨ jitze aróocaꞌnyej ɨ nyúucarij.” 6 Ajta ɨ tɨ jɨn aꞌtɨ́j tyámuaꞌ tyuꞌtyáꞌɨtzeereꞌen aꞌɨ́jna jimi ɨ maj jitzán tyáꞌtzaahuatyeꞌ, aꞌyaa pu tyáꞌxaj tɨjɨn: “Capáj aꞌyan tyíꞌmuaꞌajcaj muaꞌ tzajtaꞌ yee: ¿Aꞌtanyíj tajapuá joꞌojnyésij?, taꞌaj ij yajavaꞌcányijtyeꞌen aꞌɨ́jcɨ ɨ Cɨríistuꞌ”, 7 naꞌríij yee; ¿ajoꞌcárutyij tyétyeꞌ ɨmuáj?, taꞌaj ij jeꞌtátoonyij ɨ Cɨríistuꞌ huaꞌ tzajtaꞌ ɨ maj meríj huácuij.” 8 Tyiꞌtanyí naꞌaj putyíꞌxaj ɨ tɨ aꞌyan yee: “Aꞌɨ́jna ɨ nyúucarij a jimi pu séejreꞌ, ajta aꞌɨ́jcɨ jitze ɨ paj jɨn maꞌúumuaꞌrej ajta aꞌxɨéjnyuꞌcaa tzajtaꞌ.” Aꞌíi pu aꞌɨ́ɨn puéꞌeen ɨ nyúucarij tyaj jitzán tyáꞌtzaahuatyeꞌ tyajta huáꞌixaatyeꞌ. 9 Tɨpuaꞌaj aꞌyan petyuꞌtaxáj yee Jesús pu tavástaraꞌ puéꞌeen, pajta aꞌxɨéjnyuꞌcaa tzajtaꞌ tyáꞌantzaahuatyeꞌen tɨ ɨ Dios jaatájuurityej, aj pu ɨ Dios muiꞌrátoosij. 10 Aꞌyaa pu tyúuxɨeꞌveꞌ paj aꞌxɨéjnyuꞌcaa jɨn tyáꞌantzaahuatyeꞌen tɨꞌɨj muáahuɨɨreꞌen, pajta muaꞌ tyenyij jɨn jaataxáj tɨ ɨ Jesús aꞌɨ́ɨn puéꞌeen ɨ Cɨríistuꞌ, aj puꞌij Dios a japua huatányuusij.

11 Aꞌyaa pu tyéꞌyuꞌsiꞌ ɨ yuꞌxarij jitze tɨjɨn: “Aꞌtɨ́j tɨ tyáꞌtzaahuatyeꞌ ɨ Cɨríistuꞌ jimi, capu aꞌnáj huatóotyeviꞌraꞌastaj.” 12 Majta juxaꞌaj manaꞌaj een ɨ tavástaraꞌ jimi, aꞌɨ́ɨmaj ɨ maj Israel jitze ajtyámaꞌcan, majta ɨ maj séej chuéj japua jáꞌmaꞌcan, jiꞌnye sɨ́ɨj puꞌuj aꞌɨ́ɨn puéꞌeen ɨ tɨ néijmiꞌcaa tavástaraꞌ, ajta néijmiꞌi tyihuaꞌtáꞌcaa jeꞌej tɨ sɨ́ɨj ajta sɨ́ɨj tyaatáhuaviiraj. 13 Jiꞌnye aꞌyaa pu tyéꞌyuꞌsiꞌ tɨjɨn: “Aꞌtɨ́j tɨnaꞌaj tɨ aꞌyan tyaatáhuoosij ɨ tavástaraꞌ jimi, Dios pu japuan huatányuusij.” 14 Ajta ¿jiꞌnye tyíɨꞌrij maj huatyényuunyij ɨ tavástaraꞌ jimi, tɨpuaꞌaj mequee xu jimi tyáꞌtzaahuatyeꞌ? ¿Ajta jiꞌnye tyíɨꞌrij mej mij jimi tyáꞌantzaahuatyeꞌen, tɨpuaꞌaj mequee xu jáanamuajriꞌ tɨ aꞌtɨ́j jitzán maꞌcan tyihuóꞌixaatyeꞌen? ¿Ajta jiꞌnye metyáꞌnamuajran, tɨpuaꞌaj quee aꞌtɨ́j huóꞌixaatyeꞌen ɨ nyúucariaꞌraꞌ ɨ Dios? 15 ¿Ajta jiꞌnye metyihuáꞌixaatyeꞌen ɨ nyúucarij tɨpuaꞌaj mequee huataꞌítyiꞌhuaj mej mij huaꞌ jimi ujóꞌjuꞌ? Aꞌɨ́j pu jɨn aꞌyan tyéꞌyuꞌsiꞌ ɨ yuꞌxarij jitze tɨjɨn: “Huápuɨꞌɨj mu naa huaséꞌrin aꞌɨ́ɨmaj ɨ maj huataꞌítyiꞌhuaj mej mij huóꞌixaatyeꞌen ɨ nyúucariaꞌraꞌ ɨ tavástaraꞌ.”

16 Ajta camu néijmiꞌi jaꞌantzaahuaj ɨ nyúucariaꞌraꞌ ɨ Dios. Aꞌyaa pu tyíꞌeen tɨꞌɨj tyuꞌtaxájtacaꞌ aꞌɨ́jna ɨ Isaías tɨjɨn: “Tavástaraꞌ, ¿aꞌtanyíj jaꞌantzaahuatyeꞌsij ɨ nyúucarij ɨ tyaj tyeríj huoꞌtéꞌexaa?” 17 Aꞌyaa puꞌij tyíꞌeen, aj pu ɨ aꞌtɨ́j tyáꞌantzaahuatyeꞌsij tɨꞌɨj jáanamuaj ɨ nyúucarij, ajta aꞌɨ́jna ɨ nyúucarij aꞌɨ́j pu jimi eerámaꞌcan ɨ nyúucariaꞌraꞌ jitze ɨ Cɨríistuꞌ.

18 Nyajta nyáaj aꞌyaa nu tyíꞌihuoꞌ tɨjɨn: ¿Nyiquij mequee jáanamuajriꞌ ɨ nyúucarij? Jiꞌnye mijta máanamuajriꞌ. Aꞌyaa pu tyáꞌxaj ɨ yuꞌxarij jitze tɨjɨn:

Néijmiꞌqueꞌ pu huánamuajre ɨ huáꞌnyuucaa,

ajta huáꞌnyuucaa, aꞌáa pu ɨmuáj jóꞌnamuajrej joꞌtɨj ɨ cháanacaj jooꞌástɨmee.

19 Nyajtáhuaꞌaj nu aꞌyan tyuꞌtaꞌíhuoꞌsij tɨjɨn: ¿Nyiquij mequee jáamuaꞌreeriꞌ aꞌɨ́ɨmaj ɨ maj Israel jitze ajtyámaꞌcan?, anaquéej pu ɨ Moisés aꞌyan tyuꞌtaxájtacaꞌ tɨjɨn:

“Nyáaj nu jamuaatáꞌsij siaj sij tyíchueerej

aꞌɨ́ɨjma jimi ɨ maj quee chájtaꞌnaj puéꞌeen,

nyajta jamuaatáꞌsij siaj tyinyínyuꞌcaj aꞌɨ́ɨjma

jimi ɨ maj quee jaxɨeꞌveꞌ maj tyihuojoꞌitéej muáꞌraꞌnyij.”

20 Ajta ɨ Isaías, aꞌyaa pu tyaꞌhuóocaꞌan tɨ aꞌyan tyuꞌtaxáj tɨjɨn:

Aꞌɨ́ɨmaj ɨ maj quee nyahuocaꞌaj, aꞌɨ́ɨ mu náatyoj,

nyajta aꞌɨ́ɨjma jimi huatányesejratacaꞌ ɨ maj quee nyéetzij nye ihuoꞌcaꞌaj.

21 Ajta ɨ Isaías aꞌyaa pu tyihuoꞌtaxájtacaꞌ aꞌɨ́ɨjma ɨ maj Israel jitze ajtyámaꞌcan tɨjɨn: “Aꞌnáj tɨnaꞌaj nu huoꞌtyáhuɨɨ ɨ maj séej chájtaꞌnaj jitze jaꞌchej ɨ maj quee tyuꞌnamuaj majta quee tyihuojóꞌitej.”

11

Ɨ Israel Dios tɨ jaꞌantyíhuoj

1 Aꞌyaa nu nyijta ijíij tyajáꞌmuaꞌihuoꞌ: ¿Nyiquij ɨ Dios arí mahuoohuáꞌxɨj aꞌɨ́ɨjma ɨ maj tyeɨ́tyeristyamuaꞌmeꞌen puéꞌeen? Capu xaa nyuꞌuj. Nyáaj nu nyajta Israel jitze ajtyámaꞌcan, nyajta ɨ Abraham jitze eerámaꞌcan, nyajta huaꞌ jitze ajtyámaꞌcan aꞌɨ́ɨjma ɨ maj Benjamín jitze eerámaꞌcan. 2 Tɨꞌɨj naꞌaj jájcua ɨmuáj, Dios pu aꞌyan tyihuoꞌtaxájtacaꞌ aꞌɨ́ɨjma ɨ maj Israel jitze ajtyámaꞌcan maj tyeɨ́tyeristyamuaꞌ puéꞌeenyeꞌej, ajta ijíij capu eexúj mahuoohuáꞌxɨj. ¿Nyij sequée jamuaꞌreej jeꞌej tɨ tyéꞌyuꞌsiꞌ ɨ yuꞌxarij jitze aꞌɨ́j tɨ áꞌxaj ɨ Elías, tɨꞌɨj aꞌyan tyaatáhuaviiriꞌ ɨ Dios tɨꞌij aꞌɨ́ɨn puéjtzij huoꞌtáꞌan aꞌɨ́ɨjma ɨ maj Israel jitze ajtyámaꞌcan? Aꞌyaa pu tyuꞌtaxájtacaꞌ tɨjɨn: 3 “Nyavástaraꞌ, muꞌríj huoꞌcuij aꞌɨ́ɨjma ɨ maj muéetzij jitze maꞌcan tyíꞌxaj, majta jaatyúꞌuunaxɨj ɨ maj japuan tyíꞌmuꞌvejritacaa, nyáaj nuꞌuj nyij nyasɨ́ɨj huatyáꞌɨtzee nyajúurij, majta mu mij nyéetzij meríj nyejeꞌcatamuɨꞌ.” 4 Ajta ɨ Dios aꞌyaa pu tyuꞌtanyúj tɨjɨn: “Nuꞌríj aráahuaꞌpuaj víꞌraꞌaj ɨ tyeɨ́tyee avaꞌhuoj ɨ maj quee aꞌnáj jaanájchacaꞌ aꞌɨ́jcɨ ɨ Baal.” 5 Aꞌyaa mu chaꞌtaj manaꞌaj cɨ́ɨ tyíꞌtyesejreꞌ ijíij ɨ maj tyeɨ́tyeristyamuaꞌmeꞌen puéꞌeen, aꞌɨ́ɨmaj ɨ tɨ Dios juxɨéꞌviꞌraꞌ jɨn huaꞌantyíhuoj. 6 Ajta tɨpuaꞌaj ɨ Dios huaꞌantyíhuoj juxɨéꞌviꞌraꞌ jɨmeꞌ, capu cheꞌ aꞌɨ́jna jɨmeꞌ jeꞌej maj tyityetyúuchaꞌɨɨcaꞌaj, jiꞌnye tɨpuaꞌaj aꞌyan tyíꞌeenyeꞌ, capu cheꞌ tyiꞌtɨ́j jeꞌej tyíꞌhuɨɨreꞌ ɨ tɨ jɨn Dios huaꞌantyíhuoj juxɨéꞌviꞌraꞌ jɨmeꞌ.

7 ¿Jiꞌnye naꞌquij? Aꞌɨ́ɨmaj ɨ maj Israel jitze ajtyámaꞌcan camu jaꞌancuriáaꞌ ɨ maj jahuoocaꞌaj, majta aꞌɨ́ɨmaj ɨ Dios tɨ huaꞌantyíhuoj, aꞌɨ́ɨ mu xaa jaꞌancuriáaꞌ. Jiꞌnye ɨ séecan huápuɨꞌɨj mu quee tyihuojóꞌiteecaꞌaj, 8 aꞌyájna tɨꞌɨj tyáꞌxaj ɨ yuꞌxarij jitze tɨjɨn: “Dios pu aꞌyan huóꞌruuj mej mij quee tyámuamuaꞌreꞌej, aꞌyaa mu mij móoj ijíij een, capu jeꞌej huáꞌmiteerasteꞌ ɨ maj jaséj camu majta yóꞌitej ɨ maj janamuaj.” 9 Aꞌyaa pu ajta tyaataxájtacaꞌ aꞌɨ́jna ɨ David tɨjɨn:

Micheꞌ aꞌɨ́jna jɨn huavíviꞌhuaj ɨ maj jɨn tyíꞌyeꞌestyaa,

mej mij jóꞌvatzɨj ajta jeꞌen puéjtzij huoꞌcɨꞌtyij.

10 Micheꞌ aracúcuꞌnyij muáꞌraꞌnyij mej mij quee cheꞌ maꞌunyéjnyeꞌrij,

Cheꞌ ɨ huaꞌ huarij antyúututaj jusén jɨmeꞌ.

Dios pu huiꞌrátoosij aꞌɨ́ɨjma ɨ maj séej chuéj japua jáꞌmaꞌcan

11 Aꞌyaa nu nyijta ijíij tyajáꞌmuaꞌihuoꞌ tɨjɨn: ¿Nyiquij huápuɨꞌɨj néijmiꞌi jɨn muoꞌvátzɨj ɨ maj Israel jitze ajtyámaꞌcan tɨꞌɨj huaꞌ japua rájve ɨ puéjtzij? Capu xaa nyuꞌuj. Sulu matɨꞌɨj aꞌɨ́ɨmaj quee aꞌyan huarɨ́j ɨ maj Israel jitze ajtyámaꞌcan, aꞌɨ́ɨjma puꞌij huáhuɨɨ ɨ maj séej chuéj japua jáꞌmaꞌcan mej mij júurij huatyáꞌɨtzeereꞌen, ajta mej mij aꞌɨ́jna jɨn tyíchueerej ɨ maj Israel jitze ajtyámaꞌcan. 12 Aꞌyaa puꞌij tyuꞌtyáhuɨɨ aꞌɨ́jna ɨ maj jɨn huamuéꞌtɨchej aꞌɨ́ɨmaj ɨ maj Israel jitze ajtyámaꞌcan, mej mij aꞌɨ́jna jɨn huoꞌtyáhuɨɨreꞌen aꞌɨ́ɨjma ɨ maj séej chuéj japua jáꞌmaꞌcan, jéetzeꞌ puꞌij tyámuaꞌ tyeꞌmej aꞌɨ́ɨjma jimi aꞌájna xɨcáaraꞌ tɨꞌɨj tyámuaꞌ huáꞌuuren aꞌɨ́ɨjma ɨ maj Israel jitze ajtyámaꞌcan.

13 Ajta tyiꞌtɨ́j nu jamuaatéꞌexaatyeꞌej muaꞌajmaj mu siaj quee Israel jitze ajtyámaꞌcan. Jiꞌnye Dios pu aꞌɨ́ɨjma jimi naataꞌítyacaꞌ ɨ maj quee Israel jitze ajtyámaꞌcan, aꞌɨ́j nu jɨn jéehua jaxɨeꞌveꞌ nyaj aꞌɨ́jna jɨn jamuaatyáhuɨɨreꞌen. 14 Aꞌyaa nu tyáꞌxɨeꞌveꞌ mej mij séecan ɨ nyetyeɨ́ɨtyeristyamuaꞌ jamuaꞌanchueereꞌen muaꞌajmaj, mej mij majta aꞌɨ́ɨmaj tyáꞌantzaahuatyeꞌen. 15 Jiꞌnye tɨꞌɨj ɨ Dios mahuoohuáꞌxɨj aꞌɨ́ɨjma ɨ maj Israel jitze ajtyámaꞌcan, aꞌyaa pu tyuꞌtyáhuɨɨ mej mij majtáhuaꞌaj ajtyáxɨɨrej ɨ Dios jimi aꞌɨ́ɨjma ɨ maj séej chuéj japua jáꞌmaꞌcan, ¿jiꞌnye tyeꞌmej tɨꞌɨj ɨ Dios ajtáhuaꞌaj tyámuaꞌ tyihuoꞌtyéjeevej aꞌɨ́ɨjma ɨ maj Israel jitze ajtyámaꞌcan? Aꞌyaa pu tyeꞌmej tɨ ɨ Dios huoꞌtájuurityeꞌsij aꞌɨ́ɨjma ɨ maj meríj huácuiꞌijcaa 16 Jiꞌnye tɨpuaꞌaj aꞌtɨ́j jaatámuꞌvejritaj ɨ Dios jimi aꞌɨ́jna ɨ páan ɨ tɨ anaquéej jaatyátaahuacaꞌ, néijmiꞌi pu ajta ɨ cuéjtzij huatámuꞌvejrityiꞌhuacaꞌ. Tɨpuaꞌaj ɨ Dios jimi huatámuꞌvejrityiꞌhuaj ɨ náanaꞌraꞌ ɨ cɨyéj, néijmiꞌi pu ɨ cɨyáaraꞌ ajta huatámuꞌvejrityiꞌhuaj.

17 Aꞌɨ́jna ɨ aseitúunaj, ɨ maj aꞌɨ́ɨn puéꞌeen ɨ maj Israel jitze ajtyámaꞌcan, aꞌyaa mu jeꞌcácaa tyeꞌentyináꞌxɨj ɨ piꞌistáaraꞌ, majta jeꞌen séej antyivíꞌijtye ɨ piꞌistáa tɨ séej jitze maꞌcantacaꞌaj ɨ aseitúunaj tɨ jusɨ́ɨj ajnyéj, muaꞌaj xu aꞌɨ́ɨn puéꞌeen. Aꞌyaa xu seríj aꞌɨ́jcɨ jitze tyityeꞌejtyámaꞌcan ɨ aseitúunaj, ɨ Dios tɨ jimi ajtyámaꞌcan. 18 Ajta caxu aꞌɨ́jna jɨn óotzaahuatyeꞌej, siaj seríj aꞌɨ́jcɨ jitze ajtyámaꞌcan. Tɨpuaꞌaj aꞌyan siarɨjca, xoꞌtámuaꞌreej tɨquee muaꞌajmaj jitze aróocaꞌnyej ɨ náanaꞌraꞌ aꞌɨ́jcɨ ɨ cɨyéj, sulu muaꞌaj xu aꞌɨ́jcɨ jitze aróocaꞌnyej ɨ náanaꞌraꞌ.

19 Tyij sequée aꞌyan tyuꞌtaxájtaj yee: “Séecan mu ɨ piꞌistáa antyináꞌaxɨj mej mij nyéetzij naꞌantyivíꞌijtyeꞌen ɨ cɨyéj jitze.” 20 Aꞌyaa pu tyiꞌjaꞌyájna, ajta aꞌyaa mu huóꞌruuj jiꞌnye camu tyáꞌtzaahuatyaꞌcaꞌaj, siajta muaꞌaj aꞌyaa xu aꞌɨ́jcɨ jitze tyityeꞌejtyámaꞌcan aꞌɨ́jcɨ jɨmeꞌ siaj tyáꞌtzaahuatyeꞌ. Aꞌɨ́j xu jɨn quee óotzaahuatyeꞌej, sulu siataꞌaj jáatzɨɨnyeꞌen ɨ Dios. 21 Jiꞌnye capu ɨ Dios tyaatúꞌuunyiꞌriꞌ aꞌɨ́jcɨ ɨ piꞌistáa ɨ tɨ ajtanyáxɨj ɨ cɨyéj jitze tɨ tyámuaꞌ een, capu ij ajta muaꞌajmaj tyajamuaatúꞌuunyiꞌraj. 22 Siataꞌaj aꞌɨ́jcɨ jitze tyúꞌmuaꞌtyij ɨ tɨ jɨn ɨ Dios jamuaꞌancuꞌvaxɨj, ajta caꞌnyíin jɨn tyíꞌijta. Caꞌnyíin pu jɨn tyihuoꞌtaꞌíj aꞌɨ́ɨjma ɨ maj ootyáꞌɨtzee, ajta muaꞌajmaj jamuaꞌancuꞌvaxɨj. Aꞌyaa puꞌij tyúuxɨeꞌveꞌ siaj aꞌɨ́jcɨ jitze aróocaꞌnyej ɨ tɨ jɨmeꞌ ɨ Dios tyámuaꞌ tyajamuaatáꞌ, naꞌríij sequée aꞌyan huárɨnyij aꞌɨ́ɨ pu ajta majamúuhuaꞌxɨj. 23 Ajta tɨpuaꞌaj aꞌɨ́ɨmaj ɨ maj Israel jitze ajtyámaꞌcan majtáhuaꞌaj tyáꞌantzaahuatyeꞌen, Dios pu ajtáhuaꞌaj huaꞌantyivíꞌijtyeꞌsij, jiꞌnye aꞌɨ́ɨ pu jaayíꞌtɨn tɨ aꞌyan huárɨnyij. 24 Jiꞌnye muaꞌajmaj pu ɨ Dios jamuaꞌantyinaꞌxɨj aꞌɨ́jcɨ jitze ɨ cɨyéj tɨ jusɨ́ɨj ajnyéj, tɨꞌij jamuaꞌantyivíꞌijtyeꞌen aꞌɨ́jcɨ jitze ɨ séej ɨ maj jaꞌtyáhuii, majta aꞌɨ́ɨmaj ɨ maj Israel jitze ajtyámaꞌcan, ɨ maj anaquéej ajtyámaꞌcantacaꞌaj aꞌɨ́jcɨ jitze ɨ cɨyéj, jéetzeꞌ puꞌij ɨꞌríj tɨ ɨ Dios ajtáhuaꞌaj huaꞌantyivíꞌijtyaꞌxɨꞌɨn aꞌɨ́jcɨ jitze ɨ cɨyéj, mej mij majtáhuaꞌaj jitzán ajtyamaꞌcáantaj muáꞌraꞌnyij.

Tɨꞌɨj Dios huiꞌrátoosij aꞌɨ́ɨjma ɨ maj Israel jitze ajtyámaꞌcan

25 Nyeꞌihuáamuaꞌ, aꞌyaa nu tyáꞌxɨeꞌveꞌ siaj yoꞌitéej xáꞌraꞌnyij aꞌɨ́jna ɨ tɨ aviitziꞌ ɨ Dios jimi, siaj sij quee tyiꞌtɨ́j jɨn óotzaahuatyeꞌej. Aꞌɨ́ɨmaj ɨ maj Israel jitze ajtyámaꞌcan jeꞌcáj mu quee tyihuojóꞌitej, aꞌyaa pu tyihuóꞌruuj mej mij séecan tyáꞌantzaahuatyeꞌen ɨ maj quee Israel jitze ajtyámaꞌcan. 26 Tɨꞌɨj aꞌyan tyáꞌraꞌnyij, néijmiꞌcaa pu huɨɨreꞌen aꞌɨ́ɨjma ɨ maj Israel jitze ajtyámaꞌcan, jiꞌnye aꞌyaa pu tyéꞌyuꞌsiꞌ ɨ yuꞌxarij jitze tɨjɨn:

Aꞌɨ́jna ɨ tɨ huiꞌrátoosij aꞌáa pu joꞌvaꞌmaꞌaj jaꞌmej a Sión,

ajta jeꞌen huoꞌtyáhuɨɨreꞌsij aꞌɨ́ɨjma ɨ maj Jacob jitze eerámaꞌcan.

27 Aꞌíi pu aꞌɨ́ɨn puéꞌeen ɨ nyaj jɨn tyaꞌtányaratziiraj aꞌɨ́ɨjma jimi

nyatɨꞌɨj tyihuoꞌtúꞌuunyiꞌ ɨ maj jɨn quee xáꞌpuɨꞌ huarɨ́j.

28 Ajta aꞌɨ́jna jitze maꞌcan ɨ nyúucarij ɨ tɨ jɨn ɨ Dios huiꞌrátoosij, aꞌɨ́ɨ mu jájchaꞌɨɨreꞌ ɨ Dios ɨ maj Israel jitze ajtyámaꞌcan, aꞌyaa mu aꞌɨ́jcɨ jɨn huarɨ́j tɨꞌij ajta muaꞌajmaj jamuáahuɨɨreꞌen, ajta ɨ Dios óocheꞌ pu huaꞌxɨeꞌveꞌ aꞌɨ́ɨjma, jiꞌnye aꞌɨ́ɨjma pu antyíhuo ɨ huaꞌ huásimuaꞌcɨꞌɨj. 29 Jiꞌnye ɨ tɨ Dios huoꞌtaꞌ, capu huáariꞌraj, capu ajta joꞌrioꞌuunaj ɨ nyúucarij ɨ tɨ jɨn huoꞌtajé. 30 Aꞌájna ɨmuáj xu siajta muaꞌaj quee jaꞌráꞌastijrej ɨ Dios, ajta ijíij maj quee jáꞌastijreꞌ ɨ maj Israel jitze ajtyámaꞌcan, Dios puꞌij arí ajta muaꞌajmaj jamuaꞌancuꞌvaxɨj. 31 Aꞌyaa mu chaꞌtaj manaꞌaj mij ijíij quee tyáꞌastijreꞌ, taꞌaj ij ɨ Dios jamuaꞌancuꞌvaxɨꞌɨn, ajta jeꞌen huaꞌancuꞌvajxɨ aꞌɨ́ɨjma aꞌyájna tɨꞌɨj arí muaꞌajmaj tyajamuáꞌancuꞌvaxɨj. 32 Jiꞌnye Dios pu juxaꞌaj naꞌaj tyihuoꞌxɨ́jtyej ɨ maj jɨn ootyáꞌɨtzee aꞌɨ́jcɨ jimi, aꞌyaa puꞌij ajta juxaꞌaj naꞌaj néijmiꞌcaa tyáꞌancuꞌvaxɨꞌsij.

33 Jéehua pu huápuɨꞌɨj tyuꞌyíꞌtɨn ɨ Dios, néijmiꞌi pu tyoꞌmuaꞌreej. Capu aꞌtɨ́j jaayíꞌtɨn tɨ jaataxáj jeꞌej tɨ aꞌɨ́ɨn tyáꞌxaꞌpuɨꞌɨntareꞌ, nusu tɨ yoꞌitéej jáꞌraꞌnyij jeꞌej tɨ ajóoꞌen ɨ Dios jimi. 34 ¿Aꞌtanyíj jamuaꞌreej jeꞌej tɨ een ɨ muaꞌtzíiriaꞌraꞌ ɨ Dios? ¿Aꞌtanyíj jaayíꞌtɨn tɨ tyámuaꞌ tyéeꞌixaatyeꞌen? 35 ¿Aꞌtanyíj anaquéej tyiꞌtɨ́j jaatáꞌ ɨ Dios tɨꞌij aꞌyan tyúuxɨeꞌveꞌej tɨ jaatátuiireꞌen? 36 Jiꞌnye néijmiꞌi pu aꞌɨ́jcɨ jimi tyajáꞌmaꞌcan ɨ Dios, aꞌɨ́ɨ pu néijmiꞌi tyúꞌtaahuacaꞌ ajta néijmiꞌi jimi tyíꞌsejreꞌ. Tyicheꞌ aꞌnáj tɨ naꞌaj tyéꞌtyojtziꞌreꞌej ɨ Dios. Cheꞌ aꞌyan tyáꞌraꞌnyij.

12

Jeꞌej maj yeꞌej tyityetyúuchaꞌɨj ɨ maj tyáꞌtzaahuatyeꞌ

1 Aꞌyaa nu nyij nyeꞌihuáamuaꞌ tyajaꞌmuahuaviij, aꞌɨ́jna jɨmeꞌ ɨ tɨ jɨn ɨ Dios jamuaꞌancuꞌvaxɨj siaj aꞌyan tyityaatóosejrataj tɨꞌɨj muꞌvéjrij tɨ júurij, ɨ tɨ ajta naa een ɨ Dios jimi. Aꞌyaa pu tyúuxɨeꞌveꞌ siaj aꞌyan huárɨnyij siaj sij júurij huatóomuꞌvejritaj. 2 Caxu cheꞌ aꞌyan tyityetyúuchaꞌɨɨj matɨꞌɨj aꞌɨ́ɨmaj ɨ maj aꞌyan séejreꞌ ɨ cháanacaj japua, sulu siataꞌaj seequéj metyityoomuámuaꞌreꞌej siajta seequéj tyíꞌtyechajcaj siataꞌaj sij jáamuaꞌreej jeꞌej tɨ ɨ Dios tyaꞌajxɨéꞌviꞌraꞌ ɨ tɨ naa een, ɨ tɨ tyaꞌráanajchi, ajta siaj sij quee tyiꞌtɨ́j jɨn áꞌɨtzeeriaꞌaj.

3 Aꞌɨ́jcɨ jɨmeꞌ ɨ tɨ jɨn ɨ Dios tyinaaꞌíjcaj juxɨéꞌviꞌraꞌ jɨmeꞌ, aꞌyaa nu tyajáꞌmuaꞌixaatyeꞌ néijmiꞌcaa muaꞌajmaj tɨquee sɨ́ɨj tyiꞌtɨ́j jɨn óotzaahuatyeꞌej. Sulu siataꞌaj tyámuaꞌ metyityoomuámuaꞌreꞌej, siajta aꞌɨ́jcɨ jitze tyúꞌmuaꞌtyij jeꞌej tɨ tyiꞌtɨ́j jɨn ɨ Dios tyajamuaatajé siatɨꞌɨj jimi tyáꞌantzaahuaj. 4 Jiꞌnye aꞌyájna tɨꞌɨj ɨ tatyéviraꞌ een, capu sɨ́ɨj naꞌaj ɨ tɨ jitzán tyíꞌsejreꞌ, capu ajta juxaꞌaj naꞌaj tyíꞌhuɨɨreꞌ, 5 aꞌyaa tu chaꞌtaj tyanaꞌaj een ityáj, tyij tyajta muiꞌij, séej tuꞌuj tyéviraꞌ puéꞌeen ɨ Cɨríistuꞌ jimi, aꞌyaa tutyij séej tyanaꞌaj tyéviraꞌ jitze néijmiꞌi tyityeꞌejtyámaꞌcan.

6 Ajta ɨ Dios quee juxaꞌaj naꞌaj tyitaatáꞌ ɨ tyaj jɨn jaatyáhuɨɨreꞌen, sulu aꞌyaa pu jeꞌej tɨ aꞌɨ́j tyaꞌránajchacaꞌ séej jimi ajta séej. Aꞌɨ́j pu jɨn tɨpuaꞌaj ɨ Dios aꞌyan tyitaatáꞌan tyej tyij jitzán maꞌcan tyuꞌtaxáj, tyicheꞌ jitzán maꞌcan tyuꞌtaxáj aꞌchu tyej tyáꞌtzaahuatyeꞌ, 7 tɨpuaꞌaj aꞌyan tyitaatáꞌan tyej tyij séecan huatyáhuɨɨreꞌen, tyicheꞌ tyámuaꞌ tyihuoꞌtyáhuɨɨreꞌen. Ajta ɨ tɨ aꞌyan tyaacɨ́ꞌɨj tɨ tyihuóꞌmuaꞌtyej, cheꞌ tyámuaꞌ tyihuóꞌmuaꞌtyej, 8 ajta ɨ tɨ aꞌyan tyaacɨ́ꞌɨj tɨ caꞌnyíjraꞌaj huoꞌtáꞌan ɨ séecan, cheꞌ caꞌnyíjraꞌaj huoꞌtáꞌan. Ajta ɨ tɨ aꞌyan tyaacɨ́ꞌɨj tɨ aꞌɨ́ɨjma tyuꞌtapuéjveꞌen ɨ maj quee jeꞌej tyéejviicueꞌ, cheꞌ quee ootzáahuatyeꞌej aꞌyan rɨjcaj, ajta ɨ tɨ aꞌɨ́jna jɨn antyúumuaꞌreej tɨ tyihuoꞌtaꞌíjtyeꞌen, cheꞌ tyámuaꞌ tyiꞌtyúuchaꞌɨɨj, ajta aꞌɨ́jna ɨ tɨ huáꞌhuɨɨreꞌ ɨ maj japuéjtzitarej, cheꞌ jutyamuaꞌveꞌej aꞌyan huárɨnyij.

9 Siataꞌaj tzáahuatyiꞌraꞌaj jɨn huóoxɨeꞌveꞌen séej siajta séej. Siajta jaatáxaahuataj aꞌɨ́jcɨ ɨ tɨ jeꞌej puaꞌaj een, siajta jeꞌen jaꞌráꞌastijreꞌen aꞌɨ́jcɨ ɨ tɨ xáꞌpuɨꞌ. 10 Siataꞌaj aꞌyan tyityahuóoxɨeꞌveꞌen séej siajta séej tɨꞌɨj siaj tyámuaꞌ naa tyityúuꞌihuaamuaꞌtaj, siajta tzáahuatyiꞌraꞌaj jujimí tyíchaꞌɨɨj.

11 Xaatyóocaꞌnyej, caxu juꞌxaahuataj siaj jahuɨɨriaꞌaj ɨ tavástaraꞌ aꞌɨ́jna jitze xaꞌroocaꞌnyéej ɨ júuricamaꞌraꞌ ɨ Dios.

12 Siataꞌaj huóotyamuaꞌveꞌen aꞌɨ́jcɨ jɨmeꞌ siaj tyiꞌijchóꞌveꞌ ɨ Dios jimi, siajta tyoꞌtáviicueꞌ ɨ siaj jɨn jajpuéetzij, aꞌnáj tɨnaꞌaj xu jahuaviiraj ɨ Dios. 13 Siataꞌaj tyihuoꞌtáꞌan tyiꞌtɨ́j tɨ ɨ séecan tyihuáꞌɨtziityeꞌ ɨ maj jaꞌmua jitze ajtyámaꞌcan, siajta tyámuaꞌ naa tyihuoꞌtyéjeevej ɨ maj jáꞌmuamuaarej. 14 Tyámuaꞌ xu naa tyihuoꞌtyéjeevej aꞌɨ́ɨjma ɨ maj jeꞌej puaꞌaj jáꞌmuaꞌuurej. Caxu puéjtzij huaꞌtáꞌcareꞌen sulu tyámuaꞌ xuꞌuj tyihuoꞌtáꞌan.

15 Siajta huatóotyamuaꞌveꞌen aꞌɨ́ɨjma jamuán ɨ maj jutyamuaꞌveꞌ, siajta huatóoxaamujrityeꞌen aꞌɨ́ɨjma jamuán ɨ maj juxaamuɨjrityeꞌ.

16 Tyámuaꞌ xu huojoꞌmuaꞌraj séej siajta séej. Caxu óotzaahuatyeꞌej, sulu siataꞌaj antyóosɨɨreꞌen huaꞌ jamuán ɨ maj quee tyiꞌtɨ́j jɨn tyityetyuꞌuj. Caxu aꞌyan tyityóotzaahuatyeꞌej yee siaj nuꞌuj jéehua tyuꞌyíꞌtɨn.

17 Tɨpuaꞌaj aꞌtɨ́j jeꞌej puaꞌaj jáꞌmuaꞌuurej, caxu aꞌyan chaꞌtaj sianaꞌaj muaꞌaj jeꞌej puaꞌaj jaꞌuurej. Aꞌɨ́j xu jɨn tyíꞌtyeseꞌej siaj sij tyámuaꞌ tyityetyúuchaꞌɨɨj néijmiꞌcaa jimi ɨ tyeɨ́tyee. 18 Siataꞌaj aꞌyan huárɨnyij aꞌchu siaj aꞌyan tyaꞌajxɨéꞌviꞌraꞌ, siaj sij tyámuaꞌ huojoꞌmuaꞌraj néijmiꞌcaa ɨ tyeɨ́tyee. 19 Nyeꞌihuáamuaꞌ mu nyaj jáꞌmuaxɨeꞌveꞌ, caxu puéjtzij jatáꞌcareꞌen ɨ aꞌtɨ́j tɨ jeꞌej puaꞌaj jamuáaruuj, sulu cheꞌ ɨ Dios puéjtzij jaatáꞌan, jiꞌnye aꞌyaa pu tyéꞌyuꞌsiꞌ ɨ yuꞌxarij jitze tɨjɨn: “Aꞌyaa pu nyéetzij tyíꞌnyacɨꞌpuaj nyaj puéjtzij jaatáꞌan aꞌɨ́jcɨ ɨ tɨ jeꞌej puaꞌaj muaꞌuurej, nyáaj nu tyíꞌnajchitan, aꞌyaa pu tyíꞌxaj ɨ tavástaraꞌ.” 20 Aꞌyaa pu ajta tyéꞌyuꞌsiꞌ tɨjɨn: “Tɨpuaꞌaj íꞌcuataj aꞌɨ́jna ɨ tɨ muájchaꞌɨɨreꞌ, pataꞌaj tyáacueꞌtyej, naꞌríij ajta íꞌmuꞌuj pataꞌaj jájtyij jaatáꞌan, aꞌyaa paj huárɨnyij tɨꞌɨj aꞌɨ́ɨn huatóotyeviꞌraꞌastaj.” 21 Capáj tyiꞌtáꞌcareꞌen tɨ aꞌɨ́ɨn muaꞌantyimuéꞌtɨn ɨ tɨ jeꞌej puaꞌaj een. Sulu pataꞌaj jaꞌantyimuéꞌtɨn aꞌɨ́jcɨ tɨ jeꞌej puaꞌaj een aꞌɨ́jcɨ jɨmeꞌ ɨ tɨ xáꞌpuɨꞌ.

13

1 Aꞌyaa pu tyúuxɨeꞌveꞌ siaj néijmiꞌi huaꞌráꞌastijreꞌen aꞌɨ́ɨjma ɨ maj tyiꞌtɨ́j jɨn antyúumuaꞌreej. Jiꞌnye Dios pu aꞌyan tyihuaꞌantyíhuoo, aꞌɨ́ɨ pu aꞌɨ́jna jɨn tyihuaꞌantyáarujtyej. 2 Aꞌɨ́j pu jɨn aꞌɨ́jna ɨ tɨquee huáꞌastijreꞌ aꞌɨ́ɨjma ɨ maj tyityatatyíj, aꞌɨ́j pu quee jáꞌastijreꞌ jeꞌej tɨ ɨ Dios tyuꞌtaꞌíjtacaꞌ. Majta ɨ maj quee tyáꞌastej maj aꞌyan huárɨnyij, puéjtzij pu huaꞌ japua rávesij, 3 jiꞌnye ɨ maj tyityatatyíj camu aꞌɨ́jna jɨn antyúumuaꞌreej mej mij aꞌɨ́ɨjma muarityaꞌaj ɨ maj tyámuaꞌ tyityetyúuchaꞌɨj, sulu aꞌɨ́ɨjma ɨ maj jeꞌej puaꞌaj tyityetyúuchaꞌɨj. ¿Nyij aꞌyan petyáꞌxɨeꞌveꞌ paj quee huáꞌtzɨɨnyeꞌej aꞌɨ́ɨjma ɨ maj tyityatatyíj? Tyámuaꞌ paj tyityíaꞌchaꞌɨɨj aj mu mij ɨ maj tyityatatyíj jamuaꞌreeren paj quee tyiꞌtɨ́j jɨn áꞌɨtzeereꞌ, 4 jiꞌnye aꞌɨ́ɨ pu ɨ Dios jimi tyiꞌtyéjvee tɨꞌij muáachaꞌɨɨn. Ajta tɨpuaꞌaj jeꞌej puaꞌaj petyiꞌtyíachaꞌɨɨj, aj paj xaa huaꞌtzɨ́ɨnyeꞌej puáꞌmej, jiꞌnye aꞌɨ́ɨ pu aꞌɨ́jna jɨn antyúumuaꞌreej tɨꞌij puéjtzij muaatáꞌan, aꞌɨ́j pu jɨn tyíꞌhuɨɨreꞌ ɨ Dios jimi, taꞌaj ij Dios jitze maꞌcan puéjtzij huoꞌtáꞌan aꞌɨ́ɨjma ɨ maj jeꞌej puaꞌaj tyityetyúuchaꞌɨj. 5 Aꞌɨ́j pu jɨn aꞌyan tyúuxɨeꞌveꞌ siaj huaꞌráꞌastijreꞌen aꞌɨ́ɨjma ɨ maj tyityatatyíj, caxu aꞌɨ́j sianaꞌaj jɨmeꞌ mej mij quee puéjtzij jamuaataꞌan, sulu siaj sij aꞌɨ́jna jɨn jaꞌráꞌastijreꞌen ɨ Dios. 6 Aꞌɨ́j xu jɨn muaꞌaj tyíꞌnajchitaj aꞌɨ́ɨjma jimi ɨ maj tyityatatyíj, jiꞌnye aꞌɨ́ɨ mu tyíꞌhuɨɨreꞌ ɨ Dios jimi, majta aꞌnáj tɨnaꞌaj aꞌɨ́jna jɨn antyúumuaꞌreej.

7 Siataꞌaj aꞌyan tyihuoꞌtáꞌan séej siajta séej jeꞌej tɨ tyaꞌráanajchi. Tɨpuaꞌaj petyéꞌchaꞌɨj aꞌɨ́ɨjma jimi ɨ maj tyityatatyíj, pataꞌaj tyihuoꞌnájchityeꞌen, naꞌríij mámuajijveꞌej aꞌɨ́jcɨ jɨmeꞌ ɨ paj tyíꞌtoꞌracaa, pataꞌaj pajta aꞌɨ́jcɨ jɨn tyuꞌnájchij, pajta tzáahuatyiꞌraꞌaj jimi tyíchaꞌɨj aꞌɨ́ɨjma jimi ɨ tɨ aꞌyan tyúuxɨeꞌveꞌ paj huoꞌtyátzaahuatyeꞌen, pajta tyámuaꞌ tyihuoꞌtyéjeevej aꞌɨ́ɨjma ɨ tɨ aꞌyan tyaꞌráanajchi paj tyámuaꞌ tyihuoꞌtyéjeevej.

8 Caxu aꞌtɨ́j tyéꞌchaꞌɨɨreꞌej, aꞌɨ́j xuꞌuj jɨn tyóochaꞌɨɨriaꞌaj siaj tyámuaꞌ naa tyityahuóoxɨeꞌveꞌen séej jamuán siajta séej, jiꞌnye aꞌɨ́jna ɨ tɨ huaꞌxɨeꞌveꞌ ɨ juxaꞌaj tyeɨ́tyee aꞌɨ́ɨ pu arí jaꞌráꞌastej aꞌɨ́jcɨ ɨ nyúucarij ɨ maj jɨn tyíꞌijta. 9 Aꞌyaa pu tyáꞌxaj ɨ nyúucarij ɨ maj jɨn tyíꞌijta tɨjɨn: “Capáj axanaꞌcɨriaꞌaj, capáj tyíꞌtyacuiꞌcaj, capáj tyíꞌnahuaꞌaj, capáj tyíꞌnyacuaꞌtzaj”, néijmiꞌi ɨ nyúucarij tɨ aꞌyan een, ajtáhuaꞌaj ɨ séecan, séej puꞌuj jitze ɨ nyúucarij aróoꞌastej ɨ tɨ aꞌyan tyéꞌyuꞌsiꞌ tɨjɨn: “Pataꞌaj aꞌyan tyáꞌxɨeꞌveꞌ ɨ axaꞌaj tyévij, jaꞌyájna patɨꞌɨj asɨ́ɨj tyíaxɨeꞌveꞌ.” 10 Aꞌɨ́jna ɨ tɨ tzáahuatyiꞌraꞌaj jɨn huaꞌxɨeꞌveꞌ ɨ juxaꞌaj tyeɨ́tyee, capu jeꞌej puaꞌaj huáꞌuurej ɨ tyeɨ́tyee, aꞌɨ́j pu jɨn néijmiꞌi aráꞌastej ɨ nyúucarij ɨ maj jɨn tyíꞌijta.

11 Siataꞌaj néijmiꞌi tyámuaꞌ tyíꞌmuaꞌreeriaj jeꞌej tɨ ijíij tyíꞌeen, siajta aꞌyan tyáꞌmuaꞌreeriaj tɨ aꞌyan tyúuxɨeꞌveꞌ siaj atanyéjnyeꞌrij. Jiꞌnye puꞌríj jéetzeꞌ véjriꞌ aꞌájna xɨcáaraꞌ tɨꞌɨj jitzán Dios tajapuá huatányuusij, quee xu aꞌyan tyiꞌvéjriꞌtacaj tyatɨꞌɨj anaquéej tyáꞌantzaahuaj. 12 Puꞌríj jéetzeꞌ huatɨ́caꞌ, aꞌɨ́j pu jɨn arí véjriꞌ aꞌájna xɨcáaraꞌ tɨ jitzán ɨ Cɨríistuꞌ tajapuá huatányuusij, aꞌɨ́j pu jɨn, tyicheꞌ tyuꞌtapuáꞌcɨtaj aꞌɨ́jcɨ ɨ tɨ jeꞌej puaꞌaj tyíꞌeen, jeꞌej tyaj anaquéej rɨjcaa, tyicheꞌ aꞌɨ́jcɨ jɨn eecátanaj ɨ tatzárij, aꞌyájna tɨꞌɨj ɨ xantáaruꞌ tyámuaꞌ tyúuꞌuurej tɨꞌij huatyényoꞌseꞌen. 13 Tyicheꞌ tyámuaꞌ tyityetyítachaꞌɨɨj matɨꞌɨj ɨ tyeɨ́tyee ɨ maj nyéeriꞌisteꞌ maj huacɨꞌɨj. Tyicheꞌ quee huaꞌ jamuán tyíꞌyeꞌestyaj ɨ tyeɨ́tyee, tyajta quee taꞌruj, tyajta quee tyíꞌxanaꞌcɨreꞌej, nusu tyaj tanyoꞌsiꞌtyeꞌej tajɨ́ɨmuaꞌaj, tyicheꞌ quee áꞌtachueeriaꞌaj. 14 Sulu tyicheꞌ tyámuaꞌ tyityahuátachaꞌɨɨn aꞌyájna tɨꞌɨj tyiꞌtyúuchaꞌɨɨcaꞌaj ɨ tavástaraꞌ, aꞌɨ́jna ɨ Jesús tɨ ajta Cɨríistuꞌ puéꞌeen, caxu aꞌɨ́jna huoocaj siaj sij aꞌɨ́j aráꞌastijreꞌen ɨ tɨ jeꞌej puaꞌaj een ɨ tɨ jáꞌmuatzajtaꞌ eerányinyii.

14

Ɨ maj quee jéehua uhuácacaꞌnyeꞌ ɨ maj jitzán tyáꞌtzaahuatyeꞌ

1 Siataꞌaj tyámuaꞌ tyeetyéjeevej aꞌɨ́jcɨ ɨ tɨquee xu jéehua tyáꞌtzaahuatyeꞌ, caxu tyéꞌihuoꞌraj jeꞌej tɨ aꞌɨ́ɨn tyiꞌtɨ́j tyojóꞌitej. 2 Aꞌyájna matɨꞌɨj ɨ séecan tyíꞌmuaꞌtzej tɨ ɨ Dios tyiꞌtáꞌcaa maj néijmiꞌi tyúꞌcuaꞌnyij, majta séecan ɨ maj quee tyámuaꞌ tyáꞌmuaꞌreej jeꞌej tɨ tyíꞌeen ɨ Dios jimi, aꞌɨ́j muꞌuj tyíꞌcuaꞌcaa ɨ tɨ tyeꞌejnyéj a chóotaꞌ. 3 Aꞌyaa puꞌij, aꞌɨ́jna ɨ tɨ néijmiꞌi tyíꞌcuaꞌcaa, cheꞌ quee aꞌyan tyáꞌxaahuataj aꞌɨ́jcɨ ɨ tɨquee néijmiꞌi tyíꞌcuaꞌcaa, ajta aꞌɨ́jna ɨ tɨquee néijmiꞌi tyíꞌcuaꞌcaa, cheꞌ quee ajta jeꞌej tyáꞌxajta aꞌɨ́jcɨ ɨ tɨ néijmiꞌi tyíꞌcuaꞌcaa, jiꞌnye Dios pu arí jaataxɨéꞌvej. 4 ¿Aꞌtanyíj muáaj papuéꞌeen pej pij jeꞌej puaꞌaj tyáꞌxajta aꞌɨ́jcɨ ɨ tɨ séej jimi tyíꞌhuɨɨreꞌ? Tɨpuaꞌaj tyámuaꞌ huárɨnyij nusu quee, aꞌɨ́ɨ puꞌuj jamuaꞌreej ɨ tɨ tyéꞌijtyeꞌ. Ajta aꞌɨ́ɨ pu tyámuaꞌ tyuꞌtyáꞌɨtzeereꞌej, jiꞌnye tavástaraꞌ pu jaayíꞌtɨn tɨꞌij tyámuaꞌ jáaꞌuurej.

5 Ajtáhuaꞌaj aꞌyájna, séecan pu aꞌyan tyéꞌmiteerasteꞌ tɨ séej xɨcáj tyaꞌtácaj tɨ jéetzeꞌ juxɨeꞌveꞌ ɨ Dios jimi, quee máaj séecan xɨcáaraꞌ jitze, majta séecan aꞌyan tyíꞌmuaꞌtzej tɨ juxaꞌaj naꞌaj tyiꞌtápuaapuaꞌrej néijmiꞌi ɨ xɨcáj. Aꞌyaa mu mij jujɨ́ɨmuaꞌaj tyámuaꞌ naa tyáꞌmuaꞌreej tyiꞌtɨ́j maj jitzán tyáꞌtzaahuatyeꞌ. 6 Aꞌɨ́jna ɨ tɨ aꞌyan tyéꞌmiteerasteꞌ tɨ séej ɨ xɨcáaraꞌ jitze jéetzeꞌ juxɨeꞌveꞌ, aꞌyaa pu aꞌɨ́jna jɨn tyeetyátzaahuatyeꞌsij ɨ tavástaraꞌ. Ajta aꞌɨ́jna ɨ tɨ néijmiꞌi tyíꞌcuaꞌcaa, aꞌyaa pu ajta rɨcɨj ɨ tavástaraꞌ jimi, ajta aꞌɨ́jna jɨn tyéꞌtyojtziꞌreꞌ ɨ Dios, ajta ɨ tɨquee néijmiꞌi tyíꞌcuaꞌcaa, aꞌyaa pu ajta aꞌɨ́jna jɨn tyíꞌcuaꞌcaa ɨ tavástaraꞌ jimi, ajta pu aꞌɨ́jna jɨn tyéꞌtyojtziꞌreꞌ ɨ Dios.

7 Néijmiꞌi tyatɨꞌɨj tyanaꞌaj puaꞌmáj yan séejreꞌ capu aꞌtɨ́j jusɨ́ɨj júurij, capu ajta aꞌyan tyíꞌmuɨꞌnyij jeꞌej tɨ jusɨ́ɨj tyaꞌajxɨéꞌviꞌraꞌ. 8 Tɨpuaꞌaj tyajúurij, aꞌyaa tu tyíꞌtyajuurij tyej tyij tavástaraꞌ huatyáhuɨɨreꞌen, naꞌríij táacuiꞌnyij, aꞌyaa tu tyajta tyíꞌtyacuiꞌnyij tavástaraꞌ jitze maꞌcan. Aꞌɨ́j pu jɨn tɨpuaꞌaj tyajúurij nusu táacuiꞌnyij, tavástaraꞌ tu jitze ajtyámaꞌcan. 9 Aꞌɨ́j pu jɨn ɨ Cɨríistuꞌ tajitzé maꞌcan huamuɨ́ꞌ, ajta jeꞌen huatájuuriacaꞌ tɨꞌij huaꞌ vástaraꞌ pueꞌéenyeꞌej táꞌraꞌnyij aꞌɨ́ɨjma ɨ maj meríj huácuij, ajta aꞌɨ́ɨjma ɨ maj júurij.

10 ¿Jiꞌnye pej pij muáaj jeꞌej puaꞌaj tyáꞌxaj aꞌihuáaraꞌ? ¿Jiꞌnye pej pij pajta tyáꞌxaahuaj? Néijmiꞌi tu huatátasejrataj ɨ Dios jimi, taꞌaj ij aꞌɨ́ɨn toꞌxɨ́jtyeꞌen ityájma. 11 Jiꞌnye aꞌyaa pu tyáꞌxaj ɨ yuꞌxarij jitze tɨjɨn:

Aꞌɨ́jna jɨmeꞌ ɨ nyaj jɨn júurij, aꞌyaa pu tyíꞌxaj ɨ tavástaraꞌ

néijmiꞌi mu nye jimi tyítunutaxɨꞌɨj,

majta néijmiꞌi tyaatatyójtziꞌreꞌej ɨ Dios.

12 Aꞌɨ́j tu jɨn néijmiꞌi aꞌyan tyaataxájta ɨ Dios jimi jeꞌej tyaj tyiꞌtɨ́j jɨn huarɨ́j.

13 Aꞌɨ́j pu jɨn tyicheꞌ quee tajɨ́ɨmuaꞌaj jeꞌej puaꞌaj tyíꞌtaxajtaj. Sulu tyicheꞌ tyámuaꞌ huátaꞌuurej tɨꞌij quee sɨ́ɨj taꞌihuáaraꞌ tyiꞌtɨ́j jɨn ootyáꞌɨtzeereꞌen, nusu yóꞌrɨeenyij ɨ tɨ jɨn tyáꞌtzaahuatyeꞌ. 14 Tyámuaꞌ nu nyáaj tyáꞌmuaꞌreej tɨquee tyiꞌtɨ́j séejreꞌ tɨ jeꞌej puaꞌaj tyúꞌuurej, nyáaj nu tyáꞌtzaahuatyeꞌ ɨ Jesús jimi tɨ tavástaraꞌ puéꞌeen. Ajta tɨpuaꞌaj sɨ́ɨj aꞌyan tyíꞌmuaꞌajcaj tɨ jeꞌej puaꞌaj tyúꞌuurej, aꞌɨ́j pu jimi quee tyámuaꞌ éenyeꞌej jaꞌmej. 15 Ajta tɨpuaꞌaj aꞌɨ́jna jɨmeꞌ jeꞌej paj muáaj tyiꞌtɨ́j tyíꞌcuaꞌcaa jeꞌej puaꞌaj tyoꞌtóomuaꞌtyij aꞌihuáaraꞌ, aꞌɨ́j paj jɨn quee cheꞌ jaxɨeꞌveꞌ aꞌihuáaraꞌ. Cheꞌ quee aꞌcueráj jɨn joꞌhuɨ́ꞌtzɨꞌɨn jaꞌihuáaraꞌ, jiꞌnye Cɨríistuꞌ puꞌríj jitzán maꞌcan huamuɨ́ꞌ. 16 Caxu sij tyiꞌtáꞌcareꞌen tɨ jeꞌej puaꞌaj tyúꞌrɨnyij ɨ tɨ naa tyíꞌeen jaꞌmua jimi. 17 Jiꞌnye aꞌájna joꞌtɨj ɨ Dios tyejéꞌijtaj, capu aꞌɨ́ɨn juxɨeꞌveꞌ jeꞌej tyaj tyiꞌtɨ́j tyíꞌcuaꞌcaa nusu jeꞌej tyaj tyíꞌtyeyaꞌcaa, sulu tyej tyámuaꞌ tyíꞌtyechajcaj, tatatyámuaꞌveꞌej aꞌɨ́jna jitze maꞌcan ɨ júuricamaꞌraꞌ ɨ Dios. 18 Aꞌɨ́jna ɨ tɨ aꞌyan tyáꞌhuɨɨreꞌ ɨ Cɨríistuꞌ, tyámuaꞌ pu tyéꞌtyojtziꞌreꞌ ɨ Dios, majta ɨ tyeɨ́tyee aꞌyaa mu tyáꞌmuaꞌreeren tɨ aꞌɨ́ɨn tyámuaꞌ tyíꞌtyevij.

19 Aꞌɨ́j pu jɨn tyicheꞌ aꞌyan tyityeetyátacaꞌnyej tyej tyij tyámuaꞌ tyiꞌtyítachaꞌɨɨj, ajta tyej tyij tajɨ́ɨmuaꞌaj huatyátahuɨɨreꞌen. 20 Caxu yóꞌjɨpuan ɨ muárɨeꞌriaꞌraꞌ ɨ Dios aꞌɨ́jna jɨmeꞌ jeꞌej siaj tyiꞌtɨ́j tyíꞌcuaꞌcaa. Jiꞌnye néijmiꞌi pu ɨ cueꞌráj tyámuaꞌ tyíꞌeen, aꞌɨ́ɨ puꞌuj quee xáꞌpuɨꞌ tɨpuaꞌaj tyiꞌtɨ́j puáacuaꞌnyij tɨ séej jimi jeꞌej puaꞌaj een, jiꞌnye aꞌɨ́ɨ pu yoꞌrɨésij ɨ tɨ jɨn tyáꞌtzaahuatyeꞌ. 21 Aꞌɨ́j pu jɨn jéetzeꞌ tyámuaꞌ siaj quee hueꞌraꞌaj cuaꞌajcaj, naꞌríij siaj nahuáj yaꞌcaj, siajta quee tyiꞌtɨ́j jeꞌej uuriaj tɨꞌij quee sɨ́ɨj jáꞌmuaꞌihuaaraꞌ tyiꞌtɨ́j jɨn ootyáꞌɨtzeereꞌen. 22 Aꞌɨ́jna ɨ paj jɨn tyáꞌtzaahuatyeꞌ, aꞌyaa pu tyúuxɨeꞌveꞌ paj aꞌɨ́jna jɨn tyámuaꞌ eenyeꞌ ɨ Dios jimi. Cheꞌ huatóotyamuaꞌveꞌen aꞌɨ́jna ɨ tɨquee jumuaꞌtzíiraꞌaj jɨn óoxɨjtyeꞌ jeꞌej tɨ tyiꞌtɨ́j jɨn rɨcɨj. 23 Ajta ɨ tɨquee tyámuaꞌ tyáꞌmuaꞌreej tɨ aꞌyan tyíꞌxaꞌpuɨꞌ tɨ tyiꞌtɨ́j huácuaꞌnyij, ajta jeꞌen jáacuaꞌnyij aꞌɨ́j pu jɨn jeꞌej puaꞌaj tyoꞌtóomuaꞌsij, jiꞌnye aꞌɨ́ɨ pu quee tyáꞌtzaahuatyeꞌ tyíꞌcuaꞌ, ajta tyiꞌtɨ́j tɨnaꞌaj tɨ jɨn aꞌtɨ́j aꞌyan rɨjcaj quee tyámuaꞌ tyáꞌtzaahuatyeꞌej, aꞌɨ́j pu jɨn ootyáꞌɨtzeereꞌej ɨ Dios jimi.

15

Tyej tyámuaꞌ tyiꞌtyítachaꞌɨɨj ɨ taxaꞌaj tyeɨ́tyee jimi

1 Tyajta ɨ tyaj jéetzeꞌ tyámuaꞌ tyáꞌtzaahuatyeꞌ, tyicheꞌ tyámuaꞌ tyihuoꞌtyéjeevej aꞌɨ́ɨjma ɨ maj quee xu aꞌchu tyáꞌtzaahuatyeꞌ, tyajta quee aꞌɨ́j tyanaꞌaj huoocaj jeꞌej tɨ ityájma tyitaꞌráanajchij. 2 Aꞌyaa pu tyúuxɨeꞌveꞌ tyaj néijmiꞌi tyámuaꞌ tyihuoꞌtyáhuɨɨreꞌen ɨ taxaꞌaj tyeɨ́tyee, tyajta tyámuaꞌ tyihuoꞌtyáhuɨɨreꞌen, tyej tyij néijmiꞌi tyámuaꞌ eenyeꞌ. 3 Jiꞌnye capu ɨ Cɨríistuꞌ aꞌyan tyáꞌhuoocaꞌaj jeꞌej tɨ aꞌɨ́ɨn tyáꞌxɨeꞌvaꞌcaꞌaj, sulu aꞌyaa pu aꞌɨ́j jimi tyaꞌróoꞌastej jeꞌej tɨ tyéꞌyuꞌsiꞌhuacaꞌaj ɨ yuꞌxarij jitze tɨ aꞌyan tɨjɨn: “Aꞌɨ́jna ɨ maj jɨn jeꞌej puaꞌaj tyajaꞌmuaxajtacaꞌaj nyéetzij pu naacɨꞌɨj.” 4 Néijmiꞌi ɨ tɨ anaquéej ooyúꞌsiꞌhuacaꞌ ɨ yuꞌxarij jitze, aꞌyaa pu tyoꞌyúꞌsiꞌhuacaꞌ tɨꞌij tyitáamuaꞌtyej, tɨꞌij aꞌɨ́ɨn caꞌnyíjraꞌaj tatáꞌcareꞌen, tyej tyij tyooj tyiꞌijchóꞌveꞌej ɨ Dios jimi. 5 Ajta ɨ Dios ɨ tɨ caꞌnyíjraꞌaj tyuꞌtáꞌcaa tɨ ajta tyámuaꞌ tyitaatyéjeevij, aꞌɨ́ɨ pu jamuaatyáhuɨɨreꞌej siaj sij tyámuaꞌ jaꞌhuóomuaꞌraj séej jamuán siajta séej, aꞌyájna siatɨꞌɨj tyaarɨꞌrej ɨ Cɨríistuꞌ jimi tɨ ajta Jesús puéꞌeen, 6 siaj sij néijmiꞌi tyaatatyójtziꞌreꞌen ɨ Dios ɨ tɨ vástariaꞌraꞌ puéꞌeen ɨ tavástaraꞌ, aꞌɨ́jna ɨ Jesús tɨ ajta Cɨríistuꞌ puéꞌeen.

7 Siataꞌaj aꞌyan chaꞌtaj sianaꞌaj tyámuaꞌ tyityahuóoxɨeꞌveꞌen séej jamuán siajta séej, aꞌyájna tɨꞌɨj ɨ Cɨríistuꞌ muaꞌajmaj tyajamuaataxɨéꞌvej, siataꞌaj sij tyaatatyójtziꞌreꞌen ɨ Dios. 8 Aꞌyaa nu tyajáꞌmuaꞌixaatyeꞌ tɨ ɨ Cɨríistuꞌ aꞌɨ́jna jɨn mujoꞌvéꞌmej taꞌaj ij huoꞌtyáhuɨɨreꞌen aꞌɨ́ɨjma ɨ maj Israel jitze ajtyámaꞌcan ajta jeꞌen aꞌyan tyaꞌróoꞌastej jeꞌej tɨ ɨ Dios tyihuaꞌtáratziiriꞌ aꞌɨ́ɨjma ɨ maj anaquéej huaséjre, taꞌaj ij aꞌɨ́jna jɨn huataséjreꞌen tɨ Dios aróoꞌastee jeꞌej tɨ tyiꞌtɨ́j jɨn tyaꞌtóorasij. 9 Aꞌɨ́j pu ajta jɨn mujoꞌvéꞌmej mej mij majta aꞌɨ́ɨmaj ɨ maj séej chuéj japua jáꞌmaꞌcan tyaatatyójtziꞌreꞌen ɨ Dios aꞌɨ́jcɨ jɨmeꞌ tɨ aꞌɨ́ɨn huaꞌancuꞌvajxɨ, aꞌyaa pu tyéꞌyuꞌsiꞌ ɨ yuꞌxarij jitze tɨjɨn:

Aꞌɨ́j nu jɨn tyimuaatatyójtziꞌreꞌej huaꞌ tzajtaꞌ ɨ maj séej chuéj

japua jáꞌmaꞌcan, nyajta a jitze maꞌcan tyuꞌtáchuiicaj.

10 Ajtáhuaꞌaj pu aꞌyan tyáꞌxaj ɨ yuꞌxarij tɨjɨn:

Siataꞌaj huatóotyamuaꞌveꞌen huaꞌ jamuán

ɨ maj tyeɨ́tyeristyamuaꞌmeꞌen puéꞌeen ɨ Dios.

11 Ajtáhuaꞌaj pu séej jitze aꞌyan tyáꞌxaj tɨjɨn:

Néijmiꞌi ɨ siaj aꞌyan huacháatɨmee ɨ cháanacaj japua,

siataꞌaj tyaatatyójtziꞌreꞌen ɨ tavástaraꞌ.

12 Ajta ɨ Isaías aꞌyaa pu tyoꞌtyéyuꞌxacaꞌ tɨjɨn:

Sɨ́ɨj pu eerányesij aꞌɨ́jcɨ jitze ɨ Jesé,

aꞌɨ́ɨ puꞌij tyihuoꞌtaꞌíjtyeꞌsij néijmiꞌcaa ɨ maj séej chuéj japua jáꞌmaꞌcan,

majta aꞌɨ́ɨmaj, aꞌyaa mu jitzán tyiꞌijchóꞌveꞌsij tɨꞌij aꞌɨ́ɨn huiꞌrátoonyij.

13 Ajta aꞌɨ́jna ɨ Dios ɨ tɨ caꞌnyíjraꞌaj tatáꞌcaa tyej tyij jitzán tyiꞌijchóꞌveꞌej, cheꞌ aꞌɨ́ɨn tyámuaꞌ tyajamuaatáꞌan siaj sij huatóotyamuaꞌveꞌen ajta jamuaatyápuaꞌrityeꞌen muaꞌajmaj mu siaj jitzán tyáꞌtzaahuatyeꞌ ɨ tavástaraꞌ, cheꞌ aꞌɨ́ɨn ajta tyámuaꞌ jamuáaꞌuurej siaj sij jéetzeꞌ jitzán tyiꞌijchóꞌveꞌej aꞌɨ́jcɨ jitze xaꞌroocaꞌnyéej ɨ júuricamaꞌraꞌ ɨ Dios.

14 Nyeꞌihuáamuaꞌ, aꞌyaa nu tyámuaꞌ naa tyáꞌmuaꞌreej siaj néijmiꞌi tyámuaꞌ tyityetyúuchaꞌɨj séej jamuán siajta séej, siajta jaayíꞌtɨn siaj tyámuaꞌ tyiꞌhuóoꞌixaatyeꞌen séej siajta séej, 15 nyajta aꞌíjna jitze ɨ yuꞌxarij aꞌyaa nu tyaꞌhuányacaꞌan nyaj aꞌyan tyajamuaatayúꞌseꞌen tyiꞌtɨ́j jɨmeꞌ, siaj sij quee yóꞌhuaꞌnan. Aꞌyaa nu rɨcɨj siaj sij quee yóꞌhuaꞌnan tɨ ɨ Dios juxɨéꞌviꞌraꞌ aꞌɨ́jna jɨn tyinaꞌantyáarujtyej, 16 nyej nyij jaatyáhuɨɨreꞌen ɨ Cɨríistuꞌ tɨ ajta Jesús puéꞌeen, nyajta jeꞌen nyúucariaꞌraꞌ ɨ Dios huoꞌtéꞌexaatyeꞌen aꞌɨ́ɨjma ɨ maj séej chuéj japua jáꞌmaꞌcan, mej mij majta aꞌɨ́ɨmaj aꞌyan éenyeꞌej muáꞌraꞌnyij tɨꞌɨj muꞌvéjrij tɨ sɨ́ɨj jaatyájtoo ɨ Dios jimi, aꞌɨ́jna jitze maꞌcan ɨ júuricamaꞌraꞌ ɨ Dios.

17 Aꞌɨ́j nu jɨn huatányacɨꞌpuaj nyej nyij huatányetyamuaꞌveꞌen aꞌɨ́jcɨ jimi ɨ Cɨríistuꞌ tɨ ajta Jesús puéꞌeen aꞌɨ́jcɨ jɨmeꞌ nyaj aꞌyan tyáꞌhuɨɨreꞌ ɨ Dios, 18 jiꞌnye canu áꞌnyacaꞌnyej nyej nyajtáhuaꞌaj séecan tyiꞌtɨ́j jamuáaꞌixaatyeꞌen, sulu aꞌɨ́j nuꞌuj jeꞌej tɨ ɨ Cɨríistuꞌ arí tyúꞌruuj nye jitze maꞌcan, mej mij aꞌɨ́ɨmaj ɨ maj séej chuéj japua jáꞌmaꞌcan majta jaꞌantzaahuatyeꞌen ɨ Dios. Aꞌyaa mu aꞌɨ́jna jɨn tyáꞌantzaahuaj jeꞌej nyaj tyihuóꞌixaaj, ajta jeꞌej nyaj tyiꞌtɨ́j jɨn rɨcɨj, 19 aꞌɨ́jna jɨmeꞌ jeꞌej nyaj tyíꞌmuarɨeꞌ ɨ maj jɨn jeꞌej tyoꞌtaséj, jiꞌnye aꞌɨ́j nu jitze arányacaꞌnyej ɨ júuricamaꞌraꞌ ɨ Dios. Aꞌɨ́j nu jɨn néijmiꞌqueꞌ nyeríj huóꞌixaaj ɨ nyúucariaꞌraꞌ ɨ Cɨríistuꞌ, tɨꞌɨj naꞌaj aꞌáa maj huacháatɨmee a Jerusalén, ꞌasta nyanaꞌaj quee aꞌáa jaꞌtanyéj aꞌáa tɨ huatacaꞌaj a Iliriaj. 20 Aꞌyaa nu nyij aꞌnáj tɨnaꞌaj tyíꞌtyeseꞌ nyej nyij tyihuóꞌixaatyeꞌen joꞌmaj quee xu aꞌnáj yóꞌnamuajriꞌ ɨ nyúucariaꞌraꞌ ɨ Cɨríistuꞌ, nyej nyij quee aꞌɨ́jcɨ jitze ootyényechenyij joꞌtɨj arí sɨ́ɨj tyojoꞌmuárɨej, 21 sulu nyej nyij aꞌyan huárɨnyij jeꞌej tɨ tyéꞌyuꞌsiꞌ ɨ yuꞌxarij jitze tɨjɨn:

Aꞌɨ́ɨ mu jaséjran aꞌɨ́jcɨ ɨ tɨquee eexúj aꞌtɨ́j huoꞌtéꞌexaa,

majta yoꞌitéej muáꞌjuꞌun aꞌɨ́jcɨ ɨ maj quee xu aꞌnáj jáanamuajriꞌ.

Pablo pu jaaxáꞌpuɨꞌɨntarej tɨꞌij aꞌáa joꞌmej a Roma

22 Aꞌɨ́j nu jɨn quee pu jáaruuj nyej nyij jamojoꞌtyéesej, tyij nyajta nyeríj mueꞌtɨ́j aꞌyan tyaaxáꞌpuɨꞌɨntarej nyaj aꞌáa jaꞌtanyéj jaꞌmua jimi. 23 Ajta ijíij nyaj nyeríj antyínyacɨꞌɨj ɨ nyaj jɨn tyuꞌmuárɨej aꞌyaa tɨ huatacaꞌaj, nyajta nyeríj aꞌchu puaꞌan nyinyiꞌraꞌaj áꞌtyeej nyaj aꞌyan tyáꞌxɨeꞌveꞌ nyaj jamojoꞌváꞌmuaarej, 24 aꞌyaa nu tyáꞌxɨeꞌveꞌ nyaj aꞌyan huárɨnyij nyatɨꞌɨj aꞌáa jóꞌmeꞌen a España. Ajta nyatɨꞌɨj jamuaaséeran, tyij nyajta quee aꞌchu áꞌtyeeren, aꞌyaa nu tyeꞌejchóꞌveꞌ siaj muaꞌaj naatáhuɨɨreꞌ nyej nyij huameꞌen jóꞌnyej nyooj jóꞌyiꞌij. 25 Ajta ijíij aꞌáa nu joꞌmaꞌaj naꞌmej a Jerusalén nyej nyij huoꞌtáhuɨɨreꞌen aꞌɨ́ɨjma ɨ taꞌihuáamuaꞌ ɨ maj aꞌáa jaꞌchej. 26 Jiꞌnye ɨ maj Macedonia huacháatɨmee, majta ɨ maj Acaya jaꞌchej, aꞌyaa mu juxɨéꞌviꞌraꞌ jɨn tyaaxáꞌpuɨꞌɨntarej maj huoꞌtáhuɨɨreꞌen aꞌɨ́ɨjma ɨ taꞌihuáamuaꞌ ɨ maj quee jeꞌej tyéejviicueꞌ ɨ Jerusalén maj jaꞌchej. 27 Juxɨéꞌviꞌraꞌ mu jɨn aꞌyan tyaaxáꞌpuɨꞌɨntarej, ajta aꞌyan huaꞌ jitze tyuuxɨéꞌvaꞌcaj maj aꞌyan huárɨnyij, jiꞌnye aꞌɨ́ɨmaj ɨ maj Israel jitze ajtyámaꞌcan aꞌyaa mu tyihuoꞌtáhuɨɨ aꞌɨ́ɨjma ɨ maj séej chuéj japua jáꞌmaꞌcan, aꞌɨ́j mu jɨn majta aꞌɨ́ɨmaj ɨ maj séej chuéj japua jáꞌmaꞌcan aꞌyan tyityatóocɨꞌpuaj maj huoꞌtyáhuɨɨreꞌen aꞌɨ́ɨjma ɨ maj Israel jitze ajtyámaꞌcan. 28 Aꞌyaa nu nyij nyatɨꞌɨj huoꞌtatuíireꞌen ɨ maj tyuꞌtáꞌ ɨ taꞌihuáamuaꞌ, aj nu nyij aꞌáa joꞌmaꞌaj naꞌmej jaꞌmua jimi, nyajta jeꞌen aꞌáa joꞌmaꞌaj naꞌmej a España. 29 Aꞌyaa nu tyáꞌmuaꞌreej tɨ aꞌyan tyeꞌmej nyatɨꞌɨj aꞌáa jóꞌmeꞌen jaꞌmua jimi tɨ ɨ tavástaraꞌ néijmiꞌi jɨn tyámuaꞌ tyitaatyátoosij capu ij tyiꞌtɨ́j taꞌɨtzíityaꞌaj taꞌmej.

30 Aꞌyaa nu jéehua tyajaꞌmuahuaviij nyeꞌihuáamuaꞌ aꞌɨ́jna jitze maꞌcan ɨ tavástaraꞌ, aꞌɨ́jcɨ ɨ Jesús tɨ ajta Cɨríistuꞌ puéꞌeen, nyajta aꞌɨ́jcɨ jitze maꞌcan ɨ júuricamaꞌraꞌ ɨ Dios, siaj jéehua jahuaviiraj ɨ Dios nyéetzij jɨmeꞌ. 31 Aꞌyaa xu tyáꞌhuaviiraj ɨ Dios tɨꞌij aꞌɨ́ɨn nyaj japua huatányuunyij aꞌɨ́ɨjma jimi ɨ maj quee jáꞌastijreꞌ ɨ tavástaraꞌ ɨ maj Judea huacháatɨmee, siajta aꞌɨ́jna jɨn jahuoocaj mej mij tyámuaꞌ tyaꞌancuriáan ɨ maj Jerusalén jáꞌmaꞌcan ɨ nyaj jɨn huoꞌtáhuɨɨreꞌej, 32 aꞌyaa xu huárɨnyij nyej nyij aꞌáa jóꞌmeꞌen jaꞌmua jimi tɨpuaꞌaj ɨ Dios aꞌyan tyiꞌtáꞌcareꞌen, tyej tyij huátatyamuaꞌveꞌen, tyajta caꞌnyíjraꞌaj huatátaꞌan séej tyajta séej. 33 Cheꞌ ɨ Dios tyámuaꞌ tyajamuaatyápuaꞌrityeꞌen muaꞌajmaj. Cheꞌ aꞌyan tyáꞌraꞌnyij.

16

Pablo pu huaꞌtyojtyeꞌ aꞌɨ́ɨjma ɨ tɨ huáꞌmuajtyej

1 Aꞌyaa nu tyajáꞌmuaꞌixaatyeꞌ tɨ ɨ taꞌihuáaraꞌ tɨ íitɨꞌ aꞌɨ́jna ɨ Febe tyámuaꞌ naa tyihuáꞌhuɨɨreꞌ aꞌɨ́ɨjma ɨ maj jusɨꞌrii aꞌájna a Cencrea. 2 Siataꞌaj tyámuaꞌ tyaataxɨeꞌveꞌen tavástaraꞌ jitze maꞌcan, aꞌyájna tɨꞌɨj tyiꞌtyéevijtɨj ɨ tajimí ɨ tyaj ɨ Dios jimi tyáꞌtzaahuatyeꞌ, siajta néijmiꞌi jɨn jaatáhuɨɨreꞌen ɨ tɨ tyáꞌɨtziityeꞌ, jiꞌnye aꞌɨ́ɨ pu arí muiꞌcaa huatyáhuɨɨ ɨ tyeɨ́tyee, ajta pu nyéetzij naatáhuɨɨ.

3 Siataꞌaj jaatatyójtyeꞌen aꞌɨ́jcɨ ɨ Priscila, siajta aꞌɨ́jcɨ ɨ Aquila, aꞌɨ́ɨ mu nyaj jamuán tyíꞌmuarɨeꞌ tyej tyij néijmiꞌi jaatyáhuɨɨreꞌen ɨ Cɨríistuꞌ tɨ ajta Jesús puéꞌeen. 4 Aꞌɨ́ɨ mu jéehua huápuɨꞌɨj naatáhuɨɨ, majta aꞌɨ́j jɨn tɨn huácuij, nyajta quee nyáaj nyanaꞌaj huaꞌtyojtyeꞌ, sulu majta mu aꞌɨ́ɨmaj ɨ maj séej chuéj japua jáꞌmaꞌcan ɨ maj majta tyáꞌtzaahuatyeꞌ. 5 Siataꞌaj siajta huoꞌtatyójtyeꞌen aꞌɨ́ɨjma ɨ maj aꞌáa jóosɨꞌrii joꞌmaj jaꞌchej ɨ Priscila, ajta aꞌɨ́jna ɨ Aquila. Siataꞌaj siajta jaatatyójtyeꞌen aꞌɨ́jcɨ ɨ Epéneto, ɨ tɨ aꞌáa jaꞌchej a Asia ɨ tɨ anaquéej tyáꞌantzaahuaj ɨ Cɨríistuꞌ jimi. 6 Siajta aꞌɨ́j huatatyójtyeꞌen ɨ Maríia, ɨ tɨ arí jéehua tyuꞌmuárɨej jaꞌmua jimi. 7 Siataꞌaj huoꞌtatyójtyeꞌen ɨ Andrónico, siajta ɨ Junias, aꞌɨ́ɨ mu nyaj jamuán huanámiꞌhuacaꞌ, majta tyámuaꞌ naa tyihuáꞌmuajtyej aꞌɨ́ɨmaj ɨ maj tamuáamuataꞌ japuan huaꞌpuaj aráꞌasej, jiꞌnye aꞌɨ́ɨ mu anaquéej tyáꞌantzaahuaj ɨ Cɨríistuꞌ jimi nyequee nyáaj.

8 Siataꞌaj jaatatyójtyeꞌen aꞌɨ́jcɨ ɨ Ampliato, ɨ nyaj jéehua jaxɨeꞌveꞌ ɨ tavástaraꞌ jimi. 9 Aꞌyaa xu siajta tyaatatyójtyeꞌen aꞌɨ́jcɨ ɨ Urbano ɨ tɨ tajamuán tyíꞌmuarɨeꞌ ɨ Cɨríistuꞌ jimi, siajta aꞌɨ́jcɨ ɨ Estaquis, ɨ nyaj nyajta jéehua jaxɨeꞌveꞌ. 10 Siataꞌaj jaatatyójtyeꞌen ɨ Apeles, aꞌɨ́ɨ pu jéehua áꞌviicueꞌreꞌ ɨ Cɨríistuꞌ jitze maꞌcan, siajta aꞌɨ́ɨjma ɨ maj Aristóbulo jamuán jaꞌchej. 11 Siataꞌaj jaatatyójtyeꞌen ɨ nyeꞌihuáaraꞌ Herodión, siajta ɨ maj Narciso jamuán ajaꞌchej ɨ maj tyáꞌtzaahuatyeꞌ ɨ tavástaraꞌ jimi. 12 Siataꞌaj jaatatyójtyeꞌen aꞌɨ́jcɨ ɨ Trifena, siajta aꞌɨ́jcɨ ɨ Trifosa, ɨ maj tavástaraꞌ jitze maꞌcan tyíꞌmuarɨeꞌ, siajta aꞌɨ́jcɨ ɨ Pérside, ɨ jéehua huápuɨꞌɨj arí tyuꞌmuárɨej ɨ tavástaraꞌ jimi. 13 Siataꞌaj jaatatyójtyeꞌen aꞌɨ́jcɨ ɨ Rufo, tavástaraꞌ tɨ jaꞌantyíhuoj, siajta ɨ náanajraꞌ, jiꞌnye aꞌɨ́ɨ pu aꞌyan tyináachaꞌɨj tɨꞌɨj nyaj yójraꞌ puéꞌeenyeꞌ. 14 Siataꞌaj jaatatyójtyeꞌen ɨ Asíncrito, siajta ɨ Flegonte, siajta ɨ Hermas, siajta aꞌɨ́jcɨ ɨ Patrobas, siajta ɨ Hermes, siajta aꞌɨ́ɨjma ɨ taꞌihuáamuaꞌ ɨ maj jamuán ajaꞌchej. 15 Siataꞌaj siajta aꞌɨ́j huatatyójtyeꞌen ɨ Filólogo, siajta ɨ Julia, siajta ɨ Nereo, siajta ɨ ihuáariaꞌraꞌ tɨ íitɨꞌ, siajta ɨ Olimpas, siajta néijmiꞌcaa aꞌɨ́ɨjma ɨ maj huaꞌ jamuán aꞌáa jaꞌchej ɨ maj majta tyáꞌtzaahuatyeꞌ.

16 Siataꞌaj huatóotyojtyeꞌen séej jamuán siajta séej jeꞌej tɨ tyiꞌtyéevijtɨj ɨ Dios jimi. Néijmiꞌi ɨ maj jusɨꞌrii ɨ Dios jimi, aꞌɨ́ɨ mu yajáꞌmuatyojtyeꞌ.

17 Nyeꞌihuáamuaꞌ, aꞌyaa nu tyajáꞌmuaꞌixaatyeꞌ tzáahuatyiꞌraꞌaj jɨmeꞌ, siaj tyámuaꞌ tyihuoꞌséj aꞌɨ́ɨjma ɨ maj quee xáꞌpuɨꞌ rɨcɨj ɨ maj majta meríj ajtacɨ́j aꞌɨ́jcɨ jitze jeꞌej tyaj tyajamuaamuáꞌtyej. Siajta ajtácɨɨnyej aꞌɨ́ɨjma jimi, 18 jiꞌnye camu aꞌɨ́ɨmaj jahuɨɨreꞌ ɨ tavástaraꞌ tɨ ajta Cɨríistuꞌ puéꞌeen, sulu aꞌyaa muꞌuj jeꞌej maj jujɨ́ɨmuaꞌaj tyáꞌxɨeꞌveꞌ, aꞌyaa mu mij tyihuáꞌcuanamuaj nyúucarij jɨmeꞌ tɨ naa namuajreꞌ aꞌɨ́ɨjma ɨ tyeɨ́tyee ɨ maj quee tyiꞌtɨ́j jɨn áꞌɨtzeereꞌ. 19 Néijmiꞌi mu aꞌyan tyáꞌmuaꞌreej siaj tyámuaꞌ tyáꞌtzaahuatyeꞌ ɨ tavástaraꞌ jimi. Aꞌɨ́j nu jɨn nyetyamuaꞌveꞌ jaꞌmua jɨmeꞌ, nyajta aꞌyan tyáꞌxɨeꞌveꞌ siaj sij tyámuaꞌ tyityetyúuchaꞌɨj jeꞌej tɨ tyiꞌtyéevijtɨj ɨ Dios jimi, caxu siaj sij jeꞌej puaꞌaj rɨjcaj, 20 aꞌyaa puꞌij ɨ Dios ɨ tɨ tyámuaꞌ tyitaatyápuaꞌrij jiyeꞌtzín tyeꞌentyipuáꞌrityeꞌsij aꞌɨ́jcɨ ɨ tyiyáaruꞌ tɨꞌij jamuaataꞌan siaj néijmiꞌi jɨn tyuꞌtyámueꞌtɨn. Cheꞌ ɨ tavástaraꞌ aꞌɨ́jna ɨ Jesús tyámuaꞌ tyajamuaatyátoonyij.

21 Aꞌɨ́ɨ pu yajáꞌmuatyojtyeꞌ ɨ Timoteo, ɨ tɨ nyaj jamuán tyíꞌmuarɨeꞌ, ajta aꞌɨ́jna ɨ Lucio, ajta ɨ Jasón, ajta ɨ Sosípater ɨ maj nyaj jamuán yahuatyíj.

22 Nyajta nyáaj, Tercio nyaj puéꞌeen, ɨ nyaj áꞌyuꞌxaj aꞌíjcɨ ɨ yuꞌxarij ɨ Pablo jitze maꞌcan, nyáaj nu nyajta jáꞌmuatyojtyeꞌ ɨ tavástaraꞌ jitze maꞌcan.

23 Aꞌɨ́ɨ pu ajta yajáꞌmuatyojtyeꞌ ɨ Gayo. Ɨ nyaj jimi yahuácaj, aꞌɨ́ɨ pu tyámuaꞌ tyihuáꞌchaꞌɨj néijmiꞌcaa ɨ maj aꞌyaa jusɨꞌrii. 24 Yapu ajta jáꞌmuatyojtyeꞌ aꞌɨ́jna ɨ Erasto ɨ tɨ aꞌɨ́jna jɨn tyiꞌtyéjvee tɨ túmii sɨɨreꞌej, ajta aꞌɨ́jna ɨ taꞌihuáaraꞌ Cuarto.

Ɨ tɨ jɨn jaꞌantyipuáꞌrij

25 Tyicheꞌ tyaatatyójtziꞌreꞌen ɨ Dios, ɨ tɨ jaayíꞌtɨn tɨ caꞌnyíjraꞌaj jamuaataꞌan siaj sij tyámuaꞌ tyityetyúuchaꞌɨɨj aꞌyájna nyatɨꞌɨj nyeríj tyajamuáaꞌixaa aꞌɨ́jcɨ ɨ nyúucariaꞌraꞌ ɨ Jesús tɨ ajta Cɨríistuꞌ puéꞌeen. Aꞌɨ́jna ɨ nyúucarij, aꞌɨ́ɨ pu aꞌɨ́ɨn puéꞌeen ɨ tɨ Dios jɨn arí tyitaataséjra ɨ tɨ aviitziꞌhuacaꞌaj jájcuaj ɨmuáj tɨꞌɨj quee xu séeriaꞌcaj ɨ cháanacaj, 26 ajta ijíij ɨ Dios arí taataséjratyej aꞌɨ́jna jitze jeꞌej maj tyoꞌyúꞌxacaꞌ ɨ maj jitzán maꞌcan tyíꞌxaxaꞌtaꞌaj, jeꞌej tɨ ɨ Dios ɨ tɨ jusén jɨmeꞌ séejreꞌ tyuꞌtaꞌíjtacaꞌ. Aꞌɨ́jna ɨ tɨ aviitziꞌhuacaꞌaj, puꞌríj huataséjre néijmiꞌqueꞌ ɨ cháanacaj japua, mej mij jitzán tyáꞌantzaahuatyeꞌen majta jaꞌráꞌastijreꞌen.

27 Tyicheꞌ jusén jɨmeꞌ tyéꞌtyojtziꞌreꞌej ɨ Dios ɨ tɨ néijmiꞌi jɨn antyúumuaꞌreej, tyicheꞌ ɨ Jesús tɨ ajta Cɨríistuꞌ puéꞌeen jitze maꞌcan tyaatatyójtziꞌreꞌen. Cheꞌ aꞌyan tyáꞌraꞌnyij.

1 Corintios

1

2

3

4

5

6

7

8

9

10

11

12

13

14

15

16

Ɨ yuꞌxarij ɨ tɨ anaquéej jaatyátaahuacaꞌ ɨ San Pablo ɨ tɨ huoꞌtaꞌítyiꞌriꞌ aꞌɨ́ɨjma ɨ maj Corinto joꞌcháatɨmaꞌcaa

1

Pablo pu huaꞌtyojtyeꞌ

1 Nyáaj Pablo, ɨ tɨ Dios naꞌantyíhuoj juxɨéꞌviꞌraꞌ jɨmeꞌ nyej nyij tyuꞌtyáhuɨɨreꞌen ɨ Cɨríistuꞌ jitze maꞌcan tɨ ajta Jesús puéꞌeen, nyajaꞌmuatyojtyeꞌ aꞌɨ́jcɨ jamuán ɨ taꞌihuáaraꞌ Sóstenes. 2 Muaꞌaj mu siaj aꞌáa jóosɨꞌrii ɨ Dios jimi aꞌájna a Corinto, ɨ siaj Cɨríistuꞌ jitze maꞌcan tyámuaꞌ tyíꞌtyesejreꞌ aꞌɨ́jna jɨmeꞌ tɨ aꞌɨ́ɨn jamuaatajé siaj sij jimí séeriaꞌaj xáꞌraꞌnyij, majta néijmiꞌi ɨ maj majta aꞌyan tyíꞌxaj tɨ Jesús huaꞌ vástaraꞌ puéꞌeen, majta ɨ maj jitzán ajtyámaꞌcan. 3 Cheꞌ ɨ Dios ɨ tɨ tatáataj, ajta ɨ tavástaraꞌ aꞌɨ́jna ɨ Jesús tɨ ajta Cɨríistuꞌ puéꞌeen, micheꞌ aꞌɨ́ɨn tyámuaꞌ tyajamuaatáꞌan, majta tyámuaꞌ jamuáaꞌuurej.

Ɨ tɨ jɨn ɨ Pablo tyéꞌtyojtziꞌreꞌ ɨ Dios

4 Aꞌnáj tɨnaꞌaj nu tyéꞌtyojtziꞌreꞌ ɨ Dios jaꞌmua jɨmeꞌ, aꞌɨ́jcɨ jɨmeꞌ ɨ tɨ Dios tyámuaꞌ tyajamuaatáꞌ aꞌɨ́jcɨ jitze maꞌcan ɨ Cɨríistuꞌ tɨ ajta Jesús puéꞌeen. 5 Jiꞌnye aꞌɨ́j xu jitze maꞌcan ɨ Dios seríj néijmiꞌi tyaꞌancuriáaꞌ ɨ tɨ tyajamuatyáhuɨꞌrii, ɨ siaj jɨn tyihuoꞌtéꞌexaatyeꞌen ɨ tyeɨ́tyee, ajta ɨ siaj jɨn yoꞌitéej xáꞌraꞌnyij jeꞌej tɨ tyiꞌtɨ́j een, 6 ajta aꞌɨ́jna ɨ nyúucariaꞌraꞌ ɨ Cɨríistuꞌ tyámuaꞌ xu tyaꞌancuriáaꞌ jaꞌmua tzajtaꞌ. 7 Aꞌɨ́j pu jɨn quee tyiꞌtɨ́j jamoꞌtyáꞌɨtziityej ɨ tɨ jɨn Dios tyámuaꞌ tyajamuaatáꞌ meentyij siooj jachoꞌveꞌ aꞌájna xɨcáaraꞌ tɨ jitzán huataséjreꞌej ɨ tavástaraꞌ, aꞌɨ́jna ɨ Jesús tɨ ajta Cɨríistuꞌ puéꞌeen. 8 Dios pu caꞌnyíjraꞌaj jamuaatáꞌsij siaj sij tyoꞌtáviicueꞌ ꞌasta naꞌaj quee néijmiꞌi tyeꞌentyipuáꞌrej, tɨꞌij quee aꞌtɨ́j tyiꞌtɨ́j jɨn jaꞌmua jitze tyíꞌpuaꞌrityeꞌej aꞌájna xɨcáaraꞌ jitze tɨꞌɨj uvéꞌnyej aꞌɨ́jna ɨ tavástaraꞌ, ɨ Jesús tɨ ajta Cɨríistuꞌ puéꞌeen. 9 Dios pu aꞌyan tyaꞌróoꞌastej jeꞌej tɨ tyiꞌtɨ́j jɨn tyaꞌtóoraj, aꞌɨ́ɨ pu jamuaatajé siaj sij júurij jamuán ɨ yójraꞌ aꞌɨ́jna ɨ tavástaraꞌ ɨ Jesús tɨ ajta Cɨríistuꞌ puéꞌeen.

Pablo pu caꞌnyíjraꞌaj huoꞌtaꞌ mej mij quee ajtacɨ́ꞌcaꞌan

10 Nyeꞌihuáamuaꞌ, nyúucaritzeꞌ aꞌɨ́jcɨ ɨ tavástaraꞌ ɨ Jesús tɨ ajta Cɨríistuꞌ puéꞌeen, aꞌyaa nu jéehua tyajaꞌmuahuaviij siaj juxaꞌaj sianaꞌaj tyáꞌmuaꞌreeriaj, siaj sij quee ajtacɨ́ꞌcaꞌan. Tyámuaꞌ xu tyíꞌtyechaj juxaꞌaj xuꞌuj tyiꞌmuaꞌastɨ́j, siajta juxaꞌaj sianaꞌaj tyoꞌxáꞌpuɨꞌɨntareꞌen. 11 Aꞌyaa nu tyajáꞌmuaꞌixaatyeꞌ nyeꞌihuáamuaꞌ, jiꞌnye aꞌyaa nu tyáamuaꞌreeriꞌ, aꞌɨ́ɨmaj mu aꞌyan tyinaatéꞌexaaj ɨ maj Cloé jamuán ajaꞌchej, siaj jujɨ́ɨmuaꞌaj jujaaxɨejviꞌ. 12 Aꞌyaa nu tyajáꞌmuaꞌixaatyeꞌ siaj séecan aꞌyan tyíꞌxaj yee: “Nyáaj nu Pablo jitze ajtyámaꞌcan.” Majta séecan aꞌyan tɨjɨn: “Nyajta nyáaj, Apolo nu jitze ajtyámaꞌcan.” Majta séecan aꞌyan tɨjɨn: “Nyáaj nu Pedro jitze ajtyámaꞌcan”; majta aꞌyan tɨjɨn: “Nyáaj nu Cɨríistuꞌ jitze ajtyámaꞌcan.” 13 ¿Nyiquij huatámuiꞌriacaꞌ ɨ Cɨríistuꞌ? ¿Nyiquij Pablo óotateehuacaꞌ jaꞌmua jɨmeꞌ? ¿Nyiquij muaꞌaj xáaɨꞌhuacaꞌ nyúucaritzeꞌ ɨ Pablo? 14 Tyámuaꞌ nu tyaꞌtáꞌcaa ɨ Dios nyaj quee aꞌtɨ́j huáꞌɨɨriꞌ, sulu aꞌɨ́ɨjma nuꞌuj ɨ Crispo nyajta aꞌɨ́jcɨ ɨ Gayo. 15 Aꞌɨ́j pu jɨn quee aꞌtɨ́j huatácɨꞌpej tɨ aꞌyan tyúuxajtaj yee nyenyúucaritzeꞌ pu huáɨꞌhuacaꞌ. 16 Aꞌɨ́ɨjma nu nyajta huáꞌɨɨriꞌ ɨ tyeɨ́tyeristyamuaꞌmeꞌen aꞌɨ́jcɨ ɨ Estéfanas, canu máaj jamuaꞌreej nyaj séecan nyajtáhuaꞌaj huáꞌɨɨriꞌ, 17 jiꞌnye capu ɨ Cɨríistuꞌ nyojoꞌtaꞌítyacaꞌ nyej nyij huóꞌɨɨraj, sulu nyej nyij huóꞌixaatyeꞌen ɨ nyúucariaꞌraꞌ ɨ Dios, ajta quee aꞌɨ́jna jɨn nyojoꞌtaꞌítyacaꞌ nyaj huápuɨꞌɨj tyuꞌyíꞌtɨn nyej nyij tyiꞌtɨ́j naa huáꞌuurej, mej mij quee jáꞌxaahuataj ɨ Cɨríistuꞌ tɨ huamuɨ́ꞌ ɨ cúruuj jitze.

Cɨríistuꞌ pu aꞌɨ́ɨn puéꞌeen ɨ tɨ jɨn ɨ Dios néijmiꞌi tyámuaꞌ tyíꞌuurej

18 Ɨ nyúucarij tyaj huáꞌixaatyeꞌ tɨ Cɨríistuꞌ huamuɨ́ꞌ huaꞌ jitze maꞌcan ɨ cúruuj jitze, aꞌyaa pu huaꞌnamuajrasteꞌ cuxáa quee tyiꞌtɨ́j jeꞌej tyiꞌtyáhuɨꞌrii aꞌɨ́ɨmaj ɨ maj joꞌvátzɨj, maꞌ ajta aꞌíi pu aꞌɨ́ɨn puéꞌeen ɨ nyúucarij ɨ tɨ jɨn ɨ Dios tɨiꞌrátoosij. 19 Aꞌyájna tɨꞌɨj tyéꞌyuꞌsiꞌ ɨ yuꞌxarij jitze tɨjɨn:

Nyáaj nu huojoꞌrɨeeraj ɨ maj jéehua tyoꞌmuaꞌreej

nyajta jaꞌpuaꞌrityeꞌen ɨ maj jɨn jéehua tyuꞌyíꞌtɨn.

20 ¿Joꞌnyij jeꞌej jéꞌeen aꞌɨ́jna ɨ tɨ jéehua tyoꞌmuaꞌreej, ɨ tɨ tyihuáꞌmuaꞌtyej, naꞌríij ɨ tɨ jaayíꞌtɨn tɨ tyuꞌtaxáj jeꞌej tɨ tyiꞌtɨ́j rɨnyij íiyan ɨ cháanacaj japua? Dios pu arí jaataséjratacaꞌ tɨquee tyiꞌtɨ́j huɨɨreꞌ ɨ maj jɨn jéehua tyoꞌmuaꞌreej aꞌɨ́ɨmaj ɨ maj aꞌyan huacháatɨmee ɨ cháanacaj japua. 21 Aꞌɨ́ɨmaj ɨ maj aꞌyan séejreꞌ ɨ cháanacaj japua camu aꞌyan huarɨ́j mej mij jáamuaꞌtyij ɨ Dios, ajta jeꞌej tɨ aꞌɨ́ɨn tyihuoꞌtaséjra, aꞌyaa puꞌij ɨ Dios tyaaxáꞌpuɨꞌɨntarej tɨꞌij juxɨéꞌviꞌraꞌ jɨn huiꞌrátoonyij ɨ maj jaꞌantzaahuatyeꞌsij ɨ nyúucariaꞌraꞌ, ɨ nyúucarij tɨquee jeꞌej huatóomuaꞌaj aꞌɨ́ɨjma jimi.

22 Ɨ maj Israel jitze ajtyámaꞌcan, aꞌyaa mu tyáꞌxɨeꞌveꞌej maj tyiꞌtɨ́j huaséj ɨ maj jɨn tyámuaꞌ tyoꞌtaséj, majta ɨ grecia maj jáꞌmaꞌcan, aꞌyaa mu tyáꞌhuoo maj jéehua tyojoꞌitéej muáꞌraꞌnyij, 23 tyajta ityáj, aꞌɨ́j tu huáꞌixaatyeꞌ ɨ Cɨríistuꞌ ɨ maj jóꞌtatee ɨ cúruuj jitze. Aꞌíi puꞌij jeꞌej puaꞌaj huaꞌnamuajrasteꞌ aꞌɨ́ɨjma ɨ maj Israel jitze ajtyámaꞌcan, ajta aꞌɨ́ɨjma jimi ɨ maj séej chuéj japua jáꞌmaꞌcan, aꞌyaa pu huáꞌsejratyeꞌ tɨquee tyiꞌtɨ́j huɨɨreꞌ, 24 majta aꞌɨ́ɨmaj ɨ Dios tɨ huoꞌtajé, tɨpuaꞌaj Israel maj jitze ajtyámaꞌcan, naꞌríij séej chuéj japua maj jáꞌmaꞌcan, aꞌɨ́jna ɨ Cɨríistuꞌ aꞌɨ́ɨ pu aꞌɨ́ɨn puéꞌeen ɨ tɨ jɨn ɨ Dios jéehua tyuꞌyíꞌtɨn. 25 Aꞌɨ́jna ɨ tɨ aꞌyan huáꞌsejratyeꞌ tɨquee jeꞌej huatóomuaꞌaj ɨ Dios jimi, jéetzeꞌ pu jaayíꞌtɨn quee ɨ huaꞌmuaꞌtziiraꞌaj ɨ maj jɨn jéehua tyuꞌyíꞌtɨn ɨ tyeɨ́tyee, ajta ɨ tɨ aꞌyan séejreꞌ ɨ Dios jimi tɨꞌɨj ɨ tɨquee uhuájcaꞌnyej, jéetzeꞌ pu uhuájcaꞌnyej quee aꞌchu maj uhuácacaꞌnyeꞌ néijmiꞌi ɨ tyeɨ́tyee.

26 Nyeꞌihuáamuaꞌ, xuꞌhuóomuaꞌtzɨj tɨ ɨ Dios jamuaatajé, tyij siajta quee muiꞌij mu siaj jéehua tyoꞌmuaꞌreej íiyan tɨ tyíꞌmaꞌcan ɨ cháanacaj japua, caxu siajta muiꞌij mu siaj tyiꞌtɨ́j jɨn tyityatatyíj nusu ɨ maj aꞌɨ́ɨjma jitze eerámaꞌcan ɨ maj jéehua juxɨeꞌveꞌ. 27 Ajta aꞌyájna, Dios pu aꞌɨ́ɨjma antyíhuo ɨ maj aꞌyan tyihuáꞌxaj yee maj quee tyojóꞌitej, taꞌij huoꞌtatyéviꞌraꞌastaj aꞌɨ́ɨjma ɨ maj aꞌyan tyúusejrataj tɨjɨn jéehua mu tyojóꞌitej, Dios pu ajta aꞌɨ́ɨjma antyíhuo ɨ maj quee tyiꞌtɨ́j jɨn antyúumuaꞌreej tɨꞌij ajta huoꞌtatyéviꞌraꞌastaj aꞌɨ́ɨjma ɨ maj vaꞌcán jɨn tyityatatyíj. 28 Dios pu huaꞌantyíhuoj aꞌɨ́ɨjma ɨ tyeɨ́tyee ɨ maj quee huaꞌxɨeꞌveꞌ, majta ɨ maj quee jéehua juxɨeꞌveꞌ ɨ cháanacaj japua, aꞌyájna matɨꞌɨj ɨ maj quee tyiꞌtɨ́j jeꞌej tyíꞌmuaꞌreej, tɨꞌij huaꞌantyipuáꞌrityeꞌen aꞌɨ́ɨjma ɨ maj tyityatatyíj. 29 Aꞌyaa pu quee aꞌtɨ́j tyóotzaahuatyeꞌ ɨ Dios jimi. 30 Ajta ɨ Dios pu arí muaꞌajmaj jamuaꞌajtyáhuii ɨ Cɨríistuꞌ jimi, aꞌyaa pu ajta jáaruuj tɨꞌij ɨ Cɨríistuꞌ aꞌɨ́ɨn puéꞌeenyeꞌ ɨ tyaj jɨn maꞌumuámuaꞌreꞌ, tɨ ajta tajapuá huatányuunyij, ɨ tyaj jɨn huátajajcuareꞌen, ajta tyej tyij taxáahuaj mahuatyuꞌuucaj. 31 Aꞌɨ́j pu jɨn, aꞌyájna tɨꞌɨj tyéꞌyuꞌsiꞌ tɨjɨn: “Tɨpuaꞌaj aꞌtɨ́j jaxɨeꞌvaꞌaj tɨ óotzaahuatyeꞌej, cheꞌ aꞌyan huárɨnyij aꞌɨ́jna jɨmeꞌ jeꞌej tɨ ɨ tavástaraꞌ tyámuaꞌ tyaatáꞌ.”

2

Ɨ nyúucarij tɨ aꞌɨ́jna áꞌxaj ɨ Cɨríistuꞌ ɨ maj jóꞌtatee

1 Nyeꞌihuáamuaꞌ, nyatɨꞌɨj ujóꞌmej nyej nyij jamuaatéꞌexaatyeꞌen ɨ nyúucariaꞌraꞌ ɨ Dios, canu aꞌɨ́jna jɨn tyajamuáaꞌixaa ɨ nyúucarij tɨ naa huánamuajrii, nusu yaa tɨꞌɨj ɨ tɨ jéehua tyuꞌyíꞌtɨn. 2 Ajta nyatɨꞌɨj jaꞌmua jamuán ajoꞌtyávaacaꞌaj, canu máaj tyiꞌtɨ́j muaꞌreerimuꞌcaꞌaj sulu aꞌɨ́j nuꞌuj ɨ Jesús tɨ ajta Cɨríistuꞌ puéꞌeen, ɨ maj jóꞌtatee ɨ cúruuj jitze. 3 Aꞌáa nu joꞌtyéechaxɨj jaꞌmua jimi nyetyenyaxáahuataj nyajta tyenyevivéesimeꞌej, jiꞌnye nyetyiꞌtzɨɨnyaꞌcaꞌaj. 4 Ajta nyatɨꞌɨj jamuaatajé nyajta jamuáaꞌixaa ɨ nyúucarij, canu aꞌɨ́j jɨn tyajamuáaꞌixaa ɨ nyúucarij tɨ naa tyojóꞌiteeriꞌij, nyej nyij jamuaꞌantyimueꞌtɨn. Sulu aꞌyaa nu tyajamuaꞌantyimueꞌtɨj nyajaꞌmuaséeratyaꞌaj nyaj aꞌɨ́jna jitze arányacaꞌnyej ɨ júuricamaꞌraꞌ ɨ Dios nyajta aꞌɨ́jcɨ jitze ɨ tɨ jɨn néijmiꞌi putyíꞌuurej, 5 taꞌaj ij ɨ siaj jɨn tyáꞌtzaahuatyeꞌ aꞌɨ́j jitze aróocaꞌnyej ɨ tɨ jɨn ɨ Dios néijmiꞌi putyíꞌuurej, tɨꞌij quee aꞌɨ́jna jitze aróocaꞌnyaj ɨ tyétyacaa maj jɨn tyíꞌmuaꞌreej.

Dios pu jaataséjratacaꞌ aꞌɨ́jcɨ ɨ tɨ aviitziꞌhuacaꞌaj aꞌɨ́jcɨ jitze maꞌcan ɨ ju júuricamej

6 Majta aꞌɨ́ɨmaj ɨ maj meríj néijmiꞌi jóꞌitej ɨ maj jitzán tyáꞌtzaahuatyeꞌ, aꞌɨ́ɨ mu xaa aꞌɨ́jna jɨn tyajamuáaꞌixaa ɨ nyúucarij jɨmeꞌ tɨ naa tyojóꞌiteeriꞌij. Ajta aꞌɨ́jna ɨ nyúucarij capu aꞌyan maꞌcan ɨ cháanacaj japua, capu ajta huaꞌ jitze maꞌcan aꞌɨ́ɨjma ɨ maj tyíꞌijta ɨ maj majta meríj yoꞌrɨésij ɨ maj jɨn putyíꞌuurej. 7 Aꞌɨ́ɨ pu aꞌɨ́ɨn puéꞌeen ɨ tɨ néijmiꞌi tyíꞌmuaꞌreej, tɨ ajta aviitziꞌhuacaꞌaj ɨ Dios jimi jájcuaj ɨmuáj tɨ aꞌyan tyaaxáꞌpuɨꞌɨntarej tɨꞌij táacɨꞌtyij ityájma aꞌɨ́jna ɨ tɨ huápuɨꞌɨj naa huaséꞌrin. 8 Aꞌíi pu aꞌɨ́ɨn puéꞌeen ɨ maj quee yóꞌitej ɨ maj tyíꞌijta íiyan ɨ cháanacaj japua, jiꞌnye tɨpuaꞌaj meyoꞌiteej, camu yoꞌtatáanyijcheꞌ ɨ tavástaraꞌ, ɨ tɨ ajta huápuɨꞌɨj naa huaséꞌrin. 9 Ajta aꞌyájna tɨꞌɨj tyéꞌyuꞌsiꞌ tɨjɨn:

Dios pu arí tyámuaꞌ tyúꞌruuj aꞌɨ́ɨjma jimi ɨ maj jaxɨeꞌveꞌ,

tyiꞌtɨ́j tɨquee xu aꞌnáj aꞌtɨ́j meꞌyeꞌsej tɨ ajta quee aꞌtɨ́j aꞌnáj meꞌyaꞌnamuaj,

jeꞌej tɨquee ajta aꞌtɨ́j tyéꞌmiteerasteꞌ.

10 Aꞌíi pu aꞌɨ́ɨn tyiꞌpuéꞌeen ɨ tɨ Dios tyitaataséjratyej aꞌɨ́jcɨ jitze maꞌcan ɨ júuricamaꞌraꞌ, jiꞌnye ɨ júuricamaꞌraꞌ ɨ Dios néijmiꞌi pu tyíꞌsej, ajta néijmiꞌi muaꞌreej ɨ tɨ huápuɨꞌɨj aviitziꞌ ɨ Dios jimi.

11 ¿Aꞌtanyíj pújoorej tɨ jamuaꞌreej jeꞌej tɨ tyíꞌmuaꞌtzej sɨ́ɨj ɨ ajta sɨ́ɨj ɨ tyáatɨꞌ? Aꞌɨ́ɨ puꞌuj jamuaꞌreej ɨ júuricamaꞌraꞌ ɨ tyáataj. Aꞌyaa pu chaꞌtaj naꞌaj een ɨ Dios jimi, aꞌɨ́ɨ puꞌuj jamuaꞌree ɨ júuricamaꞌraꞌ ɨ Dios jeꞌej tɨ tyiꞌtɨ́j jimi tyíꞌsejreꞌ. 12 Tyajta ityáj catu aꞌɨ́j ancuriáaꞌ ɨ júuricamej tɨ aꞌyan séejreꞌ ɨ cháanacaj japua, sulu ɨ aꞌɨ́j tu ɨ júuricamaꞌraꞌ ɨ Dios, tyej tyij yoꞌitéej táꞌraꞌnyij jeꞌej tɨ Dios juxɨéꞌviꞌraꞌ jɨn tyámuaꞌ tyitaatáꞌ. 13 Aꞌyaa tu tyíꞌxaj aꞌɨ́jcɨ jɨmeꞌ ɨ nyúucarij tɨ taamuáꞌtyej ɨ júuricamaꞌraꞌ ɨ Dios, catu aꞌɨ́jna huáꞌixaatyeꞌ ɨ tyaj tajɨ́ɨmuaꞌaj tyoꞌmuaꞌreej. Aꞌyaa tu tyihuáꞌixaatyeꞌ tyiꞌtɨ́j tɨ aꞌɨ́j jitze eerámaꞌcan ɨ júuricamaꞌraꞌ ɨ Dios aꞌɨ́ɨjma ɨ tɨ huaꞌ jitzán séejreꞌ ɨ júuricamaꞌraꞌ ɨ Dios.

14 Ajta aꞌɨ́jna ɨ tɨquee jitzán séejreꞌ júuricamaꞌraꞌ ɨ Dios, capu jaꞌancuriáaꞌsij tyiꞌtɨ́j tɨ aꞌáa jáꞌmaꞌcan ɨ júuricamaꞌraꞌ jimi ɨ Dios, jiꞌnye capu tyiꞌtɨ́j huɨɨreꞌ aꞌɨ́jna jimi ɨ aꞌtɨ́j. Capu ɨꞌríj tɨ yoꞌitéej jáꞌraꞌnyij, jiꞌnye aꞌyaa pu tyúuxɨeꞌveꞌ tɨ ɨ júuricamaꞌraꞌ ɨ Dios jitze aróocaꞌnyej, tɨꞌij joꞌtámiteerasteꞌ jeꞌej tɨ huatóomuaꞌaj. 15 Ajta ɨ tɨ jitzán séejreꞌ ɨ júuricamaꞌraꞌ ɨ Dios, néijmiꞌi pu tyíꞌsej ajta néijmiꞌi tyojóꞌitej, ajta quee aꞌtɨ́j huatácɨꞌpej tɨ aꞌɨ́j ooxɨ́jtyeꞌen. 16 Jiꞌnye aꞌyaa pu tyéꞌyuꞌsiꞌ ɨ yuꞌxarij jitze tɨjɨn: “¿Aꞌtanyíj júꞌmuaꞌree jeꞌej tɨ tyíꞌmuaꞌtzej ɨ tavástaraꞌ?” ¿Aꞌtanyíj jaayíꞌtɨn tɨ tyáamuaꞌtyej? Ajta aꞌyájna, ityáj tu jájchaꞌɨj ɨ muaꞌtzíiriaꞌraꞌ ɨ Cɨríistuꞌ.

3

Tyaj néemiꞌij tyíꞌmuarɨeꞌ ɨ Dios jimi

1 Nyeꞌihuáamuaꞌ, capu huatáɨꞌriitariacaꞌ nyaj aꞌyan tyajamuaatéꞌexaatyeꞌen tɨꞌɨj aꞌɨ́ɨjma ɨ tɨ arí huaꞌ jitze séejreꞌ ɨ júuricamaꞌraꞌ ɨ Dios, sulu aꞌyaa nuꞌuj tɨꞌɨj aꞌɨ́ɨjma ɨ maj moochán jitzán ajtyáhuiixɨj ɨ Cɨríistuꞌ. 2 Tyiꞌtɨ́j nu jamuaamuaꞌtyej tɨquee tyésiꞌ, aꞌyájna matɨꞌɨj ɨ unyáaqueꞌej léechij manaꞌaj tyéiꞌtyeꞌ, jiꞌnye capu eexúj yóꞌjapuɨꞌraꞌ ɨ cueꞌráj, caxu siajta seexúj muaꞌaj yóꞌjapuɨꞌraꞌ ɨ cueꞌráj, 3 jiꞌnye caxu jucaꞌnyej. Ajta tɨꞌɨj ooj jaꞌmua tzajtaꞌ séjreꞌej ɨ siaj óochueereꞌ, siajta jujaaxɨejviꞌraj, aꞌyaa pu huatóomuaꞌaj siaj quee xu jucaꞌnyej, jiꞌnye aꞌyaa xu rɨcɨj matɨꞌɨj aꞌɨ́ɨmaj ɨ maj aꞌyan séejreꞌ ɨ cháanacaj japua. 4 Tɨpuaꞌaj sɨ́ɨj aꞌyan tyíꞌxajtaj yee: “Nyáaj nu Pablo jitze ajtyámaꞌcan”, ajta ɨ sɨ́ɨj aꞌyan tɨjɨn: “Nyajta nyáaj, Apolo nu jitze ajtyámaꞌcan”, aꞌyaa xu rɨcɨj matɨꞌɨj aꞌɨ́ɨmaj ɨ tyétyacaa ɨ maj aꞌyan séejreꞌ ɨ cháanacaj japua.

5 Cheꞌ aꞌyáanaꞌaj, ¿jiꞌnye aꞌtanyíj puéꞌeen aꞌɨ́jna ɨ Apolo? ¿Aꞌtanyíj puéꞌeen ɨ Pablo? Ityáj tu jahuɨɨreꞌ ɨ tavástaraꞌ, aꞌyaa xu een jɨmeꞌ tyáꞌantzaahuaj ɨ tavástaraꞌ jimi. Aꞌyaa tu rɨcɨj jeꞌej tɨ aꞌɨ́ɨn tyitaataꞌíj séej ajta séej. 6 Nyáaj nu tyuꞌhuástej, ajta ɨ Apolo pu tyúꞌipuaj, ajta ɨ Dios pu jaahuósiꞌriꞌ tɨꞌij huácɨɨrej ɨ tɨ huahuástiꞌhuacaꞌ. 7 Aꞌɨ́j pu jɨn aꞌɨ́jna ɨ tɨ tyuꞌhuástej, ajta ɨ tɨ tyúꞌipuaj, camu tyiꞌtɨ́j jɨn juxɨeꞌveꞌ, sulu aꞌɨ́ɨ pu ɨ Dios ɨ tɨ jaahuásiꞌriꞌ tɨꞌij huácɨɨrej, aꞌɨ́ɨ pu aꞌɨ́ɨn puéꞌeen ɨ tɨ juxɨeꞌveꞌ. 8 Ɨ maj tyíꞌhuasteꞌ majta ɨ maj tyíꞌipuaj, juxaꞌaj muꞌuj een, ajta ɨ Dios pu aꞌyan tyihuoꞌtáꞌsij jeꞌej tɨ sɨ́ɨj ajta sɨ́ɨj tyuꞌmuárɨej. 9 Néijmiꞌi tu tyíꞌmuarɨeꞌ ɨ Dios jimi, siajta muaꞌaj aꞌyaa xu tyíꞌhuɨɨreꞌ tɨꞌɨj joꞌtɨj tyajáꞌhuastiꞌ siajta tɨꞌɨj chiꞌij maj jaꞌajtaahuaj Dios tɨ jaꞌaꞌrij. 10 Nyajta nyáaj, nyáaj nu aꞌyan tyíꞌmuarɨeꞌ tɨꞌɨj aꞌtɨ́j tɨ chiꞌij ájtaahuaj, ɨ tɨ Dios aꞌyan tyinaataꞌíj nyej nyij jaꞌtátaahuaxɨꞌɨn aꞌɨ́jna ɨ tɨ japuan ájtaavijhuaj ɨ jáxuꞌuj, ajta sɨ́ɨj pu japuan tyáꞌajtaahuaj. Ajta aꞌyan tyúuxɨeꞌveꞌ tɨ sɨ́ɨj ajta sɨ́ɨj tyámuaꞌ tyuꞌmuárɨeꞌen, 11 jiꞌnye capu aꞌtɨ́j pújoorej tɨ ajtáhuaꞌaj séej atátaahuaj tɨꞌɨj ɨ tɨ arí atátaavijhuaj ɨ tɨ aꞌɨ́ɨn puéꞌeen ɨ Jesús tɨ ajta Cɨríistuꞌ puéꞌeen. 12 Aꞌíjna jitze ɨ taꞌtátaavijhua pu ɨꞌríj tɨ aꞌtɨ́j tyiꞌtɨ́j japuan ájtaahuaj, tɨpuaꞌaj ooroj jɨmeꞌ, nusu pláataj jɨmeꞌ, naꞌríij tyetyéj jɨmeꞌ tɨ huápuɨꞌɨj tyáꞌnajchij, naꞌríij cɨyéj jɨmeꞌ, nusu ɨxáj jɨmeꞌ caꞌ huáacɨxaꞌaj jɨmeꞌ, 13 aꞌyaa pu tyiꞌséereꞌej jaꞌmej jeꞌej tɨ sɨ́ɨj ajta sɨ́ɨj tyuꞌmuárɨej aꞌájna xɨcáaraꞌ jitze, tɨꞌɨj néijmiꞌi tyeꞌentyipuáꞌrij, jiꞌnye aꞌájna xɨcáaraꞌ jitze tɨéj pu uvéꞌnyesij, aꞌɨ́ɨ pu jaatyámuaꞌsij tɨpuaꞌaj xáꞌpuɨꞌ metyuꞌmuárɨej sɨ́ɨj ajta sɨ́ɨj. 14 Tɨ puaꞌaj jeꞌej tɨ sɨ́ɨj tyuꞌmuárɨej tyoꞌtáviicueꞌ ɨ tɨéj tzajtaꞌ, aꞌyaa pu tyáꞌcɨꞌtyij ɨ aꞌtɨ́j jeꞌej tɨ tyaꞌráanajchi. 15 Naꞌríij tɨpuaꞌaj huatyátanyij ɨ tɨ jaꞌajtaahuacaꞌ, yoꞌrɨésij ɨ tɨ tyuꞌmuárɨej, ajta ɨ aꞌtɨ́j aꞌyaa pu éenyeꞌej jaꞌmej tɨꞌɨj ɨ aꞌtɨ́j tɨ xɨéꞌchuiꞌ jáahuɨɨ ɨ tɨéj tzajtaꞌ.

16 ¿Nyij sequée jamuaꞌreej siaj muaꞌaj aꞌɨ́ɨn puéꞌeen ɨ chiꞌraꞌan ɨ Dios, tɨ ajta jaꞌmua tzajtaꞌ séejreꞌ ɨ júuricamaꞌraꞌ ɨ Dios? 17 Tɨpuaꞌaj aꞌtɨ́j jaatyúꞌuunaj ɨ chiꞌraꞌan ɨ Dios, Dios pu jaꞌantyipuáꞌrityeꞌsij aꞌɨ́jcɨ ɨ aꞌtɨ́j, jiꞌnye ɨ chiꞌraꞌan ɨ Dios naa pu arí een, ajta aꞌɨ́jna ɨ chiꞌraꞌan muaꞌaj xu aꞌɨ́ɨn puéꞌeen.

18 Cheꞌ quee aꞌtɨ́j jucuanamuaj, tɨpuaꞌaj sɨ́ɨj tɨ jaꞌmua jitze ajtyámaꞌcan aꞌyan tyóotzaahuatyeꞌej tɨ jéehua tyojóꞌitej íiyan tɨ tyíꞌmaꞌcan cháanacaj japua, cheꞌ aꞌyan huárɨnyij tɨꞌɨj ɨ tɨquee tyiꞌtɨ́j muaꞌreej, taꞌaj ij jɨꞌréꞌcan jɨmeꞌ aꞌɨ́ɨn puéꞌeenyeꞌej táꞌraꞌnyij ɨ tɨ jéehua tyojóꞌitej. 19 Jiꞌnye ɨ maj jɨn tyuꞌyíꞌtɨn íiyan ɨ cháanacaj japua capu tyiꞌtɨ́j huɨɨreꞌ ɨ Dios jimi. Aꞌyaa pu tyéꞌyuꞌsiꞌ ɨ yuꞌxarij jitze tɨjɨn: “Dios pu huaꞌviviꞌran aꞌɨ́ɨjma ɨ maj jéehua tyuꞌyíꞌtɨn aꞌɨ́jna jɨmeꞌ ɨ maj tyíꞌhueꞌtacaa.” 20 Aꞌyaa pu ajta tyéꞌyuꞌsiꞌ tɨjɨn: “Tavástaraꞌ pu jamuaꞌreej tɨquee tyiꞌtɨ́j huɨɨreꞌ jeꞌej maj tyíꞌmuaꞌtzej ɨ maj jéehua huápuɨꞌɨj tyojóꞌitej.” 21 Aꞌɨ́j pu jɨn, cheꞌ quee aꞌtɨ́j óotzaahuatyeꞌej aꞌɨ́jcɨ jɨmeꞌ ɨ tɨ séej jimi ɨ tyáataj ajtyámaꞌcan, jiꞌnye néijmiꞌi pu jaꞌmua jimi tyíꞌmaꞌcan. 22 Pablo, Apolo, Pedro, ɨ cháanacaj, ɨ júuricamej, jeꞌej tɨ tyiꞌtɨ́j rɨcɨj ijíij, jeꞌej tɨ ooj atyojoꞌréꞌnyesij, néijmiꞌi pu jaꞌmua jimi tyíꞌmaꞌcan, 23 siajta muaꞌaj, aꞌɨ́j xu jitze ajtyámaꞌcan ɨ Cɨríistuꞌ, ajta ɨ Cɨríistuꞌ aꞌɨ́j pu jitze ajtyámaꞌcan ɨ Dios.

4

Ɨ maj jɨn tyíꞌmuarɨeꞌ aꞌɨ́ɨmaj ɨ Dios tɨ huaꞌantyíhuoj

1 Aꞌyaa pu tyúuxɨeꞌveꞌ siaj aꞌyan tojoꞌmuaꞌraj ityájma tɨꞌɨj ɨ aꞌtyán maj jahuɨɨreꞌ ɨ Cɨríistuꞌ, tyaj aꞌɨ́j jɨn antyítamuaꞌreej tyej tyij jamuáamuaꞌtyej ɨ tɨ aviitziꞌ ɨ Dios jimi. 2 Ajta aꞌyájna, aꞌɨ́jna ɨ maj tyiꞌtɨ́j jaaꞌíjcaj, aꞌyaa pu tyúuxɨeꞌveꞌ tɨ tyámuaꞌ tyuꞌtóosejrataj mej mij jitzán tyíꞌcaꞌnyej. 3 Ajta nyéetzij jimi, capu nyejitzé juxɨeꞌveꞌ tɨpuaꞌaj muaꞌaj sianoꞌxɨ́jtyeꞌen, naꞌríij aꞌɨ́ɨmaj manoꞌxɨ́jtyeꞌen ɨ maj tyityatatyíj. Canu nyajta nyasɨ́ɨj áꞌnyaxɨjtyeꞌen. 4 Aꞌyaa puꞌuj, tɨpuaꞌaj nyequee jeꞌej puaꞌaj tyíꞌmuaꞌaxcaj nyaj jɨmeꞌ, capu aꞌyan huatóomuaꞌaj yee nuꞌríj xáꞌpuɨꞌ een ɨ Dios jimi. Tavástaraꞌ pu aꞌɨ́ɨn puéꞌeen ɨ tɨ náꞌxɨjtyeꞌen. 5 Aꞌɨ́j pu jɨn, caxu tyiꞌtɨ́j áꞌxɨjtyaꞌaj tɨꞌɨj quee xu atyojoꞌreꞌnyáavaꞌcaj, setyuꞌchóꞌveꞌ ꞌasta naꞌaj quee uvéꞌnyej aꞌɨ́jna ɨ tavástaraꞌ, tɨꞌij aꞌɨ́ɨn jaataséjrataj ɨ tɨ juꞌavaatacaꞌaj ɨ tɨ́caꞌristeꞌ, aꞌɨ́ɨ pu ajta jaataséjrataj jeꞌej maj tyíꞌmuaꞌtzej ɨ tyeɨ́tyee. Aj puꞌij ɨ Dios tyámuaꞌ tyihuoꞌtáꞌsij jeꞌej tɨ tyáꞌcɨꞌpuaj séej ajta séej.

6 Nyeꞌihuáamuaꞌ, aꞌyaa nu tyajáꞌmuaꞌixaatyeꞌ siaj sij tyámuaꞌ huárɨnyij, nyajta jaꞌmuaꞌséeratyeꞌej jeꞌej tɨ rɨcɨj aꞌɨ́jna ɨ Apolo nyajta nyáaj. Aꞌyaa nu tyajáꞌmuaꞌixaatyeꞌ siaj sij aꞌyan huárɨnyij jeꞌej tyaj ityáj rɨcɨj, siaj sij quee aꞌyan rɨjcaj jeꞌej tɨquee tyéꞌyuꞌsiꞌ, ajta tɨꞌij quee aꞌtɨ́j óotzaahuatyeꞌej, nusu siaj séej tyámuaꞌ tyíꞌxajtaj siajta séej áꞌxaahuataj. 7 ¿Aꞌtanyíj tyámuaꞌ tyíꞌmuaxaj ɨ séecan tzajtaꞌ ɨ tyeɨ́tyee? ¿Tyiꞌtanyí péjchaꞌɨj tɨquee ɨ Dios muaatáꞌ? Ajta tɨpuaꞌaj ɨ Dios néijmiꞌi tyimuaatáꞌ, ¿jiꞌnye een jɨmeꞌ aꞌyan petyáꞌtzaahuatyeꞌ cuxáa asɨ́ɨj pupáaꞌuureej?

8 Xuꞌríj muaꞌaj huoochíjtyaanyiꞌtacaꞌ, siajta seríj néijmiꞌi tyíꞌijchaꞌɨj tyiꞌtɨ́j siaj jeꞌej tyíꞌxɨeꞌveꞌ, ajta aꞌyan jaꞌmuaꞌasej siaj muaꞌaj seríj tyíꞌijta, siajta quee cheꞌ ityájma taꞌtamuáꞌreꞌrii. Aꞌtzúj cuj aꞌyan tyiꞌjaꞌyájnatan, tyej tyij ityáj jaꞌmua jamuán tyuꞌtaꞌíjtaj. 9 Aꞌɨ́j pu jɨn aꞌyan tyináꞌmiteerasteꞌ, tɨ ityájma ɨ tyaj huataꞌítyiꞌriꞌhuacaꞌ, Dios pu aꞌáa tojoꞌtyáhuii joꞌtɨj quee jóoxɨeꞌveꞌ, cuxáa meríj pu taatamuaꞌaj yee tyicheꞌ huácuiꞌiihuaj. Tuꞌríj aꞌtzísiꞌ huáꞌsejratyeꞌ néijmiꞌcaa ɨ maj tajapuá jáꞌsejreꞌ, tyajta huaꞌ jimi ɨ maj aꞌyan huacháatɨmee ɨ cháanacaj japua. 10 Tyajta ityáj, aꞌɨ́jna jɨmeꞌ ɨ tyaj aꞌyan tyáꞌhuɨɨreꞌ ɨ Cɨríistuꞌ, aꞌyaa mu tyíꞌtaxaj tyaj nuꞌuj tatɨmueꞌ, siajta muaꞌaj, ɨ Cɨríistuꞌ jitze maꞌcan tyámuaꞌ xu metyityoomuámuaꞌreꞌ. Capu tacaꞌnyistiꞌ ityájma, siajta muaꞌaj néijmiꞌi xu jɨn tyéꞌviicueꞌ. Majta ityájma matáꞌxaahuaj, majta muaꞌajmaj mu jamuáꞌtyeseꞌ. 11 Tɨꞌɨj naꞌaj yatɨj jeꞌréꞌnyej ajta ijíij, aꞌyaa tuꞌuj tyanaꞌaj tyaꞌajpuéjtzij aꞌɨ́jcɨ jɨmeꞌ tyaj tajcuj, tyajta iꞌcuj, ajta cáanarij tyitáꞌɨtziityeꞌ, jeꞌej mu puaꞌaj táꞌmuaꞌraj ɨ tyeɨ́tyee, tyajta quee maꞌjaꞌchej, 12 tyajta cuaꞌnaj tyatɨꞌɨjtá tyíꞌmuarɨeꞌej. Ɨ maj jeꞌej puaꞌaj tyíꞌtaxaj tyámuaꞌ tu ityáj tyihuoꞌtájeevij, jeꞌej mu puaꞌaj taꞌuurej, tyajta ityáj néijmiꞌi tu tyéꞌviicueꞌ. 13 Ajta matɨꞌɨjta ɨ tyeɨ́tyee jeꞌej puaꞌaj tyíꞌtaxajtaj, tyámuaꞌ tuꞌuj ityáj tyihuoꞌtájeevij. Aꞌyaa mu tojoꞌmuaꞌraj tɨꞌɨj tyiꞌtɨ́j tɨquee cheꞌ tyíꞌhuɨɨreꞌ íiyan ɨ cháanacaj japua. Aꞌyaa muꞌuj manaꞌaj mij ijíij tyityaajúꞌ.

14 Canu aꞌɨ́j jɨn tyajáꞌmuayuꞌseꞌ nyej nyij jamuaatatyéviꞌraꞌastaj, sulu nyej nyij tyámuaꞌ tyajamuaatáꞌitɨɨj, aꞌyájna nyatɨꞌɨj ɨ nyiyóojmuaꞌ, jiꞌnye jéehua nu jáꞌmuaxɨeꞌveꞌ. 15 Tyij mequee mamueꞌtɨ́j tyajamuáamuaꞌaj ɨ Cɨríistuꞌ jitze maꞌcan, maj siajta quee muiꞌcaa tyitáatastyamuaꞌ. Nyáaj nu aꞌɨ́ɨn puéꞌeen ɨ siaj jajtáataj ɨ Cɨríistuꞌ jitze maꞌcan, jiꞌnye nyáaj nu jamuáaꞌixaa ɨ nyúucarij tɨ jɨn Dios jamuiꞌrátoonyij, siaj sij jitzán ajtyáhuiixɨj ɨ Cɨríistuꞌ. 16 Aꞌɨ́j nu jɨn aꞌyan jéehua tyajaꞌmuahuaviij siaj aꞌyan tyityaajúꞌcaj nyatɨꞌɨj nyáaj.

17 Aꞌɨ́j nu jɨn jaꞌmua jimi jaataꞌítyacaꞌ aꞌɨ́jcɨ ɨ Timoteo, ɨ nyaj huápuɨꞌɨj jaxɨeꞌveꞌ, nyajta yoꞌpuáaraꞌan puéꞌeen ɨ tavástaraꞌ jitze maꞌcan. Aꞌɨ́ɨ pu jamoꞌtámuaꞌreeritziꞌtyeꞌej jeꞌej nyaj tyiꞌtyínyechaꞌɨj ɨ Cɨríistuꞌ jimi tɨ ajta Jesús puéꞌeen, ajta jeꞌej nyaj tyihuáꞌmuaꞌtyej néijmiꞌqueꞌ joꞌmaj jóosɨꞌrii. 18 Séecan xu muaꞌaj seríj óotzaahuatyeꞌ, aꞌyan setyiꞌmuaꞌastɨj yee canu cheꞌ aꞌnáj amojoꞌtyésejra, 19 ajta tɨpuaꞌaj ɨ tavástaraꞌ aꞌyan tyaꞌránajchij, nyáaj nu jiyeꞌtzín aꞌáa jaꞌtanyésij jaꞌmua jimi. Aj nu nyij huaꞌsejran ɨ maj jéehua óotzaahuatyeꞌ, majta aꞌyan tyiꞌtɨ́j uuriaj mej quee aꞌɨ́j manaꞌaj jeꞌej maj tyíꞌxaj. 20 Jiꞌnye joꞌtɨj ɨ Dios tyejéꞌijtaj, capu nyúucarij naꞌaj jɨn tyíꞌijta, sulu ɨ tɨ ajta néijmiꞌi jɨn putyíꞌuurej. 21 ¿Jiꞌnye setyáꞌxɨeꞌveꞌ muaꞌaj, nyiquij nyaj aꞌɨ́jna jɨn ujóꞌmeꞌen nyej nyij puéjtzij jamuaataꞌan, naꞌríij nyaj aꞌɨ́j jɨn jamojoꞌtyéesej nyajaꞌmuaxɨéꞌveꞌej, nyajta jamuaꞌcuꞌváaj nyetyajamuáaꞌixaatyeꞌen?

5

Siaj joꞌxɨ́jtyeꞌen ɨ tɨ jeꞌej puaꞌaj tyiꞌtyúuchaꞌɨj

1 Aꞌyaa pu tyúꞌmuaꞌreeritziꞌhuacaꞌ tɨ sɨ́ɨj tɨ jaꞌmua jimi ajtyámaꞌcan juxanaꞌcɨreꞌ aꞌɨ́jcɨ jɨmeꞌ tɨ jamuán huiꞌcaa ɨ tɨ jatyéviꞌtɨn ɨ táatajraꞌ. Huápuɨꞌɨj pu aꞌɨ́jna jeꞌej puaꞌaj namuajreꞌ, majta ɨ maj quee tyáꞌtzaahuatyeꞌ camu aꞌyan rɨcɨj. 2 Maj siajta muaꞌaj, aꞌɨ́j xu jɨn óotzaahuatyeꞌ, aꞌyaa pu tyuuxɨéꞌvaꞌcaj siaj aꞌɨ́j jɨn huatóoxaamujrityeꞌen. Aꞌtɨ́j tɨ aꞌyan tyiꞌtyúuchaꞌɨj, siataꞌaj quee cheꞌ jatáꞌcareꞌen tɨ jaꞌmua jamuán séjreꞌej. 3 Ajta nyéetzij jɨmeꞌ, tyij nyequee nyajta jaꞌmua jamuán ajoꞌtyéjvee, ɨ nyajúuricamej pu jaꞌmua tzajtaꞌ séejreꞌ, cuxáa nyaj jaꞌmua jamuán ajoꞌtyávaacaj, nuꞌríj nyij aꞌyan tyoꞌxɨ́jtyej aꞌɨ́jcɨ ɨ aꞌtɨ́j tɨ aꞌyan rɨcɨj. 4 Siatɨꞌɨjtá muaꞌaj tyúusɨɨreꞌen, nyáaj nu jamuán séeriaꞌaj naꞌmej ɨ nyaj júuricamej jɨmeꞌ, ajta ɨ tavástaraꞌ tɨ jɨn néijmiꞌi putyíꞌuurej aꞌɨ́ɨ pu ajta jaꞌmua tzajtaꞌ séeriaꞌaj jaꞌmej. Aj puꞌij aꞌɨ́jcɨ jitze maꞌcan ɨ tavástaraꞌ Jesús, 5 cheꞌ ɨ tyáatɨꞌ huatátuiiriꞌhuaj ɨ tyiyáaruꞌ jimi, taꞌaj ij ɨ tyéviraꞌ joꞌpuáꞌrixɨꞌɨn, ajta júuricamaꞌraꞌ huatyáꞌɨtzeereꞌen ɨ Dios jimi aꞌájna xɨcáaraꞌ tɨ jitzán uvéꞌnyesij ɨ tavástaraꞌ.

6 Caxu muaꞌaj aꞌɨ́j jɨn huatóocɨꞌpuaj siaj sij aꞌɨ́jcɨ jɨn óotzaahuatyeꞌej. Jiꞌnye xuꞌríj aꞌyan tyáꞌmuaꞌreej tɨjɨn: “Cɨ́ɨraꞌtzuj ɨ levaduuraj néijmiꞌi pu tyináxcaj ɨ cuéjtzij.” 7 Aꞌɨ́j xu jɨn siataꞌaj majúurɨeenyij aꞌɨ́jcɨ ɨ tɨ míꞌmaꞌcan ɨ tɨ jamojoꞌjɨpuaj, siataꞌaj sij huóojajcuareꞌen tɨꞌɨj aꞌɨ́jna ɨ cuéjtzij tɨquee tyiꞌtɨ́j áꞌnaxcaj. Aꞌyaa xu muaꞌaj een tɨꞌɨj ɨ páan tɨquee levaduuraj áꞌnaxcaj ɨ maj jacuaꞌcaa aꞌájna xɨcáaraꞌ jitze ɨ maj jitzán hueꞌrájtoo ɨ maj Egipto jáꞌmaꞌcantacaꞌaj. Jiꞌnye puꞌríj ɨ Cɨríistuꞌ huatóomuꞌvejritacaꞌ tajitzé maꞌcan tɨꞌij quee puéjtzij táacɨꞌtyij. 8 Aꞌɨ́j pu jɨn tyicheꞌ tyuꞌyéꞌestej tyaj tyeríj taxáahuaj séejreꞌ, aꞌɨ́jcɨ jɨmeꞌ ɨ páan tɨquee levaduuraj áꞌnaxcaj, ɨ tɨ aꞌɨ́ɨn puéꞌeen ɨ táꞌtzaahuatyiꞌreꞌ ajta ɨ tɨ jɨꞌréꞌcan jɨmeꞌ, cheꞌ quee cheꞌ aꞌɨ́jna ɨ levaduuraj tɨ míꞌmaꞌcan, ɨ tɨ jeꞌej puaꞌaj een ajta ɨ tɨ jeꞌej puaꞌaj tyúꞌuurej.

9 Nuꞌríj aꞌyan tyajamuaatéꞌexaa séej jitze ɨ yuꞌxarij ɨ nyaj jamuaataꞌítyiꞌriꞌ siaj quee huaꞌ jamuán tyíꞌxajtaj ɨ maj juxanaꞌcɨreꞌ. 10 Aꞌɨ́jcɨ jɨmeꞌ ɨ nyúucarij canu aꞌyan jaatamuaꞌaj yee siataꞌaj sij néijmiꞌcaa jimi ajtácɨɨnyej ɨ maj íiyan juxanaꞌcɨreꞌ ɨ cháanacaj japua, nusu ɨ maj huápuɨꞌɨj tyíꞌnyacuaꞌaj, naꞌríij ɨ mej tyíꞌnahuaꞌ, caꞌ ɨ maj sáanturij naꞌmichej, siataꞌaj sij aꞌyan huárɨnyiicheꞌ, aꞌyaa pu tyuuxɨéꞌvaꞌcaj siaj iirácɨɨnyej ɨ cháanacaj japua. 11 Aꞌyaa nu jaatamuaꞌaj ɨ nyaj tyajamuaataꞌítyiꞌriꞌ siaj quee cheꞌ jamuán tyiꞌtɨ́j xajtaj sɨ́ɨj tɨ aꞌyan tyúuxaj tɨ taꞌihuáaraꞌ puéꞌeen, ajta jeꞌen tyíꞌxanaꞌcɨreꞌej, nusu tyíꞌnyacuaꞌtzaj, naꞌríij huáꞌnaꞌmicheꞌen ɨ sáanturij, naꞌríij jeꞌej puaꞌaj tyíꞌjepeꞌ, nusu tɨ jutahueeveꞌej, naꞌríij tɨ tyíꞌnahuaꞌcaa. Capu aꞌyan tyiꞌtyéevijtɨj siaj huaꞌ jamuán tyíꞌcuaꞌajcaj aꞌtyán maj aꞌyan rɨcɨj. 12 Capu nyéetzij nyacɨꞌpuaj nyej nyij aꞌɨ́ɨjma jooxɨ́jtyeꞌen ɨ mej quee ityájma jitze ajtyámaꞌcan, Dios pu aꞌɨ́ɨjma huáꞌxɨjtyeꞌen. 13 Maj siajta muaꞌaj seríj huáꞌxɨjtyeꞌ aꞌɨ́ɨjma ɨ maj jaꞌmua jitze ajtyámaꞌcan. Aꞌɨ́j pu jɨn, siataꞌaj jatyítyej aꞌɨ́jcɨ ɨ tɨ jeꞌej puaꞌaj tyiꞌtyúuchaꞌɨj.

6

Jeꞌej maj yeꞌej tyáꞌxaꞌpuɨꞌɨntareꞌen ɨ maj tyáꞌtzaahuatyeꞌ

1 Tɨpuaꞌaj sɨ́ɨj tɨ jaꞌmua jitze ajtyámaꞌcan séej jamuán metyúujaaxɨejviꞌ, ¿jiꞌnye tɨꞌij aꞌɨ́ɨjma jimi tyúunyusteꞌ ɨ juéesij ɨ maj quee ityájma jitze ajtyámaꞌcan, quee ɨꞌríj tɨ aꞌɨ́ɨjma huatéꞌexaatyeꞌ ɨ maj jimí séejreꞌ ɨ Dios, mej mij aꞌɨ́ɨmaj huoꞌxaꞌpuɨꞌɨntariꞌtzeꞌen? 2 ¿Nyij sequée jamuaꞌreej maj aꞌɨ́ɨmaj ɨ maj tyáꞌtzaahuatyeꞌ huáꞌxɨjtyeꞌen néijmiꞌcaa ɨ maj aꞌyan séejreꞌ ɨ cháanacaj japua? Ajta tɨpuaꞌaj muaꞌaj siahuáꞌxɨjtyeꞌen, ¿jiꞌnye siaj sij quee pújoorej siaj joꞌxáꞌpuɨꞌɨntareꞌen aꞌɨ́jcɨ ɨ tɨquee tyésiꞌ? 3 ¿Nyij sequée siajta jamuaꞌreej tyaj ityáj huáꞌxɨjtyeꞌen aꞌɨ́ɨjma ɨ maj tajapuá tyíꞌhuɨɨreꞌ? Aꞌɨ́j pu jɨn, capu tyésiꞌ tyaj tajɨ́ɨmuaꞌaj tyiꞌtɨ́j jeꞌej tyoꞌxáꞌpuɨꞌɨntarej. 4 Aꞌyaa puꞌij, tɨpuaꞌaj tyiꞌtɨ́j jɨn xúujaxɨejviꞌraj, ¿jiꞌnye siaj sij aꞌɨ́ɨjma mahuatyáhuiꞌtyaa ɨ maj quee tyiꞌtɨ́j jɨn antyúumuaꞌreej jaꞌmua jimi? 5 Aꞌyaa nu een jɨmeꞌ tyajáꞌmuaꞌixaatyeꞌ siataꞌaj sij huatóotyeviꞌraꞌastaj. ¿Nyiquee sɨ́ɨj jaꞌmua jimi séejreꞌ ɨ tɨ jariaꞌmuaꞌreej jeꞌej tɨ tyiꞌtɨ́j tyoꞌxáꞌpuɨꞌɨntareꞌen ɨ maj tyáꞌtzaahuatyeꞌ jimi? 6 Caxu jujɨ́ɨmuaꞌaj sianaꞌaj tyúuchaꞌɨɨreꞌej, sulu siajta xu aꞌɨ́ɨjma jimi junyuusteꞌ ɨ maj quee tyáꞌtzaahuatyeꞌ.

7 Xuꞌríj aꞌɨ́j jɨn huamuéꞌtɨchej aꞌɨ́jna jɨmeꞌ ɨ siaj jujɨ́ɨmuaꞌaj jujaaxɨejviꞌ. ¿Jiꞌnye siaj sij quee siaj jóꞌviicueꞌ sianaꞌaj ɨ siaj jɨn jeꞌej puaꞌaj jóomuaꞌraj? ¿Quee ɨꞌríj siaj huatóoaꞌan sianaꞌaj maj tyajamuaanáhueꞌ? 8 Siajta muaꞌaj, jujɨ́ɨmuaꞌaj xu jeꞌej puaꞌaj juꞌuurej siajta tyihuáꞌnahueꞌ ɨ juꞌihuáamuaꞌ.

9 ¿Nyij sequée jamuaꞌreej maj quee aꞌáa joꞌtyárutyij joꞌtɨj Dios tyejéꞌijtaj ɨ maj jeꞌej puaꞌaj rɨcɨj? Caxu tóoaꞌcareꞌen tɨ aꞌtɨ́j jáꞌmuacuanamuaj, camu ujoꞌtyárutyij ɨ maj juxanaꞌcɨreꞌ, camu majta ɨ maj huaꞌnaꞌmichej ɨ sáanturij, nusu ɨ maj juxanaꞌcɨreꞌ séecan jamuán ɨ tyeɨ́tyee, nusu ɨ maj juxaꞌaj tyétyacaa jamuán juxanaꞌcɨreꞌ, 10 camu majta ujoꞌtyárutyij ɨ maj tyíꞌnahuaꞌraj, nusu ɨ maj tyíꞌnyacuaꞌaj, naꞌríij ɨ maj juiꞌiveꞌ, nusu ɨ maj jeꞌej puaꞌaj tyíꞌjepeꞌ, nusu ɨ maj avíitzij jɨn tyíꞌnahuaꞌ. 11 Siajta muaꞌaj jeꞌcáj xu aꞌɨ́ɨn puéꞌeenyeꞌej, siajta ijíij seríj aꞌyan tyityahuóojajcuare, siajta seríj tyámuaꞌ huarɨ́j aꞌɨ́jna jitze maꞌcan ɨ tavástaraꞌ Jesús tɨ ajta Cɨríistuꞌ puéꞌeen, siajta aꞌɨ́jna jitze ɨ júuricamaꞌraꞌ ɨ taj Dios.

Ɨ tyaj taxáahuaj jɨn séejreꞌ capu aꞌɨ́j jɨn tyíꞌhuɨɨreꞌ tyej tyij huátaxanaꞌcɨreꞌen

12 Aꞌyaa mu tyíꞌxaj tɨjɨn: “Nyáaj nuꞌuj jamuaꞌreej jeꞌej nyaj tyiꞌtɨ́j uurej.” Aꞌyaa pu tyiꞌjaꞌyájna, ajta capu néijmiꞌi tyinyetyáhuɨꞌrii. Aꞌyaa pu tyiꞌjɨꞌréꞌcan jɨmeꞌ nyej nyáaj nyanaꞌaj jamuaꞌreej jeꞌej nyaj tyiꞌtɨ́j uurej, ajta canu jaatáꞌsij tɨ aꞌɨ́ɨn naꞌantyimuéꞌtɨn. 13 Aꞌyaa mu majta tyíꞌxaj tɨjɨn: Aꞌɨ́jna ɨ cueꞌráj, jucáa jitze pu tyíꞌhuɨɨreꞌ, ajta aꞌɨ́jna ɨ jucáa, aꞌɨ́j puꞌijta jɨn tyíꞌhuɨɨreꞌ tɨꞌij ɨ cueꞌráj tyaꞌráyixɨꞌɨn. Aꞌyaa pu tyiꞌjaꞌyájna, ajta ɨ Dios pu néijmiꞌcaa antyipuáꞌrityeꞌsij ɨ jucáa, ajta ɨ cueꞌráj. Ajta ɨ tatyéviraꞌ, capu aꞌɨ́j jɨn tyíꞌhuɨɨreꞌ tyej tyij aꞌɨ́jcɨ jɨn tyíꞌxanaꞌcɨreꞌej, sulu tyej tyij aꞌɨ́jcɨ jɨn jaatyáhuɨɨreꞌen ɨ tavástaraꞌ, ajta ɨ tavástaraꞌ puꞌijta jaatyáhuɨɨreꞌej aꞌɨ́jcɨ ɨ tatyéviraꞌ. 14 Aꞌyájna tɨꞌɨj ɨ Dios tyaatájuuritye ɨ tavástaraꞌ, ajta pu ityájma taatájuurityeꞌsij aꞌɨ́jcɨ jɨmeꞌ ɨ tɨ jɨn néijmiꞌi putyíꞌuurej.

15 ¿Nyij sequée jamuaꞌreej tɨ ɨ Cɨríistuꞌ jitze ajtyámaꞌcan aꞌɨ́jna ɨ siaj jatyáhueꞌraꞌ? ¿Nyiquij nyáaj nyeꞌentyánajchityeꞌsij ɨ íitaj jamuán tɨ tyíꞌtyejijveꞌ ɨ jutyévij jɨmeꞌ, aꞌɨ́jcɨ ɨ tɨ Cɨríistuꞌ jitze ajtyámaꞌcan? Canu xaa nyuꞌuj. 16 ¿Nyij sequée jamuaꞌreej yee tɨpuaꞌaj aꞌtɨ́j jaꞌantyáanaxcaj ɨ íitaj tɨ jatoj ɨ jutyéviraꞌ, aꞌɨ́ɨ mu séej tyévij manaꞌaj mij pueꞌéenyeꞌej muáꞌjuꞌun? Jiꞌnye aꞌyaa pu tyéꞌyuꞌsiꞌ ɨ yuꞌxarij jitze tɨjɨn: “Aꞌɨ́ɨmaj ɨ maj huaꞌpuaj aꞌyaa mu éenyeꞌej muáꞌjuꞌun tɨꞌɨj tɨ sɨ́ɨj naꞌaj tyévij puéꞌeenyeꞌ.” 17 Ajta tɨpuaꞌaj aꞌtɨ́j ajtyéchaxɨj ɨ tavástaraꞌ jimi, sɨ́ɨj puꞌuj ajta pueꞌéenyeꞌej jaꞌmej ɨ júuricamaꞌraꞌ jitze.

18 Siataꞌaj néijmiꞌi huatapuáꞌcɨtaj ɨ siaj jɨn tyíꞌxanaꞌcɨreꞌ. Ajta tɨpuaꞌaj séej tyiꞌtɨ́j jɨn poꞌtyáꞌɨtzeereꞌen ɨ Dios jimi, capu jeꞌej joorej ɨ jutyéviraꞌ, ajta tɨpuaꞌaj aꞌtɨ́j aꞌɨ́j jɨn tyíꞌxanaꞌcɨreꞌej ɨ tɨ jatoj ɨ jutyéviraꞌ, aꞌɨ́ɨ pu jeꞌej puaꞌaj joorej ɨ jutyévij. 19 ¿Nyij sequée jamuaꞌreej tɨ jaꞌmuatyévij aꞌɨ́ɨn puéꞌeen ɨ tyeyúuj ɨ tɨ tzajtaꞌ úꞌsejreꞌ ɨ júuricamaꞌraꞌ ɨ Dios, aꞌɨ́ɨ tɨ ajta jamuaatáꞌ? Ajta ɨ júuricamaꞌraꞌ jaꞌmua tzajtaꞌ séejreꞌ, siajta muaꞌaj caxu jujɨ́ɨmuaꞌaj jumuaꞌree, 20 jiꞌnye Dios pu arí jamuáananɨej. Aꞌɨ́j pu jɨn aꞌyan tyúuxɨeꞌveꞌ siaj jaatyátzaahuatyeꞌen ɨ jutyévij jɨmeꞌ.

7

Jeꞌej tɨ tyihuáꞌcɨꞌpuaj ɨ maj nyejnyeɨꞌchej ajta ɨ maj huɨɨchej

1 Ijíij nu nyijta jamoꞌriáꞌhuaꞌxɨjreꞌej ɨ siaj tyinaaꞌíhuoꞌriꞌ ɨ yuꞌxarij jitze ɨ siaj unyojoꞌtaꞌítyiꞌriꞌ. Jéetzeꞌ pu naa tɨquee aꞌtɨ́j nyeɨɨchej, 2 ajta mataꞌaj mij quee aꞌyan tyúuxanaꞌcɨreꞌej, micheꞌ huanyéjnyeɨꞌchej ɨ tyétyacaa, majta ɨ úucaa huáhuɨɨchej. 3 Ajta ɨ tyáatɨꞌ ajta ɨ íitɨꞌ micheꞌ aꞌyan huárɨnyij jeꞌej tɨ tyihuáꞌcɨꞌpuaj. 4 Capu ajta ɨ íitɨꞌ jusɨ́ɨj antyúumuaꞌreej ɨ jutyéviraꞌ jɨmeꞌ, jiꞌnye aꞌɨ́j pu jitze ajtyámaꞌcan ɨ jucɨ́ɨn, aꞌyaa puꞌuj tánaꞌaj quee ɨ tyáatɨꞌ jusɨ́ɨj tyeꞌentyúumuaꞌree ɨ jutyéviraꞌ jɨmeꞌ, jiꞌnye juꞌɨ́ɨj jitze pu ajtyámaꞌcan. 5 Aꞌɨ́j pu jɨn, caxu jeꞌej sianaꞌaj tyúujeevej ɨ siaj néemiꞌij ajaꞌchej, naꞌríij xaa seríj siajta aꞌyan tyaaxáꞌpuɨꞌɨntarej siaj aꞌtzúj aꞌtyéeviꞌij siaj quee jumuarɨeꞌej aꞌchu puaꞌan xɨcáj, siataꞌaj sij huatyényuunyij ɨ Dios jimi. Tɨpuaꞌaj seríj aꞌyan huarɨ́n aj xu sij siajtáhuaꞌaj antyóonaxcaj, tɨꞌij quee ɨ tyiyáaruꞌ caꞌnyíjraꞌaj jamuaataꞌan siaj sij séej jamuán huóoxanaꞌcɨreꞌen.

6 Aꞌyaa nuꞌuj aꞌíjcɨ tyajáꞌmuaꞌixaatyeꞌ, canu jáꞌmuaꞌijtyeꞌ siaj sij aꞌyan huárɨnyij. 7 Ajta nyéetzij, aꞌyaa pu tyinaꞌranáachicaj maj néijmiꞌi aꞌyan eenyeꞌ nyatɨꞌɨj nyáaj, maꞌ ajta ɨ Dios pu arí aꞌyan tyihuoꞌtáꞌ jeꞌej tɨ tyihuoꞌxáꞌpuɨꞌɨntariꞌriꞌ séej ajta séej.

8 Ɨ maj quee xu nyejnyeɨꞌchej ajta ɨ maj quee xu huɨɨchej, majta ɨ maj antyúujɨɨmuaꞌastariacaꞌ, aꞌyaa pu jéetzeꞌ tyíꞌxaꞌpuɨꞌ maj aꞌyan éenyeꞌej huatyáꞌɨtzeereꞌen nyatɨꞌɨj nyáaj. 9 Ajta tɨpuaꞌaj quee huáɨꞌriityaꞌaj maj huóochaꞌɨɨn, micheꞌ huanyéjnyeɨꞌchej, majta huáhuɨɨchej, jiꞌnye jéetzeꞌ pu huaꞌtyáhuɨꞌrii maj aꞌyan huárɨnyij, quee maj jajpuéjtzij.

10 Majta ɨ maj meríj nyejnyeɨꞌchej ajta ɨ maj huɨɨchej, aꞌyaa nu tyajáꞌmuaꞌixaatyeꞌ, aꞌɨ́jcɨ ɨ tavástaraꞌ tɨ jaataꞌíjtacaꞌ aꞌyan tɨjɨn: Cheꞌ quee ajtáyiꞌcan ɨ ɨ́ɨraꞌraꞌan aꞌɨ́jna jimi ɨ jucɨ́ɨn. 11 Ajta tɨpuaꞌaj ɨ ɨ́ɨraꞌraꞌan ajtáraꞌnyij ɨ jucɨ́ɨn jimi, cheꞌ jusɨ́ɨj huatyáꞌɨtzeereꞌen, naꞌríij quee cheꞌ ajtáhuaꞌaj jaꞌantyáanaxcaj ɨ jucɨ́ɨn. Aꞌyaa puꞌuj tánaꞌaj aꞌɨ́jna ɨ cɨ́naꞌraꞌan, cheꞌ quee jatatóꞌraꞌan ɨ juꞌɨ́ɨj.

12 Ajta aꞌɨ́ɨmaj jimi ɨ séecan, nyáaj nuꞌuj aꞌyan tyihuáꞌixaatyeꞌ capu ɨ tavástaraꞌ, tɨpuaꞌaj ɨ taꞌihuáaraꞌ ɨ́ɨraꞌraꞌan quee tyáꞌtzaahuatyeꞌej, ajta ɨ íitɨꞌ aꞌyan tyaꞌajxɨéꞌviꞌraꞌaj tɨ jamuán huácatyij, cheꞌ quee ɨ taꞌihuáaraꞌ jatatóꞌraꞌan. 13 Aꞌyaa pu chaꞌtaj naꞌaj tɨpuaꞌaj ɨ íitɨꞌ jaꞌantyánaxcacaꞌ séej ɨ tyáataj tɨquee tyáꞌtzaahuatyeꞌ, ajta jeꞌen aꞌyan tyaꞌajxɨéꞌviꞌraꞌaj tɨ jamuán huácatyij, aꞌyaa pu chaꞌtaj naꞌaj tyúuxɨeꞌveꞌ tɨquee jatatóꞌraꞌan ɨ jucɨ́ɨn. 14 Jiꞌnye ɨ tyáatɨꞌ tɨquee tyáꞌtzaahuatyeꞌ, tyámuaꞌ pu rɨnyij aꞌɨ́jcɨ jɨmeꞌ tɨ íitaj antyánaxcacaꞌ tɨ tyáꞌtzaahuatyeꞌ, ajta ɨ íitɨꞌ tɨ quee tyáꞌtzaahuatyeꞌ, tyámuaꞌ pu ajta rɨnyij aꞌɨ́jcɨ jɨmeꞌ tɨ tyáataj antyánaxcacaꞌ tɨ tyáꞌtzaahuatyeꞌ. Naꞌríij quee, aꞌɨ́ɨ mu quee xáꞌpuɨꞌ metyityoomuámuaꞌreꞌej muáꞌjuꞌun ɨ huaꞌyojmuaꞌ, majta aꞌɨ́j jitze ajtyámaꞌcan ɨ maj tyáꞌtzaahuatyeꞌ. 15 Ajta tɨpuaꞌaj ɨ tyáatɨꞌ naꞌríij ɨ íitɨꞌ tɨquee tyáꞌtzaahuatyeꞌ, aꞌyan metyaꞌxɨeꞌveꞌej maj huatóotonyij, micheꞌ aꞌyan huárɨnyij. Ajta ɨ taꞌihuáaraꞌ tɨ tyáatɨꞌ, nusu ɨ taꞌihuáaraꞌ tɨ íitɨꞌ, juxáahuaj mu mahuatyáhuiixɨꞌɨj, jiꞌnye Dios pu aꞌyan tyajamuatajé siaj sij juxáahuaj maj séjriaꞌaj. 16 Ajta, ¿jiꞌnye pij muáaj íitɨꞌ tyáꞌmuaꞌreej yee japuan paj huatányuusij aꞌcɨ́ɨn? ajta, ¿jiꞌnye pij pajta muáaj tyáatɨꞌ tyáꞌmuaꞌreej yee japuan paj huatányuusij aꞌɨ́ɨj?

17 Aꞌyaa puꞌuj, micheꞌ aꞌyan manaꞌaj tyíꞌtyechajcaj jeꞌej tɨ ɨ tavástaraꞌ tyihuoꞌtáꞌ séej ajta séej, ajta jeꞌej maj éenyeꞌej tɨꞌɨj ɨ tavástaraꞌ huoꞌtajé. Aꞌyaa nu tyihuáꞌijtyeꞌ aꞌɨ́ɨjma ɨ maj jusɨꞌrii joꞌtɨj naꞌaj ɨ tyeyúuj tzajtaꞌ. 18 Tɨpuaꞌaj ɨ Dios séej huatájeevej tɨ arí jaꞌantyisíjchacaꞌ ɨ junavíj taꞌantyúuviꞌraj ɨ tɨ jitzán saꞌracaa, cheꞌ quee jaꞌavaataj ɨ tɨ antyísiichiꞌhuacaꞌ, ajta tɨpuaꞌaj aꞌɨ́j huatájeevej ɨ tɨquee xu antyísiichiꞌhuacaꞌ ɨ navíiraꞌ, cheꞌ quee jaꞌantyisíꞌcheꞌen ɨ junavíj. 19 Jiꞌnye capu aꞌɨ́ɨn juxɨeꞌveꞌ tɨpuaꞌaj antyísiichiꞌhuaj naꞌríij quee, sulu tɨ aꞌyan huárɨnyij jeꞌej tɨ ɨ Dios tyaataꞌíjtacaꞌ. 20 Aꞌɨ́j pu jɨn cheꞌ aꞌyan naꞌaj éenyeꞌej huatyáꞌɨtzeereꞌen sɨ́ɨj ajta sɨ́ɨj tɨꞌɨj éenyeꞌej tɨꞌɨj ɨ Dios jaatajé. 21 Tɨpuaꞌaj pooj caꞌnyéjrij jɨn tyiꞌhuɨ́ɨriaꞌcaj tɨꞌɨj Dios muaatajé, capáj jeꞌej tyáꞌmuaꞌajcaj, ajta tɨpuaꞌaj jeꞌej tyíɨꞌriitan paj pajtáhuaꞌaj axáahuaj majoꞌchaꞌcanyeꞌen, pataꞌaj jitzán tyúꞌcaꞌnyej. 22 Aꞌɨ́jna ɨ tɨ caꞌnyéjrij jɨn tyiꞌhuɨ́ɨriaꞌcaj tɨꞌɨj tavástaraꞌ jaatajé, puꞌríj ijíij juxɨéꞌviꞌraꞌ jɨn tyíꞌhuɨɨreꞌ ɨ tavástaraꞌ jimi, aꞌyaa puꞌuj tánaꞌaj, aꞌɨ́jna ɨ tɨ juxáahuaj majochaꞌcanyaꞌcaj tɨꞌɨj ɨ tavástaraꞌ jaatajé, aꞌɨ́ɨ pu ariꞌ taꞌij caꞌnyéjrij jɨn tyíꞌhuɨɨreꞌ ɨ Cɨríistuꞌ jimi. 23 Dios pu muaꞌajmaj jamuáananɨej, aꞌɨ́j pu jɨn caxu cheꞌ tóoaꞌcareꞌen mej mij majtáhuaꞌaj séecan tyétyacaa caꞌnyéjrij jɨn tyajamuaataꞌíjtyeꞌen. 24 Aꞌyaa puꞌuj nyeꞌihuáamuaꞌ, siataꞌaj aꞌyan sianaꞌaj eenyeꞌ ɨ Dios jimi sɨ́ɨj ajta sɨ́ɨj, jeꞌej siaj éenyaꞌcaj tɨꞌɨj aꞌɨ́ɨn jamuaatajé.

25 Ajta aꞌɨ́ɨmaj ɨ úucaa maj quee huɨɨchej, capu tyiꞌtɨ́j jɨn jeꞌej tyinaataꞌíj ɨ tavástaraꞌ, sulu nyáaj nuꞌuj aꞌyan tyajáꞌmuaꞌixaatyeꞌ, jeꞌej nyatɨꞌɨj tyáꞌmuaꞌreej, ɨ nyaj sɨ́ɨj aꞌɨ́ɨn puéꞌeen tɨ ɨꞌríj siaj jitzán tyúꞌcaꞌnyej, aꞌɨ́jna tɨ ɨ tavástaraꞌ náꞌancuꞌvaxɨj. 26 Jiꞌnye aꞌyaa pu nyéetzij tyináꞌmiteerasteꞌ tɨ jéetzeꞌ tyiꞌtyéevijtɨj siaj aꞌyan eenyeꞌ siatɨꞌɨj een ijíij, aꞌɨ́jna jɨmeꞌ tɨ jéehua tyésiꞌ jeꞌej siaj juxáahuaj tyíꞌtyechajcaj. 27 Tɨpuaꞌaj penyeɨɨchej, capáj jatatóꞌraꞌan, naꞌríij tɨpuaꞌaj pequee nyeɨɨchej, capáj jahuoocaj pej pij huatyényeɨɨchej. 28 Tɨpuaꞌaj puaatyényeɨɨchej, capáj tyiꞌtɨ́j jɨn ootyáꞌɨtzeereꞌej ɨ Dios jimi, ajta tɨpuaꞌaj íitɨꞌ huatyévicheꞌen, capu ajta tyiꞌtɨ́j jɨn ootyáꞌɨtzeereꞌej. Ajta ɨ maj antyóonaxcaj jéehua mu jajpuéetzij muáꞌjuꞌun, aꞌɨ́j nu nyij quee nyáaj xɨeꞌveꞌ tɨ aꞌyan tyajáꞌmuaꞌuuriaj.

29 Nyeꞌihuáamuaꞌ, aꞌyaa pu huatóomuaꞌaj aꞌɨ́jna ɨ nyúucarij ɨ nyaj jáꞌmuaꞌixaatyeꞌ, cɨ́ɨ puꞌquij tyáꞌɨtzeereꞌ tɨꞌɨj néijmiꞌi tyeꞌentyipuáꞌrij. Aꞌɨ́j pu jɨn, aꞌɨ́ɨmaj ɨ maj nyejnyeɨꞌchej, micheꞌ aꞌyan rɨjcaj matɨꞌɨj aꞌɨ́ɨmaj ɨ maj quee nyejnyeɨꞌchej, 30 majta aꞌɨ́ɨmaj ɨ maj juxaamuɨjrityeꞌ, micheꞌ aꞌyan eenyeꞌ matɨꞌɨj ɨ maj tyíꞌyeꞌestej, majta ɨ maj tyíꞌyeꞌestej, micheꞌ aꞌyan eenyeꞌ matɨꞌɨj ɨ maj juxaamuɨjrityeꞌ, ajta ɨ maj tyíꞌnanaavej, micheꞌ aꞌyan tyíꞌtyechajcaj matɨꞌɨj ɨ maj quee tyiꞌtɨ́j tyíchaꞌɨj, 31 majta ɨ maj aꞌɨ́jna jɨn juhuɨɨreꞌ iiyeꞌej tɨ tyíꞌsejreꞌ cháanacaj japua, micheꞌ aꞌyan tyíꞌtyechajcaj matɨꞌɨj ɨ tɨquee tyiꞌtɨ́j jeꞌej tyihuáꞌhuɨɨreꞌ ɨ cháanacaj, jiꞌnye aꞌíjna ɨ cháanacaj tyaj jaséj puꞌríj tɨn áꞌpuaꞌren.

32 Nyáaj nu aꞌyan tyáꞌxɨeꞌveꞌ siaj quee tyiꞌtɨ́j jɨn jeꞌej tyíꞌmuaꞌajcaj. Aꞌɨ́jna ɨ tɨquee nyeɨɨchej, tavástaraꞌ pu jimi tyíꞌcaꞌnyej, ajta tɨꞌij tyámuaꞌ jimi tyíꞌsejreꞌej. 33 Ajta aꞌɨ́jna ɨ tɨ nyeɨɨchej, aꞌɨ́j pu jitze tyíꞌmuaꞌtzej íiyan tɨ tyíꞌsejreꞌ ɨ cháanacaj japua, ajta jeꞌej tɨ yeꞌej tyámuaꞌ jimi tyiꞌtyúuchaꞌɨɨj ɨ juꞌɨ́ɨj, aꞌɨ́j pu jɨn quee cheꞌ ɨꞌríj tɨ néijmiꞌi jɨn jaatyáhuɨɨreꞌen ɨ tavástaraꞌ. 34 Aꞌyaa puꞌuj tánaꞌaj, aꞌɨ́jna ɨ íitɨꞌ tɨ quee cheꞌ vícheꞌ ajta ɨ tɨ íjmueꞌestɨꞌ, aꞌyaa pu aꞌɨ́ɨjma jitze tyúuxɨeꞌveꞌ jeꞌej maj yeꞌej tyaꞌráꞌastijreꞌen ɨ tavástaraꞌ, aꞌyaa pu ajta huaꞌ jitze tyúuxɨeꞌveꞌ mej mij jɨꞌréenyaꞌaj huatyáꞌɨtzeereꞌen ɨ Dios jimi, néijmiꞌi jɨmeꞌ ɨ jutyévij jitze, ajta ɨ ju júuricamej jɨmeꞌ, ajta ɨ íitɨꞌ tɨ arí vícheꞌ, aꞌɨ́j pu jitze tyíꞌmuaꞌtzej íiyan tɨ tyíꞌmaꞌcan ɨ cháanacaj japua, ajta tɨꞌij tyámuaꞌ tyiꞌtyúuchaꞌɨɨj ɨ jucɨ́ɨn jimi.

35 Aꞌyaa nu tyajáꞌmuaꞌixaatyeꞌ, canu nyej nyij tyajamuáaꞌijmuj, sulu aꞌɨ́j nuꞌuj jɨn tɨꞌij jamuaatyáhuɨɨreꞌen, ajta siaj sij tyámuaꞌ tyíꞌtyechajcaj, naa tyámuaꞌ setyaꞌhuɨ́ɨriaꞌaj ɨ tavástaraꞌ.

36 Ajta tɨpuaꞌaj séej aꞌyan tyéꞌmiteerasteꞌej tɨ arí xáꞌpuɨꞌ tɨ huatyényeɨɨchej, jiꞌnye puꞌríj aꞌyan tyéejchaꞌɨɨj matɨꞌɨj puaꞌaj nyejnyeɨꞌchacaa, ajta aꞌyan tyíꞌmuaꞌajcaj yee naa pu jéetzeꞌ tɨ huatyényeɨɨchej, cheꞌ aꞌyan huárɨnyij jeꞌej tɨ tyéꞌmiteerasteꞌ, cheꞌ huatyényeɨɨchej, capu tyiꞌtɨ́j jɨn jeꞌej tyoꞌtyáꞌɨtzeereꞌej ɨ Dios jimi. 37 Ajta tɨpuaꞌaj sɨ́ɨj aꞌyan tyámuaꞌ tyaaxáꞌpuɨꞌɨntareꞌen ɨ jutzájtaꞌ tɨꞌij huóochaꞌɨɨn, ajta quee caꞌnyéjrij jɨn jaꞌijtyeꞌ tɨꞌij huatyényeɨɨchej, aꞌɨ́jna ɨ aꞌtɨ́j jéetzeꞌ pu tyámuaꞌ jimi atyojoꞌréꞌnyesij. 38 Aꞌɨ́j pu jɨn, tɨpuaꞌaj huatyényeɨɨchej aꞌɨ́jcɨ jamuán ɨ maj meríj néemiꞌij aꞌyan tyaaxájtacaꞌ, xáꞌpuɨꞌ pu rɨnyij, ajta tɨpuaꞌaj quee huatyényeɨɨchej, jéetzeꞌ pu xáꞌpuɨꞌ rɨnyij.

39 Ɨ íitɨꞌ tɨ vícheꞌ, aꞌɨ́j pu jitze ajtyámaꞌcan ɨ jucɨ́ɨn tɨpuaꞌaj ooj júurij ɨ cɨ́naꞌraꞌan, ajta tɨpuaꞌaj huámuɨꞌnyij ɨ cɨ́naꞌraꞌan, puꞌríj ɨꞌríj tɨ ajtáhuaꞌaj juxɨéꞌviꞌraꞌ jɨn huatyévicheꞌen aꞌtɨ́j tɨ jaꞌráanajchi, aꞌɨ́ɨ puꞌuj juxɨeꞌveꞌ tɨ ɨ tyáatɨꞌ tavástaraꞌ jimi tyáꞌtzaahuatyeꞌej. 40 Maꞌajta tyij quee jéetzeꞌ naa tɨpuaꞌaj quee cheꞌ vichaꞌaj. Aꞌyaa pu nyéetzij tyináꞌmiteerasteꞌ, ajta ɨ júuricamaꞌraꞌ ɨ Dios nye jitze pu ajta séejreꞌ.

8

Ɨ cueꞌráj ɨ maj tyuꞌtámuꞌvejritacaꞌ ɨ sáanturij jimi

1 Aꞌɨ́j nu nyijta ijíij tyajamuaatéꞌexaatyeꞌej ɨ cueꞌráj ɨ maj tyíꞌmuꞌvejritacaa ɨ sáanturij jimi. Aꞌyaa pu tyiꞌjaꞌyájna matɨꞌɨj tyíꞌxaj aꞌyan tɨjɨn: Néijmiꞌi tu jamuaꞌreej ɨ tɨ jɨꞌréꞌcan jɨmeꞌ, ajta aꞌyan tyíꞌrɨnyacaa tɨ aꞌtɨ́j aꞌɨ́jna jɨn ahuóotzaahuatyeꞌen ɨ tɨ jéehua maꞌúumuaꞌrej, ajta tɨpuaꞌaj mahuóoxɨeꞌveꞌen jéetzeꞌ pu tyámuaꞌ tyeꞌmej huaꞌ jimi. 2 Tɨpuaꞌaj aꞌtɨ́j aꞌyan tyóomuaꞌajcaj tɨ jéehua maꞌúumuaꞌrej, capu eexúj aꞌyan metyóomuaꞌrej jeꞌej tɨ tyúuxɨeꞌveꞌ ɨ Dios jimi. 3 Naꞌríij aꞌtɨ́j jitzán tyíꞌcaꞌnyej ɨ Dios juxɨéꞌviꞌraꞌ jɨmeꞌ, Dios pu ajta jitzán séejreꞌ aꞌɨ́jcɨ ɨ aꞌtɨ́j.

4 Ajta tɨpuaꞌaj setyúꞌcuaꞌnyij ɨ cueꞌráj tɨ tyuꞌtámuꞌvejrityiꞌhuacaꞌ ɨ sáanturij jimi, tyámuaꞌ tu tyáꞌmuaꞌreej maj quee tyiꞌtɨ́j huɨɨreꞌ ɨ sáanturij íiyan ɨ cháanacaj japua, ajta sɨ́ɨj naꞌaj ɨ Dios. 5 Tyij majta mueꞌtɨ́j séejreꞌ ɨ tajapuá majta íiyan ɨ cháanacaj japua ɨ maj aꞌyan huaꞌtamuáꞌmuaj yee dioosij, jiꞌnye aꞌyaa mu tyíꞌxaj maj muiꞌij ɨ maj dioosij puéꞌeen, majta muiꞌij ɨ maj tyiꞌtɨ́j jɨn tyityatatyíj, 6 ajta tajimí, sɨ́ɨj puꞌuj Dios ɨ tyaj jajvástaraꞌ, ɨ tɨ néijmiꞌi jimi tyuꞌtaséjre, tyajta ityáj néijmiꞌi tu aꞌɨ́jna jɨn séejreꞌ tyej tyij tyámuaꞌ tyeetyátoonyij. Sɨ́ɨj puꞌuj ajta ɨ tavástaraꞌ, aꞌɨ́jna ɨ Jesús tɨ ajta Cɨríistuꞌ puéꞌeen, néijmiꞌi pu aꞌɨ́j jimi tyúꞌtaavijhuacaꞌ, tyajta ityáj aꞌɨ́j tu tyajta jitze eerámaꞌcan.

7 Ajta camu néijmiꞌi jamuaꞌree ɨ tɨ jɨꞌréꞌcan jɨmeꞌ. Séecan ɨ maj huaꞌnaꞌmicheꞌej ɨ sáanturij, móocheꞌ mu tyíꞌcuaꞌcaa ɨ cueꞌráj aꞌyan metyiꞌmuaꞌastɨj tɨjɨn tyuꞌtámuꞌvejrityiꞌhuacaꞌ ɨ dioosij jimi, ajta ɨ maj jɨn maꞌumuámuaꞌreꞌ aꞌɨ́j pu jɨn aꞌyan tyihuáꞌmiteerasteꞌ maj majta meríj huoꞌtyánajchacaꞌ ɨ sáanturij. 8 Ajta capu ɨ Dios aꞌɨ́jna jɨn taaxɨéꞌvej jeꞌej tyaj tyiꞌtɨ́j tyíꞌcuaꞌcaa, jiꞌnye catu jéetzeꞌ tyámuaꞌ rɨnyij tɨpuaꞌaj tyetyíꞌcuaꞌcareꞌen, catu tyajta jeꞌej puaꞌaj rɨnyij tɨpuaꞌaj tyequée tyiꞌtɨ́j cuaꞌcareꞌen. 9 Tyámuaꞌ xuꞌuj siaj sij quee jeꞌej puaꞌaj jáaꞌuurej séej ɨ aꞌtɨ́j tɨquee jéehua tyáꞌtzaahuatyeꞌ. 10 Jiꞌnye tɨpuaꞌaj muáaj, mu paj tyámuaꞌ tyáꞌmuaꞌreej, aꞌáa petyajaꞌcuaꞌcaj joꞌmaj huajaꞌnaꞌmichej ɨ sáanturij, ajta jeꞌen aꞌtɨ́j tɨquee eexúj jéehua tyáꞌtzaahuatyeꞌ muaaséj, caꞌnyíjraꞌaj paj jaatáꞌsij aꞌɨ́jcɨ ɨ aꞌtɨ́j tɨꞌij ajta aꞌɨ́ɨn tyúꞌcuaꞌnyij ɨ cueꞌráj ɨ maj tyuꞌtámuꞌvejritacaꞌ ɨ sáanturij jimi. 11 Aꞌyaa pej pij muáaj, ɨ paj tyámuaꞌ tyáꞌmuaꞌreej jeꞌej tɨ tyíꞌeen ɨ Dios jimi, aꞌyaa paj jaꞌuurej tɨꞌij jóꞌvetyij aꞌɨ́jna aꞌihuáaraꞌ tɨquee jéehua tyáꞌtzaahuatyeꞌ, aꞌɨ́jcɨ ɨ tɨ ajta jitzán maꞌcan huamuɨ́ꞌ ɨ Cɨríistuꞌ. 12 Tɨpuaꞌaj seríj ootyáꞌɨtzeereꞌen aꞌɨ́ɨjma jimi ɨ juꞌihuáamuaꞌ ɨ maj quee jéehua tyáꞌtzaahuatyeꞌ, muaꞌaj xu siajta aꞌɨ́jcɨ jɨn ootyáꞌɨtzeereꞌej ɨ Cɨríistuꞌ jimi. 13 Aꞌɨ́j pu jɨn, tɨpuaꞌaj nyeꞌihuáaraꞌ jóꞌvetyij aꞌɨ́jna jɨmeꞌ jeꞌej nyej nyáaj tyíꞌcuaꞌ, canu aꞌnáj jacuaꞌnyij aꞌɨ́jcɨ ɨ cueꞌráj, nyej nyij quee caꞌnyíjraꞌaj jaatáꞌan tɨ aꞌyan huárɨnyij aꞌɨ́jcɨ ɨ tɨ jɨn jóꞌvetyij.

9

Jeꞌej tɨ tyuꞌtóocɨꞌpuaj aꞌɨ́jna ɨ tɨ huataꞌíjtyiꞌrej

1 Caxu muaꞌaj aꞌyan tyuꞌtaxájtaj yee capu aꞌyan tyiꞌjaꞌyájna nyej nyaxáahuaj majoꞌchaꞌcan, nyej nyajta sɨ́ɨj aꞌɨ́ɨn puéꞌeen ɨ Dios tɨ uyoꞌtaꞌítyacaꞌ nyej nyij jitzán maꞌcan tyuꞌtaxáj, jiꞌnye nyáaj nu jaaséej aꞌɨ́jcɨ ɨ Jesús ɨ tavástaraꞌ, siajta muaꞌaj xu aꞌɨ́ɨn puéꞌeen ɨ nyaj jɨmeꞌ tyíꞌmuarɨeꞌ ɨ tavástaraꞌ jimi. 2 Tyij nyequee séecan jimi quee aꞌɨ́ɨn puéꞌeen ɨ Dios tɨ uyoꞌtaꞌítyacaꞌ, jaꞌmua jimi nu xaa aꞌɨ́ɨn puéꞌeen, jiꞌnye muaꞌaj xu aꞌɨ́ɨn puéꞌeen ɨ siaj jimi séejreꞌ ɨ tavástaraꞌ, aꞌɨ́j pu jɨn ámiteereꞌ nyej nyáaj aꞌɨ́ɨn puéꞌeen ɨ Dios tɨ uyoꞌtaꞌítyacaꞌ.

3 Aꞌíi pu aꞌɨ́ɨn puéꞌeen ɨ nyaj huoꞌriaꞌhuaꞌxɨjreꞌej aꞌɨ́ɨjma ɨ maj jeꞌej puaꞌaj tyíꞌnyaxaj. 4 Néijmiꞌi tu jɨn huatátacɨꞌpuaj tyej tyij tyúꞌcuaꞌnyij, tyajta huayeꞌen, 5 ajta tyaj séej tyéviꞌtɨnyeꞌen tɨ ajta tyáꞌtzaahuatyeꞌ, matɨꞌɨj ɨ séecan ɨ Dios tɨ huoꞌtaꞌítyacaꞌ, majta ɨ taꞌihuáamuaꞌ ɨ tavástaraꞌ jimi, ajta aꞌɨ́jna ɨ Pedro. 6 ¿Nyiquij ɨ Bernabé, nyajta nyáaj aꞌɨ́ɨn tyapuéꞌeen ɨ tɨquee aꞌyan tyúuxɨeꞌveꞌ tyaj tyuꞌmuárɨeꞌen? 7 ¿Aꞌtanyíj tyíꞌhuɨɨreꞌ xantáaruꞌ jɨmeꞌ ajta jeꞌen jusɨ́ɨj tyúunajchityeꞌ? ¿Aꞌtanyíj quee jacuaꞌnyij ɨ táqueꞌraꞌ ɨ tɨ jáahuii? ¿Aꞌtanyíj quee juquéiꞌsij ɨ huaꞌ léechij ɨ tɨ huáꞌsɨɨreꞌ ɨ yaꞌmuáatyee? 8 Caxu aꞌyan tyityóomuaꞌajcaj yee jujɨ́ɨmuaꞌaj muꞌuj ɨ tyétyacaa jeꞌej tyéejtyoj, sulu aꞌyaa pu ajta tyoꞌyúꞌxacaꞌ aꞌɨ́jna ɨ Moisés. 9 Aꞌyaa pu tyéꞌyuꞌsiꞌ ɨ yuꞌxarij jitze ɨ maj jɨn tyíꞌijta tɨjɨn: “Capáj jaꞌancánaamuan ɨ púuyej tɨ atayiꞌcáaj jayuhuaj ɨ tyeríicuj.” Ajta capu aꞌyan huatóomuaꞌaj maj jitzán juxɨeꞌveꞌ ɨ Dios aꞌɨ́ɨmaj ɨ púuyesij, 10 sulu ityáj tu jitzán juxɨeꞌveꞌ. Jiꞌnye ityájma pu jitze maꞌcan ooyúꞌsiꞌhuacaꞌ ɨ nyúucarij ɨ maj jɨn tyíꞌijta, aꞌɨ́jna ɨ tɨ tasaꞌhuacaa ajta ɨ tɨ tyíꞌtzaꞌnacaa aꞌyaa mu rɨcɨj mejchóꞌvaꞌaj tɨ tyiꞌtɨ́j huoꞌcɨꞌtyij ɨ tɨ huácɨɨriacaꞌ. 11 Aꞌyaa puꞌij, tɨpuaꞌaj ityáj tyeríj jaahuástej jaꞌmua jimi aꞌɨ́jna ɨ tɨ Dios jimi jáꞌmaꞌcan, capu jeꞌej metyejéꞌtyiꞌtɨj tyaj jeꞌcácaa jamuaatáhuaviij ɨ tyaj jɨn huatyátahuɨɨreꞌen íiyan ɨ cháanacaj japua. 12 Tɨpuaꞌaj séecan aꞌyan marɨjcaj jaꞌmua jimi, jéetzeꞌ tutyij ityáj aꞌɨ́jna jɨn huatátacɨꞌpuaj.

Tyajta ityáj, catu aꞌyan rɨcɨj, sulu néijmiꞌi tu jɨn tyéꞌviicueꞌ tyej tyij quee tyeꞌentyiúꞌunaꞌan ɨ nyúucariaꞌraꞌ jitze ɨ Cɨríistuꞌ. 13 Xuꞌríj muaꞌaj jamuaꞌreej jeꞌej maj rɨcɨj aꞌɨ́ɨmaj ɨ maj tyíꞌhuɨɨreꞌ ɨ tyeyúuj tzajtaꞌ, aꞌɨ́ɨ mu tyíꞌcuaꞌcaa aꞌɨ́jna ɨ maj séecan tyoꞌtyáatoꞌraj. Majta aꞌɨ́ɨmaj ɨ maj aꞌáa tyíꞌhuɨɨreꞌ joꞌmaj tyajáꞌmuꞌvejritacaa, aꞌɨ́ɨ mu majta jacuaꞌcaa ɨ maj tyuꞌtámuꞌvejritacaꞌ. 14 Aꞌyaa puꞌuj tánaꞌaj tavástaraꞌ pu aꞌyan tyuꞌtaꞌíjtacaꞌ tɨ aꞌyan tyeꞌtyévijtyeꞌ maj aꞌɨ́jna jɨn huatyóohuɨɨreꞌen ɨ maj huáꞌixaatyeꞌ ɨ nyúucariaꞌraꞌ ɨ Dios. 15 Nyajta nyáaj, canu aꞌnáj aꞌɨ́j jɨn huatyényahuɨɨrej, canu nyajta aꞌɨ́j jɨn tyajáꞌmuayuꞌseꞌej siaj sij muaꞌaj tyiꞌtɨ́j naataꞌan. Jéetzeꞌ pu naꞌráanajchij nyaj huámuɨꞌnyij quee nyaj aꞌyan huárɨnyij. Capu aꞌtɨ́j náaꞌariꞌraj aꞌɨ́jna ɨ nyaj jɨn nyetyamuaꞌveꞌ.

16 Capu aꞌyan tyinyatáꞌcaa nyej nyij aꞌɨ́j jɨn áꞌnyatzaahuatyaꞌaj, jiꞌnye Dios pu aꞌɨ́jna jɨn aꞌyan tyinaatajé tɨ puéjtzij naatáꞌsij tɨpuaꞌaj nyequee huoꞌtéꞌexaatyeꞌen. 17 Aꞌɨ́j pu jɨn, tɨpuaꞌaj nyaxɨeꞌviꞌraꞌ jɨn nyetyihuoꞌtéꞌexaatyeꞌnyijcheꞌ, naatanyacɨꞌpuáacaj nu nyej nyij tyiꞌtɨ́j ancuriáan, ajta tɨ aꞌyan tyinaacɨ́ꞌɨj, aꞌɨ́j nu jɨn aꞌyan rɨcɨj, jiꞌnye Dios pu aꞌyan tyinaataꞌíj. 18 Ajta aꞌyájna, aꞌɨ́jna ɨ tɨ nyéetzij nyacɨꞌtyij aꞌɨ́ɨ pu aꞌɨ́ɨn puéꞌeen ɨ tɨ naa nyaꞌasej nyaj quee huaꞌjíiveꞌej nyetyihuáꞌixaatyeꞌ, ajta nyej quee aꞌɨ́jna jɨn huatyényahuɨɨreꞌen ɨ nyaj jɨn antyínyamuaꞌree.

19 Tyij ajta quee aꞌtɨ́j tyíꞌnyeꞌijtyeꞌ, nyáaj nu nyeríj tyámuaꞌ huányaruuj mej mij néijmiꞌi tyinaataꞌíjtyeꞌen, ajta nyej nyij ɨ Cɨríistuꞌ jitze maꞌcan jéetzeꞌ huoꞌmuéꞌtɨn ɨ tyeɨ́tyee. 20 Aꞌɨ́ɨmaj jimi ɨ maj Israel jitze ajtyámaꞌcan, aꞌyaa nu huányaruuj matɨꞌɨj ɨ maj Israel jitze ajtyámaꞌcan, nyej nyij huoꞌmuéꞌtɨn ɨ maj Israel jitze ajtyámaꞌcan, aꞌyaa nu huányaruuj tɨꞌɨj aꞌtɨ́j tɨ jaꞌastej ɨ nyúucarij ɨ maj jɨn tyíꞌijta, nyej nyij huoꞌmuéꞌtɨn aꞌɨ́ɨjma ɨ maj jáꞌastijreꞌ ɨ nyúucarij ɨ maj jɨn tyíꞌijta, tyij ajta quee nyéetzij tyíꞌnyeꞌijtyeꞌ aꞌɨ́jna ɨ nyúucarij. 21 Ajta aꞌyájna, nyataꞌaj huoꞌmuéꞌtɨn aꞌɨ́ɨjma ɨ maj quee jáꞌastijreꞌ ɨ nyúucarij ɨ maj jɨn tyíꞌijta, aꞌyaa nu nyajta huányaruuj matɨꞌɨj aꞌɨ́ɨmaj, nyajta nyáaj, nyáaj nu séej nyúucarij aráꞌastej ɨ Dios jimi, jiꞌnye aꞌɨ́ɨ pu tyíꞌnyeꞌijtyeꞌ ɨ nyúucarij ɨ tɨ jɨn ɨ Cɨríistuꞌ tyíꞌijta. 22 Nyatɨꞌɨjta aꞌɨ́ɨjma jamuán ajoꞌtyávaacaj ɨ maj quee ɨꞌríj tyáꞌtzaahuatyeꞌ, aꞌyaa nu nyajta huányaruuj matɨꞌɨj aꞌɨ́ɨmaj, nyej nyij huoꞌmuéꞌtɨn aꞌɨ́ɨjma. Néijmiꞌcaa jimi nu aꞌyan huányaruuj nyej nyij séecan huamuéꞌtɨn. 23 Néijmiꞌi nu jɨn aꞌyan rɨcɨj aꞌɨ́jcɨ jɨmeꞌ ɨ nyúucarij ɨ nyaj huáꞌixaatyeꞌ ɨ tɨ jɨn Dios huiꞌrátoonyij, taꞌaj ij ajta náacɨꞌtyij ɨ tɨ jɨn ɨ Dios tyámuaꞌ tyihuoꞌtáꞌsij aꞌɨ́ɨjma ɨ maj jáꞌastijreꞌ ɨ nyúucarij.

24 Xuꞌríj jamuaꞌreej tɨpuaꞌaj joꞌmaj jaꞌhuaꞌchacaa, néijmiꞌi mu huatyáhuaachij, maꞌ ajta sɨ́ɨj puꞌuj aꞌɨ́ɨn puéꞌeen ɨ tɨ tyíꞌmueꞌtɨn. Siataꞌaj aꞌyan chaꞌtaj sianaꞌaj huárɨnyij siataꞌaj sij tyiꞌtɨ́j huamuéꞌtɨn ɨ Dios jimi. 25 Ɨ maj tyámuaꞌ juꞌuurej mej mij huáhuajca, tyámuaꞌ mu tyúuchaꞌɨj. Aꞌyaa mu rɨcɨj mataꞌaj mij cúruun ancuraɨꞌɨn tɨquee áꞌtɨjtɨꞌ, tyajta ityáj, aꞌyaa tu rɨcɨj tyej tyij cúruun ancuraɨꞌɨn tɨ naa huaséꞌrihuaꞌaj jaꞌmej jusén jɨmeꞌ. 26 Aꞌɨ́j nu jɨn nyáaj, canu chaꞌ nyanaꞌaj tɨeꞌchacaa, canu nyajta chaꞌ nyanaꞌaj tyiꞌtatóꞌxaj ɨ áacaj tzajtaꞌ, 27 sulu aꞌyaa nu tyíꞌnyeꞌijtyeꞌ, tɨꞌij naꞌráꞌastijreꞌen ɨ nyaj jatyáhueꞌraꞌ, taꞌaj ij ajta quee Dios naaréꞌityej nyatɨꞌɨj nyeríj huoꞌixáatyaꞌaj ɨ séecan.

10

Maj quee janaꞌmicheꞌen ɨ tɨquee Dios puéꞌeen

1 Nyeꞌihuáamuaꞌ, canu aꞌyan tyáꞌxɨeꞌveꞌ siaj yóꞌhuaꞌnan tɨ ɨ jéetɨrij ajaꞌcáavaꞌaj huoꞌviꞌtɨsimeꞌej ɨ tahuásimuaꞌcɨꞌɨj, majta jeꞌen néijmiꞌi jájritzeꞌ antacɨ́j. 2 Aꞌyaa mu aꞌɨ́ɨmaj néijmiꞌi mu huámuɨꞌvijhuacaꞌ aꞌɨ́jna jamuán ɨ Moisés tɨꞌɨj ooj ajaꞌcávaꞌcaꞌaj ɨ jéetɨrij, ajta matɨꞌɨj antacɨ́j ɨ jájritzeꞌ. 3 Aꞌyaa muꞌuj támanaꞌaj néijmiꞌi tyáacua aꞌɨ́jna ɨ cueꞌráj tɨ ɨ Dios jimi joꞌvéꞌmej, 4 majta néijmiꞌi aꞌɨ́jcɨ juquéꞌij ɨ jájtyij tɨ ajta ɨ Dios jimi joꞌvéꞌmej. Jiꞌnye aꞌɨ́j mu jitze huaꞌíj ɨ tyetyéj tɨ huaꞌ jamuán huamaꞌcaꞌaj, ajta aꞌɨ́jna ɨ tyetyéj, aꞌɨ́ɨ pu aꞌɨ́ɨn puéꞌeenyeꞌej ɨ Cɨríistuꞌ. 5 Majta aꞌɨ́ɨmaj, mueꞌtɨ́j mu quee tyaatatyójtziꞌrej ɨ Dios, aꞌɨ́j pu jɨn Dios huaꞌantyipuaꞌrij aꞌájna joꞌtɨj quee jáꞌtyiꞌtɨj.

6 Néijmiꞌi pu aꞌyan tyuꞌrɨ́j tɨꞌij ityájma tyitáamuaꞌtyej, tyej tyij quee aꞌyan aꞌɨ́jcɨ jitze tyityaajuꞌun ɨ tɨ jeꞌej puaꞌaj een, matɨꞌɨj aꞌɨ́ɨmaj huarɨ́j. 7 Aꞌɨ́j pu jɨn, caxu muaꞌaj huaꞌnajchej ɨ sáanturij, matɨꞌɨj séecan aꞌɨ́ɨmaj huarɨ́j, jiꞌnye aꞌyaa pu tyéꞌyuꞌsiꞌ tɨjɨn: “Aꞌɨ́ɨmaj mu tyeɨ́tyee ooráꞌsacaꞌ mej mij tyúꞌcuaꞌnyij, majta huayeꞌen, matɨꞌɨj támij ájhuiixɨj mej mij huóotyamuaꞌveꞌen.” 8 Tyicheꞌ quee aꞌyan tyíꞌxanaꞌcɨreꞌej matɨꞌɨj séecan aꞌɨ́ɨmaj huarɨ́j, majta jeꞌen huácuij séej xɨcáj aꞌchu seityéj japuan huéeicaj víꞌraꞌaj ɨ tyeɨ́tyee. 9 Tyicheꞌ tyajta quee tyiꞌtɨ́j jaꞌihuoꞌraj ɨ tavástaraꞌ Cɨríistuꞌ, matɨꞌɨj séecan aꞌɨ́ɨmaj huarɨ́j, ɨ maj huáꞌcuii matɨꞌɨj cúꞌcuꞌsee huoꞌtyéecheꞌxɨj. 10 Siajta quee jeꞌej sianaꞌaj tyíꞌtyenyuucaꞌan ɨ Dios jimi, matɨꞌɨj séecan aꞌɨ́ɨmaj huarɨ́j, aj puꞌij aꞌɨ́jna ɨ tɨ tajapuá tyíꞌhuɨɨreꞌ ɨ Dios jimi ɨ tɨ aꞌɨ́jna jɨn antyúumuaꞌreej tɨ huaꞌantyipuáꞌrityeꞌen ɨ tyeɨ́tyee, aꞌɨ́ɨ puꞌij huaꞌantyipuaꞌrij aꞌɨ́ɨjma.

11 Aꞌyaa pu tyihuóꞌruuj ɨ tahuásimuaꞌcɨꞌɨj tɨꞌij ityájma tyitáamuaꞌtyej, ajta jeꞌen aꞌɨ́j jɨn ooyúꞌsiꞌhuacaꞌ tɨꞌij tyámuaꞌ táaꞌuuren, jiꞌnye puꞌríj atyojoꞌréꞌnyesij tɨꞌɨj jitzán néijmiꞌi tyeꞌentyipuáꞌrij. 12 Aꞌɨ́j pu jɨn, aꞌɨ́jna ɨ tɨ aꞌyan tyóotzaahuatyeꞌ tɨquee tyiꞌtɨ́j jɨn áꞌɨtzeereꞌ, cheꞌ tyámuaꞌ tyuꞌméꞌen tɨꞌij quee tyiꞌtɨ́j jɨn atyáꞌɨtzeꞌrihuaꞌan. 13 Caxu seexúj muaꞌaj tyiꞌtɨ́j jɨn óoviicueꞌrej tɨ huápuɨꞌɨj tyésiꞌ. Ajta jaꞌmua jimi ɨꞌríj siaj ɨ Dios jimi tyúꞌcaꞌnyej, jiꞌnye capu tyuꞌtáꞌsij tɨ tyiꞌtɨ́j caꞌnyíjraꞌaj jamuaataꞌan siaj sij quee cheꞌ tyoꞌtáviicueꞌ. Sulu aꞌyaa puꞌuj, tɨꞌɨj tyiꞌtɨ́j jeꞌej jáꞌmuaꞌuurej, Dios pu ajta jamuaatáꞌsij jeꞌej siaj yeꞌej huárɨnyij siaj sij tyoꞌtáviicueꞌ.

14 Aꞌɨ́j pu jɨn, nyeꞌihuáamuaꞌ, mu nyaj jáꞌmuaxɨeꞌveꞌ, caxu huaꞌnajchej ɨ sáanturij. 15 Aꞌyaa nu tyajáꞌmuaꞌixaatyeꞌ tɨꞌɨj tyeɨ́tyee maj tyámuaꞌ tyojóꞌitej, siataꞌaj jujɨ́ɨmuaꞌaj jaaxáꞌpuɨꞌɨntareꞌen tɨpuaꞌaj xáꞌpuɨꞌ nyetyiꞌxajta naꞌríij nyequee. 16 Tyatɨꞌɨjtá jaꞌantyiyeꞌen ɨ váasuj jitze tyej tyij tyaatatyójtziꞌreꞌen ɨ Dios, aꞌyaa pu huatóomuaꞌaj tyaj néijmiꞌi ajtyúꞌuuvej ɨ xúuriaꞌraꞌ jitze ɨ Cɨríistuꞌ. Ajta ɨ páan ɨ tyaj jaatyatáaraxɨꞌɨn tyajta jacuaꞌnyij, aꞌɨ́j tu tyajta jɨn ajtyúꞌuuvej ɨ tyéviraꞌ jitze ɨ Cɨríistuꞌ. 17 Tyij tyajta muiꞌij, néijmiꞌi tu séej tyanaꞌaj ɨ páan huariátataareꞌej, jiꞌnye néijmiꞌi tu séej tyanaꞌaj jitze ajtyámaꞌcan.

18 Cásɨꞌ, siahuoꞌséj aꞌɨ́ɨjma ɨ maj Israel jitze ajtyámaꞌcan, aꞌɨ́ɨmaj mu tyíꞌcuaꞌcaa ɨ maj tyuꞌtámuꞌvejritacaꞌ, aꞌɨ́ɨ mu majta tyíꞌhuɨɨreꞌ aꞌájna joꞌmaj tyajáꞌmuꞌvejritacaa. 19 Canu aꞌɨ́j jɨn aꞌyan tyíꞌxaj yee tyiꞌtɨ́j mu jɨn jeꞌej tyúuxɨeꞌveꞌ ɨ sáanturij, capu ajta jéetzeꞌ tyíꞌhuɨɨreꞌ ɨ cueꞌráj tɨ tyuꞌtámuꞌvejrityiꞌhuacaꞌ ɨ sáanturij jimi. 20 Aꞌyaa pu huatóomuaꞌaj ɨ nyaj tyajáꞌmuaꞌixaatyeꞌ tɨjɨn matɨꞌɨjta aꞌɨ́ɨmaj tyuꞌtámuꞌvejritaj ɨ maj quee tyáꞌtzaahuatyeꞌ, aꞌɨ́j mu tyíꞌmuꞌvejrityeꞌ ɨ tyiyáaruꞌ, camu ɨ Dios, nyajta nyáaj canu jaxɨeꞌveꞌ siaj tyiꞌtɨ́j jɨn huáꞌhuɨɨriaꞌaj ɨ tyiyáaruꞌuj. 21 Capu ɨꞌríj siaj yaꞌcaj ɨ váasuj jitze siatɨꞌɨjtá tyéꞌtyojtziꞌreꞌej ɨ tavástaraꞌ, tɨpuaꞌaj siajta siooj aꞌɨ́j jitze yaꞌcaa ɨ váasuj ɨ maj jɨn janaꞌmichej ɨ tyiyáaruꞌ, capu ajta ɨꞌríj siaj japuan tyíꞌcuaꞌcaj ɨ méesaj ɨ maj japuan joꞌtámuaꞌreej ɨ tavástaraꞌ, tɨpuaꞌaj siajta siooj aꞌɨ́jna jitze tyíꞌcuaꞌajcaj ɨ méesaj ɨ maj japuan huáꞌnaꞌmichej ɨ tyiyáaruꞌuj.

22 ¿Caꞌ aꞌyan tyetyáꞌxɨeꞌveꞌ tɨ tyinyúꞌcaj ɨ tavástaraꞌ? ¿Nyiquij ityáj jéetzeꞌ tuꞌhuácacaꞌnyeꞌ quee aꞌɨ́jna?

Tyaj tzáahuatyiꞌraꞌaj jimi tyíchaꞌɨɨj ɨ taxaꞌaj tyévij

23 Aꞌyaa mu tyíꞌxaj tɨjɨn: Aꞌtɨ́j tɨnaꞌaj pu ɨꞌriityeꞌ tɨꞌij aꞌyan huárɨnyij jeꞌej tɨ tyáꞌxɨeꞌveꞌ. Aꞌyaa pu tyiꞌjaꞌyájna, ajta capu néijmiꞌi tyiꞌtyáhuɨꞌrii. Jee xaa nyuꞌuj, aꞌtɨ́j tɨnaꞌaj pu ɨꞌriityeꞌ tɨꞌij aꞌyan huárɨnyij jeꞌej tɨ tyáꞌxɨeꞌveꞌ, ajta capu néijmiꞌcaa jimi tyámuaꞌ tyíꞌrɨnyacaa. 24 Tyicheꞌ quee jahuoocaj tɨꞌij tyámuaꞌ tyíꞌeenyeꞌ tajimí, sulu tyicheꞌ jáahuoonyij tɨꞌij tyámuaꞌ tyáꞌraꞌnyij séecan jimi.

25 Siataꞌaj néijmiꞌi tyúꞌcuaꞌnyij ɨ tɨ tyíꞌxoo joꞌmaj hueꞌraꞌaj jáꞌtoj, caxu tyíꞌihuoꞌoj yee tɨpuaꞌaj jeꞌej puaꞌaj táaꞌuurej tatzájtaꞌ, 26 jiꞌnye tavástaraꞌ pu jaꞌaꞌrij ɨ chuéj ɨ tyaj japuan yan huacháatɨmee, aꞌɨ́ɨ pu ajta tyíaꞌrij tɨꞌɨj naꞌaj iiyeꞌej tɨ tyíꞌsejreꞌ.

27 Tɨpuaꞌaj sɨ́ɨj tɨquee tyáꞌtzaahuatyeꞌ jamuaatáꞌinyen siaj jamuán tyúꞌcuaꞌnyij, siajta muaꞌaj joꞌcɨɨnyicuj, siataꞌaj néijmiꞌi tyúꞌcuaꞌnyij ɨ tɨ aꞌáan tyejeꞌtyáꞌsij jaꞌmua jimi, caxu tyíꞌihuoꞌoj sianaꞌaj yee nyiquee tyúꞌjeꞌhuaꞌaj. 28 Ajta tɨpuaꞌaj aꞌtɨ́j aꞌyan tyajamuatéꞌexaatyeꞌ yee aꞌíjna ɨ hueꞌraꞌaj huatámuꞌvejrityiꞌhuacaꞌ, caxu sij jacuaꞌcaj, aꞌɨ́jcɨ jɨmeꞌ ɨ aꞌtɨ́j tɨ aꞌyan tyaataxájtacaꞌ ajta pej pij quee jeꞌej tyáꞌmuaꞌajcaj. 29 Aꞌɨ́j nu tyáxajta jeꞌej tɨ tyíꞌmuaꞌtzej ɨ sɨ́ɨj, canu jeꞌej siaj muaꞌaj tyíꞌmuaꞌtzej.

Canu nyáaj tyuꞌtáꞌsij tɨ aꞌtɨ́j tyinaꞌantyíꞌuunyiꞌraj, aꞌɨ́jcɨ jɨmeꞌ jeꞌej tɨ aꞌɨ́ɨn tyíꞌmuaꞌtzej. 30 Tɨpuaꞌaj nyetyeꞌtyójtziꞌriaꞌaj ɨ Dios nyatɨꞌɨjta tyíꞌcuaꞌcaj, canu tyuꞌtáꞌsij tɨ aꞌtɨ́j jeꞌej puaꞌaj tyíꞌnyaxajta aꞌɨ́jcɨ jɨmeꞌ nyej tyéꞌtyojtziꞌreꞌ ɨ Dios. 31 Aꞌyaa puꞌuj tánaꞌaj, tɨpuaꞌaj setyíꞌcuaꞌajca naꞌríij seyaꞌcaj, nusu tyiꞌtɨ́j siaj jeꞌej uuriaj, siataꞌaj néijmiꞌi jɨn tyéꞌtyojtziꞌreꞌej ɨ Dios. 32 Caxu aꞌtɨ́j jeꞌej puaꞌaj tyíꞌiteeraj, caxu siajta aꞌɨ́ɨjma ɨ maj Israel jitze ajtyámaꞌcan, nusu ɨ maj séej chuéj japua jáꞌmaꞌcan, naꞌríij aꞌɨ́ɨjma ɨ maj tyáꞌtzaahuatyeꞌ ɨ Dios jimi. 33 Ajta nyaj jɨmeꞌ nyetyíꞌtyeseꞌ nyaj tyámuaꞌ tyihuoꞌtyáhuɨɨreꞌen néijmiꞌcaa, nyej quee jahuoo tɨꞌij nyéetzij náahuɨɨreꞌen, sulu taꞌaj ij séecan huáhuɨɨreꞌen, mej mij tyámuaꞌ tyityeetyáꞌɨtzeereꞌen ɨ Dios jimi.

11

1 Siataꞌaj muaꞌaj aꞌyan chaꞌtaj sianaꞌaj huárɨnyij nyatɨꞌɨj nyáaj, aꞌyájna nyatɨꞌɨj nyáaj ɨ Cɨríistuꞌ jimi tyuꞌméj.

Jeꞌej maj yeꞌej huárɨnyij ɨ úucaa ɨ tyeyúuj tzajtaꞌ

2 Nyetyajaꞌmuatyojtziꞌreꞌ, jiꞌnye aꞌnáj tɨnaꞌaj xu naꞌtamuáꞌreꞌrii, siajta aꞌyan rɨcɨj jeꞌej nyaj tyajamuaamuáꞌtyej. 3 Nyajta nyáaj, aꞌyaa nu tyáꞌxɨeꞌveꞌ siaj yóꞌitej xáꞌraꞌnyij tɨ ɨ Cɨríistuꞌ antyúumuaꞌreej aꞌɨ́ɨmaj jimi ɨ tyétyacaa, tɨꞌɨj ajta ɨ tyáatɨꞌ tyeꞌentyúumuaꞌree ɨ juꞌɨ́ɨj jimi, yaa tɨꞌɨj ajta ɨ Dios tyeꞌentyúumuaꞌree ɨ Cɨríistuꞌ jimi. 4 Tɨpuaꞌaj tyáatɨꞌ utyamúucuꞌtzij huatyényuunyij nusu tyihuáꞌixaatyeꞌej, aꞌɨ́ɨ pu jaatyáxaahuataj aꞌɨ́jcɨ ɨ tɨ jimi antyúumuaꞌreej. 5 Ajta tɨpuaꞌaj íitɨꞌ antyimuaꞌviꞌij huatyényuunyij, nusu antyimuaꞌviꞌij tyíꞌxajtaj ɨ Dios jitze maꞌcan, aꞌɨ́ɨ pu ajta jaatyáxaahuataj aꞌɨ́jcɨ ɨ tɨ jimi antyúumuaꞌreej. Aꞌyaa pu chaꞌtánaꞌaj tyúꞌtyeviꞌrasteꞌ tɨ íitɨꞌ cóoyej. 6 Jiꞌnye tɨpuaꞌaj íitɨꞌ quee ahuóonaj ɨ jumuꞌúj jitze, jéetzeꞌ pu tɨ ahuóosisaaxɨꞌɨn. Naꞌríij ɨ íitɨꞌ aꞌyan tyéꞌmiteerasteꞌej tɨ tyúꞌtyeviꞌrasteꞌ tɨ cóoyej naꞌríij tɨ ahuóosisaaxɨꞌɨn, cheꞌ ahuóonaj ɨ jumuꞌúj jitze. 7 Capu xáꞌpuɨꞌ tɨ tyáatɨꞌ ahuóonamuan, jiꞌnye aꞌɨ́ɨ pu aꞌyan een tɨꞌɨj ɨ Dios, aꞌɨ́j puꞌij ajta jitze séejreꞌ jeꞌej tɨ een ɨ Dios. Ajta ɨ íitɨꞌ jimi pu séejreꞌ jeꞌen tɨ een ɨ tyáatɨꞌ, 8 jiꞌnye aꞌɨ́jna ɨ tyáatɨꞌ, capu aꞌɨ́jna jitze huatyátaavijhuacaꞌ ɨ íitɨꞌ, sulu ɨ íitɨꞌ pu aꞌɨ́jna jitze huatyátaavijhuacaꞌ ɨ tyáatɨꞌ. 9 Capu ɨ tyáatɨꞌ aꞌɨ́j jɨn huatyátaavijhuacaꞌ tɨꞌij jaatáhuɨɨreꞌen ɨ íitaj, sulu ɨ íitɨꞌ pu aꞌɨ́j jɨn huatyátaavijhuacaꞌ tɨꞌij jaatáhuɨɨreꞌen ɨ tyáataj. 10 Aꞌɨ́j pu jɨn aꞌyan tyúuxɨeꞌveꞌ tɨ ɨ íitɨꞌ ahuóonaj ɨ jumuꞌúj jitze, tɨꞌij ámiteeriaꞌaj tɨjɨn jáꞌastijreꞌ aꞌɨ́jcɨ ɨ tɨ tyéꞌijtyeꞌ, ajta tɨꞌij quee jeꞌej puaꞌaj séjreꞌej aꞌɨ́ɨjma jimi ɨ maj tajapuá tyíꞌhuɨɨreꞌ. 11 Ajta aꞌɨ́ɨjma jimi ɨ maj tyáꞌtzaahuatyeꞌ, camu jujɨ́ɨmuaꞌaj séejreꞌ ɨ úucaa, camu majta jujɨ́ɨmuaꞌaj séejreꞌ ɨ tyétyacaa. 12 Aꞌyaa pu tyiꞌjaꞌyájna tɨ ɨ íitɨꞌ aꞌɨ́j jitze huatyátaavijhuacaꞌ ɨ tyáataj, aꞌyaa pu ajta tyiꞌjaꞌyájna tɨ ɨ tyáatɨꞌ aꞌɨ́jcɨ jitze eeráanyej ɨ íitɨꞌ, majta néijmiꞌi mu ɨ Dios jimi jeꞌrámaꞌcan.

13 Siataꞌaj jujɨ́ɨmuaꞌaj jaaxáꞌpuɨꞌɨntareꞌen tɨpuaꞌaj aꞌyan tyaꞌránajchij tɨ ɨ íitɨꞌ antyimuaꞌviꞌij huatyényuunyij ɨ Dios jimi. 14 Aꞌyaa tu tyáꞌmuaꞌreej tɨ tyéviꞌsiꞌ huaséꞌrin tɨpuaꞌaj ɨ tyáatɨꞌ cáatɨꞌrej, 15 ajta tɨpuaꞌaj ɨ íitɨꞌ cáatɨꞌrej, aꞌɨ́ɨ pu aꞌɨ́ɨn puéꞌeen ɨ tɨ jɨn ámiteereꞌ tɨ jáꞌastijreꞌ ɨ Dios, jiꞌnye aꞌyaa pu ɨ cɨpuáj tyuꞌtyátuiihuacaꞌ ɨ íitaj jimi tɨꞌij jaꞌváꞌnaj ɨ muꞌúuraꞌ jitze. 16 Tɨpuaꞌaj aꞌtɨ́j jaxɨeꞌvaꞌaj tɨ aꞌíj tyámuaꞌ tyuꞌtaxáj, aꞌyaa pu tyúuxɨeꞌveꞌ tɨ jáamuaꞌreej tyej quee ityáj majta quee aꞌɨ́ɨmaj ɨ maj jusɨꞌrii ɨ Dios jimi, seequéj tyityetyúuchaꞌɨj.

Jeꞌej maj rɨcɨj ɨ maj jusɨɨreꞌ

17 Ajta ijíij nyej nyijta jamuaatéꞌexaatyeꞌsij, canu cheꞌ tyajamuaatatyójtziꞌreꞌej, jiꞌnye aꞌyaa pu cuxáa jeꞌej puaꞌaj jáꞌmuaꞌuurej siatɨꞌɨjtá jusɨɨriaꞌaj quee ɨꞌríj siaj tyámuaꞌ huárɨnyij. 18 Anaquéecan jɨmeꞌ, aꞌyaa mu tyináaꞌixaaj tɨjɨn siatɨꞌɨjtá jusɨɨriaꞌaj, jeꞌej xu puaꞌaj jaꞌhuoomuaꞌraaj xáꞌcɨꞌɨj, nyajta aꞌyan tyíꞌmuaꞌtzej tɨ jeꞌcáj aꞌyan tyiꞌjɨꞌréꞌcan jɨmeꞌ. 19 Aꞌyaa pu tyiꞌjɨꞌréꞌcan jɨmeꞌ tɨ aꞌyan tyúuxɨeꞌveꞌ tɨ aꞌyan tyáꞌraꞌnyij, taꞌaj ij ootámiteereꞌen aꞌtyán maj jɨꞌréꞌcan jɨmeꞌ tyáꞌtzaahuatyeꞌ. 20 Muaꞌaj xu siajta aꞌyan rɨcɨj, siatɨꞌɨjtá ajaꞌtyúusɨɨreꞌen, caxu aꞌɨ́jna jɨn tyíꞌcuaꞌnyij ɨ siaj jɨn joꞌtámuaꞌreej tɨ tavástaraꞌ tajapuá huatanyúj. 21 Jiꞌnye siatɨꞌɨjtá tyíꞌcuaꞌcaj, jeꞌcáj xu anaquéej tyíꞌijcueꞌsij, meentyij séecan móoj tajcuj, majta séecan huatyátaꞌruj. 22 ¿Nyij sequée maꞌjaꞌchej siaj aꞌáa tyojóꞌcuaꞌnyij, siajta huayeꞌen? ¿Jiꞌnye siaj sij huaꞌtyáxaꞌhuataj ɨ maj jusɨꞌrii ɨ Dios jimi, siajta huaꞌtyeviꞌraꞌastaj ɨ mej quee tyiꞌtɨ́j tyíchaꞌɨj? ¿Jiꞌnye nyetyajamuaateꞌxaatyeꞌsij? ¿Nyiquij nyetyajamuaatatyójtziꞌreꞌej? Canu xaa nyuꞌuj aꞌɨ́jcɨ jɨmeꞌ.

Ɨ maj jɨn joꞌtámuaꞌreej ɨ tavástaraꞌ

(Mt. 26:26-29; Mr. 14:22-25; Lc. 22:14-20)

23 Jiꞌnye nyáaj nu aꞌíjcɨ ancuriáaꞌ ɨ tavástaraꞌ tɨ aꞌyan jaatyájtoo, aꞌɨ́j nu nyij nyajta nyáaj jaꞌmua jimi huatyájto, aꞌájna ɨmuáj tɨ́caꞌrij tzajtaꞌ tɨꞌɨj avíitzij jɨn huatátuiiriꞌhuacaꞌ ɨ tavástaraꞌ Jesús, aꞌɨ́ɨ pu jatyɨ́ꞌpuj ɨ páan, 24 ajta tɨꞌɨj tyaatatyóotziꞌriaꞌaj ɨ Dios, aj puꞌij jaatyátaaraxɨj, ajta aꞌyan tyihuoꞌtéꞌexaaj tɨjɨn: “Aꞌíi pu aꞌɨ́ɨn puéꞌeen ɨ nyaj jatyáhueꞌraꞌ ɨ nyaj jɨn jaꞌmua japua huatányuusij. Aꞌyaa xu huárɨnyij siaj sij aꞌíjna jɨn noꞌtámuaꞌreej.” 25 Matɨꞌɨj tyuꞌcuáꞌaj, aj puꞌij jaꞌajriáj ɨ váasuj, ajta aꞌyan tyihuoꞌtéꞌexaaj tɨjɨn: “Aꞌíjna ɨ váasuj tzajtaꞌ tuꞌhuájmuaa, aꞌíi pu aꞌɨ́ɨn puéꞌeen ɨ nyúucarij tɨ jájcuaj ɨ tɨ jɨn Dios tyajamuaꞌtáratziiriꞌ aꞌɨ́jcɨ jɨmeꞌ ɨ nyaxúureꞌ nyaj jeꞌráxɨreꞌsij.” Ajta siatɨꞌɨjtá aꞌyan rɨjcaj aꞌíj xu jɨn noꞌtámuaꞌreej. 26 Aꞌɨ́j pu jɨn, ꞌasta naꞌaj quee uvéꞌnyej ɨ tavástaraꞌ, muaꞌaj xu aꞌyan tyihuoꞌtéꞌexaatyeꞌen jeꞌej tɨ huatóomuaꞌaj tɨ aꞌɨ́ɨn tavástaraꞌ huamuɨ́ꞌ, siatɨꞌɨjtá jáacuaꞌnyij aꞌíjna ɨ páan, siajta huayeꞌen aꞌíjcɨ jitze ɨ váasuj.

Jeꞌej maj yeꞌej tyúꞌcuaꞌnyij ɨ maj jɨn joꞌtámuaꞌreej ɨ tavástaraꞌ

27 Aꞌyaa puꞌij, aꞌtɨ́j tɨnaꞌaj tɨ jáacuaꞌnyij aꞌɨ́jcɨ ɨ páan, nusu huayeꞌen aꞌɨ́jcɨ jitze ɨ váasuj jeꞌej tɨquee tyiꞌtyéevijtɨj, aꞌyaa pu jitzán tyoꞌojpuáꞌrij tɨ jaatyáxaahuatacaꞌ ɨ tyéviraꞌ ajta xúuriaꞌraꞌ ɨ tavástaraꞌ. 28 Aꞌɨ́j pu jɨn, siatɨꞌɨj quee xu tyíꞌcuaꞌcaj siajta quee xu yaꞌcaj ɨ váasuj jitze, míꞌeen tyámuaꞌ setyityahuoséeraj ɨ jutzájtaꞌ. 29 Jiꞌnye tɨpuaꞌaj setyúꞌcuaꞌnyij siajta huayeꞌen sequée jamuaꞌréerej tɨ aꞌɨ́ɨn puéꞌeen ɨ tyéviraꞌ ɨ tavástaraꞌ, jujɨ́ɨmuaꞌaj xu puéjtzij huatóoaꞌsij siatɨꞌɨjtá tyíꞌcuaꞌcaj siajta yaꞌcaj. 30 Aꞌɨ́j mu jɨn mueꞌtɨ́j tyíꞌcucuiꞌ, ajta quee cheꞌ huáꞌcaꞌnyistiꞌ, majta séecan meríj huácuij. 31 Tɨpuaꞌaj tyámuaꞌ tyetyityahuátasejrajnyiicheꞌ tajɨ́ɨmuaꞌaj, capu puéjtzij taatáꞌnyijcheꞌ ɨ tavástaraꞌ. 32 Ajta tɨpuaꞌaj ɨ tavástaraꞌ puéjtzij taatáꞌan, aꞌɨ́j pu jɨn tyataꞌaj tyij jáarɨꞌrej tyej tyij quee néijmiꞌi antyipuaꞌrej huaꞌ jamuán ɨ maj aꞌyan huacháatɨmee ɨ cháanacaj japua.

33 Aꞌɨ́j xu jɨn nyeꞌihuáamuaꞌ, siatɨꞌɨjtá jusɨɨriaꞌaj siaj sij tyúꞌcuaꞌnyij, siahuóochoꞌveꞌej sɨ́ɨj ajta sɨ́ɨj siaj sij néijmiꞌi tyúꞌcuaꞌnyij. 34 Ajta tɨpuaꞌaj sɨ́ɨj íꞌcuataj, cheꞌ juchéj tyojóꞌcuaꞌnyij, taꞌaj ij quee Dios puéjtzij jamuaataꞌan siatɨꞌɨjtá jusɨɨriaꞌaj. Ajta ɨ séecan jɨmeꞌ ɨ tɨ tyáꞌɨtzeereꞌ, nyáaj nu tyámuaꞌ tyíꞌuurej nyatɨꞌɨj aꞌáa jaꞌtanyéj jaꞌmua jimi.

12

Ɨ tɨ jɨn tyihuoꞌtaꞌíj ɨ júuricamaꞌraꞌ ɨ Dios

1 Nyeꞌihuáamuaꞌ, nyáaxɨeꞌveꞌ siaj jáamuaꞌreej jeꞌej tɨ een ɨ tɨ jɨn tyajamuaataꞌíj ɨ júuricamaꞌraꞌ ɨ Dios.

2 Muaꞌaj xu jamuaꞌreej jeꞌej siaj tyeeyíꞌtɨhuaꞌaj siatɨꞌɨj quee xu tyaꞌtzáahuatyaꞌcaj, aꞌɨ́ɨjma xu jimi jucaꞌnyajcaꞌaj ɨ sáanturij ɨ maj quee atanyúuveꞌejmee. 3 Aꞌɨ́j nu jɨn ijíij aꞌyan tyáꞌxɨeꞌveꞌ siaj jáamuaꞌreej tɨquee jeꞌej tyíɨꞌrij tɨ aꞌtɨ́j jeꞌej puaꞌaj tyáꞌxajta ɨ Jesús, tɨpuaꞌaj aꞌɨ́j jitze aróocaꞌnyaj ɨ júuricamaꞌraꞌ ɨ Dios. Capu ajta ɨꞌríj tɨ aꞌyan tyuꞌtaxáj yee: “Jesús pu tavástaraꞌ puéꞌeen.” Tɨpuaꞌaj quee aꞌɨ́jcɨ jitze aróocaꞌnyaj ɨ júuricamaꞌraꞌ ɨ Dios.

4 Capu sɨ́ɨj naꞌaj ɨ tɨ jɨn tyajamuaataꞌíj ɨ júuricamaꞌraꞌ ɨ Dios, maꞌ ajta sɨ́ɨj naꞌaj ɨ júuricamej tɨ tyuꞌtaꞌíjtacaꞌ. 5 Mueꞌtɨ́j pu tyíꞌsejreꞌ jeꞌej siaj tyuꞌtyáhuɨɨreꞌen ɨ Dios jimi, ajta sɨ́ɨj puꞌuj ɨ tavástaraꞌ tɨ aꞌyan tyuꞌtaꞌíjtacaꞌ. 6 Mueꞌtɨ́j pu ajta tyíꞌsejreꞌ ɨ siaj jɨn tyíꞌmuarɨeꞌ, ajta sɨ́ɨj puꞌuj ɨ Dios tɨ néijmiꞌi jɨn putyíꞌuurej huaꞌ jimi néijmiꞌcaa ɨ tyeɨ́tyee. 7 Dios pu tyihuoꞌtaꞌíjtyeꞌsij séej ajta séej jeꞌej maj tyiꞌtɨ́j tyuꞌyíꞌtɨn, mej mij aꞌɨ́jna jɨn néijmiꞌcaa huatyáhuɨɨreꞌen. 8 Aꞌɨ́jna jitze pu maꞌcan ɨ júuricamaꞌraꞌ ɨ Dios, séecan huatáꞌ mej mij tyámuaꞌ tyiyoꞌitéej metyuꞌtaxáj, ajtáhuaꞌaj séecan, aꞌɨ́ɨ puꞌuj tánaꞌaj ɨ júuricamaꞌraꞌ ɨ Dios huoꞌtaꞌ mej mij jéehua jariaꞌmuaꞌreeriaj maj tyuꞌtaxáj. 9 Séecan mu aꞌɨ́jna ancuriáaꞌsij mej mij jéehua tyáꞌantzaahuatyeꞌen, aꞌɨ́jcɨ jitze maꞌcan ɨ júuricamaꞌraꞌ ɨ Dios, majta séecan aꞌɨ́j ancuriáaꞌsij mej mij jaayíꞌtɨhuaꞌan maj tyihuóꞌhuaatyeꞌen ɨ maj tyíꞌcucuiꞌ. 10 Séecan mu aꞌɨ́jna ancuriáaꞌsij maj jaayíꞌtɨhuaꞌan mej tyiꞌtɨ́j jeꞌej huáꞌuurej mej mij séecan tyámuaꞌ tyoꞌtaséj, majta séecan mej mij tyihuoꞌtéꞌexaatyeꞌen ɨ Dios tɨ jitze tyejeꞌrámaꞌcan. Ajta ɨ séecan, Dios pu aꞌyan tyihuoꞌtáꞌ mej mij jaayíꞌtɨhuaꞌan maj jáamuaꞌreej tyiꞌtɨ́j tɨ júuricamaꞌraꞌ puéꞌeen, ajta séecan maj tyuꞌtaxáj séej ɨ nyúucarij jɨmeꞌ ɨ maj quee yóꞌitej, ajta séecan maj jaayíꞌtɨhuaꞌan maj jaataxáj jeꞌej tɨ huatóomuaꞌaj aꞌɨ́jna ɨ sɨ́ɨj tɨ jaataxájtacaꞌ. 11 Néijmiꞌi ɨ maj aꞌyan tyeeyíꞌtɨn, aꞌɨ́ɨ pu jusɨ́ɨj caꞌnyíjraꞌaj huaꞌtáꞌcaa ɨ júuricamaꞌraꞌ ɨ Dios, aꞌɨ́ɨ pu huaꞌtáꞌcaa séej ajta séej jeꞌej tɨ tyaꞌránajchacaꞌ.

12 Aꞌɨ́jna ɨ tyéviraꞌ ɨ aꞌtɨ́j, tyíꞌmuiꞌij ɨ tɨ jitzán tyíꞌsejreꞌ, ajta sɨ́ɨj puꞌuj puéꞌeen ɨ tyévij. Aꞌyaa pu chaꞌtaj naꞌaj tyíꞌeen ɨ Cɨríistuꞌ jimi. 13 Aꞌyaa puꞌuj tánaꞌaj, néijmiꞌi ɨ tyaj Israel jitze ajtyámaꞌcan, majta ɨ maj séej chuéj japua jáꞌmaꞌcan, nusu ɨ maj caꞌnyéjrij jɨn tyíꞌmuarɨeꞌ naꞌríij juxáahuaj maj mahuacɨꞌɨj, néijmiꞌi tu huáɨꞌhuacaꞌ tyej tyij séej tyanaꞌaj jitze ajtyámaꞌcantaj aꞌɨ́jna jitze maꞌcan ɨ júuricamaꞌraꞌ ɨ Dios, ajta sɨ́ɨj naꞌaj ɨ júuricamej tajimí huatyátuiihuacaꞌ.

14 Ajta capu sɨ́ɨj naꞌaj ɨ tɨ jitzán tyíꞌsejreꞌ ɨ tyévij, sulu tyíꞌmuiꞌij. 15 Tɨpuaꞌaj ɨ ɨ́ɨcaj aꞌyan tyuꞌtaxáj yee: Canu muácaꞌaj puéꞌeen, canu nyij jitzán ajtyámaꞌcan ɨ tyévij, capu aꞌɨ́jna jɨn quee cheꞌ jitzán ajtyamaꞌcáantaj jaꞌmej. 16 Ajta tɨpuaꞌaj ɨ naxɨéj aꞌyan tyuꞌtaxáj yee: Jiꞌnye canu jɨꞌsíj puéꞌeen, canu nyij jitzán ajtyámaꞌcan ɨ tyévij, capu ajta aꞌɨ́jna jɨn quee cheꞌ jitzán ajtyámaꞌcantaj jaꞌmej. 17 Tɨpuaꞌaj néijmiꞌi ɨ tyévij jɨꞌsíj puéꞌeenyeꞌ, capu jeꞌej tyíɨꞌrij tɨ iityánamuajra. Ajta tɨpuaꞌaj néijmiꞌi ɨ tyévij aꞌɨ́ɨn puéꞌeenyeꞌ ɨ tɨ jɨn iityánamuaj, capu ij ajta jeꞌej tyíɨꞌrij tɨ tyúuɨꞌchuej. 18 Ajta ɨ Dios pu aꞌyan eenyeꞌen tyuꞌtyájtoo ɨ tyévij jitze jeꞌej tɨ aꞌɨ́j tyaꞌráꞌnajchacaꞌ. 19 Tɨpuaꞌaj néijmiꞌi ɨ tɨ jitzán tyíꞌsejreꞌ sɨ́ɨj naꞌaj puéꞌeenyeꞌ, capu majaꞌhuáꞌtacajcheꞌ ɨ tyévij. 20 Maꞌ ajta aꞌyaa pu tyíꞌeen, tyij ajta tyíꞌmuiꞌij ɨ tyévij tɨ jitze tyíꞌsejreꞌ, sɨ́ɨj puꞌuj ɨ tyévij puéꞌeen.

21 Capu ɨꞌríj tɨ ɨ jɨꞌsíj aꞌyan tyaatéꞌexaatyeꞌen ɨ muácaꞌaj yee: “Capáj nyej jitze juxɨeꞌveꞌ”, capu ajta ɨꞌrij tɨ ɨ muꞌúuraꞌ aꞌyan tyaatéꞌexaatyeꞌen ɨ ɨ́ɨcaj yee: “Capáj nyej jitze juxɨeꞌveꞌ.” 22 Sulu aꞌyaa pu tyíꞌeen, ɨ tɨ aꞌyan huaséꞌrin tɨꞌɨj ɨ tɨ jéetzeꞌ quee jucaꞌnyej ɨ tyévij jitze, aꞌɨ́ɨ pu aꞌɨ́ɨn tyiꞌpuéꞌeen ɨ tɨ jéetzeꞌ tyúuxɨeꞌveꞌ, 23 ajta ɨ tɨ tajitzé tyíꞌsejreꞌ ɨ tɨquee jéehua tyúuxɨeꞌveꞌ, aꞌɨ́j tu jéetzeꞌ tyámuaꞌ tyiꞌtyécheꞌtyaa. Ajta ɨ tɨ tyúꞌtyeviꞌrasteꞌ tɨpuaꞌaj séjreꞌej jéjreꞌcɨtzeꞌ, aꞌɨ́j tu tyajta jéetzeꞌ tyámuaꞌ tyiꞌtyécheꞌtyaa, 24 ajta ɨ séecan tɨ jitzán séejreꞌ, catu tyámuaꞌ tyeꞌtyécheꞌtyaa. Dios pu aꞌyan eenyeꞌ huatyájto ɨ tyévij tɨꞌij jéetzeꞌ tyámuaꞌ tyéechaꞌɨɨn aꞌɨ́jna ɨ tɨquee jéehua jitzán juxɨeꞌveꞌ, 25 mej mij quee jeꞌej puaꞌaj eenyeꞌ ɨ maj tyévij jitze ajtyámaꞌcan, sulu mej mij tyámuaꞌ tyityahuóochaꞌɨɨn sɨ́ɨj ajta sɨ́ɨj. 26 Tɨpuaꞌaj sɨ́ɨj aꞌyan tyaꞌajpuéjtzij, néijmiꞌi mu aꞌyan chaꞌtaj manaꞌaj tyaꞌajpuéetzij muáꞌjuꞌun, ajta tɨpuaꞌaj sɨ́ɨj tyámuaꞌ tyuꞌtyéchaꞌɨɨhuaj, néijmiꞌi mu jamuán huatóotyamuaꞌveꞌsij.

27 Aꞌyaa pu xaa nyuꞌuj tyíꞌeen jaꞌmua jimi, muaꞌaj xu tyéviraꞌ puéꞌeen ɨ Cɨríistuꞌ, néijmiꞌi xu jitzán ajtyámaꞌcan sɨ́ɨj ajta sɨ́ɨj. 28 Dios pu aꞌyan tyaꞌránajchacaꞌ maj joꞌmaj jóosɨɨreꞌ ɨ tyeyúuj tzajtaꞌ, aꞌyan tyíꞌtyesejreꞌej anaquéecan jɨmeꞌ ɨ maj huoꞌtaꞌítyej mej mij huóꞌixaatyeꞌen ɨ nyúucariaꞌraꞌ ɨ Dios, majta jeꞌen aꞌɨ́ɨmaj ɨ maj Dios jitze maꞌcan tyíꞌxaj, majta jeꞌen ɨ maj tyihuóꞌmuaꞌtyej, majta jeꞌen ɨ maj jaayíꞌtɨn ɨ maj jɨn jeꞌej tyoꞌtaséj ɨ tyeɨ́tyee, ajta séecan ɨ maj tyihuóꞌhuaatyeꞌen ɨ maj tyíꞌcucuiꞌ, nusu ɨ maj tyiꞌtɨ́j jɨn huoꞌtyáhuɨɨreꞌen, majta ɨ maj jariaꞌmuaꞌreej, naꞌríij ɨ maj jaayíꞌtɨn maj séej nyúucarij jɨn tyuꞌtaxáj. 29 Camu néijmiꞌi aꞌɨ́ɨn puéꞌeen ɨ maj mahuacɨꞌɨj mahuaꞌixáatyeꞌej ɨ nyúucariaꞌraꞌ ɨ Dios, camu majta néijmiꞌi ɨ Dios jitze maꞌcan tyíꞌxaj. Camu néijmiꞌi aꞌɨ́ɨn puéꞌeen ɨ maj tyihuáꞌmuaꞌtyej, camu majta néijmiꞌi jaayíꞌtɨn maj tyiꞌtɨ́j tyámuaꞌ huáꞌuurej mej mij séecan tyámuaꞌ tyoꞌtaséj, 30 camu majta néijmiꞌi jaayíꞌtɨn mej mij tyihuóꞌhuaatyeꞌen ɨ maj tyíꞌcucuiꞌ. Camu majta néijmiꞌi séej nyúucarij jɨn tyíꞌxaj, naꞌríij ɨ maj jaayíꞌtɨn maj jaataxáj jeꞌej tɨ huatóomuaꞌaj ɨ sɨ́ɨj tɨ jaataxájtacaꞌ. 31 Muaꞌaj xu aꞌɨ́jna jéetzeꞌ huáhuoonyij siaj sij jáatyoonyij ɨ Dios jimi ɨ tɨ jéetzeꞌ juxɨeꞌveꞌ, nyajta nyáaj nu jamuaatáꞌitɨɨraj jeꞌej siaj jéetzeꞌ tyámuaꞌ jɨꞌréꞌnyeꞌej tyíꞌtyesejreꞌej.

13

Maj néijmiꞌi huóoxɨeꞌveꞌen

1 Tɨpuaꞌaj nyetyiꞌxajta huáꞌnyuucaa jɨmeꞌ ɨ tyétyacaa nyajta aꞌɨ́jna jɨmeꞌ ɨ huáꞌnyuucaa ɨ maj tyíꞌhuɨɨreꞌ u tajapuá, nyajta quee naa tyihuojóꞌmuaꞌraj, capu tyiꞌtɨ́j huɨɨreꞌ, aꞌyaa nu een tɨꞌɨj ɨ tyapúustiꞌ tɨ chaꞌ naꞌaj tyiꞌtɨ́j jɨn táhuan, naꞌríij tɨꞌɨj túxaꞌaj tɨ jujitzé tyiꞌrájvitzej. 2 Ajta tɨpuaꞌaj nyeeyíꞌtɨhuaꞌan nyej tyuꞌtaxáj Dios jitze maꞌcan, nyajta néijmiꞌi tyojóꞌiteej jeꞌej tɨ tyíꞌeen ɨ Dios jimi, nyajta néijmiꞌi tyíꞌmuaꞌreej, nyajta jéehua tyáꞌtzaahuatyeꞌ tɨꞌij nyaɨꞌríityeꞌej nyaj aꞌyan tyaataꞌíjtyeꞌen ɨ jɨríj tɨ tyíchenyij joꞌtɨj joꞌtácaj, nyajta quee tyámuaꞌ tyihuojóꞌmuaꞌraj, canu tyiꞌtɨ́j jeꞌej tyíꞌhuɨɨreꞌ. 3 Ajta tɨpuaꞌaj nyetyihuoꞌriaꞌan néijmiꞌi ɨ nyaj tyíꞌijchaꞌɨj aꞌɨ́ɨjma ɨ maj quee jeꞌej tyéejviicueꞌ, naꞌríij nyajta huatányaꞌan mej mij naatyáteeraj, nyajta quee tyámuaꞌ tyihuojóꞌmuaꞌraj, capu tyiꞌtɨ́j jeꞌej tyinaatyáhuɨɨreꞌej.

4 Tɨpuaꞌaj aꞌtɨ́j jɨríj tyíꞌtyevistan, aꞌɨ́ɨ pu néijmiꞌi jɨn tyéꞌviicueꞌ, ajta tyihuaꞌcuꞌvej, capu chueerij, capu ajta óotzaahuatyeꞌ, 5 capu ajta axáa tyíꞌjepeꞌ, capu tyiꞌtɨ́j muajcheꞌ, capu tyoꞌcájaaxɨejveꞌ, capu ajta jaꞌtamuáꞌreꞌrii aꞌtɨ́j tɨ jeꞌej puaꞌaj jáaruuj, 6 capu jutyamuaꞌveꞌ aꞌɨ́jcɨ jɨmeꞌ ɨ tɨ jeꞌej puaꞌaj een, sulu aꞌɨ́j pu jɨn jutyamuaꞌveꞌ ɨ tɨ jɨꞌréꞌcan jɨmeꞌ aꞌyan tyiꞌjaꞌyájna. 7 Tɨpuaꞌaj aꞌtɨ́j ɨꞌríj tyíꞌtyevistan, néijmiꞌi pu jɨn japuéjtzitaren, néijmiꞌi pu tyáꞌtzaahuatyeꞌ ɨ tɨ Dios tyámuaꞌ tyaataꞌsij, néijmiꞌi pu ajta tyichoꞌveꞌ ɨ tɨ Dios jɨn aróoꞌastej, néijmiꞌi pu ajta jɨn tyoꞌtáviicueꞌraj.

8 Capu aꞌnáj huatyápuaꞌrij ɨ tyaj jɨn taxɨeꞌveꞌ. Aꞌnáj pu huatyápuaꞌrij ɨ tyaj jɨn tyíꞌxaxaꞌaj ɨ Dios jitze maꞌcan, camu mij cheꞌ séej nyúucarij jɨn tyiꞌxáataj muáꞌjuꞌun, capu ajta cheꞌ tajimí juxɨéꞌvaꞌaj jaꞌmej tyej tyij jéehua tyuꞌyíꞌtɨhuaꞌan. 9 Jiꞌnye catu néijmiꞌi tyuꞌyíꞌtɨn, catu tyajta néijmiꞌi tyíꞌmuaꞌreej ɨ Dios tɨ jitze tyíꞌmaꞌcan, 10 ajta tɨꞌɨj aꞌyan huataséjreꞌen ɨ tɨ néijmiꞌi jɨn tyámuaꞌ een, aj puꞌij aꞌɨ́ɨn tyíꞌneijmiꞌtareꞌen ɨ tɨ tyáꞌɨtzeeriaꞌcaꞌaj.

11 Nyatɨꞌɨj nyáaj paꞌrɨꞌɨstacaꞌaj, aꞌyaa nu tyuꞌxáxaꞌtaꞌaj tɨꞌɨj ɨ páꞌrɨꞌɨj, nyajta aꞌyan tyíꞌmuaꞌajcaa tɨꞌɨj ɨ páꞌrɨꞌɨj, nyajta aꞌyan metyóomuaꞌriajcaꞌaj tɨꞌɨj ɨ páꞌrɨꞌɨj, ajta ijíij nyaj nyeríj vástɨꞌ, nuꞌríj metyajaꞌajhuaꞌxɨj ɨ nyaj jɨn aꞌyan metyóomuaꞌriajcaꞌaj tɨꞌɨj ɨ páꞌrɨꞌɨj. 12 Ajta ijíij aꞌyaa tu tyéꞌsej ɨ Dios cuxáa tɨꞌɨj jájtyaꞌhuaa jitze tɨquee tyámuaꞌ tyíꞌsejreꞌ, ajta aꞌájna xɨcáaraꞌ jitze tu tyámuaꞌ naa tyéꞌsejran ɨ nyéerimaꞌraꞌ. Ijíij canu néijmiꞌi tyuꞌyíꞌtɨn, ajta aꞌájna xɨcáaraꞌ jitze, aj nu xaa jamuaꞌtyij ɨ Dios tɨꞌɨj aꞌɨ́ɨn tyíꞌnyamuaꞌtyej.

13 Aꞌɨ́j pu jɨn tyíꞌhueeicaj ɨ tɨ aꞌnáj tɨnaꞌaj tyiꞌséereꞌej jaꞌmej: tyej tyáꞌtzaahuatyeꞌ, tyaj jajchóꞌveꞌ ɨ Dios, tyaj huátaxɨeꞌveꞌen, ajta ɨ tɨ jéetzeꞌ juxɨeꞌveꞌ, aꞌɨ́ɨ pu aꞌɨ́ɨn puéꞌeen ɨ tyaj huátaxɨeꞌveꞌen séej jamuán tyajta séej.

14

Ɨ maj séej nyúucarij jɨn tyuꞌtaxáj

1 Siataꞌaj jahuoocaj siaj huóoxɨeꞌveꞌen séej jamuán siajta séej, siajta aꞌyan tyáꞌhuoocaj tɨ Dios jamuaataꞌan ɨ ju júuricamej, siaj sij tyuꞌtaxáj Dios jitze maꞌcan. 2 Aꞌɨ́jna ɨ tɨ jaayíꞌtɨn tɨ séej nyúucarij jɨn tyuꞌtaxáj, Dios pu tyíꞌixaatyeꞌ, capu ɨ tyeɨ́tyee tyíꞌixaatyeꞌ, jiꞌnye capu aꞌtɨ́j yóꞌitej jeꞌej tɨ tyíꞌxaj. Ɨ júuricamaꞌraꞌ pu tyíꞌxaj tyiꞌtɨ́j tɨ aviitziꞌ ɨ Dios jimi, ajta quee aꞌtɨ́j yóꞌitej. 3 Maꞌ ajta ɨ tɨ Dios jitze maꞌcan tyíꞌxaj, aꞌɨ́ɨ pu aꞌyan rɨcɨj tɨꞌij huoꞌtyáhuɨɨreꞌen ɨ maj tyáꞌtzaahuatyeꞌ, ajta tɨꞌij caꞌnyíjraꞌaj huoꞌtáꞌan, ajta tyámuaꞌ tyihuoꞌtyéjeevej. 4 Aꞌɨ́jna ɨ tɨ séej nyúucarij jɨn tyíꞌxaj, aꞌɨ́ɨ pu jusɨ́ɨj tyámuaꞌ juꞌuurej, ajta ɨ tɨ Dios jitze maꞌcan tyíꞌxaj, aꞌɨ́ɨ pu tyámuaꞌ huáꞌuurej néijmiꞌcaa ɨ maj jusɨꞌrii ɨ tyeyúuj tzajtaꞌ.

5 Aꞌyaa nu nyáaj tyáꞌxɨeꞌveꞌ siaj néijmiꞌi séej nyúucarij jɨn tyuꞌtaxáj, ajta jéetzeꞌ pu aꞌyan tyinaꞌráanajchi siaj Dios jitze maꞌcan tyíꞌxaxaꞌtaꞌan, aꞌíjna pu jéetzeꞌ tyámuaꞌ naa quee siaj séej nyúucarij jɨn tyuꞌtaxáj, naꞌríij xaa aꞌtɨ́j séjreꞌej tɨꞌij huóꞌixaatyeꞌen ɨ tyeɨ́tyee jeꞌej tɨ huatóomuaꞌaj aꞌɨ́jna ɨ tɨ jaataxájtacaꞌ, tɨꞌij huoꞌtyáhuɨɨreꞌen ɨ maj jusɨꞌrii u tyeyúuj tzajtaꞌ. 6 Ajta aꞌyájna nyeꞌihuáamuaꞌ, capu tyiꞌtɨ́j jeꞌej tyajamuaatyáhuɨɨreꞌsij tɨpuaꞌaj nyajamojoꞌváꞌmuaarej nyajta tyajamuáaꞌixaatyeꞌen séej jɨmeꞌ ɨ nyúucarij ɨ siaj quee yóꞌitej, quee tɨpuaꞌaj nyajamuaatéꞌexaatyeꞌen aꞌɨ́jna ɨ Dios tɨ taataséjra, naꞌríij ɨ siaj jɨn jáamuaꞌreej ɨ tɨ jɨꞌréꞌcan jɨmeꞌ, nusu nyaj tyajamuaatéꞌexaatyeꞌen ɨ Dios jitze maꞌcan, naꞌríij tyiꞌtɨ́j nyajamuatáꞌitɨɨ.

7 Tɨpuaꞌaj ɨ maj jɨn tyíꞌcuiꞌnacaa yaa tɨꞌɨj ɨ cɨꞌsítyeꞌrij, naꞌríij ɨ áarpaj, tɨpuaꞌaj sɨ́ɨj quee seequéj huánamuajrihuaꞌan, capu ij jeꞌej ootámiteereꞌej jeꞌej tɨ huánamuajrii sɨ́ɨj ajta sɨ́ɨj. 8 Ajta tɨpuaꞌaj joꞌmaj jáꞌnyoꞌseꞌ quee tyámuaꞌ tyuꞌtánamuajreꞌen ɨ cɨꞌsítyeꞌrij, capu aꞌtɨ́j tyámuaꞌ juꞌuurej tɨꞌij ujoꞌvéꞌnyoꞌseꞌen. 9 Aꞌyaa puꞌuj tánaꞌaj tyíꞌrɨnyacaa jaꞌmua jimi, tɨpuaꞌaj sequée tyámuaꞌ tyuꞌxáxaꞌtaꞌan mej mij ɨ tyeɨ́tyee jamojoꞌitéej muáꞌraꞌnyij, ¿jiꞌnye tyíɨꞌrij tɨꞌij aꞌtɨ́j jáamuaꞌreej jeꞌej siaj tyiꞌtyáxajta? Aꞌyaa puꞌuj tɨꞌɨj áacaj siaj tyíꞌixaatyeꞌej. 10 Tyámuaꞌ pu tyíꞌmuiꞌij ɨ nyúucarij ɨ maj jɨn tyúuꞌixaatyeꞌ iiyeꞌej ɨ cháanacaj japua, ajta néijmiꞌi mu aꞌyan tyajaꞌhuoꞌitéecan jɨn tyíꞌxaj. 11 Ajta tɨpuaꞌaj nyequee jamuaꞌreeriaj jeꞌej tɨ huatóomuaꞌaj ɨ nyúucarij, aꞌyaa nu séeriaꞌaj naꞌmej jimí ɨ tɨ tyíꞌnyeꞌixaatyeꞌ tɨꞌɨj aꞌtɨ́j tɨ séej chuéj japua jáꞌmaꞌcan, ajta ɨ tɨ tyíꞌnyeꞌixaatyeꞌ, aꞌɨ́ɨ pu ajta aꞌyan nye jimi séeriaꞌaj jaꞌmej tɨꞌɨj aꞌtɨ́j tɨ séej chuéj japua jáꞌmaꞌcan. 12 Aꞌɨ́j pu jɨn, mu siaj jéehua jaxɨeꞌveꞌ tɨ ɨ júuricamaꞌraꞌ ɨ Dios tyiꞌtɨ́j jamuaataꞌan, aꞌyaa pu tyúuxɨeꞌveꞌ siaj aꞌɨ́jna jéehua ancuriáan ɨ siaj jɨn tyámuaꞌ huóꞌuurej aꞌɨ́ɨjma ɨ maj jusɨꞌrii ɨ tyeyúuj tzajtaꞌ.

13 Aꞌyaa puꞌij, aꞌɨ́jna ɨ tɨ séej nyúucarij jɨn tyíꞌxaj, cheꞌ jaatáhuaviij ɨ Dios tɨꞌij jaatáꞌan taꞌaj ij yoꞌitéej jáꞌraꞌnyij jeꞌej tɨ tyíꞌxaj. 14 Jiꞌnye tɨpuaꞌaj nyáaj naatyényuunyij séej jɨmeꞌ ɨ nyúucarij, aꞌyaa pu tyiꞌjaꞌyájna nyej nyajúuricamej jɨn huatyényuusij, ajta ɨ nyamuaꞌtzíiraꞌaj capu yóꞌitej jeꞌej tɨ tyíꞌxaj ɨ nyaj júuricamej. 15 ¿Jiꞌnye nyanaꞌaj nyij huárɨnyij? Aꞌyaa pu tyúuxɨeꞌveꞌ nyej nyajúuricamej jɨn huatyényuunyij, nyajta aꞌyan chaꞌtaj nyanaꞌaj rɨnyij ɨ nyaj jɨn maꞌúumuaꞌrej jɨmeꞌ. Aꞌyaa pu ajta tyúuxɨeꞌveꞌ nyaj tyuꞌtáchuiicaj ɨ nyajúuricamej jɨmeꞌ, ajta ɨ nyaj jɨn maꞌúumuaꞌrej. 16 Jiꞌnye tɨpuaꞌaj aꞌjúuricamej jɨn petyéꞌtyojtziꞌriaꞌaj ɨ Dios, ajta jeꞌen aꞌtɨ́j tɨquee jaꞌmua jitze ajtyámaꞌcan muáanamuaj, capu huatáɨꞌriitarij tɨꞌij ajta aꞌɨ́ɨn tyaatatyójtziꞌreꞌen ɨ Dios, jiꞌnye capu yoꞌitéej jaꞌmej jeꞌej paj tyiꞌtyáxajta. 17 Ɨꞌríitaj pu áꞌmej paj tyámuaꞌ naa tyaatatyójtziꞌreꞌen ɨ Dios, ajta capu tyiꞌtɨ́j jeꞌej tyeetyáhuɨɨreꞌej ɨ axaꞌaj tyévij. 18 Tyámuaꞌ nu tyéꞌtyojtziꞌreꞌ ɨ Dios aꞌɨ́jna jɨmeꞌ nyaj jéetzeꞌ tyíꞌxaj séej jɨmeꞌ ɨ nyúucarij sequée néijmiꞌi muaꞌaj, 19 ajta aꞌájna ɨ tyeyúuj tzajtaꞌ, jéetzeꞌ pu naꞌráanajchij nyaj anxɨ́vicaa ɨ nyúucarij huataxáj ɨ tɨ jóꞌiteeriꞌij, quee nyaj tamuáamuataꞌ víꞌraꞌaj ɨ nyúucarij huataxáj siaj quee yóꞌitej.

20 Nyeꞌihuáamuaꞌ, caxu aꞌyan metyityoomuámuaꞌreꞌej matɨꞌɨj ɨ tɨꞌríij. Sulu siataꞌaj aꞌyan eenyeꞌ matɨꞌɨj ɨ tɨꞌríij ɨ maj quee tyiꞌtɨ́j jɨn áꞌɨtzeereꞌ, siajta aꞌyan metyityoomuámuaꞌreꞌej matɨꞌɨj ɨ maj meríj huáasij. 21 Aꞌyaa pu tyéꞌyuꞌsiꞌ ɨ yuꞌxarij jitze tɨjɨn: “Nyetyihuoꞌtéꞌexaatyeꞌsij aꞌíijma ɨ tyeɨ́tyee séej nyúucarij jɨmeꞌ, aꞌɨ́ɨmaj mu tyihuoꞌtéꞌexaatyeꞌsij ɨ maj séej chuéj japua jáꞌmaꞌcan, majta aꞌɨ́ɨmaj camu naꞌráꞌastijreꞌej, aꞌyaa pu tyíꞌxaj ɨ tavástaraꞌ.” 22 Aꞌɨ́j pu jɨn tyíꞌhuɨɨreꞌ aꞌɨ́jna ɨ nyúucarij ɨ maj quee yóꞌitej, mej mij aꞌɨ́j jɨn jáamuaꞌreej ɨ maj quee tyáꞌtzaahuatyeꞌ, camu mej mij aꞌɨ́ɨmaj jáamuaꞌreej ɨ maj meríj tyáꞌtzaahuatyeꞌ. Ajta ɨ tɨ Dios jitze maꞌcan tyíꞌxaj, aꞌɨ́ɨjma pu huatyáhuɨɨreꞌej ɨ maj tyáꞌtzaahuatyeꞌ, capu aꞌɨ́ɨjma ɨ maj quee tyáꞌtzaahuatyeꞌ. 23 Jiꞌnye tɨpuaꞌaj meriꞌtaj jusɨɨriaꞌaj ɨ tyeyúuj tzajtaꞌ, majta jeꞌen néijmiꞌi séej nyúucarij jɨn tyíꞌxajtaj, tɨpuaꞌaj sɨ́ɨj tɨquee tyáꞌtzaahuatyeꞌ, naꞌríij séecan ɨ maj quee yóꞌitej aꞌúun moꞌtyájrutyej joꞌsiaj jóosɨɨreꞌ, aꞌyaa mu tyíꞌmuaꞌtyij siaj seríj huóotɨmueꞌriꞌij. 24 Ajta tɨpuaꞌaj néijmiꞌi setyiꞌxáatacaj ɨ Dios jitze maꞌcan ajta jeꞌen sɨ́ɨj utyájrutyej tɨquee tyáꞌtzaahuatyeꞌ, nusu tɨquee yóꞌitej, aꞌyaa pu tyoꞌtóomuaꞌsij siaj néijmiꞌi jaꞌxɨjtyeꞌ aꞌɨ́jna jɨmeꞌ tɨ aꞌɨ́ɨn ootyáꞌɨtzee ɨ Dios jimi. 25 Aꞌyaa puꞌij tyuꞌtaséjre ɨ tɨ jaꞌavaatacaꞌaj ɨ jutzájtaꞌ, tɨꞌquij tyitunútan a chóotaꞌ jaatyánajchij ɨ Dios, ajta jeꞌen aꞌyan tyuꞌtaxájtaj tɨ ɨ Dios jɨꞌréꞌcan jɨmeꞌ jaꞌmua tzajtaꞌ séejreꞌ.

Maj néijmiꞌi aꞌyan huárɨnyij jeꞌej tɨ tyúuxɨeꞌveꞌ

26 Nyeꞌihuáamuaꞌ, siatɨꞌɨjtá muaꞌaj jusɨɨriaꞌaj, séecan mu tyuꞌtáchuiicaj, majta séecan tyihuáꞌmuaꞌtyej, naꞌríij maj jaataxáj ɨ Dios tɨ huaꞌ jitzán jaatyájtoo, nusu séej nyúucarij jɨn setyíꞌxajtamuꞌuj, naꞌríij sɨ́ɨj jaataxáj jeꞌej tɨ huatóomuaꞌaj ɨ nyúucarij tɨ jaataxájtacaꞌ ɨ sɨ́ɨj. Siataꞌaj aꞌyan huárɨnyij siaj sij néijmiꞌi huatyóohuɨɨreꞌen. 27 Ajta siatɨꞌɨjtá séej nyúucarij jɨn tyíꞌxajtaj, micheꞌ mahuaꞌpuaj, naꞌríij maj huéeicaj aꞌyan muáarɨnyij mueꞌtyooꞌastɨmaꞌaj, ajta jeꞌen sɨ́ɨj huoꞌtéꞌexaatyeꞌen jeꞌej tɨ huatóomuaꞌaj aꞌɨ́jna ɨ nyúucarij. 28 Ajta tɨpuaꞌaj quee aꞌtɨ́j jaayíꞌtɨhuaꞌan tɨ huoꞌtéꞌexaatyeꞌen jeꞌej tɨ huatóomuaꞌaj, micheꞌ quee séej nyúucarij jɨn tyíꞌxajtaj huaꞌ jimi ɨ maj jusɨꞌrii, cheꞌ jusɨ́ɨj tyíꞌxajtaj ɨ jutzájtaꞌ ajta ɨ Dios jimi. 29 Aꞌyaa puꞌuj tánaꞌaj aꞌɨ́ɨmaj ɨ maj Dios jitze maꞌcan tyíꞌxaxaꞌaj, micheꞌ aꞌyan tyuꞌtaxáj mahuaꞌpuaj naꞌríij maj huéeicaj, majta ɨ séecan aꞌyan tyaaxáꞌpuɨꞌɨntareꞌen jeꞌej tɨ ɨ sɨ́ɨj tyíꞌxaj. 30 Ajta tɨpuaꞌaj ɨ Dios séej jimi ɨ tyévij tyiꞌtɨ́j huatyátonyij tɨ ajta jaꞌmua jamuán ujeꞌrájcaj, cheꞌ huatyáapuaꞌrej ɨ tɨ anaquéej tyiꞌtyáxajtasimeꞌej. 31 Aꞌyaa pu tyíɨꞌrij siaj néijmiꞌi Dios jitze maꞌcan tyuꞌtaxáj, mataꞌaj mij néijmiꞌi jáarɨꞌrej majta jeꞌen caꞌnyíjraꞌaj huatóoaꞌan. 32 Ɨ maj Dios jitze maꞌcan tyíꞌxaxaꞌaj, aꞌyaa pu tyúuxɨeꞌveꞌ maj majta jaayíꞌtɨhuaꞌan maj jamuaꞌréerej aꞌnáj maj tyuꞌtaxáj, nusu aꞌnáj maj quee tyíꞌxajtaj huaꞌ jimi ɨ maj jusɨꞌrii, 33 jiꞌnye ɨ Dios aꞌɨ́ɨ pu aꞌɨ́ɨn puéꞌeen ɨ tɨ huoꞌtyápuaꞌrityeꞌsij, capu ɨ tɨ jeꞌej puaꞌaj huáꞌuurej mej mij quee xáꞌpuɨꞌ rɨjcaj.

Siataꞌaj aꞌyan chaꞌtaj sianaꞌaj huárɨnyij jeꞌej maj tyeeyíꞌtɨn néijmiꞌi ɨ maj tyáꞌtzaahuatyeꞌ ɨ Dios jimi, 34 aꞌyaa pu tyúuxɨeꞌveꞌ maj ɨ úucaa quee jeꞌej tyáhuaasimeꞌen joꞌmaj jóosɨꞌrii ɨ tyeyúuj tzajtaꞌ, jiꞌnye capu jeꞌej tyíɨꞌrij maj tyiꞌtyáxajtasimeꞌen, sulu maj huaꞌráꞌastijreꞌen ɨ jucɨ́nastyamuaꞌ, aꞌyájna tɨꞌɨj tyéꞌyuꞌsiꞌ ɨ yuꞌxarij jitze ɨ maj jɨn tyíꞌijta. 35 Tɨpuaꞌaj aꞌyan metyaꞌxɨeꞌveꞌej maj tyiꞌtɨ́j huámuaꞌree, micheꞌ huoꞌtaꞌíhuoꞌ ɨ jucɨ́nastyamuaꞌ a juchéj, jiꞌnye capu aꞌyan tyíꞌxaꞌpuɨꞌ tɨ ɨ íitɨꞌ tyiꞌtyáxajtasimeꞌen huaꞌ tzajtaꞌ ɨ maj jusɨꞌrii u tyeyúuj tzajtaꞌ. 36 Siataꞌaj aꞌyan tyáꞌmuaꞌreeriaj tɨ ɨ nyúucariaꞌraꞌ ɨ Dios quee jaꞌmua jimi huatyóochej, caxu siajta muaꞌaj sianaꞌaj aꞌɨ́ɨn puéꞌeen ɨ siaj seríj jaꞌancuriáaꞌ.

37 Tɨ puaꞌaj sɨ́ɨj aꞌyan tyóomuaꞌajcaj tɨ aꞌɨ́ɨn puéꞌeen sɨ́ɨj tɨ tyíꞌxaxaꞌaj ɨ Dios jitze maꞌcan, naꞌríij tɨ aꞌɨ́j jitze aróocaꞌnyej ɨ júuricamaꞌraꞌ ɨ Dios, aꞌɨ́ɨ pu jamuaꞌreeren nyaj aꞌɨ́j jɨn tyajáꞌmuayuꞌseꞌej jeꞌej tɨ aꞌɨ́ɨn tyéꞌijta ɨ tavástaraꞌ. 38 Ajta tɨpuaꞌaj quee jáamuaꞌtyij, capu ajta ɨ tavástaraꞌ jamuaꞌtyij aꞌɨ́jcɨ ɨ aꞌtɨ́j.

39 Aꞌɨ́j pu jɨn nyeꞌihuáamuaꞌ, siataꞌaj aꞌɨ́j huáhuoonyij siaj ɨ Dios jitze maꞌcan tyíꞌxajtaj, siajta quee huáꞌijmuejra maj séej nyúucarij jɨn tyíꞌxajtaj, 40 aꞌyaa xu huárɨnyij tyámuaꞌ naa siajta tzáahuatyiꞌraꞌaj jɨmeꞌ.

15

Tɨꞌɨj ɨ Cɨríistuꞌ huatájuuriacaꞌ

1 Ajta ijíij, nyeꞌihuáamuaꞌ, aꞌyaa nu tyáꞌxɨeꞌveꞌ siaj joꞌtámuaꞌreej ɨ nyúucarij ɨ nyaj jamuáaꞌixaa ɨ tɨ jɨn Dios jamuiꞌrátoosij. Aꞌɨ́ɨ pu aꞌɨ́ɨn puéꞌeen ɨ nyúucarij ɨ siaj jaꞌancuriáaꞌ, ɨ siaj siajta jitzán tyámuaꞌ tyíꞌtyesejreꞌ. 2 Aꞌíi pu ajta aꞌɨ́ɨn puéꞌeen ɨ nyúucarij ɨ tɨ jɨn Dios jamuiꞌrátoosij, tɨpuaꞌaj tyámuaꞌ jitzán setyíꞌtyesejriaꞌaj, jeꞌej nyaj nyeríj tyajamuáaꞌixaa, naꞌríij sequée, capu tyiꞌtɨ́j jeꞌej tyajamuaatyáhuɨɨreꞌej ɨ siaj jaꞌantzaahuaj.

3 Anaquéecan jɨmeꞌ aꞌyaa nu chaꞌtaj tyajaamuamuaꞌtyej jeꞌej nyej nyajta nyáaj tyaꞌancuriáaꞌ, tɨ ɨ Cɨríistuꞌ huamuɨ́ꞌ tajitzé maꞌcan tɨꞌij tyitaatúꞌuunyiꞌ ɨ tyaj jɨn ootyáꞌɨtzee ɨ Dios jimi, aꞌyaa pu tyéꞌyuꞌsiꞌ ɨ yuꞌxarij jitze, 4 matɨꞌɨj jaꞌváꞌnaj ajta jeꞌen huéeicaj xɨcáj jitze huatájuuriacaꞌ, aꞌyájna tɨꞌɨj ajta tyéꞌyuꞌsiꞌ ɨ yuꞌxarij jitze. 5 Aj puꞌij aꞌɨ́jcɨ jimi huataséjre ɨ Pedro, ajta jeꞌen huaꞌ jimi ɨ maj tamuáamuataꞌ japuan huaꞌpuaj aráꞌasej. 6 Ajta jeꞌen aꞌɨ́ɨjma jimi huataséjre ɨ maj aꞌyan aráꞌasej aꞌchu anxɨ́vij ɨ anxɨtyej, majta mueꞌtɨ́j móocheꞌ júurij, tyij majta meríj jeꞌcáj huácuij. 7 Tɨꞌquij téꞌej aꞌɨ́jcɨ jimi huataséjre ɨ Santiago, ajta jeꞌen néijmiꞌcaa jimi ɨ tɨ huaꞌantyíhuoj.

8 Uveꞌtyáatɨcan jɨmeꞌ puꞌquij nye jimi huataséjre, nyaj aꞌyan een tɨꞌɨj ɨ páꞌrɨꞌɨj tɨ huanɨeꞌhuacaꞌ tɨꞌɨj quee xu tyaꞌráꞌaj aꞌnáj tɨ nɨeꞌhuan. 9 Jiꞌnye nyáaj nu aꞌɨ́ɨn puéꞌeen ɨ tɨ jéetzeꞌ cɨléenyeꞌ jɨn tyiꞌtyéjvee huaꞌ jimi ɨ tɨ Dios huaꞌantyíhuoj, capu ij aꞌyan tyinyetyévijtyeꞌ nyaj aꞌyan tyaataxáj yee nyáaj nu huaꞌ jitze ajtyámaꞌcan aꞌɨ́ɨjma ɨ Dios tɨ huaꞌantyíhuoj, jiꞌnye nyáaj nu jeꞌej puaꞌaj huóꞌruuj aꞌɨ́ɨjma ɨ maj jusɨꞌrihuaꞌaj ɨ Dios jimi. 10 Maꞌ ajta ɨ Dios pu tyámuaꞌ tyinaatáꞌ, aꞌɨ́j nu jɨn sɨ́ɨj aꞌɨ́ɨn puéꞌeen ɨ Dios tɨ jaꞌantyíhuoj, ajta ɨ tɨ jɨn tyámuaꞌ tyinaatáꞌ jéehua pu tyuꞌtyáhuɨɨ, jiꞌnye jéetzeꞌ nu nyeríj tyuꞌmuárɨej mequee aꞌɨ́ɨmaj, Dios pu aꞌɨ́ɨn puéꞌeen ɨ tɨ caꞌnyíjraꞌaj naatáꞌ ajta jéehua náahuɨɨ nyej nyij tyuꞌmuárɨeꞌen. 11 Ajta ɨ tɨ jéetzeꞌ juxɨeꞌveꞌ, tɨpuaꞌaj nyáaj naꞌríij aꞌɨ́ɨmaj, aꞌíi pu aꞌɨ́ɨn puéꞌeen ɨ tyaj jáꞌmuaꞌixaatyeꞌ, ajta ɨ siaj muaꞌaj seríj jaꞌantzaahuaj.

Matɨꞌɨj huatájuurij ɨ muɨꞌchítyee

12 Ajta tɨpuaꞌaj aꞌɨ́j tyajáꞌmuaꞌixaatyeꞌ tɨ ɨ Cɨríistuꞌ huatájuuriacaꞌ, ¿jiꞌnye mej mij séecan ɨ maj jaꞌmua jitze ajtyámaꞌcan aꞌyan tyíꞌxaj yee maj quee cheꞌ huatájuurij ɨ maj meríj huácuij? 13 Jiꞌnye tɨpuaꞌaj mequee cheꞌ huatájuurej ɨ muɨꞌchítyee, capu ij ajta ɨ Cɨríistuꞌ huatájuuriacaꞌ, 14 ajta tɨpuaꞌaj ɨ Cɨríistuꞌ quee huatájuuriacaꞌ, capu ij tyiꞌtɨ́j huɨɨreꞌ ɨ nyúucarij tyaj jáꞌmuaꞌixaatyeꞌ, capu ajta tyiꞌtɨ́j huɨɨreꞌ ɨ siaj jɨn tyáꞌtzaahuatyeꞌ. 15 Tɨpuaꞌaj aꞌyan tyiꞌjaꞌyájnatan, ityáj tu aꞌyan éenyeꞌej táꞌjuꞌun tɨꞌɨj ɨ maj tyíꞌhueꞌtacaa aꞌɨ́jna jɨmeꞌ ɨ tyaj aꞌyan tyuꞌtaxájtacaꞌ tɨ ɨ Dios jaatájuurityej ɨ Cɨríistuꞌ, ajta quee jaatájuurityej, tɨpuaꞌaj aꞌyan tyiꞌjaꞌyájnatan matɨꞌɨj séecan tyíꞌxaj tɨjɨn maj quee cheꞌ huatájuurij ɨ maj meríj huácuij. 16 Jiꞌnye tɨpuaꞌaj mequee cheꞌ huatájuuritaj ɨ muɨꞌchítyee, aꞌyaa pu huatóomuaꞌaj tɨ ɨ Cɨríistuꞌ ajta quee huatájuuriacaꞌ. 17 Tɨpuaꞌaj ɨ Cɨríistuꞌ quee huatájuuriacaꞌ, capu tyiꞌtɨ́j huɨɨreꞌ ɨ siaj jaꞌtzaahuatyeꞌ, siajta sióocheꞌ jeꞌej puaꞌaj tyityetyúuchaꞌɨj. 18 Majta aꞌɨ́ɨmaj ɨ maj tyáꞌtzaahuatyeꞌej ɨ Cɨríistuꞌ jimi muáacuij, muꞌríj mij majta jóꞌvej. 19 Tɨpuaꞌaj aꞌyaa naꞌaj tyíꞌtahuɨɨreꞌ ijíij tyaj tyooj júurij ɨ tyaj jɨn tyáꞌtzaahuatyeꞌ ɨ Cɨríistuꞌ jimi, jéetzeꞌ puꞌij jeꞌej puaꞌaj tyíꞌtaꞌuurej quee néijmiꞌcaa aꞌɨ́ɨmaj ɨ maj aꞌyan japuan séejreꞌ ɨ cháanacaj.

20 Ajta aꞌyaa pu tyiꞌjaꞌyájna tɨ ɨ Cɨríistuꞌ huatájuuriacaꞌ. Aꞌɨ́ɨ pu aꞌɨ́ɨn puéꞌeen ɨ tɨ anaquéej aꞌyan huarɨ́j tyej tyij jáamuaꞌreej maj majta huatájuuritaj ɨ maj meríj huácuij. 21 Aꞌyaa puꞌuj tɨꞌɨj ajta tyihuáꞌcɨꞌtyij ɨ tyeɨ́tyee maj huáꞌcuiꞌnyij aꞌɨ́jna jɨmeꞌ tɨ sɨ́ɨj naꞌaj ɨ tyáatɨꞌ ootyáꞌɨtzee ɨ Dios jimi, aꞌyaa pu chaꞌtaj naꞌaj tyihuáꞌcɨꞌtyij maj huatájuurej aꞌɨ́jna jɨmeꞌ tɨ ajta sɨ́ɨj ɨ tyáatɨꞌ huatájuuriacaꞌ. 22 Ajta aꞌyájna matɨꞌɨj ɨ Adán jimi néijmiꞌi tyityáacuij, aꞌyaa mu chaꞌtaj manaꞌaj néijmiꞌi tyiꞌtyajúurij muáꞌjuꞌun ɨ Cɨríistuꞌ jimi. 23 Ajta aꞌyaa pu tyihuáꞌcɨꞌtyij jeꞌej tɨ tyihuoꞌxáꞌpuɨꞌɨntariꞌriꞌ, anaquéej pu ɨ Cɨríistuꞌ huatájuuriacaꞌ, majta jeꞌen aꞌɨ́ɨmaj huatájuurij ɨ maj jitzán ajtyámaꞌcan. 24 Aj puꞌij néijmiꞌi tyeꞌentyipuáꞌrij, tɨꞌɨj ɨ Cɨríistuꞌ aꞌɨ́ɨjma antyipuáꞌrityeꞌen ɨ maj tyityatatyíj, ajta ɨ maj tyiꞌtɨ́j jɨn antyúumuaꞌreej, ajta néijmiꞌi tyuꞌtátuireꞌen ɨ Dios jimi ɨ tɨ jɨn antyúumuaꞌreej. 25 Jiꞌnye aꞌyaa pu tyúuxɨeꞌveꞌ tɨ ɨ Cɨríistuꞌ tyuꞌtaꞌíjtaj ꞌasta naꞌaj quee néijmiꞌcaa antyimueꞌtɨn ɨ maj jájchaꞌɨɨreꞌ. 26 Ajta ɨ tɨ uveꞌtyáatɨcan jɨn jaꞌantyimuéꞌtɨj, aꞌɨ́ɨ pu aꞌɨ́ɨn puéꞌeen ɨ tɨ tyeꞌentyípuaapuaꞌrityee. 27 Jiꞌnye Dios pu néijmiꞌi jɨn tyuꞌtyáamueꞌtɨj ɨ Cɨríistuꞌ jimi. Ajta tɨꞌɨj aꞌyan tyíꞌxaj tɨ aꞌɨ́ɨn néijmiꞌi tyuꞌmuéꞌtɨj, capu xaa nyuꞌuj aꞌɨ́j huatyáamueꞌtɨj ɨ Dios, jiꞌnye Dios pu aꞌɨ́ɨn puéꞌeen ɨ tɨ jaatáꞌ tɨꞌij néijmiꞌi jɨn antyúumuaꞌreeriaj. 28 Ajta tɨꞌɨj ɨ Cɨríistuꞌ néijmiꞌi tyuꞌtyáamueꞌtɨj, aj puꞌij ɨ Cɨríistuꞌ ɨ tɨ yójraꞌ puéꞌeen ɨ Dios, aꞌɨ́ɨ pu jusɨ́ɨj huatóotosij ɨ Dios jimi, ɨ tɨ néijmiꞌi tyaatáꞌ. Aꞌyaa pu ɨ Dios néijmiꞌi jɨn tyeꞌentyúumuaꞌreeriaj jaꞌmej.

29 Tɨpuaꞌaj seequéj eenyeꞌ, ¿jiꞌnye marɨnyij ɨ tyeɨ́tyee ɨ maj huóomueꞌhuacaꞌ aꞌɨ́ɨjma jitze maꞌcan ɨ maj meríj huácuij? Tɨpuaꞌaj mequee cheꞌ huatájuuritaj ɨ maj meríj huácuij, ¿jiꞌnye een jɨmeꞌ huaꞌnyúucaritzeꞌ mahuóomueꞌhuacaꞌ? 30 ¿Jiꞌnye een jɨmeꞌ ityáj tyetyaꞌajpuéjtzij aꞌnáj tɨnaꞌaj? 31 Jiꞌnye een jɨmeꞌ nyeꞌihuáamuaꞌ, aꞌnáj tɨnaꞌaj nyetyaꞌajpuéjtzij. Aꞌyaa nu tyajáꞌmuaꞌixaatyeꞌ tzáahuatyiꞌraꞌaj jɨmeꞌ aꞌɨ́jna jɨmeꞌ nyaj jáꞌnyatzaahuatyeꞌ jaꞌmua jɨmeꞌ ɨ Cɨríistuꞌ jimi, aꞌɨ́jna ɨ Jesús tɨ ajta tavástaraꞌ puéꞌeen. 32 Tɨpuaꞌaj mequee huatájuurej ɨ maj meríj huácuij, ¿jiꞌnye tyiꞌtɨ́j jɨn tyinyetyáhuɨꞌrii nyatɨꞌɨj huatyéenyoꞌsej aꞌɨ́ɨjma jimi ɨ tyiꞌtyán aꞌájna a Éfeso? Aꞌyaa mu séecan tyíꞌxaj tɨjɨn: “Tyicheꞌ tyúꞌcuaꞌnyij, tyajta huayeꞌen, jiꞌnye ariáꞌpuaꞌaj tu cuiꞌnyij.”

33 Caxu tóoaꞌcareꞌen maj jáꞌmuacuanamuaj tyiꞌtɨ́j jɨmeꞌ. Tɨꞌɨj ɨ aꞌtɨ́j tyuꞌtaxájtacaꞌ: “Aꞌɨ́ɨmaj ɨ maj jeꞌej puaꞌaj tyityetyúuchaꞌɨɨj, aꞌɨ́ɨ mu jeꞌej puaꞌaj tyihuojóꞌjɨpuaj ɨ maj tyámuaꞌ tyityetyúuchaꞌɨɨj mej mij majta jeꞌej puaꞌaj huárɨnyij.” 34 Siataꞌaj tyámuaꞌ huárɨnyij, caxu cheꞌ juxanaꞌcɨriaꞌaj, jiꞌnye jeꞌcáj xu muaꞌaj quee jamuaꞌtyej ɨ Dios. Aꞌyaa nu tyajáꞌmuaꞌixaatyeꞌ siataꞌaj sij huatóotyeviꞌraꞌastaj.

Jiꞌnye metyityaatájuurij ɨ muɨꞌchítyee

35 Tyij quee sɨ́ɨj aꞌyan tyuꞌtaꞌíhuoꞌsij tɨjɨn: “¿Jiꞌnye metyityaatájuurij ɨ muɨꞌchítyee? ¿Tyiꞌtanyí tyéviraꞌ jɨn maj séeriaꞌaj muáꞌjuꞌun?” 36 Mu paj quee maꞌúumuaꞌrej, aꞌɨ́jna ɨ jatzíj ɨ siaj jaahuástej, capu ajnyésij tɨpuaꞌaj quee anaquéej acáanyej. 37 Patɨꞌɨj tyíꞌhuasteꞌej capáj aꞌɨ́j atyáhuasteꞌej ɨ cɨyéj tɨꞌij ajnyéj, sulu aꞌɨ́j paj atyáhuasteꞌej ɨ jatzíj tɨpuaꞌaj tyeríicuj jatzeꞌ nusu tyiꞌtɨ́j séecan. 38 Ajta jeꞌen ɨ Dios jaatáꞌsij ɨ cɨyáaraꞌ jeꞌej tɨ arí tyaaxáꞌpuɨꞌɨntariꞌriꞌ séej ajta séej ɨ jatzíj. 39 Capu juxaꞌaj naꞌaj een ɨ huaꞌ tyéviraꞌ, sɨ́ɨj pu aꞌɨ́ɨn puéꞌeen ɨ tyévij tɨ jatyáhueꞌraꞌ, ajta seequéj mu eenyeꞌ tyáhueꞌraꞌ ɨ yaꞌmuáatyee, majta seequéj ɨ pínaꞌsee, majta seequéj eenyeꞌ tyáhueꞌraꞌ ɨ hueꞌtyée. 40 Ajta jútyeꞌ tɨ tyíꞌsejreꞌ, ajta ɨ tɨ aꞌyan tyíꞌsejreꞌ ɨ cháanacaj japua, capu juxaꞌaj naꞌaj tyíꞌeen, sɨ́ɨj pu aꞌɨ́ɨn puéꞌeen ɨ tɨ naa tyihuáꞌsejratyeꞌ ɨ jútyeꞌ tɨ tyíꞌsejreꞌ, ajta sɨ́ɨj pu ajta aꞌɨ́ɨn puéꞌeen ɨ tɨ naa tyihuáꞌsejratyeꞌ íiyan tɨ tyíꞌsejreꞌ ɨ cháanacaj japua. 41 Aꞌɨ́jna ɨ xɨcáj, aꞌɨ́ɨ pu sɨ́ɨj aꞌɨ́ɨn puéꞌeen ɨ tɨ naa tyihuáꞌsejratyeꞌ, ajta ɨ máxcɨrɨeꞌ, seequéj pu tyihuáꞌsejratyeꞌ, majta ɨ xúꞌraꞌvetyee, camu majta juxaꞌaj manaꞌaj een.

42 Aꞌyaa pu chaꞌtaj naꞌaj tyíꞌrɨnyacaa aꞌɨ́ɨjma jimi ɨ muɨꞌchítyee. Aꞌɨ́jna ɨ tyéviraꞌ tɨ huanɨeꞌhuacaꞌ, aꞌɨ́ɨ pu áꞌpuaꞌren, ajta ɨ Dios tɨ jaꞌajriásij, capu cheꞌ aꞌnáj áꞌpuaꞌren. 43 Aꞌɨ́jna ɨ tyéviraꞌ ɨ tɨ avaꞌnamiꞌhuaj, capu tyiꞌtɨ́j huɨɨreꞌ, ajta ɨ tɨ huatájuuritaj Dios pu tyámuaꞌ tyaataꞌsij. Ɨ tɨ avaꞌnamiꞌhuaj capu jucaꞌnyej, ajta ɨ Dios tɨ jaatájuurityeꞌsij, aꞌɨ́ɨ pu uhuájcaꞌnyej. 44 Aꞌɨ́jna ɨ tɨ avaꞌnamiꞌhuaj aꞌyan pu maꞌcan ɨ cháanacaj japua, ajta ɨ tɨ huatájuuritaj aꞌɨ́j pu jitze aróocaꞌnyej ɨ júuricamaꞌraꞌ ɨ Dios. Tɨpuaꞌaj séjreꞌej ɨ tyéviraꞌ íiyan tɨ maꞌcan ɨ cháanacaj japua, aꞌyaa pu chaꞌtaj naꞌaj tyíꞌsejreꞌ ɨ tyéviraꞌ tɨ jitzán aróocaꞌnyej ɨ júuricamaꞌraꞌ ɨ Dios.

45 Aꞌyaa pu tyéꞌyuꞌsiꞌ tɨjɨn: “Aꞌɨ́jna ɨ Adán ɨ tɨ anaquéej huaséjre, aꞌɨ́ɨ pu júurij huatyáꞌɨtzee”, ajta aꞌɨ́jna ɨ tɨ ajta Adán puɨ́rɨcɨj ɨ tuꞌvéꞌtyajtɨj, aꞌyaa pu júuricamej tyuꞌtyóotaahuacaꞌ tɨꞌij ajta huoꞌtáꞌan maj júurij muáꞌraꞌnyij. 46 Capu anaquéej huataséjre ɨ júuricamaꞌraꞌ ɨ Dios, sulu aꞌɨ́jna ɨ tɨ íiyan tyíꞌmaꞌcan ɨ cháanacaj japua, tɨꞌɨj ij téꞌej ɨ júuricamaꞌraꞌ ɨ Dios. 47 Ɨ tyáatɨꞌ tɨ anaquéej huaséjre, chuéj pu jɨn huatyátaavijhuacaꞌ, aꞌɨ́j pu jɨn íiyan chuéj japua maꞌcan, ajta ɨ tyáatɨꞌ ɨ tɨ jeꞌtyáaꞌsej, aꞌɨ́ɨ pu jútyeꞌ jáꞌmaꞌcan. 48 Aꞌɨ́ɨmaj ɨ maj aꞌyan huacháatɨmee íiyan ɨ cháanacaj japua, aꞌyaa mu een tɨꞌɨj ajta een ɨ tyévij tɨ chuéj japua maꞌcan, majta aꞌɨ́ɨmaj ɨ maj aꞌɨ́j jitze ajtyámaꞌcan ɨ tɨ jútyeꞌ jáꞌmaꞌcan, aꞌyaa mu majta een tɨꞌɨj een aꞌɨ́jna ɨ tajapuá tɨ jáꞌmaꞌcan. 49 Aꞌyájna tyatɨꞌɨj huaséꞌrin tɨꞌɨj aꞌɨ́jna ɨ tyévij chuéj japua tɨ maꞌcan, aꞌyaa tu chaꞌtaj tyanaꞌaj huaséꞌrihuaꞌaj táꞌjuꞌun tɨꞌɨj aꞌɨ́jna ɨ tyévij jútyeꞌ tɨ jáꞌmaꞌcan. 50 Aꞌyaa nu tyajáꞌmuaꞌixaatyeꞌ nyeꞌihuáamuaꞌ, capu ɨꞌríj tɨ aꞌáa joꞌtyájrutyej joꞌtɨj Dios tyejéꞌijtaj aꞌtɨ́j tɨ ooj aꞌyan huaséꞌrin tɨꞌɨj ɨ tyévij chuéj japua tɨ maꞌcan, ajta aꞌɨ́jna ɨ aꞌtɨ́j tɨ áꞌpuaꞌren, capu ɨꞌríj tɨ aꞌyan tyáacɨꞌtyij aꞌɨ́jna ɨ tɨquee aꞌnáj áꞌpuaꞌren.

51 Aꞌyaa nu tyáꞌxɨeꞌveꞌ siaj jáamuaꞌtyij aꞌɨ́jna ɨ tɨ juꞌavaatacaꞌaj ɨ Dios jimi. Catu néijmiꞌi cuiꞌnyij, sulu Dios pu néijmiꞌcaa seequéj taꞌuurej, 52 aꞌyaa pu tyeꞌmej aꞌájna xɨcáaraꞌ tɨꞌɨj huatánamuajreꞌen ɨ cɨꞌsítyeꞌrij, tɨꞌɨj néijmiꞌi tyeꞌentyipuáꞌrij. Tɨꞌɨj ɨ tɨ tajapuá tyíꞌhuɨɨreꞌ tyuꞌtácɨꞌsityeꞌen, aꞌyaa pu huataséjreꞌej tɨꞌɨj maj huatyóonaꞌaxcavaꞌxɨꞌɨn jiyeꞌtzín jɨmeꞌ, aj puꞌij ɨ Dios huoꞌtájuurityeꞌsij aꞌɨ́ɨjma ɨ maj meríj huácuij, mej mij quee cheꞌ aꞌnáj áꞌpuaꞌrej. Tyajta ityáj seequéj tu huataséjreꞌsij. 53 Jiꞌnye aꞌyaa pu tyúuxɨeꞌveꞌ tɨ ɨ tɨ áꞌpuaꞌren seequéj huóoꞌuurej tɨꞌij quee cheꞌ áꞌpuaꞌrej, ajta aꞌyan tyúuxɨeꞌveꞌ tɨ ɨ tɨ muɨꞌnyij, ajta seequéj huóoꞌuurej tɨꞌij quee cheꞌ aꞌnáj muɨꞌɨjcaj. 54 Tɨꞌɨj seequéj huóoꞌuurej aꞌɨ́jna ɨ tɨ áꞌpuaꞌren tɨꞌij quee cheꞌ áꞌpuaꞌrej, ajta tɨꞌɨj arí seequéj huóoꞌuurej aꞌɨ́jna ɨ tɨ muɨꞌnyíicheꞌ tɨꞌij quee cheꞌ muɨꞌɨjcaj, aj pu xaa ij ajtyojoꞌréꞌnyesij jeꞌej tɨ anaquéej tyéꞌyuꞌsiꞌhuacaꞌaj, aꞌɨ́jna ɨ nyúucarij tɨ aꞌyan tyáꞌxaj yee: “Néijmiꞌi pu jɨn huamuéꞌtɨchej aꞌɨ́jna ɨ tɨ huáꞌcuiꞌcaa. 55 Mu paj huáꞌcuiꞌcaa, ¿joꞌnyij jeꞌen ɨ paj jɨn huoꞌtyáamueꞌtɨj? Ajta mu paj jɨn tyihuoꞌpuéj, ¿joꞌnyij jeꞌen?” 56 Ajta aꞌɨ́jna ɨ tɨ tyihuáꞌpuejtyeꞌ ajta ɨ tɨ huáꞌcuiꞌcaa, aꞌɨ́ɨ pu aꞌɨ́ɨn puéꞌeen ɨ xánaꞌcɨraꞌaj, ajta aꞌɨ́jna jitze aróocaꞌnyej ɨ nyúucarij ɨ maj jɨn tyíꞌijta. 57 Ajta tyicheꞌ tyaatatyójtziꞌreꞌen ɨ Dios tɨ tatáꞌcaa tyaj tyuꞌtyámueꞌtɨj aꞌɨ́jna jitze maꞌcan ɨ tavástaraꞌ Jesús tɨ ajta Cɨríistuꞌ puéꞌeen. 58 Aꞌɨ́j pu jɨn nyeꞌihuáamuaꞌ mu nyaj huápuɨꞌɨj jáꞌmuaxɨeꞌveꞌ, siataꞌaj tyámuaꞌ tyíꞌtyesejreꞌej siajta aꞌnáj tɨnaꞌaj aꞌyan rɨjcaj, setyiꞌmuárɨeꞌej ɨ tavástaraꞌ jimi, jiꞌnye xuꞌríj jamuaꞌreej siaj quee huáapuaꞌaj tyíꞌmuarɨeꞌ ɨ tavástaraꞌ jitze maꞌcan.

16

Ɨ túmii ɨ maj tyíaꞌcaa huaꞌ jɨmeꞌ ɨ juꞌihuáamuaꞌ

1 Ɨ túmii siaj jasɨꞌrii siaj sij jɨn huoꞌtyáhuɨɨreꞌen aꞌɨ́ɨjma ɨ maj Dios jitze ajtyámaꞌcan, aꞌyaa nu chaꞌtaj nyanaꞌaj tyajáꞌmuaꞌijtyeꞌ jeꞌej nyaj nyeríj tyihuoꞌtaꞌíj aꞌɨ́ɨjma ɨ maj jusɨꞌrii néijmiꞌqueꞌ a Galacia. 2 Aꞌájna xɨcáaraꞌ tɨ jitzán tyoꞌtyéꞌiteesij ɨ itéerij, cheꞌ sɨ́ɨj ajta sɨ́ɨj jaꞌajtaꞌan ɨ juchéj aꞌchu tɨ caa tyaꞌajxɨéꞌviꞌraꞌ, ajta jeꞌen ayóomuaꞌreeriaj tɨꞌij quee aꞌyan tyuuxɨéꞌveꞌej siaj jasɨꞌrihuaꞌan nyatɨꞌɨj aꞌáa jaꞌtanyéj. 3 Nyatɨꞌɨj aꞌáa jaꞌráꞌastij, aj nu nyij huoꞌréꞌpijtyeꞌsij ɨ yuꞌxarij aꞌɨ́ɨjma ɨ siaj huaꞌantyíhuoj mej mij jaꞌnaꞌan aꞌájna a Jerusalén ɨ siaj seríj jáasɨɨ siaj sij huoꞌtapuéjveꞌen. 4 Tɨpuaꞌaj aꞌyan tyuuxɨéꞌveꞌej nyej nyajta nyáaj ujóꞌmeꞌen, néijmiꞌi tu jóꞌjuꞌuj táꞌjuꞌun.

Jeꞌej tɨ tyáꞌxaꞌpuɨꞌɨntareꞌ tɨꞌij jóꞌmeꞌen séej chuéj japua

5 Nyatɨꞌɨj aꞌáa jóꞌmeꞌen aꞌáa nu joꞌréꞌnyesij a Macedonia, aj nu nyij tányij aꞌáa jaꞌráꞌastij a Corinto. 6 Tyij nyequee aꞌtzúj áꞌtyeeren jaꞌmua jamuán, naꞌríij náꞌtyee tɨꞌɨj naꞌaj tyuꞌséeviꞌij jaꞌmej siataꞌaj sij naatyáhuɨɨreꞌen jóꞌnyaj joꞌmaꞌaj naꞌmej. 7 Canu aꞌyan tyáꞌxɨeꞌveꞌ nyej nyij aꞌtzúj nyanaꞌaj jamuáamuarej, sulu aꞌyaa nu tyáꞌxɨeꞌveꞌ nyej nyij aꞌtzúj áꞌtyeeviꞌin nyaj aꞌáa jóꞌcatyii jaꞌmua jamuán, tɨpuaꞌaj aꞌyan tyinyatáꞌcareꞌen ɨ tavástaraꞌ, 8 ajta aꞌáa nu joꞌtyaváaj naꞌmej aꞌájna a Éfeso ꞌasta naꞌaj quee tyaꞌráꞌastij aꞌájna xɨcáaraꞌ maj jitzán tyíꞌyeꞌestyaa aꞌɨ́jcɨ jɨmeꞌ maj tyaatatyójtziꞌreꞌej ɨ Dios, aꞌɨ́jcɨ jɨmeꞌ ɨ tɨ anaquéej tyúꞌcɨɨriacaꞌ ɨ chuéj japua, 9 jiꞌnye naa pu tyináahuɨɨ aꞌɨ́jna jɨmeꞌ ɨ nyaj tyíꞌmuarɨeꞌ nyej nyij jéehua huápuɨꞌɨj jaatyáhuɨɨreꞌen ɨ tavástaraꞌ, tyij majta jéehua ɨ maj nyéjchaꞌɨɨreꞌ.

10 Ajta tɨpuaꞌaj aꞌáa jaꞌráꞌastij aꞌɨ́jna ɨ Timoteo, siataꞌaj tyámuaꞌ tyeetyéjeevej, jiꞌnye aꞌɨ́ɨ pu aꞌyan chaꞌtaj naꞌaj tyíꞌhuɨɨreꞌ ɨ tavástaraꞌ jimi, nyatɨꞌɨj nyáaj. 11 Cheꞌ quee aꞌtɨ́j jáꞌxaahuataj, siataꞌaj jaatáhuɨɨreꞌen tɨꞌɨj ajtáhuaꞌaj mu jaꞌrájraꞌnyij, tɨꞌij yaráꞌastij nye jimi, jiꞌnye aꞌyaa nu jajchóꞌveꞌ séecan jamuán ɨ taꞌihuáamuaꞌ.

12 Ajta aꞌɨ́jna ɨ taꞌihuáaraꞌ ɨ Apolo, jéehua nu caꞌnyíjraꞌaj jaatáꞌ tɨꞌij jamojoꞌváꞌmuaarej huaꞌ jamuán ɨ séecan ɨ taꞌihuáamuaꞌ, ajta capu joꞌyiꞌmuɨ́ɨj jaꞌraa. Aj pu aꞌáa jaꞌtanyésij jaꞌmua jimi tɨꞌɨj huataꞌícɨꞌpaꞌaj.

Ɨ nyúucarij ɨ tɨ jɨn tyeꞌentyipuáꞌrij

13 Tyámuaꞌ xuꞌuj muaꞌaj, siataꞌaj tyámuaꞌ tyíꞌtyesejreꞌej aꞌɨ́jna jɨmeꞌ siaj jaꞌráꞌastijrej ɨ tavástaraꞌ. Siataꞌaj huatyóocaꞌnyej ɨ jutzájtaꞌ, siajta aróocaꞌnyej aꞌɨ́jna jitze ɨ júuricamaꞌraꞌ ɨ Dios siaj sij tyoꞌtáviicueꞌ. 14 Ajta jeꞌej siaj tyiꞌtɨ́j uuriaj, siaaxɨéꞌveꞌej xu aꞌyan huárɨnyij.

15 Nyeꞌihuáamuaꞌ, xuꞌríj jamuaꞌreej maj aꞌɨ́ɨn puéꞌeen ɨ maj anaquéej tyáꞌantzaahuaj ɨ tavástaraꞌ jimi aꞌájna a Acaya aꞌɨ́ɨmaj ɨ tyeɨ́tyeristyamuaꞌmeꞌen aꞌɨ́jna ɨ Estéfanas, aꞌɨ́ɨ mu majta meríj aꞌɨ́jna jɨn huatyóohuij maj huoꞌtyáhuɨɨreꞌen aꞌɨ́ɨmaj ɨ maj Dios jitze ajtyámaꞌcan. 16 Aꞌyaa nu tyáꞌxɨeꞌveꞌ siaj tzáahuatyiꞌraꞌaj huaꞌ jimi tyíchaꞌɨɨj aꞌɨ́ɨjma, siajta néijmiꞌcaa ɨ tyeɨ́tyee ɨ maj aꞌyan chaꞌtaj manaꞌaj tyíꞌmuarɨeꞌ tzáahuatyiꞌraꞌaj jɨmeꞌ ɨ tavástaraꞌ jimi.

17 Nyáaj nu nyetyamuaꞌveꞌ aꞌɨ́jna jɨmeꞌ ɨ maj yaráꞌaj, aꞌɨ́jna ɨ Estéfanas, ɨ Fortunato ajta aꞌɨ́jna ɨ Acaico, jiꞌnye siatɨꞌɨj muaꞌaj quee majáꞌhuaꞌtacaꞌaj 18 aꞌɨ́ɨ mu tyámuaꞌ tyinaatyéeje aꞌɨ́jna jɨmeꞌ maj yanyarámuaariacaꞌ jaꞌmua jitze maꞌcan. Aꞌyaa pu tyúuxɨeꞌveꞌ siaj tyámuaꞌ huojoꞌmuaꞌraj néijmiꞌcaa ɨ maj aꞌyan een matɨꞌɨj aꞌɨ́ɨmaj.

19 Yamu jáꞌmuatyojtyeꞌ aꞌɨ́ɨmaj ɨ maj jusɨꞌrii ɨ tyeyúuj tzajtaꞌ tɨ aꞌyan tyíꞌsejreꞌ tɨꞌɨj naꞌaj aꞌyaa tɨ huatacaꞌaj iiyeꞌej Asia. Aꞌɨ́jna ɨ Aquila ajta ɨ Priscila, majta néijmiꞌi ɨ maj jusɨꞌrii joꞌmaj aꞌɨ́ɨmaj jaꞌchej, aꞌɨ́ɨ mu majta yajáꞌmuatyojtyeꞌ nyúucaritzeꞌ ɨ tavástaraꞌ. 20 Néijmiꞌi ɨ taꞌihuáamuaꞌ ɨ maj yahuatyíj, aꞌɨ́ɨ mu majta yajáꞌmuatyojtyeꞌ. Siataꞌaj huoꞌtatyójtyeꞌen tyámuaꞌ naa, xuiꞌtyoopuɨ́ꞌtzaꞌxɨꞌɨn nyúucaritzeꞌ ɨ tavástaraꞌ.

21 Nyáaj ɨ nyaj Pablo puéꞌeen, nyamuácaꞌ nu jɨn tyajáꞌmuayuꞌseꞌej nyej nyij nyajta jamuaatatyójtyeꞌen.

22 Tɨpuaꞌaj aꞌtɨ́j quee jaxɨeꞌvaꞌaj ɨ tavástaraꞌ, cheꞌ puéjtzij jáacɨꞌtyij. Nyajta nyáaj aꞌyaa nu tyáꞌhuoo tɨ yaꞌuvéꞌnyej ɨ tavástaraꞌ.

23 Cheꞌ ɨ tavástaraꞌ, aꞌɨ́jna ɨ Jesús tyámuaꞌ tyajamuatáꞌcareꞌen. 24 Jéehua nu jáꞌmuaxɨeꞌveꞌ aꞌɨ́jna jɨmeꞌ siaj siajta aꞌɨ́jna jitze ajtyámaꞌcan ɨ tavástaraꞌ Jesús.

2 Corintios

1

2

3

4

5

6

7

8

9

10

11

12

13

Ɨ yuꞌxarij tɨ huaꞌpuaj ɨ tɨ joꞌyúꞌxacaꞌ aꞌɨ́jna ɨ San Pablo aꞌɨ́ɨjma jimi ɨ maj Corinto jáꞌmaꞌcan

1

Pablo pu huaꞌtyojtyeꞌ

1 Nyáaj ɨ nyaj Pablo puéꞌeen, nyáaj nu sɨ́ɨj aꞌɨ́ɨn puéꞌeen ɨ nyaj jahuɨɨreꞌ ɨ Cɨríistuꞌ, aꞌɨ́jcɨ jɨmeꞌ tɨ ɨ Dios juxɨéꞌviꞌraꞌ jɨmeꞌ aꞌyan tyinaatáꞌ, aꞌɨ́jna jamuán ɨ taꞌihuáaraꞌ ɨ Timoteo, aꞌyaa tu jáꞌmuatyojtyeꞌ mu siaj jusɨꞌrii ɨ Dios jimi, mu siaj Corinto joꞌcháatɨmee, tyajta néijmiꞌcaa ɨ maj Acaya joꞌcháatɨmee. 2 Cheꞌ ɨ Dios ɨ tyaj jajvástaraꞌ, ajta aꞌɨ́jna ɨ tavástaraꞌ Jesús tɨ ajta Cɨríistuꞌ puéꞌeen, micheꞌ aꞌɨ́ɨn tyámuaꞌ tyajamuaatáꞌan, majta jamuaatyápuaꞌrityeꞌen.

Ɨ Pablo tɨ jɨn tyéꞌtyojtziꞌreꞌ

3 Tyicheꞌ tyámuaꞌ tyaꞌtáꞌcareꞌen ɨ Dios tɨ ajta yoꞌpuáaraꞌan puéꞌeen ɨ tavástaraꞌ Jesús tɨ ajta Cɨríistuꞌ puéꞌeen, aꞌɨ́ɨ pu aꞌɨ́ɨn puéꞌeen ɨ tyaj jajvástaraꞌ ɨ tɨ táꞌcuꞌvej, ajta aꞌɨ́ɨn puéꞌeen ɨ Dios ɨ tɨ aꞌnáj tɨnaꞌaj tyámuaꞌ tyitacájee. 4 Aꞌɨ́ɨ pu tyámuaꞌ tyitacájee néijmiꞌi jɨmeꞌ jeꞌej tyaj tyaꞌajpuéjtzij, tyataꞌaj tyij tyajta ityáj tyámuaꞌ tyihuoꞌtyéjeevej aꞌɨ́ɨjma ɨ maj jajpuéjtzij, aꞌyájna tɨꞌɨj aꞌɨ́ɨn tyámuaꞌ tyitaatyéeje ityájma. 5 Jiꞌnye aꞌyájna tɨꞌɨj ɨ Cɨríistuꞌ tyaapuéjtzitariacaꞌ tajɨ́meꞌ, aꞌyaa tuꞌuj tátyanaꞌaj ityáj tyaꞌajpuéjtzij, aꞌyaa pu chaꞌtánaꞌaj ij Cɨríistuꞌ jimi tyajáꞌmaꞌcan ɨ tyaj jɨn huátatyamuaꞌveꞌen. 6 Tɨpuaꞌaj ityáj tyajpuéjtzij, aꞌyaa pu tyíꞌhuɨɨreꞌ tɨꞌij Dios tyámuaꞌ tyajamuaatyéjeevej, ajta jaꞌmua japua huatányuunyij, ajta tɨpuaꞌaj Dios tyámuaꞌ tyitaatyéjeevej, aꞌyaa pu ajta tyíꞌhuɨɨreꞌ tɨꞌij ajta aꞌɨ́ɨn tyámuaꞌ tyajamuaatyéjeevej, ajta siaj sij tyoꞌtáviicueꞌ ɨ siaj jɨn jajpuéjtzij tyatɨꞌɨj ityáj tyaꞌajpuéjtzij. 7 Aꞌyaa tu tyámuaꞌ naa tyiꞌijchóꞌveꞌ jaꞌmua jimi, jiꞌnye aꞌyaa tu tyáꞌmuaꞌreej tɨjɨn aꞌyájna siatɨꞌɨj tyaꞌajpuéjtzij, aꞌyaa pu ajta tyajáꞌmuacɨꞌtyij siaj sij huatóotyamuaꞌveꞌen.

8 Nyeꞌihuáamuaꞌ, aꞌyaa tu tyáꞌxɨeꞌveꞌ siaj jáamuaꞌreej jeꞌej tyej tyaapuéjtzitariacaꞌ tyatɨꞌɨj aꞌáa joꞌtyáꞌcaꞌaj aꞌájna a Asia. Huápuɨꞌɨj tu jajpuéjtzicaꞌaj catu cheꞌ tyéꞌviicueꞌracaꞌaj, aꞌyaa pu tyitáꞌmiteerastyaꞌcaꞌaj cuxáa tyej quee cheꞌ tyoꞌtáviicueꞌraj. 9 Aꞌyaa pu taꞌaxcaa cuxáa tyacuiꞌnyij. Aꞌyaa puꞌij tyitaatyáhuɨɨ tyej tyij jáarɨꞌrej tyaj quee tajitzé tyíꞌcaꞌnyej, sulu tyej tyij aꞌɨ́jna jitze arátacaꞌnyej ɨ Dios tɨ huaꞌ juurityeꞌ ɨ maj meríj huácuij. 10 Ajta ɨ Dios pu tɨiꞌrájtoo tɨꞌij quee aꞌyan tyitáacɨꞌtyij tyaj aꞌɨ́j jɨn huáꞌcuiꞌnyij tɨ huápuɨꞌɨj jeꞌej puaꞌaj een. Aꞌɨ́j tu jitze tyíꞌcaꞌnyej tɨ aꞌɨ́ɨn tɨiꞌrátoosij, 11 tɨpuaꞌaj muaꞌaj siataatáhuɨɨreꞌ aꞌyan setyaꞌhuooj tajɨ́meꞌ. Tɨpuaꞌaj mueꞌtɨ́j aꞌyan metyáꞌhuoocaj tajɨ́meꞌ, mueꞌtɨ́j mu majta tyaatatyójtziꞌreꞌej ɨ Dios ɨ tɨ aꞌɨ́ɨn tyámuaꞌ tyitatáꞌcaa.

Jiꞌnye een jɨmeꞌ ɨ Pablo quee ajaꞌtanyéj a Corinto

12 Tyiꞌtɨ́j tu jɨn áꞌtatzaahuatyeꞌ, jiꞌnye aꞌɨ́jna ɨ tyaj jɨn maꞌumuámuaꞌreꞌ aꞌyaa pu tyíꞌtaꞌixaatyeꞌ tɨjɨn tyámuaꞌ tu tyiꞌtyítachaꞌɨj tzáahuatyiꞌraꞌaj jɨmeꞌ íiyan cháanacaj japua, tyajta jéetzeꞌ tyámuaꞌ tyiꞌtyítachaꞌɨj jaꞌmua jimi. Catu ityáj aꞌɨ́jna jitze tyíꞌtaꞌitɨɨ jeꞌej maj ɨ tyeɨ́tyee metyityoomuámuaꞌreꞌ, sulu aꞌɨ́j tu jitze tyíꞌcaꞌnyej ɨ tɨ jɨn ɨ Dios tyámuaꞌ tyitatáꞌcaa. 13 Ajta ɨ tyaj tyajáꞌmuayuꞌseꞌej, aꞌɨ́ɨ puꞌuj puéꞌeen ɨ siaj seríj jaayíꞌtɨn siaj joꞌjíjveꞌen, ajta ɨ siaj yoꞌitéej xáꞌraꞌnyij. Aꞌyaa nu tyáꞌxɨeꞌveꞌ siaj néijmiꞌi tyámuaꞌ naa tyojoꞌitéej xáꞌraꞌnyij, 14 aꞌyájna siatɨꞌɨj seríj jeꞌcácaa tyíꞌmuaꞌreej aꞌtyán tyaj puéꞌeen, ajta tɨꞌɨj uvéꞌnyej ɨ tavástaraꞌ muaꞌaj xu tajɨ́meꞌ ootzáahuatyeꞌej xáꞌjuꞌun, aꞌyájna tyatɨꞌɨj tyajta ityáj tyaꞌtatzáahuatyeꞌej táꞌjuꞌun jaꞌmua jɨmeꞌ.

15 Aꞌíj nu jitze tyiꞌcaꞌnyáaj, aꞌyan nyetyuꞌmuaꞌaj nyaj anaquéej aꞌáa jaꞌtanyéj jaꞌmua jimi, nyej nyij huaꞌpuaj jamuáamuaarej, 16 aꞌyaa nu tyíꞌmuaꞌajcaa nyaj jamuáamuaarej nyatɨꞌɨj aꞌáa jóꞌmeꞌen a Macedonia, ajta nyatɨꞌɨj aꞌáa pu jaꞌajvetyij nyajtáhuaꞌaj nu jáꞌmuamuaaren. Aꞌyaa puꞌij tyíɨꞌrij siaj muaꞌaj naatáhuɨɨreꞌen nyej nyij nyooj huameꞌen aꞌájna a Judea. 17 ¿Nyiquij nyequee tzáahuatyiꞌraꞌaj jɨn aꞌyan tyuꞌmuáꞌaj? ¿Nyij aꞌyan setyiꞌmuaꞌtzej nyaj aꞌyan tyaꞌtányarasij aꞌyan nyetyiꞌmuaꞌastɨj nyaj aꞌyan rɨnyij, nyajta aꞌyan nyajta tyiꞌmuaꞌastɨ́j nyej quee aꞌyan huárɨnyij? 18 Dios pu aꞌyan tyáꞌmuaꞌreej tyaj quee aꞌyan tyajáꞌmuaꞌixaatyeꞌ yee “jee” tyajta jeꞌen aꞌyan yee “capu” aꞌaj chaꞌtaj tyanaꞌaj. 19 Jiꞌnye aꞌɨ́jna ɨ Cɨríistuꞌ tɨ yójraꞌ puéꞌeen ɨ Dios, aꞌɨ́jna ɨ nyaj jaxaj jaꞌmua jimi nyaj jamuán aꞌɨ́jna ɨ Silvano, ajta ɨ Timoteo, capu aꞌyan tyuꞌtaxájtacaꞌ yee “jee” ajta jeꞌen aꞌyan yee “capu”. Dios pu aꞌyan tyuꞌtaxájtacaꞌ ɨ Cɨríistuꞌ jimi jusén jɨmeꞌ tɨjɨn “jee”, 20 jiꞌnye aꞌɨ́j pu jimi ɨ néijmiꞌi aꞌyan atyojoꞌréꞌnyinyii jeꞌej tɨ ɨ Dios tyiꞌtɨ́j jɨn tyaꞌtóoratziiriꞌ. Aꞌɨ́j tu jɨn tyatɨꞌɨjtá tyéꞌtyojtziꞌreꞌej ɨ Dios aꞌyaa tu tyíꞌxaj tɨjɨn: “Cheꞌ aꞌyan tyáꞌraꞌnyij”, aꞌɨ́jna jitze maꞌcan ɨ Cɨríistuꞌ. 21 Ajta ɨ Dios pu aꞌɨ́ɨn puéꞌeen ɨ tɨ tyámuaꞌ tyitájchaꞌɨj ityájma, ajta muaꞌajmaj ɨ Cɨríistuꞌ jimi. 22 Aꞌɨ́ɨ pu ityájma huatyóaꞌrij ajta tajimí jaatyájtoo ɨ ju júuricamej tyej tyij jáamuaꞌreej tɨ aꞌɨ́ɨn tyámuaꞌ tyitaatyátoosij.

23 Ajta tyij nyequee xu aꞌáa jaꞌtanyéj a Corinto, aꞌyájna nyatɨꞌɨj tyíꞌmuaꞌajcaj, Dios pu jamuaꞌreej nyej quee tyíꞌhueꞌej, nyajta aꞌyan tyíꞌxaj tzáahuatyiꞌraꞌaj jɨmeꞌ, nyaj quee aꞌáa jaꞌtanyéj jaꞌmua jimi nyej nyij quee jamuaatamuárɨeꞌristeꞌen. 24 Catu ityáj aꞌyan tyajáꞌmuaꞌijtyeꞌ siaj sij caꞌnyéjrij jɨn tyáꞌantzaahuatyeꞌen, sulu jaꞌmua jamuán tu tyíꞌmuarɨeꞌ siaj sij aꞌɨ́jna jɨn huatóotyamuaꞌveꞌen, jiꞌnye muaꞌaj xu tyámuaꞌ een ɨ siaj jitzán tyáꞌtzaahuatyeꞌ.

2

1 Aꞌɨ́j nu jɨn quee jamuáamuaariacaꞌ nyej nyij nyajtáhuaꞌaj xaamuɨ́jriraꞌaj jamuaataꞌan. 2 Jiꞌnye tɨpuaꞌaj nyajaꞌmuaxamuɨjrityaꞌaj, ¿aꞌtyanquíj manaꞌaj aꞌɨ́ɨn pueꞌéenyeꞌej muáꞌjuꞌun ɨ maj naatatyámuaꞌvisteꞌej? Jiꞌnye muaꞌaj xu aꞌɨ́ɨn puéꞌeen ɨ nyaj jamuaatáxaamuɨjrityej. 3 Aꞌyaa nu een jɨmeꞌ tyajamuaatayúꞌsej, jiꞌnye canu aꞌyan tyáꞌxɨeꞌveꞌ siaj sij naatáxamuɨjrityeꞌ, sulu siataꞌaj natatyámuaꞌvisteꞌen. Aꞌyaa nu tyámuaꞌ tyáꞌtzaahuatyaꞌcaꞌaj siaj néijmiꞌi muaꞌaj siajta aꞌɨ́jna jɨn huatóotyamuaꞌveꞌsij ɨ nyaj jɨn nyetyamuaꞌveꞌ, 4 ajta nyatɨꞌɨj tyajamuaatayúꞌsej, jéehua pu jeꞌej puaꞌaj nyaꞌaxcaj, nyajta acanyeyiꞌnyaꞌaj. Nyajta quee aꞌɨ́jna jɨn tyajamuaatayúꞌsej nyej nyij jamuaatáxaamuɨjrityeꞌen, sulu siaj sij jáamuaꞌreej nyaj jéehua huápuɨꞌɨj jáꞌmuaxɨeꞌveꞌ.

Pablo pu tyaatúꞌuunyiꞌriꞌ aꞌɨ́jcɨ ɨ tɨ jimi ootyáꞌɨtzee

5 Tɨpuaꞌaj aꞌtɨ́j tyiꞌtɨ́j jeꞌej huáꞌuurej tɨꞌij sɨ́ɨj huatóoxaamujrityeꞌen, capu nyéetzij naꞌaj naatáxaamuɨjrityeꞌsij, sulu muaꞌajmaj pu ajta jamuaatáxaamuɨjrityeꞌsij. Aꞌyaa nu tyajáꞌmuaꞌixaatyeꞌ nyej nyij quee jéehua jamuaatamuárɨeꞌristeꞌen. 6 Aꞌɨ́ɨ puꞌuj ɨ siaj seríj mueꞌtɨ́j puéjtzij jaatáꞌ aꞌɨ́jcɨ ɨ aꞌtɨ́j. 7 Ajta ijíij aꞌyaa pu tyúuxɨeꞌveꞌ siaj tyaatúꞌuunyiꞌ siajta jaatáhuɨɨreꞌen, naꞌríij quee aꞌɨ́ɨ pu mueꞌtɨcheꞌen aꞌɨ́jcɨ jɨmeꞌ tɨ jéehua juxaamuɨjrityeꞌ. 8 Aꞌɨ́j nu jɨn jéehua jáꞌmuahuavii siaj siajtáhuaꞌaj aꞌyan tyaataséejratyeꞌen siaj siooj jaxɨeꞌveꞌ. 9 Aꞌyaa nu nyeríj anaquéej tyajamuaatayúꞌsej, nyej nyij jamuatyéesej nyajta jeꞌen jáamuaꞌreej tɨpuaꞌaj néijmiꞌi setyáꞌastyaj ɨ nyaj tyajáꞌmuaꞌitɨɨj. 10 Aꞌyaa puꞌij aꞌɨ́jna ɨ siaj muaꞌaj tyaatúꞌuunyiꞌriꞌ, nyáaj nu nyajta tyaatúꞌuunyiꞌraj. Tɨpuaꞌaj aꞌyan tyiꞌtɨ́j jɨn nyetyaatúꞌuunyiꞌ, aꞌyaa nu een jɨmeꞌ tyaatúꞌuunyiꞌraj nyej nyij jaꞌmua japua huatányuunyij ɨ Cɨríistuꞌ jimi. 11 Tɨꞌij quee ɨ tyiyáaruꞌ tyiꞌtɨ́j jɨn taꞌantyimuéꞌtɨn, jiꞌnye tyámuaꞌ tu naa tyáꞌmuaꞌreej jeꞌej tɨ éenyeꞌqueꞌ tyíꞌmuarɨeꞌ.

Ɨ tɨ jɨn jeꞌej puaꞌaj jaꞌaxcaa aꞌɨ́jcɨ ɨ Pablo tɨꞌɨj aꞌáa joꞌtyávaacaꞌaj a Troas

12 Nyatɨꞌɨj aꞌáa jaꞌráꞌaj a chájtaꞌ tɨ aꞌyan tyajaꞌrájtyapuaj tɨjɨn Troas, nyej nyij aꞌáa huóꞌixaatyeꞌen ɨ nyúucariaꞌraꞌ ɨ Cɨríistuꞌ, nyavástaraꞌ pu aꞌyan tyinaatáꞌ nyej nyij nyaxáahuaj tyihuóꞌixaatyeꞌen ɨ tyeɨ́tyee. 13 Ajta jéehua nu tyíꞌmuaꞌajcaa aꞌɨ́jcɨ jɨmeꞌ nyej quee jáatyoj ɨ nyeꞌihuáaraꞌ Tito. Aꞌɨ́j nu jɨn huoꞌtatyóotyaꞌaj nyatɨꞌɨj nyij aꞌáa joꞌmej a Macedonia.

Ɨ tyaj jɨn tyaatatyójtziꞌreꞌen ɨ Dios

14 Tyámuaꞌ tu tyaatatyójtziꞌrej ɨ Dios tɨ aꞌyan tyitatáꞌcaa tyaj tyuꞌtyámueꞌtɨn jamuán ɨ Cɨríistuꞌ, ajta ityájma jɨmeꞌ pu jaxajta ɨ junyúucaa, aꞌɨ́jna ɨ tɨ néijmiꞌqueꞌ naa curiáꞌrɨeꞌ. 15 Jiꞌnye ityáj tu aꞌyan een tɨꞌɨj ɨ tɨ naa curiáꞌrɨeꞌ ɨ Cɨríistuꞌ tɨꞌij ɨ Dios jimi tyuꞌtátuiireꞌej, aꞌyaa tu chaꞌtaj tyanaꞌaj een huaꞌ jimi ɨ Dios tɨ huiꞌrátoosij, tyajta huaꞌ jimi ɨ maj jóꞌvesij. 16 Aꞌɨ́ɨmaj jimi ɨ maj jóꞌvesij, aꞌyaa pu huáꞌrɨeꞌcatyeꞌ tɨꞌɨj tyiꞌtɨ́j tɨ huamuɨ́ꞌ, ajta aꞌɨ́ɨmaj jimi ɨ Dios tɨ huiꞌrátoosij, aꞌyaa pu huáꞌrɨeꞌcatyeꞌ tɨꞌɨj tyiꞌtɨ́j tɨ júurij tɨ naa tyaarɨeꞌej tɨ ajta huoꞌtáꞌsij mej mij júurij muáꞌraꞌnyij. ¿Aꞌtanyíj jaayíꞌtɨn tɨꞌij aꞌíjna jɨn tyuꞌtyáhuɨɨreꞌen? 17 Catu ityáj jatyátoonyij ɨ nyúucariaꞌraꞌ ɨ Dios, matɨꞌɨj ɨ séecan rɨcɨj, sulu tzáahuatyiꞌraꞌaj tu jɨn tyíꞌxaj ɨ Dios jimi, aꞌyaa tu ɨ Dios jimi tyíꞌxaj tɨꞌɨj sɨ́ɨj tɨ Cɨríistuꞌ jitze maꞌcan tyíꞌhuɨɨreꞌ.

3

Aꞌɨ́jna ɨ nyúucarij tɨ jájcuaj ɨ tɨ jɨn ɨ Dios tyaꞌtóoratziiriꞌ

1 Tyatɨꞌɨjtá aꞌyan tyíꞌxajtaj, ¿nyiquij aꞌyan jamuaꞌséjratyeꞌ tyej tyajtáhuaꞌaj huatyátahuij tyej tyij tajɨ́ɨmuaꞌaj tyámuaꞌ tyiꞌhuátaxaj? Naꞌríij, ¿nyiquij aꞌyan tyúuxɨeꞌveꞌ tyaj joꞌtyeyúꞌxan tyej tyij jamuaataséjratyeꞌen, nusu tyaj jamuaatáhuaviij siaj muaꞌaj joꞌtyéeyuꞌxaj ɨ siaj jitzán tyámuaꞌ tyíꞌtaxaj ityájma, matɨꞌɨj ɨ séecan rɨcɨj? 2 Muaꞌaj xu aꞌɨ́ɨn puéꞌeen ɨ siaj aꞌyan tyíꞌhuɨɨreꞌ tɨꞌɨj yuꞌxarij ɨ tyaj jɨn huatátasejrataj, yuꞌxarij xu puéꞌeen siaj áꞌyuꞌsiꞌij ɨ taxɨéjnyuꞌcaa jitze ɨ maj néijmiꞌi jamuaꞌtyej majta jaayíꞌtɨn maj joꞌjíjveꞌen. 3 Tyámuaꞌ pu naa tyíꞌsejreꞌ siaj muaꞌaj aꞌɨ́ɨn puéꞌeen ɨ yuꞌxarij tɨ Cɨríistuꞌ jimi joꞌvéꞌmej ityáj tyej tyij yajaváꞌtoj, ajta capu aꞌtɨ́j naꞌaj joꞌyúꞌxacaꞌ, sulu aꞌɨ́j pu jɨn ooyúꞌsiꞌhuacaꞌ ɨ júuricamaꞌraꞌ ɨ Dios, ajta ɨ yuꞌxarij capu tyetyéj jitze ooyúꞌsiꞌhuacaꞌ, sulu aꞌɨ́ɨ pu jaatyájtoo jaꞌmua xɨéjnyuꞌcaa tzajtaꞌ.

4 Ɨ Cɨríistuꞌ jitze maꞌcan tu Dios jitze tyíꞌcaꞌnyej, aꞌyaa tutyij tyámuaꞌ tyáꞌtzaahuatyeꞌ. 5 Capu aꞌyan tyeꞌtyévijtyeꞌ tyaj tajɨ́ɨmuaꞌaj tyuꞌtaxáj yee tajimí pu maꞌcan, sulu aꞌɨ́jna ɨ tyaj jitzán arátacaꞌnyej, Dios pu jimi joꞌvéꞌmej, 6 jiꞌnye aꞌɨ́ɨ pu taꞌantyíhuo tyej tyij aꞌɨ́jna jimi tyuꞌtyáhuɨɨreꞌen ɨ nyúucarij tɨ jájcuaj tɨ Dios ajta jɨn tyaꞌtóoratziiriꞌ, ɨ tɨquee aꞌɨ́jna jitze aróocaꞌnyej ɨ yuꞌxarij ɨ maj jɨn tyíꞌijta, sulu aꞌɨ́jna jitze ɨ júuricamaꞌraꞌ ɨ Dios. Aꞌɨ́jna ɨ nyúucarij ɨ maj jɨn tyíꞌijta tyiꞌtáꞌcaa maj aꞌtɨ́j ooxɨ́jtyeꞌen majta jeꞌen jaajéꞌcaj, ajta ɨ júuricamaꞌraꞌ ɨ Dios júuricamej pu tyuꞌtáꞌcaa.

7 Ajta ɨ nyúucarij ɨ maj jɨn aꞌtɨ́j ooxɨ́jtyeꞌen tɨꞌij aꞌɨ́ɨn huámuɨꞌnyij, aꞌyaa pu tyéꞌyuꞌsiꞌhuacaꞌaj ɨ tyetyéj jitze, huápuɨꞌɨj pu naa huaséꞌrihuaꞌaj tɨꞌɨj ɨ Dios jaatyájtoo aꞌɨ́jcɨ jimi ɨ Moisés, majta aꞌɨ́ɨmaj ɨ maj Israel jitze ajtyámaꞌcan, capu huáɨꞌriityaꞌcaꞌaj maj jaꞌráasej ɨ Moisés, jiꞌnye huápuɨꞌɨj pu tyátatzarisimaꞌaj ɨ nyéerimaꞌraꞌ, ajta aꞌyan tyuꞌtyátuiihuacaꞌ tɨꞌij oopuaꞌrej, 8 ajta ɨ tɨ jɨn tyíꞌhuɨɨreꞌ ɨ júuricamaꞌraꞌ ɨ Dios, jéetzeꞌ pu huápuɨꞌɨj naa huaséꞌrihuaꞌaj jaꞌmej. 9 Aꞌyaa puꞌij, tɨpuaꞌaj jéehua huápuɨꞌɨj naa huataséjre tɨꞌɨj ɨ Dios jaatyájtoo ɨ nyúucarij ɨ maj jɨn aꞌtɨ́j ooxɨ́jtyeꞌen, jéetzeꞌ pu huápuɨꞌɨj naa huaséꞌrihuaꞌaj jaꞌmej aꞌɨ́jna ɨ nyúucarij tɨ tyiꞌtáꞌcaa tɨ aꞌtɨ́j jɨꞌréenyaꞌaj huatyáꞌɨtzeereꞌen ɨ Dios jimi. 10 Jiꞌnye aꞌɨ́jna ɨ tɨ anaquéej huápuɨꞌɨj naa huaséꞌrihuaꞌaj, capu cheꞌ naa huaséꞌrin aꞌɨ́jna jɨmeꞌ tɨ arí sɨ́ɨj huataséjre tɨ jéetzeꞌ huápuɨꞌɨj naa huaséꞌrin. 11 Ajta tɨpuaꞌaj naa éenyeꞌej huataséjre aꞌɨ́jna ɨ tɨ áꞌpuaꞌren, jéetzeꞌ pu huápuɨꞌɨj naa huaséꞌrihuaꞌaj jaꞌmej aꞌɨ́jna ɨ tɨ jusén jɨmeꞌ séeriaꞌaj jaꞌmej.

12 Jiꞌnye tuꞌríj jachoꞌveꞌ ɨ Dios jimi tɨ aꞌyan atyojoꞌréꞌnyej, aꞌɨ́j tu jɨn quee tyíꞌtzɨɨnyeꞌej tyetyihuáꞌixaatyeꞌ. 13 Catu aꞌyan rɨcɨj tɨꞌɨj ɨ Moisés tɨ ɨ cɨ́ɨxurij jɨn aróonaj ɨ junyéerimij jitze mej mij quee jaꞌráasej aꞌɨ́ɨmaj ɨ maj Israel jitze ajtyámaꞌcan aꞌɨ́jna ɨ tɨ tyápuaꞌrisimeꞌej. 14 Majta aꞌɨ́ɨmaj camu jaataxɨéꞌvej maj yoꞌitéej muáꞌraꞌnyij, majta móocheꞌ aꞌyan rɨcɨj, matɨꞌɨj joꞌjíjvej aꞌɨ́jna ɨ nyúucarij tɨ míꞌmaꞌcan, óocheꞌ pu aꞌyan huaséꞌrin cuxáa muaꞌranámiꞌhuajmee, ajta tɨquee eexúj aꞌtɨ́j huoꞌtáxɨɨxɨ, jiꞌnye aꞌɨ́j pu jitze maꞌcan ɨ Cɨríistuꞌ jeꞌej tyíɨꞌrij. 15 Aꞌyaa puꞌuj naꞌaj tyíꞌeen ijíij, matɨꞌɨjta joꞌjíjveꞌen aꞌɨ́jcɨ ɨ Moisés tɨ joꞌyúꞌxacaꞌ, móocheꞌ mu aranámiꞌhuajmee mej mij quee yoꞌitéej muáꞌraꞌnyij. 16 Ajta tɨpuaꞌaj aꞌtɨ́j tyáꞌantzaahuatyeꞌen ɨ tavástaraꞌ jimi, Dios pu joꞌtáxɨstaj ɨ tɨ jɨn aránamiꞌ. 17 Jiꞌnye ɨ tavástaraꞌ pu aꞌɨ́ɨn puéꞌeen ɨ júuricamaꞌraꞌ ɨ Dios, ajta joꞌtɨj jáꞌsejreꞌ ɨ júuricamaꞌraꞌ ɨ tavástaraꞌ, aꞌáa pu jáaɨꞌrij tɨ aꞌtɨ́j juxáahuaj joꞌchaꞌcanyeꞌen. 18 Aꞌɨ́j pu jɨn, néijmiꞌi ityáj catu cheꞌ aranámiꞌhuajmee, aꞌyaa tutyij tyíꞌtasejrataj tɨꞌɨj ɨ tavástaraꞌ tyámuaꞌ naa tyúusejrataj, ityáj tu seequéj huatyátaꞌuuresij tyej tyij aꞌyan huaséꞌrihuaꞌaj táꞌraꞌnyij tɨꞌɨj tyéviraꞌ ɨ tavástaraꞌ, jiꞌnye jéetzeꞌ tu naa huaséꞌrihuaꞌaj táꞌjuꞌun tɨꞌɨj naꞌaj yutɨj joꞌqueꞌtɨj jaꞌmej, aꞌyaa pu tyíꞌmuarɨeꞌ ɨ tavástaraꞌ, aꞌɨ́jna jɨmeꞌ ɨ ju júuricamej.

4

1 Aꞌɨ́j tu jɨn quee tyátaxaꞌhuataj, jiꞌnye ɨ Dios, aꞌɨ́jna jɨmeꞌ ɨ tɨ jɨn táꞌancuꞌvaxɨꞌ, aꞌɨ́ɨ pu taaꞌíjcaj aꞌíjcɨ ɨ muárɨeꞌrij. 2 Tuꞌríj ityáj jaatáxaahuatacaꞌ ɨ tyaj avíitzij jɨn jeꞌej puaꞌaj rɨjcaj, aꞌɨ́jna jɨmeꞌ ɨ tɨ tyúꞌtyeviꞌrasteꞌ, catu áꞌtacaꞌnyej tyej tyiꞌtɨ́j jɨn tyuꞌhuéꞌtaj, catu tyajta áꞌtacaꞌnyej tyaj seequéj tyaataxáj aꞌɨ́jcɨ ɨ nyúucariaꞌraꞌ ɨ Dios. Sulu aꞌyaa tu jéꞌyacan jɨn tyíꞌxaj tzáahuatyiꞌraꞌaj jɨmeꞌ, aꞌyaa tu aꞌɨ́jna jɨn tyíꞌtasejrataj huaꞌ jimi ɨ tyeɨ́tyee tɨ aꞌyan tyiꞌjaꞌyájna ɨ Dios jimi. 3 Ajta tɨpuaꞌaj ɨ nyúucarij ɨ tyaj huáꞌixaatyeꞌ aꞌyan eenyeꞌ tɨꞌɨj ɨ tɨ aránamiꞌ, aꞌyaa puꞌuj een aꞌɨ́ɨjma jimi ɨ maj áꞌpuaꞌren. 4 Majta aꞌɨ́ɨmaj camu tyáꞌtzaahuatyeꞌ, jiꞌnye aꞌɨ́jna ɨ dios tɨ aꞌyan séejreꞌ ɨ cháanacaj japua, aꞌɨ́ɨ pu huoꞌtánamuaj mej mij quee tyojóꞌiteej, ajta mej mij quee jaaséj ɨ tatzárij tɨ huáꞌtatzaviꞌtyeꞌ tɨ aꞌɨ́ɨn puéꞌeen ɨ nyúucariaꞌraꞌ ɨ Cɨríistuꞌ, aꞌɨ́ɨ pu ajta aꞌɨ́ɨn puéꞌeen ɨ tɨ aꞌyan een tɨꞌɨj ɨ Dios. 5 Catu tajitzé maꞌcan tyihuáꞌixaatyeꞌ, sulu aꞌɨ́j tu jitze maꞌcan tyihuáꞌixaatyeꞌ ɨ Jesús tɨ ajta Cɨríistuꞌ puéꞌeen, tyajta ityáj aꞌyaa tu tyíꞌtaxaj tyaj aꞌɨ́ɨn puéꞌeen ɨ tyaj jahuɨɨreꞌ ɨ Jesús aꞌɨ́jna jɨmeꞌ ɨ tyaj jaꞌmua xɨeꞌveꞌ. 6 Jiꞌnye aꞌɨ́jna ɨ Dios ɨ tɨ aꞌyan tyuꞌtaꞌíjtacaꞌ tɨ huányeeriꞌcɨj joꞌtɨj joꞌtɨ́caꞌcaꞌaj, aꞌɨ́ɨ pu aꞌɨ́ɨn puéꞌeen ɨ tɨ huataséjre yutatzájtaꞌ, tyej tyij séecan huatyátatzaviꞌtyeꞌen, tyajta huoꞌtáꞌan maj jáamuaꞌtyij aꞌɨ́jna ɨ tɨ jɨn ɨ Dios huápuɨꞌɨj naa huaséꞌrin aꞌɨ́jna jimi ɨ Cɨríistuꞌ.

Aꞌɨ́j tu jitze tyíꞌcaꞌnyej ɨ tyaj jɨn tyáꞌtzaahuatyeꞌ

7 Ajta aꞌɨ́jna ɨ tɨ jɨn ɨ Dios tyámuaꞌ tyitaatáꞌ ɨ tɨ ajta huápuɨꞌɨj tyáꞌnajchij, tatzájtaꞌ pu séejreꞌ ɨ tatyévij jitze tɨ aꞌyan huaséꞌrin tɨꞌɨj xáꞌrij xaríj tɨ jɨn taavijhua, taꞌaj ij huataséjreꞌen tɨquee ityájma jimi séejreꞌ aꞌɨ́jna ɨ tɨ néijmiꞌi putyíꞌuurej, sulu tɨ ɨ Dios jimi jáꞌmaꞌcan. 8 Aꞌyaa puꞌij, tyij tyajta jéehua áꞌviicueꞌreꞌ, catu mueꞌtɨcheꞌen, jeꞌej tu tyáꞌtamuajtyej aꞌɨ́jcɨ jɨmeꞌ jeꞌej tɨ tyeꞌmej, ajta catu aꞌɨ́j jɨn tátacuaꞌnyii. 9 Jeꞌej mu puaꞌaj taꞌuurej, ajta ɨ Dios capu matúuhuaꞌnaj, metyitaꞌantyiúꞌnyiꞌraj, ajta camu taꞌantyipuáꞌrityeꞌsij. 10 Joꞌtɨj naꞌaj tyaj jáꞌcɨɨnyej, aꞌyaa tu chaꞌtaj tyanaꞌaj tyaaꞌáꞌsij jeꞌej tɨ éenyeꞌqueꞌ huamuɨ́ꞌ ɨ Jesús, tɨꞌij ajta tajimí huataséjreꞌen jeꞌej tɨ aꞌɨ́ɨn tyiꞌtyúuchaꞌɨj. 11 Jiꞌnye ityáj, tyatɨꞌɨj tyooj júurij, aꞌnáj tɨnaꞌaj tu aꞌyan tyaꞌajxɨéꞌviꞌraꞌ tyaj huáꞌcuiꞌnyij aꞌɨ́jcɨ jitze maꞌcan ɨ Jesús, tɨꞌij ajta tajimí huataséjreꞌen ɨ júuricamaꞌraꞌ, aꞌíjna jitze ɨ tyaj jatyáhueꞌraꞌ tɨ ajta áꞌpuaapuaꞌrej. 12 Aꞌɨ́j pu jɨn, ityáj tu aꞌyan tyaꞌajxɨéꞌviꞌraꞌ tyaj huáꞌcuiꞌnyij, siajta muaꞌaj juxáahuaj xu huacháatɨmee.

13 Aꞌyaa pu tyéꞌyuꞌsiꞌ ɨ yuꞌxarij jitze tɨjɨn: “Nyáaj nu tyáꞌantzaahuaj, aꞌɨ́j nu nyij jɨn tyuꞌtaxájtacaꞌ.” Aꞌyaa pu chaꞌtaj naꞌaj een ityájma jimi, ityáj tu tyajta tyáꞌtzaahuatyeꞌ, tyajta aꞌɨ́jna jɨn tyíꞌxaj. 14 Jiꞌnye aꞌyaa tu tyáꞌmuaꞌreej tɨ aꞌɨ́jna ɨ Dios, ɨ tɨ jaatájuurityej aꞌɨ́jcɨ ɨ tavástaraꞌ Jesús, aꞌɨ́ɨ pu ajta taatájuurityeꞌsij ityájma aꞌɨ́jcɨ jamuán ɨ Jesús, ajta taataséjrataj jaꞌmua jamuán tyej tyij néijmiꞌi jimi huatyáꞌɨtzeereꞌen. 15 Néijmiꞌi pu aꞌyan tyuꞌrɨ́j tɨꞌij muaꞌajmaj jamuaatyáhuɨɨreꞌen, mej mij mueꞌtɨ́j jaꞌancuriáꞌan aꞌɨ́jna ɨ tɨ jɨn Dios tyámuaꞌ tyajamuatáꞌcaa, majta jeꞌen mueꞌtɨ́j tyaatatyójtziꞌreꞌen, aꞌɨ́jna jɨmeꞌ tɨ huápuɨꞌɨj naa huaséꞌrin ɨ Dios.

16 Aꞌɨ́j tu jɨn quee tyátaxaꞌhuataj. Tyij ajta ɨ tyaj jatyáhueꞌraꞌ tɨ jéjreꞌcɨtzeꞌ séejreꞌ áꞌpuaapuaꞌrej, ɨ tɨ yutatzájtaꞌ séejreꞌ pu jujajcuareꞌ aꞌnáj tɨnaꞌaj. 17 Aꞌɨ́jna ɨ tyaj jɨn jajpuéjtzij capu tyiꞌtɨ́j jeꞌej, jiyeꞌtzín pu mu jóꞌyiꞌij, ajta aꞌyaa pu tyámuaꞌ taꞌuurej tyej tyij jaꞌancuriáꞌan aꞌɨ́jcɨ ɨ tɨ huápuɨꞌɨj naa huaséꞌrihuaꞌaj jaꞌmej jusén jɨmeꞌ. 18 Jiꞌnye catu aꞌɨ́j tyíꞌsej ɨ tɨ tyíꞌtaavijhua, sulu aꞌɨ́j tu tyíꞌsej ɨ tɨquee tyíꞌtaavijhua, jiꞌnye aꞌɨ́jna ɨ tɨ taavijhua, capu áꞌtyeeren, ajta aꞌɨ́jna ɨ tɨ quee taavijhua, aꞌɨ́ɨ pu jusén jɨmeꞌ séeriaꞌaj jaꞌmej.

5

1 Aꞌyaa tu ityáj een tɨꞌɨj ɨ chiꞌij cháanacaj japua tɨ tyuꞌuj, tɨꞌɨj ɨ ɨnáamuaj tɨquee jusén jɨmeꞌ séejreꞌ, tyajta aꞌyan tyáꞌmuaꞌreej tɨpuaꞌaj huatyáꞌuunyej aꞌɨ́jna ɨ ɨnáamuaj, Dios pu arí taatyéechiꞌtyej u tajapuá tɨ jusén jɨn séejreꞌ, tɨ ajta quee muácaꞌaj jɨn taavijhua. 2 Aꞌɨ́j tu jɨn jéehua tyíꞌmuaꞌtzej aꞌɨ́jna jɨmeꞌ tyaj tyooj íiyan séejreꞌ ɨ cháanacaj japua, jiꞌnye aꞌyaa tu tyáꞌxɨeꞌveꞌ tyaj ujoꞌtyájrutyej u chiꞌtáj tɨ jútyeꞌ jáꞌsejreꞌ ɨ tɨ ajta Dios jɨn tɨeꞌcánasij, 3 aꞌyaa puꞌij, tyij tyajta quee tyíꞌijcaana, catu muámuaꞌviꞌij táꞌjuꞌun. 4 Meentyij tyooj jityán huacháatɨmee ɨ ɨnáamuaj, tyátayiin yutatzájtaꞌ, jiꞌnye catu jaxɨeꞌveꞌ tɨ ɨ Dios tuꞌhuáaꞌriꞌ aꞌɨ́jna ɨ tɨ jɨn tɨeꞌcánasij, sulu tɨ aꞌɨ́ɨn jéetzeꞌ tɨeꞌcáanaj ɨ júuricamej jɨmeꞌ tɨ jájcuaj tɨquee aꞌnáj áꞌpuaꞌren. 5 Ajta ɨ Dios pu aꞌɨ́ɨn puéꞌeen ɨ tɨ tyámuaꞌ taꞌuurej tyej tyij aꞌɨ́jna ancuriáan ɨ júuricamej, jiꞌnye aꞌɨ́ɨ pu tajimí jaatyájtoo ɨ ju júuricamej, tyej tyij aꞌɨ́j jɨn jáamuaꞌreej jeꞌej tyaj tyiꞌtɨ́j tyaꞌancuriáaꞌsij ɨ Dios jimi.

6 Aꞌɨ́j tu jɨn aꞌnáj tɨnaꞌaj jitzán tyíꞌcaꞌnyej. Aꞌyaa tu tyáꞌmuaꞌreej tɨjɨn tyatɨꞌɨj tyooj júurij séjreꞌej aꞌíjcɨ jitze ɨ tyaj jatyáhueꞌraꞌ, aꞌyaa tu aꞌ ɨmuáj tyityejéꞌsejreꞌ ɨ tavástaraꞌ jimi. 7 Catu pújoorej tyaj jaaséj, sulu aꞌɨ́j tu jitze tyíꞌcaꞌnyej ɨ tyaj jaꞌtzaahuatyeꞌ, 8 jitzán tu jéehua tyíꞌcaꞌnyej, ajta taꞌráanajchi tyaj iitácɨɨnyej aꞌíjcɨ jitze ɨ tyaj jatyáhueꞌraꞌ tyej tyij tavástaraꞌ jimi jaꞌséeriaꞌaj táꞌraꞌnyij. 9 Aꞌɨ́j tu jɨn aꞌnáj tɨnaꞌaj aꞌyan tyáꞌhuoo tyej tyij tyaatatyójtziꞌreꞌen ɨ tavástaraꞌ, tɨpuaꞌaj tyooj aꞌyan séjreꞌej nusu tyequée. 10 Jiꞌnye aꞌyaa pu tyúuxɨeꞌveꞌ tyaj néijmiꞌi huatátasejrataj joꞌtɨj jáꞌsejreꞌ ɨ Cɨríistuꞌ tɨꞌij aꞌɨ́ɨn néijmiꞌcaa toꞌxɨ́jtyeꞌen, aj puꞌij sɨ́ɨj ajta sɨ́ɨj jaꞌancuriáaꞌsij jeꞌej tɨ tyáꞌcɨꞌpuaj, jeꞌej tɨ tyiꞌtɨ́j tyuꞌmuárɨej tɨꞌɨj ooj júuricaj, tɨpuaꞌaj xáꞌpuɨꞌ huarɨ́j nusu jeꞌej puaꞌaj huarɨ́j.

Ɨ nyúucarij tɨ tyámuaꞌ taꞌuurej ɨ Dios jimi

11 Aꞌɨ́j tu jɨn, aꞌyaa tu tyáꞌmuaꞌreej tɨ aꞌyan tyúuxɨeꞌveꞌ tyaj jéehua jáꞌtyasaꞌaj ɨ tavástaraꞌ, aꞌyaa tutyij tyíꞌtyeseꞌ tyaj huaꞌantyimueꞌtɨn ɨ tyétyacaa. Dios pu tyámuaꞌ naa tyíꞌtamuajtyej, aꞌyaa nu nyij nyajta tyáꞌxɨeꞌveꞌ siaj aꞌyan chaꞌtaj sianaꞌaj muaꞌaj tyíꞌtamuajtyej. 12 Catu tyajta tajɨ́ɨmuaꞌaj tyámuaꞌ tyíꞌtaxaj, sulu ityáj tu jamuatáꞌcaa siaj sij tajɨ́meꞌ ahuóotzaahuatyeꞌen, siataꞌaj sij jaayíꞌtɨhuaꞌan siaj huatányuunyij aꞌɨ́ɨjma jimi ɨ maj óotzaahuatyeꞌ aꞌɨ́jcɨ jɨmeꞌ jeꞌej maj tyúusejrataj majta quee aꞌɨ́jcɨ jɨmeꞌ jeꞌej maj tyíꞌmuaꞌtzej ɨ juxɨéjnyuꞌcaa tzajtaꞌ. 13 Tɨpuaꞌaj tyátatɨmueꞌraj, aꞌɨ́j pu jɨmeꞌ tyaj jahuɨɨreꞌ ɨ Dios, naꞌríij quee aꞌyan tyiꞌjaꞌyájna, aꞌyaa tu rɨcɨj tyej tyij muaꞌajmaj jamuaatyáhuɨɨreꞌen. 14 Aꞌɨ́jna ɨ tɨ Cɨríistuꞌ jɨn taaxɨéꞌvej aꞌɨ́ɨ pu tajitzé ráꞌaj, aꞌɨ́j tu tyij jɨn aꞌyan tyáꞌmuaꞌreej tɨ sɨ́ɨj huamuɨ́ꞌ huaꞌ jitze maꞌcan néijmiꞌcaa ɨ tyeɨ́tyee, majta jeꞌen néijmiꞌi jamuán huácuij. 15 Ajta ɨ Cɨríistuꞌ pu huamuɨ́ꞌ néijmiꞌcaa jitze maꞌcan, mej mij aꞌɨ́ɨmaj ɨ maj móoj júurij quee cheꞌ jujɨ́ɨmuaꞌaj manaꞌaj jeꞌej tyéꞌejtyoovej jeꞌej maj yeꞌej tyityetyúuchaꞌɨɨj, sulu mej mij tyámuaꞌ tyityetyúuchaꞌɨj aꞌɨ́jcɨ jimi ɨ tɨ huaꞌ jitze maꞌcan huamuɨ́ꞌ, ajta jeꞌen huaꞌ jitze maꞌcan huatájuuriacaꞌ.

16 Aꞌɨ́j pu jɨn, catu cheꞌ aꞌtɨ́j jeꞌej puaꞌaj tyíꞌmuaꞌtziireꞌ, tyij tyajta tyooj jájcuaj aꞌyan tyíꞌmuaꞌajcaa ɨ Cɨríistuꞌ jimi tɨ tyévij naꞌaj puéꞌeenyeꞌej, ajta ijíij catu cheꞌ aꞌyan tyíꞌmuaꞌtzej. 17 Aꞌyaa puꞌij, aꞌɨ́jna ɨ aꞌtɨ́j tɨ Cɨríistuꞌ jitze ajtyámaꞌcan aꞌɨ́ɨ pu sɨ́ɨj puéꞌeen ɨ tyévij tɨ Dios arí jaajájcuarej. Puꞌríj metyajaꞌajhuaꞌxɨj jeꞌej tɨ tyiꞌtyúuchaꞌɨɨcaꞌaj tɨ míꞌmaꞌcan jɨmeꞌ, jiꞌnye puꞌríj néijmiꞌi jɨn huóojajcuarej. 18 Néijmiꞌi pu aꞌíjna aꞌɨ́ɨn puéꞌeen ɨ tɨ Dios jɨn tyíꞌmuarɨeꞌ, aꞌɨ́jna tɨ jitze maꞌcan ɨ Cɨríistuꞌ tajapuá huatanyúj, ajta jeꞌen taataꞌíj tyej tyij huoꞌréꞌixaatyeꞌen ɨ nyúucariaꞌraꞌ tɨꞌij huóꞌhuɨɨreꞌen. 19 Aꞌyaa puꞌij huatóomuaꞌaj tɨ ɨ Dios tyámuaꞌ huóꞌruuj aꞌɨ́ɨmaj ɨ maj aꞌyan huacháatɨmee ɨ cháanacaj japua, ajta quee huoꞌxɨ́jtyej aꞌɨ́jna jɨmeꞌ ɨ maj jimi ootyáꞌɨtzee, sulu aꞌɨ́ɨ pu taataꞌíj tyej tyij huoꞌréꞌixaatyeꞌen ɨ nyúucariaꞌraꞌ. 20 Aꞌɨ́j tu jɨn ityáj aꞌɨ́ɨn puéꞌeen ɨ Dios tɨ huoꞌtaꞌítyacaꞌ tyej tyij tyihuóꞌixaatyeꞌen ɨ Cɨríistuꞌ jitze maꞌcan, ɨ tɨ aꞌyan séejreꞌ tɨꞌɨj ɨ Dios tɨ jáꞌmuajee aꞌɨ́jcɨ jɨmeꞌ ɨ nyúucarij ɨ tyaj huáꞌixaatyeꞌ. Aꞌɨ́j tu jɨn aꞌyan tyajaꞌmuajee jitzán maꞌcan ɨ Cɨríistuꞌ siaj tyáꞌantzaahuatyeꞌen ɨ Dios jimi. 21 Ajta ɨ Cɨríistuꞌ capu tyiꞌtɨ́j jɨn ootyáꞌɨtzee, tajitzé maꞌcan pu ɨ Dios aꞌyan jáaruuj tyej tyij jamuán ɨ Cɨríistuꞌ jɨꞌréenyeꞌqueꞌ huatyáꞌɨtzeereꞌen.

6

1 Ajta ijíij, ityáj tu jamuán tyíꞌmuarɨeꞌ ɨ Dios, aꞌyaa tutyij tyajta jéehua tyajaꞌmuahuaviij siaj jaꞌancuriáꞌan ɨ tɨ jɨn Dios tyámuaꞌ tyajamuaatáꞌsij. 2 Jiꞌnye aꞌyaa pu aꞌɨ́ɨn tyíꞌxaj ɨ yuꞌxarij jitze tɨjɨn:

Aꞌáa nu muáanamuajriꞌ tɨꞌɨj ajitze juxɨéꞌvaꞌcaꞌaj,

nyajta aꞌájna xɨcáaraꞌ jitze muaatáhuɨɨ nyajta muiꞌrájtoo.

Ajta ijíij pu aꞌáan putyajáꞌrɨcɨj siaj jaꞌancuriáꞌan. Ijíij pu aꞌájna putyíꞌrɨcɨj ɨ xɨcáaraꞌ tɨ jitzán Dios jamuiꞌrátoonyij.

3 Tyajta ityáj catu aꞌtɨ́j jeꞌej puaꞌaj tyíꞌitɨɨj, naꞌríij quee capu tyiꞌtɨ́j jeꞌej tyuꞌtyáhuɨɨreꞌsij ɨ tyaj jɨn tyíꞌmuarɨeꞌ. 4 Tyajta ityáj, aꞌyaa tu jaꞌmua jimi tasejrataj matɨꞌɨj aꞌɨ́ɨmaj ɨ maj tyíꞌhuɨɨreꞌ ɨ Dios jimi, aꞌyaa tu jéehua tyéꞌviicueꞌreꞌ aꞌɨ́jna jɨmeꞌ ɨ tyaj jajpuéjtzij, tyajta quee tyiꞌtɨ́j tyíꞌchaꞌɨj, ajta tyíꞌtamuarɨeꞌristeꞌ, 5 majta taatyáavaxɨj, tyajta huanámiꞌhuacaꞌ, mátanyoꞌsiꞌtyeꞌej, tyajta tyésiꞌhuacan jɨn tyíꞌmuarɨeꞌ, tyatáxaꞌiꞌrii tyaj atanyéjnyeꞌ, naꞌríij tyaj huatatájcun. 6 Tyajta aꞌyan tyíꞌtyesejreꞌ tyej tyámuaꞌ naa tyiꞌtyítachaꞌɨj, aꞌɨ́jcɨ jɨmeꞌ tyaj jamuaꞌtyej ɨ tɨ jɨꞌréꞌcan jɨmeꞌ, tyajta tyéꞌviicueꞌ huaꞌ jimi ɨ séecan, tyajta tyámuaꞌ huojoꞌmuaꞌraj ɨ taxaꞌaj tyeɨ́tyee, jiꞌnye aꞌɨ́ɨ pu tatzájtaꞌ séejreꞌ ɨ júuricamaꞌraꞌ ɨ Dios, tyajta tzáahuatyiꞌraꞌaj jɨn huaꞌxɨeꞌveꞌ. 7 Aꞌyaa tu tyajta tyihuáꞌixaatyeꞌ ɨ nyúucarij tɨ jɨꞌréꞌcan jɨmeꞌ, tajitzé pu séejreꞌ aꞌɨ́jna ɨ tɨ jɨn ɨ Dios néijmiꞌi putyíꞌuurej. Tyámuaꞌ tu naa tyíꞌmuarɨeꞌ, tyej tyij huatyényoꞌseꞌen ajta tyej tyij huatyátanaj. 8 Aꞌnáj tacaꞌaj mu taatyátzaahuatyeꞌsij, majta aꞌnáj tacaꞌaj jeꞌej puaꞌaj tyitaatájeevij, aꞌnáj tacaꞌaj mu tyámuaꞌ tyitaataxájta, majta aꞌnáj tacaꞌaj jeꞌej puaꞌaj tyiꞌtaxáataj muáꞌjuꞌun. Aꞌyaa mu tojoꞌmuaꞌraj tɨꞌɨj ɨ mej tyíꞌhueꞌtacaa, tyajta ityáj tzáahuatyiꞌraꞌaj tu jɨn tyíꞌxaj. 9 Aꞌyaa mu tojoꞌmuaꞌraj cuxáa mequee tamuajtyej, majta tyámuaꞌ naa tyíꞌtamuajtyej. Aꞌyaa tu huaséꞌrin cuxáa tyaj jáꞌcuiꞌiihuaj, tyajta tyóocheꞌ tu júurij, puéjtzij mu tatáꞌcaa, majta quee aꞌɨ́j jɨn tacuiꞌnyij. 10 Aꞌyaa tu huaséꞌrin cuxáa tyátaxaamuɨjrityeꞌ, matyajta aꞌnáj tɨnaꞌaj tatyamuaꞌveꞌ, aꞌyaa tu huaséꞌrin cuxáa tyequée jeꞌej tyéejviicueꞌ, matyajta muiꞌcaa chíjtyaanyiꞌtaj, tyajta aꞌyan cuxáa tyequée tyiꞌtɨ́j tyíchaꞌɨɨj, metyajta néijmiꞌi tyíꞌijchaꞌɨj.

11 Taꞌihuáamuaꞌ Corinto siaj joꞌcháatɨmee, tuꞌríj tyajamuáaꞌixaa jaꞌhuooꞌitéerican jɨmeꞌ, tyámuaꞌ tu tyeríj tyajamuaataséjra aꞌtyán tyaj puéꞌeen. 12 Catu ityáj tyiꞌtɨ́j jaꞌmuaꞌaviitzeꞌ, muaꞌaj xu aꞌɨ́ɨn puéꞌeen ɨ siaj tyiꞌtɨ́j avaaj ɨ jutzájtaꞌ. 13 Aꞌɨ́j nu jɨn aꞌyan tyajaꞌmuahuaviij, aꞌyájna tɨꞌɨj aꞌtɨ́j tɨ jéehua huaꞌxɨeꞌveꞌ ɨ juyójmuaꞌ, siaj nyejitzé tyúꞌcaꞌnyej, aꞌyájna nyatɨꞌɨj nyáaj jaꞌmua jitze tyíꞌcaꞌnyej.

Ityáj tu aꞌɨ́ɨn puéꞌeen ɨ tyeyúuj Dios tɨ tzajtaꞌ iirájcaj

14 Caxu aꞌyan rɨjcaj matɨꞌɨj aꞌɨ́ɨjma ɨ maj quee tyáꞌtzaahuatyeꞌ. Xuꞌhuóomuaꞌtzɨj aꞌíjna jɨmeꞌ, ¿jiꞌnye tyíɨꞌrij tɨ sɨ́ɨj naꞌaj puéꞌeenyeꞌ aꞌɨ́jna ɨ tɨ naa een ajta aꞌɨ́jna tɨ jeꞌej puaꞌaj een? ¿Caꞌ jiꞌnye tyíɨꞌrij maj antyóonaxcaj ɨ tatzárij ajta ɨ tɨ́caꞌrij? 15 Capu jeꞌej tyíɨꞌrij maj huóojaahuatyeꞌen ɨ Cɨríistuꞌ ajta ɨ tyiyáaruꞌ, capu ajta jeꞌej tyíɨꞌrij maj huóojaahuatyeꞌen aꞌɨ́jna ɨ tɨ tyáꞌtzaahuatyeꞌ aꞌɨ́jna jamuán ɨ tɨquee tyáꞌtzaahuatyeꞌ. 16 ¿Tyiꞌtanyí jeꞌej metyíꞌxaꞌpuɨꞌɨntareꞌ aꞌɨ́ɨmaj ɨ maj jusɨꞌrii ɨ tyeyúuj tzajtaꞌ Dios tɨ jaꞌaꞌrij aꞌɨ́ɨjma jamuán ɨ sáanturij? Jiꞌnye ityáj tu aꞌɨ́ɨn puéꞌeen ɨ tyeyúujraꞌ ɨ Dios tɨ júurij, aꞌyájna tɨꞌɨj aꞌɨ́ɨn tyuꞌtaxájtacaꞌ tɨjɨn:

Nyáaj nu huaꞌ tzajtaꞌ uꞌséeriaꞌaj naꞌmej,

nyáaj nu huaꞌ Dios pueꞌéenyeꞌej naꞌmej,

majta aꞌɨ́ɨmaj nyetyeɨ́ɨtyeristyamuaꞌ mu pueꞌéenyeꞌej muáꞌjuꞌun.

17 Aꞌɨ́j pu jɨn ajta aꞌyan tyíꞌxaj ɨ tavástaraꞌ tɨjɨn:

Xaꞌváꞌcɨɨnyij huaꞌ tzajtaꞌ,

caxu cheꞌ aꞌyan rɨjcaj matɨꞌɨj aꞌɨ́ɨmaj.

Aj nu nyij nyáaj jamuaataxɨéꞌveꞌej,

18 nyáaj nu jaꞌmuavástaraꞌ pueꞌéenyeꞌej naꞌmej,

siajta muaꞌaj nyiyóojmuaꞌ xu pueꞌéenyeꞌej xáꞌjuꞌun,

aꞌyaa pu tyíꞌxaj ɨ tavástaraꞌ ɨ tɨ néijmiꞌi jɨn tyeꞌentyúumuaꞌree.

7

1 Aꞌyaa puꞌij, taꞌihuáamuaꞌ mu tyaj jáꞌmuaxɨeꞌveꞌ, aꞌíi pu aꞌɨ́ɨn puéꞌeen ɨ Dios tɨ jɨn tyaꞌtóoratziiriꞌ. Aꞌɨ́j pu jɨn tyicheꞌ tyámuaꞌ eenyeꞌ ɨ tatyévij jitze tyajta ɨ tajúuricamej jitze, aꞌyaa tu tzáahuatyiꞌraꞌaj tyiꞌijchaꞌɨ́ɨj ɨ Dios jimi tyetyíꞌtyeseꞌ tyej tyij jɨꞌréꞌnyeꞌej huatyáꞌɨtzeereꞌen.

Pablo pu huatóotyamuaꞌvej aꞌɨ́jcɨ jɨmeꞌ maj tyáꞌantzaahuaj ɨ Corinto maj jaꞌchej

2 Siataataxɨéꞌveꞌ mu juxɨéjnyuꞌcaa tzajtaꞌ. Catu aꞌtɨ́j jeꞌej puaꞌaj jóꞌmuaꞌrajcaꞌaj, catu tyajta aꞌtɨ́j jeꞌej puaꞌaj huáruuj, catu aꞌnáj aꞌtɨ́j tyuꞌxɨ́viꞌriꞌ. 3 Canu aꞌyan tyajáꞌmuaꞌixaatyeꞌ nyej nyij jeꞌej puaꞌaj tyajamuaaxáj, jiꞌnye nuꞌríj aꞌyan tyajamuáaꞌixaa, muaꞌaj xu úꞌsejreꞌ yunyatzájtaꞌ, tyataꞌaj tyij néijmiꞌi júurij huatyáꞌɨtzeereꞌen nusu tyaj néijmiꞌi huácuiꞌnyij. 4 Canu tyiꞌtɨ́j aváataj nyetyajáꞌmuaꞌixaatyeꞌ, jéehua nu nyij áꞌnyatzaahuatyeꞌ jaꞌmua jɨmeꞌ. Tyij nyajta jajpuéjtzij, jéehua pu núꞌcaꞌnyistiꞌ nyajta nu nyetyamuaꞌveꞌ.

5 Tyatɨꞌɨj aꞌáa jaꞌráꞌaj a Macedonia, catu maꞌ jáꞌtasoꞌpeꞌ, sulu joꞌtɨj naꞌaj tu jajpuéjtzicaꞌaj, jéehua tu áꞌviicueꞌriaꞌcaꞌaj huaꞌ jimi ɨ tyeɨ́tyee, tyajta tyíꞌtzɨɨnyaꞌcaꞌaj. 6 Ajta ɨ Dios, ɨ tɨ caꞌnyíjraꞌaj huaꞌtáꞌcaa ɨ maj jeꞌej tyityóomuajtyej, tyámuaꞌ pu táaruuj tɨꞌɨj aꞌɨ́ɨn uvéꞌnyej ɨ Tito, 7 ajta capu aꞌɨ́ɨ naꞌaj ɨ tɨ aꞌɨ́ɨn yaráꞌaj, sulu tɨ aꞌɨ́ɨn ajta jutyamuaꞌvaꞌcaꞌaj jaꞌmua jɨmeꞌ. Aꞌɨ́ɨ pu taatéꞌexaa siaj muaꞌaj jéehua huápuɨꞌɨj tasejracuj, ajta ɨ siaj juxaamuɨjrityeꞌ aꞌɨ́jna jɨmeꞌ siaj jamuaꞌreericuj jeꞌej tɨ tyíꞌnyahuɨɨreꞌ, aꞌɨ́j nu jɨn jéetzeꞌ huatányetyamuaꞌvej.

8 Tyij ajta jamuaatáxaamuɨjrityej ɨ yuꞌxarij nyaj jamuaataꞌítyiꞌriꞌ, capu ijíij jeꞌej puaꞌaj nyaꞌasej. Ajta anaquéej pu jeꞌej puaꞌaj nyaꞌaxcaj, nyatɨꞌɨj jaaséj ɨ tɨ cɨ́ɨ tyajamuaatáxaamuɨjrityej, 9 ijíij nu nyetyamuaꞌveꞌ, canu aꞌɨ́jna jɨmeꞌ ɨ siaj huatóoxaamujri, sulu aꞌɨ́j nu jɨn ɨ siaj huatóoxaamujri siaj sij siajtáhuaꞌaj jaꞌantzaahuatyeꞌen ɨ Dios. Aꞌyaa xu tyityaatóoxaamuɨjrityej jeꞌej tɨ ɨ Dios tyaꞌajxɨéꞌviꞌracaꞌaj, aꞌɨ́j tu jɨn quee ityáj jeꞌej puaꞌaj jamuáaruuj, 10 jiꞌnye aꞌɨ́jna ɨ siaj jɨn huatóoxaamujrityej Dios pu jimi joꞌvéꞌmej siaj sij tyuꞌtúuꞌuunyiꞌ ajta tɨꞌij jamuáahuɨɨreꞌen, aꞌɨ́j pu jɨn quee jeꞌej metyejéꞌtyiꞌtɨj siaj sij juxaamuɨjrityaꞌaj. Ajta aꞌɨ́ɨ pu tyuꞌjéꞌcaj ɨ xaamuɨ́jriraꞌaj íiyan tɨ maꞌcan ɨ cháanacaj japua. 11 Ɨ siaj jɨn huatóoxaamujrityeꞌen, Dios jimi pu joꞌvéꞌmej, xaaséj jeꞌej tɨ atyojoꞌréꞌnyej. Jéehua xu jaatyátzaahuatyej siajta nyaj japua huatanyúj, siajta huatanyínyuꞌcacucaꞌ, siajta tyuꞌtátzɨɨn. Siajta jeꞌen jéehua jaataxɨéꞌvej siaj naaséj, aꞌɨ́j xu jɨn puéjtzij jaatáꞌ aꞌɨ́jcɨ ɨ tɨ jeꞌej puaꞌaj rɨjcaa. Aꞌɨ́j puꞌij jɨn néijmiꞌi aꞌyan tyuꞌtaséjre siaj muaꞌaj quee tyiꞌtɨ́j jɨn ootyáꞌɨtzee. 12 Aꞌyaa puꞌij, nyatɨꞌɨj tyajamuaataꞌítyiꞌriꞌ, canu aꞌyan huarɨ́j aꞌɨ́jna nyamuaꞌtzaj ɨ aꞌtɨ́j tɨ ootyáꞌɨtzee, nusu ɨ tɨ séej jimi ootyáꞌɨtzee, sulu taꞌaj ij huataséjreꞌen ɨ Dios jimi aꞌchu siaj tajimí tyíꞌcaꞌnyej. 13 Aꞌíi pu aꞌɨ́ɨn puéꞌeen ɨ tɨ jéehua naa taatáꞌaj.

Ajta capu aꞌɨ́ɨ naꞌaj ɨ tɨ naa taatáꞌaj, sulu tyajta tu huátatyamuaꞌvej aꞌɨ́jna jɨmeꞌ tɨ ɨ Tito yaráꞌaj jutyamuaꞌveꞌej, jiꞌnye néijmiꞌi xu muaꞌaj caꞌnyíjraꞌaj jaatáꞌ. 14 Nuꞌríj nyáaj aꞌyan tyaatéꞌxaatyaꞌcaꞌaj ɨ Tito nyaj jéehua áꞌnyatzaahuatyeꞌ jaꞌmua jɨmeꞌ, siajta muaꞌaj caxu naatatyéviꞌrastej. Jiꞌnye néijmiꞌi ɨ tyaj tyeríj jamuáaꞌixaa, aꞌyaa pu tyiꞌjaꞌyájna, aꞌyaa pu chaꞌtaj naꞌaj tyiꞌjɨꞌréꞌcan jɨmeꞌ jeꞌej tyaj tyaatéꞌexaa ɨ Tito, tyaj jéehua áꞌtatzaahuatyeꞌ jaꞌmua jɨmeꞌ. 15 Aꞌɨ́jna ɨ Tito jéetzeꞌ pu jáꞌmuaxɨeꞌveꞌ tɨꞌɨjta joꞌtámuaꞌreej jeꞌej siaj néijmiꞌi jéehua huápuɨꞌɨj tyeetyátzaahuatyej. 16 Jéehua nu nyetyamuaꞌveꞌ, aꞌɨ́jna jɨmeꞌ ɨ tɨ ɨꞌríj nyej nyaxáahuaj jaꞌmua jitze tyúꞌcaꞌnyej.

8

Ɨ maj juxɨéꞌviꞌraꞌ jɨn tyiꞌtáꞌcaa ɨ maj jusɨꞌrii ɨ tyeyúuj tzajtaꞌ

1 Ajta ijíij taꞌihuáamuaꞌ, aꞌyaa tu tyáꞌxɨeꞌveꞌ tyaj jamuaatéꞌexaatyeꞌen jeꞌej tɨ Dios tyámuaꞌ tyihuoꞌtáꞌ aꞌɨ́ɨjma ɨ maj jusɨꞌrii ɨ tyeyúuj tzajtaꞌ aꞌáa tɨ huatacaꞌaj a Macedonia. 2 Tyij majta jéehua jajpuéjtzij muꞌríj néijmiꞌi jɨn tyoꞌtáviicueꞌriꞌ, jéehua mu mij jutyamuaꞌveꞌ, capu jeꞌej tyij majta quee jeꞌej tyéejviicueꞌ, ɨ maj tyuꞌtáꞌ juxɨéꞌviꞌraꞌ jɨmeꞌ jéehua pu tyuꞌtyáhuɨɨ cuxáa chíjtyaanyiꞌij maj puéꞌeenyeꞌ. 3 Nyáaj nu jamuaꞌreej maj tyuꞌtapuéjve aꞌchu maj caa putyaꞌuurejveꞌej, majta juxɨéꞌviꞌraꞌ jɨn jéetzeꞌ aꞌyan huarɨ́j. Aꞌɨ́ɨmaj mu jujɨ́ɨmuaꞌaj huatyóohuij 4 maj taatáhuaviiriꞌ tyaj huoꞌtáꞌan maj huoꞌtyáhuɨɨreꞌen aꞌɨ́ɨjma ɨ maj ɨ Dios jitze ajtyámaꞌcan. 5 Majta aꞌɨ́ɨmaj camu aꞌyan manaꞌaj tyuꞌtapuéjve jeꞌej tyaj tyeꞌejchóꞌvaꞌcaꞌaj, jiꞌnye anaquéej mu ɨ tavástaraꞌ jimi huatóotoj, majta jeꞌen ityájma jimi, aꞌyájna tɨꞌɨj ɨ Dios tyaꞌajxɨéꞌviꞌraꞌ. 6 Aꞌɨ́j tu jɨn jéehua jahuaviij aꞌɨ́jcɨ ɨ Tito tɨ aꞌɨ́ɨn jaariáꞌsɨɨreꞌen jaꞌmua jimi ɨ siaj juxɨéꞌviꞌraꞌ jɨn tyuꞌtáꞌ, aꞌɨ́jna ɨ tɨ arí anaquéej huatyóochej jaꞌmua tzajtaꞌ. 7 Jiꞌnye muaꞌaj jéetzeꞌ xu tyíꞌmueꞌtɨj, aꞌɨ́jna jɨmeꞌ ɨ siaj tyáꞌtzaahuatyeꞌ ɨ tavástaraꞌ jimi, ajta jaꞌmuaꞌɨꞌriityeꞌ siaj huoꞌtéꞌexaatyeꞌen ɨ nyúucarij, siajta tyámuaꞌ tyáꞌmuaꞌreej jeꞌej tɨ ajóoꞌen ɨ Dios jimi, siajta juxɨéꞌviꞌraꞌ jɨn taataxɨéꞌvej ɨ siaj ityájma jimi jaarɨ́ꞌrej, aꞌyaa pu chaꞌtánaꞌaj siaj sij tyuꞌtyámueꞌtɨn aꞌɨ́jna jɨmeꞌ ɨ siaj séecan huatyáhuɨɨreꞌen.

8 Canu nyej nyij aꞌyan tyajaꞌmuaꞌíityaꞌaj nyajaꞌmuaꞌixaatyeꞌ, sulu aꞌɨ́j nu siaj sij jáamuaꞌreej jeꞌej maj majta séecan tyaꞌajxɨéꞌviꞌraꞌ, mej mij muaꞌajmaj jamuaataséjratyeꞌen maj jɨꞌréꞌcan jɨmeꞌ jáꞌmuaxɨeꞌveꞌ. 9 Jiꞌnye xuꞌríj muaꞌaj jamuaꞌreej tɨ ɨ tavástaraꞌ Jesús, ɨ tɨ ajta Cɨríistuꞌ puéꞌeen, aꞌɨ́ɨ pu néijmiꞌi tyíꞌijchaꞌɨj aꞌyan tyuꞌtóosejratacaꞌ tɨꞌɨj sɨ́ɨj tɨquee jeꞌej tyéejviicueꞌ, tɨꞌij jaꞌmua japua huatányuunyij, siaj sij muaꞌaj aꞌɨ́jna jɨn aꞌɨ́ɨn pueꞌéenyeꞌej xáꞌraꞌnyij ɨ maj tyaꞌancuriáaꞌsij ɨ Cɨríistuꞌ jimi.

10 Aꞌyaa nu nyáaj tyajáꞌmuaꞌixaatyeꞌ jeꞌej nyej nyáaj tyíꞌmuaꞌtzej aꞌɨ́jna jɨmeꞌ ɨ siaj huoꞌtyáhuɨɨreꞌen. Tɨꞌɨj naꞌaj juꞌsíj, caxu aꞌɨ́j sianaꞌaj jɨn huatyóohuij siaj huoꞌtyáhuɨɨreꞌen ɨ séecan, sulu aꞌyaa xu siajta huarɨ́j xuutyámuaꞌveꞌej. 11 Ajta ijíij, jeꞌej siaj caa putyaꞌuurejve, siataꞌaj jaꞌantyícɨꞌtyij ɨ siaj juꞌhuatyáhuiij, aꞌyan naa setyuutyámuaꞌveꞌej siatɨꞌɨj jájcuaj ɨmuáj tyuꞌhuatyáhuiij siaj aꞌyan huárɨnyij. 12 Jiꞌnye tɨpuaꞌaj aꞌtɨ́j jɨꞌréꞌcan jɨmeꞌ aꞌyan tyáꞌxɨeꞌveꞌej tɨ tyiꞌtɨ́j tyuꞌtáꞌan, Dios pu jaꞌancuriáaꞌsij aꞌchu tɨ caa tyiꞌtɨ́j tyuꞌtáꞌsij. Capu ɨ Dios tyuꞌhuaviij tyiꞌtɨ́j tɨquee sɨ́ɨj tyíchaꞌɨj.

13 Capu ajta aꞌyan tyiꞌtyéevijtɨj tɨ aꞌɨ́jna jɨmeꞌ siaj séecan huatyáhuɨɨ muaꞌajmaj tyiꞌtɨ́j jamuáꞌɨtziityeꞌej, sulu siaj sij juxaꞌaj sianaꞌaj eenyeꞌ. 14 Ajta ijíij muaꞌaj xu tyíꞌijchaꞌɨj ɨ séecan tɨ tyáꞌɨtziityeꞌ, ajta majcaꞌhuáyee, aꞌɨ́ɨ mu mijta jamuaatáhuɨɨreꞌsij aꞌɨ́jna jɨmeꞌ ɨ tɨ muaꞌajmaj tyajamuaꞌɨtzíityaꞌaj jaꞌmej. 15 Aꞌyájna tɨꞌɨj tyéꞌyuꞌsiꞌ ɨ yuꞌxarij jitze aꞌyan tɨjɨn: “Capu tyiꞌtɨ́j aváꞌɨtzeerej aꞌɨ́jcɨ jimi ɨ tɨ jéehua jáasɨɨ, capu ajta tyiꞌtɨ́j joꞌtyáꞌɨtziityej aꞌɨ́jcɨ ɨ tɨ cɨ́ɨ naꞌaj tyáasɨɨ.”

Pablo pu ɨ Tito huataꞌítyacaꞌ a Corinto

16 Tyámuaꞌ nu tyéꞌtyojtziꞌreꞌ ɨ Dios tɨ caꞌnyíjraꞌaj jaatáꞌ aꞌɨ́jcɨ ɨ Tito siaj sij aꞌyan chaꞌtaj sianaꞌaj jitzán tyuuxɨéꞌveꞌej siatɨꞌɨj nyej jimi. 17 Aꞌɨ́ɨ pu jaꞌancuriáaꞌ ɨ nyaj tyeeꞌíjcaj, siajta muaꞌaj xu jéehua jitzán juxɨeꞌveꞌ, aꞌyaa puꞌij ijíij tyaꞌajxɨéꞌviꞌraꞌ tɨ aꞌáa jóꞌmeꞌen jaꞌmua jimi.

18 Jamuán ɨ Tito, séej nu huataꞌítyacaꞌ ɨ taꞌihuáaraꞌ tɨꞌij ajta jamuán ujóꞌmeꞌen. Aꞌɨ́jna ɨ taꞌihuáaraꞌ, néijmiꞌqueꞌ mu tyámuaꞌ naa yóꞌsej aꞌɨ́jcɨ jɨmeꞌ tɨ aꞌɨ́ɨn tyámuaꞌ naa tyíꞌmuarɨeꞌ ɨ nyúucariaꞌraꞌ jɨmeꞌ ɨ Dios. 19 Ajta, aꞌɨ́ɨmaj ɨ maj jusɨꞌrii ɨ Dios jimi, aꞌɨ́ɨ mu jaꞌantyíhuoj tɨꞌij tajamuán joꞌchaꞌcanyeꞌen ajta tyuꞌtyáhuɨɨreꞌen aꞌɨ́jna jɨmeꞌ ɨ tyaj tyíꞌmuarɨeꞌ, ɨ tyaj jɨn tyámuaꞌ tyeetyátoonyij ɨ tavástaraꞌ, ajta tyej tyij jamuaataséjratyeꞌen ɨ tyaj jéehua jáꞌmuahuɨɨriaꞌcuj. 20 Aꞌyaa tu tyáꞌhuoo tɨꞌij quee aꞌtɨ́j jeꞌej puaꞌaj tyíꞌtaxajtaj aꞌɨ́jna jɨmeꞌ tyaj jéehua jáasɨɨreꞌen ɨ siaj muaꞌaj tyiꞌtáꞌcaa. 21 Tyajta tu jahuoo tyej tyij aꞌnáj tɨnaꞌaj xáꞌpuɨꞌ rɨjcaj jeꞌej tɨ tyiꞌtyéevijtɨj, catu aꞌɨ́j tyanaꞌaj jimi ɨ tavástaraꞌ, sulu tyajta tu aꞌyan rɨcɨj huaꞌ jimi ɨ tyeɨ́tyee.

22 Huaꞌ jamuán aꞌɨ́ɨjma ɨ tyaj huoꞌtaꞌítyacaꞌ, séej nu nyajta huataꞌítyacaꞌ ɨ taꞌihuáaraꞌ, ɨ tɨ arí mueꞌtɨ́j taataséjra tɨ aꞌɨ́ɨn aꞌyan tyaꞌajxɨéꞌviꞌraꞌ tɨ taatáhuɨɨreꞌ, ajta ijíij jéetzeꞌ pu óocaꞌnyej aꞌɨ́jna jɨmeꞌ tɨ huápuɨꞌɨj jéehua jaꞌmua jitze tyíꞌcaꞌnyej. 23 Ajta aꞌɨ́jna ɨ Tito aꞌɨ́ɨ pu aꞌɨ́ɨn puéꞌeen ɨ tɨ nyajamuan tyíꞌmuarɨeꞌ tyej tyij muaꞌajmaj jamuaatyáhuɨɨreꞌen. Majta aꞌɨ́ɨmaj ɨ maj huaꞌpuaj ɨ taꞌihuáamuaꞌ, aꞌɨ́ɨ mu aꞌɨ́ɨn puéꞌeen ɨ maj huoꞌtaꞌítyacaꞌ aꞌɨ́ɨmaj ɨ maj jóosɨꞌrii mej mij ɨ Cɨríistuꞌ tyuꞌtatyójtziꞌreꞌen. 24 Ajta mataꞌaj mij jáamuaꞌreej ɨ maj jusɨꞌrii, siataꞌaj huoꞌtaséjratyeꞌen aꞌɨ́ɨjma ɨ tyétyacaa siaj tzáahuatyiꞌraꞌaj jɨn huaꞌxɨeꞌveꞌ, mej mij majta jáamuaꞌreej tɨ aꞌyan tyeꞌtyévijtyeꞌ ɨ tyaj áꞌtatzaahuatyeꞌ jaꞌmua jɨmeꞌ.

9

1 Ajta aꞌɨ́jna jɨmeꞌ ɨ tyaj jɨn huáꞌhuɨɨreꞌ aꞌɨ́ɨjma ɨ taꞌihuáamuaꞌ ɨ maj aꞌyan chaꞌtaj manaꞌaj tyáꞌtzaahuatyeꞌ, capu juxɨeꞌveꞌ nyej tyajtáhuaꞌaj aꞌɨ́jcɨ jɨn tyajamuaatayúꞌseꞌen siaj sij aꞌyan huárɨnyij, 2 jiꞌnye nuꞌríj jamuaꞌreej siaj jéehua muaꞌaj aꞌyan tyaꞌajxɨéꞌviꞌraꞌ. Aꞌɨ́j nu jɨn áꞌnyatzaahuatyaꞌaj aꞌyan nyetyihuáꞌixaatyeꞌ aꞌɨ́ɨjma ɨ maj Macedonia joꞌcháatɨmee, aꞌyaa nu tyihuáꞌixaatyeꞌ tɨ arí séej nyinyiꞌraꞌaj tyooméj siaj tyámuaꞌ huóoruuj muaꞌaj Acaya siaj joꞌcháatɨmee, aꞌɨ́j mu mij jɨn majta mueꞌtɨ́j aꞌyan tyityaꞌhuóocaꞌan mej mij majta tyuꞌtyáhuɨɨreꞌen ɨ Macedonia maj joꞌcháatɨmee. 3 Nyajta nyáaj, aꞌyaa nu een jɨmeꞌ taꞌihuáamuaꞌ tyuꞌtaꞌítyacaꞌ jaꞌmua jimi, tɨꞌij quee aꞌyan tyáꞌraꞌnyij nyaj huáapuaꞌaj nyanaꞌaj áꞌnyatzaahuatyaꞌaj nyatɨꞌɨjta muaꞌajmaj jamuatyáxajtasimeꞌen. Sulu siataꞌaj sij tyámuaꞌ eenyeꞌ jeꞌej nyaj nyeríj tyihuoꞌtéꞌexaaj muaꞌajmaj jɨmeꞌ, 4 jiꞌnye tɨpuaꞌaj séecan ɨ maj Macedonia jáꞌmaꞌcan nyajamuan móꞌjuꞌun, majta jeꞌen jamuáatyoonyij sequée tyámuaꞌ éenyaꞌcaj. Aj puꞌij taatatyéviꞌrasteꞌsij ityájma, capu muaꞌajmaj sulu ityájma pu aꞌɨ́jna jɨmeꞌ tyaj muaꞌajmaj jɨn áꞌtatzaahuatyeꞌ. 5 Aꞌɨ́j pu jɨn aꞌyan tyinaꞌránajchacaꞌ nyaj huoꞌtáhuaviij ɨ nyeꞌihuáamuaꞌ mej mij jóꞌjuꞌ jaꞌmua jimi mej mij anaquéej jamuáamuaarej, ajta siaj sij huoꞌtáꞌan ɨ siaj jɨn tyaꞌtóoratziiriꞌ siaj tyuꞌtapuéjveꞌen. Aꞌyaa xu sij juxɨéꞌviꞌraꞌ jɨn tyuꞌtáꞌsij, capu aꞌyan éenyeꞌej taꞌmej tɨꞌɨj nyaj caꞌnyéjrij jɨn jamuaataꞌíj siaj sij tyuꞌtapuéjveꞌen.

6 Aꞌíj xu ootámuaꞌreej: Aꞌɨ́jna ɨ tɨ cɨ́ɨ naꞌaj tyuꞌtáꞌ, cɨ́ɨ puꞌuj ajta tyaꞌancuriáaꞌsij, ajta ɨ tɨ jéehua tyuꞌtáꞌ, jéehua pu ajta tyaꞌancuriáaꞌsij. 7 Aꞌyaa pu tyúuxɨeꞌveꞌ tɨ sɨ́ɨj ajta sɨ́ɨj tyuꞌtáꞌan aꞌchu tɨ aꞌyan tyaꞌajxɨéꞌviꞌraꞌ ɨ jutzájtaꞌ, cheꞌ quee jamuáachaꞌaj nusu caꞌnyéjrij jɨmeꞌ, jiꞌnye Dios pu jaxɨeꞌveꞌ ɨ aꞌtɨ́j tɨ jutyamuaꞌveꞌej tyuꞌtáꞌ. 8 Dios pu jaayíꞌtɨn tɨ jaatámuiꞌren ɨ tɨ jɨn tyámuaꞌ tyajamuaatáꞌan, siaj sij aꞌnáj tɨnaꞌaj néijmiꞌi tyíꞌijchaꞌɨj, ajta tɨꞌij tyíꞌcɨꞌpaa siaj séecan huatáhuɨɨreꞌen. 9 Aꞌyaa pu tyáꞌxaj ɨ yuꞌxarij jitze tɨjɨn:

Jéehua pu tyihuoꞌtáꞌ aꞌɨ́ɨjma ɨ maj quee jeꞌej tyéejviicueꞌ,

ajta ɨ tɨ jɨn xáꞌpuɨꞌ rɨcɨj, aꞌɨ́ɨ pu jusén jɨmeꞌ séejreꞌ.

10 Dios pu aꞌɨ́ɨn puéꞌeen ɨ tɨ tyuꞌtáꞌcaa ɨ ímueꞌrij tɨ huahuástiꞌhuacaꞌ, ajta ɨ cueꞌráj tɨ tyíꞌcueꞌriꞌ, aꞌɨ́ɨ puꞌij ajta néijmiꞌi tyajamuaatáꞌsij, ajta jáꞌmuahuosiꞌran, siaj sij jéetzeꞌ tyuꞌmuárɨeꞌen aꞌɨ́jna jɨmeꞌ ɨ tɨ xáꞌpuɨꞌ een. 11 Aꞌyaa xu néijmiꞌi tyiꞌijchaꞌɨ́ɨj xáꞌjuꞌun siaj sij juxɨéꞌviꞌraꞌ jɨn tyihuoꞌtapuéjveꞌen. Ajta ɨ siaj muaꞌaj mutyojoꞌtaꞌítyacaꞌ, aꞌyaa pu tyuꞌtyáhuɨɨreꞌsij mej mij ɨ taꞌihuáamuaꞌ tyaatatyójtziꞌreꞌen ɨ Dios. 12 Jiꞌnye tyatɨꞌɨj huoꞌtáhuɨɨ ɨ taꞌihuáamuaꞌ, catu aꞌɨ́j tyanaꞌaj tyihuoꞌtáꞌ ɨ tɨ tyihuáꞌɨtziityaꞌcaꞌaj, sulu tyajta tu caꞌnyíjraꞌaj huoꞌtaꞌ mej mij tyaatatyójtziꞌreꞌen ɨ Dios aꞌɨ́jna jɨmeꞌ jeꞌej siaj huarɨ́j. 13 Aꞌɨ́ɨ mu majta tyaatatyójtziꞌreꞌej ɨ Dios, jiꞌnye aꞌɨ́ɨ mu aꞌɨ́jna jɨn jamuaꞌreeren ɨ siaj jɨn huoꞌtyáhuɨɨ siaj jaꞌastej ɨ Cɨríistuꞌ. Majta mu jaatyátzaahuatyeꞌsij ɨ Dios, aꞌɨ́jna jɨmeꞌ jeꞌej siaj muaꞌaj tyihuáꞌhuɨɨreꞌ aꞌɨ́ɨjma, siajta néijmiꞌcaa ɨ séecan. 14 Majta jeꞌen jaatáhuoosij ɨ Dios jimi jaꞌmua jɨmeꞌ jéehua majaꞌmuaxɨéꞌveꞌej, aꞌɨ́jna jɨmeꞌ tɨ ɨ Dios jéehua huápuɨꞌɨj tyámuaꞌ tyihuoꞌtáꞌ jeꞌej siaj tyiꞌtɨ́j jɨn huarɨ́j. 15 Tyicheꞌ tyaatatyójtziꞌreꞌen ɨ Dios, jiꞌnye aꞌɨ́ɨ pu taatapuéjve ɨ tɨ huápuɨꞌɨj juxɨeꞌveꞌ ɨ tɨquee majaꞌ nyúucarij tyaj jɨn jaataxáj.

10

Pablo pu japuan huatanyúj ɨ tɨ jɨn tyiꞌtyéjvee

1 Nyáaj, ɨ nyaj Pablo puéꞌeen, aꞌyaa nu tyajaꞌmuahuaviij, aꞌɨ́jna jɨmeꞌ tɨ ɨ Cɨríistuꞌ náꞌancuꞌvaxɨj, tyij majta aꞌyan tyíꞌnyaxaj yee nyaj jee tyíꞌtzɨɨnyeꞌ tɨpuaꞌaj jaꞌmua jamuán anyoꞌtyávaacaj, nyajta jeꞌej huányaxaxaꞌaj tɨpuaꞌaj yaꞌ ɨmuáj naatyávaacaj. 2 Aꞌyaa nu nyij tyajaꞌmuahuaviij, nyatɨꞌɨj aꞌáa jóꞌmeꞌen jaꞌmua jimi, siaj quee caꞌnyíjraꞌaj nyatáꞌcareꞌen nyej nyij aꞌyan huatányesejrataj nyaj áꞌnyacaꞌnyej yunyatzájtaꞌ aꞌɨ́ɨjma jimi ɨ maj aꞌyan tyíꞌtaxaj tyaj aꞌyan chaꞌtaj tyanaꞌaj rɨcɨj matɨꞌɨj aꞌɨ́ɨmaj ɨ maj íiyan huacháatɨmee ɨ cháanacaj japua, jiꞌnye náꞌnyacaꞌnyej nyaj aꞌyan tyihuaꞌrájeevej. 3 Aꞌyaa pu ajta tyiꞌjaꞌyájna tyaj tyeɨ́tyee puéꞌeen, tyajta catu aꞌyan tyíꞌtyenyoꞌseꞌ matɨꞌɨj ɨ tyeɨ́tyee ɨ maj aꞌyan séejreꞌ ɨ cháanacaj japua. 4 Ɨ tyaj jɨn nyoꞌseꞌ, capu íiyan tyíꞌmaꞌcan ɨ cháanacaj japua, sulu aꞌɨ́ɨ pu aꞌɨ́ɨn puéꞌeen ɨ Dios tɨ néijmiꞌi jɨn putyíꞌuurej. Aꞌyaa tutyij néijmiꞌi tyeꞌentyíꞌuunaj ɨ maj jɨn tajitzé tyíꞌpuaꞌrityeꞌ 5 tyajta ɨ maj jɨn óotzaahuatyeꞌ mej mij tyiꞌtyánaamuaj maj jáamuaꞌtyij ɨ Dios. Néijmiꞌi ɨ huaꞌmuaꞌtziiraꞌaj aꞌɨ́j tu jimi tyuꞌtátuireꞌen ɨ Cɨríistuꞌ, taꞌaj ij aꞌɨ́j aráꞌastej, 6 tyajta tyámuaꞌ een tyej tyij puéjtzij jaatáꞌan aꞌɨ́jcɨ ɨ tɨquee tyihuojóꞌitej, tɨpuaꞌaj seríj muaꞌaj néijmiꞌi jɨn jaꞌráꞌastej ɨ Dios.

7 Xaaséj aꞌɨ́jcɨ ɨ tɨ séejreꞌ. Tɨpuaꞌaj aꞌtɨ́j aꞌyan tyámuaꞌ naa tyáꞌmuaꞌreeriaj tɨ ɨ Cɨríistuꞌ jitze ajtyámaꞌcan, cheꞌ ajta aꞌyan tyáꞌmuaꞌreeriaj tyej tyajta ityáj ɨ Cɨríistuꞌ jitze ajtyámaꞌcan. 8 Tɨpuaꞌaj nyáaj jéetzeꞌ náꞌnyatzaahuatyeꞌej aꞌɨ́jna jɨmeꞌ ɨ tɨ jɨn nyavástaraꞌ tyinaataꞌíj, capu nyetyeviꞌrasteꞌ, jiꞌnye ɨ tavástaraꞌ pu aꞌyan tyitaataꞌíj tyej tyij tyámuaꞌ jamuáaꞌuurej capu tyej tyij jamuaꞌantyipuáꞌrityeꞌen. 9 Canu aꞌyan tyáꞌxɨeꞌveꞌ tɨꞌij aꞌyan séjreꞌej yee nyaj jáꞌmuamuarityeꞌ aꞌɨ́jna jɨmeꞌ jeꞌej nyaj tyajáꞌmuayuꞌseꞌej. 10 Séecan mu aꞌyan tyíꞌxaj tɨjɨn nyej jee caꞌnyéjrij jɨn tyajáꞌmuaꞌijtyeꞌ aꞌɨ́jna ɨ yuꞌxarij jitze, ajta tɨpuaꞌaj jaꞌmua jamuán anyoꞌtyávaacaj canu jee áꞌnyacaꞌnyej nyaj aꞌyan tyajamuatéꞌexaatyeꞌ, nyajta jee quee tzáahuatyiꞌraꞌaj jɨn tyíꞌxaj. 11 Ajta aꞌɨ́jna ɨ tɨ aꞌyan tyíꞌxaj, cheꞌ jáamuaꞌreej tɨjɨn aꞌyaa tu tyíꞌxaj tɨpuaꞌaj yaꞌ ɨmuáj taatyúꞌuucaj, tyajta aꞌyan rɨnyij tyatɨꞌɨj jaꞌmua jimi joꞌtyúꞌuucaj.

12 Aꞌyaa pu tyiꞌjɨꞌréꞌcan jɨmeꞌ, tyaj quee áꞌtacaꞌnyej tyej tyij tajɨ́ɨmuaꞌaj áꞌtatzaahuatyeꞌej, matɨꞌɨj ɨ séecan jusejrataj jaꞌmua jimi. Majta aꞌɨ́ɨmaj camu xáꞌpuɨꞌ metyityoomuámuaꞌreꞌ mej mij jujɨ́ɨmuaꞌaj óotzaahuatyeꞌ séecan jamuán. 13 Catu ityáj aꞌyan tyáꞌtatzaahuatyeꞌ jeꞌej tɨquee tyitatyévijtyeꞌ. Aꞌyaa tuꞌuj rɨcɨj aꞌchu tɨ ɨ Dios tatáꞌcaa tyej tyij ahuátatzaahuatyeꞌen aꞌɨ́jna jɨmeꞌ ɨ tyaj jɨn tyíꞌmuarɨeꞌ, aꞌɨ́ɨ puꞌij taatáꞌ tyej tyij muaꞌajmaj jimi jaꞌráꞌastij mu siaj Corinto jaꞌchej. 14 Aꞌɨ́j tu jɨn quee aꞌyan rɨcɨj jeꞌej tɨquee tyitatáꞌcaa, aꞌyaa pu tyaꞌraꞌnyíicheꞌ tɨpuaꞌaj tyequée jájcuaj ɨmuáj aꞌáa jaꞌtanyéjnyiicheꞌ jaꞌmua jimi. Ityáj tu aꞌɨ́ɨn puéꞌeen ɨ tyaj anaquéej jamuaatéꞌexaa ɨ nyúucariaꞌraꞌ ɨ Cɨríistuꞌ. 15 Catu tyajta aꞌɨ́jna jɨn áꞌtatzaahuatyeꞌ jeꞌej maj ɨ séecan tyuꞌmuárɨej, aꞌyaa tyiꞌtɨ́j tyaꞌuuriáaj tɨquee xáꞌpuɨꞌ. Sulu aꞌyaa tu tyáꞌxɨeꞌveꞌ tyaj jéetzeꞌ tyuꞌtyáhuɨɨreꞌen jaꞌmua jimi, aꞌyájna siatɨꞌɨj muaꞌaj seríj tyáꞌtzaahuatyeꞌ. 16 Aꞌyaa tu tyajta tyáꞌxɨeꞌveꞌ tyaj huóꞌixaatyeꞌen ɨ nyúucariaꞌraꞌ ɨ Cɨríistuꞌ ɨ maj aꞌ ɨmuáj joꞌcháatɨmee séej chuéj japua, joꞌmaj quee xu séecan tyojoꞌmuárɨej, tyej tyij quee ahuátatzaahuatyeꞌen aꞌɨ́jna jɨmeꞌ jeꞌej maj séecan tyuꞌmuárɨej.

17 Tɨpuaꞌaj aꞌtɨ́j tyiꞌtɨ́j jɨn óotzaahuatyaꞌmuɨꞌɨj, cheꞌ ɨ tavástaraꞌ jimi ahuóotzaahuatyeꞌen. 18 Jiꞌnye aꞌɨ́jna ɨ tɨ jusɨ́ɨj tyámuaꞌ tyúusejrataj, capu aꞌɨ́ɨn puéꞌeen ɨ tɨ Dios jaataxɨéꞌvej, sulu aꞌɨ́jna ɨ aꞌtɨ́j tavástaraꞌ tɨ tyámuaꞌ tyaꞌtáꞌcaa.

11

Pablo pu tzáahuatyiꞌraꞌaj jɨn tyiꞌtyéjvee ɨ tavástaraꞌ jimi

1 Aꞌtzúj cuj cɨ́ɨ setyinoꞌviicueꞌ, tyij nyajta aꞌyan huaséꞌrihuaꞌaj cuxáa nyenyatɨ́mueꞌraj nyetyajaꞌmuaꞌixatyeꞌ. Cheꞌ jeꞌej tɨnaꞌaj, sianoꞌtáviicueꞌ. 2 Jiꞌnye aꞌɨ́jna ɨ nyaj jɨn chueerij jaꞌmua jɨmeꞌ Dios jimi pu joꞌvéꞌmej. Aꞌyaa nu tyaaxáꞌpuɨꞌɨntarej siaj sij aꞌɨ́j sianaꞌaj jimí huatyáꞌɨtzeereꞌen ɨ Cɨríistuꞌ sequée tyiꞌtɨ́j jɨn aꞌɨtzéeriaꞌaj, yaa tɨꞌɨj íitɨꞌ tɨquee xu tyáataj jamuán huiꞌcaa. 3 Ajta aꞌyaa nu tyíꞌtzɨɨnyeꞌ tɨpuaꞌaj aꞌtɨ́j jamuáacuanamuaj tɨꞌɨj ɨ cúꞌcuꞌuj tyáacuanamuaj aꞌɨ́jcɨ ɨ Eva, siaj sij quee cheꞌ tzáahuatyiꞌraꞌaj jɨn jáꞌastijriaꞌaj ɨ Cɨríistuꞌ. 4 Tyámuaꞌ xu muaꞌaj tyihuáꞌjepeꞌ tɨpuaꞌaj sɨ́ɨj mu joꞌvéꞌmej tɨ séecan ɨ nyúucarij jɨmeꞌ jaxaj aꞌɨ́jcɨ ɨ Jesús, tɨquee aꞌyan huánamuajrii jeꞌej tyaj tyeríj tyajamuáaꞌixaa, siajta xu jaꞌancuriáaꞌvej séej ɨ júuricamej tɨquee aꞌɨ́ɨn puéꞌeen ɨ Dios tɨ anaquéej jaatyájtoo jaꞌmua jimi, ajta sɨ́ɨj ɨ nyúucarij tɨquee aꞌyan huánamuajrii tɨꞌɨj ɨ siaj seríj jaꞌantzaahuaj. 5 Aꞌyaa puꞌij, capu aꞌyan nyaꞌasej nyaj jéetzeꞌ cɨléenyeꞌ jɨn tyíꞌhuɨɨreꞌ mequee aꞌɨ́ɨmaj ɨ maj nuꞌuj huápuɨꞌɨj vaꞌcán jɨn tyityetyuꞌuj. 6 Tyij ajta quee nyaɨꞌriityeꞌ nyej nyij tyámuaꞌ naa tyuꞌtaxáj huaꞌ jimi ɨ tyeɨ́tyee, capu aꞌyan een ɨ nyaj jɨn ucájmuaꞌrej, aꞌíj tu tyij aꞌnáj tɨnaꞌaj jáꞌmuasejratyeꞌ, tyajta néijmiꞌi jɨn aꞌyan rɨcɨj.

7 ¿Nyiquij jeꞌej puaꞌaj naarɨ́j nyatɨꞌɨj huáapuaꞌaj nyanaꞌaj jamuaatéꞌexaa ɨ nyúucariaꞌraꞌ ɨ Dios, nyajta huatyenyaxáahuatacaꞌ siaj sij muaꞌaj ahuóotzaahuatyeꞌen? 8 Nyáaj nu huáariꞌriꞌ ɨ huaꞌ túmii aꞌɨ́ɨmaj ɨ maj aꞌyee jusɨꞌrii ɨ Dios jimi, nyej nyij aꞌɨ́jna jɨn huatyényahuɨɨreꞌen nyajta muaꞌajmaj jamuaatyáhuɨɨreꞌen. 9 Ajta nyatɨꞌɨj aꞌáa joꞌtyaváacaj jaꞌmua jimi capu tyiꞌtɨ́j noꞌtyáꞌɨtziij, canu tyiꞌtɨ́j jɨn jamuaatamuárɨeꞌristej, jiꞌnye aꞌɨ́ɨmaj ɨ nyeꞌihuáamuaꞌ ɨ maj aꞌáa jaꞌráacɨj a Macedonia, aꞌɨ́ɨ mu tyinaatáꞌ ɨ tɨ tyináꞌɨtziityaꞌcaꞌaj. Aꞌyaa nu tyáꞌxɨeꞌveꞌ nyaj quee jamuaatamuárɨeꞌristeꞌen, nyajta nyooj aꞌyan tyuꞌmaꞌaj naꞌmej. 10 Tyámuaꞌ nu naa tyáꞌmuaꞌreej ɨ tɨ aꞌyan tyiꞌjaꞌyájna ɨ Cɨríistuꞌ jimi, aꞌyájna tɨꞌɨj ajta quee aꞌtɨ́j tyináaꞌriꞌraj ɨ nyaj jɨn áꞌnyatzaahuatyeꞌ néijmiꞌqueꞌ aꞌáa tɨ huatacaꞌaj a Acaya. 11 ¿Jiꞌnye een jɨmeꞌ aꞌyan nyetyiꞌxaj? ¿Nyiquij aꞌɨ́jna jɨmeꞌ nyaj quee jáꞌmuaxɨeꞌveꞌ? Dios pu jamuaꞌreej tɨjɨn nyajáꞌmuaxɨeꞌveꞌ.

12 Nyajta nyóocheꞌ nu aꞌyan tyuꞌmaꞌaj naꞌmej, nyej nyij quee huoꞌtáꞌan aꞌɨ́ɨjma ɨ maj jahuoo mej mij chaꞌmanaꞌaj tyiꞌtɨ́j jɨn óotzaahuatyeꞌ, maj quee aꞌyan tyíꞌmuarɨeꞌ tyatɨꞌɨj ityáj, 13 jiꞌnye aꞌɨ́ɨ muꞌuj puéꞌeen ɨ maj quee tzáahuatyiꞌraꞌaj jɨn huataꞌítyiꞌhuacaꞌ, majta tyúꞌcuanamuaj aꞌyan metyuuséerataj tɨ nuꞌuj ɨ Cɨríistuꞌ huojoꞌtaꞌítyacaꞌ. 14 Ajta aꞌíjna capu jeꞌej taꞌsejratyeꞌ, jiꞌnye ɨ tyiyáaruꞌ pu ajta aꞌyan jusejrataj tɨꞌɨj sɨ́ɨj tɨ tyíꞌhuɨɨreꞌ u tajapuá, 15 aꞌɨ́j pu jɨn quee jeꞌej ámiteereꞌ tɨpuaꞌaj aꞌɨ́ɨmaj ɨ maj jahuɨɨreꞌ ɨ tyiyáaruꞌ aꞌyan metyúusejrata maj aꞌɨ́jna jɨn tyíꞌhuɨɨreꞌ ɨ tɨ xáꞌpuɨꞌ een. Majta aꞌyaa mu tyityeꞌentyipuáꞌrij jeꞌej maj tyaamueꞌtɨj aꞌɨ́jna jɨmeꞌ jeꞌej maj tyiꞌtɨ́j huáruuj.

Ɨ tɨ jɨn jajpuéetzij aꞌɨ́jna ɨ Pablo

16 Nyajtáhuaꞌaj nu aꞌyan tyajamuaatéꞌexaatyeꞌej tɨquee aꞌtɨ́j aꞌyan tyíꞌmuaꞌajcaj yee nyej nyatɨmueꞌ, ajta tɨpuaꞌaj aꞌyan metyíꞌmuaꞌajcaj, siataꞌaj naataꞌan nyaj aꞌyan tyuꞌtaxáj tɨꞌɨj túutɨmueꞌ, nyej nyij nyajta nyáaj ahuáꞌnyatzaahuatyeꞌen, 17 ajta aꞌyájna nyatɨꞌɨj tyéꞌnyatzaahuatyeꞌ nyenyatɨ́mueꞌraj, capu aꞌyan tyíꞌxaꞌpuɨꞌ ɨ tavástaraꞌ jimi. 18 Jiꞌnye mueꞌtɨ́j mu óotzaahuatyeꞌ aꞌɨ́jna jɨmeꞌ jeꞌej maj tyuꞌmuárɨej, aꞌyaa nu nyij nyajta nyáaj tyéꞌnyatzaahuatyeꞌen. 19 Tyámuaꞌ xu muaꞌaj metyityoomuámuaꞌreꞌ, aꞌɨ́j xu jɨn tyámuaꞌ naa tyéꞌviicueꞌ aꞌɨ́ɨmaj jimi ɨ maj jutɨ́mueꞌ, 20 siajta xu tyéꞌviicueꞌ aꞌɨ́ɨjma jimi ɨ maj caꞌnyéjrij jɨn tyajáꞌmuaꞌijtyeꞌ, naꞌríij ɨ maj tyajamuáaꞌriꞌraj, nusu ɨ maj jáꞌmuacuanamuaj, ɨ maj jáꞌmuaxanaꞌveꞌ, ajta ɨ maj jamuaꞌráavaꞌraj ɨ jaꞌmua jɨɨseꞌ. 21 Tyij ajta nyetyeviꞌrasteꞌ nyaj jaataxáj, catu ityáj ahuátacaꞌan tyej tyij aꞌyan huárɨnyij matɨꞌɨj aꞌɨ́ɨmaj.

Ajta tɨpuaꞌaj séecan aꞌyan metyóotzaahuatyaꞌaj, aꞌyaa nu nyajta nyáaj tyéꞌnyatzaahuatyeꞌen, tyij ajta quee xáꞌpuɨꞌ. 22 ¿Nyiquij Hebreos maj puéꞌeen aꞌɨ́ɨmaj? Nyáaj nu nyajta aꞌɨ́ɨn puéꞌeen. ¿Nyiquij aꞌɨ́jna jitze muaꞌajtyámaꞌcan ɨ Israel? Nyáaj nu nyajta aꞌɨ́jna jitze ajtyámaꞌcan. ¿Nyiquij ɨ Abraham jitze mueꞌráꞌmaꞌcan? Nyajta nu nyáaj aꞌɨ́jna jitze eerámaꞌcan. 23 ¿Nyiquij metyíꞌhuɨɨreꞌ ɨ Cɨríistuꞌ jitze maꞌcan? Jéetzeꞌ nu nyáaj aꞌɨ́jna jɨmeꞌ tyíꞌhuɨɨreꞌ, tyij nyajta ijíij nyatɨ́mueꞌraj nyetyajáꞌmuaꞌixaatyeꞌ. Nyáaj nu jéetzeꞌ tyuꞌmuárɨej mequee aꞌɨ́ɨmaj, nuꞌríj jéetzeꞌ mueꞌtɨ́j huanámiꞌhuacaꞌ mequee aꞌɨ́ɨmaj, majta mueꞌtɨ́j meríj naatyáavaxɨj, nyajta nu mueꞌtɨ́j tɨn huamuɨ́ꞌ. 24 Anxɨ́vij mu puaꞌmáj puéjtzij naatáꞌ aꞌɨ́ɨmaj ɨ maj Israel jitze ajtyámaꞌcan, aꞌɨ́jcɨ jɨmeꞌ ɨ maj seityéj japuan tamuáamuataꞌ japuan arámuaacuaj puaꞌmáj nɨeꞌriáꞌvaxɨj. 25 Huéeicaj mu natyáavaxɨj cɨyéj jɨmeꞌ, majta séej naatyátoꞌsixɨj tyetyéj jɨmeꞌ. Huéeicaj pu ajoꞌcájrupij ɨ báarcuj ɨ nyaj tzajtaꞌ yiꞌcacariaꞌaj, séej tɨ́caꞌ nyajta séej xɨcáj nu áꞌtyeej nyaj jájtyij japua huajósij. 26 Jéehua nu nyeríj huáraa ɨ juyéj jitze, nyajta tyuꞌtátzɨɨn aꞌɨ́jna jɨmeꞌ nyaj antáyiꞌcaa ɨ játyaꞌnaj jitze, nyajta aꞌɨ́ɨjma jɨmeꞌ ɨ náhuaꞌrij, nyajta aꞌɨ́ɨjma jimi ɨ nyetyeɨ́ɨtyeristyamuaꞌ, naꞌríij aꞌɨ́ɨjma jimi ɨ maj séej chuéj japua jáꞌmaꞌcan. Nyajta nu aꞌyan chaꞌtaj nyanaꞌaj tyuꞌtátzɨɨn ɨ chájtaꞌnaj jitze, ajta joꞌtɨj quee jaꞌ aꞌtɨ́j, nusu ɨ jájritzeꞌ, nyajta aꞌɨ́ɨjma jimi ɨ maj aꞌyan tyúusejrataj maj nuꞌuj taꞌihuáamuaꞌ puéꞌeen. 27 Jéehua nu áꞌviicueꞌreꞌ, nyajta jéehua jajpuéjtzij, mueꞌtɨ́j nu huatáxaꞌii nyaj quee cheꞌ cutzuj, nyaapuéjtzitariacaꞌ aꞌɨ́jna jɨmeꞌ nyaj huataíꞌcuatacaꞌ nyajta huataíꞌimuj, mueꞌtɨ́j nu quee tyúꞌcuaa, nyajta huatyáxaamuɨj, nyajta quee tyíꞌchajcaꞌaj.

28 Ajta aꞌnáj tɨnaꞌaj nu jeꞌej tyéꞌnyamuaꞌajcaa aꞌɨ́ɨjma jɨmeꞌ ɨ maj jusɨꞌrii ɨ Dios jimi. 29 Tɨpuaꞌaj sɨ́ɨj tyíꞌcuiꞌcaj, nyáaj nu nyajta tyiꞌijcuíꞌnyij, ajta tɨpuaꞌaj séej jeꞌej puaꞌaj maꞌuuriaj tɨꞌij aꞌɨ́ɨn ootyáꞌɨtzeereꞌen ɨ Dios jimi, nyéetzij pu jeꞌej puaꞌaj naatáꞌiixaj. 30 Tɨpuaꞌaj aꞌyan tyuuxɨéꞌveꞌej nyej tyiꞌtɨ́j jɨn ahuányatzahuatyeꞌen, aꞌɨ́j nu jɨn áꞌnyatzaahuatyeꞌen ɨ tɨquee núꞌcaꞌnyistiꞌ. 31 Aꞌɨ́jna ɨ Dios tɨ ajta vástariaꞌraꞌ puéꞌeen ɨ tavástaraꞌ Jesús, aꞌɨ́ɨ pu jamuaꞌreej nyaj quee tyiꞌtyáhueꞌtaj, tyicheꞌ tyéꞌtyojtziꞌreꞌej ɨ Dios jusén jɨmeꞌ. 32 Nyatɨꞌɨj aꞌáa joꞌtyávaacaꞌaj a Damasco, aꞌɨ́jna ɨ tajtúhuan ɨ tɨ jahuɨɨriaꞌcaꞌaj ɨ rey Aretas, aꞌɨ́ɨ pu tyíꞌchaꞌɨɨcaꞌaj joꞌtɨj joꞌtyényinyiꞌij ɨ chájtaꞌnaj jitze tɨꞌij naatyéeviꞌ, 33 ajta séecan mu naꞌcájtoo ɨ sicɨ́rij jitze aꞌájna joꞌtɨj jaꞌnácun ɨ tyetyéj jitze, ɨ tɨ jɨn curiáꞌnamiꞌ ɨ chájtaꞌnaj.

12

Jeꞌej tɨ tyiꞌtɨ́j tyuꞌtaséjre ɨ Pablo jimi

1 Capu tyiꞌtɨ́j jeꞌej tyíꞌhuɨɨreꞌ tɨ aꞌtɨ́j jusɨ́ɨj óotzaahuatyeꞌej. Nyajta nyáaj aꞌɨ́j nu jɨn tyajamuaatéꞌexaatyeꞌsij jeꞌej tɨ tyiꞌtɨ́j tyuꞌtaséjre nye jimi, ajta jeꞌej tɨ tavástaraꞌ tyinaataséjra. 2 Aꞌtɨ́j nu muaꞌtyej tɨ Cɨríistuꞌ jitze ajtyámaꞌcan tɨ aꞌnáj aꞌyan tyáaruj, puꞌríj tamuáamuataꞌ japuan muáacuaj nyinyiꞌraꞌaj áꞌtyeej tɨ Dios jútyeꞌ yoꞌvíꞌtɨj. Canu jamuaꞌreej jeꞌej tɨ tyojoꞌviꞌtɨchiihuacaꞌ tyij jutyévij jɨmeꞌ nusu quee, Dios pu xaa jamuaꞌreej. 3 Aꞌɨ́j nu xaa muaꞌreej tɨ aꞌɨ́jna ɨ tyáatɨꞌ, (tɨpuaꞌaj jutyévij jɨmeꞌ nusu ɨ júuricamaꞌraꞌ naꞌaj, Dios puꞌuj jamuaꞌreej) 4 aꞌáa pu jóꞌviꞌtɨchiihuacaꞌ joꞌtɨj naa joꞌéen, joꞌtɨj ajta yóꞌnamuajriꞌ aꞌɨ́jcɨ ɨ nyúucarij tɨquee jeꞌej tyíɨꞌrij tɨ aꞌtɨ́j jaataxáj íiyan ɨ cháanacaj japua. 5 Ɨꞌríitacaj pu nyaj ahuáanyatzaahuatyeꞌen aꞌɨ́jna jɨmeꞌ ɨ aꞌtɨ́j, ajta canu nyajɨ́meꞌ, aꞌɨ́j nu jɨn ootányatzaahuatyeꞌsij ɨ tɨquee núꞌcaꞌnyistiꞌ. 6 Ajta tɨpuaꞌaj aꞌyan nyetyáꞌxɨeꞌvaꞌaj nyej nyij ahuányatzahuatyeꞌen, canu aꞌɨ́ɨn pueꞌéenyeꞌej naꞌmej sɨ́ɨj tɨ chaꞌnaꞌaj tyíꞌxaj, jiꞌnye nyáaj nu tzáahuatyiꞌraꞌaj jɨn tyuꞌtaxájtaj, ajta canu aꞌyan rɨnyij, tɨꞌij quee aꞌtɨ́j aꞌyan tyíꞌnyesejra jeꞌej tɨquee tyaꞌráanajchi, sulu cheꞌ aꞌɨ́ɨn séjreꞌej jeꞌej nyaj rɨcɨj, nusu jeꞌej nyaj tyíꞌxaj,

7 aꞌɨ́j nu jɨn áꞌnyaxɨjtyeꞌ jeꞌej tɨ tyiꞌtɨ́j tyuꞌtaséjre nye jimi. Aꞌɨ́j pu jɨn nyataꞌaj nyij quee áꞌnyatzaahuatyaꞌaj, Dios pu nye jimi aꞌyan tyeetyájtoo tyiꞌtɨ́j tɨ aꞌyan een tɨꞌɨj tzícareꞌej tɨ naꞌajtyéjtzetyij, maꞌajta aꞌɨ́ɨn puéꞌeen ɨ tyiyáaruꞌ tɨ yoꞌtaꞌítyacaꞌ tɨꞌij jeꞌej puaꞌaj náaꞌuurej. 8 Huéeicaj nu nyeríj aꞌyan tyaatáhuaviiriꞌ ɨ tavástaraꞌ tɨ náaꞌriꞌ aꞌɨ́jna ɨ nyaj jɨn japuéjtzitarej, 9 ajta ɨ tavástaraꞌ aꞌyaa pu tyinaatéꞌexaaj tɨjɨn: “Aꞌɨ́jna ɨ nyaj jɨn muaxɨeꞌveꞌ aꞌɨ́ɨ pu aꞌɨ́ɨn puéꞌeen ɨ tɨ a jitze juxɨeꞌveꞌ, jiꞌnye aꞌɨ́jna ɨ nyaj néijmiꞌi jɨn putyíꞌuurej aꞌɨ́ɨ pu huataséjreꞌsij aꞌɨ́jna jɨmeꞌ ɨ tɨquee múꞌcaꞌnyistiꞌ.” Aꞌɨ́j nu nyij jɨn áꞌnyatzaahuatyeꞌ ɨ tɨquee núꞌcaꞌnyistiꞌ, taꞌaj ij ɨ Cɨríistuꞌ tɨ jɨn putyíꞌuurej nye jimi huatyáꞌɨtzeereꞌen. 10 Aꞌɨ́j nu nyij jɨn nyetyamuaꞌveꞌ ɨ tɨquee núꞌcaꞌnyistiꞌ, maj jeꞌej puaꞌaj tyíꞌnyejee, maj naꞌnávaꞌvaj, ɨ tɨ nyamuarɨeꞌristeꞌ ajta jeꞌej nyaj tyaꞌajpuéjtzij aꞌɨ́jna jɨmeꞌ nyaj Cɨríistuꞌ áꞌtzaahuatyeꞌ, jiꞌnye tɨꞌɨjta quee núꞌcaꞌnyistiꞌraj aj nu nyijta jéetzeꞌ huatyényacaꞌnyej ɨ tavástaraꞌ jimi.

11 Aꞌyaa nu tyiꞌtyínyechaꞌɨj tɨꞌɨj túutɨmueꞌ, muaꞌaj xu caꞌnyíjraꞌaj naatáꞌ nyej nyij aꞌyan huárɨnyij. Jiꞌnye muaꞌaj xu aꞌɨ́ɨn puéꞌeen ɨ siaj huatóocɨꞌpuaj siaj tyámuaꞌ tyinaataxáj, nyej nyajta quee jéetzeꞌ cɨléenyeꞌ jɨn tyíꞌhuɨɨreꞌ aꞌɨ́ɨjma jimi ɨ maj vaꞌcán jɨn tyíꞌhuɨɨreꞌ. Tyij nyajta quee tyiꞌtɨ́j jɨn antyínyamuaꞌree. 12 Ɨ nyaj jɨn jaapuéjtzitariacaꞌ, ɨ siaj jɨn jeꞌej tyoꞌtaséj, ajta ɨ tɨ huápuɨꞌɨj naa huaséꞌrin, aꞌɨ́j xu muaꞌaj tyuꞌséj, aꞌɨ́j xu sij jɨn jamuaꞌreej nyej nyáaj jɨꞌréꞌcan jɨmeꞌ aꞌɨ́ɨn puéꞌeen ɨ tavástaraꞌ tɨ nyojoꞌtaꞌítyacaꞌ. 13 Setyinaatúꞌuunyiꞌ tɨpuaꞌaj nyequee xáꞌpuɨꞌ tyajamuaatajé, tyiꞌtɨ́j puꞌuj quee jamuaacɨꞌɨj tɨꞌɨj tyihuoꞌcɨꞌɨj aꞌɨ́ɨmaj ɨ maj puaꞌmaquéj jusɨꞌrii, aꞌɨ́ɨ pu aꞌɨ́ɨn puéꞌeen ɨ nyaj quee aꞌnáj tyiꞌtɨ́j jɨn muárɨeꞌrij jamuaatáꞌ.

Pablo pu jaxaj tɨ ajtáhuaꞌaj huóomuaarij

14 Nuꞌríj tyámuaꞌ huányaruuj nyej nyij nyajtáhuaꞌaj jamojoꞌváꞌmuaarej, canu nyajta ijíij tyiꞌtɨ́j jɨn jamuaatamuárɨeꞌristeꞌej. Canu aꞌɨ́j huoo ɨ tɨ muaꞌajmaj jaꞌmuaꞌaꞌrij, sulu muaꞌajmaj, jiꞌnye muaꞌaj xu aꞌɨ́ɨn puéꞌeen ɨ tɨ aꞌyan tyajaꞌmuacɨꞌpuaj siaj tyiꞌtɨ́j huoꞌtáꞌan ɨ juyójmuaꞌ, capu maj huaꞌyojmuaꞌ tyiꞌtɨ́j huaꞌtáꞌcareꞌen ɨ juhuásimuaꞌ. 15 Nyáaj nu nyaxɨeꞌviꞌraꞌ jɨn néijmiꞌi xɨjtyeꞌen aꞌchu nyej tyiꞌtɨ́j tyíchaꞌɨj, naꞌríij nyasɨ́ɨj néijmiꞌi nyaꞌhuányarɨej nyej nyij muaꞌajmaj jamuaatyáhuɨɨreꞌen. Ajta tɨpuaꞌaj jéetzeꞌ nyajáꞌmuaxɨeꞌveꞌej, ¿nyiquij jéetzeꞌ sequée cheꞌ nyaxɨeꞌveꞌ xáꞌjuꞌun?

16 Aꞌyaa xu tyámuaꞌ naa tyáꞌmuaꞌreej nyej quee tyiꞌtɨ́j jɨn muárɨeꞌrij jamuaatáꞌ. Ajta séecan aꞌyaa mu tyíꞌxaj nyaj nuꞌuj huápuɨꞌɨj júꞌmuaꞌree jeꞌej nyaj tyajamuáacuanamuaj. 17 ¿Nyij tyiꞌtɨ́j jɨn nyajamojóꞌrɨe aꞌɨ́jna jɨmeꞌ nyaj séecan huataꞌítyacaꞌ jaꞌmua jimi? 18 Nyáaj nu ɨ Tito huatáhuaviiriꞌ tɨꞌij jamojoꞌváꞌmuaarej, nyajta séej taꞌihuáaraꞌ jamuán huataꞌítyacaꞌ. ¿Nyiquij tyiꞌtɨ́j jɨn jamojoꞌrɨej aꞌɨ́jna ɨ Tito? ¿Nyiquee aꞌyan tyiꞌjɨꞌréꞌcan jɨmeꞌ tyaj taxaꞌaj tyanaꞌaj tyiꞌtyítachaꞌɨj tyajta aꞌɨ́j tyanaꞌaj tyajta jitze arátacaꞌnyej ɨ júuricamaꞌraꞌ ɨ Dios?

19 Tyij sequée aꞌyan tyíꞌmuaꞌtzej tyaj aꞌɨ́jna jɨn aꞌyan tyajáꞌmuaꞌixaatyeꞌ tyej tyij tyuꞌtátaꞌuunyiꞌ jaꞌmua jimi, maꞌ ajta capu aꞌyan tyiꞌjaꞌyájna. Sulu aꞌyaa tu tyíꞌxaj ɨ Dios jimi aꞌɨ́jna jɨmeꞌ tyaj Cɨríistuꞌ jitze ajtyámaꞌcan. Ajta aꞌíjna nyeꞌihuáamuaꞌ, aꞌíi pu tyámuaꞌ jáꞌmuaꞌuurej. 20 Jiꞌnye aꞌyaa nu tyíꞌtzɨɨnyeꞌ tɨpuaꞌaj nyeríj aꞌáa jaꞌráꞌastij, nyajta aꞌyan tyajamuáatyonyij jeꞌej nyaj quee tyáꞌxɨeꞌveꞌ, siajta muaꞌaj aꞌyan éenyeꞌqueꞌ náatyoonyij jeꞌej siaj siajta quee tyáꞌxɨeꞌveꞌ. Jeꞌej pu puaꞌaj nyaꞌasej tɨpuaꞌaj xúutyaꞌxɨꞌɨj, nusu xóochueeriaꞌaj, naꞌríij senyínyuꞌcacuj, nusu setyúumueeriaꞌaj, naꞌríij jeꞌej puaꞌaj setyúuxajta, nusu xootzáahuatyeꞌej, siajta jeꞌej puaꞌaj rɨjcaj. 21 Aꞌyaa nu nyajta tyíꞌtzɨɨnyeꞌ tɨ Dios naatatyéviꞌrasteꞌen muaꞌajmaj jɨmeꞌ nyatɨꞌɨj nyajtáhuaꞌaj aꞌáa jaꞌráꞌastij, nyajta jeꞌen aꞌɨ́jna jɨn huatányaxamuɨjrityeꞌen siaj mueꞌtɨ́j seríj áꞌtyeej siaj jeꞌej puaꞌaj tyityetyúuchaꞌɨj siajta quee jaatapuáꞌcɨtacaꞌ siaj juxanaꞌcɨreꞌ, majta ɨ maj jutyévij jɨn jaamuéꞌtɨj ɨ túmii, ajta néijmiꞌi ɨ siaj jɨn jeꞌej puaꞌaj tyityoꞌcájrupij.

13

Pablo pu tyihuáꞌijmuej ajta huaꞌtyojtyeꞌ antyityáatɨcan jɨmeꞌ

1 Aꞌíi pu aꞌɨ́ɨn puéꞌeen ɨ nyaj nyeríj huéeicaj jamúumuarin. Néijmiꞌi pu aꞌyan tyáꞌxaꞌpuɨꞌɨntariꞌhuan mahuaꞌpuaj nusu mahueeícaj metyiꞌséeracaj ɨ tyeɨ́tyee. 2 Aꞌɨ́ɨmaj ɨ maj aamíꞌ huóoxanaꞌcɨrej, majta néijmiꞌi ɨ séecan, ijíij nyaj yaꞌ ɨmuáj huatyéjve, aꞌyaa nu nyajtáhuaꞌaj tyihuáꞌixaatyeꞌ nyatɨꞌɨj tyihuóꞌixaaj nyatɨꞌɨj huaꞌpuaj jamojoꞌváꞌmuaariacaꞌ. Tɨpuaꞌaj nyajtáhuaꞌaj jamojoꞌváꞌmuaarej, canu cheꞌ tyihuoꞌtúꞌuunyiꞌraj, 3 jiꞌnye aꞌyaa xu muaꞌaj tyáꞌxɨeꞌveꞌ nyaj tyiꞌtɨ́j jamuaataséjratyeꞌen ɨ siaj jɨn jáamuaꞌreej tɨ ɨ Cɨríistuꞌ caꞌnyíjraꞌaj nyatáꞌcaa nyej nyij aꞌyan tyuꞌtaxáj aꞌɨ́jna jitze maꞌcan. Ajta ɨ Cɨríistuꞌ capu aꞌyan een jaꞌmua jimi tɨꞌɨj sɨ́ɨj tɨquee júꞌcaꞌnyistiꞌ, sulu aꞌɨ́ɨ pu jaataséjrataj jaꞌmua jimi ɨ tɨ jɨn uhuájcaꞌnyej. 4 Aꞌyaa pu tyiꞌjaꞌyájna tɨ aꞌɨ́ɨn óotateehuacaꞌ ɨ cúruuj jitze tɨꞌɨj ɨ tɨquee uhuájcaꞌnyej, ajta aꞌɨ́ɨ pu júurij séejreꞌ aꞌɨ́jna jɨmeꞌ ɨ Dios tɨ néijmiꞌi jɨn putyíꞌuurej. Aꞌyaa pu chaꞌtaj naꞌaj quee ityájma tyitúꞌcaꞌnyistiꞌ aꞌɨ́jna jɨmeꞌ tyaj Cɨríistuꞌ jitze ajtyámaꞌcan, ajta ityáj tu júurij táꞌjuꞌun jimí, aꞌɨ́jna jɨmeꞌ tyaj jitzán arátacaꞌnyej ɨ Dios tyej tyij muaꞌajmaj jamuaatyáhuɨɨreꞌen.

5 Siataꞌaj jujɨ́ɨmuaꞌaj huóosej, siaj sij jáamuaꞌreej tɨpuaꞌaj tyámuaꞌ naa setyáꞌtzaahuatyeꞌej, tyámuaꞌ naa setyityahuóosej. ¿Nyij sequée jamuaꞌreej tɨ aꞌɨ́ɨn Jesús tɨ ajta Cɨríistuꞌ puéꞌeen jaꞌmua tzajtaꞌ séejreꞌ? Nusu seríj aꞌɨ́j jɨn huamuéꞌtɨchej ɨ siaj japuéjtzitarej. 6 Aꞌyaa nu tyáꞌxɨeꞌveꞌ siaj jáamuaꞌreej tyaj quee ityáj huamuéꞌtɨchej. 7 Aꞌyaa tu tyáꞌhuoo ɨ Dios jimi siaj sij quee tyiꞌtɨ́j jeꞌej puaꞌaj uuriaj, catu tyej tyij jaataséjrataj tyaj quee huamuéꞌtɨchej, sulu siataꞌaj sij muaꞌaj tyámuaꞌ sianaꞌaj tyíꞌtyesejreꞌej, tyij tyajta aꞌyan huaséꞌrin matɨꞌɨj ɨ maj meríj huamuéꞌtɨchej. 8 Jiꞌnye catu pújoorej tyaj seequéj tyaataxáj aꞌɨ́jcɨ ɨ tɨ jɨꞌréꞌcan jɨmeꞌ, sulu tyaj tyuꞌtyáhuɨɨreꞌen aꞌɨ́jna jimi ɨ tɨ jɨꞌréꞌcan jɨmeꞌ. 9 Aꞌɨ́j tu jɨn tatyamuaꞌveꞌ ɨ tɨquee túꞌcaꞌnyistiꞌ, siaj sij muaꞌaj huatyóocaꞌnyej ɨ tavástaraꞌ jimi, aꞌyaa tu tyajta tyóocheꞌ tyaꞌhuavíiraj táꞌjuꞌun ɨ Dios jaꞌmua jɨmeꞌ siataꞌaj sij tyámuaꞌ huárɨnyij. 10 Aꞌyaa nu anaquéej tyajáꞌmuayuꞌseꞌej meentyij nyequee xu jáꞌmuasej, taꞌaj ij quee aꞌyan tyuuxɨéꞌveꞌej nyej nyij jamuaatamuárɨeꞌristeꞌen aꞌɨ́jcɨ jɨmeꞌ ɨ nyavástaraꞌ tɨ jɨn tyinaataꞌíj nyej nyij tyámuaꞌ jamuáaꞌuurej, capu nyej nyij jamuaꞌantyipuáꞌrityeꞌen.

Huaꞌtyojtyeꞌ ajta aantyipuáꞌrij

11 Nyataꞌaj jaꞌantyipuáꞌrityeꞌen, nyeꞌihuáamuaꞌ, aꞌyaa nu tyáꞌxɨeꞌveꞌ siaj jutyamuaꞌveꞌej, siajta jahuoocaj siaj sij tyámuaꞌ tyíꞌtyechajcaj. Siataꞌaj caꞌnyíjraꞌaj huatóoaꞌan, siaj sij juxáahuaj naa tyityeecháatɨmeꞌnyij, ajta ɨ Dios tɨ jáꞌmuaxɨeꞌveꞌ aꞌɨ́ɨ pu jaꞌmua tzajtaꞌ huatyáꞌɨtzeereꞌej. 12 Siataꞌaj huóotyojtyeꞌen sɨ́ɨj ajta sɨ́ɨj, xuiꞌtyoopuɨ́ꞌtzaꞌxɨꞌɨn aꞌɨ́jna jɨmeꞌ siaj néijmiꞌi ɨ Cɨríistuꞌ jitze ajtyámaꞌcan. 13 Néijmiꞌi ɨ maj tyáꞌtzaahuatyeꞌ, ɨ maj iiyeꞌej jusɨꞌrii, aꞌɨ́ɨ mu yajáꞌmuatyojtyeꞌ.

14 Cheꞌ jaꞌmua jimi huatyáꞌɨtzeereꞌen aꞌɨ́jna ɨ tɨ jɨn tyámuaꞌ tyajamuatáꞌcaa ɨ tavástaraꞌ aꞌɨ́jna ɨ Cɨríistuꞌ, ajta ɨ Dios tɨ jɨn jáꞌmuaxɨeꞌveꞌ, ajta ɨ júuricamaꞌraꞌ ɨ Dios, micheꞌ aꞌɨ́ɨn huatyáꞌɨtzeereꞌen néijmiꞌcaa muaꞌajmaj jimi. Cheꞌ aꞌyan tyáꞌraꞌnyij.

Gálatas

1

2

3

4

5

6

Jeꞌej tɨ yeꞌej tyihuoꞌtayúꞌsej aꞌɨ́jna ɨ San Pablo aꞌɨ́ɨjma ɨ maj Galacia joꞌcháatɨmaꞌcaa

1

Pablo pu huaꞌtyojtyeꞌ

1 Nyáaj ɨ nyaj Pablo puéꞌeen, camu ɨ tyeɨ́tyee nyojoꞌtaꞌítyacaꞌ camu majta aꞌɨ́ɨmaj naꞌantyíhuoj, sulu aꞌɨ́ɨ pu ɨ Jesús tɨ ajta Cɨríistuꞌ puéꞌeen, ajta ɨ Dios ɨ tɨ tavástaraꞌ puéꞌeen, ɨ tɨ jaatájuurityej aꞌɨ́jcɨ ɨ Jesús, 2 néijmiꞌcaa jamuán ɨ nyeꞌihuáamuaꞌ, yatuj jáꞌmuatyojtyeꞌ muaꞌajmaj mu siaj jusɨꞌrii a Galacia. 3 Cheꞌ ɨ Dios ajta ɨ tavástaraꞌ aꞌɨ́jna ɨ Jesús tɨ ajta Cɨríistuꞌ puéꞌeen, micheꞌ aꞌɨ́ɨn tyámuaꞌ tyajamuaatáꞌan, majta jamuaatyápuaꞌrityeꞌen ɨ jáꞌmuatzajtaꞌ. 4 Ɨ Cɨríistuꞌ pu huatóoaꞌ tɨ huámuɨꞌnyij tajitzé maꞌcan, tɨꞌij tajapuá huatányuunyij aꞌɨ́ɨjma jimi ɨ maj jeꞌej puaꞌaj tyityetyúuchaꞌɨj ɨ maj aꞌyan huacháatɨmee ɨ cháanacaj japua, aꞌyaa pu tyaꞌajxɨéꞌviꞌraꞌ ɨ Dios ɨ tɨ tavástaraꞌ puéꞌeen. 5 Tyicheꞌ tyéꞌtyojtziꞌreꞌej ɨ Dios jusén jɨmeꞌ. Cheꞌ aꞌyan tyáꞌraꞌnyij.

Capu sɨ́ɨj ajtáhuaꞌaj majáꞌhuaꞌ ɨ nyúucarij ɨ tɨ jɨn ɨ Dios tɨiꞌrátoonyij

6 Jeꞌej nu puaꞌaj tyoꞌtányamuaꞌaj aꞌɨ́jcɨ jɨmeꞌ siaj jiyeꞌtzín ajtacɨ́j ɨ Dios jimi, ɨ tɨ jamuaatajé jaꞌmuaséeratyaꞌaj ɨ Cɨríistuꞌ jimi aꞌchu tɨ jáꞌmuaxɨeꞌveꞌ, muaꞌaj xu sij seríj séej ántzaahuaj ɨ nyúucarij. 7 Majta quee capu sɨ́ɨj ajtáhuaꞌaj ɨ nyúucarij séejreꞌ. Sulu séecan mu séejreꞌ ɨ maj jáꞌmuaꞌɨtziityeꞌ, majta tyíꞌtyeseꞌ mej mij seequéj jáaꞌuurej ɨ nyúucarij ɨ Cɨríistuꞌ tɨ jaxaj. 8 Ajta tɨpuaꞌaj aꞌtɨ́j seequéj tyajáꞌmuaꞌixaatyeꞌej ɨ nyúucarij tɨquee aꞌyan namuajreꞌ jeꞌej tyaj tyeríj tyajamuáaꞌixaa, cheꞌ ɨ Dios puéjtzij jaatáꞌan, capu jeꞌej aꞌtɨ́j tɨ puéꞌeen tɨpuaꞌaj nyáaj, naꞌríij sɨ́ɨj ɨ tɨ tyíꞌhuɨɨreꞌ u tajapuá. 9 Nuꞌríj anaquéej aꞌyan tyaataxájtacaꞌ ajta ijíij nu nyajtáhuaꞌaj jaataxájtaj. Tɨpuaꞌaj aꞌtɨ́j seequéj tyajáꞌmuaꞌixaatyeꞌej ɨ nyúucarij tɨquee aꞌyan namuajreꞌ tɨꞌɨj ɨ siaj seríj jaꞌantzaahuaj, cheꞌ ɨ Dios puéjtzij jaatáꞌan.

10 Canu nyáaj aꞌyan tyáꞌhuoo nyej nyij tyámuaꞌ tyuꞌtyáꞌɨtzeereꞌen ɨ tyétyacaa jimi, sulu nyej nyij tyámuaꞌ tyuꞌtyáꞌɨtzeereꞌen ɨ Dios jimi. Canu aꞌyan tyáꞌhuoo mej mij ɨ tyétyacaa tyámuaꞌ nyojoꞌseejra. Tɨpuaꞌaj aꞌyan nyetyáꞌxɨeꞌvaꞌaj maj aꞌɨ́ɨmaj tyámuaꞌ nyojoꞌseejra, canu cheꞌ aꞌɨ́ɨn puéꞌeen ɨ tɨ jahuɨɨreꞌ ɨ Cɨríistuꞌ.

Cɨríistuꞌ pu ɨ Pablo antyíhuo

11 Siataꞌaj aꞌyan tyáamuaꞌreej nyeꞌihuáamuaꞌ, ɨ nyúucarij ɨ nyaj jáꞌmuaꞌixaatyeꞌ capu ɨ tyeɨ́tyee jimi jáꞌmaꞌcan. 12 Canu jaꞌancuriáaꞌ ɨ tyeɨ́tyee jimi, capu ajta aꞌtɨ́j naamuáꞌtyej, sulu aꞌɨ́j nu jimi ɨ Cɨríistuꞌ jaꞌancuriáaꞌ, aꞌɨ́ɨ pu ajta naatáꞌ nyej nyij jáamuaꞌtyij.

13 Siajta muaꞌaj xuꞌríj tyíꞌnamuajracaꞌaj jeꞌej nyaj tyiꞌtyínyechaꞌɨɨcaꞌaj jájcuaj ɨmuáj nyatɨꞌɨj nyooj jáꞌastyajcaꞌaj ɨ huáꞌyiꞌraj ɨ maj Israel jitze ajtyámaꞌcan, nyajta jeꞌej puaꞌaj huáꞌuuriajcaꞌaj aꞌɨ́ɨjma ɨ maj jusɨꞌrii ɨ Dios jimi, nyetyíꞌtyasaꞌcaꞌaj nyaj néijmiꞌcaa antyipuáꞌrityeꞌen. 14 Jéetzeꞌ nu janamuajracaꞌaj ɨ nyahuásimuaꞌcɨꞌɨj yiꞌráj, nyajta nu néijmiꞌcaa mueꞌtɨjcaꞌaj ɨ nyaxaꞌaj tyeɨ́tyee ɨ maj Israel jitze ajtyámaꞌcan, aꞌɨ́jcɨ jɨmeꞌ ɨ nyaj jáꞌastyajcaꞌaj ɨ tayiꞌráj. 15 Ajta tɨꞌɨj jaꞌránajchacaꞌ ɨ Dios tɨꞌij naꞌantyíhuoonyij nyatɨꞌɨj quee xu nɨéꞌhuacaj, aꞌɨ́ɨ pu naatajé juxɨéꞌviꞌraꞌ jɨmeꞌ, 16 nyej nyij jáamuaꞌtyij ɨ yójraꞌ, nyajta jeꞌen huoꞌtéꞌexaatyeꞌen ɨ nyúucariaꞌraꞌ aꞌɨ́ɨjma ɨ maj quee Israel jitze ajtyámaꞌcan. Canu aꞌtɨ́j jimi jaꞌtanyéj tɨꞌij aꞌɨ́ɨn tyináamuaꞌtyej jeꞌej nyaj tyiꞌtɨ́j jɨn huárɨnyij, 17 canu nyajta aꞌáa joꞌmej a Jerusalén nyej nyij huóꞌmuaarej aꞌɨ́ɨjma ɨ maj anaquéej antyíhuaviihuacaꞌ nyatɨꞌɨj quee xu nyáaj, sulu jeꞌen nu aꞌáa jaꞌtanyéj a Arabia, nyatɨꞌɨj tányij huariáꞌraa a Damasco.

18 Tɨꞌɨj huéeicaj nyinyiꞌraꞌaj mu tyojoꞌmaꞌaj, aj nu nyij aꞌáa joꞌmej a Jerusalén nyej nyij jáamuaꞌtyij aꞌɨ́jcɨ ɨ Pedro, huaꞌpuaj iteerij nu nyij áꞌtyeej nyaj jamuán ajoꞌcaj. 19 Canu aꞌtɨ́j aꞌ joꞌséj tɨ huaꞌ jitze ajtyámaꞌcan aꞌɨ́ɨjma ɨ maj antyíhuaviihuacaꞌ, aꞌɨ́j nuꞌuj ɨ Santiago ɨ tɨ ihuáariaꞌraꞌ puéꞌeen ɨ tavástaraꞌ. 20 Aꞌyaa nu tyajáꞌmuaꞌixaatyeꞌ tzáahuatyiꞌraꞌaj jɨmeꞌ tɨ ɨ Dios ajta jamuaꞌreej nyej quee hueꞌtzij jɨn tyajáꞌmuayuꞌseꞌej.

21 Aj nu nyij tányij aꞌáa joꞌmej ɨ séej chuéj japua aꞌájna a Siria, nyajta a Cilicia. 22 Majta aꞌɨ́ɨjma ɨ maj Judea joꞌcháatɨmee ɨ maj majta Cɨríistuꞌ jimi séejreꞌ, camu nyamuaꞌtyajcaꞌaj. 23 Aꞌɨ́j muꞌuj nyúucarij namuajracaꞌaj tɨjɨn: “Ɨ tɨ aráꞌtyeej jeꞌej puaꞌaj taꞌuuriajcaꞌaj, ijíij pu huáꞌixaatyeꞌ ɨ tyeɨ́tyee mej mij jaꞌantzaahuatyeꞌen ɨ nyúucarij tɨ aráꞌtyeej jaꞌantyipuáꞌrityamuꞌcaꞌaj.” 24 Majta aꞌɨ́ɨmaj, tyámuaꞌ mu tyaꞌtáꞌcariaꞌaj ɨ Dios nyéetzij jɨmeꞌ.

2

Aꞌɨ́ɨ mu ɨ maj tamuáamuataꞌ japuan huaꞌpuaj aráꞌasej jaataxɨéꞌvej aꞌɨ́jcɨ ɨ Pablo

1 Tɨꞌɨj arí aꞌyan tyoomáꞌcaj tamuáamuataꞌ japuan muáacuaj nyinyiꞌraꞌaj, nyajtáhuaꞌaj nu aꞌáa joꞌmej a Jerusalén aꞌɨ́jcɨ jamuán ɨ Bernabé, nyajta nu aꞌɨ́j joꞌvíꞌtɨj ɨ Tito. 2 Aꞌáa nu joꞌmej, jiꞌnye ɨ Dios pu aꞌyan tyinaataséjra tɨ aꞌyan tyúuxɨeꞌvaꞌcaꞌaj nyaj aꞌáa jóꞌmeꞌen. Aꞌáa nu nyij huóꞌixaaj ɨ nyúucarij ɨ nyaj huóꞌixaatyeꞌsij aꞌɨ́ɨjma ɨ maj quee Israel jitze ajtyámaꞌcan. Avíitzij nu jɨn aꞌyan huarɨ́j huaꞌ jimi ɨ maj tyihuáꞌijtyeꞌ, taꞌaj ij huataséjreꞌen nyaj quee huáapuaꞌaj nyanaꞌaj tyíꞌmuarɨeꞌcaꞌaj. 3 Ajta quee capu aꞌyan tyuꞌrɨ́j jeꞌej maj ɨ séecan tyáꞌxɨeꞌvaꞌcaꞌaj, jiꞌnye aꞌɨ́jna ɨ Tito ɨ tɨ nyajamuáantacaꞌaj ajta huaꞌ jitze ajtyámaꞌcantacaꞌaj ɨ griego, camu aꞌyan tyaataꞌíj tɨꞌij jaꞌantyisíjchej ɨ junavíj. 4 Séecan ɨ maj aꞌyan tyúusejrataj maj tajitzé ajtyámaꞌcan, aꞌɨ́ɨ mu avíitzij jɨn utyájrupij ityájma tzajtaꞌ, mej mij táaꞌeeveꞌen jeꞌej tyaj yeꞌej tyityetyítachaꞌɨɨj ɨ Cɨríistuꞌ jimi, mej mij majtáhuaꞌaj caꞌnyéjrij jɨn tyitaataꞌíjtyeꞌen ɨ nyúucarij jɨmeꞌ ɨ maj jɨn tyíꞌijta. 5 Catu huoꞌtaꞌ mej mij taamuéꞌtɨn, jiꞌnye aꞌyaa tu tyáꞌxɨeꞌvaꞌcaꞌaj tɨ jaꞌmua tzajtaꞌ séjreꞌej ɨ nyúucarij tɨ jɨꞌréꞌcan jɨmeꞌ ɨ tɨ jɨn Dios jamuiꞌrátoosij.

6 Majta aꞌɨ́ɨmaj ɨ maj huápuɨꞌɨj juxɨeꞌveꞌ, camu jeꞌej tyéejtyoj mej mij tyiꞌtɨ́j jájcuan naatéꞌexaatyeꞌ, ajta capu nyejitzé juxɨeꞌveꞌ aꞌtyán maj puéꞌeen aꞌɨ́ɨmaj, jiꞌnye capu ɨ Dios aꞌɨ́j jɨn tyihuáꞌxɨjtyeꞌ jeꞌej tɨ sɨ́ɨj huaséꞌrin. 7 Majta aꞌɨ́ɨmaj, aꞌyaa mu tyáamuaꞌreeriꞌ tɨ ɨ Dios aꞌyan tyinaataꞌítyacaꞌ nyej nyij huoꞌtéꞌexaatyeꞌen ɨ nyúucariaꞌraꞌ aꞌɨ́ɨjma ɨ maj quee Israel jitze ajtyámaꞌcan, aꞌyájna tɨꞌɨj ajta aꞌɨ́j tyuꞌtaꞌítyacaꞌ ɨ Pedro, tɨꞌɨj huoꞌtéꞌexaatyeꞌen ɨ nyúucarij aꞌɨ́ɨjma ɨ maj Israel jitze ajtyámaꞌcan. 8 Jiꞌnye aꞌɨ́jna ɨ Dios aꞌɨ́j tɨ huataꞌítyacaꞌ ɨ Pedro aꞌɨ́ɨjma jimi ɨ maj Israel jitze ajtyámaꞌcan, aꞌɨ́ɨ pu chaꞌtaj naꞌaj nyéetzij naataꞌítyacaꞌ nyej nyij aꞌɨ́ɨjma jimi ujóꞌmeꞌen ɨ maj quee Israel jitze ajtyámaꞌcan. 9 Ajta aꞌɨ́jna ɨ Santiago, ajta ɨ Pedro, ajta ɨ Juan, aꞌɨ́ɨ mu aꞌɨ́jna jɨn antyúumuaꞌreeriacaꞌaj mej mij huóꞌchaꞌɨɨn ɨ maj ɨ Dios jimi séejreꞌ, aꞌyaa mu tyáamuaꞌreeriꞌ tɨ ɨ Dios aꞌɨ́jna jɨn naꞌantyíhuoj, ajta taꞌaj ij ootámiteereꞌen maj meríj taataxɨéꞌvej, aꞌɨ́ɨ mu tyámuaꞌ tyitajchaꞌɨ́ɨj muáꞌraa nyéetzij majta aꞌɨ́jcɨ ɨ Bernabé, aꞌɨ́ɨ mu mij aꞌyan tyaaxáꞌpuɨꞌɨntarej tyej tyij ityáj ujóꞌjuꞌun aꞌɨ́ɨjma jimi ɨ maj quee Israel jitze ajtyámaꞌcan, majta aꞌɨ́ɨmaj aꞌɨ́ɨjma jimi ɨ maj Israel jitze ajtyámaꞌcan. 10 Aꞌɨ́ɨ mu taatáhuaviiriꞌ tyaj aꞌɨ́ɨjma ootámuaꞌreej ɨ maj quee jeꞌej tyéejviicueꞌ, aꞌɨ́j nu nyij jɨn ootyényacaꞌan nyej nyij nyaxɨeꞌviꞌraꞌ jɨn aꞌyan huárɨnyij.

Pablo pu jajtyáꞌxɨj aꞌɨ́jcɨ ɨ Pedro aꞌájna a Antoquíia

11 Ajta aꞌɨ́jna ɨ Pedro, tɨꞌɨj aꞌáa jaꞌtanyéj a Antoquíia, nyáaj nu jajtyáꞌxɨj, jiꞌnye aꞌɨ́ɨ pu tyiꞌtɨ́j jɨn quee xáꞌpuɨꞌ rɨjcaj. 12 Jiꞌnye huaꞌ jamuán pu tyíꞌcuaꞌcariaꞌaj aꞌɨ́ɨjma ɨ maj quee Israel jitze ajtyámaꞌcan, ꞌasta manaꞌaj quee séecan aráꞌaj ɨ Santiago tɨ uhuojoꞌtaꞌítyacaꞌ, aj puꞌij ajtáraa huaꞌ jimi, ajta jaatapuáꞌcɨtacaꞌ ɨ tɨ huaꞌ jamuán tyíꞌcuaꞌcariaꞌaj, jiꞌnye huáꞌtzɨɨnyaꞌcaꞌaj aꞌɨ́ɨjma ɨ maj jaꞌantyisíꞌchej ɨ junavíj. 13 Majta ɨ séecan ɨ maj Israel jitze ajtyámaꞌcan, camu majta aꞌyan huarɨ́j huatoojéꞌyacan jɨmeꞌ, sulu aꞌyaa mu hueꞌtzij jɨn tyúusejratacaꞌaj aꞌyájna tɨꞌɨj ajta huarɨ́j ɨ Pedro, aꞌɨ́j pu jɨn ajta ɨ Bernabé tyoꞌtyóohueꞌtzej tɨꞌɨj ij ajta aꞌyan huarɨ́j matɨꞌɨj aꞌɨ́ɨmaj. 14 Aꞌɨ́j nu jɨn, nyatɨꞌɨj huoꞌséj maj quee tzáahuatyiꞌraꞌaj jɨn aꞌyan tyityetyúuchaꞌɨɨcaꞌaj tɨꞌɨj tyéꞌijta ɨ nyúucariaꞌraꞌ ɨ Dios, aꞌyaa nu nyij tyaatéꞌexaa aꞌɨ́jcɨ ɨ Pedro metyiꞌséeracaj néijmiꞌi ɨ tyeɨ́tyee tɨjɨn: “Muáaj paj huaꞌ jitze ajtyámaꞌcan ɨ maj Israel jitze eeráanyej, aꞌyaa paj tyiꞌtyíaꞌchaꞌɨj matɨꞌɨj ɨ maj quee Israel jitze ajtyámaꞌcan, ¿jiꞌnye een jɨmeꞌ caꞌnyéjrij jɨn aꞌyan pahuáꞌuurej aꞌɨ́ɨjma ɨ maj quee Israel jitze ajtyámaꞌcan, mej mij aꞌráꞌastej ɨ huáꞌyiꞌraj aꞌɨ́ɨjma ɨ maj Israel jitze ajtyámaꞌcan?”

Dios pu néijmiꞌcaa tyuꞌtúuꞌuunyiꞌraj ɨ maj tyáꞌtzaahuatyeꞌ

15 Ityáj tu aꞌɨ́ɨjma jitze eerámaꞌcan ɨ maj Israel jitze ajtyámaꞌcan, catu aꞌɨ́ɨjma jitze ɨ maj ootyáꞌɨtzeerej ɨ Dios jimi. 16 Tyajta ityáj, aꞌyaa tu tyáꞌmuaꞌreej tɨquee aꞌtɨ́j jɨꞌréenyaꞌaj huatyáꞌɨtzeereꞌej ɨ Dios jimi, tyij ajta néijmiꞌi aráꞌastej aꞌɨ́jcɨ ɨ nyúucarij ɨ maj jɨn tyíꞌijta, sulu aꞌɨ́ɨ pu jɨꞌréenyaꞌaj huatyáꞌɨtzeereꞌej ɨ tɨ tyáꞌtzaahuatyeꞌ ɨ Cɨríistuꞌ jimi. Aꞌɨ́j tu jɨn tyajta ityáj tyáꞌtzaahuatyeꞌ ɨ Cɨríistuꞌ jimi, taꞌaj ij ɨ Dios aꞌyan taatámuaꞌtyij tyaj jɨꞌréꞌnyeꞌej séejreꞌ, aꞌɨ́jcɨ jɨmeꞌ tyej tyáꞌtzaahuatyeꞌ ɨ Cɨríistuꞌ jimi, catu ɨ tyaj jaꞌráꞌastej aꞌɨ́jcɨ ɨ nyúucarij ɨ maj jɨn tyíꞌijta. Jiꞌnye capu aꞌtɨ́j jɨꞌréenyaꞌaj huatyáꞌɨtzeereꞌej ɨ Dios jimi tɨpuaꞌaj aꞌráꞌastej aꞌɨ́jcɨ ɨ nyúucarij ɨ maj jɨn tyíꞌijta.

17 Ajta ijíij, tɨpuaꞌaj aꞌyan tyetyáꞌhuoocaj tyaj jɨꞌréꞌnyeꞌej huatyáꞌɨtzeereꞌen, aꞌyaa pu tyéꞌmiteereꞌ tyej tyajta ityáj áꞌɨtzeereꞌ, ¿nyiquij aꞌyan huatóomuaꞌaj tɨ ɨ Cɨríistuꞌ caꞌnyíjraꞌaj taatáꞌ tyej tyij jeꞌej puaꞌaj tyiꞌtyítachaꞌɨɨj? Capu xaa nyuꞌuj. 18 Tɨpuaꞌaj nyáaj tyiꞌtɨ́j naatyúꞌuunaj, nyajtáhuaꞌaj nyij jaatyátaahuaj, nyáaj nu nyasɨ́ɨj puéꞌeenyeꞌ. 19 Jiꞌnye nyáaj nu huamuɨ́ꞌ aꞌɨ́jcɨ jimi ɨ nyúucarij ɨ maj jɨn tyíꞌijta, nyej nyij júurij huatyáꞌɨtzeereꞌen ɨ Dios jimi. Nyáaj nu nyajta jamuán óotateehuacaꞌ ɨ Cɨríistuꞌ, 20 aꞌɨ́j nu jɨn quee cheꞌ nyáaj júurij, sulu aꞌɨ́ɨ pu ɨ Cɨríistuꞌ nye jimi júurij. Ajta ɨ júuricamej ɨ nyaj jɨn ijíij júurij, aꞌɨ́j pu jɨn júurij ɨ nyaj tyáꞌtzaahuatyeꞌ aꞌɨ́jna jitze maꞌcan ɨ yójraꞌ ɨ Dios, ɨ tɨ naataxɨéꞌvej, ajta huatóotoj tɨ nyejitzé maꞌcan huámuɨꞌnyij. 21 Aꞌɨ́j nu jɨn quee majuurɨésij aꞌɨ́jcɨ ɨ tɨ Dios jɨn juxɨéꞌviꞌraꞌ naatáꞌ, jiꞌnye tɨpuaꞌaj aꞌɨ́jna ɨ nyúucarij ɨ maj jɨn tyíꞌijta tyuꞌtáꞌcareꞌen nyej nyij jɨꞌréenyaꞌaj huatyáꞌɨtzeereꞌen, capu cheꞌ tyiꞌtɨ́j huatyahuɨ́ɨreꞌnyijcheꞌ tɨ ɨ Cɨríistuꞌ huamuɨ́ꞌ.

3

Ɨ nyúucarij ɨ maj jɨn tyíꞌijta ajta ɨ maj tyáꞌtzaahuatyeꞌ

1 Muaꞌaj mu siaj Galacia joꞌcháatɨmee, capu jáꞌmuaɨꞌriityeꞌ siaj tyiꞌtɨ́j joꞌitéej xáꞌraꞌnyij. ¿Aꞌtanyíj jeꞌej puaꞌaj jamuáaruuj? Aꞌɨ́jcɨ ɨ tyaj jáꞌmuaꞌixaatyeꞌ aꞌɨ́j tu jáꞌmuasejratyeꞌ ɨ maj jóꞌtatee aꞌɨ́jcɨ ɨ Jesús tɨ ajta Cɨríistuꞌ puéꞌeen. 2 Aꞌɨ́j nuꞌuj muaꞌreerimuꞌ jaꞌmua jimi: ¿Nyi aꞌyan setyaꞌancuriáaꞌ ɨ júuricamaꞌraꞌ ɨ Dios aꞌɨ́jcɨ jɨmeꞌ siaj jaꞌráꞌastej ɨ nyúucarij ɨ maj jɨn tyíꞌijta, caꞌ aꞌɨ́jcɨ jɨmeꞌ siaj jaꞌantzaahuaj ɨ nyúucariaꞌraꞌ ɨ Dios? 3 ¿Nyiquij huápuɨꞌɨj quee jáꞌmuaɨꞌriityeꞌ siaj yoꞌitéej xáꞌraꞌnyij, jiꞌnye muaꞌaj xu seríj aꞌɨ́jcɨ jitze aróocaꞌnyajcaꞌaj ɨ júuricamaꞌraꞌ ɨ Dios, siajta ijíij aꞌyan tyáꞌxɨeꞌveꞌ siaj aꞌɨ́j aráꞌastej ɨ siaj jujɨ́ɨmuaꞌaj sianaꞌaj jájtyo? 4 ¿Nyiquee tyiꞌtɨ́j jeꞌej tyajamuaatyáhuɨɨ ɨ nyaj jéehua tyámuaꞌ naa tyajamuáaꞌixaa? Capu jeꞌej tyíɨꞌrij tɨquee tyiꞌtɨ́j jɨn jeꞌej tyajamuatyáhuɨɨreꞌen. 5 Tɨꞌɨj ɨ Dios jamuaatáꞌ ɨ ju júuricamej, ajta jeꞌen tyiꞌtɨ́j huataséjratacaꞌ ɨ jaꞌmua tzajtaꞌ, ¿jiꞌnye een jɨmeꞌ aꞌyan huarɨ́j? Capu aꞌɨ́jna jɨmeꞌ siaj jaꞌráꞌastijrej aꞌɨ́jcɨ ɨ nyúucarij ɨ maj jɨn tyíꞌijta, sulu aꞌɨ́j pu jɨn ɨ siaj jaꞌantzaahuaj ɨ nyúucariaꞌraꞌ.

6 Aꞌyaa pu chaꞌtánaꞌaj ɨ Abraham tyáꞌtzaahuatyaꞌcaꞌaj ɨ Dios jimi, aꞌɨ́j pu jɨn ɨ Dios tyámuaꞌ tyeetyájtoo, ajta jɨꞌréenyeꞌej jimi huatyáꞌɨtzee. 7 Aꞌyaa puꞌij tyúuxɨeꞌveꞌ siaj jáamuaꞌreej tɨjɨn ɨ maj jɨꞌréꞌcan jɨmeꞌ ɨ Abraham jitze eerámaꞌcan, aꞌɨ́ɨ mu aꞌɨ́ɨn puéꞌeen ɨ maj tyáꞌtzaahuatyeꞌ. 8 Jájcuaj ɨmuáj pu aꞌyan tyéꞌyuꞌsiꞌhuacaꞌaj ɨ yuꞌxarij jitze tɨ ɨ Dios aꞌyan ajta huoꞌtámuaꞌsij maj tyámuaꞌ een aꞌɨ́ɨmaj ɨ maj quee Israel jitze ajtyámaꞌcan ɨ maj majta tyáꞌtzaahuatyeꞌ, aꞌyaa pu tyaatéꞌexaatyaꞌcaꞌaj aꞌɨ́jcɨ ɨ Abraham tɨjɨn: “Néijmiꞌcaa nu ɨ tyeɨ́tyee tyámuaꞌ tyuꞌtyátoosij a jitze maꞌcan.” 9 Aꞌɨ́j pu jɨn, néijmiꞌi ɨ maj tyáꞌtzaahuatyeꞌ, Dios pu tyámuaꞌ tyihuoꞌtáꞌsij jamuán aꞌɨ́jcɨ ɨ Abraham ɨ tɨ ajta tyáꞌantzaahuaj.

10 Aꞌtyán maj aꞌɨ́j jitze tyíꞌcaꞌnyej ɨ nyúucarij ɨ maj jɨn tyíꞌijta, aꞌɨ́ɨjma pu puéjtzij huoꞌtaꞌsij ɨ Dios, jiꞌnye aꞌyaa pu tyéꞌyuꞌsiꞌ ɨ yuꞌxarij jitze tɨjɨn: “Puéjtzij pu jacɨꞌtyij aꞌtɨ́j tɨquee néijmiꞌi jáꞌastijreꞌ jeꞌej tɨ yeꞌej tyéꞌyuꞌsiꞌ ɨ yuꞌxarij jitze ɨ maj jɨn tyíꞌijta.” 11 Aꞌɨ́j tu jɨn aꞌyan tyáꞌmuaꞌreej tɨquee aꞌtɨ́j jɨꞌréenyaꞌaj séejreꞌ tɨ néijmiꞌi aráꞌastej ɨ nyúucarij ɨ maj jɨn tyíꞌijta, jiꞌnye aꞌyaa pu ajta tyéꞌyuꞌsiꞌ ɨ yuꞌxarij jitze tɨjɨn: “Aꞌɨ́jna ɨ tɨ naa tyíꞌtyevij, aꞌɨ́ɨ pu júurij huatyáꞌɨtzeereꞌej aꞌɨ́jcɨ jɨmeꞌ ɨ tɨ tyáꞌtzaahuatyeꞌ.” 12 Ajta aꞌɨ́jna ɨ nyúucarij ɨ maj jɨn tyíꞌijta capu aꞌɨ́j jitze maꞌcan ɨ maj jɨn tyáꞌtzaahuatyeꞌ, sulu aꞌyaa pu tyáꞌxaj tɨjɨn: “Aꞌɨ́jna ɨ tɨ jaꞌastej ɨ nyúucarij ɨ maj jɨn tyíꞌijta, aꞌɨ́j pu jɨn aꞌyan tyiꞌcháaj jaꞌmej.”

13 Cɨríistuꞌ pu tajapuá huatanyúj, tɨꞌij quee puéjtzij táacɨꞌtyij aꞌɨ́jcɨ jɨmeꞌ tyaj quee jaꞌastej ɨ nyúucarij ɨ maj jɨn tyíꞌijta, aꞌɨ́ɨ pu tajitzé maꞌcan jaapuéjtzitariacaꞌ, jiꞌnye aꞌyaa pu tyéꞌyuꞌsiꞌ ɨ yuꞌxarij jitze tɨjɨn: “Puéjtzij pu jacɨꞌtyij aꞌtɨ́j tɨ muɨꞌnyij joꞌtatéehuaj ɨ cɨyéj jitze.” 14 Aꞌyaa pu aꞌíjcɨ jɨn tyuꞌrɨ́j taꞌaj ij huoꞌcɨꞌtyij ɨ Dios tɨ jɨn tyámuaꞌ tyihuoꞌtyátoosij, aꞌɨ́ɨjma ɨ maj quee Israel jitze ajtyámaꞌcan, tyataꞌaj tyij tyajta néijmiꞌi aꞌɨ́jna jitze maꞌcan ɨ tyaj jɨn tyáꞌtzaahuatyeꞌ jaꞌancuriáꞌan ɨ júuricamaꞌraꞌ ɨ Dios ɨ tɨ jɨn tyaꞌtóoratziiriꞌ.

Ɨ nyúucarij ɨ maj jɨn tyíꞌijta capu joꞌrioꞌuunaj ɨ Dios tɨ jɨn tyaꞌtóoratziiriꞌ

15 Nyeꞌihuáamuaꞌ, aꞌɨ́j nu jamuatéꞌeexaatyeꞌej jeꞌej tɨ tyíꞌrɨnyacaa ɨ tyeɨ́tyee jimi, tɨpuaꞌaj aꞌtɨ́j tyiꞌtɨ́j jɨn atóoratyij ajta joꞌyúꞌxaj jeꞌej tɨ rɨnyij, capu ɨꞌríj tɨ aꞌtɨ́j joꞌrioꞌuunaj nusu tɨ jéetzeꞌ jitzán tyoꞌyúꞌxaj. 16 Ajta ijíij, Dios pu aꞌyan tyaꞌtáratziiriꞌ aꞌɨ́jcɨ ɨ Abraham ajta ɨ tɨ jitzán eerámaꞌcan. Capu ɨ yuꞌxarij aꞌyan muiꞌcaa tyiꞌtyáxajta, sulu sɨ́ɨj puꞌuj ɨ tɨ jitzán eerámaꞌcan, aꞌɨ́ɨ puꞌij aꞌɨ́ɨn puéꞌeen ɨ Cɨríistuꞌ. 17 Aꞌyaa pu huatóomuaꞌaj ɨ nyaj jáꞌmuaꞌixaatyeꞌ tɨjɨn: Dios pu tyiꞌtɨ́j jɨn tyaꞌtóoraj ɨ Abraham jimi, aꞌyaa puꞌij ajta tyaꞌróoꞌastej. Aꞌɨ́j pu jɨn ɨ nyúucariaꞌraꞌ ɨ Moisés tɨꞌɨj yan huataséjre aꞌyan tyoomáꞌcaj muáacuaj anxɨtyej nyinyiꞌraꞌaj japuan seityéj japuan tamuáamuataꞌ, capu ɨꞌríj tɨ ɨ nyúucarij joꞌrioꞌuunaj tɨꞌij quee cheꞌ tyiꞌtɨ́j huɨɨriaꞌaj ɨ Dios tɨ jɨn tyaꞌtóoraj. 18 Jiꞌnye tɨpuaꞌaj ɨ Dios tɨ jɨn tyaꞌtóoratziiriꞌ, aꞌɨ́j jitze aróocaꞌnyaj ɨ nyúucariaꞌraꞌ ɨ Moisés, capu cheꞌ aꞌɨ́ɨn pueꞌéenyeꞌej jaꞌmej ɨ Dios tɨ jɨn tyaꞌtóoratziiriꞌ, ajta ɨ Dios pu aꞌyan tyaꞌtóoratziiriꞌ tɨ juxɨéꞌviꞌraꞌ jɨn tyámuaꞌ tyeetyátoonyij aꞌɨ́jcɨ ɨ Abraham.

19 ¿Tyiꞌtanyí naꞌaj ij jeꞌej tyíꞌhuɨɨreꞌ ɨ nyúucarij ɨ maj jɨn tyíꞌijta? Aꞌyaa pu huaꞌ jimi tyuꞌtyátuiihuacaꞌ, mej mij jáamuaꞌreej ɨ maj jɨn ootyáꞌɨtzee ɨ Dios jimi, ꞌasta naꞌaj quee huataséjre aꞌɨ́jna ɨ tɨ jitzán eerámaꞌcan ɨ Abraham, ɨ tɨ jitzán ɨ Dios tyaꞌtóoratziiriꞌ. Ajta ɨ nyúucarij ɨ maj jɨn tyíꞌijta, aꞌɨ́ɨ mu ɨ maj tajapuá tyíꞌhuɨɨreꞌ huaꞌ jimi jaatyájtoo ɨ tyeɨ́tyee, aꞌɨ́jna jitze maꞌcan ɨ Moisés. 20 Ajta tɨꞌɨj ɨ Dios aꞌyan tyaꞌtáratziiriꞌ aꞌɨ́jcɨ ɨ Abraham, capu aꞌtɨ́j huataꞌítyacaꞌ, sulu jusɨ́ɨj pu aꞌyan huarɨ́j, ajta sɨ́ɨj naꞌaj aꞌɨ́ɨn puéꞌeen ɨ Dios.

Ɨ tɨ jɨn tyíꞌhuɨɨreꞌ aꞌɨ́jna ɨ nyúucarij ɨ maj jɨn tyíꞌijta

21 ¿Nyiquij aꞌyan huatóomuaꞌaj tɨ seequéj tyáꞌxaj ɨ nyúucarij ɨ maj jɨn tyíꞌijta aꞌɨ́jcɨ ɨ Dios tɨ jɨn tyaꞌtóoratziiriꞌ? Capu xaa nyuꞌuj, jiꞌnye tɨpuaꞌaj ɨ nyúucarij ɨ maj tyíꞌijta júuricamej tatáꞌcareꞌen, aꞌyaa puꞌij tyiɨꞌríitacaj tyaj jɨꞌréꞌnyeꞌej huatyáꞌɨtzeereꞌen ɨ Dios jimi aꞌɨ́jcɨ jɨmeꞌ tyaj jaꞌastej ɨ nyúucarij ɨ maj jɨn tyíꞌijta. 22 Ajta aꞌɨ́jcɨ ɨ yuꞌxarij jitze aꞌyaa pu tyáꞌxaj tyaj néijmiꞌi ootyáꞌɨtzee ɨ Dios jimi, mataꞌaj mij aꞌtyán maj tyáꞌtzaahuatyeꞌ ɨ Cɨríistuꞌ jimi huatáɨꞌriitarij maj jaꞌancuriáꞌan aꞌɨ́jcɨ ɨ tɨ jɨn Dios tyaꞌtóoratziiriꞌ.

23 Tɨꞌɨj quee xu huataséeriaꞌcaj ɨ tyaj jitzán tyáꞌtzaahuatyeꞌ, aꞌɨ́j tu jɨn eetyánamiꞌhuacaꞌaj ɨ nyúucarij ɨ maj jɨn tyíꞌijta, aꞌyan tyetyeꞌejchoꞌveꞌej tɨ huataséjreꞌen aꞌɨ́jna ɨ tyaj jitzán tyáꞌantzaahuatyeꞌen. 24 Aꞌɨ́jna ɨ nyúucarij ɨ maj jɨn tyíꞌijta aꞌyaa pu tyíꞌtachaꞌɨɨcaꞌaj tɨꞌɨj ɨ tɨ caꞌnyéjrij jɨn tyíꞌmuarɨeꞌ tɨꞌríij tɨ tyiséjra, ꞌasta naꞌaj quee uvéꞌnyej ɨ Cɨríistuꞌ, taꞌaj ij ɨ tyaj jɨn tyáꞌantzaahuatyeꞌsij taatáꞌan tyaj jɨꞌréꞌnyeꞌej huatyáꞌɨtzeereꞌen. 25 Ajta ijíij tɨ arí huataséjre ɨ tyaj jitzán tyáꞌtzaahuatyeꞌ, capu cheꞌ aꞌɨ́ɨn tachaꞌɨj ɨ nyúucarij ɨ maj jɨn tyíꞌijta, 26 jiꞌnye aꞌɨ́jna jɨmeꞌ ɨ siaj jɨn tyáꞌtzaahuatyeꞌ ɨ Cɨríistuꞌ jimi, néijmiꞌi xu muaꞌaj yójmuaꞌmuaꞌ puéꞌeen ɨ Dios, 27 ajta siatɨꞌɨj jimi huatyáꞌɨtzee ɨ Cɨríistuꞌ aꞌájna siatɨꞌɨj huáɨꞌhuacaꞌ, aj pu ajta jamueꞌréꞌchejtyaꞌxɨj. 28 Capu cheꞌ aꞌɨ́ɨn juxɨeꞌveꞌ tɨpuaꞌaj Israel jitze puaꞌajtyámaꞌcantaj, naꞌríij aꞌɨ́ɨjma jimi ɨ Griego, tɨpuaꞌaj ɨ tɨ juxáahuaj majoꞌchaꞌcan, naꞌríij ɨ tɨ caꞌnyéjrij jɨn tyíꞌhuɨɨreꞌ, tɨpuaꞌaj tyáatɨꞌ nusu íitɨꞌ, jiꞌnye néijmiꞌi xu muaꞌaj ɨ Cɨríistuꞌ jitze ajtyámaꞌcan, aꞌɨ́j xu jɨn sɨ́ɨj sianaꞌaj puéꞌeen jimi. 29 Ajta tɨpuaꞌaj Cɨríistuꞌ jitze xaꞌajtyámaꞌcan, aꞌɨ́j xu jɨn siajta aꞌɨ́j jitze eerámaꞌcan ɨ Abraham, ajta aꞌɨ́ɨn tyajáꞌmuacɨꞌtyij ɨ tɨ jɨn Dios tyaꞌtóoratziiriꞌ.

4

1 Aꞌyaa pu huatóomuaꞌaj ɨ nyaj jáꞌmuaꞌixaatyeꞌ tɨjɨn: Tɨꞌɨj ooj paꞌrɨꞌɨstan aꞌɨ́jna ɨ tɨ néijmiꞌi tyáꞌcɨꞌtyij, aꞌyaa pu chaꞌtánaꞌaj een tɨꞌɨj sɨ́ɨj tɨ caꞌnyéjrij jɨn tyíꞌmuarɨeꞌ, tyij ajta arí néijmiꞌi tyíaꞌraꞌan tyiꞌpuéꞌeen 2 Séecan mu jachaꞌɨj, majta aꞌɨ́jna jɨn antyúumuaꞌreej maj tyúꞌchaꞌɨɨn néijmiꞌi ɨ tɨ tyíaꞌraꞌan, ꞌasta naꞌaj quee tyaꞌráꞌastij aꞌnáj tɨ ɨ táatajraꞌ aꞌyan tyaaxáꞌpuɨꞌɨntariꞌriꞌ. 3 Aꞌyaa pu chaꞌtaj ityájma jimi tyéꞌyiꞌij, tyatɨꞌɨj quee xu tyiꞌtɨ́j muaꞌréeriacaj, aꞌɨ́ɨ pu tyíꞌtaꞌijtyaꞌcaꞌaj íiyan tɨ tyíꞌsejreꞌ ɨ cháanacaj japua. 4 Ajta tɨꞌɨj atyojoꞌréꞌnyej aꞌnáj tɨ aꞌyan tyuꞌxáꞌpuɨꞌɨntariꞌhuacaꞌ, Dios pu juyój ujoꞌtaꞌítyacaꞌ, ɨ tɨ huanɨeꞌhuacaꞌ ɨ íitaj jitze, ajta aꞌyan tyaꞌráꞌastej ɨ nyúucarij Moisés tɨ joꞌyúꞌxacaꞌ, 5 taꞌaj ij aꞌɨ́ɨn tajapuá huatányuunyij, jiꞌnye aꞌɨ́ɨ pu tyíꞌtaꞌijtyaꞌcaꞌaj ɨ nyúucarij ɨ maj jɨn tyíꞌijta, ajta jeꞌen taatáꞌan tyej tyij huátatyamuaꞌveꞌen aꞌɨ́jna jɨmeꞌ tyaj tyeríj yójmuaꞌmuaꞌ puéꞌeen ɨ Dios. 6 Ajta tyaj tyeríj yójmuaꞌmuaꞌ puéꞌeen, Dios pu yoꞌtaꞌítyacaꞌ ɨ júuricamaꞌraꞌ ɨ juyój ɨ taxɨéjnyuꞌcaa tzajtaꞌ, ajta ɨ júuricamaꞌraꞌ aꞌyaa pu tyáꞌhuoo tɨjɨn: “Muáaj paj nyatáataj puéꞌeen, ɨ nyaj jéehua jaxɨeꞌveꞌ.” 7 Aꞌyaa puꞌij, capáj cheꞌ caꞌnyéjrij jɨn tyíꞌmuarɨeꞌ, sulu yójraꞌ paj puéꞌeen ɨ Dios, ajta ijíij paj períj yójraꞌ puéꞌeen, Dios pu aꞌyan tyaꞌajxɨéꞌviꞌraꞌ pej pij néijmiꞌi jimi tyaꞌancuriáan.

Pablo pu jeꞌej tyóomuaꞌajcaa aꞌɨ́ɨjma jimi ɨ maj tyáꞌtzaahuatyeꞌ

8 Jájcuaj ɨmuáj, siatɨꞌɨj quee xu jamuaꞌtyáacaj ɨ Dios, muaꞌaj xu caꞌnyéjrij jɨn huáꞌhuɨɨriaꞌcaꞌaj aꞌɨ́ɨjma ɨ maj aꞌyan huaꞌtamuáꞌmuaj tɨjɨn dioosij. 9 Ajta ijíij siaj seríj jamuaꞌtyej ɨ Dios, nusu ijíij tɨ arí ɨ Dios jáꞌmuamuajtye, ¿jiꞌnye tyíɨꞌrij siaj sij siajtáhuaꞌaj caꞌnyéjrij jɨn tyuꞌtyáhuɨɨreꞌen aꞌɨ́jcɨ jimi ɨ tɨquee tyiꞌtɨ́j huɨɨreꞌ, ajta tɨꞌij ajtáhuaꞌaj caꞌnyéjrij jɨn tyajamuaataꞌíjtyeꞌen? 10 Muaꞌaj xu tyíꞌyeꞌestyaa, tɨꞌɨjta aꞌájna atyojoꞌréꞌnyej aꞌnáj tɨ tyiꞌtɨ́j jeꞌej huarɨ́j, naꞌríij ɨ máxcɨrɨeꞌ tɨ jitzán tyiꞌtɨ́j atyojoꞌréꞌnyesij, nusu ɨ nyinyiꞌraꞌaj ɨ maj jitzán aꞌyan tyáꞌmuaꞌreej tyiꞌtɨ́j jɨmeꞌ. 11 Aꞌɨ́j nu jɨn jéehua tyíꞌtzɨɨnyeꞌ tɨpuaꞌaj quee tyiꞌtɨ́j huatyáhuɨɨreꞌen ɨ nyaj jɨn tyuꞌmuárɨej jaꞌmua tzajtaꞌ.

12 Nyeꞌihuáamuaꞌ, aꞌyaa nu tyajaꞌmuahuaviij siaj aꞌyan rɨjcaj nyatɨꞌɨj nyáaj, jiꞌnye nyáaj nu nyajta aꞌyan tyiꞌtyínyechaꞌɨj siatɨꞌɨj muaꞌaj. Caxu siaj muaꞌaj tyiꞌtɨ́j jɨn ootyáꞌɨtzeerej nye jimi. 13 Aꞌyájna siatɨꞌɨj seríj tyáꞌmuaꞌreej, nyatɨꞌɨj anaquéej jamuaatéꞌexaa ɨ nyúucariaꞌraꞌ ɨ Dios, aꞌyaa nu tyiꞌcuíꞌij nyatɨꞌɨj aꞌyan huarɨ́j. 14 Aꞌɨ́jna ɨ nyaj jɨn tyíꞌcuiꞌcaꞌaj, jéehua pu jamuaatamuárɨeꞌristej, siajta muaꞌaj caxu naataxánaꞌvej, caxu siajta naatyáxaahuatacaꞌ, sulu tyámuaꞌ xu tyinaatyéeje tɨꞌɨj nyaj aꞌɨ́ɨn puéꞌeenyeꞌ sɨ́ɨj tɨ tajapuá tyíꞌhuɨɨreꞌ, naꞌríij yaa tɨꞌɨj nyaj aꞌɨ́ɨn puéꞌeenyeꞌ ɨ Cɨríistuꞌ tɨ ajta Jesús puéꞌeen. 15 ¿Jiꞌnye huarɨ́j aꞌɨ́jna ɨ siaj jɨn jutyamuaꞌvaꞌcaꞌaj? Aꞌyaa pu tyíɨꞌrij nyaj aꞌyan tyaataxáj jaꞌmua jɨmeꞌ yee tɨpuaꞌaj aꞌyan tyíɨꞌriitacajcheꞌ, muaꞌaj xu jeꞌtatúꞌtuꞌnyijcheꞌ ɨ jujɨꞌsij siaj sij nyéetzij naatatúꞌtuꞌtyeꞌen. 16 Arí ijíij, ¿nyij seríj nyéjchaꞌɨɨreꞌ aꞌɨ́jcɨ jɨmeꞌ nyaj tzáahuatyiꞌraꞌaj jɨn tyajáꞌmuaꞌixaatyeꞌ?

17 Aꞌɨ́ɨjma jimi ɨ tyeɨ́tyee jéehua xu huaꞌ jitze juxɨeꞌveꞌ, majta quee aꞌɨ́jna jɨmeꞌ mej mij tyámuaꞌ jamuáaꞌuurej. Aꞌyaa mu tyáꞌxɨeꞌveꞌ siaj sij tajimí ajtácɨɨnyej, siaj sij siajta muaꞌaj huaꞌ jitze tyúꞌcaꞌnyej. 18 Aꞌyaa pu tyíꞌxaꞌpuɨꞌ maj jaꞌmua jitze juxɨéꞌvaꞌaj ɨ séecan, siaj sij tyámuaꞌ huóꞌuurej, ajta aꞌnáj tɨnaꞌaj aꞌyan tyúuxɨeꞌveꞌ, capu aꞌáa naꞌaj tɨpuaꞌaj nyijta jaꞌmua jamuán aꞌáa jóꞌcatyij. 19 Nyiyóojmuaꞌ, jéehua nu jajpuéjtzij jaꞌmua jɨmeꞌ, aꞌyájna tɨꞌɨj ɨ íitɨꞌ tɨ joꞌtacuíꞌnyacaꞌ páꞌrɨꞌɨj jɨmeꞌ, ꞌasta naꞌaj quee ɨ Cɨríistuꞌ jaꞌmua jimi tyámuaꞌ tyuꞌtyáꞌɨtzeereꞌen. 20 Canu aꞌtzúj jamuaꞌreej jeꞌej nyaj yeꞌej huárɨnyij muaꞌajmaj jɨmeꞌ. Nyóocheꞌ aꞌáa jóꞌcatyiicheꞌ jaꞌmua jimi nyej nyij quee cheꞌ tyajáꞌmuayuꞌseꞌej nyanaꞌaj, sulu nyej nyij tyajamuáaꞌixaatyeꞌen senyeséeracaj.

Jeꞌej maj huarɨ́j aꞌɨ́jna ɨ Agar, ajta ɨ Sara, ɨ tyaj jɨn yoꞌitéej táꞌraꞌnyij

21 Siataꞌaj naatéꞌexaatyeꞌ muaꞌaj mu siaj jaxɨeꞌveꞌ siaj sij jaꞌráꞌastyaj aꞌɨ́jcɨ ɨ nyúucarij ɨ maj jɨn tyíꞌijta, ¿nyitzaa sequée aꞌyan tyáanamuajriꞌ jeꞌej tɨ tyáꞌxaj aꞌɨ́jcɨ jitze ɨ nyúucarij? 22 Aꞌyaa pu tyéꞌyuꞌsiꞌ tɨ ɨ Abraham huaꞌpuácaa tyiyójmuaꞌcaꞌaj ɨ maj tyétyacaa. Sɨ́ɨj pu jitzán huanɨeꞌhuacaꞌ aꞌɨ́jcɨ ɨ íitaj tɨ caꞌnyéjrij jɨn tyíꞌmuarɨeꞌcaꞌaj, ajta ɨ sɨ́ɨj, aꞌɨ́ɨ pu jitzán huanɨeꞌhuacaꞌ aꞌɨ́jcɨ ɨ íitaj tɨ juxáahuaj joꞌcháꞌcanyaꞌaj. 23 Aꞌɨ́jna ɨ tɨ huanɨeꞌhuacaꞌ aꞌɨ́jcɨ jitze ɨ íitaj tɨ caꞌnyéjrij jɨn tyíꞌmuarɨeꞌcaꞌaj, aꞌɨ́ɨ pu aꞌyan éenyeꞌej huanɨeꞌhuacaꞌ matɨꞌɨj ɨ tɨꞌríij. Ajta ɨ sɨ́ɨj, aꞌɨ́jna ɨ tɨ huanɨeꞌhuacaꞌ jitzán ɨ íitaj tɨ juxáahuaj joꞌcháꞌcanyaꞌaj, aꞌɨ́ɨ pu aꞌɨ́jcɨ jɨn huanɨeꞌhuacaꞌ tɨ Dios aꞌyan tyaꞌtóoratziiriꞌ. 24 Ɨꞌríj tyaj aꞌyan tyaataxáj tɨ aꞌyan huatóomuaꞌaj aꞌɨ́jna ɨ nyúucarij tɨ aꞌyan tyéꞌyuꞌsiꞌ. Aꞌɨ́ɨmaj ɨ úucaa ɨ maj huaꞌpuaj, aꞌyaa pu huatóomuaꞌaj ɨ nyúucarij tɨ huaꞌpuaj tɨ jɨn Dios tyihuoꞌtaꞌíj ɨ tyétyacaa. Sɨ́ɨj ɨ nyúucarij pu aꞌáa jáꞌmaꞌcan ɨ jɨríj japua tɨ aꞌyan tyajaꞌrájtyapuaj tɨjɨn Sinaí. Aꞌɨ́j mu jitzán eerányesij aꞌɨ́ɨmaj ɨ tɨꞌríij ɨ maj tyuꞌtyáhuɨɨreꞌsij caꞌnyéjrij jɨmeꞌ. Ajta aꞌɨ́jna ɨ nyúucarij, aꞌɨ́j puɨ́rɨcɨj aꞌɨ́jna ɨ íitɨꞌ tɨ aꞌyan ántyapuaj tɨjɨn Hagar. 25 Aꞌɨ́jna ɨ Hagar, aꞌyaa pu huatóomuaꞌaj aꞌɨ́jna ɨ jɨríj ɨ Sinaí, aꞌáa tɨ joꞌtácaj a Arabia. Aꞌyaa pu ajta huatóomuaꞌaj chájtaꞌ tɨ jáꞌsejreꞌ a Jerusalén, jiꞌnye óocheꞌ pu caꞌnyéjrij jɨn tyíꞌmuarɨeꞌ jamuán ɨ yójmuaꞌmuaꞌ. 26 Ajta aꞌɨ́jna ɨ Jerusalén tajapuá tɨ jáꞌmaꞌcan, aꞌɨ́ɨ pu juxáahuaj joꞌchaꞌcan. Ajta aꞌɨ́ɨ pu puéꞌeen ɨ taj náanaj. 27 Aꞌyaa puꞌuj naꞌaj jiꞌnye aꞌyaa pu tyéꞌyuꞌsiꞌ tɨjɨn:

Pajta muáaj, tɨquee cheꞌ muoꞌtacuíꞌnyij, pataꞌaj huatáꞌtyamuaꞌveꞌen.

Aꞌyaa paj huárɨnyij, jiꞌnye jéehua paj tyiyóomuaꞌaj puáꞌmej

mu paj quee aꞌnáj ootájucatacaꞌ

quee aꞌɨ́jna ɨ íitɨꞌ tɨ vícheꞌ.

28 Siajta muaꞌaj, nyeꞌihuáamuaꞌ, aꞌyaa xu chaꞌtaj sianaꞌaj séejreꞌ tɨꞌɨj aꞌɨ́jna ɨ Isaac tɨ aꞌɨ́jcɨ jɨn eeráanyej ɨ tɨ jɨn Dios aꞌyan tyaꞌtóoratziiriꞌ. 29 Aꞌájna ɨmuáj aꞌɨ́jna ɨ yójraꞌ tɨ aꞌyan chaꞌtánaꞌaj éenyeꞌej huanɨeꞌhuacaꞌ matɨꞌɨj ɨ tɨꞌríij, aꞌɨ́ɨ pu jeꞌej puaꞌaj jáaruuj aꞌɨ́jcɨ ɨ yójraꞌ tɨ huanɨeꞌhuacaꞌ aꞌɨ́jcɨ jɨmeꞌ ɨ muárɨeꞌriaꞌraꞌ ɨ júuricamaꞌraꞌ ɨ Dios. Ajta ijíij, aꞌyaa pu chaꞌtaj tyíꞌrɨnyacaa. 30 Ajta, ¿jiꞌnye tyáꞌxaj ɨ yuꞌxarij jitze? Nyiquij aꞌyan yee: “Pataꞌaj jaatamuárityeꞌen aꞌɨ́jcɨ ɨ íitaj tɨ caꞌnyéjrij jɨn tyíꞌmuarɨeꞌ, pajta ɨ yójraꞌ, jiꞌnye capu aꞌnáj tyiꞌtɨ́j jacɨꞌtyij aꞌɨ́jcɨ ɨ yójraꞌ ɨ íitaj tɨ caꞌnyéjrij jɨn tyíꞌmuarɨeꞌ, sulu néijmiꞌi pu tyáꞌcɨꞌtyij aꞌɨ́jcɨ ɨ yójraꞌ ɨ íitaj tɨ juxáahuaj joꞌchaꞌcan.” 31 Aꞌɨ́j pu jɨn, nyeꞌihuáamuaꞌ, catu aꞌɨ́jcɨ jitze eeráanyej aꞌɨ́jcɨ ɨ íitaj tɨ caꞌnyéjrij jɨn tyíꞌmuarɨeꞌcaꞌaj. Catu xaa nyuꞌuj, sulu aꞌɨ́j tu jitzán eeráanyej aꞌɨ́jcɨ ɨ íitaj tɨ juxáahuaj joꞌcháꞌcanyaꞌaj.

5

Maj quee tóoaꞌcareꞌen maj caꞌnyéjrij jɨn tyíꞌhuɨɨreꞌej

1 Cɨríistuꞌ pu tɨiꞌrájtoo tyej tyij taxáahuaj mahuacɨ́ꞌcaꞌan. Aꞌɨ́j xu jɨn caxu cheꞌ tóoaꞌcareꞌen siaj sij caꞌnyéjrij jɨn tyíꞌmuarɨeꞌej, caxu cheꞌ huariáꞌcɨꞌcaꞌan aꞌyájna siatɨꞌɨj tyityaajúꞌcaꞌaj.

2 Sianáanamuajriꞌ. Nyáaj ɨ nyaj Pablo puéꞌeen, aꞌyaa nu tyajáꞌmuaꞌixaatyeꞌ. Tɨpuaꞌaj aꞌyan setyityaatóaꞌan maj jaꞌantyísiichixɨꞌɨn ɨ taꞌantyuuvíꞌrajmee ɨ siaj jitzán saꞌracaa, tɨꞌɨj tyáꞌxaj ɨ nyúucarij maj jɨn tyíꞌijta capu tyiꞌtɨ́j jɨn jamuaatyáhuɨɨreꞌej ɨ Cɨríistuꞌ. 3 Aꞌyaa nu tyaatéꞌexaatyeꞌsij tzáahuatyiꞌraꞌaj jɨmeꞌ aꞌtɨ́j tɨnaꞌaj tɨ jaꞌantyisíjchej ɨ junavíj, aꞌyaa pu jimi tyuuxɨéꞌveꞌej jaꞌmej tɨꞌij néijmiꞌi aráꞌastej ɨ nyúucarij ɨ maj jɨn tyíꞌijta. 4 Muaꞌaj mu siaj aꞌyan tyáꞌhuoo siaj jɨꞌréꞌnyeꞌej huatyáꞌɨtzeereꞌen ɨ Dios jimi, muaꞌaj xu seríj ajtacɨ́j aꞌɨ́jcɨ jimi ɨ Cɨríistuꞌ, siajta ajtacɨ́j aꞌɨ́jcɨ jimi ɨ Dios tɨ tyámuaꞌ tyajamuaatáꞌ. 5 Tyajta ityáj, aꞌɨ́j tu jitze aratacaꞌnyáaj ɨ júuricamaꞌraꞌ ɨ Dios aꞌyan tyetyiꞌijchoꞌveꞌej tyej tyij jɨꞌréꞌnyeꞌej huatyáꞌɨtzeereꞌen ɨ Dios jimi aꞌɨ́jcɨ jɨmeꞌ ɨ tyaj jɨn tyáꞌtzaahuatyeꞌ. 6 Aꞌyaa pu tyíꞌeen, jiꞌnye ɨ Cɨríistuꞌ jimi, capu aꞌtzúj jitzán juxɨeꞌveꞌ tɨpuaꞌaj aꞌtɨ́j arí jaꞌantyisíjchacaꞌ ɨ junavíj nusu quee. Aꞌɨ́ɨ pu xaa jitzán juxɨeꞌveꞌ tɨ aꞌtɨ́j aꞌyan tyihuoꞌtaxɨéꞌveꞌen ɨ tyeɨ́tyee tzáahuatyiꞌraꞌaj jɨmeꞌ.

7 Tyámuaꞌ xu seríj muaꞌaj tyityaajúꞌcaꞌaj ɨ juyéj jitze. ¿Aꞌtanyíj tyajamuantyíꞌuunyiꞌriꞌ siaj sij quee cheꞌ jáꞌastyaj aꞌɨ́jcɨ ɨ nyúucarij tɨ jɨꞌréꞌcan jɨmeꞌ? 8 Capu aꞌɨ́ɨn caꞌnyíjraꞌaj jamuaatáꞌ ɨ Dios ɨ tɨ jamuaatajé. 9 Aꞌyaa mu tyíꞌxaj tɨ cɨ́ɨraꞌtzuj ɨ levaduuraj néijmiꞌi tyináxcaj ɨ cuéjtzij, 10 aꞌɨ́j nu jɨn nyáaj ɨ tavástaraꞌ jitze tyíꞌcaꞌnyej siaj muaꞌaj quee seequéj tyíꞌmuaꞌtyij, ajta ɨ Dios pu puéjtzij jaatáꞌsij aꞌɨ́jcɨ ɨ tɨ tyajamuaꞌantyíꞌuunyiꞌ, ajta quee jeꞌej rɨnyij aꞌtɨ́j tɨ puéꞌeen.

11 Ajta nyéetzij jɨmeꞌ, nyeꞌihuáamuaꞌ, tɨpuaꞌaj nyooj aꞌyan tyajáꞌmuaꞌixaatyeꞌej siaj jaꞌantyísiichixɨꞌɨn ɨ junavíj, camu cheꞌ jeꞌej puaꞌaj nyaꞌuuréenyijcheꞌ aꞌɨ́ɨmaj ɨ maj Israel jitze ajtyámaꞌcan, jiꞌnye capu jeꞌej puaꞌaj huaꞌnamuaarasteꞌej jaꞌmej ɨ nyúucarij nyaj jáꞌmuaꞌixaatyeꞌ tɨ ɨ Cɨríistuꞌ óotateehuacaꞌ ɨ cúruuj jitze. 12 Ajta aꞌɨ́ɨjma jɨmeꞌ ɨ maj aꞌɨ́jcɨ jɨn tyajamuaꞌantyiúꞌnyiꞌ, aꞌyaa pu tyinaꞌráanajchi nyéetzij maj anaquéej aꞌɨ́ɨmaj jujɨ́ɨmuaꞌaj huatyóosiichixɨꞌɨn.

13 Siajta muaꞌaj nyeꞌihuáamuaꞌ, Dios pu jamuaatajé siaj sij juxáahuaj mahuacɨ́ꞌcaꞌan. Ajta caxu aꞌɨ́jcɨ jɨn aꞌyan rɨjcaj siaj sij aꞌyan chaꞌ sianaꞌaj jeꞌej puaꞌaj rɨjcaj jeꞌej tɨ tyajamuáꞌmiteerasteꞌ. Sulu siataꞌaj juxɨeꞌveꞌ huatóohuɨɨreꞌen séej jamuán siajta séej. 14 Jiꞌnye néijmiꞌi pu ɨ nyúucarij ɨ maj jɨn tyíꞌijta séej naꞌaj jitze tyaꞌróoꞌastee ɨ tɨ aꞌyan tyáꞌxaj tɨjɨn: “Pataꞌaj jaxɨeꞌveꞌ ɨ axaꞌaj tyévij aꞌyájna patɨꞌɨj asɨ́ɨj tyíꞌaxɨeꞌveꞌ.” 15 Tyámuaꞌ xuꞌuj muaꞌaj, jiꞌnye tɨpuaꞌaj muaꞌaj jeꞌej puaꞌaj setyúuxajta naꞌríij siooj jujɨ́ɨmuaꞌaj tyúuchaꞌɨɨreꞌej, muaꞌaj xu sij jujɨ́ɨmuaꞌaj antyúupuaꞌrityeꞌsij.

Ɨ tɨ tatzájtaꞌ eerányinyii, ajta ɨ tɨ jitzán eerányinyii ɨ júuricamaꞌraꞌ ɨ Dios

16 Aꞌɨ́j nu jɨn aꞌyan tyíꞌxaj tɨjɨn: Siataꞌaj aꞌyan tyíꞌtyechajcaj aꞌɨ́jcɨ jitze xaꞌroocaꞌnyéej ɨ júuricamaꞌraꞌ ɨ Dios, siaj sij quee tyiꞌtɨ́j jɨn jeꞌej puaꞌaj rɨjcaj ɨ tɨ jaꞌmua tzajtaꞌ tyeꞌrányinyii. 17 Jiꞌnye jeꞌej tɨ tyáꞌxɨeꞌveꞌ ɨ tɨ jeꞌej puaꞌaj een, aꞌɨ́ɨ pu jájchaꞌɨɨreꞌ ɨ júuricamaꞌraꞌ ɨ Dios, ajta aꞌɨ́jna ɨ júuricamaꞌraꞌ ɨ Dios aꞌɨ́ɨ pu ajta jájchaꞌɨɨreꞌ ɨ tɨ jeꞌej puaꞌaj een. Aꞌɨ́ɨ mu aꞌyan tyityetyúuchaꞌɨɨreꞌ, aꞌɨ́j xu jɨn muaꞌaj quee aꞌnáj aꞌyan rɨnyij jeꞌej siaj tyáꞌxɨeꞌveꞌ. 18 Ajta tɨpuaꞌaj ɨ júuricamaꞌraꞌ ɨ Dios tyajaꞌmuamuaꞌtyej, capu ij cheꞌ muaꞌajmaj tyajaꞌmuaꞌíityaꞌaj jaꞌmej ɨ nyúucarij ɨ maj jɨn tyíꞌijta.

19 Tyámuaꞌ pu tyéꞌmiteereꞌ jeꞌej maj rɨcɨj aꞌɨ́ɨmaj ɨ maj jaꞌastej ɨ tɨ jeꞌej puaꞌaj een, aꞌɨ́ɨ mu juxanaꞌcɨreꞌ séecan jamuán ɨ maj quee jatyéviꞌtɨn, huápuɨꞌɨj mu xánaꞌvisiꞌ rɨcɨj aꞌɨ́j mu mij jɨn meríj jóꞌvej, 20 aꞌɨ́ɨ mu huaꞌnajchej ɨ sáanturij, majta tyíꞌchahuaa. Jéehua mu juxanaꞌveꞌ, majta quee tyámuaꞌ jaꞌhuóomuaꞌraj, majta óochueereꞌ. Jéehua mu tyoꞌcájaaxɨejveꞌ, majta séecan jaaxɨejtyeꞌ, majta jéꞌtaꞌ huacɨꞌɨj, majta séecan jimi ajtyúꞌuuvej. 21 Jéehua mu tyihuáꞌchueereꞌ, majta jutaꞌrujveꞌ, majta tyíꞌnyacuaꞌaj, majta néijmiꞌi jɨn aꞌyan rɨcɨj ɨ tɨ jeꞌej puaꞌaj tyíꞌeen. Aꞌyaa nu nyij muaꞌajmaj tyajáꞌmuaꞌixaatyeꞌ, aꞌyájna nyatɨꞌɨj nyáaj nyeríj jájcuaj ɨmuáj huarɨ́j, tɨjɨn ɨ maj aꞌyan tyityetyúuchaꞌɨj camu ujoꞌtyárutyij joꞌtɨj ɨ Dios tyejéꞌijtaj.

22 Ajta aꞌɨ́jna ɨ júuricamaꞌraꞌ ɨ Dios tɨ tyihuatáꞌcaa, aꞌɨ́ɨ pu aꞌɨ́ɨn puéꞌeen tyej tyámuaꞌ tyihuojóꞌmuaꞌraj, ajta tyámuaꞌviꞌraꞌaj, ajta tyaj taxáahuaj séjreꞌej, tyaj néijmiꞌi jɨn tyoꞌtáviicueꞌ, tyajta huoꞌxɨéꞌveꞌen séecan ɨ tyeɨ́tyee, tyajta tyihuoꞌtapuéjveꞌen, tyajta quee tyiꞌtɨ́j jɨn áꞌɨtzeeriaꞌaj, 23 tyaj quee áꞌtatzaahuatyeꞌej, ajta huaꞌ jitze séejreꞌ ɨ tɨ xáꞌpuɨꞌ. Capu ij ajtáhuaꞌaj sɨ́ɨj séejreꞌ ɨ nyúucarij tɨ tyiꞌtɨ́j jɨn huaꞌ jitze puaꞌrityeꞌej. 24 Majta ɨ maj jitzán ajtyámaꞌcan ɨ Cɨríistuꞌ tɨ ajta Jesús puéꞌeen, muꞌríj néijmiꞌi tyuꞌtáxaahuatacaꞌ ɨ tɨ jeꞌej puaꞌaj tyíꞌeen tɨ eerányinyiicaꞌaj ɨ huaꞌ tzajtaꞌ mej mij quee cheꞌ jeꞌej puaꞌaj tyityetyúuchaꞌɨɨj. 25 Tɨpuaꞌaj aꞌɨ́j jɨn tyajúurij ɨ júuricamaꞌraꞌ ɨ Dios, tyicheꞌ tyajta tyuꞌtáꞌan tɨꞌij ɨ júuricamaꞌraꞌ ɨ Dios tuꞌcájuyetyej.

26 Tyicheꞌ quee áꞌtatzaahuatyeꞌej, tyajta quee caꞌnyíjraꞌaj tatáꞌcareꞌen tyej tyij jeꞌej puaꞌaj áꞌtamuaꞌraj nusu tyej tyij tajɨ́ɨmuaꞌaj tyítajaaxɨejviꞌ.

6

Micheꞌ huatóohuɨɨreꞌen sɨ́ɨj ajta sɨ́ɨj

1 Nyeꞌihuáamuaꞌ, tɨpuaꞌaj séej aꞌtɨ́j xaaséj tɨ ootyáꞌɨtzeereꞌen tyiꞌtɨ́j jɨmeꞌ, siataꞌaj muaꞌaj mu siaj ɨ júuricamaꞌraꞌ ɨ Dios jitze aróocaꞌnyej jaatáhuɨɨreꞌen. Ajta siatɨꞌɨj aꞌyan huárɨnyij tyámuaꞌ xuꞌuj siaj sij quee aꞌyan chaꞌtaj sianaꞌaj tyityoꞌtyáꞌɨtzeereꞌen tɨꞌɨj aꞌɨ́ɨn tyoꞌtyáꞌɨtzee. 2 Siataꞌaj huatóohuɨɨreꞌen séej jamuán siajta séej, aꞌyaa xu sij aꞌɨ́jcɨ jɨn tyaꞌráꞌastej ɨ nyúucariaꞌraꞌ ɨ Cɨríistuꞌ.

3 Tɨpuaꞌaj aꞌtɨ́j aꞌyan tyéꞌmiteerasteꞌej tɨ tyiꞌtɨ́j jɨn antyúumuaꞌreej, ajta quee tyiꞌtɨ́j jɨn antyúumuaꞌreej, aꞌɨ́ɨ pu jusɨ́ɨj jucuanamuaj. 4 Cheꞌ sɨ́ɨj ajta sɨ́ɨj jusɨ́ɨj huóosej jeꞌej tɨ tyiꞌtyúuchaꞌɨj, ajta tɨpuaꞌaj tyiꞌtɨ́j jɨn óotzaahuatyaꞌmuɨꞌɨj, cheꞌ aꞌɨ́jna jɨmeꞌ jeꞌej tɨ jusɨ́ɨj tyiꞌtyúuchaꞌɨj, cheꞌ quee ɨ séecan jɨmeꞌ. 5 Jiꞌnye aꞌyaa pu tyúuxɨeꞌveꞌ tɨ sɨ́ɨj ajta sɨ́ɨj aꞌyan tyóꞌviicueꞌ jeꞌej tɨ tyiꞌtɨ́j tyáꞌmuarɨeꞌristeꞌ.

6 Aꞌɨ́jna ɨ tɨ jumuaꞌtyej ɨ nyúucariaꞌraꞌ ɨ tavástaraꞌ, aꞌyaa pu tyúuxɨeꞌveꞌ tɨ jaatyáhuɨɨreꞌen aꞌɨ́jcɨ ɨ tɨ tyáꞌmuaꞌtyej.

7 Caxu muaꞌaj jucuanamuaj, capu ɨꞌríj siaj jáacuanamuaj ɨ Dios. Tyiꞌtɨ́j siaj muaꞌaj tyuꞌtáꞌ, aꞌyaa xu chaꞌtaj sianaꞌaj tyaꞌancuriáaꞌsij. 8 Aꞌɨ́jna ɨ aꞌtɨ́j tɨ aꞌɨ́j jimi tyíꞌmuarɨeꞌ ɨ tɨ jeꞌej puaꞌaj een, aꞌyaa pu tyáꞌcɨꞌtyij tɨ huámuɨꞌnyij. Ajta aꞌtɨ́j tɨ aꞌɨ́j jimi tyíꞌmuarɨeꞌ ɨ júuricamaꞌraꞌ ɨ Dios, aꞌɨ́ɨ pu ɨ júuricamaꞌraꞌ ɨ Dios jaatáꞌsij tɨ júurij jáꞌraꞌnyij jusén jɨmeꞌ. 9 Aꞌɨ́j tu jɨn tyicheꞌ quee jaxaahuataj ɨ tyaj jɨn xáꞌpuɨꞌ rɨcɨj, jiꞌnye tɨpuaꞌaj tyequée jaxaahuataj tyiꞌtɨ́j tu ancuriáaꞌsij aꞌájna xɨcáaraꞌ jitze jeꞌej tɨ tyeꞌtyévijtyeꞌ. 10 Aꞌɨ́j pu jɨn, aꞌnáj tyaj aꞌyan tyaꞌajxɨéꞌviꞌraꞌaj, tyicheꞌ tyámuaꞌ huóꞌuurej ɨ taxaꞌaj tyeɨ́tyee, tyajta jéetzeꞌ tyámuaꞌ tyihuóꞌchaꞌɨɨn aꞌɨ́ɨjma ɨ maj majta tyáꞌtzaahuatyeꞌ.

Maj tyámuaꞌ tyeeséj tɨꞌij quee aꞌtɨ́j huoꞌcuanamuan

11 Tyámuaꞌ xu muaꞌaj tyeeséj jeꞌej nyaj vaꞌcán jɨn tyéꞌyuꞌxaj ɨ nyamuácaꞌ jɨmeꞌ. 12 Aꞌɨ́ɨmaj ɨ maj jáꞌmuaꞌɨtziityeꞌ, majta aꞌyan tyíꞌtyeseꞌ siaj sij caꞌnyéjrij jɨn jaꞌantyisíjchej ɨ junavíj, aꞌyaa mu rɨcɨj mej mij ɨ tyeɨ́tyee tyámuaꞌ huojoꞌsejra camu jaxɨeꞌveꞌ tɨ puéjtzij huoꞌcɨꞌtyij aꞌɨ́jcɨ jɨmeꞌ maj jaꞌráꞌastee aꞌɨ́jcɨ ɨ Cɨríistuꞌ ɨ tɨ óotateehuacaꞌ ɨ cúruuj jitze. 13 Ajta aꞌɨ́ɨmaj ɨ maj jaꞌantyisíjchej ɨ junavíj, camu jaꞌráꞌastyaa ɨ nyúucarij ɨ maj jɨn tyíꞌijta. Aꞌyaa mu tyáꞌxɨeꞌveꞌ siaj muaꞌaj jaꞌantyisíjchej ɨ junavíj, mej mij aꞌɨ́jcɨ jɨn ahuóotzaahuatyeꞌen siaj aꞌɨ́jcɨ jɨn aꞌyan huarɨ́j. 14 Nyajta nyáaj canu tyiꞌtɨ́j jɨn áꞌnyatzaahuatyeꞌ, sulu aꞌɨ́j nu jɨn áꞌnyatzaahuatyeꞌ tɨ Cɨríistuꞌ nyej jitze maꞌcan jaapuéjtzitariacaꞌ ɨ cúruuj jitze. Jiꞌnye aꞌɨ́jna jitze maꞌcan ɨ cúruujraꞌ ɨ Cɨríistuꞌ, capu cheꞌ ɨ cháanacaj nye jimi séejreꞌ, nyajta nyáaj canu nyajta cheꞌ ɨ cháanacaj japua séejreꞌ. 15 Capu tyiꞌtɨ́j huɨɨreꞌ tɨpuaꞌaj aꞌtɨ́j jaꞌantyisíjchacaꞌ ɨ junavíj nusu quee, aꞌɨ́ɨ pu juxɨeꞌveꞌ tɨ aꞌtɨ́j jájcuan jɨn huanɨeꞌhuaj ɨ Dios jimi. 16 Cheꞌ Dios huoꞌtyápuaꞌrityeꞌen, ajta huaꞌancuꞌvajxɨꞌɨn aꞌchu maj puaꞌmáj jaꞌráꞌastee aꞌɨ́jcɨ ɨ nyúucarij, majta néijmiꞌi ɨ maj Israel jitze ajtyámaꞌcan ɨ tyeɨ́tyeristyamuaꞌmeꞌen ɨ Dios.

17 Ijíij tɨ yujoꞌqueꞌtɨj jaꞌmej canu cheꞌ jaxɨeꞌveꞌ tɨ aꞌtɨ́j nyaꞌɨtziityaꞌaj, jiꞌnye puꞌríj nye jitze séejreꞌ aꞌɨ́jcɨ jɨmeꞌ ɨ nyaj jajpuéetzij ɨ Jesús jitze maꞌcan.

18 Nyeꞌihuáamuaꞌ, cheꞌ ɨ tavástaraꞌ ɨ Jesús tɨ ajta Cɨríistuꞌ puéꞌeen, cheꞌ aꞌɨ́ɨn tyámuaꞌ tyajamuaatáꞌan ɨ jaꞌmua tzajtaꞌ. Cheꞌ aꞌyan tyáꞌraꞌnyij.

Efesios

1

2

3

4

5

6

Ɨ yuꞌxarij Pablo tɨ huoꞌtaꞌítyiꞌriꞌ ɨ Éfeso maj joꞌcháatɨmee

1

Pablo pu huaꞌtyojtyeꞌ

1 Nyáaj Pablo, aꞌɨ́ɨ nu puéꞌeen ɨ Dios tɨ naꞌantyíhuoj juxɨéꞌviꞌraꞌ jɨmeꞌ nyej nyij jaatyáhuɨɨreꞌen ɨ Cɨríistuꞌ tɨ ajta Jesús puéꞌeen, nyajaꞌmuatyojtyeꞌ muaꞌajmaj mu siaj Éfeso jaꞌchej ɨ siaj tyeɨ́tyeristyamuaꞌ puéꞌeen ɨ Dios, siajta tyáꞌtzaahuatyeꞌ aꞌɨ́j xu jɨn jimi séejreꞌ ɨ Cɨríistuꞌ tɨ ajta Jesús puéꞌeen. 2 Cheꞌ ɨ Dios ɨ tavástaraꞌ ajta ɨ Jesús tɨ ajta Cɨríistuꞌ puéꞌeen, micheꞌ aꞌɨ́ɨn jamuaatyáhuɨɨreꞌen majta tyámuaꞌ jamuáaꞌuurej jaꞌmua tzajtaꞌ.

Ɨ tyaj jɨn tyéꞌtyojtziꞌreꞌ ɨ Dios aꞌɨ́jna jɨmeꞌ ɨ tɨ taatyáhuɨɨ

3 Tyicheꞌ tyaatatyójtziꞌreꞌen ɨ Dios ɨ tɨ yoꞌpuáaraꞌan puéꞌeen ɨ tavástaraꞌ ɨ Jesús tɨ ajta Cɨríistuꞌ puéꞌeen, jiꞌnye aꞌɨ́j pu jitze ɨ Cɨríistuꞌ tyitaatapuéjvej néijmiꞌi ɨ tajapuá tɨ tyejéꞌsejreꞌ. 4 Dios pu taꞌantyíhuo ɨ Cɨríistuꞌ jitze jájcuaj ɨmuáj tɨꞌɨj quee xu jaatyatáahuavaꞌcaj ɨ cháanacaj, tyej tyij néijmiꞌi jɨn tyámuaꞌ éenyeꞌej táꞌraꞌnyij ɨ tatzájtaꞌ, tyajta quee tyiꞌtɨ́j jɨn áꞌɨtzeeriaꞌaj jimi ɨ Dios. 5 Jiꞌnye aꞌyaa pu tyitaaxɨéꞌvej tyej tyij yójmuaꞌmuaꞌ pueꞌéenyeꞌej táꞌraꞌnyij aꞌɨ́jna jitze maꞌcan ɨ Cɨríistuꞌ, jeꞌej tɨ aꞌɨ́ɨn jájcuaj ɨmuáj tyitaaxɨéꞌvej. 6 Aꞌɨ́j pu jɨn aꞌyan jaatamuaꞌaj tyej tyij aꞌnáj tɨnaꞌaj tyéꞌtyojtziꞌreꞌej aꞌɨ́jcɨ jɨmeꞌ ɨ tɨ jɨn naa huaséꞌrin ɨ Dios, ɨ tɨ juxɨéꞌviꞌraꞌ jɨn taatáꞌ ɨ juyój jitze maꞌcan ɨ tɨ huápuɨꞌɨj jaxɨeꞌveꞌ. 7 Aꞌɨ́ɨ pu ɨ Cɨríistuꞌ tajɨ́meꞌ tyuꞌnájchitacaꞌ ɨ Dios jimi tɨꞌɨj juxúureꞌ eeráaxɨrej tajitzé maꞌcan tɨꞌij ɨ Dios tyitaatúꞌuunyiꞌ ɨ tyaj jɨn ootyáꞌɨtzee. 8 Jiꞌnye aꞌyaa pu ɨ Dios tyáꞌxɨeꞌveꞌ tɨ tyámuaꞌ tyitaatyátoonyij, ajta tajimí jaatyájtoo aꞌɨ́jna ɨ tyaj jɨn tyuꞌyíꞌtɨhuaꞌan ajta tyej tyij néijmiꞌi tyojoꞌitéej táꞌraꞌnyij, 9 aꞌyaa pu tyitaatáꞌ tyej tyij jáamuaꞌtyij tyiꞌtɨ́j tɨ puɨ́rɨcɨj ɨ tɨ juꞌavaatacaꞌaj ɨ Dios jimi. Aꞌɨ́ɨ pu arí aꞌyan tyaaxáꞌpuɨꞌɨntariaꞌcaꞌaj tɨꞌij ɨ Cɨríistuꞌ jimi taataséjratyeꞌen ɨ tɨ juꞌavaatacaꞌaj, 10 aꞌyaa puꞌij tyaꞌróoꞌastej jeꞌej tɨ tyaaxájtacaꞌ. Ajta aꞌɨ́jna ɨ tɨ juꞌavaatacaꞌaj ɨ Dios jimi aꞌɨ́ɨ pu aꞌɨ́ɨn puéꞌeen tɨꞌij ɨ Cɨríistuꞌ tyihuoꞌtaꞌíjtyeꞌen néijmiꞌcaa ɨ maj tajapuá jáꞌsejreꞌ, majta ɨ maj aꞌyan séejreꞌ ɨ cháanacaj japua.

11 Cɨríistuꞌ jimi pu ɨ Dios anaquéej taꞌantyíhuo taꞌaj ij jamuán tyitáacɨꞌtyij, aꞌyájna tɨꞌɨj ɨ Dios tyaꞌtáraj, aꞌɨ́ɨ pu aꞌyan rɨcɨj jeꞌej tɨ tyáꞌxɨeꞌveꞌ. 12 Aꞌyaa pu tyáꞌxɨeꞌveꞌ tyej ityáj anaquéej jajchóꞌveꞌej ɨ Cɨríistuꞌ, tyej tyij néijmiꞌi tyaatatyójtziꞌreꞌen ɨ tɨ jɨn néijmiꞌi putyíꞌuurej. 13 Tyetyéꞌtyojtziꞌreꞌ ɨ Cɨríistuꞌ, siajta muaꞌaj mu siaj jáanamuajriꞌ ɨ nyúucarij tɨ aꞌyan tyiꞌjaꞌyájna, ɨ tɨ jɨn jamuiꞌrátoosij, siajta tyáꞌantzaahuaj, muaꞌaj xu sij jitzán ajtyámaꞌcantaj xáꞌraa ɨ Dios tɨꞌɨj aꞌɨ́ɨn ju júuricamej jaꞌmua jimi huatyájto ɨ tɨ aꞌyan tyaꞌtárajcaa. 14 Aꞌɨ́jna ɨ júuricamaꞌraꞌ ɨ Dios aꞌɨ́ɨ pu aꞌɨ́ɨn puéꞌeen ɨ tyaj jɨn jamuaꞌreej tɨ aꞌyan tyiꞌjaꞌyájna tɨ tyíꞌtacɨꞌtyij ɨ Dios tɨ tyitaatáꞌsij, tɨpuaꞌaj arí jaꞌantyícɨꞌtyij ɨ tɨ jɨn tɨiꞌrátoosij tyej tyij jimi ajtyámaꞌcan táꞌraꞌnyij, tyej tyij tyaatatyójtziꞌreꞌen ɨ tɨ jɨn néijmiꞌi putyíꞌuurej.

Pablo pu huáꞌhuaviitzeꞌ ɨ maj tyáꞌtzaahuatyeꞌ

15 Aꞌɨ́j nu jɨmeꞌ nyáaj jamuaꞌree siaj tyáꞌtzaahuatyeꞌ ɨ tavástaraꞌ jimi ɨ Jesús, siajta huaꞌxɨeꞌveꞌ néijmiꞌcaa ɨ maj tyeɨ́tyeristyamuaꞌ puéꞌeen ɨ Dios, 16 canu nyij jaꞌantyápuaꞌcɨtacaa nyaj tyéꞌtyojtziꞌreꞌej ɨ Dios jaꞌmua jɨmeꞌ, nyajamuaꞌtamuaꞌreꞌrihuaꞌaj nu nyij huatyényuusij ɨ Dios jimi. 17 Aꞌyaa nu tyáꞌhuaviij ɨ Dios ɨ tɨ vástariaꞌraꞌ puéꞌeen ɨ tavástaraꞌ Jesús tɨ ajta Cɨríistuꞌ puéꞌeen, ɨ tɨ naa huaséꞌrin, tɨꞌij jamuaataꞌan ɨ júuricamej ɨ siaj jɨn tyámuaꞌ metyityoomuámuaꞌreꞌej ajta jaꞌmua jimi huataséjreꞌen, ajta siaj sij jɨꞌréꞌcan jɨmeꞌ jáamuaꞌtyij. 18 Aꞌyaa nu tyáꞌhuaviij ɨ Dios tɨꞌij jamoꞌtámiteerasteꞌen, siaj sij jáamuaꞌreej tyiꞌtɨ́j tɨ puɨ́rɨcɨj ɨ siaj jajchóꞌveꞌ, ɨ tɨ jɨn ɨ Dios jamuaatajé, ajta naa éenyeꞌej tyihuáꞌcɨꞌtyij ɨ tyeɨ́tyeristyamuaꞌmeꞌen ɨ Dios, 19 ajta quee iteereꞌ ɨ tɨ jɨn huápuɨꞌɨj tyuꞌyíꞌtɨn ɨ Dios, ɨ tɨ jɨn tyeꞌentyimuárɨej tatzájtaꞌ ɨ tyej tyáꞌtzaahuatyeꞌ. Aꞌíi pu aꞌɨ́ɨn puéꞌeen ɨ tɨ Dios jaataséjratacaꞌ ɨ tɨ jɨn néijmiꞌi putyíꞌuurej tɨ ajta jɨn uhuájcaꞌnyej 20 tɨꞌɨj jaatájuurityej ɨ Cɨríistuꞌ ajta yoꞌvíꞌtɨj u tajapuá tɨꞌɨj aꞌáa yaꞌajcájra ɨ jumuácaꞌtaꞌ pujmuaꞌ, 21 ajta jaatáꞌ tɨꞌij néijmiꞌi putyíꞌuuriaj, tɨ tyuꞌtaꞌíjtaj, tɨ néijmiꞌi jɨn antyúumuaꞌreeriaj aꞌɨ́jna jɨmeꞌ ɨ tɨ jɨn ántyapuaj, tɨꞌɨj naꞌaj ijíij tɨ tyíꞌsejreꞌ ajta jeꞌej tɨ ooj yatyojooméj. 22 Néijmiꞌi pu jɨn ɨ Cɨríistuꞌ antyúumuaꞌreej, aꞌɨ́ɨ pu ajta ɨ Cɨríistuꞌ antyíhuaviihuacaꞌ tɨꞌij aꞌɨ́ɨn pueꞌéenyeꞌej jáꞌraꞌnyij ɨ huaꞌ muꞌuj néijmiꞌcaa ɨ maj jusɨꞌrii ɨ Dios jimi. 23 Jiꞌnye aꞌɨ́ɨmaj ɨ maj jusɨꞌrii ɨ tyeyúuj tzajtaꞌ aꞌɨ́ɨ mu aꞌɨ́ɨn puéꞌeen ɨ tyéviraꞌ ɨ Cɨríistuꞌ, aꞌɨ́ɨ pu huaꞌ muꞌuj puéꞌeen, jiꞌnye aꞌɨ́ɨ pu aꞌɨ́ɨn puéꞌeen ɨ Cɨríistuꞌ ɨ tɨ néijmiꞌi tyámuaꞌ tyíꞌuurej.

2

Dios pu tajapuá huatanyúj ɨ Cɨríistuꞌ jitze maꞌcan

1 Jájcuaj ɨmuáj xu muaꞌaj muɨꞌchicaꞌaj aꞌɨ́jcɨ jɨmeꞌ ɨ siaj jeꞌej puaꞌaj rɨjcaa siajta jéehua áꞌɨtzeeriaꞌcaꞌaj, 2 aꞌyaa xu sij tyíꞌtyesejriaꞌcaꞌaj, jiꞌnye aꞌyaa xu tyityetyúuchaꞌɨɨcaꞌaj matɨꞌɨj rɨcɨj aꞌɨ́ɨmaj ɨ maj aꞌyan séejreꞌ ɨ cháanacaj japua, siajta aꞌyan rɨjcaa jeꞌej tɨ tyaꞌráanajchi aꞌɨ́jna ɨ tɨ íiyan tyíꞌijta ajta aꞌɨ́ɨjma jimi ɨ xɨéjnyuꞌcarij ɨ maj séejreꞌ áacaj tzajtaꞌ ɨ tɨꞌij ajta caꞌnyíjraꞌaj huaꞌtáꞌcaa mej mij quee jaꞌastej ɨ Dios. 3 Aꞌyaa tu tyajta néijmiꞌi ityáj jájcuaj ɨmuáj tyíꞌtyesejriaꞌcaꞌaj, aꞌyan tyetyityaajuꞌuj jeꞌej tyaj tyaaxɨéꞌvaꞌcaꞌaj tajɨ́ɨmuaꞌaj, ajta jeꞌej tɨ tyitáꞌmiteerastyaꞌcaꞌaj. Aꞌɨ́j pu jɨmeꞌ aꞌyan tyiꞌtacɨꞌpuáatacaj tɨ ɨ Dios jéehua puéjtzij taatáꞌan, aꞌyájna tɨꞌɨj puéjtzij tyihuoꞌtáꞌsij ɨ séecan. 4 Ajta ɨ Dios jéehua pu táꞌcuꞌvej ajta vaꞌcán jɨn taxɨeꞌveꞌ, 5 aꞌɨ́j pu jɨn taatáꞌ tyaj júurij táꞌraꞌnyij jamuán ɨ Cɨríistuꞌ, tyatɨꞌɨj tyooj muɨꞌchicaꞌaj aꞌɨ́jcɨ jɨmeꞌ ɨ tyaj áꞌɨtzeeriaꞌcaꞌaj. Aꞌɨ́jna ɨ tɨ jɨn jéehua jáꞌmuaxɨeꞌveꞌ ɨ Dios aꞌɨ́j xu jɨn seríj jaꞌancuriáaꞌ tɨꞌij jamuáahuɨɨreꞌen. 6 Ajta jamuán ɨ Cɨríistuꞌ taatájuurityej, tyej tyij jamuán ooráꞌsej u tajapuá. 7 Aꞌyaa pu aꞌíjna jɨn huarɨ́j tɨꞌij jaataséjrataj ɨ tɨ jɨn táꞌancuꞌvaxɨj ajta taaxɨéꞌvej aꞌɨ́jcɨ jitze maꞌcan ɨ Cɨríistuꞌ tɨ ajta Jesús puéꞌeen. 8 Aꞌɨ́j xu jitze maꞌcan ɨ Dios tɨ jɨn jáꞌmuaxɨeꞌveꞌ muaꞌaj jaꞌancuriáaꞌ tɨꞌij jamuáahuɨɨreꞌen ɨ siaj jɨn tyáꞌtzaahuatyeꞌ. Caxu jujɨ́ɨmuaꞌaj sianaꞌaj jájtyo, sulu aꞌɨ́ɨ pu ɨ Dios juxɨéꞌviꞌraꞌ jɨn jamuaꞌancuꞌvaxɨj. 9 Caxu muaꞌaj jujɨ́ɨmuaꞌaj aꞌyan tyéejtyoj, taꞌaj ij quee aꞌtɨ́j óotzaahuatyeꞌej, 10 jiꞌnye ɨ Dios pu aꞌɨ́ɨn puéꞌeen ɨ tɨ táataahuacaꞌ, aꞌɨ́ɨ pu táataahuacaꞌ jimi ɨ Cɨríistuꞌ tɨ ajta Jesús puéꞌeen, tyej tyij tyámuaꞌ tyuꞌmuárɨeꞌen, aꞌyan tyetyityaajuꞌuj jeꞌej tɨ aꞌɨ́ɨn jájcuaj tyituꞌcájuyetyej.

Néijmiꞌi tu séej chájtaꞌnaj tyanaꞌaj puéꞌeen

11 Aꞌyaa puꞌij, muaꞌaj mu siaj quee Israel jitze ajtyámaꞌcan, majta aꞌyan huaꞌtamuáꞌmuaj tɨjɨn: “ɨ maj quee jaꞌantyisíꞌchej ɨ junavíj”, majta ɨ maj jaꞌantyisíꞌchej ɨ junavíj, majta jujɨ́ɨmuaꞌaj aꞌyan huatóomuaꞌaj tɨjɨn: “ɨ maj jaꞌantyisíꞌchej ɨ junavíj”, 12 xoꞌtámuaꞌreej siaj jájcuaj ɨmuáj quee jimi ajtyámaꞌcantacaꞌaj ɨ Cɨríistuꞌ, siajta quee aꞌɨ́ɨjma jimi ajtyámaꞌcantacaꞌaj ɨ maj Israel jitze ajtyámaꞌcan, capu ij tyiꞌtɨ́j jaꞌmuacɨꞌtyíicheꞌ ɨ Dios jimi nusu ɨ tɨ jɨn tyaꞌtóoratziiriꞌ. Aꞌyaa xu éenyeꞌqueꞌ séjriaꞌcaꞌaj ɨ cháanacaj japua, caxu jamuaꞌajcaa ɨ Dios ajta quee máꞌhuaꞌtacaꞌaj ɨ siaj jɨn jachoꞌveꞌ. 13 Ajta ijíij, muaꞌaj xu seríj jimi séejreꞌ ɨ Cɨríistuꞌ tɨ ajta Jesús puéꞌeen aꞌɨ́jcɨ jɨmeꞌ tɨ aꞌɨ́ɨn juxúureꞌ eeráaxɨrej, muaꞌaj mu siaj jájcuaj ɨmuáj aꞌ ɨmuáj jáꞌsejriaꞌcaꞌaj xuꞌríj jimi séejreꞌ. 14 Cɨríistuꞌ pu puéꞌeen ɨ tɨ taatyápuaꞌrij ɨ tatzájtaꞌ. Aꞌɨ́ɨ pu aꞌyan táaruuj tyej tyij séej tyanaꞌaj tyeɨ́tyeeraꞌ pueꞌéenyeꞌej táꞌraꞌnyij, aꞌɨ́ɨ pu jaatyúꞌuj ɨ tɨ tyiꞌtyánaamuaaj ajta ɨ tyaj jɨn tanyoꞌsiꞌtyaꞌcaꞌaj. 15 Aꞌɨ́ɨ pu jaꞌantyipuáꞌrij ɨ nyúucarij ɨ maj jɨn tyíꞌijtacaꞌaj majta jɨn tyúuꞌijtyaꞌcaꞌaj, ajta ɨ maj huáꞌpuacaꞌaj pu séej naꞌaj huatyátaahuacaꞌ, mej mij séej manaꞌaj tyeɨ́tyeeraꞌ puéꞌeenyeꞌej muáꞌraꞌnyij. Aꞌyaa pu éenyeꞌqueꞌ huoꞌtyápuaꞌrij. 16 Aꞌɨ́ɨ pu jaꞌantyipuáꞌrij ɨ maj quee naa jaꞌhuóomuaꞌrajcaꞌaj ɨ séecan jamuán, ajta ɨ maj jóꞌtatee ɨ cúruuj jitze aꞌɨ́j pu jɨn jitzán taꞌajtyáhuii ɨ Dios, tyej tyij séej tyanaꞌaj tyéviraꞌ pueꞌéenyeꞌej táꞌraꞌnyij.

17 Cɨríistuꞌ pu mujoꞌvéꞌmej tɨꞌij jamuaatéꞌexaatyeꞌen ɨ nyúucarij ɨ tɨ jɨn jamuaatyápuaꞌrityeꞌen mu siaj aꞌ ɨmuáj joꞌtyúꞌuucaꞌaj, siajta mu siaj yevéjriꞌ séjriaꞌcaꞌaj. 18 Jiꞌnye ɨ Cɨríistuꞌ jimi tu pújoorej tyej tyij séej tyanaꞌaj jɨn ɨ júuricamej ajtyáxɨɨrej ɨ tavástaraꞌ jimi. 19 Aꞌɨ́j xu jɨn muaꞌaj quee cheꞌ aꞌɨ́ɨn puéꞌeen ɨ maj séej ɨ chuéj japua jáꞌmaꞌcan, caxu cheꞌ ajéjreꞌ jáꞌsejreꞌ, sulu xuꞌríj huaꞌ jitze ajtyámaꞌcan aꞌɨ́ɨjma jimi ɨ maj jitzán séejreꞌ ɨ Dios, siajta tyeɨ́tyeristyamuaꞌmeꞌen puéꞌeen. 20 Aꞌyaa xu muaꞌaj een tɨꞌɨj ɨ chiꞌij, majta aꞌɨ́ɨmaj ɨ tɨ huoꞌtajé ɨ Jesús, majta ɨ maj aráꞌtyeej tyíꞌxajtacaꞌaj ɨ Dios jitze maꞌcan, aꞌyaa mu tyíꞌhuɨɨreꞌ tɨꞌɨj tyetyéj tɨ japuan ájtaavijhuaj ɨ jáxuꞌuj, ajta ɨ Cɨríistuꞌ tɨ ajta Jesús puéꞌeen, aꞌɨ́ɨ pu aꞌɨ́ɨn puéꞌeen ɨ tyetyéj tɨ jéetzeꞌ juxɨeꞌveꞌ. 21 Ɨ Cɨríistuꞌ jimi, néijmiꞌi pu ɨ chiꞌij huatyáamaꞌaj jaꞌmej ꞌasta naꞌaj quee aꞌyan huárɨnyij tɨꞌɨj tyeyúuj tɨ jitzán ɨ Dios iirájcaj. 22 Siajta muaꞌaj jitzán xu siajta tyúuviꞌraxɨꞌsij siaj sij aꞌyan tyiꞌhuɨ́ɨreꞌej xáꞌraꞌnyij tɨꞌɨj tyeyúuj tɨ jitzán iirájcaj ɨ júuricamaꞌraꞌ ɨ Dios.

3

Pablo pu aꞌɨ́jna jɨn antyúumuaꞌreej tɨ tyihuóꞌixaatyeꞌen ɨ maj séej chuéj japua jaꞌchej

1 Aꞌɨ́j nu jɨn nyáaj Pablo eetyánamiꞌ aꞌɨ́jcɨ jɨmeꞌ nyaj jahuɨɨreꞌ ɨ Cɨríistuꞌ ɨ tɨ ajta Jesús puéꞌeen tɨꞌij muaꞌajmaj jamuáahuɨɨreꞌen, mu siaj quee Israel jitze ajtyámaꞌcan. 2 Xuꞌríj sij jamuaꞌreej tɨ Dios naataꞌíj nyej nyij jamuaatéꞌexaatyeꞌen ɨ nyúucariaꞌraꞌ ajta jeꞌej tɨ tyaꞌtóoraj muaꞌajmaj jimi. 3 Dios pu arí naataséjraj ɨ tɨ jimi juꞌavaatacaꞌaj, aꞌyájna nyatɨꞌɨj nyeríj cɨ́ɨ tyajamuaatayúꞌsej. 4 Tɨpuaꞌaj seríj joꞌjíjveꞌen, aj xu sij yoꞌitéej xáꞌjuꞌun jeꞌej nyaj tyiyóꞌitej tyámuaꞌ naa aꞌɨ́jcɨ jɨmeꞌ ɨ tɨ juꞌavaatacaꞌaj ɨ tɨ jɨn ɨ Cɨríistuꞌ aꞌyan huarɨ́j, 5 ɨ tɨquee eexúj huoꞌtaséjratyaꞌcaꞌaj aꞌɨ́ɨjma ɨ tyeɨ́tyee ɨ maj jájcuaj ɨmuáj séjriaꞌcaꞌaj, ajta ijíij ɨ júuricamaꞌraꞌ ɨ Dios pu arí huoꞌtaséjra aꞌɨ́ɨjma ɨ maj jimi séejreꞌ mej mij jaatyáhuɨɨreꞌen, ajta aꞌɨ́ɨmaj ɨ maj tyíꞌxajtacaꞌaj ɨ Dios jitze maꞌcan. 6 Aꞌíi pu aꞌɨ́ɨn puéꞌeen ɨ tɨ juꞌavaatacaꞌaj ɨ nyúucariaꞌraꞌ ɨ Dios ɨ tɨ néijmiꞌqueꞌ aꞌyan tyihuáꞌjee maj antyóosɨɨreꞌen ɨ Cɨríistuꞌ jimi, mej mij sɨ́ɨj manaꞌaj tyeɨ́tyeeraꞌ pueꞌéenyeꞌej muáꞌraꞌnyij, majta néijmiꞌi jaꞌancuriáꞌan aꞌɨ́jna ɨ tɨ jɨn tyaꞌtóoratziiriꞌ ɨ Dios aꞌɨ́ɨjma jimi ɨ maj Israel jitze ajtyámaꞌcan. 7 Aꞌɨ́j nu jɨn nyáaj tyeꞌentyájrupij nyej nyij huoꞌtéꞌexaatyeꞌen ɨ nyúucariaꞌraꞌ ɨ Dios, aꞌɨ́ɨ pu aꞌyan tyinaatapuéjvej juxɨéꞌviꞌraꞌ jɨmeꞌ ajta náꞌancuꞌvaxɨj, aꞌɨ́j pu jɨn jaataséjratacaꞌ ɨ tɨ néijmiꞌi jɨn putyíꞌuurej.

8 Nyáaj nu aꞌɨ́ɨn puéꞌeen ɨ tɨ jéetzeꞌ cɨléenyeꞌ jɨn tyiꞌtyéjvee aꞌɨ́ɨjma jimi maj cɨléenyeꞌ jɨn tyityetyuꞌuj ɨ Dios jimi, ajta aꞌɨ́ɨ pu tyámuaꞌ tyinaatyájtoo nyej nyij huoꞌtéꞌexaatyeꞌen ɨ nyúucariaꞌraꞌ aꞌɨ́ɨjma ɨ maj quee Israel jitze ajtyámaꞌcan, mej mij jáamuaꞌreej jeꞌej tɨ tyíꞌeen ɨ Cɨríistuꞌ jimi. 9 Aꞌyaa pu tyinaaꞌíjcaj nyej nyij huoꞌtéꞌexaatyeꞌen néijmiꞌcaa jeꞌej tɨ ɨ Dios tyaaxáꞌpuɨꞌɨntarej, ɨ tɨ néijmiꞌi tyúꞌtaahuacaꞌ, aꞌɨ́ɨ pu aꞌyan tyáꞌavaatacaꞌaj tɨꞌɨj naꞌaj jájcuaj ɨmuáj tɨ yajeꞌréꞌnyej. 10 Aꞌyaa tutyij ijíij aꞌɨ́ɨmaj jimi tyáꞌmuaꞌreej ɨ maj jusɨꞌrii u tyeyúuj tzajtaꞌ, néijmiꞌi ɨ maj jɨn tyíꞌijta u tajapuá, majta mu tyiꞌtɨ́j jɨn antyúumuaꞌreej joꞌtɨj ɨ Dios jáꞌsejreꞌ, mej mij jáamuaꞌreej tɨquee sɨ́ɨj naꞌaj ɨ Dios tɨ jɨn aꞌyan huarɨ́j ɨ jumuaꞌtzíiraꞌaj jɨmeꞌ. 11 Dios pu aꞌyan huarɨ́j jeꞌej tɨ aꞌɨ́ɨn jájcuaj ɨmuáj tyaaxáꞌpuɨꞌɨntarej, tɨꞌij ɨ tavástaraꞌ Cɨríistuꞌ tɨ ajta Jesús puéꞌeen, aꞌɨ́jna jɨn aꞌyan huárɨnyij. 12 Aꞌɨ́j tutyij jimi ɨ Cɨríistuꞌ taxáahuaj séejreꞌ tyej tyij ajtyáxɨɨrej ɨ Dios jimi, aꞌɨ́j jitze tyetyiꞌcaꞌnyáaj ɨ tyaj jitzán tyáꞌtzaahuatyeꞌ. 13 Aꞌɨ́j nu jɨn aꞌyan tyajaꞌmuahuaviij siaj quee juxaahuataj aꞌɨ́jcɨ jɨmeꞌ ɨ nyaj jaꞌmua jɨmeꞌ jajpuéetzij, jiꞌnye jéehua pu naa tyeꞌmej jaꞌmua jimi.

Ɨ tyaj jahuoo ajta ɨ tyaj jɨn tyéꞌtyojtziꞌreꞌ ɨ Dios

14 Aꞌɨ́j nu jɨn tyítunutaj jimi ɨ vástariaꞌraꞌ ɨ Cɨríistuꞌ, 15 ɨ tyaj jitzán jaꞌancuriáaꞌ jeꞌej tɨ huatóomuaꞌaj sɨ́ɨj ajta sɨ́ɨj ɨ tyeɨ́tyeristyamuaꞌmeꞌen, tɨꞌɨj ɨ jútyeꞌ ajta íiyan ɨ cháanacaj japua. 16 Aꞌyaa nu tyáꞌhuoo tɨ ɨ Dios caꞌnyíjraꞌaj jamuaataꞌan ɨ jaꞌmua tzajtaꞌ, siaj sij aꞌɨ́jcɨ jitze aróocaꞌnyej ɨ júuricamaꞌraꞌ ɨ Dios, 17 cheꞌ ɨ Cɨríistuꞌ jaꞌmua tzajtaꞌ séjreꞌej aꞌɨ́jna jɨmeꞌ siaj tyáꞌtzaahuatyeꞌ, ajta ɨ siaj jɨn juxɨeꞌveꞌ aꞌɨ́ɨ pu puéꞌeen ɨ tɨ jéetzeꞌ juxɨeꞌveꞌ jaꞌmua jimi. 18 Siaj sij néijmiꞌi tyámuaꞌ jaꞌhuóomuaꞌraj siajta jáamuaꞌreej tɨ jéehua jáꞌmuaxɨeꞌveꞌ ɨ Cɨríistuꞌ, tɨꞌɨj naꞌaj tyíꞌsejreꞌ áatyej ɨmuáj, ajtyapuáj ɨmuáj, aacɨj ɨmuáj, aꞌɨ́ɨ pu aꞌɨ́ɨn puéꞌeen ɨ tɨ jɨn jáꞌmuaxɨeꞌveꞌ. 19 Aꞌyaa nu tyáꞌhuoo jaꞌmua jɨmeꞌ siaj sij jáamuaꞌtyij ɨ tɨ jɨn ɨ Cɨríistuꞌ jáꞌmuaxɨeꞌveꞌ, ɨ tɨquee jeꞌej ámiteereꞌ tyej tyij yoꞌitéej táꞌraꞌnyij, tɨꞌij ajta néijmiꞌi jɨmeꞌ ɨ Dios tyámuaꞌ tyajamuaatyátoonyij.

20 Ajta ijíij, tyetyéꞌtyojtziꞌreꞌ ɨ Dios, tɨ jéehua huápuɨꞌɨj jaayíꞌtɨn tɨ aꞌyan huárɨnyij jeꞌej tyaj tyaatáhuaviiraj, nusu jeꞌej tyaj tyíꞌmuaꞌtzej, tyetyéꞌtyojtziꞌreꞌ ɨ tɨ jɨn néijmiꞌi putyíꞌuurej tɨ tatzájtaꞌ séejreꞌ. 21 Tyicheꞌ tyaatatyójtziꞌreꞌen ɨ Dios joꞌtyaj jáꞌtasɨꞌrii, tyajta aꞌɨ́jcɨ ɨ Cɨríistuꞌ tɨ ajta Jesús puéꞌeen, tyicheꞌ tyéꞌtyojtziꞌreꞌej tɨꞌɨj naꞌaj yutɨj joꞌqueꞌtɨj jaꞌmej jusén jɨmeꞌ. Cheꞌ aꞌyan tyáꞌraꞌnyij.

4

Néijmiꞌi tu séej tyeɨ́tyeeraꞌ tyanaꞌaj puéꞌeen ɨ júuricamaꞌraꞌ jimi ɨ Dios

1 Aꞌɨ́j nu jɨn nyáaj, ɨ nyaj eetyánamiꞌ aꞌɨ́jna jɨmeꞌ nyaj jahuɨɨreꞌ ɨ tavástaraꞌ, aꞌyaa nu tyajaꞌmuahuaviij siaj tyámuaꞌ tyityetyúuchaꞌɨɨj, jiꞌnye aꞌɨ́ɨ pu ɨ Dios jamuaatajé. 2 Caxu óotzaahuatyeꞌej sulu naa xu tyihuojóꞌmuaꞌraj, siajta quee jiyeꞌtzín nyinyuꞌcaj sulu setyoꞌtáviicueꞌ siahuáꞌxɨeꞌveꞌej séej siajta séej, 3 siajta huatyóocaꞌnyej siaj sij séej sianaꞌaj tyeɨ́tyeeraꞌ puéꞌeenyeꞌ, jiꞌnye aꞌɨ́ɨ pu aꞌáa jáꞌmaꞌcan ɨ júuricamaꞌraꞌ jimi ɨ Dios, aꞌɨ́jna jɨmeꞌ siaj sij juxáahuaj séjreꞌej. 4 Sɨ́ɨj puꞌuj ɨ tyéviraꞌ ajta sɨ́ɨj naꞌaj ɨ júuricamaꞌraꞌ ɨ Dios, aꞌyájna tɨꞌɨj ajta ɨ Dios tɨ jamuaatajé siaj séej sianaꞌaj tyichoꞌveꞌej. 5 Sɨ́ɨj puꞌuj ɨ tavástaraꞌ, ajta sɨ́ɨj naꞌaj ɨ tyaj jitzán tyáꞌtzaahuatyeꞌ, sɨ́ɨj puꞌuj ajta ɨ tyaj nyúucaritzeꞌ huáɨꞌhuacaꞌ. 6 Sɨ́ɨj puꞌuj ɨ Dios ɨ tyaj néijmiꞌi jajvástaraꞌ, ɨ tɨ néijmiꞌcaa jɨn antyúumuaꞌreej, aꞌɨ́ɨ pu ajta néijmiꞌi jɨn tyíꞌmuarɨeꞌ ajta néijmiꞌcaa jimi séejreꞌ.

7 Ajta ityájma pu ɨ Cɨríistuꞌ tyitaatapuéjvej séej ajta séej jeꞌej tɨ aꞌɨ́j tyaꞌránajchacaꞌ. 8 Aꞌɨ́j pu jɨn aꞌyan tyéꞌyuꞌsiꞌ ɨ yuꞌxarij jitze tɨjɨn:

Tajapuá pu joꞌojnyéj ajta huojoꞌvíꞌtɨj aꞌɨ́ɨjma ɨ tɨ huoꞌmuéꞌtɨj tɨꞌij néijmiꞌcaa eetyáanaj,

ajta huoꞌtaꞌ aꞌɨ́ɨjma ɨ jutyéɨtyeristyamuaꞌ mej mij tyámuaꞌ tyityahuóochaꞌɨɨn.

9 ¿Tyiꞌtanyí pu tyíꞌxaj ɨ nyúucarij tɨ aꞌyan tyáꞌxaj yee “aꞌɨ́ɨ pu tajapuá joꞌojnyéj”? Aꞌyaa pu huatóomuaꞌaj tɨjɨn aꞌɨ́ɨ pu ajta anaquéej yavaꞌcáanyej íiyan ɨ cháanacaj japua. 10 Ajta ɨ tɨ yavaꞌcáanyej, aꞌɨ́ɨ pu ajta aꞌɨ́ɨn puéꞌeen ɨ tɨ tajapuá joꞌojnyéj tɨꞌij tyuꞌnéijmiꞌtareꞌen tɨꞌɨj naꞌaj puaꞌmáj tyíꞌsejreꞌ. 11 Aꞌɨ́ɨ pu huaꞌantyíhuoj ɨ maj tamuáamuataꞌ japuan huaꞌpuaj aráꞌasej, ajta séecan mej mij Dios jitze maꞌcan tyuꞌtaxáj, ajta séecan antyíhuo mej mij huoꞌréꞌixaatyeꞌen ɨ tyeɨ́tyee ɨ nyúucariaꞌraꞌ ɨ Dios, ajta séecan mej mij huóꞌchaꞌɨɨn ɨ maj jusɨꞌrii, ajta séecan maj tyihuóꞌmuaꞌtyej. 12 Aꞌyaa puꞌij tyámuaꞌ huóꞌruuj ɨ tyeɨ́tyeristyamuaꞌmeꞌen ɨ Dios, mej mij aꞌɨ́ɨmaj tyuꞌtyáhuɨɨreꞌen, majta tyíveꞌsej jamuán ɨ Cɨríistuꞌ, 13 ꞌasta tyanaꞌaj quee séej tyéviraꞌ pueꞌéenyeꞌej táꞌraꞌnyij aꞌɨ́jna ɨ tyaj jɨn tyáꞌtzaahuatyeꞌ, ajta tyej tyij jáamuaꞌtyij ɨ yójraꞌ ɨ Dios, aj tutyij néijmiꞌi huoseꞌen ɨ Cɨríistuꞌ jimi. 14 Catu cheꞌ aꞌyan éenyeꞌej táꞌjuꞌun matɨꞌɨj ɨ tɨꞌríij, ɨ maj chaꞌmanaꞌaj tyojóꞌnamuajran majta quee xu jamuaꞌreej jeꞌej tɨquee tyíꞌxaꞌpuɨꞌɨn, majta aꞌyan een tɨꞌɨj ɨ jéetɨrij ɨ tɨ áacaj jáatɨsij joꞌtɨj naꞌaj pujmuaꞌ, majta jeꞌen séecan huáꞌcuanamuaj jeꞌej tɨ tyihuaꞌráanajchi maj tyihuóꞌixaatyeꞌen aꞌɨ́jcɨ jɨmeꞌ ɨ tɨ hueꞌtzij puéꞌeen. 15 Tyajta ityáj aꞌyaa tu tyiꞌxáataj táꞌjuꞌun jeꞌej tɨ tyiꞌjɨꞌréꞌcan jɨmeꞌ, jiꞌnye tyátaxɨeꞌveꞌ, aꞌyaa puꞌij tyúuxɨeꞌveꞌ tyaj huahuóseꞌen ɨ Cɨríistuꞌ jamuán, jiꞌnye aꞌɨ́ɨ pu aꞌɨ́ɨn puéꞌeen ɨ taj muꞌuj néijmiꞌcaa ityájma. 16 Ajta ɨ Cɨríistuꞌ jitze maꞌcan, néijmiꞌi tu ɨ tyaj tasɨꞌrii ɨ tyeyúuj tzajtaꞌ tyihuóseꞌsij, aꞌɨ́jna jɨmeꞌ tyaj taxɨeꞌveꞌ séej tyajta séej, aꞌyaa pu tyeꞌmej tɨpuaꞌaj néijmiꞌi metyíꞌmuarɨeꞌej jeꞌej tɨ tyihuoꞌcɨꞌɨj séej ajta séej.

Jeꞌej maj jájcuan jɨn tyíꞌtyechej ɨ maj Cɨríistuꞌ jimi séejreꞌ

17 Aꞌyaa nu nyij tyajáꞌmuaꞌixaatyeꞌ, nyajta aꞌyan tyajáꞌmuaꞌijcatyeꞌ ɨ tavástaraꞌ jitze maꞌcan siaj quee cheꞌ aꞌyan tyityetyúuchaꞌɨɨj matɨꞌɨj ɨ maj quee tyáꞌtzaahuatyeꞌ, ɨ maj aꞌyan tyíꞌtyechej jeꞌej tɨ ɨ huaꞌmuaꞌtziiraꞌaj jitze tyeꞌrányinyii tɨquee tyiꞌtɨ́j huɨɨreꞌ 18 majta quee tyiꞌtɨ́j jóꞌitej. Camu aꞌɨ́ɨmaj jamuaꞌreej jeꞌej tɨ tyíꞌeen ɨ Dios jimi, jiꞌnye camu tyihuojóꞌitej aꞌɨ́jna jɨmeꞌ maj quee tóocuaꞌnyii ɨ juxɨéjnyuꞌcaa tzajtaꞌ. 19 Muríj huatyétzeꞌriacaꞌ, majta aꞌɨ́jna jimi huatóotoj jeꞌej tɨ tyiꞌtɨ́j tyihuaꞌráanajchi ɨ huaꞌtzajtaꞌ mej mij néijmiꞌi jɨn tyuꞌxánaꞌcɨreꞌen. 20 Siajta muaꞌaj, caxu aꞌɨ́j jɨn jaamuaꞌaj ɨ Cɨríistuꞌ siaj sij aꞌyan chaꞌtaj sianaꞌaj jeꞌej puaꞌaj tyityetyúuchaꞌɨɨj, 21 jiꞌnye tyámuaꞌ xu tyáanamuajriꞌ ɨ nyúucariaꞌraꞌ siajta aꞌɨ́j jitze tyiꞌhuóoꞌitɨɨriꞌ siaj sij aꞌyan tyiꞌtyeséereꞌej xáꞌraꞌnyij jeꞌej tɨ aꞌɨ́ɨn tyáꞌxɨeꞌveꞌ, ajta aꞌyan tyiꞌjɨꞌréꞌcan jɨmeꞌ jimi ɨ Jesús. 22 Aꞌɨ́j pu jɨn aꞌyan tyúuxɨeꞌveꞌ siaj metyajaꞌajhuaꞌxɨj jeꞌej siaj jájcuaj ɨmuáj tyíꞌtyesejriaꞌcaꞌaj, siajta yóꞌhuaꞌxɨn jeꞌej siaj tyityetyúuchaꞌɨɨcaꞌaj, jiꞌnye jeꞌej pu puaꞌaj jáꞌmuaꞌuuriajcaꞌaj ɨ tɨ jáꞌmuacuanamuajcaꞌaj. 23 Aꞌyaa pu tyúuxɨeꞌveꞌ siaj huóojajcuareꞌen aꞌɨ́jcɨ jitze ɨ siaj jɨn maꞌumuámuaꞌreꞌ, 24 siaj sij tyámuaꞌ naa tyityetyúuchaꞌɨɨj ɨ tɨ tyiꞌ jájcuaj jɨmeꞌ, siaj sij aꞌyan éenyeꞌej xáꞌraꞌnyij jeꞌej tɨ ɨ Dios yan tyajamuaatyájtoo, ɨ tɨ ajta ámiteeriaꞌaj siaj tyámuaꞌ tyíꞌtyesejreꞌ jɨꞌréꞌcan jɨmeꞌ.

Tyicheꞌ jusén jɨmeꞌ tyámuaꞌ huárɨnyij

25 Aꞌɨ́j pu jɨn, caxu cheꞌ jucuanamuaj, sulu siataꞌaj huatoojéꞌyacan jɨn tyaatéꞌexaatyeꞌen ɨ juxaꞌaj tyévij, jiꞌnye néijmiꞌi tu séej tyanaꞌaj tyéviraꞌ jitze ajtyámaꞌcan.

26 Tɨpuaꞌaj xaatanyínyuꞌcacuj, caxu aꞌɨ́jcɨ jɨn ootyáꞌɨtzeꞌrihuaꞌan ɨ Dios jimi, caxu siajta áꞌtyeeviꞌ siaj nyinyuꞌcacuj tyiꞌtɨ́j jɨmeꞌ. 27 Caxu jatáꞌcareꞌen tɨ ɨ tyiyáaruꞌ avíitzij jɨn huataséjreꞌen jaꞌmua tzajtaꞌ.

28 Ɨ tɨ tyíꞌnahuaꞌraꞌaj, cheꞌ quee cheꞌ tyíꞌnahuaꞌaj, sulu cheꞌ tyuꞌmuárɨeꞌen tɨꞌij tyiꞌtɨ́j huamuéꞌtɨn ɨ tɨ jɨn huoꞌtyáhuɨɨreꞌen aꞌɨ́ɨjma ɨ maj quee jeꞌej tyéejviicueꞌ.

29 Caxu tyiꞌtɨ́j xajtaj tɨ jeꞌej puaꞌaj namuajreꞌ, sulu aꞌɨ́j xuꞌuj huataxáj ɨ nyúucarij tɨ xáꞌpuɨꞌ ɨ tɨ huaꞌtyáhuɨꞌrii mej mij jéetzeꞌ yoꞌitéej muáꞌraꞌnyij ajta tɨꞌij tyámuaꞌ tyihuoꞌtáꞌan aꞌɨ́ɨjma ɨ maj janamuaj. 30 Caxu xaamújriraꞌaj jatáꞌcareꞌen ɨ júuricamaꞌraꞌ ɨ Dios, ɨ tɨ jɨn ɨ Dios jáꞌmuamajtyen tɨjɨn jitzán xu ajtyámaꞌcan tɨꞌɨj atyojoꞌréꞌnyej aꞌnáj tɨ jaꞌmua japua huatányuusij.

31 Siataꞌaj néijmiꞌi tyuꞌtapuáꞌcɨtaj ɨ siaj jɨn jeꞌej puaꞌaj metyityoomuámuaꞌreꞌ, ɨ siaj jɨn jujaaxɨejtyeꞌ, nusu ɨ siaj jɨn nyinyuꞌcacuj, naꞌríij ɨ siaj jɨn huaꞌtajíꞌvii ɨ tyeɨ́tyee, nusu ɨ siaj jɨn jeꞌej puaꞌaj tyihuáꞌxaj. 32 Siataꞌaj tyámuaꞌ tyityetyúuchaꞌɨɨj, siajta óocuuꞌvej séej siajta séej, setyuꞌtúuꞌuunyiꞌ séej siajta séej, aꞌyájna tɨꞌɨj ɨ Dios muaꞌajmaj tyajamuaatúꞌuunyiꞌriꞌ ɨ Cɨríistuꞌ jimi.

5

Jeꞌej maj yeꞌej tyityeecháatɨmeꞌnyij ɨ yójmuaꞌmuaꞌ ɨ Dios

1 Siajta muaꞌaj, mu siaj yójmuaꞌmuaꞌ puéꞌeen ɨ Dios, aꞌyaa xu chaꞌtaj sianaꞌaj huárɨnyij tɨꞌɨj ɨ Dios rɨcɨj. 2 Néijmiꞌcaa xu naa jóꞌmuaꞌraj siajta huaꞌxɨeꞌveꞌej, aꞌyájna tɨꞌɨj ɨ Cɨríistuꞌ tyíꞌtaxɨeꞌveꞌ, ajta huatóotoj tajɨ́meꞌ tɨꞌɨj huatóomuꞌvejritacaꞌ tajitzé maꞌcan ɨ Dios jimi, aꞌyaa puꞌij éenyeꞌej séejreꞌ tɨꞌɨj muꞌvéjrij tɨ naa tyaarɨeꞌej u tajapuá.

3 Aꞌyaa pu jaꞌmua jimi tyúuxɨeꞌveꞌ siaj tyámuaꞌ tyityetyúuchaꞌɨɨj, jiꞌnye tyeɨ́tyeristyamuaꞌmeꞌen xu puéꞌeen ɨ Dios, caxu aꞌɨ́j xajtaj ɨ siaj jɨn huóoxanaꞌcɨreꞌen, naꞌríij tyiꞌtɨ́j siaj jɨn jeꞌej puaꞌaj rɨcɨj, nusu siaj tyíꞌnyacuaꞌtzaj. 4 Caxu tyíꞌxajtaj nyúucarij jɨmeꞌ tɨ jeꞌej puaꞌaj huánamuajrii, naꞌríij ɨ tɨquee tyiꞌtɨ́j huɨɨreꞌ, jiꞌnye capu xáꞌpuɨꞌ, jéetzeꞌ pu naa siaj tyaatatyójtziꞌreꞌen ɨ Dios. 5 Aꞌyaa xu tyáꞌmuaꞌreeriaj tɨjɨn tɨpuaꞌaj aꞌtɨ́j juxanaꞌcɨriaꞌaj, nusu jeꞌej puaꞌaj metyóomuaꞌriaj, naꞌríij jéehua tyíꞌnyacuaꞌtzaj, aꞌyaa pu huaséꞌrin ɨ Dios jimi tɨꞌɨj sɨ́ɨj tɨ huaꞌnaꞌmichej ɨ sáanturij, aꞌɨ́ɨjma capu huáꞌcɨꞌtyij maj utyájrutyej joꞌtɨj ɨ Dios tyejéꞌijtaj ajta ɨ Cɨríistuꞌ.

Tyicheꞌ tyámuaꞌ tyíꞌtyechajcaj jeꞌej tɨ ɨ Cɨríistuꞌ tyitaꞌtanyéjnyeꞌrityee

6 Cheꞌ quee aꞌtɨ́j jáꞌmuacuanamuaj aꞌɨ́jna jɨmeꞌ ɨ nyúucarij tɨquee tyiꞌtɨ́j huɨɨreꞌ, jiꞌnye Dios pu jéehua puéjtzij huoꞌtáꞌsij aꞌɨ́ɨjma ɨ maj quee jáꞌtyeseꞌ. 7 Aꞌɨ́j xu jɨn caxu muaꞌaj huaꞌajtyánaxcan aꞌɨ́ɨjma. 8 Aꞌnáj ɨmuáj xu muaꞌaj tɨ́caꞌristeꞌ séjriaꞌcaꞌaj, siajta ijíij xuꞌríj nyéeriꞌisteꞌ séejreꞌ, aꞌɨ́jna jɨmeꞌ siaj tavástaraꞌ jimi séejreꞌ. Aꞌɨ́j xu jɨn tyámuaꞌ tyityetyúuchaꞌɨj matɨꞌɨj ɨ maj nyéeriꞌisteꞌ séejreꞌ, 9 jiꞌnye aꞌɨ́jna ɨ tatzárij néijmiꞌi pu tyámuaꞌ tyíꞌuurej, ajta aꞌyan rɨcɨj jeꞌej tɨ tyeꞌtyévijtyeꞌ, ajta tzáahuatyiꞌraꞌaj jɨn séejreꞌ. 10 Aꞌnáj tɨnaꞌaj xu jahuoocaj jeꞌej tɨ tyaꞌráanajchi ɨ tavástaraꞌ. 11 Caxu huaꞌajtyánaxcan aꞌɨ́ɨmaj ɨ maj jeꞌej puaꞌaj tyityetyúuchaꞌɨj ɨ maj tɨ́caꞌristeꞌ séejreꞌ, sulu siataꞌaj nyéeriꞌisteꞌ jaataséjrataj jeꞌej maj rɨcɨj. 12 Jiꞌnye tyúꞌtyeviꞌrasteꞌ tɨ aꞌtɨ́j jaataxáj jeꞌej maj aꞌɨ́ɨmaj avíitzij jɨn rɨcɨj, 13 ajta néijmiꞌi pu tyámuaꞌ naa tyuꞌtaséjreꞌsij ɨ tatzárij jɨmeꞌ, 14 jiꞌnye aꞌɨ́jna ɨ tatzárij néijmiꞌi pu tyíꞌsejrata jeꞌej tɨ een. Aꞌɨ́j pu jɨn aꞌyan tyéꞌyuꞌsiꞌ tɨjɨn:

Huatájɨsij, muáaj mu paj tyácusij,

ájchesij huaꞌ tzajtaꞌ ɨ muɨꞌchítyee,

ajta ɨ Cɨríistuꞌ pu muatyátatzaviꞌtyeꞌej.

15 Aꞌɨ́j xu jɨn tyámuaꞌ tyityetyúuchaꞌɨɨj. Caxu aꞌyan tyityetyúuchaꞌɨɨj matɨꞌɨj ɨ maj quee maꞌumuámuaꞌreꞌ, sulu tyámuaꞌ xu metyityoomuámuaꞌreꞌej. 16 Tyámuaꞌ xu eenyeꞌ siajta aꞌyan rɨjcaj jeꞌej tɨ tyíꞌxaꞌpuɨꞌ ijíij tɨ ooj jeꞌej tyíɨꞌrij, jiꞌnye jeꞌej pu puaꞌaj tyíꞌrɨcɨj yatɨj jooméj. 17 Caxu jeꞌej puaꞌaj metyityoomuámuaꞌreꞌej, sulu aꞌyaa xu tyáꞌhuoocaj siaj sij yoꞌitéej xáꞌraꞌnyij jeꞌej tɨ tyáꞌxɨeꞌveꞌ ɨ tavástaraꞌ. 18 Caxu taꞌruj, jiꞌnye jeꞌej pu puaꞌaj jáꞌmuaꞌuurej, jéetzeꞌ pu naa siaj néijmiꞌi aꞌɨ́j jitze aróocaꞌnyej ɨ júuricamaꞌraꞌ ɨ Dios. 19 Setyiꞌhuóoꞌixaatyeꞌ tyámuaꞌ naa aꞌɨ́jcɨ jɨmeꞌ ɨ chuíicarij, siajta ɨ siaj jɨn tyéꞌtyojtziꞌreꞌ ɨ Dios, siataꞌaj tyuꞌtáchuiicaj, siaj sij tyámuaꞌ tyaatáꞌan néijmiꞌi jɨmeꞌ ɨ jaꞌmuaxɨéjnyuꞌcaa ɨ tavástaraꞌ. 20 Aꞌnáj tɨnaꞌaj xu tyéꞌtyojtziꞌreꞌej ɨ Dios ɨ tɨ néijmiꞌi tyúꞌtaahuacaꞌ tɨꞌɨj naꞌaj íiyan tɨ tyíꞌsejreꞌ, nyúucaritzeꞌ ɨ tavástaraꞌ Jesús tɨ ajta Cɨríistuꞌ puéꞌeen.

Jeꞌej maj yeꞌej tyityetyúuchaꞌɨɨcaj ɨ maj tyáꞌtzaahuatyeꞌ

21 Siataꞌaj huóohuɨɨreꞌen séej siajta séej, aꞌɨ́jcɨ jɨmeꞌ ɨ siaj tzáahuatyiꞌraꞌaj jimi tyíchaꞌɨj ɨ Cɨríistuꞌ.

22 Siajta muaꞌaj mu siaj huɨɨchej, siataꞌaj huáꞌastyaj ɨ jucɨ́nastyamuaꞌ aꞌyájna siatɨꞌɨj tyáꞌastej ɨ tavástaraꞌ. 23 Jiꞌnye ɨ cɨ́naꞌraꞌan pu muꞌúuraꞌ puéꞌeen ɨ juꞌɨ́ɨj, tɨꞌɨj ajta ɨ Cɨríistuꞌ huaꞌ muꞌuj tyiꞌpuéꞌeen néijmiꞌcaa ɨ maj jimi jusɨꞌrii, aꞌɨ́ɨ puꞌij huaꞌ japua huatányuusij. 24 Ajta aꞌyájna matɨꞌɨj ɨ maj jusɨꞌrii tyáꞌastej ɨ Cɨríistuꞌ, aꞌyaa pu chaꞌtánaꞌaj tyúuxɨeꞌveꞌ mej mij aꞌɨ́ɨmaj ɨ maj huɨɨchej huáꞌastyaj néijmiꞌi jɨmeꞌ ɨ jucɨ́nastyamuaꞌ.

25 Siajta muaꞌaj mu siaj huaꞌcɨ́nastyamuaꞌ puéꞌeen, siataꞌaj huoꞌxɨéꞌveꞌen ɨ juꞌɨrástyamuaꞌ aꞌyájna tɨꞌɨj ɨ Cɨríistuꞌ tyihuáꞌxɨeꞌveꞌ aꞌɨ́ɨjma ɨ maj jimi jusɨꞌrii, aꞌɨ́ɨ pu ajta huaꞌ jitze maꞌcan huamuɨ́ꞌ. 26 Aꞌyaa pu huarɨ́j tɨꞌij huoꞌjájcuareꞌen, ajta tyámuaꞌ huóꞌruuj ɨ huaꞌ tzajtaꞌ, aꞌɨ́jna jɨmeꞌ maj jaꞌantzaahuaj aꞌɨ́jcɨ ɨ nyúucarij tɨ jaatyájtoo huaꞌ jimi, 27 tɨꞌij aꞌyan tyaataséjrataj tɨꞌɨj ɨ tyeyúuj tɨ naa een, tɨquee tyiꞌtɨ́j aꞌmeꞌej, ajta quee huatyátzuꞌtacaꞌ, sulu tɨ tyámuaꞌ naa huaséꞌrin ajta quee tyiꞌtɨ́j jɨn áꞌɨtzeereꞌ. 28 Aꞌyaa pu chaꞌtánaꞌaj tyúuxɨeꞌveꞌ mej mij ɨ maj nyejnyeɨꞌchej huoꞌxɨéꞌveꞌen ɨ juꞌɨrástyamuaꞌ, aꞌyájna matɨꞌɨj jujɨ́ɨmuaꞌaj tyúuxɨeꞌveꞌ. Aꞌɨ́jna ɨ tɨ jaxɨeꞌveꞌ ɨ juꞌɨ́ɨj, aꞌɨ́ɨ pu ajta jusɨ́ɨj juxɨeꞌveꞌ. 29 Jiꞌnye capu aꞌtɨ́j jaxanaꞌveꞌ ɨ jutyévij, sulu aꞌɨ́ɨ pu tyáꞌcueꞌtyej ajta tyámuaꞌ tyaꞌxáꞌpuee, tɨꞌɨj ajta ɨ Cɨríistuꞌ tyámuaꞌ tyihuáꞌchaꞌɨj ɨ maj jimi jusɨꞌrii, 30 jiꞌnye aꞌɨ́ɨ pu tyéviraꞌ puéꞌeen. Tyajta ityáj tu ɨ Cɨríistuꞌ jitze ajtyámaꞌcan. 31 Aꞌɨ́j pu jɨn ɨ tyáatɨꞌ majuurɨésij ɨ jutáataj ajta ɨ junáanaj tɨꞌij jaꞌantyáanaxcaj ɨ juꞌɨ́ɨj, majta aꞌɨ́ɨmaj ɨ maj huaꞌpuaj, sɨ́ɨj muꞌuj mij tyéviraꞌ puéꞌeenyeꞌej muáꞌjuꞌun. 32 Aꞌyaa puꞌij tyíꞌsejreꞌ ɨ tɨ juꞌavaatacaꞌaj ɨ Dios jimi. Nyajta nyáaj aꞌɨ́j nu jɨmeꞌ tyíꞌxaj aꞌɨ́jcɨ ɨ Cɨríistuꞌ, nyajta néijmiꞌi jɨmeꞌ ɨ maj jimi jusɨꞌrii. 33 Aꞌyaa puꞌij tyúuxɨeꞌveꞌ, muaꞌaj mu siaj nyejnyeɨꞌchej, siataꞌaj huoꞌxɨéꞌveꞌen ɨ juꞌɨrástyamuaꞌ aꞌyájna siatɨꞌɨj jujɨ́ɨmuaꞌaj tyúuxɨeꞌveꞌ, majta ɨ huaꞌɨrastyamuaꞌ micheꞌ huoꞌtyátzaahuatyeꞌen ɨ jucɨ́nastyamuaꞌ.

6

1 Siajta muaꞌaj mu siaj huaꞌyojmuaꞌ, siahuáꞌastyaj ɨ juhuásimuaꞌ aꞌyájna tɨꞌɨj tyaꞌráanajchi ɨ tavástaraꞌ, jiꞌnye aꞌyaa pu tyíꞌxaꞌpuɨꞌɨn. 2 Aꞌɨ́jna ɨ nyúucarij taꞌnájcaj ɨ Dios tɨ jɨn tyitaꞌtáratziiriꞌ aꞌyaa pu tyáꞌxaj tɨjɨn: “Pataꞌaj tzáahuatyiꞌraꞌaj jimi tyíchaꞌɨɨj a táataj pajta aꞌ náanaj, 3 taꞌaj muáahuɨɨreꞌen pataꞌaj áꞌtyeeviꞌin paj júurij puáꞌraꞌnyij íiyan ɨ cháanacaj japua.”

4 Siajta muaꞌaj mu siaj huaꞌ huásimuaꞌ puéꞌeen, caxu huaꞌjaaxɨejtyeꞌej mu juyójmuaꞌ, sulu tyámuaꞌ xu tyiꞌhuóochaꞌɨɨn, siaj sij huoꞌmuaꞌtyej, siajta huoꞌtéꞌexaatyeꞌen tyámuaꞌ jeꞌej tɨ tyáꞌxɨeꞌveꞌ ɨ tavástaraꞌ.

5 Siajta mu siaj caꞌnyéjrij jɨn tyíꞌhuɨɨreꞌ, siataꞌaj huáꞌastyaj ɨ maj íiyan cháanacaj japua tyajáꞌmuaꞌijtyeꞌ. Siahuáꞌastyaj tzáahuatyiꞌraꞌaj jɨmeꞌ, aꞌyájna siatɨꞌɨj tzáahuatyiꞌraꞌaj jɨn tyáꞌhuɨɨreꞌ ɨ Cɨríistuꞌ. 6 Siahuoꞌtyáhuɨɨreꞌ, caxu aꞌáa sianaꞌaj matɨꞌɨjta aꞌɨ́ɨmaj jáꞌmuasejra, siaj sij huaꞌ jimi tyámuaꞌ tyuꞌtyáꞌɨtzeereꞌen, sulu siataꞌaj aꞌyan tyihuoꞌtyáhuɨɨreꞌen siatɨꞌɨj tyáꞌhuɨɨreꞌ ɨ Cɨríistuꞌ, ajta jeꞌej tɨ tyáꞌxɨeꞌveꞌ ɨ Dios. 7 Siataꞌaj tyámuaꞌ naa tyuꞌmuárɨeꞌen, aꞌyájna siatɨꞌɨj ɨ tavástaraꞌ siaj jimi tyíꞌhuɨɨreꞌ caxu ɨ tyétyacaa jimi. 8 Aꞌyaa pu tyúuxɨeꞌveꞌ siaj jáamuaꞌreej sɨ́ɨj ajta sɨ́ɨj, tɨpuaꞌaj ɨ tɨ tyíꞌijtyiꞌreꞌ nusu ɨ tɨ juxáahuaj tyíꞌmuarɨeꞌ, aꞌyaa tu ɨ tavástaraꞌ jimi tyaꞌancuriáaꞌsij jeꞌej tɨ sɨ́ɨj tyiꞌtɨ́j jɨn xáꞌpuɨꞌ huarɨ́j.

9 Siajta muaꞌaj, mu siaj tyihuáꞌijtyeꞌ, aꞌyaa xu chaꞌtaj sianaꞌaj tyámuaꞌ tyihuóꞌchaꞌɨɨn ɨ maj jaꞌmua jimi tyíꞌmuarɨeꞌ, caxu huaꞌnyeechej. Xoꞌtámuaꞌreej tɨjɨn muaꞌaj majta aꞌɨ́ɨmaj ɨ maj jaꞌmua jimi tyíꞌmuarɨeꞌ néijmiꞌi xu aꞌɨ́j jitze ajtyámaꞌcan ɨ tavástaraꞌ tajapuá tɨ jáꞌsejreꞌ, siajta aꞌɨ́jcɨ jimi juxaꞌaj xuꞌuj een.

Ɨ maj jɨn nyoꞌseꞌ ɨ maj tyáꞌtzaahuatyeꞌ

10 Ajta ijíij nyeꞌihuáamuaꞌ, xáahuo siaj sij huatyóocaꞌnyej ɨ tavástaraꞌ jimi, siaj sij tyuꞌtyámueꞌtɨn ɨ muárɨeꞌriaꞌraꞌ jɨmeꞌ. 11 Siataꞌaj tyámuaꞌ tyityaꞌcóonaj néijmiꞌi jɨmeꞌ ɨ tɨ Dios jaatyájtoo jaꞌmua jimi ɨ siaj jɨn huatyényoꞌseꞌen, siataꞌaj sij tyoꞌtáviicueꞌ néijmiꞌi jɨmeꞌ ɨ tɨ jɨn jáꞌmuacuanamuaj ɨ tyiyáaruꞌ. 12 Jiꞌnye catu aꞌɨ́ɨjma nyoꞌsiꞌtyeꞌ ɨ tyeɨ́tyee, sulu aꞌɨ́ɨjma ɨ maj tyiꞌtɨ́j jɨn antyúumuaꞌreej, majta aꞌɨ́ɨmaj ɨ maj tyíꞌijtacaꞌaj, aꞌɨ́ɨjma ɨ xɨéjnyuꞌcarij maj jeꞌej puaꞌaj een, ɨ maj majta tyityatatyíj tyiꞌtɨ́j jɨmeꞌ tɨ́caꞌristeꞌ íiyan ɨ cháanacaj japua, ajta u tajapuá. 13 Aꞌɨ́j xu jɨn néijmiꞌqueꞌ cóonaj ɨ Dios tɨ jaatyájtoo jaꞌmua jimi, siataꞌaj sij tyoꞌtáviicueꞌen aꞌájna xɨcáaraꞌ jitze ɨ tɨ jeꞌej puaꞌaj tyíꞌrɨcɨj, ajta siatɨꞌɨj tyámuaꞌ huóoꞌuuren aꞌyaa xu sij tyityaajuꞌun.

14 Aꞌɨ́j xu jɨn tyámuaꞌ eenyeꞌ, caxu ajtacɨ́ꞌcaꞌan, ajta jeꞌej siaj rɨcɨj, aꞌyaa xu jáaꞌuuren jeꞌej tɨ tyiꞌjɨꞌréꞌcan jɨmeꞌ. 15 Siajta aꞌnáj tɨ naꞌaj tyámuaꞌ eenyeꞌ, siaj sij jaariáꞌxaj ɨ nyúucariaꞌraꞌ ɨ Dios. 16 Ajta aꞌɨ́jna ɨ siaj jitzán tyáꞌtzaahuatyeꞌ aꞌɨ́ɨ pu jamuaatyáhuɨɨreꞌej tɨꞌij quee jamuaꞌantyipuáꞌrityeꞌen ɨ tyiyáaruꞌ. 17 Ajta ɨ tɨ jaꞌmua japua huatányuusij aꞌyaa pu tyajamuaatyáhuɨɨreꞌej tɨꞌɨj ɨ xantáaruꞌ tɨ juꞌtyámuucuꞌuj, ajta ɨ nyúucariaꞌraꞌ ɨ Dios aꞌɨ́ɨ pu puéꞌeen ɨ chúun tɨ juxaꞌaj tyaꞌantámuamuaa tɨ jamuiꞌtyéchuiityeꞌsij ɨ júuricamaꞌraꞌ ɨ Dios. 18 Caxu jatapuáꞌcɨtacareꞌen siaj jahuoocaj ɨ Dios jimi, sulu aꞌyaa xu jéehua tyáꞌhuoocaj, xaꞌroocaꞌnyéej ɨ júuricamaꞌraꞌ jitze ɨ Dios. Xaꞌtanyéjnyeꞌrij, caxu tyáꞌxaahuataj siaj huaꞌ jɨmeꞌ jahuoocaj ɨ Dios jimi ɨ maj tyáꞌtzaahuatyeꞌ. 19 Siataꞌaj nyajɨ́meꞌ jahuoocaj ɨ Dios jimi, taꞌaj ij naataꞌan jeꞌej nyaj tyuꞌxáj, nyej nyij tyihuóꞌixaatyeꞌen ɨ tyeɨ́tyee, nyajta quee tyíꞌtzɨɨnyeꞌej tyiꞌtɨ́j jɨmeꞌ, aꞌyaa nu nyij tyihuoꞌtéꞌexaatyeꞌsij aꞌɨ́jcɨ ɨ tɨ aviitziꞌ ɨ Dios jimi, aꞌɨ́jna jɨmeꞌ ɨ nyúucariaꞌraꞌ. 20 Dios pu aꞌɨ́jna jɨn nyojoꞌtaꞌítyacaꞌ nyej nyij huoꞌtéꞌexaatyeꞌen ɨ nyúucariaꞌraꞌ, aꞌɨ́j nu jɨn eetyánamiꞌ ijíij. Siáahuoocaj ɨ Dios jimi nyej nyij quee tyíꞌtzɨɨnyeꞌej nyetyihuoꞌteꞌexaatyeꞌen aꞌɨ́jna jitze maꞌcan.

Pablo pu huaꞌtyojtyeꞌ ɨ tɨ jɨn jaꞌantyipuáꞌrityeꞌej

21 Aꞌɨ́jna ɨ Tíquico, ɨ taꞌihuáaraꞌ ɨ tyaj jaxɨeꞌveꞌ tɨ aꞌyan chaꞌtánaꞌaj tyáꞌtzaahuatyeꞌ ɨ tavástaraꞌ jimi nyatɨꞌɨj nyáaj ajta quee tyiꞌtɨ́j jɨn áꞌɨtzeereꞌ ɨ Dios jimi, aꞌɨ́ɨ pu néijmiꞌi tyajamuaatéꞌexaatyeꞌsij siaj sij jáamuaꞌreej jeꞌej tɨ tyíꞌnyahuɨɨreꞌ ajta jeꞌej nyaj rɨcɨj. 22 Aꞌɨ́j nu jɨn jaataꞌítyij jaꞌmua jimi, siaj sij jáamuaꞌreej jeꞌej tɨ tyíꞌnyahuɨɨreꞌ ajta caꞌnyíjraꞌaj jamuaataꞌan.

23 Cheꞌ ɨ Dios jamuaatyápuaꞌrityeꞌen néijmiꞌcaa ɨ jáꞌmuatzajtaꞌ, ajta néijmiꞌcaa ɨ jaꞌmuaꞌ ihuáamuaꞌ, ajta ɨ tavástaraꞌ Jesús tɨ ajta Cɨríistuꞌ puéꞌeen, cheꞌ aꞌɨ́ɨn jamuaataxɨéꞌveꞌen, jiꞌnye muaꞌaj xu tyáꞌtzaahuatyeꞌ, 24 Cheꞌ tyámuaꞌ tyíꞌeenyeꞌ néijmiꞌcaa jimi ɨ maj jusén jɨn jaxɨeꞌveꞌ ɨ tavástaraꞌ Jesús tɨ ajta Cɨríistuꞌ puéꞌeen.

Filipenses

1

2

3

4

Jeꞌej tɨ tyoꞌyúꞌxacaꞌ aꞌɨ́jna ɨ San Pablo aꞌɨ́ɨmaj jimi ɨ maj Filipos joꞌcháatɨmaꞌcaa

1

Pablo pu huaꞌtyojtyeꞌ

1 Nyáaj Pablo ajta aꞌɨ́jna ɨ Timoteo, ityáj tu jahuɨɨreꞌ aꞌɨ́jna ɨ Jesús ɨ Cɨríistuꞌ, aꞌyaa tu jáꞌmuatyojtyeꞌ néijmiꞌcaa muaꞌajmaj mu siaj Filipos joꞌcháatɨmee, siajta aꞌɨ́ɨjma jitze ajtyámaꞌcan ɨ maj jaꞌtzaahuatyeꞌ aꞌɨ́jcɨ ɨ Jesús ɨ Cɨríistuꞌ, ɨ maj tyajáꞌmuaꞌijtyeꞌ, majta ɨ maj jáꞌmuahuɨɨreꞌ tyiꞌtɨ́j jɨmeꞌ, néijmiꞌcaa tu yajáꞌmuatyojtyeꞌ. 2 Cheꞌ ɨ Dios ɨ tyaj jajvástaraꞌ ajta ɨ tavástaraꞌ Jesús ɨ tɨ ajta Cɨríistuꞌ puéꞌeen, micheꞌ aꞌɨ́ɨn tyámuaꞌ tyajamuáachaꞌɨɨn majta jamuaatyápuaꞌrityeꞌen ɨ jaꞌmuaxɨéjnyuꞌcaa tzajtaꞌ.

Pablo pu tyéꞌtyojtziꞌreꞌ ɨ Dios

3 Nyatɨꞌɨjta muaꞌajmaj jamoꞌtámuaꞌreej jéehua nu tyéꞌtyojtziꞌreꞌ ɨ nyaj Dios, 4 ajta nyatɨꞌɨjta jahuoocaj ɨ Dios jimi, nyenyetyámuaꞌvaꞌaj nu jaꞌmua jimi nyajta jahuoo néijmiꞌcaa muaꞌajmaj jɨmeꞌ, 5 jiꞌnye muaꞌaj xu aꞌnáj tɨnaꞌaj naatáhuɨɨ nyej nyij huóꞌixaatyeꞌen ɨ tyeɨ́tyee aꞌɨ́jna ɨ nyúucariaꞌraꞌ ɨ Dios, sianaatáhuɨɨ ɨ jájcuaj ɨmuáj siajta ijíij sióocheꞌ xu aꞌyan rɨcɨj. 6 Tyámuaꞌ nu naa tyáꞌmuaꞌreej tɨ ɨ Dios aꞌɨ́jcɨ ɨ tɨ juꞌhuatyáhuiij tɨ tyámuaꞌ jamuáaꞌuurej ɨ jaꞌmua tzajtaꞌ, aꞌɨ́ɨ pu ajta jaꞌantyícɨꞌsij aꞌájna xɨcáaraꞌ jitze tɨꞌɨj uvéꞌnyej ɨ Jesús tɨ ajta Cɨríistuꞌ puéꞌeen. 7 Aꞌyaa pu tyíꞌxaꞌpuɨꞌ nyaj aꞌyan tyíꞌmuaꞌajcaa jaꞌmua jɨmeꞌ, jiꞌnye muaꞌaj xu nyatzájtaꞌ séejreꞌ siajta aꞌyan tyinaataséjra siaj aꞌnáj tɨnaꞌaj nyahuɨɨreꞌ, tɨpuaꞌaj nyanámiꞌhuaj, naꞌríij aꞌɨ́ɨjma jimi anyoꞌtyávaacaj ɨ maj tyityatatyíj nyej nyij aꞌyan tyaataxáj yee xáꞌpuɨꞌ ɨ nyúucarij nyaj huáꞌixaatyeꞌ. 8 Dios pu jamuaꞌreej nyaj jéehua huápuɨꞌɨj jáꞌmuasejramuꞌ, aꞌɨ́j nu jɨn jáꞌmuaxɨeꞌveꞌ ɨ tɨ ajta nyéetzij jɨn naaxɨeꞌvej aꞌɨ́jna ɨ Jesús tɨ ajta Cɨríistuꞌ puéꞌeen. 9 Aꞌyaa nu tyáꞌhuoo ɨ Dios jimi siaj jéetzeꞌ huóoxɨeꞌveꞌen jujɨ́ɨmuaꞌaj, tɨꞌij ajta ɨ Dios jamuaataꞌan siaj sij jéetzeꞌ tyámuaꞌ naa néijmiꞌi tyojoꞌitéej xáꞌraꞌnyij siajta tyámuaꞌ metyityoomuámuaꞌreꞌej, 10 ajta siaj sij jáamuaꞌreej tyiꞌtɨ́j tɨ jéetzeꞌ xáꞌpuɨꞌ. Aꞌyaa xu tyámuaꞌ tyiꞌtyecháaj xáꞌjuꞌun, siajta huajuꞌuj xáꞌjuꞌun juxáahuaj, ꞌasta naꞌaj quee uvéꞌnyej aꞌɨ́jna ɨ Cɨríistuꞌ, 11 jiꞌnye muaꞌaj xu tyuꞌtaséjrataj ɨ siaj jɨn jéehua tyámuaꞌ naa tyúꞌruuj, aꞌɨ́jna jitze maꞌcan ɨ Jesús tɨ ajta Cɨríistuꞌ puéꞌeen, ajta jéehua tyaatatyójtziꞌreꞌej ɨ Dios.

Cɨríistuꞌ pu aꞌɨ́ɨn puéꞌeen ɨ tyaj jɨn júurij

12 Nyeꞌihuáamuaꞌ, aꞌyaa nu tyáꞌxɨeꞌveꞌ siaj jáamuaꞌreej, jeꞌej tɨ tyiꞌtɨ́j náaruj, aꞌyaa puꞌij tyíꞌnyahuɨɨreꞌ mej mij jéetzeꞌ mueꞌtɨ́j jáanamuaj ɨ nyúucariaꞌraꞌ ɨ Dios. 13 Jiꞌnye ɨ nyaj námiꞌ aꞌɨ́j pu jɨn séejreꞌ nyaj jahuɨɨreꞌ ɨ Cɨríistuꞌ, mej mij jáamuaꞌreej aꞌɨ́ɨmaj ɨ xantáaruꞌuj ɨ maj jachaꞌɨj aꞌɨ́jna ɨ tɨ vaꞌcán jɨn tyiꞌtyéjvee majta néijmiꞌi ɨ séecan. 14 Ajta matɨꞌɨj naaséj nyaj namiꞌhuacaꞌaj, mueꞌtɨ́j mu ɨ nyeꞌihuáamuaꞌ ahuóocaꞌan mej mij jaariáꞌxaj ɨ nyúucariaꞌraꞌ ɨ Cɨríistuꞌ, camu tyíꞌtzɨɨnyeꞌ sulu aꞌɨ́j mu jitze tyíꞌcaꞌnyej ɨ tavástaraꞌ.

15 Aꞌyaa pu tyiꞌjaꞌyájna maj séecan aꞌyan tyíꞌxaj ɨ Cɨríistuꞌ jitze maꞌcan, jiꞌnye jéehua mu chueerij nyéetzij jɨmeꞌ, majta nyéjchaꞌɨɨreꞌ, majta séecan aꞌyan tyíꞌxaj tzáahuatyiꞌraꞌaj jɨmeꞌ majta jutyamuaꞌveꞌej. 16 Séecan mu ɨ Cɨríistuꞌ jitze maꞌcan tyíꞌxaj tzáahuatyiꞌraꞌaj jɨmeꞌ, máamuaꞌreeriaj tɨ Dios aꞌíjna jɨn nyojoꞌtaꞌítyacaꞌ, nyej nyij huoꞌtéꞌexaatyeꞌen ɨ nyúucariaꞌraꞌ, 17 majta ɨ séecan aꞌyaa mu rɨcɨj mej mij jujɨ́ɨmuaꞌaj huatyóohuɨɨreꞌen, camu tzáahuatyiꞌraꞌaj jɨn tyíꞌxaj, sulu aꞌyaa mu tyáꞌxɨeꞌveꞌ mej mij naatamuárɨeꞌristeꞌen ijíij nyaj eetyánamiꞌ. 18 Ajta ¿jiꞌnye rɨnyij? Aꞌɨ́ɨ pu jéetzeꞌ juxɨeꞌveꞌ ɨ maj tyíꞌxaj ɨ Cɨríistuꞌ jitze maꞌcan, aꞌɨ́j nu jɨn nyetyamuaꞌveꞌ, capu nye jitze juxɨeꞌveꞌ tɨpuaꞌaj tzáahuatyiꞌraꞌaj jɨn metyíꞌxajta nusu mequee.

Nyajta nyóocheꞌ jéetzeꞌ huatányetyamuaꞌveꞌsij, 19 jiꞌnye aꞌyaa nu tyáꞌmuaꞌreej tɨ aꞌíjna naatyáhuɨɨreꞌej, siajta muaꞌaj xu naatáhuɨɨ aꞌɨ́jna jɨmeꞌ siaj jahuoo ɨ Dios jimi, ajta aꞌɨ́jna ɨ júuricamaꞌraꞌ ɨ Cɨríistuꞌ aꞌɨ́ɨ pu ajta naatáhuɨɨ. 20 Jiꞌnye jéehua nu jachoꞌveꞌ tɨ ɨ Dios quee aꞌnáj naatatyéviꞌraꞌastaj, sulu aꞌnáj tɨnaꞌaj pu jaataséjrataj mej mij jáamuaꞌreej nyej ɨ Cɨríistuꞌ jitze arányacaꞌnyej tɨpuaꞌaj nyaj júurij naꞌríij nyaj huámuɨꞌnyij. 21 Jiꞌnye nyéetzij jɨmeꞌ, nyej nyooj júurij aꞌɨ́ɨ pu aꞌɨ́ɨn puéꞌeen nyaj jɨn jaatyáhuɨɨreꞌej aꞌɨ́jcɨ ɨ Cɨríistuꞌ, ajta tɨpuaꞌaj náamuɨꞌnyij, nuꞌríj tyuꞌtyámueꞌtɨj u tajapuá. 22 Ajta tɨpuaꞌaj náꞌtyeeviꞌin nyaj júurij náꞌraꞌnyij, aj nu néijmiꞌi séjran jeꞌej nyaj tyíꞌmuarɨeꞌ, canu cheꞌ jamuaꞌreeren tyiꞌtɨ́j tɨ jéetzeꞌ xáꞌpuɨꞌ, tyij nyaj áꞌtyeeviꞌ nyaj júurij, nusu nyaj jiyeꞌtzín huámuɨꞌnyij. 23 Jéehua pu nyamuarɨeꞌristeꞌ nyej nyij jamuaꞌreej tyiꞌtɨ́j tɨ jéetzeꞌ naꞌráanajchij, aꞌyaa nu tyáꞌxɨeꞌveꞌ nyaj huámuɨꞌnyij nyej nyij jamuán jóꞌraꞌnyij ɨ Cɨríistuꞌ, jiꞌnye aꞌyaa pu jéetzeꞌ tyámuaꞌ naa tyeꞌmej nyej jimi, 24 ajta jaꞌmua jɨmeꞌ aꞌyaa pu tyúuxɨeꞌveꞌ nyej nyooj júurij. 25 Nyajta aꞌyan tyámuaꞌ naa tyáꞌmuaꞌreej aꞌɨ́jcɨ jɨmeꞌ, aꞌyaa nu huaquéej naꞌmej siaj sij jéetzeꞌ tyáꞌantzaahuatyeꞌen, siajta huóotyamuaꞌveꞌen. 26 Aꞌyaa nu jaꞌmua jamuán yetyuꞌtyaváaj naꞌmej, siaj sij tyaatatyójtziꞌreꞌen ɨ Cɨríistuꞌ tɨ Jesús puéꞌeen.

Tyaj aꞌyan tyíꞌtyechej jeꞌej tɨ tyéꞌijta ɨ nyúucariaꞌraꞌ ɨ Cɨríistuꞌ

27 Aꞌyaa pu tyúuxɨeꞌveꞌ siaj aꞌyan tyíꞌtyeseꞌej siaj aꞌyan tyíꞌtyechajcaj jeꞌej tɨ tyéꞌijta ɨ nyúucariaꞌraꞌ ɨ Cɨríistuꞌ. Aꞌyaa xu eenyeꞌ, tɨpuaꞌaj aꞌáa nyaꞌtanyéj nyej nyij jamuáamuaarej naꞌríij nyequee, aꞌyaa nu tyáꞌxɨeꞌveꞌ nyaj jáamuaꞌreej siaj néijmiꞌi tyáꞌtzaahuatyeꞌ, siajta néijmiꞌi nyoꞌseꞌ aꞌɨ́jna jɨmeꞌ siaj jaꞌtzaahuatyeꞌ ɨ nyúucariaꞌraꞌ ɨ Dios, 28 caxu huáꞌtzɨɨnyeꞌej aꞌɨ́ɨjma ɨ maj jamuájchaꞌɨɨreꞌ. Aꞌyaa pu tyámuaꞌ naa tyéꞌmiteereꞌ maj aꞌɨ́ɨmaj áꞌpuaꞌren, siajta muaꞌaj aꞌyaa xu tyáꞌmuaꞌreeren tɨ jáꞌmuahuɨɨreꞌen. Aꞌíi pu ɨ Dios jimi jáꞌmaꞌcan. 29 Aꞌɨ́j xu jitze maꞌcan ɨ Cɨríistuꞌ, capu aꞌɨ́ɨ naꞌaj jáꞌmuacɨꞌtyij siaj jaꞌtzaahuatyeꞌ, sulu siaj sij siajta jajpuéetzij xáꞌraꞌnyij jitzán maꞌcan. 30 Muaꞌaj nyajta nyáaj taxaꞌaj tu tyíꞌtyenyoꞌseꞌ. Xuꞌríj jaaséj jeꞌej nyaj jájcuaj tyuꞌtyéenyoꞌsej, ajta ijíij aꞌyaa xu siooj tyíꞌnamuaj nyej nyóocheꞌ aꞌyan tyíꞌnyoꞌseꞌ.

2

Maj huóoxɨeꞌveꞌen majta quee ootzáahuatyeꞌej

1 Aꞌyaa puꞌuj, tɨpuaꞌaj ɨ Cɨríistuꞌ jamuaataꞌan siaj séecan caꞌnyíjraꞌaj huatáꞌan, tɨpuaꞌaj aꞌyan setyáꞌxɨeꞌveꞌej siaj séecan tyámuaꞌ tyuꞌtyéjeevej, tɨpuaꞌaj néijmiꞌi aꞌɨ́jna jitze xaꞌroocaꞌnyéej ɨ júuricamaꞌraꞌ ɨ Dios, tɨpuaꞌaj siahuáꞌcuꞌvaj ɨ juxaꞌaj tyeɨ́tyee, 2 sianaatatyámuaꞌvisteꞌ aꞌɨ́jna jɨmeꞌ siaj tyámuaꞌ naa tyíꞌtyechajcaj, siaj sij néijmiꞌi juxaꞌaj tyityahuóoxɨeꞌveꞌen, siaj juxaꞌaj sianaꞌaj tyéejtyooveꞌen siajta juxaꞌaj sianaꞌaj tyíꞌmuaꞌajcaa. 3 Caxu tyiꞌtɨ́j jeꞌej uuriaj siaj sij aꞌɨ́jna jɨn ahuóotzaahuatyeꞌen, sulu caa xuꞌuj tyityetyóoxaahuataj, siajta aꞌyan tyaataxáj maj ɨ séecan jéetzeꞌ tyámuaꞌ een siataꞌaj sij quee jujɨ́ɨmuaꞌaj óotzaahuatyeꞌej. 4 Cheꞌ quee aꞌtɨ́j jahuoocaj ɨ tɨ jitzán juxɨeꞌveꞌ, sulu cheꞌ ajta jaatáhuɨɨreꞌen ɨ séej tyiꞌtɨ́j tɨ aꞌyan tyáꞌɨtziityeꞌ.

Jeꞌej maj tyeetyáxaahuatacaꞌ ɨ Cɨríistuꞌ, ajta ɨ tɨ jɨn tyiꞌtyaváaj jaꞌraa

5 Siataꞌaj juxaꞌaj sianaꞌaj tyíꞌmuaꞌajcaj sɨ́ɨj ajta sɨ́ɨj tɨꞌɨj ajta tyíꞌmuaꞌtzej ɨ Cɨríistuꞌ tɨ ajta Jesús puéꞌeen, 6 ajta ɨ Cɨríistuꞌ, aꞌyaa pu chaꞌtánaꞌaj tyíꞌsejriaꞌcaꞌaj tɨꞌɨj ɨ Dios, ajta capu aꞌɨ́jna jitze tyuꞌtyáacaꞌan tɨ aꞌyan chaꞌtánaꞌaj eenyeꞌ tɨꞌɨj ɨ Dios, 7 Sulu aa pu tyoohuáꞌxɨj juxɨéꞌviꞌraꞌ jɨmeꞌ ɨ tɨ jɨn tyiꞌtyávaacaꞌaj u tajapuá, aj puꞌij aꞌyan huataséjre tɨꞌɨj ɨ aꞌtɨ́j maj tyéꞌijtyeꞌ. Aꞌyaa pu huóoruuj matɨꞌɨj séecan ɨ tyeɨ́tyee, ajta aꞌyan tyuꞌtóosejratacaꞌ tɨꞌɨj aꞌtɨ́j tɨquee tyiꞌtɨ́j jɨn tyiꞌtyéjvee, 8 aꞌyaa pu tyuꞌtyóoxaahuatacaꞌ tɨꞌɨj ɨ tɨquee vaꞌcán jɨn tyiꞌtyéjvee, ajta huatóoaꞌ tɨ huámuɨꞌnyij ɨ cúruuj jitze. 9 Aꞌɨ́j pu jɨn ɨ Dios tyeꞌentyáarujtyej tyiꞌtɨ́j jɨmeꞌ tɨ jéetzeꞌ veꞌéj ajta tɨ jéetzeꞌ naa huaséꞌrin ɨ tyétyacaa jimi, 10 mataꞌaj mij néijmiꞌi aꞌájna xɨcáaraꞌ jitze tyítunutaxɨꞌɨn jimi ɨ Jesús, ɨ maj tajapuá jáꞌsejreꞌ, majta ɨ maj aꞌyan séejreꞌ ɨ cháanacaj japua, majta ɨ maj tajityé jáꞌsejreꞌ, 11 mataꞌaj mij néijmiꞌi jáamuaꞌtyij tɨ ɨ tavástaraꞌ aꞌɨ́ɨn puéꞌeen ɨ Jesús tɨ ajta Cɨríistuꞌ puéꞌeen, tyej tyij aꞌɨ́jna jɨn tyaatatyójtziꞌreꞌen ɨ Dios ɨ tyaj jajvástaraꞌ.

Ɨ maj tyáꞌtzaahuatyeꞌ aꞌyaa mu een tɨꞌɨj ɨ tatzárij íiyan ɨ cháanacaj japua

12 Aꞌyaa puꞌij, nyeꞌihuáamuaꞌ mu nyaj jáꞌmuaxɨeꞌveꞌ, aꞌyájna siatɨꞌɨj muaꞌaj aꞌnáj tɨnaꞌaj tyináꞌastijreꞌ, caxu aꞌáa sianaꞌaj nyatɨꞌɨjta aꞌáa jóꞌcatyii jaꞌmua jamuán, jéetzeꞌ xu ijíij nyaj yaꞌ ɨmuáj huatyéjve. Aꞌɨ́j xu jitze tyúꞌcaꞌnyej ɨ tɨ jáꞌmuahuɨɨreꞌen jéehua tzáahuatyiꞌraꞌaj jimi sejchaꞌɨ́ɨj, 13 jiꞌnye ɨ Dios, aꞌɨ́ɨ pu caꞌnyíjraꞌaj jamuaatáꞌsij, siaj sij xáꞌpuɨꞌ huárɨnyij, ajta jamuaatáhuɨɨreꞌsij siaj sij jaꞌantyícɨꞌtyij.

14 Aꞌyaa xu néijmiꞌi jɨn huárɨnyij caxu jeꞌej puaꞌaj tyúuxajtaj, siataꞌaj quee junyoꞌsityeꞌej, 15 taꞌaj ij quee aꞌtɨ́j tyiꞌtɨ́j jaꞌmua jitze puaꞌrityeꞌej nusu siaj tyiꞌtɨ́j jɨn ootyáꞌɨtzeereꞌen, siaj sij yójmuaꞌmuaꞌ pueꞌéenyeꞌej xáꞌraꞌnyij ɨ Dios, tyámuaꞌ siaꞌéenyaꞌaj huaꞌ tzajtaꞌ ɨ maj jeꞌej puaꞌaj tyíꞌtyetyeɨtyee majta quee xáꞌpuɨꞌ metyityoomuámuaꞌreꞌ. Huaꞌ tzajtaꞌ aꞌyaa xu tyíꞌtyatatzarej matɨꞌɨj ɨ xúꞌraꞌvetyee íiyan cháanacaj japua, 16 siajta tyámuaꞌ eenyeꞌ aꞌɨ́jcɨ jitze ɨ nyúucarij tɨ júuricamej tyuꞌtáꞌcaa, aꞌyaa puꞌij tɨꞌɨj uvéꞌnyej ɨ Cɨríistuꞌ, aj nu nyij ootányatzaahuatyeꞌsij jaꞌmua jɨmeꞌ, aꞌyan nyetyaꞌmuaꞌréeriaj nyej quee huáapuaꞌaj tyuꞌmuárɨej. 17 Tyij nyajta nyáaj huámuɨꞌnyij siaj sij muaꞌaj jaꞌantyícɨꞌtyij ɨ siaj tyuꞌtámuꞌvejritaj ɨ Dios jimi aꞌɨ́jna jɨmeꞌ ɨ siaj tyáꞌtzaahuatyeꞌ, nyáaj nu nyetyamuaꞌveꞌ nyajta jamuaatáꞌsij siaj sij aꞌyan chaꞌtaj sianaꞌaj tyityaatóotyamuaꞌveꞌen. 18 Siataꞌaj huatóotyamuaꞌveꞌen siajta muaꞌaj, siajta nyéetzij naataꞌan ɨ nyaj jɨn huatányetyamuaꞌveꞌen.

Ɨ Timoteo ajta ɨ Epafrodito

19 Aꞌɨ́j nu jitze tyíꞌcaꞌnyej ɨ tavástaraꞌ Jesús, aꞌyaa nu tyáꞌxɨeꞌveꞌ nyaj jiyeꞌtzín ɨ Timoteo huataꞌítyej jaꞌmua jimi, nyej nyij huatányetyamuaꞌveꞌen nyatɨꞌɨj jáamuaꞌreej jeꞌej tɨ tyajaꞌmuahuɨɨreꞌ. 20 Jiꞌnye capu maꞌ aꞌtɨ́j tɨ aꞌyan chaꞌtánaꞌaj tyíꞌmuaꞌtzej nyatɨꞌɨj nyáaj, siajta jéehua jitzán juxɨeꞌveꞌ, 21 néijmiꞌi mu aꞌyan tyáꞌhuoo jeꞌej tɨ huaꞌ jitze tyúuxɨeꞌveꞌ, camu aꞌɨ́jna huoo jeꞌej tɨ jitzán tyúuxɨeꞌveꞌ ɨ Cɨríistuꞌ tɨ Jesús puéꞌeen. 22 Siajta muaꞌaj xuꞌríj jamuaꞌreej tɨ tyámuaꞌ tyiꞌtyúuchaꞌɨj aꞌɨ́jna ɨ Timoteo, ajta jéehua arí tyuꞌtyáhuɨɨ aꞌɨ́jna jɨmeꞌ tɨ jaaxájtacaꞌ ɨ nyúucariaꞌraꞌ ɨ Dios, aꞌyaa pu tyináahuɨɨ tɨꞌɨj nyiyóoj tɨ puéꞌeenyeꞌ. 23 Aꞌyaa nu nyij tyáꞌxɨeꞌveꞌ nyaj jaataꞌítyej jaꞌmua jimi, nyatɨꞌɨj jáamuaꞌreej jeꞌej tɨ yeꞌej tyeꞌmej nyej jimi, 24 nyajta nu nyavástaraꞌ jimi tyíꞌcaꞌnyej nyej nyij nyasɨ́ɨj caꞌnácan aꞌáa jaꞌtanyéj jaꞌmua jimi.

25 Aꞌyaa pu ajta nyaꞌasej tɨ xáꞌpuɨꞌ nyej nyajta jaꞌmua jimi jaataꞌítyej ɨ nyeꞌihuáaraꞌ Epafrodito, ɨ tɨ nyajamuan tyíꞌmuarɨeꞌ, ɨ siaj muaꞌaj yoꞌtaꞌítyacaꞌ nye jimi tɨꞌij tyinaatáꞌan tyiꞌtɨ́j tɨ tyináꞌɨtziityaꞌcaꞌaj.

26 Jéehua pu aꞌɨ́ɨn jáꞌmuasejramuꞌ, ajta jeꞌej puaꞌaj jaataꞌaj aꞌɨ́jna jɨmeꞌ ɨ siaj jáamuaꞌreeriꞌ tɨ aꞌɨ́ɨn tyiꞌijcuíꞌnyacaꞌ. 27 Aꞌyaa pu tyiꞌjaꞌyájna tɨ tyíꞌcuiꞌcaꞌaj, tɨ́muaꞌ pu huamuɨ́ꞌ, ajta ɨ Dios pu jaꞌancuꞌvaxɨj aꞌɨ́jcɨ, ajta capu aꞌɨ́j naꞌaj sulu aꞌyaa pu chaꞌtánaꞌaj tyináꞌancuꞌvaxɨj nyéetzij, nyej nyij quee nyaxaamuɨjrityaꞌaj ɨ nyaj jɨn jajpuéjtzij. 28 Aꞌɨ́j nu jɨn aꞌyan tyáꞌxɨeꞌveꞌ nyaj jiyeꞌtzín jaataꞌítyej jaꞌmua jimi, siataꞌaj sij quee cheꞌ juxaamuɨjrityaꞌaj. 29 Siataꞌaj jaataxɨéꞌveꞌen xuutyámuaꞌveꞌej ɨ tavástaraꞌ jitze maꞌcan, siajta jéehua huoꞌxɨéꞌveꞌen ɨ tyétyacaa tɨꞌɨj aꞌɨ́jna, 30 jiꞌnye tɨ́muaꞌ pu huamuɨ́ꞌ aꞌyan tyiꞌmuárɨeꞌcaj ɨ Cɨríistuꞌ jitze maꞌcan. Aꞌyaa pu tyíꞌxɨeꞌviriaꞌraꞌcaꞌaj tɨ huámuɨꞌnyij, aꞌɨ́j pu jɨn tɨn huamuɨ́ꞌ aꞌɨ́jna jɨmeꞌ tɨ naatyáhuɨɨreꞌen ɨ siaj jɨn quee muaꞌaj pu jáaruuj.

3

Aꞌɨ́jna ɨ tɨ jɨꞌréꞌcan jɨmeꞌ tyíꞌhuɨɨreꞌ ɨ Dios jimi

1 Aꞌyaa puꞌij nyeꞌihuáamuaꞌ, siataꞌaj huóotyamuaꞌveꞌen ɨ tavástaraꞌ jimi. Capu nyaꞌunaꞌavisteꞌ nyej nyajtáhuaꞌaj tyajaamuataꞌítyiꞌ jeꞌej nyaj nyeríj tyajamuaataꞌítyiꞌriꞌ, aꞌɨ́ɨ pu jamuaatyáhuɨɨreꞌej. 2 Tyámuaꞌ xuꞌuj aꞌɨ́ɨjma jimi ɨ tyétyacaa ɨ maj aꞌyan een matɨꞌɨj ɨ tzɨꞌcɨ́ɨj ɨ tɨquee aꞌtɨ́j huáꞌyaꞌmuaj, ɨ maj quee tyámuaꞌ tyíꞌmuarɨeꞌ, majta juhuéꞌraꞌ ajtasiꞌchej, 3 jiꞌnye ɨ maj jɨꞌréꞌcan jɨmeꞌ jaꞌantyisíꞌchej ɨ junavíj, ityáj tu aꞌɨ́ɨn puéꞌeen, ajta ɨ júuricamaꞌraꞌ ɨ Dios, aꞌɨ́ɨ pu caꞌnyíjraꞌaj tatáꞌcaa tyej tyij tyaatatyójtziꞌreꞌen, aꞌɨ́j tu jɨn tatyamuaꞌveꞌ tyaj jitzán ajtyámaꞌcan ɨ Cɨríistuꞌ tɨ ajta Jesús puéꞌeen, tyajta quee tyiꞌtɨ́j jitze tyíꞌcaꞌnyej tɨ séejreꞌ. 4 Nyáaj nu nyajta aꞌyan tyuꞌtányacɨꞌpuaj nyaj aꞌɨ́jna jitze tyúꞌcaꞌnyej. Capu máaj aꞌtɨ́j aꞌɨ́jna jɨn aꞌyan tyuꞌtóocɨꞌpuaj nyatɨꞌɨj nyáaj, 5 tɨꞌɨj tyoomáꞌcaj arahuéeicaj xɨcáj nyaj huanɨeꞌhuacaꞌ, aj mu mij jaꞌantyisíjchacaꞌ ɨ nyanavíj, huaꞌ jitze nu ajtyámaꞌcan ɨ maj yójmuaꞌmuaꞌ puéꞌeen aꞌɨ́jna ɨ Israel, nyajta aꞌɨ́j jitze eerámaꞌcan ɨ Benjamín, hebreo nu puéꞌeen nyajta aꞌɨ́ɨjma jitze huanɨeꞌhuacaꞌ. Nyajta aꞌɨ́jna jɨmeꞌ ɨ nyúucarij ɨ maj jɨn tyíꞌijta, aꞌɨ́ɨjma nu jitze ajtyámaꞌcantacaꞌaj fariseos, 6 jéehua nu huápuɨꞌɨj jáꞌastyajcaꞌaj aꞌɨ́jna ɨ nye yiꞌráj, aꞌɨ́j nu jɨn jeꞌej puaꞌaj huáꞌuuriajcaꞌaj ɨ maj tyáꞌtzaahuatyeꞌ ɨ Jesús jimi, nyajta quee aꞌnáj tyiꞌtɨ́j jɨn ootyáꞌɨtzee aꞌɨ́jna jitze ɨ nyúucarij ɨ maj jɨn tyíꞌijta. 7 Ajta néijmiꞌi aꞌíjna, ɨ tɨ jéehua nyejitzé juxɨéꞌvaꞌcaꞌaj, ijíij nyaj jahuɨɨreꞌ ɨ Cɨríistuꞌ, aꞌyaa nu tyáꞌmuaꞌreej tɨquee tyiꞌtɨ́j huɨɨreꞌ. 8 Ajta aꞌyaa pu jéetzeꞌ, capu majaꞌtyiꞌtɨ́j tɨ jéetzeꞌ nyetyáhuɨꞌrii tɨꞌɨj nyaj jáamuaꞌtyij aꞌɨ́jna ɨ nyavástaraꞌ, aꞌɨ́jna ɨ Cɨríistuꞌ tɨ ajta Jesús puéꞌeen. Aꞌɨ́j nu jitze maꞌcan ɨ Cɨríistuꞌ nyeríj néijmiꞌi tyojoꞌrɨej, nyáaj nu metyóoraxɨj yaa tɨꞌɨj xɨéerij nyej nyij tyuꞌtyámueꞌtɨn ɨ Cɨríistuꞌ jimi, 9 ajta nyej nyij jitzán ajtyámaꞌcantaj náꞌraꞌnyij, canu nyej nyáaj tyámuaꞌ tyíꞌtyevij, aꞌɨ́jna jɨmeꞌ ɨ nyaj néijmiꞌi aráꞌastej jeꞌej tɨ tyáꞌxaj ɨ yuꞌxarij jitze, sulu aꞌyaa nu tyámuaꞌ tyíꞌtyevij aꞌɨ́jna jɨmeꞌ nyaj jaꞌtzaahuatyeꞌ ɨ Cɨríistuꞌ, ɨ tɨ Dios aꞌyan tyinaatáꞌ ɨ nyaj jɨn tyáꞌtzaahuatyeꞌ. 10 Aꞌyaa nu tyáꞌxɨeꞌveꞌ nyaj jáamuaꞌtyij aꞌɨ́jna ɨ Cɨríistuꞌ, nyajta jáamuaꞌtyij ɨ muárɨeꞌriaꞌraꞌ ɨ tɨ jɨn huatájuuriacaꞌ, ajta ɨ tɨ jɨn jaapuéjtzitariacaꞌ, nyej nyij aꞌyan séeriaꞌaj náꞌraꞌnyij tɨꞌɨj aꞌɨ́jna ɨ Cɨríistuꞌ tɨꞌɨj huamuɨ́ꞌ, 11 aꞌyaa nu tyeꞌejchóꞌveꞌ nyaj jaatáaꞌsej aꞌájna xɨcáaraꞌ jitze matɨꞌɨj huatájuuritaj ɨ muɨꞌchítyee.

Catu tyeexúj néijmiꞌi jɨn antyítacɨꞌɨj

12 Canu aꞌyan tyíꞌxaj nyej nyáaj nyeríj néijmiꞌi tyuꞌtáaꞌsacaꞌ, canu nyajta aꞌɨ́ɨn puéꞌeen ɨ tɨquee tyiꞌtɨ́j jɨn áꞌɨtzeereꞌ, aꞌyaa nu nyóocheꞌ tyuꞌméj nyej nyij jaatáaꞌsej, jiꞌnye aꞌɨ́ɨ pu ɨ Cɨríistuꞌ tɨ ajta Jesús puéꞌeen anaquéej nyéetzij naatáaꞌsacaꞌ. 13 Nyeꞌihuáamuaꞌ, canu aꞌyan tyajáꞌmuaꞌixaatyeꞌ yee nuꞌríj néijmiꞌi jɨn tyámuaꞌ huarɨ́j, sulu aꞌyaa nu rɨcɨj nyej nyij quee cheꞌ aꞌɨ́jna jitze tyíꞌmuaꞌajcaj ɨ nyaj nyeríj metyajaꞌajhuaꞌxɨj, nyajta jeꞌen huatányacaꞌnyej nyej nyij jaatáaꞌsej ɨ taꞌnájcaj, 14 nyataꞌaj nyij aꞌáa jaꞌráꞌastij joꞌtyaj yáꞌmueꞌtɨn ɨ tɨ naa een ɨ Dios tɨ jɨn taatajé aꞌɨ́jna jitze maꞌcan ɨ Cɨríistuꞌ tɨ ajta Jesús puéꞌeen.

15 Néijmiꞌi ɨ tyaj tyeríj huáasij aꞌɨ́jna jitze ɨ tyaj jitzán tyáꞌtzaahuatyeꞌ, aꞌyaa pu tyúuxɨeꞌveꞌ tyaj seequéj tyúꞌmuaꞌtyij. Tɨpuaꞌaj muaꞌaj tyiꞌtɨ́j jitze seequéj setyiꞌmuaꞌtzej, Dios pu ajta aꞌyan tyajamuataséjratyeꞌsij. 16 Ajta aꞌyájna, aꞌyaa pu tyúuxɨeꞌveꞌ tyaj aꞌyan tyíꞌtyechajcaj jeꞌej tyaj tyeríj tyiꞌtɨ́j tyuꞌtáaꞌsacaꞌ.

Ɨ tyej tyáꞌtzaahuatyeꞌ tajapuá tu jáꞌmaꞌcan

17 Nyeꞌihuáamuaꞌ, siataꞌaj aꞌyan huárɨnyij jeꞌej nyej nyáaj rɨcɨj siajta aꞌɨ́ɨjma jitze tyiꞌhuóoꞌitɨɨ ɨ maj aꞌyan tyíꞌtyechej jeꞌej tyaj tyeríj muaꞌajmaj tyajamuáaꞌixaa. 18 Nuꞌríj mueꞌtɨ́j aꞌyan tyajamuáaꞌixaa, ijíij nu nyajtáhuaꞌaj aꞌyan tyajamuaatéꞌexaatyeꞌsij naꞌcanyeyíꞌnyaꞌaj, aꞌɨ́jna jɨmeꞌ maj mueꞌtɨ́j aꞌyan tyityetyúuchaꞌɨj matɨꞌɨj ɨ maj jájchaꞌɨɨreꞌ ɨ Cɨríistuꞌ ɨ tɨ huamuɨ́ꞌ ɨ cúruuj jitze, 19 aꞌyaa pu tyihuáꞌcɨꞌtyij maj jóꞌvetyij. Jéetzeꞌ pu huaꞌ jitze juxɨeꞌveꞌ maj jéehua tyúꞌcuaꞌnyij, aꞌɨ́ɨ puꞌij huaꞌ dios puéꞌeen, majta aꞌɨ́jna jɨn óotzaahuatyeꞌ ɨ tɨ tyúꞌtyeviꞌrasteꞌ. Aꞌɨ́j muꞌuj jitze tyíꞌmuaꞌtzej íiyan tɨ tyíꞌsejreꞌ ɨ cháanacaj japua. 20 Tyajta ityáj, tajapuá tu jáꞌmaꞌcan, tyajta aꞌyan tyeꞌejchóꞌveꞌ tɨ ɨ tavástaraꞌ aꞌɨ́jna ɨ Jesús tɨ ajta Cɨríistuꞌ puéꞌeen yavaꞌcáanyej tɨꞌij tɨiꞌrátoonyij, 21 aꞌɨ́ɨ pu seequéj jaꞌuuren ɨ tyaj jatyáhueꞌraꞌ tɨquee tyiꞌtɨ́j huɨɨreꞌ tɨꞌij aꞌyan jáaꞌuurej tɨꞌɨj ɨ tyéviraꞌ tɨ naa huaséꞌrin. Ajta aꞌɨ́jna jɨn aꞌyan joorej ɨ tɨ néijmiꞌi jɨn putyíꞌuurej ɨ tɨ jitzán eerámaꞌcan tɨꞌɨj tyámuaꞌ tyúꞌuurej ɨ tɨ tyíꞌsejreꞌ.

4

Tyicheꞌ aꞌnáj tɨnaꞌaj tatyamuaꞌveꞌej ɨ tavástaraꞌ jimi

1 Aꞌyaa puꞌij, nyeꞌihuáamuaꞌ ɨ nyaj jáꞌmuaxɨeꞌveꞌ, ɨ nyaj jéehua jáꞌmuasejramuꞌ, muaꞌaj xu aꞌɨ́ɨn puéꞌeen ɨ nyaj jɨn huatányetyamuaꞌveꞌen, ɨ nyaj jamuaamueꞌtɨj, aꞌyaa xu tyámuaꞌ tyityaajuꞌun ɨ tavástaraꞌ jimi.

2 Jéehua nu huáꞌhuavii aꞌɨ́ɨjma ɨ Evodia nyajta aꞌɨ́jcɨ ɨ Síntique, mej mij antyúucɨꞌpiireꞌen maj tyámuaꞌ tyuuꞌihuáamuaꞌaj muáꞌraꞌnyij ɨ tavástaraꞌ jimi. 3 Pajta muáaj, mu paj nyéetzij jamuán tyíꞌmuarɨeꞌ, aꞌyaa nu tyíꞌmuahuaviij paj huoꞌtáhuɨɨreꞌen aꞌmújma mu úucaa, jiꞌnye aꞌɨ́ɨ mu jéehua huatyéenyoꞌsej mej mij naatáhuɨɨreꞌ tyaj huóꞌixaatyeꞌen ɨ nyúucariaꞌraꞌ ɨ Dios aꞌɨ́jna jamuán ɨ Clemente, majtáhuaꞌaj ɨ séecan ɨ maj nyajamuan tyuꞌmuárɨej. Aꞌɨ́ɨmaj mu meríj áꞌyuꞌsiꞌij jeꞌej maj ántyaꞌruj ɨ yuꞌxarij jitze júuricamej tɨ tyuꞌtáꞌcaa.

Jeꞌej nyaj néijmiꞌcaa tyíꞌijtyeꞌ

4 Aꞌnáj tɨnaꞌaj xu jutyamuaꞌveꞌej ɨ tavástaraꞌ jimi. Nyajtáhuaꞌaj nu jamuaatéꞌexaatyeꞌsij: Siahuóotyamuaꞌveꞌ. 5 Micheꞌ néijmiꞌi aꞌyan tyajaꞌmuamuajtyaj siaj tyámuaꞌ naa tyíꞌtyetyeɨtyee. Puꞌríj yevéjriꞌ tɨꞌɨj ɨ tavástaraꞌ uvéꞌnyesij.

6 Caxu tyiꞌtɨ́j jɨn jeꞌej tyityóomuaꞌajcaj, sulu néijmiꞌi xu jɨn huatyényuunyij ɨ Dios jimi, xaatáhuaviiriꞌ, siajta tyaatatyójtziꞌreꞌen. 7 Aꞌyaa pu ɨ Dios tyajamuaatáꞌsij ɨ siaj jɨn tyámuaꞌ huárɨnyij ɨ jutzájtaꞌ, ajta aꞌíjna jéetzeꞌ pu tyámuaꞌ een jeꞌej maj quee tyiyóꞌitej ɨ tyétyacaa, ajta ɨ tɨ jɨn tyámuaꞌ jáꞌmuaꞌuuren aꞌɨ́ɨ pu jachaꞌɨɨj jaꞌmej ɨ jaꞌmuaxɨéjnyuꞌcaa, ajta jeꞌej siaj tyíꞌmuaꞌtzej aꞌɨ́jna jitze maꞌcan ɨ Cɨríistuꞌ tɨ Jesús puéꞌeen.

Aꞌɨ́j xu jitze aꞌnáj tɨnaꞌaj tyíꞌmuaꞌajcaj jeꞌej tɨ tyíꞌxaꞌpuɨꞌ

8 Uveꞌtyáatɨcan jɨmeꞌ, nyeꞌihuáamuaꞌ, siataꞌaj aꞌɨ́jna jitze tyúꞌmuaꞌtyij ɨ tɨ jɨꞌréꞌcan jɨmeꞌ, siajta ɨ tɨ aꞌyan tyeꞌtyévijtyeꞌ siaj sij tzáahuatyiꞌraꞌaj jimi tyíchaꞌɨɨj, siajta aꞌɨ́jna jitze ɨ tɨ huatóojeꞌyej, siajta ɨ tɨ jumuaꞌtɨj, ɨ tɨ naa huaséꞌrin, ɨ tɨ naa namuajreꞌ. Siataꞌaj néijmiꞌi aꞌɨ́jna jitze tyúꞌmuaꞌtyij jeꞌej siaj tyiꞌtɨ́j tyámuaꞌ tyuꞌyíꞌtɨn, mej mij aꞌɨ́jna jɨn tyámuaꞌ jamojoꞌsejraj.

9 Siataꞌaj aꞌyan huárɨnyij jeꞌej nyaj tyajamuaamuáꞌtyej, siajta jeꞌej nyaj tyajamuáaꞌixaa, jeꞌej siaj tyináanamuajriꞌ ajta jeꞌej siaj tyinaaséj, aꞌyaa xu huárɨnyij ajta ɨ Dios tɨ tyámuaꞌ jáꞌmuaꞌuurej aꞌɨ́ɨ pu jaꞌmua jamuán séeriaꞌaj jaꞌmej.

Tyiꞌtɨ́j maj tyaatapuéjve ɨ Filipos maj jáꞌmaꞌcan

10 Jéehua nu nyetyamuaꞌveꞌ ɨ tavástaraꞌ jimi aꞌɨ́jna jɨmeꞌ ɨ siaj muaꞌaj noꞌtámuaꞌreeriꞌ. Canu aꞌyan tyíꞌxaj yee muaꞌaj xu nyojoꞌhuaꞌxɨj, sulu caxu pújooriajvaꞌaj jeꞌej siaj yeꞌej tyinaatáhuɨɨreꞌen. 11 Canu nyajta aꞌyan tyíꞌxaj yee canu jeꞌej tyéejviicueꞌ, jiꞌnye nuꞌríj jaarɨ́ꞌrej nyaj huatányetyamuaꞌveꞌen aꞌɨ́jna jɨmeꞌ aꞌchu nyej tyiꞌtɨ́j tyíꞌchaꞌɨj. 12 Nyáamuaꞌree jeꞌej tɨ tyúꞌasej tɨpuaꞌaj nyequee jeꞌej tyéejviicueꞌraj, nyajta jamuaꞌreej tɨpuaꞌaj jéehua nyetyiꞌijchaꞌɨɨj. Nuꞌríj jaarɨ́ꞌrej jeꞌej nyaj huárɨnyij néijmiꞌi jɨmeꞌ, aꞌyaa nuꞌuj tányanaꞌaj tɨpuaꞌaj tyámuaꞌ nyaꞌaxcaj nusu tɨpuaꞌaj nye íꞌcuataj, ajta tɨpuaꞌaj jéehua nyetyiꞌijchaꞌɨɨj nusu nyequee tyiꞌtɨ́j tyíchaꞌɨj. 13 Néijmiꞌi nu putyíꞌuurej nyej nyij tyuꞌtyámueꞌtɨj, aꞌɨ́jna jɨmeꞌ nyaj ɨ Cɨríistuꞌ jitze arányacaꞌnyej. 14 Siajta muaꞌaj xáꞌpuɨꞌ xu huarɨ́j, aꞌɨ́jna jɨmeꞌ siaj naatáhuɨɨ ɨ nyaj jɨn óoviicueꞌrej.

15 Nyatɨꞌɨj aꞌáa jaꞌrájraa a Macedonia, nyej nyij huatyényechenyij nyaj huóꞌixaatyeꞌen ɨ nyúucariaꞌraꞌ ɨ Dios, muaꞌaj xu naatáhuɨɨ mu siaj Filipos jóosɨꞌrii, muaꞌaj xu aꞌɨ́ɨn puéꞌeen ɨ siaj tyinaatapuéjvej, siajta muaꞌaj tyaꞌancuriáaꞌ nyéetzij jimi. 16 Ajta nyatɨꞌɨj aꞌáa joꞌtyávaacaꞌaj a Tesalónica, caxu séej sianaꞌaj tyinaataꞌítyiꞌriꞌ ɨ tɨ tyináꞌɨtziityaꞌcaꞌaj nyej nyij aꞌɨ́jna jɨn huatyényahuɨɨreꞌen. 17 Canu nyajta aꞌyan tyáꞌhuoo siaj sij tyinaanájchityeꞌen, sulu aꞌyaa nu tyáꞌxɨeꞌveꞌ siaj muaꞌaj jéetzeꞌ tyaꞌancuriáan ɨ Dios jimi. 18 Néijmiꞌi nu tyaꞌancuriáaꞌ, ajta arí tyinaꞌváꞌɨtziꞌtyee. Ɨ Epafrodito siaj jimi tyinyojoꞌtaꞌítyiꞌriꞌ, jéehua nu tyíꞌijchaꞌɨj. Ɨ siaj mutyinyojoꞌtaꞌítyiꞌriꞌ aꞌyaa pu een tɨꞌɨj muꞌvéjrij tɨ naa tyaarɨeꞌej, tɨ ajta jaꞌráanajchi ɨ Dios. 19 Aꞌɨ́j pu jɨn ɨ Dios ɨ nyaj jahuɨɨreꞌ, aꞌɨ́ɨ pu néijmiꞌi tyajamuaatáꞌsij ɨ tɨ tyajamuáꞌɨtziityeꞌ, aꞌyájna tɨꞌɨj aꞌɨ́j tyaꞌráanajchi, jiꞌnye aꞌɨ́ɨ pu néijmiꞌi tyíꞌijchaꞌɨj ɨ Cɨríistuꞌ jimi ɨ tɨ Jesús puéꞌeen. 20 Tyicheꞌ jusén jɨn tyéꞌtyojtziꞌreꞌej ɨ Dios, aꞌɨ́jna ɨ tavástaraꞌ. Cheꞌ aꞌyan tyáꞌraꞌnyij.

Ɨ tɨ jɨn antyipuaꞌrij

21 Siataꞌaj huoꞌtatyójtyeꞌen nyejitzé maꞌcan néijmiꞌcaa ɨ maj jusɨꞌrii ɨ Dios jimi, aꞌɨ́jna jɨmeꞌ tɨ ɨ Cɨríistuꞌ huaꞌ japua huatanyúj. Majta ɨ nyeꞌihuáamuaꞌ ɨ maj nyajamuan yahuatyíj, aꞌɨ́ɨ mu majta yajáꞌmuatyojtyeꞌ. 22 Néijmiꞌi ɨ maj yahuatyíj ɨ maj jimi séejreꞌ ɨ Dios, aꞌɨ́ɨ mu yajáꞌmuatyojtyeꞌ, majta aꞌɨ́ɨjma ɨ maj jitzán ajtyámaꞌcan ɨ tyeɨ́tyeristyamuaꞌmeꞌen ɨ tɨ tyihuáꞌijtyeꞌ ɨ Roma maj jaꞌajtyámaꞌcan.

23 Cheꞌ ɨ tavástaraꞌ, aꞌɨ́jna ɨ Cɨríistuꞌ tɨ Jesús puéꞌeen, cheꞌ aꞌɨ́ɨn tyámuaꞌ tyajamuáachaꞌɨɨn.

Colosenses

1

2

3

4

Jeꞌej tɨ tyoꞌyúꞌxacaꞌ aꞌɨ́jna ɨ San Pablo aꞌɨ́ɨjma jimi ɨ maj Colosas joꞌcháatɨmaꞌcaa

1

Pablo pu huaꞌtyojtyeꞌ

1 Nyáaj Pablo, nyáaj nu tyíꞌhuɨɨreꞌ ɨ Cɨríistuꞌ jimi, jiꞌnye aꞌyaa pu tyaꞌránajchacaꞌ ɨ Dios, nyajamuan aꞌɨ́jna ɨ nyeꞌihuáaraꞌ Timoteo, 2 aꞌyaa tu jáꞌmuatyojtyeꞌ muaꞌajmaj mu siaj Colosas jaꞌchej, siajta tyámuaꞌ tyúuꞌihuaamuaꞌ ɨ Cɨríistuꞌ jimi. Cheꞌ ɨ Dios ɨ tyaj jajvástaraꞌ tyámuaꞌ tyajamuáachaꞌɨɨn, ajta tyámuaꞌ jamuáaꞌuurej mu jaꞌmuaxɨéjnyuꞌcaa tzajtaꞌ.

Pablo pu tyéꞌtyojtziꞌreꞌ ɨ Dios ajta huáꞌhuaviitzeꞌ ɨ maj tyáꞌtzaahuatyeꞌ

3 Tyatɨꞌɨjtá huatyényuunyij tyajta tu tyéꞌtyojtziꞌreꞌ ɨ Dios jaꞌmua jɨmeꞌ, ɨ vástariaꞌraꞌ aꞌɨ́jcɨ ɨ tavástaraꞌ ɨ Jesús tɨ ajta Cɨríistuꞌ puéꞌeen. 4 Jiꞌnye aꞌyaa tu tyáamuaꞌreeriꞌ siaj tyáꞌtzaahuatyeꞌ ɨ Cɨríistuꞌ jimi, siajta jéehua huaꞌxɨeꞌveꞌ ɨ maj majta tyáꞌtzaahuatyeꞌ ɨ Dios jimi, 5 aꞌyaa xu rɨcɨj seejchoꞌvaꞌaj jeꞌej tɨ arí muaꞌajmaj tyajamuaacɨꞌɨj u tajapuá. Aꞌíj xu muaꞌaj seríj huánamuajriꞌ ɨ nyúucarij tɨ jɨꞌréꞌcan jɨmeꞌ tzáahuatyiꞌraꞌaj jɨn jaxaj ɨ Dios 6 ɨ tɨꞌij ajta jaꞌmua jimi huataséjre. Aꞌíjna ɨ nyúucarij aꞌyaa pu tɨꞌɨj ɨ cɨyéj taꞌajhuóseꞌsij, ajta jeꞌen huatatáqueꞌsij néijmiꞌqueꞌ íiyan ɨ cháanacaj japua, aꞌyájna tɨꞌɨj huarɨ́j jaꞌmua jimi siatɨꞌɨj jáanamuajriꞌ ɨ tɨ jɨn jéehua jáꞌmuaxɨeꞌveꞌ ɨ Dios siajta jaamuaꞌaj ɨ tɨ jɨꞌréꞌcan jɨmeꞌ aꞌɨ́jna jimi. 7 Aꞌyaa pu tyajamuaamuáꞌtyej aꞌɨ́jna ɨ Epafras, ɨ tɨ tajamuán tyíꞌmuarɨeꞌ siajta aꞌyan tyáꞌmuaꞌreej tɨ tyámuaꞌ naa tyíꞌhuɨɨreꞌ ɨ Cɨríistuꞌ jimi. 8 Aꞌɨ́ɨ pu arí taatéꞌexaa jeꞌej tɨ tyajaꞌmuahuɨɨreꞌ ajta siaj jéehua juxɨeꞌveꞌ aꞌɨ́jna jɨmeꞌ tɨ ɨ júuricamaꞌraꞌ ɨ Dios jáꞌmuahuɨɨreꞌ.

9 Aꞌɨ́j tu jɨn ityáj, tyatɨꞌɨj jáamuaꞌreeriꞌ, catu aꞌnáj jaatapuáꞌcɨtacaꞌ tyaj jahuoocaj ɨ Dios jimi tyajta aꞌyan tyáꞌhuaviij tɨ aꞌɨ́ɨn jamuáamuaꞌtyej jeꞌej tɨ tyaꞌajxɨéꞌviꞌraꞌ siaj sij néijmiꞌi joꞌitéej xáꞌraꞌnyij ajta siaj sij jáamuaꞌreej jeꞌej tɨ tyíꞌeen ɨ júuricamaꞌraꞌ jimi ɨ Dios. 10 Aꞌyaa xu tyámuaꞌ tyityetyúuchaꞌɨj xáꞌjuꞌun matɨꞌɨj ɨ maj tyeɨ́tyeristyamuaꞌmeꞌen puéꞌeen ɨ tavástaraꞌ, siaj sij aꞌnáj tɨnaꞌaj tyámuaꞌ eenyeꞌ siajta aꞌyan huárɨnyij jeꞌej tɨ tyaꞌráanajchi ɨ tavástaraꞌ, siajta aꞌyan eenyeꞌ tɨꞌɨj cɨyéj tɨ ajhuóoseꞌsij ajta jeꞌen antatáqueꞌesij, aꞌɨ́jna jɨmeꞌ siaj jamuaꞌtyej ɨ Dios. 11 Aꞌyaa tu tyáꞌhuaviij tɨ aꞌɨ́ɨn jamuaataꞌan néijmiꞌi ɨ caꞌnyíjraꞌaj ɨ jáꞌmuatzajtaꞌ, siaj sij aꞌɨ́j jitze aroocaꞌnyáaj setyoꞌtáviicueꞌ, siajta jachoꞌvaꞌaj jeꞌej tɨ tyiꞌtɨ́j jáꞌmuaꞌuurej, siajta jeꞌen aꞌɨ́jna jɨn huatóotyamuaꞌveꞌen, 12 aj xu sij tyaatatyójtziꞌreꞌej ɨ tyaj jajvástaraꞌ, ɨ tɨ jamuaatáꞌ siaj sij jaꞌancuriáꞌan aꞌɨ́jcɨ ɨ tɨ jáꞌmuacɨꞌtyij aꞌájna joꞌtɨj aꞌnáj tɨnaꞌaj jóꞌnyeeriꞌij jeꞌej tɨ aꞌɨ́ɨn tyihuoꞌtáꞌsij ɨ jutyéɨtyeristyamuaꞌ. 13 Dios pu tajapuá huatanyúj aꞌájna joꞌtɨj joꞌtɨ́caꞌ, ajta jeꞌen tojoꞌvíꞌtɨj joꞌtɨj tyejéꞌijtaj aꞌɨ́jna ɨ yójraꞌ ɨ tɨ huápuɨꞌɨj jaxɨeꞌveꞌ, 14 aꞌɨ́ɨ pu tyuꞌnájchitacaꞌ ɨ tyaj jɨn tyéꞌchaꞌɨɨcaꞌaj ɨ Dios jimi, aꞌɨ́jcɨ jɨmeꞌ ɨ tɨ yójraꞌ tajɨ́meꞌ huamuɨ́ꞌ, tɨꞌij tyitaatúꞌuunyiꞌ ɨ tyaj jɨn áꞌɨtzeeriaꞌcaꞌaj.

Dios pu taataxɨéꞌvej aꞌɨ́jcɨ jɨmeꞌ tɨ ɨ Cɨríistuꞌ tajitzé maꞌcan huamuɨ́ꞌ

15 Cɨríistuꞌ pu aꞌɨ́ɨn puéꞌeen ɨ tyaj jɨn jáamuaꞌreej jeꞌej tɨ een ɨ Dios ɨ tyaj quee jaséj, aꞌɨ́ɨ pu ajta aꞌɨ́ɨn puéꞌeen ɨ tɨ anaquéej séjriaꞌcaꞌaj tɨꞌɨj quee xu majaꞌtyiꞌtɨ́ɨtacaj. 16 Dios pu ɨ Cɨríistuꞌ jimi néijmiꞌi tyúꞌtaahuacaꞌ tɨꞌɨj naꞌaj puaꞌmáj tyíꞌsejreꞌ u tajapuá ajta íiyan ɨ cháanacaj japua, néijmiꞌi ɨ tɨ tyíꞌsejreꞌ ajta ɨ tɨquee tyíꞌsejreꞌ, ajta ɨ júuricamej ɨ maj néijmiꞌqueꞌ tyíꞌijta. Dios pu néijmiꞌcaa huátaahuacaꞌ mej mij aꞌɨ́j jitze ajtyámaꞌcantaj. 17 Cɨríistuꞌ puꞌríj séjriaꞌcaꞌaj tɨꞌɨj quee xu majáꞌtyiꞌtɨɨtacaꞌaj, ajta ɨ tɨ tyíꞌsejreꞌ aꞌɨ́j pu jitze néijmiꞌi tyaꞌróocaꞌnyej. 18 Ajta ɨ Cɨríistuꞌ pu aꞌɨ́ɨn puéꞌeen ɨ huaꞌ muꞌuj ɨ maj jusɨꞌrii ɨ tyeyúuj tzajtaꞌ ɨ tɨ ajta tyéviraꞌ puéꞌeen. Aꞌɨ́ɨ pu aꞌɨ́ɨn puéꞌeen ɨ tɨ jájcuaj ɨmuáj séjriaꞌcaꞌaj, ɨ tɨ anaquéej huatájuuriacaꞌ, tɨꞌij aꞌɨ́ɨn pueꞌéenyeꞌej táꞌraꞌnyij ɨ tɨ néijmiꞌi jɨn antyúumuaꞌreej. 19 Jiꞌnye aꞌyaa pu tyaꞌránajchacaꞌ ɨ Dios tɨ ɨ Cɨríistuꞌ jimi séeriaꞌaj táꞌraꞌnyij ɨ tɨ jɨn néijmiꞌi putyíꞌuurej, 20 ajta ɨ Cɨríistuꞌ jitze maꞌcan Dios pu néijmiꞌcaa tyámuaꞌ tyuꞌtyéeje mej mij jitzán huatyáꞌɨtzeereꞌen, matɨꞌɨj manaꞌaj aꞌɨ́ɨjma ɨ maj tajapuá jáꞌsejreꞌ, majta ɨ maj aꞌyan séejreꞌ ɨ cháanacaj japua, aꞌɨ́ɨ pu tyámuaꞌ huóꞌruuj aꞌɨ́jna jɨmeꞌ tɨ ɨ Cɨríistuꞌ ɨ juxúureꞌ eeráaxɨrej ɨ cúruuj jitze.

21 Anaquéej xu muaꞌaj aꞌ ɨmuáj jáꞌmaꞌcantacaꞌaj ɨ Dios jimi, siajta jájchaꞌɨɨriaꞌcaꞌaj ɨ jutzájtaꞌ, aꞌɨ́jna jɨmeꞌ siaj jeꞌej tyityetyúuchaꞌɨɨcaꞌaj, 22 ajta ijíij ɨ Cɨríistuꞌ pu tyámuaꞌ jamuáaruuj tɨꞌɨj huamuɨ́ꞌ ɨ cúruuj jitze, ajta jaapuéjtzitariacaꞌ. Aꞌyaa puꞌij huarɨ́j tɨꞌij jamuáꞌanviꞌtɨn ɨ Dios jimi, siajta jeꞌen jimi huatyáꞌɨtzeereꞌen, tyámuaꞌ siaꞌéenyaꞌaj, siajta quee cheꞌ tyiꞌtɨ́j jɨn áꞌɨtzeeriaꞌaj, capu ajta aꞌtɨ́j jaꞌmua jitze tyiꞌtɨ́j jɨn tyiꞌpuáꞌrityeꞌej taꞌmej. 23 Aꞌyaa pu tyúuxɨeꞌveꞌ siaj tyámuaꞌ naa tyáꞌtzaahuatyeꞌej, siajta quee yóꞌhuaꞌnan ɨ siaj jajchóꞌveꞌ aꞌyájna tɨꞌɨj tyáꞌxaj ɨ nyúucariaꞌraꞌ ɨ Dios ɨ siaj jáanamuajriꞌ. Aꞌɨ́ɨ pu aꞌɨ́ɨn puéꞌeen ɨ nyúucarij ɨ maj meríj huóꞌixaaj néijmiꞌqueꞌ ɨ cháanacaj, ɨ nyaj nyáaj Pablo aꞌɨ́jna jɨn tyíꞌhuɨɨreꞌ nyej nyij huoꞌréꞌixaatyeꞌen.

Pablo pu huáꞌixaatyeꞌ ɨ nyúucariaꞌraꞌ ɨ Dios aꞌɨ́ɨjma ɨ maj séej chuéj japua jáꞌmaꞌcan

24 Ijíij nu nyetyamuaꞌveꞌ aꞌɨ́jna jɨmeꞌ ɨ nyaj jɨn japuéjtzitarej jaꞌmua jɨmeꞌ, jiꞌnye aꞌyaa nu tyáꞌneijmiꞌtareꞌ aꞌíjcɨ ɨ nyahueꞌraꞌ jitze ɨ tɨ áꞌɨtzeereꞌ ɨ Cɨríistuꞌ tɨ jɨn jaapuéjtzitariacaꞌ, nyáaj nu aꞌyan rɨnyij aꞌɨ́jna jitze ɨ tyeɨ́tyeristyamuaꞌmeꞌen jimi ɨ maj tyéviraꞌ puéꞌeen. 25 Dios pu aꞌɨ́jna naataꞌíj nyej nyij huoꞌtyáhuɨɨreꞌen ɨ maj jusɨꞌrii ɨ tyeyúuj tzajtaꞌ, aꞌyaa pu tyinaaꞌíjcaj nyej nyij tyámuaꞌ jamuáaꞌuurej, nyajta huoꞌréꞌixaatyeꞌen néijmiꞌqueꞌ ɨ nyúucariaꞌraꞌ, 26 aꞌɨ́jna ɨ nyúucarij, ɨ tɨ juꞌavaatacaꞌaj ɨ Dios jimi tɨꞌɨj naꞌaj ajcaꞌhuáꞌ ɨmuáj ajta yatɨj jeꞌréꞌnyej, ɨ tɨ ijíij arí huóꞌixaaj jéjreꞌcɨtzeꞌ aꞌɨ́ɨjma ɨ maj tyáꞌtzaahuatyeꞌ. 27 Aꞌɨ́ɨmaj pu ɨ Dios huataséjratyej ɨ tɨ naa huaséꞌrin jimi, ɨ maj majta jɨn huatóotyamuaꞌveꞌsij, ajta aꞌɨ́jna jɨn jamuaatyéchaꞌɨɨsij néijmiꞌcaa jimi ɨ maj quee Israel jitze ajtyámaꞌcan. Aꞌɨ́jna ɨ tɨ juꞌavaatacaꞌaj aꞌɨ́ɨ pu aꞌɨ́ɨn puéꞌeen ɨ Cɨríistuꞌ, ɨ tɨ jaꞌmua jimi séejreꞌ, ɨ siaj siajta jajchóꞌveꞌ ɨ tɨ naa huaséꞌrin tɨꞌij jaꞌmua jimi séeriaꞌaj táꞌraꞌnyij.

28 Ityáj tu tyihuáꞌixaatyeꞌ ɨ Cɨríistuꞌ jitze maꞌcan, tyámuaꞌ tyetyihuáꞌixaatyeꞌej tyajta tyihuaꞌmuaꞌtyée mej mij jáamuaꞌreej tzáahuatyiꞌraꞌaj jɨmeꞌ ɨ tɨ aꞌyan tyiꞌjaꞌyájna, mej mij tyámuaꞌ éenyeꞌej huatóosejrata ɨ Cɨríistuꞌ jimi. 29 Aꞌɨ́j nu jɨn caꞌnyíin tyíꞌmuarɨeꞌ, nyajta aꞌyan tyíꞌnyoꞌseꞌ néijmiꞌi jɨmeꞌ nyajta aꞌɨ́jna jɨmeꞌ ɨ Cɨríistuꞌ tɨ jɨn néijmiꞌi putyíꞌuurej.

2

1 Aꞌyaa nu tyáꞌxɨeꞌveꞌ siaj jáamuaꞌreej nyaj jéehua jaꞌmua jɨmeꞌ nyoꞌseꞌ, nyajta huaꞌ jɨmeꞌ ɨ maj Laodicea jaꞌchej, nyajta huaꞌ jɨmeꞌ ɨ maj quee aꞌnáj naaséj nye tyéviraꞌ jitze. 2 Aꞌyaa nu rɨcɨj mej mij aꞌɨ́ɨmaj huatyóocaꞌnyej ɨ jutzájtaꞌ, mej mij majta tyámuaꞌ tyuuꞌihuáamuaꞌaj muáꞌraꞌnyij, majta huóoxɨeꞌveꞌen, tɨꞌij huoꞌcɨꞌtyij ɨ maj jɨn yoꞌitéej muáꞌraꞌnyij néijmiꞌi ɨ tɨ juꞌavaatacaꞌaj ɨ Dios jimi, ɨ tɨ aꞌɨ́ɨn puéꞌeen ɨ Cɨríistuꞌ, 3 jiꞌnye aꞌɨ́j pu jimi néijmiꞌi tyíꞌsejreꞌ ɨ tɨ tyúuxɨeꞌveꞌ tyej tyij tyámuaꞌ metyityoomuámuaꞌreꞌej tyajta néijmiꞌi tyojoꞌitéej táꞌraꞌnyij. 4 Aꞌyaa nu muaꞌajmaj tyajáꞌmuaꞌixaatyeꞌ, taꞌaj ij quee aꞌtɨ́j jáꞌmuacuanamuaj aꞌɨ́jna jɨmeꞌ ɨ nyúucarij tɨ naa namuajreꞌ. 5 Tyij nyequee nyajta jaꞌmua jamuán ajoꞌtyéjvee, nyaj júuricamej pu jaꞌmua jimi séejreꞌ, aꞌɨ́j nu jɨn nyetyamuaꞌveꞌ nyaj jáamuaꞌreej siaj tyámuaꞌ tyityaajúꞌ aꞌɨ́jna jɨmeꞌ siaj tyáꞌtzaahuatyeꞌ ɨ Cɨríistuꞌ jimi.

Ɨ júuricamej tɨ jájcuaj ɨ Cɨríistuꞌ jimi

6 Aꞌɨ́j pu jɨn, muaꞌaj mu siaj seríj jaꞌantzaahuaj ɨ Cɨríistuꞌ tɨꞌɨj juvástaraꞌ, aꞌyaa pu tyúuxɨeꞌveꞌ siaj sij aꞌyan tyityetyúuchaꞌɨj matɨꞌɨj ɨ maj Cɨríistuꞌ jimi séejreꞌ, 7 siaj sij aꞌyan eenyeꞌ tɨꞌɨj ɨ cɨyéj tɨ tyétyeꞌ ɨmuáj joꞌcanáanaꞌajmee, aꞌɨ́jna jitze xuucaꞌnyéej ɨ siaj jitzán tyáꞌtzaahuatyeꞌ, aꞌyájna matɨꞌɨj tyajamuaamuáꞌtyej, siajta aꞌnáj tɨnaꞌaj tyéꞌtyojtziꞌreꞌej ɨ Dios.

8 Tyámuaꞌ xuꞌuj muaꞌaj, caxu tóoaꞌcareꞌen maj jáꞌmuacuanamuaj ɨ nyúucarij jɨmeꞌ tɨ hueꞌtzij puéꞌeen, jiꞌnye camu aꞌɨ́ɨmaj Cɨríistuꞌ jimi joꞌváꞌjuꞌ, sulu aꞌɨ́j mu huáꞌixaatyeꞌ jeꞌej maj jujɨ́ɨmuaꞌaj tyéejtyoj, majta aꞌɨ́jna jɨn tyíꞌmuaꞌtaj íiyan tɨ tyíꞌmaꞌcan cháanacaj japua.

9 Jiꞌnye néijmiꞌi ɨ Dios tɨ jimi tyajáꞌmaꞌcan, aꞌɨ́j pu jimi tyíꞌsejreꞌ ɨ Cɨríistuꞌ, 10 ajta ɨ Dios aꞌɨ́j pu jitze néijmiꞌcaa tyámuaꞌ jáꞌmuaꞌuurej, jiꞌnye ɨ Cɨríistuꞌ pu antyúumuaꞌreej aꞌɨ́ɨjma jimi ɨ júuricamej ɨ maj tyíꞌijta, majta tyiꞌtɨ́j jɨn tyityetyuꞌuj. 11 Aꞌɨ́j xu siajta muaꞌaj jimi seríj jaꞌráꞌastee aꞌɨ́jcɨ jɨmeꞌ ɨ maj jaꞌantyisíꞌchej ɨ junavíj, ɨ Dios tɨ jɨn aꞌyan jamuáaruuj siatɨꞌɨj jimi ajtyáhuiixɨj ɨ Cɨríistuꞌ, ajta tyajamuacáaꞌriꞌriꞌ ɨ siaj jɨn jeꞌej puaꞌaj rɨjcaa. 12 Siatɨꞌɨj huáɨꞌhuacaꞌ, aj xu siajta jamuán aváꞌnamiꞌhuacaꞌ ɨ Cɨríistuꞌ, siajta jeꞌen jamuán huatájuuriacaꞌ, jiꞌnye muaꞌaj xu jaꞌantzaahuaj aꞌɨ́jna ɨ Dios tɨ néijmiꞌi jɨn putyíꞌuurej tɨꞌij jaatájuurityej. 13 Jájcuaj ɨmuáj pu muɨꞌchicaꞌaj ɨ jaꞌmua júuricamej aꞌɨ́jna jɨmeꞌ ɨ siaj jéehua jeꞌej puaꞌaj rɨjcaa, ajta ijíij ɨ Dios puꞌríj ɨ júuricamej jamuaatáꞌ jamuán ɨ Cɨríistuꞌ, ɨ tɨ ajta néijmiꞌi tyitaatúꞌuunyiꞌriꞌ ɨ tyaj jɨn ootyáꞌɨtzee. 14 Dios pu joꞌúuj ɨ tɨ áꞌyuꞌsiꞌhuacaꞌaj ɨ tyaj jɨmeꞌ tyéꞌchaꞌɨɨcaꞌaj ɨ tɨ ajta caꞌnyéjrij jɨn tyíꞌtaꞌijtyaꞌcaꞌaj, aꞌyaa pu tyeꞌentyipuáꞌriacaꞌ tɨꞌɨj óotateehuacaꞌ ɨ cúruuj jitze, aꞌɨ́jna jamuán ɨ Cɨríistuꞌ. 15 Dios pu tyihuáaꞌriꞌriꞌ ɨ maj tyityatatyáꞌcaꞌaj ɨ júuricamej maj jeꞌej puaꞌaj een, ajta ɨ Cɨríistuꞌ jimi huoꞌtatyéviꞌraste jéjreꞌcɨtzeꞌ tɨꞌɨj eetyájra huaꞌnajáapuaj ɨ tɨ huoꞌmuéꞌtɨj.

Maj tyúꞌhuoonyij aꞌɨ́jcɨ ɨ jútyeꞌ tɨ tyajáꞌmaꞌcan

16 Aꞌɨ́j pu jɨn, cheꞌ quee aꞌtɨ́j jeꞌej tyajaꞌmuaxajtaj jeꞌej siaj tyiꞌtɨ́j tyíꞌcuaꞌ, naꞌríij jeꞌej siaj tyíꞌtyeyeꞌ, nusu aꞌɨ́jna xɨcáaraꞌ tɨ jitzán aꞌyaa tyúuxɨeꞌveꞌ siaj tyúꞌyeꞌestej tɨꞌɨjta tyoꞌtyéꞌiten ɨ máxcɨrɨeꞌ, naꞌríij tɨꞌɨjta tyaꞌráꞌastij aꞌnáj maj jusoꞌpii. 17 Néijmiꞌi aꞌíjna aꞌyaa pu muaꞌajmaj tyajaꞌmuaꞌuurej, ajta aꞌyan tyíꞌhuɨɨreꞌ tyej tyij jáamuaꞌreej jeꞌej tɨ yatyojooméj, ajta ɨ tɨ jɨꞌréꞌcan jɨmeꞌ aꞌɨ́ɨ pu aꞌɨ́ɨn puéꞌeen ɨ Cɨríistuꞌ. 18 Caxu tóoaꞌcareꞌen mej mij jeꞌej puaꞌaj jáꞌmuaꞌuurej aꞌɨ́ɨmaj ɨ maj aꞌyan tyúusejrataj matɨꞌɨj ɨ maj quee tyiꞌtɨ́j jɨn tyityetyuꞌuj, majta aꞌɨ́ɨmaj najchej ɨ maj tyíꞌhuɨɨreꞌ u tajapuá, aꞌyaa mu majta tyíꞌxaj maj nuꞌuj tyiꞌtɨ́j tyíꞌsej, aꞌɨ́ɨ mu mij jéehua jɨn óotzaahuatyeꞌ ɨ tɨquee tyiꞌtɨ́j huɨɨreꞌ. 19 Camu aꞌɨ́ɨmaj aꞌɨ́j jitze ajtyámaꞌcan ɨ Cɨríistuꞌ, ɨ tɨ néijmiꞌi veꞌsij ɨ tyaj jatyáhueꞌraꞌ ajta tyáꞌcueꞌtyej, tyej tyij néijmiꞌi jitzán séjreꞌej tɨꞌɨj ɨ Dios tyáꞌxɨeꞌveꞌ. 20 Xuꞌríj muaꞌaj huácuij ɨ Cɨríistuꞌ jamuán aꞌɨ́j mu jɨn quee cheꞌ tyajáꞌmuaꞌijtyeꞌ ɨ maj tyíꞌijta íiyan ɨ cháanacaj japua. ¿Jiꞌnye een jɨmeꞌ siaj sij aꞌyan chaꞌtaj sianaꞌaj rɨcɨj matɨꞌɨj aꞌɨ́ɨmaj ɨ maj aꞌyan maꞌcan ɨ cháanacaj japua? Aꞌyaa mu tyajáꞌmuaꞌijtyeꞌ 21 tyiꞌtɨ́j jɨmeꞌ tɨꞌɨj: “Capáj jamuarɨeꞌej, capáj jacuaꞌcaj, capáj jiꞌtyáaꞌaj muaꞌ muácaꞌ jitze”. 22 Néijmiꞌi ɨ nyúucarij tɨ aꞌyan tyíꞌijta aꞌyaa pu ajta tyeꞌentyipuáꞌrij, jiꞌnye tyeɨ́tyee muꞌ aꞌyan tyíꞌijta majta aꞌyan tyihuáꞌmuaꞌtyej. 23 Aꞌyaa pu tyiꞌjaꞌyájna tɨ aꞌyan huaséꞌrin tɨꞌɨj ɨ tɨ xáꞌpuɨꞌ, jiꞌnye tzáahuatyiꞌraꞌaj mu jɨn aꞌyan rɨcɨj majta quee óotzaahuatyeꞌ, aꞌyaa mu majta caꞌnyíin jɨn rɨcɨj, maꞌ ajta quee capu tyiꞌtɨ́j huɨɨreꞌ, sulu aꞌyaa puꞌuj tyíꞌhuɨɨreꞌ mej mij jujɨ́ɨmuaꞌaj aꞌɨ́jna jɨn ahuóotzaahuatyeꞌen.

3

1 Aꞌyaa puꞌij, muaꞌaj mu siaj seríj huatájuuriacaꞌ jamuán ɨ Cɨríistuꞌ, siataꞌaj aꞌɨ́j tyúꞌhuoonyij ɨ tajapuá tɨ tyejéꞌsejreꞌ, joꞌtɨj ɨ Cɨríistuꞌ muácaꞌtaꞌ jaꞌajcájcaj ɨ Dios. 2 Siataꞌaj aꞌɨ́j jitze tyúꞌmuaꞌtyij tajapuá tɨ tyejéꞌsejreꞌ, caxu aꞌɨ́j jitze tyíꞌmuaꞌajcaj íiyan tɨ tyíꞌmaꞌcan ɨ cháanacaj japua. 3 Jiꞌnye muaꞌaj xuꞌríj huácuij ɨ Cɨríistuꞌ jamuán, ajta ɨ Dios pu jamuaatáꞌsij siaj sij ɨ Cɨríistuꞌ jamuán jaꞌséeriaꞌaj xáꞌraꞌnyij. 4 Cɨríistuꞌ pu aꞌɨ́ɨn puéꞌeen ɨ jáꞌmuajuuricamej. Tɨꞌɨj aꞌɨ́ɨn yan huataséjreꞌen, muaꞌaj xu siajta jamuán huataséjreꞌej tyámuaꞌ siaꞌéenyaꞌaj.

Ɨ júuricamej ɨ tɨ arí míꞌmaꞌcan ajta ɨ tɨ jájcuaj ɨ Cɨríistuꞌ jimi

5 Siataꞌaj jaatapuáꞌcɨtaj néijmiꞌi ɨ tɨ jeꞌej puaꞌaj een ɨ tɨ jaꞌmua jitze séejreꞌ, cheꞌ quee aꞌtɨ́j juxanaꞌcɨriaꞌaj, caxu tóoaꞌcareꞌen tɨ tyajamuaataꞌíjtyeꞌej ɨ tɨ jaꞌmua tzajtaꞌ eerányinyii, caxu cheꞌ jahuoocaj ɨ tɨ jaꞌmua jitze juxɨeꞌveꞌ tɨ ajta jeꞌej puaꞌaj een, siajta quee tyíꞌnyacuaꞌtzaj, jiꞌnye ɨ Dios jimi aꞌyaa pu een tɨꞌɨj ɨ aꞌtɨ́j tɨ janaꞌmichej ɨ tɨquee Dios puéꞌeen. 6 Aꞌíj mu jɨmeꞌ néijmiꞌi jɨn jajpuéetzij muáꞌjuꞌun ɨ maj quee jáꞌastijreꞌ ɨ Dios, 7 siajta muaꞌaj aꞌyaa xu anaquéej éenyeꞌej tyáꞌastyajcaꞌaj siajta néijmiꞌi jɨn aꞌyan rɨjcaa. 8 Ajta ijíij, aꞌyaa pu tyúuxɨeꞌveꞌ siaj néijmiꞌi tyuꞌtapuáꞌcɨtaj, caxu nyinyuꞌcacuj, caxu aꞌyan rɨjcaj jeꞌej tɨ jaꞌmua jitze tyúuxɨeꞌveꞌ, caxu tyiꞌtɨ́j jeꞌej puaꞌaj uuriaj, caxu jeꞌej puaꞌaj tyihuáꞌxajtaj ɨ tyeɨ́tyee nusu siaj muaꞌaj jeꞌej puaꞌaj tyíꞌxajtaj. 9 Caxu jucuanamuaj séej jamuán siajta séej, jiꞌnye xuꞌríj tyuꞌtapuáꞌcɨtacaꞌ ɨ siaj jɨn jeꞌej puaꞌaj aamíꞌ tyityetyúuchaꞌɨɨcaꞌaj, siajta ɨ siaj jɨn jeꞌej puaꞌaj rɨjcaa, 10 siajta seríj jájcuan jɨn tyuꞌtyóochejtyej, Dios pu jamuaajájcuarej ɨ jaꞌmua tzajtaꞌ, siaj sij aꞌyan éenyeꞌej xáꞌraꞌnyij tɨꞌɨj aꞌɨ́jna ɨ tɨ jamuáataahuacaꞌ, siaj sij tyámuaꞌ naa tyáamuaꞌtyij. 11 Capu cheꞌ juxɨeꞌveꞌ tɨpuaꞌaj sɨ́ɨj Griego puéꞌeenyeꞌ nusu Israel jitze ajtyámaꞌcantaj, tɨpuaꞌaj aróoꞌastej aꞌɨ́jna jɨmeꞌ tɨ jaꞌantyisíjchacaꞌ ɨ junavíj nusu quee, tɨpuaꞌaj séej ɨ chuéj japua jaꞌchajca, nusu séej jimi tyíꞌmuarɨeꞌej, naꞌríij juxáahuaj joꞌchaꞌcan, sulu aꞌɨ́ɨ pu ɨ Cɨríistuꞌ aꞌɨ́ɨn puéꞌeen ɨ tɨ juxɨeꞌveꞌ tɨ ajta néijmiꞌcaa jimi huatyáꞌɨtzeereꞌen ɨ jutyéɨtyeristyamuaꞌ.

12 Dios pu muaꞌajmaj jáꞌmuaxɨeꞌveꞌ ajta aꞌɨ́ɨn jamuaꞌantyíhuoo siaj sij jitzán ajtyámaꞌcantaj xáꞌraꞌnyij. Siataꞌaj huaꞌcuꞌvej ɨ juxaꞌaj tyeɨ́tyee, siataꞌaj tyámuaꞌ tyihuóꞌchaꞌɨɨn, caxu óotzaahuatyeꞌej, sulu siataꞌaj tyámuaꞌ eenyeꞌ siajta tyoꞌtáviicueꞌ tɨpuaꞌaj tyiꞌtɨ́j jeꞌej jáꞌmuaꞌuurej. 13 Siataꞌaj tyoꞌtáviicueꞌ séej jamuán siajta séej, siajta tyuꞌtúuꞌuunyiꞌ tɨpuaꞌaj sɨ́ɨj jájriaaxɨejtyeꞌen ɨ juxaꞌaj tyévij. Aꞌyájna tɨꞌɨj ɨ tavástaraꞌ tyajamuaatúꞌuunyiꞌriꞌ, aꞌyaa xu sij siajta muaꞌaj tyuꞌtúuꞌuunyiꞌ séej siajta séej. 14 Ajta aꞌyájna siataꞌaj aꞌɨ́jna ucóochejtyeꞌen ɨ siaj jɨn huóoxɨeꞌveꞌen, jiꞌnye aꞌɨ́ɨ pu aꞌɨ́ɨn puéꞌeen ɨ tɨ naa een. 15 Ajta ɨ Cɨríistuꞌ tɨ jɨn tyámuaꞌ jamuáaruuj cheꞌ aꞌɨ́ɨn úꞌsejriaꞌaj ɨ jaꞌmua tzajtaꞌ, jiꞌnye aꞌɨ́j pu jɨn jamuaatajé ɨ Dios siaj sij séej tyéviraꞌ sianaꞌaj puéꞌeenyeꞌ. Siajta tyaatatyójtziꞌreꞌen ɨ Dios.

16 Cheꞌ ɨ nyúucariaꞌraꞌ ɨ Cɨríistuꞌ aꞌnáj tɨnaꞌaj jaꞌmua tzajtaꞌ séjreꞌej néijmiꞌi jɨmeꞌ ɨ tɨ jéehua tyíꞌhuɨɨreꞌ. Siataꞌaj huatóohuɨɨreꞌen séej jamuán siajta séej, siaj sij jáamuaꞌreej jeꞌej siaj tyihuóꞌixaatyeꞌen néijmiꞌcaa amitéeriaꞌcan jɨmeꞌ. Siataꞌaj chuíicarij jɨmeꞌ tyaatatyójtziꞌreꞌen ɨ Dios, néijmiꞌi xu ɨ ju júuricamej jɨn tyuꞌtáchuiicaj. 17 Ajta néijmiꞌi jeꞌej siaj tyiꞌtɨ́j uurej nusu jeꞌej siaj tyíꞌxaj, aꞌyaa xu huárɨnyij néijmiꞌi jɨmeꞌ ɨ nyúucaritzeꞌ ɨ tavástaraꞌ aꞌɨ́jna ɨ Jesús, siajta tyaatatyójtziꞌreꞌen ɨ Dios ɨ tyaj jajvástaraꞌ aꞌɨ́jna jitze maꞌcan ɨ Cɨríistuꞌ.

Jeꞌej maj tyityetyúuchaꞌɨɨj ɨ maj tyáꞌtzaahuatyeꞌ aꞌɨ́ɨjma jimi ɨ tyeɨ́tyee

18 Muaꞌaj mu siaj huɨɨchej, siahuaꞌráꞌastijreꞌ ɨ juꞌcɨ́nastyamuaꞌ, jiꞌnye aꞌyaa pu tyúuxɨeꞌveꞌ maj aꞌyan huárɨnyij ɨ maj tyáꞌtzaahuatyeꞌ ɨ tavástaraꞌ jimi. 19 Siajta muaꞌaj mu siaj nyejnyeɨꞌchej, siataꞌaj huoꞌxɨéꞌveꞌen ɨ juꞌɨrástyamuaꞌ, caxu jeꞌej puaꞌaj tyihuáꞌjeevej.

20 Siajta mu siaj huaꞌyojmuaꞌ puéꞌeen, siahuáꞌastyaj ɨ jáꞌmuahuasimuaꞌ, jiꞌnye aꞌyaa pu tyaꞌráanajchi ɨ tavástaraꞌ. 21 Siajta muaꞌaj, mu siaj huaꞌ huásimuaꞌ puéꞌeen, caxu huaꞌjaaxɨejtyeꞌej ɨ juyójmuaꞌ, mej mij quee jeꞌej tyóomuajtyej.

22 Siajta muaꞌaj mu siaj tyíꞌijtyiꞌreꞌ, siataꞌaj néijmiꞌi jɨn huaꞌráꞌastijreꞌen aꞌɨ́ɨjma ɨ maj tyajáꞌmuaꞌijtyeꞌ íiyan ɨ cháanacaj japua, caxu aꞌáa sianaꞌaj matɨꞌɨjta aꞌɨ́ɨmaj jáꞌmuasejra, siaj sij tyámuaꞌ huaꞌ jimi eenyeꞌ, sulu aꞌyaa xu tzáahuatyiꞌraꞌaj jɨn huárɨnyij, aꞌɨ́jna jɨmeꞌ siaj tzáahuatyiꞌraꞌaj jimi tyíchaꞌɨj ɨ tavástaraꞌ. 23 Néijmiꞌi jeꞌej siaj tyiꞌtɨ́j jɨn rɨcɨj, aꞌyaa xu huárɨnyij tzáahuatyiꞌraꞌaj jɨmeꞌ, aꞌyájna siatɨꞌɨj tyáꞌhuɨɨreꞌ aꞌɨ́jcɨ ɨ tavástaraꞌ, jiꞌnye caxu aꞌɨ́ɨjma huɨɨreꞌ ɨ tyétyacaa. 24 Siajta aꞌyan tyáꞌmuaꞌreej tɨ ɨ tavástaraꞌ jamuaatáꞌsij jeꞌej tɨ tyiꞌtɨ́j tyajáꞌmuacɨꞌtyij aꞌɨ́jcɨ siaj jaamuéꞌtɨj. Jiꞌnye muaꞌaj xu jahuɨɨreꞌ ɨ Cɨríistuꞌ ɨ tɨ jaꞌmuavástaraꞌ puéꞌeen. 25 Ajta aꞌɨ́jna ɨ tɨ jeꞌej puaꞌaj rɨcɨj, aꞌyaa pu chaꞌtaj jeꞌej puaꞌaj tyáꞌcɨꞌtyij, jiꞌnye juxaꞌaj xuꞌuj een ɨ Dios jimi.

4

1 Siajta muaꞌaj mu siaj tyihuáꞌijtyeꞌ, siataꞌaj tyámuaꞌ tyihuóꞌchaꞌɨɨn ɨ maj jaꞌmua jimi tyíꞌhuɨɨreꞌ siajta aꞌyan tyihuoꞌtáꞌan jeꞌej tɨ tyiꞌtyéevijtɨj. Xoꞌtámuaꞌreej tɨ ɨ tavástaraꞌ tajapuá tɨ jáꞌsejreꞌ ajta muaꞌajmaj tyajáꞌmuaꞌijtyeꞌ.

2 Siataꞌaj aꞌnáj tɨnaꞌaj jahuoocaj ɨ Dios jimi, tyámuaꞌ xuꞌuj tyityaꞌtanyéjnyeꞌrij siajta tyéꞌtyojtziꞌreꞌej ɨ Dios. 3 Siajta aꞌyan tyáꞌhuoocaj ɨ Dios jimi ityájma jɨmeꞌ, taꞌaj ij ɨ tavástaraꞌ taatáhuɨɨreꞌen tyej tyij huóꞌixaatyeꞌen ɨ nyúucariaꞌraꞌ tyajta aꞌɨ́jna ɨ tɨ juꞌ avaaj ɨ Dios jimi, jiꞌnye aꞌɨ́j nu jɨn eetyánamiꞌ. 4 Siáahuoocaj ɨ Dios jimi nyéetzij jɨmeꞌ nyej nyij amitéeriaꞌcan jɨn tyihuóꞌixaatyeꞌen, jeꞌej tɨ nyéetzij tyinaacɨ́ꞌɨj.

5 Tyámuaꞌ xu tyityetyúuchaꞌɨɨj aꞌɨ́ɨjma jimi ɨ maj quee tyáꞌtzaahuatyeꞌ, aꞌnáj tɨnaꞌaj xu xáꞌpuɨꞌ rɨjcaj. 6 Siajta aꞌnáj tɨnaꞌaj tyámuaꞌ tyíꞌxajtaj siajta naa huojoꞌmuaꞌraj, aꞌyaa pu ajta tyúuxɨeꞌveꞌ siaj tyámuaꞌ tyihuáꞌixaatyeꞌej séej siajta séej.

Huaꞌtyojtyeꞌ ɨ tɨ jɨn jaꞌantyipuáꞌrityeꞌej

7 Ajta aꞌɨ́jna ɨ taꞌihuáaraꞌ Tíquico ɨ tyaj jéehua jaxɨeꞌveꞌ, aꞌɨ́ɨ pu nyaj jamuán tyámuaꞌ naa tyíꞌhuɨɨreꞌ ɨ tavástaraꞌ jimi, aꞌɨ́ɨ puꞌij ajta néijmiꞌi jamuaatéꞌeexaatyeꞌsij jeꞌej tɨ tyíꞌnyahuɨɨreꞌ. 8 Aꞌɨ́j nu jɨn jaꞌmua jimi jaataꞌítyij, taꞌaj ij jamuaatéꞌexaatyeꞌen jeꞌej tɨ tyíꞌtahuɨɨreꞌ ajta jeꞌen caꞌnyíjraꞌaj jamuaataꞌan. 9 Onésimo pu ajta jamuán joꞌmej, ɨ tyaj jéehua jaxɨeꞌveꞌ aꞌɨ́jna jɨmeꞌ tɨ tyámuaꞌ naa tyíꞌmuarɨeꞌ, tɨ ajta jaꞌmua jitze ajtyámaꞌcan, aꞌɨ́ɨ mu néijmiꞌi jamuaatéꞌeexaatyeꞌsij jeꞌej tɨ tyiꞌtɨ́j tyíꞌtahuɨɨreꞌ iiyeꞌej.

10 Ajta aꞌɨ́jna ɨ Aristarco tɨ ajta nyaj jamuán eetyánamiꞌ, aꞌɨ́ɨ pu ajta jáꞌmuatyojtyeꞌ, jamuán aꞌɨ́jna ɨ Marcos, ɨ tɨ nyoosájraꞌ puéꞌeen aꞌɨ́jcɨ ɨ Bernabé. Xuꞌríj muaꞌaj jamuaꞌreej jeꞌej siaj huárɨnyij aꞌɨ́jcɨ jimi ɨ Marcos, tɨpuaꞌaj jamojoꞌváꞌmuaarej tyámuaꞌ xu tyeetyéjeevej. 11 Aꞌɨ́ɨ pu ajta yajáꞌmuatyojtyeꞌ ɨ Jesús, ɨ maj aꞌyan jatamuáꞌmuaj tɨjɨn Justo. Aꞌɨ́ɨmaj mu aꞌɨ́ɨn puéꞌeen ɨ maj Israel jitze maj ajtyámaꞌcan, ɨ maj nyaj jamuán tyíꞌmuarɨeꞌ, tyej tyij huoꞌtéꞌexaatyeꞌen ɨ tyeɨ́tyee jeꞌej tɨ tyíꞌeen joꞌtɨj ɨ Dios tyejéꞌijtaj, aꞌɨ́ɨ mu jéehua tyámuaꞌ tyinaatyáhuɨɨ. 12 Ajta pu ɨ Epafras yajáꞌmuatyojtyeꞌ, aꞌɨ́jna ɨ tɨ tyíꞌhuɨɨreꞌ ɨ Cɨríistuꞌ jimi, tɨ ajta jaꞌmua jitze ajtyámaꞌcan, aꞌnáj tɨnaꞌaj pu jahuoo ɨ Dios jimi jaꞌmua jɨmeꞌ, siaj sij muaꞌaj tyámuaꞌ eenyeꞌ, siajta aꞌyan huárɨnyij jeꞌej tɨ tyáꞌxɨeꞌveꞌ ɨ Dios. 13 Nyáaj nu tyámuaꞌ tyáꞌmuaꞌreej siaj jéehua jitzán juxɨeꞌveꞌ aꞌɨ́jcɨ ɨ Epafras, ajta aꞌɨ́ɨjma jimi ɨ maj Laodicea jáꞌmaꞌcan, ajta aꞌɨ́ɨjma jɨmeꞌ ɨ maj Hierápolis jaꞌchej. 14 Aꞌɨ́jna Lucas ɨ tɨ tyíꞌhuaꞌtacaa aꞌɨ́ɨ pu ajta yajáꞌmuatyojtyeꞌ, ajta aꞌɨ́jna ɨ Demas.

15 Siahuoꞌtatyójtyeꞌ aꞌɨ́ɨmaj ɨ taꞌihuáamuaꞌ ɨ maj Laodicea joꞌcháatɨmee. Siajta jaatatyójtyeꞌen aꞌɨ́jcɨ ɨ Ninfa siajta néijmiꞌcaa ɨ maj jusɨꞌrii joꞌtɨj jaꞌchej aꞌɨ́jna ɨ Ninfa. 16 Siatɨꞌɨj muaꞌaj joꞌjíiveꞌen aꞌíjcɨ ɨ yuꞌxarij, siataꞌaj jaataꞌítyej aꞌájna a Laodicea, mataꞌaj aꞌɨ́ɨmaj majta joꞌjíjveꞌen, aꞌyaa xu siajta muaꞌaj tyoꞌjíjveꞌen aꞌɨ́jcɨ ɨ yuꞌxarij Laodicea tɨ jáꞌmaꞌcan. 17 Siajta aꞌyan tyaatéꞌexaatyeꞌen aꞌɨ́jcɨ ɨ Arquipo tɨjɨn: “Tyámuaꞌ paj huárɨnyij aꞌɨ́jcɨ jɨmeꞌ jeꞌej maj tyimuaataꞌíj aꞌɨ́jna jitze maꞌcan ɨ tavástaraꞌ.”

18 Nyáaj Pablo, nyáaj nu tyajamuaataꞌítyiꞌriꞌ aꞌíjna ɨ nyaj joꞌyúꞌxacaꞌ nyamuácaꞌ jɨmeꞌ. Xoꞌtámuaꞌreej nyaj eetyánamiꞌ. Cheꞌ ɨ Dios jéehua jamuaatyáhuɨɨreꞌen.

1 Tesalonicenses

1

2

3

4

5

Ɨ yuꞌxarij tɨ anaquéej joꞌyúꞌxacaꞌ aꞌɨ́jna ɨ San Pablo aꞌɨ́ɨmaj jimi ɨ maj Tesalónica joꞌcháatɨmaꞌcaa

1

Pablo pu huaꞌtyojtyeꞌ

1 Nyáaj ɨ nyáaj Pablo puéꞌeen, aꞌɨ́jna ɨ Silvano ajta aꞌɨ́jna ɨ Timoteo, aꞌyaa tu jáꞌmuatyojtyeꞌ muaꞌajmaj mu siaj Tesalónica jaꞌchej, ɨ siaj siajta tyáꞌtzaahuatyeꞌ ɨ Dios jimi, siajta jimí tyámuaꞌ tyíꞌtyesejreꞌ ɨ tavástaraꞌ aꞌɨ́jna ɨ Jesús tɨ ajta Cɨríistuꞌ puéꞌeen. Cheꞌ ɨ Dios tyámuaꞌ tyajamuáachaꞌɨɨn ajta jamuaatyápuaꞌrityeꞌen jaꞌmua tzajtaꞌ.

Pablo pu jéehua tyéꞌtyojtziꞌreꞌ ɨ Dios

2 Aꞌnáj tɨnaꞌaj tu tyéꞌtyojtziꞌreꞌ ɨ Dios jaꞌmua jɨmeꞌ, tyajta jamuaꞌtamuáꞌreꞌrii tyatɨꞌɨjtá jahuoocaj ɨ Dios jimi. 3 Aꞌnáj tɨnaꞌaj tu jaꞌtamuáꞌreꞌrii jeꞌej tɨ jéehua ɨ Dios tyámuaꞌ jamuáaruuj aꞌɨ́jna jɨmeꞌ ɨ siaj jitzán tyáꞌtzaahuatyeꞌ, siajta jéehua tyíꞌmuarɨeꞌ aꞌɨ́jna jɨmeꞌ siaj jaxɨeꞌveꞌ siaj séecan huatyáhuɨɨreꞌen ɨ Dios jimi, jéehua xu tyéꞌviicueꞌ aꞌɨ́jna jɨmeꞌ siaj jachoꞌveꞌ ɨ tavástaraꞌ aꞌɨ́jna ɨ Jesús tɨ ajta Cɨríistuꞌ puéꞌeen, aꞌɨ́jna jitze maꞌcan ɨ Dios. 4 Nyeꞌihuáamuaꞌ ɨ nyaj jéehua jáꞌmuaxɨeꞌveꞌ ɨ Dios jitze maꞌcan, tyáamuaꞌreej tɨ ɨ Dios jamuaꞌantyíhuoo. 5 Jiꞌnye tyatɨꞌɨj jamuáaꞌixaa ɨ nyúucariaꞌraꞌ ɨ Dios, catu aꞌyaa tyanaꞌaj tyajamuáaꞌixaa, sulu aꞌyaa tu tyajta huarɨ́j jeꞌej tɨ tyéꞌijta ɨ júuricamaꞌraꞌ ɨ Dios tyajta aꞌɨ́jna jɨmeꞌ ɨ tɨ jɨn néijmiꞌi putyíꞌuurej, jéehua tu aꞌɨ́jna jɨn tyéꞌtyojtziꞌreꞌ. Tyámuaꞌ xu muaꞌaj tyáꞌmuaꞌreej jeꞌej tyaj huarɨ́j tyej tyij muaꞌajmaj tyámuaꞌ jamuáaꞌuurej.

6 Siajta muaꞌaj, aꞌyaa xu huarɨ́j jeꞌej tyaj tyajamuáaꞌixaa, siajta aꞌyájna jeꞌej tɨ tyéꞌijta ɨ tavástaraꞌ, siajta jáanamuajriꞌ ɨ nyúucarij xuutyámuaꞌveꞌej aꞌyájna jeꞌej tɨ tyajamuaatáꞌ ɨ júuricamaꞌraꞌ ɨ Dios aꞌɨ́jna jɨmeꞌ ɨ nyaj jɨn jajpuéjtzij. 7 Aꞌɨ́j xu tyámuaꞌ tyihuoꞌtáꞌ aꞌɨ́ɨjma ɨ maj tyáꞌtzaahuatyeꞌ ɨ Macedonia maj jáꞌmaꞌcan, siajta ɨ Acaya maj jáꞌmaꞌcan. 8 Capu aꞌáa naꞌaj jáꞌnamuajreꞌ jeꞌej siaj muaꞌaj rɨcɨj, sulu néijmiꞌqueꞌ pu namuajreꞌ jeꞌej siaj muaꞌaj rɨcɨj aꞌɨ́jna jɨmeꞌ ɨ nyúucariaꞌraꞌ ɨ tavástaraꞌ, aꞌyaa mu tyáꞌmuaꞌreej siaj muaꞌaj jaꞌastej ɨ nyúucariaꞌraꞌ ɨ Dios, aꞌɨ́j pu jɨn quee cheꞌ juxɨeꞌveꞌ tyaj ityáj tyihuáꞌixaatyeꞌej jaꞌmua jɨmeꞌ. 9 Aꞌɨ́ɨ mu jujɨ́ɨmuaꞌaj jaataxájtacaꞌ jeꞌej tyaj huarɨ́j tyatɨꞌɨj aꞌáa jaꞌráꞌaj, ajta jeꞌej siaj muaꞌaj metyihuoohuáꞌxɨj ɨ sáanturij siaj sij aꞌɨ́j huatyáhuɨɨreꞌen ɨ tɨ jɨꞌréꞌcan jɨmeꞌ Dios puéꞌeen 10 siajta aꞌyan tyeꞌejchóꞌveꞌej tɨ ajtáhuaꞌaj yaꞌuvéꞌnyej ɨ tavástaraꞌ ɨ tɨ yójraꞌ puéꞌeen ɨ Dios, ɨ tɨ ajta jaatájuurityej. Aꞌɨ́jna ɨ Jesús aꞌɨ́ɨ pu aꞌɨ́ɨn puéꞌeen ɨ tɨ tɨiꞌrátoosij tɨꞌij quee puéjtzij táacɨꞌtyij.

2

Pablo pu jaxaj jeꞌej tɨ tyíꞌmuarɨeꞌ aꞌájna a Tesalónica

1 Siajta muaꞌaj nyeꞌihuáamuaꞌ, tyámuaꞌ xu tyáꞌmuaꞌreej tyaj quee huáapuaꞌaj tyanaꞌaj jamojoꞌváꞌmuaariacaꞌ. 2 Ajta aꞌyájna siatɨꞌɨj seríj siajta tyáꞌmuaꞌreej, anaquéej mu jeꞌej puaꞌaj táaruuj aꞌɨ́ɨmaj ɨ Filipos maj jaꞌchej, Dios pu taatáhuɨɨ tyej tyij muaꞌajmaj jamuaatéꞌexaatyeꞌen ɨ nyúucariaꞌraꞌ, ajta caꞌnyíjraꞌaj taatáꞌ tyej tyij caꞌnyíin jɨn huatyényoꞌseꞌen. 3 Jiꞌnye catu hueꞌtzij jɨn tyajamuáaꞌixaa, catu tyajta aꞌɨ́jna jɨmeꞌ tyej tyij jeꞌej puaꞌaj jamuáaꞌuurej, nusu tyej tyij tyiꞌtɨ́j jɨn jamuáacuanamuaj. 4 Ajta ityájma, Dios pu taꞌantyíhuo ajta taataꞌíj tyej tyij huóꞌixaatyeꞌen ɨ nyúucariaꞌraꞌ, aꞌɨ́j tutyij jɨn tyajáꞌmuaꞌixaatyeꞌ. Catu aꞌyan tyáꞌhuoo tyej tyij tyámuaꞌ tyihuoꞌtáꞌan ɨ tyeɨ́tyee, sulu tyej tyij tyámuaꞌ tyaatáꞌan ɨ Dios, ɨ tɨ jamuaꞌreej jeꞌej tyaj tyíꞌmuaꞌtzej ɨ tatzájtaꞌ. 5 Aꞌyájna siatɨꞌɨj muaꞌaj seríj tyáꞌmuaꞌreej tyej quee aꞌnáj nyúucarij jɨn tyajamuáaꞌixaa tɨ naa huánamuajrii, catu tyajta aꞌyan tyáꞌhuoo tyej tyij aꞌɨ́jna jɨn tyiꞌtɨ́j ancuriáan. Dios pu jamuaꞌreej tyaj tzáahuatyiꞌraꞌaj jɨn aꞌyan rɨcɨj. 6 Catu tyajta jahuoo mej mij séecan naa tojoꞌsejra, tɨpuaꞌaj muaꞌajmaj jimi nusu séecan jimi. 7 Tyij quee ɨꞌríitacaj tyaj aꞌyan huárɨnyiicheꞌ aꞌɨ́jna jɨmeꞌ tɨ ɨ Cɨríistuꞌ taꞌantyíhuo, ajta ityáj catu aꞌyan huarɨ́j, sulu tyámuaꞌ tu tyajamuáachaꞌɨj. Aꞌyájna tɨꞌɨj ɨ huaꞌ náanaj ɨ tɨꞌríij tyámuaꞌ tyihuáꞌchaꞌɨj ɨ juyójmuaꞌ, 8 aꞌyaa tu jéehua tyajaꞌmuaxɨeꞌveꞌ muaꞌajmaj, capu aꞌyaa naꞌaj tyitaꞌránajchacaꞌ tyaj aꞌɨ́j jamuaatéꞌexaatyeꞌen ɨ nyúucariaꞌraꞌ ɨ Dios, sulu tyej tyajta huáꞌcuiꞌnyij jaꞌmua jitze maꞌcan. Aꞌyaa tu jéehua tyajaꞌmuaxɨeꞌveꞌ. 9 Taꞌihuáamuaꞌ, muaꞌaj xu jamuaꞌreej tyaj jéehua tyuꞌmuárɨej, tyajta jaapuéjtzitariacaꞌ. Jéehua tu tyuꞌmuárɨej tújca tyajta tɨ́caꞌ, tyej tyij quee aꞌtɨ́j huatamuárɨeꞌristeꞌen tyatɨꞌɨj jáꞌmuaꞌixaatyaꞌcaꞌaj ɨ nyúucariaꞌraꞌ ɨ Dios.

10 Muaꞌaj xu tyámuaꞌ naa tyáꞌmuaꞌreej, aꞌyájna tɨꞌɨj ajta ɨ Dios tyáꞌmuaꞌreej, tyej tyámuaꞌ naa tyiꞌtyítachaꞌɨɨj jaꞌmua jimi mu siaj tyáꞌtzaahuatyeꞌ, catu aꞌtɨ́j jeꞌej puaꞌaj huáruuj, catu tyajta tyiꞌtɨ́j jɨn ootyáꞌɨtzee. 11 Aꞌyaa xu siajta tyáꞌmuaꞌreej tyaj jéehua caꞌnyíjraꞌaj jamuaatáꞌ tyajta tyámuaꞌ tyajamuaetyéeje séej tyajta séej, aꞌyájna tɨꞌɨj tyihuáꞌitɨɨj ɨ huaꞌ táataj ɨ juyójmuaꞌ. 12 Aꞌyaa tu tyajta tyajamuaaꞌíjca siaj sij tyámuaꞌ tyityetyúuchaꞌɨɨj aꞌyájna matɨꞌɨj ɨ maj ɨ Dios jimi séejreꞌ, jiꞌnye aꞌɨ́ɨ pu aꞌɨ́ɨn puéꞌeen ɨ tɨ jamuaatajé, siaj sij aꞌáa jaꞌráꞌastij joꞌtɨj aꞌɨ́ɨn tyejéꞌijtaj.

13 Aꞌɨ́j tu jɨn ityáj aꞌnáj tɨnaꞌaj tyéꞌtyojtziꞌreꞌ ɨ Dios, jiꞌnye siatɨꞌɨj muaꞌaj jáanamuajriꞌ ɨ nyúucariaꞌraꞌ ɨ Dios, ɨ tyaj jamuáaꞌixaa, aꞌyaa xu tyaꞌancuriáaꞌ tɨꞌɨj Dios nyuucaaj, caxu aꞌyan tyaꞌancuriáaꞌ tɨꞌɨj ɨ tyétyacaa nyuucaaj. Aꞌyaa pu tyiꞌjaꞌyájna tɨ nyúucariaꞌraꞌ puéꞌeen ɨ Dios, aꞌɨ́ɨ pu tyámuaꞌ jamuáaruuj ɨ jaꞌmua tzajtaꞌ mu siaj tyáꞌtzaahuatyeꞌ. 14 Siatɨꞌɨj muaꞌaj taꞌihuáamuaꞌ jaapuéjtzitariacaꞌ ɨ jaꞌmuatyeɨ́tyeristyamuaꞌ jimi, aꞌyaa pu chaꞌtánaꞌaj tyihuóꞌruuj aꞌɨ́ɨjma ɨ maj Judea joꞌcháatɨmee, ɨ maj majta jusɨꞌrii u tyeyúuj tzajtaꞌ mej mij jaatyáanajche ɨ Dios, ɨ maj majta ɨ Cɨríistuꞌ jitze ajtyámaꞌcan, jiꞌnye aꞌɨ́ɨ mu majta jajpuéjtzicaꞌaj aꞌɨ́ɨjma jimi ɨ juxaꞌaj tyeɨ́tyee ɨ maj Judea jáꞌmaꞌcan. 15 Aꞌɨ́ɨ mu aꞌɨ́ɨn puéꞌeen ɨ maj jaajéꞌcaj ɨ tavástaraꞌ tɨ ajta Jesús puéꞌeen, aꞌyájna matɨꞌɨj majta tyihuoꞌcuii aꞌɨ́ɨjma ɨ maj Dios jitze maꞌcan tyíꞌxajtacaꞌaj, aꞌɨ́ɨ mu majta taatamuárij ityájma. Camu tyéꞌtyojtziꞌreꞌ ɨ Dios, majta mu huaꞌajchaꞌɨɨreꞌ néijmiꞌcaa ɨ tyeɨ́tyee, 16 jiꞌnye tyatɨꞌɨjtá tyihuáꞌixaatyaꞌmuɨꞌɨj aꞌɨ́ɨmaj ɨ maj quee Israel jitze ajtyámaꞌcan, tɨꞌij ajta huóꞌhuɨɨreꞌen, camu aꞌɨ́ɨmaj tatáꞌcaa tyaj aꞌyan huárɨnyij. Aꞌyaa mu mij tyáꞌmueꞌtɨj tɨ ɨ Dios jéehua puéjtzij huoꞌtáꞌan. Ajta taꞌaj ij huatyáapuaꞌrej aꞌíjna, Dios pu arí jéehua puéjtzij huoꞌtaꞌ.

Pablo pu jaxɨeꞌveꞌ tɨ ajtáhuaꞌaj huojoꞌváꞌmuaarej ɨ Tesalónica maj jaꞌchej

17 Taꞌihuáamuaꞌ, tyatɨꞌɨj ajtacɨ́j jaꞌmua jimi, catu majamuuhuáꞌxɨj, tyij tyajta quee jáꞌmuasejracaꞌaj, aꞌnáj tɨnaꞌaj tu muaꞌajmaj jitze tyíꞌmuaꞌajcaa, tyajta aꞌyan jéehua tyáꞌxɨeꞌvaꞌcaꞌaj tyaj jamojoꞌtyéesej. 18 Aꞌyaa tu tyuꞌtatyésej tyaj aꞌáa jaꞌtanyéj, nyajta nyáaj Pablo mueꞌtɨ́j nu aꞌyan tyáꞌxɨeꞌvaꞌcaꞌaj nyaj aꞌáa jaꞌtanyéj, ajta ɨ tyiyáaruꞌ pu tyiꞌtyánaamuaaj. 19 Jiꞌnye, ¿aꞌtanyíj aꞌɨ́ɨn puéꞌeen ɨ tyaj jɨn tyiꞌijchóꞌveꞌ, ɨ tyaj jɨn tatyamuaꞌveꞌ, ajta ɨ tyaj jɨn áꞌtatzaahuatyeꞌen aꞌájna xɨcáaraꞌ jitze tɨꞌɨj uvéꞌnyej ɨ tavástaraꞌ tɨ ajta Jesús puéꞌeen? Tɨpuaꞌaj sequée muaꞌaj aꞌɨ́ɨn puéꞌeenyeꞌ, capu máaj aꞌtɨ́j aꞌɨ́ɨn pueꞌéenyeꞌej taꞌmej. 20 Aꞌyaa pu tyiꞌjaꞌyájna, muaꞌaj xu aꞌɨ́ɨn puéꞌeen ɨ tyaj jɨn áꞌtatzaahuatyeꞌ siajta ɨ tyaj jɨn tatyamuaꞌveꞌ.

3

1 Aj tutyij tyatɨꞌɨj quee cheꞌ jeꞌej huarɨ́j, aꞌyaa tu tyaaxáꞌpuɨꞌɨntarej tyaj tajɨ́ɨmuaꞌaj aꞌáa joꞌtyáꞌɨtzeereꞌen aꞌájna a Atenas 2 tyajta jeꞌen aꞌɨ́j huataꞌítyacaꞌ ɨ taꞌihuáaraꞌ Timoteo ɨ tɨ tajamuán tyíꞌmuarɨeꞌ ɨ Dios jimi, tyej tyij huoꞌtéꞌexaatyeꞌen ɨ nyúucariaꞌraꞌ ɨ Cɨríistuꞌ, aꞌyaa tu een jɨmeꞌ jaataꞌítyacaꞌ jaꞌmua jimi tɨꞌij caꞌnyíjraꞌaj jamuaataꞌan aꞌɨ́jna jitze ɨ siaj jitzán tyáꞌtzaahuatyeꞌ, 3 ajta tɨꞌij quee huatóoxaahuataj aꞌɨ́jna jɨmeꞌ ɨ sij jɨn jajpuéetzij. Jiꞌnye muaꞌaj xu aꞌyan tyáꞌmuaꞌreej tɨ aꞌyan tyúuxɨeꞌveꞌ siaj aꞌyan tyaapuéjtzitarej. 4 Ajta, tyatɨꞌɨj tyooj aꞌáa joꞌtyáꞌcaj jaꞌmua jamuán, aꞌyaa tu tyajamuáaꞌixaa tyaj aꞌyan tyaꞌajpuéetzij taꞌmeꞌnyíicheꞌ, aꞌyaa puꞌij tyuꞌrɨ́j, siatɨꞌɨj seríj tyáꞌmuaꞌreej. 5 Aꞌɨ́j nu jɨn, nyatɨꞌɨj quee cheꞌ pu jáaruuj nyaj aꞌáa jaꞌtanyéj, aꞌyaa nu tyuꞌtaꞌíjtacaꞌ mej mij tyajamuaataꞌíhuoꞌ nyej nyij jáamuaꞌreej jeꞌej tɨ tyajáꞌmuahuɨɨriaꞌcaꞌaj aꞌɨ́jna jɨmeꞌ ɨ siaj jitzán tyáꞌtzaahuatyeꞌ, jiꞌnye aꞌyaa nu tyíꞌtzɨɨnyaꞌcaꞌaj tɨ ɨ tyiyáaruꞌ tyiꞌtɨ́j jɨn jamuaatamuárɨeꞌristeꞌen siaj sij quee cheꞌ tyáꞌtzaahuatyeꞌej ajta tɨꞌij quee cheꞌ tyiꞌtɨ́j huɨɨriaꞌaj jáꞌraꞌnyij ɨ tyaj jɨn tyuꞌmuárɨej jaꞌmua jimi.

6 Ajta ɨ Timoteo puꞌríj yaráꞌaj aꞌáa tɨ jaꞌrájraa jaꞌmua jimi, aꞌyaa pu tyitaatéꞌexaaj siaj tyámuaꞌ een aꞌɨ́jna ɨ siaj jitzán tyáꞌtzaahuatyeꞌ ajta jeꞌej siaj tyihuáꞌxɨeꞌveꞌ ɨ séecan. Aꞌyaa pu tyitaatéꞌexaaj siaj jéehua taꞌtamuáꞌreꞌrii, siajta jéehua jaxɨeꞌveꞌ siaj taaséj, aꞌyájna tyatɨꞌɨj tyajta ityáj tyáꞌxɨeꞌveꞌ tyaj jamuaaséj. 7 Aꞌɨ́j tu jɨn, taꞌihuáamuaꞌ, tyij ajta jéehua tyíꞌtatyesiꞌhuarityeꞌ tyajta taxaamuɨjrityeꞌ, jéehua tu huátatyamuaꞌvej tyatɨꞌɨj jáamuaꞌreeriꞌ siaj siooj tyámuaꞌ naa tyáꞌtzaahuatyeꞌ. 8 Tyatɨꞌɨj aꞌyan tyáamuaꞌreeriꞌ siaj siooj tyáꞌtzaahuatyeꞌ ɨ tavástaraꞌ jimi, jéehua pu caꞌnyíjraꞌaj taatáꞌ ɨ tatzájtaꞌ. 9 ¿Jiꞌnye tyíɨꞌrij tyej tyij jéehua tyaatatyójtziꞌreꞌen ɨ Dios aꞌɨ́jna jɨmeꞌ ɨ tyaj jɨn tatyamuaꞌveꞌ jimi, muaꞌajmaj jɨmeꞌ? 10 Tújca tyajta tɨ́caꞌ aꞌyaa tu tyáꞌhuaviij ɨ Dios tɨ taatáꞌan tyej tyij tyajtáhuaꞌaj jamuaaséj, tyajta jamuaatáhuɨɨreꞌen tyaj janéijmiꞌreꞌen ɨ tɨ jamuáꞌɨtziityeꞌ ɨ siaj jɨn tyáꞌtzaahuatyeꞌ.

11 Aꞌyaa tu jéehua tyáꞌxɨeꞌveꞌ tɨ ɨ Dios ɨ tyaj jajvástaraꞌ, ajta aꞌɨ́jna ɨ tavástaraꞌ ɨ Jesús, maj aꞌɨ́ɨn taatáhuɨɨreꞌen tyej tyij aꞌáa jaꞌtanyéj jaꞌmua jimi. 12 Cheꞌ ajta ɨ tavástaraꞌ jamuáaveꞌsij siaj sij jéehua huóoxɨeꞌveꞌen séej siajta séej, siajta huoꞌxɨéꞌveꞌen néijmiꞌcaa ɨ tyeɨ́tyee, aꞌyájna tyatɨꞌɨj ityáj tyajaꞌmuaxɨeꞌveꞌ. 13 Tɨ ajta tyámuaꞌ jamuáaꞌuurej ɨ jáꞌmuatzajtaꞌ, siaj sij quee tyiꞌtɨ́j jɨn áꞌɨtzeeriaꞌaj ɨ Dios jimi ɨ tyaj jajvástaraꞌ aꞌájna tɨꞌɨj uvéꞌnyej ɨ tavástaraꞌ ɨ Jesús, jamuán ɨ maj tyíꞌhuɨɨreꞌ u tajapuá. Cheꞌ aꞌyan tyáꞌraꞌnyij.

4

Ɨ júuricamej tɨ jaꞌráanajchi ɨ Dios

1 Ajta ijíij taꞌihuáamuaꞌ, aꞌyaa tu tyajaꞌmuahuaviij tyajta aꞌyan tyajáꞌmuaꞌijcatyeꞌ aꞌɨ́jna jitze maꞌcan ɨ tavástaraꞌ Jesús, siaj aꞌnáj tɨnaꞌaj tyámuaꞌ eenyeꞌ siajta tyámuaꞌ tyityetyúuchaꞌɨɨj aꞌyájna siatɨꞌɨj tyaarɨꞌrej ityájma jimi, siaj sij tyaatatyójtziꞌreꞌen ɨ Dios, aꞌyájna siatɨꞌɨj seríj rɨcɨj.

2 Muaꞌaj xuꞌríj jamuaꞌreej jeꞌej tyaj tyajamuáaꞌixaa jitzán maꞌcan ɨ tɨ jɨn tyiꞌtyéjvee ɨ tavástaraꞌ Jesús. 3 Aꞌyaa pu ɨ Dios tyáꞌxɨeꞌveꞌ siaj tyámuaꞌ eenyeꞌ, tɨquee aꞌtɨ́j juxanaꞌcɨriaꞌaj 4 aꞌyaa pu tyúuxɨeꞌveꞌ tɨ sɨ́ɨj ajta sɨ́ɨj tyámuaꞌ tyéechaꞌɨɨn ɨ jutyévij, tɨꞌij tzáahuatyiꞌraꞌaj jɨn séjreꞌej, 5 tɨquee aꞌyan rɨjcaj jeꞌej tɨ jusɨ́ɨj tyáꞌxɨeꞌveꞌ tyiꞌtɨ́j jɨmeꞌ tɨ quee xáꞌpuɨꞌ, aꞌyájna matɨꞌɨj rɨcɨj ɨ tyeɨ́tyee ɨ maj quee jamuaꞌtyej ɨ Dios. 6 Cheꞌ quee aꞌtɨ́j tyiꞌtɨ́j jɨn aꞌyan rɨjcaj, ajta quee juxanaꞌcɨriaꞌaj jamuán ɨ́ɨraꞌraꞌan ɨ juxaꞌaj tyévij, jiꞌnye tavástaraꞌ pu jéehua puéjtzij jaatáꞌsij aꞌtɨ́j tɨ aꞌyan rɨcɨj, aꞌyaa tu tyeríj tyeemíꞌ tyajamuáaꞌixaa. 7 Jiꞌnye capu ɨ Dios aꞌɨ́jna taatajé tyej tyij jeꞌej puaꞌaj éenyeꞌqueꞌ séjreꞌej, sulu tyej tyij jɨꞌréꞌnyeꞌej séjreꞌej ɨ tatzájtaꞌ. 8 Aꞌyaa puꞌij, aꞌɨ́jna ɨ tɨquee tyáꞌtzaahuatyeꞌ jeꞌej tyaj tyajáꞌmuaꞌixaatyeꞌ, capu aꞌɨ́j maꞌúuhuaꞌxɨj ɨ huáꞌnyuucaa ɨ tyétyacaa, sulu aꞌɨ́j pu quee áꞌtzaahuatyeꞌ ɨ Dios ɨ tɨ ju júuricamej jamuaatáꞌ tɨꞌij jaꞌmua tzajtaꞌ séjreꞌej.

9 Ajta aꞌɨ́jna jɨmeꞌ ɨ siaj jɨn huóoxɨeꞌveꞌen ɨ siaj juꞌihuáamuaꞌ, capu juxɨeꞌveꞌ tyaj aꞌɨ́jna jɨn tyajáꞌmuayuꞌseꞌej, jiꞌnye Dios pu arí jamuaamuaꞌtyej jeꞌej siaj tyityahuóoxɨeꞌveꞌen séej jamuán siajta séej. 10 Aꞌyaa xu muaꞌaj rɨcɨj aꞌɨ́jna jɨmeꞌ siaj huaꞌxɨeꞌveꞌ ɨ juꞌihuáamuaꞌ ɨ maj aꞌáa joꞌcháatɨmee néijmiꞌqueꞌ aꞌáa tɨ huacaꞌaj a Macedonia. Tyajta ityáj, aꞌyaa tu tyajaꞌmuahuaviij taꞌihuáamuaꞌ siaj jéetzeꞌ huóoxɨeꞌveꞌen. 11 Siataꞌaj juxáahuaj naa tyíꞌtyechajcaj setyiꞌmuárɨeꞌej ɨ jumuácaꞌ jɨmeꞌ jeꞌej tɨ tyiꞌtɨ́j tyaacɨ́ꞌɨj séej ajta séej, aꞌyájna tyatɨꞌɨj tyeríj tyajamuaaꞌíjca, 12 mej mij ɨ maj quee tyáꞌtzaahuatyeꞌ jamuaatyátzaahuatyeꞌen, ajta tɨꞌij quee tyiꞌtɨ́j jamuáꞌɨtziityeꞌej.

Tɨꞌɨj uvéꞌnyej ɨ tavástaraꞌ

13 Taꞌihuáamuaꞌ, catu jaxɨeꞌveꞌ siaj quee jamuaꞌréerej jeꞌej tɨ tyeꞌmej aꞌɨ́ɨmaj jimi ɨ maj meríj huácuij, siataꞌaj quee juxaamuɨjrityaꞌaj matɨꞌɨj ɨ séecan, ɨ maj quee jachoꞌveꞌ ɨ tavástaraꞌ. 14 Aꞌyájna tyatɨꞌɨj tyáꞌtzaahuatyeꞌ tɨ ɨ Jesús huamuɨ́ꞌ ajta jeꞌen huatájuuriacaꞌ, aꞌyaa tutyij tyajta tyáꞌtzaahuatyeꞌ, tɨ ɨ Dios huoꞌtájuurityeꞌej ɨ Jesús jamuán aꞌɨ́ɨjma ɨ maj huácuij jimi metyaꞌtzáahuatyeꞌej.

15 Aꞌɨ́j tu jɨn aꞌyan tyajáꞌmuaꞌixaatyeꞌ ɨ tavástaraꞌ jitze maꞌcan tɨjɨn, ityáj ɨ tyaj júurij aꞌyan huatyáꞌɨtzeereꞌej íiyan ɨ cháanacaj japua, catu anáatyaꞌaj táꞌjuꞌun aꞌɨ́ɨjma jimi ɨ maj meríj huácuij. 16 Jiꞌnye nyúucarij pu huatánamuajre tɨꞌij tyuꞌtaꞌíjtaj, aꞌyaa pu ajta tyuꞌtánamuajrej tɨꞌɨj aꞌtɨ́j tɨ caꞌnyíin tyuꞌtácɨꞌsityeꞌen aꞌájna joꞌtɨj ɨ Dios jáꞌsejreꞌ, aj puꞌij ɨ tavástaraꞌ ajeꞌcányesij a jútyeꞌ. Majta ɨ maj huácuij metyaꞌtzáahuatyeꞌej ɨ Cɨríistuꞌ jimi, aꞌɨ́ɨ mu anaquéej huatájuuritaj, 17 tyajta jeꞌen ityáj, ɨ tyaj júurij aꞌyan séejreꞌ ɨ cháanacaj japua, aꞌɨ́ɨ pu ajta táꞌviꞌtɨn ɨ jéetɨrij tzajtaꞌ huaꞌ jamuán ɨ maj moochán huatájuuriacaꞌ, tyej tyij jaꞌantyinájchej ɨ tavástaraꞌ ɨ jéetɨrij tzajtaꞌ, aꞌyaa tutyij jusén jɨn tyejeꞌséeriaꞌaj táꞌjuꞌun ɨ tavástaraꞌ jamuán. 18 Aꞌɨ́j xu jɨn, siataꞌaj caꞌnyíjraꞌaj huatóoaꞌan aꞌɨ́jna jɨmeꞌ ɨ nyúucarij ɨ nyaj jamuáaꞌixaa.

5

1 Ajta aꞌɨ́jna jɨmeꞌ aꞌtzáaj tɨ uvéꞌnyesij ɨ tavástaraꞌ nusu aꞌnáj tɨ huataséjreꞌsij, taꞌihuáamuaꞌ, capu juxɨeꞌveꞌ tyaj aꞌɨ́jna jɨn tyajáꞌmuayuꞌseꞌej. 2 Tyámuaꞌ xu muaꞌaj naa tyáꞌmuaꞌreej tɨ aꞌájna xɨcáaraꞌ tɨ jitzán uvéꞌnyesij ɨ tavástaraꞌ, aꞌáa pu aꞌyan tyeꞌmej siatɨꞌɨj puaꞌaj quee jachoꞌveꞌ, aꞌyaa pu tyuꞌtaséjreꞌsij tɨꞌɨj náhuaꞌrij tɨ utyárutyij tɨ́caꞌ joꞌsiaj jaꞌchej. 3 Matɨꞌɨj ɨ tyeɨ́tyee aꞌyan tyíꞌxajtaj tɨjɨn: “Capu cheꞌ tyiꞌtɨ́j jeꞌej rɨcɨj, puꞌríj tyuꞌpuáꞌriajraa”, aj puꞌij aꞌájna atyojoꞌréꞌnyesij ɨ xɨcáaraꞌ maj jitzán antyipuaꞌrij, aꞌyájna tɨꞌɨj íitaj tɨ ootacuíꞌnyej, capu huatáɨꞌriitarij maj huatóoꞌuunaj. 4 Siajta muaꞌaj, taꞌihuáamuaꞌ, caxu tɨ́caꞌristeꞌ séejreꞌ, aꞌɨ́j pu jɨn quee aꞌyan tyeꞌmej jaꞌmua jimi tɨꞌɨj náhuaꞌrij tɨ utyájrutyej joꞌsiaj jaꞌchej, aꞌájna xɨcáaraꞌ jitze tɨꞌɨj tavástaraꞌ uvéꞌnyej. 5 Néijmiꞌi xu muaꞌaj aꞌɨ́ɨjma jimi ajtyámaꞌcan ɨ maj aꞌáa jáꞌsejreꞌ joꞌtɨj jóꞌnyeeriꞌij ɨ Dios jimi. Catu huaꞌ jitze ajtyámaꞌcan ɨ maj tɨ́caꞌristeꞌ jóꞌjujhuaꞌan, nusu joꞌtɨj quee jóꞌnyeeriꞌij, 6 aꞌɨ́j tu jɨn quee aꞌyan rɨnyij matɨꞌɨj ɨ séecan ɨ maj aꞌyan séejreꞌ matɨꞌɨj ɨ maj cuꞌtzuj, sulu tyicheꞌ atanyéjnyeꞌrij tyajta tyámuaꞌ metyityoomuámuaꞌreꞌej. 7 Aꞌɨ́ɨmaj ɨ maj cuꞌtzuj, aꞌyaa mu tɨ́caꞌ tyíꞌtyacuꞌcuj, majta ɨ maj jutaꞌrujveꞌ, aꞌɨ́ɨ mu majta tɨ́caꞌ jutaꞌrujveꞌ, 8 tyajta ityáj, nyéeriꞌisteꞌ tyaj cɨɨnyej, aꞌyaa pu tyúuxɨeꞌveꞌ tyaj aꞌnáj tɨnaꞌaj tyámuaꞌ eenyeꞌ. Tyicheꞌ huátachaꞌɨɨn, aꞌɨ́jna jɨmeꞌ ɨ tyaj jɨn tyáꞌtzaahuatyeꞌ ɨ tavástaraꞌ jimi tyajta huátaxɨeꞌveꞌen, tyicheꞌ tyajta aꞌɨ́jna jɨn avátanaj ɨ tyaj jɨn jachoꞌveꞌ tɨ ɨ Dios tɨiꞌrátoonyij. 9 Jiꞌnye capu ɨ Dios aꞌɨ́jna jɨn taꞌantyíhuo tyej tyij jajpuéetzij táꞌraꞌnyij, sulu tɨꞌij táahuɨɨreꞌen aꞌɨ́jna jitze maꞌcan ɨ tavástaraꞌ Jesús tɨ ajta Cɨríistuꞌ puéꞌeen. 10 Aꞌɨ́ɨ pu tajitzé maꞌcan huamuɨ́ꞌ, tyej tyij júurij táꞌraꞌnyij jamuán ɨ tavástaraꞌ, tɨpuaꞌaj ɨ tyaj júurij, naꞌríij ɨ maj meríj huácuij, néijmiꞌi tu jimí huatyáꞌɨtzeereꞌej jusén jɨmeꞌ. 11 Aꞌɨ́j xu jɨn caꞌnyíjraꞌaj huatóoaꞌan séej siajta séej, aꞌyájna siatɨꞌɨj seríj rɨcɨj.

Jeꞌej maj tyityetyúuchaꞌɨj ɨ maj tyáꞌtzaahuatyeꞌ

12 Taꞌihuáamuaꞌ, aꞌyaa tu tyajaꞌmuahuaviij siaj tyámuaꞌ tyihuáꞌajchaꞌɨj aꞌɨ́ɨjma ɨ maj jaꞌmua jimi tyíꞌmuarɨeꞌ, ɨ maj majta aꞌɨ́jna jɨn antyúumuaꞌreej maj tyajamuaamuáꞌtyej jeꞌej tɨ tyáꞌxɨeꞌveꞌ ɨ tavástaraꞌ. 13 Aꞌyaa pu tyúuxɨeꞌveꞌ siaj jéehua huoꞌxɨéꞌveꞌen, aꞌɨ́jna jɨmeꞌ ɨ maj tyíꞌmuarɨeꞌ jaꞌmua jimi. Tyámuaꞌ xu huojoꞌmuaꞌraj séej siajta séej.

14 Aꞌyaa tu tyajta tyajáꞌmuaꞌijcatyeꞌ, taꞌihuáamuaꞌ, siaj tyámuaꞌ huóꞌuurej aꞌɨ́ɨjma ɨ maj quee xáꞌpuɨꞌ rɨcɨj, siajta caꞌnyíjraꞌaj huoꞌtáꞌan aꞌɨ́ɨjma ɨ maj quee jucaꞌnyej ɨ juxɨéjnyuꞌcaa tzajtaꞌ, siajta huoꞌtáhuɨɨreꞌen aꞌɨ́ɨjma ɨ maj quee tyámuaꞌ rɨcɨj, siajta néijmiꞌcaa áꞌcuꞌvaj.

15 Tyámuaꞌ xuꞌuj muaꞌaj tɨꞌij quee aꞌtɨ́j jeꞌej puaꞌaj jaꞌuurej ɨ juxaꞌaj tyévij. Sulu siataꞌaj aꞌnáj tɨnaꞌaj tyámuaꞌ eenyeꞌ, aꞌyájna siatɨꞌɨj jujɨ́ɨmuaꞌaj tyityetyúuchaꞌɨj siajta aꞌyan chaꞌtaj sianaꞌaj tyityetyúuchaꞌɨɨj néijmiꞌcaa jimi ɨ maj aꞌyan séejreꞌ ɨ cháanacaj japua.

16 Aꞌnáj tɨnaꞌaj xu jutyamuaꞌveꞌej. 17 Siajta aꞌnáj tɨnaꞌaj jahuoocaj ɨ Dios jimi. 18 Néijmiꞌi xu jɨn tyéꞌtyojtziꞌreꞌej ɨ Dios, jiꞌnye aꞌyaa pu tyáꞌxɨeꞌveꞌ jaꞌmua jɨmeꞌ ɨ siaj tyáꞌtzaahuatyeꞌ ɨ Cɨríistuꞌ jimi ɨ tɨ ajta Jesús puéꞌeen.

19 Caxu jáꞌjeꞌcataj ɨ júuricamaꞌraꞌ ɨ Dios. 20 Caxu jaxaahuataj aꞌɨ́jna ɨ siaj Dios jitze maꞌcan tyihuoꞌtéꞌexaatyeꞌen. 21 Siataꞌaj anaquéej tyámuaꞌ tyáamuaꞌreej tyiꞌtɨ́j tɨ xáꞌpuɨꞌ nusu ɨ tɨquee siajta jeꞌen aꞌɨ́j huatyátzaahuatyeꞌen ɨ tɨ xáꞌpuɨꞌ. 22 Xaꞌajtácɨɨnyij aꞌɨ́jna jitze ɨ tɨ jeꞌej puaꞌaj een.

23 Cheꞌ aꞌɨ́ɨ chaꞌtánaꞌaj ɨ Dios, aꞌɨ́jna ɨ tɨ jamuaatyápuaꞌrityej, cheꞌ aꞌɨ́ɨn tyámuaꞌ jamuáaꞌuurej, siaj sij quee tyiꞌtɨ́j jɨn áꞌɨtzeeriaꞌaj ɨ jaꞌmuaxɨéjnyuꞌcaa tzajtaꞌ, nusu jaꞌmuamuaꞌtziiraꞌaj jitze, naꞌríij ɨ jaꞌmuatyévij jitze, aꞌájna xɨcáaraꞌ jitze tɨꞌɨj uvéꞌnyesij ɨ tavástaraꞌ, aꞌɨ́jna ɨ Jesús tɨ ajta Cɨríistuꞌ puéꞌeen. 24 Aꞌɨ́jna ɨ tɨ aꞌíjna jɨn jamuaatajé, capu tyiꞌtɨ́j jɨn áꞌɨtzeereꞌ, aꞌɨ́ɨ pu ajta néijmiꞌi jɨn aróoꞌastej.

Huaꞌtyojtyeꞌ ɨ tɨ jɨn jaꞌantyipuáꞌrityeꞌej

25 Taꞌihuáamuaꞌ, siataꞌaj siajta ityájma jɨmeꞌ jahuoocaj ɨ Dios jimi.

26 Siahuoꞌtatyójtyeꞌ néijmiꞌcaa ɨ taꞌihuáamuaꞌ.

27 Aꞌyaa nu tyajáꞌmuaꞌijcatyeꞌ ɨ tavástaraꞌ jitze maꞌcan, siaj joꞌjíjveꞌen aꞌíjna ɨ yuꞌxarij néijmiꞌcaa jimi ɨ taꞌihuáamuaꞌ.

28 Cheꞌ ɨ tavástaraꞌ Jesús ɨ tɨ ajta Cɨríistuꞌ puéꞌeen, cheꞌ aꞌɨ́ɨn tyámuaꞌ tyajamuáachaꞌɨɨn.

2 Tesalonicenses

1

2

3

Ɨ yuꞌxarij tɨ huaꞌpuaj aꞌɨ́ɨn tɨ joꞌyúꞌxacaꞌ ɨ San Pablo aꞌɨ́ɨjma jimi ɨ maj Tesalónica jáꞌchajcaꞌaj

1

Pablo pu huaꞌtyojtyeꞌ

1 Nyáaj Pablo, jamuán ɨ Silvano, ajta aꞌɨ́jna ɨ Timoteo aꞌyaa tu jáꞌmuatyojtyeꞌ muaꞌajmaj mu siaj tyáꞌtzaahuatyeꞌ Tesalónica siaj jaꞌchej, siajta jusɨꞌrii ɨ Dios jimi, siajta jimí ɨ tavástaraꞌ Jesús tɨ ajta Cɨríistuꞌ puéꞌeen. 2 Cheꞌ ɨ Dios ɨ tyaj jajvástaraꞌ, ajta ɨ tavástaraꞌ Jesús tɨ ajta Cɨríistuꞌ puéꞌeen, micheꞌ jamuáachaꞌɨɨn, majta jamuaatyápuaꞌrityeꞌen tyámuaꞌ naa jaꞌmua tzajtaꞌ.

Pablo pu tyéꞌtyojtziꞌreꞌ ɨ Dios ajta jimi jahuoo

3 Nyeꞌihuáamuaꞌ, aꞌnáj tɨnaꞌaj tu tyéꞌtyojtziꞌreꞌ ɨ Dios jaꞌmua jɨmeꞌ, aꞌyájna tɨꞌɨj tyeꞌtyévijtyeꞌ tyaj aꞌyan huárɨnyij, jiꞌnye muaꞌaj xuꞌríj jéetzeꞌ tyáꞌtzaahuatyeꞌ siajta seríj jéetzeꞌ juxɨeꞌveꞌ séej jamuán siajta séej. 4 Aꞌɨ́j tu jɨn ityáj tyámuaꞌ tyajaꞌmuaxaj ɨ séecan jimi ɨ maj jusɨꞌrii ɨ Dios jimi, aꞌɨ́jna jɨmeꞌ ɨ siaj jéehua tyéꞌviicueꞌ siajta tyáꞌtzaahuatyeꞌ, tyij majta jeꞌej puaꞌaj jáꞌmuaꞌuurej nusu siajta jajpuéjtzij. 5 Aꞌyaa puꞌij tyéꞌmiteereꞌ tɨ ɨ Dios aꞌyan tyaaxáꞌpuɨꞌɨntarej siaj sij aꞌáa joꞌtyájrutyej joꞌtɨj aꞌɨ́ɨn tyejéꞌijtaj, aꞌɨ́jna jɨmeꞌ ɨ siaj jɨn jajpuéjtzij.

6 Aꞌyaa pu tyíꞌxaꞌpuɨꞌ tɨ ɨ Dios puéjtzij huoꞌtáꞌan aꞌɨ́ɨjma ɨ maj jeꞌej puaꞌaj jáꞌmuaꞌuurej ɨ siaj jɨn jajpuéjtzij, 7 ajta muaꞌaj mu siaj jajpuéjtzij, Dios pu jamuaatáꞌsij siaj huóosoꞌpeꞌen aꞌyájna tɨꞌɨj ajta ityájma. Aꞌyaa pu tyeꞌmej aꞌájna xɨcáaraꞌ jitze tɨꞌɨj huataséjreꞌen u jútyeꞌ ɨ tavástaraꞌ Jesús, aꞌɨ́ɨjma jamuán ɨ maj tajapuá tyíꞌhuɨɨreꞌ ɨ maj vaꞌcán jɨn tyityatatyíj, aꞌyaa pu atyejeꞌcaamaꞌaj taꞌmej a jútyeꞌ ɨ tɨéj tzajtaꞌ. 8 Aꞌɨ́j pu jɨn yavaꞌcányesij taꞌaj ij puéjtzij huoꞌtáꞌan aꞌɨ́ɨmaj ɨ maj quee jamuaꞌtyej ɨ Dios, majta quee jáꞌastijreꞌ ɨ nyúucariaꞌraꞌ ɨ tavástaraꞌ Jesús. 9 Aꞌɨ́ɨ mu mij jusén jɨn jajpuéetzij muáꞌjuꞌun, majta aꞌ ɨmuáj huojóohuaꞌxɨj joꞌtɨj quee jáꞌsejreꞌ ɨ tavástaraꞌ tɨ jɨn naa een ajta ɨ tɨ néijmiꞌi jɨn putyíꞌuurej, 10 Aꞌájna xɨcáaraꞌ jitze tɨꞌɨj uvéꞌnyej ɨ tavástaraꞌ mej mij aꞌɨ́ɨmaj jaatyátzaahuatyeꞌen ɨ tyeɨ́tyeristyamuaꞌmeꞌen, majta néijmiꞌi ɨ maj jimi tyáꞌtzaahuatyeꞌ, aꞌyaa pu ajta muaꞌajmaj tyajáꞌmuacɨꞌtyij siaj jaaséej jiꞌnye setyaꞌantzaahuaj jeꞌej tyaj tyajamuáaꞌixaa.

11 Aꞌɨ́j tu jɨn aꞌnáj tɨnaꞌaj jahuaviij ɨ Dios jaꞌmua jɨmeꞌ, aꞌyaa tu tyáꞌhuaviij tɨ jamuaataꞌan ɨ tɨ jɨn jamuaꞌantyíhuoo, ajta aꞌyan huárɨnyij jeꞌej siaj muaꞌaj tyáꞌxɨeꞌveꞌ aꞌɨ́jna jɨmeꞌ ɨ tɨ jɨn néijmiꞌi putyíꞌuurej, ajta néijmiꞌi jɨmeꞌ ɨ siaj jɨn tyámuaꞌ tyuꞌmuárɨej aꞌɨ́jna jɨmeꞌ ɨ siaj tyáꞌtzaahuatyeꞌ. 12 Aꞌyaa puꞌij, aꞌɨ́jna ɨ tɨ jɨn ántyapuaj aꞌɨ́jna ɨ tavástaraꞌ Jesús muaꞌaj xu jaatyátzaahuatyeꞌsij, ajta aꞌɨ́ɨn tyámuaꞌ jáꞌmuaꞌuuren jitzán maꞌcan ɨ Dios ajta aꞌɨ́jna jitze maꞌcan ɨ tavástaraꞌ Jesús tɨ ajta Cɨríistuꞌ puéꞌeen.

2

Ɨ tyaj jɨn jamuaꞌreeren tɨꞌɨj uvéꞌnyesij ɨ tavástaraꞌ

1 Ajta ijíij, taꞌihuáamuaꞌ, aꞌnáj tɨ uvéꞌnyesij ɨ tavástaraꞌ Jesús tɨ ajta Cɨríistuꞌ puéꞌeen ajta tɨꞌɨj aꞌɨ́ɨn tájsɨɨreꞌsij jujimí, aꞌyaa tu jéehua tyajaꞌmuahuaviij 2 siaj quee seequéj tyíꞌmuaꞌajcaj, caxu siajta tyiꞌtáꞌcareꞌen tɨ aꞌtɨ́j jáꞌmuamuarityeꞌej aꞌyan tyiꞌxáataj yee aꞌyaa pu tyinaatéꞌexaaj ɨ júuricamaꞌraꞌ ɨ Dios, tɨ arí atyojoꞌréꞌnyesij aꞌájna ɨ xɨcáaraꞌ tɨ jitzán uvéꞌnyesij ɨ tavástaraꞌ, nusu aꞌyan tyajáꞌmuaꞌixaatyeꞌej yee aꞌyaa mu tyináaꞌixaaj, naꞌríij yee yuꞌxarij nu jaꞌráapij ɨ Pablo tɨ joꞌyúꞌxacaꞌ tɨ jitzán áꞌyuꞌsiꞌij tɨ arí atyojoꞌréꞌnyej aꞌájna xɨcáaraꞌ tɨ jitzán uvéꞌnyesij ɨ tavástaraꞌ. 3 Caxu tyiꞌtɨ́j jɨn tyiꞌtáꞌcareꞌen mej mij jamuáacuanamuaj. Jiꞌnye tɨꞌɨj quee xu aꞌájna atyojoꞌréꞌnyej, aꞌyaa pu tyúuxɨeꞌveꞌ tɨ anaquéej huataséjreꞌen ɨ tɨ jájchaꞌɨɨreꞌ ɨ Dios, ajta aꞌájna tɨꞌɨj ajta huataséjreꞌsij aꞌɨ́jna ɨ tɨquee tyiꞌtɨ́j jáꞌastijreꞌ, aꞌɨ́jna ɨ tɨ huaꞌ jitze ajtyámaꞌcan aꞌɨ́ɨmaj ɨ Dios tɨ huaꞌantyipuaꞌrityeꞌsij. 4 Aꞌíi pu aꞌɨ́ɨn puéꞌeen ɨ tɨ huaꞌajchaꞌɨɨreꞌ aꞌɨ́ɨjma ɨ maj ɨ Dios jimi séejreꞌ, aꞌɨ́ɨ pu ajta aꞌyan tyúuxaj tɨ jéetzeꞌ juxɨeꞌveꞌ, ajta ujoꞌtyárutyij u tyeyúuj tzajtaꞌ joꞌmaj yáꞌnaꞌmichej ɨ Dios, aj puꞌij aꞌyan tyuꞌtóosejrataj tɨ aꞌɨ́ɨ aꞌɨ́ɨn puéꞌeen ɨ Dios.

5 ¿Nyi sequée cheꞌ jamuaꞌreej nyaj aꞌyan tyajamuáaꞌixaa nyatɨꞌɨj aꞌáa joꞌtyávaacaꞌaj jaꞌmua jamuán? 6 Siajta ijíij jamuaꞌreej tyiꞌtɨ́j tɨ puɨ́rɨcɨj ɨ tɨquee tyiꞌtáꞌcaa, taꞌaj ij quee huataséjreꞌen aꞌɨ́jna ɨ aꞌtɨ́j, ꞌasta naꞌaj quee atyojoꞌréꞌnyej aꞌnáj tɨ aꞌyan tyaaxáꞌpuɨꞌɨntarej. 7 Jiꞌnye aꞌɨ́jna ɨ tɨ avíitzij jɨn jeꞌej puaꞌaj rɨcɨj puꞌríj huatyóochej, aꞌɨ́ɨ puꞌquij áꞌɨtzeereꞌ maj jatyítyej aꞌɨ́jna ɨ tɨ ijíij quee tyiꞌtáꞌcaa. 8 Aj puꞌij huataséjreꞌsij aꞌɨ́jna ɨ tɨquee tyiꞌtɨ́j jáꞌastijreꞌ, ajta ɨ tavástaraꞌ Jesús pu jaꞌpuaꞌrityeꞌen ɨ junyúucaa jɨmeꞌ aꞌájna tɨꞌɨj uvéꞌnyej. 9 Ajta aꞌɨ́jna ɨ tɨquee tyiꞌtɨ́j jáꞌastijreꞌ, aꞌɨ́ɨ pu jahuɨɨriaꞌaj taꞌmej ɨ tyiyáaruꞌ, jéehua pu tyiꞌtɨ́j jɨn aꞌyan rɨnyij mej mij tyámuaꞌ tyoꞌtaséj ɨ tyeɨ́tyee, aꞌɨ́j pu jɨn jéehua huáꞌcuanamuan. 10 Aꞌyaa pu néijmiꞌi jɨn tyihuáꞌcuanamuan aꞌɨ́ɨjma ɨ tyeɨ́tyee, jiꞌnye camu jaataxɨéꞌvej maj tyáꞌantzaahuatyeꞌen majta jaaxɨéꞌveꞌen ɨ tɨ jɨꞌréꞌcan jɨmeꞌ mej mij aꞌɨ́jna jɨn jaatáaꞌsej ɨ tɨ huóꞌhuɨɨreꞌen. 11 Aꞌɨ́j pu jɨn Dios tyiꞌtáꞌcaa tɨ ɨ tɨ jeꞌej puaꞌaj een huoꞌcuanamuaj, majta aꞌɨ́j ántzaahuatyeꞌen ɨ tɨ hueꞌtzij puéꞌeen, 12 tɨꞌij ɨ Dios puéjtzij huoꞌtáꞌan aꞌɨ́ɨjma ɨ maj quee jaꞌantzaahuaj ɨ tɨ aꞌyan tyiꞌjaꞌyájna, sulu maj aꞌɨ́jna jɨn jutyamuaꞌveꞌej ɨ tɨ jeꞌej puaꞌaj een.

Dios pu huaꞌantyíhuoj aꞌɨ́ɨjma ɨ maj tyáꞌtzaahuatyeꞌ tɨꞌij huiꞌrátoonyij

13 Tyajta ityáj aꞌyaa tu aꞌnáj tɨnaꞌaj tyéꞌtyojtziꞌreꞌ ɨ Dios jaꞌmua jɨmeꞌ, taꞌihuáamuaꞌ jéehua tu jáꞌmuaxɨeꞌveꞌ ɨ tavástaraꞌ jimi, jiꞌnye Dios pu jamuaꞌantyíhuoo siaj sij muaꞌaj aꞌɨ́ɨn puéꞌeenyeꞌ ɨ tɨ anaquéej huóꞌhuɨɨreꞌen, aꞌɨ́jna jɨmeꞌ tɨ aꞌɨ́ɨn tyámuaꞌ jamuáaruuj ɨ ju júuricamej jɨmeꞌ siatɨꞌɨj jaꞌantzaahuaj ɨ tɨ aꞌyan tyiꞌjaꞌyájna ɨ Dios jimi. 14 Aꞌyaa pu een jɨmeꞌ ɨ Dios jamuaatajé aꞌɨ́jna jitze maꞌcan ɨ nyúucarij tyaj jamuáaꞌixaa ɨ Cɨríistuꞌ jitze maꞌcan, tɨꞌij aꞌyan tyajamuáacɨꞌtyij siaj aꞌáa jaꞌséeriaꞌaj xáꞌraꞌnyij jamuán ɨ tavástaraꞌ Jesús ɨ tɨ ajta Cɨríistuꞌ puéꞌeen.

15 Aꞌɨ́j xu jɨn taꞌihuáamuaꞌ tyámuaꞌ eenyeꞌ ɨ jutzájtaꞌ, siajta quee yóꞌhuaꞌnan jeꞌej tyaj tyajamuaamuáꞌtyej nusu ɨ tyaj jamuáaꞌixaa ɨ yuꞌxarij jitze. 16 Cheꞌ aꞌɨ́ɨn chaꞌtánaꞌaj ɨ Cɨríistuꞌ ajta ɨ Dios ɨ maj taaxɨéꞌvej majta tyámuaꞌ tyitaatyéeje, tyej tyij jimi tyiꞌijchóꞌveꞌej, 17 micheꞌ aꞌɨ́ɨn jamuaatáꞌcaꞌnyistiꞌ ɨ jaꞌmuaxɨéjnyuꞌcaa tzajtaꞌ, majta tyámuaꞌ jamuáaꞌuurej siaj sij aꞌnáj tɨnaꞌaj tyámuaꞌ rɨjcaj siajta aꞌɨ́j xajtaj ɨ tɨ xáꞌpuɨꞌ.

3

Cheꞌ ɨ nyúucariaꞌraꞌ ɨ Dios tyámuaꞌ éenyeꞌqueꞌ séjreꞌej

1 Uveꞌtyáatɨcan jɨmeꞌ, taꞌihuáamuaꞌ, siataꞌaj tajɨ́meꞌ jahuoocaj, tyataꞌaj tyij ɨ nyúucariaꞌraꞌ ɨ tavástaraꞌ jiyeꞌtzín huoꞌtéꞌexaatyeꞌen néijmiꞌcaa ɨ maj aꞌyan huacháatɨmee, aꞌyájna tɨꞌɨj tyúꞌnamuajrej jaꞌmua jimi. 2 Siataꞌaj siajta jahuoocaj taꞌaj ɨ tavástaraꞌ taatyáhuɨɨreꞌen aꞌɨ́ɨjma jimi ɨ tyétyacaa ɨ maj jeꞌej puaꞌaj tyityetyúuchaꞌɨj ɨ maj majta jeꞌej puaꞌaj tyíꞌtyetyeɨtyee, jiꞌnye camu néijmiꞌi tyáꞌtzaahuatyeꞌ. 3 Ajta ɨ tavástaraꞌ ɨ tɨquee tyiꞌtɨ́j jɨn áꞌɨtzeereꞌ, aꞌɨ́ɨ puꞌij tyámuaꞌ jáꞌmuaꞌuuren ajta jaꞌmuachaꞌɨ́ɨj jaꞌmej, tɨꞌij quee tyiꞌtɨ́j jeꞌej jáꞌmuaꞌuurej. 4 Tyajta ityáj aꞌɨ́j tu jitze tyíꞌcaꞌnyej ɨ tavástaraꞌ siaj muaꞌaj tyámuaꞌ rɨcɨj, siajta aꞌyan siooj éenyeꞌej xáꞌjuꞌun tyaꞌtɨꞌɨj tyajamuaataꞌíj. 5 Cheꞌ ɨ tavástaraꞌ jamuaatáhuɨɨreꞌen siaj sij huóoxɨeꞌveꞌen séej siajta séej, aꞌyájna tɨꞌɨj ɨ Dios tyajaꞌmuaxɨeꞌveꞌ, siataꞌaj siajta tyoꞌtáviicueꞌ tɨpuaꞌaj siaj puéjtzij aꞌyájna tɨꞌɨj ajta ɨ Cɨríistuꞌ tyoꞌtáviicueꞌriꞌ.

Jeꞌej tɨ tyúuxɨeꞌveꞌ siaj sij tyuꞌmuárɨeꞌen

6 Taꞌihuáamuaꞌ, aꞌyaa tu tyajáꞌmuaꞌijtyeꞌ nyúucaritzeꞌ ɨ tavástaraꞌ Jesús tɨ ajta Cɨríistuꞌ puéꞌeen, siaj ajtácɨɨnyej aꞌɨ́jna jimi ɨ taꞌihuáaraꞌ tɨ jeꞌej puaꞌaj tyiꞌtyúuchaꞌɨj, ajta quee aꞌyan rɨcɨj jeꞌej tyaj muaꞌajmaj tyajamuáaꞌixaa. 7 Jiꞌnye muaꞌaj xu seríj jamuaꞌreej jeꞌej siaj yeꞌej huárɨnyij, siaj sij aꞌyan huárɨnyij tyatɨꞌɨj ityáj, catu ityáj tyiꞌtɨ́j jɨn jeꞌej puaꞌaj huarɨ́j jaꞌmua jimi, 8 catu tyajta huáapuaꞌaj tyúꞌcuaa séej jimi. Sulu aꞌyaa tu aꞌnáj tɨnaꞌaj tyuꞌmuárɨej tújca tyajta tɨ́caꞌ, tyej tyij quee tyiꞌtɨ́j jɨn jamuaatamuárɨeꞌristeꞌen. 9 Maꞌ ajta aꞌyaa pu tyeꞌtyevíityaꞌcaj tyaj muaꞌajmaj jamuaatáhuaviij siaj sij taatáhuɨɨreꞌen, catu aꞌyan huarɨ́j sulu aꞌyaa tu tyuꞌmuárɨej tyej tyij jamuáamuaꞌtyej jeꞌej siaj yeꞌej huárɨnyij. 10 Tyatɨꞌɨj jaꞌmua jamuán ajoꞌtyaꞌcaꞌaj, aꞌyaa tu tyajamuaataꞌíj tɨjɨn: Aꞌɨ́jna ɨ tɨquee tyíꞌmuarɨeꞌmuɨꞌ, cheꞌ quee ajta tyúꞌcuaꞌnyij. 11 Ajta ijíij aꞌyaa tu tyáamuaꞌreeriꞌ maj séecan jeꞌej puaꞌaj tyityetyúuchaꞌɨj, majta quee tyiꞌtɨ́j jɨn tyíꞌmuarɨeꞌ sulu múucɨɨnyiveꞌ mej mij tyúꞌɨtziitaj. 12 Aꞌɨ́ɨjma jɨmeꞌ aꞌyaa tu tyajáꞌmuaꞌijcatyeꞌ aꞌɨ́jna jitze maꞌcan ɨ tavástaraꞌ Jesús tɨ ajta Cɨríistuꞌ puéꞌeen, maj tyuꞌmuárɨeꞌen mej mij aꞌɨ́jna jɨn jaamuéꞌtɨn ɨ maj jɨn huatyóohuɨɨreꞌen.

13 Siajta muaꞌaj taꞌihuáamuaꞌ, caxu jacuaꞌnyijraꞌaj ɨ siaj jɨn xáꞌpuɨꞌ rɨcɨj. 14 Tɨpuaꞌaj aꞌtɨ́j quee jáꞌastyaj jeꞌej tyaj tyajáꞌmuaꞌixaatyeꞌ aꞌíjna jitze ɨ yuꞌxarij, siataꞌaj jáamuaꞌtyij aꞌtɨ́j tɨ puéꞌeen, siajta jeꞌen ajtácɨɨnyej aꞌɨ́jcɨ jimi taꞌaj ij huatóotyeviꞌraꞌastaj. 15 Caxu siajta jájchaꞌɨɨriaꞌaj, sulu tyámuaꞌ xu tyeetyéjeevej, jiꞌnye jáꞌmuaꞌihuaaraꞌ pu puéꞌeen.

Huaꞌtyojtyeꞌ ɨ tɨ jɨn jaꞌantyipuáꞌrityeꞌsij

16 Ajta ɨ tavástaraꞌ tɨ tyámuaꞌ jáꞌmuaꞌuurej, aꞌɨ́ɨ pu aꞌnáj tɨnaꞌaj jaꞌmua tzajtaꞌ séeriaꞌaj taꞌmej néijmiꞌi jɨmeꞌ. Cheꞌ ɨ tavástaraꞌ jaꞌmua jimi séjreꞌej.

17 Nyáaj Pablo, nyamuácaꞌ nu jɨn tyajáꞌmuayuꞌseꞌej aꞌíjna jitze ɨ yuꞌxarij. Aꞌyaa nu tyéꞌyuꞌxaj néijmiꞌi ɨ nyaj tyajáꞌmuaꞌityiꞌ. 18 Cheꞌ ɨ tavástaraꞌ Jesús tɨ ajta Cɨríistuꞌ puéꞌeen, cheꞌ aꞌɨ́ɨn tyámuaꞌ tyajamuáachaꞌɨɨn muaꞌajmaj.

1 Timoteo

1

2

3

4

5

6

Ɨ yuꞌxarij tɨ anaquéej joꞌyúꞌxacaꞌ ɨ San Pablo aꞌɨ́j tɨ huataꞌítyiꞌriꞌ ɨ Timoteo

1

Pablo pu jatyojtyeꞌ

1 Nyáaj Pablo, ɨ nyaj jahuɨɨreꞌ ɨ Cɨríistuꞌ tɨ Jesús puéꞌeen, aꞌyaa pu ɨ Dios tyinaꞌantyíhuoo ajta ɨ Cɨríistuꞌ tɨ ajta Jesús puéꞌeen ɨ tyaj jajchóꞌveꞌ, 2 aꞌyaa nu tyíꞌmuatyojtyeꞌ Timoteo, mu paj nyiyóoj puéꞌeen aꞌɨ́jna ɨ tyaj jitzán tyáꞌtzaahuatyeꞌ. Cheꞌ ɨ Dios ajta ɨ Cɨríistuꞌ tɨ Jesús puéꞌeen ɨ tavástaraꞌ, cheꞌ aꞌɨ́ɨn tyámuaꞌ tyimuáachaꞌɨɨn, ajta muáꞌancuꞌvaxɨꞌɨn ajta ajimi séjreꞌej ɨ tɨ jɨn tyámuaꞌ muáaruuj.

Ɨ maj hueꞌtzij jɨn tyihuáꞌmuaꞌtyej

3 Aꞌyájna nyatɨꞌɨj nyeríj tyimuaatáhuaviiriꞌ nyatɨꞌɨj aꞌáa joomáꞌcaj a Macedonia, aꞌáa paj joꞌtyáꞌɨtzeerej a Éfeso, pej pij séecan huataꞌíjtyeꞌen mej mij quee hueꞌtzij jɨn tyihuáꞌmuaꞌtyej, 4 majta quee aꞌɨ́j jitze tyúuꞌiteerityeꞌej jeꞌej maj tyityetyúuchaꞌɨɨcaꞌaj ɨ tahuásimuaꞌcɨꞌɨj. Aꞌyaa puꞌuj tyíꞌhuɨɨreꞌ mej mij aꞌɨ́jna jɨn huatóonyoꞌsiꞌtyeꞌen, capu tyíꞌhuɨɨreꞌ mej mij aꞌɨ́jna jɨn aꞌyan huárɨnyij jeꞌej tɨ ɨ Dios tyáꞌxɨeꞌveꞌ.

5 Aꞌɨ́jna ɨ paj jɨn tyihuoꞌtaꞌíjtyeꞌsij aꞌɨ́ɨ pu aꞌɨ́ɨn puéꞌeen ɨ maj jɨn huóoxɨeꞌveꞌen séej majta séej, aꞌɨ́jna jɨmeꞌ ɨ xɨéjnyuꞌcarij tɨ jɨ́ꞌren, majta ɨ maj jɨn tyámuaꞌ metyityoomuámuaꞌreꞌej, majta jɨꞌréꞌcan jɨmeꞌ jaꞌtzaahuatyeꞌ ɨ tavástaraꞌ. 6 Séecan mu meríj aꞌíjna jɨn jeꞌej puaꞌaj huarɨ́j majta jóꞌvej aꞌɨ́jna jɨmeꞌ ɨ nyúucarij tɨquee tyiꞌtɨ́j huɨɨreꞌ. 7 Aꞌyaa mu tyáꞌxɨeꞌveꞌ maj huoꞌmuaꞌtyej ɨ nyúucariaꞌraꞌ ɨ Dios, majta aꞌɨ́ɨmaj quee yoꞌitéej jeꞌej maj tyíꞌxaj, nusu jeꞌej maj tyiꞌtɨ́j tyihuáꞌmuaꞌtyej aꞌyan metyuuséerataj tɨjɨn tyámuaꞌ mu naa tyáꞌmuaꞌreej.

8 Aꞌyaa tu tyáꞌmuaꞌreej tɨ tyíꞌhuɨɨreꞌ ɨ nyúucarij ɨ maj jɨn tyíꞌijta, tɨpuaꞌaj aꞌyan muáarɨnyij jeꞌej tɨ tyúuxɨeꞌveꞌ aꞌɨ́jna jitze. 9 Tyicheꞌ joꞌtámuaꞌreej tɨ ɨ nyúucarij ɨ maj jɨn tyíꞌijta quee aꞌɨ́ɨjma jimi huatyátuiihuacaꞌ ɨ maj tyámuaꞌ tyityetyúuchaꞌɨj. Aꞌɨ́jna ɨ nyúucarij aꞌɨ́ɨjma pu jimi huatyátuiihuacaꞌ ɨ maj quee tyihuojóꞌitej, ɨ maj quee tyuꞌnamuaj, ɨ maj jeꞌej puaꞌaj rɨcɨj, ɨ maj tyiꞌijxánaꞌcɨraꞌ, ɨ maj quee tzáahuatyiꞌraꞌaj jimi tyíchaꞌɨj ɨ Dios, ɨ maj jáꞌxaahuataj ɨ huáꞌyiꞌraj, ɨ maj huáꞌcuiꞌcaa ɨ juhuásimuaꞌ, ajta néijmiꞌcaa jimi ɨ maj tyíꞌtyacuiꞌcaa, 10 ajta aꞌɨ́ɨmaj jimi ɨ maj juxanaꞌcɨreꞌ úucaa jamuán, nusu séecan jamuán ɨ tyétyacaa, ɨ maj tyiꞌtɨ́j jɨn jeꞌej puaꞌaj rɨcɨj, ɨ maj tyíꞌhueꞌtacaa, aꞌyaa tɨꞌij huatóomuaꞌaj tɨjɨn néijmiꞌi ɨ maj jeꞌej puaꞌaj tyihuáꞌmuaꞌtyej tyiꞌtɨ́j tɨquee xáꞌpuɨꞌ. 11 Aꞌyaa pu tyíꞌmuaꞌtaj aꞌɨ́jna ɨ nyúucariaꞌraꞌ ɨ Dios ɨ tɨ nyéetzij aꞌyan tyinaataꞌíj nyej nyij huóꞌixaatyeꞌen.

Ɨ Dios tɨ jɨn jaꞌancuꞌvaxɨj aꞌɨ́jcɨ ɨ Pablo

12 Nyetyeꞌtyojtziꞌreꞌ aꞌɨ́jcɨ ɨ tɨ caꞌnyíjraꞌaj nyatáꞌcaa, nyajta ɨ Cɨríistuꞌ tɨ Jesús puéꞌeen ɨ tavástaraꞌ, jiꞌnye aꞌyaa pu naatamuaꞌaj tɨjɨn nyaj quee tyiꞌtɨ́j jɨn ootyáꞌɨtzee, ajta naꞌantyíhuoj nyej nyij jaatyáhuɨɨreꞌen, 13 tyij nyajta jájcuaj ɨmuáj jeꞌej puaꞌaj tyiꞌtyínyechaꞌɨɨcaꞌaj, jeꞌej nu puaꞌaj jaꞌuuriajcaꞌaj nyajta jeꞌej puaꞌaj tyéꞌjeevacaꞌaj. Ajta ɨ Dios pu náꞌancuꞌvaxɨꞌ nyéetzij, jiꞌnye canu nyeexúj tyáꞌtzaahuatyaꞌcaꞌaj nyajta quee jamuaꞌreeriacaꞌaj jeꞌej nyaj rɨjcaj. 14 Ajta ɨ tavástaraꞌ jéehua pu huápuɨꞌɨj tyámuaꞌ tyinyejchaꞌɨ́ɨj taꞌraj, aꞌɨ́ɨ pu naatáꞌ ɨ nyaj jɨn tyáꞌtzaahuatyeꞌ ajta nyej nyij huoꞌxɨéꞌveꞌen aꞌɨ́jna jitze maꞌcan ɨ Cɨríistuꞌ tɨ ajta Jesús puéꞌeen.

15 Aꞌyaa pu tyiꞌjaꞌyájna, aꞌyaa puꞌij tyúuxɨeꞌveꞌ maj néijmiꞌi tyáꞌantzaahuatyeꞌen tɨ ɨ Cɨríistuꞌ aꞌɨ́jna jɨn yatanyéj íiyan ɨ cháanacaj japua tɨꞌij huiꞌrátoonyij aꞌɨ́ɨjma ɨ maj jeꞌej puaꞌaj tyityetyúuchaꞌɨɨj, nyáaj nu sɨ́ɨj aꞌɨ́ɨn puéꞌeen ɨ nyaj jeꞌej puaꞌaj tyiꞌtyínyechaꞌɨɨcaꞌaj. 16 Ajta ɨ Dios pu náꞌancuꞌvaxɨj, aꞌɨ́j pu jimi ɨ Cɨríistuꞌ naataséjraj tɨ jéehua nyaxɨeꞌveꞌ. Aꞌyaa nu nyij nyáaj tyíꞌhuɨɨreꞌ tɨꞌɨj ɨ maj jitzán jaaséej aꞌɨ́ɨmaj ɨ maj tyáꞌtzaahuatyeꞌ ɨ maj jusén jɨn júurij muáꞌjuꞌun. 17 Tyicheꞌ jaatyátzaahuatyeꞌen tyajta tyaatatyójtziꞌreꞌen aꞌɨ́jcɨ ɨ tajtúhuan tɨ jusén jɨn tyiꞌtyéjvee, capu aꞌnáj muɨꞌnyij, ajta sɨ́ɨj naꞌaj aꞌɨ́ɨn puéꞌeen ɨ Dios. Cheꞌ aꞌyan tyáꞌraꞌnyij.

18 Nyiyóoj Timoteo, aꞌyaa nu tyíꞌmuaꞌijcatyeꞌ paj aꞌɨ́jna jɨn huatyényoꞌseꞌen ɨ paj jɨn tyámuaꞌ naa tyíꞌhuɨɨreꞌ ɨ tavástaraꞌ jimi, aꞌyájna matɨꞌɨj anaquéej a jimi tyuꞌtaxájtacaꞌ aꞌɨ́ɨmaj ɨ maj tyíꞌxaj ɨ Dios jitze maꞌcan. 19 Séecan ɨ maj quee aꞌyan huarɨ́j jeꞌej maj huaꞌ jimi tyuꞌtaxájtacaꞌ, aꞌɨ́ɨ mu huamuéꞌtɨchej ɨ maj jitzán tyáꞌtzaahuatyaꞌcaꞌaj. 20 Aꞌyaa pu tyihuóꞌruuj aꞌɨ́ɨjma ɨ Himeneo ajta ɨ Alejandro, ɨ nyaj nyeríj tyuꞌtátuii ɨ tyiyáaruꞌ jimi, mej mij jáarɨꞌrej maj quee jeꞌej puaꞌaj tyáꞌxajta ɨ Dios.

2

Jeꞌej maj yeꞌej tyityeetyényuunyij

1 Aꞌyaa nu tyajaꞌmuahuaviij siaj jéehua jahuoocaj ɨ Dios jimi siajta tyéꞌtyojtziꞌreꞌej néijmiꞌcaa jɨmeꞌ ɨ tyeɨ́tyee. 2 Aꞌyaa pu tyúuxɨeꞌveꞌ siaj huaꞌ jɨmeꞌ jahuoocaj ɨ maj tyityatatyíj siajta néijmiꞌcaa jɨmeꞌ ɨ maj tajtúhuan jɨn tyityetyuꞌuj, tyataꞌaj tyij taxáahuaj mahuacháatɨmeꞌnyij, tyajta tyámuaꞌ tyiꞌtyitachaꞌɨ́ɨj néijmiꞌcaa jimi. 3 Aꞌyaa pu tyíꞌxaꞌpuɨꞌ ajta aꞌyan tyaꞌráanajchi ɨ Dios tɨ tajapuá huatanyúj, 4 jiꞌnye aꞌyaa pu ɨ Dios tyáꞌxɨeꞌveꞌ tɨ néijmiꞌcaa táahuɨɨreꞌen ajta maj néijmiꞌi jáamuaꞌreej ɨ tɨ jɨꞌréꞌcan jɨmeꞌ aꞌɨ́jna jimi. 5 Jiꞌnye sɨ́ɨj puꞌuj ɨ Dios, ajta sɨ́ɨj naꞌaj aꞌɨ́ɨn puéꞌeen ɨ tɨ huaꞌ japua huatanyúj ɨ tyeɨ́tyee ɨ maj jɨn ootyáꞌɨtzee ɨ Dios jimi. Aꞌɨ́ɨ pu aꞌɨ́ɨn puéꞌeen ɨ Cɨríistuꞌ tɨ Jesús puéꞌeen. 6 Aꞌɨ́ɨ pu tajitzé maꞌcan huamuɨ́ꞌ tɨꞌij néijmiꞌcaa táahuɨɨreꞌen ajta tyej tyij aꞌyan tyihuoꞌtéꞌexaatyeꞌen ɨ tyeɨ́tyee jeꞌej tɨ ɨ Dios tyaaxáꞌpuɨꞌɨntarej. 7 Ajta tyej tyij aꞌyan tyihuoꞌréꞌixaatyeꞌen ɨ tyeɨ́tyee, aꞌɨ́j pu jɨn nyéetzij naꞌantyíhuoj nyej nyij tyuꞌtyáhuɨɨreꞌen ɨ Dios jimi, ajta nyej nyij huoꞌmuaꞌtyej ɨ maj jitzán tyáꞌantzaahuatyeꞌen, ɨ tɨ aꞌyan tyiꞌjaꞌyájna, aꞌɨ́ɨjma ɨ maj quee Israel jitze ajtyámaꞌcan. Nyajta tzáahuatyiꞌraꞌaj jɨn tyíꞌxaj, canu tyíꞌhueꞌej.

8 Aꞌyaa nu nyij tyáꞌxɨeꞌveꞌ maj ɨ tyétyacaa néijmiꞌqueꞌ jahuoocaj, majta ajméjcaꞌtaxɨꞌɨn ɨ Dios jimi tyámuaꞌ maꞌ éenyeꞌej ɨ jutzájtaꞌ majta quee nyinyuꞌcacuj, nusu múujaaxɨejviꞌraj. 9 Aꞌyaa nu nyajta tyáꞌxɨeꞌveꞌ maj ɨ úucaa tyámuaꞌ manaꞌaj tyuꞌtyóochejtyej jeꞌej tɨ tyeꞌtyévijtyeꞌ, micheꞌ quee huápuɨꞌɨj tyámuaꞌ juꞌuurej ɨ jucɨpuáj jitze, micheꞌ majta quee tyoꞌcarújtyaꞌajmaꞌaj tyiꞌtɨ́j tɨ ooroj tyiꞌpueꞌéenyeꞌejmee, nusu tyiꞌtɨ́j peerla, nusu maj aꞌɨ́jna tyiꞌtyóocheꞌtyahuaꞌan ɨ cáanarij tɨ tyáꞌnajchij. 10 Micheꞌ aꞌɨ́jna jɨn tyámuaꞌ huóoꞌuurej ɨ maj jɨn ɨ séecan jamuaꞌreej maj tyámuaꞌ tyíꞌtyetyeɨtyee, aꞌyájna tɨꞌɨj tyeꞌtyévijtyeꞌ aꞌɨ́ɨmaj jimi ɨ úucaa ɨ maj tyáꞌtzaahuatyeꞌ ɨ Dios jimi. 11 Aꞌyaa pu tyúuxɨeꞌveꞌ maj ɨ úucaa tyámuaꞌ naa néijmiꞌi tyuꞌnamuaj jeꞌej maj tyihuáꞌixaatyeꞌ, majta néijmiꞌi jɨn tyuꞌtyátzaahuatyeꞌen, 12 nyajta quee tyiꞌtáꞌcaa maj ɨ úucaa tyihuáꞌmuaꞌtyej u tyeyúuj tzajtaꞌ, micheꞌ majta quee tyihuáꞌijtyeꞌej ɨ tyétyacaa. Aꞌyaa nu tyáꞌxɨeꞌveꞌ maj quee aveꞌnyuucaꞌan, 13 jiꞌnye Dios pu anaquéej aꞌɨ́j huatyátaahuacaꞌ ɨ Adán, ajta jeꞌen ɨ Eva, 14 ajta ɨ Adán capu aꞌtɨ́j jáacuanamuaj, sulu Eva pu ɨ tyiyáaruꞌ jáacuanamuaj, aꞌɨ́j pu jɨn ootyáꞌɨtzeerej ɨ Dios jimi. 15 Ajta aꞌyaa pu tyáꞌhuɨɨreꞌen ɨ íitaj tɨpuaꞌaj tyámuaꞌ tyihuóꞌchaꞌɨɨn ɨ juyójmuaꞌ, ajta tyámuaꞌ tyáꞌtzaahuatyeꞌej, huaꞌxɨeꞌveꞌej ɨ séecan ajta jɨꞌréenyaꞌaj ɨ jutzájtaꞌ.

3

Jeꞌej maj huárɨnyij ɨ maj tyihuáꞌixaatyeꞌ u tyeyúuj tzajtaꞌ

1 Aꞌyaa pu tyiꞌjaꞌyájna. Tɨpuaꞌaj aꞌtɨ́j aꞌyan tyaꞌxɨéꞌveꞌej tɨ aꞌɨ́jna jɨn antyúumuaꞌreeriaj tɨ tyihuóꞌixaatyeꞌen ɨ tyeyúuj tzajtaꞌ, aꞌyaa pu tyáꞌxɨeꞌveꞌ tɨ tyiꞌtɨ́j jɨn tyámuaꞌ huárɨnyij. 2 Aꞌɨ́j pu jɨn, aꞌɨ́jna ɨ tɨ aꞌyan tyiꞌtɨ́j jɨn tyeꞌentyúumuaꞌreeriaj, aꞌyaa pu tyúuxɨeꞌveꞌ tɨquee tyiꞌtɨ́j jɨn áꞌɨtzeeriaꞌaj. Ajta tɨ séej naꞌaj tyéviꞌtɨnyeꞌen ɨ íitaj, tɨꞌij tyámuaꞌ éenyeꞌqueꞌ séjreꞌej mataꞌaj tzáahuatyiꞌraꞌaj jimi tyíchaꞌɨɨj. Ajta aꞌnáj tɨnaꞌaj aꞌyan tyaꞌajxɨéꞌviꞌraꞌaj tɨ tyámuaꞌ tyihuoꞌtyéjeevej ɨ maj jamuaꞌreej joꞌtɨj jaꞌchej, tɨ ajta jaayíꞌtɨhuaꞌan tɨ tyámuaꞌ tyihuóꞌmuaꞌtyej, 3 ajta quee jutahueeveꞌej, ajta quee junyoꞌseꞌveꞌej, cheꞌ tyámuaꞌ tyíꞌtyevistan aꞌɨ́ɨjma jimi ɨ tyeɨ́tyee, ajta quee janyacuaꞌtzaj ɨ túmii. 4 Aꞌyaa pu tyúuxɨeꞌveꞌ tɨ tyámuaꞌ naa atyejeꞌchej, majta ɨ yójmuaꞌmuaꞌ janamuajraj, majta néijmiꞌi ɨ maj jamuán ajaꞌchej tyámuaꞌ tyityetyúuchaꞌɨɨj, 5 jiꞌnye tɨpuaꞌaj quee jaayíꞌtɨhuaꞌan tɨ tyámuaꞌ tyihuoꞌtaꞌíjtyeꞌen aꞌɨ́ɨmaj ɨ maj jamuán ajaꞌchej, ¿jiꞌnye tyíɨꞌrij tɨ tyámuaꞌ tyihuóꞌchaꞌɨɨn aꞌɨ́ɨmaj ɨ maj jusɨꞌrii ɨ Dios jimi? 6 Aꞌɨ́j pu jɨn aꞌyan tyúuxɨeꞌveꞌ, tɨ aꞌɨ́jna ɨ tɨ tyihuáꞌmuaꞌtyej quee oochán naꞌaj tyáꞌantzaahuatyeꞌen, naꞌríij quee aꞌɨ́ɨ pu óotzaahuatyeꞌen aꞌɨ́jna jɨmeꞌ tɨ tyiꞌtɨ́j jɨn tyiꞌtyéjvee, tɨꞌɨj ij aꞌyan tyíꞌmueꞌtɨcheꞌen tɨꞌɨj ɨ tyiyáaruꞌ. 7 Aꞌyaa pu ajta tyúuxɨeꞌveꞌ maj tzáahuatyiꞌraꞌaj jimi tyíchaꞌɨɨj ɨ maj quee tyáꞌtzaahuatyeꞌ, mej mij quee séecan jaatyáxaahuataj nusu ɨ tyiyáaruꞌ tyiꞌtɨ́j jɨn jaꞌantyimuéꞌtɨn.

Jeꞌej maj tyityetyúuchaꞌɨɨj ɨ maj tyiꞌtɨ́j jɨn antyúumuaꞌreej u tyeyúuj tzajtaꞌ

8 Aꞌɨ́ɨmaj ɨ maj tyiꞌtɨ́j jɨn antyúumuaꞌreej u tyeyúuj tzajtaꞌ, aꞌyaa pu tyúuxɨeꞌveꞌ maj tyétyacaa puéꞌeenyeꞌ maj tzáahuatyiꞌraꞌaj huaꞌ jimi tyíchaꞌɨj, maj quee aꞌnáj tyíꞌhueꞌtaj, majta quee jutaꞌrujveꞌej, majta quee janyacuaꞌtzaj ɨ túmii ɨ maj jaamuéꞌtɨj hueꞌtzij jɨmeꞌ. 9 Aꞌyaa pu tyúuxɨeꞌveꞌ maj néijmiꞌi ántzaahuatyeꞌen aꞌɨ́jna ɨ tɨ juꞌavaatacaꞌaj ɨ Dios jimi, majta tyámuaꞌ naa metyityoomuámuaꞌreꞌej. 10 Aꞌyaa pu ajta tyúuxɨeꞌveꞌ maj ɨ tyeɨ́tyee huoꞌséj maj jaataséjrataj ɨ maj jaaxáꞌpuɨꞌɨntarej, tɨpuaꞌaj mequee tyiꞌtɨ́j jɨn jeꞌej puaꞌaj tyíꞌtyesejreꞌej, aj mu mij tyiꞌtɨ́j jɨn antyúumuaꞌreeriaj muáꞌjuꞌun u tyeyúuj tzajtaꞌ. 11 Aꞌyaa puꞌuj tánaꞌaj tyíꞌeen ɨ úucaa jimi, maj tzáahuatyiꞌraꞌaj jɨn séjreꞌej, majta quee jeꞌej puaꞌaj tyíꞌxaxaꞌtaꞌan, maj quee tyiꞌtɨ́j jɨn áꞌɨtzeeriaꞌaj. 12 Sɨ́ɨj tɨ tyíꞌhuɨɨreꞌ u tyeyúuj tzajtaꞌ, aꞌyaa pu tyúuxɨeꞌveꞌ tɨ séej naꞌaj ɨ íitaj tyéviꞌtɨnyeꞌen, ajta jaayíꞌtɨhuaꞌan tɨ tyihuoꞌtaꞌíjtyeꞌen ɨ juyójmuaꞌ, ajta néijmiꞌcaa ɨ maj jamuán ajaꞌchej. 13 Jiꞌnye aꞌɨ́ɨmaj ɨ maj tyámuaꞌ tyíꞌhuɨɨreꞌ u tyeyúuj tzajtaꞌ, aꞌɨ́ɨ mu jamueꞌtɨn mej mij tyámuaꞌ huojoꞌsejra ɨ tyeɨ́tyee, majta juxáahuaj séeriaꞌaj muáꞌjuꞌun aꞌɨ́jna jɨmeꞌ maj tyáꞌtzaahuatyeꞌ ɨ Cɨríistuꞌ jimi tɨ Jesús puéꞌeen.

Ɨ nyúucarij tɨ jɨꞌréꞌcan jɨmeꞌ ɨ Dios taataséjratyej

14 Aꞌyaa nu tyiꞌijchóꞌveꞌej nyaj jiyeꞌtzín muojoꞌtyéesej, aꞌɨ́j nu jɨn aꞌyan tyíꞌmuayuꞌseꞌ, 15 tɨpuaꞌaj nyequee jiyeꞌtzín aꞌáa jaꞌtanyéj, aꞌyaa nu tyáꞌxɨeꞌveꞌ paj jáamuaꞌreej jeꞌej maj huárɨnyij aꞌɨ́ɨmaj ɨ tyeɨ́tyeristyamuaꞌmeꞌen ɨ Dios, maj aꞌɨ́ɨn puéꞌeen ɨ maj jusɨꞌrii u tyeyúuj tzajtaꞌ, mej mij tyaatatyójtziꞌreꞌen ɨ Dios tɨ júurij, ɨ tɨ huáꞌhuɨɨreꞌ ajta aꞌɨ́j huáꞌixaatyeꞌ ɨ tɨ aꞌyan tyiꞌjaꞌyájna. 16 Aꞌyaa tu tyáꞌmuaꞌreej tɨ ɨ nyúucarij ɨ tyaj jitzán tyáꞌtzaahuatyeꞌ joꞌtɨj naꞌaj séejreꞌ, jiꞌnye aꞌyaa pu tyáꞌxaj ɨ yuꞌxarij jitze tɨjɨn:

Cɨríistuꞌ pu aꞌyan tyuꞌtóosejratacaꞌ tɨꞌɨj tyáatɨꞌ,

tyuꞌtyáamueꞌtɨj aꞌɨ́jna jɨmeꞌ ɨ júuricamaꞌraꞌ ɨ Dios,

majta jaaséj ɨ maj tajapuá tyíꞌhuɨɨreꞌ.

Néijmiꞌqueꞌ mu ɨ cháanacaj japua tyihuoꞌtéꞌexaaj aꞌɨ́jna jitze maꞌcan,

majta tyáꞌantzaahuaj aꞌɨ́jna jimi,

ajta ɨ Dios yoꞌvíꞌtɨj u tajapuá.

4

Ɨ maj hueꞌtzij jɨmeꞌ tyihuáꞌmuaꞌtyej

1 Ajta ɨ júuricamaꞌraꞌ ɨ Dios, aꞌyaa pu tyíꞌxaj jaꞌhuooꞌitéerican jɨmeꞌ maj séecan jaatyáhueꞌtaj ɨ maj jitzán tyáꞌtzaahuatyeꞌ, mej mij aꞌɨ́ɨjma ántzaahuatyeꞌen ɨ maj hueꞌtzij jɨn tyihuáꞌmuaꞌtyej aꞌɨ́jna jitze maꞌcan ɨ tyiyáaruꞌ. 2 Aꞌɨ́ɨjma mu ántzaahuatyeꞌsij ɨ maj jeꞌej puaꞌaj tyíꞌjepeꞌ majta tyíꞌhueꞌtacaa, jeꞌej mu puaꞌaj tyityetyúuchaꞌɨj, majta jeꞌej puaꞌaj metyityoomuámuaꞌreꞌ. 3 Aꞌɨ́ɨmaj tyeɨ́tyeeraꞌ metyuꞌijmuej maj quee nyejnyeɨꞌchaj, ajta maj jeꞌcácaa manaꞌaj tyíꞌcuaꞌajcaj ɨ tɨ tyíꞌcueꞌriꞌ ɨ Dios tɨ aꞌyan tyuꞌtyájtoo, mej mij tyúꞌcuaꞌnyij ɨ maj tyáꞌtzaahuatyeꞌ, majta ɨ maj jamuaꞌreej ɨ tɨ aꞌyan tyiꞌjaꞌyájna metyeꞌtyóotziꞌriaꞌaj. 4 Jiꞌnye néijmiꞌi ɨ Dios tɨ tyúꞌtaahuacaꞌ tyámuaꞌ pu tyíꞌeen, aꞌɨ́j tu jɨn néijmiꞌi tyaꞌancuriáaꞌsij tyetyeꞌtyóotziꞌreꞌej ɨ Dios, 5 jiꞌnye ɨ nyúucariaꞌraꞌ ɨ Dios ajta ɨ tyaj jɨn jahuoo jimí, aꞌɨ́ɨ pu tyámuaꞌ néijmiꞌi tyíꞌuurej.

Sɨ́ɨj tɨ tyámuaꞌ naa tyíꞌhuɨɨreꞌ ɨ Cɨríistuꞌ jimi

6 Aꞌíj paj huoꞌmuaꞌtyej aꞌɨ́ɨjma ɨ maj tyáꞌtzaahuatyeꞌ, aj pej pij tyámuaꞌ tyuꞌtyáhuɨɨreꞌsij ɨ Cɨríistuꞌ jimi tɨ ajta Jesús puéꞌeen, petyuꞌtyáhuɨɨreꞌsij aꞌɨ́jna jitze ɨ nyúucarij ɨ paj jitzán tyáꞌantzaahuaj matɨꞌɨj muaamuáꞌtyej.

7 Capáj jáꞌtzaahuatyaꞌaj aꞌɨ́jcɨ ɨ nyúucarij íiyan tɨ maꞌcan ɨ cháanacaj japua. Pataꞌaj jáarɨꞌrej paj aꞌyan huárɨnyij jeꞌej tɨ ɨ Dios tyáꞌxɨeꞌveꞌ, 8 tyij ajta cɨ́ɨ tyíꞌhuɨɨreꞌ tɨpuaꞌaj pahuáꞌcuaꞌajtyeꞌen pej pij huatyáꞌcaꞌnyej ɨ muaꞌ tyévij jitze, ajta paj aꞌyan huárɨnyij jeꞌej tɨ tyáꞌxɨeꞌveꞌ ɨ Dios jéehua pu tyíꞌhuɨɨreꞌ, ijíij paj pooj aꞌyan séejreꞌ ɨ cháanacaj japua, ajta muaatyáhuɨɨreꞌej pej pij júurij puáꞌraꞌnyij jusén jɨmeꞌ. 9 Aꞌyaa pu tyiꞌjaꞌyájna, ajta aꞌyan tyúuxɨeꞌveꞌ mej mij néijmiꞌi jaꞌantzaahuatyeꞌen. 10 Aꞌɨ́j tu jɨn tyíꞌmuarɨeꞌ tyajta aꞌɨ́jna jɨn nyoꞌseꞌ, jiꞌnye aꞌɨ́j tu jitze tyiꞌijchóꞌveꞌ ɨ Dios tɨ júurij, ɨ tɨ néijmiꞌcaa huɨɨreꞌ ɨ tyeɨ́tyee, ajta jéetzeꞌ aꞌɨ́ɨjma ɨ maj tyáꞌtzaahuatyeꞌ.

11 Aꞌyaa paj tyihuoꞌtaꞌíjtyeꞌen pajta aꞌyan tyihuóꞌmuaꞌtyej. 12 Capáj tyiꞌtáꞌcareꞌen maj muáꞌxaahuataj aꞌɨ́jna jɨmeꞌ paj quee aꞌchu vástɨꞌ, sulu aꞌyaa paj tyihuoꞌtyáhuɨɨreꞌen ɨ maj tyáꞌtzaahuatyeꞌ mej mij muéetzij jitze tyiꞌhuóoꞌiteerityeꞌen jeꞌej paj tyíꞌxaj, jeꞌej paj tyiꞌtyíaꞌchaꞌɨj, ajta jeꞌej paj tyihuáꞌxɨeꞌveꞌ, pajta tyámuaꞌ huárɨnyij aꞌɨ́jna jitze ɨ tyaj jitzán tyáꞌtzaahuatyeꞌ, pej pij tyámuaꞌ eenyeꞌen a tzajtaꞌ. 13 Aꞌyaa paj pooj rɨjcaj, ꞌasta nyequee aꞌáa jaꞌráꞌastij, pataꞌaj huoꞌtánamuajrasteꞌen ɨ yuꞌxarij pajta tyihuóꞌmuaꞌtyej pataꞌaj pij aꞌɨ́jna jɨn caꞌnyíjraꞌaj huoꞌtáꞌan. 14 Capáj jaxaahuataj tyiꞌtɨ́j tɨ jeꞌej ɨ Dios tyimuaatapuéjve matɨꞌɨj huáasij muaꞌváꞌmuarɨej, majta tyuꞌtaxájtacaꞌ ajɨmeꞌ ɨ Dios jitze maꞌcan.

15 Pataꞌaj tyámuaꞌ huárɨnyij aꞌíjna jitze, pajta aꞌíj jitze tyihuáꞌmuaꞌtyej, mataꞌaj mij néijmiꞌi muaaséj paj néijmiꞌi jɨn tyámuaꞌ rɨcɨj. 16 Tyámuaꞌ paj tyiꞌhuáꞌchaꞌɨɨn, pajta jeꞌej paj tyiꞌtɨ́j tyihuáꞌmuaꞌtyej ɨ séecan, pajta pooj tyámuaꞌ tyuꞌméꞌen. Tɨpuaꞌaj aꞌyan puáarɨnyij, muáaj paj asɨ́ɨj a japua huatányuusij, pajta aꞌɨ́ɨmaj japua ɨ maj muanamuajran.

5

Jeꞌej maj tyityetyúuchaꞌɨɨj aꞌɨ́ɨjma jimi ɨ maj tyáꞌtzaahuatyeꞌ

1 Capáj jeꞌej puaꞌaj tyéꞌtyaꞌxɨꞌɨj ɨ tɨ arí vastacɨrɨeꞌ, sulu tyámuaꞌ paj tyeetyéjeevej patɨꞌɨj aꞌ táataj, pajta aꞌɨ́ɨjma ɨ maj tyáamua, pataꞌaj tyámuaꞌ tyihuoꞌtyéjeevej patɨꞌɨj aꞌihuáamuaꞌ. 2 Pajta ɨ ucaríjsee tyámuaꞌ paj tyihuoꞌtyéjeevej aꞌyájna patɨꞌɨj aꞌ náanaj, pajta ɨ maj íimuaa aꞌyájna patɨꞌɨj áꞌcuꞌtzimuaj, tyámuaꞌ paj néijmiꞌcaa tyuꞌtyéjeevej.

3 Pataꞌaj huoꞌtáhuɨɨreꞌen ɨ úucaa ɨ maj huóojɨɨmuaꞌastariacaꞌ, tɨpuaꞌaj mequee jeꞌej tyéejviicueꞌraj tyiꞌtɨ́j jɨmeꞌ. 4 Ajta tɨpuaꞌaj sɨ́ɨj ɨ íitɨꞌ tɨ antyúusɨɨjtariacaꞌ tyiyójmuaꞌ naꞌríij tyiyáꞌcuarimuaꞌaj, micheꞌ aꞌɨ́ɨmaj anaquéej jaatyáhuɨɨreꞌen mej mij aꞌɨ́jna jɨn jaꞌráꞌastej maj huoꞌtyáhuɨɨreꞌen ɨ jutyéɨtyeristyamuaꞌ, jiꞌnye aꞌyaa pu tyaꞌráanajchi ɨ Dios. 5 Aꞌɨ́jna ɨ íitɨꞌ tɨ jɨꞌréꞌcan jɨmeꞌ antyúusɨɨjtariacaꞌ, ajta quee jeꞌej tyéejviicueꞌ, aꞌɨ́j pu jitze tyiꞌijchóꞌveꞌ ɨ Dios, ajta quee aꞌnáj jaatapuáꞌcɨtaj tɨ jahuoo, aꞌyaa pu aꞌnáj tɨnaꞌaj rɨnyij tújca ajta tɨ́caꞌ. 6 Ajta ɨ íitɨꞌ tɨ antyúusɨɨjtariacaꞌ, ajta jeꞌen aꞌyan rɨjcaj jeꞌej tɨ jimi tyúuxɨeꞌveꞌ, aꞌyaa pu een ɨ Dios jimi tɨꞌɨj ɨ tɨ huamuɨ́ꞌ. 7 Aꞌyaa paj pajta tyihuoꞌtaꞌíjtyeꞌen ɨ tyeɨ́tyee ɨ nyúucarij jɨmeꞌ mej mij quee tyiꞌtɨ́j jɨn áꞌɨtzeeriaꞌaj. 8 Jiꞌnye aꞌtɨ́j maj quee jitzán juxɨeꞌveꞌ ɨ tyeɨ́tyeristyamuaꞌmeꞌen, majta ɨ maj jamuán ajaꞌchej, aꞌɨ́ɨ pu jaatyáxaahuatacaꞌ ɨ tɨ jitzán tyáꞌtzaahuatyeꞌ, ajta jéetzeꞌ jeꞌej puaꞌaj rɨcɨj quee ɨ sɨ́ɨj tɨquee aꞌnáj tyáꞌantzaahuaj.

9 Aꞌɨ́ɨmaj ɨ maj huóojɨɨmuaꞌastariacaꞌ, aꞌɨ́ɨjma papuꞌuj ooyúꞌxaj ɨ maj huéeicatyej nyinyiꞌraꞌaj jájchaꞌɨj nusu jéetzeꞌ, ajta maj séej manaꞌaj huávichej. 10 Ajta aꞌyan tyúuxɨeꞌveꞌ maj néijmiꞌi jamuaꞌreeriaj maj xáꞌpuɨꞌ rɨcɨj, majta tyámuaꞌ tyihuoꞌxáꞌpueeriꞌ ɨ juyójmuaꞌ, ajta huoꞌtaxɨéꞌveꞌen aꞌɨ́ɨjma ɨ maj jamuariacaa, nusu tɨ huaꞌnájoꞌsixɨj ɨ huáꞌɨɨcaj jitze aꞌɨ́ɨmaj ɨ maj ajtyuꞌuj ɨ Dios jimi, ajta huoꞌtáhuɨɨ aꞌɨ́ɨjma ɨ maj jajpuéjtzij. Ajta aꞌɨ́jna jɨmeꞌ ɨ tɨ aꞌnáj tɨnaꞌaj tyámuaꞌ néijmiꞌi jɨn huarɨ́j.

11 Capáj aꞌɨ́ɨjma áꞌyuꞌxaj ɨ maj huóojɨɨmuaꞌastariacaꞌ majta móoj íimuaa, jiꞌnye tɨpuaꞌaj majtáhuaꞌaj aꞌyan tyaataxɨeꞌveꞌen maj huáhuɨɨchej, aj mu mij ajtácɨɨnyij ɨ Cɨríistuꞌ jimi, 12 aj mu mij jéetzeꞌ ootyáꞌɨtzeereꞌsij ɨ Dios jimi, aꞌɨ́jna jɨmeꞌ maj jaatyáxaahuatacaꞌ jeꞌej maj anaquéej tyiꞌtɨ́j jɨn tyityaꞌtóoraj. 13 Majta aꞌyan tyeeyíꞌtɨn maj mahuojoꞌmuaarin ɨ huaꞌchej méyee majta méyee, aꞌɨ́j mumij jɨn jéehua huɨꞌnaꞌseꞌ, majta quee aꞌyaa manaꞌaj rɨcɨj sulu majta mu tyúuxajtaveꞌ jeꞌej tɨquee tyiꞌtyéevijtɨj. 14 Aꞌɨ́j nu jɨn aꞌyan tyáꞌxɨeꞌveꞌ maj huáhuɨɨchej ɨ maj móoj íimuariꞌtaj matɨꞌɨj huóojɨɨmuaꞌastariacaꞌ, micheꞌ tyiyóomuaꞌaj muáꞌraꞌnyij, majta tyámuaꞌ tyuꞌmuárɨeꞌen joꞌmaj jaꞌchej, mej mij quee tyiꞌtáꞌcareꞌen tɨ ɨ tɨ tájchaꞌɨɨreꞌ tyiꞌtɨ́j jɨn huaꞌ jitze tyoꞌojpuáꞌrityeꞌen. 15 Jiꞌnye séecan ɨ maj antyúujɨɨmuaꞌastariacaꞌ mu meríj ajtacɨ́j ɨ Dios jimi, mej mij aꞌɨ́j ántzaahuatyeꞌ ɨ tyiyáaruꞌ.

16 Tɨpuaꞌaj sɨ́ɨj ɨ íitɨꞌ tɨ tyáꞌtzaahuatyeꞌ, séecan jamuán ajáꞌchajcaj ɨ maj huóojɨɨmuaꞌastariacaꞌ, cheꞌ huoꞌtáhuɨɨreꞌen, tɨꞌij quee huáꞌmuarɨeꞌristyaꞌaj aꞌɨ́ɨjma ɨ maj tyíꞌhuɨɨreꞌ u tyeyúuj tzajtaꞌ, aꞌyaa pu tyuꞌtáɨꞌriitarij mej mij huoꞌtáhuɨɨreꞌen ɨ maj huóojɨɨmuaꞌastariacaꞌ majta quee jeꞌej tyéejviicueꞌ.

17 Majta ɨ huáasij ɨ maj tyámuaꞌ tyíꞌmuarɨeꞌ u tyeyúuj tzajtaꞌ, aꞌyaa pu tyúuxɨeꞌveꞌ maj tyámuaꞌ tyihuóꞌchaꞌɨɨn, siajta jéetzeꞌ aꞌɨ́ɨmaj ɨ maj tyihuáꞌixaꞌtyee majta ɨ maj tyihuáꞌmuaꞌtyej. 18 Jiꞌnye aꞌyaa pu tyéꞌyuꞌsiꞌ ɨ yuꞌxarij jitze tɨjɨn: “Capáj jaꞌanjɨ́ꞌquihuaꞌan ɨ púuyej tɨ jayuu ɨ tyeríicuj.” Aꞌyaa pu ajta tyéꞌyuꞌsiꞌ tɨjɨn: “Aꞌyaa pu tyíꞌxaꞌpuɨꞌ maj tyaanájchityeꞌen aꞌtɨ́j tɨ tyíꞌmuɨjhuacaa.”

19 Capáj tyiꞌtɨ́j jitzán puaꞌrityeꞌej ɨ vástɨꞌ, tɨpuaꞌaj sɨ́ɨj naꞌaj tyiꞌtɨ́j jitzán puaꞌrityeꞌej, sulu micheꞌ mahuaꞌpuaj, naꞌríij mahueeícaj ɨ maj jitzán tyíꞌpuaꞌrityeꞌ.

20 Ajta ɨ maj móoj tyiꞌtɨ́j jɨn jeꞌej puaꞌaj rɨcɨj, pataꞌaj huaꞌajtyáꞌxɨꞌɨn néijmiꞌi metyiꞌnamuáaracaj ɨ tyeɨ́tyee mej mij majta aꞌɨ́ɨmaj tyuꞌtyátzaahuatyeꞌen.

21 Aꞌyaa nu tyíꞌmuaꞌijcatyeꞌ ɨ Dios jimi nyajta ɨ Cɨríistuꞌ jimi tɨ ajta Jesús puéꞌeen, nyajta aꞌɨ́ɨjma jimi ɨ maj tyíꞌhuɨɨreꞌ ɨ tajapuá Dios tɨ huaꞌantyíhuoj, paj néijmiꞌi jɨn aꞌyan huárɨnyij jeꞌej nyaj tyimuáaꞌixaaj, capáj séej jeꞌej joꞌséjraj pajta séej xɨeꞌveꞌej, sulu juxaꞌaj paj néijmiꞌcaa jóꞌmuaꞌraj. 22 Capáj aꞌtɨ́j aváꞌmuɨjhuaꞌan pequee xu jamuaꞌréerej jeꞌej tɨ een ɨ jutzájtaꞌ, naꞌríij quee jamuán paj ootyáꞌɨtzeereꞌej ɨ Dios jimi. Pataꞌaj asɨ́ɨj tyámuaꞌ tyiꞌhuáꞌchaꞌɨɨn pej pij quee tyiꞌtɨ́j jɨn ootyáꞌɨtzeereꞌen ɨ Dios jimi.

23 Pajta quee aꞌɨ́j panaꞌaj yaꞌcaj ɨ jájtyij, sulu pataꞌaj cɨ́ɨ ɨ nahuáj tyuꞌyéꞌen, pej pij quee tyíꞌcuiꞌ muaꞌ tzajtaꞌ.

24 Jeꞌej maj séecan tyiꞌtɨ́j jɨn tyityáꞌɨtzeereꞌ, aꞌɨ́ɨ pu séejreꞌ matɨꞌɨj quee xu huáꞌxɨjtyeꞌej, ajta séecan jɨmeꞌ, capu jeꞌej ámiteereꞌ ɨ maj jɨn ootyáꞌɨtzee, sulu majcaꞌhuáyee pu huataséjreꞌsij. 25 Aꞌyaa pu ajta tyíꞌsejreꞌ jeꞌej maj tyiꞌtɨ́j jɨn tyámuaꞌ rɨcɨj, ajta ɨ tɨquee tyámuaꞌ een capu ɨꞌríj tɨ huatyóoꞌavaaj jusén jɨmeꞌ.

6

1 Aꞌɨ́ɨmaj ɨ maj caꞌnyéjrij jɨn tyíꞌmuarɨeꞌ, aꞌyaa pu tyúuxɨeꞌveꞌ maj tzáahuatyiꞌraꞌaj tyíchaꞌɨɨj huaꞌ jimi ɨ maj tyihuáꞌijtyeꞌ, mej mij quee jeꞌej puaꞌaj tyáꞌxajta jeꞌej tyaj jatamuáꞌmuaj ɨ Dios tɨ tavástaraꞌ, ajta jeꞌej tyaj tyihuáꞌmuaꞌtyej. 2 Ajta tɨpuaꞌaj séecan ɨ maj tyajáꞌmuaꞌijtyeꞌ majta tyáꞌtzaahuatyeꞌej, caxu huaꞌxahuariꞌraj aꞌɨ́jcɨ jɨmeꞌ siaj juꞌihuáamuaꞌ ɨ tavástaraꞌ jimi. Aꞌyaa xu jéetzeꞌ tyámuaꞌ tyihuoꞌtáhuɨɨreꞌen, jiꞌnye aꞌɨ́ɨmaj ɨ siaj huaꞌ jimi tyámuaꞌ tyíꞌhuɨɨreꞌ aꞌɨ́ɨ mu majta tyáꞌtzaahuatyeꞌ ɨ Dios majta taꞌihuáamuaꞌ puéꞌeen ɨ jéehua huaꞌxɨeꞌveꞌ.

Ɨ tɨ jɨꞌréꞌcan jɨmeꞌ jéehua tyíꞌhuɨɨreꞌ

3 Tɨpuaꞌaj sɨ́ɨj aꞌyan seequéj tyíꞌmuaꞌtaj ajta quee aꞌyan tyuꞌméꞌen jeꞌej tyaj ityáj tyajaꞌmuamuaꞌtyej ɨ tavástaraꞌ Jesús tɨ ajta Cɨríistuꞌ puéꞌeen jitze maꞌcan, ajta quee aꞌyájna jeꞌej tyaj tyiꞌtyítachaꞌɨj, 4 aꞌɨ́ɨ pu aꞌɨ́ɨn puéꞌeen ɨ tɨ óotzaahuatyeꞌ ajta quee tyiꞌtɨ́j huayíꞌtɨn. Capu ɨꞌríj tyej tyámuaꞌ jamuán tyuꞌtaxáj, aꞌɨ́j pu jɨn tyihuáꞌchueereꞌ, ajta jeꞌej puaꞌaj tyíꞌjepeꞌ, capu ɨꞌríj tɨ aꞌtɨ́j jitzán tyúꞌcaꞌnyej, 5 ajta jéehua nyoꞌseꞌ aꞌɨ́ɨjma jamuán ɨ maj quee tyámuaꞌ metyityoomuámuaꞌreꞌ, ajta quee jamuaꞌtyej ɨ tɨ aꞌyan tyiꞌjaꞌyájna, aꞌyaa pu tyéꞌmiteerasteꞌ maj séecan aꞌɨ́jna jɨn tyíꞌmueꞌtɨn ɨ maj aꞌyan tyúusejrataj tɨjɨn Cɨríistuꞌ mu jimi tyíꞌhuɨɨreꞌ. 6 Ajta aꞌyan tyiꞌjaꞌyájna tɨpuaꞌaj aꞌtɨ́j tyámuaꞌ huóoꞌuurej tɨꞌij jaꞌantzaahuatyeꞌen ɨ Dios, aꞌyaa pu jéehua tyaꞌancuriáaꞌsij tɨpuaꞌaj jutyamuaꞌveꞌej jeꞌej tɨ tyiꞌtɨ́j tyíꞌijchaꞌɨj. 7 Jiꞌnye catu tyiꞌtɨ́j huaꞌáꞌsimaꞌaj tyatɨꞌɨj aꞌyan huaséjre ɨ cháanacaj japua, aꞌɨ́j tu jɨn tyequée tyajta tyiꞌtɨ́j áꞌtɨnyij íiyan tɨ maꞌcan ɨ cháanacaj japua, 8 tɨpuaꞌaj tyiꞌtɨ́j tyéjchaꞌɨɨj tyaj jáacuaꞌnyij tyajta ɨ tyaj tyuꞌtyátachejtyeꞌen, tyicheꞌ aꞌɨ́jna jɨn huátatyamuaꞌveꞌen. 9 Majta aꞌɨ́ɨmaj, ɨ maj aꞌyan tyáꞌxɨeꞌveꞌ maj huoochíjtyaanyiꞌtaj, aꞌyaa mu een matɨꞌɨj ɨ maj cójnari jɨn huoꞌtyáajɨꞌquej, aꞌɨ́ɨ puꞌij huaꞌtyánaamuaj ɨ huaꞌ tzajtaꞌ mej mij aꞌyan huárɨnyij jeꞌej tɨ huaꞌ jitze tyúuxɨeꞌveꞌ, aꞌɨ́ɨ pu néijmiꞌi tyihuáaꞌriꞌraj ajta huaꞌantyipuaꞌrityeꞌsij jusén jɨmeꞌ. 10 Jiꞌnye aꞌɨ́j pu jitze ɨ túmii tyeꞌrányinyii néijmiꞌi ɨ tɨ jeꞌej puaꞌaj tyíꞌeen, séecan mu meríj jaatyáxaahuatacaꞌ ɨ maj jitzán tyáꞌtzaahuatyeꞌ aꞌɨ́jna jɨmeꞌ maj jéehua huápuɨꞌɨj janyacuaꞌaj ɨ túmii, aꞌɨ́j mu jɨn jéehua jajpuéjtzij.

Ɨ tɨ huanyoꞌseꞌen aꞌɨ́jna jɨmeꞌ ɨ tɨ jitzán tyáꞌtzaahuatyeꞌ

11 Pajta muáaj, mu paj Dios jimi séejreꞌ, capáj tyiꞌtɨ́j aꞌyan uuriaj. Pataꞌaj tyámuaꞌ tyiꞌtyíaꞌchaꞌɨɨj, pajta huaꞌcuꞌvej, pataꞌaj tyámuaꞌ tyáꞌtzaahuatyeꞌej, pajta huaꞌxɨeꞌveꞌej néijmiꞌcaa, pajta huatyáꞌcaꞌnyej ɨ paj jɨn jaxaamuɨjrityeꞌ, capáj áꞌatzaahuatyaꞌaj. 12 Pataꞌaj aꞌɨ́jna jɨn huatyényoꞌseꞌen ɨ paj jɨn tyáꞌtzaahuatyeꞌ, capáj yóꞌjɨpuan ɨ paj jusén jɨmeꞌ júurij puáꞌmej, jiꞌnye aꞌɨ́j pu jɨn ɨ Dios muaatajé, aꞌɨ́j paj jɨn tyámuaꞌ tyuꞌtaxájtacaꞌ jéehua metyiꞌséeracaj. 13 Ajta ijíij, ɨ Dios jimi ɨ tɨ néijmiꞌcaa táꞌcaa mej mij júurij, ajta jimí ɨ Cɨríistuꞌ, ɨ tɨ ajta xáꞌpuɨꞌ tyuꞌtaxájtacaꞌ aꞌɨ́jna jimi ɨ tajtúhuan tɨ aꞌyan ántyapuaacaꞌaj tɨjɨn Poncio Piláato, aꞌyaa nu tyíꞌmuaꞌijtyeꞌ 14 paj aꞌyan huárɨnyij jeꞌej nyaj tyíꞌmuaꞌijtyeꞌ, pajta tyámuaꞌ eenyeꞌ pej pij quee tyiꞌtɨ́j jɨn áꞌɨtzeeriaꞌaj, ꞌasta naꞌaj quee uvéꞌnyej ɨ tavástaraꞌ Jesús tɨ ajta Cɨríistuꞌ puéꞌeen. 15 Ajta aꞌyan tyeꞌmej aꞌnáj tɨ ɨ Dios aꞌyan tyaaxáꞌpuɨꞌɨntarej, jiꞌnye aꞌɨ́ɨ pu aꞌɨ́ɨn puéꞌeen ɨ tɨ tyihuáꞌijtyeꞌ aꞌɨ́ɨjma ɨ maj tajtúhuan jɨn tyityetyúuꞌpuꞌ, ajta huaꞌ vástaraꞌ aꞌɨ́ɨmaj ɨ tyaj aꞌyan huaꞌtamuáꞌmuaj tɨjɨn tavástaraꞌ ɨ maj aꞌyan manaꞌaj séejreꞌ ɨ cháanacaj japua. 16 Aꞌɨ́ɨ puꞌuj aꞌɨ́ɨn puéꞌeen ɨ tɨquee aꞌnáj muɨꞌnyij, ajta aꞌáa jáꞌsejreꞌ joꞌtɨj jéehua jáꞌtaa, joꞌtɨj quee jáꞌɨꞌrij tɨ aꞌtɨ́j ajtyáxɨɨrej. Capu aꞌtɨ́j aꞌnáj jaaséj, capu ajta ɨꞌríj tɨ aꞌtɨ́j jaaséej. Tyicheꞌ tyaatatyójtziꞌreꞌen aꞌɨ́jna ɨ tɨ néijmiꞌi jɨn antyúumuaꞌreej jusén jɨmeꞌ.

17 Aꞌɨ́ɨmaj ɨ maj chíjtyaanyiꞌij puéꞌeen, aꞌyaa paj tyihuoꞌtaꞌíjtyeꞌen maj quee óotzaahuatyeꞌej, majta quee aꞌɨ́j jitze tyíꞌcaꞌnyej ɨ maj jéehua tyíꞌijchaꞌɨj, jiꞌnye capu tyéꞌtyeeren ɨ maj jéehua tyíꞌijchaꞌɨj. Aꞌyaa pu tyíꞌxaꞌpuɨꞌ maj aꞌɨ́jna jitze tyiꞌijchóꞌveꞌej ɨ Dios, aꞌɨ́jna ɨ tɨ juxɨéꞌviꞌraꞌ jɨn jéehua tyitaatapuéjveꞌsij tyej tyij aꞌɨ́jna jɨn huátatyamuaꞌveꞌen. 18 Pahuoꞌtaꞌíjtyeꞌen maj tyámuaꞌ huárɨnyij, micheꞌ aꞌɨ́jna jɨn huoochíjtyaanyiꞌtaj ɨ maj jéehua tyámuaꞌ tyuꞌmuárɨeꞌen aꞌɨ́jna jɨmeꞌ ɨ tɨ xáꞌpuɨꞌ een, majta aꞌyan tyaꞌajxɨéꞌviꞌraꞌ maj tyihuoꞌtáꞌan aꞌɨ́ɨmaj ɨ maj quee jeꞌej tyéejviicueꞌ, mej mij tyihuoꞌriáan ɨ maj tyíꞌijchaꞌɨj. 19 Aꞌyaa mu jéehua tyaꞌancuriáaꞌsij ɨ maj jɨn huatyóohuɨɨreꞌen majcaꞌhuáyee, ajta aꞌyan tyihuáꞌcɨꞌtyij maj jusén jɨmeꞌ júurij muáꞌraꞌnyij.

Jeꞌej tɨ ɨ Pablo tyaataꞌíj uveꞌtyáatɨcan jɨmeꞌ ɨ Timoteo

20 Muáaj Timoteo, pataꞌaj tyámuaꞌ tyéechaꞌɨɨn jeꞌej tɨ tyiꞌtɨ́j jɨn ɨ Dios tyimuaataꞌíj. Capáj huáꞌastyaj ɨ maj chaꞌmanaꞌaj tyíꞌxaj aꞌɨ́jna jɨmeꞌ ɨ nyúucarij tɨquee tyiꞌtɨ́j huɨɨreꞌ, nusu aꞌɨ́ɨjma ɨ maj aꞌyan tyóotzaahuatyeꞌ maj jéehua tyoꞌmuaꞌreej, ajta quee aꞌyan tyiꞌjaꞌyájna, 21 jiꞌnye séecan mu meríj huóꞌnamuajriꞌ, aꞌɨ́j mu jɨn ajtacɨ́j ɨ maj jitzán tyáꞌtzaahuatyeꞌ.

Cheꞌ ɨ tavástaraꞌ tyámuaꞌ tyajamuáahuɨɨreꞌen ajta tyámuaꞌ jamuáaꞌuurej.

2 Timoteo

1

2

3

4

Ɨ yuꞌxarij tɨ huaꞌpuaj aꞌɨ́ɨn tɨ joꞌyúꞌxacaꞌ ɨ San Pablo tɨꞌij ɨ Timoteo huataꞌítyiꞌ

1

Pablo pu jatyojtyeꞌ

1 Nyáaj Pablo, ɨ nyaj jahuɨɨreꞌ ɨ Cɨríistuꞌ, Dios pu juxɨéꞌviꞌraꞌ jɨn naꞌantyíhuoj, aꞌɨ́jna jɨmeꞌ ɨ tɨ aꞌyan tyaꞌtóoratziiriꞌ tɨ taatáꞌan tyaj júurij táꞌraꞌnyij jusén jɨmeꞌ jamuán ɨ Cɨríistuꞌ tɨ Jesús puéꞌeen, 2 aꞌyaa nu ya tyíꞌmuatyojtyeꞌ muéetzij Timoteo mu paj nyiyóoj puéꞌeen. Cheꞌ ɨ Dios ajta ɨ Cɨríistuꞌ tɨ tavástaraꞌ puéꞌeen, micheꞌ aꞌɨ́ɨn tyámuaꞌ tyimuáachaꞌɨɨn, majta muáꞌancuꞌvaxɨꞌɨn mej mij tyámuaꞌ tyimuaatyápuaꞌrityeꞌen muaꞌ tzajtaꞌ.

Tyuꞌtaxájtaj aꞌɨ́jcɨ jitze maꞌcan ɨ Cɨríistuꞌ

3 Aꞌnáj tɨnaꞌaj nu muaꞌtamuáꞌreꞌrii nyatɨꞌɨjta jahuoocaj, tújca naꞌríij tɨ́caꞌ, aꞌyaa nu tyéꞌtyojtziꞌreꞌ ɨ Dios, ɨ nyaj jimí tyámuaꞌ éenyeꞌej tyíꞌhuɨɨreꞌ, aꞌyájna matɨꞌɨj majta tyíꞌhuɨɨriaꞌcaꞌaj ɨ nyahuásimuaꞌcɨꞌɨj. 4 Aꞌnáj tɨnaꞌaj nu muaꞌtamuáꞌreꞌrii ɨ paj acáꞌyiꞌnyaꞌaj, aꞌɨ́j nu jɨn aꞌyan tyáꞌxɨeꞌveꞌ nyaj muaaséj, nyej nyij huatányetyamuaꞌveꞌen. 5 Jiꞌnye aꞌyaa nu tyáꞌmuaꞌreej paj tzáahuatyiꞌraꞌaj jɨn tyáꞌtzaahuatyeꞌ. Anaquéej pu aꞌyáacuariꞌ Loida tyáꞌantzaahuaj ajta aꞌ náanaj Eunice, aꞌyaa nu nyij nyajta tyámuaꞌ naa tyáꞌmuaꞌreej paj aꞌyan chaꞌtaj panaꞌaj muáaj tyáꞌtzaahuatyeꞌ.

6 Aꞌɨ́j nu jɨn aꞌyan tyíꞌmuaꞌixaatyeꞌ paj quee jatyáxaꞌhuataꞌan jeꞌej tɨ ɨ Dios tyimuaatáꞌ nyatɨꞌɨj muaꞌváꞌmuarɨej ɨ nyamuácaꞌ jɨmeꞌ. 7 Jiꞌnye capu ɨ Dios aꞌɨ́jna jɨn ju júuricamej taatáꞌ tyej tyij tyíꞌtzɨɨnyeꞌej, sulu tyej tyij aꞌɨ́jcɨ jitze arátacaꞌnyej, tyej tyij tyajta huoꞌxɨéꞌveꞌen, tyajta tyámuaꞌ metyityoomuámuaꞌreꞌej. 8 Capáj atyeviꞌraꞌaj paj tyámuaꞌ tyihuóꞌixaatyeꞌen ɨ tyeɨ́tyee jitzán maꞌcan ɨ tavástaraꞌ, capáj pajta atyeviꞌraꞌaj nyajɨ́meꞌ aꞌɨ́jna jɨmeꞌ nyaj námiꞌ. Sulu aꞌɨ́j paj jitze jeꞌej tɨ ɨ Dios tyimuaatáꞌ pajta aꞌɨ́jna jɨmeꞌ ɨ paj jaxaamuɨjrityeꞌ pej mij jéetzeꞌ jáanamuaj ɨ nyúucariaꞌraꞌ ɨ Dios. 9 Dios pu tajapuá huatanyúj ajta taatajé tyej tyij jitzán ajtyamaꞌcáantaj táꞌraꞌnyij, capu aꞌɨ́jna jɨmeꞌ tajapuá huatanyúj jeꞌej tyaj tyiꞌtɨ́j huáruuj, sulu aꞌyaa pu arí anaquéej tyaaxáꞌpuɨꞌɨntariaꞌcaꞌaj, ajta aꞌyan tyíꞌtaxɨeꞌvaꞌcaꞌaj jájcuaj ɨmuáj, aꞌɨ́jna jitze maꞌcan ɨ Cɨríistuꞌ tɨ ajta Jesús puéꞌeen. 10 Aꞌɨ́jna ɨ tɨ jɨn taaxɨéꞌvej ijíij pu arí huataséjre aꞌɨ́jna jitze maꞌcan ɨ Cɨríistuꞌ tɨ ajta Jesús puéꞌeen, aꞌɨ́ɨ pu jaꞌantyipuáꞌrij ɨ maj jɨn cuiꞌcaa, ajta ɨ junyúucaa jɨn taataséjra ɨ tyaj jɨn júurij táꞌjuꞌun jusén jɨmeꞌ.

11 Dios pu naꞌantyíhuoj nyej nyij huoꞌtéꞌexaatyeꞌen ɨ tyeɨ́tyee ɨ nyúucariaꞌraꞌ, ajta nyej nyij jimi tyuꞌtyáhuɨɨreꞌen, nyajta tyihuóꞌmuaꞌtyej. 12 Aꞌɨ́j nu jɨn nyáaj aꞌyan tyaꞌajpuéjtzij. Ajta canu nyetyeviꞌraꞌ aꞌɨ́jna jɨmeꞌ, jiꞌnye nyáaj nu jamuaꞌreej aꞌtɨ́j nyaj jitzán tyíꞌcaꞌnyej, nyajta aꞌyan tyáꞌmuaꞌreej tɨ aꞌyan tyinaatáꞌsij aꞌájna xɨcáaraꞌ jitze jeꞌej tɨ tyiꞌtɨ́j nye jimi tyaꞌtáraj.

13 Aꞌyaa paj huárɨnyij pajta aꞌyan tyihuóꞌmuaꞌtyej jeꞌej paj tyiꞌtɨ́j tyaꞌancuriáaꞌ nyéetzij jimi, pajta aꞌyan tyuꞌméꞌen jeꞌej tyej tyáꞌtzaahuatyeꞌ, pahuaꞌxɨéꞌveꞌej aꞌyájna tɨꞌɨj ɨ Cɨríistuꞌ tyitaaxɨéꞌvej ityájma. 14 Aꞌɨ́ɨ pu muaatáhuɨɨreꞌej ɨ júuricamaꞌraꞌ ɨ Dios ɨ tɨ tatzájtaꞌ séejreꞌ, tyámuaꞌ paj tyéechaꞌɨɨn jeꞌej tɨ tyiꞌtɨ́j jɨn tyimuaꞌantyíhuoo.

15 Aꞌyájna patɨꞌɨj períj tyáꞌmuaꞌreej, néijmiꞌi ɨ maj Asia jaꞌchej aꞌɨ́ɨ mu manúurɨej, aꞌɨ́ɨ mu huaꞌ jitze ajtyámaꞌcan ɨ Figelo, ajta ɨ Hermógenes. 16 Cheꞌ ɨ tavástaraꞌ huaꞌancuꞌvajxɨꞌɨn ɨ tyeɨ́tyeristyamuaꞌmeꞌen aꞌɨ́jcɨ ɨ Onesíforo, jiꞌnye jéehua pu yetyinyaváꞌtuiiriꞌ ɨ nyaj jɨn huarúj, ajta quee jaatatyéviꞌrastej nyaj eetyánamiꞌhuaj. 17 Ajta tɨꞌɨj ɨ Onesíforo aꞌáa jaꞌráꞌaj a Roma, aꞌɨ́ɨ pu huatyóochej tɨ náahuoonyij ꞌasta naꞌaj quee náatyoj. 18 Cheꞌ ɨ tavástaraꞌ jéehua jaꞌancuꞌvaxɨꞌɨn aꞌájna xɨcáaraꞌ tɨ jitzán uvéꞌnyesij. Muáaj paj tyámuaꞌ tyáꞌmuaꞌreej tɨ taatáhuɨɨ aꞌájna a Éfeso.

2

Sɨ́ɨj tɨ aꞌyan tyáꞌhuɨɨreꞌ tɨꞌɨj xantáaruꞌ aꞌɨ́jcɨ ɨ Cɨríistuꞌ

1 Pajta muáaj nyiyóoj, pataꞌaj huatyáꞌcaꞌnyej aꞌtzájtaꞌ aꞌɨ́jna jɨmeꞌ jeꞌej tɨ ɨ Dios tyimuaataséjra aꞌɨ́jcɨ jitze maꞌcan ɨ Cɨríistuꞌ tɨ ajta Jesús puéꞌeen. 2 Jeꞌej paj períj nyéetzij tyináanamuajriꞌ nyaj aꞌyan tyihuóꞌixaaj ɨ tyeɨ́tyee, aꞌyaa paj tyihuoꞌíjcatyeꞌen aꞌɨ́ɨjma ɨ tyétyacaa ɨ paj huaꞌ jitze tyíꞌcaꞌnyej mej mij majta aꞌyan tyihuóꞌmuaꞌtyej ɨ séecan.

3 Pataꞌaj tajamuán tyoꞌtáviicueꞌ aꞌɨ́jcɨ jɨmeꞌ ɨ paj jajpuéetzij tɨꞌɨj ɨ xantáaruꞌ tɨ tyíꞌhuɨɨreꞌ jimi ɨ Cɨríistuꞌ tɨ ajta Jesús puéꞌeen. 4 Capu sɨ́ɨj xantáaruꞌ aꞌyan rɨcɨj jeꞌej tɨ jusɨ́ɨj tyáꞌxɨeꞌveꞌ tyiꞌtɨ́j jɨmeꞌ, jiꞌnye aꞌyaa pu jitzán tyúuxɨeꞌveꞌ tɨ tyámuaꞌ tyuꞌtyáꞌɨtzeereꞌen aꞌɨ́jcɨ jimi ɨ tɨ tyéꞌijtyeꞌ. 5 Aꞌyaa pu ajta tyíꞌeen aꞌɨ́ɨmaj jimi ɨ maj huaꞌajcacaa, aꞌɨ́jna ɨ tɨ huajcaj capu tyiꞌtɨ́j mueꞌtɨn, tɨpuaꞌaj quee aꞌyan tyuꞌtatyéseꞌen jeꞌej tɨ tyiꞌhuóoxɨeꞌveꞌ. 6 Aꞌɨ́jna ɨ tyíꞌmuɨjhuacaa ɨ juchuéj japua, aꞌyaa pu tyuꞌtácɨꞌpej tɨ aꞌɨ́ɨn anaquéej tyaꞌancuriáan ɨ tɨ tyúꞌcɨɨtyej. 7 Aꞌíj paj jitze tyúꞌmuaꞌtyij jeꞌej nyaj tyíꞌmuaꞌixaatyeꞌ, jiꞌnye ɨ tavástaraꞌ pu muaatáꞌsij pej pij tyámuaꞌ tyiyoꞌitéej puáꞌraꞌnyij.

8 Ootámuaꞌreej aꞌɨ́jcɨ ɨ Cɨríistuꞌ, ɨ tɨ huatájuuriacaꞌ aꞌɨ́j tɨ jitze eerámaꞌcan ɨ David, aꞌɨ́ɨ pu aꞌɨ́ɨn puéꞌeen ɨ nyúucarij ɨ nyaj huáꞌixaatyeꞌ. 9 Aꞌɨ́j nu jɨn néijmiꞌi tyéꞌviicueꞌ ɨ nyaj jajpuéjtzij, nyajta eetyánamiꞌ tɨꞌɨj sɨ́ɨj tɨ tyíꞌtyacuiꞌcaa, ajta ɨ nyúucariaꞌraꞌ ɨ Dios ɨ nyaj jaxaj capu eetyánamiꞌ. 10 Aꞌɨ́j nu jɨn néijmiꞌi tyoꞌtáviicueꞌriꞌ néijmiꞌcaa jimi ɨ Dios tɨ huaꞌantyíhuoj, tɨꞌij ajta aꞌɨ́ɨjma huáhuɨɨreꞌen ajta ɨ Cɨríistuꞌ tɨ ajta Jesús puéꞌeen huiꞌrátoonyij, mej mij jusén jɨn jimi séjriaꞌaj.

11 Aꞌíjna pu aꞌyan tyiꞌjɨꞌréꞌcan jɨmeꞌ tɨ aꞌyan tɨjɨn:

Tɨpuaꞌaj jamuán táacuiꞌnyij, jamuán tu tyajta júurij taꞌmej,

12 tɨpuaꞌaj tyetyoꞌtáviicueꞌ ɨ tyaj jajpuéjtzij, jamuán tu tyajta tyuꞌtaꞌíjtaj,

tɨpuaꞌaj tyeetyáahueꞌtaj, aꞌɨ́ɨ pu ajta ityájma taatyáhueꞌtaj,

13 tɨpuaꞌaj tyequée tyámuaꞌ tyiꞌtyítachaꞌɨɨj, aꞌɨ́ɨ pu aꞌnáj tɨnaꞌaj tyámuaꞌ éenyeꞌej taꞌmej,

jiꞌnye capu ɨꞌríj tɨ jusɨ́ɨj huatyóohueꞌtaj.

Jeꞌej tɨ yeꞌej tyiꞌtyúuchaꞌɨɨj aꞌɨ́jna ɨ Timoteo

14 Huoꞌtámuaꞌree ɨ séecan pajta ɨ Dios jimi huoꞌtyátoonyij, mej mij quee jujɨ́ɨmuaꞌaj jeꞌej puaꞌaj tyúujeevej. Capu tyiꞌtɨ́j huɨɨreꞌ, aꞌyaa puꞌuj jeꞌej puaꞌaj huáꞌuurej aꞌɨ́ɨjma ɨ maj janamuaj. 15 Aꞌyaa paj jéehua tyíꞌtyeseꞌej paj aꞌyan tyuꞌtáꞌsejrataj ɨ Dios jimi, tɨꞌɨj sɨ́ɨj ɨ maj aꞌyan tyaataxájtacaꞌ tɨjɨn xáꞌpuɨꞌ pu huarɨ́j, tɨꞌɨj sɨ́ɨj tɨ tyíꞌmuɨjhuacaa tɨquee tyiꞌtɨ́j jɨn jutyeviꞌraꞌ, ajta aꞌyan tyámuaꞌ tyihuáꞌmuaꞌtyej aꞌɨ́jcɨ ɨ nyúucarij tɨ aꞌyan tyiꞌjaꞌyájna. 16 Capáj janamuajra aꞌɨ́jcɨ ɨ nyúucarij tɨquee jeꞌej huatóomuaꞌaj, ajta quee tyiꞌtɨ́j xaj, jiꞌnye aꞌɨ́ɨmaj ɨ maj aꞌyan tyíꞌxaj, jéetzeꞌ mu jeꞌej puaꞌaj tyityetyúuchaꞌɨj, 17 ajta jeꞌej maj tyihuáꞌmuaꞌtyej jéehua pu jeꞌej puaꞌaj tyúꞌuurej. Aꞌyaa pu tyíꞌrɨcɨj aꞌɨ́ɨjma jimi ɨ Himeneo ajta ɨ Fileto, 18 ɨ maj meríj aꞌyan tyityaꞌajtacɨ́j ɨ nyúucarij jitze tɨ aꞌyan tyiꞌjaꞌyájna, aꞌyan metyiꞌxáataj tɨjɨn muríj huatájuuriacaꞌ ɨ muɨꞌchítyee, aꞌyaa mu mij meríj séecan tyeꞌentyíꞌuunyiꞌriꞌ jeꞌej maj tyáꞌtzaahuatyeꞌ. 19 Ajta ɨ Dios aꞌyan tyiꞌtɨ́j huáruuj, tyej tyij jitzán arátacaꞌnyej, ajta jitzán aꞌyan tyéꞌyuꞌsiꞌ tɨjɨn: Tavástaraꞌ pu huáꞌmuajtyej ɨ maj jitzán ajtyámaꞌcan”; ajta aꞌyan tɨjɨn: “Néijmiꞌi ɨ maj jáꞌastijreꞌ ɨ tavástaraꞌ, micheꞌ ajtácɨɨnyej aꞌɨ́jcɨ jitze ɨ tɨ jeꞌej puaꞌaj een.”

20 Ɨ chiꞌij tzajtaꞌ tɨ veꞌéj, capu aꞌɨ́ɨ naꞌaj tyóꞌsejreꞌ ɨ ooroj tɨ jɨn tyíꞌtaavijhua nusu ɨ pláataj jɨmeꞌ, sulu ajta pu tyóꞌsejreꞌ ɨ cɨyéj tɨ jɨn tyíꞌtaavijhua, ajta xaríj jɨmeꞌ, séecan pu aꞌyan tyíꞌhuɨɨreꞌ matɨꞌɨj tyíꞌyeꞌestyaj, ajta séecan chaꞌnaꞌaj puꞌuj tyiꞌtɨ́j jɨn tyíꞌhuɨɨreꞌ. 21 Tɨpuaꞌaj aꞌtɨ́j aꞌyan eenyeꞌ tɨquee tyiꞌtɨ́j jɨn áꞌɨtzeeriaꞌaj, tyámuaꞌ pu séeriaꞌaj taꞌmej, ajta jéehua tyuꞌtyáhuɨɨreꞌsij ɨ tavástaraꞌ jimi, néijmiꞌi jɨmeꞌ ɨ tɨ xáꞌpuɨꞌ een.

22 Pataꞌaj quee aꞌyan rɨjcaj jeꞌej maj tyityetyúuchaꞌɨj ɨ maj tyáamua, pataꞌaj jáahuoonyij ɨ tɨ naa een, ɨ paj jitzán tyáꞌtzaahuatyeꞌ, pajta tyámuaꞌ eenyeꞌ aꞌtzájtaꞌ aꞌɨ́ɨjma jamuán ɨ maj tyámuaꞌ tyáꞌtzaahuatyeꞌ ɨ tavástaraꞌ jimi. 23 Capáj huáꞌastyaj ɨ maj chaꞌmanaꞌaj tyíꞌxaj, papuꞌríj jamuaꞌreej tɨ aꞌyan naꞌaj tyíꞌhuɨɨreꞌ maj aꞌɨ́j jɨn tyúunyoꞌsiꞌtyeꞌen ɨ tyeɨ́tyee. 24 Ajta sɨ́ɨj tɨ tavástaraꞌ jimi tyíꞌhuɨɨreꞌ capu aꞌyan tyeꞌtyévijtyeꞌ tɨ aꞌyan éenyeꞌqueꞌ joꞌchaꞌcanyeꞌen, sulu cheꞌ tyámuaꞌ tyiꞌtyúuchaꞌɨj néijmiꞌcaa jimi. Ajta jaayíꞌtɨhuaꞌan tɨ tyihuóꞌmuaꞌtyej, ajta quee nyuꞌcamuɨꞌɨj tyoꞌtáviicueꞌ 25 ajta quee ootzáahuatyeꞌej tyámuaꞌ huóꞌuurej aꞌɨ́ɨjma ɨ maj quee tyihuojóꞌitej, ajta tyiꞌijchóꞌveꞌej tɨ ɨ Dios huoꞌtáꞌan mej mij seequéj tyúꞌmuaꞌtyij, majta jáamuaꞌreej ɨ nyúucarij tɨ aꞌyan tyiꞌjaꞌyájna, 26 tɨꞌɨj huatáɨꞌriitarej maj iirácɨɨnyej joꞌtɨj tyiyáaruꞌ huejeꞌtyáanaj, joꞌtɨj aꞌɨ́ɨn aꞌyan tyiyáꞌxɨeꞌvaꞌcaꞌaj maj jaꞌráꞌastijreꞌen.

3

Jeꞌej maj tyityetyuuchaꞌɨ́ɨj muáꞌjuꞌun ɨ tyeɨ́tyee tɨꞌɨj néijmiꞌi tyeꞌentyipuáꞌrij

1 Aꞌyaa pu ajta tyúuxɨeꞌveꞌ paj jamuaꞌreeriaj tɨ aꞌyan tyeꞌmej tɨꞌɨj néijmiꞌi tyeꞌentyipuáꞌrisimeꞌen tɨ jéehua jeꞌej puaꞌaj tyiꞌéenyeꞌej taꞌmej. 2 Capu huaꞌ jitze juxɨéꞌvaꞌaj taꞌmej jeꞌej tɨ tyihuáꞌuurej ɨ séecan, majta jéehua jaxɨeꞌvaꞌaj muáꞌjuꞌun ɨ túmii, majta jéehua óotzaahuatyeꞌen, majta huoꞌtyáxaahuataj ɨ juxaꞌaj tyeɨ́tyee. Jeꞌej mu puaꞌaj tyaꞌxáataj muáꞌjuꞌun ɨ Dios, majta quee huáꞌtzaahuatyaꞌaj muáꞌjuꞌun ɨ juhuásimuaꞌ, camu tyámuaꞌ tyihuoꞌtáꞌsij aꞌɨ́ɨmaj ɨ maj tyiꞌtɨ́j jɨn huoꞌtyáhuɨɨ, majta quee tzáahuatyiꞌraꞌaj tyichaꞌɨ́ɨj muáꞌjuꞌun ɨ maj jitzán tyáꞌtzaahuatyeꞌ. 3 Camu huaꞌxɨeꞌveꞌej muáꞌjuꞌun ɨ tyeɨ́tyee, camu majta huaꞌcuꞌváaj muáꞌjuꞌun, sulu jéehua mu jeꞌej puaꞌaj tyuuxáataj muáꞌjuꞌun, majta aꞌyan rɨnyij jeꞌej tɨ tyihuaꞌráanajchi, mejchaꞌɨ́ɨriaꞌaj mu muáꞌjuꞌun néijmiꞌi ɨ tɨ xáꞌpuɨꞌ een. 4 Avíitzij mu jɨn tyuꞌtátuiireꞌsij ɨ juxaꞌaj tyévij majta quee oocuꞌváaj muáꞌjuꞌun, jéehua mu ootzáahuatyeꞌej muáꞌjuꞌun, aꞌɨ́jna jɨmeꞌ tɨ aꞌyan tyihuáꞌmiteerasteꞌ maj jéehua juxɨeꞌveꞌ, majta aꞌɨ́j huoonyij maj aꞌyan huárɨnyij jeꞌej tɨ tyihuaꞌráanajchi, camu jaxɨeꞌvaꞌaj muáꞌjuꞌun maj jáahuoonyij ɨ Dios. 5 Aꞌyaa mu tyuuséerataj muáꞌjuꞌun ɨ tyeɨ́tyee jimi, tɨꞌɨj ɨ maj jáꞌastijreꞌ ɨ Dios, ajta camu aꞌyan rɨcɨj jeꞌej maj tyíꞌxaj.

Capáj huáꞌjaahuatyeꞌej aꞌɨ́ɨjma ɨ tyeɨ́tyee maj aꞌyan rɨcɨj. 6 Jiꞌnye aꞌɨ́ɨjma mu jitze ajtyámaꞌcan ɨ maj hueꞌtzij jɨn utyáruꞌpij u huaꞌ chiꞌtáj ɨ tyeɨ́tyee, majta huáꞌcuanamuaj aꞌɨ́ɨjma ɨ úucaa ɨ maj quee tyéꞌviicueꞌ ɨ jutzájtaꞌ, ɨ maj juxaamuɨjrityeꞌ aꞌɨ́jna jɨmeꞌ ɨ maj ootyáꞌɨtzee ɨ Dios jimi, majta jéehua tyiꞌijxánaꞌcɨraꞌ aꞌɨ́jna jɨmeꞌ maj aꞌyan rɨcɨj jeꞌej tɨ tyiꞌtɨ́j tyihuaꞌráanajchi, 7 aꞌnáj tɨnaꞌaj mu huáꞌnamuaj ɨ maj tyihuáꞌmuaꞌtyej, ajta camu aꞌnáj yoꞌitéej muáꞌjuꞌun ɨ nyúucarij tɨ aꞌyan tyiꞌjaꞌyájna. 8 Ajta aꞌɨ́ɨmaj ɨ tyétyacaa Janes ajta ɨ Jambrés aꞌɨ́ɨ mu aꞌyan chaꞌtaj manaꞌaj tyéꞌejchaꞌɨɨriaꞌcaꞌaj ɨ Moisés, aꞌyaa mu majta tyéjchaꞌɨɨreꞌ ɨ nyúucarij tɨ aꞌyan tyiꞌjaꞌyájna. Aꞌɨ́ɨ mu puéꞌeen ɨ maj jeꞌej puaꞌaj metyityoomuámuaꞌreꞌ, majta quee tzáahuatyiꞌraꞌaj jɨn tyáꞌtzaahuatyeꞌ. 9 Camu cheꞌ áꞌtyeeren ɨ maj aꞌyan rɨcɨj, jiꞌnye néijmiꞌi mu jamuaꞌreeren tɨquee tyiꞌtɨ́j huɨɨreꞌ jeꞌej maj tyíꞌxaj, aꞌyájna tɨꞌɨj tyihuóꞌruuj aꞌɨ́ɨmaj ɨ maj huaꞌpuaj ɨ maj jájchaꞌɨɨriaꞌcaꞌaj ɨ Moisés.

Pablo pu tyéꞌixaatyeꞌ ɨ Timoteo

10 Pajta muáaj aꞌyaa paj tyámuaꞌ naa tyuꞌméꞌen jeꞌej nyaj tyimuaamuáꞌtyej, jeꞌej nyaj éenyeꞌqueꞌ joꞌchaꞌcan, jeꞌej nyaj tyíꞌmuɨjhuacaa, jeꞌej nyaj tyáꞌtzaahuatyeꞌ, nyajta tyéꞌviicueꞌ tyámuaꞌ naa ɨ nyaj jɨn jajpuéjtzij, 11 muáaj paj jamuaꞌreej maj jeꞌej puaꞌaj náaruj, nyajta jéehua jajpuéetzij, aꞌyájna matɨꞌɨj náaruj aꞌájna a Antoquíia, majta aꞌájna a Iconio, majta aꞌájna a Listra. Jéehua nu jaapuéjtzitariacaꞌ. Ajta nyavástaraꞌ pu néijmiꞌi jɨn naatáhuɨɨ. 12 Aꞌyaa pu tyiꞌjaꞌyájna tɨjɨn aꞌtɨ́j tɨ naꞌaj tɨ tyíꞌtyeseꞌ tɨ jaꞌráꞌastijreꞌen ɨ Cɨríistuꞌ tɨ ajta Jesús puéꞌeen, jéehua pu jajpuéetzij jaꞌmej, 13 ajta aꞌɨ́ɨmaj ɨ maj jeꞌej puaꞌaj tyityetyúuchaꞌɨj majta ɨ maj huáꞌcuanamuaj ɨ tyeɨ́tyee, móocheꞌ mu jéetzeꞌ jeꞌej puaꞌaj rɨnyij ɨ jutzájtaꞌ, séecan mu ɨ tyeɨ́tyee huáꞌcuanamuan, majta jujɨ́ɨmuaꞌaj tyoꞌtyóohueꞌtzeꞌsij.

14 Pajta muáaj, aꞌyaa paj pooj tyáꞌtzaahuatyeꞌej jeꞌej paj tyaarɨꞌrej, pajta aꞌyan tyáꞌmuaꞌreerej tɨ aꞌyan tyiꞌjaꞌyájna. Pajta jamuaꞌreej aꞌtyán maj aꞌyan tyimuamuáꞌtyej. 15 Ootámuaꞌreej patɨꞌɨj paꞌrɨꞌɨstacaꞌaj, tyámuaꞌ paj tyáꞌmuaꞌreej jeꞌej tɨ tyéꞌyuꞌsiꞌ ɨ yuꞌxarij jitze Dios tɨ janyuucaa, aꞌɨ́ɨ pu aꞌɨ́ɨn puéꞌeen ɨ nyúucarij tɨ muaatáꞌsij paj tyámuaꞌ metyóomuaꞌriaj, ajta tɨꞌij muáahuɨɨreꞌen aꞌɨ́jna jɨmeꞌ paj tyáꞌtzaahuatyeꞌ ɨ Cɨríistuꞌ jimi tɨ ajta Jesús puéꞌeen. 16 Néijmiꞌi ɨ tɨ tyéꞌyuꞌsiꞌ ɨ yuꞌxarij jitze, Dios jimi pu jáꞌmaꞌcan, ajta aꞌyan tyíꞌhuɨɨreꞌ mej mij aꞌɨ́j huoꞌmuaꞌtyej majta aꞌɨ́jna jɨn tyámuaꞌ huóꞌuurej ɨ tyeɨ́tyee, mej mij aꞌɨ́jna jitze huoꞌtéꞌexaatyeꞌen ɨ maj jɨn ootyáꞌɨtzee ɨ Dios jimi, ajta mej mij jɨꞌréenyaꞌaj muáꞌraꞌnyij ɨ jutzájtaꞌ, 17 taꞌaj ij aꞌɨ́jna ɨ tyáatɨꞌ ɨ tɨ Dios jitze ajtyámaꞌcan tyámuaꞌ eenyeꞌen tɨꞌij aꞌyan huárɨnyij néijmiꞌi jɨmeꞌ jeꞌej tɨ tyíꞌxaꞌpuɨꞌ.

4

1 Ɨ Dios jitze maꞌcan, ajta ɨ Cɨríistuꞌ tɨ Jesús puéꞌeen, tɨ aꞌyan uvéꞌnyesij tɨꞌij tyuꞌtaꞌíjtaj aꞌɨ́ɨjma jimi ɨ maj aꞌyan huacháatɨmee ɨ cháanacaj japua, ajta aꞌɨ́ɨjma jimi ɨ maj meríj huácuij, aꞌyaa nu jéehua tyíꞌmuaꞌijcatyeꞌ 2 paj huóꞌixaatyeꞌen ɨ nyúucarij, pajta huoꞌtáhuaviij mej mij tyámuaꞌ tyáanamuaj, tɨpuaꞌaj aꞌyan metyaꞌxɨeꞌveꞌej, naꞌríij mequee. Pataꞌaj huoꞌtyámueꞌtɨj, pajta huoꞌtáꞌijmuj mej mij quee jeꞌej puaꞌaj rɨjcaj, caꞌnyíjraꞌaj paj huoꞌtáꞌan, pajta xájtariꞌ naa tyihuóꞌmuaꞌtyej. 3 Jiꞌnye aꞌnáj pu atyojoꞌréꞌnyesij matɨꞌɨj ɨ tyeɨ́tyee quee cheꞌ janamuáaracuj muáꞌjuꞌun ɨ maj xáꞌpuɨꞌ tyihuáꞌmuaꞌtyej, sulu aꞌyaa mu muiꞌcaa tyuꞌtájeevij ɨ maj tyihuáꞌmuaꞌtyej, mej mij aꞌɨ́jna huóꞌixaatyeꞌen jeꞌej maj tyiꞌtɨ́j tyíꞌnamuajracuj. 4 Aꞌɨ́ɨ mu jaatyáxaahuataj ɨ tɨ aꞌyan tyiꞌjaꞌyájna, majta aꞌɨ́jna ántzaahuatyeꞌsij ɨ nyúucarij tɨquee tyiꞌtɨ́j jeꞌej tyíꞌxaj. 5 Pajta muáaj tyámuaꞌ paj eenyeꞌ, pataꞌaj tyoꞌtáviicueꞌ ɨ paj jɨn jajpuéjtzij, pajta pooj huáꞌixaatyaꞌaj ɨ nyúucariaꞌraꞌ ɨ Dios, tyámuaꞌ paj naa tyuꞌmuárɨeꞌen aꞌɨ́jcɨ jɨmeꞌ ɨ paj jɨn tyíꞌhuɨɨreꞌ ɨ Dios jimi.

6 Puꞌríj nye jimi aꞌyan tyeꞌmej nyej nyij aꞌyan tyuꞌtyáhuɨɨreꞌen tɨꞌɨj muꞌvéjrij, ajta arí atyojoꞌréꞌnyesij aꞌnáj nyaj muɨꞌnyij. 7 Jéehua nu nyeríj tyámuaꞌ tyuꞌtyéenyoꞌsej nyej nyij aꞌyan huárɨnyij jeꞌej tɨ tyíꞌxaꞌpuɨꞌ ɨ Dios jimi, aꞌɨ́j nu jɨn nyeríj jaꞌantyicɨꞌɨj ɨ nyaj jɨn antyínyamuaꞌree, nyajta néijmiꞌi jɨn jaꞌráꞌastijrej ɨ nyavástaraꞌ. 8 Aꞌɨ́j nuꞌuj nyij tyichoꞌveꞌ ɨ cúruun ɨ nyaj jaamuéꞌtɨj aꞌɨ́ɨn tɨ naatɨ́ꞌtyeꞌsij ɨ nyavástaraꞌ, tɨ tajtúhuan jɨn tyiꞌtyéjvee, aꞌájna xɨcáaraꞌ tɨ jitzán aꞌyan tyaaxáꞌpuɨꞌɨntarej nye jimi. Ajta capu nyéetzij naꞌaj naatɨ́ꞌtyeꞌsij ɨ cúruun, sulu néijmiꞌcaa ɨ maj aꞌyan tyeꞌejchóꞌveꞌ tɨ aꞌɨ́ɨn uvéꞌnyej huápuɨꞌɨj naa huaséꞌrihuaꞌaj.

Pablo pu tyámuaꞌ naa tyéꞌixaatyeꞌ jeꞌej tɨ yeꞌej huárɨnyij ɨ Timoteo

9 Pataꞌaj huatáꞌcaꞌnyej paj caꞌnácan yanatyéesej, 10 jiꞌnye ɨ Demas, aꞌɨ́j pu jéetzeꞌ tyaꞌránajchacaꞌ íiyan tɨ tyíꞌsejreꞌ ɨ cháanacaj japua, aꞌɨ́j pu jɨn manúurɨej tɨꞌɨj ij aꞌáa joꞌmej a Tesalónica. Ajta ɨ Crescente aꞌáa pu jóꞌraa a Galacia, ajta ɨ Tito aꞌájna a Dalmacia. 11 Aꞌɨ́ɨ puꞌquij ɨ Lucas nyaj jamuán yahuatyáꞌɨtzee. Pataꞌaj jáahuoonyij ɨ Marcos pajta muyaꞌráviꞌtɨj ajamuán, jiꞌnye aꞌɨ́ɨ pu jéehua naatáhuɨɨ ɨ nyaj jɨn tyíꞌmuarɨeꞌ. 12 Nyajta aꞌɨ́jcɨ ɨ Tíquico nyaataꞌítyacaꞌ aꞌájna a Éfeso. 13 Patɨꞌɨj mu jaꞌrájraꞌnyij mu paj nyajaꞌrachuíityeꞌen ɨ nyamáancaj ɨ nyaj aꞌáa yoohuáꞌxɨj a Troas, aꞌájna a Carpo tɨ jaꞌchej, pajta mu tyinyajaꞌrápijtyeꞌen ɨ yuꞌxarij, pajtáhuaꞌaj ɨ séecan ɨ yuꞌxarij tɨ tyíꞌjiriꞌ nyéetzij tɨ tyíꞌnyaꞌaꞌrij.

14 Ajta aꞌɨ́jna ɨ Alejandro tyapúustiꞌij tɨ tyíꞌtaꞌhuacaa, jéehua pu jeꞌej puaꞌaj náaruj, ɨ tavástaraꞌ pu aꞌyan tyáꞌnajchityeꞌen jeꞌej tɨ tyiꞌtɨ́j huáruuj. 15 Tyámuaꞌ paj tyiꞌhuáꞌchaꞌɨɨn aꞌɨ́jcɨ jimi, jiꞌnye jéehua pu jájchaꞌɨɨreꞌ ɨ nyúucarij ɨ tyaj huáꞌixaatyeꞌ ɨ tyeɨ́tyee.

16 Nyatɨꞌɨj anaquéej nyaj japua huatanyúj aꞌɨ́ɨjma jimi ɨ maj tyityatatyíj, capu aꞌtɨ́j naatáhuɨɨ, néijmiꞌi mu manúurɨej. Aꞌyaa nu tyeꞌejchóꞌveꞌ tɨ ɨ Dios quee puéjtzij huaꞌtáꞌcareꞌen aꞌɨ́jcɨ jɨmeꞌ jeꞌej maj huarɨ́j. 17 Ajta ɨ nyavástaraꞌ pu naatáhuɨɨ ajta caꞌnyíjraꞌaj naatáꞌ, aꞌɨ́j nu jɨn huoꞌtéꞌexaatyeꞌej ɨ tyeɨ́tyee ɨ nyúucariaꞌraꞌ ɨ tavástaraꞌ, mej mij néijmiꞌi jáanamuaj aꞌɨ́ɨmaj ɨ maj quee Israel jitze ajtyámaꞌcan. Aꞌyaa pu aꞌɨ́jna jɨn ɨ nyavástaraꞌ tyinɨiꞌrájtoo tɨꞌij quee tyiꞌtɨ́j jeꞌej nyoorej, 18 ajta ooj aꞌyan tyiꞌnyahuɨ́ɨreꞌej taꞌmej néijmiꞌi jɨmeꞌ, ajta náꞌviꞌtɨn u jútyeꞌ joꞌtɨj aꞌɨ́ɨn tyejéꞌijtaj. Tyicheꞌ aꞌnáj tɨnaꞌaj tyéꞌtyojtziꞌreꞌej. Cheꞌ aꞌyan tyáꞌraꞌnyij.

Ɨ tɨ jɨn jaꞌantyipuáꞌrij

19 Pataꞌaj nyaj jɨmeꞌ huoꞌtatyójtyej aꞌɨ́jcɨ ɨ Prisca, pajta ɨ Aquila, pajta néijmiꞌcaa ɨ Onesíforo maj jamuán ajaꞌchej. 20 Ajta ɨ Erasto aꞌáa pu joꞌtyáꞌɨtzee a Corinto, nyajta ɨ Trófimo aꞌáa nu yoꞌtyájtoo tyiꞌcuíꞌcan aꞌájna chájtaꞌ Mileto. 21 Pataꞌaj huatáꞌcaꞌnyej paj yatanyéj tɨꞌɨj quee eexúj huáseeviꞌij. Aꞌɨ́ɨ mu yámuatyojtyeꞌ ɨ Eubulo, ajta ɨ Pudente, ajta aꞌɨ́jna ɨ Lino, ajta ɨ Claudia, majta néijmiꞌi ɨ taꞌihuáamuaꞌ maj tyáꞌtzaahuatyeꞌ.

22 Cheꞌ ɨ tavástaraꞌ muéetzij jimi huatyáꞌɨtzeereꞌen, ajta ɨ Dios jéehua tyámuaꞌ tyajamuaatáꞌan néijmiꞌcaa muaꞌajmaj.

Tito

1

2

3

Jeꞌej tɨ tyaatayuꞌsej aꞌɨ́jna ɨ San Pablo aꞌɨ́jcɨ ɨ Tito

1

Pablo pu jatyojtyeꞌ aꞌɨ́jcɨ ɨ Tito

1 Ɨ yuꞌxarij aꞌɨ́ɨn tɨ joꞌyúꞌxacaꞌ ɨ Pablo, Dios tɨ jimi tyíꞌhuɨɨreꞌ, ajta aꞌɨ́ɨn yoꞌtaꞌítyacaꞌ ɨ Jesús ɨ tɨ Cɨríistuꞌ puéꞌeen, aꞌɨ́ɨ pu naꞌantyíhuoj nyej nyij aꞌɨ́j jimi tyuꞌtyáhuɨɨreꞌen mej mij tyáꞌantzaahuatyeꞌen aꞌɨ́ɨmaj ɨ Dios tɨ huaꞌantyíhuoj, majta jeꞌen jéetzeꞌ yoꞌitéej muáꞌraꞌnyij tzáahuatyiꞌraꞌaj jɨmeꞌ jeꞌej tɨ een ɨ tayiꞌráj, 2 aꞌɨ́j tu tyichoꞌveꞌej tyej tyij júurij táꞌraꞌnyij jusén jɨmeꞌ. Ɨ Dios tɨquee tyíꞌhueꞌtacaa pu aꞌyan tyaꞌtóoraj jájcuaj ɨmuáj, 3 ajta ijíij, tɨꞌɨj atyojoꞌréꞌnyej aꞌnáj tɨ jaaxáꞌpuɨꞌɨntarej, aꞌɨ́ɨ pu taatáꞌ tyej tyij jáamuaꞌreej ɨ nyúucariaꞌraꞌ, aꞌɨ́j pu jɨn aꞌyan tyinaataꞌíj nyej nyij huoꞌtéꞌexaatyeꞌen aꞌɨ́jcɨ ɨ tɨ jɨn Dios tyaꞌtóoraj. 4 Aꞌɨ́jcɨ ɨ Tito, ɨ paj nyiyóoj puéꞌeen aꞌɨ́jcɨ jitze ɨ tyaj jitzán tyáꞌtzaahuatyeꞌ tyahuaꞌpuaj. Cheꞌ ɨ Dios ɨ tyaj jajvástaraꞌ, ajta aꞌɨ́jna ɨ Cɨríistuꞌ tɨ Jesús puéꞌeen ɨ tɨ tajapuá huatanyúj, micheꞌ aꞌɨ́ɨn tyámuaꞌ tyimuáachaꞌɨɨn, majta muaatyápuaꞌrityeꞌen muaꞌ tzajtaꞌ.

Jeꞌej tɨ tyiꞌtɨ́j jɨn tyeꞌentyúumuaꞌree aꞌɨ́jna ɨ Tito aꞌájna a Creta

5 Nyatɨꞌɨj aꞌáa mojóorɨej aꞌájna a Creta, aꞌyaa nu huarɨ́j pej pij jaꞌantyícɨꞌtyij ɨ tɨ áꞌɨtzeeriaꞌcaꞌaj, ajta pej pij séej chájtaꞌnaj pajta séej huaꞌantyíhuoonyij aꞌɨ́ɨjma ɨ huáasij ɨ maj tyuꞌtyáhuɨɨreꞌsij u tyeyúuj tzajtaꞌ, aꞌyájna nyatɨꞌɨj tyimuaaꞌíjca. 6 Aꞌyaa pu tyúuxɨeꞌveꞌ aꞌɨ́jna jimi ɨ aꞌtɨ́j tɨ tyeꞌentyárutyij vástaj jɨmeꞌ, tɨquee tyiꞌtɨ́j jɨn áꞌɨtzeeriaꞌaj. Ajta séej naꞌaj tyéviꞌtɨnyeꞌen ɨ íitaj, majta ɨ yójmuaꞌmuaꞌ néijmiꞌi tyáꞌtzaahuatyeꞌej, majta quee tyiꞌtɨ́j huaꞌ jitze puaꞌrityeꞌej nusu maj quee tyihuojóꞌiteej. 7 Jiꞌnye aꞌɨ́jna ɨ tɨ tyiꞌtɨ́j jɨn antyúumuaꞌreej aꞌɨ́ɨjma jimi ɨ maj tyáꞌtzaahuatyeꞌ ɨ Dios jimi, aꞌɨ́j pu jɨn aꞌyan tyúuxɨeꞌveꞌ tɨ tyámuaꞌ tyiꞌtyúuchaꞌɨɨj. Juxɨeꞌveꞌ tɨ tyámuaꞌ tyihuojóꞌiteej, tɨquee jeꞌej puaꞌaj tyihuojóꞌmuaꞌraj, ajta quee jutahueeveꞌej, nusu tɨ aꞌɨ́ɨjma jáꞌjaahuatyaꞌaj ɨ maj junyoꞌseꞌveꞌ, ajta quee janyacuaꞌtzaj ɨ túmii ɨ maj jeꞌej puaꞌaj éenyeꞌqueꞌ jaamuéꞌtɨj. 8 Aꞌyaa pu tyúuxɨeꞌveꞌ tɨ aꞌnáj tɨnaꞌaj jajxɨéꞌviꞌraꞌaj tɨꞌij huoꞌtaxɨéꞌveꞌen aꞌchu maj puaꞌmáj jamuaaren, ajta tyámuaꞌ eenyeꞌen, tɨquee tyiꞌtɨ́j jɨn áꞌɨtzeeriaꞌaj, tɨ tyámuaꞌ metyóomuaꞌriaj, ajta tyámuaꞌ tyiꞌtyúuchaꞌɨɨj néijmiꞌcaa jimi. 9 Juxɨeꞌveꞌ ajta tɨ tyámuaꞌ tyáꞌtzaahuatyeꞌej ɨ nyúucarij tɨ aꞌyan tyiꞌjaꞌyájna, jeꞌej tyaj tyeríj tyaamuáꞌtyej, tɨꞌij ajta aꞌyan caꞌnyíjraꞌaj tyihuoꞌtáꞌan aꞌɨ́jna jɨmeꞌ jeꞌej tɨ tyihuáꞌmuaꞌtyen, tɨꞌij aꞌɨ́jna jɨn huaꞌantyimueꞌtɨn aꞌɨ́ɨjma ɨ maj seequéj tyáꞌxaj ɨ nyúucarij.

10 Jiꞌnye jéehua mu séejreꞌ ɨ maj quee tyiꞌtɨ́j jaꞌastej, aꞌɨ́ɨ mu aꞌɨ́ɨn puéꞌeen ɨ maj jaꞌantyisíꞌchej ɨ junavíj, ɨ maj aꞌyan tyihuáꞌmuaꞌtyej aꞌɨ́jcɨ jɨmeꞌ ɨ nyúucarij tɨquee tyiꞌtɨ́j jeꞌej tyihuaꞌtyáhuɨꞌrii, tɨ ajta huáꞌcuanamuaj. 11 Aꞌɨ́ɨjma ɨ maj aꞌyan tyíꞌxaj tyicheꞌ huoꞌtáꞌijmuj mej mij quee cheꞌ aꞌyan tyíꞌxajtaj, jiꞌnye jéehua mu tyihuaꞌantyiúꞌnyiꞌraj matɨꞌɨj manaꞌaj ɨ maj seequéj ajaꞌchej, aꞌɨ́j mu huáꞌmuaꞌtyej ɨ tɨquee aꞌyan tyiꞌjaꞌyájna mej mij aꞌɨ́jna jɨn huatyóohuɨɨreꞌen.

12 Sɨ́ɨj tɨ Dios jitze maꞌcan tyíꞌxaj tɨ aꞌáa chaꞌtánaꞌaj jaꞌchej a Creta, aꞌyaa pu tyuꞌtaxájtacaꞌ aꞌɨ́ɨjma jimi ɨ jutyéɨtyeristyamuaꞌ tɨjɨn: “Néijmiꞌi mu tyíꞌhueꞌtacaa ɨ Creta maj huacháatɨmee, majta simuáruunyij, majta cuéerɨꞌɨj, majta tyámuaꞌ tyíꞌtyahuɨꞌnaꞌseꞌ.” 13 Aꞌyaa pu tyiꞌjɨꞌréꞌcan jɨmeꞌ jeꞌej tɨ tyuꞌtaxájtacaꞌ, aꞌɨ́j pu jɨn juxɨeꞌveꞌ paj caꞌnyíin jɨn huaꞌajtyáꞌxɨꞌɨn, mataꞌaj mij tyámuaꞌ tyáꞌantzaahuatyeꞌen, 14 ajta mej mij quee janamuajra aꞌɨ́jcɨ ɨ nyúucarij tɨquee tyiꞌtɨ́j jeꞌej tyiꞌtyáhuɨꞌrii, tɨ aꞌɨ́ɨjma jitze eeráanyej ɨ maj Israel jitze ajtyámaꞌcan, nusu jeꞌej maj tyíꞌijta aꞌɨ́jna jɨmeꞌ ɨ tɨquee aꞌyan tyiꞌjaꞌyájna. 15 Aꞌɨ́ɨjma jimi ɨ maj tyámuaꞌ een ɨ jutzájtaꞌ, néijmiꞌi pu tyámuaꞌ tyíꞌeen ɨ Dios tɨ tyúꞌtaahuacaꞌ, majta aꞌɨ́ɨmaj ɨ maj quee tyáꞌtzaahuatyeꞌ, majta quee tyámuaꞌ een ɨ jutzájtaꞌ, capu tyiꞌtɨ́j séejreꞌ tɨ naa een, jiꞌnye camu tyámuaꞌ metyityoomuámuaꞌreꞌ. 16 Aꞌyaa mu tyityóomuajtyej maj jamuaꞌtyej ɨ Dios, maj majta quee jamuaꞌtyej, jiꞌnye camu aꞌyan rɨcɨj jeꞌej tɨ ɨ Dios tyáꞌxɨeꞌveꞌ, jeꞌej mu puaꞌaj tyihuojóꞌsej, majta quee tyiꞌtɨ́j jaꞌastej, camu tyiꞌtɨ́j huayíꞌtɨn tɨ tyámuaꞌ een.

2

Ɨ nyúucarij tɨ tyámuaꞌ een mej mij aꞌɨ́jna huoꞌmuaꞌtyej

1 Ajta jeꞌej paj tyiꞌtɨ́j tyihuáꞌixaatyeꞌ, aꞌyaa pu tyúuxɨeꞌveꞌ paj aꞌnáj tɨnaꞌaj tzáahuatyiꞌraꞌaj jɨn tyámuaꞌ tyihuáꞌixaatyeꞌ. 2 Ajta ɨ huáasij jimi aꞌyaa pu tyúuxɨeꞌveꞌ maj tzáahuatyiꞌraꞌaj huaꞌ jimi tyíchaꞌɨɨj, majta quee tyiꞌtɨ́j jɨn áꞌɨtzeeriaꞌaj, majta tyámuaꞌ tyáꞌtzaahuatyeꞌej, ajta maj huoꞌxɨéꞌveꞌen ɨ juxaꞌaj tyeɨ́tyee, mataꞌaj mij néijmiꞌi jɨn tyámuaꞌ tyoꞌtáviicueꞌ. 3 Aꞌyaa pu chaꞌtánaꞌaj tyiꞌhuóoxɨeꞌveꞌ aꞌɨ́ɨjma jimi ɨ ucaríijsee, mej mij majta tyámuaꞌ tyityetyúuchaꞌɨɨj, capáj tyiꞌtáꞌcareꞌen maj jeꞌej puaꞌaj tyúuxajtaj séej jamuán majta séej, nusu maj jayaꞌcareꞌen ɨ nahuáj, sulu micheꞌ tyámuaꞌ tyityetyúuchaꞌɨɨj, 4 majta huoꞌmuaꞌtyej ɨ maj úucaa maj huoꞌxɨéꞌveꞌen ɨ jucɨ́nastyamuaꞌ, majta ɨ juyójmuaꞌ, 5 maj tyámuaꞌ metyityoomuámuaꞌreꞌej majta quee juxanaꞌcɨriaꞌaj, maj tyámuaꞌ tyíꞌtyechej, mej mij huáꞌastyaj ɨ jucɨ́nastyamuaꞌ, taꞌaj ij quee aꞌtɨ́j jeꞌej puaꞌaj tyihuáꞌxajtaj ɨ nyúucariaꞌraꞌ jimi ɨ Dios.

6 Aꞌyaa paj pajta tyihuóꞌmuaꞌtyej mej mij tyámuaꞌ tyityetyúuchaꞌɨɨj 7 néijmiꞌi jɨmeꞌ, pajta muáaj aꞌyan tyihuóꞌmuaꞌtyej jeꞌej maj tyámuaꞌ huárɨnyij. Pajta aꞌyan tyihuóꞌmuaꞌtyej tzáahuatyiꞌraꞌaj jɨmeꞌ, jeꞌej maj tyiꞌtɨ́j uurej, 8 aꞌyan petyihuaꞌixáatyeꞌej amitéeriaꞌcan jɨmeꞌ, taꞌaj ij quee aꞌtɨ́j jeꞌej puaꞌaj tyihuáꞌxajtaj. Aꞌyaa pu tyuꞌtóotyeviꞌraꞌastaj aꞌɨ́jna ɨ tɨ jeꞌej puaꞌaj tyihuáꞌxaj, jiꞌnye capu jeꞌej tyuꞌtáɨꞌriitarij tɨ jeꞌej puaꞌaj tyitaaxáj ityájma.

9 Pataꞌaj aꞌyan tyihuoꞌtéꞌexaatyeꞌen aꞌɨ́ɨmaj ɨ maj caꞌnyéjrij jɨn tyíꞌhuɨɨreꞌ, mej mij huáꞌastyaj aꞌɨ́ɨjma ɨ maj tyihuáꞌijtyeꞌ, mej quee jeꞌej manaꞌaj tyihuáꞌjeevej. 10 Micheꞌ quee tyihuáꞌnahueꞌraj, sulu mej mij tyámuaꞌ eenyeꞌ, mej mij aꞌɨ́jna jɨn aꞌyan tyuꞌtóosejrataj maj tyámuaꞌ tyihuáꞌmuaꞌtyej jeꞌej tɨ tyéꞌijta ɨ Dios.

11 Jiꞌnye aꞌyaa pu ɨ Dios tyaatasérajtacaꞌ ɨ tɨ jɨn táꞌcuꞌvej néijmiꞌcaa ɨ tyeɨ́tyee. 12 Aꞌɨ́jna ɨ tɨ jɨn Dios taxɨeꞌveꞌ, aꞌɨ́ɨ pu tamuaꞌtyej tyej tyij meyóohuaxɨj néijmiꞌi ɨ tɨ jeꞌej puaꞌaj tyíꞌeen, ɨ tyaj jaxɨeꞌveꞌ ɨ cháanacaj japua, tyataꞌaj tyij tyámuaꞌ tyiꞌtyítachaꞌɨɨj tyahuaꞌxɨéꞌveꞌej ɨ Dios jimi, 13 ꞌasta naꞌaj quee aꞌájna atyojoꞌréꞌnyej ɨ tyaj jɨn huátatyamuaꞌveꞌen jeꞌej tyaj tyiꞌtɨ́j tyiꞌijchóꞌveꞌ, aꞌájna tɨꞌɨj yan huataséjreꞌen aꞌɨ́jna ɨ Dios ɨ tɨ néijmiꞌi jɨn antyúumuaꞌreej, ajta aꞌɨ́jna ɨ Jesús tɨ ajta Cɨríistuꞌ puéꞌeen. 14 Aꞌɨ́ɨ pu huamuɨ́ꞌ tajitzé maꞌcan, tɨꞌij néijmiꞌcaa táahuɨɨreꞌen, ajta néijmiꞌi tyitacáaꞌriꞌriꞌ ɨ tyaj jɨn áꞌɨtzeereꞌ, tyej tyij aꞌɨ́jna jitze ajtyámaꞌcantaj táꞌraꞌnyij, aꞌɨ́jna jɨmeꞌ tyej tyámuaꞌ huárɨnyij.

15 Aꞌɨ́ɨ pu aꞌɨ́ɨn puéꞌeen ɨ tɨ juxɨeꞌveꞌ paj huoꞌmuaꞌtyej, pajta caꞌnyíjraꞌaj huoꞌtáꞌan néijmiꞌi jɨmeꞌ ɨ paj jɨn antyíaꞌmuaꞌreej. Capáj tyiꞌtáꞌcareꞌen tɨ aꞌtɨ́j muáꞌxaahuataj.

3

Jeꞌej maj huárɨnyij ɨ maj tyáꞌtzaahuatyeꞌ

1 Pataꞌaj huoꞌtéꞌexaatyeꞌen ɨ tyeɨ́tyee mej mij huaꞌráꞌastijreꞌen aꞌɨ́ɨjma ɨ maj tyíꞌijta, micheꞌ aꞌyan huárɨnyij jeꞌej maj tyihuáꞌijtyeꞌ, majta aꞌnáj tɨnaꞌaj tyámuaꞌ eenyeꞌ mej mij xáꞌpuɨꞌ huárɨnyij. 2 Micheꞌ quee jeꞌej puaꞌaj tyihuáꞌxajtaj ɨ juxaꞌaj tyeɨ́tyee, micheꞌ tyámuaꞌ eenyeꞌ ɨ jutzájtaꞌ majta huaꞌcuꞌvej, mej mij majta quee óotzaahuatyeꞌej aꞌɨ́ɨjma jimi ɨ séecan.

3 Jiꞌnye jájcuaj ɨmuáj tu tyajta ityáj aꞌyan éenyeꞌej, catu tyiꞌtɨ́j muaꞌreeriacaꞌaj catu tyajta tyiꞌtɨ́j jáꞌastyajcaꞌaj. Aꞌyaa tu éenyeꞌqueꞌ jeꞌej puaꞌaj tyíꞌtyechajcaꞌaj tyahuaꞌajchaꞌɨ́ɨriaꞌaj ɨ taxaꞌaj tyeɨ́tyee, majta aꞌɨ́ɨn tájchaꞌɨɨriaꞌcaꞌaj ityájma, tyajta tajɨ́ɨmuaꞌaj tájaaxɨejviꞌracaꞌaj séej jamuán tyajta séej. 4 Ajta aꞌɨ́jna ɨ Dios ɨ tɨ tajapuá huatanyúj, aꞌɨ́ɨ pu jaataséjratacaꞌ ɨ tɨ jɨn naa tojoꞌmuaꞌraj, ajta ɨ tɨ jɨn taxɨeꞌveꞌ néijmiꞌcaa ɨ tyaj aꞌyan séejreꞌ ɨ cháanacaj japua, 5 tyij tyajta quee tyiꞌtɨ́j jɨn xáꞌpuɨꞌ tyámuaꞌ huarɨ́j, sulu aꞌɨ́j pu jɨmeꞌ ɨ tɨ aꞌɨ́ɨn táꞌancuꞌvaxɨj, ajta tyitacáaꞌriꞌriꞌ ɨ tyaj jɨn ootyáꞌɨtzee, aꞌɨ́j pu jɨn jájcuacan ɨ júuricamej taatáꞌ aꞌɨ́jna jitze maꞌcan ɨ júuricamaꞌraꞌ ɨ Dios. 6 Jiꞌnye aꞌɨ́j pu jitze maꞌcan ɨ Jesús tɨ ajta Cɨríistuꞌ puéꞌeen, jéehua taatáꞌ aꞌɨ́jna ɨ júuricamaꞌraꞌ ɨ Dios, 7 ajta tyatɨꞌɨj quee cheꞌ tyiꞌtɨ́j jɨn áꞌɨtzeereꞌ aꞌɨ́jcɨ jimi aꞌɨ́jna jɨmeꞌ tɨ aꞌɨ́ɨn táꞌancuꞌvaxɨj, aꞌyaa tutyij tyiꞌijchóꞌveꞌ tɨ táacɨꞌtyij tyaj jimi júurij táꞌraꞌnyij jusén jɨmeꞌ.

8 Aꞌyaa pu tyiꞌjɨꞌréꞌcan jɨmeꞌ, aꞌɨ́j nu jɨn aꞌyan tyáꞌxɨeꞌveꞌ paj jéehua huóꞌixaatyeꞌen, mataꞌaj mij aꞌɨ́ɨmaj ɨ maj tyáꞌtzaahuatyeꞌ ɨ Dios jimi tyámuaꞌ huárɨnyij. Aꞌíi pu néijmiꞌi naa tyíꞌeen ajta néijmiꞌcaa jimi tyiꞌtyáhuɨꞌrii. 9 Capáj huáꞌnamuajraj aꞌɨ́ɨjma ɨ maj chaꞌmanaꞌaj tyíꞌxaj, ajta jeꞌej maj tyiꞌtɨ́j tyíꞌxaj aꞌɨ́ɨjma jimi ɨ tahuásij ɨ maj anaquéej aꞌyan huacháatɨmaꞌcaa, majta ɨ maj tyúuꞌihuoꞌ aꞌɨ́jcɨ jɨmeꞌ jeꞌej tɨ huatóomuaꞌaj ɨ yuꞌxarij ɨ Moisés tɨ joꞌyúꞌxacaꞌ. Néijmiꞌi ɨ tɨ aꞌyan tyíꞌeen capu tyiꞌtɨ́j huɨɨreꞌ ajta quee jeꞌej huatóomuaꞌaj.

10 Tɨpuaꞌaj aꞌtɨ́j tyiꞌtɨ́j jeꞌej puaꞌaj uuriaj ɨ tyeyúuj tzajtaꞌ, pataꞌaj jaatáꞌijmuej séej naꞌríij huaꞌpuaj puaꞌmáj, ajta tɨpuaꞌaj quee muáanamuaj, aꞌyaa paj tyaatéꞌexaatyeꞌen tɨquee cheꞌ ajoꞌréꞌnyinyiicaꞌan, 11 aꞌyaa paj tyáamuaꞌreej tɨ aꞌɨ́jna ɨ aꞌtɨ́j arí jeꞌej puaꞌaj tyoꞌcájrupij, tɨꞌij ajta ɨ xánaꞌcɨriaꞌraꞌ jeꞌej puaꞌaj joorej.

Pablo pu jaꞌixaatyeꞌ aꞌɨ́jcɨ ɨ Timoteo jeꞌej tɨ huárɨnyij

12 Nyatɨꞌɨj muéetzij jimi jaataꞌítyej aꞌɨ́jcɨ ɨ Artemas, nyajta aꞌɨ́jcɨ ɨ Tíquico, pataꞌaj jiyeꞌtzín aꞌáa nyojoꞌtyéesej a Nicópolis, jiꞌnye aꞌyaa nu tyaaxáꞌpuɨꞌɨntarej nyaj aꞌyan huácatyij tɨꞌɨj naꞌaj tyuꞌséeviꞌij taꞌmej. 13 Pataꞌaj néijmiꞌi jɨmeꞌ huoꞌtáhuɨɨreꞌen aꞌɨ́jcɨ ɨ Zenas, pajta aꞌɨ́jcɨ ɨ Apolo, pajta tyihuoꞌtáꞌan tyiꞌtɨ́j tɨ huáꞌɨtziityeꞌ mej mij huajuꞌun taꞌaj ij quee tyiꞌtɨ́j áꞌɨtzeeriaꞌaj huaꞌ jimi. 14 Majta aꞌɨ́ɨmaj ɨ tatyeɨ́tyeristyamuaꞌ aꞌyan tyaarɨꞌrej maj tyámuaꞌ tyuꞌmuárɨeꞌen tyiꞌtɨ́j jɨmeꞌ, majta tyuꞌtyáhuɨɨreꞌen joꞌtɨj tyiꞌtɨ́j jáꞌɨtzeereꞌ.

15 Néijmiꞌi ɨ maj nyajamuan yahuatyúꞌuj, aꞌɨ́ɨ mu yámuatyojtyeꞌ. Pataꞌaj huoꞌtatyójtyeꞌen tajɨ́meꞌ aꞌɨ́ɨjma ɨ tyaj huaꞌxɨeꞌveꞌ ɨ maj aꞌyan chaꞌtaj manaꞌaj tyáꞌtzaahuatyeꞌ. Cheꞌ Dios tyámuaꞌ tyajaꞌmuahuɨɨriaꞌaj néijmiꞌcaa muaꞌajmaj.

Filemón

Jeꞌej tɨ tyaatayuꞌsej aꞌɨ́jna ɨ San Pablo aꞌɨ́jcɨ ɨ Filemón

1

Pablo pu jatyojtyeꞌ aꞌɨ́jcɨ ɨ Filemón

1 Nyáaj Pablo, ɨ nyaj eetyánamiꞌ aꞌɨ́jna jɨmeꞌ nyaj jáꞌastijreꞌ ɨ Cɨríistuꞌ ɨ tɨ ajta Jesús puéꞌeen, ajta ɨ nyeꞌihuáaraꞌ Timoteo, aꞌyaa tu muatyojtyeꞌ muéetzij Filemón, ɨ paj tajamuán tyíꞌmuarɨeꞌ tyajta jéehua muaxɨeꞌveꞌ, 2 tyajta aꞌɨ́ɨjma ɨ maj aꞌáa jóosɨꞌrii joꞌpaj jaꞌchej, tyajta aꞌɨ́jna tyojtyeꞌ ɨ taꞌihuáaraꞌ Apia tyajta ɨ Arquipo, ɨ tɨ ajta aꞌyan chaꞌtánaꞌaj éenyeꞌqueꞌ áꞌviicueꞌreꞌ tyatɨꞌɨj ityáj. 3 Cheꞌ aꞌɨ́jna ɨ Dios ɨ tyaj jajvástaraꞌ, ajta aꞌɨ́jna ɨ tavástaraꞌ Jesús tɨ ajta Cɨríistuꞌ puéꞌeen, micheꞌ aꞌɨ́ɨn tyámuaꞌ naa tyajamuáachaꞌɨɨn, majta tyámuaꞌ jamuáaꞌuurej ɨ jaꞌmuaxɨéjnyuꞌcaa tzajtaꞌ.

Filemón pu tyéꞌtyojtziꞌreꞌ ɨ Dios ajta jéehua jahuoo jimí

4 Aꞌnáj tɨnaꞌaj nu tyéꞌtyojtziꞌreꞌ ɨ Dios nyajta jahuoo muéetzij jɨmeꞌ nyatɨꞌɨjta moꞌtámuaꞌree, 5 jiꞌnye aꞌyaa nu tyíꞌnamuaj jeꞌej paj tyihuáꞌxɨeꞌveꞌ pajta jéehua tyáꞌtzaahuatyeꞌ ɨ tavástaraꞌ jimi, pajta néijmiꞌcaa xɨeꞌveꞌ ɨ tyeɨ́tyeristyamuaꞌmeꞌen ɨ Dios. 6 Aꞌyaa nu tyáꞌhuoo ɨ Dios jimi tɨꞌij aꞌɨ́jna ɨ paj jɨn tyáꞌtzaahuatyeꞌ muaatáhuɨɨreꞌen pej pij huameꞌen ɨ tavástaraꞌ jimi, pajta néijmiꞌi jɨn aꞌyan huárɨnyij aꞌɨ́jna jitze maꞌcan ɨ Cɨríistuꞌ. 7 Jéehua nu nyetyamuaꞌveꞌ muéetzij jimi, jiꞌnye muáaj paj caꞌnyíjraꞌaj huoꞌtaꞌ, pajta tyámuaꞌ tyihuoꞌtyéeje aꞌɨ́ɨjma ɨ tyeɨ́tyeristyamuaꞌmeꞌen ɨ Dios.

Pablo pu jahuoo tɨꞌij jáahuɨɨreꞌen aꞌɨ́jcɨ ɨ Onésimo

8 Aꞌyaa puꞌij tyij nyajta aꞌɨ́jna jɨn antyínyamuaꞌree nyej nyij tyimuaataꞌíjtyeꞌen jeꞌej paj huárɨnyij aꞌɨ́jna jitze maꞌcan ɨ Cɨríistuꞌ, 9 aꞌyaa nu tyáꞌxɨeꞌveꞌ nyaj aꞌyan tyimuaatáhuaviij, aꞌɨ́jna jɨmeꞌ ɨ nyaj jéehua muaxɨeꞌveꞌ. Nyáaj Pablo, ɨ nyaj nyeríj vástɨꞌ, nyajta eetyánamiꞌ aꞌɨ́jcɨ jɨmeꞌ nyaj jaꞌtzaahuatyeꞌ ɨ Cɨríistuꞌ ɨ tɨ Jesús puéꞌeen, 10 aꞌyaa nu tyíꞌmuahuaviij aꞌɨ́jcɨ jɨmeꞌ ɨ nyiyóoj Onésimo, ɨ ajta tyáꞌtzaahuatyeꞌ, jiꞌnye nyáaj nu caꞌnyíjraꞌaj jaatáꞌ aꞌyújna jóꞌnyaj jeꞌtyánamiꞌ. 11 Jájcuaj ɨmuáj, capu tyiꞌtɨ́j jeꞌej tyimuaatyáhuɨɨ aꞌɨ́jna ɨ Onésimo, ajta ijíij jéehua pu nyahuɨɨꞌreꞌ nyéetzij, ajta muéetzij. 12 Nuꞌríj nyij nyajtáhuaꞌaj jájcuaj jɨn jaataꞌítyij muéetzij jimi, aꞌɨ́ɨ pu aꞌɨ́ɨn puéꞌeen ɨ nyiyóoj ɨ nyaj jéehua jaxɨeꞌveꞌ. 13 Aꞌyaa nu nyáaj tyáꞌxɨeꞌvaꞌcaꞌaj tɨ yahuatyáꞌɨtzeereꞌen nyajamuan, tɨꞌij aꞌ jɨ́meꞌ naatáhuɨɨreꞌen, jiꞌnye nyáaj nu eetyánamiꞌ aꞌɨ́jna jɨmeꞌ ɨ nyaj tyihuáꞌixaatyeꞌ ɨ tyeɨ́tyee ɨ Cɨríistuꞌ jitze maꞌcan. 14 Ajta canu aꞌyan tyáꞌxɨeꞌveꞌ nyaj aꞌyan huárɨnyij nyequee xu muéetzij muaataꞌixáatyeꞌen, tɨꞌij aꞌyan huárɨnyij caꞌnyéjrij jɨmeꞌ jeꞌej tɨquee muéetzij tyimuaꞌráanajchi. 15 Tyij quee aꞌɨ́jna jɨn aꞌtzúj áꞌtyeej tɨ ɨmuáj jeꞌej huárupij, tɨꞌij ajimi huatyáꞌɨtzeereꞌen jusén jɨmeꞌ, 16 capu cheꞌ aꞌyájna tɨꞌɨj sɨ́ɨj tɨ caꞌnyéjrij jɨn tyíꞌhuɨɨreꞌ, sulu tɨꞌɨj aꞌihuáaraꞌ ɨ paj jéehua jaxɨeꞌveꞌ, jéehua nu nyáaj jaxɨeꞌveꞌ, ajta jéetzeꞌ pu muéetzij jimí juxɨeꞌveꞌ, jiꞌnye tyévij pu puéꞌeen, ajta aꞌihuáaraꞌ puéꞌeen ɨ tavástaraꞌ jimi.

17 Aꞌyaa puꞌij, tɨpuaꞌaj aꞌyan petyinaaséjriꞌ nyaj aꞌihuáaraꞌ puéꞌeen aꞌɨ́jna jitze ɨ tyaj jitzán tyáꞌtzaahuatyeꞌ, aꞌyaa paj tyaataxɨeꞌveꞌen aꞌɨ́jcɨ ɨ Onésimo patɨꞌɨj tyinaataxɨéꞌvej nyéetzij. 18 Tɨpuaꞌaj tyiꞌtɨ́j jɨn jeꞌej puaꞌaj muáaruuj, naꞌríij tyiꞌtɨ́j muáꞌchaꞌɨɨreꞌ, nyéetzij paj naajíjveꞌen. 19 Nyáaj Pablo, nyáaj nu nyamuácaꞌ jɨn tyíꞌmuayuꞌseꞌ. Nyáaj nu tyíꞌmuanajchityeꞌen. Nyajta nyáaj canu aꞌyan tyíꞌmuaꞌixaatyeꞌ paj muáaj joꞌtyéeyuꞌxaj, jiꞌnye muáaj paj tyináꞌchaꞌɨɨreꞌ aꞌɨ́jcɨ jɨmeꞌ tɨ muáahuɨɨrej pej pij júurij puáꞌraꞌnyij jusén jɨmeꞌ. 20 Aꞌyaa nu nyij nyeꞌihuáaraꞌ tyíꞌmuahuaviij, pej pij aꞌɨ́jna jɨn naatáhuɨɨreꞌen ɨ tavástaraꞌ jitze maꞌcan, pataꞌaj caꞌnyíjraꞌaj naataꞌan ɨ nyaxɨéjnyuꞌcaa tzajtaꞌ aꞌyájna patɨꞌɨj nyeꞌihuáaraꞌ tyiꞌpuéꞌeen ɨ Cɨríistuꞌ jimi.

21 Aꞌyaa nu tyíꞌmuayuꞌseꞌ, jiꞌnye tyámuaꞌ nu tyáꞌmuaꞌreej paj aꞌyan rɨnyij, pajta jéetzeꞌ aꞌyan rɨnyij jeꞌej nyaj tyíꞌmuahuaviij. 22 Ajtáhuaꞌaj aꞌyájna, pataꞌaj séej ɨ chiꞌij tyámuaꞌ huáꞌuurej nyej nyij aꞌáa jaꞌráꞌastij, jiꞌnye aꞌyaa nu tyeꞌejchóꞌveꞌ tɨ ɨ Dios naataꞌan, nyej nyij aꞌáa jaꞌtanyéj ajimi, jiꞌnye aꞌyaa xu muaꞌaj tyáꞌhuoo ɨ Dios jimi.

Ɨ nyúucarij tɨ jɨn jaꞌantyipuáꞌrityeꞌsij

23 Aꞌɨ́ɨ pu ajta yámuatyojtyeꞌ ɨ Epafras, ɨ tɨ nyajamuan yaꞌ eetyánamiꞌ aꞌɨ́jcɨ jɨmeꞌ tɨ ajta aꞌyan tyuꞌméj ɨ Cɨríistuꞌ jimi tɨ ajta Jesús puéꞌeen, 24 aꞌɨ́ɨ mu majta yajáꞌmuatyojtyeꞌ aꞌɨ́jna ɨ Marcos, ajta ɨ Aristarco, ajta ɨ Demas, ajta ɨ Lucas, ɨ maj nyahuɨɨreꞌ ɨ tyaj jɨn tyíꞌmuarɨeꞌ.

25 Cheꞌ aꞌɨ́jna ɨ tavástaraꞌ Jesús tɨ ajta Cɨríistuꞌ puéꞌeen, cheꞌ aꞌɨ́ɨn tyámuaꞌ tyajamuáachaꞌɨɨn.

Hebreos

1

2

3

4

5

6

7

8

9

10

11

12

13

Jeꞌej tɨ tyoꞌtyéyuꞌsiꞌhuacaꞌ aꞌɨ́ɨjma jimi ɨ maj Israel jitze ajtyámaꞌcan

1

Aꞌɨ́ɨ pu Cɨríistuꞌ tyitáaꞌixaaj ɨ Dios jitze maꞌcan

1 Aꞌyaa pu jájcuaj ɨmuáj ɨ Dios mueꞌtɨ́j tyihuóꞌixaaj ɨ tahuásimuaꞌcɨꞌɨj, ajta quee séej naꞌaj jɨmeꞌ ɨ nyúucarij, aꞌyaa pu séecan tyuꞌtaꞌítyacaꞌ mej mij jitzán maꞌcan tyuꞌtaxáj. 2 Ajta ijíij, tɨꞌɨj arí néijmiꞌi tyeꞌentyipuáꞌrij, Dios pu ɨ juyój ujoꞌtaꞌítyacaꞌ tɨꞌij aꞌɨ́ɨn tyitaatéꞌexaatyeꞌen jitzán maꞌcan, aꞌɨ́j pu jitzán maꞌcan jaatyátaahuacaꞌ ɨ cháanacaj, ajta jeꞌen aꞌyan tyeꞌentyíhuo tɨꞌij néijmiꞌi tyáꞌcɨꞌtyij aꞌɨ́jcɨ ɨ yójraꞌ. 3 Aꞌɨ́ɨ pu aꞌɨ́ɨn puéꞌeen ɨ tɨ jɨn huápuɨꞌɨj tyámuaꞌ naa huaséꞌrin ɨ Dios, ajta ɨ tyéviraꞌ aꞌyan chaꞌtánaꞌaj huaséꞌrin tɨꞌɨj ajta ɨ Dios, aꞌɨ́ɨ pu néijmiꞌi tyíꞌviꞌ tɨꞌɨj naꞌaj ɨ tɨ tyíꞌsejreꞌ aꞌɨ́jna jɨmeꞌ ɨ junyúucaa. Tɨꞌɨj tyitacáꞌriꞌraj ɨ tyaj jɨn ootyáꞌɨtzee ɨ Dios jimi, aj puꞌij huatyéeyixɨj ɨ ɨpuárij japua muácaꞌtaꞌ ɨ Dios, 4 ajta aꞌyan tyeꞌrájraa tɨ aꞌɨ́ɨn jéetzeꞌ vaꞌcán jɨn tyiꞌtyaváaj taꞌraa, mequee aꞌɨ́ɨmaj ɨ maj tajapuá tyíꞌhuɨɨreꞌ, jiꞌnye aꞌɨ́j pu jɨn tyeꞌentyájrupij ɨ tɨ jéetzeꞌ juxɨeꞌveꞌ jɨmeꞌ mequee aꞌɨ́ɨmaj ɨ maj tajapuá tyíꞌhuɨɨreꞌ.

Aꞌɨ́jna ɨ yójraꞌ ɨ Dios jéetzeꞌ pu vaꞌcán jɨn tyiꞌtyéjvee mequee aꞌɨ́ɨmaj ɨ maj tajapuá tyíꞌhuɨɨreꞌ

5 Jiꞌnye ɨ Dios capu aꞌnáj aꞌyan séej tyuꞌtéꞌexaaj aꞌɨ́ɨjma ɨ maj tajapuá tyíꞌhuɨɨreꞌ yee:

Muáaj paj nyiyóoj puéꞌeen,

nyáaj nu ijíij muaꞌantyíhuoo.

Capu ajta aꞌyan séej tyuꞌtéꞌexaaj aꞌɨ́ɨjma ɨ maj tajapuá tyíꞌhuɨɨreꞌ yee:

Nyáaj nu táatajraꞌ pueꞌéenyeꞌej naꞌmej,

ajta aꞌɨ́ɨn nyiyóoj pu pueꞌéenyeꞌej taꞌmej.

6 Ajta aꞌɨ́jna jitze maꞌcan ɨ juyój, aꞌyaa pu tyihuoꞌtéꞌexaaj aꞌɨ́ɨjma ɨ maj aꞌyan cháanacaj japua huacháatɨmee tɨjɨn:

Micheꞌ néijmiꞌi ɨ maj tyíꞌhuɨɨreꞌ ɨ Dios jimi jaatyáanajche.

7 Ajta aꞌɨ́ɨjma jimi ɨ maj tajapuá tyíꞌhuɨɨreꞌ, aꞌyaa ɨ Dios tyíꞌxaj tɨjɨn:

Aꞌyaa pu huáꞌuurej aꞌɨ́ɨjma ɨ maj tajapuá tyíꞌhuɨɨreꞌ tɨꞌɨj áacaj,

ajta aꞌyan huáꞌuurej tɨꞌɨj tɨéj aꞌɨ́ɨjma ɨ tɨ tyihuáꞌijtyeꞌ.

8 Ajta aꞌɨ́jna jitze maꞌcan ɨ juyój, aꞌyaa pu tyíꞌxaj tɨjɨn:

Muáaj mu paj Dios puéꞌeen, capu aꞌnáj antyipuaꞌrij ɨ paj jɨn antyíaꞌmuaꞌreej,

ajta ɨ paj jɨn tyiꞌtyéjvee jɨꞌréenyaꞌaj pu séejreꞌ, pajta aꞌyan tyíꞌijta jeꞌej tɨ tyeꞌtyévijtyeꞌ.

9 Muáaj paj jaxɨeꞌveꞌ ɨ tɨ tyámuaꞌ een pajta quee jaxɨeꞌveꞌ ɨ tɨ jeꞌej puaꞌaj een,

aꞌɨ́j pu jɨn ɨ Dios muaꞌantyíhuoo, a Dios,

ajta muaatáꞌ ɨ paj jɨn jéetzeꞌ huatáꞌtyamuaꞌveꞌen

mequee aꞌɨ́ɨmaj ɨ aꞌtyéɨtyeristyamuaꞌ.

10 Aꞌyaa pu ajta tyíꞌxaj tɨjɨn:

Muáaj nyavástaraꞌ, jájcuaj ɨmuáj paj jaatyátaahuacaꞌ ɨ cháanacaj,

pajta aꞌɨ́jna huatyátaahuacaꞌ ɨ tajapuá tɨ séejreꞌ.

11 Ajta néijmiꞌi pu tyeꞌentyipuáꞌrij tɨꞌɨj naꞌaj puaꞌmáj tyíꞌsejreꞌ,

pajta muáaj, jusén paj jɨn séeriaꞌaj puáꞌmej.

Néijmiꞌi pu aꞌyan tyuꞌtyemíꞌmaꞌcantarij tɨꞌɨj ɨ cáanarij,

12 aꞌyaa paj tyeetyátutaj tɨꞌɨj ɨ cáanarij tyíꞌtutzijhuacaa,

aꞌyaa paj néijmiꞌi seequéj tyíꞌuurej, tɨꞌɨj aꞌtɨ́j tɨ seequéj eenyeꞌ tyuꞌtyóochejtyeꞌen.

Pajta muáaj paj póocheꞌ aꞌɨ́ɨn panaꞌaj puéꞌeen,

capáj aꞌnáj áꞌpuaꞌren.

13 Capu ɨ Dios aꞌnáj séej aꞌyan tyuꞌtéꞌexaaj aꞌɨ́ɨjma ɨ maj tajapuá tyíꞌhuɨɨreꞌ yee:

Huatyéyixɨꞌ ɨ nyamuácaꞌtaꞌ,

ꞌasta nyanaꞌaj quee huoꞌmuéꞌtɨn aꞌɨ́ɨjma ɨ maj muájchaꞌɨɨreꞌ mej mij muéetzij muaꞌráꞌastijreꞌen.

14 Jiꞌnye néijmiꞌi ɨ maj tajapuá tyíꞌhuɨɨreꞌ, aꞌɨ́ɨ mu aꞌɨ́ɨn puéꞌeen ɨ júuricamej Dios tɨ tyihuáꞌijtyeꞌ, mej mij huoꞌtyáhuɨɨreꞌen aꞌɨ́ɨjma ɨ tɨ huáꞌcɨꞌtyij tɨ Dios huaꞌ japua huatányuunyij.

2

Tyicheꞌ jaꞌráꞌastijreꞌen aꞌɨ́jna ɨ tyaj jáanamuajriꞌ

1 Aꞌɨ́j pu jɨn aꞌyan tyúuxɨeꞌveꞌ tyaj jéehua tyámuaꞌ naa tyáanamuaj aꞌɨ́jna ɨ nyúucarij, tyej tyij quee ajtácɨɨnyej aꞌɨ́jna jitze ɨ juyéj. 2 Aꞌɨ́jna ɨ nyúucarij ɨ tɨ Dios aráꞌtyeej jaataxájtacaꞌ aꞌɨ́ɨjma jimi ɨ maj tajapuá tyíꞌhuɨɨreꞌ, aꞌɨ́ɨ pu ajta tyíꞌhuɨɨriaꞌcaꞌaj, majta aꞌɨ́ɨmaj ɨ maj quee jaꞌráꞌastijrej, aꞌyaa pu puéjtzij tyihuoꞌcɨꞌɨj jeꞌej tɨ tyeꞌtyévijtyaꞌcaꞌaj. 3 ¿Jiꞌnye ij tyíɨꞌrij tɨquee puéjtzij táacɨꞌtyij tɨpuaꞌaj aꞌyan tyetyáꞌxaahuataj aꞌɨ́jcɨ ɨ nyúucariaꞌraꞌ ɨ Dios, tɨ ajta jéehua huápuɨꞌɨj juxɨeꞌveꞌ? Jiꞌnye aꞌɨ́ɨ pu ɨ tavástaraꞌ anaquéej aꞌyan tyaataxájtacaꞌ, majta jeꞌen séecan aꞌyan tyaataxájtacaꞌ jeꞌej maj tyáanamuajriꞌ aꞌɨ́jcɨ ɨ nyúucarij. 4 Dios pu ajta jaataséjratacaꞌ aꞌɨ́jcɨ jɨmeꞌ tɨ aꞌyan huarɨ́j tyiꞌtɨ́j jɨmeꞌ tɨ huápuɨꞌɨj naa huaséꞌrin, ajta jaatyájtoo ɨ ju júuricamej huaꞌtzajtaꞌ jeꞌej tɨ tyaꞌránajchacaꞌ.

Cɨríistuꞌ pu aꞌyan ajta tyuꞌnɨéꞌhuacaꞌ matɨꞌɨj ɨ ihuáamuaꞌmuaꞌ

5 Capu ɨ Dios jaatyájtoo aꞌɨ́ɨmaj jimi ɨ maj tajapuá tyíꞌhuɨɨreꞌ, mej mij aꞌɨ́jcɨ jɨn antyúumuaꞌreeriaj muáꞌraꞌnyij ɨ cháanacaj tyaj japuan huacháatɨmaꞌaj táꞌjuꞌun, aꞌɨ́jna ɨ tyaj aꞌyan jɨmeꞌ tyíꞌxaj. 6 Aꞌyaa puꞌuj aꞌtɨ́j aꞌnáj tyíꞌxajtacaꞌaj tɨjɨn:

¿Tyiꞌtanyí jeꞌej tyiꞌpuéꞌeen ɨ tyévij?

¿Tyiꞌtanyí jɨn muaꞌantyúumuaꞌree ɨ tyétyacaa?

¿Jiꞌnye pej pij huaꞌtamuáꞌreꞌrii majta aꞌ jitze juxɨeꞌveꞌ?

7 Aꞌyaa paj jáaruuj tɨꞌij jéetzeꞌ cɨléenyeꞌ jɨn tyiꞌtyaváaj táꞌraꞌnyij, mequee aꞌɨ́ɨmaj ɨ maj tajapuá tyíꞌhuɨɨreꞌ,

pajta tyámuaꞌ tyaatáꞌ, aꞌɨ́jcɨ jɨmeꞌ paj jaꞌantyíhuoj tɨꞌij jéehua huápuɨꞌɨj tyáacɨꞌtyij, majta néijmiꞌi tyámuaꞌ joꞌtaséj,

8 pajta néijmiꞌi tyaatáꞌ tɨꞌij tyiꞌtɨ́j jɨn antyúumuaꞌreeriaj, mej mij aꞌɨ́jna jɨn jaꞌráꞌastijreꞌen.

Aꞌyaa puꞌij, tɨꞌɨj néijmiꞌi jimi tyuꞌtyátuiihuacaꞌ, Dios pu ajta néijmiꞌi tyaatáꞌ. Ajta ijíij capu eexúj séejreꞌ maj néijmiꞌi jáꞌastijriaꞌaj. 9 Tyajta aꞌyan tyéꞌsej aꞌɨ́jcɨ ɨ Jesús, tɨ ɨ Dios aꞌyan jáaruuj tɨꞌij cɨ́ɨ naꞌaj áꞌtyeeviꞌ tɨ jéetzeꞌ cɨléenyeꞌ jɨn tyiꞌtyaváaj táꞌraꞌnyij mequee aꞌɨ́ɨmaj ɨ maj tajapuá tyíꞌhuɨɨreꞌ, aꞌɨ́ɨ pu ijíij vaꞌcán jɨn tyiꞌtyéjvee, aꞌɨ́jna jɨmeꞌ tɨ aꞌɨ́ɨn jaapuéjtzitariacaꞌ tɨꞌɨj huamuɨ́ꞌ. Dios, ɨ tɨ jéehua taxɨeꞌveꞌ, aꞌyaa pu tyuꞌtáꞌ tɨꞌɨj ɨ Jesús néijmiꞌcaa jitze maꞌcan huámuɨꞌnyij, ajta jeꞌen néijmiꞌcaa táahuɨɨreꞌen.

10 Néijmiꞌi ɨ tɨ tyíꞌsejreꞌ Dios pu tyíaꞌrij ajta néijmiꞌi jimí tyíꞌsejreꞌ aꞌɨ́jna jɨmeꞌ tɨ aꞌɨ́ɨn néijmiꞌi tyúꞌtaahuacaꞌ, aꞌyaa puꞌij tyáꞌxɨeꞌveꞌ mej mij néijmiꞌi ɨ yójmuaꞌmuaꞌ jimí huatyáꞌɨtzeereꞌen jusén jɨmeꞌ. Aꞌɨ́j pu jɨn ɨ Dios, aꞌyan tyaanéijmiꞌtarej aꞌɨ́jna jɨmeꞌ tɨ jaapuéjtzitariacaꞌ ɨ Cɨríistuꞌ taꞌaj ij tyámuaꞌ tyúꞌuurej, ajta néijmiꞌcaa táahuɨɨreꞌen. 11 Jiꞌnye néijmiꞌi mu séej manaꞌaj jitze ajtyámaꞌcan, aꞌɨ́ɨjma ɨ tɨ huatyóaꞌrij, ajta aꞌɨ́ɨjma aꞌɨ́ɨn tɨ arí huaꞌantyíviꞌtɨcaꞌaj. Aꞌɨ́j pu jɨn, capu jatyeviꞌrasteꞌ aꞌɨ́jcɨ yójraꞌ tɨ aꞌyan huaꞌtamuáꞌmuatyaꞌan yee: “Nyeꞌihuáamuaꞌ mu puéꞌeen”, 12 ajta aꞌyan tyuꞌtaxájtacaꞌ ɨ yuꞌxarij jitze tɨjɨn:

Nyetyihuoꞌtéꞌexaatyeꞌsij muéetzij jitze maꞌcan ɨ nyeꞌihuáamuaꞌ,

nyajta tyuꞌtáchuiicaj huaꞌ tzajtaꞌ aꞌɨ́ɨjma ɨ maj jusɨꞌrii.

13 Aꞌyaa pu ajta tyíꞌxaj tɨjɨn:

Aꞌɨ́j nu jitze tyiꞌijchóꞌveꞌej naꞌmej.

Ajtáhuaꞌaj aꞌyan tɨjɨn:

Yáꞌnyaj huatyéjve, huaꞌ jamuán ɨ yójmuaꞌtyee ɨ Dios tɨ naatáviꞌtɨstej.

14 Aꞌyájna matɨꞌɨj aꞌɨ́ɨmaj ɨ yójmuaꞌmuaꞌ ɨ maj seequéj ajaꞌchej, juxaꞌaj manaꞌaj eenyeꞌ tyáhueꞌraꞌ, majta juxaꞌaj eenyeꞌ tyáaxureꞌ, aꞌyaa pu ajta ɨ Jesús huóoruuj tɨꞌij aꞌyan chaꞌtánaꞌaj eenyeꞌ tyáhueꞌraꞌ, ajta aꞌyan eenyeꞌ tyáxuureꞌej, taꞌaj ij jaꞌantyipuáꞌrityeꞌen aꞌɨ́jcɨ ɨ tɨ aꞌɨ́jna jɨn antyúumuaꞌreeriacaꞌaj tɨ huóꞌcuiꞌnyij tɨ tyeɨ́tyee, aꞌɨ́ɨ pu aꞌɨ́ɨn puéꞌeen ɨ tyiyáaruꞌ. 15 Aꞌyaa puꞌij tyihuiꞌrájtoo aꞌɨ́ɨjma ɨ maj aꞌyan séjriaꞌcaꞌaj matɨꞌɨj ɨ maj caꞌnyéjrij jɨn tyíꞌmuarɨeꞌ aꞌɨ́jna jɨmeꞌ maj tyíꞌtzɨɨnyaꞌcaꞌaj maj huácuiꞌnyij. 16 Aꞌyaa pu tyiꞌjaꞌyájna, tɨquee aꞌɨ́jna jɨn mujoꞌvéꞌmej tɨꞌij aꞌɨ́ɨmaj huatyáhuɨɨreꞌen ɨ maj tajapuá tyíꞌhuɨɨreꞌ, sulu taꞌaj ij aꞌɨ́ɨjma huatyáhuɨɨreꞌen ɨ maj Abraham jitze eerámaꞌcan. 17 Aꞌɨ́j pu jɨn aꞌyan huóꞌruuj matɨꞌɨj ɨ ihuáamuaꞌmuaꞌ, taꞌij ij aꞌɨ́jna jɨn tyeꞌentyájrutyej ɨ tɨ néijmiꞌi jɨn tyuꞌtyáhuɨɨreꞌen ɨ Dios jimi, ajta aꞌyan tyihuáꞌancuꞌvaxɨj ɨ tyeɨ́tyee, ajta tyihuacáariꞌriꞌ ɨ maj jɨn ootyáꞌɨtzee ɨ Dios jimi. 18 Ajta jeꞌen aꞌɨ́ɨn jaapuéjtzitariacaꞌ, ajta tyoꞌtáviicueꞌriꞌ, ijíij pu arí ɨꞌríj tɨ aꞌɨ́ɨn huoꞌtáhuɨɨreꞌen aꞌɨ́ɨjma ɨ maj áꞌviicueꞌreꞌ tyiꞌtɨ́j jɨmeꞌ.

3

Jesús pu jéetzeꞌ vaꞌcán jɨn tyiꞌtyéjvee quee aꞌɨ́jna ɨ Moisés

1 Aꞌyaa puꞌij, nyeꞌihuáamuaꞌ, muaꞌaj xu ɨ Dios jitze ajtyámaꞌcan, ajta aꞌɨ́ɨn jamuaatajé siaj sij néijmiꞌi jimi huatyáꞌɨtzeereꞌen, siataꞌaj tyámuaꞌ aꞌɨ́j jitze tyúꞌmuaꞌtyij ɨ Jesús, ɨ Dios tɨ uyoꞌtaꞌítyacaꞌ ajta aꞌɨ́ɨn néijmiꞌi jɨn tyíꞌhuɨɨreꞌ ɨ Dios jimi, aꞌɨ́ɨ pu ajta taatéꞌexaa aꞌɨ́jna ɨ nyúucarij ɨ tyaj jitzán tyáꞌtzaahuatyeꞌ. 2 Jiꞌnye aꞌɨ́ɨ pu ɨ Jesús néijmiꞌi jɨn tyámuaꞌ tyíꞌsejreꞌ ɨ Dios jimi, ɨ tɨ jaꞌantyíhuoj tɨꞌij aꞌɨ́jna jɨn tyuꞌtyáhuɨɨreꞌen, aꞌyájna tɨꞌɨj ajta ɨ Moisés néijmiꞌi jɨn tyaꞌráꞌastej tɨꞌɨj tyíꞌhuɨɨriaꞌcaꞌaj ɨ chiꞌraꞌan tzajtaꞌ ɨ Dios. 3 Ajta ɨ Jesús Dios pu jéetzeꞌ pu vaꞌcán tyeꞌentyáarujtyej, quee aꞌɨ́jcɨ ɨ Moisés, aꞌyájna tyatɨꞌɨj tyajta jéetzeꞌ tyámuaꞌ tyaꞌtáꞌcaa aꞌɨ́jcɨ ɨ tɨ chiꞌij tyíꞌtaꞌhuacaa tyequée aꞌɨ́jcɨ ɨ chiꞌij. 4 Néijmiꞌi ɨ chiꞌij tɨ tyíꞌsejreꞌ aꞌtɨ́j pu jaꞌajtaahuacaꞌ, ajta ɨ Dios pu aꞌɨ́ɨn puéꞌeen ɨ tɨ néijmiꞌi tyúꞌtaahuacaꞌ tɨꞌɨj naꞌaj ɨ tɨ aꞌyan tyíꞌsejreꞌ. 5 Aꞌyaa puꞌij, aꞌɨ́jna ɨ Moisés, ɨ tɨ tyiꞌtɨ́j jɨn tyíꞌhuɨɨriaꞌcaꞌaj, néijmiꞌi pu jɨn tyámuaꞌ huarɨ́j ɨ chiꞌraꞌan tzajtaꞌ ɨ Dios, aꞌyaa pu tyíꞌhuɨɨriaꞌcaꞌaj tɨꞌij jaataxáj jeꞌej tɨ tyiꞌtɨ́j ɨ Dios tyuꞌtaxájtaj. 6 Ajta ɨ Cɨríistuꞌ, ɨ tɨ yójraꞌ puéꞌeen, aꞌɨ́ɨ pu néijmiꞌi jɨn tyámuaꞌ tyíꞌhuɨɨreꞌ ɨ chiꞌraꞌan tzajtaꞌ ɨ Dios, ajta aꞌɨ́jna ɨ chiꞌraꞌan ityáj tu aꞌɨ́ɨn puéꞌeen ɨ tyeɨ́tyeristyamuaꞌmeꞌen, tɨpuaꞌaj tyetyoꞌtáviicueꞌ tyej tyámuaꞌ eenyeꞌ tyajta tatyamuaꞌveꞌej aꞌɨ́jcɨ jɨmeꞌ ɨ tyaj jitzán tyiꞌijchóꞌveꞌ.

Ɨ Dios jimi mu jusoꞌpeꞌ aꞌɨ́ɨmaj ɨ maj tyeɨ́tyeristyamuaꞌmeꞌen puéꞌeen

7 Aꞌɨ́j pu jɨn, aꞌyájna tɨꞌɨj tyíꞌxaj ɨ júuricamaꞌraꞌ ɨ Dios ɨ yuꞌxarij jitze aꞌyan tɨjɨn:

Tɨpuaꞌaj muaꞌaj ijíij siáanamuaj jeꞌej tɨ ɨ Dios tyíꞌxaj,

8 caxu tyiꞌtyánaamuan ɨ juxɨéjnyuꞌcaa tzajtaꞌ, matɨꞌɨj aꞌɨ́ɨjma ɨ maj quee jáanamuajriꞌ,

majta jeꞌen tyiꞌtɨ́j jɨn jaatatyésej ɨ Dios aꞌájna joꞌtɨj quee jáꞌtyiꞌtɨj.

9 Aꞌáa mu tyiꞌtɨ́j jɨn natatyésej aꞌɨ́ɨmaj ɨ jáꞌmuahuasimuaꞌcɨꞌɨj,

majta aꞌáa jáꞌtyeej huáꞌpuatyej nyinyiꞌraꞌaj metyiꞌséeraj jeꞌej nyaj tyiꞌtɨ́j jɨn rɨjcaj.

10 Aꞌɨ́j nu jɨn huoꞌtájaaxɨejviꞌriꞌ néijmiꞌcaa aꞌɨ́ɨmaj ɨ tyeɨ́tyee,

nyajta aꞌyan tyuꞌtaxájtacaꞌ tɨjɨn: “Aꞌnáj tɨnaꞌaj mu jeꞌej puaꞌaj tyíꞌmuaꞌtzej ɨ jutzájtaꞌ,

majta quee aꞌnáj jaxɨeꞌveꞌ maj jáamuaꞌtyij jeꞌej nyej nyáaj tyíꞌijta.”

11 Aꞌɨ́j nu nyij jɨn nyúꞌcamuɨꞌɨj aꞌyan nyetyaꞌtányaratziiriꞌ

maj quee aꞌnáj ujoꞌtyárutyij joꞌmaj jaꞌhuóosoꞌpeꞌen nyajamuan.

12 Nyeꞌihuáamuaꞌ, tyámuaꞌ xuꞌuj muaꞌaj tɨꞌij quee sɨ́ɨj tɨ jaꞌmua jitze ajtyámaꞌcan jeꞌej puaꞌaj tyiꞌtyúuchaꞌɨɨj ɨ jutzájtaꞌ, nusu tɨquee ajta cheꞌ tyáꞌtzaahuatyeꞌej, tɨꞌij aꞌɨ́jna jɨn ajtáraꞌnyij ɨ Dios jimi tɨ júurij. 13 Sulu siataꞌaj caꞌnyíjraꞌaj huatóoaꞌan séej siajta séej jamuán aꞌnáj tɨnaꞌaj, ijíij siaj siooj júurij, tɨꞌij quee sɨ́ɨj tyeꞌtyánaamuan ɨ jutzájtaꞌ tyiꞌtɨ́j jɨmeꞌ tɨ hueꞌtzij puéꞌeen ajta jeꞌen aꞌɨ́jna jɨn jeꞌej puaꞌaj huárɨnyij. 14 Jiꞌnye aꞌyaa pu ityájma tyiꞌtɨ́j tyíꞌtacɨꞌtyij jamuán ɨ Cɨríistuꞌ, tɨpuaꞌaj tyetyoꞌtáviicueꞌ tyaj aꞌnáj tɨnaꞌaj tyámuaꞌ eenyeꞌ ꞌasta naꞌaj quee néijmiꞌi tyeꞌentyipuáꞌrej, aꞌyájna tyatɨꞌɨj tyeꞌejchóꞌvaꞌcaꞌaj tyaꞌtɨꞌɨj huatyátahuij.

15 Aꞌɨ́j pu jɨn aꞌyan tyáꞌxaj ɨ yuꞌxarij jitze tɨjɨn:

Tɨpuaꞌaj muaꞌaj ijíij siáanamuaj jeꞌej tɨ ɨ Dios tyíꞌxaj,

caxu tyiꞌtyánaamuan ɨ jutzájtaꞌ, matɨꞌɨj aꞌɨ́ɨmaj ɨ maj quee jáanamuajriꞌ.

16 ¿Aꞌtyaanyíj maj aꞌɨ́ɨn puéꞌeen ɨ maj quee jaꞌráꞌastej matɨꞌɨj jáanamuajriꞌ ɨ nyúucariaꞌraꞌ ɨ Dios? Aꞌɨ́ɨmaj mu aꞌɨ́ɨn puéꞌeen ɨ Moisés tɨ huiꞌrájtoj aꞌájna a Egipto. 17 Ajta aꞌɨ́ɨjma ɨ Dios tɨ huáꞌpuatyej nyinyiꞌraꞌaj huáꞌjaaxɨejviꞌ aꞌɨ́ɨmaj mu aꞌɨ́ɨn puéꞌeen ɨ maj ootyáꞌɨtzee ɨ jimí, majta jeꞌen huáꞌcuii aꞌájna joꞌtɨj quee jáꞌtyiꞌtɨj. 18 Aꞌɨ́ɨ mu majta aꞌɨ́ɨn puéꞌeen ɨ tɨ Dios huaꞌ jɨmeꞌ aꞌyan tyaꞌtóoratziiriꞌ mej mij quee aꞌnáj ujoꞌtyájrutyej joꞌmaj jaꞌhuóosoꞌpeꞌen, aꞌɨ́jna jɨmeꞌ maj quee jaꞌantzaahuaj. 19 Aꞌyaa pu tyiꞌjaꞌyájna, aꞌyaa tu tyáꞌmuaꞌreej tɨquee aꞌyan tyihuoꞌcɨꞌɨj maj ujoꞌtyájrutyej, jiꞌnye camu tyáꞌantzaahuaj.

4

1 Aꞌɨ́j pu jɨn, ijíij tu ooj jeꞌej tyíɨꞌrij tɨꞌij táahuɨɨreꞌen aꞌɨ́jna ɨ Dios tɨ jɨn tyaꞌtóoratziiriꞌ tyej tyij ujoꞌtyájrutyej joꞌtyaj jaꞌhuátasoꞌpeꞌen, tyicheꞌ tyámuaꞌ tyiꞌhuátachaꞌɨɨn, tɨꞌij quee sɨ́ɨj tyiꞌtɨ́j jɨn ootyáꞌɨtzeereꞌen ajta jeꞌen quee jáacɨꞌtyij tɨ aꞌáa joꞌtyájrutyej. 2 Jiꞌnye ityáj tu jaꞌancuriáaꞌ aꞌɨ́jna ɨ nyúucarij ɨ Dios tɨ jɨn tɨiꞌrátoosij, ajta aꞌɨ́ɨjma capu huoꞌtyáhuɨɨ matɨꞌɨj jáanamuajriꞌ, jiꞌnye camu aꞌyan huarɨ́j tɨꞌɨj tyéꞌijtacaꞌaj ɨ nyúucarij maj jáanamuajriꞌ. 3 Tyajta ityáj, ɨ tyej tyáꞌantzaahuaj, ityáj tu aꞌáa joꞌtyárutyij joꞌtyaj jaꞌhuátasoꞌpeꞌen, aꞌɨ́jna ɨ tɨ Dios jɨn aꞌyan tyuꞌtaxájtacaꞌ huaꞌ jɨmeꞌ tɨjɨn:

Aꞌɨ́j nu jɨn nyúꞌcamuɨꞌɨj nyetyaꞌtányaratziiriꞌ,

mej mij quee aꞌáa joꞌtyájrutyej joꞌmaj nyajamuan jaꞌhuóosoꞌpeꞌen.

Ajta ɨ Dios jimi puꞌríj néijmiꞌi tyíꞌcɨꞌpiihuacaꞌaj tɨꞌɨj naꞌaj tyeetyátaahuacaꞌ ɨ cháanacaj, 4 jiꞌnye aꞌyaa pu tyáꞌxaj ɨ yuꞌxarij jitze aꞌɨ́jna jɨmeꞌ ɨ xɨcáaraꞌ taꞌráahuaꞌpuaj tɨjɨn:

Dios pu huóosoꞌpej tɨꞌɨj jaꞌantyicɨꞌɨj ɨ tɨ jɨn tyuꞌmuárɨej aꞌájna xɨcáaraꞌ jitze ɨ taꞌráahuaꞌpuaj.

5 Ajtáhuaꞌaj pu aꞌyan tyáꞌxaj yuꞌxarij jitze tɨjɨn:

Camu aꞌáa joꞌtyárutyij jóꞌnyaj huajaꞌtáꞌcaa mej mij huóosoꞌpeꞌen.

6 Ajta móocheꞌ mu séecan áꞌɨtzeereꞌ maj aꞌáa joꞌtyájrutyej joꞌmaj jamuán jaꞌhuóosoꞌpeꞌen ɨ Dios, aꞌɨ́ɨmaj ɨ maj quee aꞌáa joꞌtyájrupij, aꞌɨ́jna jɨmeꞌ maj quee jaꞌráꞌastijrej aꞌɨ́jcɨ ɨ nyúucarij ɨ Dios tɨ jɨn huiꞌratonyíicheꞌ. 7 Aꞌɨ́j pu jɨn ɨ Dios arí ajtáhuaꞌaj séej xɨcáaraꞌ jitze tyaꞌtáraj ajta aꞌyan jaatamuaꞌaj tɨjɨn: “ijíij”, aꞌɨ́jna pu jimi aꞌyan aráꞌtyeej tyaataxájtacaꞌ ɨ David aꞌnáj tɨ aꞌyan atyojoꞌréꞌnyesij, aꞌyaa pu tyuꞌtaxájtacaꞌ tɨjɨn:

Tɨpuaꞌaj ijíij muaꞌaj siáanamuaj jeꞌej tɨ tyíꞌxaj ɨ Dios,

caxu tyiꞌtyánaamuan ɨ jutzájtaꞌ.

8 Jiꞌnye tɨpuaꞌaj aꞌɨ́jna ɨ Josué huoꞌtáꞌnyijcheꞌ maj huóosoꞌpeꞌen aꞌɨ́ɨjma ɨ maj Israel jitze ajtyámaꞌcan, capu ɨ Dios aꞌyan tyataxáatajcheꞌ ajtáhuaꞌaj séej xɨcáaraꞌ jitze. 9 Aꞌɨ́j pu jɨn óocheꞌ áꞌɨtzeereꞌ huaꞌ jimi ɨ tyeɨ́tyeristyamuaꞌmeꞌen ɨ Dios mej mij jamuán huóosoꞌpeꞌen, 10 jiꞌnye aꞌɨ́jna ɨ aꞌtɨ́j tɨ aꞌáa joꞌtyárutyij joꞌtɨj ɨ Dios tyihuajaꞌtáꞌcaa tɨꞌij aꞌtɨ́j huóosoꞌpeꞌen, aꞌyaa pu tyáꞌcɨꞌtyij tɨ huóosoꞌpeꞌen ɨ tɨ jɨn tyíꞌmuarɨeꞌ tɨꞌɨj ajta Dios tyiꞌhuóosoꞌpej. 11 Aꞌɨ́j pu jɨn, tyicheꞌ caꞌnyíjraꞌaj huatátaꞌan tyej tyij tyámuaꞌ eenyeꞌ ajta ij táacɨꞌtyij tyaj aꞌáa joꞌtyájrutyej joꞌtyaj jaꞌhuátasoꞌpeꞌen, taꞌaj ij quee aꞌtɨ́j aꞌyan rɨjcaj matɨꞌɨj jájcuaj ɨmuáj huarɨ́j ɨ maj quee tyáꞌantzaahuaj.

12 Jiꞌnye aꞌɨ́jna ɨ nyúucariaꞌraꞌ ɨ Dios, aꞌɨ́ɨ pu júurij ajta néijmiꞌi putyíꞌuurej. Ajta jéetzeꞌ tyíꞌhuɨɨreꞌ quee ɨ chúun tɨ juxaꞌaj tyaꞌantámuamuaa, aꞌɨ́ɨ pu tyáruꞌpij ɨ xɨéjnyuꞌcariaꞌraꞌ jitze ɨ tyévij, ajta ɨ muaꞌtzíiriaꞌraꞌ tzajtaꞌ, ajta jaayíꞌtɨn tɨ jáamuaꞌreej jeꞌej tɨ sɨ́ɨj tyíꞌmuaꞌtzej, ajta jeꞌej tɨ sɨ́ɨj tyáꞌxɨeꞌveꞌ ɨ juxɨéjnyuꞌcaa tzajtaꞌ tɨꞌij tyiꞌtɨ́j jɨn jeꞌej huárɨnyij. 13 Ajta néijmiꞌi ɨ Dios tɨ tyúꞌtaahuacaꞌ capu tyiꞌtɨ́j ɨꞌríj tɨꞌij jimi huatyóoꞌavaaj, néijmiꞌi pu jimi tyíꞌsejreꞌ, ajta aꞌyan tyúuxɨeꞌveꞌ tyaj néijmiꞌi jimi huatátasejrataj.

Jesús pu aꞌɨ́ɨn puéꞌeen ɨ tɨ jéetzeꞌ vaꞌcán jɨn tyiꞌtyéjvee

14 Aꞌɨ́jna ɨ Jesús, ɨ tɨ yójraꞌ puéꞌeen ɨ Dios, aꞌɨ́ɨ pu aꞌɨ́ɨn puéꞌeen ɨ tɨ tajimí vaꞌcán jɨn tyiꞌtyéjvee ɨ Dios jimi, ajta arí tajapuá joꞌojnyéj. Aꞌɨ́j pu jɨn tyicheꞌ tyámuaꞌ eenyeꞌ ɨ tyaj jitzán tyáꞌtzaahuatyeꞌ. 15 Jiꞌnye aꞌɨ́jna ɨ tɨ tajɨ́meꞌ vaꞌcán jɨn tyiꞌtyéjvee ɨ Dios jimi, aꞌɨ́ɨ pu jaayíꞌtɨn tɨꞌij táꞌancuꞌvaxɨꞌɨn aꞌɨ́jna jɨmeꞌ tyaj quee tacaꞌnyej ɨ tatzájtaꞌ, jiꞌnye aꞌɨ́ɨ pu ajta aꞌyan tyaapuéjtzitariacaꞌ tyatɨꞌɨj ityáj, ajta aꞌɨ́jna capu aꞌnáj tyiꞌtɨ́j jɨn ootyáꞌɨtzee. 16 Tyicheꞌ taxáahuaj ajtyáxɨɨrej joꞌtɨj joꞌtyéjvee ɨ ɨpuárij ɨ tɨ jitzán acájca ɨ Dios tɨ jéehua taxɨeꞌveꞌ, tɨꞌij aꞌɨ́ɨn táꞌancuꞌvaxɨꞌɨn ajta jeꞌen táahuɨɨreꞌen tyatɨꞌɨj áꞌviicueꞌriaꞌaj.

5

1 Néijmiꞌi ɨ maj vaꞌcán jɨn tyíꞌhuɨɨreꞌ ɨ Dios jimi, aꞌɨ́ɨ mu aꞌyan tyihuaꞌváꞌhuoosij ɨ tyeɨ́tyee, mej mij aꞌɨ́jna jɨn antyúumuaꞌreeriaj mej mij huaꞌ japua huatányuunyij ɨ Dios jimi, ajta mej mij tyuꞌtámuꞌvejritaj ɨ Dios jimi, majta yaꞌmuáatyee huatámuꞌvejritaj aꞌɨ́jcɨ jɨmeꞌ ɨ maj jɨn ootyáꞌɨtzee. 2 Ajta aꞌɨ́jna ɨ tɨ tyiꞌtɨ́j jɨn tyiꞌtyéjvee aꞌɨ́ɨmaj mu tyéꞌijtyeꞌ ɨ tyeɨ́tyee, aꞌɨ́j pu jɨn ɨꞌríj tɨꞌij huaꞌancuꞌvajxɨꞌɨn aꞌɨ́ɨmaj ɨ maj quee tyiꞌtɨ́j muaꞌreej, majta ɨ maj tyiꞌtɨ́j jɨn áꞌɨtzeereꞌ ɨ Dios jimi, 3 ajta aꞌɨ́jna jɨmeꞌ tɨquee jucaꞌnyej aꞌɨ́j pu jɨn juxɨeꞌveꞌ tɨ anaquéej tyuꞌtámuꞌvejritaj aꞌɨ́jna jɨmeꞌ tɨ aꞌɨ́ɨn ootyáꞌɨtzee ɨ Dios jimi, ajta jeꞌen aꞌɨ́ɨjma jɨmeꞌ ɨ tyeɨ́tyee ɨ maj aꞌyan chaꞌtaj manaꞌaj tyiꞌtɨ́j jɨn tyityoꞌtyáꞌɨtzeerej ɨ Dios jimi. 4 Capu ɨꞌríj tɨ aꞌtɨ́j jusɨ́ɨj aꞌíjna jɨn tyeꞌentyájrutyej, sulu Dios pu aꞌyan tyaataꞌíjtyeꞌsij, aꞌyájna tɨꞌɨj tyaataꞌíj aꞌɨ́jcɨ ɨ Aarón. 5 Aꞌyaa pu chaꞌtánaꞌaj, aꞌɨ́jna ɨ Cɨríistuꞌ capu jusɨ́ɨj antyúuhuoj tɨꞌij vaꞌcán jɨn tyeꞌentyájrutyej, sulu Dios pu aꞌɨ́jna jɨn tyeꞌentyáarujtyej, jiꞌnye aꞌɨ́ɨ pu aꞌyan tyaatéꞌexaa tɨjɨn:

Muáaj paj nyiyóoj puéꞌeen,

ijíij nu aꞌ táataj pueꞌéenyeꞌej naꞌmej.

6 Aꞌyaa pu ajtáhuaꞌaj tyaatéꞌexaa ɨ yuꞌxarij jitze tɨjɨn:

Muáaj paj jusén jɨmeꞌ vaꞌcán jɨn tyiꞌtyaváaj puáꞌmej ɨ Dios jimi

aꞌyájna tɨꞌɨj ajta aꞌɨ́jna ɨ Melquisedec.

7 Tɨꞌɨj ooj ɨ Cɨríistuꞌ aꞌyan séjriaꞌcaꞌaj ɨ cháanacaj japua, aꞌyaa pu jéehua tyuꞌtyéenyuj ajta huóoyiinyacaꞌ aꞌɨ́jna jimi ɨ Dios, ɨ tɨ aꞌyan tyeeyíꞌtɨn tɨ japuan huatányuunyij tɨꞌij quee huámuɨꞌnyij, ajta néijmiꞌi tyaꞌráꞌastej, aꞌɨ́j pu jɨn ɨ Dios jáanamuajriꞌ. 8 Aꞌyaa puꞌij aꞌɨ́jna ɨ Cɨríistuꞌ, ɨ tɨ yójraꞌ puéꞌeen ɨ Dios, aꞌyaa pu tyapuéetzitarej tɨꞌɨj ij jáamuaꞌreeriꞌ ɨ tɨ néijmiꞌi tyaꞌráꞌastijre, 9 ajta tɨꞌɨj néijmiꞌi jɨn tyámuaꞌ huarɨ́j, aj puꞌij aꞌɨ́jna jɨn tyeꞌentyájrupij tɨꞌij aꞌɨ́ɨn huiꞌrátoonyij jusén jɨmeꞌ néijmiꞌcaa ɨ maj jimi tyáꞌtzaahuatyeꞌ, 10 ajta ɨ Dios aꞌɨ́jna jɨn tyeꞌentyáarujtyej tɨꞌij vaꞌcán jɨn tyuꞌtyáhuɨɨreꞌen ɨ Dios jimi, aꞌyájna tɨꞌɨj ajta tyuꞌtyáhuɨɨ aꞌɨ́jna ɨ Melquisedec.

Maj jéetzeꞌ tyámuaꞌ tyáꞌantzaahuatyeꞌen ɨ Dios jimi

11 Jéehua tu tyajáꞌmuaꞌixaatyeꞌ aꞌíjcɨ jɨmeꞌ, ajta tyésiꞌ tyej tyij tyámuaꞌ naa tyajamuaatéꞌexaatyeꞌen, jiꞌnye caxu muaꞌaj jiyeꞌtzín yoꞌitéej xáꞌjuꞌun. 12 Maj siajta seríj áꞌtyeej, puꞌríj aꞌyan tyiꞌxáꞌpuɨꞌɨntacaj siaj sij muaꞌaj tyihuóꞌmuaꞌtyej, maj siajta quee caxu, sulu aꞌyaa pu tyúuxɨeꞌveꞌ tɨ aꞌtɨ́j ajtáhuaꞌaj tyajamuáamuaꞌtyej aꞌɨ́jna jɨmeꞌ ɨ nyúucarij ɨ maj jɨn huatyóohuij. Aꞌyaa xu een matɨꞌɨj aꞌɨ́ɨmaj ɨ tɨꞌríij maj jumuaꞌtɨj léechij yaꞌcaa, maj quee xu yóꞌjapuɨꞌraꞌ ɨ cueꞌráj. 13 Aꞌɨ́ɨmaj ɨ maj ɨ léechij jɨn júurij aꞌyaa mu een matɨꞌɨj ɨ tɨꞌríij ɨ maj móoj huáꞌtziꞌtyej, aꞌɨ́j mu jɨn quee xu yóꞌitej aꞌɨ́jcɨ ɨ nyúucarij ɨ maj jɨn tyihuoꞌmuáꞌtyej jeꞌej tɨ sɨ́ɨj tyiꞌtyúuchaꞌɨj ɨ Dios jimi. 14 Aꞌɨ́jna ɨ nyúucarij aꞌyaa pu tyíꞌhuɨɨreꞌ tɨꞌɨj ɨ cueꞌráj ɨ maj jacuaꞌcaa ɨ maj huáasij, ɨ maj meríj jamuaꞌreej tyiꞌtɨ́j tɨ xáꞌpuɨꞌ ajta ɨ tɨquee xáꞌpuɨꞌ, jiꞌnye muꞌríj jaayíꞌtɨn aꞌɨ́jcɨ jɨmeꞌ maj tyámuaꞌ tyityetyúuchaꞌɨj ɨ Dios jimi.

6

1 Aꞌɨ́j pu jɨn tyicheꞌ huajuꞌun tyej tyij jéetzeꞌ huahuóseꞌen ɨ Dios jimi, tyataꞌaj tyij jéetzeꞌ jáarɨꞌrej ɨ nyúucariaꞌraꞌ ɨ Cɨríistuꞌ. Tyicheꞌ quee aꞌɨ́j tyanaꞌaj namuajraj ɨ nyúucarij tɨ jɨmeꞌ jaxaj tyej tyij seequéj tyúꞌmuaꞌtyij, aꞌɨ́jcɨ jɨmeꞌ ɨ yiꞌráj tɨquee tyiꞌtɨ́j huɨɨreꞌ ɨ Dios jimi, nusu ɨ nyúucarij tɨ jaxaj tyej tyij tyáꞌantzaahuatyeꞌen ɨ Dios jimi, 2 jeꞌej maj tyitaamuáꞌtyej tyej tyij huáɨꞌhuacaꞌ ɨ Cɨríistuꞌ jitzán maꞌcan, nusu ɨ tyaj huaꞌváꞌmuarɨeꞌxɨꞌɨn aꞌɨ́ɨjma ɨ maj tyáꞌtzaahuatyeꞌ, ajta aꞌɨ́jna jɨmeꞌ ɨ nyúucarij tɨ jaxaj aꞌnáj maj huatájuuritaj aꞌɨ́ɨmaj ɨ maj meríj huácuij, ajta tɨ ɨ Dios huáꞌxɨjtyeꞌen séej ajta séej jeꞌej tɨ tyáꞌcɨꞌtyij jusén jɨmeꞌ. 3 Aꞌyaa tu néijmiꞌi jɨn rɨnyij tɨpuaꞌaj ɨ Dios aꞌyan tyitatáꞌcareꞌen.

4 Jiꞌnye aꞌɨ́ɨmaj ɨ jaꞌantzaahuaj ɨ nyúucarij tɨ aꞌyan tyiꞌjaꞌyájna, muꞌríj jaamuaꞌaj aꞌɨ́jna ɨ Dios tɨ huoꞌtapuejve, majta jaꞌancuriáaꞌ ɨ júuricamaꞌraꞌ ɨ Dios, 5 aꞌɨ́ɨ mu majta jaataxɨéꞌvej aꞌɨ́jcɨ ɨ nyúucarij tɨ jéehua tyíꞌhuɨɨreꞌ ɨ Dios tɨ jimi joꞌvéꞌmej, majta jaꞌancuriáaꞌ aꞌɨ́jna ɨ tɨ jɨn ɨ Dios tyuꞌtaꞌíjtaj jusén jɨmeꞌ, 6 tɨpuaꞌaj aꞌɨ́ɨmaj majtáhuaꞌaj jeꞌej puaꞌaj huárɨnyij, capu cheꞌ jeꞌej tyíɨꞌrij mej mij majtáhuaꞌaj jitzán ajtyáhuiixɨꞌɨn ɨ Dios, jiꞌnye aꞌɨ́ɨ mu majtáhuaꞌaj jóꞌtateesij ɨ cúruuj jitze aꞌɨ́jcɨ ɨ tɨ yójraꞌ puéꞌeen ɨ Dios, majta huaꞌ tzajtaꞌ ɨ tyeɨ́tyee jaatyáxaahuatacaꞌ. 7 Aꞌyaa mu een tɨꞌɨj ɨ chuéj ɨ maj japuan huáviiyacaꞌ ajta jeꞌen néijmiꞌi ɨ chuéj tzajtaꞌ ajoꞌcárutyij ɨ jájtyij, aj puꞌij japuan tyeꞌejnyésij ɨ tɨ tyuꞌtyáhuɨɨreꞌsij aꞌɨ́ɨjma jimi ɨ maj japuan tyuꞌhuástej, 8 ajta tɨpuaꞌaj japuan ajnyéj aꞌɨ́jna ɨ tzícareꞌej, ajta aꞌɨ́jna ɨ tɨ jéehua tyiꞌtyáxamueꞌ, capu tyiꞌtɨ́j huɨɨreꞌ aꞌɨ́jna ɨ chuéj, aj puꞌij aꞌyan tyeꞌmej tɨ ɨ Dios jeꞌej puaꞌaj jaꞌuurej, ajta jeꞌen jaatyáteeraj.

9 Tyij tyajta aꞌyan tyajáꞌmuaꞌixaatyeꞌ, muaꞌajmaj nyeꞌihuáamuaꞌ mu tyaj jéehua jáꞌmuaxɨeꞌveꞌ, aꞌyaa tu tyámuaꞌ tyáꞌmuaꞌreej siaj muaꞌaj aꞌɨ́ɨn puéꞌeen ɨ siaj tyámuaꞌ tyityaajúꞌ tɨꞌij jamuáahuɨɨreꞌen. 10 Jiꞌnye Dios pu tyámuaꞌ rɨnyij jaꞌmua jimi, ajta quee yoꞌhuáꞌxɨj jeꞌej siaj tyuꞌmuárɨej, ajta aꞌɨ́jna jɨmeꞌ siaj huoꞌtaxɨéꞌvej ɨ Dios jitze maj ajtyámaꞌcan, aꞌyájna siatɨꞌɨj siooj rɨcɨj. 11 Aꞌyaa tu tyáꞌxɨeꞌveꞌ siaj muaꞌaj aꞌyan sɨ́ɨj ajta sɨ́ɨj tyúusejrataj siaj jutyamuaꞌveꞌ aꞌɨ́jna jɨmeꞌ jeꞌej siaj tyíꞌmuarɨeꞌ, taꞌaj ij néijmiꞌi aꞌyan atyojoꞌréꞌnyej jeꞌej siaj tyiꞌijchóꞌveꞌ. 12 Catu jaxɨeꞌveꞌ siaj huɨꞌnaꞌsaꞌaj, sulu siataꞌaj aꞌyan huárɨnyij matɨꞌɨj aꞌɨ́ɨmaj ɨ maj tyaꞌancuriáaꞌsij ɨ tɨ jɨn Dios tyihuaꞌtáratziiriꞌ aꞌɨ́jna jɨmeꞌ maj tyáꞌtzaahuatyeꞌ majta néijmiꞌi jɨn tyoꞌtáviicueꞌriꞌ.

13 Tɨꞌɨj ɨ Dios aꞌyan tyaꞌtáratziiriꞌ aꞌɨ́jcɨ ɨ Abraham, aꞌɨ́ɨ pu aꞌyan tyaatéꞌexaa ɨ junyúucaa jɨmeꞌ, jiꞌnye capu ajaꞌjaꞌtɨɨtacaꞌaj tɨ jéetzeꞌ vaꞌcán jɨn tyiꞌtyávaacaꞌaj tɨꞌij nyúucarij jɨn tyaꞌtáratziij, 14 aꞌyaa pu tyaatéꞌexaa tɨjɨn: “Nyáaj nu jéehua muaatyáhuɨɨreꞌej, nyajta huoꞌtámuiꞌrej aꞌɨ́ɨjma ɨ maj muéetzij jitze eeramaꞌcáantaj muáꞌjuꞌun.” 15 Ajta aꞌɨ́jna ɨ Abraham aꞌtyéeviꞌij pu tyuꞌchóꞌvej juxɨéꞌviꞌraꞌ jɨmeꞌ, aj puꞌij jaꞌancuriáaꞌ aꞌɨ́jna ɨ tɨ jɨn Dios tyaꞌtáratziiriꞌ. 16 Tɨpuaꞌaj ɨ tyeɨ́tyee tyiꞌtɨ́j jɨn metyaꞌtóoratzii, aꞌɨ́j mu jimi tyaꞌtóoratziiraj ɨ tɨ jéetzeꞌ vaꞌcán jɨn tyiꞌtyéjvee mequee aꞌɨ́ɨmaj, ajta matɨꞌɨj tyiꞌtɨ́j aꞌyan tyuꞌtaxáj, aꞌyaa mu tyáꞌmuaꞌreej tɨ aꞌyan tyeꞌmej jeꞌej maj meríj tyaaxáꞌpuɨꞌɨntarej, aꞌɨ́j pu jɨn quee cheꞌ jeꞌej tyíɨꞌrij maj seequéj tyaataxáj. 17 Aꞌyaa puꞌij, Dios pu aꞌyan tyaaxáꞌpuɨꞌɨntarej tɨꞌij huoꞌtaséjratyeꞌen tyámuaꞌ naa aꞌɨ́ɨmaj ɨ tɨ huáꞌcɨꞌtyij jeꞌej tɨ aꞌɨ́ɨn tyihuaꞌtáratziiriꞌ, mej mij jáamuaꞌreej tɨquee seequéj jaꞌuurej aꞌɨ́jcɨ ɨ tɨ jɨn arí aꞌyan tyaaxáꞌpuɨꞌɨntarej. Aꞌɨ́j pu jɨn aꞌyan tyaꞌtóoraj tɨ néijmiꞌi jɨn aꞌyan huárɨnyij jeꞌej tɨ tyuꞌtaxájtacaꞌ. 18 Aꞌíjna ɨ tɨ tyíꞌhuaꞌpuaj tɨquee ɨꞌríj tɨ seequéj jáaꞌuurej, tɨ ajta quee ɨꞌríj tɨ Dios jaatyáahueꞌtaj, aꞌíj tu jitze huatyátacaꞌnyej tɨꞌij Dios táahuɨɨreꞌen tyajta aꞌɨ́jna jitze tyíꞌcaꞌnyej jeꞌej tɨ aꞌɨ́ɨn tyitaatáꞌ ityájma. 19 Aꞌɨ́jna ɨ tyaj jɨn jajchóꞌveꞌ, caꞌnyíjraꞌaj pu tatáꞌcaa tɨꞌij quee tyiꞌtɨ́j taꞌɨtziityaꞌaj ɨ tatzájtaꞌ, aꞌyájna tɨꞌɨj ɨ báarcuj aꞌɨ́jna jitze tyúucaꞌnyej ɨ tyapúustiꞌ taꞌcáatojvi. Aꞌɨ́jna ɨ tyaj jɨn tyiꞌijchóꞌveꞌ tajapuá pu jeꞌrámaꞌcan, huáritaꞌ aꞌɨ́jna ɨ cɨ́ɨxurij tɨ jéꞌtaꞌ jaꞌcáavii, 20 joꞌtɨj ɨ Jesús anaquéej joꞌtyájrupij tɨꞌij tajapuá huatányuunyij, ajta aꞌɨ́jna jɨn tyeꞌentyájrupij tɨꞌij vaꞌcán jɨn tyuꞌtyáhuɨɨreꞌen ɨ Dios jimi jusén jɨmeꞌ, aꞌyájna tɨꞌɨj ajta aꞌɨ́jna ɨ Melquisedec.

7

Jesús pu jéetzeꞌ vaꞌcán jɨn tyiꞌtyéjvee quee aꞌɨ́jna ɨ Melquisedec

1 Aꞌɨ́jna ɨ Melquisedec aꞌɨ́ɨ pu rey jɨn tyiꞌtyávaacaꞌaj aꞌɨ́ɨjma jimi ɨ maj Salem jáꞌchajcaꞌaj, ajta vaꞌcán jɨn tyiꞌtyávaacaꞌaj ɨ Dios jimi. Tɨꞌɨj Abraham mupu jáꞌajvej tɨꞌɨj néijmiꞌcaa antyimueꞌtɨj aꞌɨ́ɨjma ɨ maj rey jɨn tyityatatyáꞌcaꞌaj, aꞌɨ́ɨ pu ɨ Melquisedec ujóꞌmej tɨꞌɨj ij jaꞌantyinájchacaꞌ aꞌɨ́jcɨ ɨ Abraham, aj puꞌij tyámuaꞌ tyeetyájtoo, 2 aj puꞌij ɨ Abraham tyaatáꞌ tamuáamuataꞌ puaꞌmácan tɨ aꞌɨ́jna jitze ajtyámaꞌcan ɨ tɨ tyuꞌmuéꞌtɨj joꞌmaj joꞌnyóꞌsej. Ajta aꞌɨ́jna ɨ maj jɨn aꞌyan jatamuáꞌmuaj tɨjɨn Melquisedec, aꞌyaa pu huatóomuaꞌaj tɨjɨn, Ɨ rey tɨ tyámuaꞌ naa tyíꞌijta, ajta aꞌɨ́jna ɨ tɨ rey jɨn tyiꞌtyéjvee aꞌájna a Salem, aꞌyaa pu huatóomuaꞌaj tɨjɨn, Rey tɨ tyámuaꞌ tyihuáꞌchaꞌɨj mej mij juxáahuaj ajoꞌcháatɨmeꞌnyij. 3 Capu jeꞌej ámiteereꞌ aꞌtɨ́j tɨ táatajraꞌ, nusu aꞌtɨ́j tɨ náanajraꞌ puéꞌeen, capu ajta jeꞌej ámiteereꞌ aꞌtɨ́j tɨ jitze eerámaꞌcan, nusu aꞌnáj tɨ huanɨeꞌhuacaꞌ, naꞌríij aꞌnáj tɨ huamuɨ́ꞌ, aꞌɨ́j pu jɨn, aꞌyaa chaꞌtánaꞌaj tɨn huaséꞌrin tɨꞌɨj ajta ɨ yójraꞌ ɨ Dios, ɨ tɨ vaꞌcán jɨn tyiꞌtyéjvee jusén jɨmeꞌ.

4 Ajta aꞌyájna, siataꞌaj tyámuaꞌ tyeeséj tɨ jéehua juxɨéꞌvaꞌcaꞌaj aꞌɨ́jna ɨ Melquisedec, aꞌɨ́j pu jɨn ɨ Abraham tyaatáꞌ aꞌchu tamuáamuataꞌ puaꞌmácan, tɨ aꞌɨ́ɨjma jitze tyeꞌejtyámaꞌcantacaꞌaj ɨ maj rey jɨn tyityatatyáꞌcaꞌaj ɨ tɨ huaꞌantyimueꞌtɨj. 5 Aꞌyájna tɨꞌɨj tyáꞌxaj ɨ nyúucarij Moisés tɨ joꞌyúꞌxacaꞌ, aꞌɨ́ɨmaj ɨ maj Leví jitze eerámaꞌcan ɨ maj majta tyiꞌtɨ́j jɨn tyityatatyíj ɨ Dios jimi, aꞌyaa mu tyityaatóocɨꞌpuaj maj huoꞌtáhuaviij ɨ tyeɨ́tyee tamuáamuataꞌ puaꞌmácan ɨ maj tyíꞌijchaꞌɨj, tyij majta huaꞌ ihuáamuaꞌ puéꞌeen nusu majta ɨ Abraham jitze eerámaꞌcan matɨꞌɨj aꞌɨ́ɨmaj. 6 Ajta aꞌɨ́jna ɨ Melquisedec, capu aꞌɨ́jna jitze eerámaꞌcantacaꞌaj ɨ Leví, aꞌɨ́ɨ pu ajta jaꞌancuriáaꞌ tamuáamuataꞌ puaꞌmácan aꞌɨ́jna jimi Abraham, jeꞌej tɨ ɨ Dios tyiꞌtɨ́j jɨn tyaꞌtóoraj aꞌɨ́jna jimi ɨ Abraham. Aꞌyaa pu aꞌɨ́jna jɨn ɨ Melquisedec tyámuaꞌ tyeetyájtoo aꞌɨ́jcɨ ɨ Abraham, 7 ajta quee ɨꞌríj tɨ aꞌtɨ́j aꞌyan tyaataxáj yee capu aꞌyan tyiꞌjaꞌyájna tɨ aꞌɨ́ɨn jéetzeꞌ vaꞌcán jɨn tyiꞌtyéjvee ɨ tɨ tyámuaꞌ tyihuaꞌtáꞌcaa. 8 Ajta íiyan ɨ cháanacaj japua, aꞌɨ́ɨmaj ɨ maj tyaꞌancuriáaꞌvej ɨ tɨ tamuáamuataꞌ tyaꞌráꞌasej aꞌɨ́ɨ mu puéꞌeen ɨ tyeɨ́tyee ɨ maj cuiꞌcaa, ajta ɨ yuꞌxarij jitze aꞌyaa pu tyáꞌxaj aꞌɨ́jcɨ ɨ Melquisedec tɨꞌɨj ɨ tɨ ooj júurij. 9 Aꞌyaa pu tyíɨꞌrij tyaj aꞌyan tyaataxáj tɨjɨn aꞌɨ́ɨmaj ɨ maj Leví jitze eerámaꞌcan, ɨ maj majta tyaꞌancuriáaꞌvej ɨ tɨ tamuáamuataꞌ tyaꞌráꞌasej, aꞌɨ́ɨ mu tyuꞌnájchitacaꞌ aꞌɨ́jna jimi ɨ Melquisedec tɨꞌɨj aꞌɨ́ɨn tyaanájchi ɨ Abraham, 10 jiꞌnye tɨꞌɨj aꞌɨ́jna ɨ Melquisedec eerájraa tɨꞌɨj jaꞌantyinájchej aꞌɨ́jcɨ ɨ Abraham, aꞌɨ́ɨ mu meríj jitzán séjriaꞌcaꞌaj ɨ maj jitzán eeramaꞌcáantaj muáꞌjuꞌun.

11 Aꞌɨ́ɨmaj ɨ maj Israel jitze ajtyámaꞌcan aꞌɨ́j mu ancuriáaꞌ ɨ nyúucarij aꞌɨ́j tɨ jitze eerámaꞌcan ɨ Leví. Ajta ijíij, aꞌɨ́ɨmaj ɨ maj vaꞌcán jɨn tyityatatyáꞌcaꞌaj majta tyámuaꞌ eenyeꞌ, capu juxɨéꞌvaꞌcaj tɨ sɨ́ɨj huataséjreꞌen tɨ ajta vaꞌcán jɨn tyiꞌtyéjvee, capu cheꞌ aꞌɨ́j tɨ jitze eerámaꞌcan ɨ Aarón sulu aꞌɨ́j tɨ jitze ajtyámaꞌcan ɨ Melquisedec. 12 Jiꞌnye matɨꞌɨj seequéj jáaruuj ɨ maj jɨn tyityatatyíj, aꞌyaa pu ajta tyúuxɨeꞌveꞌ maj seequéj jáaꞌuurej ɨ nyúucarij ɨ maj jɨn tyuꞌtaꞌíjtaj, 13 ajta aꞌɨ́jna ɨ tavástaraꞌ, ɨ tɨ jaꞌxaj ɨ yuꞌxarij jitze, séej pu tyeɨ́tyeeraꞌ jitze ajtyámaꞌcan, ɨ tɨquee eexúj aꞌnáj aꞌtɨ́j tyiꞌtɨ́j jɨn eerájraa tɨꞌij tyuꞌtyáhuɨɨreꞌen ɨ Dios jimi. 14 Jiꞌnye tyámuaꞌ tu tyáꞌmuaꞌreej tɨ ɨ tavástaraꞌ Judá jitze eerámaꞌcan, ajta ɨ Moisés capu aꞌnáj tyiꞌtɨ́j huataxájtacaꞌ aꞌɨ́ɨjma tyeɨ́tyeeraꞌ jitze maꞌcan, tɨꞌɨj huoꞌtaxájtacaꞌ ɨ maj vaꞌcán jɨn tyityetyaꞌúuj muáꞌjuꞌun ɨ Dios jimi.

15 Ajta aꞌyan tyámuaꞌ naa tyéꞌmiteereꞌ, tɨpuaꞌaj aꞌɨ́jna ɨ tɨ huataséjre aꞌyan chaꞌtánaꞌaj vaꞌcán jɨn tyiꞌtyávaacaj tɨꞌɨj aꞌɨ́jna ɨ Melquisedec, 16 ajta quee aꞌɨ́jna jɨn tyiꞌtyávaacaꞌaj jeꞌej maj tyoꞌyúꞌxacaꞌ aꞌɨ́ɨmaj ɨ tyétyacaa ɨ maj cuiꞌcaa, sulu aꞌɨ́j pu jɨn tyeꞌentyájrupij aꞌɨ́jna jɨmeꞌ tɨ júurij taꞌmej jusén jɨmeꞌ. 17 Jiꞌnye aꞌyaa pu ɨ Dios tyaataxájtacaꞌ tɨjɨn:

Muáaj paj jusén jɨn vaꞌcán tyiꞌtyaváaj puáꞌmej,

aꞌyájna tɨꞌɨj ɨ Melquisedec.

18 Aꞌyaa puꞌij aꞌɨ́jna ɨ nyúucarij tɨ ɨ Dios anaquéej jaatyájtoo aꞌɨ́ɨjma jimi ɨ maj Israel jitze ajtyámaꞌcan, capu jucaꞌnyajcaꞌaj aꞌɨ́j pu jɨn quee tyiꞌtɨ́j jeꞌej tyuꞌtyáhuɨɨ, 19 jiꞌnye aꞌɨ́jna ɨ nyúucarij Moisés tɨ jaatyájtoo capu tyiꞌtɨ́j tyámuaꞌ huáruuj, aꞌɨ́j tu jɨn séej jimi tyiꞌijchóꞌveꞌ ɨ nyúucarij tɨ jéetzeꞌ tyámuaꞌ een, tyej tyij aꞌɨ́jna jɨn ajtyáxɨɨrej ɨ Dios jimi.

20 Ajta ɨ Dios aꞌíjna jɨn tyaꞌtóoraj ɨ junyúucaa jɨmeꞌ. Majta aꞌɨ́ɨmaj ɨ maj vaꞌcán jɨn tyityeꞌentyájrupij capu ɨ Dios junyúucaa tyuꞌtáꞌ aꞌɨ́ɨjma jimi, 21 ajta ɨ tavástaraꞌ, aꞌyaa pu aꞌɨ́jna jɨn tyeꞌentyájrupij ɨ nyúucarij jɨmeꞌ, jiꞌnye aꞌyaa pu tyáꞌxaj ɨ yuꞌxarij jitze tɨjɨn:

Tavástaraꞌ pu arí aꞌyan tyaꞌtóoratziiriꞌ,

aꞌɨ́j pu jɨn quee juhuáritaꞌ huaréꞌmej.

Tavástaraꞌ pu vaꞌcán jɨn tyiꞌtyaváaj taꞌmej jusén jɨmeꞌ.

22 Aꞌyaa puꞌij, Jesús pu aꞌɨ́ɨn puéꞌeen ɨ tyaj jɨn jamuaꞌreej tɨ jéetzeꞌ tyámuaꞌ een aꞌɨ́jna ɨ nyúucarij tɨ jájcuaj ɨ Dios tɨ jɨn tyaꞌtóoraj ityájma jimi. 23 Aꞌɨ́ɨmaj ɨ maj aráꞌtyeej vaꞌcán jɨn tyíꞌhuɨɨriaꞌcaꞌaj ɨ Dios jimi, mamuíꞌcaaj, jiꞌnye aꞌɨ́ɨ mu cuiꞌcariaꞌaj, aꞌɨ́j pu jɨn quee ɨꞌriitacaꞌaj maj jusén jɨn júurij, 24 ajta ɨ Jesús aꞌɨ́ɨ pu jusén jɨn séejreꞌ, ajta ɨ tɨ jɨn vaꞌcán tyiꞌtyéjvee ɨ Dios jimi capu aꞌnáj antyipuaꞌrij. 25 Aꞌɨ́j pu jɨn pújoorej tɨ huaꞌ japua huatányuunyij aꞌɨ́ɨjma ɨ maj ajtyáhuiixɨj ɨ Dios jimi aꞌɨ́jna jitze maꞌcan ɨ Jesús, jiꞌnye aꞌɨ́ɨ pu jusén jɨn júurij, taꞌaj ij huaꞌ japua huatányuunyij.

26 Aꞌɨ́j pu jɨn ɨ Jesús aꞌɨ́ɨn puéꞌeen ɨ tɨ vaꞌcán jɨn tyiꞌtyéjvee ɨ tajitzé juxɨeꞌveꞌ. Aꞌɨ́ɨ pu jɨꞌréenyaꞌaj séejreꞌ ɨ Dios jimi, ajta quee tyiꞌtɨ́j áꞌɨtzeereꞌ, capu jeꞌej puaꞌaj tyiꞌtyúuchaꞌɨɨj matɨꞌɨj ɨ séecan ɨ maj jeꞌej puaꞌaj tyíꞌtyesejreꞌ ɨ Dios jimi, ajta tajapuá jáꞌsejreꞌ. 27 Capu aꞌyan tyíꞌsejreꞌ matɨꞌɨj ɨ séecan ɨ maj majta tyityetyuꞌuj ɨ Dios jimi, ɨ maj yaꞌmuáatyee cuiꞌcaa mej mij huoꞌtámuꞌvejritaj jujɨ́meꞌ majta jeꞌej aꞌɨ́ɨjma jɨmeꞌ ɨ jutyéɨtyeristyamuaꞌ. Ajta ɨ Jesús, aꞌyaa pu séej naꞌaj tyuꞌtóomuꞌvejritacaꞌ taꞌaj ij jusén jɨn néijmiꞌcaa huatyáhuɨɨreꞌen. 28 Ajta aꞌɨ́jna ɨ nyúucarij Moisés tɨ jaatyájtoo, aꞌɨ́ɨjma pu antyíhuoocaꞌaj ɨ tyeɨ́tyee mej mij vaꞌcán jɨn tyuꞌtyáhuɨɨreꞌen ɨ maj majta quee tyámuaꞌ éenyeꞌej ɨ jutzájtaꞌ, ajta aꞌɨ́jna ɨ nyúucarij ɨ Dios tɨ jɨn tyaꞌtóoraj, aꞌɨ́j pu antyíhuo ɨ juyój, tɨ tyámuaꞌ een jusén jɨmeꞌ.

8

Jesús pu aꞌɨ́ɨn puéꞌeen ɨ tɨ vaꞌcán jɨn tyiꞌtyéjvee u tajapuá

1 Ajta ɨ tɨ jéetzeꞌ juxɨeꞌveꞌ ɨ tyaj jatyáxajta aꞌɨ́ɨ pu aꞌɨ́ɨn puéꞌeen tɨ sɨ́ɨj vaꞌcán jɨn tyiꞌtyéjvee ɨ Dios jimi tɨꞌij tajapuá nyuucaaj, ajta ujaꞌajcáayixɨj muácaꞌtaꞌ ɨ Dios, 2 ajta vaꞌcán jɨn tyiꞌtyéjvee u tyeyúuj tzajtaꞌ, aꞌɨ́jna ɨ ɨnáamuaj tɨ tzáahuatyiꞌraꞌaj jɨn jáꞌsejreꞌ ɨ Dios jimi, tavástaraꞌ tɨ jaꞌajtaahuacaꞌ camu aꞌɨ́ɨmaj ɨ tyeɨ́tyee.

3 Néijmiꞌi ɨ maj vaꞌcán jɨn tyityetyuꞌuj, aꞌɨ́j mu jɨn antyíhuaviihuacaꞌ mej mij tyiꞌtɨ́j tyuꞌtapuéjveꞌen majta tyuꞌtámuꞌvejritaj, aꞌɨ́j pu jɨn aꞌyan tyúuxɨeꞌveꞌ tɨ ɨ Cɨríistuꞌ ajta tyiꞌtɨ́j huatámuꞌvejritaj. 4 Tɨpuaꞌaj aꞌɨ́ɨn aꞌyan huatyávaacaj ɨ cháanacaj japua, capu ɨꞌríitacajcheꞌ tɨ vaꞌcán jɨn tyuꞌtyáhuɨɨreꞌen ɨ Dios jimi, jiꞌnye muꞌríj aꞌyan séejreꞌ ɨ maj aꞌɨ́jcɨ jɨn antyúumuaꞌreej mej mij tyuꞌtámuꞌvejritacaꞌ majta tyuꞌtapuéjveꞌen ɨ Dios jimi, aꞌyájna tɨꞌɨj tyéꞌyuꞌsiꞌ aꞌɨ́jna jitze ɨ yuꞌxarij Moisés tɨ yan jaatyájtoo. 5 Majta aꞌɨ́ɨmaj ɨ maj vaꞌcán jɨn tyíꞌhuɨɨreꞌ, aꞌyaa mu aꞌɨ́jna jɨn tyityetyuꞌuj tɨ aꞌyan séejreꞌ tɨꞌɨj quéenyiꞌistariaꞌraꞌ ɨ jútyeꞌ tɨ jáꞌsejreꞌ. Tyajta aꞌyan tyáꞌmuaꞌreej maj quéenyiꞌistarij puéꞌeen ɨ jútyeꞌ tɨ jáꞌmaꞌcan, jiꞌnye tɨꞌɨj ɨ Moisés uhuatyóochej tɨ jaatyátaahuaj aꞌɨ́jcɨ ɨ ɨnáamuaj Dios pu aꞌyan tyaatéꞌexaa tɨjɨn: “Pataꞌaj néijmiꞌi jɨn aꞌyan huárɨnyij, jeꞌej nyaj tyimuaataséjra aꞌájna ɨ jɨríj japua.” 6 Ajta ɨ tɨ tajimí vaꞌcán jɨn tyiꞌtyéjvee, aꞌɨ́ɨ pu jaꞌancuriáaꞌ tɨ aꞌɨ́jna jɨn tyuꞌtyáhuɨɨreꞌen ɨ tɨ jéetzeꞌ jɨ́ꞌren ɨ Dios jimi, aꞌɨ́ɨ pu aꞌɨ́ɨn puéꞌeen ɨ tɨ tajapuá huatányuusij, ajta aꞌɨ́jna jitze aróocaꞌnyej ɨ tɨ jéetzeꞌ tyámuaꞌ een ɨ Dios tɨ jɨn tyaꞌtóoraj.

7 Tɨpuaꞌaj aꞌɨ́jna nyúucarij ɨ tɨ jɨn anaquéej ɨ Dios aꞌyan huarɨ́j tyámuaꞌ éenyaꞌcajcheꞌ, capu aꞌyan tyuuxɨéꞌvaꞌcaj tɨꞌij ajtáhuaꞌaj séej ɨ nyúucarij huátyoonyij ɨ tɨ jɨn tyaꞌtóoratziij. 8 Ajta ɨ Dios aꞌyaa pu tyihuoꞌséj maj aꞌɨ́ɨmaj ɨ tyeɨ́tyee quee tyámuaꞌ éenyeꞌej, aꞌɨ́j pu jɨn aꞌyan tyuꞌtaxájtacaꞌ tɨjɨn,

Aꞌyaa pu tyíꞌxaj ɨ tavástaraꞌ tɨjɨn: Aꞌyaa pu atyojoomaꞌaj taꞌmej,

nyej nyij jájcuan ɨ nyúucarij huoꞌtáꞌsij aꞌɨ́ɨjma ɨ maj Israel jitze ajtyámaꞌcan,

nyajta aꞌɨ́ɨjma ɨ tyeɨ́tyeristyamuaꞌmeꞌen ɨ Judá.

9 Aꞌɨ́jna ɨ nyúucarij, capu aꞌyan éenyeꞌej taꞌmej tɨꞌɨj ɨ nyaj huoꞌtaꞌ ɨ jáꞌmuahuasimuaꞌcɨꞌɨj,

nyatɨꞌɨj huaꞌnavíꞌraj huaꞌ muácaꞌ jitze

nyahuiꞌráaviꞌtɨj aꞌájna a Egipto,

majta aꞌɨ́ɨmaj camu aꞌyan huarɨ́j jeꞌej nyaj tyihuoꞌtaꞌíj ɨ nyúucarij jitze,

aꞌɨ́j nu jɨn ahuojoohuáꞌxɨj, aꞌyaa pu tyíꞌxaj ɨ tavástaraꞌ.

10 Aꞌɨ́jna ɨ nyúucarij ɨ nyaj jɨn tyaꞌtányarasij aꞌɨ́ɨjma jimi ɨ maj Israel jitze ajtyámaꞌcan,

tɨꞌɨj tyeꞌentyipuáꞌren aꞌájna xɨcáaraꞌ jitze,

aꞌɨ́ɨ pu aꞌɨ́ɨn pueꞌéenyeꞌej taꞌmej, ɨ tɨ jɨmeꞌ tavástaraꞌ aꞌyan tyíꞌxaj tɨjɨn,

Aꞌyaa nu tyeetyátoosij ɨ nyenyúucaa huaꞌmuaꞌtziiraꞌaj jitze,

nyajta ɨ huaꞌxɨéjnyuꞌcaa tzajtaꞌ.

Nyáaj nu huaꞌ Dios pueꞌéenyeꞌej naꞌmej,

majta aꞌɨ́ɨmaj nyetyeɨ́ɨtyeristyamuaꞌ mu pueꞌéenyeꞌej muáꞌjuꞌun.

11 Capu cheꞌ aꞌyan tyuuxɨéꞌveꞌej taꞌmej maj séej jamuán majta séej,

tyiꞌhuóomuaꞌtyej mej mij jáamuaꞌtyij ɨ tavástaraꞌ,

jiꞌnye néijmiꞌi mu nyamuaꞌtyáaj muáꞌjuꞌun,

tɨꞌɨj naꞌaj ɨ tɨ jéetzeꞌ cɨ́leen ajta ɨ tɨ jéetzeꞌ vástɨꞌ.

12 Nyáaj nu tyihuoꞌtúꞌuunyiꞌraj ɨ maj jɨn jeꞌej puaꞌaj huarɨ́j,

nyajta quee cheꞌ aꞌnáj joꞌtámuaꞌreerij ɨ maj jɨn ootyáꞌɨtzee.

13 Tɨꞌɨj ɨ Dios aꞌyan tyáꞌxajta tɨ jájcuacan huatyátoosij ɨ nyúucarij, aꞌyaa pu huatóomuaꞌaj tɨ ɨ nyúucarij arí míꞌmaꞌcan ɨ tɨ anaquéej huaꞌ jimi jaatyájtoo, ajta ɨ tɨ arí míꞌmaꞌcan tɨ ajta quee cheꞌ tyiꞌtɨ́j huɨɨreꞌ, aꞌɨ́ɨ puꞌríj antyipuaꞌrij.

9

Aꞌɨ́jna ɨ ɨnáamuaj tɨ aꞌyan séjriaꞌcaꞌaj ɨ cháanacaj japua

1 Ajta aꞌɨ́jna ɨ nyúucarij tɨ anaquéej jaatyájtoo, aꞌyaa pu tyéꞌyuꞌsiꞌhuacaꞌaj jeꞌej maj huárɨnyij mej mij jaatyáanajche ɨ Dios, aꞌɨ́jna tzajtaꞌ ɨ ɨnáamuaj tɨ aꞌyan séjriaꞌcaꞌaj ɨ cháanacaj japua. 2 Ajta ɨ ɨnáamuaj aꞌyaa pu éenyeꞌej ájtaavijhuacaꞌ jéꞌtaꞌ ootanámiꞌhuaj, ajta ɨ taꞌnájcaj jitze aꞌyaa pu tyaꞌrátyapuaacaꞌaj tɨjɨn joꞌtɨj naa tyejéꞌeen, joꞌtɨj joꞌtyávaacaꞌaj aꞌɨ́jna ɨ tɨ antyitáatɨme, ajta aꞌɨ́jna ɨ méesaj tɨ japuan anjaꞌajmuaanyicaꞌaj ɨ páan ɨ Dios tɨ jimi huatyátuiihuacaꞌ. 3 Ajta huáritaꞌ aꞌɨ́jna jitze ɨ cɨ́ɨxurij tɨ jeꞌtyáaꞌsej, aꞌyaa pu tyaꞌrátyapuaacaꞌaj tɨjɨn “Joꞌtɨj ɨ Dios huápuɨꞌɨj tyámuaꞌ naa tyojoꞌruuj”, 4 aꞌáa pu ooroj jɨn jaꞌajtaavijhuacaꞌaj ɨ maj japuan tyuꞌtámuꞌvejritaj cɨ́tziveꞌrij jɨmeꞌ, ajta aꞌɨ́jna ɨ chiꞌraꞌan tɨ ooroj néijmiꞌqueꞌ cámejriꞌhuacaꞌaj. Ajta aꞌɨ́jna tzajtaꞌ ɨ chiꞌraꞌan xáꞌrij pu iirácatyiij tɨ ooroj jɨn taavijhuacaꞌaj ɨ tɨ tzajtaꞌ uhuáacaꞌaj ɨ cueꞌráj ɨ maj aꞌyan jatamuáꞌmuatyaꞌaj tɨjɨn maná, aꞌúu pu ajta jeꞌrácaꞌtyii aꞌɨ́jna ɨ Aarón tyaxuꞌ tɨ arí ajtanyáxɨꞌcaꞌaj, ajta aꞌúun jeꞌrámuaanyicaꞌaj ɨ tyetyéj tɨ jitzán áꞌyuꞌsiꞌhuacaꞌaj ɨ nyúucarij Dios tɨ jɨn anaquéej tyaꞌtóoraj. 5 Ajta japuan aꞌɨ́jcɨ chiꞌraꞌan aꞌáan mu huaꞌpuaj jáꞌsejriaꞌcaꞌaj ɨ maj tajapuá tyíꞌhuɨɨreꞌ ɨ Dios jimi, aꞌɨ́ɨ mu juꞌ anáj jɨn jaꞌváꞌnajcaꞌaj aꞌɨ́jcɨ ɨ chiꞌraꞌan ɨ Dios. Ajta ijíij capu aꞌyan tyúuxɨeꞌveꞌ tyaj néijmiꞌi tyuꞌtaxáj tyiꞌtɨ́j tɨ tzajtaꞌ séejreꞌ.

6 Matɨꞌɨj tyámuaꞌ tyuꞌuurén, aꞌúu mu joꞌtyáruꞌpichaꞌaj muáꞌjuꞌun aꞌɨ́jna tzajtaꞌ ɨ tɨ aꞌnájca ɨ ɨnáamuaj, aꞌɨ́ɨmaj ɨ maj vaꞌcán jɨn tyíꞌhuɨɨriaꞌcaꞌaj ɨ Dios jimi, mej mij aꞌyan huárɨnyij jeꞌej maj tyiꞌtɨ́j jɨn tyityeꞌentyúumuaꞌreeriacaꞌaj. 7 Ajta aꞌɨ́jna jitze ɨ ɨnáamuaj tɨ jeꞌtyáaꞌsej, sɨ́ɨj puꞌuj aꞌúun joꞌtyáruꞌpij ɨ tɨ vaꞌcán jɨn tyiꞌtyéjvee, ajta séej naꞌaj aꞌúun joꞌtyáruꞌpij séej nyinyiꞌraꞌaj jitze, ajta tɨꞌɨj utyájrutyej, aꞌyaa pu tyúuxɨeꞌveꞌ tɨ aꞌɨ́j huaꞌásimeꞌen ɨ yaꞌmuáatyee xuureꞌ, tɨꞌij jaatámuꞌvejritaj jujɨ́meꞌ, ajta huaꞌ jɨmeꞌ ɨ tyeɨ́tyee, ɨ maj quee jamuaꞌreeriaj moꞌtyáꞌɨtzee ɨ Dios jimi. 8 Aꞌyaa pu aꞌíjna jɨn ɨ júuricamaꞌraꞌ ɨ Dios tyíꞌtamuaꞌtyej tɨ aꞌyan huatóomuaꞌaj tɨquee xu tyaꞌantácuun, tyej tyij utyájrutyej joꞌtɨj ɨ Dios jáꞌsejreꞌ, jiꞌnye óocheꞌ pu séejreꞌ ɨ sɨ́ɨj ɨ ɨnáamuaj. 9 Néijmiꞌi aꞌíjna aꞌɨ́ɨ pu aꞌɨ́ɨn puéꞌeen ɨ huáꞌyiꞌraj ijíij maj huátyeɨtyee, jiꞌnye ɨ maj aꞌyan tyáꞌastej aꞌɨ́jcɨ ɨ yiꞌráj, aꞌyaa mu tyíꞌpuejveꞌ majta tyíꞌmuꞌvejritaj ɨ Dios jimi, ajta aꞌɨ́jna capu tyámuaꞌ huáꞌuurej ɨ huaꞌmuaꞌtziiraꞌaj jitze. 10 Jiꞌnye aꞌɨ́ɨ pu tyiꞌpuéꞌeen ɨ maj jacuaꞌcaa majta ɨ maj jayaꞌcaa, naꞌríij ɨ maj jɨn huatyáɨꞌɨhuaxɨꞌɨn, néijmiꞌi pu aꞌyan tyíꞌeen jeꞌej maj jujɨ́ɨmuaꞌaj tyéejtyoj, ajta quee tyiꞌtɨ́j huɨɨreꞌ ꞌasta naꞌaj quee ɨ Dios seequéj jáaꞌuurej.

11 Ajta ijíij ɨ Cɨríistuꞌ pu arí yatanyéj, ajta aꞌɨ́ɨn puéꞌeen ɨ tɨ vaꞌcán jɨn tyiꞌtyéjvee ɨ Dios jimi, tɨꞌij tyámuaꞌ tyitaatyátoonyij. Ajta joꞌtɨj aꞌɨ́ɨn tyejéꞌijtaj jéetzeꞌ pu tyámuaꞌ tyíꞌeen, jiꞌnye camu ɨ tyeɨ́tyee jaꞌajtaahuacaꞌ. 12 Cɨríistuꞌ pu aꞌúun joꞌtyájrupij, capu tɨꞌij aꞌɨ́jna ɨ chíiutyee xuureꞌ huatámuꞌvejritaj, nusu ɨ visáaruꞌuj, sulu juxúureꞌ pu jɨn tyuꞌnájchitacaꞌ, huaꞌ jitze maꞌcan ɨ tyeɨ́tyee jusén jɨmeꞌ, aꞌɨ́jna jɨmeꞌ ɨ maj jɨn ootyáꞌɨtzee ɨ Dios jimi. 13 Aꞌyaa pu tyiꞌjaꞌyájna tɨ tyíꞌhuɨɨriaꞌcaꞌaj aꞌɨ́ɨjma jimi ɨ maj quee tyámuaꞌ een, maj aꞌyan jáaꞌuurej ɨ Dios jimi, mej mij huoꞌtyáꞌɨɨraxɨꞌɨn aꞌɨ́jna jɨmeꞌ ɨ huaꞌ xuureꞌ ɨ chíiutyee, majta ɨ túuruꞌuj xuureꞌ, ajta ɨ maj jacáraaxɨj ɨ nasíiraꞌ ɨ visáaruꞌ ɨ maj jaatyáatɨej. 14 Ajta tɨpuaꞌaj aꞌyan tyiꞌjaꞌyájnatan, jéetzeꞌ puꞌij tyíꞌhuɨɨreꞌ ɨ xúuriaꞌraꞌ ɨ Cɨríistuꞌ. Jiꞌnye aꞌɨ́j pu jitze maꞌcan ɨ júuricamaꞌraꞌ ɨ Dios ɨ Cɨríistuꞌ aꞌyan tyuꞌtóomuꞌvejritacaꞌ, ajta quee tyiꞌtɨ́j jɨn aꞌɨtzéeriaꞌaj jaatyáhuɨɨrej, aꞌyaa pu een jɨn huarɨ́j, tyej tyij jaatapuáꞌcɨtaj siaj jáꞌastijreꞌ aꞌɨ́jcɨ ɨ yiꞌráj tɨquee tyiꞌtɨ́j huɨɨreꞌ, tyej tyij jaatyáhuɨɨreꞌen aꞌɨ́jcɨ ɨ Dios tɨ júurij.

Ɨ nyúucarij tɨ jájcuan jɨn ɨ Dios tyaꞌtóoratziiriꞌ

15 Aꞌɨ́j pu jɨn ɨ Cɨríistuꞌ aꞌɨ́ɨn puéꞌeen ɨ tɨ tyáꞌxaꞌpuɨꞌɨntareꞌ aꞌɨ́jna jitze ɨ nyúucarij tɨ jájcuaj, ajta aꞌɨ́jna jɨmeꞌ mej mij tyaꞌancuriáan ɨ tɨ tyihuáꞌcɨꞌtyij jájcuan jɨmeꞌ, jiꞌnye Cɨríistuꞌ pu huamuɨ́ꞌ, aꞌɨ́j pu jɨn tyihuoꞌtúꞌuunyiꞌriꞌ ɨ maj jɨn ootyáꞌɨtzee ɨ Dios jimi, aꞌyaa puꞌij tyíɨꞌrij mej mij aꞌɨ́ɨmaj ɨ Dios tɨ huoꞌtajé tyaꞌancuriáan jeꞌej tɨ tyiꞌtɨ́j tyihuaꞌtáratziiriꞌ. 16 Ajta taꞌaj ij ɨ yuꞌxarij tyuꞌtaꞌíjtaj, ɨ tɨ jɨn aꞌtɨ́j tyaꞌtóoraj, aꞌyaa pu tyúuxɨeꞌveꞌ tɨ aꞌɨ́jna ɨ aꞌtɨ́j anaquéej huámuɨꞌnyij tɨꞌij séej tyúꞌcɨꞌtyij jeꞌej tɨ tyéꞌyuꞌsiꞌ ɨ yuꞌxarij jitze. 17 Jiꞌnye aꞌɨ́jna ɨ yuꞌxarij capu tyiꞌtɨ́j huɨɨreꞌ tɨpuaꞌaj ooj júurij aꞌɨ́jna ɨ aꞌtɨ́j tɨ aꞌɨ́jcɨ jɨn tyaꞌtóoraj, sulu tɨpuaꞌaj arí huámuɨꞌnyij aj puꞌij séej aꞌtɨ́j tyíꞌcɨꞌtyij jeꞌej tɨ tyéꞌyuꞌsiꞌ ɨ yuꞌxarij jitze. 18 Aꞌɨ́j pu jɨn, aꞌɨ́jna ɨ nyúucarij tɨ Dios anaquéej jɨn tyaꞌtóoratziiriꞌ, aꞌyaa pu ajta tyuꞌtóoxɨeꞌvej maj jeꞌráxɨreꞌen ɨ yaꞌmuáatyee xuureꞌ. 19 Moisés pu aꞌyan tyihuoꞌtánamuajrastej néijmiꞌcaa ɨ tyeɨ́tyee, jeꞌej tɨ tyéꞌyuꞌsiꞌhuacaꞌaj aꞌɨ́jna jitze ɨ yuꞌxarij ɨ maj jɨn tyíꞌijtacaꞌaj, aj puꞌij téꞌej aꞌɨ́j tyiꞌáꞌaj ɨ muxáj tɨ poꞌvij ajta ɨ hisoopoj piꞌistáa, tɨꞌquij jaatyáaruꞌnyej ɨ visáaruꞌ xuureꞌ jɨmeꞌ ajta ɨ chíiutyee xuureꞌ jamuán ɨ jájtyij, aj puꞌij aꞌɨ́jna jaatyáꞌɨɨraxɨj ɨ yuꞌxarij tɨ jíriꞌ, ajta huoꞌtyáꞌɨɨraxɨj néijmiꞌcaa ɨ tyeɨ́tyee. 20 Aj puꞌij aꞌyan tyihuoꞌtéꞌexaaj tɨjɨn: “Aꞌíi pu aꞌɨ́ɨn puéꞌeen ɨ xúureꞌej tɨ jɨn Dios aꞌyan tyaaxáꞌpuɨꞌɨntarej muaꞌajmaj jimi.” 21 Moisés pu ajta aꞌyan tyeetyáꞌɨɨraxɨj ɨ xúureꞌej jɨmeꞌ aꞌɨ́jcɨ ɨ ɨnáamuaj, ajta néijmiꞌi ɨ tɨ aꞌúun tyiꞌráaꞌcaꞌaj u ɨnáamuaj tzajtaꞌ. 22 Ajta aꞌɨ́jna jitze ɨ yuꞌxarij ɨ maj jɨn tyíꞌijta, aꞌyaa pu tyáꞌxaj tɨquee jeꞌej tyíɨꞌrij tɨ tyihuoꞌtúꞌuunyiꞌ ɨ tyeɨ́tyee ɨ maj jɨn ootyáꞌɨtzee ɨ Dios jimi, tɨpuaꞌaj mequee huoꞌtyáꞌɨɨraxɨꞌɨn ɨ xúureꞌej jɨmeꞌ, nusu mequee jeꞌráxɨreꞌen yaꞌmuáatyee xuureꞌ.

Ɨ muꞌvéjrij tɨ jéetzeꞌ tyámuaꞌ een ɨ Dios jimi

23 Aꞌɨ́j pu jɨn aꞌyan tyiꞌhuóoxɨeꞌvaꞌcaꞌaj maj aꞌyan tyityeetyáꞌɨꞌhuaxɨꞌɨn mej mij tyuꞌjájcuareꞌen aꞌɨ́jcɨ ɨ tɨ aꞌyan tyíꞌsejriaꞌcaꞌaj tɨꞌɨj quéenyiꞌistariaꞌraꞌ aꞌɨ́jcɨ ɨ tɨ jútyeꞌ tyejéꞌsejreꞌ, ajta aꞌɨ́jna ɨ tɨ jútyeꞌ tyejéꞌsejreꞌ jéetzeꞌ pu tyámuaꞌ tyíꞌeen, quee ɨ maj aꞌyan tyíꞌmuꞌvejritacaa ɨ cháanacaj japua. 24 Jiꞌnye ɨ Cɨríistuꞌ capu aꞌúun joꞌtyájrupij ɨ ɨnáamuaj tzajtaꞌ ɨ tyeɨ́tyee maj jaꞌajtaahuacaꞌ, tɨ ajta aꞌyan een tɨꞌɨj quéenyiꞌistariaꞌraꞌ aꞌɨ́jcɨ ɨ tɨ jútyeꞌ jáꞌsejreꞌ, sulu tajapuá pu joꞌtyájrupij ɨ Dios jimi taꞌaj ij tajapuá huatányuunyij. 25 Capu ajta aꞌɨ́jna jɨn utyájrupij tɨꞌij mueꞌtɨ́j huatóomuꞌvejritaj, aꞌyájna tɨꞌɨj ɨ tɨ vaꞌcán jɨn tyíꞌhuɨɨreꞌ íiyan ɨ cháanacaj japua, ɨ tɨ séej naꞌaj utyáruꞌpij séej nyinyiꞌraꞌaj jitze, joꞌtɨj tyámuaꞌ tyejéꞌeen taꞌaj ij huatyáɨꞌɨhuaxɨꞌɨn ɨ xúureꞌej jɨmeꞌ tɨquee jusɨ́ɨj jeꞌráaxɨrej. 26 Tɨpuaꞌaj aꞌyan tyiꞌjaꞌyájnatan, aꞌyaa pu tyuuxɨéꞌvaꞌcaj tɨ ɨ Cɨríistuꞌ mueꞌtɨ́j huámuɨꞌnyij tɨꞌɨj naꞌaj tyuꞌséjrej ɨ cháanacaj. Ajta ijíij tɨꞌɨj arí néijmiꞌi tyeꞌentyipuáꞌrij, Cɨríistuꞌ pu séej naꞌaj aꞌyan tyuꞌtaséjre ajta jusén jɨn séejreꞌ, aꞌyaa pu jusɨ́ɨj tyuꞌtóomuꞌvejritacaꞌ taꞌaj ij tyihuoꞌtúꞌuunyiꞌ ɨ maj jɨn ootyáꞌɨtzeerej ɨ Dios jimi. 27 Aꞌyájna tɨꞌɨj ajta néijmiꞌcaa ɨ tyeɨ́tyee tyihuáꞌcɨꞌtyij maj séej huácuiꞌnyij ajta jeꞌen aꞌyan tyihuáꞌcɨꞌtyij tɨ ɨ Dios huoꞌxɨ́jtyeꞌen, 28 aꞌyaa pu ajta ɨ Cɨríistuꞌ séej naꞌaj tyuꞌtóomuꞌvejritacaꞌ huaꞌ jitze maꞌcan ɨ tyeɨ́tyee, tɨꞌij tyihuoꞌtúꞌuunyiꞌ ɨ maj jɨn ootyáꞌɨtzee ɨ Dios jimi. Tɨꞌquij ajtáhuaꞌaj huataséjreꞌsij, capu cheꞌ puéjtzij huoꞌtáꞌsij aꞌɨ́jcɨ jɨmeꞌ ɨ maj ootyáꞌɨtzee, sulu aꞌɨ́ɨ pu huiꞌrátoosij ɨ maj jajchóꞌveꞌ.

10

1 Jiꞌnye aꞌɨ́jna ɨ nyúucarij ɨ maj jɨn tyíꞌijta Moisés tɨ yan jaatyájtoo, aꞌyaa pu éenyeꞌej tɨꞌɨj quéenyiꞌistariaꞌraꞌ ɨ tɨ xáꞌpuɨꞌ tɨ yajaꞌvéꞌmej, capu aꞌɨ́ɨn puéꞌeen ɨ tɨ jɨꞌréꞌcan jɨmeꞌ. Aꞌɨ́j pu jɨn quee jeꞌej tyíɨꞌrij tɨ ɨ nyúucarij tyámuaꞌ huóꞌuurej aꞌɨ́ɨjma ɨ maj ajtyáxɨɨrij ɨ Dios jimi mej mij séej tyuꞌtámuꞌvejritaj séej nyinyiꞌraꞌaj jitze. 2 Jiꞌnye tɨpuaꞌaj aꞌɨ́jna ɨ nyúucarij tyihuoꞌtúꞌuunyiꞌrajcheꞌ ɨ maj jɨn ootyáꞌɨtzee ɨ Dios jimi, camu cheꞌ aꞌyan tyoꞌtamuaꞌréerejcheꞌ tyiꞌtɨ́j maj jɨn ootyáꞌɨtzee, majta jaatapuáꞌcɨtajcheꞌ maj tyíꞌmuꞌvejritaj. 3 Ajta aꞌɨ́jna ɨ maj tyíꞌmuꞌvejritaj aꞌyaa puꞌuj tyíꞌhuɨɨreꞌ mej mij aꞌɨ́jcɨ jɨn joꞌtámuaꞌreej tɨꞌɨj naꞌaj séej nyinyiꞌraꞌaj jitze ɨ maj jɨn ootyáꞌɨtzee ɨ Dios jimi. 4 Jiꞌnye ɨ huaꞌ xuureꞌ ɨ túuruꞌuj ajta ɨ chíiutyee capu ɨꞌríj tɨꞌij aꞌɨ́jna jɨn ɨ Dios tyihuoꞌtúꞌuunyiꞌ ɨ maj jimi ootyáꞌɨtzee. 5 Aꞌɨ́j pu jɨn ɨ Cɨríistuꞌ tɨꞌɨj aꞌyan huataséjre ɨ cháanacaj japua, aꞌyaa pu tyaatéꞌexaa ɨ Dios tɨjɨn:

Capáj jaxɨeꞌveꞌ maj tyuꞌtámuꞌvejritaj, nusu maj tyiꞌtɨ́j tyuꞌtátuireꞌen muéetzij jimi,

sulu aꞌyaa paj muáaj tyinaatáꞌ ɨ nyaj jatyáhueꞌraꞌ.

6 Capu muaꞌráanajchij maj yaꞌmuáatyee muꞌvejritaj muéetzij jimi ɨ maj huáꞌteeraj,

nusu maj tyuꞌtátuireꞌen muéetzij jimi aꞌɨ́jna jɨmeꞌ ɨ maj jɨn ootyáꞌɨtzee.

7 Aj nu nyij aꞌyan tyuꞌtaxájtacaꞌ tɨjɨn:

“Yáꞌnyaj huatyéjve, aꞌyájna tɨꞌɨj nye jimi tyéꞌyuꞌsiꞌ ɨ yuꞌxarij jitze,

aꞌɨ́j nu jɨn mujoꞌvéꞌmej nyej nyij

aꞌyan huárɨnyij jeꞌej paj muáaj tyáꞌxɨeꞌveꞌ, Dios paj puéꞌeen.”

8 Aꞌyaa pu anaquéej tyuꞌtaxájtacaꞌ, tɨ ɨ Dios quee jaxɨeꞌveꞌ ajta quee jaꞌráanajchi maj jimi tyíꞌmuꞌvejritaj, naꞌríij maj jimi tyíꞌtuiiriaꞌaj ɨ yaꞌmuáatyee ɨ maj huoꞌtyáatɨej, tɨꞌij aꞌɨ́jna jɨn tyihuoꞌtúꞌuunyiꞌ ɨ maj jɨn ootyáꞌɨtzee, tyij ajta aꞌyan tyihuoꞌtaꞌíj aꞌɨ́jna ɨ nyúucarij ɨ maj jɨn tyíꞌijta. 9 Ajta jeꞌen aꞌyan tyuꞌtaxájtacaꞌ tɨjɨn: “Aꞌɨ́j nu jɨn mujoꞌvéꞌmej nyej nyij aꞌyan huárɨnyij jeꞌej paj muáaj tyáꞌxɨeꞌveꞌ.” Aꞌyaa puꞌij huatóomuaꞌaj tɨ aꞌɨ́ɨn arí joꞌrioꞌuj ɨ nyúucarij tɨ anaquéej huatyátuiihuacaꞌ, ajta jeꞌen séej huatyájto ɨ nyúucarij tɨ jájcuaj. 10 Dios pu tyámuaꞌ táaruuj, jiꞌnye Cɨríistuꞌ pu aꞌyan huarɨ́j jeꞌej tɨ ɨ Dios tyáꞌxɨeꞌvaꞌcaꞌaj, aꞌɨ́jna jɨmeꞌ tɨ séej naꞌaj huatóomuꞌvejritacaꞌ ajta jusén jɨn aꞌyan éenyeꞌej jaꞌmej.

11 Néijmiꞌi ɨ maj vaꞌcán jɨn tyityatatyíj ɨ Dios jimi, aꞌyaa mu aꞌnáj tɨnaꞌaj tyíꞌhuɨɨreꞌ, majta aꞌnáj tɨnaꞌaj tyíꞌmuꞌvejritaj, ajta aꞌɨ́jna capu aꞌnáj tyihuoꞌtúꞌuunyiꞌraj ɨ maj jɨn ootyáꞌɨtzee ɨ Dios jimi. 12 Ajta ɨ Cɨríistuꞌ, aꞌyaa pu séej naꞌaj tyuꞌtámuꞌvejritacaꞌ tɨꞌij tyihuoꞌtúꞌuunyiꞌ jusén jɨmeꞌ ɨ maj jɨn ootyáꞌɨtzee ɨ Dios jimi, ajta jeꞌen ujaꞌajcáayixɨj muácaꞌtaꞌ ɨ Dios. 13 Aꞌáa puꞌij tyíꞌchoꞌveꞌ ꞌasta naꞌaj quee Dios huaꞌantyimueꞌtɨn néijmiꞌcaa ɨ maj jájchaꞌɨɨreꞌ, 14 jiꞌnye séej pu jɨn ɨ muꞌvéjrij tyámuaꞌ huóꞌruuj jusén jɨmeꞌ aꞌɨ́ɨjma ɨ Dios maj jimi ajtyuꞌuj. 15 Ajta ɨ júuricamaꞌraꞌ ɨ Dios, aꞌyaa pu chaꞌtánaꞌaj tyíꞌtaꞌixaatyeꞌ tɨjɨn:

16 Aꞌɨ́jna ɨ nyúucarij ɨ nyaj jɨn tyaꞌtányaratziiriꞌ huaꞌ jimi

tɨꞌɨj tyaꞌnáaraꞌan aꞌájna xɨcáaraꞌ jitze.

Aꞌíi pu aꞌɨ́ɨn pueꞌéenyeꞌej taꞌmej ɨ tɨ tavástaraꞌ aꞌyan tyáꞌxaj tɨjɨn:

“Nyahuoꞌtáꞌsij ɨ nyenyúucaa huaꞌxɨéjnyuꞌcaa tzajtaꞌ”,

nyajta jaatyátoosij ɨ huaꞌmuaꞌtziiraꞌaj jitze.

17 Nyajta quee cheꞌ joꞌtámuaꞌreerij ɨ maj jɨn ootyáꞌɨtzee,

nusu ɨ maj jɨn jeꞌej puaꞌaj huarɨ́j.

18 Aꞌyaa puꞌij, capu juxɨeꞌveꞌ maj tyíꞌmuꞌvejritaj, jiꞌnye Dios pu arí tyihuoꞌtúꞌuunyiꞌriꞌ ɨ maj jɨn ootyáꞌɨtzee.

Tyicheꞌ tyámuaꞌ tyíꞌtyesejreꞌej ɨ Dios jimi

19 Nyeꞌihuáamuaꞌ, aꞌyaa pu ijíij tyitatáꞌcaa tyej tyij taxáahuaj utyájrutyej u tyeyúuj tzajtaꞌ, aꞌɨ́jna jɨmeꞌ tɨ ɨ Jesús jeꞌráaxɨrej ɨ juxúureꞌ tajitzé maꞌcan, 20 aꞌyaa tu aꞌɨ́jna jitze tyityaajúꞌ ɨ juyéj tɨ jájcuaj, tyej tyij aꞌúun joꞌtyájrutyej joꞌtɨj jeꞌcáahuɨɨ aꞌɨ́jna ɨ cáanarij tɨ nyéeriꞌij, aꞌɨ́jna ɨ cáanarij tɨ nyéeriꞌij, aꞌɨ́ɨ pu aꞌɨ́ɨn puéꞌeen ɨ tyéviraꞌ ɨ Jesús. 21 Aꞌyaa tu tyáꞌmuaꞌreej tɨ aꞌɨ́ɨn vaꞌcán jɨn tyíꞌhuɨɨreꞌ tajitzé maꞌcan aꞌájna joꞌtɨj ɨ Dios tyejéꞌijtaj. 22 Aꞌɨ́j pu jɨn, tyicheꞌ ajtyáxɨɨrej ɨ Dios jimi, tzáahuatyiꞌraꞌaj jɨmeꞌ tyajta tyámuaꞌ éenyeꞌej ɨ tatzájtaꞌ, tyajta jɨꞌréꞌcan jɨmeꞌ tyáꞌtzaahuatyeꞌej tɨ aꞌyan tyiꞌjaꞌyájna tɨ ɨ Dios tyámuaꞌ tyitaatáꞌsij aꞌɨ́jna jɨmeꞌ tɨ ɨ Cɨríistuꞌ arí tyámuaꞌ táaruuj ɨ taxɨéjnyuꞌcaa tzajtaꞌ, aꞌɨ́jna jɨmeꞌ tyaj huáɨꞌhuacaꞌ ɨ jájtyij jɨmeꞌ tɨ jɨ́ꞌreꞌen. 23 Tyicheꞌ tyámuaꞌ eenyeꞌ, tyajta quee tyiꞌtɨ́j jɨn áꞌɨtzeeriaꞌaj, aꞌɨ́jna jitze ɨ tyaj jitzán tyáꞌtzaahuatyeꞌ tyajta jitzán tyiꞌijchóꞌveꞌej aꞌɨ́jna ɨ tyaj huáꞌixaatyeꞌ ɨ tyeɨ́tyee, jiꞌnye Dios pu aꞌyan rɨnyij jeꞌej tɨ arí tyaꞌtóoraj ityájma jimi. 24 Tyicheꞌ jáahuoonyij tyej tyij caꞌnyíjraꞌaj huatátaꞌan séej jamuán tyajta séej, tyej tyij jéetzeꞌ huátaxɨeꞌveꞌen, tyajta xáꞌpuɨꞌ huárɨnyij. 25 Tyicheꞌ quee atyáꞌɨtzeꞌrihuaꞌan joꞌtyaj jáꞌtasɨꞌrii, matɨꞌɨj séecan rɨcɨj, sulu tyicheꞌ jéetzeꞌ caꞌnyíjraꞌaj huatátaꞌan séej jamuán tyajta séej, tyej tyij tyámuaꞌ eenyeꞌ, jiꞌnye puꞌríj aꞌájna atyojoꞌréꞌnyesij aꞌájna xɨcáaraꞌ jitze tɨ tavástaraꞌ yan huataséjreꞌsij.

26 Jiꞌnye tɨpuaꞌaj taxɨéꞌviꞌraꞌ jɨn tyooj jeꞌej puaꞌaj tyiꞌtyítachaꞌɨɨj aꞌyan tyetyaꞌmuaꞌréeriaj tɨquee xáꞌpuɨꞌ, capu cheꞌ muꞌvéjrij séejreꞌ ɨ tɨ jɨn ɨ Dios tyitaatúꞌuunyiꞌ, 27 aꞌɨ́ɨ puꞌquij tacɨꞌtyij ɨ tɨ tzɨ́ɨnyiꞌreꞌ, ajta puéjtzij tɨ aꞌyan séejreꞌ tɨꞌɨj tɨéj ɨ tɨ Dios huoꞌtáꞌsij néijmiꞌcaa aꞌɨ́ɨjma ɨ maj jájchaꞌɨɨreꞌ. 28 Tɨpuaꞌaj aꞌtɨ́j quee jaatyáxaahuataj aꞌɨ́jcɨ ɨ nyúucarij Moisés tɨ joꞌyúꞌxacaꞌ, majta huaꞌpuaj, naꞌríij maj huéeicaj aꞌyan metyiꞌsej tɨ ɨ aꞌtɨ́j tyiꞌtɨ́j jɨn ootyáꞌɨtzee aꞌɨ́jcɨ jitze ɨ nyúucarij ɨ maj jɨn tyíꞌijta, aꞌyaa mu quee tyaꞌcuꞌváaj méejeꞌcatan. 29 Ajta jéetzeꞌ pu puéjtzij huáꞌcɨꞌtyij aꞌɨ́ɨjma ɨ maj jaatyáxaahuataj aꞌɨ́jcɨ ɨ yójraꞌ ɨ Dios, majta ɨ xúureꞌej tɨ jɨn tyuꞌxáꞌpuɨꞌɨntarej aꞌɨ́jna ɨ nyúucarij Dios tɨ jɨn tyaꞌtóoratziiriꞌ, majta jeꞌej puaꞌaj tyáꞌxaj ɨ júuricamaꞌraꞌ ɨ Dios. 30 Aꞌyaa tu tyáꞌmuaꞌreej, tɨ ɨ tavástaraꞌ aꞌyan tyuꞌtaxájtacaꞌ tɨjɨn: “Aꞌyaa pu nyéetzij tyíꞌnyacɨꞌpuaj nyej nyij tyoꞌxáꞌpuɨꞌɨntareꞌen, nyáaj nu tyíꞌnajchitan.” Aꞌyaa pu ajta tyuꞌtaxájtacaꞌ tɨjɨn: “Tavástaraꞌ pu huáꞌxɨjtyeꞌen ɨ jutyéɨtyeristyamuaꞌ.” 31 Jéehua pu huápuɨꞌɨj tzɨ́ɨnyiꞌreꞌ tɨ ɨ Dios tɨ júurij joꞌxɨ́jtyeꞌen ɨ aꞌtɨ́j tɨ jeꞌej puaꞌaj tyiꞌtyúuchaꞌɨɨj jimí.

32 Siataꞌaj joꞌtámuaꞌreej jeꞌej tɨ tyíꞌeenyeꞌej aꞌájna ɨmuáj, siatɨꞌɨj anaquéej jaꞌancuriáaꞌ ɨ nyúucariaꞌraꞌ ɨ tavástaraꞌ, aꞌyaa xu néijmiꞌi tyityoꞌviicueꞌrej ɨ siaj jɨn jajpuéjtzicaꞌaj. 33 Jeꞌcáj mu jeꞌej puaꞌaj tyajamuaatajé, majta séecan caꞌnyíjraꞌaj huoꞌtaꞌ aꞌɨ́ɨmaj ɨ maj aꞌyan chaꞌtaj manaꞌaj tyaꞌajpuéjtzicaꞌaj, jiꞌnye néijmiꞌi xu juꞌihuáamuaꞌ. 34 Muaꞌaj xu huaꞌancuꞌvajxɨ aꞌɨ́ɨmaj ɨ maj eetyánamiꞌhuacaꞌaj, siajta jutyamuaꞌveꞌej setyuꞌtátoj ɨ siaj tyíꞌijchaꞌɨɨcaꞌaj, jiꞌnye aꞌyaa xu tyáꞌmuaꞌreeriacaꞌaj siaj jéehua tyaꞌancuriáaꞌsij ɨ Dios jimi, aꞌɨ́jna tɨ tyajáꞌmuaꞌaꞌrij tɨ jéetzeꞌ tyámuaꞌ tyíꞌeen ajta jusén jɨn tyíꞌsejreꞌ. 35 Aꞌɨ́j xu jɨn quee yóꞌhuaꞌnan ɨ siaj jitzán tyíꞌcaꞌnyej, jiꞌnye jéehua xu tyaꞌancuriáaꞌsij. 36 Aꞌyaa pu jaꞌmua jitze tyúuxɨeꞌveꞌ siaj tyoꞌtáviicueꞌ ɨ siaj jɨn jajpuéjtzij, siaj sij aꞌyan huárɨnyij jeꞌej tɨ ɨ Dios tyáꞌxɨeꞌveꞌ ajta jeꞌen tyajamuáacɨꞌtyij ɨ tɨ jaꞌmua jimi tyaꞌtóoraj. 37 Jiꞌnye aꞌyaa pu tyáꞌxaj ɨ yuꞌxarij jitze tɨjɨn:

Jiyeꞌtzín jɨmeꞌ, caꞌnácan,

pu aꞌyan huataséjreꞌsij, aꞌɨ́jna tɨ yajaꞌvéꞌmej.

Capu cheꞌ áꞌtyeeren.

38 Aꞌɨ́jna ɨ tɨ tyámuaꞌ tyiꞌtyúuchaꞌɨj

aꞌɨ́ɨ pu jahuɨɨreꞌen ɨ tɨ jitzán tyáꞌtzaahuatyeꞌ,

ajta tɨpuaꞌaj jaatyáxaahuataj ɨ tɨ jitzán tyáꞌtzaahuatyeꞌ,

canu cheꞌ nyetyámuaꞌveꞌej naꞌmej aꞌɨ́jcɨ jimi.

39 Tyajta ityáj catu huaꞌ jitze ajtyámaꞌcan ɨ maj jaatyáxaahuatacaꞌ ɨ nyúucariaꞌraꞌ ɨ Dios, majta jeꞌen aꞌɨ́jna jɨn antyipuaꞌrij, sulu ityáj tu huaꞌ jitze ajtyámaꞌcan ɨ maj tyáꞌtzaahuatyeꞌ, jiꞌnye aꞌɨ́ɨjma pu huɨɨreꞌen.

11

Ɨ maj jɨn tyáꞌtzaahuatyeꞌ

1 Aꞌɨ́jna ɨ tyaj jɨn tyáꞌtzaahuatyeꞌ aꞌyaa pu huatóomuaꞌaj tyej tyámuaꞌ naa tyáꞌmuaꞌreerej ɨ tyaj jajchóꞌveꞌej, tyajta aꞌyan tyáꞌmuaꞌreerej tɨ aꞌyan tyiꞌjaꞌyájna ɨ tyaj quee jaaséj. 2 Aꞌɨ́ɨmaj ɨ tahuásimuaꞌcɨꞌɨj, aꞌyaa mu néijmiꞌi jɨn tyuꞌtyáamueꞌtɨj, jiꞌnye aꞌɨ́ɨ mu tyáꞌtzaahuatyaꞌcaꞌaj.

3 Aꞌɨ́jna ɨ tyaj jɨn tyáꞌtzaahuatyeꞌ, aꞌɨ́j tu jɨn jamuaꞌreej tɨ Dios néijmiꞌi tyúꞌtaahuacaꞌ ijíij tɨ tyíꞌsejreꞌ, aꞌɨ́jna jɨmeꞌ tɨ aꞌyan tyuꞌtaxájtacaꞌ, aꞌyaa puꞌij ijíij tyaj tyíꞌsej, aꞌyaa pu tyuꞌséjrej jeꞌej tɨquee tyíꞌsejriaꞌcaꞌaj.

4 Aꞌɨ́jna ɨ tɨ jɨn tyáꞌantzaahuaj ɨ Abel, aꞌɨ́j pu jɨn tyámuaꞌ eenyeꞌ jéetzeꞌ tyuꞌtámuꞌvejritacaꞌ ɨ Dios jimi quee aꞌɨ́jna ɨ Caín, aꞌɨ́j pu jɨn Dios aꞌyan tyaataxájtacaꞌ tɨ ɨ Abel tyámuaꞌ éenyeꞌej ajta jeꞌen jaꞌancuriáaꞌ ɨ tɨ jɨn tyuꞌtámuꞌvejritacaꞌ. Aꞌyaa puꞌij, tyij ajta ɨ Abel arí huamuɨ́ꞌ, óocheꞌ pu tyíꞌtaꞌixaatyeꞌ aꞌɨ́jna jɨmeꞌ ɨ tɨ jɨn tyáꞌantzaahuaj.

5 Aꞌɨ́jna ɨ tɨ jɨn tyáꞌantzaahuaj ɨ Enoc, Dios pu aꞌɨ́jna jɨn yoꞌvíꞌtɨj júurican tɨꞌij quee huámuɨꞌnyij, aꞌɨ́j mu jɨn quee cheꞌ jáatyoj, jiꞌnye Dios pu yoꞌvíꞌtɨj. Ajta aꞌyan tyáꞌxaj ɨ yuꞌxarij jitze tɨjɨn tɨꞌɨj quee xu yoꞌviꞌtɨ́ɨcariaꞌcaj, Enoc pu tyámuaꞌ tyiꞌtyúuchaꞌɨɨcaꞌaj ɨ Dios jimi. 6 Ajta capu jeꞌej tyíɨꞌrij tɨ aꞌtɨ́j tyámuaꞌ tyíꞌsejriaꞌaj ɨ Dios jimi, tɨpuaꞌaj quee tyáꞌtzaahuatyeꞌej, jiꞌnye tɨpuaꞌaj jaxɨeꞌvaꞌaj tɨ ajtyáxɨɨrej ɨ Dios jimi, aꞌyaa pu tyúuxɨeꞌveꞌ tɨ aꞌɨ́ɨn tyáꞌantzaahuatyeꞌen tɨ ɨ Dios séejreꞌ, tɨ ajta aꞌɨ́ɨn tyámuaꞌ tyihuaꞌtáꞌcaa aꞌɨ́ɨjma ɨ maj jahuoo.

7 Aꞌɨ́ɨ pu ajta tyáꞌantzaahuaj aꞌɨ́jna ɨ Noé, tɨꞌɨj ɨ Dios aꞌyan tyaatéꞌexaa tɨ aꞌyan tyeꞌmej jeꞌej tɨquee xu tyiꞌtɨ́j tyíꞌsejracaꞌaj, aꞌɨ́j pu jɨn jaꞌráꞌastej tɨꞌɨj ij jaatyátaahuacaꞌ ɨ canúuhuaj tɨ veꞌéj, taꞌaj ij huoꞌtyáhuɨɨreꞌen ɨ jutyéɨtyeristyamuaꞌ. Aꞌɨ́jcɨ jɨmeꞌ ɨ tɨ jɨn tyáꞌantzaahuaj, Noé pu huoꞌtéꞌexaa néijmiꞌcaa ɨ tyeɨ́tyee ɨ maj aꞌyan séejreꞌ ɨ cháanacaj japua maj quee xáꞌpuɨꞌ rɨcɨj ɨ Dios jimi, ajta aꞌyan tyaacɨ́ꞌɨj tɨꞌij jɨꞌréenyaꞌaj huatyáꞌɨtzeereꞌen ɨ Dios jimi, aꞌɨ́jna jɨmeꞌ ɨ tɨ tyáꞌantzaahuaj.

8 Aꞌyaa pu chaꞌtaj tyáꞌantzaahuaj aꞌɨ́jna ɨ Abraham, tɨꞌɨj ɨ Dios jaatajé, aꞌyaa pu tyaꞌráꞌastijre tɨꞌɨj ij jóꞌraa aꞌájna ɨ chuéj japua joꞌtɨj yáꞌcɨꞌpuaj. Aꞌɨ́ɨ pu quee jamuaꞌreeriacaꞌaj joꞌtɨj jóꞌyiꞌcaaj tɨꞌɨj iirájraa joꞌtɨj jáꞌchajcaꞌaj, 9 aꞌɨ́jna jɨmeꞌ ɨ tɨ tyáꞌtzaahuatyaꞌcaꞌaj aꞌáa pu jóꞌcatyii joꞌtɨj quee jáꞌmaꞌcan, aꞌɨ́jna séej chuéj japua joꞌtɨj ɨ Dios aꞌyan tyajaꞌtóoraj tɨ jacɨꞌtyij. Aꞌáa pu jóꞌcatyii navíj chiꞌraꞌan tzajtaꞌ, aꞌyájna tɨꞌɨj ajta ɨ Isaac, ajta aꞌɨ́jna ɨ Jacob, ɨ maj majta aꞌyan tyaꞌancuriáaꞌ jeꞌej tɨ ɨ Dios tyaꞌtóoraj huaꞌ jɨmeꞌ. 10 Jiꞌnye Abraham pu aꞌyan tyeꞌejchóꞌvaꞌcaꞌaj tɨ aꞌáa joꞌtyájrutyej ɨ chájtaꞌnaj jitze tɨquee aꞌtɨ́j aꞌnáj jaatyúꞌuunaj aꞌɨ́jna jɨmeꞌ tɨ ɨ Dios jáasɨɨmuaj tɨꞌɨj ij jaꞌajtaahuacaꞌ.

11 Aꞌyaa pu ajta tyáꞌantzaahuaj aꞌɨ́jna ɨ Sara, aꞌɨ́j pu jɨn ɨ Dios aꞌyan tyaatáꞌ tɨ páꞌrɨꞌɨj jitzán huataséjreꞌen, ajta arí huápuɨꞌɨj ucarístacaꞌaj, ajta ɨ Abraham puꞌríj ajta vastacɨrɨeꞌcaꞌaj, aꞌyaa pu tyaacɨ́ꞌɨj tɨ tyiyóoj jáꞌraꞌnyij, jiꞌnye aꞌɨ́ɨ pu tyáꞌantzaahuaj tɨ ɨ Dios aꞌyan tyaꞌróoꞌastej jeꞌej tɨ huaꞌ jimi tyaꞌtóoraj. 12 Aꞌɨ́j pu jɨn ɨ Abraham, tyij ajta arí tɨn muɨꞌnyíicheꞌ, aꞌyaa mu mueꞌtɨ́j jitzán tyityeꞌramaꞌcáantaj muáꞌraa ɨ yójmuaꞌmuaꞌ matɨꞌɨj ɨ xúꞌraꞌvetyee, nusu tɨꞌɨj ɨ séj tɨ aꞌáa jaꞌajtyájcaj joꞌtɨj ɨ jájtyij jaꞌvaꞌástɨmee ɨ tɨquee ɨꞌríj tɨ aꞌtɨ́j jaatyéꞌiten.

13 Néijmiꞌi mu ɨ tyeɨ́tyee huácuij mequee xu tyaꞌancuriaꞌaj jeꞌej tɨ ɨ Dios tyihuaꞌtáratziiriꞌ, ajta aꞌɨ́ɨmaj mu tyáꞌantzaahuaj, aꞌɨ́j mu jɨn tyuꞌséj aꞌ ɨmuáj moꞌtyuꞌúuj majta huatatyójtacaꞌ aꞌyan metyaꞌmuaꞌréeriaj maj quee huaꞌ jitze ajtyámaꞌcantacaꞌaj aꞌɨ́ɨmaj ɨ maj íiyan huacháatɨmee ɨ cháanacaj japua. 14 Majta aꞌɨ́ɨmaj ɨ maj aꞌyan tyíꞌxaj, aꞌyaa mu huatóomuaꞌaj tɨjɨn móocheꞌ mu jáahuosij ɨ chuéj joꞌmaj joꞌráꞌsej. 15 Tɨpuaꞌaj aꞌɨ́ɨmaj aꞌyan metyáꞌmuaꞌajcaj ɨ chuéj joꞌmaj jaꞌráacɨj, aꞌyaa pu tyiɨꞌríitacaj maj huariáꞌcɨɨnyejcheꞌen joꞌmaj jaꞌráacɨj, 16 majta aꞌɨ́ɨmaj aꞌyaa mu tyáꞌxɨeꞌvaꞌcaꞌaj maj aꞌáa joꞌráꞌsej joꞌtɨj jéetzeꞌ tyámuaꞌ tyejéꞌeen, aꞌyaa tɨꞌij huatóomuaꞌaj, aꞌɨ́jna ɨ tajapuá tɨ jáꞌsejreꞌ. Aꞌɨ́j pu jɨn quee ɨ Dios jatyeviꞌrasteꞌ maj aꞌyan jaatámuaꞌtyij tɨjɨn huaꞌ Dios, jiꞌnye aꞌɨ́ɨ pu arí tyámuaꞌ jáaruuj séej ɨ chájtaꞌnaj joꞌmaj joꞌtyaꞌaj muáꞌjuꞌun jusén jɨmeꞌ.

17 Aꞌyaa pu ɨ Abraham tyáꞌantzaahuaj, tɨꞌɨj ɨ Dios aꞌyan tyaatatyésej, aꞌɨ́ɨ pu yoꞌvíꞌtɨj aꞌɨ́jcɨ ɨ juyój Isaac tɨꞌij jaatámuꞌvejritaj. Aꞌyaa pu tyóocaꞌnyajcaꞌaj tɨ ɨ juyój huatámuꞌvejritaj, tyij ajta aꞌɨ́j naꞌaj caa tyiꞌijyójcaꞌaj, ɨ tɨ jitzán ɨ Dios aꞌyan tyaꞌtóoraj tɨjɨn: 18 “Aꞌɨ́jna jitze maꞌcan mu ɨ Isaac néijmiꞌi eerányesij ɨ maj muéetzij jitze eeramaꞌcáantaj muáꞌjuꞌun.” 19 Aꞌyaa pu aꞌɨ́jna ɨ Abraham tyámuaꞌ tyáꞌmuaꞌreeriacaꞌaj tɨ ɨ Dios néijmiꞌi putyíꞌuurej, tɨ ajta huoꞌtájuurityeꞌen aꞌɨ́ɨmaj ɨ maj meríj huácuij, aꞌɨ́j pu jɨn ɨ Abraham júurican joꞌvíꞌtɨj ɨ juyój, aꞌyaa puꞌij aꞌɨ́ɨn sɨ́ɨj tyiꞌpuéꞌeen ɨ tyaj jitzán tzáahuatyiꞌraꞌaj tyíchaꞌɨɨj.

20 Aꞌyaa pu ajta tyáꞌantzaahuaj aꞌɨ́jna ɨ Isaac, tɨꞌɨj jaatáhuaviiriꞌ ɨ Dios tɨꞌij aꞌɨ́ɨn tyámuaꞌ tyihuoꞌtyátoonyij aꞌɨ́jcɨ ɨ Jacob, ajta aꞌɨ́jcɨ ɨ Esaú. 21 Aꞌyaa pu tyáꞌantzaahuaj aꞌɨ́jna ɨ Jacob, aꞌɨ́j pu jɨn tɨꞌɨj arí áꞌmeꞌriajcaꞌaj, aꞌɨ́ɨ pu ecóotutacaꞌ ɨ jutyáxuꞌ japua tɨꞌij jaatyáanajche ɨ Dios, ajta jeꞌen aꞌɨ́jna jɨn tyámuaꞌ tyihuoꞌtyájtoo séej ajta séej ɨ yójmuaꞌmuaꞌ aꞌɨ́jcɨ ɨ José. 22 Aꞌyaa pu tyáꞌantzaahuaj aꞌɨ́jna ɨ José, aꞌɨ́j pu jɨn tɨꞌɨj arí áꞌmeꞌriajcaꞌaj aꞌyaa pu tyuꞌtaxájtacaꞌ maj eeráajuꞌun aꞌɨ́ɨmaj ɨ maj Israel jitze ajtyámaꞌcan aꞌájna a Egipto, ajta pu huoꞌtaꞌíj joꞌmaj yaꞌváꞌnaj ɨ tyéviraꞌ.

23 Aꞌɨ́jna ɨ maj jɨn tyáꞌantzaahuaj ɨ huásimuaꞌmuaꞌ ɨ Moisés, aꞌɨ́j mu jɨn huéeicaj máxcɨrɨeꞌ jaatyáꞌavaatacaꞌ tɨꞌɨj huanɨeꞌhuacaꞌ, jiꞌnye aꞌyaa mu tyéꞌsejracaꞌaj tɨ naa huaséꞌrihuaꞌaj aꞌɨ́jna ɨ páꞌrɨꞌɨj, majta quee tyíꞌtzɨɨnyaꞌcaꞌaj aꞌɨ́jna jɨmeꞌ jeꞌej tɨ tyuꞌtaꞌíjtacaꞌ aꞌɨ́jna ɨ rey, mej mij huóꞌcuiꞌnyij ɨ tɨꞌríij maj tyétyacaa.

24 Aꞌyaa pu ajta tyáꞌantzaahuaj aꞌɨ́jna ɨ Moisés, aꞌɨ́j pu jɨn tɨꞌɨj arí vastacaꞌaj, capu aꞌyan tyáꞌxɨeꞌvaꞌcaꞌaj maj aꞌyan jaatámuaꞌtyij yee yójraꞌ pu puéꞌeen aꞌɨ́jcɨ ɨ íitaj ɨ rey tɨ jajyóoj, 25 aꞌyaa pu tyaꞌránajchacaꞌ tɨ jaapuéjtzitarej huaꞌ jamuán ɨ maj tyeɨ́tyeristyamuaꞌ puéꞌeen ɨ Dios, capu aꞌyan tyaꞌránajchacaꞌ tɨ aꞌɨ́jna jɨn huóotyamuaꞌveꞌen ɨ tɨ jeꞌej puaꞌaj een ɨ Dios jimi. 26 Aꞌyaa pu tyámuaꞌ tyáꞌmuaꞌreeriacaꞌaj tɨ jéetzeꞌ jatyáhuɨꞌrihuaꞌaj maj jaatyáxaahuataj ɨ Cɨríistuꞌ jitze maꞌcan, quee tɨ aꞌɨ́jna jɨn huóotyamuaꞌveꞌen ɨ tɨ huápuɨꞌɨj tyáꞌnajchij aꞌáa tɨ tyajáꞌmaꞌcan a Egipto, jiꞌnye aꞌɨ́j pu tyichoꞌvaꞌcaꞌaj ɨ tɨ tyáꞌcɨꞌtyij ɨ Dios tɨ tyaataꞌsij. 27 Moisés pu tyáꞌantzaahuaj, aꞌɨ́j pu jɨn eerájraa a Egipto, ajta quee jatzɨɨnyaꞌcaꞌaj tɨpuaꞌaj tyinyúꞌcaj aꞌɨ́jna ɨ rey, aꞌyaa pu tyámuaꞌ eenyeꞌ jeꞌej tɨ tyiꞌtɨ́j jɨn tyaꞌtóoraj, cuxáa jaꞌséjracaꞌaj aꞌɨ́jna ɨ Dios tɨquee séejreꞌ.

28 Aꞌɨ́jna jɨmeꞌ tɨ tyáꞌantzaahuaj aꞌɨ́jna ɨ Moisés, aꞌɨ́j pu jɨn aꞌyan tyeeyeꞌestej aꞌɨ́jna xɨcáaraꞌ tɨ jitzán Dios tyihuoꞌtúꞌuunyiꞌriꞌ, ajta aꞌyan tyuꞌtaꞌíjtacaꞌ maj jaꞌajtyáputyijraxɨꞌɨn ɨ xúureꞌej ɨ puéertaj jitze, taꞌaj ij quee aꞌyan tyihuóꞌcɨꞌtyij maj huáꞌcuiꞌnyij ɨ huaꞌyojmuaꞌ ɨ maj anáatyaꞌaj muaanánɨeꞌhuacaꞌ aꞌɨ́ɨjma ɨ Israel jitze ajtyámaꞌcan. 29 Aꞌɨ́jna jɨmeꞌ ɨ maj tyáꞌantzaahuaj ɨ maj Israel jitze ajtyámaꞌcan, aꞌɨ́j mu jɨn antacɨ́j ɨ jájtyij japua tɨ veꞌéj tɨ aꞌyan tyajaꞌrájtyapuaj tɨjɨn jájtyij tɨ poꞌvij, aꞌyaa mu japuan tyityaꞌantacɨ́j tɨꞌɨj joꞌtɨj joꞌhuáchij, majta aꞌɨ́ɨmaj ɨ maj Egipto jáꞌmaꞌcantacaꞌaj, matɨꞌɨj jaataxɨéꞌvej maj aꞌyan chaꞌtaj manaꞌaj huárɨnyij, aꞌɨ́ɨ mu atyájcuii.

30 Aꞌyaa mu majta tyáꞌantzaahuaj ɨ maj Israel jitze ajtyámaꞌcan, aꞌɨ́j pu jɨn matɨꞌɨj aráahuaꞌpuaj xɨcáj eetyáacɨj ɨ chájtaꞌnaj jitze, aj puꞌij eetávej ɨ tyetyéj tɨ jɨn ájtaavijhuacaꞌ, ɨ tɨ jɨn curiáꞌnamiꞌhuacaꞌaj aꞌɨ́jna ɨ chájtaꞌnaj Jericó. 31 Aꞌyaa pu ajta tyáꞌantzaahuaj aꞌɨ́jna ɨ Rahab, aꞌɨ́jna ɨ íitɨꞌ tɨ huáꞌjijvaꞌcaꞌaj ɨ maj jamuán jiꞌpityaꞌaj, aꞌɨ́ɨ pu quee huamuɨ́ꞌ huaꞌ jamuán ɨ maj quee jaꞌráꞌastijrej ɨ Dios, jiꞌnye aꞌɨ́ɨ pu tyámuaꞌ tyihuoꞌtyéeje aꞌɨ́ɨmaj ɨ maj ixɨeꞌriaꞌcaꞌaj.

32 ¿Tyiꞌtanyí nyajtáhuaꞌaj huataꞌxájtaj? Móocheꞌ mu áꞌɨtzeereꞌ ɨ nyaj huoꞌtaxáj jeꞌej tɨ huarɨ́j aꞌɨ́jna ɨ Gedeón, ajta ɨ Barac, ajta aꞌɨ́jna ɨ Sansón, ajta ɨ Jefté, ajta aꞌɨ́jna ɨ David, ajta aꞌɨ́jna ɨ Samuel, majta aꞌɨ́ɨmaj ɨ maj Dios jitze maꞌcan tyíꞌxajtacaꞌaj. 33 Aꞌɨ́j mu jɨn ɨ maj tyáꞌantzaahuaj huoꞌmuéꞌtɨj aꞌɨ́ɨjma ɨ maj tyityatatyáꞌcaꞌaj ɨ séej chuéj japua, tyámuaꞌ mu tyuꞌtaꞌíjtacaꞌ, majta tyaꞌancuriáaꞌ ɨ Dios tɨ jɨn huaꞌ jimi tyaꞌtóoratziiriꞌ, majta huaꞌancáanaxɨj huaꞌ tyenyij jitze ɨ muajyéj, 34 majta joꞌjéꞌcaj ɨ tɨéj tɨꞌij quee huoꞌtyátɨeeraj, séecan mu huatóoꞌuj mej mij quee huóꞌcuiꞌnyij ɨ náhuaaj jɨmeꞌ, aꞌɨ́ɨ mu huatyóocaꞌan ɨ maj quee uhuácacaꞌnyeꞌej, matɨꞌɨj mij tyuꞌmuéꞌtɨj ɨ maj huanyoꞌsej, aꞌɨ́ɨjma jimi ɨ maj séej chuéj japua jáꞌmaꞌcantacaꞌaj. 35 Séecan mu majta ɨ úucaa júurican huaséj ɨ jutyéɨtyeristyamuaꞌ ɨ maj meríj huácuiꞌijcaa.

Majta séecan huápuɨꞌɨj jaapuéjtzitariacaꞌ, majta quee jaataxɨéꞌvej maj huiꞌrátoonyij, jiꞌnye aꞌyaa mu tyeꞌejchóꞌvaꞌcaꞌaj maj aꞌɨ́jna jɨn huatájuurej ɨ maj ɨ jusén jɨn júurij muáꞌraꞌnyij. 36 Majta séecan aꞌɨ́jna jɨn jaapuéjtzitariacaꞌ ɨ maj jeꞌej puaꞌaj tyihuáꞌjeevacaꞌaj, nusu ɨ maj huoꞌtyáavaxɨj, majta huaꞌnájɨꞌcaꞌxɨj cadéenaj jɨmeꞌ, naꞌríij maj hueꞌtyáanaj. 37 Séecan mu huácuij ɨ maj huoꞌtyátoꞌsixɨj tyetyéj jɨmeꞌ, majta jeꞌcácaa huatyéveechixɨj, majta huoꞌcuij chúun jɨmeꞌ tɨ juxaꞌaj tyaꞌantámuamuaa, aꞌyaa mu metyityojoꞌjujhuaꞌnyaꞌaj méyee majta méyee, aꞌɨ́jna metyiꞌcháaj ɨ huáꞌnavij ɨ cányaꞌxɨɨ nusu ɨ chíiutyee, camu jeꞌej tyéejviicueꞌracaꞌaj, jéehua mu jajpuéjtzicaꞌaj, majta jeꞌej puaꞌaj huáꞌuuriajcaꞌaj. 38 Aꞌɨ́ɨmaj ɨ tyétyacaa, tɨquee aꞌyan tyihuaꞌtyévijtyaꞌcaꞌaj maj aꞌyan huacháatɨmeꞌnyij ɨ cháanacaj japua, aꞌyaa mu metyityojoꞌjujhuaꞌnyaꞌaj, joꞌtɨj quee jáꞌtyiꞌtɨj, majta joꞌtɨj jɨríj joꞌquéetɨmee, nusu joꞌtɨj jáꞌtyastaꞌcaꞌaj, majta joꞌtɨj joꞌojcúunyijmee íiyan ɨ cháanacaj japua. 39 Majta aꞌɨ́ɨmaj, camu meexu tyaꞌancuriáaꞌ ɨ Dios tɨ jɨn huaꞌ jimi tyaꞌtóoraj, majta tyámuaꞌ tyiꞌtyeséereꞌej muáꞌraa aꞌɨ́jna jɨmeꞌ ɨ maj tyáꞌantzaahuaj, 40 aꞌɨ́j pu jɨn ɨ Dios aꞌyan tyitaaxáꞌpuɨꞌɨntariꞌriꞌ ityájma aꞌɨ́jna ɨ tɨ jéetzeꞌ tyámuaꞌ tyíꞌeen mej mij aꞌɨ́ɨmaj tajamuán tyámuaꞌ éenyeꞌej muáꞌraꞌnyij.

12

Tyicheꞌ aꞌɨ́jna jitze rányejnyeꞌrej ɨ Jesús

1 Aꞌyaa puꞌij, ityáj tu jéehua huaꞌsej ɨ tyeɨ́tyee ɨ maj majta aꞌyan tyáꞌtzaahuatyeꞌ, tyicheꞌ tyuꞌtáxaahuataj aꞌɨ́jna ɨ tɨ tyíꞌtaꞌɨtziityeꞌ, tyajta jaatapuáꞌcɨtaj aꞌɨ́jna ɨ tyaj jɨn jeꞌej puaꞌaj rɨcɨj ɨ Dios jimi, aꞌɨ́jna ɨ tɨ tatyájɨꞌquii, tyajta huatyátacaꞌnyej tyej tyij néijmiꞌi jɨn tyuꞌtyámueꞌtɨn. 2 Tyicheꞌ aꞌɨ́jcɨ jitze rányejnyeꞌrej ɨ Jesús, aꞌɨ́j pu jitze jáꞌmaꞌcan ɨ tyaj jɨn tyáꞌtzaahuatyeꞌ, aꞌɨ́ɨ pu ajta aꞌɨ́ɨn puéꞌeen ɨ tɨ néijmiꞌi tyámuaꞌ tyíꞌuurej. Jesús pu jóꞌviicueꞌriꞌ matɨꞌɨj yóꞌtatej ɨ cúruuj jitze, capu jitzán juxɨéꞌvaꞌcaꞌaj maj aꞌɨ́jna jɨn jaatatyéviꞌraꞌastaj, jiꞌnye aꞌɨ́ɨ pu jamuaꞌreeriacaꞌaj tɨjɨn tɨꞌɨj japuéjtzitaren aj puꞌij téꞌej huatóotyamuaꞌveꞌsij, ajta ujaꞌajcáayixɨj muácaꞌtaꞌ ɨ Dios.

3 Aꞌɨ́j pu jɨn, siataꞌaj aꞌɨ́jna jitze tyúꞌmuaꞌtyij jeꞌej tɨ huarɨ́j ɨ Jesús, tɨꞌɨj aꞌɨ́ɨjma jitze maꞌcan jaapuéjtzitariacaꞌ ɨ maj jeꞌej puaꞌaj tyityetyúuchaꞌɨɨcaꞌaj, aꞌɨ́j xu jɨn quee cuaꞌnaj siajta quee tyóoxaꞌhuataꞌan. 4 Jiꞌnye caxu muaꞌaj seexúj aꞌɨ́jna jɨn huácuij ɨ siaj nyoꞌseꞌ siaj sij jaatyámueꞌtɨn ɨ tɨ jeꞌej puaꞌaj een ɨ Dios jimi. 5 Siajta muaꞌaj seríj yoꞌhuáꞌxɨj aꞌɨ́jcɨ ɨ nyúucarij ɨ Dios tɨ jamuatáꞌcaa, aꞌyájna tɨꞌɨj huaꞌ táataj tyihuáꞌixaatyeꞌ ɨ juyójmuaꞌ. Aꞌyaa pu tyéꞌyuꞌsiꞌ ɨ yuꞌxarij jitze tɨjɨn:

Capáj nyiyóoj tyáꞌxaahuataj,

ɨ tavástaraꞌ tɨ tyíꞌmuaꞌitɨɨ,

capáj pajta ahuáritaꞌ huaréꞌyiꞌcan

tɨpuaꞌaj aꞌɨ́ɨn puéjtzij muaatáꞌan.

6 Jiꞌnye ɨ tavástaraꞌ pu aꞌyan tyéꞌitɨɨ aꞌtɨ́j tɨ xɨeꞌveꞌ,

ajta puéjtzij jaatáꞌsij aꞌtɨ́j tɨ aꞌyan huatamuaꞌaj tɨjɨn nyiyóoj.

7 Aꞌɨ́j xu jɨn muaꞌaj jajpuéjtzij siaj sij tyámuaꞌ huárɨnyij. Dios pu aꞌyan jáꞌmuaꞌuurej tɨꞌɨj ajta aꞌtɨ́j huáꞌuurej ɨ juyójmuaꞌ. Aꞌtɨ́j tɨnaꞌaj tɨ tyiyójmuaꞌ aꞌyaa pu tyámuaꞌ tyihuáꞌmuaꞌtyej ɨ juyójmuaꞌ. 8 Ajta tɨpuaꞌaj Dios quee tyámuaꞌ jáꞌmuaꞌuurej tɨꞌɨj juyójmuaꞌ, caxu sij muaꞌaj jɨꞌréꞌcan jɨmeꞌ yójmuaꞌmuaꞌ puéꞌeen. 9 Ajta aꞌyájna, tyatɨꞌɨj tyooj tɨꞌriistacaꞌaj, aꞌɨ́ɨmaj ɨ tahuásimuaꞌcɨꞌɨj aꞌɨ́ɨ mu tyitaamuáꞌtyej íiyan cháanacaj japua, tyajta aꞌyan tyihuáꞌastijriaꞌcaꞌaj. Aꞌɨ́j pu jɨn, tyicheꞌ jéetzeꞌ tyámuaꞌ tyaꞌráꞌastijreꞌen aꞌɨ́jcɨ ɨ tavástaraꞌ ɨ tɨ jusén jɨn séejreꞌ, ajta aꞌyan tyitaatáꞌsij tyej tyij jimí júurij táꞌraꞌnyij. 10 Tahuásimuaꞌcɨꞌɨj mu tyámuaꞌ tyitaamuáꞌtyej íiyan cháanacaj japua, majta quee áꞌtyeej maj aꞌyan tyíꞌtaꞌitɨɨ jeꞌej tɨ tyihuaꞌránajchicaꞌaj, ajta ɨ Dios, aꞌyaa pu een jɨn tyíꞌtaꞌitɨɨ tɨꞌij tyámuaꞌ táaꞌuuren, tyej tyij aꞌyan éenyeꞌej táꞌraꞌnyij tɨꞌɨj aꞌɨ́jna. 11 Ajta aꞌyan tyiꞌjaꞌyájna tɨquee naa tyúꞌasej tɨpuaꞌaj tyiꞌtɨ́j jɨn tyajpuéjtzij, sulu aꞌyaa pu tyúꞌcuiꞌ, maꞌ ajta aꞌyan tyitatyáhuɨꞌrii tyej tyij taxáahuaj séjreꞌej, tyajta tyámuaꞌ éenyeꞌej.

Jeꞌej tɨ tyihuáꞌuurej aꞌɨ́ɨjma ɨ maj quee janamuajracuj ɨ Dios nyuucaaj

12 Aꞌɨ́j pu jɨn, siataꞌaj jaajájcuareꞌen ɨ siaj jɨn uhuácacaꞌnyeꞌej ɨ jumuácaꞌ jitze siajta jutunúj jitze, 13 siajta jáahuoonyij aꞌɨ́jna ɨ juyéj tɨ huatóojeꞌyej, siaj sij tyámuaꞌ huárɨnyij ɨ juꞌɨ́ɨcaj jitze, siataꞌaj sij tyámuaꞌ tyityaajuꞌun ɨ Dios jimi.

14 Siataꞌaj tyámuaꞌ eenyeꞌ néijmiꞌcaa jamuán, siajta tyámuaꞌ tyityetyúuchaꞌɨɨj, jiꞌnye tɨpuaꞌaj aꞌtɨ́j quee tyámuaꞌ tyiꞌtyúuchaꞌɨɨj, capu aꞌnáj jaséjran ɨ tavástaraꞌ. 15 Caxu tyiꞌtáꞌcareꞌen tɨ sɨ́ɨj tyiꞌtɨ́j jɨn ootyáꞌɨtzeereꞌen, tɨꞌij aꞌɨ́jna jɨn quee cheꞌ ɨ Dios tyámuaꞌ tyaatáꞌan, nusu tɨ sɨ́ɨj huataséjreꞌen jaꞌmua jimi tɨ seequéj tyoꞌcájmuaꞌrej tɨꞌij aꞌɨ́ɨn jeꞌej puaꞌaj jamuáaꞌuurej siaj sij tyiꞌtɨ́j jɨn ootyáꞌɨtzeereꞌen ɨ Dios jimi. 16 Cheꞌ quee aꞌtɨ́j juxanaꞌcɨriaꞌaj, nusu jáꞌxaahuataj aꞌɨ́jna ɨ tɨ Dios jaatyájtoo ityájma jimi, jiꞌnye aꞌyaa pu huarɨ́j aꞌɨ́jna ɨ Esaú, aꞌɨ́j pu jɨn quee jaꞌancuriáaꞌ ɨ tɨ jacɨꞌtyíicheꞌen, tɨ ajta áꞌriaꞌraꞌ puéꞌeenyeꞌej, aꞌɨ́jna jɨmeꞌ tɨ huataíꞌcuatacaꞌ. 17 Siajta aꞌyan tyáꞌmuaꞌreej tɨjɨn tɨꞌɨj jaataxɨéꞌvej tɨ jáacɨꞌtyij aꞌɨ́jna ɨ tɨ jɨn Dios tyámuaꞌ tyeetyátoonyij, aꞌɨ́ɨ pu ɨ táatajraꞌ jaaréꞌityacaꞌ, tyij ajta jéehua huóoyiinyacaꞌ, capu cheꞌ huatáɨꞌriitariacaꞌ tɨ jáahuɨɨreꞌen.

18 Siajta muaꞌaj caxu ajtyáxɨɨriacaꞌ ɨ Dios jimi, matɨꞌɨj aꞌɨ́ɨmaj ɨ maj Israel jitze ajtyámaꞌcan, ɨ maj aꞌáa jaꞌtanyéj ɨ jɨríj jitze joꞌtɨj jáꞌtaacaꞌaj, ajta ootɨ́caꞌcaꞌaj, majta jéehua viiyacaꞌaj japúutzarij jɨmeꞌ, 19 caxu siajta jáanamuajriꞌ tɨꞌɨj aꞌtɨ́j ucájijhuacaꞌ ɨ aꞌhuáj tzajtaꞌ, nusu tɨꞌɨj ɨ Dios tyuꞌtaxájtacaꞌ. Aꞌɨ́ɨmaj ɨ maj jáanamuajriꞌ aꞌyaa mu jéehua tyaatáhuaviiriꞌ tɨquee cheꞌ tyihuáꞌixaatyeꞌej, 20 jiꞌnye camu pújooriajvaꞌaj maj aꞌyan huárɨnyij jeꞌej tɨ tyihuoꞌtaꞌíj aꞌyan tɨjɨn: “Aꞌɨ́jna ɨ tɨ japuan ráꞌɨɨcataj ɨ jɨríj, siataꞌaj tyetyéj jɨn jaatyátoꞌsixɨꞌɨn, capu jeꞌej tyij ajta cɨ́ɨtzij puéꞌeen, cheꞌ huámuɨꞌnyij.” 21 Huápuɨꞌɨj pu tzɨ́ɨnyiꞌsiꞌ huaséꞌrihuaꞌaj ɨ maj jaaséej, ajta aꞌɨ́jna ɨ Moisés aꞌyaa pu tyuꞌtaxájtacaꞌ tɨjɨn: “Nyényevivej aꞌɨ́jna jɨmeꞌ nyaj tyíꞌtzɨɨnyeꞌ.”

22 Siajta muaꞌaj, séej jitze xu ɨ jɨríj aꞌyan tyityeꞌejtyáxɨɨriacaꞌ tɨ aꞌyan tyajaꞌrájtyapuaj tɨjɨn Sión, siajta chájtaꞌnaj jitze joꞌtɨj ɨ Dios tɨ júurij jáꞌsejreꞌ, aꞌɨ́jna ɨ Jerusalén jútyeꞌ tɨ jáꞌsejreꞌ, joꞌmaj majta mueꞌtɨ́j jaꞌtyúusɨɨreꞌ ɨ maj tajapuá tyíꞌhuɨɨreꞌ mej mij tyaatatyójtziꞌreꞌen ɨ Dios, 23 joꞌmaj majta jaꞌtyúusɨɨreꞌ ɨ maj anáatyaꞌaj yójmuaꞌmuaꞌ pueꞌéenyeꞌej muáꞌraa ɨ Dios, ɨ maj majta meríj áꞌyuꞌsiꞌij u tajapuá. Aꞌɨ́j xu jimi ajtyáxɨɨriacaꞌ ɨ Dios, ɨ tɨ néijmiꞌcaa tyíꞌijtyeꞌ, siajta aꞌɨ́ɨjma jimi ɨ huáꞌjuuricamej ɨ tyétyacaa ɨ Dios tɨ tyámuaꞌ huóꞌruuj, 24 aꞌɨ́j xu jimi ajtyáxɨɨriacaꞌ ɨ Jesús, ɨ tɨ aꞌyan tyuꞌxáꞌpuɨꞌɨntarej aꞌɨ́jna jɨmeꞌ ɨ nyúucarij tɨ jájcuaj, ajta ɨ juxúureꞌ jɨn tyámuaꞌ táaruuj, ɨ tɨ jéetzeꞌ tyámuaꞌ eenyeꞌ séejreꞌ ɨ Dios jimi, quee ɨ Abel xuureꞌ.

25 Aꞌɨ́j xu jɨn tyámuaꞌ sianaꞌaj siaj sij quee jáꞌxaahuataj aꞌɨ́jna ɨ tɨ tyajáꞌmuaꞌixaatyeꞌ. Jiꞌnye aꞌɨ́ɨmaj ɨ maj quee jáanamuajriꞌ tɨꞌɨj ɨ Dios huoꞌtajé, capu huóꞌhuɨɨ. Aꞌɨ́j pu jɨn quee ɨꞌríj tɨꞌij táahuɨɨreꞌen tɨpuaꞌaj tyeetyáxaahuaj aꞌɨ́jcɨ tɨ aꞌyan tyíꞌtajee ɨ jútyeꞌ tɨ jáꞌsejreꞌ. 26 Aꞌájna ɨmuáj, aꞌɨ́jna ɨ nyúucariaꞌraꞌ ɨ Dios pu jaatóoriaxɨj ɨ cháanacaj tɨꞌɨj tyuꞌtaxájtacaꞌ, ajta ijíij aꞌyaa pu tyíꞌxaj tɨjɨn: “Nyajtáhuaꞌaj nu jaatóoriaxɨꞌɨj ɨ cháanacaj, nyajta néijmiꞌi ɨ tajapuá tɨ tyejéꞌsejreꞌ.” 27 Aꞌɨ́jna ɨ nyúucarij tɨ jɨmeꞌ yee “nyajtáhuaꞌaj nu jaatóoriaxɨꞌɨj”, aꞌyaa pu huatóomuaꞌaj tɨ tyuꞌtóoraxɨꞌsij ɨ tɨ tyúꞌtaavijhuacaꞌ, aꞌyaa puꞌij tyiꞌtyiáꞌsij aꞌɨ́ɨ puꞌquij tyuꞌtyáꞌtzeereꞌej ɨ tɨquee tyíɨꞌrij tɨ tyuꞌtóoraxɨꞌɨn. 28 Aꞌɨ́jna ɨ Dios tɨ jɨn tyámuaꞌ tyitatáꞌcaa, capu ɨꞌríj tɨ jaatóoriaxɨꞌɨn, aꞌɨ́j pu jɨn jusén jɨmeꞌ séeriaꞌaj jaꞌmej. 29 Jiꞌnye aꞌɨ́jna ɨ Dios ɨ tyaj jitzán ajtyámaꞌcan aꞌyaa pu een tɨꞌɨj ɨ tɨéj tɨ néijmiꞌi tyíꞌtɨeꞌracaa.

13

Jeꞌej maj tyityetyúuchaꞌɨɨj muáꞌraꞌnyij ɨ maj tyáꞌtzaahuatyeꞌ

1 Caxu jatapuáꞌcɨtacareꞌen ɨ siaj juxɨeꞌveꞌ tɨꞌɨj juꞌihuáamuaꞌ. 2 Caxu yóꞌhuaꞌnan siaj tyámuaꞌ tyihuoꞌtyéjeevej ɨ maj jáꞌmuamuaarej, jiꞌnye aꞌyaa mu majta séecan huarɨ́j, majta quee jamuaꞌreeriacaꞌaj maj aꞌɨ́ɨmaj puéꞌeenyeꞌej ɨ maj tajapuá tyíꞌhuɨɨreꞌ.

3 Siataꞌaj huoꞌtámuaꞌree aꞌɨ́ɨmaj ɨ maj eetyánamiꞌ, aꞌyan cuxáa muaꞌaj siajta huaꞌ jamuán eetyánamiꞌhuaj. Siajta aꞌɨ́ɨjma jitze tyúꞌmuaꞌtyij ɨ maj jeꞌej puaꞌaj huáꞌuurej, jiꞌnye aꞌyaa pu tyíɨꞌrij tɨ aꞌyan chaꞌtánaꞌaj muaꞌajmaj tyajamuáaꞌuurej.

4 Micheꞌ néijmiꞌi huoꞌtyátzaahuatyeꞌen ɨ juꞌɨrástyamuaꞌ, majta aꞌɨ́ɨmaj ɨ jucɨ́nastyamuaꞌ, majta tyámuaꞌ tyityahuóochaꞌɨɨn ɨ maj nyejnyeɨꞌchej, jiꞌnye Dios pu huáꞌxɨjtyeꞌen aꞌɨ́ɨmaj ɨ maj jeꞌej puaꞌaj tyityetyúuchaꞌɨɨj, ajta aꞌɨ́ɨjma ɨ maj juxanaꞌcɨreꞌ.

5 Caxu huápuɨꞌɨj jaxɨeꞌvaꞌaj ɨ túmii, siataꞌaj aꞌɨ́jna jɨn huatóotyamuaꞌveꞌen ɨ siaj caa tyíꞌijchaꞌɨj, jiꞌnye Dios pu aꞌyan tyuꞌtaxájtacaꞌ tɨjɨn: “Canu aꞌnáj muaatátoosij, canu nyajta aꞌnáj mamuurɨésij.” 6 Aꞌɨ́j pu jɨn ɨꞌríj tyaj taxáahuaj aꞌyan tyuꞌtaxáj yee:

Tavástaraꞌ pu nyahuɨɨreꞌ, aꞌɨ́j nu jɨn quee tyíꞌtzɨɨnyeꞌ.

¿Jiꞌnye nyaꞌuuren ɨ tyévij?

7 Siahuoꞌtámuaꞌree aꞌɨ́ɨmaj ɨ maj jamuáaviꞌtɨj, majta jamuáaꞌixaa ɨ nyúucariaꞌraꞌ ɨ Dios, siataꞌaj aꞌɨ́jna jitze tyúꞌmuaꞌtyij jeꞌej tɨ tyaꞌraj jaꞌmua jimi, siajta jeꞌen aꞌyan chaꞌtaj sianaꞌaj tyáꞌantzaahuatyeꞌen matɨꞌɨj aꞌɨ́ɨmaj.

8 Cɨríistuꞌ pu aꞌyan tyíꞌsejreꞌ ijíij, tɨꞌɨj ajta tyíꞌsejriaꞌcaꞌaj jájcuaj ɨmuáj, ajta aꞌyan tyiꞌséereꞌej taꞌmej jusén jɨmeꞌ. 9 Caxu tóoaꞌcareꞌen tɨ aꞌtɨ́j jamuáacuanamuaj aꞌɨ́jna jɨmeꞌ ɨ nyúucarij tɨ seequéj namuajreꞌ. Jéetzeꞌ pu tyámuaꞌ tyeꞌmej siaj huatyóocaꞌnyej ɨ Dios jimi aꞌɨ́jna jɨmeꞌ siaj huóoxɨeꞌveꞌen, quee siaj aꞌɨ́jna jitze tyíꞌmuaꞌajcaj ɨ yiꞌráj tɨ aꞌyan tyihuáꞌijtyeꞌ tyiꞌtɨ́j jɨmeꞌ tɨꞌɨj cueꞌráj, capu tyiꞌtɨ́j jeꞌej tyihuáꞌhuɨɨreꞌ maj aꞌɨ́j aráꞌastijreꞌen.

10 Dios pu aꞌyan tyeetyájtoo ityájma jimi ɨ tyaj japuan tyuꞌtámuꞌvejritaj tɨquee huaꞌtáꞌcaa maj japuan tyúꞌcuaꞌnyij aꞌɨ́ɨmaj ɨ maj aráꞌtyeej aꞌúun tyíꞌhuɨɨreꞌ ɨ ɨnáamuaj tzajtaꞌ. 11 Jiꞌnye aꞌɨ́jna ɨ tɨ vaꞌcán jɨn tyiꞌtyéjvee ɨ Dios jimi, aꞌyaa pu tyuꞌtyátoꞌraꞌaj ɨ yaꞌmuáatyee xuureꞌ, ajta jeꞌen jaatámuꞌvejritaj aꞌɨ́ɨjma jitze huatamaꞌcan ɨ maj ootyáꞌɨtzee ɨ Dios jimi, ajta ɨ huaꞌ hueꞌraꞌ ɨ yaꞌmuáatyee aꞌáa pu yoꞌtyáteeraj apuaꞌquéj joꞌmaj joꞌcháatɨmaꞌcaa ɨ tyeɨ́tyee. 12 Aꞌyaa pu ajta ɨ Jesús tyaapuéjtzitariacaꞌ apuaꞌquéj ɨ chájtaꞌnaj jitze, taꞌaj ij aꞌɨ́jna jɨn ɨ juxúureꞌ jɨn tyámuaꞌ huóꞌuurej ɨ jutyéɨtyeristyamuaꞌ. 13 Aꞌɨ́j pu jɨn, tyicheꞌ jimí ajtyáxɨɨrej ɨ Jesús, apuaꞌquéj joꞌtyaj tyeemíꞌ joꞌcháatɨmaꞌcaa tyej tyij aꞌyan chaꞌtaj tyanaꞌaj tyaꞌajpuéetzij táꞌraꞌnyij tɨꞌɨj aꞌɨ́jna. 14 Jiꞌnye íiyan ɨ cháanacaj japua capu chájtaꞌnaj yeꞌjéꞌsejreꞌ tɨ jusén jɨn séejreꞌ, aꞌɨ́j pu jɨn tyicheꞌ jáahuosimeꞌen aꞌɨ́jna ɨ chájtaꞌnaj tɨ jusén jɨn séejreꞌ. 15 Tyicheꞌ nyúucaritzeꞌ ɨ Jesús tyaatatyójtziꞌreꞌen ɨ Dios. Aꞌíi pu aꞌɨ́ɨn puéꞌeen ɨ tyaj jɨn tyuꞌtámuꞌvejritaj. Tyicheꞌ jitzán huátatyamuaꞌveꞌen tyajta tatyényij jɨn tyaatatyójtziꞌreꞌen. 16 Caxu yóꞌhuaꞌnan siaj tyámuaꞌ tyityetyúuchaꞌɨɨj, siajta huoꞌtyáhuɨɨreꞌen ɨ séecan aꞌɨ́jna jɨmeꞌ ɨ siaj tyiꞌijchaꞌɨ́ɨj, jiꞌnye aꞌyaa pu tyaꞌráanajchi ɨ Dios.

17 Siahuaꞌráꞌastijreꞌ aꞌɨ́ɨmaj ɨ maj tyajaꞌmuamuaꞌtyej ɨ tyeyúuj tzajtaꞌ, jiꞌnye aꞌɨ́ɨ mu aꞌnáj tɨnaꞌaj jaꞌmuachaꞌɨj, aꞌyaa mu tyáꞌmuaꞌreej tɨ aꞌyan tyúuxɨeꞌveꞌ siaj jaatánamuaj ɨ Dios jeꞌej siaj tyiꞌtɨ́j jɨn huarɨ́j. Siataꞌaj tyámuaꞌ tyuꞌmuárɨeꞌen caxu tyéviꞌsiꞌ rɨjcaj, jiꞌnye capu tyiꞌtɨ́j jɨn jeꞌej tyajamuatyáhuɨꞌrii.

18 Siataꞌaj tajɨ́meꞌ jahuoocaj, tyej tyij tyámuaꞌ eenyeꞌ ɨ tyaj jɨn maꞌumuámuaꞌreꞌ, jiꞌnye aꞌyaa tu tyáꞌxɨeꞌveꞌ tyaj aꞌyan huárɨnyij jeꞌej tɨ tyíꞌxaꞌpuɨꞌ. 19 Aꞌyaa nu nyajta huápuɨꞌɨj tyajaꞌmuahuaviij siaj sij jéehua jahuaviiraj ɨ Dios tɨꞌij ajtáhuaꞌaj naataꞌan nyej jiyeꞌtzín muaꞌajmaj jimi joꞌtyávaacaj.

Tyámuaꞌ pu tyihuoꞌtyájtoo ajta huoꞌtatyójtyej ɨ tɨ jɨn jaꞌantyipuáꞌrij

20 Cheꞌ ɨ Dios ɨ tɨ tyámuaꞌ tyitaatyéeje, tɨ ajta jaatájuurityej aꞌɨ́jcɨ ɨ tavástaraꞌ Jesús, ɨ tɨ vaꞌcán jɨn antyúumuaꞌreej, aꞌɨ́jna jɨmeꞌ tɨ huáꞌchaꞌɨj ɨ jutyéɨtyeristyamuaꞌ tɨꞌɨj sɨ́ɨj tɨ huaꞌ cújtaꞌ huaméj ɨ cányaꞌxɨɨ, ajta jeꞌráaxɨrej ɨ juxúureꞌ tɨꞌij jaaxáꞌpuɨꞌɨntareꞌen aꞌɨ́jna ɨ nyúucarij tɨ jájcuaj tɨ ajta jusén jɨn séejreꞌ, 21 cheꞌ aꞌɨ́ɨn tyámuaꞌ jamuáaꞌuurej siaj sij néijmiꞌi jɨn tyámuaꞌ eenyeꞌ, siajta jeꞌen aꞌyan huárɨnyij jeꞌej tɨ aꞌɨ́ɨn tyáꞌxɨeꞌveꞌ, taꞌaj ij aꞌyan táaꞌuurej jeꞌej tɨ aꞌɨ́j tyaꞌráanajchi aꞌɨ́jna jitze maꞌcan ɨ Jesús tɨ ajta Cɨríistuꞌ puéꞌeen. Aꞌɨ́j pu jɨn, tyicheꞌ jusén jɨn tyámuaꞌ tyéꞌtyojtziꞌreꞌej.

22 Nyeꞌihuáamuaꞌ, aꞌyaa nu tyajaꞌmuahuaviij siaj tyámuaꞌ tyaꞌancuriáan aꞌíjcɨ ɨ nyúucarij ɨ nyaj jɨn tyajáꞌmuayuꞌseꞌej nyajta aꞌíjna jɨn caꞌnyíjraꞌaj jamuatáꞌcaa. 23 Siataꞌaj jáamuaꞌreej maj meríj jaatátoj aꞌɨ́jcɨ ɨ taꞌihuáaraꞌ Timoteo, tɨpuaꞌaj jiyeꞌtzín yaráꞌastij, nyáaj nu jáꞌviꞌtɨn nyatɨꞌɨj muaꞌajmaj jimi jóꞌmeꞌen.

24 Siataꞌaj huoꞌtatyójtyeꞌen tajitzé maꞌcan aꞌɨ́ɨmaj ɨ maj jaꞌmua jimi antyúumuaꞌreej, siajta néijmiꞌcaa ɨ tyeɨ́tyeristyamuaꞌmeꞌen ɨ Dios. Majta ɨ Italia maj jáꞌmaꞌcan, aꞌɨ́ɨ mu majta yajáꞌmuatyojtyeꞌ.

25 Cheꞌ ɨ Dios tyámuaꞌ tyajamuaatyátoonyij néijmiꞌcaa muaꞌajmaj. Cheꞌ aꞌyan tyáꞌraꞌnyij.

Santiago

1

2

3

4

5

Jeꞌej tɨ tyoꞌyúꞌxacaꞌ aꞌɨ́jna ɨ Santiago

1

Santiago pu huaꞌtyojtyeꞌ

1 Nyáaj Santiago, ɨ nyaj tyíꞌhuɨɨreꞌ ɨ Dios jimi, nyajta aꞌɨ́jcɨ jimi ɨ tavástaraꞌ Jesús tɨ ajta Cɨríistuꞌ puéꞌeen, yanuj jáꞌmuatyojtyeꞌ mu siaj aꞌɨ́ɨjma jitze eerámaꞌcan ɨ tahuásimuaꞌcɨꞌɨj ɨ maj tamuáamuataꞌ japuan huaꞌpuaj aráꞌasej, siajta néijmiꞌqueꞌ aꞌyan huacháatɨmee ɨ cháanacaj japua.

Aꞌɨ́jna ɨ tɨ néijmiꞌi tyojóꞌitej ɨ Dios jimi tɨ tyajáꞌmaꞌcan

2 Nyeꞌihuáamuaꞌ, aꞌyaa pu tyúuxɨeꞌveꞌ jaꞌmua jimi, siaj néijmiꞌi jɨn huatóotyamuaꞌveꞌen aꞌɨ́jna jɨmeꞌ ɨ siaj jɨn áꞌviicueꞌreꞌ. 3 Jiꞌnye aꞌyaa xu tyáꞌmuaꞌreej tɨjɨn tɨpuaꞌaj aꞌɨ́jna ɨ siaj jɨn tyáꞌtzaahuatyeꞌ aꞌyan setyaꞌajpuéjtzij, aꞌyaa xu aꞌɨ́jna jɨn tyáꞌrɨꞌren siaj sij néijmiꞌi tyoꞌtáviicueꞌ. 4 Siajta aꞌyan tyuꞌtáꞌan tɨꞌij aꞌɨ́jna tyámuaꞌ jamuáaꞌuurej, siajta aꞌɨ́jna jɨn huahuóseꞌen, quee tyiꞌtɨ́j jamuaꞌɨtzíityeꞌej.

5 Tɨpuaꞌaj séej jaꞌɨtziityaꞌaj ɨ tɨ jɨn jariaꞌmuaꞌreeriaj jeꞌej tɨ yeꞌej huárɨnyij, cheꞌ jaatáhuaviij ɨ Dios, aꞌɨ́ɨ pu aꞌyan tyaatáꞌsij, jiꞌnye ɨ Dios pu juxɨéꞌviꞌraꞌ jɨn huaꞌtáꞌcaa ɨ jutyéɨtyeristyamuaꞌ, ajta quee séej huatyáxaahuataj. 6 Ajta aꞌyan tyúuxɨeꞌveꞌ tɨ jaatáhuaviij tyáꞌtzaahuatyeꞌej tɨ aꞌyan tyeꞌmej, ajta quee jeꞌej tyiꞌriaꞌmuaꞌsímeꞌej, jiꞌnye aꞌɨ́jna ɨ tɨ jeꞌej naꞌaj tyiꞌriámuaꞌsij aꞌyaa pu een tɨꞌɨj ɨ jájtyij tɨ atyúutaꞌhuaꞌaj ɨ áacaj jɨmeꞌ. 7 Aꞌɨ́jna ɨ tɨ aꞌyan een, cheꞌ quee aꞌyan tyíꞌmuaꞌajcaj tɨ tyiꞌtɨ́j ancuriáaꞌsij ɨ tavástaraꞌ jimi, 8 jiꞌnye ijíij pu seequéj tyíꞌmuaꞌtzej ajta ariáꞌpuaꞌaj seequéj pu ijta tyiꞌmuaꞌastɨ́j jaꞌmej, aꞌɨ́j pu jɨn quee jeꞌej jáꞌmiteerasteꞌ jeꞌej tɨ tyiꞌtɨ́j jɨn huárɨnyij.

9 Aꞌɨ́jna ɨ taꞌihuáaraꞌ tɨquee jeꞌej tyéejviicueꞌ, cheꞌ huatóotyamuaꞌveꞌen aꞌɨ́jna jɨmeꞌ tɨ ɨ Dios jéehua huápuɨꞌɨj tyámuaꞌ tyeetyátoosij, 10 ajta aꞌɨ́jna ɨ tɨ chíjtyaanyiꞌ, Dios pu jaatyáxaahuataj. Jiꞌnye aꞌɨ́jna ɨ chíjtyaanyiꞌ aꞌyaa pu een tɨꞌɨj ɨ xúuxuꞌuj tuꞌpíj jitze tɨ xutaꞌ, tɨquee jusén jɨn séejreꞌ. 11 Tɨꞌɨjta ɨ xɨcáj eeréꞌnyej, ajta caꞌnyíin jɨn eerájxɨrej, aꞌɨ́ɨ pu ɨ tuꞌpíj huatyáhuasij ɨ xɨcáj jɨmeꞌ, ajta ɨ xúuxuꞌraꞌan cáavatzɨj, aj puꞌij jóꞌvesij ɨ tɨ naa huaséꞌrihuaꞌaj. Aꞌyaa pu chaꞌtánaꞌaj tyáꞌuurej aꞌɨ́jcɨ ɨ chíjtyaanyiꞌ, aꞌɨ́ɨ pu áꞌpuaꞌren néijmiꞌi jɨmeꞌ ɨ tɨ jéehua tyíꞌijchaꞌɨj.

Tyaj néijmiꞌi tyuꞌtyámueꞌtɨn ɨ tyaj jɨn áꞌviicueꞌreꞌ

12 Cheꞌ huatóotyamuaꞌveꞌen aꞌɨ́jna ɨ aꞌtɨ́j tɨ néijmiꞌi tyéꞌviicueꞌ ɨ tɨ jeꞌej puaꞌaj tyíꞌeen, jiꞌnye tɨꞌɨj néijmiꞌi tyuꞌtyámueꞌtɨn, Dios pu jaatáꞌsij ɨ tɨ jaamuéꞌtɨj, tɨꞌij júurij huatyáꞌɨtzeereꞌen joꞌtɨj ɨ Dios jáꞌsejreꞌ, aꞌyájna tɨꞌɨj ɨ Dios tɨ tyihuoꞌtáꞌsij néijmiꞌcaa ɨ maj jaxɨeꞌveꞌ. 13 Tɨpuaꞌaj séej jimi tyiꞌtɨ́j huataséjreꞌen tɨ caꞌnyíjraꞌaj jatáꞌcareꞌen tɨꞌij jeꞌej puaꞌaj huárɨnyij, cheꞌ quee aꞌyan tyíꞌmuaꞌajcaj yee Dios pu caꞌnyíjraꞌaj jaatáꞌ tɨꞌij aꞌyan huárɨnyij, jiꞌnye capu ɨꞌríj tɨ Dios tyiꞌtɨ́j jɨn jeꞌej puaꞌaj huárɨnyij, capu ajta aꞌtɨ́j caꞌnyíjraꞌaj táꞌcaa tɨꞌij tyiꞌtɨ́j jɨn jeꞌej puaꞌaj huárɨnyij. 14 Sulu aꞌɨ́jna ɨ tɨ jeꞌej puaꞌaj een aꞌɨ́j pu jitze eerányinyii jeꞌej tɨ ɨ aꞌtɨ́j tyáꞌxɨeꞌveꞌ, tɨꞌij aꞌyan tyiꞌtɨ́j jɨn jeꞌej puaꞌaj tyúꞌrɨnyij. 15 Aꞌɨ́jna jitze ɨ tɨ jeꞌej puaꞌaj een, aꞌɨ́j pu jitze eerányinyii ɨ caꞌnyíjraꞌaj tɨꞌij aꞌtɨ́j tyiꞌtɨ́j jɨn jeꞌej puaꞌaj huárɨnyij, ajta tɨꞌɨj aꞌtɨ́j néijmiꞌi jɨn jeꞌej puaꞌaj huarɨ́n, aj puꞌij muɨꞌnyij.

16 Nyeꞌihuáamuaꞌ mu nyaj jéehua jáꞌmuaxɨeꞌveꞌ, caxu tyiꞌtɨ́j jɨn jucuanamuaj, 17 néijmiꞌi ɨ tɨ tyámuaꞌ tyíꞌeen tɨ ajta quee tyiꞌtɨ́j jɨn tyáꞌɨtzeereꞌ ɨ tɨ tyajamuaacɨꞌɨj, tajapuá pu tyajáꞌmaꞌcan, aꞌɨ́jna jimi ɨ Dios ɨ tɨ néijmiꞌi tyúꞌtaahuacaꞌ. Ajta aꞌɨ́jna ɨ Dios capu aꞌnáj seequéj juꞌuurej, capu ajta aꞌnáj huariáꞌtɨcaꞌrij aꞌɨ́jna jimi. 18 Jiꞌnye aꞌyaa pu juxɨéꞌviꞌraꞌ jɨn tyitaatáꞌ ɨ junyúucaa tɨ tzáahuatyiꞌraꞌaj jɨn séejreꞌ, tyej tyij anáatyaꞌaj aꞌyan huataséjreꞌen ɨ cháanacaj japua, jiꞌnye aꞌɨ́ɨ pu néijmiꞌi tyúꞌtaahuacaꞌ.

Aꞌɨ́ɨmaj ɨ maj aꞌyan rɨcɨj jeꞌej tɨ tyúuxɨeꞌveꞌ ɨ nyúucarij jimi

19 Siataꞌaj aꞌíjna muaꞌreeriaj nyeꞌihuáamuaꞌ mu nyaj jáꞌmuaxɨeꞌveꞌ, néijmiꞌi xu tyámuaꞌ eenyeꞌ siaj sij néijmiꞌi naa tyuꞌnamuaj, siajta quee jiyeꞌtzín huoꞌriáꞌhuaꞌnyijracareꞌen ɨ tyeɨ́tyee, caxu siajta jiyeꞌtzín nyinyuꞌcacuj. 20 Jiꞌnye aꞌɨ́jna ɨ aꞌtɨ́j tɨ nyúꞌcamuɨꞌ, capu ɨꞌríj tɨ tyiꞌtɨ́j jɨn xáꞌpuɨꞌ huárɨnyij ɨ Dios jimi. 21 Aꞌɨ́j pu jɨn, siataꞌaj jaatapuáꞌcɨtaj néijmiꞌi ɨ tɨ jeꞌej puaꞌaj een siajta aꞌɨ́jna ɨ tɨ jeꞌej puaꞌaj tyíꞌrɨcɨj, siajta jaꞌráꞌastijreꞌen aꞌɨ́jcɨ ɨ nyúucarij tɨ jaꞌmua jimi huatyátuiihuacaꞌ, jiꞌnye aꞌɨ́ɨ pújoorej tɨ jamuiꞌrátoonyij.

22 Ajta quee aꞌyaa naꞌaj tyúuxɨeꞌveꞌ siaj janamuajra ɨ nyúucarij, sulu siaj aꞌyan huárɨnyij jeꞌej tɨ tyajáꞌmuaꞌitɨɨj, naꞌríij quee aꞌyaa xu jujɨ́ɨmuaꞌaj tyúucuanamuaj xáꞌjuꞌun. 23 Aꞌɨ́jna ɨ aꞌtɨ́j tɨ janamuaj naꞌaj ɨ nyúucarij, ajta quee aꞌyan rɨcɨj jeꞌej tɨ tyíꞌijta, aꞌyaa pu een tɨꞌɨj aꞌɨ́jna ɨ aꞌtɨ́j tɨ junyéerimij aráasej ɨ jájtyaꞌhuaa jitze, 24 aꞌyaa pu jusɨ́ɨj tyúusej, ajta tɨꞌɨjta tyíchenyij aj puꞌij jiyeꞌtzín yoꞌhuáꞌxɨj jeꞌej tɨ huaséꞌrihuaꞌaj ɨ nyéerimaꞌraꞌ. 25 Ajta ɨ tɨquee yóꞌhuaꞌnaj ɨ tɨ janamuaj, sulu tɨ aꞌyan tyámuaꞌ naa tyúunamuajrasteꞌ ɨ nyúucarij tɨ tyámuaꞌ een, tɨ ajta ɨ Dios jɨn huiꞌrátoosij, ajta aꞌyan rɨcɨj jeꞌej tɨ aꞌɨ́jna tyíꞌijta ɨ nyúucarij, aꞌɨ́ɨ pu jutyamuaꞌveꞌej taꞌmej jeꞌej tɨ tyiꞌtɨ́j jɨn rɨcɨj.

26 Tɨpuaꞌaj sɨ́ɨj aꞌyan tyúuxajtaj tɨ tyámuaꞌ naa tyáꞌastej ɨ juyiꞌráj, ajta quee jaayíꞌtɨn tɨ jaatapuáꞌcɨtaj ɨ tɨ jeꞌej puaꞌaj tyíꞌxaxaꞌtaꞌan, aꞌɨ́ɨ pu jusɨ́ɨj jucuanamuaj, ajta ɨ yiꞌráaraꞌ capu tyiꞌtɨ́j huɨɨreꞌ. 27 Aꞌɨ́jna ɨ yiꞌráj tɨ tyámuaꞌ een tɨ ajta quee tyiꞌtɨ́j jɨn áꞌɨtzeereꞌ ɨ Dios jimi, aꞌɨ́ɨ pu aꞌɨ́ɨn puéꞌeen ɨ tɨ aꞌyan tyíꞌxaj tɨjɨn: Micheꞌ huoꞌtáhuɨɨreꞌen aꞌɨ́ɨjma ɨ maj xáꞌrɨcan, majta tyámuaꞌ tyihuoꞌtyéjeevej ɨ maj huóojɨɨmuaꞌastariacaꞌ, mej mij quee juxanaꞌcɨriaꞌaj aꞌɨ́ɨjma jamuán ɨ maj aꞌyan cháanacaj japua huacháatɨmee.

2

Maj quee jeꞌej puaꞌaj huojoꞌsejra ɨ juxaꞌaj tyeɨ́tyee

1 Nyeꞌihuáamuaꞌ, mu siaj jáꞌastijreꞌ ɨ tavástaraꞌ Jesús tɨ ajta Cɨríistuꞌ puéꞌeen, tɨ ajta huápuɨꞌɨj naa huaséꞌrin, aꞌyaa pu tyúuxɨeꞌveꞌ jaꞌmua jimi siaj juxaꞌaj sianaꞌaj huojoꞌsejra néijmiꞌcaa ɨ tyeɨ́tyee. 2 Tyicheꞌ aꞌyan tyaataxáj yee huaꞌpuaj mu ujoꞌtyájrupij joꞌsiaj jóosɨꞌrii, sɨ́ɨj tɨ anyíiraj ucárujtyeꞌ tɨ ooroj jɨn taavijhua ajta naa eenyeꞌ tyiꞌtyéechan, ajta sɨ́ɨj tɨquee jeꞌej tyéejviicueꞌ tɨ ajta míꞌmaꞌcan ucáachan. 3 Siajta muaꞌaj aꞌyaa xu tyámuaꞌ tyeetyéjeevij aꞌɨ́jcɨ ɨ tɨ naa eenyeꞌ tyiꞌtyéechan, siajta aꞌyan tyaatéꞌexaatyeꞌsij tɨjɨn: “Pataꞌaj iiyeꞌej huayíixɨꞌɨn yatɨj jéetzeꞌ jóoxɨeꞌveꞌ.” Siajta aꞌɨ́jcɨ ɨ tɨ míꞌmaꞌcan tyiꞌtyéechan, aꞌyan xu tyaatéꞌexaatyeꞌsij tɨjɨn: “Pataꞌaj mahuatyávaacaj, nusu pataꞌaj ooyíxɨꞌɨn aꞌmájna chóotaꞌ”. 4 Tɨpuaꞌaj aꞌyan siarɨjca, aꞌɨ́j xu jɨn quee juxaꞌaj sianaꞌaj tyihuáꞌsej ɨ juxaꞌaj tyeɨ́tyee, sulu aꞌyaa xu tyihuáꞌxɨjtyeꞌ ɨ juxaꞌaj tyeɨ́tyee, aꞌɨ́jna jɨmeꞌ tɨquee xáꞌpuɨꞌ een.

5 Nyeꞌihuáamuaꞌ mu nyaj jáꞌmuaxɨeꞌveꞌ, xáanamuajriꞌ aꞌíjcɨ, Dios pu huaꞌváꞌjajpuaxɨj aꞌɨ́ɨmaj ɨ maj quee jeꞌej tyéejviicueꞌ íiyan cháanacaj japua, mej mij aꞌɨ́jna jɨn huoochíjtyaanyiꞌtaj ɨ maj Dios jimi tyáꞌtzaahuatyeꞌ, tɨꞌij ajta aꞌyan tyihuóꞌcɨꞌtyij maj jamuán tyuꞌtaꞌíjtaj, aꞌyájna tɨꞌɨj ɨ Dios arí tyaꞌtóoratziiriꞌ aꞌɨ́ɨjma jimi ɨ maj jaxɨeꞌveꞌ, 6 siajta muaꞌaj xuꞌríj jaatyáxaahuatacaꞌ aꞌɨ́jcɨ ɨ tɨquee jeꞌej tyéejviicueꞌ. ¿Nyij mequee aꞌɨ́ɨmaj ɨ maj chíjtyaanyiꞌ puéꞌeen puéjtzij jamuaatáꞌ, majta jamuáꞌanviꞌtɨj aꞌɨ́ɨjma jimi ɨ maj tyityatatyíj? 7 ¿Nyij mequee aꞌɨ́ɨn puéꞌeen ɨ maj jeꞌej puaꞌaj tyáꞌxaj aꞌɨ́jna ɨ nyúucarij ɨ siaj muaꞌaj tyámuaꞌ tyaꞌtáꞌcaa?

8 Tyámuaꞌ xu muaꞌaj rɨnyij tɨpuaꞌaj tzáahuatyiꞌraꞌaj jɨn siaꞌráꞌastijreꞌen aꞌɨ́jcɨ ɨ nyúucarij, aꞌyájna tɨꞌɨj tyáꞌxaj ɨ yuꞌxarij jitze tɨjɨn: “Huaxɨeꞌveꞌ ɨ axaꞌaj tyévij patɨꞌɨj asɨ́ɨj tyíaxɨeꞌveꞌ.” 9 Ajta tɨpuaꞌaj sequée juxaꞌaj sianaꞌaj huojoꞌsejra ɨ tyeɨ́tyee, aꞌɨ́j xu jɨn seríj jeꞌej puaꞌaj rɨcɨj, siajta aꞌɨ́jna jɨn ootyáꞌɨtzee ɨ Dios jimi. 10 Jiꞌnye tɨpuaꞌaj aꞌtɨ́j néijmiꞌi jáꞌastyaj aꞌɨ́jcɨ ɨ nyúucarij ɨ maj jɨn tyíꞌijta, ajta jeꞌen séej jitze tyiꞌtɨ́j jɨn ootyáꞌɨtzeereꞌen, aꞌyaa pu aꞌɨ́jna jɨn néijmiꞌi tyoꞌtyáꞌɨtzeesij ɨ nyúucarij jitze. 11 Aꞌɨ́ɨ pu ɨ Dios aꞌyan tyuꞌtaxájtacaꞌ tɨjɨn: “Capáj tyíꞌxanaꞌcɨreꞌej”, ajta aꞌyan tɨjɨn: “Capáj tyíꞌtyacuiꞌcareꞌen.” Aꞌɨ́j pu jɨn, tɨpuaꞌaj aꞌtɨ́j quee tyuꞌxánaꞌcɨreꞌen, ajta tyuꞌjéꞌcaj, aꞌɨ́j pu jɨn arí ootyáꞌɨtzee aꞌɨ́jna jitze ɨ nyúucarij ɨ maj jɨn tyíꞌijta. 12 Aꞌyaa pu tyúuxɨeꞌveꞌ jaꞌmua jimi siaj tyámuaꞌ tyúuꞌixaatyeꞌej siajta tyámuaꞌ tyityetyúuchaꞌɨɨj, aꞌɨ́jna jɨmeꞌ tɨ ɨ Dios jamuaꞌxɨjtyeꞌen ɨ nyúucarij jɨmeꞌ tɨ jɨn jamuiꞌrátoosij. 13 Jiꞌnye aꞌɨ́ɨmaj ɨ maj quee huaꞌcuꞌvej ɨ juxaꞌaj tyeɨ́tyee, capu ajta ɨ Dios huaꞌcuꞌváaj huáꞌxɨjtyeꞌen, majta aꞌɨ́ɨmaj ɨ maj huaꞌcuꞌvej ɨ juxaꞌaj tyeɨ́tyee, aꞌɨ́ɨ mu néijmiꞌi jɨn tyuꞌtyámueꞌtɨj aꞌájna xɨcáaraꞌ jitze.

Aꞌɨ́jna ɨ tyaj jɨn tyáꞌtzaahuatyeꞌ aꞌɨ́j pu jitze séejreꞌ jeꞌej tyaj rɨcɨj

14 Nyeꞌihuáamuaꞌ, ¿jiꞌnye tyiꞌtɨ́j jɨn tyeꞌtyáhuɨꞌrii tɨpuaꞌaj sɨ́ɨj aꞌyan tyúuxajtaj yee tyáꞌtzaahuatyeꞌ, ajta quee aꞌyan tyiꞌtɨ́j jɨn rɨjcaj jeꞌej tɨ tyíꞌxaj? ¿Nyij ɨꞌríj tɨ aꞌɨ́ɨn jáahuɨɨreꞌen ɨ tɨ jɨn tyáꞌtzaahuatyeꞌ? 15 Tyicheꞌ aꞌyan tyaataxáj tɨ sɨ́ɨj ɨ taꞌihuáaraꞌ tɨ tyáatɨꞌ nusu tɨ íitɨꞌ, quee tyiꞌtyéechan nusu quee tyiꞌtɨ́j tyíchaꞌɨj tɨ jáacuaꞌnyij séej xɨcáj jitze, 16 ajta sɨ́ɨj tɨ jaꞌmua jitze ajtyámaꞌcan aꞌyan tyaatéꞌexaatyeꞌen yee: “Áricuj, cheꞌ tyámuaꞌ tyajaꞌmuahuɨɨriaꞌaj”, siajta néijmiꞌi tyúꞌcuaꞌnyij tyiꞌtɨ́j tɨ jeꞌej tyajamuaꞌráanajchij, ajta quee tyiꞌtɨ́j huoꞌtáꞌan ɨ maj jɨn huatyóohuɨɨreꞌen, ¿capu tyiꞌtɨ́j jeꞌej tyeetyáhuɨɨreꞌej aꞌɨ́jna jɨmeꞌ? 17 Aꞌyaa pu chaꞌtánaꞌaj tyeꞌmej aꞌɨ́jna jɨmeꞌ ɨ siaj jɨn tyáꞌtzaahuatyeꞌ, tɨpuaꞌaj quee séjreꞌej siaj aꞌyan rɨcɨj jeꞌej siaj tyíꞌxaj, aꞌyaa pu een tɨꞌɨj tyiꞌtɨ́j tɨ arí huamuɨ́ꞌ.

18 Aꞌyaa pu tyíɨꞌrij tɨ sɨ́ɨj aꞌyan tyuꞌtaxáj yee: “Muáaj paj tyáꞌtzaahuatyeꞌ, nyajta nyáaj aꞌyaa nu rɨcɨj jeꞌej nyaj tyíꞌxaj.” Naataséjratyeꞌ ɨ paj jɨn tyáꞌtzaahuatyeꞌ ɨ paj jɨn quee aꞌyan rɨcɨj, nyáaj nu nyajta muaataséjratyeꞌsij ɨ nyaj jɨn tyáꞌtzaahuatyeꞌ, nyajta aꞌɨ́j jɨn aꞌyan rɨcɨj jeꞌej nyaj tyíꞌxaj. 19 Aꞌyaa paj muáaj tyáꞌtzaahuatyeꞌ tɨ sɨ́ɨj naꞌaj ɨ Dios séejreꞌ, aꞌɨ́j paj jɨn xáꞌpuɨꞌ rɨcɨj, ajta aꞌyaa mu chaꞌtaj manaꞌaj tyáꞌtzaahuatyeꞌ aꞌɨ́ɨmaj ɨ tyiyáaruꞌuj, majta juvivej ɨ maj jɨn tyíꞌtzɨɨnyeꞌ. 20 Capáj aꞌɨ́ɨn puéꞌeenyeꞌ ɨ tɨquee tyámuaꞌ metyóomuaꞌrej, pajta aꞌyan tyáamuaꞌtyij tɨjɨn tɨpuaꞌaj aꞌyaa panaꞌaj tyáꞌtzaahuatyeꞌej pajta quee aꞌyan rɨjcaj jeꞌej paj tyíꞌxaj, capu tyiꞌtɨ́j huɨɨreꞌ ɨ paj jɨn tyáꞌtzaahuatyeꞌ. 21 Dios pu tyámuaꞌ tyeetyájtoo aꞌɨ́jcɨ ɨ Abraham, ɨ tɨ tayoꞌpuacɨꞌɨj puéꞌeenyeꞌej, aꞌɨ́jna jɨmeꞌ tɨ jaatámuꞌvejritacaꞌ ɨ juyój Isaac. 22 Aꞌyaa pu tyíɨꞌrij tyaj jáamuaꞌreej jeꞌej tɨ huarɨ́j aꞌɨ́jna ɨ Abraham, aꞌɨ́jna ɨ tɨ jɨn tyáꞌantzaahuaj aꞌɨ́j pu jɨn ajta aꞌyan huarɨ́j, aꞌyaa puꞌij tyámuaꞌ tyiꞌéenyeꞌej taꞌraj ɨ tɨ jɨn tyáꞌantzaahuaj. 23 Aꞌyaa pu aꞌɨ́jna jɨn tyaꞌróoꞌastej jeꞌej tɨ tyéꞌyuꞌsiꞌ ɨ yuꞌxarij jitze tɨjɨn: “Abraham pu jaꞌantzaahuaj ɨ Dios, aꞌɨ́j pu jɨn ɨ Dios tyámuaꞌ tyeetyájtoo.” Aꞌɨ́j mu jɨn aꞌyan jaatamuaꞌaj ɨ Abraham tɨjɨn: “Maj jumuajtyej ɨ Dios jamuán.”

24 Xuꞌríj muaꞌaj aꞌyan tyíꞌsej, tɨ ɨ Dios tyámuaꞌ tyeetyátoosij aꞌɨ́jcɨ ɨ aꞌtɨ́j aꞌɨ́jna jɨmeꞌ jeꞌej tɨ tyiꞌtyúuchaꞌɨj, capu aꞌɨ́ɨ naꞌaj ɨ tɨ jɨn tyáꞌtzaahuatyeꞌ. 25 Aꞌyaa pu chaꞌtánaꞌaj tyáaruj aꞌɨ́jcɨ ɨ Rahab, ɨ íitɨꞌ tɨ jamueꞌtɨcaꞌaj ɨ túmii ɨ jutyévij jɨmeꞌ, Dios pu tyámuaꞌ tyeetyájtoo aꞌɨ́jna jɨmeꞌ jeꞌej tɨ aꞌɨ́ɨn huarɨ́j, tɨꞌɨj tyámuaꞌ tyihuoꞌtaxɨéꞌvej aꞌɨ́ɨmaj ɨ maj ixɨeꞌriaꞌcaꞌaj, ajta huoꞌtáhuɨɨ maj séej jitze ɨ juyéj jóꞌcɨɨnyej. 26 Aꞌyaa puꞌij tyeꞌmej, tɨpuaꞌaj ɨ tyéviraꞌ jitze ɨ aꞌtɨ́j quee júuricamej séjreꞌej, aꞌɨ́ɨ pu muɨꞌchij, aꞌyaa pu chaꞌtánaꞌaj aꞌɨ́jna tyíꞌmuɨꞌchij ɨ siaj jɨn tyáꞌtzaahuatyeꞌ, tɨpuaꞌaj sequée aꞌyan rɨjcaj jeꞌej siaj tyáꞌtzaahuatyeꞌ.

3

Jeꞌej tɨ tyíꞌhuɨɨreꞌ ɨ nyanúrij

1 Nyeꞌihuáamuaꞌ, micheꞌ quee jéehua séjreꞌej jaꞌmua jimi ɨ maj tyihuáꞌmuaꞌtyej ɨ séecan, jiꞌnye xuꞌríj jamuaꞌreej tɨ ɨ Dios jéetzeꞌ caꞌnyíin jɨn huáꞌxɨjtyeꞌen aꞌɨ́ɨjma ɨ maj tyíꞌmuaꞌtaj. 2 Néijmiꞌi tu jeꞌej puaꞌaj rɨcɨj, tyajta néijmiꞌi tyiꞌtɨ́j jɨn áꞌɨtzeereꞌ, tɨpuaꞌaj aꞌtɨ́j quee tyiꞌtɨ́j jɨn áꞌɨtzeeriaꞌaj aꞌɨ́jna jɨmeꞌ jeꞌej tɨ tyíꞌxaj, aꞌɨ́ɨ pu tyámuaꞌ een, ajta jaayíꞌtɨn tɨ huóochaꞌɨɨn, tɨꞌij quee tyiꞌtɨ́j jɨn ootyáꞌɨtzeereꞌen. 3 Tyatɨꞌɨj huaꞌancárujtyiꞌ ɨ huaꞌ tyényiꞌtzeꞌ ɨ cahuáayuꞌuj aꞌɨ́jna ɨ píriin, mej mij táꞌastyaj, aꞌɨ́j tutyij jɨn huaꞌriaꞌcaꞌnyii. 4 Siajta aꞌɨ́jna huaséj ɨ báarcuj, tyij ajta tyámuaꞌ tyíꞌveꞌej, aꞌɨ́ɨ pu áacaj jáatajchi caꞌnyíin jɨmeꞌ, ajta aꞌɨ́jna ɨ cɨyéj tɨ jáataꞌ atyéjvee, aꞌyaa pu tyíꞌhuɨɨreꞌ tɨꞌij aꞌɨ́jna ɨ tɨ jajmuárɨeꞌ jaajásimeꞌen ɨ báarcuj joꞌtɨj aꞌɨ́ɨn aꞌyan tyiyáꞌxɨeꞌveꞌ. 5 Aꞌyaa pu chaꞌtánaꞌaj tyíꞌeen ɨ tanyanúu jitze, tyij ajta cɨléenyeꞌ naꞌaj séejreꞌ ɨ tatyévij jitze, aꞌyaa pu putyáꞌuurej tɨ vaꞌcán jɨn ahuóotzaahuatyeꞌen. Tyajta aꞌyan tyáꞌmuaꞌreej tɨ ɨꞌríj tɨ tɨéj tɨ cɨ́ɨ naꞌaj tyáꞌajtaanyij, aꞌyaa pu vaꞌcán jɨn tyuꞌriáꞌtaasij. 6 Ajta ɨ tanyanúu aꞌyaa pu chaꞌtánaꞌaj tyíꞌsejreꞌ tɨꞌɨj ɨ tɨéj. Aꞌyaa pu ajta séejreꞌ tɨꞌɨj ɨ maj jɨn jeꞌej puaꞌaj tyityetyúuchaꞌɨɨj, aꞌɨ́ɨ puꞌij yóꞌjɨpuaj ɨ tatyévij. Aꞌɨ́jna ɨ tɨ jeꞌej puaꞌaj een tɨ jitzán éejnyinyii ɨ tanyanúu, aꞌɨ́ɨ pu caꞌnyíjraꞌaj jatáꞌcaa ɨ tyiyáaruꞌ, aꞌɨ́ɨ puꞌij néijmiꞌqueꞌ tyíꞌijta aꞌɨ́jna jitze ɨ tɨ jeꞌej puaꞌaj een. 7 Aꞌɨ́jna ɨ tyévij néijmiꞌi pu putyíꞌuurej tɨꞌɨj huoꞌmuáꞌajcaanyityeꞌen ɨ maj aꞌyan tyityaacɨ́ꞌɨj majta ɨ maj ráꞌrɨee, majta ɨ maj siruꞌpii ɨ chóotaꞌ, ajta ɨ maj jáataꞌ jáꞌxoo, muꞌríj néijmiꞌcaa huamuáꞌajcaanyityej, 8 ajta capu aꞌtɨ́j jaayíꞌtɨn tɨ jaamuáꞌajcanyityeꞌen ɨ junyanúu. Aꞌyaa pu een aꞌɨ́jna ɨ nyanúrij tɨꞌɨj ɨ tɨ jeꞌej puaꞌaj een, ajta jitzán éejnyinyii ɨ tɨ aꞌyan een tɨꞌɨj huáꞌveꞌrij tɨ tyuꞌjéꞌcaj. 9 Aꞌɨ́j tu jɨn ɨ tanyanúu tyéꞌtyojtziꞌreꞌ ɨ tavástaraꞌ ɨ tyaj jajtáataj, tyajta aꞌɨ́jna jɨn jeꞌej puaꞌaj tyihuáꞌxaj ɨ tyeɨ́tyee ɨ Dios tɨ huóꞌtaahuacaꞌ ɨ maj aꞌyan huaséꞌrin tɨꞌɨj ɨ tyéviraꞌ. 10 Aꞌɨ́jcɨ ɨ tatyényij jitze pu éejnyinyii ɨ tyaj jɨn tyámuaꞌ tyihuaꞌtáꞌcaa, ajta aꞌɨ́jna ɨ tyaj jɨn jeꞌej puaꞌaj tyihuáꞌxaj. Nyeꞌihuáamuaꞌ capu aꞌyan tyíꞌxaꞌpuɨꞌ tɨ aꞌyan tyíꞌeenyeꞌ. 11 Joꞌtɨj jaꞌajréxaj, capu ɨꞌríj tɨ aꞌáa naꞌaj tánaꞌaj ajnyéj aꞌɨ́jna ɨ jájtyij tɨ jumuaꞌtɨj jamuán ɨ jájtyij tɨ antzíjvi. 12 Aꞌyájna tɨꞌɨj ajta quee tyíɨꞌrij tɨ ɨ xápuaꞌ jitze huatácan aꞌɨ́jna ɨ aseitúunaj, nusu tɨ ɨ úuvaj cɨyéj jitze huatácan aꞌɨ́jna ɨ xápuaꞌ, nyeꞌihuáamuaꞌ, nyij ɨꞌríj tɨ jájtyij tɨ jumuaꞌtɨj aꞌáa jaꞌajnyéj joꞌtɨj jájtyij taꞌantzíjvi jɨn jaꞌajréxaj.

Aꞌɨ́jna ɨ muaꞌtzíiraꞌaj tɨ néijmiꞌi tyíꞌmuaꞌreej

13 Tɨpuaꞌaj sɨ́ɨj jaꞌmua jimi séjreꞌej tɨ tyámuaꞌ metyóomuaꞌrej, ajta tyámuaꞌ tyojóꞌiteej, cheꞌ aꞌɨ́jna jɨn jaataséjrataj ɨ tɨ tyámuaꞌ tyiꞌtyúuchaꞌɨj, ajta quee óotzaahuatyeꞌej aꞌɨ́jna jɨmeꞌ ɨ tɨ jéehua tyojóꞌitej. 14 Ajta tɨpuaꞌaj muaꞌaj setyuꞌtáꞌan tɨ aꞌɨ́jna ɨ siaj jɨn chueerij jeꞌej puaꞌaj jamuáaꞌuurej ɨ jaꞌmuaxɨéjnyuꞌcaa tzajtaꞌ, siajta jeꞌen aꞌɨ́jna jɨn jeꞌej puaꞌaj tyityetyúuchaꞌɨɨj, capu ij ɨꞌríj siaj tyiꞌtɨ́j jɨn ahuóotzaahuatyeꞌen, aꞌɨ́jna jɨmeꞌ siaj áꞌɨtzeereꞌ ɨ tɨ jɨꞌréꞌcan jɨmeꞌ jitze. 15 Jiꞌnye néijmiꞌi ɨ tɨ aꞌyan tyíꞌeen capu ɨ Dios jimi tyojoꞌvéꞌmej, sulu aꞌyan pu cháanacaj japua maꞌcan, joꞌtɨj jeꞌrányinyiij huaꞌmuaꞌtziiraꞌaj jitze ɨ tyeɨ́tyee ajta aꞌɨ́jna jitze ɨ tyiyáaruꞌ. 16 Joꞌmaj jóochueereꞌ, ajta joꞌmaj jóoꞌɨtziityeꞌ, aꞌáa mu jeꞌej puaꞌaj tyityejeꞌtyúuchaꞌɨj majta néijmiꞌi jeꞌej puaꞌaj juꞌuurej, 17 majta aꞌɨ́ɨmaj ɨ tɨ huaꞌ jitze séejreꞌ ɨ muaꞌtzíiraꞌaj tɨ ɨ Dios jimi joꞌvéꞌmej, aꞌɨ́ɨ mu tyámuaꞌ tyityetyúuchaꞌɨj, majta naa tyihujoꞌmuaꞌraj, majta tyámuaꞌ tyúuꞌihuaamuaꞌ, aꞌɨ́j mu jɨn naa tyámuaꞌ tyíꞌtyesejreꞌ. Aꞌɨ́ɨ mu majta tyihuaꞌcuꞌvej, majta juxaꞌaj manaꞌaj tyihuáꞌxɨeꞌveꞌ, camu majta tyíꞌhueꞌtacaa, sulu néijmiꞌi mu jɨn tyámuaꞌ rɨcɨj. 18 Majta aꞌɨ́ɨmaj ɨ maj jahuoo mej mij tyámuaꞌ tyihuoꞌtyéjeevej ɨ juxaꞌaj tyeɨ́tyee, aꞌɨ́ɨ mu juxáahuaj séejreꞌ, majta aꞌɨ́jna ancuriáaꞌsij ɨ tɨ tyámuaꞌ een.

4

Ɨ maj aꞌɨ́jna jamuán óojaahuatyeꞌ ɨ maj aꞌyan cháanacaj japua séejreꞌ

1 ¿Joꞌnyij jeꞌrányinyiij aꞌɨ́jna ɨ tɨ caꞌnyíjraꞌaj jamuatáꞌcaa siaj sij jujɨ́ɨmuaꞌaj junyoꞌsiꞌtyeꞌej? Aꞌyaa pu tyiꞌjaꞌyájna tɨ jaꞌmua muaꞌtzíiraꞌaj tzajtaꞌ jeꞌrányinyiij. 2 Aꞌyaa xu muaꞌaj tyiꞌtɨ́j tyíꞌxɨeꞌveꞌ, siajta quee aꞌyan tyaꞌancuriáaꞌvej, aꞌɨ́j xu jɨn tyíꞌtyacuiꞌcaa, siajta jéehua tyíꞌnyacuaꞌaj, siajta quee óocuꞌvej, aꞌɨ́j xu jɨn junyoꞌsityeꞌej, siajta jujaaxɨejviꞌ. Caxu jatyoovej ɨ siaj jaxɨeꞌveꞌ, jiꞌnye caxu jahuaviij ɨ Dios. 3 Ajta tɨpuaꞌaj siaatáhuavii, capu jamuaatáꞌsij, jiꞌnye caxu tyámuaꞌ tyáꞌhuaviij, siajta aꞌɨ́jna jɨn jahuaviij siaj sij chaꞌ sianaꞌaj jaaxɨ́jtyeꞌen jeꞌej tɨ tyajamuaꞌráanajchij; siaj sij aꞌɨ́jna jɨn huatóotyamuaꞌveꞌen. 4 Muaꞌaj siaj juxanaꞌcɨreꞌ, ¿nyij sequée jamuaꞌreej tɨjɨn aꞌɨ́ɨmaj ɨ maj jamuán ajtyuꞌuj ɨ cháanacaj, aꞌɨ́ɨ mu jájchaꞌɨɨreꞌ ɨ Dios? Aꞌtɨ́j tɨnaꞌaj tɨ jaxɨeꞌveꞌ tɨ huaꞌajtyájahuatyeꞌen aꞌɨ́ɨmaj ɨ maj íiyan séejreꞌ ɨ cháanacaj japua, aꞌɨ́ɨ pu ajta jájchaꞌɨɨreꞌ ɨ Dios. 5 Aꞌɨ́j pu jɨn aꞌyan tyáꞌxaj ɨ yuꞌxarij jitze tɨjɨn: “Dios pu chueerij aꞌɨ́jna jimi ɨ júuricamej tɨ aꞌyan jaatyájtoo ityájma tzajtaꞌ.” 6 Ajta ɨ Dios aꞌyaa pu jéetzeꞌ tyámuaꞌ tyitojoꞌmuaꞌraj, jiꞌnye aꞌyaa pu tyéꞌyuꞌsiꞌ ɨ yuꞌxarij jitze tɨjɨn: “Dios pu huaꞌajchaꞌɨɨreꞌ aꞌɨ́ɨjma ɨ maj óotzaahuatyeꞌ, ajta tyámuaꞌ naa huojoꞌmuaꞌraj aꞌɨ́ɨmaj ɨ maj quee óotzaahuatyeꞌ.” 7 Aꞌyaa puꞌij, siataꞌaj jaꞌráꞌastijreꞌen ɨ Dios. Siajta ajtácɨɨnyej ɨ tyiyáaruꞌ jimi, aj puꞌij ajta ɨ tyiyáaruꞌ tyíchesij jaꞌmua jimi. 8 Siataꞌaj ajtyáxɨɨrej ɨ Dios jimi, aj puꞌij ajta ɨ Dios ajtyáxɨɨrij muaꞌajmaj jimi. Siataꞌaj tyámuaꞌ huóoꞌuurej mu siaj jéehua jeꞌej puaꞌaj rɨcɨj. Siajta huóojajcuareꞌen mu juxɨéjnyuꞌcaa tzajtaꞌ, muaꞌaj mu siaj jaxɨeꞌveꞌ ɨ Dios siajta íiyan tɨ tyíꞌmaꞌcan cháanacaj japua. 9 Siataꞌaj uhuóomuaꞌtzɨj ɨ siaj jeꞌej puaꞌaj rɨcɨj ɨ Dios jimi, siajta huatóoxaamujrityeꞌen, siajta huóoyiinyixɨꞌɨn. Siataꞌaj huatóoxaamujrityeꞌen aꞌɨ́jna jɨmeꞌ jeꞌej siaj aráꞌtyeej rɨjcaa, siajta huatóoxaamujrityeꞌen ɨ siaj jɨn jutyamuaꞌvaꞌcaꞌaj. 10 Siataꞌaj quee óotzaahuatyeꞌej ɨ tavástaraꞌ jimi, tɨpuaꞌaj aꞌyan xáarɨnyij aꞌɨ́ɨ pu tyámuaꞌ tyajamuaatyátoosij.

11 Nyeꞌihuáamuaꞌ, caxu jeꞌej puaꞌaj tyihuáꞌxajtaj ɨ séecan. Aꞌɨ́jna ɨ tɨ jeꞌej puaꞌaj tyáꞌxaj ɨ juꞌihuáaraꞌ, naꞌríij jáꞌxɨjtyaꞌaj, jeꞌej pu puaꞌaj ajta tyáꞌxaj aꞌɨ́jcɨ ɨ yuꞌxarij ɨ maj jɨn tyíꞌijta, ajta jaꞌxɨjtyeꞌ. Ajta tɨpuaꞌaj aꞌyan setyáꞌxɨjtyeꞌej ɨ yuꞌxarij, muáaj paj aꞌɨ́ɨn puéꞌeenyeꞌej puáꞌmej ɨ paj tyáꞌxaꞌpuɨꞌɨntareꞌ, jiꞌnye capáj cheꞌ jáꞌastijreꞌ aꞌɨ́jcɨ ɨ yuꞌxarij. 12 Sɨ́ɨj puꞌuj aꞌɨ́ɨn puéꞌeen ɨ tɨ aꞌyan jaatyájtoo ɨ nyúucarij ɨ maj jɨn tyíꞌijta, aꞌɨ́ɨ pu ajta aꞌɨ́ɨn puéꞌeen ɨ tɨ tyáꞌxaꞌpuɨꞌɨntareꞌ, ajta jaayíꞌtɨn tɨ jamuiꞌrátoonyij, nusu tɨ jamuaꞌantyipuáꞌrityeꞌen, arí muáaj, ¿jiꞌnye een jɨmeꞌ aꞌyan petyíꞌmuaꞌtzej paj aꞌɨ́jna jɨn antyíaꞌmuaꞌreej pej pij joꞌxɨ́jtyeꞌen aꞌihuáaraꞌ?

Catu jamuaꞌreej jeꞌej tɨ tyeꞌmej ariáꞌpuaꞌaj

13 Xáanamuajriꞌ muaꞌaj aꞌíjcɨ, mu siaj aꞌyan tyíꞌxaj tɨjɨn: “Ijíij nusu ariáꞌpuaꞌaj chájtaꞌ tu joꞌcɨ́j, aꞌáa tu séej nyinyiꞌraꞌaj áꞌtyeeren tyetyiꞌmuárɨeꞌej tyej tyij túmii huamuéꞌtɨn”, 14 maj siajta quee jamuaꞌreej jeꞌej tɨ ariáꞌpuaꞌaj tyeꞌmej muaꞌajmaj jimi, tɨpuaꞌaj siooj júurij nusu sequée. Aꞌyaa xu muaꞌaj een tɨꞌɨj ɨ jéetɨrij tɨ huarɨéenajyiꞌij, tɨ aꞌtzúj huataséjreꞌsij ajta jeꞌen jaꞌhuóopuaꞌrixɨꞌɨj. 15 Sulu aꞌyaa pu tyeꞌtyévijtyeꞌ siaj aꞌyan tyuꞌtaxáj yee: “Tɨpuaꞌaj ɨ tavástaraꞌ aꞌyan tyáꞌxɨeꞌveꞌej, tyóocheꞌ tu júurij táꞌjuꞌun, tyej tyij aꞌɨ́jna jɨn tyuꞌmuárɨeꞌen, nusu séej jɨmeꞌ tyiꞌtɨ́j.” 16 Siajta muaꞌaj, aꞌyaa xu tyíꞌxaj xootzáahuatyeꞌej, ajta aꞌɨ́jna ɨ siaj jɨn óotzaahuatyeꞌ, capu xáꞌpuɨꞌ een ɨ Dios jimi. 17 Aꞌɨ́jna ɨ tɨ jaayíꞌtɨn tɨ tyámuaꞌ huárɨnyij tyiꞌtɨ́j jɨmeꞌ, ajta quee aꞌyan rɨjcaj, aꞌɨ́ɨ pu ootyáꞌɨtzeereꞌej ɨ Dios jimi.

5

Micheꞌ tyámuaꞌ tyityetyúuchaꞌɨɨj ɨ maj chíjtyaanyiꞌij puéꞌeen

1 ¡Xáanamuajriꞌ muaꞌaj aꞌíjcɨ mu siaj chíjtyaanyiꞌij puéꞌeen! Siataꞌaj huóoyiinyej, siajta huatóoxaamujrityeꞌen, aꞌɨ́jna jɨmeꞌ siaj jéehua jajpuéetzij xáꞌjuꞌun. 2 Puꞌríj tyíꞌpeꞌnyij ɨ siaj tyíꞌijchaꞌɨj, ajta ɨ tyajáꞌmuacaana muꞌríj ɨ tyajpuásij tyiꞌráacɨꞌxɨj. 3 Puꞌríj ajta huatyámucuarej ɨ ooroj ajta ɨ pláataj ɨ siaj jájchaꞌɨɨj, ajta aꞌɨ́jna ɨ tɨ jɨn huatyámucuarej, aꞌɨ́ɨ pu jamuaataxájta, ajta aꞌyan tyajamuaꞌantyipuáꞌrityeꞌsij tɨꞌɨj ɨ tɨéj. Muaꞌaj xu seríj jéehua tyíꞌijsɨɨ ɨ tɨ tyáꞌnajchij, ijíij tɨ arí néijmiꞌi tyeꞌentyipuáꞌrij. 4 Ajta aꞌɨ́jna ɨ siaj quee tyihuoꞌnájchij aꞌɨ́ɨjma ɨ tyétyacaa ɨ maj tyuꞌréꞌvejchacaꞌ ɨ jáꞌmuaviꞌraꞌtaj, aꞌɨ́ɨ pu muaꞌajmaj jaꞌmua jijveꞌen, ajta ɨ tavástaraꞌ ɨ tɨ néijmiꞌi jɨn antyúumuaꞌreej, puꞌríj jamuaꞌreej jeꞌej siaj huarɨ́j, jiꞌnye puꞌríj huóꞌnamuajriꞌ ɨ maj aꞌɨ́jna jɨn junyoꞌsiꞌtyeꞌ aꞌɨ́ɨmaj ɨ maj tyíꞌmuarɨeꞌcaꞌaj muaꞌajmaj jimi. 5 Íiyan cháanacaj japua xu muaꞌaj juxáahuaj tyíꞌtyechej, siajta juxáahuaj tyíꞌcuaꞌ, cuxáa siaj tyúucɨꞌmityeꞌ siaj sij huápuꞌtaj, ajta arí atyojoꞌréꞌnyesij aꞌnáj maj jáꞌmuacuiꞌnyij. 6 Muaꞌaj xu siajta seríj huoꞌcuij aꞌɨ́ɨjma ɨ maj quee tyiꞌtɨ́j jɨn áꞌɨtzeeriaꞌcaꞌaj, majta aꞌɨ́ɨmaj camu jamuaatáꞌijmuejriꞌ.

Tyicheꞌ quee jeꞌej tyáꞌtamuajtyej aꞌɨ́jna jɨmeꞌ ɨ tyaj jajpuéjtzij

7 Siajta muaꞌaj nyeꞌihuáamuaꞌ, siataꞌaj tyoꞌtáviicueꞌ ꞌasta naꞌaj quee uvéꞌnyej ɨ tavástaraꞌ. Aꞌɨ́jna ɨ tɨ chuéj japua tyíꞌmuɨjhuacaa, aꞌyaa pu tyeꞌchóꞌvaꞌaj taꞌmej ꞌasta naꞌaj quee tyúꞌcɨɨrej, taꞌaj ij jaꞌancuriáꞌan ɨ táqueꞌraꞌ ɨ tɨ jéehua huápuɨꞌɨj juxɨeꞌveꞌ, aꞌyaa pu tyiꞌchóꞌveꞌej jaꞌmej, ꞌasta manaꞌaj quee huatyéviiyej ɨ víitaꞌrij jitze majta jeꞌen atáchenyij. 8 Aꞌyaa xu siajta muaꞌaj tyiꞌijchóꞌveꞌej, siataꞌaj huatyóocaꞌnyej ɨ jutzájtaꞌ siaj sij tyámuaꞌ eenyeꞌ, jiꞌnye capu áꞌtyeeren tɨꞌɨj uvéꞌnyesij aꞌɨ́jna ɨ tavástaraꞌ.

9 Nyeꞌihuáamuaꞌ, caxu óoxɨjtyeꞌej séej jamuán siajta séej, tɨꞌij quee Dios aꞌyan chaꞌtánaꞌaj tyajamoꞌxɨ́jtyeꞌen, jiꞌnye puꞌríj tɨn uvéꞌnyesij aꞌɨ́jna ɨ tɨ tyáꞌxaꞌpuɨꞌɨntareꞌ. 10 Nyeꞌihuáamuaꞌ, siataꞌaj aꞌɨ́ɨjma jitze tyiꞌhuóomuaꞌtyej ɨ maj tyíꞌxajtacaꞌaj ɨ tavástaraꞌ jitze maꞌcan, ɨ maj jéehua jaapuéjtzitariacaꞌ, majta néijmiꞌi jɨn tyoꞌtáviicueꞌriꞌ. 11 Aꞌyaa tu tyáꞌmuaꞌreej tɨ Dios tyámuaꞌ tyihuoꞌtáꞌ aꞌɨ́ɨmaj ɨ maj néijmiꞌi jɨn tyoꞌtáviicueꞌriꞌ ɨ maj jɨn jaapuéjtzitariacaꞌ. Xuꞌríj jamuaꞌreej jeꞌej tɨ tyaapuéjtzitariacaꞌ aꞌɨ́jna ɨ Job, siajta aꞌyan tyáꞌmuaꞌreej jeꞌej tɨ ɨ tavástaraꞌ tyaaxáꞌpuɨꞌɨntariꞌriꞌ, jiꞌnye jéehua pu ɨ tavástaraꞌ tyámuaꞌ tyitájchaꞌɨj ajta jéehua tyihuaꞌcuꞌvej.

12 Ajta aꞌyájna, nyeꞌihuáamuaꞌ, caxu tyiꞌtɨ́j jɨn tyaꞌtóoratziꞌraꞌan, aꞌɨ́jna jitze huatamaꞌcan ɨ tajapuá, nusu ɨ cháanacaj, nusu séej tyiꞌtɨ́j jɨmeꞌ. Tɨpuaꞌaj aꞌyan setyuꞌtaxáj yee “Jee”, cheꞌ aꞌyan atyojoꞌréꞌnyej; naꞌríij aꞌyan setyuꞌtaxáj yee “Capu”, cheꞌ ajta aꞌyan atyojoꞌréꞌnyej, taꞌaj ij quee Dios jamoꞌxɨ́jtyeꞌen.

13 Tɨpuaꞌaj sɨ́ɨj tɨ jaꞌmua jitze ajtyámaꞌcan jajpuéjtzij, cheꞌ huatyényuunyij ɨ Dios jimi. Naꞌríij sɨ́ɨj jutyamuaꞌveꞌej cheꞌ chuíicarij jɨn tyaatatyójtziꞌreꞌen ɨ Dios. 14 Tɨpuaꞌaj sɨ́ɨj tyíꞌcuiꞌij, cheꞌ huoꞌtájeevej aꞌɨ́ɨjma ɨ huáasij ɨ maj tyeyúuj tzajtaꞌ tyíꞌhuɨɨreꞌ, mej mij aꞌɨ́ɨmaj huatyényuunyij, majta jitzán maꞌcan ɨ tavástaraꞌ jaꞌváꞌhuaatyeꞌen ɨ jáꞌriaꞌraꞌ ɨ aseitúunaj. 15 Ajta matɨꞌɨj tyáꞌtzaahuatyeꞌej huatyényuunyij, aj puꞌij aꞌɨ́jna ɨ tɨ tyíꞌcuiꞌij rujnyi, ajta ɨ tavástaraꞌ pu japuan huatányuusij, ajta tyaatúꞌuunyiꞌraj ɨ tɨ jɨn ootyáꞌɨtzee. 16 Aꞌɨ́j pu jɨn, siataꞌaj tyiꞌhuóoꞌixaatyeꞌen séej jamuán siajta séej ɨ siaj jɨn ootyáꞌɨtzee ɨ Dios jimi, siajta huatyényuunyij séej jɨmeꞌ siajta séej tɨꞌij ɨ Dios tyajamuáahuatyeꞌen. Aꞌɨ́jna ɨ siaj huatyényuunyij jéehua pu tyíꞌhuɨɨreꞌ tɨpuaꞌaj tyámuaꞌ siaꞌéenyaꞌaj xaatyényuunyij ɨ Dios jimi. 17 Aꞌɨ́jna ɨ Elías, aꞌyaa pu chaꞌtánaꞌaj tyíꞌtyaatacaꞌaj tyatɨꞌɨj ityáj, ajta tɨꞌɨj tyáꞌtzaahuatyeꞌej huatyéenyuj mej mij quee cheꞌ huatyéviiyej, aꞌyaa pu huéeicaj nyinyiꞌraꞌaj japuan jéꞌtaꞌ áꞌtyeej mej quee cheꞌ viiyacaꞌaj. 18 Tɨꞌquij ajtáhuaꞌaj huatyéenyuj, matɨꞌɨj támij huatyéviiyacaꞌ, ajta jeꞌen tyúꞌcɨɨriacaꞌ ɨ tɨ tyuꞌhuástiꞌhuacaꞌ.

19 Nyeꞌihuáamuaꞌ, tɨpuaꞌaj sɨ́ɨj ajtáraꞌnyij aꞌɨ́jna jitze ɨ tɨ jɨꞌréꞌcan jɨmeꞌ ajta jeꞌen sɨ́ɨj tyámuaꞌ tyeetyéjeevej tɨꞌij ajtáhuaꞌaj tyáꞌantzaahuatyeꞌen, 20 aꞌyaa xu tyáꞌmuaꞌreeriaj tɨjɨn aꞌtɨ́j tɨ séej tyámuaꞌ tyuꞌtyéjeevej tɨꞌij ajtáhuaꞌaj tyáꞌantzaahuatyeꞌen ɨ Dios jimi, aꞌɨ́ɨ pu jaatyáhuɨɨreꞌej tɨꞌij quee jóꞌvetyij, ajta tɨꞌij Dios néijmiꞌi jɨn tyaatúꞌuunyiꞌ.

1 Pedro

1

2

3

4

5

Ɨ yuꞌxarij tɨ anaquéej joꞌyúꞌxacaꞌ aꞌɨ́jna ɨ San Pedro

1

Pedro pu huaꞌtyojtyeꞌ aꞌɨ́ɨjma ɨ maj tyáꞌtzaahuatyeꞌ

1 Nyáaj Pedro, ɨ nyaj jahuɨɨreꞌ ɨ Cɨríistuꞌ, yaa nu jáꞌmuatyojtyeꞌ muaꞌajmaj mu siaj Ponto jaꞌchej, nyajta muaꞌajmaj Galacia siaj jaꞌchej, siajta séecan aꞌájna a Capadocia, ajta aꞌájna a Asia, ajta aꞌájna a Bitinia, 2 aꞌɨ́ɨjma ɨ Dios tɨ anaquéej huaꞌantyíhuoj aꞌyájna tɨꞌɨj aꞌɨ́ɨn tyaꞌtóoratziiriꞌ. Aꞌɨ́j pu jitze maꞌcan ɨ ju júuricamej jamuaajájcuarej siaj sij jaꞌráꞌastijreꞌen siajta tyámuaꞌ huárɨnyij aꞌɨ́jna jɨmeꞌ ɨ xúuriaꞌraꞌ ɨ Cɨríistuꞌ. Cheꞌ ɨ Dios tyámuaꞌ tyajamuáachaꞌɨɨn ajta jamuaatyápuaꞌrityeꞌen jaꞌmua tzajtaꞌ.

Aꞌɨ́jna ɨ tɨ jɨn tyiꞌijchóꞌveꞌ aꞌɨ́jna ɨ tɨ tyáꞌtzaahuatyeꞌ

3 Tyicheꞌ tyaatatyójtziꞌreꞌen ɨ Dios tɨ ajta vástariaꞌraꞌ puéꞌeen ɨ tavástaraꞌ Jesús tɨ Cɨríistuꞌ puéꞌeen, aꞌɨ́ɨ pu jéehua táꞌancuꞌvaxɨj ajta taatáꞌ tyej tyij jájcuan jɨn huanánɨeꞌhuaj, aꞌyájna tɨꞌɨj ajta ɨ Cɨríistuꞌ tyuꞌtájuuriacaꞌ. Aꞌɨ́ɨ puꞌij tatáꞌcaa tyej tyij jajchóꞌveꞌej aꞌɨ́jna ɨ tyaj jɨn júurij táꞌjuꞌun, 4 ajta taatáꞌsij tɨ táacɨꞌtyij ɨ Dios tɨ arí tyámuaꞌ tyúꞌruuj, aꞌɨ́jna ɨ tɨquee aꞌnáj jeꞌej rɨnyij, capu ajta aꞌnáj huatyéchoomuarij, ajta quee aꞌnáj jaꞌhuóopuaꞌrixɨꞌɨj. 5 Aꞌɨ́jna jɨmeꞌ ɨ siaj jɨn muaꞌaj tyáꞌtzaahuatyeꞌ, aꞌɨ́ɨ pu jaꞌmuachaꞌɨj aꞌɨ́jna jɨmeꞌ ɨ tɨ néijmiꞌi jɨn putyíꞌuurej tɨꞌij jamuáahuɨɨreꞌen, aꞌɨ́jna jɨmeꞌ ɨ tɨ tyámuaꞌ een, aꞌɨ́ɨ pu huataséjreꞌej aꞌájna xɨcáaraꞌ jitze tɨꞌɨj néijmiꞌi tyeꞌentyipuáꞌrij.

6 Aꞌɨ́j xu jɨn muaꞌaj jéehua jutyamuaꞌveꞌej aꞌɨ́jcɨ jɨmeꞌ tɨ Dios tyámuaꞌ tyajamuaatáꞌsij, tyij ajta aꞌyan tyúuxɨeꞌveꞌ siaj aꞌɨ́jna jɨn mueꞌtɨ́j ijíij jaapuéjtzitarej. 7 Jiꞌnye aꞌɨ́jna ɨ siaj jɨn tyáꞌtzaahuatyeꞌ, aꞌyaa pu een tɨꞌɨj ooroj, aꞌɨ́jna ɨ ooroj aꞌyaa pu tyúuxɨeꞌveꞌ maj jaatyáteeraj taꞌaj ij jumuaꞌtɨj táꞌraꞌnyij. Aꞌɨ́jna ɨ siaj jɨn tyáꞌtzaahuatyeꞌ siajta jɨn jajpuéjtzij, jéetzeꞌ pu tyíꞌhuɨɨreꞌ quee aꞌɨ́jna ɨ ooroj ɨ tɨ ɨꞌríj maj jaatyúꞌuunaj. Aꞌɨ́j pu jɨn ɨ siaj jɨn tyáꞌtzaahuatyeꞌ aꞌyan tyúuxɨeꞌveꞌ siaj néijmiꞌi tyoꞌtáviicueꞌ, siaj sij néijmiꞌi tyaꞌancuriáan ɨ Cɨríistuꞌ jimi.

8 Muaꞌaj xu jaxɨeꞌveꞌ ɨ Cɨríistuꞌ, maj siajta quee xu aꞌnáj jaaséj, siajta jitzán tyáꞌtzaahuatyeꞌ, ajta aꞌɨ́jna ɨ siaj jɨn jéehua jutyamuaꞌveꞌ capu ɨꞌríj tyaj jaataxáj nyúucarij jɨmeꞌ, 9 jiꞌnye muaꞌaj xu seríj tɨn néijmiꞌi tyuꞌtáaꞌsij aꞌɨ́jna jɨmeꞌ ɨ siaj tyáꞌtzaahuatyeꞌ, ajta aꞌɨ́jna jɨn jáꞌmuahuɨɨreꞌen.

10 Aꞌɨ́ɨmaj ɨ maj tyíꞌxajtacaꞌaj ɨ Dios jitze maꞌcan, aꞌɨ́ɨ mu jájcuaj ɨmuáj jaataxájtacaꞌ aꞌɨ́jna ɨ tɨ jɨn ɨ Dios tyámuaꞌ tyajamuaatyátoosij, aꞌɨ́ɨ mu majta aꞌyan tyáꞌhuoocaꞌaj, majta aꞌɨ́jna jɨn tyíꞌmuaꞌajcaa mej mij yoꞌitéej muáꞌraꞌnyij. 11 Aꞌɨ́jna ɨ júuricamaꞌraꞌ ɨ Cɨríistuꞌ aꞌyaa pu tyihuoꞌtéꞌexaaj aꞌɨ́ɨjma ɨ maj Dios jitze maꞌcan tyíꞌxajtacaꞌaj, mej mij jáamuaꞌreej jeꞌej tɨ tyaꞌajpuéetzij taꞌmeꞌnyíicheꞌ ɨ Cɨríistuꞌ, ajta jeꞌen jeꞌej tɨ tyeꞌmej majcaꞌhuáyee, aꞌyaa mu mij aꞌɨ́ɨmaj tyáꞌhuoocaꞌaj mej mij jáamuaꞌreej aꞌnáj tɨ aꞌyan tyeꞌmej. 12 Aꞌyaa pu Dios tyihuoꞌtáꞌ mej mij jáamuaꞌreej tɨquee huaꞌ jɨmeꞌ tyíꞌxajtacaꞌaj, sulu muaꞌajmaj pu tyajáꞌmuaꞌixaatyaꞌcaꞌaj. Aꞌíi puꞌij aꞌɨ́ɨn puéꞌeen ɨ maj jamuáaꞌixaj ɨ nyúucariaꞌraꞌ ɨ Dios, aꞌɨ́jna jitze maꞌcan ɨ júuricamaꞌraꞌ ɨ Dios tajapuá tɨ jáꞌmaꞌcan. Majta aꞌɨ́ɨmaj ɨ maj tajapuá tyíꞌhuɨɨreꞌ, aꞌyaa mu tyáꞌxɨeꞌveꞌ mej mij néijmiꞌi aꞌíjna tyuꞌséj.

Dios pu taꞌixaatyeꞌ tyej tyij tyámuaꞌ tyiꞌtyítachaꞌɨɨj

13 Aꞌɨ́j xu jɨn, siataꞌaj tyámuaꞌ eenyeꞌ siajta tyámuaꞌ metyityoomuámuaꞌreꞌej. Néijmiꞌi xu jɨn ɨ Dios jimi tyiꞌijchóꞌveꞌej aꞌɨ́jna ɨ tɨ tyajáꞌmuacɨꞌtyij ɨ tɨ jɨn ɨ Dios tyámuaꞌ tyajamuaatáꞌsij aꞌájna xɨcáaraꞌ jitze tɨ huataséjreꞌen aꞌɨ́jna ɨ Jesús tɨ ajta Cɨríistuꞌ puéꞌeen. 14 Siataꞌaj aꞌyan chaꞌtaj sianaꞌaj eenyeꞌ matɨꞌɨj ɨ tɨꞌríij ɨ maj huáꞌastijreꞌ ɨ juhuásimuaꞌ, caxu cheꞌ jeꞌej puaꞌaj tyityetyúuchaꞌɨɨj tɨꞌɨj aráꞌtyeej tyajamuaꞌránajchicaꞌaj, siatɨꞌɨj quee xu jamuaꞌtyáacaj ɨ Dios. 15 Sulu siataꞌaj néijmiꞌi jɨꞌréꞌnyeꞌej séjreꞌej, jiꞌnye aꞌɨ́jna ɨ Dios tɨ jamuaatajé, aꞌɨ́ɨ pu jɨꞌréenyaꞌaj séejreꞌ, 16 ajta aꞌyan tyéꞌyuꞌsiꞌ ɨ yuꞌxarij jitze tɨjɨn: “Siataꞌaj jɨꞌréꞌnyeꞌej séjreꞌej, jiꞌnye nyáaj nu jɨꞌréenyaꞌaj séejreꞌ.”

17 Tɨpuaꞌaj aꞌyan siaatamuáꞌmuatyeꞌen yee jutáataj, aꞌɨ́jna ɨ Dios tɨ juxaꞌaj naꞌaj tyihuáꞌxɨjtyeꞌen ɨ tyeɨ́tyee jeꞌej tɨ sɨ́ɨj tyiꞌtɨ́j jɨn huarɨ́j, aꞌyaa pu tyúuxɨeꞌveꞌ siaj jéehua tzáahuatyiꞌraꞌaj jimi tyíchaꞌɨɨj siatɨꞌɨj siooj aꞌyan séjreꞌej ɨ cháanacaj japua. 18 Dios pu muaꞌajmaj jaꞌmua japua huatanyúj, siatɨꞌɨj jeꞌej puaꞌaj tyityetyúuchaꞌɨɨcaꞌaj, aꞌɨ́ɨjma siaj jitze jaarɨ́ꞌrej ɨ jáꞌmuahuasimuaꞌcɨꞌɨj, siajta muaꞌaj aꞌyan tyáꞌmuaꞌreej tɨ ɨ Cɨríistuꞌ quee aꞌɨ́jna jɨn tyuꞌnájchitacaꞌ ɨ ooroj nusu ɨ pláataj tɨ áꞌpuaꞌren, 19 sulu aꞌɨ́ɨ pu ɨ Cɨríistuꞌ aꞌɨ́jna jɨn tyuꞌnájchitacaꞌ ɨ juxúureꞌ, tɨꞌɨj aꞌyan tyuꞌtóomuꞌvejritacaꞌ tɨꞌɨj cányaꞌaj tɨquee cápitɨeꞌnyiꞌ ajta quee tyiꞌtɨ́j jɨn áꞌɨtzeereꞌ. 20 Cɨríistuꞌ pu aꞌyan tyeꞌentyihuaviihuacaꞌ tɨꞌɨj quee eexúj séeriaꞌcaj ɨ cháanacaj, tɨꞌij aꞌíjna jɨn tyuꞌtyáhuɨɨreꞌen, ajta ijíij tɨꞌɨj néijmiꞌi tyeꞌentyipuáꞌrij, Cɨríistuꞌ pu yan huataséjre tɨꞌij muaꞌajmaj jamuáahuɨɨreꞌen. 21 Cɨríistuꞌ xu muaꞌaj jitze maꞌcan tyáꞌtzaahuatyeꞌ ɨ Dios jimi, aꞌɨ́jna ɨ tɨ jaatájuurityej ajta tyámuaꞌ tyeetyájtoo, aꞌɨ́j xu jɨn muaꞌaj tyáꞌtzaahuatyeꞌ siajta ɨ Dios jimi tyiꞌijchóꞌveꞌ.

22 Siajta muaꞌaj, aꞌɨ́j xu jitze tyáꞌantzaahuaj ɨ nyúucarij tɨ aꞌyan tyiꞌjaꞌyájna, siaj sij tzáahuatyiꞌraꞌaj jɨn huoꞌxɨéꞌveꞌen ɨ juꞌihuáamuaꞌ. Aꞌɨ́j pu jɨn siataꞌaj néijmiꞌi jɨn ɨ juxɨéjnyuꞌcaa huóoxɨeꞌveꞌen, siajta néijmiꞌi jɨmeꞌ ɨ siaj jɨn jucaꞌnyej séej jamuán siajta séej. 23 Jiꞌnye muaꞌaj xu siajtáhuaꞌaj jájcuan jɨn huanánɨeꞌhuacaꞌ caxu cheꞌ aꞌɨ́jna jɨmeꞌ ɨ tɨ jáꞌpuaapuaꞌrej, sulu aꞌɨ́jna jɨmeꞌ ɨ nyúucariaꞌraꞌ ɨ Dios tɨ jusén jɨn júurij. 24 Jiꞌnye aꞌyaa pu tyéꞌyuꞌsiꞌ ɨ yuꞌxarij jitze tɨjɨn:

Néijmiꞌi mu ɨ tyeɨ́tyee aꞌyan een tɨꞌɨj aꞌɨ́jna ɨ tuꞌpíj,

ajta ɨ maj jɨn óotzaahuatyeꞌ aꞌyaa pu een tɨꞌɨj ɨ xúuxuꞌraꞌan ɨ tuꞌpíj.

Aꞌɨ́ɨ pu ɨ tuꞌpíj huatyáhuasij ajta jeꞌen ɨ xúuxuꞌraꞌan cáavatzɨj,

25 ajta ɨ nyúucariaꞌraꞌ ɨ Dios, aꞌɨ́ɨ pu jusén jɨn séeriaꞌaj taꞌmej.

Ajta aꞌɨ́jna ɨ nyúucarij, aꞌíi pu aꞌɨ́ɨn puéꞌeen ɨ maj muaꞌajmaj jamuáaꞌixaa.

2

1 Aꞌɨ́j pu jɨn aꞌyan tyúuxɨeꞌveꞌ siaj néijmiꞌi tyuꞌtátoonyij ɨ siaj jɨn jeꞌej puaꞌaj rɨcɨj, siajta jeꞌej puaꞌaj tyihuáꞌxaj tyeɨ́tyee, nusu siaj huáꞌcuanamuaj, naꞌríij ɨ siaj jɨn óochueereꞌ séej jamuán siajta séej, siajta ɨ siaj jɨn hueꞌtzij jɨn séecan tyíꞌxajtziꞌ. 2 Siataꞌaj aꞌyan huárɨnyij matɨꞌɨj ɨ tɨꞌríij, ɨ maj jahuoo mej mij huátzeꞌnyij ɨ junáanaj jitze, mej mij aꞌɨ́jna jɨn huahuóseꞌen, ajta jeꞌen huóꞌhuɨɨreꞌen, 3 jiꞌnye muaꞌaj xu seríj jáamuaꞌreeriꞌ tɨ ɨ tavástaraꞌ tyámuaꞌ tyajaꞌmuachaꞌɨj.

Cɨríistuꞌ pu aꞌɨ́ɨn puéꞌeen ɨ tyetyéj tɨ júurij

4 Siataꞌaj ajtyáxɨɨrej ɨ tavástaraꞌ jimi, ɨ tɨ aꞌɨ́ɨn puéꞌeen ɨ tyetyéj tɨ júurij ɨ maj ɨ tyétyacaa majuuhuáꞌxɨj, ajta ɨ Dios pu aꞌyan tyeꞌentyíhuo tɨꞌij jéehua huápuɨꞌɨj tyuꞌtyáhuɨɨreꞌen. 5 Aꞌyaa puꞌij ɨ Dios tyámuaꞌ jáꞌmuaꞌuuren siaj sij aꞌyan tyuꞌtyáhuɨɨreꞌen tɨꞌɨj ɨ tyetyéj tɨ júurij, ɨ tɨ jɨn chiꞌij ájtaavijhua, siaj sij tyiꞌtɨ́j jɨn vaꞌcán jɨn tyityeꞌentyájrutyej, siataꞌaj tyámuaꞌ tyityaajuꞌun siaj sij aꞌɨ́jna jɨn tyuꞌtámuꞌvejritaj ɨ Cɨríistuꞌ jitze maꞌcan, taꞌaj ij ɨ Dios jaꞌancuriáꞌan aꞌɨ́jna ɨ muꞌvéjrij tɨ naa een. 6 Aꞌɨ́j pu jɨn ajta aꞌyan tyáꞌxaj ɨ yuꞌxarij jitze tɨjɨn:

Nyáaj nu jeꞌtyájraj aꞌájna a Sión séej ɨ tyetyéj,

aꞌɨ́ɨ pu puéꞌeen ɨ tyetyéj tɨ anájcaj,

ɨ nyaj jaꞌantyíhuoj tɨ ajta jéehua tyáꞌnajchij,

ajta aꞌɨ́jna ɨ tɨ jitzán tyúꞌcaꞌnyej capu huatóotyeviꞌraꞌastaj.

7 Ajta jaꞌmua jimi mu siaj tyáꞌtzaahuatyeꞌ, aꞌɨ́jna ɨ tyetyéj jéehua pu tyáꞌnajchij, ajta aꞌɨ́ɨmaj jimi ɨ maj quee tyáꞌtzaahuatyeꞌ, aꞌyaa pu tyeꞌmej jeꞌej tɨ tyéꞌyuꞌsiꞌ ɨ yuꞌxarij jitze aꞌyan tɨjɨn:

Aꞌɨ́jna ɨ tyetyéj ɨ maj majuuhuáꞌxɨj ɨ maj chiꞌij taꞌhuacaa,

aꞌyaa pu tyeꞌrájraa tɨ aꞌɨ́ɨn pueꞌéenyeꞌej taꞌraj ɨ tɨ jéetzeꞌ juxɨeꞌveꞌ.

8 Ajta ɨ tɨ aꞌyan tyáꞌxaj tɨjɨn:

Aꞌɨ́j puɨ́rɨcɨj ɨ tyetyéj ɨ maj jitzán eejcáꞌcataj majta jitzán eetávitzej.

Aꞌyaa mu jitzán tyityeꞌejcáꞌcataj, aꞌɨ́jna jɨmeꞌ maj quee jaꞌtzaahuatyeꞌ ɨ nyúucarij, aꞌyaa puꞌij tyíꞌxaꞌpuɨꞌ huaꞌ jimi.

9 Siajta muaꞌaj xu tyeɨ́tyeeraꞌ puéꞌeen ɨ Dios tɨ huaꞌantyíhuoj, siaj sij jamuán tyuꞌtaꞌíjtaj, siajta séej chuéj japua jáꞌmaꞌcan tɨ naa een, séej xu chájtaꞌnaj puéꞌeen Dios tɨ jitze ajtyámaꞌcan. Aꞌyaa puꞌij tyíꞌeen siaj sij muaꞌaj tyihuoꞌtéꞌexaatyeꞌen aꞌɨ́jna jitze maꞌcan ɨ Dios, ɨ tɨ jamuaatajé siaj sij quee cheꞌ tɨ́caꞌristeꞌ séjreꞌej, sulu siaj sij aꞌáa joꞌtyáꞌɨtzeereꞌen joꞌtɨj tyámuaꞌ naa tyojóꞌnyeeriꞌij. 10 Jájcuaj ɨmuáj caxu tyeɨ́tyeristyamuaꞌmeꞌen puéꞌeenyeꞌej ɨ Dios, siajta ijíij xu seríj tyeɨ́tyeristyamuaꞌmeꞌen puéꞌeen ɨ Dios, ajta aꞌájna ɨmuáj capu jamuáꞌcuꞌvajcaꞌaj ɨ Dios, ajta ijíij pu arí jamuáꞌcuꞌvej.

Aꞌyaa xu tyíꞌtyechajcaj matɨꞌɨj ɨ maj jahuɨɨreꞌ ɨ Dios

11 Nyeꞌihuáamuaꞌ mu nyaj jáꞌmuaxɨeꞌveꞌ, aꞌyaa nu tyajaꞌmuahuaviij siaj aꞌyan séjreꞌej matɨꞌɨj aꞌɨ́ɨmaj ɨ maj séej chuéj japua jáꞌmaꞌcan, caxu tyiꞌtáꞌcareꞌen siaj sij jaꞌráꞌastijreꞌen aꞌɨ́jcɨ ɨ tɨ jeꞌej puaꞌaj een, ɨ tɨ ajta jɨn nyoꞌseꞌ ɨ jáꞌmuajuuricamej. 12 Tyámuaꞌ xuꞌuj aꞌɨ́ɨjma jimi ɨ maj quee tyáꞌtzaahuatyeꞌ. Aꞌyaa mu mij aꞌɨ́ɨmaj tyajaꞌmuaséejran siaj tyámuaꞌ rɨcɨj, tyij majta ijíij jeꞌej puaꞌaj tyajaꞌmuaxaj, aꞌɨ́ɨ mu tyaatatyójtziꞌreꞌej ɨ Dios aꞌájna xɨcáaraꞌ tɨ jitzán néijmiꞌcaa táꞌxɨjtyeꞌen.

13 Aꞌɨ́jna jitze maꞌcan ɨ tavástaraꞌ xu huaꞌráꞌastijreꞌen ɨ maj tyiꞌtɨ́j jɨn antyúumuaꞌreej, aꞌɨ́jcɨ ɨ tɨ aꞌɨ́jna jɨn tyiꞌtyéjvee tɨꞌij néijmiꞌi jɨn tyuꞌtaꞌíjtaj, jiꞌnye aꞌɨ́ɨ pu aꞌɨ́ɨn puéꞌeen ɨ tɨ jéetzeꞌ vaꞌcán jɨn tyíꞌhuɨɨreꞌ, 14 tyajta aꞌɨ́ɨjma ɨ tajtúhuaanyij, ɨ maj tyíꞌijta mej mij puéjtzij huoꞌtáꞌan aꞌɨ́ɨjma ɨ maj jeꞌej puaꞌaj tyityetyúuchaꞌɨj, tɨ ajta tzáahuatyiꞌraꞌaj huaꞌ jimi tyíchaꞌɨj ɨ maj tyámuaꞌ rɨcɨj. 15 Jiꞌnye aꞌyaa pu ɨ Dios tyáꞌxɨeꞌveꞌ siaj tyámuaꞌ tyityetyúuchaꞌɨɨj, mataꞌaj mij quee jeꞌej tyajaꞌmuaxajtaj aꞌɨ́ɨmaj ɨ maj quee maꞌumuámuaꞌreꞌ, majta ɨ maj quee tyiꞌtɨ́j muaꞌreej.

16 Siataꞌaj aꞌyan tyityetyúuchaꞌɨɨj matɨꞌɨj ɨ tyeɨ́tyee ɨ maj juxáahuaj mahuacɨꞌɨj, caxu aꞌɨ́jna jɨn juxáahuaj mahuacɨꞌɨj siaj sij tyiꞌtɨ́j jɨn jeꞌej puaꞌaj huárɨnyij. Tyámuaꞌ xu tyityahuóochaꞌɨɨn, matɨꞌɨj aꞌɨ́ɨmaj ɨ maj jahuɨɨreꞌ ɨ Dios. 17 Siataꞌaj néijmiꞌcaa jimi tzáahuatyiꞌraꞌaj tyíchaꞌɨɨj. Siajta huoꞌxɨéꞌveꞌen ɨ taꞌihuáamuaꞌ ɨ maj majta tyáꞌtzaahuatyeꞌ, siajta jéehua tzáahuatyiꞌraꞌaj jimi tyíchaꞌɨɨj ɨ Dios, siajta aꞌɨ́jcɨ ɨ tajtúhuan ɨ tɨ néijmiꞌi jɨn tyíꞌijta.

Jeꞌej maj tyityetyúuchaꞌɨj ɨ maj tyiꞌtɨ́j jɨn tyíꞌhuɨɨreꞌ

18 Siajta muaꞌaj mu siaj tyíꞌijtyiꞌreꞌ, siahuaꞌráꞌastijreꞌ aꞌɨ́ɨmaj ɨ maj tyajáꞌmuaꞌijtyeꞌ, caxu aꞌɨ́ɨjma sianaꞌaj ɨ maj tyámuaꞌ tyajamuájchaꞌɨj, nusu ɨ maj tyámuaꞌ tyíꞌtyetyeɨtyee, sulu siajta xu aꞌɨ́ɨjma ɨ maj jeꞌej puaꞌaj tyíꞌtyetyeɨtyee. 19 Jiꞌnye aꞌyaa pu tyaꞌráanajchi ɨ Dios siaj aꞌɨ́jna jɨn tyoꞌtáviicueꞌ ɨ maj puéjtzij jamuatáꞌcaa, aꞌɨ́j xu jɨn néijmiꞌi aꞌyan rɨcɨj jeꞌej tɨ tyíꞌxaꞌpuɨꞌ ɨ Dios jimi. 20 Jiꞌnye tɨpuaꞌaj muaꞌajmaj puéjtzij majamuaataꞌan aꞌɨ́jna jɨmeꞌ siaj tyiꞌtɨ́j jeꞌej puaꞌaj huarɨ́j, siajta jeꞌen aꞌɨ́jna jɨn tyoꞌtáviicueꞌ, capu jeꞌej tyajamuaatyáhuɨɨreꞌej, ajta tɨpuaꞌaj aꞌɨ́jna jɨn puéjtzij majamuaataꞌan siaj xáꞌpuɨꞌ rɨcɨj, siajta jeꞌen aꞌɨ́jna jɨn tyoꞌtáviicueꞌ, aꞌɨ́ɨ pu jaꞌráanajchi ɨ Dios. 21 Aꞌyaa pu aꞌíjna jɨn tyajamuaatajé ɨ Dios, jiꞌnye ɨ Cɨríistuꞌ pu jaꞌmua jitze maꞌcan jaapuéjtzitariacaꞌ, ajta aꞌɨ́jna aꞌyan tyajáꞌmuaꞌitɨɨj siaj sij aꞌyan chaꞌtaj sianaꞌaj huárɨnyij. 22 Capu ɨ Cɨríistuꞌ tyiꞌtɨ́j jɨn ootyáꞌɨtzee, capu ajta aꞌnáj aꞌtɨ́j huácuanamuaj. 23 Matɨꞌɨj jeꞌej puaꞌaj tyaatajé, capu jeꞌej puaꞌaj tyihuoꞌriáꞌhuaꞌnyijraj, ajta matɨꞌɨj puéjtzij jaatáꞌ, capu huoꞌtányeechej, sulu Dios jimi pu huatóocuꞌvej ɨ tɨ tzáahuatyiꞌraꞌaj jɨn huáꞌxɨjtyeꞌen. 24 Aꞌɨ́ɨ pu tajitzé maꞌcan jaapuéjtzitariacaꞌ ɨ cúruuj jitze, ajta néijmiꞌi tyitacáaꞌriꞌriꞌ ɨ tyaj jɨn áꞌɨtzeeriaꞌcaꞌaj, tyej tyij tyámuaꞌ éenyeꞌej táꞌraꞌnyij. Cɨríistuꞌ pu tyuꞌpuéjtyiꞌhuacaꞌ tyej tyij ityáj néijmiꞌi jɨn tyúꞌhuaatyiꞌhuaj. 25 Jiꞌnye aꞌyaa xu muaꞌaj aꞌájna ɨmuáj huaséꞌrihuaꞌaj matɨꞌɨj ɨ cányaꞌxɨɨ maj joꞌvátzɨj, ajta ijíij xuꞌríj ɨ Cɨríistuꞌ jitze ajtyámaꞌcan, aꞌɨ́jna ɨ tɨ aꞌyan tyajaꞌmuachaꞌɨj tɨꞌɨj huaꞌ cújtaꞌ tɨ huaméj, tɨ ajta aꞌɨ́jna jɨn antyúumuaꞌreej tɨꞌij jaꞌmua japua huatányuunyij.

3

Jeꞌej maj tyityetyúuchaꞌɨɨj ɨ maj nyejnyeɨꞌchej

1 Siajta muaꞌaj mu siaj huaꞌ ɨ́rastyamuaꞌ puéꞌeen, siahuaꞌráꞌastijreꞌ ɨ jucɨ́nastyamuaꞌ, taꞌaj ij tɨpuaꞌaj sɨ́ɨj quee jáꞌtzaahuatyaꞌaj ɨ nyúucarij, aꞌyan éenyeꞌqueꞌ siahuaꞌantyimuéꞌtɨn, ajta quee aꞌyan tyuuxɨéꞌveꞌej taꞌmej siaj huoꞌtéꞌexaatyeꞌen, sulu aꞌɨ́j xu jɨn huáꞌmueꞌtɨn aꞌɨ́jna jɨmeꞌ jeꞌej siaj tyityetyúuchaꞌɨj, 2 ajta matɨꞌɨj jaaséej siaj tyámuaꞌ néijmiꞌi jɨn rɨcɨj, siajta tzáahuatyiꞌraꞌaj jimi tyíchaꞌɨj ɨ Dios. 3 Majta aꞌɨ́ɨmaj ɨ jáꞌmuaꞌɨrastyamuaꞌ, micheꞌ quee huápuɨꞌɨj tyámuaꞌ juꞌuuriaj aꞌɨ́jna jɨmeꞌ ɨ tɨ jéjreꞌ séejreꞌ, ɨ jucɨpuáj jitze, nusu maj tyiꞌtɨ́j tyoꞌcóorujtyiꞌraxɨꞌɨn tɨ ooroj jɨn tyíꞌtaavijhua, naꞌríij maj jɨꞌréꞌnyeꞌ tyuꞌtyóochejtyeꞌen, 4 sulu micheꞌ tyámuaꞌ huárɨnyij ɨ juxɨéjnyuꞌcaa tzajtaꞌ, aꞌɨ́jna jɨmeꞌ maj tyámuaꞌ naa metyityoomuámuaꞌreꞌej, jiꞌnye aꞌɨ́ɨ pu quee aꞌnáj jáꞌpuaꞌren, majta quee tyiꞌtɨ́j jɨn huáꞌmuarɨeꞌristyaꞌaj ɨ jucɨ́nastyamuaꞌ. Aꞌíi pu aꞌɨ́ɨn puéꞌeen ɨ tɨ jéehua naa huaséꞌrin ɨ Dios jimi. 5 Aꞌyaa mu majta éenyeꞌej aꞌnáj ɨmuáj aꞌɨ́ɨmaj ɨ úucaa ɨ maj jɨꞌréꞌnyeꞌej huatyáꞌɨtzee ɨ Dios jimi, aꞌɨ́ɨ mu ɨ Dios jitze tyuꞌcáꞌan majta huaꞌastyajcaꞌaj ɨ jucɨ́nastyamuaꞌ. 6 Aꞌyaa pu ajta huarɨ́j aꞌɨ́jna ɨ Sara, aꞌyaa tyaꞌráꞌastijre aꞌɨ́jcɨ ɨ Abraham ajta aꞌyan jaatamuaꞌaj tɨjɨn “Nyavástaraꞌ.” Siajta muaꞌaj xu yójmuaꞌmuaꞌ pueꞌéenyeꞌej xáꞌjuꞌun aꞌɨ́jcɨ ɨ Sara, tɨpuaꞌaj néijmiꞌi jɨn tyámuaꞌ xáarɨnyij siajta quee tyíꞌtzɨɨnyeꞌej.

7 Siajta muaꞌaj mu siaj huaꞌcɨ́nastyamuaꞌ, siataꞌaj tyámuaꞌ huojoꞌmuaꞌraj ɨ juꞌɨrástyamuaꞌ. Siataꞌaj tyámuaꞌ tyihuoꞌtyátoonyij, aꞌyan setyaꞌmuaꞌréeriaj maj quee jucaꞌnyej, majta aꞌɨ́jna jɨn antyíhuaviihuacaꞌ mej mij jaꞌmua jamuán tyaꞌancuriáan ɨ Dios tɨ tyajamuaatáꞌsij. Aꞌyaa xu huárɨnyij, tɨꞌij quee tyiꞌtɨ́j tyajamuaꞌantyiúꞌnyiꞌraꞌan aꞌɨ́jna jɨmeꞌ ɨ siaj jahuoo ɨ Dios jimi.

Jeꞌej maj tyityetyúuchaꞌɨɨj ɨ maj tyáꞌtzaahuatyeꞌ

8 Aꞌyaa xu néijmiꞌi muaꞌaj tyámuaꞌ tyíꞌtyechajcaj, siajta huóoxɨeꞌveꞌen siaj sij tyámuaꞌ tyuuꞌihuáamuaꞌaj táꞌraꞌnyij. Siataꞌaj tyámuaꞌ tyihuojóꞌmuaꞌraj siajta quee tyiꞌtɨ́j jɨn óotzaahuatyeꞌej. 9 Caxu jeꞌej puaꞌaj jaꞌuurej tɨpuaꞌaj aꞌtɨ́j jeꞌej puaꞌaj jáꞌmuaꞌuurej, caxu siajta aꞌtɨ́j jeꞌej puaꞌaj tyíꞌxajtaj tɨpuaꞌaj aꞌɨ́ɨn jeꞌej puaꞌaj tyajaꞌmuaxajtaj. Sulu siataꞌaj tyámuaꞌ tyihuoꞌtyéjeevej, jiꞌnye aꞌɨ́j pu jɨn ɨ Dios jamuaatajé siaj sij jéehua jimi tyaꞌancuriáan. 10 Aꞌyaa pu aꞌɨ́jna jɨn tyéꞌyuꞌsiꞌ ɨ yuꞌxarij jitze tɨjɨn:

Aꞌɨ́jna ɨ tɨ jaxɨeꞌveꞌ tɨ áꞌtyeeviꞌin júurij, ajta juxáahuaj chajca,

cheꞌ quee jeꞌej puaꞌaj tyúuxajtaveꞌen,

ajta aꞌyan tyúuxɨeꞌveꞌ tɨquee tyíꞌhueꞌtacareꞌen,

11 cheꞌ ajtáraꞌnyij aꞌɨ́jcɨ jitze ɨ tɨ jeꞌej puaꞌaj een,

ajta tyámuaꞌ tyiꞌtyúuchaꞌɨj táꞌraꞌnyij,

cheꞌ jáahuoonyij ajta aꞌɨ́jcɨ jitze ucájrutyej ɨ tɨ juxáahuaj chajca.

12 Jiꞌnye tavástaraꞌ pu huaꞌchaꞌɨ́ɨj aꞌɨ́ɨmaj ɨ maj tyámuaꞌ tyityetyúuchaꞌɨj,

ajta huáꞌnamuaj jeꞌej maj jimi tyáꞌhuoo,

ajta aꞌɨ́ɨmaj tyíchaꞌɨɨreꞌ ɨ maj jeꞌej puaꞌaj tyityetyúuchaꞌɨj.

13 ¿Aꞌtanyíj jeꞌej puaꞌaj jáꞌmuaꞌuuren, tɨpuaꞌaj muaꞌaj aꞌɨ́jna jɨn setyíꞌtyeseꞌej siaj aꞌnáj tɨnaꞌaj tyámuaꞌ rɨjcaj? 14 Ajta aꞌɨ́jna jɨmeꞌ siaj tyámuaꞌ rɨcɨj aꞌɨ́j xu jɨn jajpuéjtzij, aꞌɨ́j xu jɨn huatóotyamuaꞌveꞌen jiꞌnye Dios pu tyámuaꞌ tyajamuaatáꞌsij. Caxu sij aꞌtɨ́j tzɨɨnyeꞌej, caxu siajta jeꞌej tyityóomuajtyaj, 15 sulu siataꞌaj jaatyátzaahuatyeꞌen ɨ jutzájtaꞌ aꞌɨ́jcɨ ɨ Cɨríistuꞌ ɨ tɨ jaꞌmuavástaraꞌ puéꞌeen. Aꞌnáj tɨnaꞌaj xu tyámuaꞌ eenyeꞌ, siaj sij tyámuaꞌ tyihuoꞌriáꞌhuaꞌnyijraj aꞌɨ́ɨjma ɨ maj tyajáꞌmuaꞌihuoꞌ aꞌɨ́jna jɨmeꞌ jeꞌej siaj tyiꞌtɨ́j tyiꞌijchóꞌveꞌej, 16 siajta quee ootzáahuatyeꞌej aꞌyan huárɨnyij, sulu tzáahuatyiꞌraꞌaj xu jɨn aꞌyan huárɨnyij. Tyámuaꞌ xu tyityetyúuchaꞌɨɨj siaj sij quee jeꞌej puaꞌaj tyityóomuajtyej, ajta mej mij huatóotyeviꞌraꞌastaj aꞌɨ́ɨmaj ɨ maj jeꞌej puaꞌaj tyajaꞌmuaxaj, aꞌɨ́jna jɨmeꞌ siaj tyámuaꞌ rɨcɨj matɨꞌɨj ɨ maj tyáꞌtzaahuatyeꞌ ɨ Cɨríistuꞌ jimi.

17 Jéetzeꞌ pu xáꞌpuɨꞌ siaj aꞌɨ́jna jɨn jaapuéjtzitarej ɨ siaj xáꞌpuɨꞌ rɨcɨj, tɨpuaꞌaj ɨ Dios aꞌyan tyaꞌxɨéꞌveꞌej, quee tɨpuaꞌaj aꞌɨ́jna jɨn siaj puéjtzij ɨ siaj jeꞌej puaꞌaj rɨcɨj. 18 Jiꞌnye ɨ Cɨríistuꞌ pu séej naꞌaj tajitzé maꞌcan huamuɨ́ꞌ, taꞌaj ij jusén jɨn tyitaatúꞌuunyiꞌ ɨ tyaj jɨn ootyáꞌɨtzee. Aꞌɨ́ɨ pu quee tyiꞌtɨ́j jɨn ootyáꞌɨtzeerej, ajta aꞌyan tyaapuéjtzitariacaꞌ aꞌɨ́ɨjma jitze maꞌcan ɨ maj jeꞌej puaꞌaj tyityetyúuchaꞌɨj, taꞌaj ij muaꞌajmaj jamuáꞌanviꞌtɨj ɨ Dios jimi. Aꞌɨ́j pu jitze ɨ jutyévij huamuɨ́ꞌ, ajta ɨ Dios pu jaatájuurityej ɨ ju júuricamej jɨmeꞌ, 19 aꞌyaa puꞌij néijmiꞌi jɨn tyuꞌtyáamueꞌtɨj ajta jeꞌen huoꞌtéꞌexaa aꞌɨ́ɨmaj ɨ júuricamej ɨ maj namiꞌhuacaꞌaj. 20 Aꞌɨ́ɨmaj ɨ maj aráꞌtyeej maj quee tyiꞌtɨ́j áꞌastijriaꞌcaꞌaj, aꞌájna xɨcáaraꞌ jitze tɨꞌɨj ɨ Noé séjriaꞌcaꞌaj, tɨꞌɨj ɨ Dios jachoꞌvaꞌcaꞌaj tɨ ɨ Noé jaatyátaahuaj ɨ báarcuj tɨ veꞌéj, ajta jeꞌen séecan huatyáhuɨɨ mej mij utyájrutyej ɨ báarcuj tzajtaꞌ ɨ maj aráhueeicaj aráꞌaxcaa. 21 Ajta ɨ aꞌɨ́jna ɨ jájtyij aꞌɨ́ɨ pu aꞌɨ́ɨn puéꞌeenyeꞌej ɨ siaj jɨn muaꞌaj ijíij huáɨꞌhuacaꞌ, tɨꞌij jamuáahuɨɨreꞌen. Ajta aꞌɨ́jna jɨmeꞌ ɨ siaj huáɨꞌhuacaꞌ capu aꞌyan huatóomuaꞌaj yee siaj sij aꞌɨ́jna jɨn cóojoꞌsin ɨ siaj choomua, sulu siaj sij jaatáhuaviij ɨ Dios, tɨꞌij jamuaataꞌan siaj tyámuaꞌ metyityoomuámuaꞌreꞌej, ajta jeꞌen táahuɨɨreꞌen aꞌɨ́jna tɨ ɨ Cɨríistuꞌ huatájuuriacaꞌ, 22 ajta tajapuá jóꞌraa tɨꞌɨj muácaꞌtaꞌ pujmuaꞌ ɨ Dios jaꞌajcáyixɨꞌɨn, majta aꞌɨ́jna jitze ajtyámaꞌcantaj muáꞌraa ɨ maj tajapuá tyíꞌhuɨɨreꞌ, majta néijmiꞌi ɨ maj tyiꞌtɨ́j jɨn antyúumuaꞌreej, mej mij néijmiꞌi tyámuaꞌ tyúꞌuurej.

4

Tyaj aꞌyan tyíꞌtyechajcaj jeꞌej tɨ ɨ Dios tyáꞌxɨeꞌveꞌ

1 Aꞌɨ́j pu jɨn, aꞌyájna tɨꞌɨj ɨ Cɨríistuꞌ tyaapuéjtzitariacaꞌ ɨ jutyévij jitze, aꞌyaa xu chaꞌtaj sianaꞌaj sij muaꞌaj huárɨnyij. Jiꞌnye aꞌɨ́jna ɨ tɨ arí jaapuéjtzitariacaꞌ, puꞌríj jaatapuáꞌcɨtacaꞌ ɨ tɨ jɨn jeꞌej puaꞌaj rɨcɨj, 2 ajta jeꞌen néijmiꞌi jɨn aꞌyan huárɨnyij jeꞌej tɨ ɨ Dios tyáꞌxɨeꞌveꞌ tɨꞌɨj naꞌaj áꞌtyeeren júurij, capu aꞌyáanaꞌaj jeꞌej tɨ jusɨ́ɨj tyáꞌxɨeꞌveꞌ tyiꞌtɨ́j jɨmeꞌ íiyan tɨ maꞌcan cháanacaj japua. 3 Xuꞌríj áꞌtyeej siaj muaꞌaj aꞌyan chaꞌtaj sianaꞌaj rɨjcaj matɨꞌɨj aꞌɨ́ɨmaj ɨ maj quee tyáꞌtzaahuatyeꞌ, jiꞌnye aꞌyaa xu rɨjcaa jeꞌej tɨ tyajamuaꞌránajchicaꞌaj aꞌɨ́jna ɨ tɨ jeꞌej puaꞌaj een, majta chaꞌmanaꞌaj tyíꞌyeꞌestyaa, majta jéehua jutaꞌrujveꞌ, majta huaꞌnajchej ɨ sáanturij ɨ maj jeꞌej puaꞌaj huaséꞌrin. 4 Ajta ijíij, caxu cheꞌ muaꞌaj huaꞌ jamuán aꞌyan rɨcɨj aꞌɨ́jna jɨmeꞌ ɨ tɨ jeꞌej puaꞌaj een, aꞌɨ́j mu jɨn jeꞌej puaꞌaj tyityóomuajtyej majta jeꞌej puaꞌaj tyajaꞌmuaxaj. 5 Ajta aꞌyaa pu tyihuáꞌcɨꞌtyij maj tyuꞌtaxáj jeꞌej maj tyiꞌtɨ́j huáruuj aꞌɨ́jna jimi ɨ tɨ arí tyámuaꞌ huóꞌruuj, tɨꞌij huoꞌxɨ́jtyeꞌen aꞌɨ́ɨjma ɨ maj júurij, ajta ɨ maj meríj huácuij. 6 Jiꞌnye aꞌɨ́ɨjma ɨ maj meríj huácuij majta mu huóꞌixaaj ɨ nyúucariaꞌraꞌ ɨ Dios, tɨꞌɨj ɨ júuricamaꞌraꞌ ɨ Dios huaꞌ jimi huatyáꞌɨtzeerej, tyij majta íiyan cháanacaj japua huoꞌxɨ́jtyej aꞌyájna matɨꞌɨj ɨ tyeɨ́tyee tyeeyíꞌtɨn.

Jeꞌej tyaj ɨ séecan tyuꞌtyáhuɨɨreꞌen

7 Puꞌríj tɨn aꞌájna atyojoꞌréꞌnyesij tɨꞌɨj néijmiꞌi tyeꞌentyipuáꞌrij. Aꞌɨ́j xu jɨn muaꞌaj tyámuaꞌ metyityoomuámuaꞌreꞌej, siajta tzáahuatyiꞌraꞌaj jɨn jahuoocaj ɨ Dios jimi. 8 Siajta jéehua huóoxɨeꞌveꞌen, jiꞌnye aꞌyaa xu siajta aꞌɨ́jna jɨn tyuꞌtúuꞌuunyiꞌraj. 9 Siataꞌaj tyámuaꞌ tyihuoꞌtaxɨéꞌveꞌen séej siajta séej ɨ juchéj, caxu jeꞌej sianaꞌaj tyíꞌtyenyuucaꞌan. 10 Siataꞌaj tyámuaꞌ tyúꞌchaꞌɨɨn jeꞌej tɨ tyiꞌtɨ́j ɨ Dios tyajamuaatapuéjve, siajta aꞌɨ́jna jɨn aꞌyan huárɨnyij siaj sij huoꞌtyáhuɨɨreꞌen séej siajta séej. 11 Tɨpuaꞌaj aꞌtɨ́j tyíꞌxajtaj, cheꞌ aꞌɨ́jna jɨn tyuꞌtaxáj ɨ nyúucariaꞌraꞌ ɨ Dios. Ajta tɨpuaꞌaj aꞌtɨ́j tyiꞌtɨ́j jɨn tyíꞌhuɨɨreꞌej, cheꞌ aꞌyan huárɨnyij aꞌɨ́jna jitze aroocaꞌnyáaj ɨ caꞌnyíjraꞌaj Dios tɨ jaatáꞌ. Jeꞌej siaj néijmiꞌi tyiꞌtɨ́j jɨn rɨcɨj, aꞌyaa xu huárɨnyij siaj sij néijmiꞌi tyaatatyójtziꞌreꞌen ɨ Dios, aꞌɨ́jna jitze maꞌcan ɨ Jesús tɨ ajta Cɨríistuꞌ puéꞌeen, aꞌɨ́jna ɨ tɨ jitzán eerámaꞌcan ɨ tɨ naa huaséꞌrin, aꞌɨ́ɨ pu ajta néijmiꞌi putyíꞌuurej. Cheꞌ aꞌyan tyáꞌraꞌnyij.

Maj aꞌyan tyaapuéjtzitarej matɨꞌɨj ɨ maj tyáꞌtzaahuatyeꞌ ɨ Cɨríistuꞌ jimi

12 Nyeꞌihuáamuaꞌ mu nyaj jáꞌmuaxɨeꞌveꞌ, caxu jeꞌej tyityóomuajtyaj tɨpuaꞌaj tyiꞌtɨ́j jɨn xáꞌviicueꞌriaꞌaj, nusu tyiꞌtɨ́j jeꞌej jáꞌmuaꞌuurej ɨ siaj quee jamuaꞌtyej. 13 Sulu siataꞌaj huatóotyamuaꞌveꞌen, aꞌɨ́jna jɨmeꞌ siaj jamuán jajpuéjtzij ɨ Cɨríistuꞌ, siaj sij siajta huatóotyamuaꞌveꞌen aꞌájna xɨcáaraꞌ tyaj jitzán jaséjran ɨ tavástaraꞌ. 14 Siataꞌaj huatóotyamuaꞌveꞌen, tɨpuaꞌaj aꞌtɨ́j jeꞌej puaꞌaj tyajaꞌmuaxajtaj aꞌɨ́jna jɨmeꞌ siaj Cɨríistuꞌ jitze ajtyámaꞌcan, jiꞌnye aꞌɨ́ɨ pu ɨ júuricamaꞌraꞌ ɨ Dios aꞌnáj tɨnaꞌaj jaꞌmua jimi séejreꞌ. 15 Tɨpuaꞌaj sɨ́ɨj tɨ jaꞌmua jitze ajtyámaꞌcan tyiꞌtɨ́j jɨn jajpuéjtzij, cheꞌ quee aꞌɨ́jna jɨmeꞌ tɨ séej huajéꞌcaj, nusu tɨ tyiꞌtɨ́j huanáhuaꞌan, naꞌríij tyiꞌtɨ́j jeꞌej uuriajcaꞌaj tɨ quee jitzán juxɨeꞌveꞌ. 16 Ajta tɨpuaꞌaj aꞌɨ́jna jɨn jajpuéjtzij tɨ ɨ Cɨríistuꞌ jimi ajtyámaꞌcan, cheꞌ quee jutyeviꞌraꞌaj, sulu cheꞌ tyaatatyójtziꞌreꞌen ɨ Dios, aꞌɨ́jna jɨmeꞌ tɨ ɨ Cɨríistuꞌ jitze ajtyámaꞌcan.

17 Puꞌríj aꞌájna atyojoꞌréꞌnyej tɨꞌij Dios huoꞌxɨ́jtyeꞌen ɨ jutyéɨtyeristyamuaꞌ. Ajta tɨpuaꞌaj arí aꞌyan tyuꞌtyóochej ityájma jimi, ¿jeꞌquij tyeꞌmej aꞌɨ́ɨmaj jimi ɨ maj quee jaꞌtzaahuatyeꞌ ɨ nyúucariaꞌraꞌ ɨ Dios? 18 Ajta tɨpuaꞌaj aꞌɨ́jna ɨ tɨ tyámuaꞌ tyiꞌtyúuchaꞌɨj muárɨeꞌrij jɨn jáahuɨɨ, ¿jeꞌquij tyeꞌmej aꞌɨ́ɨjma jimi ɨ maj jeꞌej puaꞌaj tyityetyúuchaꞌɨj ajta aꞌɨ́ɨmaj jimi ɨ maj jeꞌej puaꞌaj rɨcɨj? 19 Aꞌɨ́j pu jɨn ɨ maj jajpuéjtzij ɨ Dios jitze maꞌcan, micheꞌ móoj xáꞌpuɨꞌ rɨjcaj, majta ɨ Dios jimi huatóocuꞌven ɨ tɨ yan huoꞌtyájto, jiꞌnye aꞌɨ́ɨ pu quee aꞌnáj tyiꞌtɨ́j jɨn ootyáꞌɨtzeerej.

5

Pedro pu caꞌnyíjraꞌaj huaꞌtáꞌcaa ɨ huáasij ɨ maj tyeyúuj tzajtaꞌ tyíꞌijta

1 Aꞌyaa nu nyijta ijíij tyáꞌxɨeꞌveꞌ nyaj caꞌnyíjraꞌaj huoꞌtáꞌan néijmiꞌcaa ɨ huáasij ɨ maj tyíꞌhuɨɨreꞌ joꞌsiaj jóosɨꞌrii, nyáaj nu nyajta vástɨꞌ puéꞌeen, matɨꞌɨj aꞌɨ́ɨmaj, nyajta tyuꞌséj jeꞌej tɨ tyaapuéjtzitariacaꞌ ɨ Cɨríistuꞌ, aꞌyaa puꞌij ajta nyéetzij tyíꞌnyacɨꞌtyij aꞌɨ́jna ɨ tɨ huápuɨꞌɨj naa huaséꞌrihuaꞌaj jaꞌmej ɨ Dios jimi. 2 Tyámuaꞌ xu tyihuóꞌchaꞌɨɨn aꞌɨ́ɨmaj ɨ maj tyeɨ́tyeristyamuaꞌmeꞌen puéꞌeen ɨ Dios, jeꞌej tɨ ajta arí aꞌɨ́ɨn tyajamuaataꞌíj, juxɨéꞌviꞌraꞌ xu jɨn aꞌyan huárɨnyij, jeꞌej tɨ ɨ Dios tyáꞌxɨeꞌveꞌ, caxu caꞌnyéjrij jɨn aꞌyan rɨjcaj nusu siaj sij aꞌɨ́jna jɨn túmii huamuéꞌtɨn, sulu aꞌyaa xu huárɨnyij xuutyámuaꞌveꞌej. 3 Siataꞌaj quee óotzaahuatyeꞌej matɨꞌɨj ɨ maj vaꞌcán jɨn antyúumuaꞌreej, mej mij caꞌnyéjrij jɨn aꞌyan huárɨnyij aꞌɨ́ɨmaj ɨ siaj huáꞌchaꞌɨj, sulu siataꞌaj tyámuaꞌ tyihuóꞌmuaꞌtyen. 4 Aꞌyaa puꞌij tɨꞌɨj huataséjreꞌen aꞌɨ́jna ɨ tɨ néijmiꞌi jɨn antyúumuaꞌreej, muaꞌaj xu jaꞌancuriáɨꞌsij aꞌɨ́jcɨ ɨ cúruun tɨ quee aꞌnáj jeꞌej rɨnyij sulu tɨ jusén jɨn séeriaꞌaj jaꞌmej.

5 Aꞌyaa xu chaꞌtaj sianaꞌaj muaꞌaj mu siaj tyáamua, siataꞌaj huaꞌráꞌastijreꞌen ɨ huáasij. Siataꞌaj néijmiꞌi jɨn aꞌyan huárɨnyij, siaj sij quee ootzáahuatyeꞌej siahuaꞌráꞌastijreꞌ, jiꞌnye aꞌyaa pu tyéꞌyuꞌsiꞌ tɨjɨn:

Dios pu quee huaꞌxɨeꞌveꞌ aꞌɨ́ɨjma ɨ maj óotzaahuatyeꞌ,

ajta aꞌɨ́ɨ pu tyámuaꞌ tyihuáꞌhuɨɨreꞌ aꞌɨ́ɨmaj ɨ maj quee óotzaahuatyeꞌ.

6 Siataꞌaj quee óotzaahuatyeꞌej aꞌɨ́jna jimi ɨ Dios, ɨ tɨ néijmiꞌi jɨn antyúumuaꞌreej, taꞌaj ij aꞌɨ́ɨn vaꞌcán jɨn tyajamuaataꞌíjtyeꞌen, aꞌnáj tɨ aꞌyan tyajamuaaxáꞌpuɨꞌɨntariꞌriꞌ. 7 Siataꞌaj ɨ Dios jimi néijmiꞌi tyuꞌtyátoonyij aꞌɨ́jna ɨ siaj jɨn jeꞌej tyityóomuajtyej, jiꞌnye jéehua xu jitzán juxɨeꞌveꞌ.

8 Tyámuaꞌ xu metyityoomuámuaꞌreꞌej, siajta tyámuaꞌ tyíꞌtyeꞌixɨeꞌriaꞌaj, jiꞌnye aꞌɨ́jna ɨ tyiyáaruꞌ ɨ tɨ jamuájchaꞌɨɨreꞌ, aꞌyaa pu metyojoꞌjijhuan tɨꞌɨj muájyej aꞌɨ́jna jɨmeꞌ tɨ jahuoo ɨ tɨ jaatyájcɨꞌmej. 9 Siataꞌaj huatyóocaꞌnyej, siajta tyámuaꞌ eenyeꞌ aꞌɨ́jcɨ jitze ɨ siaj jitzán tyáꞌtzaahuatyeꞌ, aꞌyan setyaꞌmuaꞌréeriaj tɨ aꞌyan chaꞌtánaꞌaj tyihuáꞌuurej ɨ jaꞌmua ihuáamuaꞌ ɨ maj aꞌyan huacháatɨmee néijmiꞌqueꞌ ɨ cháanacaj japua. 10 Ajta siatɨꞌɨj aꞌyan tyaapuéetzitaren, Dios pu tyámuaꞌ jáꞌmuaꞌuuren, siaj sij quee tyiꞌtɨ́j jɨn áꞌɨtzeeriaꞌaj, siaj sij aꞌɨ́jna jitze tyúꞌcaꞌnyej. Aꞌɨ́ɨ pu aꞌɨ́ɨn puéꞌeen ɨ Dios ɨ tɨ taatajé tyej tyij jamuán séeriaꞌaj táꞌraꞌnyij ɨ Cɨríistuꞌ tɨ ajta Jesús puéꞌeen. 11 Cheꞌ aꞌɨ́ɨn aꞌɨ́jna jɨn tyiꞌtyávaacaj ɨ tɨ néijmiꞌi jɨn antyúumuaꞌreeriaj jusén jɨmeꞌ.

Huaꞌtyojtyeꞌ ajta jeꞌen jaꞌantyipuáꞌrij

12 Aꞌyaa nu cɨ́ɨ tyajáꞌmuayuꞌseꞌej aꞌɨ́jna jamuán ɨ Silvano, ɨ tɨ aꞌɨ́ɨn puéꞌeen sɨ́ɨj ɨ nyeꞌihuáaraꞌ, tɨquee tyiꞌtɨ́j jɨn áꞌɨtzeereꞌ, nyej nyij caꞌnyíjraꞌaj jamuaataꞌan, ajta siaj sij jáamuaꞌreej tɨ ɨ Dios tzáahuatyiꞌraꞌaj jɨn tyámuaꞌ tyitatáꞌcaa. Aꞌnáj tɨnaꞌaj xu tyámuaꞌ eenyeꞌ aꞌɨ́jna jɨmeꞌ ɨ siaj juxɨeꞌveꞌ.

13 Aꞌɨ́ɨmaj ɨ maj aꞌáa jóosɨꞌrii a Babilonia, ɨ tɨ Dios ajta huaꞌantyíhuoj tɨꞌɨj muaꞌajmaj, aꞌɨ́ɨmaj mu yajáꞌmuatyojtyeꞌ, aꞌɨ́ɨ pu ajta yajáꞌmuatyojtyeꞌ ɨ nyiyóoj ɨ Marcos. 14 Siataꞌaj huatóotyojtyeꞌen xuiꞌtyoopuɨ́ꞌtzaꞌxɨꞌɨn aꞌɨ́jcɨ jɨmeꞌ siaj juxɨeꞌveꞌ sɨ́ɨj ajta sɨ́ɨj. Tyámuaꞌ xu tyíꞌtyesejreꞌej, muaꞌaj mu siaj Cɨríistuꞌ jitze ajtyámaꞌcan.

2 Pedro

1

2

3

Ɨ yuꞌxarij tɨ huaꞌpuaj aꞌɨ́ɨn tɨ joꞌyúꞌxacaꞌ ɨ San Pedro

1

Pedro pu huaꞌtyojtyeꞌ

1 Nyáaj Simón ɨ nyaj Pedro puéꞌeen, ɨ nyaj jahuɨɨreꞌ ɨ Cɨríistuꞌ tɨ ajta Jesús puéꞌeen, aꞌyaa nu jáꞌmuatyojtyeꞌ mu siaj aꞌyan chaꞌtaj sianaꞌaj tyáꞌtzaahuatyeꞌ tyatɨꞌɨj ityáj, jiꞌnye ɨ Dios ajta aꞌɨ́jna Jesús tɨ ajta Cɨríistuꞌ puéꞌeen, aꞌɨ́ɨ mu jɨꞌréenyaꞌaj séejreꞌ. 2 Cheꞌ jéehua tyajamuáacɨꞌtyij ɨ tɨ jɨn tyámuaꞌ tyajamuatáꞌcaa, ajta tɨꞌij jamuaatyápuaꞌrityeꞌen aꞌɨ́jna jɨmeꞌ siaj jamuaꞌtyej ɨ Dios siajta aꞌɨ́jcɨ ɨ Jesús ɨ tɨ ajta tavástaraꞌ puéꞌeen.

Jeꞌej tɨ tyiꞌhuóoxɨeꞌveꞌ aꞌɨ́ɨjma jimi ɨ Dios tɨ huoꞌtajé

3 Aꞌɨ́jna ɨ tɨ jɨn néijmiꞌi putyíꞌuurej ɨ Dios, aꞌɨ́j pu jɨn tyitaatáꞌ néijmiꞌi ɨ tɨ tyúuxɨeꞌveꞌ tyej tyij júurij huatyáꞌɨtzeereꞌen aꞌɨ́jna jimi ɨ tɨ taatajé, aꞌɨ́jna ɨ tɨ jusén jɨn naa huaséꞌrin, ajta aꞌɨ́ɨn néijmiꞌi jɨn antyúumuaꞌreej. 4 Aꞌíj pu jitze maꞌcan ɨ tɨ jɨn vaꞌcán tyaꞌtóoraj taatajé, tɨ ajta jéehua tajitzé juxɨeꞌveꞌ, tyej tyij aꞌɨ́jna jɨn aꞌyan séeriaꞌaj táꞌraꞌnyij tɨꞌɨj ɨ Dios, tyataꞌaj tyij huatátaꞌuunaj aꞌɨ́jcɨ jimi ɨ tɨ jeꞌej puaꞌaj huaséꞌrin ɨ maj jɨn aꞌyan tyáꞌxɨeꞌveꞌ íiyan cháanacaj japua. 5 Aꞌɨ́j xu jɨn jéetzeꞌ huatyóocaꞌnyej aꞌɨ́jna jɨmeꞌ ɨ siaj jɨn tyáꞌtzaahuatyeꞌ siajta tyámuaꞌ tyityetyúuchaꞌɨɨj, siajta tyámuaꞌ tyiyoꞌitéej xáꞌraꞌnyij ɨ siaj jɨn tyámuaꞌ tyityetyúuchaꞌɨɨj. 6 Siajta ɨ siaj jɨn tyámuaꞌ tyáꞌmuaꞌreej, aꞌɨ́j xu jɨn huóocuꞌvej, ajta ɨ siaj jɨn óocuꞌvej aꞌɨ́j xu jɨn néijmiꞌi tyoꞌtáviicueꞌ, ajta ɨ siaj jɨn néijmiꞌi tyoꞌtáviicueꞌ, aꞌɨ́j xu jɨn tyaatatyójtziꞌreꞌen ɨ Dios, 7 ajta ɨ siaj jɨn tyéꞌtyojtziꞌreꞌ ɨ Dios, aꞌɨ́j xu jɨn tyámuaꞌ tyityetyóojeevej, ajta siatɨꞌɨj tyámuaꞌ tyityetyojéeven aj xu sij tyámuaꞌ naa tyityahuóoxɨeꞌveꞌen.

8 Tɨpuaꞌaj muaꞌaj néijmiꞌi jɨn aꞌyan xáarɨnyij jeꞌej siaj tyiꞌɨ́j tyuꞌyíꞌtɨn, aꞌɨ́jna ɨ jaꞌmua júuricamej jéehua pu tyuꞌtyáhuɨɨreꞌej aꞌɨ́jna jɨmeꞌ siaj jaamuaꞌaj tzáahuatyiꞌraꞌaj jɨmeꞌ ɨ tavástaraꞌ Jesús tɨ ajta Cɨríistuꞌ puéꞌeen. 9 Ajta aꞌɨ́jna ɨ tɨquee aꞌyan rɨcɨj aꞌyaa pu een tɨꞌɨj ɨ aꞌtɨ́j tɨ arácun tɨquee ɨmuáj tyíꞌsej, aꞌɨ́ɨ pu arí yoꞌhuáꞌxɨj tɨ ɨ Dios tyaatúꞌuunyiꞌriꞌ jeꞌej tɨ tyiꞌtɨ́j jɨn quee xáꞌpuɨꞌ huarɨ́j. 10 Aꞌɨ́j xu jɨn nyeꞌihuáamuaꞌ, siataꞌaj huatyóocaꞌnyej siaj sij aꞌyan huárɨnyij jeꞌej tɨ tyiꞌtɨ́j jɨn ɨ Dios tyajamuaatajé ajta jamuaꞌantyíhuoo, jiꞌnye tɨpuaꞌaj aꞌyan xáarɨnyij caxu aꞌnáj tyiꞌtɨ́j jɨn ootyáꞌɨtzeereꞌej. 11 Aꞌyaa pu tyajáꞌmuacɨꞌtyij, siaj aꞌáa joꞌtyájrutyej joꞌtɨj jusén jɨmeꞌ tyejéꞌijtaj ɨ tavástaraꞌ ɨ tɨ tajapuá huatanyúj, aꞌɨ́jna ɨ Jesús tɨ ajta Cɨríistuꞌ puéꞌeen.

12 Aꞌɨ́j nu jɨn aꞌyan tyajáꞌmuaꞌixaatyeꞌej naꞌmej, siaj sij aꞌyan tyáꞌmuaꞌreeriaj, tyij siajta seríj tyámuaꞌ een aꞌyájna nyatɨꞌɨj tyajamuaamuáꞌtyej. 13 Aꞌyaa pu tyíꞌnyacɨꞌpuaj nyej nyij tyámuaꞌ tyajamuáaꞌixaatyeꞌ nyajta caꞌnyíjraꞌaj jamuaataꞌan ijíij nyej nyooj júurij. 14 Aꞌɨ́jna ɨ tavástaraꞌ Jesús tɨ ajta Cɨríistuꞌ puéꞌeen, aꞌyaa pu tyinaatéꞌexaaj tɨ arí véjriꞌ aꞌnáj nyaj jitzán muɨꞌnyij, 15 Aꞌyaa nu nyij tyuꞌtyényacaꞌnyesij, nyej nyij tyajamuáaꞌitɨɨj tɨꞌij huatáɨꞌriitarej siaj joꞌtámuaꞌreej jeꞌej nyaj tyajamuáaꞌixaa.

16 Aꞌɨ́jna ɨ tyaj jamuaamuaꞌtyej jeꞌej tɨ éenyeꞌqueꞌ huataséjreꞌsij aꞌɨ́jna ɨ tavástaraꞌ Jesús tɨ ajta Cɨríistuꞌ puéꞌeen, aꞌájna xɨcáaraꞌ jitze tɨꞌɨj ajtáhuaꞌaj yavaꞌcányesij, catu aꞌɨ́jna jɨn jaataxájtacaꞌ ɨ nyúucarij ɨ maj jujɨ́ɨmuaꞌaj manaꞌaj jájtyo ɨ tyétyacaa, catu tyajta tajɨ́ɨmuaꞌaj tyanaꞌaj jájtyo, sulu tajɨꞌɨj tu jɨn jaaséj tɨ aꞌɨ́ɨn néijmiꞌi jɨn antyúumuaꞌreej. 17 Aꞌyaa tu tyeeséj tɨꞌɨj ɨ Dios tyámuaꞌ tyeetyájtoo, ajta tyámuaꞌ tyaatáꞌ, ajta ɨ Dios aꞌyan tyuꞌtaxájtacaꞌ tɨjɨn: “Aꞌíi pu aꞌɨ́ɨn puéꞌeen ɨ nyiyóoj ɨ nyaj jéehua huápuɨꞌɨj jaxɨeꞌveꞌ, aꞌíi pu aꞌɨ́ɨn puéꞌeen ɨ nyaj jaꞌantyíhuoj.” 18 Ityáj tu jáanamuajriꞌ aꞌɨ́jcɨ ɨ nyúucarij tɨ jútyeꞌ jeꞌcánamuajre, jiꞌnye jamuán tu ajoꞌtyúꞌuucaꞌaj ɨ tavástaraꞌ aꞌájna ɨ jɨríj jitze tɨ tyámuaꞌ tyejéꞌeen.

19 Aꞌíj pu jɨn jéetzeꞌ ámiteereꞌ quee aꞌɨ́jna ɨ nyúucarij ɨ maj jaataxájtacaꞌ aꞌɨ́ɨmaj ɨ maj Dios jitze tyíꞌxajtacaꞌaj, aꞌɨ́j xu jɨn muaꞌaj tyámuaꞌ tyáꞌtzaahuatyeꞌ. Jiꞌnye aꞌɨ́jna ɨ nyúucarij aꞌyaa pu een tɨꞌɨj aꞌɨ́jna ɨ tatzárij joꞌtɨj joꞌtɨ́caꞌ ꞌasta naꞌaj quee huataséjreꞌen aꞌɨ́jna ɨ xúꞌraꞌvej tɨꞌɨj tapuáꞌrisimaꞌcaj ujéꞌejnyinyiij, tɨꞌij jamuaatyátatzaviꞌtyeꞌen. 20 Ajta anaquéej aꞌyan tyúuxɨeꞌveꞌ siaj jáamuaꞌreej tɨquee aꞌtɨ́j aꞌnáj jusɨ́ɨj jeꞌej tyéejtyoj jeꞌej tɨ huatóomuaꞌaj aꞌɨ́jna ɨ nyúucarij tɨ jitzán áꞌyuꞌsiꞌij ɨ yuꞌxarij jeꞌej maj tyuꞌtaxájtacaꞌ aꞌɨ́ɨmaj ɨ maj Dios jitze maꞌcan tyíꞌxajtacaꞌaj, 21 jiꞌnye aꞌɨ́ɨmaj ɨ maj Dios jitze maꞌcan tyíꞌxajtacaꞌaj, camu aꞌnáj aꞌyan tyuꞌtaxájtacaꞌ jeꞌej maj tyiꞌtɨ́j jujɨ́ɨmuaꞌaj manaꞌaj tyíꞌijtyoj, sulu Dios jitze maꞌcan mu aꞌyan tyuꞌtaxájtacaꞌ, majta aꞌɨ́jna jɨmeꞌ ɨ júuricamaꞌraꞌ ɨ Dios.

2

Aꞌɨ́ɨmaj ɨ maj hueꞌtzij jɨn tyihuáꞌmuaꞌtyej

1 Jéehua mu majta ɨ tyeɨ́tyee huataséjreꞌej aꞌɨ́ɨjma jimi ɨ maj Israel jitze ajtyámaꞌcan, ɨ maj hueꞌtzij jɨn tyihuáꞌmuaꞌtyej, aꞌɨ́j mu jɨn jéehua jaꞌmua jimi séejreꞌ aꞌɨ́ɨmaj ɨ maj hueꞌtzij jɨn tyajaꞌmuamuaꞌtyej. Avíitzij mu jɨn aꞌyan rɨcɨj muaꞌajmaj jimi, aꞌyaa mu mij aꞌɨ́jna jamuojoꞌrɨésij, majta jatyáhueꞌtacaa ɨ tavástaraꞌ aꞌɨ́jna ɨ tɨ ajta huaꞌ jɨmeꞌ tyuꞌnájchitacaꞌ, aꞌɨ́j pu jɨn aꞌyan tyihuáꞌcɨꞌtyij tɨ ɨ Dios jiyeꞌtzín huaꞌantyipuáꞌrityeꞌen. 2 Mueꞌtɨ́j mu huaꞌráꞌastijreꞌej mej mij aꞌyan chaꞌtaj manaꞌaj tyityahuóoxanaꞌcɨreꞌen matɨꞌɨj aꞌɨ́ɨmaj, aꞌyaa mu mij aꞌɨ́jna jɨn jeꞌej puaꞌaj tyaꞌxáataj muáꞌjuꞌun aꞌɨ́jcɨ ɨ nyúucarij tɨ xáꞌpuɨꞌ. 3 Aꞌyaa mu aꞌɨ́jna jɨn hueꞌtzij tyihuaꞌmuaꞌtyáaj muáꞌjuꞌun aꞌɨ́jna jɨmeꞌ maj huápuɨꞌɨj jaxɨeꞌveꞌ ɨ túmii, aꞌyaa mu mij aꞌɨ́jna jɨn tyityeꞌentyipuáꞌrij tɨꞌɨj Dios huoꞌxɨ́jtyeꞌen, jiꞌnye puꞌríj áꞌtyeej tɨ aꞌyan aꞌɨ́ɨmaj jimi tyaꞌtácatyiij.

4 Capu ɨ Dios tyihuoꞌtúꞌuunyiꞌriꞌ aꞌɨ́ɨmaj ɨ maj tajapuá tyíꞌhuɨɨriaꞌcaꞌaj, ɨ maj tyiꞌtɨ́j jɨn ootyáꞌɨtzee, sulu aꞌáa pu huajaꞌtyáahuaꞌxɨj joꞌmaj yáꞌpuejtzitaren, ajta jaꞌtyácun mej mij aꞌáa jáꞌnamiꞌhuaj joꞌtɨj joꞌtɨ́caꞌ, aꞌáa mu jaꞌavíitziꞌhuaj muáꞌjuꞌun, ꞌasta naꞌaj quee Dios huoꞌxɨ́jtyeꞌen aꞌájna xɨcáaraꞌ jitze tɨꞌɨj jitzán néijmiꞌi tyeꞌentyipuáꞌrij. 5 Capu ajta tyihuoꞌtúꞌuunyiꞌriꞌ aꞌɨ́ɨmaj ɨ maj aráꞌtyeej séjriaꞌcaꞌaj, sulu aꞌyaa pu tyuꞌtáꞌ tɨ ɨ jájtyij tyíꞌjɨstej néijmiꞌqueꞌ ɨ cháanacaj japua, tɨꞌij puéjtzij huoꞌtáꞌan aꞌɨ́ɨjma ɨ maj quee jáꞌastijriaꞌcaꞌaj ɨ Dios, ajta aꞌɨ́ɨ pu xaa huáhuɨɨ ɨ Noé, ɨ tɨ aꞌyan tyihuoꞌtéꞌexaaj jeꞌej maj huárɨnyij mej mij xáꞌpuɨꞌ huárɨnyij ɨ Dios jimi, ajtáhuaꞌaj aꞌɨ́ɨmaj ɨ séecan ɨ maj aráahuaꞌpuaj aráꞌaxcaa. 6 Dios pu ajta huoꞌxɨ́jtyej aꞌɨ́ɨjma ɨ maj aꞌáa joꞌcháatɨmaꞌcaa ɨ chájtaꞌnaj jitze tɨ aꞌyan tyajaꞌrájtyapuaj tɨjɨn Sodoma ajta a Gomorra, néijmiꞌcaa pu huatyáatɨej, mej mij aꞌɨ́jna jɨn jáamuaꞌreej jeꞌej tɨ tyihuáꞌuuren aꞌɨ́ɨjma ɨ maj quee jáꞌastijreꞌ ɨ Dios. 7 Ajta aꞌɨ́j pu japua huatanyúj aꞌɨ́jcɨ ɨ Lot, ɨ tɨ tyámuaꞌ tyiꞌtyúuchaꞌɨɨcaꞌaj, ajta jeꞌej puaꞌaj jaꞌaxcaa jeꞌej maj rɨjcaj ɨ maj juxanaꞌcariaꞌcaꞌaj aꞌɨ́ɨmaj ɨ maj quee tyiꞌtɨ́j jáꞌastyajcaꞌaj. 8 Aꞌɨ́jna ɨ tyévij tɨ tyámuaꞌ tyiꞌtyúuchaꞌɨɨcaꞌaj ɨ Dios jimi, jéehua pu jajpuéjtzicaꞌaj ɨ jutzájtaꞌ aꞌɨ́jna jɨmeꞌ maj quee xáꞌpuɨꞌ rɨjcaa jiꞌnye aꞌyaa pu tyíꞌsejracaꞌaj, ajta tyiꞌnamuajracaꞌaj ɨ maj jeꞌej puaꞌaj rɨjcaa aꞌɨ́ɨmaj ɨ maj quee tyiꞌtɨ́j jáꞌastyajcaꞌaj.

9 Tavástaraꞌ pu jaayíꞌtɨn tɨ huaꞌ japua huatányuunyij tyiꞌtɨ́j maj jɨn jajpuéjtzij aꞌɨ́ɨmaj ɨ maj jimi séejreꞌ, ajta jaayíꞌtɨn tɨ hueꞌtyáanaj aꞌɨ́ɨjma ɨ maj jeꞌej puaꞌaj tyityetyúuchaꞌɨj, tɨꞌij puéjtzij huoꞌtáꞌan aꞌájna xɨcáaraꞌ jitze tɨ jitzán néijmiꞌcaa áꞌxɨjtyeꞌen. 10 Tavástaraꞌ pu ajta puéjtzij huoꞌtáꞌsij aꞌɨ́ɨjma ɨ maj huápuɨꞌɨj jeꞌej puaꞌaj rɨcɨj, majta quee tyiꞌtɨ́j jáꞌastijreꞌ. Camu tyiꞌtɨ́j jaꞌastej majta óocaꞌnyej maj chaꞌmanaꞌaj tyiꞌtɨ́j jɨn jeꞌej puaꞌaj huárɨnyij, camu majta tyíꞌtzɨɨnyeꞌ mej mij jeꞌej puaꞌaj tyihuáꞌxajtaj aꞌɨ́ɨjma ɨ maj tajapuá jáꞌsejreꞌ, 11 majta aꞌɨ́ɨmaj ɨ maj tajapuá tyíꞌhuɨɨreꞌ, tyij majta jéetzeꞌ jucaꞌnyej majta jéetzeꞌ vaꞌcán jɨn antyúumuaꞌreej, camu aꞌyan tyityóocaꞌnyej mej mij jeꞌej puaꞌaj tyihuáꞌxajtaj aꞌɨ́ɨjma ɨ tyétyacaa aꞌɨ́jna jimi ɨ tavástaraꞌ.

12 Aꞌɨ́ɨmaj ɨ tyétyacaa aꞌyaa mu een matɨꞌɨj ɨ yaꞌmuáatyee: camu tyihuojóꞌitej, majta chaꞌmanaꞌaj joꞌojujhuaꞌan, aꞌyaa mu een jɨn huanánɨeꞌhuacaꞌ mej mij huoꞌvíviꞌ, majta jeꞌen huóꞌcuiꞌnyij. Jeꞌej mu puaꞌaj tyáꞌxaj ɨ tyiꞌtɨ́j maj quee yóꞌitej, ajta aꞌyaa mu chaꞌtaj manaꞌaj tyíꞌtyacuiꞌnyij matɨꞌɨj aꞌɨ́ɨmaj ɨ yaꞌmuáatyee, 13 aꞌyaa mu mij majta tyaꞌajpuéetzij muáꞌjuꞌun matɨꞌɨj aꞌɨ́ɨmaj séecan puéjtzij tyuꞌtáꞌ. Aꞌyaa mu tyityóomuajtyej maj tyiꞌtɨ́j jɨn jutyamuaꞌveꞌ, aꞌyaa mu mij rɨcɨj tújcaꞌrij tzajtaꞌ. Jéehua xu tyéviꞌsiꞌ séejreꞌ aꞌɨ́jna jɨmeꞌ jeꞌej siaj tyiꞌtɨ́j jɨn rɨcɨj huaꞌ jamuán, matɨꞌɨjta tyíꞌyeꞌestyaj, jiꞌnye aꞌɨ́j mu jɨn jutyamuaꞌveꞌ ɨ maj jɨmeꞌ jujɨ́ɨmuaꞌaj jucuanamuaj.

14 Camu pújoorej maj íitaj huaséj majta jeꞌen quee jaatanyácuaꞌaj, camu aꞌnáj jaꞌantyápuaꞌcɨtacaa maj áꞌɨtzeeriaꞌaj ɨ Dios jimi. Caꞌnyíjraꞌaj mu huaꞌtáꞌcaa aꞌɨ́ɨjma ɨ maj quee jéehua jucaꞌnyej mej mij majta tyiꞌtɨ́j jɨn jeꞌej puaꞌaj huárɨnyij, jéehua mu jaayíꞌtɨn jeꞌej maj tyiꞌtɨ́j jɨn huárɨnyij, aꞌɨ́ɨ mu aꞌɨ́ɨn puéꞌeen ɨ tyeɨ́tyee ɨ Dios tɨ puéjtzij huoꞌtáꞌsij. 15 Muꞌríj joꞌvátzɨj, jiꞌnye muꞌríj ajtacɨ́j ɨ juyéj jitze tɨ tyámuaꞌ een. Aꞌyaa mu mij rɨcɨj tɨꞌɨj aꞌɨ́jna ɨ Balaam, yójraꞌ aꞌɨ́jcɨ ɨ Bosor, ɨ tɨ aꞌyan tyáꞌxɨeꞌvaꞌcaꞌaj tɨ túmii huamuéꞌtɨn aꞌɨ́jna jɨmeꞌ tɨ jeꞌej puaꞌaj rɨcɨj, 16 ajta aꞌyaa pu jeꞌej tyoꞌtóomuaꞌaj aꞌɨ́jna jɨmeꞌ tɨ jeꞌej puaꞌaj rɨjcaa, tɨꞌɨj ɨ púuruꞌ tɨquee tyoꞌrɨ́ɨꞌrej aꞌyan tyaatéꞌexaa tɨꞌɨj tyévij, ajta jeꞌen jaatáꞌijmuejriꞌ tɨꞌij quee tyiꞌtɨ́j jɨn jeꞌej puaꞌaj rɨjcaj aꞌɨ́jna jɨmeꞌ ɨ tɨ jutɨ́mueꞌ.

17 Aꞌɨ́ɨmaj ɨ maj aꞌyan rɨcɨj aꞌyaa mu een tɨꞌɨj joꞌtɨj jaꞌtyácun ajta jeꞌen quee arájmuaa, nusu tɨꞌɨj ɨ jéetɨrij tɨ áacaj jáatajchi, aꞌyaa pu tyihuáꞌcɨꞌtyij maj aꞌáa joꞌtyáꞌɨtzeereꞌen jusén jɨmeꞌ joꞌtɨj huápuɨꞌɨj joꞌtɨ́caꞌ. 18 Aꞌyaa mu aꞌɨ́jna jɨn tyíꞌxaj ɨ nyúucarij tɨquee tyiꞌtɨ́j jeꞌej tyíꞌxaj, majta caꞌnyíjraꞌaj huaꞌtáꞌcaa ɨ séecan mej mij tyiꞌtɨ́j jɨn jeꞌej puaꞌaj huárɨnyij aꞌɨ́ɨmaj ɨ maj moochán jaatapuáꞌcɨtacaꞌ, ɨ maj jeꞌej puaꞌaj tyityetyúuchaꞌɨɨcaꞌaj. 19 Aꞌyaa mu tyihuáꞌixaatyeꞌ maj juxáahuaj séeriaꞌaj muáꞌjuꞌun, majta jujɨ́ɨmuaꞌaj caꞌnyéjrij jɨn tyíꞌhuɨɨreꞌ aꞌɨ́jna jɨmeꞌ maj jeꞌej puaꞌaj tyityetyúuchaꞌɨj, jiꞌnye aꞌtɨ́j tɨnaꞌaj tɨ caꞌnyéjrij jɨn tyíꞌhuɨɨreꞌ, aꞌɨ́ɨ pu aꞌyan tyáꞌhuɨɨreꞌ jeꞌej tɨ tyiꞌtɨ́j arí tyeetyáamueꞌtɨj. 20 Jiꞌnye aꞌɨ́ɨmaj ɨ maj meríj jaamuaꞌaj aꞌɨ́jcɨ ɨ tavástaraꞌ Jesús ɨ tɨ ajta Cɨríistuꞌ puéꞌeen, aꞌɨ́ɨmaj mu meríj ajtacɨ́j aꞌɨ́jcɨ jitze ɨ tɨ jeꞌej puaꞌaj tyíꞌeen íiyan cháanacaj japua, tɨpuaꞌaj ajtáhuaꞌaj huoꞌtyámueꞌtɨn aꞌɨ́jna ɨ tɨ jeꞌej puaꞌaj een, jéetzeꞌ mu jeꞌej puaꞌaj rɨnyij mequee jájcuaj. 21 Jéetzeꞌ pu tyámuaꞌ tacaj maj quee aꞌnáj jáamuaꞌtyijcheꞌ aꞌɨ́jcɨ ɨ juyéj tɨ tyámuaꞌ een, mej mij quee aꞌyan tyáꞌmuaꞌreeriaj majta jeꞌen yoꞌhuáꞌxɨj aꞌɨ́jcɨ ɨ nyúucarij tɨ tyámuaꞌ een tɨ ajta huaꞌ jimi huatyátuiihuacaꞌ. 22 Aꞌyaa puꞌij aꞌɨ́ɨjma jimi tyaꞌraj jeꞌej tɨ tyéꞌyuꞌsiꞌ ɨ yuꞌxarij jitze tɨ aꞌyan tɨjɨn: “Aꞌɨ́jna ɨ tzɨꞌɨj, ajtáhuaꞌaj pu puꞌájvej tɨꞌij jáacuaꞌnyij ɨ jujárɨeꞌrij”, ajta ɨ tɨ aꞌyan tɨjɨn: “Aꞌɨ́jna ɨ tuíixuj ɨ maj tyámuaꞌ tyaꞌcáajoꞌsij, ajtáhuaꞌaj pu ɨ jáxuꞌuj jitze átyɨꞌhuaxɨꞌɨj.”

3

Aꞌnáj tɨ ajtáhuaꞌaj yatanyésij ɨ tavástaraꞌ

1 Nyeꞌihuáamuaꞌ mu nyaj jáꞌmuaxɨeꞌveꞌ, aꞌíi pu aꞌɨ́ɨn puéꞌeen ɨ yuꞌxarij tɨ huaꞌpuaj ɨ nyaj jitzán tyajáꞌmuayuꞌseꞌej. Aꞌyaa nu aꞌíjcɨ jɨmeꞌ ɨ tɨ huaꞌpuaj tyáꞌxɨeꞌveꞌ nyej nyij caꞌnyíjraꞌaj jamuaataꞌan siaj sij tyámuaꞌ tyúꞌmuaꞌtyij. 2 Xoꞌtámuaꞌreej jeꞌej maj aráꞌtyeej tyuꞌtaxájtacaꞌ aꞌɨ́ɨmaj ɨ maj Dios jitze maꞌcan tyíꞌxajtacaꞌaj, siajta aꞌɨ́jcɨ ɨ nyúucarij ɨ tɨ jamuaatáꞌ aꞌɨ́jna ɨ tavástaraꞌ, tɨ ajta aꞌɨ́ɨn puéꞌeen ɨ tɨ jaꞌmua japua huatányuusij, aꞌɨ́ɨ pu aꞌɨ́ɨn puéꞌeen ɨ nyúucarij tɨ ityájma jimi jaatyájtoo, tyej tyij jamuaatéꞌexaatyeꞌen.

3 Siataꞌaj tyámuaꞌ tyáꞌmuaꞌreeriaj tɨ aꞌyan tyeꞌmej, aꞌájna xɨcáaraꞌ jitze tɨ jitzán néijmiꞌi tyeꞌentyipuáꞌrij, aꞌɨ́ɨ mu huataséjreꞌej ɨ tyeɨ́tyee ɨ maj jamuáꞌxaahuariꞌ, jeꞌej tɨ aꞌɨ́ɨmaj tyihuaꞌráanajchi ɨ tɨ jeꞌej puaꞌaj een, 4 aꞌyaa mu tyuꞌtaꞌíhuoꞌsij tɨjɨn: “¿Jiꞌnye tyiꞌtɨ́j huarɨ́j aꞌɨ́jna jɨmeꞌ tɨ ɨ Cɨríistuꞌ ajtáhuaꞌaj yaꞌuvéꞌnyesij? Muꞌríj huácuij ɨ tahuásimuaꞌcɨꞌɨj, ajta aꞌyáanaꞌaj óocheꞌ tyíꞌsejreꞌ ɨ cháanacaj tɨꞌɨj jájcuaj ɨmuáj tyuꞌtyátaavijhuacaꞌ.” 5 Aꞌɨ́ɨmaj ɨ tyeɨ́tyee camu jaxɨeꞌveꞌ maj joꞌtámuaꞌreej tɨ ɨ tajapuá arí jájcuaj ɨmuáj séjriaꞌcaꞌaj, ajta ɨ cháanacaj aꞌyan tyuꞌséjrej tɨꞌɨj ɨ Dios junyúucaa jɨn tyuꞌtaꞌíjtacaꞌ, tɨꞌij ajnyéj a jáataꞌ, ajta ijíij aꞌyan tyíꞌsejreꞌ ɨ jájtyij japua. 6 Aꞌyaa pu ajta jájtyij jɨn tyuꞌtyáꞌuunyiꞌhuacaꞌ ɨ cháanacaj aꞌájna ɨmuáj. 7 Ajta ɨ tajapuá ijíij tɨ séejreꞌ ajta aꞌɨ́jna ɨ cháanacaj ɨ tyaj aꞌyan japuan ijíij aꞌyan séejreꞌ, Dios pu jachaꞌɨj tɨꞌij jaatyáteeraj. Aꞌɨ́ɨ pu ɨ tɨéj huaꞌantyipuaꞌrityeꞌsij aꞌájna xɨcáaraꞌ jitze tɨ jitzán huáꞌxɨjtyeꞌen ɨ junyúucaa jɨmeꞌ, ajta néijmiꞌcaa joꞌrɨésij aꞌɨ́ɨmaj ɨ tyeɨ́tyee ɨ maj jeꞌej puaꞌaj tyityetyúuchaꞌɨj.

8 Siataꞌaj quee yóꞌhuaꞌnan, nyeꞌihuáamuaꞌ tɨ ɨ tavástaraꞌ jimi séej xɨcáj aꞌyan een tɨꞌɨj séej víꞌraꞌaj nyinyiꞌraꞌaj, ajta séej víꞌraꞌaj nyinyiꞌraꞌaj aꞌyan een tɨꞌɨj séej xɨcáj. 9 Capu aꞌyan huatóomuaꞌaj tɨ ɨ tavástaraꞌ áꞌtyeeren tɨꞌij aꞌyan huárɨnyij jeꞌej tɨ tyaꞌtóoraj, matɨꞌɨj séecan tyíꞌmuaꞌtzej, sulu tyámuaꞌ pu tyéꞌviicueꞌ jaꞌmua jimi, jiꞌnye capu jaxɨeꞌveꞌ tɨ aꞌtɨ́j jóꞌvetyij, sulu mej mij néijmiꞌi tyáꞌantzaahuatyeꞌen ɨ Dios jimi.

10 Ajta ɨ tavástaraꞌ aꞌyaa pu tyoꞌvéꞌnyesij tɨꞌɨj ɨ náhuaꞌrij tɨ avíitzij jɨn huataséjreꞌej ɨ tɨ́caꞌrij tzajtaꞌ. Aj puꞌij ɨ tajapuá tɨ séejreꞌ huatyúꞌuunyiꞌhuaj, caꞌnyíin pu jɨn jeꞌej puaꞌaj huápuɨꞌɨj huatánamuajreꞌej, ajta néijmiꞌi ɨ tɨ tyúꞌtaavijhuacaꞌ ajta pu tyeꞌentyipuáꞌrij aꞌɨ́jna jɨmeꞌ ɨ tɨéj, ajta ɨ cháanacaj, jamuán ɨ tɨ japuan tyíꞌsejreꞌ aꞌɨ́ɨ pu tyuꞌtyátaasij.

11 Jiꞌnye néijmiꞌi pu aꞌyan tyuꞌtyúꞌuunyiꞌhuaj, aꞌyaa puꞌij tyúuxɨeꞌveꞌ siaj tyámuaꞌ tyityetyúuchaꞌɨɨj, siajta néijmiꞌi jɨn jaꞌráꞌastijreꞌen ɨ Dios. 12 Siataꞌaj jajchóꞌveꞌej aꞌnáj tɨ xɨcáaraꞌ jitze uvéꞌnyesij ɨ Dios, siajta néijmiꞌi jɨn tyámuaꞌ eenyeꞌ. Jiꞌnye aꞌájna xɨcáaraꞌ jitze, aꞌɨ́jna ɨ tajapuá néijmiꞌi pu huatyúꞌuunyiꞌhuaj ɨ tɨéj jɨmeꞌ, ajta ɨ tɨ tyúꞌtaavijhuacaꞌ tɨꞌɨj ajta jamuán tyíꞌsejreꞌ, aꞌɨ́ɨ pu ajta néijmiꞌi tyuꞌtyátaasij, 13 tyajta ityáj aꞌɨ́j tu tyichoꞌveꞌ, ɨ tajapuá tɨ jájcuaj tyajta ɨ cháanacaj tɨ ajta jájcuaj, aꞌyájna tɨꞌɨj ɨ Dios tyaꞌtáraj, ajta néijmiꞌi tyámuaꞌ tyiꞌéenyeꞌej taꞌmej.

14 Aꞌɨ́j xu jɨn nyeꞌihuáamuaꞌ mu nyaj jáꞌmuaxɨeꞌveꞌ, ijíij siaj siooj aꞌyan tyeꞌejchóꞌveꞌ, siataꞌaj tyámuaꞌ eenyeꞌ ɨ Dios jimi, siaj sij quee tyiꞌtɨ́j jɨn áꞌɨtzeeriaꞌaj. 15 Siataꞌaj aꞌyan tyáꞌmuaꞌreeriaj tɨ aꞌɨ́jna jɨn jáꞌmuachoꞌveꞌ ɨ Dios tɨꞌij néijmiꞌcaa táahuɨɨreꞌen. Aꞌíj pu ajta jɨn tyajamuaatayúꞌsej aꞌɨ́jna ɨ taꞌihuáaraꞌ Pablo ɨ tyaj jaxɨeꞌveꞌ, Dios pu aꞌyan tyaatáꞌ tɨꞌij yoꞌitéej jáꞌraꞌnyij tyámuaꞌ naa. 16 Néijmiꞌi ɨ tɨ jitzán tyajamuaatayúꞌsej aꞌyaa pu chaꞌtánaꞌaj tyajamuáaꞌixaa, tyij ajta jeꞌcaquéj muárɨeꞌrij tɨ aꞌtɨ́j yoꞌitéej jáꞌraꞌnyij ɨ nyúucarij, aꞌɨ́j mu jɨn séecan ɨ tyeɨ́tyee ɨ maj quee tyiꞌtɨ́j muaꞌreej ɨ maj majta quee xu jéehua tyéꞌviicueꞌ ɨ maj jɨn tyáꞌtzaahuatyeꞌ aꞌyaa mu mij aꞌɨ́jna jɨn tyíꞌtyeseꞌ mej mij seequéj tyiyoꞌitéej muáꞌraꞌnyij, aꞌɨ́ɨ mu mij seequéj jaꞌuurej ɨ nyúucarij, aꞌɨ́j mu mij jɨn jujɨ́ɨmuaꞌaj antyúupuaꞌrityeꞌsij.

17 Aꞌyaa puꞌij nyeꞌihuáamuaꞌ mu nyaj jáꞌmuaxɨeꞌveꞌ, muaꞌaj xu seríj jamuaꞌreej, siataꞌaj sij tyámuaꞌ tyityahuóochaꞌɨɨn, mej mij quee tyiꞌtɨ́j jɨn jamuáacuanamuaj aꞌɨ́ɨmaj ɨ maj jeꞌej puaꞌaj tyíꞌtyetyeɨtyee, nusu siaj sij aꞌyan huárɨnyij jeꞌej maj aꞌɨ́ɨmaj tyíꞌijta. 18 Siajta muaꞌaj siataꞌaj jéetzeꞌ tyámuaꞌ tyáamuaꞌtyij aꞌɨ́jcɨ ɨ tavástaraꞌ tɨ ajta Cɨríistuꞌ puéꞌeen, siataꞌaj aꞌɨ́jna jɨn huahuóseꞌen ɨ siaj jɨn huóoxɨeꞌveꞌen. Tyicheꞌ aꞌnáj tɨnaꞌaj tyéꞌtyojtziꞌreꞌej. Cheꞌ aꞌyan tyáꞌraꞌnyij.

1 Juan

1

2

3

4

5

Ɨ yuꞌxarij tɨ anaquéecan joꞌyúꞌxacaꞌ aꞌɨ́jna ɨ San Juan

1

Aꞌɨ́jna ɨ nyúucarij tɨ júurij

1 Aꞌíj tu jɨn muaꞌajmaj tyajáꞌmuayuꞌseꞌej aꞌɨ́jna jitze maꞌcan ɨ Cɨríistuꞌ tɨ arí jájcuaj ɨmuáj séjriaꞌcaꞌaj ajta tɨꞌɨj naꞌaj yatɨj jeꞌréꞌnyej, aꞌɨ́ɨ pu aꞌɨ́ɨn puéꞌeen ɨ tyaj jáanamuajriꞌ tyajta ɨ tyaj tajɨꞌɨj jɨn jaaséj. Jiꞌnye tuꞌríj jaaséj tyajta tamuácaꞌ jɨn jaꞌajtamuárɨej. Aꞌɨ́ɨ pu aꞌɨ́ɨn puéꞌeen ɨ nyúucarij tɨ júurij. 2 Aꞌíi pu ɨ júuricamej huataséjre, ityáj tu jaaséj, tyajta aꞌɨ́jna jitze maꞌcan tyíꞌxaj, tyajta aꞌyan chaꞌtaj tyanaꞌaj muaꞌajmaj tyajáꞌmuaꞌixaatyeꞌ, aꞌɨ́jna ɨ tɨ ajta tavástaraꞌ jimi séejreꞌ, ɨ tɨ ityájma jimi huataséjre. 3 Aꞌɨ́j tu tyij jáꞌmuaꞌixaatyeꞌ ɨ tyaj jaaséj, tyajta ɨ tyaj jáanamuajriꞌ, siaj sij siajta muaꞌaj tajamuán séjreꞌej, aꞌyájna tyatɨꞌɨj ityáj jimi tyíꞌsejreꞌ ɨ Dios ɨ tyaj jáj táataj, tyajta jimí aꞌɨ́jna ɨ Jesús ɨ tɨ ajta Cɨríistuꞌ puéꞌeen. 4 Aꞌyaa tu een jɨmeꞌ tyajáꞌmuayuꞌseꞌej tyej tyij néijmiꞌi huátatyamuaꞌveꞌen.

Dios pu aꞌɨ́ɨn puéꞌeen ɨ tatzárij

5 Aꞌíi pu aꞌɨ́ɨn puéꞌeen ɨ nyúucarij ɨ Cɨríistuꞌ tɨ taamuáꞌtyej ɨ tyej tyij ityáj jáꞌmuaꞌixaatyeꞌ, tɨ ɨ Dios tatzárij puéꞌeen, ajta quee jimí séejreꞌ aꞌɨ́jna ɨ tɨ́caꞌrij. 6 Tɨpuaꞌaj aꞌyan tyetyíꞌxajta yee jimi tu séejreꞌ, tyajta jeꞌen tɨ́caꞌristeꞌ cɨɨnyej, aꞌɨ́j tutyij jɨn tyíꞌhueꞌtaj, jiꞌnye catu huatoojéꞌyacan jɨn tyíꞌxaj. 7 Ajta tɨpuaꞌaj aꞌyan aꞌɨ́jna jitze tyetyiꞌtyesejriaꞌaj ɨ tatzárij, aꞌyájna tɨꞌɨj ajta ɨ Dios tatzárij tyiꞌpuéꞌeen, aꞌɨ́j tu jɨn jimi séejreꞌ, ajta ɨ xúuriaꞌraꞌ ɨ Jesús tɨ yójraꞌ puéꞌeen ɨ Dios, aꞌɨ́ɨ pu néijmiꞌi tyitacáaꞌriꞌraj ɨ tyaj jɨn ootyáꞌɨtzee ɨ Dios jimi.

8 Tɨpuaꞌaj aꞌyan tyetyíꞌxajta yee catu tyiꞌtɨ́j jɨn áꞌɨtzeereꞌ ɨ Dios jimi, aꞌyaa tu tyij tajɨ́ɨmuaꞌaj tyíꞌtacuanamuaj, capu ij ityájma jimi séejreꞌ aꞌɨ́jna ɨ nyúucarij tɨ jɨꞌréꞌcan jɨmeꞌ, 9 ajta tɨpuaꞌaj tyaataxáj ɨ tyaj jɨn ootyáꞌɨtzee ɨ Dios jimi, aꞌyaa pu tyíɨꞌrij tyaj jitzán tyúꞌcaꞌnyej ɨ Dios, tɨ tyámuaꞌ eenyeꞌ séejreꞌ, ajta aꞌɨ́ɨn tyitaatúꞌuunyiꞌraj ɨ tyaj jɨn ootyáꞌɨtzee ajta néijmiꞌi ɨ tyaj jɨn jeꞌej puaꞌaj huarɨ́j. 10 Tɨpuaꞌaj aꞌyan tyetyíꞌxajta yee catu aꞌnáj tyiꞌtɨ́j jɨn ootyáꞌɨtzee ɨ Dios jimi, aꞌyaa tu tyéꞌsejrata tɨ ɨ Dios tyíꞌhueꞌtacaa, catu tyij tyeexúj tyámuaꞌ tyáꞌantzaahuaj ɨ nyúucariaꞌraꞌ.

2

Cɨríistuꞌ pu aꞌɨ́ɨn puéꞌeen ɨ tɨ tajapuá huatányuusij

1 Muaꞌaj mu siaj nyiyóojmuaꞌ puéꞌeen mu nyaj huápuɨꞌɨj jáꞌmuaxɨeꞌveꞌ, aꞌyaa nu tyajáꞌmuayuꞌseꞌej siaj sij quee tyiꞌtɨ́j jɨn áꞌɨtzeeriaꞌaj ɨ Dios jimi. Ajta tɨpuaꞌaj aꞌtɨ́j tyiꞌtɨ́j jɨn ootyáꞌɨtzeereꞌen ɨ Dios jimi, sɨ́ɨj pu tajapuá huatányuusij, aꞌɨ́ɨ pu aꞌɨ́ɨn puéꞌeen ɨ Jesús tɨ ajta Cɨríistuꞌ puéꞌeen, aꞌɨ́ɨ puꞌij jɨꞌréenyaꞌaj séejreꞌ ɨ Dios jimi. 2 Cɨríistuꞌ pu tajitzé maꞌcan huatóomuꞌvejritacaꞌ taꞌaj ij ɨ Dios tyitaatúꞌuunyiꞌ ɨ tyaj jɨn ootyáꞌɨtzee, ajta quee ityájma naꞌaj, sulu néijmiꞌcaa jɨmeꞌ ɨ maj aꞌyan huacháatɨmee ɨ cháanacaj japua.

3 Tɨpuaꞌaj néijmiꞌi jɨn aꞌyan táarɨnyij jeꞌej tɨ ɨ Dios tyíꞌijta, aꞌyaa tu aꞌɨ́jna jɨn tyámuaꞌ tyáꞌmuaꞌreej tyaj jɨꞌréꞌcan jɨmeꞌ jamuaꞌtyej. 4 Ajta tɨpuaꞌaj sɨ́ɨj aꞌyan tyíꞌxajtaj yee: “Nyáaj nu jamuaꞌtyej aꞌɨ́jcɨ ɨ Jesús”, ajta quee aꞌyan rɨcɨj jeꞌej tɨ tyíꞌijta ɨ nyúucariaꞌraꞌ, aꞌɨ́ɨ pu tyíꞌhueꞌtacaa, ajta quee jimi séejreꞌ ɨ tɨ jɨꞌréꞌcan jɨmeꞌ. 5 Ajta aꞌɨ́jna ɨ tɨ aꞌyan rɨcɨj jeꞌej tɨ ɨ nyúucariaꞌraꞌ tyíꞌijta, aꞌɨ́ɨ pu arí jɨꞌréꞌcan jɨmeꞌ tyámuaꞌ een aꞌɨ́jna jitze ɨ Dios tɨ jɨn taxɨeꞌveꞌ, aꞌɨ́j tutyij jɨn jamuaꞌreeren tɨ aꞌɨ́ɨn jimi séejreꞌ ɨ Dios. 6 Aꞌɨ́jna ɨ tɨ aꞌyan tyíꞌxaj tɨ ɨ Dios jitze ajtyámaꞌcan, aꞌyaa pu tyúuxɨeꞌveꞌ tɨ aꞌyan chaꞌtánaꞌaj tyiꞌtyúuchaꞌɨj tɨꞌɨj ɨ Cɨríistuꞌ.

Aꞌɨ́jna ɨ nyúucarij tɨ jájcuan jɨn tyíꞌtaꞌijtyeꞌ

7 Nyeꞌihuáamuaꞌ mu nyaj jáꞌmuaxɨeꞌveꞌ, aꞌíjna ɨ nyúucarij ɨ nyaj jáꞌmuayuꞌseꞌ capu jájcuaj, sulu aꞌɨ́ɨ pu aꞌɨ́ɨn puéꞌeen ɨ nyúucarij tɨ jájcuaj ɨmuáj ɨ Dios jɨn tyitaataꞌíj. Aꞌɨ́jna ɨ nyúucarij tɨ jájcuaj ɨmuáj jɨn tyitaataꞌíj ɨ Dios, aꞌɨ́ɨ pu aꞌɨ́ɨn puéꞌeen ɨ nyúucarij ɨ siaj jáanamuajriꞌ. 8 Ajta aꞌyájna, aꞌíjna ɨ nyaj jáꞌmuayuꞌseꞌ nyúucarij pu puéꞌeen tɨ jájcuaj, tɨ ajta jɨꞌréꞌcan jɨmeꞌ ɨ Cɨríistuꞌ jimi ajta jaꞌmua jimi, jiꞌnye puꞌríj antyipuaꞌrij aꞌɨ́jna ɨ tɨ́caꞌrij, aj puꞌij huatyóochesij ɨ tɨ jɨꞌréꞌcan jɨmeꞌ tatzárij puéꞌeen.

9 Tɨpuaꞌaj sɨ́ɨj aꞌyan tyíꞌxajtaj tɨ aꞌáa jáꞌmaꞌcan joꞌtɨj jóꞌnyeeriꞌij, ajta jeꞌen ɨ juꞌihuáaraꞌ tyichaꞌɨ́ɨriaꞌaj, aꞌɨ́ɨ pu óocheꞌ aꞌáa jáꞌsejreꞌ joꞌtɨj joꞌtɨ́caꞌ. 10 Aꞌɨ́jna ɨ tɨ jaxɨeꞌveꞌ ɨ juꞌihuáaraꞌ aꞌɨ́ɨ pu aꞌáa jáꞌmaꞌcan joꞌtɨj jóꞌnyeeriꞌij, ajta quee tyiꞌtɨ́j séejreꞌ tɨ jɨn ootyáꞌɨtzeereꞌen ɨ Dios jimi. 11 Ajta aꞌɨ́jna ɨ tɨ jájchaꞌɨɨreꞌ ɨ juꞌihuáaraꞌ, aꞌɨ́ɨ pu aꞌáa jáꞌmaꞌcan joꞌtɨj joꞌtɨ́caꞌ ajta aꞌyan tɨ́caꞌristeꞌ metyojoꞌchaꞌcan, aꞌɨ́j pu jɨn quee jamuaꞌreej joꞌtɨj jooméj, jiꞌnye ɨ tɨ́caꞌrij pu aꞌyan jáaruuj tɨꞌij aráacunyij.

12 Nyiyóojmuaꞌ, aꞌyaa nu tyajáꞌmuayuꞌseꞌej muaꞌajmaj, jiꞌnye Dios pu tyajamuaatúꞌuunyiꞌriꞌ ɨ siaj jɨn ootyáꞌɨtzee, aꞌɨ́jna jitze maꞌcan ɨ Jesús tɨ ajta Cɨríistuꞌ puéꞌeen. 13 Siajta muaꞌaj mu siaj huaꞌ huásimuaꞌ puéꞌeen, aꞌyaa nu tyajáꞌmuayuꞌseꞌej, jiꞌnye muaꞌaj xu seríj jamuaꞌtyej aꞌɨ́jna ɨ tɨ jájcuaj ɨmuáj séjriaꞌcaꞌaj. Ajta mu siaj tyáamua, aꞌyaa nu tyajáꞌmuayuꞌseꞌej, jiꞌnye muaꞌaj xu seríj tyuꞌtyáamueꞌtɨj aꞌɨ́jcɨ jitze ɨ tɨ jeꞌej puaꞌaj een.

14 Aꞌyaa nu nyeríj tyajamuaatayúꞌsej mu siaj huaꞌyojmuaꞌ puéꞌeen, jiꞌnye muaꞌaj xu jamuaꞌtyej aꞌɨ́jcɨ ɨ tyaj jajvástaraꞌ. Aꞌyaa nu nyajta nyeríj tyajamuatayúꞌsej mu siaj huaꞌ huásimuaꞌ puéꞌeen, jiꞌnye muaꞌaj xu seríj jamuaꞌtyej aꞌɨ́jna ɨ tɨ jájcuaj ɨmuáj séjriaꞌcaꞌaj. Aꞌyaa nu nyajta tyajamuatayúꞌsej mu siaj tyáamua, jiꞌnye muaꞌaj xu uhuácacaꞌnyeꞌ siajta jaꞌantzaahuaj ɨ nyúucariaꞌraꞌ ɨ Dios jaꞌmuaxɨéjnyuꞌcaa tzajtaꞌ, siajta seríj néijmiꞌi jɨn tyuꞌtyáamueꞌtɨj aꞌɨ́jcɨ jitze ɨ tɨ jeꞌej puaꞌaj een.

15 Caxu jaxɨeꞌvaꞌaj ɨ cháanacaj, nusu ɨ tɨ íiyan tyíꞌmaꞌcan cháanacaj japua. Tɨpuaꞌaj sɨ́ɨj aꞌyan tyaꞌxɨéꞌveꞌej ɨ cháanacaj, capu jaxɨeꞌveꞌ ɨ Dios, 16 jiꞌnye néijmiꞌi íiyan tɨ tyíꞌsejreꞌ ɨ cháanacaj japua capu tavástaraꞌ jimi tyajáꞌmaꞌcan, sulu íiyan puꞌuj tyíꞌmaꞌcan. Aꞌíi puꞌij aꞌɨ́ɨn tyiꞌpuéꞌeen ɨ cháanacaj japua tɨ aꞌyan tyíꞌmaꞌcan: aꞌɨ́jna ɨ tɨ jeꞌej puaꞌaj een ɨ tɨ huaꞌ tzajtaꞌ eerányinyii, ajta aꞌɨ́jna ɨ tɨ séejreꞌ mej mij aꞌɨ́jna jɨn ahuóotzaahuatyeꞌen. 17 Ajta aꞌɨ́jna ɨ cháanacaj puꞌríj antyipuaꞌrij, jamuán ɨ tɨ jeꞌej puaꞌaj tyíꞌeen, ajta aꞌɨ́jna ɨ tɨ aꞌyan rɨcɨj jeꞌej tɨ ɨ Dios tyáꞌxɨeꞌveꞌ, aꞌɨ́ɨ pu júurij taꞌmej jusén jɨmeꞌ.

Aꞌɨ́jna ɨ tɨ jɨꞌréꞌcan jɨmeꞌ ajta ɨ tɨ hueꞌtzij puéꞌeen

18 Mu siaj yójmuaꞌmuaꞌ puéꞌeen, puꞌríj aꞌájna ajtyojoꞌréꞌnyesij ɨ xɨcáaraꞌ tɨ jitzán néijmiꞌi tyeꞌentyipuáꞌrij. Muaꞌaj xu seríj aꞌyan tyúꞌnamuajriꞌ tɨ aꞌyan huataséjreꞌsij aꞌɨ́jna ɨ tɨ jájchaꞌɨɨreꞌ ɨ Cɨríistuꞌ, ajta ijíij muꞌríj mueꞌtɨ́j huataséjre ɨ maj jájchaꞌɨɨreꞌ ɨ Cɨríistuꞌ. Aꞌɨ́j tu jɨn jamuaꞌreej tɨ arí néijmiꞌi tyeꞌentyipuáꞌrij. 19 Aꞌɨ́ɨ mu ityájma jimi eeráanyej, ajta camu tajitzé ajtyámaꞌcantacaꞌaj, jiꞌnye tɨpuaꞌaj tajitzé muaꞌajtyámaꞌcantajcheꞌ, aꞌɨ́ɨ mu tajamuán huatyaꞌɨtzéereꞌnyijcheꞌ. Ajta aꞌyaa pu tyuꞌrɨ́j tɨꞌij tyámuaꞌ tyuꞌtaséjreꞌen maj quee néijmiꞌi tajitzé ajtyámaꞌcan.

20 Ajta aꞌɨ́jna ɨ Cɨríistuꞌ tɨ tyámuaꞌ een, aꞌɨ́ɨ pu tyámuaꞌ táaruuj aꞌɨ́jna jɨmeꞌ ɨ júuricamaꞌraꞌ ɨ Dios, aꞌɨ́j xu jɨn muaꞌaj tyámuaꞌ metyityoomuámuaꞌreꞌ. 21 Canu aꞌɨ́jna jɨn tyajáꞌmuayuꞌseꞌej siaj quee jamuaꞌtyej ɨ tɨ jɨꞌréꞌcan jɨmeꞌ, sulu aꞌɨ́jna jɨmeꞌ siaj seríj jamuaꞌtyej, siajta aꞌyan tyáꞌmuaꞌreej tɨquee ɨꞌríj tɨ hueꞌtzij huataséjreꞌen aꞌɨ́jna jitze ɨ tɨ jɨꞌréꞌcan jɨmeꞌ. 22 ¿Aꞌtanyíj aꞌɨ́ɨn puéꞌeen ɨ tɨ tyíꞌhueꞌtacaa? Aꞌɨ́ɨ pu aꞌɨ́ɨn puéꞌeen ɨ tɨ aꞌyan tyíꞌxaj yee capu ɨ Jesús aꞌɨ́ɨn puéꞌeen ɨ Cɨríistuꞌ. Aꞌɨ́ɨ pu aꞌɨ́ɨn puéꞌeen ɨ tɨ jájchaꞌɨɨreꞌ aꞌɨ́jcɨ ɨ Cɨríistuꞌ, jiꞌnye aꞌyaa pu tyáꞌhueꞌtaj aꞌɨ́jna ɨ tyaj jajvástaraꞌ ajta aꞌɨ́jcɨ ɨ yójraꞌ. 23 Aꞌtɨ́j tɨnaꞌaj tɨ aꞌyan tyáꞌhueꞌtaj aꞌɨ́jcɨ ɨ yójraꞌ, capu tyámuaꞌ jimi tyíꞌsejreꞌ ɨ tyaj jajvástaraꞌ, ajta aꞌɨ́jna ɨ tɨ aꞌyan tyíꞌxaj yee Jesús pu aꞌɨ́ɨn puéꞌeen ɨ yójraꞌ ɨ Dios, aꞌɨ́ɨ pu tyámuaꞌ tyíꞌsejreꞌ ɨ Dios jimi.

24 Aꞌɨ́j xu jɨn muaꞌaj tyámuaꞌ tyeetyéchaꞌɨɨn aꞌɨ́jcɨ ɨ nyúucarij ɨ siaj jájcuaj jáanamuajriꞌ, ajta tɨpuaꞌaj aꞌɨ́jna ɨ nyúucarij ɨ siaj jájcuaj jáanamuajriꞌ tyámuaꞌ jaꞌmua jimi tyuꞌtyáꞌɨtzeereꞌen, muaꞌaj xu siajta tyámuaꞌ tyiꞌtyeséereꞌej xáꞌjuꞌun aꞌɨ́jna jimi ɨ tɨ yójraꞌ puéꞌeen ɨ Dios, siajta jimi ɨ tyaj jajvástaraꞌ. 25 Aꞌíi pu aꞌɨ́ɨn puéꞌeen ɨ tɨ jɨn tyaꞌtóoratziiriꞌ ityájma jimi aꞌɨ́jna ɨ Cɨríistuꞌ, tyej tyij jusén jɨn júurij táꞌraꞌnyij.

26 Aꞌyaa nu een jɨmeꞌ tyajáꞌmuayuꞌseꞌej siaj sij jáamuaꞌreej jeꞌej maj séecan tyáꞌxɨeꞌveꞌ mej mij jamuáacuanamuan. 27 Ajta jaꞌmua jimi pu arí séejreꞌ aꞌɨ́jna ɨ júuricamaꞌraꞌ ɨ Dios, aꞌɨ́jna ɨ tɨ jɨn ɨ Cɨríistuꞌ tyámuaꞌ jamuáaruuj, aꞌɨ́j pu jɨn quee juxɨeꞌveꞌ tɨ aꞌtɨ́j tyajamuáamuaꞌtyej, jiꞌnye aꞌɨ́jna ɨ júuricamej tɨ jaꞌmua jimi jaatyájtoo, aꞌɨ́ɨ pu néijmiꞌi tyajaꞌmuamuaꞌtyej, ajta quee hueꞌtzij jɨn tyajaꞌmuamuaꞌtyej. Siataꞌaj tyámuaꞌ jimi tyíꞌtyesejreꞌej ɨ Cɨríistuꞌ, aꞌyájna tɨꞌɨj ɨ júuricamaꞌraꞌ ɨ Dios tyajamuaamuáꞌtyej.

28 Ajta ijíij, mu siaj yójmuaꞌmuaꞌ puéꞌeen, siataꞌaj tyámuaꞌ eenyeꞌ ɨ Cɨríistuꞌ jimi, tyej tyij jitzán tyúꞌcaꞌnyej tɨꞌɨj aꞌyan huataséjreꞌen, tyajta jeꞌen quee huatátatyeviꞌraꞌastaj tɨꞌɨj aꞌɨ́ɨn uvéꞌnyej. 29 Jiꞌnye muaꞌaj xu aꞌyan tyáꞌmuaꞌreej tɨ ɨ Cɨríistuꞌ jɨꞌréenyeꞌej séejreꞌ, ajta aꞌyan tyúuxɨeꞌveꞌ siaj jamuaꞌreej tɨjɨn aꞌɨ́ɨmaj ɨ maj xáꞌpuɨꞌ rɨcɨj, aꞌɨ́ɨ mu yójmuaꞌmuaꞌ puéꞌeen ɨ Dios.

3

Ɨ maj yójmuaꞌmuaꞌ puéꞌeen ɨ Dios

1 Cásɨꞌ siataꞌaj aꞌɨ́jna jitze tyúꞌmuaꞌtyij tɨ ɨ Dios jéehua taxɨeꞌveꞌ, aꞌɨ́j pu jɨn aꞌyan taatamuaꞌaj tyej tyij yójmuaꞌmuaꞌ puéꞌeenyeꞌ. Aꞌɨ́j mu jɨn quee tamuajtyej aꞌɨ́ɨmaj ɨ maj aꞌyan huacháatɨmee ɨ cháanacaj japua, jiꞌnye camu majta jamuaꞌtyej ɨ Dios. 2 Nyeꞌihuáamuaꞌ mu nyaj jáꞌmuaxɨeꞌveꞌ, tuꞌríj yójmuaꞌmuaꞌ puéꞌeen ɨ Dios. Tyij ajta quee eexúj jeꞌej ámiteereꞌ jeꞌej tyaj éenyeꞌej táꞌjuꞌun, aꞌyaa tu tyáꞌmuaꞌreej tyaj aꞌyan chaꞌtaj tyanaꞌaj éenyeꞌej táꞌjuꞌun tɨꞌɨj ɨ Cɨríistuꞌ tɨꞌɨj aꞌɨ́ɨn huataséjreꞌen, jiꞌnye aꞌáa tu jaséjran jeꞌej tɨ aꞌɨ́ɨn een. 3 Ajta aꞌtɨ́j tɨnaꞌaj tɨ aꞌyan aꞌɨ́j jitze tyiꞌijchóꞌveꞌ, aꞌɨ́j pu jɨn tyámuaꞌ juꞌuurej tɨꞌij jɨꞌréenyaꞌaj séeriaꞌaj táꞌraꞌnyij, aꞌyájna tɨꞌɨj ajta ɨ Jesús ɨ tɨ Cɨríistuꞌ puéꞌeen.

4 Ajta aꞌɨ́jna ɨ tɨ tyiꞌtɨ́j jɨn áꞌɨtzeereꞌ ɨ Dios jimi, aꞌɨ́ɨ pu jeꞌej puaꞌaj rɨcɨj, jiꞌnye aꞌɨ́jna ɨ tɨ jɨn juxanaꞌcɨreꞌ, aꞌɨ́j pu jɨn jeꞌej puaꞌaj rɨcɨj. 5 Aꞌyaa xuꞌríj muaꞌaj tyáꞌmuaꞌreej tɨ ɨ Cɨríistuꞌ aꞌɨ́jna jɨn mujoꞌvéꞌmej tɨꞌij jóꞌuunaj ɨ tyaj jɨn quee xáꞌpuɨꞌ huarɨ́j ɨ Dios jimi, aꞌɨ́jna jɨmeꞌ tɨ aꞌɨ́j jimi quee tyiꞌtɨ́j séejreꞌ tɨ jeꞌej puaꞌaj een. 6 Aꞌyaa puꞌij, aꞌtɨ́j tɨnaꞌaj tɨ ɨ Dios jimi séejreꞌ, capu cheꞌ tyiꞌtɨ́j jɨn jeꞌej puaꞌaj rɨcɨj, ajta aꞌɨ́jna ɨ tɨ ooj juxanaꞌcɨreꞌ, aꞌɨ́ɨ pu quee eexúj yóꞌitej jeꞌej tɨ een aꞌɨ́jna, capu ajta jamuaꞌtyej. 7 Mu siaj yójmuaꞌmuaꞌ puéꞌeen, cheꞌ quee aꞌtɨ́j jáꞌmuacuanamuaj, aꞌɨ́jna ɨ tɨ xáꞌpuɨꞌ tyiꞌtyúuchaꞌɨj, aꞌɨ́ɨ pu jɨꞌréenyaꞌaj séejreꞌ ɨ Dios jimi, aꞌyájna tɨꞌɨj ajta ɨ Cɨríistuꞌ jiꞌréenyeꞌej tyíꞌsejreꞌ, 8 ajta aꞌɨ́jna ɨ tɨ jeꞌej puaꞌaj tyiꞌtyúuchaꞌɨj, aꞌɨ́j pu jitze ajtyámaꞌcan ɨ tyiyáaruꞌ, jiꞌnye aꞌyaa pu ɨ tyiyáaruꞌ jájcuaj ɨmuáj jeꞌej puaꞌaj tyoꞌhuatyóochej. Aꞌɨ́j puꞌij jɨn mujoꞌvéꞌmej aꞌɨ́jna ɨ yójraꞌ ɨ Dios, taꞌaj ij jaꞌantyipuáꞌrityeꞌen ɨ muárɨeꞌriaꞌraꞌ ɨ tyiyáaruꞌ.

9 Capu sɨ́ɨj tɨ yójraꞌ puéꞌeen ɨ Dios jeꞌej puaꞌaj rɨcɨj, jiꞌnye aꞌɨ́j pu jitze eerámaꞌcan ɨ Dios, aꞌɨ́j pu jɨn quee ɨꞌríj tɨ ooj jeꞌej puaꞌaj tyiꞌtyúuchaꞌɨj, jiꞌnye aꞌɨ́ɨ pu sɨ́ɨj aꞌɨ́ɨn puéꞌeen ɨ tɨ yójraꞌ puéꞌeen ɨ Dios. 10 Aꞌyaa pu aꞌɨ́jna jɨn tyéꞌmiteereꞌ aꞌtyán maj yójmuaꞌmuaꞌ puéꞌeen ɨ Dios, ajta aꞌtyán maj yójmuaꞌmuaꞌ puéꞌeen ɨ tyiyáaruꞌ, jiꞌnye aꞌtɨ́j tɨnaꞌaj tɨ jeꞌej puaꞌaj tyiꞌtyúuchaꞌɨɨj, nusu quee jaxɨeꞌveꞌ ɨ juꞌihuáaraꞌ, capu ɨ Dios jitze ajtyámaꞌcan.

Ɨ nyúucarij tɨ taꞌijtyeꞌ tyej tyij huátaxɨeꞌveꞌen

11 Aꞌíi pu aꞌɨ́ɨn puéꞌeen ɨ nyúucarij ɨ siaj jájcuaj ɨmuáj jáanamuajriꞌ tɨ aꞌyan tyúuxɨeꞌveꞌ tyaj huátaxɨeꞌveꞌen séej tyajta séej. 12 Tyicheꞌ quee aꞌyan eenyeꞌ tɨꞌɨj aꞌɨ́jna ɨ Caín, tɨ aꞌɨ́jna jitze eeráanyej ɨ tɨ jeꞌej puaꞌaj een, ajta jeꞌen ɨ juꞌihuáaraꞌ huajéꞌcaj. ¿Jiꞌnye een jɨn tyeejéꞌcaj? Aꞌɨ́jna jɨmeꞌ ɨ tɨ jeꞌej puaꞌaj tyiꞌtyúuchaꞌɨɨcaꞌaj, ajta aꞌɨ́jna ɨ ihuáariaꞌraꞌ tyámuaꞌ pu tyiꞌtyúuchaꞌɨɨcaꞌaj.

13 Nyeꞌihuáamuaꞌ, caxu jeꞌej tyityóomuajtyaj tɨpuaꞌaj majamuájchaꞌɨɨriaꞌaj aꞌɨ́ɨmaj ɨ maj aꞌyan huacháatɨmee ɨ cháanacaj japua. 14 Ityáj tu tyeríj júurij séejreꞌ ɨ Dios jimi catu cheꞌ muɨꞌchij, aꞌyaa tu tyáꞌmuaꞌreej aꞌɨ́jna jɨmeꞌ tyaj huaꞌxɨeꞌveꞌ ɨ taꞌihuáamuaꞌ. Ajta aꞌtɨ́j tɨquee jaxɨeꞌveꞌ ɨ juꞌihuáaraꞌ, aꞌɨ́ɨ pu óocheꞌ muɨꞌchíj. 15 Aꞌɨ́jna ɨ tɨ jájchaꞌɨɨreꞌ ɨ juꞌihuáaraꞌ, aꞌɨ́ɨ pu aꞌɨ́ɨn puéꞌeen ɨ tɨ tyíꞌtyacuiꞌcaa, siajta muaꞌaj aꞌyan tyáꞌmuaꞌreej tɨquee jusén jɨn júurij huatyáꞌɨtzeereꞌej aꞌɨ́jna ɨ tɨ tyíꞌtyacuiꞌcaa. 16 Aꞌyaa tu tyáꞌmuaꞌreej jeꞌej tɨ een ɨ tyaj jɨn huátaxɨeꞌveꞌen, jiꞌnye aꞌɨ́ɨ pu ɨ Cɨríistuꞌ tajitzé maꞌcan huamuɨ́ꞌ, aꞌyaa puꞌij ajta tyúuxɨeꞌveꞌ tyej tyij aꞌyan chaꞌtaj tyanaꞌaj ityáj tyityáacuiꞌnyij huaꞌ jitze maꞌcan ɨ taꞌihuáamuaꞌ. 17 Jiꞌnye tɨpuaꞌaj sɨ́ɨj chíjtyaanyiꞌ puéꞌeenyeꞌ, ajta aꞌyan tyéꞌsejra tɨ ɨ ihuáariaꞌraꞌ quee jeꞌej tyéejviicueꞌraj, ajta jeꞌen quee jaatáhuɨɨreꞌen, ¿jiꞌnye tyíɨꞌrij tɨ jimi séjreꞌej aꞌɨ́jna ɨ tɨ jɨn ɨ Dios taxɨeꞌveꞌ? 18 Mu siaj yójmuaꞌmuaꞌ puéꞌeen, tyicheꞌ quee aꞌyan tyanaꞌaj tyíꞌxajtaj yee tyátaxɨeꞌveꞌ, sulu tyicheꞌ aꞌyan huárɨnyij jeꞌej tyaj tyíꞌxaj.

19 Aꞌyaa tutyij tyáꞌmuaꞌreeren tyaj jɨꞌréꞌcan jɨmeꞌ tyámuaꞌ tyiꞌtyítachaꞌɨɨj, tyajta tyámuaꞌ éenyeꞌej táꞌjuꞌun ɨ Dios jimi, 20 ajta tɨpuaꞌaj ɨ taxɨéjnyuꞌcaa tyiꞌtɨ́j jɨn táꞌxɨjtyeꞌej, aꞌɨ́jna ɨ Dios pu jéetzeꞌ vaꞌcán jɨn antyúumuaꞌreej quee ɨ taxɨéjnyuꞌcaa, aꞌɨ́ɨ pu néijmiꞌi tyíꞌmuaꞌreej. 21 Nyeꞌihuáamuaꞌ mu nyaj jáꞌmuaxɨeꞌveꞌ, tɨpuaꞌaj ɨ taxɨéjnyuꞌcaa quee tyiꞌtɨ́j jɨn táꞌxɨjtyeꞌej, aꞌyaa pu tyíɨꞌrij tyaj jitzán tyúꞌcaꞌnyej ɨ Dios, 22 ajta jeꞌen aꞌɨ́ɨn néijmiꞌi tyitaatáꞌsij tyiꞌtɨ́j tyaj jaatáhuaviiraj, jiꞌnye aꞌyaa tu rɨcɨj jeꞌej tɨ tyíꞌijta ɨ nyúucariaꞌraꞌ tyajta tyámuaꞌ tyiꞌtyítachaꞌɨɨj jeꞌej tɨ aꞌɨ́j tyaꞌráanajchi. 23 Ajta ɨ nyúucariaꞌraꞌ aꞌyaa pu tyíꞌtaꞌijtyeꞌ tyej tyij jitzán tyáꞌantzaahuatyeꞌen ɨ Cɨríistuꞌ tɨ ajta Jesús puéꞌeen ɨ tɨ yójraꞌ puéꞌeen ɨ Dios, tyajta jeꞌen huátaxɨeꞌveꞌen séej tyajta séej jeꞌej tɨ aꞌɨ́ɨn tyitaataꞌíj. 24 Aꞌɨ́ɨmaj ɨ maj jaꞌtzaahuatyeꞌ ɨ nyúucariaꞌraꞌ majta jitzán séejreꞌ, aꞌɨ́ɨ pu ajta ɨ nyúucarij huaꞌ jitze séejreꞌ. Aꞌyaa tu aꞌɨ́jna jɨn tyáꞌmuaꞌreej tɨ aꞌɨ́ɨn tatzájtaꞌ séejreꞌ, aꞌɨ́jna jɨmeꞌ tɨ ɨ júuricamaꞌraꞌ tajimí huatyáꞌɨtzeerej.

4

Aꞌɨ́jna ɨ júuricamaꞌraꞌ ɨ Dios ajta ɨ xɨéjnyuꞌcarij tɨ jájchaꞌɨɨreꞌ ɨ Cɨríistuꞌ

1 Nyeꞌihuáamuaꞌ mu nyaj jáꞌmuaxɨeꞌveꞌ, caxu néijmiꞌcaa jáꞌtzaahuatyaꞌaj ɨ maj aꞌyan tyúusejrataj maj ɨ Dios jitze maꞌcan tyíꞌxaj, sulu siataꞌaj anaquéej tyámuaꞌ tyihuoꞌséj siaj sij jáamuaꞌreej tɨpuaꞌaj ɨ júuricamej ɨ tɨ huaꞌ jitze séejreꞌ ɨ Dios jimi jáꞌmaꞌcantaj nusu quee. Jiꞌnye jéehua mu aꞌyan séejreꞌ ɨ cháanacaj japua ɨ maj quee huatoojéꞌyacan jɨn tyíꞌxaj ɨ Dios jimi. 2 Aꞌyaa puꞌij tyíɨꞌrij siaj sij jáamuaꞌreej aꞌtɨ́j tɨ jimi séejreꞌ ɨ júuricamaꞌraꞌ ɨ Dios, aꞌɨ́jna ɨ tɨ aꞌyan tyaataxáj yee Jesús pu Cɨríistuꞌ puéꞌeen, ajta aꞌyan yee aꞌyaa pu eenyeꞌ yatanyéj tɨꞌɨj tyévij, aꞌɨ́ɨ pu ɨ júuricamaꞌraꞌ ɨ Dios jitzán séejreꞌ. 3 Ajta aꞌɨ́jna ɨ tɨquee aꞌyan tyáꞌmuaꞌtyej aꞌɨ́jcɨ ɨ Jesús, capu jimi séejreꞌ ɨ júuricamaꞌraꞌ ɨ Dios, sulu aꞌɨ́ɨ pu jitzán séejreꞌ ɨ júuricamaꞌraꞌ aꞌɨ́jna ɨ tɨ jájchaꞌɨɨreꞌ ɨ Cɨríistuꞌ. Aꞌyaa xu muaꞌaj tyúꞌnamuajriꞌ tɨ aꞌɨ́ɨn aꞌyan huataséjreꞌsij ɨ cháanacaj japua aꞌɨ́jna ɨ tɨ jájchaꞌɨɨreꞌ ɨ Cɨríistuꞌ, aꞌyaa puꞌij tyiꞌjaꞌyájna tɨ aꞌɨ́ɨn arí aꞌyan séejreꞌ ɨ cháanacaj japua.

4 Nyiyóojmuaꞌ, muaꞌaj xu ɨ Dios jitze ajtyámaꞌcan, siajta seríj huoꞌtyáamueꞌtɨj aꞌɨ́ɨjma ɨ maj tyíꞌhueꞌtacaa, jiꞌnye aꞌɨ́jna ɨ tɨ jaꞌmua jimi séejreꞌ, jéetzeꞌ pu vaꞌcán jɨn antyúumuaꞌreej quee aꞌɨ́jna ɨ tɨ íiyan séejreꞌ ɨ cháanacaj japua. 5 Aꞌɨ́ɨmaj ɨ maj íiyan maꞌcan ɨ cháanacaj japua, aꞌɨ́j mu jɨn aꞌyan tyíꞌxaj aꞌɨ́jna jɨmeꞌ íiyan tɨ tyíꞌmaꞌcan cháanacaj japua, majta aꞌɨ́ɨmaj ɨ maj aꞌyan maꞌcan aꞌɨ́ɨ mu huáꞌnamuaj. 6 Tyajta ityáj, aꞌɨ́j tu jitze ajtyámaꞌcan ɨ Dios. Aꞌɨ́jna ɨ tɨ jamuaꞌtyej ɨ Dios, aꞌɨ́ɨ pu tanamuaj, ajta ɨ tɨquee jamuaꞌtyej ɨ Dios, capu tanamuaj. Aꞌyaa puꞌij tyíɨꞌrij tyej tyij jáamuaꞌreej aꞌtɨ́j tɨ jɨꞌréꞌcan jɨmeꞌ ɨ Dios jitze maꞌcan tyíꞌxaj, ajta aꞌtɨ́j tɨ hueꞌtzij jɨn tyíꞌxaj.

Dios pu jéehua taxɨeꞌveꞌ

7 Nyeꞌihuáamuaꞌ mu nyaj jáꞌmuaxɨeꞌveꞌ, tyicheꞌ huátaxɨeꞌveꞌen séej tyajta séej, jiꞌnye Dios pu ajta aꞌyan tyíꞌtaxɨeꞌveꞌ ityájma. Aꞌɨ́jna ɨ tɨ huaꞌxɨeꞌveꞌ ɨ juxaꞌaj tyeɨ́tyee, aꞌɨ́ɨ pu ɨ Dios jitze ajtyámaꞌcan ajta jamuaꞌtyej ɨ Dios. 8 Aꞌɨ́jna ɨ tɨquee huaꞌxɨeꞌveꞌ ɨ juxaꞌaj tyeɨ́tyee, capu jamuaꞌtyej ɨ Dios, jiꞌnye Dios pu aꞌɨ́ɨn puéꞌeen ɨ tɨ taxɨeꞌveꞌ. 9 Dios pu taataséjra aꞌchu tɨ taxɨeꞌveꞌ, aꞌɨ́jna jɨmeꞌ tɨ uyoꞌtaꞌítyacaꞌ ɨ tɨ aꞌɨ́jna caa tyiꞌijyój, íiyan cháanacaj japua, tyej tyij aꞌɨ́jna jitze maꞌcan júurij huatyáꞌɨtzeereꞌen ɨ Dios jimi. 10 Aꞌyaa puꞌij een aꞌɨ́jna ɨ tɨ jɨn ɨ Dios taxɨeꞌveꞌ, capu aꞌyan huatóomuaꞌaj yee ityáj tu anaquéej jaaxɨeꞌveꞌ ɨ Dios, sulu aꞌɨ́ɨ pu anaquéej taataxɨéꞌvej ityájma, ajta uyoꞌtaꞌítyacaꞌ ɨ juyój, tɨꞌij aꞌɨ́ɨn huatóomuꞌvejritaj, ajta jeꞌen jóꞌuunaj ɨ tyaj jɨn ootyáꞌɨtzee ɨ Dios jimi.

11 Nyeꞌihuáamuaꞌ mu nyaj jáꞌmuaxɨeꞌveꞌ, tɨpuaꞌaj ɨ Dios aꞌyan arí tyitaaxɨéꞌvej, aꞌyaa puꞌij tyúuxɨeꞌveꞌ tyej tyij aꞌyan chaꞌtaj tyanaꞌaj ityáj tyityahuátaxɨeꞌveꞌen séej tyajta séej. 12 Capu aꞌtɨ́j aꞌnáj jaaséej ɨ Dios, ajta tɨpuaꞌaj tyahuátaxɨeꞌveꞌen séej tyajta séej, Dios pu ityájma jimi séejreꞌ, ajta ɨ tɨ jɨn taxɨeꞌveꞌ pu ajta ityájma jimi néijmiꞌi séeriaꞌaj taꞌmej. 13 Aꞌɨ́jna ɨ tɨ jɨn ámiteereꞌ tyaj ɨ Dios jimi séejreꞌ, tɨ ajta aꞌɨ́ɨn tajimí séejreꞌ, aꞌɨ́ɨ pu aꞌɨ́ɨn puéꞌeen ɨ júuricamaꞌraꞌ tɨ tatzájtaꞌ séejreꞌ. 14 Ityáj tu tyeríj jaaséj, aꞌɨ́j tu jɨn aꞌyan tyíꞌxaj tɨ ɨ Dios uyoꞌtaꞌítyacaꞌ ɨ juyój tɨꞌij huaꞌ japua huatányuunyij aꞌɨ́ɨmaj ɨ maj aꞌyan huacháatɨmee ɨ cháanacaj japua. 15 Aꞌtɨ́j tɨnaꞌaj tɨ aꞌyan tyuꞌtaxáj yee Jesús pu yójraꞌ puéꞌeen aꞌɨ́jcɨ ɨ Dios, aꞌɨ́ɨ pu ɨ Dios jimí séejreꞌ ajta ɨ Dios pu ajta aꞌɨ́j jimi séejreꞌ ɨ tyévij.

16 Aꞌyaa tutyij aꞌɨ́jna jɨn tyáꞌmuaꞌreej, tyajta tyáꞌtzaahuatyeꞌ tɨ ɨ Dios taxɨeꞌveꞌ, ajta aꞌɨ́jna ɨ tɨ aꞌyan tyihuáꞌxɨeꞌveꞌ ɨ juxaꞌaj tyeɨ́tyee, aꞌɨ́ɨ pu ɨ Dios jimi séejreꞌ, ajta Dios pu ajta aꞌɨ́j jimí séejreꞌ ɨ tyévij. 17 Aꞌyaa puꞌij tajimí tyíꞌsejreꞌ ɨ tyaj jɨn taxɨeꞌveꞌ, tyej tyij jitzán tyúꞌcaꞌnyej aꞌájna xɨcáaraꞌ maj jitzán táꞌxɨjtyeꞌen, jiꞌnye ityáj tu tyámuaꞌ aꞌyan tyíꞌtyesejreꞌ ɨ cháanacaj japua aꞌyájna tɨꞌɨj ajta ɨ Cɨríistuꞌ jɨꞌréenyaꞌaj tyíꞌsejreꞌ. 18 Joꞌmaj jóoxɨeꞌveꞌ, capu aꞌtɨ́j tyiꞌtɨ́j jɨn tyíꞌtzɨɨnyeꞌ. Jiꞌnye ɨ maj jɨn juxɨeꞌveꞌ pu néijmiꞌi putyíꞌuurej, ajta tɨpuaꞌaj aꞌtɨ́j tyíꞌtzɨɨnyeꞌej, aꞌɨ́ɨ pu ajta tyiꞌtɨ́j jɨn jajpuéetzij jaꞌmej. Aꞌɨ́j pu jɨn aꞌɨ́jna ɨ tɨ tyíꞌtzɨɨnyeꞌ, aꞌɨ́ɨ pu quee eexúj tyámuaꞌ tyihuáꞌxɨeꞌveꞌ ɨ juxaꞌaj tyeɨ́tyee.

19 Ityáj tu huaꞌxɨeꞌveꞌ, jiꞌnye ɨ Dios pu anaquéej ityájma taaxɨéꞌvej. 20 Tɨpuaꞌaj sɨ́ɨj aꞌyan tyíꞌxajtaj yee: “Nyáaj nu jaxɨeꞌveꞌ ɨ Dios”, ajta jeꞌen jájchaꞌɨɨriaꞌaj ɨ juꞌihuáaraꞌ, aꞌɨ́ɨ pu tyíꞌhueꞌtacaa. Jiꞌnye tɨpuaꞌaj aꞌtɨ́j quee jaxɨeꞌvaꞌaj ɨ juꞌihuáaraꞌ tɨ jaaséj, capu jeꞌej tyíɨꞌrij tɨ jaaxɨéꞌveꞌen ɨ Dios tɨquee aꞌnáj jaaséj. 21 Ɨ Cɨríistuꞌ pu aꞌíjna ɨ nyúucarij jɨn tyitaataꞌíj, tɨꞌij aꞌɨ́jna ɨ tɨ jaxɨeꞌveꞌ ɨ Dios, cheꞌ ajta jaaxɨeꞌveꞌ ɨ juꞌihuáaraꞌ.

5

Aꞌɨ́jna ɨ tyaj jɨn tyáꞌtzaahuatyeꞌ aꞌɨ́ɨ pu aꞌɨ́ɨn puéꞌeen ɨ tyaj jɨn taxɨeꞌveꞌ

1 Aꞌtɨ́j tɨnaꞌaj tɨ tyáꞌtzaahuatyeꞌ tɨ Jesús aꞌɨ́ɨn puéꞌeen ɨ Cɨríistuꞌ, aꞌɨ́ɨ pu yójraꞌ puéꞌeen ɨ Dios, ajta aꞌɨ́jna ɨ tɨ jaxɨeꞌveꞌ aꞌɨ́jcɨ ɨ tɨ yoꞌpuáaraꞌan puéꞌeen, aꞌɨ́ɨ pu ajta huaꞌxɨeꞌveꞌ ɨ yójmuaꞌmuaꞌ. 2 Tɨpuaꞌaj tyáaxɨeꞌveꞌej ɨ Dios tyajta aꞌyan rɨjcaj jeꞌej tɨ tyíꞌijta, aꞌyaa tu tyáꞌmuaꞌreej tyej tyajta huaꞌxɨeꞌveꞌ aꞌɨ́ɨmaj ɨ maj yójmuaꞌmuaꞌ puéꞌeen ɨ Dios. 3 Tɨpuaꞌaj tyáaxɨeꞌveꞌej ɨ Dios aꞌyaa pu ajta tyúuxɨeꞌveꞌ tyej tyij jaꞌráꞌastijreꞌen jeꞌej tɨ aꞌɨ́ɨn tyíꞌtaꞌijtyeꞌ, ajta capu muárɨeꞌrij tyaj jaꞌráꞌastijreꞌen jeꞌej tɨ aꞌɨ́ɨn tyíꞌtaꞌijtyeꞌ, 4 jiꞌnye aꞌɨ́jna ɨ tɨ yójraꞌ puéꞌeen ɨ Dios, aꞌɨ́ɨ pu huaꞌantyimueꞌtɨj aꞌɨ́ɨmaj ɨ maj aꞌyan séejreꞌ ɨ cháanacaj japua. Ajta ɨ tyaj jɨn tyáꞌtzaahuatyeꞌ aꞌɨ́ɨ pu taatáꞌ tyej tyij néijmiꞌi jɨn tyuꞌtyámueꞌtɨn. 5 Aꞌɨ́jna ɨ tɨ tyáꞌtzaahuatyeꞌ tɨ ɨ Jesús aꞌɨ́ɨn puéꞌeen ɨ yójraꞌ ɨ Dios, aꞌɨ́ɨ pu néijmiꞌi jɨn tyuꞌtyámueꞌtɨj íiyan cháanacaj japua.

6 Ajta aꞌnáj tɨ ɨ Jesús tɨ ajta Cɨríistuꞌ puéꞌeen ajtáhuaꞌaj aꞌyan huataséjre ityájma jimi, Aꞌyaa tu aꞌɨ́jna jɨn tyáꞌmuaꞌreej tɨꞌɨj aꞌɨ́ɨn huáɨꞌhuacaꞌ ajta jeꞌráaxɨrej ɨ juxúureꞌ tɨꞌɨj huamuɨ́ꞌ, tyajta quee jájtyij tyanaꞌaj jɨn aꞌyan tyáꞌmuaꞌreej, sulu jájtyij jamuán ajta xúureꞌej. Ajta ɨ júuricamaꞌraꞌ ɨ Dios aꞌɨ́ɨ pu aꞌyan tyámuaꞌ tyáꞌmuaꞌreej, ajta aꞌɨ́ɨn puéꞌeen ɨ júuricamej tɨ jɨꞌréꞌcan jɨmeꞌ tyíꞌxaj. 7 Majta huéeicaj ɨ maj aꞌyan tyámuaꞌ tyáꞌmuaꞌreej: 8 aꞌɨ́jna ɨ júuricamaꞌraꞌ ɨ Dios, ɨ jájtyij ɨ tɨ jɨn huáɨꞌhuacaꞌ ɨ Jesús, ajta ɨ xúureꞌej ɨ tɨ jeꞌráaxɨrej ɨ Cɨríistuꞌ tɨꞌɨj huamuɨ́ꞌ ɨ cúruuj jitze, majta aꞌɨ́ɨmaj ɨ maj huéeicaj, néijmiꞌi mu juxaꞌaj manaꞌaj tyíꞌxaj. 9 Aꞌyaa tu tyáꞌantzaahuaj jeꞌej maj tyuꞌtaxájtacaꞌ ɨ tyeɨ́tyee, ajta jéetzeꞌ tyíꞌhuɨɨreꞌ tyaj jaꞌantzaahuatyeꞌen jeꞌej tɨ ɨ Dios tyíꞌxaj, jiꞌnye aꞌɨ́ɨ pu aꞌɨ́jna jitze maꞌcan tyuꞌtaxájtacaꞌ ɨ juyój. 10 Aꞌɨ́jna ɨ tɨ tyáꞌtzaahuatyeꞌ ɨ yójraꞌ jimi ɨ Dios, aꞌɨ́ɨ pu nyúucarij jitzán tyíꞌsejreꞌ, ajta ɨ tɨquee tyáꞌtzaahuatyeꞌ ɨ Dios jimi, aꞌyaa pu tyéꞌsejrata ɨ Dios tɨꞌɨj ɨ tɨ tyíꞌhueꞌtacaa, aꞌɨ́jna jɨmeꞌ tɨquee jaꞌtzaahuatyeꞌ jeꞌej tɨ ɨ Dios tyuꞌtaxájtacaꞌ ɨ juyój jitze maꞌcan. 11 Aꞌɨ́jna ɨ nyúucarij ɨ Dios tɨ jaataxájtacaꞌ aꞌɨ́ɨ pu aꞌɨ́ɨn puéꞌeen ɨ tɨ taatáꞌsij tyej tyij júurij huatyáꞌɨtzeereꞌen, ajta aꞌɨ́jna ɨ júuricamej aꞌɨ́j pu jitze eerányinyii ɨ yójraꞌ ɨ Dios. 12 Aꞌtɨ́j tɨ jimi séejreꞌ aꞌɨ́jna ɨ tɨ yójraꞌ puéꞌeen ɨ Dios, aꞌɨ́ɨ pu júurij huatyáꞌɨtzeereꞌej jusén jɨmeꞌ, ajta ɨ tɨquee jimi séejreꞌ capu júurij taꞌmej.

13 Aꞌyaa nu muaꞌajmaj tyajáꞌmuayuꞌseꞌej mu siaj tyáꞌtzaahuatyeꞌ aꞌɨ́jcɨ jimi ɨ yójraꞌ ɨ Dios, siaj sij jáamuaꞌreej siaj júurij huatyáꞌɨtzeereꞌen jusén jɨmeꞌ.

14 Jitzán tu tyíꞌcaꞌnyej ɨ Dios, jiꞌnye aꞌyaa tu tyáꞌmuaꞌreej tɨjɨn tɨpuaꞌaj tyiꞌtɨ́j tyaatáhuavii jeꞌej tɨ aꞌɨ́ɨn tyaꞌajxɨéꞌviꞌraꞌ, aꞌɨ́ɨ pu tanamuajran. 15 Ajta aꞌyájna tyatɨꞌɨj tyáꞌmuaꞌreej tɨ ɨ Dios tanamuaj jeꞌej tyaj tyiꞌtɨ́j tyaatáhuaviiraj, aꞌyaa tu tyajta tyáamuaꞌreej tyaj aꞌyan tyéꞌejchaꞌɨj jeꞌej tyaj tyiꞌtɨ́j tyaatáhuaviiraj.

16 Tɨpuaꞌaj sɨ́ɨj aꞌyan tyéꞌsejra tɨ ɨ ihuáariaꞌraꞌ tyiꞌtɨ́j jɨn jeꞌej puaꞌaj rɨcɨj, tɨquee aꞌyan tyáꞌcɨꞌpuaj tɨꞌij aꞌɨ́jna jɨn huámuɨꞌnyij, cheꞌ jɨmeꞌ jaatáhuaviij ɨ Dios, taꞌaj ij ɨ Dios jaatáꞌan tɨ júurij táꞌraꞌnyij, tɨpuaꞌaj tyiꞌtɨ́j jɨn aꞌyan rɨjcaj tɨquee jacɨꞌpuaj tɨꞌij aꞌɨ́jna jɨn huámuɨꞌnyij. Aꞌyaa pu ajta tyíꞌsejreꞌ ɨ tɨ jɨn aꞌtɨ́j ootyáꞌɨtzeerej tɨꞌij ajta aꞌɨ́jna jɨn huámuɨꞌnyij, aꞌɨ́jna jɨmeꞌ canu aꞌyan tyajáꞌmuaꞌijtyeꞌ siaj aꞌɨ́jna jɨn jaatáhuaviij. 17 Néijmiꞌi ɨ maj jɨn jeꞌej puaꞌaj rɨcɨj, aꞌɨ́j mu jɨn juxanaꞌcɨreꞌ, ajta pu ityájma jimi séejreꞌ ɨ maj jɨn áꞌɨtzeereꞌ, ɨ tɨquee aꞌyan tyihuáꞌcɨꞌtyij mej mij aꞌɨ́jna jɨn huácuiꞌnyij.

18 Aꞌyaa tu tyáꞌmuaꞌreej tɨquee tyiꞌtɨ́j jɨn áꞌɨtzeereꞌ aꞌɨ́jna ɨ Dios tɨ jimi séejreꞌ, jiꞌnye aꞌɨ́ɨ pu ɨ yójraꞌ ɨ Dios jachaꞌɨj, ajta aꞌɨ́jna ɨ tɨ jeꞌej puaꞌaj een capu jeꞌej joorej aꞌɨ́jcɨ ɨ aꞌtɨ́j. 19 Aꞌyaa tu tyáꞌmuaꞌreej tyaj ɨ Dios jitze ajtyámaꞌcan, majta néijmiꞌi ɨ maj aꞌyan huacháatɨmee ɨ cháanacaj japua, aꞌɨ́ɨ pu tyihuáꞌijtyeꞌ ɨ xɨéjnyuꞌcarij tɨ jeꞌej puaꞌaj een. 20 Aꞌyaa tu tyajta tyáꞌmuaꞌreej tɨ ɨ yójraꞌ ɨ Dios yatanyéj, ajta taatáꞌ tyej tyij yóꞌitej táꞌraꞌnyij, tyajta jáamuaꞌtyij aꞌɨ́jna ɨ tɨ jɨꞌréꞌcan jɨmeꞌ Dios puéꞌeen. Aꞌɨ́j tu jitze ajtyámaꞌcan ɨ yójraꞌ ɨ Dios, aꞌɨ́ɨ puꞌij aꞌɨ́ɨn puéꞌeen ɨ Jesús tɨ ajta Cɨríistuꞌ puéꞌeen. Aꞌɨ́ɨ pu aꞌɨ́ɨn puéꞌeen ɨ Dios tɨ jɨꞌréꞌcan jɨmeꞌ séejreꞌ, tɨ ajta taatáꞌsij tyej tyij júurij táꞌraꞌnyij jusén jɨmeꞌ. 21 Mu siaj yójmuaꞌmuaꞌ puéꞌeen, siataꞌaj tyámuaꞌ tyityahuóochaꞌɨɨn aꞌɨ́ɨjma jimi ɨ maj hueꞌtzij jɨn jusejrataj.

2 Juan

Ɨ yuꞌxarij tɨ huaꞌpuaj aꞌɨ́ɨn tɨ joꞌyúꞌxacaꞌ ɨ San Juan

1

Juan pu huaꞌtyojtyeꞌ

1 Nyáaj ɨ nyaj vástɨꞌ puéꞌeen, yaa nu jáꞌmuatyojtyeꞌ muaꞌajmaj ɨ Dios tɨ jamuaꞌantyíhuoo siajta mu siaj huaꞌ jitze ajtyámaꞌcan. Aꞌyaa nu jɨꞌréꞌcan jɨmeꞌ tyajaꞌmuaxɨeꞌveꞌ, nyajta quee nyáaj nyanaꞌaj, sulu majta mu néijmiꞌi ɨ maj jamuaꞌtyej ɨ nyúucarij tɨ aꞌyan tyiꞌjaꞌyájna. 2 Aꞌyaa nu aꞌɨ́jna jɨn tyajaꞌmuaxɨeꞌveꞌ aꞌɨ́jna jɨmeꞌ ɨ nyúucarij tɨ aꞌyan tyiꞌjaꞌyájna, ityájma tɨ jimi séejreꞌ, ajta tajimí séeriaꞌaj jaꞌmej jusén jɨmeꞌ. 3 Cheꞌ aꞌɨ́jna ɨ Dios ɨ tyaj jajvástaraꞌ, ajta ɨ Jesús tɨ Cɨríistuꞌ puéꞌeen, ɨ tɨ ajta yójraꞌ puéꞌeen ɨ Dios, micheꞌ aꞌɨ́ɨn tyámuaꞌ tyajamuaatyátoonyij, majta jamuaꞌancuꞌvaxɨꞌɨn, majta jamuaatyápuaꞌrityeꞌen jaꞌmua tzajtaꞌ, siaj sij jɨꞌréꞌcan jɨmeꞌ tyámuaꞌ tyityetyúuchaꞌɨj, siajta huóoxɨeꞌveꞌen séej siajta séej.

Aꞌɨ́jna ɨ nyúucarij tɨ taꞌijtyeꞌ tyej tyij huátaxɨeꞌveꞌen séej tyajta séej

4 Jéehua nu huatányetyamuaꞌvej nyatɨꞌɨj jáamuaꞌreeriꞌ, maj séecan ɨ maj jaꞌmua jitze ajtyámaꞌcan tyámuaꞌ tyityetyúuchaꞌɨɨj, aꞌyájna tɨꞌɨj tyitaataꞌíj aꞌɨ́jna ɨ Dios ɨ tyaj jajvástaraꞌ. 5 Ajta ijíij, nyeꞌihuáamuaꞌ mu nyaj jáꞌmuaxɨeꞌveꞌ, aꞌyaa nu tyajaꞌmuahuaviij siaj huóoxɨeꞌveꞌen séej siajta séej. Canu tyiꞌtɨ́j jɨn jájcuan jɨmeꞌ tyajáꞌmuayuꞌseꞌej, sulu aꞌɨ́j nuꞌuj ɨ nyúucarij ɨ tɨ jájcuaj ɨmuáj ityájma jimi huatyátuiihuacaꞌ. 6 Aꞌɨ́jna ɨ tyaj jɨn taxɨeꞌveꞌ, aꞌyaa pu tyéꞌmiteereꞌ tyaj aꞌyan huárɨnyij jeꞌej tɨ ɨ Dios tyíꞌtaꞌijtyeꞌ, ajta ɨ nyúucarij ɨ tɨ jɨn tyíꞌijta, muaꞌaj xu seríj jájcuaj ɨmuáj jáanamuajriꞌ tɨ aꞌyan tyúuxɨeꞌveꞌ siaj tyámuaꞌ tyityahuóoxɨeꞌveꞌen.

7 Jiꞌnye muaꞌaj xu aꞌyan cɨɨnyej ɨ cháanacaj japua huaꞌ tzajtaꞌ aꞌɨ́ɨmaj ɨ maj jáꞌmuacuanamuaj, ɨ maj majta quee aꞌyan tyáꞌmuaꞌtyej ɨ Jesús tɨ aꞌɨ́ɨn Cɨríistuꞌ puéꞌeen tɨ ajta huatyóotyevistacaꞌ. Aꞌɨ́ɨmaj ɨ maj aꞌyan een, aꞌɨ́ɨ mu aꞌɨ́ɨn puéꞌeen ɨ maj tyúꞌcuanamuaj, majta jájchaꞌɨɨreꞌ ɨ Cɨríistuꞌ. 8 Tyámuaꞌ xuꞌuj muaꞌaj, tyej tyij quee yóꞌrɨeenyij ɨ tyaj jɨn tyuꞌmuárɨej jaꞌmua jimi, sulu tyej tyij néijmiꞌi ancuriáan ɨ tyaj jaamuéꞌtɨj ɨ Dios jimi.

9 Aꞌtɨ́j tɨnaꞌaj tɨ aꞌyan rɨjcaj tyiꞌtɨ́j jɨmeꞌ jeꞌej tɨ jusɨ́ɨj tyéejtyoj, ajta quee jáꞌastyaj jeꞌej tɨ ɨ Cɨríistuꞌ tyitaamuáꞌtyej, capu ɨ Dios séejreꞌ aꞌɨ́jna jimi ɨ aꞌtɨ́j, ajta aꞌɨ́jna ɨ tɨ aꞌyan rɨcɨj jeꞌej tɨ aꞌɨ́ɨn tyitaamuáꞌtyej aꞌɨ́ɨ pu jimi séejreꞌ ɨ Dios ajta aꞌɨ́jcɨ jimi ɨ yójraꞌ. 10 Tɨpuaꞌaj sɨ́ɨj aꞌtɨ́j jáꞌmuamuaariaj ajta quee jáꞌastyaj aꞌíjcɨ ɨ nyúucarij, caxu jatyojtyaꞌaj, caxu siajta jaataxɨéꞌveꞌen ɨ juchéj, 11 jiꞌnye aꞌtɨ́j tɨ jaatatyójtyeꞌen, aꞌɨ́ɨ pu jamuán ajta jeꞌej puaꞌaj rɨnyij.

Ɨ nyúucarij tɨ jɨn huaꞌtyojtyeꞌ tɨ ajta jɨn jaꞌantyipuáꞌrij

12 Jéehua pu óocheꞌ ɨ nyaj tyajáꞌmuaꞌixaatyaꞌmuɨꞌ, nyajta quee aꞌyan tyáꞌxɨeꞌveꞌ nyaj jamuaatéꞌexaatyeꞌen aꞌíjcɨ jitze ɨ yuꞌxarij. Aꞌyaa nu tyiꞌijchóꞌveꞌ nyaj aꞌáa jóꞌmeꞌen jaꞌmua jimi, nyej nyij jamuaaséeran aꞌyan nyetyajamuaatéꞌexaatyeꞌen, tyej tyij néijmiꞌi huátatyamuaꞌveꞌen.

13 Aꞌɨ́ɨmaj ɨ yójmuaꞌmuaꞌ aꞌihuáaraꞌ tɨ íitɨꞌ ɨ tɨ ajta ɨ Dios huaꞌantyíhuoj, aꞌɨ́ɨ mu majta yajáꞌmuatyojtyeꞌ.

3 Juan

Ɨ yuꞌxarij tɨ huéeicaj aꞌɨ́ɨn tɨ joꞌyúꞌxacaꞌ ɨ San Juan

1

Juan pu huaꞌtyojtyeꞌ

1 Nyáaj ɨ nyaj vástɨꞌ puéꞌeen, yanuj muatyojtyeꞌ muéetzij Gayo mu nyaj muaxɨeꞌveꞌ, aꞌɨ́jna ɨ tɨ ajta tzáahuatyiꞌraꞌaj jɨn huaꞌxɨeꞌveꞌ.

2 Nyeꞌihuáaraꞌ mu nyaj muaxɨeꞌveꞌ, aꞌyaa nu tyáꞌhuoo ɨ Dios jimi, tɨꞌij aꞌyájna tɨꞌɨj tyámuaꞌ tyíꞌmuahuɨɨreꞌ, pajta néijmiꞌi jɨn tyámuaꞌ een, aꞌyaa nu tyáꞌhuoo pej pij quee tyiꞌijcuíꞌnyej. 3 Jéehua nu huatányetyamuaꞌvej matɨꞌɨj séecan yaráꞌaj ɨ taꞌihuáamuaꞌ, majta naatéꞌexaa paj tzáahuatyiꞌraꞌaj jɨn tyámuaꞌ tyiꞌtyíaꞌchaꞌɨj aꞌɨ́jna jitze ɨ nyúucarij tɨ aꞌyan tyiꞌjaꞌyájna. 4 Aꞌɨ́ɨ pu aꞌɨ́ɨn puéꞌeen ɨ nyaj jɨn huápuɨꞌɨj huatányetyamuaꞌvej aꞌɨ́jna ɨ nyaj jáanamuaj maj tzáahuatyiꞌraꞌaj jɨn tyámuaꞌ tyityetyúuchaꞌɨɨj ɨ nyiyóojmuaꞌ.

5 Nyeꞌihuáaraꞌ mu nyaj muaxɨeꞌveꞌ, xáꞌpuɨꞌ paj rɨcɨj aꞌɨ́jna jɨmeꞌ jeꞌej paj tyiꞌtɨ́j jɨn tyihuáꞌhuɨɨreꞌ ɨ taꞌihuáamuaꞌ, ajta jéetzeꞌ aꞌɨ́ɨjma jimi ɨ maj séej chuéj japua jaꞌráacɨj. 6 Aꞌɨ́ɨ mu jaataxájtacaꞌ huaꞌ jimi ɨ maj jusɨꞌrii ɨ paj jéehua huaꞌxɨeꞌveꞌ ɨ axaꞌaj tyeɨ́tyee. Aꞌyaa nu tyíꞌmuahuaviij paj huoꞌtáhuɨɨreꞌen tɨꞌij quee tyiꞌtɨ́j huáꞌɨtziityaꞌaj matɨꞌɨj jóꞌcɨɨnyej, aꞌyájna tɨꞌɨj tyaꞌráanajchi ɨ Dios. 7 Jiꞌnye aꞌɨ́ɨ mu aꞌɨ́jna jɨn mujaꞌráacɨj mej mij ɨ Cɨríistuꞌ jitze maꞌcan tyihuoꞌtéꞌexaatyeꞌen, majta quee tyiꞌtɨ́j ancuriáaꞌ aꞌɨ́ɨjma jimi ɨ maj quee tyáꞌtzaahuatyeꞌ. 8 Aꞌɨ́j pu jɨn aꞌyan tyúuxɨeꞌveꞌ tyej tyij ityáj tyámuaꞌ tyihuoꞌtyéjeevej, tyajta huoꞌtáhuɨɨreꞌen aꞌɨ́jna jɨmeꞌ tyaj huóꞌixaatyeꞌen nyúucarij tɨ ɨ Dios jimi jáꞌmaꞌcan.

Diótrefes pu jeꞌej puaꞌaj tyiꞌtyúuchaꞌɨj

9 Nyáaj nu nyeríj tyihuoꞌtaꞌítyiꞌriꞌ aꞌɨ́ɨjma ɨ maj aꞌáa jóosɨꞌrii, ajta ɨ Diótrefes capu jaꞌráꞌastej ɨ tyaj jɨn antyítamuaꞌreej, jiꞌnye jaꞌráanajchi tɨ néijmiꞌi jɨn antyúumuaꞌreeriaj. 10 Aꞌɨ́j nu jɨn nyatɨꞌɨj aꞌáa jaꞌtanyéj jaꞌmua jimi, nyáaj nu jajtyáꞌxɨꞌsij, jiꞌnye aꞌɨ́ɨ pu jeꞌej puaꞌaj tyíꞌtaxaj hueꞌtzij jɨmeꞌ. Ajta capu aꞌɨ́j naꞌaj jɨn jutyamuaꞌveꞌej, sulu capu ajta huaꞌxɨeꞌveꞌ ɨ taꞌihuáamuaꞌ, ajta jeꞌen huáꞌijmuej aꞌɨ́ɨmaj ɨ maj jaxɨeꞌveꞌ maj huoꞌtaxɨéꞌveꞌen, aꞌɨ́ɨ puꞌij huáꞌmuarityeꞌ ɨ maj jusɨꞌrii.

11 Nyeꞌihuáaraꞌ mu nyaj muaxɨeꞌveꞌ, capáj tyiꞌtɨ́j jɨn jeꞌej puaꞌaj rɨjcaj, sulu pataꞌaj tyámuaꞌ tyiꞌtyíaꞌchaꞌɨj. Aꞌɨ́jna ɨ tɨ tyámuaꞌ tyiꞌtyúuchaꞌɨj Dios pu jitze ajtyámaꞌcan, ajta ɨ tɨ jeꞌej puaꞌaj rɨcɨj, capu jamuaꞌtyej ɨ Dios.

12 Majta néijmiꞌi mu tyámuaꞌ tyáꞌxaj aꞌɨ́jcɨ ɨ Demetrio, ajta aꞌyan tyiꞌjaꞌyájna tɨ aꞌɨ́ɨn tzáahuatyiꞌraꞌaj jɨn tyámuaꞌ tyiꞌtyúuchaꞌɨj. Ityáj tu tyajta aꞌyan tyáꞌxaj aꞌɨ́jcɨ ɨ Demetrio, pajta muáaj aꞌyan tyáꞌmuaꞌreej tyaj jɨꞌréꞌcan jɨmeꞌ aꞌyan tyaataxájtacaꞌ.

Ɨ tɨ jɨn jaꞌantyipuáꞌrij

13 Jéehua nu tyíꞌmuaꞌixaatyaꞌmuɨꞌ, nyajta quee aꞌyan tyáꞌxɨeꞌveꞌ nyaj tyimuaatayúꞌseꞌen ɨ yuꞌxarij jitze, 14 jiꞌnye aꞌyaa nu tyáꞌxɨeꞌveꞌ nyaj jiyeꞌtzín muéetzij jimi jaꞌtanyéj nyej nyij muaséeraj nyetyimuáaꞌixaatyeꞌen.

15 Cheꞌ ɨ Dios tyámuaꞌ tyimuaatáꞌan aꞌtzájtaꞌ. Aꞌɨ́ɨ mu yámuatyojtyeꞌ ɨ maj muamuajtye. Pataꞌaj néijmiꞌcaa ɨ nyaj tyámuaꞌ naa tyihuáꞌmuajtyej huatatyójtyeꞌen nyejitzé maꞌcan.

Judas

Jeꞌej tɨ tyoꞌyúꞌxacaꞌ aꞌɨ́jna ɨ San Judas

1

Judas pu huaꞌtyojtyeꞌ

1 Nyáaj ɨ Judas, ɨ nyaj tyíꞌhuɨɨreꞌ aꞌɨ́jna jimi ɨ Jesús tɨ ajta Cɨríistuꞌ puéꞌeen, nyáaj nu juutzájraꞌ puéꞌeen aꞌɨ́jcɨ ɨ Santiago, yanuj jáꞌmuatyojtyeꞌ muaꞌajmaj ɨ Dios tɨ jamuaatajé aꞌɨ́jna ɨ tyaj jajvástaraꞌ, aꞌɨ́ɨ pu jaꞌmuachaꞌɨj aꞌɨ́jna jimi ɨ Cɨríistuꞌ. 2 Siataꞌaj jaꞌancuriáꞌan ɨ Dios tɨ jɨn jamuaꞌancuꞌvaxɨj, siataꞌaj tyámuaꞌ eenyeꞌen ɨ jutzájtaꞌ, siaj sij huóoxɨeꞌveꞌen séej siajta séej.

Aꞌɨ́ɨmaj ɨ maj hueꞌtzij jɨn tyihuáꞌmuaꞌtyej

(2 P. 2:1-17)

3 Nyeꞌihuáamuaꞌ mu nyaj jáꞌmuaxɨeꞌveꞌ, aꞌyaa nu jéehua tyáꞌxɨeꞌveꞌ nyaj tyajamuaatayúꞌseꞌen aꞌɨ́jna jitze maꞌcan ɨ Dios tɨ jɨn tajapuá huatányuusij, ajta ijíij caꞌnyíjraꞌaj pu nyatáꞌcaa nyej nyij tyajamuatayúꞌseꞌen, nyajta jamuaatáhuaviij siaj sij aꞌɨ́jna jɨn huatyényoꞌseꞌen ɨ nyúucarij ɨ siaj jitzán tyáꞌtzaahuatyeꞌ ɨ Dios tɨ muaꞌajmaj jimi jaatyájtoo mu siaj tyámuaꞌ een. 4 Jiꞌnye séecan mu avíitzij jɨn antyóonaxcacaꞌ jaꞌmua jamuán, aꞌɨ́ɨ mu aꞌɨ́ɨn puéꞌeen ɨ maj quee tyámuaꞌ tyáꞌtzaahuatyeꞌ. Aꞌɨ́ɨ mu jeꞌej puaꞌaj tyityetyúuchaꞌɨj, majta hueꞌtzij jɨn jeꞌej puaꞌaj tyáꞌxaj ɨ Dios, aꞌyaa mu mij aꞌɨ́jna jɨn tyáꞌhueꞌtaj ɨ tavástaraꞌ, aꞌɨ́ɨjma puꞌij aꞌyan tyíꞌcɨꞌtyij mej mij aꞌyan tyaꞌajpuéetzij muáꞌraꞌnyij jeꞌej tɨ aráꞌtyeej tyéꞌyuꞌsiꞌhuacaꞌaj ɨ yuꞌxarij jitze.

5 Tyij siajta seríj muaꞌaj jamuaꞌreej, aꞌyaa nu tyáꞌxɨeꞌveꞌ siaj joꞌtámuaꞌreej tɨꞌɨj ɨ tavástaraꞌ huiꞌrájtoj aꞌájna a Egipto aꞌɨ́ɨjma ɨ jutyéɨtyeristyamuaꞌ, aj puꞌij huaꞌantyipuaꞌrij aꞌɨ́ɨmaj ɨ maj quee jaꞌantzaahuaj. 6 Majta aꞌɨ́ɨmaj ɨ maj tajapuá tyíꞌhuɨɨreꞌ ɨ maj quee jaꞌráꞌastej jeꞌej maj tyiꞌtɨ́j jɨn tyityeꞌentyúumuaꞌreeriacaꞌaj, sulu aꞌyaa mu tyaatáxaahuatacaꞌ ɨ maj jɨn tyityetyúꞌuucaꞌaj, Dios pu hueꞌtyáanaj joꞌtɨj joꞌtɨ́caꞌ, taꞌaj ij puéjtzij huoꞌtáꞌan aꞌájna xɨcáaraꞌ jitze tɨꞌɨj néijmiꞌcaa áꞌxɨjtyeꞌen. 7 Aꞌyájna tɨꞌɨj tyeꞌmej aꞌɨ́ɨjma jimi ɨ maj tajapuá tyíꞌhuɨɨreꞌ, aꞌyaa pu ajta tyihuóꞌruuj aꞌɨ́ɨmaj ɨ maj Sodoma jáꞌchajcaꞌaj, majta a Gomorra, majta séecan ɨ maj avéjriꞌ huacháatɨmaꞌcaa, ɨ maj majta huóoxanaꞌcɨrej tyiꞌtɨ́j jɨmeꞌ tɨ quee xáꞌpuɨꞌ. Aꞌɨ́j mu jɨn jaapuéjtzitariacaꞌ aꞌɨ́jna jɨmeꞌ ɨ tɨéj jɨmeꞌ tɨquee aꞌnáj jáꞌmuɨꞌnyij, aꞌɨ́j puꞌij jitze ámiteereꞌ tyej tyij jáamuaꞌreej.

8 Majta aꞌɨ́ɨmaj ɨ maj avíitzij jɨn jeꞌej puaꞌaj rɨcɨj jeꞌej tɨ tyihuaꞌráanajchi, aꞌɨ́ɨ mu majta jeꞌej puaꞌaj jáaruuj ɨ jutyévij, majta jaatyáxaahuatacaꞌ ɨ tavástaraꞌ tɨ jɨn antyúumuaꞌreej, majta jeꞌej puaꞌaj tyihuáꞌxaj aꞌɨ́ɨmaj ɨ maj tajapuá jáꞌsejreꞌ, ɨ maj vaꞌcán jɨn tyityetyuꞌuj. 9 Ajta aꞌɨ́jna ɨ Miguel ɨ tɨ vaꞌcán jɨn tyiꞌtyéjvee u tajapuá, tɨꞌɨj huatyéenyoꞌsej ɨ tyiyáaruꞌ jimi, aꞌɨ́jna jɨmeꞌ ɨ tyéviraꞌ ɨ Moisés, capu ahuóocaꞌan tɨ jeꞌej puaꞌaj tyaatájeevej aꞌɨ́jcɨ ɨ tyiyáaruꞌ, sulu aꞌyaa pu tyaatéꞌexaa tɨjɨn: “Cheꞌ ɨ tavástaraꞌ muajtyáꞌxɨꞌɨn.” 10 Majta aꞌɨ́ɨmaj ɨ tyétyacaa aꞌyaa mu jeꞌej puaꞌaj tyáꞌxaj ɨ maj quee jamuaꞌtyej, ajta jeꞌej tɨ tyiꞌtɨ́j tyihuáꞌmiteerasteꞌ, aꞌyaa mu tyéejtyoovej matɨꞌɨj ɨ yaꞌmuáatyee ɨ maj quee tyojóꞌitej, aꞌɨ́j mu mij jɨn jujɨ́ɨmuaꞌaj óopuaꞌrityeꞌen.

11 Dios pu puéjtzij huoꞌtáꞌsij aꞌɨ́ɨmaj. Jiꞌnye aꞌyaa mu chaꞌtaj manaꞌaj rɨcɨj tɨꞌɨj aꞌɨ́jna ɨ Caín. Majta aꞌɨ́jna jɨn ajtacɨ́j mej túmii huamuéꞌtɨn, aꞌyájna tɨꞌɨj huarɨ́j aꞌɨ́jna ɨ Balaam, ajta aꞌɨ́jna ɨ Coré, aꞌɨ́j mu mij jɨn cuiꞌnyij. 12 Aꞌɨ́ɨ mu mij tyéviꞌsiꞌ séejreꞌ joꞌsiaj jóosɨꞌrii siaj sij néijmiꞌi tyúꞌcuaꞌnyij aꞌɨ́jcɨ jɨmeꞌ siaj juxɨeꞌveꞌ, aꞌɨ́ɨ mu mij majta tyíꞌcuaꞌcaj jaꞌmua jamuán, majta jutyamuaꞌveꞌej yaꞌcaa, majta quee tyiꞌtɨ́j jaꞌastej. Aꞌɨ́ɨ mu jujɨ́ɨmuaꞌaj manaꞌaj juchaꞌɨj. Aꞌyaa mu een tɨꞌɨj jéetɨrij maj quee jitzán vijviꞌyej, sulu áacaj puꞌuj jáatɨsij. Aꞌyaa mu majta een tɨꞌɨj cɨyéj tɨquee tacaꞌ, tɨꞌɨjta xɨ́jcataꞌ putyíꞌrɨjcaj, muꞌríj huaꞌpuaj huácuij majta éejcutyijhuacaꞌ joꞌmaj jaꞌriáꞌvaacaꞌaj. 13 Aꞌyaa mu een tɨꞌɨj ɨ jájtyij tɨ atyúutaꞌhuaj caꞌnyíin jɨmeꞌ, ajta jitzán cuéemuxaꞌaj ájnyinyiij tɨ aꞌɨ́ɨn puéꞌeen jeꞌej maj tyiꞌtɨ́j jɨn tyéviꞌsiꞌ huarɨ́j. Aꞌyaa mu majta een tɨꞌɨj xúꞌraꞌvej ɨ maj jóꞌjujhuaꞌan joꞌtɨj joꞌtɨ́caꞌ, aꞌyaa puꞌij tyihuáꞌcɨꞌtyij maj aꞌáa joꞌtyáꞌɨtzeereꞌen joꞌtɨj jéehua huápuɨꞌɨj joꞌtɨ́caꞌ.

14 Ajta ɨ Enoc, aꞌɨ́jna ɨ tɨ aráahuaꞌpuaj puéꞌeen ɨ maj Adán jitze eerámaꞌcan, aꞌɨ́ɨ pu aꞌyan tyihuoꞌtéꞌexaaj ɨ tyeɨ́tyee ɨ Dios jitze maꞌcan tɨjɨn: “Nyáaj nu jaaséj ɨ tavástaraꞌ tɨ ajeꞌcámaꞌcaꞌaj huaꞌ jamuán ɨ maj muiꞌij ɨ maj tajapuá tyíꞌhuɨɨreꞌ, 15 aꞌɨ́j pu jɨn yavaꞌcányesij tɨꞌij huoꞌxɨ́jtyeꞌen néijmiꞌcaa ɨ maj jeꞌej puaꞌaj huarɨ́j, ajta aꞌɨ́jna jɨn huáꞌxɨjtyeꞌen ɨ maj jéehua huápuɨꞌɨj jeꞌej puaꞌaj tyíꞌxajtacaꞌaj ɨ Dios jimi.” 16 Aꞌɨ́ɨ mu néijmiꞌi jɨn junyuusteꞌ ɨ maj nyinyuꞌcacuj, majta aꞌyan tyáꞌhuoo jeꞌej tɨ tyiꞌtɨ́j aꞌɨ́ɨjma jimi tyúuxɨeꞌveꞌ. Jéehua mu óotzaahuatyeꞌ aꞌɨ́jna jɨmeꞌ jeꞌej maj jujɨ́ɨmuaꞌaj tyúuxaj, majta huaꞌxaahuaj ɨ tyeɨ́tyee, mej mij tyiꞌtɨ́j jɨn huoꞌtyámueꞌtɨn.

Caꞌnyíjraꞌaj pu huaꞌtáꞌcaa aꞌɨ́ɨjma ɨ maj tyáꞌtzaahuatyeꞌ mej mij huatóotyamuaꞌveꞌen

17 Siajta muaꞌaj, nyeꞌihuáamuaꞌ mu nyaj jáꞌmuaxɨeꞌveꞌ, siataꞌaj joꞌtámuaꞌreej jeꞌej maj tyuꞌtaxájtacaꞌ aꞌɨ́ɨmaj ɨ tavástaraꞌ tɨ ajta Cɨríistuꞌ puéꞌeen tɨ huaꞌantyíhuoj, 18 aꞌyaa mu tyuꞌtaxájtacaꞌ tɨjɨn: “Aꞌájna tɨꞌɨj arí néijmiꞌi tyeꞌentyipuáꞌrisimeꞌen, aꞌɨ́ɨ mu huataséjreꞌsij ɨ maj tyihuáꞌxaahuaj, ɨ maj aꞌyan tyiꞌtyuchaꞌɨ́ɨj muáꞌjuꞌun jeꞌej tɨ aꞌɨ́ɨjma tyaꞌráanajchi, aꞌɨ́jna jɨmeꞌ ɨ tɨ jeꞌej puaꞌaj een.” 19 Aꞌɨ́ɨ mu aꞌɨ́ɨn puéꞌeen ɨ maj caꞌnyíjraꞌaj huaꞌtáꞌcaa ɨ tyeɨ́tyee mej mij jéꞌtaꞌ huácɨɨnyej, aꞌɨ́ɨ mu jujɨ́ɨmuaꞌaj jájtyo jeꞌej maj tyiꞌtɨ́j jɨn rɨcɨj, majta quee jitzán aróocaꞌnyej ɨ júuricamaꞌraꞌ ɨ Dios.

20 Siajta muaꞌaj, nyeꞌihuáamuaꞌ mu nyaj jáꞌmuaxɨeꞌveꞌ, siataꞌaj tyámuaꞌ eenyeꞌ ɨ siaj jitzán tyáꞌtzaahuatyeꞌ. Siataꞌaj jitzán aroocaꞌnyáaj ɨ júuricamaꞌraꞌ ɨ Dios huatyényuunyij. 21 Siajta tyámuaꞌ tyityahuóochaꞌɨɨn aꞌɨ́jna jɨmeꞌ ɨ Dios tɨ jɨn jáꞌmuaxɨeꞌveꞌ, siaj sij jajchóꞌveꞌej aꞌnáj tɨ xɨcáaraꞌ jitze uvéꞌnyesij ɨ tavástaraꞌ Jesús tɨ ajta Cɨríistuꞌ puéꞌeen, aꞌɨ́jna ɨ tɨ jɨn táꞌcuꞌvej aꞌɨ́j pu jɨn taatáꞌsij tyej tyij júurij huatyáꞌɨtzeereꞌen jusén jɨmeꞌ.

22 Siataꞌaj huaꞌancuꞌvajxɨꞌɨn ɨ maj quee tyámuaꞌ tyáꞌtzaahuatyeꞌ. 23 Siataꞌaj séecan japua huatányuunyij mej mij quee huatyátaanyij, siajta séecan áancuꞌvaxɨꞌɨn, siajta tyámuaꞌ tyityahuóochaꞌɨɨn aꞌɨ́ɨjma jimi, jiꞌnye jéehua mu huápuɨꞌɨj xánaꞌvisiꞌ huaséꞌrin aꞌɨ́jna jɨmeꞌ ɨ maj ootyáꞌɨtzee ɨ Dios jimi.

Ɨ nyúucarij tɨ uveꞌtyáatɨcan jɨn tyéꞌtyojtziꞌreꞌ ɨ Dios

24 Ajta aꞌɨ́jna ɨ tɨ néijmiꞌi putyíꞌuurej tɨ tyámuaꞌ tyajamuáachaꞌɨɨn siaj sij quee tyiꞌtɨ́j jɨn ootyáꞌɨtzeereꞌen, aꞌɨ́ɨ pu jamuaataséjrataj jujimí joꞌtɨj naa joꞌéen, siataꞌaj sij huatóotyamuaꞌveꞌen, 25 ajta ɨ Dios tɨ sɨ́ɨj naꞌaj puéꞌeen, ɨ tɨ tajapuá huatanyúj, tyicheꞌ aꞌɨ́j tyuꞌtatyójtziꞌreꞌen, jiꞌnye aꞌɨ́ɨ pu vaꞌcán jɨn tyiꞌtyéjvee, ajta néijmiꞌi jɨn tyíꞌijta, aꞌɨ́jna jitze maꞌcan jeꞌej tɨ huarɨ́j ɨ tavástaraꞌ Jesús tɨ ajta Cɨríistuꞌ puéꞌeen, tɨꞌɨj naꞌaj jájcuaj ɨmuáj, ajta ijíij, ajta jusén jɨmeꞌ. Cheꞌ aꞌyan tyáꞌraꞌnyij.

El Apocalipsis

1

2

3

4

5

6

7

8

9

10

11

12

13

14

15

16

17

18

19

20

21

22

Ɨ nyúucarij tɨ jaxaj jeꞌej tɨ ɨ Jesús tyiꞌtɨ́j tyaataséjratyej aꞌɨ́jcɨ ɨ Juan

1

Ɨ nyúucarij tɨ jɨn uhuatyóochej

1 Aꞌíi pu aꞌɨ́ɨn puéꞌeen ɨ nyúucarij ɨ Dios tɨ jaatéꞌexaa aꞌɨ́jcɨ ɨ Jesús tɨ ajta Cɨríistuꞌ puéꞌeen, taꞌaj ij ɨ Cɨríistuꞌ huoꞌtaséjratyeꞌen aꞌɨ́ɨmaj ɨ maj jahuɨɨreꞌ, jeꞌej tɨ jiyeꞌtzín atyojoꞌréꞌnyesij. Cɨríistuꞌ puꞌij séej joꞌtaꞌítyacaꞌ ɨ tɨ tajapuá tyíꞌhuɨɨreꞌ, tɨꞌij jaataséjratyeꞌen aꞌɨ́jcɨ ɨ Juan, 2 aꞌɨ́ɨ puꞌij jáꞌmuaꞌixaatyeꞌ ɨ nyúucarij tɨ aꞌyan tyiꞌjaꞌyájna, ajta tyámuaꞌ tyáꞌmuaꞌreej aꞌɨ́jcɨ ɨ nyúucarij tɨ Dios jimi jáꞌmaꞌcan, aꞌɨ́jna jɨmeꞌ jeꞌej tɨ huarɨ́j ɨ Jesús tɨ ajta Cɨríistuꞌ puéꞌeen.

3 Cheꞌ huatóotyamuaꞌveꞌen aꞌɨ́jna ɨ tɨ huáꞌixaatyeꞌ ɨ nyúucariaꞌraꞌ ɨ Dios, micheꞌ majta huatóotyamuaꞌveꞌen ɨ maj janamuaj, majta jaꞌtzaahuatyeꞌ aꞌɨ́jcɨ ɨ nyúucarij, jiꞌnye puꞌríj tɨn aꞌájna atyojoꞌréꞌnyesij tɨꞌɨj aꞌyan tyeꞌmej jeꞌej tɨ tyéꞌyuꞌsiꞌ aꞌíjcɨ jitze ɨ yuꞌxarij.

Juan pu huaꞌtyojtyeꞌ aꞌɨ́ɨjma ɨ maj jusɨꞌrii ɨ tyeyúuj tzajtaꞌ tɨ aráahuaꞌpuaj tyaꞌráꞌasej

4 Nyáaj ɨ nyaj Juan puéꞌeen, nyáaj nu jáꞌmuatyojtyeꞌ mu siaj arahuaꞌpuaquej jusɨꞌrii aꞌáa tɨ huatacaꞌaj a Asia. Siataꞌaj jaꞌancuriáꞌan ɨ tɨ jɨn tyámuaꞌ tyajamuaatáꞌ, ajta jamuaatyápuaꞌrityeꞌen ɨ jaꞌmua tzajtaꞌ, aꞌɨ́jna tɨ jájcuaj ɨmuáj séjriaꞌcaꞌaj, tɨ ajta ijíij séejreꞌ, ajta jusén jɨn séeriaꞌaj taꞌmej, micheꞌ majta tyámuaꞌ jamuáaꞌuurej ɨ júuricamej ɨ maj aráahuaꞌpuaj aráꞌasej ɨ maj aꞌáa jáꞌsejreꞌ joꞌtɨj ɨ Dios joꞌtyájcaj ɨ ɨpuárij japua, 5 cheꞌ ajta aꞌɨ́ɨn tyámuaꞌ tyajamuáachaꞌɨɨn aꞌɨ́jna ɨ Jesús tɨ ajta Cɨríistuꞌ puéꞌeen, ɨ tɨ néijmiꞌi jɨn tyámuaꞌ een, ajta aꞌɨ́ɨn puéꞌeen ɨ tɨ anaquéej huatájuuriacaꞌ, ajta aꞌɨ́jna jɨn antyúumuaꞌreej tɨ tyihuoꞌtaꞌíjtyeꞌen néijmiꞌcaa ɨ maj tyityatatyíj íiyan ɨ cháanacaj japua. Cɨríistuꞌ pu taxɨeꞌveꞌ, ajta juxúureꞌ jɨn tyuꞌnájchitacaꞌ tɨꞌij tajapuá huatányuunyij ɨ tyaj jɨn ootyáꞌɨtzee ɨ Dios jimi, 6 aꞌɨ́ɨ pu taatáꞌ tyej tyij jamuán tyuꞌtaꞌíjtaj, ajta taꞌantyíhuo tyej tyij tyuꞌtyáhuɨɨreꞌen aꞌɨ́jcɨ jimi ɨ Dios raꞌ, ɨ tɨ ajta jajvástaraꞌ. Cheꞌ aꞌɨ́ɨn huápuɨꞌɨj naa huaséꞌrihuaꞌan, ajta néijmiꞌi jɨn tyuꞌtaꞌíjtaj jusén jɨmeꞌ. Cheꞌ aꞌyan tyáꞌraꞌnyij.

7 Cɨríistuꞌ pu jéetɨrij jitze ajeꞌcáamej. Néijmiꞌi mu jaséjran, aꞌɨ́ɨ mu majta jaséjran ɨ maj jaajéꞌcaj, majta néijmiꞌi ɨ tyeɨ́tyee matɨꞌɨj manaꞌaj puaꞌmáj aꞌyan séejreꞌ ɨ cháanacaj japua, aꞌɨ́ɨ mu juyiinyen matɨꞌɨj jaaséej. Cheꞌ aꞌyan tyáꞌraꞌnyij.

8 “Nyáaj nu aꞌɨ́ɨn puéꞌeen ɨ taꞌnájcaj, nyajta ɨ tuꞌvéꞌtyajtɨj”, aꞌyaa pu tyíꞌxaj aꞌɨ́jna ɨ tavástaraꞌ, tɨ ajta Dios puéꞌeen ɨ tɨ néijmiꞌi putyíꞌuurej, ɨ tɨ ajta jájcuaj ɨmuáj séjriaꞌcaꞌaj, ajta ɨ tɨ jusén jɨn séeriaꞌaj jaꞌmej.

Juan pu jaaséej aꞌɨ́jcɨ ɨ Cɨríistuꞌ

9 Nyajta nyáaj Juan, ɨ nyaj jáꞌmuaꞌihuaaraꞌ puéꞌeen, nyajta nu jimi séejreꞌ ɨ Jesús aꞌɨ́j nu jɨn nyajta jaꞌmua jamuán tyuꞌtaꞌíjtaj ɨ Dios jimi, nyajta jaꞌmua jamuán jajpuéetzij naꞌmej tyej tyij néijmiꞌi jɨn tyoꞌtáviicueꞌ. Aꞌyaa nu tyihuóꞌixaaj ɨ nyúucariaꞌraꞌ ɨ Dios, nyajta jaaxájtacaꞌ jeꞌej tɨ huarɨ́j ɨ Jesús, aꞌɨ́j nu nyij jɨn aꞌáa jáꞌnamiꞌhuacaꞌaj joꞌtɨj jaꞌráahuachij a jáataꞌ tɨ aꞌyan tyajaꞌrájtyapuaj tɨjɨn Patmos. 10 Tɨꞌɨj aꞌájna putyíꞌrɨjcaa matɨꞌɨj puaꞌaj janaꞌmichej ɨ tavástaraꞌ, aꞌɨ́ɨ pu ɨ júuricamaꞌraꞌ ɨ Dios aꞌyan rájve nyéetzij jimi, nyatɨꞌɨj nyij jáanamuajriꞌ tɨ nyahuáritaꞌ aꞌtɨ́j caꞌnyíin jɨn naatajé, aꞌyaa pu namuajriaꞌcaꞌaj tɨꞌɨj tɨpuaꞌaj aꞌtɨ́j ucáajijhua ɨ aꞌhuáj jitze, 11 aꞌyaa pu tyíꞌnyeꞌixaatyaꞌcaꞌaj tɨjɨn:

—Ootyéeyuꞌxaj ɨ yuꞌxarij jitze jeꞌej paj tyiꞌtɨ́j tyíꞌsej, pajta jeꞌen huoꞌtaꞌítyiꞌ ɨ maj arahuaꞌpuaquej jusɨꞌrii ɨ Dios jimi, aꞌáa tɨ huatacaꞌaj a Asia, aꞌájna a Éfeso, Esmirna, Pérgamo, Tiatira, Sardis, Filadelfia, ajta aꞌájna a Laodicea.

12 Nyatɨꞌɨj nyij ooréꞌnyeeriacaꞌ nyej nyij jaaséej aꞌtɨ́j tɨ tyíꞌnyeꞌixaatyaꞌcaꞌaj, nyatɨꞌɨj aꞌyan huarɨ́j aj nu nyij arahuaꞌpuácaa huaséj ɨ cantyíij tɨ japuan antyítaa áꞌyiꞌij, ajta ooroj jɨn taavijhuacaꞌaj, 13 ajta aꞌájna jéꞌtaꞌ joꞌtɨj jaꞌantyitátzajmee, sɨ́ɨj pu aꞌáa huatyávaacaꞌaj tɨ aꞌyan huaséꞌrihuaꞌaj tɨꞌɨj tyévij, aꞌyaa pu eenyeꞌ tyiꞌtyéchajcaꞌaj cáanarij jɨmeꞌ tɨ tɨ́tɨꞌɨj, ajta puáasij jɨn ahuóojɨꞌcaꞌcaꞌaj tɨ ooroj jɨn taavijhua. 14 Cuéeinaviꞌcan pu cácɨpuacaꞌaj, tɨꞌɨj muxáj aꞌyájna tɨꞌɨj ajta huaséꞌrin ɨ séerij, ajta ɨ jɨꞌsáaraꞌ aꞌyaa pu huaséꞌrihuaꞌaj tɨꞌɨj tɨéj. 15 Ajta ɨ ɨcájraꞌan aꞌyaa pu huaséꞌrihuaꞌaj tɨꞌɨj tyiꞌtɨ́j tɨ meꞌestíj, huápuɨꞌɨj pu naa tyiꞌtyamaꞌastájyiꞌcaa, ajta tɨꞌɨj tyíꞌxajtacaꞌaj, aꞌyaa pu namuajriaꞌcaꞌaj tɨꞌɨj joꞌtɨj jaꞌancáamuɨꞌyej tɨ tyájujhuaꞌnaj caꞌnyíin jɨmeꞌ. 16 Ajta ɨ jumuácaꞌtaꞌ pujmuaꞌ pu arahuaꞌpuácaa ɨ xúꞌraꞌvej iityáacaꞌaj, ajta ɨ tyényiꞌtzeꞌ pu éejnyinyiicaꞌaj ɨ chúun tɨ huápuɨꞌɨj tyíꞌɨtzɨj ajta juxaꞌaj tyaꞌantámuamuaa. Ajta ɨ nyéerimaꞌraꞌ aꞌyaa pu tyáꞌtaacaꞌaj tɨꞌɨj ɨ xɨcáj tɨ néijmiꞌi jɨn eerájxɨrej.

17 Nyatɨꞌɨj jaaséej, aj nu nyij arájvej joꞌtɨj jaꞌraꞌɨ́ɨcajmee, ya cuxáa naamuɨ́ꞌ. Aj puꞌij aꞌɨ́ɨn naꞌajtamuárɨej ɨ jumuácaꞌtaꞌ tɨ pujmuaꞌ jɨmeꞌ ɨ jumuácaꞌ, ajta aꞌyan tyinaatéꞌexaaj tɨjɨn:

—Capáj tyíꞌtzɨɨnyeꞌej, nyáaj nu aꞌɨ́ɨn puéꞌeen ɨ nyaj anájcaj, ajta ɨ nyaj uvéꞌtyajtɨj, 18 nyajta aꞌɨ́ɨn puéꞌeen ɨ nyaj júurij. Nyáaj nu huámuɨꞌɨjcaa, nyajta ijíij nu jusén jɨmeꞌ júurij. Nyáaj nu aꞌɨ́jna jɨn antyínyamuaꞌree nyaj hueꞌtyáanaj joꞌmaj jáꞌcuiꞌnyij, naꞌríij nyaj huiꞌrátoonyij. 19 Ootyéeyuꞌxaj ɨ paj períj jaaséej, jeꞌej tɨ ijíij tyiꞌtɨ́j tyíꞌsejreꞌ ajta jeꞌej tɨ tyeꞌmej majcaꞌhuáyee. 20 Aꞌyaa pu huatóomuaꞌaj jeꞌej paj tyiꞌtɨ́j tyuꞌséj, ɨ xúꞌraꞌvetyee ɨ maj aráahuaꞌpuaj aráꞌasej ɨ paj huoꞌséj ɨ nyaj huiꞌtyáacaꞌaj nyamuácaꞌtaꞌ pujmuaꞌ, ajta aꞌɨ́jna ɨ tɨ aráahuaꞌpuaj aráꞌasej ɨ tɨ cantyíij jitzán antyítaa áꞌyiꞌij tɨ ajta ooroj jɨn taavijhua: Ɨ xúꞌraꞌvetyee ɨ maj aráahuaꞌpuaj aráꞌasej, aꞌɨ́ɨ mu aꞌɨ́ɨn puéꞌeen ɨ maj tajapuá tyíꞌhuɨɨreꞌ majta aꞌɨ́jna jɨn antyúumuaꞌreej mej mij huóꞌchaꞌɨɨn ɨ maj jusɨꞌrii ɨ tyeyúuj tzajtaꞌ, ajta ɨ tɨ aráahuaꞌpuaj aráꞌasej ɨ tɨ jitzán ɨ cantyíij antyítaa áꞌyiꞌij, aꞌɨ́ɨ pu aꞌɨ́ɨn tyiꞌpuéꞌeen ɨ tyeyúuj aráahuaꞌpuaj tɨ tyaꞌráꞌasej.

2

Ɨ nyúucarij tɨ huataꞌítyiꞌhuacaꞌ aꞌɨ́ɨjma jimi ɨ maj Éfeso jóosɨꞌrii

1 ’Pataꞌaj aꞌyan tyaataꞌítyiꞌ aꞌɨ́jcɨ ɨ tɨ aꞌɨ́jna jɨn antyúumuaꞌreej tɨ huóꞌchaꞌɨɨn aꞌɨ́ɨmaj ɨ maj aꞌáa jóosɨꞌrii a Éfeso tɨ jɨmeꞌ yee: “Aꞌyaa pu tyíꞌxaj aꞌɨ́jna ɨ tɨ huiꞌtyáaꞌ ɨ jumuácaꞌtaꞌ pujmuaꞌ ɨ xúꞌraꞌvetyee ɨ maj aráahuaꞌpuaj aráꞌasej, ajta aꞌáa jaꞌyiꞌvej joꞌtɨj jaꞌantyitáatɨmee ɨ tɨ ooroj jɨn taavijhua. 2 Nyáaj nu néijmiꞌi muaꞌreej jeꞌej siaj tyityetyúuchaꞌɨj, nyáamuaꞌree siaj jéehua tyíꞌmuarɨeꞌ siajta jéehua áꞌviicueꞌreꞌ, siajta quee huaꞌxɨeꞌveꞌ ɨ maj jeꞌej puaꞌaj tyityetyúuchaꞌɨj. Siajta seríj huoꞌmuaꞌaj ɨ maj aꞌyan tyúusejratacaꞌaj maj aꞌɨ́ɨn puéꞌeen ɨ Dios tɨ huaꞌantyíhuoj, maꞌ ajta quee camu aꞌɨ́ɨn puéꞌeen, aꞌyaa xu sij tyihuoꞌtaséjratacaꞌ maj aꞌɨ́ɨn puéꞌeen ɨ maj tyíꞌhueꞌtacaa. 3 Jéehua xu jajxɨéꞌviꞌraꞌaj siaj sij néijmiꞌi jɨn tyoꞌtáviicueꞌ, siajta aꞌɨ́jna jɨn jajpuéetzij, nyejitzé maꞌcan. 4 Nyajta nyáaj nu jamuaetéꞌexaatyeꞌej ɨ siaj jɨn ootyáꞌɨtzeerej nyéetzij jimi, aꞌɨ́jna jɨmeꞌ siaj quee cheꞌ aꞌyan tyíꞌnyaxɨeꞌveꞌ siatɨꞌɨj anaquéej tyíꞌnyaxɨeꞌvaꞌcaꞌaj. 5 Aꞌɨ́j xu jɨn joꞌtámuaꞌreej joꞌsiaj tyiꞌtɨ́j jɨn joꞌtyáꞌɨtzee nye jimi, siajta seequéj tyúꞌmuaꞌtyij, aꞌyájna siatɨꞌɨj anaquéej tyityetyúuchaꞌɨɨcaꞌaj. Ajta tɨpuaꞌaj sequée aꞌyan huárɨnyij, nyáaj nu jaꞌmua jimi joꞌmaꞌaj naꞌmej, nyej nyij jamuáꞌariꞌ aꞌɨ́jna ɨ tɨ antyitátzaj ɨ tɨ jaꞌmua jimi séejreꞌ, aꞌyaa nu rɨnyij tɨpuaꞌaj sequée seequéj tyúꞌmuaꞌtyij ɨ Dios jimi. 6 Maj siajta muaꞌaj, xáꞌpuɨꞌ xu rɨcɨj aꞌɨ́jna jɨmeꞌ siaj quee jaxɨeꞌveꞌ jeꞌej maj rɨcɨj aꞌɨ́ɨmaj ɨ maj aꞌyan huaꞌtamuáꞌmuaj tɨjɨn nicolaítas, ɨ nyaj nyajta quee nyáaj huaꞌxɨeꞌveꞌ. 7 Aꞌɨ́jna ɨ tɨ iityánamuaj, cheꞌ jáanamuaj jeꞌej tɨ ɨ júuricamaꞌraꞌ ɨ Dios tyihuáꞌixaatyeꞌ aꞌɨ́ɨmaj ɨ maj jusɨꞌrii ɨ Dios jimi. Aꞌɨ́ɨmaj ɨ maj néijmiꞌi jɨn tyuꞌtyámueꞌtɨn, aꞌyaa nu tyihuoꞌtáꞌsij maj jáacuaꞌnyij aꞌɨ́jna jitze tɨ séejreꞌ ɨ cɨyéj tɨ jɨn júurij táꞌraꞌnyij, aꞌáa tɨ jaꞌtávej joꞌtɨj huápuɨꞌɨj naa joꞌéen ɨ Dios jimi.”

Ɨ nyúucarij tɨ huataꞌítyiꞌhuacaꞌ aꞌɨ́ɨmaj jimi ɨ maj Esmirna jóosɨꞌrii

8 ’Pataꞌaj aꞌyan tyaataꞌítyiꞌ aꞌɨ́jcɨ ɨ tɨ aꞌɨ́jna jɨn antyúumuaꞌreej tɨ huóꞌchaꞌɨɨn aꞌɨ́ɨmaj ɨ maj aꞌáa jóosɨꞌrii a Esmirna tɨ jɨmeꞌ yee: “Aꞌyaa pu tyíꞌxaj aꞌɨ́jna ɨ tɨ aꞌnájca, tɨ ajta aꞌɨ́ɨ puéꞌeen ɨ tuꞌvéꞌtyajtɨj, aꞌɨ́jna ɨ tɨ huamuɨ́ꞌ ajta jeꞌen huatájuuriacaꞌ. 9 Nyáaj nu jamuaꞌreej siaj jajpuéjtzij, siajta quee jeꞌej tyéejviicueꞌ, maj siajta muaꞌaj nyéetzij jimi xu chíjtyaanyiꞌij puéꞌeen. Nyáaj nu jamuaꞌreej maj jeꞌej puaꞌaj tyajaꞌmuaxaj, aꞌɨ́ɨmaj ɨ maj aꞌyan tyúusejrataj maj aꞌɨ́jcɨ jitze ajtyámaꞌcan ɨ Israel, ajta capu aꞌyan tyiꞌjaꞌyájna, sulu aꞌɨ́ɨ mu aꞌɨ́ɨn puéꞌeen ɨ tyiyáaruꞌ maj jimi jusɨꞌrii. 10 Caxu tyíꞌtzɨɨnyeꞌej jeꞌej siaj tyaꞌajpuéetzij xáꞌjuꞌun, jiꞌnye aꞌɨ́jna ɨ tyiyáaruꞌ, aꞌɨ́ɨ pu séecan muaꞌajmaj jamueꞌtyánasij, aꞌyaa puꞌij néijmiꞌcaa tyajamuaatyésejra tɨpuaꞌaj sianáꞌastijreꞌej nusu sequée, siajta tamuáamuataꞌ xɨcáj jajpuéetzij xáꞌjuꞌun. Tyámuaꞌ xu néijmiꞌi jɨn eenyeꞌ siajta tyoꞌtáviicueꞌ nyéetzij jimi, tɨpuaꞌaj majamuáacuiꞌnyij, nyáaj nu jamuaatɨ́ꞌtyeꞌsij ɨ cúruun ɨ siaj jɨn júurij xáꞌjuꞌun jusén jɨmeꞌ. 11 Aꞌɨ́jna ɨ tɨ iityánamuaj, cheꞌ tyámuaꞌ tyáanamuaj jeꞌej tɨ ɨ júuricamaꞌraꞌ ɨ Dios tyihuáꞌixaatyeꞌ aꞌɨ́ɨmaj ɨ maj jusɨꞌrii ɨ tyeyúuj tzajtaꞌ: Majta aꞌɨ́ɨmaj ɨ maj néijmiꞌi jɨn tyuꞌtyámueꞌtɨn, capu huáꞌcɨꞌtyij maj jajpuéetzij muáꞌraꞌnyij matɨꞌɨj aꞌɨ́ɨmaj ɨ maj majtáhuaꞌaj cuiꞌnyij.”

Ɨ nyúucarij tɨ huataꞌítyiꞌhuacaꞌ aꞌɨ́ɨmaj jimi ɨ maj Pérgamo jóosɨꞌrii

12 ’Pataꞌaj pajta tyaataꞌítyiꞌ aꞌɨ́jcɨ ɨ tɨ aꞌɨ́jna jɨn antyúumuaꞌreej tɨꞌij huóꞌchaꞌɨɨn aꞌɨ́ɨjma ɨ maj aꞌáa jóosɨꞌrii a Pérgamo tɨ jɨmeꞌ yee: “Aꞌyaa pu tyíꞌxaj aꞌɨ́jna ɨ tɨ jiꞌtyéechuij ɨ chúun tɨ juxaꞌaj tyaꞌantámuamuaa. 13 Nyáaj nu jamuaꞌreej siaj aꞌáa joꞌcháatɨmee joꞌtɨj tyejéꞌijtaj aꞌɨ́jna ɨ tyiyáaruꞌ, siajta muaꞌaj sióocheꞌ xu náꞌastijreꞌ nyéetzij. Caxu jaatáxaahuatacaꞌ siaj nyéetzij náꞌtzaahuatyeꞌ, caxu siajta aꞌájna xɨcáaraꞌ jitze tɨꞌɨj aꞌɨ́ɨn séjriaꞌcaꞌaj ɨ Antipas, tɨ tyámuaꞌ éenyeꞌej nyéetzij jimi, aꞌɨ́ɨ mu jaajéꞌcaj aꞌájna joꞌtɨj tyejéꞌijtaj ɨ tyiyáaruꞌ. 14 Maj siajta muaꞌaj, tyiꞌtɨ́j xu jɨn ootyáꞌɨtzeerej nye jimi, aꞌɨ́ɨ mu jaꞌmua jimi séejreꞌ ɨ maj jaꞌastej aꞌɨ́jcɨ ɨ nyúucarij ɨ tɨ jɨn tyihuáꞌmuaꞌtyej aꞌɨ́jna ɨ Balaam, ɨ tɨ ajta aꞌyan tyaamuáꞌtyej aꞌɨ́jcɨ ɨ Balac tɨꞌij hueꞌtzij jɨn huoꞌmuéꞌtɨj aꞌɨ́ɨmaj ɨ maj Israel jitze ajtyámaꞌcan, mej mij tyúꞌcuaꞌnyij ɨ cueꞌráj ɨ maj tyuꞌtámuꞌvejritacaꞌ aꞌɨ́ɨjma jimi ɨ sáanturij, ajta mej mij huóoxanaꞌcɨreꞌen. 15 Aꞌɨ́ɨ mu majta jaꞌmua jimi séejreꞌ ɨ maj quee jaxɨeꞌveꞌ maj ajtácɨɨnyej aꞌɨ́jna jitze ɨ huáꞌyiꞌraj ɨ maj aꞌyan huaꞌtamuáꞌmuaj tɨjɨn nicolaítas. 16 Aꞌɨ́j xu jɨn siataꞌaj siajtáhuaꞌaj jaꞌantzaahuatyeꞌen ɨ Dios, naꞌríij sequée aꞌyan huárɨnyij, nyáaj nu jaꞌmua jimi jaꞌtanyésij, nyej nyij huoꞌtanyóꞌsiꞌtyeꞌen aꞌɨ́ɨmaj aꞌɨ́jna jɨmeꞌ ɨ chúun tɨ nye tyenyij jitze éejnyinyii. 17 Ajta aꞌɨ́jna ɨ tɨ iityánamuaj, cheꞌ tyámuaꞌ tyáanamuaj jeꞌej tɨ ɨ júuricamaꞌraꞌ ɨ Dios tyihuáꞌixaatyeꞌ aꞌɨ́ɨmaj ɨ maj jusɨꞌrii ɨ tyeyúuj tzajtaꞌ. Majta ɨ maj tyuꞌmuéꞌtɨn, aꞌyaa nu tyihuoꞌtáꞌsij mej mij jáacuaꞌnyij ɨ cueꞌráj tɨ jútyeꞌ jáꞌmaꞌcan, nyajta nu tyetyéj jaatátɨstej tɨ cuéeinaraꞌ, ɨ tɨ jitzán áꞌyuꞌsiꞌij jeꞌej tɨ aꞌɨ́ɨn jájcuan arí ántyapuaj, ajta quee aꞌtɨ́j jamuaꞌree jeꞌej tɨ tyéꞌyuꞌsiꞌ, sulu aꞌɨ́ɨ puꞌuj ɨ aꞌtɨ́j jamuaꞌreej ɨ nyaj jaatátɨstej aꞌɨ́jcɨ ɨ tyetyéj.”

Ɨ nyúucarij tɨ huataꞌítyiꞌhuacaꞌ aꞌɨ́ɨmaj jimi ɨ maj Tiatira jóosɨꞌrii

18 ’Pataꞌaj pajta aꞌyan tyaataꞌítyiꞌ aꞌɨ́jcɨ ɨ tɨ aꞌɨ́jna jɨn antyúumuaꞌreej tɨ huóꞌchaꞌɨɨn aꞌɨ́ɨmaj ɨ maj aꞌáa jóosɨꞌrii a Tiatira tɨ jɨmeꞌ yee: “Aꞌyaa pu tyíꞌxaj ɨ yójraꞌ ɨ Dios, ɨ tɨ ajta aꞌyan eenyeꞌ avaꞌjɨꞌsíjmee tɨꞌɨj tɨéj tɨ atyúumemej, ajta meꞌestíican iiraꞌɨ́ɨcajmee tɨꞌɨj coobre maj jacámejriꞌ: 19 Nyáaj nu néijmiꞌi muaꞌreej jeꞌej siaj tyiꞌtɨ́j jɨn rɨcɨj; nyáamuaꞌree siaj tyámuaꞌ tyúuxɨeꞌveꞌ sɨ́ɨj ajta sɨ́ɨj, ɨ siaj jitzán tyáꞌtzaahuatyeꞌ, siajta huáꞌhuɨɨreꞌ ɨ séecan néijmiꞌi jɨn setyeꞌvíicueꞌraj, siajta ijíij, jéetzeꞌ xu seríj tyámuaꞌ rɨcɨj sequée anaquéej. 20 Ajta aꞌɨ́ɨ pu quee naꞌráanajchij siaj tzáahuatyiꞌraꞌaj jimi: tyíchaꞌɨɨj aꞌɨ́jcɨ ɨ íitaj tɨ aꞌyan ántyapuaj tɨjɨn Jezabel, ɨ tɨ aꞌyan tyúuxaj tɨ ɨ Dios jitze maꞌcan tyíꞌxaj, aꞌɨ́ɨ puꞌij hueꞌtzij jɨn tyihuáꞌmuaꞌtyej ɨ maj nye jimi séejreꞌ, mej mij huóoxanaꞌcɨreꞌen, majta tyúꞌcuaꞌnyij ɨ cueꞌráj ɨ maj tyuꞌtámuꞌvejritacaꞌ aꞌɨ́ɨmaj jimi ɨ sáanturij. 21 Nuꞌríj jaatáꞌ tɨꞌij tyáꞌantzaahuatyeꞌen ɨ Dios jimi, ajta aꞌɨ́ɨn capu jaxɨeꞌveꞌ tɨ aꞌyan huárɨnyij: capu ajta jaxɨeꞌveꞌ tɨ jaatapuáꞌcɨtaj ɨ tɨ jɨmeꞌ juxanaꞌcɨreꞌ. 22 Aꞌɨ́j nu jɨn aꞌáan yóꞌojrasij utáatzij japua, nyajta aꞌɨ́ɨmaj ɨ maj jamuán tyuꞌxánaꞌcɨrej, aj nu nyij jéehua huápuɨꞌɨj puéjtzij huoꞌtáꞌsij tɨpuaꞌaj mequee jaatapuáꞌcɨtaj ɨ maj jeꞌej jɨn puaꞌaj rɨcɨj. 23 Nyajta huáꞌcuiꞌnyij ɨ yójmuaꞌmuaꞌ ɨ íitɨꞌ, aꞌyaa mu mij néijmiꞌi ɨ maj jusɨꞌrii ɨ Dios jimi tyáꞌmuaꞌreeren nyaj aꞌɨ́ɨn puéꞌeen ɨ tɨ júꞌmuaꞌree jeꞌej tɨ aꞌtɨ́j tyíꞌmuaꞌtzej ɨ jutzájtaꞌ, nyajta aꞌyan tyihuoꞌtáꞌsij séej nyajta séej jeꞌej tɨ tyiꞌtɨ́j jɨn huarɨ́j. 24 Siajta muaꞌaj mu séecan, mu siaj Tiatira jaꞌchej, ɨ siaj quee jáꞌastijreꞌ aꞌɨ́jcɨ ɨ nyúucarij tɨ hueꞌtzij puéꞌeen, siajta quee jamuaꞌreej ɨ tɨ jéehua huápuɨꞌɨj juxɨeꞌveꞌ ɨ tyiyáaruꞌ jimi, aꞌyaa nu tyajáꞌmuaꞌixaatyeꞌ nyej quee cheꞌ tyiꞌtɨ́j jɨn tyajáꞌmuaꞌijcatyeꞌen. 25 Siataꞌaj tyámuaꞌ eenyeꞌ jeꞌej siaj tyiꞌtɨ́j jɨn rɨcɨj, ꞌasta nyanaꞌaj quee nyajtáhuaꞌaj yaꞌuvéꞌnyej. 26 Aꞌɨ́ɨmaj ɨ maj tyuꞌtyámueꞌtɨn, majta móoj aꞌyan tyámuaꞌ tyityetyúuchaꞌɨɨj jeꞌej nyej nyáaj tyáꞌxɨeꞌveꞌ, ꞌasta naꞌaj quee néijmiꞌi tyeꞌentyipuáꞌrej, nyáaj nu huoꞌtaꞌsij mej mij tyihuoꞌtaꞌíjtyeꞌen aꞌɨ́ɨjma ɨ maj séej chuéj japua joꞌcháatɨmee, 27 caꞌnyéjrij pu jɨn tyihuoꞌtaꞌíjtyeꞌsij, aꞌyaa pu chaꞌtaj naꞌaj tyihuaꞌantyipuáꞌrityeꞌsij aꞌɨ́ɨjma ɨ maj jájchaꞌɨɨreꞌ tɨꞌɨj aꞌtɨ́j tɨ jaatyátaaraxɨꞌɨn ɨ xáꞌrij tɨ xaríj jɨn taavijhua, aꞌyájna tɨꞌɨj ajta ɨ nyavástaraꞌ nyéetzij tyinaaꞌíjcaj. 28 Nyajta huoꞌtaꞌsij mej mij aꞌɨ́ɨmaj tátzaveꞌej muáꞌraꞌnyij tɨꞌɨj ɨ xúꞌraꞌvej tɨ eeréꞌnyinyii tapuáꞌrisimaꞌcaj. 29 Aꞌɨ́jna ɨ tɨ iityánamuaj, cheꞌ tyámuaꞌ tyáanamuaj jeꞌej tɨ ɨ júuricamaꞌraꞌ ɨ Dios tyihuáꞌixaatyeꞌ aꞌɨ́ɨmaj ɨ maj jusɨꞌrii ɨ tyeyúuj tzajtaꞌ.”

3

Ɨ nyúucarij tɨ huataꞌítyiꞌhuacaꞌ aꞌɨ́ɨmaj jimi ɨ maj Sardis jóosɨꞌrii

1 ’Pataꞌaj aꞌyan tyaataꞌítyiꞌ aꞌɨ́jcɨ tɨ aꞌɨ́jna jɨn antyúumuaꞌreej tɨ huóꞌchaꞌɨɨn aꞌɨ́ɨjma ɨ maj aꞌáa jóosɨꞌrii a Sardis tɨ jɨmeꞌ yee: “Aꞌyaa pu tyíꞌxaj aꞌɨ́jna ɨ maj jitzán séejreꞌ ɨ júuricamaꞌraꞌ ɨ Dios ɨ maj aráahuaꞌpuaj aráꞌasej, tɨ ajta huiꞌtyáaꞌ ɨ xúꞌraꞌvetyee ɨ maj aráahuaꞌpuaj aráꞌasej. Nyáaj nu jamuaꞌreej jeꞌej siaj tyíꞌmuarɨeꞌ, nyajta nu jamuaꞌreej siaj seríj nye jimi muɨꞌchij, tyij majta aꞌyan tyíꞌmuaxaj yee sióocheꞌ xu júurij. 2 Siataꞌaj atanyéjnyeꞌrej, siajta tyámuaꞌ tyúꞌuurej aꞌɨ́jcɨ tɨ óoj jaꞌmua jimi tyíꞌsejreꞌ, ajta arí tɨ́muaꞌ tyeꞌentyipuáꞌrij, jiꞌnye aꞌyaa pu tyíꞌmuasej aꞌɨ́jna jeꞌej siaj rɨcɨj capu xáꞌpuɨꞌ een ɨ Dios jimi. 3 Siataꞌaj joꞌtámuaꞌreej jeꞌej maj tyajamuaamuáꞌtyej ɨ siaj jaꞌancuriáaꞌ, siataꞌaj aꞌyan huárɨnyij siajta jeꞌen ɨ Dios jimi ajtyáhuiixɨꞌɨn. Tɨpuaꞌaj sequée atanyéjnyeꞌrej, nyáaj nu joꞌmaꞌaj naꞌmej jaꞌmua jimi tɨꞌɨj náhuaꞌrij, siajta muaꞌaj caxu jamuaꞌreej aꞌtzáaj nyaj jaꞌmua jimi jaꞌtanyésij. 4 Séecan mu jaꞌmua jimi séejreꞌ ɨ maj quee tyiꞌtɨ́j jɨn áꞌɨtzeereꞌ ɨ jutzájtaꞌ, aꞌɨ́ɨ mu mij nyaj jamuán huacɨ́ꞌcaꞌaj muáꞌjuꞌun cuéeinaviꞌ metyuꞌcháaj, jiꞌnye aꞌyaa pu tyihuaꞌtyévijtyeꞌ aꞌɨ́ɨjma. 5 Aꞌɨ́ɨmaj ɨ maj tyuꞌtyámueꞌtɨn, aꞌyaa mu cuéeinaviꞌcan tyiꞌcháaj muáꞌjuꞌun, nyajta quee joꞌrioꞌuunaj jeꞌej tɨ ántyapuaj ɨ yuꞌxarij jitze ɨ maj jitzán áꞌyuꞌsiꞌij aꞌɨ́ɨmaj ɨ maj jusén jɨn huatyáꞌɨtzeereꞌej ɨ Dios jimi, sulu nyáaj nu huoꞌtaxájta ɨ nyavástaraꞌ jimi, nyajta aꞌɨ́ɨjma jimi ɨ maj jimi tyíꞌhuɨɨreꞌ ɨ nyavástaraꞌ. 6 Ajta aꞌɨ́jna ɨ tɨ iityánamuaj, cheꞌ aꞌɨ́ɨn tyámuaꞌ tyáanamuaj jeꞌej tɨ tyihuáꞌixaatyeꞌ ɨ júuricamaꞌraꞌ ɨ Dios aꞌɨ́ɨjma ɨ maj jusɨꞌrii ɨ tyeyúuj tzajtaꞌ.”

Ɨ nyúucarij tɨ huataꞌítyiꞌhuacaꞌ aꞌɨ́ɨjma jimi ɨ maj Filadelfia jóosɨꞌrii

7 ’Pataꞌaj aꞌyan tyaataꞌítyiꞌ aꞌɨ́jcɨ ɨ tɨ aꞌɨ́jna jɨn antyúumuaꞌreej tɨꞌij huóꞌchaꞌɨɨn aꞌɨ́ɨjma ɨ maj aꞌáa jóosɨꞌrii a Filadelfia tɨ jɨmeꞌ yee: “Aꞌyaa pu tyíꞌxaj aꞌɨ́jna ɨ tyámuaꞌ een tɨ ajta tzáahuatyiꞌraꞌaj jɨn tyíꞌxaj, aꞌɨ́ɨ pu aꞌɨ́jna jɨn antyúumuaꞌreej tɨ huoꞌtáꞌan mej mij aꞌáa joꞌtyájrutyej joꞌtɨj jáꞌsejreꞌ aꞌɨ́jna ɨ tɨ jitzán eerámaꞌcan ɨ David, tɨpuaꞌaj aꞌɨ́ɨn tyaꞌantácuunaj, capu ɨꞌríj tɨ aꞌtɨ́j tyeꞌtyáanaj, naꞌríij aꞌɨ́ɨn tyeꞌtyáanaj, capu ajta ɨꞌríj tɨꞌij aꞌtɨ́j tyaꞌantácuunaj: 8 Nyáaj nu néijmiꞌi muaꞌreej jeꞌej siaj rɨcɨj, cásɨꞌ xaaséj, nuꞌríj tyajamuaꞌantácuunyej siaj sij juxáahuaj utyájrutyej, ajta quee ɨꞌríj tɨ aꞌtɨ́j tyeꞌtyáanaj, nyáaj nu jamuaꞌreej tɨquee jamúꞌcaꞌnyistiꞌ, siajta sióocheꞌ xu tyáꞌastijreꞌ jeꞌej nyaj tyajamuáaꞌixaa, caxu náꞌxaahuaj. 9 Aꞌyaa nu huáꞌuurej aꞌɨ́ɨjma ɨ maj tyiyáaruꞌ jimi jusɨꞌrii, ɨ maj tyíꞌhueꞌtacaa aꞌɨ́jna jɨmeꞌ maj aꞌyan tyúusejrataj maj Israel jitze ajtyámaꞌcan, aꞌyaa nu caꞌnyéjrij jɨn huáꞌuurej mej mij mujoꞌváꞌjuꞌun majta jeꞌen tyítunutaxɨꞌɨn jaꞌmua jimi, mej mij aꞌɨ́jna jɨn jáamuaꞌreej nyej nyáaj jáꞌmuaxɨeꞌveꞌ. 10 Xuꞌríj jaꞌráꞌastee jeꞌej nyaj tyajamuaataꞌíj aꞌɨ́jna jɨmeꞌ siaj néijmiꞌi jɨn tyoꞌtáviicueꞌriꞌ, aꞌɨ́j nu jɨn nyáaj jaꞌmuachaꞌɨ́ɨj naꞌmej aꞌájna xɨcáaraꞌ matɨꞌɨj néijmiꞌi jajpuéetzij muáꞌjuꞌun íiyan cháanacaj japua, mej mij jáamuaꞌreej ɨ maj aꞌyan huacháatɨmee. 11 Jiyeꞌtzín nu yavaꞌcányesij. Tyámuaꞌ xu néijmiꞌi jɨn eenyeꞌ jeꞌej siaj seríj tyuꞌmuárɨej, caxu tyiꞌtáꞌcareꞌen tɨꞌij aꞌtɨ́j jamuaanáhueꞌ ɨ siaj seríj jaamuéꞌtɨj. 12 Aꞌɨ́ɨmaj ɨ maj tyuꞌtyáamueꞌtɨj, aꞌyaa nu tyihuoꞌtáꞌsij mej mij tyityetyaꞌúuj muáꞌraꞌnyij u tyeyúuj tzajtaꞌ ɨ nyaj Dios tɨ jaꞌaꞌrij, ajta quee cheꞌ aꞌnáj iiráamej, aꞌɨ́ɨjma nu jitze joꞌtyéyuꞌxaj jeꞌej tɨ ántyapuaj ɨ nyaj Dios, nyajta jeꞌej tɨ tyajaꞌrájtyapuaj chájtaꞌnajraꞌ ɨ nyaj Dios, aꞌɨ́jna ɨ Jerusalén tɨ jájcuaj, tɨ ajta tajapuá jeꞌcáanyej joꞌtɨj ɨ nyaj Dios jáꞌsejreꞌ, aꞌɨ́ɨjma nu nyajta jitze joꞌtyéyuꞌxaj jeꞌej nyaj jájcuan jɨn ántyapuaj. 13 Aꞌɨ́jna ɨ tɨ iityánamuaj, cheꞌ tyámuaꞌ tyáanamuaj jeꞌej tɨ ɨ júuricamaꞌraꞌ ɨ Dios tyihuáꞌixaatyeꞌ aꞌɨ́ɨjma ɨ maj jusɨꞌrii ɨ tyeyúuj tzajtaꞌ.”

Ɨ nyúucarij tɨ huataꞌítyiꞌhuacaꞌ aꞌɨ́ɨjma jimi ɨ maj Laodicea jóosɨꞌrii

14 ’Pataꞌaj aꞌyan tyaataꞌítyiꞌ aꞌɨ́jcɨ ɨ tɨ aꞌɨ́jna jɨn antyúumuaꞌreej tɨ huóꞌchaꞌɨɨn aꞌɨ́ɨmaj ɨ maj aꞌáa jóosɨꞌrii a Laodicea tɨ jɨmeꞌ yee: “Aꞌyaa pu tyíꞌxaj aꞌɨ́jna ɨ tɨ tzáahuatyiꞌraꞌaj jɨn tyíꞌxaj ajta néijmiꞌi tyámuaꞌ jɨn een, ajta aꞌɨ́ɨn puéꞌeen ɨ tɨ Dios jamuán néijmiꞌi tyúꞌtaahuacaꞌ tɨꞌɨj naꞌaj ijíij tɨ tyíꞌsejreꞌ: 15 Nyáaj nu néijmiꞌi muaꞌreej jeꞌej siaj tyiꞌtɨ́j jɨn rɨcɨj. Nyáamuaꞌree siaj quee oocaꞌnyáaj sianaataxɨeꞌvej nyéetzij, caxu siajta caꞌnyéjrij jɨn náꞌantzaahuaj. Aꞌyaa pu tyinaꞌráanajchi siaj oocaꞌnyáacan jɨn naa nyojoꞌmuaꞌraj, naꞌríij sequée caꞌnyéjrij jɨn náꞌtzaahuatyeꞌej. 16 Siajta cɨ́ɨ sianaꞌaj tyináꞌtzaahuatyeꞌ, caxu aꞌyan tyíꞌhuɨɨreꞌ tɨꞌɨj jájtyij tɨ jéehua pɨstij nusu tɨ jéehua cɨmuájraa, aꞌɨ́j nu jɨn aꞌyan jáꞌmuaꞌuurej nyej nyij caꞌnyéjrij jɨn majamúuhuaꞌxɨj. 17 Aꞌyaa xu tyíꞌxaj siaj muaꞌaj chíjtyaanyiꞌij puéꞌeen, tɨ jee jéehua jamuáahuɨɨ, tɨ jee ajta quee tyiꞌtɨ́j jamuáꞌɨtziityeꞌ, siajta muaꞌaj caxu jamuaꞌreej siaj xánaꞌvisiꞌ, siajta jeꞌej puaꞌaj huáꞌsejratyeꞌ ɨ tyeɨ́tyee, muaꞌaj xu quee jeꞌej tyéejviicueꞌ, xaꞌracúcuꞌnyijmee siajta muámuaꞌviꞌijmee. 18 Aꞌɨ́j nu jɨn aꞌyan tyajaꞌmuahuaviij siaj nyéetzij jimi jáananan ɨ ooroj tɨ tɨéj jitze jutaꞌhuacaa, siataꞌaj sij jɨꞌréꞌcan jɨmeꞌ huatyoochíjtyaanyiꞌtaj, siajta nyéetzij jimi jáananan ɨ cáanarij tɨ naa tyíꞌcueenaa siaj sij aꞌɨ́jcɨ ucóochejtyaꞌxɨꞌɨn tɨꞌij quee séejreꞌ ɨ jaꞌmuatyévij ɨ siaj jatyeviꞌraꞌ aꞌɨ́jcɨ jɨmeꞌ siaj muámuaꞌviꞌij, siajta nyéetzij jimi jáananan aꞌɨ́jcɨ ɨ siaj aróohuatyeꞌen ɨ jujɨꞌɨj jitze siataꞌaj sij atanyéjnyeꞌrej. 19 Aꞌyaa nu tyámuaꞌ tyihuáꞌixaatyeꞌ, nyajta puéjtzij huaꞌtáꞌcaa aꞌɨ́ɨjma ɨ nyaj huaꞌxɨeꞌveꞌ. Aꞌɨ́j pu jɨn siataꞌaj seequéj tyúꞌmuaꞌtyij, siajta jaꞌantzaahuatyeꞌen ɨ Dios. 20 Cásɨꞌ, nyáaj nu eetyéjvee a tɨ jaꞌpueertaj nyetyeꞌejtyatoꞌxaꞌaj, tɨpuaꞌaj aꞌtɨ́j náanamuaj ajta jeꞌen tyinaꞌantácuunyeꞌen, aj nu nyij utyárutyij chiꞌraꞌan tzajtaꞌ tyej tyij néemiꞌij tyúꞌcuaꞌnyij. 21 Aꞌɨ́ɨmaj ɨ maj tyuꞌtyámueꞌtɨj, aꞌyaa nu tyihuoꞌtáꞌsij maj nyajamuan ooráꞌsej jóꞌnyaj tyejéꞌijtaj, aꞌyájna nyatɨꞌɨj nyáaj tyuꞌtyáamueꞌtɨj, aj nu nyij nyavástaraꞌ jamuán huatyéeyixɨj joꞌtɨj aꞌɨ́ɨn tyejéꞌijtaj. 22 Ajta aꞌɨ́jna ɨ tɨ iityánamuaj, cheꞌ tyámuaꞌ tyáanamuaj jeꞌej tɨ ɨ júuricamaꞌraꞌ ɨ Dios tyihuáꞌixaatyeꞌ aꞌɨ́ɨjma ɨ maj jusɨꞌrii ɨ tyeyúuj tzajtaꞌ.”

4

Juan pu huoꞌséj ɨ maj janajchej ɨ Dios u tajapuá

1 Tɨꞌɨj aꞌyan tyeꞌentyipuáꞌrej, aj nu nyij ájnyeeriacaꞌ, nyatɨꞌɨj nyij jaaséj ɨ puéertaj tɨ antácuunyicaꞌaj u tajapuá, ajta ɨ nyaj anaquéej jáanamuajriꞌ ɨ tɨ naatajé tɨ ajta aꞌyan namuajriaꞌcaꞌaj tɨꞌɨj aꞌtɨ́j tɨ ucáajijhua ɨ trompéetaj jitze, aꞌyaa pu tyinaatéꞌexaaj tɨjɨn:

—Mujoꞌtéꞌyiꞌij nyataꞌaj muaataséjratyeꞌen jeꞌej tɨ tyiꞌtɨ́j tyúuxɨeꞌveꞌ tɨ aꞌyan huárɨnyij majcaꞌhuáyee.

2 Aj puꞌij ɨ júuricamaꞌraꞌ ɨ Dios nye jimi huatyáꞌɨtzee, nyajta jeꞌen ɨpuárij huaséj tɨ ujoꞌtyávaacaꞌaj u tajapuá, ajta aꞌtɨ́j jitzán huatyácatyii. 3 Ajta aꞌɨ́jna ɨ tɨ acájca, aꞌyaa pu huaséꞌrihuaꞌaj tɨꞌɨj tyetyéj tɨ huápuɨꞌɨj tyáꞌnajchij tɨ poꞌvij ajta tɨ tyóomuaa áꞌnaxcaj, ajta aꞌyan huaséꞌrihuaꞌaj tɨꞌɨj sɨ́ɨj ɨ tyetyéj tɨ poꞌviꞌij jɨn naa tyíꞌmeꞌestij, ajta cuꞌxaꞌaj atahuɨ́jcaꞌaj joꞌtɨj joꞌtyávaacaꞌaj ɨ ɨpuárij, tɨ tyamaꞌastájyiꞌcaa huáꞌraviꞌcan jɨmeꞌ aꞌyájna tɨꞌɨj ɨ tyetyéj ɨ maj aꞌyan jatamuáꞌmuaj tɨjɨn esmeralda, 4 ajtáhuaꞌaj pu séecan ɨ ɨpuárij tyaꞌtaváatɨmaꞌcaa joꞌtɨj joꞌtyéjvee aꞌɨ́jna ɨ ɨpuárij seityéj japuan muáacuaj pu tyaꞌráꞌaxcaa, majta ɨ huáasij acatyéꞌtyaꞌajmaꞌcaa ɨ ɨpuárij jitze, cuéeinaviꞌ mu tyíꞌchajcaa, majta cúruun tyoꞌcarújtyaꞌajmaꞌcaa ɨ jumuꞌúj jitze ooroj tɨ jɨn tyíꞌtaavijhua. 5 Ajta aꞌɨ́jna jitze ɨ ɨpuárij aꞌyaa mu tyityetyánaꞌaxcavaꞌraꞌaj majta tyényuucaꞌaj, ajta aꞌájna ɨ ɨpuárij tɨ joꞌtyéjvee, tatzárij pu aráahuaꞌpuaj ataváatɨmaꞌcaa, ajta aꞌɨ́jna ɨ tatzárij aꞌɨ́ɨ pu aꞌɨ́ɨn puéꞌeen ɨ júuricamaꞌraꞌ ɨ Dios tɨ aráahuaꞌpuaj aráꞌasej. 6 Aꞌájna joꞌtɨj joꞌtyéjvee aꞌɨ́jna ɨ ɨpuárij, aꞌyaa pu éenyeꞌej huariáꞌmuanyicaꞌaj a chóotaꞌ tɨꞌɨj tyiꞌtɨ́j tɨ naa tyíꞌmeꞌestij tɨ ajta tátzaj.

Ajta aꞌájna jéꞌtaꞌ, joꞌtɨj joꞌtyéjvee aꞌɨ́jna ɨ ɨpuárij, muáacuaj mu ɨ maj júurij ataváatɨmaꞌcaa, majta jéehua jɨꞌsíj huaꞌ jitze séjriaꞌcaꞌaj, ɨ huaꞌ nyéerimij jitze ajta huaꞌhuaritaꞌ. 7 Ajta ɨ tɨ anájcaj aꞌyaa pu huaséꞌrihuaꞌaj tɨꞌɨj muájyej, ajta ɨ tɨ jeꞌtyáaꞌsej, aꞌyaa pu huaséꞌrihuaꞌaj tɨꞌɨj túuruꞌ, ajtáhuaꞌaj ɨ sɨ́ɨj tɨ jeꞌtyáaꞌsej, aꞌyaa pu tyaꞌcányeericaꞌaj tɨꞌɨj tyévij, ajta ɨ tuꞌvéꞌtyajtɨj, aꞌyaa pu huaséꞌrihuaꞌaj tɨꞌɨj cuéꞌraꞌvej tɨ huataráꞌraj. 8 Majta aꞌɨ́ɨmaj ɨ maj muáacuaj ɨ maj júurij, aꞌɨ́ɨ mu aráseej puaꞌmácan ajta anájmaꞌcaaj sɨ́ɨj ajta sɨ́ɨj, ajta jéehua jɨꞌsíj jitzán séjriaꞌcaꞌaj, jéjreꞌ ajta tyétyeꞌ. Aꞌnáj tɨnaꞌaj mu aꞌyan tyíꞌxajtacaꞌaj majta aꞌyan tyíꞌchuiicacaꞌaj tɨjɨn:

Tyámuaꞌ pu een, tyámuaꞌ pu een, tyámuaꞌ pu een ɨ tavástaraꞌ,

Dios pu aꞌɨ́ɨn puéꞌeen ɨ tɨ néijmiꞌi jɨn antyúumuaꞌreej,

aꞌɨ́ɨ pu anaquéej séjriaꞌcaꞌaj, ajta ijíij séejreꞌ, ajta jusén jɨn séeriaꞌaj taꞌmej.

9 Ajta matɨꞌɨjta aꞌɨ́ɨmaj janajchej ɨ maj muáacuaj, majta tyéꞌtyojtziꞌreꞌej aꞌɨ́jcɨ ɨ tɨ ɨpuárij jitze acájca, ɨ tɨ jusén jɨmeꞌ júurij, 10 aꞌɨ́ɨmaj ɨ huásij ɨ maj seityéj japuan muáacuaj aráꞌasej, aꞌɨ́ɨ mu tyítunutaxɨj aꞌɨ́jcɨ jimi ɨ tɨ ɨpuárij jitze acájca, majta jaatyánajchij, majta tyuꞌtátuiireꞌsij aꞌɨ́jcɨ jimi ɨ tyuucúrun, majta aꞌyan tyíꞌxajtacaꞌaj tɨjɨn:

11 Aꞌyaa pu tyimuaavíjtyeꞌ muéetzij, mu paj tavástaraꞌ puéꞌeen, pajta taj Dios puéꞌeen,

tyej tyij tyimuaatatyójtziꞌreꞌen, tyajta muatyáanajchej ɨ paj jɨn néijmiꞌi putyíꞌuurej,

jiꞌnye muáaj paj néijmiꞌi tyúꞌtaahuacaꞌ, ɨ tɨ aꞌyan tyíꞌsejreꞌ,

muáaj paj aꞌyan tyaꞌajxɨéꞌviꞌracaꞌaj aꞌɨ́j pu jɨn néijmiꞌi tyúꞌtaavijhuacaꞌ.

5

Ɨ yuꞌxarij tɨ jíriꞌ tɨ jitzán tyéꞌyuꞌsiꞌ ajta ɨ cányaꞌaj

1 Ajta aꞌɨ́jna ɨ tɨ acájca ɨ ɨpuárij jitze, jumuácaꞌtaꞌ pujmuaꞌ pu jiꞌtyépijcaꞌaj ɨ yuꞌxarij tɨ juxaꞌaj tyéꞌyuꞌsiꞌhuacaꞌaj, ajta arahuaꞌpuaquej pu ájviꞌtyijhuacaꞌaj ɨ xɨ́ɨjca jɨmeꞌ. 2 Nyajta séej huaséj ɨ tajapuá tɨ tyíꞌhuɨɨreꞌ, aꞌyaa puꞌij caꞌnyíin jɨn tyuꞌtaꞌíhuoj tɨjɨn:

—¿Aꞌtanyíj quee tyiꞌtɨ́j jɨn áꞌɨtzeereꞌ tɨꞌij jaꞌajsújtzaꞌnaxɨꞌɨn ɨ tɨ ajviꞌtyíihuajmee, ajta jeꞌen jaatáxɨjta ɨ yuꞌxarij? 3 Ajta u jútyeꞌ, ajta íiyan ɨ cháanacaj japua, ajta jityán ɨ cháanacaj, capu aꞌtɨ́j aꞌyan tyuꞌtóocɨꞌpuaj tɨꞌij jaatáxɨjta, ajta jaaséj jeꞌej tɨ tyéꞌyuꞌsiꞌhuacaꞌaj. 4 Nyajta nyáaj jéehua nu huápuɨꞌɨj nyeyiinyacaꞌaj aꞌɨ́jna jɨmeꞌ maj quee jáatyoj sɨ́ɨj tɨ aꞌyan tyuꞌtóocɨꞌpuaj tɨꞌij jaatáxɨjta ɨ yuꞌxarij nusu tɨ jaaséj jeꞌej tɨ tyéꞌyuꞌsiꞌ. 5 Tɨꞌquij sɨ́ɨj tɨ huaꞌ jitze ajtyámaꞌcan aꞌɨ́ɨmaj ɨ huáasij, aꞌyaa pu tyinaatéꞌexaaj tɨjɨn:

—Capáj ayiinyaj, jiꞌnye aꞌɨ́jna ɨ maj aꞌyan jatamuáꞌmuaj tɨjɨn ɨ Muájyej ɨ tɨ huaꞌ jitze ajtyámaꞌcan aꞌɨ́ɨmaj ɨ maj Israel jitze eeráanyej, aꞌɨ́jna ɨ tɨ David jitze eerámaꞌcan, aꞌɨ́ɨ pu arí tyuꞌtyáamueꞌtɨj aꞌɨ́ɨ pu pújoorej tɨꞌij jaꞌajsújtzaꞌnaxɨꞌɨn ɨ taꞌraahuaꞌpuácaa tɨ jɨn ajviꞌtyíihuajmee ajta jeꞌen jaatáxɨjta ɨ yuꞌxarij.

6 Aj nu nyij cányaꞌaj huaséj aꞌájna jéꞌtaꞌ joꞌtɨj joꞌtyéjvee aꞌɨ́jna ɨ ɨpuárij, ajta jéꞌtaꞌ aꞌɨ́ɨjma jimi ɨ maj muáacuaj ɨ maj júurij, ajta jéꞌtaꞌ aꞌɨ́ɨjma jimi ɨ huáasij, aꞌyaa pu huaséꞌrihuaꞌaj cuxáa meríj jaajéꞌcatacaꞌaj. Ajta arahuaꞌpuácaa avaꞌahuájmaꞌcaa, ajta arahuaꞌpuácaa avaꞌjɨꞌsíjmaꞌcaa, ajta ɨ jɨꞌsáaraꞌ ɨ taꞌráahuaꞌpuaj, aꞌɨ́ɨ pu aꞌɨ́ɨn puéꞌeen ɨ júuricamaꞌraꞌ ɨ Dios ɨ tɨ aꞌyan yoꞌtaꞌítyacaꞌ íiyan cháanacaj japua. 7 Aꞌɨ́jna ɨ cányaꞌaj, aꞌɨ́ɨ pu jaꞌancuréꞌpij aꞌɨ́jcɨ ɨ yuꞌxarij ɨ tɨ muácaꞌtaꞌ pujmuaꞌ séjriaꞌcaꞌaj aꞌɨ́jna ɨ tɨ ɨpuárij jitze acájca, 8 tɨꞌɨj jaꞌancuréꞌpij aꞌɨ́jcɨ ɨ yuꞌxarij, aꞌɨ́ɨmaj ɨ maj muáacuaj ɨ maj júurij, majta ɨ huáasij ɨ maj seityéj japuan muáacuaj aráꞌasej, aꞌɨ́ɨ mu néijmiꞌi ecóotutaxɨj aꞌɨ́jcɨ jimi ɨ cányaꞌaj. Néijmiꞌi mu aꞌɨ́ɨmaj ɨ áarpaj tyiꞌtyéɨꞌcaꞌaj, majta túxaꞌaj ooroj tɨ jɨn tyíꞌtaavijhuacaꞌaj, ajta cuáanyeꞌej avaꞌjɨstíjmaꞌcaa aꞌɨ́jcɨ jitze ɨ túxaꞌaj, aꞌɨ́ɨ puꞌij aꞌɨ́ɨn puéꞌeen ɨ maj jɨn jahuoocaꞌaj aꞌɨ́ɨmaj ɨ maj tyeɨ́tyeristyamuaꞌmuaꞌ puéꞌeen ɨ Dios. 9 Majta jájcuan jɨn aꞌyan tyíꞌchuiicacaꞌaj tɨjɨn:

Muáaj paj jɨꞌréenyeꞌej séejreꞌ pej pij jaꞌancuréꞌpij ɨ yuꞌxarij pajta jaꞌajsújtzaꞌnaxɨꞌɨn ɨ tɨ ajviꞌtyíihuajmee,

jiꞌnye muáaj paj huatámuꞌvejrityiꞌhuacaꞌ,

pajta aꞌɨ́jcɨ jɨmeꞌ aꞌ xuureꞌ tyuꞌnájchitacaꞌ ɨ Dios jimi,

néijmiꞌcaa jitze maꞌcan ɨ tyeɨ́tyee, ɨ maj séej jitze maj eerámaꞌcan,

ɨ maj séej nyúucarij jɨn tyíꞌxaj, nusu ɨ maj séej chuéj japua jáꞌmaꞌcan.

10 Pajta tyámuaꞌ huóꞌruuj mej mij sɨ́ɨj manaꞌaj tyeɨ́tyeeraꞌ puéꞌeenyeꞌej muáꞌraꞌnyij,

mej mij majta tyuꞌtyáhuɨɨreꞌen aꞌɨ́jna jimi ɨ Dios,

majta aꞌɨ́ɨmaj mu tyuꞌtaꞌíjtaj íiyan ɨ cháanacaj japua.

11 Aj nu nyij atányeeriacaꞌ, nyajta jeꞌen muiꞌcaa huánamuajriꞌ ɨ maj tajapuá tyíꞌhuɨɨreꞌ ɨ maj aꞌáa jaꞌtaváatɨmaꞌcaa joꞌtɨj joꞌtyéjvee ɨ ɨpuárij, joꞌmaj majta jáꞌsejriaꞌcaꞌaj ɨ maj muáacuaj ɨ maj júurij, majta aꞌɨ́ɨjma jimi ɨ huáasij. Aꞌɨ́ɨ mu huápuɨꞌɨj muiꞌcaa, capu ámiteeriaꞌcaꞌaj aꞌchu maj puaꞌmacaꞌaj, 12 aꞌyaa mu mij caꞌnyíin jɨn tyíꞌxajtacaꞌaj tɨjɨn:

Aꞌɨ́jna ɨ cányaꞌaj ɨ tɨ huatámuꞌvejrityiꞌhuacaꞌ, aꞌyaa pu tyeꞌtyévijtyeꞌ

tɨ aꞌɨ́ɨn jaꞌancuriáꞌan ɨ tɨ néijmiꞌi jɨn putyíꞌuurej, ajta tɨꞌij néijmiꞌi jimi tyíꞌsejriaꞌaj,

ajta aꞌɨ́ɨn néijmiꞌi tyiꞌmuaꞌréeriaj ajta jeꞌen néijmiꞌi jɨn tyuꞌtyámueꞌtɨn,

tyicheꞌ tyaatatyójtziꞌreꞌen aꞌɨ́jna ɨ tɨ naa een, tyajta jimi tyuꞌtáchuiicaj.

13 Aꞌyaa nu nyajta tyáanamuajriꞌ tɨ aꞌɨ́jna ɨ Dios tɨ tyúꞌtaahuacaꞌ tajapuá tɨ tyejéꞌsejreꞌ, ajta íiyan cháanacaj japua tɨ tyíꞌsejreꞌ, ajta jityán tɨ tyejéꞌsejreꞌ ɨ chuéj, ajta aꞌáa maj tyityejéꞌsejreꞌ ɨ jájtyij jitze tɨ veꞌéj, aꞌyaa mu tyíꞌxajtacaꞌaj tɨjɨn:

Tyicheꞌ tyaatatyójtziꞌreꞌen aꞌɨ́jcɨ ɨ tɨ acájca ɨ ɨpuárij jitze, tyajta aꞌɨ́jcɨ ɨ cányaꞌaj,

tyicheꞌ jaatyátzaahuatyeꞌen, tyajta tyámuaꞌ tyeetyátoonyij,

cheꞌ aꞌɨ́ɨn néijmiꞌi jɨn antyúumuaꞌreeriaj jusén jɨmeꞌ.

14 Majta aꞌɨ́ɨmaj ɨ maj muáacuaj ɨ maj júurij, aꞌyaa mu tyuꞌtaxájtacaꞌ tɨjɨn:

—Cheꞌ aꞌyan tyáꞌraꞌnyij. Majta aꞌɨ́ɨmaj ɨ huáasij, aꞌɨ́ɨ mu tyítunutaxɨj majta jaatyánajchacaꞌ ɨ Dios.

6

Aꞌɨ́jna ɨ tɨ arahuaꞌpuaquej ajviꞌtyíihuajmee

1 Aj nu nyij jaaséej tɨꞌɨj ɨ cányaꞌaj séej jajsújtzaꞌan ɨ tɨ ájviꞌtyijhuacaꞌaj ɨ yuꞌxarij jitze, aj nu nyij séej huánamuajriꞌ ɨ tɨ huaꞌ jitze ajtyámaꞌcan ɨ maj júurij ɨ maj muáacuaj, aꞌyaa puꞌij tyuꞌtaxájtacaꞌ aꞌyan namuáariaꞌcan tɨꞌɨj maj huatyényuunyij tɨjɨn:

—Mujoꞌtéꞌyiꞌij.

2 Nyatɨꞌɨj nyij atányeeriacaꞌ aj nu nyij cahuáayuꞌ tɨ cuéeinaraꞌ huaséj, ajta ɨ tɨ aváꞌcatyii aꞌɨ́ɨ pu túꞌnamuaꞌaj iityéchoocaꞌaj ɨ jumuácaꞌ jitze. Majta jeꞌen cúruun jaatɨꞌɨj, aj puꞌij iirájraa tɨꞌij huaꞌantyimueꞌtɨn aꞌyaa puꞌij néijmiꞌi jɨn tyuꞌtyáamueꞌtɨj.

3 Tɨꞌɨj aꞌɨ́jna ɨ cányaꞌaj ajtáhuaꞌaj séej ajsújtzaꞌan, aꞌyaa nu tyáanamuajriꞌ tɨ ajtáhuaꞌaj sɨ́ɨj ɨ tɨ ajta huaꞌ jitze ajtyámaꞌcan ɨ maj júurij ɨ maj muáacuaj, aꞌyan tyuꞌtaxájtacaꞌ tɨjɨn:

—Mujoꞌtéꞌyiꞌij.

4 Aj puꞌij ajtáhuaꞌaj sɨ́ɨj ɨ cahuáayuꞌ iirájraa tɨ poꞌxaraꞌ. Ajta ɨ tɨ aváꞌcatyii aꞌɨ́ɨ pu aꞌɨ́jna jɨn antyúumuaꞌreeriacaꞌaj tɨꞌij huoꞌɨtziityeꞌen ɨ tyeɨ́tyee ɨ maj aꞌyan séejreꞌ ɨ cháanacaj japua, mej mij huóocuiꞌnyij sɨ́ɨj ajta sɨ́ɨj, aꞌɨ́ɨ pu ajta jaꞌancuréꞌchuij ɨ chúun tɨ veꞌéj.

5 Tɨꞌɨj aꞌɨ́jna ɨ cányaꞌaj ajtáhuaꞌaj séej ajsújtzaꞌan, aꞌɨ́j nu séej huánamuajriꞌ ɨ tɨ huaꞌ jitze ajtyámaꞌcan ɨ maj júurij ɨ maj muáacuaj, tɨ aꞌyan tyuꞌtaxájtacaꞌ tɨjɨn:

—Mujoꞌtéꞌyiꞌij.

Nyatɨꞌɨj nyij nyajtáhuaꞌaj atányeeriacaꞌ, aj nu nyij cahuáayuꞌ huaséj tɨ xúꞌmuaraꞌ, ajta ɨ tɨ aváꞌcatyii, aꞌɨ́ɨ pu jiꞌtyéchoocaꞌaj ɨ maj jɨn tyaꞌcáꞌitɨeꞌraj. 6 Nyatɨꞌɨj nyij aꞌtɨ́j huánamuajriꞌ tɨ huaꞌ tzajtaꞌ a tyojoꞌtaxájtacaꞌ aꞌɨ́ɨmaj jimi maj muáacuaj ɨ maj júurij, aꞌyan tɨjɨn:

—Séej mediidaj ɨ tyeríicuj, aꞌyaa pu tyáꞌnajchij tɨꞌɨj aꞌtɨ́j tyáꞌmueꞌtɨj séej xɨcáj, ajta huéeicaj mediidaj ɨ tyeríicuj tɨ tɨtɨꞌɨjmeꞌ ijmuéeyaꞌajmee, aꞌyaa pu chaꞌtánaꞌaj tyáꞌnajchij tɨꞌɨj aꞌtɨ́j tyáꞌmueꞌtɨj séej xɨcáj, ajta capáj yóꞌjɨpuan ɨ aséityij, nusu ɨ nahuáj.

7 Tɨꞌquij ɨ cányaꞌaj ajtáhuaꞌaj séej ajsújtzaꞌan, aj nu nyij jáanamuajriꞌ tɨ ajtáhuaꞌaj ɨ sɨ́ɨj ɨ tɨ ajta huaꞌ jitze ajtyámaꞌcan ɨ maj júurij ɨ maj muáacuaj, aꞌyan tyuꞌtaxájtacaꞌ tɨjɨn:

—Mujoꞌtéꞌyiꞌij.

8 Nyatɨꞌɨj atányeeriacaꞌ, cahuáayuꞌ nu huaséj tɨ cɨ́ɨ tyíꞌtyoomuaraꞌ, ajta ɨ tɨ aváꞌcaj, aꞌyaa pu ántyapuaj tɨjɨn: Ɨ tɨ huáꞌcuiꞌcaa. Ajta sɨ́ɨj cújtaꞌ huamaꞌcaꞌaj ɨ tɨ aꞌáa tyejéꞌijtaj ɨ huaꞌ tzajtaꞌ ɨ muɨꞌchítyee, ajta jeꞌcácaa jimi ɨ tyeɨ́tyee antyúumuaꞌreej ɨ maj aꞌyan huacháatɨmee ɨ cháanacaj japua, mej mij huóꞌcuiꞌnyij ɨ tyeɨ́tyee aꞌɨ́jna jɨmeꞌ maj tyúunyoꞌsiꞌtyeꞌen, nusu tújrij jɨmeꞌ, naꞌríij cuiꞌnyiꞌraꞌaj jɨmeꞌ, nusu aꞌɨ́ɨjma jɨmeꞌ ɨ tyiꞌtyán ɨ maj tyíꞌtyacɨꞌmacaa.

9 Tɨꞌɨj ɨ cányaꞌaj ajtáhuaꞌaj séej ajsújtzaꞌan, aj nu nyij huoꞌséj jityán ɨ ɨpuárij aꞌɨ́ɨjma ɨ maj aꞌɨ́jna jɨn huácuiꞌiihuacaꞌ maj jaaxájtacaꞌ ɨ nyúucariaꞌraꞌ ɨ Dios, majta aꞌɨ́jna jitze tyámuaꞌ tyityahuóochaꞌɨj. 10 Aꞌyaa mu caꞌnyíin jɨn tyíꞌxajtacaꞌaj tɨjɨn:

—Tavástaraꞌ, mu paj jɨꞌréenyaꞌaj séejreꞌ, pajta quee tyiꞌtɨ́j jɨn áꞌɨtzeereꞌ, ¿aꞌnáj nyij pahuáꞌxɨjtyeꞌen aꞌɨ́ɨjma ɨ maj cháanacaj japua joꞌcháatɨmee, aꞌɨ́jna jɨmeꞌ ɨ maj táacuij?

11 Aj mu mij cáanarij tyihuoꞌréꞌpij tɨ tyiꞌtɨ́tɨꞌɨjmee tɨ tyíꞌcueenaa, majta aꞌyan tyihuoꞌtéꞌexaaj maj cɨ́ɨ tyityahuóosoꞌpeꞌen, ꞌasta manaꞌaj quee huoꞌnéijmiꞌreꞌen ɨ huaꞌ ihuáamuaꞌ, ɨ maj majta tyíꞌhuɨɨreꞌ ɨ Dios jimi, mej mij aꞌyan chaꞌtaj manaꞌaj éenyeꞌqueꞌ huácuiꞌnyij matɨꞌɨj aꞌɨ́ɨmaj.

12 Tɨꞌɨj aꞌɨ́jna ɨ cányaꞌaj ɨ taꞌráseevij ajsújtzaꞌan, aj nu nyij jaaséj tɨ cháanacaj caꞌnyíin jɨn huatóocaꞌtzɨj. Ajta ɨ xɨcáj huatyáxuꞌmuariacaꞌ, aꞌyaa pu huaséꞌrihuaꞌaj tɨꞌɨj ɨ cɨ́ɨxurij tɨ xúꞌmuaa, ajta aꞌɨ́jna ɨ máxcɨrɨeꞌ huatyápoꞌxariacaꞌ, aꞌyaa pu huaséꞌrihuaꞌaj tɨꞌɨj xúureꞌej, 13 majta ɨ xúꞌraꞌvetyee aꞌɨ́ɨ mu ujeꞌcáavatzɨj ɨ chuéj japua, aꞌyájna tɨꞌɨj ɨ táqueꞌraꞌ ɨ xápuaꞌ tɨpuaꞌaj ɨ cɨyáaraꞌ caꞌnyíin jɨn huatáhuaaxɨꞌɨn ɨ áacaj jɨmeꞌ. 14 Ajta ɨ tajapuá aꞌyaa pu huataséjre tɨꞌɨj tɨpuaꞌaj aꞌtɨ́j yuꞌxarij huatyéjireꞌen, ajta néijmiꞌi ɨ jɨríj tɨ huaquéetɨmee, ajta joꞌtɨj jaꞌrahuáchijmee ɨ jájtyij japua, néijmiꞌi pu ajaꞌyee joꞌquéetɨmaꞌaj taꞌraa. 15 Majta néijmiꞌi ɨ maj tyiꞌtɨ́j jɨn tyityatatyíj, aꞌɨ́ɨ mu huatyóoꞌavaatacaꞌ tyástaꞌnaj tzajtaꞌ, majta tyetyéj tzajtaꞌ nusu ɨ jɨríj jitze, huaꞌ jamuán ɨ tajtúhuaanyij, ɨ maj tyihuáꞌijtyeꞌ ɨ xantáaruꞌuj, ɨ maj chíjtyaanyiꞌij puéꞌeen, majta ɨ maj vaꞌcán jɨn tyityatatyíj, néijmiꞌi ɨ maj caꞌnyéjrij jɨn tyíꞌhuɨɨriaꞌcaꞌaj majta ɨ juxáahuaj séjriaꞌcaꞌaj, 16 aꞌyaa mu tyihuáꞌjeevacaꞌaj ɨ jɨríj majta ɨ tyetyéj tɨjɨn:

—Siataꞌaj tajapuá rájvetyij siaj sij taꞌváꞌnaj tɨꞌij quee taaséj aꞌɨ́jna ɨ tɨ acájca ɨ ɨpuárij jitze, ajta tɨꞌij quee puéjtzij táacɨꞌtyij aꞌɨ́jna jɨmeꞌ ɨ cányaꞌaj tɨ jɨn nyúꞌcamuɨꞌ. 17 Jiꞌnye puꞌríj tyaꞌráꞌaj aꞌájna xɨcáaraꞌ maj jitzán puéjtzij taatáꞌsij, ¿aꞌtanyíj pújoorej tɨꞌij tyoꞌtáviicueꞌen aꞌíjna jɨmeꞌ?

7

Aꞌɨ́ɨmaj ɨ maj Israel jitze ajtyámaꞌcan ɨ Dios tɨ huaꞌváꞌjajpuaxɨj

1 Nyajta jeꞌen muáacuacaa huaséj ɨ maj tajapuá tyíꞌhuɨɨreꞌ, maj aꞌáa joꞌtyúꞌuucaꞌaj, sɨ́ɨj pu aꞌáa joꞌtyávaacaꞌaj joꞌtɨj ɨ xɨcáj jéꞌejnyinyiij, ajta sɨ́ɨj joꞌtɨj ɨ xɨcáj jaꞌancáruꞌpij, ajta sɨ́ɨj ajtyapuáj pujmuaꞌ, ajta ɨ sɨ́ɨj áatyej pujmuaꞌ pu joꞌtyávaacaꞌaj, aꞌɨ́ɨ mu mij quee tyiꞌtáꞌcareꞌej tɨ huatáꞌaacarej ɨ chuéj japua, naꞌríij ɨ jájtyij japua nusu ɨ cɨyéj tzajtaꞌ. 2 Nyajta nu séej huaséj ɨ tɨ tajapuá tyíꞌhuɨɨreꞌ tɨ aꞌáa pujmuaꞌ jaꞌváꞌmaꞌcaꞌaj joꞌtɨj jéꞌejnyinyiij ɨ xɨcáj, aꞌɨ́ɨ pu jiꞌtyátɨjcaa aꞌɨ́jna ɨ tɨ jɨn huaꞌajtyiyúꞌxaxɨꞌɨn ɨ huáꞌcuaatzeꞌ ɨ tyeɨ́tyeristyamuaꞌmeꞌen ɨ Dios tɨ júurij. Aꞌɨ́ɨ puꞌij caꞌnyíin jɨn huoꞌtajé aꞌɨ́ɨmaj ɨ maj aꞌɨ́jna jɨn antyúumuaꞌreeriacaꞌaj maj jeꞌej puaꞌaj jáaꞌuurej ɨ cháanacaj, majta ɨ jájtyij tɨ veꞌéj. 3 Aꞌyaa pu tyihuoꞌtéꞌexaaj tɨjɨn:

—Caxu jeꞌej puaꞌaj jaꞌuurej ɨ cháanacaj, ɨ jájtyij tɨ veꞌéj, nusu ɨ cɨyéj, ꞌasta tyanaꞌaj quee huaꞌajtyiyúꞌxaxɨꞌɨn huáꞌcuaatzeꞌ aꞌɨ́ɨmaj ɨ maj jahuɨɨreꞌ ɨ taj Dios.

4 Nyatɨꞌɨj nyij jáanamuajriꞌ aꞌchu maj aráꞌaxcaa ɨ maj huaꞌajtyiyúꞌxaxɨj, aꞌyaa mu puaꞌmacaꞌaj anxɨtyej japuan huáꞌpuatyej japuan muáacuaj víꞌraꞌaj, aꞌɨ́ɨ mu aꞌɨ́ɨn puéꞌeen ɨ maj Israel jitze eerámaꞌcan. 5 Tamuáamuataꞌ japuan huaꞌpuaj víꞌraꞌaj mu puaꞌmácan ajtyiyuꞌxaxɨj ɨ maj Judá jitze eerámaꞌcan, majta tamuáamuataꞌ japuan huaꞌpuaj víꞌraꞌaj ɨ maj aꞌɨ́jna jitze eerámaꞌcan ɨ Rubén, majta tamuáamuataꞌ japuan huaꞌpuaj víꞌraꞌaj ɨ maj aꞌɨ́jna jitze eerámaꞌcan ɨ Gad, 6 majta tamuáamuataꞌ japuan huaꞌpuaj víꞌraꞌaj ɨ maj Aser jitze eerámaꞌcan, majta tamuáamuataꞌ japuan huaꞌpuaj víꞌraꞌaj ɨ maj aꞌɨ́jna jitze eerámaꞌcan ɨ Neftalí, majta tamuáamuataꞌ japuan huaꞌpuaj víꞌraꞌaj ɨ maj Manasés jitze eerámaꞌcan, 7 majta tamuáamuataꞌ japuan huaꞌpuaj víꞌraꞌaj ɨ maj Simeón jitze eerámaꞌcan, majta tamuáamuataꞌ japuan huaꞌpuaj víꞌraꞌaj aꞌɨ́ɨmaj ɨ maj Leví jitze eerámaꞌcan, majta tamuáamuataꞌ japuan huaꞌpuaj víꞌraꞌaj ɨ maj Isacar jitze eerámaꞌcan, 8 majta tamuáamuataꞌ japuan huaꞌpuaj víꞌraꞌaj ɨ maj Zabulón jitze eerámaꞌcan, majta tamuáamuataꞌ japuan huaꞌpuaj víꞌraꞌaj ɨ maj José jitze eerámaꞌcan, aꞌyaa mu chaꞌtaj manaꞌaj tamuáamuataꞌ japuan huaꞌpuaj víꞌraꞌaj tyityaꞌráꞌaxcaa ɨ maj Benjamín jitze eerámaꞌcan.

Aꞌɨ́ɨmaj ɨ maj jéehua aráꞌasej majta cuéeinaviꞌ tyiꞌtyéechan

9 Nyatɨꞌɨj nyij nyajtáhuaꞌaj atányeeriacaꞌ, aj nu nyij muiꞌcaa huápuɨꞌɨj huaꞌsej ɨ tyeɨ́tyee ɨ maj aꞌáa jaꞌtyúusɨɨriaꞌcaꞌaj néijmiꞌi ɨ maj séej chuéj japua jáꞌmaꞌcan, majta séej chájtaꞌnaj jitze jáꞌmaꞌcan, majta ɨ maj seequéj tyuꞌxáxaꞌaj, jéehua mu huápuɨꞌɨj aráꞌaxcaa aꞌɨ́j pu jɨn quee ɨꞌriitacaꞌaj tɨ aꞌtɨ́j huoꞌtyéꞌiten. Aꞌáa mu joꞌtyúꞌuucaꞌaj ɨ cányaꞌaj jimi. Aꞌɨ́ɨ mu cuéeinaviꞌ tyiꞌtyáchajcaa, majta tacɨ́j iityepíitɨmaꞌcaa. 10 Néijmiꞌi mu caꞌnyíin jɨn aꞌyan tyíꞌtyejijhuacaꞌaj tɨjɨn:

Aꞌɨ́jna ɨ tɨ jɨn tajapuá huanyú, aꞌɨ́j pu jimi jáꞌmaꞌcan ɨ taj Dios

ɨ tɨ acájca ɨ ɨpuárij jitze,

ajta aꞌɨ́jna jimi ɨ cányaꞌaj.

11 Majta néijmiꞌi ɨ maj tajapuá tyíꞌhuɨɨreꞌ, aꞌɨ́ɨ mu ataváatɨmaꞌcaa joꞌtɨj joꞌtyéjvee ɨ ɨpuárij, majta ɨ huáasij, majta aꞌɨ́ɨmaj ɨ maj muáacuaj ɨ maj júurij, aꞌɨ́ɨ mu mij ecóotutaxɨj jimi ɨ tɨ acájca ɨ ɨpuárij jitze, matɨꞌɨj mij jaatyánajchacaꞌ ɨ Dios, 12 aꞌyaa mu tyuꞌtaxájtacaꞌ tɨjɨn:

Cheꞌ aꞌyan tyáꞌraꞌnyij.

Ɨ tyaj jimi tyuꞌtáchuiicaj, ajta ɨ tɨ naa een,

ɨ tɨ néijmiꞌi tyíꞌmuaꞌreej, ɨ tyaj jɨn tyéꞌtyojtziꞌreꞌ,

aꞌɨ́j pu jimi jáꞌmaꞌcan ɨ Dios ɨ jusén jɨmeꞌ séejreꞌ.

Cheꞌ aꞌyan tyáꞌraꞌnyij.

13 Aj puꞌij sɨ́ɨj ɨ vástɨꞌ aꞌyan tyinaataꞌíhuoꞌriꞌ tɨjɨn:

—¿Aꞌtyaanyíj maj puéꞌeen aꞌmúumaj mu maj cuéeinaviꞌ tyuꞌcháatɨmee, ajta joꞌnyij maꞌráacɨj? 14 Nyatɨꞌɨj nyij aꞌyan tyaatéꞌexaa tɨjɨn:

—Muáaj paj vástɨꞌ jamuaꞌreej. Aj puꞌij aꞌyan tyinaatéꞌexaaj tɨjɨn:

—Aꞌɨ́ɨ mu aꞌɨ́ɨn puéꞌeen ɨ maj tyoꞌtáviicueꞌriꞌ ɨ maj jéehua jaapuéjtzitariacaꞌ, aꞌmúu mu meríj tyuꞌjóꞌsij ɨ tyúucaanaa, majta tyuꞌcueenarej ɨ tyúucaanaa aꞌɨ́jna jɨmeꞌ maj jaꞌantzaahuaj ɨ Cɨríistuꞌ tɨ huaꞌ jitze maꞌcan huamuɨ́ꞌ. 15 Aꞌɨ́j mu jɨn aꞌáa jáꞌsejreꞌ joꞌtɨj jóonyee ɨ ɨpuárij tɨ jitzán acájca ɨ Dios, majta aꞌnáj tɨnaꞌaj jahuɨɨreꞌ ɨ tyeyúuj tzajtaꞌ, tújca majta tɨ́caꞌ. Ajta ɨ tɨ acájca ɨ ɨpuárij jitze, aꞌɨ́ɨ pu huaꞌchaꞌɨ́ɨj aꞌɨ́jna jɨmeꞌ tɨ huaꞌ jimi huatyáꞌɨtzeerej. 16 Camu cheꞌ huatatújritzeꞌej, camu majta cheꞌ huataíꞌicuj, capu cheꞌ ɨ xɨcáj huaꞌtátzaviꞌtyeꞌej jaꞌmej, capu ajta huaꞌtéexɨꞌraj jaꞌmej ɨ xɨcáj, 17 jiꞌnye aꞌɨ́ɨ pu ɨ cányaꞌaj ɨ tɨ aꞌáa jéꞌtaꞌ jáꞌsejreꞌ aꞌɨ́ɨ pu huaꞌchaꞌɨ́ɨj jaꞌmej, aꞌɨ́ɨ puꞌij huáꞌviꞌtɨn joꞌtɨj jaꞌrájmuaa ɨ maj jɨn júurij muáꞌraꞌnyij, ajta ɨ Dios pu tyámuaꞌ tyihuoꞌtyéjeevij, mej mij quee cheꞌ tyiꞌtɨ́j jɨn juxaamuɨjrityaꞌaj.

8

Ɨ tɨ aráahuaꞌpuaj ɨ tɨ ájviꞌtyijhuacaꞌaj ajta ɨ cɨ́tziveꞌrij

1 Tɨꞌɨj ɨ cányaꞌaj jaꞌajsújtzaꞌan ɨ tɨ ajviꞌtyíihuajmaꞌcaa, aꞌɨ́jna ɨ taꞌráahuaꞌpuaj, aj puꞌij tyuꞌpuáꞌriajraa u tajapuá, jéꞌtaꞌ ooraj pu áꞌtyeej tɨquee tyiꞌtɨ́j namuajriaꞌcaꞌaj.

2 Aj nu nyij tányij arahuaꞌpuácaa huaséj ɨ maj tajapuá tyíꞌhuɨɨreꞌ maj jimi ɨ Dios ajoꞌtyúꞌuucaꞌaj, aꞌɨ́ɨ mu mij tyaꞌancuráꞌɨj ɨ trompéetaj aráahuaꞌpuaj tɨ tyaꞌráꞌasej. 3 Aj puꞌij ajtáhuaꞌaj sɨ́ɨj mujoꞌvéꞌmej tɨ ajta tajapuá tyíꞌhuɨɨreꞌ, aꞌɨ́ɨ pu cɨ́tziveꞌrij iityájajnacaꞌaj, aj puꞌij jitzán ajtyéechaxɨj ɨ maj japuan tyíꞌmuꞌvejritacaa, majta jeꞌen ɨ́ɨjcua jéehua jaatáꞌ tɨꞌij jaꞌantyítɨeeraj aꞌɨ́jna ɨ maj japua ɨ maj japuan tyíꞌmuꞌvejritacaa ooroj tɨ jɨn taavijhua, tɨ aꞌáa jáꞌsejriaꞌcaꞌaj joꞌtɨj joꞌtyéjvee ɨ ɨpuárij, jamuán ɨ maj jɨn jahuoocaꞌaj ɨ Dios jimi. 4 Aj puꞌij ájcɨtzujtariacaꞌ aꞌɨ́jna ɨ ɨ́ɨjcua ɨ muácaꞌraꞌan jitze ɨ tɨ tyíꞌhuɨɨreꞌ u tajapuá, ꞌasta naꞌaj quee aꞌáa jaꞌráꞌaj joꞌtɨj jáꞌsejreꞌ ɨ Dios, ajta pu aráꞌaj aꞌɨ́jna ɨ nyúucarij ɨ maj jɨn jahuoocaꞌaj ɨ tyeɨ́tyeristyamuaꞌmeꞌen ɨ Dios. 5 Aj puꞌij aꞌɨ́jna ɨ tɨ tajapuá tyíꞌhuɨɨreꞌ jájtɨɨ ɨ cɨ́tziveꞌrij, ajta jaꞌváꞌjɨstej ɨ tɨꞌɨxcuáa aꞌáa tɨ jáꞌmaꞌcan aꞌɨ́jna japua ɨ maj japuan tyíꞌmuꞌvejritacaa, aj puꞌij aꞌáa yoꞌcáaxɨrej ɨ cháanacaj japua, aj nu nyij aꞌyan tyáanamuajriꞌ tɨꞌɨj maj huatyényuunyij, ajta jéehua tyiꞌtyáhuaasimeꞌej, majta tyánaꞌaxcavaꞌraꞌaj, ajta jeꞌen huatóocaꞌtzɨj ɨ cháanacaj.

Aꞌɨ́jna jɨmeꞌ ɨ trompéetaj maj tyiꞌtyáɨꞌcaꞌaj

6 Majta aꞌɨ́ɨmaj ɨ maj aráahuaꞌpuaj aráꞌasej ɨ maj tajapuá tyíꞌhuɨɨreꞌ ɨ maj trompéetaj tyiꞌtyáɨꞌcaꞌaj, aꞌɨ́ɨ mu tyámuaꞌ huóoruuj mej mij aꞌɨ́jna tzajtaꞌ ucáajijhua.

7 Ajta aꞌɨ́jna ɨ taꞌnájcaj, aꞌɨ́ɨ pu ucájijhuacaꞌ aꞌɨ́jna jitze ɨ trompéetaj, matɨꞌɨj mij tyéetyee cáavatzɨj jamuán ɨ tɨéj xúureꞌej tɨ áꞌnaxcaj. Aj puꞌij japuan ráavatzɨj ɨ cháanacaj, ajta jeꞌen jeꞌcáj tyuꞌráꞌtaa ɨ cɨyéj, ajta ɨ tuꞌpíj tɨ huáꞌraa néijmiꞌi pu huariáꞌtaj.

8 Ajtáhuaꞌaj sɨ́ɨj ɨ tɨ tajapuá tyíꞌhuɨɨreꞌ, aꞌɨ́ɨ pu ajta ucájijhuacaꞌ aꞌɨ́jna tzajtaꞌ ɨ trompéetaj, aj puꞌij tyiꞌtɨ́j atyájrɨe ɨ jájtyij jitze tɨ veꞌéj, aꞌyaa pu huaséꞌrihuaꞌaj tɨꞌɨj jɨríj tɨ tyátaasimaꞌaj, aj puꞌij jeꞌcáj ɨ jájtyij aꞌyan huarɨ́j tɨꞌɨj ɨ xúureꞌej. 9 Majta jeꞌcáj huácuij ɨ jáataꞌ maj tyityáꞌxoo, majta ɨ báarcuj ɨ maj japuan áꞌcɨɨnyacaꞌaj ɨ jájtyij, aꞌɨ́ɨ mu huatyáanaꞌxɨj.

10 Ajtáhuaꞌaj ɨ tɨ jeꞌtyáaꞌsej ɨ tɨ ajta tajapuá tyíꞌhuɨɨreꞌ, aꞌɨ́ɨ pu ajta ucájijhuacaꞌ aꞌɨ́jna jitze ɨ trompéetaj, aj puꞌij xúꞌraꞌvej tɨ veꞌéj ujeꞌcájvej, aꞌyaa pu tyáꞌtaacaꞌaj tɨꞌɨj tatzárij, aj puꞌij ajaꞌrájve jeꞌcácaa japua ɨ játyaꞌnaj, ajta jeꞌcácaa japua joꞌtɨj jaꞌajéexaviꞌijmee. 11 Ajta ɨ xúꞌraꞌvej aꞌyaa pu ántyapuaacaꞌaj tɨjɨn Taꞌantzíjvi, aj puꞌij jeꞌcaj ɨ jájtyij antzíiviꞌij taꞌraa, aꞌɨ́j mu mij jɨn mueꞌtɨ́j huácuij ɨ tyeɨ́tyee, aꞌɨ́jna jɨmeꞌ ɨ jájtyij tɨ antzíjvi.

12 Ajta jeꞌen ɨ tɨ muáacuaj jitze jeꞌtyáaꞌsej ɨ tɨ ajta tajapuá tyíꞌhuɨɨreꞌ, aꞌɨ́ɨ pu ajta ucájijhuacaꞌ ɨ trompéetaj jitze, aj puꞌij jeꞌej puaꞌaj huarɨ́j ɨ xɨcáj, ajta ɨ máxcɨrɨeꞌ, majta jeꞌcáj ɨ xúꞌraꞌvetyee. Aꞌɨ́j puꞌij jɨn huatyátɨcaꞌriacaꞌ, jiꞌnye camu cheꞌ áꞌtaacaꞌaj ɨ tújca nusu tɨ́caꞌ.

13 Nyatɨꞌɨj nyij ajóonyeeriacaꞌaj, nyatɨꞌɨj cuéꞌraꞌvej huánamuajriꞌ tɨ jútyeꞌ ɨmuáj jáꞌraꞌraꞌcaꞌaj, ajta caꞌnyíin jɨn aꞌyan tyíꞌxajtacaꞌaj tɨjɨn:

—¡Cuíiꞌ xaa, cuíiꞌ xaa, cuíiꞌ xaa, aꞌɨ́ɨmaj ɨ maj japuan huacháatɨmee ɨ cháanacaj, jiꞌnye jéehua mu jajpuéetzij muáꞌjuꞌun matɨꞌɨj ucáajijhua ɨ trompéetaj jitze aꞌɨ́ɨmaj ɨ maj huéeicaj ɨ maj tajapuá tyíꞌhuɨɨreꞌ!

9

1 Aj puꞌij ɨ taꞌanxɨ́vij ucájijhuacaꞌ ɨ trompéetaj jitze, aj nu nyij xúꞌraꞌvej huaséj tɨ ujeꞌcájvej u jútyeꞌ, tɨꞌquij cháanacaj japua jaꞌrájvej, aj puꞌij jaꞌancuréꞌchuij ɨ tɨ jɨn tyaꞌantácuunaj joꞌtɨj jaꞌtyácun tɨquee ámiteereꞌ aꞌchu tɨ joꞌcátyeej. 2 Aj puꞌij jaꞌantyicúj joꞌtɨj jaꞌtyácun tɨquee ámiteereꞌ aꞌchu tɨ joꞌcátyeej, aj puꞌij ájcɨtzujtariacaꞌ tɨꞌɨj ɨ oornaj tɨ veꞌéj, ajta ɨ xɨcáj, ajta ɨ máxcɨrɨeꞌ, aꞌɨ́ɨ mu ootanámiꞌhuaj muáꞌraa aꞌɨ́jna jɨmeꞌ ɨ cɨtzíj. 3 Aj mu mij vítziꞌsee huataséjre ɨ cɨtzíj tzajtaꞌ, majta jeꞌen néijmiꞌqueꞌ ɨ cháanacaj japua huataséjre, aꞌyaa mu tyihuoꞌtáꞌ mej mij tyúꞌcheꞌveꞌen matɨꞌɨj ɨ tyaxcáj. 4 Aꞌyaa mu tyihuoꞌtaꞌíj maj quee jeꞌej puaꞌaj jaꞌuurej ɨ tuꞌpíj tɨ ajnyéj ɨ chuéj japua, naꞌríij ɨxáj tyiꞌtɨ́j nusu cɨyéj, sulu mej mij aꞌɨ́ɨjma manaꞌaj jeꞌej puaꞌaj huáꞌuurej ɨ tyeɨ́tyee ɨ maj quee ajtyiyuꞌsiꞌhuajmee ɨ jucuáatzeꞌ maj tyeɨ́tyeristyamuaꞌmeꞌen puéꞌeen ɨ Dios. 5 Majta quee aꞌyan tyihuoꞌtáꞌ maj huóꞌcuiꞌnyij ɨ tyeɨ́tyee, sulu mej mij puéjtzij manaꞌaj huoꞌtáꞌan aꞌchu anxɨ́ máxcɨrɨeꞌ, ajta ɨ maj jɨn puéjtzij huoꞌtaꞌ, aꞌyaa pu tyihuáꞌcuiꞌcaꞌaj tɨꞌɨj tɨpuaꞌaj tyáxcaj jaacheꞌen. 6 Aꞌájna xɨcáaraꞌ jitze aꞌɨ́ɨ mu ɨ tyeɨ́tyee jahuoonyij mej mij huáꞌcuiꞌnyij, ajta capu jeꞌej tyuꞌtáɨꞌriitarij, jéehua mu huápuɨꞌɨj jaxɨeꞌvaꞌaj muáꞌjuꞌun maj huáꞌcuiꞌnyij, ajta quee jeꞌej tyuꞌtáɨꞌriitarij sulu aꞌyaa tyaꞌajpuéetzij muáꞌjuꞌun.

7 Majta ɨ vítziꞌsee, aꞌyaa mu huaséꞌrihuaꞌaj matɨꞌɨj ɨ cahuáayuꞌuj ɨ maj meríj huaꞌcáanaxɨj mej mij huanyoꞌseꞌen, tyiꞌtɨ́j mu ucarújtyaꞌajmaꞌcaa ɨ jumuꞌúj jitze, aꞌyaa pu huaséꞌrihuaꞌaj tɨꞌɨj cúruun ooroj tɨ jɨn taavijhua, ajta ɨ huaꞌ nyéerimij aꞌyaa pu huaséꞌrihuaꞌaj tɨꞌɨj tyévij. 8 Aꞌyaa mu majta tyityacácɨpuacaꞌaj matɨꞌɨj úucaa, ajta ɨ huaꞌ tamej aꞌyaa pu huaséꞌrihuaꞌaj tɨꞌɨj ɨ muájyej tamej. 9 Majta néijmiꞌqueꞌ canamiꞌhuajmaꞌcaa tyiꞌtɨ́j jɨmeꞌ tɨ tyapúustiꞌ pueꞌéenyeꞌej, ajta matɨꞌɨj raꞌraꞌcaꞌaj aꞌyaa pu namuajriaꞌcaꞌaj ɨ huaꞌanaj tɨꞌɨj ɨ cariáataꞌ cahuáayuꞌuj maj juꞌvaꞌjáapuajmee ɨ maj jitzán aruꞌuj ɨ maj nyoꞌseꞌ. 10 Ajta ɨ huaꞌcuasij aꞌyaa pu éenyeꞌej tɨꞌɨj tyáxcaj cuasij, aꞌɨ́j puꞌij jitze séjriaꞌcaꞌaj ɨ maj jɨn aꞌyan áꞌtyeeren anxɨ́ máxcɨrɨeꞌ mej mij puéjtzij huoꞌtáꞌan ɨ tyeɨ́tyee. 11 Ajta ɨ tɨ tyihuáꞌijtyeꞌ ɨ vítziꞌsee, aꞌɨ́ɨ pu aꞌɨ́ɨn puéꞌeen ɨ júuricamej tɨ néijmiꞌi jɨn antyúumuaꞌreej aꞌájna joꞌtɨj jaꞌtyácun tɨquee ámiteereꞌ aꞌchu tɨ ajoꞌcátyee, aꞌyaa pu ántyapuaj huáꞌnyuucaa jɨmeꞌ ɨ Hebreos tɨjɨn Abadón ajta huáꞌnyuucaa jɨmeꞌ ɨ Griego aꞌyaa pu ántyapuaj tɨjɨn Apolión.

12 Puꞌríj sɨ́ɨj mu joꞌmej ɨ maj jɨn jajpuéetzij muáꞌjuꞌun, ajta óocheꞌ huaꞌpuaj tyáꞌɨtzeereꞌ ɨ tɨ aꞌyan tyeꞌmej.

13 Aj puꞌij ɨ tɨ tajapuá tyíꞌhuɨɨreꞌ ɨ tɨ arájseej, aꞌɨ́ɨ pu ajta ucájijhuacaꞌ ɨ trompéetaj jitze, aj nu nyij aꞌtɨ́j huánamuajriꞌ tɨ aꞌáa tyajáꞌxajtacaꞌaj joꞌtɨj joꞌtyéjvee aꞌɨ́jna ɨ maj japuan tyíꞌmuꞌvejritacaa tɨ aꞌáa jáꞌsejriaꞌcaꞌaj ɨ Dios jimi. 14 Aꞌyaa puꞌij tyaatéꞌexaa aꞌɨ́jcɨ ɨ tɨ tajapuá tyíꞌhuɨɨreꞌ tɨjɨn:

—Pataꞌaj hueꞌejxɨɨxɨj aꞌɨ́ɨmaj ɨ maj muáacuaj ɨ maj eetyánamiꞌ aꞌájna véjriꞌ játyaꞌnaj jitze tɨ veꞌéj tɨ aꞌyan ántyapuaj tɨjɨn Éufrates.

15 Aj puꞌij hueꞌejxɨɨxɨj aꞌɨ́ɨjma ɨ maj muáacuaj, mej mij ɨ huóꞌcuiꞌnyij jeꞌcácaa ɨ tyeɨ́tyee ɨ maj aꞌyan huacháatɨmee ɨ cháanacaj japua, jiꞌnye aꞌɨ́ɨ mu tyámuaꞌ éenyeꞌej mej mij aꞌyan huárɨnyij aꞌájna xɨcáaraꞌ jitze, aꞌɨ́jna máxcɨrɨeꞌ jitze, ajta aꞌɨ́jcɨ jitze ɨ nyinyiꞌraꞌaj. 16 Majta ɨ xantáaruꞌ ɨ maj avéꞌtyeꞌtyeꞌej, aꞌyaa nu tyáanamuajriꞌ maj huaꞌpuaj anxɨtyej tɨ séej víꞌraꞌaj tɨ araꞌástɨmee aráꞌaxcaa.

17 Aꞌyaa nu nyij tyihuoꞌséj ɨ cahuáayuꞌuj, majta ɨ maj avéꞌtyeꞌtyeꞌej, aꞌɨ́ɨ mu antyóonajcaꞌaj ɨ jutavíj jitze tyiꞌtɨ́j jɨmeꞌ tɨ aꞌyan huaséꞌrin tɨꞌɨj tɨéj, ajta cuatúmua ajta tyóomuaa jamuán. Majta ɨ cahuáayuꞌuj, aꞌyaa mu eenyeꞌ ijmuꞌujmaꞌcaa matɨꞌɨj muajyéj, ajta ɨ huaꞌ tyenyij jitze pu éejnyinyiicaꞌaj ɨ tɨéj jamuán ɨ cɨtzíj, ajta tyiꞌtɨ́j tɨ tyóomuaa tɨ aꞌyan tyáarɨeꞌ tɨꞌɨj tyapúustiꞌ. 18 Aꞌɨ́j mu jɨn jeꞌcáj huácuij ɨ tyeɨ́tyee aꞌɨ́jna jɨmeꞌ ɨ tɨéj, ajta ɨ cɨtzíj, ajta aꞌɨ́jna ɨ tɨ aꞌyan tyaarɨeꞌej tɨꞌɨj tyapúustiꞌ ɨ tɨ éejnyinyiicaꞌaj ɨ huaꞌ tyenyij jitze ɨ cahuáayuꞌuj. 19 Jiꞌnye aꞌɨ́jna ɨ maj jɨn jaayíꞌtɨn mej mij tyityáacuiꞌnyij aꞌɨ́ɨ pu huaꞌ tyenyij jitze séjriaꞌcaꞌaj, ajta ɨ huaꞌcuasij jitze, ajta ɨ huaꞌcuasij aꞌyaa pu huaséꞌrihuaꞌaj matɨꞌɨj cúꞌcuꞌsee, majta jumuꞌúj jɨn jeꞌej puaꞌaj huáꞌuuriajcaꞌaj ɨ tyeɨ́tyee.

20 Majta ɨ séecan ɨ tyeɨ́tyee ɨ maj quee huácuij aꞌɨ́jna jɨmeꞌ ɨ cuiꞌnyiꞌraꞌaj, camu jaatapuáꞌcɨtacaꞌ maj jeꞌej puaꞌaj rɨjcaa, nusu maj janajchej ɨ tyiyáaruꞌ, majta ɨ sáanturij ooroj maj jɨn taavijhua, nusu pláataj jɨmeꞌ, nusu coobre jɨmeꞌ, caꞌ tyetyéj jɨmeꞌ, nusu cɨyéj jɨmeꞌ, ɨ maj quee iityanamuáarajmee majta quee rácɨjcɨꞌnyiveꞌ. 21 Camu majta jaatapuáꞌcɨtacaꞌ ɨ maj quee cheꞌ tyíꞌtyacuiꞌcaj, nusu maj quee cheꞌ tyiꞌchahueeraj, camu majta jaatapuáꞌcɨtacaꞌ maj tyíꞌxanaꞌcɨreꞌej, nusu maj tyíꞌnahuaꞌaj.

10

Aꞌɨ́jna ɨ tɨ tajapuá tyíꞌhuɨɨreꞌ ajta ɨ yuꞌxarij tɨ jíriꞌ

1 Nyatɨꞌɨj nyij nyajtáhuaꞌaj séej huaséj ɨ tajapuá tɨ tyíꞌhuɨɨreꞌ, tɨ vaꞌcán jɨn antyúumuaꞌreej, aꞌɨ́ɨ pu jútyeꞌ ajeꞌcámaꞌcaꞌaj ajta jéetɨrij jeꞌcánajcaꞌaj, cuꞌxaꞌaj pu ajta atahuɨ́jcaꞌaj ɨ muꞌúuraꞌ jitze, aꞌyaa pu ɨ nyéerimaꞌraꞌ tyaꞌtátaaveꞌej tɨꞌɨj ɨ xɨcáj, ajta ɨ ɨcájraꞌan aꞌyaa pu huaséꞌrihuaꞌaj tɨꞌɨj tyiꞌtɨ́j tɨ tyátaasij. 2 Aꞌɨ́ɨ pu yuꞌxarij iityépijcaꞌaj ɨ jumuácaꞌ jitze tɨ cɨ́leꞌen, aj puꞌij ɨ juꞌɨ́ɨcaj jumuácaꞌtaꞌ tɨ pujmuaꞌ jɨn aráꞌɨɨcatacaꞌ ɨ jájtyij japua tɨ veꞌéj, ajta ɨ chuéj japua aráꞌɨɨcatacaꞌ ɨ séej jɨmeꞌ ɨ juꞌɨ́ɨcaj útataꞌ tɨ pujmuaꞌ. 3 Aj puꞌij caꞌnyíin jɨn huajíjhuacaꞌ, aꞌyaa pu namuajriaꞌcaꞌaj tɨꞌɨj muájyej tɨ jijhuacaꞌaj, tɨꞌɨj huajíjhuacaꞌ, aj mu mij víityee huatanyúj aráahuaꞌpuaj puaꞌmáj. 4 Matɨꞌɨj aꞌyan tyityaatanyúj ɨ víityee aráahuaꞌpuaj puaꞌmáj, nyáaj nu joꞌtyeyuꞌxajcheꞌ, nyatɨꞌɨj nyúucarij huánamuajriꞌ tɨ jútyeꞌ nyojoꞌtajé aꞌyan tɨjɨn:

—Pataꞌaj júꞌmuaꞌreeriaj jeꞌej maj tyuꞌtaxájtacaꞌ ɨ víityee maj huatyéenyuj aráahuaꞌpuaj puaꞌmáj, capáj jaꞌyuꞌxaj.

5 Ajta ɨ tajapuá tɨ tyíꞌhuɨɨreꞌ ɨ nyaj jaaséej tɨ jájtyij japua jaꞌráꞌɨɨcatacaꞌ, ajta chuéj japua ajta jaꞌráꞌɨɨcatacaꞌ, aꞌɨ́ɨ pu ajméjcaꞌtacaꞌ, 6 ajta aꞌyan tyaꞌtóoratziiriꞌ nyúucaritzeꞌ aꞌɨ́jna ɨ tɨ jusén jɨn júurij, ɨ tɨ jaatyátaahuacaꞌ ɨ tajapuá ajta ɨ cháanacaj, ajta aꞌɨ́jcɨ ɨ jájtyij tɨ veꞌéj, ajta ɨ maj jitzán tyityáꞌxoo. Aꞌyaa pu tyuꞌtaxájtacaꞌ tɨjɨn:

—Puꞌríj ajtyojoꞌréꞌnyesij aꞌájna xɨcáaraꞌ tɨ jitzán néijmiꞌi tyeꞌentyipuáꞌrij, 7 aꞌájna pu atyojoꞌréꞌnyesij tɨꞌɨj ucáajijhua ɨ tɨ tajapuá tyíꞌhuɨɨreꞌ ɨ tɨ aráahuaꞌpuaj puéꞌeen, aj puꞌij néijmiꞌi tyaꞌróoꞌastesij aꞌɨ́jna ɨ tɨ juꞌavaaj ɨ Dios jimi, ajta jeꞌej tɨ aꞌɨ́ɨn tyaꞌtóoratziiriꞌ aꞌɨ́ɨjma jimi ɨ maj jahuɨɨriaꞌcaꞌaj.

8 Aꞌɨ́jna ɨ nyúucarij ɨ nyaj jáanamuajriꞌ tɨ jútyeꞌ tyajáꞌxajtacaꞌaj, aꞌyaa pu ajtáhuaꞌaj tyinaatéꞌexaaj tɨjɨn:

—Áricuj aꞌɨ́jcɨ jimi ɨ tajapuá tɨ tyíꞌhuɨɨreꞌ pataꞌaj jaꞌancuráaɨn ɨ yuꞌxarij tɨ jiꞌtyɨ́ɨꞌ ɨ jumuácaꞌtaꞌ pujmuaꞌ ɨ tɨ jájtyij japua ráꞌɨɨcaj ajta ɨ chuéj japua.

9 Aj nu nyij ujóꞌmej aꞌɨ́jcɨ jimi ɨ tajapuá tɨ tyíꞌhuɨɨreꞌ, nyatɨꞌɨj nyij jaatáhuaviiriꞌ tɨ naatɨ́ꞌtyeꞌen ɨ yuꞌxarij tɨ cɨ́leen, aꞌyaa puꞌij tyinaatéꞌexaaj tɨjɨn:

—Yanaꞌcuíj pataꞌaj jaatyájcɨꞌmej. Aꞌyaa pu muaꞌméꞌraꞌcatyeꞌej taꞌmej muaꞌ tyényiꞌtzeꞌ matɨꞌɨj sarátyee, ajta muaꞌtzíiviꞌtyeꞌej taꞌmej muaꞌ jucáatzeꞌ.

10 Nyatɨꞌɨj nyij jaꞌancuráꞌɨj aꞌɨ́jcɨ ɨ yuꞌxarij tɨ cɨ́leen ɨ muácaꞌraꞌan jitze aꞌɨ́jna ɨ tɨ tajapuá tyíꞌhuɨɨreꞌ, nyatɨꞌɨj nyij jaatyájcɨꞌcɨj, naa pu tyinuꞌcacarejcaꞌaj ɨ nyetyényij jitze tɨꞌɨj sarátyee, ajta nyatɨꞌɨj yoꞌxɨj, aꞌɨ́ɨ pu naꞌraꞌtziiviꞌriajraa ɨ nyajucáa jitze. 11 Aj mu mij aꞌyan tyinaatéꞌexaaj tɨjɨn:

—Aꞌyaa pu tyúuxɨeꞌveꞌ paj tyihuoꞌtéꞌexaatyeꞌen aꞌɨ́ɨmaj ɨ tyeɨ́tyee ɨ maj séej chuéj japua jáꞌmaꞌcan, ajta ɨ maj séej nyúucarij jɨn tyíꞌxaj, pajta aꞌɨ́ɨjma ɨ maj tyihuáꞌijtyeꞌ.

11

Aꞌɨ́ɨmaj ɨ maj huaꞌpuaj ɨ maj tyámuaꞌ tyiꞌtɨ́j tyíꞌmuaꞌreej

1 Aj mu mij tyiꞌtɨ́j cɨyéj naatáchuij ɨ maj jɨn tyíꞌiteꞌracaa aꞌchu tɨ huatátyeej, majta aꞌyan tyinaatéꞌexaaj tɨjɨn:

—Ájchesij pajta jaatyéꞌiten aꞌchu tɨ veꞌéj ɨ tyeyúuj ɨ Dios tɨ jaꞌaꞌrij, pajta aꞌɨ́jcɨ aꞌchu tɨ ooyóhuaj ɨ maj japuan tyíꞌmuꞌvejritacaa, pajta jeꞌen huoꞌtyéꞌiten aꞌchu maj aráꞌasej ɨ maj janajchej. 2 Ajta capáj jaꞌiteej aꞌchu tɨ antayóhuaj aꞌájna a puaꞌquéj a tɨ jaꞌrájtaꞌcuaj, jiꞌnye aꞌɨ́ɨjma mu huatátuii ɨ maj quee tyáꞌtzaahuatyeꞌ, mej mij aꞌɨ́ɨmaj huáꞌpuatyej japuan huaꞌpuaj máxcɨrɨeꞌ jeꞌej puaꞌaj jáaꞌuurej ɨ chájtaꞌnaj tɨ naa een. 3 Nyáaj nu huaꞌpuácaa huataꞌítyij, ɨ maj quee naa eenyeꞌ tyiꞌtyéechan, mej mij aꞌɨ́ɨmaj tyihuoꞌtéꞌexaatyeꞌen ɨ Dios jitze maꞌcan, aꞌyan muaꞌtyéeviꞌij aꞌchu séej víꞌraꞌaj japuan huaꞌpuaj anxɨtyej japuan huéeicatyej xɨcáj.

4 Aꞌíimaj ɨ maj huaꞌpuaj aꞌɨ́ɨ mu aꞌɨ́ɨn puéꞌeen ɨ maj huaꞌpuaj ɨ maj antyitátzajmee majta ɨ aseitúunaj tɨ huaꞌpuaj tɨ jimí ajaꞌréꞌvej ɨ tavástaraꞌ jimi tɨ íiyan tyíꞌijta ɨ cháanacaj japua. 5 Tɨpuaꞌaj aꞌtɨ́j jeꞌej puaꞌaj huáꞌuuriajmuɨꞌɨj, huaꞌ tyenyij jitze pu ɨ tɨéj éejnyinyii, aꞌɨ́j mu mij jɨn huoꞌtyátɨeeraj ɨ maj huaꞌajchaꞌɨɨreꞌ, aꞌyaa mu mij tyíꞌtyacuiꞌnyij aꞌɨ́ɨmaj ɨ maj aꞌyan tyáꞌxɨeꞌveꞌ maj jeꞌej puaꞌaj huóꞌuurej. 6 Aꞌɨ́ɨmaj ɨ maj huaꞌpuaj, aꞌɨ́ɨ mu jaayíꞌtɨn mej mij huoꞌtáꞌijmuj ɨ víityee mej mij quee cheꞌ viiyej meentyij móoj tyihuáꞌixaatyeꞌ ɨ tyeɨ́tyee ɨ Dios jitze maꞌcan, majta mu jaayíꞌtɨn mej mij seequéj jáaꞌuurej ɨ jájtyij tɨꞌij aꞌyan huárɨnyij tɨꞌɨj xúureꞌej, ajta maj puéjtzij huoꞌtáꞌan aꞌɨ́ɨmaj ɨ tyeɨ́tyee ɨ maj aꞌyan séejreꞌ ɨ cháanacaj japua, néijmiꞌi jɨmeꞌ ɨ cuiꞌnyiꞌraꞌaj, aꞌchu maj aꞌɨ́ɨmaj aꞌyan tyáꞌxɨeꞌveꞌ.

7 Ajta matɨꞌɨj jaꞌantyipuáꞌrityeꞌen ɨ maj nye jitze maꞌcan tyuꞌtaxájtaj, aj puꞌij tyiꞌtɨ́j aꞌáa jeꞌtaméj joꞌtɨj jaꞌtyácun ɨ tɨquee ámiteereꞌ aꞌchu tɨ joꞌcátyeej, aj puꞌij huoꞌtanyóꞌsiꞌtyeꞌsij, ajta jeꞌen huoꞌtyámueꞌtɨj tɨꞌquij huáꞌcuiꞌnyij. 8 Aꞌáa mu jaꞌséeriaꞌaj muáꞌjuꞌun ɨ muɨꞌchítyee a cáayej jitze aꞌájna ɨ chájtaꞌnaj jitze tɨ veꞌéj tɨ aꞌyan tyajaꞌrájtyapuaj tɨjɨn Sodoma ajta Egipto, joꞌtɨj ajta ɨ huaꞌ vástaraꞌ jóꞌtateehuacaꞌ ɨ cúruuj jitze. 9 Majta huéeicaj xɨcáj japuan jéꞌtaꞌ áꞌtyeeren maj huaꞌséeraj muáꞌjuꞌun ɨ muɨꞌchítyee aꞌɨ́ɨmaj ɨ tyeɨ́tyee ɨ maj aꞌyan huacháatɨmee néijmiꞌqueꞌ ɨ cháanacaj japua, ɨ maj séej nyúucarij jɨn tyíꞌxaj, majta ɨ maj séej chuéj japua joꞌcháatɨmee, jiꞌnye camu huoꞌtaꞌsij maj tyityáaꞌavaataj. 10 Majta aꞌɨ́ɨmaj ɨ maj íiyan huacháatɨmee ɨ cháanacaj japua, aꞌɨ́ɨ mu huatóotyamuaꞌvej aꞌɨ́jna jɨmeꞌ ɨ maj meríj huáꞌcuii. Aꞌɨ́ɨ mu huápuɨꞌɨj huatóotyamuaꞌveꞌsij metyíꞌyeꞌestyaj, majta tyuꞌtóopuejveꞌsij séej jamuán majta séej, jiꞌnye aꞌɨ́ɨmaj ɨ maj huaꞌpuaj ɨ maj Dios jitze tyíꞌxaj jéehua mu huápuɨꞌɨj huáꞌɨtziityaꞌcaꞌaj. 11 Ajta tɨꞌɨj huéeicaj xɨcáj japuan jéꞌtaꞌ tyoomáꞌcaj, Dios pu huoꞌtájuurityej aj mu mij ájhuiixɨj ɨ maj meríj huácuiꞌijcaa, majta aꞌɨ́ɨmaj ɨ maj huoꞌséj jéehua mu tyuꞌtátzɨɨn. 12 Matɨꞌɨj mij aꞌɨ́ɨmaj ɨ maj huaꞌpuaj nyúucarij huánamuajriꞌ tɨ caꞌnyíin jɨn ujeꞌcánamuajrej u jútyeꞌ aꞌyan tɨjɨn:

—Xɨéꞌejcɨɨnyij aꞌyájna.

Aj mu mij jéetɨrij jitze tyicɨ́j, mahuaꞌraséeracaj ɨ maj huaꞌajchaꞌɨɨreꞌ. 13 Aj puꞌij caꞌnyíin jɨn huatóocaꞌtzɨj ɨ cháanacaj, aꞌɨ́j pu jɨn áꞌvatzɨj ɨ tyihuáꞌchiꞌij ɨ chájtaꞌnaj jitze majta aráahuaꞌpuaj víꞌraꞌaj ɨ tyeɨ́tyee huácuij. Majta aꞌɨ́ɨmaj ɨ tyeɨ́tyee ɨ maj quee huácuij, jéehua mu tyiꞌtzɨ́ɨnyeꞌej metyaatatyójtziꞌrej ɨ Dios tajapuá tɨ jáꞌsejreꞌ.

14 Puꞌríj mu joꞌmej ɨ tɨ huaꞌpuaj ɨ maj jɨn jaapuéjtzitariacaꞌ, ajta puꞌríj ajtyojoꞌréꞌnyesij ɨ tɨ huéeicaj ɨ maj jɨn majta jajpuéetzij muáꞌjuꞌun.

Ɨ trompéetaj tɨ aráahuaꞌpuaj

15 Aj puꞌij ɨ tɨ tajapuá tyíꞌhuɨɨreꞌ ɨ taꞌráahuaꞌpuaj, aꞌɨ́ɨ pu ucájijhuacaꞌ ɨ trompéetaj jitze, aj nu nyij nyúucarij huánamuajriꞌ tɨ caꞌnyíin jɨn atyojoꞌtaxájtacaꞌ u jútyeꞌ aꞌyan tɨjɨn:

Aꞌɨ́jna ɨ tɨ tyíꞌijta íiyan cháanacaj japua

aꞌɨ́ɨ pu arí aꞌɨ́ɨn puéꞌeen ɨ Dios ajta ɨ tavástaraꞌ,

aꞌɨ́ɨ mu tyiꞌíitaj muáꞌjuꞌun jusén jɨmeꞌ.

16 Majta aꞌɨ́ɨmaj ɨ huáasij ɨ maj seityéj japuan muáacuaj aráꞌasej ɨ maj majta juꞌɨpuáa japua acáatyij ɨ Dios jimi, aꞌɨ́ɨ mu ecóotutaxɨj majta jeꞌen jaatyánajchacaꞌ ɨ Dios, 17 aꞌyaa mu tyuꞌtaxájtacaꞌ tɨjɨn:

Tyetyiꞌmuatyojtziꞌreꞌ, tavástaraꞌ, Dios mu paj néijmiꞌi jɨn antyíaꞌmuaꞌreej,

mu paj jájcuaj ɨmuáj séjriaꞌcaꞌaj pajta ijíij séejreꞌ,

jiꞌnye muáaj paj períj vaꞌcán jɨn tyeꞌentyájrupij,

pajta períj huatyeꞌchej pej pij tyuꞌtaꞌíjtaj.

18 Majta aꞌɨ́ɨmaj ɨ maj séej chuéj japua jáꞌmaꞌcan jéehua mu huatanyínyuꞌcacucaꞌ,

ajta arí tyaꞌráꞌaj aꞌnáj paj pajta muáaj huatanyúꞌcaj,

puꞌríj atyojoꞌréꞌnyej aꞌájna xɨcáaraꞌ paj jitzán huáꞌxɨjtyeꞌen aꞌɨ́ɨmaj ɨ maj meríj huácuij,

pajta tyámuaꞌ tyihuoꞌtáꞌsij aꞌɨ́ɨjma ɨ maj a jitze maꞌcan tyíꞌxaj,

majta ɨ maj muéetzij jimi tyámuaꞌ tyíꞌtyesejreꞌ,

majta aꞌɨ́ɨmaj ɨ maj aꞌjimi tyáꞌtzaahuatyeꞌ,

tɨpuaꞌaj ɨ maj vaꞌcán jɨn tyityatatyíj, naꞌríij cɨléenyeꞌ jɨn metyityatatyíj,

pajta huaꞌantyipuaꞌrityeꞌsij aꞌɨ́ɨjma ɨ maj jeꞌej puaꞌaj jaꞌuurej ɨ cháanacaj.

19 Aj puꞌij ɨ tyeyúujraꞌ ɨ Dios ɨ tajapuá tɨ jáꞌsejreꞌ antacúj, ajta ɨ tyeyúuj tzajtaꞌ pu séjriaꞌcaꞌaj aꞌɨ́jna ɨ chiꞌij tɨ cɨ́leen tɨ ajta tzajtaꞌ séejreꞌ ɨ nyúucarij tɨ jɨn ɨ Dios tyaꞌtóoraj. Majta huatyánaꞌaxcavaꞌxɨj majta tyényuucaꞌaj, ajta huatóocaꞌtzɨj ɨ chuéj, majta jéehua tyéetyee cáavatzɨj.

12

Ɨ íitɨꞌ ajta ɨ cúꞌcuꞌuj

1 Aj puꞌij tyiꞌtɨ́j huataséjre u jútyeꞌ, íitɨꞌ pu huataséjre tɨ cáanarij tyíꞌchajca tɨ naa tyiꞌtyatáatɨyiꞌij tɨꞌɨj xɨcáj, ajta máxcɨrɨeꞌ japua újvaacaꞌaj aꞌɨ́jna ɨ íitɨꞌ, ajta cúruun ucárujtyaꞌcaꞌaj maj jitzán tamuáamuataꞌ japuan huaꞌpuaj ɨ xúꞌraꞌvej séjriaꞌcaꞌaj. 2 Ajta jútzaꞌcaꞌaj aꞌɨ́jna ɨ íitɨꞌ, aꞌɨ́j pu jɨn juyiinyacaꞌaj aꞌɨ́jna jɨmeꞌ tɨ jáꞌcuiꞌcaꞌaj, jiꞌnye puꞌríj tɨn tyiyóoj taꞌmej. 3 Ajtáhuaꞌaj sɨ́ɨj tyiꞌtɨ́j huataséjre u jútyeꞌ, cúcuꞌuj pu huataséjre tɨ poꞌvij tɨ vivéj, ajta arahuaꞌpuácaa íjmuꞌuj, ajta tamuáamuataꞌ puaꞌmácan avaꞌahuájmee, ajta jeꞌen cúruun ucarújtyaꞌajmaꞌcaa ɨ juꞌaꞌhuáj jitze ɨ tɨ aráahuaꞌpuaj aráꞌasej. 4 Ajta ɨ jucuasíj pu jɨn huaꞌcuriaꞌnaj jeꞌcácaa ɨ xúꞌraꞌvej ɨ maj jútyeꞌ jáꞌsejreꞌ, tɨꞌquij huajeꞌcáahuaꞌxɨj ɨ cháanacaj japua. Ajta jeꞌen ɨ cúꞌcuꞌuj, aꞌáa pu joꞌtyéechaxɨj aꞌɨ́jcɨ jimi ɨ íitɨꞌ tɨ arí tɨn tyiyóoj jaꞌmej taꞌaj ij jaatyájcɨꞌmej tɨꞌɨj huanɨeꞌhuaj ɨ yójraꞌ. 5 Aj puꞌij tyiyóoj taꞌraa tyáatacan aꞌɨ́jna ɨ íitɨꞌ, aꞌɨ́ɨ pu aꞌɨ́ɨn puéꞌeen ɨ tɨ caꞌnyéjrij jɨn tyihuoꞌtaꞌíjtyeꞌsij matɨꞌɨj manaꞌaj puaꞌmáj aꞌyan séejreꞌ ɨ cháanacaj japua. Ajta aꞌɨ́jcɨ ɨ yójraꞌ ɨ íitɨꞌ Dios pu yoꞌvíꞌtɨj u tajapuá joꞌtɨj aꞌɨ́ɨn jáꞌsejreꞌ ajta joꞌtɨj aꞌɨ́ɨn joꞌtyájcaj ɨ ɨpuárij jitze, 6 aj puꞌij ɨ íitɨꞌ huatóoꞌuj aꞌájna joꞌtɨj quee jáꞌtyiꞌtɨj, joꞌtɨj ajta Dios tyámuaꞌ yoꞌuurijtze mej mij aꞌáa tyiyoꞌcueꞌtyej séej víꞌraꞌaj japuan huaꞌpuaj anxɨtyej japuan huéeicatyej xɨcáj jitze.

7 Matɨꞌɨj támij huatyóohuij maj huatyényoꞌseꞌen u tajapuá, aꞌɨ́jna ɨ Miguel majta ɨ maj jamuán tyíꞌhuɨɨreꞌ, aꞌɨ́j mu jimi nyoꞌsaꞌcaꞌaj ɨ cúꞌcuꞌuj, majta jamuán ɨ maj jahuɨɨreꞌ ɨ cúꞌcuꞌuj, 8 majta quee capu tyuꞌmuéꞌtɨj ɨ cúꞌcuꞌuj, camu majta ɨ maj jahuɨɨriaꞌcaꞌaj, aꞌɨ́j mu jɨn quee cheꞌ huoꞌtaꞌ maj tajapuá joꞌtyúꞌuucaj. 9 Matɨꞌɨj mij uyeꞌcájrɨee aꞌɨ́jcɨ ɨ cúꞌcuꞌuj tɨ vivéj, aꞌɨ́jna ɨ cúꞌcuꞌuj tɨ jájcuaj ɨmuáj séjriaꞌcaꞌaj, aꞌɨ́jna ɨ tyaj aꞌyan jatamuáꞌmuaj tɨjɨn tyiyáaruꞌ, ɨ tɨ huáꞌcuanamuaj néijmiꞌcaa ɨ maj aꞌyan séejreꞌ ɨ cháanacaj japua. Aj mu mij uyeꞌcájrɨee íiyan ɨ cháanacaj japua, jamuán ɨ maj jahuɨɨriaꞌcaꞌaj.

10 Aj nu nyij nyúucarij huánamuajriꞌ tɨ caꞌnyíin jɨn utyojoꞌtaxájtacaꞌ u tajapuá aꞌyan tɨjɨn:

—Puꞌríj tyaꞌráꞌaj aꞌnáj maj tajapuá huatányuusij, aꞌɨ́jna ɨ tɨ néijmiꞌi jɨn putyíꞌuurej, ajta ɨ tɨ jɨn tyuꞌtaꞌíjtaj ɨ Dios, puꞌríj néijmiꞌi jɨn tyuꞌtaꞌíjtaj aꞌɨ́jna ɨ Cɨríistuꞌ, jiꞌnye puꞌríj ayoꞌcájrɨee aꞌɨ́jna ɨ tɨ jeꞌej puaꞌaj huáꞌuuriajcaꞌaj ɨ taꞌihuáamuaꞌ, ɨ tɨ ajta aꞌnáj tɨnaꞌaj tyihuáꞌxajtziꞌracaꞌaj ɨ Dios jimi. 11 Aꞌɨ́ɨmaj ɨ taꞌihuáamuaꞌ mu jaatyáamueꞌtɨj, aꞌɨ́jna jɨmeꞌ tɨ ɨ cányaꞌaj jeꞌráaxɨrej ɨ juxúureꞌ, majta aꞌɨ́jna jɨmeꞌ ɨ nyúucarij ɨ maj huóꞌixaaj, camu majta tyíꞌtzɨɨnyaꞌcaꞌaj tɨpuaꞌaj muáacuiꞌnyijcheꞌ, sulu aꞌyaa mu tyityaꞌhuóocaꞌan maj huácuiꞌnyij. 12 Siataꞌaj huatóotyamuaꞌveꞌen mu siaj tajapuá jáꞌsejreꞌ, siajta muaꞌaj mu siaj cháanacaj japua huacháatɨmee, siajta mu siaj aꞌáa jaꞌchej ɨ jájtyij japua, cuíiꞌ xaa jaꞌmua jɨmeꞌ, jiꞌnye muaꞌajmaj jimi pu arí huataséjre aꞌɨ́jna ɨ tyiyáaruꞌ, ajta huápuɨꞌɨj nyúꞌcamuɨꞌ, jiꞌnye puꞌríj jamuaꞌreej tɨquee cheꞌ áꞌtyeeren.

13 Ajta ɨ cúꞌcuꞌuj tɨꞌɨj jáamuaꞌreeriꞌ tɨ cháanacaj japua jáꞌajvej, aj puꞌij jaatavén aꞌɨ́jcɨ ɨ íitɨꞌ tɨ tyiyóoj taꞌraa. 14 Majta huaꞌpuácaa mu jaatáꞌ aꞌɨ́jna ɨ íitɨꞌ ɨ anáaraꞌan ɨ cuéꞌraꞌvej tɨ veꞌéj tɨꞌij huataráꞌraꞌan aꞌájna joꞌtɨj quee jáꞌtyiꞌtɨj, aꞌáa mu mij tyiyáꞌcueꞌtyajcaꞌaj aꞌchu huéeicaj nyinyiꞌraꞌaj japuan jéꞌtaꞌ jitze. 15 Aj puꞌij ɨ cúꞌcuꞌuj jéehua ɨ jájtyij ejxɨrej ɨ jutyényij jitze tɨꞌij yoꞌjójtyeꞌen aꞌɨ́jcɨ ɨ íitaj, 16 ajta ɨ chuéj pu jaatyáhuɨɨ, jiꞌnye aꞌɨ́ɨ pu ootátziꞌtyacaꞌ tɨꞌij atyájrutyej ɨ jájtyij ɨ tɨ jeꞌejxɨ́rej ɨ cúꞌcuꞌuj jutyényij jitze. 17 Aj pu jɨn ɨ cúꞌcuꞌuj jaatájaaxɨejviꞌriꞌ aꞌɨ́jcɨ ɨ íitaj, ajta jeꞌen jóꞌraa tɨꞌij huoꞌtanyóꞌsiꞌtyeꞌen aꞌɨ́ɨjma ɨ séecan ɨ maj yójmuaꞌmuaꞌ puéꞌeen ɨ íitaj, ajta aꞌɨ́ɨmaj jimi ɨ maj jaꞌastej ɨ nyúucariaꞌraꞌ ɨ Dios, majta Jesús jitzán maꞌcan tyíꞌxaj. 18 Ajta aꞌɨ́jna ɨ cúꞌcuꞌuj aꞌáa pu jaꞌséeriaꞌaj taꞌraa a sáataꞌ jájtyij tɨ veꞌéj tɨ jaꞌvaꞌástɨmee.

13

Aꞌɨ́ɨmaj ɨ maj huaꞌpuaj ɨ maj huápuɨꞌɨj jeꞌej puaꞌaj huaséꞌrin

1 Aj nu nyij tyiꞌtɨ́j huaséj tɨ huápuɨꞌɨj jeꞌej puaꞌaj huaséꞌrin, aꞌɨ́j pu jitze ɨ jájtyij tɨ veꞌéj eetamáꞌcaꞌaj, arahuaꞌpuácaa pu íjmuꞌujcaaj ajta arahuaꞌpuácaa avaꞌahuájmaꞌcaa. Ajta ɨ aꞌhuáaraꞌ jitze pu cúruun tyoꞌcarújtyiꞌhuajmaꞌcaa sɨ́ɨj ajta sɨ́ɨj, ajta ɨ muꞌúuraꞌ jitze tyéꞌyuꞌsiꞌhuacaꞌaj ɨ tɨ jeꞌej puaꞌaj namuajreꞌ ɨ Dios jimi. 2 Aꞌɨ́jna ɨ tyiꞌtɨ́j tɨ jeꞌej puaꞌaj huaséꞌrin ɨ nyaj jaaséej, aꞌyaa pu huaséꞌrihuaꞌaj tɨꞌɨj jɨ́ripuꞌuj, ajta aꞌyaa eenyeꞌ iiraꞌɨ́ɨcajmaꞌcaa tɨꞌɨj júutzeꞌej, ajta ɨ tyényaꞌraꞌ tɨꞌɨj muájyej. Ajta aꞌɨ́jna ɨ cúꞌcuꞌuj, aꞌɨ́ɨ pu néijmiꞌi jaatátuii ɨ tɨ jɨn jaayíꞌtɨn tɨ tyiꞌtɨ́j jeꞌej huáꞌuurej, ajta néijmiꞌi ɨ tɨ jɨn tyíꞌijta tɨꞌij aꞌɨ́jna jɨn antyúumuaꞌreeriaj. 3 Ajta sɨ́ɨj ɨ muꞌúuraꞌ aꞌyaa pu huaséꞌrihuaꞌaj cuxáa tyíꞌpuejtyiꞌhuacaꞌaj ɨ tɨ jɨn tɨn huamuɨ́ꞌ, ajta arí huarújcaꞌaj aꞌɨ́jna ɨ tɨ tyíꞌpuejtyiꞌhuacaꞌaj, aꞌɨ́j mu jɨn néijmiꞌi ɨ maj aꞌyan huacháatɨmee ɨ cháanacaj japua, jeꞌej mu tyoꞌtaséj, majta jeꞌen jaꞌráꞌastijrej aꞌɨ́jna ɨ tyiꞌtɨ́j. 4 Majta jaatyánajchacaꞌ aꞌɨ́jna ɨ cúꞌcuꞌuj, jiꞌnye aꞌɨ́ɨ pu néijmiꞌi tyaatátui aꞌɨ́jcɨ ɨ tyiꞌtɨ́j tɨ jeꞌej puaꞌaj huaséꞌrin tɨꞌij aꞌɨ́ɨn néijmiꞌi jɨn antyúumuaꞌreeriaj, majta mu jaatyánajchacaꞌ aꞌɨ́jcɨ ɨ tyiꞌtɨ́j, aꞌyan metyiꞌxáataj tɨjɨn:

—¿Aꞌtanyíj aꞌyan een tɨꞌɨj aꞌmújma mu tyiꞌtɨ́j, aꞌtanyíj óocaꞌnyej tɨꞌij jimi huatyényoꞌseꞌen?

5 Majta mu jaatáꞌ aꞌɨ́jcɨ ɨ tɨ jeꞌej puaꞌaj huaséꞌrin tɨꞌij jeꞌej puaꞌaj tyaataxáj ɨ Dios, aꞌyaa mu tyaatáꞌ tɨ huáꞌpuatyej máxcɨrɨeꞌ japuan huaꞌpuaj áꞌtyeeviꞌ tɨꞌij aꞌɨ́jna jɨn antyúumuaꞌreeriaj. 6 Aꞌyaa puꞌij huarɨ́j, jeꞌej pu puaꞌaj tyíꞌxajtacaꞌaj ɨ Dios jimi, ajta jeꞌej puaꞌaj tyihuáꞌxajtacaꞌaj aꞌɨ́ɨjma ɨ maj aꞌáa jáꞌsejreꞌ ɨ Dios jimi, ajta néijmiꞌcaa ɨ tajapuá maj jáꞌsejreꞌ. 7 Majta mu jaatáꞌ tɨꞌij huoꞌtanyóꞌsiꞌtyeꞌen aꞌɨ́ɨjma ɨ maj tyámuaꞌ tyíꞌtyesejreꞌ ɨ Dios jimi ꞌasta naꞌaj quee huoꞌtyáamueꞌtɨj, aꞌyaa mu majta tyaatáꞌ tɨꞌij néijmiꞌcaa jimi antyúumuaꞌreeriaj ɨ tyeɨ́tyee ɨ maj aꞌyan séejreꞌ ɨ cháanacaj japua, majta ɨ maj séej chuéj japua jáꞌmaꞌcan, majta ɨ maj séej nyúucarij jɨn tyíꞌxaj. 8 Majta aꞌɨ́jcɨ ɨ tyiꞌtɨ́j tɨ jeꞌej puaꞌaj huaséꞌrin néijmiꞌi mu jaatyánajchacaꞌ ɨ maj aꞌyan huacháatɨmee ɨ cháanacaj japua, aꞌɨ́ɨmaj ɨ maj quee ooyúꞌsiꞌhuacaꞌ jájcuaj ɨmuáj tɨꞌɨj naꞌaj tyuꞌtyátaavijhuacaꞌ ɨ cháanacaj ɨ yúꞌxariaꞌraꞌ jitze aꞌɨ́jna ɨ cányaꞌaj tɨ huatámuꞌvejrityiꞌhuacaꞌ.

9 Tɨpuaꞌaj aꞌtɨ́j iityánamuajra, cheꞌ tyámuaꞌ naa tyáanamuaj. 10 Aꞌɨ́ɨjma ɨ maj hueꞌtyánasij, micheꞌ hueꞌtyáanaj, majta ɨ maj chúun jɨmeꞌ huáꞌcuiꞌnyij, micheꞌ majta aꞌyan tyityáacuiꞌnyij. Aꞌyaa mu mij tyityaataséjreꞌej aꞌɨ́ɨmaj ɨ maj tyoꞌtáviicueꞌ ajta ɨ maj jɨn tyáꞌtzaahuatyeꞌ ɨ Dios jimi.

11 Nyatɨꞌɨj nyij nyajtáhuaꞌaj séej huaséj ɨ tyiꞌtɨ́j tɨ jeꞌej puaꞌaj huaséꞌrin, tɨ a chóotaꞌ jeꞌtanyéj. Huaꞌpuácaa pu avaꞌahuájmaꞌcaa tɨꞌɨj cányaꞌaj, ajta aꞌyan tyíꞌxajtacaꞌaj tɨꞌɨj ɨ cúꞌcuꞌuj. 12 Aꞌɨ́ɨ pu ajta néijmiꞌi jɨn antyúumuaꞌreeriacaꞌaj tɨꞌɨj aꞌɨ́jna ɨ tɨ anaquéej huataséjre ɨ tɨ ajta jeꞌej puaꞌaj huaséꞌrin, aꞌyaa puꞌij tyihuáꞌijtyaꞌcaꞌaj maj néijmiꞌi ɨ maj aꞌyan séejreꞌ ɨ cháanacaj japua jaatyáanajche aꞌɨ́jcɨ ɨ taꞌnájcaj ɨ tɨ huarúj ɨ tɨ tyíꞌpuejtyiꞌhuacaꞌaj ɨ tɨ jɨn tɨn huamuɨ́ꞌ. 13 Aꞌyaa pu jéehua tyiꞌtɨ́j tyíꞌuuriajcaꞌaj ɨ maj tyámuaꞌ tyoꞌtaséj. Ajta pu jaayíꞌtɨhuaꞌaj tɨ tɨéj ujeꞌcárɨeenyij u jútyeꞌ meeséeracaj ɨ tyeɨ́tyee. 14 Aꞌɨ́j puꞌij jɨn huoꞌcuanamuaj ɨ tyeɨ́tyee ɨ maj aꞌyan séejreꞌ ɨ cháanacaj japua, ajta aꞌyan rɨjcaa aꞌɨ́jcɨ jimi ɨ tɨ anaquéej huataséjre ɨ tɨ jeꞌej puaꞌaj huaséꞌrin, ajta jeꞌen huoꞌtaꞌíj mej mij jaatyátaahuaj tyiꞌtɨ́j tyéviraꞌ tɨ aꞌyan huaséꞌrin tɨꞌɨj aꞌɨ́jna ɨ tɨ anaquéej huataséjre ɨ tɨ tyíꞌpuejtyiꞌhuacaꞌaj aꞌɨ́jna jɨmeꞌ ɨ chúun ajta jeꞌen óocheꞌ júuricaꞌaj. 15 Majta aꞌɨ́jcɨ ɨ tɨ jeꞌtyáaꞌsej ɨ tɨ jeꞌej puaꞌaj huaséꞌrin aꞌyaa mu tyaatáꞌ tɨꞌij jaatáꞌan tɨ tyuꞌtaxáj aꞌɨ́jna ɨ maj jaatyátaahuacaꞌ ajta jeꞌen huóꞌcuiꞌnyij aꞌɨ́ɨjma ɨ maj quee jaatyáanajche. 16 Ajta néijmiꞌcaa ɨ maj cɨléenyeꞌ, majta ɨ maj viváajmaꞌaj jɨn tyityatatyíj, ɨ chíjtyaanyiꞌij, ɨ maj quee jeꞌej tyéejviicueꞌ, ɨ maj juxáahuaj jóꞌjujhuaꞌan majta ɨ maj caꞌnyéjrij jɨn tyíꞌmuarɨeꞌ, aꞌyaa pu tyuꞌtaꞌíjtacaꞌ mej mij huaꞌnáyuꞌxaxɨꞌɨn ɨ huaꞌ muácaꞌ jitze, nusu maj huaꞌajtyiyúꞌxaxɨꞌɨn ɨ huáꞌcuaatzeꞌ. 17 Ajta quee ɨꞌriitacaꞌaj tɨ tyiꞌtɨ́j huánanan nusu tɨ aꞌtɨ́j tyiꞌtɨ́j huátoonyij, tɨpuaꞌaj quee anáyuꞌsiꞌhuaj ɨ jumuácaꞌ jitze, nusu quee ajtyiyúꞌsiꞌhuaj ɨ jucuáatzeꞌ jeꞌej tɨ ántyapuaj aꞌɨ́jna ɨ tyiꞌtɨ́j. 18 Aꞌɨ́j pu jɨn aꞌyan tyúuxɨeꞌveꞌ maj jéehua tyuꞌyíꞌtɨhuaꞌan, aꞌɨ́jna ɨ tɨ tyojóꞌitej, cheꞌ yoꞌitéej jáꞌraꞌnyij jeꞌej tɨ huatóomuaꞌaj aꞌɨ́jna ɨ tɨ jɨn tyíꞌitej ajta jeꞌej tɨ ántyapuaj aꞌɨ́jna ɨ tyiꞌtɨ́j, ajta ɨ tɨ jɨn tyíꞌitej, aꞌáa pu joꞌvéꞌmej aꞌɨ́ɨmaj tzajtaꞌ ɨ tyétyacaa, aꞌyaa puꞌij aráasej anxɨtyej japuan huéeicatyej japuan aráasej tɨ tyíꞌitej.

14

Aꞌɨ́jna ɨ cányaꞌaj majta aꞌɨ́ɨmaj ɨ tɨ huaꞌantyíhuoj

1 Nyatɨꞌɨj nyij jaaséj aꞌɨ́jcɨ ɨ cányaꞌaj, tɨ aꞌáa joꞌtyávaacaꞌaj ɨ jɨríj japua tɨ aꞌyan tyajaꞌrájtyapuaj tɨjɨn Sión. Majta jamuán aꞌáan joꞌtyúꞌuucaꞌaj ɨ maj anxɨtyej japuan huáꞌpuatyej japuan muáacuaj víꞌraꞌaj aráꞌasej ɨ tyeɨ́tyee, aꞌyaa pu tyéꞌyuꞌsiꞌhuacaꞌaj ɨ huáꞌcuaatzeꞌ jitze jeꞌej tɨ ántyapuaj aꞌɨ́jna ɨ cányaꞌaj, ajta jeꞌej tɨ ántyapuaj aꞌɨ́jna ɨ vástariaꞌraꞌ. 2 Nyajta jeꞌen tyiꞌtɨ́j huánamuajriꞌ tɨ u tajapuá jeꞌcánamuajriaꞌcaꞌaj, aꞌyaa pu namuajriaꞌcaꞌaj tɨꞌɨj jájtyij tɨ caꞌnyíin tyájujhuaꞌnaj, ajta aꞌyájna matɨꞌɨj ɨ víityee maj tyényuucaꞌan, ajta ɨ nyúucarij ɨ tɨ jɨn tyuꞌtaxájtacaꞌ, aꞌyaa pu namuajriaꞌcaꞌaj matɨꞌɨj ɨ maj tyíꞌcuiinaj aꞌɨ́jna jitze ɨ áarpaj. 3 Majta aꞌɨ́jna chuiicacaꞌaj ɨ chuíicarij tɨ jájcuaj aꞌɨ́jna jimi ɨ Dios, majta aꞌɨ́ɨmaj jimi ɨ maj muáacuaj ɨ maj júurij, majta huaꞌ jimi ɨ huáasij. Capu aꞌtɨ́j jaayíꞌtɨhuaꞌaj tɨ jáarɨꞌrej aꞌɨ́jna ɨ chuíicarij, sulu aꞌɨ́ɨ muꞌuj ɨ maj anxɨtyej japuan huáꞌpuatyej japuan muáacuaj víꞌraꞌaj aráꞌasej, ɨ tɨ ajta huóꞌhuɨɨ íiyan cháanacaj japua. 4 Aꞌɨ́ɨ mu aꞌɨ́ɨn puéꞌeen ɨ maj tyámuaꞌ een, ɨ maj quee huóoxanaꞌcɨrej úucaa jamuán, ɨ maj majta jamuán jóꞌjujhuaꞌan ɨ cányaꞌaj joꞌtɨj naꞌaj tɨ jooméj. Aꞌɨ́ɨjma pu huáhuɨɨ huaꞌ tzajtaꞌ ɨ maj aꞌyan séejreꞌ ɨ cháanacaj japua mej mij huatátuiiriꞌhuaj ɨ Dios jimi majta ɨ cányaꞌaj jimi. 5 Camu aꞌnáj tyiꞌtɨ́j jɨn tyuꞌhuéꞌtacaꞌ, jiꞌnye jɨꞌréꞌnyeꞌej mu séejreꞌ ɨ Dios jimi.

Jeꞌej maj tyuꞌtaxájtacaꞌ ɨ maj huéeicaj ɨ maj tajapuá tyíꞌhuɨɨreꞌ

6 Nyajtáhuaꞌaj nu séej huaséj ɨ tɨ tajapuá tyíꞌhuɨɨreꞌ, jútyeꞌ pu jáꞌraꞌraꞌcaꞌaj tɨꞌij nyúucarij huoꞌtéꞌexaatyeꞌen néijmiꞌcaa ɨ maj aꞌyan huacháatɨmee ɨ cháanacaj japua, ɨ maj séej chuéj japua jáꞌmaꞌcan, ɨ maj seequéj tyuꞌxáxaꞌaj, majta ɨ maj séej chájtaꞌnaj jitze jaꞌchej. 7 Aꞌyaa pu caꞌnyíin jɨn tyíꞌxajtacaꞌaj tɨjɨn:

—Siataꞌaj jáꞌtyeseꞌ ɨ Dios, siajta tyaatatyójtziꞌreꞌen, jiꞌnye puꞌríj tyaꞌráꞌaj aꞌnáj tɨ huáꞌxɨjtyeꞌen ɨ tyeɨ́tyee. Siataꞌaj jaatyáanajche aꞌɨ́jna ɨ tɨ jaatyátaahuacaꞌ ɨ tajapuá, ajta ɨ cháanacaj, ajta ɨ jájtyij tɨ veꞌéj, ajta ɨ tɨ huajéexaviꞌijmee.

8 Ajtáhuaꞌaj pu sɨ́ɨj ɨ tɨ tajapuá tyíꞌhuɨɨreꞌ cújtaꞌ tyuꞌxájtasimeꞌej, aꞌyan tɨjɨn:

—Puꞌríj áꞌvej, puꞌríj áꞌvej aꞌɨ́jna ɨ Babilonia, aꞌɨ́jna ɨ tɨ huoꞌtyátɨmueꞌraj aꞌɨ́jna jɨmeꞌ ɨ tɨ huaꞌ jamuán huóoxanaꞌcɨrej ɨ maj aꞌyan séejreꞌ ɨ cháanacaj japua.

9 Aj puꞌij ajtáhuaꞌaj sɨ́ɨj tɨ tajapuá tyíꞌhuɨɨreꞌ cújtaꞌ tyuꞌxájtasimeꞌej caꞌnyíin jɨmeꞌ aꞌyan tɨjɨn:

—Tɨpuaꞌaj aꞌtɨ́j janajchej aꞌɨ́jcɨ ɨ tyiꞌtɨ́j tɨ jeꞌej puaꞌaj huaséꞌrin, nusu huatóoaꞌan maj joꞌsɨɨmuaꞌ ɨ cuáatzaꞌraꞌan jitze nusu muácaꞌraꞌan jitze jeꞌej tɨ ántyapuaj aꞌɨ́jna ɨ tyiꞌtɨ́j tɨ jeꞌej puaꞌaj huaséꞌrin, 10 Dios pu jaatyátɨmueꞌrasteꞌsij aꞌɨ́jna jɨmeꞌ ɨ tɨ huápuɨꞌɨj nyúꞌcamuɨꞌ, aꞌɨ́jna ɨ tɨ arí tyámuaꞌ jáaruuj tɨ aꞌyan een tɨꞌɨj huáꞌveꞌrij tɨ tyuꞌjéꞌcaj, aꞌɨ́ɨ puꞌij jajpuéetzij taꞌmej ɨ tɨéj jɨmeꞌ, ajta aꞌɨ́jna jɨmeꞌ ɨ tɨ aꞌyan curiáꞌrɨeꞌ tɨꞌɨj tyapúustiꞌ, aꞌyaa puꞌij tyaꞌajpuéetzij taꞌmej huaꞌ jimi ɨ maj tajapuá tyíꞌhuɨɨreꞌ, ajta aꞌɨ́jna jimi ɨ cányaꞌaj. 11 Ajta ájcɨtzuj aꞌɨ́jna jɨmeꞌ ɨ maj jɨn jajpuéjtzij jusén jɨmeꞌ, ajta quee huaꞌtáꞌcaa maj huóosoꞌpeꞌen tújca nusu tɨ́caꞌ, sulu aꞌyaa mu tyaꞌajpuéetzij muáꞌjuꞌun aꞌɨ́ɨmaj ɨ maj janaꞌmichej ɨ tyiꞌtɨ́j ajta ɨ tyéviraꞌ majta ɨ maj huaꞌajtyiyúꞌxaxɨj jeꞌej tɨ ántyapuaj aꞌɨ́jna ɨ tyiꞌtɨ́j. 12 Aꞌyaa puꞌij huataséjreꞌej ɨ maj jɨn tyéꞌviicueꞌ aꞌɨ́ɨmaj ɨ maj tyámuaꞌ een, ɨ maj aꞌyan rɨcɨj jeꞌej tɨ tyíꞌijta ɨ nyúucarij, majta jaꞌtzaahuatyeꞌ aꞌɨ́jcɨ ɨ Jesús.

13 Aj nu nyij aꞌtɨ́j huánamuajriꞌ tɨ jútyeꞌ aꞌtyajáꞌxajtacaꞌ, aꞌyaa pu tyinaatéꞌexaaj tɨjɨn:

—Micheꞌ huatóotyamuaꞌveꞌen aꞌɨ́ɨmaj ɨ maj jaꞌtzaahuatyeꞌ ɨ tavástaraꞌ. Ajta ɨ júuricamaꞌraꞌ ɨ Dios aꞌyaa pu tyíꞌxaj tɨjɨn: “Aꞌyaa pu tyiꞌjaꞌyájna, aꞌɨ́ɨ mu jusoꞌpeꞌen, mej mij quee cheꞌ tyiꞌtɨ́j jɨn áꞌviicueꞌriaꞌaj, jiꞌnye aꞌɨ́ɨmaj mu tyámuaꞌ tyuꞌmuárɨej.”

Ɨ chuéj japua tɨ tyúꞌcɨɨriacaꞌ

14 Nyatɨꞌɨj nyij aꞌ únyeeriacaꞌ, aj nu nyij jéetɨrij huaséj tɨ cuéeinaraꞌ, ajta aꞌtɨ́j japuan újcatyii tɨ aꞌyan huaséꞌrihuaꞌaj tɨꞌɨj tyáatɨꞌ. Aꞌɨ́ɨ pu cúruun ucárujtyaꞌcaꞌaj tɨ ooroj jɨn taavijhua, ajta júxuj iityéchoocaꞌaj. 15 Aj puꞌij sɨ́ɨj tɨ tajapuá tyíꞌhuɨɨreꞌ aꞌúun jeꞌrájraa u tyeyúuj tzajtaꞌ, aꞌyaa puꞌij caꞌnyíin jɨn tyaatajé aꞌɨ́jcɨ ɨ tɨ jéetɨrij japua anjoꞌojcaꞌtyii tɨjɨn:

—Pataꞌaj mu júxuj jɨn jaaréꞌvejche ɨ tɨ arí tyíꞌcɨɨrij, pajta tyuꞌriáꞌtzaanaj, jiꞌnye puꞌríj tyaꞌráꞌaj aꞌnáj paj jitzán tyuꞌriáꞌtzaanyeꞌej puꞌríj huariáꞌcaꞌnacaꞌ ɨ cháanacaj japua.

16 Ajta aꞌɨ́jna ɨ tɨ jéetɨrij japua áan joꞌojcatyiij, aꞌɨ́ɨ puꞌij tyuꞌriáꞌtzaj ɨ tɨ tyúꞌcɨɨriacaꞌ ɨ cháanacaj japua.

17 Aj puꞌij ajtáhuaꞌaj sɨ́ɨj tɨ tajapuá tyíꞌhuɨɨreꞌ iirájraa u tyeyúuj tzajtaꞌ, aꞌɨ́ɨ pu ajta júxuj iityéchoocaꞌaj. 18 Ajta joꞌtɨj joꞌtyéjvee aꞌɨ́jna ɨ maj japuan tyíꞌmuꞌvejritacaa, aꞌáa pu sɨ́ɨj tɨ tajapuá tyíꞌhuɨɨreꞌ jeꞌrájraa, aꞌɨ́ɨ pu aꞌɨ́jna jɨn antyúumuaꞌreej ɨ tɨéj, aj puꞌij aꞌyan tyaatajé aꞌɨ́jcɨ ɨ tɨ júxuj iityéchoocaꞌaj tɨjɨn:

—Pataꞌaj jaaréꞌvejche, pajta jájsɨɨreꞌen ɨ táqueꞌraꞌ ɨ cɨyéj tɨ aꞌáa joꞌváatɨmee ɨ cháanacaj japua, jiꞌnye puꞌríj cuasij aꞌɨ́jna ɨ táqueꞌraꞌ.

19 Aj puꞌij ɨ tɨ tajapuá tyíꞌhuɨɨreꞌ jaaréꞌvejchacaꞌ, tɨꞌquij jájsɨɨ ɨ tɨ tyúꞌcɨɨriacaꞌ ɨ cháanacaj japua, aj puꞌij juꞌcáahuaꞌxɨj aꞌɨ́jna tzajtaꞌ ɨ maj jɨn jajacheꞌ ɨ úuvaj, ɨ tɨ aꞌɨ́ɨn puéꞌeen ɨ tɨ jɨn Dios huápuɨꞌɨj nyúꞌcamuɨꞌ. 20 Aꞌáa mu mij yoꞌjáchej apuaꞌquéj ɨ chájtaꞌnaj jitze, aj puꞌij xúureꞌej eerámuɨꞌyacaꞌ, aꞌyaa puꞌij ootɨ́ꞌɨj jaꞌraa tɨꞌɨj joꞌtɨj jaꞌtáꞌasej ɨ xáachimeꞌraꞌan ɨ cahuáayuꞌ, ajta aꞌyan japua huatámuɨꞌyacaꞌ aꞌchu huéeicaj anxɨtyej quiloometroj.

15

Aꞌɨ́ɨmaj ɨ maj tajapuá tyíꞌhuɨɨreꞌ ajta ɨ puéjtzij tɨ aráahuaꞌpuaj aráꞌasej

1 Nyajtáhuaꞌaj nu tyiꞌtɨ́j vaꞌcán huaséj u tajapuá, arahuaꞌpuácaa nu huaséj ɨ maj tajapuá tyíꞌhuɨɨreꞌ, aꞌɨ́j mu jɨn antyúumuaꞌreej maj arahuaꞌpuácaa jɨn puéjtzij huoꞌtáꞌan ɨ tɨ jɨn néijmiꞌi tyeꞌentyipuáꞌrij ɨ Dios tɨ jɨmeꞌ nyúꞌcamuɨꞌ.

2 Aꞌyaa nu nyajta tyiꞌtɨ́j tyuꞌséj tɨ naa tyíꞌmeꞌestij, aꞌáa pu joꞌmuáanyijmee tɨꞌɨj jájtyaꞌhuaa ɨ tɨéj tzajtaꞌ, aꞌáa mu joꞌtyúꞌuucaꞌaj áarpaj metyiꞌtyaɨꞌɨj aꞌɨ́ɨmaj ɨ maj jaatyáamueꞌtɨj aꞌɨ́jcɨ ɨ tɨ jeꞌej puaꞌaj huaséꞌrin, majta ɨ tyévij tɨ jahuɨɨreꞌ, majta ɨ tɨ jɨn tyíꞌitej ɨ tɨ jɨn ántyapuaj. 3 Majta aꞌɨ́jna chuiicacaꞌaj jeꞌej tɨ huarɨ́j ɨ Moisés ɨ tɨ tyíꞌhuɨɨriaꞌcaꞌaj ɨ Dios jimi, majta aꞌɨ́jna jɨmeꞌ jeꞌej tɨ huarɨ́j ɨ cányaꞌaj. Aꞌyaa mu tɨjɨn:

Huápuɨꞌɨj pu tyámuaꞌ naa huaséꞌrin jeꞌej paj tyiꞌtɨ́j jɨn huarɨ́j,

tavástaraꞌ, Dios mu paj néijmiꞌi jɨn antyíaꞌmuaꞌreej,

tyámuaꞌ pu een ajta tzáahuatyiꞌraꞌaj séejreꞌ jeꞌej paj tyíꞌijta,

muáaj paj jusén jɨmeꞌ tyíꞌijta.

4 ¿Aꞌtanyíj quee muatzɨɨnyeꞌ muéetzij tavástaraꞌ paj puéꞌeen?

¿Aꞌtanyíj quee tyimuaatatyójtziꞌreꞌej?

Jiꞌnye muáaj paj jɨꞌréenyaꞌaj séejreꞌ,

néijmiꞌi mu ɨ tyeɨ́tyee mujoꞌváꞌjuꞌuj muáꞌjuꞌun mej mij muatyáanajche,

jiꞌnye puꞌríj huataséjre ɨ paj jɨn tyíꞌijta.

5 Nyatɨꞌɨj nyij atányeeriacaꞌ, aj nu nyij jaaséj tɨ antácuunyicaꞌaj ɨ tyeyúuj tajapuá tɨ jáꞌsejreꞌ. 6 Aꞌúu mu mij tyeyúuj tzajtaꞌ jeꞌráacɨj ɨ maj tajapuá tyíꞌhuɨɨreꞌ ɨ maj aráahuaꞌpuaj aráꞌasej, majta jaaꞌáꞌsimaꞌaj ɨ puéjtzij ɨ tɨ aráahuaꞌpuaj aráꞌasej. Cáanarij mu tyíꞌcheen tɨ naa tyiꞌtyatáatɨyiꞌij, majta ahuojɨꞌqueꞌejmaꞌcaa jutavíj jitze puáasij jɨmeꞌ ooroj tɨ jɨn taavijhua. 7 Ajta sɨ́ɨj ɨ maj muáacuaj ɨ maj júurij, aꞌɨ́ɨ puꞌij túxaꞌaj tyihuoꞌráɨꞌpuꞌtyej aꞌɨ́ɨjma ɨ maj aráahuaꞌpuaj aráꞌasej ɨ tɨ jitzán avaꞌajɨstíjmee ɨ tɨ jɨn huápuɨꞌɨj nyúꞌcamuɨꞌ ɨ Dios ɨ tɨ jusén jɨmeꞌ júurij. 8 Aj puꞌij tyámuaꞌ tyáꞌajcɨtzujtariacaꞌ u tyeyúuj tzajtaꞌ aꞌɨ́jna jɨmeꞌ ɨ muárɨeꞌriaꞌraꞌ ɨ Dios, tɨꞌquij tyámuaꞌ tyoꞌhuájɨstyacaꞌ u tyeyúuj tzajtaꞌ aꞌɨ́jna ɨ cɨtzíj, capu cheꞌ huatáɨꞌriitariacaꞌ tɨ aꞌtɨ́j utyájrutyej ꞌasta naꞌaj quee antyipuaꞌrej jeꞌej maj tyiꞌtɨ́j jɨn puéjtzij tyihuoꞌtáꞌsij aꞌɨ́ɨmaj ɨ maj aráahuaꞌpuaj aráꞌasej.

16

Ɨ túxaꞌaj tɨ aꞌɨ́jna jɨn aváꞌjɨstij ɨ tɨ jɨn Dios nyúꞌcamuɨꞌ

1 Nyatɨꞌɨj nyij nyúucarij huánamuajriꞌ tɨ u tyeyúuj tzajtaꞌ caꞌnyíin jɨn aꞌyan tyihuoꞌtéꞌexaaj aꞌɨ́ɨjma ɨ maj tajapuá tyíꞌhuɨɨreꞌ ɨ maj aráahuaꞌpuaj aráꞌasej aꞌyan tɨjɨn:

—Séricuj, siataꞌaj ayoꞌcáxɨreꞌen ɨ cháanacaj japua ɨ tɨ aváꞌjɨstij ɨ túxaꞌaj jitze ɨ tɨ aráahuaꞌpuaj tyaꞌráꞌasej, ɨ tɨ jɨn ɨ Dios huápuɨꞌɨj nyúꞌcamuɨꞌ.

2 Aj puꞌij sɨ́ɨj ujoꞌvéꞌmej, tɨꞌquij uyeꞌcáaxɨrej ɨ cháanacaj japua ɨ túxaꞌaj jitze tɨ arámuaacaꞌaj, aj puꞌij aꞌɨ́ɨjma jimi ɨ tyeɨ́tyee ɨ tɨ huaꞌ jitze áꞌyuꞌsiꞌhuacaꞌaj jeꞌej tɨ ántyapuaj aꞌɨ́jna ɨ tyiꞌtɨ́j tɨ jeꞌej puaꞌaj huaséꞌrin, aꞌɨ́ɨjma jimi pu atzáj huataséjre ɨ tɨ jeꞌej puaꞌaj curiáꞌrɨeꞌ, ajta jeꞌej puaꞌaj huaséꞌrin.

3 Ajtáhuaꞌaj ɨ sɨ́ɨj ɨ tajapuá tɨ tyíꞌhuɨɨreꞌ, aꞌɨ́ɨ pu ajta uyeꞌcáaxɨrej ɨ túxaꞌaj tɨ jitze arámuaacaꞌaj, aꞌáa pu yaꞌráaxɨrej ɨ jájtyij japua tɨ veꞌéj, aj puꞌij ɨ jájtyij aꞌyan huataséjre tɨꞌɨj xúureꞌej tɨ eerámuɨꞌyacaꞌ ɨ tyévij jitze tɨ huameꞌrej, aj mu mij néijmiꞌi huácuij ɨ maj jájtyij jitze jáꞌchajcaꞌaj.

4 Ajtáhuaꞌaj ɨ sɨ́ɨj tɨ tajapuá tyíꞌhuɨɨreꞌ, aꞌɨ́ɨ pu ajta uyeꞌcáaxɨrej aꞌɨ́jna ɨ tɨ túxaꞌaj jitze arámuaacaꞌaj ɨ játyaꞌnaj japua, ajta joꞌtɨj jaꞌajéexaviꞌijmee, aj puꞌij aꞌyan huarɨ́j tɨꞌɨj ɨ xúureꞌej. 5 Nyajta aꞌyan tyáanamuajriꞌ aꞌɨ́jcɨ ɨ tajapuá tɨ tyíꞌhuɨɨreꞌ ɨ tɨ aꞌɨ́jna jɨn antyúumuaꞌreej ɨ jájtyij, tɨ aꞌyan tyuꞌtaxájtacaꞌ tɨjɨn:

—Muáaj paj tyámuaꞌ een, aꞌɨ́j paj jɨn antyíaꞌmuaꞌreej pej pij huoꞌxɨ́jtyeꞌen, muáaj paj jájcuaj ɨmuáj séjriaꞌcaꞌaj, pajta ijíij pooj séejreꞌ, 6 jiꞌnye aꞌɨ́ɨmaj mu ɨ tyétyacaa huoꞌcuij ɨ maj muéetzij jimi tyámuaꞌ tyíꞌtyesejreꞌ, majta ɨ maj muéetzij jitze maꞌcan tyíꞌxajtacaꞌaj, ajta ijíij paj muáaj huoꞌtaꞌ mej mij xúureꞌej huayeꞌen. Jujɨ́ɨmuaꞌaj mu aꞌyan tyeꞌentyimuéꞌtɨj.

7 Aꞌyaa nu nyajta tyáanamuajriꞌ tɨ aꞌtɨ́j utyojoꞌtaxájtacaꞌ joꞌtɨj joꞌtyéjvee ɨ maj japuan tyíꞌmuꞌvejritacaa, aꞌyan tɨjɨn:

—Aꞌyaa pu tyiꞌjaꞌyájna tavástaraꞌ mu paj Dios puéꞌeen, mu paj néijmiꞌi jɨn antyíaꞌmuaꞌreej, tzáahuatyiꞌraꞌaj paj jɨn huoꞌxɨ́jtyej, pajta quee tyiꞌtɨ́j jɨn ootyáꞌɨtzee.

8 Ajtáhuaꞌaj sɨ́ɨj ɨ tɨ tajapuá tyíꞌhuɨɨreꞌ, aꞌɨ́ɨ pu ajta uyeꞌcáaxɨrej ɨ tɨ arámuaacaꞌaj ɨ túxaꞌaj jitze, aꞌɨ́j pu japua jaráaxɨrej ɨ xɨcáj, ajta aꞌyan tyaatáꞌ tɨꞌij ɨ xɨcáj huoꞌtyátɨeeraj ɨ tyeɨ́tyee. 9 Aj mu mij huápuɨꞌɨj huatyájtaa ɨ tyeɨ́tyee, majta camu jaatáxaahuatacaꞌ ɨ maj jɨn jeꞌej puaꞌaj rɨcɨj, camu majta tyaatatyójtziꞌrej ɨ Dios, sulu jeꞌej mu puaꞌaj tyaatajé ɨ Dios, ɨ tɨ aꞌɨ́jna jɨn antyúumuaꞌreej tɨ puéjtzij huoꞌtáꞌan.

10 Ajtáhuaꞌaj ɨ sɨ́ɨj ɨ tɨ tajapuá tyíꞌhuɨɨreꞌ, aꞌɨ́ɨ pu ajta uyeꞌcáaxɨrej aꞌɨ́jna tɨ jitze aráamuacaꞌaj ɨ túxaꞌaj, aꞌɨ́j pu japua jaráaxɨrej joꞌtɨj jaꞌcájca aꞌɨ́jna ɨ tyiꞌtɨ́j tɨ jeꞌej puaꞌaj een, aj puꞌij huápuɨꞌɨj huatyátɨcaꞌriacaꞌ joꞌtɨj tyejéꞌijtaj. Majta ɨ tyeɨ́tyee, aꞌɨ́ɨ mu uhuóocheꞌveꞌej ɨ junyanúu jitze aꞌɨ́jna jɨmeꞌ maj jéehua huápuɨꞌɨj jajpuéjtzicaꞌaj, 11 Camu majta jaatáxaahuatacaꞌ ɨ maj jeꞌej puaꞌaj rɨcɨj, sulu jeꞌej mu puaꞌaj tyaatajé ɨ Dios ɨ tɨ tajapuá jáꞌsejreꞌ, aꞌɨ́jna jɨmeꞌ ɨ maj jéehua jajpuéjtzicaꞌaj.

12 Ajtáhuaꞌaj sɨ́ɨj ɨ tɨ tajapuá tyíꞌhuɨɨreꞌ, aꞌɨ́ɨ pu ajta uyeꞌcáaxɨrej ɨ túxaꞌaj tɨ jitze arámuaacaꞌaj, aꞌáa pu yaꞌráaxɨrej ɨ játyaꞌnaj jitze tɨ veꞌéj tɨ aꞌyan ántyapuaj tɨjɨn Éufrates, aj puꞌij atyáaxɨꞌ ɨ játyaꞌnaj, mej mij antácɨɨnyej aꞌɨ́ɨmaj ɨ maj tyíꞌijta ɨ maj aꞌáa pujmuaꞌ joꞌváꞌjuꞌ joꞌtɨj jéꞌejnyinyiij ɨ xɨcáj.

13 Nyatɨꞌɨj nyij huoꞌséj maj huéeicaj ejnyéxɨj huaꞌ tyenyij jitze aꞌɨ́jna ɨ cúꞌcuꞌuj, ajta aꞌɨ́jna ɨ tyiꞌtɨ́j tɨ jeꞌej puaꞌaj huaséꞌrin, ajta aꞌɨ́jna ɨ tɨ hueꞌtzij jɨn tyíꞌxaj, aꞌyaa mu huaséꞌrihuaꞌaj matɨꞌɨj taachuísee. 14 Aꞌɨ́ɨ pu júuricamej puéꞌeenyeꞌej ɨ maj tyiyáaruꞌ jitze ajtyámaꞌcan, aꞌɨ́ɨ mu cɨɨnyacaꞌaj néijmiꞌqueꞌ ɨ cháanacaj japua, mej mij huáꞌajsɨɨreꞌen aꞌɨ́ɨmaj ɨ maj tyíꞌijta, mej mij huatyényoꞌseꞌen aꞌájna xɨcáaraꞌ tɨꞌɨj jitzán huataséjreꞌej ɨ Dios tɨ néijmiꞌi jɨn antyúumuaꞌreej.

15 Aꞌyaa pu tɨjɨn: “Cásɨꞌ, nyáaj nu uvéꞌnyesij tɨꞌɨj náhuaꞌrij. Cheꞌ huatóotyamuaꞌveꞌen aꞌɨ́jna ɨ tɨ atányeej, ajta tyíꞌchajca tɨꞌij quee muáꞌviꞌij joꞌchaꞌcanyeꞌen, mej mij quee ɨ tyeɨ́tyee jaaséj ɨ tɨ jutyeviꞌraꞌ.” 16 Majta jeꞌen huaꞌajsɨɨ néijmiꞌcaa ɨ maj tyíꞌijta aꞌájna a tɨ aꞌyan tyajaꞌrájtyapuaj huáꞌnyuucaa jɨmeꞌ ɨ hebreos tɨjɨn Armagedón.

17 Ajtáhuaꞌaj sɨ́ɨj tɨ tajapuá tyíꞌhuɨɨreꞌ, aꞌɨ́ɨ pu ajta uyeꞌcáaxɨrej ɨ tɨ arámuaacaꞌaj ɨ túxaꞌaj jitze, aj puꞌij sɨ́ɨj caꞌnyíin jɨn tyuꞌtaxájtacaꞌ tɨ ujeꞌrávaacaꞌaj u tyeyúuj tzajtaꞌ aꞌájna joꞌtɨj joꞌtyéjvee ɨ maj japuan tyíꞌmuꞌvejritacaa, aꞌyaa pu tyuꞌtaxájtacaꞌ tɨjɨn:

—Puꞌríj néijmiꞌi tyeꞌentyipuáꞌriacaꞌ.

18 Aj mu mij huatyánaꞌaxcavaꞌxɨj majta tyényuucaꞌaj, ajta jéehua tyiꞌtyáhuaasimeꞌej, ɨ cháanacaj pu ajta caꞌnyíin jɨn huatóocaꞌtzɨj, aꞌyájna tɨꞌɨj quee aꞌnáj tyuꞌtóocaꞌtzɨj matɨꞌɨj manaꞌaj aꞌyan tyíꞌtyesejreꞌ ɨ tyeɨ́tyee. 19 Ajta aꞌɨ́jna ɨ chájtaꞌnaj tɨ veꞌéj, huéeicaqueꞌ pu ootátziꞌtyacaꞌ, ajta áꞌvatzɨjxɨ ɨ chájtaꞌnaj ɨ séej chuéj japua tɨ jáꞌmaꞌcan, ajta ɨ Dios pu joꞌtámuaꞌreeriꞌ aꞌɨ́jna ɨ chájtaꞌnaj tɨ veꞌéj tɨ aꞌyan tyajaꞌrájtyapuaj tɨjɨn Babilonia, tɨꞌij puéjtzij jaatáꞌan ajta jeꞌen jáacɨꞌtyij ɨ tɨ jɨn huápuɨꞌɨj nyúꞌcamuɨꞌ ɨ Dios. 20 Ajta néijmiꞌi joꞌtɨj jaꞌráahuachij ɨ jájtyij jitze, ajta jɨríj tɨ huaquéetɨmee aꞌɨ́ɨ pu néijmiꞌi tyajaꞌhuóopuaꞌrixɨj, 21 majta tyéetyee tajapuá jeꞌcáavatzɨj maj tyatɨ́tɨꞌɨjmee aꞌɨ́ɨjma japua ɨ tyeɨ́tyee, huáꞌpuatyej quiiluj mu tyijetyéjmaꞌcaa ɨ tyéetyee, majta aꞌɨ́ɨmaj ɨ tyétyacaa, jeꞌej mu puaꞌaj tyaatajé ɨ Dios aꞌɨ́jna jɨmeꞌ ɨ tyéetyee maj cáavatzɨj, jiꞌnye jéehua mu jajpuéjtzicaꞌaj.

17

Dios pu joꞌxɨ́jtyej aꞌɨ́jcɨ ɨ íitaj tɨ huóotoj

1 Aj puꞌij sɨ́ɨj tɨ tajapuá tyíꞌhuɨɨreꞌ, tɨ ajta séej iityeɨꞌcaꞌaj ɨ túxaꞌaj tɨ aráahuaꞌpuaj tyaꞌráꞌasej, aꞌɨ́ɨ pu mu joꞌvéꞌmej, tɨꞌquij aꞌyan tyinaatéꞌexaaj tɨjɨn:

—Mupoꞌvéꞌmeꞌ, nyamuaataséejratyeꞌsij jeꞌej tɨ tyaꞌajpuéetzij taꞌmej aꞌɨ́jna ɨ íitɨꞌ tɨ jamueꞌtɨcaꞌaj ɨ túmii ɨ jutyévij jɨmeꞌ, aꞌɨ́ɨ pu aꞌɨ́ɨn puéꞌeen ɨ tɨ aꞌáan joꞌojcaj ɨ jájtyij japua tɨ veꞌéj. 2 Majta aꞌɨ́ɨmaj ɨ maj tyíꞌijta ɨ cháanacaj japua, aꞌɨ́ɨ mu huóoxanaꞌcɨrej aꞌɨ́jna jamuán ɨ íitaj, majta aꞌɨ́ɨmaj ɨ maj aꞌyan huacháatɨmee ɨ cháanacaj japua, aꞌɨ́ɨmaj mu huatyáataꞌruj aꞌɨ́jna jɨmeꞌ tɨ ɨ íitɨꞌ huoꞌtaꞌ mej mij jamuán huóoxanaꞌcɨreꞌen.

3 Ajta jeꞌen ɨ júuricamaꞌraꞌ ɨ Dios tɨ naataséjraj, aꞌɨ́ɨ pu ɨ tɨ tajapuá tyíꞌhuɨɨreꞌ nyojoꞌviꞌtɨj aꞌájna joꞌtɨj quee jáꞌtyiꞌtɨj. Aꞌáa nu nyij íitaj huaséj tɨ ɨ cúꞌcuꞌuj tɨ poꞌvij japua aváꞌcatyii, ajta jéehua jitzán áꞌyuꞌsiꞌhuacaꞌaj ɨ tɨ jɨn jeꞌej puaꞌaj tyáꞌxaj ɨ Dios, arahuaꞌpuácaa pu íjmuꞌuj aꞌɨ́jna ɨ cúꞌcuꞌuj ajta tamuáamuataꞌ puaꞌmácan avaꞌahuájmaꞌcaa. 4 Ajta aꞌɨ́jna ɨ íitɨꞌ nacámuaa pu tyiꞌtyéchajcaa, ajta cɨ́ɨ tyíꞌpoꞌvij, jéehua pu tyoꞌcarújtyaꞌajmaꞌcaa aꞌɨ́jna ɨ tɨ ooroj jɨn tyíꞌtaavijhua, ajta tyetyéj tɨ huápuɨꞌɨj tyáꞌnajchij, ajta peerla tyiꞌtɨ́j. Aꞌɨ́ɨ pu ajta túxaꞌaj iityeɨꞌcaꞌaj tɨ ooroj jɨn taavijhua, aꞌɨ́j pu jitze aváꞌajɨsticaꞌaj ɨ tɨ xánaꞌvisiꞌ huaséꞌrin, ajta ɨ tɨ jɨn huóoxanaꞌcɨrej aꞌɨ́jna ɨ íitɨꞌ, 5 ajta cuáatzeꞌ aꞌyan tyéꞌyuꞌsiꞌhuacaꞌaj ɨ nyúucarij nyaj quee yoꞌitéej naꞌraa, aꞌyaa tyéꞌyuꞌsiꞌhuacaꞌaj tɨjɨn: “Babilonia, ɨ tɨ vaꞌcán jɨn tyiꞌtyéjvee, ajta huaꞌ náanaj aꞌɨ́ɨmaj ɨ úucaa ɨ maj jamueꞌtɨj ɨ túmii ɨ jutyévij jɨmeꞌ, ajta néijmiꞌi ɨ tɨ jeꞌej puaꞌaj tyíꞌeen íiyan cháanacaj japua.” 6 Aj nu nyij jaaséej tɨ ɨ íitɨꞌ tahuáacaꞌaj aꞌɨ́jna jɨmeꞌ ɨ huaꞌ xuureꞌ ɨ maj tyámuaꞌ tyíꞌtyesejreꞌ ɨ Dios jimi, majta aꞌɨ́ɨmaj ɨ maj huácuij aꞌɨ́jna jɨmeꞌ maj Jesús jitze maꞌcan tyíꞌxajtacaꞌaj. Aj nu nyij jeꞌej tyoꞌtaséj nyatɨꞌɨj jaaséej. 7 Ajta ɨ tajapuá tɨ tyíꞌhuɨɨreꞌ, aꞌyaa pu tyinaatéꞌexaaj tɨjɨn:

—¿Jiꞌnye een jɨmeꞌ jeꞌej petyoꞌtaséj? Nyáaj nu muaatéꞌexaatyeꞌsij jeꞌej tɨ huatóomuaꞌaj aꞌɨ́jna ɨ nyúucarij tɨ áꞌyuꞌsiꞌij ɨ íitɨꞌ jitze, nyajta jeꞌej tɨ huatóomuaꞌaj ɨ tɨ japuan aváꞌcaj, aꞌɨ́jna ɨ tɨ arahuaꞌpuácaa íjmuꞌuj, ajta tamuáamuataꞌ puaꞌmácan tɨ avaꞌahuájmee. 8 Aꞌɨ́jna ɨ tyiꞌtɨ́j ɨ paj jaaséej, aꞌɨ́ɨ pu anaquéej séjriaꞌcaꞌaj, ajta ijíij capu cheꞌ séejreꞌ, ajta óocheꞌ pu eetaméj aꞌájna joꞌtɨj jaꞌtyácun tɨꞌɨj quee eexúj áꞌpuaꞌrej. Majta aꞌɨ́ɨmaj ɨ maj aꞌyan huacháatɨmee ɨ cháanacaj japua, ɨ maj quee áꞌyuꞌsiꞌij jeꞌej maj ántyaꞌruj aꞌɨ́jna jitze ɨ yuꞌxarij ɨ maj jɨn júurij muáꞌjuꞌun, tɨꞌɨj naꞌaj tyuꞌtyátaavijhuacaꞌ ɨ cháanacaj, aꞌɨ́ɨmaj mu jeꞌej tyoꞌtaséjraj matɨꞌɨj jaaséej aꞌɨ́jna ɨ tyiꞌtɨ́j tɨ jeꞌej puaꞌaj huaséꞌrin, ɨ tɨ aamíꞌ séjriaꞌcaꞌaj, ajta jeꞌen quee cheꞌ ajaꞌhuaꞌtacaꞌaj, ajta óocheꞌ pu huataséjreꞌsij.

9 ’Aꞌyaa pu amitéeriaꞌaj jaꞌmej aꞌtɨ́j tɨ tyojóꞌitej tɨ ajta tyámuaꞌ metyóomuaꞌrej. Aꞌɨ́jna ɨ tɨ arahuaꞌpuácaa íjmuꞌuj, aꞌyaa pu huatóomuaꞌaj aꞌɨ́jna ɨ jɨríj tɨ aráahuaꞌpuaj aráꞌasej tɨ japuan áan joꞌojcaj ɨ íitɨꞌ, aꞌyaa pu ajta huatóomuaꞌaj maj aráahuaꞌpuaj aráꞌasej ɨ maj tyíꞌijta. 10 Muaꞌanxɨ́vij ɨ maj meríj huáacuii, sɨ́ɨj pu ooj tyiꞌtɨ́j jɨn tyiꞌtyéjvee, ajta ɨ sɨ́ɨj capu eexúj séejreꞌ. Ajta tɨꞌɨj huataséjreꞌen capu jéehua áꞌtyeeren. 11 Ajta ɨ tyiꞌtɨ́j tɨ jeꞌej puaꞌaj huaséꞌrin tɨ jájcuaj ɨmuáj séjriaꞌcaꞌaj, ajta quee cheꞌ séejreꞌ, aꞌíi pu aꞌɨ́ɨn puéꞌeen ɨ tɨ aráhueeicaj, aꞌɨ́ɨ pu ajta huaꞌ jitze ajtyámaꞌcan ɨ maj aráahuaꞌpuaj aráꞌasej, aꞌɨ́ɨ pu ajta néijmiꞌi áꞌpuaꞌren.

12 ’Ajta aꞌɨ́jna ɨ tɨ tamuáamuataꞌ puaꞌmácan avaꞌahuájmee, aꞌɨ́ɨ mu aꞌɨ́ɨn puéꞌeen ɨ maj tamuáamuataꞌ aráꞌasej ɨ maj tyíꞌijta, ɨ maj quee xu tyeꞌentyájrupij mej mij tyuꞌtaꞌíjtaj, majta móocheꞌ mu jaꞌancuriáaꞌsij mej mij séej ooraj áꞌtyeeviꞌin maj tyuꞌtaꞌíjtaj aꞌɨ́jna jamuán ɨ tyiꞌtɨ́j tɨ jeꞌej puaꞌaj huaséꞌrin. 13 Aꞌɨ́ɨmaj ɨ maj tamuáamuataꞌ aráꞌasej ɨ maj tyíꞌijta, néijmiꞌi mu juxaꞌaj manaꞌaj tyíꞌxaj, aꞌɨ́j mu jɨn jaatátuiireꞌsij ɨ maj jɨn antyúumuaꞌreej aꞌɨ́jcɨ ɨ tyiꞌtɨ́j tɨ jeꞌej puaꞌaj huaséꞌrin. 14 Aꞌɨ́ɨ mu mij jaatanyoꞌsiꞌtyeꞌej aꞌɨ́jcɨ ɨ cányaꞌaj, ajta aꞌɨ́ɨ pu ɨ cányaꞌaj huoꞌtyámueꞌtɨj, majta aꞌɨ́ɨmaj jamuán séejreꞌ ɨ Dios tɨ huoꞌtajé ajta jeꞌen huaꞌantyíhuoj mej mij tyámuaꞌ eenyeꞌ, jiꞌnye ɨ tavástaraꞌ pu tyihuáꞌijtyeꞌ aꞌɨ́ɨmaj ɨ maj huaꞌ vástaraꞌ puéꞌeen ɨ tyeɨ́tyee, ajta aꞌɨ́ɨn puéꞌeen ɨ tajtúhuan tɨ néijmiꞌcaa tyíꞌijtyeꞌ ɨ séecan ɨ tajtúhuaanyij.

15 Aꞌyaa pu ajta tyinaatéꞌexaaj ɨ tajapuá tɨ tyíꞌhuɨɨreꞌ tɨjɨn:

—Aꞌɨ́jna ɨ jájtyij tɨ veꞌéj ɨ paj jaaséej, ɨ tɨ japuan anjoꞌojcaꞌtyii ɨ íitɨꞌ tɨ jaamuéꞌtɨj ɨ túmii ɨ jutyéviraꞌ jɨmeꞌ, aꞌɨ́ɨ mu aꞌɨ́ɨn puéꞌeen ɨ tyeɨ́tyee ɨ maj séej chuéj japua jáꞌmaꞌcan, ɨ maj séej nyúucarij jɨn tyíꞌxaj, majta séej chájtaꞌnaj jitze jaꞌchej. 16 Ajta aꞌɨ́jna ɨ aꞌhuáaraꞌ tamuáamuataꞌ tɨ aráꞌasej ɨ paj jaaséj, ajta aꞌɨ́jna ɨ tɨ jeꞌej puaꞌaj huaséꞌrin, aꞌɨ́ɨ mu jájchaꞌɨɨriaꞌaj muáꞌjuꞌun aꞌɨ́jcɨ ɨ íitaj tɨ jaamuéꞌtɨj ɨ túmii ɨ jutyéviraꞌ jɨmeꞌ, aꞌɨ́ɨ mu ayoorɨésij metyaꞌcáꞌriꞌran ɨ tɨ tyiꞌtyéechan, majta jeꞌen jaatyácɨꞌmij ɨ tyéviraꞌ matɨꞌɨj mij jaatyáteeraj. 17 Dios pu arí aꞌyan tyihuoꞌcámuaꞌriityej huaꞌ xɨéjnyuꞌcaa tzajtaꞌ mej mij aꞌyan huárɨnyij jeꞌej tɨ aꞌɨ́ɨn tyáꞌxɨeꞌveꞌ, aꞌɨ́j mu jɨmeꞌ juxaꞌaj manaꞌaj rɨnyij mej mij jaatátuiireꞌen aꞌɨ́jcɨ ɨ tyiꞌtɨ́j tɨ jeꞌej puaꞌaj huaséꞌrin ɨ maj jɨn antyúumuaꞌreej, ꞌasta naꞌaj quee aꞌyan atyojoꞌréꞌnyej jeꞌej tɨ ɨ Dios arí tyuꞌtaxájtacaꞌ. 18 Ajta aꞌɨ́jna ɨ íitaj ɨ paj jaaséej, aꞌɨ́ɨ pu aꞌɨ́ɨn puéꞌeen ɨ chájtaꞌnaj tɨ veꞌéj ɨ tɨ tyihuáꞌijtyeꞌ néijmiꞌqueꞌ ɨ cháanacaj japua.

18

Aꞌɨ́jna ɨ Babilonia tɨ jóꞌvej

1 Nyatɨꞌɨj nyij nyajtáhuaꞌaj séej huaséj ɨ tɨ tajapuá tyíꞌhuɨɨreꞌ tɨ jútyeꞌ ajeꞌcámaꞌcaꞌaj, vaꞌcán pu jɨn antyúumuaꞌreej, néijmiꞌqueꞌ pu ɨ cháanacaj japua huanyéeriꞌcɨj jaꞌraa aꞌɨ́jcɨ jɨmeꞌ ɨ tɨ áꞌtaacaꞌaj ɨ jujitzé. 2 Aꞌyaa pu caꞌnyíin jɨn tyíꞌjijhuacaꞌaj tɨjɨn:

—Puꞌríj áꞌavej, puꞌríj áꞌavej aꞌɨ́jna ɨ Babilonia ɨ chájtaꞌnaj tɨ veꞌéj. Puꞌríj huaꞌ chiꞌij puéꞌeen aꞌɨ́ɨmaj ɨ tyiyáaruꞌ, joꞌmaj jaꞌchej ɨ júuricamej ɨ maj xánaꞌvisiꞌ huaséꞌrin, ajta joꞌmaj jáꞌasacaa ɨ pínaꞌsee ɨ maj xánaꞌvisiꞌ huaséꞌrin, majta tyiꞌtyán ɨ tyaj quee huaꞌxɨeꞌveꞌ. 3 Jiꞌnye néijmiꞌi mu ɨ maj séej chuéj japua jáꞌmaꞌcan huatyáataꞌruj mej mij jeꞌej puaꞌaj huárɨnyij tɨꞌɨj aꞌɨ́jna ɨ Babilonia, aꞌɨ́ɨmaj ɨ maj íiyan tyíꞌijta ɨ cháanacaj japua, néijmiꞌi mu jamuán huóoxanaꞌcɨrej, majta ɨ maj tyíꞌtoꞌracaa íiyan cháanacaj japua, aꞌɨ́ɨ mu huoochíjtyaanyiꞌtacaꞌ aꞌɨ́jna jɨmeꞌ tɨ aꞌɨ́ɨn aꞌyan tyihuoꞌtáꞌ jeꞌej maj tyiꞌtɨ́j tyíꞌxɨeꞌvaꞌcaꞌaj.

4 Nyatɨꞌɨj nyij nyajtáhuaꞌaj séej nyúucarij huánamuajriꞌ tɨ jútyeꞌ tyajáꞌxajtacaꞌaj aꞌyan tɨjɨn:

—Siataꞌaj eerácɨɨnyej ɨ chájtaꞌnaj jitze, muaꞌaj mu siaj nyetyeɨ́ɨtyeristyamuaꞌ puéꞌeen, siaj sij quee huaꞌ jamuán huóoxanaꞌcɨreꞌen, tɨꞌij quee ajta jamuáacɨꞌtyij ɨ puéjtzij, 5 jiꞌnye aꞌɨ́ɨ pu arí huápuɨꞌɨj ootyáꞌɨtzee ɨ Dios jimi, aꞌɨ́ɨ pu ɨ Dios jamuaꞌreej ɨ tɨ jɨn jeꞌej puaꞌaj tyiꞌtyúuchaꞌɨj aꞌɨ́jna ɨ íitɨꞌ. 6 Cheꞌ aꞌyan ajta tyáacɨꞌtyij tɨꞌɨj ajta aꞌɨ́ɨn puéjtzij tyihuoꞌtáꞌ ɨ tɨ huoꞌmuéꞌtɨj, cheꞌ huaꞌpuaj tyuꞌnájchitaj ɨ tɨ jɨn jeꞌej puaꞌaj huarɨ́j, siajta ɨ váasuj tɨ jitzán jayaꞌcaa siataꞌaj jaꞌváꞌjɨsten aꞌɨ́jna jɨmeꞌ ɨ tɨ huaꞌpuaj aráꞌasej ɨ tɨ jɨn huatyátahuan, aꞌyájna tɨꞌɨj aꞌɨ́ɨn séecan tyuꞌtáꞌ, 7 siataꞌaj puéjtzij jaatáꞌan tɨꞌij huatóoxaamujrityeꞌen, aꞌyájna tɨꞌɨj jusɨ́ɨj tyaꞌhuóotzaahuaj, ajta jeꞌej tɨ tyuꞌtóosejratacaꞌ. Jiꞌnye aꞌyaa pu tyíꞌxaj ɨ jutzájtaꞌ tɨjɨn: “Aꞌyaa nu tyiꞌtyéjvee tɨꞌɨj íitɨꞌ tɨ tyíꞌijta. Canu antyínyasɨɨjtariacaꞌ, canu nyajta jajpuéetzij naꞌmej.” 8 Aꞌɨ́j pu jɨn séej xɨcáj japuan rávesij ɨ tɨ jɨn jajpuéetzij jaꞌmej, aj puꞌij tyiꞌijcuíꞌnyij, ajta huatóoxaamujrityeꞌej, ajta huataíꞌcuataj, aj puꞌij huatyáteeriꞌhuaj, jiꞌnye ɨ Dios néijmiꞌi pu putyíꞌuurej, aꞌɨ́ɨ pu ɨ tavástaraꞌ aꞌyan puéjtzij tyaataꞌsij.

9 Aꞌɨ́ɨmaj ɨ maj tyíꞌijta ɨ cháanacaj japua, ɨ maj jamuán huóoxanaꞌcɨrej, majta jamuán huochíjtyanyiꞌtacaꞌ, aꞌɨ́ɨ mu juyiinyen majta huatóoxaamujrityeꞌsij matɨꞌɨj jaaséej tɨ ájcɨtzuj aꞌɨ́jna jɨmeꞌ tɨ tyátaasij. 10 Majta aꞌɨmuáj joꞌtyaꞌúuj muáꞌjuꞌun aꞌɨ́jna jɨmeꞌ maj jatzɨɨnyeꞌ ɨ tɨ jɨn jajpuéjtzij, aꞌyaa mu tyuꞌtaxájtaj tɨjɨn:

—¡Cuíiꞌ xaa! ¡Cuíiꞌ xaa muáaj mu paj chájtaꞌnaj puéꞌeen tɨ veꞌéj, Babilonia mu paj vaꞌcán jɨn antyíaꞌmuaꞌreej! Jiꞌnye jiyeꞌtzín tyaꞌráꞌaj ɨ paj jɨn períj jajpuéjtzij.

11 Majta ɨ maj tyíꞌtoꞌracaa íiyan cháanacaj japua, aꞌɨ́ɨ mu majta juyiinyen majta huatóoxaamujrityeꞌej aꞌɨ́jna jɨmeꞌ ɨ chájtaꞌnaj, jiꞌnye capu cheꞌ maꞌ aꞌtɨ́j taꞌmej tɨ tyihuóꞌnanɨeej ɨ maj tyúꞌtɨsij, 12 tɨpuaꞌaj ooroj, pláataj, ɨ tyetyéj tɨ tyámuaꞌ tyáꞌnajchij, tyiꞌtɨ́j peerla, cáanarij tɨ tyiꞌjɨ́ꞌreꞌen ɨ tɨ tyíꞌmeꞌestij, naꞌríij tɨ táxɨeꞌmuaa, nusu ɨ tɨ poꞌvij, ajta néijmiꞌi ɨ cɨyéj tɨ jéehua tyáꞌnajchij, naꞌríij tyiꞌtɨ́j coobre, nusu tyapúustiꞌ, nusu ɨ tyetyéj ɨ maj tyiꞌcámejtyee, 13 nusu ɨ cueꞌráj maj tyíꞌnaꞌchityaa ɨ tɨ naa tyaarɨeꞌej, nusu ɨ ɨ́ɨjcua naꞌríij tyiꞌtɨ́j miirra, nahuáj, aséityij, aríinaj tɨ jɨ́ꞌreꞌen, tyeríicuj, ajta yaꞌmuáatyee ɨ maj huaꞌ japuan tyíꞌtɨꞌɨjcɨcaa, nusu cányaꞌxɨɨ, cahuáayuꞌuj, ɨ cariáataꞌ, majta aꞌɨ́ɨmaj ɨ maj caꞌnyéjrij jɨn tyíꞌmuarɨeꞌ juxaꞌaj tyeɨ́tyee jimi. 14 Aꞌyaa mu tyaatájeevij aꞌɨ́jcɨ ɨ chájtaꞌnaj tɨjɨn:

—¡Capu cheꞌ séeriaꞌaj taꞌmej muéetzij jimi aꞌɨ́jna ɨ táqueꞌej tɨ jéehua muaꞌránajchicaꞌaj, papuꞌríj jusén jɨn tyojoꞌrɨej ɨ tɨ huápuɨꞌɨj tyáꞌnajchij ɨ paj jɨn chíjtyaanyiꞌtacaꞌaj!

15 Majta aꞌɨ́ɨmaj ɨ maj aꞌyan éenyeꞌej tyíꞌtoocaꞌaj majta aꞌɨ́jna jɨn huoochíjtyaanyiꞌtacaꞌ, aꞌɨ́ɨ mu aꞌɨmuáj joꞌtyaꞌúuj muáꞌjuꞌun, aꞌɨ́jna jɨmeꞌ maj jatzɨɨnyeꞌ ɨ tɨ jɨn jajpuéjtzij, muyíinyaj majta juxaamúuɨrityaꞌaj, 16 aꞌyaa mu tyiꞌxáataj muáꞌjuꞌun tɨjɨn:

—¡Cuíiꞌ xaa! ¡Cuíiꞌ xaa ɨ chájtaꞌnaj tɨ veꞌéj! Ɨ tɨ aꞌɨ́jna tyiꞌtyéechan ɨ tɨ meꞌestíj tɨ naa een, ajta aꞌɨ́jna jɨmeꞌ ɨ tɨ táxɨeꞌmuaa, ajta ɨ tɨ poꞌvij jɨmeꞌ, ajta aꞌɨ́jna tyoꞌcarújtyeꞌejmee ɨ tɨ ooroj jɨn tyíꞌtaavijhua, ajta ɨ tyetyéj tɨ huápuɨꞌɨj tyáꞌnajchij, ajta aꞌɨ́jna ɨ peerla tyiꞌtɨ́j; 17 ¡ajta jiyeꞌtzín néijmiꞌi tyuꞌriáꞌxɨj ɨ tɨ huápuɨꞌɨj tyáꞌnajchicaꞌaj!

Majta néijmiꞌi aꞌɨ́ɨmaj ɨ maj báarcuj tyimuárɨeꞌrij, majta ɨ maj tyíꞌmuɨjhuacaa ɨ báarcuj jitze ɨ maj áꞌcɨɨnyej ɨ jájtyij japua, majta néijmiꞌi ɨ maj hueꞌtyée viviꞌ, aꞌɨ́ɨ mu aꞌ ɨmuáj joꞌhuíistɨraa, 18 ajta matɨꞌɨj jaaséej aꞌɨ́jcɨ ɨ cɨtzíj tɨ ájcɨtzujtariacaꞌ tɨꞌɨj tyátaasimaꞌaj ɨ chájtaꞌnaj, aj mu mij aꞌyan tyityeetyejíihuajraa tɨjɨn:

—¿Joꞌnyij ajtáhuaꞌaj sɨ́ɨj chájtaꞌnaj jáꞌsejreꞌ tɨꞌɨj aꞌmújna?

19 Aj mu mij chuéj tɨ muɨɨnyíj ahuóoratziraxɨj ɨ jumuꞌúj jitze, muuyíinyaj majta juxaamúuɨrityaꞌaj, aꞌyaa mu tyíꞌtyejijhuacaꞌaj tɨjɨn:

—¡Cuíiꞌ xaa! ¡Cuíiꞌ xaa aꞌɨ́jna ɨ chájtaꞌnaj tɨ veꞌéj! Aꞌɨ́j mu jɨn huoochíjtyaanyiꞌtacaꞌ muéetzij tɨ jimi tyíꞌsejreꞌ, néijmiꞌi ɨ maj báarcuj tyíyaꞌmuaacaꞌaj ɨ maj jɨn antacɨ́ꞌcaꞌaj ɨ jájtyij japua. Aꞌɨ́ɨ mu mij jiyeꞌtzín jóꞌvej.

20 Ajta ɨ tajapuá siaj jáꞌsejreꞌ, siataꞌaj huatóotyamuaꞌveꞌen, aꞌɨ́jna jɨmeꞌ ɨ chájtaꞌnaj, siataꞌaj huatóotyamuaꞌveꞌen muaꞌaj mu siaj jɨꞌréꞌnyeꞌej séejreꞌ ɨ Dios jimi, siajta muaꞌaj mu siaj antyíhuaviihuacaꞌ, siajta muaꞌaj mu siaj Dios jitze maꞌcan tyíꞌxaxaꞌaj, néijmiꞌi xu huatóotyamuaꞌveꞌen, jiꞌnye tɨꞌɨj ɨ Dios joꞌxɨ́jtyej aꞌɨ́jcɨ ɨ íitaj, aj pu muaꞌajmaj tyámuaꞌ tyajamoꞌxáꞌpuɨꞌɨntariꞌriꞌ.

21 Aj puꞌij sɨ́ɨj tɨ tajapuá tyíꞌhuɨɨreꞌ tyetyéj pu tyítɨɨ ɨ maj jɨn tyáꞌtɨꞌxɨcaa, aj puꞌij jaꞌtyájrɨee ɨ jájtyij jitze tɨ veꞌéj, aꞌyan tyiꞌxáataj tɨjɨn:

—Aꞌyaa paj chaꞌtaj atyojoꞌcárutyij muáaj chájtaꞌnaj paj veꞌéj Babilonia paj ántyapuaj, camu mij cheꞌ aꞌnáj muasejran. 22 Camu cheꞌ namuáariaꞌaj muáꞌjuꞌun ɨ maj tyíꞌcuiꞌnacaa ɨ áarpaj jitze, nusu ɨ maj tyíꞌcɨꞌsityee túuturuꞌuj jitze, naꞌríij ɨ trompéetaj jitze, camu majta cheꞌ tyiꞌmuárɨeꞌej muáꞌjuꞌun jeꞌej maj tyiꞌtɨ́j tyuꞌyíꞌtɨn, capu ajta cheꞌ namuáariaꞌaj taꞌmej ɨ maj tyíꞌtɨxɨcaa. 23 Capu cheꞌ aꞌtáaj jaꞌmej muéetzij jimi ɨ tɨéj tɨ úꞌtaa ɨ huaꞌ chiꞌij tzajtaꞌ, capu ajta cheꞌ namuáariaꞌaj jaꞌmej ɨ maj tyíꞌyeꞌestyaa aꞌɨ́ɨmaj ɨ maj moochán huanyéjnyeɨꞌchacaꞌ. Jiꞌnye aꞌɨ́ɨmaj ɨ maj tyíꞌtoꞌracariaꞌaj mu aꞌɨ́ɨn puéꞌeenyeꞌej ɨ maj aꞌyan japuan séjriaꞌcaꞌaj ɨ cháanacaj, ɨ maj majta viváajmaꞌaj jɨn tyityatatyáꞌcaꞌaj, ɨ paj muáaj huoꞌcuanamuaj matɨꞌɨj manaꞌaj puaꞌmáj aꞌyan séejreꞌ ɨ cháanacaj japua. 24 Jiꞌnye aꞌɨ́jna jitze ɨ chájtaꞌnaj aꞌɨ́j mu jitze jáatyoj ɨ huaꞌ xuureꞌ ɨ maj Dios jitze maꞌcan tyíꞌxaxaꞌtaꞌaj, majta ɨ maj jɨꞌréꞌnyeꞌej séjriaꞌcaꞌaj ɨ Dios jimi, majta néijmiꞌi matɨꞌɨj manaꞌaj puaꞌmáj huácuij ɨ cháanacaj japua.

19

Ɨ maj tyíꞌchuiicaj u tajapuá

1 Aj nu nyij tányij huóꞌnamuajriꞌ ɨ maj tajapuá caꞌnyíin jɨn muiꞌtɨ́j tyajáꞌxajtacaꞌaj, aꞌyaa mu tɨjɨn:

¡Alelúuyaj! Tyicheꞌ tyaatatyójtziꞌreꞌen ɨ Dios,

jiꞌnye aꞌɨ́ɨ pu tajapuá huatanyúj,

aꞌɨ́j pu ajta jimi jáꞌmaꞌcan ɨ tɨ naa huaséꞌrin,

ajta ɨ tɨ jɨn néijmiꞌi putyíꞌuurej,

2 aꞌɨ́ɨ pu tzáahuatyiꞌraꞌaj jɨn huáꞌxɨjtyeꞌen,

ajta jeꞌej tɨ tyeꞌtyévijtyeꞌ;

aꞌɨ́ɨ pu arí joꞌxɨ́jtyej aꞌɨ́jcɨ ɨ íitaj tɨ jutyéviraꞌ jɨn jamueꞌtɨcaꞌaj ɨ túmii,

ajta caꞌnyíjraꞌaj huoꞌtaꞌ néijmiꞌqueꞌ ɨ cháanacaj japua,

mej mij jamuán huóoxanaꞌcɨreꞌen.

Dios puꞌij aꞌɨ́jna puéjtzij jaatáꞌ aꞌɨ́jna jɨmeꞌ tɨ ɨ íitɨꞌ huoꞌcuij aꞌɨ́ɨmaj ɨ maj jahuɨɨreꞌ ɨ Dios.

3 Majtáhuaꞌaj mu aꞌyan tyuꞌtaxájtacaꞌ tɨjɨn:

—¡Alelúuyaj! Aꞌɨ́jna ɨ tɨ jitzán ájcɨtzuj ɨ íitaj capu aꞌnáj huatyápuaꞌrij.

4 Majta aꞌɨ́ɨmaj ɨ huáasij ɨ maj seityéj japuan muáacuaj aráꞌasej, majta ɨ maj muáacuaj ɨ maj júurij, néijmiꞌi mu ecóotutaxɨj, mej mij jaatyáanajche ɨ Dios, ɨ tɨ acájca ɨpuárij jitze. Aꞌyaa mu tyíꞌxajtacaꞌaj tɨjɨn:

—¡Cheꞌ aꞌyan tyáꞌraꞌnyij! ¡Alelúuyaj!

5 Aj puꞌij sɨ́ɨj huajíjhuacaꞌ tɨ aꞌáa véjriꞌ joꞌtyávaacaꞌaj joꞌtɨj joꞌtyéjvee ɨ maj japuan tyíꞌmuꞌvejritacaa, aꞌyaa pu tyíꞌxajtacaꞌaj tɨjɨn:

Siataꞌaj tyaatatyójtziꞌreꞌen ɨ Dios, néijmiꞌi muaꞌaj,

mu siaj viváajmaꞌaj jɨn tyityatatyíj,

siajta mu siaj cɨléenyeꞌ jɨn tyityatatyíj,

néijmiꞌi muaꞌaj mu siaj jahuɨɨreꞌ siajta tzáahuatyiꞌraꞌaj jimi tyíchaꞌɨj.

Tɨꞌɨj huatyényeɨɨchij ɨ Cányaꞌaj

6 Aꞌyaa nu nyajta tyihuóꞌnamuajriꞌ maj jéehua ɨ tyeɨ́tyee tyíꞌxajtacaꞌaj, aꞌyaa pu namuajriaꞌcaꞌaj tɨꞌɨj joꞌtɨj jájtyij jaꞌancáamuɨꞌyej, ajta aꞌyan namuajriaꞌcaꞌaj tɨꞌɨj ɨ víityee maj tyényuucaꞌan. Aꞌyaa mu tyíꞌxajtacaꞌaj tɨjɨn:

¡Alelúuyaj! Tyicheꞌ tyaatatyójtziꞌreꞌen ɨ Dios,

jiꞌnye puꞌríj huatyóochej tɨ tyuꞌtaꞌíjtaj ɨ tavástaraꞌ,

ajta ɨ Dios ɨ tɨ néijmiꞌi jɨn antyúumuaꞌreej.

7 Tyicheꞌ huátatyamuaꞌveꞌen, tyajta tyaatatyójtziꞌreꞌen,

jiꞌnye puꞌríj aꞌájna atyojoꞌréꞌnyej tɨꞌɨj ɨ cányaꞌaj huatyényeɨɨchij.

Ajta ɨ tɨ ɨ́ɨraꞌraꞌan puéꞌeenyeꞌej taꞌmej puꞌríj ajta tyámuaꞌ huóoruuj.

8 Aꞌyaa mu tyaatáꞌ tɨ aꞌɨ́jna tyuꞌtyóochejtyej ɨ cáanarij tɨ meꞌestíj tɨ ajta naa een, tɨ tyamaꞌastájyiꞌij tɨ quee choomua.

Jiꞌnye aꞌɨ́jna ɨ cáanarij tɨ naa een, aꞌɨ́ɨ pu puéꞌeen ɨ maj jɨn tyámuaꞌ tyityetyúuchaꞌɨɨcaꞌaj aꞌɨ́ɨmaj ɨ tyeɨ́tyeristyamuaꞌmeꞌen ɨ Dios.

9 Ajta ɨ tɨ tajapuá tyíꞌhuɨɨreꞌ aꞌyaa pu tyinaatéꞌexaaj tɨjɨn:

—Ootyéeyuꞌxaj aꞌyan tɨjɨn: “Micheꞌ huatóotyamuaꞌveꞌen aꞌɨ́ɨmaj ɨ maj huoꞌtáꞌinyej mej mij jamuán tyúꞌcuaꞌnyij ɨ cányaꞌaj aꞌájna xɨcáaraꞌ tɨ jitzán huatyényeɨɨchij.”

Aꞌyaa pu ajta tyinaatéꞌexaaj tɨjɨn:

—Aꞌíjna ɨ nyúucarij nyaj muaꞌixaatyeꞌ Dios pu jɨꞌréꞌcan jɨmeꞌ janyuucaa.

10 Aj nu nyij tyítunutacaꞌ joꞌtɨj jaꞌraꞌɨ́ɨcajmee nyej nyij jaatyáanajche, aj puꞌij aꞌyan tyinaatéꞌexaaj tɨjɨn:

—Capáj aꞌyan rɨjcaj, jiꞌnye nyáaj nu jahuɨɨreꞌ ɨ Dios, aꞌyájna patɨꞌɨj muáaj majta aꞌɨ́ɨmaj ɨ aꞌihuáamuaꞌ ɨ maj aꞌyan rɨcɨj jeꞌej tɨ ɨ Jesús tyihuóꞌixaaj. Pataꞌaj ɨ Dios huatyáanajchej.

Jiꞌnye aꞌyájna tɨꞌɨj tyuꞌxájtacaꞌ ɨ Jesús, aꞌɨ́ɨ pu aꞌɨ́ɨn puéꞌeen ɨ tɨ huoꞌcámuaꞌriityej aꞌɨ́ɨmaj ɨ maj Dios jitze tyíꞌxajtacaꞌaj.

Aꞌɨ́jna ɨ tɨ aváꞌcaj ɨ cahuáayuꞌ japua tɨ cuéeinaraꞌ

11 Aj nu nyij jaaséej tɨ antácuunyicaꞌaj u tajapuá, aj puꞌij cahuáayuꞌ huataséjre tɨ cuéeinaraꞌ, ajta ɨ tɨ aváꞌcaj aꞌyaa pu ántyapuaj tɨjɨn Ɨ tɨ tyámuaꞌ een tɨ ajta tzáahuatyiꞌraꞌaj jɨn tyíꞌxaj, jiꞌnye tyámuaꞌ pu tyíꞌijtacaꞌaj, ajta aꞌyan chaꞌtaj tyíꞌnyoꞌsaꞌcaꞌaj. 12 Aꞌyaa pu huaséꞌrihuaꞌaj ɨ jɨꞌsáaraꞌ tɨꞌɨj tɨéj tɨ áꞌtaa, ajta muiꞌcaa tyoꞌcarújtyaꞌajmaꞌcaa ɨ cúruun ɨ jumuꞌúj jitze, ajta jitzán áꞌyuꞌsiꞌij jeꞌej tɨ aꞌɨ́ɨn ántyapuaj, ajta aꞌɨ́ɨ naꞌaj jusɨ́ɨj yóꞌitej. 13 Ajta ɨ cáanarij tɨ tyíꞌchajcaꞌaj xúureꞌej pu jéehua aꞌmaꞌcaꞌaj, ajta aꞌyan ántyapuaj tɨjɨn Ɨ Nyúucariaꞌraꞌ ɨ Dios. 14 Majta cújtaꞌ huajúꞌcaꞌaj ɨ xantáaruꞌ maj tajapuá jáꞌmaꞌcan, cuéeinaviꞌ metyiꞌcháaj tɨ tyiꞌtyamaꞌastájyiꞌcaa tɨ ajta huápuɨꞌɨj tyiꞌjɨ́ꞌreꞌen ajta quee tyíꞌchoomuaviꞌcaꞌaj, majta jeꞌen cahuáayuꞌuj japua aveꞌtyeꞌtyaꞌajmaꞌcaa maj cueinaa. 15 Ajta ɨ tyényiꞌtzeꞌ náhuaaj pu éejnyinyiicaꞌaj tɨ huápuɨꞌɨj tyíꞌɨtzɨj, tɨꞌij jɨn tyihuoꞌpuéjtyeꞌen ɨ néijmiꞌcaa ɨ tyeɨ́tyee ɨ maj aꞌyan séejreꞌ ɨ cháanacaj japua. Caꞌnyéjrij pu jɨn tyihuoꞌtaꞌíjtyeꞌsij. Ajta aꞌɨ́ɨn huaꞌ japua jarárɨesij ɨ tɨ jɨn huápuɨꞌɨj nyúꞌcamuɨꞌ ɨ Dios tɨ néijmiꞌi jɨn antyúumuaꞌreej. 16 Ajta ɨ máancajraꞌan jitze, huáritaꞌ pujmuaꞌ aꞌyaa pu tyéꞌyuꞌsiꞌ tɨjɨn: “Huaꞌ tajtúhuan ɨ tajtúhuaanyij, ajta ɨ tɨ tyihuáꞌijtyeꞌ ɨ maj tyíꞌijta.”

17 Nyajta jeꞌen séej huaséj ɨ tɨ tajapuá tyíꞌhuɨɨreꞌ, aꞌáa pu joꞌtyávaacaꞌaj ɨ xɨcáj jitze, aꞌyaa pu caꞌnyíin jɨn tyihuoꞌtajé néijmiꞌcaa ɨ pínaꞌsee ɨ maj jútyeꞌ raꞌraꞌ tɨjɨn:

—Siataꞌaj mujoꞌváꞌjuꞌun siaj sij tyúꞌcuaꞌnyij ɨ Dios tɨ tyajaꞌmuacueꞌtyen, 18 siaj sij jáacuaꞌnyij ɨ huáꞌhueꞌraꞌ aꞌɨ́ɨmaj ɨ maj tyíꞌijta, ɨ maj tyihuáꞌijtyeꞌ ɨ xantáaruꞌ, siajta ɨ huáꞌhueꞌraꞌ ɨ tyétyacaa ɨ maj jéehua uhuácacaꞌnyeꞌ, siajta huáꞌhueꞌraꞌ ɨ cahuáayuꞌuj, majta ɨ maj aveꞌtyeꞌtyaꞌajmaꞌcaa, néijmiꞌi ɨ huáꞌhueꞌraꞌ ɨ tyétyacaa, ɨ maj juxáahuaj cɨɨnyej, nusu ɨ maj caꞌnyéjrij jɨn tyíꞌmuarɨeꞌ, ɨ maj cɨléenyeꞌ jɨn tyityatatyíj, nusu ɨ maj vaꞌcán jɨn tyíꞌhuɨɨreꞌ.

19 Nyatɨꞌɨj nyij jaaséej aꞌɨ́jcɨ ɨ tɨ jeꞌej puaꞌaj huaséꞌrin nyajta ɨ maj tyíꞌijta ɨ cháanacaj japua huaꞌ jamuán ɨ juxantáaruꞌustyamuaꞌ, maj ajaꞌtyúusɨɨriaꞌcaꞌaj mej mij jaatanyoꞌsiꞌtyeꞌen aꞌɨ́jcɨ ɨ tɨ aváꞌcaj ɨ cahuáayuꞌ japua, majta ɨ xantáaruꞌustyamuaꞌmuaꞌ. 20 Ajta aꞌɨ́jna ɨ tyiꞌtɨ́j tɨ jeꞌej puaꞌaj huaséꞌrin, aꞌɨ́j mu huatyéeviꞌ, majta jamuán aꞌɨ́jna ɨ tɨ hueꞌtzij jɨn tyíꞌxajtacaꞌaj aꞌɨ́jna jitze maꞌcan, ɨ tɨ ajta jitzán maꞌcan jéehua tyuꞌmuárɨej. Aꞌɨ́j pu jɨn huoꞌcuanamuaj aꞌɨ́jna ɨ tɨ jitzán maꞌcan hueꞌtzij jɨn tyíꞌxajtacaꞌaj, aꞌɨ́ɨjma ɨ maj huatóoaꞌ maj huaꞌ jitze joꞌyúꞌxaj jeꞌej tɨ ántyapuaj aꞌɨ́jna ɨ tyiꞌtɨ́j majta jaatyánajchacaꞌ. Aj puꞌij aꞌɨ́jna ɨ tyiꞌtɨ́j tɨ jeꞌej puaꞌaj huaséꞌrin, ajta ɨ tɨ hueꞌtzij jɨn tyíꞌxajtacaꞌaj aꞌɨ́ɨ mu huavíviꞌriꞌhuacaꞌ, matɨꞌɨj mij aꞌáa huajaꞌtyáahuaꞌxɨj júurican joꞌtɨj jaꞌalaguun tɨ asúufrej jɨn áꞌtaa. 21 Majta ɨ séecan aꞌɨ́ɨ mu huácuiꞌiihuacaꞌ aꞌɨ́jna jɨmeꞌ ɨ chúun tɨ éejnyinyiicaꞌaj ɨ tyényiꞌtzeꞌ aꞌɨ́jna ɨ tɨ cahuáayuꞌ japua aváꞌcaj, majta néijmiꞌi ɨ pínaꞌsee tyámuaꞌ mu tyityaatajúꞌxaj aꞌɨ́jna jɨmeꞌ ɨ huáꞌhueꞌraꞌ ɨ maj huácuij.

20

Cɨríistuꞌ pu tyuꞌtaꞌíjtaj séej víꞌraꞌaj nyinyiꞌraꞌaj

1 Séej nu huaséj ɨ tɨ tajapuá tyíꞌhuɨɨreꞌ tɨ jútyeꞌ ajeꞌcámaꞌcaꞌaj, ajta yáavij huáchuisimaꞌaj ɨ tɨ jɨn jaꞌtyáanaj joꞌtɨj jaꞌtyácun ajta cadéenaj huapísimeꞌej tɨ vivéj. 2 Aj puꞌij jaatyéeviꞌ aꞌɨ́jcɨ ɨ cúꞌcuꞌuj, aꞌɨ́jna ɨ tɨ jájcuaj ɨmuáj huataséjre, ɨ tɨ aꞌɨ́ɨn puéꞌeen ɨ tyiyáaruꞌ, aj puꞌij jaatyáajɨꞌquej tɨꞌij séej víꞌraꞌaj nyinyiꞌraꞌaj jɨꞌquiꞌhuaj. 3 Aj puꞌij aꞌáa yeꞌtyájrɨee joꞌtɨj jaꞌtyácun, ajta jeꞌen jaꞌtyáanaj taꞌaj ij quee cheꞌ huáꞌcuanamuaj ɨ maj séej chuéj japua jáꞌmaꞌcan ꞌasta naꞌaj quee mutyojoꞌmeꞌen séej víꞌraꞌaj nyinyiꞌraꞌaj, aj puꞌij téꞌej cɨ́ɨraꞌtzuj tyuꞌtátuiihuaj.

4 Nyatɨꞌɨj nyij ɨpuárij tyuꞌséj, aꞌɨ́ɨjma mu jitzán acátyeꞌtyaꞌaj ɨ maj jaꞌancuriáaꞌ mej mij huoꞌxɨ́jtyeꞌen ɨ tyeɨ́tyee. Nyajta jeꞌen huaꞌ júuricamej huaséj aꞌɨ́ɨjma ɨ maj huiꞌijveechixɨj ɨ huaꞌ muꞌuj aꞌɨ́jna jɨmeꞌ maj tyámuaꞌ éenyeꞌej ɨ Jesús jimi, majta aꞌɨ́jna jitze ɨ nyúucariaꞌraꞌ ɨ Dios. Aꞌɨ́ɨmaj ɨ maj quee jaatyánajchacaꞌ aꞌɨ́jcɨ ɨ tɨ jeꞌej puaꞌaj huaséꞌrin camu majta ɨ tɨ jahuɨɨreꞌ, majta quee huatóoaꞌ maj huaꞌajtyiyúꞌxaxɨꞌɨn ɨ huáꞌcuaatzeꞌ nusu ɨ jumuácaꞌ jitze. Aj nu nyij huoꞌséj maj huatájuuriacaꞌ majta jeꞌen jamuán tyuꞌtaꞌíjtacaꞌ ɨ Cɨríistuꞌ séej víꞌraꞌaj nyinyiꞌraꞌaj jitze. 5 Majta ɨ séecan ɨ maj huácuij, camu huatájuuriacaꞌ ꞌasta naꞌaj quee mutyojoꞌmej séej víꞌraꞌaj nyinyiꞌraꞌaj. Aꞌíi mu aꞌɨ́ɨn puéꞌeen ɨ maj anaquéej huatájuuriacaꞌ. 6 Micheꞌ huatóotyamuaꞌveꞌen aꞌɨ́ɨmaj ɨ maj huaꞌ jamuán anáatyaꞌaj huatájuurij, jiꞌnye aꞌɨ́ɨjma mu jitze ajtyámaꞌcan ɨ tyeɨ́tyeristyamuaꞌmeꞌen ɨ Dios. Majta quee cheꞌ cuiꞌnyij, sulu aꞌɨ́ɨ mu tyityeꞌentyárutyij ɨ Dios jimi, majta ɨ Cɨríistuꞌ jimi, mej mij séej víꞌraꞌaj nyinyiꞌraꞌaj jamuán tyuꞌtaꞌíjtaj.

Dios pu jaꞌantyimuéꞌtɨj ɨ tyiyáaruꞌ

7 Tɨꞌɨj mutyojoꞌmeꞌen ɨ séej víꞌraꞌaj nyinyiꞌraꞌaj, aꞌɨ́ɨ pu ɨ tyiyáaruꞌ huatátuiihuaj joꞌtɨj jeꞌtyánamiꞌhuacaꞌaj, 8 aj puꞌij eetaméj tɨꞌij huoꞌcuanamuan aꞌɨ́ɨjma ɨ maj séej chuéj japua jáꞌmaꞌcan, ɨ maj aꞌáa joꞌcháatɨmee joꞌtɨj ɨ xɨcáj jéꞌejnyinyiij, majta ɨ maj aꞌáa pujmuaꞌ joꞌcháatɨmee joꞌtɨj ɨ xɨcáj jaꞌancáruꞌpij, majta ɨ maj ajtyapuáj pujmuaꞌ joꞌcháatɨmee, majta ɨ maj áatyej pujmuaꞌ huacháatɨmee, ajta aꞌɨ́jcɨ ɨ tɨ aꞌyan ántyapuaj tɨjɨn Gog, ajta aꞌɨ́jcɨ ɨ Magog, majta néijmiꞌcaa ɨ maj huaꞌ jitze ajtyámaꞌcan ɨ maj aꞌyan aráꞌasej tɨꞌɨj ɨ séj tɨ aꞌáa jaꞌajtyájcaj joꞌtɨj jaꞌvaꞌástɨmee ɨ jájtyij tɨ veꞌéj, aꞌɨ́ɨjma mu mij tyísɨɨreꞌej mej mij huatyényoꞌseꞌen. 9 Matɨꞌɨj mij néijmiꞌqueꞌ oorióonajchacaꞌ tɨꞌɨj naꞌaj ooyóhuaj ɨ chuéj, matɨꞌɨj mij huaꞌajnáj joꞌmaj tyojoꞌtyáꞌɨnaamuaricaꞌaj ɨ maj tyámuaꞌ een ɨ Dios jimi, aꞌɨ́ɨjma ɨ Dios tɨ huaꞌxɨeꞌveꞌ. Ajta tɨéj pu ujeꞌcájvej u tajapuá, tɨꞌquij huoꞌtyáatɨej aꞌɨ́ɨjma ɨ maj jamuán huajúꞌcaꞌaj ɨ tyiyáaruꞌ. 10 Ajta ɨ tyiyáaruꞌ, ɨ tɨ huoꞌcuanamuaj, aꞌáa pu jaꞌtyárɨeehuacaꞌ joꞌtɨj jaꞌalaguun ajta jáꞌtaa ɨ asúufrej jɨmeꞌ, joꞌmaj majta jaꞌtyáavatzɨj aꞌɨ́jna ɨ tɨ jeꞌej puaꞌaj huaséꞌrin ajta aꞌɨ́jna ɨ tɨ jahuɨɨriaꞌcaꞌaj, ajta aꞌɨ́jna ɨ tɨ hueꞌtzij jɨn tyíꞌxajtacaꞌaj. Aꞌáa mu mij jajpuéetzij muáꞌjuꞌun tújca majta tɨ́caꞌ majta jusén jɨmeꞌ.

Dios pu huáꞌxɨjtyeꞌen aꞌájna joꞌtɨj jáꞌsejreꞌ ɨ ɨpuárij tɨ veꞌéj

11 Nyatɨꞌɨj nyij ɨpuárij huaséj tɨ veꞌéj tɨ naa tyíꞌcueenaraꞌ, nyajta aꞌɨ́j huaséj ɨ tɨ acájca. Ajta ɨ cháanacaj, ajta ɨ tajapuá, aꞌáa pu jaꞌhuóopuaꞌrixɨj aꞌɨ́jna jimi, camu cheꞌ maꞌ jáꞌsejriaꞌcaꞌaj. 12 Nyajta jeꞌen aꞌɨ́ɨjma huaséj ɨ maj huácuij, ɨ maj huáasij majta ɨ maj cɨ́leen, aꞌáa mu jaꞌriáꞌvaacaꞌaj aꞌɨ́jna jimi ɨ ɨpuárij, aj mu mij séej ootácuuracaꞌ ɨ yuꞌxarij, majtáhuaꞌaj séej ootácuuracaꞌ ɨ yuꞌxarij ɨ maj jitzán áꞌyuꞌsiꞌij jeꞌej maj ántyaꞌruj ɨ maj júurij huatyáꞌɨtzeereꞌej ɨ Dios jimi. Majta aꞌɨ́ɨmaj ɨ maj meríj huácuiꞌijcaa aꞌyaa mu tyityoꞌxɨ́jtyiꞌhuacaꞌ jeꞌej maj tyiꞌtɨ́j huáruuj matɨꞌɨj móoj júuricaꞌaj, majta jeꞌej tɨ tyéꞌyuꞌsiꞌhuacaꞌaj ɨ yuꞌxarij jitze. 13 Aj mu mij huataséjre ɨ maj atyájcuii ɨ jájtyij jitze, majta néijmiꞌi ɨ séecan ɨ maj huácuiꞌijcaa, néijmiꞌi mu majtáhuaꞌaj huatájuuriacaꞌ, aj puꞌij Dios huoꞌxɨ́jtyej aꞌɨ́jna jɨmeꞌ jeꞌej maj tyiꞌtɨ́j jɨn huarɨ́j matɨꞌɨj móoj júuricaꞌaj. 14 Ajta jeꞌen aꞌɨ́jna ɨ tɨ tyíꞌtyacuiꞌcaa aꞌáa pu jaꞌtyárɨeehuacaꞌ joꞌtɨj jaꞌalaguun ajta áꞌtaa asúufrej jɨmeꞌ. Aꞌíi pu aꞌɨ́ɨn puéꞌeen ɨ maj majtáhuaꞌaj jɨn cuiꞌnyij, 15 aꞌáa mu majta huajaꞌtyáahuaꞌxɨj ɨ maj quee áyuꞌsiꞌhuacaꞌaj jeꞌej maj ántyaꞌruj ɨ yuꞌxarij jitze tɨ huaꞌtáꞌcaa maj jusén jɨn júurij huatyáꞌɨtzeereꞌen ɨ Dios jimi.

21

Aꞌɨ́jna ɨ tajapuá tɨ jáꞌsejreꞌ tɨ jájcuaj ajta ɨ cháanacaj tɨ ajta jájcuaj

1 Aj nu nyij tányij ɨ tajapuá huaséj tɨ jájcuaj, nyajta ɨ cháanacaj tɨ ajta jájcuaj, jiꞌnye aꞌɨ́jna ɨ tajapuá tɨ anaquéej séjriaꞌcaꞌaj, ajta aꞌɨ́jna ɨ cháanacaj tɨ míꞌmaꞌcan, capu cheꞌ séjriaꞌcaꞌaj, ajta ɨ jájtyij tɨ veꞌéj, capu ajta cheꞌ séjriaꞌcaꞌaj.

2 Nyajta jeꞌen jaaséej ɨ chájtaꞌnaj tɨ jájcuaj tɨ ajta naa een ɨ tɨ aꞌyan ántyapuaj tɨjɨn Jerusalén, tɨ jútyeꞌ ajeꞌcámaꞌcaꞌaj joꞌtɨj ɨ Dios jáꞌsejreꞌ. Tyámuaꞌ pu huóoruuj aꞌɨ́jna ɨ chájtaꞌnaj tɨꞌɨj ɨ íitɨꞌ tɨ huatyévicheꞌsij. 3 Nyajta jeꞌen nyúucarij huánamuajriꞌ tɨ caꞌnyíin jɨn aꞌáa tyojoꞌtaxájtacaꞌ joꞌtɨj ɨ ɨpuárij joꞌtyávaacaꞌaj, aꞌyaa pu tyíꞌxajtacaꞌaj tɨjɨn:

—Iiyeꞌej pu putyíꞌrɨcɨj joꞌtɨj jáꞌsejreꞌ ɨ Dios huaꞌ jamuán ɨ tyétyacaa. Huaꞌ jamuán pu huatyáꞌɨtzeereꞌej, majta aꞌɨ́ɨmaj mu tyeɨ́tyeristyamuaꞌmeꞌen pueꞌéenyeꞌej muáꞌjuꞌun. Ajta ɨ Dios aꞌɨ́ɨ pu huaꞌ Dios puéꞌeenyeꞌej taꞌmej. 4 Tyámuaꞌ pu tyihuoꞌtyéjeevij mej mij quee cheꞌ juxaamuɨjrityaꞌaj, camu cheꞌ cuiꞌnyij, camu cheꞌ juxaamúuɨrityaꞌaj muáꞌjuꞌun aꞌɨ́jna jɨmeꞌ tɨ sɨ́ɨj huamuɨ́ꞌ, camu majta cheꞌ juyiinyaj muáꞌjuꞌun, camu cheꞌ tyiꞌtɨ́j jɨn jajpuéetzij muáꞌjuꞌun, jiꞌnye aꞌɨ́jna ɨ tɨ aamíꞌ tyíꞌsejriaꞌcaꞌaj capu cheꞌ tyiꞌséereꞌej taꞌmej.

5 Ajta aꞌɨ́jna ɨ tɨ ɨpuárij jitze acájca aꞌyaa pu tyuꞌtaxájtacaꞌ tɨjɨn:

—Nyáaj nu néijmiꞌi tyiꞌjajcuareꞌen ɨ tɨ tyíꞌsejreꞌ.

Ajta aꞌyan tɨjɨn:

—Ootyéeyuꞌxaj aꞌɨ́jcɨ, jiꞌnye aꞌíi pu nyúucarij tzáahuatyiꞌraꞌaj jɨn tyíꞌxaj, ajta ɨꞌríj siaj jitzán tyúꞌcaꞌnyej.

6 Aj puꞌij aꞌyan tyinaatéꞌexaaj tɨjɨn:

—Puꞌríj tyeꞌentyícɨꞌpiihuacaꞌ. Nyáaj nu aꞌɨ́ɨn puéꞌeen ɨ nyaj anájcaj, nyajta ɨ nyaj uvéꞌtyajtɨj, nyáaj nu jájcuaj ɨmuáj huataséjre, nyajta jusén jɨmeꞌ séeriaꞌaj naꞌmej. Aꞌtɨ́j tɨnaꞌaj tɨ huataíꞌimuꞌun nyáaj nu huáapuaꞌaj jaatáꞌsij aꞌɨ́jcɨ ɨ jájtyij tɨ aꞌáa jáꞌajnyinyii joꞌtɨj jaꞌajréxaj, aꞌɨ́jna ɨ jájtyij ɨ tɨ jɨn júurij jaꞌmej jusén jɨmeꞌ. 7 Ajta aꞌɨ́jna ɨ tɨ tyuꞌtyámueꞌtɨn, néijmiꞌi pu aꞌɨ́jna tyáꞌcɨꞌtyij, nyáaj nu Dios raꞌ pueꞌéenyeꞌej naꞌmej, ajta aꞌɨ́ɨ pu nyiyóoj pueꞌéenyeꞌej taꞌmej. 8 Majta aꞌɨ́ɨmaj ɨ maj jeꞌej puaꞌaj tyityetyúuchaꞌɨj, ɨ maj quee tyáꞌtzaahuatyeꞌ, ɨ maj tyúꞌxanaꞌveꞌ, ɨ maj tyíꞌtyacuiꞌcaa, ɨ maj úucaa jamuán juxanaꞌcɨreꞌ, ɨ maj tyíꞌchahuaa, ɨ maj sáanturij najchej majta ɨ maj tyíꞌhueꞌtacaa, aꞌyaa pu tyihuáꞌcɨꞌtyij maj aꞌáa joꞌtyáꞌɨtzeereꞌen joꞌtɨj jaꞌalaguun tɨ asúufrej jɨn áꞌtaa, aꞌɨ́ɨ pu aꞌɨ́ɨn puéꞌeen ɨ maj jɨn majtáhuaꞌaj cuiꞌnyij.

Ɨ Jerusalén tɨ jájcuaj

9 Aj puꞌij sɨ́ɨj nye jimi ajeꞌréꞌnyej ɨ tɨ tajapuá tyíꞌhuɨɨreꞌ tɨ huaꞌ jitze ajtyámaꞌcan ɨ maj aráahuaꞌpuaj aráꞌasej, ɨ maj túxaꞌaj tyiꞌtyáɨꞌpuꞌcaꞌaj ɨ tɨ ajta aráahuaꞌpuaj tyaꞌráꞌasej, ɨ tɨ jitzán arámuaacaꞌaj ɨ cuiꞌnyiꞌraꞌaj ɨ maj jɨn jajpuéjtzicaꞌaj ɨ tyeɨ́tyee, aꞌyaa pu tyinaatéꞌexaaj tɨjɨn:

—Mujoꞌtéꞌyiꞌij, nyáaj nu muaataséjratyeꞌsij aꞌɨ́jna ɨ tɨ jimí tyaꞌtóoraj ɨ cányaꞌaj tɨ ajta ɨ́ɨraꞌraꞌan pueꞌéenyeꞌej taꞌmej.

10 Ajta jeꞌej tɨ tyinaataséjra ɨ júuricamaꞌraꞌ ɨ Dios, aꞌɨ́ɨ pu ɨ tɨ tajapuá tyíꞌhuɨɨreꞌ nyojooviꞌtɨj joꞌtɨj jɨríj joꞌtácaj tɨ huápuɨꞌɨj ájtyeej, aj puꞌij naataséjraj ɨ chájtaꞌnaj tɨ naa een ɨ tɨ aꞌyan ántyapuaj tɨjɨn Jerusalén, aꞌáa pu jútyeꞌ jeꞌcámaꞌcaꞌaj joꞌtɨj ɨ Dios jáꞌsejreꞌ. 11 Naa pu tyiꞌtyamaꞌastájyiꞌcaa aꞌɨ́jna ɨ chájtaꞌnaj tɨꞌɨj ajta ɨ Dios tɨ huápuɨꞌɨj naa huaséꞌrin, aꞌyaa pu tyiꞌtyatáatɨyiꞌcaa tɨꞌɨj ɨ tyetyéj tɨ huápuɨꞌɨj tyáꞌnajchij, tɨꞌɨj ajta tyíꞌtatzaj aꞌɨ́jna ɨ cristal. 12 Vaꞌtɨ́j pu jɨn curiáꞌnamiꞌ ajta tyámuaꞌ tyéꞌejtyee, tamuáamuataꞌ japuan huaꞌpuaj pu aráꞌaxcaa joꞌtɨj jaꞌpueertaj, ajta joꞌtɨj jaꞌpueertaj tajmee aꞌɨ́ɨ mu eetyúꞌuucaꞌaj ɨ maj tajapuá tyíꞌhuɨɨreꞌ, ajta néijmiꞌqueꞌ puéertaj jitze sɨ́ɨj ajta sɨ́ɨj aꞌyaa pu tyéꞌyuꞌsiꞌhuacaꞌaj jeꞌej maj ántyaꞌruj aꞌɨ́ɨmaj ɨ tyeɨ́tyeristyamuaꞌmeꞌen ɨ maj huaꞌ jitze eerámaꞌcan aꞌɨ́ɨmaj ɨ yójmuaꞌmuaꞌ maj Israel jitze ajtyámaꞌcan. 13 Huéeicaj pu puaꞌmaquéj aꞌ puéertacaꞌaj aꞌájna pujmuaꞌ, joꞌtɨj ɨ xɨcáj jéꞌejnyinyiij, ajta huéeicaj puaꞌmaquéj ajtyapuáj pujmuaꞌ, aꞌyaa pu ajta huéeicaqueꞌ tyáꞌpueertacaꞌaj áatyej pujmuaꞌ, ajta huéeicaqueꞌ aꞌájna pujmuaꞌ joꞌtɨj ɨ xɨcáj jaꞌancáruꞌpij. 14 Ajta tamuáamuataꞌ japuan huaꞌpuaj ɨ tyetyéj ataquéetɨme ɨ tɨ japuan ájtaavijhuacaꞌ ɨ tɨ jɨn curiáꞌnamiꞌ ɨ chájtaꞌnaj, aꞌɨ́j puꞌij jitze áꞌyuꞌsiꞌij jeꞌej maj ántyaꞌruj ɨ maj tamuáamuataꞌ japuan huaꞌpuaj aráꞌasej, ɨ cányaꞌaj tɨ huaꞌantyíhuoj.

15 Ajta aꞌɨ́jna ɨ tɨ tajapuá tyíꞌhuɨɨreꞌ tɨ nyajamuan tyíꞌxajtacaꞌaj, aꞌɨ́ɨ pu tyiꞌtɨ́j iityéchoocaꞌaj tɨꞌɨj cɨyéj tɨ ooroj jɨn taavijhuacaꞌaj, aꞌíi pu aꞌɨ́ɨn puéꞌeen ɨ tɨ jɨn jaatyéꞌiten aꞌchu tɨj veꞌéj ɨ chájtaꞌnaj, ajta aꞌchu tɨ antayóhuaj ɨ puéertaj, ajta aꞌchu tɨ ájtyeej ɨ tɨ ájtaavijhuacaꞌ. 16 Ajta ɨ chájtaꞌnaj juxaꞌaj pu huatátyeeviꞌcaꞌaj, aꞌchu tɨ huatátyeej aꞌyaa pu chaꞌtánaꞌaj ooyóhuaj. Ajta ɨ tɨ tajapuá tyíꞌhuɨɨreꞌ aꞌɨ́ɨ pu jaatyéꞌitej ɨ chájtaꞌnaj aꞌɨ́jna jɨmeꞌ ɨ cɨyéj, huaꞌpuaj víꞌraꞌaj quiloometroj pu huatátyeej ɨ chájtaꞌnaj, aꞌyaa pu chaꞌtánaꞌaj aantayóoj, ajta aꞌyan chaꞌtánaꞌaj ájtyeeviꞌij. 17 Aj puꞌij téꞌej jaatyéꞌitej aꞌɨ́jcɨ ɨ tɨ ájtaavijhuacaꞌ, aꞌyaa puꞌij ájtyeej huéeicatyej japuan anxɨ́vij meetroj pu ájtyeej, ajta aꞌɨ́jna ɨ tɨ tajapuá tyíꞌhuɨɨreꞌ aꞌyaa pu tyeetyéꞌitej matɨꞌɨj tyáꞌmuaꞌreej ɨ tyétyacaa.

18 Ajta ɨ jáxuꞌuj tyetyéj pu jɨn ájtaavijhuacaꞌ maj aꞌyan jatamuáꞌmuaj tɨjɨn diamante, ajta néijmiꞌi ɨ chájtaꞌnaj, ooroj pu jɨn taavijhuacaꞌaj, ajta aꞌyan tyaꞌtátaaveꞌej tɨꞌɨj ɨ jájtyaꞌhuaa. 19 Ajta ɨ tɨ atátaavijhuaj ɨ tɨ japuan ájtaavijhuaj ɨ tɨ jɨn curiáꞌnamiꞌ ɨ chájtaꞌnaj, naa pu tyámuaꞌ tyíꞌtaavijhuacaꞌaj aꞌɨ́jna jɨmeꞌ ɨ tyetyéj tɨ huápuɨꞌɨj naa huaséꞌrin, anaquéej pu aꞌɨ́jna ɨ tyetyéj tɨ aꞌyan ántyapuaj tɨjɨn diamante, ajtáhuaꞌaj sɨ́ɨj ɨ zafiro tɨ puɨ́rɨcɨj, ajta aꞌɨ́jna ɨ ágata tɨ tyetyéj puéꞌeen tɨ sɨ́ɨchiraꞌ, ajta aꞌɨ́jna ɨ tyetyéj tɨ huáꞌraa esmeralda tɨ ántyapuaj, 20 ajta aꞌɨ́jna ɨ ónice tɨ yúꞌxareꞌ, ajta aꞌɨ́jna ɨ cornalina tɨ poꞌvij, ajta ɨ crisólito tɨ tyóomuaraꞌ, ajta aꞌɨ́jna ɨ berilo tɨ cɨ́ɨ tyíꞌtyoomuaraꞌ, ajta aꞌɨ́jna ɨ topacio tɨ naa tyíꞌtyoomuaraꞌ, aꞌɨ́jna crisoprasa tɨ naa tyíꞌtyoomuaraꞌ ajta cɨ́ɨ tyiꞌhuaꞌraa, ajta aꞌɨ́jna jacinto tɨ nacámuaa, ajta aꞌɨ́jna ɨ amatíista tɨ naa tyíꞌnyeeriꞌij. 21 Aꞌɨ́jna ɨ puéertaj tɨ tamuáamuataꞌ japuan huaꞌpuaj aráꞌasej, aꞌɨ́j pu jɨn taavijhuacaꞌaj ɨ peerla. Ajta néijmiꞌi ɨ cáayej ooroj pu jɨn taavijhuacaꞌaj tɨ aꞌyan tyíꞌtatzaj tɨꞌɨj ɨ jájtyaꞌhuaa.

22 Nyajta quee tyeyúuj a joꞌséj, ɨ chájtaꞌnaj jitze, jiꞌnye aꞌɨ́jna ɨ tavástaraꞌ, ɨ Dios tɨ néijmiꞌi jɨn antyúumuaꞌree, aꞌɨ́ɨ mu aꞌɨ́ɨn puéꞌeen ɨ tyeyúuj, ajta aꞌɨ́jna ɨ cányaꞌaj. 23 Ajta aꞌɨ́jna jitze ɨ chájtaꞌnaj, capu juxɨeꞌveꞌ tɨ ɨ xɨcáj huáꞌtatzaviꞌtyaꞌaj nusu ɨ máxcɨrɨeꞌ, jiꞌnye aꞌɨ́ɨ pu jɨn ɨ Dios huányeeriꞌij, ajta aꞌɨ́jna ɨ cányaꞌaj, aꞌɨ́ɨ pu aꞌɨ́ɨn puéꞌeen ɨ tatzárij. 24 Majta aꞌɨ́ɨmaj ɨ tyeɨ́tyee aꞌɨ́ɨ mu nyéeriꞌisteꞌ cɨɨnyej muáꞌjuꞌun ɨ chájtaꞌnaj jitze, majta aꞌɨ́ɨmaj ɨ maj tyihuáꞌijtyeꞌ ɨ maj aꞌyan huacháatɨmee ɨ cháanacaj japua, aꞌɨ́ɨ mu tyuꞌtátuiireꞌsij ɨ maj jɨn chíjtyaanyiꞌtacaꞌaj. 25 Camu aꞌnáj tyeꞌtyánasij joꞌtɨj jaꞌpueertaj ɨ chájtaꞌnaj jitze, ajta quee aꞌnáj huatɨ́caꞌaj taꞌmej, 26 aꞌɨ́j mu jimi tyuꞌtátuiireꞌej néijmiꞌi ɨ maj tyíꞌijchaꞌɨj ɨ maj vaꞌcán jɨn tyityatatyíj, majta ɨ maj jɨn huápuɨꞌɨj naa huaséꞌrihuaꞌaj, 27 ajta quee aꞌnáj tyiꞌtɨ́j tɨ xánaꞌviꞌreꞌ utyárutyij u chájtaꞌnaj jitze, nusu aꞌtɨ́j tɨ jeꞌej puaꞌaj tyiꞌtyúuchaꞌɨj, nusu ɨ tɨ tyúꞌcuanamuaj. Sulu aꞌɨ́ɨ muꞌuj ɨ maj áꞌyuꞌsiꞌij ɨ yúꞌxariaꞌraꞌ jitze ɨ cányaꞌaj ɨ tɨ huaꞌtáꞌcaa mej mij jusén jɨn júurij.

22

Aꞌɨ́jna ɨ játyaꞌnaj ajta ɨ cɨyéj tɨ aꞌáa jáꞌsejreꞌ

1 Aꞌɨ́jna ɨ tɨ tajapuá tyíꞌhuɨɨreꞌ pu játyaꞌnaj naataséjraj tɨ naa éenyeꞌej muɨꞌyej, ajta aꞌɨ́jna ɨ jájtyij júuricamej pu tyuꞌtáꞌcaa. Naa pu tyíꞌmeꞌestij ɨ jájtyij tɨꞌɨj ɨ cristal, ajta aꞌáa jeꞌrányajcaa joꞌtɨj joꞌtyéjvee ɨ ɨpuárij tɨ jitzán acájca ɨ Dios, ajta aꞌɨ́jna ɨ cányaꞌaj. 2 Ajta aꞌáa jéꞌtaꞌ jeꞌcámuɨꞌyacaꞌaj ɨ cáayej jitze, ajta juxaꞌaj ɨ cɨyéj tyeꞌejtyaváatɨmaꞌcaa joꞌtɨj jooꞌástɨmee ɨ jájtyij, aꞌɨ́ɨ pu aꞌɨ́ɨn puéꞌeen ɨ cɨyéj ɨ maj jɨn júurij muáꞌraꞌnyij, tamuáamuataꞌ japuan huaꞌpuaj pu puaꞌmáj tajcariaꞌaj séej nyinyiꞌraꞌaj jitze, ajta ɨ xámueꞌraꞌ, aꞌyaa pu tyíꞌhuɨɨreꞌ mej mij aꞌɨ́jna jɨn tyihuóꞌhuaatyeꞌen aꞌɨ́ɨmaj ɨ maj séej chuéj japua joꞌcháatɨmee. 3 Capu cheꞌ tyiꞌtɨ́j séeriaꞌaj taꞌmej tɨ jeꞌej puaꞌaj huóꞌuurej. Aꞌɨ́jna ɨ ɨpuariáaraꞌan ɨ Dios ajta ɨ cányaꞌaj, aꞌɨ́ɨ pu séeriaꞌaj taꞌmej ɨ chájtaꞌnaj jitze, mej mij ɨ tyeɨ́tyeristyamuaꞌmeꞌen jaatyáanajche. 4 Aꞌɨ́ɨ mu jaséeraj muáꞌjuꞌun, ajta huáꞌcuaatzeꞌ séeriaꞌaj taꞌmej jeꞌej tɨ aꞌɨ́ɨn ántyapuaj. 5 Capu aꞌnáj huatyátɨcaꞌrij aꞌájna, majta aꞌɨ́ɨmaj ɨ maj aꞌáa jaꞌchej, capu cheꞌ huaꞌ jitze juxɨéꞌvaꞌaj taꞌmej ɨ tatzárij, nusu ɨ xɨcáj, jiꞌnye aꞌɨ́ɨ pu tavástaraꞌ ɨ Dios huaꞌtátzaviꞌraj jaꞌmej, majta aꞌɨ́ɨmaj mu tyiꞌíitaj muáꞌjuꞌun jusén jɨmeꞌ.

6 Aj puꞌij aꞌyan tyinaatéꞌexaaj aꞌɨ́jna ɨ tɨ tajapuá tyíꞌhuɨɨreꞌ tɨjɨn:

—Aꞌíi pu ɨ nyúucarij tzáahuatyiꞌraꞌaj jɨn séejreꞌ ajta jɨꞌréꞌcan jɨmeꞌ. Aꞌɨ́jna ɨ tavástaraꞌ ɨ Dios, aꞌɨ́ɨ pu aꞌyan tyihuoꞌtáꞌ ɨ ju júuricamej aꞌɨ́ɨjma ɨ maj jitzán maꞌcan tyíꞌxajtacaꞌaj, aꞌɨ́ɨ puꞌij ajta nyéetzij nyojoꞌtaꞌítyacaꞌ nyej nyij tyihuoꞌtaséjratyeꞌen aꞌɨ́ɨjma ɨ maj jahuɨɨreꞌ ɨ Dios jeꞌej tɨ jiyeꞌtzín atyojoꞌréꞌnyesij.

7 —¡Jiyeꞌtzín nu uvéꞌnyesij!

¡Cheꞌ huatóotyamuaꞌveꞌen aꞌɨ́jna ɨ tɨ jaꞌastej jeꞌej tɨ tyéꞌyuꞌsiꞌ aꞌíjcɨ ɨ yuꞌxarij jitze!

8 Nyáaj, Juan, nyáaj nu jáanamuajriꞌ nyajta jaaséej jeꞌej tɨ tyéꞌyuꞌsiꞌ aꞌíjna jitze ɨ yuꞌxarij. Ajta nyatɨꞌɨj aꞌyan tyáanamuajriꞌ, nyajta aꞌyan tyuꞌséj, aj nu nyij jimi tyítunutacaꞌ aꞌɨ́jcɨ ɨ tɨ tajapuá tyíꞌhuɨɨreꞌ, nyej nyij jaatyáanajche. 9 Ajta aꞌɨ́jna aꞌyaa pu tyinaatéꞌexaaj tɨjɨn:

—Capáj aꞌyan rɨjcaj, jiꞌnye nyáaj nu nyajta jahuɨɨreꞌ ɨ Dios, aꞌyájna patɨꞌɨj muáaj, ajta matɨꞌɨj majta aꞌihuáamuaꞌ ɨ maj Dios jitze maꞌcan tyíꞌxajtacaꞌaj majta néijmiꞌi aꞌɨ́ɨmaj ɨ maj aꞌyan rɨcɨj jeꞌej tɨ tyéꞌyuꞌsiꞌ aꞌíjcɨ jitze ɨ yuꞌxarij. Pataꞌaj aꞌɨ́j huatyáanajchej ɨ Dios.

10 Aꞌyaa pu ajta tyinaatéꞌexaaj tɨjɨn:

—Capáj jaꞌavaataj ɨ nyúucarij tɨ áꞌyuꞌsiꞌij aꞌíjna jitze ɨ yuꞌxarij, jiꞌnye puꞌríj atyojoꞌréꞌnyesij aꞌájna xɨcáaraꞌ tɨ jitzán néijmiꞌi tyeꞌentyipuáꞌrij. 11 Ajta aꞌɨ́jna ɨ tɨ jeꞌej puaꞌaj tyiꞌtyúuchaꞌɨj, cheꞌ ooj jeꞌej puaꞌaj tyiꞌtyúuchaꞌɨɨj, ajta ɨ tɨ xánaꞌviꞌreꞌ, cheꞌ ooj xánaꞌvisiꞌ séjreꞌej, ajta ɨ tɨ jɨꞌréenyeꞌej séejreꞌ ɨ Dios jimi, cheꞌ ooj tyámuaꞌ tyíꞌsejriaꞌaj.

12 —Aꞌyaa pu tyiꞌjaꞌyájna, nyáaj nu jiyeꞌtzín uvéꞌnyesij, nyajta jaaꞌáꞌsimaꞌaj naꞌmej jeꞌej tɨ sɨ́ɨj tyiꞌtɨ́j jɨn huarɨ́j. 13 Nyáaj nu aꞌɨ́ɨn puéꞌeen ɨ taꞌnájcaj, nyajta ɨ nyaj uvéꞌtyajtɨj, nyajta aꞌɨ́ɨn puéꞌeen ɨ nyaj jájcuaj ɨmuáj huaséjre, nyajta jusén jɨmeꞌ séeriaꞌaj naꞌmej, nyáaj nu anaquéej huataséjre tɨꞌɨj quee xu tyiꞌtɨ́j séjriaꞌcaꞌaj, nyajta nu aꞌɨ́ɨn puéꞌeen ɨ nyaj néijmiꞌi tyaꞌancuriáaꞌsij tɨꞌɨj tyeꞌentyipuáꞌrej ijíij tɨ tyíꞌsejreꞌ.

14 Micheꞌ huatóotyamuaꞌveꞌen aꞌɨ́ɨmaj ɨ maj tyíꞌjoꞌsicaa ɨ tyúucaanaa tɨꞌij aꞌyan tyihuóꞌcɨꞌtyij maj jáacuaꞌnyij ɨ táqueꞌraꞌ ɨ cɨyéj ɨ maj jɨn júurij huatyáꞌɨtzeereꞌen, mej mij majta aꞌáa joꞌtyájrutyej joꞌtɨj jaꞌpueertaj ɨ chájtaꞌnaj. 15 Majta apuaꞌquéj mu joꞌtyáꞌɨtzeereꞌej ɨ maj jeꞌej puaꞌaj tyityetyúuchaꞌɨɨj, majta ɨ maj tyíꞌchahuaaraj, majta ɨ maj juxanaꞌcɨreꞌ, majta ɨ maj tyíꞌtyacuiꞌcaa, majta ɨ maj sáanturij naꞌmichej majta néijmiꞌi ɨ tɨ aꞌyan tyihuaꞌráanajchi ɨ tɨ hueꞌtzij puéꞌeen, mej mij aꞌnáj tɨnaꞌaj tyíꞌhueꞌtaj.

16 —Nyáaj, Jesús, nyáaj nu jaataꞌítyacaꞌ jaꞌmua jimi aꞌɨ́jcɨ ɨ tɨ nyahuɨɨreꞌ tɨꞌij tyajamuatéꞌexaatyeꞌ muaꞌajmaj mu siaj jusɨꞌrii ɨ tyeyúuj tzajtaꞌ. Nyáaj nu aꞌɨ́ɨn puéꞌeen ɨ nyaj David jitze eerámaꞌcan. Nyáaj nu aꞌɨ́ɨn puéꞌeen ɨ xúꞌraꞌvej tɨ eeréꞌnyinyii tapuáꞌrisimaꞌcaj.

17 Ajta ɨ júuricamaꞌraꞌ ɨ Dios, ajta ɨ tɨ oochán huatyéevichej ɨ cányaꞌaj, aꞌyaa mu tyíꞌxaj tɨjɨn:

—Mupoꞌvéꞌmeꞌ.

Ajta ɨ tɨ iityánamuaj, cheꞌ ajta aꞌyan tyuꞌtaxáj tɨjɨn:

—Mupoꞌvéꞌmeꞌ.

Ajta ɨ tɨ íꞌmuꞌuj, ajta jaxɨeꞌvaꞌaj tɨ huayeꞌen, cheꞌ mujoꞌvéꞌmeꞌen ajta jeꞌen huáapuaꞌaj jaayéꞌen ɨ jájtyij ɨ tɨ jɨn júurij huatyáꞌɨtzeereꞌej.

18 Ajta néijmiꞌi ɨ maj janamuaj jeꞌej tɨ tyéꞌyuꞌsiꞌ aꞌíjcɨ jitze ɨ yuꞌxarij Dios jimi tɨ jáꞌmaꞌcan, tɨpuaꞌaj seequéj tyaataxáj, Dios pu puéjtzij jaatáꞌsij aꞌyájna tɨꞌɨj tyéꞌyuꞌsiꞌ aꞌíjcɨ jitze ɨ yuꞌxarij. 19 Ajta tɨpuaꞌaj aꞌtɨ́j jeꞌcácaa jóoꞌuunaj ɨ tɨ tyéꞌyuꞌsiꞌ ɨ yuꞌxarij jitze, Dios pu jáaꞌriꞌraj ɨ tɨ jacɨꞌtyij tɨ jáacuaꞌnyij ɨ táqueꞌraꞌ ɨ cɨyéj tɨ jɨn júurij jáꞌraꞌnyij, ajta quee cheꞌ jacɨꞌtyij tɨ aꞌáa joꞌtyájrutyej ɨ chájtaꞌnaj jitze tɨ naa een, aꞌyájna tɨꞌɨj tyéꞌyuꞌsiꞌ ɨ yuꞌxarij jitze.

20 Ajta ɨ tɨ aꞌíjna jɨn aꞌyan tyíꞌxaj, aꞌyaa pu tyíꞌxaj tɨjɨn:

—Aꞌyaa pu tyiꞌjaꞌyájna, nyáaj nu jiyeꞌtzín uvéꞌnyesij.

Cheꞌ aꞌyan tyáꞌraꞌnyij. ¡Mupoꞌvéꞌmeꞌ tavástaraꞌ Jesús!

21 Cheꞌ aꞌɨ́jna ɨ tavástaraꞌ ɨ Jesús, cheꞌ aꞌɨ́ɨn tyámuaꞌ néijmiꞌcaa muaꞌajmaj tyajamuáachaꞌɨɨn.