^

Wamey

Wamey: Vikerëh Vikasëk W̃ën gë Wapëgwala (New Testament+)

copyright © 2018 Wycliffe Bible Translators, Inc.
Language: Wamey
Contributor: Wycliffe Bible Translators, Inc.

All rights reserved.

2025-04-30

ePub generated by Haiola 8 Aug 2026 from source files dated 1 May 2025

f961026b-f72f-5bd7-9f75-efa7f932577e

Wapëgwala

1

2

3

4

5

6

7

8

9

10

11

12

13

14

15

16

17

18

19

20

21

22

23

24

25

26

27

28

29

30

31

32

33

34

35

36

37

38

39

40

41

42

43

44

45

46

47

48

49

50

Wapëgwala

Wade yehëhna hnë iŋi kayëte

Namu vële hwëtahnëka Këris va lehnëkëfu Moỹis herëk iŋi kayëte. Mpëd yëbëlan bëhn wuli wakeme wahnah gë wafëhw wahnah g'imbëɗ gë ryaw̃ gë bëhn wuli gë wakeme wanah g'imbëɗ g'iryaw̃ (1446 gë 1406) ani gë naganëhnënde Këris ỹa hnë wati bëhn wafëhw wahnah (40) hna nte nkeho wula hna gë ɓulunda Isërayel ỹa. Cape ndënkwëryënkw kayëte Wapëgwala ŋa Mesopotami hna ntiyak do cape kigëna ŋa Esipët hna.

Kayëte ŋa nësëɗ soŋe wapëgwala fop viỹë vi: idi ɗuniỹa ỹi, idi ahnë, do ankeya fagant ahnë gë W̃ën. Kayite Wapëgwala ŋa gaband ile nkentik uw̃eh w̃a ɗuniỹa li do tufahnëɗ ile ntiɗëhëni vahnë ỹa hnë ɓëmënkël ntëw̃ lëw̃ hni hna do gë W̃ënu ŋa.

Paɓ g'uwám vacërakëlo va (Adam, Nowe, Abëraham, Isak, Sakob, Yosef) do ile ntehnëk W̃ën ntinëhnëɗëhëhni ỹa, pëhwëtaninëkëfu karaŋin fop kayëte wanës W̃ënu ŋa njëtahnin gante ntiɗ ile ntehnëko ỹa, njonëhnihni ipeh ŋa fop vile ñahanëk va.

Wasapitër warar waryënkwëryënkw w̃a nësëɗ soŋe viw̃ëntëlah wale ye hnë wasapitër warar Wapuyala hna. Awa, wanës W̃ënu ŋa pëgwëhnahnëɗ do patahnëɗ g'uhnës urac fo.

Wëlin wanës wakwëhn nafa hn'iŋi kayëte: W̃ënu ŋa, Abëraham, Sakob, Yosef, Kanan, ɓulunda, wusaw̃, rëm/ajë, nkal.

Wëlin gante nke kayëte ka:

Wapëgwa hna 1–11

Abëraham 12–25

Sakob 25–36

Yosef 37–50

Wapëgwa hna wasapitër 1–11

1

Gante ntiko fop W̃ënu ŋa

1 Ante pëgwëko W̃ën ntind viỹë ŋa, ambin ŋa g'inkal iŋa ntiko ten.

2 Hara ɗuniỹa ỹi ki fo nkeyarëko do ñoñ gelohna hnam. Hn'ile nkeho w̃ënka watëw̃ah hna umëhwëry cankaf yeho do iƴir W̃ënu ŋa, le yeho had sël, cëpëko w̃ënka watac. 3 Awa W̃ënu ŋa më ntehnëk: «Araɓi humpen ha nke!» Do humpen ha nkelehn. 4 W̃ënu ŋa njëkëko do nëŋëkawo gë hutac; më pitëndëlehnëk humpen ha g'umëhwëry uŋa. 5 W̃ënu ŋa më macëk humpen ha «fac» do mëhwëry uŋa «umëɗ». Nkeho umëɗ, tac gë fac; fac ryënkwëryënkw ỹa yeho.

6 W̃ënu ŋa më mbok ntehnëk: «Araɓi igwac nke fagant w̃ënka hna, pitëlahn w̃ënka ŋa.» 7 Do koyëna nkeho. W̃ënu ŋa koyëna ntiko igwac nte fitëndëlehnëk w̃ënka waɓë gëɗ ŋa gë waɓë g'ambin ŋa. 8 W̃ënu ŋa më macëk igwac tac «ambin». Nkelehn umëɗ, tac gë fac; fac higëna ỹa yeho.

9 W̃ënu ŋa më mbok ntehnëk kat: «Araɓi w̃ënka wante sëpëk ambin ŋi mbarëpël sëñ ryampo fo nkehahn nkal iŋa!» Do koyëna nkeho. 10 W̃ënu ŋa më macëk hn'ile nkok gena w̃ënka hna «nkal» do w̃ënka wante varëpëlëk ŋa «wov». Njëkëko do nëŋëkawo gë rac. 11 Do W̃ënu ŋa më ntehnëk: «Araɓi hnë nkal hna pëhn ile hwëhnak yaryef, vile lëw̃ëɗ uhnëɗa lëw̃u do gë vatëh vante lëw̃ëɗ wadëwel wadëw̃u ŋa dënk!» Do koyëna nkeho. 12 Nkal iŋa pëhnëndanëko fop sifa vile hwëhnak yaryef va le-wo-le sifa uhnëɗa lëw̃u w̃a ntëw̃ëko do gë vatëh vante lëw̃ëɗ wadëwel wadëw̃u ŋa dënk. W̃ënu ŋa njëkëko do nëŋëkawo gë rac. 13 Nkeho umëɗ, tac gë fac; fac rarëna ỹa yeho.

14 W̃ënu ŋa më mbok ntehnëk kat: «Araɓi ambin hna nke wahumpen pitëndëlehnahni fac ỹa gë umëhwëry uŋa; do nkehahn wëdahëse vambënt va, gë wafac w̃a do gë wabëhn ŋa. 15 Araɓi nke ambin hna wahumpen pëtënahn nkal iŋa!» Do koyëna nkeho. 16 W̃ënu ŋa ntiko wahumpen wahi wasankaf: hunte ỹako naỹ ha, ulav w̃a yeho, soŋe fac ỹa, do hunte vako ha, lepera w̃a yeho, soŋe mëɗ uŋa. Ntiko fëna wahol w̃a. 17 W̃ënu ŋa g'ambin kwëtëko soŋe pëtënënd nkal iŋa, 18 soŋe fac ỹa g'umëɗ uŋa do pitëndëlehn humpen ha gë umëhwëry uŋa. W̃ënu ŋa njëkëko do nëŋëkawo gë rac. 19 Nkeho umëɗ, tac gë fac; fac hnahëna ỹa yeho.

20 W̃ënu ŋa më mbok ntehnëk kat: «Araɓi sifa viỹë fop pëɓëni wov hna, do wusëry w̃a nkwayëndëni g'ambin, cëpëni nkal iŋi!» 21 W̃ënu ŋa ntikëhniwo wulaw̃ wësankaf wavë wov do gë fop sifa vile fëɓëk do yasëlehnëɗ hnë w̃ënka hna. Ntikëhniwo fëna sifa wusëry w̃a fop. W̃ënu ŋa njëkëko do nëŋëkawo gë rac. 22 W̃ënu ŋa më ndëwakëhni ntehnëhni: «Araɓi fop vile ye w̃ënka vi nagëlëni, njaɓëni, pëɓëni wov hna do araɓi wusëry w̃a fëna njaɓëni nkal li.» 23 Nkeho umëɗ, tac gë fac; fac vëryëna ỹa yeho.

24 W̃ënu ŋa më mbok ntehnëk kat: «Araɓi nkeni nkal li wasifa w̃a fop: wusaw̃, gë wulaw̃ do gë fop vihaw̃ary vile yasëɗ nkal li! Do koyëna nkeho.» 25 Koyëna ntikëhniwo W̃ënu ŋa wasifa wulaw̃ gë wusaw̃, gë wulaw̃ wuhnëmpëlah w̃a do gë fop vihaw̃ary vile yasëɗ nkal li. W̃ënu ŋa njëkëko do nëŋëkawo gë rac. 26 Tac W̃ënu ŋa më mbok ntehnëk rëkwa ỹa: «Dinëfuni vahnë mëntëlin gë fuhnë, mëntëlin ɗus! Kwëhnënihëhni wuwis wavë wov w̃i, gë wusëry wavë g'ambin w̃i, do gë wusaw̃ gë wulaw̃ do gë fop vihaw̃ary vile yasëɗ nkal li.»

27 Awa W̃ënu ŋa ntikëhni vahnë va

mëntëlëni g'umë dënk;

ntikëhni asan g'asëval.

28 Tac më ndëwakëhni ntehnëhni: «Nagëlëryin, ƴaɓëryin, pëɓëryin nkal li, naw̃ëryin nkal li; kwëhnëryinëhni wuwis wavë wov w̃i, gë wusëry wavë g'ambin w̃i do gë fop vile yasëɗ nkal vi.» 29 Ntehnëkëhniwo fëna: «Njëɗamu arokëndu wanëɗa wante lëw̃ëɗ nkal ŋi fop do gë vatëh vante lëw̃ëɗ vi fop. 30 Wulaw̃ w̃i fop vëhni njëɗaɓuhëhni tokëndëni dël iŋi gë wusaw̃ wavë nkal w̃i fop, gë wusëry w̃i fop, do gë fop vihaw̃ary vile yasëɗ nkal li.» Do koyëna nkeho. 31 W̃ënu ŋa njëkëko fop ile ntiko ỹa do nëŋëkawo ɗus gë rac. Nkeho umëɗ, tac gë fac; fac hwëhn mbëɗ gë ryaw̃ ỹa yeho.

2

1 Koyëna puhnako W̃ënu ŋa idi ambin ŋa gë ɗuniỹa ỹi do gë fop ile yehëhna hnam ỹa. 2 Ga tëkëk hnë fac hwëhn mbëɗ gë wahi hna, kamahnëko ɗoku lëw̃u ỹa puk do tiw̃ako. Awa hnë fac hwëhn mbëɗ gë wahi hna tiw̃ako. 3 Më ntik fac hwëhn mbëɗ gë wahi rac fac ryëwayik, do nti fac ile riw̃ahnëɗe, kaɓi hnë fac rac tiw̃ako hnë waɗoku wante ntiɗëho hna fop. 4 Koyëna ntiko W̃ënu ŋa ambin ŋa gë ɗuniỹa ỹi.

Sarëɗiŋ vë Eden

Ante ntiko Ahwëhn a W̃ënu ŋa ambin ŋa gë ɗuniỹa ỹi, 5 vatëh g'idël gelohna ten nkal li, do wanëɗa pëhnëlohna ten, kaɓi Ahwëhn a W̃ënu ŋa cañëtilohna ten rëv ỹa nkal li, do vahnë vëyelohna soŋe njamëni nkal iŋi. 6 Ɓare le ye had fampul sahnëɗëho nkal hna do turëɗëho nkal iŋa fop.

7 Ahwëhn a W̃ënu ŋa më nufëk nkal do ñahanëka asan*. Tac më cëlëka wasëhn hna sël paryi ỹa, uwám w̃a, do asan arac nkelehn ale yënëɗ. 8 Tac, Ahwëhn a W̃ënu ŋa më pëlëk sarëɗiŋ hnë Eden hna, gë cape pëhna lav ka, do kwëta hnam asan ale ñahanëko ỹa. 9 Më pëhnëndanëk sifa vatëh vankwamah njëki va fop do vante hnëŋëk toki. Më pëlëk fagant atëh nte yëɗahnëɗ uwám ule wok puɗina do g'atëh kaw̃ary nte yëtëndanëɗ ile yivëk g'ile w̃ek ỹa.

10 Sën w̃atiɗëho hn'inkal Eden hna turënd sarëɗiŋ ỹa. Pëgw hnam, vunkaryëla vunah pitëlëko. 11 Fandënkwëryënkw fa Pison maciko: fatac rënkëko inkal Havila hna. Hn'inkal tac nkeho sanu ỹa, 12 do sanu rac përënako ɗus. Nkeho vatëh vante liɗe ɗatikola do fëna nkeho itaka nte yaɓëka nafa ỹa. 13 Fakigëna fa Gihon maciko: inkal Kuc† ŋa fop tënkëko. 14 Fatarëna fa Saw̃ maciko: fatac yaryëɗëho gë cape pëhna lav g'ankol Asur ka. Do fanahëna fa Efërat maciko.

15 Awa Ahwëhn a W̃ënu ŋa më nufëka asan a, kwëta sarëɗiŋ Eden hna soŋe njamënd do njëkand. 16 Më ntehnëka aki: «Koɗu arok vatëh vambë sarëɗiŋ vi fop. 17 Ɓare antë arok atëh ante yëtahnëɗe ile yivëk g'ile w̃ek ỹa, kaɓi hale tokëɗu, cëmëɗu.»

18 Tac më ntehnëk: «Caŋëna asan a nke umë fo. Ndemaɗëfuha linëhnëw̃a ale caŋëɗëni.» 19 Inkal iŋa ñahanëko fop Ahwëhn a W̃ënu ŋa sifa wulaw̃ wuyaɓah do gë wusëry w̃a, tac njiryeryëhni asan hna soŋe njëk arac bi hak macëɗëhëhni. Intaw̃-wo w̃ac le macëɗëhawo asan a yeɗ ulëw̃u w̃a. 20 Arac më macëkëhni uw̃ac fop wusaw̃ w̃a, gë wusëry w̃a do gë wulaw̃ w̃a. Ɓare asan a nuỹalawohna arëfëlënta ale saŋëɗëha umë dënk. 21 Awa Ahwëhn a W̃ënu ŋa më ndakëndanëka asan a wakwëɗ watëw̃ah. Më ntihëtëka uyiy ryampo do mbokarya ndil ŋa gante nkehawo ka. 22 Uyiy rac, Ahwëhn a W̃ënu ŋa ntik asëval do njinenëhna asan a. 23 Arac ga nuka asëval a më ntehnëk:

«Aŋa nkaw̃, wëliho ale ye ỹëc waỹëc mën a,

mbahn imbahn mën a!

“Asëval” macëɗe,

kaɓi asan hna nufik.»

24 Soŋe umë ye, asan a tavëɗëhëhni vëhni rëmu gë hnëmu nkeni g'asëvalu fo, do vëhni vëhi tak aryampo fo nkeɗëni.

25 Asan a g'asëvalu wëtata fo nkeniho vëhni vëhi tak, ɓare cëfëhnëlëlëhniwohna.

3

Ida sarëɗiŋ vë Eden hna

1 Awa, hnë fop wulaw̃ wule ntiko Ahwëhn a W̃ënu ŋa, lën ỹa yeho ale ỹak ritëka. Tëƴëkawo asëval a: «Paryi bi ntehnëk W̃ënu ŋa: “Antë aroku vatëh vambë sarëɗiŋ vi fop!”»

2 Asëval a më ntëkwaka: «Hali, koɗëfun rokëfu. 3 Ɓare soŋe atëh nte ye fagant sarëɗiŋ ŋi, W̃ënu ŋa më lehnëk: “Antë aroku do antë aỹaku; ge gena më cëmëɗun!”»

4 Awa lën ỹa më ntehnëka asëval a: «Muk! Cëmëɗiluhna! 5 W̃ënu ŋa nësëk umë kaɓi njëtëk, hale tokëɗun, vinkër hun va ŋesëɗ do nkeɗun had Umë dënk: njëtëɗun ile yivëk g'ile w̃ek.»

6 Asëval a kamahnëko atëh ŋa nkwamëk njëki do tëfëka nëŋ toki. Ñaɗëho tok nuỹahna uyët. Awa më kwëcëk do tok. Më njëɗaka fëna asanu do umë fëna më tokëk. 7 Taŋ piɗëtalehnëhni vinkër va, do kamahnëlehnëni wëtata fo nkeni. Më mbahnëni yaryef atëh nte w̃acik anuỹ ŋa do palani.

8 Awa g'anëka ga, më nkwëryëniha Ahwëhn a W̃ënu ŋa, sarëɗiŋ hna njasëlehnëɗëho. Asan a g'asëvalu umë cow̃ani hnë vatëh vamb sarëɗiŋ hna soŋe antë nuhni Ahwëhn a W̃ënu ŋa. 9 Ahwëhn a W̃ënu ŋa më macëka asan a, tëƴa: «Ne nkeru?»

10 Më ntëkwak: «Nkwëryakëmi, më ntakëko kaɓi wëtata fo yeɓu. Awa më sow̃aɓu.»

11 Ahwëhn a W̃ënu ŋa më tëƴëka: «Mo fëƴaki wëtata fo yeru? Tokëru bi atëh nte vañëhnëmino ŋa?»

12 Asan a më ntëkwak: «Asëval, ale yëɗaruhow̃a yefu ỹa, umë yëɗako atëh tac, do tokëɓu.»

13 Awa Ahwëhn a W̃ënu ŋa më ntehnëka asëval a: «Soŋe ye liru iỹin?»

Më ntëkwak: «Lën ỹa tokako, do tokëɓu atëh ŋa.»

14 Awa Ahwëhn a W̃ënu ŋa më ntehnëka lën ỹa:

«Kaɓi ntiru iỹin, araɓi nkeỹi w̃eh.

Hnë wusaw̃ gë wulaw̃ wule ntik W̃ën hna fop,

wëjë g'iɗonk hu ŋi rëkëɗu ayasënd

do ahohnënd ivëɗ

hnë wafac hu hna fop.

15 Ntiɗëfu takëla yëbëlan hun wëjë g'asëval a,

yëbëlan vële nagëɗ va do gë vële hnagëɗu va.

Vële nagëɗ asëval a nihëɗënihi nkaf ŋi,

do wëjë itak ŋi ỹarëɗuhëhni.»

16 Tac Ahwëhn a W̃ënu ŋa më ntehnëka asëval a:

«Ntiɗëfu horot sankaf hnë waryonk hnag hu hna,

rëkëɗu ahorotënd ahnagahnëndëhni vutah hu va.

Iña hu ŋa hnë asan hu hna nkeɗ,

ɓare umë hwëhnëɗëhi.»

17 Awa tac Ahwëhn a W̃ënu ŋa më ntehnëka asan a: «Maw̃ëru wanës asëval hu ŋa do tokëru atëh nte vañëhnëmino ŋa.

«Soŋe ile lëntëru ỹi,

araɓi nkal iŋi me.

Rëkëɗu ahorotënd ɗus

ahnuỹahnënd ile rokëɗu ỹa

hnë wafac hu hna fop;

18 inkal iŋa pëhnëndanëɗ

wadëmpëhn do idël meh.

Do tëfëka arok

ile fëhnëɗ wëhaỹ hna;

19 gë ŋacëŋac hu ŋa rëkëɗu ahnuỹand ile rokëɗu ỹa,

hafo avoka g'inkal

nte hnufiko aỹahani ŋa.

Kaɓi inkal yeru,

do g'inkal mbokaɗu.»

20 Asan a Adam maciko do umë Ev macëkawo asëvalu. Umë fëhnëtanëɗ «Uwám» kaɓi umë ye hnëm vahnë ỹa fop. 21 Ahwëhn a W̃ënu ŋa më ntinëhnëkëhni asan a g'asëvalu viỹi waƴand do cuɗahni.

22 Tac më ntehnëk: «Awa ahn'a had Fuhnë nke: njëtëk ile yivëk g'ile w̃ek. Tame, tëfëka memaỹehni antë tëkën atëh ante yëɗahneɗ uwám usër w̃a; age tokëk, cëmëɗina muk.» 23 Awa Ahwëhn a W̃ënu ŋa më ntakëhni sarëɗiŋ vë Eden hna, soŋe njini njamëndëni nkal nte nufiniho do ntiyini ŋa. 24 Ga ntaka ahn'a sarëɗiŋ vë Eden hna, Ahwëhn a W̃ënu ŋa më kwëtëkëhni gë pëhna lav haryënkw sarëɗiŋ hna wamëleka wade ye vëyëka, (waseruben maciniho). Gë sëlame hwëɗëh ile wërënaɗëho vacape va fop, wamëleka ŋa ankaw̃ ante yihahnëɗe g'atëh ante yëɗahnëɗ uwám usër w̃a njëkaɗëniho.

4

Kaỹe gë Abel

1 Adam ndakëniho gë Ev, asëvalu; ndonkëko do naga facan fante w̃aciko Kaỹe*. Awa Ev më ntehnëk: «G'iɗema Ahwëhn a W̃ënu ŋa nagëɓuha facan.» 2 Mboko naga fëna Abel, aheryu Kaỹe. Abel ahery wusaw̃ yeho; Kaỹe, umë, ayam yeho. 3 Awa, Kaỹe ga mbarëpëk roka le njamëko ỹa, njoko viryampo hnë virac, cënahna Ahwëhn a W̃ënu ŋa saɗëha. 4 Abel, fëna, njonëhnëkawo vupe vunte ryënkwiko nagini hnë ntega ntëw̃u hna, vunte ỹak hniryëk va, cënahnëkawo Ahwëhn a W̃ënu ŋa. Ahwëhn a W̃ënu ŋa kacakawo g'uhnatah Abel gë saɗëha lëw̃u ỹa, 5 ɓare ŋwëỹëkawo Kaỹe gë saɗëha lëw̃u per. Soŋe rac Kaỹe ntavëkawo ɗus; ŋañënëko yëka ỹa. 6 Ahwëhn a W̃ënu ŋa më ntehnëka: «Soŋe ye ntavëki aki, do ỹañënëru yëka ỹi aki? 7 Ge ntiru gante tëfëka ka, ŋwëỹëɗelihna; ge gena umë, wameh ŋa nke had intaw̃ ŋañah vofëhnëki rënka hu hna. Ñaɗ mëki, ɓare ƴaw̃ëry alëba umë.» 8 Ɓare Kaỹe më ntehnëka aheryu: «Cahnëfu.» Ga tëkëni kaỹ hna më ntoŋanëka aheryu do ndaw̃a.

9 Awa Ahwëhn a W̃ënu ŋa më tëƴëka Kaỹe: «Ne nkeha ahery hu Abel?»

Më ntëkwak: «Ƴëtëla. Ami bi yëkaɗëha ahery mën a?»

10 Ahwëhn a W̃ënu ŋa më mbok ntehnëka: «Soŋe ye liru iỹin? Nkwëryëɗëfu wasat ahery hu w̃a nkal hna had ahnë ryekaɗ; igwëcag tëƴëɗ. 11 Tame araɓi nkeỹi w̃eh, ntayiru hn'inkal nte sek wasat ahery hu ale ryaw̃ëru ỹa. 12 Soŋe umë ye, rëkëɗu ayamënd ɗus, ɓare inkal iŋa ɓokëɗina njëɗayi vetak lëw̃u w̃a. Awërëtalehn fo yeɗu nkal li had ale layik.»

13 Kaỹe më ntehnëka Ahwëhn a W̃ënu ŋa: «Piniŋ mën iŋa ntënëk ɗëcët. 14 Ntaɗuho dol hn'inkal përën hna, cow̃antaɗëfu ŋaw̃ët hu; Awërëtalehn fo yeɗëfu nkal li had ale layik. Ale-wo-le hnuɗëho ỹa koɗ ndaw̃o.»

15 Ɓare Ahwëhn a W̃ënu ŋa më ntëkwaka: «Hali, kaɓi ge ahnë ndaw̃ëki, nkwëcanëhnëɗeru wahwënta mbëɗ gë wahi (7).» Awa Ahwëhn a W̃ënu ŋa më ntika Kaỹe dahëse soŋe antë ndaw̃ëniha vële hnuɗëha va.

16 Awa koyëna ŋaw̃ëtakawo Kaỹe Ahwëhn a W̃ënu ŋa nji ntëɗ hn'inkal Nod hna, gë cape pëhna lav Eden ka.

Tere Kaỹe

17 Ga ñëlëk, Kaỹe nagënihawo g'asëvalu facan fante w̃aciko Enok. Kaỹe pëgwëko mbëryënd inaw̃ do më macëk naw̃ tac uw̃ac aju w̃a, Enok. 18 Enok yeho rëm Irad ỹa, Irad yeho rëm Mehuyayel ỹa, Mehuyayel yeho rëm Metusayel ỹa, Metusayel yeho rëm Lemëk ỹa. 19 Lemëk vësëval vëhi ñëlëko: aryënkwëryënkw a Ada maciko do ahigëna ỹa Sila. 20 Ada Yabal nagëko, rëm vële lëɗëko hnë wasank do hwëɗëɗëhëhniwo wusaw̃ w̃a. 21 Yabal kwëhnakawo fakery, Yubal maciko, umë yeho rëm fop vërëmp va do gë vësël vëtakëralu va. 22 Sila, umë fëna, nagëkawo facan fante w̃aciko Tubal-Kaỹe. Umë ryëhwarëɗëho sifa viỹë viryokuŋa va fop, waryëhwëra wavëntah gë wëyah w̃a. Tac, Sila mboko naga facëval, ahery Tubal-Kaỹe. Nama maciko.

23 Lemëk më lehnëkëhniwo vësëvalu:

«Ada gë Sila, nëparyino,

vësëval mën, nëparyino dus:

ndaw̃ëɗëfuha asan ge ndafëko,

ndaw̃ëɗëfuha fatah ge cërehnëko.

24 Age wahwënta mbëɗ gë wahi

nkwëcanëhnik Kaỹe,

wafëhw mbëɗ gë wahi g'imbëɗ gë vëhi (77)

wëcanëhnëɗeɓu ami.»

Set hafo Enos

25 Adam ndakëniho g'asëvalu do mboko nagëniha facan. Ev, Set† macëkawo, kaɓi ntehnëɗëho: «W̃ënu ŋa mbok njëɗow̃a facan fakaw̃ary nëmpëtëhnahnow̃a Abel, nte ndaw̃ëk Kaỹe ŋi.»

26 Set umë fëna nagëhnikawo facan; Enos‡ macëkawo. Hnë ƴamani rac pëgwëniho vahnë va cëmbëndëniha Ahwëhn a W̃ënu ŋa macatëndëniha Ahwëhn.

5

Pëgw Adam hafo Nowe

1 Wëlin itëfëta soŋe vutah Adam. Hnë fac le ntikëhniwo W̃ën vahnë hna, ntikëhniwo mëntëlëni g'umë. 2 Ntikëhniwo asan g'asëval, ndëwakëhniwo do macëhni uw̃ac «vahnë». 3 Ante nuỹako Adam wabëhn keme gë wafëhw warar (130) ŋa, mboko naga facan fante mëntëlëniho ɗus. Set macëkawo. 4 Tac Adam mboko nuỹa kat wabëhn wakeme mbëɗ gë watar (800). Nagëhnikëhniwo vucan vukaw̃ary gë vucëval. 5 Ga nuỹak fop ka ỹa wabëhn wakeme mbëɗ gë wahnah gë wafëhw warar (930), cëmëko.

6 Ante nuỹako Set wabëhn keme g'imbëɗ (105) ŋa, nagëhnikawo facan fante w̃aciko Enos. 7 Tac Set mboko nuỹa wabëhn wakeme mbëɗ gë watar g'imbëɗ gë waki (807). Nagëhnikëhniwo vucan vukaw̃ary gë vucëval. 8 Ga nuỹak fop ka ỹa wabëhn wakeme mbëɗ gë wahnah g'ipëhw gë waki (912), cëmëko.

9 Ante nuỹako Enos wabëhn wafëhw mbëɗ gë wahnah ŋa (90), nagëhnikawo facan fante w̃aciko Kenan. 10 Tac Enos mboko nuỹa wabëhn wakeme mbëɗ gë watar g'ipëhw g'imbëɗ (815). Nagëhnikëhniwo vucan vukaw̃ary gë vucëval. 11 Ga nuỹak fop ka ỹa wabëhn wakeme mbëɗ gë wahnah g'imbëɗ (905), cëmëko.

12 Ante nuỹako Kenan wabëhn wafëhw mbëɗ gë wahi ŋa (70), nagëhnikawo facan fante w̃aciko Malalel. 13 Tac Kenan mboko nuỹa wabëhn wakeme imbëɗ gë watar gë wafëhw wahnah (840). Nagëhnikëhniwo vucan vukaw̃ary gë vucëval. 14 Ga nuỹak fop ka ỹa wabëhn wakeme imbëɗ gë wahnah g'ipëhw (910), cëmëko.

15 Ante nuỹako Malalel wabëhn wafëhw mbëɗ gë ryaw̃ g'imbëɗ ŋa (65), nagëhnikawo facan fante w̃aciko Yerëd. 16 Tac Malalel mboko nuỹa wabëhn wakeme mbëɗ gë watar gë wafëhw warar (830). Nagëhnikëhniwo vucan vukaw̃ary gë vucëval. 17 Ga nuỹak fop ka ỹa wabëhn wakeme mbëɗ gë watar gë wafëhw imbëɗ gë wahnah g'imbëɗ (895), cëmëko.

18 Ante nuỹako Yerëd wabëhn keme gë wafëhw mbëɗ gë ryaw̃ gë waki ŋa (162), nagëhnikawo facan fante w̃aciko Enok. 19 Tac Yerëd mboko nuỹa wabëhn wakeme mbëɗ gë watar (800). Nagëhnikëhniwo vucan vukaw̃ary gë vucëval. 20 Ga nuỹak fop ka ỹa wabëhn wakeme mbëɗ gë wahnah gë wafëhw mbëɗ gë ryaw̃ gë waki (962), cëmëko.

21 Ante nuỹako Enok wabëhn wafëhw mbëɗ gë ryaw̃ g'imbëɗ ŋa (65), nagëhnikawo facan fante w̃aciko Matusalem. 22 Tac Enok mboko nuỹa wabëhn wakeme watar (300) do gë W̃ënu ŋa nkeniho. Nagëhnikëhniwo vucan vukaw̃ary gë vucëval. 23 Wabëhn wakeme watar gë wafëhw imbëɗ gë ryaw̃ g'imbëɗ (365) nuỹako fop ka ỹa cëmat. 24 Enok gë W̃ënu ŋa nkeniho, tac nambiko, kaɓi W̃ënu ŋa nufëkawo njohna ɗarël lëw̃u.

25 Ante nuỹako Matusalem wabëhn keme gë wafëhw mbëɗ gë warar g'imbëɗ gë waki ŋa (187), nagëhnikawo facan fante w̃aciko Lemëk. 26 Tac Matusalem mboko nuỹa wabëhn wakeme mbëɗ gë waki gë wafëhw mbëɗ gë warar gë waki (782). Nagëhnikëhniwo vucan vukaw̃ary gë vucëval. 27 Ga nuỹak fop ka ỹa wabëhn wakeme mbëɗ gë wahnah gë wafëhw mbëɗ gë ryaw̃ g'imbëɗ gë wahnah (969), cëmëko.

28 Ante nuỹako Lemëk wabëhn keme gë wafëhw mbëɗ gë warar gë waki ŋa (182), nagëhnikawo facan. 29 Nowe* macëkawo kaɓi ntehnaɗëho: «Aỹi kamënaỹehnëɗëhëfu hnë waɗoku fu hna, gë horot ule ỹaɗen korotënden ỹa kaɓi Ahwëhn a W̃ënu ŋa menëk nkal iŋa.» 30 Ga ndëcëk watac, Lemëk mboko nuỹa wabëhn wakeme mbëɗ gë wafëhw mbëɗ gë wahnah g'imbëɗ (595). Nagëhnikëhniwo vucan vukaw̃ary gë vucëval. 31 Ga nuỹak fop ka ỹa wabëhn wakeme mbëɗ gë waki gë wafëhw mbëɗ gë wahi g'imbëɗ gë waki (777), cëmëko.

32 Ante nuỹako Nowe wabëhn wakeme mbëɗ ŋa (500) tac nagëhnikëhniwo vucan vutar: Sem gë Sam do gë Yafet.

6

Vijë W̃ën gë vëryag vahnë

1 Awa vahnë va pëgwëniho njaɓëndëni nkal li do kwëhnanihëhniwo vëryag. 2 Vijë W̃ën* va nuniho vëryag vahnë va nkwamëni, më tëhnanihëhni ñëlënihëhni. 3 Awa Ahwëhn a W̃ënu ŋa më ntehnak: «Sël ntaw̃ary le yëɗaɓuhëhni vahnë ỹa goɗina kwëlëkwël hnë vëhni; nkeɗ fac le cëmanhnëɗëni. Tëk pëgw iỹi wati, vëwoɗina ɗuniỹa li ile lëbik wabëhn keme gë wafëhw wahi (120).» 4 Hnë wati rac, nkeniho vahnë vëyihnah, vëyaw̃ah do hnënk rac nkoko nkal li hafo mbiỹ. Vëyihnah vërac yeho vutah viju W̃ën va gë vëryag vahnë va; vësan paryi yeho, vësan vëyëtik.

5 Ahwëhn a W̃ënu ŋa kamahnëko wameh vahnë ŋa g'ahaw̃ary njaɓëɗëho nkal li. Do hnë fac hna fop, nahan dëw̃ hni ŋa, idi wameh fo yeho. 6 Ahwëhn a W̃ënu ŋa më curak soŋe ile ntikëhni vahnë hn'inkal ỹi, do ntaw̃ary dëw̃u ŋa pëɓëkawo yiw̃ëhnah w̃a. 7 Më ntehnëk: «Ntihëtëɗëfuhëhni nkal li vahnë vële ỹahanëɓu vi, vahnë vi, gë wulaw̃ w̃i, gë wusaw̃ w̃i, do gë wusëry w̃i per. Curaɗëfu ɗus soŋe ile liɓuhëhni ỹi.» 8 Ɓare Ahwëhn a W̃ënu ŋa nëŋëkawo gë Nowe.

Itëfëta soŋe Nowe

9-10 Wëli itëfëta soŋe Nowe ŋa: Nowe vucan vutar kwëhnako: Sem, gë Sam do gë Yafet. Asan asatah yeho gë vëỹëntaw̃ va. Maw̃ëhnëɗëhawo kwëlëkwël W̃ënu ŋa do gë W̃ënu ŋa nkeniho.

W̃ënu ŋa ñaɗ pehëta Nowe

11 Awa W̃ënu ŋa nuko vahnë va përëkaniho do wameh fo fëɓëkëhniwo. 12 Ante njëkëɗëho W̃ënu ŋa ile ryëcëtaɗ ɗuniỹa li ỹa, do nuko përëkako ɗëcët kaɓi vahnë va fop ankaw̃ wameh ŋa tëfëɗëniho, 13 më ntehnëka Nowe: «Pëhnaɓu vëvehnëw̃ëhni vahnë vi fop. Kaɓi soŋe lëw̃ hni ỹa pëɓahnëk wameh ŋa ɗuniỹa li. Ha, ntihëtëɗëfuhëhni. 14 Diyary wëjë sisikulu gë waɗëhwa wapërën. Ɓambery ntëpëtëlendu vacery vajaɓah do wakoyel hnëvëɗu për iŋa gë ɓambery per antë tënkënd wënka ŋa. 15 Wëli gante ntiɗu ka: tëfëka nuỹa wametër keme gë wafëhw imbëɗ (150) ƴary iŋa, wametër wafëhw wahi g'imbëɗ (25) ƴank iŋa, do wametër pëhw g'imbëɗ (15) iƴihn ŋa. 16 Cankëɗu ƴaŋ, do tavëɗu igwac yëbëlan ile sankantu ỹa gë wabëv sisikulu ŋa yëbëlan metër ryampo. Hn'ibëv ɗampo ntiɗu rënka ỹa. Ɓambery sisikulu hna wa-etas watar liɗu. 17 Do ami, cañëtëryiɗëfu uw̃ac sankaf, soŋe mbëvehnëhni fop vile yënëɗ va. Fop vile ye nkal va mbëvëɗëni. 18 Ɓare ntiɓu kwëtëla gë wëjë. Tënkëɗun sisikulu hna, wëjë gë vijë hu, g'asëval hu do gë vësëval vijë hu va. 19 Ndënëɗuhëhni fëna san g'isëval sifa-wo-sifa hnë vile yënëɗ va, soŋe pehëntini gë wëjë. 20 San g'isëval hnë sifa wulaw̃ hna fop, gë wusëry w̃a do gë wusaw̃ w̃a, do gë fop vihaw̃ary vile yasëɗ njijëɗëni ỹal hu hna soŋe pehëntini. 21 Do wëjë, nufëry sifa ile rokëɗe ỹa fop, afehn a. Umë rëkëɗun arokëndu wëjë gë vëhni.»

22 Nowe, gante ntehnëkawo W̃ën ka, fop ntiko.

7

Itënk sisikulu ŋa

1 Awa Ahwëhn a W̃ënu ŋa më ntehnëka Nowe: «Tënkëryin sisikulu hna, wëjë gë vëvë tere hu va, kaɓi wëjë fo hnuɓu ye ale satëk hnë vahnë vëvë gaki vi. 2 Nufëryihni wusaw̃ gë wulaw̃ wufacah w̃a, sifa-wo-sifa wusan mbëɗ gë wuhi (7) gë wësëval mbëɗ gë wuhi (7), do g'ican ɗampo g'icëval ɗampo hnë wule wok wafacëna hna. 3 Nufëryihni fëna wasifa wusëry mbëɗ gë wuhi, soŋe afehëtahn hnënk lëw̃ hni ỹa nkal li. 4 Ani gë wafac mbëɗ gë wahi, cañëtëryiɗëfu rëv ỹa hnë wafac wafëhw wahnah (40) gë vumëɗ wafëhw wahnah (40); koyëna ntihëtëɗëfu fop vile liɓuho va.» 5 Nowe ntiko fop ile ntehnëkawo Ahwëhn a W̃ënu ŋa.

Uw̃ac sankaf w̃a

6 Nowe wabëhn wakeme mbëɗ gë ryaw̃ (600) kwëhnako ante tëkiko uw̃ac sankaf hn'inkal ŋa. 7 Tënkëniho sisikulu hna gë viju gë vësëval hni soŋe pehëni w̃ac w̃a. 8 Fop njiniho sisikulu Nowe hna: wule ye wufacah w̃a, gë wule wok wafacëna w̃a, gë wusëry w̃a do gë fop vihaw̃ary vile yasëɗ nkal li, 9 wuhi wuhi, ican g'icëval; gante ntehnëkawo W̃ën Nowe nti ka. 10 Ga padëk wafac mbëɗ gë wahi w̃a, uw̃ac sankaf w̃a kohnëko nkal iŋi.

11 Bëhn le nuỹahnëko Nowe wabëhn wakeme mbëɗ gë ryaw̃ ŋa (600), hnë lepera higëna hna, hnë fac pëhw g'imbëɗ gë wahi hna (17), wahaƴalin wale ntoŋahniɗëho w̃ënka ŋa fop piɗëtako do wahatëh wale kovahniɗëho w̃ënka rëv ŋa piɗëtako ɗus. 12 Rëv ỹa kovaɗëho hnë wafac wafëhw wahnah (40) gë vumëɗ wafëhw wahnah (40).

13 Hnë fac rac dënk, Nowe tënkëniho sisikulu hna gë viju, Sem gë Sam gë Yafet, do gë vësëval hni per. 14 Tënkëntiniho fëna sifa wulaw̃ gë wusaw̃ w̃a fop, gë fop vihaw̃ary vile yasëɗ nkal li, do gë sifa wusëry w̃a fop. 15 Njijëniho san g'isëval, hnë vile yënëɗ ntiko W̃ën va fop, tënkëntini gë Nowe sisikulu hna. 16 San g'isëval hnë sifa-wo tënkëntiniho, gante ntehnëkawo W̃ën Nowe ka. Tac Ahwëhn a W̃ënu ŋa më piɗëk rënka ỹa hamëhni Nowe.

17 Uw̃ac sankaf w̃a, hnë wafac wafëhw wahnah (40) nkwënaɗëho nkal hna. Hnë wati rac kaƴëndako w̃ac w̃a, do matënd sisikulu ỹa kumb. 18 W̃ënka ŋa nkwënaɗëho g'ahaw̃ary, do sisikulu ỹa ƴaŋ w̃ënka hna njiɗëho. 19 W̃ënka ŋa nkoko nkwënand g'ahaw̃ary, hafo kohn dënk fop wahuŋ wale ỹako njihn w̃a. 20 W̃ënka ŋa kohnëko wacëmët wahuŋ w̃a ntëbi wametër mbëɗ gë waki (7). 21 Fop vile yënëɗëho va cëmëniho: wusëry w̃a gë wulaw̃ w̃a gë wusaw̃ w̃a do gë fop vihaw̃ary vile yasëɗ nkal li, do gë vahnë va fëna. 22 Fop vile yënëɗ nkal va cëmëniho. 23 Ahwëhn a W̃ënu ŋa koyëna ntihëtëkëhniwo nkal li, fop vile yënëɗëho va, pëgw vahnë va hafo wulaw̃ wusankaf w̃a, hafo fop vihaw̃ary vile yasëɗ nkal va, hafo wusëry w̃a. Ntihëtëkëhniwo nkal li. Nowe fo woko do gë vële nkeniho sisikulu hna.

24 Uw̃ac rac, wafac keme gë wafëhw imbëɗ (150) ntiko nkal hna ani gë pëgwahnënd guh iŋa.

8

1 Mama mbiỹahnëko wac rac nkal li W̃ënu ŋa ɗënkwëlawohna Nowe gë fop wusaw̃ gë wulaw̃ wule nkeniho hnë sisikulu w̃a. Më cañëtik sël nkal li, do w̃ënka ŋa pëgwëlehn nkuhënd. 2 Wahaƴalin w̃ënka ŋa gë wahatëh wale cahnahniɗëho w̃ënka rëv ŋa ndëpalehn. Rëv ỹa ndëmëlehn. 3 Toƴe toƴe nkuhëɗëho w̃ënka ŋa hnë wafac keme gë wafëhw imbëɗ (150) hafo 4 hnë fac hwëhn pëhw g'imbëɗ gë wahi (17), hnë lepera hwëhn imbëɗ gë waki hna (7), tac tëryako sisikulu ỹa wahuŋ wavë resiỹo Ararat hna. 5 W̃ënka ŋa nkoko nkuhënd hafo lepera hwëhn pëhw hna (10). Hnë fac ryënkwëryënkw lepera rac hna, nuyiko ga cahnëk wacëmët wahuŋ w̃a.

6 Ga ndëcëk wafac wafëhw wahnah (40), Nowe umë piɗëtëk fenetër le ntiko sisikulu hna, 7 do cana hëw̃ar g'ipër; rac më njiɗ mbokajënd: w̃ënka ŋa napëɗëho nkuh nkal hna nkolehnëh hnam. 8 Tac Nowe më canëka fah, soŋe njëkahn bi nkuhëk w̃ënka ŋa nkal hna. 9 Ɓare fah ỹa nuỹalohna hn'ile ñëw̃ëɗ, kaɓi uw̃ac w̃a guhëlohna ten; awa më mbokak gë sisikulu. Nowe më njelëk vák ỹa, pëlahna do mbokarya ndëna. 10 Më napëk wafac mbëɗ gë wahi (7) tac mbok cana kat fah ỹa. 11 Fah ỹa më mbokajëk g'anëka ga; faryef oliviye fasëkah nkaw̃ajëko. Awa Nowe njëtëko w̃ënka ŋa ŋaỹëtak nkal hna. 12 Më mbok napëk kat wafac mbëɗ gë wahi (7) do mbok cana fah ỹa, ɓare ɓokëlohna mbokaj.

13 Nowe nuỹako tac wabëhn wakeme mbëɗ gë ryaw̃ gë ryampo (601). Hnë fac ryënkwëryënkw vë lepera ryënkwëryënkw bëhn rac hna, w̃ënka ŋa nkuhëko. Nowe ntihëtëko ile cankahnëko sisikulu ỹa, njëkëko g'ipër do nuko nkal iŋa cëtëko. 14 Hnë fac hwëhn wafëhw wahi g'imbëɗ gë wahi (27) lepera higëna hna, nkal iŋa fop kankëko.

15 Awa W̃ënu ŋa më ntehnëka Nowe: 16 «Cahnëryin sisikulu hna gë vijë hu gë vësëval hun vi. 17 Canëryihni fëna wulaw̃ gë wusaw̃ wule yerun w̃i fop: wusëry w̃i fop, gë wulaw̃ do gë wusaw̃ wusankaf w̃i do gë vutoƴ vi, do gë fop vile yasëɗ nkal vi, soŋe nagëlëni, njaɓëni, do pëɓëni nkal li.» 18 Awa Nowe më cahnëni gë viju, do gë vësëval hni. 19 Tac cahnëni fëna sifa-wo-sifa, wulaw̃ gë wusaw̃ w̃a fop, gë wusëry w̃a fop do gë fop vihaw̃ary vile yasëɗ nkal va.

20 Tac Nowe më ntik hn'ile cënaɗe saɗëha soŋe Ahwëhn a W̃ënu ŋa, më nufëkëhni ryampo hnë sifa wulaw̃ gë wusaw̃ wufacah hna fop gë wusëry wufacah w̃a fop, do pëɗëhni hnë hwëɗëh ntinëhna Ahwëhn a W̃ënu ŋa saɗëha gë wulaw̃ wurac. 21 Ahwëhn a W̃ënu ŋa tehëkawo rehërya hnëŋah saɗëha rac do më ntehnak: «Tame ɓokëɗa fërëkanu nkal iŋi soŋe vahnë va, mama nahaɗëni wameh fo koɓëri hn'utah ntëw̃ hni hna; ɓokëɗa ryaw̃ëw̃ëhni muk fop vile yënëɗ va, gante ntiɓu takan ki.

22 «Gante-wo mbiỹëk nkal iŋi,

tëkëɗe naɗënde, do mbarëpënde,

tëkëɗ njond huji ha, do njakënd,

nkeɗ sama do aỹank,

nkeɗ fac, do nkeɗ umëɗ.

Koyëna nkeɗ kwëlëkwël.»

9

Akwëtëla gë Nowe

1 W̃ënu ŋa ndëwanëkawo Nowe gë viju ntehnëhni: «Araɓi ahnagëlu, ayaɓu, afëɓu nkal li. 2 Tëk pëgw gaki, wulaw̃ gë wusaw̃ wavë nkal w̃i fop, gë wusëry w̃i, gë fop vihaw̃ary vile yasëɗ nkal vi, do gë wuwis w̃i fop rëkëɗ ntakëndëhni ɗus gë w̃uhnë; njëɗamuni ahwëhnuni. 3 Fop vile yënëɗ va koɗun arokuni; gante njëɗamuno wanëɗa gë vatëh ki, njëɗamuni tame vëỹin fop. 4 Ɓare antë aroku faỹar fale woryaryëk wasat kaɓi uwám w̃a wasat hna nke. 5 Awa tëƴëɗëfu uwám soŋe sat ỹa: age ahnë ndaw̃ëka ahaw̃ary piniŋëɗëfuha; age intaw̃ ndaw̃ëka ahnë piniŋëɗëfuha fëna.

6 «W̃ënu ŋa gante nke umë dënk ka ntika ahn'a.

Soŋe umë ye age ahnë ryehëtëk sat aỹëntaw̃u,

ahnë ryehëtëɗ sat lëw̃u ỹa fëna.

7 W̃uhnë, nagëlëryin, ƴaɓëryin do pëɓëryin nkal li.»

8 W̃ënu ŋa më mbok ntehnëkëhni vëhni Nowe gë viju: 9 «Tame ntiɗëfu kwëtëla gë w̃uhnë, gë vutah hun va do gë vërah hni va, 10 do gë fop vile yënëɗ yerun gë w̃uhnë va: wusëry, gë wusaw̃, gë wulaw̃, fop vile sahnëntik hnë sisikulu gë w̃uhnë va. 11 Wëlin ile fëhnaɓu kwëtëlin ỹa: muk uw̃ac sankaf w̃a ñoñ ɓokëɗina ndaw̃ nkal li; ɓokëɗina nke uw̃ac sankaf soŋe mbëvehn fop le ye nkal li.» 12 Do W̃ënu ŋa më nkwënëk: «Wëlin dahëse kwëtëla nte wok puɗina; liɓu soŋe hun gë fop vile yënëɗ va: 13 car ulaw̃ mën ŋa vëŋar hna kwëtëɓu; umë yeɗ dahëse le ryënkwëtehnëɗ akwëtëla mën nte liɓu soŋe ɗuniỹa ỹi. 14 Nte-wo-nte mbarëpëɗëfu vëŋar g'ambin do cahn car-ulaw̃ ŋa, 15 awa ndënkwëtaɗëfu kwëtëla nte liɓu soŋe hun do gë fop vile yënëɗ nkal vi: ɓokëɗina nke muk uw̃ac sankaf soŋe mbëvehn fop vile yënëɗ. 16 Ge car-law̃ ŋa ambin hna nke, nuɗëfu do ndënkwëtehnëɗëho akwëtëla nte liɓu wok puɗina soŋe ami gë fop vile yënëɗ nkal vi.» 17 W̃ënu ŋa më mbok ntehnëka Nowe: «Car-ulaw̃ ŋa yeɗ dahëse akwëtëla nte liɓu soŋe ami gë fop vile yënëɗ nkal vi.»

Viju Nowe

18 Viju Nowe vële sahnëko sisikulu va vëhni Sem gë Yafet do gë Sam yeho; Sam yeho rëm Kanan ỹa. 19 Hnë viju Nowe vërar vërac matini vahnë vële yaɓëk nkal vi fop.

20 Nowe yeho ayam aryënkwëryënkw ale fëlëko ikaỹ waresen ŋa. 21 Fac ryampo uñen resen ceko do ndëw̃ëko, më cuɗëtak viỹi va fop usank hna. 22 Sam, rëm Kanan ỹa, më nuka rëmu wëtata fo do më cahnëk pëƴahni vicëru. 23 Awa Sem gë Yafet më nufëni cuɗ cankaf, ndëcani vankus hna, tac karëcandëni tënkatëndëni usank hna do cankëniha rëm hni. Namaniho antë nuniha rëm hni wëtata fo. 24 Ante ndëw̃ëtako Nowe ŋa, njëtako ile ntik Sam arëkwa alëw̃u ỹa. 25 Awa më ntehnëk:

«Araɓi Kanan ndëwani w̃eh!

Araɓi nke aramp

vicëru va!»

26 Tac më nkwënëk:

«Cëmbik Ahwëhn a, W̃ën Sem ŋa!

Araɓi Kanan nke aramp Sem!

27 Araɓi W̃ënu ŋa njankën inkal Yafet ŋa,

do kacande g'untënah vëhni Sem hna,

do Kanan nke aramp alëw̃u!»

28 Ga ndëcëk uw̃ac w̃a, Nowe wabëhn wakeme watar gë wafëhw imbëɗ (350) mboko nuỹa kat. 29 Ga nuỹak fop ka ỹa wabëhn wakeme imbëɗ gë wahnah gë wafëhw imbëɗ (950) cëmëko.

10

Waɓulunda waɓ nkal

1 Wëlin itëfëta soŋe vutah Nowe. Ga ndëcëk uw̃ac sankaf w̃a, viju Nowe, Sem gë Sam do gë Yafet, nagëhninihëhniwo vucan. Wëlin wamac wadëw̃ hni ŋa:

2 Wamac ɓulunda le hnagik hnë Yafet va: Gomer gë Magog gë Madayi gë Yavan gë Tubal gë Mesek do gë Tiras. 3 Wamac ɓulunda le hnagik hnë Gomer va: Asëkenas gë Rifat do gë Togarëma. 4 Wamac ɓulunda le hnagik hnë Yavan va: Elisa gë Tarësis gë vëvë Kit do gë vëvë Rodan. 5 Hnë vëhni matëniho vële sampëko ntëɗëni hnë tëfary wov sankaf vë nkal dëw̃ hni ŋa, gante nke vanësa ale-wo-le ka, gante nkeni hnënk hnë nkal dëw̃ hni ka, vankol vantëw̃ hni hna. Vëhni ye ɓulunda le hnagiko hnë Yafet va.

6 Wamac ɓulunda le hnagik hnë Sam va: Kuc gë Misërayim gë Put do gë Kanan.

7 Wamac ɓulunda le hnagik hnë Kuc va: Seba gë Havila gë Sabëta gë Ragëma do gë Sabëtëka. Wamac ɓulunda le hnagik hnë Ragëma va: Saba gë Dedan.

8 Kuc yeho fëna rëm Nëmërod nte yeho aryënkwëryënkw hnë vële hwëhnako fanka nkal va. 9 Ahwëhn a W̃ënu ŋa njëɗëkawo Nëmërod nke asary asankaf; soŋe më lehnande: «Aỹi, Ahwëhn a W̃ënu ŋa njëɗëkawo nke asary asankaf had Nëmërod.» 10 Wahnaw̃ waryënkwëryënkw wavë nkal dëw̃u w̃a, Babel yeho gë Erëk gë Akad do gë Kalëne hnë nkal Sineyar. 11 Nëmërod matëko hnë nkal tac nji Asiri hna, do mbëry Niniv gë Rehobot-Ir gë Kela 12 do gë Resen yëbëlan Niniv gë naw̃ cankaf Kela ŋa.

13 Misërayim yeho rëm sankaf vëvë Lud va gë vëvë Anem gë vëvë Lehab gë vëvë Nafëtu 14 gë vëvë Patëros gë vëvë Kasëlu gë hn'ile matini Wafilisëte w̃a gë vëvë Kafëtor* va.

15 Kanan yeho rëm Sidon fandënkwëryënkw fantëw̃u fa gë Het 16 gë Wayebus w̃a gë Wa-amor w̃a gë Wagirëgas w̃a 17 gë Wahiv w̃a gë Wa-arëk w̃a gë Wasin w̃a 18 gë Wa-arëvad w̃a gë Wasëmar w̃a do gë Wahamat w̃a. Tac hnënk vëvë Kanan va campëniho, 19 do nkal dëw̃ hni ŋa Sidon pëgwëko paɓ Gerar hafo Gasa do gë cape Sodom gë Gomor gë Adëma do gë cape Seboyim hafo Lesa. 20 Vëhni ye ɓulunda le hnagiko hnë Sam va, fitëlëko gante nkeni hnënk do gë vanësa wadëw̃ hni ka, hn'inkal dëw̃ hni hna, vankol vantëw̃ hni ŋa.

21 Sem fëna, acëru aryënkwëryënkw Yafet ỹa, nagëhnikëhniwo vucan. Umë yeho rëm sankaf Eber ỹa do gë fop vutah vërah vëlëw̃u va. 22 Wamac ɓulunda le hnagik hnë Sem va: Elam gë Asur gë Arëpakësad gë Lud do gë Aram. 23 Wamac ɓulunda le hnagik hnë Aram va: Us gë Hul gë Getër do gë Mas. 24 Arëpakësad yeho rëm Sela ỹa; Sela yeho rëm Eber ỹa. 25 Eber vucan vuki nuỹako: fandënkwëryënkw fa Peleg maciko, «Pitël» pëhnëtanëɗ, kaɓi wati nte nkeho ŋa, ɓulunda vë nkal ỹi pitëlëko; aheryu Yokëtan maciko. 26 Yokëtan yeho rëm Alëmodad ỹa gë Selef gë Hasarëmavet gë Yera gë 27 Hadoram gë Usal gë Dikëla gë 28 Obal gë Abimayel gë Saba 29 gë Ofir gë Havila do gë Yobab; vëhni ye ɓulunda le hnagiko hnë Yokëtan hna. 30 Yëbëlan Mesa gë Sëfar resiỹo hwëhn wahuŋ hna ntëɗëniho gë cape pëhna lav ka. 31 Vëhni ye ɓulunda le hnagiko hnë Sem hna vunte fitëlëko gante nkeni hnënk gë vanësa wadëw̃ hni ka, hn'inkal dëw̃ hni hna, vankol vantëw̃ hni hna.

32 Vëhni ye ɓulunda le hnagiko hnë Nowe hna gante tëfëlëni hnagi ka inkal g'inkal. Hnë vëhni nagini fop wahnënk wale sampëk nkal w̃i ante ndëcëko uw̃ac sankaf ŋa.

11

Acery ƴihnah Babel

1 Hnë ƴamani rac, vahnë vëvë ɗuniỹa vi fop uhnës uryampo fo nësëɗëniho. 2 Vahnë va njasëlendëniho gë cape pëhna lav, umë nuni lañ hn'inkal Sineyar hna do ntëɗëlehnëni hnam.

3 Më ntehnëlëni: «Dinëfu wasinkiri do nkulin!» Wasinkiri ŋa yeho wëraka w̃a do ile ye had gudëro yeho sima lëw̃ hni ỹa. 4 Tac më mbok ntehnëlëni: «Ɓëryanëfu inaw̃ do gë cery ƴihnah nte ỹakëɗ ambin ŋi! Koyëna nkeɗen vële yëtik ɗus do ahnë koɗina campehnëfu nkal li fop.»

5 Ahwëhn a W̃ënu ŋa më cëlik g'ambin soŋe njëk inaw̃ nte mbëryëɗëni vahnë ŋa g'acery ŋa 6 do më ntehnëk: «Ƴëkëryin! Ɓulunda ryampo fo nkeni do uhnës uryampo fo nësëɗëni! Ge aki pëgwëni ntindëni, tame ñoñ memaỹehnëɗilëhnihna ntini ile ñaɗëni ỹa. 7 Awa, mpaỹëmpaỹehnëɗëfun uhnës lëw̃ hni w̃a soŋe antë mbok nkwëryëlëni!»

8 Koyëna, Ahwëhn a W̃ënu ŋa më campehnëkëhni cañëtëhni ɗuniỹa hna fop, do tavëniho iɓëry naw̃ iŋa. 9 Soŋe rac macahnik inaw̃ tac Babel*, kaɓi hnam mpaỹëmpaỹehnëko Ahwëhn a W̃ënu ŋa nësa vahnë vëvë ɗuniỹa va fop, do hnam campehnëkëhniwo njini ɗuniỹa hna fop.

Wamac vutah Sem

10 Wëlin gante naginiho vutah Sem va. Ante nuỹako wabëhn waki ga ndëcëko uw̃ac sankaf w̃a, hara Sem wabëhn keme (100) nuỹako, nagëhnikawo facan; Arëpakësad maciko. 11 Tac, Sem mboko nuỹahni vutah vukaw̃ary, vucan gë vucëval, do ante nuỹako kat wabëhn wakeme mbëɗ ŋa (500), cëmëko.

12 Arëpakësad, ante nuỹako wabëhn wafëhw warar g'imbëɗ ŋa (35), nagëhnikawo facan; Sela maciko. 13 Tac, Arëpakësad mboko nuỹahni vutah vukaw̃ary, vucan gë vucëval, do ante nuỹako kat wabëhn wakeme wanah gë watar ŋa (403), cëmëko.

14 Sela, ante nuỹako wabëhn wafëhw warar ŋa (30), nagëhnikawo facan; Eber maciko. 15 Tac, Sela mboko nuỹahni vutah vukaw̃ary, vucan gë vucëval, do ante nuỹako kat wabëhn wakeme wanah gë watar ŋa (403), cëmëko.

16 Ante nuỹako Eber wabëhn wafëhw warar gë wahnah ŋa (34), nagëhnikawo facan; Peleg maciko. 17 Tac, Eber mboko nuỹahni vutah vukaw̃ary, vucan gë vucëval, do ante nuỹako kat wabëhn wakeme wanah gë wafëhw warar ŋa (430), cëmëko.

18 Ante nuỹako Peleg wabëhn wafëhw warar ŋa (30), nagëhnikawo facan; Rewu maciko. 19 Tac, Peleg mboko nuỹahni vutah vukaw̃ary, vucan gë vucëval, do ante nuỹako kat wabëhn wakeme waki g'imbëɗ gë wahnah ŋa (209), cëmëko.

20 Rewu, ante nuỹako wabëhn wafëhw warar gë waki ŋa (32), nagëhnikawo facan; Serug maciko. 21 Tac, Rewu mboko nuỹahni vutah vukaw̃ary, vucan gë vucëval, do ante nuỹako kat wabëhn wakeme waki g'imbëɗ gë waki ŋa (207), cëmëko.

22 Serug, ante nuỹako wabëhn wafëhw warar ŋa (30), nagëhnikawo facan; Nahor maciko. 23 Tac, Serug mboko nuỹahni vutah vukaw̃ary, vucan gë vucëval, do ante nuỹako kat wabëhn wakeme waki ŋa (200), cëmëko.

24 Nahor, ante nuỹako wabëhn wafëhw wahi g'imbëɗ gë wahnah ŋa (29), nagëhnikawo facan; Tera maciko. 25 Tac, Nahor mboko nuỹahni vutah vukaw̃ary, vucan gë vucëval, do ante nuỹako kat wabëhn keme g'ipëhw g'imbëɗ gë wahnah ŋa (119) cëmëko.

26 Tera, ante nuỹako wabëhn wafëhw imbëɗ gë wahi ŋa (70), nagëhnikëhniwo vucan vutar: Abëram gë Nahor do gë Aran.

Wamac vutah Tera

27 Wëlin wamac vutah Tera va. Tera yeho rëm Abëram ỹa gë Nahor do gë Aran. Aran yeho rëm Lot ỹa. 28 Hn'inkol nte w̃acik Ur hna, Aran umë ryënkwëko cëm gë rëmu hn'inkal Salëde hna, le nagiko hna. 29 Abëram Sarayi ñëlëko, do Nahor, Milëka aryagu Aran. Yisëka fëna Aran yeho rëmu ỹa. 30 Hara, Sarayi kwëhnalohna fatah, kaɓi nagëɗilohna.

31 Tera matëko Ur vë Salëde hna, njohna aju Abëram, gë Lot, fatah ajë Aran fa, do gë Sarayi asëvalu Abëram, soŋe njini hn'inkal Kanan hna, ɓare ga tëkëni Aran hna, më ntëɗëni hnam.

32 Tera wabëhn wakeme waki gë wabëhn imbëɗ (205) nuỹako, tac cëmëko Aran hna.

Abëraham wasapitër 12–25

12

Imac Abëram ŋa

1 Awa, fac ryampo Ahwëhn a W̃ënu ŋa më ntehnëka Abëram: «Tavëry nkal hu ŋi, gë hnënk hu ỹi do gë tere rëmuh ỹi soŋe ayi hn'inkal nte rufëɗëmi hna. 2 Ntiɗëfu nagi ƴamani sankaf hwëhn nafa hnë wëjë; ndëwaɗëmi, ntiɗëmi ahnë ale hwëhnak nafa do soŋe hu ỹa njëɗëɗëfuhëhni ƴam vëỹëntaw̃ va. 3 Njëɗëɗëfuhëhni ƴam vële ryëwanëɗëhi ƴam va, ɓare vële ryëwanëɗëhi w̃eh va w̃eh yëɗëɗëfuhëhni. Soŋe hu ỹa ndëwaɗëfuhëhni waɓulunda ŋa fop.»

4-5 Awa, Abëram njiko gante ntehnëkawo Ahwëhn a W̃ën ka. Wabëhn wafëhw mbëɗ gë wahi g'imbëɗ (75) kwëhnako ante matëko cahn Aran ŋa. Më njoka asëvalu Sarayi, gë Lot, fatah aheryu fa, do gë hnapul ỹa gë vëramp vële kwëhnako hnë resiỹo Aran hna, do kahnëtalehnëni njindëni g'inkal Kanan.

Abëram hn'inkal Kanan hna, tac Esipët hna

6 Ga tëkëni hn'inkal Kanan hna, Abëram më ndëcëk nkal iŋa hafo hnë atëh cëvah mbë More, nte ye Sisem ŋa. Hnë ƴamani rac, vëvë Kanan va hnam ntëɗëniho. 7 Ahwëhn a W̃ënu ŋa më tufëhnaka Abëram do ntehna: «Iŋi nkal ale hnagëɗe hnë wëjë yëɗaɗëfu.» Awa Abëram më ntinëhnëka Ahwëhn a W̃ënu ŋa hnam hn'ile cënaɗe saɗëha hnë hn'ile tufëhnakawo hna. 8 Tac, më ndëcalëk soŋe nji resiỹo hwëhn wahuŋ hna gë cape pëhna lav Betel ka; më ntik usank lëw̃u w̃a yëbëlan Betel gë Ayi; gë cape joya lav nkeho do Ayi, gë cape pëhna lav. Më mbok ntinëhnëka hnam Ahwëhn a W̃ënu ŋa hn'ile cënaɗe saɗëha haw̃ary do njëfaɗëhawo W̃ënu ŋa macatënda «Ahwëhn W̃ënu ŋa». 9 Tac, Abëram toƴe toƴe njiɗëho gë resiỹo Negev ka.

10 Hnë wati rac inte nkelehn nkal hna. Kaɓi inte cankaf yeho Abëram më njik Esipët soŋe ntëɗënti hnam. 11 Ante nkëhnëko tënk Esipët ŋa, më ntehnëka asëvalu Sarayi: «Nëpary, njëtëɓu ɗus asëval awamah yeru. 12 Ge vëvë Esipët va nunihi, ntehnëlëɗëni: “Asëvalu ỹa ye”, awa ndaw̃ëɗëniho do wëjë tavëɗënihi. 13 Awa dehnëryihni ahery mën yeru, ntënënahnëniho soŋe lëw̃ hu ỹa. Koyëna pehëɗëfu.»

14 Koyëna nkeho. Ante tëkëko Abëram Esipët ŋa, vëvë Esipët va nunihawo asëvalu nkwamëko ɗus. 15 Vësankaf wasoɗaɗe Faraw̃o va hnukawo më njini pëƴaniha ahnaw̃ a cëkwatëndëniha. Më njoyik asëval a cery Faraw̃o hna. 16 Faraw̃o ỹa g'untënah cankaf kacakawo Abëram, soŋe asëval a. Më njëɗaka wape, g'uhnankal, do gë wuhni, vëramp vësëval gë vësan, wafali do gë wayonkomb.

17 Ɓare Ahwëhn a W̃ënu ŋa njëɗakawo ures sankaf Faraw̃o ỹa gë vëvë tere lëw̃u va per soŋe Sarayi ỹa, asëvalu Abëram. 18 Faraw̃o ỹa më macehnëka Abëram do tëƴa: «Soŋe ye liruho aki? Soŋe ye woru pëƴalihohna asëval hu ye? 19 Soŋe ye lehnëru ahery hu ye, do aravo hafo ỹandu ỹëlëw̃a? Tame, wëliho asëval hu; nufëryehna do ayi!»

20 Faraw̃o ỹa më ntehnëkëhni vëryokuŋ vëlëw̃u va ntapëhnaniha Abëram cahn Esipët hna g'asëvalu, gë Lot, do gë vëvë tere lëw̃u va g'ile kwëhnak ỹa fop.

13

1 Awa Abëram më matëni Esipët hna g'asëvalu, gë Lot, do gë vëvë tere lëw̃u va g'ile kwëhnako ỹa fop, mbokani gë cape rëhw gë pëhna lav Kanan hnë Negev hna.

Abëram gë Lot Pitëlëɗëni

2 Abëram mbetako ɗus. Kwëhnakëhniwo wakore wacankaf wusaw̃ gë koryi le ryëhwarëɗe yaɓah do gë sanu. 3 Matëko Negev hna mbokand toƴe toƴe gë Betel le ndënkwëko ntëɗ yëbëlan Betel gë Ayi hna, 4 do hnam ntiko hn'ile cënaɗe saɗëha ỹa. Abëram njëfaɗëhawo Ahwëhn a W̃ënu ŋa gë koɓëri ka.

5 Lot, nte nkeniho ŋa, umë fëna kwëhnakëhniwo wakore wape, g'uhnankal, gë wuhni do gë tere yaɓah. 6 Nkal iŋa ƴankëlohna soŋe ntëɗahnëni ndampo fo, kaɓi wakore wusaw̃ wulëw̃ hni w̃a njaɓëniho ɗus, 7 do kat, vëvë Kanan va do gë vëvë Perisi va hnë nkal tac ntëɗëniho. Soŋe umë vëhery wusaw̃ Abëram va conkëɗëniho gë vëva Lot va.

8 Awa Abëram më ntehnëka Lot: «Këlami, tere ryampo fo yeyinëk. Tëfëlahna nke sonko yëbëlan fu, ma yëbëlan vëheryëherya wusaw̃ fu va. 9 Ƴëkëry! Nkal iŋa fop haryënkw hu nke. Pitëlënëfu. Ge g'irahahn njiru, ami g'irëhw njiɗëfu, do ge g'irëhw njiru, ami g'irahahn njiɗëfu.»

10 Awa Lot njëkalehnëko do nuko lañ Yurëdan ỹa hafo resiỹo Sowar hna fop cëkëko ɗus. Nkeho had sarëɗiŋ Ahwëhn a W̃ënu ŋa le yeho Eden hna ma had inkal Esipët ŋa. (Koyëna nkeho ani gë Ahwëhn a W̃ënu ŋa nihahnënd inaw̃ Sodom gë inaw̃ Gomor.) 11 Lot më tëhnak lañ Yurëdan rac fop do pakëta gë cape pëhna lav; koyëna pitëlëniho vëhni vëhi. 12 Abëram nkal Kanan hna nkoko. Lot ɗarël wahnaw̃ Yurëdan hna njiko ntëɗ do nti wasank wadëw̃u ŋa gë cape Sodom hna. 13 Hara vële lëɗëko Sodom va nkeya meh ɗus kwëhnaniho, wameh wante ñak ŋwëỹëɗ Ahwëhn a W̃ënu ŋa ntiɗëniho.

14 Ante pitëlëniho ŋa, Ahwëhn a W̃ënu ŋa më ntehnëka Abëram: «Ƴëkëry vacape vanah tak: haryënkw gë hamëhni do gë farëhw gë farahahn. 15 Nkal nte hnuɗu ŋi fop njëɗaɗëmi, wëjë gë vutah hu va ahwëhnu kwëlëkwël. 16 Njaɓënëɗëfuhëhni fëna vutah hu va gante njaɓëk nkërëƴal ki. Koɗena ndëkwini, gante nkok koɗena ndëkwi nkërëƴal ki. 17 Matëry, ayasëlehn nkal li caharaɓ; wëjë yëɗaɗëfu.»

18 Abëram më pakëtëk idëɗ dëw̃u ŋa nji ntëɗ hnë vatëh vacëvah vambë Mamëre, ɗarël Ebëron hna, do ntinëhna hnam Ahwëhn a W̃ënu ŋa hn'ile cënaɗe wasaɗëha.

14

Ipehët Lot g'ipankël gë Melëkiseɗek

1-6 Wëlin itëfëta uw̃ët sankaf vëhnaw̃ ŋa. Hnë wabëhn pëhw gë waki hna (12), ahnaw̃ ale w̃aciko Kedor-Lawomër avë Elam ỹa w̃ëkëkëhniwo vëhnaw̃ vëỹëntaw̃ va, vëhni ye: Bera avë Sodom ỹa, gë Birësa avë Gomor ỹa, gë Sineyab avë Adëma ỹa, gë Semeber avë Seboyim ỹa do gë avë Bela ỹa, umë w̃acëɗe fëna Sowar. Ɓare hnë hwëhn pëhw gë watar hna (13), vërac ŋañënaniho. Hnë bëhn hwëhn pëhw gë wahnah hna (14), Kedor-Lawomer gë vëhnaw̃ vërar vële nkeniho va, (ahnaw̃ Amërafel avë Mesopotami ỹa, gë Ariyok avë Elasar ỹa, do gë Tidal avë Goyim ỹa) mëkënihëhniwo Warefayi w̃a hnë Asëtarot-Karënayim hna, Wasus w̃a hnë Ham hna, do gë Wa-emi w̃a hnë Save-Kiriyatayim hna. Mëkënihëhniwo Wahori w̃a ỹal hni hna wahuŋ walëw̃ hni Seyir hna, do tëfëlehnënihëhniwo hafo atëh El-Paran hna, ɗarël wula hna. 7 Tac më mbokani gë cape En-Misëpat, umë lehnëɗe Kades. Më nihëni nkal Wamalesi ŋa fop do mëkënihëhni fëna Wa-amor wale lëɗëko Hasason-Tamar va.

8 Awa ahnaw̃ avë Sodom ỹa, gë avë Gomor ỹa, gë avë Adëma ỹa, gë avë Seboyim ỹa do gë avë Bela ỹa, (umë ye Sowar), më canënihëhni wasoɗaɗe walëw̃ hni w̃a soŋe pëhwëtani w̃ët sankaf w̃a hnë lañ Sidim hna, umë ye tame Wov Waŋiry ŋa, 9 gë vëhnaw̃ vëỹëntaw̃ vële nkeniho gë Kedor-Lawomer va. Vëhnaw̃ imbëɗ w̃ëtëɗëho gë vëhnah. 10 Nkeho hnam vankëɗ vajaɓah gudëro. Ahnaw̃ avë Sodom ỹa g'avë Gomor ỹa hn'igary dëw̃ hni hna, më njoni hnam; vële fehëko va gë wahuŋ cow̃aniho. 11 Vële w̃ëkëkëhniwo va më nufëni fop hnapul vëvë Sodom gë Gomor va, do gë fop rokëtok le pehnaniho ỹa, njilehnëni. 12 Kaɓi Lot, fatah aheryu Abëram fa, Sodom hna ntëɗëntiko, njoryaryënihawo fëna, gë hnapul lëw̃u ỹa fop.

13 Ale yaryëko më njik pëƴahna Abëram Ebëre le lëɗëko ɗarël vatëh vacëvah Mamëre Hamor ỹa, umë yeho acëru Esëkol gë Aner; vëhni vërar tak nkwëryëlëniho gë Abëram. 14 Ga njëtak Abëram fatah aheryu fa aramp ntiyik, më mbarëpëkëhni vësan wakeme watar g'ipëhw g'imbëɗ gë vërar (318) vële hnagiko tere lëw̃u va, do tëfëlehnënihëhni hafo Dan hna. 15 Abëram më pitëndëlehnëkëhniwo vësan vërac wakore waƴaɓah do pëgwëhni vëỹew̃ va g'umëɗ. Ndaw̃ëɗëhëhniwo do tëfëlehnëɗëhëhniwo hafo Oba, gë cape rahahn gë pëhna lav Damas ka. 16 Më mbijëk hnapul lëw̃u ỹa fop, do mbijëkawo fëna Lot gë hnapul lëw̃u ỹa, gë vësëval va do gë vëramp vëỹëntaw̃ va.

Abëram gë Melëkiseɗek

17 Ga mbokajëk Abëram ante mëkinihëhniwo vëhni Kedor-Lawomer do gë vëhnaw̃ vërar vële nkeniho va, ahnaw̃ avë Sodom ỹa kacakawo hnë lañ Save hna, (umë ye: Lañ Ahnaw̃). 18 Melëkiseɗek*, ahnaw̃ Salem† do yeho asëna wasaɗëha W̃ën Hunte Sëpëk Fop ŋa, më njojëk mburu do g'uñen. 19 Më ndëwanëka Abëram aki:

«Araɓi W̃ën Hunte Sëpëk Fop ŋa do lik ambin iŋi g'inkal iŋi ndëwana Abëram.

20 Araɓi W̃ën Hunte Sëpëk Fop ŋa cëmbi kaɓi njëɗëki imëk vëỹew̃ hu va!»

Awa Abëram më njëɗaka ihwëhn pëhw-wo hnë vile nuỹajëko hn'uw̃ët va.

21 Ahnaw̃ avë Sodom ỹa më ntehnëka Abëram: «Ɓësaryew̃ëhni vahnë vi do aworyary hnapul ỹi.»

22 Abëram më ntëkwaka: «Tufaɓuha Ahwëhn a, W̃ën Hunte Sëpëk Fop ŋa do lik ambin iŋi g'inkal iŋi: 23 lëk, ñoñ nufëɗa viỹë vile hwëhnëru vi, wëla faỹaw̃ar ma ỹëba wapary. Koyëna koɗila ahnës: “Mbetandanëɓuha Abëram.” 24 Ñoñ ñaɗa soŋe lëmën ge gena ile tokëni vahnë mën ỹi do gë sah vële lapëhnajëko vi: Aner, gë Esëkol, do gë Mamëre, vëhni teɓaɗëni.»

15

Akwëtëla W̃ën gë Abëram

1 Ga ndëcëk watac, Ahwëhn a W̃ënu ŋa më tufëhnaka Abëram do ntehna: «Antë ntaki, Abëram! Keryëɗëmi do njëɗëɗëmi ɗus.»

2 Ɓare Abëram më ntëkwak: «Ahwëhn W̃ën mën, soŋe ye yëɗëɗuho? Kwëhnala fatah fante lëw̃ëɗ. Eliyeser mbë Damas, aramp tere mën ye ale lëw̃ëɗ hnapul mën ỹa fop. 3 Ha, kaɓi ƴëɗalihow̃ëhnihna vutah, ale liɗ ɗoku mën a lëw̃ëɗ fop le hwëhnaɓu ỹa.»

4 Ahwëhn a W̃ënu ŋa më ntëkwaka: «Hali, gena umë lëw̃ëɗ ile hwëhnaru ỹa: ale hnagëru wëjë dënk lëw̃ëɗ.» 5 Tac Ahwëhn a W̃ënu ŋa më canëka Abëram hn'usank lëw̃u hna do ntehna: «Ƴëkëry ambin ŋi do ɗëkwëry wahol w̃i ge koɗu.» Tac më nkwënëk: «Koyëna njaɓëɗëni vutah hu va.»

6 Abëram më kwëtahnëka Ahwëhn a W̃ënu ŋa do Ahwëhn a W̃ënu ŋa soŋe rac catahnëka gë Abëram.

7 Më ntehnëka: «Ahwëhn a W̃ënu ŋa yeɓu, ale saniki hn'inaw̃ Ur vë nkal Salëde ỹa soŋe yëɗaỹi ahwëhn nkal nte yehahnëru ŋi.»

8 Abëram më tëƴëka: «Ahwëhn W̃ën mën, hak njëtëɗëfu paryi ami hwëhnëɗ?»

9 Ahwëhn a W̃ënu ŋa më ntëkwaka: «Ƴonëhnew̃ëhni wusaw̃ wule hwëhnak wabëhn watar: yihni le wok nagëna, g'inankal cëval, gë yënki, tac ikuh ndampo gë fëpah fëndampo.» 10 Abëram më njojëkëhni wusaw̃ wurac. Ndaw̃ëhni do ntëpëtëlehnëhni fagant fo do kakëndëlehn ntëpëtel-wo g'antëpëtel ñëntaw̃ ŋa; wusëry w̃a fo nkoko dëpëtëlehnëna. 11 Wahuy më njijëni wusaw̃ hna, ɓare Abëram ntakëhniwo.

12 Wati nte njoɗëho lav ŋa, Abëram wakwëɗ ñëhnëko ɗus. Awa umëhwëry mbahnah ntakah tëkëhnëlehnehna. 13 Ahwëhn a W̃ënu ŋa më ntehnëka hnë wakwëɗ waɗëw̃u watac: «Ƴëtëry ɗus vële hnagëɗe hnë hnënk hu va ntëɗëɗëni hn'inkal nte nkoni vëhwëhnëna; vëramp yeɗ, do mbërehnëɗeni hnë wabëhn wakeme wanah (400). 14 Ɓare piniŋëɗëfuhëhni vële liɗëhëhni vëramp va, do cahnëɗëni hnam gë hnapul yaɓah. 15 Ɓare wëjë, ntiɗu untaf nëŋah, ƴam cëmëɗu do mbañëɗeru. 16 Mbokajëɗ wati nte nkeɗëni vutah vërah hu va warëm sankaf kaɓi daɗëw̃ëhnihna Wa-amor ŋa ge waryëcëtëna wameh ŋa nkal li.» Koyëna ndakeryëko Abëram.

17 Ante njok lav do mëhwëryëk ɗus ŋa, awa w̃ura hwëɗëh le sëhnëɗ gë ryoko hwëɗëh ndëcëtalehn taŋ yëbëlan wusaw̃ wule lëpëtik hna. 18 Awa koyëna kahnëndëko Ahwëhn a W̃ënu ŋa kwëtëla ŋa gë Abëram do ntehna: «Njëɗaɗëfuhëhni vële hnagëɗe hnënk hu va iŋi nkal, yëbëlan le tëkwëk nkal Esipët hna hafo sën Efërat hna, sën sankaf ỹa. 19 Umë ye inkal Waken ŋa, gë Wakenis ŋa, gë Wakadëmon ŋa, 20 gë Wahit ŋa, gë Waperis ŋa, gë Warefayi w̃a, 21 gë Wa-amor ŋa, gë Wakanan ŋa, gë Wagirëgas ŋa, do gë Wayebus w̃a.»

16

Hnagi Isëmayel

1 Awa Sarayi, asëvalu Abëram, nagëɗilohna. Ɓare kaɓi kwëhnakawo aramp avë Esipët, ale w̃aciko Agar, 2 më ntehnëka Abëram: «Nuru, Ahwëhn a W̃ënu ŋa maw̃ëna hnagu. Awa ɗakëryin g'aramp mën aỹi. Koɗ mpëd nagëhnow̃ëhni vutah.»

Abëram më maw̃ëk wanës asëvalu ŋa. 3 Awa Sarayi, më nufëka aramp alëw̃u ỹa Agar, njëɗahna asanu Abëram ñëla. Watac ante ndëcëko wabëhn pëhw (10) wante ntëɗahnëko Abëram hn'inkal Kanan hna ntiyako. 4 Abëram më ndakëni gë Agar do ndonkëlehn.

Ga njëtëk ndonkëk, pëgwëlehn njafaŋënda Sarayi ale hwëhnëka ỹa. 5 Awa Sarayi më ntehnëka Abëram: «Wëjë ye ankaf waƴew̃ wante yew̃ëɗeɓu ŋi! Ami yëɗakina aramp mën a, ɓare koɓëri ga njëtëk ndonkëk, njafaŋëɗëho. Araɓi Ahwëhn a W̃ënu ŋa kitiŋ yëbëlan wëjë g'ami!»

6 Abëram më ntëkwaka: «Aramp hu ỹa wëjë hwëhnëka! Diryehna gante ñaɗu ka.»

Awa Sarayi pëgwëlehn ntinda këm fo Agar afo nkary gë wula. 7 Mëleka Ahwëhn a W̃ënu ŋa më tëkatëka ɗarël hnë hacëm hante ye hn'ankaw̃ nte yiɗ Sur. 8 Më tëƴëka: «Agar, aramp Sarayi, ne matiru do ne njiɗu?»

Më ntëkwaka: «Sarayi ale hwëhnëko ỹa yaryëɗëfu.»

9 Mëleka Ahwëhn a W̃ënu ŋa më ntehnëka: «Ɓokary g'ale hwëhnëki, do dënënëryehna.» 10 Do më nkwënëk: «Ahwëhn a W̃ënu ŋa njëɗaɗëhini vutah vujaɓah ɗus. Ahnë koɗina ndëkwëhni. 11 Ndonkëru do facan hnagëɗu. Isëmayel w̃acëɗuha (umë fëhnëtanëɗ W̃ënu ŋa nkwëryëɗ), kaɓi Ahwëhn a W̃ënu ŋa nuɗ haỹëhnah hu w̃a. 12 Ajë hu had fali fav fëk nkeɗ. Mëtaryëɗëhëhni vahnë va fop, do vahnë va fop mëtaryëɗëniha. Minu fo ntëɗëɗ; vësaŋëɗina gë hnënk lëw̃u ỹa fop.»

13 Agar më tëƴak: «Paryi bi nuɓuha ale hnuɗëho ỹi?» Do më macëka Ahwëhn a W̃ënu ŋa, ale hnësëhnëkawo ỹa «El-Royi», (umë fëhnëtanëk W̃ën hunte hnuɗëho). 14 Soŋe rac w̃acande hacëm hante ye yëbëlan Kades gë Bered ỹa: kolomba Ber-Lahayi-Royi (umë fëhnëtanëɗ kolomba ale wok cëmëɗina hnuɗëho).

15 Agar facan nagëko, do Abëram më macëka fatah fa Isëmayel. 16 Hnë wati rac Abëram wabëhn wafëhw mbëɗ gë warar g'imbëɗ gë ryaw̃ (86) kwëhnako.

17

Uw̃ac Abëram w̃a nëmpëtaɗ Abëraham

1 Awa ante nuỹako Abëram wabëhn wafëhw imbëɗ gë wahnah g'imbëɗ gë wanah ŋa (99), Ahwëhn a W̃ënu ŋa tufëhnakawo do ntehna: «Ami ye W̃ën Hwëhn Fanka Fop ỹa. Gefu kwëlëkwël g'ami do alind ile saŋëk! 2 Ntiɗëfu kwëtëla yëbëlan wëjë g'ami do yëɗaỹini vutah vujaɓah ɗus.»

3 Abëram më ndëkwëhnëk yëka ỹi nkal hna, do W̃ënu ŋa më nkok nësëhnëɗëha ntehnënda: 4 «Cape mën ŋa, wëli kwëtëla nte liɓu gë wëjë ŋa: acër ɓulunda yaɓah yeɗu. 5 Goɗila aw̃aci Abëram*, ɓare Abëraham macëɗeru, kaɓi ntiɗëmi Rëm waɓulunda waƴaɓah ɗus. 6 Vële hnagëɗe hnë wëjë va njaɓëɗëni ɗus hafo ntini wayal; do vëhnaw̃ nagëɗeni fëna hnë wëjë. 7 Njaw̃ënëɗëfu kwëtëla fu ŋa kwëlëkwël, tac vutah hu hna fëna gë vërah hni hna ge golihna: koyëna nkeɗëfu W̃ën hu do gë W̃ën vutah vunte hnagëɗe hnë hnënk hu va. 8 Ha, wëjë gë vutah hu vumbë acahn va njëɗaɗëmu nkal nte yehantu gaki uhneh ŋi, nkal Kanan ŋi fop. Vëhni hwëhnëɗ kwëlëkwël do W̃ën hudëw̃ hni ha yeɗëfu.»

9 W̃ënu ŋa më mbok ntehnëka Abëraham: «Cape hu ŋa, wëjë gë vutah hu va do gë vutah vuntëw̃ hni va ntënënëɗun akwëtëla mën ŋa. 10 Wëlin akwëtëla mën nte yeɗ yëbëlan ami gë w̃uhnë ŋa: fop vësan va tëfëka kácini. 11 Háci ỹa yeɗ dahëse kwëtëla nte ye yëbëlan ami gë w̃uhnë ŋa. 12 Ge nuỹani wafac mbëɗ gë warar, fop vucan va kácëndeni kwëlëkwël. Kácehnëɗuhëhni fëna fop vëramp vële hnagik ỹal hu va do gë vëramp vële law̃ik hnë vëhneh wok vëyentina vëvë tere hu va. 13 Vëhni fop tëfëka kácëndeni. Umë yeɗ dahëse vimbahn hun hna ile rufahnëɗ kwëtëla mën ŋa mbiỹëɗ kwëlëkwël. 14 Ale woɗe kácina ỹa, pitëɗe ɓulunda lëw̃u hna, kaɓi dënënëna kwëtëla mën ŋa.»

15 Tac W̃ënu ŋa më mbok ntehnëka Abëraham: «Asëval hu Sarayi, ɓokëɗila aw̃aca Sarayi, tame w̃ac lëw̃u w̃a Sara† yeɗ. 16 Njëɗëɗëfuha do g'umë njëɗaɗëmina fatah facan; njëɗëɗëfuha ɗus, nkeɗ hnëm waɓulunda waƴaɓah, do nagëɗeni hnë umë vëhnaw̃ waɓulunda.»

17 Abëraham më mbok ndëkwëhnëk kat yëka ỹa nkal hna, do pëgwëlehn ndasënd kaɓi ntehnaɗëho: «Hak koɗëfu hnuỹaw̃a fatah, ami ale hwëhnak wabëhn keme (100), do Sara wabëhn wafëhw mbëɗ gë wahnah (90) kwëhnak: hak koɗ nag?» 18 Abëraham më ntehnëka W̃ënu ŋa: «Iñë ryampo fo w̃untaɗëmi: ahnaỹëna Isëmayel do afaɓa.»

19 Ɓare W̃ënu ŋa më ntëkwaka: «Hali, kwëtëla mën ŋa diɗa g'Isëmayel! Asëval hu, Sara, nagëhnëɗëhina facan, Isak‡ macëɗuha do ntiɗëfu kwëtëla mën ŋa gë umë do gë vutah vuntëw̃u va ge umë gona. Kwëtëla nte wok puɗina yeɗ. 20 Soŋe Isëmayel ỹa fëna, nkwëryëɓu ile rëƴëruho ỹa: ndëwanëɗëfuha, ntiɗëfuha nagëhni vutah vujaɓah ɗus. Nkeɗ acër vësankaf vankol pëhw gë vaki (12) do nkeɗ acër asankaf ɓulunda yaɓah. 21 Ɓare kwëtëla mën ŋa gë Isak fo kahnëndëɗëfu, facan fante nagëhnëɗëhina Sara, bëhn hnë iỹi wati fa.» 22 Ga puhnak W̃ënu ŋa nësël gë Abëraham ŋa, tavëlehna nji.

23 Hnë fac rac dënk, Abëraham kácehnëkawo aju Isëmayel gë fop vële hnagiko tere lëw̃u va do gë fop vëramp vële ntaw̃ëko va. Fop vësan vële hwëhniko tere lëw̃u va káciniho gante ntehnëkawo W̃ën ka. 24-25 Ante káciniho Abëraham g'Isëmayel, aju ŋa, wabëhn wafëhw mbëɗ gë wahnah g'imbëɗ gë wanah (99) kwëhnako do aju wabëhn ipëhw gë watar (13). 26 Hnë fac rac fo káciniho Abëraham g'aju Isëmayel 27 do gë fop vësan vëvë tere lëw̃u va, gë vëramp vële hnagiko ỹalu ma law̃iko hnë vëhneh hna.

18

Sara pëƴayik nuỹaɗëha fatah

1 Fac ryampo, Ahwëhn a W̃ënu ŋa tufëhnakawo Abëraham ɗarël vatëh vacankaf Mamëre* hna. Hnë rënka usank lëw̃u hna ntañako g'anent ga hnë wati le ỹak njakëɗ ulav hna. 2 Taŋ nulehnëhni vësan vërar ga kahnëni ŋaw̃ët lëw̃u toƴe. Abëraham matëlehn rënka usank hna nkary kacahni do ndëkwëhn yëka ỹa nkal hna 3 do ntehn: «Ɗemaryino asabu ỹal mën hna. 4 Njonëhniɗëmu w̃ënka toƴe awuyëtahnu wapary ŋi do ayinëgawu hnë aŋi tëh. 5 Njëɗaɗëmu le rokëɗun toƴe soŋe avokahnu ayaw̃u, tac ndëcalëɗun nkaw̃ hun ŋa. Koyëna cabiɗiluhna aki fo ỹal mën hna.»

Vësan va më ntëkwani: «Caŋëk! Diry wante hnësëru ŋi.»

6 Awa Abëraham më ntëfëk mboka gë usank nji tëkata Sara asëvalu do ntehna: «Nufëry ñap ile rëfëka ỹa ali vamburu vapërën vajaɓah.»

7 Tac më nkaryëk gë antega wusaw̃, më tahnika fañihni fakonah do faniryah njëɗahna aryokuŋ alëw̃u. Arac më ntëfëk soŋe nëga. 8 Ga ñëhnëk faỹar fa, Abëraham më ntëɗëhnëkëhni vëhneh va gë wambël wañëhnah. Hnë wati nte tokëɗëniho ŋa, Abëraham ɗarël lëw̃ hni kahnëko kuyët tëh hna.

9 Tac më tëƴëniha: «Ne nkeha asëval hu Sara?»

Më ntëkwakëhni: «Usank hna nke».

10 Aryampo hnë vësan vërac më ntehnëka: «Mbokajëɗëfu bëhn hnë iỹi wati dënk do tëkatëɗëfuha asëval hu Sara nuỹaka facan.»

Sara rënka usank hna nkeho, hamëhni Abëraham do nkwëryëko. 11 Hara, Abëraham gë Sara asëvalu ntafëniho ɗus, do Sara ndëcëkawo hnag ỹa. 12 Awa, më pëgwëk ndasënd ntaw̃ary dëw̃u hna fo ntehnand: «Tame ntafëɓu ɗus do asan mën aỹi fëna ntafëk. Koɗ bi mbok përo gë asan?»

13 Awa Ahwëhn a W̃ënu ŋa më tëƴëka Abëraham: «Soŋe ye ndasëk Sara? Soŋe ye ntehnaɗ: “Koɗina nke koyëna, ntafëɓu ɗus soŋe hnagëw̃a fatah?” 14 Nkehëhna bi ile nkok koɗina nti Ahwëhn a W̃ënu ŋa? Ge mbokajëɓu bëhn hnë iỹi wati dënk tëkatëɗëfu Sara nuỹaka facan.»

15 Ga ntakah ŋa, Sara më njahëtak ntehn: «Ɗasëla.»

Ahwëhn a W̃ënu ŋa më ntëkwaka: «Ha, ndasëru!»

Nkwajëla soŋe Sodom

16 Tac vësan va matëlehnëni paɓëni Sodom. Abëraham më ntapëhnakëhni soŋe koyalëni. 17 Ahwëhn a W̃ënu ŋa më ntehnak: «Ñaɗa sow̃ëw̃a Abëraham ile ỹaɗëfu liwu ỹa 18 kaɓi tëfëka nke rëm ɓulunda sankaf hwëhn fanka. Soŋe hu ỹa ndëwaɗëfuhëhni waɓulunda ŋa fop. 19 Tëhnaɓuha soŋe ntehnëhni viju gë fop vële hnagëɗe hnënk lëw̃u va tëfëka maw̃ëhnëni vakwëɗa mën va, ntindëni ile saŋëk do satëk; koyëna ntinëhnëɗëfuha ile lehnëɓuha ỹa.»

20 Awa Ahwëhn a W̃ënu ŋa më ntehnëka Abëraham: «Wante ntehnëɗeni ntini vëvë Sodom gë vëvë Gomor va ŋaƴëk, wameh wadëw̃ hni ŋa njaɓëk ɗus. 21 Cëlëndaɗëfu soŋe fëcëtaju wante wëryëɗëfu ntehnëɗeni ntini ŋi. Ge umë fop ntiɗëni, njëtëɗëfu.»

22 Tac vësan vëhi hnë vërar hna kahnëtalehnëni njindëni gë cape Sodom, hara Ahwëhn a W̃ënu ŋa gë Abëraham nkoniho. 23 Abëraham më tëhaka do tëƴa: «Ahwëhn W̃ën, paryi bi mbëvehnëɗuhëhni ndampo fo ale w̃enëk gë ale wok menëna ỹa? 24 Mpëd tëkëni vësatah wafëhw imbëɗ (50) Sodom hna. Tavëndilihëhnihna bi vëvë iŋi naw̃ vi soŋe vësatah wafëhw imbëɗ (50) vële lëɗëntik hnam vi? 25 Hali, koɗila ali koyëna! Koɗila avëvehnëhni ndampo fo ale w̃enëk gë ale wok menëna, alihni ndampo fo aw̃en a gë asatah a. Wëjë ale hitiŋëɗ ɗuniỹa fop ỹa koɗila ali le wok catëna.»

26 Ahwëhn a W̃ënu ŋa më ntëkwaka: «Ge tëkatëɓuhëhni vësatah wafëhw imbëɗ (50) Sodom hna, soŋe lëw̃ hni ỹa tavëhnëɗëfuhëhni vëvë hnam va fop.»

27 Abëraham më mbok ntehnëk: «Tavëhnërye ryëku hnësëhni, Ahwëhn W̃ën, ami ale ye ivëɗ gë iɓëhn aỹi fo. 28 Mpëd warëkëna wafëhw imbëɗ (50) nkojëni vahnë imbëɗ (5). Soŋe vahnë imbëɗ (5) vële wojëk vi mbëvehnëɗu bi naw̃ ŋi?»

Ahwëhn a W̃ënu ŋa më ntehnëk: «Ɓëvehnëɗa ge tëkatëɓuhëhni vahnë wafëhw wahnah gë imbëɗ (45).»

29 Abëraham më mbok ntehnëk kat: «Mpëd wafëhw wahnah (40) fo nkeni.»

Ahwëhn a W̃ënu ŋa më ntehnëk: «Soŋe vahnë wafëhw wahnah (40) vërac ɓëvehnëɗa naw̃ ŋi.»

30 Awa Abëraham më ntehnëk: «Këlami, Ahwëhn, antë ntavi ge mbokëɓu hnësu kat. Mpëd wafëhw warar (30) fo rëkatëɗe.»

Ahwëhn a W̃ënu ŋa më ntëkwak: «Ɓëvehnëɗa naw̃ ŋi la vahnë wafëhw warar (30) fo rëkatëɓu.»

31 Abëraham më mbok ntehnëk: «Ahwëhn, tavëhnërye ryëku vok hnësu. Mpëd wafëhw wahi (20) fo rëkatëɗe.»

Ahwëhn a W̃ënu ŋa më ntëkwaka: «Soŋe vahnë wafëhw wahi (20) vërac ɓëvehnëɗa naw̃ ŋi.»

32 Awa Abëraham më ntehnëka: «Këlami, Ahwëhn, antë ntavi ge mbokëɓu hnësu rëkwa ỹa. Mpëd ipëhw (10) fo rëkatëɗe.»

Ahwëhn a W̃ënu ŋa më ntëkwaka: «Soŋe vahnë ipëhw (10) vërac ɓëvehnëɗa naw̃ ŋi.»

33 Ga puhnak Ahwëhn a W̃ënu ŋa nësël gë Abëraham ŋa njilehn do Abëraham mbokalehn gë ỹalu.

19

Inih naw̃ Sodom

1 Ante tëkëniho wamëleka waki ŋa, g'anëka ga, Sodom hna, Lot rënka naw̃ hna ntañako. Nundëhni tuŋ, matëlehn nji pankëlëni do ndëkwëhn yëka ỹa nkal hna haryënkw lëw̃ hni. 2 Më ntehnëkëhni: «Këlamu, wëlawo mën, maw̃ëryin asëlu ỹal mën hna, ntinëhnëɗëmu ile valëɗëhu ỹa. Koɗun awuyëtawu wapary ŋa do aryaku hnam. Acahn g'acahnëfëɗ ga ndëcalëɗun.»

Wamëleka ŋa më ntëkwaniha Lot: «Hali, për hna ndakëɗëfun, ỹëw̃a ɓulunda hna.» 3 Ɓare Lot ndëñanëkëhniwo ɗus hafo njini gë ỹalu. Umë ntëvakëhni roka fërën do nkulëhnëhni vamburu tokëni.

4 Vëryakëlohna ten, ante kwërëniho tere ỹa vësan vëvë Sodom va; vëjar gë vicër, fop hnam nkeniho, ahnë gojëlohna.

5 Më macëniha Lot do tëƴëniha: «Ne nkehëhni vësan vële yijëk ỹal hu va aŋi nëka? Canihni, ñaɗëfun ryakëlahnëfu gë vëhni.»

6 Lot më cahnëk do piɗ rënka ỹa kamëhni lëw̃u. 7 Më ntehnëkëhni: «Këlamu, vëỹënta mën, antë aliwu uw̃i w̃eh! 8 Nëparyin: kwëhnaɓuhëhni vëryag vëhi vëyëtëlëhnihna vësan ten. Njonëhniɗëmuni, aliwuni gante ñaɗun ka. Ɓare antë aliwuni iñë vëỹi vësan; kaɓi njijëni kuyëtani hn'icën tere mën hna.»

9 Ɓare më ntëkwaniha: «Kërënary hn'ani! Ahneh fo yeru do aỹand aye ahitiŋ ỹal fu li! Awa, ntiɗeru w̃eh ntëbini vëhni!» Më cañëtëniha Lot gë fanka do tëhalehnëni rënka ỹa soŋe tënkëni.

10 Ɓare wamëleka waki ŋa më piɗëtëni rënka ỹa pëlaniha Lot, ndohëniha ɓambery do piɗëni. 11 Tac umë mëpënënihëhni vële hwërako rënka tere va, vëjar va gë vicër va per, do vëhnuɗilohna hn'ile nke rënka tere ỹa.

12-13 Wamëleka waki ŋa më ntehnëniha Lot: «Nihëɗëfun iŋi naw̃, kaɓi Ahwëhn a W̃ënu ŋa nkwëryëk fop wameh waƴaɓah wante ntini vëvë iŋi naw̃ vi, do paƴikëfu hnihëfu. Ge nkeni hn'ani vahnë vëhaw̃ary vële yerun hnënk, vutah hu ma vëyëla hu, canëryihni aỹaw̃ëtëhni ani.»

14 Lot më njik pëƴahni vëyëlawu, vële hwëhnëkëhniwo vëragu va. Më lehnëkëhniwo: «Matëryin ñap asahnu hn'iŋi naw̃, kaɓi Ahwëhn a W̃ënu ŋa nihëɗ!» Ɓare vëhni ntiyahnëkëhniwo nëh nëhahnëɗëhëhniwo.

15 Wakëwak ỹa, wamëleka ŋa ñankëɗënihawo Lot, ntehnëndëniha: «Matëry! Nufëryehna asëval hu gë vëryag hu vëhi vi, ge ñaɗiluhna asëmëntiwu gë vëvë iŋi naw̃ vi ge kitiŋëɗeni soŋe wameh wante ntini ŋa.»

16 Kaɓi nkoko kwajëlehnand, wamëleka waki ŋa më pëlanihëhni wëɓák ŋa, umë g'asëvalu do gë vëryagu, canënihëhni naw̃ hna, kaɓi Ahwëhn a W̃ënu ŋa ñaɗëho pehëtëhni.

17 Ante canënihëhni ŋa, mëleka ryampo më ntehnëka Lot: «Garyëry afehët ntaw̃ary hu ŋa! Antë ayëka hamëhni do antë ahahn wëla sëñ! Garyëry asow̃a kuŋ hna soŋe antë asëm!»

18 Lot më ntëkwak: «Hali, Ahwëhn, 19 paryi nke, ami, aryokuŋ hu ỹa, tëkëɓu hnuỹaw̃u ipaɓ hu ŋa do ndemaruho ɗus g'ipehët ntaw̃ary mën ŋi; koɗa yaryu hafo rëku kuŋ hn'ani, hara w̃eh w̃a tëkalohna, do sëmu. 20 Nuru faŋi fankol hn'ani? Ŋaw̃ëna, koɗëfun yaryëfu hafo hnam sow̃afu. Maw̃ëryanëryifu yifu sow̃afu hnam-kaɓi fatoƴ fo ye-soŋe feharyahnëfu walaw̃ary fu w̃a.»

21 Mëleka ỹa më ntehnëka Lot: «Awa! Mbokëɗëmi w̃aw̃ëryani kat iŋi ɗema do nihëɗa fankol fante lehnëru fi. 22 Garyëryin ñap ayiwu asow̃awu hnam, kaɓi ñoñ koɗa liwu ge tëkëluhna hnam!» Soŋe rac ankol tac Sowar maciko (umë fëhnëtanëɗ «naỹëna»).

23 Wati nte pëhniɗëho lav ŋa, tëkëɗëniho Sowar hna. 24 Awa Ahwëhn a W̃ënu ŋa më këfik g'ambin hn'inkal Sodom hna gë Gomor hna rëv hwëɗëh do gë wëraka wale fëɗëɗ. 25 Umë nihëk gë uw̃eh sankaf waỹi wahnaw̃ do gë resiỹo hna fop. Fop vahnë vëvë waỹi wahnaw̃ va cëmëniho do gë vile fëhnëko nkal va per. 26 Asëvalu Lot më njëkak hamëhni, më mbacik nke had apahn waŋiry.

27 Ga pacëk koɓëri fo g'acahnëfëɗ ga, Abëraham më njik le kahnëko haryënkw Ahwëhn a W̃ënu ŋa. 28 Më njëkëk gë cape Sodom gë Gomor do gë resiỹo ỹa fop do më nuk ga cëhnëɗ hwëcic. Gë aŋan cankaf mëntëlëniho.

29 Koyëna, ante mbëvehnëko W̃ën wahnaw̃ wavë iỹi resiỹo ŋa, kaɓi ɗënkwëlawohna Abëraham, do pehëtëkawo Lot hn'uw̃eh le mbëvehnahnëko wahnaw̃ wale ntëɗahnëko w̃a.

Lot gë vëryagu

30 Tac, Lot më matëk Sowar hna kaɓi ntakëkawo nko ntëɗ hnam, do nji ntëɗëni gë vëryagu hn'ikuŋ. Hn'uhary ñëw̃ëniho gë vëhni. 31 Fac ryampo, fandënkwëryënkw fa më ntehnëka aheryu: «Nëpary, rëm fu ỹi ɓiỹëɗina cërëɗ do vësan vëhaw̃ary vëyena resiỹo li soŋe ndakin nuỹahnihni vutah, gante ntiɗëni vahnë fop ka. 32 Pëɗëfuhna uñen hafo ndëw̃ tac ndakin nagëhnahnihna vutah nkohahn hnënk lëw̃u ỹa.»

33 Hn'umëɗ tac, më ndëw̃ënëniha rëm hni do fandënkwëryënkw fa më njik ndakëni gë rëmu. Lot ndëw̃ëko ɗus, ƴëtalohna ile ntiko aryagu ỹa.

34 Ga pacëk fandënkwëryënkw fa më ntehnëka aheryu: «Wëli umëɗ nte ryëcëk ŋi ndakëɓun gë rëm mën ỹa; ɓokëfu ndëw̃ënihna dol tac g'ayi aryakëgu. Kaɓi koyëna fo nagëhnëɗeha vutah.» 35 Hnë anëka tac mboko ndëw̃ënëniha rëm hni do maherya njigëlehn ndakëgëni gë rëmu. Lot mboko ndëw̃ ɗus, ƴëtalohna ile ntiko aryagu ỹa.

36 Awa, koyëna ndonkëndëkëhniwo Lot vëryag vëhi vëlëw̃u va. 37 Fandënkwëryënkw fa facan nagëko do maca Mowab (umë fëhnëtanëɗ «ale w̃atik hnë rëm»); rëm hnënk Mowab vële wok hafo dol* va ye. 38 Maherya fëna më nagëka facan, do maca Ben-Ami (umë fëhnëtanëɗ «fatah hnënk mën»); rëm hnënk Amon vële wok hafo dol va ye.

20

1 Abëraham matëko hnam njind gë cape resiỹo Negev; yëbëlan Kades gë Sur ndahëko, tac nji neh Gerar hna 2 do hnam ntehnëɗëho soŋe asëvalu Sara ỹa: «Ahery mën ye.»✡ Soŋe rac Abimelek, ahnaw̃ avë Gerar ỹa nufahnëkawo Sara.

3 Ɓare g'umëɗ ga, W̃ënu ŋa më tufëhnaka Abimelek hnë huɗakery do ntehna: «Soŋe asëval ale hnufëru ỹi cëmëɗu, kaɓi ñëlik.»

4 Hara Abimelek nte woko vëvankëna ten ryëka gë Sara ŋa më ntëkwak: «Ahwëhn ami gë ɓulunda mën ỹi ñoñ dilëfuhna! Ndaw̃ëɗuha bi ale wok menëna? 5 Abëraham umë dënk lehnëko aheryu ye do Sara fëna njaw̃ënëk acëru ye. Ahwëhn, toña ye do ñoñ dila w̃eh.»

6 W̃ënu ŋa më ntëkwaka hnë huɗakery hutac dënk: «Toña ye ñoñ dilihna w̃eh, njëtëɓu ami fëna. Ami wok tavëlihna aỹaka do koyëna memaỹehnëmi ali w̃eh haryënkw mën. 7 Tame ɓësaryehna asanu aỹi asëval. Kila ye; njëfanëɗëhi soŋe afehary ntaw̃ary hu ŋa. Ɓare ge ɓësalihahna, ƴëtëry wapacëk cëmëɗun fop gë vëlëw̃ hu per.»

8 Abimelek më matëk koɓëri fo do macëhni vële rëhaka va pëƴahni wante ndakeryëk ŋa. Vërac më ntakëkëhni ɗus. 9 Abimelek më macehnëka Abëraham do tëƴa: «Soŋe ye liruhëfu aki? Ntiyehnëruhëfu ami gë ɓulunda mën ỹa uw̃eh ỹaƴah. Ntiruho ile nkok ahnë diɗilohna muk. 10 Ye fëlaki soŋe alihahn iỹin?»

11 Abëraham më ntëkwak: «Ntehnaɓuho vahnë vëvë hnani vi vëlënënëɗilahna W̃ënu ŋa do ndaw̃ëɗëniho soŋe asëval mën aỹi. 12 Do dënk toña ye ahery mën ye: rëm ryampo fo yeɓun, ɓare ɓankëlëfunahna hnëm. Soŋe rac kolahnëk nke asëval mën. 13 Ante canëkow̃o W̃ën hnë tere rëm mën hna, ntehnëɓuhawo asëval mën aỹi: “Hn'ile-wo-le njiɗe hna, ɗemarye alehn acër hu yeɓu.”»

14 Ante puhnak Abëraham wanës ŋa, Abimelek më nufëkëhni wape gë wuhnankal gë wuhni gë vëramp vësëval do gë vësan, njëɗahna Abëraham mbësalehna asëvalu Sara. 15 Abimelek më mbok ntehnëka Abëraham: «Nkal mën ŋi wëjë hwëhnëk. Dëɗëry hn'ile-wo-le caŋahnëki hna.» 16 Tac ntehna Sara: «Nuru, njëɗaɓuha waŋëc wëli koryi acër hu: umë ye dahëse le yëtëndanëɗëhëhni fop vële yerun va menëlihna iñë.»

17 Abëraham njëfakawo W̃ënu ŋa. W̃ënu ŋa njërënëkawo Abimelek gë asëvalu do gë vëryokuŋ vësëval vëlëw̃u va, do koɗëniho mbok nagëni. 18 Kaɓi Ahwëhn a W̃ënu ŋa ures le nkok koɗina ndonk asëval ntihahnëkëhniwo fop tere Abimelek ỹa, soŋe inuf asëval Abëraham ale w̃aciko Sara ỹa.

21

Hnagi Isak

1 Ahwëhn a W̃ënu ŋa ndemakawo Sara gante ntehnëkawo ka. 2 Ndonkëko do nagëhna Abëraham, nte rëko ntaf ŋa, facan gante ntehnëkawo W̃ënu ka do 3 Abëraham më macëka Isak. 4 Kacehnëkawo ante nuỹako wafac imbëɗ gë warar ŋa (8), gante ntehnëkawo W̃ënu ka. 5 Abëraham wabëhn keme (100) nuỹako ante nagiko Isak ŋa.

6 Awa Sara më ntehnëk: «W̃ënu ŋa njëɗako uhnatah le ryasëndanëɗëho*, do fop vële yëtaɗ hnagi Isak va ndasëntëɗeni.» 7 Më mbok ntehnëk kat: «Mo hoɗëho ntehna Abëraham hnë fac ryaw̃ Sara njëw̃ëndëɗëha fatah? Ɓare mama cërahnëk nagëhnëɓuha facan.»

Abëraham ntaɗëha Agar g'aju Isëmayel

8 Fatah fa naỹëko do Sara tavëtehnëkawo ɓël iŋa. Hnë fac le tavëtendeho ỹa, Abëraham ambënt cankaf ntiko.

9 Fac ryampo, Sara nukawo aju Agar mbë Esipët, ale nagëniho gë Abëraham, ga nëhahnëɗëha† Isak fatah fantew̃u fa. 10 Më ntehnëka Abëraham: «Daryehna asëval aramp aỹi g'aju, kaɓi aju asëval aramp aỹi tëfëlahna nuỹanti ntëw̃ iŋa gë Isak ajë mën aỹi.»

11 Wanës watac pëmpëhnahnëkawo ɗus Abëraham, kaɓi Isëmayel fëna aju yeho. 12 Ɓare W̃ënu ŋa më ntehnëka: «Antë pëmpëhnahni soŋe ajë hu gë hnëmu. Maw̃ëry ali fop le ntehnëɗëhi Sara ỹa. Kaɓi gë Isak nuỹaɗuhëhni vutah vunte lehnëmi yëɗaɗëmini va. 13 Ɓare soŋe ajë aramp hu ỹi, ntiɗëfuha umë fëna rëm ɓulunda, kaɓi umë fëna ajë hu ye.»

14 Ga pacëk, Abëraham më matëk koɓëri fo g'acahnëfëɗ ga, nuf vamburu gë ryëpët w̃ënka njëɗahna Agar do koyahni umë g'aju. Njilehn nkwërëtand hnë wula vë Berëseba hna.

15 Ante puk w̃ënka ŋa ryëpët hna, më tavëka fatah fa kuyët hnë fatëh 16 do nji ntaña cahët, hnë vëntacel keme (100) ntëbi, kaɓi ntehnaɗëho: «Ñaɗa hnuw̃uw̃a ga cëmëɗ fatah mën fi.» Awa më ntañak cahët do pëgw kond.

17 W̃ënu ŋa nkwëryëko kopa fatah fa do mëleka W̃ënu ŋa më macika Agar g'ambin do ntehna: «Ye ga ye, Agar? Antë ntaki, kaɓi W̃ënu ŋa nkwëryëk wako fatah fa hn'ile tavëruha hna. 18 Matëry! Nufëryehna ajë hu do ƴaw̃ënëryehna ɗus, kaɓi gë umë ntiɗëfu ɓulunda sankaf.»

19 W̃ënu ŋa më tufëka Agar kolomba. Më njik tëmpënëk ryëpët hna w̃ënka do njëɗahna aju ciya.

20 W̃ënu ŋa paɓëkawo fatah fa. Naỹëko do wula Paran hna ntëɗëko. Hnam asary g'uŋwary yeho do 21 hnëmu asëval avë Esipët njëkëlehnëhnëkawo.

Abëraham kwëtëlëɗëni gë Abimelek

22 Hnë ƴamani rac, Abimelek gë Pikol asankaf wasoɗaɗe walëw̃u w̃a, njiniho vëhni Abëraham hna do ntehna: «Njëtëɓun W̃ënu ŋa gë wëjë nkerun hn'ile-wo-le liɗu hna. 23 Awa tame, dëkënde g'uw̃ac W̃ënu ŋa tokaɗilihohna ami, vutah mën va fëna do gë vërah vutah hni va. Kwëhnaɓuho nëf soŋe lëw̃ hu ỹa. Wëjë fëna, kwëhnary nëf soŋe lëmën ỹa do g'inkal nte lëɗahnëru ŋi.»

24 Abëraham më ntëkwak: «Ha, ntëkëɓu.»

25 Tac Abëraham nuỹako fere pëƴahna soŋe kolomba le nufëniho gë fanka vahnë Abimelek va. 26 Abimelek më ntëkwaka: «Ƴëtëla bi mo lik rac. Wëjë dënk, pëƴalihow̃ohna. Dol fo njëtaɗëfu.»

27 Abëraham më nufëkëhni wape gë wuhnankal do gë wuhni njëɗahna Abimelek do vëhni vëhi ntiniho kwëtëla. 28 Abëraham më pitëkëhni vupe vucëval mbëɗ gë vuki. 29 Abimelek më tëƴëka: «Soŋe ye fitëruhëhni vuŋi vupe mbëɗ gë vuki?»

30 Abëraham më ntëkwaka: «Maw̃ëry areɓahni soŋe aryënkwëtahnënd paryi ami yabëk iỹi kolomba.» 31 Soŋe rac macahnëɗe hnam Berëseba (umë fëhnëtanëɗ «kolomba idëk», ma «mbëɗ gë vuki»), kaɓi hnam ntëkëniho vëhni vëhi tak.

32 Awa koyëna kwëtëlëniho Berëseba hna. Tac, Abimelek mbokalehnëni gë Pikol asankaf wasoɗaɗe ỹa g'inkal Filisët. 33 Abëraham pëlëko atëh Tamaris Berëseba hna, do cëmbëɗëhawo W̃ën hunte ye kwëlëkwël ha macatënda Ahwëhn a W̃ënu ŋa. 34 Abëraham wabëhn waƴaɓah ntiko hn'inkal Filisët hna.

22

Abëraham pëhwëtak cënahna Isak saɗëha

1 Ga ndëcëk watac, W̃ënu ŋa njëkëhnahnëkawo Abëraham. Macëkawo: «Abëraham!» do Abëraham më mëtaka: «Nëpami!»

2 W̃ënu ŋa më ntehnëka: «Nufëryehna ajë hu Isak, ryamboli asëval hu ale ỹaɗu ɗus ỹi, ayi hn'inkal Moriya hna. Do hnam, ndaw̃ëhnëɗuhowa do afëɗa had saɗëha hn'ikuŋ nte yabëɗëmi hna.»

3 Ga pacëk, Abëraham më matëk koɓëri fo g'acahnëfëɗ ga. Më calëk waɗëhwa ŋa soŋe saɗëha ỹa, ndiɓënda fali falëw̃u fa do njohna aju Isak gë vëryokuŋ vëhi vëlëw̃u kahnëtalehn gante nkabëkawo W̃ën.

4 Hnë fac rarëna hna, Abëraham nuko ŋaw̃ët kuŋ nte njihahnëɗëho ŋa.

5 Abëraham më ntehnëkëhni vëryokuŋ vëlëw̃u va: «Ñëw̃ëryin ani gë fali fi; ami g'ajë mën aỹi kaƴëɗëfun ƴaŋ sëmbifuna W̃ënu ŋa, tac mbokajëɗëfun.»

6 Abëraham më ndiɓëndëka aju Isak waɗëhwa saɗëha ŋa; umë hwëɗëh ha g'icar ŋa njoko. Njilehnëni vëhni vëhi tak ndampo fo. 7 Isak më tëƴëka rëmu Abëraham: «Apa?»

Abëraham më ntëkwaka: «Ye ye ajë mën? Nëpami.»

Isak më ntehnëka: «Kwëhnayinëk hwëɗëh ha gë waɗëhwa ŋa, ɓare ne nkeha fape soŋe saɗëha ỹa?»

8 Abëraham më ntëkwaka: «Ajë mën, W̃ënu ŋa njëɗahnëɗëha umë dënk fape saɗëha fa.» Vëhni vëhi tak nkoniho njindëni ndampo fo.

9 Ga tëkëni hn'ile nkabëkawo W̃ën hna, Abëraham më ntik hn'ile cënaɗe saɗëha hna do kwët ƴaŋ waɗëhwa ŋa. Tac ñaba aju Isak, do tinda hnë waɗëhwa wante kwëtëko hn'ile cënaɗe saɗëha hna. 10 Tac nuf cary iŋa soŋe káca aju. 11 Ɓare taŋ mëleka Ahwëhn a W̃ënu ŋa më macika g'ambin: «Abëraham! Abëraham!»

Abëraham më mëtaka do ntehna: «Ha, nëpami!» 12 Mëleka ỹa më mbok ntehnëka: «Antë aỹaka fatah fi! Antë alihna w̃eh! Njëtëɓu tame ntënënëɗuha W̃ënu ŋa, kaɓi ŋwëỹëryanëlihahna ajë hu, ryamboli asëval hu ỹi.»

13 Awa Abëraham më nuka yënki ga pëlayik wamiry ŋa hnë fasëc. Më njinëhnëka gwëcëta Isak gë yënki ỹa soŋe saɗëha ỹa. 14 Abëraham më macëk ỹëw̃a rac: «Ahwëhn a W̃ënu ŋa njëɗahnëɗ.» Soŋe rac wok w̃acahnënde ha gaki: «Hn'ikuŋ hna, Ahwëhn a W̃ënu ŋa njëɗahnëɗ ile rëfëka ỹa.»

15 Tac mëleka Ahwëhn a W̃ënu ŋa më mbok macika Abëraham g'ambin higëna ỹa 16 do ntehna: «Wëli ile ntehnëk Ahwëhn a W̃ënu ŋa: ntëkëhnëmi g'uw̃ac mën w̃a dënk, kaɓi aki ntiru, ŋwëỹëryanëlihow̃ahna ajë hu, ryamboli hu ỹa, 17 ndëwanëɗëmi do njaɓënëɗëfuhëhni vutah hu va had wahol wavë g'ambin w̃i ma nkërëƴal nte ye tëfary wov ŋi. Nufëɗëni wahnaw̃ vële ỹew̃ëkëhni va. 18 Waɓulunda waɓë nkal ŋi fop gë vëhni ndëwanëɗeni kaɓi maw̃ëhnëruho.»

19 Tac Abëraham g'aju mbokalehnëni gante nkeni vëryokuŋ vëlëw̃u do kahnëtalehnëni mëncëndëni gë Berëseba. Hnam nkoko ntëɗ Abëraham.

Viju Nahor

20 Ga ndëcëk watac, Abëraham pëƴayiko Milëka fëna nagëhnëkawo aheryu Nahor vutah vucan: 21 Us yeho fandënkwëryënkw fa, gë aheryu ỹa Bus, gë Kemuwel rëmu Aram, 22 gë Kesed, gë Aso, gë Pilëdas, gë Yidëlaf do gë Betuwel. 23 Betuwel yeho rëmu Rebeka ỹa. Vëỹi ye vutah mbëɗ gë vutar vunte nagëhnëkawo Milëka Nahor aheryu Abëraham va. 24 Nahor kwëhnakawo asëval ahigëna. Rewuma maciko. Umë fëna nagëkëhniwo vutah: Teba, gë Gaham, gë Tahas do gë Maka.

23

Icëm Sara ŋa

1 Sara, asëvalu Abëraham, wabëhn keme gë wafëhw wahi g'imbëɗ gë waki (127) nuỹako cëmat. 2 Kiriyat-Arëba hna cëmëko, dol Ebëron macëɗe, hnë nkal Kanan hna. Abëraham ntiko wakwëy asëvalu ŋa do koɗëho soŋe icëm dëwu ŋa.

3 Tac Abëraham më matëk haryënkw asëm alëw̃u hna do nji ntehnëhni Wahit w̃a aki: 4 «Ahneh fo yeɓu ỹal hun li, ale sëlëndik hnë w̃uhnë do ryëcëlehnëɗ. Ɓare asëval mën a cëmëk. Awa gwafëryino iƴag ỹal hun li vañahnëw̃a*.»

5 Wahit w̃a më ntëkwaniha: 6 «Muntayiru aw̃aw̃ ahnëpafu! W̃ënu ŋa ntiki asan ahwëhn nafa fagant lëw̃ fu. Ɓañëryehna asëval hu hn'iƴag nte ỹak fërënak walëw̃ fu li. Wëla aryampo ŋwëỹëryanëɗilihna iƴag dëw̃u ŋa soŋe avañahna.»

7 Awa Abëraham më tëhakëhni ndëkwëhn haryënkw lëw̃ hni, 8 do ntehnëhni: «Ge paryi maw̃ërun vañëw̃a asëval mën aỹi ani, tëƴëndinow̃a Efëron, aju Sohar, 9 nkwafo iƴag iɓë resiỹo Makëpela nte ye hnë ikëɗ kaỹ dëw̃u ŋi. Dehnëryina nkwafo gante ñaɗ ka, tase hun. Nkehahn dëmën.» 10 Efëron hnam dënk nkentiko. Më ndekak soŋe ntëkwahna Abëraham nkwëryahnëni wahit w̃a fop ỹëw̃a ɓulunda† hna ntehn: 11 «Ɗemarye, aw̃aw̃ ahnëpaw̃o, gwafëɗila muk kaỹ iŋi gë ƴag iŋi. Tase vëvë ỹalënta mën vi, njëɗëmi, koɗu avaña hnam asëval hu.»

12 Kat Abëraham më mbok ndëkwëhnëk haryënkw Wahit hna, 13 tac ntehna Efëron hafo fop nkwëryëni, më lehnëko: «Këlami, nëparye! Njëɗaɗëmi koryi soŋe kaỹ iŋi. Maw̃ëry iỹi koryi soŋe holahnu vañëw̃a asëval mën aỹi.»

14 Efëron më ntëkwaka Abëraham: 15 «Nëparye, këlami! Ikaỹ nte hoɗe nkwafi waŋëc koryi wakeme wahnah fo (400), kwëhnana nafa yëbëlan lëw̃ fu! Awa ɓañëryehna asëval hu!»

16 Abëraham maw̃ëko do njëɗahnëko ile nësëko Efëron ỹa tase vëvë ỹalëntaw̃u va, waŋëc wakeme wanah (400) koryi vë wati rac.

17 Koɓëri tac, ikaỹ Efëron nte yeho hnë resiỹo Makëpela favalëko gë Mamëre ŋa, gë iƴag nte yeho hnam ŋa do gë fop vatëh vante yeho ɓambery kaỹ va 18 Abëraham hwëhnëko. Fop Wahit wale yeho hnam va waseɗe yeho.

19 Tac Abëraham më mbañëka asëvalu Sara hnam, ɗarël Mamëre hna, më w̃acëɗe tame Ebëron, nkal Kanan hna. 20 Ikaỹ iŋa gë ƴag nte yeho hnam ŋa golohna kwëhnëni Wahit. Abëraham hwëhnëko gë maw̃al dëw̃ hni ŋa, soŋe mbañahnëndëhni vësëm vëlëw̃u va.

24

Isak gë Rebeka

1 Abëraham cërëko ɗus. Ahwëhn a W̃ënu ŋa ndëwakawo hnë fop. 2 Hnë fac ryampo, Abëraham më ntehnëka aryokuŋ alëw̃u ale ỹak lafëk tere ỹa. Umë yeho ankaf fop hnapul Abëraham ỹa. Umë lehnëkawo: «Kuyëtëry vák hu ỹi mbuf mën li* 3 do dëkënde gë Ahwëhn a W̃ën le hwëhnëk ambin ŋi gë nkal ŋi, ƴëkëlehnëndilihahna ajë mën aỹi asëval avë hnë iŋi nkal Kanan nte lëɗahnëɓu ŋi. 4 Ɓare dëkënde alehno njiɗu hnë nkal nte w̃atahniɓu hna ayëkëlehnëhnehna ajë mën a Isak asëval hnënk mën hna.»

5 Aryokuŋ a më ntëkwaka: «Ye liɗëfu ge asëval a ŋwëỹëk soŋe tëfe ani? Awa, tëfëka bi w̃ënceryëw̃a ajë hu hn'inkal nte w̃atahniru hna?»

6 Abëraham më ntehnëka: «Hali, ŋwëỹëry ɗus soŋe aw̃ëncerya ajë mën aỹi hatac. 7 Ahwëhn a, W̃ën le hwëhnëk ambin ŋa, caniko tere rëm mën hna g'inkal hnënk mën ỹa. Nësëhnëko do ntëkëhnëko njëɗaɗëhëhni vutah mën va kwëhnëni iŋi nkal ani. Cañëtiɗëha mëleka lëw̃u ỹa haryënkw hu soŋe aholahn ayonëhnehna asëval ajë mën aỹi. 8 Ge asëval a maw̃ëna tëfi, awa ntihëtaɗ idëk nte lëkënduho ŋa; ɓare antë aw̃ëncerya muk ajë mën aỹi hatac.» 9 Awa aryokuŋ a më kuyëtëk vák lëw̃u ỹa hn'imbuf Abëraham hna do ntëkëhna ntehna ntiɗ fop ile ntehnëka nti ỹa.

10 Tac, aryokuŋ a më nufëkëhni wayonkomb ipëhw (10) wuva Abëraham w̃a do njoryary fop ile fërënak hnë hnapul le kwëhnako Abëraham ỹa. Kahnëtalehn paɓ gë inaw̃ nte ntëɗahnëko Nahor ŋa, gë cape tahahn pëhna lav Mesopotami ka. 11 Aryokuŋëhn Abëraham ỹa tëkëko ɗarël hnë kolomba le woko gena naw̃ hna, më njinëgehnëkëhni wayonkomb w̃a. G'anëka nkeho, hnë wati le njijëɗëniho vësëval ỹëry w̃ënka ŋa.

12 Më njëfak aki: «Ahwëhn, W̃ënu Abëraham nte ryokuŋëhnëɗëfu ŋi, maw̃ëryanëhnërye fankëlëfu gë ale valëkow̃a ỹa. Tufahnëry koyëna ipërëna nte hwëhnaru soŋe Abëraham ale ryokuŋëhnëɗëfu ỹi. 13 Wëli ɗarël kolomba hna nkeɓu do vëryag vëvë iŋi naw̃ vi njijëɗëni ỹëry w̃ënka ŋa. 14 Dol tëƴëɗëfuha aryampo hnë vëhni nkury unkwahn ntëw̃u ŋa soŋe siyawu. Ge ntehnëko “Ciyary, njëɗëɗëfuhëhni fëna wayonkomb hu w̃i ciyantini”, awa, njëtëɗëfu umë ỹaryaryëɗuha aryokuŋ hu ỹi Isak. Koyëna njëtëɗëfu ntiru gë uhwëhna nëf soŋe ale ryokuŋëhnëɗëfu ỹa Abëraham.»

15 Ani gë puhnahnënd iƴëfa ŋa tëkëlehni Rebeka, aryagu Betuwel, unkwahn ntëw̃u ŋa nkus hna. Betuwel ajë Milëka gë Nahor yeho, aheryu Abëraham. 16 Fandag fankwamah ɗus yeho; ƴëtëlëhniwohna vësan. Cëlëndako kolomba hna, tëmpën unkwahn ntëw̃u ŋa do kaƴënda.

17 Aryokuŋ Abëraham ỹa më nkaryëk pankëlëni do ntehna: «Këlami, ƴëɗërye siyawu toƴe w̃ënkahu ŋi.»

18 Më ntëkwaka: «Këlami, Apa, ciyary.»

Më nkwëtëndak ñap nkwahn uŋa do njëɗahna ciya. 19 Ga njëɗaka ciya, më ntehnëka: «Ñëryëhnëɗëfuhëhni fëna wayonkomb hu w̃i ciyantini afo mërëni.» 20 Më kotak ñap w̃ënka waɓë nkwahn dëw̃u ŋa kosa hna, tac nkary mbok ñëryi kat. Pëɗëkëhniwo wayonkomb w̃a fop. 21 Asan a njëkëɗëhawo aryag a hara ñoñ nësëna, do tëƴaɗëho bi Ahwëhn a W̃ënu ŋa caŋëndanëk uyas lëw̃u w̃a.

22 Ante puhnani wayonkomb ciya ŋa, asan a më canik waryiɓ walëw̃u hna njëɗahna aryag a anënk sanu le hwëhnak nafa yaɓah do gë wame sanu waki wante hwëhnak ule-wo-le nafa yaɓah fëna. 23 Tac më tëƴëka: «Aryag mo yeru? Pëƴarye këlami bi nkehëhna igwac tere rëmuh hna soŋe asëlëndahnëfu ryakëfu dol hnam gë vële lapëhnaɗëho vi?»

24 Aryag a më ntëkwaka: «Betuwel ye rëm mën ỹa, aju Milëka gë Nahor.» 25 Më nkwënëk: «Lury ỹa gë idël iŋa njaɓëk ỹal fu hna, do gë hn'ile koɗun aryaku fëna.»

26 Asan a më ndëkwëhnëk yëka ỹa nkal hna do camehna Ahwëhn a W̃ënu ŋa 27 ntehn: «Camehnëmi Ahwëhn, W̃ën ale ryokuŋëhnëɗëfu Abëraham! Tufahnëɗu kwëlëkwël ipërëna hu ŋa do g'ikahnënda hu ŋa gë cape ale ryokuŋëhnëɗëfu ka: hnë uw̃i yas Ahwëhn a W̃ënu ŋa njiryeryëko satën fo gë hnënk ale ryokuŋëhnëɗëfu ka.»

28 Aryag a më nkaryëk pëƴahn tere hnëmu hna le ryëcëtak ỹa. 29-30 Hara Rebeka kwëhnakawo acër ale w̃aciko Laban. Nuko anënk ŋa gë wame ŋa hnë vák aheryu hna do nkwëryëko ga tëfëtaɗe ile ntehnëkawo asan a. Awa më nkaryëk nji tëkata asan a gë wayonkomb walëw̃u w̃a ɗarël kolomba hna 31 do ntehna: «Ƴij ỹal fu hna, wëjë ale ndëwak Ahwëhn a W̃ënu ŋa. Soŋe ye ỹëw̃ëru hnë gwac li? Pëhwëtëɓu cery ŋa do ntinëhnëɓuhëhni wayonkomb hu w̃i hn'ile ñëw̃ëɗëni.»

32 Awa aryokuŋ Abëraham ỹa më njik vëhni Laban hna. Më nkwëtëndini wayonkomb w̃a ile ndiɓëniho ỹa do njëɗayini ile tokëɗëni. Do njonëhnijini fëna aryokuŋ Abëraham ỹa gë vële lapëhnakawo va w̃ënka nkuyëtahnëni wapary ŋa. 33 Më njëɗayik roka, ɓare më ntehnëk: «Tokëɗa ge gena nësëɓu le ỹaɗëfu hnësu ỹa.»

Laban më ntehnëka: «Awa nësëry!»

34 Asan a më ntehnëk: «Aryokuŋ Abëraham yeɓu. 35 Ahwëhn a W̃ënu ŋa mbetandanëka ɗus ale ryokuŋëhnëɗëfu ỹa; njëɗaka wape gë wuhnankal do gë wuhni, gë koryi do gë sanu gë vëryokuŋ vësan gë vësëval, wayonkomb gë wafali. 36 Asëvalu Sara, mama ntafahnëk, nagëhnëka facan fante njëɗak fop ile kwëhnak ỹa. 37 Ale ryokuŋëhnëɗëfu ỹa ntehnëko lëku: “Ƴëkëlehnëndilihahna ajë mën aỹi asëval avë hnë nkal Kanan nte lëɗahnëɓu ŋi.” 38 Më lehnëkowo: “Dëkënde alehn njiɗu tere rëm mën hna, hnënk mën hna, soŋe ayëkëlehnëhnehna ajë mën aỹi asëval.” 39 Awa më rëƴëɓuha: “Ye liɗëfu ge ŋwëỹëk asëval a tëfiɗilohna?” 40 Më ntëkwako: “Ahwëhn a W̃ënu ŋa ale rëfëɗëfu kwëlëkwël ỹa, umë faƴëɗëha mëleka lëw̃u ỹa haryënkw hu, ntiɗ caŋ uyas hu w̃a do njonëhniɗuha asëval avë hnënk mën ajë mën aỹi, avë tere rëm mën hna. 41 Ge njiru vëvë tere mën hna, ntihëtaɗëhi idëk nte lëkëhnëruho ŋa. Wëla ñoñ nuỹajëlihna, ɗëwanëɗila w̃eh.” 42 Ante tëkekëɓu dol ɗarël kolomba ŋi, aki njëfakëɓu: “Ahwëhn, W̃ën ale ryokuŋëhnëɗëfu Abëraham, ɗemarye caŋaryo uyas le yiɗëfu w̃i. 43 Tame kaɓi ɗarël kolomba li nkeɓu, tëƴëɗëfuha aryag ale yijëɗ ỹëry w̃ënka ŋa njëɗo siyawu toƴe w̃ënka wante ñëryëɗ nkwahn ntëw̃u hna. 44 Ge ntëkwako: ‘Këlami ciyary, do ñëryëhnëɗëfuhëhni fëna wayonkomb hu w̃i’, awa, njëtëɗëfu umë ye asëval ale ỹaryaryëɗuha ajë ale ryokuŋëhnëɗëfu ỹa.” 45 Ani gë fuhnahnëndu nësëlehna ŋa, tëkiko Rebeka, unkwahn ŋa nkus hna; më cëlëndak kolomba hna do ñëryi w̃ënka ŋa. Më rëƴëɓuha: “Këlami, ƴëɗërye siyawu.” 46 Më nkwëtëndak ñap nkwahn uŋa do ntehno: “Ciyary, tac pëɗëɗëfuhëhni wayonkomb hu w̃i fëna.” Më siyaɓu do më pëɗëkëhni wayonkomb w̃a fëna. 47 Ga tëƴëɓuha bi mo hnagëka, më ntëkwako: “Betuwel ye rëm mën ỹa do Milëka gë Nahor hnagëka.” Awa më liɓuha nënk ŋa icëhn hna do wame ŋa vák hna. 48 Më ryëkwëhnëɓu yëka ỹa nkal hna soŋe sëmbëw̃a Ahwëhn a, W̃ën ale ryokuŋëhnëɗëfu ỹa, Abëraham; camehnëɓuha soŋe ile njoko ƴam fo hnë aryag mbaỹ ale ryokuŋëhnëɗëfu ỹa. Koyëna koɗëfu yonëhnëw̃a ajë ale ryokuŋëhnëɗëfu ỹa. 49 Tame, pëƴaryino ge kahnëndarun alinëhnuna ifërën ale ryokuŋëhnëɗëfu ỹa. Ge koɗiluhna, njiɗëfu sëñ haw̃ary.»

50 Laban gë Betuwel më ntëkwaniha: «Ahwëhn a W̃ënu ŋa fëhnak koyëna. Ñoñ koɗilëfuhna hnësëfu. 51 Rebeka ani nke, haryënkw hu. Ƴoryehna nke asëval ajë ale ryokuŋëhnëɗu ỹa, gante ntehnëk Ahwëhn a W̃ën ka.»

52 Aryokuŋëhn Abëraham ỹa ga nkwëryëk waŋi wanës, më ndëkwëhnëk yëka ỹa nkal hna do camehna Ahwëhn a W̃ënu ŋa. 53 Tac më canik waryiɓ walëw̃u hna vile ryëhwarik koryi gë sanu do gë wafand njëɗahna Rebeka; më njëɗakëhni fëna waɓuña wakwëhn nafa sankaf vëhni acëru gë hnëmu fandag fa. 54 Aryokuŋëhn Abëraham ỹa gë vële lapëhnakawo va tokëniho do ceni, tac njilehnëni ndakëni.

Ga pacëk g'acahnëfëɗ ga, nte matëni ŋa, aryokuŋëhn Abëraham ỹa më ntehnëkëhni acëru gë hnëmu Rebeka: «Napëryino vokawu gë ale ryokuŋëhnëɗëfu.»

55 Më ntëkwaniha: «Rebeka ani nkoɗ ten toƴe, soŋe wafac ipëhw, tac koɗ njinti.»

56 Aryokuŋëhn Abëraham ỹa më mbok ntehnëk: «antë avëỹehnuno, kaɓi Ahwëhn a W̃ënu ŋa caŋëndanëk nkaw̃ mën ŋa. Tavëryino vokawu gë ale ryokuŋëhnëɗëfu.»

57 Më ntehnëniha: «Macënëfuna aryag aỹi do tëƴina ile nahak ỹa.»

58 Awa më macëniha Rebeka do tëƴëniha: «Ñaɗu bi arëfëlu aỹi asan?»

Më ntëkwakëhni: «Ha, ñaɗëfu.»

59 Awa më tavëniha Rebeka gë asëval ale hnihnëɗëhawo ỹa† tëfëlëni gë aryokuŋëhn Abëraham ỹa do gë vële lapëhnajëkawo va.

60 Më ndëwanëniha Rebeka aki: «Araɓi aye, wëjë ahery fu ỹi, hnëm waɓulunda waƴaɓah. Araɓi vutah hu va nufëni wahnaw̃ vële ỹew̃ëki va!»

61 Rebeka gë vësëval vële ryokuŋëhnëɗëhawo va më kaƴëni wayonkomb hna soŋe tëfëlëni gë aryokuŋëhn Abëraham ỹa do njini ndampo fo.

62 Awa hnë wati rac, Isak, aju Abëraham, matëko kolomba le w̃aciko Lahayi-Royi hna pakëta hnë resiỹo Negev hna fo. 63 Hnë anëka ndampo cahnëko nji nkwërëtalehnënd gë igwac, më nukëhni taŋ wayonkomb ga tëkiɗëni. 64 Rebeka ga nuka Isak, më ntëɗak yonkomb hna 65 do tëƴa aryokuŋëhn Abëraham ỹa: «Mo ye asan ale yijëɗ pankëlin igwac li?»

Aryokuŋëhn Abëraham ỹa më ntëkwak: «Ale ryokuŋëhnëɗëfu ỹa ye.» Awa Rebeka cënkalehn taŋ yëka ỹa tufahnahn ntënah ntëw̃u ŋa.

66 Aryokuŋëhn Abëraham ỹa më tëfëtanëka Isak fop ile ntijëk ỹa. 67 Tac Isak më njoka Rebeka hnë usank le yeho va Sara hnëmu ỹa. Isak nufëkawo ñëla do ŋahnëkawo. Koyëna nduñënako Isak aju Abëraham icëm hnëmu Sara ŋa.

25

Vutah Abëraham vunte nagëk Ketura

1 Abëraham ñëlëkawo asëval ahaw̃ary. Ketura maciko. 2 Nagëhnëkawo: Simëra gë Yokësan gë Medan gë Madiyan gë Isebak do gë Suwa. 3 Yokësan yeho rëmu Saba gë Dedan ỹa. Hnë viju Dedan hna naginiho waɓulunda Wa-asur w̃a, gë Waletus w̃a, do gë Walewum w̃a. 4 Madiyan yeho rëm Efa ỹa, gë Efer, gë Hanok, gë Abida, do gë Elëda. Vëỹi fop vërah vutah Ketura yeho.

5-6 Abëraham njëɗëkëhniwo ɓuña viju vësëvalu vëỹëntaw̃ va wati nte nkoko cëmëna ŋa. Tac cañëtëkëhniwo ŋaw̃ëtaniha Isak, gë cape pëhna lav ka, ɓare Isak umë lëw̃ëko hnapul rëmu ỹa fop.

Icëm Abëraham

7 Abëraham nuỹako wabëhn keme gë wafëhw imbëɗ gë wahi g'imbëɗ (175) cëmat. 8 Hn'untaf ƴaryah nëŋah cëmëko nji tëkëhëhni vacërakëlo vantëw̃u va. 9 Isak gë Isëmayel viju, më mbañëniha hn'uhary Makëpela hna, ule yeho hn'ikaỹ Efëron aju Sohar, avë ɓulunda Het, ɗarël Mamëre hna. 10 Abëraham hnë ɓulunda Het hna ntaw̃ëko kaỹ tac. Hnam mbañiko Abëraham ɗarël asëvalu Sara. 11 Ante cëmëko Abëraham ŋa, W̃ënu ŋa ndëwanëkawo aju Isak. Isak ɗarël kolomba Lahayi-Royi hna ntëɗëko.

Tere Isëmayel aju Abëraham

12 Wëli itëfëta soŋe tere Isëmayel, aju Abëraham, ale nagënihawo gë Agar, aramp Sara avë Esipët ỹa. 13 Aki nke wamac vutah Isëmayel va gante tëfëlëni hnagi ka: fandënkwëryënkw fa Nëbayot maciko, tac fakigëna fa Kedar, gë Adëbel, gë Mibësam, 14 gë Misëma, gë Duma, gë Masa, 15 gë Hadad, gë Tema, gë Yetur, gë Nafis, do gë Kedëma. 16 Waŋi ye wamac vutah pëhw gë vuki (12) vumba Isëmayel va. Ale-wo-le asankaf ɓulunda yeho; wamac wadëw̃ hni ŋa macahnëniho vankol vantëw̃ hni va gë wëryaha walëw̃ hni w̃a. 17 Isëmayel wabëhn keme gë wafëhw warar g'imbëɗ gë waki (137) nuỹako ante cëmëko nji tëkëhëhni vacërakëlo vantëw̃u ŋa. 18 Vëva Isëmayel va hnë resiỹo le yeho yëbëlan Havila gë Sur hna ntëɗëniho. Sur ɗarël Esipët hna nkeho, gë cape Asur. Ŋaw̃ëtanihëhniwo vutah Abëraham vuñëntaw̃ va.

Sakob wasapitër 25–36

Esawu gë Sakob

19 Wëli itëfëta soŋe tere Isak, aju Abëraham ỹa. 20 Ante nuỹako Isak wabëhn wafëhw wahnah ŋa (40), ñëlëkawo Rebeka. Rëmu ỹa Betuwel yeho, avë ɓulunda Aram mbë Padan-Aram ỹa, do acëru ỹa Laban yeho. 21 Ɓare Rebeka nagëɗilohna; awa Isak më këlaka Ahwëhn a W̃ënu ŋa soŋe asëvalu ỹa. Ahwëhn a W̃ënu ŋa maw̃ëhnëkawo këla dëw̃u ŋa do Rebeka ndonkëko.

22 Vucëp ndonkëko, do vutah vutac peñëlëɗëniho ɗonk dëw̃u hna. Awa Rebeka më ntehnak: «Ye ga fëlako ami?» Më njik tëƴa Ahwëhn a W̃ënu ŋa. 23 Ahwëhn a W̃ënu ŋa më ntehnëka:

«Wayal wahi yehëhna ɗonk hu hna,

waɓulunda waki waỹew̃ëlah hnagëɗu.

Ryampo yaw̃ëɗ ntëba ỹëntaw̃ ỹa,

do fandënkwëryënkw fa rëkëɗ ndokuŋëhnënda aheryu.»

24 Ante tëkëkëko wati hnag ŋa, pacëkëhniwo vucëp ndonkëko. 25 Avëntah had kombo ryënkwiko nagi. Wëñahn fo nkehawo mbahn iŋa had acuɗ cuɗak. Soŋe rac macahniko Esawu*. 26 Tac nagëgik aheryu. Itak Esawu ŋa pëlako do Sakob† maciko. Isak wabëhn wafëhw imbëɗ gë ryaw̃ (60) kwëhnako nte naginiho ŋa.

Igwëcëtël Esawu g'aheryu Sakob

27 Vutah va naỹëniho. Esawu asary asankaf yeho, gë fëk nkeɗëho kwëlëkwël; ɓare Sakob, asan ayamah yeho, ŋaw̃ëɗilohna tere ỹa. 28 Isak Esawu ñako ñand, kaɓi faỹar fa ñaɗëho ɗus, ɓare Rebeka asëvalu umë, Sakob ñako ñand.

29 Fac ryampo Sakob hnëg nëgëɗëho ante mënciko Esawu g'icary ka. Mbërako do inte yokawo ɗus. 30 Esawu më ntehnëka Sakob: «Mbëraɓu ɗus. Këlami, tavërye roku ile hnëgëru ỹi, ñaɗëfu roku iỹi roka vëntah.» (Soŋe rac macahnik Esawu «Edom», kaɓi umë fëhnëtanëk vëntah.)

31 Sakob më ntëkwaka: «Maw̃ëryanërye ten intëw̃ nte rëfëka fandënkwëryënkw fa.»

32 Esawu më ntehnëka: «Inte ŋa ɗaw̃ iŋa nkeho. Ye ga nëfaɗëho intëw̃ nte rëfëka fandënkwëryënkw fa?»

33 Sakob më mbok ntehnëka: «Dëkënde ten.» Awa Esawu më ntëkëk do nkwëcët koyëna intëw̃ nte rëfëka fandënkwëryënkw fa. 34 Awa Sakob më nëhëtëhnëka roka ỹa. Esawu më tokëk do ciya, tac njilehn. Koyëna njafaŋëko Esawu intëw̃ nte rëfëka fandënkwëryënkw fa.

26

Isak gë Ambimelek

1 Mboko nke inte nkal hna had nte yeho hnë ƴamani Abëraham ŋa. Soŋe rac Isak njiko Gerar hn'ile nkeho Abimelek ahnaw̃ Wafilisëte w̃a. 2 Ahwëhn a W̃ënu ŋa më karyëtahnëka Isak do ntehna: «Antë ayi gë Esipët, dëɗënti hnë nkal nte rufëɗëmi hna. 3 Ñëw̃ëry hnë itac. G'ami nkeɗe do ndëwanëɗëmi, kaɓi wëjë gë fop vutah hu va gë vutah hni va yëɗaɗëfu waỹi wayal. Koyëna ntiɗëfu ile lehnëɓuhawo rëmuh Abëraham ntinëhnëɗëfuha ỹa. 4 Ntiɗëfu njaɓëni vutah hu va had gë wahol wavë g'ambin ki, do njëɗaɗëfuhëhni iŋi nkal fop. Waɓulunda waɓë nkal ŋi fop gë vëhni ndëwanëɗeni, 5 kaɓi Abëraham maw̃ëhnëko wanës mën ŋa, gë vakwëɗa mën va, do gë sariya mën ỹa.» 6 Awa Isak ntiko ile ntehnëkawo W̃ënu ŋa, ntëɗëko Gerar hna.

7 Vahnë vëvë hnam va tëƴënihawo soŋe asëvalu ỹa. Më ntëkwakëhni ntehn aheryu ye: ɗëkëɗilohna ntehn Rebeka asëvalu ye, kaɓi ntakëkawo antë ndaw̃i soŋe lëw̃u ỹa, kaɓi nkwamëko ɗëcët.

8 Isak mbiỹëko hnam. Hnë fac ryampo Abimelek, ahnaw̃ Wafilisëte ỹa, fenetër hna njëkëɗëho. Më nuka Isak ga nëhandëha nëh nte rufahnëɗ Rebeka asëvalu ye. 9 Më macehnëka do ntehna: «Pacëk asëval hu ye! Awa soŋe ye lehnëru ahery hu ye?»

Isak më ntëkwak: «Nësëɓu koyëna kaɓi ntakëko antë ryaw̃iwu soŋe lëw̃u».

10 Abimelek më mbok ntehnëk: «Ye liruhëfu koyëna? Ge mbiỹakënd toƴe aryampo avë ɓulunda mën nufakëndëha asëval hu, do koyëna menehnakënduhëfu.»

11 Tac Abimelek më mbañëhnëkëhni ɓulunda ỹa fop ntehnëhni: «Ge ahnë ỹakëka aỹi asan ma asëvalu ndaw̃ëɗe.»

12 Hnë bëhn rac, Isak njamëko hnë nkal tac do mbarëpëko roka yaɓah kaɓi Ahwëhn a W̃ënu ŋa ndëwakawo. 13 Uhwëhna lëw̃u w̃a nkwënaɗëho kwëlëkwël, do nkwënaɗëho ɓeta ŋa. 14 Kwëhnako vantega wape gë wuhnankal do gë wuhni, gë vëryokuŋ vëyaɓah.

Ikwëtël Isak gë Abimelek

Awa, Wafilisëte w̃a më ñew̃aryëniha Isak. 15 Më mbëw̃ëni fop wakolomba wante nkabëniho vëryokuŋ rëmu Abëraham ante nkoko cëmëna ten ŋa. 16 Tac Abimelek më ntehnëka Isak: «Njaɓëki ɗëcët fanka fa alëbëfu fuhnë; kërënary ani.»

17 Awa Isak më kërënak hnam; nji ndah hnë garyëla Gerar hna do ntëɗ hnam. 18 Më nkëƴëtehnëk wakolomba wante yabiko nte nkoko cëmëna ten rëmu Abëraham do mbëw̃ëniho Wafilisëte nte cëmëko Abëraham ŋa. Më mbokaryëk mac wakolomba ŋa wamac wante macëko rëmu ŋa dënk.

19 Fac ryampo, vëryokuŋ Isak va nkabëniho kolomba do pëhnëniho w̃ënka wante yalëɗëho gë fanka. 20 Vëhery wusaw̃ Gerar va gë vëva Isak va conkëniho. Vëhni lehnëɗëho: «Fuhnë hwëhnëk w̃ënka ŋi.» Isak më macëk hacëm hatac Esek, umë fëhnëtanëɗ «Sonko», kaɓi vëhery wusaw̃ va conkëniho g'umë. 21 Awa vëryokuŋ Isak va nkabëniho kolomba haw̃ary, do mboko nke kat sonko soŋe hatac fëna. Isak më macëk kolomba rac Sitëna, umë fëhnëtanëɗ «Gwajëtël». 22 Më matëk hnam do mbok nkabehn kolomba rarëna; rac ƴojëlohna sonko. Më macëk Rehobot, umë fëhnëtanëɗ «Igwac Ƴankah». Ntehnaɗëho: «Tame, Ahwëhn a W̃ënu ŋa njankënëhnëkëfu, soŋe mbetahnin hnë iŋi nkal.»

23 Më matëk hnam nji Berëseba. 24 Ahwëhn a W̃ënu ŋa më karyëtahnëka hn'umëɗ nte ryaviko hna do ntehna: «W̃ën rëmuh Abëraham ỹa yeɓu. Antë ntaki iñë kaɓi gë wëjë nkeyik do ndëwaɗëmi njaɓënëɗëfuhëhni vutah hu va gë vutah vuntëw̃ hni va soŋe aryokuŋëhn mën a Abëraham.» 25 Isak ntiko hnam hn'ile cënaɗe saɗëha njëfaɗëhawo W̃ënu ŋa do Ahwëhn a W̃ënu ŋa macëɗëhawo. Ntiko usank lëw̃u w̃a do vëryokuŋ vëlëw̃u va nkabëniho kolomba haw̃ary.

26 Awa ahnaw̃ a, Abimelek, matëko Gerar hna nji njëkehna. Gë Ahusat, lawo lëw̃u ỹa, nkeniho do gë Pikol, asankaf wasoɗaɗe walëw̃u w̃a. 27 Isak më tëƴëkëhni: «Soŋe ye yijërun ayëkuno, w̃uhnë vële ỹew̃ëko do lajëko ỹal hun hna?»

28 Më ntëkwaniha: «Kamahnëɓun Ahwëhn a W̃ënu ŋa gë wëjë nkerun, do nahaɓun tëfëka kwëtëlin wëjë gë fuhnë, akwëtëla nte lëkik. 29 Awa dëkëndifu alehn diɗilihëfuhna uw̃eh, kaɓi diyilihna këm fo; ifërën fo linëhniru, do taviru ayi ƴam. Do tame, asan ale njëɗëk Ahwëhn a W̃ënu ŋa yeru.»

30 Isak më ntëvakëhni. Tokëni do ceni. 31 Ga pacëk nëganiho do ntëkëni vëhni fop soŋe nkwëryëla ntëw̃ hni ŋa. Më koyalëni gë Isak njilehnëni ƴam.

32 Hnë fac rac dënk, vëryokuŋ Isak va njijëniho pëƴaniha Isak ntehnëni pëhnëni w̃ënka hnë kolomba haw̃ary le nkabëni ỹa. 33 Isak më macëk kolomba rac «Kolomba Idëk». Soŋe rac hafo dol inaw̃ iŋa Berëseba nkok macëɗe —umë fëhnëtanëɗ «Kolomba Idëk».

Iñël Esawu

34 Esawu wabëhn wafëhw wahnah (40) kwëhnako ante ñëlëkëhniwo vësëval Wahit wahi va, Yehudit, aryag Beri ỹa, do gë Basëmat, aryag Elon ỹa. 35 Vësëval vërac ndëñehnënihëhniwo vëhni Isak g'asëvalu Rebeka.

27

Isak ndëwanëɗëha Sakob

1 Awa, Isak, ante cërëko ŋa, golohna nund. Fac ryampo më macëka Esawu, aju aryënkwëryënkw alëw̃u ỹa, do ntehna: «Ajë mën!»

Më mëtaka: «Nëpami.»

2 Isak më ntehnëka: «Nuru, ntafëɓu do ƴëtëla bi guve cëmëɗëfu. 3 Awa tame, nufëry uŋwary hu ŋa gë wëca hu ŋa ayi g'icary. Ƴonëhne faỹar, 4 do ahnëgëhno, gante ñaɗëfu ka, ahnëhëtëhno roku, tac ndëwanëɗëmi ani gë sëmahnëndu.»

5 Hara Rebeka nëpaɗëho ile nësëhnëɗëhawo Isak aju Esawu ỹa. Njind tuŋ umë g'icary soŋe njoj faỹar fa, 6 Rebeka më ntehnëka Sakob aju: «Nkwëryëɓuha rëmuh ga ntehnëɗëha acër hu Esawu: 7 “Ƴonëhne faỹar tac ahnëgëhno gante ñaɗëfu ka. Ge tokëɓu, ndëwanëɗëmi haryënkw Ahwëhn a W̃ënu ŋa ani gë sëmahnëndu.” 8 Awa tame, ajë mën, nëparye ɗus do diry ile rëƴëɗëmi ỹa. 9 Ƴiry cery wahnankal hna do ƴonëhnew̃ëhni vunankal vuki vupërën. Nëgëhnëɗëfuha rëmuh gante ñaɗ ka. 10 Njinenëhnëɗuha tok, tac ndëwanëɗëhi ani gë cëmahnënd.»

11 Sakob më ntëkwaka: «Esawu wëñahn fo nkeha mbahni ŋa, ɓare ami gelohna. 12 Ge ñakëko apa, njëtëɗ ñaɗëfu rokaw̃a, do uw̃eh ndëwanëɗëho; geɗina fërën.»

13 Hnëmu më ntëkwaka: «Ge koyëna nke, araɓi wameh watac nkewo ami, ajë mën! Nëparye tuŋ do ƴinëndew̃ëhni vunankal va.»

14 Awa Sakob njinëhnëlehnëhni njojëhni do njëɗahna hnëmu. Rebeka më nëgëhnëka Isak roka hnëŋah gante ñaɗ ka. 15 Tac më nufëk viỹi Esawu aju aryënkwëryënkw a vile ỹak wamëk, yeho tere va, do cuɗa Sakob, aju ahigëna ỹa. 16 Më përyëka gë waƴand wuhnankal w̃a wëɓák ŋa g'igëb iŋa 17 do njëɗahna hnëhët hnëŋah gë mburu le nëgëko ỹa.

18 Më njiryeryëk vëhni rëmu hna do ntehna: «Apa!»

Isak më ntëkwaka: «Nëpami, ajë mën; ɓare pëƴarye bi mo yeru.»

19 Sakob më ntëkwaka rëmu: «Ami Esawu ye, ajë hu aryënkwëryënkw a. Ntiɓu ile rëƴëruho ỹa. Awa ƴij alaña arok faỹar mën fa; tac njëɗaɗuho ɗëwara hu ỹa.»

20 Isak më tëƴëka: «Hak ntiru ahnuỹahni faỹar ñap aki, ajë mën?»

Sakob më ntëkwaka: «Ahwëhn a W̃ënu ŋa, W̃ën hu ŋa, yojëka nkaw̃ mën hna.»

21 Isak më ntehnëka: «Tëhaj, ajë mën, ỹaki yëtahnu bi paryi ajë mën a Esawu yeru.»

22 Sakob më tëhaka rëmu; Isak më ñakëka do ntehn: «Hohna ha, va Sakob ỹa ye, ɓare wëɓák ŋa wëɓa Esawu ŋa ye.» 23 Ƴavëtëlawohna kaɓi wëɓák wadëw̃u ŋa wëñahn fo nkeho had wëɓa Esawu ŋa. Ɓare njëɗahnënda ɗëwara lëw̃u ỹa, 24 mboko tëƴa kat: «Paryi bi ajë mën a Esawu yeru?»

Sakob më ntëkwaka: «Ha.»

25 Isak më mbok ntehnëk: «Nëhëtënde, ajë mën, roku faỹar hu fi do yëɗaỹi ɗëwara mën ỹa.» Sakob më nëhëtëhnëka rëmu Isak tok, më njonëhnika uñen do ce. 26 Tac Isak më ntehnëka Sakob: «Tëhaj do aw̃uryawo, ajë mën!»

27 Sakob më tëhak do muryahna. Isak tehëkawo viỹi vile yeho viva Esawu va, tac më ndëwanëka aju Sakob aki: «Paryi nke rehëry a ajë mën a ye! Had ikaỹ nte ndëwak Ahwëhn a W̃ënu ŋa nke.

28 «Araɓi W̃ënu ŋa njëɗi waw̃ënk wale yojëɗ g'ambin w̃a,

inkal nte wufak,

roka g'uñen ƴaɓah.

29 Araɓi wayalu ndokuŋëhnëndënihi,

araɓi waɓulunda ndëkwëhnëhnëndënihi.

Gery asankaf vëhery hu,

Araɓi ndëkwëhnëhnëndënihi!

Ale ryëwanëki uw̃eh a, araɓi umë fëna nuỹa rac!

Ale ryëwanëki ufërën a, araɓi umë fëna nuỹa rac!»

30 Ante puhnak Isak ɗëwan Sakob ŋa, Sakob më cahnëk do hnë wati rac dënk tëkiɗëho Esawu g'icary. 31 Më nëgëk, umë fëna, roka hnëŋah, njinenëhna rëmu do ntehna: «Matëry, Apa, arok faỹar fale yonëhnimi fa; tac njëɗaɗuho ɗëwara hu ỹa.»

32 Isak më tëƴëka: «Mo yeru?»

Më ntëkwak: «Ami, Esawu ye, ajë hu aryënkwëryënkw a.»

33 Awa Isak pëmpëhnahnëkawo ɗus hafo mbalënda mbahn iŋa fop do ntehn: «Mo ga ye, awa, ale saryëk do yonëhnekëho faỹar aỹi? Fop tokëɓu arëkahnind ỹa do njëɗaɓuha ɗëwara mën ŋa; do nkoryaryëɗ ɗëwara rac!»

34 Esawu ga nkwëryëk wanës rëmu ŋa, ntavëkawo ɗus, pëgwëlehn ndekand ɗus do këlahna rëmu: «Apa, ɗëwanërye, ami fëna!»

35 Ɓare Isak më ntëkwaka: «Ahery hu njijakëh do tokako. Nufëk ɗëwara le rëfëkawo ahnuỹa ŋa.»

36 Esawu më ntëkwaka: «Sakob! Paryi nke uw̃ac ule rëfëka w̃a kwëhnak —Aroka Vahnë— kaɓi tokako wahwënta wahi! Ucër uŋa ntenëhnëko ten do tame wëli nufëk ɗëwara mën ŋa!» Esawu më nkwënëk: «Goryaryëlihna bi ɗëwara soŋe lëmën?»

37 Isak më ntëkwaka: «Sakob liɓu asankaf hu ỹa, do njëɗaɓuha vëlëw̃u va fop nkeni vëryokuŋ vëlëw̃u. Maw̃ëryanëɓuha roka ỹa do g'uñen ƴaɓah. Ye wok soŋe wëjë, ajë mën?»

38 Esawu më mbok tëƴëka rëmu: «Iɗëwara ɗampo tac fo bi hwëhnaruho? Apa, ɗëwanërye ami fëna!» Do pëgwëlehn kond ɗus.

39 Tac rëmu më ntëkwaka aki:

«Idëɗ hu ŋa ŋaw̃ëtaɗ nkal gufak ŋa,

ŋaw̃ëtaɗ waw̃ënk wale yojëɗ g'ambin w̃i.

40 Ɗuniỹa hu ỹa fop uw̃ët g'ule fo yeɗ,

do rëkëɗu aryokuŋëhnënda ahery hu.

Ɓare afaya fo rëkëɗu aw̃ërëtalehnënd,

nkubëɗu sug le ryiɓëndëɗeru ỹa

do ntoŋëɗu.»

Igary Sakob

41 Esawu më ñew̃ëka Sakob soŋe iɗëwara le ndëwanëkawo rëm hni ŋa. Më ntehnak: «Apa ɓiỹëɗina cëmëɗ. Awa tac ndaw̃ëɗëfuha ahery mën aỹi, Sakob.»

42 Ga njëtak Rebeka ile pëhnak Esawu ỹa, më macehnëka Sakob do ntehna: «Acër hu, Esawu, ñaɗ nkwëcagi ndaw̃i. 43 Tame, ajë mën, nëparye ɗus do diry ile lehnëɗëmi ỹa: matëry ayary vëhni acër mën hna Laban, Aran hna. 44 Ñëw̃ëry hnam, hafo acër hu njama sakahn ha. 45 Ge njamëka do ndënkw ile liruha ỹa, awa paƴehnëryiɗëfu ayinëhnëryiyi. Ñaɗa raku w̃uhnë vëhi tak hnë fac ryampo.»

46 Rebeka më ntehnëka Isak: «Gona nëŋahno ɗuniỹa ỹi soŋe vësëval Wahit ajë mën Esawu vi. Ge Sakob, umë fëna, ñëlëka aryampo hnë vësëval vëvë hn'iŋi nkal vi, goɗina tëfo wow̃ ɗuniỹa li!»

28

1 Awa Isak më macëka Sakob, koyalëni do tac ndëwana tac ntehna aki: «Ñëlëɗilihahna asëval avë nkal Kanan. 2 Ƴiry Mesopotami, vëhni Betuwel rëmu hnëmuh hna. Ƴëkëlehnaryehna hnam asëval, aryag Laban, acëru hnëmuh. 3 Araɓi W̃ën Hwëhn Fanka Fop ŋa njëɗi vutah vunjaɓah, ayehahn rëm waɓulunda waƴaɓah. 4 Araɓi njëɗu wëjë gë vutah hu va gante njëɗëkawo Abëraham ka, soŋe areɓahnëhni inkal nte lëɗantu ŋi vële hwëhnëk va, inkal nte njëɗakawo W̃ën Abëraham ŋi.» 5 Awa Isak më cañëtëka Sakob nji Mesopotami, vëhni Laban hna, nte yeho aju Betuwel Aram ỹa do yeho fëna acëru Rebeka ỹa, hnëmu Sakob gë Esawu.

6 Esawu njëtako Isak ndëwanëka Sakob do cañëtëkawo nji njëkëlehnaja asëval Mesopotami hna. Njëtako fëna ante ndëwanëɗëhawo Isak Sakob ŋa mbañëhnëkawo antë ñëla asëval avë inkal Kanan, 7 do Sakob ntënënëkëhniwo vëhni rëmu gë hnëmu do njiko gë Mesopotami. 8 Koyëna Esawu njëtako rëmu Isak nëŋëlawohna gë vësëval vëvë Kanan va. 9 Awa Esawu më pëhnak njëkëlehnahna asëvëval ahaw̃ary. Më njik vëhni Isëmayel hna, aju Abëraham, do njëkëlehnahna ñëla aryagu, ale w̃aciko Mahalat, aheryu Nëbayot.

Huɗakery Sakob

10 Hnë wati rac matëko Sakob Berëseba hna soŋe nji Aran. 11 Kaɓi njoko lav w̃a, më ndakëk hn'ile tëkëko hna. Do itaka nufëko nkagëtahn hnam. 12  Umë ndakeryëk: më nuk ihëƴa sëɓiko nkal li hafo tëk ambin hnani. Wamëleka W̃ënu ŋa kaƴëɗëhniho cëlindëni. 13 Ahwëhn a W̃ënu ŋa umë dënk kahnëko haryënkw lëw̃u do ntehna: «Ahwëhn a W̃ënu ŋa yeɓu, W̃ën rëmuh sankaf Abëraham ŋa do gë W̃ën Isak. Inkal Kanan nte ryakantuŋi njëɗaɗëmi wëjë gë vutah hu va. 14 Vutah hu va njaɓëɗëni had ivëɗ nkal ŋi; ɗuniỹa li fop ntëɗëɗëni: gë cape pëhna lav, g'ajoya lav, gë cape rëhw do g'irahahn. Soŋe lëw̃ hu ỹa ndëwanëɗëfuhëhni ƴam vahnë vëvë ɗuniỹa vi fop. 15 Antë aryënkw! Gë wëjë nkeyik, keryëɗëmi hn'ile-wo-le njiɗu hna do mbokaryiɗëmi hn'iŋi nkal. Tavëɗila, ntiɗëfu fop ile hnësëhnëmi ỹi.»

16 Sakob më nëgak do ntehn: «Paryi nke, Ahwëhn a W̃ënu ŋa ani nke, do ami ƴëtëlëw̃ohna!» 17 Më ntakëka do ntehn: «Hn'ani, ỹëw̃a W̃ën ye! Paryi nke cery W̃ënu ŋa ye do gë rënka ambin ŋa!»

18 Sakob më nëgak koɓëri fo g'acahnëfëɗ ga, do nuf taka nte nkagëtahnëko ŋa, cëɓ tac tur wagu soŋe nti taka ŋa nke taka W̃ën. 19 Më macëk ỹëw̃a rac Betel, umë fëhnëtanëk «Cery W̃ën». Ɓare koɓëri ŋa Lus macëɗeho hnam.

20 Tac Sakob më ntëkëk aki: «Ge W̃ënu ŋa g'ami nke, ge keryëko hn'uyas mën hna, ge njëɗako ile rokëɗëfu do ile liyaɗëfu, 21 do ge mbokajëɓu ƴam fo vëhni rëm mën hna, awa Ahwëhn a W̃ënu ŋa W̃ën mën yeɗ. 22 Iŋi taka nte sëɓëɓu do rurëɓu wagu ŋi yeɗ ỹëw̃a le sëmbande W̃ënu ŋa; do umë rëkëɗëfu yëɗandu ihwëhn pëhw-wo hn'ile maw̃ëryanëɗëho W̃ën hna fop.»

29

1 Sakob kahnëtako paɓ gë cape pëhna lav ka. 2 Fac ryampo, më nukëhni wakore watar wape gë wuhnankal yinëgaɗëho hnë kolomba fëk hna, kaɓi hnam ceɗëniho w̃ënka ŋa. Itaka cankaf fiɗahnëɗeho kolomba rac. 3 Ge fop mbarëpëlëniho wusaw̃ w̃a, vëhery wusaw̃ va ntihëtëɗëniho taka ŋa do ñëryëhnënihëhni wusaw̃ w̃a ciyani, tac mbokaryëni piɗëni kolomba ỹa g'itaka ŋa.

4 Sakob më tëƴëkëhni vëhery wusaw̃ va: «Wëlawo mën, ne nkejërun?»

Më ntëkwaniha: «Aran.»

5 Sakob më mbok tëƴëkëhni: «Njëtërunëha bi Laban, aju Nahor?»

Më ntëkwaniha: «Ha njëtëɓunëha.»

6 Sakob mbok tëƴëkëhni: «Hak nkok?»

Më ntëkwaniha: «Aki fo nkok. Wëliha aryagu Rasel ga tëkiɗ gë wusaw̃ wulëw̃u w̃a.»

7 Sakob më ntehnëk: «Lav a nkok, wati gwak wusaw̃ ŋa tëkëna ten. Pëɗëryinëhni do avokaryuni nkwënani ryav w̃a.»

8 Vëheryëherya va më ntëkwani: «Koɗilëfuhna fëɗëfuni tameki ge wavarëpëlina fop. Ge padini, tac walihëtëfu taka nte fiɗahnik ŋi do yëɗafuni ciyani.»

9 Sakob nkoko nësëlëndëni gë vëhni tëket Rasel gë wusaw̃ rëmu w̃a, kaɓi ahery wusaw̃ yeho. 10 Sakob ga nuka Rasel do gë wusaw̃ acëru Laban w̃a, më tëhak kolomba ỹa, ntihëtëk taka ŋa do njëɗahni wusaw̃ acëru Laban w̃a w̃ënka ŋa ciyani. 11 Tac Sakob më muryaka Rasel kotënd uhnatah w̃a. 12 Më ntehnëka: «Rëmuh mbaỹ mën ye, Rebeka ye hnëm mën ỹa.» Awa Rasel nkaryëlehn pëƴahna rëmu watac.

13 Laban, ga njëtak ajë acëru ỹa hnam nke, më nkaryëk kacahna, muryaka do njohna gë tere lëw̃u. Sakob më tëfëtanëka fop Laban ile yeha ỹa. 14 Laban më ntehnëka: «Paryi nke mbaỹ mën yeru, sat rac fo hwëhnayik.»

Iñël Sakob gë vëryag Laban

Ante ñëw̃ëko Sakob lepera w̃a fop vëhni Laban hna do ndokuŋëhnëndëhawo, 15 awa Laban më ntehnëka: «Mbaỹ mën iŋa yeru. Ɓare gena soŋe rac rëkëɗu aryokuŋëhnahnëndo aki fo. Pëƴarye bi waƴëhw rëkëɗëmi sosëndi.»

16 Hara Laban vëryag vëhi kwëhnako. Aryënkwëryënkw a Leya maciko, aheryu ỹa Rasel. 17 Leya mëhwëryëkawo yëka ỹa, ɓare Rasel umë nkwamëko ɗus. 18 Sakob ñaɗëhawo Rasel, më ntehnëka Laban: «Ndokuŋëhnëɗëmi wabëhn mbëɗ gë waki (7) soŋe ỹëlahnëw̃a Rasel, aryag hu ahigëna ỹi.»

19 Laban më ntehnëka: «Yëɗayina wëjë fecehnëko gë le yëɗaɓuha asan ahaw̃ary. Gory ỹal mën li.» 20 Awa, soŋe nuỹahna Rasel ỹa, Sakob ndokuŋëhnëkawo Laban wabëhn mbëɗ gë waki (7). Ɓare waŋi wabëhn ntiyahnëkawo had wafac fo ryëcëk, kaɓi ñaɗëhawo ɗus Rasel.

21 Tac Sakob më ntehnëka Laban: «Wabëhn wante hnësëliko ŋa padëk. Ƴëɗaryew̃a asëval mën a. Ñaɗëfu ỹëlëw̃a.»

22 Laban më macehnëkëhni fop vële ntëɗëlahnëniho va do nëgehn roka sankaf soŋe ñël iŋa. 23 Ɓare g'umëɗ ga më nufëka aryagu Leya do njinehna Sakob, ndakëlahnëni g'umë. 24 Laban aryokuŋ alëw̃u ale w̃aciko Silëpa nufëko njëɗahna aryagu nke aryokuŋ alëw̃u.

25 Ga pacëk Sakob kamahnëko Leya ye! Më ntehnëka Laban: «Soŋe ye liruho aki? Gena bi ỹëlahnëw̃a Rasel ryokuŋëhnëmi wabëhn mbëɗ gë waki (7)? Soŋe ye rokaruho?»

26 Laban më ntëkwaka: «Gena namu ỹal fu li ñëli aryag hara acëru ỹa ñëlina ten. 27 Puhnaryin ambënt ñël ŋa gë acëru tac njëɗaɗeruha aheryu fëna ge mbokëru aryokuŋëhno wabëhn mbëɗ gë waki (7).»

28 Sakob më maw̃ëk: puhnani gë Leya wafac imbëɗ gë wahi ambënt ñël ŋa, tac Laban më njëɗaka Rasel. 29 Rasel, umë, Laban aryokuŋ ale w̃aciko Bila njëɗakawo nke aryokuŋ alëw̃u. 30 Sakob ndakëlahnëniho gë Rasel do ñaɗëhawo ntëbi Leya; do tac mbok ndokuŋëhna Laban wabëhn mbëɗ gë waki kat.

Vutah Sakob

31 Ahwëhn a W̃ënu ŋa ga nuk Rasel ỹahniko ntëbi Leya, më ntika Leya nagënk, hara Rasel koɗilohna nag. 32 Leya ndonkëko, do naga facan fante macëko Riben*. Më lehnëko: «Ahwëhn a W̃ënu ŋa nuk sëfëhnah mën w̃a; tame asan mën a rëkëɗ ñando.»

33 Leya më mbok ndonkëk do mbok naga facan. Më mbok ntehnëk: «Ahwëhn a W̃ënu ŋa njëɗakow̃a facan fakaw̃ary kaɓi njëtak ñaɗelëw̃ohna.» Umë, Simeỹo† macik.

34 Leya më mbok ndonkëk kat do mbok naga facan fatarëna. Më mbok ntehnëk: «Aŋ'ankaw̃ asan mën aỹi paɓëɗëho, kaɓi nagëhnëɓuha vucan vutar.» Soŋe rac macahnëkawo Sakob facan fatac Levi‡.

35 Leya më mbok ndonkëk. Tac mbok naga facan do ntehn: «Aŋ'ankaw̃, njëw̃ëɗëfu icëmb Ahwëhn a W̃ënu ŋa.» Soŋe rac macahnik aju Yuɗa§. Tac tëryalehn hnag ỹa.

30

1 Rasel ga njëtëk koɗina nag, më ñew̃aryëka acëru vutah va. Më ntehnëka Sakob: «Diry hnagu, ge gena umë cëmëɗëfu.»

2 Sakob më ntavëka g'umë do ntehn: «W̃ënu ŋa bi yeɓu, ami? Umë w̃ëỹëk antë ahnag.»

3 Rasel më ntëkwaka: «Nufëryehna Bila, ale ryokuŋëndëho ỹi, aryaku soŋe nagëhni vutah; nufëɗëfuhëhni. Koyëna soŋe lëw̃u ỹa, nuỹaɗëfuhëhni, ami fëna, vutah.»

4 Awa më njëɗaka aryokuŋ alëw̃u ỹa Sakob ndakëni. 5 Bila ndonkëko do nagëhna Sakob facan. 6 Rasel më ntehnëk: «W̃ënu ŋa kitiŋëk soŋe lëmën ỹa. Nkwëryëk imunta mën ŋa do maw̃ëk njëɗaw̃ow̃a ami fëna facan.» Soŋe umë macahnëkawo Dan*.

7 Bila, aryokuŋëhn Rasel ỹa, mboko ndonk do mbok nagëhna facan fakigëna Sakob. 8 Rasel më ntehnëk: «Mëtaryëɓuha ɗus acër mën a do mëkëɓuha.» Më macëka fatah fa Nefëtali†.

9 Leya, ga nuk gona nagënd, më nufëka aryokuŋëhn alëw̃u ỹa, Silëpa, njëɗahna Sakob ndakëni. 10 Silëpa nagëhnëkawo Sakob facan, 11 do Leya më ntehnëk: «Nkoc ŋa tëkik!» Do më macëka Gad‡.

12 Silëpa mboko nagëhn facan fakigëna Sakob. 13 Leya mboko ntehn: «Nafa ỹa tëkik, tame vësëval va koɗëni ntehnëni nëfako.» Do më macëka fatah fa Aser§.

14 Fac ryampo, hnë wati ɓarëp roka hna, Riben njiko kaỹ hna do tëkat vutah atëh nte liɗëha ahnë përana ndakëntal do ndonk. Më njok njëɗahna hnëmu, Leya. Awa Rasel më ntehnëka Leya: «Këlami, ƴëɗërye vutah atëh ajë hu vi wëɗampo.»

15 Leya më ntëkwak: «Asan ale reɓëruhow̃a ỹi geɗilihna bi gwër? Mbokëru aỹand areɓow̃a wadëwel atëh ajë mën ŋi!»

Rasel më mbok ntehnëk: «Awa, umëɗ nte yejëk ŋi gë wëjë ndakëɗun Sakob nkwëcëtëli gë wadëwel atëh ajë hu ŋi!»

16 G'anëka ga ante mëncik Sakob kaỹ ŋa, Leya më kacaka do ntehna: «G'ami ndakëlahnëɗe dol: wadëwel atëh ajë mën va sosahnëɓu hnuỹahni.» Awa Sakob më ndakëlahnëni g'umë mëɗ tac.

17 W̃ënu ŋa maw̃ëko imunta Leya ŋa. Ndonkëko do nagëhna Sakob facan fambëryëna (5). 18 Më ntehnëk: «W̃ënu ŋa cosëko kaɓi njëɗaɓuha aryokuŋëhn mën a asan mën a.» Do më macëka fatah fa Isakar*.

19 Leya mboko ndonk do mbok nagëhna Sakob facan fakwëhn mbëɗ gë fandaw̃ (6). 20 Më ntehnëk: «W̃ënu ŋa njëɗako ɓuña wamah! Aŋ'ankaw̃ asan mën aỹi ntënënëɗëho, kaɓi nagëhnëɓuha vucan mbëɗ gë fandaw̃ (6).» Do më macëka fatah fa Sabilon†.

21 Tac më nagëka facëval do maca Dina.

22 Awa W̃ënu ŋa më nahaka Rasel, më maw̃ëk imunta dëw̃u ŋa do ntihna kol nagënd. 23 Më ndonkëk do naga facan. Më ntehnëk: «W̃ënu ŋa ntihëtëko sëfëhnah mën w̃a!» 24 Më macëka aju Yosef‡, ntehn: «Araɓi Ahwëhn a W̃ënu ŋa nkwënëhnow̃a facan fakaw̃ary!»

Iɓeta Sakob

25 Ante nagiko Yosef ŋa, Sakob më ntehnëka Laban: «Tavërye vokawu g'inkal mën. 26 Ndokuŋëhnëmi ɗus hnuỹahnëw̃ëhni vëryag hu vi. Awa, ƴëɗaryëw̃ëhni do gë vutah mën vi yifu.»

27 Laban më ntëkwaka: «Këlami, nëparye. Ge maw̃ëru ɗemarye, gory ani. Wamën mën ŋa njëtëndanëniho Ahwëhn a W̃ën hu w̃a ryëwako ile hwëhnaɓu ỹi. 28 Pëƴarye ile ỹaɗu sosi ỹa, do cosëɗëmi.»

29 Sakob më ntehnëka: «Njëtëru gante ndokuŋëhnëmi ka do gante nke ntega hu wusaw̃ soŋe lëmën ka. 30 Hnapul toƴe le hwëhnaruho rëkahnindu ỹa tame nkwënak ɗus. Ahwëhn a W̃ënu ŋa ndëwaki koɓëri ga tëkahniɓu tere hu li. Tëkëna bi wati ỹa ryokuŋahnu soŋe tere lëmën ỹa dënk?»

31 Laban më mbok tëƴëka: «Ye rëfëka sosi?»

Sakob më ntëkwak: «Ñoñ cosëɗilihohna. Ge maw̃ëru ile ỹaɗëmi rëƴi ỹa, ani nkoɗëfu ryokuŋëhnëndi. 32 Dol pëcëtaɗëfuhëhni ɗus wusaw̃ w̃i do pitëndëlendëɓuhëhni fop wape wante hwëhnaɗ wañiñir, vutoƴ ma wahnaỹah, ma waɓahnah do fop wuhnankal wule hwëhnak wañiñir, vutoƴ ma wahnaỹah: cos mën iŋa yeɗ. 33 Ge mbiỹëk toƴe, koɗu ayët icat dëmën ŋa ge njëkëru cos mën ŋa. Fop wuhnankal wule woɗ wahwëhnana wëñahn wanëmpëlah ŋa, do fop wape wante woɗ ɓahnëna ŋa, wule leyik ye.»

34 Laban më ntehnëk: «Awa, maw̃ëɓu wanës hu ŋi.» 35 Hnë fac rac dënk, Laban më pitëkëhni wuhnankal wule hwëhnak wañiñir waƴaryah ŋa, ma wañiñir tëɓ tëɓ ŋa, vutoƴ ma wahnaỹah, do wape wante vahnëk do hwëhnak wëñahn waƴaryah ŋa do kwëtehnahnëhni wurac viju. 36 Tac cañëtëhni ŋaw̃ët le njasëɗëni wafac warar tëkahnëndëni, soŋe ŋaw̃ëlëni gë Sakob nte heryëɗëhëhniwo wusaw̃ wuỹëntaw̃ Laban w̃a.

37 Awa, Sakob më nufëk vundoko vatëh vatar vanëmpëlah do këcëk vakuɓ va. 38 Më kwëtëk vundoko va le kosëndeni w̃ënka wusaw̃ hna. Kaɓi wusaw̃ w̃a njëw̃alëɗëniho ge njijëni siya w̃ënka ŋa. 39 Wusaw̃ w̃a njëw̃alëɗëniho haryënkw vundoko hna do nagëɗënihëhniwo vucaw̃ vunkwamah vunte hwëhnak wañiñir waƴaryah ma wañiñir tëɓ tëɓ ŋa, vutoƴ gë wahnaỹah.

40 Sakob pitëkëhniwo wusaw̃ wulëw̃u w̃a do kwëtëni njëkëndënihëhni wusaw̃ Laban wule hwëhnako wañiñir waƴaryah do waɓahnah ŋa. Koyëna ntiko ntega ntëw̃u ŋa do tavëɗilëhniwohna mbarëpëlëni gë ntega wusaw̃ Laban ŋa. 41 Nte-wo-nte njëw̃alëɗëniho ŋa Sakob kwëtëɗëho vundoko va le kosëndeni w̃ënka hna, soŋe njëw̃alëni haryënkw vundoko vutac. 42 Ɓare ge camëni wusaw̃ w̃a, kwëtëɗilohna vundoko va: koyëna wusaw̃ wusamah w̃a Laban hwëhnëkëhniwo do wuhonah w̃a Sakob hwëhnëkëhniwo. 43 Sakob nkwënaɗëhawo hnapul ỹa do nke ahwëhn wusaw̃ wuyaɓah ɗus. Kwëhnakëhniwo vëryokuŋ vësëval gë vësan gë wayonkomb do gë wafali.

31

Sakob matëɗ vëhni Laban hna nkary

1 Sakob njëtako viju Laban va ntehnëɗëniho: «Sakob nufëk fop le kwëhnëk rëm fu ỹa do umë vetandanëka.» 2 Sakob kamahnëko Laban gona njëkënda gë koɓëri ka.

3 Awa Ahwëhn a W̃ënu ŋa më ntehnëka Sakob: «Ɓokary hn'inkal vële hnagëki hna, ɗarël vëvë tere hu hna, do g'ami nkeɗe.»

4 Sakob më macehnëkëhni vësëvalu Rasel gë Leya, hnë wëhaỹ hna, le nkeho ntega wusaw̃ wulëw̃u hna. 5 Më ntehnëkëhni: «Kamahnëɓu rëmun gona njëkëndo gë koɓëri ka; ɓare W̃ën rëm mën ŋa gë ami nkeɓun kwëlëkwël. 6 Nurun, w̃uhnë dënk, ndokuŋëhnëɓuha rëmun gë fanka mën fa fop. 7 Ɓare, tokako nkwëcëtëɗëho cos mën iŋa. Ɓare W̃ënu ŋa tavëlahna ntiwo w̃eh. 8 Ge ntehnakëndëho: “Wusaw̃ wule hwëhnak wañiñir tëɓ tëɓ w̃a ye cos hu ŋa”, wusaw̃ w̃a fop wuhwëhn tëɓ tëɓ fo nagakëndëni, do ge ntehnakëndëho: “Wusaw̃ wule hwëhnak wañiñir waƴaryah ŋa ye cos hu ŋa”, fop wusaw̃ w̃a wule hwëhnak wañiñir waƴaryah fo nagakëndëni. 9 W̃ënu ŋa nufëkëhni wusaw̃ wulëw̃u w̃a do njëɗaw̃ow̃ëhni.

10 «Hnë wati nte njëw̃alëɗëniho wusaw̃ ŋa, nuɓu ỹinë hnë huɗakery: wusan wule yëw̃aɗëhëhniwo wësëval w̃a wañiñir waƴaryah kwëhnaniho gë tëɓ tëɓ do gë wacankaf. 11 Tac, mëleka W̃ënu ŋa më macëko hnë huɗakery: “Sakob!” Më w̃ëtaɓu. 12 Më ntehnëko: “Ƴëkëryihni: fop wusan wule yëw̃aɗëhëhni wësëval w̃a wañiñir waƴaryah kwëhnaniho gë tëɓ tëɓ do gë wacankaf; ami lik kaɓi nuɓu fop ile ntiki Laban ỹa. 13 W̃ën Betel ŋa yeɓu, hn'ile cëɓëruho do rurëru wagu itaka hna, hnam ntëkëntuhow̃o. Tame, matëry, kërënary iŋi nkal do avoka hnë nkal nte hnagahniru hna.”»

14 Rasel gë Leya më ntëkwaniha: «Goryaryëlëfuhna ile lëw̃ëɗëfun tere rëm fu hna. 15 Had vëhneh pëlakëfu, kaɓi nkwafëkëfu do tokëk koryi lëw̃ fu ỹa. 16 Awa, fop hnapul le nufëhnëka W̃ënu rëm fu ỹi fuhnë hwëhnëk gë vutah vudëw̃ fu vi. Tame diry fop le ntehnëki W̃ënu ŋa.»

17 Awa, Sakob më pëhwëtak do kaƴëndëhni vërahu gë vësëvalu hnë wayonkomb. 18 Më njokëhni fop wusaw̃ wulëw̃u w̃a gë hnapul le nuỹako hnë Padan-Aram ỹa. Mënc gë vëhni rëmu Isak, hn'inkal Kanan hna.

19 Hnë wati rac, Laban imëc wëñahn wusaw̃ wulëw̃u njiko. Kaɓi rëmu Rasel golohna hnam, Rasel më nuỹak fere soŋe ntehahn vundëhwa vunte cëmbëɗëho rëmu had wamën ŋa. 20 Sakob tokakawo Laban avë Aram ỹa, g'unji dëw̃u hara koyalahna ŋa. 21 Nkaryëko, gë fop le kwëhnako ỹa. Ntëmpëtako sën sankaf ỹa, Yufërat, do nji gë cape inkal nte hwëhnak wahuŋ, do w̃acëɗe Galad.

Laban tëkaɗëha Sakob

22 Hnë fac rarëna hna, më pëƴayik Laban Sakob nkaryëk. 23 Më nufëkëhni vëheryu, tëfëlehna hnë uyas wafac mbëɗ gë wahi (7) do tëkahna hnë wahuŋ Galad hna. 24 Ɓare g'umëɗ ga W̃ënu ŋa më tufëhnaka Laban, avë Aram ỹa, hnë huɗakery do ntehna: «Antë alehna wameh Sakob.»

25 Awa Laban tëkakawo Sakob. Sakob hn'ikuŋ ndampo ntiko hnam usank lëw̃u w̃a; Laban fëna ntintëlehni hnam ulëw̃u w̃a hn'ikuŋ tac. 26 Laban më ntehnëka Sakob: «Ye fëlaki? Soŋe ye rokaruho ayojëhni vëryag mën vi had vëramp uw̃ët? 27 Soŋe ye sow̃aru ayaryi, tokaruho do pëƴalihohna? Ntinëhnakëndëmi ambënt cankaf koyalahni. 28 Maw̃ëlihna hoyalëfu vëryag mën vi gë vutah vuntëw̃ hni vi! Paryi nke had intëhn ntiru aŋ'ankaw̃. 29 Koɗëfu liwu w̃eh ge ñaɗëfu; ɓare W̃ën rëmuh ŋa më lehnëko umëɗ nte ryëcëk ŋi: “Antë alehna wameh Sakob!” 30 Awa, nkwëryëɓu njiru kaɓi ñankahnëkino aw̃ënc gë vëhni rëmuh, ɓare soŋe ye lë leru vundëhwa vunte sëmbëɗëfu had wamën ŋa?»

31 Sakob më ntëkwaka Laban: «Njiɓu koyëna kaɓi ntakëkow̃o do nahaɗëfuho teɓëɗuhow̃ëhni vëryag hu vi. 32 Tame ge nuru vundëhwa vutac hnë aryampo vëlëmën li, ahnë arac cëmëɗ. Tase vëlëw̃ fu vi ƴëkëry fop ile ye hnë ỹal mën ỹi do nufëry ile hwëhnëru ỹa.» Hara Sakob ƴëtëlohna Rasel leko vundëhwa va.

33 Awa, Laban më njëkëlehnëk hn'usank Sakob hna gë va Leya hna do gë vëryokuŋ vëhi va, ɓare nulohna. Ga cahnik hn'usank Leya hna, më tënkëk hn'uva Rasel hna. 34 Hara, Rasel leko vundëhwa va; hnë le tindëɗeni wayonkomb ntañahni kwëtëko do ntañahn. Laban njëkëlehnëko hn'usank hna fop hara ñoñ nuna.

35 Rasel më ntehnëka rëmu: «Apa, antë ntavi ge kolëla w̃atu haryënkw hu; ures lepera fëgwëko.» Laban njëkëlehnëko ɓare nulohna vundëhwa va.

36 Sakob më ntavëka do nirahna Laban ntehna: «Ye liɓu w̃eh? Mo ryaw̃ëɓu soŋe aholahn arëfëlehnëndo aki? 37 Njëkëlehnëru hnë viỹë mën hna fop. Tëkatëru bi iñë ryampo ile hwëhnëru? Tufëryihni vëlëmën vi do gë vëlëw̃ hu vi, do tëfëka kitiŋënihëfu.

38 «Ntiɓu wabëhn wafëhw wahi (20) ỹal hu hna; nulihahna muk icaw̃ hu nte hnacëk, do cemëlëw̃ahna muk icaw̃ hu. 39 Mëncënanilinahna muk icaw̃ nte ndaw̃ëk intaw̃, mbokënanëɗëminawo nte-wo-nte cëmëko icaw̃ ŋa. Tëƴëɗuhow̃ëhniwo vësayini wule leɗeho w̃a, g'umëɗ ma g'anent ŋa. 40 G'anent ga korotëɗëfuho gulav w̃a do g'umëɗ ga gë huji ha, do koɗëw̃ohna ryaku wakwëɗ. 41 Maw̃ëɓuho liwu wabëhn wafëhw wahi (20) ỹal hu hna: ndokuŋëhnëmi wabëhn pëhw gë wahnah (14) ỹëlahnëw̃ëhni vëryag hu vëhi vi, do wabëhn mbëɗ gë ryaw̃ (6) soŋe hnuỹahnëw̃ëhni wusaw̃, ɓare wëjë, nkwëcëtëɗuho cos mën iŋa. Koyëna nkeho! 42 Ge W̃ën rëm sankaf mën Abëraham, W̃ën hunte valendëhawo rëm mën Isak ŋa, ɗemakëndilohna, tavakënduho w̃ëncu wëɓák fo. Ɓare W̃ënu ŋa nuk horot mën w̃a gë ɗoku lakah le liɓu ỹa do umëɗ nte ryëcëk ŋi niraki.»

43 Laban më ntëkwaka Sakob: «Vëỹi vësëval ami hwëhnëkëhni, vutah vuntëw̃ hni vi ami hwëhnëkëhni, wuỹi wusaw̃ ami hwëhnëkëhni do fop le hnuɗu ỹi ami hwëhnëk. Ɓare, njavëtëɓu tëk pëgw dol, ñoñ koɗa voku liwu soŋe vëryag mën vi ma soŋe vutah vunte nagëni vi. 44 Tame ƴij nkwëryëli fuhnë vëhi, do tëfëka ntiyi iñë nke seɗe yëbëlan fu.»

45 Awa Sakob më nufëk itaka do cëɓ. 46 Tac ntehnëhni vëlëw̃u va mbarëpini wëraka. Më mbarëpini do ntini akova. Tac vëhni fop hnë kova tac tokëniho. 47 Laban Yëgar Sahaduta* macëko ỹëw̃a rac, do Sakob umë Galed† macëko.

48 Laban më ntehnëk: «Aŋi kova ye dol seɗe lëw̃ fu ỹa wëjë g'ami.» Soŋe rac w̃acande ỹëw̃a ỹa Galed, umë fëhnëtanëk «kova nte ye seɗe». 49 Misëpa maciko fëna, umë fëhnëtanëk «ỹëw̃a soŋe iƴëka», kaɓi Laban mboko ntehn kat: «Araɓi Ahwëhn a W̃ënu ŋa njëkandëfu antë tavi ile hwëtëlik ani ỹi ge gona nulënde. 50 Ge koroteyehnëruhëhni vëryag mën vi, ge ñëlëruhëhni vësëval vëhaw̃ary, diry wajira, gena ahnë ye seɗe ỹa yëbëlan fu, ɓare W̃ënu ŋa dënk ye.»

51 Tac Laban më mbok ntehnëka Sakob: «Ƴëkëry aŋi kova wëraka nte hovëɓu yëbëlan fu ŋi, ƴëkëry iŋi taka nte sëɓik ŋi. 52 Aŋa kova gë iŋi taka ye waseɗe walëw̃ fu w̃a: tëfëlohna ryëcu aŋa kova yiryindu ỹal hu soŋe liyi w̃eh, wëjë fëna tëfëlihna aryëci aŋa kova ayijënd ỹal mën soŋe aliwo w̃eh. 53 Araɓi W̃ën Abëraham ŋa gë W̃ën Nahor ŋa, asankaf rëm mën, nke ahitiŋ yëbëlan fu.»

Awa Sakob më ntëkëk gë W̃ën hunte valehnëɗëhawo rëmu Isak ŋa. 54 Tac Sakob më cënak saɗëha kuŋ hna, do macehnëhni vahnë va fop roka ỹa. Tokëniho do ndakëniho kuŋ hna.

32

1 Ga pacëk Laban matëko koɓëri fo, muryahni vëryagu gë vërah hni do ndëwanëhni. Tac mëncëlehn gë ỹalu.

Ipankël Sakob gë Esawu

2 Sakob ndëcalëko njind nkaw̃ ntëw̃u ŋa, hnë wati rac wamëleka W̃ën më pankëlëni. 3 Ga nukëhni, Sakob më ndekak: «Kaŋ W̃ën ye!» Do hnam Mahanayim* maciko.

4 Sakob më paƴëkëhni vahnë ndënkwahëni vëhni acëru Esawu hna, nkal Seyir hna hnë resiỹo Edom hna. 5 Ntehnëhni aki: «Wëlin le fëƴaɗunëha Ahwëhn mën a Esawu: “Aryokuŋ hu ỹa Sakob më lehnëk: Vëhni Laban hna nkeɓuho hafo gaki. 6 Kwëhnaɓuhëhni wuhni gë wafali gë wape gë wuhnankal do gë vëryokuŋ vësan gë vësëval. Paƴëryiɓuhëhni vahnë pëƴanihi, soŋe gante koɗu ahacawo g'untënah.”»

7 Vële faƴiko va më mbokajëni pëƴaniha Sakob: «Pëƴajëɓunëha Esawu do nkejëk afankëlu, gë vësan wakeme wahnah (400) nkejëni.» 8 Sakob më ntakëka ɗus. Më pitëndëlehnëkëhni vahnë vële nkeniho va wakore waki, do gë wape ŋa gë wuhnankal w̃a gë wuhni w̃a do gë wayonkomb w̃a fëna. 9 Ntehnaɗëho: «Ge Esawu njijëk ndaw̃ëhni kore ryampo, kore ỹëntaw̃ ỹa pehëɗëni.»

10 Tac Sakob pëgwëlehn njëfand: «W̃ën rëm sankaf mën Abëraham, gë rëm mën Isak, Ahwëhn a W̃ënu ŋa ntehnëruho: “Ɓokary g'inkal hu, ɗarël vëvë tere hu hna. Ntinëhnëɗëmi ifërën.” 11 Ahwëhn, mbaɓu ɗus soŋe hnuỹaw̃ fop uryema ule w̃aw̃ëryanëruho g'ikahnënda ƴaɓahëhu ŋi, ami aryokuŋëhn hu ỹi. Ryoko mën ỹi fo hwëhnaɓuho ante ndëcëɗëfuho sën Yurëdan ŋi, do tame mbokajëɗëfu gë waŋi wakore waki. 12 Këlami, pehëtëryew̃a Esawu, kaɓi ntakëko g'umë, ntakëko antë njij ndaw̃ëfu gë vësëval vi do gë vutah vi. 13 Ɗënkwëtary ntehnëruho: “Ntinëhnëɗëmi ifërën. Vutah hu va njaɓëɗëni had nkërëƴal nte wok koɗena ndëkwi.”»

14 Herac, Sakob hnam ndakëniho gë vëlëw̃u va. Më nufëk hnë hnapul le nuỹajëko hna soŋe mbuñahna Esawu: 15 wuhnankal wësëval wakeme waki (200) gë wusan wafëhw wahi (20), wape wacëval wakeme waki (200) gë wacan wafëhw wahi (20), 16 wayonkomb wafëhw warar (30) wale yiw̃ëndëɗ gë vutah hni per, wuhni wësëval wafëhw wahnah (40) gë wusan ipëhw (10), wafali wasëval wafëhw wahi (20) gë wasan ipëhw (10).

17 Më njëɗakëhni vëryokuŋ vëlëw̃u va, wuhnankal w̃a aryampo, wape ŋa aryampo, wayonkomb w̃a aryampo, wuhni w̃a aryampo, wafali w̃a aryampo do ntehnëhni: «Ɗënkwëhën, do ŋaw̃ëtëlehnëryinëhni wakore wusaw̃ ŋi.» 18 Tac ntehna aryënkwëryënkw a: «Ge pankëlërun acër mën Esawu tëƴati: “Mo hwëhnëki? Ne njiɗu? Mo hwëhnëkëhni wusaw̃ wule hëryëɗu w̃i?” 19 ntëkwaɗuha: “Sakob aryokuŋëhn hu ỹa hwëhnëkëhni. Ɓuña njëɗanahniki, wëjë, ahwëhn mën Esawu, do umë dënk nkejëk hamëhnifu.”» 20 Më ntehnëka koyëna ahigëna ỹa fëna gë ararëna ỹa do gë fop vële hëryëɗëhëhniwo wusaw̃ va: «Koyëna ntehnëɗunëha Esawu ge pankëlërun, 21 do nkwënëɗun: “Sakob aryokuŋëhn hu ỹa nkejëk kamëhni fu.”» Kaɓi Sakob ntehnaɗëho: «Njamëhnëɗëfuha gë waɓuña wante ryënkwëhnëɗëho ŋi, do tac tëkëɗëfu haryënkw lëw̃u. Ntiyahnëko kacaɗëho g'untënah.»

22 Awa wusaw̃ w̃a ndënkwaryëhiniho, hara Sakob, umë dënk, hnam mboko ndak umëɗ nte rëkiko ŋa.

Iƴol Sakob gë W̃ën

23 Awa hnë umëɗ tac dënk, Sakob matëndëkëhniwo hnam vësëvalu gë Bila gë Silëpa do gë vutah pëhw gë fandaw̃ (11) vuntëw̃u va kegëtani garyëla Yabok ỹa, cañëtëhni. 24 Ga kegëtani, cañëtëkëhniwo vëryokuŋ va gë fop le kwëhnako ỹa. 25  Sakob nkolehn umë fo.

Awa tac asan më njijëk hn'umëɗ tac njolëni g'umë hafo wakëwak ỹa. 26 Asan arac, ga kamahnëk, mëkëɗilahna Sakob hn'iƴol tac, më ndafëka cokot hna, do cokëtakawo njolatëndëni. 27 Tac asan a më ntehnëka Sakob: «Tavërye yiwu, kaɓi pacëk.»

Sakob më ntëkwaka: «Tavëɗila ayi ge gena ndëwanëruho.»

28 Asan a më tëƴëka: «Hak maciru?»

Më ntëkwaka: «Sakob w̃aciɓu.»

29 Asan a më ntehnëka: «Goɗelihna aw̃acënde Sakob. W̃ac hu w̃a Isërayel† yeɗ, kaɓi gë W̃ënu ŋa njolërun do gë vahnë va, do wëjë lëbëkëhni ƴaw̃ iŋa.»

30 Sakob më tëƴëka: «Këlami, pëƴarye bi hak maciru.»

Asan a më ntëkwaka: «Soŋe ye rëƴëɗuho w̃ac?» Awa tac asan a më ndëwanëka Sakob.

31 Sakob më macëk ỹëw̃a rac Penuwel, umë fëhnëtanëk «yëka W̃ën»; kaɓi më lehnaɗëho: «Nulëɓun gë W̃ënu ŋa vinkër vinah, do cëmëla.» 32 Ante pëhnik lav ŋa, Sakob ndëcëtako Penuwel ỹa. Taɗëɗëhawo kaɓi mbuf ŋa ntavëɗëhawo. 33 Soŋe umë ye, hafo dol, vëvë Isërayel va vërokëɗina faỹar favë pombor fa, kaɓi ɓaƴ hnam cërehniko Sakob.

33

Igwëryël Sakob gë Esawu

1 Awa, Sakob njëkako do nulehna taŋ Esawu tëkiɗ gë vësan wakeme wanah va (400). Më pitëndëlehnëkëhni vutah va, ale-wo-le gë hnëmu: Leya gë Rasel do gë Bila gë Silëpa fëna. 2 Më ndënkwëndëkëhni Bila gë Silëpa gë vutah vuntëw̃ hni va, tac hamëhni lëw̃ hni Leya gë vërahu, do Rasel gë Yosef tëkwahnini hamëhni. 3 Tac Sakob umë dënk më ndënkwaryëkëhni. Ndëkwëhnëko yëka ỹa nkal hna wahwënta mbëɗ gë wahi (7) tëkahnënd ɗarël hn'ile nke Esawu hna.

4 Awa Esawu më nkaryëk kacaka, nji muryahna do mbuca. Pëgwëlehnëni kondëni vëhni vëhi tak. 5 Ga nukëhni Esawu vësëval va gë vutah va, më tëƴëka: «Vëhni mo ye vële lapëhnajëɗëhi vi?»

Sakob më ntëkwak: «Vutah vunte njëɗëkow̃ëhni W̃ën, ami aryokuŋëhn hu ỹa ye.»

6 Vëryokuŋ vësëval va gë vutah vuntëw̃ hni va më tëhani do ndëkwëhnëni haryënkw Esawu. 7 Tac Leya gë vërahu njigëlehnëni ndëkwëhnëgëni, do Yosef gë Rasel.

8 Esawu më tëƴëk: «Ye ỹaɗu ali gë fop wusaw̃ wule fankëliɓun w̃i?»

Sakob më ntëkwak: «Ahwëhn, ñakëndëɓu ahacawo g'untënah.»

9 Esawu më ntehnëk: «Ahery mën, kwëhnaɓu hnapul yaɓah, kwëtary ile hwëhnaru ỹa.»

10 Sakob më ntehnëk: «Hali, këlami ge gona ntavi g'ami, maw̃ëry iỹi ɓuña. Ipankël gë wëjë ŋa nke soŋe lëmën had gë W̃ënu ŋa nulëɓun vinkër vinah, kaɓi kacaruho g'untënah. 11 Awa maw̃ëry ɓuña ile yëɗanahnimi ỹi, W̃ënu ŋa yëɗako do kwëhnaɓu fop le rëfëko ỹa.»

Sakob njaw̃ënëko do Esawu më maw̃ëntak. 12 Tac, më ntehnëka: «Matëry! Njiyi lapëhnaỹi.»

13 Ɓare Sakob më ntëkwaka: «Njëtëru vutah va vëyaw̃ëna, do tëfëka ntiyini wajira vucaw̃ vunte wok yëw̃ëɗ ɓël va. Ge porosiŋini njasëni ñap wëla fac ryampo fo, fop cëmëɗëni. 14 Ɗënkwahëndëno; ami, njasaryëryiɗëfuhëhni wajira fo wusaw̃ mën w̃i gë vutah vi, hafo rëkëryiw̃u ỹal hu hna, hn'inkal Seyir* hna.»

15 Esawu më ntehnëk: «Awa tavëhnëɗëmini vahnë vëryampo vële rëfëliɓun vi.»

Sakob më ntëkwak: «Wëla tavëlihëhnihna, ahacawo g'untënah fo ỹaɗëfu.» 16 Hnë fac rac, kahnëtako Esawu mëncënd gë Seyir.

17 Sakob umë, Sukot njiko. Hnam më mbëryehnëk tere, do wakece, soŋe wusaw̃ wulëw̃u w̃a. Soŋe rac w̃acande ỹëw̃a rac Sukot, umë fëhnëtanëk «wasank».

Itëk Sisem

18 Koyëna Sakob matëko Mesopotami do ƴam fo tëkëko hn'inaw̃ Sisem vë Kanan hna. Ɗarël naw̃ hna ndahëko. 19 Më ntaw̃ëk hnë vutah Hamor, ale hahnëndëko Sisem hna, inkal nte ntihahnëko usank lëw̃u w̃a. Waŋëc keme koryi ntaw̃ahnëko. 20 Hnam ntiko hn'ile cënaɗe saɗëha do mac El Elohe Isërayel, umë fëhnëtanëk «W̃ën Isërayel».

34

Igwëcanëhn Dina

1 Hnë fac ryampo Dina, aryag hni vëhni Sakob gë Leya, nehahnëkëhniwo vësëval vëvë nkal va. 2 Sisem aju Hamor, asankaf Wahiv wavë resiỹo w̃a, nukawo. Më nufëka do ntihna ndakëni forosima. 3 Ɓare ñaɗëhawo ɗus do pëlakawo, njëkëlehnëɗëho fëna nuỹa ikwëtahn Dina ŋa. 4 Awa Sisem më ntehnëka rëmu Hamor: «Yëkëlehnëndew̃a aỹi aryag, ñaɗëfu ỹëlëw̃a.»

5 Ga njëtak Sakob Sisem cëfëhnanëka aryagu Dina, viju gë wëhaỹ nkeniho gë wusaw̃ w̃a; ñoñ nësëlohna hafo nte mëncini ŋa.

6 Awa Hamor më njini g'aju vëhni Sakob hna soŋe nësëhna. 7 Hara tëko mëncini viju Sakob, do njëtaniho ile ryëcëtak ỹa. Vësan vërac pëɓëkëhniwo yiw̃ëhnah sankaf do ntavëkëhniwo ɗus, kaɓi Sisem ntiko iñë le wok diɗena muk Isërayel hna iɗak forosima g'aryag Sakob ỹa.

8 Ɓare Hamor më ntehnëkëhni: «Ajë mën a Sisem ñaɗëha ɗus aỹi aryag. Këlami, ƴëɗëryina ñëla. 9 Gwëryëlënëfu: ƴëɗaryinëfuni vëryag hun vi ỹëlëfuni do aỹëluni vëryag fu vi.» 10 Gë fuhnë ntëɗëntëɗerun. Piɗëtënderun resiỹo ỹi. Koɗun alëɗëntiwu ani alindu le valëɗëhu ỹa, ahwëhnu nkal iŋi.

11 Sisem umë dënk fëƴakëhniwo vëhni rëmu gë vicëru aryag fa: «Ɗemaryino, pëhwëtaɓu yëɗaw̃u ile rëƴëɗunëho ỹa. 12 Koɗun arëƴuno hupaƴ hucankaf do gë waɓuña waƴaɓah. Njëɗaɗëmu fop le rëƴëɗunëho ỹa, ɗanko ỹëlëw̃a aryag aỹi tuŋ.»

13 Viju Sakob më ntëkwaniha Sisem gë rëmu Hamor, ɓare cow̃ëniho ile nahani ỹa kaɓi Sisem cëfëhnanëkawo ahery hni ỹa Dina. 14 Më ntehnënihëhni aki: «Koɗilëfuhna yëɗafuna ahery fu ỹa asan ale wok kácina; usëfëhnah lëw̃ fu yeɗ. 15 Soŋe iñë ryampo fo w̃aw̃ëhnanderun: fop vësan vëvë ỹal hun va kácini gë fuhnë ki. 16 Awa, tac njëɗaɗerunëhëhni vëryag fu va aỹëluni, do ỹëlëfuni vëryag hun va. Ntëɗëntëɗeɓun gë w̃uhnë do koyëna ɓulunda ryampo fo yeɗen. 17 Ɓare ge maw̃ëluhna aháciwu, mbiɗëfunëha ahery fu ỹi do njiɗëfun.»

18 Hamor g'aju më maw̃ëni watac. 19 Jar ŋa pëhwëtalehn taŋ soŋe nti ile tëƴiniho ỹa, kaɓi ñaɗëhawo ɗus aryag Sakob ỹa. Hara umë yeho ale ỹako ntënëni tere ỹa. 20 Hamor gë Sisem më njini ỹëw̃a ɓulunda hna, do ntehnënihëhni aki vëvë hnam va: 21 «Vëỹi vësan vëhwëhn ƴam yëbëlan fu ye. Araɓi ntëɗëntini resiỹo fu li do ntindëni ile ñaɗëni ỹa, kaɓi nkal iŋi njankëk haryënkw lëw̃ hni! Koɗen ñëlinëhni vëryag vëlëw̃ hni va do koɗen njëɗayinëhni vëlëw̃ fu va ñëlënihëhni. 22 Maw̃ëɗëni ntëɗëntini gë fuhnë do ntiyin ɓulunda ryampo fo ge ntiyinëk ile ñaɗëni ỹa, umë ye: fop vësan vëvë ỹal fu va kácini gë vëhni ka. 23 Ge maw̃ayinëkëhni, njijëɗëni ntëɗëntini gë fuhnë; awa fop wusaw̃ wulëw̃ hni w̃a gë hnapul lëw̃ hni ỹa fuhnë hwëhnëɗen.»

24 Fop vële yeho hnam va maw̃ëlehnëni wanës Hamor g'aju Sisem ŋa, do fop vësan vëvë naw̃ va káciniho.

25 Hnë fac rarëna hna, hara vësan va ntavëɗëhëhniwo wahajëhn w̃a, viju Sakob vëhi, Simeỹo gë Levi, vicëru Dina va, më nufëni wasëlame walëw̃ hni w̃a, tënkëni naw̃ hna hara ahnë ƴëtëna do ndaw̃ënihëhni vësan va fop, 26 ndaw̃aryënihëhniwo fëna vëhni Hamor g'aju Sisem. Ga cahnëɗëni tere Sisem ỹa më njoniha Dina. 27 Viju Sakob vëỹëntaw̃ va më njijëni nteni ile kwëhnani vësëm va do nufëni fop le yeho naw̃ ỹa kaɓi ahery hni sëfëhnanik. 28 Nufënihëhniwo wusaw̃ wavë naw̃ w̃a fop gë wule yeho wëhaỹ w̃a. 29 Njoniho fop hnapul lëw̃ hni ỹa, gë vësëval va fop gë vutah va fop do gë fop ile yeho watere hna.

30 Awa Sakob më ntehnëkëhni vëhni Simeỹo gë Levi: «Njonëhnirunëho kata. Soŋe lëw̃ hun ỹa, vëvë Kanan vi gë vëvë Perisi vi ñew̃ëɗëniho. Nkwëryëlëɗëni do mëkëɗëniho gë tere mën ỹi, kaɓi vësan toƴe fo hwëhnaɓu.»

31 Ɓare vëjar vaki va më ntëkwaniha rëm hni: «Aỹi asan tëfëlawohna ntihna ahery fu ỹi had asëval ale wafëɗ nkaf ntëw̃u.»

35

Iɓoka Sakob gë Betel

1 Fac ryampo W̃ënu ŋa më lehnëkawo Sakob: «Matëry ayi alëɗ Betel, hn'ile ntinëhnëɗuho sëna saɗëha hna. Hnam tufëhnamino ante nkaryëɗuhawo acër hu Esawu ŋa.»

2 Sakob më ntehnëkëhni vëvë tere lëw̃u va gë vële nkeniho va fop: «Dihëtëryin wamën wahneh wale ye ỹalun w̃i. Pacënaryin do gwëcëtaryin viỹi va. 3 Pëhwëtaryin, Betel yiɗen. Hn'ile cënaɗe saɗëha ỹaɗëfu linëhnëw̃a W̃ën hunte ryemakowo hale ndëñëɓuho do ryemaɗëhowo hn'ile-wo-le hna.» 4 Awa më njëɗaniha Sakob fop wamën wahneh wale kwëhnaniho w̃a, do gë vampebel vante mpebelaniho va. Sakob më mbañëk kuyët tëh cankaf nte ye ɗarël Sisem ŋa. 5 Ante kahnëtaniho Sakob gë vëlëw̃u va, W̃ënu ŋa cëlëndëhnikëhniwo ntakah cankaf vëvë vankol vante kakëniho va, hafo ahnë ɗëkëlohna tëfëlehnëhni.

6 Sakob gë fop vële tëfëlëniho va tëkëlehnëni Lus, umë w̃acëɗe Betel, hn'inkal Kanan hna fo. 7 Më njik ntik hn'ile cënaɗe saɗëha hna do mac ỹëw̃a rac «Ël-Betel*», kaɓi hnam tufëhnakawo W̃ënu ŋa ante nkaryëɗëhawo Esawu ŋa.

8 Debora, asëval ale hnihnëɗëhawo Rebeka hnëm Sakob ỹa, cëmëko do mbañi ɗarël Betel hna, kuyët hn'atëh cankaf hna; koɓëri fac rac, «Atëh Wako» macëɗe tëh tac.

9 W̃ënu ŋa mboko tufëhnahna kat Sakob ante matiko Mesopotami mbokand Betel ŋa do ntinëhna fërën. 10 Më ntehnëka: «W̃ac hu w̃a Sakob yeho, ɓare ɓokëɗelihna aw̃aci koyëna. Tame w̃ac hu w̃a Isërayel yeɗ.» Awa W̃ënu ŋa Isërayel macëkawo.

11 Më mbok ntehnëka kat: «W̃ën Hwëhn Fanka Fop ŋa yeɓu. Njëɗaɗëmini vutah vunjaɓah, soŋe aye rëm sankaf nkal do gë kore waɓulunda. Nkeɗëni vëhnaw̃ hnë vutah hu hna. 12 Inkal nte lehnëɓuho yëɗaɗëfuhëhni Abëraham gë Isak ŋa, njëɗami, do ge mbiỹëk vutah hu va yëɗaɗëfu.» 13 Tac W̃ënu ŋa më ŋaw̃ëtak ỹëw̃a le nësëhnahnëkawo Sakob ŋa.

14 Sakob më kahnëndëk hnam itaka, do tur wagu gë uñen toƴe, soŋe nkehahn taka W̃ën. 15 Kaɓi W̃ënu ŋa nësëhnëkawo hnam më macëk ỹëw̃a rac Betel, umë fëhnëtanëk «Cery W̃ën».

Hnagi Besame gë icëm Rasel

16 Sakob gë tere lëw̃u ỹa matëniho Betel hna. Nkojëkëhniwo tëkahnëni Efërata ante nagëko Rasel ŋa. Korotëko hnagi ỹa. 17 Ante korotëɗëho Rasel hnagi ŋa, asëval ahnagënd a më ntehnëka: «Antë ntaki, facan vok ye.» 18 Rasel cëm iŋa nkeho. Ante mbëvëɗëho ŋa, më macëka fatah fa Ben-Oni, umë fëhnëtanëk «Fatah horot mën», ɓare Sakob Besame macëkawo, umë fëhnëtanëk «Fatah vák rëhw».

19 Rasel cëmëko do mbañi tëfary ankaw̃ Efërata hna, umë w̃acëɗe tame Betëlem. 20 Sakob më cëɓëk itaka ƴag hna: hafo dol nkok macënde «Itaka ɓë ƴag Rasel».

21 Sakob më njik kahnënd wasank wadëw̃u ŋa hnë resiỹo Migëdal-Eder† hna. 22 Hnë wati nte ntëɗëko Sakob hnam ŋa, Riben fandënkwëryënkw fantëw̃u fa njiko ndakëni gë Bila, asëval ale nkeniho gë rëmu ỹa. Sakob njëtako do ntavëkawo ɗus. Hara Sakob vutah vucan pëhw gë vuki (12) nuỹako:

23 Leya nagëhnëkawo Riben fandënkwëryënkw fa

tac Simeỹo gë Levi gë Yuɗa gë Isakar do gë Sabilon.

24 Rasel umë Yosef nagëhnëkawo gë Besame.

25 Bila, ale ryokuŋëhnëɗëhawo Rasel ỹa,

Dan gë Nefëtali nagëhnëkawo.

26 Silëpa ale ryokuŋëhnëɗëhawo Leya ỹa

Gad gë Aser nagëhnëkawo.

Vëỹi ye viju Sakob va; Mesopotami hna naginiho.

Icëm Isak

27 Sakob më njik Mamëre vëhni rëmu hna, ɗarël Kiriyat-Arëba, umë w̃acëɗe tame Ebëron. Hnam ntëɗëniho Abëraham gë Isak. 28 Isak wabëhn keme gë wafëhw mbëɗ gë warar nuỹako (180) 29 cëmat. Awa g'untaf ƴaryah tëfëlehnëkëhniwo vacërakëlow̃u va hn'icëm hna do viju, Esawu gë Sakob, më mbañëniha.

36

Esawu gë tere lëw̃u

1 Wëli itëfëta soŋe vutah Esawu nte w̃acëɗe Edom. 2 Esawu vësëval vëvë Kanan ñëlëko: Ada, aryagu Elon avë ɓulunda Wahit ỹa gë Oholibama aryagu Ana nte nagëko Sibeỹo avë ɓulunda Wahiv ỹa. 3 Basëmat ñëlaryëko fëna, aryagu Isëmayel do ye aheryu, Nëbayot. 4 Ada yeho hnëm Elifas ỹa, Basëmat yeho hnëm Rewuyel ỹa, 5 do Oholibama yeho hnëm Yewus gë Yalam do gë Kora ỹa. Vëỹi ye vijë Esawu vële hnagiko Kanan va. 6 Esawu më njokëhni vësëvalu gë vërahu do gë fop vëryokuŋ vëlëw̃u va gë wusaw̃ wulëw̃u w̃a. Njoryaryëko fëna fop hnapul le nuỹako hn'inkal Kanan ỹa. Njini hnë resiỹo haw̃ary, ŋaw̃ët aheryu Sakob. 7 Vëhoɗilohna nko ntëɗëlahnëni ndampo kaɓi hnapul lëw̃ hni ỹa njaɓëko ɗus. Resiỹo le nkehahnëniho ỹa geɗilohna gwër soŋe ndavahnëndënihëhni wusaw̃ w̃a. 8 Soŋe umë, Esawu, (nte w̃acëɗeho Edom), njiko ntëɗ hnë resiỹo Seyir hwëhn wakuŋ hna.

Ɓulunda Esawu

9 Wëli itëfëta soŋe vërah Esawu va, rëm sankaf ɓulunda Wa-edom, vële lëɗëko hnë resiỹo Seyir hwëhn wahuŋ. 10 Wëlin wamac viju Esawu va: Elifas, ale nagëko asëvalu Ada; Rewuyel ale nagëko asëvalu Basëmat. 11 Viju Elifas va Teman yeho gë Omar gë Sëfo gë Gatam do gë Kënas. 12 Elifas fëna nkeniho g'asëval a ahaw̃ary. Timëna maciko. Umë hnagëhnëkawo facan fakaw̃ary: Amalek maciko. Vëỹi ye vële nagëni vutah Esawu va do gë viju asëvalu, Ada va. 13 Wëli itëfëta soŋe viju Rewuyel va: Nahat gë Sera gë Sama do gë Misa. Vëỹi nagëk ajë hni vëhni Esawu g'asëvalu Basëmat ỹa. 14 Do fëna, Oholibama, Ana yeho rëmu ỹa do Ana tac, Sibeỹo yeho rëmu ỹa, umë hnagëhnëkawo Esawu: Yewus gë Yalam do gë Kora.

Vësankaf Edom

15-16 Wëlin wamac vësankaf vële nagëko Esawu va: wamac vësankaf Elifas ajë aryënkwëryënkw Esawu gë Ada ỹa, Teman ye gë Omar gë Sëfo gë Kënas gë Gatam do gë Amalek. Edom hna ntëɗëniho. 17 Wëlin wamac vësankaf Rewuyel, aju Esawu ỹa, Nahat ye gë Sera gë Sama do gë Misa. Edom hna ntëɗëniho. Vërah aju Basëmat asëvalu Esawu yeho. 18 Wëlin wamac vësankaf vële nagëko Oholibama, asëvalu Esawu ỹa: Yewus yeho gë Yalam gë Kora. Vëỹi ye vësankaf vële nagëko Oholibama, aryagu Ana, asëvalu Esawu ỹa. 19 Vëỹi yeho vësankaf Wa-edom, vële nagëko Esawu va.

20 Wëlin wamac viju gë vijë hni Seyir, avë ɓulunda Wahori ỹa, vële ryënkwëko ntëɗëni nkal tac va: Lotan yeho gë Sobal gë Sibeỹo gë Ana, 21 gë Dison gë Esër do gë Disan. Vëỹi yeho vësankaf Wahori w̃a, viju Seyir, hn'inkal Edom hna. 22 Viju Lotan va, Hori gë Hemam yeho. Lotan aheryu asëval a, Timëna maciko. 23 Viju Sobal va, Alëvan yeho gë Manahat gë Ebal gë Sëfo do gë Onam. 24 Viju Sibeỹo va, Aya gë Ana yeho. Ana hnuko w̃ënka ŋa wula hna, ante keryëɗëhëhniwo wafali rëmu, Sibeỹo ŋa. 25 Vutah Ana va: Dison maciko facan fa, facëval fa Oholibama. 26 Viju Dison va, Hemëdan yeho gë Ecëban gë Itëran do gë Këran. 27 Viju Esër va, Bilëhan gë Savan gë Akan yeho. 28 Viju Disan va Us gë Aran yeho. 29 Awa, wëli wamac vësankaf Wahori w̃a: Lotan yeho gë Sobal gë Sibeỹo gë Ana 30 gë Dison gë Esër do gë Disan. Vëỹi yeho vësankaf Wahori w̃a, gante nkeni hnënk ka hn'inkal Seyir hna.

Vëhnaw̃ Edom

31 Wëlin wamac vëhnaw̃ vële hnaw̃ëko Edom ani gë naw̃ahnënd ahnaw̃ Isërayel hna: 32 Bela aju Bewor, avë naw̃ Dinaba ỹa, ryënkwëko naw̃. 33 Bela ga cëmëk, Yobab aju Sera avë naw̃ Bosëra ỹa hnaw̃ëgëko. 34 Yobab ga cëmëk, Husam avë resiỹo Wateman ỹa hnaw̃ëgëko. 35 Husam ga cëmëk, Hadad aju Bëdad nte w̃ëkëkëhniwo ɓulunda Madiyan hn'inkal Mowab hna do nkol dëw̃u ŋa Avit maciko, umë hnaw̃ëgëko. 36 Hadad ga cëmëk, Samëla mbë Masëreka hnaw̃ëgëko. 37 Samëla ga cëmëk, Sawul mbë Rehobot nte ye tëfary sën ŋa hnaw̃ëgëko. 38 Sawul ga cëmëk, Bal-Hanan, aju Akëbor hnaw̃ëgëko. 39 Bal-Hanan, aju Akëbor, ga cëmëk, Hadar hnaw̃ëgëko; naw̃ dëw̃u ŋa, Pawu maciko; asëvalu Mehetabel maciko do aryagu Matërëd yeho do Matërëd aryagu Me-Sahab yeho.

Kat vësankaf vëvë tere Esawu

40 Wëlin wamac vësankaf vëvë tere Esawu va, gante nkeho wahnënk walëw̃ hni do gë walëɗ walëw̃ hni ka: Timëna yeho gë Alëva gë Yetët 41 gë Oholibama gë Ela gë Pinon 42 gë Kënas gë Teman gë Mibësar 43 gë Magëdiyel do gë Iram. Vëỹi yeho vësankaf Wa-edom vële hnaw̃ëndiko ale-wo-le hnë resiỹo ryampo hnë nkal dëw̃ hni hna. Esawu yeho rëm sankaf Wa-edom w̃a.

Yosef wasapitër 37–50

37

Huɗakery Yosef

1 Ga cëmëk Isak, awa Sakob më ñëw̃ëk hn'inkal Kanan hna, le ntëɗëko rëmu hna.

2 Wëlin itëfëta soŋe tere Sakob ỹa. Yosef wabëhn pëhw mbëɗ gë waki (17) kwëhnako. Wape gë wuhnankal keryëɗëniho gë vicëru, viju Bila, gë Silëpa, vësëvalu rëmu va. Yosef pëƴaɗëhawo rëmu wameh wante ntiɗëniho vicëru ŋa.

3 Sakob ñaɗëhawo Yosef ntëbini viju vëỹëntaw̃ va, kaɓi hn'ucër ntëw̃u hna nuỹakawo. Më tëfehnëhnëka acuɗ gwamah ɗus. 4 Vicëru Sakob va nuniho rëm hni umë ñaɗëho ntëbini vëhni fop. Awa ñew̃ëlehnëniha do vëhoɗilohna mbok nësëhnëniha wajira.

5 Tac, hwënta ryampo, Yosef ndakeryëko. Më pëƴakëhni vicëru, do vicëru më ñew̃ëniha g'ahaw̃ary. 6 Umë lehnëkëhniwo: «Nëparyin huɗakery mën ha. 7 Fuhnë fop kaỹ hna nkeyinëko waỹabëh ỹabëɗenëho. Taŋ ñabëh mën iŋa matëndalehn kahn; awa waỹabëh hun w̃a njilehni kwëra do ndëkwëhn haryënkw lëw̃u.»

8 Vicëru më tëƴëniha: «Paryi bi ñaɗu aye ahnaw̃ alëw̃ fu do aryokuŋëhnënde?» Më ñew̃ëniha g'ahaw̃ary soŋe huɗakery hutac do gë soŋe ile tëfëtaɗëho ỹa.

9 Yosef mboko ndakery kat më mbok tëfëtanëhnëkëhni vicëru: «Mbokëɓu ryakeryu. Ulav w̃a gë ulepera w̃a do gë wahol pëhw gë ryaw̃ (11) ryëkwëhnakëh haryënkw mën.»

10 Tëfëtanëkawo fëna huŋi huɗakery rëmu tase vicëru. Umë më ŋañënahnëka do ntehna: «Ye pëhnëtanëɗ huɗakery hu hi? Tëfëkëfu bi ami gë hnëmuh do gë vicër hu ryëkwëhnëfu haryënkw hu?» 11 Vicëru ñew̃aryënihawo watac, ɓare rëmu hakili hna kwëtako huŋi huɗakery.

Igwaf Yosef

12 Fac ryampo vicëru Yosef njiniho hnë resiỹo Sisem hna hery wusaw̃ rëm hni w̃a 13 do Sakob, ale w̃aciko Isërayel fëna, më ntehnëka Yosef: «Paƴëɗëmi ayi arëkatëhni vicër hu, wusaw̃ w̃a keryëɗëni hnë resiỹo Sisem hna.»

Yosef më ntëkwaka: «Awa, apa.»

14 Rëmu më ntehnëka: «Ƴiry ayëkihni bi ƴam nkeni vicër hu gë wusaw̃ w̃a. Tac g'ayij afëƴawo.» Sakob hnë Ebëron* hna paƴëkawo Yosef nji.

Ga tëkëk Sisem hna, 15 më pankëlëni g'asan hara wëwac hna nkwërëtalehnëɗëho Yosef. Asan arac më tëƴëka: «Ye yëkëlehnëɗu?»

16 Yosef më ntëkwaka: «Vicër mën va yëkëlehnëɗëfu, pëƴarye bi ne nkeni g'usaw̃ w̃a?»

17 Asan a më ntëkwaka: «Pakëtani ani, do nkwëryëɓuhëhni ga nësëɗëni: “Ƴinëfu gë cape Dotan haɗi.”»

Awa Yosef njilehn njëkëlehnëhni vicëru do nuhni Dotan hna.

18 Vicëru më nujëniha ŋaw̃ët. Ani gë tëhahnëndëhni ỹa, më nkwëryëlëni ndaw̃ëniha. 19 Ntehnëlëɗëniho: «Wëliho ahwëhn huɗakery a nkejëk! 20 Tame ɗaw̃ënëfuna, do ntabina hnë hatëh hatëw̃ah†! Do ntehnëɗen intaw̃ ŋañah rokëka. Awa tac nuɗen bi ntiyaɗ huɗakery hudëw̃u hi.»

21 Riben nkwëryëkëhniwo, më pëhnak pehëta Yosef. Më lehnëkëhniwo: «Antë aryaw̃una!» 22 Tac më nkwënëk: «Antë arëkwehnu wafac walëw̃u w̃a; dabëryina ki fo hnë hatëh hatëw̃ah le ye wula ỹi.» Nësëhnëɗëhëhniwo koyëna soŋe pehëtahna do mëncerya gë vëhni rëmu.

23 Tëkënd tuŋ Yosef le nkeniho vicëru hna, pëlalehnëniha, cuɗëtëniha cuɗ gwamah nte cuɗako ŋa 24 do ntabëniha hnë hatëh hatëw̃ah. Hatëh hatac nkuhëko.

25 Tac ntañalehnëni soŋe tokëni. Awa më nujënihëhni kore ɓulunda Wa-isëmayel hn'inkal Galad hna matiniho. Wayonkomb walëw̃ hni w̃a wakoyel vatëh ndiɓëniho, njiryeryëndëni nkwafini Esipët hna.

26 Awa Yuɗa më ntehnëkëhni vicëru gë vëheryu: «Ye nëfaɗëhëfu ge ndaw̃inëka ahery fu ỹi do cow̃in ñas dëw̃u ŋa? 27 Nkwafinëhna Wa-isëmayel ŋi fecek, antë ndaw̃ina: ahery fu ye, sat ryampo fo hwëhnayinëk.» Maw̃ëhnëlehnëniha.

28 Hara vëwaf vërac Madiyan matëniho. Awa, vicëru më ndanëtiniha hatëh hna. Nkwafëniha gë waŋëc wafëhw wahi (20) koryi. Vëhni më njoniha Esipët.

29 Ante mbokako Riben hatëh ŋa, tëkatëlawohna Yosef. Pëɓëkawo yiw̃ëhnah w̃a, awa më citëk viỹi vilëw̃u va, 30 do mboka gante nkeni vëheryu ntehnëhni: «Yosef gona hatëh hna! Ye liɗëfu tame?»

31 Awa më ndaw̃ëniha hotohn do nufëni acuɗ Yosef ŋa, nëvëni wasat w̃a. 32 Tac njëɗanahnëniha rëm hni cuɗ gwamah ŋa gë waŋi wanës: «Iỹin hnuɓun. Ƴëkëry ɗus bi acuɗ ajë hu ŋa ye.»

33 Sakob njavëtëko cuɗ ŋa do ntehn: «Acuɗ ajë mën ŋa ye! Intaw̃ ŋañah lëpëtëlehnëka Yosef do rokëka!» 34 Awa më citëk viỹi vilëw̃u va, do ntiya viỹi wakwëy do koko wafac wayaɓah soŋe icëm aju ŋa. 35 Vutah vuntëw̃u va fop mborëɗënihawo ɓare ŋwëỹëɗëho ɓor ŋa fop; ntehnëɗëho: «Gë wakwëy ŋa cëlëɗëfu rëkëhëw̃a ajë mën a ɗuniỹa vësëm hna.» Do nkoko kond.

36 Vëvë Madiyan va asan ale w̃aciko Potifar nkwafëtënihawo Yosef Esipët hna. Potifar asankaf wasoɗaɗe Faraw̃o yeho, umë yeho ankaf vëyëka Faraw̃o va.

38

Yuɗa gë Tamar

1 Hnë ƴamani rac, Yuɗa tavëkëhniwo vicëru gë vëheryu do nji Adulam, hnë ale w̃aciko Hira. 2 Hnam më nuka aryag Suwa, avë Kanan. Më ñëlëka. Ga mbankëni ryëka ỹa, 3 më ndonkëk do naga facan. Awa Yuɗa më macëka Er. 4 Asëval arac mboko naga facan fakaw̃ary; më macëka Onan; 5 tac fakaw̃ary kat fante macëko Sela. Yuɗa Kësib nkeho hnë wati nte nagiko Sela ŋa.

6 Ga nayëk Yuɗa më njëkëhnëka Er aju aryënkwëryënkw a asëval. Asëval arac Tamar maciko. 7 Ɓare ile lavëɗëha Ahwëhn a W̃ënu ŋa fo ntiɗëho, awa Ahwëhn a W̃ënu ŋa më ndaw̃ëka.

8 Awa Yuɗa më ntehnëka Onan: «Dëw̃ëryehna asëval acër hu ỹi, soŋe ahnagëhnahna vutah.» 9 Ɓare Onan njëtëko fatah fa pëlaɗena had fantëw̃u. Soŋe umë ye, ante-wo-nte ndakëɗëniho g'asëval acëru ŋa, ɓac fo ndehëtëɗ sat lëw̃u ỹa, soŋe antë nagëhna acëru fatah. 10 Watac ntavëkawo Ahwëhn a W̃ënu ŋa; më ndaw̃ëka umë fëna.

11 Awa Yuɗa më ntehnëka asëval aju ỹa: «Kaɓi cëmaryëkini vësan va, mëncëry gë vëhni rëmuh ayi ahnap hnam hafo ajë mën aỹi Sela naỹ.» Kaɓi ntehnaɗëho: «Tëfëlahna Sela fëna cëm had vicëru vi.» Awa Tamar më mëncëk gë vëhni rëmu.

12 Ga mbiỹëk, aryagu Suwa, asëvalu Yuɗa cëmëko. Ante puk wakwëy ŋa, Yuɗa më nduñënak tac njini Timëna gë lawo lëw̃u ỹa, Hira avë Adulam ỹa, soŋe njëkinihëhni vële w̃ëcëɗëhëhni wape ŋa.

13-14 Tamar njëtako Sela naỹëk, ɓare ƴëɗayilawohna ñëlëlëni. Awa kaɓi ayëlaw̃u Timëna njiɗëho soŋe mëcehnihni wape ŋa, më cuɗëtak viỹi itiw̃ va, cënka yëka ỹa antë njavëti do nji ntaña rënka Enayim le ye hn'ankaw̃ Timëna hna.

15 Yuɗa më nuka ɓare ƴavëtëlawohna kaɓi cënkako yëka ỹa. Awa më ntiyahnëka ale wafëɗ nkaf ntëw̃u ye. 16 Ƴëtëlohna asëval viju ỹa ye. Awa më tëhaka do tëƴa: «Maw̃ëry tëfëli!»

Tamar më ntëkwaka: «Ye yëɗaɗuho soŋe rac?»

17 Yuɗa më ntehnëka: «Njëɗanahniɗëmina fanankal famb ntega mën.»

Tamar më ntëkwak: «Maw̃ëɓu, ɓare ƴëɗarye iñë hnapahnëhëndëw̃a.»

18 Yuɗa më tëƴëka: «Ye ỹaɗu yëɗaỹi?»

Tamar më ntëkwaka: «Ile lihahnëɗu viyavëta ỹi gë ryeƴët lëw̃u ỹi, do gë ryoko le w̃ënkëru ỹi.» Yuɗa më njëɗaka tëfëlëlehnëni. Ga mbankëni ryëkwa ỹa, Tamar nufëko ɗonk. 19 Më mëncëk gë ỹalu, nji ntihët le cënkako ỹa do mbokërya viỹi itiw̃ va.

20 Yuɗa më paƴëka lawo lëw̃u Adulam njiryerya fanankal fa do mbij viỹë vile njëɗahëkawo Tamar va. Ɓare nulawohna; 21 më tëƴëkëhni vahnë vëvë Enayim va: «Ne nkeha asëval ale wafëɗ nkaf ntëw̃u lañakëh tëfary nkaw̃ ɗarël ani ỹa?»

Më ntëkwaniha: «Asëval ale wafëɗ nkaf ntëw̃u koɓëri gena ani!» 22 Asan a më mbokak pëƴahna Yuɗa: «Nujëlëw̃ahna, do vahnë vëvë hnam va vëhni lehnëko: Asëval ale wafëɗ nkaf ntëw̃u koɓëri gena ani.»

23 Yuɗa më ntëkwaka: «Araɓi nkoryaryëh vile yëɗaɓuhawo vi soŋe antë njafënihëfu vahnë va. Gante-wo nke ka, ami njëɗanahnëɓuha fanankal fa, do wëjë, nujëlihahna.» 24 Ga ndëcëk wadepera watar, ahnë më njijëk ntehna Yuɗa: «Tamar, asëval vijë hu va, nkwafëk nkaf ntëw̃u ŋa; wëliho ndonkëk tame.»

Awa Yuɗa më ntehnëk: «Araɓi cani do pëɗi hafo cëm!»

25 Hnë wati nte njiryeryëɗeho ŋa, Tamar më paƴëka ahnë pëƴahna ayëlaw̃u: «Ƴëkëry iỹin. Ile lihahnëɗe viyavëta ỹi gë ryeƴët lëw̃u ỹi, do gë iỹi ryoko, asan ale ryonkëndëko ỹa hwëhnëk. Awa ƴavëtëry do afëƴawo bi mo hwëhnëk.»

26 Yuɗa njavëtëko do ntehn: «Ntënënëk sariya ỹa ntëbo ami; ntik iỹin kaɓi ƴëɗalëw̃ahna ajë mën a Sela ñëlëlëni.» Ga ndëcëk watac, Yuɗa ɓokëlohna ndakëni muk gë Tamar.

27 Ante tëkëko wati hnag ŋa më hamahnik vucëp ndonkëko. 28 Fëndampo hnë vutac më canik vák ryampo. Ahnagënd a më pëlaka do ñaba faỹaw̃ar favëntah tac ntehn: «Faŋi ryënkwik hnagik.» 29 Ɓare fatah fa më mbokaryëhëk vák ỹa do aheryu ndënkwi nagi. Ahnagënd a më ntehnëk: «Ne piɗëtëru hafo asahni!» Yuɗa më macëka fatah fa Peres, umë fëhnëtanëk «Piɗët». 30 Tac cahnëgik fatah fañëntaw̃ fa gë ỹaw̃ar yavëntah ỹa vák hna, do Yuɗa më macëka Sera.

39

Yosef Esipët hna

1 Awa Yosef tëkaryiko Esipët hna. Vëva Isëmayel va nkwafëtënihawo avë Esipët ale w̃aciko Potifar. Potifar tac asankaf wasoɗaɗe Faraw̃o ỹa yeho, ankaf vëyëka vëlëw̃u va.

2 Ahwëhn a W̃ënu ŋa gë Yosef nkeniho, fop caŋaryëɗëhawo. Tere avë Esipët ale hwëhnëka hna ntëɗëko. 3 Potifar kamahnëko Ahwëhn a W̃ënu ŋa gë Yosef nkeniho do caŋaryëɗëhawo fop ile ntiɗëho ỹa. 4 Awa Potifar nëŋëkawo gë Yosef, më kwëtehnahnëka ɗoku vë tere lëw̃u ỹa: ankaf tere lëw̃u gë hnapul ỹa fop ntikawo. 5 Do tëk pëgw hnë wati rac, soŋe Yosef ỹa, Ahwëhn a W̃ënu ŋa ndëwakëhniwo tere avë Esipët ỹa. Ɗëwara rac campëko hnë viỹë vile kwëhnako hna fop, tere hna do gë wëhaỹ per. 6 Awa Potifar taveryëkawo Yosef fop ile kwëhnako ỹa do ñoñ golohna paɓ, ge gena ile tokëɗ ỹa fo.

Yosef g'asëvalu Potifar

Awa Yosef asan awamah yeho, 7 do, ga mbiỹëk toƴe, asëval Potifar a ŋahnëkawo më ntehnëka: «Ɗakëfu!»

8 Ɓare Yosef ŋwëỹëko do ntehna asëval a: «Ale ryokuŋëhnëɗëfu ỹa ñoñ tëƴëɗilohna tere li, fop kwëtehnahnëko ile kwëhnak ỹa. 9 Umë dënk, kwëhnana ucankaf ntëbo ami hnë iỹi tere: ñoñ ɓañëhnëlohna ge gena wëjë, kaɓi asëvalu ỹa yeru. Awa hak koɗëfu liwu iñë ỹaƴah gë iỹi ki do liwu ile mbañëk W̃ënu ŋa?» 10 Asëval a ndëñanëɗëhawo fac-wo-fac nji ndakëni, ɓare Yosef maw̃ëlohna muk do kehaɗëhawo.

11 Hnë fac ryampo, Yosef tënkëko cery cankaf vëhwëhn tere hna soŋe nti ɗoku lëw̃u ỹa do vëryokuŋ ntaw̃u va vëwolohna hnam. 12 Asëval Potifar a më pëlanëka Yosef cuɗ cankaf ŋa ntehna: «Ƴij ndaki!» Ɓare Yosef më taveryëka cuɗ ŋa do nkary cahn cery hna.

13 Asëval a, ga nuk taveryëka cuɗ ŋa do nkary cahn cery hna, 14 pëgwëlehn ndekand mëcandëhni vëryokuŋ va ntehnëhni: «Ƴëkëryin: asan mën a njonëhnikëfuna iỹi Ebëre njafaŋëndëfu! Njijakëh soŋe ryakëfu g'ami, ɓare ndekakëɓu ɗus. 15 Nkwëryëndo tuŋ ga mëcaɗëfu, më tavëk cuɗ ntëw̃u ŋa, nkary do cahn cery li.»

16 Tac më kwëtëk cuɗ Yosef ŋa ɗarël lëw̃u hafo asanu mënci. 17 Ga mëncik asanu më tëfëtanëka watac fo: «Aramp Ebëre ale yonëhniruhëfuna ỹa njijakëh ryakëfu. 18 Ɓare ga pëgwëɓu ryekandu w̃ëcandu, tavëlehn cuɗ ntëw̃u ŋa nkary do cahn cery li.» 19 Ante nkwëryëko asan a wante pëƴaɗëhawo asëvalu ŋa, ntavëkawo ɗus. 20 Më pëlayehnëka Yosef do cëɗi hnë kaso hn'ile cëɗahniniho vëramp ahnaw̃ hna.

Yosef kaso hna

21 Ɓare Ahwëhn a W̃ënu ŋa g'umë nkeniho do ndemaɗëhawo. Ntiko hafo asankaf vëyëka kaso ỹa kwëtahna. 22 Arac më kwëtehnahnëka Yosef nke ankaf vëramp vëỹëntaw̃ va fop; umë yeho ankaf ɗoku vëramp ỹa fop. 23 Asankaf vëyëka kaso ỹa golohna paɓ ile kwëtehnahnëkawo Yosef ỹa, kaɓi Ahwëhn a W̃ënu ŋa gë Yosef nkeniho do ntiɗëho caŋarya fop ile pëhnaɗëho ỹa.

40

Huɗakery vësan vëlënah vëhi va

1 Ga mbiỹëk, hnë fac ryampo vësan vëlënah vëhi vëva Faraw̃o va iñë ntëntëniho. Asankaf vële yëɗaɗëhawo Faraw̃o ỹa ile ceɗ ỹa yeho gë asankaf vëwul vamburu va. 2 Faraw̃o ỹa ntavëkawo gë vëhni 3 do cëɗehnëhni hnë kaso va vëyëka vëlëw̃u hna, hn'ile cëɗiko Yosef hna dënk. 4 Asankaf vëyëka va më kwëtehnahnëka Yosef paɓëhni, do kaso hna taviniho hafo mbiỹ.

Yosef nkabahnëɗ huɗakery vësan vëlënah va

5 Hn'umëɗ ndampo, vësan vëlënah vëhi vëva ahnaw̃ avë Esipët va ndakeryëniho vëhni vëhi tak kaso hna. Huɗakery-wo nëmpëlëko gë ỹëntaw̃ ỹa. 6 Ga pacëk, ante njiko Yosef njëkëhni ŋa, më tëkatëkëhni ga njamëni. 7 Më tëƴëkëhni: «Soŋe ye yamërun aki dol?»

8 Më ntëkwaniha: «Fuhnë vëhi tak ndakeryëɓun, do ale hoɗ pëƴafu ile pëhnëtanëk ỹa gena ani.»

Awa Yosef më ntehnëkëhni: «W̃ënu ŋa koɗ pëƴawu ile pëhnëtanëk ỹa. Tëfëtanëryino ile ryakeryërun ỹa.»

9 Asankaf vële yëɗaɗëhawo ahnaw̃ ale ceɗ ỹa më tëfëtak huɗakery hudëw̃u ha ntehn: «Huɗakery mën hna, atëh resen yekëh haryënkw mën. 10 Atëh tac wahni warar kwëhnakëh. Nëpënd tuŋ, pëtëlehn, tac ntëw̃ waresen wavëntah. 11 Ankëlëw̃a Faraw̃o ỹa w̃ënkakëɓu. Më hwëcëɓu waresen w̃a, háw̃u nkëlëw̃a hna, do yelëhnëw̃a Faraw̃o ỹa.»

12 Yosef më ntehnëka: «Wëli ile pëhnëtanëk huɗakery hu ha: wahni warar w̃a wafac warar pëhnëtanëk. 13 Hnë wafac warar, Faraw̃o ỹa matëndëɗëhi. Mbësaɗëhi ɗoku hu ỹa. Tac koɗu avoka yëɗanda këlëw̃a ŋa gë koɓëri ka. 14 Ɓare ge fop mbokak caŋaryi, këlami antë aryënkwo; ɗemarye ahnësëhna Faraw̃o ỹa soŋe lëmën ỹa do cano hnë iỹi kaso. 15 Kaɓi paryi pëƴaɗëmu gë fanka nufijiɓu hn'inkal Wa-ebëre hna, do hnani ñoñ dila le rëfëka sëɗahniwu.»

16 Asankaf vëwul vamburu va, ga nuk ipëhnëtan nte nësëk Yosef ŋi tëfëlëk gë huɗakery ha, më ntehnëka: «Ami fëna ndakeryëɓu. Hnë huɗakery hutac, vëkankel vatar mburu ryiɓakëɓu nkaf li. 17 Hnë ambë ƴaŋ hna, sifa vamburu ỹa fop yekëh hnam, vante tokëɗ Faraw̃o va. Do wusëry yijakëh tokëndëni kankel hna ƴaŋ nkaf mën hna.»

18 Yosef më ntehnëka: «Wëli ile pëhnëtanëk huɗakery hu ha: vëkankel vatar va wafac warar pëhnëtanëk. 19 Hnë wafac warar Faraw̃o ỹa matëndëɗëhi: ntëpëtëɗeru nkaf ŋi, kaŋëɗeru hn'atëh do wusëry w̃a njijëɗëni cëhëndënihi.»

20 Ga ndëcëk wafac warar, Faraw̃o ỹa, ambënt fac le nagahniko ỹa ntiɗëho; më nëgehnëhnëkëhni roka sankaf fop vële naw̃ëndëko va. Më cëɗëtehnëkëhni vësankaf vëhi va do njoyini haryënkw lëw̃u. 21 Tac më mbësaka aryënkwëryënkw a ɗoku lëw̃u ỹa. Do arac kol mbok njelëhnënda këlëw̃a ŋa gë koɓëri ka, 22 ɓare ahigëna ỹa, kaŋehna hn'atëh. Koyëna ntiyako wante pëƴahnëko Yosef ŋa. 23 Ɓare asankaf vële yëɗaɗëha Faraw̃o ỹa ile ceɗ ỹa ndënkwëkawo Yosef.

41

Huɗakery Faraw̃o ỹa, Ahnaw̃ Esipët

1 Ga ndëcëk wabëhn waki, Faraw̃o ỹa ndakeryëko: tëfary sën Nil hna kahnëko. 2 Awa më nukëhni wuhni mbëɗ gë wuhi (7) wuhonah wuwamah ga ndanëtajëɗëni sën hna, pëgwëlehnëni ndavëndëni dël ɓë tëfary sën ŋa. 3 Tac wuhni wuw̃eh do wusamah mbëɗ gë wuhi (7) wuhaw̃ary ndanëtagëlehnini sën hna, njini hn'ile nkeni wuhonah wuwamah hna. 4 Wuhni wuw̃eh do wusamah w̃a më tokënihëhni wuhonah wuwamah w̃a. Hnë wati rac, Faraw̃o ỹa nëgalehn taŋ.

5 Më mbokak ndak do mbok ndakery higëna: nuko waƴënt vantimp mbëɗ gë waki (7) hnë uriry ryampo fo cantëko, ntëw̃ëko ɗus do nkwamëko. 6 Tac, waƴënt mbëɗ gë waki (7) wakaw̃ary santëgëko, wante kankënëko sël vë wula ŋa. 7 Awa waƴënt wakankah ŋa më kohnëk wadëw̃ah wagwamah ŋa. Hnë wati rac, Faraw̃o ỹa mbok nëgalehn do kamahnëko ndakeryëk.

8 Pacënd tuŋ, Faraw̃o ỹa paƴehnëlehnëhni vambilaƴo va fop do gë vicër vëvë Esipët va. Ga tëkini më tëfëtanëkëhni huɗakery hudëw̃u ha, ɓare ahnë ƴëtëlohna ile pëhnëtanëk ỹa. 9 Awa asankaf vële yëɗaɗëhawo Faraw̃o ỹa ile ceɗ ỹa më teɓak wanës ŋa ntehn: «Ahnaw̃, ñaɗëfu hnësu dol ile ryënkwëɓuho ỹa. 10 Ante ntavëkino g'asankaf vëwul mburu va do g'ami, cëɗentuhëfuno hnë kaso asankaf vëyëka vëlëw̃ hu hna. 11 Fuhnë vëhi tak ndakeryëɓunëho hn'umëɗ tac fo, huɗakery fu ha nëmpëlëko. 12 Ajar aramp Ebëre yentiko gë fuhnë kaso hna, umë ryokuŋëhnëɗëhawo asankaf vëyëka kaso ỹa. Tëfëtanëhnëɓunëhawo huɗakery fu ha do pëƴakëfuno ale-wo-le ile pëhnëtanëk hudëw̃u ha. 13 Awa, fop gante pëƴakëfuno ka ntiyako: ami, mbokaryiɓu ɗoku mën hna, do aỹëntaw̃ a kaŋik.»

Gabahn ile pëhnëtanëk huɗakery

14 Awa Faraw̃o ỹa më ntehnëk njinëhni Yosef kaso hna. Njinëhnëlehni ñap caniji kaso hna; më karëtik, tac nkwëcëti viỹi va do njoyi vëhni Faraw̃o hna. 15 Arac më ntehnëka: «Huɗakery ryakeryëɓu, do ahnë kolëna nësëhno ile pëhnëtanëk ỹa. Ɓare nkwëryëɓu ga nësëɗe wëjë huɗakery hunte fëƴayiru ha, njëtëru ile pëhnëtanëk ỹa.»

16 Yosef më ntëkwaka Faraw̃o ỹa: «Gena ami, W̃ënu ŋa hoɗ nësëhni ile pëhnëtanëk ỹa.»

17 Awa Faraw̃o ỹa më ntehnëka aki Yosef: «Huɗakery mën hna, tëfary sën Nil hna kahnëɓuho. 18 Umë hnuɓuhëhni wuhni mbëɗ gë wuhi wuhonah wuwámah ga ndanëtajëɗëni sën hna, pëgwëlehnëni ndavëndëni dël ɓë tëfary sën ŋa. 19 Tac wuhni wuw̃eh do wusamah mbëɗ gë wuhi (7) wuhaw̃ary ndanëtagëlehnini sën hna, njini hn'ile nkeni wuhonah wuwámah; camëniho ɗus, koɓëri nulëw̃ëhni hna Esipët hna fop gë wurac ki. 20 Awa më kohnënihëhni wuhonah wuwamah w̃a. 21 Do ante kohnënihëhniwo ŋa, ƴëtëɗelohna iñë kohnëni, wëla tac nkoniho camëni gë koɓëri ka. Hnë wati rac nëgaɓuho.

22 «Tac më vokëɓu ryakeryu: nuɗëfuho waƴënt vantimp mbëɗ gë waki (7) hnë uriry ryampo fo cantëko, ntëw̃ëko ɗus do nkwamëko. 23 Tac, waƴënt mbëɗ gë waki (7) wakaw̃ary, wante kankënëk sël vë wula ŋa, më cantëgëk. 24 Awa waƴënt wakankah ŋa më kohnëk wadëw̃ah wagwamah ŋa. Pëƴaɓuhëhni waŋi fop vambilaƴo vi, ɓare wëla aryampo hnë vëhni kolëna nësëhno ile pëhnëtanëɗ ỹa.»

25 Yosef më ntëkwaka Faraw̃o ỹa: «Huɗakery wuhi hu w̃i iñë ryampo fo pëhnëtanëk. W̃ënu ŋa fëƴaki koyëna ile ñaɗ nti ỹa. 26 Wuhni wuhonah mbëɗ gë wuhi w̃a (7) gë waƴënt wagwamah vantimp mbëɗ gë waki ŋa (7), wabëhn mbëɗ gë waki (7) pëhnëtanëk. Awa huɗakery huɗampo fo ye. 27 Wuhni wusamah mbëɗ gë wuhi (7) wuỹëntaw̃ w̃a gë waƴënt mbëɗ gë waki (7) wante kankënëk sël vë wula ŋa fëna, wabëhn mbëɗ gë waki (7) pëhnëtanëk, ɓare wabëhn wakwëhn inte yeɗ. 28 Awa Faraw̃o, gante ntehnakëmi ki: W̃ënu ŋa fëƴaki koyëna ile ñaɗ nti ỹa. 29 Wabëhn mbëɗ gë waki (7) wante yejëk ŋi roka ỹa njivëɗ ɗus Esipët li fop. 30 Tac, nkeɗ wabëhn mbëɗ gë waki (7) inte, do goɗena ndënkwëtande wabëhn mbëɗ gë waki (7) wante njivahnëko roka ŋa; inte ŋa ñoñ tavëɗina nkal li. 31 Soŋe inte ŋaƴah tac, goɗena ndënkwëtande roka le yivëko hn'inkal hna. 32 Do ge nuru ga ndakeryëru iỹi sifa huɗakery hutac fo wahwënta wahi, W̃ënu ŋa fëhnak do ɓiỹëɗina ntiɗ.

33 «Awa tame, tëhnaryehna ale hwëhnak hakili, satëk do ahwëtehnahna nkal iŋi. 34 Naw̃ëndëryihni fëna vahnë. Vahnë vërac rëkëɗ mbarëpëndëni ivëryëna hn'ile-wo-le varëpik hnë wabëhn mbëɗ gë waki wante njivahnëɗ roka ŋi fop. 35 Mbarëpëɗëni roka yaɓah hnë wabëhn mbëɗ gë waki (7) wante yejëk ŋi. Pehnëɗëni g'uw̃ac hu hnë vandank, wahnaw̃ hna fop. 36 Koyëna vahnë va fop kwëhnaɗëni ile tokëɗëni hnë wabëhn mbëɗ gë waki (7) inte hna fop. Antë inte ŋa përëkan nkal iŋa.»

Yosef nkaf nkal Esipët

37 Iỹi siyab Yosef, Faraw̃o ỹa caŋahnëkawo gë vësankaf vëlëw̃u per. 38 Awa Faraw̃o ỹa më ntehnëkëhni: «Aỹi asan pëɓëka Iƴir W̃ënu ŋa. Koɗen bi nuỹayina ale lëbëka?»

39 Awa më ntehnëka Yosef: «W̃ënu ŋa njëtëndanëki iỹin fop, awa ahnë koɗina kwëhna hakili do cat ntëbi wëjë. 40 Wëjë yeɗ nkaf nkal mën iŋi, do ɓulunda mën ỹi fop maw̃ëndënihi. Wëla ami dënk, uw̃ac Faraw̃o ỹa fo lëbahnëɗëmi.» 41 Faraw̃o ỹa më mbok ntehnëka Yosef: «Awa, tame njëɗami aye nkaf nkal mën iŋi fop.» 42 Do Faraw̃o ỹa më ndënëtak anënk ucankaf ntëw̃u ŋa ndënëka Yosef; më cuɗëka viỹi vësankaf do ñaba gëb hna wanjere sanu. 43 Tac, më kaƴëndëka saret higëna lëw̃u hna ile pehnëhniko ale ỹak rëhaka ỹa, do vële ryënkwaryëkëhniwo va ndekaɗëniho: «Kërënaryin nkaw̃ hna!» Koyëna njëɗakawo Faraw̃o ỹa Yosef ucankaf uŋa Esipët hna fop.

44 Faraw̃o ỹa më mbok ntehnëka kat Yosef: «Faraw̃o ỹa yeɓu. Ɓare ge gena wëjë w̃aw̃ëk, ahnë ƴelëɗina rufa ỹa ma kërëcët fary ỹa nkal li fop.» 45 Faraw̃o ỹa më njëɗaka Yosef uw̃ac haw̃ary, Tësafënat-Paneya, do njëɗahna ñëla Asënat, aryagu Potifera, asëna wasaɗëha avë inaw̃ nte w̃acik On ŋa. Koɓëri tac Yosef nkwayëtako nkal Esipët ŋa fop. 46 Yosef wabëhn wafëhw warar (30) kwëhnako ante pëgwëko ndokuŋëhnënda Faraw̃o ỹa. Më kërënaka Faraw̃o ỹa do nkwayëta nkal iŋa fop.

47 Hnë wabëhn mbëɗ gë waki (7) uvetak hna, roka ỹa njivëɗëho dus. 48 Yosef mbarëpëko roka yaɓah Esipët hna, hnë wabëhn watac. Ndanëko vankol vacankaf hna roka le varëpiko wahaỹ hna. 49 Mbarëpëko roka yaɓah ɗus; njaɓëko ntëbi nkërëƴal nte ye itëfary wov, koɗelohna mboki ndëkwi, kaɓi njaɓëko ɗëcët.

50 Ani gë tëkahnindo inte ŋa, Asënat, asëvalu Yosef, vucan vuki nagëko. 51 Yosef Manase macëkawo fandënkwëryënkw fa, kaɓi umë lehnëko: «W̃ënu ŋa ndënkwehnëko ambër mën ŋa fop do gë fop tere rëm mën ỹa.» 52 Efërayim macëkawo fakigëna fa, kaɓi umë lehnëko: «W̃ënu ŋa njëɗakow̃ëhni vutah hn'inkal nte haỹëhnahnëɓuho hna.»

53 Wabëhn wante njivahnëko roka Esipët ŋa puko. 54 Awa pëgwëlehn wabëhn mbëɗ gë waki (7) inte ŋa, gante pëƴahnëko Yosef ka. Inte ŋa campëko wayal hna fop, ɓare Esipët hna nkeho roka. 55 Ante pëgwëniho vëvë Esipët korotëndëni inte ŋa, ndekandënihawo Faraw̃o ỹa njëɗahni ile tokëɗëni. Arac më ntëkwakëhni ɓulunda ỹa fop: «Tëƴëryina Yosef do diryin ile ntehnëɗëhu ỹa.» 56 Ante tënkëko inte ŋa nkal hna fop Yosef më piɗëtehnëk fop vandank va do nkwafëndëhni roka ỹa vëvë Esipët va. Inte ŋa nkoko nkwënand kat Esipët hna. 57 Wayal hna fop, vahnë va njijëɗëniho soŋe daw̃ roka vëhni Yosef hna, kaɓi inte ŋa mbërendëhëhniwo vahnë va gante-wo-gante.

42

Viju Sakob Esipët hna

1 Ga njëtak Sakob roka wafëɗe Esipët hna, më ntehnëkëhni viju: «Soŋe ye ỹëw̃ërun ani ayëkëlëndu? 2 Njëtaɓu nkehëhna roka Esipët hna. Ƴiryin alëw̃aju, soŋe antë cëmin inte.» 3 Awa vicëru pëhw Yosef va njilehnëni gë Esipët ntëw̃ajëni roka ỹa. 4 Sakob tavëlawohna aheryu Yosef, Besame njinti, kaɓi nahaɗëho: «Antë nkeja iñë w̃eh.»

5 Viju Sakob va tëkëlehnëni Esipët hna gë vahnë vëhaw̃ary vële yintiko lëw̃a roka, kaɓi inte ŋa nkeho gante-wo-gante Kanan hna fëna. 6 Yosef yeho asankaf avë nkal ŋa fop. Umë wafëɗëhëhniwo roka ỹa vahnë va fop. Vicëru tëkëlehnini ndëkwëhnëni haryënkw lëw̃u wayëka w̃a nkal hna. 7 Yosef nundëhni tuŋ vicëru, njavëtëlehnëhni, ɓare ndënkwehnakëhniwo do ŋañënahnëhni tëƴëhni: «Ne nkejërun?»

Më ntëkwaniha: «Kanan yejëɓun, lëw̃a roka yijëɓun.»

8 Koyëna njavëtëkëhniwo Yosef vicëru, ɓare vëhni vëyavëtëlawohna. 9 Awa Yosef më ndëkwëtak huɗakery hunte ndakeryëko ha soŋe lëw̃ hni ha më ntehnëkëhni: «Vëyëkëtehna yerun! Njijërun soŋe ayëtu ile nkok kwëhnana fanka nkal iŋi.»

10 Më ntëkwaniha: «Hali, Ahwëhn fu, ndëwa roka fo yijëɓun. 11 Fuhnë fop vutah asan aryampo fo yeɓun. Vahnë vësatah yeɓun, gelëfuhna vëyëkëtehna.»

12 Yosef më ntëkwakëhni: «Gena toña! Njijërun soŋe ayëtu hnë cape nte nkok kwëhnana fanka nkal iŋi.»

13 Më ntëkwani: «Vucan pëhw gë vuki (12) yeɓunëho, vutah asan aryampo fo yeɓun, hn'inkal Kanan hna matiɓun: fatëkwa fa gë rëm fu ỹa nkohëni do aryampo gona.»

14 Ɓare më ntehnëkëhni: «Ile hnësëɓu ỹa dihëtëɗa: vëyëkëtehna yerun. 15 Njëtëɗëfu ge toña hnësëɗun: ntëkëɓu g'intaw̃ary Faraw̃o ŋa, cahnëɗiluhna nkal li ge gena arëkwa hun a rëkik ani. 16 Paƴëryina aryampo hnë w̃uhnë njinëhna arëkwa hun a, hara vëỹëntaw̃ va kaso hna nkoɗëni. Koyëna njëkëɗe wanës hun ŋa ge toña hnësëɗun. Ge gena toña, g'intaw̃ary Faraw̃o ŋa, vëyëkëtehna yerun.»

17 Yosef më cëɗehnëkëhni vicëru wafac warar. 18 Hnë fac rarëna hna, më ntehnëkëhni: «Ami ntakëɗëho gë W̃ënu ŋa. Awa, ge ñaɗiluhna asëmu, wëli ile lehnëɗëmu aliwu ỹa. 19 Ge vahnë vële hnësëɗ toña yerun, maw̃ëryin aryampo hnë w̃uhnë nko kaso li; vëỹëntaw̃ va njonëhnënihëhni roka ỹa vëvë watere hun vële njok inte va. 20 Tac, ƴonëhninowa arëkwa hun a. Koyëna njëtëɗëfu toña hnësëɗun do cëmëɗiluhna.»

Vicëru Yosef maw̃ëlehnëni ntini koyëna. 21 Tac ntehnëlëɗëniho: «Soŋe ile liyinëka ahery fu ỹa finiŋahninëkëfu: nuyinëko yiw̃ëhnah lëw̃u w̃a, ante këlaɗëhëfuno ŋa, do nëpayilënawohna. Soŋe rac yehahninëk fuhnë dënk tame hnë iỹi yiw̃ëhnah.»

22 Riben më ntëkwakëhni: «Pëƴalunohna bi: antë aliwuna iỹi sifa w̃eh faŋi fatah! Ɓare nëpalunow̃ohna. Tame cosanden soŋe cëm dëw̃u ŋa.» 23 Vëyëtëlohna Yosef nkwëryëɗëho wante nësëɗëniho ŋa kaɓi ahnë rëkëtëlehnëɗëhëhniwo. 24 Awa Yosef më ŋaw̃ëtakëhni do kond. Tac mboka ɗarël lëw̃ hni hna pëƴahni Simeỹo tavëɗ kaso hna do ñabehna tase lëw̃ hni.

Imënc viju Sakob Kanan

25 Yosef më ntehnëkëhni vëryokuŋ vëlëw̃u va pëɓënëhnënihëhni roka ỹa wësaku walëw̃ hni hna, do mbokaryi koryi lëw̃ hni ỹa ale-wo-le saku lëw̃u hna do fëna njëɗayini ile valëhëɗëhëhni soŋe uyas w̃a. Do koyëna ntinëhniniho. 26 Më ndiɓëndënihëhni roka ỹa wafali walëw̃ hni w̃a njilehnëni.

27 Ante tëryaniho hn'ile ndakëɗëni hna, aryampo hnë vëhni më pëtëk saku lëw̃u ỹa soŋe njëɗahna ile tokëɗ fali falëw̃u fa, do nuko koryi lëw̃u ỹa saku hna. 28 Më ndekak ntehnëhni vëỹëntaw̃ va: «Nurun! Mbësayiɓu koryi mën ỹa! Ani nke, saku mën li!» Pëmpëhnahnëkëhniwo ɗus do ntakëhni. Më tëƴëlëɗëni: «Ye la ntikëfu aki W̃ënu ŋi?»

29 Ante tëkëniho Kanan vëhni rëm hni, Sakob, më pëƴaniha fop ile yejëkëhni ỹa. 30 Vëhni lehnëko: «Asan ale ye asankaf avë Esipët ỹa njapënanëkëfuno. Vëyëkëtehna yeɓun ntehnëkëfuno. 31 Awa, më lëkwaɓunëha: “Gelëfuhna vëyëkëtehna, ɓare vësatah yeɓun. 32 Pëhw gë vëhi yeɓunëho, vucan rëm ryampo fo; aryampo gona do fatëkwa fa gë rëm fu ỹa nkohëni hn'inkal Kanan hna.”

33 «Asan arac më ntehnëkëfu: “Ge vahnë vële hnësëɗ toña yerun, maw̃ëryin aryampo hnë w̃uhnë nko hnani. Vëỹëntaw̃ va njonëhnënihëhni roka ỹa vëvë watere hun vële njok inte va. 34 Tac ƴonëhninowa arëkwa hun a. Njëtëɗëfu koyëna toña hnësëɗun, do geluhna vëyëkëtehna. Awa tac mbësaɗëmuna aỹënta hun aỹi do tavëɗëmu ayasëlehnëndu nkal li gante ñaɗun ka.”»

35 Ante njëpëtëniho roka ỹa hnë wësaku walëw̃ hni hna, ale-wo-le hnë vëhni tëkatëko fakufa koryi lëw̃u fa gë koryi per, do ga nuni koryi lëw̃ hni rac, ntakëkëhniwo gë rëm hni Sakob per. 36 Awa rëm hni Sakob më ntehnëkëhni: «Ñaɗun antë woryaryëw̃ëhni vutah mën va: Yosef gona; Simeỹo nulëw̃ahna, do ñaɗun ahnufëhnunow̃a Besame! Ami nkeɗ iỹin fop!»

37 Riben më ntehnëka: «Kwëtehnandew̃a ami, mëncënaniɗëmina. Ge mëncënanilinahna, ndaw̃ëɗuhëhni vijë mën vëhi vi!»

38 Ɓare Sakob më ntëkwak: «Hali, ajë mën aỹi ƴiɗina gë w̃uhnë. Acëru cëmëk, umë fo woryaryëɓu fëmba hnëmu fa. Ge uw̃eh yehëka nkaw̃ hna, cëmëɗëfu ntavah soŋe hun ỹa gante cërëɓu ki.»

43

Besame njoɗëniha vicëru Esipët

1 Inte ŋa g'ahaw̃ary mbërehnëɗëhëhniwo vahnë va hn'inkal Kanan hna. 2 Awa tere Sakob ỹa, ga puhnëni roka ile ntëw̃ajëniho viju Esipët hna, Sakob më ntehnëkëhni: «Ɓokëryin ayiwu alëw̃aju roka toƴe.»

3 Yuɗa më ntëkwaka: «Asankaf Esipët ỹa nësëhnëkëfuno wapacëk, ɓokëɗilëfuhna hahnëfu haryënkw lëw̃u ge arëkwa fu ỹa ƴintina. 4 Ge maw̃ëru arava Besame yofuna, njiɗëfun lëw̃ajëfu roka ỹa. 5 Ɓare ge ŋwëỹëryaruha, ƴiɗilëfuhna, kaɓi asan a më lehnëkëfuno, ɓokëɗilëfuhna hahnëfu haryënkw lëw̃u ge arëkwafu ỹa ƴintina.»

6 Sakob më ntehnëkëhni: «Soŋe ye lëntahnërunëho aki afëƴawuna aỹi asan kwëhnarunëha ahery ale wok hnani?»

7 Më ntëkwaniha: «Umë rëƴëkëfuno waƴaɓah, soŋe lëw̃ fu do gë soŋe tere fu. “Rëmun ỹa, nkok bi? Kwëhnarunëha bi fakery fakaw̃ary?” Ile tëƴëkëfuno ỹa fo lëkwaɓunëho. Ƴëtëlëfunohna ntehnëɗëhëfu: “Ƴojëna arëkwahuna.”»

8 Yuɗa më ntehnëk: «Apa, maw̃ëry arava Besame yow̃a. Tëfëka yifu, ge ñaɗelënëhna cëmin, wëjë, gë fuhnë do gë vutah fu va. 9 Kahnëndaɓu yewu ankaf soŋe lëw̃u ỹa. Ami yeɗ ale w̃enëka haryënkw hu ɗuniỹa mën hna fop ge mëncënanilinahna. 10 Do ge ɓiỹakëndilëfuhna ani, njikëndëɓun vokajëfu wahwënta wahi.»

11 Awa rëm hni më ntehnëkëhni: «Kaɓi koyëna nke, diryin aki: taw̃ëryin wësaku hun hna vifërën vivë nkal dëw̃ fu va* ayonëhnuna asan arac. 12 Ɓokaryëryin koryi le rëkatërun wësaku hun hna. Mpëd ale raw̃ëk aỹi dina mpër. Ƴoryin fëna koryi haw̃ary. 13 Tame, ƴoryina ahery hun aỹi avokawu g'asankaf avë Esipët. 14 Araɓi W̃ën Hwëhn Fanka Fop ŋa ntihna kaỹëhnahna gë w̃uhnë do tavihni Simeỹo gë Besame aw̃ënceryiwuni. Ge ami ye, araɓi wow̃ fatah këm, ge koyëna tëfëko!»

Yosef gë vicëru

15 Awa viju Sakob va më nufëni waɓuña ŋa gë koryi haw̃ary ỹa. Njilehnëni gë Besame Esipët hna do njini tufëhnani vëhni Yosef hna. 16 Yosef, ga nuka Besame gë vëhni, më ntehnëka ale yeho asankaf vëryokuŋ vëvë tere lëw̃u va: «Ƴiryeryëryihni vëỹi ỹal mën hna, ɗaw̃ehnëryehna icaw̃ do ahnëgehna, kaɓi vëỹi g'ami tokëɗëfun g'anent ga.» 17 Asan a më ntik ile ntehnëkawo Yosef ỹa, njiryeryëkëhniwo viju Sakob va tere Yosef hna.

18 Ante ntehniniho tënkëni tere ŋa, ntakëkëhniwo. Ntehnëlëɗëniho: «Soŋe koryi ile vokaryiko hnë wasaku fu ỹa ye ante njijinëko ryënkwëryënkw ŋa. Njoɗënihëfu soŋe njohahnënihëfu ntinihëfu vëramp do nufënihëhni wafali fu w̃i.» 19 Më tëhaniha ankaf vëryokuŋ vëvë tere Yosef va rënka tere hna, 20 ntehnëniha: «Këlayiru tavëndifu, asankaf: ndënkwëɓunëho yijëfu hwënta ryampo lëw̃a roka ani. 21 Awa wamënca ŋa, ga tëkëɓun hn'ile ndakëɗëfunëho hna piɗëtëɓunëho wësaku fu w̃a, do ale-wo-le tëkatëko koryi ỹa saku lëw̃u hna, gante nkeho koryi le law̃ahnëɓunëho roka ka dënk. Awa mbokaryiɓun tame, 22 do njojëɓun koryi haw̃ary law̃ahnëfu roka ỹa. Ƴëtëlëfuhna bi mo raw̃ëko koryi ỹa wësaku fu hna!»

23 Ɓare ankaf vëryokuŋ vëvë tere Yosef va më ntëkwak: «Ñëw̃ëryin ƴam, antë ntaku. W̃ënu hun ŋa ye, W̃ën rëmun ŋa, kwëtëhnëku koryi ỹi wësaku hun hna; koryi hun ỹa teɓaɓuho.» Tac, tavëlehna Simeỹo.

24 Asan a ndënëlehnëhni tere Yosef hna. Më njonëhnikëhni w̃ënka nkuyëtahnëni wapary ŋa do njëɗayini wafali w̃a ile tokëɗëni. 25 Më pëhwëtëni waɓuña ŋa napatëndëniha Yosef tëki g'anent ga. 26 Tëkind tuŋ Yosef tere hna, më njëɗaniha waɓuña wadëw̃ hni ŋa, tac ndëkwëhnëni haryënkw lëw̃u. 27 Yosef më tëƴëkëhni bi hak nkoni, tac më nkwënëk: «Hak nkok rëmun lafah ale hnësëhnërunëhow̃a ỹa? Nkontik bi?»

28 Më ntëkwaniha nkotëni ndëkwëhnëni haryënkw lëw̃u: «Aryokuŋëhn hu ỹa, rëm fu ỹa, nkontik do ki fo nkok.»

29 Tac Yosef më nuka Besame, aheryu ỹa, aju hnëmu. Më tëƴëk: «Nësëhnërunëhow̃o soŋe arëkwa hun a. Umë bi ye aỹi?» Më nkwënëk: «Araɓi W̃ënu ŋa ndëwani, fatah mën!»

30 Yosef njiw̃ëhnahnëkawo ɗus ante nukawo aheryu Besame ŋa, do wankwën ŋa tëmpëkawo vinkër hna. Cahnëlehn ñap do nji cery ntëw̃u hna soŋe ko. 31 Tac më nkwëñajëk do cahnëlehni. Nduñënako do ntehn nëhëti roka ỹa. 32 Yosef hnë taɓali minu nëhëtëhniko, hara vicëru g'aheryu hnë taɓali haw̃ary nkeniho. Vëvë Esipët vële w̃acehnaryiko ỹalu va fëna minëhni tokëɗëniho, kaɓi vëhoɗilohna tokëlahnëni gë Wa-ebëre: namu ikwëtahn dëw̃ hni ŋa mbañëko. 33 Yosef gë vicëru g'aheryu paɓëlëniho. Gante mbaỹëlëni ka cariniho, aryënkwëryënkw a hafo arëkwa hna. Njëkëlëɗëniho g'ufëmpëhnahnah. 34 Yosef më nëhëtehnëhnëkëhni hnë vanëhëta vante yeho taɓali lëw̃u va. Më nëhëtehnëhnëka Besame uhnëhët ule fëɓëk ntëbi wahwënta imbëɗ wëɓa vicëru ŋa. Do ceniho uñen ƴaɓah gë Yosef.

44

Yosef njëkëhnahnëɗëhëhni vicëru

1 Ga mbiỹëk, Yosef më ntehnëka ankaf vëryokuŋ vëvë tere lëw̃u va: «Pëɓënëry wësaku viỹë vahnë, ƴëɗaryihni roka yaɓah ile koɗëni njoni. Taw̃aryiry fëna koryi ỹa wësaku hni hna. 2 Hnë saku ale ỹak vak hna taw̃ëɗu koryi ỹa do ñërya mën nte ryëhwarik koryi ŋa fëna.» Asan a më ntik ile ntehnëkawo Yosef ỹa.

3 Ga tëk pac, tavëlehnini njini viju Sakob gë wafali walëw̃ hni w̃a. 4 Cahnëlehnëni naw̃ hna, ɓare vëỹaw̃ënëlohna ten ɗus ante ntehnëkawo Yosef ankaf vëryokuŋ vëvë tere lëw̃u va: «Tëfëlehnëryihni vëỹi vahnë arëkahni. Tëƴëryihni: “Ntinëhnirun ufërën awa soŋe ye sosahnërun uw̃eh? 5 Soŋe ye lerun ñërya koryi nte cehand do cihnand ale ryokuŋëhnëɗëfu ỹa? Uw̃eh sankaf ye ile lirun ỹi!”»

6 Asan a më tëkakëhni do ntehnëhni watac. 7 Më ntëkwani: «Asankaf, hak koɗu alehnëfu aki? Muk koɗilëfuhna lifu iñë gë iỹi ki! 8 Mbokaryiɓun koryi le rëkatëɓunëho hnë wësaku fu Kanan hna. Awa soŋe ye leɗëfun koryi ma sanu tere ale ryokuŋëhnëɗu ỹa? 9 Ge tëkatik aŋi ñërya hnë saku aryampo hnë fuhnë, ndaw̃i! Do fuhnë dënk nkeɗëfun vëramp hu.»

10 Asan a më ntëkwak: «Awa, dinëfu gante nësërun ki. Ɓare hnë ale tëkatëɗe ỹa, umë fo yeɗ aramp mën a; vëỹëntaw̃ va afaya nkeɗëni.» 11 Më cëlëndëni ale-wo-le ñap saku lëw̃u ỹa do piɗëtëni. 12 Asan a më njëkëk fop wësaku w̃a pëgw hnë va ale sërëhnëkëhni hna do tëkwahn fatoƴ fa. Më tëkatëk ñërya ŋa hnë saku Besame hna. 13 Awa vicëru më cëfëhnëkëhni hafo citëni viỹi vilëw̃ hni va do mbokaryëni ndiɓëndënihëhni wafali w̃a wësaku w̃a tac mbokani g'inaw̃.

Yuɗa ntëw̃ëhnëɗëha Besame

14 Awa ga tëkëni Yuɗa gë vicëru do gë vëheryu vëhni Yosef hna, Yosef hnam fo nkoko. Më ndëkwëhnëni wayëka w̃a nkal hna haryënkw lëw̃u. 15 Yosef më ntehnëkëhni: «Soŋe ye lirun iỹin? Ƴëtëluhna bi asan g'ami ki kwëhnaɓu fanka soŋe yëtu fop?»

16 Yuɗa më teɓak wanës ŋa ntehn: «Asankaf, ñoñ koɗilëfuhna alëkwayi. Ñoñ gena ile hoɗ tufahn nufëlëfuhna. Ɓare W̃ënu ŋa rufahnëk ile w̃enëɓun ỹa, awa vëramp hu yeɗëfun g'ale yokëh ñërya ŋi per.»

17 Yosef më ntehnëkëhni: «Hali, koɗa liwu koyëna. Ale yokëh aỹi fo yeɗ aramp mën. Ɓare w̃uhnë mëncëryin ƴam gë vëhni rëmun.»

18 Yuɗa më tëhaka Yosef do ntehn: «Këlami asankaf, njëtëɓu këñëlantun gë Faraw̃o ỹa, ɓare maw̃ëryanërye vok hnësu kat, hara davëlihna g'ami. 19 Ante ndënkwëɓunëho yijëfu ŋa, tëƴëruhëfuno bi nkoryaryëɓunëha rëm gë ahery ahaw̃ary. 20 Më lëkwayiru: “Nkoryaryëɓunëha rëm lafah lëw̃ fu ỹa, gë ahery aryampo, ale nagëhnika hn'untaf ntëw̃u hna. Rëm fu ỹa umë ñak ñaɗ ɗus, kaɓi fatah fatac fo wok fëmba hnëmu fa; aju aỹëntaw̃ a cëmëk.” 21 Më lehnëruhëfu: “Ƴonëhninowa hnuw̃a.” 22 Më fëƴayiru: “Fatah fa koɗina ŋaw̃ëtahna rëmu; ge ŋaw̃ëtaka, cëmëɗ.” 23 Ɓare më lehnëruhëfu: “Ge ahery hun a tëfëlëntijina gë fuhnë ɓokëɗilëfuhna hahnëfu haryënkw hu.”

24 «Awa ga mbokaɓun vëhni rëm fu hna, aryokuŋëhn hu ỹa, më fëƴaɓunëha wante lehnëruhëfu ŋa. 25 Ga mbiỹëk më ntehnëkëfu vok yijëfu law̃ëfu le rokëɗe. 26 Më lehnëɓunëha: “Koɗilëfuhna yifu, ge gena ahery fu ỹa rëfëlëntik. Ge tëfëlëntina, asankaf avë nkal ỹa dëkwajëɗilëfu hna.”

27 «Rëm fu ỹa më ntëkwakëfu: “Njëtërun ɗus, asëval mën a Rasel vucan vuki fo nagëhnëkow̃ëhni. 28 Aryampo hnë vutac njik; ntiyahnëko intaw̃ ŋañah rokëka, kaɓi ɓokëla hnuw̃a, 29 do aỹandu ahnufëhnunow̃a faŋi fëna! Gante cërëɓu ki ge w̃eh yejëk a, ntiɗunëho ntavah nte ryaw̃ëɗëho.”

30 «Awa tame, asankaf, koɗa w̃ëncu vëhni rëm mën hna hara ƴolëw̃ahna fatah fi. Ntaw̃ary rëm mën ŋa fatah li nke. 31 Cëmëɗ ge mëncëntina. Awa fuhnë yeɗ vële ryaw̃ëka g'antavah va hn'untaf ntëw̃u hna. 32 Do kat, pëƴahnëɓu ami ye ankaf fatah fi haryënkw rëm mën hna; ntehnëɓuha: “Ge mënceryilëw̃a hna, ami yeɗ ale lëntahnëki ỹa kwëlëkwël.”

33 «Këlami, maw̃ëryanërye wow̃ ami ryokuŋëhnëndi had aramp, hnëmpëtëw̃a fatah fi, soŋe mëncëntahni gë vicëru vëỹëntaw̃ vi. 34 Koɗa muk vokawu gë vëhni rëm mën hara tëfëlëlëfuhna gë fatah fi. Koɗa ryuñënaw̃ hnuw̃a rëm mën ỹa hnë horot le ỹaɗ nkehna ỹa.»

45

Itufëhna Yosef

1 Awa Yosef koɗilohna nko nduñëna haryënkw vële hwëhnëkawo va; më ntehnëkëhni cahnëni. Koyëna umë fo woko gë vicëru g'aheryu ante tufëhnakëhniwo bi mo nke ŋa. 2 Ɓare koɗëho ɗus hafo vële canëko va nkwëryëɗënihawo, do wakasëk watac tëkëko hafo cery inaw̃ Faraw̃o hna. 3 Yosef më ntehnëkëhni vicëru g'aheryu: «Ami ye, Yosef! Rëm fu ỹa nkok bi?» Ɓare vëhni vëhoɗilohna ntëkwaniha, ntakëkëhniwo ɗus g'umë.

4 Awa Yosef më ntehnëkëhni: «Tëhajëno.» Më tëhaniha. Yosef më mbok ntehnëkëhni: «Ami ye, Yosef, ahery hun ale wafërunëho soŋe yoyiwu Esipët hna. 5 Tame, antë pëɓu yiw̃ëhnah do antë ahniralu kaɓi aki nkwafërunëho. W̃ënu ŋa ryënkwehniko ani, soŋe holahnu fehëtu. 6 Wëli, inte ŋa nuỹak wabëhn waki (2) nkal li do nkojëk wabëhn mbëɗ (5) uyam g'iɓarëp geɗina. 7 W̃ënu ŋa ryënkwehniko hn'iŋi nkal, ahwëhnahnuni hnënk do awontiwu; pehët cankaf ye.

8 «Awa gena w̃uhnë sañëtiko ani, W̃ënu ŋa ye. Do umë fëna liko yewu asankaf aryënkwëryënkw ale ỹak hwëhnak nafa ava Faraw̃o ỹa avë Esipët aỹi: ami ye nkaf acery inaw̃ Faraw̃o ŋa do ye fëna asankaf inkal Esipët ŋa fop.

9 «Tame, ƴiryin ñap alehnuna apa: “Ajë hu Yosef më lehnëk: W̃ënu ŋa naw̃ëndëko hn'inkal Esipët hna fop. Ƴij ỹal mën hna hara ɓiỹëlihna. 10 Hnë resiỹo Gosen hna ntëɗëɗun gë vutah hu va, gë vërah hni, wape hu ŋa, wuhnankal hu w̃a, wuhni hu w̃a do fop ile hwëhnëru ỹa. Koyëna ɗarël mën nkeɗu. 11 Ami njëɗaɗëmi ile valëɗëhi ỹa fop, wëjë, tere hu ỹa, do gë wusaw̃ hu w̃a, soŋe antë nkoji iñë, kaɓi ani gë wabëhn mbëɗ (5) inte ŋa nkoɗ.”»

12 Yosef më nkwënëk: «Do wëli: nuɗun w̃uhnë dënk, do ahery mën aỹi Besame fëna nuɗ, paryi nke ami Yosef hnësëhnëɗëhu. 13 Awa ƴiryin afëƴawuna apa fop nafa le hwëhnaɓu hnë Esipët ỹa, do pëƴaryina fop le hnurun ỹa. Tac ƴojëna ñap ani.»

14 Yosef më muryaka Besame, aheryu, pëgwëlehn kond; Besame fëna koɗëho. 15 Yosef muryakëhniwo fëna vicëru kotënd ɗus. Ga ndëcëk umë, vëhni fop nësëlëɗëniho g'umë.

Sakob macik nji Esipët

16 Ga njëtayik cery inaw̃ Faraw̃o hna vicëru g'aheryu Yosef va tëkëni Esipët hna, Faraw̃o ỹa gë vësankaf vële rëhakawo va natëkëhniwo. 17 Faraw̃o ỹa më ntehnëka Yosef: «Dehnëryihni vicër hu g'ahery hu ndiɓëndënihëhni wafali walëw̃ hni w̃a do mëncëni gë Kanan, 18 soŋe njinëhnëniha rëm hni gë watere wadëw̃ hni ŋa njojënihëhni ani. Hnë resiỹo le ỹak vetak hnë Esipët hna njëɗaɗëfuhëhni ntëɗëni, do ile ỹak fërënak hnë Esipët ỹa rëkëɗ tokëndëni. 19 Ntehnëɗuhëhni fëna nufëni wasaret Esipët li njohahninihëhni vësëval hni, vutah hni do gë rëm hni. 20 Tëfëlahna njahnani soŋe viỹë vile tavëhëɗëni hnam va. Kaɓi, hnë resiỹo le ỹak vetak hnë Esipët hna njijëɗëni ntëɗëni.»

21 Viju Sakob va më ntini ile ntehniniho ỹa. Yosef më njëɗakëhni wasaret w̃a gante ntehnëkawo Faraw̃o ka, tac gë vile valëhëɗëhëhni hn'ankaw̃ hna. 22 Më mbuñakëhni vëhni fop ale-wo-le viỹi viwamah. Ɓare Besame, viỹi imbëɗ (5) mbuñakawo gë waŋëc koryi wakeme watar (300). 23 Më njëɗanahnëka rëmu wafali pëhw (10) wale ryiɓëndik viỹë vifërën vivë Esipët, gë wafali ipëhw (10) wale ryiɓëndik roka, vamburu do gë vile rokëɗe soŋe uyas lëw̃u w̃a. 24 Yosef më ntehnëkëhni antë nkwajëlëhëndëni nkaw̃ hna. Tac koyalëni.

25 Matëlehnëni Esipët hna mëncëni gë Kanan do tëkëni vëhni rëm hni Sakob hna. 26 Më pëƴaniha: «Yosef cëmëna! Do umë ye asankaf Esipët ỹa fop.» Cëmëkawo mbahn iŋa, ɓare koɗilohna kwëtahnëhni.

27 Më tëfëtanëniha fop ile nësëko Yosef ỹa. Tac Sakob më nuk wasaret wale njëɗanahnëko Yosef njohahni w̃a. Awa nkelehn had ale sëmëko njënat. 28 Do më ntehnëk: «Ha, pacëko: ajë mën a Yosef cëmëna ten. Afo yiwu hnuw̃a ani gë sëmahnëndu ỹa.»

46

Sakob njiɗ Esipët

1 Sakob kahnëtalehn gë fop ile kwëhnëko ỹa. Ga tëkëk Berëseba, më ntinëhnëka saɗëha W̃ën rëmu Isak ỹa. 2 Hn'umëɗ tac, W̃ënu ŋa nësëhnëkawo wati nte ndakëko wakwëɗ ŋa. Macëkawo: «Sakob! Sakob!»

Më ntëkwaka: «Mëtaɓu, nëpaɗëmi.»

3 W̃ënu ŋa më ntehnëka: «W̃ën rëmuh ŋa yeɓu. Antë ntaki ayi gë Esipët, kaɓi hnam, vutah vërah hu va njaɓëɗëni hafo nkeni ɓulunda sankaf. 4 Ami dënk lapëhnaɗëhi, do mbokaryiɗëmi fëna. Ge cëmëru, Yosef paɓëɗ iñas hu ŋa.»

5 Awa Sakob matëlehn Berëseba hna. Viju njonihawo gë vutah hni do gë vësëval hni hnë wasaret wale njëɗanahnëko Faraw̃o ỹa soŋe uyas w̃a. 6 Njonihëhniwo fëna wusaw̃ wulëw̃ hni w̃a do gë fop ile kwëhnaniho hn'inkal Kanan ỹa do njini gë Esipët, Sakob gë tere lëw̃u ỹa fop. 7 Koyëna njiko Sakob gë Esipët gë vëlëw̃u va fop: vutahu gë vërah hni.

Tere Sakob

8 Wëlin wamac vutah Sakob, nte w̃aciko Isërayel, vële yiko Esipët va: fandënkwëryënkw fa Riben yeho, 9 do vutah Riben va, vëhni ye: Enok gë Palu gë Hesëron do gë Karëmi.

10 Vutah Simeỹo va, vëhni ye: Yemuwel gë Yamin gë Ohad gë Yakin gë Sohar do gë Sawul, aju asëval avë Kanan ỹa.

11 Vutah Levi va, vëhni ye: Gerëson gë Kehat do gë Merari.

12 Vutah Yuɗa va, vëhni ye: Er gë Onan gë Sela gë Peres do gë Sera. Er gë Onan hn'inkal Kanan hna cëmëniho. Peres vutah vuki kwëhnako: Hesëron gë Hamul.

13 Vutah Isakar va, vëhni ye: Tola gë Puva gë Yasub do gë Simëron.

14 Vutah Sabilon va, vëhni ye: Sered gë Elon do gë Yahëlel.

15 Vëhni yeho vutah Leya gë Sakob vunte hnagiko Mesopotami gë vërah hni. Nagënihawo fëna facëval: Dina maciko. Viju gë vëryagu wafëhw warar gë vërar (33) nkeniho fop.

16 Vutah Gad va, vëhni ye: Sëfon gë Hagi gë Suni gë Esëbon gë Eri gë Arodi do gë Areli.

17 Vutah Aser va, vëhni ye: Yimëna gë Yisëva gë Yisevi gë Beriya do g'ahery hni facëval fa Sera. Beriya vucan vuki nagëko: Heber gë Malëkiyel.

18 Vuŋi vutah yeho vunte nagëhnëkawo Silëpa Sakob va, aryokuŋ asëval ale njëɗakawo Laban aryagu ỹa Leya. Ipëhw g'imbëɗ gë fandaw̃ (16) nkeniho.

19 Viju Rasel, asëvalu Sakob va, vëhni ye: Yosef gë Besame. 20 Esipët hna Yosef vutah vuki nuỹanihëhniwo g'asëvalu Asënat, aryagu Potifera, asëna wasaɗëha avë inaw̃ On ỹa: Manase gë Efërayim yeho.

21 Vutah Besame va, vëhni ye: Bela gë Beker gë Asëbel gë Gera gë Naman gë Ehi gë Ros gë Mupim gë Hupim do gë Arëd.

22 Vëỹi yeho vutah vunte nagëhnëka Rasel Sakob gë vërah hni va; vutah pëhw gë vunah (14) nkeniho.

23 Aju Dan ỹa: Husim yeho.

24 Viju Nefëtali va, vëhni ye: Yasiyel gë Guni gë Yeser do gë Silem.

25 Vëỹi yeho vutah gë vërah hni mbëɗ gë vuki (7) vumba Bila gë Sakob va, aryokuŋ asëval ale njëɗakawo Laban aryagu ỹa Rasel.

26 Vëvë tere Sakob, vële yiko Esipët do nagëko umë dënk va, nkeniho vahnë wafëhw mbëɗ gë ryaw̃ g'imbëɗ g'aryaw̃ (66) fop ka ỹa. Nkentiniho fëna vësëval viju va. 27 Gë vutah vuki vumba Yosef vunte hnagiko Esipët va. Fop vëvë tere Sakob vële lëɗëko hnë Esipët va nkeniho vahnë wafëhw imbëɗ gë wahi (70).

Sakob Esipët hna

28 Sakob, nte w̃acëɗeho fëna Isërayel, më paƴëka Yuɗa ndënkwah vëhni Yosef hna soŋe pëhwëtanëhnëhëndëhni itëk iŋa hnë resiỹo Gosen hna. Ga tëkëni, Sakob gë tere lëw̃u ỹa, Gosen hna, 29 Yosef më kaƴëk saret lëw̃u ỹa do kacahna rëmu. Nunda tuŋ rëmu, muryalehna do koɗëho hafo mbiỹ nkot muryahna. 30 Awa Sakob më ntehnëka: «Wëla sëmu tame mena, kaɓi mbokëmi hnuỹi do cëmëlihna!»

31 Yosef më ntehnëkëhni vicëru, g'aheryu, do gë vëỹëntaw̃ vëvë tere rëmu va: «Njiɗëfu fëƴaw̃a Faraw̃o ỹa, vicër mën va, g'ahery mën do gë fop tere rëm mën le yeho Kanan ỹa tëkini. 32 Pëƴaɗëfuha vëhwëɗ wusaw̃ yerun, do njojërunëhëhni wape gë wuhnankal, gë wuhni hun w̃a do gë fop ile hwëhnarun ỹa. 33 Ge Faraw̃o ỹa macehnëku do tëƴu bi ye ye ɗoku hun ỹa, 34 dëkwaryina vëhwëɗ wusaw̃ yerun koɓëri ante nkorunëho vutah ŋa hafo gaki, gante ntiɗëniho vacërakëlo hun ka. Koyëna maw̃ëryanëɗerun alëɗu hnë resiỹo Gosen hna, kaɓi vëvë Esipët va ñew̃ënihëhni vëhwëɗ wusaw̃ va fop.»

47

1 Awa Yosef më njik pëƴahna Faraw̃o ỹa ntehna: «Rëm mën ỹa gë vicër mën va do g'ahery mën a tëkini. Kanan matini gë wape wadëw̃ hni ŋa gë wuhnankal w̃a gë wuhni w̃a do gë fop ile kwëhnani ỹa. Tame hnë resiỹo Gosen hna nkeni.»

2 Tac Yosef më nufëkëhni vicëru imbëɗ (5) va tufa Faraw̃o ỹa. 3 Arac më tëƴëkëhni: «Ye ye ɗoku hun ỹa?»

Më ntëkwaniha: «Faraw̃o ỹa, vëhwëɗ wusaw̃ yeɓun gë vacërakëlo fu ka. 4 Hn'inkal Kanan hna, inte ŋa njaɓëk ɗus hafo gona ile tokëɗëni wusaw̃ fu w̃a. Soŋe umë yijëɓun lëɗëntifu ani. Maw̃ëryanëryifu lëɗëntifu hnë resiỹo Gosen hna.»

5 Faraw̃o ỹa më ntehnëka Yosef: «Kaɓi tame rëmuh gë vicër hu do g'ahery hu njijëni ɗarël hu, 6 inkal Esipët ŋi fop hnë vák hu nke. Ƴëɗaryihni ntëɗëni hn'ile ỹak përënak nkal Esipët hna. Koɗëni ntëɗëni hnë resiỹo Gosen hna. Do ge kamahnëruhëhni hnë vëhni vële ỹak holëk ikwëɗ, kwëtehnahnëryihni wusaw̃ mën w̃a dënk.»

7 Yosef njokawo fëna rëmu vëhni Faraw̃o hna tufëndëlehnëhni. Sakob nkaỹëkawo Faraw̃o ỹa g'untënah, 8 do Faraw̃o ỹa më tëƴëka: «Wabëhn waƴëhw hwëhnaru?»

9 Sakob më ntëkwaka: «Wabëhn keme gë wafëhw warar ye (130) ga nkwërëtalehnahnëɗëfu hn'inkal gë inkal. Wabëhn mën ŋa ndëcëk ñap, do korotëɓu. Nuỹala ten wabëhn wante nuỹaniho vacërakëlo mën vële wërëtalehnëɗëho gë ami ki va.» 10 Sakob më mbok nkaỹëka kat Faraw̃o ỹa do cahn cery inaw̃ hna.

11 Awa Yosef më njëɗaka rëmu gë vicëru do g'aheryu ntëɗëni hnë nkal nte ỹak fërënak Esipët ŋa, hnë resiỹo Ramëses hna, gante ntehnëkawo Faraw̃o ka. Më njëɗakëhni inkal nte kwëhnëɗëni vëhni. 12 Më njëɗakëhni ile rëkëɗ tokëndëni vëhni rëmu gë vicëru g'aheryu, ale-wo-le gante tëkwëk tere lëw̃u ka.

Yosef hnë wati inte hna

13 Inte ŋa njaɓëko hafo ile rokëɗe golohna inkal hna fop. Esipët hna gë Kanan hna, vahnë va camëniho ɗus soŋe inte ŋa. 14 Yosef mbarëpëko fop koryi vëvë Esipët va do gë vëvë Kanan va ile ntaw̃andëniho roka ỹa do maruŋehn hnë cery inaw̃ Faraw̃o hna. 15 Ante nkok gona koryi Esipët hna gë Kanan hna per, vëvë Esipët va më njini ntehnëniha Yosef: «Ƴëɗaryifu ile rokëɗëfun. Ñaɗu bi sëmëfu ayëkatëndëfu, kaɓi goryaryëlëfuhna koryi?»

16 Yosef më ntëkwak: «Ge goryeryëluhna koryi, ƴëɗaryinow̃ëhni wusaw̃ hun w̃i, do ami, njëɗaɗëmu ile rokëɗe.» 17 Awa më njojënihëhni wusaw̃ wulëw̃ hni w̃a njëɗaniha Yosef: wafahnac w̃a gë wape ŋa gë wuhnankal w̃a gë wuhni w̃a do gë wafali w̃a. Yosef më njëɗakëhni roka ỹa. Bëhn rac njëɗakëhniwo ile tokëɗëni, nkwëcëtëlëni gë wusaw̃ wulëw̃ hni w̃a fop.

18 Bëhn le ryaviko hna, më mbokajëni ntehnëniha Yosef: «Asankaf, koɗelihna asow̃i soŋe afëƴayi goryaryëlëfuhna koryi do wëjë hwëhnëkëhni tame wusaw̃ fu w̃i. Ñoñ goryaryëlëfuhna le hoɗeru alehni njëɗaɗeru. Vimbahn fu vi fo woryaryëɓun gë wayal fu w̃i. 19 Ñaɗu bi sëmëfu ayëkatëndëfu do ravëfu wayal fu w̃i? Daw̃ëryifu gë wayal walaw̃ëfu w̃i do ayëɗafu ile rokëɗëfun. Nkeɗëfun vëramp Faraw̃o ỹa do umë hwëhnëɗ wayal fu w̃i. Ñaɗilëfuhna sëmëfu. Ƴëɗaryifu wanëɗa holahnëfu woryaryëfu walaw̃ary fu w̃a do hara wayal fu w̃i gena fëk.»

20 Yosef më ntaw̃ëhnëka Faraw̃o ỹa fop wayal wavë Esipët w̃a, kaɓi inte ŋa nkwënako do avë Esipët-wo nkwafëɗëho kaỹ dëw̃u ŋa. Koyëna, nkal Esipët ŋa fop Faraw̃o ỹa hwëhnëko 21 do Yosef vëramp ntikëhniwo fop vëvë Esipët va. 22 Wayal vësëna wasaɗëha va fo nkoko daw̃ëna Yosef, kaɓi nkeho sariya le kahnëndëko Faraw̃o ỹa soŋe lëw̃ hni ỹa. Ile ndemaɗëhëhniwo Faraw̃o ỹa tokëɗëniho, umë nkoniho vëwafahnëna wayal walëw̃ hni w̃a.

23 Yosef më ntehnëkëhni ɓulunda ỹa: «Awa, ntaw̃ëhnëɓuha Faraw̃o ỹa wayal hun w̃a gë w̃uhnë per. Tame njëɗaɗëmu uhnëɗa ule hnaɗëɗun wëhaỹ hna. 24 Ɓare njëɗaɗunëha Faraw̃o ỹa ivëryëna-wo hnë ile varëpërun hna. Ile wok ỹa w̃uhnë hwëhnëɗ. Rac rëkëɗun ahnaɗëndu do arokëndu, w̃uhnë gë vutah hun va do gë vële lëɗëlantun va.»

25 Më ntëkwaniha: «Pehëtëɗëhëfu cëm iŋa. Kaɓi kwëhnaru nëf ŋa gë fuhnë, maw̃ëɓun yefu vëramp Faraw̃o ỹa.» 26 Awa Yosef më kahnëndëk sariya le wok hafo dol: Esipët hna, ivëryëna-wo hnë ile varëpik hna Faraw̃o ỹa hwëhnëk. Wayal vësëna wasaɗëha va fo nkoko kwëhnëna Faraw̃o ỹa.

Iña tëkwa Sakob

27 Ɓulunda Isërayel ỹa Esipët hna ntëɗëniho, resiỹo Gosen hna. Nuỹaniho hnapul, nagëlëniho do njaɓëni ɗus. 28 Sakob ntiko wabëhn pëhw g'imbëɗ gë waki (17) Esipët hna. Wabëhn keme gë wafëhw wahnah g'imbëɗ gë waki (147) nuỹako fop ka ỹa cëmat. 29 Ante nkëhnëko cëm ŋa, më macëka aju Yosef do ntehna: «Ge ñaɗuho, tufërye iña hu ŋa do gë kahnënda hu ŋa: kuyëtëry vák hu ỹi mbuf mën li, alëkëhno alehn ɓañëɗilihohna Esipët li. 30 Ge cëmëɓu, njoɗu iñas mën ŋa ayi ahwët ƴag vacërakëlo mën hna.»

Yosef më ntëkwak: «Ntiɗëfu ile rëƴëruho ỹi.»

31 Sakob më mbok ntehnëka: «Dëkëhnërye.» Yosef më ntëkëhnëka. Awa Sakob më tënkwëk do camehn.

48

Sakob ndëwaɗëhëhni viju Yosef

1 Ga ndëcëk watac, më pëƴayik Yosef ntehni rëmu tesëk. Më njini gë viju vëhi va, Manase gë Efërayim. 2 Ante pëƴayiko Sakob ntehni aju ỹa, Yosef, njijëk njëka, më njaw̃ënak mat ntaña pad dëw̃u hna 3 tac ntehna Yosef: «W̃ën Hwëhn Fanka Fop ŋa karyëtahnëkowo Lus hna, hn'inkal Kanan hna do ndëwakowo. 4 Umë lehnëkowo: “Njëɗaɗëmini vutah vujaɓah soŋe lihahni rëm kore waɓulunda. Njëɗaɗëfuhëhni iŋi nkal vutah hu va kwëhnëni kwëlëkwël.”»

5 Sakob më nkwënëk: «Vutah vuki vuntëw̃ hu vunte hnagik Esipët yihahnëryindu ỹa, had vutah mën nkeni. Efërayim gë Manase ami hwëhnëkëhni had gante kwëhnëɓuhëhni vëhni Riben gë Simeỹo ki. 6 Ɓare vële vokëɗeru ahnagëhnihni va, wëjë woɗ ahwëhnëhni. Hn'inkal vicër hni hna nuỹaɗëni sah intëw̃ dëw̃ hni ŋa. 7 Ante matiɓuho Mesopotami ŋa, hara tëk iŋa yeɓuho Efërata hn'inkal Kanan hna, cëmëko hnëmuh Rasel nkaw̃ hna. Më vañëɓuha hnam, tëfary nkaw̃ hna.» Efërata w̃ac lëw̃u w̃a tame Betëlem ye.

8 Hnë wati rac nukëhniwo Sakob viju Yosef va do tëƴ: «Vëhni mo ye vëỹi?»

9 Yosef më ntëkwak: «Vijë mën vële njëɗakow̃ëhni W̃ën ani Esipët va ye.»

Rëmu më mbok ntehnëk: «Tahëndihni ɗarël mën ryëwanëw̃ëhni.»

10 Sakob cërëko ɗus do golohna nund ɗus. Awa Yosef më tahëndëkëhni viju. Sakob më muryakëhni do mbucëhni. 11 Tac më ntehnëka Yosef: «Diyantow̃ohna mbokëɗëmi hnuỹi, ɓare wëli W̃ënu ŋa maw̃ëryanëko hnuw̃ëhni wëla vutah hu va.» 12 Awa Yosef më nufëkëhni vërahu va, wavuf rëmu hna, do ndëkwëhn yëka ỹa nkal hna.

13 Tac pëlahni viju wëɓák ŋa: Efërayim, nte yeho g'irëhw lëw̃u ŋa, g'irahahn Sakob nkeho do Manase nte yeho g'irahahn lëw̃u ŋa, g'irëhw Sakob nkeho. Më mbok tahëndëkëhni kat rëm sankaf lëw̃ hni hna. 14 Ɓare Sakob më nëmpëndëlehnëk wëɓák ŋa: më tindëk vák rëhw lëw̃u ỹa hn'ankaf Efërayim hna mama nkehahnëko umë fante ỹak vak fa, do vák rahahn lëw̃u ỹa hn'ankaf Manase nte yeho fandënkwëryënkw fa. 15 Do wëli gante ndëwanëkawo Sakob Yosef ka:

«O W̃ën, wëjë ye W̃ën hunte cëmbëɗëniho vëhni rëm mën sankaf Abëraham gë rëm mën Isak ỹa,

W̃ën hunte heryëɗëho koɓëri ga nagahniɓu,

16 mëleka le fehëtëko hnë fop wameh hna yeru fëna: tëƴëɗëmi aryëwanëhni vuŋi vutah.

Araɓi soŋe lëw̃ hni ỹa ryënkwëtandefu ami gë rëm sankaf mën ỹa Abëraham do gë rëm mën Isak fëna!

Araɓi nuỹanihëhni vutah vujaɓah ɗus gante-wo-gante nkal li!»

17 Ga nuk Yosef rëmu hn'ankaf Efërayim hna tindëk vák rëhw lëw̃u ỹa, më pëmpëhnahnëka; më pëlak vák rëmu ỹa soŋe tindët hn'ankaf Efërayim hna do tind hnë mba Manase hna, ntehn: 18 «Hali, apa, mpaỹëmpaỹaki. Aỹi ye fandënkwëryënkw fa. Tindëryehna umë vák rëhw hu ỹi.»

19 Ɓare rëmu ŋwëỹëko do ntehna: «Njëtëɓu, ajë mën, njëtëɓu. Vutah Manase va fëna ɓulunda yaɓah yeɗ. Ɓare aheryu lëbëɗëha umë do vutah vunte hnagëɗe hnë umë va ntiɗëni ɓulunda yaɓah.»

20 Hnë fac rac, aki njëɗakëhniwo ɗëwara lëw̃u ỹa: «Ɓulunda Isërayel ỹa, gë wamac hun ŋa rëkëɗëni ndëwahnëndëni. Rëkëɗ ntehnëndëni: “Araɓi W̃ënu ŋa kwëhna nëf soŋe hun ỹa gante kwëhnako soŋe Efërayim gë Manase ka!”» Sakob koyëna ndënkwëndëkawo Efërayim ten tac acëru Manase.

21 Tac më ntehnëka Yosef: «Ɓiỹëɗina cëmëɗëfu, ɓare W̃ënu ŋa gë w̃uhnë nkeɗun do mbokaryëɗëhu g'inkal vacërakëlo hun hna. 22 Wëjë yëɗaɗëfu sah le lëbëk va vicër hu g'ahery hu ỹa, njëɗaɗëmi resiỹo Sisem le reɓëɓuhëhni Wa-amor gë sëlame mën ỹi do gë uŋwary mën ŋi.»

49

Wanës watëkwa Sakob

1 Sakob macëkëhniwo viju do ntehnëhni: «Ɓarëpëlin ñaɗëfu fëƴaw̃u ile yeɗëhu haryënkw ỹa.

2 «“Ɓarëpëlin do ahnëpaw̃u, vutah mën,

nëparyino ami, rëmun, Isërayel.

3 Wëjë, Riben, wëjë ye ajë mën aryënkwëryënkw a,

ale ryënkwëɓuho hnagu ante nkoko njaɓo fanka ŋa.

Wëjë lëbëkëhni vëhery hu vi untënah ŋa gë fanka fa;

4 had sën le w̃acëk yeru.

Ɓare goɗila ale ỹak njaɓëk nafa ỹa,

kaɓi cëfëhnanëruho aryaku pad mën hna

g'asëval mën aryampo.

5 Simeỹo gë Levi ndanko fo nkeni:

nkwëryëlëni soŋe ntini uw̃eh.

6 Ɓare gentandela ile pëhnani ỹi,

ƴantëɗela pankël dëw̃ hni ŋa.

Kaɓi hnë ntavah ntëw̃ hni hna ndaw̃ënihëhni vahnë

do hnë nëh ntëw̃ hni hna ntëpëtënihëhni wuhni w̃a vënkahn wapary ŋa.

7 Araɓi ntavah ntëw̃ hni ŋa ndëwani w̃eh,

ntavah ƴapah ɗëcët ŋa.

Campehnëɗëfuhëhni vële hnagëɗe hnë vëhni va Isërayel hna,

campehnëɗëfuhëhni nkal hna fop.

8 Yuɗa, vicër hu gë vëhery hu njëw̃ëɗëni icëmb hu ŋa.

Cikëɗuhëhni vëỹew̃ hu va arënkwëndëhni forosima,

do vicër hu gë vëhery hu va dënk ndëkwëhnëɗëni haryënkw hu.

9 Ha, ajë mën, Yuɗa, had fambësëhn fante rokëka intaw̃

do vokaɗ gë ryëka lëw̃u nkeru.

Paryi had vësëhn ile lañaɗ do ryakëɗ nkeru.

Mo hoɗ matëndi forosima?

10 Fanka ucankaf fa hnë tere Yuɗa hna nkoɗ.

Ryoko vësankaf ỹa hnë vák vële hnagëɗe hnë umë hna nkoɗ,

hafo tëki ale hwëhnëk paryi ỹa, ale maw̃ëhnëɗëni ɓulunda ỹa.

11 Hn'ikaỹ waresen hna pokëɗëha fali falëw̃u fa,

fapali fa hnë fasëc resen le ỹak yivëk hna;

uñen hna ndagëɗ viỹi vilëw̃u va,

cuɗ cankaf ntëw̃u ŋa w̃ënka waresen wavëntah hna.

12 Uñen ƴaɓah ŋa ntancënëɗëha vinkër va

do wambël waƴaɓah ŋa njerënëɗëha wabeñ ŋa.

13 Sabilon tëfary wov hna ntëɗëɗ,

le nke hahna wasisikulu hna.

Inkal dëw̃u ŋa njiɗ hafo Sidon.

14 Isakar fali fayaw̃ah ye,

yëbëlan wakece le liyik wamir waki ndakëɗ.*

15 Kamahnëko ỹëw̃a fërën ye,

do nkal nëŋah ye.

Awa më maw̃ëk ndiɓëndënde waryiɓ w̃a,

ɗoku vëramp maw̃ako.

16 Dan naw̃ëndëhëhni ɓulunda lëw̃u ỹa

gë wahnënk wavë Isërayel w̃i fop.

17 Dan had lën vankaw̃ nke,

had lën ỹañah hnë tëfary nkaw̃:

lën ỹa ŋarëɗëha pahnac ŋa hwër hna

do ale haƴëka ỹa njoɗ.

18 Ahwëhn W̃ën, kwëtahnëɓu pehëtëɗëho!

19 Gad, ge pëgwëniha wabandi ŋa,

mëtaryëɗëhëhni do tëfëlehnëɗëhëhni.

20 Hn'inkal Aser hna nkwamëɗ ɗus roka ỹa,

nkal dëw̃u hna ntëw̃ëɗ roka le ñaɗëni vëhnaw̃ ỹa.

21 Nefëtali had incaw̃ nte yaryëlend afaya nke

do hnagëɗëhëhni vutah vunkwamah.

22 Yosef had atëh nte lëw̃ëɗ

fëhnëk hnë tëfary garyëla nke.

Wahni walëw̃u w̃a cëpëk kece kaỹ iŋa.

23 Vësan fëgwëka,

do lahëka gë wëca.

24 Ɓare njaw̃ënëk ɗus uŋwary ntëw̃u ŋa,

wahnil walëw̃u w̃a gë wëɓák ŋa ñënkalahna.

Gë fanka W̃ën yaw̃ah Sakob fa,

ahery vahnë, itaka Isërayel.

25 Araɓi W̃ën rëmuh hunte ryemaɗëhi ha,

Hwëhn Fanka le ryëwanëɗëhi ỹa,

njëɗayi rëv fërën, gë w̃ënka wante yalëɗ nkal li,

gë vutah vuƴaɓah do gë wusaw̃ wuyaɓah.

26 Waɗëwara rëmuh ŋa ntëbëk ɗus

wëla waɗëwara wahuŋ wale yeho koɓëri w̃i.

Ntëbëk hnapul vukuŋ vumb koɓëri vi.

Araɓi ɗëwara dëw̃u ŋa pëlahna Yosef, ale ye asankaf vicëru g'aheryu ỹa!

27 Besame had ỹin ỹañah nke.

G'acahnëfëɗ ga, intaw̃ tokëɗ,

do g'anëka ga cahëlehnëɗ ile wok ỹa.”»

28 Vëỹi fop liko wahnënk pëhw gë wahi (12) Isërayel w̃a. Waŋi ntehnëkëhniwo rëm hni, ante nësëhnëɗëhëhniwo rëkwa ŋa. Ale-wo-le ndëwara minu ndëwanëkawo.

Icëm Sakob

29 Tac Sakob më ntehnëkëhni aki: «Ge cëmëɓu, kwëtëryino hn'iƴag vacërakëlo mën hna, iƴag nte ye hn'ikaỹ Efëron avë ɓulunda Het ỹa, 30 Makëpela hna, ɗarël Mamëre hna hn'inkal Kanan hna. Abëraham ntaw̃ëko iŋi kaỹ vëhni Efëron hna soŋe ƴag iŋi kwëhn umë. 31 Hnam mbañiniho g'asëvalu Sara, tac Isak fëna g'asëvalu Rebeka. Do ami dënk hnam mbañëɓuha Leya. 32 Kaỹ iŋa gë ƴag nte yeho hnam ŋa ɓulunda Het hna ntaw̃iko.»

33 Ga puhnak Sakob nësëhn tëkwa vërahu ŋa, më mbokak ndak, tac njilehn tëkëhëhni vacërakëlow̃u va cëm hna.

50

Wakwëy Sakob, nte w̃aciko fëna Isërayel

1 Awa, Yosef më nëñëlëk vëhni rëmu hna gë wankwën wadëw̃u ŋa do muryahna. 2 Tac ntehnëhni vëryokuŋ pëhwëtëniha rëmu. Awa vërac më pëhwëtëniha Isërayel 3 wafac wafëhw wahnah (40) kaɓi koyëna tëfëka cuci ñas iŋa gë wagu wanëŋah soŋe antë përëka. Vëvë Esipët va, wafac wafëhw mbëɗ gë wahi (70) kwëyënihawo Sakob.

4 Ga ndëcëk wakwëy ŋa, Yosef më ntehnëkëhni vële rëhakawo Faraw̃o va: «Ge ñaɗunëho, ɗemaryino afëƴanëhnunow̃a waŋi wanës Faraw̃o ỹa: 5 “Rëm mën ỹa ntëkehnëkow̃o cëmahnënd ỹa soŋe yiwu vañëw̃a hn'inkal Kanan hna, hn'iƴag nte ntiyako hna. Awa maw̃ëryanërye tame yiwu vañëw̃a, tac mbokajëɗëfu.”»

6 Faraw̃o ỹa maw̃ëryanëhnëka Yosef nji mbañehna rëmu gante ntehnëko ka.

7 Yosef kahnëtalehn g'iɓañ rëmu; fop vësankaf va lapëhnakawo, vële ryokuŋëɗëho hnë cery inaw̃ Faraw̃o hna gë vële rëhakawo Faraw̃o va do gë vicër vëvë Esipët va fop, 8 gë tere lëw̃u ỹa fop gë fop vicëru g'aheryu do gë vëvë tere rëmu vëỹëntaw̃ va. Vutah vutoƴ va fo raviko hnë resiỹo Gosen hna. 9 Vëhwëhn wasaret gë vëyaryary wafahnac lapëhnakawo; kore sankaf ɗus yeho.

10 Tëkëlehnëni hn'idap nte w̃acëɗe Atad hna gë cape pëhna lav sën Yurëdan ka. Hnam më ntinëhnëniha wakwëy wacankaf Sakob do njahnaɗëniho ɗus. Yosef koko soŋe icëm rëmu ŋa wafac mbëɗ gë wahi (7). 11 Vëvë Kanan vële lëɗëko hnë resiỹo rac va ga nuni wakwëy watac më ntehnëni: «Wakwëy wacankaf Esipët ye!» Soŋe rac macahnëɗe cape pëhna lav sën Yurëdan rac Abel-Misërayim, umë fëhnëtanëk «Wakwëy Esipët».

12 Koyëna viju Sakob ntiniho ile ntehnëkëhniwo rëm hni ntini ỹa: 13 njoniho iñas dëw̃u ŋa hn'inkal Kanan hna do kwëtëni hn'iƴag ɓë kaỹ Makëpela ŋa, ɗarël Mamëre hna. Abëraham ntaw̃ëko iŋi kaỹ vëhni Efëron avë ɓulunda Het ỹa soŋe ƴag iŋi kwëhn umë. 14 Yosef ga kwëtëk iñas rëmu ŋa ƴag hna, më mbokani gë vële lapëhnajëkëhniwo soŋe iɓañ rëmu va fop gë Esipët.

Yosef gë vicëru

15 Ga ndëcëk wakwëy Sakob ŋa, vicëru Yosef më ntehnëlëni: «Tame kaɓi rëm fu ỹa cëmëk, Yosef koɗ nkwëcagëfu fop wameh wante liyinëka ŋa.» 16 Awa më paƴehnëni pëƴayi Yosef aki: «Ani gë cëmahnënd rëm fu ỹa, aki ntehnëkëfuno: 17 “Pëƴanëndinow̃a Yosef: ‘Kaỹëhnandiỹi gë vicër hu, aravëhnëhni idënt ŋaƴah nte ntini ŋa, wameh wante ntinihi ŋa fop.’ ” Awa, maw̃ëry aravëhnëfu ile lëntahniru ỹa, fuhnë vële sëmbëɗëha W̃ën ryampo fo gë rëm fu ỹi.» Yosef pëgwëlehn kond ga pëƴayik waŋi.

18 Tac vicëru njilehnini vëhni dënk tëkatëniha, njoni haryënkw lëw̃u do ntehnëniha: «Vëramp hu yeɓun.»

19 Ɓare Yosef më ntëkwakëhni: «Antë ntaku. Gela W̃ën. 20 Ñaɗunëho aliwuno w̃eh, ɓare W̃ënu ŋa nkwëcëtëk w̃eh w̃a g'ifërën, maw̃ëk pehët walaw̃ary vahnë vëyaɓah, gante nuɗun dol ki. 21 Tame antë nkehahnahnu iñë: paɓëɗëmu w̃uhnë gë watere hun ŋi.» Gë waŋi wanës wanëŋah njamënëko wasakahn walëw̃ hni w̃a.

Icëm Yosef

22 Koyëna Yosef gë tere rëmu ỹa Esipët hna nkoniho. Yosef wabëhn keme g'ipëhw (110) nuỹako. 23 Nuɗëhëhniwo ga nagëlëɗëni vutah aju Efërayim va gë vutah vërah vuntëw̃ hni va. Do nufëkëhniwo kwëɗëhni vutah vunte nagëko Makir aju Manase va.

24 Fac ryampo Yosef më ntehnëkëhni vicëru g'aheryu: «Ɓiỹëɗina cëmëɗëfu, ɓare pacëko W̃ënu ŋa ndemaɗëhu. Matëndëɗëhu Esipët li soŋe njowu hn'inkal nte ntehnëkëhniwo vëhni Abëraham gë Isak do gë Sakob njëɗaɗëhëhni hna. 25 Awa ge W̃ënu ŋa ntinëhnëku rac, dëkëndino alehnuno njoryaryëɗun iñas mën ŋa.»

26 Yosef wabëhn keme g'ipëhw (110) nuỹako cëmat Esipët hna. Më sucik iñas dëw̃u ŋa gë wagu wanëŋah soŋe antë përëka, do kwëti hnë kesu itaka.

* 2:7 2.7 Adam fëhnëtanëk nkal do fëna asan.

† 2:13 2.13 Kuc vankol vaki w̃aciko koyena: ndampo ŋa Ecopi hna nke, kigëna ŋa Mesopotami (Irak) hna.

* 4:1 4.1 Kaỹe fëhnëtanëk «Inuỹa» gë Wa-ebëre ŋa.

† 4:25 4.25 Set mëntëlëk g'uhnës ile fëhnëtanëk «iƴëɗahn» gë Wa-ebëre ŋa.

‡ 4:26 4.26 Enos fëhnëtanëk asan ma vahnë.

* 5:29 5.29 Nowe mëntëlëk g'uhnës Wa-ebëre ŋa ile fëhnëtanëk «ɓosëvosehn».

* 6:2 6.2 Vijë W̃ën: Ƴëtina ile pëhnëtanëk ỹa. Vahnë vëyaɓah nahaɗëni vahnë vëvë ambin va ye.

* 10:14 10.14 Kafëtor: w̃ac sër Tinti mbë wov Këret ỹa ye.

* 11:9 11.9 Babel mëntëlëk g'uhnës Wa-ebëre ŋa ile fëhnëtanëk «igwëjëb».

* 14:18 14.18 Melëkiseɗek fëhnëtanëk ahnaw̃ usatah.

† 14:18 14.18 Salem fëhnëtanëk ƴam. Nkol tac w̃acëɗe gaki Yerusalem.

* 17:5 17.5 Abëram fëhnëtanëk rëm le lënënik.

† 17:15 17.15 Sara fëhnëtanëk aryag ahnaw̃.

‡ 17:19 17.19 Isak fëhnëtanëk «ndasëk».

* 18:1 18.1 Mamëre fëhnëtanëk atëh nte sëvak.

* 19:37 19.37 Hafo dol fëhnëtanëk wati ale herëk a; ndampo fo nke gë 19.38.

✡ 20:2 20.2: Wapëgwala 12.13; 26.7

* 21:6 21.6Isak fëhnëtanëɗ «ndasëk».

† 21:9 21.9 Nëhahnëɗëha koɗ pëhnëtan nëhëɗëniho ma njafaŋëɗëha.

* 23:4 23.4 Wati rac, vësëm va hnë wakary mbañëɗeniho, vambamb fakuŋ hna.

† 23:10 23.10 Ỹëw̃a ɓulunda ỹa renka kece nkol hna nkeho.

* 24:2 24.2 Kuyëtëry vák hu ỹi mbuf mën li fëhnëtanëk ikwëry namu wasëwif hna do rac rufahnëɗ ntiɗ ile ntehnëk ỹa; do ge cëmëk ani gë rac vutah vuntëw̃u va ntiɗëni g'uw̃ac lëw̃u.

† 24:59 24.59 Asëval ale hnihnëɗëhawo ỹa fëhnëtanëk ale yentiko gë Rebeka koɓëri tah hna do woɗ g'umë hafo cëm.

* 25:25 25.25 Esawu mëntëlëk g'uhnës Wa-ebëre ile fëhnëtanëk «wëñahn fo nke».

† 25:26 25.26 Sakob mëntëlëk g'uhnës Wa-ebëre ile fëhnëtanëk «ale fëlaɗ itak» ma «ale rokaɗ».

* 29:32 29.32 Riben fëhnëtanëk gë Wa-ebëre ŋa «nuk uhorot mën a».

† 29:33 29.33 Simeỹo fëhnëtanëk gë Wa-ebëre ŋa «Igwëry».

‡ 29:34 29.34 Levi mëntëlëk gë Wa-ebëre ŋa ile fëhnëtanëk «ñabi».

§ 29:35 29.35 Yuɗa mëntëlëk gë Wa-ebëre ŋa ile fëhnëtanëk «cëmbi».

* 30:6 30.6 Dan fëhnëtanëk gë Wa-ebëre ŋa «W̃ënu ŋa kitiŋëk do nuk catëɓu».

† 30:8 30.8 Nefëtali fëhnëtanëk gë Wa-ebëre ŋa «w̃ëtëk».

‡ 30:11 30.11 Gad fëhnëtanëk gë Wa-ebëre ŋa «nkoc».

§ 30:13 30.13 Aser fëhnëtanëk gë Wa-ebëre ŋa «nëŋëko».

* 30:18 30.18 Isakar mëntëlëk gë Wa-ebëre ŋa g'ile fëhnëtanëk «icos».

† 30:20 30.20 Sabilon mëntëlëk gë Wa-ebëre ŋa g'ile fëhnëtanëk «dënënërye».

‡ 30:24 30.24 Yosef fëhnëtanëk gë Wa-ebëre ŋa «araɓi nkwën».

* 31:47 31.47 Yëgar Sahaduta fëhnëtanëk gë Wa-arame ŋa «kova nte ye seɗe».

† 31:47 31.47 Galed fëhnëtanëk gë Wa-ebëre ŋa «kova nte ye seɗe».

* 32:3 32.3 Mahanayim fëhnëtanëk gë Wa-ebëre ŋa «wakaŋ wasoɗaɗe waki».

† 32:29 32.29 Isërayel mëntëlëk g'uhnës Wa-ebëre ŋa ile fëhnëtanëk «amëtarëɗëha W̃ënu ŋa».

* 33:14 33.14 Seyir w̃acik fëna «Edom».

* 35:7 35.7 Ël-Betel fëhnëtanëk «W̃ën vë Betel».

† 35:21 35.21 Migëdal-Eder fëhnëtanëk iɗe nte fëlik njëkahnëndeni wusaw̃.

* 37:14 37.14 Ebëron nkol nte ye yëbëlan wahuŋ.

† 37:20 37.20 Hatëh hatëw̃ah fëhnëtanëk hatëh hante ranahnëɗe rëv ỹa.

* 43:11 43.11 Vifërën vivë nkal dëw̃ fu va ye wakoyel gë wadëj gë vile hnëŋënëɗ iroka gë ɗatikola ile w̃acik mir, do g'ile w̃ëntëlëk gë waŋëc wayimp.

* 49:14 49.14 Yëbëlan wakece le liyik wamir waki ndakëk ma ndakëk fagant wariɓ wahi wabëv wadëw̃u hna.

Matiye

1

2

3

4

5

6

7

8

9

10

11

12

13

14

15

16

17

18

19

20

21

22

23

24

25

26

27

28

Itëfëta nte kerëk Matiye paŋare Yesu

Wade yehëhna hnë iŋi kayëte

Ale herëk iŋi kayëte ŋa tufëhnana ɓare namu vacërakëlo vële hwëtahnëka Yesu va lehnëk Matiye herëk. Matiye arëfal aryampo yeho hnë pëhw̃ gë vëhi hna. Sëwif yeho do ndokuŋëɗëho had arëf ỹatëtanke wati nte macëkawo Yesu tëfa ŋa. Levi macëɗeho fëna, aju alfe (Marëk 2.14, Lik 5.27). Ante nkeho arëf ỹatëtanke vahnë vëvë Rom ŋa, ɓulunda wasëwif w̃a aỹew̃ ntinihaw̃o. Ante macëkawo Yesu arëf alëw̃u apëmpëhnahnëkëhniwo vahnë vëyaɓah.

Aŋi kayëte kerik yëbëlan wabëhn wafëhw mbëɗ gë wahi (70) gë wabëhn keme g'ipëhw (110) ga ndëcëk hnagi Yesu ỹa. Iŋi kayëte kwëhnak w̃ëntëlah yaɓah gë mba Marëk ŋa. Hnagi Yesu ỹa nësëɗ, yaryi lëw̃u ỹa, vantiyehn vantëw̃u va do vakarëŋa vantëw̃u va, ipëla ntëw̃u ŋa, icëm ntëw̃u ƴaŋ kërëwa hna, iɓëhn dëw̃u ŋa do vakarëŋa vatëkwa vante njëɗakëhni vërëfal vëlëw̃u va. Ɓare nësëɗ ɗus soŋe Inaw̃ ambin do soŋe ile nke Yesu ahnaw̃.

Wëlin wanës wakwëhn nafa hn'iŋi kayëte: Yesu, W̃ën, arëfal, Ahwëhn, ajë ahnë, wanës, fac, ambin/nkal, Inaw̃/ahnaw̃, sariya, toña, wafarise, wahnës waɗindaryindan.

Wëlin gante nke kayëte ka:

Vacërakëlo Yesu gë hnagi lëw̃u (1–2)

Yesu gë San Ayary a, tac Yesu gë Sintani (3.1–4.11)

Ipëgw ɗoku Yesu (4.12–12.50)

Wahnës waɗindaryindan (13.1-58)

Yesu nkok karaŋëndëhni do njërënëndëhni vëres va (14.1–20.34)

Yesu tënkëɗ Yerusalem hna (21.1–25.46)

Ipëhwëta soŋe iɗaw̃ Yesu (26.75–27.66)

Iɓëhn Yesu (28.1-20)

1

Vacërakëlo Yesu

1 Wëlin wamac vacërakëlo Yesu Këris ale hnagiko hnënk ahnaw̃ ale w̃aciko David, do David, umë dënk, hnë hnënk acërakëlo fu Abëraham hna nagiko.

2 Abëraham yeho rëm Isak ỹa. Isak yeho rëm Sakob ỹa. Sakob yeho rëm Yuɗa gë vëheryu*. 3 Yuɗa yeho rëm vëhni Peres gë Sera, hnëm hni ỹa Tamar yeho.✡ Peres yeho rëm Hesëron ỹa. Hesëron yeho rëm Ram ỹa. 4 Ram yeho rëm Aminadab ỹa. Aminadab yeho rëm Nason. Nason yeho rëm Salëma. 5 Salëma yeho rëm Bos, hnëmu ỹa Rahab yeho.✡ Bos yeho rëm Obed, hnëmu ỹa Rit yeho.✡ Obed yeho rëm Yese 6 ale yeho rëm ahnaw̃ ale w̃aciko David ỹa.✡

David yeho rëm Salomo ỹa, hnëmu ỹa Uri ryënkwëkawo ñëla. 7 Salomo yeho rëm Robowam ỹa. Robowam yeho rëm Abiya ỹa. Abiya yeho rëm Asa. 8 Asa yeho rëm Yosafat ỹa. Yosafat yeho rëm Yoram ỹa. Yoram yeho rëm Osiyas ỹa. 9 Osiyas yeho rëm Yotam ỹa. Yotam yeho rëm Akas ỹa. Akas yeho rëm Esekiyas ỹa. 10 Esekiyas yeho rëm Manase ỹa. Manase yeho rëm Amon ỹa. Amon yeho rëm Yosiyas ỹa. 11 Yosiyas yeho rëm Yekoniya gë vëheryu va wati nte pëlayiniho njoyini vëvë Isërayel Babilon hna.

12 Ante ndëcëk watac ŋa, Yekoniya yeho rëm Salatiyel. Salatiyel yeho rëm Sorobabel ỹa. 13 Sorobabel yeho rëm Abihud ỹa. Abihud yeho rëm Eliyakim. Eliyakim yeho rëm Asor. 14 Asor yeho rëm Sadok. Sadok yeho rëm Akim. Akim yeho rëm Eliwud. 15 Eliwud yeho rëm Eliyasar. Eliyasar yeho rëm Matan. Matan yeho rëm Sakob. 16 Sakob yeho rëm Yosef, asanu Mari, hnëm Yesu ale w̃acëɗe Këris, Arëhnayik a.

17 Umë fop kore vacërakëlo pëhw gë wahnah yeho pëgw hnë mba Abëraham hna hafo David, pëhw gë wahnah mba David hna hafo nte njoyiniho vëvë Isërayel Babilon hna, do pëhw gë wahnah hnë iƴo tac hafo mba Arëhnayik hna.

Hnagi Yesu Këris Arëhnayik a

18 Wëlin itëfëta soŋe hnagi Yesu Këris. Hnëmu ỹa, Mari, Yosef hwëhnëkawo; ɓare ñëlahnënda ỹa, gë fanka Iƴir Ipacah ŋa ndonkëko. 19 Yosef ale hwëhnëkawo ỹa, asan asatah yeho ɓare ñaɗilohna cëfëhnaỹehna ɓulunda hna; awa më pëhnak tava hara ƴëtayina. 20 Wati nte nahaɗëho watac ŋa, mëleka Ahwëhn a më karyëtahnëka hnë huɗakery do ntehna: «Yosef, fatah fante hnagik hnë hnënk David, ntë ntaki aỹëla Mari, ƴëtëry gë fanka Iƴir Ipacah fa ndonkëk. 21 Facan nagëɗ. Yesu† w̃acëɗuha, kaɓi umë fehëtëɗëhëhni ɓulunda lëw̃u ỹa hnë wameh wadëw̃ hni hna.»

22 Ỹinë fop nkeɗ ntiyahn wanës Ahwëhn wante nësehnëkawo kila Esayi ŋa:

23 «Fandag fante wok ƴëtëna vësan va ndonkëɗ do facan nagëɗ. Emaniyel macëɗe, umë fëhnëtanëɗ: W̃ënu ŋa gë fuhnë nkentik.»✡

24 Yosef, ga nëgak, më ntik ile ntehnëkawo mëleka Ahwëhn ỹa: ñëlëka asëvalu Mari. 25 Ɓare vëvankëlohna ipad g'umë afo naga aju do Yosef, Yesu macëkawo.

2

Vëyët wahol

1 Yesu nkol Betëlem nagiko hnë nkal Yuɗe hna, wati nte nkeho Eroɗ ahnaw̃ ŋa. Ga nagik, vëyët wahol matëniho cape pëhna lav, njini hafo Yerusalem. 2 Ga tëkëni hnam më tëƴëni: «Ne nkeha ahnaw̃ wasëwif, ale hnagik takahn ỹa? Nuɓun kol nte rufahnëɗ nagik ŋa ga matik gë cape pëhna lav, do njijëɓun sëmbëfuna.»

3 Eroɗ ahnaw̃ a ga njëtak, umë pëmpëhnahnëkawo ɗus do gë vëvë Yerusalem va fop. 4 Më macehnëkëhni fop vësankaf vësëna wasaɗëha va gë vëharaŋ sariya va do tëƴëhni: «Ne ntehnëk Vikerëh va nagëɗe Arëhnayik a?»

5 Më ntëkwaniha: «Betëlem, hnë nkal Yuɗe hna nagëɗe. Wëlin ile kerëk kila ỹa:

6 «“Do wëjë Betëlem, antë ntiyahni gelihna nkol nte ñak mbak nafa ɓë Yuɗe.”✡ Kwëhnaru nafa kaɓi hnë wëjë cahniɗ asankaf ale yeɗ had ahery ɓulunda mën ỹa, Isërayel.»

7 Awa Eroɗ më macehnëkëhni ƴëmëƴëm fo vëyët wahol va tëƴëhni pëƴaniha bi iỹëhne wati cahnik ikol iŋa. 8 Tac paƴëhni gë Betëlem, ntehnëhni: «Ƴiryin arëƴalu wapacëk soŋe fatah fa; do ge nurunëha, ƴijën ayëtëndanuno soŋe ami fëna yiwu sëmbëntijiw̃a.»

9 Vëyët va nëpaniho fop wanës ahnaw̃ w̃a, tac njilehnëni. Awa mbok nulehnëni kol nte sahniko gë cape pëhna lav ŋa. Ndënkwëhnëkëhniwo do ga tëkëk le nke fatah hna, tëryalehn. 10 Vëyët va, ga nuni kol iŋa tëryak, pëɓëlehnëhni uhnatah sankaf. 11 Më tënkëni tere hna do tëkatëniha fatah fa gë hnëmu, Mari. Awa më ndëkwëhnëni soŋe cëmbëniha fatah fa; tac më piɗëtëni wakufa wadëw̃ hni ŋa do njëɗëniha sanu, iɗuɗ*, do gë ɗatikola hambah le w̃acik mir.

12 Tac, W̃ënu ŋa më pëƴakëhni hnë huɗakery antë mbokani gë vëhni Eroɗ; awa më tëfëni nkaw̃ kaw̃ary soŋe mëncëni gë ỹal hni.

Igary gë Esipët

13 Ga mëncëni vëyët va, mëleka Ahwëhn a më tufëhnaka Yosef hnë huɗakery do ntehna: «Matëry, nufëryehna fatah fi gë hnëmu do garyëryin hnë nkal Esipët hna. Ñëw̃ëryin hnam hafo ge ntehnëmi avokaju kaɓi Eroɗ njijëɗ njëkëlehna fatah fi soŋe ndaw̃ehna.»

14 Awa Yosef më matëk hnë umëɗ tac dënk, nufa fatah fa gë hnëmu, do nkaryëni Esipët. 15 Hnam ñëw̃ëniho hafo cëm Eroɗ. Umë ntiyako nkehahn wante nësehnëkawo Ahwëhn W̃ënu ŋa hnë w̃ës kila hna: «Macëɓuha fatah mën fa soŋe cahn Esipët hna.»✡

Iɗaw̃ vutah vumb Betëlem

16 Ante njëtëko Eroɗ vëyët va tokaniha, ntavëkawo ɗus, më ntehnëk ndaw̃ini fop vutah vucan va, Betëlem hna do gë vankol vante hwërëkawo va fop, fop vucan vunte hwëhnak wabëhn waki va hafo gëɗ; wabëhn vutah ŋa, gë wati le pacënëhnënihawo Eroɗ vëyët wahol va soŋe icahn ikol ŋa caŋëniho.

17 Awa ntiyako wante nësëko kila le w̃aciko Seremi ỹa:

18 «Kopa wëryëɗe hn'ankol Rama hna, wako do gë iƴahna cankaf: Rasel† hwëyëɗëhëhni vutah vuntëw̃u va; ŋwëỹëɗ mbosëvosehni, kaɓi cëmëni.»✡

19 Ga cëmëk Eroɗ, mëleka Ahwëhn a më tufëhnaka Yosef hnë huɗakery, Esipët hna. 20 Do ntehna: «Matëry nufëryehna fatah fa gë hnëmu do avokawu g'inkal Isërayel, kaɓi vële yëkëlehnëɗëho ndaw̃ehnëniha fatah fa cëmëni.»

21 Awa Yosef më matëk, nufa fatah fa gë hnëmu do mbokani g'inkal Isërayel. 22 Ɓare Yosef njëtako ale w̃acik Arëselawos hnufëko ucankaf rëmu Eroɗ ŋa Yuɗe hna, awa më ntakëka soŋe mboka hnam. Ahwëhn a më mbok nësëhnëka hnë huɗakery, do njilehn hnë resiỹo vë Galile hna. 23 Ntëɗ hn'ankol nte w̃acik Nasaret. Koyëna nkeho ntiyahn wanës kila ŋa: «Avë Nasaret macëɗe.»

3

Ikaraŋ vahnë iɓa San Ayary a

1 Hnë ƴamani rac, cahnëko San Ayary a hnë wula Yuɗe hna do karaŋëɗëhëhniwo vahnë va. 2 Ntehnëɗëhëhniwo: «Gwëcëtaryin vankeya va: Inaw̃ W̃ënu ŋa tëhajëk!» 3 Soŋe San ỹa nësëɗëho kila le w̃aciko Esayi ỹa ante ntehnëko:

«Ahnë ryekaɗ wula hna: “Pëhwëtëryin nkaw̃ Ahwëhn a, dinëndina vankaw̃ vacatah ɗus!”»✡

4 San viỹi vile liyik gë wëñahn yonkomb ntiyaɗëho do ryil uyand ñëbaɗëho; vampul gë wadëj tokëɗëho. 5 Vahnë vëvë Yerusalem va gë vëvë Yuɗe va fop do gë vëvë resiỹo le kakëni vë tëfary sën Yurëdan hna fop, njiɗëniho ỹalu hna. 6 Putaɗëniho wameh wante ntini ŋa tase vahnë fop do San njaryëɗëhëhniwo sën hna.

7 San nuko wafarise gë wasaduse wayaɓah njijëɗëniho ỹalu hna soŋe njaryëhni; awa më ntehnëkëhni: «W̃uhnë, merun had walën wayapah! Mo lehnëku yarya ỹi fo koɗ pehëtu ntavah cankaf W̃ën nte yejëk ŋi? 8 Diryindën viỹë vifërën. Koyëna tufahnëɗun paryi nkwëcëtarun vankeya va! 9 Ant'ahnahandu: “Rëm sankaf fu ỹa, Abëraham ye”, had watac gwërënkeɗ afehëtahniwu. Pëƴaɗëmu: W̃ënu ŋa koɗ dënk nti waỹi wëraka vutah Abëraham! 10 Rasëhn ỹa pëhwëtak ŋos vatëh va vënkahn hna: Atëh nte-wo-nte wok dëw̃ëɗina wadëw̃el wapërën ŋa ŋosëɗe do ntabi gë hwëɗëh.

11 «Ami, gë w̃ënka njaryëɗëmu soŋe tufahnahni nkwëcëtarun vankeya hun va. Ale rëfiɗëho ỹa, umë lëbëko: catëla dënk faryëtahnëw̃a wapary ŋa. Umë, g'Iƴir Ipacah do gë hwëɗëh njaryëɗëhu. 12 Iɓëryew̃ iŋa mënkwëk paryahn soŋe pitëndëlehnahn waŋëc ŋa gë vaparyel va. Ndanëɗ waŋëc ŋa ndank ntëw̃u hna, ɓare vaparyel va pëɗëɗ hnë hwëɗëh hunte wok ɗipëɗina muk.»

Yary Yesu ỹa

13 Awa Yesu matiko Galile hna nji Yurëdan vëhni San hna, soŋe njaryi. 14 Ɓare San ŋwëỹëɗëho, ntehn: «ami rëfëka ayaryo, ɓare wëjë yijëk hnë ỹal mën soŋe yaryi!»

15 Yesu më ntëkwaka: «Maw̃ëry nke koyëna ỹi wati, kaɓi koyëna ntiyaɗ fop ile tëƴëk W̃ënu ŋa.» Awa San më maw̃ëk.

16 Yesu njaryënde tuŋ, mëƴëtak w̃ënka hna. Hnë wati rac dënk, ambin ŋa piɗëtalehn do nulehn Iƴir W̃ënu ŋa ga cëlëndajëɗ hnë umë; gë fah mëntëlëniho. 17 Tac kopa vë g'ambin nkwëryëlehni ga ntehnëɗ: «Aỹi Ajë mën ale ỹahnëɓu ɗus a ye; g'umë nëŋëko ɗus.»

4

Sintani njëkëhnahnëɗëha Yesu

1 Ga ndëcëk watac Iƴir Ipacah iŋa më njoka Yesu gë wula soŋe Sintani nji njëkëhnahna menehna. 2 Hnam, Yesu cuŋëko g'anent gë g'umëɗ hafo wafac wafëhw wahnah (40). Awa tac më njoka inte ɗus. 3 Wati rac Sintani, aw̃enehn a, më tëhaka do ntehn: «Ge Aju W̃ën ỹa yeru dehnëryehna waỹi wëraka mbaca mburu.»

4 Yesu më ntëkwaka: «Vikerëh W̃ën va pëƴahnëk: “Ahnë gena roka fo valëɗëha, ɓare mbalëɗëha fëna gë fop wanës wante pëƴahnëɗ W̃ënu ŋa.”»✡

5 Awa Sintani më njoka Yerusalem, naw̃ cëvah hna, tindëka cëmët Cery W̃ën Cankaf hna 6 do ntehna: «Ge Aju W̃ën ỹa yeru, dëɗary gëɗ; gena bi Vikerëh va pëƴahnëk:

«“W̃ënu ŋa ntehnëɗëhëhni wamëleka wadëw̃u ŋa njakënihi kehahnënihi ant'aw̃ëw̃ itaka”?»✡

7 Yesu më ntëkwaka: «Vikerëh va pëƴahnëk fëna: “Nt'ayëkëhnahna Ahwëhn a W̃ën hu ŋa.”»✡

8 Sintani më mbok njoka kat Yesu hn'ikuŋ ƴihnah ɗus, tufëka fop wahnaw̃ wavë ɗuniỹa w̃i gë hnapul lëw̃u per, 9 do ntehna: «Njëɗaɗëmi ỹinë fop ge ndëkwëhnëru haryëŋwk mën soŋe asëmbo.»

10 Awa Yesu më ntehnëka: «Ŋaw̃ëtarye Sintani! Vikerëh va më lehnëk kat: “Ɗëkwëhnëhnëryehna Ahwëhn a W̃ënu ŋa; umë fo rëfëka aryokuŋëhna.”✡»

11 Awa Sintani tavëlehna taŋ Yesu do nji. Awa wamëleka njilehnini vëhni Yesu hna do paɓënihawo.

Ipëgw ɗoku Yesu

12 Ga mbiỹëk toƴe Yesu njëtako San Ayary a cëɗik, awa më njik hnë Galile hna. 13 Nasaret hna nɗëcëtako, nji ntëɗ Kaperënaỹum, nkol nte yeho ɗarël lant vë Galile hna, hn'inkal Sabilon do gë Nefëtali hna. 14 Koyëna ntiyako wanës kila Esayi ŋa ante ntehnëko:

15 «W̃uhnë vëvë inkal Sabilon gë Nefëtali, tëfary lant Galile ŋa gë cape ñëntaw̃ sën Yurëdan ka, w̃uhnë vëvë Galile, inkal nte njaɓahnëni vële wok vëyena wasëwif!

16 W̃uhnë vële ye hn'umëhwëry hna nuɗun humpen cankaf! W̃uhnë vële lëɗëk hnë mëhwëry icëm hna, humpen ha penëɗëhu!»✡

17 Koɓëri tac, Yesu pëgwëko karaŋëndëhni vahnë va ntehnëndëhni: «Gwëcëtaryin vankeya va: Naw̃ W̃ënu ŋa tëhajëk.»

Imac vërëfal vëryënkwëryënkw

18 Yesu lant sankaf le w̃acik Galile ỹa tëfaryëɗëho, ante nukëhniwo vësan vëhi vële yeho vëfëla wuwis: Simo, nte w̃acëɗeho Piyer, do gë aheryu Andëre. Waryeƴ ntoŋëɗëniho lant hna pëlahnënihëhni wuwis. 19 Yesu më ntehnëkëhni: «Tëfino do ntiɗëmu vëfëla vahnë.» 20 Tavëlehnëni taŋ waryeƴ w̃a tëfëlehnëndëniha.

21 Ante mbok njik ŋaw̃ët toƴe ŋa më mbok nukëhni kat vahnë vëhi, Sak g'aheryu San; viju Sebede yeho. Kulu lëw̃ hni hna nkeniho gë rëm hni, waryeƴ wale pëlandeni wuwis w̃a pëhwëtëɗëniho. Yesu më macëkëhni tëfëlehnëniha. 22 Tavëlehnëni taŋ kulu ỹa do gë rëm hni tëfëlehnëndëniha.

23 Yesu njasëlendëho Galile hna fop, karaŋëɗëhëhniwo vahnë va vacery vacaliŋa wasëwif, Wanës Wakasëk waɓë Naw̃ ambin ŋa pëƴahnëɗëho do njërënëɗëhëhniwo vahnë va fop wates wadëw̃ hni ŋa gë warey walëw̃ hni w̃a. 24 Itëfëta soŋe lëw̃u ỹa nkwëryëɗeho hn'inkal Siri* hna fop do njinenëhniɗehëhniw̃o fop vële resëko wates wanëmpëlah ma hwëhnako waɗëñah wanëmpëlah: vële pëlaniho waƴine, vële ntiɗëho haƴo do gë vële reyëko, do njërënëɗëhëhniwo. 25 Kore sankaf rëfëlendëhawo; Galile matiɗëniho gë resiỹo Wahnaw̃ Pëhw gë Yerusalem gë Yuɗe do gë resiỹo le ye gë cape ñëntaw̃ sën Yurëdan.

5

Uhnëfak paryi w̃a

1 Ga nukëhni Yesu kore ỹa, më kaƴëk hn'ikuŋ ntaña do vahnë va më njijëni ɗarël lëw̃u. 2 Awa pëgwëlehn karaŋëndëhni aki:

3 «Mbetani, vële yavëtëk mbalëkëhni uryema W̃ën kaɓi Inaw̃ ambin ŋa vëhni hwëhnëk!

4 Mbetani vële yahnaɗ va, kaɓi W̃ënu ŋa mbosëvosehnëɗëhëhni

5 Mbetani vële vanaɗ va, kaɓi W̃ën njëɗaɗëhëhni nkal iŋa fop!

6 Mbetani vële njok inte gë w̃ënka soŋe usatah w̃a, kaɓi W̃ënu ŋa pihnëndanëɗëhëhni!

7 Mbetani vële kaỹëhnahnëɗ gë vëỹënta hni va, kaɓi W̃ënu ŋa kaỹëhnahnëɗëha gë vëhni!

8 Mbetani vële pacëk vintaw̃ary va, kaɓi nuɗëniha W̃ënu ŋa!

9 Mbetani vële ryemaɗëhëhni vahnë va nuỹani ƴam ỹa, kaɓi W̃ënu ŋa vërahu rëkëɗ macëndëhni!

10 Mbetani vële liɗe këm fo va kaɓi ile satëk ntiɗëni; Inaw̃ ambin ŋa vëhni hwëhnëk!

11 Mbetarun w̃uhnë nte njew̃ëɗerun, mbërehnëɗerun, ntehnëɗerun sifa wanës wameh-wo va kaɓi ami hwëtahnërun. 12 Tisëryiw̃u, natëryiw̃u, kaɓi icos cankaf hnapëɗëhu ambin hna. Ɗënkwëtaryin, koyëna mbërehniniho wakila waɓ koɓëri ŋa fëna.»

Waŋiry gë humpen

13 Yesu më mbok ntehnëk: «W̃uhnë ye waŋiry ɗuniỹa ŋa. Ɓare ge waŋiry ŋa gona ŋañ, hak koɗe mbokaryi ŋañëni? Gona kwëhna nafa; ntoŋëɗe g'ipër, do vahnë va njasahnëɗëni.

14 «W̃uhnë ye humpen ɗuniỹa ha. Inaw̃ nte vëryik ƴaŋ hn'ikuŋ ŋa koɗena cow̃i. 15 Pëɗëɗena lampu do cow̃i sëñ, ɓare kaŋëɗe ƴaŋ pëtënëhnahnëhni vële ye cery va. 16 Koyëna tëfëka pëtënd humpen hun ha hnë vahnë hna, nuhahnëni ifërën le liɗun ỹa do cëmbahnëniha Rëm hun le ye g'ambin ỹa.»

Nafa sariya

17 Yesu më mbok ntehnëk kat: «Antë ntiyahnu itëkwehn sariya Moyis do g'ile kerëni wakila ŋa yijëɓu. Ƴijëla soŋe rëkwehnu, ɓare soŋe fadënu yijëɓu. 18 Toña ỹa fëƴaɗëmu: gante-wo mbiỹëk ambin ŋi g'inkal iŋi, ñoñ ŋaỹëtëɗena sariya hna, la fakerëh fante ỹak vak. Nkoɗ hafo hale padëɗ fop. 19 Soŋe umë ye, ale ỹaỹëtëk facariya fante ỹak vak hnë waŋi do karaŋëhni vëỹëntaw̃ va ntintini koyëna ỹa, ahnë arac yeɗ ale ỹak vak ỹa hnë Naw̃ ambin hna. Ɓare ale w̃aw̃ëhnëk do karaŋëhni vëỹëntaw̃ va, naỹëɗ Naw̃ ambin hna. 20 Toña ỹa fëƴaɗëmu: ge icat dëw̃ hun iŋa dëbëna mba vëharaŋ sariya vi do gë wafarise w̃i, koɗiluhna arënku Naw̃ ambin hna.»

Karaŋ soŋe ntavah

21 Yesu më mbok ntehnëk kat: «Njëtarun ntehniniho vacërakëlo fu va: “Nt'aryaw̃a ahnë wakwëhn ampër; ahnë ale-wo-le ryaw̃ëka aỹëntaw̃ a, tëfëka njoyi karyënkw ahitiŋ hna.”✡ 22 Ɓare ami ntehnëɗëmu: ge ahnë ntavëka g'aỹëntaw̃u ỹa, tëfëka njoyi haryënkw ahitiŋ hna; ale lehnëka aỹëntaw̃u ỹa: “Fufafu yeru!” tëfëka kitiŋi Mbara Vëhitiŋ hna; ale lehnëka: “Ahnënkwah yeru!” ahnë arac tëfëka ntabi hnë hwëɗëh janáma hna.

23 «Ge awa ñaɗu ayëɗahna W̃ënu ŋa hn'ile cënaɗe saɗëha hna, do hnam aryënkwëtat aỹënta hu ỹa kwëhnak ile lavëka gë wëjë, 24 tavëry ile ỹakëndu ayëɗahn ỹa hn'ile cënaɗe saɗëha hna, ayi ten asaŋëndaniw̃u g'aỹënta hu arac; tac g'avokaj asëna saɗëha hu ỹa. 25 Ge hn'ile akitiŋëɗerun hna nkorun ayindu g'ale rakëlëku ỹa, diry fere ñap asaŋëndanu g'umë hnë wati le worun hn'ankaw̃ ỹa. Ge gena umë, koɗ pëlayehnëhi hnë ahitiŋ hna, do ahitiŋ a njëɗahnëɗëhi gë vësankaf do vëhni cëɗëɗënihi gë kaso. 26 Toña ỹa fëƴaɗëmi: cahnëɗila hnam muk, hara cosahnëlihna ɗalasi le wonanëruha ỹa!

Karaŋ soŋe vësëval vësan vëhaw̃ary

27 «Njëtarun fëna ntehniko: “Nt'ayëkëlehna asëval ahaw̃ary.”✡ 28 Ɓare ami ntehnëɗëmu: asan ale-wo-le yëkëka asëval ale nkok ñëlëna ỹa hafo naha soŋe ndakëni, arac ndakëni g'asëval arac ntaw̃ary dëw̃u hna. 29 Awa age nkër hu ŋa ỹaɗ ntiyehni uw̃eh, dokëtary aloŋ ŋaw̃ët: ntihëtaỹi iñë ryampo fecek mbahn hu hna g'ile ntabik mbahn hu ŋa fop hnë hwëɗëh janáma. 30 Do ge soŋe vák hu rëhw ỹa ñaɗ ntiyehni uw̃eh, dëpëtary aloŋ ŋaw̃ët: ntihëtaỹi iñë ryampo fecek mbahn hu hna g'ile ntabik mbahn hu ŋa fop hnë hwëɗëh janáma.

31 «Njëtarun ntehniko fëna: “Ale vambëka asëvalu ỹa tëfëka njëɗahna kayëte nte rufahnëɗ mbambik.”✡ 32 Ɓare ami ntehnëɗëmu: asan ale-wo-le vambëka asëvalu ỹa, hara pëlalehnëlihna g'asan ahaw̃ary, arac liyendëha ile mbañëk W̃ënu ŋa ge mbok ñëli; do ale ỹëlëka asëval ale mbambëk asan ahaw̃ary ntik ndakëntal nte ye had asëval ale nkok ñëlëna ndakëɗëni.

Karaŋ soŋe idëk

33 «Njëtarun fëna ntehniniho vacërakëlo fu va: “Nt'arav ile lëkëru haryënkw Ahwëhn hna, ɓare diry le lëkëru ali ỹa.”✡ 34 Ɓare ami, ntehnëɗëmu: nt'alëku muk! Nt'alëkahnu ambin ŋa, kaɓi hnam nke laña W̃ënu ŋa. 35 Nt'alëkahnu nkal iŋi, kaɓi umë ye sëɓa wapary W̃ënu ŋa. Nt'alëkahnu Yerusalem, kaɓi inaw̃ ahnaw̃ asankaf a ye. 36 Nt'alëkahn dënk vankaf hu vi, kaɓi koɗila ayerëna ma avahnëna wëla imul ɗampo dëw̃ hu ŋa. 37 Ge ha ye, dehnëryin, “Ha” ge hali ye, dehnëryin “Hali”. Dëk nte-wo-nte wënërun ŋa gë Sintani matiɗ.

Karaŋ soŋe igwëcag

38 «Njëtarun ntehniko: “Ge inkër lokëtëruha ahnë, inkër lokëtëgëɗeru do ge beñ wubëruha ahnë beñ wubëgëɗeru.”✡ 39 Ɓare ami ntehnëɗëmu nt'awëcaguna ale liku uw̃eh a. Ge ahnë foryëki uham rëhw w̃a, ƴëɗaryehna poryëgi rahahn w̃a fëna. 40 Ge ahnë ñaɗ njoyi hnë kitiŋa teɓahni facuɗ fatoƴ fa, taveryëryehna njoryary cankaf ŋa fëna. 41 Ge ahnë forosiŋëɗëhi ayas kilometër ryampo, ƴasëryin g'umë soŋe wakilometër waki. 42 Ƴëɗaryehna ale w̃untaki iñë ỹa, do ant'aw̃anja ale rëƴëki inav.

Karaŋ soŋe iŋahn vëỹew̃ fu

43 «Njëtarun ntehniko: “Ŋahnëryehna aỹënta hu ỹa, do ñew̃ëryehna ale wok ŋahnëlihna ỹa.”✡ 44 Ɓare ami, ntehnëɗëmu: ŋahnëryinëhni vële ỹew̃ëku va do muntanëryinëhni vële liɗëhu këm fo va. 45 Ge koyëna ntiɗun, tufahnëɗun vutah Rëm hun le ye g'ambin va yerun. Umë canëhniɗëhëhni ulav lëw̃u w̃a, vahnë vëw̃en va do gë vëfërën va do tëvëhnëndëhni vahnë vësatah va gë vële wok vësatëna per. 46 Ge vële ỹahnëku fo ỹahnërun, soŋe ye hnapëɗun icos W̃ën, ide-wo-de? Wëla vëỹew̃ik va ntiɗëni koyëna! 47 Ge vëỹënta hun fo yaỹëɗun, ifërën ɗëcët bi lirun koyëna? Wëla vële wok vëyëtëlahna W̃ën va ntiɗëni koyëna. 48 Awa kwëhnaryin iŋahn padah gante kwëhnak Rëmun le ye g'ambin ki!»

6

Karaŋ soŋe iƴëɗ vëhaỹëhnah

1 «Ant'alindu tase vahnë ile tëƴëk sariya W̃ënu ŋa, soŋe ahamahnahniwu; ge koyëna ntiɗun, nuỹaɗiluhna icos Rëmun le ye g'ambin ỹa. 2 Awa ge njëɗëɗunëhëhni vëhaỹëhnah va iñë, nt'aliwu ahamahniwu, gante nkeni vële rufëhnaɗ le-wo-le: ntiɗëni koyëna soŋe cëmbahnëndeni. Toña ỹa fëƴaɗëmu: vëhni atëk nuỹani icos dëw̃ hni ŋa. 3 Ɓare ge vák rëhw hu ỹa njëɗaɗëhëhni vëhaỹëhnah va iñë, vák rahahn hu ỹa tëfëlahna njët, 4 nkohahn sow̃ik ile liɗu ỹa. Ge koyëna ntiɗu, W̃ënu ŋa, Rëmuh ỹa, hnuɗ ile liɗu wandëm ŋa do cosëɗëhi.»

Karaŋ soŋe sifa iƴëfa W̃ën

5 «Ge njëfaɗunëha W̃ënu ŋa, ant'arëfëtalahnënduni vahnë vële ỹahnëk tufëhna vi: vëhni, nëŋahnëkëhni iƴëfa wënkahn vacaliŋa hna do hnë le-wo-le rëkëɗe nundeni. Toña ỹa fëƴaɗëmu: vëhni tëk nuỹani icos dëw̃ hni ŋa. 6 Ɓare wëjë, ge ñaɗu ayëfahna W̃ënu ŋa, tënkëry cery hu hna, afiɗ rënka ỹa do ayëfahna Rëmuh le ye ỹëw̃a sow̃ak dënk hna; do Rëmuh le hnuɗ le liɗu le cow̃aru ỹa, cosëɗëhi.

7 «Ge njëfaɗun nt'arëfëtalahnënduni vële wok vëyëtëlahna W̃ën vi, vëỹaw̃ënkah vi vële njehëk kwëlëkwël wanës wante wok kwëhnahna nafa: ntiyahnëkëhni W̃ënu ŋa maw̃ëndëhëhni ge njaɓënëni wanës ŋa. 8 Nt'arëfëtalahnënduni. W̃ënu ŋa, Rëm hun ỹa tëk njët le valëku ỹa, ani g'arëƴahnënduna ỹa. 9 Wëlin gante tëfëka ayëfandu ka:

«“Rëm fu le ye g'ambin,

Araɓi vahnë va fop njavëtëni W̃ën Hupacah yeru.

10 Araɓi naw̃ hu ŋa njij.

Araɓi ale-wo-le ỹa nti nkal li ile ỹaɗu ỹa gante ntiɗe hn'ambin ki.

11 Ƴëɗëryifu fac-wo-fac le rokëɗëfun.

12 Tavëndifu ile lëntëɓun ỹa gante tavëhnëɓunëhëhni, fuhnë fëna, vële lëntahnëkëfu ki.

13 Do nt'aravëfu yëkëhnahnifu, ɓare ŋaw̃ëtëndifuna Aw̃enehna. [Wëjë hwëhnëk ucankaf uŋa gë fanka fa do gë icëmb iŋa kwëlëkwël. Amina.]”

14 «Ha, toña ye, ge tavëntunëhëhni vëỹënta hun va wameh wante ntinihu ŋa, Rëmun le ye g'ambin ỹa fëna tavëndëhu. 15 Ɓare ge tavëndilunihna vëỹënta hun va, Rëmun fëna tavëndiluhna wameh wante lirun ŋa.»

Karaŋ soŋe suŋ

16 «Ge cuŋëɗun, ant'aỹañënu wayëka w̃a had gante ntiɗëni vële hnaỹënaɗ ki: mbacëɗëni wayëka w̃a soŋe vahnë va fop njëtahnëni cuŋëni. Toña ỹa fëƴaɗëmu: vëhni tëk nuỹani icos dëw̃ hni ŋa. 17 Ɓare wëjë, ge cuŋëru, gwëñary do asirëta nkaf ŋa, 18 soŋe ntë njëtëni vahnë va cuŋëru. Rëmuh le wok nuɗena ỹi umë nuɗ le liɗu wandëm ŋi do cosëɗëhi.»

Hnapul ambin hna

19 «Nt'avarëpu hnapul hnë iỹi ɗuniỹa, le përëkanëɗëni vamaỹ gë le rokëɗ waryëhwëra, ma le koɗëni nteni vële va. 20 Ɓare ɓarëparyin hnapul ambin hna, le nkoni wayena vamaỹ ma le rokëɗ waryëhwëra soŋe përëkanahnëni, do hn'ile nkoni wayena vële ntehahnëni. 21 Ƴëtëryin le nke hnapul hun hna, nkeɗ iña hun iŋa kwëlëkwël.»

Humpen imbahn

22 «Vinkër va ye lampu mbahn ŋa. Ge nuɗu wapacëk mbahn hu ŋa fop kwëhnaɗ humpen. 23 Ɓare ge vinkër va përënalihna, mbahn hu ŋa fop hn'umëhwëry nkeɗ. Awa ge humpen nte rëfakëha nke hnë wëjë ŋa mëhwëry mbacak, mëhwëry tac mbahnëɗ ɗus!

W̃ën ma koryi

24 «Ahnë koɗina njohalëhni vahnë vëhi gë ntaw̃ary dëw̃u ŋa fop: caŋëɗëni g'aryampo do ŋahnëɗëha; ñew̃ëɗëha aỹëntaw̃ a do njafa. Koɗiluhna ayohaluna W̃ënu ŋa do ayohalu fëna koryi ndampo fo.»

Ikwëtahn W̃ën

25 «Paŋare umë lehnandëmu: nt'ahnahandu ile rokëɗun ma vile liyaɗun. Gena bi uwám yaɓëk gë roka do mbahn iŋi yaɓëk fëna gë viỹi vi? 26 Ƴëkëryinëhni wusëry w̃i: wahnaɗëɗina, wavarëpëɗina fëna, waryanëɗina iroka hnë vandank, ɓare Rëmun le ye g'ambin ỹi ndavëɗëhëhni. Kas w̃uhnë vële lëbëkëhni nafa wusëry w̃i dinëhnëɗiluhna bi ntëbini vëhni ɗus? 27 Ge ahnë hnë w̃uhnë nahaɗ uryëñah lëw̃u w̃a koɗ bi koyëna nkwën iƴary wafac walëw̃u w̃a?

28 «Do ye hnahaɗun fëna soŋe viỹi vile liyaɗun? Ƴëkëryin gante pëhnëɗ wapëtel waɓë fëk ki: ɗokuŋëɗina, ɓahnëɗina wafand. 29 Ɓare la ahnaw̃ a Salomo, g'uvetak lëw̃u w̃a fop, nuỹalohna viỹi viwamah had ufëtel ryampo gë watac ki. 30 W̃ënu ŋa koyëna cuɗëɗëha idël nte ye dol ani do acahn ntoŋi gë hwëɗëh. Ge umë toña ye, kas w̃uhnë cuɗëɗëhu ntëbi dël iŋi! Kwëtahn hun iŋa ƴaɓëna! 31 Awa ntë nkehahnahnu alehnëndu: “Ye rokëɗen, ye seɗen, ye liyaɗen?” 32 Vële wok vëyëtëlahna W̃ën va vëraɗ kwëlëkwël soŋe virac fop. Ɓare w̃uhnë, Rëm hun le ye g'ambin ỹa njëtëk mbalëku virac fop. 33 Awa, ɓëraryin iƴëkëlehn Naw̃ W̃ënu ŋa ten do gë ile satahnëka ỹa, tac njëɗaɗëhu fëna le valëku ỹa fop. 34 Antë nkehahnahnu soŋe acahn: acahn ỹa nkehahnahnëɗëha g'umë dënk. Ambër nte yijëɗ fac-wo-fac ŋa gwër nke soŋe fac ỹa.»

7

Nt'ahitiŋëhni vëỹënta hu va

1 Yesu më ntehnëk kat: «Nt'ahitiŋu nkeya vëỹënta hu va soŋe W̃ënu ŋa antë kitiŋu w̃uhnë fëna. 2 Ƴëtëryin ɗus, W̃ënu ŋa kitiŋëɗëhu gante kitiŋëɗunëhëhni vëỹënta hun ka, g'añëŋa nte ỹaŋëhnahnëɗunëhëhni vahnë ŋa ñaŋëhnahnëgëɗëhu W̃ënu ŋa.

3 «Soŋe ye yëkëɗu ivëɗ le ye hnë inkër aỹënta hu hna, do hara kamahnëlihna bërëh bële yehi hnë inkër hu hna? 4 Hak koɗu alehna aỹënta hu ỹa: “Napërye lihëti ivëɗ le yehi nkër hu ỹi” hara bërëh yehi inkër hu hna? 5 Wëjë, ale ntiyahnëk catëru alëbëhni vëỹëntaw̃, dihëtary ten bërëh bële yehi inkër hu ỹi tac nuɗu ɗus alihëtahna aỹënta hu ỹi ivëɗ le yeha nkër dëw̃u ỹi.

6 «Nt'ayëɗawuni ile sëvak ỹa waɓe, kaɓi ge njëɗarunëhëhni cahëtanëhnëɗënihu ŋarënihu; nt'aloŋu wanjere hun wakwëhn nafa had sanikona ŋa haryënkw vampëhëmpëh hna, kaɓi ge ntoŋëntunëhëhni nkëñëɗëni do nihëɗ.»

Siyab soŋe wayëfa

7 Yesu më mbok ntehnëk kat: «Tëƴëryindën njëɗaɗerun, ƴëkëlehnëryindën nuɗun, ɓankëryindën rënka ỹa piɗëtënderun. 8 Paryi pëƴaɗëmu, ale-wo-le rëƴëka njëɗaɗe, ale yëkëlehnëka nuɗ do piɗëtëhnëɗe rënka ỹa ale vankëɗ a. 9 Nke bi hnë w̃uhnë ahnë ale yëɗaɗëha fatahu itaka ge mburu tëƴëka, 10 ma lën ge igis tëƴëka? 11 Mama mehantun, ɓare viỹë vëfërën yëɗaɗunëhëhni vutah hun va. Do kas Rëmun le ye g'ambin ỹi njëɗaɗëhëhni viỹë vëfërën vële rëƴëɗëha va!

12 «Fop ile ỹaɗun ntinëhnënihu vahnë ỹa, dinëhnëryinëhni w̃uhnë fëna: irac ye ile karaŋëɗ sariya Moyis ỹa gë vëkayëte wakila ŋa.»

Vankaw̃ vaki va

13 «Tënkëryin rënka suyah hna. Vëyaɓah rënka yankah hna tënkëɗëni do nkaw̃ nkwankah ŋa tëfëɗëni ɓare g'iɓëv njiryeryëɗ. 14 Rënka suyah ỹa g'ankaw̃ ntakah tëfi ŋa g'uwám usër njiryeryëɗ; vële hnuɗ va vëyaɓëna.»

Wakila vëw̃ër

15 Yesu më mbok ntehnëk kat: «Keharyinëhni vële wok wayena wakila paryi. Njijëɗëni hnë w̃uhnë ntiyajëɗëni had wape, ɓare ɓambery lëw̃ hni waỹin waƴapah ye. 16 Njavëtëɗunëhëhni ge nurun ile ntiɗëni ỹa. Gena bi waresen w̃a kwëcëɗena hnë wadëmpëhn do wanuỹ ŋa fëna kwëcëɗena hnë dël imeh. 17 Atëh përën wadëw̃el wapërën ntëw̃ëɗ do atëh meh wadëw̃el wameh ntëw̃ëɗ. 18 Atëh përën koɗina ntëw̃ wadëw̃el wameh, atëh meh fëna koɗina ntëw̃ wadëw̃el wapërën. 19 Atëh nte-wo-nte woɗ dëw̃ëna wadëw̃el wapërën ŋa, ŋosëɗe ntabi gë hwëɗëh. 20 Ha, koyëna dënk njavëtëɗunëhëhni wakila vëw̃ër ŋa ge nurun ile ntiɗëni ỹa.»

Vërëfal paryi va

21 Yesu më mbok ntehnëk kat: «Lakënde vahnë va macëndëniho: “Ahwëhn, Ahwëhn” gena soŋe umë rënkëndahnëɗëhëhni Naw̃ ambin hna; vële liɗ le ñaɗ Rëm mën le ye g'ambin va fo rënkëɗ. 22 Hnë fac le kitiŋëɗëha W̃ën ɗuniỹa hna vëyaɓah ntehnëɗëniho: “Ahwëhn, Ahwëhn, gena bi toña, g'uw̃ac hu w̃a pëƴahnëɗëfunëho wanës W̃ënu ŋa; g'uw̃ac hu w̃a ntaɗëfunëhëhniwo waƴine ŋa; g'uw̃ac hu w̃a ntiɗëfunëho vifëmpëhnahnah viyaɓah?” 23 Awa ntehnëɗëfuhëhni: “Koɓëri ƴëtëluhna! Ŋaw̃ëtaryino, w̃uhnë vële wok ɗiɗiluhna le ñaɗ Rëm mën a!”»

Vacery vaki

24 Yesu më mbok ntehnëk kat: «Ale-wo-le wëryëk wanës wante hnësëɗëfu takahn ŋi do nti watac arac aritah ye: nke had ale vëryëk cery ntëw̃u gë sima. 25 Rëv ỹa tëvëk, wasën w̃a macëk, sël sankaf ỹa cëlëk, ɓare këfëna cery tac, kaɓi gë sima mbëryik. 26 Ɓare ale wëryëk wanës wante hnësëɗëfu takan ŋi do dil watac, arac ahnënkwah ye: nke had ale vëryëk cery ntëw̃u g'inkal fo. 27 Rëv ỹa tëvëk, wasën w̃a macëk, sël sankaf ỹa cëlëk këfëlehn cery tac do nih fop.»

Ucankaf Yesu

28 Ga puhnak Yesu wante nësëɗëho ŋa, vahnë va fop pëmpëhnahnëkëhniwo gante karaŋëɗëhëhniwo ka. 29 Gelohna gë vëharaŋ sariya vëlëw̃ hni ka, ɓare g'ucankaf karaŋëɗëhëhniwo.

8

Yesu ahwëhn ambiỹ njërënëɗ

1 Ante cëlëɗëho Yesu kuŋ hna kore sankaf rëfëlehnëɗëhawo. 2 Awa asan ahwëhn ambiỹ tëhalehn a, ndëkwëhn karyënkw lëw̃u do ntehna: «Ahwëhn, ge ñaɗu, koɗu ayërëno, afacënëlehno.»

3 Yesu më njelëk vák ỹa ñaka do ntehna: «Ñaɗëfu: Pacëry!» Taŋ njërëlehn. 4 Tac Yesu më ntehnëka: «Nëpary ɗus: nt'afëƴahna ỹin la aryampo, ɓare ƴiry njëki asëna wasaɗëha ỹa, do canëry saɗëha le kerëko Moyis canënde ỹa. Koyëna vahnë va fop njëtëɗëni pacëru.»

Yesu aryokuŋëhn kapiten njërënëɗ

5 Wati nte tënkëɗëho Yesu Kaperënaỹum ŋa, Kapiten vë Rom rëhakawo soŋe muntahna ndemahna. 6 Më lehnëkawo: «Ahwëhn, aryokuŋ mën a ndakëk tere hna, koɗina mat, mbërak ɗus.»

7 Yesu më ntëkwaka: «Njiɗëfu yërënëw̃a.»

8 Kapiten ỹa më ntehnëk: «Ahwëhn, catëla soŋe arënkahn tere mën hna. La ki fo nësëru njërëɗ. 9 Ami dënk, vële lëbëko ucankaf a w̃aw̃ëndëɓu do kwëhnaɓuhëhni wasoɗaɗe wale w̃aw̃ëndëho fëna. Ge ntehnëɓuha aryampo nji, njiɗ. Ge ntehnëɓuha aỹëntaw̃ njij, njijëɗ. Do ge ntehnëɓuha aramp mën a fëna nti iñë, ntiɗ.»

10 Yesu ga nkwëryëk wanës watac, pëmpëhnahnëkawo më ntehnëkëhni vële rëfëlehnëɗëhawo va: «Toña ỹa fëƴaɗëmu: nulëw̃ahna hnë ɓulunda vëvë Isërayel hna ale njaɓëk ikwëtahn g'aỹi ki. 11 Paryi pëƴaɗëmu: vahnë vëyaɓah matiɗëni vacape hna fop, ntañalandëni gë Abëraham gë Isak do gë Sakob Naw̃ ambin hna soŋe ambënt ŋa. 12 Ɓare vële rëfëkawo nkentini Naw̃ va canëɗeni g'ipër le mbahnëk hna, hnam rëkëɗ kondëni do cemëlehnandëni wabeñ ŋa.»

13 Tac Yesu më ntehnëka kapiten ỹa: «Ɓokary gë ỹal hu! Araɓi W̃ënu ŋa ntinëhni ile hwëtahnëru ỹi!» Do aryokuŋëhn kapiten ỹa njërëko hnë wati rac dënk.

Yesu vëres vëyaɓah njërënëɗ

14 Tac Yesu njiko tere Piyer hna më tëkatëka hnëmu asëvalu Piyer ga ndakëk; mbahn iŋa njakëkawo. 15 Umë ñakëka vák ỹa do yak mbahn w̃a tavëlehna taŋ. Asëval a matëlehn njohala.

16 Ante nëkak ŋa, njonëhnijikëhniwo Yesu kore sankaf vahnë vële pëlani waƴine. Gë wanës wadëw̃u ŋa fo ntaɗëhëhniwo waƴine ŋa do njërënëɗëhëhniwo fëna vëres va fop. 17 Koyëna ntiyako wanës kila le w̃aciko Esayi ỹa:

«Nufëk ile horotehnëɗëhëfu ỹa;

ndiɓëk wates wadëw̃ fu ŋa.»✡

Vële ỹaɗ tëfëlehnëndëniha Yesu

18 Ante nukëhniwo Yesu fop kore le hwërëka ỹa më ntehnëkëhni vërëfal vëlëw̃u va ntëmpëtani gë cape ñëntaw̃ lant ka. 19 Hnë wati rac Aharaŋ sariya aryampo më tëhaka do ntehna: «Aharaŋ, tëfëlehnëɗëmi hn'ile-wo-le njiɗu hna.»

20 Yesu më ntëkwaka: «Vuntadaw̃ va kwëhnani wahatëh wale njinëgandëni do wusëry w̃a wahof; ɓare Ajë Ahn'a kwëhnana ỹëw̃a le njinëgaɗ.»

21 Ahaw̃ary kat arac arëfal Yesu yeho, më ntehnëgëka: «Ahwëhn, ƴëɗërye yiwu ten hnapu hafo Apa cëm tac do gë yiju rëfëlehnëndi.»

22 Yesu më ntëkwaka: «Tëfe do tavëryihni vësëm va mbañënihëhni vësëm vëlëw̃ hni va.»

Yesu sël tëryëɗ

23 Tac Yesu më kaƴëk kulu sankaf hna do vërëfal vëlëw̃u va më kaƴëntini. 24 Taŋ sël sankaf matëlehn lant hna, cëlënd hafo wavonkëlo w̃ënka ŋa ñand tëmp kulu ỹa. Wati rac Yesu wakwëɗ ndakëko. 25 Awa vërëfal va më tëhaniha nëgëtëniha ndekatëndëni: «Ahwëhn, pehëtëryifu! Cëm iŋa yeyinëk!»

26 Më ntëkwakëhni: «Soŋe ye ntakëku? Gante mbak kwëtahn hun ka!» Matëlehn, ŋañëna sël ỹa gë wavonkëlo w̃ënka ŋa, tëryalehn fop nkelehn yamah sankaf.

27 Vëhni fop pëmpëhnahnëkëhniwo më ntehnëɗëni: «Mo ga ye awa aỹi asan? La sël ỹa gë w̃ënka ŋa maw̃ëhnëɗëniha!»

Yesu njërënëɗëhëhni vësan vëhwëhn waƴine

28 Ante tëkëko Yesu hnë nkal vëvë Gadara hna, gë cape ñëntaw̃ lant ŋa, vësan vëhi vële pëlaniho waƴine më cahnini wayag hna njijëndëni pankëlëni. Ŋaƴëniho ɗus, soŋe rac ahnë ɗëkëɗilohna mbok tëf nkaw̃ tac. 29 Pëgwëlehnëni ndekandëni: «Ajë W̃ën, ye ye yëbëlan fu? Ahorotehnëfu bi yijëru ani gë tëkahnënd wati kitiŋ ŋa?»

30 Hara kore vampëhëmpëh ryavëɗëho ŋaw̃ët toƴe. 31 Awa waƴine ŋa më muntaniha Yesu aki: «Ge ñaɗu alafu, cañëtëryifu hnë vaŋi vampëhëmpëh!»

32 Më ntehnëkëhni: «Ƴiryin!» Më cahnënihëhni vësan vëhi va njini tënkënihëhni vampëhëmpëh va. Taŋ kore vampëhëmpëh na fop pëtalehnëhni vambëŋ kuŋ hna njini ntëbani lant hna do cëmëlehnëni fop. 33 Vëhery vampëhëmpëh va njilehnëni g'igary fo g'ankol do gë le kwëtëɗeni vampëhëmpëh hna pëƴahnini fop le nuni ỹa do g'ile yehëhni vësan vële pëlaniho waƴine va. 34 Vahnë vëvë nkol va fop cahnëniho njini pankëlëni gë Yesu. Koɓëri ga nuniha këlaniha cahn resiỹo lëw̃ hni hna.

9

Yesu ale ye vorovoro njërënëɗ

1 Ga matëk hnam Yesu më kaƴëk kulu sankaf hna do ntëmpëta nji g'inkol ntëw̃u. 2 Ga tëkëk hnam vahnë më njinenëhniniha asan ale ye vorovoro hnë ƴala ndakëko. Yesu ga nuk ikwëtahn nte kwëhnani soŋe lëw̃u vële yojëkawo va, më ntehnëka aresa: «Ɗuñënary, fatah mën! Tavëhnëmi wameh hu ŋa!»

3 Awa vëharaŋ sariya vëryampo më nahaɗëni: «Aỹi asan W̃ënu ŋa njew̃ëɗ!»

4 Yesu njëtëko le nahaɗëni ỹa, më ntehnëkëhni: «Soŋe ye hwëhnarun viŋi vinahan vimeh? 5 Lehnuw̃a aỹi asan: “Wameh hu ŋa tavëhnëmi”, ma: “Matëry do ƴasëry” ryampo bi ỹak hnëŋëk nësi hnë waŋi? 6 Awa ñaɗëfu ayëtu: Ajë Ahn'a kwëhnak fanka nkal li tavëhna ahnë wameh.» Tac më ntehnëka asan ale yeho vorovoro ỹa: «Matëry, nufëry ƴala hu ỹa aw̃ënc gë ỹal hu!» 7 Asan a matëlehn nuf ƴala lëw̃u ỹa do mënc gë ỹalu. 8 Kore ỹa ga nuni watac, pëmpëhnahnëkëhniwo do cëmbëɗënihaw̃o W̃ënu ŋa soŋe le njëɗakëhni vahnë va iỹi sifa w̃ëka.

Matiye nkeɗ arëfal Yesu

9 Yesu matëko hnam njind do nuhna asan ale w̃acik Matiye hnë biro le cosahnëɗe ỹatëtanke hna ntañako. Më ntehnëka: «Tëfe!» Matiye matëlehn do tëfëlehnënda. 10 Tac, Yesu gë vërëfal vëlëw̃u va roka tokëlandëniho tere Matiye hna gë vërëf ỹatëtanke vëyaɓah do gë vëw̃eh vëhaw̃ary. 11 Wafarise w̃a ga nuni watac më ntehnënihëhni vërëfal Yesu va: «Soŋe ye tokëntëɗe aharaŋ hun aỹi gë vërëf ỹatëtanke vi do gë vew̃eh vi?»

12 Yesu nkwëryëkëhniwo më ntehnëk: «Vëres va valëkëhni g'ayërën, gena vële wok vëresëna. 13 Ƴiryin aỹëŋawu ile pëhnëtanëɗ waŋi wanës W̃ën: “Ipërëna ŋa fecehnëko, gena saɗëha wusaw̃.”✡ Ƴëtëryin vëw̃en yijëɓu w̃acu, gena vësatah.»

Yesu gë suŋ ỹa

14 Awa vërëfalSan Ayary a më tëhaniha Yesu do tëƴëniha: «Fuhnë gë wafarise w̃i njehëkëfu cuŋ iŋa, awa soŋe ye vërëfal hu vi vësuŋëɗina?»

15 Më ntëkwakëhni: «Naharun bi vële faƴehnik ambënt va koɗëni kwëhnani uyiw̃ëhnah wati le nkelahnëni g'ale ỹëlëɗ a? Koɗina nke watac! Ɓare wati yejëk ntihëtëndeniha ale ỹëlëɗ a; awa wati rac vërëfal mën va rëkëɗ cuŋëntëndeni.

16 «Ahnë kaɗëɗina ankwëỹ pand kasëk, nte wok kwëỹana ten, hn'ipand cër; ge gena umë, ankwëỹ pand kasëk iŋa, ge ndagik, kwëỹaɗ do citëɗ pand cër iŋa do hatëh ha njankëɗ ɗus. 17 Taw̃ëɗena fëna uñen kasëk hnë waryëpët wasër*; ge gena umë waryëpët w̃a tënkëɗ, përëkaɗ do uñen uŋa ndehëtaɗ. Ɓare uñen kasëk ŋa hnë waryëpët wëhasëk taw̃ëɗe do koyëna ñoñ përëkaɗina.»

Iƴërën ares do g'iɓëhnëndan aryag asankaf

18 Wati nte nësëndëhëhniwo Yesu waŋi ŋa, asankaf wasëwif rëkiko, ndëkwëhn haryënkw lëw̃u do ntehna: «Aryag mën a cëmëk tamëki; ɓare ƴij aỹaka do matëɗ.» 19 Yesu më matëni gë vërëfal vëlëw̃u va do tëfëlehnëniha asankaf arac.

20 Awa ga njiɗëni, asëval ale resëko njiɗëho sat koɓëri hnë wabëhn pëhw gë waki, rëhakawo Yesu kamëhni do ñak wacëmët cuɗ ntëw̃u ŋa 21 kaɓi ntehnaɗëho: «Lakënde viỹi vilëw̃u vi fo ỹakakëndëɓu, njërakëndëɓu.»

22 Ante ñakëk ŋa Yesu më cahëtak do ntehna: «Ƴaw̃ënary, aryag mën! Ikwëtahn hu ŋa njërënëki.» Do hnë wati rac dënk asëval a njërëko.

23 Tac Yesu tëkëko hnë tere asankaf wasëwif hna. Ga nukëhni vële yëw̃ëɗ ge ahnë cëmëk va do gë vële yahnaɗëho va, 24 më ntehnëk: «Cahnëryin hnani, fandag fi cëmëna, wakwëɗ fo ndakëk.» Ɓare njafaŋëɗënihawo. 25 Ga canënihëhni kore ỹa g'ipër, Yesu tënkëko cery hna, pëlahna fandag fa vák ỹa do matëlehn. 26 Wëkasëk watac campëko resiỹo hna fop.

Yesu vumëp vuki njërënëɗ

27 Hnë wati nte matëko Yesu hnam njind ŋa, vumëp vuki rëfëlendëhawo ndekatëndëni: «Hey! Ajë David, kaỹëhnahnëryiỹi gë fuhnë!»

28 Ga tëkëk tere hna, vumëp va më tëhaniha do më tëƴëkëhni: «Ntiyahnëku bi koɗëfu liwu ile rëƴëɗun ỹa?»

Më ntëkwaniha: «Ha, Aharaŋ.»

29 Awa më ñakëkëhni vinkër va do ntehn: «Araɓi W̃ënu ŋa maw̃ëryahnu ile ỹaɗun ỹa kaɓi kwëtahnërunëho!» 30 Do vinkër vidëw hni va kolëko nund. Tac më ŋañënahnëkëhni ntehnëhni: «Nëparyin ɗus, la aryampo tëfëlahna njëta waŋi.» 31 Ɓare njiniho nësëndëni soŋe Yesu ỹa hnë resiỹo rac hna fop.

Yesu njërënëɗëha kumim

32 Wati le cahnëɗëniho vumëp ŋa, Yesu njonëhnijikawo kumim kaɓi ƴine fëlakawo. 33 Yesu canënda tuŋ ƴine ỹa, kumim rac pëgwëlehn nësënd. Kore ỹa fop pëmpëhnahnëkëhniwo ɗus do nësëndëni: «Koɓëri nulëfuhna ỹi sifa iñë Isërayel li!»

34 Ɓare wafarise w̃a ntehnëɗëniho: «Asankaf waƴine ŋa yëɗaɗëha aỹi asan fanka canahnëndëhni waŋi waƴine!»

Yesu kaỹëhnahnëka gë kore ỹa

35 Hnë wati rac Yesu njiɗëho wahnaw̃ gë vankol hna fop; karaŋëɗëhëhniwo vahnë va vacery vacaliŋa vantëw̃ hni hna, pëƴahnëɗëho Wanës Wakasëk Naw̃ ŋa do njërënëɗëhëhniwo fop vëres gë vëreyah va. 36 Kaỹëhnahnëkawo ɗus gë wakore wade nuɗëho ŋa: mbëraniho do cilëtaniho; nkeniho had wape wante wok wahwëhnana ale heryëɗëhëhni. 37 Awa më ntëhnëkëhni vërëfal vëlëw̃u va: «Ɓarëp roka yaɓah yehëhna, ɓare vëryokuŋ va vëyaɓëna. 38 Awa muntaryina ahwëhn kaỹ a nkwënihni vëhaw̃ary.»

10

Ɗoku pëhw gë vëhi ỹa

1 Ga puk watac Yesu macëkëhniwo vërëfal pëhw gë vëhi vëlëw̃u va do njëɗahni imëk ntandënihëhni waƴine do njërënëndënihëhni fop vëres va gë vëreyah va. 2 Wëlin wamac wadëw̃ hni ŋa:

aryënkwëryënkw a umë ye Simo, nte w̃acëɗe Piyer g'aheryu Andëre

gë viju Sebede, Sak gë San

3 gë Filip

gë Barëtelemi

gë Toma

gë Matiye arëf ỹatëtanke ỹa

gë Sak ajë Alëfe

gë Tade;

4 gë Simo Ahahnëndak a

gë Yuɗa Isëkariyot ale yeɗ aroka Yesu ỹa.

Ipaƴ pëhw gë vëhi ŋa

5 Tac, Yesu paƴëkëhni ɗoku vësan pëhw gë vëhi va, gë ỹi siyab: «Keharyin waresiỹo wale ntëɗahnëni vële wok vëyena wasëwif va do nt'arënku la inaw̃ ɗampo Samari hna, 6 ɓare ƴiryin gë cape ɓulunda Isërayel vëhni vële ye had vupe vunte sëvëk. 7 Nkaw̃ hna, pëƴahënëhni vahnë va Naw̃ ambin ŋa tëhajëk, 8 ƴërënëryinëhni vëres va gë vëhwëhn ambiỹ per, matëndëryinëhni vësëm va, daryinëhni waƴine ŋa. Kifo nuỹarun daw̃ëluhna, w̃uhnë fëna ƴëɗahnëryin ki fo. 9 Nt'ayoyawu la uỹëc koryi ryampo; 10 nt'ayowu kufa soŋe uyas w̃a; la acuɗ akaw̃ary ma wapary wakaw̃ary, la ryoko, kaɓi aryokuŋ a njëɗaɗe le valëɗëha ỹa.

11 «Ge tëkërun hn'inaw̃ ma hn'ankol, ƴëkëlehnëryin bi mo fëhwëtak soŋe kacaw̃u do ñëw̃ëryin ỹalu hna fo hafo aw̃atu hnam. 12 Ge tënkërun hnë tere dehnëryin: “Araɓi ƴam ỹa nke gë w̃uhnë.” 13 Ge vële lëɗëk hnë tere rac va kacanihu, araɓi ɗëwara hun ŋa cël ỹal hni hna, ge gwër nuỹani nke. Ge gena umë, araɓi iɗëwara hun ŋa mboka gë ỹalun. 14 Ge, hnë tere ma nkol hna fop, ŋwëỹik kacaɗeluhna ma nëpayiluhna, kërënaryin hnam do ɓankaryin ivëɗ wapary hun ŋa. 15 Toña ỹa fëƴaɗëmu: hnë fac kiti hna, vële lëɗëk Sodom gë Gomor✡ va vëyapënanëɗena ɗus gë vëvë iŋi nkol ki.

16 «Nëparyin! Paƴëɗëmu had wape wante wok wayëtëna ỹaƴah fagant waỹin. Awa titënaryin do ahnëŋu. 17 Keharyinëhni vahnë va kaɓi kitiŋëɗënihu do ntampëɗënihu vacaliŋa vantëw̃ hni hna. 18 Njiryeryëɗerun haryënkw hnë waguverëner hna gë vëhnaw̃ hna soŋe lëmën, waseɗe mën yeɗun haryënkw lëw̃ hni, vëhni gë waɓulunda wadëw̃ hni ŋa. 19 Ge njiryeryirun vakitiŋa hna antë nkehahnahnu soŋe le hnësëɗun ma gante tëfëka ahnësu: wanës wante rëfëka ahnësu ŋa njëɗaɗëhu W̃ënu ŋa wati rac. 20 Ha, gena w̃uhnë rëkëɗ ahnësëndu, ɓare Iƴir Rëmun ŋa rëkëɗ nësënd hnë w̃uhnë.

21 «Hnë wati rac, vële vankëk rëm gë hnëm njëɗahnëlëɗëni soŋe ndaw̃ini; warëm w̃a koyëna ntiɗënihëhni vutah vuntëw̃ hni va do vutah va ñew̃ëɗënihëhni vële hnagëkëhni va do ndaw̃ehnëɗënihëhni. 22 Vahnë va fop ñew̃ëɗënihu soŋe lëmën. Ɓare ale yaw̃ënaɗ hafo pu ỹa, W̃ënu ŋa pehëtëɗëha. 23 Ge këm fo ntiɗerun hn'inaw̃, garyëryin hn'ikaw̃ary. Toña ỹa fëƴaɗëmu: nkoɗun afëƴahnëndu wanës W̃ënu ŋa hnë wahnaw̃ wavë Isërayel hna fop hafo Ajë Ahn'a ɓokaj.

24 «Fakaraŋ fante lëbëka aharaŋ alëw̃u gena do aryokuŋ ale lëbëka ale ndokuŋëhnëɗ gena. 25 Caŋëk ge fakaraŋ fa nke had aharaŋ alëw̃u ỹa do aryokuŋ a nke had ale ndokuŋënd a. Ge asankaf tere ỹa Belësebul macëɗe, awa vëvë tere lëw̃u va fëna koyëna macëɗeni!»

Ale rëfëka ntakëlëntëndehna

26 «Gante-wo nke ka, ntë ntaku gë vahnë va. Fop le sow̃ik ỹa cow̃ëtëɗe, do fop le ye sëvah ỹa njëtëɗe. 27 Ile hnësëhnëɗëmu g'umëɗ ỹa, tëfëtaryin ge pacëk; ile ỹakëñakënderun ỹa, ɗekaryin ƴaŋ. 28 Antë ntakuni vële ryaw̃ëɗ imbahn ɓare hara wahoɗina ndaw̃ëni ntaw̃ary ŋa; dakëryiw̃una W̃ënu ŋa umë ale hoɗ ntab mbahn iŋa g'intaw̃ary iŋa per janáma hna. 29 Gena bi nkwafëɗeni vuñer vuki gë uỹëc koryi ryampo? Ɓare la fëndampo hnë vutac ƴojëɗina nkal li hara W̃ënu ŋa Rëm hun ỹa ƴëtëna. 30 Ge w̃uhnë ye, la mul ɓë vankaf hun ŋi ndëkwëk. 31 Awa ntë ntaku: w̃uhnë lëbëkëhni nafa ỹa kore vuñer vuƴaɓah!

32 «Ale-wo-le hnësëk ɓulunda hna ami hwëhnëka, nësëɗëfu ami fëna haryënkw Rëm mën le ye g'ambin ỹa ami hwëhnëka aỹi; 33 ɓare ale-wo-le hnësëk ɓulunda hna kwëhnëlëw̃ahna, nësëɗëfu ami fëna haryënkw Rëm mën le ye g'ambin ỹa kwëhnëlëw̃ahna.»

Gena ƴam ɓare uw̃ët

34 «Ant'ahnahawu ƴam yiryeryiɓu ɗuniỹa li: gena rac, uw̃ët ye. 35 Wasaŋëɗina ajë gë rëmu, aryag gë hnëmu, asëval gë hnëm asanu; 36 do vëỹew̃ ahnë va, vëvë tere lëw̃u va dënk yeɗ.

37 «Awa ale ỹahnëka rëmu ma hnëmu hafo lëbiwu ami, ahnë arac gena gwër nke arëfal mën; ale ỹahnëka aju ma aryagu hafo lëbiwu, ahnë arac gena gwër soŋe lëmën ỹa. 38 Ale wok maw̃ana tëfëndo hafo paki cëm hna kërëwa gena gwër nke arëfal mën. 39 Ale ỹaɗ ỹi ɗuniỹa ỹi cëmëɗ, ɓare ale wok kwëtahnëna nëf ỹi ɗuniỹa, soŋe lëmën ỹa, nkoryaryëɗ ntaw̃ary dëw̃u ŋa hafo araƴen hna.»

Icos

40 «Ale-wo-le hacaku ỹa kacako; ale-wo-le hacako ỹa kacaka ale faƴiko ỹa. 41 Ale-wo-le hacaka kila W̃ën kaɓi kila ye, nuỹaɗ icos nte kwëtëhnik kila ỹa; do ale hacaka asatah a kaɓi asatah ye, nuỹaɗ icos nte kwëtëhnik asatah ŋa. 42 Toña ỹa fëƴaɗëmu: ale yëɗaka la w̃ënka waƴamah fo ale ỹak vak hnë vërëfal mën hna kaɓi arëfal mën ye nuỹaɗ icos dëw̃u ŋa.»

11

Vëfaƴik San Ayary a

1 Ante puhnako Yesu siyab vërëfal pëhw gë vëhi vëlëw̃u ŋa, njiko soŋe karaŋëhni vahnë va do nësëhnëhni wanës W̃ënu ŋa vankol vambë hnam hna. 2 San Ayary a, nte woko le cëɗiko hna, nkwëryëko le ntiɗëho Këris ỹa. Awa më paƴëkëhni vëryampo hnë vërëfal vëlëw̃u hna 3 tëƴëryina Yesu: «Arëhnayik ale ỹaɗ njija bi yeru ma ahaw̃ary rëfëkëfu hnapëfu?»

4 Yesu më ntëkwakëhni: «Ƴiryin afëƴawuna San ile wëryëɗun do g'ile hnuɗun ỹa: 5 vumëp va nuɗëni, vële raɗëɗ va gona taɗëndëni, vëhwëhn ambiỹ va ƴër ŋa njërënëɗeni, vëryëŋënkah va nkwëryëɗëni, vësëm va ɓëhn ŋa mbëhnëndanëɗeni do Wanës Wakasëk ŋa pëƴaɗeni vëhaỹëhnah va. 6 Mbetak ale woɗ tavëna ikwëtahn dëmën ŋa!»

7 Ante njini vërëfal San ŋa, Yesu më nësëndëhëhni kore ỹa soŋe San ntehnënd: «Ye yirunëho ayëkiwu wula hna? Ale wok kwëhnana nafa had idël ɓë tëfary sën nte ñënkëlend sël bi? 8 Awa ye yirunëho ayëkiwu? Ale suɗak viỹi viwamah bi? Vële suɗaɗ viỹi viwamah va vacery vëhnaw̃ hna nkeni. 9 Awa, ye lë yirunëho ayëkiwu? Kila bi? Ha, ntehnëɗëmu ntëbik dënk kila. 10 Soŋe San nësëɗ Vikerëh va ante ntehnëko W̃ënu ŋa: “Cañëtëryiɗëfuha afaƴ mën a haryënkw hu pëhwëtëhni nkaw̃ ŋa.”✡ 11 Toña ỹa fëƴaɗëmu: koɓëri nagina ale lëbëka San Ayary a; ɓare ale ỹak mbak nafa Naw̃ ambin hna umë lëbëka San. 12 Koɓëri wati nte pëƴahnëɗëho San wanës W̃ënu ŋa hafo gaki, ale-wo-le ntiɗ fere fop tënkahn Inaw̃ Ambin hna; vële varikaŋëk va fo hamënaɗ soŋe tënkëni. 13 Wakila ŋa fop pëƴahnëni Naw̃ W̃ënu ŋa. Sariya Moyis ỹa fëna pëƴahnëk. Tac San fëna pëƴahnëko. 14 Do ge ñaɗun aw̃aw̃u, San ye Eli, asan ale ntehnëniho wakila mbokajëɗ ŋa. 15 Nëparyin ɗus, ge kwëhnarun vanëf awëryahnu!»

16 Yesu më mbok ntehnëk: «Mo hoɗëfu w̃ëntëndëlehnëw̃ëhni vëỹi vahnë? Vutah vunte lañak le nëhëɗëni mëntëlëni, vundampo ndekahnatëndënihëhni vuñëntaw̃ va: 17 “Njëw̃ëhnirun hnëw̃ sampace, gaw̃ëluhna sampace! Njëw̃ëhnirun hnëw̃ wakwëy, gaw̃ëluhna wakwëy!” 18 San njijëko, tokëɗilohna roka fërën, ceɗilohna uñen do vahnë va caŋahnëlëliwohna, ntehnëɗëniho soŋe umë: “Ƴine fëlaka!” 19 Tac Ajë Ahn'a njijëk, tokëɗ, ceɗ do ntehnëɗëniho soŋe umë: “Ƴëkëryina aỹi asan, roka gë use ñen fo nahaɗ, do lawo vërëf ỹatëtanke ye do gë vëw̃en!” Ɓare vële rëfëk uyët va njavëtëɗëni W̃ënu ŋa catëk.»

Vankol vante w̃ëỹëk vëhwëtahnëɗina

20 Awa Yesu pëgwëlehn ŋañënahnëndëhni vahnë vëvë vankol vante ñako ntihahn vifëmpëhnahnah viyaɓah vilëw̃u va, kaɓi hnam vëwëcëtëlohna vankeya vantëw̃ hni va. Më ntehnëk: 21 «Meku w̃uhnë vëvë nkol mbë Korasin gë mbë Betësayida vi! Ỹal hun hna ntik W̃ënu ŋa viỹë vifëmpëhnahnah va gena Tir gë Sidon.✡ Ge hnam ntikënd viỹë virac, vëvë hnam vi mbiỹëk ga nkwëcëtakëndëni vankeya vantëw̃ hni va. Cuɗakëndëni viỹi icëm do nëvakëndëni iɓëhn vimbahn hna tufëhnahnëni gante njiw̃ëhnëni ka soŋe ile ntiɗëniho koɓëri ŋa. 22 Soŋe umë fëƴaɗëmu, fac kiti hna vëvë Tir gë Sidon vëyapënanëhnëɗena ɗus gë w̃uhnë ki. 23 W̃uhnë vëvë Kaperënaỹum ntiyahnëku bi njihnëɗerun hafo ambin hn'ani? Geɗina koyëna. Ñoƴëɗerun hafo janáma hna. Ge vifëmpëhnahnah vile liyik ỹal hun va Sodom✡ ntikënde, naw̃ tac nkokënd hafo dol. 24 Soŋe umë fëƴaɗëmu, fac kiti hna vahnë vëvë Sodom va vëyapënanëhnëɗena gë w̃uhnë ki.»

Iƴinëga paryi ŋa

25 Wati rac, Yesu ntehnëko: «Apa, Ahwëhn ambin g'inkal, camehnëmi gante njëtëndanëruhëhni vële ye had vutah ile sow̃ëntuhëhni vëhwëhn hakili g'uyët. 26 Ha, Apa, ntiru koyëna kaɓi irac ỹaɗu.»

27 Yesu më mbok ntehnëk: «Rëm mën ỹa njëɗako fop. Ahnë ƴëtëlohna ami, Aj'a, ge gena Rëm mën ỹa. Ahnë ƴëtëlahna Rëm mën ỹa ge gena ami, Aju ỹa do vahnë vële rëhnaɓu rufëw̃ëhni Rëm mën va.»

28 «Ƴijën ỹal mën hna w̃uhnë fop vële ntënëk iɗiɓ vi do njëɗaɗëmu ntaw̃ëla ŋa. 29 Nufëryin sug lëmën ỹa yaŋëndu, koyëna nuỹaɗun yam ỹa soŋe walaw̃ary hun hna dënk. Dakëla yentiwu do ntaw̃ary iŋa pacëko. 30 Sug le lehnëmu ahnufu ỹi dakëna ndiɓi do iɗiɓ nte yëɗaɗëmu ŋa dënëna.»

12

Yesu gë fac ntaw̃ëla

1 Ga mbiỹëk toƴe, Yesu gë vërëfal vëlëw̃u va hnë wëhaỹ vantimp ndëcëtaɗëniho fac ntaw̃ëla. Vërëfal va inte yokëhniwo; pëgwëlehnëni nkubëndëni vantimp va do cemëndëni. 2 Wafarise wëryampo, ga nuni watac, më ntehnëniha Yesu: «Ƴëkëry, vërëfal hu va ile nkok maw̃ëryana sariya fu hnë fac ntaw̃ëla hna ntiɗëni!»

3 Yesu më ntëkwakëhni: «Karaŋëluhna bi ile ntiko David umë dënk gë vërëfëlëntaw̃u va hnë fac ryampo nte njokëhniwo inte ŋa? 4 Tënkëko cery W̃ën hna, nuf mburu nte kwëtëhniko W̃ënu ŋa, do tokëni umë gë vërëfëlëntaw̃u; hara, sariya fu ỹa maw̃ëryanëlëhniwohna tokëni: vësëna wasaɗëha fo maw̃ëryanëko. 5 Ma karaŋëluhna bi ile kerëko Moyis ỹa: la hnë fac ntaw̃ëla hna, vësëna wasaɗëha ndokuŋëɗëniho Cery W̃ën Cankaf hna? Koyëna vëlënënëɗilohna sariya ntaw̃ëla ŋa, ɓare ahnë dehnëlëhniwohna menëni? 6 Awa, paryi pëƴaɗëmu: nkehëhna hnani ile lëbëk Cery W̃ën Cankaf ŋi! 7 Gena bi W̃ënu ŋa lehnëk Vikerëh hna: “Ipërëna ŋa fecehnëko, gena saɗëha wusaw̃?”✡ Ge paryi njëtakëndun ile pëhnëtanëɗ ỹa, kitiŋakëndilunihna vële wok vëw̃enëna. 8 Ƴëtëryin, Ajë Ahn'a umë ye Ahwëhn fac ntaw̃ëla ŋa.»

Iƴërën ale cëmëk vák

9 Yesu matëko hnam nji hnë caliŋa ntëw̃ hni hna. 10 Nkeho hnam asan ale cëmëko vák. Wafarise w̃a ñaɗëniho nuỹani ile pëƴahnëɗëni menëk Yesu pëlahni; soŋe rac më tëƴëniha: «Sariya fu ỹa maw̃ëryak bi njërëni ahnë hnë fac ntaw̃ëla?»

11 Yesu më ntëkwakëhni: «Ge aryampo hnë w̃uhnë, kwëhnaka ife ryampo fo do ife rac ntëba hnë hatëh hatëw̃ah hnë fac ntaw̃ëla hna, ƴiɗina bi ntabëtehn? 12 Do, ahnë ƴaɓëlahna bi ɗus nafa ntëbi ife? Awa, sariya fu ỹa maw̃ëryak ntinëhni ahnë ifërën hnë fac ntaw̃ëla hna.» 13 Awa Yesu më ntehnëka asan a: «Ƴeli vák hu ỹi.» Umë njelëk do mbokalehna fërën fo gë ỹëntaw̃ ka. 14 Tac, wafarise w̃a cahnëlehnëni nësëlini bi hak ntiɗëni ndaw̃ehnahnëniha Yesu.

Aryokuŋ ale tëhnak W̃ën

15 Awa, Yesu, ga njëtak ile ñaɗëniho ntini wafarise w̃a, më kërënak hnam do kore sankaf rëfëlehnëkaw̃o. Njërënëkëhniw̃o vëres va fop, 16 ɓare ŋañënahnëkëhniwo ntehnëhni antë pëƴahnëni bi mo ye. 17 Koyëna nkeho ntiyahn wanës wante nësëko W̃ënu ŋa hnë w̃ës kila le w̃aciko Esayi ỹa:

18 «Wëliho aryokuŋëhn mën ale rëhnaɓu ỹa, ale ỹaɗëfu ɗus.

Umë fëɓënëɗëfu iƴir mën ŋa do pëƴaɗëhëhni waƴamani ŋa gante ntiɗëfu ka catahnëni.

19 Conkëntëɗena g'ahnë, ɗekaɗina, nësëɗina soŋe tufëhnahn.

20 Pakacëɗina hn'ile fëgwëk wubëɗ; ɗipehnëɗina lampu le wok pëtëɗina ɗus. Koyëna rëkëɗ ntind hafo urumpak w̃a pu;

21 do waɓulunda ŋi fop umë tamahnëɗëni.»

Yesu gë Belësebul

22 Fac ryampo, Yesu njonëhnijikawo asan ale w̃ëpëko do wok koɗina nës kaɓi ƴine fëlakawo. Yesu njërënëkawo asan arac, hafo nund do nësënd. 23 Kore ỹa pëmpëhnahnëkëhniwo do fop ntehnëɗëniho: «Aỹi gena bi Ajë David ale hnapëɗeho ỹa?»

24 Wafarise w̃a ga nkwëryëni, më ntehnëni: «Aỹi asan ntaɗëhëhni waƴine ŋa, kaɓi Belësebul asankaf waƴine ỹa yëɗaɗëha fanka ntaɗëndahnëhni!»

25 Ɓare Yesu njëtëko nahan dëw̃ hni ŋa, awa më ntehnëkëhni: «Ge vële vankëk inaw̃ mëtëɗëni vëhni fo, naw̃ tac campëɗ, do ge vële vankëk ankol ma tere fëna mëtëɗëni, ankol tac ma tere rac campëɗ. 26 Do ge Sintani ntaɗ le kwëhnëk umë ỹa dënk, umë fo w̃ëtëryaɗ; awa ucankaf ntëw̃u ŋa hak koɗ nko kahn? 27 Ntehnërun ntaɗëfuhëhni waƴine ŋa kaɓi Belësebul yëɗako imëk iŋa; vërëfal hun vi lë, mo yëɗakëhni imëk ntahahnëndënihëhni? Tufahnëɗëni vëhni dënk kwëhnaluhna toña! 28 Ɓare ge g'Iƴir W̃ënu ŋa ntaɗëfuhëhni waƴine ŋi, umë tufahnëɗ Inaw̃ W̃ënu ŋa tëkik ỹal hun hna.

29 «Ahnë koɗina tënk hnë tere asan ahwëhn fanka do nuf hnapul lëw̃u ỹa, ge ñabëlahna ten asan arac; ɓare ge ñabëka koɗ nuf le-wo-le tere lëw̃u hna.

30 «Ale wok gentina gë ami ỹa aỹew̃ mën ye; do ale wok ɗemaɗilohna varëpëw̃ëhni vahnë va campehnëɗëhëhni. 31 Soŋe umë ye pëƴaɗëmu: vahnë va koɗe tavëhnini soŋe wameh-wo do soŋe waƴew̃ wante njew̃ëniha W̃ënu ŋa; ɓare ale yew̃ëk Iƴir Ipacah iŋa tavëhnëɗena. 32 Do fëna, ale-wo-le hnësëɗ wanës wameh soŋe mën, Ajë Ahn'a, koɗe tavëhni; ɓare ge ahnë nësëk wanës wameh soŋe Iƴir Ipacah iŋa tavëhnëɗena hnë ɗuniỹa vë gaki ỹi gë vë le yejëk per.»

Atëh g'ile ntëw̃ëɗ

33 «Atëh përën wadëw̃el wapërën ntëw̃ëɗ do atëh meh wadëw̃el wameh ntëw̃ëɗ. Atëh ŋa wadëw̃el wante ntëw̃ëk ŋa njavëtahnëɗe. 34 W̃uhnë wafarise w̃i, njapërun had walën! Hak koɗun ahnësëndu viỹë vifërën do hara merun? W̃ës ỹa ile fëɓëk ntaw̃ary ỹa nësëɗ. 35 Ahnë afërën a viỹë vifërën vile fëɓëka ntaw̃ary dëw̃u va canëɗ; ahnë aw̃eh a viỹë viw̃eh vile fëɓëka ntaw̃ary dëw̃u va canëɗ. 36 Pëƴaɗëmu: fac kiti hna, vahnë va njavëtëɗëni tase W̃ënu ŋa fop wanës wakwëhn nafa këm wante nësëɗëniho ŋa. 37 Ƴëtëry, gë wanës wante hnësëru ŋa kitiŋëɗëhi W̃ënu ŋa do pëƴahnëɗ ge menëru ma menëlihna.»

Itëƴ dahëse

38 Awa vëharaŋ sariya vëryampo do gë wafarise wëryampo më ntehnëniha Yesu: «Aharaŋ, ñaɗëfun alinëhnëfu hnufu dahëse fëmpëhnahnah.»

39 Yesu më ntëkwakëhni gë aŋi nësa: «Vahnë vële ye vëw̃eh do wok vëhahnëndana soŋe W̃ën vi, dahëse tëƴëɗëni, ɓare sifa dahëse le yehawo kila le w̃aciko Yonas✡ ỹi fo nuỹaɗëni. 40 Ndampo fo nke gante ndakëko Yonas wafac warar hn'iɗonk igis cankaf ki, koyëna ndakëɗ Ajë Ahn'a fëna wafac warar ɓambery nkal hna tac mbëhnëɗ. 41 Fac kitiŋ hna vëvë Niniv va nkentëɗeni gë vëvë gaki vi, do tufahnëɗëni vahnë vëvë gaki vi ntëntëni. Vëvë Niniv va vëhni nkwëcëtani vankeya va ante nkwëryëniho wanës Yonas ŋa do nkehëhna hnani ale lëbëka Yonas ɓare w̃uhnë gwëcëtaluhna vankeya va. 42 Do fëna, fac le kitiŋëɗëhëhni W̃ënu ŋa vahnë va, asëval ale hnaw̃ëko hn'inkal Saba nkentëɗe gë vahnë vëvë gaki vi, do tufahnëɗ vahnë vëvë gaki vi ntëntëni. Umë le tëkwik nkal hna matik njij nëpa usery Salomo* w̃a do nkehëhna hnani ale lëbëka Salomo ɓare nëpaɗilunahna!

Iɓoka ƴine

43 «Ge ƴine ntayik hnë ahnë, le nkeho cery ntëw̃u hna, njiɗ njasëlehnënd wëwac wahankah hna njëkëlehnënd hn'ile ñëw̃ëɗ. Ge nuỹana, ntehnaɗ: 44 “Mbokaɗëfu cery mën hn'ile matiɓu hna.” Awa njiɗ tëkata asan a had cery nte facik, fëhwëtik hafo njiv. 45 Taŋ njiɗ njojëhni waƴine ntaw̃u mbëɗ gë waki wante lëbëka wayap, njijëni ñëw̃ëni hnam. Tac horot ahnë arac ỹa ntëbëɗe gë koɓëri ka. Do koyëna fëna nkeɗ soŋe vahnë vëw̃eh vëvë dol vi.»

Hnëmu gë vëheryu Yesu

46 Nkoko nësëhnëndëhni kore ỹa, ante tëkiniho hnëmu gë vëheryu ŋa. G'ipër ñëw̃ëniho do ñaɗëniho nësëhnëniha. 47 Ahnë më ntehnëka Yesu: «Nëpary, hnëmuh gë vëhery hu për hna ñëw̃ëni do ñaɗëni nësëhnënihi.»

48 Yesu më ntëkwaka ahnë arac: «Mo ye hnëm mën ỹa do gë vëhery mën va?» 49 Tac më tufakëhni kore le yeho hnam ỹa do ntehn: «Ƴëkëryin, hnëm mën ỹa gë vëhery mën va ani nkeni. 50 Vële liɗ le ñaɗ W̃ën le ye g'ambin ỹa vëhni ye vëhery mën va gë hnëm mën ỹa.»

13

Uhnës uryindaryindan soŋe ahnaɗ uhnëɗa

1 Fac rac, Yesu cahnëko tere hna nji ntaña tëfary lant hna soŋe karaŋ vahnë. 2 Kore sankaf varëpëlëko caharaɓ lëw̃u, hafo kaƴ hnë kulu do ntaña. Kore ỹa tëfary lant hna kahnëniho. 3 Viỹë viyaɓah nësëndëhëhniwo gë wahnës waɗindaryindan ntehnëndëhni: «Fac ryampo asan yiko hnë kaỹ dëw̃u hna ipahn uhnëɗa. 4 Ga pahnëɗ, waŋëc wëɗampo nkaw̃ hna njoko: wusëry më njini kohnëni fop. 5 Wëɗampo nkal kwëhn wëraka njoko le nkok ƴaɓëna inkal. Waŋëc ŋa pëhnëlehn taŋ kaɓi nkal iŋa tëw̃ëlohna. 6 Ulav w̃a ga njakëk pëɗëlehn waƴor ŋa: kankëlehn kaɓi kwëhnalohna vënkahn. 7 Waŋëc wëɗampo wadëmpëhn njoko. Wadëmpëhn ŋa naỹëko ndaw̃ëlehn hnëɗa w̃a. 8 Ɓare waŋëc wëɗampo nkal përën hna njoko do nkeho hnë watac waɗe lëw̃ëko: wëɗampo waŋëc keme (100) ntëw̃ëko, wañëntaw̃ ŋa wafëhw mbëɗ gë ryaw̃ (60) do wakaw̃ary kat wafëhw warar (30).» 9 Yesu më nkwënëk: «Nëparyin ɗus, ge kwëhnarun vanëf awëryahnu!»

Soŋe ye nësëɗ Yesu gë wahnës waɗindaryindan

10 Awa vërëfal va tëhalehnëniha Yesu do tëƴëniha: «Soŋe ye hnësënduhëhni gë wahnës waɗindaryindan?»

11 Më ntëkwakëhni: «W̃uhnë njëɗayirun ayëtu viỹë vivë Naw̃ ambin hna le sow̃ak, ɓare vëhni vëyëɗayina. 12 Ale wëryëk wapacëk a nkwënëhnëɗe uyët w̃a, do kobëɗëha; ɓare ale wok gwëryëna ỹa teɓëɗe la ile njëtëk ỹa.* 13 Wëlin soŋe ile hnësëhnandëɓuhëhni gë wahnës waɗindaryindan: Njëkëɗëni hara vëhnuɗina do nkwëryëɗëni hara vëyëtëɗina. 14 Koyëna ile nësëko W̃ënu ŋa hnë w̃ës kila Esayi ỹa ntiyaɗ hnë vëhni:

«“Nkwëryëɗun ɗus, ɓare ƴëtëɗiluhna; njëkëɗun ɗus, ɓare nuɗiluhna.

15 Iỹi ɓulunda kambënëni vankaf va soŋe antë nkwëryëɗëni;

ciŋani vanëf va do ndëmëni,

soŋe vanëf vantëw̃ hni va antë nkwëryënd

do antë vinkër vidëw̃ hni va nund,

wahakili walëw̃ hni w̃a antë njëtënd;

më nkoni vëwëcëtaɗina vankeya vantëw̃ hni va

soŋe yërënahnëw̃ëhni.”

16 Mbetarun w̃uhnë kaɓi vinkër hun va nuɗ do vanëf hun va nkwëryëɗ! 17 Paryi pëƴaɗëmu: wakila waƴaɓah gë vësatah vëhaw̃ary vëyaɓah va ñaɗëniho nuni do nkwëryëni ile hnuɗun do wëryëɗun ỹi, ɓare vëhnulohna do vëwëryëlohna fëna.»

Gabahn uhnës uryindaryindan ahnaɗ uhnëɗa

18 Yesu më mbok ntehn: «Awa w̃uhnë, nëparyin ile pëhnëtanëk uw̃i hnës uryindaryindan ahnaɗ uhnëɗa w̃a. 19 Vële wëryëɗ ga nësëɗe soŋe naw̃ do vëyëtëna bi ye nësëɗ, had tëfary nkaw̃ nkeni le njoɗ uhnëɗa hna: Sintani njijëɗ teɓa fop ile fahnik walaw̃ary walëw̃ hni ỹa. 20 Vëryampo had nkal kwëhn wëraka nkeni le njoɗ uhnëɗa hna: nkwëryëndëni wanës ŋa tuŋ maw̃ëɗëni taŋ g'uhnatah. 21 Ɓare vëravëɗina kwëhna vënkahn hnë vëhni, ikwëtahn dëw̃ hni ŋa ɓëyëɗina. Awa ge ryëñah w̃a tëkëhnikëhni ma ge mbërehnini soŋe wanës W̃ënu ŋa, tavëɗëni taŋ kwëtahn dëw̃ hni ŋa. 22 Vëhaw̃ary kat had hn'ile nke wadëmpëhn nkeni: nkwëryëɗëni wanës ŋa, ɓare nahan iỹi ɗuniỹa ŋa do gë wëɓal soŋe hnapul ỹa ndaw̃ëɗ wanës ŋa, do ñoñ ƴojëɗina ifërën hnë vëhni. 23 Ɓare vëryampo had inkal përën nkeni: nkwëryëɗëni wanës ŋa do njëtëɗëni ile pëhnëtanëɗ ỹa; watac yojëk ifërën hnë vëhni had vatëh vante lëw̃ëko vëndampo keme (100), vañëntaw̃ wafëhw mbëɗ gë ryaw̃ (60) do vakaw̃ary kat wafëhw warar (30).»

Uhnës uryindaryindan soŋe idël meh

24 Yesu nësëhnëkëhniwo uhnës uryindaryindan haw̃ary: «Naw̃ ambin ŋa gë ỹin mëntëlëni: ahnë hnaɗëko uhnëɗa fërën kaỹ dëw̃u hna. 25 Umëɗ ndampo, wati nte ndakëniho vahnë fop ŋa, ale ỹew̃ëka ahwëhn kaỹ tac a më njijëk naɗ idël meh hn'ikaỹ tac, njilehn. 26 Ga pëhnëk uhnëɗa w̃a do ntëw̃, dël meh iŋa fëna cahnëntiko.

27 «Vëryokuŋ ahwëhn kaỹ va njilehnëni ntehnëniha: “Ahwëhn, gena bi uhnëɗa fërën hnaɗëruho kaỹ hu hna? Awa ne matik idël meh iŋi?”

28 «Më ntëkwakëhni: “Aỹew̃ mën lik rac.”

«Vëryokuŋ va më tëƴëniha: “Awa, ñaɗu bi yifu lihëtëfu dël meh iŋi?”

29 «Më ntëkwakëhni: “Hali, ge ntihëtëɗun dakëna ayëcaryu uhnëɗa w̃a. 30 Tavëryin, naỹëlahnëni hafo uhác hna. Hnë wati rac, ntehnëɗëfuhëhni vëhác va ntihëtëni ten dël meh ŋi do ñabëni wavap wavap soŋe pëɗi, tac ndanëni roka ỹa ndank mën hna.”»

Uhnës uryindaryindan uỹëc mutarëd

31 Yesu nësëhnëkëhniwo uhnës uryindaryindan haw̃ary kat: «Naw̃ ambin ŋa g'uỹëc atëh mutarëd mëntëlëni, ule nufëk ahnë pahnëk hnë sarëɗiŋ lëw̃u hna. 32 Uỹëc rac ỹak vak waŋëc hna fop; ɓare ge pëhnëk, urac ỹak hnaỹëk vatëh vamb sarëɗiŋ hna fop: naỹëɗ hafo gwër kofahnëni wusëry w̃a hnë wahni walëw̃u hna.»

Uhnës uryindaryindan levir

33 Yesu nësëhnëkëhniwo uhnës uryindaryindan haw̃ary: «Naw̃ ambin ŋa mëntëlëni gë levir le nufëk asëval nëgw gë upih ƴaɓah, tac cis fop.»

Soŋe ye nësëɗ Yesu gë wahnës waɗindaryindan

34 Yesu gë wahnës waɗindaryindan nësëndëhëhniwo kore ỹa watac fop; nësëndilëhniwohna hara wahnës waɗindaryindan gentina. 35 Koyëna ntiyako wanës wante nësëko kila ỹa:

«Gë wahnës waɗindaryindan rëkëɗëfu hnësëndu,

do pëƴahnëɗëfu viỹë vile sow̃ik koɓëri ante ntiyiko ɗuniỹa ŋa.»

Gabahn uhnës uryindaryindan dël meh

36 Awa Yesu tavëkëhniwo kore ỹa nji gë tere. Vërëfal vëlëw̃u va më tëhaniha do tëƴëniha: «Gabëryifu uhnës uryindaryindan idël meh mbë kaỹ ŋi.»

37 Yesu më ntëkwakëhni aki: «Ale hnaɗëɗ uhnëɗa fërën w̃a, Ajë Ahn'a yeho; 38 kaỹ iŋa ɗuniỹa ỹi ye; uhnëɗa fërën w̃a vële ye Naw̃ W̃ënu va ye; dël meh iŋa vëhni ye vële kwëhnëk Sintani va; 39 aỹew̃ ale hnaɗëɗ dël meh iŋa Sintani ye; uhác w̃a, wapuya ɗuniỹa ŋa ye; do vëhác va wamëleka ŋa ye.

40 «Gante ntihëtëɗe idël meh do ntabi hnë hwëɗëh ki, koyëna ntiɗeni vëw̃en va wapuya ɗuniỹa hna. 41 Ajë Ahn'a paƴiɗëhëhni wamëleka wadëw̃u ŋa, ntihëtëɗënihëhni Naw̃ dëw̃u hna fop vële sanëkëhni vëỹënta hni hn'ikwëtahn va do gë fop vële wok vëw̃aw̃ëhnëɗilahna W̃ënu ŋa, 42 do ntabëɗënihëhni hnë hwëɗëh hucankaf janáma hna; hnam rëkëɗ kondëni do cemëlehnandëni wabeñ ŋa. 43 Ɓare, vësatah va rëkëɗëni pëtëndëni had lepera hnë Naw̃ Rëm lëw̃ hni hna. Nëparyin ɗus, ge kwëhnarun vanëf awëryahnu!»

Uhnës uryindaryindan sow̃ik

44 Yesu më mbok ntehn: «Naw̃ ambin ŋa gë hnapul le sow̃ik hn'ikaỹ mëntëlëni. Ge ahnë nuk hnapul rac cow̃ëɗ g'ahaw̃ary. Natëɗëha hafo nji nkwaf fop ile kwëhnak ỹa do mbokaj ntaw̃ kaỹ tac.

45 «Do fëna Naw̃ ambin ŋa gë sanikona wamah le yëkëlehnëɗ awaf mëntëlëni. 46 Ge nuk uryampo ule hwëhnak nafa ntëbi sanu, njiɗ nkwaf fop le kwëhnak ỹa do mbokaj ntaw̃ sanikona rac.»

Uhnës uryindaryindan waryeƴ wale pëlahnëɗeni wuwis

47 Yesu më mbok ntehn: «Naw̃ ambin ŋa gë ỹin mëntëlëni fëna: waryeƴët loŋëɗe hnë lant do fëlaɗëhëhni sifa wuwis-wo. 48 Ge pëɓëni wuwis w̃a vëfëla va ndoɗëni gë vambëŋ lant, tac ntañani tahnënihëhni: wufërën w̃a hnë kankel kwëtëɗënihëhni do ntoŋënihëhni wule wok wahwëhnana nafa w̃a. 49 Koyëna nkeɗ wapuya ɗuniỹa ŋa: wamëleka ŋa njijëɗëni pitëndëlehnënihëhni vëw̃en va gë vësatah va. 50 Vëwen va hnë hwëɗëh hucankaf janáma hna ntoŋëɗënihëhni; hnam rëkëɗ kondëni do cemëlehnandëni wabeñ ŋa.»

Uhnës uryindaryindan hasëk gë sër

51 Yesu tëƴëkëhniwo: «Nkwëryërun bi waŋi fop?»

Më ntëkwaniha: «Ha».

52 Awa më ntehnëkëhni: «Koyëna nkeɗ ge aharaŋ sariya nke fëna arëfal Naw̃ ambin ŋa. Ahnë arac mëntëlëni g'ahwëhn hnapul ale hnufiɗ hnë hnapul lëw̃u hna vihasëk gë visër.»

Vëvë Nasaret va vëhwëtahnëlahna Yesu

53 Ga puhnak Yesu nanta waỹi wahnës waɗindaryindan w̃a, më njik 54 hnë naw̃ nte naỹahnëko hna. Pëgwëlehn karaŋëndëhni caliŋa mbë hnam hna do fop vële yeho hnam va pëmpëhnahnëkëhniwo ɗus. Ntehnëɗëniho: «Ne nufik uw̃i uyët? Hak kolahnëk ntind viỹë vifëmpëhnahnah? 55 Gena bi umë ye fatah afak vacery ỹa? Gena bi Mari ye hnëmu ỹa? Sak gë Yosef gë Simo do gë Yuɗ gena bi vëhni ye vëheryu va? 56 Do vëheryu vësëval va gena bi fop ỹal fu li nkeni? Ne nufik awa ỹin fop?» 57 Do rac w̃emaỹehnëkëhniwo soŋe kwëtahnëniha.

Awa Yesu më ntehnëkëhni: «Kila ntënënik gante-wo-gante ɓare gena hn'ile nagik hna do kas tere lëw̃u hna.»

58 Awa Yesu toƴe fo ntiko hnam vifëmpëhnahnah va kaɓi vëhwëtahnëlawohna.

14

Icëm San Ayary a

1 Hnë ƴamani rac, Eroɗ, nte hnaw̃ëko Galile ŋa, nkwëryëko ga nësëɗe soŋe Yesu ỹa. 2 Më ntehnëkëhni vëryokuŋ vëlëw̃u va: «San Ayary a ye: mbëhnik! Soŋe umë kwëhnahnëk fanka ntihahnënd viỹë vifëmpëhnahnah.»

3 Eroɗ nësëko koyëna kaɓi umë lehnëko pëlayi San, ñabi, cëɗi do ndaw̃ehna. Wëlin itëfëta icëm San Ayary a: Eroɗ cëɗehnahnëkawo soŋe Erodiyaɗ asëvalu Filip, aheryu ỹa. 4 Ntiko koyëna kaɓi ñëlëkawo gë Erodiyaɗ do San ntehnëɗëhawo: «Sariya ỹa maw̃ëryana aỹëla asëval ahery hu ỹa!» 5 Eroɗ ñaɗëho ndaw̃ehna San, ɓare nkehahnahnëkawo gë ɓulunda ỹa, kaɓi vëhni fop kila ntinihawo San. 6 Koyëna nkeho hafo fac le nagahniko Eroɗ ỹa mbok tëkik, aryagu Erodiyaɗ nkaw̃ëɗëho haryënkw vële faƴehniko hna. Eroɗ nëŋëkawo ɗus 7 hafo ntëkëhna ntehn njëɗaɗëha fop le tëƴëɗëha ỹa. 8 Gë siyab hnëmu ha më ntehnëka: «Ƴëɗarye ankaf San Ayary a hnë fëɗa mpan!» 9 Ahnaw̃ a Eroɗ njamëlehn; ɓare soŋe idëk dëw̃u tase vëfaƴ vëlëw̃u ŋa, më ntehnëk njëɗayi le tëƴëk ỹa. 10 Paƴehnëlehn ntëpëtiji nkaf San ŋa kaso hna. 11 Më yojik ifëɗa hna njëɗayi fandag fa, do umë njëɗahna hnëmu. 12 Tac, vërëfal San va më njini nufëni ñas iŋa mbañëni; tac njilehnëni pëƴaniha Yesu ile liyak ỹa.

Yesu vësan wawuli mbëɗ ndavëɗ

13 Yesu ga nkwëryëk waŋi wakasëk, më matëni hnam gë vërëfal vëlëw̃u va, kaƴëni kulu hna, njini minëhni fo le njirëk. Ɓare vahnë va njëtaniho, awa më cahnëni vankol vantëw̃ hni hna tëfëlehnëniha gë wapary ŋa fo. 14 Ga cëlëk Yesu kulu hna, nutëhni kore sankaf rac, kaỹëhnahnëkawo ɗus gë vahnë vërac do pëgwëlehn njërënëndëhni vële resëko va.

15 G'anëka ga vërëfal vëlëw̃u va më tëhaniha ntehnëniha: «Mëɗëk do hnani fëk fo ye. Koyaryihni vëỹi vahnë njini vankol hna ntëw̃ani ile tokëɗëni!»

16 Më ntëkwakëhni: «Lakënde vëyina: ƴëɗaryinëhni w̃uhnë dënk ile tokëɗëni ỹa!»

17 Më ntehnëniha: «Ɓare vamburu mbëɗ g'uwis wuhi fo hwëhnaɓun.»

18 Më ntehnëkëhni: «Ƴinenëhnino». 19 Tac, ntehnëhni kore ỹa ntañani dël hna do nuf vamburu mbëɗ va gë wuwis wuhi w̃a, kaŋëk g'ambin do camehna W̃ënu ŋa soŋe ỹi rokëtok. Nkubëlehnëk vamburu va njëɗahni vërëfal vëlëw̃u va, do vëhni cahëlehnënihëhni kore ỹa. 20 Ale-wo-le tokëko hafo pihn. Vërëfal va vëkankel pëhw gë vaki vapëɓah mbarëpëniho vankubel vante tesëniho va. 21 Vële rokëko va tëkëniho vësan wawuli mbëɗ (5,000), hara vësëval va gë vutah va vëryëkwaryina.

Yesu lant hna njasëɗ

22 Paco, Yesu kaƴëndëlehnëhni vërëfal va kulu hna ndënkwëhnëhëniha gë cape ñëntaw̃ lant ka, wati nte koyaɗëhëhniwo umë dënk kore ŋa. 23 Ga koyakëhni, më kaƴëk hn'ikuŋ soŋe ƴëfa. Ga nëkak, minu fo nkeho hnam. 24 Hnë mpëd atac, kulu ỹa tëko ŋaw̃ëta vambëŋ va do wavonkëlo w̃ënka ŋa pankëlëɗëniho kaɓi, gante matiɗ, sël paɓëniho.

25 Ga nkëhnëk pac, Yesu gë vërëfal vëlëw̃u njiɗëho njasëhatënd w̃ënka hna. 26 Ante nuniha ga njasiɗ w̃ënka hna, ntakëkëhniwo ɗus do ndekaɗëniho: «Ahnënkwël ye!»

27 Yesu më nësëhnëkëhni taŋ: «Ƴaw̃ënaryin! Ami Yesu ye! Antë ntaku!»

28 Awa, Piyer më teɓak wanës ŋa do ntehna: «Ahwëhn, ge paryi wëjë ye, dehnërye yiryiw̃u w̃ënka li.»

29 Yesu më ntehnëka: «Ƴij!» Piyer cëlëlehn kulu hna pëgw njasënd ƴaŋ w̃ënka hna njind gë vëhni Yesu. 30 Ɓare ga kamahnëk sël ỹa njaw̃ëk, më ntakëka, pëgwëlehn nkëƴand w̃ënka hna do ndekak: «Ahwëhn, pehëtërye!»

31 Taŋ, Yesu njelëlehn vák ỹa, pëlahna do ntehna: «Wëjë, mbaki ikwëtahn! Soŋe ye wajëlehnaru?» 32 Tac, kaƴëlehnëni vëhni vëhi tak kulu hna do sël ỹa tëryalehn.

33 Awa vërëfal va fop ndëkwëhnëlehnëni haryënkw Yesu do ntehnëniha: «Paryi nke Ajë W̃ënu ŋa yeru!»

Yesu njërënëɗëhëhni vëres Senesaret hna

34 Tëkëlehnëni hnë vambëŋ lant vamb nkal Senesaret hna. Ga ntëmpëtani lant ỹa Yesu gë vërëfal vëlëw̃u va, tënkëlehnëni hn'inkal ɓë resiỹo Senesaret hna. 35 Vahnë vëvë hnam va njavëtënihawo Yesu do pëƴahnëniho gante-wo-gante tëkik ỹal hni hna, do njonehnijikëhniwo vëres va fop. 36 Këlaɗënihawo tavëhni ñakëhni wëla wacëmët cuɗ cankaf ntëw̃u ŋa fo do fop vële ỹakëko va njërëniho.

15

Yesu gë wënamu wasëwif w̃a

1 Fac ryanko, wafarise gë vëharaŋ sariya w̃atiko Yerusalem njini tëƴëniha Yesu: 2 «Soŋe ye vërëfal hu vi nkoni vëlënënëɗina wënamu wante taveryënihëfu vacërakëlo fu ŋi? Vëhni vëỹuhnaɗina wëɓák ŋa tokahnëndëni gante nke namu fu ka.»

3 Yesu më ntëkwakëhni: «W̃uhnë lë, soŋe ye worun dënënëluhna vakwëɗa W̃ënu va, ɓare wënamu hun dënk liɗun? 4 W̃ënu ŋa dehnëna bi: “Dënënëryihni vëhni rëmuh gë hnëmuh”, do fëna “Ale lehnëka rëmu ma hnëmu wameh a tëfëka ndaw̃i”✡? 5 Ɓare w̃uhnë, ntehnëɗunëhëhni vahnë va ahnë koɗ ntehnëhni vële hnagëka va: “Ile rëfëkawo yëɗaw̃u ryemahnu ỹa saɗëha le pehnëhnik W̃ënu w̃aruŋëɓu.” 6 Awa ge aki nke vahnë va gona mbalëhni ntënënënihëhni vële hnagëkëhni va. Koyëna ntihëtëɗun wanës W̃ënu ŋa soŋe namu lëw̃ hun ỹi! 7 W̃uhnë vëw̃ër! Kila Esayi toña kwëhnako ante nësehnëkawo W̃ënu ŋa soŋe lëw̃ hun ŋa aki:

8 «“Iỹi ɓulunda gë wanës ŋi fo ntënënëɗëniho, ɓare wasakahn walëw̃ hni hna ŋaw̃ëtaniho.

9 Icëmb dëw̃ hni ŋa, kwëhnana nafa kaɓi gena wanës mën ŋa karaŋëɗënihëhni vahnë va ɓare wënamu wadëw̃ hni fo ye.”»

Ile ronkënëɗëha ahnë

10 Tac Yesu më ntehnëkëhni kore ỹa fop: «Nëparyin do gwëryëryin ỹin: 11 Gena ile rënkëɗ hnë w̃ës ahnë ỹa ronkënëɗëha, ɓare ile sahniɗ w̃ës lëw̃u ỹa, umë ye ile ronkënëɗëha ahn'a.»

12 Awa vërëfal va më tëhaniha Yesu tëƴëniha: «Njëtëru bi wafarise w̃a ntavëkëhni gë wëjë soŋe wanës wante hnësëru ŋi?»

13 Umë ntëkwakëhni: «Atëh nte-wo-nte nkok pëlëna Rëm mën le ye g'ambin ỹi nkëcëɗe. 14 Tavëryinëhni: vumëp vunte hahëɗ vumëpëntahni ye! Do ge mëp kahëɗëha mëp ñëntaw̃, njoɗëni vëhni vëhi tak hnë hatëh.»

15 Awa Piyer më ntehnëka Yesu: «Gabëryifu bi ye pëhnëtanëk waŋi wanës soŋe ronk.»

16 Yesu më ntëkwak: «W̃uhnë fëna, gwëryëɗiluhna bi ha gaki? 17 Ƴëtëluhna bi le-wo-le rënkëk w̃ës ahnë ỹa ndëcëɗ iɗonk dëw̃u hna tac cahnëɗ mbahn dëw̃u hna? 18 Ɓare ile sahnik w̃ës ỹa ntaw̃ary hna matik, do rac ronkënëɗëha ahn'a. 19 Ɓambery ntaw̃ary ahnë hna matiɗ vinahan vimeh vinte liyehnëɗëhëhni ndaw̃ëndënihëhni vahnë, njëkëlehnëndënihëhni vësëval vëhaw̃ary, do ntindëni ndakëntal nte mbañëk W̃ën, ntehnëndëni, mërëndëni, do nësëndëni wameh vëỹënta hni. 20 Wëlin ile ronkënëɗëha ahnë ỹa! Ɓare itok hara ñuhnalihna wëɓák gante nke namu ka, umë tonkënëɗilahna ahnë.»

Asëval ale wok gena sëwif hwëtahnëka Yesu

21 Tac, Yesu më matëk hnam nji hnë vankol vante ye caharaɓ Tir gë Sidon hna. 22 Hnë wati rac, asëval ale lëɗëko hnë resiỹo rac më njijëk ɗarël lëw̃u. Arac ɓulunda vële w̃acëɗe Kanan hna kwëhnaryiko. Pëgwëlehn ndekand: «Ahwëhn Aju David, kaỹëhnahnëryiỹi g'ami! Aryag mën a ƴine fëlaka do mbërak ɗus!»

23 Ɓare Yesu la ñoñ dëkwalawohna. Awa vërëfal vëlëw̃u va më tëhaniha ntehnëniha: «Daryehna aỹi asëval! Njankëɗëhëfu tëfëlehnatëndëfu.»

24 Yesu më ntëkwaka asëval a: «W̃ënu ŋa soŋe vëvë Isërayel fo paƴiko, vële ye had wape wante sëvëk.»

25 Ɓare asëval a tëhakawo ndëkwëhn haryënkw lëw̃u do ntehn: «Ahwëhn, ɗemarye!»

26 Yesu më ntëkwaka: «Ƴivëna nufi roka vutah va këfëhnini vumbe vi.»

27 Asëval a më ntëkwaka: «Ahwëhn, toña hwëhnaru. Ɓare vumbe va ile yoɗ toka roka vële hwëhnëkëhni hna tokëɗëni.»

28 Awa Yesu më ntëkwaka: «Kwëtahnëhu ŋa njaɓëk! W̃ënu ŋa ntiɗ ile ỹaɗu ỹa.» Do aryagu njërëlehn wati rac dënk.

Yesu njërënëɗëhëhni vëres vëyaɓah

29 Tac, Yesu matëko hnam nji tëfary lant Galile hna. Umë kaƴëk hn'ikuŋ do ntaña. 30 Wakore waƴaɓah më njijëni ỹalu hna. Më njojënihëhni vële raɗëɗ, vumëp, vëreyah, wakumim, gë vëres vëhaw̃ary vëyaɓah. Haryënkw Yesu kwëtëɗënihëhniwo, do njërënëɗëhëhniwo. 31 Vahnë va pëmpëhnahnëkëhniwo ante nunihëhniwo wakumim ŋa ga nësëɗëni, vëreyah va njërëniniho, vële raɗëɗ va njasëɗëniho g'afërën do vumëp va nuɗëniho g'afërën. Do pëgwëlehnëni cëmbëndëniha W̃ën Isërayel ỹa.

Yesu ndavëɗëhëhni vahnë vëyaɓah vële wok vëyena wasëwif

32 Tac Yesu macëkëhniwo vërëfal vëlëw̃u va ntehnëhni: «Kaỹëhnahnëkow̃ëhni vëỹi vahnë. Wëlin wafac warar yelahnëɓun do ñoñ vëhwëhnana ile tokëɗëni. Ñaɗa hoyaw̃ëhni g'inte fo soŋe antë njohëni g'ankaw̃.»

33 Vërëfal va më tëƴëniha: «Hnë iỹi fëk, ne koɗëfun hnuỹafu ile ryavahnëfuni hafo pihnëni kore gë iỹi ki?»

34 Yesu më tëƴëkëhni: «Vamburu vajëhw hwëhnarun?»

Umë ntëkwani: «Mbëɗ gë vaki, do gë vunkis.»

35 Awa, më ntehnëkëhni vahnë va ntañani nkal hna. 36 Tac më nufëk vamburu mbëɗ gë vaki va, camehnëka W̃ënu ŋa, nkubëlehnëk do njëɗahni vërëfal vëlëw̃u va, cahëlehnënihëhni vahnë va fop. 37 Ale-wo-le tokëko hafo pihn. Vërëfal va mbarëpëniho vëkankel vapëɓah mbëɗ gë vaki vankubel vante woko va. 38 Vële rokëko va vësan wawuli wahnah yeho, hara vëryëkwaryina vësëval va gë vutah va. 39 Ga koyakëhni kore ỹa, Yesu kaƴëko kulu hna njind gë resiỹo Magadan.

16

Itëƴ dahëse

1 Ga mbiỹëk toƴe, wafarise gë wasaduse tëhanihaw̃o Yesu soŋe tëndëhnëniha urënd. Tëƴënihawo ntinëhnëhni dahëse le rufahnëɗ paryi nke W̃ënu ŋa faƴika.

2 Ɓare Yesu më ntëkwakëhni aki: [«Ge ambin ŋa mbëntëk g'anëka ga, ntehnëɗun: “Acahn tëvëɗina.” 3 Do ge ambin ŋa mbëntëk koɓëri fo g'acahnëfëɗ ga, ntehnëɗun: “Tëvëɗ dol.” Koɗun ayëtu ile liyaɗ ỹa ge njëkërun ambin ŋa, ɓare koɗiluhna ayëtu vile liyaɗ hnë iỹi wati ỹi, bi ye pëhnëtanëɗ!] 4 ✡ Vahnë vëvë gaki vi, vële ye vëw̃eh do wok vëhahnëndana soŋe W̃ën vi, dahëse tëƴëɗëni, ɓare sifa dahëse ile yehawo kila le w̃aciko Yonas fo nuỹaɗëni.» Tac Yesu më tavëkëhni nji.

Levir wafarise gë wasaduse

5 Awa Yesu kaƴëniho gë vërëfal vëlëw̃u va kulu hna, soŋe ndanëni gë cape ñëntaw̃ lant ka. Ante njiɗëniho ŋa vërëfal va më kamahnëni wayoyana ile tokëɗëni. 6 Wati rac, Yesu më ntehnëkëhni: «Diryin wajira! Keharyin levirwafarise w̃a do gë wasaduse w̃a.»

7 Vërëfal va pëgwëlehnëni nësëlëndëni: «Kaɓi ƴojilënëhna vamburu më nësëɗ aki.»

8 Yesu njëtëko wante nësëlëɗëni ŋa, awa më ntehnëkëhni: «W̃uhnë, mbaku kwëtahn iŋa! Soŋe ye liyahnëku paŋare vamburu vante ryënkwirun nësëndëmu! 9 Gwëryëluhna ha gaki? Ɗënkwëtaɗiluhna bi vamburu mbëɗ vante cehëlehniniho vësan wawuli mbëɗ va do gë fop vëkankel vankubel vante varëpërunëho va? 10 Do ɗënkwëtaɗiluhna bi vamburu mbëɗ gë vaki vante cehëlehniniho vësan wawuli wahnah va do fop vëkankel vankubel vante varëpërunëho va? 11 Hak nkorun gwëryantuhna nësëndiluhna soŋe vamburu ante ntehnakëndëmu ahehawu levir wafarise w̃a do gë wasaduse w̃a?» 12 Awa vërëfal va nkwëryëlehnëni nësëndilëhniwohna soŋe levir le lihande mburu, ɓare ile karaŋëɗëni wafarise do gë wasaduse ntehnëɗëhëhniwo kehani.

Piyer pëƴahnëɗ Yesu ye Arëhnayik a

13 Tac Yesu njiko hnë resiỹo Sesare Filip hna. Më tëƴëkëhni vërëfal vëlëw̃u va: «Vahnë va, mo ntehnëni yeɓu, ami Ajë Ahn'a?»

14 Më ntëkwani: «Vëryampo, vëhni lehnëɗ San Ayary a yeru, vëhaw̃ary Eli yeru, do vëhaw̃ary kat, Seremi yeru ma kila haw̃ary*.»

15 Yesu më mbok tëƴëkëhni: «W̃uhnë lë, mo lehnërun yeɓu?»

16 Simo Piyer më ntëkwaka: «Arëhnayik a yeru, Ajë W̃ën paryi ỹa.»

17 Awa Yesu më ntehnëka: «Nëfaki, Simo aju San†; gena ahnë yëtëndanëki iỹi toña, ɓare Rëm mën ile ye g'ambin ỹa ye. 18 Awa, ami, ntehnëɗëmi, Piyer (ile fëhnëtanëk “taka”) yeru, do hn'itaka tac mbëryëɗëfu cery sali mën ŋa. La icëm iŋa koɗina njaw̃ëna haryënkw hu. 19 Njëɗaɗëmi visëɗëta Inaw̃ ambin ŋa: le-wo-le vañëɗu nkal li mbañëɗe ambin hna; le-wo-le w̃aw̃ëryaɗu nkal li maw̃ëryaɗe ambin hna.» 20 Tac Yesu më ŋañënahnëkëhni vërëfal vëlëw̃u va antë pëƴaniha ahnë umë ye Arëhnayik a.

Yesu soŋe icëm dëw̃u ŋa nësëɗ

21 Tëk pëgw wati rac, Yesu pëgwëlehn nësëhnëndëhni wapacëk vërëfal vëlëw̃u va ntehnënd: «Afo yiwu gë Yerusalem. Hnam, vicër va gë vësankaf vësëna wasaɗëha va do gë vëharaŋ sariya va korotehnëɗëniho ɗus hafo ndaw̃ehnëniho do, fac rarëna hna, mbëhnëɗëfu.»

22 Awa Piyer më canaryëka do pëgwëlehna niranda: «Hali, Ahwëhn, W̃ënu ŋa keryëɗëhi! Watac geɗilihna muk!»

23 Ɓare Yesu më cahëtak do ntehna Piyer: «Ŋaw̃ëtarye, Sintani! Memaỹenduho! Nahaɗila had W̃ënu ŋa ɓare had vahnë.»

24 Tac Yesu më ntehnëkëhni vërëfal vëlëw̃u va: «Ge ahnë ñaɗ tëfëlehnëndo, ntë nko nahand soŋe lëw̃u dënk, afo ndiɓ kërëwa lëw̃u ỹa tëfatëndo. 25 Ale ỹaɗ ỹi ɗuniỹa ỹi cëmëɗ, ɓare ale wok kwëtahnëna nëf ỹi ɗuniỹa, soŋe lëmën ỹa, nkoryaryëɗ ntaw̃ary dëw̃u ŋa hafo araƴen hna. 26 Ye hnëfaɗëha ahnë ge nuỹak ɗuniỹa ỹi fop tac cëvehn ntaw̃ary dëw̃u ŋa? Ye koɗ njëɗahn mbësahni ntaw̃ary dëw̃u ŋa? 27 Ha ntehnëɗëmu, Ajë Ahn'a njijëɗ gë wamëleka wadëw̃u ŋa hnë icëmb Rëmu hna. Awa ale-wo-le ile ntiɗëho ỹa mbësaɗe. 28 Toña ỹa fëƴaɗëmu: Vëryampo hnë vële ye hnani vi vësëmëɗina hara vëhnulahna Ajë Ahn'a ga njijëɗ had ahnaw̃.»

17

Iɓaca Yesu ŋa

1 Ga ndëcëk wafac mbëɗ gë ryaw̃, Yesu më njokëhni vëhni Piyer gë Sak gë San, aheryu Sak, do njiryeryëhni hn'ikuŋ ƴihnah le nkeniho vëhni fo. 2 Hnam Yesu më mbacik tase lëw̃ hni; yëka lëw̃u ỹa pëtëɗëho had ulav do viỹi vilëw̃u va njerëko had humpen. 3 Taŋ vërëfal vërar va nulehnënihëhni vëhni Moyis gë Eli ga nësëlëɗëni gë Yesu. 4 Awa Piyer më ntehnëka Yesu: «Ahwëhn, njivëk nkeyin hnani. Ge ñaɗu, ntiɗëfu wasank watar: ryampo wëjë, Moyis ryampo, Eli ryampo.»

5 Nkoko nësënd tëket aŋar ntancah cankëhni, do kopa wëryiko ŋar hna: «Aỹi Ajë mën ye ale ỹahnëɓu ɗus; g'umë natëɗëho. Umë rëfëka ahnëpawu!»

6 Vërëfal va ga nkwëryëni kopa rac, ntakëkëhniwo ɗus ndëkwëhnëlehnëni wayëka w̃a nkal li. 7 Awa Yesu më tëhakëhni, ñakëhni do ntehnëhni: «Matëryin! Antë ntaku.» 8 Awa më matëndani ɓare vëhnulawohna ahnë ge gena Yesu fo.

9 Ante cëliɗëniho kuŋ ŋa Yesu më ntehnëkëhni: «Nt'afëƴawuna ahnë ile hnurun ỹi hafo Ajë Ahn'a mbëhni vësëm hna.»

10 Tac vërëfal va më tëƴëniha Yesu: «Soŋe ye ntehnëɗëni vëharaŋ sariya vi, afo Eli njij ten?»

11 Umë ntëkwakëhni: «Afo Eli njij ten soŋe mbokary caŋ fop. 12 Ɓare ami pëƴaɗëmu: Eli tëko njij, ɓare vahnë va vëyavëtëlawohna. Awa umë ntiniha gante ñaɗëni ka. Koyëna korotehnëɗëniha vahnë vërac Ajë Ahn'a fëna.» 13 Awa vërëfal va njëtëlehnëni soŋe San Ayary a nësëndëhëhniwo.

Yesu njërënëɗëha fatah

14 Ante tëkëniho hn'ile nkeni kore hna, asan rëhakawo Yesu ndëkwëhn haryënkw lëw̃u 15 do ntehna: «Aharaŋ, kaỹëhnanëryiỹi g'ajë mën aỹi. Haƴo fëlaka do njoɗ kwëlëkwël hnë hwëɗëh ma hnë w̃ënka. 16 Njiryeryëɓuha vërëfal hu hna ɓare vëw̃ëkëna njërënëniha.»

17 Yesu më ntëkwak: «W̃uhnë, vahnë vëhwëhn kwëtahn këm do vërumpak yerun! Hafo guve tëfëko nko ñëw̃ëlahnin gë w̃uhnë? Afo guve tëfëko voku ryuñënanëhnu? Ƴinenëhninow̃a fatah fi ani.» 18 Më njojëniha. Awa Yesu më ŋañënahnëka ƴine ỹa do ƴine rac cahnëlehna fatah fa, do fatah fa njërëlehn taŋ. 19 Tac vërëfal va, më cahëtaryëniha Yesu do tëƴëniha: «Soŋe ye woɓun mëkëlëfunahna lafuna iỹi ƴine?»

20 Yesu më ntëkwakëhni: «Kaɓi ikwëtahn hun iŋa mbak ɗus. Toña ỹa fëƴaɗëmu: ge lakënde ikwëtahn inte vak had uỹëc mutarëd fo hwëhnakëndun, ntehnakëndun iŋi kuŋ: “Pakëtary aỹi hnani”, do pakëtakënd. Ñoñ tesakëndiluhna. [ 21 Ɓare g'imunta do g'icuŋ fo koɗe ntayi ỹi sifa ƴine.]»

Yesu mbok pëƴahnënd icëm do g'iɓëhn dëw̃u ŋa

22 Fac ryampo, ante nkeniho vërëfal va fop Galile hna gë Yesu, më ntehnëkëhni: «Ajë Ahn'a njëɗahnëɗëniha vahnë va. 23 Vërac ndaw̃ehnëɗëniha; ɓare, fac rarëna hna, mbëhnëɗ.» Vërëfal va, ga nkwëryëni watac, pëɓëlehnëni yiwëhnah sankaf.

Cosahn ỹatëtanke Cery W̃ën Cankaf

24 Ante tëkëniho Yesu gë vërëfal vëlëw̃u Kaperënaỹum ŋa, vële rebaɗëho ỹatëtanke Cery W̃ën Cankaf va tëhanihawo Piyer do ntehnëniha: «Aharaŋ hun aỹi cosahnëɗina bi ỹatëtanke Cery W̃ën Cankaf hna?»

25 Piyer më ntëkwak: «Cosahnëɗ».

Wati nte tënkëɗëho Piyer tere ŋa, Yesu ryënkwëko teɓa wanës ŋa ntehn: «Ye hnaharu, Simo? Mo rëfëka cosëhni vëhnaw̃ vëvë ɗuniỹa vi ỹatëtanke ỹa? Vëvë watere wadëw̃ hni va bi ma vëỹëntaw̃ va ye?»

26 Piyer më ntëkwak: «Vëỹëntaw̃ va ye.»

Yesu më ntehnëka: «Awa vëvë watere vëhnaw̃ va vësosahnëɗina. 27 Ɓare, ñaɗilëfuhna lavëndanëfuni vahnë va. Awa, ƴiryeyi lant hna, aloŋ ɗoli ỹa, igis ɗënkwëryënkw nte fëlaɗu ŋa ƴavëndëryehna w̃ës ỹa: tëkatëɗu uỹëc koryi le yeɗ gwër cosahnahni ỹatëtanke mën ỹa gë lëw̃ hu per; ƴoj asosahn.»

18

Mo lëbëkëhni vëỹëntaw̃ va

1 Wati rac, vërëfal va tëhanihawo Yesu tëƴëniha: «Mo lëbëkëhni nafa vëỹëntaw̃ va Naw̃ ambin hna?»

2 Yesu më macëka fatah fatoƴ, kwëta fagant lëw̃ hni 3 do ntehn: «Toña ỹa fëƴaɗëmu: ge gwëcëtaluhna ayewu had vutah, tënkëɗiluhna muk Naw̃ ambin hna. 4 Ale ỹak njaɓëk nafa Naw̃ ambin hna umë ye ale vanaɗ soŋe nke had faŋi fatah. 5 Ale hacaka la fatah fëndampo gë faŋi ki soŋe lëmën ỹa, kacako ami dënk.»

Vile liyendëhëhni vahnë wameh

6 Yesu më mbok ntehnëk: «Age ahnë ravëtehnëka ikwëtahn iŋa wëla fatoƴ fëndampo hnë vunte hwëtahnëko vi, pecek soŋe lëw̃u ỹa ñabi bëraka do ntoŋi hnë igu lant. 7 Meka ỹi ɗuniỹa le ravëtehnëɗëhëhni vahnë ikwëtahn iŋa! Nkeɗ kwëlëkwël vile rëkëɗ tavëtehnëndëhni ikwëtahn iŋa, ɓare ale lik watac ỹa w̃eh sankaf hnapëɗëha! 8 Awa ge vák hu ma fary hu ravëtendëhi ikwëtahn iŋa, dëpëtary; pecek arënk ɗuniỹa le wok puɗina hna gë vák ryampo ma gë fary ryampo g'ile woryaryëru waki tak do alabi gë janáma, hnë hwëɗëh hunte wok ɗipëɗina muk. 9 Do ge inkër hu ŋa ravëtendëhi ikwëtahn iŋa, dokëtary; pecek arënk ɗuniỹa le wok puɗina hna g'inkër ɗampo g'ile woryaryëru viki tak do alabi gë janáma.»

Uhnës uryindaryindan soŋe fape fante sëvëko nute

10 Yesu më mbok ntehn: «Keharyin ayafaŋuna la fëndampo hnë vuŋi vutoƴ; ha, paryi pëƴaɗëmu, wamëleka waɗëw̃ hni ŋa haryënkw Rëm mën le ye g'ambin hna nkeni kwëlëkwël. [ 11 Ƴëtëryin, Ajë Ahn'a njijëk pehëtëhni vële sëvëko va.]

12 «Ye hnahaɗun hnë waŋi: ahnë kwëhnakëhni wape keme do ryampo hnë watac cëvat. Tavëɗilëhnihna bi wañëntaw̃ w̃a fop le keryëɗëhëhni hna njihahn njëkëlehna ile sëvëk ỹa? 13 Ge nujëka, paryi pëƴaɗëmu natëɗëha g'ife rac ntëbini wafëhw imbëɗ gë wahnah g'imbëɗ gë wahnah (99) wañëntaw̃ wante woko wasëvëna w̃a. 14 Ndampo fo nke, Rëmun le ye g'ambin ỹi ñaɗina la fëndampo hnë vuŋi cëv.»

Ge aỹënta hu ntëntahnëki

15 Yesu më mbok ntehnëk: «Ge aỹënta hu ntëntahnëki, macëryehna ayewu w̃uhnë vëhi fo afëƴahna ile ntiki ỹa. Ge nëpaki, pehëtëruha aỹënta hu. 16 Ɓare, ge ŋwëỹëk nëpaɗilihna, ƴoryehna ahnë aryampo ma vëhi alihahn gante nësëk Vikerëh ka: “Gë vahnë vëhi ma vërar kitiŋëɗe le yelëku ỹa.”✡ 17 Ge ŋwëỹëk nëpaɗilëhnihna vëhni fëna, pëƴahnëry mbara vële hwëtahnëka va; do ge ŋwëỹëk nëpaɗina mbara tac, pëlaryina had arëf ỹatëtanke do gë vahnë vëhaw̃ary vële wok vëhwëtahnëna.

Iɓañëhn g'imaw̃ëryan

18 «Toña ỹa fëƴaɗëmu: le-wo-le vañëɗun nkal li mbañëɗe ambin hna; le-wo-le w̃aw̃ëryaɗun nkal li maw̃ëryaɗe ambin hna.

19 «Pëƴaɗëmu fëna, ge vëhi hnë w̃uhnë nkal li maw̃alëni tëƴëni le-wo-le ỹa hn'imunta, Rëm mën le ye g'ambin ỹi ntinëhnëɗëhëhni. 20 Paryi nke, hn'ile mbarëni vahnë vëhi ma vërar soŋe w̃ac mën, fagant lëw̃ hni nkeɗëfu.»

Uhnës uryindaryindan soŋe aryokuŋ ale wok tavëndina

21 Awa Piyer më tëhaka Yesu do tëƴa: «Ahwëhn, wahwënta wayëhw rëfëka ravëhnëw̃a aỹënta mën a ge tavëɗina dëntahn mën iŋa? Hafo wahwënta mbëɗ gë wahi bi?»

22 Yesu ntëkwakawo: «Hali, dehnëɗila hafo wahwënta mbëɗ gë wahi, ɓare hafo ntëbi dënk wahwënta wafëhw mbëɗ gë wahi wahwënta mbëɗ gë wahi (70×7) 23 Awa, wëli uhnës uryindaryindan soŋe Inaw̃ ambin ŋa: Fac ryampo ahnaw̃ fëhnako tëƴëhni vëryokuŋ vëlëw̃u va koryi le navehnëkëhniwo. 24 Umë ndënkwëk tëƴëka asan ale wonanëkawo koryi yaɓah ɗus. 25 Asan arac kwëhnalohna ile mbësahnand koryi rac; awa ahnaw̃ a më ntehnëk nkwafini g'asëvalu gë vutahu do g'ile kwëhnak ỹa fop, cosahnahn koyëna nav iŋa.

26 «Awa asan a më ndëkwëhnëk haryënkw ahnaw̃ a, këlahna do ntehna: “Ɗuñënanëhnërye, cosëɗëmi fop!” 27 Ahnaw̃ a më kaỹëhnahnëka: më tavëhnëka nav iŋa do tava nji.

28 «Ɓare ga cahnëk asan arac, pankëlëlehnëni ale ndokuŋëlahnëɗëniho do wonanëkawo koryi toƴe. Paco pëlaka nahëka do ntehna: “Cosërye le wonanëruho ỹa!”

29 «Ale ndokuŋëlandëni ỹa më njok haryënkw lëw̃u do këlahna aki: “Ɗuñënanëhnërye, cosëɗëmi!”

30 «Ɓare aỹëntaw̃ a më ŋwëỹëk; më cëɗehnëka hafo mbësahna nav iŋa. 31 Vëryokuŋ vëỹëntaw̃ va, ga nuni ile ryëcëtak ỹa, njiw̃ëhnahnëkëhniwo ɗus më njini pëƴaniha ahnaw̃ a fop.

32 «Awa arac më macehnëka asan a do ntehna: “Wëjë! Aryokuŋ ayapah yeru! Tavëhnëmi nav iŋa fop kaɓi këlaruho ravëhni. 33 Tëfakilahna bi, wëjë fëna, kaỹëhnahnina aryokuŋënta hu ỹi, gante kaỹëhnahnëko gë wëjë ki?” 34 Ahnaw̃ a ntavëkawo ɗus awa më njëɗahnëka aryokuŋ a ntind ɗoku forosima hafo cosa nav iŋa fop.»

35 Do Yesu më nkwënëk: «Koyëna ntiɗëha Rëm mën le ye g'ambin ỹi ale-wo-le wok tavëndilahna aỹëntaw̃u ỹa g'intaw̃ary fop.»

19

Ikaraŋ soŋe pitël g'asëval

1 Ga puhnak Yesu wante nësëɗëho ŋa, më matëk Galile hna nji cape ndampo mbë Yuɗe nte yeho gë cape ñëntaw̃ sën Yurëdan ŋa. 2 Kore sankaf rëfëlendëhawo do njërënëɗëhëhniwo vëres vëlëw̃ hni va.

3 Awa wafarise wëryampo më tëhaniha, më tëƴëniha soŋe tëndëhnëniha urënd: «Sariya fu ỹa maw̃ëryanëka bi asan mbamba asëvalu soŋe toña le-wo-le ỹa?»

4 Më ntëkwak: «Ƴëtëluhna bi ile nësëk Vikerëh ỹa? “Wapëgwa hna, ale lik fop ỹa ntikëhni asan g'asëval”,✡ 5 tac më ntehnëk: “Soŋe umë ye asan a tavëɗëhëhni rëmu gë hnëmu nkeni g'asëvalu fo, do vëhni vëhi tak aryampo fo nkeɗëni.”✡ 6 Koyëna, vëwona vëhi ɓare ahnë aryampo fo ye. Awa ahnë antë pitëndëlehn ile mbarëpëlehnëk W̃ën.»

7 Wafarise w̃a më tëƴëniha: «Awa soŋe ye ntehnëk Moyis sariya hna, ge asan a mbambëka asëvalu ỹa, kerëhna kayëte nte rufahnëɗ mbambëka?»

8 Yesu më ntëkwak: «Moyis maw̃ëryanëku avambënduni vësëval hun kaɓi vankaf va kambëku. Ɓare wapëgwa hna gelohna koyëna. 9 Pëƴaɗëmu: ge asan mbambëka hara pëlalentëhnihna g'asan ahaw̃ary, do ñëla asëval ahaw̃ary, asan arac ntik le mbañëk W̃ënu ŋa.»

10 Vërëfal vëlëw̃u va më ntehnëniha: «Ge aki nke yëbëlan asan g'asëval, ant'avëra aỹël fecek.»

11 Yesu më ntëkwakëhni: «Vësan va fop vëw̃ëkëɗina maw̃ëni waŋi wanës, vële njëɗaɗ W̃ën fere va fo w̃ëkëɗ. 12 Vëỹi viyaɓah w̃emaỹendëhëhni vësan va ñëlëni: soŋe vëryampo, koɓëri nte nagini ŋa nke; vëhaw̃ary, vëhni vahnë va likëhni; do vëryampo ŋwëỹëɗëni soŋe ntihahnëndëni ɗoku Inaw̃ ambin ŋa ye. Araɓi ale hoɗ maw̃ iŋi karaŋ maw̃!»

Yesu ndëwaɗëhëhni vutah va

13 Fac ryampo vahnë yinenëhnikawo Yesu vutah soŋe tindëhni wëɓák ŋa do ndëwahni, ɓare vërëfal va niranihëhniwo. 14 Awa Yesu më ntehnëk: «Tavëryinëhni vutah va njijëni ỹal mën hna, nt'aw̃emaỹehnuni! Vële ye had vëhni va hwëhnëk Naw̃ ambin ŋa.» 15 Awa më tindëkëhni wëɓák ŋa tac njilehn.

Ajar mbetak

16 Awa jar rëhakawo Yesu do tëƴa: «Aharaŋ, ye rëfëko liwu fërën rënkahnu uwám usër hna?»

17 Yesu më ntëkwaka: «Ye rëƴëɗuho soŋe ile fërënak? Ahnë aryampo fo ye afërën a. Ge ñaɗu arënk uwám usër hna maw̃ëhnëry vakwëɗa W̃ënu ŋa.»

18 Jar ŋa më tëƴëk: «Vaŋëhne?»

Yesu më ntëkwaka: «Nt'aryaw̃a ahnë; nt'ayëkëlehna asëval ahaw̃ary; nt'ale; nt'aye seɗe wamër; 19 dënënëryihni vëhni rëmuh gë hnëmuh; ŋahnëryehna aỹënta hu ỹa had wëjë dënk.»

20 Jar ŋa më ntehnëka: «Maw̃ëhnëɓu vaŋi vakwëɗa fop. Ye rëfëko voku liwu kat?»

21 Yesu më ntehnëka: «Ge ñaɗu aye afadah haryënkw W̃ën hna, ƴiry awaf ile hwëhnaru ỹa do ayëɗahni koryi ỹa vëhaỹëhnah va; koyëna nuỹaɗu hnapul yaɓah ambin hna. Tac ƴij arëfëlehnëndo.»

22 Ɓare jar ŋa, ga nkwëryëk watac, njiko ayamah fo kaɓi hnapul yaɓah kwëhnako.

23 Awa Yesu më ntehnëkëhni vërëfal vëlëw̃u va: «Toña ỹa fëƴaɗëmu: ntakëk avetak tënk Naw̃ Ambin hna. 24 Ha, paryi pëƴaɗëmu: itënk yonkomb hnë hatëh sirehn ỹak hnëŋëk g'itënk avetak Inaw̃ W̃ën hna.»

25 Vërëfal va, ga nkwëryëni waŋi wanës, pëmpëhnahnëkëhniwo ɗus më ntehnëɗëni: «Mo ye awa ale hoɗe pehëti ỹa?»

26 Yesu më njëkëkëhni do ntehnëhni: «Vahnë va vëhoɗina pehëtahni, ɓare W̃ënu ŋa koɗ nti fop.»

27 Awa Piyer më ntehnëka: «Nëpary, fuhnë tavëɓun fop soŋe arëfëlehnahnënde. Awa ye hnuỹaɗëfun, fuhnë?»

28 Yesu më ntehnëkëhni: «Toña ỹa fëƴaɗëmu: ge Ajë Ahn'a ntañak hnë tinki sëmbik lëw̃u hna ɗuniỹa hasëk hna, w̃uhnë pëhw gë vëhi vële rëfëlehnikow̃o vi fëna, ntañaɗun hnë watinki vësankaf soŋe ahitiŋuni wahnënk pëhw gë wahi wavë Isërayel w̃i. 29 Do fop vële ravëɗ soŋe mën watere wadëw̃ hni ma vicër hni, vëhery hni, warëm hni, wahnëm hni, vërah hni, wëhaỹ walëw̃ hni, nuỹaɗëni ntëbi wahwënta keme do nuỹaɗëni sah ɗuniỹa le wok puɗina ỹa. 30 Ɓare vëyaɓah hnë vële ye gaki vëryënkwëryënkw vi, vërëkwa yeɗ do vëyaɓah hnë vële ye gaki vërëkwa vi vëryënkwëryënkw yeɗ.»

20

Uhnës uryindaryindan soŋe vëryokuŋ hn'ikaỹ

1 Yesu më mbok ntehnëk: «Awa, wëli ile mëntëndëlendeni Naw̃ ambin ŋa: Fac ryampo, ahwëhn kaỹ a sahnëko koɓëri fo g'acahnëfëɗ ga soŋe njëkëlehnahni vëryokuŋ kaỹ waresen lëw̃u. 2 Umë maw̃alëni gë vëryokuŋ va cosëhni soŋe ɗoku fac ryampo, tac cañëtëlehnëhni njini ndokuŋini kaỹ a.

3 «Hnë wëwati mbëɗ gë wahnah hna, më mbok cahnëk do mbok nuhni vëhaw̃ary ỹëw̃a hna hara ñoñ vëliɗilohna. 4 Më ntehnëkëhni: “Ƴiryin w̃uhnë fëna aryokuŋëntiwu kaỹ mën hna do cosëɗëmu icos caŋah.” 5 Njilehnëni.

«Më mbok cahnëk kat lav a nkaf hna, tac hnë wëwati warar g'anent hna, do mbok nti koyëna fo. 6 Hnë wëwati mbëɗ g'anëka hna kat më mbok cahnëk do mbok tëkatëhni vahnë vëhaw̃ary kat ga ñëŋëwëni ỹëw̃a hna. Më tëƴëkëhni: “Soŋe ye ỹëw̃ëɗun hnani fac ỹa fop ñoñ ɗokuŋëɗiluhna?”

7 «Më ntëkwaniha: “Kaɓi ahnë nufëlëfuhna ryokuŋëhnëfuna.”

«Më ntehnëkëhni: “Awa ƴiryin w̃uhnë fëna aryokuŋëntijiwu kaỹ mën hna.”

8 «G'anëka ga, ahwëhn kaỹ iŋa më ntehnëka asankaf vëryokuŋ vëlëw̃u va: “Macëryihni vële ryokuŋëhnëko vi asosëhni. Vële rëkwahnik vi ryënkwëhnahnëɗu do tëkwahnëni vëryënkwëryënkw vi.”

9 «Vële fëgwëko ɗoku hnë wëwati mbëɗ g'anëka ga më njijëni cosini ale-wo-le soŋe ɗoku fac ỹa. 10 Ga tëkëk icos vële ryënkwëko nufini ɗoku va, ntiyahnëkëhniwo cosëɗeni ntëbini vërëkwa vi; ɓare vëhni fëna ale-wo-le soŋe ɗoku fac ỹa fo cosiko. 11 Ga teɓani, mëhnaɗëniho 12 ntehnëndëni: “Vëỹi vëryokuŋ rëkwahnik. Soŋe wati ryampo fo ndokuŋëni; asosaryëlehnëhni gante cosëruhëfu, fuhnë vële ryuñënak ambër hn'ulav fac ỹa fop ka!”

13 «Ɓare ahwëhn kaỹ iŋa më ntëkwaka aryampo hnë vëhni: “Lawo, ñoñ dëntantihna. Maw̃alakena bi sosi soŋe ɗoku fac ỹa? 14 Nufëry cos hu ŋa do ayi. Ami nëŋëk sosëwëhni vële rëkwahnik vi gante cosëmi ki. 15 Koɗa bi liwu gante ñaɗëfu ka hnapul mën ỹa? Ma kaɓi kwëhnaɓu anëf soŋe rac bi ỹew̃aryëruho?”»

16 Do Yesu më nkwënëk: «Koyëna vërëkwa vi yeɗ vëryënkwëryënkw, do vëryënkwëryënkw vi yeɗ vërëkwa va.»

Yesu, rarëna ỹa pëƴahnëɗ icëm dëw̃u ŋa g'iɓëhn iŋa

17 Yesu Yerusalem njiɗëho. Më canaryëkëhniwo vërëfal pëhw gë vëhi va do ntehnëhni njasatëndëni: 18 «Nëparyin, gë Yerusalem njiɗen, Ajë Ahn'a njëɗaɗeniha vësankaf vësëna wasaɗëha va do gë vëharaŋ sariya va do vëhni nkwëryëlëɗëni soŋe ndaw̃ehnëniha 19 do njëɗaɗeniha vële wok vëyena wasëwif. Vërac njafaŋëɗëniha, ntampëɗëniha tac pakëɗëniha hnë kërëwa. Do hnë fac rarëna hna, mbëhnëɗ vësëm hna.»

Itëƴ hnëm hni vëhni Sak gë San

20 Awa asëvalu Sebede gë viju vëhi va tëhanihawo Yesu; asëval a më ndëkwëhnëk soŋe tëƴa Yesu ndemahna.

21 Yesu më tëƴëka: «Ye ỹaɗu?»

Më ntëkwaka: «Maw̃ëryanëryihni vijë mën vëhi vi ntañani naw̃ ucankaf hu hna aryampo g'irëhw hu, aỹëntaw̃ a g'irahahn hu.»

22 Yesu më ntehnëkëhni: «Ƴëtëluhna ile rëƴëɗun ỹa. Koɗun bi asewu ankëlëw̃a tëmpah horot nte ỹaɗëfu sew̃u ŋa?»

Më ntëkwaniha: «Koɗëfun.»

23 Yesu më ntehnëkëhni: «Ha, ceɗun nkëlëw̃a mën ŋa. Ɓare gena ami fëhnaɗ soŋe ale lañaɗ g'irëhw mën ma g'irahahn mën, Rëm mën ỹa fëhnaɗ. Vële pëhwëtëhnëk va njëɗaɗ.»

24 Vërëfal pëhw vëỹëntaw̃ va, ga nkwëryëni watac, ntavëkëhniwo gë viju Sebede vëhi vërac. 25 Awa Yesu më macëkëhni vëhni fop do ntehnëhni: «Njëtërun vële ye vësankaf ɗuniỹa vi nɗëcëtëni ucankaf ntëw̃ hni ŋa, do vëryëndah va tufahnëɗëni fanka falëw̃ hni fa. 26 Ɓare tëfëlahna nke koyëna yëbëlan hun. Ale-wo-le ỹaɗ naỹ hnë w̃uhnë ỹa, tëfëka nke aryokuŋëhn hun, 27 do ale-wo-le ỹaɗ nke aryënkwëryënkw a, tëfëka nke aramp hun. 28 Ndampo fo nke soŋe Ajë Ahn'a: ƴijëna soŋe ndokuŋëhni, ɓare had aryokuŋëhn vahnë njijëk do njëɗahn ntaw̃ary dëw̃u ŋa pehëtahnëhni vahnë vëyaɓah.»

Yesu njërënëɗëhëhni vumëp vuki

29 Yesu, ante cahnëɗëniho gë vërëfal vëlëw̃u Seriko ŋa, kore sankaf rëfëlehnëɗëhawo. 30 Vumëp vuki lañako tëfary nkaw̃ hna, më nkwëryëni Yesu ryëcëɗ. Awa pëgwëlehnëni ndekandëni: «Aharaŋ, Aju David, kaỹëhnahnëryiỹi gë fuhnë!»

31 Kore ỹa niraɗënihëhniwo ndemëhnani, ɓare tac nkwënëniho waɗeka ŋa: «Aharaŋ, Aju David, kaỹëhnahnëryiỹi gë fuhnë!»

32 Yesu më kahnëk, macëkëhni do tëƴëhni: «Ye ỹaɗun linëhnu?»

33 Më ntëkwaniha: «Aharaŋ, hnundëfu ỹaɗëfun.»

34 Më kaỹëhnahnëka gë vëhni do më ñakëkëhni vinkër va; taŋ mbokalehn nundëni, do tëfëlehnëndëniha.

21

Yesu tënkëɗ Yerusalem hna

1 Ante tëhaniho Yesu gë vërëfal vëlëw̃u Yerusalem ŋa, tëkëniho ankol Betëfase hna, hn'ikuŋ nte w̃acik Oliviye. Awa më paƴëkëhni vërëfal vëhi haryënkw ntehnëhni: 2 «Ƴiryin hn'ankol nte ye haryënkw hun ŋi. Tëkatëlehnëɗunëha fali fasëval ga pokik, do fatah fantëw̃u fa g'umë nkeɗëni. Pëtinëhni ayonëhniwunow̃ëhni. 3 Ge ahnë ntehnëku iñë dëkwaryina: “Ahwëhn a valëka.” Tavëɗerun ayojuni.»

4 Umë nkeɗ padahn wanës wante nësëko kila ŋa:

5 «Dehnëryinëhni naw̃ Siỹo* ŋa: Ƴëkëryina ahnaw̃ hun a gë ỹal hun njijëɗ hara naỹënajëɗina, hnë fali fasëval kaƴik, hnë fapali.»✡

6 Awa vërëfal va njiniho do ntini fop ile ntehnëkëhniwo Yesu ỹa. 7 Umë njojëniha fali fa gë fapali fa, tindënihëhni vacuɗ vantëw̃ hni va, tac Yesu kaƴa. 8 Vahnë vëyaɓah ntanëɗëniho vacuɗ vantëw̃ hni va nkaw̃ hna njitënd; vëryampo warund ntanëɗëni nkaw̃ hna. 9 Vële ryënkwaryëkawo do vële rëfëɗëhawo va ndekaɗëniho:

«Osana! Aju David, ɗemaryifu! Araɓi Ahwëhn a W̃ënu ŋa njëɗa ale yijëɗ g'uw̃ac lëw̃u w̃a! Cëmbëɗeru W̃ën hunte sëpëk fop!»✡

10 Yesu ga tënkëk Yerusalem hna, ɓulunda ỹa fop ñënkaniho. Tëƴëɗëniho: «Mo ga ye aỹi asan?»

11 Vële rëfëɗëhawo Yesu va më ntëkwani: «Kila le w̃acik Yesu ỹa ye vë nkol mbë Nasaret, mbë resiỹo Galile hna.»

Ida Vëwaf Cery W̃ën Cankaf

12 Yesu tënkëko selele Cery W̃ën Cankaf hna do ntahni fop vële wafëɗëho do law̃ëɗëho hnam va; këfëko wataɓali vëwëcët koryi do gë watinki vëwaf wëfah va. 13 Tac më ntehnëkëhni: «Vikerëh W̃ën va më lehnëk: “Acery mën ŋa, Cery iƴëfa macëɗe”,✡ ɓare w̃uhnë sow̃a vële lirun!✡»

14 Wati rac, vumëp gë vële raɗëɗ rëhakawo Yesu Cery hna do njërënëkëhniwo. 15 Vësankaf vësëna wasaɗëha va do gë vëharaŋ sariya va, ga nuni viỹë vifëmpëhnahnah vile ntiko Yesu va, do ga nunihëhniwo fëna vutah va ndekaɗëniho Cery W̃ën hna: «Osana, cëmbiru Aju David!» më ntavëkëhni ɗus. 16 Awa më ntehnëniha Yesu: «Nkwëryëɗu bi ile nësëɗëni ỹa?»

Më ntëkwakëhni: «Ha. Koɓëri karaŋëluhna bi waŋi wanës Vikerëh hna:

«“Ntiru hafo la vutah vutoƴ va gë vumbava va cëmbëndënihi.”»✡

17 Tac Yesu tavëlehnëhni cahn nkol hna nji Betani le ndakëko hna.

Atëh nte wok dëw̃ëna

18 Awa, ga pacëk g'acahnëfëɗ ga, hara Yesu gë Inaw̃ mbokajëɗëho, më njoka inte. 19 Më nuk atëh nte w̃acik nuỹ tëfary nkaw̃ hna; më tëhak ɓare yaryef fo tëkatëko. Awa më ntehnëka tëh ŋa: «Ɓokëɗila alëw̃ muk!» Taŋ tëh ŋa kankëlehn fop.

20 Vërëfal Yesu va, ga nuni watac, pëmpëhnahnëkëhniwo. Më tëƴëniha: «Hak kankahnëk aŋ'atëh taŋ aki?»

21 Më ntëkwakëhni: «Toña ỹa fëƴaɗëmu: ge kwëhnarun kwëtahn do ge gwajëlehnaɗiluhna, koɗun aliwu ile liɓuha atëh ŋi. Koɗun dënk alehnuna iŋi kuŋ: “Matëry ani, ayi alëba wov hna”, do rac ntiyaɗ. 22 Ge kwëhnarun kwëtahn iŋa nuỹaɗun le-wo-le rëƴërun hn'iƴëfa hna.»

Itëƴ soŋe fanka Yesu

23 Tac Yesu tënkëko selele Cery W̃ën Cankaf hna pëgwëlehn karaŋëndëhni vahnë va; vësankaf vësëna wasaɗëha va gë vicër ɓulunda wasëwif va më tëhaniha tëƴëniha: «Gë iŋëhne fanka ntiɗu vëỹin? Mo lehnëki alind?»

24 Më ntëkwakëhni: «Ami fëna tëƴëɗëmu iñë ryampo. Dëkwaryino, tac, pëƴaɗëmu fanka fale lihahnëɗëfu vëỹin va. 25 Mo faƴikawo San njaryënd? W̃ënu ŋa bi ma vahnë va yeho?»

Pëgwëniho nkwajëlëɗëni vëhni fo ntehnëndëni: «Ge ntëkwayinëk: “W̃ënu ŋa faƴikawo”, tëƴëɗëhëfu bi soŋe ye woyinëk kwëtahnilënahna? 26 Ɓare ge ntehninëk: “Vahnë va faƴikawo”, tëfëka ntakëfu gë kore ỹi, kaɓi vëhni fop kwëtahnëniho San kila yeho.»

27 Awa më ntëkwaniha Yesu: «Ƴëtëlëfuhna.»

Awa, më ntehnëkëhni: «Pëƴaɗiluhna, ami fëna, gë fanka fale lihahnëɗëfu vëỹin va.»

Uhnës uryindaryindan soŋe rëm hwëhn vutah vucan vuki

28 Yesu më mbok ntehnëk: «Ye hnaharun gë waŋi? Nkeho asan ale hwëhnakëhniwo vutah vucan vuki. Më tëƴëka fandënkwëryënkw fa ntehna: “Ajë mën, ƴirye dol aryokuŋi kaỹ hna.”

29 «Më ntëkwaka: “Hali, ñaɗa yiwu.” Ɓare, ga mbiỹëk toƴe, nkwëcëtëko nahan dëw̃u ŋa do nji g'ikaỹ.

30 «Rëm ỹa më mbok tëƴëka koyëna fo aju aỹëntaw̃ a. Arac më ntëkwak: “Awa, apa, njiɗëfu”, ɓare ƴilohna.

31 «Awa tëƴëɗëmu: Mo lik hnë vëỹi ile ñaɗ rëm hni ỹa?»

Më ntëkwaniha: «Aryënkwëryënkw aỹi ye.»

Awa Yesu më ntehnëkëhni: «Toña ỹa fëƴaɗëmu: vërëf ỹatëtanke va gë vësëval vële wafëɗ vankaf vantëw̃ hni va vëhni ryënkwëndëhu hnë Inaw̃ W̃ën hna. 32 Ntehnëɗëmu waŋi kaɓi San Ayary a njijëko tufu nkaw̃ catah ŋa do kwëtahnëlunahna; ɓare vërëf ỹatëtanke va gë vësëval vële wafëɗ vankaf vantëw̃ hni va kwëtahnënihawo. Do la gante nurun watac ka gwëcëtëluhna vankeya hun va ahwëtahnahnuna.»

Uhnës uryindaryindan soŋe vëyam vëyapah

33 Yesu më mbok ntehnëk: «Nëparyin uhnës uryindaryindan haw̃ary: Nkeho asan ale fëlëko kaỹ waresen. Më keceyëk do nkab hatëh ŋwëỹehnahnënde waresen w̃a do pël iɗe nte rëkëɗe njaw̃ahnënde kaỹ iŋa. Tac, më kwëtehnahnëkëhni kaỹ iŋa vëyam njilehn uyas. 34 Wati nte mbarëpëɗe uhnëɗa ŋa, më paƴëkëhni vëryokuŋ vëlëw̃u va vëyam hna soŋe njëɗaniha sah lëw̃u ỹa.

35 «Awa vëyam va më pëlanihëhni vëryokuŋ ahwëhn kaỹ va, ndafëniha aryampo, aỹëntaw̃ a ndaw̃ëniha, ararëna ỹa ntutëniha gë wëraka. 36 Ahwëhn kaỹ iŋa më mbok paƴëkëhni vëhaw̃ary ntëbini vële ryënkwëko njini va, ɓare vëyam va koyëna fo mboko ntinihëhni. 37 Awa më paƴëka aju ỹa dënk ntehna: “Kwëhnaɗëni untënah g'ajë mën aỹi!”

38 «Ɓare vëyam va, ga nuniha ajë ahwëhn kaỹ iŋa, më ntehnëlëni: “Wëliho ale lëw̃ëɗ a! Ƴinëfu, ndaw̃ina, tac kaỹ iŋi fuhnë hwëhnëɗen!” 39 Awa umë pëlaniha, canëniha kaỹ hna ndaw̃ëlehnëniha.»

40 Tac Yesu më tëƴëkëhni: «Ge ahwëhn kaỹ iŋa mbokajëk, hak ntiɗëhëhni vëỹi vëyam?»

41 Më ntëkwaniha: «Ndaw̃ehnëɗëhëhni iɗaw̃ meh vëỹi vëyam vëyapah do njëɗahni kaỹ iŋa vëhaw̃ary vële rëkëɗ njëɗandëniha sah lëw̃u ỹa hnë wati le-wo-le mbarëpëɗëni hna.»

42 Tac Yesu më ntehnëkëhni: «Koɓëri karaŋëluhna bi ile nësëk Vikerëh vi?

«“Itaka inte cañëtaniho vëvëry vacery va vacak ye tame inte mbëryahnëk W̃ënu ŋa cery ntëw̃u ŋa fop. Ahwëhn a lik umë do nkwamëk ɗus njëki!”»✡

43 Tac më nkwënëk: «Soŋe rac pëƴaɗëmu: Naw̃ W̃ënu ŋa teɓëɗerun, njëɗayini ɓulunda le linëndëha ɗoku fërën. [ 44 Ale-wo-le yoɗ hn'iŋi taka ỹa nihëɗ taŋ; ɓare ge taka ŋi ahnë njohahnëk, ŋwëỹehnëɗëha nke ivëɗ fo.]»

45 Vësankaf vësëna wasaɗëha va gë wafarise w̃a nkwëryëniho wahnës waɗindaryindan Yesu w̃a do njëtëniho vëhni ntehnëɗ. 46 Awa më njëkëlehnaɗëni fere pëlahnëniha, ɓare ntakëkëhniwo gë kore ỹa kaɓi kila ntinihawo.

22

Uhnës uryindaryindan soŋe roka iñël

1 Yesu gë wahnës waɗindaryindan mboko nësëhnëndëhni vële hnëpaɗëhawo va ntehnatënd: 2 «Wëlin ile mëntëlëni Inaw̃ ambin ŋa: Ahnaw̃ Asankaf nëgehnëko roka iñël aju. 3 Më ntehnëkëhni vëryokuŋ vëlëw̃u va njini macinihëhni vële faƴehnik roka va, ɓare vëỹaɗilohna njijëni.

4 «Më mbok paƴëkëhni kat vëryokuŋ vëhaw̃ary njini ntehnënihëhni vële faƴehnik va: “Wëli ile ntehnëk Ahnaw̃ a: ‘Tame roka ỹa puhnayik, vacët mën wuhniryah w̃a ryaw̃ik. Ƴijën roka iñël ỹa. Fop puhnayik!’ ”

5 «Ɓare vële faƴehniko va vëhnëpalëhniwohna vëfaƴik va; njilehnëni wëɓal wadëw̃ hni, vëryampo kaỹ dëw̃ hni, vëhaw̃ary igwaf dëw̃ hni. 6 Vëỹëntaw̃ va më pëlanihëhni vëryokuŋ Ahnaw̃ a ntinihëhni këm fo do ndaw̃ënihëhni. 7 Awa Ahnaw̃ a më ntavëka ɗus; më paƴëkëhni wasoɗaɗe walëw̃u w̃a njini ndaw̃ënihëhni vëỹi vëryaw̃ vahnë do pëɗëni nkol dëw̃ hni ŋa. 8 Tac më ntehnëkëhni vëryokuŋ vëlëw̃u va: “Roka iñël ŋa puhnayik, ɓare vële faƴehnik va tëfëlëhnihna tokëni. 9 Awa ƴiryin gë vankaw̃ awaciwuni vële fankëlëɗun va fop njijëni roka ỹa.” 10 Vëryokuŋ va më njini gë vankaw̃ macinihëhni fop vële pankëlëɗëniho va, vëli w̃eh gë vëli fërën per; koyëna acery nte rokande roka iñël ŋa pëɓëlehnëni vahnë va.

11 «Ahnaw̃ a, ga tënkëk njëkëhni vële yijëk roka va, nuka asan ale wok diyana viỹi ambënt. 12 Më tëƴëka: “Lawo, soŋe ye rënkiru ani viỹi ambënt këm?” Ɓare asan a ñoñ koɗilohna ntëkwa.

13 «Awa Ahnaw̃ a më ntehnëkëhni vëryokuŋ vëlëw̃u va: “Ñabëryina wëɓák ŋi gë wapary ŋi do aloŋuna g'ipër, gë umëhwëry. Hnam rëkëɗ kond do cemëlehnand wabeñ ŋi.”»

14 Yesu më nkwënëk: «Vëyaɓah macini, ɓare vëyaɓëna vële rëhnayik va.»

Soŋe icosahn ỹatëtanke

15 Ga mbiỹëk toƴe wafarise wëryampo njilehnëni mbarëlëni nësëlëni gante ntiɗëni pëlahnëniha Yesu gë wanës wadëw̃u ŋa dënk. 16 Më paƴënihëhni vërëfal vëlëw̃ hni vëryampo do gë vëryaw̃ vële nkeniho gë Eroɗ va njini ntehnëniha Yesu: «Aharaŋ, njëtëɓun catëru. Toña ye karaŋëɗuhëhni vahnë va nkaw̃ W̃ënu ŋa; dakëlihna gë le nahaɗëni vëỹëntaw̃ do dëbëndëlehnëɗilihëhnihna vahnë va. 17 Awa pëƴaryifu ile hnaharu: sariya fu ỹa maw̃ëryak bi ma maw̃ëryana cosi ỹatëtanke ỹa asankaf a, Sesar?»

18 Ɓare Yesu njëtëko nahan meh dëw̃ hni ŋa, më ntehnëkëhni: «W̃uhnë, vëroka vahnë, soŋe ye rëndëndunëho urënd? 19 Tufëryino koryi le sosande ỹatëtanke ỹa.» Më tufëniha uỹëc koryi. 20 Më tëƴëkëhni: «Yëka mo g'uw̃ac mo liyik koryi li?»

21 Më ntëkwani: «Cesar ye.»

Më ntehnëkëhni: «Awa cosëryina Sesar ile kwëhnëk ỹa, do W̃ënu ŋa fëna ile kwëhnëk ỹa.» 22 Ga nkwëryëni iŋi dëkwa, pëmpëhnahnëlehnëkëhniwo. Tac tavëlehnëniha Yesu njilehnëni.

Soŋe iɓëhn vësëm

23 Hnë fac rac fo, wasaduse wëryampo rëhakawo Yesu. (Vëhni hnësëɗëho vësëm va vëvëhnëɗina.) Më ntehnëniha: 24 «Aharaŋ, gena bi Moyis nësëko: “Ge asan ỹëlëk, do cëm hara tavëna vutah, aheryu ntëw̃ëɗëha asëval a soŋe nagëhnahna acëru vutah.” 25 Awa ỹal fu hna nkeniho vësan mbëɗ gë vëhi vële vankëk rëm gë hnëm. Aryënkwëryënkw a ñëlëko do cëm hara tavëna vutah do tavarya koyëna asëvalu ỹa aheryu. 26 Ahigëna ỹa fëna koyëna nkehawo, tac ararëna ỹa do gë fop mbëɗ gë vëhi va. 27 Ga puni vëhni fop, asëval a fëna cëmëgëlehn. 28 Awa, ge vësëm va mbëhnëni, mo yeɗ asan aỹi asëval hnë vëỹi vësan mbëɗ gë vëhi vi, kaɓi vëhni fop ñëlënihawo?»

29 Yesu më ntëkwakëhni: «W̃uhnë mpaỹëmpaỹaɗëhu kaɓi ƴëtëluhna Vikerëh va gë fanka W̃ënu ŋa. 30 Ge vësëm va mbëhnëni, vësan va gë vësëval va vëvokëɗina ñëlëlëni, ɓare had wamëleka nkeɗëni ambin hna. 31 Koɓëri karaŋëluhna bi, ile ntehnëku W̃ën soŋe iɓëhn vësëm ŋa? Umë lehnëk: 32 “W̃ën Abëraham ŋa yeɓu gë W̃ën Isak do gë W̃ën Sakob.”» Yesu më nkwënëk: «W̃ënu ŋa, gena W̃ën vësëm, W̃ën vële wok vësëmëna ye.»✡

33 Vële hnëpaɗëhawo va fop pëmpëhnahnëkëhniwo gë sifa karëŋa nte karaŋëɗëhëhniwo ŋa.

Akwëɗa ante ỹak yaɓëka nafa

34 Ante kamahnëniho wafarise w̃a Yesu ndënëkëhni wasaduse w̃a, mbarëniho. 35 Aharaŋ sariya aryampo hnë vëhni ñaɗëho tëndëhna urënd; awa më tëhaka do tëƴa: 36 «Aharaŋ, aŋëhne kwëɗa ỹak hnëfak sariya hna fop?»

37 Yesu më ntëkwaka: «“Ŋahnëryehna Ahwëhn a W̃ën hu ŋa gë sakahn hu fop, g'intaw̃ary hu ŋa fop, gë hakili hu ỹa fop.”✡ 38 Aŋi ye ante hnaỹëk do ỹak yaɓëka nafa ŋa. 39 Do wëli kigëna ŋa, ante këñëlahnëni gë ndënkwëryënkw ŋa: “Ŋahnëryehna aỹënta hu ỹa had wëjë dënk.” 40 Sariya Moyis ỹa fop gë wade karaŋëɗënihëhniwo vahnë wakila ŋa fop hnë vaŋi vakwëɗa vaki nke.»

Arëhnayik a gë David

41 Wafarise w̃a ga mbarëni, Yesu më tëƴëkëhni: 42 «Ye hnaharun soŋe Arëhnayik a? Aju mo ye?»

Më ntëkwaniha: «Aju David ye.»

43 Më tëƴëkëhni: «Awa soŋe ye David, ante nësehnëkawo Iƴir Ipacah iŋa, macëkawo “Ahwëhn” ntehn:

44 «“Ahwëhn a W̃ënu ŋa umë lehnëkawo Ahwëhn mën a: ƴij alaña g'irëhw mën, hafo hale këfëɗëfuhëhni vële ỹew̃ëki va haryënkw hu.”✡

45 «Ge David “Ahwëhn” macëka, awa hak koɗ Arëhnayik nke aju David?» 46 Awa wafarise warac, wëla aryampo hnë vëhni kolëlohna ntëkwahna iñë do, tëk pëgw hnë fac rac, ahnë ɓokëlohna ndëk tëƴa iñë.

23

Soŋe vëharaŋ sariya va gë wafarise w̃a

1 Awa Yesu më ntehnëkëhni kore ỹa fop gë vërëfal vëlëw̃u va: 2 «Vëharaŋ sariya Moyis va gë wafarise w̃a ye vëyabahn sariya va. 3 Awa tëfëka aw̃aw̃ëhnuni do aliwu ile ntehnëɗënihu ỹa fop; ɓare ant'alindu ile ntiɗëni ỹa, kaɓi vëliɗina ile nësëhnëɗënihu ỹa. 4 Waryiɓ walënah, walakah ndiɓi mbarëpëɗëni, do ndiɓëndëɗënihëhni vahnë va; ɓare vëhni dënk ñoñ vëliɗina ndemahnënihëhni.

5 «Ile ntiɗëni ỹa fop, nuhahnënihëhni vahnë va ntiɗëni. Ƴëkëryin gante naỹëk ka Wanës W̃ën wante ñëbaɗëni wayëka hna gë wahnil hna! Ƴëkëryin fëna gante njaryëk ka ỹaw̃ar yale rëfëɗe wacëmët viỹi vilëw̃ hni soŋe tufëhnahnëndëni kahnëndani soŋe W̃ënu ŋa! 6 Ñaɗëni daña hnë wëlaña walënah hna hn'ile tokëɗe roka sankaf hna do ñaɗëni fëna wëlaña wale rëkëɗe nuhahnëndeni vacaliŋa hna; 7 ñaɗëni nkaỹëndeni g'untënah waỹëw̃a ɓulunda hna do macëndeni “Aharaŋ Asankaf”.

8 «Ɓare w̃uhnë, ant'aliwu aw̃acëndewu “Aharaŋ Asankaf”, kaɓi hnënk yerun w̃uhnë fop do Aharaŋ Asankaf aryampo fo hwëhnarun. 9 Ant'aw̃acuna ahnë hnë w̃uhnë “Apa”, kaɓi aryampo fo ye Rëmun ỹa, umë ye g'ambin. 10 Ant'aliwu fëna aw̃acëndewu “Aharaŋ”, kaɓi Aharaŋ aryampo fo hwëhnarun, umë ye Arëhnayik a. 11 Ale ỹak hnaỹëk hnë w̃uhnë ỹa rëfëka nke aryokuŋëhn hun a. 12 Ale hnaỹënaka mbanëɗe, ɓare ale vanaka naỹënëɗe.»

13 Tac Yesu më ntehnëkëhni vëharaŋ sariya va gë wafarise w̃a: «Meku w̃uhnë, vëroka vahnë! Piɗëntunëhëhni rënka Naw̃ ambin ŋa vahnë va; tënkëɗiluhna w̃uhnë do tavëɗilunëhnihna tënkëni vële ỹaɗ va. 14 [Meku w̃uhnë, vëharaŋ sariya vi gë wafarise w̃i, vëroka vahnë! Nufëndunëhëhni vësëval vële cëmaryëk vësan va, vësay, ile kwëhnani ỹa fop do fëna njëfaɗun iƴëfa ƴaryah ntehnani catërun. Soŋe umë ye w̃uhnë hitiŋënde kiti le ỹak yapëk ỹa!]

15 «Meku w̃uhnë, vëharaŋ sariya vi gë wafarise w̃i, vëroka vahnë! Njasëlehnëɗun gante-wo-gante nkal li gë walant li ahnuỹahnënduna aryampo ale hwëtahnëku, do ge nuỹarunëha ntiɗunëha tëfa tënk gë janáma hafo ntëbu w̃uhnë wahwënta wahi.

16 «Meku w̃uhnë, vumëp vunte hahëɗ vahnë! Ntehnëɗun: “Ge ahnë ntëkahnëk Cery W̃ën Cankaf ŋa, umë gena ñoñ; ɓare ge sanu vë Cery W̃ën Cankaf ỹi ntëkahnëk, tëfëka nti ile ntehnëk ỹa.” 17 Nënkwërun do mëpërun! Sanu ỹi gë Cery W̃ën Cankaf nte sëvëndanëk sanu ŋi, ye ỹak yaɓëka nafa ỹa? 18 Ntehnëɗun fëna: “Ge ntëkahnëk mahëhnu hn'ile cënaɗe saɗëha hna, umë gena tana; ɓare ge ile sënahnik ỹa ntëkahnëk, tëfëka nti ile ntëkëk ỹa.” 19 Vumëp yerun! Ye ỹak nëfak: saɗëha ỹa ma hn'ile cënayik saɗëha hna ile sëvëndanëɗëha ỹa? 20 Ƴëtëryin iỹin: ale lëkahnëk hn'ile cënaɗe saɗëha hna, ntëkahnëk fop vile ye hnam va. 21 Ale lëkahnëk Cery W̃ën Cankaf ŋa, ntëkahnëk Cery W̃ën Cankaf ŋa gë W̃ënu ŋa per. 22 Ale lëkahnëk ambin ŋa, ntëkahnëk tinki W̃ënu ŋa gë W̃ënu ŋa per.

23 «Meku w̃uhnë, vëharaŋ sariya vi gë wafarise w̃i, vëroka vahnë! Njëɗaɗunëha W̃ënu ŋa ỹëŋa hwëhn pëhw-wo ile varëpërun ỹa, hafo gë sifa yaryef yale-wo-yale rokëɗe ỹa fop, ɓare maw̃ëndiluhna ile ỹak hnëfak sariya hna, gante nke usatah gë kaỹëhnahn do g'ikwëtahn ŋa. Umë ye ile rëfakëha aliwu ỹa, hara ɗënkwëluhna fëna ƴëɗahn ỹëŋa hwëhn pëhw-wo ile varëpëɗun ỹa. 24 Vumëp vunte hahëɗ vahnë! Tarëɗun ile seɗun ỹa alihëtahnuna fanku, ɓare kohnëɗunëha yonkomb!

25 «Meku w̃uhnë, vëharaŋ sariya vi gë wafarise w̃i, vëroka vahnë! Për hna vahnë vëfërën yerun ɓare ɓambery, ule fëɓëku g'iña idëb vahnë. Ile liɗun ỹa nke had ahnë ale facënëɗ hamëhni fo nkëlëw̃a ŋa gë humpan uŋa do nko tonk ɓambery ỹa. 26 Farise w̃ëpah! Pacënëryin ɓambery ankëlëw̃a ŋa tac për iŋa fëna pacëɗ.

27 «Meku w̃uhnë, vëharaŋ sariya vi gë wafarise w̃i, vëroka vahnë! Gë wayag wale yerënik liyak had nkwamëk për iŋa mëntëlërun, ɓare ɓambery ỹa waỹëc vësëm fëɓëk do gë sifa viyëlah-wo. 28 Koyëna nkehu w̃uhnë fëna për iŋa, tufëhnaɗun catërun, ɓare ɓambery ỹa vëroka vahnë yerun do dënënëluhna sariya ỹa.

29 «Meku w̃uhnë, vëharaŋ sariya vi gë wafarise w̃i, vëroka vahnë! Mbëryëndunëhëhni wakila ŋa wayag walëw̃ëri w̃a, gwamënëndunëhëhni vële satëk va wayag walëw̃ hni w̃a, 30 do ntehnëɗun: “Ge wati vacërakëlo hu ỹa yentahnëkëndeɓunëho ɗemakëndilëfunihna ndaw̃ënihëhni wakila ŋa.” 31 Koyëna, njavëtërun w̃uhnë dënk vutah vële ryaw̃ëkëhni wakila ŋa yerun. 32 Awa tëfëryin soŋe afuhnawu ile pëgwëniho warëmun ỹa!

33 «Walën yerun, pëɓëku wanto ŋa, hak ñaɗun ahehawu hara dabiluhna gë janáma fac kiti hna? 34 Soŋe umë pëƴaɗëmu, cañëtëhniɗëmuni wakila do vëyët do gë vëharaŋ paryi. Ndaw̃ëɗunëhëhni vëryampo, vëỹëntaw̃ va afakuni hnë wakërëwa, do ntampëɗunëhëhni vëhaw̃ary kat vacaliŋa hun hna do rëkëɗun arëfëlehnënduni hnë wahnaw̃ hna fop. 35 Koyëna w̃uhnë cosëɗ W̃ënu ŋa soŋe ile ndaw̃ini vahnë vële wok vëlina w̃eh va tëk pëgw iɗaw̃ Abel hna hafo vëhni Sakari hna, aju Barasi, ale ryaw̃ërun yëbëlan ỹëw̃a sëvah hna g'ile cënaɗe saɗëha ỹa. 36 Toña ỹa fëƴaɗëmu: W̃ënu ŋa piniŋëɗëhëhni vahnë vëvë dol va soŋe waŋi fop!»

Yesu gë Yerusalem

37 Yesu më mbok ntehnëhni: «W̃uhnë vëvë Yerusalem vi, w̃uhnë vële ryaw̃ëɗëhëhni wakila, ndaw̃ëɗunëhëhni gë wëraka vële paƴëhnikuni W̃ënu va! Gante ñaɗëfuho ɗus varëpu ɗarël mën had cale nte varëpëkëhni vutahu hnë vampaw̃ vantëw̃u, ɓare maw̃ëluhna! 38 Awa wëli, W̃ënu ŋa tavëɗ cery hun ŋa. 39 Ha, pëƴaɗëmu ɓokëɗiluhna ahnuwuno hafo wati nte ntehnëɗun: “Araɓi Ahwëhn a W̃ënu ŋa njëɗa ale yijëɗ g'uw̃ac lëw̃u w̃a!”»

24

Yesu inih Cery W̃ën Cankaf ŋa pëƴahnëɗ

1 Yesu cahnëko Cery W̃ën Cankaf hna do, ante njiɗëho ŋa, vërëfal vëlëw̃u va më tëhaniha soŋe tufahnëniha vacery vante yeho caharaɓ selele Cery W̃ën Cankaf hna. 2 Awa Yesu më ntehnëkëhni: «Nurun iỹin fop? Toña ỹa fëƴaɗëmu: la itaka ɗampo goɗina tinda hnani hn'iñëntaw̃; fop nihëɗe.»

Ile yeɗ tëkahnind wapuya ɗuniỹa

3 Ga ndëcëk watac, Yesu hn'ikuŋ Oliviye hna njiko ntañako. Vërëfal vëlëw̃u va më tëhaniha do tëƴëniha: «Guve ntiyaɗ waŋi, do ile yeɗ dahëse iɓoka hu ŋa do gë wapuya ɗuniỹa ŋa?»

4 Më ntëkwakëhni: «Kwëtëryin hakili, ant'aravu arokayiwu! 5 Vahnë vëyaɓah njijëɗëni mëcani uw̃ac mën w̃a do ntehnëndëni: “Arëhnayik a yeɓu!” do tokaɗënihëhni vahnë vëyaɓah. 6 Nkwëryëɗun ga mëtëɗe ɗarël hun do gë wakasëk soŋe wamët waɓë ŋaw̃ët ŋa. Antë ntaku: watac afo ntiya, ɓare geɗina ten wapuya iỹi ɗuniỹa. 7 Ɓulunda rëkëɗ mëtëndëni gë ɓulunda ỹëntaw̃, do ahnaw̃ pëgwëɗëha ahnaw̃ aỹëntaw̃; nkeɗ ñënka nkal hnë waresiỹo wayaɓah, do g'inte ŋa. 8 Nkeɗ had lav ɗonk hnag ryënkwëryënkw.

9 «Hnë wati rac, vahnë va mbërehnëɗënihu do ndaw̃ëɗënihu. Waɓulunda ŋa fop ñew̃ëɗënihu soŋe lëmën. 10 Vëyaɓah tavëɗëni kwëtahn iŋa; rëkëɗ tokalëndëni do ñew̃ëlëɗëni. 11 Wakila vëw̃ër vëyaɓah sahnëɗ do tokaɗënihëhni vahnë vëyaɓah. 12 Wameh ŋa campëɗ hafo iña vahnë vëyaɓah goɗina. 13 Ɓare ale yaw̃ënaɗ hafo pu ỹa, W̃ënu ŋa pehëtëɗëha. 14 Wanës Wakasëk Naw̃ iŋi pëƴahnëɗe ɗuniỹa li fop, waɓulunda ŋa fop nkwëryëɗëni. Tac tëkiɗ wapuya ɗuniỹa ŋa.»

Ambër cankaf

15 Yesu më mbok ntehnëk: «Fac ỹa tëkiɗ hn'ile nuɗun ỹëw̃a sëvah hna le w̃acëɗe “Iñë hayah ɗëcët ỹa” le nësëɗëho kila le w̃aciko Daniyel ỹa. Araɓi ale haraŋëɗa nkwëry ɗus waŋi! 16 Awa vële yeɗ Yuɗe va tëfëɗëha nkaryëni gë wahuŋ: 17 ale yeɗ ƴaŋ cery ntëw̃u ŋa, tëfëlahna cëli njij nuf viỹë vilëw̃u va ɓambery ani gë nkaryahnënd; 18 do ale ye hn'ikaỹ ŋa tëfëlahna mënc gë ỹalu soŋe njoj cuɗ cankaf ntëw̃u ŋa. 19 Mekëhni vësëval vëryonkah va gë vële yëw̃ëndëɗëhëhni vutah vuntëw̃ hni va hnë wafac warac! 20 Ƴëfaryina W̃ënu ŋa soŋe ant'ayaryu hnë wafac wale tëvëɗ gë fanka ma hnë fac ntaw̃ëla hna! 21 Hnë wati rac njaɓëɗ ɗus ambër ŋa, ntëbi vante yeho koɓëri nte pëgwëko ɗuniỹa hafo gaki ŋi, do ɓokëɗina nke muk sifa mbër tac. 22 Ge W̃ënu ŋa pëhnakëndilohna ŋaỹët waỹi wafac, ahnë gokëndina. Ɓare ŋaỹëtëɗ soŋe vahnë vële tëhnak va. 23 Awa ge ahnë ntehnëku: “Ƴëkëryina, Arëhnayik a ani nke!” ma: “Hnani nke!” nt'aw̃aw̃u, 24 kaɓi vële wok vëyena vërëhnayik paryi gë wakila paryi sahnëɗ. Tëkëɗ ntindëni vifëmpëhnahnah visankaf gë wëdahëse wacankaf tokahnënihëhni vahnë va, hafo tokaryënihëhni la vële tëhnak W̃ën va, ge kokënd nke. 25 Nëparyin! Pëƴamu koɓëri fo.

26 «Awa ge ntehnirun: “Ƴëkëryin, Arëhnayik a wula hna nke!” nt'ayiwu. Ma ge ntehnirun: “Ƴëkëryin, hnani cow̃ak!” nt'aw̃aw̃u. 27 Itëk Ajë Ahn'a nkeɗ had mbilëbilëk ambin hn'ani penëlehn ɗuniỹa ỹi fop. 28 Hnë le nke ibël hna, hnam mbarëpëlëɗëni wahuy w̃a.»

Iɓoka Ajë Ahn'a

29 Yesu më mbok ntehnëk: «Ge ndëcëk wafac ambër atac, ulav w̃a kuyëɗ taŋ, tac lepera w̃a ɓokëɗina ntanc, wahol w̃a njojëɗ do fanka favë g'ambin fa ñënkaɗ.✡

30 «Awa, dahëse Ajë Ahn'a cahnëɗ ambin hna; ɓulunda vahnë vëvë nkal vi fop njahnaɗëni, nuɗëniha Ajë Ahn'a ga tëkiɗ vëŋar hna mati g'ambin gë fanka do gë icëmb cankaf. 31 Lënkw sankaf ỹa ntënkwëɗe do paƴëɗëhëhni wamëleka wadëw̃u ŋa hnë vacape vanah vambë nkal vi, mbarëpiɗënihëhni vële tëhnak va.»

Mëntëndëlehn g'atëh anuỹ

32 «Gwëryëryin ile karaŋëɗ anuỹ ŋi: ge tëk nëp tuŋ njëtëɗun wati hasëk ỹa tëhajëk. 33 Ndampo fo nke, ge nurun vëỹin fop, ƴëtëryin wati iɓoka Ajë Ahn'a tëhajëk, ɓëỹëɗina ntiyaɗ. 34 Toña ỹa fëƴaɗëmu: ỹi ƴamani ɗëcëɗina hara diyana vëỹin fop. 35 Ambin ŋi g'inkal iŋi ndëcëɗ, ɓare wanës mën ŋi ɗëcëɗina muk.»

Ahnë ƴëtëna wati wapuya ɗuniỹa ỹa

36 «Ahnë ƴëtëna bi guve tëkiɗ fac ma wati le ntiyaɗ vëỹin ỹa, la wamëleka waɓ g'ambin ŋi gë Aj'a dënk vëyëtëna; Rëm ỹa fo yëtëk. 37 Fac ile njihahniɗ Ajë Ahn'a nkeɗ had gë ƴamani rëm fu sankaf, Nowe, ka. 38 Wati rac, tëkahnindo uw̃ac sankaf w̃a, vahnë va tokëɗëniho do ceɗëniho, ñëlëlëɗëniho do njëɗahnëɗënihëhniwo vëryag hni va ñëlini, hafo fac le tënkahnëko Nowe hnë sisikulu hna; 39 ñoñ vëyëtalohna hafo uw̃ac sankaf w̃a tëki do njokëhniwo vëhni fop. Vahnë va koyëna mbokëɗ ntindëni ante njijëɗ Ajë Ahn'a. 40 Wati rac, vësan vëhi yeɗ kaỹ hna: njoɗëha aryampo do tava aỹëntaw̃ a. 41 Vësëval vëhi rëkëɗ ndaw̃ëndëni ryëw̃a: njoɗëha aryampo do tava aỹëntaw̃ a.

42 «Awa nt'ahnamawu, kaɓi ƴëtëluhna bi iỹëhne fac njijëɗ Ahwëhn hun a. 43 Ƴëtëryin ɗus waŋi: ge ahwëhn tere ỹa njëtakënd wati le njijëɗ g'umëɗ ga ale ỹa, ɗakakëndina wakwëɗ do tavakëndilahna tënk tere lëw̃u hna. 44 Soŋe umë ye, pëhwëtaryin w̃uhnë fëna, kaɓi Ajë Ahn'a tëkiɗ hnë wati le worun nahaluhna.»

Aryokuŋ ale hahnëndak g'ale wok kahnëndana

45 Yesu më mbok ntehnëk: «Mo ga ye aryokuŋ ale hahnëndak do ritëk a? Umë ye ale hwëtehnahnikëhni vëryokuŋëntaw̃u va fop ntehni: “Ƴëɗaryindëhni vëryokuŋënta hu vi roka ỹa hnë wati le rëfëka hna.” 46 Nëfaka aỹi aryokuŋ ge ahwëhn tere ỹa mëncik do tëkata ga ntiɗ ɗoku lëw̃u ỹa! 47 Toña ỹa fëƴaɗëmu: ahwëhn tere ỹa kwëtehnahnëɗëha hnapul lëw̃u ỹa fop. 48 Ɓare ge aryokuŋ aw̃eh ye, ntehnaɗ ahwëhn tere ỹa mëncënkajëɗina, 49 do pëgwëlehn ndafëndëhni vëryokuŋëntaw̃u va do tokëlahnëndëni, celahnëndëni gë vëryëw̃! 50 Awa ahwëhn tere ỹa mënciɗ hnë fac le nkok ƴëkaɗilahna aryokuŋ arac, hnë wati le nkok ƴëtëna; 51 ndafëɗëha ɗaf ntavah gante ntiɗëni vële hnësëɗ ile nkoni waliɗina ỹa, hn'ile koɗe do cemëlehnaɗe wabeñ hna.»

25

Uhnës uryindaryindan soŋe vëryag pëhw

1 Yesu më mbok ntehn: «Awa Inaw̃ ambin ŋa g'iỹi uhnës uryindaryindan mëntëlëɗëni: vëryag pëhw nufëni walampu walëw̃ hni cahnëni kacahnëniha ale ỹëlëɗ. 2 Hnë vërac, imbëɗ nënkwëniho do imbëɗ titëni. 3 Vëhnënkwah va njoniho walampu walëw̃ hni w̃a, ɓare vëfehnalohna wagu* ŋa. 4 Ɓare vëritah va njoyaniho walampu gë wasëleku wagu ŋa pehnani. 5 Awa ale ỹëlëɗ a ndëcajëɗëhawo; vëryag va më njokëhni wakwëɗ ndakëlehnëni.

6 «Ante ndëcak ŋa, më wëryik waɗeka: “He w̃uhnë! Ale ỹëlëɗ a nkejëk! Cahnëryin ahacawuna!”

7 «Awa vëryag pëhw va nëgalehnëni pëgwëni pëhwëtëndëni walampu walëw̃ hni w̃a. 8 Vëhnënkwah va më tëƴënihëhni vëritah va: “Ƴëɗëryinëfu wagu hun ỹi, kaɓi walampu walëw̃ fu w̃i ɗipiŋa nke!”

9 «Vëritah va më ntëkwanihëhni: “Hali, kaɓi geɗilëfuhna gwër fuhnë fop. Ƴiryin alëw̃aju gë vëwaf.”

10 «Awa, vëhnënkwah va njilehnëni ntëw̃ajëni wagu ŋa. Hnë wati rac tëkiko ale ỹëlëɗ a. Imbëɗ vële fëhwëtako va tënkëntëlehnini g'umë cery nte ñëland hna cëɗëlehni rënka ỹa.

11 «Ga mbiỹëk, vëryag vëỹëntaw̃ va tëkiniho do ndekandëni: “Ahwëhn, Ahwëhn, piɗëtëndifu!”

12 «Ɓare ahwëhn a më ntëkwakëhni: “Toña ỹa fëƴaɗëmu, ƴëtëluhna.”»

13 Yesu, më nkwënëk: «Awa kwëtëryin hakili, kaɓi ƴëtëluhna fac ỹa gë wati le mbokahniɗ Ajë Ahn'a.»

Uhnës uryindaryindan soŋe vëryokuŋ vërar

14 Yesu më mbok ntehnëk: «Inaw̃ W̃ënu ŋa g'iỹi uhnës uryindaryindan mëntëlëni kat: asan ñaɗ nji uyas do macëɗëhëhni vëryokuŋ vëlëw̃u va, kwëtehnahnëhni hnapul lëw̃u ỹa. 15 Aryampo waŋëc sanu wakeme mbëɗ njëɗakawo, aỹëntaw̃ a wakeme waki, ararëna ỹa keme, ale-wo-le ile mëkëɗ ndokuŋahn ỹa. Tac njilehn g'uyas. 16 Aryokuŋ ale yëɗayiko waŋëc sanu wakeme mbëɗ ỹa njilehn taŋ nkwafahnënd igwaf koryi rac do nuỹa waŋëc sanu wakeme mbëɗ wakaw̃ary. 17 Ale yëɗayiko waŋëc wakeme waki ỹa fëna koyëna ntiko do nuỹa waŋëc wakeme waki wakaw̃ary. 18 Ɓare ale yëɗayiko waŋëc keme ỹa, njiko nkab mbañ hnam koryi rac.

19 «Ga mbiỹëk, ale ndokuŋëhnëɗëniho vëỹi vëryokuŋ a mënciko, më tëƴëkëhni pëƴaniha soŋe koryi le kwëtehnahnëkëhniwo ỹa. 20 Ale yëɗayiko waŋëc sanu wakeme mbëɗ ỹa, më tëhajëk do tufahn waŋëc wakeme mbëɗ wañëntaw̃ ŋa ntehn: “Ahwëhn tere waŋëc wakeme mbëɗ yëɗaruhow̃o. Nuỹaɓu waŋëc wakeme mbëɗ wakaw̃ary: wëli.”

21 «Arac më ntehnëka: “Njivëk, aryokuŋ afërën do ale facënak yeru. Pacënaru hnë viỹë viroƴ hna, soŋe umë kwëtehnandëmi viyaɓah va. Ƴij cehëli hnatah mën w̃a!”

22 «Tac aryokuŋ ale yëɗayiko waŋëc wakeme waki ỹa tëhagiko do ntehn: “Ahwëhn tere, waŋëc wakeme waki yëɗaruhow̃o. Nuỹaɓu wakeme waki wañëntaw̃: wëli.”

23 «Arac më ntehnëka: “Aryokuŋ afërën do ale facënak yeru. Pacënaru hnë viỹë viroƴ hna, soŋe umë kwëtehnandëmi viyaɓah va. Ƴij cehëli hnatah mën w̃a!”

24 «Rëkwa ỹa, aryokuŋ ale yëɗayiko waŋëc keme ỹa më tëhagik do ntehn: “Ahwëhn tere, njëtëɓuho asan ayapah yeru: kácëɗu hn'ile nkoru naɗëlihna, mbarëpëɗu hn'ile nkoru pahnëlihna ñoñ. 25 Ntakëkow̃o gë wëjë, më yiɓu vañu koryi hu ỹa. Wëli ile hwëhnëru ỹa.”

26 «Arac më ntëkwaka: “Aryokuŋ aw̃eh yeru do këmaru! Njëtëruho kacëɗëfu hn'ile nkoɓu naɗëla, mbarëpëɗëfu hn'ile nkoɓu pahnëla ñoñ? 27 Awa tëfëkawo ahwët koryi mën ỹa hnë bank. Ge mënciɓu kokëndeɓu wënëhniw̃ ge mbiɗëfu.” Tac më ntehnëkëhni vële nkeniho va: 28 “Teɓëryina waŋëc sanu keme ŋi do ayëɗawuna ale hwëhnak waŋëc wëli ỹi. 29 Koyëna nke, ale wëryëk wapacëk a nkwënëhnëɗe uyët w̃a, do kobëɗëha; ɓare ale wok gwëryëna ỹa, teɓëɗe la ile njëtëk ỹa.† 30 Ge aỹi fufafu ye, doŋëryina g'ipër hn'umëhwëry hna, hn'ile koɗe do cemëlehnaɗe wabeñ hna.”»

Ikitiŋ tëkwa

31 Yesu më mbok ntehnëk: «Ge Ajë Ahn'a njijëk had ahnaw̃ hnë icëmb dëw̃u hna gë wamëleka ŋa fop, ntañaɗ hnë tinki Naw̃ dëw̃u hna. 32 Fop waɓulunda waɓë nkal ŋi mbarëpëlëɗëni haryënkw lëw̃u do pitëndëlendëhëhni vahnë va gante pitëndëlendëhëhni ahery wape g'uhnankal ki; 33 G'irëhw lëw̃u kwëtëɗëhëhni vësatah va, vëw̃en va g'irahahn.

34 «Awa ahnaw̃ a ntehnëɗëhëhni vële yeɗ g'irëhw lëw̃u va: “Ƴijën, w̃uhnë vële ndëwanëk Rëm mën vi! Kwëhnëryin Naw̃ nte pëhwëtëhnëkuno koɓëri ante ntiɗëho ɗuniỹa ŋa! 35 Ndëwanirun kaɓi njokowo inte ŋa do njëɗarunëhow̃o roku; njokowo w̃ënka ŋa do njëɗarunëhow̃o siyaw̃; ahneh yeɓuho do kacarunëhowo ỹal hun hna; 36 ŋas fo yeɓuho do cuɗërunëhow̃o; tesëɓuho do paɓërunëhow̃o; cëɗiɓuho do njijëɗunëho ayëkiw̃uno.”

37 «Awa vësatah va tëƴëɗëniha: “Ahwëhn, guve nuyiruho ga njoki inte do ayëɗayi arok, ma ga njoki w̃ënka do ayëɗayi asiya? 38 Guve nuyiruho ga nkeru ahneh do ahacayi watere fu hna, ma ga nkeru ŋas fo do asuɗi? 39 Guve nuyiruho ga tesëru, ma ga cëɗiru, do yiryiɓun ayëkiji?”

40 «Ahnaw̃ a ntëkwaɗëhëhni: “Toña ỹa fëƴaɗëmu: ante-wo-nte ntinëhnërunëha aỹënta mën wëla ale ỹak vak ỹa, ami linëhnërun.”

41 «Tac ahnaw̃ a ntehnëɗëhëhni vële yeɗëha g'irahahn va: “Ŋaw̃ëtaryino, w̃uhnë vële ndëwanëk W̃ën w̃eh vi! Ƴiryin gë hwëɗëh hunte wok ɗipëɗina muk, hunte pëɗëhnik Sintani gë wamëleka wadëw̃u ŋa! 42 Njokowo inte ŋa do ƴëɗalunohna roku; njokowo w̃ënka ŋa do ƴëɗalunohna siyaw̃; 43 ahneh yeɓuho do kacalunow̃ohna; ŋas fo yeɓuho do cuɗëlunow̃ohna; tesëɓuho do cëɗiɓuho do paɓëlunow̃ohna.”

44 «Awa vëhni fëna tëƴëɗëniha ahnaw̃ a: “Ahwëhn, guve nuyiruho ga njoki inte, njoki w̃ënka, nkeruho ahneh, nkeruho ŋas fo, tesëruho, ma cëɗiruho do nkoyiruho ɗemayilihna?”

45 «Ahnaw̃ a ntëkwaɗëhëhni: “Toña ỹa fëƴaɗëmu: ante-wo-nte nkorunëho dinëhnëlunahna aỹënta mën wëla ale ỹak vak a, dinëhnëlunohna ami fëna.”

46 «Koyëna njiɗun gë horot le wok puɗina hara vësatah va gë ɗuniỹa le wok puɗina njiɗëni.»

26

Ipëhwëta soŋe iɗaw̃ Yesu

1 Ante puhnako Yesu karaŋ vërëfal vëlëwu va waŋi fop ŋa, më ntehnëkëhni: 2 «Njëtërun wafac wahi wojëk nkehahn ambënt Pak ŋa. Wati rac, Ajë Ahn'a njëɗahnëɗe soŋe paki hnë kërëwa.»

3 Awa vësankaf vësëna wasaɗëha va gë vicër ɓulunda wasëwif va, tere Kayif asankaf vësëna wasaɗëha hna mbarëniho; 4 më maw̃alëni pëlaniha Yesu ƴëm-ƴëm fo do ndaw̃ehnëniha. 5 Më ntehnëni: «Koɗelënëhna ntiyin watac hnë wati ambënt hna, ge gena umë ɓulunda ỹa dakëna ŋañënani.»

Asëval rurëɗëha Yesu ɗatikola

6 Yesu Betani nkeho, tere Simo* ale hwëhnako mbiỹ ŋa. 7 Asëval më tëhaka gë sëleku ɗatikola hambah ntaw̃i: umë turëka ɗatikola rac Yesu nkaf li wati nte ntañaniho hn'ile tokëɗe roka hna.

8 Vërëfal va ga nuni watac, ntavëkëhniwo më ntehnëni: «Soŋe ye përëkanëk iỹi ɗatikola? 9 Kokënde nkwafi gë koryi yaɓah njëɗayini koryi ỹa vëhaỹëhnah va!»

10 Yesu njëtëko koyëna nësëɗëni më ntehnëkëhni: «Soŋe ye ryëñanërunëha aỹi asëval? Ile ntinëhnëko iỹi njivëk. 11 Nkelandun kwëlëkwël vëhaỹëhnah va; ɓare ami, gelandelënëhna kwëlëkwël. 12 Turëk iỹi ɗatikola mbahn mën li pëhwëtanëhnahno iɓañ iŋa. 13 Toña ỹa fëƴaɗëmu: hn'ile-wo-le pëƴahnëɗe Wanës Wakasëk ŋa ɗuniỹa li fop, tëfëtaɗe ile ntik asëval aỹi fëna do ndënkwëtaɗe.»

Yuɗa njëɗahnëɗëha Yesu

14 Awa aryampo vërëfal Pëhw gë Vëhi, ale w̃aciko Yuɗa Isëkariyot, njiko vësankaf vësëna wasaɗëha hna 15 do ntehnëhni: «Ye sosëɗunëho ge njëɗamuna Yesu?» Awa vërac më ndëkwëni waŋëc wafëhw warar koryi. 16 Tëk pëgw wati rac Yuɗa pëgwëlehn njëkëlehnand fere fale rëfëka njëɗahnëhni Yesu fa.

Yesu nëgehnëɗ roka Pak ỹa

17 Hnë fac ryënkwëryënkw ambënt mburu kwëhn levir këm hna, vërëfal va tëƴënihawo Yesu: «Ne ñaɗu yifu afëhwëtanëhni roka Pak ỹa?»

18 Awa Yesu më ntëkwakëhni: «Ƴiryin naw̃ hna hnë vëhni ahod alehnuna: “Ahwëhn a më lehnëk: Wati mën ỹa tëkëk; ỹal hu hna ntiɗëfun Pak ỹa gë vërëfal mën va.”» 19 Vërëfal va më ntini ile ntehnëkëhniwo Yesu ỹa do pëhwëtani soŋe roka ỹa.

Yesu pëƴahnëɗ tokaɗe

20 Ga nëkak, Yesu gë vërëfal Pëhw gë Vëhi va ntañaniho. 21 Wati nte tokëɗëniho ŋa, Yesu më ntehnëkëhni: «Toña ỹa fëƴaɗëmu: aryampo hnë w̃uhnë tokaɗëho.»

22 Vërëfal va njamëlehnëni pëgwëlehnëni ntehnëndëniha aryampo aryampo: «Ahwëhn, ami bi ye?»

23 Yesu më ntëkwakëhni: «Ale labëlandëɓun mburu nëhëta ỹa, umë rokaɗëho. 24 Ajë Ahn'a cëmëɗ, gante nësëk Vikerëh soŋe lëw̃u ka; ɓare horot sankaf nuỹaɗ ale rokaɗëha Ajë Ahn'a! Antë mbërayi nagi fecekëndëho asan arac!»

25 Yuɗa, ale rokaɗëha ỹa, më teɓak wanës ŋa do tëƴa Yesu: «Aharaŋ Asankaf, ami bi ye?»

Yesu më ntëkwaka: «Wëjë hnësëk.»

Roka Ahwëhn a

26 Wati roka hna, Yesu nufëko mburu ŋa do, ga camehnëka W̃ënu ŋa, më nkubëlehnëk njëɗahni vërëfal vëlëwu va, ntehnëhni: «Nufëryin aroku iỹin, mbahn mën iŋa ye.»

27 Tac mbok nuf nkëlëw̃a uñen waresen ŋa do, ga mbok camehna W̃ënu ŋa, më mbok njëɗakëhni ntehnëhni: «Ceryin, w̃uhnë fop, 28 kaɓi uŋi ñen sat mën ye, sat mën ile ỹabahnik kwëtëla gë W̃ënu ŋa do ryehëtik soŋe vahnë vëyaɓah tavëhnahnini wameh ŋa. 29 Pëƴaɗëmu: tëk pëgw gaki, ɓokëɗa sewu uñen waresen hafo hale ceɗen uñen kasëk mbë Naw̃ Rëm mën hna.»

30 Njëw̃ëlehnëni wahnëw̃ ambënt ŋa. Tac njilehnëni hn'ikuŋ nte w̃acik Oliviye hna.

Yesu pëƴahnëɗ Piyer njahëtaɗëha

31 Awa Yesu më ntehnëkëhni vërëfal vëlëw̃u va: «Hnë uŋi mëɗ dënk tavëɗunëho w̃uhnë fop, had gante kerik ka:

«“Ndaw̃ëɗëfuha aheryëherya ỹa, do wape ŋa campëɗëni.”✡»

32 Yesu më nkwënëk: «Ɓare ge mbëhnëɓu, njiɗëfu hnapëhëndu Galile hna.» 33 Piyer më teɓak wanës ŋa ntehna: «Lakënde ntehni vëỹëntaw̃ vi fop tavënihi, ami tavëɗila muk.»

34 Yesu më ntëkwaka: «Toña ỹa fëƴaɗëmi: hnë uŋi mëɗ dënk, ani gë tarahnënd cale ŋa, ntehnëɗu wahwënta warar ƴëtëlihohna.»

35 Piyer më ntehnëka: «Dehnëɗa muk ƴëtëlihna, wëla ntehni tëfëka cëmëlahni gë wëjë.» Do vërëfal vëỹëntaw̃ va fop koyëna nësëniho.

Yesu Setësemane† hna njëfaɗ

36 Awa Yesu gë vërëfal vëlëw̃u va më tëkëni ile macik Setësemane hna do më ntehnëkëhni: «Dañaryin ani yiwu yëfaju hnani.» 37 Tac më njokëhni vëhni Piyer gë viju vëhi Sebede. Pëgwëlehn njëtand ikaỹëhnahn g'ufëmpëhnahnah w̃a. 38 Awa më ntehnëkëhni: «Ntaw̃ary mën iŋa pëɓëka yiw̃ëhnah sankaf ɗus hafo yewu had ale sëmëk. Ñëw̃ëryin ani do ɗuñënaryin ant'aryaku wakwëɗ.»

39 Tac më njik ŋaw̃ët toƴe, njok nkal li koɓalehn do njëfa aki: «Apa, ge koɗ nke ŋaw̃ëtënde antë tëkëhne iỹi horot. Ɓare ant'ali ile ỹaɗëfu ami, diry ile ỹaɗu wëjë ỹa.»

40 Më mbokajëk ile nkeni vërëfal vërar hna do tëkatëhni ga ndakëni wakwëɗ. Më ntehnëka Piyer: «Mëkëlihna aryuñëna wëla wati ryampo fo hara ɗakëlihna? 41 Nt'aryaku wakwëɗ, njëfaryin soŋe gante koɗun ayaw̃ënahnu ge njëkëhnahnëɗerun. Paryi nke, ahnë ñaɗ ntind yivah yaɓah, ɓare mbahn iŋa kwëhnana fanka.»

42 Më mbok ŋaw̃ëtak higëna ỹa do mbok njëfa aki: «Apa, ge iỹi horot koɗena ntihëti hara gelohna, araɓi iña hu ŋa ntiya!» 43 Më mbok mbokajëk kat gë vërëfal vëlëw̃u mbok tëkatëlehnëhni ga ndakëni wakwëɗ. Vëhoɗilohna mbok ŋesëni. 44 Yesu më tavëkëhni, ŋaw̃ëtak do mbok njëfa rarëna ỹa tëfëtatënd wanës watac fo.

45 Tac më mbok mbokajëk ɗarël vëlëw̃u hna ntehnëhni: «Nkorun aryaku do ayinëgandu? Ƴëkëryin, wati ỹa tëkëk do Ajë Ahn'a njëɗaɗeniha vëw̃en va. 46 Matëryin, njiyin! Ƴëkëryina, ale yëɗahnëɗëho ỹa tëhajëɗëho.»

Ipëla Yesu ŋa

47 Yesu nkoko nësënd ante tëkiko Yuɗa ŋa, aryampo yeho hnë vërëfal Pëhw gë Vëhi vëlëw̃u hna. Kore vahnë vële w̃ënkëko wasëlame do gë waryoko nkejëniho. Vësankaf vësëna wasaɗëha gë vicër ɓulunda wasëwif w̃a faƴikëhniwo. 48 Yuɗa, ale yëɗaɗëhëhni Yesu ỹa, nkabëkëhniwo kore rac ile ntiɗ ỹa ntehn: «Asan ale vucëɗëfu ỹa, umë ye Yesu ŋa. Pëlaryina.» 49 Yuɗa tëhalehna taŋ Yesu ntehna: «Aharaŋ, nkaỹëmi!» Tac mbucëlehna.

50 Yesu më ntëkwaka: «Lawo, ile yijëru ali ỹa diry ñap.» Awa vëỹëntaw̃ va nëñëlëhnëlehnëniha Yesu pëlaniha. 51 Aryampo hnë vële nkelahnëniho Yesu va, më ndorik sëlame lëw̃u ỹa, taw̃ëka aryokuŋ asëna wasaɗëha asankaf a ntëpëtëlehna nëf ŋa.

52 Awa Yesu më ntehnëka: «Ɓokaryëry afëhw sëlame hu ỹi uval lëw̃u hna, kaɓi vële hnufaɗ sëlame va fop, gë sëlame ndaw̃ëɗeni. 53 Ƴëtëlihna bi kokëndëɓu w̃ac w̃a Apa njij ndemaw̃o do taŋ njëɗanahnekëndëhow̃ëhni wakore pëhw gë waki wamëleka‡ ŋa? 54 Ɓare ge koyëna nkekënd, hak nkehahnakënd le nësëk vikerëh ỹa? Më lehnëk iỹin koyëna tëfëka nke.»

55 Tac Yesu më ntehnëkëhni kore ỹa: «Gë wasëlame do gë waryoko bi tëfakëha ayinëhniwuno, afëlawuno had bandi yeɓu? Fac-wo-fac ntañaɗëfuho Cery W̃ën Cankaf hna soŋe haraŋëndëwëhni vahnë va, ɓare pëlalunow̃ohna. 56 Ɓare waŋi fop tëkik soŋe ntiyahn wanës Vikerëh wakila ŋa.» Awa vërëfal va tavëlehnëniha nkaryëni.

Yesu haryënkw kitiŋ a cankaf hna

57 Vële fëlakawo Yesu va njolehnëniha vëhni Kayif, asëna wasaɗëha asankaf hna, hn'ile mbarëniho vëharaŋ sariya do gë vicër hna. 58 Piyer tëfëlendëhawo Yesu ŋaw̃ët, hafo selele tere asëna wasaɗëha hna. Tënkëko selele tere hna do ntañanti gë vëyëka va njëkahn bi hak puɗ.

59 Vësankaf vësëna wasaɗëha va gë Mbara Vëhitiŋ va fop njëkëlehnëɗëniho fere, wëla nke wamër, soŋe ndaw̃ehnahnëniha Yesu. 60 Ɓare vëhnuỹalohna, mama mërahnënihawo vahnë vëyaɓah.

Ɓare vahnë vëhi yijëko 61 do ntehnëni: «Aỹi asan më lehnëk: “Koɗëfu hnihu Cery W̃ën Cankaf ŋi do vokaryu vëryu hnë wafac warar.”»

62 Asëna wasaɗëha asankaf a më matëk do tëƴa Yesu: «Dëkwaɗila bi ile ntehnëɗënihi vëỹi vahnë ỹi?» 63 Ɓare Yesu ndemëhnako.

Awa asëna wasaɗëha asankaf a më ntehnëka: «Tëƴëɗëmi alëkëhnëfu g'uw̃ac W̃ën paryi ỹa, bi Arëhnayik a yeru, Aju W̃ënu ŋa?»

64 Yesu më ntëkwaka: «Wëjë hnësëk. Ɓare pëƴaɗëmu w̃uhnë fop tëk pëgw do nuɗunëha Ajë Ahn'a ntañaɗ g'irëhw W̃ën Hwëhn Fanka Fop; do nuɗunëha fëna ga njijëɗ vëŋar vamb g'ambin hna.»

65 Awa asëna wasaɗëha asankaf a më citëk viỹi vilëw̃u va do ntehn: «Njew̃ëka W̃ënu ŋa! Gona mbalëfu waseɗe! Nkwëryërun gante njew̃ëka W̃ën ka. 66 Ye hnaharun?»

Umë ntëkwaniha: «Menëk, tëfëka ndaw̃i.» 67 Awa më tëpahnëniha yëka li do nkwëƴëniha. Vëryampo poryëɗënihawo 68 ntehnatëndëniha: «Ƴëtëry, wëjë Arëhnayik a, pëƴaryifu bi mo ryafëki!»

Piyer ntehnëɗ ƴëtëlahna Yesu

69 Hnë wati rac Piyer për hna ntañako selele hna. Asëval aryokuŋ më tëhaka ntehna: «Wëjë fëna, gë Yesu nkentiruho, asan avë Galile ỹa.»

70 Ɓare njahëtako tase vahnë fop ntehn: «Ƴëtëla bi ye ỹaɗu ahnës.»

71 Tac njilehn gë cape rënka selele. Aryokuŋ aỹëntaw̃ asëval më mbok nuka do ntehnëhni vële yeho hnam va: «Aỹi gë Yesu mbë Nasaret nkentiko.»

72 Piyer më mbok njahëtak ntehn: «Lëk, ƴëtëlëw̃ahna aỹi asan.»

73 Ga mbiỹëk toƴe, vële yeho hnam va më tëhaniha Piyer ntehnëniha: «Paryi nke, wëjë fëna gë vëỹi nkentiruho: nësa hu ŋi rufarëɗ le nkejëru hna.»

74 Awa Piyer pëgwëlehn ntëkënd: «Araɓi W̃ënu ŋa kwëɗo age mërëɗëfu! Lëk ƴëtëlëw̃ahna aỹi asan!»

Wati rac dënk, tarëlehn cale ŋa, 75 Piyer ndënkwëtalehn ile ntehnëkawo Yesu ỹa: «Tarahnënd cale ŋa, ntehnëɗu wahwënta warar ƴëtëlihohna.» Awa cahnëlehn kond ɗus.

27

Yesu njoɗe vëhni Pilat

1 Koɓëri fo g'acahnëfëɗ ga, fop vësankaf vësëna wasaɗëha va gë vicër ɓulunda wasëwif va pëhnaniho ndampo fo ndaw̃ehnëniha Yesu. 2 Më ñabehnëniha, njoniha, njëɗaniha Pilat, guverëner ỹa.

Icëm Yuɗa

3 Yuɗa, ale rokakawo Yesu ỹa, nuko nkwëryëlëni soŋe ndaw̃ehnëniha Yesu. Awa curako ɗus ile ntik ỹa, tac mëncënanëlehnëhni vësankaf vësëna wasaɗëha va gë vicër va waŋëc wafëhw warar koryi ỹa. 4 Më ntehnëkëhni: «Ntiɓu iw̃eh soŋe ile yëɗahnëɓuha ndaw̃i ale wok dina ñoñ!»

Ɓare më ntëkwaniha: «Gena wadëw̃ fu, wadëw̃ hu fo ye!»

5 Yuɗa më ntoŋëk koryi ỹa Cery W̃ën Cankaf hna canëlehn; tac më njik këŋak soŋe ndëwa.

6 Vësankaf vësëna va më mbarëpëni koryi ỹa do ntehnëni: «Sariya fu ỹa maw̃ëryana kwëtëlehnini iỹi koryi gë hnapul Cery W̃ënu ŋa, kaɓi sat law̃ahnik.» 7 Ga maw̃alëni, më ntaw̃ahnëni koryi rac kaỹ aỹahan ŋa soŋe ntini wayag vëhneh. 8 Soŋe rac macahnëɗe kaỹ tac «Kaỹ wasat» hafo iỹi wati. 9 Koyëna ntiyako wanës kila ile w̃aciko Seremi ỹa: «Më nufëni waŋëc wafëhw warar koryi ỹa —koryi ile maw̃alëniho vëvë Isërayel cosahnëni soŋe lëw̃u— 10 canëni ntaw̃ahnëni kaỹ aỹahan ŋa, gante ntehnëkawo Ahwëhn ka.»✡

Pilat tëƴëɗëha Yesu

11 Yesu haryënkw guverëner hna kahnëk. Arac tëƴëɗëha: «Ahnaw̃ wasëwif ỹa bi yeru?»

Yesu më ntëkwaka: «Wëjë hnësëk.»

12 Tac vësankaf vësëna wasaɗëha va gë vicër va, ante nësëɗëniho ile ntik ỹa, Yesu ñoñ dëkwalohna. 13 Awa Pilat më ntehnëka: «Gwëryëɗila bi wante ntehnëɗënihi ŋi fop?» 14 Ɓare Yesu la ñoñ dëkwalawohna, afo guverëner ỹa pëmpëhnahna ɗus.

Pilat njëɗahnëɗëha Yesu soŋe paki hnë kërëwa

15 Hn'ambënt Pak-wo, guverëner ỹa njehëkawo tava aramp aryampo, ale ñaɗëni ɓulunda ỹa. 16 Hara wati rac, ale w̃aciko [Yesu] Barabas sëɗiko hnam. 17 Awa Pilat më tëƴëkëhni ɓulunda le varëlëko hnam ỹa: «Mo ỹaɗun ravëhnuna: Yesu Barabas bi ma Yesu nte w̃acëɗe Arëhnayik a?» 18 Pilat njëtëko ɗus g'iñew̃ary njëɗayikawo Yesu.

19 Wati nte nkeho Pilat kitiŋa hna, asëvalu më paƴehnik aki: «Nt'ayentahni wëɓa aỹi asan ale wok ñoñ dina ỹi, kaɓi hnë uŋi mëɗ korotakëɓu hnë hudakery soŋe lëw̃u ỹa.»

20 Ɓare vësankaf vësëna wasaɗëha va gë vicër va më cënkwënihëhni kore ỹa tëƴëni tavi Barabas do Yesu ndaw̃i.

21 Guverëner ỹa më mbok teɓak wanës ŋa soŋe tëƴëhni: «Mo ỹaɗun hnë vëỹi vëhi ravëhnuna?»

Më ntëkwani: «Barabas ỹaɗëfun.»

22 Pilat më tëƴëkëhni: «Awa hak ntiɗëfuha Yesu nte w̃acëɗe Arëhnayik a?»

Më ntëkwani vëhni fop: «Pakehnëryena hnë kërëwa!»

23 Pilat më mbok tëƴëkëhni: «Iỹëhne w̃eh ntik?»

Ɓare pëgwëlehnëni mbok ndekandëni gë fanka: «Pakehnëryena hnë kërëwa!»

24 Pilat ga nuk ñoñ mëkëɗina, ɓare ŋañëna ŋa nkwënaɗëho, më nufëk w̃ënka, ñuhna tase vahnë fop do ntehn: «Gena ami yeɗ ankaf icëm aỹi asan! Wadëw̃ hun ye!»

25 Kore ỹa fop më ntëkwani: «Araɓi wameh soŋe cëm dëw̃u ŋa nkefu fuhnë gë vutah vuntëw̃ fu va!»

26 Awa Pilat më tavëka Barabas do ntampehna Yesu tac njëɗahnëlehna paki hnë kërëwa.

Wasoɗaɗe w̃a njafaŋëɗëniha Yesu

27 Wasoɗaɗe Pilat w̃a më njoniha Yesu vëhni guverëner hna do wasoɗaɗe w̃a fop kwërënihaw̃o. 28 Më cuɗëtëniha viỹi vilëw̃u va do cuɗëniha acuɗ cankaf mbëntah. 29 Tac më mbahnëhnëniha apënkw kwëhn wadëmpëhn, pënkwëlehnëniha do mënkwëndëniha fandoko vák rëhw hna. Tac ndëkwëhnëndëni haryënkw lëw̃u njafaŋëndëniha ntehnëndëniha: «Nkaỹiru, Ahnaw̃ Wasëwif!» 30 Do tëpahnëndëniha do nufëni fandoko fa ntankahnëndëniha. 31 Ante puhnani ƴafaŋ dëw̃u ŋa, më cuɗëtëniha cuɗ mbëntah ŋa, mbokaryëniha viỹi vilëw̃u va do njoniha soŋe pakëniha hnë kërëwa.

Yesu, pakëɗe hnë kërëwa

32 Ante cahnëɗëniho naw̃ hna, më pankëlëni g'asan avë Siren ale w̃aciko Simo; wasoɗaɗe w̃a më porosiŋëniha ndiɓ kërëwa Yesu ỹa. 33 Më tëkëni hn'ile macik Golëgota hna, umë fëhnëtanëɗ «Hëloƴoƴ». 34 Hnam, më njëɗaniha Yesu uñen ŋañah; ga njëkëk maw̃ëlohna ce. 35 Pakëlehnëniha kërëwa do njëlëniho wanjël njëtahnëni bi mo hwëhnëɗ viỹi vilëw̃u va. 36 Tac ntañalehnëni hnam njëkandëniha. 37 Më pakëni ƴaŋ nkaf ntëw̃u hna vikerëh vinte fëƴahnëɗ soŋe ile pakahnik ỹa: «Aỹi Yesu ye, ahnaw̃ wasëwif w̃a.» 38 Awa wabandi waki pakëlehniniho gë Yesu, aryampo g'irëhw do aỹëntaw̃ a g'irahahn. 39 Vële ryëcëɗëho cape tac va nkëlënkëlaɗëniho do njew̃ëndëniha Yesu. 40 Ntehnëɗënihawo: «Wëjë ale lehnëko koɗu ahnih Cery W̃ën Cankaf ŋa do avokary avëry hnë wafac warar, pehëtary wëjë dënk, ge Ajë W̃ënu ŋa yeru, cëlëry kërëwa hna!»

41 Vësankaf vësëna wasaɗëha va fëna gë vëharaŋ sariya va do gë vicër va njafaŋëɗënihawo ntehnëndëniha: 42 «Pehëtëkëhni vahnë vëhaw̃ary, ɓare koɗina pehëta umë dënk! Ge paryi ahnaw̃ Isërayel ỹa ye araɓi cëli tame kërëwa hna tac kwëtahnëɗëfunëha. 43 W̃ënu ŋa kwëtahnëk do pëƴahnëk: “Ami ye Ajë W̃ënu ŋa.” Awa ƴëkënëfu, ge W̃ënu ŋa ñaɗëha, pehëta tame!» 44 Wabandi wante pakëlehniniho ŋa, vëhni fëna koyëna njew̃ëɗënihawo.

Icëm Yesu

45 Lav a nkaf hna nkeho, mëhwëryëlehn fop nkal ŋa hafo hnë wëwati warar g'anent ga. 46 Ɗarël hnë wëwati warar hna, Yesu ndekako gë fanka: «Eli, Eli, lëma sabakëtani?» Umë fëhnëtanëɗ: «W̃ën mën, W̃ën mën, soŋe ye ravëruho?»

47 Vëryampo hnë vële yeho hnam va nkwëryënihawo më ndekani ntehnëni: «Eli macëɗ!»

48 Aryampo hnë vëhni nkaryëlehn nuf ankwëỹ koƴ hn'uñen ŋañah. Tac, cob hn'usëmët ryoko do njelëhna Yesu soŋe ce. 49 Ɓare vëỹëntaw̃ va më ntehnëni: «Napëryin, nuɗen ge Eli njijëɗ pehëta!»

50 Yesu më mbok ndekak gë fanka cëmëlehn.

51 Wati rac, ipand ɗëndah* nte fokiko ɓambery Cery W̃ën Cankaf ŋa citako fagant pëgw ƴaŋ afo gëɗ. Nkal iŋa ñënkalehn, wëraka w̃a nihëko fagant, 52 wayag w̃a piɗëtalehn do vële hwëtahnëk vëyaɓah njënëniho. 53 Ga mbëhnëk Yesu cahnëlehnëni wayag hna do tënkëni Yerusalem hna, hn'inaw̃ cëvah hna; hnam vahnë vëyaɓah nunihëhniwo.

54 Asankaf wasoɗaɗe wavë Rom w̃a gë wasoɗaɗe wale yëkaɗëhawo Yesu ỹa per, nuniho gante ñënkak nkal ka do g'ile liyako ỹa fop; awa ntakëlehnëhni ɗus, ntehnëlehnëni: «Paryi nke, aỹi Ajë W̃ën ỹa yeho!»

55 Vësëval vëyaɓah yentiko hnam do yëkëɗëhawo ŋaw̃ët: koɓëri Galile tëfëlehninihawo Yesu ndokuŋëhnëndëniha. 56 Hnë vëhni, nkentiniho hnam: Mari mbë Magëdala gë Mari hnëmu Sak gë Yosef, do gë hnëm hni viju Sebede.

Ikwët Yesu hn'iƴag

57 Ante nëkako ŋa, asan avetak avë inaw̃ Arimasi tëkiko. Yosef maciko do arëfal Yesu yeho, umë fëna. 58 Njiko tëƴa Pilat iñas Yesu ŋa. Awa Pilat më ntehnëkëhni vahnë va njëɗaniha. 59 Arac më nufëk përyëka g'iƴarëh kasëk 60 do nji ndëna hn'iƴag dëw̃u nte nkabehnëko hn'itaka. Tac më këryiŋëtëk taka konah piɗahn rënka ỹa njilehn. 61 Mari mbë Magëdala gë Mari ñëntaw̃ ŋa hnam nkentiniho; haryënkw ƴag hna ntañaniho.

Vëyëka ƴag

62 Ga pacëk, hnë fac le rëfëka ile fëhwëtahnëɗe ntaw̃ëla ŋa, vësankaf vësëna wasaɗëha va gë wafarise w̃a njiniho ndampo fo vëhni Pilat hna 63 do ntehnëniha: «Ahwëhn nkal, ndënkwëtaɓun, ale rokaɗëhëhniw̃o vahn'aỹi më lehnëko, ante nkoko cëmëna ŋa: “Hnë wafac warar mbëhnëɗëfu.” 64 Awa, maw̃ëryin ahwëtehnahnu iƴag iŋi hafo hnë wafac warar hna. Ge gena umë, vërëfal vëlëw̃u va njijëɗëni nteni ñas iŋa tac pëƴahnëni ɓulunda hna: “Mbëhnëk vësëm hna.” Wati rac, wamër watëkwa ŋi lëbëɗëha waɗënkwëryënkw ŋa.»

65 Pilat më ntehnëkëhni: «Wëlihëhni wasoɗaɗe w̃a soŋe njëkandëhni. Ƴiryin do diryin njëkande ƴag iŋa gante caŋahnëku ka.» 66 Njilehnëni njëkandëni ƴag iŋa: më mbëryëni taka nte fiɗahniko rënka ŋa kahnëndëlehnënihëhni vëyëka va.

28

Iɓëhn Yesu

1 Ante ndëcëk fac ntaw̃ëla ŋa, gë dimasi ỹa wakëwak fo, Mari mbë Magëdala gë Mari ñëntaw̃ ŋa njiniho njëkini ƴag iŋa.

2 Nkal iŋa ñënkalehn taŋ gë fanka: mëleka Ahwëhn a cëlëlehni g'ambin, njij këryiŋët taka cankaf iŋa cape ndampo ntañalehn ƴaŋ. 3 Had ambin wilëbilëk nkeho do cuɗ cankaf jah ɗus cuɗako. 4 Vëyëka va ntakëkëhniwo mbalëndëni ki fo; had vësëm nkeniho.

5 Mëleka ỹa më ntehnëkëhni vësëval va: «Antë ntaku, njëtëɓu Yesu yëkëlendun, ale fakiko kërëwa hna. 6 Gena hnani, W̃ënu ŋa mbëhnëndanëka gante nësëko ka. Ƴijën ayëku hn'ile kwëtiko hna. 7 Ƴiryin ñap afëƴawuni vërëfal vëlëw̃u va: “Mbëhnëndanik, tame njiɗ napëhëndu Galile hna; hnam nuɗunëha.” Umë ỹakëndëɓu fëƴaw̃u.»

8 Matëlehnëni ñap ƴag hna ga ntakah do g'uhnatah sankaf, nkaryëni pëƴanihëhni vërëfal Yesu va wakasëk watac. 9 Yesu njilehn pankëlëni do ntehnëhni: «Nkaỹëmu!» Tëhalehnëniha, pëlaniha wapary ŋi cëmbatëndëniha. 10 Awa Yesu më ntehnëkëhni: «Antë ntaku. Ƴiryin afëƴawuni vëỹënta mën va njini Galile hna: hnam nuɗëniho.»

Itëfëta vëyëka iƴag va

11 Wati nte njiɗëniho ŋa, wasoɗaɗe wëryampo wale yëkaɗëho ƴag ŋa mbokajëniho naw̃ hna pëƴanihëhni vësankaf vësëna wasaɗëha va fop ile liyak ỹa. 12 Vësankaf vësëna wasaɗëha va më mbarëni gë vicër va: ga nkwëryëlëni më njëɗanihëhni wasoɗaɗe w̃a koryi yaɓah 13 do ntehnënihëhni: «Pëƴahnëɗun, vërëfal vëlëw̃u va yijëk g'umëɗ ga, hnë wati nte ndakërunëho wakwëɗ ŋa, nteni iñas iŋa. 14 Do ge guverëner ỹa njëtak njëtëɓun gante nësëndëɓunëha ka do ntiɗëfun fere hara ñoñ diluhna.» 15 Wasoɗaɗe w̃a më teɓani koryi ỹa do ntini gante nkabini ka. Koyëna, campëko waŋi wanës wasëwif hna, hafo hnë fac vë dol ỹi.

Yesu tufëhnaɗëhëhni vërëfal vëlëw̃u va

16 Vërëfal pëhw g'aryaw̃ va njilehnëni gë Galile, hn'ikuŋ nte nkabëkëhniwo Yesu hna. 17 Ante nunihawo ŋa, cëmbënihawo; ɓare vëryampo hnë vëhni nkwajëlehnaɗëniho. 18 Yesu tëhakëhniwo do ntehnëhni: «Ucankaf ŋa fop njëɗayiɓu ambin hna do gë nkal li. 19 Awa ƴiryin hnë vahnë vëvë nkal vi fop do aliwuni vërëfal mën; ƴaryëryinëhni g'uw̃ac Rëm, g'Ajë do g'Iƴir Ipacah iŋa, 20 do karaŋëryinëhni maw̃ëhnëni fop ile lehnëmu ỹa. Do ƴëtëryin: gë w̃uhnë nkentëɗeɓu fac-wo-fac hafo wapuya ɗuniỹa hna.»

* 1:2 1.2 Yuɗa gë vëheryu: vëhni yeho vankaf hnënk pëhw gë wahi Isërayel ỹa.

✡ 1:3 1.3: Wapëgwala 38.27-30

✡ 1:5 1.5: Yosuwe 2.1-24

✡ 1:5 1.5: Rit 1.1–4.22

✡ 1:6 1.6: 2 Samiyel 12

† 1:21 1.21 Yesu fëhnëtanëk ale fehëtëɗ.

✡ 1:23 1.23: Esayi 7.14

✡ 2:6 2.6: Mise 5.1; 2 Samiyel

* 2:11 2.11 iɗuɗ: ile pëɗëɗëni vësëna wasaɗëha va ỹëw̃a sëvah hna ye.

✡ 2:15 2.15: Ose 11.11

† 2:18 2.18 Rasel yeho asëval ayahnik ava Sakob ỹa awa hnë umë cahnëk Isërayel.

✡ 2:18 2.18: Seremi 31.15

✡ 3:3 3.3: Esayi 40.3

✡ 4:4 4.4: Ɗivëta Sariya 8.3

✡ 4:6 4.6: Wahnëw̃ 91.11-12

✡ 4:7 4.7: Ɗivëta Sariya 6.16

✡ 4:10 4.10: Ɗivëta Sariya 6.13

✡ 4:16 4.16: Esayi 9.1-2

* 4:24 4.24 Siri: Wati rac, Siri gë Galile gë Yuɗe Rom hwëhnëkëhniw̃o had nkal ndampo fo.

✡ 5:21 5.21: Icahn 20.13

✡ 5:27 5.27: Icahn 20.14

✡ 5:31 5.31: Ɗivëta Sariya 24.1

✡ 5:33 5.33: Soŋe Walevi 19.12; Vaker 30.3; Ɗivëta Sariya 23.22-24

✡ 5:38 5.38: Icahn 21.24; Soŋe Walevi 24.20; Ɗivëta Sariya 19.21

✡ 5:43 5.43: Soŋe Walevi 19.18

✡ 8:17 8.17: Esayi 53.4; 1 Piyer 2.21-24

✡ 9:13 9.13: Ose 6.6

* 9:17 9.17 Waryëpët wasër: namu lëw̃ hni hna umë taw̃ahnëɗëniho uñen ŋa.

✡ 10:15 10.15: Wapëgwala 18.1–19.38

✡ 11:10 11.10: Malasi 3.1

✡ 11:21 11.21: Esayi 23.1-18

✡ 11:23 11.23: Wapëgwala 19.24-27

✡ 12:7 12.7: Ose 6.6

✡ 12:39 12.39: Yonas 2.1

* 12:42 12.42 Salomo aju David yeho, ahnaw̃ Isërayel had rëmu. Umë vëryehnëko Cery W̃ën Cankaf ŋa do njëtiko soŋe yasery ỹalëw̃u ỹa (1 Vëhnaw̃ 6; 1 Vëhnaw̃ 5.9-14).

* 13:12 13.12 Ale wëryëk wapacëk a nkwënëhnëɗe uyët w̃a, do kobëɗëha; ɓare ale wok gwëryëna ỹa teɓëɗe la le njëtëk ỹa. Koɗe nkwëryi fëna: Ale hwëhnak iñë ỹa nkwënëhnëɗe, do kobëɗëha; ɓare ale wok kwëhnana iñë ỹa teɓëɗe la le liyahnëka tëk nuỹa ỹa.

✡ 15:4 15.4: Icahn 21.27; 20.12

✡ 16:4 16.4: Yonas 2.1

* 16:14 16.14 Kila haw̃ary: kila ryampo fagant wakila wasër.

† 16:17 16.17 San: Vikerëh vindampo ntehnëk «Yonas».

✡ 18:16 18.16: Ɗivëta Sariya 19.15

✡ 19:4 19.4: Wapëgwala 1.27

✡ 19:5 19.5: Wapëgwala 2.24

* 21:5 21.5 Ɓulunda Siỹo: ɓulunda vë Yerusalem ỹa ye.

✡ 21:5 21.5: Sakari 9.9

✡ 21:9 21.9: Wahnëw̃ 118.26

✡ 21:13 21.13: Esayi 56.7

✡ 21:13 21.13: Seremi 7.11

✡ 21:16 21.16: Wahnëw̃ 8.2

✡ 21:42 21.42: Wahnëw̃ 118.22-23

✡ 22:32 22.32: Icahn 3.6

✡ 22:37 22.37: Ɗivëta Sariya 6.4-5

✡ 22:44 22.44: Wahnëw̃ 110.1

✡ 24:29 24.29: Esayi 13.10; 34.4

* 25:3 25.3 Wagu: Koɓëri ŋa wagu atëh oliv ŋa raw̃ëɗeho walampu hna.

† 25:29 25.29 Ale wëryëk wapacëk a nkwënëhnëɗe uyët w̃a, do kobëɗëha; ɓare ale wok gwëryëna ỹa teɓëɗe la ile njëtëk ỹa. Koɗe nkwëryi fëna: Ale hwëhnak iñë ỹa nkwënëhnëɗe, do kobëɗëha; ɓare ale wok kwëhnana iñë ỹa teɓëɗe la ile liyahnëka tëk nuỹa ỹa.

* 26:6 26.6 Simo kwëhnako mbiỹ ɓare njërëniko.

✡ 26:31 26.31: Sakari 13.7

† 26:35 26.36 Setësemane: sarëɗiŋ le ye hnë kuŋ nte w̃acik Oliviye ŋa ye; umë fëhnëtanëk ŋwëỹehna wadëw̃el atëh oliv.

‡ 26:53 26.53 Wakore wapëhw gë waki wamëleka: kore-wo-kore wamëleka wawuli mbëɗ gë ryaw̃ yeho.

✡ 27:10 27.10: Sakari 11.12-13; Seremi 32.6-9

* 27:51 27.51 Ipand ɗëndah: Pand fokiko fagant Cery W̃ën Cankaf hna pitëndëlehnahni Cery W̃ënu ŋa vacape vaki, hn'ile cëvak hna gë hn'ile ñak cëvak ɗus hna. Icahn 26.31-35; 40.21.

Marëk

1

2

3

4

5

6

7

8

9

10

11

12

13

14

15

16

Itëfëta nte kerëk Marëk paŋare Yesu

Wade yehëhna hnë iŋi kayëte

Ale herëk iŋi kayëte ŋa tufëhnana ɓare namu vacërakëlo vële hwëtahnëka Yesu va lehnëk Marëk herëk. Marëk (w̃acëɗe fëna San Marëk, Vantiyehn 12.12, 25), alintëraw̃u Barënabas yeho, umë lapëhnaɗëhëhniw̃o afaƴik Pol gë Piƴer wadoku wadëw̃ hni hna. (Njëki Vëvë Kolos 4.1; 1 Piyer 5, 13; Vantiyehn 13.5; 13; 15.36-41; Filemon 24). Mpëd ndampo Pol ŋwëỹëko nufa Marëk wati ryampo nte njiɗëho doku ɓare ikonjëlën ŋa ntiyako do Marëk anjiko njëka Pol ante cëɗiko ŋa hnë nkal Rom hna (1 Piyer 5.13).

Kayëte Itëfëta nte kerëk Marëk paŋare Yesu ŋa ye inte ỹak lëkwëk ŋa hnë vëkayëte vahnah hna vante hnësëɗ paŋare uwám Yesu. Aŋi kayëte kerik mpëɗara yëbëlan wabëhn wafëhw imbëɗ g'imbëɗ gë wafëhw imbëɗ gë wahi g'imbëɗ (55 gë 75) ga ndëcëk hnagi Yesu ỹa, Rom hna. Vële wok w̃ayena wasëwif herëhnik. Soŋe umë Marëk gabahnëk wënamu waryaw̃ wasëwif w̃a. Nësëɗ vantiyehn Yesu va. Tëfëtaɗ mpëdara pëhw g'imbëɗ gë warar (18) ma ntëbi hnë vifëmpëhnahnah Yesu hna wale rufahnëɗ Aju W̃ënu ŋa ye.

Wëlin wanës wakwëhn nafa hn'iŋi kayëte: vërëfal, wanës, Ahwëhn, Piyer, ƴine, fanka, saɗëha, wasariya.

Wëlin gante nke kayëte ka:

Pëhwëta ɗoku Yesu (1.1-13)

Yesu njërënëɗëhëhni vëres do nësëɗ gë wahnës waɗindaryindan (1.14–8.30)

Yesu icëm g'iɓëhn dëw̃u ŋa pëgwëk pëƴahnënd (8.31–10.52)

Yesu tënkëɗ Yerusalem hna (11.1–13.37)

Icëm do g'iɓëhn Yesu ŋa (14.1–16.20)

1

Ikaraŋ San Ayary

1 Ani pëgwëk Wanës Wakasëk wante hnësëɗ soŋe Yesu Këris, Ajë W̃ënu ŋa. 2 Aki pëgwëk gante nësëɗ hnë kayëte kila Esayi hna:

«W̃ënu ŋa më lehnëk soŋe Arëhnayik a: “Cañëtëryiɗëfuha afaƴ mën a haryënkw hu pëhwëtëhni nkaw̃ ŋa.”✡

3 Nëparyin! Asan ryekaɗ wula hna, më lehnëɗ:

pëhwëtëryin nkaw̃ Ahwëhn a,

dinëndina vankaw̃ vacatah ɗus!»✡

4 Awa, koyëna San Ayary a njiko wula hna ɗarël sën Yurëdan hna; njaryëɗëhëhniwo vahnë va ntehnatëndëhni: «Gwëcëtaryin vankeya va do ayaryiwu; W̃ënu ŋa tavëhnahnu wameh hun ŋa.» 5 Vële lëɗëk resiỹo vë Yuɗe va do gë vëvë inaw̃ Yerusalem va fop njiɗëniho vëhni San hna; putaɗëniho tase ɓulunda hna wameh wante ntini ŋa do San njaryëɗëhëhniwo hnë sën Yurëdan hna. 6 Umë viỹi vile liyik gë wëñahn yonkomb ntiyaɗëho do ryil uyand ñëbaɗëho sah hna; vampul tokëɗëho do gë wadëj. 7 Pëƴaɗëhëhniwo kore ỹa: «Ale rëfiɗëho ỹa umë lëbëko; catëla dënk fëtahnu viỹëba wapary wadëw̃u ŋa. 8 Ami, hnë w̃ënka njaryëɗëmu, ɓare umë, g'Iƴir Ipacah W̃ënu ŋa njaryëɗëhu.»

Yary ỹa g'iƴëkëhnahn menehn Yesu ŋa

9 Hara, hnë wati rac, Yesu Nasaret matiko, ankol ambë resiỹo Galile hna do San njaryëkawo sën hna. 10 Ante mëƴëtaɗëho Yesu w̃ënka ŋa, nuko taŋ ambin ŋa ga piɗëtaɗ do Iƴir Ipacah iŋa cëlëlehni hnë umë; gë fah mëntëlëniho. 11 Tac kopa vë g'ambin nkwëryëlehni ga ntehnëɗ: «Ajë mën ale ỹaɗëfu ɗus a yeru; gë wëjë nëŋëko ɗus.»

12 Ga ndëcëk watac, Iƴir iŋa më cañëtëka taŋ Yesu wula hna. 13 Wafac wafëhw wahnah ñëw̃ëko wula hna, do njëkëhnahnëkawo Sintani menehna hnam. Gë wulaw̃ w̃a nkelahnëniho do wamëleka ŋa paɓënihawo.

Vërëfal vëryënkwëryënkw Yesu va

14 Ante pëlayiko San ŋa, Yesu njiko Galile. Karaŋëɗëhëhniwo vahnë va Wanës Wakasëk W̃ënu ŋa. 15 Ntehnëɗëho: «Wati ỹa tëkëk, Naw̃ W̃ënu ŋa tëhajëk; gwëcëtaryin vankeya hun va do kwëtahnëryin Wanës Wakasëk ŋa!»

16 Fac ryampo, Yesu tëfary lant sankaf Galile hna njasëɗëho ante nukëhniwo vëfëla wuwis vëhi ŋa, Simo g'aheryu Andëre. Waryeƴët ntoŋëɗëniho lant hna pëlahnënihëhni wuwis. 17 Yesu më ntehnëkëhni: «Tëfino do ntiɗëmu vëfëla vahnë.» 18 Tavëlehnëni taŋ waryeƴ waheheya uw̃is w̃a tëfëlehnëndëniha.

19 Yesu më mbok njik ŋaw̃ët toƴe do më mbok nukëhni kat vëhni Sak g'aheryu San, viju Sebede vële yeho kulu lëw̃ hni hna. Waryeƴ walëw̃ hni w̃a pëhwëtëɗëniho. 20 Nundëhni tuŋ macëlehnëhni; tavëlehnëniha rëm hni, Sebede, kulu hna gë vëryokuŋ va, do tëfëlehnëniha Yesu.

Asan ale nkeni gë ƴine

21 Yesu gë vërëfal vëlëw̃u va njiniho naw̃ Kaperënaỹum hna. Fac ntaw̃ëla wasëwif hna, Yesu tënkëko caliŋa hna do pëgw karaŋëndëhni vahnë va. 22 Vële hnëpaɗëhawo va pëmpëhnahnëkëhniwo gante karaŋëɗëhëhniwo ka, kaɓi gelohna gante karaŋëɗënihëhni vëharaŋ sariya ka; umë, g'ucankaf karaŋëɗëhëhniwo. 23 Hnë wati rac dënk asan ale pëlako ƴine tënkëko caliŋa ntëw̃ hni hna do ndekako: 24 «Ye ye yëbëlan fu, Yesu mbë Nasaret? Afërëkanëfu bi yijëru? Njëtëɓu ɗus ale yeru ỹa: Afacah ale paƴik W̃ën ỹa yeru!»

25 Yesu më ŋañënahnëka ƴine ỹa ntehna: «Ɗemëhnary do cahnëryehna aỹi asan!» 26 Ƴine ỹa më ñënkëka asan a gë fanka do më cahnëka ndekatënd ɗus.

27 Vahnë va fop pëmpëhnahnëkëhniwo ɗus do tëƴëlëndëniho: «Ye ga ye iŋi karaŋ kasëk nte yëɗahnik g'ucankaf ŋi? Aỹi asan wëla waƴine ŋa ntehnëɗëhëhni ntini iñë do maw̃ëndëniha!» 28 Awa, pëgwiko taŋ nësënde soŋe Yesu ỹa resiỹo Galile hna fop.

Yesu njërënëɗëhëhni vëres vëyaɓah

29 Ante cahnëniho caliŋa hna Yesu njiniho gë Simo gë Andëre tere lëw̃ hni hna do Sak gë San fëna njintiniho. 30 Hara, hnëmu asëvalu Simo ndakëko, kaɓi mbahn iŋi njakëkawo; ga tëkëk Yesu, më pëƴaniha soŋe lëw̃u ỹa. 31 Yesu më tëhaka, pëlaka vák ỹi, matëndëlehna. Yak mbahn w̃a tavëlehna do pëgwëlehn nëhëtëhnëndëhni.

32 G'anëka ga, ga njok lav a, vahnë va njinenëhniɗënihawo Yesu vële resëko va fop do gë vële pëlaniho waƴine. 33 Vahnë vëvë naw̃ va fop haryënkw rënka tere hna mbarëpëlëniho. 34 Yesu njërënëkëhniwo vëyaɓah vële resëko sifa wates wanëmpëlah do ntakëhniwo fëna waƴine waƴaɓah. Tavëlëhniwohna waƴine ŋa nësëni, kaɓi vëhni njëtëniho bi mo nke.

Yesu nkwayëtaɗëho Galile hna

35 Wakëwak fo, Yesu matëko cahn naw̃ hna, nji ñëw̃ hn'ile njirëk, do hnam njëfaɗëho. 36 Simo gë vërëfëlëntaw̃u njilehnëni njëkëlehniniha; 37 ga nuniha, më ntehnëniha: «Vahnë va fop njëkëlehnëɗënihi.»

38 Yesu më ntëkwakëhni: «Ƴinëfu sëñ haw̃ary, hnë vankol vamb ɗarël vi. Tëfëko fëƴahnu hnam fëna Wanës Wakasëk ŋa, kaɓi soŋe umë yijëɓu.» 39 Do njilehnëni hnë Galile hna fop; pëƴaɗëhëhniwo Wanës Wakasëk ŋa vacaliŋa vamb resiỹo va do ntaɗëhëhniwo waƴine ŋa.

Yesu njërënëɗëha ahwëhn mbiỹ

40 Ahwëhn mbiỹ ŋa më njijëk haryënkw Yesu ndëkwëhnëk do muntahna ntehna: «Ge ñaɗu, koɗu ayërëno, afacënëlehno.»

41 Yesu më kaỹëhnahnëka g'umë; më njelëk vák ỹa, ñaka do ntehna: «Ñaɗëfu: Pacëry!» 42 Taŋ, ambiỹ ŋa tavëlehna do pacënëlehni.

43 Awa, Yesu më ŋañënahnëka, cañëta, ntehna: 44 «Nëpary ɗus, ant'afëƴahna ahnë waŋi; ƴiry njëki asëna wasaɗëha ỹa, do canëry saɗëha le kerëk Moyis ntinde ỹa. Koyëna vahnë va fop njëtëɗëni pacëru.» 45 Asan a njiko, ɓare pëgwëko pëƴahnënd ile-wo-le hna ile yeha ỹa. Soŋe rac Yesu koɗilohna mbok tënk wahnaw̃ hna gante ñaɗ ka; hnë wëwac wayirah hna ñëw̃ëɗëho. Do vahnë va njijëɗëniho ỹalu hna matindëni gante-wo-gante.

2

Yesu asan ale ye vorovoro njërënëɗ

1 Ga ndëcëk wafac, Yesu më mbok njik Kaperënaỹum, do njëtayiko tere hna nke. 2 Kore vahnë varëpëlëko hnam, hafo golohna igwac wëla për hna rënka tere hna. Yesu Wanës Wakasëk ŋa pëƴaɗëhëhniwo. 3 Vësan tëkëlehnini, njonëhniniha Yesu ale ye vorovoro ndiɓini vësan vëhnah. 4 Ɓare wahoɗilohna tufëniha Yesu, vahnë va pëɓëniho. Awa më kaƴëni tëjëtëni ile rëjahnik cery ŋa ɓaƴ hn'ile nkeho Yesu hna; më cëlëndëniha ale yeho vorovoro ryakëko uway hna hatëh hante ntiniho hna. 5 Ga nuk Yesu kwëtahn vëỹi vësan ŋa, më ntehnëka ale ye vorovoro ỹa: «Ajë mën, wameh hu ŋa tavëhniru.»

6 Awa vëharaŋ sariya vëryampo, vële lañako hnam va, nahaɗëniho: 7 «Soŋe ye nësëɗ aỹi asan aki? W̃ënu ŋa njew̃ëɗ! Mo hoɗ tavëhn wameh? W̃ënu ŋa fo hoɗ!»

8 Yesu njëtëko taŋ itoñaŋ dëw̃ hni ŋa, më ntehnëkëhni: «Soŋe ye hnahaɗun aki? 9 Ge ntehnëɓu: “Wameh hu ŋa tavëhniru”, ma ge ntehnëɓu, “Matëry, ahnuf uway hu w̃a, ayas?” ryampo bi ỹak hnëŋëk nësi hnë waŋi? 10 Ɓare ñaɗëfu ayëtu: Ajë Ahn'a kwëhnak fanka tavëhna ahnë wameh ɗuniỹa li.» Awa Yesu më ntehnëka ale ye vorovoro ỹa: 11 «Ami ntehnëɗëmi, matëry, nufëry uway hu w̃a aw̃ënc!» 12 Matëlehn taŋ, nuf uway lëw̃u w̃a, cahnëlehn tase vahnë va fop. Soŋe umë, pëmpëhnahnëkëhniwo ɗus; umë cëmbëɗëniha W̃ënu ŋa ntehnëndëni: «Koɓëri nulëfuhna g'iỹin ki!»

Yesu macëɗëha Levi

13 Yesu gë tëfary lant sankaf Galile ka mboko nji. Vahnë vëyaɓah yihahniɗëhawo do karaŋëɗëhëhniwo. 14 Ga ndëcëɗ, më nuka Levi, aju Alëfe, ga ntañak biro hn'ile cosahnëɗe ỹatëtanke hna. Yesu më ntehnëka: «Tëfe!» Levi matëlehn, tëfa.

15 Tac Yesu tokëko roka tere Levi hna. Vërëf ỹatëtanke vëyaɓah gë vëw̃en tokëlandëniho do gë vërëfal vëlëw̃u va, kaɓi njaɓëniho sifa vahnë vërac hnë vële rëfalëɗëhawo hna. 16 Vëharaŋ sariya vële yentiko gë wafarise va nunihawo Yesu ga tokëlandëni gë vëỹi vahnë fop, më tëƴënihëhni vërëfal vëlëw̃u va: «Soŋe ye tokëlahnëɗëni gë vërëf ỹatëtanke do gë vëw̃en vi?»

17 Yesu nkwëryëkëhniwo, më ntehnëkëhni: «Vële wok vëresëna va ɓalëlëhnihna g'ayërën, vëres va valëkëhni. Ƴijëla w̃acëw̃ëhni vële satëk, ɓare vëw̃en yijëɓu w̃acu.»

Yesu nësëɗ soŋe suŋ ỹa

18 Fac ryampo, vërëfalSan Ayary va gë wafarise w̃a cuŋëniho. Awa vahnë më njijëni tëƴëniha Yesu: «Soŋe ye cuŋëɗëni vërëfal San Ayary vi gë wafarise w̃i, do vërëfal hu vi vësuŋëɗina?»

19 Yesu më ntëkwakëhni: «Ntiyahnëku bi vëfaƴ iñël va koɗëni cuŋëni wati nte nkelahnëni g'ale ỹëlëɗ a? Koɗina nke koyëna! Wahoɗina cuŋëni ge g'ale ỹëlëɗ a nkolahnëni. 20 Ɓare wati yejëk ile nufëhnandeniha ale ỹëlëɗ a; fac rac cuŋëɗëni.

21 «Ahnë kaɗëɗina ankwëỹ pand kasëk, nte wok kwëỹana ten, hn'ipand cër; ge gena më, ankwëỹ pand kasëk iŋa, ge ndagik, kwëỹaɗ do citëɗ pand cër iŋa do hatëh ha njankëɗ ɗus. 22 Ahnë taw̃ëɗina fëna uñen kasëk hnë waryëpët wasër; ge gena umë, uñen uŋa tënkenëɗ waryëpët w̃a: uñen uŋa ndehëtaɗ, waryëpët w̃a fëna përëkaɗ. Uñen kasëk uŋa hnë waryëpët wëhasëk taw̃ëɗe!»

Yesu ye Ahwëhn fac ntaw̃ëla ŋa

23 Hnë fac ntaw̃ëla ndampo, Yesu wëhaỹ ndëcëtaɗëniho gë vërëfal vëlëw̃u va. Ga njasëɗëni, vërëfal vëlëw̃u va pëgwëlehnëni nkubëndëni vantimp va do cemëndëni. 24 Wafarise wale yeho hnam w̃a, më tëƴëniha Yesu: «Ƴëkëry, soŋe ye ntiɗëni vërëfal hu vi ile nkok maw̃ëryana sariya fu ỹa ntiyi hnë fac ntaw̃ëla hna?»

25 Yesu më ntëkwakëhni: «Koɓëri karaŋëluhna bi ile ntiko David hnë fac ryampo ante mbalëkëhniwo do inte yokëhniwo, umë dënk gë vërëfëlëntaw̃u va? 26 Tënkëko cery W̃ën hna do tok mburu nte kwëtëhniko W̃ënu ŋa. Abiyatar yeho asëna wasaɗëha asankaf a wati rac. Sariya fu ỹa vësëna wasaɗëha va fo maw̃ëryanëko tokëni vamburu vatac, ɓare David nufëko do njëɗahni fëna vërëfëlëntaw̃u va.»

27 Yesu më mbok ntehnëkëhni kat: «Ntaw̃ëla ŋa soŋe ahn'a liyik; ahn'a diyina soŋe ntaw̃ëla. 28 Soŋe umë, Ajë Ahn'a dënk ye Ahwëhn wëla fac ntaw̃ëla ŋa.»

3

Yesu ahnë njërënëɗ hnë fac ntaw̃ëla

1 Fac ryampo, Yesu mboko tënk caliŋa hna. Asan ale cëmëko vák yeho hnam. 2 Wafarise w̃a njëkëɗënihaw̃o ɗus Yesu bi njërënëɗëha hnë fac ntaw̃ëla hna, kaɓi ñaɗëniho nuỹani ile pëƴahnëɗëni menëk pëlahni. 3 Yesu më ntehnëka asan ale cëmëko vák ỹa: «Matëry, ahahn fagant.»

4 Tac më tëƴëkëhni: «Ye ntehnëk sariya fu ỹa? Ntiyi ufërën hnë fac ntaw̃ëla hna ma uw̃eh? Afehëta ahnë icëm ma aryaw̃a?» Waỹaɗilohna ntëkwani.

5 Yesu njëkëkëhniwo vëhni fop ga ntavah do njiw̃ëhnahnëkawo fëna kaɓi ŋwëỹëni vëhwëtahnëɗina. Awa më ntehnëka asan a: «Ƴeli vák hu ỹi.» Njelëlehn do vák ỹa mbokalehna fërën fo. 6 Wafarise w̃a cahnëlehnëni caliŋa hna njini mbarëni gë wëlawo ahnaw̃ w̃a Eroɗ soŋe nësëlëni bi hak koɗëni ndaw̃ehnahnëniha Yesu.

Kore yaɓah yihahniɗëha Yesu

7 Yesu gë vërëfal vëlëw̃u va njiniho gë cape lant Galile ka do kore sankaf rëfëlehnëkaw̃o. Vahnë vërac Galile gë Yuɗe matiniho, 8 do gë Yerusalem, gë resiỹo Idumeya, gë resiỹo ile ye gë cape ñëntaw̃ Yurëdan ka do gë caharaɓ Tir gë Sidon. Wakore watac vëhni Yesu njijëniho, kaɓi njëtaniho ile ntiɗ ỹa. 9 Awa Yesu më tëƴëkëhni vërëfal vëlëw̃u va njonëhniniha kulu kaƴ hnam kaɓi kore ỹa peñëlëɗëniho caharaɓ lëw̃u: 10 njërënëkëhniwo vahnë vëyaɓah, awa vëres va fop cëñëlëɗëniho soŋe ñakëniha vëhni fëna. 11 Do ge vële pëlani waƴine va nunihawo, ndëkwëhnëɗëni haryënkw lëw̃u do ndekandëni: «Ajë W̃ënu ŋa yeru!» 12 Ɓare Yesu ŋañënahnëɗëhëhniwo ntehnëndëhni ntë pëƴahnëni bi mo nke.

Yesu tëhnaɗëhëhni Pëhw gë Vëhi va

13 Yesu kaƴëko hn'ikuŋ, macëkëhni vële tëhnako njijëni le nkeho hna do njiniho. 14 Koyëna tahnëkëhniwo Pëhw gë Vëhi va [do macëhni vëfaƴik] soŋe tëfëlëndëni g'umë do paƴëndëhni pëƴahnëndëni Wanës Wakasëk ŋa, 15 do g'imëk ntandënihëhni waƴine ŋa. 16 Wëlihëhni Pëhw gë Vëhi va: Simo nte macëko Yesu Piyer; 17 gë Sak, g'aheryu San, vëhni vëhi tak viju Sebede yeho. Yesu Bowanerëges macëkëhniwo. Umë fëhnëtanëɗ «vësan vële mëntëlëni g'ufarat»; 18 Andëre, gë Filip, gë Barëtelemi, gë Matiye, gë Toma, gë Sak aju Alëfe, gë Tade, gë Simo ale hahnëndak soŋe nkal dëw̃ hni ŋa Kanan, 19 do gë Yuɗa Isëkariyot, ale yeɗ aroka Yesu ỹa.

Yesu, vëvë tere lëw̃u va ỹaɗ nufëniha

20 Tac Yesu më mbokak gë tere. Umë gë vërëfal vëlëw̃u va wahoɗilohna tokëni roka ỹa kaɓi hnam fëna vahnë vëyaɓah varëlëko. 21 Vëvë tere lëw̃u va, ga njëtani watac, kahnëtalehnëni soŋe nji nufiniha, kaɓi ntehnëɗëniho: «Cenaka!»

Yesu gë Belësebul

22 Vëharaŋ sariya vële w̃atiko Yerusalem va ntehnëɗëniho: «Asankaf ƴine le w̃acik Belësebul ỹa fëlaka!» do kat: «Iỹi ƴine yëɗaɗëha fanka canahnëndëhni waŋi waƴine!»

23 Awa Yesu më macëkëhni nësëhnëkëhni g'iŋi mëntëndëlehn: «Sintani hak koɗ cëna umë dënk? 24 Ge vële vankëk inaw̃ mëtëɗëni vëhni fo, naw̃ tac goɗina kahn; 25 do ge vële vankëk tere mëtëɗëni vëhni fo tere rac goɗina kahn. 26 Awa ge Sintani mëtëryaɗ umë fo, ge ucankaf ntëw̃u ŋa gona mbank, goɗina nko kahn, tëkwëɗ. 27 Ahnë koɗina tënk hnë tere asan ahwëhn fanka do nuf hnapul lëw̃u ỹa, ge ñabëlahna ten asan ahwëhn fanka arac; ge ñabëka, koɗ nuf le-wo-le ỹa tere lëw̃u hna. 28 Toña ỹa fëƴaɗëmu: vahnë va, koɗe tavëhnini wameh wadëw̃ hni ŋa fop gë waƴew̃ wante njew̃ëɗëniha W̃ënu ŋa fop. 29 Ɓare ale yew̃ëɗëha Iƴir Ipacah iŋa tavëhnëɗena muk, uw̃i w̃eh dihëtëɗena.»

30 Yesu nësëhnëkëhniw̃o koyëna kaɓi vëhni lehnëɗëho: «Gë ƴine nkeni.»

Hnëmu Yesu gë vëheryu

31 Hnëmu Yesu gë vëheryu tëkëlehnini; ñëw̃ëni për hna do paƴëniha ahnë macehna. 32 Vahnë vëyaɓah lañako caharaɓ Yesu, më ntehnik: «Nëpary, hnëmuh gë vëhery hu për hna nkeni, macëɗënihi.»

33 Yesu më ntëkwakëhni: «Mo ye hnëm mën ỹa do gë vëhery mën va?»

34 Tac më njëkëkëhni vële lañako caharaɓ lëw̃u va do ntehn: «Ƴëkëryin, hnëm mën ỹa gë vëhery mën va ani nkeni. 35 Vële liɗ ile ñaɗ W̃ënu ŋa vëhni ye hnëm mën ỹa gë vëhery mën va.»

4

Uhnës uryindaryindan soŋe ahnaɗ uhnëɗa w̃a

1 Yesu mboko pëgw karaŋëndëhni tëfary lant Galile hna. Kaƴëko hnë kulu ile yeho lant hna, ntaña kaɓi kore sankaf varëpëlëko caharaɓ lëw̃u. Ɗarël w̃ënka hna ñëw̃ëniho 2 do Yesu gë wahnës waɗindaryindan karaŋëɗëhëhniwo viỹë viyaɓah; hn'ikaraŋ dëw̃u hna ntehnëɗëhëhniw̃o: 3 «Nëparyin! Fac ryampo asan yiko ipahn uhnëɗa kaỹ dëw̃u hna. 4 Wati nte pahnëɗëho waŋëc ŋa, wëɗampo nkaw̃ hna njoko: wusëry w̃a më njijëni kohnëni. 5 Wëɗampo wëraka njoko ile nkok ƴaɓëna nkal. Waŋëc ŋa pëhnëlehn taŋ kaɓi nkal iŋa tëw̃ëlohna. 6 Ulav w̃a, ga njakëk, më kankënëk waƴor ŋa, kaɓi vënkahn va ƴaɓëlawohna. 7 Waŋëc wëɗampo hnë wadëmpëhn njoko. Wadëmpëhn ŋa më naỹëk do ndaw̃ uhnëɗa w̃a, ñoñ dëw̃ëlohna. 8 Ɓare waŋëc wëɗampo nkal përën hna njoko; pëhnëko, naỹ do ntëw̃: wëɗampo waŋëc wafëhw warar (30), wakaw̃ary wafëhw imbëɗ g'iryaw̃ (60), do wakaw̃ary kat keme (100).»

9 Yesu më mbok ntehnëkëhni: «Nëparyin ɗus, ge kwëhnarun vanëf awëryahnu!»

Soŋe ye nësëɗ Yesu gë wahnës waɗindaryindan

10 Vële rëfëlehnëɗëhawo kwëlëkwël va do gë vëfaƴik pëhw gë vëhi va, ga nkeni vëhni fo gë Yesu, më tëƴëniha soŋe wahnës waɗindaryindan w̃a. 11 Më ntëkwakëhni: «Nuỹarun w̃uhnë uyët ile sow̃iko, hnësëɗ soŋe Naw̃ W̃ënu ŋa, ɓare vëỹëntaw̃ vi had uhnës uryindaryindan fo nkwëryëɗëni, 12 do koyëna:

«“Koɗ njëkëni ɗus, ɓare hara wahnuɗina paryi,

koɗ nkwëryëni ɗus ɓare hara ñoñ wayëtëna paryi,

ge gena umë mbokajakëndëni gë W̃ën do W̃ënu ŋa tavëhnakëndëhëhni wameh wadëw̃ hni ŋa!”✡»

Yesu uhnës uryindaryindan ahnaɗ uhnëɗa w̃a nkabahnëɗ

13 Tac Yesu më ntehnëkëhni: «Ƴëtëluhna ile ye uw̃i uhnës uryindaryindan? Awa hak koɗun ayëtu wahnës waɗindaryindan waỹëntaw̃ w̃a fop? 14 Ayam a wanës W̃ënu ŋa pahnëɗ. 15 Vëryampo had nkaw̃ nkeni le njoɗ wanës hna: ge tëk nkwëryëni, Sintani tëkiɗ teɓëhni wanës wante fahnik hnë vëhni ŋa. 16 Vëryampo had nkal kwëhn wëraka nkeni: nkwëryëɗëni wanës ŋa do g'uhnatah maw̃aɗëni. 17 Ɓare waravëɗina kwëhna vënkahn hnë vëhni, toƴe fo kwëtahnëɗëni. Ge ryëñah w̃a tëkëhnikëhni ma ge mbërehnini soŋe wanës W̃ënu ŋa, tavëɗëni taŋ kwëtahn iŋa. 18 Vëryampo kat nkeni had uhnëɗa ule yoɗ wadëmpëhn, umë ye vële wëryëɗ wanës, 19 ɓare wëɓal ỹi ɗuniỹa ŋa, iɓora hnapul ŋa, do g'iña ile-wo-le ŋa tënkëɗëhëhni, ndaw̃ëɗëni wanës ŋa do ñoñ dëw̃ëɗina. 20 Ɓare vëryampo, hn'inkal përën hna teɓaɗëni wanës ŋa: nkwëryëɗëni wanës ŋa, kwëtahnëɗëni do nkeni had ile lëw̃ëɗ, wëɗampo wafëhw warar (30), wañëntaw̃ wafëhw mbëɗ gë ryaw̃ (60), do wakaw̃ary kat keme (100).»

Uhnës uryindaryindan lampu

21 Tac Yesu më mbok ntehnëkëhni: «Ahnë pëɗëɗ bi lampu tac koɓ g'ancëhn ma kuyët hn'ipad? Gena bi kaŋëɗe ƴaŋ? 22 Ile sow̃ik ỹa fop tufahnëɗe, do ile sow̃iko hn'umëhwëry ŋa fop njoɗe humpen hna. 23 Nëparyin ɗus, ge kwëhnarun vanëf awëryahnu!»

24 Yesu më mbok ntehnëkëhni kat: «Kwëtahnëryin nëf ile wëryëɗun ỹa! W̃ënu ŋa ñaŋëndëhu g'añëŋa nte ỹaŋahnëɗun w̃uhnë dënk ŋa do nkwënëɗëhu kat. 25 Kaɓi ale hwëhnak ỹa nkwënënde; ɓare ale wok kwëhnana ỹa teɓëɗe wëla toƴe ile liyahnëka tëk nuỹa ỹa.»

Uhnës uryindaryindan uỹëc ule fëhnëɗ umë fo

26 Yesu më mbok ntehnëk kat: «Wëlin g'ile mëntëlëni Inaw̃ W̃ënu ŋa: asan fahnëɗ uhnëɗa kaỹ dëw̃u hna, 27 tac fac-wo-fac ndakënd g'umëɗ ga, matënd g'acahnëfëɗ ga. Waŋëc ŋa pëhnëɗ do naỹ hara ƴëtëna g'ante pëhnahnëk hafo naỹ ka. 28 Nkal iŋa, umë dënk fëhnëndanëɗ uhnëɗa w̃a: waƴor ŋa ten, tac uyat w̃a, do tëkwahn idaf waŋëc ŋa. 29 Puhnand tuŋ waŋëc ŋa daf ŋa, asan a pëgwëlehn ndokuŋënd g'ikáca dëw̃u ŋa, kaɓi wati uhác w̃a rëkëk.»

Uhnës uryindaryindan uỹëc mutarëd

30 Yesu më mbok ntehnëkëhni kat: «Ye hoɗen mëntëndëlehnin Inaw̃ W̃ënu ŋa? Gë iỹëhne uhnës uryindaryindan koɗen nkabahnin? 31 G'uỹëc atëh mutarëd mëntëlëni; ge pahnik, uỹëc rac ye ule ỹak vak w̃a waɓë ɗuniỹa li fop, 32 ɓare ge naɗik naỹëɗ hafo ntëb wanëɗa wante ye sarëɗiŋ ŋa fop. Cantëɗ wahni wahnaỹah hafo wusëry w̃a koɗëni kofëndëni cën dëw̃u hna.»

33 Koyëna karaŋëɗëhëhniwo Yesu g'iỹi sifa wahnës waɗindaryindan; gante koɗëni nkwëryëni ka nësëhnëɗëhëhniwo. 34 Nësëhnëɗilëhniwohna hara gena gë uhnës uryindaryindan; ɓare ante nkeniho gë vërëfal vëlëw̃u va fo, wahnës waɗindaryindan w̃a fop nkabëkëhniwo.

Yesu tëryëɗ sël sankaf

35 Hnë fac rac ga nëkak, Yesu më ntehnëkëhni vërëfal vëlëw̃u va: «Ɗanëtanëfu gë cape ñëntaw̃ lant haɗi.» 36 Më koyanihëhni kore ỹa; vërëfal va më njoniha Yesu hnë kulu le nkehahnëko hna. (Awa, kaɓi Yesu hnë kulu tëko nke, më koyanihëhni kore ỹa do pëgwëni ndanëtandëni.) Wakulu wakaw̃ary tëfëlëniho. 37 Tac sël sankaf pëgwëlehn cëlënd ɗus, wavonkëlo w̃ënka ŋa njohandëho kulu ỹa, hafo pëgw tëmpënd hnam w̃ënka ŋa. 38 Yesu haw̃ëhni kulu hna ndakëko wakwëɗ. Awa vërëfal vëlëw̃u va më nëgëtëniha ndekatëndëni: «Aharaŋ, cëm iŋa yeyinëk: kwëtahnëlihëfuhna bi nëf?»

39 Yesu, nëgalehn, ŋañënahna sël ỹa do ntehna lant ỹa: «Ñëw̃ëry ƴam! Ɗemëhnary!» Sël ỹa tëryalehn do njamëlehn fop.

40 Tac Yesu më ntehnëkëhni: «Soŋe ye ntakëku aki? Soŋe ye worun kwëhnaluhna kwëtahn?»

41 Ɓare vërëfal va ntakëkëhniwo ɗus, më ntehnëlëni: «Mo ga ye awa aỹi asan? Wëla sël ỹa gë wavonkëlo w̃ënka ŋa maw̃ëhnëɗëniha!»

5

Yesu asan ale pëlani waƴine njërënëɗ

1 Tëkëlehnëni gë cape ñëntaw̃ lant Galile ka, hn'inkal ɓulunda Gerasen hna. 2 Ga cëlëk Yesu kulu hna, asan cahnëlehni wayag hna, njijënd pankëlëni. Asan arac ƴine fëlakawo 3 do wayag hna ntëɗëko. Ahnë koɗilohna mbok ñaba, wëla gë vankënca; 4 ñabëɗeho kwëlëkwël wapary ŋa gë wame waryëhwëra do wëɓák ŋa gë vankënca, ɓare nkubëɗëho waryëhwëra w̃a do mbëkëtëɗëho vankënca va. Ahnë mëkëɗilawohna tërya. 5 Ndekaɗëho wayag hna do gë wahuŋ wale yeho tëfary lant hna g'umëɗ gë g'anent hara tëryëɗina, do cërehnaɗëho gë wëraka w̃a.

6 Më nuka Yesu ŋaw̃ët; awa më nkaryëk nji ndëkwëhn haryënkw lëw̃u, 7 do ndeka gë fanka: «Ye ye yëbëlan fu, Yesu, Ajë W̃ën Hunte Sëpëk Fop? Këlami g'uw̃ac W̃ënu ŋa antë aliwo uw̃eh!» 8 Asan a nësëko rac kaɓi Yesu tëko ntehna ƴine ỹa: «Cahnëryehna aỹi asan!»

9 Tac më tëƴëka: «Hak maciru?»

Ƴine ỹa më ntëkwaka: «W̃ac mën w̃a “Njaɓëɓun” ye, kaɓi vëyaɓah yeɓun.» 10 Do më këlaka antë canëhni nkal hna.

11 Kore sankaf vampëhëmpëh ryavëɗëho hnam, ɗarël kuŋ hna. 12 Waƴine ŋa më këlaniha Yesu ntehnëni: «Cañëtëryifu rënkëfuni vaŋi vampëhëmpëh!» 13 Yesu më maw̃ëryanëkëhni. Awa waƴine ŋa cahnëlehnëniha asan a do njini tënkënihëhni vampëhëmpëh va. Hara kore vatac nkëhnëko tëkëni wawuli wahi (2,000) vampëhëmpëh. Nëñëlëlehnëni vampamb kuŋ hna njini ntëbani lant hna do cëmëlehnëni fop.

14 Vësan vële heryëɗëhëhniwo vampëhëmpëh va, nkaryëlehnëni nji pëƴahnëni watac naw̃ hna do gë wëhaỹ hna. Vahnë va njilehnini njëkëni ile liyak ỹa. 15 Tëkëlehnini hn'ile nkeho Yesu hna do nuniha asan ale pëlaniho kore waƴine ỹa: ntañako, ntiyako viỹi do hakili ỹa mbokakawo fërën fo. Ntakëlehnëhni. 16 Vële yantiko fop va më tëfëtanënihëhni ile yeha asan ale pëlaniho waƴine ỹa gë kore vampëhëmpëh ỹa. 17 Awa, pëgwëlehnëni këlandëniha Yesu cahn resiỹo lëw̃ hni hna.

18 Wati nte kaƴëɗëho Yesu kulu ŋa asan ale yërënik a më tëƴëka maw̃ëryana tëfëlënti g'umë. 19 Ɓare Yesu maw̃ëryanëlawohna, më lehnëkawo: «Ɓokary gë ɓulunda hu, do afëƴahn fop ifërën ile ntinëhnëki Ahwëhn a kaɓi kaỹëhnahnëka gë wëjë.» 20 Awa asan a njilehn pëgw pëƴahnënd hnë Wahnaw̃ Pëhw hna fop ile ntinëhnëkawo Yesu ỹa; do fop vële wëryëɗëhawo va pëɓëkëhniwo fëmpëhnahnah w̃a.

Aryagu Yayërus g'asëval ale ỹakëɗ viỹi Yesu va

21 Yesu mbokako gë kulu ỹa gë cape ñëntaw̃ lant ka. Ga tëkëk hnam, kore sankaf varëpëlëko caharaɓ lëw̃u; ante nkeho tëfary w̃ënka ŋa, 22 tëkëlehni asankaf caliŋa ale w̃aciko Yayërus. Më nuka Yesu, ndëkwëhnëlehn haryënkw lëw̃u 23 do këlahna ɗus ntehna: «Këlami, fandag mën fa cëm iŋa nke. Ƴij arinda wëɓák ŋi afehëtahna!» 24 Yesu njilehnëni g'umë.

Kore sankaf lapëhnakawo do peñëɗënihawo vacape va fop. 25 Hara asëval yentiko hnam ale njiɗëho sat koɓëri hnë wabëhn pëhw gë waki. 26 Njiko hnë vëyehn vëyaɓah, ƴehna ŋa mbërehnëkawo ɗus, fop canëko koryi lëw̃u ỹa, ɓare ñoñ ɗemalawohna; nuko nkwënanda res w̃a. 27 Nkwëryëko ga nësëɗe soŋe Yesu ỹa. Awa më njijëk kamëhni lëw̃u kore hna ñak cuɗ Yesu ŋa. 28 Ntehnaɗëho: «Wëla cuɗ ntëw̃u ŋa fo ỹakakëndëɓu njërakëndëɓu.» 29 Ga ñakëk, sat ỹa tëryalehna taŋ do njëtalehn njërëk res lëw̃u w̃a.

30 Wati rac dënk, Yesu njëtalehn fanka sahnëka. Më cahëtak gë kore tëƴëhni: «Mo ỹakëk cuɗ mën ŋa?»

31 Vërëfal vëlëw̃u va më ntëkwaniha: «Nuru kore ỹa peñëɗënihi gante-wo-gante, do arëƴënd: mo ỹakëko?»

32 Ɓare Yesu njëkëkëhniwo caharaɓ lëw̃u, nuhahna ale lik watac a. 33 Asëval a mbalëɗëho ntakah ŋa kaɓi njëtëko ile yehawo ỹa; awa më njijëk ndëkwëhn haryënkw Yesu do pëƴahna toña ỹa fop. 34 Yesu më ntehnëka: «Aryag mën, kwëtahn hu ŋa njërënëki. Ƴiryeyi gë ƴam do ures hu w̃a ɓokaniɗilihna.»

35 Koyëna nkoko nësënd Yesu tëketëni vëfaƴik matini gë tere Yayërus do ntehnëniha: «Aryag hu gona. Ɓokawo avërehna Aharaŋ a.»

36 Ɓare Yesu kwëtahnëlohna nëf wanës wadëw̃ hni ŋa më ntehnëka Yayërus: «Antë ntaki, kwëtahnëry tuŋ.»

37 Maw̃ëryanëlawohna ahnë ntapëhnahna gë tere Yayërus ge gena Piyer, do Sak g'aheryu San. 38 Tëkëlehnëni tere hna, Yesu nkwëryëko wëñaw̃ waƴaɓah, vëryampo koɗëniho, vëỹëntaw̃ va ndekaɗëniho. 39 Më tënkëk tere hna do ntehnëhni: «Soŋe ye ỹaw̃ërun aki? Fandag fi cëmëna, wakwëɗ fo ndakëk.» 40 Ɓare njafaŋëɗënihawo.

Awa më canëkëhni vëhni fop, nkoni rëmu fandag fa gë hnëmu do gë vërëfal vërar vëlëw̃u va do tënkëni cery nte nkehahnëko fandag hna. 41 Më pëlaka vák ỹa do ntehna: «Talita Kum!» (Umë fëhnëtanëɗ: «Ntehnëɗëmi: Fandag, matëry!») 42 Fandag fa matëlehn taŋ, pëgwëlehn njasënd (kaɓi wabëhn 12 kwëhnako). Wati nte nuniho cëmëna ŋa, pëmpëhnahnëkëhniwo ɗus. 43 Ɓare Yesu më ŋañënahnëkëhni ntehnëhni antë pëƴaniha ahnë; tac më ntehnëkëhni: «Ƴëɗaryina ile tokëɗ.»

6

Vahnë vëvë Nasaret va vëhwëtahnëɗilahna Yesu

1 Yesu matëko hnam nji hn'ankol nte naỹahnëko hna; vërëfal vëlëw̃u va ntapëhnanihawo. 2 Hnë fac ntaw̃ëla hna pëgwëlehn karaŋëndëhni caliŋa hna; vahnë vëyaɓah hnëpaɗëhawo do pëmpëhnahnëkëhniwo ɗus.

Ntehnëɗëniho: «Ne ñëŋak iỹin? Ye ga ye yasery ule kwëhnak w̃i, do hak kolahnëk ntind uw̃i fëmpëhnahnah? 3 Gena bi umë ye ali vacery va, aju Mari, acëru Sak, Yose, Yuɗ, do gë Simo? Vëheryu vësëval va vëlëɗëntina bi ani gë fuhnë?» Vëlënënëlaw̃ohna.

4 Awa Yesu më ntehnëkëhni: «Kila ntënënik gante-wo-gante, ɓare gena nkol nte naỹahnëk hna, hnënk lëw̃u ỹa vëlënënëɗilahna, gë vëvë tere lëw̃u va per.» 5 Yesu kolëlohna nti hnam wëla fëmpëhnahnah ryampo, ge gena vëres vëryampo fo tindëko wëɓák ŋa do njërënëhni. 6 Do pëmpëhnahnëkawo kaɓi vahnë vëvë nkol tac vi vëhwëtahnëna.

Yesu paƴëkëhniwo vëfaƴik pëhw gë vëhi va vëhi vëhi

Tac Yesu njiko karaŋëndëhni vankol vamb caharaɓ hna fop. 7 Më macëkëhni Pëhw gë Vëhi va paƴëkëhni vëhi vëhi. Njëɗakëhniwo fanka g'ucankaf ntandënihëhni waƴine ŋa 8 do ntehnëkëhniwo aki: «Ant'ayoyawu ñoñ ge njiɗun, ge gena ryoko ryampo; ant'ayoyawu ile rokëɗun, kufa, koryi wakufa hun hna. 9 Përyaryin wapary, ɓare ant'ayoyawu acuɗ kaw̃ary.» 10 Më mbok ntehnëkëhni kat: «Ge tëkërun hn'inaw̃, ñëw̃ëryin hnë tere ile hacanderun hna fo hafo hale matëɗun hnam. 11 Ge vahnë vëvë naw̃ va ŋwëỹëni vëhacaɗiluhna ma vëhnëpaɗiluhna, cahnëryin hnam do avankatëndu ivëɗ vë wapary hun ỹa: umë njëtëɗëni vëlina fërën do W̃ënu ŋa nëŋëlahna gë vëhni.»

12 Pëhw gë Vëhi va më njini karaŋëndënihëhni vahnë va soŋe nkwëcëtani vankeya vantëw̃ hni va. 13 Ntaɗënihëhniw̃o waƴine waƴaɓah do njërënëɗënihëhniw̃o vëres vëyaɓah turatëndënihëhni wagu ŋa vankaf hna.

Icëm San Ayary a

14 Ahnaw̃ a Eroɗ Antipas nkwëryëko ga nësëɗe soŋe Yesu ỹa, kaɓi w̃ac lëw̃u w̃a campëko gante-wo-gante. Vëryampo ntehnëɗëniho: «San Ayary a vëhnik! Soŋe umë kwëhnahnëk fanka ntihahnëɗ viỹë vifëmpëhnahnah.»

15 Vëhaw̃ary ntehnëɗëniho: «Kila Eli ye.»

Vëhaw̃ary kat ntehnëɗëniho: «Kila le w̃ëntëlëk gë waɓë koɓëri ŋa ye.»

16 Eroɗ, ga nkwëryëk wante rëfëtaɗeho ŋa fop, më ntehnak: «San Ayary a ye! Ntëpëtehnëɓuha nkaf ŋa ɓare mbëhnik!»

17 Eroɗ pëlayehnëkawo San, ñabi, do cëɗëlehni soŋe Erodiyaɗ. Eroɗ ñëlëkawo mama nkehahnëko asëval aheryu Filip 18 do San ntehnëɗëhawo Eroɗ: «Sariya ỹa maw̃ëryana aỹëla asëval ahery hu ỹa!» 19 Soŋe rac Erodiyaɗ ntavëkawo ɗus gë San do ñaɗëho ndaw̃ehna, ɓare koɗilohna 20 kaɓi Eroɗ ntakëkawo g'umë; njëtëko asan asatah do asëvah ye do keryëɗëhawo. Ge nëpaɗëhawo, nëŋandëhawo igwëry wanës wadëw̃u ŋa ɓare ƴëtëlohna ile ntiɗ.

21 Ɓare hnë fac le ntihandëho ambënt fac ile nagahniko ỹa, Erodiyaɗ nuỹako fere fafërën ndaw̃ehnahna San. Fac rac Eroɗ ambënt cankaf ntiko, paƴehnëkëhniwo vësankaf vëvë ucankaf ntëw̃u ŋa, vësankaf wasoɗaɗe w̃a, do gë vëvë karyënkw Galile va. 22 Aryagu Erodiyaɗ tënkëko hn'ile nkeniho hna do nkaw̃ëhnëhni; Eroɗ gë vële macehnëko va per nëŋëkëhniwo gë fandag fa.

Awa Eroɗ më ntehnëka fandag fa: «Tëƴërye ile-wo-le ỹaɗu ỹa, njëɗaɗëmi.» 23 Njiko dënk hafo ntëkëhna aki: «Lëk njëɗaɗëmi lakënde ntehni cape ndampo inaw̃ mën iŋi rëƴëruho.»

24 Fandag fa më cahnëk nji tëƴehna hnëmu: «Ye rëfëko rëƴu?»

Hnëmu më ntëkwaka: «Nkaf San Ayary a.»

25 Fandag fa ntëfëlehn mboka gante nkeni ahnaw̃ gë vële macehnëko ka ntehna: «Ñaɗëfu ayëɗaw̃o tameki nkaf San Ayary a hn'ifëɗa mpan!»

26 Ahnaw̃ a njamëlehnëko; ɓare koɗilohna ŋwëỹëryana, kaɓi ntëkëko tase vële macehnëko va. 27 Paƴëlehna taŋ soɗaɗe lëw̃u ryampo ntehna: «Ƴoj nkaf San Ayary a.» Soɗaɗe ỹa njilehn kaso hna ntëpëtehna San nkaf ŋa. 28 Tac njoj hn'ifëɗa njëɗahna fandag fa, do fatac njëɗaga hnëmu. 29 Vërëfal San va, ante njëtani watac ŋa, më njini nufëni ñas iŋa kwëtëni hn'iƴag.

Yesu ndavëɗëhëhni vësan wawuli mbëɗ (5,000)

30 Vëfaƴik va, ga mbokajëni vëhni Yesu hna, më pëƴaniha fop ile ntijëniho do karaŋinihëhniwo vahnë va. 31 Yesu më ntehnëkëhni: «Njijën, njiyin hn'ile njirëk soŋe ayinëgawu toƴe.» Kaɓi njaɓëniho vahnë vële yijëɗëho do yiɗëho va; Yesu gë vërëfal vëlëw̃u va wëla roka vëhoɗilohna tokëni.

32 Awa më njini gë kulu hn'ile njirëk hna. 33 Ɓare vahnë vëyaɓah nunihëhniwo ga njiɗëni do njëtëniho gante njiɗëni ka; më matëni vankol hna fop, nkaryëni gë wapary fo hafo ndënkwëhnënihëhni vëhni Yesu gë vërëfal vëlëw̃u va hnë ỹëw̃a le njihandëniho hna. 34 Ante cëlëko Yesu kulu hna do nutëhni kore sankaf vahnë vërac, kaỹëhnahnëkawo ɗus gë vahnë vërac, kaɓi had kore wape wante wok wahwëhnana ahekery mëntëlëniho. Pëgwëlehn karaŋëndëhni viỹë viyaɓah.

35 G'anëka ga vërëfal va më tëhaniha Yesu ntehnëniha: «Tëk mëɗ do hnani fëk fo ye. 36 Koyaryihni vëỹi vahnë njini gë vankol vante ye caharaɓ vi ntëw̃ajëni ile tokëɗëni.»

37 Yesu më ntëkwakëhni: «Ƴëɗaryinëhni w̃uhnë dënk ile tokëɗëni ỹa!»

Më tëƴëniha: «Ñaɗu bi yifu sanëfu koryi yaɓah law̃ahnifu vamburu yëɗafuni tokëni?»

38 Yesu më tëƴëkëhni: «Vamburu vajëhw hwëhnarun? Ƴiryin ayëku.»

Umë njëkëni do ntehnëniha: «Vamburu mbëɗ g'uwis wuhi.»

39 Awa Yesu më ntehnëkëhni dañëndëryinëhni vahnë va kore kore. 40 Vahnë va më ntañani keme keme do gë wafëhw imbëɗ, wafëhw imbëɗ. 41 Tac Yesu më nufëk vamburu mbëɗ va g'uwis wuhi w̃a, kaŋëk g'ambin do camehna W̃ënu ŋa soŋe iỹi rokëtok. Më nkubëlehnëk vamburu va njëɗahni vërëfal va cahëlehnënihëhni vahnë va do cahëlehnënihëhni fëna wuwis wuhi w̃a vëhni fop. 42 Ale-wo-le tokëko hafo pihn. 43 Vërëfal va njoniho vankubel vamburu va g'uwis wule tesëniho w̃a pëɓ vëkankel pëhw gë vaki. 44 Hnë vële rokëko hna vësan wawuli mbëɗ (5,000)* yeho.

Yesu ƴaŋ w̃ënka hna njasëɗ

45 Tac Yesu kaƴëndëlehnëhni vërëfal vëlëw̃u va kulu hna ndënkwahëhniha gë cape ñëntaw̃ lant mbë ankol Betësayida ŋa. Hnë wati rac koyaɗëhëhniwo ɓulunda ỹa umë dënk. 46 Ante koyakëhniw̃o ŋa, Yesu njiko hn'ikuŋ soŋe njëfa.

47 Ga nëkak, kulu ỹa fagant lant hna nkeho, do Yesu umë fo woko nkal hna. 48 Më nuk vërëfal vëlëw̃u va mbëraniho ƴiryery kulu ŋa ɗus, kaɓi sël ỹa pankëlëɗëniho; awa g'ankëhn fac ŋa, më njiɗ gante nkeni njasëhatënd ƴaŋ w̃ënka hna, do ñaɗëho ndëcëhni. 49 Ante nunihawo ga njasiɗ ƴaŋ w̃ënka hna, ntiyahnëkëhniwo ahnënkwël ye do më ndekaɗëni. 50 Vëhni fop nuɗënihawo do ntakëkëhniwo.

Ɓare wati rac taŋ, Yesu më lehnëkëhniwo: «Ƴaw̃ënaryin! Ami Yesu ye; antë ntaku!» 51 Tac kaƴëlehn kulu hna, ɗarël lëw̃ hni, do sël ỹa tëryalehn. Vërëfal va pëmpëhnahnëlehnëhni ɗus, 52 kaɓi ñoñ vëwëryëlohna ile ryëcëtako ante cahëlehnëko Yesu vamburu va: wahakili walëw̃ hni w̃a koɗilohna njët rac, ntëbëkëhniwo.

Yesu njërënëɗëhëhni vahnë va Senesaret hna

53 Ga ntëmpëtani lant ỹa Yesu gë vërëfal vëlëw̃u va, tënkëlehnëni hn'inkal ɓë resiỹo Senesaret hna. 54 Kulu hna cëlëɗëniho, njavëtatëniha taŋ va Yesu. 55 Vahnë va nkaryiniho nkal hna fop do njinenëhniɗënihawo vëres hnë waƴala, le-wo-le nkwëryëniho nke hna. 56 Hn'ile-wo-le njiɗëho Yesu hna, wahnaw̃ hna ma vankol hna, vahnë va njonëhnëɗënihaw̃o vëres vëlëw̃ hni va kwëtëndënihëhni waỹëw̃a ɓulunda hna do këlaɗënihaw̃o tavëhni ñakëhni wëla wacëmët cuɗ cankaf ntëw̃u ŋa fo; fop vële ỹakëko va njërëniho.

7

Namu vacërakëlo

1 Wafarise gë vëharaŋ sariya vëryampo Yerusalem matiniho njijëni kwërëniha Yesu. 2 Kamahnëniho vërëfal vëryampo Yesu va gë wëɓák wante wok pacëna tokëɗëniho roka ỹa, (më lehnëɗe waỹuhnana gante maw̃ëryak namu ka). 3 Kaɓi wafarise w̃a gë wasëwif waỹëntaw̃ w̃a fop ntënënëniho wënamu wante taveryënihëhniw̃o vacërakëlo va: vërokëɗilohna hara waỹuhnana wëɓák ŋa hafo pacëhni 4 do ge matiniho gë saha, vërokëɗina hara vëfacënana ten. Ntënënëniho ɗus fëna wënamu wakaw̃ary, gante tëfëka ndagi vanëhëta, wapoti, do gë vapeƴa ka [do gë wafad w̃a].

5 Awa wafarise w̃a gë vëharaŋ sariya va më tëƴëniha Yesu: «Soŋe ye nkoni vërëfal hu vi vëlënënëɗina wënamu vacërakëlo fu va, tokëɗëni gë wëɓák wante wok pacëna?»

6 Yesu më ntëkwakëhni: «Vahnë vële hnësëɗ ile nkoni vëliɗina yerun! Kila Esayi toña kwëhnako ante nësehnëkawo W̃ënu ŋa soŋe lëw̃ hun ỹa. Aki kerëko:

«“W̃ënu ŋa më lehnëk: ‘Iỹi ɓulunda gë wanës ŋi fo ntënënëɗëniho,

ɓare wasakahn walëw̃ hni hna ŋaw̃ëtaniho.

7 Icëmb nte cëmbëɗëniho ŋa kwëhnana nafa,

kaɓi ile karaŋëɗënihëhni vahnë ỹa,

gena ikaraŋ mën,

ɓare ile karaŋëni vahnë fo ye.’✡”

8 Tavërun vakwëɗa W̃ënu va alënënahnu wënamu wante kahnëndëni vahnë.»

9 Tac më nkwënëk: «Kolërun ɗus aravu vakwëɗa W̃ënu va ahahnëndahnu namu lëw̃ hun dënk! 10 Wëlin ile ỹaɗëfu hnësu ỹa: Moyis më lehnëko: “Dënënëryihni vëhni rëmuh gë hnëmuh”,✡ do fëna, “Ale lehnëka rëmu ma hnëmu wameh a tëfëka ndaw̃i.”✡ 11 Ɓare w̃uhnë, karaŋëɗunëhëhni vahnë va: ge ahnë ntehnëka rëmu ma hnëmu: “Ile-wo-le wëkakëndëɓu yëɗayi ỹa ‘korëban’ ye.” Umë fëhnëtanëɗ: “Ile fehnik ntinëhnahni W̃ën saɗëha.” 12 Koyëna tavëtentunëhëhni ntini ile ntehnëk sariya W̃ënu ŋa, alënëna rëmuh gë hnëmuh; 13 ntihëtëɗun ile karaŋëɗ wanës W̃ënu ỹa gë namu le haraŋëɗunëhëhni ỹi. Do ntiɗun viỹë vihaw̃ary viyaɓah vile w̃ëntëlëk gë virac ki.»

Viỹë vile liɗëha ahnë ale wok pacëna

14 Tac Yesu më mbok macëkëhni kore ỹa do ntehnëhni: «Nëparyino w̃uhnë fop, do awëryu: 15 iñë le tokëɗ ahnë* koɗina tonkëna haryënkw W̃ën hna. Ɓare ile hoɗ tonkëna ỹa, umë ye ile sahnëɗ hnë umë ỹa. 16 [Nëparyin ɗus ge kwëhnarun vanëf awëryahnu!]»

17 Ante tavëkëhniwo kore tënk tere ŋa, vërëfal vëlëw̃u va tëƴënihawo bi ye pëhnëtanëɗ wanës wadëw̃u ŋi. 18 Awa më ntëkwakëhni: «W̃uhnë fëna, gwëryëɗiluhna bi? Gwëryëɗiluhna bi fop ile tokëɗ ahnë koɗina tonkëna haryënkw W̃ën hna 19 kaɓi umë tënkëɗina ntaw̃ary dëw̃u hna, ɗonk dëw̃u hna tënkëɗ tac cahnëɗ mbahn dëw̃u hna?» (Gë waŋi wanës pëƴahnëɗëho Yesu koɗe toki ile-wo-le ỹa.)

20 Umë mbok ntehnëk: «Ile sahnëɗ hnë ahnë ỹa umë ronkënëɗëha. 21 Kaɓi ɓambery ntaw̃ary ahnë hna matiɗ vinahan vimeh vinte liyehnëɗëhëhni vahnë ndakëndëni hara vëyëlëlëna, ule, uryaw̃ ahnë. 22 Njëkëlehnëɗëni ndakëntal meh vësan ma vësëval vële ỹëlëk do ỹëlik, iña le nkok kwëhnëna, njapënand, tokand vahnë, kwëhna nkeya meh, iñew̃ary, ntehnëndëhni wameh vëỹëntaw̃, naỹënand, do nënkw. 23 Viỹë viw̃eh fop ɓambery ahnë hna cahniɗ do umë ronkënëɗëha.»

Ikwëtahn asëval ale wok gena sëwif

24 Yesu matëko hnam nji resiỹo Tir hna. Tënkëko le ñaɗëho ñëw̃ hna do ñaɗilohna njëti hnam nke, ɓare koɗilohna cow̃a. 25 Asëval ale hwëhnakawo fandag fante pëlako ƴine wëryëko ga nësëɗe soŋe Yesu, njilehni taŋ hn'ile nkeho hna ndëkwëhn haryënkw lëw̃u. 26 Asëval arac gelohna sëwif, hnë Fenisi mbë Siri hna nagiko. Muntaɗëhawo Yesu ntana ƴine ỹa aryagu hna.

27 Yesu më ntehnëka: «Tavëryihni tokëni ten vutah vi† hafo pihnëni, kaɓi ƴivëna nufi roka vutah ỹa këfëhnini vumbe vi‡.»

28 Asëval a më ntëkwaka: «Ɓare, Aharaŋ, la vumbe vi tokëɗëni ile këfëɗëni vutah ỹa.»

29 Awa Yesu më ntehnëka: «Ha, toña hwëhnaru. Soŋe iŋi dëkwa, koɗu aw̃ënc gë ỹal hu: ƴine ỹa cahnëka aryag hu.»

30 Mëncëlehn nji tëkata aryagu ga ndakëk hn'ipad: ƴine ỹa cahnëkawo.

Yesu kumim njërënëɗ

31 Tac Yesu matëlehn resiỹo Tir hna, tëf Sidon mboka gë cape lant Galile, tëfëlehn hnë resiỹo Wahnaw̃ Pëhw hna. 32 Më njinenëhnijika asan kumim soŋe tinda wëɓák ŋa.

33 Awa Yesu më pitaryëka umë fo, ŋaw̃ëtarya kore ỹa; më ndënëka watufa ŋa aryëŋënkaha vanëf hna do cëkëna vák ỹa gë wato ŋa ñakahna ryëw̃ ỹa. 34 Tac më kaŋëk g'ambin, njënëk bë sankaf do ntehna asan a: «Efata», umë fëhnëtanëɗ: «Piɗëtary!» 35 Piɗëtalehna asan a vanëf va, ryëw̃ ỹa fëna pëtalehna do pëgwëlehn catënënd wanës ŋa.

36 Yesu ntehnëkëhniwo antë pëƴahnëni; ɓare ante-wo-nte mbañëhnëɗëhëhniw̃o ŋa, vahnë va atac rëkëɗëniho campehnëndëni g'ahaw̃ary wanës ŋa. 37 Vahnë va pëmpëhnahnëkëhniwo ɗëcët; ntehnëɗëniho: «Ile ntiɗ ỹa fop caŋëk ɗus! Vëryëŋënkah va dënk nkwëryëndanëɗëhëhni do nësëndanëɗëhëhni vële wok vëhoɗina nësëni va!»

8

Yesu vahnë wawuli wahnah ndavëɗ

1 Hnë wati rac kore yaɓah voko mbarëpëlëni, do ñoñ golohna ile tokëɗëni. Yesu më macëkëhni vërëfal vëlëw̃u va ntehnëhni: 2 «Kaỹëhnahnëkow̃ëhni vëỹi vahnë, kaɓi wëli wafac warar yelahnëɓun do ñoñ vëworyaryëna ile tokëɗëni. 3 Ge koyaɓuhëhni mëncëni hara ñoñ vërokëna, mbërahëɗëni nkaw̃ hna, kaɓi vëyaɓah hnë vëhni ŋaw̃ët matini.»

4 Vërëfal vëlëw̃u va më ntëkwaniha: «Ne koɗen nuỹanëhninëhni ile tokëɗëni hafo pihnëni, hnë ỹi fëk?»

5 Yesu më tëƴëkëhni: «Vamburu vajëhw hwëhnarun?»

Më ntëkwaniha: «Mbëɗ gë vaki.»

6 Awa më ntehnëkëhni kore ỹa ntañani nkal hna. Tac më nufëk vamburu mbëɗ gë vaki va, camehnëka W̃ënu ŋa, nkubëlehnëk njëɗahni vërëfal vëlëw̃u va do vëhni, cahëlehnënihëhni vahnë va fop. 7 Kwëhnanihëhni fëna li vunkis toƴe. Yesu camehnëka W̃ënu ŋa soŋe vutac do ntehnëhni vërëfal vëlëw̃u va cahëlehnaryënihëhni. 8 Ale-wo-le tokëko afo pihn. Vërëfal va njoniho vankubel vante tesëniho va vëkankel mbëɗ gë vaki vapëɓah. 9 Hara vële rokëko va tëkëniho wawuli wahnah. Tac Yesu më koyakëhni mëncëni, 10 kaƴëlehn taŋ kulu hna njini gë vërëfal vëlëw̃u va resiỹo Dalëmanuta hna.

Wafarise w̃a dahëse fëmpëhnahnah tëƴëɗëni

11 Wafarise tëkëlehnëni do pëgwëni nkwajëlëndëni gë Yesu kaɓi menehnëniha njëkëhnahnëɗëniho. Umë tëƴëniha tufahn gë dahëse fëmpëhnahnah g'ambin matik. 12 Yesu më njënëk bë sankaf do ntehn: «Soŋe ye tëƴëɗëni vahnë vëvë gaki vi dahëse ile fëmpëhnahnëk? Toña ỹa fëƴaɗëmu: wëla dahëse ryampo wayëɗaɗena!» 13 Tac tavëlehnëhni do kaƴ kulu hna nji gë cape ñëntaw̃ mbë lant ŋa.

Levir wafarise w̃a do gë va Eroɗ

14 Vërëfal va ndënkwëniho njoni vamburu, ndampo fo kwëhnaniho kulu hna. 15 Yesu më ntehnëkëhni: «Diryin wajira! Keharyin levirwafarise w̃a do gë va Eroɗ ỹa.»

16 Vërëfal va pëgwëlehnëni nkwajëlëndëni vëhni fo kaɓi ntiyahnëkëhniw̃o ile nkoni vëhwëhnana vamburu ỹa ntehnëɗëhëhniw̃o koyëna Yesu.

17 Yesu njëtëko ile nkwajëlëɗëni ỹa, më ntehnëkëhni: «Soŋe ye wajëlëɗun kaɓi kwëhnaluhna vamburu? Nuɗiluhna bi ten? Gwëryëɗiluhna bi ten? Ndëpaku bi wahakili w̃i? 18 Kwëhnarun vinkër, nuɗiluhna bi? Kwëhnarun vanëf, gwëryëɗiluhna bi? Ɗënkwëtaɗiluhna bi 19 ante nkubëlehnëɓuho vamburu mbëɗ soŋe vahnë wawuli mbëɗ ŋa vatesel vante yorunëho va, vëkankel vajëhw fëɓëko?»

Më ntëkwaniha: «Pëhw gë vaki».

20 Mboko tëƴëhni: «Do nte nkubëlehnëɓuho vamburu mbëɗ gë vaki soŋe vahnë wawuli wahnah ŋa, vatesel vante yorunëho va, vëkankel vajëhw fëɓëko?»

Më ntëkwani: «Mbëɗ gë vaki.»

21 Awa Yesu më mbok ntehnëkëhni: «Do ha gaki gwëryëɗiluhna?»

Yesu njërënëɗëha mëp Betësayida hna

22 Yesu gë vërëfal vëlëw̃u va tëkëniho Betësayida hna; hnam, më njonëhnijika mëp do këlayi ñaka. 23 Yesu më pëlaka mëp uŋa vák ỹi kaha cahnarya nkol hna. Tac më tëpahnëka vinkër va, tinda wëɓák ŋa do tëƴa: «Koɗu bi ahnu iñë?»

24 Mëp uŋa më matëndëk nkaf ŋa, njëk, do ntehn: «Vahnë hnuɗëfu, had vatëh nuɗëfuhëhni, ɓare njasëɗëni.» 25 Yesu më tindëka wëɓák ŋa kat mëp uŋa vinkër hna; arac më ŋesëk ɗus: njërëniko, nuɗëho wapacëk ile-wo-le ỹa. 26 Awa Yesu më koyaka mënc gë ỹalu do ntehna: «Antë arënk tameki nkol hna.»

Piyer pëƴahnëɗ Yesu ye Arëhnayik a

27 Tac Yesu gë vërëfal vëlëw̃u va njilehnëni gë vankol vante rëhak Sesare Filip hna.

Nkaw̃ hna Yesu më tëƴëkëhni: «Vahnë va, mo ntehnëni yeɓu?»

28 Më ntëkwaniha: «Vëryampo, vëhni lehnëɗ San Ayary a yeru, vëhaw̃ary Eli yeru, do vëhaw̃ary kat, aryampo wakila hna yeru.»

29 Yesu më mbok tëƴëkëhni: «W̃uhnë lë, mo lehnërun yeɓu?»

Piyer më ntëkwaka: «Wëjë, Këris, Arëhnayik a yeru.»

30 Awa, Yesu më ŋañënahnëkëhni antë pëƴaniha ahnë.

Yesu icëm g'iɓëhn dëw̃u ŋa pëƴahnëɗ

31 Tac Yesu pëgwëlehn karaŋëndëhni aki vërëfal vëlëw̃u va: «Ajë Ahn'a afo korot ɗus; vicër ɓulunda va gë vësankaf vësëna wasaɗëha va do gë vëharaŋ sariya va ŋwëỹëɗëniha; ndaw̃ehnëniha do fac rarëna hna mbëhnëɗ.» 32 Watac wapacëk pëƴaɗëhëhniwo. Awa Piyer më canaryëka pëgwëlehn niranda.

33 Yesu më cahëtak, njëkëkëhni vërëfal vëlëw̃u va fop do ŋañënahna Piyer ntehna: «Ŋaw̃ëtarye, Sintani, kaɓi nahaɗila had W̃ënu ŋa, ɓare had vahnë.»

34 Tac Yesu më macëkëhni kore ỹa gë vërëfal vëlëw̃u va ntehnëhni: «Ge ahnë ñaɗ tëfëlehnëndo, antë nko nahand soŋe lëw̃u dënk, afo ndiɓ kërëwa lëw̃u ỹa tëfatëndo. 35 Ale ỹaɗ iỹi ɗuniỹa cëmëɗ, ɓare ale wok kwëtahnëna nëf iỹi ɗuniỹa nkoryaryëɗ ntaw̃ary dëw̃u ŋa, soŋe lëmën do gë Wanës Wakasëk ŋa, ntaw̃ary dëw̃u ŋa nkoɗ hafo araƴen hna. 36 Ye nëfaɗëha ahn'a ge umë hwëhnëk ɗuniỹa ỹi fop, tac cëvehn ntaw̃ary dëw̃u ŋa? 37 Ye koɗ njëɗahn mbësahni ntaw̃ary dëw̃u ŋa? 38 Ge ahnë cëfëhnëka g'ami do gë wanës mën ŋa haryënkw vahnë vëvë dol vi, vële wok vësatëna do wok vawëtahnëlahna W̃ën vi, awa Ajë Ahn'a fëna cëfëhnëɗëha g'umë, ge njijëk hn'idanc Rëm hna do gë wamëleka wapacah ŋa.»

9

1 Yesu më mbok ntehnëkëhni: «Toña ỹa fëƴaɗëmu; vëryampo hnë vële ye hnani vi vësëmëɗina hara vëhnuna Naw̃ W̃ënu ŋa ga njijëk gë fanka.»

Iɓaca Yesu ŋa

2 Ga ndëcëk wafac mbëɗ gë ryaw̃, Yesu më njokëhni vëhni Piyer, Sak do gë San do njiryeryëhni hn'ikuŋ ƴihnah hn'ile nkeniho vëhni fo. Yesu më mbacik tase lëw̃ hni; 3 viỹi vilëw̃u va njerëko ɗus had humpen, hnë ɗuniỹa li ahnë gena ale hoɗ njerën iñë koyëna. 4 Vërëfal vërar va nulehnënihëhni taŋ Eli* gë Moyis ga nësëlëɗëni gë Yesu.

5 Awa Piyer më ntehnëka Yesu: «Aharaŋ, njivëk nkeyin ani. Ntiɗëfun wasank watar: ryampo wëjë, Moyis ryampo, Eli ryampo.» 6 Ƴëtëlohna ile nësëɗ, kaɓi umë gë vërëfëlëntaw̃u va ntakëkëhniw̃o ɗëcët.

7 Aŋar njilehni cankëhni g'icën dëw̃u ŋa, do nkwëryëlehnëni kopa ŋar hna ntehn: «Aỹi Ajë mën ye ale ỹahnëɓu ɗus. Umë rëfëka ahnëpawu!»

8 Vërëfal va njëkëlehnëni taŋ caharaɓ lëw̃ hni, ɓare golohna nundëniha ahnë, Yesu fo wontiko gë vëhni.

9 Ante cëliɗëniho kuŋ ŋa, Yesu më ntehnëkëhni antë pëƴaniha ahnë ile nuni ỹa hafo Ajë Ahn'a mbëhn hnë vësëm hna. 10 Maw̃ëniho wanës watac, ɓare tëƴëlëɗëniho: «Ye pëhnëtanëɗ “iɓëhn hnë vësëm”?»

11 Tac më tëƴëniha Yesu: «Soŋe ye ntehnëɗëni vëharaŋ sariya vi, Eli yijëɗ ten?»

12 Umë ntëkwakëhni: «Eli rëfëka njij ten mbokahn caŋ fop. Ɓare, ge toña ye, soŋe ye pëƴahnëɗ Vikerëh va fëna Ajë Ahn'a korotëɗ ɗus do ntiɗe g'iñew̃? 13 Ɓare ami pëƴaɗëmu: Eli tëko njij, do vahnë va ntinihawo gante ñaɗëni ka, gante pëƴahnëk vikerëh soŋe lëw̃u ka.»

Yesu njërënëɗëha fatah fante pëlak ƴine

14 Ga tëkëni hn'ile nkeniho vërëfal vëỹëntaw̃ hna, nunihëhniwo kore yaɓah ɗus ga kwërënihëhni do vëharaŋ sariya va conkëɗëniho. 15 Vahnë va nundëniha tuŋ Yesu, pëmpëhnahnëlehnëhni, nkaryëlehnëni nkaỹëniha.

16 Yesu më tëƴëkëhni: «Ye sonkëɗun gë vëỹi?»

17 Asan aryampo kore hna më ntëkwaka: «Aharaŋ, njinenëhnimina ajë mën a, kaɓi ƴine fëlaka, umë w̃emaỹendëha koɗina nës. 18 Iỹi ƴine këfëɗëha hn'ile-wo-le hna, iguhnuhn rëkëɗ cahnënda w̃ës li, cemëlehnand wabeñ ŋi, do mbahn iŋi kankëɗëha. Tëƴëɓuhëhni vërëfal hu vi ntaniha iỹi ƴine, ɓare vëw̃ëkëlahna.»

19 Yesu më ntehnëkëhni: «Vahnë vëhwëhn kwëtahn këm yerun! Hafo guve tëfëko ñëw̃ëlahnin do ryuñënanëhnu? Ƴinenëhninow̃a fatah fi.»

20 Awa më njinenëhnijika. Ƴine ỹa nunda tuŋ Yesu, më ñënkëka fatah fa gë fanka; fatac njolehn këryiŋëtand do guhnuhn iŋa cahniɗëhawo w̃ës hna.

21 Yesu më tëƴëka rëm fatah fa: «Koɓëri guve pëgwëka?»

Më ntëkwak: «Koɓëri nte nkoko fatoƴ fo ŋa pëgwëkawo. 22 Wati ryaw̃ ƴine ỹa cañëtëɗëhawo hnë hwëɗëh ma hnë w̃ënka soŋe ndaw̃a. Kaỹëhnandiỹi gë fuhnë ayij aryemafu, ge koɗu!»

23 Yesu më ntëkwaka: «Ge koɗëfu? Fop koɗ nke soŋe ale hwëtahnëka.»

24 Rëm fatah fa ndekalehn taŋ: «Kwëtahnëɓu, ɓare ɗemarye, kaɓi kwëtahn iŋa nkojëko!»

25 Yesu nuko kore ỹa nkaryiɗëniho ỹal hni hna. Më ŋañënahnëka ƴine ỹa ntehna: «Ƴine ile w̃emaỹehnëɗ vahnë nësëni do nkwëryëni, ntehnëɗëmi: cahnëryehna faŋi fatah do nt'avoka vokanehna muk!»

26 Ƴine ỹa më ndekak do ñënka fatah fa gë fanka, cahnëlehna taŋ. Fatah fa njamëlehn had cëmëk, do vahnë vëyaɓah ntehnëɗëniho: «Cëmëk.» 27 Ɓare Yesu më pëlaka vák ỹa, matëndëka fatah fa do fatah fa kahnëlehn.

28 Ante tënkëko Yesu tere hna, nketëni gë vërëfal vëlëw̃u va fo, më tëƴëniha: «Soŋe ye woɓun mëkëlëfunahna lafuna iỹi ƴine?»

29 Yesu më ntëkwakëhni: «G'iƴëfa fo koɗe ntayini iỹi sifa waƴine.»

Yesu icëm g'iɓëhn dëw̃u ŋa mbok pëƴahnëɗ kat

30 Më matëni hnam tëfëni Galile. Yesu ñaɗilohna njëti hn'ile nkeho hna. 31 Vërëfal vëlëw̃u va karaŋëɗëho aki: «Ajë Ahn'a njëɗaɗeniha vahnë va, vërac ndaw̃ehnëɗëniha; do ge ntik wafac warar mbëhnëɗ vësëm hna.» 32 Ɓare vërëfal va vëyëtëlohna bi ye pëhnëtanëk wanës watac do ntakëkëhniwo soŋe tëƴëniha.

Mo lëbëkëhni vëỹëntaw̃

33 Tëkëlehnëni Kaperënaỹum hna. Ante tënkëniho tere hna, Yesu më tëƴëkëhni vërëfal vëlëw̃u va: «Ye wajëlekëndun nkaw̃ hna?» 34 Ɓare vëlëkwalohna, kaɓi nkaw̃ hna nkwajëliniho njëtahnëni bi mo lëbëkëhni vëỹëntaw̃ va.

35 Awa Yesu më ntañak, macëkëhni Pëhw gë Vëhi va do ntehnëhni: «Ge ahnë ñaɗ nke aryënkwëryënkw, tëfëka nke arëkwa vahnë fop do aryokuŋëhn vahnë fop.»

36 Tac më nufëka fatah fatoƴ kahnëndëka fagant lëw̃ hni; muryaka do ntehnëhni: 37 «Ale hacaka g'uw̃ac mën w̃a fatah gë faŋi ki, kacako ami dënk; do ale hacako ỹa, gena ami fo kacak, ɓare kacaka fëna ale faƴiko ỹa.»

Ale wok ñew̃ëlohna ỹa ndemaɗëho

38 San më ntehnëka Yesu: «Aharaŋ, nuɓunëhawo asan ale laɗëhëhniwo waƴine g'uw̃ac lëw̃ hu w̃a, do ñaɗëfunëho ravëtehnëfuna, kaɓi gentina gë fuhnë.»

39 Ɓare Yesu më ntëkwaka: «Nt'aravëtehnuna, kaɓi ahnë koɗina nti dahëse fëmpëhnahnah g'uw̃ac mën w̃a tac nës taŋ wameh mën. 40 Ale wok ñew̃ëlëfuhna ỹa ndemaɗëhëfu. 41 Do ale yëɗaɗëhu asiyawu w̃ënka kaɓi Arëhnayik a hwëhnëku, toña ỹa fëƴaɗëmu: nuỹaɗ cos dëw̃u ŋa.»

Vële liyendëhëhni vahnë wameh

42 «Ɓare ge ahnë ravëtehnëka kwëtahn iŋa wëla fatoƴ fëndampo hnë vunte hwëtahnëko vi, pecek bëraka gëb li tac ntabi hnë wov. 43 Ge vák hu ỹi liyehnëɗëhi uw̃eh, dëpëtary; pecek arënk ɗuniỹa le wok puɗina hna g'ivák iryampo g'ile woryaryëru waki tak do alabi gë janáma, hnë hwëɗëh hunte wok ɗipëɗina. 44 [Hnam, “vancëhn vante rokëɗ mbahn va wasëmëɗina do hwëɗëh ha ɗipëɗina muk.”] 45 Ge fary hu ỹa liyehnëɗëhi uw̃eh, dëpëtary; pecek arënk ɗuniỹa le wok puɗina hna g'ifary ryampo g'ile woryaryëru waki tak do alabi gë janáma. 46 [Hnam, “vancëhn vante rokëɗ mbahn va wasëmëɗina do hwëɗëh ha ɗipëɗina muk.”] 47 Do ge inkër hu ŋa liyehnëɗëhi uw̃eh, dokëtary; pecek arënk Naw̃ W̃ën hna g'inkër ɗampo g'ile woryaryëru viki tak do alabi gë janáma. 48 Hnam,

«“vancëhn vante rokëɗ mbahn va wasëmëɗina

do hwëɗëh ha ɗipëɗina muk.”

49 Kaɓi, ale-wo-le hwëɗëh pihëɗe gante pihëɗe waŋiry hnë roka ki. †

50 «Waŋiry ŋa iñë fërën ye; ɓare ge gona ŋañ, hak koɗe mbokaryi ŋañëni? Kwëhnaryin waŋiry hnë w̃uhnë dënk do ayewu ƴam gë vëỹënta hun va.»

10

Yesu soŋe iñël do g'iɓëmba ŋa nësëɗ

1 Yesu matëko hnam nji hn'inkal Yuɗe hna, nte ye gë cape ñëntaw̃ Yurëdan ka. Kore vahnë va më mbok mbarëlëni kat ɗarël lëw̃u do pëgwëlehn karaŋëndëhni, gante njehëka ka.

2 Wafarise wëryampo më tëhaniha soŋe tëndëhnëniha urënd. Tëƴënihawo: «Sariya fu ỹa maw̃ëryanëka bi asan mbamba asëval alëw̃u?»

3 Yesu më ntëkwakëhni g'iŋi tëƴ: «Ye ntehnëkuno Moyis alindu?»

4 Më ntehnëni: «Moyis maw̃ëryanëka asan a ker kayëte nte rufahnëɗ mbambëka asëval alëw̃u ỹa.»

5 Awa Yesu më ntehnëkëhni: «Moyis kerëhnëku aŋa kwëɗa kaɓi vankaf va kambëku. 6 Vikerëh va më lehnëk, wapëgwa hna, ante ntiko W̃ën fop ŋa: “Ntikëhni asan g'asëval.”✡ 7 “Soŋe umë ye, asan a tavëɗëhëhni rëmu gë hnëmu nkeni g'asëvalu fo, 8 do vëhni vëhi tak aryampo fo nkeɗëni.”✡ Koyëna, vëwona vëhi ɓare ahnë aryampo fo ye. 9 Awa ahnë antë pitëndëlehn ile mbarëpëlehnëk W̃ën ỹa.»

10 Ga mbokani gë tere, vërëfal va më tëƴëniha Yesu soŋe watac. 11 Më ntëkwakëhni: «Ge ahnë mbambëka asëvalu do ñëla ahaw̃ary, ntik ile mbañëk W̃ënu ŋa, 12 do age Asëval a tavëka asanu ñëla asan ahaw̃ary ntik ile mbañëk W̃ënu ŋa.»

Yesu ndëwaɗëhëhni vutah va

13 Vahnë yinenëhnikawo Yesu vutah soŋe tindëhni wëɓák wadëw̃u ŋa ndëwahni, ɓare vërëfal vëlëw̃u va niranihëhniwo. 14 Yesu, ga nuk watac, më ntavëka do ntehnëhni vërëfal va: «Tavëryinëhni vutah va njijëni ỹal mën hna! Ant'aw̃emaỹehnuni, kaɓi Naw̃ W̃ënu ŋa vële ye had vëhni va hwëhnëk. 15 Toña ỹa fëƴaɗëmu: ale wok maw̃ëlahna W̃ënu ŋa had gante maw̃ëhnëɗëhëhni fatah rëmu gë hnëmu ka tënkëɗina muk Naw̃ W̃ën hna.» 16 Tac, më muryakëhni vutah va, tindëhni wëɓák wadëw̃u ŋa ale-wo-le ndëwanëhni.

Asan avetak gë Yesu

17 Wati nte ñaɗëho nji Yesu ŋa, asan më nkaryëk ndënkwëhn do tëƴa: «Aharaŋ afërën, ye rëfëko liwu rënkahnu uwám usër hna?»

18 Yesu më ntëkwaka: «Soŋe ye w̃acëɗuho afërën? Ahnë afërën gena ge gena W̃ënu ŋa fo. 19 Njëtëru bi vakwëɗa va: “Ant'aryaw̃a ahnë; ant'ayëkëlehna asëval ahaw̃ary; ant'ale; ant'aye seɗe wamër; ant'avorahna ahnë ahnufahn ile kwëhnak ỹa; dënënëryihni vëhni rëmuh gë hnëmuh.”»

20 Asan a më ntëkwaka: «Aharaŋ, vaŋi vakwëɗa fop maw̃ëhnëɓu koɓëri utah mën hna.»

21 Yesu më njëkëka g'iŋahn do ntehna: «Iñë ryampo wojëki: ƴiryeyi awaf fop ile hwëhnaru ỹa do ayëɗahni koryi ỹa vëhaỹëhnah va, koyëna nuỹaɗu hnapul yaɓah ambin hna. Tac ƴij arëfëlehnëndo ami fo.»

22 Asan a, ga nkwëryëk watac, mbacëlehn yëka ỹa do njilehn ayamah fo kaɓi hnapul yaɓah kwëhnako.

23 Yesu më njëkëkëhni vërëfal vëlëw̃u vële hwërëkawo va do ntehn: «Ntakëk vëvetak tënkëni Naw̃ W̃ën hna!»

24 Vërëfal va pëmpëhnahnëkëhniwo gë wanës watac, ɓare Yesu më mbok ntehnëkëhni kat: «Wëlawo mën, ntakëk ɗus tënk Naw̃ W̃ën hna! 25 Itënk yonkomb hnë hatëh sirehn, ỹak hnëŋëk g'itënk avetak Inaw̃ W̃ën hna.»

26 Vërëfal va pëmpëhnahnëkëhniwo g'ahaw̃ary, do tëƴëlëɗëniho: «Mo ye awa ale hoɗe pehëti ỹa?»

27 Yesu më njëkëkëhni do ntehnëhni: «Vahnë va vëhoɗina, ɓare W̃ënu ŋa koɗ, kaɓi W̃ënu ŋa koɗ nti fop.»

28 Awa Piyer më ntehnëka: «Nëpary, fuhnë tavëɓun fop soŋe arëfëlehnahnënde.»

29 Yesu më ntëkwaka: «Toña ỹa fëƴaɗëmu: ge ahnë tavëk fop soŋe lëmën gë soŋe Wanës Wakasëk ŋa tere lëw̃u ỹa, ma vëheryu, vicëru, hnëmu, rëmu, vërahu, wëhaỹ walëw̃u, 30 awa ahnë arac nuỹaɗ wahwënta keme ntëbi ile kwëhnako hnë iỹi ɗuniỹa: watere, vëhery, vicër, wahnëm, warëm, vutah do gë wëhaỹ, gë horot fëna; nuỹaɗ ɗuniỹa ile wok puɗina wati le yejëk ỹi. 31 Ɓare vahnë vëyaɓah hnë vële ye gaki vëryënkwëryënkw vi vërëkwa yeɗ, do vële ye gaki vërëkwa vi yeɗ vëryënkwëryënkw.»

Yesu rarëna ỹa pëƴahnëɗ icëm g'iɓëhn dëw̃u ŋa

32 Yesu ndënkwaryëkëhniwo vërëfal vëlëw̃u va njindëni Yerusalem. Vërëfal va pëmpëhnahnëkëhniwo, do vële lapëhnaɗëhëhniwo va ntakëkëhniwo. Yesu më mbok canaryëkëhni vërëfal Pëhw gë Vëhi vëlëw̃u va pëgwëlehn nësëhnëndëhni, ile ỹaɗ nkehna hara ɓëỹëna ỹa. 33 Më lehnëkëhniwo: «Nëparyin, gë Yerusalem njiɗen, ile njëɗaɗeniha Ajë Ahn'a vësankaf vësëna wasaɗëha va gë vëharaŋ sariya va. Cëɗendëniha soŋe ndaw̃i do njëɗahnëɗëniha hnë vële wok vëyena wasëwif. 34 Vërac njafaŋëɗëniha, tëpandëniha, ntampehnëɗëniha do ndaw̃ehnëniha. Ge ntik wafac warar mbëhnëɗ vësëm hna.»

Itëƴ vutah Sebede va

35 Awa, Sak gë San, viju Sebede, më njijëni vëhni Yesu hna, tëƴëniha: «Aharaŋ, ñaɗëfun alinëhnëfu ile rëƴëɗeru ỹa.»

36 Yesu më tëƴëkëhni: «Ye ỹaɗun linëhnu?»

37 Më ntëkwaniha: «Maw̃ëryanëryifu yefu ɗarël hu ante nkeɗu hn'inaw̃ le naw̃ëɗu hna, aryampo g'irëhw aỹëntaw̃ a g'irahahn.»

38 Yesu më ntëkwakëhni: «Ƴëtëluhna ile rëƴëɗun ỹi. Koɗun bi asewu nkëlëw̃a tëmpah horot le ỹaɗëfu sewu ỹi, ma ayaryiwu yary horot ile ỹaɗeɓu yaryiwu ỹi?»

39 Më ntëkwaniha: «Koɗëfun.»

Yesu më ntehnëkëhni: «Ha, ceɗun nkëlëw̃a nte ỹaɗëfu sewu ŋi do njaryëɗerun yary ile ỹaɗeɓu yaryiw̃u ỹi. 40 Ɓare gena ami rëhnaɗ ale rëfëka ntaña g'irëhw mën ma g'irahahn mën; waỹi waỹëw̃a, vële pëhwëtëhnëk W̃ën va hwëhnëk.»

41 Vërëfal pëhw vëỹëntaw̃ va, ga nkwëryëni watac, ntavëkëhniwo gë viju Sebede. 42 Awa Yesu më macëkëhni vëhni fop ntehnëhni: «Njëtërun, vële hnuɗe had vësankaf ɗuniỹa vi, nɗëcëtëni ucankaf ntëw̃ hni ŋa, do vëryëndah va tufahnëɗëni fanka falëw̃ hni fa. 43 Ɓare geɗina koyëna yëbëlan hun. Ale-wo-le ỹaɗ naỹ hnë w̃uhnë ỹa, tëfëka nke aryokuŋëhn hun, 44 do ge ahnë ñaɗ nke aryënkwëryënkw hnë w̃uhnë, tëfëka nke aramp vahnë fop. 45 Kaɓi Ajë Ahn'a ƴijëna umë dënk soŋe ndokuŋëhni, ɓare had aryokuŋëhn vahnë njijëk do njëɗahn ntaw̃ary dëw̃u ŋa pehëtahnëhni vahnë vëyaɓah.»

Yesu njërënëɗëha mëp uŋa Barëtime

46 Yesu gë vërëfal vëlëw̃u va tëkëlehnëni Seriko hna. Tac, ante cahnëɗëniho naw̃ hna gë kore sankaf, mëp, nte w̃acik Barëtemi, aju Timawus, lañako tëfary nkaw̃ hna muntand. 47 Ga nkwëryëk Yesu mbë Nasaret ryëcëɗ, pëgwëlehn ndekand: «Yesu, Aju David, kaỹëhnahnëryiỹi g'ami!»

48 Vëyaɓah niraɗënihawo ndemëhna, ɓare umë nkwënëko ɗeka ŋa: «Aju David kaỹëhnahnëryiỹi g'ami!»

49 Yesu kahnëlehn do ntehn: «Macëryina.»

Macëlehnëniha mëp uŋa ntehnëniha: «Ƴaw̃ënary, matëry, macëɗëhi.» 50 Awa mëp uŋa ntoŋëlehn cuɗ cankaf ntëw̃u ŋa, ntoŋa kahn do nji gante nke Yesu.

51 Yesu më tëƴëka: «Ye ỹaɗu linëhnu?»

Mëp uŋa më ntëkwaka: «Ahwëhn, voka hnundu ỹaɗëfu.»

52 Yesu më ntehnëka: «Ƴiryeyi, kwëtahn hu ŋa njërënëki.» Taŋ mbokalehn nund, tëfëlehnëlehna Yesu nkaw̃ hna.

11

Yesu tënkëɗ Yerusalem hna

1 Ante njiɗëniho Yesu gë vërëfal vëlëw̃u Yerusalem ŋa tëkëniho kuŋ nte w̃acik Oliviye, ɗarël vankol Betëfase gë Betani hna. Yesu më paƴëkëhni vërëfal vëhi haryënkw ntehnëhni: 2 «Ƴiryin hn'ankol nte ye haryënkw hun ŋi. Ge tëkërun tuŋ, tëkatëɗunëha fapali ga pokik, fante woyik kaƴina ten, pëtina, ayojuna. 3 Ge ahnë tëƴëku: “Soŋe ye liɗun rac”, dehnëryina: “Ahwëhn a valëka, ɓare mbokaryiɗëha hara ɓëỹëna.”»

4 Awa njilehnëni tëkatëniha fapali për hna, nkaw̃ hna, ga pokik hnë rënka tere. Pëtëlehniniha. 5 Vëryampo hnë vële yeho hnam va më tëƴënihëhni: «Ye liɗun aki? Soŋe ye fëtërunëha faŋi fapali?» 6 Më ntëkwanihëhni ile ntehnëkëhniwo Yesu ỹa, do tavëlehnini njini. 7 Njonëhnëniha fapali fa Yesu; tindëniha vacuɗ vantëw̃ hni va fapali fa, tac Yesu kaƴa. 8 Vahnë vëyaɓah ntanëɗëniho vacuɗ vantëw̃ hni va nkaw̃ hna njitënd do vëryampo, yaryef yale nkubiniho fëk ỹa ntanëndënihawo. 9 Vële tëfëlëniho va fop ndekaɗëniho:

«Osana! W̃ën, ɗemaryifu!

Araɓi W̃ënu ŋa njëɗa ale yijëɗ g'uw̃ac Ahwëhn a!✡

10 Araɓi W̃ënu ŋa njëɗa naw̃ nte yejëk ŋi, naw̃ David rëm fu ỹa!

Ɗemaryifu, W̃ën Hunte Sëpëk Fop! Osana!»

11 Yesu tëkëko Yerusalem hna do nji selele Cery W̃ën Cankaf hna. Ga njëkëk hn'ile-wo-le hna toƴe caharaɓ lëw̃u, njilehnëni Betani gë Pëhw gë Vëhi va, kaɓi tëko mëɗ.

Anuỹ nte wok dëw̃ëna

12 Ga pacëk, wati nte cahnëɗëniho Betani ŋa, Yesu inte yokawo. 13 Më nuk ŋaw̃ët anuỹ nte hnëpëko, njilehn njëk bi tëkatëɗ ga ntëw̃ëk; ɓare ga tëkëk yaryef fo tëkatëko, kaɓi tëkëlohna ten wati nte ntëw̃ahnëɗ wanuỹ ŋa. 14 Awa Yesu më ntehnëk anuỹ ŋa: «Ɓokëɗila alëw̃ muk!» Vërëfal vëlëw̃u va nkwëryëniho wanës watac.

Yesu Cery W̃ën Cankaf hna

15 Awa tëkëlehnëni Yerusalem hna. Yesu tënkëko selele Cery W̃ën Cankaf hna pëgwëlehn ntandëhni vële wafëɗëho do law̃ëɗëho va; këfëko wataɓali vëwëcët koryi do gë watinki vëwaf wëfah va, 16 do wëla aryampo tavëlawohna njo ñoñ Cery W̃ën Cankaf hna. 17 Tac më karaŋëkëhni aki: «Gena bi vikerëh hna W̃ënu ŋa më lehnëk:

«“Cery mën ŋa, Cery iƴëfa

soŋe ɓulunda fop macëɗe”✡?»

Do nkwënëko: «Ɓare w̃uhnë sow̃a vële lirun!»

18 Vësankaf vësëna wasaɗëha va gë vëharaŋ sariya va njëtaniho watac do njëkëlehnaɗëniho fere ndaw̃ehnahnëniha Yesu; ɓare ntakëkëhniwo g'umë kaɓi kore ỹa fop nëŋahnëkëhniwo gante karaŋëɗëhëhniwo ka.

19 Ga nëkak Yesu gë vërëfal vëlëw̃u va cahnëniho naw̃ hna.

Yesu gë anuỹ kankah

20 Ga pacëk koɓëri fo, ante ndëcëɗëniho nkaw̃ ŋa, nuniho anuỹ ŋa kankëko fop hafo vënkahn hna. 21 Piyer më ndënkwëtak ile liyako ỹa më ntehnëka Yesu: «Aharaŋ, ƴëkëry anuỹ nte ryëwanëruho antë mbok tok ahnë muk ŋa, kankëk fop.»

22 Awa Yesu më ntehnëkëhni vërëfal vëlëw̃u va: «Kwëtahnëryina W̃ënu ŋa! 23 Toña ỹa fëƴaɗëmu, ge ahnë ntehnëka iŋi kuŋ: “Matëry ani ayi alëba wov hna”, ge gwajëlehnaɗina ntaw̃ary dëw̃u hna, ɓare kwëtahn ile nësëɗ ỹa ntiyaɗ, awa watac ntiyaryëɗëha. 24 Soŋe umë, lehnandëmu; ge muntaɗun soŋe arëƴu iñë, kwëtahnëryin paryi nuỹaɗun do irac njëɗaɗerun. 25 Ge muntaɗun, hara ahnë lavëkuna, tavëhnëryina, do tavëhnahnu Rëmun ile ye g'ambin ỹi fëna ile w̃enërun ỹa. 26 [Ɓare ge tavëhnëɗilunëhnihna vëỹëntaw̃ va, Rëmun ile ye g'ambin ỹi fëna tavënhnëɗiluhna wameh hun ŋa.»]

Ne matik fanka Yesu fa

27 Yesu gë vërëfal vëlëw̃u va mboko mbokani gë Yerusalem. Wati nte njasëlehnëɗëho Yesu selele Cery W̃ën Cankaf hna, vësankaf vësëna wasaɗëha va, vëharaŋ sariya va gë vicër va më tëhaniha. 28 Tëƴëniha: «Gë fanka iỹëhne ntiɗu vëỹin? Mo lehnëki alind?»

29 Yesu më ntëkwakëhni: «Iñë ryampo fo rëƴëɗëmu; ge ntëkwarunëho, awa pëƴaɗëmu fanka fale lihahnëɗëfu vëỹin va. 30 Mo faƴikawo San njaryënd? W̃ënu ŋa bi ye ma vahnë va ye? Dëkwaryino.»

31 Pëgwëlehnëni nkwajëlëndëni vëhni fo ntehnëndëni: «Ge ntëkwayinëk: “W̃ënu ŋa faƴikawo”, tëƴëɗëhëfu bi soŋe ye woyinëk kwëtahnilënahna? 32 Ɓare ge ntëkwayinëk: “Vahnë va faƴikawo...”» Ntakëkëhniwo gë kore ỹa, kaɓi vahnë va fop nahaniho San kila paryi yeho.

33 Awa më ntëkwaniha Yesu: «Ƴëtëlëfuhna.»

Yesu më ntehnëkëhni: «Ami fëna pëƴaɗiluhna sifa fanka fale lihahnëɗëfu vëỹin va.»

12

Uhnës uryindaryindan soŋe vëyam vëyapah

1 Tac Yesu pëgwëlehn nësëhnëndëhni gë wahnës waɗindaryindan: «Nkeho asan ale fëlëko kaỹ waresen, do kece, tac mbëry ile rëkëɗe ŋwëỹehnahnënde waresen w̃a do pël iɗe nte rëkëɗe njaw̃ahnënde kaỹ iŋa. Tac, kwëtehnahnëkëhni vëyam njilehn uyas. 2 Wati ɓarëp hna, më paƴëka aryokuŋ a alëw̃u aryampo nji vëyam hna njëɗajëniha sah lëw̃u w̃a hn'ile mbarëpëni hna. 3 Ɓare vëyam va më pëlaniha aryokuŋ a, ndafëniha, ntalehnëniha wëɓák fo. 4 Awa ahwëhn kaỹ a më paƴëka aryokuŋ ahaw̃ary; arac më ndafëniha nkaf hna do njew̃ëniha. 5 Ahwëhn kaỹ a më mbok paƴëka kat ahaw̃ary; arac, më ndaw̃ëniha. Do koyëna ntinihëhniwo vëhaw̃ary vëyaɓah: ndafënihëhni vëryampo, vëỹëntaw̃ va ndaw̃ënihëhni.

6 «Ahwëhn kaỹ a asan aryampo fo nkoryaryëko: aju ale ñaɗ ɗus a yeho. Më paƴëka aju rëkwa ỹa gë vëyam kaɓi ntehnëko: “Ntënënëɗëniha ajë mën aỹi.”

7 «Ɓare vëyam va më ntehnëlëni: “Wëliho ale lëw̃ëɗ a! Ƴinëfu, ndaw̃ina, tac fuhnë hwëhnëɗen kaỹ iŋi!” 8 Më pëlaniha aju ahwëhn kaỹ iŋa, ndaw̃ëniha do canëniha kaỹ hna.»

9 Awa Yesu më tëƴëkëhni: «Hak ntiɗëhëhni ahwëhn kaỹ iŋi? Njijëɗ umë dënk ndaw̃ëhni vëyam vi do kwëtehnahnëhni vëyam vëhaw̃ary. 10 Karaŋëluhna bi waŋi wanës W̃ën?

«“Itaka inte cañëtaniho vëvëry vacery ŋa vacak

ye tame inte mbëryahnëk W̃ënu ŋa cery ntëw̃u ŋa fop.

11 Ahwëhn a lik umë do nkwamëk ɗus njëki!”✡»

12 Vësankaf wasëwif va njëkëlehnaɗëniho fere pëlahnëniha Yesu, kaɓi waŋi wanës vëhni ntehnëɗëho. Ɓare ntakëkëhniwo gë kore ỹa; awa më tavëniha njilehnëni.

Ỹatatanke Sesar

13 Wafarise wëryampo gë wëlawo Eroɗ w̃a faƴiko vëhni Yesu hna nji pëlajëniha gë wanës wadëw̃u ŋa dënk. 14 Më njijëni ntehnëniha: «Aharaŋ, njëtëɓun toña ỹa hnësëɗu; kwëtahnëlihna nëf ile nke ahnë do dënënëɗila ahnë kaɓi aryëndah ye, ɓare njasa nte ñaɗ W̃ënu ŋa haraŋëɗuhëhni. Pëƴaryifu, sariya fu ỹa maw̃ëryak bi ma maw̃ëryana cosi ỹatëtanke ỹa asankaf a, Sesar? Tëfëkëfu bi sosëfuna?»

15 Ɓare Yesu njëtëko cow̃ëni ile nahani paryi ỹa; më ntehnëkëhni: «Soŋe ye rëndëndunëho urënd? Ƴonëhnino uỹëc koryi, ñaɗëfu hnuw̃u.» 16 Më njëɗaniha. Awa, Yesu më tëƴëkëhni: «Yëka mo g'uw̃ac mo liyik koryi li?»

Më ntëkwaniha: «Sesar ye.»

17 Më ntehnëkëhni: «Ɓësaryina Sesar ile kwëhnëk ỹa do W̃ënu ŋa ile kwëhnëk ỹa.»

Idëkwa dëw̃u ŋa pëmpëhnahnëkëhniwo ɗus.

Itëƴ soŋe iɓëhn vësëm ŋa

18 Wasaduse njilehnini vëhni Yesu hna. (Vëhni lehnëɗëho vësëm va vëvëhnëɗina.) Më tëƴëniha aki: 19 «Aharaŋ, Moyis njëɗakëfu aŋ'akwëɗa: “Ge asan ỹëlëk, do cëm hara tavëna vutah, aheryu ntëw̃ëɗëha asëval a soŋe nagëhnahna acëru vutah.” 20 Awa, nkeho hwënta ryampo, vësan mbëɗ gë vëhi vële vankëko rëm gë hnëm. Aryënkwëryënkw a ñëlëko do cëm hara tavëna vutah. 21 Ahigëna ỹa ñëlëgëkawo asëval arac, do cëmëg hara tavëna vutah umë fëna. Koyëna nkehawo ararëna ỹa fëna, 22 do mbëɗ gë vëhi va fop ñëlënihawo asëval a rac do cëmëni hara vëravëhna vutah. Ga puni vëhni fop, asëval a fëna cëmëgëlehn. 23 Hnë wati ɓëhn hna, ge matëni vësëm va, mo hwëhnëɗëha awa asëval aỹi? Kaɓi mbëɗ gë vëhi vi fop ñëlënihawo!»

24 Yesu më ntëkwakëhni: «Mpaỹëmpaỹaɗëhu, do njëtërun bi soŋe ye ye? Kaɓi ƴëtëluhna vikerëh va do ƴëtëluhna fëna fanka W̃ënu ŋa. 25 Ge vësëm va mbëhnëni, vësan va gë vësëval va vëvokëɗina ñëlëlëni, had wamëleka waɓ g'ambin ki nkeɗëni. 26 Ɓare soŋe vële vëhnëɗ va, koɓëri karaŋëluhna bi kayëte nte kerëk Moyis nte hnësëɗ soŋe fatëh fante ỹagëɗëho fa? W̃ënu ŋa më lehnëkawo Moyis: “W̃ën Abëraham ŋa yeɓu, W̃ën Isak, do gë W̃ën Sakob.”✡» 27 Yesu më nkwënëk: «W̃ënu ŋa W̃ën vële wok vësëmëna ye, gena W̃ën vësëm; mpaỹëmpaỹaku ɗus.»

Akwëɗa W̃ën nte ỹak hnëfak

28 Aharaŋ sariya wëryëkëhniwo ga nkwajëlëɗëni. Njëtëko toña ỹa ntëkwakëhniwo Yesu wasaduse w̃a; më tëhaka do tëƴa: «Aŋëhne kwëɗa W̃ën ỹak hnëfak?»

29 Yesu më ntëkwaka: «Wëli akwëɗa nte ỹak hnëfak ŋa: “Nëpary, Isërayel, Ahwëhn a W̃ën fu, umë fo ye Ahwëhn. 30 Ŋahnëryehna Ahwëhn a W̃ën hu ŋa gë sakahn hu fop, g'intaw̃ary hu ŋa fop, gë hakili ỹa fop, do gë fanka hu fa fop.”✡ 31 Do wëli kigëna ŋa: “Ŋahnëryehna had wëjë dënk.”✡ Gena vakwëɗa vante ỹak hnëfak lëbëka vaŋi.»

32 Awa aharaŋ sariya ỹa më ntehnëka Yesu: «Njivëk ɗus, Aharaŋ. Ile lëkwaru ỹa toña ye: Ahwëhn a fo ye W̃ënu ŋa, W̃ënu hukaw̃ary gena, ge gena umë. 33 Awa ale-wo-le tëfëka ŋahna W̃ënu ŋa gë sakahn lëw̃u fop, gë hakili lëw̃u fop, do gë fanka falëw̃u fop; do tëfëka ŋahna aỹëntaw̃u ỹa had umë dënk. Umë njivëk ɗus ntëbi sifa wasaɗëha wale-wo-le canëhnëɗe W̃ënu ŋa do gë w̃ësaw̃ ule ndaw̃ëhnëɗehëhni w̃i.»

34 Yesu njëtëko gë hakili ntëkwako; awa më ntehnëka: «Ŋaw̃ëtalihna Naw̃ W̃ënu ŋa.» Ga ndëcëk watac ahnë ɗëkëlohna mbok tëƴa iñë.

Arëhnayik a gë David

35 Yesu karaŋëɗëhëhniwo vahnë va Cery W̃ën Cankaf hna më tëƴëk iŋi tëƴ: «Hak koɗ ntehnëni vëharaŋ sariya vi Arëhnayik a Aju David ye? 36 Kaɓi David umë dënk lehnëko ante pëɓëkawo Iƴir Ipacah iŋa:

«“Ahwëhn a W̃ënu ŋa më lehnëka Ahwëhn mën a:

Ƴij alaña g'irëhw mën,

hafo hale këfëɗëfuhëhni vële ỹew̃ëki va haryënkw hu.”

37 David umë dënk “Ahwëhn” macëɗëha: awa hak koɗ nke Arëhnayik a fëna aju David?»

Wanira soŋe vëharaŋ sariya

Kore yaɓah hnëpaɗëhawo Yesu g'uhnatah.

38 Wëlin ile karaŋëɗëhëhniwo ỹa: «Keharyinëhni vëharaŋ sariya vi, vëhni vële nëŋahnëk gwërëtalehn gë vacuɗ vajaryah do ỹaɗ nkaỹëndeni g'untënah waỹëw̃a ɓulunda hna; 39 tëhnaɗëni wëlaña wale rëkëɗe nuhahnëndeni vacaliŋa hna do gë wëlaña vahnë vëlënah hn'ile tokëɗe roka sankaf hna. 40 Fop teɓëɗënihëhni vësëval vële cëmaryëk vësan va ile kwëhnani ỹa, do taŋ njëfaɗëni iƴëfa ƴaryah kamahnahnini. Gë wayap kitiŋëɗeni ntëbini vahnë vëỹëntaw̃ vi fop.»

Uyëɗahn ule canëk asëval ale cëmaryëk asan

41 Yesu ɗarël hn'ile kwëtëɗe uyëɗahn vë Cery W̃ën Cankaf hna ntañako, do njëkëɗëho bi hak kwëtëɗëni vahnë va koryi ỹa. Vëvetak vëyaɓah koryi yaɓah kwëtëɗëniho. 42 Asëval ahaỹëhnah ale cëmaryëk asan më tëkik do kwët vuŋëc vuki vunte wok ƴaɓëlahna nafa.

43 Awa Yesu më macëkëhni vërëfal vëlëw̃u va do ntehnëhni: «Toña ỹa fëƴaɗëmu, aỹi asëval ahaỹëhnah, uyëɗahn lëw̃u ule kwëtëk w̃a yaɓëk ntëbi va vëỹëntaw̃ w̃i fop. 44 Kaɓi vëỹëntaw̃ vi fop koryi ule wok ɓalëlëhnihna kwëtëni; ɓare umë, hn'uhaỹëhnah lëw̃u hna, njëɗahnëk le kwëhnak ỹa fop, ile rëfakëha kwëta soŋe lëw̃u ỹa dënk.»

13

Yesu ipërëkan Cery W̃ën Cankaf ŋa pëƴahnëɗ

1 Ante cahnëɗëho Yesu Cery W̃ën Cankaf ŋa, aryampo vërëfal vëlëw̃u hna më ntehnëka: «Aharaŋ, ƴëkëry! Wëraka wasankaf w̃a nkwamëk ka! Acery ŋa naỹëk ɗus!»

2 Yesu më ntëkwaka: «Gena nuɗu bi vaŋi vacery vacankaf? Wëla itaka ɗampo goɗina tinda hn'iñëntaw̃; fop nihëɗe.»

Ambër g'uryëñah

3 Yesu hn'ikuŋ Oliviye hna ntañako, paɓat gë Acery W̃ën Cankaf. Piyer, gë Sak, gë San, do gë Andëre fo nkeniho, më tëƴëniha: 4 «Pëƴaryifu bi guve ntiyaɗ watac do ye yeɗ dahëse le rufahnëɗ ante ntiyahnëɗ vëỹin fop ŋa.»

5 Awa Yesu pëgwëlehn ntehnëndëhni: «Kwëtëryin hakili, ant'aravu arokayiwu! 6 Vahnë vëyaɓah njijëɗëni mëcani uw̃ac mën w̃a do ntehnëndëni vërëhnayik ye! Tokaɗënihëhni vahnë vëyaɓah. 7 Ge nkwëryëɗun ga nësëɗe soŋe wamët nkal g'inkal ɗarël hun do gë wakasëk soŋe wamët waɓë ŋaw̃ët ŋa, antë ntaku; watac afo ntiya, ɓare geɗina ten wapuya ỹi ɗuniỹa ŋa. 8 Ɓulunda rëkëɗ mëtëndëni gë ɓulunda ỹëntaw̃, do ahnaw̃ pëgwëɗëha ahnaw̃ aỹëntaw̃; nkeɗ iñënka nkal hnë waresiỹo wayaɓah, do g'inte ŋa. Nkeɗ had lav iɗonk hnag ryënkwëryënkw.

9 «Ɓare w̃uhnë, diryin wajira! Kaɓi vahnë va njiryeryëɗënihu Mbara Vëhitiŋ hna; ndafëɗerun vacaliŋa hna. Njiryeryëɗerun haryënkw hnë waguverëner hna gë vëhnaw̃ hna soŋe lëmën, waseɗe mën yeɗun haryënkw lëw̃ hni. 10 Afo Wanës Wakasëk ŋa pëƴayini waɓulunda ŋa fop ten. 11 Age pëlayirun soŋe ayiryeryiwu vakitiŋa hna, antë nkehahnahnu ile rëfëka ahnësu; nësëryin wanës wante njëɗaɗëhu W̃ën wati rac ŋa, kaɓi geɗina w̃uhnë rëkëɗ ahnësëndu ɓare Iƴir Ipacah iŋa rëkëɗ nësënd.

12 «Vële vankëk rëm gë hnëm njëɗahnëlëɗëni soŋe ndaw̃ini, do warëm w̃a fëna koyëna ntiɗënihëhni vutah vuntëw̃ hni va; vutah va ñew̃ëɗënihëhni vële hnagëkëhni va do ndaw̃ehnëɗënihëhni. 13 Vahnë va fop ñew̃ëɗënihu soŋe lëmën. Ɓare ale yaw̃ënaɗ hafo pu ỹa, W̃ënu ŋa pehëtëɗëha.»

Iñë hayah ɗëcët

14 «Ge nuɗun ile w̃acëɗe “Iñë hayah ɗëcët ỹa*”, hn'ile nkok tëfëlahna nke hna (araɓi ale haraŋëɗa nkwëry waŋi!), awa vële yeɗ Yuɗe va tëfëɗëha nkaryëni gë wahuŋ; 15 ale yeɗ ƴaŋ cery ntëw̃u hna, ge cëlik, tëfëlahna tënk soŋe nuf iñë ɓambery; 16 do ale ye hn'ikaỹ hna tëfëlahna mënc gë ỹalu soŋe njoj cuɗ cankaf ntëw̃u ŋa. 17 Mekëhni vësëval vëryonkah va gë vële yëw̃ëndëɗëhëhni vutah vuntëw̃ hni va hnë wafac warac! 18 Muntaryina W̃ënu ŋa antë tëki hnë wafac wale tëvëɗ gë fanka hna! 19 Kaɓi hnë wafac warac, mbër ŋa njaɓëɗ ɗus ntëbi vambër vante yeɗëho koɓëri wapëgwa ɗuniỹa vi, ante ntiko W̃ën fop ŋa, hafo gaki, do ɓokëɗina nke sifa rac muk. 20 Ge ŋaỹëtakëndina Ahwëhn a W̃ënu ŋa waỹi wafac ahnë gokëndina, ɓare ŋaỹëtëk soŋe vahnë vële tëhnak pehëtëni va. 21 Awa ge ahnë ntehnëku: “Ƴëkëryina, ale tëhnak W̃ën ỹa ani nke, Arëhnayik a!” ma: “Ƴëkëryina, hnani nke!” nt'ahwëtahnu. 22 Kaɓi, vërëhnayik gë wakila vële wok wayena paryi cahnëɗëni; rëkëɗ ntindëni vifëmpëhnahnah gë wëdahëse tokahnënihëhni vële tëhnak W̃ën va ge kokënd nke. 23 Awa w̃uhnë, diryin wajira! Pëƴamu fop koɓëri fo.»

Ajë Ahn'a njijëɗ

24 «Tac, ge ndëcëk wafac ambër warac,

«“lav w̃a kuyëɗ,

lepera w̃a ɓokëɗina ntanc,

25 wahol w̃a njojëɗ,

do wëfanka wale ye g'ambin w̃a ñënkaɗ.”

26 «Awa nuɗe Ajë Ahn'a, ga tëkiɗ vëŋar hna, gë fanka do gë icëmb cankaf. 27 Paƴëɗëhëhni wamëleka wadëw̃u ŋa mbarëpinihëhni vële tëhnak va vacape vanah vamb nkal vi.»

Ile karaŋëɗ anuỹ

28 «Nkwëryëryin le karaŋëɗ anuỹ ŋi: ge tëk nëp tuŋ njëtëɗun wati hasëk ỹa tëhajëk. 29 Ndampo fo nke, ge nurun vëỹin fop ga tëkiɗ, wati ỹa tëhajëk, ntiyaɗ. 30 Toña ỹa fëƴaɗëmu: vahnë vëvë gaki vi vësëmëɗina fop hara diyana vëỹin fop. 31 Ambin ŋi g'inkal iŋi goɗina, ɓare wanës mën ŋi nkoɗ kwëlëkwël.»

W̃ënu ŋa fo yëtëk wati nte mbokajëɗ Yesu

32 «Ahnë ƴëtëna bi guve tëkiɗ fac ma wati le ntiyaɗ vëỹin ỹa, wëla wamëleka waɓ g'ambin ŋi gë Aj'a dënk; Rëm ỹa fo yëtëk. 33 Diryin wajira! Nt'ahnamawu, kaɓi ƴëtëluhna bi guve tëkiɗ wati ỹa. 34 Nkeɗ had asan yik uyas: ge matëk tere hna, taveryëɗëhëhni fop vëryokuŋ vëlëw̃u va, njëɗaɗëha ale-wo-le ɗoku minu ile rëkëɗ ndokuŋënd do ntehna ayëka rënka ỹa nt'ahnama. 35 Awa nt'ahnamawu, kaɓi ƴëtëluhna bi guve mënciɗ Ahwëhn tere ỹa: mpëd g'anëka ga nkeɗ, ma gandëcak ga, ma tara cale ŋa, ma g'acahnëfëɗ ga. 36 Antë mënci hnë wati le worun nahaluhna do njij tëkatu ga namarun. 37 Ile hnësëhnëɗëmu ani ỹi, hnësëhnëɗëfuhëhni vahnë va fop: ant'ahnamawu!»

14

Icëm do g'iɓëhn Yesu ŋa

Vësankaf va njëkëlehnëɗëni pëlaniha Yesu

1 Awa wafac wahi wojëko nkehahn ambënt Pak ŋa do g'ambënt nte rokande mburu kwëhn levir këm ŋa. Vësankaf vësëna wasaɗëha va gë vëharaŋ sariya va njëkëlendëniho tokaniha Yesu pëlaniha hara ɓulunda ỹa wayëtëna, ndaw̃ehnëniha. 2 Ntehnëlëɗëniho: «Koɗelënëhna ntiyin watac hnë wati ambënt hna, ge gena më ɓulunda ỹa dakëna ŋañënani.»

Asëval rurëɗëha Yesu ɗatikola

3 Yesu Betani nkeho, tere Simo ale hwëhnako mbiỹ ŋa. Wati nte tokëɗëniho roka ŋa, asëval tënkëlehni gë sëleku* ɗatikola hambah ntaw̃i le lihahnik narëd† paryi. Më poɗëtëk do tura Yesu nkaf hna.

4 Awa vëryampo hnë vële yentiko hnam va më ntavëkëhni ɗus, pëgwëlehnëni nësëlehnandëni vëhni fo: «Soŋe ye përëkanëk iỹi ɗatikola? 5 Kokënde nkwafi gë koryi yaɓah ɗus tac njëɗini koryi ỹa vëhaỹëhnah va!» Awa më ŋañënahnëniha asëval a.

6 Ɓare Yesu më ntehnëkëhni: «Tavëryina ƴam. Soŋe ye ryëñanërunëha? Ile ntinëhnëko ỹi njivëk. 7 Nkelahnëɗun kwëlëkwël vëhaỹëhnah va do wati-wo-wati ỹaɗun ỹa koɗun alinëhnuni ifërën; ɓare ami, gelahnëɗelënëhna kwëlëkwël. 8 Ntik ile mëkëk ỹa: koɓëri fo turëko ɗatikola ỹa mbahn li pëhwëtanëhnahno iɓañ iŋa. 9 Toña ỹa fëƴaɗëmu: hn'ile-wo-le pëƴahnëɗe Wanës Wakasëk ŋa ɗuniỹa li fop, tëfëtaɗe fëna ile ntik aỹi asëval do ndënkwëtaɗe.»

Yuɗa pëhnak njëɗahna Yesu

10 Awa Yuɗa Isëkariyot, aryampo vërëfal Pëhw gë Vëhi hna, njiko nësëlini gë vësankaf vësëna wasaɗëha va gante tëfëka njëɗahni Yesu ka. 11 Vëhni, nëŋëkëhniwo ɗus ante nkwëryëniho watac ŋa, më ntehnëniha cosëɗëniha koryi. Yuɗa pëgwëlehn njëkëlehnand fere fale rëfëka njëɗahnëhni Yesu fa.

Yesu pëhwëtaỹehnëɗ roka Pak

12 Fac ryënkwëryënkw ambënt mburu kwëhn levir këm hna, hnë fac ile ndaw̃ahnëɗeni vupe soŋe roka Pak ỹa, vërëfal va më tëƴëniha Yesu: «Ne ñaɗu yifu afëhwëtanëhni roka Pak ỹa?»

13 Më paƴëkëhni vëhi ntehnëhni: «Ƴiryin naw̃ hna, nuɗunëha asan ale ryiɓëk unkwahn w̃ënka. Tëfëlehnëryina. 14 Hn'ile tënkëɗ hna, dehnëryina ahwëhn tere ỹa: “Aharaŋ a tëƴëɗëhi: ‘Ne nke acery ante rokandëɓun roka Pak ỹa gë vërëfal mën va?’ ” 15 Tufëɗëhu cery cankaf ƴaŋ etas hna nte fëhwëtik g'ile valëɗëhu ỹa fop. Hnam pëhwëtaɗun soŋe roka ỹa.»

16 Vërëfal va njilehnëni g'inaw̃; tëkatëni fop gante ntehnëkëhniwo Yesu ka, pëhwëtani soŋe roka ỹa.

17 G'anëka ga Yesu gë Pëhw gë Vëhi va tëkëlehnëni. 18 Wati nte tokëɗëniho roka taɓali hna, Yesu më ntehnëkëhni: «Toña ỹa fëƴaɗëmu: aryampo hnë w̃uhnë, ale rokëlandëɓun, tokaɗëho.»

19 Vërëfal va fop njamëlehnëni, pëgwëlehnëni tëƴëndëniha aryampo aryampo: «Ami bi ye?»

20 Yesu më ntëkwakëhni: «Aryampo ye hnë w̃uhnë Pëhw gë Vëhi vi, ale labëlandëɓun mburu ŋa hnëhët li. 21 Ajë Ahn'a cëmëɗ, gante nësëk vikerëh soŋe lëw̃u ka; ɓare horot sankaf nuỹaɗ ale rokaɗëha Ajë Ahn'a! Antë mbërayi nagi feceko asan arac!»

Roka Ahwëhn a

22 Wati roka hna Yesu më nufëk mburu ŋa, do më nkubëlehnëk njëɗahni vërëfal vëlëw̃u va, ntehnëhni: «Tokëryin, mbahn mën iŋa ye.»

23 Më mbok nufëk nkëlëw̃a uñen waresen ŋa, camehna W̃ënu ŋa, do njëɗahni ceni vëhni fop.

24 Yesu më ntehnëkëhni: «Sat mën le ỹabahnik kwëtëla gë W̃ënu ŋa ye do ryehëtik soŋe vahnë vëyaɓah. 25 Toña ỹa fëƴaɗëmu: ɓokëɗa sewu muk uñen waresen hafo fac le sahandëɓu ñen kasëk Naw̃ W̃ën hna.»

26 Njëw̃ëlehnëni wahnëw̃ ambënt ŋa tac njilehnëni hn'ikuŋ nte w̃acik Oliviye ŋa.

Yesu pëƴahnëɗ Piyer njahëtaɗëha ƴëtëlahna

27 Yesu më ntehnëkëhni vërëfal vëlëw̃u va: «W̃uhnë fop tavëɗunëho kaɓi karaŋëɗe vikerëh hna:

«“Ndaw̃ëɗëfuha aheryëherya,

do wape ŋa campëɗëni.”✡»

28 Yesu më nkwënëk: «Ɓare ge mbëhnëɓu, njiɗëfu hnapëhëndu Galile hna.»

29 Piyer më ntehnëka: «Lakënde tavënihi vëỹëntaw̃ vi fop, ami tavëɗila.»

30 Awa Yesu më ntëkwaka: «Toña ỹa fëƴaɗëmi: dol, hnë uŋi mëɗ dënk, ani gë tarahnënd cale ŋa wahwënta wahi, njahëtaɗu wahwënta warar ƴëtëlihohna.»

31 Ɓare Piyer më njaw̃ënëko g'ahaw̃ary wanës wadëw̃u ŋa ntehn: «Ƴahëtaɗa muk, wëla ntehni tëfëka sëmëntiwu gë wëjë.» Vërëfal vëỹëntaw̃ va fop koyëna nësëniho.

Yesu Setësemane hna njëfaɗ

32 Yesu gë vërëfal vëlëw̃u va tëkëlehnëni hn'ile macik Setësemane, më ntehnëkëhni: «Dañaryin ani hafo yiwu w̃untaju.» 33 Tac më njokëhni Piyer, gë Sak, do gë San. Pëgwëlehn njëtand yiw̃ëhnah g'ufëmpëhnahnah w̃a. 34 Më ntehnëkëhni: «Ntaw̃ary mën iŋa pëɓëka yiw̃ëhnah sankaf ɗus hafo yewu had ale sëmëk; ñëw̃ëryin ani do ɗuñënaryin ant aryaku wakwëɗ.»

35 Yesu më njik ŋaw̃ët toƴe, njok nkal li koɓalehn do njëfa aki araɓi W̃ënu ŋa ŋaw̃ëtëhna, ge koɗ nke, iỹi wati horot. 36 Ntehnëɗëho: «Apa, Rëm mën, koɗu ali ile-wo-le ỹa; ŋaw̃ëtënde antë tëkëhne iỹi horot. Ɓare ant'ali ile ỹaɗëfu ami, diry ile ỹaɗu wëjë ỹa.»

37 Tac më mbokajëk hnë vërëfal vërar hna do nji tëkatëhni ga ndakëni wakwëɗ. Më ntehnëka Piyer: «Simo, ndakëru? Mëkëlihna aryuñëna wëla wati ryampo fo hara ɗakëlihna? 38 Ant'ahnamaw̃u do njëfaryin soŋe gante koɗun ayaw̃ënahnu ge njëkëhnahnëɗerun. Ahnë ñaɗ ntind yivah yaɓah, ɓare mbahn iŋa kwëhnana fanka.»

39 Umë mbok ŋaw̃ëtak mbok njëfa gante ndënkwakëh njëfa ka. 40 Tac më mbok mbokajëk vërëfal hna do mbok tëkatëhni ga ndakëni wakwëɗ; wahoɗilohna mbok ŋesëni. Do wayëtëlohna ile ntëkwaɗëniha.

41 Ante mbokajëk rarëna ŋa, më ntehnëkëhni: «Nkorun aryaku do njinëgaɗun? Puk! Wati ỹa tëkëk. Ƴëkëryin, Ajë Ahn'a njëɗaɗeniha vëw̃en va. 42 Matëryin, njiyin! Ƴëkëryina, ale yëɗahnëɗëho ỹa tëhajëɗëho!»

Ipëla Yesu

43 Yesu nkoko nësënd ante tëkiko taŋ Yuɗa ŋa, aryampo hnë Pëhw gë Vëhi hna. Gë kore vële yoko viw̃ëta, wasëlame gë waryoko nkeniho. Vësankaf vësëna wasaɗëha va faƴikëhniwo gë vëharaŋ sariya va do gë vicër va.

44 Yuɗa, ale yëɗahnëɗëhawo Yesu ỹa, nkabëkëhniwo kore rac dahëse ile ntiɗ ỹa: «Asan ale vucëɗëfu ỹa, umë ye. Pëlaryina, ayowuna, do ayëkanduna ɗus.» 45 Yuɗa tëkind tuŋ, tëhalehna Yesu do nkaỹa: «Aharaŋ!» Tac mbucëlehna. 46 Awa vële nkejëniho va nëñëlëhnëlehnëniha Yesu pëlaniha. 47 Aryampo hnë vële nkeniho gë Yesu va më pëhwëtëk sëlame lëw̃u ỹa, do taw̃a aryokuŋ asëna wasaɗëha asankaf a ntëpëtëlehna nëf ŋa.

48 Yesu më tëƴëkëhni: «Gë wasëlame do gë waryoko bi tëfakëha ayinëhniwuno afëlawuno had bandi yeɓu? 49 Fac-wo-fac nkelandenëho do karaŋëɗëfuhëhniwo vahnë va Cery W̃ën Cankaf hna, pëlalunow̃ohna. Ɓare ntiyaɗ nkehahn ile nësëk vikerëh va.» 50 Awa vërëfal va fop tavëlehnëniha nkaryëni.

51 Jar rëfëlendëhawo Yesu, pand fo kurako. Njawëriko pëlayi, 52 ɓare tavëko pand iŋa nkaryëlehn ŋas fo.

Yesu Mbara Vëhitiŋ hna

53 Më njoniha Yesu gë tere asëna wasaɗëha asankaf a. Hnam mbarëlëniho fop vësankaf vësëna wasaɗëha va, vicër va do gë vëharaŋ sariya va. 54 Piyer ŋaw̃ët tëfëɗëhawo Yesu, tënkëlehn selele tere asëna wasaɗëha asankaf hna. Hnam, gë vëyëka va ntañantiko njerantëɗeho hwëɗëh hna.

55 Vësankaf vësëna va gë vëhitiŋ vëvë Mbara Vëhitiŋ va fop njëkëlehnëɗëniho ceɗeya meh nte ndaw̃ehnahnëɗëniha Yesu, ɓare vëhnuỹalohna. 56 Vahnë vëyaɓah mërahnëɗënihawo, ɓare wanës wadëw̃ hni ŋa nëmpëlëko.

57 Awa vëryampo më matëni mërahnëniha aki: 58 «Nkwëryëɓunëhawo ga nësëɗ: “Nihëɗëfu ŋa Cery W̃ën Cankaf nte mbëryëni vahnë ŋi, do vokaryu vëryu kaw̃ary hnë wafac warar ante woɗ gena ɗoku vahnë.”» 59 Ɓare wëla hnë watac, wanës wadëw̃ hni ŋa nëmpëlëko.

60 Awa asëna wasaɗëha asankaf a më matëk tëƴa Yesu: «Dëkwaɗila bi ile ntehnëɗënihi vëỹi vahnë?» 61 Yesu ñoñ dëkwaɗilohna.

Asëna wasaɗëha asankaf a më mbok tëƴëka: «Arëhnayik a bi yeru, Ajë W̃ën hunte sëmbëɗëfun hi?»

62 Yesu më ntëkwaka: «Umë yeɓu, w̃uhnë fop nuɗunëha Ajë Ahn'a ntañaɗ g'irëhw W̃ën Hwëhn Fanka Fop; nuɗunëha fëna ga njijëɗ vëŋar vamb g'ambin hna.»

63 Awa asëna wasaɗëha asankaf a më citëk viỹi vilëw̃u va do ntehn: «Gona mbalëfu gë waseɗe! 64 Nkwëryërun waƴew̃ wante njew̃ik W̃ënu ŋa. Hak ntehnërun?»

Vëhni fop ntehnëlehnëni menëk, tëfëka ndaw̃i. 65 Vëryampo hnë vëhni pëgwëlehnëni tëpahnëndëniha Yesu, cankëniha yëka ỹi nkwëƴatëndëniha do ntehnëndëniha: «Ƴëtëry, kaɓi kila yeru, pëƴaryifu bi mo ryafëki!» Vëyëka va nufëlehnëniha Yesu poryëndëniha.

Piyer njahëtaɗëha Yesu

66 Piyer gëɗ selele hna nkoko ante tëkiko asëval aryokuŋ ava asëna wasaɗëha asankaf a. 67 Nukawo Piyer ga njerantëɗe, më njëkëka ɗus, do ntehna: «Wëjë fëna gë Yesu nkentiruho, asan avë Nasaret aỹi.»

68 Ɓare Piyer nambehnakawo Yesu ntehn: «Ƴëtëla bi ye ỹaɗu ahnës, gwëryëɗa.» Tac më matëk selele hna nji rënka hna do icale tarëlehn.

69 Ɓare aryokuŋ a më mbok nuka do mbok ntehna tase vële yeho hnam va: «Aỹi asan, aryampo hnë vëhni ye!» 70 Piyer mboko nambehnahna kat.

Ga mbiỹëk toƴe, vële yeho hnam va më ntehnëniha Piyer: «Paryi nke, aryampo hnë vëhni yeru, kaɓi wëjë fëna avë resiỹo Galile yeru.»

71 Awa Piyer ndekalehn: «Araɓi W̃ënu ŋa ntiwo w̃eh ge mërëɗëfu! Lëk, ƴëtëlëw̃ahna asan ale lehnëɗun aỹi.»

72 Wati rac dënk, cale ŋa tarëlehn higëna ỹa, Piyer ndënkwëtalehn ile ntehnëkawo Yesu ỹa: «Tarahnënd cale ŋa wahwënta wahi, njahëtaɗëho wahwënta warar ƴëtëlihohna.» Awa pëgwëlehn kond ɗus.

15

Yesu vëhni Pilat guverëner vë Rom hna

1 Vësankaf vësëna wasaɗëha va, gë vicër va, gë vëharaŋ sariya va, do gë vëvë Mbara Vëhitiŋ va fop, mbarëniho koɓëri fo g'acahnëfëɗ ga soŋe nkwajëlëni. Më ñabehnëniha Yesu, njiryeryëniha njëɗaniha Pilat.

2 Arac më tëƴëka: «Ahnaw̃ wasëwif w̃a bi yeru?»

Yesu më ntëkwaka: «Wëjë hnësëk.»

3 Vësankaf vësëna wasaɗëha va viỹë viyaɓah mërahnëɗënihawo. 4 Awa Pilat më mbok tëƴëka: «Ñoñ dëkwaɗila bi? Nkwëryëɗu wante pëƴahnëɗëni soŋe lëw̃ hu ŋa!»

5 Ɓare Yesu ñoñ golohna ntëkwand, hafo Pilat pëmpëhnahna.

6 Hn'ambënt Pak-wo, Pilat tavëɗëhawo aramp aryampo, ale tëƴëni ɓulunda ỹa. 7 Hara asan, ale w̃acik Barabas, sëɗaryiko kaso hna gë vële ryaw̃ëkawo ahn'a ante ŋañënaniho soŋe nkwëcëtini vësankaf ŋa. 8 Kore ỹa njilehnëni vëhni Pilat hna do pëgwëni vëhni fop tëƴëndëniha ile rëk maw̃ëryanëɗëhëhni hn'ambënt Pak hna.

9 Pilat më ntëkwakëhni: «Ñaɗun bi ravëhnuna ahnaw̃ wasëwif aỹi?» 10 Kaɓi Pilat njëtëko ɗus, g'iñew̃ary njinenëhninihawo Yesu vësankaf vësëna wasaɗëha vi. 11 Ɓare vësankaf vësëna va peñëɗënihëhniwo kore ỹa ntehnëni: «Tavëndifuna Barabas.»

12 Pilat më mbok tëƴëkëhni kat kore ỹa: «Ye ỹaɗun liwuw̃a ale w̃acëɗun Ahnaw̃ Wasëwif aỹi?»

13 Më ntëkwaniha ndekatëndëni: «Pakëryehna hnë kërëwa!»

14 Pilat më tëƴëkëhni: «Awa iỹëhne w̃eh ntik?»

Ɓare mboko ndekani ɗus g'ahaw̃ary: «Pakëryehna hnë kërëwa!»

15 Pilat ñaɗëho nëŋehnëhni ɓulunda ỹa, më tavëka Barabas; ga ntampëniha Yesu, më njëɗakëhni wasoɗaɗe w̃a pakëniha hnë kërëwa.

Wasoɗaɗe w̃a njafaŋëɗëniha Yesu

16 Wasoɗaɗe w̃a më njoniha Yesu ɓambery tere guverëner hna, do macënihëhni wasoɗaɗe ntahni w̃a fop. 17 Cuɗëniha cuɗ mbëntah, do mbahnëni apënkw wadëmpëhn*, pënkwëlehnëniha. 18 Tac pëgwëlehnëni njafaŋëndëniha ntehnëndëniha: «Nkaỹiru, Ahnaw̃ Wasëwif!» 19 Ntankëɗënihawo, tëpahnëndëniha do ndëkwëhnëndëni haryënkw lëw̃u. 20 Ante puhnani ƴafaŋ dëw̃u ŋa, më cuɗëtëniha cuɗ mbëntah ŋa, mbokaryëniha viỹi vilëw̃u va do njoniha soŋe pakëniha hnë kërëwa.

Yesu pakëɗe hnë kërëwa

21 Hara asan, ale w̃acik Simo, avë Siren†, w̃ënciɗëho kaỹ. Rëm hni vëhni Alekësandër do gë Rufus yeho. Cape tac ndëcëɗëho do wasoɗaɗe w̃a më porosiŋëniha ndiɓ kërëwa Yesu ỹa. 22 Më njiryeryëniha Yesu hn'ile macik Golëgota; umë fëhnëtanëɗ «Kuŋ Hëloƴoƴ». 23 Ñaɗëniho njëɗaniha uñen nte hnaw̃ëlehnik gë ɗatikola ile w̃acik mir, ɓare Yesu më ŋwëỹëk. 24 Tac pakëlehnëniha hnë kërëwa do pitëndëlehnëniho viỹi vilëw̃u va do njëlëniho wanjël njëtahnëni bi mo hwëhnëɗ.

25 Cahnëfëɗ fo woko ante pakënihawo ŋa. 26 Aki keriko do pakiko ƴaŋ lëw̃u njëtahnënde soŋe ile ndaw̃ahnik ỹa: «Ahnaw̃ Wasëwif w̃a». 27 Wabandi waki fëna pakaryiniho hnam ɗarël Yesu, aryampo g'irëhw, aỹëntaw̃ a g'irahahn. 28 [Koyëna ntiyako Vikerëh vinte fëƴahnëko: «Had vëw̃en va ntiryaryiko.»] 29 Vële ryëcëɗ va nkëlënkëlaɗëniho njew̃atëndëniha, ntehnëndëni: «Hey! Wëjë ale lehnëko koɗu ahnih Cery W̃ën Cankaf ŋa do avokary avëry hnë wafac warar, 30 pehëtary wëjë dënk, cëli kërëwa hna!»

31 Vësankaf vësëna wasaɗëha va fëna gë vëharaŋ sariya va njafaŋëɗënihawo ntehnëlëndëni: «Pehëtëkëhni vahnë vëhaw̃ary ɓare koɗina pehëta umë dënk! 32 Araɓi Arëhnayik a, ahnaw̃ Isërayel a, cël tameki kërëwa hna! Ge nuɓun rac, awa kwëtahnëɗëfunëha.» Vële pakëlehniniho gë Yesu va fëna njew̃ëɗënihawo.

Icëm Yesu ŋa

33 Lav a nkaf li nkeho, kuyëlehn nkal hna fop hafo hnë wëwati warar g'anent hna. 34 Wati rarëna hna Yesu më ndekak gë fanka: «Eloyi, Eloyi, lëma sabakëtani?» Umë fëhnëtanëɗ: «W̃ën mën, W̃ën mën, soŋe ye ravëruho?»✡

35 Vëryampo hnë vële yeho hnam va, ga nkwëryëni, më ntehnëni: «Nëparyin, Eli macëɗ!»

36 Aryampo hnë vëhni më nkaryëk koƴ ankwëỹ hn'uñen ŋañah do cob hnë ryoko, tac njelëhnëlehna Yesu soŋe ce do ntehnëhni vële nkeni va: «Napëryin, nuɗen ge Eli njijëɗ cëlënda kërëwa li!»

37 Tac Yesu më ndekak gë fanka cëmëlehn.

38 Ipand ɗëndah, inte fokiko haryënkw ỹëw̃a le ỹak sëvak Cery W̃ën Cankaf hna, citako fagant pëgw ƴaŋ hafo gëɗ. 39 Kapiten vë Rom, le hahnëko haryënkw Yesu ỹa, nuko gante cëmëko ka më ntehnëk: «Paryi nke, aỹi asan Ajë W̃ën yeho!»

40 Vësëval vëryampo yeho hnam, vëhni fënali ŋaw̃ët njëkëɗënihawo. Hnë vërac, nkentiniho vëhni Mari mbë Magëdala, gë Salome, gë Mari hnëmu Sak toƴe do gë Yose. 41 Tëfëlehnëɗënihawo Yesu ante nkeniho Galile ŋa do ndokuŋëhnëɗënihawo. Nkentiniho fëna hnam vësëval vëyaɓah vëhaw̃ary vële njijëniho gë Yesu Yerusalem hna.

Yesu kwëtëɗe hn'iƴag

42-43 G'anëka ga, Yosef mbë Arimasi tëkiko. Umë ahitiŋ yentiko ale lënënik Mbara Kitiŋa hna, do itëk Naw̃ W̃ënu ŋa napëntëɗeho umë fëna. Fac pëhwëta ntaw̃ëla ŋa yeho, ɓëỹëɗilohna fac ntaw̃ëla ŋa pëgwëɗëho. Soŋe rac ndëkahnëko Yosef nji tëƴa Pilat iñas Yesu ŋa. 44 Pilat pëmpëhnahnëkawo ante njëtako Yesu tëk cëm ŋa. Më macehnëka kapiten ỹa tëƴa bi paryi nke. 45 Ga pëƴahnëk, kapiten ỹa, paryi nke, Pilat më maw̃ëryanëka Yosef nuf ñas iŋa. 46 Yosef më ntaw̃ëk ƴarëh, cëlëndëk ñas iŋa kërëwa hna, përyëk hnë ƴarëh do ndën hn'iƴag nte yabiko hn'ikuŋ. Tac këryiŋët bëraka piɗahn rënka ƴag iŋa. 47 Mari mbë Magëdala gë Mari hnëmu Yose njëkëɗëniho bi ne ndënëɗe ñas Yesu ŋa.

16

Iɓëhn Yesu

1 Ga ndëcëko fac ntaw̃ëla ŋa, Mari mbë Magëdala, gë Salome, gë Mari hnëmu Sak më ntaw̃ëni ɗatikola soŋe nji ntini ñas Yesu ŋa. 2 Gë dimasi ỹa koɓëri fo, ante pëhnëk lav ŋa, njilehnëni ƴag hna. 3 Ntehnëlëɗëniho vëhni fo: «Mo yiɗ këryiŋëtëhnëfu taka nte fiɗahnik rënka ƴag ŋi?»

4 Ɓare ante tëkëniho ŋa nuniho taka cankaf iŋa këryiŋëtiko cape ndampo. 5 Awa tënkëlehnëni ƴag hna do më nuniha ajar ga ntañak hnam g'irëhw; viỹi vile yerëko had ambin wilëbilëk ntiyako. Vësëval va më pëmpëhnahnëkëhni, 6 ɓare jar ŋa më ntehnëkëhni: «Antë pëmpëhnahnu; Yesu mbë Nasaret yëkëlehnëɗun, ale fakiko ỹa; W̃ënu ŋa mbëhnëndanëka, gena hnani. Ƴëkëryin, wëli hn'ile kwëtiko hna. 7 Tame ƴiryin afëƴawuna Piyer gë vërëfal vëỹëntaw̃ va: “Njiɗ napëhëndu Galile hna; hnam nuɗunëha, gante ntehnëkuno ka.”»

8 Awa vësëval va cahnëlehnëni g'igary fo ŋaw̃ëtani ƴag iŋa, kaɓi mbalëɗëniho ntakah ŋa. Do ñoñ wafëƴalawohna ahnë, kaɓi ntakëkëhniwo.

Yesu tufëhnaɗëha Mari mbë Magëdala

9 [Ga mbëhnëk, koɓëri fo g'acahnëfëɗ ga gë dimasi ỹa, Yesu vëhni Mari mbë Magëdala hna tufëhnako ten, ale ntanëhnëko waƴine mbëɗ gë waki ŋa. 10 Umë njik pëƴakëhni vële nkeniho gë Yesu va. Hara vahnë vërac njëwëhnëniho do koɗëniho. 11 Ɓare ga nkwëryëniha ga nësëɗ: «Yesu mbëhnëk, nuɓuha!» vëhwëtahnëlawohna.

Yesu tufëhnaɗ hnë vërëfal vëhi

12 Tac, vërëfal vëhi yiɗëho gë vunkol vutoƴ. Yesu më mbok tufëhnak g'ankeya nte nkok ƴavëtëɗena ten. 13 Vërëfal vëhi va më mbokani pëƴanihëhni vëỹëntaw̃ va, ɓare vëhni fëna vëhwëtahnëlëhniwohna.

Yesu tufëhnaɗ hnë vërëfal pëhw g'aryaw̃ hna

14 Tac, ga ndëcëk watac fop, Yesu më mbok tufëhnak kat vërëfal pëhw g'aryaw̃ hna wati ante tokëɗëniho roka ŋa; ŋañënahnëkëhniwo soŋe ile nkoni vëhwëtahnëna ỹa do g'ikamb vankaf vantëw̃ hni ŋa, kaɓi vëw̃aw̃ëhnëliwohna vële hnukawo ga mbëhnëk va.

15 Më ntehnëkëhni: «Ƴiryin ɗuniỹa li fop afëƴawuni vahnë va Wanës Wakasëk ŋa. 16 Ale-wo-le hwëtahnëɗ do njaryi ỹa pehëtëɗe; ɓare ale woɗ kwëtahnëna ỹa cëɗëɗe. 17 Wëlin dahëse ile njavëtahnëɗeni vële hwëtahnëk va: ntaɗënihëhni waƴine ŋa g'uw̃ac mën w̃a; nësëɗëni vanësa wakaw̃ary; 18 ge pëlaɗënihëhni walën ma ge ceɗëni wanto wante ryaw̃ëɗ ñoñ diɗilëhnihna; tindëɗënihëhni wëɓák ŋa vëres va do vërac njërëɗëni.»

Yesu mbokaɗ ɗarël W̃ën hna

19 Ante nësëhnëɗëhëhniwo koyëna ŋa, Ahwëhn a Yesu nufiko nkal li njoyi g'ambin do ntaña g'irëhw W̃ën. 20 Vërëfal va campëlehnëni gante-wo-gante soŋe pëƴahnëni Wanës Wakasëk ŋa. Ahwëhn a ndemaɗëhëhniwo hnë ɗoku rac gë wëdahëse wapëmpëhnahnah wante ntiɗëniho ŋa do tufahnëɗëho wanës ŋa toña ye.]

✡ 1:2 1.2: Malasi 3.1

✡ 1:3 1.3: Esayi 40.3

✡ 4:12 4.12: Esayi 6.9-10

* 6:44 6.44 Vësan wawuli mbëɗ: Vutah va gë vësëval va vëryëkwaryina.

✡ 7:7 7.7: Esayi 29.13

✡ 7:10 7.10: Icahn 20.12

✡ 7:10 7.10: Icahn 21.17

* 7:15 7.15 Le tokëɗ ahnë: Viỹë viyaɓah vañik wok tokëɗena wasëwif hna. (Soŋe Walevi 11)

† 7:27 7.27 Vutah vi fëhnëtanëk wasëwif w̃a. Vumbe va fëhnëtanëk vële wok vëyena wasëwif.

‡ 7:27 7.27 Vumbe vi fëhnëtanëk vële wok vëyena wasëwif.

* 9:4 9.4 Eli: kila yeho hnë Vikerëh Vicër hna. (2 Vëhnaw̃ 2)

† 9:49 9.49 Kaɓi, ale-wo-le hwëɗëh pihëɗe gante pihëɗe waŋiry hnë roka ki. Vahnë vëyaɓah nahaɗëni hwëɗëh fëhnëtanëk kitiŋ.

✡ 10:6 10.6 Wapëgwala 1.27

✡ 10:8 10.8 Wapëgwala 2.24

✡ 11:9 11.9: Wahnëw̃ 118.25,26

✡ 11:17 11.17: Esayi 56.7

✡ 12:11 12.11: Wahnëw̃ 118.22-23

✡ 12:26 12.26: Icahn 3.6

✡ 12:30 12.30: Ɗivëta Sariya 6.4-5

✡ 12:31 12.31: Soŋe Walevi 19.18

* 13:14 13.14 Iñë hayah ɗëcët ỹa: Yesu nësëɗ paŋare iñë ile yijëɗ tonkën Cery W̃ën Cankaf ŋa. (Daniyel 9.26-27)

* 14:3 14.3 Sëleku: g'itaka nte hwëhnak nafa do w̃acik alëbatër ỹa ntiyik.

† 14:3 14.3 Narëd: atëh ye, nkahn ntëw̃u ŋa liɗe ɗatikola ile hambëk ntaw̃i.

✡ 14:27 14.27: Sakari 13.7

* 15:17 15.17 Cuɗëniha cuɗ mbëntah, do mbahnëni apënkw wadëmpëhn: Vëntah ỹa soŋe inaw̃ ŋa ye, apënkw wadëmpëhn ŋa w̃ëntëlëk g'apënkw ahnaw̃ a.

† 15:21 15.21 Siren: nkol ye hnë nkal nte w̃acik gaki Libi.

✡ 15:34 15.34: Wahnëw̃ 22.2

Lik

1

2

3

4

5

6

7

8

9

10

11

12

13

14

15

16

17

18

19

20

21

22

23

24

Itëfëta nte kerëk Lik paŋare Yesu

Wade yehëhna hnë iŋi kayëte

Ale herëk iŋi kayëte ŋa tufëhnana ɓare namu vacërakëlo vële hwëtahnëka Yesu va lehnëk Lik herëk. Iŋi «Tëfëta paŋare Yesu» fo ye inte kerëk ale wok gena sëwif. Lik aỹehn yeho, lawo Pol (Vëvë Kolos 4.14). Kerëhnëɗëha Tewofil soŋe uwám Yesu, kolahn kwëtahn karaŋ nte karaŋiko ŋa. Lik mbok kerëhna kat Tewofil soŋe wayas Pol do nagi mbara vële hwëtahnëka Yesu va hnë ikayëte le w̃acik Vantiyehn Vëfaƴik va.

Kerik yëbëlan wabëhn wafëhw imbëɗ g'iryaw̃ gë wahnah gë wafëhw imbëɗ gë warar g'imbëɗ (64 gë 85) ga ndëcëk hnagi Yesu ỹa. Iŋi kayëte Itëfëta paŋare Yesu njëɗahnëɗ fop wayab ntëbi wale yehëhna hnë kayëte Marëk hna. Age Marëk tufahnëɗëha Yesu had «Ajë W̃ën» Lik tufahnëɗëha had «Ajë Ahnë». Pëgwëhnahnëk pëƴahnënd nagi San Ayary a, alintëraw̃u Yesu, do puhnahnëɗ gë kaƴënda Yesu ambin hna ante mbëhnëk ŋa.

Wëlin wanës wakwëhn nafa hn'iŋi kayëte: Yesu, Aju ahnë, toña, Naw̃ W̃ënu ŋa, waƴine, wameh, koryi.

Wëlin gante nke kayëte ka:

Soŋe ye kerëk Lik iŋi kayëte (1.1–1.4)

Hnagi San Ayary a do gë Yesu (1.5–2.52)

Ikaraŋ San Ayary a (3.1-20)

Yaryi Yesu ỹa, do le njëkëhnahnëɗëha Sintani Yesu (3.21–4.13)

Yesu Galile pëgwëɗ ɗoku lëw̃u ỹa (4.14–9.50)

Yesu cahnëk nkol Galile soŋe nji Yerusalem (9.51–19.27)

Itënk Yesu Yerusalem ŋa (19.28–23.25)

Icëm g'iɓëhn Yesu ŋa (23.26–24.53)

1

Piɗëta wanës paŋare Yesu

1 Aỹënta mën Alënah Tewofil, vahnë vëyaɓah njëkëlehnëni njëtëni do kerëni ile ye toña ỹa fop hn'ile ryëcëtako fagant fu ỹa. 2 Koɓëri wapëgwa hna vële yeho waseɗe waŋi fop va hwëtehnahniko pëƴahnëni wanës W̃ënu ŋa do awa vëhni fëƴakëfu fop ile liyako ỹa. 3 Soŋe umë ye, Alënah Tewofil, ante njëkëlehnëɓu wapacëk ami fëna, caŋahnëko herëhni waŋi fop ile liyako koɓëri wapëgwa hna hafo hn'ile puko hna, 4 aholahn ahwëtahn karaŋ inte haraŋiruho ŋa.

Ipëƴahn hnagi San Aỹary a

5 Wati ante nkeho Eroɗ ahnaw̃ Yuɗe ŋa, nkeho hnam asëna wasaɗëha ale w̃aciko Sakari. Hnë kore vësëna vëva Abiya* hna kwëhnaryiko. Asëvalu, Elisabet maciko. Umë fëna hnënk asëna asankaf ale w̃aciko Aron hna kwëhnaryiko. 6 Catëniho vëhni vëhi tak haryënkw W̃ën hna, maw̃ëhnëniho sariya ỹa gë fop ile tëƴëk Ahwëhn a. 7 Vëhwëhnalawohna fatah, kaɓi Elisabet nagëɗilohna do tëko ntafëni vëhni vëhi tak.

8 Fac ryampo, Sakari ɗoku vësëna wasaɗëha ỹa ntiɗëho Cery W̃ën Cankaf hna, kaɓi agwën kore lëw̃u ỹa yeho. 9 Ntiniho gante nke namu vësëna wasaɗëha ka soŋe tëhnahni ahnë do tëhnayiko Sakari tënk ỹëw̃a sëvah Ahwëhn hna nji pëɗ ɗuɗ iŋa. 10 Wati nte pëɗëɗe ɗuɗ iŋa, fop ɓulunda ỹa g'ipër njëfaɗëniho.

11 Mëleka Ahwëhn a cahnahnikawo Sakari: gë farëhw hn'ile cënaɗe saɗëha hn'ile pëɗëɗe ɗuɗ iŋa ñëw̃ëko. 12 Sakari ga nuka, ntaɗëlehna ntaw̃ary iŋa do ntaka ɗus. 13 Ɓare mëleka ỹa më ntehnëka: «Antë ntaki, Sakari; W̃ënu ŋa nkwëryëk wayëfa hu w̃a. Elisabet, asëval hu, nagëhnëɗëhina fatah facan fante w̃acëɗu San. 14 Natëɗëhi ɗus soŋe lëw̃u ỹa; njaɓëɗëni fëna vële natëntëɗe va kaɓi nagik. 15 Aryokuŋëhn Ahwëhn asankaf yeɗ. Ceɗina muk ile ryëw̃ënëɗ. Koɓëri ɗonk hnëmu hna pëɓëɗëha Iƴir Ipacah iŋa. 16 Mbokaryiɗëhëhni vutah Isërayel va Ahwëhn hna W̃ën hudëw̃ hni ha. 17 Umë ryënkwëhniɗëha Ahwëhn a. Gë Iƴir inte yëɗakawo fanka kila Eli fa njijëɗ soŋe konjëlehnëhni warëm w̃a gë vutah vuntëw̃ hni va do vële wok vëlënënëɗilahna W̃ën va mbokaryini kwëhnani hakili satah. Karaŋëɗëhëhni ɓulunda le fëhwëtaɗ itëk Ahwëhn a.»

18 Awa Sakari më tëƴëka mëleka ỹa: «Hak njëtëɗëfu waŋi toña ye? Ntafëɓu do asëval mën aỹi fëna ntafëk!»

19 Mëleka ỹa më ntëkwaka: «Ami, Gabëriyel yeɓu, ale hahnëɗ haryënkw W̃ën hna soŋe ryokuŋëhnëndëw̃a; paƴiko yiju yonëhniỹi waŋi wanës wakasëk wapërën. 20 Ile hnësëɓu ỹi ntiyaɗ ge wati ỹa tëkëk. Ɓare maw̃ëlihna; soŋe rac koɗila avok ahnës hafo hale ntiyaɗ watac.» Mëleka ỹa koyëna nësëhnëkawo Sakari. 21 Hnë wati rac, kore ỹa napëɗënihaw̃o Sakari do pëmpëhnahnëkëhniwo, kaɓi mbiỹëhëɗëho ɓambery ỹëw̃a sëvah hna. 22 Ga cahnik, koɗilohna nësëhnëhni do vahnë va njëtëniho iñë le w̃atik gë W̃ën nuk ỹëw̃a sëvah hna. Tëk pëgw fac rac, koɗilohna mbok nës, aki fo ndëkwanëɗëhëhniwo. 23 Tac ga puk wafac wale rëfëkawo Sakari ndokuŋ hnë Cery W̃ën Cankaf hna, më mëncëk gë ỹalu. 24 Ga ndëcëk watac fop, Elisabet, asëvalu ndonkëko do hnë wadepera mbëɗ cahnëɗilohna tere hna. Ntehnaɗëho: 25 «Wëlin ile ntinëhnëko Ahwëhn a! Maw̃ëk ntihëto ile sëfëhnëɗëhow̃o tase vahnë fop ỹa.»

Ipëƴahn hnagi Yesu ỹa

26 Hn'ulepera hwëhn mbëɗ gë ryaw̃ hn'iɗonk Elisabet hna, W̃ënu ŋa paƴëkawo mëleka Gabëriyel gë resiỹo vë Galile, hn'ankol nte w̃acëɗe Nasaret hna, 27 hn'aryag ale woko ƴëtëna vësan; Mari maciko. Asan ale w̃acik Yosef hwëhnëkawo do yentiko hnë hnënk Ahnaw̃ David. 28 Mëleka ỹa tënkëko ỹalu hna do ntehna: «Natëryiỹi Mari! Ahwëhn a ñaɗ ntinëhni iñë fërën, gë wëjë nkerun.»

29 Mari pëmpëhnahnëkawo ɗus wanës mëleka ŋi; më tëƴak bi ye pëhnëtanëk iỹi simpaỹi. 30 Awa mëleka ỹa më ntehnëka: «Antë ntaki Mari, kaɓi W̃ënu ŋa ñaɗëhi. 31 Ndonkëɗu do ahnaga facan fante w̃acëɗu Yesu. 32 Ale hwëhnak nafa yeɗ do rëkëɗe macënde Ajë W̃ën Hunte Sëpëk Fop. Ahwëhn a W̃ënu ŋa ntiɗëha ahnaw̃ asankaf gante ntikawo David rëmu sankaf ka, 33 do umë yeɗ ahnaw̃ vutah Isërayel va kwëlëkwël, ucankaf ntëw̃u ŋa puɗina.»

34 Mari më ntëƴëka mëleka ỹa: «Hak lë koɗ nke watac, kaɓi ƴëtëla vësan?»

35 Mëleka ỹa më ntëkwaka: «Iƴir Ipacah iŋa njijëɗ hnë wëjë do fanka W̃ën Hunte Sëpëk Fop ŋa cankëɗëhi had icën. Soŋe rac macahnëɗe fatah fapacah fante hnagëɗu fa, Ajë W̃ën. 36 Elisabet mbaỹëhu, umë fëna, facan nagëɗ mama ntafahnëk; umë ale lehnëɗeho nagëɗina ỹa, lepera hwëhn mbëɗ gë ryaw̃ w̃a nkehahnëk. 37 Ƴëtëry, ñoñ gena ile nkok koɗina nti W̃ënu ŋa.»

38 Awa Mari më ntehnëk: «Aryokuŋëhn Ahwëhn a yeɓu; araɓi fop nkewo gante nësëru ki.» Awa mëleka ỹa njilehn.

Mari vëhni Elisabet

39  Hnë wafac warac, Mari pëhwëtalehn g'uỹankahnah nji hn'ankol nte ye hnë wahuŋ hnë resiỹo Yuɗe hna. 40 Ante tëkëko hnam ŋa, tënkëko tere Sakari hna do nkaỹa Elisabet. 41 Wati nte nkwëryëko arac simpaỹi Mari ha, fatah fa ñënkakawo hn'iɗonk hna gë fanka. Wati rac dënk, Elisabet pëɓëlehna Iƴir Ipacah iŋa 42 do ndeka gë fanka: «W̃ënu ŋa ntinëhnëki viỹë vifërën ntëbini vësëval va fop do ntinëhnëka fëna fatah fante hnagëɗu fa! 43 Mo ga yeɓu ami, nehahniɗëho hnëmu Ahwëhn mën aki? 44 Ante nkwëryëɓu simpaỹi hu ha, fatah fa ñënkak uhnatah ɗonk mën hna. 45 Mbetaru kaɓi kwëtahnëruha Ahwëhn a ntiɗ ile pëƴaki ỹa!»

Hnëw̃ Mari ỹa

46 Awa Mari më ntehnëk:

«Ntaw̃ary mën iŋa fop naỹënëɗëha Ahwëhn a,

47 sakahn mën ha pëɓëka uhnatah soŋe W̃ënu ŋa, afehët mën a;

48 kaɓi ndënkwëtako, ami ale wok kwëhnala nafa ỹi.

Tëk pëgw gaki, vahnë vëvë ɗuniỹa vi fop rëkëɗ macëndëniho ale ñaɗ W̃ën,

49 kaɓi W̃ënu ŋa, Ayaw̃ah a, ntinëhnëko viỹë vifëmpëhnahnah visankaf.

W̃ac lëw̃u w̃a ỹak lënënik ɗus.

50 Kaỹëhnandëha gë vanjeh vaƴaɓah vante lënënëɗëha gë antakah va.

51 Ntik ɗoku sankaf gë fanka vák lëw̃u ỹa:

Campehnëkëhni vële hnaỹënaɗ va.

52 Këfëkëhni vësankaf va ucankaf ntëw̃ hni hna,

do matëndëɗëhëhni vële vanaɗ va.

53 Njëɗakëhni vetak sankaf vële njoko inte va,

do ntahni vëvetak va wëɓák fo.

54 Njijëk ndemahni ɓulunda Isërayel ỹa, vëryokuŋ vëlëw̃u va:

ɗënkwëna tufa Abëraham gë vutah vuntëw̃u va, kaỹëhnahn dëw̃u ŋa

55 kwëlëkwël, gante ntehnëkëhniwo vacërakëlo fu ka.»

56 Mari koyëna puhnako hnëw̃ lëw̃u ỹa. Umë vëhni Elisabet hna ñëw̃ëko ile rëkëk wadepera watar, tac mëncëk gë ỹalu.

Hnagi San ỹa

57 Wati nte nagand Elisabet ŋa tëkëko, më nagëka facan. 58 Koyëna vësaryëntaw̃u gë hnënk lëw̃u ỹa njëtaniho Ahwëhn a kaỹëhnahnëka ɗus g'umë, awa më natëntikëhni vëhni fëna.

59 Hnë fac hwëhn mbëɗ gë warar hna, më njijëni soŋe kácehnëniha fatah fa gante nkeho namu lëw̃ hni ka; Sakari ñaɗëniho macëniha vahnë va, w̃ac rëmu w̃a. 60 Hnëmu më ntehnëk: «Hali, San macëɗe.»

61 Vahnë va më ntehnëniha: «Ɓare, kwëhnalihahna la aryampo hnënk hu hna ale w̃acik koyëna!» 62 Awa më ndëkwanëniha rëm ỹa tëƴëniha bi hak ñaɗ maci fatah fantëw̃u fa.

63 Sakari më tëƴëk iñë ile herande do umë kerëk: «W̃ac lëw̃u ỹa San ye.» Vëhni fop pëmpëhnahnëlehnëhni. 64 Taŋ Sakari kolëlehn mbok nësënd, pëgwëlehn ndekand, cëmbënda W̃ënu ŋa. 65 Awa vësaryëntaw̃u va fop pëmpëhnahnëkëhniwo, do fop hn'ankol nte ye hnë wahuŋ hnë resiỹo Yuɗe hna tëfëtaɗeho watac. 66 Fop vële wëryëko ga tëfëtaɗe watac va nahaɗëniho do tëƴaɗëniho: «Awa ye ga nkeɗ faŋi fatah?» Nuniho fanka Ahwëhn fa g'umë nkeniho.

Hnëw̃ Sakari

67 Hnë wati rac, Sakari, rëmu fatah fa, pëɓëkawo Iƴir Ipacah iŋa, pëgwëlehn nësënd wanës W̃ën ntehnënd:

68 «Araɓi Ahwëhn a W̃ën ɓulunda vëvë Isërayel va cëmbi,

kaɓi njijëk paɓëhni ɓulunda lëw̃u ỹa do pëhwëtëk fop soŋe pehëtëhni:

69 Canëhnikëfuna Afehët ahwëhn fanka, hnë hnënk David aryokuŋ alëw̃u hna,

70 wakila ŋa mbiỹëk ga pëƴahnëniho watac,

71 më lehnëko pehëtëɗëhëfu hnë vële ỹaɗ ntinihëfu wameh va do gë hn'imëk vële ỹew̃ëkëfu va fop.

72 Koyëna tufahnëk dol kaỹëhnahn nte kwëhnako soŋe vacërakëlo fu ŋa do ɗënkwëna kwëtëla nte ntiko gë vëhni ŋa.

73 Ha, ntik ile ntëkëhnëkawo rëm fu ỹa Abëraham:

74 ŋaw̃ëtëɗëhëfu hnë vële ỹew̃ëkëfu hna kolahnin ndokuŋëhnëndena ntakah këm,

75 nkehahnin vahnë vële ỹahnëka do catin haryënkw lëw̃u hnë wafac ɗuniỹa lëw̃ fu hna fop.»

76 «Do wëjë, fatah mën, kila W̃ën Hunte Sëpëk Fop yeɗu:

ndënkwëhnëɗuha Ahwëhn a afëhwëtëhnëhënda nkaw̃ ŋa.

77 Do koyëna njëtëndanëɗuhëhni ɓulunda lëw̃u ỹa njijëɗ pehëtëhni g'itavëhn wameh wadëw̃ hni ŋa.

78 Toña ye, W̃ënu ŋa Ahwëhn fu ỹa kaỹëhnahnëɗëha ɗus:

Nke had lav ule fëhniɗ do penifu g'ambin,

79 soŋe penahnëhni vële ye hnë umëhwëry do gë hnë icën icëm hna,

ƴasaryahnëfu hn'ankaw̃ ƴam hna.» Sakari koyëna puhnako wanës wadëw̃u ŋa.

80 Fatah fa naỹëɗëho do hakili lëw̃u ỹa nkwënaɗëho. Hnë wula ntëɗëko hafo hale pëgwëko ɗoku lëw̃u ỹa hnë ɓulunda vahnë vëvë Isërayel hna.

2

Hnagi Yesu ỹa

1 Hnë wati rac, Sesar Ogis, Ahwëhn Nkal a, ntehnëko kerini vahnë vëvë nkal va fop. 2 Vaker vatac yeho vandënkwëryënkw va do wati rac Kiriniyus yeho guverëner vë Siri ỹa. 3 Vahnë va fop njiɗëniho keraryini, ale-wo-ale nkol ntëw̃u hna.

4 Awa Yosef, umë fëna, matëko nkol Nasaret nte ye hnë resiỹo Galile hna, soŋe nji hn'ankol Betëlem nte ye hnë resiỹo Yuɗe hna, hn'ile nagiko ahnaw̃ a David, kaɓi hnënk David hna nkentiko. 5 Njokawo Mari, ale kwëhnëko ỹa, keraryijini njiɗëniho, do Mari g'iɗonk nkeho. 6 Wati nte nkeniho Betëlem ŋa, fac hnag ỹa tëkëlehni. 7 Më nagëka facan, fatah fandënkwëryënkw fantëw̃u fa yeho. Më përyëka gë ƴarëh do ntana hn'ile kwëtëndeni wusaw̃ uryav* hna, kaɓi vëhnuỹalohna igwac cery vëhneh hna.

Mëleka ỹa gë vëhery wape va

8 Hnë resiỹo rac dënk, nkeniho vëhery wape vële ryakëɗëho gë wëhaỹ soŋe njëkandënihëhni wape wadëw̃ hni ŋa. 9 Mëleka Ahwëhn a më karyëtahnikëhni taŋ do icëmb Ahwëhn a kwërëlehnëhni gë humpen hucankaf. Vëhery wape va më ntakëkëhni ɗus. 10 Awa mëleka ỹa më ntehnëkëhni: «Antë ntaku! Wanës wakasëk wapërën yinenëhniɗëmu wante hnatëɗëhëhni fop ɓulunda ỹi. 11 Hn'uŋi mëɗ, hn'ankol David hna, nagëhnirunëha Afehët; Arëhnayik a ye, Ahwëhn a. 12 Do wëli dahëse ile yavëtahnëɗunëha ỹa: tëkatëɗunëha fatah ga përyik g'iƴarëh do ntani hn'ile kwëtëndeni wusaw̃ uryav hna.»

13 Ga nësëk watac, kore wamëleka wakaw̃ary wante w̃atik g'ambin karyëtajëniho fëna taŋ, cëmbëndëniha W̃ënu ŋa ntehnëndëni:

14 «Cëmbënëfuna W̃ën Hunte Sëpëk Fop,

do vële ñaɗ va araɓi nuỹani ƴam ỹa ɗuniỹa li!»

Vëhery wape va Betëlem hna

15 Ante mbokani wamëleka g'ambin ŋa, vëhery wape va më ntehnëlëni: «Awa ƴinëfu tameki hafo Betëlem hna: afo nuyin ile liyak hnam ỹa, ile njëtëndanëkëfu Ahwëhn aỹi.»

16 Njilehnëni ñap tëkatëniha Mari gë Yosef, do gë fatah fatoƴ fa ga ndakëk hn'ile kwëtëndeni wusaw̃ ryav hna. 17 Ga nuniha, më tëfëtani ile ntehnëkëhniwo mëleka ỹa soŋe faŋi fatah fatoƴ fa. 18 Fop vële wëryëkëhniwo vëhery wape va pëmpëhnahnëkëhniwo gë wanës wante nësëɗëniho ŋa. 19 Ɓare ge Mari ye, waŋi fop hakili hna kwëtaɗëho do nahaɗëho. 20 Tac vëhery wape va mbokalehnëni gë wëhaỹ naỹënëhatëndëniha W̃ënu ŋa do cëmbëndëniha soŋe ile nkwëryëni do nuni ỹa fop; fop gante nësëhnëkëhniwo mëleka ka nkeho.

Iceh Yesu Cery W̃ën Cankaf hna

21 Ante nuỹako fatah fa wafac mbëɗ gë warar ŋa, fac ile kácahnëɗe ỹa yeho; hnë fac rac maciko Yesu, w̃ac ile nkabahnëko mëleka hara hnëmu ɗonkëna ten ỹa.

22 Wati ile rëfëkawo ntini Mari gë Yosef saɗëha pacëna ŋa rëkiko, gante ntehnëk sariya Moyis ka. Awa më njini Yerusalem Cery W̃ën Cankaf hna do njoniha fatah fa cehihna Ahwëhn a, 23 kaɓi keriko fëna sariya Ahwëhn hna: «Facan fandënkwëryënkw fante wo hnagik fa Ahwëhn a sahëɗeha.»✡ 24 Tëfëkawo fëna canëni saɗëha le tëƴëk sariya Ahwëhn a: «Walagi wahi ma vupah vuki†.»

Ipankël gë Simeỹo

25 Yerusalem hna nkeho asan ale w̃aciko Simeỹo. Asan arac catëko do ntënënëɗëhawo W̃ënu ŋa do napëɗëhawo ale rëfëkawo njij pehëtëhni vëvë Isërayel va. Iƴir Ipacah iŋa g'umë nkeniho 26 do njëtëndanëkawo cëmëɗina hara nulahna Arëhnayik ale paƴiɗ Ahwëhn a W̃ënu ŋa. 27 Awa Simeỹo, Iƴir Ipacah iŋa hnësëndëhawo, njiko Cery W̃ën Cankaf hna. Wati rac dënk vële hnagëka Yesu va njiryejënihawo soŋe ntini ile tëƴëk sariya soŋe lëw̃u ỹa. 28 Simeỹo, ga nuka, njakëkawo do camehna W̃ënu ŋa ntehn:

29 «Tame, Ahwëhn, ntiru ile hnësënhëruhow̃o ỹa:

Awa koɗu arava aryokuŋëhn hu ỹa cëm ƴam.

30 Nuɓuha gë vinkër mën vi dënk afehët ale faƴiru ỹa,

31 umë ye ale fëhwëtëru soŋe waɓulunda ỹa fop:

32 humpen hunte liɗ ayëti wahnënk ɗuniỹa li fop ye do umë yeɗ icëmb vëvë Isërayel, ɓulunda hu ỹa.»

33 Vële hnagëka Yesu va pëmpëhnahnëkëhniwo gë wanës wante nësëɗëho Simeỹo soŋe lëw̃u ŋa. 34 Simeỹo ndëwakëhniwo tac ntehna Mari, hnëmu Yesu: «W̃ënu ŋa tëhnaka fatah hu fi, këfahnëhni vëyaɓah do matëndëni vëryampo hnë Isërayel hna. Dahëse W̃ën yeɗ, ɓare vahnë va ŋwëỹëhnëɗëniha. 35 Koyëna njëtëɗe vinahan vicow̃ak hnë vahnë vëyaɓah. Do wëjë, Mari, horot ỹa cëhëɗëhi ntaw̃ary iŋi had sëlame.»

Ipankël gë Ana

36 Nkeho fëna kila asëval; Ana maciko. Rëmu Fanuwel maciko do hnë hnënk Aser hna nkentiko. Ana ntafëko ɗus. Wabëhn mbëɗ gë waki ntilahnëniho g'asan ale ỹëlëkawo hn'undag ntëw̃u hna tac asanu cëmëko. 37 Asan këm fo nkoko hafo nuỹa wabëhn wafëhw imbëɗ gë warar gë wahnah (84). Cahnëɗilohna Cery W̃ën Cankaf hna do ntiỹaɗëho sali W̃ënu ŋa g'umëɗ gë g'anent: cuŋëɗëho do njëfaɗëho. 38 Hnë wati rac dënk tëhantikëhniwo do pëgwëlehn camehnënda W̃ënu ŋa. Do nësëndëhëhniwo soŋe fatah fa fop vële hnapëɗëho ipeh Yerusalem va.

Imënc gë Nasaret ŋa

39 Vële hnagëka Yesu va, ga puhnani idi ile tëƴëk sariya Ahwëhn a, më mëncëni gë Galile nkol ntëw̃ hni hna, Nasaret. 40 Yesu naỹëɗëho do njaw̃ëɗëho, usery lëw̃u ỹa nkwënaɗëho do W̃ënu ŋa tufahnëɗëho iña dëw̃u ŋa.

Yesu Cery W̃ën Cankaf hna

41 Bëhn-wo-bëhn vële hnagëka Yesu va njiɗëniho Yerusalem soŋe ambënt Pak ŋa. 42 Ante nuỹako Yesu wabëhn pëhw gë waki ŋa, më njoryaryëniha gante nke namu ambënt tac ka. 43 Ante puk ambënt ŋa, mëncëɗëniho, ɓare Yesu Yerusalem hna nkoko do rëmu gë hnëmu vëyëtëlohna. 44 Ntiyahnëkëhniwo gë vërëfal hni nkentiko do fac ỹa fop njasëniho. Awa pëgwëlehnëni njëkëlehnëndëniha hnë wahnënk walëw̃ hni hna do gë wëlawo walëw̃ hni hna, 45 ɓare vëhnulawohna. Mbokalehnëni gë Yerusalem nkotëni njëkëlehnëhëndëniha. 46 Hnë fac rarëna hna, më nuniha Cery W̃ën Cankaf hna. Fagant vëharaŋ sariya hna ntañako, nëpaɗëhëhniwo do tëƴëɗëhëhniwo. 47 Fop vële wëryëɗëhawo va pëmpëhnahnëkëhniwo gante kwëhnako hakili ka do wante ntëkwaɗëho ŋa. 48 Vëhni, rëmu gë hnëmu, ante nuniha ŋa, pëmpëhnahnëkëhniwo ɗus. Hnëmu më ntehnëka: «Ajë mën, soŋe ye liruhëfu aki? Rëmuh g'ami ndëñakëɓun ɗus ayëkëlehnatënde.»

49 Më ntëkwakëhni: «Soŋe ye ga yëkëlehnëɗunëho? Ƴëtëluhna bi tëfëko yewu cery Rëm mën hna‡?» 50 Ɓare vëyëtëlohna ile ntehnëɗëhëhniwo ỹa.

51 Yesu mëncëntëlehni gë Nasaret do nkoko ntënënëndëhni. Wante liyak ŋi fop, hnëmu hakili hna kwëtako. 52 Awa Yesu hakili ỹa nkwënaɗëhawo, naỹëɗëho do nkeya ntëw̃u ŋa nëŋahnëkawo W̃ënu ŋa gë vahnë va.

3

Ikaraŋ San Ayary

1 Awa hnë bëhn le nuỹahnëko Tiber wabëhn pëhw g'imbëɗ (15) ga nkehahnëko Ahnaw̃ fop vankal vante kwëhnëko Rom va, Pos Pilat yeho guverëner vë Yuɗe ỹa, Eroɗ hnaw̃ëko hnë resiỹo Galile hna do aheryu, ale w̃aciko Filip ỹa, umë hnaw̃ëndiko hnë resiỹo Iture hna gë Tërakonitis hna, Lisaniyas yeho guverëner vë Abilen ỹa, 2 do Anas gë Kayif yeho vësankaf vësëna wasaɗëha va. Hnë wati rac nuỹako San, aju Sakari, wanës W̃ënu ŋa wula hna. 3 Tac ndapëko inkal ɓë sën sankaf Yurëdan hna fop ntehnatëndëhni vahnë va: «Gwëcëtaryin vankeya va, ayaryiwu do W̃ënu ŋa tavëndëhu wameh hun ŋa.» 4 Koyëna ntiyako ile kerëko kila ile w̃aciko Esayi ỹa kayëte ntëw̃u hna:

«Nëparyin! Asan ryekaɗ wula hna, më lehnëɗ:

“Pëhwëtëryin nkaw̃ Ahwëhn a,

dinëndina vankaw̃ vacatah ɗus!

5 Vankëɗ va gë wahuŋ w̃a fop këñëndëlehnëɗe;

vankaw̃ vatumpak va catënëɗe,

vankaw̃ vapërëkak va fop pëhwëtëɗe.

6 Do vahnë va fop nuɗëni ipeh inte w̃atik hnë W̃ën.”✡»

7 Kore vahnë yijëko vëhni San hna soŋe njaryëhni. Ntehnëɗëhëhniwo: «W̃uhnë, merun had walën wayapah! Mo lehnëku yaryi ỹi fo koɗ pehëtu ntavah cankaf W̃ën nte yejëk ŋi. 8 Atëh përën wadëw̃el wapërën ntëw̃ëɗ; diryindën viỹë vifërën arufahnahnu nkwëcëtarun vankeya va! Ant'ahnahandu: “Rëm sankaf fu ỹa, Abëraham ye”, had watac nkwërënkeɗ afehëtahniwu. Pëƴaɗëmu: W̃ënu ŋa koɗ dënk nti waỹi wëraka vutah Abëraham! 9 Rasëhn ỹa pëhwëtak ŋos vatëh va koɓëri vënkahn hna: Atëh nte-wo-nte wok dëw̃ëɗina wadëw̃el wapërën ŋa ŋosëɗe do ntabi gë hwëɗëh.»

10 Vahnë va tëƴëɗënihawo: «Ye rëfëkëfu lifu?»

11 Më ntëkwakëhni: «Ale hwëhnak vacuɗ vaki tëfëka njëɗa ndampo ale wok kwëhnana do ale hwëhnak rokëtok tëfëka cehahn.»

12 Vërëf ỹatëtanke fëna njijëniho njaryaryini. Më tëƴëniha: «Aharaŋ, fuhnë lë, ye rëfëkëfu lifu?»

13 Më ntëkwakëhni: «Ant'asosehnuni vahnë va ntëbi ile lehnirun arëƴuni ỹa.»

14 Wasoɗaɗe fëna tëƴëntinihawo: «Fuhnë lë, ye rëfëkëfu lifu?»

Më ntëkwakëhni: «Ant'ahnufu koryi ahnë gë fanka ma gë wamërahn, ɓare cosë hun iŋa nkewu gwër.»

15 Ɓulunda ỹa napëɗënihawo Arëhnayik a: ale-wo-le tëƴaɗëho bi San ye? 16 Awa San më ntehnëkëhni vëhni fop: «Ami, gë w̃ënka njaryëɗëmu; ɓare ale yejëk a umë lëbëko: catëla dënk fëtahnu viỹëba wapary wadëw̃u ŋa. Umë, g'Iƴir Ipacah do gë hwëɗëh* njaryëɗëhu. 17 Vák hna mënkwëk ɓëryew̃ iŋa pitëndëlehnahn waŋëc ŋa gë vaparyel va. Ndanëɗ waŋëc ŋa ndank ntëw̃u hna, ɓare vaparyel va pëɗëɗ hnë hwëɗëh† hunte wok ɗipëɗina muk.» 18 San nkabëɗëhëhniwo ɓulunda ỹa waƴaɓah wakaw̃ary do pëƴaɗëhëhniwo Wanës Wakasëk ŋa.

19 Hnë wati rac, San nirakawo fëna Eroɗ ale hnaw̃ëko Galile ỹa, kaɓi Eroɗ asëval acëru ỹa ñëlëko —Erodiyaɗ maciko— do kaɓi ntiko fëna viw̃eh viyaɓah vihaw̃ary. 20 Tac Eroɗ mboko nti w̃eh haw̃ary kat: cëɗehnëkawo San.

Yary Yesu ỹa

21 San, ga njaryëkëhni vahnë va fop, njaryëkawo Yesu fëna. Tac, wati nte njëfaɗëho Yesu ŋa, ambin ŋa piɗëtako, 22 Iƴir Ipacah iŋa cëlëlehni hnë umë; gë fah mëntëlëniho. Tac kopa vë g'ambin nkwëryëlehni ga ntehnëɗ: «Ajë mën ale ỹaɗëfu ɗus a yeru; gë wëjë nëŋëko ɗus.»

Vacërakëlo Yesu va

23 Yesu mpëd tëkëkawo wabëhn wafëhw warar (30) ante pëgwëko ɗoku lëw̃u ŋa. Vahnë va fatah Yosef ntinihawo, ale nagëko Heli ỹa, 24 Heli nte nagëko Matat, Matat nte nagëko Levi, Levi nte nagëko Melëki, Melëki nte nagëko Yanayi, Yanayi nte nagëko Yosef, 25 Yosef nte nagëko Matatiyas, Matatiyas nte nagëko Amos, Amos nte nagëko Nawum, Nawum nte nagëko Hesëli, Hesëli nte nagëko Nagayi, 26 Nagayi nte nagëko Mat, Mat nte nagëko Matatiyas, Matatiyas nte nagëko Semeyin, Semeyin nte nagëko Yosek, Yosek nte nagëko Yoda, 27 Yoda nte nagëko Yowanan, Yowanan nte nagëko Resa, Resa nte nagëko Sorobabel, Sorobabel nte nagëko Salatiyel, Salatiyel nte nagëko Neri, 28 Neri nte nagëko Melëki, Melëki nte nagëko Adi, Adi nte nagëko Kosam, Kosam nte nagëko Elëmadam, Elëmadam nte nagëko Er, 29 Er nte nagëko Yesu, Yesu nte nagëko Eliyeser, Eliyeser nte nagëko Yorim, Yorim nte nagëko Matat, Matat nte nagëko Levi, 30 Levi nte nagëko Simeỹo, Simeỹo nte nagëko Yuɗa, Yuɗa nte nagëko Yosef, Yosef nte nagëko Yonam, Yonam nte nagëko Eliyakim, 31 Eliyakim nte nagëko Meleya, Meleya nte nagëko Mena, Mena nte nagëko Matata, Matata nte nagëko Natan, Natan nte nagëko David, 32 David nte nagëko Yese, Yese nte nagëko Yobed, Yobed nte nagëko Bos, Bos nte nagëko Sala, Sala nte nagëko Nason, 33 Nason nte nagëko Aminadab, Aminadab nte nagëko Adëmin, Adëmin nte nagëko Arëni, Arëni nte nagëko Hesëron, Hesëron nte nagëko Peres, Peres nte nagëko Yuɗa, 34 Yuɗa nte nagëko Sakob, Sakob nte nagëko Isak, Isak nte nagëko Abëraham, Abëraham nte nagëko Tara, Tara nte nagëko Nakor, 35 Nakor nte nagëko Seruk, Seruk nte nagëko Ragawo, Ragawo nte nagëko Falek, Falek nte nagëko Eber, Eber nte nagëko Sala, 36 Sala nte nagëko Kayënam, Kayënam nte nagëko Arafakad, Arafakad nte nagëko Sem, Sem nte nagëko Nowe, Nowe nte nagëko Lamek, 37 Lamek nte nagëko Matusala, Matusala nte nagëko Enok, Enok nte nagëko Yarët, Yarët nte nagëko Malëlel, Malëlel nte nagëko Kayënam, 38 Kayënam nte nagëko Enos, Enos nte nagëko Set, Set nte nagëko Adam, ajë W̃ënu ŋa.

4

Iƴëkëhnahn Yesu

1 Yesu g'Iƴir Ipacah pëɓah mbokajëɗëho gë sën, le w̃acik Yurëdan ka, njolehna Ƴir iŋa wula hna. 2 Hnam njëkëhnahnëɗëhawo Sintani menehna. Ñoñ tokëɗilohna hnë wafac wafëhw wahnah. Ga ndëcëk, umë njoka inte ɗus.

3 Awa, Sintani më ntehnëka: «Ge paryi Ajë W̃ën yeru, dehnëryehna iŋi taka mbaca mburu.»

4 Yesu më ntëkwaka: «Vikerëh W̃ën va pëƴahnëk, “Ahnë gena roka fo valëɗëha ñëw̃ahn ɗuniỹa li.”✡»

5 Tac Sintani më mbok njoka hn'ile ñak njihnëk, tufëka fop wahnaw̃ wavë ɗuniỹa w̃i hwënta ryampo fo. 6 Tac ntehna: «Njëɗaɗëmi fop ucankaf gë hnapul gë icëmb waỹi wahnaw̃ fop. Iỹin fop nuỹaɓu do koɗëfu yëɗaw̃a ale ỹaɗëfu. 7 Age ndëkwëhnëru haryënkw mën soŋe asëmbo, fop wëjë hwëhnëɗ.»

8 Yesu më ntëkwaka: «Vikerëh va pëƴahnëk: “Ɗëkwëhnëhnëryehna Ahwëhn a W̃ënu ŋa do umë fo rëfëka aryokuŋëhnënd.”✡»

9 Tac Sintani më njoka Yerusalem, tindëka cëmët Cery W̃ën Cankaf hna do ntehna: «Age Ajë W̃ënu ŋa yeru, dëɗary gëɗ, 10 kaɓi Vikerëh va pëƴahnëk:

«“W̃ënu ŋa ntehnëɗëhëhni wamëleka wadëw̃u ŋa keryëndënihi.”

11 «Tac: “Njakëndënihi wëɓák wadëw̃ hni hna kehahnënihi ant'aw̃ëw̃ taka.”✡»

12 Yesu më ntëkwaka: «Vikerëh va pëƴahnëk: “Ant'ayëkëhnahna Ahwëhn a W̃ën hu ŋa.”✡»

13 Sintani, ga puhnak ƴëkëhnahn menehna Yesu ŋa fop, ŋaw̃ëtalehna hafo nkaw̃ kaw̃ary.

Yesu Galile pëgwëɗ ɗoku lëw̃u ỹa

14 Yesu mbokako Galile. Iƴir Ipacah iŋa njëɗaɗëhawo fanka ntihahn fop ile ntiɗëho ỹa. Koyëna w̃ac lëw̃u w̃a campëko vankol hna fop. 15 Karaŋëɗëhëhniwo vahnë va vacaliŋa wasëwif hna do vahnë va fop cëkwaryëɗënihawo.

Yesu pëƴahnëɗ Wanës Wakasëk ŋa

16 Fac ryampo, Yesu më njik nkol nte w̃aciko Nasaret hn'ile kwëɗiko hna. Fac ntaw̃ëla wasëwif hna, më tënkëk caliŋa hna gante njehëka ka. Matëko karaŋ Vikerëh va. 17 Umë njëɗayik kayëte nte kerëko kila le w̃aciko Esayi. Piɗëtëk do tëkat hn'ile kerik:

18 «Iƴir Ahwëhn a hnë ami nke,

umë rëhnako*,

soŋe yonëhnëw̃ëhni vëhaỹëhnah va

Wanës Wakasëk ŋa;

paƴiko fëƴaw̃ëhni vëramp va tavëɗeni,

vumëp va nuɗëni,

vële vërehnik va nkeɗëni afaya lëw̃ hni,

19 pëƴaɗëmu bëhn le pehëtahnëɗëhëhni Ahwëhn a ɓulunda lëw̃u ỹa tëkik.»✡

20 Ga puhnak karaŋ iŋa, Yesu më piɗëk Vikerëh va mbësahna ale hwëtëɗa do ntaña. Fop vële yeho caliŋa va ntaŋënihawo. 21 Pëgwëlehn ntehnëndëhni: «Dol vikerëh vinte haraŋëɓu vi ntiyak wati le hnëpaɗunëho ỹi dënk.»

22 Vahnë va fop nësëɗëniho wanës wapërën Yesu do pëmpëhnahnëkëhniwo ɗus wanës waɓënak wade nësëɗëho ŋa do ntehnëɗëniho: «Ɓare aỹi gena bi aju Yosef?»

23 Yesu më ntehnëkëhni: «Pacahnëko ndënkwëtehnëɗunëho ile nësëɗëni vëyaɓah: “Ayërën, ƴërënary wëjë dënk.” Ntehnëɗunëho fëna: “Njëtaɓun fop ile liru Kaperënaỹum ỹa. Diry gë rac ki ani fëna hnë nkol ntëw hu li dënk kaɓi ani naỹëru.”»

24 Tac më nkwënëk: «Toña ỹa fëƴaɗëmu: wëla kila ryampo dënënëɗena nkol nte naỹahnëk. 25 Paryi pëƴaɗëmu, ƴamani kila le w̃aciko Eli ỹa, njaɓëniho vësëval vële cëmaryëko vësan Isërayel hna. Wati rac nkoko gona tëvënd hnë wabëhn watar gë fagant bëhn do inte cankaf yeho nkal hna fop. 26 Ɓare W̃ënu ŋa paƴëlawohna Eli wëla hnë aryampo hnë vësëval wasëwif vërac, ɓare hnë aryampo fo paƴëkawo ale lëɗëko Sarëpëta hnë nkol cankaf mbë Sidon hna.✡ 27 Nkeniho, ƴamani kila Elise ỹa fëna vëhwëhn vambiỹ vëyaɓah Isërayel hna. Ɓare wëla aryampo hnë vërac hna ƴërënilohna ge gena avë Siri ale w̃aciko Naman ỹa.✡»

28 Ga nkwëryëni watac, vële yeho caliŋa va pëɓëlehnëkëhniwo ntavah. 29 Matëlehnëni canëniha nkol hna njoniha ƴaŋ vampamb kuŋ nte vëryahniko nkol ŋa soŋe cañëtëniha njo gëɗ. 30 Ɓare Yesu më ndëcëk fagant lëw̃ hni nji nkaw̃ ntëw̃u.

Yesu asan ahwëhn ƴine njërënëɗ

31 Yesu cëlëndako Kaperënaỹum, nkol mbë Galile. Vahnë karaŋëɗëho fac ntaw̃ëla hna 32 do pëmpëhnahnëkëhniwo gante karaŋëɗëhëhniwo ka, kaɓi g'ucankaf nësëɗëho.

33 Caliŋa hna nkeho ale pëlako ƴine w̃eh. Umë ndekak gë fanka ntehn: 34 «Yesu vë Nasaret, ye ye yëbëlan fu? Afërëkanëfu bi yijëru? Njëtëɓu ɗus bi mo yeru: Afacah ale paƴik W̃ënu ŋa yeru!»

35 Yesu më ŋañënahnëka ntehna: «Ɗemëhnary do cahnëryehna aỹi asan.» Awa, ƴine ỹa këfëlehna asan a tase vahnë fop, cahnëlehna hara dilahna w̃eh.

36 Vële hnuko umë va fop ŋaƴëkëhniwo do ntehnëlëndëni: «Iỹëhne sifa wanës ye ye waŋi?» Ntehnëɗëhëhni waƴine ŋa g'ucankaf do gë fanka: «Cahnëryehna!» do cahnëɗ. 37 Koyëna w̃ac Yesu ỹa campëko caharaɓ vankol hna fop.

Yesu vëres vëyaɓah njërënëɗ

38 Tac Yesu cahnëko caliŋa hna nji tere asan ale w̃aciko Simo. Awa hnëmu asëvalu Simo tesëko, mbahn iŋi njakëkawo ɗus. Umë muntaniha Yesu ndemahna. 39 Më njik cëpëka ŋañënahna res w̃a do res w̃a cahnëlehna. Wati rac dënk matëlehn asëval a pëgw nëhëtëhnëndëni.

40 Wati le njoɗëho lav w̃a, fop vële hwëhnakëhniwo vëres, sifa wates wanëmpëlah, njinenëhnijikëhniwo Yesu, tindëɗëhëhniwo wëɓák wadëw̃u ŋa vëhni fop soŋe njërënahnëhni do njërëniho. 41 Waƴine fëna sahnëɗëhëhniwo vëyaɓah ndekatëndëni: «Ajë W̃ën yeru». Ɓare Yesu ŋañënahnëɗëhëhniwo soŋe ndemëhnani kaɓi njëtëniho vëhni umë ye Arëhnayik a.

Yesu karaŋëɗëhëhni vacaliŋa wasëwif hna

42 Wakëwak fo Yesu cahnëko nji hn'ile njirëk. Kore ỹa njëkëlehnëɗënihawo. Ga nuniha ñaɗëniho nkonti gë vëhni, antë nji tavëhni. 43 Ɓare Yesu më ntehnëkëhni: «Vankol vañëntaw̃ hna fëna tëfëko fëƴahnu Wanës WakasëkNaw̃ W̃ënu ŋa; soŋe umë paƴiko.» 44 Pëƴaɗëhëhniwo fëna vacaliŋa vamb vankol wasëwif hna.

5

Vërëfal vëryënkwëryënkw Yesu

1 Fac ryampo, Yesu kahnëko vambamb lant sankaf Senesaret hna do peñëlëɗëniho kore ỹa caharaɓ lëw̃u soŋe nëpani wanës W̃ënu ŋa. 2 Umë nuk wakulu waki tëfary hna. Vëfëla wuwis va cëlëniho ndagëndëni waryeƴ wale pëlahnëɗeni uwis. 3 Kaƴëlehn hnë kulu ryampo le kwëhnëko Simo, më tëƴëka ŋaw̃ëta vambëŋ va toƴe. Yesu ntañalehn kulu hna pëgw karaŋëndëhni kore ỹa.

4 Ga puhnak wanës ŋa, më ntehnëka Simo: «Njiryeryëry kulu ỹi hn'ile ñak tëw̃ëk w̃ënka ŋi toƴe. Tac wëjë gë vërëfal hu vi alabu waryeƴ w̃i afëlahnuni wuwis.»

5 Simo më ntëkwaka: «Asankaf, ga mbër nkwayankëtalehnëkëfu, ñoñ pëlalëfuhna. Ɓare, kaɓi ntehnëruho labu, ntabëɗëfu.»

6 Ntabëlehnëni, pëlanihëhni wuwis wuyaɓah hafo waryeƴ w̃a pëgw mbëkëtand. 7 Më njelanihëhni vërëfal hni vëvë kulu ỹëntaw̃ va njijëni ndemanihëhni. Vëhni më njijëni do pëɓënëniho wakulu waki tak wuwis w̃a hafo ñand tëmpani.

8 Simo Piyer, ga nuk watac, umë ndëkwëhnëk karyënkw Yesu do ntehna: «Ahwëhn, ŋaw̃ëtarye kaɓi asan aw̃en yeɓu.» 9 Simo gë vële nkeniho va, fop pëmpëhnahnëkëhniwo do ntakëni, kaɓi pëlanihëhniwo wuwis uyaɓah urac. 10 Koyëna nkehëhniwo fëna Sak gë San, viju Sebede vële mbankëniho ɗoku Simo va.

Yesu më ntehnëka Simo: «Antë ntaki. Tëk pëgw ỹi wati vahnë rëkëɗu afëland.» 11 Mbokaryëlehnëni wakulu ŋa vambëŋ hna, tavëlehnëni fop tëfëlehnëndëniha.

Yesu ahwëhn ambiỹ njërënëɗ

12 Ante nkeho Yesu hn'ankol ndanko, njijëko asan ale yeho mbiỹ fo. Arac, ga nuka Yesu, më ndëkwëhnëk karyënkw lëw̃u yëka ỹi nkal li do muntahna ntehna: «Ahwëhn, ge ñaɗu koɗu ayërëno, afacënëlehno.»

13 Yesu më njelëk vák ỹa ñaka do ntëkwahna: «Ñaɗëfu: Pacëry!» Wati rac dënk mbiỹ dëw̃u ŋa ntavëka. 14 Yesu më ntehnëka: «Antë afëƴahna ahnë waŋi, ɓare ƴiry njëki asëna wasaɗëha ỹa do canëry saɗëha soŋe ƴërën hu ŋa ile kerëko Moyis ntinde ỹa. Koyëna vahnë va njëtëɗëni pacëru.»

15 Mama ntehnëkawo asan a antë pëƴahn, w̃ac lëw̃u w̃a campëɗëho g'ahaw̃ary, ɓulunda varëpëlëɗëho nkwëryëndëniha do njërënëndeni wates wadëw̃ hni. 16 Ɓare Yesu umë pitaɗëho hn'ile njihnëk njëfand.

Yesu ahwëhn vorovoro njërënëɗ

17 Fac ryampo, Yesu karaŋëɗëhëhniwo vahnë. Wafarise gë vëharaŋ sariya Moyis va lañantiko hnam. Fop vunkol vumb Galile, Yuɗe do g'inaw̃ Yerusalem matiniho. Fanka W̃ën fa gë Yesu nkeho, njërënahnëhni vëres. 18 Tac vësan rëkiko vële ryiɓika hnë ƴala ares ale yeho vorovoro. Ñaɗëniho ndënëniha, kwëtëniha haryënkw Yesu 19 ɓare vëhnuỹalohna fere; vahnë va pëɓëniho. Awa umë kaƴëni ƴaŋ cery hna ntihëtëni vile rëjahnik va, do cëlëndëniha gë ƴala per tase vahnë fop haryënkw Yesu.

20 Ga nuk Yesu kwëtahn dëw̃ hni ŋa më ntehnëka ares a: «Lawo, wameh hu ŋa tavëhniru.»

21 Vëharaŋ sariya Moyis va gë wafarise w̃a më nahaɗëni ntehnëndëni: «Mo ga dënk ye aỹi asan ale yew̃ëɗëha W̃ënu ŋa? Mo hoɗ tavëhn wameh ŋa? W̃ënu ŋa fo hoɗ!»

22 Ɓare Yesu njëtëko vinahan vidëw̃ hni va, më ntehnëkëhni: «Soŋe ye hnahaɗun koyëna? 23 Ge ntehnëɓu: “Wameh hu ŋa tavëhniru”, ma ge ntehnëɓu, “Matëry do ƴasëry?” ryampo bi ỹak hnëŋëk nësi hnë waŋi? 24 Ɓare ñaɗëfu ayëtu Ajë Ahn'a kwëhnak fanka tavëhn wameh ɗuniỹa li.» Awa më ntehnëka ares a: «Ami ntehnëɗëmi, matëry, ahnuf ƴala hu ỹi, aw̃ënc gë ỹal hu.» 25 Matëlehn taŋ asan a tase vahnë fop, nuf ƴala le ndakahnakëh ỹa, mënc cëmbëhatënda W̃ënu ŋa. 26 Kore ỹa fop pëmpëhnahnëkëhniwo më cëmbëɗëniha W̃ënu ŋa. Ntakëhni do nësëlëndëni: «Nuɓun dol viỹë vile nkok nahaɗina ahnë.»

Yesu macëɗëha Levi tëfa

27 Ga ndëcëk rac, Yesu cahnëko më nuka arëf ỹatëtanke, ale w̃aciko Levi, laña lëw̃u hna. Yesu më ntehnëka: «Tëfe!» 28 Levi matëlehn, tav fop, tëfëlehna.

29 Tac Levi më ntëvaka lëv sankaf tere lëw̃u hna. Vërëf ỹatëtanke vëyaɓah gë vëhaw̃ary ntañalahnëniho rok roka ỹa. 30 Wafarise w̃a gë vëharaŋ sariya va mëhnaɗëniho soŋe rac. Më ntehnëɗënihëhni vërëfal Yesu va: «Soŋe ye rokëlahnëɗun, selahnëɗun gë vërëf ỹatëtanke do gë vëw̃en vi?»

31 Yesu më ntëkwakëhni: «Vële wok vëresëna va ɓalëlëhnihna g'ayërën; vëres va mbalëk. 32 Ƴijëla w̃acëw̃ëhni vësatah; mac vëw̃en yijëɓu soŋe nkwëcëtahnëni vankeya vantëw̃ hni va.»

Yesu soŋe suŋ nësëɗ

33 Tac wafarise w̃a ntehnënihawo Yesu: «VërëfalSan Ayary a gë vëlëw̃ fu va cuŋëɗëni kwëlëkwël do njëfaɗëni, ɓare vërëfal hu vi vëhni tokëɗëni do ceɗëni kwëlëkwël.»

34 Yesu më ntëkwakëhni: «Koɗena cuŋëndanini vëfaƴ iñël va antë tokëni wati nte nkelahnëni g'ale ỹëlëk a; 35 wati yejëk ile nufëhnahnëɗeniha ale ỹëlëɗ a: wafac warac cuŋëɗëni vërëfal mën va.»

36 Tac Yesu më mëntëndëlehnëk: «Ahnë citëɗina cuɗ kasëk pëhwëtahn cuɗ cër. Ge gena umë përëkanëɗ kasëk ŋa do citel ŋa tëfëlandina g'icër ŋa. 37 Ahnë taw̃ëɗina ñen kasëk ŋa hnë waryëpët wasër*; ge gena umë, ñen kasëk ŋa përëkanëɗ waryëpët wale wok gona talënd w̃a; ñen ŋa tënkenëɗ do waryëpët w̃a përëkaɗ. 38 Ɓare tëfëka taw̃i ñen kasëk hnë waryëpët wahasëk. 39 Ale sek uñen ucër ñaɗina kasëk. Ntehnëɗ ucër uŋi gwërënkeha.»

6

Yesu ye Ahwëhn fac ntaw̃ëla

1 Hnë fac ntaw̃ëla hna Yesu gë vërëfal vëlëw̃u va nɗëcëtaɗëniho wëhaỹ wale lafëk vantimp. Vërëfal va pëgwëlehnëni nkubëndëni vantimp va, ŋwëỹehnëni wëɓák wadëw̃ hni hna, cemëni waŋëc ŋa. 2 Wafarise wëryampo wale yeho hnam w̃a më ntehnënihëhni: «Soŋe ye liɗun le nkok maw̃ëryana sariya fu ỹa ntiyi hnë fac ntaw̃ëla hna?»

3 Yesu më ntëkwakëhni: «Karaŋëluhna bi ile ntiko David fac ryampo ante njokëhniwo inte, umë gë vërëfëlëntaw̃u va? 4 Gena bi tënkëko cery W̃ën hna, nuf mburu ante kwëtëhniko W̃ënu ŋa, tok do njëɗahni vërëfëlëntaw̃u va? Hara sariya fu ỹa, vësëna wasaɗëha fo maw̃ëryanëko tokëni.» 5 Yesu mboko nkwën kat: «Ajë Ahn'a umë ye ahwëhn fac ntaw̃ëla ỹa.»

Yesu ale cëmëk vák njërënëɗ

6 Fac ntaw̃ëla kaw̃ary, Yesu tënkëko caliŋa hna karaŋëndëhni vahnë va. Nkeho hnam asan ale cëmëko vák rëhw ỹi. 7 Vëharaŋ sariya va gë wafarise w̃a njëkëɗënihawo Yesu bi njërënëɗëha ahnë hnë fac ntaw̃ëla hna nuỹahnëni ile pëƴahnëɗëni menëk pëlahni. 8 Ɓare njëtëko vinahan vidëw̃ hni va. Më ntehnëka asan ale cëmëko vák ỹa: «Matëry, ahahn fagant.» Asan a matëlehn kahn.

9 Tac Yesu më ntehnëkëhni: «Tëƴëɗëmu: Ye ntehnëk sariya fu ỹa? Ntiyi ufërën fac ntaw̃ëla ma uw̃eh? Afehëta ahnë icëm ma aryaw̃a?»

10 Më njëkëkëhni fop tac ntehna asan a: «Ƴeli vák hu ỹi.» Më njelëk do vák ỹa mbokalehna fërën fo. 11 Awa vëharaŋ sariya va gë wafarise w̃a ntavëkëhniw̃o ɗus soŋe rac. Më nkwajëlëɗëni bi hak tëfëka ntiniha Yesu.

Yesu tëhnaɗëhëhni vëfaƴik pëhw gë vëhi

12 Wati rac Yesu kaƴëko hn'ikuŋ njëfahna W̃ënu ŋa; mëɗ uŋa fop njëfako. 13 Ga pacëk, më macëkëhni vërëfal vëlëw̃u va tëhnakëhni pëhw gë vëhi do macëhni vëfaƴik. 14 Vëhni ye: Simo, ale macëko Piyer, g'aheryu Andëre, ale nkeni rëm gë hnëm; Sak gë San; Filip gë Barëtelemi; 15 Matiye gë Toma; Sak aju Alëfe gë Simo nte w̃acëɗeho Ahahnëndak a; 16 Yuɗa aju Sak gë Yuɗa Isëkariyot, ale yeɗ aroka Yesu ỹa.

Yesu karaŋëɗëhëhni do njërënëɗëhëhni vahnë

17 Yesu më cëlini kuŋ hna gë vërëfal vëlëw̃u va do tëryani hnë igwac inte këñëlahnëk nkal iŋa. Nkeniho hnam kore sankaf vërëfal vëlëw̃u. Nkentiniho fëna hnam vahnë vëyaɓah vëhaw̃ary: vahnë vëvë vankol Yerusalem gë vankol Yuɗe hna fop, gë wahnaw̃ wavë tëfary wov w̃a, Tir gë Sidon. 18 Nëpaniha njijëniho do njërënëhni wates wadëw̃ hni. Njërënëkëhniw̃o fëna vële pëlaniho waƴine. 19 Vahnë va fop ñaɗëniho ñakëniha, kaɓi fanka sahnëɗëhaw̃o njërënëɗëhëhniw̃o fop.

Uyivah ma uw̃eh

20 Yesu njëkëkëhniwo vërëfal vëlëw̃u va do ntehn:

Mbetarun w̃uhnë vële haỹëhnëk

kaɓi Inaw̃ W̃ënu ŋa w̃uhnë hwëhnëk!

21 Mbetarun w̃uhnë vële njok inte gaki vi,

kaɓi fac yejëk pihnëɗun ɗus.

Mbetarun vële hoɗ gaki vi

kaɓi fac yejëk ndasëɗun.

22 Mbetarun ge vahnë va ñew̃ënihu, ge ntaɗënihu, njew̃ëɗënihu, ntehnëɗënihu merun

kaɓi kwëtahnërunëha Ajë Ahn'a.

23 Natëryiw̃u ge vahnë va aki ntiɗënihu kaɓi icos sankaf hnapëɗëhu ambin hna. Vacërakëlo hni va fëna aki ntiɗënihëhniwo wakila W̃ënu ŋa.

24 Meku w̃uhnë vële vetak vi

kaɓi rëkërun ahnuỹaw̃u hnëŋah hun ỹa.

25 Meku w̃uhnë vële fihnëk gaki vi

kaɓi inte ŋa njoɗëhu.

Meku w̃uhnë vële ryasëɗ gaki vi

kaɓi uyiw̃ëhnah hna nkeɗun do koɗun.

26 Meku w̃uhnë ge vahnë va fop wapërën hun nësëɗëni,

kaɓi vacërakëlo hni va fëna aki ntiɗënihëhniw̃o vëw̃ër vële w̃ëcaɗëho wakila va.

Iña vële ỹew̃ëkëfu

27 Yesu mbok nës kat: «W̃uhnë vële wëryëɗëho vi, lehnëɗëfu: ŋahnëryinëhni vële wok vëỹaɗiluhna va, dinëhnëryinëhni ufërën vële ỹew̃ëku va. 28 Ɗëwanëhnëryinëhni ufërën vële ryëwanëhnëɗëhu uw̃eh va do ayëfanëhnënduni vële liɗëhu uw̃eh va. 29 Ge ahnë njew̃ëki tavëryehna mbok njew̃i hara gwëcagëlihahna; ge ahnë teɓëki cuɗ cankaf ŋa taveryëryehna njoryary fatoƴ fa fëna. 30 Ƴëɗaryehna ale-wo-le w̃untaki iñë, do ge ahnë nufëhnëki iñë ile hwëhnëru, ant'aryëñana. 31 Dinëhnëryinëhni vahnë va ile ỹaɗun ntinëhnënihu ỹa.

32 «Ge vële ỹahnëku fo ỹahnërun mo sëkwaryëɗëhu? Wëla vëw̃en va ŋahnënihëhni vële ỹahnëkëhni va. 33 Fëna ge vële linëhnëɗëhu fërën fo linëhnëɗun fërën, mo sëkwaryëɗëhu? Vëw̃en va fëna ntiɗëni koyëna. 34 Ge navehnëɗunëhëhni vële liyahnëku mbësaɗënihu va fo, soŋe ye hnapëɗun icëkwary? Vëw̃en va fëna navehnëɗënihëhni vëw̃en ntahni soŋe mbësanihëhni ile navehnënihëhni ỹa fo. 35 Ɓare ant'aliwu koyëna. Ŋahnëryinëhni vële ỹew̃ëku va, dinëhnëryinëhni fërën do ahnavehnëndu hara nahaluhna avësayiw̃u. Koyëna cos hun ŋa njaɓëɗ do tufahnëɗun vutah W̃ën Hunte Sëpëk Fop yerun. Përënak umë dënk gë vahnë vële wok vësamehnëɗina muk va. 36 Ƴaɓëryiw̃u ipërëna gante njaɓëka Rëmun përën aki.

Ant'ahitiŋuni vëỹënta hun

37 «Ant'ahitiŋu nkeya aỹënta hun do kitiŋëɗeluhna w̃uhnë fëna; ant'ahoƴawuna aỹënta hun do koƴaɗeluhna w̃uhnë fëna; tavëhnëryinëhni vëỹënta hun va do tavëhnëɗerun w̃uhnë fëna. 38 Ƴëɗahnëryin do njëɗëɗerun w̃uhnë fëna; taw̃ëhnëɗerun ñaŋëh nte soryik do ñënkëlehni ndehëtand ki fo; ga ñëŋa ante ỹaŋëhnahnëɗunëhëhni vahnë ŋa ñaŋënahnëɗerun w̃uhnë dënk.»

39 Yesu mboko mëntëndëlehnëhni: «Umëp koɗina kaha mëp ntaw̃u hara vëyona hnë hatëh vëhni vëhi tak. 40 Fakaraŋ fante lëbëka aharaŋ alëw̃u gena; ɓare fakaraŋ fante haraŋëk hafo puhna had aharaŋ alëw̃u nkeɗ.

41 «Soŋe ye yëkëɗu ivëɗ le ye inkër aỹënta hu do hara kamantihna bërëh bële yehi nkër hu hna? 42 Wëjë, ale wok nuɗila bërëh bële yehi nkër hu hna, hak koɗu alehna aỹënta hu ỹa: “Aỹënta mën, napërye lihëti ivëɗ le yehi nkër li”? Wëjë, ale ntiyahnëk catëru alëbëhni vëỹëntaw̃, dihëtary ten bërëh bële yehi nkër hu hna tac nuɗu ɗus alihëtahn ivëɗ le ye nkër aỹënta hu ỹi.

Atëh g'ile ntëw̃ëɗ

43 «Atëh përën dëw̃ëɗina viw̃eh, atëh meh fëna dëw̃ëɗina vifërën. 44 Atëh-wo-tëh njavëtëtëɗe gë vantëw̃el vantëw̃u va: kwëcëɗena wanuỹ hnë idël imeh, kwëcëɗena fëna waresen hnë wadëmpëhn. 45 Ahnë afërën ifërën nësëɗ kaɓi umë fëɓëka ntaw̃ary dëw̃u hna; ahnë aw̃eh uw̃eh nësëɗ kaɓi umë fëɓëka ntaw̃ary dëw̃u hna. Kaɓi w̃ës ale-wo-le ile fëɓëk ntaw̃ary dëw̃u ỹa nësëɗ.

Vacery vaki

46 «Soŋe ye w̃acëɗunëho: “Ahwëhn, Ahwëhn”, do diɗiluhna ile lehnëɗëmu ỹa? 47 Ale-wo-le yijëk ỹal mën a do nëpa wanës mën ŋa nti ile hnësëɗëfu ỹa, 48 had ale vëryëk cery njaw̃ah nke: nkabëɗ hafo tëw̃ën ɗus tac pëgwëlehn ɓëry iŋa. Ge tëkik uw̃ac w̃ënka sën ŋa përëkanëɗilahna, kaɓi ɓëry ƴaw̃ah mbëryik. 49 Ɓare ale-wo-le hnëpaɗ wanës mën ŋa do diɗina ile hnësëɗëfu ỹa had ale vëryëk cery nte wok njaw̃ëna nke. Ga macëk w̃ënka sën ŋa hafo cery tac njoɗ taŋ: përëkalehn fop.»

7

Yesu njërënëɗëha aryokuŋëhn asankaf wasoɗaɗe wavë Rom

1 Ga puhnak Yesu ile ñaɗëho nës ỹa fop tase ɓulunda hna, më njik nkol nte w̃acik Kaperënaỹum. 2 Nkeho hnam kapiten wasoɗaɗe wavë Rom ale hwëhnakawo aryokuŋ ale ñaɗëho ɗus. Aryokuŋ arac tesëko hafo ñand cëm. 3 Kapiten ỹa nkwëryëko wëɓa Yesu ŋa, më paƴëkëhni vicër wasëwif njini tëƴëniha njij njërëna ares alëw̃u ỹi. 4 Vicër va, ga tëkëni ɗarël Yesu, më muntaɗëniha ndemahni ntehnatëndëniha: «Aỹi asan tëfëka aryemahna! 5 Ŋahnëkëhni ɓulunda fu ỹa do umë vëryehnëk cery caliŋa fu ŋi.» 6 Yesu më tëfëlëni gë vëhni. Ga nkëhnëk tëkëni tere hna, Kapiten ỹa më paƴikëhni wëlawow̃u ntehnëniha Yesu: «Ahwëhn, ant'avërehnaj, tëfëlohna arënk tere mën hna. 7 Soŋe umë woɓu maw̃ëhnëla fëna hacaryi ỹi ami dënk. Wëla ki fo nësëru aryokuŋ mën aỹi njërëɗ. 8 Ami dënk, vële lëbëko ucankaf va w̃aw̃ëhnëɗëfu do kwëhnaɓuhëhni wasoɗaɗe wale w̃aw̃ëhnëɗëho fëna. Njëtëɓu rac kaɓi ge ntehnëɓuha aryampo: “Ƴiryey!” njiɗ; ge ntehnëɓuha aỹëntaw̃: “Ƴij!” njijëɗ; do ge ntehnëɓuha aryokuŋ mën a: “Diry aki!” ntiɗ. Awa wëjë, aki fo nësëɗu!»

9 Yesu, ga nkwëryëk watac, më pëmpëhnahnëka gë kapiten ỹa. Më cahëtak gë kore le rëfëɗëhawo ỹa, ntehnëhni: «Paryi pëƴaɗëmu: koɓëri nula iỹi sifa kwëtahn wëla hnë aryampo wasëwif hna.» 10 Vële paƴiko kapiten va, ga mbokani gë tere, tëkatënihawo aryokuŋ a njërëk.

Yesu matëndëɗëha aju asëval ale cëmaryëk asan

11 Yesu më mbok njik nkol nte w̃acik Nayin do vërëfal vëlëw̃u va gë vahnë vëyaɓah vëhaw̃ary tëfëlëɗëniho. 12 Wati nte tëkëɗëho nkol ŋa njiryeryëɗeho asëm iɓañ: facan fatac fo kwëhnako hnëmu. Asëval, ale cëmaryëk asan, hnagëkawo. Vahnë vëyaɓah vëvë nkol va tëfëlëniho. 13 Yesu, ga nuka asëval arac, më kaỹëhnahnëka ɗus g'umë, më ntehnëka: «Ɓok aho!»

14 Yesu më tëhak ñak pad nte njohahnik asëm a; vële yoka va kahnëlehnëni. Më ntehnëka asëm a: «Jar, ntehnëɗëmi, matëry!» 15 Asëm a matëlehn ntaña, pëgw nësënd. Tac Yesu më mbësaka hnëmu.

16 Vahnë va fop ntakëkëhniwo; umë cëmbëɗëniha W̃ënu ŋa ntehnatëndëni: «Kila sankaf rëkik ỹal fu li! W̃ënu ŋa njijëk ndemahni ɓulunda lëw̃u ỹa.» 17 Hnë nkal Yuɗe hna fop gë wayal waỹëntaw̃ wavë caharaɓ w̃a nësëɗeho ile ntiko Yesu ỹa.

Vëfaƴ San Ayary a

18 VërëfalSan va më tëfëtanëniha fop ile ryëcëtako ỹa 19 do San më macëkëhni vëhi hnë vëhni. Paƴëkëhni g'Ahwëhn tëƴëniha: «Arëhnayik W̃ën ale yijëɗ ỹa bi yeru ma ahaw̃ary hnapëɗëfun?»

20 Ga tëkëni vëhni Yesu hna, më ntehnëniha: «San Ayary a faƴikëfu arëƴi: “Arëhnayik ale yijëɗ ỹa bi yeru ma ahaw̃ary hnapëɗëfun?”»

21 Wati rac dënk, Yesu njërënëɗëhëhniwo vëres vëyaɓah wates wadëw̃ hni do ntandëhni waƴine, mëpëtëndëhni vumëp vëyaɓah. 22 Tac më ntëkwakëhni vëfaƴ San va: «Ƴiryin afëƴawuna San ile hnurun do wëryërun ỹa: vumëp va nuɗëni, vëreyah va njasëɗëni, vëhwëhn mbiỹ va njërënini, vëryëŋënkah va nkwëryëɗëni, vësëm va mbëhnëni, Wanës Wakasëk ŋa pëƴaɗeni vëhaỹëhnah va. 23 Nëfaka ale woɗ tavëna ikwëtahn dëmën ŋa!»

24 Ga mbokani vëfaƴ va, Yesu më nësëndëhëhni kore ỹa soŋe San ntehnënd: «Ye yirunëho ayëkiwu wula hna? Ale wok kwëhnana nafa had idël mbë tëfary sën nte ñënkëlend sël bi? 25 Awa, ye yirunëho ayëkiwu? Ale suɗak viỹi viwamah bi? Vële suɗaɗ viwamah va do njaɓëk hnapul, cery naw̃ asankaf hna nkeni. 26 Awa, kila bi yirunëho ayëkiwu? Ha, ntehnëɗëmu ntëbik dënk kila. 27 Kaɓi soŋe San nësëɗ Vikerëh va ante ntehnëko W̃ënu ŋa:

« “Cañëtëryiɗëfuha afaƴ mën a haryënkw hu pëhwëtëhni nkaw̃ ŋa.”✡»

28 Yesu më mbok ntehnëk: «Pëƴaɗëmu, koɓëri nagina ale lëbëka San. Ɓare ha gaki ale ỹak mbak nafa Naw̃ W̃ën hna lëbëka.»

29 Ɓulunda ỹa fop gë vërëf ỹatëtanke va nëpaɗënihawo San do maw̃ëniho njaryëhni kaɓi njavëtëniho W̃ënu ŋa catëk. 30 Ɓare wafarise w̃a gë vëharaŋ sariya va ŋwëỹëniho ile ñaɗëho W̃ën ntini ỹa: ŋwëỹëniho vëwëcëtëɗina vankeya vantëw̃ hni va do ŋwëỹëniho fëna ƴaryëɗilëhnihna San.

31 Yesu më nkwënëk: «Mo hoɗëfu w̃ëntëndëlehnëw̃ëhni vëỹi vahnë? 32 Vutah vunte lañak hn'ile nëhëɗëni mëntëlëni, vundampo ndekahnatëndënihëhni vuñëntaw̃ va:

«“Njëw̃ëhnirun hnëw̃ sampace, gaw̃ëluhna sampace! Njëw̃ëhnirun hnëw̃ wakwëy, gaw̃ëluhna wakwëy!”

33 «Nësëɗëfu koyëna kaɓi San njijëko, tokëɗilohna roka fërën, ceɗilohna uñen, ntehnëɗunëho: “Ƴine fëlaka!” 34 Tac Ajë Ahn'a njijëk, tokëɗ, ceɗ do ntehnërun: “Ƴëkëryina aỹi asan; use gë rok roka fo nahaɗ, lawo vërëf ỹatëtanke ye do gë vëw̃en!” 35 Ɓare vële rëfëk uyët va njavëtëɗëni W̃ënu ŋa catëk.»

Yesu hnë tere Simo farise hna

36 Farise ryampo w̃acëkawo Yesu nji tokëni roka tere lëw̃u hna. Yesu njik ỹalu hna do ntañako roka ỹa. 37 Ankol tac asëval yeho ale yavëtiko liko wameh waƴaɓah. Ante njëtako Yesu tere farise hna tokëntëɗeho roka umë njojëk sëleku ɗatikola hambah ntaw̃i. 38 Njijëk ñëw̃ kamëhni wapary Yesu; kond cëkënatënda wapary Yesu ŋa gë wankwën wadëw̃u ŋa; tac pëhwëcëka g'imul dëw̃u ŋa, mbucëɗëha wapary ŋa do tura ɗatikola ỹa.

39 Ale w̃acëkawo Yesu roka ỹa, ga nuk watac, nahako: «Ge paryi kila yekënd aỹi asan njëtakënd, bi mo ye aỹi asëval ale ỹakëɗëha do ile nke ỹa: asëval ale yavëtiko liko wameh waƴaɓah ye.»

40 Awa Yesu ntehnëlehna farise ỹa: «Simo, iñë ỹaɗëmi lehni.» Simo më ntëkwaka: «Aharaŋ, nësëry.»

41 Awa, Yesu më ntehnëka: «Vësan vëhi yeho vële wonanëkawo koryi ale hnavehnand. Aryampo wawuli mbëɗ nkonanëkaw̃o. Aỹënta w̃a wakeme mbëɗ. 42 Ɓare vëhnuỹalohna ile mbësaɗëniha. Më tavëhnëkëhni vëhni vëhi tak nav iŋa. Aỹëhne ỹahnëɗëha ɗus vëỹi vahnë vëhi vële ravëhnik vi?»

43 Simo më ntëkwak: «Ntiyahnëko, ale ravëhnik koryi yaɓah, aỹi ye.» Yesu më ntehnëka: «Toña hwëhnaru.»

44 Tac më cahëtak g'asëval do ntehna Simo: «Nuruha aỹi asëval? Tënkëɓu tere hu hna ƴëɗalihohna w̃ënka wuyëtahnu wapary ŋi; ɓare umë nkuyëtëko gë wankwën wadëw̃u ŋa do pëhwëco g'imul dëw̃u ŋa. 45 Kacalihohna avuco; ɓare koɓëri ga tënkahnekëɓu umë tëryëna ɓuc wapary mën. 46 Ñoñ turëlihohna nkaf li; ɓare umë turëko ɗatikola hambahë ntaw̃i wapary li. 47 Soŋe umë pëƴaɗëmi: wameh waƴaɓah wante ntiko ŋa ntavëhnik. Ɓare ale ravëhnik toƴe fo, toƴe fo tufahnëɗ iña ŋa.»

48 Awa, Yesu më ntehnëka asëval a: «Wameh hu ŋa tavëhniru.» 49 Vële tokëlahnëɗëniho Yesu va më nahaɗëni: «Mo ga ye aỹi asan ndëkënak dënk tavëhn wameh?» 50 Tac, Yesu më ntehnëka asëval a: «Kwëtahn hu ŋa pehëtëki, araɓi ayi ƴam!»

8

Vële lapëhnaɗëhawo Yesu

1 Ga mbiỹëk toƴe Yesu njiɗëho wahnaw̃ hna gë vankol hna. Pëƴahnëɗëho gante-wo-gante Wanës Wakasëk ŋa W̃ënu ŋa hnaw̃ëk. Gë pëhw gë vëhi va nkeniho. 2 Nkentiniho fënali vësëval vële lanëhnikëhniwo waƴine do njërënini wates wadëw̃ hni: Mari nte w̃aciko Mari avë nkol Magëdala (ale lanëhnikëhniwo waƴine mbëɗ gë waki); 3 aryampo, Sanë maciko (Asanu, Susa maciko; umë yeho asankaf vëryokuŋ vëvë tere Eroɗ va); aỹëntaw̃ a, Susan maciko, do gë vësëval viyaɓah vëhaw̃ary vële yëɗahnëɗëho hnapul lëw̃ hni ndemahnëniha Yesu gë vërëfal vëlëw̃u.

Uhnës uryindaryindan ayam ale fahnëɗ uhnëɗa

4 Kore yaɓah yijëɗëho vëhni Yesu hna, matindëni vankol hna fop. Më nantanëhnëkëhni uw̃i uhnës uryindaryindan: 5 «Ayam yeho. Ayam arac njiko ipahn uhnëɗa kaỹ dëw̃u hna. Wati le pahnëɗëho ỹa waŋëc wëɗampo fagant nkaw̃ hna njoko. Nkëñiko do wusëry w̃a kohnëniho fop. 6 Wëɗampo, nkal kwëhn wëraka njoko. Ante pëhnëko ŋa kankëlehnëko kaɓi wëraka yeho gëɗ, cëkëlohna ɗus. 7 Wëɗampo, fagant wadëmpëhn njoko do gë wadëmpëhn ŋa pëhnëlahnëniho. Umë ryaw̃ëkawo. 8 Wëɗampo, nkal përën hna njoko. Waŋëc ŋa pëhnëlehn ule-wo-le, ntëw̃ëko ɗus.»

Tac Yesu më nkwënëk gë fanka: «Nëparyin ɗus, ge kwëhnarun vanëf awëryahnu!»

Soŋe ile nësëɗ Yesu gë uhnës uryindaryindan

9 Vërëfal va më tëƴëniha Yesu bi ye nësëɗ? 10 Më ntëkwakëhni: «Maw̃ëryanirun ayëtu visow̃ik Inaw̃ W̃ën va, ɓare vëỹëntaw̃ vi wahnës waɗindaryindan w̃i fo nkwëryëɗëni.

«“Koɗ njëkëni hara vëhnuɗina, koɗ nkwëryëni, ɓare hara vëyëtëna ile hnësik.”✡

Yesu nkabahnëɗ uhnës uryindaryindan ỹa

11 «Wëlin ile nësëɗ uw̃i uhnës uryindaryindan ỹa: Uhnëɗa w̃a, umë ye wanës W̃ënu ŋa. 12 Vëryampo, had fagant nkaw̃ nkeni hn'ile njoɗ waŋëc: nkwëryëɗëni, ɓare Sintani njijëɗ teɓëhni wanës ŋa walaw̃ary walëw̃ hni hna soŋe antë kwëtahnëni do pehëtini. 13 Vëryampo, had nkal kwëhn wëraka nkeni: nkwëryëɗëni wanës ŋa do g'uhnatah maw̃aɗëni. Ɓare vëhwëtaɗina hafo mbiỹ kaɓi vëravëɗina wanës ŋa kwëhna vënkahn walaw̃ary walëw̃ hni hna. Ge waɗëñah ŋa tëkik tavëɗëni. 14 Uhnëɗa ule yoɗ wadëmpëhn hna, umë ye vële wëryëɗ wanës do ravëhëɗ g'ankaw̃ tëfahnëni wëɓal wadëw̃ hni, uvetak do hnëŋah ntaw̃ary iỹi ɗuniỹa. Umë dëw̃ëɗina. 15 Uhnëɗa ule yoɗ nkal përën ŋa umë ye vële hnëpaɗ wanës do hwëtaɗ ntaw̃ary pacah, nte hamënaɗ kwëlëkwël hafo ntëw̃ ɗus.»

Uhnës uryindaryindan soŋe lampu

16 Yesu nkwënëko: «Ahnë pëɗëɗina lampu tac koɓ ma kuyët hn'ipad. Ge pëɗik kaŋëɗe ƴaŋ pëtënëhnahnëhni vële rënkiɗ va. 17 Ile-wo-le sow̃ik ỹa nuɗe, ile-wo-le sow̃ik ỹa njëtëɗe do kwëtëɗe humpen hna. 18 Pëcëtaryin ɗus gante nëpaɗun wanës ki! Kaɓi ale hwëhnak ỹa nkwënënde, ɓare ale wok kwëhnana ỹa teɓëɗe wëla toƴe ile liyahnëka tëk nuỹa ỹa.»

Hnëmu Yesu gë vëheryu

19 Hnëmu Yesu gë vëheryu njijëniho njëkëniha, ɓare vëholëlohna tëhaniha kaɓi vahnë va njaɓëniho. 20 Më pëƴayik Yesu: «Hnëmuh gë vëhery hu, për hna nkeni. Ñaɗëni nunihi.»

21 Ɓare Yesu më ntëkwakëhni: «Vële wëryëɗ wanës W̃ënu va do liɗ ile tëyëk ỹa vëhni ye hnëm mën ỹa gë vëhery mën va.»

Yesu tëryëɗ sël sankaf

22 Fac ryampo, Yesu gë vërëfal vëlëw̃u va kaƴëniho hnë kulu sankaf do ntehnëhni: «Ɗanëtanëfu gë cape ñëntaw̃ lant haɗi.» Njilehnëni. 23 Ga njiɗëni, Yesu ndakëko wakwëɗ. Pëgwëlehn cëlënd sël hwëhn fanka hafo ñënkëɗ lant ỹa. W̃ënka ŋa tëmpëlehn kulu hna hafo ñand nkëƴa.

24 Vërëfal va tëhalehnëniha Yesu nëgëtëniha ntehnëni: «Aharaŋ, Aharaŋ, cëm iŋa yeyinëk!»

Yesu nëgalehn, ŋañënahna w̃ënka ŋa gë sël ỹa do gë wavonkëlo w̃ënka ŋa. Sël ỹa tëryalehn, njamëlehn fop. 25 Yesu më ntehnëkëhni: «Ne nke ikwëtahn hun ŋa?»

Vëhni ntakëkëhniwo, pëmpëhnahnëkëhniwo, ntehnëlëndëni: «Mo ye awa aỹi asan? Wëla sël ỹa gë w̃ënka ŋa ntehnëɗëhëhni ile ñaɗ ntini do maw̃ëhnëɗëniha!»

Yesu njërënëɗëha asan ale nkeni gë waƴine

26 Yesu gë vërëfal vëlëw̃u va tëkëlehnëni nkal ɓulunda Gerasen hna, nte ye cape ñëntaw̃ lant paɓëlëni gë Galile. 27 Yesu, ga cëlëk kulu hna, Asan avë naw̃ tac yijëɗëho pankëlëni. Asan arac gë waƴine nkeniho. Mbiỹëlahnëniho diyaɗilohna viỹi do dëɗëlohna hnë tere, ɓare hnë wayag ntëɗëko. 28 Ga nuka Yesu, umë ndekak ndëkwëhnëlehn karyënkw lëw̃u ntehn: «Ye ye yëbëlan fu Yesu, Ajë W̃ën Hunte Sëpëk Fop? Muntami, nt'aliwo w̃eh!» 29 Asan a nësëk watac kaɓi Yesu ntehnëkawo ƴine ỹa cahna. Ƴine rac pëlaɗëhawo kwëlëkwël asan arac; ñabëɗeho wëɓák ŋi gë wapary ŋi gë vankënca antë nji, ɓare mbëkëtëɗëho viỹëba va do ƴine ỹa yoɗëhawo gante njirëk.

30 Yesu më tëƴëka: «Hak maciru?»

Ƴine ỹa më ntëkwaka: «W̃ac mën w̃a “Njaɓëɓun” ye.» Nësëko koyëna kaɓi waƴine waƴaɓah fëlakawo asan arac. 31 Waƴine watac muntaɗënihawo Yesu antë cañëtëhni ga nkëɗ hatëh hatëw̃ah.

32 Awa, kore sankaf vampëhëmpëh ryavëɗëho hnam vambamb kuŋ hna. Waƴine ŋa më muntaniha Yesu maw̃ëryanëhni tënkënihëhni vampëhëmpëh vatac. Më maw̃ëryanëkëhni. 33 Waƴine ŋa cahnëlehnëniha asan a njini tënkënihëhni vampëhëmpëh va cëpëtalehnëni kuŋ hna njini ntëbani lant hna cëmëlehnëni fop.

34 Vëhery vampëhëmpëh va, ga nuni ile ryëcëtako ỹa, ntakëlehnëhni më nkaryëni pëƴahnini watac gë vankol do gë wëhaỹ. 35 Vahnë va njijëniho njëkëni ile ryëcëtak ỹa. Ga tëkini ɗarël Yesu më tëkatëniha asan ale cahnëni waƴine ŋa: haryënkw Yesu ntañako, ntiyako viỹë do hakili ỹa mbokakawo fërën fo. Ntakëlehnëhni taŋ. 36 Vële hnuko ile ryëcëtako ỹa fop më pëƴanihëhni vëỹëntaw̃ va gante njërënik asan ka. 37 Tac vëvë vankol va fop më ntehnëniha Yesu cahn nkol ntëw̃ hni hna, kaɓi ntakëkëhni ɗus.

Yesu më kaƴëk kulu hna ñand nji. 38 Ale cahnëniho waƴine ŋa më muntaka tava tëfëlënti gë vëhni ɓare Yesu më paƴëka ntehna: 39 «Ɓokary gë ỹal hu do afëƴahn fop ile ntinëhnëki W̃ënu ŋa.» Awa asan a njilehn do pëƴahn naw̃ hna fop ile ntinëhnëkawo Yesu ỹa.

Aryagu Yayërus g'asëval ale ỹakëɗ viỹi Yesu

40 Ga mbokak Yesu gë cape ñëntaw̃ mbë lant ŋa, vahnë va fop napëɗënihawo, do ga tëkik kacanihawo. 41 Wati rac tëkiko asan ale w̃aciko Yayërus. Asankaf caliŋa ỹa yeho. Ndëkwëhnëko karyënkw Yesu do këlahna nji ỹalu. 42 Fatah facëval fëndampo fo kwëhnako, wabëhn pëhw gë waki kwëhnako. Tesëko ɗus hafo ñand cëm.

Wati nte njiɗëho Yesu ŋa kore ỹa peñëlëɗëniho caharaɓ lëw̃u. 43 Nkeho hnam asëval ale njiɗëho sat koɓëri hnë wabëhn pëhw gë waki. Canëko fop ile kwëhnako ỹa vëyehn hna, ɓare wëla aryampo kolëlohna njërëna. 44 Umë tëhaka Yesu kamëhni, ñak sëmët cuɗ ntëw̃u ŋa. Tëryalehna taŋ ƴi sat ŋa.

45 Yesu më tëƴëk: «Mo ỹakëko?»

Njahëtalehnëni fop, Piyer më ntehnëka: «Aharaŋ, fop ñakëɗënihi. Kore ỹa kwërënihi do peñëlëɗëni vacape va fop.»

46 Ɓare Yesu më ntehnëk: «Ahnë ỹakëko wakwëhn ampër njërahn, kaɓi njëtaɓu fanka sahnëko.»

47 Asëval a, ga njëtëk koɗina cow̃a, më njijëk mbalatënd ndëkwëhn karyënkw Yesu. Më pëƴahnëk tase vahnë fop soŋe ile ñakahnëka ỹa do gante njërëk taŋ ka. 48 Yesu më ntehnëka: «Aryag mën, kwëtahn hu ŋa njërënëki. Araɓi ayi gë ƴam.»

49 Wati nte nësëɗëho Yesu watac ŋa, ahnë rëkiko mati gë tere asankaf caliŋa ỹa ntehna: «Yayërus, aryag hu cëmëk. Ɓokawo avërehna Aharaŋ a.»

50 Yesu, ga nkwëryëk, më ntehnëka Yayërus: «Antë ntaki, kwëtahnëry tuŋ, do njërëɗ.»

51 Ga tëkëni tere hna Yesu, Piyer, San, gë Sak, do rëmu gë hnëmu fandag fa fo maw̃ëko tënkëni. 52 Vahnë va fop koɗëniho njahnandëni soŋe fandag fa. Awa, Yesu më ntehnëk: «Mboka howu, cëmëna, wakwëɗ fo ndakëk.»

53 Ɓare njafaŋëɗënihawo, kaɓi njëtëniho cëmëk. 54 Yesu më pëlaka fandag fa vák ỹi do maca: «Fandag, matëry!» 55 Njënëlehn taŋ matëlehn. Yesu më ntehnëkëhni rëmu gë hnëmu: «Ƴëɗaryina ile tokëɗ.» 56 Pëmpëhnahnëkëhniwo ɗus vëhni. Ɓare Yesu më ntehnëkëhni antë pëƴahnëni watac.

9

Yesu paƴëɗëhëhni vërëfal pëhw gë vëhi va

1 Yesu mbarëkëhniwo vërëfal pëhw gë vëhi va njëɗakëhni fanka g'ucankaf ida waƴine fop do g'iƴërën vëres. 2 Tac paƴëkëhni pëƴahnëni W̃ënu ŋa hnaw̃ëk do njërënëndënihëhni vëres. 3 Më ntehnëkëhni: «Ge njiɗun ant'ayowu ñoñ: ryoko, kufa, rokëtok, koryi, do ant'ayowu viỹi vile hnëmpëtahnëɗun. 4 Ge tëkërun hnë tere, ñëw̃ëryin hnam fo hafo hale ndëcalëɗun nkol kaw̃ary. 5 Ge dëvayiluhna hnë nkol tac, ɗëcalëryin avankatëndu ivëɗ wapary hun ŋa. Umë njëtëɗëni vëlinahna fërën do W̃ënu ŋa nëŋëlahna gë vëhni.» 6 Vërëfal va njilehnëni, tëfëni nkol g'ankol, pëƴahnëni Wanës Wakasëk ŋa do njërënëndënihëhni vëres gante-wo-gante.

Eroɗ tëƴaɗ bi mo ye Yesu

7 Wati rac, Eroɗ, asankaf avë Galile ỹa, ga nkwëryëk wanës wante ryëcëtaɗ ŋa fop, ƴëtëlohna ile nahaɗ, kaɓi vëryampo ntehnëɗëniho: «San Ayary a vëhnik.» 8 Vëhaw̃ary ntehnëɗëniho: «Eli vokajëk*.» Vëhaw̃ary kat ntehnëɗëniho: «Aryampo wakila waɓë koɓëri ŋa vëhnik.» 9 Eroɗ nahaɗëho watac, më ntehnëk: «Ɓare San ami dënk lëpëtehnëka nkaf ŋa. Mo ye asan ale liɗ iỹi sifa viỹë vifërën vile hnësëɗe vi?» do njëkëlendëho nuhna Yesu, njëtëlëni.

Yesu ndavëɗëhëhni vësan wawuli mbëɗ

10 Vëfaƴik va mbokajëniho do pëƴaniha Yesu ile ntijëni ỹa fop. Më njokëhni, gë cape nkol nte w̃acik Betësayida. Vëhni fo yeho hnam. 11 Ɓare vahnë va njëtaniho hn'ile nkeni hna më tëfalëlehnënihëhni. Yesu kacakëhniwo nësëhnëndëhni soŋe ucankaf Naw̃ W̃ënu ŋa do njërënëɗëhëhniwo vële ỹaɗëho va.

12 G'anëka ga vërëfal pëhw gë vëhi va më tëhaniha Yesu ntehnëniha: «Koyaryihni kore ỹi njini gë vankol vamb caharaɓ hëɗi koɗëni njëkëlehnani ile tokëɗëni gë hn'ile ndakëɗëni kaɓi hnë fëk nkeyinëk.»

13 Ɓare Yesu më ntëkwakëhni: «Ƴëɗaryinëhni w̃uhnë dënk ile tokëɗëni ỹa!»

Më ntëkwani: «Vamburu mbëɗ fo hwëhnaɓun g'uwis wuhi. Afo ge njiɓun law̃ëhnifuni ỹi kore fop?» 14 Mpëd wawuli mbëɗ nkeniho hnam vësan va†.

Yesu më ntehnëkëhni vërëfal va: «Dehnëryinëhni ntañani kore kore, wafëhw imbëɗ (50), wafëhw imbëɗ (50).» 15 Vërëfal va maw̃ëlehnëni ntañëndënihëhni vahnë va fop. 16 Yesu më nufëk vamburu mbëɗ va g'uwis wuhi w̃a. Kaŋëk g'ambin, camehna W̃ënu ŋa soŋe iỹi rokëtok. Tac, nkubëlehnëk do njëɗahni vërëfal va, cahëlehnënihëhni ɓulunda ỹa. 17 Ale-wo-le tokëko hafo pihn; tac vëkankel pëhw gë vaki mbarëpëniho vamburu vante woko va g'uwis w̃a.

Piyer pëƴahnëɗ Yesu ye arëhnayik a

18 Fac ryampo Yesu cahët njëfaɗëho. Vërëfal vëlëw̃u va hnam nkentiniho. Më tëƴëkëhni: «Vahnë va, mo ntehnëni yeɓu?»

19 Më ntëkwani: «Vëryampo, vëhni lehnëɗ San Ayary a yeru, vëhaw̃ary Eli yeru, do vëhaw̃ary kat, kila vë koɓëri ile vëhnik vësëm hna yeru.»

20 Yesu më mbok tëƴëkëhni: «W̃uhnë lë mo lehnërun yeɓu?»

Piyer më ntëkwaka: «Këris ỹa yeru, Arëhnayik W̃ën ŋa.»

21 Yesu më ŋañënahnëkëhni ntehnëhni: «Ant'afëƴawuna ñoñ ahnë.» 22 Më nkwënëk: «Ajë Ahn'a afo korot ɗus; vicër va gë vësankaf vësëna wasaɗëha va do gë vëharaŋ sariya va ŋwëỹëɗëniha. Ndaw̃ehnëniha, do fac rarëna hna mbëhnëɗ vësëm hna.»

Hak tëfëɗe Yesu?

23 Tac Yesu më ntehnëkëhni fop: «Ge ahnë ñaɗ tëfëlehnëndo antë nko nahand soŋe lëw̃u dënk, afo ndiɓ kërëwa lëw̃u ỹa fac-wo-fac tëfatëndo. 24 Ale ỹaɗ iỹi ɗuniỹa ỹi cëmëɗ, ɓare ale wok kwëtahnëna nëf iỹi ɗuniỹa, soŋe lëmën ỹa, nkoryaryëɗ ntaw̃ary dëw̃u ŋa hafo araƴen hna. 25 Ye nëfaɗëha ahnë ge nuỹak ɗuniỹa ỹi fop tac cëvehn ntaw̃ary dëw̃u ŋa? 26 Ge ahnë cëfëhnëka g'ami, gë wanës mën ŋa, awa Ajë Ahn'a fëna cëfëhnëɗëha g'ahnë arac, ge mbokajëk g'idanc dëw̃u ŋa fop gë hn'idanc Rëm hna do g'idanc wamëleka wadëw̃u hna. 27 Toña fëƴaɗëmu: Vëryampo hnë vële ye hnani vi vësëmëɗina hara vëhnuhnahna Naw̃ W̃ënu ŋa.»

Piyer gë San do gë Sak nuɗëniha Yesu g'idanc W̃ënu ŋa

28 Wafac mbëɗ ge wahi ryëcëko ga nësëk watac, Yesu kaƴëɗëho hn'ikuŋ soŋe njëfa. Umë njokëhni vëhni Piyer, gë San do gë Sak. 29 Wati ante njëfaɗëho Yesu ŋa, yëka lëw̃u ỹa mbaciko, do viỹi vilëw̃u va njerëko had ambin wilëbilëk. 30 Vësan vëhi nësëlëɗëniho g'umë. Wakila waɓë koɓëri ŋa yeho, Moyis gë Eli. 31 Idanc W̃ënu ŋa penëkëhniwo. Gë Yesu nësëlëɗëniho gante puhnaɗ ɗoku lëw̃u ỹa cëmahnënd Yerusalem hna. 32 Piyer gë vërëfëlëntaw̃u wakwëɗ yokëhniwo ɗus. Ga tisëkëhni, nuniho idanc Yesu ŋa do gë vësan vëhi vële nkeniho va. 33 Wati ante ñaɗëniho pitëlëni Yesu gë vësan vërac va, Piyer më ntehnëka: «Aharaŋ, njivëk nkeyin hnani. Ntiɗëfun wasank watar: ryampo wëjë, Moyis ryampo, Eli ryampo.» Ɓare Piyer aki fo nësarëɗëho. Ƴëtëlohna ile nësëɗ.

34 Wati ante nësëɗëho Piyer koyëna ŋa, aŋar njilehni cankëhni. Ante tënkëɗëniho ŋar ŋa vërëfal Yesu va ntakëkëhniwo ɗus, 35 do nkwëryëlehnëni kopa ŋar hna ntehn: «Aỹi Ajë mën ye ale ỹahnëɓu ɗus; umë rëhnaɓu. Umë rëfëka ahnëpawu!» 36 Wanës ŋa, ga tëryak, Yesu fo woko nunde. Vërëfal va ndemëhnaniho do, hnë wafac warac, ahnë vëfëƴalawohna ile nuniho ỹa.

Yesu njërënëɗëha fatah fante pëlak ƴine

37 Ga pacëk cëlëniho kuŋ hna do kore sankaf hacakawo Yesu. 38 Kore hna, asan ryekaɗëho: «Aharaŋ, këlami, ƴërënëryehna ajë mën aỹi; umë fo hwëhnaɓu! 39 Kwëlëkwël, ƴine fëlaɗëha do ndekayehnëɗëha taŋ, ñënkëɗëha gë fanka, iguhnuhn rëkëɗ cahnënda w̃ës li. Mbërendëha ɗus do tavënkaɗilahna. 40 Tëƴëɓuhëhni vërëfal hu va ntaniha iỹi ƴine, ɓare vëw̃ëkëlahna.»

41 Yesu më ntehnëk: «W̃uhnë vahnë vëhwëhn kwëtahn këm do vërumpak yerun! Hafo guve tëfëko ñëw̃ëlahnin do ryuñënanëhnu?» Tac më ntehnëka asan arac: «Ƴinenëhninow̃a ajë hu ani!»

42 Wati ante tëhajëɗëho fatah ŋa, ƴine ỹa këfëkawo ñënkëlehn gë fanka. Ɓare Yesu ŋañënahnëkawo ƴine ỹa, njërëlehn fatah fa do mbësahna rëmu.

43 Vahnë va fop pëmpëhnahnëkëhniwo. Ntehnëɗëniho: «Paryi nke W̃ënu ŋa naỹëk!»

Yesu pëƴahnëɗ cëm dëw̃u ŋa

Ante nkoniho nësëndëni ile ntiɗëho Yesu ỹa fop, më ntehnëkëhni vërëfal vëlëw̃u va: 44 «Nëparyin ɗus aryënkwëtahnëndu ile ỹaɗëmu lehnu ỹi. Ajë Ahn'a njëɗaɗeniha vahnë va do ntiɗëniha gante ñaɗëni ka.» 45 Ɓare vërëfal va vëyëtëlohna ile nësëɗëho ỹa, pacënëhnëliwohna, vëhnulohna ile nësëɗëho. Vëryëkëlohna fëna tëƴëniha: «Ye ỹaɗu ahnës?»

Mo ye ale ñak njaɓëk nafa

46 Vërëfal va nkwajëlëɗëniho njëtahnëni bi mo lëbëkëhni vëỹëntaw̃ va? 47 Yesu njëtëko nahan dëw̃ hni ŋa. Umë macëka fatah kahnëndëka ɗarël lëw̃u 48 do më ntehnëkëhni: «Ale hacaka fatah gë faŋi ki soŋe lëmën, kacako ami dënk; do ale hacako kacaka fëna ale faƴiko ỹa. Koyëna ale ñak mbak nafa hnë w̃uhnë ỹa, umë ye ale lëbëku ɗus ỹa.»

Ale wok ñew̃ëluhna w̃uhnë ỹa ndemaɗëhu

49 Awa, San më teɓak wanës ŋa ntehn: «Aharaŋ, nuɓunëhawo asan ale laɗëhëhniwo waƴine g'uw̃ac hu, njëkëhnahnëɓunëho ravëtehnëfuna, kaɓi gentina gë fuhnë.»

50 Yesu më ntëkwaka: «Ant'aravëtehnuna kaɓi ale wok ñew̃ëluhna ỹa ndemaɗëhu.»

Ankol mbë nkal Samari w̃ëỹëko kacaɗilahna Yesu

51 Tac kahnëndako Yesu nji Yerusalem kaɓi wati ile rëfëkawo ntihëti ɗuniỹa li ỹa, mboka g'ambin ŋa, rëhajëko. 52 Më paƴëkëhni vahnë karyënkw lëw̃u. Vërac më njini tëkëni hn'ankol ndampo ambë Samari soŋe pëhwëtani tëk dëw̃u ŋa. 53 Ɓare vëvë ankol tac va vëw̃aw̃ëlaw̃ohna‡ kaɓi Yerusalem njiɗëho. 54 San, gë Sak, vërëfal Yesu va, ga nuni koyëna nke, më ntehnëniha: «Ahwëhn, ge ñaɗu, ntehnëɗëfunëha hwëɗëh ha cëli g'ambin pëɗëhni hafo mbëvëni vëỹi vahnë!» 55 Ɓare Yesu më cahëtanëkëhni ŋañënahnëkëhni ntehnëhni: [«Ƴëtëluhna bi iŋëhne ƴir yëɗaɗëhu iỹi sifa nahan! Ajë Ahn'a ƴijëna ryaw̃ vahnë, pehët dëw̃ hni njijëk.»] 56 Njilehnëni hn'ankol kaw̃ary.

Vële fëhnak tëfëlehnëndëniha Yesu

57 Ante njiɗëniho ŋa, asan aryampo lehnëkawo Yesu: «Tëfëlehnëɗëmi hn'ile-wo-le njiɗu hna.»

58 Yesu më ntehnëka: «Vuntadaw̃ va kwëhnani wahatëh wale njinëgahnëɗëni do wusëry w̃a kwëhnani wahof, ɓare Ajë Ahn'a kwëhnana hn'ile njinëgaɗ.»

59 Yesu më ntehnëka aỹëntaw̃: «Tëfe.»

Ɓare asan a më ntëkwak: «Ahwëhn, ƴëɗërye yiwu ten hnapu hafo Apa cëm tac do gë yiju rëfëlehnëndi.»

60 Yesu më ntëkwaka: «Tavëryihni vësëm va mbañënihëhni vësëm vëlëw̃ hni va! Ɓare wëjë, ƴiry afëƴahn Naw̃ W̃ënu ŋa!»

61 Ahaw̃ary kat më ntehnëka Yesu: «Ahwëhn, tëfëɗëmi ɓare ƴëɗërye ten yiwu tere mën hna rëƴëw̃ëhni hafo maw̃ëni rëfëlehnëndi.»

62 Yesu më ntëkwaka: «Ale ryokuŋëɗ had asan ale yaryëɗ yary ntaŋat iñë kamëhni, arac mëkëɗina ndokuŋ ɗoku fërën soŋe Naw̃ W̃ënu ŋa, kwëhnana ỹëw̃a hnam.»

10

Yesu paƴëɗëhëhni vësan 72 pëƴahnëni W̃ënu ŋa hnaw̃ëk

1 Ga ndëcëk wafac, Ahwëhn a më mbok tahnëkëhni vërëfal wafëhw imbëɗ gë wahi gë vëhi (72).* Paƴëkëhni vëhi vëhi karyënkw lëw̃u, vankol hna fop gë hn'ile tëfëka nji umë hna dënk. 2 Më ntehnëkëhni: «Ɓarëp roka yaɓah yehëhna, ɓare vëryokuŋ va vëyaɓëna. Muntaryina ahwëhn kaỹ a nkwënihni vëhaw̃ary. 3 Ƴiryin! Paƴëɗëmu had vupe vunte wok wëyëtëna ỹaƴah fagant waỹin. 4 Ant'ayowu koryi, kufa viỹi hun, wapary wante hnëmpëtahnëɗun. Ant'ahahnu nkaw̃ hna simpaỹi vahnë.

5 «Ge tënkërun hna tere dehnëryin ten: “Araɓi ƴam ỹa nke hnë ỹi tere.” 6 Ge ahwëhn ƴam nke hnë tere rac ɗëwan hun iŋa nuỹaɗ; ge gena më ƴam ỹa gë ỹal hun mbokajëɗ. 7 Ge ahnë kacaku, ñëw̃ëryin tere rac tokëryin, ceryin ile yëɗayirun ỹa, kaɓi aryokuŋ tëfëka cosi. Ant'aryapu watere.

8 «Nkol nte-wo-nte rëkahnëɗun ŋa kacatënihu vëvë nkol tac va, tokëryin ile-wo-le njëɗanihu ỹa. 9 Ƴërënëryinëhni vëres vële yehëhna hnam va do dehnëryinëhni vëhni fop: “Tame Naw̃ W̃ënu ŋa tëhajëku!” 10 Ɓare ge tëkërun hn'ankol ŋwëỹatëni vëvë hnam va vëhacaɗiluhna, njiryin gë waỹëw̃a walëw̃ hni alehnuni vahnë va fop: 11 “Caw̃ëhnëɗerun wëla ivëɗ vëỹal hun ile ỹëmakëfu wapary fu ŋi pitëlahnin. Ƴëtëryin ɗus: Naw̃ W̃ënu ŋa tëhajëk.” 12 Paryi pëƴaɗëmu: Fac kiti hna vëvë Sodom✡ vi vëyapënanëhnëɗena ɗus gë vëvë iŋi nkol ki.

Wahnaw̃ wale w̃ëỹëɗ wahwëtahnëɗina

13 «Meku w̃uhnë vëvë nkol mbë Korasin gë mbë Betësayida vi! Ỹal hun hna ntik W̃ënu ŋa viỹë vifëmpëhnahnah va dina Tir gë Sidon. Ge hnam ntikënd viỹë virac, vëvë hnam vi mbiỹëk ga nkwëcëtakëndëni vankeya vantëw̃ hni va. Cuɗakëndëni viỹi icëm do nëvakëndëni iɓëhn vimbahn hna tufahnahnëni gante njiw̃ëhnëni ka soŋe ile ntiɗëniho koɓëri ŋa. 14 Soŋe umë ye fac kiti hna, vëvë Tir gë Sidon vëyapënanëhnëɗena ɗus gë w̃uhnë ki. Piniŋ hun iŋa yaw̃ëɗ ntëbi dëw̃ hni ŋa. 15 W̃uhnë vëvë Kaperënaỹum ntiyahnëku bi njihnëɗerun hafo ambin hn'ani? Geɗina koyëna. Ñoƴëɗerun hafo janáma hna.»

16 Yesu më mbok ntehnëkëhni vërëfal vëlëw̃u va: «Ale hnëpaku nëpako, ale w̃ëỹëku ŋwëỹëko, ale w̃ëỹëko ŋwëỹëka ale faƴiko ỹa fëna.»

Vësan wafëhw mbëɗ gë wahi gë vëhi va (72) mbokajëɗëni

17 Vërëfal wafëhw mbëɗ gë wahi gë vëhi va mbokajëniho g'uhnatah fëɓah. Umë ntehnëniha Yesu: «Ahwëhn, wëla waƴine ŋa maw̃ëhnëɗënihëfu ge ntehnëɗëfunëhëhni g'uw̃ac hu!»

18 Yesu më ntëkwakëhni: «Ha, ante mëkërunëhëhniwo waƴine ŋa nkeho had Sintani hnuɗëfuho yojëɗ g'ambin had kol vëkëtak. 19 Nëparyin: njëɗamu imëk ayëñënduni walën gë wafawëry do aw̃ëkuna Sintani; ñoñ gena ile hoɗ ntiw̃u w̃eh. 20 Ɓare antë natu ile maw̃ëhnëɗënihu waƴine ŋi. Ile herik wamac hun ambin hna ŋi rëfëka natu ɗus.»

Yesu ntik njëti rëmu

21 Wati rac dënk Iƴir Ipacah iŋa pëɓënëkawo Yesu uhnatah më ndekak: «Apa, Ahwëhn ambin g'inkal, camehnëmi gante njëtëndanëruhëhni vële ye had vutah ile sow̃ëhnëruhëhni vëhwëhn hakili g'uyët. Ha, Apa, ntiru koyëna kaɓi irac ỹaɗu.»

22 Tac Yesu më ntehnëkëhni vahnë va: «Rëm mën ỹa njëɗëko fop. Ahnë ƴëtëlahna Aj'a, ge gena Rëm ỹa. Ahnë ƴëtëlahna Rëm mën ỹa ge gena ami, Aju ỹa do gë vahnë vële rëhnaɓu rufëwuhni Rëm mën va.»

23 Tac Yesu më cahëtak gë vërëfal vëlëw̃u ka do më ntehnëkëhni vëhni fo: «Mbetarun w̃uhnë vële hnuɗ ile hnuɗun ỹi! 24 Kaɓi paryi pëƴaɗëmu, wakila waƴaɓah gë vëhnaw̃ vëyaɓah wavë koɓëri w̃a ñaɗëniho nuni do nkwëryëni ile hnuɗun do wëryëɗun ỹi, ɓare vëhnulohna do vëwëryëlohna fëna.»

Ŋahnëryina W̃ënu ŋa do gë vëỹënta hun va

25 Asan ale yëtëk ɗus sariya matëlehn ntehna Yesu, tëndëhna urënd: «Aharaŋ, ye rëfëko liwu rënkahnu uwám usër hna?»

26 Yesu më ntëkwaka: «Ye herik sariya fu hna? Hak nkwëryëɗu?»

27 Asan a më ntëkwaka: «Ŋahnëryehna Ahwëhn a W̃ën hu ŋa gë sakahn hu ỹa fop, g'intaw̃ary hu fop, gë fanka hu fa fop, do gë hakili hu ỹa fop do ŋahnëryehna aỹënta hu had wëjë dënk.✡»

28 Yesu më ntehnëka: «Toña lëkwaru. Diry watac tënkëɗu araƴen hna.»

Uhnës uryindaryindan soŋe avë nkal Samari ale hwëhnak nëf

29 Ɓare aharaŋ sariya ỹa ñaɗëho tufahn catëk. Më tëƴëka Yesu: «Mo lë ye aỹënta mën a?»

30 Yesu më ntëkwaka gë uhnës uryindaryindan, ntehna: «Nkeho asan ale w̃atiko naw̃ ɓë Yerusalem cëlëndand g'ankol mbë Seriko. Më kasëniha vële teɓëniha fop ile njoko ỹa gë vëỹi vële ntiyako va, ndafëniha had cëm, tavëlehnëniha, njini. 31 Hara, nkehëhna asëna wasaɗëha wasëwif ale sëlëndagiɗëho nkaw̃ tac, më cahnahnëka. Ga nuka asan ale sërehnik a, më ndarëka njilehn. 32 Ahnë ahaw̃ary ale ryokuŋëɗëho hnë Acery W̃ën Cankaf hna fëna tëfëgëlehni nkaw̃ tac. Ga nugëka, ndarëgëlehna nji, umë fëna. 33 Avë nkal Samari, vële ñëw̃ëni wasëwif, tëfëgëlehni umë fëna nkaw̃ tac hafo tëki ale sërehnik hna. Ɓare nunda tuŋ kaỹëhnahnëlehna ɗus g'umë. 34 Më tëhaka, njehnëka gë vëlo hn'ile cërehnikëhna tëmpëlehna. Tac kaƴëndëka fali falëw̃u hna njohna cery vëhneh hna, hn'ile njiko njehna ɗus. 35 Fac le rëfiko ỹa më canëk koryi†, njëɗahna ahwëhn cery a ntehna: “Paɓëryehna aỹi asan. Ile-wo-le wënëɗu ayehnahna ỹa mbokajëɗëfu vësaỹi ami dënk.”»

36 Awa, Yesu më tëƴëka asan a: «Hnë vëỹi vërar mo liyahnëki ye aỹënta ale ryafika ỹi?»

37 Asan a më ntëkwak: «Ale haỹëhnahnëka ỹi ye.»

Yesu më ntehnëka: «Ƴirye wëjë fëna ali koyëna!»

Yesu vëhni Mari gë Marët

38 Yesu nkok njind gë vërëfal vëlëw̃u va, tëkatëni hnë nkol. Asëval, ale w̃acik Marët, hacakawo tere lëw̃u hna. 39 Mari maciko aheryu ỹa. Mari ntañako ɗarël Yesu nëpanda wante nësëɗ ŋa. 40 Ɓare Marët njaɓëkawo ɗoku ỹa. Më njik ɗarël vëhni Yesu hna ntehna: «Ahwëhn, gehahnahnëlihna bi ahery mën a taveryëko ɗoku ỹa fop; dehnëryehna ndemaw̃o!»

41 Yesu më ntëkwak: «Marët, Marët, ndëñëru do njaɓëki nahan iŋa, 42 ɓare ryampo fo ye ile rëfëka ỹa. Mari rac tëhnak do tavëtehnëɗena muk.»

11

Yesu ñaŋëndëɗëhëhni iƴëfa vërëfal vëlëw̃u va

1 Fac ryampo caliŋëɗëho Yesu sëñ. Ga puhnak arëfal aryampo alëw̃u më ntehnëka: «Ahwëhn, ñaŋëndëryifu gante njëfaɗe, had gante ñaŋëndëkëhni San Ayary a vërëfal vëlëw̃u ki.»

2 Yesu më ntehnëkëhni: «Ge njëfaɗun, dehnëryin: “Apa, araɓi vahnë va fop njavëtëni W̃ën husëvah yeru; araɓi naw̃ hu ŋa njij. 3 Ƴëɗëryifu fac-wo-fac ile rokëɗëfun. 4 Tavëhnëryifu ile w̃enëɓun ỹa kaɓi tavëhnëɗëfunëhëhni fop vële lëntahnëɗëhëfu va. Ant'aw̃aw̃ aravëfu yëkëhnahnifu gë wameh.”»

5 Yesu më mbok ntehnëkëhni kat: «Mpëd aryampo hnë w̃uhnë hwëhnaka lawo do nji g'andëcak ga ntehna: “Lawo, ñëgëhnërye ile rokëɗe. 6 Lawo mën yiɗ uyas sabik tameki tere mën hna do ñoñ kwëhnala ile yëɗaɗëfuha tok.”

7 «Ntiyahnëki bi lawo hu ỹa ntëkwajëɗëhi ɓambery cery hna: “Tavërye ƴam! Tëkëɓu fiɗu rënka ỹa. Ami gë vutah mën va ndakëɓun. Koɗa w̃atu yëɗaỹi ile rokëɗe.”» 8 Yesu më mbok ntehnëkëhni: «Pëƴaɗëmu, wëla matëna njëɗahna soŋe ile nkeni lawo ỹi, matëɗ njëɗahna fop ile valëka ỹa kaɓi ñaɗina cëfëhna*.

9 «Awa, umë lehnahnëɗëmu ami: Tëƴëryindën njëɗaɗerun, ƴëkëlehnëryindën nuɗun, ɓankëryindën rënka ỹa piɗëtëhnëɗerun. 10 Paryi pëƴaɗëmu, ale-wo-le rëƴëka njëɗaɗe, ale yëkëlehnëka nuɗ do piɗëtëhnëɗe rënka ỹa ale vankëɗ a. 11 Naharyin ge aryampo hnë w̃uhnë hwëhnaka fatah muntata igis, lën bi njëɗaɗëha? 12 Ma ge inihn muntaka, fawëry bi njëɗaɗëha? 13 Mama w̃uhnë mehahnërun ɓare viỹë vifërën yëɗaɗunëhëhni vutah hun va do kas Rëm ile ye g'ambin ỹi njëɗaɗëhëhni Iƴir Ipacah iŋa vële rëƴëɗëha va!» Koyëna karaŋëkëhniwo Yesu vërëfal vëlëw̃u va iƴëfa ŋa.

Yesu ma Belësebul?

14 Fac ryampo Yesu ƴine ntaɗëho hn'asan. Ƴine rac liɗëhawo asan a koɗina nës. Ga ntaka ƴine ỹa ahnë arac, asan a pëgwëlehn nësënd do kore ỹa pëmpëhnahnëkëhniwo. 15 Ɓare vëryampo kore hna ntehnëɗëniho: «Asankaf waƴine, ale w̃acik Belësebul, yëɗaɗëha imëk ntahnëndëhni waŋi waƴine!» 16 Vëryampo ñaɗëniho njëkëhnahnëniha: më tëƴëniha tufahn dahëse vë g'ambin fëmpëhnahnah ile rufahnëɗ paryi nke W̃ënu ŋa faƴika.

17 Ɓare Yesu njëtëko nahan dëw̃ hni ŋa. Më ntehnëkëhni: «Ge vële vankëk inaw̃ mëtëɗëni vëhni fo, naw̃ tac campëɗ, do ge vële vankëk tere fëna mëtëɗëni, tere rac campëɗ. 18 Awa, ge Sintani mëtëɗëni g'ucankaf ntëw̃u ŋa hak koɗ nko kahn ucankaf tac? Tëkwëɗ! Hara ntehnërun fëna g'imëk Belësebul ntaɗëfuhëhni waƴine ŋi. 19 Ge Belësebul yëɗako imëk iŋa, awa, vahnë hun vële lantëɗehëhni waƴine ŋi, mo yëɗakëhni imëk ntahahnëɗënihëni? Tufahnëɗëni vëhni dënk kwëhnaluhna toña! 20 Ge paryi g'imëk W̃ënu ŋa ntaɗëfuhëhni waƴine ŋi, paryi nke fëna Inaw̃ W̃ënu ŋa tëkik ỹal hun hna.

21 «Ge asan, ale njaɓëk imëk gë viw̃ëta, njëkaɗ tere lëw̃u ỹa, hnapul lëw̃u ỹa ahnë nufëɗina. 22 Ɓare ge ale lëbëka fanka rëkik, do mëka, awa teɓëɗëha viw̃ëta vile tamahnëko va do cahahnëɗ ile nufëhnëka ỹa fop.

23 «Ale wok gentina gë ami ỹa aỹew̃ mën ye; do ale wok ɗemaɗilohna varëpëw̃ëhni vahnë ỹa campehnëɗëhëhni.»

Iɓoka waƴine

24 Yesu mboko nës: «Ge ƴine ntayik hnë ahnë, hn'ile nkeho cery ntëw̃u hna, njiɗ njasëlehnënd wëwac wahankah hna njëkëlehnand hn'ile ñëw̃ëɗ. Ge nuỹana, ntehnaɗ: “Awa mbokaɗëfu cery mën hn'ile matiɓu hna”, 25 do ge tëkatëka asan a had cery nte facënik, fëhwëtik hafo njiv. 26 Njiɗ njojëhni waƴine ntaw̃u mbëɗ gë wahi wante lëbëka wayap, njijëni ñëw̃ëni hnam. Tac horot ahnë arac ỹa ntëbëɗe gë koɓëri ka.»

Ndëwanini vële hnëpaɗ wanës W̃ën

27 Ante nësëɗëho Yesu watac ŋa, asëval aryampo më ndekajëk ɓambery kore hna ntehna: «Asëval ale ryonkëki do yiw̃ëndëki ỹa ndëwanik!»

28 Yesu më ntëkwaka: «Tëfakëha ahnës: “Ndëwanini vële hnëpaɗ wanës W̃ënu ŋa do ntindëni watac va.”»

Yesu ntëkwaɗëhëhni vële rëƴëɗëha dahëse

29 Vahnë vëyaɓah yijëɗëho caharaɓ Yesu, më ntehnëɗëhëhni: «Vahnë vëvë gaki vi meni. Dahëse vë g'ambin fëmpëhnahnah tëƴëɗëni ɓare vëhnuỹaɗina. Sifa dahëse ile yehawo kila ile w̃aciko Yonas ỹi fo nuỹaɗëni. 30 Yonas yeho dahëse† vëvë nkol Niniv✡ va do Ajë Ahn'a yegëɗ dahëse soŋe vahnë vëvë gaki vi. 31 Do fëna, fac ile kitiŋëɗëhëhni W̃ënu ŋa vahnë va, asëval ale hnaw̃ëko hn'inkal Saba nkentëɗe gë vahnë vëvë gaki vi, do tufahnëɗ vahnë vëvë gaki vi ntëntëni. Umë hn'ile tëkwik nkal hna matik njij nëpa usery Salomo w̃a‡ do nkehëhna hnani ale lëbëka Salomo ɓare nëpaɗilunahna! 32 Fac kitiŋ hna vëvë Niniv va nkentëɗeni gë vëvë gaki vi, do tufahnëɗëhni vahnë vëvë gaki vi ntëntëni. Vëvë Niniv va vëhni nkwëcëtani vankeya va ante nkwëryëniho wanës Yonas ŋa do nkehëhna hnani ale lëbëka Yonas ɓare w̃uhnë gwëcëtaluhna vankeya va.»

Humpen W̃ën r'imbahn hna

33 Yesu mboko nës: «Ahnë pëɗëɗina lampu soŋe cow̃ ma koɓ g'ancëhn. Ƴaŋ kaŋëɗe pëtënëhnahnëhni vële rënkiɗ va. 34 Vinkër hu va ye lampu mbahn hu ŋa. Ge nuɗu wapacëk mbahn hu ŋa fop kwëhnaɗ humpen. Ɓare ge nuɗila wapacëk mbahn hu ŋa hn'umëhwëry nkeɗ. 35 Awa nahary ɗus ayëtahn humpen hunte hwëhnaru ŋi bi gena umëhwëry. 36 Ge mbahn hu ŋa fop kwëhnak humpen, kwëhnana cape nte w̃ëhwëryëka, had gë lampu peniru fop nkeɗëhi.»

Yesu ŋañënandëhëhni wafarise w̃a gë vëharaŋ sariya

37 Ga puhnak Yesu wanës ŋa, farise ryampo më macëka nji tokëni roka tere lëw̃u hna. Yesu tënkëko tere hna ntañalehn hn'ile tokëɗe hna. 38 Farise ỹa pëmpëhnahnëkawo g'umë ante kamahnëko pacënana wëɓák ŋa gante nke namu lëw̃ hni ka do ntañat roka ỹa. 39 Awa, më ntehnëka Ahwëhn a Yesu: «W̃uhnë wafarise w̃i, pacënëɗun kamëhni ankëlëw̃a ŋa gë mpan ŋa ɓare ɓambery walaw̃ary hun hna ule gë li wameh fo fëɓëku. 40 Nënkwërun! Gena bi W̃ënu ŋa lik kamëhni gë ɓambery per? 41 Ƴëɗaryinëhni vëhaỹëhnah va uyivah ule ye ɓambery vanëhëta hun va fop, tac pacëɗun fop.

42 «Meku w̃uhnë wafarise w̃i! Njëɗaɗunëha W̃ënu ŋa ỹëŋa hwëhn pëhw-wo ile varëpërun ỹa, hafo gë sifa yaryef yale-wo-yale rokëɗe do gë vihnëga sifa-wo, ɓare kwëtahnëluhna nëf icat g'iña W̃ënu ŋa: umë ye ile rëfakëha aliwu ỹa, hara ɗënkwëluhna fëna ƴëɗahn ỹëŋa hwëhn pëhw-wo ile varëpërun ỹa.

43 «Meku w̃uhnë wafarise w̃i! Wëlaña wale hnuhanderun ỹaɗun vacaliŋa hna do ñaɗun ayaỹiwu g'untënah waỹëw̃a ɓulunda hna.

44 «Meku w̃uhnë! Had wayag wale yasande§ do wok kamahnëɗena nkerun!»

45 Aharaŋ sariya aryampo më ntehnëka Yesu: «Aharaŋ, gante nësëɗu ki njew̃ëɗuhëfu fuhnë fëna!»

46 Yesu më ntëkwaka: «Meku w̃uhnë fëna, vëharaŋ sariya vi! Njahëndehnëɗunëhëhni vahnë va lënah, do wëla rufa ỹi ƴelaɗiluhna aryemahnuni ɗiɓ iŋi.

47 «Meku w̃uhnë! Mbëryëɗun nkwam wayag wakila wante ndaw̃ëniho vicër hun ŋa! 48 Koyëna tufahnëɗun njëtërun do caŋahnëku ile ntini ỹa. Ha, vicër hun va ndaw̃ënihëhni wakila ŋa do w̃uhnë avëryu wayag walëw̃ hni w̃a! 49 Soŋe umë ntehnahnëk W̃ënu ŋa g'uyët lëw̃u w̃a: “Paƴëɗëfuhëhni wakila ŋa gë vëfëƴahn wanës mën va. Ndaw̃ëɗënihëhni vëryaw̃, vëỹëntaw̃ va mbërehnëɗënihëhni.” 50 Koɓëri wapëgwa ɗuniỹa hna ndaw̃ënihëhni wakila waƴaɓah do vahnë vëvë gaki vi kitiŋëɗ W̃ënu ŋa had vëhni dënk ryaw̃ëkëhni vahnë vërac. 51 Abel yeho ale ryënkwiko ndaw̃i ỹa hafo arëkwa ỹa, Sakari. Umë selele Cery W̃ën Cankaf hna ndaw̃iko yëbëlan hn'ile cënaɗe saɗëha hna gë Cery W̃ën Cankaf ŋa hn'ile ñak cëvak hna.✡ Ha, pëƴaɗëmu W̃ënu ŋa kitiŋëɗëhëhni vahnë vëvë gaki vi soŋe waŋi fop!

52 «Meku ɗus w̃uhnë, vëharaŋ sariya vi! Nkëɗërun nkaw̃ nte njëtande W̃ënu ŋa. Tondaɗiluhna w̃uhnë dënk nkaw̃ tac, do memaỹehnëɗunëhëhni vële ỹaɗ tondani va, vëhoɗina ndëcëni!»

53 Ga cahnëk Yesu tere hna, vëharaŋ sariya va gë wafarise w̃a ntavëkëhniwo ɗus g'umë, më tëƴëɗëniha waƴaɓah. 54 Warënd tëndëhnëɗënihawo, ñaɗëniho nës iñë ile koɗëni ntehnëni ntëntëk gena toña nuỹahnëni ile nësëɗëni menëk pëlahnëniha.

12

Wanira soŋe nkeya meh

1 Wati rac vahnë wawuli wayaɓah hwërako caharaɓ Yesu. Aki fo nkëñëlëɗëniho kaɓi njaɓëniho ɗus. Yesu më pëgwëk ntehnëɗëhëhni ten vërëfal vëlëw̃u va: «Keharyin levirwafarise ỹa: namu lëw̃ hni ỹa, nës ile nkoni vëliɗina ye. 2 Pëƴaɗëmu, ile-wo-le sow̃ik ỹa nuɗe do ile sëvak ỹa njëtëɗe. 3 Ile-wo-le hnësëɗun g'umëɗ ỹa, nkwëryëɗe ge pacëk do ile-wo-le ỹakëỹakëhnërunëha ahnë hn'acery piɗik hna ndekaɗe ɓulunda hna.

Ale rëfëka ntakuna

4 «Ntehnëɗëmu w̃uhnë, wëlawo mën: antë ntakuni vële ryaw̃ëɗ mbahn do hara vëhoɗina ntini ile lëbëk umë. 5 Pëƴaɗëmuna ale rëfëka ntakuna ỹa: dakëryiw̃una W̃ënu ŋa, umë ale ye ge ndaw̃ëk mbahn koɗ ntabu gë janáma. Ha, toña hnësëhnëɗëmu, umë rëfëka ntakuna! 6 Gena bi nkwafëɗeni vuñer mbëɗ gë koryi toƴe fo? Ɓare W̃ënu ŋa ɗënkwëlahna wëla fëndampo hnë vutac. 7 Wëla mul ɓë vankaf hun ŋi ndëkwëk. Ñoñ antë ntaku: w̃uhnë lëbëkëhni nafa ỹa kore vuñer vujaɓah!

Imaw̃a ma iŋwëỹ Yesu

8 «Pëƴaɗëmu, ale-wo-le hnësëk ɓulunda hna ami hwëhnëka, ami Ajë Ahn'a fëna nësëɗëfu karyënkw wamëleka W̃ën hna, ami hwëhnëka aỹi; 9 ɓare ge ahnë nësëk ɓulunda hna kwëhnëlëw̃ahna, ami, Ajë Ahn'a fëna nësëɗëfu karyënkw wamëleka hna, kwëhnëlëw̃ahna. 10 Ale-wo-le hnësëɗ wanës wameh soŋe ami, Ajë Ahn'a, koɗe tavëhni; ɓare ge Iƴir Ipacah iŋa njew̃ëk mahwëhnu koɗena tavëhni.

11 «Ge njiryeryirun soŋe ahitiŋiwu vacaliŋa wasëwif hna, ma vësankaf hna, antë nkehahnahnu g'ile lëkwaɗun, 12 kaɓi Iƴir Ipacah iŋa karaŋëɗëhu hnë wati le rëfëka hna ile hnësëɗun ỹa.»

Uhnës uryindaryindan soŋe avetak ahnënkwah

13 Hnë wati rac dënk, nkeho ɓulunda hna ale lehnëkawo Yesu: «Aharaŋ, dehnëryehna acër mën a caho ile lëw̃ëɓun ỹa.»

14 Yesu më ntëkwaka: «Lawo, ami bi hwëtik ahitiŋ hun ma asahëlehnëhun?» 15 Tac më ntehnëkëhni fop: «Gasery, keharyin ayëkëlehnëndu kantëm njaɓu viỹë kaɓi uwám ahnë gena hn'ile kwëhnak hna, lakënde mbeta ɗus.»

16 Yesu tëfëtanëlehnëhni iỹi uhnës uryindaryindan: «Asan avetak yeho. Kwëhnako wëhaỹ wale lëw̃ëko ɗus vantimp. 17 Nahaɗëho do tëƴaɗëho: “Bi ye liɗëfu? Kwëhnala igwac ryanahnu vantimp mën vi fop.”

18 «Më ntehnak: “Awa, wëli ile liɗëfu ỹa; ntihëtëɗëfu vandank mën vi tac vokaryu liwu vante hnaỹëk ɗus. Hnam kwëtëɗëfu vantimp mën va gë vile hwëhnaɓu va fop. 19 Tac ntehnëɗëfuha ntaw̃ary mën iŋa: ‘Ntaw̃ary mën, kwëtaru ani hnapul yaɓah soŋe wabëhn waƴaɓah; ƴinëgary, tokëry, cery do nëhëry!’ ”

20 «Ɓare W̃ënu ŋa më ntehnëka: “Ahnënkwah! Uŋi mëɗ dënk mbiɗe ntaw̃ary hu ŋi. Awa, mo lëw̃ëɗ? Gena bi, hnapul ile varëpëru ỹi, ahnë ahaw̃ary rokëɗ?”»

21 Yesu më nkwënëk: «Koyëna nkeɗëha ale varëpëɗ hnapul soŋe umë fo ỹa do ɓetana viỹë W̃ën hna.»

Ikwëtahn W̃ën

22 Tac Yesu umë ntehnëkëhni vërëfal vëlëw̃u va: «Soŋe umë lehnahnëɗëmu: Ant'ahnahandu ile rokëɗun ma viỹi vile liyaɗun. 23 Gena bi uwám yaɓëk gë roka do mbahn iŋa yaɓëk fëna gë viỹi vi? 24 Ƴëkëryinëhni wusëry w̃i: wahnaɗëɗina, wavarëpëɗina fëna, wafehnaɗina, wahwëhnana vandank, ɓare W̃ënu ŋa ndavëɗëhëhni. Kas w̃uhnë vële lëbëkëhni nafa wusëry w̃i dinëndiluhna bi ntëbini vëhni ɗus? 25 Ge ahnë hnë w̃uhnë nahaɗ uryëñah lëw̃u w̃a koɗ bi koyëna nkwën iƴary wafac walëw̃u w̃a? 26 Ge koɗiluhna aliwu wëla viỹë viroƴ virac soŋe ye ryëñëɗun viỹëntaw̃ hna?

27 «Ƴëkëryin gante pëhnëɗ wapëtel waɓë fëk ki: ɗokuŋëɗina do ɓahnëɗina wafand. Ɓare wëla ahnaw̃ a Salomo, g'uvetak lëw̃u w̃a fop, nuỹalohna viỹi viwamah had ufëtel ryampo gë watac ki. 28 W̃ënu ŋa koyëna cuɗëɗëha idël nte ye dol ani do acahn ntoŋi gë hwëɗëh. Ge umë toña ye, kas w̃uhnë cuɗëɗëhu ntëbi dël iŋi! Ikwëtahn hun iŋa ƴaɓëna! 29 Ant'avërandu soŋe ile rokëɗun g'ile seɗun fo do ant'aryëñu. 30 Ỹin fop vële wok vëyëtëlahna W̃ën va vëraɗ kwëlëkwël soŋe rac. Ɓare w̃uhnë kwëhnarunëha rëm ile yëtëk mbalëku. 31 Ƴëkëlehnëryin Naw̃ dëw̃u ŋa tac njëɗaɗëhu fëna ile valëku ỹa fop.»

Uvetak uvë g'ambin

32 «Antë ntaku, w̃uhnë fakore fatoƴ wape! Rëmun hnatah lëw̃u ye njëɗaw̃u Naw̃ iŋa. 33 Gwafëryin ile hwëhnarun ỹa ayëɗawuni vëhaỹëhnah va koryi ỹa. Age ntirun koyëna mbarëpaɗun hnapul ile wok përëkaɗina, had ɗarël W̃ën hna kwëtarun mbin hna. Hnam puɗina. Vële va vëhoɗina tëkënëni, do vamaỹ va wahoɗina përëkanëni. 34 Hn'ile nke hnapul hun hna, nkeɗ iña hun iŋa kwëlëkwël.

Ipëhwëta kaca Ajë W̃ën

35 «Këbënaryin do afëɗu walampu hun w̃a kwëlëkwël. 36 Tëfëka ayewu had ale hnapëɗëha ale ndokuŋënd ge mëncik iñël do ge tëkik mbankat rënka ỹa piɗëtëhna taŋ. 37 Mbetani vëryokuŋ vële tëkatëɗ ale ndokuŋëhnëɗëni ỹa hara vëryakëna wakwëɗ! Toña fëƴaɗëmu: ahwëhn tere arac pëhwëtaɗ soŋe nëhëtëhnëhni, ntehnëɗëhëhni ntañani hn'ile tokëɗe hna do nëhëtëhnëhni umë dënk roka ỹa tokëni. 38 Age fagant hn'umëɗ hna ma kob gë fac mëncik do njij tëkatëhni vëryakëna wakwëɗ vërac, mbetani! 39 Ƴëtëryin ɗus waŋi: ge ahwëhn tere ỹa njëtakënd wati le njijëɗ ale ỹa, tavakëndilahna tënk tere lëw̃u hna. 40 Pëhwëtaryin w̃uhnë fëna, kaɓi Ajë Ahn'a tëkiɗ hnë wati ile worun nahaluhna.»

Aryokuŋ ale hahnëndak g'ale wok kahnëndana

41 Piyer më tëƴëka Yesu: «Ahwëhn, fuhnë fo bi hnantanëhnëru iỹi uhnës uryindaryindan ma vahnë vi fop ye?»

42 Ahwëhn a më ntëkwaka: «Mo ga ye aryokuŋ, ale hahnëndak do ritëka? Ahwëhn a kwëtehnahnëɗëha vëryokuŋ vëỹëntaw̃ va fop, ƴëɗahnëhni sah lëw̃ hni roka wati ile rëfëka ỹa. 43 Mbetak aỹi aryokuŋ ge ahwëhn tere ỹa mëncik do tëkata ga ntiɗ ɗoku lëw̃u ỹa! 44 Toña ỹa fëƴaɗëmu: ahwëhn tere ỹa kwëtehnahnëɗëha hnapul lëw̃u ỹa fop. 45 Ɓare ge aryokuŋ arac a ntehnaɗ ahwëhn tere ỹa mëncënkajëɗina, do pëgwëlehn ndafëndëhni vëryokuŋ va vësan gë vësëval per, tokënd do cend hafo ndëw̃ënd njakaryëɗëha! 46 Awa, ahwëhn tere ỹa mënciɗ hnë fac ile nkok ƴëkaɗilahna aryokuŋ arac, wati le nkok ƴëtëna, ndafëɗëha ɗaf ntavah do gante ntiɗeni vële wok vëwëtahnëlahna W̃ën ka ntiɗëha.

47 «Aryokuŋ ale yëtëk ile ñaɗ ahwëhn tere ỹa do pëhwëtana nti rac ndafëɗe ɗus. 48 Do ale wok ƴëtëna ile ñaɗ ahwëhn tere ỹa do nti ile rëfëka ndafahni, toƴe fo ndafëɗe. Ge ahnë yaɓah nuỹak, yaɓah tëƴëɗe; ale hwëtehnahnik yaɓah tëƴëɗe ntëbi waỹëntaw̃ w̃a.

Yesu ƴiryejëna ƴam ɓare pitëndëlehn njojëk

49 «Njijëɓu ɗuniỹa li soŋe yondu hwëɗëh hnani. Ñankahnëko pëla taŋ! 50 W̃ënu ŋa ñaɗ njaryehno* do ndëñëɓu ɗus ani gë nkehahnënd ỹa! 51 Ntiyahnëku bi njijëɓu ɗuniỹa li soŋe yoju ƴam? Hali, pëƴaɗëmu pitëndëlehn yijëɓu. 52 Pëgw dol, ge vahnë mbëɗ mbankëni tere, vërar va takëlëɗëhëhni gë vëhi va, do vëhi va takëlëɗëhëhni gë vërar va. 53 Rëm ỹa vësaŋëɗina g'aju do aj'a vësaŋëɗina gë rëmu; hnëm ỹa vësaŋëɗina g'aryagu do aryag a vësaŋëɗina gë hnëmu; hnëm jar ŋa vësaŋëɗina g'asëval aju do asëval a gë hnëm asanu.»

Diryin saŋah ỹa wati ile rëfëka

54 Yesu nkoko nësëhnëndëni kore ỹa, ge nuni ambin ŋa ga mbahnik, ntehnëɗëni taŋ tëvëɗ, gë paryi tëvëɗ. 55 Ge nuni sël le w̃atiɗ gë cape rëhw gë pëhna lav ka ga cëlëɗ ntehnëɗëni njakëɗ, gë paryi njakëɗ. 56 «W̃uhnë vële wok ñaɗiluhna toña! Mëkëɗun awëryu ile liyaɗ nkal li gë g'ambin; awa soŋe ye ye gwëryëɗiluhna wati ile ye gaki ỹi?

57 «Soŋe ye pitëndëlehnëɗiluhna w̃uhnë dënk ile satëk? 58 Age takëlëku g'ahnë njiryeryatëndi hn'ahitiŋ hna diry fere awëryëlu nkaw̃ hna. Age gena umë njoɗëhi hn'ahitiŋ hna do ahiti ŋa njëɗahnëɗëhi asëɗi. 59 Tac pëƴaɗëmu ge koyëna nkehu cahnëɗiluhna hnam ge gena cosahnërun nav iŋa hafo pu.»

13

Nafa gwëcët vankeya

1 Wati rac, vahnë yijëko tëfëtanëhnëniha Yesu gante ndaw̃ehnëkëhniw̃o Pilat, asankaf nkal, vëvë nkal Galile ka wati nte cënaɗëniho saɗëha W̃ënu ŋa. 2 Yesu më ntëkwakëhni: «Naharun bi vëỹi ndaw̃ini aki kaɓi vëhni liɗëho wameh wacankaf ntëbini vëỹëntaw̃ vi fop? 3 Pëƴaɗëmu, gena koyëna! Do ge gwëcëtaluhna vankeya va fop, cëmëɗun gë vëhni ki. 4 Vahnë pëhw g'imbëɗ gë vërar vële njohahnëko cery jihnah Silowe hna do cëmëlehnëni, ntiyahnëku bi vëhni liɗëho wameh ntëbini vëỹëntaw̃ vëvë Yerusalem vi fop? 5 Pëƴaɗëmu, gena koyëna do, ge gwëcëtaluhna vankeya va gë vëhni ki, cëmëɗun fop.»

Anuỹ ante wok dëw̃ëɗina

6 Tac Yesu më hnantanëhnëkëhni iỹi uhnës uryindaryindan: «Anuỹ yeho hnë sarëɗiŋ. Asan ale hnaɗëko atëh tac ỹa njijëko kwëc, ɓare tëkatëlohna ga ntëw̃ëk. 7 Awa më ntehnëka aryokuŋ a lëw̃u ỹa: “Nuru! Wabëhn watar ye ga pëlahnëɓu aŋi anuỹ do dëw̃ëɗina. Awa, ŋosëry! Nula nafa ile kwëhnak hn'ani.”

8 «Aryokuŋ a më ntëkwaka: “Tavëry hnëw̃ël fo; nkabëɗëfu caharaɓ dëp iŋi do hovu ile wufëɗëha. 9 Mpëd ntëw̃ëɗ bëhn. Ge dëw̃ëna, ŋosëɗëfu.”»

Yesu njërënëɗëha asëval ares fac ntaw̃ëla hna

10 Hnë fac ntaw̃ëla Yesu karaŋëɗëhëhniwo vahnë hnë caliŋa wasëwif hna. 11 Asëval ares yentiko hnam, ƴine huƴëkawo. Hnë wabëhn pëhw g'imbëɗ gë watar koɗilohna catëna. 12 Yesu, ga nuka asëval arac, më macëka njij do ntehna: «Asëval, ntihëtik urey hu w̃a.» 13 Ante nësëɗëho ŋa tindëkawo wëɓák ŋa asëval a matëndalehn taŋ, pëgw cëmbënda W̃ënu ŋa!

14 Ɓare asankaf caliŋa ỹa ntavëkawo ɗus gë Yesu kaɓi fac ntaw̃ëla njërënëkawo ahnë. Më ntehnëkëhni kore ỹa: «Wafac mbëɗ gë ryaw̃ ye wale rëfëka ndokuŋahni w̃a; ƴijën ayërëniwu wafac warac hara gena fac ntaw̃ëla!»

15 Ɓare Ahwëhn a më ntëkwaka: «W̃uhnë vële wok diɗiluhna ile lehnëɗunëhëhni vëỹëntaw̃ ntini, ale-wo-le pokëtëɗilahna bi ryahni lëw̃u ma fali njohna pëɗehna w̃ënka wëla hnë fac ntaw̃ëla hna? 16 Gena bi koɓëri wabëhn pëhw g'imbëɗ gë warar, aỹi asëval, ale yentik hnënk Abëraham, pëlak Sintani? Tëfëlahna bi ntihëti ures lëw̃u w̃a hnë fac ntaw̃ëla?»

17 Ante nësëɗëho Yesu watac ŋa vëỹew̃ vëlëw̃u va cëfëhnëlehnëkëhniwo. Ɓare vëỹëntaw̃ vëvë kore va fop natëkëhniwo gë ɗoku wamah ile ntiɗëho ỹa.

Ile mëntëndëlehnahnëɗëni Inaw̃ W̃ënu ŋa

18 Tac Yesu më ntehnëk: «Ye mëntëlëni Naw̃ W̃ënu ŋa? Ye hoɗëfu w̃ëntëndëlehnëw̃ëhni? 19 Uỹëc tëh mutarëd* mëntëlëni, ule pahnëk asan hnë sarëɗiŋ lëw̃u: pëhnëɗ, naỹ, nke had ankëhn, wusëry w̃a koɗ kofëni hnam.

20 «Ye hoɗëfu voku w̃ëntëlehnëw̃ëhni Naw̃ W̃ënu ŋa? 21 Nke had levir ile nufëk asëval nëgw gë farin fayaɓah, tac cis fop.»

Mo rënkëɗ Naw̃ W̃ën hna

22 Yesu Yerusalem nkoko njind karaŋëhatëndëhni vahnë va vankol vacankaf hna gë vatoƴ hna per. 23 Ahnë më tëƴëka: «Ahwëhn, njaɓëɗëni bi vële fehëtëɗe va?»

Yesu më ntehnëkëhni fop: 24 «Kamënaryin arënku rënka suyah hna; pëƴaɗëmu, vëyaɓah njëkëlehnëɗëni tënkëni hnë rënka rac ɓare vëhoɗina. 25 Age ahwëhn tere ỹa cëɗëk rënka ỹa, awotu g'ipër, tëkëɗun avankëndu alehnatëndu: “Ahwëhn, piɗëtëndifu!”

«Ɓare ntëkwaɗëhu: “Ƴëtëla bi vëhni mo yerun!”

26 «Awa ntehnëɗunëha: “Gena bi tokëlahninëk do celahninëk? Karaŋëruhëhni vahnë va wëwac vankol fu hna.”

27 «Mbokëɗ ntehnu fëna: “Ƴëtëla bi ne nkejërun. Tavëryino, w̃uhnë vële wok vësatëna vi, w̃enëɗ vi fop!”

28 «Hnam rëkëɗ kondëni do cemëlehnandëni wabeñ ŋa, ge nurunëhëhni vëhni Abëraham gë Isak, Sakob do gë wakila ŋa fop Naw̃ W̃ën hna aravatewu w̃uhnë g'ipër! 29 Matiɗëni vahnë va vacape vanah tak. Ntañaɗëni laña lëw̃ hni hna Naw̃ W̃ën hna soŋe ambënt ŋa. 30 Vële ye gaki vërëkwa vi yeɗ vëryënkwëryënkw va do vëryampo hnë vële ye vëryënkwëryënkw vi yeɗ vërëkwa.»

Yesu tëfëka cëm Yerusalem hna

31 Wati rac dënk wafarise wëryampo tëhanihawo Yesu ntehnëniha: «Ƴiryeyi, ŋaw̃ëtary ani; Eroɗ ñaɗ ndaw̃i.»

32 Yesu më ntëkwakëhni: «Ƴiryin alehnëhnunow̃a aỹi, avora vahnë ye had ỹin: “Dol g'acahn waƴine laɗëfu do yërënëɗëw̃ëhni vahnë, fac rarëna hna puhnaɗëfu ɗoku mën ỹa.” 33 Ɓare dol, g'acahn do gë yini tëfëko ryëcalu kaɓi kila ỹa Yerusalem rëfëka nji soŋe ndaw̃i.

34 «W̃uhnë vëvë Yerusalem vi, w̃uhnë vële ryaw̃ëɗëhëhni wakila do ryaw̃ëɗëhëhni gë wëraka vële paƴik W̃ën ỹal hun va! Gante ñaɗëfuho ɗus varëpu ɗarël mën had cale nte varëpëkëhni vutahu vampaw̃ vantëw̃u, ɓare maw̃ëluhna. 35 Awa wëli W̃ënu ŋa tavëɗ cery hun ŋa: pëƴaɗëmu ɓokëɗiluhna ahnuwuno hafo wati nte ntehnëɗun: “Araɓi W̃ënu ŋa njëɗa ale yijëɗ g'uw̃ac Ahwëhn a!”»

14

Yesu njërënëɗëha ares hnë fac ntaw̃ëla hna

1 Hnë fac ntaw̃ëla hna Yesu njiko hnë tere asankaf wafarise rok roka. Vële yeho hnam va njëkëɗënihawo Yesu gë hakili. 2 Asan ale cënkëk mbahn iŋi fop hahnëko haryënkw lëw̃u. 3 Yesu më tëƴëkëhni vëharaŋ sariya va gë wafarise w̃a: «Sariya fu ỹa maw̃ëryak bi, ma mbañëk bi njërëni ahnë fac ntaw̃ëla hna?» 4 Ɓare vëlëkwalohna. Yesu më ñakëka njërënëlehna aresa do ntehnëlehna mënc.

5 Tac më ntehnëkëhni: «Ge aryampo hnë w̃uhnë ntëbaryëka aju ma ryahni hnë kolomba, dabëtiɗilahna bi taŋ wëlakënde nke fac ntaw̃ëla?» 6 Vëholëlohna ntëkwani wanës watac fëna.

Yesu niraɗëhëhni vahnë va soŋe vilaña

7 Yesu kamahnëko vëhneh va tëhnaɗëni wëlaña wale ỹak hnëfak w̃a. Awa më nësëhnëkëhni waŋi: 8 «Age ahnë macehnëk rok roka ambënt cankaf, ant'ayi alaña ile ỹak hnëfak. Koɗ nke ale lëbëki ntënah faƴehnaryik. 9 Ale w̃acehnëku w̃uhnë ỹa koɗ njij ntehni: “Ƴëɗaryehna aỹi iỹi laña.” Awa, g'usëfëhnah fo matëɗu ayi alaña hafo laña rëkwa hna. 10 Age ahnë macehnëki, ƴirye alaña laña rëkwa hna. Koyëna ge tëkik ale w̃acehnëki ỹa, mpëd koɗ ntehni: “Lawo, ƴij alaña laña hnëfak li.” Untënah hu ŋa yeɗ koyëna tase vële lañalahnërun va fop. 11 Pëƴaɗëmu, ale-wo-le hnaỹënaka mbanëɗe, do ale vanaka naỹënëɗe.»

Yesu niraɗëhëhni vahnë va macënihëhni vëhaỹëhnah rok roka

12 Tac Yesu më ntehnëka ale w̃acëkëhniwo ỹa: «Age macehnëɗu roka vë g'anent ma vë g'anëka, ant'aw̃acëhni wëlawo hu ma vëhery hu, hnënk hu ma vësaryënt hu vëvetak, kaɓi koɗ macëgënihi vëhni fëna do cosënihi ile yëɗaruhëhniwo ỹa. 13 Ɓare ge macehnëɗu roka ambënt, macëryihni vëhaỹëhnah, vële nkojëk iñë ryampo mbahn hna, vële raɗëɗ do gë vumëp. 14 Koyëna nëfaɗëhi, kaɓi vëhoɗina mbësanihi. W̃ënu ŋa vësaɗëhi ntëbi ile yëɗaruhëhni ỹa ante mbëhnëɗëni vële satëk va.»

Wanës vële w̃acehnik roka sankaf ambënt

15 Ga nkwëryëni watac aryampo hnë vële ntañalahnëniho hna më ntehnëka Yesu: «Mbëtak ale hnuỹaɗ laña Naw̃ W̃ën hna!» 16 Yesu më ntëkwaka gë iỹi uhnës uryindaryindan: «Asan w̃acehnëkëhniwo vahnë vëyaɓah roka ambënt cankaf. 17 Ga puhnayik roka ỹa më paƴëka aryokuŋ a macihni vëfaƴ va: “Ƴijën, puhnayik.”

18 «Ɓare vëfaƴ va fop muntaɗëniho tavëhnini, vëhoɗina njini roka. Asan a aryampo më ntehnëka aryokuŋ a: “Kaỹ law̃ëɓu takan, umë ñaɗëfu yëkiwu; muntami tavënde.”

19 «Aỹëntaw̃ më ntehnëka: “Waper wuhni mbëɗ law̃ëɓu, vëhni yiɗëfu yëkëhnahnu; muntami tavënde.”

20 «Ahaw̃ary kat më ntehnëk: “Takan ñëlëɓu, umë woɓu koɗa yihahnu.”

21 «Aryokuŋ a më mbokak g'ale ndokuŋënd pëƴahna fop wade ntëkwajik ŋa. Awa ahwëhn tere ỹa ntavëkawo ɗus ntehnëlehna aryokuŋ alëw̃u ỹa: “Ƴiryeyi ñap waỹëw̃a hna gë vankaw̃ vambë nkol vi, ayojëhni vëhaỹëhnah va gë vële ye vorovoro va, vumëp va do gë vële raɗëɗ va.”

22 «Ga mbiỹëk toƴe, aryokuŋ a më njijëk ntehna ahwëhn tere ỹa: “Ntiɓu ile lehnakuho ỹa ɓare ha gaki nkok vilaña va.”

23 «Ahwëhn tere ỹa më mbok ntehnëka aryokuŋ a lëw̃u ỹa: “Ƴiryeyi vankaw̃ wëhaỹ hna gë fop haryënkw wakece ŋa do ali fere ayojëhni vële fankëlëɗun va fop njijëni, pëɓahn tere mën ỹi. 24 Toña ỹa fëƴaɗëmu, wëla aryampo hnë vële ryënkwakëɓu w̃acu vi tokëɗina roka mën ỹi!”»

Ale ỹaɗ nke arëfal Yesu tavëɗ fop

25 Yesu nkoko njind do kore yaɓah rëfëɗëhawo. Më cahëtak ntehnëhni fop: 26 «Ale yijëɗ ỹal mën, ami rëfëka ŋahno ntëbi rëmu, hnëmu, asëvalu, vutahu, vëheryu, vicëru, ntëbi umë dënk. Ge gena umë, koɗina nke arëfal mën. 27 Ale wok maw̃ana tëfëndo hafo paki cëm hnë kërëwa hna koɗina nke arëfal mën.

28 «Ge aryampo hnë w̃uhnë ñaɗ mbëry cery cankaf njihnah dañaɗina bi njëk ten koryi lëw̃u ỹa bi gwër puhnand ɗoku ỹa! 29 Ge aki fo pëgwëk mëkëna puhna vële hnuɗ va tëkëɗ ndasëhnëɗëniha.

30 «Ntehnëɗe: “Aỹi asan pëgwëk mbëryënd ɓare mëkëna puhna ɗoku ỹa!” 31 Ndampo fo nke ge ahnaw̃ njinëhniɗëha ahnaw̃antawu uw̃ët, kwëhnatëhni vësan wawuli pëhw (10,000) do aỹëntaw̃ a njijatënd gë vësan wawuli wafëhw wahi (20,000). Dañaɗina bi ten njëk bi koɗ mëtëni? 32 Ge koɗina, paƴëɗëhëhni vahnë ahnaw̃antawu hna, wati ante nkok ŋaw̃ëk ŋa, nkwëryëlëni antë mëtëni.» 33 Awa, më ntehnëk Yesu: «Koyëna nke: wëla aryampo hnë w̃uhnë koɗina nke arëfal mën ge maw̃ëna tav ile kwëhnak ỹa fop.

34 «Waŋiry ŋa iñë fërën ye, ɓare ge gona ŋañ, hak koɗe mbokaryi ŋañëni; nkufahni nkal iŋi ma uhnëɗa w̃a? 35 Nafa goryaryëɗina waŋiry wante wok gona ŋañ; canëɗe. Nëparyin ɗus ge kwëhnarun vanëf awëryahnu!»

15

Ife ile sëvëko hnuyik

1 Vërëf ỹatëtanke gë vahnë vëw̃eh vëhaw̃ary tëhaɗënihawo Yesu soŋe nëpaniha. 2 Wafarise w̃a gë vëharaŋ sariya va umë mëhnaɗëni ntehnëndëni: «Aỹi asan maw̃ëk kacahni vëli wameh do tokëlahnëndëni gë vëhni!»

3 Awa Yesu më nësëhnëkëhni aki: 4 «Hnë w̃uhnë, ge ahnë kwëhnakëhni wape keme do cëvaryata ryampo, tavëɗilihna bi wañëntaw̃ ŋa fop hn'ile keryëɗëhëhni hna njihahn njëkëlehna ile sëvëk ỹa hafo nuja? 5 Do ge nujëka natiɗëha, ndafiɗëha vankus hna mënceryehn. 6 Age tëkëk tere lëw̃u hna macëɗëhëhni wëlawow̃u w̃a gë vësaryëntaw̃u va fop do ntehnëhni: “Ƴijën nëhin kaɓi nujëɓuha ife mën ile sëvëko ỹa!” 7 Paryi pëƴaɗëmu, ambin hna fëna koyëna dënk nkeɗ: ge ali wameh aryampo fo nkwëcëtak vankeya va, uhnatah w̃a njaɓëɗ ɗus hn'ambin hna ntëbini vësatah vëyaɓah vële nkok ɓalëna gwëcët vankeya vantëw̃ hni.»

Uỹëc koryi ule sëvëko hnuyik

8 Yesu më mbok ntehnëk: «Ge asëval hwëhnak waŋëc koryi ipëhw, cëvaryata uryampo, pëɗëɗina bi lampu ỹa, pahëc cery ŋa do njëhër wajira fo hafo nu? 9 Do ge nuk, macëɗëhëhni wëlawow̃u w̃a gë vësaryëntaw̃u va ntehnëhni: “Nëhënëfu kaɓi nuɓu uỹëc koryi ule hnambëɓuho w̃a!” 10 Toña ỹa fëƴaɗëmu, ge aw̃en aryampo fo nkwëcëtak vankeya vameh vantëw̃u va wamëleka W̃ënu ŋa natëɗëhëhni ɗus.»

Rëm le hnuka fatah fantëw̃u fante sëvëko

11 Yesu më mbok ntehnëk: «Asan hwëhnakëhniwo vutah vucan vuki. 12 Fatoƴ fa më ntehnëka rëmu: “Apa, ƴëɗarye hnapul ile lëw̃ ɗëfu ỹa.” Awa rëm ỹa më cahëlehnëkëhni vutahu hnapul lëw̃u ỹa.

13 «Hnë wafac toƴe, fatah fatoƴ fa më nkwafëk ile ceharyiko ỹa, njilehn hn'inkal ŋaw̃ah ɗus gë koryi lëw̃u ỹa fop. Umë njik tokëk koryi lëw̃u ỹa hnam hafo puhn. 14 Ga puhnëk koryi ỹa, inte cankaf yeho nkal tac, pëgwëlehn njëkëlehnand ile rëfëka ỹa. 15 Njilehn ndokuŋëhnënda asan avë nkal tac. Asan arac, umë njoka gë wëhaỹ walëw̃u njëkandëhni vampëhëmpëh*. 16 Fatah fa ñaɗëho ɗus pihnënanti wëla g'uryav vampëhëmpëh w̃a fo, ɓare ahnë ƴëɗaɗilawohna.

17 «Awa ndënkwëtalehn ntehna: “Vëryokuŋ Apa va fop tokëɗëni gante ñaɗëni ka ɓare ami, inte ỹaɗ ndaw̃o ani! 18 Mbokaɗëfu gë vëhni Apa lehnëw̃a: ‘Apa, ntëntahnëɓuha W̃ënu ŋa do ntëntahnëmi wëjë fëna. 19 Gona tëfo yewu fatah hu. Pëlarye had aryampo gë vëryokuŋ hu ki.’ ” 20 Kahnëtalehn mbokand gë vëhni rëmu. Fatah fa nkoko ŋaw̃ tëkahn tere hna nujata rëmu ỹa ga njijëɗ, umë kaỹëhnahnëka ɗus g'aju do nkary kacahna g'uhnatah.

21 «Tac fatah fa më ntehnëka rëmu: “Apa, ntëntahnëɓuha W̃ënu ŋa do ntëntahnëmi wëjë fëna. Gona tëfo yewu fatah hu.”

22 «Ɓare rëmu më ntekëhni taŋ vëryokuŋ vëlëw̃u va: “Dëfëryin ayoju acuɗ ante ỹak wamëk ŋa asuɗuna ajë mën aỹi; diryina nënk fëmbak hna†, do afaryuna wapary. 23 Ƴojëna fañihni fante ỹak hniryëkëfa aryaw̃una; tokinëhna ntihahnina ambënt. 24 Aỹi ajë mën had ale sëmëk nkeho do tame mbëhnik, cëvëko do nuɓuha.” Pëgwëlehnëni ambënt ŋa.

25 «Wati rac, fatah fandënkwëryënkw asan arac fa g'ikaỹ nkeho. Ga mënciɗ tëhat tere ỹa, umë nkwëryëkëhni vahnë ga nkaw̃ëɗëni. 26 Më macëka aryokuŋ aryampo tëƴa bi ye ye tere hna. 27 Aryokuŋ a më ntëkwaka: “Ahery hu w̃ëncik, rëmuh më ndaw̃ëhnëka fañihni fante hniryëk fa, kaɓi ƴam fo mëncik.”

28 «Ntavëlehna fatah fandënkwëryënkw fa do ŋwëỹëko tënkëɗina tere hna. Rëmu më cahnik muntahna tënk. 29 Ɓare umë ntëkwaka: “Nëpary, Apa, wabëhn waƴaɓah ye koɓëri ga ndokuŋëhnahnëɗëmi, hara gwajëhnëlihna wëla uhnës ryampo. Ɓare wëla fanankal ƴëɗalihow̃ahna lihahnëfuna ambënt gë wëlawo mën w̃a. 30 Aỹi ajë hu ale w̃ëncik aỹi, umë gë vësëval tokëni koryi hu ỹa fop ɓare umë ryaw̃ëhnëruha fañihni faniryah fa alinëhnahna ambënt!”

31 «Rëmu më ntëkwaka: “Fatah mën, wëjë g'ami nkelahnik kwëlëkwël, do fop ile hwëhnëɓu ỹa wëjë hwëhnëk. 32 Tëfëka natëfu ntiyin ambënt kaɓi aỹi ahery hu, ale w̃ëncik aỹi, had ale sëmëk nkeho, mbëhnaryëkow̃a, cëvëko do nuyik.”»

16

Aryokuŋ ale ritëk

1 Tac Yesu më ntehnëkëhni vërëfal vëlëw̃u va: «Ahwëhn hnapul yaɓah yeho. Asan arac hwëhnakawo aryokuŋ ale kwëtahnëko ɗus. Fac ryampo umë njijik pëƴayik: “Aryokuŋ hu ỹa përëkanëɗ hnapul hu ỹa fop.” 2 Asan a më macëka aryokuŋ a ntehna: “Awa, ye wëryëɗëfu hnësëɗe soŋe hu? Pëƴarye gante ndokuŋahnëru hnapul mën ka: koɗila awo aye aryokuŋ mën.”

3 «Aryokuŋ a më ntehnak: “Ale ryokuŋëhnëɗefu ỹa daŋa nkeho. Hak ga ntiyaɗëfu? Age ntehnëɓu yiwu ƴam, kwëhnala fanka. Age ntehnëɓu fëna yiwu w̃unta, cëfëndëho. 4 Njëtëɓu ile liɗëfu ỹa wëla layiwu ɗoku li nuỹaɗëfu hn'ile ñëw̃ëɗëfu!”

5 «Umë macëkëhni aryampo aryampo fop vële hnavëkawo ale ndokuŋënd va. Më ntehnëka aryënkwëryënkw a: “Waƴëhw wonanëruha ale ryokuŋëhnëɗëfu aỹi?”»

6 «Asan a më ntëkwak: “Wabiɗo keme (100) wacankaf wagu wonanëɓuha.”»

«Aryokuŋ a më ntehnëka: “Wëlin kayëte nav hu ŋa. Dañary ñap aher wafëhw imbëɗ (50).”»

7 «Më mbok ntehnëka ahaw̃ary: “Wëjë lë, waƴëhw wonanëruha?”»

«Më ntëkwak: “Wësaku keme (100) vantimp.”»

«Aryokuŋ a më ntehnëka: “Wëlin kayëte nav hu ŋa; kerëry wafëhw mbëɗ gë warar (80).”» Koyëna ntikëhniwo fop.

8 «Awa, ahwëhn hnapul a, ga nuko gante kamënako ka, nësëko wapërën soŋe warit aỹi aryokuŋ a mama tokahnëkawo. Toña ỹa fëƴaɗëmu, vële faɓëk vëỹi ỹi ɗuniỹa vi fo ỹak ritëk yëbëlan lëw̃ hni ntëbënihëhni vëvë hnë humpen W̃ën vi. Vëvë hnë humpen W̃ën vi vëyëtëna gante nkeɗëni gë iỹi ɗuniỹa.»

9 «Ami ntehnëɗëmu: Ƴëɗahnëryindën iỹi hnapul vë ɗuniỹa ile rokaɗ gante tëfëka ka. Koyëna, ge puryaryëku, W̃ënu ŋa kacaɗëhu tere lëw̃u hna do nuỹaɗunëhëhni wëlawo.

10 «Ale facënak viỹë vile ỹak vak hna pacënaɗ visankaf hna fëna; ale ronkënak viỹë vile ỹak vak hna tonkënaɗ visankaf hna fëna. 11 Awa, ge pacënaluhna hnë hnapul vë ɗuniỹa li, W̃ënu ŋa kwëtehnahnëɗëhu bi hnapul paryi ỹa? 12 Do ge pacënaluhna hnapul vëỹëntaw̃ hna W̃ënu ŋa njëɗaɗëhu bi hnapul ile hwëhnërun paryi ỹa?

13 «Ahnë koɗina njohalëhni vahnë vëhi gë ntaw̃ary dëw̃u ŋa fop: caŋëɗëni g'aryampo do ŋahnëɗëha; ñew̃ëɗëha aỹëntaw̃ a do njafa. Koɗiluhna ayohaluna W̃ënu ŋa do ayohalu fëna koryi ndampo fo.»

14 Wafarise, wale wëryëko waŋi wanës fop ŋa, njafaŋëɗënihawo Yesu, kaɓi koryi ỹa yeho lawo lëw̃ hni ỹa. 15 Yesu më ntehnëkëhni: «W̃uhnë ntiyaɗun had vësatah tase vahnë hna, ɓare W̃ënu ŋa njëtëk ile ye ntaw̃ary hun hna. Toña ỹa fëƴaɗëmu, ile naỹënëni vahnë ỹa W̃ënu ŋa ñaɗina rac.

16 «Sariya Moyis ỹa gë vëkayëte wakila va kwëhnako fanka hafo ante tëkiko San Ayary a do koɓëri tac, pëƴahniko Wanës Wakasëk itëk Naw̃ W̃ënu ŋa do ale-wo-le ntiɗ fere fop tënkahn. 17 Dehnëla sariya ỹa goryeryëna fanka. Ambin ŋi g'inkal iŋi yancëk nambi gë fakerëh fëndampo fatiƴ famb sariya cëvëɗina muk.

18 «Sariya ỹa tufahnëɗ, ale vambëka asëvalu do ñëla ahaw̃ary ntik ile mbañëk W̃ënu ŋa, do ale ỹëlëka asëval ale mbambëka asan ahaw̃ary ntik ile mbañëk W̃ënu ŋa.»

Uhnës uryindaryindan soŋe Lasar g'asan avetak

19 Awa Yesu nantanëhnëkëhniwo iỹi uhnës uryindaryindan: «Asan avetak yeho. Asan arac viỹi viwamah ntiyaɗëho vilakah ntaw̃i do tokëɗëho had ambënt ye tere lëw̃u hna fac-wo-fac. 20 Asan ahaỹëhnah yeho fëna, Lasar maciko. Rënka tere avetak hna ntanëɗeho, wahajëhn fo nkehawo mbahn iŋi fop. 21 Vacaw̃el ile tokëɗëho avetak va ñaɗëho ɗus tok; ɓare ñoñ ƴëɗaɗelohna. Ile ỹak siyamëk ỹa waɓe ŋa fo yijëɗëho ndaỹëndëniha wahajëhn w̃a.

22 «Awa, fac ryampo ahaỹëhnah a cëmëko do wamëleka ŋa më njoniha ɗarël vëhni Abëraham hna. Tac avetak a fëna cëmëko, më mbañik, 23 janáma hna ntabiko, hnam korotëɗëho ɗus. Ga njëkalend më nuka ŋaw̃ët Abëraham gë Lasar ga kakëni. 24 Avetak a pëgwëlehn ndekand: “Apa Abëraham, kaỹëhnahnëryiỹi g'ami! Paƴehna Lasar koƴi wëla sëmët irufa lëw̃u ỹi fo w̃ënka hna njij njamënahno ryëw̃ ỹi, korotëɗëfu ɗus hnë huŋi hwëɗëh.” 25 Ɓare Abëraham më ntëkwaka: “Fatah mën, ɗënkwëtary fop ile ỹaɗuho ỹa nuỹaruho ante nkoruho cëmëlihna ŋa, ɓare Lasar mbër ŋa nuỹako umë. Tame, ani mbosëvosehnëɗe wako wadëw̃u hna, hara wëjë mbër ŋa yehahnëru. 26 Do fëna hatëh hacankaf yehëhna yëbëlan fu soŋe vële ỹaɗ njiryini va vëhoɗina, do koɗena ndaniji fëna hatëh hi njihahniji hn'ile nkeɓun li.”

27 «Avetak a umë ntehnëka: “Apa, këlami, paƴëryehna awa Lasar tere apa hna. 28 Vukery imbëɗ hwëhnaɓu hnam. Nji njëtëndanëhni soŋe antë njijëni vëhni fëna hnë iỹi ỹëw̃a hwëhn mbër.”

29 «Abëraham më ntëkwaka: “Vikerëh Moyis gë wakila ŋa ye ile yëtëndanëɗëhëhni vëhery hu va: araɓi nëpanihëhni do maw̃ëhnëndënihëhni!”

30 «Avetak a më ntehnëk: “Umë geɗina gwër, Apa Abëraham. Ɓare ge ahnë mbëhnëk vësëm hna nji tëkatëhni, nkwëcëtaɗëni vankeya va.”

31 «Ɓare Abëraham më ntëkwaka: “Vëhnëpana vikerëh Moyis va wakila ŋa; gena ge ahnë vëhnëk vësëm hna maw̃ëhnëɗëni.”»

17

Wameh g'itavëhn

1 Yesu më lenëkëhniwo vërëfal vëlëw̃u va: «Nkeɗ kwëlëkwël ile rëkëɗ ntiyehnëndëhni vahnë va wameh. Ɓare meka ale liyehnëka aỹëntaw̃u wameh! 2 Soŋe sifa ahnë arac pecek nkwaki bëraka gëb li tac ntabi hnë wov, ani gë ntiyehnahnënda ahnë wameh lakënde fatah W̃ën fëndampo fo.» 3 Yesu më mbok ntehnëk: «Keharyin ɗus!

«Ge aỹënta hu ntëntahnëki niraryehna; ge maw̃ëk ntëntëk do nkwëcëta vankeya va tavëhnëryehna. 4 Lakënde ntëntahni wahwënta mbëɗ gë wahi fac hna do nte-wo-nte ŋa mbokaj ntehni: “Tavëhnërye, ntëntëɓu”, tavëhnëryehna.»

Fanka ikwëtahn

5 Tac vëfaƴik va ntehnënihawo Ahwëhn a: «Gwënëry ikwëtahn dëw̃ fu ŋa!» 6 Ahwëhn a më ntëkwakëhni: «Ge kwëhnarun ikwëtahn nte vak had uỹëc mutarëd, koɗun alehnuna aŋ'atëh, “Gëcary ani ayi afëla wov hna”, do maw̃ëndëhu.»

Aryokuŋ ale liɗ ɗoku lëw̃u

7 Yesu më mbok ntehnëk: «Ge ahnë hnë w̃uhnë kwëhnaka aramp ale yamëɗ wëhaỹ ma heryëɗëhëhni wusaw̃, gena bi dehnëɗilahna ge mëncik: “Ƴij alaña arok roka ỹa.” 8 Ɓare ntehnëɗëha: “Ge pëhwëtaru ahnëgëhno roku do sewu, tac g'arok g'ase, wëjë fëna.” 9 Tëfëlahna camehni aramp arac kaɓi ɗoku lëw̃u ỹa fo ntik. 10 Koyëna nke soŋe hun ỹa fëna, ge ntirun fop ile ntehnëku W̃ën ỹa, dehnëryin: “Vëryokuŋ fo yeɓun vële wok vëwonëhnanina iñë. Ɗoku lëw̃ fu ỹa fo liɓun.”»

Yesu vëhwëhn mbiỹ pëhw njërënëɗ

11 Ante nkoko njind Yesu Yerusalem ŋa, yëbëlan resiỹo Samari gë Galile tëfëko. 12 Ante ntënkëɗëho ankol ŋa tëhanihawo vëhwëhn ambiỹ ipëhw. Umë kahnëni ŋaw̃ët 13 pëgwëlehnëni këlandëniha ndekandëni: «Yesu, Asankaf, kaỹëhnahnëryiỹi gë fuhnë!» 14 Yesu, ga nukëhni, më ntehnëkëhni: «Ƴiryin njëkënihu vësëna wasaɗëha va.*» Wati nte njiɗëniho ŋa, njërëniho.

15 Aryampo hnë vëhni, ga nuk njërëk, mbokajëko ndekajatënd icëmb W̃ënu ŋa. 16 Ga tëkik ɗarël Yesu, ndënkwëhnëlehn haryënkw lëw̃u yëka ỹi nkal li, do camehnënda. Asan arac avë Samari yeho.

17 Yesu më ntehnëka: «Gena bi pëhw iŋa fop yërënik? Ne nkehëhni mbëɗ gë vëhnah vëỹëntaw̃ va? 18 Vëhnahana bi mbokajëni camehnëniha W̃ënu ŋa? Ahneh ale wok gena sëwif, aỹi fo vokajëk?»

19 Tac Yesu më ntehnëka asan a: «Matëry, ayi; kwëtahnëhu ŋa njërënëki.»

Naw̃ W̃ënu ŋa rëk tëki

20 Fac ryampo wafarise w̃a tëƴënihawo Yesu bi guve tëkiɗ Naw̃ W̃ënu ŋa. Umë ntëkwakëhni: «Naw̃ W̃ënu ŋa ƴijëɗina had iñë ile hnuɗe. 21 Dehnëɗena: “Ani nke”, ma “Hnani nke”, ami pëƴaɗëmu, Naw̃ W̃ënu ŋa hnë w̃uhnë tëk nke lakënde nuɗiluhna.»

22 Tac më ntekëhni vërëfal va: «Wati yejëk ile përëɗëhu ahnuw̃una Ajë Ahn'a wëla fac ryampo fo, ɓare nuɗilunahna. 23 Ntehnëɗerun: “Ani nke!” ma “Hnani nke!” Ant'aw̃aw̃u, ant'arëfuni. 24 Ƴëtëryin, fac Ajë Ahn'a, ge tëkik, nkeɗ had mbilëbilik ambin hn'ani penëlehn ɗuniỹa ỹi fop. 25 Ɓare afo korot ten ɗus, do vahnë vëvë dol vi ŋwëỹëɗëniha.

26 «Wafac wale njihahniɗ Ajë Ahn'a nkeɗ had gë ƴamani rëm fu sankaf, Nowe, ka. 27 Vahnë va tokëɗëniho, ceɗëniho, ñëlëlëɗëniho, do njëɗahnëɗënihëhniwo vëryag hni va ñëlini, hafo fac hn'ile tënkahnëko Nowe sisikulu hna. Awa w̃ac sankaf yijëko nkal hna ndaw̃ëhni fop.✡

28 «Nkeho fëna had ƴamani Lot ỹa: vahnë va tokëɗëniho, ceɗëniho, ntaw̃ëɗëniho do nkwafëɗëniho, njamëɗëniho do mbëryëɗëniho watere, 29 hafo fac hn'ile cahnëko Lot Sodom hna: W̃ënu ŋa tëviko g'ambin rëv hwëɗëh do gë wëraka hwëɗëh ndaw̃ëkëhniwo vahnë va fop†.

30 «Koyëna nkeɗ fac le tufëhnaɗ Ajë Ahn'a: vahnë va ɗoku lëw̃ hni fo ntiɗëni, vëfëhwëtaɗina ikaca mën.

31 «Fac rac ale yeɗ karyënkw cery ntëw̃u ŋa, antë tënk ɓambery nuf viỹë vilëw̃u; do ale ye hn'ikaỹ dëw̃u ỹa fëna antë mënc gë ỹalu. 32 Ndënkwëtaryin ile yehawo asëval Lot ỹa‡. 33 Ale ỹaɗ iỹi ɗuniỹa ỹa cëmëɗ, ɓare ale wok kwëtahnëna nëf iỹi ɗuniỹa ỹa pehëtaɗ umë dënk. 34 Pëƴaɗëmu, hnë umëɗ tac vahnë vëhi ryakëɗ hn'ipad ndampo fo; nufëɗe aryampo do tavi aỹëntaw̃ a. 35 Vësëval vëhi rëkëɗ ndaw̃ëndëni ryëw̃a ndampo fo; nufëɗe aryampo do tavi aỹëntaw̃ a. 36 [Vësan vëhi yeɗ hn'ikaỹ; nufëɗe aryampo do tavi aỹëntaw̃ a.»]

37 Vërëfal va më tëƴëniha: «Ahwëhn, ne nkeɗ watac?»

Yesu më ntëkwakëhni: «Hn'ile nkeɗ waỹas hna mbarëpëlëɗëni wahuy w̃a.»

18

Uhnës uryindaryindan soŋe ahitiŋ ayapah

1 Yesu më mbok nësëhnëkëhni kat vërëfal vëlëw̃u va tufahnëhni tëfëkëhni njëfandëni kwëlëkwël hara vësilëtana: 2 «Nkeho hn'ankol ndampo ahitiŋ ale woko dakëɗilahna gë W̃ënu ŋa do dënënëɗilëhniwohna vahnë va. 3 Nkeho fëna hn'ankol tac asëval ale cëmaryëko asan. Asëval arac njiɗëho kwëlëkwël ahitiŋ hna ntehnënda kitiŋëhni g'ale nkelëkëhni ỹa.

4 «Ahitiŋ a ŋwëỹëɗëho kwëlëkwël, tac më ntehnak: “Dakëɗilohna gë W̃ënu ŋa do dënënëɗëw̃ëhnihna vahnë va, 5 ɓare kaɓi aỹi asëval mbërehnëko, kitiŋëɗëfuhëhni, soŋe antë mbok njij njankëndo gë wanës.”»

6 Tac Ahwëhn a më mbok ntehnëk: «Nëparyin wante nësëk ahitiŋ ayapah arac! 7 Awa, W̃ënu ŋa lë gwëcanëɗilihna bi vële kwëhnëk va age muntaɗëniha g'umëɗ gë g'anent? Ɗemankëɗilihna bi? 8 Pëƴaɗëmu, nkwëcanëɗëhëhni wati le rëfëka ỹa. Ɓare ge Ajë Ahn'a mbokajëk tëkatëɗëhëhni bi vële hwëtahnëka nkal li?»

Farise gë arëf ỹatëtanke

9 Yesu mboko nanta iỹi uhnës uryindaryindan soŋe vële ntiyahnëk satëk do yafëkëhni vëỹëntaw̃ va fop: 10 «Nkeho farise g'arëf ỹatëtanke. Vësan vërac tënkëniho Cery W̃ën Cankaf hna imunta. 11 Farise ỹa më kahnëk muntaɗ cahët minu fo ntehnënd: “W̃ën, camehnëmi gante nkoɓu gela gë vëỹëntaw̃ ki, vële leɗ vëỹi vahnë, w̃ek do yëkëlehnëɗ vësëval vëhaw̃ary; ha, camehnëmi gante nkoɓu gela g'aỹi arëf ỹatëtanke ki. 12 Cuŋëɗëfu wahwënta wahi wafac mbëɗ gë wahi hna, do njëɗahnëɗëfu Cery W̃ën Cankaf hna hwëhn pëhw hn'ile-wo-le hnuỹaɓu hna.”

13 «Arëf ỹatëtanke ỹa, umë, kamëhni kahnëko ŋaw̃ët mbankatënd sakahnëha do ɗëkëɗilohna kaŋ g'ambin ntehnënd: “W̃ën, kaỹëhnahnëryiỹi g'ami, aravëhno kaɓi aw̃en yeɓu.”»

14 Yesu më mbok ntehnëk: «Paryi pëƴaɗëmu, W̃ënu ŋa arëf ỹatëtanke ỹi, ntehnëko satëk, gena farise ỹi. Ale-wo-le hnaỹënaka mbanëɗe ɓare ale vanaka naỹënëɗe.»

Naw̃ W̃ënu ŋa vële ye had vutah hwëhnëk

15 Vahnë yinenëhnikawo Yesu wëla vutah vutoƴ va tindëhni wëɓák wadëw̃u ŋa ndëwahni. Vërëfal va, ga nuni rac, më niranihëhni. 16 Ɓare Yesu më tahëndakëhni vutah va do ntehn: «Tavëryinëhni njijëni vutah va, ant'aw̃emaỹehnuni, kaɓi Naw̃ W̃ënu ŋa vële ye had vëhni va hwëhnëk. 17 Toña ỹa fëƴaɗëmu, ale wok maw̃ëhnëlahna W̃ënu ŋa had gante maw̃ëndëhëhni fatah rëmu gë hnëmu ka tënkëɗina muk Naw̃ W̃ën hna.»

Asan avetak gë Yesu

18 Hnë wati rac, asankaf wasëwif rëƴëkawo Yesu: «Aharaŋ afërën, ye rëfëko liwu rënkahnu uwám usër hna?»

19 Yesu më ntëkwaka: «Soŋe ye w̃acëɗuho afërën? Ahnë afërën gena ge gena W̃ënu ŋa fo. 20 Soŋe ile rëƴëru ỹi, gena njëtëru bi vakwëɗa va? “Ant'aryaw̃a ahnë; ant'ayëkëlehna asëval ahaw̃ary; ant'ale; ant'aye seɗe wamër; dënënëryihni rëmuh gë hnëmuh.”»

21 Asan a më ntëkwaka: «Vaŋi vakwëɗa fop maw̃ëhnëɓu koɓëri utah mën hna.»

22 Yesu, ga nkwëryëk wanës watac, më ntehnëka: «Awa, iñë ryampo wojëki: ƴiry awaf fop ile hwëhnaru ỹa do ayëɗahni koryi ỹa vëhaỹëhnah va, koyëna nuỹaɗu hnapul yaɓah ambin hna. Tac ƴij arëfëlehnëndo ami fo.»

23 Ɓare asan a, ga nkwëryëk wante ntehnëka Yesu ŋa, njamëlehnëko kaɓi mbetako ɗus. 24 Yesu, ga nuka gante njamëk ka, më ntehnëk: «Ntakëk vëvetak tënkëni Naw̃ W̃ën hna! 25 Itënk yonkomb hnë hatëh sirehn ỹak hnëŋëk g'itënk avetak Inaw̃ W̃ën hna.»

26 Vële hnëpaɗëhawo va më ntehnëni: «Mo ye awa ale hoɗe pehëti ỹa?»

27 Yesu më ntëkwakëhni: «Vahnë va vëhoɗina, ɓare W̃ënu ŋa koɗ.»

28 Awa, Piyer më ntehnëka Yesu: «Nëpary, tavëɓun ile hwëhnaɓun ỹa fop soŋe arëfëlehnënde.»

29 Yesu më ntëkwaka: «Toña ỹa fëƴaɗëmu: ge ahnë tavëk tere lëw̃u, asëvalu, vëheryu, do vicëru, rëmu gë hnëmu gë vutahu soŋe Naw̃ W̃ënu ŋa, 30 nuỹaɗ ntëbi ile kwëhnako koɓëri ỹa do nuỹaɗ ɗuniỹa ile wok puɗina wati ile yejëk ỹi.»

Rarëna ỹa pëƴahnëɗ Yesu cëm dëw̃u ŋa

31 Yesu canaryëkëhniwo vërëfal pëhw gë vëhi va do ntehnëhni: «Nëparyin, gë Yerusalem njiɗen. Hnam ntiyaɗ fop ile kerëni wakila soŋe Ajë Ahn'a. 32 Njëɗahnëɗëniha vële wok vëyena wasëwif, njafaŋëɗëniha, njew̃ëɗëniha, tëpahnëɗëniha, 33 ntampëɗëniha, tac ndaw̃ëɗëniha; do fac rarëna hna mbëhnëɗ.»

34 Ɓare ñoñ vëyëtëlohna ile nësëɗ; cow̃iniho ile ye wanës watac ỹa do wanës Yesu watac ntëbëkëhniwo.

Yesu umëp njërënëɗ

35 Ante tëhaɗëho Yesu nkol Seriko ŋa, umëp lañako w̃untaɗëho ɗarël nkaw̃ hna. 36 Ga nkwëryëk wëñaw̃ kore le ryëcëɗëho umë tëƴëk bi ye ye. 37 Më pëƴayik: «Yesu vë Nasaret ryëcëɗ.»

38 Awa, më ndekak: «Yesu, Aju David, kaỹëhnahnëryiỹi g'ami!»

39 Vële ryënkwëko va më niraniha ndemëhna, ɓare tac nkwënëk waɗeka ŋa: «Aju David, kaỹëhnahnëryiỹi g'ami!»

40 Yesu kahnëko, më ntehnëk njinenëhnijihna umëp uŋa. Ga tëkaryijik, Yesu më tëƴëka: 41 «Ye ỹaɗu linëhni?»

Umë ntëkwak: «Ahwëhn, vok hnundu ỹaɗëfu.»

42 Yesu më ntehnëka: «Araɓi avoka ahnund; kwëtahn hu ŋa pehëtëki*.» 43 Taŋ, mbokalehn nund do tëfëlehnënda Yesu cëmbatënda W̃ënu ŋa. Kore ỹa fop nuniho watac do cëmbëntëndenihawo W̃ënu ŋa.

19

Yesu gë Yase

1 Yesu tënkëko Seriko hna do ndëcëɗëho nkol hna. 2 Asan ale w̃acik Yase yeho hnam. Asankaf vërëf ỹatëtanke yeho do mbetako ɗus. 3 Ñaɗëho nuhna ale w̃acëɗe Yesu ỹa ɓare koɗilohna kaɓi ƴihnëlohna do vahnë va njaɓëniho haryënkw lëw̃u. 4 Awa, umë nkaryëk karyënkw gë nkaw̃ ante tëfëɗ Yesu, kaƴ hnë tëh soŋe nuhna.

5 Ga tëkëk Yesu ɓaƴ hnam më kaŋaka do ntehna: «Cëli ñap, Yase: dol ỹal hu hna njinëgaɗëfu.» 6 Yase cëlëlehni ñap njohna Yesu g'uhnatah gë tere lëw̃u.

7 Ga nuni watac, fop ntavëkëhniwo, më ñakëñakëɗëni nësëndëni wëɓa Yesu: «Tere ale liɗ wameh cëlahnëk aỹi asan.»

8 Ga tëkëni tere hna, Yase kahnëko haryënkw Ahwëhn a ntehna: «Nëpary, Ahwëhn, njëɗaɗëfuhëhni cape ndampo hnapul mën ỹa vëhaỹëhnah va, do ge nufëhnëɓuha ahnë koryi ɗëcët, mbësaɗëfuha wahwënta wahnah g'ile hnufëhnëɓuha ỹa.»

9 Yesu më ntehnëk: «Dol W̃ënu ŋa pehëtëkëhni vëvë iỹi tere vi, paryi nke, aỹi asan fëna fatah Abëraham ye. 10 Pëƴaɗëmu, Ajë Ahn'a njijëk njëkëlehnëhni do pehëtëhni vële sëvëko va.»

Vëryokuŋ pëhw vële hwëtehnahnik koryi

11 Yesu më mbok nantanëkëhni uhnës uryindaryindan soŋe vële wëryëko takan wanës watac va kaɓi tëhako Yerusalem do ntiyahnëkëhniwo vahnë va tameki tëkiɗ Naw̃ W̃ënu ŋa. 12 Wëlin ile nësëko ỹa: «Asan yeho ale hnagiko hnë tere lënah, nji hn'inkal ŋaw̃ah, soŋe nji naw̃ëndi; tac do wavokaj. 13 Njihahnënd ỹa umë macëkëhni vëryokuŋ ipëhw vëlëw̃u va, njëɗakëhni ale-wo-le uỹëc sanu hwëhn nafa* yaɓah do ntehnëhni: “Ɗokuŋandin iỹi hnapul hafo vokaju.”

14 «Ñew̃ënihawo ɗus asan arac; umë paƴënihëhni vëfaƴ kamëhni lëw̃u pëƴahnëni: “Ñaɗilëfunahna aỹi asan naw̃ëhnëfu nkal fu li.”

15 «Ɓare rëkëk naw̃ëndi. Tac më mbokajëk nkal dëw̃u hna do macehnëhni vëryokuŋ vëlëw̃u vële njëɗako koryi va: ñaɗëho njët bi hak ndokuŋahnëni ale-wo-le.

16 «Aryënkwëryënkw a më njijëk ntehn: “Ahwëhn, uỹëc sanu ule yëɗaruhow̃o w̃a nagëk waŋëc pëhw.” 17 Ahnaw̃ a më ntehnëka: “Njivëk, aryokuŋ afërën yeru; kaɓi pacënaru viỹë viroƴ hna, ntiɗëmi asankaf hnë vankol ipëhw.”

18 «Ahigëna ỹa më njijëk ntehn: “Ahwëhn, uỹëc sanu hu w̃a waŋëc imbëɗ nagëk.”

19 «Ahnaw̃ më ntehnëka: “Awa, wëjë asankaf vankol imbëɗ liɗëmi.”

20 «Aryokuŋ ahaw̃ary më njijëk ntehn: “Ahwëhn, wëli uỹëc sanu hu w̃a; hnë fankwëỹ ipand kwëtëɓuho. 21 Ntakëkow̃o gë wëjë kaɓi njapëru: nufëɗu ile woru kwëtëlihna do kacëɗu ile woru naɗëlihna.”

22 «Ahnaw̃ a më ntehnëka: “Aryokuŋ aw̃eh yeru, wante hnësëru ŋi hwëɗandëmi. Ntehnëru njëtëruho njapëɓu, nufëɗëfu ile woɓu kwëtëla do kwëcëɗëfu ile woɓu naɗëla. 23 Awa, ge koyëna nke, soŋe ye woru kwëtëlihna koryi mën ỹa hnë bank? Ge mënciɓu kokëndeɓu wënëhniwu ge mbiɗëfu.”

24 «Tac më ntehnëkëhni vële yeho hnam va fop: “Teɓëryina ayëɗawuna ale hwëhnak waŋëc sanu pëhw aỹi.”

25 «Umë ntëkwaniha: “Ahwëhn, umë njaɓëka, tëk kwëhna waŋëc ipëhw!”

26 «Toña ỹa fëƴaɗëmu, ale hwëhnak ỹa nkwënënde, ɓare ale wok kwëhnana ỹa, teɓëɗe wëla ile liyahnëka rëkëk nuỹa ỹa. 27 Awa, soŋe vële wok vëỹaɗina yenëhnëw̃ëhni ahnaw̃ vi ƴojënëhni ani aryaw̃uni tase mën.»

Itënk Yesu Yerusalem

28 Ga nësëk koyëna, Yesu kahnëtako ndënkwëhnëhni vahnë va nkaw̃ hna njindëni Yerusalem. 29 Ante tëhako nkol Betëfase gë nkol Betani, ɗarël Kuŋ Oliviye hna, umë paƴëkëhni vërëfal vëhi haryënkw, 30 më lehnëkëhniwo: «Ƴiryin hn'ankol ante ye haryënkw ŋi. Age tëkërun tëkatëɗunëha, ga pokik, fapali fante wok koɓëri kaƴina. Pëtina ayojuna ani.» 31 Age ahnë tëƴëku bi soŋe ye fëtëɗunëha, dehnëryina Ahwëhn a valëka.

32 Vërëfal va njilehnëni do tëkatëni fop gante ntehnëkëhniwo Yesu ka. 33 Wati ante pëtëɗënihawo fapali ŋa vële hwëhnëka va më tëƴënihëhni: «Soŋe ye fëtëɗunëha fapali fi?»

34 Umë ntëkwani: «Ahwëhn a valëka.»

35 Tac më njonëhnëniha fapali fa Yesu, tindëniha vacuɗ vantëw̃ hni va kaƴëndëlehnëniha hnam Yesu, 36 kore ỹa ntanëndënihawo Yesu vacuɗ vantëw̃ hni va nkaw̃ hna njitënd.

37 Ante tëhaɗëniho Yerusalem ŋa, gë cape cëpëta Kuŋ Oliviye ŋa, kore vërëfal ỹa fop pëɓëkëhniwo uhnatah w̃a, pëgwëlehnëni ndekandëni cëmbëndëniha W̃ënu ŋa kaɓi viỹë vifëmpëhnahnah viyaɓah nuniho.

38 Ntehnëɗëniho: «Araɓi Ahwëhn a W̃ënu ŋa njëɗa ale yijëɗ naw̃ g'uw̃ac lëw̃u w̃a! Araɓi ƴam ỹa nke hn'ambin hna do W̃ën Hunte Sëpëk Fop ŋa cëmbi!✡»

39 Wafarise wëryampo yentiko kore hna më ntehnëniha Yesu: «Aharaŋ, dehnëryihni vërëfal hu vi ndemëhnani.»

40 Yesu më ntëkwakëhni: «Pëƴaɗëmu, ge ndemëhnani, wëraka w̃i ndekaɗ cëmb mën iŋa!»

Yesu Yerusalem konëhnëɗ

41 Yesu, ante tëhako nut naw̃ Yerusalem ŋa, konëhnëɗëhawo, 42 ntehnatënd: «Yerusalem, kaỹëhnahnëko gë wëjë. Age njëtakëndu ile liɗu ahnuỹahn ƴam ỹa, wëla dol fo, njivakëndëhi. Ɓare umë tame cow̃iru! 43 Wafac yenëhniki vëỹew̃ hu va mbëryëɗëni hëƴa kece hu hna tënkëhnahnënihi. Kwërëɗënihi caharaɓ do ñaƴëɗënihi vacape va fop. 44 Mbëvendënihi fop, wëjë gë ɓulunda lëw̃ hu ỹa, vëravëndilihna wëla itaka ɗampo nko tinda hnë ỹëntaw̃. Ỹin fop nkeɗ kaɓi ƴavëtëlihna wati ile njijëk W̃ënu ndemaỹi ỹa!»

Yesu ntaɗëhëhni vëwaf va Cery W̃ën Cankaf hna

45 Yesu tënkëko selele Cery W̃ën Cankaf hna pëgwëlehn ntandëhni vëwaf vële yeho hnam va†. 46 Ntehnëɗëhëhniwo: «Vikerëh W̃ënu va më lek: “Cery mën ŋa Cery iƴëfa macëɗe.”✡ Ɓare w̃uhnë, sow̃a vële lirun!✡» 47 Yesu karaŋëɗëhëhniwo fac-wo-fac Cery W̃ën Cankaf hna. Vësankaf vësëna wasaɗëha va, gë vëharaŋ sariya va do gë vëvë karyënkw ɓulunda va fop njëkëlehnëɗëniho ndaw̃ehnëniha. 48 Ɓare vëyëtëlohna bi hak ntiɗëni pëlahnëniha, kaɓi ɓulunda ỹa fop nkok nëpanda kwëlëkwël, umë fo ndilaniho.

20

Ne matik ucankaf Yesu ŋi

1 Fac ryampo, Yesu karaŋëɗëhëhniwo ɓulunda ỹa Cery W̃ën Cankaf hna do pëƴaɗëhëhniwo Wanës Wakasëk ŋa. Vësankaf vësëna wasaɗëha va gë vëharaŋ sariya va do gë vicër va tëhanihawo 2 do tëƴëniha: «Pëƴaryifu, bi g'iỹëhne fanka ntiɗu vëỹin, mo lehnëki alind?»

3 Yesu më ntëkwakëhni: «Ami fëna tëƴëɗëmu iñë ryampo. Pëƴaryino, 4 mo faƴikawo San njaryënd? W̃ënu ŋa bi ye ma bi vahnë va faƴikawo?»

5 Ɓare pëgwëniho nkwajëlëndëni vëhni fo ntehnëlëndëni, ge ntëkwayinëka W̃ënu ŋa faƴikawo, tëƴëɗëhëfu, soŋe ye woyinëk kwëtahnilënahna? 6 Ge ntehninëk, vahnë va faƴikawo, ɓulunda ỹa fop ntutëɗënihëfu gë wëraka soŋe ndaw̃ënihëfu, kaɓi kwëtahnëni San kila yeho.

7 Awa më ntëkwaniha: «Ƴëtëlëfuhna bi mo faƴikawo njaryënd.»

8 Yesu më ntëkwakëhni: «Awa njivëk, ami fëna pëƴaɗiluhna fanka fale lihandëɓu vëỹin va.»

Uhnës uryindaryindan soŋe vëyam vëyapah

9 Tac, Yesu pëgwëlehn nantanëhnëɗëhni ɓulunda ỹa uhnës uryindaryindan: «Nkeho asan ale fëlëko ikaỹ waresen do kwëtehnahnëhni vëyam njilehn uyas ule viỹëɗ. 10 Ante tëkëk wati ile kwëcëɗe waresen ŋa, më paƴëka aryokuŋ hnë vëyam hna soŋe njëɗaniha sah lëw̃u ỹa hnë waresen wale mbarëpëni hna. Ɓare vëyam va ndafënihaw̃o ale faƴiko ỹa ntalehnëniha wëɓák fo. 11 Ahwëhn kaỹ a mboko paƴa ahaw̃ary kat, ɓare vëyam va mbok ndafëniha umë fëna, njew̃ëniha ntalehnëniha wëɓák fo. 12 Mboko paƴa kat aryokuŋ ararëna alëw̃u ỹa; arac më cërehnëniha do canëniha g'ipër.

13 «Awa ahwëhn kaỹ a më ntehnak: “Ye rëfëko liwu? Paƴëɗëfuha ajë mën ale ỹahnëɓu ɗus aỹi: ntiyahnëko umë ntënënëɗëniha.”

14 «Aju njiko hnam, ɓare vëyam va, ga nuniha, ntehnëlëɗëniho vëhni fo: “Wëliho ale lëw̃ëɗ ikaỹ iŋi. Ɗaw̃ënëfuna, kwëhnahnin.” 15 Tac canëlehnëniha kaỹ hna do ndaw̃ëniha. Awa tëƴëɗëmu: Ye ntiɗëhëhni ahwëhn kaỹ ŋa vëyam va? 16 Pëƴaɗëmu njijëɗ ndaw̃ëhni vëỹi vëyam do njëɗahni kaỹ iŋi vëhaw̃ary.»

Vahnë va, ga nkwëryëni wanës watac, më ntehnëni: «Araɓi W̃ënu ŋa antë maw̃ waŋi muk!»

17 Ɓare Yesu ntaŋëkëhniwo do ntehnëhni: «Ye pëhnëtanëk waŋi wanës waɓë vikerëh ŋi: “Itaka inte cañëtaniho vëvëry vacery ŋa vacak ye tame inte mbëryahnëk W̃ënu ŋa cery ntëw̃u ŋa fop”✡?

18 Ale-wo-le yoɗ hn'iŋi taka ỹa nihëɗ do ge taka ŋi ahnë njohahnëk, ivëɗ fo ntiɗëha.»

Soŋe ỹatëtanke ile cosëɗe Sesar ỹa

19 Vëharaŋ sariya va gë vësankaf vësëna wasaɗëha va njëkëlehnëɗëniho pëlaniha Yesu hnë wati rac dënk, kaɓi njëtëniho soŋe lëw̃ hni nantahnëko iỹi uhnës uryindaryindan, ɓare ntakëkëhniwo gë ɓulunda ỹa. 20 Pëgwëlehnëni njëkandëniha Yesu. Soŋe watac, cañëtëlehnënihëhni vahnë vële liyako had vëfërën ye. Vahnë vërac ñaɗëniho pëlaniha Yesu hn'urënd gë wanës wadëw̃u ŋa, nuỹahnëni fere njëɗanahnëniha gë vësankaf. 21 Më ntehnëniha aki: «Aharaŋ, njëtëɓun ile hnësëɗu do haraŋëɗu ỹa caŋëk; Kwëtahnëlihna nëf ile nke ahnë, ɓare toña ỹa fo haraŋëɗuhëhni vahnë va. 22 Awa pëƴaryifu, sariya fu ỹa fuhnë wasëwif maw̃ëryak bi ma maw̃ëryana cosi ỹatëtanke ỹa asankaf a, Sesar?»

23 Ɓare Yesu njavëtëko urënd lëw̃ hni w̃a më ntehnëkëhni: 24 «Tufëryino ỹëc koryi.» Ga tufëniha, awa më tëƴëkëhni yëka mo g'uw̃ac mo liyik koryi li?

Më ntëkwaniha: «Sesar.»

25 Më ntehnëkëhni: «Awa ɓësaryina Sesar ile kwëhnëk ỹa, do W̃ënu ŋa ile kwëhnëk ỹa.»

26 Vëhoɗilohna pëlaniha hnë wanës wante ntëkwaɗëho tase ɓulunda ŋa. Pëmpëhnahnëkëhniwo ɗus ndemëhnalehnëni.

Itëƴ soŋe iɓëhn vësëm

27 Vahnë vëvë Saduse rëhakawo Yesu. (Vëhni lehnëɗëho vësëm va vëvëhnëɗina.) 28 Aki ntehnënihawo: «Aharaŋ, Moyis njëɗakëfu aŋ'akwëɗa: “Age asan ỹëlëk, do cëm hara kwëhnana vutah, aheryu ntëw̃ëɗëha asëval a soŋe nagëhnahna acëru vutah.” 29 Awa, nkeho hwënta ryampo vësan mbëɗ gë vëhi vële vankëko rëm gë hnëm. Aryënkwëryënkw a ñëlëko do cëm hara tavëna vutah. 30 Ahigëna ỹa ñëlëgëkawo asëval a do cëm umë fëna hara tavëna vutah, 31 tac ararëna ỹa. Koyëna nkehëhniw̃o mbëɗ gë vëhi va fop, cëmëniho hara vëravëlëlihna vutah. 32 Tac, asëval a fëna cëmëgëlehn. 33 Awa, mo hwëhnëɗëha asëval aỹi hnë fac ile mbëhnahnëɗëni vësëm hna kaɓi mbëɗ gë vëhi vi fop ñëlënihawo?»

34 Yesu më ntëkwakëhni: «Vësan gë vësëval iỹi ɗuniỹa vi ñëlëlëɗëni; 35 ɓare vësan gë vësëval vële hitiŋik catëni tëfëka mbëhnëni vësëm hna do nkentini ɗuniỹa ile yejëk. Hnam vëỹëlëlëɗina. 36 Vëhoɗina mbok cëmëni: gë wamëleka ki nkeɗëni. Iɓëhn inte mbëhnëɗëni ŋa rufahnëɗ vutah W̃ën paryi ye. 37 Moyis pëƴahnëk wapacëk vësëm va mbëhnëɗëni. Hnë vikerëh vinte hnësëndëhawo Ahwëhn a haryënkw fatëh fante ỹagëɗ hna, Moyis macëkawo “W̃ën Abëraham, W̃ën Isak, do gë W̃ën Sakob.” 38 Awa, W̃ënu ŋa gena W̃ën vësëm. W̃ën vële wok vësëmëna ye, kaɓi vutah vuntëw̃u va fop mbëhnëɗëni.»

39 Awa, vëharaŋ sariya vëryampo më teɓani wanës ŋa do ntehnëniha: «Toña hnësëru, Aharaŋ.» 40 Do vëryëkëɗilohna mbok tëƴëniha wakaw̃ary.

Arëhnayik a gë David

41 Yesu më ntehnëkëhni: «Hak koɗe ntehni Arëhnayik a Aju David ye? 42 David hnësëk Kayëte Wahnëw̃ hna:

«Ahwëhn a W̃ënu ŋa më lehnëka Ahwëhn mën a: Ƴij alaña g'irëhw mën, 43 hafo hale këfëɗëfuhëhni vële ỹew̃ëki va haryënkw hu.✡

44 Awa, age David “Ahwëhn” macëɗëha, hak koɗ Arëhnayik a fëna nke aju David?»

Antë ntinde had vëharaŋ sariya ki

45 Ante nëpaɗënihawo Yesu kore ŋa, ntehnëkëhniwo vërëfal vëlëw̃u va: 46 «Keharyinëhni vëharaŋ sariya vi. Vëhni nëŋahnëkëhni gwërëtalehn gë vacuɗ vajaryah do ỹaɗ nkaỹëndeni g'untënah waỹëw̃a ɓulunda hna; tëhnaɗëni wëlaña wale rëkëɗe nuhahnëndeni vacaliŋa hna do gë wëlaña vahnë vëlënah hn'ile tokëɗe roka sankaf hna. 47 Teɓëɗënihëhni vësëval vële cëmaryëk vësan va fop ile kwëhnani ỹa, do taŋ munta ƴaryah muntaɗëni, ntehnahni vahnë vëfërën ye. Soŋe umë, W̃ënu ŋa kwëɗëɗëhëhni ntëbini vëỹëntaw̃ vi fop.»

21

Ile njëɗahnëɗ asëval ahaỹëhnah

1 Yesu njëkëko caharaɓ lëw̃u do nukëhniwo vëvetak hwëtëɗëho uyëɗahn lëw̃ hni hn'ile kwëtëɗeho Cery W̃ën Cankaf hna. 2 Nukawo fëna asëval, ale cëmaryëk asan, ahaỹëhnah ɗus, ga kwëtëɗ vuŋëc vuki koryi vunte wok ƴaɓëlahna nafa. 3 Yesu më ntehnëk: «Toña ỹa fëƴaɗëmu: ile kwëtëk asëval aỹi yaɓëk ntëbini vëỹëntaw̃ vi fop, 4 kaɓi vëỹëntaw̃ vi fop njëɗahnëni koryi ile wok ɓalëlëhnihna, ɓare umë, hn'uhaỹëhnah lëw̃u hna, njëɗahnëk le kwëhnak ỹa fop ile rëfëkawo kwëta soŋe lëw̃u ỹa dënk.»

Yesu ipërëkan Cery W̃ën Cankaf ŋa pëƴahnëɗ

5 Tac vëryampo nësëɗëniho soŋe Cery W̃ën Cankaf ŋa ntehnëndëni: «Nkwamëk, gë wëraka wawamah walëw̃u w̃i gë vile wamënahnik vi!» 6 Yesu më ntëkwakëhni: «Pëƴaɗëmu, ile hnuɗun ỹi, wafac yejëk le nkoɗ gona ani wëla itaka ɗampo tinda hn'iñëntaw̃; fop nihëɗe.»

7 Më tëƴëniha: «Aharaŋ, awa guve ntiyaɗ watac? Ye yeɗ dahëse ile rufahnëɗ ante tëkiɗ vëỹin ŋa?»

8 Yesu më ntëkwakëhni: «Kwëtëryin hakili, ant'aw̃aw̃u arokayiwu. Vahnë vëyaɓah njijëɗëni mëcani uw̃ac mën do ntehnëndëni vërëhnayik ye do wati ỹa tëkik, ɓare ant'arëfuni. 9 Ge nkwëryëɗun ga nësëɗe soŋe wamët nkal g'inkal, gë inkal inte ỹañënak, antë ntaku; afo watac tëki ten, ɓare geɗina tameki wapuya iỹi ɗuniỹa.»

10 Tac më nkwënëk: «Ɓulunda rëkëɗ mëtëndëni gë ɓulunda ỹëntaw̃, do ahnaw̃ pëgwëɗëha ahnaw̃ aỹëntaw̃; 11 nkeɗ iñënka nkal hnë waresiỹo wayaɓah, do g'inte ŋa. Nkeɗ fëna viỹë viỹaƴah ambin hna do vahnë va ntakëɗëhëhni ɗus.

12 «Ɓare tëkahnind waŋi fop, pëlaɗerun, korotehnëɗerun, njëɗahnëɗerun soŋe ahitiŋiwu vacaliŋa hna do cëɗëɗerun. Wati rac njiryeryëɗerun hnë vëhnaw̃ do gë waguverëner soŋe lëmën. 13 Awa wati rac nkeɗun waseɗe mën. 14 Kwëtaryin watac vankaf hna: ant'afëhwëtawu ile rëfëka ahnësu, 15 kaɓi ami dënk njëɗaɗëmu hakili, vële ỹew̃ëku va, vëhoɗina nkwajëni. 16 Wëla vële hnagëku va dënk tokaɗënihu vëhitiŋ hna gë vële vankërun tere, wahnënk hun do gë wëlawo hun, vëryampo hnë w̃uhnë ndaw̃ëɗeni. 17 Vahnë va fop ñew̃ëɗënihu soŋe lëmën. 18 Ɓare wëla imul ndampo iɓë nkaf hun cëvëɗina.» 19 Ƴaw̃ënaryin: koyëna pehëtëɗun ntaw̃ary hun iŋa.

Yesu inih Yerusalem ŋa pëƴahnëɗ

20 Yesu më nkwënëk ntehn: «Ante nuɗun Yerusalem ga kwërëɗëni wasoɗaɗe ŋa, njëtëɗun, wati rac, ɓiỹëɗina nihëɗe. 21 Awa, vële yeɗ Yuɗe va tëfëka nkaryëni gë wahuŋ, vële yeɗ ɓambery Yerusalem va tëfëka ŋaw̃ëtani, do vële yeɗ wëhaỹ va tëfëlahna mëncini g'ankol. 22 Wafac wale korotehnëɗëhëhni W̃ënu ŋa vahnë va yeɗ, ile ntiyaɗ fop ile nësëk Vikerëh ỹa. 23 Mekëhni vësëval vëryonkah va gë vële yëw̃ëndëɗëhëhni vutah vuntëw̃ hni vahnë wafac warac! Horot sankaf yeɗ hn'iŋi nkal kaɓi ntavah W̃ënu ŋa cëliɗ hnë ɓulunda rac. 24 Gë sëlame ndaw̃ëɗeni, vëramp njoɗeni wayal hna fop. Vahnë vële wok vëyena wasëwif w̃a nihëɗëni Yerusalem hafo ante puɗ wati le maw̃ëryanini ỹa.»

Itëk Ajë Ahn'a

25 «Ulav hna, ulepera hna do gë wahol hna nuɗe wëdahëse gë viỹë vifëmpëhnahnah do nkal li wahnënk w̃i fop mpaỹëmpaỹaɗëhëhni do pëmpëhnahnëɗëhëhni ɗus soŋe wëñaw̃ gë fanka wavonkëlo w̃ënka ŋi. 26 Wati rac vahnë va cëmëɗëni ntakah ge nahani iỹaƴah ile ỹaɗ ntiya nkal ỹa. Pëƴaɗëmu, W̃ënu ŋa ñënkëɗ fop ile ye g'ambin ỹa. 27 Tac nuɗe Ajë Ahn'a ga tëkiɗ hn'aŋar, gë fanka do gë icëmb cankaf. 28 Ge vëỹin pëgwëk ntiyand, matëndaryin do ahaŋu, kaɓi pehët hun iŋa tëhajëk.»

Imëntëndëlehn anuỹ ŋa

29 Tac Yesu më njëɗahnëk iŋi mëntëndëlehn: «Ƴëkëryin anuỹ iŋi gë vatëh vañëntaw̃ vi fop: 30 ge nurun ga pëgwëk nëpënd, njëtëɗun wati hasëk ỹa tëhajëk. 31 Ndampo fo nke, ge nurun vëỹin fop ga tëkiɗ, ƴëtëryin Naw̃ W̃ënu ŋa tëhajëk.

32 «Toña ỹa fëƴaɗëmu: vahnë vëvë gaki vi vësëmëɗina fop hara diyana vëỹin fop. 33 Ambin ŋi g'inkal iŋi goɗina, ɓare wanës mën ŋi nkoɗ kwëlëkwël.»

Ajë Ahn'a ante nkoɗe napëɗena ŋa tëkiɗ

34 «Diryin wajira: ant'afaɓu li vambënt fo, g'uryëw̃, ma ahnahandu soŋe waɗëñah ỹi ɗuniỹa; ge gena umë, fac ile njihahniɗ Ajë Ahnë naŋëtëɗëhu, 35 had urënd: pëƴaɗëmu, pëlaɗëhëhni fop vële lëɗëk nkal vi. 36 Ant'ahnamawu! Ƴëfaryindën kwëlëkwël! Koyëna nuỹaɗun fanka ayaw̃ënahnu hnë fop ile rëkiɗ hna do aholu arufëhnawu haryënkw Ajë Ahnë hna.»

37 G'anent ga, Yesu karaŋëɗëhëhniwo vahnë va Cery W̃ën Cankaf hna, do g'anëka ga, hn'ikuŋ nte w̃acik Oliviye hna njiɗëho ndakind. 38 Do ɓulunda ỹa fop koɓëri fo g'acahnëfëɗ ga njijëɗëniho Cery W̃ën Cankaf hna soŋe nëpandëniha.

22

Yuɗa pëhnak njëɗahna Yesu

1 Ambënt mburu kwëhn levir këm, ante w̃acaryik Pak ŋa fëna, tëhajëko. 2 Vësankaf vësëna wasaɗëha va gë vëharaŋ sariya va njëkëlendëniho ndaw̃ehnëniha Yesu, ɓare ntakëkëhniwo gë ɓulunda ỹa antë ŋañënani.

Yuɗa pëhwëtak njëɗahna Yesu

3 Awa Sintani tënkëkawo Yuɗa, nte w̃acëɗeho Isëkariyot ŋa, ale yentiko hnë vërëfal Pëhw gë Vëhi hna. 4 Yuɗa njiko nësëlini gë vësankaf vësëna wasaɗëha va do gë vëvë karyënkw Cery W̃ën Cankaf va gante tëfëka njëɗahni Yesu ka. 5 Nëŋëkëhniwo ɗus do më ntehnëniha cosëɗëniha koryi. 6 Yuɗa mawëlehn do pëgwëlehn njëkëlehnand fere fale rëfëka njëɗahnëhni Yesu hara ɓulunda ỹa vëyëtana.

Yesu nëgehnëɗ roka Pak ỹa

7 Tëkiko wati ambënt mburu kwëhn levir këm ŋa do hale ndaw̃ëɗeni vupe soŋe roka Pak ỹa. 8 Awa Yesu më paƴëkëhni Piyer gë San ntehnëhni: «Ƴiryin afëhwëtanëhnëhëndunëfu roka Pak ỹa.»

9 Më ntëkwaniha: «Ne ñaɗu fëhwëtafu?»

10 Më ntëkwakëhni: «Nëparyin: ge tëkërun naw̃ hna, nuɗunëha asan ale ryiɓëk unkwahn w̃ënka. Tëfëlehnëryina hafo tere hn'ile tënkëɗ hna. 11 Ntehnëɗunëha ale hwëhnëk tere ỹa: “Aharaŋ a tëƴëɗëhi: ‘Ne nke cery nte rokahnëɗëfun roka Pak ỹa gë vërëfal mën va?’ ” 12 Tufëɗëhu cery cankaf ƴaŋ etas hna g'ile valëɗëhu ỹa fop. Hnam pëhwëtaɗun soŋe roka ỹa.»

13 Awa njilehnëni, tëkatëni fop gante ntehnëkëhniwo Yesu ka do pëhwëtani soŋe roka ỹa.

Roka Ahwëhn a

14 Wati ỹa, ga tëkëk, Yesu gë vëfaƴik vëlëw̃u va mbarëpëlëniho soŋe roka ỹa. 15 Më ntehnëkëhni: «Ñaɗëfuho ɗus tokëlahnini ỹi roka Pak gë w̃uhnë ani gë horotahnëndu ỹa! 16 Toña ỹa fëƴaɗëmu dol, ɓokëɗa roku muk iỹi roka hafo hale padëɗ nafa iỹi roka ŋa Naw̃ W̃ën hna.»

17 Awa, më nufëk nkëlëw̃a uñen, camehnëka W̃ënu ŋa do ntehnëhni: «Nufëryin aŋi nkëlëw̃a, asehëlu w̃uhnë fop. 18 Pëƴaɗëmu, tëk pëgw iỹi wati, ɓokëɗa sewu uñen waresen hafo tëki Inaw̃ W̃ënu ŋa.»

19 Tac më mbok nufëk mburu, camehnëka W̃ënu ŋa, do më nkubëlehnëk njëɗahni ntehnëhni: «Iỹin mbahn mën ŋa ye nte yëɗahnik soŋe hun ŋa. Diryindën aki, aryënkwëtahnënduno.»

20 Ga tokëni, Yesu më mbok njëɗakëhni aŋi nkëlëw̃a ñen, do ntehnëhni: «Aŋi nkëlëw̃a ñen sat mën ile ryehëtëɗe soŋe lëw̃ hun ỹa ye do ỹabahnik kwëtëla kasëk nte ntik W̃ën ɓulunda lëw̃u ỹa. 21 Ɓare nëparyin: ale rokaɗëho ỹa ani nke, tokëlandëɓun! 22 Ajë Ahn'a cëmëɗ gante pëhnak W̃ën ka ɓare ale rokaɗëha ỹa korotëɗ ɗus!» 23 Awa pëgwëlehnëni tëƴëlëndëni bi mo ye hnë vëhni ale ỹaɗ nti rac a.

Mo ye ale lëbëkëhni nafa hnë vërëfal hna

24 Tac vërëfal va pëgwëlehnëni nkwajëlëndëni njëtahnëni bi mo ye ale lëbëkëhni nafa vëỹëntaw̃ va. 25 Awa, Yesu më ntehnëkëhni: «Vëhnaw̃ vëvë ɗuniỹa vi ndëcëtëni cankaf ntëw̃ hni ŋa, do vële hwëhnak fanka ucankaf va mëcaɗëni “vëli fërën”. 26 Ɓare w̃uhnë, ant'aliwu had vëhni! Ale ỹak hnaỹëk a tëfëka nke had umë ỹak vak hnë w̃uhnë, do ale ryokuŋehnëɗëhëhni vëỹëntaw̃ va nke had aryokuŋ. 27 Awa mo ye ale ñak njaɓëk nafa ỹa? Ale rokëɗ roka ỹi gë ale hnëhëtëɗ aỹi? Gena bi ale rokëɗ roka ỹi? Ha, ɓare ami had ale hnëhëtëɗ nkeɓu fagant lëw̃ hun! 28 W̃uhnë, g'ami nkentirunëho kwëlëkwël hn'uryëñah mën hna fop, 29 do gante njëɗako ucankaf rëm mën ki, koyëna njëɗaɗëmu ami fëna: 30 tëkëɗena tokënden do celahnënden Naw̃ hna, do ntañaɗun hnë watinki vësankaf soŋe ahitiŋuni wahnënk pëhw gë wahi wavë Isërayel w̃i.»

Yesu pëƴahnëɗ Piyer njahëtaɗëha

31 Yesu më ntehnëka Simo Piyer: «Simo, Simo, nëpary: Sintani këlaka W̃ënu ŋa maw̃ëryana kolahn paryi gante paryëɗe pitëndëlehnahni vantimp gë vaparyel ki. 32 Ɓare ami, muntanëmi, soŋe antë ntihëtaỹi kwëtahn iŋa kwëlëkwël. Do wëjë, ge mbokajëru gë ỹal mën ƴaw̃ënëryihni vëỹënta hu va.»

33 Piyer më ntëkwaka: «Ahwëhn, pëhwëtaɓu wëlakënde ntehni sëɗaryiwu gë wëjë do sëmëntiwu gë wëjë.»

34 Yesu më ntëkwaka: «Pëƴaɗëmi, Piyer, hnë uŋi mëɗ dënk, ani gë tarahnënd cale ŋa, njahëtaɗu wahwënta warar ƴëtëlihohna.»

35 Tac Yesu më ntehnëkëhni: «Ante paƴëmuno koryi këm, kufa këm, wapary wante hnëpëtandun këm ŋa, iñë bi wojëkuno?»

Më ntëkwani: «Ñoñ gojëlëfunohna.»

36 Awa më ntehnëkëhni: «Ɓare tame, ale hwëhnak koryi tëfëka nuf, ale hwëhnak kufa tëfëka nuf, do ale wok kwëhnana sëlame tëfëka nkwaf cuɗ cankaf ntëw̃u ŋa ntëw̃ahn ryampo. 37 Pëƴaɗëmu, afo ntiya ile nësëk Vikerëh soŋe lëmën ỹa. Më lehnëk: “Aw̃en ntiryaryëniha vahnë va.” Ha, soŋe lëmën ỹa ɓiỹëɗina, fop padëɗ.»

38 Vërëfal va më ntehnëniha: «Ahwëhn, wëli wasëlame wahi.» Yesu më ntëkwakëhni: «Gwër nke.»

Yesu njëfaɗ hn'ikuŋ Oliviye

39 Yesu më cahnëk do nji hn'ikuŋ nte w̃acik Oliviye hna, gante njehëka ka. Vërëfal vëlëw̃u va më ntapëhnaniha. 40 Ga tëkëni hnam, më ntehnëkëhni: «Ƴëfaryin kwëlëkwël soŋe gante koɗun ayaw̃ënahnu ge njëkëhnahnëɗerun.» 41 Tac më ŋaw̃ëtakëhni toƴe, ndëkwëhnëk do njëfa aki: 42 «Apa, ge ñaɗu, ŋaw̃ëtënde antë tëkëhne iỹi horot. Ɓare ant'ali ile ỹaɗëfu, diry ile ỹaɗu wëjë ỹa.» 43 Awa mëleka vë g'ambin ỹa cëlëlehni njij njaw̃ënaỹehna. 44 Yesu nkwënëko njëfa ŋa g'ahaw̃ary kaɓi njiw̃ëhnëko ɗus hafo ŋacëŋac ntëw̃ ŋa nke had sat yatëɗ.

45 Ante puhnak njëfa ŋa, më matëk, mboka gë vërëfal vëlëw̃u do nji tëkatëhni ga ndakëni wakwëɗ, kaɓi njiw̃ëhnahnëkëhniwo ɗëcët g'umë. 46 Më ntehnëkëhni: «Hak koɗun aryaku wakwëɗ? Matëryin ayëfawu soŋe gante koɗun ayaw̃ënawu ge njëkëhnahnëɗerun.»

Ipëla Yesu ŋa

47 Nkoko nësënd tëketëni kore vahnë. Yuɗa aryampo vërëfal Pëhw gë Vëhi hna ryënkwaryikëhniwo. Më tëhaka Yesu soŋe mbuca. 48 Ɓare Yesu më ntehnëka: «Yuɗa, gante mbucëɗe ale hnëŋëlërun bi tokaɗuha Ajë Ahn'a?»

49 Vële tëfëlëniho Yesu va, ga nuni ile ỹaɗ ntiya ỹa, më tëƴëniha: «Ahwëhn, raw̃ahnëfu bi wasëlame fu w̃i?» 50 Do aryampo hnë vëhni taw̃ëlehna aryokuŋ asëna wasaɗëha asankaf a ntëpëtëlehna nëf tëhw ŋi.

51 Ɓare Yesu më ntehnëk: «Tavëryin! Gwër nke.» Do më ñakëka asan arac nëf ŋa njërënëlehna.

52 Tac Yesu më ntehnëkëhni vësankaf vësëna va, vësankaf vëyëka Cery W̃ën Cankaf va, do gë vicër vële yijëko pëlaniha va: «Gë wasëlame do gë waryoko bi tëfakëha ayinëhniwuno, afëlawuno had bandi yeɓu? 53 Fac-wo-fac Cery W̃ën Cankaf hna nkelahnëɗenëho do ƴëkëlehnëluhna afëlawuno, ɓare iỹi wati w̃uhnë hwëhnëk gë fanka umëhwëry fa, Sintani hwëhnëk.»

Piyer njahëtaɗëha Yesu

54 Awa pëlalehnëniha Yesu njiryeryëniha ndënëniha tere asëna wasaɗëha asankaf hna. Piyer ŋaw̃ët tëfëɗëhëhniwo. 55 Hwëɗëh fëɗiko fagant selele hna, Piyer ntañantëlehni gë vële yeraɗëho hnam va. 56 Asëval aryokuŋ më nuka Piyer ga ntañantik ɗarël hwëɗëh hna; më ntaŋëka do ntehna: «Asan ale lañak aỹi gë Yesu nkentiko!»

57 Ɓare Piyer njahëtako ntehna: «Hali, ƴëtëlëw̃ahna.»

58 Ga mbiỹëk toƴe, ahnë ahaw̃ary më nuka do ntehn: «Wëjë fëna, arëfal Yesu yentiru!» Ɓare Piyer më ntëkwaka asan arac: «Hali, gena toña.»

59 Ga mbok mbiỹ, ahaw̃ary kat më mbok ntehnëgëk: «Lëk, aỹi asan gë Yesu nkentiko, kaɓi umë fëna avë Galile ye.»

60 Ɓare Piyer më ntëkwak: «Ƴëtëla bi ye ỹaɗu ahnës, wëjë.» Ani gë patahnënd wanës ŋa dënk tarëlehn cale ŋa. 61 Ahwëhn a Yesu më cahëtak ntaŋëka Piyer. Awa Piyer ndënkwëtalehn ile ntehnëkawo Ahwëhn a: «Tarahnënd cale ŋa uŋi mëɗ njahëtaɗu wahwënta warar ƴëtëlihohna.» 62 Awa Piyer cahnëlehn kond ɗus.

Yesu njew̃ëɗe do ndafi

63 Vësan vële yëkaɗëhawo Yesu va pëgwëniho njafaŋëndëniha do ndafëndëniha. 64 Më cankëniha yëka ỹi do tëƴëniha: «Awa, kaɓi kila yeru, pëƴaryifu bi mo ryafëki?» 65 Nkoniho njew̃ëndëniha wakaw̃ary waƴaɓah menahnëniha w̃ac.

Yesu haryënkw vëhitiŋ vësankaf hna

66 Ga pacëk, vicër vëvë ɓulunda wasëwif va, vësankaf vësëna wasaɗëha va do gë vëharaŋ sariya va mbarëniho. Më ntehnëni njoji Yesu Mbara Vëhitiŋ vëlëw̃ hni hna, 67 do, ga tëkaryijik, më tëƴëniha: «Arëhnayik a bi yeru? Pëƴaryifu!»

Yesu më ntëkwakëhni: «Ge pëƴamu njëtëɓu maw̃ëndilunohna, 68 do ge tëƴëmu iñë, dëkwaɗilunohna. 69 Ɓare, ƴëtëryin, tëk pëgw gaki Ajë Ahn'a ntañaɗ g'irëhw W̃ën Hwëhn Fanka Fop.»

70 Vëhni fop ntehnëlehnëniha: «Awa wëjë ye Aju W̃ënu ŋa?»

Më ntëkwakëhni: «W̃uhnë dënk hnësëk umë yeɓu.»

71 Awa më ntehnëlëni: «Gona mbalëfu seɗe: nkwëryinëk fuhnë dënk wanës wadëw̃u ŋa!»

23

Yesu haryënkw Pilat

1 Tac matëlehnëni vëhni fop njiryeryëniha Yesu vëhni guverëner ile w̃aciko Pilat ỹa. 2 Hnam, pëgwëlehnëni mërahnëndëniha ntehnëndëni: «Tëkatëɓunëha aỹi asan ga përëkanëɗëhëhni ɓulunda lëw̃ fu ỹa: më lehnëkëhni antë cosëniha ahnaw̃ a, Sesar, ỹatëtanke ỹa do umë lehnëk fëna umë dënk ye Arëhnayik a, ahnaw̃ a.»

3 Awa Pilat më tëƴëka: «Ahnaw̃ wasëwif w̃a bi yeru?»

Yesu më ntëkwaka: «Wëjë hnësëk.»

4 Awa Pilat më ntehnëkëhni vësankaf vësëna wasaɗëha va gë kore ỹa: «Nula w̃eh ile ntik aỹi asan.»

5 Ɓare më njaw̃ënëni wanës wadëw̃ hni ŋa ntehnëni: «Përëkanëɗëhëhni ɓulunda ỹa gante koɗëni ŋañënahnëni g'ikaraŋ dëw̃u ŋa. Hnë resiỹo Galile hna pëgwik, ndapëlehni Yuɗe ỹi fop, tame njijëk hafo Yerusalem li.»

Yesu haryënkw Eroɗ

6 Pilat, ga nkwëryëk wanës watac, më tëƴëk: «Aỹi asan avë Galile bi ye?» 7 Ntëkwanihawo, ha, Yesu avë Galile ye. Resiỹo rac Eroɗ hnaw̃ëko. Awa kaɓi Eroɗ Yerusalem hna nkeho hnë wafac warac, Pilat më ntehnëk njiryeryi Yesu ỹalu hna.

8 Eroɗ natëkawo ɗus ante nukawo Yesu ŋa kaɓi nkwëryëɗëho ga nësëɗe soŋe lëw̃u ỹa do mbiỹëk ante ñaɗëho nuhna ŋa, ntiyahnëkawo nuɗëha ga ntiɗ dahëse fëmpëhnahnah.

9 Tëƴëkawo waƴaɓah, ɓare Yesu dëkwaɗilawohna ñoñ.

10 Vësankaf vësëna wasaɗëha va gë vëharaŋ sariya va hnam nkeniho mërandënihawo Yesu g'iŋañëna. 11 Tac Eroɗ gë wasoɗaɗe walëw̃u w̃a nëhandënihawo njafaŋatëndëniha Yesu. Më cuɗëniha viỹi vifërën had ahnaw̃ do Eroɗ mbokaryehnëkawo gë vëhni Pilat.

12 Eroɗ gë Pilat vëhnëŋëlëlohna koɓëri ŋa, ɓare fac rac, lawo nkeniho.

Yesu mbokaryëɗe haryënkw Pilat

13 Pilat më mbarëkëhni vësankaf vësëna wasaɗëha va, vësankaf vëhitiŋ va do gë ɓulunda ỹa, 14 do ntehnëhni: «Njinenëhnirunëhow̃a aỹi asan alehnuno ɓulunda ỹa përëkanëɗ. Tëƴëɓuha tase lëw̃ hun do ñoñ nula nkeya meh ante lehnërun ntik ŋa. 15 Eroɗ fëna ñoñ nuna ile menëk, kaɓi mbokënanikëfuna. Awa pacëk, aỹi asan ñoñ dina ile rëfëka ndaw̃ahni. 16 Ntampendëɓuha tac ravëlehnëw̃a.» [ 17 Hn'ambënt Pak-wo, gante nkeho namu lëw̃ hni ka, Pilat tëfëkawo tavëhnëhni aramp aryampo.]

18 Ɓare pëgwëlehnëni ndekandëni vëhni fop ndampo fo: «Ɗaw̃ehnëɗehn aỹi asan! Tavëhnëryifuna Barabas!» 19 Barabas tac, hnë vahnë vële ỹañënako hna nkentiko hafo daw̃i ahnë. Soŋe rac cëɗahniko.

20 Kaɓi Pilat ñaɗëho tava Yesu, më mbok tëƴëkëhni kat. 21 Ɓare vahnë va ndekaɗëniho: «Pakëryehna hnë kërëwa, pakëryehna hnë kërëwa!»

22 Pilat më mbok teɓak wanës ŋa rarëna ỹa do ntehnëhni: «Aỹi asan, uweh hwëhn ye ntik? Ñoñ nula hnë umë ile rëfëka ndaw̃ahni. Ntampehnëɗëfuha tac do gë ravëw̃a.»

23 Ɓare nkoniho ndekandëni gë fanka Yesu paki hnë kërëwa, do waɗeka wadëw̃ hni ŋa mëkëkawo Pilat: 24 më pëhnak maw̃ëhnëhni ile tëƴëɗëni ỹa. 25 Më tavëka asan ale tëƴëɗëniho ỹa, ale sëɗiko soŋe ryaw̃ ahnë ante ŋañënaniho ŋa, do njëɗahni wasoɗaɗe w̃a Yesu soŋe ntiniha gante ñaɗëni ka.

Yesu pakëɗe hnë kërëwa

26 Ante njiryeryëɗënihawo Yesu ŋa, pankëlëniho gë Simo, asan avë Siren. Wehaỹ mënciɗëho. Wasoɗaɗe w̃a më pëlaniha ndiɓëndëniha kërëwa ỹa tëfaryinda Yesu kamëhni. 27 Kore sankaf rëfëɗëhawo Yesu, gë vësëval vële hoɗëho do yahnaɗëho soŋe lëw̃u ỹa. 28 Më cahëtahnëkëhni do ntehnëhni: «Vësëval vëvë Yerusalem, antë ahonëhnuno! Koryin soŋe lëw̃un gë vutah hun 29 kaɓi wati yejëk ile lehnëɗe: “Mbetani vësëval vële wok vëhnagëɗina va, wok koɓëri vëhnagëna do wok koɓëri vëyëw̃ëndëna va!” 30 Awa vahnë va rëkëɗ ntehnëndëni wahuŋ w̃i: “Ƴohahninëfu!” Do gë vukuŋ vi: “Cow̃ëryinëfu!”✡ 31 Pëƴaɗëmu, ge aki ntiyik atëh cëkah ŋa, hak lë ntiɗe kankah ŋa?»

32 Njoryaryinihëhniwo fëna vësan vëhi, vëw̃en, soŋe ndaw̃aryini gë Yesu. 33 Ante tëkëniho hn'ile macik «Kuŋ Hëloƴoƴ» hna wasoɗaɗe w̃a pakënihawo Yesu kërëwa hna do pakaryënihëhniwo fëna wabandi waki, aryampo g'irëhw lëw̃u, aỹëntaw̃ a g'irahahn. 34 Awa Yesu më ntehnëk: «Apa, tavëhnëryihni, kaɓi vëyëtëna ile ntiɗëni.» Tac wasoɗaɗe w̃a njëlëniho wanjël njëtahnëni bi mo hwëhnëɗ cuɗ Yesu ŋa.

35 Ɓulunda ỹa hnam nkeniho njëkëndënihawo. Vësankaf wasëwif va njafaŋëɗënihawo ntehnëndëni: «Pehëtëkëhni vahnë vëhaw̃ary; ge paryi ale tëhnak W̃ën ỹa ye, pehëta umë dënk!»

36 Wasoɗaɗe w̃a fëna njafaŋëɗënihawo, tëhaɗënihawo njelëhnëndëniha uñen ŋañah 37 do ntehnëɗënihawo: «Ge paryi ahnaw̃ wasëwif ỹa yeru pehëtary wëjë dënk!»

38 Awa ƴaŋ lëw̃u ỹa, iỹin heriko: «Aỹi ye Ahnaw̃ Wasëwif w̃a.»

39 Aw̃en aryampo ale fakaryiko ỹa më njew̃ëka ntehna: «Gelihna bi Arëhnayik a? Pehëtary wëjë dënk do afehëtaryëfu!»

40 Ɓare aỹëntaw̃ a më ŋañënahnëka ntehna: «Dakëlinahna dënk bi W̃ënu ŋa wëjë ale sëmëɗ hnë kërëwa ndampo fo g'umë? 41 Fuhnë iỹin caŋëkëfu, kaɓi ile liyik ỹa sosikëfu, ɓare umë ñoñ dina w̃eh.»

42 Tac më nkwënëk: «Yesu, ɗënkwëtarye ante nkeɗu ahnaw̃ ŋa.»

43 Yesu më ntëkwaka: «Toña ỹa fëƴaɗëmi: dol g'ami nkeɗe araƴen hna.»

Icëm Yesu ŋa

44-45 Nkëhnëko tëk lav a nkaf li do kuyëko taŋ: kuyëko nkal hna fop hafo hnë wëwati warar g'anent hna. Wati rac dënk, ipand ɗëndah, inte fokiko haryënkw ỹëw̃a le ỹak sëvak Cery W̃ën Cankaf hna, citako fagant*. 46 Yesu më ndekak gë fanka: «Apa, kwëtehnahnëmi ntaw̃ary mën iŋa.» Ante nësëk waŋi ŋa, cëmëlehn.

47 Kapiten le yeho hnam ỹa, ga nuk ile liyak ỹa, më cëmbëka W̃ënu ŋa do ntehn: «Paryi nke, aỹi asan catëko!» 48 Kore le yijëko njantini ile ye ỹa, nuniho ile liyako ỹa. Awa mbokalehnëni gë ỹal hni g'uyiw̃ëhnah sankaf. 49 Wëlawo Yesu w̃a fop, gë vësëval vële lapëhnajëkawo koɓëri Galile va, ŋaw̃ët ñëw̃ëniho njëkatëndëni ile ryëcëtaɗ ỹa.

Yesu kwëtëɗe hn'iƴag

50-51 Asan ale w̃aciko Yosef yeho hnam. Avë nkol wasëwif nte w̃acik Arimasi yeho. Ahitiŋ yentiko umë fëna, kitiŋa wasëwif cankaf hna. Përënako do catëko do napëɗëho Naw̃ W̃ënu ŋa. Maw̃ëlohna ile pëhnaniho vëhitiŋ do ntiniho ỹa. 52 Njiko vëhni Pilat hna do tëƴa iñas Yesu ŋa. 53 Tac më cëlëndëk ñas iŋa kërëwa hna, përyëk hn'iƴarëh do ndën hn'iƴag nte yabiko hn'ikuŋ, iƴag kasëk. 54 Araƴima yeho do fac ntaw̃ëla ŋa pëgw ŋa nkeho.

55 Vësëval vële lapëhnajëkawo Yesu koɓëri Galile va njintiniho gë Yosef, do njëkëniho ƴag iŋa nuniho gante kwëtiko iñas Yesu ka. 56 Tac mbokalehnëni g'ankol pëhwëtëni wagu gë ɗatikola soŋe ñas iŋa. Fac ntaw̃ëla hna, më njinëgani gante ntehnëk sariya Moyis ka.

24

Iɓëhn Yesu

1 Gë dimasi ỹa wakëwak fo vësëval va g'iƴag njiryeryëɗëniho wagu wante liyik ɗatikola ile pëhwëtëniho ỹa. 2 Umë tëkatëni taka cankaf ŋa këryiŋëtiko cape ndampo ƴag iŋa piɗëtako. 3 Tënkëlehnëni, ɓare vërëkatëlohna iñas Ahwëhn a Yesu. 4 Vëyëtëlohna ile nahaɗëni. Paco tëkëlehnini vësan vëhi vële liyako viỹi vile yerëko had ambin wilëbilëk. 5 Vësëval va ntakëkëhniwo më ndëkwëhnëni wayëka w̃a nkal hna. Vësan va më ntehnënihëhni: «Soŋe ye yëkëlehnëɗunëha hnë vësëm ale wok cëmëna? 6 Gena ani, mbëhnëk. Ɗënkwëtaryin ile nësëhnëkuno ante nkoko hnë resiỹo Galile hna: 7 afo Ajë Ahn'a njëɗayiniha vëw̃en va, paki hnë kërëwa do fac rarëna hna mbëhnëɗ.» 8 Tac ndënkwëtalehnëni wanës Yesu ŋa.

9 Vësëval va cahnëlehnëni ƴag hna njini pëƴanihëhni watac fop vërëfal pëhw g'aryaw̃ va gë vëỹëntaw̃ va. 10 Mari mbë Magëdala yeho gë Yowana do gë Mari, hnëmu Sak do vësëval vëhaw̃ary vële njiniho va fop tëfëtanënihëhniwo watac vëfaƴik va. 11 Vërac ntiyahnëkëhniwo vësëval vi ki fo nësarëɗëni, do vëhwëtahnëliwohna. 12 Ɓare Piyer matëko nkary g'iƴag. Ga tëkëk më nkuryak, ɓare ñoñ nulohna ge gena ile përyahniko ñas ŋa fo woko hnam. Tac mëncëlehn gë ỹalu afëmpëhnahnah fo soŋe ile liyak ỹa.

Vërëfal vëhi va nkaw̃ Emawus hna

13 Fac rac dënk, vërëfal vëhi yiɗëho hn'ankol nte w̃acik Emawus. Soŋe wawati wahi yasëɗu arëkarënd hnam ge matëru Yerusalem. 14 Soŋe wade ryëcëtak ŋa fop nësëlëɗëniho. 15 Wati nte nësëlëɗëniho do nkwajëlëndëniho ŋa Yesu më tëhajëkëhni tëfëlëntik gë vëhni. 16 Nuɗënihawo, ɓare iñë w̃emaỹendëhëhniwo njavëtëniha.

17 Yesu më tëƴëkëhni: «Ye wajëlëɗun ayasatëndu?»

Umë kahnëni do njamëlehnëni g'uhaỹëhnah w̃a. 18 Aryampo hnë vëhni, Këlewopas maciko, më ntëkwaka: «Wëjë fo bi ye ale yijëk Yerusalem li do wok ƴëtëna ile liyak ỹa hnë waỹi wafac?»

19 Yesu më tëƴëkëhni: «Ye liyak?»

Umë ntëkwaniha: «Ile yeha Yesu mbë Nasaret ỹa liyak. Kila hwëhn fanka yeho: ntik viỹë vifëmpëhnahnah do wanës wadëw̃u ŋa kwëhnako fanka haryënkw W̃ën hna gë ɓulunda ỹa fop. 20 Vësankaf vësëna wasaɗëha fu va gë vëvë karyënkw ɓulunda va njëɗahnëniha soŋe kitiŋi ndaw̃i do pakëniha hnë kërëwa. 21 Fuhnë kwëtahnëɓunëho umë ye ale rëfëkawo pehëtëhni vëvë Isërayel va hnë vële ỹew̃ëkëhni hna, do kat gë watac fop, dol nke fac rarëna ỹa ga cëmahnëk. 22 Ɓare g'umë fop nkeni vësëval vëryampo vëvë kore fu va fëmpëhnahnëndanëkëfu ɗus. Wakëwak ỹa dol njikëni ƴag hna 23 ɓare vërëkatëna ñas dëw̃u ŋa. Më mbokajëni pëƴahnëni wamëleka sankëtahnakëhëhni do pëƴanihëhni mbëhnëk. 24 Vërëfëlënta fu vëryampo njikëni ƴag hna do tëkatëni fop gante nësakëni vësëval ka, do vëhni fëna vëhnuna ñas Yesu ŋa.»

25 Awa Yesu më ntekëhni: «E w̃uhnë, vële wok kwëhnaluhna hakili, do wasakahn hun w̃a ƴancëna kwëtahn ile pëƴahnëni wakila ŋa! 26 Tëfëlawohna bi korot aki Arëhnayik a tënkahnënd icëmb dëw̃u hna?» 27 Tac më nkabëkëhni ile herik Vikerëh vipacah hna fop soŋe lëw̃u ỹa, pëgw vëkayëte Moyis hna do gë vëkayëte wakila wañëntaw̃ hna fop.

28 Ante tëhaniho nkol nte njihahnëɗëniho ŋa, Yesu më ntik had ñaɗ ndëcal. 29 Ɓare ŋwëỹëryanihawo ntehnëniha: «Gontëryi gë fuhnë! Lav a ƴo ŋa nke.» Awa tënkëntëlehni nkol hna nkonti gë vëhni.

30 Ga kwërani hn'ile tokëɗe roka hna, Yesu nufëk mburu ŋa, camehna W̃ënu ŋa, tac nkubëlehnëk, njëɗahni. 31 Awa ile w̃emaỹendëhëhniwo njavëtëniha Yesu ỹa ntihëtiniho njavëtëlehnëniha taŋ, ɓare njavëtëndëniha tuŋ nambëlehnëniha. 32 Umë ntehnëlëni: «Gena bi njamakëhëfu sakahn fu w̃a ante nësëhnakëndëhëfu nkaw̃ hna do pacënëhnatëndëfu Vikerëh va?»

33 Matëlehnëni taŋ mbokani Yerusalem. Më tëkatënihëhni vërëfal pëhw g'aryaw̃ va ga mbarëni gë vërëfëlënta hni va, 34 ntehnënihëhniwo vërëfal vëhi va: «Paryi nke Ahwëhn a mbëhnëk! Simo nuka!» 35 Do vëhni fëna më tëfëtanëhninihëhni ile yekëhëhni nkaw̃ ỹa do gante njavëtahnënihawo Yesu ka wati nte nkubëlehnëɗëho mburu ŋa.

Itufëhna Yesu

36 Nkoniho nësëndëni tëket taŋ Yesu fagant lëw̃ hni do ntehnëhni: «Araɓi ƴam ỹa nke gë w̃uhnë!»

37 Umë mbalëni do ntakëhni ɗus: ntiyahnëkëhniwo ƴine nuni. 38 Yesu më tëƴëkëhni: «Soŋe ye valërun? Soŋe ye wajëlehnaɗun? 39 Ƴëkëryin wëɓák mën ŋi* gë wapary mën ŋi: paryi ami ye! Ñakëryino ayëku: ƴine kwëhnana imbahn gë waỹëc, ɓare ami kwëhnaɓu, nurun!»

40 Ante nësëhnëkëhni watac ŋa, më tufëkëhni wëɓák ŋa gë wapary wadëw̃u ŋa. 41 Vërëfal va natëkëhniwo do pëmpëhnahnëhni ɗus, vëw̃ëkëlohna ten kwëtahnëni. Awa Yesu më tëƴëkëhni: «Kwëhnarun bi hnani ile rokëɗe?» 42 Më njëɗaniha nkubel igis ɓëlik. 43 Më teɓaka do cema tase lëw̃ hni.

44 Tac mbok ntehnëhni: «Gena bi, ante nkolahninëko ŋa, pëƴaɗëmuno: ile herik soŋe mën sariya Moyis hna, vëkayëte wakila hna do gë Wahnëw̃ hna, watac fop tëfëkawo ntiya.»

45 Awa Yesu më piɗëtëkëhni wahakili w̃a nkwëryahnëni Vikerëh vipacah va. 46 Do më ntehnëkëhni: «Wëlin ile herik ỹa: Arëhnayik a tëfëka korot, tac fac rarëna hna mbëhnëɗ, 47 do tëfëka karaŋini vahnë va g'uw̃ac lëw̃u w̃a ɗuniỹa li fop, pëgw Yerusalem: ntehnëɗeni vahnë va nkwëcëtani vankeya va do soŋe W̃ënu ŋa tavëhnahnëhni wameh ŋa. 48 Waseɗe soŋe watac fop yerun. 49 Do ami njëɗanahniɗëmu ile ntehnëk rëm mën njëɗahnëɗ ỹa, Iƴir Ipacah iŋa ye. Awa goryin naw̃ li hafo pëɓënu fanka lëw̃u fa.»

Ikaƴ Yesu ŋa

50 Tac Yesu më cahnaryëkëhni vërëfal va naw̃ hna, njiryeryëhni ɗarël Betani. Hnam umë njelëk wëɓák ŋa g'ambin do ndëwakëhni. 51 Wati nte ndëwanëɗëhëhniwo ŋa, pitël iŋa pitëlëɗëniho gë vëhni kaƴ g'ambin ɗarël W̃ën hna. 52 Vëhni, cëmbënihawo do mbokalehnëni Yerusalem, vëhnatah fo. 53 Hnam, Cery W̃ën Cankaf hna nkeɗëniho kwëlëkwël do cëmbëndëniha W̃ënu ŋa.

* 1:5 1.5 Abiya: Wati Sakari ỹa nkeniho vësëna wasaɗëha wakore 24 gë vëva Abiya va per, ankwëcëtëlëɗëhniho Cery W̃ën hna soŋe ɗoku ỹa (1 Tëfëta 24).

* 2:7 2.7 Hn'ile kwëtëndeni wusaw̃ uryav: Wusaw̃ w̃a gë vahnë va cery ndampo fo ndakahnëɗëniho.

✡ 2:23 2.23: Icahn 13.2,12,15

† 2:24 2.24 Walagi wahi ma vupah vuki: soŋe saɗëha ỹa fape fakwëhn bëhn rëƴik, ɓare vëhayëhnah va, vupah vuki tëƴini. (Soŋe Walevi 12)

‡ 2:49 2.49 Cery Rëm mën hna: koɗ pëhnëtan fëna: «ɗoku Rëm mën hna».

✡ 3:6 3.6: Esayi 40.3-5

* 3:16 3.16 Gë Iƴir Ipacah do gë hwëɗëh: koɗe nkwëryi fëhnëtanëk viỹë vëhi vëhnëmpëlah ma iñë ryampo fo.

† 3:17 3.17 Pëɗëɗ hnë hwëɗëh hunte wok ɗipëɗina muk: Iỹin paŋare hwëɗëh ha nësëɗ hn'ile ntënkëɗëni vële wok vësatëna va.

✡ 4:4 4.4: Ɗivëta Sariya 8.3

✡ 4:8 4.8: Ɗivëta Sariya 6.13

✡ 4:11 4.11: Wahnëw̃ 91.11-12

✡ 4:12 4.12: Ɗivëta Sariya 6.16

* 4:18 4.18 Umë rëhnako: Esayi paŋare Arëhnayik a nësëɗëho; Yesu ntehnëɗëho ani umë dënk ye Këris ỹa, Arëhnayik a.

✡ 4:19 4.19: Esayi 61.1-2

✡ 4:26 4.26: 1 Vëhnaw̃ 17.8-16

✡ 4:27 4.27: 2 Vëhnaw̃ 5.1-14

* 5:37 5.37 Waryëpët wasër: namu lëw̃ hni hna umë taw̃ahnëɗëniho uñen ŋa.

✡ 7:27 7.27: Malasi 3.1

✡ 8:10 8.10: Esayi 6.9

* 9:8 9.8 Eli vokajëk Eli cëmëna muk. W̃ënu ŋa kajëndëka g'ambin. Mbokajëɗ pëƴahn soŋe Arëhnaỹik a. (2 Vëhnaw̃ 2.11; Malasi 3.23)

† 9:14 9.14 Wawuli mbëɗ nkeniho hnam vësan va: Vutah va gë vësëval va vëryëkwaryina.

‡ 9:53 9.53 Vëvë ankol tac va vëw̃aw̃ëlaw̃ohna: Vëvë Samari va kwëhnaniho hn'ile cënaɗëni wasaɗëha walëw̃ hni w̃a do vëw̃aw̃ëliw̃ohna vëvë Yerusalem va gë Cery Cankaf W̃ën ntëw̃ hni ŋa.

* 10:1 10.1 Wafëhw imbëɗ gë wahi gë vëhi: Vikerëh vindaw̃ ntehnëk wafëhw imbëɗ gë wahi (70) do viñëntaw̃ va wafëhw imbëɗ gë wahi gë vëhi (72).

✡ 10:12 10.12: Wapëgwala 19.24-28

✡ 10:27 10.27: Ɗivëta Sariya 6.5; Soŋe Walevi 19.18

† 10:35 10.35 Koryi: cos soŋe ɗoku wafac wahi ye.

* 11:8 11.8 Kaɓi ñaɗina cëfëhna: Koɗe nkwëryi usëfëhnah asan aỹëntaw̃ ỹa ye.

† 11:30 11.30 Yonas yeho dahëse: Dahëse Yonas ỹa ye wafac warar wale ntik ɗonk gis hna, rac w̃ëntëlëk gë wafac warar wale ntid Yesu ƴag hna.

✡ 11:30 11.30: Yonas 3.3-5

‡ 11:31 11.31 Salomo aju David yeho, ahnaw̃ Isërayel had rëmu. Umë vëryehnëko Cery W̃ën Cankaf ŋa do njëtiko soŋe yasery ỹalëw̃u (1 Vëhnaw̃ 5.9-14; 6; 10.1-10).

§ 11:44 11.44 Had wayag wale yasande: Age ƴag ŋa diyina dahëse ayasahnat yëtëru ma ƴëtëlihna, sariya Moyis ỹa ntehnëk tonkëru. (Vaker 19)

✡ 11:51 11.51: Wapëgwala 4.8; 2 Itëfëta 24.20-22

* 12:50 12.50 W̃ënu ŋa ñaɗ njaryehno: Yesu gena soŋe yary nësëɗ, ɓare paŋare ile rëfëka nti nësëɗ.

* 13:19 13.19 Mutarëd: Ile w̃acik mutarëd ỹa waŋëc atëh nte rokëɗe ye do fehëk w̃irëk. Waŋëc wadëw̃u ŋa ñëhnëmëk ɗus ɓare dëp dëw̃u ŋa naỹëk ɗus.

* 15:15 15.15 Vampëhëmpëh: Vampëhëmpëh va wafacëna haryënkw wasëwif w̃a.

† 15:22 15.22 Diryina anënk fëmbak hna: Anënk ŋa rufahnëɗëha fatah fa tere hna nkentahnik.

* 17:14 17.14 Ƴiryin njëkënihu vësëna wasaɗëha va fëhnëtanëk vësëna wasaɗëha va nunihëhni do pëƴahnëhni vëhwëhn mbiỹ va njërëni. (Soŋe Walevi 14)

✡ 17:27 17.27: Wapëgwala 6.9; 7.24

† 17:29 17.29 Ndaw̃ëkëhniwo vahnë va fop afo tere Lot ỹa. (Wapëgwala 19.29)

‡ 17:32 17.32 Asëval Lot ỹa mbacik nke had apahn waŋiry. (Wapëgwala 19.26)

* 18:42 18.42 Kwëtahn hu ŋa pehëtëki: Koɗe nkwëryi fëna kwëtahn hu ŋa njërënëki.

* 19:13 19.13 Uỹëc sanu hwëhn nafa këñëlahnëk gë cos soŋe wafac keme (100).

✡ 19:38 19.38: Wahnëw̃ 118.26

† 19:45 19.45 Vëwaf vële yeho hnam va: Tëfëlahna nkehni vëwaf Cery W̃ën Cankaf hna.

✡ 19:46 19.46: Esayi 56.7

✡ 19:46 19.46: Seremi 7.11

✡ 20:17 20.17: Wahnëw̃ 118.22

✡ 20:43 20.43: Wahnëw̃ 110.1

✡ 23:30 23.30: Ose 10.8

* 23:44-45 23.44-45 Citako fagant fëhnëtanëk citako pëgw ƴaŋ hafo gëɗ.

* 24:39 24.39 Ƴëkëryin wëɓák mën ŋi: Usër vapakel va ye.

San

1

2

3

4

5

6

7

8

9

10

11

12

13

14

15

16

17

18

19

20

21

Itëfëta nte kerëk San paŋare Yesu

Wade yehëhna hnë iŋi kayëte

Ale herëk iŋi kayëte ŋa tufëhnana ɓare namu vacërakëlo vële hwëtahnëka Yesu va lehnëk Afaƴik San herëk. San gë Sak vërah Seɓeɗe yeho. Vëfëla waỹis yeho ante macëkëhniw̃o Yesu tëfëniha ŋa (Matiye 4.21). «Ale ŋahnëk Yesu ỹa» San macik (13.23; 20.2; 21.7, 20).

Itëfëta nte kerëk San paŋare Yesu ỹa mpëdara Efes hna kerik yëbëlan wabëhn wafëhw imbëɗ gë wahnah gë keme g'ipëhw (90-110) ga ndëcëk hnagi Yesu ỹa. Iŋi kayëte fo wok kwëhnana wahnës waɗindaryindan. Ɗoku Yesu hnë Yuɗe hna tëfëtaɗ hara gena Galile hna had gante tëfëtani w̃aỹëntaw̃ ka. Tufahnëɗëhniha Yesu had Ajë W̃ën, wanës ŋa, humpen vë ɗuniỹa, mburu uwám, rënka soŋe wape, aheryëherya afërën, nkaw̃ ŋa, toña ỹa do uwám w̃a, do ale vëhnëndanëɗëhëhni vësëm. Hwënta mbëɗ gë wahi hn'iŋi kayëte Yesu pëƴahnëɗ «AMI YE». Iỹin ryënkwëtehnëɗ Vikerëh Ulëm 3.14 hn'ile ntehnaɗ W̃ën «YAWE», umë fëhnëtanëɗ «AMI YE».

Iỹi yëb 20.31 nke soŋe ile kerahnëk iŋi kayëte: «Ɓare ile yehëhna ỹi, kerik soŋe ahwëtahnahnu Yesu ye Arëhnayik a, Aju W̃ën ỹa, do ge kwëtahnërunëha, nuỹaɗun sël ntaw̃ary, uwám pary w̃a, g'uw̃ac lëw̃u w̃a.»

Wëlin wanës wakwëhn nafa hn'iŋi kayëte: wasëwif, wanës, wënka, uwám, humpen, Ami ye.

Wëlin gante nke kayëte ka:

Yesu, Wanës W̃ën (1.1-18)

Uceɗeya San Ayary (1.19-34)

Yesu tëhnakëhni vërëf vëlëw̃u vëryënkwëryënkw (1.35-51)

Yesu karaŋëɗehëhni do njërënëɗëhëhni vahnë (2.1–11.57)

Itëk Yesu Yerusalem do icëm dëw̃u (12.1–19.42)

Iɓëhn Yesu (20.1-10)

Yesu cahnahnëkëhni vërëfal vëlëw̃u (20.11–21.25)

1

Yesu, Wanës W̃ën

1 Wapëgwa hna, ale ye Wanës ŋa tëko nke. Gë W̃ënu ŋa nkeniho, do W̃ënu ŋa yeho umë dënk. 2 Ha, umë wapëgwa hna gë W̃ënu ŋa nkeniho. 3 W̃ënu ŋa g'umë ntik le-wo-le ỹa; ñoñ diyina hnë vile liyik hna fop hamëhni lëw̃u. 4 Hnë umë nkeho uwám paryi w̃a, uwám urac yeho humpen vahnë ŋa. 5 Humpen ha pëtëɗ hn'umëhwëry hna, do mëhwëry uŋa ɗipehnëlahna.

6 Cahnëko asan ale paƴiko W̃ënu ŋa, San Ayary a maciko. 7 Njijëko soŋe nke seɗe humpen ha, do gë ceɗeya ntëw̃u ŋa vahnë va fop nkwëryahnëni do kwëtahnahnëni. 8 Gena umë dënk yeho humpen ha, ɓare nke seɗe humpen paƴijiko. 9 Huŋi humpen yeho humpen paryi ha, hunte yijëɗ ɗuniỹa li pena ale-wo-le ỹa. 10 Umë, hnë ɗuniỹa li tëko nke, do g'umë ntiyiko ɗuniỹa ỹi, ɓare ɗuniỹa ỹi ƴavëtëlahna. 11 Njijëk hnë ɓulunda lëw̃u hna, ɓare ɓulunda lëw̃u ỹa vëhacalahna.

12 Ɓare ale-wo-le hacaka do hwëtahnëka ỹa njëɗaka imëk nke fatah W̃ën. 13 Gena ile nagini hn'iɗonk asëval, ma g'iña ahnë ỹi, ɓare kaɓi W̃ënu ŋa likëhni nkeni vërahu.

14 Wanës ŋa mbacako ahnë do gë fuhnë ntëɗëntiko. Ipërëna ŋa njaɓëkawo gë toña ỹa. Njavëtëɓun inaỹ dëw̃u ŋa, inaỹ nte nuỹak kaɓi Ajë Ryamboli Rëm ỹa ye. 15 San ceɗeya ntëw̃u hna pëƴahnëko ɓulunda hna: «Wëliho ale hnësëndëmuno ante ntehnëɗëfuho: ale rëfiɗëho ỹa ndënkwëhniko kaɓi rëko nke yehahnëndu ami ỹa.»

16 Nuỹaɓun fop hn'iƴaɓ kaỹëhnahn dëw̃u hna viỹë vifërën do vifërën kat. 17 Ha, W̃ënu ŋa vëhni Moyis tëfaryëk njëɗafu sariya ỹa, do kaỹëhnahn iŋa gë toña fadah ỹa vëhni Yesu Këris padënëk W̃ënu ŋa. 18 Wëla aryampo nulahna W̃ënu ŋa, ge gena Ajë Ryamboli, ale ye W̃ënu ŋa fëna. Umë ye ɗarël Rëm hna do njëtëndanëkëfuna.

Uceɗeya San Ayary

19 Vësankaf wasëwif va Yerusalem hna paƴinihëhniwo vësëna wasaɗëha va, gë Walevi w̃a, soŋe njini tëƴëniha San bi mo nke. Wëlin ceɗeya ntëw̃u ŋa.

20 Më ntëkwakëhni tase vahnë fop hara ñoñ cow̃ëlëhniwohna: «Gela Arëhnayik a.»

21 Më mbok tëƴëniha: «Awa mo yeru? Eli bi yeru?»

Më ntëkwakëhni: «Hali, gela Eli.»

Më mbok tëƴëniha: «Kila ỹa bi yeru?»

Më mbok ntëkwakëhni: «Hali.»

22 Awa më tëƴëniha: «Mo lë yeru? Afo yifu hnësëhnëfuni vële faƴikëfu va iñë. Wëjë, mo yeru lehnëru?»

23 Më ntëkwak: «Ami ye “ale nësahnëɗ kila le w̃acik Esayi ryekaɗ wula hna: ‘dinëhnëryina vankaw̃ vacatah ɗus Ahwëhn a!’✡”»

24 Nkentiniho wafarise hnë vële faƴiko vëhni San va. 25 Më mbok tëƴëniha kat: «Ge gelihna Arëhnayik a, Eli, ma Kila ỹa, awa soŋe ye yaryëɗuhëhni vahnë va?»

26 Më ntëkwakëhni: «Ami, gë w̃ënka njaryëɗëfu, ɓare nkehëhna hnë w̃uhnë ale worun ƴëtëluhna nafa lëw̃u ỹa. 27 Umë rëfiɗëho, ɓare catëla dënk fëtahnu viỹëba wapary wadëw̃u va.»

28 Watac fop Betani le ye ɗarël sën Yurëdan hna ntiyako, hn'ile njaryëɗëhëhniwo San vahnë hna.

Yesu, Fape W̃ën

29 Ga pacëk, San më nuka Yesu ga njijëɗ gë ỹalu, më ntehnëk: «Wëliho Fape W̃ën fante lihëtëɗ wameh ɗuniỹa fa. 30 Soŋe lëw̃u ỹa hnësëndëmuno ante ntehnëɗëfuho: “Asan rëfiɗëho, umë lëbëko kaɓi umë yeho rëkahnindu ỹa.” 31 Ami fëna ƴëtëlëwohna, ɓare ge njijëɓu yaryëndu gë w̃ënka, soŋe liwu njëtëniha ɓulunda Isërayel ỹa ye.»

32 San më mbok ntehnëk kat: «Nuɓu Iƴir W̃ënu ŋa ga cëliɗ g'ambin had fah njij ntëɗ hnë umë. 33 Ƴëtëlëw̃ohna ten bi mo ye, ɓare W̃ënu ŋa sañëtiko yaryëndu gë w̃ënka, umë lehnëkowo: “Nuɗu Iƴir iŋa ga cëliɗ do njij hnë asan; umë rëkëɗ njaryënd g'Iƴir Ipacah iŋa.”» 34 San më nkwënëk: «Nuɓu rac do seɗe yeɓu: aỹi asan Aju W̃ënu ŋa ye.»

Vërëfal vëryënkwëryënkw Yesu

35 Ga pacëk, San hnam fo nkoko, gë vëhi hnë vërëfal vëlëw̃u va. 36 Më nuka Yesu ga ndëcëɗ, më ntehnëk:

«Wëliho Fape W̃ën fa!»

37 Vërëfal vëhi va, ga nkwëryëni wanës San watac, më tëfëlehnëniha Yesu.

38 Umë më cahëtak do nuhni ga tëfëlehnëɗëniha, më ntehnëkëhni: «Ye ỹaɗun?»

Më ntëkwani: «Rabi, (umë fëhnëtanëɗ Aharaŋ), ne ntëɗëru?»

39 Më ntëkwakëhni: «Ƴijën, nuɗun.» Awa njilehnëni do nuni hn'ile ntëɗëk hna. Nkëhnëko tëk wawati wahnah g'anent do g'umë ñëw̃ëlahnëniho hn'ile wojëko hnë fac ỹa.

40 Aryampo hnë vërëfal vëhi San vërac, Andëre yeho, aheryu Simo Piyer.

41 Më njik ten vëhni acëru Simo hna do ntehna: «Nuɓunëha Arëhnayik a.» Umë ye fëna Këris ỹa.

42 Do njolehna hn'ile nke Yesu hna. Yesu më njëkëka gë yasery do ntehna: «Simo aju San yeru. Awa Sefas rëkëɗeru aw̃acënde.» Umë fëhnëtanëɗ «Piyer» gë wanës wagërek ŋa. (Umë ye «Itaka»).

Filip gë Natanayel

43 Ga pacëk, Yesu pëhnako nji Galile. Më nuka asan ale w̃aciko Filip do ntehna: «Tëfe!»

44 Awa Filip tac nkol ndampo fo nkeniho gë vëhni Andëre gë Piyer. Betësayida maciko. 45 Filip, umë fëna, më njik tëkata asan ale w̃aciko Natanayel do ntehna: «Nuɓunëha ale ntehnëɗëho Moyis hnë kayëte sariya hna, do wakila ŋa fëna pëƴahnëni soŋe lëw̃u ỹa. Yesu ye, aju Yosef, mbë nkol Nasaret ŋa.»

46 Natanayel më ntëkwaka: «Mbë Nasaret? Iñë fërën koɗ bi mati Nasaret?»

Filip më ntëkwaka: «Ƴij, nuɗu wëjë dënk.»

47 Yesu, ga nuka Natanayel ga njijëɗ, më ntehnëk: «Wëliho avë Isërayel paryi ỹa, asan ahwëhn wamër këm ye.»

48 Natanayel më tëƴëka: «Hak njëtahnëruho?»

Yesu më ntëkwaka: «Ani gë macahnëndi Filip ỹa, ante nkeku kuyët anuỹ ŋa, nukëmi.»

49 Awa Natanayel më ntëkwaka: «Wëjë, Aharaŋ, wëjë ye Aju W̃ënu ŋa, ahnaw̃ vëvë Isërayel va!»

50 Yesu më ntëkwaka: «Ile lehnëmi nukëmi kuyët anuỹ ŋi bi hwëtahnantuho? Nuɗu viỹë vifëmpëhnahnah ntëbi viỹë!» 51 Do më nkwënëk: «Toña ỹa fëƴaɗëmu: nuɗun ambin ŋa ga piɗëtak do wamëleka W̃ënu ŋa ga kaƴëndëni do cëlindëni gë fere Ajë Ahn'a!✡»

2

Iñël nte yeho Kana

1 Fac rarëna hna, ambënt iñël yeho nkol Kana, resiỹo Galile hna. Hnëmu Yesu hnam nkentiko. 2 Yesu fëna paƴehnaryiniho iñël tac gë vërëfal vëlëw̃u va do njintiniho. 3 Hara uñen uŋa pëgwëko pund. Awa, hnëmu Yesu më ntehnëka: «Vëworyaryëna uñen.»

4 Yesu më ntëkwaka: «Asëval, ye ye yëbëlan fu? Wati mën ile lihandëɓu iñë ỹa tëkëna ten.»

5 Awa hnëmu më ntehnëkëhni vëryokuŋ vële yeho hnam va: «Diryin fop ile ntehnëɗëhu ỹa.»

6 Nkeho hnam vunkwahn wëraka mbëɗ g'undaw̃ vunte taw̃ahnëɗëniho wasëwif w̃a w̃ënka, wante ñuhnandëni gante nke namu lëw̃ hni ka. Koɗëho taw̃ yëbëlan walitër wafëhw imbëɗ gë warar (80) ma keme gë wafëhw wahi (120).

7 Yesu më ntehnëkëhni vëryokuŋ va: «Tëmpënëryin hnë vuŋi vunkwahn w̃ënka.» Do më taw̃ëni hafo wafiw̃ hna.

8 Awa Yesu më ntehnëkëhni: «Tame ñëryëryin, ayinehnuna ale sahëlenda.»

Më ntini koyëna. 9 Arac më njëkëk do wëli w̃ënka ŋa mbacako uñen. Ƴëtëlohna bi ne matik uŋi ñen, hara vëryokuŋ va njëtëniho, kaɓi vëhni ỹiryëko w̃ënka ŋa. Taŋ më macehnëka ale ỹëlëɗëho ỹa 10 do ntehna: «Vahnë va fop uñen nte ỹak fërënak ŋa cehëlehnëɗëni ten, do ge vahnë va ndëw̃ëni, tac do gë yëɗayini unte wok përënana ɗus ŋa. Ɓare wëjë, kwëtëru unte ỹak fërënak ŋa hafo iỹi wati! Caŋëk!»

11 Koyëna ntiko Yesu dahëse fëmpëhnahnah ryënkwëryënkw ỹa. Watac Kana mbë Galile hna ntiyako. Koyëna tufahnëko inaỹ dëw̃u ŋa do vërëfal vëlëw̃u va kwëtahnënihawo g'ahaw̃ary.

12 Ga ndëcëk watac, Yesu më njini Kaperënaỹum gë hnëmu, gë vëheryu, do gë vërëfal vëlëw̃u va, ɓare wafac fo ñëw̃ëlahnëniho hnam.

Yesu Cery W̃ën Cankaf hna

13 Wati le ntihandëni wasëwif ambënt Pak ŋa rëhajëko do Yesu më njik gë Yerusalem. 14 Tëkatëkëhniwo selele Cery W̃ën Cankaf hna vëwaf wuhni, gë wape, gë wëfah do gë vëwëcët koryi vële ryokuŋëɗëho wataɓali wadëw̃ hni hna. 15 Awa Yesu më nufëk ryeƴët, nti wus, do ntahni fop selele Cery W̃ën Cankaf hna, gë wape ŋa, do gë wuhni w̃a, do pat wataɓali vëwëcët koryi va hafo koryi ỹa campëlehn. 16 Tac ntehnëhni vëwaf wëfah va: «Dihëtëryin iỹin fop ani! Cery Rëm mën ŋa ye. Ɓok aliwu cery vëwaf!»

17 Awa vërëfal va ndënkwëtalehnëni waŋi wanës Vikerëh: «Iña inte hwëhnaɓu soŋe Cery hu ŋa, E W̃ën, iña tac nke hnë ami përëkanëɗëho gante përëkanëɗëha uñen ahnë ka.»✡

18 Awa vësankaf wasëwif va më tëƴëniha Yesu: «Iỹëhne dahëse fëmpëhnahnah hoɗu ali arufahnëfu kwëhnaru fanka alihahnënd aki?»

19 Yesu më ntëkwakëhni: «Këfëryin aŋa Cery W̃ën, do hnë wafac warar, mbokaryëɗëfu w̃atëndu.»

20 Më ntehnëniha: «Wabëhn wafëhw wahnah g'imbëɗ g'iryaw̃ (46) vëryëɓun aŋ'acery, ɓare wëjë hnë wafac warar mbëryëɗu?» 21 Ɓare «Cery W̃ën», nte nësëɗëho Yesu ŋa, imbahn dëw̃u ŋa dënk yeho. 22 Ga mbiỹëk, ante matëko Yesu vësëm hna, vërëfal vëlëw̃u va ndënkwëtaniho nësëko watac, do kwëtahnëniho Vikerëh va do gë wanës wante nësëko Yesu ŋa.

Yesu njëtëk ɗus walaw̃ary vahnë

23 Ante nkeho Yesu Yerusalem ŋa, hnë wati ambënt Pak hna, vahnë vëyaɓah kwëtahnënihawo kaɓi nuniho wëdahëse wapëmpëhnahnah wante ntiɗëho ŋa. 24 Ɓare Yesu pacahnëlawohna gë vëhni, kaɓi njëtëkëhniwo ɗus vahnë va fop. 25 Ahnë koɗilohna njëtëndana iñë ile nkok ƴëtëna kaɓi njëtëko ile yehëhna vintaw̃ary vahnë ŋa.

3

Yesu gë Nikodem

1 Hnë wafac warac, nkeho hnam asan ale w̃aciko Nikodem; asankaf wasëwif yeho do farise yeho. 2 Asan arac yiko hn'umëɗ ndampo tëkata Yesu do ntehna: «Aharaŋ, njëtëɓun W̃ënu ŋa faƴiki ayij aharaŋëfu kaɓi ahnë koɗina nti wëdahëse wapëmpëhnahnah gë wante liɗu ki ge W̃ënu ŋa gena gë umë.»

3 Yesu më ntëkwaka: «Toña ỹa fëƴaɗëmi: ahnë koɗina nu Naw̃ W̃ënu ŋa ge nagina g'ahaw̃ary.»

4 Nikodem më tëƴëka: «Hak koɗe nagi ahnë g'ahaw̃ary ge tëk cër? Koɗ bi mboka ɗonk hnëmu hna do mbok nagi higëna?»

5 Yesu më ntëkwaka: «Toña ỹa fëƴaɗëmi: ahnë koɗina tënk Naw̃ W̃ën hna ge nagina hnë w̃ënka do hn'Iƴir Ipacah hna. 6 Ale nagëk ahnë, ahnë ye. Ale hnagik hn'Iƴir Ipacah hna, iƴir ye. 7 Awa antë pëmpëhnahni ge ntehnëmi: “Tëfëku ahnagiwu g'ahaw̃ary w̃uhnë fop.” 8 Sël ỹa cëlëɗ cape nte ñaɗ hna, nkwëryëɗu wëñaw̃ wadëw̃u ŋa, ɓare ƴëtëɗila bi ne matiɗ, ma bi ne njiɗ. Koyëna nke soŋe fop vële hnagëɗe hn'Iƴir Ipacah va.»

9 Nikodem më mbok tëƴëk: «Hak koɗ nke watac?»

10 Yesu më ntëkwaka: «Wëjë ye ale haraŋëɗëhëhni ɓulunda Isërayel ỹa, do ƴëtëlihna waŋi? 11 Toña ỹa fëƴaɗëmi: ile yëtëɓun hnësëɗëfun. Ha, waseɗe ile hnuɓun yeɓun, ɓare maw̃ëɗiluhna uceɗeya ntëw̃ fu ŋa. 12 Ge nësëndëmu viỹë vile ye nkal vi do kwëtandiluhna hak koɗun ahwëtahnu ge nësëɗëfu viỹë vile ye g'ambin va? 13 Ahnë kaƴëna g'ambin. Ami fo, Ajë Ahn'a, sëlik hatac! 14 Hnë wula hna, Moyis pakëkawo ƴaŋ hnë rëh lën ryëhwëra ỹa.✡ Do koyëna njelëɗ Ajë Ahn'a fëna 15 soŋe fop vële hwëtahnëɗëha va tënkëni taŋ hnë uwám ule wok puɗina hna.

16 «Ha, W̃ënu ŋa ŋahnëkëhni ɗus vahnë vëvë ɗuniỹa hafo njëɗahna had saɗëha Ajë ryamboli lëw̃u ỹi, ɗanko vële hwëtahnëɗëha va antë tënkëni muk janáma ɓare nuỹani taŋ uwám ule wok puɗina. 17 W̃ënu ŋa paƴilahna Aju ɗuniỹa li soŋe piniŋëhni vahnë vëvë ɗuniỹa vi, ɓare paƴika soŋe pehëtini g'umë. 18 Ale hwëtahnëka Aju W̃ënu ŋa piniŋëɗena; ɓare ale wok kwëtahnëlahna ỹa tëk kitiŋi piniŋëɗe, kaɓi kwëtahnëlahna ryamboli W̃ënu ŋa. 19 Do wëli soŋe ile piniŋand W̃ënu ŋa: humpen ha njijëk ɗuniỹa li, ɓare vahnë va umëhwëry fecehnëkëhni, kaɓi vankeya vantëw̃ hni va ƴivëna. 20 Ale liɗ wameh a ñew̃ëk humpen ha do ŋaw̃ëtak, kaɓi ntakëka antë nuyi nkeya meh ntëw̃u ŋa. 21 Ɓare ale w̃aw̃ëhnëk toña ỹa, umë njijëɗ humpen hna, nuhahni wapacëk nkeya përën ntëw̃u nte ntiɗ gë fanka W̃ënu fa.»

Yesu gë San

22 Ga ndëcëk wafac, Yesu gë vërëfal vëlëw̃u va matëniho naw̃ Yerusalem hna njini njasëlehnëni resiỹo Yuɗe hna; wafac fo ñëwëlahnëniho hnam gë vëhni do njaryëɗëhëhniwo vahnë va. 23 San, umë fëna, Enon hna njaryëɗëhëhniwo, ɗarël Salim hna. Hnam njaɓëko w̃ënka ŋa, do vahnë vëyaɓah njijëɗëniho njaryëndeni. 24 Wati rac, San cëɗilohna ten.

25 Awa vërëfal San vëryampo pëgwëlehnëni conkëndëni gë sëwif ryampo soŋe namu ipacëna ŋa. 26 Njilehnëni tëkatëniha San do ntehnëniha: «Aharaŋ, ndënkwëtaɗuha bi asan ale yerunëho gë cape ñëntaw̃ sën Yurëdan ka, ale yenëhnëruho seɗe ỹa? Tame njaryëɗ do vahnë va fop gë ỹalu njiɗëni!»

27 San më ntëkwakëhni: «W̃ënu ŋa fo hoɗ nti nke koyëna soŋe ahnë. 28 Waseɗe yerun w̃uhnë dënk soŋe ile hnësëɗëfuho ỹa: “Gela Arëhnayik a, ɓare paƴijiɓu haryënkw lëw̃u.”

29 «Asëval ale yëlika, asanu ỹa hwëhnëka. Ge lawo asan a ye, umë kahnëɗ ɗarël lëw̃u do nëpanda; kopa lëw̃u ỹa natëndanëɗëha ɗus. Koyëna nke uhnatah lëmën w̃a soŋe Yesu ỹa: padëko! 30 Umë rëfëka nkwënënda nafa ỹa, do ami ŋaỹëtando.»

Ale w̃atik g'ambin

31 «Ale w̃atik g'ambin a, umë sëpëkëhni vahnë va fop. Ale ye ɗuniỹa li, ɗuniỹa ỹi hwëhnëka do vëỹi vëvë ɗuniỹa vi nësëɗ. Ɓare umë, ale w̃atik g'ambin a, umë sëpëkëhni vahnë vëvë ɗuniỹa vi fop. 32 Seɗe ile nkwëryëk g'ile nuk ye, ɓare ahnë maw̃ëɗina ceɗeya ntëw̃u ŋa. 33 Ge ahnë w̃aw̃ëk ceɗeya ntëw̃u ŋa, tufahnëɗ maw̃ëk W̃ënu ŋa toña nësëɗ. 34 Paryi nke, ale paƴik W̃ënu ŋa wanës W̃ënu ŋa dënk nësëɗ, kaɓi W̃ënu ŋa pëɓënëɗëha ɗus Iƴir dëw̃u ŋa. 35 Rëm ỹa ñaɗëha Aju ỹa do njëɗaɗëha fanka fayaɓah hnë ile-wo-le hna. 36 Ale hwëtahnëka Ajë Ahn'a tëk tënk uwám ule wok puɗina hna: ale w̃ëỹëk kwëtandilahna ỹa tënkëɗina, W̃ënu ŋa nkoɗ ntava g'umë.»

4

Yesu g'asëval avë Samari ỹa

1 Wafarise w̃a nkwëryëniho, ga nësëɗe Yesu ntiɗëhëhniwo vahnë va vërëfal do njaryëɗëhëhniwo ntëbi San. 2 (Ɓare ile ye toña ỹa, Yesu umë dënk ƴaryëɗilohna; vërëfal vëlëw̃u va yaryëɗëhëhniwo.) Ante njëtako Yesu watac ŋa, 3 më matëk Yuɗe hna do mboka Galile.

4 Awa tëfëkawo tëf resiỹo Samari hna. 5 Më tëkëk ɗarël hnë fankol fante w̃acik Sikar nte wok ŋaw̃ëlëna g'ikaỹ nte njëɗakawo Sakob aju Yosef ŋa. 6 Hnam nkeho kolomba Sakob ỹa. Yesu, mbërako uyas w̃a, më ntañak tëfary kolomba hna. Lav a nkëhnëko tëk nkaf hna.

7-8 Wati nte ntañako hnam ŋa, asëval avë Samari më njijëk ỹëry w̃ënka. (Hara vërëfal Yesu va g'inaw̃ njiniho ntëw̃ajëni ile tokëɗëni.) Awa, Yesu më ntehnëka: «Ƴëɗërye siyaw̃.»

9 Asëval a më ntehnëka Yesu: «Ɓare wëjë, sëwif yeru do ami, avë Samari yeɓu! Hak ndëkëru awa arëƴo asiya?» Ntehnëkawo koyëna kaɓi wasëwif w̃a kehaɗënihëhniw̃o vëvë Samari va.

10 Yesu më ntëkwaka: «Ge njëtakëndu ile ñaɗ njëɗi W̃ënu ŋa, do bi mo ye ale w̃untaɗëhi w̃ënka ciya ỹi, wëjë w̃untakëndëha do njëɗakëndëhi w̃ënka wante yëɗand sël ntaw̃ary paryi ŋa.»

11 Asëval a më ntëkwak: «Ɓare wëjë, kwëhnalihna ỹirya do kolomba ỹi tëw̃ëk! Ne ñëryiɗu w̃ënka hu ŋi? 12 Ntiyahnëki bi wëjë lëbëka rëm fu ỹa Sakob? Umë yabëhnëkëfu iỹi kolomba; cek umë dënk. Vërahu do gë wusaw̃ wulëw̃u w̃a fëna ceni.»

13 Yesu më mbok ntehnëka: «Ale seɗ waŋi w̃ënka ỹa mbokëɗ njohna kat, 14 ɓare ale sek w̃ënka wante yëɗaɗëfuha ŋa ɓokëɗina njohna muk kaɓi w̃ënka wante yëɗaɗëfuha ŋa mbacaɗ hnë umë haƴalin hante wok tëryaɗina, yalëɗ do yoɗëha hafo uwám ule wok puɗina muk.»

15 Asëval a më ntehnëka: «Awa, ƴëɗërye w̃ënka watac soŋe antë mbok njow̃o do antë voku yiju hnani ỹëry w̃ënka.»

16 Yesu më ntehnëka: «Ƴinëndehna asan hu.»

17 Asëval a më ntëkwaka: «Ñëlila.»

Do Yesu më ntehnëka: «Ha, ile hnësëru ỹi, koyëna nke: 18 vësan imbëɗ ỹëlëkino, do asan ale yerun gaki ỹi gena asan hu. Toña ỹa hnësëru.»

19 Asëval a më ntehnëka: «Njavëtëɓu kila yeru. 20 Pëƴarye: mo hwëhnak toña? Warëm fu w̃a hn'iŋi kuŋ cëmbëɗënihawo W̃ënu ŋa, ɓare w̃uhnë, wasëwif w̃i, w̃uhnë lehnëk Yerusalem tëfëka cëmbi.»

21 Yesu më ntëkwaka: «Kwëtahnërye, wati yejëk, ge cëmbëɗe Rëm ỹa, kwëhnaɗina nafa cëmbi hn'iŋi kuŋ ma Yerusalem. 22 W̃uhnë, ntehnërun W̃ënu ŋa sëmbëɗun ɓare ƴëtëlunahna. Fuhnë, njëtëɓunëha, kaɓi Afehët a hnë ɓulunda wasëwif hna nkejëk. 23 Ɓare wati yejëk, do tëk tëki, hn'ile rëkëɗ cëmbëndëniha vësëmb paryi va Rëm ỹa g'Iƴir iŋa do gë toña ỹa. Rëm ỹa, vahnë vële sëmbëɗëha koyëna va njëkëlehnëɗ. 24 W̃ënu ŋa iƴir ye do vële sëmbëɗëha va tëfëka cëmbëndëniha g'Iƴir iŋa do gë toña ỹa.»

25 Asëval a më ntehnëka: «Njëtëɓu, Arëhnayik, ale w̃acëɗe Këris ỹa, njijëɗ. Ge njijëk, nkabëɗëhëfu fop.»

26 Yesu më ntëkwaka: «Ami dënk ye.»

27 Wati rac, vërëfal va mbokalehnini. Pëmpëhnahnëkëhniwo ɗus ante nunihawo Yesu ga nësëlëɗëni g'asëval a. Ɓare wëla aryampo hnë vëhni ɗëkëlohna tëƴa bi ye ñaɗ ma bi soŋe ye nësëlëɗëni g'asëval aỹi.

28 Awa asëval a tavëlehn hnam unkwahn uŋa, mboka g'ankol, do pëgwëlehn pëƴahnënd: 29 «Ƴijën ayëkuna asan ale fëƴako fop ile liɓu ỹa. Mpëd koɗ nke Arëhnayik a?» 30 Awa, vahnë va cahnëlehnëni naw̃ hna njini hn'ile nkeho Yesu hna.

31 Hnë wati rac vërëfal va ndëñanënihawo Yesu, ntehnëndëniha: «Aharaŋ, tokëry iñë!»

32 Ɓare më ntëkwakëhni: «Kwëhnaɓu roka ile worun ƴëtëluhna.»

33 Awa vërëfal va tëƴëlëɗëniho bi ahnë yonëhnika ile tokëɗ.

34 Yesu më ntehnëkëhni: «Roka mën ỹa, liwu iña ale faƴiko ỹa ye do ryokuŋu hafo fadënu ile kwëtehnahnëko ỹa. 35 Gena bi ntehnëɗun: “Ani gë wadepera wahnah ɓarëp roka ỹa yeɗ”? Awa ami ntehnëɗëmu, ƴëkëryinëhni ɗus vahnë va caharaɓ lëw̃un: had kaỹ dafah tëk nkeni do napëɗëni mbarëpini! 36 Ale varëpëɗa nuỹaɗ tame icos dëw̃u ŋa do mbarëpëɗëhëhni vahnë va soŋe uwám ule wok puɗina ỹa; koyëna, ale hnaɗëɗ a g'ale varëpëɗ a natëɗëhëhni ndampo fo. 37 Waŋi wanës, toña ye: “Ahnë naɗëɗ, ahaw̃ary mbarëp.” 38 Paƴëmu avarëpu hn'ikaỹ nte worun ɗokuŋëluhna. Vëhaw̃ary ryokuŋëk do w̃uhnë hnuỹak nafa ɗoku lëw̃ hni ỹa.»

39 Vëvë Samari vëyaɓah kwëtahnënihawo Yesu kaɓi asëval a pëƴakëhniwo: «Ile liɓu ỹa fop pëƴako.» 40 Soŋe umë ye, ante tëkëniho vëvë Samari va hn'ile nkeho Yesu hna, muntanihawo nkonti gë vëhni, do wafac wahi ntintiko hnam. 41 Soŋe wante nësëndëhëhniwo umë dënk ŋa, vële hwëtahnëka va nkwënaniho iƴaɓ iŋa; 42 do ntehnënihawo asëval a: «Kwëtahnëɓun, gena soŋe ile hnësëhnëruhëfu ỹi fo, ɓare kaɓi nkwëryëɓunëha fuhnë dënk do njëtëɓun tame paryi nke Afehët ɗuniỹa ỹa ye.»

Yesu njërënëɗëha aju asankaf

43 Ga ntik wafac wahi warac hnam, Yesu më mbokak gë Galile. 44 Umë dënk hnësëko: «Kila dënënëɗena hn'inkal nte nagahnik hna.» 45 Ɓare wati nte tëkëko Galile ŋa, vahnë va fop kacanihawo, kaɓi vëhni fëna njintiniho ambënt Pak ŋa gë Yerusalem, do nuniho fop vifëmpëhnahnah vile ntiko hn'ambënt tac va.

46 Yesu mbokalehn tëf Kana vë Galile hna, hn'ile mbacëko w̃ënka uñen hna. Hara, nkeho hnam asankaf ale tesaryëko aju ỹa ɗus Kaperënaỹum hna. 47 Ga njëtak asan arac Yesu matiko Yuɗe hna mboka Galile, më njik hn'ile nkeho hna do këlahna nji njërënëhna aju, ale ỹaɗëho cëm a.

48 Yesu më ntehnëka: «W̃uhnë, ŋwëyëɗun kwëtahnëɗiluhna ge nuluhna wëdahëse gë vifëmpëhnahnah!»

49 Ɓare asankaf a më ntëkwaka: «Ahwëhn, ƴij ñap ani gë cëmahnënd fatah mën fa.»

50 Yesu më ntehnëka: «Mëncëry gë ỹal hu, ajë hu njërëk.» Asan arac më kwëtahnëk wanës Yesu ŋa do mëncëlehn.

51 Hn'ankaw̃ mënc hna, vëryokuŋ vëlëw̃u va njijëɗëniho pankëlëni do pëƴaniha: «Ajë hu njërëk!»

52 Më tëƴëkëhni bi iỹëhne wati pecekawo. Më ntëkwaniha: «Ỹëhno nke hnë wati ryampo g'anent hna tavëkawo ures huji ha.»

53 Awa Rëm ỹa kamahnëko aju njërëko hnë wati le ntehnahnëkawo Yesu hna dënk: «Ajë hu njërëk». Koɓëri tac kwëtahnënihawo Yesu, umë gë vëvë tere lëw̃u va fop.

54 Dahëse fëmpëhnahnah rac yeho higëna ile ntiko Yesu ỹa, ante matëko Yuɗe mboka Galile ŋa.

5

Yesu njërënëɗëha ale ye vorovoro

1 Ga ndëcëk watac, Yesu njiko Yerusalem soŋe njanti ambënt wasëwif ŋa. 2 Hara, hn'inaw̃ tac, ɗarël rënka le w̃acëɗeho Rënka Wape ŋa, nkeho kosa le hwëhnako vinder vicankaf imbëɗ; Betësata macëɗeho gë wanës Wa-ebëre ŋa. 3 Kuyët vinder vitac, kore vëres ryakëko hnam: vumëp, gë vële raɗëɗ, do gë vële ye vorovoro. [W̃ënka ŋa napëɗëniho ñënka: 4 mëleka ryampo Ahwëhn a lëbaɗëho hnë pisin rac wati wati do ñënkëɗëho w̃ënka ŋa. W̃ënka ŋa, ge ñënkako, ale-wo-le ryënkwëɗëho ntëba ỹa, njërëɗëho ures lëw̃u w̃a gante-wo-gante tesëko ka.] 5 Nkentiko hnam asan ale resëko koɓëri wabëhn wafëhw warar g'imbëɗ gë warar (38). 6 Yesu nukawo ga ndakëk; njëtëko mbiỹëk ga nkeho koyëna, më tëƴëka: «Ñaɗu bi ayërëni?»

7 Aresa më ntëkwaka: «Aharaŋ, ge pëgwëk ñënkand w̃ënka ŋa, kwëhnala ale labëɗëho. Wati nte rëkëɗëfu yawërëndu yiwu ŋa, ahaw̃ary ryënkwëndëho ntëba.»

8 Yesu më ntehnëka: «Awa, matëry, ahnuf uway hu w̃a ayas.» 9 Hnë wati rac taŋ, asan a njërënëlehni. Më nufëk way lëw̃u w̃a njasënd. Watac hnë fac ntaw̃ëla ntiyako.

10 Awa vësankaf wasëwif va më ntehnëniha asan ale yërëniko takan ỹa: «Ntaw̃ëla ŋa ye, tëfëlahna ayo uway hu w̃i.»

11 Më ntëkwakëhni: «Ale yërënëko ỹa më lehnëko hnufu uway mën w̃i do yasu.»

12 Awa më tëƴëniha: «Mo lehnëki koyëna?»

13 Ɓare asan ale yërëniko ỹa ƴëtëlohna bi mo yërënëka, do koɗilohna tufahna kaɓi Yesu tënkëkëhniwo kore ile yeho hnam ỹa.

14 Ga mbiỹëk toƴe, Yesu më nuka asan a Cery W̃ën Cankaf hna, më ntehnëka: «Wëlin njërëniru. Tame diry hakili ant'avoka w̃en, soŋe ant'ahnuỹa ures ule lëbëk ule yërëniru w̃i.»

15 Tac asan a më njik pëƴakëhni vësankaf wasëwif va Yesu yërënëka. 16 Awa vësankaf wasëwif va pëgwëlehnëni nësëɗëni wameh soŋe Yesu kaɓi hnë fac ntaw̃ëla njërënëkawo ahnë. 17 Yesu më ntëkwakëhni: «Rëm mën ỹa ɗoku hna nke hafo gaki, ami fëna tëfëko yewu ɗoku hna.» 18 Soŋe wanës watac kat, vësankaf wasëwif va njëkëlehnëɗëniho g'ahaw̃ary fere fale ndaw̃ehnahnëniha Yesu. Gena soŋe ile ntik ile mbañëk sariya lëw̃ hni ỹi fo, ɓare mboko ntehn kat W̃ënu ŋa ye Rëmu paryi ỹa do koyëna këñëndëlehnaɗëho gë W̃ënu ŋa.

Ucankaf Aju W̃ën

19 Yesu më mbok ntehnëkëhni vësankaf wasëwif va: «Toña ỹa fëƴaɗëmu: Aj'a ñoñ koɗina nti umë fo; ile nuɗ ntiɗ Rëmu ỹa fo koɗ nti. Ile-wo-le ntiɗ Rëm ỹa, Aj'a fëna ntiɗ, 20 kaɓi Rëm ỹa ñaɗëha Aju ỹa do tufëɗëha fop ile ntiɗ umë dënk ỹa. Tufëɗëha nti waɗoku wanaỹah wante worun koɓëri nuluhna do pëmpëhnahnëɗëhu w̃uhnë fop. 21 Gante mbëhnëndanëɗëhëhni Rëm vësëm ki, koyëna Aju, umë fëna, mbëhnëndanëɗëhëhni vële ñaɗ va. 22 Do kat, gena Rëm ỹa hitiŋëɗëhëhni vahnë va; Aju ỹa njëɗak ucankaf kitiŋ ŋa fop, 23 soŋe vahnë va fop ntënënahnëndëniha Aju gante ntënënëɗëniha Rëm ka. Ale wok dënënëlahna Aj'a, dënënëlahna Rëm le faƴika ỹa.

24 «Toña ỹa fëƴaɗëmu: ale hnëpaɗ wanës mën ŋa, do kwëtahna ale faƴiko ỹa, tëk nuỹa iỹi wati uwám usër w̃a do W̃ënu ŋa kitiŋëɗilahna; gona hn'ankaw̃ ante yoɗ hnë icëm ŋa ɓare hn'ankaw̃ nte yoɗ ambin hna nke. 25 Toña ỹa fëƴaɗëmu: Wati yejëk, do tëk tëki hnani, ile nkwëryëɗëni vësëm va, kopa Aju W̃ënu ŋa, do fop vële wëryëɗëha va hn'ankaw̃ nte yoɗ uwám usër hna nkeni. 26 Ndampo fo nke, gante nke Rëm haƴalin sël ntaw̃ary, uwám paryi ki, koyëna njëɗaka Aju fëna nke haƴalin uwám rac. 27 Do kaɓi Ajë Ahn'a ye, njëɗaka fanka kitiŋahnëndëhni vahnë va fop.

28 «Antë pëmpëhnahnu: wati yejëk ile nkwëryëɗëni fop vësëm va kopa Ajë Ahn'a 29 do mbëhnëɗëni: vële lik fërën va mbëhnëɗëni soŋe tënkëni hnë uwám usër hna, ɓare vële lik wameh va mbëhnëɗëni soŋe cëɗini janáma hna. 30 Soŋe lëmën ỹa ñoñ koɗa liwu ami dënk; gante nkabëko Rëm ka fo kitiŋëɗëhëfu, do kiti mën ỹa catëk, kaɓi ƴëkëlehnëɗa liwu ile ỹaɗëfu ami dënk, ɓare liwu ile ñaɗ Rëm mën le faƴiko ỹa.»

Waseɗe soŋe Yesu

31 Yesu më mbok ntehnëk: «Ge ami fo rëkakënd hnësandu soŋe lëmën ỹa, wanës mën ŋa kwëhnakëndina nafa. 32 Ɓare kwëhnaɓuha seɗe haw̃ary ale hnësëndëho, Rëm mën ỹa ye, do paryi pëƴaɗëmu wanës wadëw̃u ŋa toña ye.

33 «Paƴërunëhëhni vahnë njini pëcëtajëni vëhni San hna do nësëhnëkëhniwo ile ye toña ỹa. 34 Toña ye, ami, ɓalëlohna g'ahnë nkenëhno seɗe, ɓare nësëɗëfu watac soŋe w̃uhnë, afehëtahniwu. 35 Ha, San paryi had lampu fëɗik nkeho pëtënahn; do w̃uhnë, wëwati toƴe fo w̃aw̃ërunëho natu hnë humpen hudëw̃u hna.

36 «Do ami, kwëhnaɓuha seɗe le lëbëka nafa San: umë ye liwu ile ntehnëko Rëm mën liwu hafo pad ỹa ye. Ha, ile liɗëfu ỹi rufahnëɗ wapacëk Rëm ỹa faƴiko. 37 Do kat, Rëm mën le faƴiko ỹi dënk, nkenëhnëko seɗe. Ɓare koɓëri gwëryëluhna kopa lëw̃u ỹa, ma ahnuwu yëka lëw̃u ỹa. 38 Kwëtahnëlunahna ale paƴik ỹa; umë rufahnëɗ wanës wadëw̃u ŋa gena hnë w̃uhnë. 39 Karaŋëɗun gë hakili Vikerëh va, kaɓi ntiyahnëku nuỹaɗun hnam uwám ule wok puɗina. Hara, vitac ye vinte hnësëɗ soŋe mën va! 40 Ɓare wëli: ñaɗiluhna ayiju ỹal mën hna. Awa nuỹaɗiluhna uwám ule wok puɗina w̃a.

41 «Ƴëkëlehnëla cëkwaryëniho vahnë. 42 Ha, njëtëmu: kwëhnaluhna iña W̃ënu ŋa. 43 G'uw̃ac Rëm mën w̃a njijëɓu, do kacaɗilunohna. Ɓare ge ahaw̃ary yijëk g'uw̃ac lëw̃u w̃a dënk, kacaɗunëha! 44 Ñaɗun asëkwaryëlëndu, do ƴëkëlehnëɗiluhna icëkwary inte w̃atik hnë W̃ën huɗampo hna. Awa, hak lë koɗun ahwëtahnuno?

45 «Antë ntiyahnu ami fëƴahnëɗ ile w̃enërun haryënkw Rëm mën hna; Moyis hwëtahnërun ɓare umë fëƴahnëɗ. 46 Ge paryi kwëtahnakëndunëhawo, kwëtahnakëndunëho ami fëna, kaɓi soŋe lëmën ỹa nësëk hnë kayëte ntëw̃u hna. 47 Ge kwëtahnëluhna ile kerëk ỹa, awa hak koɗun ahwëtahnu wanës mën ŋa?»

6

Yesu ndavëɗëhëhni vësan wawuli mbëɗ (5,000)

1 Ga ndëcëk watac, Yesu më ndanëk gë cape ñëntaw̃ lant Galile ka, (lant rac w̃acëɗe fëna Tiberiyad). 2 Kore yaɓah rëfëlendëhawo, kaɓi nuniho wëdahëse wapëmpëhnahnah wante ntiɗëho njërënahnëndëhni vëres ŋa. 3 Soŋe rac njihahnëniho Yesu gë vërëfal vëlëw̃u va kaƴëni hn'ikuŋ ntañani hnam. 4 Pak ỹa, ambënt wasëwif ŋa, tëhajëko.

5 Yesu njëkalehnëko caharaɓ lëw̃u do nuhni kore yaɓah ga njijëɗëni ỹalu hna. Awa më tëƴëka Filip: «Ne koɗen ntaw̃ijin vamburu vajaɓah soŋe ndavahninëhni vëỹi vahnë fop?» 6 Tëƴëkawo koyëna soŋe njëkëhnahna Filip, ɓare, toña ỹa, tëko njët ile ntiɗ ỹa.

7 Filip më ntëkwaka: «Wëla gë koryi yaɓah ɗëcët, geɗilëfuhna gwër ntaw̃ahnin vamburu vante koɗ ale-wo-le nuỹa fantëpëtel fatoƴ.»

8 Arëfal ahaw̃ary, Andëre, aheryu Simo Piyer, më ntehnëka: 9 «Fatah facan yehëhna ani fante hwëhnak vamburu mbëɗ g'uwis wuhi. Ɓare yega nëfaɗëhëhni kore yaɓah gë iỹi ki?»

10 Awa Yesu më ntehnëk: «Dehnëryinëhni vahnë vi fop ntañani.» Dël iŋa njaɓëko hnam do kore ỹa ntañalehnëni nkal hna. Vësan vële yeho hnam va nkëhnëko tëkëni wawuli mbëɗ (5,000). 11 Awa Yesu më nufëk vamburu va, camehna W̃ënu ŋa, tac cahëlehnëhni vële lañako nkal va. Njëɗakëhniwo fëna wuwis w̃a, gante ñaɗëni ka. 12 Ga tokëni hafo pihnëni, Yesu më ntehnëkëhni vërëfal vëlëw̃u va: «Ɓarëpëryin vankubel vante wok va, soŋe antë përëka ñoñ.» 13 Më mbarëpëni pëɓ vëkankel pëhw gë vaki vankubel vamburu mbëɗ vante rokiko va.

14 Ante nuniho vëỹi vahnë dahëse fëmpëhnahnah rac ile ntiko Yesu ỹi, më ntehnëni: «Paryi nke, aỹi asan ye kila ile rëfëkawo njij ɗuniỹa ỹa!» 15 Ɓare Yesu njëtako njijëɗëni nufëniha forosima soŋe ntiniha ahnaw̃, awa më mbok pitak kat umë fo nji g'ikuŋ.

Yesu ƴaŋ w̃ënka hna njasëɗ

16 Ante nëkak ŋa, vërëfal Yesu va më cëpëtani gë lant. 17 Kaƴëni hnë kulu pëgwëlehnëni ndanëtandëni gë cape Kaperënaỹum. Tëko mëɗ do Yesu tëkalëhniwohna ten. 18 Sël sankaf pëgwëlehn cëlënd, do lant ỹa ñënkaɗëho ɗus. 19 Vërëfal va tëko njini ile rëkëk soŋe wakilo mbëɗ ma mbëɗ gë ryaw̃ (5 ma 6) uyas ante nunihawo Yesu ga njasëɗ ƴaŋ w̃ënka hna tëhatënd kulu lëw̃ hni ỹa. Ntakëlehnëhni, 20 ɓare Yesu më ntehnëkëhni: «Ami, Yesu ye, antë ntaku!» 21 Awa, ñaɗëniho kaƴëndëniha kulu hna, ɓare, hnë wati rac dënk, ñakëlehnëni nkal iŋa gë cape nte njiɗëniho ka.

Kore ỹa njëkëlehnëɗëniha Yesu

22 Ga pacëk, kore le woko gë cape ñëntaw̃ lant ŋa njëtëniho kulu ryampo fo yeho hnam do Yesu tëfëlëntilohna gë vërëfal vëlëw̃u va, ɓare vërac vëhni fo yiko. 23 Tac wakulu wakaw̃ary w̃atiko hn'inaw̃ Tiberiyad hna, tëkini ɗarël hn'ile camehnëkawo Ahwëhn a W̃ënu ŋa soŋe rokëtok ile ndavahninihëhniwo kore ỹa. 24 Ante njëtëniho vahnë va Yesu gë vërëfal vëlëw̃u va vëwolohna hnam ŋa, kaƴëlehnëni hnë wakulu watac njini Kaperënaỹum, njëkëlehniniha Yesu.

Roka ile fihnëndanëɗ do yoɗ hafo uwám usër

25 Vahnë va, ga tëkatëniha Yesu gë cape ñëntaw̃ lant ka, më tëƴëniha: «Aharaŋ, guve njijëru ani?»

26 Yesu më ntëkwakëhni: «Toña ỹa fëƴaɗëmu: ge njëkëlehnëɗunëho, gena kaɓi nkwëryërun ile pëhnëtanëɗ wëdahëse wapëmpëhnahnah wadëmën ŋi, ɓare kaɓi tokërun mburu do pihnërun, soŋe umë yëkëlehnahnëɗunëho. 27 Antë aryokuŋëndu soŋe rokëtok ile fërëkaɗ, ɓare soŋe rokëtok ile viỹëɗ, fihnëndanëɗ do yoɗ hafo uwám usër hna. Rac, ami, Ajë Ahn'a njëɗaɗëmu, kaɓi ami yenëhnëka W̃ënu ŋa Rëm ỹa.»

28 Amboko tëƴëniha: «Awa ye rëfëkëfu lifu ryokuŋahnëfu waɗoku wante ñaɗ W̃ënu ŋa?»

29 Yesu më ntëkwakëhni: «Ɗoku ile ñaɗ W̃ën aliwu ỹa, umë ye: ahwëtahnuna ale paƴik ỹa.»

30 Më tëƴëniha: «Iỹëhne dahëse fëmpëhnahnah hoɗu arufëfu soŋe ahwëtahnahni? Iỹëhne ɗoku liɗu tasefu? 31 Wati nte nɗëcëtaɗëniho vacërakëlo fu va wula hna, tokëniho man ỹa, gante nësëɗ Vikerëh ki: njëɗaɗëhëhniwo tokëni roka ile w̃atiko g'ambin ỹa.»✡

32 Yesu më ntëkwakëhni: «Toña ỹa fëƴaɗëmu: gena Moyis yëɗaɗëhuno roka vë g'ambin ỹa; Rëm mën ỹa yëɗaɗëhu ile ye roka vë g'ambin paryi ỹa. 33 Paryi nke, roka ile w̃atik W̃ën ỹa, ale sëliɗ g'ambin a ye do pihnëndanëɗ do njoɗ hafo ambin hna.»

34 Awa më ntehnëniha: «Aharaŋ, ƴëɗaryindëfu kwëlëkwël roka rac.»

35 Yesu më ntehnëkëhni: «Ami ye roka ile fihnëndanëɗ do yoɗ hafo ambin hna. Ale yijëk ỹal mën a inte ƴoɗilahna, ale hwëtahnëko ỹa w̃ënka ƴoɗilahna muk. 36 Ɓare tëkëmu fëƴawu, wëla gante nurunëho ami gë wëdahëse wapëmpëhnahnah wante liɓu ki, kwëtahnëɗilunohna. 37 Fop vële njëɗaɗëhow̃ëhni Rëm va njijëɗëni ỹal mën hna, do daɗëw̃ahna muk ale yijëɗ ỹal mën a. 38 Ƴëtëryin ge cëliɓu g'ambin, gena liwu ile hnëŋëko, ɓare ryokuŋu ile ñaɗ ale faƴiko ỹa ye. 39 Wëlin ile ñaɗ ale faƴiko ỹa: heryëwëhni fop vële njëɗakow̃ëhni va do wëla aryampo antë cëv, do vëhnëndanëw̃ëhni fac rëkwa hna. 40 Ha, umë ye iña Rëm mën ŋa: fop vële yavëtëɗëho ami, Aju ỹa, do kwëtahnëniho va, nuỹani uwám ule wok puɗina, do ami, mbëhnëndanëɗëfuhëhni hnë fac rëkwa hna.»

41 Awa wasëwif w̃a ñakëñakëɗëniho soŋe Yesu ỹa, kaɓi ntehnëko: «Ami ye roka ile sëlik g'ambin ỹa*.» 42 Ntehnëɗëniho: «Gena bi Yesu aju Yosef ye? Njëtëɓunëhëhni ɗus rëmu gë hnëmu! Hak lë koɗ ntehn g'ambin cëlik?»

43 Yesu më ntëkwakëhni: «Tavëryin ñakëñak aki. 44 Ahnë koɗina njij hnë ỹal mën ge Rëm ale faƴiko ỹa ƴiryejëlahna, do ale-wo-le yijëk ỹalë mën a, mbëhnëndanëɗëfuha fac rëkwa hna. 45 Vikerëh wakila hna koɗun aharaŋu ỹin: “W̃ënu ŋa karaŋëɗëhëhni vëhni fop.”✡ Ahnë ale-wo-le hnëpaka Rëm ỹa do maw̃a karaŋ dëw̃u ŋa njijëɗ ỹal mën hna. 46 Wëla ahnë aryampo nulahna Rëm ỹa ge gena ale w̃atik W̃ën hna, umë nuka. 47 Toña ỹa fëƴaɗëmu: ale hwëtahnëk a nuỹaɗ uwám ule wok puɗina.

48 «Roka ile fihnënëɗ do yoɗ hafo uwám usër hna yeɓu. 49 Vacërakëlo hun va tokëniho man ỹa wula hna ɓare rac memaỹehnëlëhnihna cëmëni. 50 Ɓare wëli roka ile sëlik g'ambin ỹa, ge ahnë tokëk cëmëɗina. 51 Ami ye roka ile yënëɗ, ile sëlik g'ambin ỹa: ge ahnë tokëk roka rac, cëmëɗina muk. Roka ile yëɗahnëɗëfu soŋe vahnë va pihnëni do njohni hafo uwám usër hna, mbahn mën iŋa dënk ye.»

52 Soŋe wanës watac, wasëwif w̃a nkwajëlëɗëniho ɗus, ntehnëndëni: «Aỹi asan, hak koɗ njëɗafu mbahn dëw̃u ŋa tokin?»

53 Awa Yesu më ntehnëkëhni: «Toña ỹa fëƴaɗëmu: ge tokëluhna imbahn Ajë Ahn'a do ge celuhna sat lëw̃u ỹa, pihnëɗiluhna do ƴoɗiluhna hafo uwám usër hna. 54 Ale rokëk mbahn mën iŋa do sek sat mën ỹa pihnëɗ do ami, mbëhnëndanëɗëfuha fac rëkwa hna. 55 Ha, mbahn mën iŋa pihnëndanëɗ paryi do sat mën ỹa mërëndanëɗ paryi. 56 Ale rokëk mbahn mën do sek sat mën ỹa hnë ami nkoɗ, do ami, hnë umë nkoɗëfu. 57 Rëm le faƴiko ỹa, umë ye haƴalin sël ntaw̃ary, uwám paryi ỹa. Njëɗaɗëho sël rac, vële ryavik g'imbahn mën va, vëhni fëna, koyëna nuỹaɗëni sël ntaw̃ary paryi ŋa. 58 Awa ami ye roka ile sëlik g'ambin ỹa. Gena ndampo gë ile tokëni vacërakëlo hun ỹi; vëhni, cëmëni; ɓare ale rokëɗ iỹi roka ỹa nuỹaɗ uwám ule wok puɗina.»

59 Koyëna nësëko Yesu ante karaŋëɗëhëhniwo vahnë hnë caliŋa mbë Kaperënaỹum ŋa.

Wanës wante yëɗahnëɗ uwám ule wok puɗina

60 Ante nkwëryënihawo Yesu ŋa, vëyaɓah vërëfal vëlëw̃u hna më ntehnëni: «Waŋi wanës ntakëk nëpayi! Mo hoɗ maw̃?»

61 Yesu njëtëko vërëfal vëlëw̃u va mëhnaɗëniho soŋe wanës watac. Soŋe umë ntehnahnëkëhniwo: «Waŋi wanës ntavëku bi? 62 Ye lë hnahaɗun awa ge nurunëha Ajë Ahn'a ga kaƴëɗ hn'ile nkeho koɓëri hna? 63 Iƴir W̃ënu ŋa ye haƴalin sël ntaw̃ary, uwám paryi w̃a; ahn'a umë fo ñoñ mëkëɗina nti tënkahn uwám usër hna. Wanës wante hnësëhnëmu ŋi Iƴir hna matik do yëɗahnëɗ sël ntaw̃ary rac. 64 Ɓare vëryampo hnë w̃uhnë vëhwëtahnëna.» Paryi nke, Yesu njëtëkëhniwo koɓëri wapëgwa hna vële wok vëhwëtahnëna va do njëtëkawo fëna ale rokaɗëha ỹa. 65 Më nkwënëk: «Wëlin soŋe umë lehnandëmu ahnë koɗina njij ỹal mën hna ge Rëm ỹa ƴëɗalow̃ahna.»

66 Soŋe rac, vërëfal vëlëwu vëyaɓah pitaniho do wawolohna tëfëndëniha.

67 Awa Yesu më cahëtak gë cape Pëhw gë Vëhi va, do tëƴëhni: «W̃uhnë lë, ñaɗiluhna bi ayintiwu gë vëỹi?»

68 Simo Piyer më ntëkwaka: «Ahwëhn, vëhni mo njiɗëfun? Kwëhnaru wanës wante yëɗahnëɗ uwám ule wok puɗina. 69 Fuhnë, hnë wëjë kwëtëɓun kwëtahnëfu ŋa fop do njëtëɓun Asëvah a yeru, ale paƴik W̃ënu ŋa.»

70 Yesu më ntëkwakëhni: «Gena bi ami rëhnaku, w̃uhnë Pëhw gë Vëhi vi fop? Ɓare aryampo hnë w̃uhnë, aryokuŋ Sintani ye!»

71 Wanës watac, soŋe Yuɗa nësëɗëho, aju Simo Isëkariyot, aryampo hnë Pëhw gë Vëhi hna, ale rokaɗëha ỹa.

7

Yesu, vëheryu vëhwëtahnëlahna

1 Ante ndëcëk watac ŋa, Yesu njasëlendëho karaŋëndëhni vahnë va Galile hna; ñaɗilohna njasëlehnënd Yuɗe hna, kaɓi vësankaf wasëwif va njëkëlendëniho ndaw̃ehnëniha. 2 Hara ambënt wasëwif ante w̃acik Wasank ŋa tëhajëko.✡ 3 Awa vëheryu më ñankëɗëniha nji: «Soŋe ye ƴiɗila Yuɗe? Koyëna hnam fëna vërëfal hu va nuhahnëni waɗoku wapërën wante liɗu ŋa. 4 Ge ahnë ñaɗ njëti, cow̃aɗina ntitënd ɗoku lëw̃u ỹa. Kaɓi ntiɗu viỹë vihnaỹah gë vëỹi ki, diry nuni vahnë va fop.» 5 Vëheryu nësëɗëniho koyëna kaɓi vëhni fëna vëhwëtahnëlawohna.

6 Yesu më ntëkwakëhni: «Wati mën ỹa tëkëna ten. Ɓare w̃uhnë, wati-wo-wati njivëk. 7 Ɗuniỹa ỹi kwëhnana toña ñew̃u; ɓare ami, ñew̃ëko kaɓi pëƴahnëɗëfu ile ntiɗ ỹa mek. 8 Ƴiryin, w̃uhnë, g'ambënt; ami, ƴiɗa ten kaɓi wati mën ỹa tëkina.» 9 Ante ntehnëkëhniwo koyëna ŋa, umë, Galile hna nkoko ten.

10 Ɓare ante njiniho vëheryu g'ambënt ŋa, njiko umë fëna, ɓare tufëhnalohna hnë ahnë. 11 Hnë wati ambënt hna, vësankaf wasëwif va njëkëlehnëɗënihawo do tëƴëɗëniho: «Awa, ne nkeha asan arac?»

12 Kore hna vëryampo nkwajëlëɗëniho ɗus soŋe lëw̃u ỹa.

Vëryampo ntehnëɗëniho: «Ale liɗ fërën ye.»

Vëỹëntaw̃ va ntehnëɗëniho: «Hali, vahnë va tokaɗ.»

13 Ɓare, kaɓi ntakëkëhniwo gë vësankaf wasëwif va, ahnë ɗëkëɗilohna nës hafo nkwëryi soŋe lëw̃u ỹa.

14 Yesu tënkëko Cery W̃ën Cankaf hna fagant wafac ambënt hna do karaŋëɗëhëhniwo vahnë va. 15 Wasëwif w̃a pëmpëhnahnëkëhniwo do tëƴaɗëniho: «Hak njëtahnëk aki Vikerëh vi, do koɓëri karaŋëna?»

16 Yesu më ntëkwakëhni: «Fop ile haraŋëɗëfuhëhni vahnë ỹi gena karaŋ mën; hnë ale faƴiko hna matik fop. 17 Ale hahnëndak nti ile ñaɗ W̃ënu ỹa njëtëɗ ge ile haraŋëɗëfuhëhni vahnë ỹa W̃ën hna matiɗ, ma ge hakili mën hna dënk matiɗ. 18 Ale hnësëɗ soŋe w̃ac lëw̃u ỹa, naỹëna nkaf ntëw̃u njëkëlehnëɗ. Ɓare ge ahnë njëkëlehnëɗ naỹën uw̃ac ale faƴika ỹa, ahnë asatah ye, do wamër gena hnë umë. 19 Moyis njëɗaku sariya ỹa, ɓare wëla aryampo hnë w̃uhnë diɗina ile ntehnëk ỹa! Soŋe ye yëkëlehnëɗun aryaw̃uno?»

20 Kore ỹa më ntëkwaniha: «Ƴine hwëhnaru! Mo yëkëlehnëɗ ndaw̃i?»

21 Yesu më mbok ntehnëkëhni: «Iñë ryampo fo liɓu do wëli w̃uhnë fop pëmpëhnahnëku! 22 Moyis ntehnëku ahácënduni vutah vucan va (paryi nke, gena umë fëgwëko, ɓare warëm fu vëryënkwëryënkw va fëgwëhnahnëko) do kácëɗunëha ahnë wëla hnë fac ntaw̃ëla. 23 Awa, ge kácik fatah facan hnë fac ntaw̃ëla hna, menëɗina sariya Moyis ỹa, soŋe ye ntavëku g'ami kaɓi ahnë yërënëɓu fop hnë fac ntaw̃ëla? 24 Tavëryin kitiŋ ile worun ƴëtëluhna. Kitiŋëryindën gante nke toña ka.»

Yesu bi ye Arëhnayik a

25 Awa, vëryampo vëvë Yerusalem va nësëɗëniho soŋe Yesu ỹa: «Gena bi aỹi yëkëlehnakënde ndaw̃ehni? 26 Ƴëkëryina: tase vahnë fop nësëɗ do ñoñ dehnëɗena! Mpëd, paryi njavëtëniha vësankaf fu vi umë ye Arëhnayik a. 27 Ɓare Arëhnayik a, ge njijëɗ, ahnë ƴëtëɗina bi ne nkejëk; do aỹi asan, njëtëɓun hn'ile nkejëk hna.»

28 Awa Yesu, ante karaŋëɗëhëhniwo vahnë va hnë selele Cery W̃ën Cankaf hna, më ndekak: «Paryi bi njëtërunëho do njëtërun bi ne matiɓu? Gena ami fëhnak yiju. Ale satëk faƴiko ɓare ƴëtëlunahna. 29 Ami, njëtëɓuha, kaɓi ỹalu hna matiɓu, do umë faƴiko.»

30 Awa, soŋe wanës watac, vëyaɓah ñaɗëniho pëlaniha, ɓare ahnë pëlalawohna, kaɓi wati lëw̃u ỹa tëkëlohna ten. 31 Ɓare vahnë vëyaɓah ɓulunda hna kwëtahnënihawo. Ntehnëɗëniho: «Ge Arëhnayik a tëkik, ntiɗ bi wëdahëse wafëmpëhnahnah ntëbi wante tëk ntik aỹi asan ŋi?»

Vëyëka faƴëɗe pëlajëniha Yesu

32 Wafarise w̃a nkwëryëniho ile ñakëñakëɗëniho kore soŋe Yesu ỹa. Awa vësankaf vësëna wasaɗëha va gë wafarise w̃a më paƴënihëhni vëyëka Cery W̃ën Cankaf va njini pëlajëniha.

33 Yesu më ntehnëk: «Nkolahnëɗen ten toƴe. Tac mbokaɗëfu hn'ale faƴiko hna. 34 Wati rac rëkëɗun ayëkëlehnënduno ɓare nuɗilunohna; kaɓi koɗiluhna ayiwu w̃uhnë hn'ile nkeɗëfu ami hna.»

35 Wasëwif wale hnëpaɗëhawo va më tëƴëlëɗëni: «Ne ga ñaɗ nji hn'ile nkoɗen nuyilënahna hna? Wasëwif wale sampëk hnë vële wok vëyena wasëwif hna bi ñaɗ nji? Mpëd ñaɗ nji karaŋëhni vële wok vëyena wasëwif va fëna? 36 Ye ga pëhnëtanëɗ waŋi wanës: “Njëkëlehnëɗunëho do nuɗilunohna, kaɓi koɗiluhna ayiwu w̃uhnë hn'ile nkeɗëfu ami hna”?»

W̃ënka wante yëɗahnëɗ sël ntaw̃ary, uwám paryi ŋa

37 Fac le ỹak hwëhnak nafa ambënt hna yeho fac rëkwa ỹa. Fac rac, Yesu më kahnëk haryënkw kore ỹa, do ndeka: «Ge ahnë njoka w̃ënka, njij ỹal mën hna do ciya. 38 Ge ahnë kwëtahnëko, ahnë arac nkeɗ gante nësëk Vikerëh ka: “W̃ënka waƴaɓah wante njëɗahnëɗ sël ntaw̃ary, uwám paryi ŋa njaliɗ hnë umë.”» 39 (Yesu soŋe Iƴir nte nuỹaɗëni vële hwëtahnëka va nësëɗëho. Wati rac, Ƴir iŋa ƴëɗahnilohna ten, kaɓi Yesu matëndilohna ten hafo tëk laña hnëfak lëw̃u hna.)

Nahan kore ỹa nëmpëlëko soŋe Yesu

40 Kore hna, vëyaɓah hnë vële wëryëko wanës watac va ntehnëɗëniho: «Paryi nke, aỹi asan ye kila le hnapëɗeho ỹa!»

41 Vëryampo ntehnëɗëniho: «Arëhnayik a ye!»

Ɓare, vëryampo më ntëkwani: «Arëhnayik a koɗ bi mati Galile? 42 Gena bi Vikerëh va ntehnëk Arëhnayik a avë hnënk Ahnaw̃ David yeɗ do Betëlem nagëɗe, ankol David hna dënk?» 43 Koyëna ɓulunda ỹa nahan dëw̃ hni ŋa nëmpëlëko g'ahaw̃ary soŋe Yesu ỹa. 44 Vëryampo hnë vëhni ñaɗëniho pëlayi, ɓare ahnë ɗëkëlohna pëlahna.

Vësankaf wasëwif va vëhwëtanhëlahna Yesu

45 Vëyëka Cery W̃ën Cankaf va mbokalehnini g'ante nkeni vësankaf vësëna wasaɗëha gë wafarise ka. Vërac më tëƴënihëhni: «Soŋe ye worun ƴojëlunahna Yesu?»

46 Më ntëkwani: «Koɓëri ahnë nësëna g'umë ki!»

47 Wafarise w̃a më ntëkwani: «Ye! Maw̃ërun w̃uhnë fëna arokayiwu? 48 Koɓëri bi nurunëha asankaf aryampo ma farise aryampo ale hwëtahnëka? 49 Hali! Vahnë vële wok vëyëtëna sariya Moyis va fo hwëtahnëka. Vëhni, vëryëwanina!»

50 Nikodem yeho farise aryampo ale yentiko hnam ỹa. Ɓiỹëna ɗus umë yiko vëhni Yesu hna. Umë ntehnëkëhni vëỹëntaw̃ va: 51 «Awa, sariya fu ỹa maw̃ëryak bi tame kitiŋi ahnë ndaw̃i hara gwëryina ten do hara ƴëtina uw̃eh ule ntik w̃a?»

52 Më ntëkwaniha: «Avë Galile bi yeru, wëjë fëna? Ƴëkëry Vikerëh va do nuɗu wëla kila ryampo matiɗina muk Galile.»

53 [Tac, pitëlëlehnëni ale-wo-le mënc gë ỹalu.

8

Yesu g'asëval ale naŋëtëlehnini g'asan

1 Yesu njiko hn'ikuŋ inte w̃acik Oliviye. 2 Ga pacëk, wakëwak fo, mbokako selele Cery W̃ën Cankaf hna do vahnë va fop tëhanihawo; awa më ntañak do karaŋëɗëhëhniwo. 3 Taŋ, vëharaŋ sariya va gë wafarise w̃a tëkaryëlehniniha asëval ale naŋëtëlehniniho g'asan. Kwëtëniha haryënkw vahnë fop. 4 Më ntehnëniha Yesu: «Aharaŋ, aỹi asëval g'asan naŋëtëlehnini hnë wati nte ndakakëndëni ŋa dënk. 5 Hara, sariya hna, Moyis më lehnëkëfu ntutini gë wëraka hafo cëmëni iỹi sifa vësëval. Wëjë lë, ye ye kiti hu ỹa hnë waŋi?» 6 (Hn'iŋi tëƴ, urënd tëndëhnëɗënihawo, nuỹahnëni ile ntehnëɗëni menëk.)

Yesu dëkwalohna, tënkwëko do pëgw kerënd g'irufa ỹa nkal hna. 7 Kaɓi nkoniho tëƴëndëniha, awa Yesu më matëndak do ntehnëhni: «Ale wok koɓëri menëna hnë w̃uhnë ỹa ndënkw ntuta.» 8 Tac më mbok tënkwëk do mbok kerënd kat nkal hna.

9 Ga nkwëryëni wanës watac, njilehnëni aryampo aryampo, vicër va ryënkwëko ten. Tavëlehnëniha Yesu g'asëval a fo hnam. 10 Awa Yesu më matëndak do ntehna: «Awa ne nkehëhni vële yojakëhi va? Ahnë gena bi ale hitiŋëki hafo cëm hna?»

11 Asëval a më ntëkwak: «Aharaŋ, ahnë gena ale hitiŋëko.»

Awa Yesu më ntehnëka: «Ami fëna kitiŋëɗilihna. Ƴiry, do ant'avoka w̃en.»]

Yesu, humpen ɗuniỹa ha

12 Yesu mboko nës kat kore hna: «Ami ye humpen ɗuniỹa ha. Ale rëfëɗëho ỹa ƴasëɗina hn'umëhwëry: nuỹaɗ humpen hunte ryënëɗ uwám usër hna.»

13 Soŋe rac wafarise w̃a më ntehnëniha: «Wëjë dënk hnësaɗ; wanës hu ŋa kwëhnana nafa.»

14 Yesu më ntëkwakëhni: «Ha, ami dënk hnësaɗ: ɓare wanës mën ŋa kwëhnak nafa, kaɓi ami njëtëɓu hn'ile matiɓu hna do hn'ile njiɗëfu hna, ɓare w̃uhnë ƴëtëluhna hn'ile matiɓu hna gë hn'ile njiɗëfu hna. 15 W̃uhnë, ile hnuɗun fo hitiŋëɗun; ami, kitiŋëɗa ahnë. 16 Ɓare, ge kitiŋëɗëhëfu, kiti mën ỹa catëɗ, kaɓi gena ami fo hitiŋëɗ, Rëm ale faƴiko ỹa g'ami nkeɓun. 17 Kerina bi sariya hun hna, ge waseɗe wahi nësëni wanës watac fo, wanës watac toña ye? 18 Awa ami, ami dënk ye seɗe mën ỹa, do Rëm ale faƴiko ỹa fëna nkenëhnëko seɗe.»

19 Awa më tëƴëniha: «Ne nkeha rëmuh ỹa?»

Yesu më ntëkwak: «Paryi ƴëtëlunohna do paryi ƴëtëlunahna Rëm mën ỹa fëna. Ge njëtakëndunëho, njëtakëndunëha Rëm mën ỹa fëna.» 20 Yesu, ante karaŋëɗëhëhniwo hnë selele Cery W̃ën Cankaf hna nësëko koyëna ɗarël hn'ile kwëtëɗeho wayëɗ hna. Ahnë ƴëkëhnahnëlohna pëlahna, kaɓi wati lëw̃u ỹa tëkëlohna ten.

Koɗiluhna ayiwu hn'ile njiɗëfu hna

21 Yesu më mbok ntehnëkëhni kat: «Njiɗëfu do njëkëlehnëɗunëho, ɓare gë wameh hun ŋa cëmëɗun. Koɗiluhna ayiwu hn'ile njiɗëfu hna.»

22 Wasëwif w̃a më ntehnëlëni: «Ndëwa bi ñaɗ, kaɓi ntehnëɗ: “Koɗiluhna ayiwu hn'ile njiɗëfu hna”?»

23 Yesu më ntehnëkëhni: «W̃uhnë vëvë gëɗ yerun, ɓare ami avë g'ambin yeɓu. Iỹi ɗuniỹa hwëhnëku, ɓare ami kwëhnëlohna iỹi ɗuniỹa. 24 Soŋe umë lehnahnëmu: “Gë wameh hun ŋa cëmëɗun.” Ha, ge kwëtahnëluhna “Ami ye*”✡ gë wameh hun ŋa cëmëɗun.»

25 Awa më tëƴëniha: «Mo yeru?»

Yesu më ntëkwakëhni: «Kwëlëkwël pëƴaɗëmuno koɓëri wapëgwa hna. 26 Soŋe hun ỹa, njaɓëk vile hokëndëɓu hnësu hitiŋahnu. Ale faƴiko ỹa ahwëhn toña ye, do ile fëƴaɗëmu hnë ɗuniỹa ỹi ỹalu hna ñëŋajëɓu.»

27 Vëwëryëɗilohna Yesu soŋe Rëm ỹa nësëndëhëhniwo. 28 Awa më mbok ntehnëkëhni: «Ge njelërunëha Ajë Ahn'a, njavëtëɗun “Ale ye ỹa yeɓu”, njavëtëɗun ñoñ diɗa g'ufër mën: ile karaŋëko Rëm ỹa fo hnësëɗëfu. 29 Ha, ale faƴiko ỹa g'ami nkeɓun; tavëlohna ami fo, kaɓi ile ñaɗ ỹa liɗëfu kwëlëkwël.» 30 Wati nte nësëɗëho Yesu aki ŋa vëyaɓah kwëtahnënihawo.

Abëraham gë Yesu

31 Awa Yesu më ntehnëkëhni wasëwif wale lehnëko kwëtahnëniha va: «Ge maw̃ëhnëɗun fac-wo-fac wanës mën ŋa koyëna tufahnëɗun vërëfal mën paryi yerun. 32 Koyëna njëtakëndun toña ỹa do toña ỹa ntikëndëhu vahnë vële ye afaya.»

33 Më ntëkwaniha: «Fuhnë, Abëraham hwëhnëkëfu, koɓëri gelëfuhna muk vëramp ahnë. Hak koɗu alehn: “Nkekëndun afaya”?»

34 Yesu më ntëkwakëhni: «Toña ỹa fëƴaɗëmu: Ale-wo-ale liɗ wameh a, aramp wameh ye. 35 Hara aramp geɗina kwëlëkwël avë tere, ɓare aju ahwëhn tere ỹa avë tere kwëlëkwël ye. 36 Ge Aju W̃ën ỹa lik ayewu afaya, awa paryi nke afaya yeɗun. 37 Njëtëɓu hnënk yerun gë Abëraham. Ɓare soŋe ile yëkëlehnëɗun aryaw̃uno ỹi, umë rufahnëɗ ŋwëỹërun wanës mën ŋa. 38 Ami, ile hnuɓu vëhni Rëm mën ỹa hnësëɗëfu. Do w̃uhnë, ile wëryërun rëm hun hna liɗun.»

39 Më ntëkwaniha: «Fuhnë, rëm fu ỹa, Abëraham ye.»

Yesu ntehnëkëhniwo: «Ge paryi vutah Abëraham yekëndun, ile ntiɗëho ỹa rëkakëndun alindu. 40 Ɓare mama pëƴahnëmu toña ile ỹëŋajëɓu W̃ën ỹa, njëkëlehnëɗun aryaw̃uno. Abëraham ñoñ dina ile w̃ëntëlëk gë iỹin ki! 41 W̃uhnë, ile ntiɗ rëmun ỹa dënk liɗun.»

Më ntëkwaniha: «Gelëfuhna vësëval vële wafëɗ vankaf vantëw̃ hni. Rëm ryampo fo hwëhnaɓun: W̃ënu ŋa ye!»

42 Yesu më ntehnëkëhni: «Ge paryi W̃ënu ŋa yekënd Rëm hun ỹa, rëkakëndun aỹanduno, kaɓi W̃ën hna matiɓu do soŋe lëw̃u ỹa yijëɓu hnë fagant hun hna. Ƴijëla soŋe lëmën dënk, umë faƴiko. 43 Soŋe ye ye gwëryëɗiluhna ile lehnëɗëmu ỹa? Umë ye kaɓi mëkëɗiluhna ahnëpawu wanës mën ŋa. 44 Rëmun ỹa, Sintani ye, do ile ñaɗ ỹa liɗun. Koɓëri wapëgwa hna aryaw̃ vahnë ye: kahnëɗina muk hnë toña, kaɓi toña gena hnë umë. Ge mërëɗ, g'anësa ntëw̃u ŋa rëkëɗ nësënd, kaɓi aw̃ër ye, paryi nke umë ye rëm wamër ỹa. 45 Ɓare ami, toña ỹa hnësëɗëfu. Soŋe umë ye kwëtahnëɗilunohna. 46 Mo hnë w̃uhnë hoɗ tufahn menëɓu iñë ryampo? Ge nësëɗëfu toña ỹa, soŋe ye kwëtahnëɗilunohna? 47 Ge W̃ënu ŋa hwëhnëku nëpaɗun wanës wadëw̃u ŋa. Ge nëpaɗiluhna, kaɓi kwëhnëluhna ye.»

48 Wasëwif w̃a më tëƴëniha Yesu: «Kwëhnalëfuhna bi toña lehnëfu avë Samari yeru do gë ƴine nkerun?»

49 Yesu më ntëkwak: «Gelëfuhna gë ƴine. Rëm mën ỹa lënënëɗëfu, ɓare w̃uhnë, ŋwëỹërun dënënëɗilunohna. 50 Ami, ƴëkëlehnëla icëmb soŋe lëmën dënk. Ahaw̃ary yëkëlehnëɗëho do umë hitiŋëɗ gante caŋëk ka. 51 Toña ỹa fëƴaɗëmu: ale lënënëk wanës mën ŋa cëmëɗina muk.»

52 Wasëwif w̃a më ntehnëniha: «Tame, pacëkëfu gë ƴine nkerun. Abëraham cëmëk, wakila ŋa fëna, do wëjë, alehn: “Ale lënënëk wanës mën ŋa cëmëɗina muk.” 53 Wëjë bi lëbëka Rëm ỹa, Abëraham, nte sëmëk? Do cëmëni fop wakila ŋa fëna! Mo liyahnëki yeru?»

54 Yesu më ntëkwak: «Ge ami dënk rëkakënd sëmbandu, icëmb mën iŋa kwëhnakëndina nafa. Ale sëmbëɗëho ỹa, Rëm mën ỹa ye, umë dënk lehnëɗun ye W̃ën hun ŋa. 55 Ƴëtëlunahna, ɓare ami njëtëɓuha. Ge ntehnakëndëɓu ƴëtëlëw̃ahna, aw̃ër yekëndëɓu, had w̃uhnë. Ɓare njëtëɓuha do ntënënëɗëfu wanës wadëw̃u ŋa. 56 Abëraham, Rëm sankaf hun ỹa, natëkawo ɗus kaɓi njëtëko tëkiɗëfu. Nuko fac lëmën ỹa do natëkawo.»

57 Awa wasëwif w̃a më mbokëni ntehnëniha: «Kwëhnalihna ten wabëhn wafëhw imbëɗ (50) do alehn nuruha Abëraham!»

58 Yesu më ntëkwakëhni: «Toña ỹa fëƴaɗëmu: ani gë nagahnënde Abëraham ỹa, “Ami Ye†.”»

59 Ga nkwëryëni watac, mbankëpëɗëniho wëraka ntutahnëniha, ɓare Yesu më cow̃ak do cahnëlehn selele Cery W̃ën Cankaf hna.

9

Yesu g'asan ale hnagiko mëp

1 Awa, hn'ankaw̃ hna, Yesu nukawo asan ale hnagiko mëp. 2 Vërëfal vëlëw̃u va më tëƴëniha aki: «Aharaŋ, soŋe ye nagik aỹi asan mëp? Soŋe wameh wadëw̃u ŋa dënk bi ye ma wameh vële hnagëka ŋa ye?»

3 Yesu më ntëkwak: «Gena soŋe wameh wadëw̃u ŋa, gena fëna wëɓa vële hnagëka ŋa; mëpëk soŋe vahnë va fop nuhahnëni ile mëkëɗ nti W̃ënu ŋa. 4 Tëfëkëfu ntiyin waɗoku ale faƴiko ỹa ante nkok mëɗëna ten ŋi. Mëɗ uŋa tëhajëk, hn'ile nkoɗ kolëna ahnë mbok ndokuŋ. 5 Wati nte yeɗëfu ɗuniỹa ỹi fop, humpen ɗuniỹa ha yeɓu.»

6 Ga nësëk watac, Yesu më tëpëk nkal hna do nëgw nkal iŋa gë wato wadëw̃u ŋa, do mbërya inkal tac mëp uŋa vinkër hna. 7 Tac ntehna: «Ƴiryeyi awëñaj pisin le w̃acëɗe Silowe ỹa.» Uw̃i w̃ac «Ale Faƴik» pëhnëtanëɗ. Umëp uŋa njilehn nkwëñaj, do mëpëtako mbokajatënd!

8 Vësaryëntaw̃u gë vële hnuɗëhawo kwëlëkwël ga muntaɗ va më ntehnëni: «Gena bi aỹi asan lañaɗëho kwëlëkwël muntand?»

9 Vëryampo ntehnëɗëniho: «Umë dënk ye.»

Vëhaw̃ary më nkwajëni: «Ale mëntëlëni fo ye.»

Ɓare umë, më ntehnëk: «Paryi, ami dënk ye.»

10 Awa më tëƴik: «Hak ntiru ahnuhahnënd?»

11 Më ntëkwakëhni: «Asan ale w̃acik Yesu ỹa sëkënakëh toƴe nkal iŋi, mbëryo vinkër li do ntehno: “Ƴiryeyi Silowe hna awëñaj.” Më yiɓu, wëñaju do, taŋ hnulehnu wapacëk!»

12 Më tëƴëniha: «Ne nkeha Yesu tac?»

Më ntëkwakëhni: «Ƴëtëla.»

Asan ale w̃ëpëtik a gë wafarise w̃a

13 Më njoniha asan ale w̃ëpëko ỹa gë wafarise. 14 Hara, hnë fac ntaw̃ëla cëkënëko Yesu nkal iŋa mëpëtahna vinkër va. 15 Awa wafarise w̃a më tëƴëniha vëhni fëna, hak kolahnëk nund. Më ntehnëkëhni: «Nkal cëkah liyiɓuho vinkër li, më wëñaɓu, do tame nuɗëfu.»

16 Wafarise wëryampo më ntehnëni: «Ale lik iỹin ỹa matina W̃ën hna, kaɓi dënënëɗina ntaw̃ëla ŋa.»

Ɓare vëhaw̃ary më ntëkwani: «Hak koɗ ahnë aw̃en nti iỹi sifa wëdahëse wafëmpëhnahnah?» Wanës wadëw̃ hni ŋa nëmpëlëko.

17 Awa më mbok tëƴëniha kat ale w̃ëpëko ỹa: «Wëjë lë, ye hnësëru soŋe lëw̃u ỹa kaɓi vinkër hu va mëpëtëk?»

Më ntëkwakëhni: «Kila ye.»

18 Ɓare, wasëwif w̃a ŋwëỹëniho kwëtahnëni paryi aỹi asan mëpëko do tame nuɗ. Soŋe rac macahnënihëhniwo vële hnagëka va. 19 Më tëƴënihëhni: «Aỹi asan paryi bi ajë hun ye? Umëp bi nagik paryi? Ge toña ye, hak ntik awa nuhahnëɗ tame?»

20 Vële hnagëka va më ntëkwani: «Njëtëɓun ajë fu ỹa ye do mëp nagik. 21 Ɓare ƴëtëlëfuhna bi ye liyak nuhahnëɗ tame do ƴëtëlëfuhna fëna bi mo w̃ëpëtëka. Tëƴëryina: naỹëk, koɗ ntëkwa umë dënk!» 22 Vële hnagëka asan va nësëniho koyëna kaɓi ntakëkëhniwo gë vësankaf wasëwif va: njëtëniho vëhni tëko pëhnani ntanihëhni caliŋa hna fop vële hwëtahnëɗ Yesu ye Arëhnayik a. 23 Soŋe rac ntëkwahnëniho vële hnagëka mëp va: «Tëƴëryina umë dënk, naỹëk, koɗ ntëkwa!»

24 Awa wafarise w̃a më mbok macehnëniha kat asan ale w̃ëpëko ỹa do ntehnëniha: «Dënënëryehna W̃ënu ŋa ahnës toña ỹa. Njëtëɓun fuhnë asan arac aw̃en ye.»

25 Më ntëkwak: «Ƴëtëla bi aw̃en ye ma hali. Ɓare njëtëɓu iñë ryampo: mëpëɓuho do tame nuɗëfu.»

26 Më mbokëni tëƴëniha: «Ye ntiki? Hak njërënëki?»

27 Më ntëkwakëhni: «Nësëhnëmu, ɓare nëpalunohna. Soŋe ye ỹaɗun avok awëryuno kat? Ñaɗun bi mpëd, w̃uhnë fëna, ayentiwu vërëfal aỹi asan?»

28 Awa pëgwëlehnëni njew̃ëndëniha do ntehnëni: «Wëjë, arëfal aỹi asan yeru! Fuhnë, vërëfal Moyis yeɓun. 29 Njëtëɓun W̃ënu ŋa nësëhnëkawo Moyis, ɓare aỹi asan, ƴëtëlëfuhna dënk bi ne matik!»

30 Asan a më ntëkwakëhni: «Umë fëmpëhnahnah ye: njërënëko do ƴëtëluhna, w̃uhnë, hn'ile matik hna! 31 Fuhnë fop, njëtinëk W̃ënu ŋa nëpaɗilëhnihna vëw̃en va, ɓare ge ahnë ntënënëɗëha do nti ile ñaɗ ỹa, nëpaɗëha. 32 Koɓëri gwëryina ga nësëɗe ahnë mëpëtëka ale hnagik mëp. 33 Aỹi asan, ge matekëndina W̃ën hna, ñoñ kokëndina nti.»

34 Umë ntëkwaniha: «Wameh fo yeru koɓëri nte nagiru ŋa do aỹand aharaŋëfu!» Ntalehnëniha caliŋa hna.

Imëp paryi

35 Yesu njëtako ntaniha asan a, më njëkëlehnëka do tëƴa: «Kwëtahnëruha bi Ajë Ahn'a?»

36 Asan a më ntëkwaka: «Aharaŋ, pëƴarye bi mo ye soŋe holahnu hwëtahnuw̃a.»

37 Yesu më ntehnëka: «Nuɗuha gë vinkër hu vi. Umë dënk hnësëndëhi iỹi wati.»

38 Asan a më ntehnëka: «Ahwëhn, kwëtahnëmi.» Ndëkwëhnëlehn haryënkw Yesu do cëmba.

39 Tac Yesu më ntehnëk: «Soŋe tufahn ale-wo-le ile nke ỹa yijëɓu hnë iỹi ɗuniỹa. Koyëna vële wok vëhnuɗina va nuhahnëni do vële hnuɗ va nkeni had vumëp.»

40 Wafarise, wale yeho ɗarël lëw̃u w̃a, nkwëryëniho wanës wadëw̃u ŋa do më tëƴëniha: «Awa, vumëp bi yeɓun, fuhnë fëna?»

41 Yesu më ntëkwakëhni: «Ge vumëp yekëndun, dehnakëndena menërun. Ɓare wëli: ntehnërun nuɗun. Soŋe rac wameh hun ŋa hnë w̃uhnë nkok.»

10

Wape ŋa g'aheryëherya ỹa

1 Yesu mboko ntehn kat: «Toña ỹa fëƴaɗëmu: ge kwëhnaru kece wape do ge ahnë kaƴëk cape ndampo tënkëna hnë rënka hna, ahnë arac ale ye do bandi. 2 Ale rënkëk rënka ỹa, umë ye aheryëherya wape ŋa. 3 Ayëka kece ỹa piɗëtëhnëɗëha aheryëherya ỹa rënka ỹa do wape ŋa nëpaɗëni kopa lëw̃u ỹa. Macëɗëhëhni wape wadëw̃u ŋa ile-wo-le w̃ac lëw̃u w̃a do canëhni. 4 Ge canëkëhni fop wante kwëhnëk ŋa, gë vëhni rëkëɗ njasëntënde do tëfëlëɗëni, kaɓi njëtëni kopa lëw̃u ỹa. 5 Muk warëfëlendilahna ale nkoni wayëtëna; nkaryëɗëniha ŋaw̃ët, kaɓi wayëtëna kopa lëw̃u ỹa.» 6 Yesu uŋi mëntëndëlehn nësëhnëkëhniwo vahnë va fop, ɓare vëyëtëlohna ile nësëɗëho ỹa.

Yesu, aheryëherya afërën a

7 Awa më mbok ntehnëk: «Toña ỹa fëƴaɗëmu: ami ye rënka kece wape ŋa. 8 Fop vële ryënkwëhnikow̃o vi vële ye do wabandi do wape ŋa wahnëpalëhnihna. 9 Ami ye rënka ỹa. Ale rëfëk ỹal mën tënkahn ỹa pehëtëɗe. Koyëna koɗ tënkënd do cahnënd gante ñaɗ ka, do nuỹaɗ ile tokëɗ. 10 Ale ỹa, ule fo njijëɗ, iɗaw̃ do përëkan. Ami, njijëɓu soŋe nuỹahnëni vahnë va sël ntaw̃ary, uwám paryi w̃a, do njaɓëhni.

11 «Ami, aheryëherya afërën a yeɓu. Aheryëherya afërën a pëhwëtak njëɗahn ntaw̃ary dëw̃u ŋa soŋe wape wadëw̃u ŋa. 12 Ale sosëɗe koryi soŋe keryahnënd herya do kwëhnëlihna umë dënk wape ŋa, umë gena aheryëherya paryi: ge nuka ỹin ỹa, ga njijëɗ, tavëɗëhëhni nkary. Awa ỹin ỹa tënkëɗëhëhni wape ŋa pëlahni wëɗampo do wañëntaw̃ ŋa campëɗëni. 13 Aỹi asan, koyëna ntiɗ kaɓi cosik ntihahn ɗoku rac do nafa wahwëhnana wape mën ŋa soŋe lëw̃u.

14 «Ami, aheryëherya afërën a yeɓu. Njëtëɓuhëhni wape mën ŋa do wape mën ŋa njëtëniho, 15 had gante njëtëko Rëm ki do njëtëɓuha Rëm ki. Njëɗahnëɗëfu ntaw̃ary mën ŋa soŋe wape mën ŋa. 16 Kwëhnaɓuhëhni kat wape wakaw̃ary wante wok wayentina kece li. Tëfëko watac fëna yojëw̃ëhni; nëpaɗëni kopa mën ỹa, do koyëna kore ryampo fo nkeɗëni g'aheryëherya aryampo fo. 17 Ge Rëm ỹa ŋahnëɗëho, kaɓi njëɗahnëɗëfu ntaw̃ary mën iŋa ye. Njëɗahnëɗëfu ɓare mbiɗëfu fëna. 18 Ahnë koɗina nufëhno ntaw̃ary iŋi, ɓare g'uhnatah njëɗahnëɗëfu. Mëkëɗëfu yëɗahnu do mëkëɗëfu viwu kat. Umë ye ile ntehnëko Rëm mën liwu ỹa.»

19 Nahan wasëwif w̃a mboko nëmpël kat soŋe wanës watac. 20 Vëyaɓah hnë vëhni ntehnëɗënihawo: «Gë ƴine nkeni! Cenaka! Soŋe ye hnëpaɗunëha?»

21 Vëryampo më ntëkwani: «Ale nkeni gë ƴine nësëɗina aki; ƴine koɗ bi mëpëta ahnë?»

Yesu ŋwëỹik

22 Wati huji yeho do ntiɗeho Yerusalem hna ambënt nte ryënkwëtahnëɗeho ante pëhwëtiko Cery W̃ën Cankaf ŋa. 23 Yesu nkentiko do nder cankaf nte w̃acik Salomo* hna njasëlehnëɗëho. 24 Awa wasëwif w̃a më kwërëniha do ntehnëniha: «Hafo guve ntihëtëɗuhëfu hn'ufëmpëhnahnah hna? Ge Arëhnayik a yeru pacënëhnëryifu.»

25 Yesu më ntëkwakëhni: «Tëkëmu fëƴawu, ɓare kwëtahnëluhna. Nurun waɗoku wante liɗëfu g'uw̃ac Rëm mën ŋa; watac ye seɗe mën ỹa. 26 Ɓare kwëtahnëɗiluhna kaɓi gentiluhna kore wape mën hna. 27 Wape mën ŋa nëpaɗëni kopa mën ỹa; njëtëɓuhëhni do tëfëlehnëɗëniho. 28 Njëɗaɗëfuhëhni uwám ule wok puɗina ỹa: wasëvëɗina muk do ahnë koɗina teɓow̃ëhni. 29 Rëm mën ale yëɗakow̃ëhni ỹa hnaỹëk lëbëk fop, do ahnë koɗina nufëhni gë fanka hnë umë. 30 Ami gë Rëm ỹa, aryampo fo yeɓun.»

31 Tac fëna kat, wasëwif w̃a, ga nkwëryëni watac, më mbok nufani wëraka ndaw̃ahnëniha. 32 Awa Yesu më ntehnëkëhni: «Ntiɓu tase hun viỹë vifërën viyaɓah gë fanka Rëm ỹa, soŋe iỹëhne hnë watac ỹaɗun aryaw̃ahnuno gë wëraka?»

33 Wasëwif w̃a më ntëkwaniha: «Gena iñë fërën ile liru ỹaɗeru aryaw̃ahni, ɓare kaɓi W̃ënu ŋa yew̃ëɗu. Wëjë ahnë fo yeru, do aỹand aliya W̃ën!»

34 Yesu më ntëkwakëhni: «Kerina bi Vikerëh hun hna: Ami, Ahwëhn a, ntehnëɗëmu: “Wamën yerun”✡? 35 Njëtinëk koɗena ntihëti hn'ile nësik Vikerëh W̃ënu hna. Awa Vikerëh hun hna W̃ënu ŋa “wamën” macëkëhni vële ntehnëɗ va. 36 Do ami, Rëm ỹa tëhnako paƴe ɗuniỹa li. Awa hak koɗun alehnu W̃ënu ŋa yew̃ëɗëfu ge pëƴahnëɓu Aju W̃ënu ŋa yeɓu? 37 Ge diɗa ɗoku Rëm mën ỹa, ant'ahwëtahnuno. 38 Ɓare ge ntiɗëfu, wëla kwëtahnëlunohna, maw̃ëryin ahwëtahnu wëla waɗoku mën ŋi fo. Koyëna njavëtëɗun, pëgw dol hafo kwëlëkwël, Rëm ỹa hnë ami nke do ami hnë umë nkeɓu.» 39 Soŋe rac, vësankaf wasëwif va mboko njëkëlehnëndëni pëlaniha, ɓare pehëkëhniwo.

40 Ga ndëcëk watac, Yesu më mbok njik gë cape ñëntaw̃ mbë sën Yurëdan ka, hn'ile pëgwëko njaryënd San hna dënk. Hnam ñëw̃ëko. 41 Vahnë vëyaɓah njijëniho ỹalu hna. Ntehnëɗëniho: «San wëla dahëse fëmpëhnahnah ryampo dilohna, ɓare fop ile nësëɗëho soŋe aỹi asan ỹa toña ye.» 42 Do vëyaɓah hnam kwëtahnënihawo Yesu.

11

Icëm Lasar

1-2 Hn'ankol Betani hna ntëɗëniho Mari g'aheryu Marët, do g'ahery hni Lasar. (Mari yeho asëval ale rurëkawo Ahwëhn a ɗatikola ỹa wapary hna do pëhwëca g'imul dëw̃u ŋa.) Awa Lasar, aheryu, tesëko. 3 Vësëval vëhi vërac më paƴëniha ahnë nji ntehna Yesu: «Ahwëhn, lawo hu ale ỹaru aỹand a, tesëk.»

4 Yesu, ga njëtak watac, më ntehnëk: «Uw̃i res gena ɗaw̃ iŋi fo ndaw̃ëɗëha, umë cëmbahnëɗe W̃ënu ŋa fëna, tufahnëɗ inaỹ dëw̃u ŋa do koyëna tufahnëɗe inaỹ Ajë W̃ën ỹa fëna.» 5 Hara Yesu ñaɗëhawo Marët, gë Mari, do g'ahery hni Lasar. 6 Ɓare ante njëtako Lasar tesëk ŋa, wafac wahi mboko ñëw̃ hn'ile nkeho hna.

7 Tac më ntehnëkëhni vërëfal vëlëw̃u va: «Ɓokanëfu gë Yuɗe.»

8 Vërëfal va më ntëkwaniha: «Aharaŋ, ɓiỹëna ga njëkëlehnëɗënihino vëvë Yuɗe va ndaw̃ënihi gë wëraka, do tame ñaɗu avoka hatac?»

9 Yesu më ntehnëkëhni: «Gena bi wëwati pëhw gë wahi ye facë hna? Ge ahnë njasëɗ g'anent, gëw̃ëɗina, kaɓi nuɗ wapacëk gë humpen ɗuniỹa hi. 10 Ɓare ge g'umëɗ ga njasëɗ, nkëw̃ëɗ, kaɓi humpen gena hnë ahnë arac.»

11 Ante nësëk watac ŋa, Yesu më nkwënëk: «Lawo fu ỹa Lasar wakwëɗ ndakëk, ɓare njiɗëfu hnëgëtëw̃a.»

12 Vërëfal va më ntëkwani: «Ahwëhn, ge ndakëk, ƴër iŋa njërëɗ.» 13 Yesu Lasar cëmëk ñaɗëho nës, ɓare vërëfal va ntiyahnëkëhniwo ryak wakwëɗ paryi nësëɗ.

14 Awa Yesu më nësëhnëkëhni wapacëk: «Lasar cëmëk, 15 do natëko soŋe hun ỹa kaɓi gelëw̃ohna hnam g'umë wati rac. Koyëna kwëtahn hun ŋa njaw̃ëɗ. Awa tame ƴinëfu ỹalu hna.»

16 Tac Toma, ale w̃acëɗe Asëp a, më ntehnëkëhni vërëfal vëỹëntaw̃ va: «Ƴinëfu, fuhnë fëna, soŋe cëmëntinëfu g'umë!»

Yesu, iɓëhn iŋa gë sël ntaw̃ary, uwám paryi

17 Ante tëkëko Yesu ŋa, njëtëko Lasar nuỹak wafac wahnah ƴag hna. 18 Yëbëlan Betani gë Yerusalem tëkëlohna uyas wakilo watar, 19 do wasëwif wayaɓah njijëniho vëhni Marët gë Mari hna soŋe simpaỹ icëm ahery hni ŋa. 20 Marët, ga njëtak Yesu nkejëk, më njik pankëlëni, ɓare Mari tere hna nkoko.

21 Marët më ntehnëka Yesu: «Ahwëhn, ge hnani nkekënduho ahery mën a cëmakëndina. 22 Ɓare njëtëɓu wëla gaki W̃ënu ŋa maw̃ëryanëɗëhi fop ile rëƴëɗuha ỹa.»

23 Yesu më ntehnëka: «Ahery hu matëɗ cëm hna.»

24 Marët më ntëkwaka: «Njëtëɓu ɗus, mbëhnëɗ fac rëkwa hna, ante rëkëɗ mbëhnëndëni fop vësëm ŋa.»

25 Yesu më ntehnëka: «Ami dënk ye iɓëhn iŋa do sël ntaw̃ary, uwám paryi w̃a. Ale hwëtahnëko ỹa mbëhnëɗ wëla cëm. 26 Do ale-wo-le hwëhnak sël ntaw̃ary, uwám paryi w̃a do kwëtahno goɗina cëm hna. Kwëtahnëru bi waŋi?»

27 Marët më ntëkwaka: «Ha, Ahwëhn, kwëtahnëɓu Arëhnayik a yeru, Ajë W̃ën, ale rëfëkawo njij ɗuniỹa hna.»

Yesu koɗ

28 Marët, ga nësëk watac, njilehn macehna aheryu Mari, canarya ntehna: «Aharaŋ a ani nke, do macëɗëhi.» 29 Mari, ga nkwëryëk watac, matëlehn nkary gë vëhni Yesu. 30 Hara tënkëlohna ten nkol hna: hn'ile pankëlëniho gë Marët hna nkoko. 31 Vële nkeniho gë Mari tere hna, yijëko simpaỹ icëm va, nunihawo ga matëk cahn nkary. Më tëfëlehnëniha, ntiyahnëkëhniwo g'iƴag njiɗ wako ŋa.

32 Mari tëkëko hn'ile nkeho Yesu hna. Nunda tuŋ, njolehn haryënkw lëw̃u do ntehna: «Ahwëhn, ge ani nkekëndu ahery mën a cëmakëndina.»

33 Ga nukëhni Yesu koɗëniho gë vële njijëniho va, njakëkawo sakahnëha ɗus. 34 Më tëƴëkëhni: «Ne kwëtërunëha?»

Më ntëkwaniha: «Ahwëhn, ƴij, nuɗu.»

35 Yesu pëgwëlehn kond.

36 Awa vahnë va ntehnëlehnëni: «Ƴëkëryin gante ñaɗëhawo ka!»

37 Vëryampo hnë vëhni ntehnëɗëniho: «Umë ale w̃ëpëtëkëhni vumëp, kokëndina bi memaỹehn icëm Lasar ŋa?»

Iɓëhn Lasar

38 Yesu mboko njaka sakahnëha ɗus. Më njik ƴag hna. Hara iƴag nte yabiko hn'itaka yeho, rënka ỹa taka konah fiɗahniko. 39 Yesu ntehnëko: «Dihëtëryin taka ŋi.»

Awa Marët, acëru asëm a, më ntehnëka: «Ahwëhn, tëfëka tehënd tame, kaɓi tëkëk wafac wahnah ga kwëtahnik ani.»

40 Yesu më ntëkwaka: «Dehnëlihna bi ge kwëtahnëru nuɗu inaỹ W̃ënu ŋa?»

41 Awa ntihëtëlehni taka ŋa. Yesu më kaŋëk g'ambin, do ntehn: «Apa, camehnëmi kaɓi nëpaɗuho. 42 Ami, njëtëɓu nëpaɗuho kwëlëkwël, ɓare soŋe vële hwërëko vi hnësandëɓu aki, kwëtahnahnëni wëjë faƴiko.»

43 Ante nësëk watac ŋa, më ndekak gë fanka: «Lasar, cahni!» 44 Awa asëma cahnëlehni ƴag hna. Wapary ŋa gë wëɓák ŋa përyiko, yëka ỹa tëmpiko. Yesu më ntehnëkëhni vële yeho hnam va: «Përyëtëryina do aravuna nji.»

Ipëhwëta ɗaw̃ehn Yesu ŋa

45 Ga nuni ile ntiko Yesu ỹa, vëyaɓah hnë vële yijëko vëhni Mari va kwëtahnënihawo. 46 Ɓare vëryampo hnë vëhni njiniho pëƴanihëhni wafarise w̃a ile ntiko Yesu ỹa.

47 Awa vësankaf vësëna wasaɗëha va gë wafarise w̃a mbarënihëhniwo Mbara Vëhitiŋ va do ntehnënihëhni: «Ye liɗen? Aỹi asan vifëmpëhnahnah viyaɓah ntiɗ. 48 Ge tavinëka ntind aki, vahnë va fop umë kwëtahnëɗëni. Awa vëvë Rom va njijëɗëni nihëni Cery W̃ën Cankaf fu ŋi gë ɓulunda fu ỹi!»

49 Aryampo hnë vëhni, ale w̃aciko Kayif, do yeho asëna asankaf a bëhn rac, më teɓak wanës ŋa ntehnëhni: «Ñoñ gwëryëɗiluhna! 50 Ye fecek: cëm ahnë aryampo soŋe ɓulunda ỹi fop ma tavi nihi ɓulunda ỹi fop?»

51 Hara ile nësëɗëho ỹa matiɗilohna hnë umë; ɓare kaɓi umë yeho asëna wasaɗëha asankaf a bëhn rac, umë nësehnahnëkawo W̃ënu ŋa ntehn Yesu tëfëka cëm soŋe ɓulunda lëw̃u ỹa. 52 Do gena soŋe ɓulunda lëw̃u ỹi fo tëfëkawo cëm, ɓare soŋe mbarëpahnini fëna fop vutah W̃ën vunte sampëk ɗuniỹa vi nkeni ɓulunda ryampo fo. 53 Awa, koɓëri hnë fac rac pëhnaniho vësankaf wasëwif va ndaw̃ehnëniha Yesu.

54 Soŋe rac tavahnëko Yesu ƴasëlehn ɓulunda wasëwif hna, nji hnë resiỹo ỹëntaw̃ vë wula hna, hn'ankol nte w̃aciko Efërayim. Hnam ñëw̃ëniho gë vërëfal vëlëw̃u va.

55 Wati ambënt Pak ŋa tëhajëko. Soŋe rac, vahnë vëyaɓah vëvë vankol vambë caharaɓ va njiɗëniho Yerusalem soŋe pacënajëni tëkahnënd mbënt tac. 56 Awa njëkëlehnëɗënihawo Yesu do tëƴëlëɗëniho vëhni fo, selele Cery W̃ën Cankaf hna: «Paryi nke gena bi ƴijëɗina ambënt ŋi? Ye hnaharun?» 57 Nësëɗëniho koyëna kaɓi vësankaf vësëna wasaɗëha va gë wafarise w̃a ntehnëniho ge ahnë njëtëk hn'ile nke Yesu hna, tëfëka pëƴahni soŋe pëlayi.

12

Ɗatikola ile turëɗëha Mari Yesu wapary

1 Wafac mbëɗ gë ryampo wojëko tëkahnind Pak ỹa. Yesu njiko Betani hn'ile ntëɗëko Lasar hna, ale mbëhnëndanëko ỹa. 2 Hnam, më ntëvayik. Marët ryokuŋëɗëho ile ntëvayiko ỹa. Lasar gë vële tokëlahnëɗëniho Yesu va nkentiko. 3 Awa Mari më nufëk sëleku ɗatikola hambah ntaw̃i, ile lihahnik narëd* paryi, më turëka Yesu wapary hna, tac pëhwëca g'imul dëw̃u ŋa. Cery ŋa fop ɗatikola rac fo rehëɗëho.

4 Yuɗa Isëkariyot, aryampo vërëfal Yesu hna, ale rokaɗëha ỹa, më ntehnëk: 5 «Soŋe ye woyinëk gwafilënëhna iỹi ɗatikola gë koryi yaɓah do njëɗayini koryi rac vëhaỹëhnah va?» 6 Gena bi kaɓi kwëtahnëkëhni nëf vëhaỹëhnah va nësëɗëho koyëna, ɓare kaɓi ale yeho. Umë w̃aruŋëɗëho hwëta koryi ỹa do nufaɗëho ile hwëtëɗeho hnam ỹa.

7 Yesu më ntehnëk: «Tavëryina ƴam! Kwëtëhnëko iỹi ɗatikola pëhwëtanëhnahno soŋe fac ile vañandeɓu ỹa. 8 Nkelandun kwëlëkwël vëhaỹëhnah va; ɓare ami, gelandelënëhna kwëlëkwël.»

9 Ga njëtayik Yesu Betani hna nkeho, wasëwif wayaɓah njiniho njëkiniha do njëkiniha fëna Lasar nte mbëhnëndanëko ŋa. 10 Awa vësankaf vësëna wasaɗëha va më pëhnani ndaw̃ehnëniha Lasar fëna, gë Yesu ka, 11 kaɓi, soŋe lëw̃u ỹa, wasëwif wayaɓah tavënihëhni vëhni do kwëtahnëniha Yesu.

Itëk Yesu Yerusalem

12 Ga pacëk, kore yaɓah yeho Yerusalem hna soŋe ambënt Pak ŋa. Më yëtayik Yesu nkejëk. 13 Awa vahnë va më nufëni yaryef vapëmb kacaniha do ndekandëni:

«Osana! Cëmbik W̃ën!

Araɓi W̃ënu ŋa njëɗa ale yijëɗ g'uw̃ac Ahwëhn a!

Araɓi W̃ënu ŋa njëɗa ahnaw̃ Isërayel a!»✡

14 Yesu fapali tëkatëko, më kaƴëka, gante pëƴahnëk Vikerëh ka:

15 «Antë ntaki, naw̃ Siỹo,

kaɓi ahnaw̃ hu ỹa nkejëk ƴaŋ fapali.»✡

16 Hnë wati rac, vërëfal vëlëw̃u va vëyëtëlohna bi ye pëhnëtanëɗ waŋi wanës; ɓare ante tufahnëko Yesu inaỹ dëw̃u ŋa, më ndënkwëtani vëỹin keriko soŋe lëw̃u ỹa do ntinëhniko ile heriko ỹa.

17 Fop vële nkeniho gë Yesu ante macëkawo Lasar cahni ƴag hna, mbëhnëndana ŋa, tëfëtaɗëniho ile nuniho ỹa. 18 Soŋe rac njijëɗëniho kore ỹa ỹalu hna, kaɓi dahëse fëmpëhnahnah rac ntiko. 19 Awa wafarise w̃a më ntehnëlëɗëni: «Nurun, ñoñ mëkëɗelënëhna: vahnë va fop umë fo tëfëlehnëɗëni!»

Wagërek wëɗampo Yesu njëkëlehnëɗëniho

20 Hnë vële yijëko Yerusalem soŋe cëmbëniha W̃ën hn'ambënt hna, nkentiniho fëna vële wok vëyena wasëwif. 21 Vërac më tëhaniha Filip, nte yeho avë nkol Betësayida mbë resiỹo Galile, do tëƴëniha: «Ñaɗëfun hnufuna Yesu.» 22 Filip më njik pëƴahna Andëre, tac vëhni vëhi tak njilehnëni pëƴaniha Yesu.

23 Umë, më ntehnëk: «Wati ỹa tëkëk le tënkëɗ Ajë Ahn'a hn'inaỹ dëw̃u hna. 24 Toña ỹa fëƴaɗëmu: uỹëc antimp ule hnaɗik w̃a ge cëmëna, ỹëc ryampo fo woɗ, ɓare ge cëmëk, ntëw̃ëɗ waŋëc waƴaɓah. 25 Ale ỹaɗ iỹi ɗuniỹa ỹi cëmëɗ, ɓare ale wok kwëtahnëna nëf iỹi ɗuniỹa ỹa nkoryaryëɗ ntaw̃ary dëw̃u ŋa hafo uwám usër hna. 26 Ge ahnë kahnëndak ndokuŋëhnëndo, araɓi tëfëndo. Hn'ile nkeɗëfu hna, aryokuŋ mën a fëna hnam nkeɗ. Do ge ahnë ndokuŋëhnëɗëho, Rëm mën ỹa ntënënëɗëha.»

Wanës Yesu paŋare icëm dëw̃u ŋa

27 Yesu më mbok nkwënëk: «Tame hn'ile nkeɓu li, ndëñëɓu; ƴëtëla ile hnahaɗëfu. Lehnu bi: Apa, pehëtërye hnë iỹi wati horot? Ɓare soŋe iỹi wati yijëɓu. 28 Apa, tufahnëry inaỹ hu ŋa.»

Awa, kopa nkwëryëlehni mati g'ambin: «Tëkëɓu rufahnu icëmb mën iŋa do mbokëɗëfu rufahnu kat.» 29 Vahnë vële yeho hnam va, do wëryëko kopa va, vëryampo ntehnëɗëniho farat lëhak.

Vëhaw̃ary ntehnëɗëniho mëleka hnësëhnëka takan.

30 Yesu më ntehnëkëhni: «Gena soŋe lëmën nësëk iỹi kopa, ɓare soŋe lëw̃ hun ye. 31 Tame nke wati ile kitiŋande iỹi ɗuniỹa ỹa. Ha, tame ntaɗe Sintani, ale w̃ëkëk iỹi ɗuniỹa ỹa. 32 Do ami, ge njeliɓu vahnë va fop tëhaɗëniho.» 33 Gë wanës watac, tufahnëɗëho Yesu sifa cëm nte ñaɗ cëm ŋa.

34 Vahnë va më ntëkwaniha: «Sariya ỹa karaŋëkëfu Arëhnayik a cëmëɗina. Awa, hak koɗu alehn Ajë Ahn'a njelëɗe? Mo ye aỹi Ajë Ahnë?»

35 Awa Yesu më ntëkwakëhni: «Humpen ha gë w̃uhnë nkok ten, soŋe wëwati toƴe: ƴasëryin wati nte kwëhnarun humpen ha, soŋe antë umëhwëry ŋa memaỹehnu; ale yasëɗ hn'umëhwëry hna ƴëtëna hn'ile njiɗ. 36 Awa kwëtahnëryin humpen ha wati nte kwëhnarun ŋa, ayehahnu w̃uhnë dënk vutah humpen.»

Ante nësëko watac ŋa, Yesu njiko, cow̃akëhniwo.

Hamb vankaf wasëwif soŋe Yesu

37 Yesu ntiko wëdahëse waƴaɓah tase lëw̃ hni, ɓare vahnë va vëhwëtahnëlawohna.

38 Koyëna ntiyaɗëho wanës kila le w̃aciko Esayi ỹa ante nësëko:

«Ahwëhn, mo hwëtahnëk wanës fu ŋa?

Mo tufëk Ahwëhn a fanka falëw̃u fa?»✡

39 Esayi mboko pëƴahn kat, soŋe vële wok vëhwëtahnëɗina va, ntehn:

40 «W̃ënu ŋa mëpëndanëkëhni, antë nundëni;

piɗëkëhni wahakili w̃a, antë nkwëryëndëni walaw̃ary walëw̃ hni hna;

soŋe rac vëhoɗina cahëtani gë ỹalu do koɗina njërënëhni.»✡

41 Soŋe Yesu ỹa nësëko Esayi kaɓi nuko inaỹ dëw̃u ŋa.

42 Wëla hnë vësankaf wasëwif hna dënk, vëyaɓah kwëtahnënihawo Yesu; ɓare vëryëkëɗilohna tufahnëni, kaɓi ntakëkëhniwo gë wafarise w̃a antë ntanihëhni caliŋa hna. 43 Paryi nke cëkwary vahnë fecehnëkëhniwo gë cëkwary mba W̃ënu ŋa.

Kitiŋ gë wanës Yesu ŋa

44 Yesu ndekako: «Ge ahnë kwëtahnëko, gena ami fo kwëtahnëk, ɓare kwëtahnëka ale faƴiko ỹa fëna. 45 Ge ahnë nuko, nuka ale faƴiko ỹa fëna. 46 Ami had humpen njijëɓu ɗuniỹa li, soŋe ale-wo-le hwëtahnëko ỹa antë nko hn'umëhwëry hna.

47 «Ge ahnë nkwëryëk wanës mën ŋa do dil ile hnësëɓu ỹa, gena ami hitiŋëɗëha, kaɓi gena had ahitiŋ vahnë labëw̃ëhni hnë janáma yijëɓu, fehëtëw̃ëhni yijëɓu. 48 Awa ale w̃ëỹëko do yafëk wanës mën ŋa tëk nuỹahna ahitiŋ alëw̃u ỹa: waŋi wanës wante hnësëɗëfu ŋi dënk ye; kitiŋëɗëha ntaba janáma fac rëkwa hna. 49 Ƴëtëryin, gena fër mën hnësëɓu: Rëm, le faƴiko ỹa, umë dënk yëɗako ile rëfëko hnësu do haraŋëw̃ëhni vahnë ỹa. 50 Do njëtëɓu ɗus: ikaraŋ vahnë nte kwëtehnahnëko Rëm ŋa ryënëɗ uwám usër hna. Awa ile hnësëɗëfu ỹi, ile ntehnëko Rëm mën ỹa fo ye.»

13

Gwëyët wakwër vërëfal Yesu

1 Fac rëkwa ỹa yeho tëkahnind fac ambënt Pak ŋa. Yesu njëtëko wati ile matëɗ ɗuniỹa mboka gë vëhni Rëmu ỹa tëkëk. Ñaɗëhëhniwo vëlëw̃u va vële ye ɗuniỹa vi do ñaɗëhëhni hafo hn'ile tëkwëk hna.

2 Yesu gë vërëfal vëlëw̃u va roka Pak ỹa tokëɗëniho. Sintani tëko tënka Yuɗa, aju Simo Isëkariyot, soŋe tokahna Yesu do njëɗahna. 3 Yesu njëtëko Rëm ỹa fop njëɗaka, ỹalu hna matiko do hnam mbokaɗ. 4 Më matëk hn'ile tokëɗëniho hna, cuɗëta cuɗ cankaf ŋa do nuf ipand pala. 5 Tac kota w̃ënka hn'ancëhn, pëgwëlehn gwëyëtëndëhni vërëfal vëlëw̃u va wakwër ŋa, do pëhwëcëndëhni g'ipand nte palako ŋa.

6 Ga tëkëk vëhni Simo Piyer hna, më ntehnëka: «Ahwëhn, wëjë bi ỹaɗ awëyëto ami wakwër ŋi?»

7 Yesu më ntëkwaka: «Ile liɗëfu ỹa, nkwëryëɗila gaki, ɓare ge mbiỹëk toƴe nkwëryëɗu.»

8 Piyer më ntëkwaka: «Hali! gwëyëtëɗilihohna muk!»

Yesu më ntehnëka: «Ge gwëyëtëlihna goɗila arëfal mën.»

9 Simo Piyer më ntehnëka: «Awa, Ahwëhn, ant'awëyëto wakwër ŋi fo, ɓare wëɓák ŋi g'ankaf per!»

10 Yesu më ntehnëka: «Ale yaryak a pacëka mbahn iŋa fop, wakwër ŋi fo gwëyëtaɗ. W̃uhnë, pacërun ɓare gena w̃uhnë fop.» 11 Hara Yesu njëtëkawo ɗus ale rokaɗëha ỹa. Soŋe rac ntehnahnëko: «Gena w̃uhnë fop facëk.»

12 Ga puhnakëhni gwëyët wakwër ŋa, Yesu më mbokëryak cuɗ ntëw̃u ŋa, mboka ntaña. Awa më ntehnëkëhni: «Njëtërun bi ile limu ỹi? 13 Macëɗunëho “Aharaŋ” do “Ahwëhn”, do toña hwëhnarun, kaɓi umë yeɓu. 14 Awa, ge ami, Ahwëhn a do gë Aharaŋ a, gwëyëtëmu wakwër ŋa, w̃uhnë fëna tëfëku awëyëtëlu. 15 Dahëse yëɗamu alihahnëndu w̃uhnë fënali gante ntinëhnëmu ki. 16 Toña ỹa fëƴaɗëmu: aryokuŋ dëbëlahna ale ndokuŋënda do ale faƴik dëbëlahna ale faƴëka ỹa. 17 Tame njëtërun waŋi; nëfaɗëhu ge ntirun koyëna.

18 «Gena w̃uhnë fop lehnëɗëfu; njëtëɓuhëhni ɗus vële rëhnaɓu va. Ɓare afo waŋi wanës Vikerëh ntiya: “Ale sehëlëɓun mburu mën ŋa ñew̃ëko tame.”✡

19 «Pëƴaɗëmu watac tame, ani gë tëkahnind, koyëna ahwëtahnahnu ge tëkik “ale ye ỹa yeɓu”. 20 Toña ỹa fëƴaɗëmu: ale-wo-le hacaka ale faƴëɓu ỹa kacako ami fëna; do ale-wo-le hacako ỹa, kacaka ale faƴiko ỹa fëna.»

Ipëƴahn toka Yesu

21 Ga nësëk watac, Yesu ndëñëko më ntehnëk: «Toña ỹa fëƴaɗëmu: aryampo hnë w̃uhnë tokaɗëho.»

22 Vërëfal va më njëkëlëni, hara vëyëtëna wëla toƴe ale ntehnëɗ ỹa. 23 Arëfal ale ñaɗëho Yesu ɗus ỹa ɗarël lëw̃u ntañako hn'ile tokëɗëniho hna. 24 Simo Piyer më ndëkwanëka arëfal arac tëƴa Yesu bi soŋe mo nësëɗ.

25 Awa arëfal a më tankak gë cape Yesu do tëƴa: «Ahwëhn, mo ye?»

26 Yesu më ntëkwaka: «Koƴëɗëfu mburu ŋi nëhët li: ale yëɗaɗëfu ỹa, umë ye.» Awa Yesu më nufëk mburu ŋa, koƴëk, do njëɗahna Yuɗa, aju Simo Isëkariyot. 27 Teɓand tuŋ Yuɗa mburu ŋa, Sintani tënkëlehna.

Awa Yesu më ntehnëka: «Ile ỹaɗu ali ỹa, diry ñap!» 28 Wëla aryampo hnë vële ntañalahnëniho va ƴëtëlohna bi soŋe ye ntehnëka koyëna. 29 Kaɓi Yuɗa hwëtëɗëho koryi ỹa, vëryampo ntiyahnëkëhniwo Yesu nji ntaw̃i ile valëɗëhëhni soŋe mbënt ŋa ntehnëɗëha, ma nji njëɗahni iñë vëhaỹëhnah va. 30 Awa Yuɗa më teɓak mburu ŋa cahnëlehn taŋ. Mëɗëko.

Akwëɗ a kasëk

31 Ante cahnëk Yuɗa ŋa, Yesu më ntehnëk: «Tame Ajë Ahn'a tufahnëɗ inaỹ dëw̃u ŋa do inaỹ W̃ënu ŋa tufahnëɗe hnë umë 32 [Ge inaỹ W̃ënu ŋa tufahnëɗe hnë umë] awa W̃ënu ŋa tufahnëɗ inaỹ Ajë Ahn'a hnë umë, do ntiɗ umë, ɓiỹëɗina.

33 «Vutah mën, wëwati toƴe fo wolahnëɗen. Rëkëɗun ayëkëlehnënduno, ɓare ntehnëɗëmu tame ile lehnëɓuhëhni vësankaf wasëwif va: koɗiluhna ayiwu hn'ile njiɗëfu hna.

34 «Njëɗaɗëmu akwëɗa kasëk: ŋahnëlëryin. Afo aỹahnëlu gante ŋahnëmu ki. 35 Ge ŋahnëlërun, awa vahnë va fop njëtëɗëni vërëfal mën yerun.»

36 Simo Piyer më tëƴëka: «Ahwëhn, ne njiɗu?»

Yesu më ntëkwaka: «Koɗila arëfo tame hn'ile njiɗëfu hna, ɓare tëfëɗuho hnam fac ryaw̃.»

37 Piyer më ntehnëka: «Ahwëhn, soŋe ye ye koɗa rëfi tame? Pëhwëtaɓu sëmu soŋe lëw̃ hu ỹa!»

38 Yesu më ntëkwaka: «Paryi bi pëhwëtaru asëm soŋe lëmën ỹa? Awa ami, pëƴaɗëmi toña ỹa: hnë uŋi mëɗ dënk, ani gë tarahnënd cale ŋa, njahëtaɗu wahwënta warar ƴëtëlihohna.»

14

Yesu, nkaw̃ nte yihande gë Rëm

1 Tac Yesu më ntehnëkëhni vërëfal vëlëw̃u va: «Antë aryëñu. Kwëtahnëryina W̃ënu ŋa do kwëtahnëryino ami fëna. 2 Hnë tere Rëm mën hna, vacery va njaɓëk ɗus do njiɗëfu fëhwëtëhnu hn'ile ntëɗëɗun hna. Ge gekëndina toña, nësëhnakëndiluhna koyëna. 3 Do ge njiɓu fëhwëtëhniwu ỹëw̃a ỹa, mbokajëɗëfu yowu, ayentahniw̃u w̃uhnë fëna hn'ile nkeɓu hna. 4 Njëtërun nkaw̃ nte yiɗ hn'ile njiɗëfu hna.»

5 Toma më ntehnëka: «Ahwëhn, ƴëtëlëfuhna hn'ile njiɗu hna. Hak koɗëfun yëtëfu nkaw̃ ŋa?»

6 Yesu më ntëkwaka: «Ami ye nkaw̃ ŋa, toña ỹa do gë haƴalin sël ntaw̃ary, uwám paryi w̃a. Koɗena tëki Rëm hna, ge gena hnë ami tëfik. 7 Ge njëtërunëho njëtërunëha Rëm mën ỹa fëna. Ƴëtëryin tëkërun ayëtuna, do nurunëha fëna.»

8 Filip më ntehnëka: «Ahwëhn, tufëryifuna Rëm ỹa do gwër nkeɗëhëfu.» 9 Yesu më ntëkwaka: «Mbiỹëk ga nkelahninëk gë w̃uhnë do ƴëtëlihohna ten, Filip? Ale hnuko ỹa, nuka Rëm ỹa. Awa soŋe ye lehnëɗu: “Tufëryifuna Rëm ỹa”? 10 Kwëtahnëlihna bi Rëm ỹa g'ami aryampo yeɓun? Wanës wante hnësëhnëɗëmu w̃uhnë ŋi matiɗina hnë ami. Rëm ỹa lëɗëk hnë ami umë dënk liɗ waɗoku wadëw̃u ŋa. 11 Kwëtahnëryino ge ntehnëɗëmu: Rëm ỹa gë ami aryampo fo yeɓun. Ma, ge ntakahnëku, awa kwëtahnëryin wëla soŋe le hnurun waɗoku mën ŋi fo. 12 Toña ỹa fëƴaɗëmu: ale hwëtahnëko ỹa, umë fëna ntiɗ viỹë vifëmpëhnahnah gë vile liɗëfu ki. Ntiɗ dënk wante ỹak hnaỹëk, kaɓi gë Rëm ka njiɗëfu. 13 Do ntiɗëfu fop ile rëƴëɗun g'uw̃ac mën ỹa, soŋe nuhahni inaỹ Rëm ŋa Aju hna. 14 Ge tëƴërunëho iñë g'uw̃ac mën w̃a, ntiɗëfu.

Ipëƴahn itëk Iƴir Ipacah

15 «Ge ñaɗunëho ntënënëɗun vakwëɗa mën va. 16 Tëƴëɗëfuha Rëm ỹa do njëɗanahniɗëhuna ahaw̃ary njij ndemawu, soŋe nkehahn kwëlëkwël gë w̃uhnë. 17 Umë ye ale rufahnëɗ Iƴir toña ŋa. Ɗuniỹa ỹi koɗina kacahna, kaɓi koɗina nuhna ma njëta. Ɓare w̃uhnë, njëtërunëha kaɓi gë umë aryampo yerun do hnë w̃uhnë nkeɗ kwëlëkwël. 18 Tavëɗiluhna w̃uhnë fo had vukëryëm; mbokajëɗëfu ɗarël hun. 19 Ɓiỹëɗina ɗuniỹa ỹi ɓokëɗina nuwo, ɓare w̃uhnë, mbokëɗun ahnuwuno, kaɓi mbëhnëɗëfu do w̃uhnë mbëhnëɗun. 20 Fac rac, njëtëɗun Rëm ỹa g'ami aryampo fo yeɓun, w̃uhnë gë ami aryampo fo yeyinëk fëna. 21 Ale yaw̃ënëk vakwëɗa mën va do ntind ile nësëk ỹa, umë ye ale ỹaɗëho ỹa. Rëm mën ỹa ŋahnëɗëha ale ỹahnëɗëho ỹa; ŋahnëɗëfuha ami fëna do tufëhnaɗëfuha.»

22 Yuɗ (gena Yuɗa Isëkariyot) më tëƴëka: «Ahwëhn, soŋe ye rufëhnaɗuhëfu fuhnë fo hara gena ɗuniỹa ỹi?»

23 Yesu më ntëkwaka: «Ale ỹaɗëho ỹa ntënënëɗ ile hnësëɗëfu ỹa. Rëm mën ỹa ŋahnëɗëha; do njijëɗëfun lëɗëfu ỹalu hna. 24 Ale wok ñaɗilohna ỹa dënënëɗina wanës mën ŋa. Ile wëryëɗun hnësëɗëfu ỹi matiɗina ỹalë mën, ɓare Rëm mën le faƴiko hna matiɗ.

25 «Wati nte nkolahninëk ten ŋi pëƴamu waŋi. 26 Tac Iƴir Ipacah nte paƴiɗ Rëm g'uw̃ac mën ŋa, yijëɗ ndemawu. Karaŋëɗëhu fop do ndënkwëtendëhu fop ile hnësëhnëɗëmu ỹi. 27 Ƴam ỹa ravëhnëɗëmu, ƴam mën ỹa yëɗaɗëmu. Gena gante njëɗahnëɗ ɗuniỹa ki njëɗaɗëmu. Antë aryëñu, antë ntaku.

28 «Nkwëryërunëho ga pëƴamu: “Njiɗëfu, ɓare mbokajëɗëfu ỹalun hna.” Ge ŋahnërunëho, natëɗëhu soŋe ile yëtërun Rëm hna njiɗëfu, kaɓi Rëm ỹa hnaỹëk ntëbo ami. 29 Gaki pëƴaɗëmu, ani gë tëkahnind vëỹin, soŋe ge tëkik ahwëtahnahnuno. 30 Ɓokëɗa hnësëhnu yaɓah, kaɓi ale w̃ëkëk iỹi ɗuniỹa ỹa nkejëk. Kwëhnana fanka g'ami, 31 ɓare afo ɗuniỹa ỹa njët ñaɗëfuha Rëm ỹa do gante ntehnëko rëm mën ka ntiɗëfu. Matëryin, njiyin!»

15

Yesu, atëh resen paryi

1 Yesu mboko ntehn: «Ami ye atëh resen paryi ŋa do Rëm mën ỹa ye ayam a. 2 Ntihëtëɗ hni le-wo-le ye hnë ami wok dëw̃ëɗina ỹa, do hni le-wo-le lëw̃ëɗ ỹa parëɗe pacënahn ntëw̃ahn g'ahaw̃ary. 3 W̃uhnë, tëkërun afacu had hni le farik: karaŋ nte haraŋëmu ŋa facënëku. 4 Goryin hnë ami, gante nkeɓu hnë w̃uhnë ki. Hni atëh koɗina ntëw̃ umë fo, ge gona tëh hna. Ndampo fo nke, koɗiluhna alëw̃u ge goluhna hnë ami.

5 «Ami ye atëh ŋa, w̃uhnë ye wahni w̃a. Ale wok kwëlëkwël hnë ami, do wowu kwëlëkwël hnë umë, ntëw̃ëɗ ɗus. Hamëhni mën ñoñ koɗiluhna aliwu fërën. 6 Ale wok gena hnë ami kwëlëkwël ỹa canëɗe g'ipër, had hni lihëtik, do kankëɗ; sifa warac mbarëpëɗe ntabi gë hwëɗëh, do ŋagëɗ. 7 Ge hnë ami nkorun kwëlëkwël do wanës mën ŋa nko hnë w̃uhnë, tëƴëryin ile ỹaɗun ỹa do ntiɗëfu. 8 Ge ntëw̃ërun ɗus tufahnëɗun vërëfal mën paryi va yerun. Rac ye ile rufahnëɗ inaỹ Rëm mën ŋa.

9 «Gante ŋahnëɗëho Rëm mën ka, koyëna ŋahnëɗëmu ami fëna. Goryin iŋahn mën hna. 10 Ge maw̃ërun vakwëɗa mën va, iŋahn mën hna nkorun, gante maw̃ëɓu ami vakwëɗa Rëm mën ki do nkoɓu hn'iŋahn dëw̃u ki. 11 Pëƴamu waŋi hnatah mën w̃a nkehahn hnë w̃uhnë do hnatah hun w̃a padahn. 12 Wëlin kwëɗa mën ŋa: ŋahnëlëryin gante ŋahnëmu ki. 13 Iŋahn nte ỹak hnaỹëk ante koɗ tufahn ahnë ŋa, umë ye, cëm soŋe wëlawo walëw̃u w̃a. 14 Wëlawo mën yerun ge ntiɗun ile lehnëmu ỹa. 15 Ɓokëɗa w̃acu vëryokuŋëhn mën, kaɓi aryokuŋ a ƴëtëna ile ntiɗ ale ndokuŋëhnëɗa. Tame, lawo w̃acëɗëmu, soŋe umë ye njëtëndanëmu fop ile ỹëŋajëɓu vëhni Rëm mën ỹa. 16 Gena w̃uhnë rëhnako, ami rëhnaku; paƴëmu ayiwu aliwu viỹë vifërën, viỹë vile vëỹëɗ. Awa, Rëm ỹa ntinëndëhu fop ile rëƴëɗunëha g'uw̃ac mën w̃a. 17 Ha, ile lehnëɗëmu ỹa, aỹahnëlu ye.»

Ɗuniỹa, aỹew̃ Yesu gë vëlëw̃u

18 Yesu më mbok nkwënëk: «Ge ɗuniỹa ỹi ñew̃ëku ƴëtëryin ami ndënkwëk ñew̃ëk. 19 Ge ɗuniỹa ỹi hwëhnakëndëhu, ŋahnakëndëhu kaɓi umë hwëhnëku. Ɓare tëhnamu do canëmu ɗuniỹa hna, do gona kwëhnu ɗuniỹa ỹi. Soŋe umë ñew̃ahnëku ɗuniỹa ỹi. 20 Ndënkwëtaɗun bi ile lehnëmuno ỹa: “Aryokuŋ dëbëlahna ale ndokuŋëhnëɗa.” Ge vahnë va korotehnëniho, koroteyehnëɗënihu w̃uhnë fëna; ge maw̃ëni wanës mën ŋa, maw̃ëɗëni wanës hun ŋa fëna. 21 Soŋe lëmën korotehnandënihu koyëna, kaɓi vëyëtëlahna ale faƴiko ỹa. 22 Ge ƴijakënda do ge nësëhnakëndëw̃ëhnihna vëlehnakëndena menëni. Ɓare gena koyëna. Awa tëfëka maw̃ani w̃eh le ntini ỹa. 23 Ale ỹew̃ëko ỹa, ñew̃ëka Rëm mën ỹa fëna. 24 Vëlehnakëndena menëni ge dikënda tase lëw̃ hni waɗoku wante nkok koɓëri ahnë ahaw̃ary dina. Ɓare gena koyëna. Awa, wëla gante nuni ɗoku mën ki, ñew̃ënihëfu, ami gë Rëm mën ỹa. 25 Ɓare watac tëkiɗ ntiyahn wanës wante herik Vikerëh vidëw̃ hni ŋa: “Ñew̃ëniho toña këm fo.”✡

26 «Ale rëfëka ndemawu ỹa njijëɗ: Iƴir nte rufahnëɗ toña ỹa ye. Rëm mën hna matiɗ, cañëtëhniɗëmuna do njijëɗ nkenëhno seɗe. 27 Do w̃uhnë fëna, nkenëhnëɗunëho seɗe, kaɓi g'ami nkentirunëho koɓëri wapëgwa hna.»

16

1 «Pëƴamu watac soŋe antë aravu kwëtahn hun ŋa. 2 Ntaɗerun vacaliŋa hna. Do dënk, wati yejëk vële ryaw̃ëɗëhu va ntiyahnëɗëhëhni W̃ënu ŋa ndokuŋëhnëɗëni koyëna. 3 Ntiɗëni viỹë virac kaɓi vëyëtëlahna Rëm ỹa, vëyëtëlohna ami fëna. 4 Pëƴamu waŋi soŋe, ge wati ỹa tëkëk, aryënkwëtahnu pëƴamuno.»

Ɗoku Iƴir Ipacah ŋa

Yesu më mbok nkwënëk: «Pëƴalunohna waŋi koɓëri wapëgwa hna, kaɓi nkolahninëko. 5 Tame ƴiŋa yeɓu ɗarël hnë ale faƴikow̃o hna do wëla aryampo hnë w̃uhnë tëƴëlohna hn'ile njiɗëfu hna. 6 Uyiw̃ëhnah w̃a pëɓëlehnëku kaɓi koyëna nësëhnëmu. 7 Toña ỹa fëƴaɗëmu: yiwu fecek soŋe lëw̃ hun. Ge ƴila, ale rëfëka faƴiw̃ njij ndemawu ỹa ƴijëɗina, ɓare ge njiɓu paƴiɗëfuha. 8 Iƴir Ipacah ŋa njëtëndanëɗëhëhni vahnë vëvë iỹi ɗuniỹa vi toña ỹa soŋe wameh ŋa, soŋe ile satëk ỹa do soŋe ikitiŋ W̃ënu ŋa. 9 Soŋe wameh ŋa tufëɗëhëhni vëhwëtahnëlohna; 10 soŋe satah ỹa tufëɗëhëhni ƴiŋa yeɓu gë Rëm ka, do ɓokëɗiluhna ahnuwuno; 11 soŋe kitiŋ ŋa tufëɗëhëhni ale w̃ëkëk iỹi ɗuniỹa ỹa tëk kitiŋi.

12 «Nkoryaryëɓu viỹë viyaɓah vile rëfëka hnësëhnu, ɓare mëkëɗiluhna awëryu gaki. 13 Ge njijëk Iƴir toña ŋa, karaŋëɗëhu ayëtu toña ỹa fop. Gena g'uw̃ac lëw̃u rëkëɗ nësëhnëndu, ɓare fop ile nkwëryëɗ ỹa rëkëɗ nësënd do pëƴaɗëhu ile rëfëka ntiya ỹa. 14 Nuỹaɗ uyët ule hwëhnaɓu w̃a do pëƴaɗëhu koyëna tufahnëɗ inaỹ mën iŋa. 15 Fop ile kwëhnak Rëm mën ỹa kwëhnëntiɓu. Soŋe umë lehnahnëɓu Iƴir iŋa nuỹaɗ uyët ule hwëhnaɓu, ami ỹa, do pëƴaɗëhu.»

Uyiw̃ëhnah w̃a mbacaɗ hnatah

16 Yesu më mbok nkwënëk: «Ani gë wëwati toƴe ɓokëɗiluhna ahnuwuno, tac kat wëwati toƴe mbokëɗun ahnuwuno.»

17 Awa vërëfal vëlëw̃u vëryampo ntehnëlëɗëniho: «Ye ga ye waŋi wanës? Ntehnëɗëhëfu ani gë wëwati toƴe ɓokëɗilëfuhna hnufuna, tac kat wëwati toƴe mbokëɗëfun hnufuna do ntehnëk fëna kaɓi Rëm hna njiɗ ye. 18 Ye ga ye iỹin “ani gë wëwati toƴe” ile nësëɗ ỹi? Ƴëtëlëfuhna bi ye ñaɗ nës.»

19 Yesu më njëtak tëƴëniha ñaɗëni. Awa më ntehnëkëhni: «Pëƴamu: ani gë wëwati toƴe ɓokëɗiluhna ahnuwuno, tac kat wëwati toƴe mbokëɗun ahnuwuno. Soŋe watac bi rëƴëlëɗun? 20 Toña ỹa fëƴaɗëmu: rëkëɗun ahondu do ayahnandu hara ɗuniỹa ỹi hnatah hna nkeɗ. Uyiw̃ëhnah hna nkeɗun, ɓare uyiw̃ëhnah lëw̃un w̃a mbacaɗ hnatah. 21 Ge asëval nagëɗ, uyiw̃ëhnah hna nkeɗ kaɓi wati horot lëw̃u ỹa rëkik ỹalu hna, ɓare ge fatah fa nagik, ndënkwëɗ horot ỹa kaɓi natëɗëha soŋe ile nagik fatah hnë ɗuniỹa ỹi. 22 Ndampo fo nke, tame uyiw̃ëhnah hna nkerun, w̃uhnë fëna; ɓare mbokëɗen nulin, awa wati rac ntaw̃ary hun ŋa pëɓëɗëha hnatah rac ahnë koɗina ntihëtu. 23 Ge tëkik fac rac, ɓokëɗiluhna arëƴuno iñë. Toña ỹa fëƴaɗëmu: Rëm ỹa njëɗaɗëhu fop ile rëƴëɗunëha g'uw̃ac mën w̃a. 24 Hafo iỹi wati, ñoñ tëƴëluhna ten g'uw̃ac mën. Tëƴëryindën do nuỹaɗun, do koyëna hnatah hun w̃a padëɗ.»

Yesu, aw̃ëk ɗuniỹa ỹi

25 Yesu më mbok nkwënëk: «Gë wahnës waɗindaryindan nësëhnëmu waŋi fop. Wati yejëk hn'ile nkoɗëmu ɓokëla hnësëhnu aki, ɓare nësëhnëɗëmu wapacëk soŋe Rëm mën ỹa. 26 Fac rac, g'uw̃ac mën w̃a tëƴëɗunëha Rëm mën ỹa ile valëɗëhu ỹa do njëɗaɗëhu; dehnëɗiluhna ami rëfëka w̃untanëhnuna Rëm ỹa soŋe lëw̃un. 27 Rëm ỹa umë dënk ñaɗëhu kaɓi ñaɗunëho do kwëtahnërun ỹalu hna matiɓu. 28 Ha, Rëm hna matiɓu do rëkiwu ɗuniỹa li. Tame matëɗëfu ɗuniỹa li do vokawu Rëm hna.»

29 Awa vërëfal vëlëw̃u va më ntehnëniha: «Wëli, tame pacënëɗu wanës ŋa, nësëɗiliya gë wahnës waɗindaryindan. 30 Tame njëtëɓun njëtëru fop do ɓalëlihna ahnap ahnësëhni. Soŋe umë hwëtahnahnëɓun gë W̃ën matiru.»

31 Yesu më tëƴëkëhni: «Kwëtahnërun tame? 32 Ƴëtëryin, tametame ki campëɗun w̃uhnë fop, ale-wo-le mbokaɗ gë ỹalu do ami fo ravëɗun. Ɓare, gela ami fo paryi, kaɓi Rëm mën ỹa g'ami nkeɓun.

33 «Nësëhnëmu waŋi fop soŋe ge hnë ami nkorun, ahnuỹawu ƴam ỹa. Korotëɗun ɗuniỹa li, ɓare ƴaw̃ënaryin! Mëkëɓu ɗuniỹa ỹi!»

17

Imunta Yesu soŋe vërëfal vëlëw̃u va

1 Ante nësëk Yesu koyëna ŋa, më kaŋëk g'ambin do ntehn: «Rëm, wati ỹa tëkëk. Tufahnëry inaỹ Ajë hu ỹa, soŋe umë fëna tufahnahn inaỹ hu ŋa. 2 Njëɗaruha ucankaf hnë vahnë vëvë ɗuniỹa hna fop, soŋe njëɗahni uwám ule wok puɗina vële hwëtehnahnëruha va. 3 Ye ga ye uwám ule wok puɗina? Umë ye ayëti wëjë ale ye wëjë fo W̃ën paryi, do yëtiwu ami, Yesu Këris, nte faƴiru ŋi. 4 Tufahnëfu naỹ hu ŋa nkal li, g'ipadën ɗoku ile yëɗaruhowo liwu ỹa. 5 Awa tame, Apa, tufahnëry inaỹ inte hwëhnaɓuho ɗarël hu ani gë ntihahnënde ɗuniỹa ỹi.

6 «Antiɓu njëtënihi vële hnufëru hnë ɗuniỹa do ahwëtehnahnow̃ëhni va. Wëjë hwëhnëkëhni; ami kwëtehnahnëruhow̃ëhni, do maw̃ëni wanës hu ŋa. 7 Njëtëni tame fop ile yëɗaruho ỹa ỹal hu hna matik, 8 kaɓi pëƴaɓuhëhni wanës wante yëɗaruho ŋa do kacani. Njavëtëni paryi nke, ỹal hu hna matiɓu do kwëtahnëni paƴiruho.

9 «Soŋe lëw̃ hni w̃untaɗëmi. Muntaɗila soŋe ɗuniỹa ỹi, ɓare soŋe vële hwëtehnahnëruhow̃ëhni va, kaɓi wëjë hwëhnëkëhni. 10 Fop ile hwëhnaɓu ỹa wëjë hwëhnëk do fop ile hwëhnaru ỹa ami hwëhnëk; do inaỹ mën ŋa hnë vankeya vapërën vantëw̃ hni hna tufëhnaɗ. 11 Tame tavëɗëfu ɗuniỹa ỹi, ɓare vëhni, ɗuniỹa hna nkoɗëni; ami, gë ỹal hu njiryiɗëfu. Apa facah, keryëryihni gë fanka w̃ac hu ile yëɗaruho ỹi, nkehahnëni aryampo fo gante nkeyik wëjë g'ami ki. 12 Koɓëri ante nkeɓunëho gë vëhni ŋa, keryëɗëfuhëhniwo gë fanka, w̃ac hu ile yëɗaruho ỹa. Keryëɓuhëhni do wëla aryampo hnë vëhni cëvëna ge gena ale rëfëkawo cëv, soŋe ntiyahn Vikerëh va.

13 «Tame gë ỹal hu njiryiɗëfu. Nësëɗëfu vëỹin wati nte nkoɓu ɗuniỹa ŋi, kwëhnahnëni hnë vëhni dënk hnatah mën w̃a, hnatah fadah. 14 Pëƴaɓuhëhni wanës hu ŋa, do ɗuniỹa ỹa ñew̃ëkëhni kaɓi gena umë hwëhnëkëhni, gante nkok kwëhnëlohna ami ki. 15 Muntaɗila alihëtëhni ɗuniỹa li, ɓare aheryëndëhni hnë viỹë Sintani hna. 16 Ɗuniỹa ỹi kwëhnëlëhnihna, gante nkok kwëhnëlohna ami ɗuniỹa ki. 17 Diry ahwëhnëhni wëjë fo, gë toña ỹa; wanës hu ŋa ye toña ỹa. 18 Paƴëɓuhëhni ɗuniỹa hna gante paƴiruho hnë ɗuniỹa ki. 19 Njëɗëmi nkaf mën ŋa soŋe lëw̃ hni ỹa, njëɗahnahnëni vëhni fëna vankaf vantëw̃ hni va hnë wëjë fo gë toña ỹa.

20 «Gena vëhni fo w̃untanëhnëɗëfu, ɓare fëna vële hwëtahnëɗëho ami hnë wanës wante pëƴahnëɗëni hna. 21 Apa, muntaɗëfu soŋe fop nkehahnëni ndampo fo, nkentahnini gë fuhnë, gante nkeru wëjë hnë ami do ami nkeɓu hnë wëjë ki soŋe njëtahn ɗuniỹa ỹi paƴiruho. 22 Njëɗaɓuhëhni inaỹ nte yëɗaruho ŋa, nkehahnëni aryampo fo gante nkeyik wëjë g'ami aryampo ki. 23 Hnë vëhni hna nkeɓu, hnë ami nkeru. Koyëna paryi nkeɗëni aryampo fo, soŋe njavëtahn ɗuniỹa ỹi paƴiruho do ñaɗuhëhni gante ñaɗuho ki.

24 «Apa, njëɗaruhow̃ëhni do ñaɗëfu nkeni hn'ile nkeɗëfu hna, nuhahnëni inaỹ mën iŋa. Njëɗaruho inaỹ iŋa kaɓi, ntihahnënde ten ɗuniỹa ỹi, ñaɗuhowo.

25 «Apa satah, ɗuniỹa ỹi ƴëtëlihna, ɓare ami njëtëmi do vëỹi njavëtëni paƴiruho. 26 Ntiɓu njëtënihi, vëhni, do ntiɗëfu kat njëtënihi g'ahaw̃ary, soŋe iŋahn nte hwëhnaru soŋe lëmën ŋi nkehahn hnë vëhni do yehahnu ami fëna hnë vëhni.»

18

Ipëla Yesu

1 Ante puhnak munta koyëna ŋa, Yesu njilehnëni gë vërëfal vëlëw̃u va gë cape ñëntaw̃ nkëɗ garyëla w̃ënka Sedëron ka. Tënkëlehnëni hnë sarëɗiŋ ile yeho hnam ỹa.

2 Hara Yuɗa, ale rokaɗëha ỹa, njëtëko ɗus sarëɗiŋ rac, kaɓi Yesu gë vërëfal vëlëw̃u va njiɗëniho hnam wati wati. 3 Awa Yuɗa ndënkwaryëlehnëhni kore wasoɗaɗe w̃a gë vëyëka Cery W̃ën Cankaf va, vële njëɗanihawo vësankaf vësëna wasaɗëha va do gë wafarise w̃a, do tëkëni hnë sarëɗiŋ rac. Vësan vërac, viw̃ëta njoyaniho gë walampu do gë ile pëtehnahnëɗëniho.

4 Yesu, umë ale yëtëko fop ile rëfëka nkehna ỹa, më kacakëhni do tëƴëhni: «Mo yëkëlehnëɗun?»

5 Më ntëkwaniha: «Yesu mbë Nasaret.»

Yesu më ntehnëkëhni: «Ami ye*.» Fagant lëw̃ hni kahnëko Yuɗa, ale rokaɗëha ỹa. 6 Hnë wati nte ntehnëkëhniwo Yesu: «Ami ye», karëcalehnëni njoni nkal hna.

7 Yesu më mbok tëƴëkëhni kat: «Mo yëkëlehnëɗun?»

Më mbok ntëkwani: «Yesu mbë Nasaret.»

8 Yesu më ntëkwakëhni: «Pëƴamu, ami ye. Kaɓi ami yinëhnirun, tavëryinëhni vëỹëntaw̃ vi njini.» 9 (Koyëna ntiyako wanës wante nësëko ŋa: «Rëm, wëla aryampo cëvaryëlow̃ahna vële hwëtehnahnëruhow̃ëhni hna.»)

10 Wati rac Simo Piyer sëlame kwëhnako, pëhwëtëlehn, taw̃ahna dëpët nëf tëhw ŋa aryokuŋ asëna wasaɗëha asankaf a. Aryokuŋ arac, Malëkus maciko.

11 Awa Yesu më ntehnëka Piyer: «Ɓokaryëry afëhw sëlame hu ỹi. Tëfëlohna bi sewu nkëlëw̃a tëmpah horot nte ñaryaryëɗëho Rëm mën ỹa?»✡

Yesu haryënkw Anas

12 Awa kore wasoɗaɗe w̃a gë asankaf a lëw̃ hni ỹa do gë vëyëka vësankaf wasëwif va pëlalehnëniha Yesu ñabëniha 13 do njiryeryëniha ten vëhni Anas hna, ayëlaw̃u Kayif, ale yeho asëna wasaɗëha asankaf a hnë bëhn rac. 14 Hara, Kayif tac yabëkëhniwo vësankaf wasëwif va pecek soŋe lëw̃ hni, cëm asan aryampo soŋe ɓulunda ỹi fop.

Iƴahëta Piyer

15 Simo Piyer gë arëfal aỹëntaw̃ tëfëlendënihawo Yesu. Arëfal aỹëntaw̃ arac njëtëlëniho gë asëna wasaɗëha asankaf a, do tënkëntiko ndampo fo gë Yesu selele vë ɓambery tere asëna wasaɗëha asankaf hna. 16 Piyer, umë, për nkoko, ɗarël rënka hna. Awa arëfal aỹëntaw̃ a, ale njëtëlëniho g'asëna ỹa, më cahnik nësëhna asëval ale yëkaɗëho rënka ỹa, do ndëna Piyer.

17 Awa asëval ale yëkaɗëho rënka ỹa më ntehnëka Piyer: «Gelihna bi, wëjë fëna, arëfal aỹi asan?»

Më ntëkwaka: «Hali, gela.»

18 Hara vëryokuŋ va gë vëyëka va pëɗëniho hwëɗëh njerahnëndëni kaɓi huji ha njoko. Piyer fëna hnam njerantëɗeho.

Itëƴ Asëna asankaf a

19 Awa asëna wasaɗëha asankaf a më tëƴëka Yesu soŋe vërëfal vëlëw̃u va gë karaŋ inte karaŋëɗëhëhniwo vahnë ŋa.

20 Yesu më ntëkwaka: «Hnë tase vahnë fop nësëɗëfuho. Kwëlëkwël karaŋëɗëfuhëhniwo vahnë va vacaliŋa hna do gë selele Cery W̃ën Cankaf hna, hn'ile mbarëpëlëɗëniho vahnë fop hna. Cow̃ëla muk wanës mën ŋa. 21 Soŋe ye rëƴëɗuho? Tëƴëryihni vële hnëpaɗëhowo va gante nësëndëɓuhëhniwo ka. Vëhni, njëtëni ɗus ile hnësëndëɓuhëhniwo ỹa.»

22 Ga nësëk watac, aryampo hnë vëyëka vële hahnëko ɗarël lëw̃u va më poryëka do ntehna: «Aki bi ntëkwaɗuha asëna wasaɗëha asankaf a?»

23 Yesu më ntëkwaka: «Ge këm fo nësëɓu, tufahnëry. Ɓare ge ile hnësëɓu ỹa toña ye, soŋe ye ryafëɗuho?» 24 Tac Anas më njëɗahnëka, hara nkok ñabi, njoyi vëhni Kayif hna, asëna wasaɗëha asankaf a.

Iƴahëta kigëna Piyer

25 Hnë wati rac, Simo Piyer hwëɗëh hna nkoko njerantënde. Awa ahnë më tëƴëka: «Gelihna bi, wëjë fëna, aryampo hnë vërëfal aỹi asan vi?»

Piyer mboko njahëta ntehn: «Hali, gela.»

26 Aryokuŋ ava asëna wasaɗëha asankaf, ale nkeniho hnënk g'asan ale ntëpëtëko Piyer nëf ŋa, më tëƴëka: «Nukila bi g'aỹi asan sarëɗiŋ hna?» 27 Piyer më mbok njahëtak kat do taŋ pëgwëlehn tarënd cale.

Yesu haryënkw Pilat

28 Tac më nufik Yesu vëhni Kayif hna njiryeryi tere guverëner ale w̃aciko Pilat ỹa. Koɓëri fo nkeho g'acahnëfëɗ ga. Vële yokawo va vërënkëlohna vëhni dënk cery naw̃ hna, soŋe antë tonkënëni kaɓi ñaɗëniho tokëntini roka Pak ỹa. 29 Soŋe rac cahnahnëko Pilat tëkatëhni për hna do tëƴëhni: «Iỹëhne w̃eh lehnërun ntik aỹi asan?»

30 Më ntëkwaniha: «Ge dikëndina w̃eh ƴinenëhnekëndelihahna.»

31 Awa Pilat më ntehnëkëhni: «Nufëryina ahitiŋun a w̃uhnë dënk gante nke sariya hun ka.»

Ɓare më ntëkwani: «Kwëhnalëfuhna fanka hitiŋëfuna ahnë ndaw̃i.» 32 Ile nësëni vësankaf wasëwif ỹi, umë lik wanës wante nësëko Yesu soŋe sifa cëm nte rëfëka cëm ŋa ntiyaɗ.

33 Awa Pilat më mbokak tënk cery hna do ntehnëko njoji Yesu, tëƴa: «Ahnaw̃ wasëwif w̃a bi yeru?»

34 Yesu më ntëkwaka: «Wëjë dënk bi hnahak wante hnësëru ŋi, ma vahnë hnësëhniki soŋe lëmën ỹa?»

35 Pilat më ntëkwak: «Sëwif bi yeɓu, ami? Ɓulunda hu ỹa dënk gë vësankaf vësëna wasaɗëha va yiryejëki ỹal mën li. Ye liru?»

36 Yesu më ntëkwaka: «Inaw̃ mën iŋa kwëhnina hnë iỹi ɗuniỹa. Ge hnë iỹi ɗuniỹa kwëhnakënde, vëryokuŋ mën va mëtëntakëndeni memaỹehnahnëni antë yëɗahniwu hnë vësankaf wasëwif. Ɓare hali, paryi nke Inaw̃ mën iŋa gena hnani.»

37 Pilat më ntehnëka: «Awa paryi ahnaw̃ bi yeru?»

Yesu më ntëkwak: «Wëjë hnësëk: ahnaw̃ yeɓu! Nagiɓu do njijëɓu ɗuniỹa li soŋe yenëhnëw̃a toña ỹa seɗe. Ale kwëhnëk toña ỹa nëpaɗ ile hnësëɗëfu ỹa.»

38 Pilat më tëƴëka «Ye ga ye toña ỹa?»

Kitiŋ Yesu

Pilat, ga nësëk waŋi, më mbok cahnëk kat tëkatëhni wasëwif w̃a për hna do ntehnëhni: «Ñoñ nula ile rëfëka ndaw̃ëhni aỹi asan. 39 Gante nke namu hun ka, tavëndëmuna aramp aryampo hn'ambënt Pak-wo. Awa ñaɗun bi ravëhnuna ahnaw̃ wasëwif aỹi?»

40 Më ntëkwaniha ndekatëndëni: «Hali! Gena umë! Barabas ỹaɗëfun!» Hara, Barabas tac bandi yeho.

19

1 Awa Pilat më ntehnëk njoyi Yesu do ntampi. 2 Wasoɗaɗe w̃a më mbahnëni apënkw wahnënkët wakwëhn wadëmpëhn do pënkwëniha; cuɗënihawo fëna cuɗ cankaf mbëntah. 3 Tëhaɗënihawo ntehnëndëniha: «Nkaỹiru, Ahnaw̃ Wasëwif!» Do poryëɗënihawo.

4 Pilat mboko cahn kat do ntehnëhni vësankaf wasëwif va: «Awa, canëhniɗëmuna, ayëtahnu ñoñ nula ile ntik rëfëka ndaw̃ahni aỹi asan.» 5 Awa Yesu më cahnik, nkoryaryat apënkw wadëmpëhn ŋa do g'acuɗ mbëntah ŋa. Pilat më ntehnëkëhni: «Wëliho asan a!»

6 Ga nuniha, vësankaf vësëna wasaɗëha va gë vëyëka Cery W̃ën Cankaf va pëgwëlehnëni ndekandëni ntehnëndëni: «Pakehnëryehna hnë kërëwa! Pakehnëryehna hnë kërëwa!»

Pilat më ntehnëkëhni: «Nufëryina w̃uhnë dënk afakuna hnë kërëwa. Ami, ñoñ nula ile menëk koɗe ndaw̃ahni.»

7 Vësankaf wasëwif va më ntëkwaniha: «Kwëhnaɓun sariya, do gante nke sariya rac ka, tëfëka cëm, kaɓi Ajë W̃ën ntik nkaf ntëw̃u ŋa.»

8 Wanës watac ntakënakawo ɗus Pilat. 9 Më mbokak tënk cery hna do tëƴa Yesu: «Avë ne yeru?» Ɓare Yesu ñoñ dëkwalawohna. 10 Awa Pilat më ntehnëka: «Ami w̃ëỹëru dëkwaɗilihohna? Ƴëtëlihna bi nkwëhnaɓu fanka soŋe ravi ma fakehni hnë kërëwa?»

11 Yesu më ntëkwaka: «Wëla fanka kwëhnakëndila hnë ami ge W̃ënu ŋa maw̃ëryanakëndilihna. Soŋe umë ye, asan ale yëɗahnëko ỹal hu ỹa w̃enëk ɗus gë wëjë.»

12 Tëk pëgw hnë wati rac, Pilat njëkëlehnaɗëho fere tavahna Yesu, ɓare vësankaf wasëwif va ndekaɗëniho g'ahaw̃ary: «Ge tavëruha aỹi asan, gelihna lawo Sesar! Ale-wo-le liyak ahnaw̃ a, aỹew̃ Sesar ye!»

13 Pilat, ga nkwëryëk watac, më ntehnëk cani Yesu g'ipër, do umë ntaña tinki kitiŋa hna, hnë ile macëɗe «Ỹëw̃a Wëraka», (umë w̃acëɗe «Gabata» gë wanës Wa-ebëre ŋa). 14 Fac le fëhwëtande ambënt Pak ŋa yeho, fagant anent ŋa.

Pilat më ntehnëkëhni wasëwif w̃a: «Wëliho ahnaw̃ hun a!»

15 Ɓare pëgwëlehnëni ndekandëni: «Araɓi cëm! Araɓi cëm! Pakehnëryehna hnë kërëwa!»

Pilat më ntehnëkëhni: «Ahnaw̃ hun a ye: tëfëko bi fakehnëw̃a hnë kërëwa?»

Vësankaf vësëna wasaɗëha va më ntëkwani: «Kwëhnalëfunahna ahnaw̃ ahaw̃ary ge gena Sesar.»

16 Awa Pilat më njëɗakëhni Yesu soŋe paki hnë kërëwa.

Ipak Yesu hnë kërëwa

Awa më nufëniha Yesu. 17 Ndiɓëndik kërëwa lëw̃u ỹa dënk, cahnary naw̃ hna njiryery hnë ỹëw̃a hn'ile macëɗe «Kuŋ Hëloƴoƴ». «Golëgota» macëɗeho fëna gë wanës Wa-ebëre ŋa. 18 Hnam pakënihawo hnë kërëwa umë gë vëhi vëỹëntaw̃, aryampo g'irëhw, aỹëntaw̃ a g'irahahn do kërëwa Yesu ỹa yeho fagant.

19 Pilat ntehnëko fënali keri do paki kërëwa Yesu hna; aki keriko: «Yesu mbë Nasaret, ahnaw̃ wasëwif.» 20 Gë wanës Wa-ebëre, gë walaten, do gë wagërek keriko, do kaɓi hn'ile pakiko Yesu hna ɗarël naw̃ hna nkeho, wasëwif wayaɓah karaŋëniho. 21 Awa vësankaf vësëna wasaɗëha wasëwif w̃a më ntehnëniha Pilat: «Tëfëlahna aher ahnaw̃ wasëwif. Tëfëka aher aỹi asan më lehnëk, ahnaw̃ wasëwif ỹa ye.»

22 Pilat më ntëkwak: «Ile herëɓu ỹa woɗ keri.»

23 Ante pakëniha wasoɗaɗe w̃a Yesu kërëwa hna, më nufëni viỹi vilëw̃u va cahëlehnëni wësah wahnah, sah ryampo ale-wo-le hnë vëhni. Cuɗ ŋa fo woko. Kwëhnalohna tëfëh do nkaf ndampo fo vahniko pëgw ƴaŋ hafo gëɗ.

24 Wasoɗaɗe w̃a ntehnëlëniho: «Antë citin aŋi cuɗ, ɓare ƴëlënëfu wanjël njëtahnin bi mo hwëhnëɗ.»

Koyëna ntiyako wanës Vikerëh vinte hnësëko:

«Cehëlëni viỹi mën va

do njëlëni wanjël njëtahnëni bi mo hwëhnëɗ cuɗ mën ŋa.»✡

Koyëna dënk ntiniho wasoɗaɗe w̃a.

25 Ɗarël kërëwa Yesu hna kahnëko hnëmu, g'aheryu hnëmu, gë Mari asëvalu Këlopas do gë Mari mbë Magëdala. 26 Ga nuka hnëmu do, ɗarël lëw̃u, arëfal ale ŋahnëko ɗus ỹa, Yesu më ntehnëka hnëmu: «Asëval, wëliho ajë hu ỹa.» 27 Tac më ntehnëka arëfal a: «Wëliho hnëmuh ỹa.» Tëk pëgw hnë wati rac, arëfal a njolehna hnëmu Yesu gë ỹalu.

Icëm Yesu

28 Yesu njëtëko tame fop ile paƴijiko ntiya padëk do nkehahn ile nësëko Vikerëh ỹa më ntehnëk: «W̃ënka yoko.» 29 Ɗarël hnam nkeho peƴa tëmpah uñen ŋañah. Wasoɗaɗe w̃a më koƴëni ankwëỹ, cobëni ryoko atëh nte w̃acik isop do njelëhnëniha ce. 30 Tac Yesu, ga mbucëk uñen ŋa, më ntehnëk: «Fop padëk!» Tac, tënkwëlehn do cëm.

Icëh wajiy Yesu

31 Kaɓi fac ile fëhwëtande fac ntaw̃ëla ỹa yeho, do kat ntaw̃ëla tac yaɓëkawo nafa ỹa, vësankaf wasëwif va vëỹaɗilohna ñas iŋa nko kërëwa hna hnë fac ntaw̃ëla hna. Awa më njini muntaniha Pilat nkubehnëhni wahohnënk w̃a* vële fakiko va do ntihëtehn waỹas w̃a. 32 Awa wasoɗaɗe w̃a më nkubëniha aryënkwëryënkw ale pakëlehniniho gë Yesu ỹa, tac ahigëna ỹa. 33 Ga tëkëhnëniha Yesu, tëkatënihawo ga tëk cëm, awa vëwubëlawohna wahwër w̃a. 34 Ɓare soɗaɗe ryampo më cëhëka wajiy ŋa gë sori lëw̃u ỹa, do cahnëlehna sat gë w̃ënka. 35 Ale hnësëk waŋi ỹa, nukëhniwo gë vinkër vidëw̃u va dënk, do wanës wadëw̃u ŋa toña ye. Njëtëk wapacëk toña ye do nësëɗ soŋe, w̃uhnë fëna, ahwëtahnahnuna Yesu. 36 Awa ile liyak ỹi gante nësëko Vikerëh ka nke: «Wëla ỹëc ryampo gubëɗena.»✡ 37 Do kat, Vikerëh vikaw̃ary më lehnëk: «Nuɗe ale sëhika.»✡

Iɗën Yesu hn'iƴag

38 Ga ndëcëk watac, Yosef, nte yeho avë nkol Arimasi, njiko tëƴa Pilat maw̃ëryana nuf ñas Yesu ŋa. Arëfal Yesu yeho, umë fëna, ɓare cow̃ëko kaɓi ntakëkawo gë vësankaf wasëwif va. Pilat më maw̃ëryanëka. Awa Yosef më njik nuf ñas Yesu ŋa. 39 Nikodem fëna njiko. Hara umë yiko hwënta ryampo vëhni Yesu hna g'umëɗ. Awa njoko ile rëkëk wakilo wafëhw warar ɗatikola mir ile hnaw̃ëlehniko gë fatëh alowes†. 40 Vëhni vëhi nufëlehnëni ñas Yesu ŋa, përyëni gë viỹi vile fëryande iñas, ntini wagu ɗatikola ŋa, gante nke namu wasëwif ka. 41 Hn'ile pakiko Yesu hna, sarëɗiŋ yeho hnam, do hnë sarëɗiŋ rac nkeho hnam iƴag kasëk nte woyiko koɓëri kwëtahnina iñas. 42 Kaɓi anëka nte pëhwëtandëni wasëwif fac ntaw̃ëla ŋa yeho, do kaɓi ŋaw̃ëlohna, më ndënëni iñas Yesu ŋa hnam.

20

Iɓëhn Yesu

1 Wakëwak fo gë dimasi ỹa, ante nkoko mëhwëry ŋa, Mari mbë Magëdala njiko ƴag hna. Më nuk taka nte fiɗahniko rënka ƴag iŋa piɗëtiko. 2 Awa më nkaryëk nji tëkatëhni Simo Piyer gë arëfal aỹëntaw̃ a, ale ñako ŋahn Yesu ɗus ỹa, do pëƴahni: «Iñas Ahwëhn a nufik ƴag hna do ƴëtëlëfuhna bi ne kwëtik.»

3 Awa Piyer g'arëfal aỹëntaw̃ a më njini g'iƴag. 4 Vëhni vëhi tak nkaryëɗëniho, ɓare arëfal aỹëntaw̃ a ndëcëkawo Piyer do ndënkw tëk ƴag hna. 5 Ɓare tënkëlohna. Mëkëko do nkuryako. Nuko ile fëryahniko ñas ỹa fo woko hnam. 6 Simo Piyer, nte rëfiɗëhawo ŋa, tëkëgiko, tënkëlehn taŋ ƴag hna. Nuko fënali ile fëryahniko ñas ŋa, 7 do g'ile tëmpahniko nkaf Yesu ŋa. Gelohna ndampo fo gë ile fëryahniko iñas ŋa, ɓare minu pëỹiko. 8 Awa, arëfal aỹëntaw̃, ale ryënkwëko tëk ỹa, më tënkëgëk. Nuko do kwëtahnëko. 9 Hafo hnë wati rac vërëfal va vëwëryëlohna ten Yesu tëfëka mbëhn vësëm hna, gante pëƴahnëko Vikerëh ka.

10 Awa vërëfal vëhi va mbokalehnëni hn'ile cëlëniho hna.

Itufëhna Yesu vëhni Mari mbë Magëdala

11 Hnë wati rac, Mari për hna kahnëko ɗarël ƴag hna, do koɗëho. Gë wako wadëw̃u ŋa, më mëkëk, nkurya ƴag iŋa 12 do nukëhniwo wamëleka waki wante liyak viỹi viyah, ga ntañani hn'ile kwëtiko ñas Yesu hna, aryampo hn'ile nkeho nkaf hna do ỹëntaw̃ ỹa gë wakwër.

13 Më tëƴëniha: «Asëval, soŋe ye hoɗu?»

Më ntëkwakëhni: «Ahwëhn mën a nufik, do ƴëtëla bi ne kwëtik.» 14 Ante nësëk koyëna ŋa, më njëkak do nulehna Yesu ga kahnëk hnam, ɓare ƴëtëlohna umë ye.

15 Yesu më tëƴëka: «Asëval, ye hoɗu? Mo yëkëlehnëɗu?»

Më ntiyahnëka bi ayam sarëɗiŋ ỹa ye; më ntehnëka: «Ge wëjë hnufëka, pëƴarye bi ne kwëtëruha, soŋe yiwu vijëw̃a.»

16 Yesu më macëka: «Mari!»

Mari më cahëtak gë cape ntëw̃u do ndeka gë wanës Wa-ebëre ŋa: «Raboni!» Umë fëhnëtanëɗ «Aharaŋ».

17 Yesu më ntehnëka: «Ɓokawo afëlawo, kaɓi ɓokala haƴu ten gë vëhni Rëm mën ka. Ƴiryeyi afëƴanëhnow̃ëhni vëỹënta mën va: gë vëhni Rëm mën kaƴëɗëfu, ale ye Rëmun fëna; gë vëhni W̃ën mën, ale ye W̃ën hun fëna.»

18 Awa Mari mbë Magëdala njilehn vërëfal hna do pëƴahni: «Nuɓuha Ahwëhn a!» Pëƴakëhniwo fëna ile ntehnëkawo ỹa.

Itufëhna Yesu vërëfal vëlëw̃u

19 Hnë dimasi rac dënk, g'anëka ga, vërëfal va hnë cery nkeniho do cëɗëniho warënka w̃a, kaɓi ntakëkëhniwo gë vësankaf wasëwif va. Yesu më njijëk fagant lëw̃ hni do ntehnëhni: «Araɓi ƴam ỹa nke gë w̃uhnë!» 20 Ante nësëk koyëna ŋa, më tufëkëhni wëɓák wadëw̃u wante pakiko ŋa gë wajiy ŋa. Vërëfal va më pëɓëkëhni hnatah kaɓi nuɗëniha Ahwëhn a.

21 Yesu më mbok ntehnëkëhni kat: «Araɓi ƴam ỹa nke gë w̃uhnë! Gante paƴiko Rëm ki, paƴëɗëmu ami fëna.» 22 Ante nësëk watac ŋa, më cëlëkëhni do ntehnëhni: «Maw̃ëryina Iƴir Ipacah ŋa. 23 Vahnë vële ravëndun wameh wadëw̃ hni va, tavëhnëɗeni, do vële w̃ëỹëndun tavëhn va vëravëhnëɗena.»

Yesu gë Toma

24 Aryampo hnë vërëfal pëhw gë vëhi hna gentilohna gë vëhni ante njijëko Yesu ŋa. Toma yeho, umë w̃acëɗeho fënali Asëp. 25 Vërëfal vëỹëntaw̃ va më ntehnëniha: «Nuɓunëha Ahwëhn a.»

Toma më ntëkwakëhni: «Ge nula vapakel wapont va wëɓák wadëw̃u hna, do ge ñakëla g'irufa mën ỹi hn'ile nkeho wapont hna do vák mën ỹi wajiy wante cëhiko hna, maw̃ëɗa muk.»

26 Ga ndëcëk wafac mbëɗ gë warar, vërëfal Yesu va mboko nkeni cery hna. Fac rac, Toma gë vëhni nkentiko. Warënka w̃a mboko cëɗëni ɓare Yesu më njijëk kahn fagant lëw̃ hni, do ntehnëhni: «Araɓi ƴam ỹa nke gë w̃uhnë!» 27 Tac më ntehnëka Toma: «Ñakërye gë rufa hu ỹi ani, ƴëkëry wëɓák mën ŋi; ƴeli vák hu ỹi aỹak wajiy mën ŋi. Tavëry gwaj ŋa do ahwëtahno!»

28 Toma më ntëkwaka: «Ahwëhn mën yeru do W̃ën mën!»

29 Yesu më ntehnëka: «Kaɓi nuruho soŋe rac hwëtahnëru? Mbetani vële hwëtahnëɗ hara vëhnuna va!»

Soŋe ile herik aŋi kayëte

30 Yesu mboko nti, tase vërëfal vëlëw̃u hna, wëdahëse wapëmpëhnahnah wakaw̃ary waƴaɓah wante wok tëfëtayina hnë aŋi kayëte. 31 Ɓare ile yehëhna ỹi, kerik soŋe ahwëtahnahnu Yesu ye Arëhnayik a, Aju W̃ënu ŋa, do ge kwëtahnërunëha, nuỹaɗun sël ntaw̃ary, uwám pary w̃a, g'uw̃ac lëw̃u w̃a.

21

Itufëhna Yesu hnë vërëfal mbëɗ gë vëhi

1 Ga ndëcëk rac, Yesu mboko tufëhnahni vërëfal vëlëw̃u va, tëfary lant Tiberiyad hna. Wëlin gante tufëhnakëhniwo ka: 2 ndampo fo nkeniho, vëhni: Simo Piyer, gë Toma nte w̃acëɗeho Asëp a, Natanayel mbë Kana vë Galile, Viju Sebede, do gë vërëfal vëhi vëỹëntaw̃ va. 3 Simo Piyer më ntehnëkëhni: «Gë fëla wuwis njiɗëfu.»

Më ntëkwaniha: «Fuhnë fëna, njintëɗeɓun.» Awa njilehnëni kaƴëni kulu hna, ɓare ñoñ vëfëlalohna umëɗ tac.

4 Ante pëgwëko pacënd ŋa, tëkiko Yesu, tëfary w̃ënka hna kahnëko. Ɓare vërëfal va vëyëtëlohna umë ye. 5 Awa Yesu më tëƴëkëhni: «Vërah mën, pëlarunëhëhni bi wuwis?»

Më ntëkwaniha: «Hali».

6 Më ntehnëkëhni: «Dabëryin waryeƴ w̃i gë cape rëhw kulu haɗi do pëlaɗunëhëhni.» Awa ntabëlehnëni waryeƴ w̃a, do vëhoɗilohna ntabëtini, kaɓi wuwis w̃a pëɓëniho.

7 Awa arëfal ale ŋahnëɗëho Yesu ɗus ỹa më ntehnëka Simo Piyer: «Ahwëhn a ye!» Ga nkwëryëk wanës watac, «Ahwëhn a ye», Piyer më mbokëryak cuɗa cuɗ nte cuɗëtako ŋa do ntëba w̃ënka hna. 8 Vërëfal vëỹëntaw̃ va më kegëtani ndotëndëni waryeƴ wafëɓah wuwis w̃a: vëỹaw̃ëlohna vambëŋ va, soŋe wametër keme fo ŋaw̃ëtaniho. 9 Tëkëndëni tuŋ vambëŋ hna, më nuni hwëɗëh g'uwis ga mbëlëɗeni do gë vamburu.

10 Yesu më ntehnëkëhni: «Ƴojënëhni wuryampo hnë wuwis wule fëlarun takan w̃i.»

11 Simo Piyer kaƴëlehn kulu hna ndoj waryeƴ w̃a nkal hna. Wuwis wusankaf wule fëɓëko w̃a, keme gë wafëhw imbëɗ do gë warar (153) nkeniho do, mama njaɓahnëniho ɗus, waryeƴ w̃a ɓëkëtalohna. 12 Yesu më ntehnëkëhni: «Ƴijën tokin.» Wëla arëfal aryampo ɗëkëlohna tëƴa: «Mo yeru?» Njëtëniho Ahwëhn a ye. 13 Yesu më tëhak, nuf mburu ŋa do cahëlehnëhni, tac wuwis w̃a fëna. 14 Rarëna ỹa tufëhnakëhniwo Yesu vërëfal vëlëw̃u va, koɓëri ga mbëhnahnëko.

Yesu gë Piyer

15 Ga puhnani tok iŋa, Yesu më tëƴëka Simo Piyer: «Simo, aju San, ŋahnëruho bi alëbëhni vëỹi?»

Më ntëkwaka: «Ha, Ahwëhn, njëtëru, ŋahnëmi.»

Yesu më ntehnëka: «Ɗavëryihni vupe mën va.»

16 Tac më mbok tëƴëka higëna ỹa: «Simo, aju San, ŋahnëruho bi?»

Më ntëkwaka: «Ha, Ahwëhn, njëtëru ŋahnëmi.»

Yesu më ntehnëka: «Paɓëryihni wape mën ŋa.»

17 Yesu më mbok tëƴëka rarëna ỹa: «Simo, aju San, ŋahnëruho bi?»

Piyer njamëlehn kaɓi rarëna ỹa tëƴëkawo Yesu bi ŋahnëka. Më ntëkwaka: «Ahwëhn, njëtëru fop; njëtëru ŋahnëmi!»

Yesu më ntehnëka: «Ɗavëryihni wape mën ŋa.

18 «Toña ỹa fëƴaɗëmi: ante nkoruho jar ŋa, wëjë dënk ỹëbaɗëho ryil ỹa do njiɗuho hn'ile ñaɗuho hna, ɓare ge ntafëru, njelëɗu wëɓák ŋi, ahaw̃ary ỹabëɗëhi do njiryeryëɗëhi hn'ile nkoru ñaɗila ayi hna.» 19 (Hara, gë wanës watac, Yesu tufahnëɗëho sifa cëm nte cëmëɗ Piyer tufahnahn inaỹ W̃ënu ŋa.) Ante nësëk watac ŋa më kwënëk: «Tëfe!»

Yesu g'arëfal ale ŋahnëko ɗus

20 Piyer më cahëtak do nuhna arëfal ale ñako ŋahn Yesu ɗus ỹa; hamëhni tëfiɗëhëhniwo. Arëfal arac rankako gë cape Yesu ante tokëɗëniho roka ŋa do tëƴa: «Ahwëhn, mo ye ale rokaɗëhi ỹa?» 21 Piyer nukawo, më ntehnëka Yesu: «Ahwëhn, aỹi lë, ye yeɗëha?»

22 Yesu më ntëkwaka: «Ge ñaɗa cëm hafo vokaju, ye yentahniki? Wëjë, tëfe!» 23 Awa wanës watac campëlehn hnë vëhery vële hwëtahnëk hna; ntehnëɗeho, arëfal arac cëmëɗina. Ɓare Yesu dehnëlohna cëmëɗina, umë lehnëko ge ñaɗina cëm hafo mbokaj, ye yentahnika?

24 Arëfal arac dënk hnësëk had seɗe do herëk watac. Njëtëɓun ceɗeya dëw̃u ŋa toña ye.

25 Yesu mboko nti viyaɓah vihaw̃ary. Ge kerakënde fop, ntiyahnëko tëkëlakëndina ɗuniỹa li vëkayëte vante herakënde va.

✡ 1:23 1.23: Esayi 40.3

✡ 1:51 1.51: Wapëgwala 28.12-13

✡ 2:17 2.17: Wahnëw̃ 69.10

✡ 3:14 3.14: Vaker 21.19

✡ 6:31 6.31: Icahn 16.4; Wahnëw̃ 78.24

* 6:41 6.41 Roka le sëlik g'ambin ỹa: Ile w̃ëntëndëlehnik g'ile w̃acik Man ỹa ye. (Icahn 16)

✡ 6:45 6.45: Esayi 54.13

✡ 7:2 7.2: Soŋe Walevi 23.34-36; Ɗivëta Sariya 16.13

* 8:24 8.24 Ami ye: Gë Wa-ebëre ŋa Yawe w̃ac W̃ën ye le fëhnëtanëk «ami ye». (Icahn 3.14)

✡ 8:24 8.24: Icahn 3.14-15

† 8:58 8.58 Ami Ye: Gë Wa-ebëre ŋa Yawe w̃ac W̃ën ye le fëhnëtanëk «ami ye». (Icahn 3.14)

* 10:23 10.23 Salomo aju David yeho, ahnaw̃ Isërayel had rëmu. Umë vëryehnëko Cery W̃ën Cankaf ŋa do njëtiko soŋe yasery ỹalëw̃u. (1 Vëhnaw̃ 6; 1 Vëhnaw̃ 5.9-14)

✡ 10:34 10.34: Wahnëw̃ 82.6

* 12:3 12.3 Narëd: Atëh ye, nkahn ntëw̃u ŋa liɗe ɗatikola ile hambëk ntaw̃i.

✡ 12:13 12.13: Wahnëw̃ 118.25-26

✡ 12:15 12.15: Sakari 9.9

✡ 12:38 12.38: Esayi 53.1

✡ 12:40 12.40: Esayi 6.9-10

✡ 13:18 13.18: Wahnëw̃ 41.9

✡ 15:25 15.25: Wahnëw̃ 35.19; 69.4

* 18:5 18.5 Ami ye: gë Wa-ebëre ŋa Yawe w̃ac W̃ën ye le fëhnëtanëk «ami ye». (Icahn 3.14)

✡ 18:11 18.11: Marëk 14.36; Lik 22.42

✡ 19:24 19.24: Wahnëw̃ 22.19

* 19:31 19.31 Nkubehnëhni wahohnënk w̃a soŋe cëmëni ñap.

✡ 19:36 19.36: Icahn 12.46; Vaker 9.12; Wahnëw̃ 34.20

✡ 19:37 19.37: Sakari 12.10

† 19:39 19.39 Ɗatikola mir le hnaw̃ëlehniko gë fatëh alowes: Mir gë alowes vile hnaw̃ëpëlehnik nke had ɗatikola le fëhwëtahnëɗe waỹas.

Vantiyehn Vëfaƴik

1

2

3

4

5

6

7

8

9

10

11

12

13

14

15

16

17

18

19

20

21

22

23

24

25

26

27

28

Vantiyehn Vëfaƴik

Wade yehëhna hnë iŋi kayëte

Ale herëk kayëte Itëfëta nte kerëk Lik paŋare Yesu ŋa ye ale herëk Vantiyehn Vëfaƴik ŋa. Gante nke ka namu vacërakëlo vële hwëtahnëka Yesu va ayehna Lik herëk iŋi kayëte.

Mpëd kayëte Vantiyehn kerik yëbëlan wabëhn wafëhw imbëɗ gë ryaw̃ gë wahnah gë wabëhn wafëhw imbëɗ gë warar g'imbëɗ (64 gë 85) ga ndëcëk hnagi Yesu ỹa, ante ndëcëko wëyas Pol ŋa. Njëtinëk Lik arëfëlënta Pol yeho wati wëyas walëw̃u w̃a ɓare gena kwëlëkwël nkelahnëniho. Njëtinëk rac kaɓi, kas fagant kayëte hna, rëkëk ntehnënd «fuhnë» hnë vikerëh vidëw̃u hna.

Age Itëfëta nte kerëk Lik ŋa nësahnëɗ soŋe uwám Yesu gëɗ hnani, Vantiyehn Vëfaƴik ŋa nësëɗ vile rëfiɗëha va, ɗoku vëfaƴik soŋe ntëɗahnëni mbara vële hwëtahnëk va gante-wo-gante fagant ɓulunda wasëwif gë vële wok vëyena wasëwif. Age wapëtala kayëte Lik ŋa ntehnëk Ajë W̃ënu ŋa kërënakëhni, rëk pëgw wapëgwala Vantiyehn ŋa Iƴir Pacah iŋa njëɗahnik ntapëhnahni.

Wëlin yëb ryampo, 1.8, ile hnëfak: «Ɓare ƴëtëryin iỹin: Iƴir Ipacah iŋa cëliɗ hnë w̃uhnë do nuỹaɗun fanka falëw̃u fa do waseɗe mën yeɗun Yerusalem hna, Yuɗe hna fop do gë Samari hna, do hafo hn'ile tëkwik ɗuniỹa hna.»

Wëlin wanës wakwëhn nafa hn'iŋi kayëte: Pol, wasëwif, Ahwëhn, Iƴir Ipacah, vëfaƴik, kulu, Rom, mbara vële hwëtahnëk, Wanës Wakasëk.

Wëlin gante nke kayëte ka:

Wafac warëkwa Yesu Këris nkal li (1.1-11)

Inap gë iƴij Iƴir Ipacah (1.12–2.13)

Ipëƴahn Wanës Wakasëk Yerusalem hna (2.14–8.3)

Ipëƴahn Wanës Wakasëk hnë vankol Yuɗe gë Samari hna (8.4–12.25)

Ipëƴahn Wanës Wakasëk gante-wo-gante nkal li (13.1–21.16)

Apëlaniha Afaƴik Pol Yerusalem hna soŋe cëɗëniha (21.17–23.22)

Njoniha Pol Sesare hna (23.23–26.32)

Njoniha Pol Rom hna (27.1–28.31)

1

Iƴir Ipacah nte njëɗahnëɗ W̃ënu ŋa

1 Aỹënta mën Tewofil, kayëte ndënkwëryënkw mën hna nësëɓuho fop ile pëgwëko ntind Yesu do karaŋëndëhëni vahnë ỹa 2 hafo hnë fac le nufiko nji g'ambin ỹa. Ani gë kaƴahnënd ỹa, umë nkabëkëhni gë fanka Iƴir Ipacah ŋa vële tëhnako had vëfaƴik va ile rëfëka ntini ỹa. 3 Vëhni, ante mbëhnëko ŋa, Yesu tufëhnakëhniwo do tufëkëhniwo yaɓah njëtahnëni paryi nke mbëhnëk. Hnë wafac wafëhw wahnah tufëhnakëhniwo do nësëhnëhni soŋe Inaw̃ W̃ënu ŋa. 4 Fac ryampo, wati nte mbarëniho ŋa, më ntehnëkëhni: «Ant'aỹaw̃ëtawu Yerusalem; napëryin ile ntehnëko Rëm njëɗaɗëhu ỹa, umë ye uyëɗ ule fëƴamuno w̃a. 5 San gë w̃ënka njaryëɗëho, ɓare w̃uhnë, ani gë wafac toƴe, g'Iƴir Ipacah iŋa njaryëɗerun.»

Kaƴënda Yesu

6 Ante mbarëniho vëfaƴik va gë Yesu, më tëƴëniha: «Ahwëhn, iỹi wati bi mbësaɗuhëhni naw̃ iŋa ɓulunda Isërayel ỹa?»

7 Më ntëkwakëhni: «Rëm ỹa fo yëtëk ante ntiyaɗ vëỹin ŋa; w̃uhnë maw̃ëryaniluhna ayëtu wati ma ƴamani ile ntiyahnëɗ ỹa. 8 Ɓare ƴëtëryin iỹin: Iƴir Ipacah iŋa cëliɗ hnë w̃uhnë do nuỹaɗun fanka falëw̃u fa do waseɗe mën yeɗun Yerusalem hna, Yuɗe hna fop do gë Samari hna, do hafo hn'ile tëkwik ɗuniỹa hna.»

9 Yesu, ga nësëk watac, nufiko g'ambin, do njëkëɗënihawo vëhni fop; tac aŋar cankëlehna hafo nambëniha.

10 Nkoniho ntaŋëniha Yesu g'ambin wati nte ŋaw̃ëtahëɗëho ŋa, tëketëni vësan vëhi vële suɗak viỹi viyah haryënkw lëw̃ hni do ntehnënihëhni: 11 «Vësan vëvë Galile, soŋe ye ỹëw̃ërun aki ayëkëndu ambin ŋi? Asan ale w̃acëɗun Yesu ỹa, hnufëhnirunëha nji g'ambin do koyëna mbokajëɗ.»

Ahnëmpët Yuɗa

12 Awa vëfaƴik va matëlehnëni Kuŋ Oliviye hna mbokani Yerusalem. Yëbëlan Kuŋ Oliviye ŋa gë Yerusalem tëkëko kilo uyas gë toƴe. 13 Tëkëndëni tuŋ, kaƴëlehnëni ƴaŋ etas hna, hnë cery ante rëkëniho nkehahnëndëni ŋa. Wëlin wamac vële yeho hnam va: Piyer, gë San, gë Sak, gë Andëre, gë Filip, gë Toma, gë Barëtelemi, gë Matiye, gë Sak aju Alëfe, gë Simo nte w̃acëɗeho Ahahnëndak, do gë Yuɗa aju Sak. 14 Mawalëniho mbarëlëndëni kwëlëkwël soŋe ƴëfa gë Mari hnëmu Yesu, gë vësëval vëryampo, do gë vëheryu Yesu.

15 Fac ryampo, ante mbarëɗëniho ŋa, Piyer matëko tase vële hwëtahnëk hna vële rëkëko mpëd keme gë wafëhw wahi (120), do ntehnëhni: 16 «Vëỹënta mën, ile fëƴahnik Vikerëh hna, watac tëfëkawo ntiya. Iƴir Ipacah iŋa pëƴahnëk koɓëri fo w̃ës David hna soŋe Yuɗa nte ryënkwaryëkëhniwo vële fëlaka Yesu va. 17 Aỹi asan, aryampo hnë fuhnë yentiko, do ɗoku rac fo hwëtehnahninëkëfuno.

18 «Kaỹ law̃ahniko koryi ile cosiko soŋe iƴëɗahn Yesu ŋa. Hnam njoko, hafo tënka ɗonk iŋi, cahnëlehna wabeỹ ŋa. 19 Vahnë vële lëɗëk Yerusalem va fop njëtaniho watac: soŋe umë w̃acahnik iŋi kaỹ gë wanës wadëw̃ hni ŋa: “Akëlëdama.” Umë fëhnëtanëɗ: “Ikaỹ Wasat.”»

20 Piyer më mbok ntehnëk: «Wëlin ile herik Kayëte Wahnëw̃ hna soŋe Yuɗa ỹa:

«“Araɓi tere lëw̃u ỹa tavi, ahnë antë ntëɗahn kwëlëkwël.”✡

Mbok keri fëna:

“Araɓi ahaw̃ary nuf ɗoku lëw̃u ile njëɗakawo W̃ënu ŋa.”✡

21 Tëfëka tëhnayina aryampo hnë vële lapëhnaɗëhëfuno gante-wo-gante, ante njasëlehëɗenëho gë Yesu Ahwëhn a, 22 koɓëri ante njaryëkawo San Yesu hafo ante nufëhninëkëfuna nji g'ambin. Asan a rac nkentëɗe koyëna seɗe gë fuhnë, iɓëhn dëw̃u ŋa.»

23 Awa, ga nësëk watac Piyer më tahnënihëhni vësan vëhi: Matiyas, gë Yosef, nte w̃acëɗeho Barësabas, (w̃ëcako fëna Yusëtis). 24 Awa vële hwëtahnëk va më njëfani aki: «Wëjë, Ahwëhn, njëtëru iña vahnë ŋa fop; tufëryifuna bi mo rëhnaru hnë vëỹi vësan vëhi 25 Soŋe nke afaƴik nëmpëta Yuɗa nte yik gë ỹëw̃a ile rëfëka.» 26 Tac njëlëniho wanjël njëtahnëni bi mo yeɗ. Awa, më tufahnëk Matiyas ye. Nkwënëlehnëniha vëfaƴik pëhw g'aryaw̃ hna.

2

Itëk Iƴir Ipacah iŋa hnë fac Pantëkot

1 Ga tëkik fac Pantëkot ỹa, vële hwëtahnëk va sëñ ryampo fo mbarëlëniho. 2 Taŋ wëñaw̃ matëlehni g'ambin. Nkeho had wëñaw̃ sël hwëhn fanka, do pëɓëlehn hnë tere le ntañahnëniho hna. 3 Wati rac dënk, nulehnëni waryëw̃ wale w̃ëntëlëk gë humpen hwëɗëh. Pitëlëlehn tindahni ale-wo-le nkaf hna vëhni fop. 4 Pëɓëlehnëhni taŋ vëhni fop Iƴir Ipacah iŋa, pëgwëlehnëni nësëndëni vanësa vakaw̃ary, ale-wo-le gante njëɗaɗëhawo Iƴir Ipacah nësënd ka.

5 Hara, wati rac, wasëwif wale w̃atiko ɗuniỹa ỹi fop, Yerusalem hna nkeniho; ntënënëɗënihawo W̃ënu ŋa. 6 Ga nkwëryik wëñaw̃ watac, më mbarëpëlëni. Pëmpëhnahnëkëhniwo ɗus vëhni fop, kaɓi ale-wo-le hnë vëhni nkwëryëɗëhëhniwo ga nësëɗëni wanës wadëw̃u ŋa dënk. 7 Pëmpëhnahnëkëhniwo ɗëcët do ntehnëɗëniho: «Vëỹi vahnë vële hnësëɗ vi, vëyena bi fop vëvë Galile? 8 Awa, hak kolahnëɓun wëryëndëfuni, ga nësëɗëni ale-wo-le wanës wante yëw̃ëɓun ŋa? 9 Vëryampo hnë fuhnë Parët matiniho, gë Medi, gë Elam; nkeniho vële lëɗëko Mesopotami, do gë vëvë Yuɗe, gë Kapaɗos, gë Pon, do gë Asi; 10 gë vëvë Fërisi, gë vëvë Pampëfili, gë Esipët, do gë waresiỹo Libi ile ye ɗarël ankol Siren; do gë vële w̃atik Rom, 11 gë vëvë Këret, do gë vëvë Araɓi; vëryampo wasëwif naginiho, do vëryampo caliŋëniho caliŋa wasëwif. Nkwëryëɗëfunëhëhni fuhnë fop, ale-wo-le gë nësa ntëw̃u ŋa, ga nësëɗëni soŋe waɗoku wapërën wade ntiɗ W̃ënu ŋa!» 12 Vëhni fop pëmpëhnahnëkëhniwo ɗus do vëyëtëlohna ile nahaɗëni; ntehnëlëɗëniho vëhni fop: «Ye ga ye iỹin?»

13 Ɓare vëryampo njafaŋëɗënihëhniwo vële hwëtahnëk va ntehnëndëni: «Vëỹi uñen ndëw̃ëni!»

Ile nësëhnëkëhni Piyer kore ỹa

14 Awa Piyer gë vëfaƴik pëhw g'aryaw̃ va kahnëniho do ndekahnëhni kore ỹa: «Nëparyino ɗus, vëỹënta mën wasëwif do gë fop w̃uhnë vële ye Yerusalem vi: gwëryëryin ile ryëcëtaɗ ỹa. 15 Nahaɗun vëỹi ndëw̃ëni ɓare vëryëw̃ëna! Cahnëfëɗ fo wok do sëwif ceɗina muk iỹi wati! 16 Iỹin haw̃ary ye, ile nësëko kila ile w̃aciko Sowel ỹa:

17 «W̃ënu ŋa më lehnëko: “Wëlin ile rëkiɗ ỹa:

wafac warëkwa hna:

campehnëɗëfu Iƴir mën iŋa vahnë hna fop;

vijë hun gë vëryag hun va nësëɗëni wanës W̃ënu ŋa had wakila,

tufëɗëfuhëhni vëjar hun va

do gë vicër va viỹë gë huɗakery.

18 Ha, campehnëɗëfu Iƴir mën iŋa vëryokuŋ mën hna, vësan gë vësëval,

hnë wafac warac, do rëkëɗ

nësëndëni wanës W̃ënu ŋa had wakila.

19 Ntiɗëfu viỹë vifëmpëhnahnah ƴaŋ, ambin hna,

do gë wëdahëse hnani gëɗ nkal li:

umë yeɗ wasat gë hwëɗëh do gë vëŋar hwëcic,

20 do ulav w̃a kuyëɗ

do ulepera w̃a mbëntëɗ had wasat.

Umë fop nkeɗ tëkahnind fac Ahwëhn a,

fac sankaf ryëwayik hn'ile mbokahniɗ rac.

21 Do pehëtëɗëhëhni fop vële w̃ëcaɗëha va.”✡

22 «Nëparyin ɗus, vahnë vëva Isërayel, ile ỹaɗëmu hnësëhnu ỹa: Yesu mbë Nasaret, gante njëtërun ki W̃ënu ŋa ntiyehnëɗëhawo viỹë vifëmpëhnahnah tase hun, gë wëdahëse do gë vile nkok nahana ahnë. Tufëku umë faƴika. 23 Umë W̃ënu ŋa njëɗakuna gante pëhnako ka, gante kahnëndëko koɓëri ka. Do w̃uhnë njëɗarunëha vële wok vëlënënëna Sariya Moyis va pakëniha hnë kërëwa aryaw̃una. 24 Ɓare W̃ënu ŋa mbëhnëndanëka, pehëtëka cëm hna, tufahnëk icëm iŋa koɗina pëlahna hn'ucankaf ntëw̃u hna. 25 David nësëko soŋe Ahwëhn a:

«“Nuɗëfuhawo kwëlëkwël Ahwëhn a haryënkw mën,

g'irëhw mën nke soŋe wowu hahnëndaw̃.

26 Soŋe umë pëɓahnëka ntaw̃ary mën iŋi urisah

do w̃ës mën ỹa uhnatah njëw̃ëɗ,

wëla mbahn mën iŋi ikwëtahn hna njinëgaɗ;

27 Njëtëɓu tavëɗilohna ɗuniỹa vësëm hna,

tavëɗilihohna aryokuŋ hu yëlu ƴag hna.

28 Njëtëndanëruho ankaw̃ nte yiɗ

gë ɗuniỹa le wok puɗina.

Igelahn gë wëjë ŋa natëɗëho ɗus.”✡»

29 Piyer më mbok ntehnëkëhni: «Vëỹënta mën, paryi nke David nësëko koyëna ɓare njëtinëk wapacëk cëmëk do mbañik. Iƴag dëw̃u ŋa hafo dol ỹal fu li nkok. 30 Awa, paryi nke kila yeho do njëtëko W̃ënu ŋa ntëkëhnëkawo ntehna aryampo hnë vutah vuntëw̃u hna nëmpëtëɗëha ucankaf ŋa.✡ 31 Koyëna David koɓëri fo njëtëko soŋe iɓëhn Këris ŋa, do umë nësëɗëho, ante ntehnëɗëho W̃ënu ŋa tavëɗilahna ɗuniỹa vësëm hna, do tavëɗina mbahn dëw̃u ŋa nkël.✡ 32 Wanës wadëw̃u ŋa soŋe iỹin nësëɗ Yesu, ale mbëhnëndanëk W̃ënu ŋa, do fuhnë fop waseɗe yeyinëk. 33 Tac nufik soŋe nji ntaña laña hnëfak hna g'irëhw W̃ën. Do tame, gante ntehnëko W̃ën Rëm ỹa, nuỹak hnë umë Iƴir Ipacah iŋa do campehnëk hnë fuhnë. Umë ye ile hnuɗun do wëryëɗun iỹi wati ỹi. 34 Awa David, umë kaƴëna g'ambin had Yesu. Do kat më lehnëk:

«“Ahwëhn a W̃ënu ŋa më lehnëka Ahwëhn mën a:

‘Ƴij alaña g'irëhw mën

35 hafo hale këfëɗëfuhëhni vële ỹew̃ëki va haryënkw hu.’ ”✡

36 «Awa wëli ile rëfëka njëtëni wapacëk fop ɓulunda Isërayel ỹa: aỹi Yesu nte fakërun kërëwa ŋi, W̃ënu ŋa ntika Ahwëhn gë Arëhnayik.»

37 Wanës wadëw̃u ŋa ntavëkëhniwo ɗus vële wëryëkawo va. Umë tëƴëniha Piyer gë vëfaƴik vëỹëntaw̃ va: «Vëỹënta fu, ye rëfëka lifu?»

38 Piyer më ntëkwakëhni: «Gwëcëtaryin vankeya hun va do ayaryiwu ale-wo-le g'uw̃ac Yesu Këris w̃a, tavëhnahnu W̃ënu ŋa wameh hun ŋa. Awa njëɗaɗëhuna Iƴir Ipacah ŋa. 39 Ƴëtëryin, iŋi Iƴir Ipacah ŋi nte ntehnëk W̃ënu ŋa njëɗaɗëhuna w̃uhnë hwëhnëk gë vutah hun va, do vële wok vëyena wasëwif va: umë ye fop vële macëɗ Ahwëhn a W̃ën fu ŋa.»

40 Piyer mboko nësëhnëhni wanës wakaw̃ary waƴaɓah soŋe maw̃ehnahnëhni do kamënaỹehnahnëhni, ntehnëɗëhëhniwo: «Maw̃ëryin ipeh iŋa, pitaryinëhni vahnë vëw̃en vëvë gaki vi!» 41 Awa vahnë vëyaɓah hnë vëhni maw̃ëniho wanës Piyer ŋa do ntiniho njaryini. Do hnë fac rac tëkëniho vahnë wawuli warar vële wënako kore vahnë vële hwëtahnëk hna.

Ankeya vële hwëtahnëk

42 Koɓëri tac, paɓëniho nëpa wanës wante karaŋëɗënihëhniwo vëfaƴik ŋa, do nkeni ndampo fo vëhni fop, tokëɗëniho ndampo fo do njëfaɗëniho ndampo fo. 43 Idak W̃ënu ŋa pëɓëkawo ale-wo-le, kaɓi ntiyehnëkëhni vëfaƴik va wëdahëse waƴaɓah gë viỹë vifëmpëhnahnah viyaɓah. 44 Fop vële hwëtahnëk va ndampo fo nkeniho do cahëlëɗëniho fop ile kwëhnaniho ỹa. 45 Wëla watere wadëw̃ hni ŋa nkwafëɗëniho do gë ile kwëhnani ỹa do cahëlëɗëniho koryi ỹa vëhni fop, ale-wo-le gante mbalëka ka. 46 Fac-wo-fac, mbarëlëɗëniho selele Cery W̃ën Cankaf hna, do gë watere hna soŋe gubëlehn mburu ŋa g'uhnatah do g'intaw̃ary pacah. 47 Tëfëtaɗëniho ifërën ile ntiɗëho W̃ënu ỹa do vëvë Yerusalem va fop ñaɗënihëhniwo. Awa Ahwëhn a kwënëɗëhëhniwo fac-wo-fac vële pehëtëɗëho va.

3

Iƴërën ale wok koɗina njas

1 Fac ryampo, Piyer gë SanCery W̃ën Cankaf hna njiɗëniho soŋe iƴëfa ɓë wati rarëna g'anent hna. 2 Nkeho asan ale cëmëko wakwër koɓëri nte nagiko ŋa yiryeryëɗeho hnë rënka le w̃acik «Wamah» hna. Fac-wo-fac njoɗeho hnam soŋe muntandëhni vële rënkëɗ Cery W̃ën Cankaf va. 3 Ante nukëhniwo Piyer gë San ga nkëhnëni tënkëni Cery W̃ën Cankaf hna, më muntakëhni koryi.

4 Vëfaƴik vëhi va më ntaŋëniha do Piyer më ntehnëka: «Ƴëkëryifu.» 5 Asan a më njëkëkëhni wapacëk kaɓi ntiyahnëkawo nuỹaɗ iñë hnë vëhni.

6 Piyer më ntehnëka: «Wëla ɗalasi kwëhnala, ɓare ile hoɗëfu liwu ỹa ntinëndëmi: g'uw̃ac Yesu Këris mbë Nasaret ŋa, matëry ayas!» 7 Tac taŋ më pëlaka vák rëhw ỹi ndemahna mat. Taŋ, wakwër ŋa njaw̃ëlehna, 8 umë ntoŋak kahn do pëgwëlehn njasënd. Tac tënkëntëlehni gë vëhni Cery W̃ën Cankaf hna: njasëɗëho ntoŋatënd uhnatah w̃a do cëmbëɗëhawo W̃ënu ŋa. 9 Kore ỹa fop nunihawo koyëna ga njasëɗ njëw̃atënd icëmb W̃ënu ŋa. 10 Njavëtiko paryi umë lañaɗëho «Rënka Wamah» Cery W̃ën Cankaf hna kwëlëkwël muntand. Ga nuyik ile yehawo ỹa, vahnë va pëmpëhnahnëkëhniwo ɗus do vëyëtëlohna ile nahaɗëni.

Wanës Piyer ŋa Cery W̃ën Cankaf hna

11 Vahnë va nuniho asan a tavëɗilëhniwohna vëhni Piyer gë San. Soŋe umë nkaryëniho kwërënihëhni nder cankaf nte w̃acik Salomo* hna do pëmpëhnahnëkëhniwo. 12 Ga nuk Piyer watac, më ntehnëkëhni: «Vahnë vëva Isërayel, soŋe ye pëmpëhnahnëku g'iŋi ƴërën? Soŋe ye laŋërunëhëfu? Wëjë lehnëk imëk dëw̃ fu dënk ma usatah lëw̃ fu kahnahnëk njasënd aỹi asan? 13 W̃ën Abëraham, gë W̃ën Isak, gë W̃ën Sakob, W̃ën vacërakëlo fu va fop tufahnëk nafa sankaf aryokuŋ alëw̃u ỹa Yesu. Njëɗahnërunëha vëhni Pilat hna. Umë ñaɗëho tava ɓare w̃uhnë ŋwëỹërunëho. 14 W̃uhnë ŋwëỹërunëha Afacah, Asatah a. Pecehnu arëƴu aw̃aw̃ëryahniwu tavi ale ryaw̃ëka ahnë ɓare w̃uhnë ŋwëỹërunëho. 15 Koyëna ndaw̃ërunëha ale yëɗahnëɗëho uwám w̃a ɗuniỹa li. Ɓare W̃ënu ŋa matëndëka vësëm hna do waseɗe yeɓun. 16 Kaɓi kwëtahnëɓunëha Yesu, fanka w̃ac lëw̃u w̃a njaw̃ënëka asan ale hnuɗun do yëtërun aỹi. Ha, soŋe kwëtahn inte hwëhnaɓun gë Yesu ŋi njërahnëk aỹi asan gante nuɗun w̃uhnë fop ki.

17 «Tame, vëỹënta mën, njëtëɓu ɗus w̃uhnë gë vësankaf hun vi ƴëtëluhna ile pëhnëtanëɗ ile lirunëha Yesu ỹi. 18 Ɓare W̃ënu ŋa ntik koyëna ile nësëniho wakila ŋa fop koɓëri ŋa. Umë ye: Arëhnayik, ale ntehnëko paƴiɗëha ỹa, korotëɗ. 19 Awa tame gwëcëtaryin vankeya va asahëtawu gë cape W̃ën pëhwëcëhnahnu wameh ŋa. 20 Koyëna Ahwëhn a W̃ënu ŋa maw̃ëryanëɗëhu ayinëgawu, do mbokëɗ cañëtëhniwuna Yesu, ale tëhnako koɓëri ŋa soŋe lëw̃ hun ỹa. 21 Yesu g'ambin ñëw̃ëɗ ten hafo wati le mbokajëɗ nkwëcët fop, hafo mboka caŋ, gante nësëko W̃ën ka hnë waw̃ës wakila wacëvah wabë koɓëri ka. 22 Koyëna Moyis më lehnëko: “Ahwëhn a W̃ën hun ŋa cañëtëhniɗëhuna kila g'ami ki. Avë ɓulunda hun yeɗ. Ge tëkik afo ahnëpawuna fop ile ntehnëɗëhu ỹa. 23 Ale w̃ëỹëɗ maw̃ëhna iỹi kila ỹa ndaw̃ëɗe do cani ɓulunda W̃ën hna kwëlëkwël.”✡

24 «Ha, wakila wante hnësëɗëho, koɓëri Samiyel ŋa, vëhni fop pëƴahnëni wati le yehahninëk dol ỹi. 25 Vutah wakila watac va yerun do nkentahnirun akwëtëla nte kwëtëlëniho W̃ënu gë vacërakëlo hun va ante ntehnëkawo Abëraham: “Hnë ale hnagik hnënk lëw̃ hu njëɗëɗëfuhëhni waɓulunda waɓë nkal ŋi fop.”✡ 26 Soŋe hun ten W̃ënu ŋa canika Aryokuŋ alëw̃u ỹa, paƴika ndemaw̃u aravu w̃uhnë fop vankeya vameh hun va.»

4

Piyer gë San haryënkw vëhitiŋ hna

1 Wati nte nësëhnëɗënihëhniwo Piyer gë San koyëna kore ỹa, tëkiniho vësëna wasaɗëha vëryampo, tëfëlini g'asankaf vële yëkaɗ Cery W̃ën Cankaf va do gë wasaduse w̃a. 2 Ntavëkëhniwo ɗus gë vëfaƴik vëhi va soŋe ile karaŋëɗënihëhniwo ɓulunda do pëƴahnëhnëɗëniho vësëm va mbëhnëɗëni kaɓi Yesu mbëhnëk. 3 Awa më pëlanihëhni cëɗehnënihëhni hafo ge pacëk, kaɓi tëko mëɗ. 4 Ɓare hnë vële wëryëko wanës vëfaƴik va, vëyaɓah kwëtahnëniho, do iƴaɓ vële hwëtahnëk na nkëhnëko tëkëni vahnë wawuli mbëɗ.

5 Ga pacëk vësankaf wasëwif va, gë vicër ɓulunda va do gë vëharaŋ sariya va mbarëniho Yerusalem hna. 6 Nkeniho hnam Anas, asëna wasaɗëha asankaf a, gë Kayif, gë San, g'Alekësandër do gë fop vësëna wasaɗëha viyëntaw̃ vële nkeni hnënk g'asëna wasaɗëha asankaf a. 7 Umë cëɗëtijini vëhni, Piyer gë San, kahnëndënihëhni haryënkw mbara ntëw̃ hni hna do tëƴënihëhni: «Gë iỹëhne fanka, umë ye, g'uw̃ac mo ntihantun iỹin?»

8 Awa Piyer, pëɓëkawo Iƴir Ipacah iŋa, më ntëkwakëhni: «Vësankaf do gë vicër ɓulunda, 9 dol tëƴëɗeɓun soŋe ufërën ule linëhnëɓunëha asan ale woko koɗilohna njas, umë ye, gante njërënik ka. 10 Awa, ƴëtëryin w̃uhnë fop, araɓi ɓulunda Isërayel ỹi fop njëtëni: g'uw̃ac Yesu Këris mbë Nasaret ŋantiɓun iỹin. Yesu nte fakehnërun ŋa do W̃ënu ŋa mbëhnëndanëka vësëm hna, soŋe lëw̃u kahnahnëk aỹi asan, ani haryënkw hun, g'imbahn kendeŋ. 11 Yesu ye

«“itaka inte cañëtaniho vëvëry cery ŋa

do ye tame inte mbëryahnëk W̃ënu ŋa cery ntëw̃u ŋa fop.”✡

12 Hnë umë fo nke ipeh iŋa. Ɗuniỹa li fop, W̃ënu ŋa koɓëri canëtëlahna ahnë ahaw̃ary ale hoɗen tëfin pehëtahninëfu.»

13 Vëhitiŋ vësankaf va pëmpëhnahnëkëhniwo ɗus, kaɓi nunihëhniwo vëhni Piyer gë San g'ikwëtahn nësëɗëniho do njëtaniho fëna vëhni dënk vësan vëhwëhn uyët këm fo ye; do njavëtënihëhniwo taŋ vërëfal Yesu yeho koɓëri ŋa. 14 Kaɓi nunihawo asan ale yërëniko ỹa, ga kahnëk ɗarël lëw̃ hni, ñoñ vëhwëhnalohna ile nësëɗëni. 15 Awa më ntehnënihëhni cahnëni Mbara Vëhitiŋ hna do pëgwëlehnëni nkwajëlëndëni vëhni fo: 16 «Hak ntiɗenëhëhni vëỹi vësan? Vëvë Yerusalem vi fop njëtëni wapacëk vëhni lik viỹë vifëmpëhnahnah vi do koɗelënëhna nkwajin. 17 Karaŋ dëw̃ hni ŋi tëfëlahna camp g'ahaw̃ary ɓulunda hna. Tëfëka mbañëhninëhni antë mbok nësëhnënihëhni vahnë soŋe Yesu.»

18 Tac më mbok macënihëhni Piyer gë San do mbañëhnënihëhni antë mbok nësëni ma karaŋënihëhni vahnë soŋe Yesu. 19 Ɓare më ntëkwani: «Ƴëkëryin w̃uhnë dënk: caŋëk bi haryënkw W̃ën hna aw̃aw̃ëhniwu, hara gena w̃aw̃ëhnëfuna umë. 20 Ge fuhnë ye koɗilëfuhna ravëfu inës ile hnuɓun do wëryëɓun ỹa.»

21 Ga mbok ŋañënahnënihëhni kat vëfaƴik va, tavëlehnënihëhni; vëhnuỹalohna fere ntihahnënihëhni wameh, kaɓi ɓulunda ỹa fop cëmbëɗënihawo W̃ënu ŋa soŋe ile njërënik asan a. 22 Asan arac kwëhnako ile lëbik wabëhn wafëhw wahnah.

Iƴëfa vële hwëtahnëk

23 Piyer gë San, tavëndeni tuŋ, njilehnëni taŋ gë vële hwëtahnëk vëỹëntaw̃ pëƴanihëhni fop ile ntehnënihëhni vësankaf vësëna wasaɗëha va gë vicër vëỹëntaw̃ ɓulunda ỹa. 24 Ga nëpanihëhni, vëhni fop, pëgwëlehnëni njëfandëniha aki W̃ënu ŋa: «Ahwëhn, wëjë lik ambin ŋi, g'inkal iŋi, gë wov ỹi, do gë fop ile yehëhna hnam ỹa. 25 Gë fere Iƴir Ipacah ŋa njëɗaruha acërakëlo fu David, aryokuŋëhn hu ỹa, nës:

«“Soŋe ye ntavëkëhni aki wayal w̃i?

Soŋe ye nkwajëlëɗëni ntini waɓulunda ŋi ile wok koɗina nke?

26 Vëhnaw̃ vëvë nkal vi pëhwëtani w̃ët w̃a.

Ha, vëvë haryënkw ɓulunda va nkwëryëlëni ŋwëỹëniha Ahwëhn a W̃ënu ŋa gë Arëhnayik alëw̃u ỹa.”

27 Paryi nke, hn'iŋi naw̃, Eroɗ gë Pos Pilat nkwëryëlëni gë vële wok vëyena wasëwif va do gë ɓulunda Isërayel ỹa, këfëniha aryokuŋ asëvah alëw̃ hu ỹa Yesu, ale rëhnaru ỹa. 28 Ɓare ile ntini ỹi fop, gena haw̃ary ile fëhnaruho wëjë dënk koɓëri ỹa fo ntini. 29 Tame, Ahwëhn, nëpary gante ŋañënahnëɗënihëfu ka, do njëɗaryihni, vëryokuŋ hu va, pëƴahnëni wanës hu ŋa g'ikwëtahn pëɓah. 30 Tufahnëry fanka hu fa gë fere wëdahëse wapëmpëhnahnah njërënahnënihëhni vahnë va g'uw̃ac Yesu, aryokuŋ hu asëvah ỹa.»

31 Ga puhnani iƴëfa ŋa, pëgwëlehn ñënkand hn'ile mbarëniho hna. Pëɓëlehnëhni vëhni fop Iƴir Ipacah iŋa do pëgwëni pëƴahnëndëni wanës W̃ënu ŋa g'ikwëtahn.

Iɗemal vële hwëtahnëk

32 Fop vële hwëtahnëko va nkwëryëlëniho g'intaw̃ary do g'inahan pacah, nkeni ndampo fo. Cehëlëɗëniho fop ile kwëhnani ỹa do ahnë dehnëɗilohna ile kwëhnak ỹa umë fo hwëhnëk. 33 Vëfaƴik va pëƴahnëɗëniho iɓëhn Ahwëhn a Yesu gë fanka sankaf do W̃ënu ŋa njëɗaɗëhëhniwo fop ile valëɗëhëhniwo ỹa. 34 Hnë vëhni fop ahnë gojëlawohna iñë, kaɓi vële hwëhnako wëhaỹ ma watere va nkwafëɗëniho wati wati, do njojëndëni koryi ỹa 35 njëɗandënihëhni vëfaƴik va: vëhni, cehëlendënihëhniwo vëhni fop do ale-wo-le, gante mbalëka ka, nuỹaɗëho.

36 Nkeho hnam asan ale w̃aciko Yosef. Avë hnënk Levi yeho do Sipër hna nagiko. Vëfaƴik va Barënabas macënihawo, umë fëhnëtanëɗ «asan ale hamënaỹehnëɗ». 37 Asan arac hwëhnako kaỹ nte nkwafëko do njo koryi ỹa, njëɗahni vëfaƴik va, soŋe vële mbalëɗ va.

5

Wamër Ananiyas gë Safira

1 Nkeho fëna asan ale w̃aciko Ananiyas. Nkwëryëlëniho g'asëvalu, Safira, nkwafëni kaỹ nte kwëhnaniho ŋa. 2 Ŋaỹëtëko koryi ỹa tac nji njëɗahni vëfaƴik va ile wok ỹa, do asëvalu njëtëko.

3 Awa Piyer më ntehnëka: «Ananiyas, soŋe ye w̃aw̃ëru Sintani tënki hafo pëɓ ntaw̃ary hu hna? Mërëhnëruha Iƴir Ipacah iŋa, ŋaỹëtëru koryi ile wafahnëru kaỹ dëw̃ hu ŋa! 4 Awafahnënd ỹa wëjë hwëhnëko kaỹ iŋi, do nte nkwafëru ŋa fëna gena bi wëjë hwëhnëko koryi ỹi? Hak kolëru ahnaha hafo ali koyëna? Gena vahnë w̃ërëhnëru, W̃ënu ŋa w̃ërëhnëru.»

5 Ananiyas, ga nkwëryëk watac, njok cëmëlehn taŋ. Fop vële yëtako watac va ntakëkëhniwo ɗus. 6 Vëjar njilehnini përyëni iñas ŋa tac njoni mbañëni.

7 Ga ndëcëk wëwati warar, asëvalu Ananiyas tëkëlehn, hara ƴëtëna ile liyak hnam ỹa. 8 Piyer më tëƴëka: «Pëƴarye, kaỹ nte wafërun ŋa, koryi lëw̃u ỹi aki bi nke?»

Më ntëkwaka: «Ha, aki nke.»

9 Awa Piyer më ntehnëka: «Hak kolahnërun aw̃ërëhnuna Iƴir Ahwëhn a aki? Nëpary: vële yikëh mbañiniha asan hu va tëkini rënka li do njiɗëni mbañinihi, wëjë fëna.»

10 Wati rac dënk njolehn haryënkw Piyer cëmëlehn taŋ. Vëjar va tënkëlehnini tëkatëniha ga cëmëk; njolehnëniha mbañëniha ɗarël hn'ile mbañëniha asanu hna. 11 Watac njonëhnikëhniwo ntakah cankaf vële hwëtahnëk va fop gë vahnë vëhaw̃ary vële yëtako va.

Vifëmpëhnahnah viyaɓah vile ntiɗëni vëfaƴik

12 Vëfaƴik va ntiɗëniho viỹë vifëmpëhnahnah gë wëdahëse waƴaɓah ɓulunda hna. Vële hwëtahnëk va fop njehëkëhniwo ɓarël nder Salomo* mbë Cery W̃ën Cankaf hna. 13 Ahnë ahaw̃ary ɗëkëɗilohna naw̃ahni; do vahnë va fop ntënënëɗënihëhniwo ɗus. 14 Hnë watac fop vële hwëtahnëɗëha Ahwëhn va nkwënaɗëniho kwëlëkwël, vësan gë vësëval. 15 Njiniho hafo canëndënihëhni vëres va vankaw̃ hna: hnë wëgway kwëtëɗenihëhniwo ma hnë wafad, soŋe, ge Piyer ndëcëɗ, wëla cën dëw̃u ŋa fo koɗ cankëhni. 16 Vahnë vëyaɓah fëna nkaryaryëɗënihëhniwo vëres do gë vële mbërehnëni waƴine vëvë vankol vante kakëniho gë Yerusalem va. Do fop njërënëɗeniho.

Vëfaƴik va mbërehnëɗeni

17 Asëna wasaɗëha asankaf a gë wasaduse waỹëntaw̃ w̃a fop ñew̃aryënihëhniwo vëfaƴik va ile ntiɗëniho ỹa. Awa umë pëhnani ntinihëhni iñë. 18 Më matëni pëlanihëhni vëfaƴik va do cëɗehnënihëhni kaso ɓulunda hna. 19 Ɓare g'umëɗ ga, mëleka Ahwëhn a më piɗëtëk warënka kaso w̃a, canëkëhni do ntehnëhni: 20 «Ƴiryin Cery W̃ën Cankaf hna afëƴawuni ɓulunda ỹa wanës wante yoɗ uwám usër hna.»

21 Vëfaƴik va maw̃ëhnëlehnëniha: koɓëri fo g'acahnëfëɗ ga, njilehnëni Cery W̃ën Cankaf hna pëgwëlehnëni karaŋëndënihëhni vahnë va.

Awa, asëna wasaɗëha asankaf a do gë vële nkeniho va më macënihëhni Mbara Vëhitiŋ vicër ɓulunda wasëwif va soŋe kitiŋënihëhni. Tac më paƴehnëni njinëhnini vëfaƴik va, gë kaso njojini. 22 Ɓare vëyëka va ga tëkëni kaso hna, vërëkatëlëhniwohna hnam. Umë mbokani pëƴahnëni: 23 «Tëkatëɓun warënka kaso w̃a ga nkok piɗi ɗus vëyëka va ale-wo-le ỹëw̃a lëw̃u hna haryënkw warënka hna, ɓare ga piɗëtëɓun, ahnë tëkatëlëfunahna ɓambery!» 24 Ante nkwëryëniho watac ŋa, asankaf vëyëka Cery W̃ën Cankaf ŋa gë vësankaf vësëna wasaɗëha va vëyëtëlohna ile nahaɗëni do tëƴëlëɗëniho bi ye likëhni vëfaƴik va.

25 Hnë wati rac, tëkëlehni ahnë pëƴahni: «Vësan vële sëɗehnërunëho va selele Cery W̃ën Cankaf hna nkeni do ɓulunda ỹa karaŋëɗëni.» 26 Awa, vësankaf vëyëka va njilehnëni gë vësan vërac mbokaryinihëhni vëfaƴik va. Ɓare vëỹañënalohna, kaɓi ntakëkëhniwo gë ɓulunda ỹa antë ntutënihëhni gë wëraka.

27 Ga mbokaryinihëhni, umë njonihëhni Mbara Vëhitiŋ hna gë vësëna wasaɗëha hna. Asankaf vësëna wasaɗëha ỹa 28 më ntehnëkëhni: «Mbañëhnirun karaŋ vahnë g'uw̃ac aỹi asan ŋa. Ɓare wëli pëɓënërunëhëhni vahnë vëvë Yerusalem vi ikaraŋ hun iŋi wahakili walëw̃ hni hna, do ntehnërun fuhnë ryaw̃ëka aỹi asan.»

29 Awa Piyer gë vëfaƴik vëỹëntaw̃ va më ntehnëni: «W̃ënu ŋa rëfëka maw̃ëhni, gena vahnë. 30 W̃ën warëm fu ŋa mbëhnëndanëka Yesu nte fakërun hnë kërëwa soŋe aryaw̃una. 31 Umë matëndëk W̃ënu ŋa soŋe ntaña g'irëhw lëw̃u had asankaf do afehët, njëɗahnëhni vahnë vëva Isërayel va nkwëcëtëni vankeya vantëw̃ hni va do nuỹahnëni itavëhn wameh wadëw̃ hni ŋa. 32 Do fuhnë, waseɗe warac yeɓun, g'Iƴir Ipacah nte njëɗakëhni W̃ën vële w̃aw̃ëhnëɗëha va.»

33 Mbara Vëhitiŋ va, ga nkwëryëni watac, ntavëkëhniwo had tënkëhni wasakahn w̃a, do ñaɗëniho ndaw̃ehnënihëhni vëfaƴik va. 34 Ɓare aryampo hnë vëhni, farise ale w̃aciko Gamaliyel, teɓako wanës ŋa. Aharaŋ sariya ale ntënënëniho ɓulunda ỹa fop yeho. Matëko tase vahnë fop tëƴ canini ten toƴe vëfaƴik va. 35 Tac më ntehnëkëhni vële mbarëniho va: «Vëva Isërayel, diryin wajira ile ỹaɗun aliwuni vëỹi vësan vi. 36 Ɗënkwëtaryin: ɓiỹëna nuyinëkawo asan ale w̃aciko Teyudas, pëlako nkaf ntëw̃u ŋa had aryëndah; tëkëniho vahnë wakeme wahnah vële rëfëɗëhawo va, ɓare ndaw̃iko, do fop vële rëfëɗëhawo va campëniho do golohna nkwëryënde ga nësëɗe soŋe lëw̃ hni. 37 Umë, ga ndëcëk, wati vaker hna, Yuɗa avë Galile ỹa cahniko. Umë fëna vahnë vëyaɓah tëfëɗënihawo ɓare ndaw̃iko umë fëna do fop vële rëfëɗëhawo va campehniniho. 38 Awa tame, wëli ile hnahaɓu ỹa: antë awo afaɓu wëɓa vëỹi vësan do tavëryinëhni njini. Ge ile ntiɗëni ỹi gë ile ñaɗëni ỹi nahan dëw̃ hni dënk matik përëkaɗ. 39 Ɓare ge paryi W̃ën hna matik koɗiluhna aw̃emaỹehnuni, ant'aliwu hafo aw̃ëtaryuna W̃ënu ŋa!»

Mbara Vëhitiŋ va maw̃ëlehnëni wanës Gamaliyel ŋa. 40 Macëlehnënihëhni vëfaƴik va, ndafehnënihëhni tac ntehnënihëhni antë mbok nësëni g'uw̃ac Yesu, tavëlehnënihëhni.

41 Vëfaƴik va cahnëlehnëni hnam g'uhnatah sankaf kaɓi W̃ënu ŋa catahnëkawo gë vëhni korotëni soŋe w̃ac Yesu w̃a. 42 Pëgw hnë fac rac, selele Cery W̃ën Cankaf hna do watere hna, nkoniho karaŋëndënihëhni vahnë va do pëƴahnëndëni Wanës Wakasëk Arëhnayik a, Yesu.

6

Vësan mbëɗ gë vëhi vële rëkëɗ ndemandënihëhni vëfaƴik

1 Hnë wati rac, nkwënaɗëniho vële hwëtahnëk va ƴaɓ iŋa. Nkeniho hnë vëhni wasëwif wale hnagiko Isërayel hna, Wa-ebëre nësëɗëniho, do wëryampo hnë wayal wahaw̃ary matiniho, Wagërek nësëɗëniho. Vële hnësëɗ Wagërek va mëhnaɗëniho soŋe vële hnësëɗ Wa-ebëre va, ntehnëndëniho vërac vësahëlendilohna rokëtok ỹa gante caŋëk fac-wo-fac ka soŋe vësëval vëvë kore lëw̃ hni vële cëmaryëk vësan va. 2 Awa vëfaƴik pëhw gë vëhi va më mbarënihëhni vële hwëtahnëk va fop ntehnënihëhni: «Caŋëna soŋe lëw̃ fu ravëfu pëƴahn wanës W̃ënu ŋa faɓahnëfu cahëlehn ile rokëɗe. 3 Awa tame, vëỹënta fu, tëhnaryinëhni hnë w̃uhnë vësan mbëɗ gë vëhi, vële pëɓëk Iƴir Ipacah, gë yasery, do hwëtahnik. Kwëtehnahnëɗëfunëhëhni iỹi ɗoku. 4 Koyëna fuhnë koɗëfun wo hahnëndafu iƴëfa ŋa gë ikaraŋ vahnë wanës W̃ënu ŋa.»

5 Vële hwëtahnëk va fop maw̃ëniho watac. Më tëhnanihëhni vëhni: Ecen, asan ale hwëtahnëkawo ɗus W̃ënu ŋa do pëɓëko Iƴir Ipacah, gë Filip, gë Përokor, gë Nikanor, gë Timon, gë Parëmenas, do gë Nikola mbë Antiyos nte saliŋëko koɓëri ŋa sali wasëwif. 6 Më tufinihëhni vëfaƴik va soŋe njëfanëhnënihëhni do tindënihëhni wëɓák ŋa ale-wo-le vëhni fop.

7 Wanës W̃ënu ŋa campëɗëho kwëlëkwël g'ahaw̃ary do iƴaɓ vële hwëtahnëk va nkwënaɗëho ɗus Yerusalem hna. Do wëla vësëna wasaɗëha vëyaɓah kwëtahnënihawo Yesu do maw̃ëhnëniha.

Ipëla Ecen

8 Ecen, W̃ënu ŋa njëɗëkawo ɗus do pëɓënëkawo fanka falëw̃u fa, ntiɗëho wëdahëse gë vifëmpëhnahnah visankaf ɓulunda hna. 9 Ɓare vësan vëryampo pëgwëlehnëni nkwajëtehnëndëniha. Vësan vërac vëvë cery caliŋa nte w̃acëɗe «Cery Caliŋa mba Vëramp vële Ravik» yeho. Ani matiniho: Siren, gë Alekësandëri, gë Silisi, do gë Asi. Nkwajëlëɗëniho gë Ecen, 10 ɓare vëhoɗilohna tufahnëni gena toña wanës wacatah wadëw̃u wante nësëndanëɗëhawo Iƴir Ipacah iŋa.

11 Soŋe rac, më cosënihëhni vahnë ntehnëni nkwëryëniha ga nësëɗ wanës wante yew̃ëɗëha Moyis gë W̃ënu ŋa.

12 Koyëna ntavëndanënihëhniwo ɓulunda ỹa, gë vicër ɓulunda va, do gë vëharaŋ sariya va. Tac më nëñëlëhnëniha Ecen pëlaniha, njoniha Mbara Vëhitiŋ hna. 13 Njoryaryënihëhniwo fëna waseɗe vëw̃ër va më ntehnëni: «Aỹi asan tëryëɗina nës wameh soŋe Cery Cëvah Cankaf W̃ënu ntëw̃ fu ŋa gë Sariya Moyis ỹa. 14 Nkwëryëɓunëha, ga ntehnëɗ, Yesu mbë Nasaret ŋi nihëɗ Cery W̃ën Cankaf ŋa do nkwëcëtëɗ wënamu wante njëɗakëfu Moyis ŋa.»

15 Fop vële yeho hnam va ntaŋënihawo Ecen kaɓi nunihawo yëka ỹa had yëka mëleka nkehawo.

7

Wanës Ecen

1 Asëna wasaɗëha asankaf a më tëƴëka Ecen: «Toña bi ye ile hnësëɗe soŋe hu ỹi?»

2 Awa më ntëkwaka: «Warëm mën gë vëỹënta mën, nëparyino: W̃ën Hnaỹah ỹa karyëtahnëkawo rëm fu ỹa Abëraham ante nkeho Mesopotami hna ani gë njihahnënd ntëɗ Aran hna. 3 Më lehnëkawo: “Tavëry nkal hu ŋi, gë hnënk hu ỹi do ayi hn'inkal nte rufëɗëmi hna.”✡ 4 Koyëna tavëko Abëraham nkal Kalëde ŋa nji ntëɗ Aran hna. Tac ante cëmëko rëmu ŋa, W̃ënu ŋa më pakëtika hnë nkal nte yehahnërun gaki ŋi. 5 W̃ënu ŋa ñoñ ƴëɗëlawohna Abëraham kwëhn umë hnam, wëla fënkwac fatoƴ ƴëɗëlawohna. Ɓare më lehnëkawo njëɗaɗëha nkal iŋa do vërahu kwëhnëɗëni ge cëmëk. Hara wati rac, Abëraham kwëhnalëhniwohna ten vutah. 6 W̃ënu ŋa më lehnëkawo vutah vuntëw̃u va hnë nkal nte wok gena dëw̃ hni ntëɗëɗëni, hn'ile nkeɗëni vëramp do ntiɗeni këm fo hnë wabëhn wakeme wahnah (400). 7 W̃ënu ŋa nkwënëko piniŋëɗëhëhni ɓulunda ile liɗëhëhni vëramp ỹa. Ge ndëcëk watac, cahnëɗëni hn'inkal tac do njijëni ani dënk, hn'iŋi nkal, cëmbëndëniho.✡ 8 Tac W̃ënu ŋa kwëtëlëniho gë Abëraham do njëɗahna namu háci ỹa nke dahëse kwëtëla ntëw̃ hni ŋa. Awa Abëraham nagëhnikawo facan, Isak maciko, do kácëkawo ante nuỹako wafac mbëɗ gë warar ŋa. Isak fëna koyëna kácëkawo aju Sakob, do Sakob fëna kácëkëhniwo viju, vële yeho warëm pëhw gë wahi waryënkwëryënkw w̃a.

9 «Viju Sakob, vërac ñew̃ary, fëlakëhniw̃o më nkwafëniha ahery hni Yosef, soŋe nji had aramp hn'inkal Esipët hna. Ɓare W̃ënu ŋa g'umë nkeniho. 10 Ntihëtëkawo mbër ntëw̃u ŋa fop do njëɗakawo yasery hafo Faraw̃o ỹa, ahnaw̃ Esipët, nëŋa ɗus g'umë. Arac më ntika guverëner Esipët hna do gë tere ucankaf hna fop.

11 «Tac tëkëlehni inte cankaf Esipët hna fop gë nkal Kanan ŋa. Ambër cankaf yeho. Warëm fu w̃a ñoñ vëwolohna nuỹandëni ile tokëɗëni. 12 Sakob njëtako nkehëhna Esipët hna ile rokëɗe, do ryënkwëryënkw ỹa më paƴëkëhni viju, warëm fu w̃a. 13 Ga njini higëna ỹa, Yosef më ntik njavëtëniha vicëru do Faraw̃o ỹa njëtako vicëru va ye. 14 Tac Yosef më paƴehnëk njinëhni rëmu Sakob gë tere lëw̃u ỹa fop. Vahnë wafëhw imbëɗ gë wahi g'imbëɗ (75) nkeniho. 15 Awa Sakob gë tere lëw̃u ỹa njilehnëni gë Esipët; hnam cëmëniho umë gë warëm fu waỹëntaw̃ w̃a. 16 Sisem hna njiryeryiko waỹas walëw̃ hni w̃a, kwëtini hn'iƴag inte ntaw̃ëko Abëraham gë koryi hnë viju Hamor.

17 «Ɓulunda fu ỹa njaɓëniho do nkwënaɗëniho kwëlëkwël Esipët hna hafo tëhaj wati le ntihand W̃ënu ŋa ile nësëhnëkawo Abëraham ỹa. 18 Awa, ahnaw̃ ale wok ƴëtëlawohna Yosef naw̃ëgëko Esipët hna. 19 Ahnaw̃ arac tokaɗëhëhniwo ɓulunda fu ỹa do këm fo ntiɗëhëhniwo vacërakëlo fu va porosiŋatëndëhni tavëndënihëhni vutah vunul va cëmëndëni.

20 «Hnë ƴamani rac nagiko Moyis. Fatah fankwamah yeho, do W̃ënu ŋa ŋahnëkawo. Ỹalu hna njëw̃ëndiko hnë wadepera watar. 21 Tac më njëbik hnë kankel do ntabi hnë garyëla. Awa aryagu Faraw̃o ỹa hnufakawo do kwëɗëkawo had fatah fantëw̃u. 22 Koyëna ñëŋako Moyis fop uyët vëvë Esipët va do kwëhnako fanka hnë ile nësëɗëho do ntiɗëho ỹa.

23 «Ga nuỹak wabëhn wafëhw wahnah, Moyis pëhnako nji njëkihni vëỹëntaw̃u vële nkeni hnënk va, viju Isërayel. 24 Wati rac nukawo avë Esipët ga ntiɗëha këm fo avë Isërayel. Awa më ntëw̃ëhnëka mbaỹ ntëw̃u ŋa, ndaw̃a avë Esipët ỹa. 25 Ntiyahnëkawo nkwëryëɗëni wahnënk walëw̃u w̃i, gë umë pehëtëɗëhëhni W̃ënu ŋa, ɓare vëwëryëlohna. 26 Ga pacëk, Moyis tëkatëkëhniwo vële nkeni hnënk va ga mëtëɗëni do ñaɗëho konjëlehnëhni. Më ntehnëkëhni: “Wëlawo mën, hnënk yerun! Awa soŋe ye lilëɗun këm fo aki?”

27 «Ɓare ale liɗëhawo aỹëntaw̃u këm fo ỹa më cañëtaka Moyis ntehna: “Ye yentahniki? Mo liki asankaf do ahitiŋ alëw̃ fu? 28 Aryaw̃o bi ỹaɗu, gante ndaw̃ëruha ỹëhno avë Esipët ki?” 29 Moyis ga nkwëryëk wanës watac, më nkaryëk nji ntëɗ hn'inkal Madiyan hna; hnam nuỹakëhniwo vutah vucan vuki.

30 «Ga ndëcëk wabëhn wafëhw wahnah, mëleka haryëtahnëkawo Moyis wula hna, fagant humpen fatëh fante ỹagëɗëhohna ɗarël kuŋ nte w̃acik Sinayi hna. 31 Moyis pëmpëhnahnëkawo ga nuk hwëɗëh ha fatëh hna koyëna. Ɓare tëhaɗëho soŋe pëcëta wapacëk, më nkwëryëk kopa Ahwëhn a ga ntehnëɗëha: 32 “W̃ën vacërakëlo hu ŋa yeɓu, W̃ën Abëraham, W̃ën Isak, do gë W̃ën Sakob.” Moyis mbalëɗëho, ɗëkëɗilohna njihn yëka ỹa.

33 «Awa Ahwëhn a më ntehnëka: “Paryëtëry wapary ŋi, kaɓi hn'ile kahnëru hna cëvak. 34 Nuɓu ambër ɓulunda mën ŋa Esipët hna, nkwëryëɓu wako g'iŋëm dëw̃ hni ŋa do cëliɓu, fehëtëw̃ëhni. Tame, ƴij: paƴëɗëmi gë Esipët.”✡

35 «Moyis tac dënk ye nte ŋwëỹëniho ntehnëniha: “Mo liki asankaf do ahitiŋ?” Umë paƴëka W̃ënu ŋa had asankaf, afehët ɓulunda g'iɗema mëleka le sahnëhnikawo humpen fatëh hna. 36 Umë sanikëhni Esipët hna. Ntiko wëdahëse gë vifëmpëhnahnah hn'inkal tac, nte ntëmpëtaɗëniho Wov Vëntah hna, do gë hnë wabëhn wafëhw wahnah wula hna.

37 «Moyis tac dënk lehnëkëhni viju Isërayel: “W̃ënu ŋa canëhnëɗëhuna kila had ami avë ɓulunda hun.” 38 Do fëna, ante mbarëlëɗëniho ɓulunda Isërayel wula ŋa, umë hahnëɗëho yëbëlan vacërakëlo fu va gë mëleka le hnësëhnëɗëhawo hn'ikuŋ Sinayi ỹa. Hnam nuỹajëɗëho wanës W̃ën wante yëɗahnëɗ uwám usër soŋe njij pëƴafu.

39 «Ɓare vacërakëlo fu va vëỹaɗilohna maw̃ëhnëniha; më cañëtaniha do pëhnani mbokani Esipët. 40 Umë ntehnëniha Aron: “Dinëhnëryifu wamën wante ryënkwaryëhëɗëfu, kaɓi ƴëtëlëfuhna bi ye fëlaka aŋi Moyis nte sanikëfu Esipët ŋi.” 41 Awa më ndëhwarëni w̃ën le mëntëlëni gë fañihni, ntinëhnëniha saɗëha, do më ntini ambënt nëŋah soŋe ile ntini vëhni dënk ỹa. 42 Ɓare W̃ënu ŋa niỹahnëkëhniwo do tavëhni cëmbëndëni wahol wale ye g'ambin w̃i. Gante kerik kayëte wakila ki:

«“O ɓulunda va Isërayel,

Gena ami sënahnërun saɗëha wusaw̃

gë wasaɗëha waỹëntaw̃ hnë wabëhn wafëhw wahnah wula hna.

43 Hali, ndiɓëɗunëho gante-wo-gante

usank w̃ën ile w̃acëɗeho Molok w̃a

do gë w̃ën hun ile liyarun w̃ëntëlah

g'ikol nte w̃acëɗe Refan ŋa.

Ntiyarunëho waŋi wamën w̃uhnë dënk aw̃untahnëndu.

Soŋe umë fakëtandëmu hafo Babilon.”

44 «Wula hna warëm fu w̃a kwëhnaniho usank ule ryënkwëtehnëɗëho kwëtëla nte ntiniho W̃ënu ŋa gë vëhni ŋa. Usank rac ntiko Moyis gante ntehnëkawo W̃ën ka. Sifa ule tufëkawo w̃a ntiko. 45 Urac, teɓalëɗëniho warëm fu w̃a. Vëhni gë Yosuwe njoniho hnë nkal nte nkehahnëniho ɓulunda vële wok vëyëtëlahna W̃ën, vële ntak W̃ën haryënkw lëw̃ hni va. Hnam nkoko afo David nke ahnaw̃. 46 Arac nuỹako iɗema W̃ënu ŋa kaɓi W̃ënu ŋa ñaɗëhawo. Awa David tëƴëkawo maw̃ëryana nëmpët usank w̃a gë nte vëryik nte rëkëɗe cëmbahnënde, umë W̃ënu Sakob ŋa. 47 Ɓare Cery tac Salomo* vëryehnëko.

48 «Ɓare, ile ye toña ỹa, W̃ën Hunte Sëpëk Fop ŋa dëɗëɗina hn'acery nte mbëryëni vahnë. Wëlin ile pëƴahnëk kila ỹa:

49 «“W̃ënu ŋa Ahwëhn a ntehnëk: ‘Ambin ŋa ye tinki naw̃ mën ŋa,

nkal iŋi ye hn'ile yinëgehnahnëɗefu wapary mën ŋa.

Iỹëhne sifa Cery hoɗun avëryëhnuno?

Aŋëhne cape koɗëfu ỹëwu?

50 Gena bi ami lik vëỹin fop?’ ”

51 «W̃uhnë vahnë vële kambëk vankaf vi, W̃ënu ŋa macëɗëhu ɓare piɗërun wasakahn hun† w̃a gë vanëf hun va, ŋwëỹëɗunëha kwëlëkwël Iƴir Ipacah iŋa! Had vacërakëlo hun va nkerun! 52 Nkehëhna bi kila ile nkoni vëvërehnëna? Ndaw̃ënihëhni vële fëƴahnëɗëho itëk Yesu, Asatah a. Do w̃uhnë, tame, nkwafërunëha do aryaw̃ehnuna. 53 Toña ye, nuỹarun sariya W̃ën ỹa gë wamëleka ŋa, ɓare mawëhnëluhna muk!»

Icëm Ecen

54 Vëhitiŋ vësankaf wasëwif va, ga nkwëryëni wanës watac, cenakëhniwo ntavah ŋa soŋe Ecen afo cemëlehnandëni aki fo wabeñ ŋa. 55 Ɓare umë, pëɓëkawo Iƴir Ipacah iŋa, më kaŋëk g'ambin do nu humpen inaỹ W̃ënu ŋa, do Yesu g'irëhw W̃ën kahnëko. 56 Awa më ntehnëk: «Nëparyin: nuɗëfu ambin ŋi piɗëtak do Ajë Ahn'a g'irëhw W̃ën kahnëk.»

57 Vële wëryëko wanës watac va, më ndekani ɗus ciŋalehnëni vanëf va, më nëñëlëhnëniha vëhni fop. 58 Canëniha naw̃ hna do ntutëndëniha gë wëraka soŋe ndaw̃ëniha. Vële w̃ërahnëkawo Ecen va, jar nte w̃acik Sol kwëtehnahnëniho viỹi vilëw̃ hni va.

59 Wati nte ntutëɗënihawo ŋa, Ecen njëfako ntehn: «Ahwëhn Yesu, kwëtehnahnëmi ntaw̃ary mën iŋa!» 60 Tac njolehn ndëkwëhn do ndeka rëkwa ỹa gë fanka fop: «Ahwëhn, tavëhnëryihni uw̃i w̃eh!» Ga nësëk koyëna cëmëlehn.

8

Ikorotehn vële hwëtahnëka Yesu

1-2 Sol nëŋëkawo iɗaw̃ Ecen ŋa. Nkeniho hnam vësan vële hahnëndako soŋe W̃ën mbañënihawo do konëhnëɗënihawo ɗus.

Fac rac dënk pëgwiniho koroteyehnëndeni ɗus vële hwëtahnëka Yesu va Yerusalem hna. Vëhni fop campëniho vankol vambë Yuɗe gë Samari hna, vëfaƴik va fo woko hnam. 3 Sol, umë njawërëɗëho mbëvehnëhni vële hwëtahnëk va; njiɗëho tere-wo-tere canëndëhni, vësan gë vësëval, cëɗëndëhni.

Ɗoku Filip Samari hna

4 Vële sampehniko va ndapëniho wayal hna pëƴahnëndëni Wanës Wakasëk ŋa. 5 Filip njiko naw̃ cankaf Samari hna pëgwëlehn nësëhnëndëhni soŋe Arëhnayik a vahnë vëvë hnam va. 6 Ɓulunda ỹa fop nëpaɗënihawo Filip gë yasery kaɓi nkwëryëniho ga nësëɗe vifëmpëhnahnah vile ntiɗëho va do nuniho: 7 vëyaɓah vële nkeniho gë waƴine va cahnënihëhniwo ndekatëndëni ɗus; do vëreyah gë vële ye vorovoro vëyaɓah njërëniniho. 8 Koyëna, naw̃ iŋa hnë uhnatah sankaf nkeho.

9 Hara, asan ale w̃acik Simo lëɗëntiko hn'ankol tac do mbilaƴo kavëla ntiɗëho. Pëmpëhnahnëndanëɗëhëhniwo ɓulunda Samari ỹa do naỹënaɗëho. 10 Fop ɓulunda ỹa, vutoƴ gë vënaỹah per, nëpaɗënihawo pary. Ntehnëɗeho: «Aỹi asan fanka W̃ën fa dënk ye, fale w̃acëɗe “Fanka Fahnaỹah.”» 11 Mbiỹëko ga pëmpëhnahnëndanëkëhniwo gë mbilaƴo kavëla lëw̃u ỹa, soŋe umë nëpaɗënihawo pary. 12 Ɓare ante pëƴakëhniwo Filip Wanës Wakasëk soŋe Naw̃ W̃ënu ŋa do gë soŋe Yesu Këris ỹa, kwëtahnëniho do njaryiniho vësan gë vësëval per. 13 Simo umë dënk më lehnëko kwëtahnëk do njaryiko. Koɓëri tac, ŋaw̃ëɗilawohna Filip kaɓi pëmpëhnahnëkawo ɗus vifëmpëhnahnah gë wëdahëse wade nuɗëho ŋa.

14 Ante njëtaniho, vëfaƴik va Yerusalem hna, vëvë Samari va maw̃ëni wanës W̃ënu ŋa, më paƴënihëhni ỹal hni hna Piyer gë San. 15 Vëhni ga tëkëni Samari hna, umë muntanënihëhni vële hwëtahnëk va nuỹahnëni Iƴir Ipacah iŋa 16 kaɓi Iƴir Ipacah iŋa cëlëlohna ten wëla hnë aryampo hnë vëhni; g'uw̃ac Ahwëhn a Yesu fo njaryiniho. 17 Awa Piyer gë San më tindënihëhni wëɓák ŋa nuỹalehnëni Iƴir Ipacah iŋa.

18 Simo ga nuk vële hwëtahnëk va njëɗayini Iƴir Ipacah iŋa ante tindënihëhni vëfaƴik wëɓák ŋa, më ñaɗ njëɗahni koryi vëhni Piyer gë San 19 ntehnëhni: «Maw̃ëryanëryino ami fëna iŋi mëk, soŋe ale-wo-le rindëɗëfu wëɓák ŋa nuỹahn Iƴir Ipacah iŋa.»

20 Ɓare Piyer më ntëkwaka: «Araɓi mbëvehni koryi hu ỹi gë wëjë per, kaɓi naharu uyëɗ W̃ënu ŋa koɗe ntaw̃i! 21 Tëfëlihna wëla toƴe alinti ɗoku le liɗëfun ỹi, kaɓi ntaw̃ary hu ŋa catëna haryënkw W̃ën hna. 22 Tavëry iña hu meh iŋi do muntaryehna Ahwëhn a soŋe, ge koɗ nke, tavëhnahni iña meh nte hwëhnaru ntaw̃ary hu ŋi. 23 Ha, tavëry kaɓi nuɗëfu njapëru do aramp wameh yeru.»

24 Awa Simo më ntehnëkëhni vëhni Piyer gë San: «Muntanëryinow̃a Ahwëhn a w̃uhnë dënk soŋe antë nkewo iñë hnë wante hnësërun ŋi fop.»

25 Vëfaƴik vëhi va, ga puhnani nës ile njëtëniho soŋe Ahwëhn a Yesu do pëƴahnëni wanës waɗëw̃u ŋa, mbokalehnëni Yerusalem. Nkaw̃ hna pëƴahnëhëɗëniho vankol Samari vaƴaɓah Wanës Wakasëk ŋa.

Filip gë asan avë Ecopi

26 Fac ryampo mëleka Ahwëhn lehnëkawo Filip: «Ƴiryeyi g'ankaw̃ ƴirah nte w̃atëk Yerusalem yiɗ Gasa ŋi.» 27  Awa Filip njilehn taŋ. Nkaw̃ ntëw̃u hna, nulehna asan. Asan arac alënënik avë Ecopi yeho, ale hwëtehnahniko hnapul Kandas ỹa, ahnaw̃ asëval avë Ecopi ỹa. Soŋe icëmb W̃ënu ŋa njiko Yerusalem hna 28 do gë ỹalu mëncëɗëho. Saret lëw̃u hna ntañako do kayëte nte kerëko kila le w̃aciko Esayi ŋa karaŋëɗëho. 29 Iƴir Ipacah iŋa më ntehnëka Filip: «Ƴiryeyi arëka iỹi saret.»

30 Filip më nkaryëk, tëhahna, do nkwëryëɗëho avë Ecopi ỹa kayëte kila Esayi ŋa karaŋëɗëho. Umë tëƴëka: «Nkwëryëɗu bi ile haraŋëɗu ỹi?»

31 Asan a më ntëkwak: «Hak koɗëfu wëryu, ge ahnë pacënëhnëɗilohna?» Do umë ntehnëka Filip kaƴënti saret hna ntaña ɗarël lëw̃u.

32 Hara viŋi Vikerëh karaŋëɗëho:

«Nkeho had ife

ile yiryeryëɗe gante ndaw̃ëɗe,

ndemëhnako had fape fante wok koɗina nës haryënkw

ale w̃ëcëɗëha imul,

umë fëna ñoñ nësëna.

33 Cëfëhnanik do nuỹana satah.

Ahnë koɗina nës soŋe vutah vuntëw̃u va

kaɓi koɓëri fo ntihëtik ɗuniỹa li.»

34 Avë Ecopi ỹa më tëƴëka Filip: «Këlami, pëƴarye bi soŋe mo nësëɗ kila ỹi aki? Soŋe lëw̃u ỹa dënk bi, ma ahnë ahaw̃ary ye?» 35 Awa Filip më teɓak wanës ŋa, pëgw hnë Vikerëh vitac dënk, më nësëhnëka Wanës Wakasëk wëɓa Yesu ŋa.

36 Nkoniho njindëni tëkëlehnëni hn'ile nke w̃ënka. Awa avë Ecopi ỹa më ntehnëk: «Wëlin w̃ënka; ye w̃emaỹehnëɗ yaryiwu?» 37 [Filip më ntëkwaka: «Ge kwëtahnëru gë intaw̃ary fu ŋa fop, koɗeru ayaryi.» Awa asan a më ntehnëka: «Kwëtahnëɓu Yesu Këris Aju W̃ënu ŋa ye.»] 38 Tac Filip më kahnëndehnëk saret ỹa cëlëlehnëni g'umë w̃ënka hna do njarya. 39 Ga ndanini w̃ënka hna, Iƴir Ahwëhn a nufëlehna Filip. Asan a golohna nunda, ɓare nkoko njind nkaw̃ ntëw̃u ŋa g'uhnatah. 40 Filip umë nulehn hnë nkol Asot hna nkeho, tac më tëfëk naw̃ g'inaw̃, pëƴahnëhënd gante-wo-gante Wanës Wakasëk ŋa, hafo wati nte tëkëko hn'inaw̃ Sesare hna.

9

Sol kwëtahnëka Yesu

1 Hnë wati rac, Sol nahan dëw̃u ŋa fop iɗaw̃ vile hwëtahnëkawo Ahwëhn a fo yeho. Njiko asëna wasaɗëha asankaf hna 2 do tëƴa vëkayëte vante tufahnëɗ njëtahni hnë vacaliŋa vambë Damas hna bi mo nke. Koyëna, ge tëkatëkëhni hnam vësan ma vësëval vële rëfëɗ Nkaw̃ Ahwëhn a, vëkayëte vatac waw̃ëryanëɗëhawo pëlahni do njiryeryëhni Yerusalem. 3 Awa gë Damas njiɗëho do tëko tëha naw̃ tac ante penëkawo taŋ caharaɓ humpen hunte w̃atiko g'ambin ŋa. 4 Njolehn do nkwëryëlehn kopa ga ntehnëɗëha: «Sol, Sol, soŋe ye vërehnëɗuho?»

5 Sol më tëƴëka: «Ahwëhn, mo yeru?»

Më ntëkwaka: «Ami, Yesu, nte vërehnëɗu ŋa ye. 6 Tame matëry, tënkëry naw̃ hna, do hnam pëƴaɗeru ile rëfëka ali ỹa.»

7 Vële tëfëlëniho Sol va vëhoɗilohna mbok ñënkani do vëhoɗilohna fëna nësëni iñë. Nkwëryëɗëniho ɗus kopa ỹa, ɓare vëhnuɗilawohna ahnë. 8 Sol matëlehn, ŋes ɗus, ɓare golohna nund. Awa më pëlayik vák ỹa kahi tëkaryi gë Damas. 9 Hnë wafac warar mëpëko, do tokëɗilohna, ceɗilohna fëna.

10 Hara, Damas hna nkeho ale hwëtahnëk do w̃acëɗeho Ananiyas. Ahwëhn a karyëtahnëkawo do ntehna: «Ananiyas!»

Umë ntëkwaka: «Ahwëhn, ani nkeɓu.»

11 Ahwëhn a më ntehnëka: «Ƴiryeyi tameki kalu ile w̃acëɗe Kalu Satah, do tere Yuɗa hna. Tëƴalëryehna asan avë nkol Tarës ale w̃acëɗe Sol ỹa. Iỹi wati dënk iƴëfa njëfaɗ 12 do, hn'ikaryëtahn, nukawo asan ale w̃acëɗe Ananiyas tënkëko tere hna do tinda wëɓák ŋa mëpëtahna.»

13 Ananiyas më ntehnëk: «Ahwëhn, vahnë vëyaɓah nësëhnëniho soŋe aỹi asan do pëƴaniho fop wameh wante ntikëhni vahnë hu va Yerusalem hna. 14 Do njijëk hn'ani gë fanka vësankaf vësëna wasaɗëha va soŋe pëlahni fop vële ramahnëki va.»

15 Ɓare Ahwëhn a më ntehnëka: «Ƴirye, kaɓi tëhnaɓuha aỹi asan nke aryokuŋëhn mën, do ntiɗëfuha ayëtëndan uw̃ac mën hnë vële wok vëyena wasëwif hna gë vëhnaw̃ vëlëw̃ hni hna, do gë hnë vahnë vëva Isërayel hna fëna. 16 Tufëɗëfuha ami dënk fop ile rëfëka korot soŋe mën ỹa.»

17 Awa Ananiyas njilehn. Ga tëkëk, tënkëko tere hna, tinda wëɓák ŋa Sol do ntehna: «Aỹënta mën Sol, Ahwëhn a Yesu haryëtahnikino nkaw̃ nte rëfiruho hna, paƴiko soŋe aholahn avoka hnund g'ahaw̃ary do pëɓahni Iƴir Ipacah iŋa.» 18 Taŋ, ile ye had vakuɓ wuwis njolehna vinkër Sol hna do kolëlehn mbok nund g'ahaw̃ary. Awa matëlehn do njaryi. 19 Tac tokëk do fanka fa mbokalehna.

Sol gë vahnë vëvë Damas

Sol wafac ñëw̃ëntiko gë vële hwëtahnëk va Damas hna. 20 Pëgwëlehn karaŋëndëhni caliŋa wasëwif hna pëƴahnënd Yesu Aju W̃ënu ỹa ye. 21 Fop vële hnëpaɗëhawo va pëmpëhnahnëkëhniwo do tëƴëɗëniho: «Gena bi aỹi asan horotehnëɗëhëhniwo Yerusalem hna vële ramahnëka Yesu va? Do ƴijëna bi ani wakwëhnampër soŋe pëlahni do njiryeryëhni hnë vësankaf vësëna wasaɗëha hna?» 22 Ɓare Sol nkwënaɗëhawo fanka fa karaŋ dëw̃u hna do wasëwif wale lëɗëko Damas w̃a vëyëtëlohna bi ye nahaɗëni ante tufëɗëhëhniwo wapacëk Yesu ye Arëhnayik a.

23 Ga mbiỹëk Sol hnam, wasëwif w̃a më pëhnani ndampo fo ndaw̃ehnëniha, 24 ɓare pëƴayiko wante pëhnalëniha ŋa. Njëkaɗeho warënka naw̃ hna g'umëɗ gë g'anent, soŋe kolahni ndaw̃i. 25 Umëɗ ndampo, vële hwëtahnëk karaŋëɗëho va hnë kankel njëbënihawo, njoniha, cëlëndëniha hamëhni kece sankaf ile heceyahniko tenda hna.

Sol Yerusalem hna

26 Ga tëkëk Yerusalem hna Sol njëkëhnahnëko mbarëlënti gë vërëfal va, ɓare fop ntakëkëhniwo g'umë, kaɓi vëhwëtahnëlohna bi paryi gë vëhni nkentik. 27 Awa Barënabas më nufëka njoka vëfaƴik hna. Umë tëfëtanëhnëkëhni gante nukawo Sol Ahwëhn ka nkaw̃ Damas hna do gante nësëhnëkawo Ahwëhn ka. Pëƴakëhniwo fëna gante karaŋëɗëhëhniwo vahnë va g'uw̃ac Yesu w̃a Damas hna g'ikwëtahn cankaf. 28 Koɓëri tac, Sol gë vëhni nkentiko, njasëlehnëɗëho Yerusalem hna gante ñaɗ ka do karaŋëɗëhëhniwo vahnë va g'uw̃ac Ahwëhn a g'ikwëtahn. 29 Nësëhnëɗëhëhniwo fëna wasëwif wale hnësëɗ wanës wagërek ŋa do nkwajëlëɗëniho gë vëhni, ɓare vëhni fëna njëkëlehnëɗëniho ndaw̃ëniha. 30 Ante njëtani vële hwëtahnëk ŋa më njoniha hafo hn'ankol Sesare hna do, hnam, më cañëtëniha nji hn'ankol Tarës hna.

31 Awa fop vële hwëtahnëk vëvë Yuɗe, Galile, do gë Samari hna ƴam nkeniho, naỹëɗëniho hnë kwëtahn hna; ankaw̃ Ahwëhn ŋa tëfëɗëniho, do nkwënaɗëniho, g'iɗema Iƴir Ipacah iŋa.

Iƴërën Ene

32 Hnë wafac warac Piyer njasëlendëho nkal hna fop. Hnë fac ryampo cabëko hnë vële hwëtahnëkawo Yesu do lëɗëko hn'ankol Lida hna. 33 Umë tëkatëka asan ale w̃acik Ene. Vorovoro nkeho: matëlohna hn'ipad dëw̃u hna koɓëri wabëhn mbëɗ gë watar. 34 Piyer më ntehnëka: «Ene, Yesu Këris njërënëki! Matëry afëhwët ipad hu ŋi.» Ene matëlehn taŋ. 35 Fop vële lëɗëko Lida va gë vëvë lañ Saron va nunihawo do kwëtahnënihawo Ahwëhn a.

Iɓëhn Dorëka

36 Asëval ale hwëtahnëk yeho nkol nte w̃acik Yafa. Tabita maciko. Uw̃i w̃ac «Dorëka» ye gë wanës wagërek ŋa, (umë lehnëɗe «incaw»). Uli fërën fo paɓëko g'uryema vëhaỹëhnah. 37 Wati rac tesëko cëmëlehn. Ga njaryik ñas iŋa, më kwëtik hnë cery mbë ƴaŋ etas hna. 38 Vële hwëtahnëk vëvë Yafa va njëtaniho Piyer Lida hna nke, ɗarël lëw̃ hni. Më cañëtënihëhni vësan vëhi, paƴënihëhni aki: «Këlayiru, ƴij ỹal fuhn'a hara ɓiỹëlihna.»

39 Awa Piyer tëfëlëntëlehni gë vëhni. Ga tëkëni, më njiryeryik cery nte ye ƴaŋ etas hna. Vële cëmaryëk vësan va fop tëhanihawo kotëndëni; tufëɗënihawo vacuɗ gë viỹi vihaw̃ary vile ntiɗëho Dorëka ante nkoko cëmëna ŋa.

40 Piyer më canëkëhni vahnë va fop. Më ndëkwëhnëk do njëfa. Tac cahëtak gë cape iñas do ntehn: «Tabita, matëry!» Umë ŋesëk. Ga nuka Piyer, matëlehn ntaña. 41 Piyer më pëlaka vák ỹa ndemaka mat. Macëlehnëhni taŋ vësëval vële cëmaryëk vësan va gë vële hwëtahnëk vëhaw̃ary, tufëkëhni ga njënëk. 42 Njëtayiko naw̃ Yafa hna fop do vëyaɓah kwëtahnënihawo Ahwëhn a. 43 Piyer mbiỹëko Yafa hna; hnë tere avál ale w̃aciko Simo hna nkeho.

10

Piyer vëhni Korëney hna

1 Nkeho, Sesare hna, asan ale w̃aciko Korëney; kapiten yeho hnë kaŋ wasoɗaɗe wavë Rom le w̃acëɗeho «Kaŋ vëvë Itali». 2 Kahnëndako icëmb W̃ënu ŋa, do ntakëɗëhawo umë gë vëvë tere lëw̃u va fop. Ndemaɗëhëhniwo ɗus vëhaỹëhnah vëvë ɓulunda wasëwif va, do njëfaɗëhawo W̃ënu ŋa kwëlëkwël. 3 Fac ryampo, ga carëtak lav a, ikaryëtahn nuỹako: mëleka W̃ën nuko wapacëk ga tënkëɗ tere lëw̃u hna do ntehna: «Korëney!»

4 Korëney ntaŋëkawo mbalatënd do tëƴa: «Nëpaɗëmi, ye ye?»

Mëleka ỹa më ntehnëka: «W̃ënu ŋa nkwëryëk iƴëfa hu ŋa do maw̃ëhnëki. Nuk fëna ile ryemaɗuhëhni vëhaỹëhnah va. 5 Awa tame paƴëryihni vahnë Yafa njini njojëniha ale w̃acik Simo Piyer ỹa. 6 Hnë tere avál ale w̃acik Simo hna nke, ale lëɗëk tëfary wov hna.»

7 Ga njik mëleka le hnësëhnakëndëha ỹa, Korëney më macëkëhni taŋ vëhi vëryokuŋ vëlëw̃u hna do gë soɗaɗe ryampo ale ryokuŋëhnëɗëhawo. Arac fëna ahahnëndak soŋe W̃ën yeho. 8 Umë pëƴakëhni fop ile ryëcëtak takan ỹa, tac paƴëlehnëhni gë Yafa.

9 Ga pacëk, ante nkëhnëko tëk lav a nkaf hna, njiɗëniho do tëhaniho Yafa. Hnë wati rac Piyer kaƴëko ƴaŋ teras cery hna soŋe iƴëfa. 10 Umë njoka inte do ñaɗëho tok. Wati nte nëgëhnëɗeho roka ŋa, më nuk iñë hn'ikaryëtahn. 11 Umë nuk ambin ŋa ga piɗëtak, do iñë sëlëndajëɗëho nkal li, nkeho had ipand ƴankah nte fërëtik do pëlayi vacape vanah tak. 12 Hn'ipand tac, sifa wulaw̃ gë wusaw̃ fop yeho hnam, gë vile huhaɗ nkal li, do gë wusëry. 13 Më nkwëryëk kopa ga ntehnëɗëha: «Matëry, Piyer, ɗaw̃ëryihni do asemëhni!»

14 Ɓare Piyer më ntëkwak: «Muk! Ahwëhn, koɓëri tokëla ile mbañëk sariya fu ỹa ma wok pacëna.»

15 Kopa ỹa më mbok ntehnëka kat: «Ant'alehn pacëna ile pëƴahnëk W̃ën pacëk ỹa.»

16 Wahwënta warar ntiyako koyëna, tac pand iŋa mbokalehn g'ambin.

17 Piyer pëmpëhnahnëkawo do tëƴaɗëho bi ye pëhnëtanëɗ iñë ile nuk ỹi. Hnë wati rac, vële paƴiko Korëney va tëƴalëɗëniho tere Simo ỹa, do tëkëlehnëni rënka hna. 18 Umë mëcalëni tëƴëni: «Ani bi nke asan ale w̃acëɗe Simo Piyer ỹa?»

19 Wati nte nkoko Piyer nahand soŋe iñë ile nuk ỹa, Iƴir Ipacah iŋa më ntehnëka: «Nëpary, vësan vërar rëƴalëɗëhi. 20 Cëlëry, ayiwu tame gë vëhni hara gwajëlehnalihna, kaɓi ami faƴikëhni.»

21 Awa Piyer më cëlëk nji hn'ile nkeni vësan hna do ntehnëhni: «Ami ye ale yëkëlehnëɗuna. Soŋe ye yijërun?»

22 Umë ntëkwaniha: «Kapiten ale w̃acik Korëney ỹa faƴikëfu. Asan asatah ye, ale lakëɗëha W̃ënu ŋa do wasëwif w̃a fop ŋahnëniha. Mëleka W̃ën lehnëka macehni ayi tere lëw̃u hna soŋe nëpa ile lehnëɗuha ỹa.» 23 Awa Piyer më ndënëkëhni ndakëntini hnam.

Ga pacëk, kahnëtantëlehni gë vëhni do vëryampo hnë vële hwëtahnëk vëvë Yafa va ntapëhnanihawo. 24 Ga mbok pac kat, tëkëlehnëni Sesare hna. Korëney napëɗëhëhniwo; paƴehnëkëhniwo vahnë vëlëw̃u va do gë wëlawow̃u w̃a njijëni. 25 Wati nte nkëhnëko tënk Piyer tere ŋa, Korëney kacakawo, ndëkwëhn nkaỹa g'icëmb. 26 Ɓare Piyer matëndëkawo ntehna: «Matëry! Ahnë fo yeɓu, ami fëna.»

27 Tac, ante nkoniho nësëlëndëni gë Korëney tënkatëndëni tere hna, Piyer tëkatëkëhniwo hnam vahnë vëyaɓah ga mbarëni. 28 Umë ntehnëkëhni: «Njëtërun sariya wasëwif ỹa maw̃ëryanëlahna sëwif njind hnë tere ale wok gena sëwif ma nkeni lawo. Ɓare ami, W̃ënu ŋa nkwëryëndanëko tëfëlahna kehayi ahnë, ntiyi ale wok pacëna. 29 Soŋe umë ye, ante macirunëho ŋi, njijëɓu hara nahalenta. Awa ñakëndëɓu yëtu bi ye w̃acehnirunëho.»

30 Korëney më ntëkwaka: «Nuỹak wafac wahnah, gë iỹi wati ki dënk, ỹal mën hna nkeɓuho, iƴëfa iɓë g'anent ŋa, yëfaɗëfuho. Taŋ, asan ale liyak viỹi vilancah kahnëlehn haryënkw mën 31 do ntehno: “Korëney, W̃ënu ŋa nkwëryëk iƴëfa hu ŋa do kwëtahnëk hakili iɗema nte ryemaɗuhëhni vëhaỹëhnah ŋi. 32 Awa paƴëryihni vahnë Yafa njini njojëniha Simo Piyer. Hnë tere avál ale w̃acik Simo nke, ale lëɗëk tëfary wov hna.” 33 Paƴëlehnëryiɓuhëhni vahnë do camehnëmi gante maw̃ëru ayij ki. Tame, haryënkw W̃ën hna nkeɓun soŋe ahnëpayi fop ile ntehnëki Ahwëhn afëƴafu ỹa.»

Wanës Piyer hnë tere Korëney hna

34 Awa Piyer më teɓak wanës ŋa ntehn: «Tame nkwëryëɓu ɗus: W̃ënu ŋa dëbëndëlehnëlëhnihna vahnë va, 35 ɓare, hn'inkal-wo-nkal hna, ale-wo-le lakëɗëha g'umë do liɗ usatah a, W̃ënu ŋa nëŋahnëɗëha g'ahnë arac. 36 Njëtërun W̃ënu ŋa nësëhnëkëhniwo ɓulunda Isërayel ỹa soŋe pëƴahnëhni ƴam lëw̃u le hnuỹaɗe gë Yesu Këris, nte ye Ahwëhn vahnë fop ŋa. 37 Ga ndëcëk ante ntehnëɗëhëhniwo San vahnë ntini njaryini ŋa njëtërun ile liyako pëgw Galile hna ten hafo Yuɗe hna fop. 38 Tac njëtërunëha fëna Yesu mbë Nasaret do gante njëɗaka W̃ënu ŋa Iƴir Ipacah, pëɓënëka fanka. Umë njasëlehnëk hna ntitënd ufërën do, kaɓi W̃ënu ŋa gë umë nkeniho, njërënëɗëhëhniwo vële mbërehnëɗëho Sintani.

39 «Waseɗe ile ntik fop Yerusalem hna do gë ile wojëk hn'inkal wasëwif w̃a yeɓun. Vëhni, hnë kërëwa pakëniha, ndaw̃ëniha. 40 Ɓare W̃ënu ŋa mbëhnëndanëka fac rarëna hna; do ntik tufëhna. 41 Gena haryënkw ɓulunda hna fop tufëhnako, ɓare haryënkw fuhnë, waseɗe wale tëhnako W̃ënu ŋa umë dënk koɓëri ŋa do tokëlahnëɓun celahnëɓun g'umë ante mbëhnëndanëkawo W̃ën vësëm ŋa. 42 Ntehnëkëfu haraŋëfuni ɓulunda ỹa do fëƴahnëfu umë ye ale tëhnak W̃ën kitiŋëhni vësëm gë vële wok vësëmëna va. 43 Soŋe lëw̃u ỹa nësëni wakila ŋa fop. Ntehnëni ale-wo-le hwëtahnëɗëha ỹa nuỹaɗ soŋe lëw̃u ỹa itavëhn wameh wadëw̃u ŋa.»

Vële wok vëyena wasëwif hnuỹaɗ Iƴir Ipacah

44 Ante nësëɗëho Piyer watac ŋa, Iƴir Ipacah iŋa cëlëlehni hnë vële hnëpaɗëho wanës wadëw̃u hna fop. 45 Wasëwif wale hwëtahnëko lapëhnakawo Piyer, ga nuni njëɗayini Iƴir Ipacah iŋa vële wok vëyena wasëwif va fëna, pëmpëhnahnëkëhniwo ɗus. 46 Nkwëryëɗënihëhniwo ga nësëɗëni vanësa vante wok ƴëtina do cëmbëɗënihawo W̃ënu ŋa.

Awa Piyer më ntehnëk: 47 «Hak koɗe ŋwëỹi vëyaryëɗena hnë w̃ënka vële hnuỹak Iƴir Ipacah iŋa had gë fuhnë ki?» 48 Tac më ntehnëk njaryini g'uw̃ac Yesu Këris w̃a. Më tëƴëniha Piyer ñëw̃ënti gë vëhni wafac toƴe.

11

Itëfëta Piyer Yerusalem hna

1 Vëfaƴik va gë vële hwëtahnëk vële yeho hnë resiỹo Yuɗe va njëtaniho vëryampo hnë vële wok vëyena wasëwif va kwëtahnëni wanës W̃ënu ŋa. 2 Awa mbokajënd tuŋ PiyerYerusalem hna, wasëwif wale hwëtahnëkawo Yesu va niraɗënihawo 3 ntehnëndëni: «Tënkëru hnë vële wok vëyena wasëwif do tokëntiru gë vëhni!»

4 Awa Piyer pëgwëlehn tëfëtanëhnëndëhni ile ryëcëtako ỹa, ryampo, ryampo, ntehnëhni: 5 «Wati nte nkeɓuho Yafa ŋa, iƴëfa mbë g'anent yëfaɗëfuho hnutu iñë hn'ikaryëtahn ga cëlëndajëɗ g'ambin: ile ye had ipand ƴankah inte fërëtik pëlayi vacape vanah nkeho, cëlëndajëɗëho ƴijënd ɗarël mën. 6 Njëkëɗëfuho wapacëk ile yeho hn'ipand tac ỹa, umë hnuɓuhëhni wusaw̃, gë wulaw̃, gë wule huhaɗ nkal li do gë wusëry. 7 Tac më wëryëɓu kopa ga ntehnëɗëho: “Matëry, Piyer, ɗaw̃ëryihni do asemëhni!”

8 «Ɓare më lëkwaɓu: “Muk, Ahwëhn! Koɓëri tokëla ile mbañëk sariya fu ỹa ma wok pacëna.”

9 «Kopa ỹa më mbok ntehniko g'ambin: “Antë alehn pacëna ile pëƴahnëk W̃ën pacëk ỹa.” 10 Watac wahwënta warar ntiyako koyëna, tac fop mbokalehn g'ambin.

11 «Hara, hnë wati rac dënk vësan vërar rëkiko tere ile yehahnëɓuho hna: Sesare matiniho do hnë ỹal mën hna paƴijiniho. 12 Iƴir Ipacah iŋa më ntehnëko rëfëlëfu gë vëhni hara gwajëlehnala. Vëỹënta mën imbëɗ g'aryaw̃ vële yojëɓu hnani vi ntapëhnanihowo Sesare hna do tënkëɓunëho gë vëhni per tere Korëney hna. 13 Arac tëfëtanëkëfuno gante nukawo mëleka ile rënkëko tere lëw̃u ỹa do lehnëkawo: “Paƴëryihni vahnë Yafa hna soŋe njojëniha Simo nte w̃acëɗe Piyer. 14 Pëƴaɗëhi wanës wante fehëtëɗëhu wëjë gë vëvë tere hu va fop.”

15 «Awa pëgwëɓuho hnësëhnëndëw̃ëhni ante cëliko Iƴir Ipacah iŋa hnë vëhni gante cëliko ten hnë fuhnë ka. 16 Ryënkwëtalehnu waŋi wanës Ahwëhn: “San gë w̃ënka njaryëɗëho, ɓare w̃uhnë, g'Iƴir Ipacah iŋa njaryëɗerun.” 17 Awa W̃ënu ŋa koyëna njëɗëkëhni Iƴir Ipacah iŋa gante njëɗëkëfu ante kwëtahninëka Ahwëhn a Yesu Këris. Mo lë yeɓu, ami, w̃ëỹahnu ile ntik W̃ënu ŋa?»

18 Ante nkwëryëniho waŋi wanës ŋa, fop ndemëhnalehnëniho do cëmbëndëniha W̃ënu ŋa ntehnëndëni: «Awa paryi nke W̃ënu ŋa njëɗakëhni vële wok vëyena wasëwif imëk nkwëcëtani vankeya vantëw̃ hni va do nuỹani itënk uwám usër hna.»

Mbara vële hwëtahnëk vë Antiyos

19 Vële hwëtahnëkawo Yesu va fop mbërehniniho ante ndaw̃iko Ecen ŋa do umë forosŋehnënkëhniwo campëni. Vëryampo hnë vëhni njiniho hafo Fenisi, Sipër, do gë Antiyos, ɓare wasëwif fo karaŋëɗëniho wanës W̃ënu ŋa. 20 Vëryampo vëvë Sipër do gë Siren va njiniho Antiyos hn'ile karaŋëɗënihëhniwo Wanës Wakasëk ŋa soŋe Ahwëhn a Yesu vële wok vëyena wasëwif. 21 Fanka Ahwëhn fa gë vëhni nkeho. Afo kore yaɓah kwëtahnëniho do maw̃ëni tëfëndëniha Ahwëhn a.

22 Awa vëvë mbara vële hwëtahnëka Yesu vë Yerusalem va njëtaniho waŋi wakasëk do paƴëniha Barënabas nji Antiyos hna. 23 Ga tëkëk nut gante njëɗëkëhniwo ka W̃ënu ŋa vële hwëtahnëk va, natëkawo do kamënaỹehnëkëhniwo fop vële hwëtahnëk va nko kahnëndanëhnëniha Ahwëhn a g'ikwëtahn ƴaw̃ah. 24 Barënabas asan a fërën yeho, pëɓëkawo Iƴir Ipacah iŋa do g'ikwëtahn iŋa hnë wati rac vahnë vëyaɓah kwëtahnënihawo Ahwëhn a.

25 Tac Barënabas njilehn hn'ankol Tarës njëkëlehnehna Sol. 26 Ga nujëka, umë njojëka Antiyos. Umë ntini bëhn ỹa fop hnë cery sali vë hnam hna, do karaŋënihëhni vahnë vëyaɓah. Antiyos hna maciniho vële hwëtahnëk va ryënkwëryënkw ỹa Vahnë Këris.

27 Hnë wafac warac, wakila matëniho Yerusalem njini Antiyos. 28 Aryampo hnë vëhni Agabus maciko. Iƴir Ipacah iŋa hnësendëhawo ntehn ɓiỹëɗina inte cankaf yeɗ ɗuniỹa hna fop. (Nkelehn, hnë wati nte nkeho Këlod ahnaw̃ a.) 29 Awa vële hwëtahnëk vëvë Antiyos va pëhnalehnëni ale-wo-le hnë vëhni njëɗahn ile mëkëɗ ỹa njëɗanahnini ndemahnini vële hwëtahnëk vëvë resiỹo Yuɗe va*. 30 Umë ntiniho do njëɗanihëhni uyëɗ rac Barënabas gë Sol njinenëhnënihëhni vicër va soŋe vële hwëtahnëk Yuɗe va.

12

Icëm Sak do ipëla Piyer

1 Hnë wati rac, ahnaw̃ ale w̃aciko Eroɗ Agëripa ỹa këm fo ntiɗëhëhniwo vëryampo vëvë cery sali vë Yerusalem va. 2 Umë ndaw̃ehnëka gë sëlame Sak, aheryu San. 3 Nuko watac nëŋëkëhniwo wasëwif w̃a, awa hnë wati ambënt mburu kwëhn levir këm hna, më pëlayehnëka Piyer fëna. 4 Ga pëlayik Piyer më cëɗehnëka, do kwëtehnahnëhni wakore wahnah wasoɗaɗe wahnah wahnah nëmpëtëlëndëni njëkandëniha. Ñaɗëho tufahna ɓulunda hna ge ndëcëk ambënt Pak ŋa.

5 Awa Piyer kaso hna kwëtiko, ɓare vëvë cery sali va muntaɗënihawo W̃ënu ŋa kwëlëkwël soŋe lëw̃u ỹa.

Itav Piyer

6 Hara umëɗ nte pëhnahnëko Eroɗ, ge pacëk, njohna Piyer kitiŋi tase ɓulunda ŋa, Piyer gë vankënca ñabëlehniniho gë wasoɗaɗe wahi. Yëbëlan lëw̃ hni ndakëko wakwëɗ do vëyëka vëhi vëỹëntaw̃ va ale-wo-le ỹëw̃a lëw̃u hna nkeho haryënkw rënka kaso hna. 7 Taŋ, mëleka Ahwëhn karyëtahnëka kaso hna gë humpen hucankaf. Mëleka ỹa më ñakëka Piyer wabëv hna, nëgëta do ntehna: «Matëry ñap!» Awa vankënca va njolehn wëɓák wadëw̃u hna.

8 Tac mëleka ỹa më ntehnëka: «Ñëbary ryil hu ỹa do afërya wapary hu ŋa.» Piyer më maw̃ëhnëka do mëleka ỹa më nkwënëk: «Cuɗary cuɗ cankaf hu ŋi do arëfe.» 9 Piyer më tëfëlehnëɗëha hara ƴëtëna toña ye fop ile ntiɗëho mëleka ỹa: ntiyahnëkawo huɗakery ye. 10 Umë ndëcënihëhni vëyëka vëryënkwëryënkw va, tac vëhigëna va do tëkëlehnëni haryënkw rënka waryëhwëra ile paɓëlëni inaw̃ ŋa. Rënka rac piɗëtalehn umë fo haryënkw lëw̃ hni. Cahnëlehnëni tondani ankaw̃, do taŋ mëleka ỹa tavëlehna.

11 Awa Piyer më njavëtëk ile liyak ỹa do ntehn: «Tame, njëtëɓu ɗus toña ye: Ahwëhn a paƴika mëleka lëw̃u ỹa, pehëto hn'imëk Eroɗ hna do gë fop wameh wante ñakëndëni ntiniho ɓulunda wasëwif w̃a.»

12 Ga njavëtëk watac, më njik tere Mari, hnëmu San nte w̃acëɗe fëna Marëk hna. Vahnë vëyaɓah varëko hnam soŋe iƴëfanëhn dëw̃u. 13 Më mbankëk rënka ỹa do aryokuŋ ale w̃aciko Rod më njijëk do tëƴa bi mo ye hnam. 14 Më njavëtëk hohna lëw̃u ha do, hnatah lëw̃u hna, tavëlehn piɗëtëna, nkary ɓambery pëƴahn: «Piyer ye! Për hna nke!»

15 Umë ntehnëniha: «Cenaki!» Ɓare njaw̃ënëko paryi toña ye. Awa më ntehnëni: «Mëleka lëw̃u ỹa rëfëka nke.»

16 Piyer nkoko mbankënd. Ga piɗëtëni rënka ỹa, nutëniha, pëmpëhnahnëkëhniwo. 17 Umë ndëkwanëkëhni gë vák ỹi ndemëhnani do tëfëtanëhni gante canika Ahwëhn a hnë kaso ka. Umë mbok ntehnëk kat: «Pëƴaryina Sak gë vëỹënta fu vëỹëntaw̃ va.» Tac më cahnëk nji sëñ haw̃ary.

18 Ga pacëk, uryëñah sankaf yeho wasoɗaɗe hna; tëƴëlëɗëniho bi ne nke Piyer. 19 Eroɗ ntehnëko njëkëlehni, ɓare nuyilohna. Umë tëƴehnëkëhni vëyëka va do, kaɓi vëyëtëna hn'ile nke Piyer hna, më ntehnëk ndaw̃ini. Tac, Eroɗ më matëk Yuɗe hna nji Sesare, hnam ñëw̃ëko toƴe.

Icëm Eroɗ Agëripa

20 Hara Eroɗ ntavëkawo ɗus gë vëvë Tir gë Sidon va. Vërac më maw̃alëni soŋe njijëni nësëlëni. Nuỹaniho ten nkeni lawo gë Bëlasëtis, asankaf vëryokuŋ vëvë tere ahnaw̃ va; tac më njini muntaniha Eroɗ mbokani nkeni ƴam kaɓi ile tokëɗëni vankol vantëw̃ hni ỹa fop nkal dëw̃u hna matëɗëho.

21 Hnë fac le cëɓëniho hna, Eroɗ më ntiyak viỹi ucankaf va, ntaña tinki naw̃ dëw̃u hna do nësëhnëhni ɓulunda ỹa fop. 22 Ɓulunda ỹa cëmbëɗënihawo, ndekatëndëni: «Had w̃ën nësëɗ, gena had ahnë!» 23 Ɓare, wati rac dënk, mëleka Ahwëhn a tesëndanëkawo Eroɗ, kaɓi ɓësalaw̃ohna W̃ënu ŋa untënah ntëw̃u ŋa. Awa më tokëniha vandur cëmëlehn.

24 Hara wanës W̃ënu ŋa campëɗëho g'ahaw̃ary nkal hna.

25 Barënabas gë Sol, ante puhnaniho ɗoku lëw̃ hni Yerusalem ŋa, mbokaniho do njoryeryënihawo San nte w̃acëɗeho fëna Marëk.

13

Barënabas gë Sol tëhnayini soŋe paƴini

1 Hnë cery sali vë Antiyos hna, nkeniho wakila gë vëharaŋ wanës W̃ënu ŋa: Barënabas, gë Simeỹo nte w̃acëɗeho Avahnah, gë Lusiyus mbë Siren, gë Manaỹe arëfëlënta koɓëri hn'utah Eroɗ Antipas, do gë Sol. 2 Fac ryampo, wati nte cëmbëɗënihawo Ahwëhn a do cuŋëɗëniho, Iƴir Ipacah iŋa më ntehnëkëhni: «Pitëryinëhni tame Barënabas gë Sol soŋe ɗoku ile w̃acëɓuhëhni ỹa.» 3 Awa ga cuŋëni do njëfa, umë tindënihëhni wëɓák ŋa tavëlehnënihëhni njini gë ɗoku rac.

Barënabas gë Sol Sipër hna

4 Koyëna paƴëkëhniwo Iƴir Ipacah iŋa Barënabas gë Sol; më njini ten Selusi hna. Hnam kaƴëniho sisikulu njini tinti mbë wov nte w̃acik Sipër. 5 Ga tëkëni Salamin hna, pëgwëlehnëni pëƴahnëndëni wanës W̃ënu ŋa vacaliŋa wasëwif hna. San-Marëk fëna gë vëhni nkentiko do ndemaɗëhëhniwo.

6 Koyëna ndëcëtaniho tinti mbë wov ŋa fop hafo naw̃ Pafos hna. Hnam, më tëkatëniha sëwif le w̃aciko Bar-Yesu. Ali mbilaƴo kavëla yeho do kila ntiyako. 7 Guverëner tinti ỹa Serëgiyus Polus maciko do Bar-Yesu lawo lëw̃u yeho. Guverëner ỹa asan aritah yeho. Arac më macehnëkëhni Barënabas gë Sol, kaɓi ñaɗëho nkwëry wanës W̃ënu ŋa. 8 Ɓare ambilaƴo Elimas, (macik koyëna kaɓi Elimas fëhnëtanëk ambilaƴo gë Wagërek ŋa) kasëkëhniwo memaỹehnahna guverëner ỹa antë kwëtahn wanës W̃ënu ŋa. 9 Awa Sol, Pol macëɗeho fëna, pëɓëkawo Iƴir Ipacah iŋa, umë ntaŋëka 10 do ntehna: «Aroka vahnë! Afëɓah wamër! Fatah Sintani! Ale ỹew̃ëk fop ile satëk! Guve tavëɗu mpaỹëmpaỹehn toña ỹa soŋe antë tëfëniha Ahwëhn a? 11 Tame, nëpary: Ahwëhn a ndafëɗëhi, mëpëɗu do ɓokëɗila ahnu humpen ulav ha hafo mbiỹ toƴe.»

Wati rac taŋ, vinkër Elimas va mëhwëryëlehn, nkelehn hn'umëɗ mbahnah do cahëtalehnëɗëho gante-wo-gante, njëkëlehnanda ale hahëɗëha. 12 Guverëner ỹa, ga nuk ile liyak ỹa, kwëtahnëlehnëkawo Ahwëhn a Yesu; pëmpëhnahnëkawo ɗus ikaraŋ nte karaŋiko soŋe lëw̃u ŋa.

Ikaraŋ ɓë hn'ankol Antiyos mbë Pisidi

13 Ga ndëcëni hnam, Pol gë vërëfëlëntaw̃u kaƴëlehnëni hnë sisikulu Pafos hna njini Perëg vë Pampëfili hna. Hnam San-Marëk tavëkëhniwo do mboka Yerusalem. 14 Ɓare vëhni, më matëni Perëg hna njini Antiyos mbë Pisidi hna. Hnam, hnë fac ntaw̃ëla hna, më tënkëni caliŋa wasëwif hna ntañani. 15 Ga karaŋik Sariya Moyis ỹa gë vëkayëte wakila va, vësankaf caliŋa va më paƴehnëk ntehnini: «Vëỹënta fu, ge kwëhnarun iñë ile hnësëɗun mbara li soŋe ahamënaỹehnahnu, koɗun ahnësu tame.»

16 Awa Pol më matëk, ndëkwanëkëhni ndemëhnani do ntehn: «Ɓulunda vëva Isërayel do gë fop w̃uhnë vële lakëɗëhu gë W̃ën vi, nëparyino! 17 W̃ën ɓulunda vëva Isërayel ŋa tëhnakëhni vacërakëlo fu vi njaɓënëkëhniwo wati nte nkoniho hn'uhneh Esipët hna, tac canikëhni hn'iŋi nkal gë fanka falëw̃u fa. 18 Hnë wabëhn wafëhw wahnah nduñënanëkëhniwo wula hna. 19 Tac, mbëvehnëkëhniwo wahnënk mbëɗ gë wahi wavë Kanan w̃a do njëɗahni nkal dëw̃ hni ŋa ɓulunda lëw̃u ỹa kwëhnëni. 20 Waŋi fop mbiỹëko le rëkëk wabëhn wakeme wahnah gë wafëhw imbëɗ (450) nuỹahnëndëni nkal tac.

«Ga ndëcëk watac, më njëɗakëhni vësankaf vacërakëlo fu va hafo ƴamani kila ale w̃aciko Samiyel ŋa. 21 Awa, ɓulunda ỹa më tëƴëni njëɗayiniha ahnaw̃ do W̃ënu ŋa më njëɗakëhni Sol, aju Kis, avë hnënk Besame. Arac wabëhn wafëhw wahnah naw̃ëko hnë vëhni. 22 W̃ënu ŋa, ga ntihëtëka Sol, më ntika David ahnaw̃. Më ntehnëk soŋe lëw̃u ỹa: “Nuɓuha David, aju Yese: aỹi asan ale hnëŋahnëkowa ɗus ye; ntiɗ fop ile ỹaɗëfu ỹa.”

23 «Hnë vutah David hna njëɗakëhni W̃ënu ŋa ɓulunda vëva Isërayel va Afehët, gante nësëhnëkëhniwo ka, do afehët arac Yesu ye. 24 Ani gë njihahnind Yesu ỹa, San ntehnëɗëhëhniwo fop ɓulunda vëva Isërayel va nkwëcëtani vankeya vantëw̃ hni va do njaryini. 25 Wati nte nkëhnëko pu ɗoku San ŋa, ntehnëɗëho: “Mo hnaharun yeɓu? Gela ale hnapëɗun a. Ɓiỹëɗina umë rëfiɗëho soŋe lëw̃u ỹa catëla dënk faryëtahnëw̃a wapary ŋa.”

26 «Vëỹënta mën, w̃uhnë vutah Abëraham do w̃uhnë fop vële lakëɗëhu gë W̃ën vi: soŋe lëw̃ fu cañëtik W̃ënu ŋa waŋi wanës ipeh. 27 Vahnë vëvë Yerusalem va gë vësankaf vëlëw̃ hni va vëyavëtëlawohna bi mo ye Yesu do vëwëryëlohna wanës wakila wade haraŋëɗe ntaw̃ëla-wo-ntaw̃ëla ŋa. Ɓare ante ndaw̃ehnënihawo Yesu ŋa wanës watac ntiyako: 28 tëƴënihawo Pilat ndaw̃ehna mama nkoniho vëhnuỹana toña ile ndaw̃ehnahnëɗëniha. 29 Ga ntini fop ile nësëko Vikerëh soŋe lëw̃u ỹa, umë cëlëndëniha kërëwa hna kwëtëniha hn'iƴag. 30 Ɓare W̃ënu ŋa mbëhnëndanëka vësëm hna. 31 Tac, hnë wafac wayaɓah, Yesu tufëhnakëhniwo vële lapëhnajëkawo koɓëri Galile hafo Yerusalem va do ye tame waseɗe walëw̃u haryënkw ɓulunda vëva Isërayel hna.

32 «Fuhnë dënk, Wanës Wakasëk watac yonëhnijirun: ile ntehnëko W̃ënu ŋa ntinëhnëɗëhëhni vacërakëlo fu ỹa, 33 ntinëhnëkëfu tame fuhnë, vutah vuntëw̃ hni va; umë ye ile mbëhnëndanëka Yesu vësëm ỹi. Kerik hnë Kayëte Wahnëw̃ higëna hna nësëk soŋe rac ntehn:

«“Ajë mën yeru. Pëgw dol Rëm hu yeɓu.”✡

34 W̃ënu ŋa nësëko mbëhnëndanëɗëha vësëm hna do nkal tokëɗilahna muk. Koyëna nësëko:

«“Toña hnësëhnëɗëmu, njëɗaɗëmu ami dënk, vëỹi vifërën vile vëỹëɗ gante ntehnëɓuhawo David ka.”✡

35 Umë mbok ntehnëk kat hn'ikerëh kaw̃ary:

“Tavëɗilihahna aryokuŋ hu, nkël ƴag hna.”✡

36 Gena soŋe David nësëko. Umë, ndokuŋëko ɗoku ile kwëtehnahnëkawo W̃ënu ŋa hafo puhna, tac cëmëko do ɗarël warëmu hna mbañiko do nkëlëko. 37 Ɓare soŋe ale mbëhnëndanëko W̃ën ỹa, arac gëlëna.

38 «Awa, vëỹënta mën, tëfëka ayëtu: Yesu ntik ile rëfëka aravëhnahniwu wameh hun ŋa gante pëƴahnëɗëfun ki. 39 Koyëna, ale-wo-le hwëtahnëka ỹa tavëhnëɗe wameh ŋa. Itëf Sariya Moyis ỹa koɗilohna nti rac. 40 Awa, keharyin: antë nkewu ile kerëni wakila ŋa:

41 «“Ƴëkëryin, w̃uhnë vële pëɓëk iƴaf, pëmpëhnahnëryiw̃u do cëmëryin! Nuɗun ntiɗëfu wati fu li ɗoku ile worun kwëtahnakëndiluhna ge ahnë nësëhnakëndëhu!”✡»

Koyëna nësëko Pol.

42 Ante cahnëɗëniho Barënabas gë Pol caliŋa hna, ntehniniho mbokajëni ntaw̃ëla nte ryaviɗ hna mbok nësëni soŋe watac fo kat. 43 Ga pitëlëni mbarëla hna, wasëwif wayaɓah gë vële saliŋëntik caliŋa wasëwif va tëfëlehnënihëhniwo vëhni, Pol gë Barënabas. Vëhni, nësëhnëɗënihëhniwo do kamënaỹehnëɗënihëhniwo nko kahnëndanëniha W̃ënu ŋa g'iɗema dëw̃u ŋa.

44 Ntaw̃ëla nte ryaviko ŋa, vahnë vëvë naw̃ va fop mbarëlëniho nëpa wanës Ahwëhn ŋa. 45 Wasëwif wëryampo, ga nunihëhni iỹi kore, pëɓëkëhniwo iñew̃ary; umë nkwajëniha Pol do njew̃ëniha.

46 Pol gë Barënabas më ntehnënihëhni g'ikwëtahn: «Tëfëkawo ahnësëhniwu wanës W̃ënu ŋa w̃uhnë ten. Ɓare kaɓi ŋwëỹërun, tufahnërun koyëna tëfëluhna ahnuỹawu uwám usër w̃a. Tame njiɗëfun gë vële wok vëyena wasëwif. 47 Wëlin gante ntehnëkëfuno Ahwëhn ka:

«“Ntimi humpen wayal w̃i, ayohahn Wanës Wakasëk ŋa soŋe pehëtahnini vahnë va hafo hn'ile tëkwik ɗuniỹa hna!”✡»

48 Vële wok vëyena wasëwif va, ga nkwëryëni waŋi wanësë, natëkëhniwo, pëgwëlehnëni cëmbëndëniha Ahwëhn a soŋe wanës wadëw̃u ŋa. Fop vële rëfëka tënkëni uwám usër hna kwëtahnëlehnëni.

49 Wanës Ahwëhn a campëɗëho hnë resiỹo rac fop. 50 Ɓare wasëwif wëryampo cënkwënihëhniwo vësëval vële lënënik vële saliŋëko caliŋa wasëwif, rëfëɗëho wanës W̃ënu va, do gë vëvë karyënkw naw̃ va. Njonëhninihëhni vëhni, Pol gë Barënabas, uryëñah sankaf do ntalehnënihëhni ỹal hni hna. 51 Vësan vëhi va mbankaniho ivëɗ wapary wadëw̃ hni ŋa tufahnahnëni vëw̃aw̃ëna, njilehnëni Ikoniỹum. 52 Ɓare ge vëvë Antiyos vële hwëtahnëk va ye, pëɓëkëhniwo uhnatah do g'Iƴir Ipacah iŋa.

14

Pol gë Barënabas Ikoniỹum hna

1 Ikoniỹum hna fëna, Pol gë Barënabas tënkëniho caliŋa wasëwif hna do nësëniho wanës wapacah hafo wasëwif wayaɓah gë vële wok vëyena wasëwif kwëtahnënihawo Yesu. 2 Ɓare wasëwif wale w̃ëỹëko vëhwëtahnëɗina va cënkwëɗënihëhniwo vële wok vëyena wasëwif nahanëhnëndënihëhni uw̃eh fo vële hwëtahnëk va. 3 Pol gë Barënabas mbiỹëniho Ikoniỹum hna. Njaw̃ënëniho wanës wadëw̃ hni ŋa, pëɓëkëhniwo ikwëtahn iŋa Ahwëhn hna. Ahwëhn a njëɗaɗëhëhniwo imëk ntindëni vifëmpëhnahnah do gë wëdahëse do koyëna njaw̃ënëɗëniho toña ile karaŋëɗënihëhniwo vahnë soŋe ifërën ile ntinëhnëɗëhëhni W̃ën vahnë vëlëw̃u va. 4 Vahnë vëvë naw̃ va, nahan dëw̃ hni ŋa nëmpëlëko: vëryampo gë wasëwif w̃a nkeniho, vëỹëntaw̃ va gë vëfaƴik va. 5 Wasëwif w̃a gë vële wok vëyena wasëwif va, do gë vësankaf vëlëw̃ hni va, pëhwëtaniho ntinihëhni këm fo vëhni Pol gë Barënabas do ndaw̃ënihëhni gë wëraka. 6 Ɓare vëhni, njëtandëni tuŋ nkaryëlehnëni gë cape Lisëtër gë Derëb, hnë resiỹo Likawoni hna, do gë caharaɓ lëw̃u ỹa. 7 Hnam fëna pëgwëlehnëni pëƴahnëndëni Wanës Wakasëk ŋa.

Pol gë Barënabas Lisëtër hna

8 Nkeho asan Lisëtër hna. Asan arac kwëlëkwël ntañaɗëho, kaɓi vorovoro nkehawo wakwër ŋi; koyëna nagiko, koɓëri ƴasëlohna. 9 Ante nësëɗëho Pol ŋa, nëpaɗëho. Pol ntaŋëkawo do nuko kwëhnak ikwëtahn njërënahni*. 10 Awa umë ndekahnëka: «Matëry, kahnëry!» Asan a ntoŋalehn, kahn, pëgw njasënd.

11 Kore ỹa, ga nuni ile ntiko Pol ỹa, umë ndekani gë wanës waɓë nkal Likawoni ŋa: «Wamën ŋa mbacani vahnë do cëlini ỹal fu li!» 12 Umë macëniha Barënabas «Sus†» do Pol «Herëmes», kaɓi Pol yeho ahnës wanës ỹa. 13 Asëna ava Sus ỹa, njojëkëhniwo wuhni wule hayëtik haryënkw rënka naw̃ hna hn'ile nkeho caliŋa ntëw̃u hna: ñaɗëniho gë kore ỹa cënanëhnënihëhni saɗëha vëhni Pol gë Barënabas.

14 Ɓare ante njëtaniho vëfaƴik vëhi va, citëniho viỹi vilëw̃ hni va tufahnahnëni vëỹaɗina koyëna do ntëfëni gë kore ndekahatëndëni: 15 «Wëlawo fu, tëfëluhna aliwu koyëna. Vahnë fo yeɓun, had w̃uhnë. Wanës Wakasëk ŋa yonëhnijirun, aravëtehniwu fop waỹi waravahn wahwëhn nafa këm wale sëmbëɗun w̃i do asahëtawu gë W̃ën paryi ka, hunte lik ambin ŋi, g'inkal iŋi, wov ỹi gë fop ile yehëhna hnam ỹa. 16 Wati le ryëcëk ỹa, tavëkëhniw̃o wayal w̃i fop tëfëndëni vankaw̃ vantëw̃ hni va dënk. 17 Ɓare, tufahnëɗëho kwëlëkwël g'ipërëna nte ntiɗëho ŋa. Njëɗaɗëhu rëv ỹa do njëɗaɗëhu iɓarëp roka yaɓah, maw̃ëryanëɗëhu ile rokëɗun do pëɓënëɗëhu walaw̃ary hun w̃a uhnatah.» 18 Wëlakënde ga nësëɗëniho aki vëfaƴik va ntakaryëkëhniwo tavëtehnënihëhni kore ỹa cënahn dëw̃ hni saɗëha ŋa.

19 Hnë wati rac dënk wasëwif w̃atiko Antiyos mbë Pisidi g'inaw̃ Ikoniỹum, cënkwënihëhniwo kore ỹa ntutëniha Pol gë wëraka soŋe ndaw̃ëniha. Ntiyahnëkëhniwo cëmëk awa më kuhëniha canëniha naw̃ hna. 20 Ɓare ante kwërënihawo vële hwëtahnëk ŋa, matëko do mbokanti g'inaw̃. Ga pacëk më njini gë Barënabas Derëb.

Iɓoka Antiyos mbë Siri ŋa

21 Pol gë Barënabas pëƴahnëniho Wanës Wakasëk ŋa Derëb hna. Hnam vëyaɓah kwëtahnënihawo Yesu. Tac mbokani Lisëtër, Ikoniỹum do gë Antiyos mbë Pisidi hna. 22 Njaw̃ënëni wasakahn vële hwëtahnëk va, kamënaỹehnënihëhni nkoni njaw̃ënëni kwëtahn iŋa do ntehnëɗënihëhniwo: «Tëfëkëfu mbërayin ɗus tënkahnin Naw̃ ambin hna.» 23 Hnë cery sali-wo, tahnënihëhniwo vicër, do ga cuŋëni do njëfani, më kwëtehnahnëniha Ahwëhn a, umë ale kwëtahnëni ỹa. 24 Tac më ndëcëni resiỹo Pisidi hna, njini resiỹo Pampëfili. 25 Umë pëƴahnëni wanës W̃ënu ŋa inaw̃ Perëg hna, tac njilehnëni inaw̃ Atali.

26 Hnam më kaƴëni sisikulu njini Antiyos mbë Siri, hn'inaw̃ nte kwëtiniho hnë wëɓák W̃ën soŋe iỹi ɗoku ile puhnani tameki ỹi. 27 Ga tëkëni Antiyos hna, umë mbarënihëhni vëvë cery sali va fop tëfëtanënihëhni ile ntiyehnëkëhni W̃ënu ŋa fop, do gante piɗëtëni rënka ikwëtahn ŋa soŋe vële wok vëyena wasëwif va, vëhni fëna kwëtahnahnëni. 28 Pol gë Barënabas ñëw̃ëniho afo mbiỹ hnë vële hwëtahnëk vëvë Antiyos hna.

15

Nkwajëla soŋe háci ỹa

1 Wati nte nkoniho Pol gë Barënabas Antiyos hna vësan w̃atëko Yuɗe tëkini hnam do pëgwëlehnëni karaŋëndënihëhni vële hwëtahnëk va ntehnëndëni: «Koɗeluhna afehëtiwu age káciluhna gante ntehnëk Sariya Moyis ka.» 2 Pol gë Barënabas nkwajëlëniho ɗus gë vëhni soŋe watac. Awa umë pëhnani Pol gë Barënabas do gë vahnë vëhaw̃ary vëvë Antiyos va njini Yerusalem tëƴënihëhni vëfaƴik va gë vicër va soŋe watac. 3 Awa cery sali ỹa më paƴëkëhni njini. Më tëfëni hn'inkal Fenisi do gë Samari, tëfëtahëndëni gante kwëtahnëniha vële wok vëyena wasëwif va Ahwëhn a. Wakasëk watac natëɗëhëhniwo ɗus vële hwëtahnëk va fop. 4 Ante tëkëni Yerusalem ŋa, vëvë cery sali va hacakëhniwo, gë vëfaƴik va do gë vicër va, do më tëfëtanënihëhni fop ile ntiyehnëkëhniwo W̃ënu ŋa.

5 Ɓare, wafarise wëryampo wale hwëtahnëntikawo Yesu va më ntehnënihëhni afo kácini vële hwëtahnëk do wok vëyena wasëwif va do ntehnëni ntënënëni Sariya Moyis ỹa fop.

6 Vëfaƴik va gë vicër va mbarëniho gwajëlëni soŋe watac. 7 Ga gwajëlëni hafo mbiỹ, Piyer më matëk ntehn: «Vëỹënta mën, njëtërun mbiỹëk ga tëhnako W̃ënu ŋa fagant hun soŋe fëƴaw̃ëhni Wanës Wakasëk ŋa vële wok vëyena wasëwif va, nkwëryahnëni do kwëtahnëni. 8 Do W̃ënu ŋa, umë ale yëtëk iña vahnë ŋa, tufahnëk maw̃ëkëhni vële wok vëyena wasëwif va kaɓi njëɗakëhni Iƴir Ipacah iŋa gante njëɗakëfu fuhnë ki. 9 Dëbëndëlehnëlëfuhna vëhni gë fuhnë: vëhni fëna pacënëk wasakahn walëw̃ hni w̃a kaɓi kwëtahnëni. 10 Awa tame, soŋe ye fëgwëɗunëha W̃ënu ŋa g'ile ỹaɗun aryiɓënduni vële hwëtahnëk va? Iɗiɓ nte woyinëk mëkilënëhna ndiɓin ye, fuhnë gë warëm fu per! 11 Gena bi fuhnë, kwëtahninëka Ahwëhn a Yesu, umë dënk, lik pehëtahninëfu? Awa, koyëna pehëtini vëhni fëna.»

12 Awa, mbara ŋa fop ndemëhnaniho; Barënabas gë Pol fo nëpaɗëniho ante tëfëtaɗëniho vifëmpëhnahnah gë wëdahëse wante ntiyehnëkëhniwo W̃ën hnë vële wok vëyena wasëwif hna. 13 Ga puhnani wanës ŋa, Sak më teɓak ntehn: «Vëỹënta mën, nëparyino! 14 Simo Piyer tëfëtak gante paɓëkëhniwo W̃ënu ŋa ryënkwëryënkw ỹa vëhni Korëney hna vële wok vëyena wasëwif va tëhnahn ɓulunda ile kwëhnëk. 15 Do wanës wakila ŋa tëfëlëk g'ile liyak ỹi, gante kerik ki:

16 «Awa Ahwëhn a më lehnëk: “Ge ndëcëk umë mbokajëɗëfu soŋe vokaryu usank David ule yok w̃i, matëndëɗëfu vanihel vi do mbokaryëɗëfu hahnëndu. 17 Awa fop vële wok vëyena wasëwif va njëkëlendëniha Ahwëhn a; ha, fop wayal wale w̃acëɓu hwëhnëw̃ëhni w̃a. Ami Ahwëhn a dënk hnësëk watac; 18 mbiỹëk ga njëtëndanëɓuhëhni vahnë va vëỹin.”✡»

19 Sak më nkwënëk: «Soŋe umë ye ntiyahnëko tëfëka tavin ɓërehn vële wok vëyena wasëwif hwëtahnëka W̃ën vi. 20 Kerëhnënëfuni ntehninëhni antë tokëni faỹar saɗëha, do asan g'asëval antë ndakëni ge vëỹëlëlëna, do fëna ant'aroku faỹar ile wok kácina soŋe cahna sat ỹa do ant'asewu sat. 21 G'iŋi karaŋ gwër nkeɗ kaɓi, koɓëri wati warëm fu ỹa, nkeniho vële haraŋëɗëhëhniwo vahnë Sariya Moyis ỹa ankol-wo-nkol do hafo dol karaŋëɗe vacaliŋa hna hnë fac ntaw̃ëla-wo.»

Kayëte nte njëɗanahnini vële wok vëyena wasëwif

22 Awa vëfaƴik va gë vicër va do gë vëvë cery sali va fop, pëhnaniho tëhnanihëhni vëryampo hnë vëhni do paƴënihëhni njintini Antiyos gë vëhni Pol gë Barënabas. Umë tëhnanihëhni vëhni Yuɗa, nte w̃acëɗeho Barësabas fëna, gë Silas. Vëhni vëhi cery sali hna fop ntënëniniho. 23 Umë ntehnënihëhni njiryeryëryin aŋi kayëte:

«Vëỹënta fu, w̃uhnë vële wok geluhna wasëwif do lëɗëk nkol Antiyos, do gë waresiỹo Siri gë Silisi va, fuhnë, vëfaƴik va gë vicër va, nkaỹirun.

24 «Njëtaɓun vahnë vële w̃atëryik ỹal fu li mpaỹëmpaỹehnënihu do pëmpëhnayehnënihu gë wanës wadëw̃ hni ŋa. Ɓare ñoñ paƴëryilëfunihna nësëhnënihu soŋe watac. 25 Soŋe umë, fëhnahnëɓun fuhnë fop rëhnafuni vahnë vële faƴëryiɗëfun njiryini. Wëlawo fu w̃a, Barënabas gë Pol, nkeryiɗëni. 26 Vële wafëk walaw̃ary walëw̃ hni soŋe ɗoku Ahwëhn fu ỹa Yesu Këris. 27 Awa paƴëryiɓunëhëhni vëhni Yuɗa gë Silas nësëhnënihu vëhni dënk ile herëɓun hn'aŋi kayëte hna. 28 Iƴir Ipacah iŋa gë fuhnë dënk pëhnaɓun ant'awëniwu ɗiɓ kaw̃ary ge gena vëỹin vile hwëhnak nafa vi: 29 ant'aroku faỹar saɗëha; ant'asewu sat, ant'aroku faỹar ile wok kácina soŋe cahna sat ỹa; asan g'asëval antë ndakëni ge vëỹëlëlëna. Ge keharun vëỹin fop caŋëk. Araɓi ƴam ỹa nke hnë w̃uhnë!»

30 Tavëlehnini vële faƴik va njini gë Antiyos. Ga tëkëni mbarëpënihëhniwo ɓulunda vële hwëtahnëk va njëɗanihëhni kayëte tac. 31 Karaŋiko kayëte ŋa do vahnë va fop natëkëhniwo gë ikamënaỹehn inte kerëhniniho ŋa. 32 Yuɗa gë Silas, vële yeho wakila vëhni dënk, nësëhnënihëhniwo ɗus vële hwëtahnëk va soŋe kamënaỹehnahnënihëhni do njaw̃ënënihëhni kwëtahn hna. 33 Ñëw̃ëniho wafac hnam, tac vëỹënta hni va më ndëwanëhnënihëhni nkaw̃ përën, mbokahnëni gë vële faƴëkëhniwo. 34 [Wati kahnëta hna Silas pëhnako nko hnam.]

35 Pol gë Barënabas woko Antiyos hna do karaŋëɗënihëhniwo gë vahnë vëyaɓah vëhaw̃ary do pëƴahnëɗëniho wanës Ahwëhn ŋa.

Ipitël Pol gë Barënabas

36 Ga mbiỹëk, Pol më ntehnëka Barënabas: «Ɓokafu njëkihni vëỹënta fu va hnë wahnaw̃ wale fëƴahnahnik wanës Ahwëhn hna fop, njëkihni bi hak nkeni.» 37 Barënabas ñaɗëho njoryeryëniha San nte w̃acëɗeho Marëk; 38 ɓare Pol caŋahnëlawohna, kaɓi Marëk tavëkëhniwo Pampëfili hna do golohna ntapëhnandëhni ɗoku lëw̃ hni hna. 39 Nkwajëlëniho hafo pëmpëlëhni, më pitëlëni. Barënabas më njoka Marëk kaƴëni hnë sisikulu njini Sipër. 40 Pol, umë, më tëhnaka Silas do ga kwëtehnahnënihëhni vële hwëtahnëk Antiyos va hnë wëɓák Ahwëhn hna, njilehnëni. 41 Umë tëfëni Siri gë Silisi do njaw̃ënehnëhëndënihëhni kwëtahn iŋa vële hwëtahnëk va.

16

Pol gë Silas do gë Timote

1 Pol tëkëko fëna Derëb hna tac Lisëtër hna. Hnam nkeho asan ale hwëtahnëk macënde Timote; hnëmu fëna kwëtahnëko. Umë sëwif yeho, ɓare rëmu gërek yeho. 2 Vële hwëtahnëk vëvë Lisëtër gë Ikoniỹum va wapërën waƴaɓah nësëɗëniho soŋe Timote ỹa. 3 Pol ñaɗëho Timote ntapëhnahna. Awa më njoka. Umë kácehnëka, soŋe wasëwif wale yeho waresiỹo warac w̃a, kaɓi fop njëtëniho rëmu gelohna sëwif. 4 Hnë vankol vante njihahnëɗëniho hna fop, pëƴaɗëhëhniwo vële hwëtahnëk va ile pëhwëtani ntini vëfaƴik gë vicër vëvë Yerusalem va do ntehnëɗënihëhniwo maw̃ëhnëni watac. 5 Awa vële hwëtahnëk va njaw̃ëɗëniho kwëtahn hna do nkwënaɗëniho ƴaɓi ŋa fac-wo-fac.

Ikaryëtahn Pol Tërowas hna

6 Pol gë Silas ñaɗëniho pëƴahnëni wanës W̃ënu ŋa hn'inkal Asi hna, ɓare Iƴir Ipacah ŋa maw̃ëryanëlëhniwohna. Awa nɗëcëtalehnëni yëbëlan Fërisi gë Galasi. 7 Ga tëkëni ɗarël Misi hna, umë përëkëhni njini Bitini, ɓare Iƴir Yesu ŋa maw̃ëryanëlëhniwohna. 8 Awa, më ndëcëni Misi njini inaw̃ Tërowas. 9 Gumëɗ ga, Pol ikaryëtahn nuỹako: më nuka avë Masedëwan ga kahnëk. Më muntaɗëha aki: «Cabëry Masedëwan, ƴij aryemafu!» 10 Taŋ ga ndëcëk umë, më yëkëlehnëɓun yifu gë Masedëwan, kaɓi pacëkëfuno W̃ënu ŋa w̃acëkëfuno yonëhnëfuni Wanës Wakasëk ŋa vëvë hnam va.

Ikwëtahn Lidi

11 Kaƴëɓunëho sisikulu Tërowas hna yilehnëfu satën fo gë Tinti Samotëras ka. Tac ga pacëk, më yiɓun Neyapolis. 12 Ga matëɓun hnam më yiɓun Filip, nkol resiỹo ile yeho ryënkwëryënkw vë Masedëwan, ile tampëk Rom. Wafac wayaɓah liɓunëho hn'inaw̃ itac.

13 Hnë fac ntaw̃ëla hna, më sahnëɓun naw̃ hna yifu tëfary sën hna hn'ile nahaɓunëho nuɗëfun hn'ile caliŋëɗëni wasëwif hna. Ntañaɓunëho do nësëhnëɗëfunëhëhniwo vësëval vële varëko hnam va. 14 Aryampo hnë vësëval vërac Lidi maciko. Asëval ale ntakëɗëho gë W̃ën yeho. Hn'inaw̃ Tiyatir matiko. Awaf wafand wavëntah* yeho. Asëval arac nëpaɗëhëfuno do Ahwëhn a piɗëtëɗëho sakahn hadëw̃u ha kolahn nkwëry do kwëtahn wanës Pol ŋa. 15 Njaryiko, gë vëvë tere lëw̃u va per. Tac më ntehnëkëfu aki: «Age paryi njavëtërun kwëtahnëɓuha Ahwëhn a, ƴijën asëlu ỹal mën hna.» Do porosiŋëɗëhëfuno w̃aw̃ëfu.

Pol gë Silas hnë kaso vë Filip hna

16 Fac ryampo gante caliŋëɗe mbokëɓunëho yindëfu, asëval aryokuŋ më kacakëfu. Gë ƴine ile hnësendëhawo ile wok tëkina nkeniho do nuỹandënihawo koryi yaɓah vële ndokuŋëhnëɗëho va gë wanës watac. 17 Pëgwëlehn tëfëlehnëndëfu, fuhnë gë Pol, ndekatënd: «Vëỹi vësan, vëryokuŋëhn W̃ën Hunte Sëpëk Fop va ye! Ankaw̃ nte yoɗ g'ipeh ŋa pëƴaɗënihu!» 18 Wafac ntiɗëho koyëna. Awa Pol, ga cilëtak, më cahëtak ntehna ƴine ỹa: «G'uw̃ac Yesu Këris w̃a cahnëryehna aỹi asëval!» Do ƴine ỹa cahnëlehna taŋ.

19 Vële ndokuŋëhnëɗëho va, ga nuni gona nuỹahnëndëniha koryi, umë pëlanihëhni vëhni Pol gë Silas kuhënihëhni njiryeryënihëhni waỹëw̃a ɓulunda hna haryënkw vësankaf naw̃ hna. 20 Më ntehnëni: «Vëỹi vësan mpaỹëmpaỹehnëni naw̃ fu ŋa. Wasëwif ye 21 do wënamu wakasëk karaŋëɗënihëhni vahnë va, do fuhnë vële kwëhnëk Rom vi maw̃ëryanilënëfuhna maw̃in ma tëfin.»

22 Ɓulunda ỹa fëna ñaɗëniho ndafënihëhni. Awa, vëhitiŋ va më ntihëtehnënihëhni viỹi va vëhni Pol gë Silas do ntehnëni ntampini. 23 Ga ntampënihëhni ɗus, umë cëɗënihëhni do ntehnëniha ayëka ỹa njëkandëhni ɗus. 24 Ga tëk ntehnëniha koyëna tuŋ, ayëka ỹa më cëɗëkëhni hn'acery mbë conk kaso ŋa do më ŋwecëkëhni wakwër ŋa hnë waɗëhwa.

25 Ga ndëcak ga, Pol gë Silas njëfaɗëniho do njëw̃ëɗëniho cëmbahnëniha W̃ënu ŋa do vëramp vëỹëntaw̃ va nëpaɗënihëhniwo. 26 Pëgwëlehn ñënkand ɗus nkal iŋi, do ñënkënd fëna kaso ỹa hafo wafiɗa w̃a fop piɗëtalehn do fop vankënca vëramp va pëtalehnëhni. 27 Ayëka ỹa më nëgak do, ga nuk warënka kaso w̃a piɗëtak, umë pëhwëtëk sëlame lëw̃u ỹa ñand ndëwa, kaɓi ntiyahnëkawo vëramp va nkaryëni. 28 Ɓare Pol më ndekak gë fanka falëw̃u fa fop: «Ant'aliya lavah! Fuhnë fop hnani nkeɓun!»

29 Awa ayëka ỹa më tëƴëk humpen, ntëfëk ɓambery kaso hna mbalatënd ntakah ŋa, do nji ndëkwëhn haryënkw Pol gë Silas. 30 Tac më canëkëhni do tëƴëhni: «Vësan, ye rëfëka liwu fehëtahniw̃u?»

31 Umë ntëkwaniha: «Kwëtahnëryehna Ahwëhn a Yesu do pehëtëɗeru, gë tere hu ỹa per.» 32 Tac umë pëƴaniha wanës Ahwëhn a, umë gë vële yeho tere va fop. 33 Awa g'umëɗ ga wati rac dënk ayëka ỹa njiryeryëlehnëhni ndagëhni wasër w̃a. Tac njaryëlehni taŋ umë gë vële kwëhnëk va fop. 34 Tac më njokëhni vëhni Pol gë Silas gë ỹalu njëɗahni ile tokëɗëni. Aỹi asan gë tere lëw̃u ỹa fop pëɓëkëhniwo uhnatah soŋe ile kwëtahnëniha W̃ënu ŋa.

35 Ga pacëk, vëhitiŋ va paƴënihëhniw̃o vahnë ntehnëniha ayëka ỹa tavëhni. 36 Ayëka ỹa më njijëk pëƴahna Pol: «Vëhitiŋ va paƴehnini ravu. Awa koɗun asahnu ayiwu ƴam.»

37 Ɓare Pol më ntehnëkëhni vële faƴijiko va: «Fuhnë vële kwëhnëk Rom va ndafehnënihëfu ɓulunda hna hara wahitŋëlëfuhna do tac cëɗehnënihëfu! Do tame ñandëni canënihëfu ƴëmëƴëm? Watac geɗina. Araɓi njijëni vëhni dënk canënihëfu!»

38 Vële faƴijiko va më njini pëƴanihëhni waŋi wanës vëhitiŋ va. Vëhni ntakëkëhniwo ante njëtaniho Pol gë Silas Rom kwëhnini ŋa. 39 Awa umë njijëni muntani tavëhnënihëhni do më canënihëhni kaso hna këlatëndënihëhni cahnëni naw̃ hna. 40 Ga rëk cahnëni kaso hna, Pol gë Silas më njini vëhni Lidi hna soŋe nunihëhni vëỹënta hni va do kamënaỹehnënihëhni, tac njilehnëni.

17

Pol gë Silas Tesalonik hna

1 Ante ndëcëniho Amëfipolis gë Apoloni ŋa, Pol gë Silas tëkëniho Tesalonik. Hnam kwëhnaniho wasëwif w̃a caliŋa. 2 Pol njiko caliŋa hna, gante njehëka ka. Hnë vantaw̃ëla vatar mbarëɗëniho nkwajëlëɗëni soŋe Vikerëh W̃ënu va gë vële yeho hnam va; 3 nkabëɗëhëhniwo do tufëɗëhëhniwo Arëhnayik a tëfëka korot do mbëhnëndani vësëm hna. Ntehnëɗëhëhniwo: «Yesu nte fëƴaɗëmu ŋi ye Arëhnayik a.» 4 Vëryampo hnë vële hnëpaɗëho hna maw̃ëniho wanës ŋa nkentëlehnini gë Pol gë Silas. Koyëna nkeho fëna hnë vële wok vëyena wasëwif vëyaɓah, do lakëɗëhëhniwo gë W̃ën ŋa, do gë vësëval vëyaɓah vële hwëhnak nafa hn'inaw̃ hna.

5 Ɓare wasëwif w̃a ñew̃aryënihëhniwo rac. Awa më mbarëpënihëhni wafufafu wale yeho vankaw̃ hna, matëndënihëhni wasëwif wëryampo do ñënkëni naw̃ iŋa. Njilehnëni tere Yason hna njëkëlehnënihëhni vëhni Pol gë Silas soŋe njonihëhni haryënkw ɓulunda hna. 6 Ɓare kaɓi vërëkatëlëhnihna umë njoniha Yason gë vële hwëtahnëk vëryampo haryënkw vësankaf vëvë naw̃ hna pëgwëlehnëni ndekandëni: «Vëỹi vësan ñënkëni ɗuniỹa ỹa fop, do tame tëkini hnani! 7 Aŋi Yason hacakëhni ỹalu hna! Vëỹi vahnë fop nkwajëni sariya asankaf a, Sesar; ntehnëɗëni nkehëhna ahnaw̃ ahaw̃ary ale w̃acik Yesu.» 8 Waŋi wanës mpaỹëmpaỹehnëkëhniwo kore ỹa gë vësankaf vëvë naw̃ va. 9 Yason gë vëỹëntaw̃ va tëfëkëhniwo cosënihëhni vësankaf va ani gë tavahnëndeni ỹa.

Pol gë Silas Bere hna

10 Mëɗënd tuŋ vële hwëtahnëk va ndëcëtënihëhniwo vëhni Pol gë Silas njini Bere. Ga tëkëni, njilehnëni caliŋa wasëwif hna. 11 Wasëwif wavë hnam w̃a hwëhnako nëf ntëbini wavë Tesalonik w̃a; teɓaniho wanës W̃ënu ŋa g'imaw̃a përën. Fac-wo-fac, kahnëndaniho ikaraŋ Vikerëh va njëkahnëni bi ile karaŋëɗëhëhniwo Pol ỹa catëk. 12 Hnë vahnë vërac wasëwif wayaɓah kwëtahnëniho, do hnë vële wok vëyena wasëwif vësëval vëryampo vële lënënik kwëtahnëniho fëna do gë vësan vëryampo.

13 Ɓare ante njëtaniho wasëwif wavë Tesalonik w̃a Pol mboko pëƴahnënd wanës W̃ënu ŋa Bere hna, vëhni fëna njiniho hn'inaw̃ tac cënkwëndënihëhni do mpaỹëmpaỹehnëndënihëhni ɓulunda ỹa. 14 Vële hwëtahnëk va më cañëtëniha taŋ Pol gë vëỹëntaw̃ njini gë cape wov; ɓare Silas gë Timote nkolehnëni Bere hna. 15 Vële lapëhnakawo Pol va njiryeryënihawo hnë sisikulu hafo Aten hna. Tac mbokalehnëni gë Bere g'ipaƴ Pol iɓa vëhni Silas gë Timote; pëƴanihëhni tëfëlehnëniha ñap.

Pol Aten hna

16 Wati nte napëɗëhëhniwo Pol vëhni Silas gë Timote hnë Aten hna, nuko ile lavëkawo ɗus sakahn hadëw̃u hna: nkol ŋa waravahn fo fëɓëko. 17 Nkwajëlëɗëniho gë wasëwif w̃a do gë vële wok vëyena wasëwif lakëɗëhëhniwo gë W̃ënu ŋa hnë caliŋa hna, do fac-wo-fac hnë vëỹëw̃a ɓulunda hna, gë fop vële pankëlëɗëniho va. 18 Vëhwëhn uyët vëryampo vële w̃acëɗe Wa-epikuren gë Wasëtowisen* pëgwëlehnëni vëhni fëna nkwajëlëndëni g'umë. Vëryampo tëƴëɗëniho: «Ye ñaɗ nës aỹi aỹaw̃ënkah?» Vëỹëntaw̃ va më ntehnëni: «Ntiyak had soŋe wamënu wale wok ƴëtilënëhna pëƴahnëɗ». Nësëniho koyëna kaɓi Pol soŋe Yesu ỹa pëƴahnëɗëho do fëna soŋe iɓëhn vësëm ŋa.

19 Umë njoniha karyënkw ỹëw̃a ile w̃acëɗe Arewopas hna do ntehnëniha: «Nësëhnëryifu soŋe iŋi karaŋ kasëk. 20 Nkwëryëndanëruhëfu ile woɓun ƴëtëlëfuhna do ñaɗëfun ɗus yëtëfu bi ye ye umë.» 21 Tëƴëɗënihawo Pol koyëna kaɓi fop vëvë Aten va gë vëhneh vële lëɗëntik hnam va fop nës gë nëpa wakasëk watëkwa watac ŋa fo paɓëniho.

22 Awa, Pol më matëk haryënkw vahnë vële yeho hnë Arewopas hna do ntehn: «Vëvë Aten, nkwëryëɓu vële lënënëk ɗus waravahn yerun. 23 Ante ndapëɓuho nkol hun ŋi yëkatëndu waravahn wasëvah hun w̃i, nuɓuho hnë ryampo ga kerik aki: “W̃ën le wok ƴëtina.” Awa, W̃ën le sëmbëɗun hara ƴëtëluhna ỹa, umë ye ale yijëɓu fëƴaw̃una ỹi.

24 «Uŋi W̃ën, umë ye ale lik ɗuniỹa ỹi gë ile yehëhna hnam ỹa fop do umë ye Ahwëhn ambin iŋi g'inkal iŋi. Umë, wëla acery ndampo nte mbëryëni vahnë geɗilahna gwër ntëɗahn gante-wo-gante naỹëk ka. 25 Umë yëɗaɗëhëhni vahnë va fop wayën w̃a do g'ile valëɗëhëhni ỹa; ɓalëlahna vahnë paɓëniha ntinëhnëndëniha ile-wo-le ỹa. 26 Hnë ahnë aryampo fo ntik waɓulunda ŋa fop do kwëtëkëhni hnë nkal li fop. Umë dënk fëhnako watac koɓëri ŋa: tëkwëndëlehnëk wayal w̃a do gë wëwati wale rëfëkawo ntëɗëni hnam w̃a. 27 W̃ënu ŋa ntik rac soŋe njëkëlehnahnëniha vahnë va. Wëla ntehni ntakaryëkëhni soŋe njëkëlehnëniha, mpëd nuɗëniha. Toña-toña ỹa W̃ënu ŋa ŋaw̃ëtalahna ahnë hnë fuhnë. 28 Ha, “Umë lik njënëɗen, ñënkanden do nkeyin.” Do fëna had gante nësëni vëyëw̃ vëryampo ki: “Paryi nke vutah vuntëw̃u va yeɓun.”

29 «Awa, kaɓi vutah vuntëw̃u va yeyinëk, tëfëlahna nahayin W̃ënu ŋa mëntëlëni gë ravahn sanu, koryi ma taka, nte ntik ahnë gante nahak ka. 30 Ɓare W̃ënu ŋa ɗëkwëna wati le nkoniho vëyëtëna vahnë gante ntënënëɗëniha ka, tame macëɗëhëhni fop, hnë ile-wo-le hna, nkwëcëtani vankeya vantëw̃ hni va. 31 Kahnëndëk fac ile kitiŋahnëɗëhëhni g'ale tëhnaka vahnë va fop g'usatah. Aki tufëkëhni vahnë va fop ale ye ahitiŋ arac a: mbëhnëndanëka vësëm hna!»

32 Ante nkwëryëniha Pol ga nësëk soŋe iɓëhn vësëm ŋa, vëryampo njafaŋëɗënihawo do vëỹëntaw̃ va ntehnëɗëniho: «Nëpaɗeru ahnësëhnëfu soŋe waŋi nkaw̃ kaw̃ary.» 33 Awa cahnëko Pol hnam nji. 34 Vëryampo hnë vëhni kwëtahnënihawo do tëfëniha: hnë vëhni, nkeho Denis, (alënah yentiko umë fëna Arewopasit hna), g'asëval ale w̃aciko Damaris, do gë vëhaw̃ary kat.

18

Pol Korent hna

1 Ga ndëcëk umë, Pol matëko Aten hna do nji Korent hna. 2 Hnam pankëlëniho sëwif le w̃acik Akilas; Pon nagiko, ɓare Rom hna ntëɗëko hn'inkal Itali hna, do hnam matiniho takan g'asëvalu Përisil, kaɓi Këlod Sesar, asankaf a lehnëko wasëwif w̃a fop cahnëni hnam. Pol më njik hn'ile nkeni Akilas g'asëvalu hna do, 3 kaɓi vëhni vërar tak wasank wafand ntiɗëniho awa umë ñëw̃ëntik ỹal hni hna do ndampo fo ndokuŋëɗëniho. 4 Fac ntaw̃ëla-wo Pol teɓaɗëho wanës ŋa caliŋa wasëwif hna nkwajëlëntëɗeho do njawërëɗëho wasëwif gë vële wok vëyena wasëwif maw̃ëni wadëw̃u ŋa.

5 Ga tëkini Silas gë Timote matini Masedëwan hna, Pol pëƴahn wanës W̃ënu ŋa fo paɓëko; tufëɗëhëhniwo wapacëk wasëwif w̃a Yesu ye Arëhnayik a. 6 Ɓare wasëwif w̃a ŋwëỹëhnënihawo do njew̃ëndëniha. Më caw̃ëk ivëɗ ile ye viỹi vilëw̃u va tufahnahnëhni vëw̃aw̃ëna do ntehn: «Ile ỹaɗ nkewu ỹa w̃uhnë dënk ỹak; ami gentahnila. Tëk pëgw ỹi wati hnë vële wok vëyena wasëwif hna njiɗëfu.»

7 Më matëk hnam njilehn hnë tere ale w̃acik Titiyus Yusëtis. Arac ntakëɗëhawo gë W̃ënu ŋa do tere lëw̃u ỹa ɗarël caliŋa wasëwif hna nkeho. 8 Ɓare Kërisëpus, asankaf caliŋa ỹa, kwëtahnënihawo Ahwëhn a umë gë vëvë tere lëw̃u va fop. Vëvë Korent vëyaɓah fëna kwëtahnëniho ante nëpanihawo Pol ŋa, maw̃ëniho njaryini.

9 Hnë umëɗ ndampo Ahwëhn a nësëhnëkawo umë dënk Pol hn'itufëhna, më lehnëkawo: «Antë ntaki, gory ahnësënd, antë aryemëhna! 10 Ƴëtëry g'ami nkeyik. Ahnë koɗina ntiyi uw̃eh. Ɓulunda yaɓah ile hwëhnëɓu yehëhna hnë aŋi nkol.» 11 Bëhn ryampo gë fagant bëhn ñëw̃ëko Pol Korent hna karaŋatëndëhni vahnë va wanës W̃ënu ŋa.

12 Wati nte nkeho Galiỹo guverëner Akayi ŋa, wasëwif w̃a nkwëryëlëniho pëlaniha Pol njoniha kitiŋa hna. 13 Ntehnëni aki: «Aỹi asan njëkëlehnëɗ maw̃ehnëhni vahnë va cëmbëndëniha W̃ënu ŋa g'ankeya nte hnëmpëlëk gë Sariya Moyis ỹa.»

14 Pol dëkwa ŋa pëhwëtaɗëho ante ntehnëkëhniwo Galiỹo wasëwif w̃a: «W̃uhnë wasëwif w̃i, nëparyino! Ge ile mbañëk sariya Rom ntikënd ma men iñë ile rëfëka kwëɗahni, nëpakëndëɓu wanës wadëw̃ hun ŋa. 15 Ɓare kaɓi soŋe nkwajëla wanës gë wamac soŋe ikwëtahn hun do gë wënamu hun ye, watac wadëw̃ hun fo ye; ñaɗa yewu ahitiŋ waŋi!» 16 Tac më ntakëhni kitiŋa hna. 17 Awa vahnë va fop pëlalehnëniha Sosëten, Asankaf caliŋa ŋa, ndafëndëniha haryënkw kitiŋa hna, ɓare Galiỹo ñoñ dehnëlëhniwohna.

Pol mbokaɗ gë Antiyos

18 Ga ndëcëk watac Pol Korent hna nkoko afo mbiỹ. Tac më tavëkëhni vële hwëtahnëk va kaƴëlehn hnë sisikulu nji Siri, umë gë Përisil do gë Akilas. Matahnënd vampamb wov vë Sankëre hna, Pol kuntëciko nkaf ŋa, kaɓi ile kwëtëlëniho gë W̃ënu ŋa ntiyako. 19 Ga tëkëni Efes hna, Pol më tavëkëhni vële tëfëlëniho va, nji tënk caliŋa hna, nkwajëlëndëni gë wasëwif w̃a. 20 Tëƴënihawo ñëw̃ hnam hafo mbiỹ, ɓare umë ñaɗilohna. 21 Umë koyakëhni ntehnëhni mbokajëɗ ge W̃ënu ŋa maw̃ëk. Awa, matëlehn Efes hna, kaƴ sisikulu, nji. 22 Ante tëkëko Sesare hna, Yerusalem njiko ten nkaỹihni vëvë cery sali va, tac njilehn Antiyos vë Siri.

23 Mbiỹëko hnam, tac më mbokak tëfëhëk nkol ga nkol resiỹo Galasi hna do gë Fërisi hna, kamënaỹehnëhëndëhni vële hwëtahnëk va.

Apolos Efes hna do gë Korent hna

24 Sëwif ale w̃acik Apolos, ale hnagik Alekësandëri, rëkiko Efes hna. Hnë wati rac, asan aholah wanës do yëtëko Vikerëh yeho. 25 Karaŋiko nkaw̃ Ahwëhn a, do kahnëndako ɗus, pëƴahnëɗëho do karaŋëɗëhëhniwo vahnë va g'usatah soŋe Yesu ỹa. Ɓare yarya San ỹa fo njëtëko. 26 Pëgwëlehn nësënd g'ikwëtahn caliŋa wasëwif hna. Përisil gë Akilas, ga nkwëryëniha, umë njoniha gë ỹal hni pacënëhnëniha ikaraŋ nkaw̃ W̃ënu ŋa.

27 Tac Apolos ñaɗëho nji Akayi. Vële hwëtahnëk va më kamënaỹehnëniha ɗus do kerëhnënihëhni vële hwëtahnëk vëvë Korent va kacaniha g'untënah. Ante tëkëko hnam ŋa kwëhnanëkëhniwo nafa hnë vële ndemako W̃ën kwëtahnëniha va. 28 Tase ɓulunda ỹa fop nësëhnëɗëhëhniwo gë toña facah wasëwif wale wajëtehnëɗëhawo va tufatëndëhni gë Vikerëh va Yesu ye Arëhnayik a.

19

Pol Efes hna

1 Wati nte nkeho Apolos Korent ŋa, Pol më tëfëk resiỹo hwëhn wahuŋ hna do tëk Efes. Hnam tëkatëkëhniwo vële hwëtahnëk vëryampo. 2 Më tëƴëkëhni: «Ante kwëtahnërunëho ŋa nuỹarunëho bi Iƴir Ipacah iŋa?»

Më ntëkwaniha: «Koɓëri gwëryëlëfuhna ga nësëɗe soŋe Iƴir Ipacah.»

3 Pol më mbok tëƴëkëhni: «Iỹëhne sifa yarya yaryirun awa?»

Më ntëkwaniha: «Yarya San ỹa.»

4 Pol më mbok ntehnëkëhni kat: «San njaryëkëhni vële w̃aw̃ëko nkwëcëtani vankeya vantëw̃ hni va ntehnatëndëhni ɓulunda Isërayel ỹa kwëtahnëniha Yesu, ale rëfiɗëha ỹa.» 5 Ante nkwëryëniho wanës watac ŋa njaryiniho g'uw̃ac Ahwëhn a Yesu. 6 Pol tindëkëhniwo wëɓák ŋa, Iƴir Ipacah iŋa cëlëlehni hnë vëhni. Pëgwëlehnëni taŋ nësëndëni vanësa vakaw̃ary do pëƴahnëndëni wanës W̃ënu ŋa. 7 Vahnë vërac tëkëniho ipëhw gë vëhi.

8 Pol njiɗëho caliŋa wasëwif hna kwëlëkwël do hnë wadepera watar, nësëɗëho g'ikwëtahn, pëƴahnatënd Inaw̃ W̃ënu ŋa do njawërëɗëho maw̃ehnëhni vële hnëpaɗëhawo va. 9 Ɓare vëryampo ñoñ vëỹaɗilohna nkwëryëni do ŋwëỹëniho vëhwëtahnëɗina, wameh fo nësëɗëniho soŋe nkaw̃ Ahwëhn a tase vahnë fop. Awa Pol më tavëkëhni nji, më njokëhni vële hwëtahnëk va do fac-wo-fac nkwajëlëɗëniho gë vëhni hnë cery cankaf nte nkwajëlahnëɗëniho Tiranus gë ɓulunda ỹa. 10 Watac wabëhn waki mbiỹëko, hafo fop wasëwif gë vële wok vëyena wasëwif lëɗëko hnë resiỹo rac ỹa kolëni nkwëryëni wanës Ahwëhn a.

Vutah vucan vumba Seva va

11 Hnë wati rac W̃ënu ŋa ntiyehnëɗëhawo Pol vifëmpëhnahnah vile nkok nahana ahnë. 12 Koyëna nufëɗeho wakantika gë wafand vunte ỹakëɗëhawo va njonëhnëndeni vëres. Vërac njërëɗëniho do waƴine ŋa cahnëɗënihëhniwo vahnë va.

13 Nkeniho fëna wasëwif wëryampo njiɗëniho waỹëw̃a hna fop soŋe ntandënihëhni waƴine vahnë hna. Fac ryampo njawërëniho fëna ntanihëhni g'uw̃ac Ahwëhn a Yesu. Ntehnëɗënihëhniwo: «G'uw̃ac Yesu, nte pëƴahnëɗ Pol ŋa, ntehnëɗerun: cahnëryin!» 14 Vutah imbëɗ gë vuki vumba Seva va, asankaf vësëna wasaɗëha wasëwif ỹa, liɗëho koyëna. 15 Ɓare, ga nësëni koyëna, ƴine ỹa më ntëkwakëhni: «Yesu? Njëtëɓuha. Pol, njëtëbu bi mo ye. Ɓare w̃uhnë, vëhni mo yerun?» 16 Asan ale pëlako ƴine ỹa ntoŋanëlehnëhni do mëkëkëhniwo vëhni fop, mbërehnëkëhni ɗus, cahnëlehnëni nkaryëni hnë tere rac viỹi këm fo do cërehnëkëhniwo ɗus.

17 Fop vële lëɗëk Efes va njëtaniho watac. Wasëwif gë vële wok vëyena wasëwif per ntakëkëhniwo do uw̃ac Ahwëhn a Yesu naỹëɗëho. 18 Vëyaɓah hnë vële hwëtahnëko hna njijëɗëniho putandëni tase vahnë fop wameh wante ntiɗëniho ŋa. 19 Vahnë vëyaɓah vële hwëhnako mbilaƴo njojëniho vëkayëte uyët mbilaƴo vantëw̃ hni va, kovëni do pëɗëni tase vahnë fop. Vëkayëte vatac hnapul yaɓah yeho. 20 Koyëna tufahnëɗëho Ahwëhn a fanka falëw̃u fa. Wanës wadëw̃u ŋa campëɗëho g'ahaw̃ary do hn'ile-wo-le tëkëko hna ntiɗëho ɗoku lëw̃u ỹa.

Iŋañëna ɓulunda vë Efes

21 Ante ndëcëko watac ŋa, Iƴir Ipacah iŋa pëhnaỹehnëkawo Pol tëf Masedëwan gë Akayi nji Yerusalem. Ntehnëɗëho: «Ge tëkëɓu hnam afo yiwu Rom.» 22 Umë paƴëkëhni Masedëwan Timote gë Erasët, vësan vëhi vële ryemaɗëhawo va, ɓare umë dënk resiỹo Asi hna nkoko hafo mbiỹ.

23 Hnë wati rac uryëñah sankaf yeho Efes hna soŋe Nkaw̃ Ahwëhn a. 24 Aryëhwar koryi ale w̃acik Demetëriyus, ryëhwarëɗëho vucery koryi vunte w̃ëntëlëk gë cery w̃ënu cankaf mba w̃ënu wagërek ile w̃aciko Arëtemis* do vëryokuŋ vëlëw̃u va nuỹaɗëniho hnapul yaɓah. 25 Fac ryampo Demetëriyus mbarëkëhniwo vëryokuŋ vëlëw̃u va fop gë vëryëhwarëntaw̃u va, do ntehnëhni: «Vëỹënta mën, njëtërun iỹi ɗoku hnuỹahnëɗen hnapul yaɓah. 26 Ɓare nurun ma nkwëryërun ile ryëcëtaɗ ỹa: aỹi asan, Pol, pëƴahnëɗ wamën wante ntiɗëni vahnë gena W̃ën paryi do mëkëɗ maw̃ehnëhni watac vahnë vëyaɓah ani Efes li do resiỹo Asi hna fop. 27 Ỹaƴah waŋi wanës wadëw̃u ŋi gena ɗoku fu ỹi fo përëkanëɗ ɓare fëna këfëɗ cery w̃ën cankaf mba Arëtemis, w̃ën hucankaf fu ŋa. Koyëna kihnëɗ ntënah ale cëmbëɗëni Asi hafo ɗuniỹa ỹi fop.»

28 Ante nkwëryëni watac ŋa ntavëlehnëkëhniwo taŋ, pëgwëlehnëni ndekandëni: «Arëtemis mbë Efes naỹëk!» 29 Ankol ŋa fop ñënkalehn. Vahnë va njolehnënihëhni Gayiyus gë Arisëtarëk, vësan vëhi vëvë Masedëwan vële tëfëlëniho Pol uyas va, ntëfaryini gë mbara ntëw̃ hni. 30 Pol ñaɗëho nji ɓulunda hna ɓare vële hwëtahnëk va vëw̃aw̃ëlohna. 31 Vëryampo hnë vësankaf vëvë resiỹo Asi hna fëna, wëlawo walëw̃u w̃a, paƴehniniho këlaniha antë nji mbara hna.

32 Wati rac ɓulunda ỹa vëwolohna nëpalëndëni. Ale-wo-le haw̃ary ndekantëɗeho do vëyaɓah hnë vëhni vëyëtëlohna dënk bi soŋe ye varëlik. 33 Wasëwif wëryampo hnë vëvë ɓulunda hna paƴënihawo haryënkw ɓulunda hna ale w̃aciko Alekësandër soŋe nkabahn ile liyak ỹa. Arac më njelak vák ỹa: ñaɗëho nësëhnëhni ɓulunda ỹa. 34 Ɓare ante njavëtënihawo ɓulunda ỹa sëwif ye, vëhni fop ndekaɗëniho ndampo fo, uhnësë rac fo, ile yëhnëko tëk wawati wahi: «Arëtemis mbë Efes naỹëk!»

35 Ga mbiỹëk asankaf ahigëna ỹa ndemëhnaỹehnëkëhniwo ɓulunda ỹa do ntehn: «Vëvë Efes, mo wok ƴëtëna ɗuniỹa li nkol Efes ŋi ye ante yëkaɗ cery w̃ën Arëtemis ŋi gë taka cëvah nte mëntëlëni sëlik g'ambin ŋi? 36 Ahnë koɗina nkwaj. Awa tëfëka aryemëhnaw̃u do ant'aliwu iñë hara nahaluhna. 37 Njojërunëhëhni vëỹi vësan hnani, ɓare ñoñ vëlina ile w̃ek cery w̃ën cankaf fu hna do vëyew̃ëlahna fëna w̃ën fu ŋa. 38 Ge Demetëriyus gë vële ndokuŋëlahnëɗëni va kwëhnani ile pëƴahnëɗëni menëk ahnë, awa soŋe rac nkehëhna vakitiŋa gë vëhitiŋ per; hnam tëfëka pëƴahnëni. 39 Do ge kwëhnarun wanës wakaw̃ary wante rëƴëɗun pëhwëtëɗen tase ɓulunda hna gë vële yëtëk sariya lëw̃ fu va. 40 Ge diyilënëhna wajira ntehnëɗenëhëfu ŋañënayinëk soŋe ile liyak dol ỹi kaɓi kwëhnayilënëhna toña soŋe aŋi mbarëla, koɗelënëhna nësin ile liyehnëkëfu rac ỹa.» Ante nësëko waŋi wanës ŋa më ntehnëkëhni ɓulunda ỹa campëni.

20

Pol Masedëwan hna do gë Gëres hna

1 Ante puko ŋañëna ŋa, Pol mbarëkëhniwo vële hwëtahnëk va kamënaỹehnëhni. Tac koyahni kahnëtalehn nji Masedëwan. 2 Ga tëkëk hnam ndëcëtako resiỹo rac, nësëhnëkëhniwo ɗus vële hwëtahnëk va, kamënaỹehnahnëhni do tëkëlehn Gëres, 3 do wadepera watar ñëw̃ëko hnam. Wati nte ñaɗëho kaƴ sisikulu nji Siri ŋa, njëtako wasëwif w̃a w̃eh ñaɗëni ntiniha. Awa më pëhnak mboka gë cape Masedëwan. 4 Vëỹi vësan tëfëlëniho: Sopater aju Pirus avë naw̃ Bere, Arisëtarëk gë Sëkundus vëvë Tesalonik, Gayiyus mbë Derëb, Timote, do Tisik gë Tërofim vëvë resiỹo Asi. 5 Vëhni ryënkwëhëko Tërowas hna napëhëɗënihëfuno. 6 Fuhnë, hnam nkoɓunëho hafo ndëc ambënt mburu kwëhn levir këm ŋa. Tac më haƴëɓun sisikulu Filip hna, yifu hnë wafac imbëɗ rëfëlehnëfuni gë Tërowas hn'ile njiɓunëho lifu wafac mbëɗ gë wahi.

Pol ahnë mbëhnëndanëɗ Tëroyas hna

7 Samëdi g'anëka mbarëpëlëɓunëho soŋe wubëlehnëfu mburu ŋa.✡ Pol nësëndëhëhniwo vële hwëtahnëk va hafo fagant mëhwëry hna kaɓi tëfëkawo nji ge pacëk. 8 Cery nte ye cëmët mbëryëh hna mbarëɓunëho. Walampu wayaɓah fëɗiko hnam. 9 Ajar nte w̃aciko Utikus lañako fenetër hna. Ñëhnëlehn wakwëɗ kaɓi wanës Pol ŋa njaryëko. Paco ndëtajëk etas rarëna hna njoj gëɗ. Vahnë më cëlëni matëndëniha ɓare cëmëko. 10 Pol umë fëna më cëlëk nji muryahna do ntehn: «Ant'avalu, cëmëna!» 11 Tac më vokaɓun ƴaŋ, do Pol nkubëlehn mburu ŋa, rokëfu do mbok pëgwëlehn nësëhnëndëfu hafo lav a pëhni, njilehn. 12 Jar ŋa afërën fo mënceryiko do watac njamënëko wasakahn vahnë fop.

Pol matëɗ Tëroyas hna nji Mile

13 Ante nkëhnëɓunëho hahnëtafu ŋa Pol më lehnëkëfuno haƴëfu sisikulu yifu Asos hn'ile tëfëkawo hnufëhëfuna hna kaɓi umë gë wapary ñaɗëho njas hafo hnam. 14 Ga tëkëhëkëfu Asos hna më yoɓunëha sisikulu hna yifu Mitilen. 15 Hnam, më vokëɓun ryëcalëfu do rëkëfu ga pacëk haryënkw Kiyo. Fac le voko tëki kat ỹa vok rëkëlehnëfu Samos, ga mbok pac Mile hna tëkëɓunëho. 16 Pol pëhnako ndar Efes, soŋe antë mbiỹ hnë resiỹo Asi hna; ñankahnëkawo nji Yerusalem hna njanti ambënt nte w̃acik Pantëkot ŋa.

17 Mile hna paƴëkëhniwo Pol vahnë njini Efes macinihëhni vicër cery sali va njijëni. 18 Ante tëkini ŋa Pol më ntehnëkëhni: «Njëtërun gante nkeho nkeya mën ŋa wati le yelahninëko hna fop, tëk pëgw fac le rëkahniɓuho resiỹo Asi ỹa. 19 Ɗokuŋëhnëɓuha Ahwëhn a hara naỹënala mama korotehnëniho wasëwif w̃a hafo howu dënk. 20 Njëtërun fëna ñoñ cow̃ëluhna, pëƴamu do karaŋëmu fop ile hwëhnak nafa soŋe hun ỹa, tase vahnë fop do gë watere hun hna fëna. 21 Ntehnëɗëfuhëhniwo fëna kwëlëkwël wasëwif gë vële wok vëyena wasëwif tëfëka nkwëcëtani vankeya vantëw̃ hni va do kwëtahnëniha Ahwëhn fu ỹa Yesu.

22 «Tame wëli Yerusalem yiɗëfu kaɓi Iƴir Ipacah iŋa forosiŋëɗëho, ɓare ƴëtëla bi ye yiɗ nkewo hnam. 23 Ile pëƴako Iƴir Ipacah iŋa hnë vankol hna fop, umë fo yëtëɓu: mbëraɗëfu do cëɗëɗeɓu. 24 Ami, mena ge cëmëɓu ma wow̃u hnë ɗuniỹa li. Fuhnawu ɗoku le kwëtehnahnëko Ahwëhn a Yesu ỹi ỹaɗëfu: umë ye fëƴahnu Wanës Wakasëk ŋa W̃ënu ŋa pehëtëkëfu ipërëna dëw̃u ŋa.

25 «Njijëɓuho fagant hun fop fëƴahnëndu Inaw̃ W̃ënu ŋa, ɓare tame njëtëɓu ɓokëɗiluhna ahnuwuno. 26 Soŋe umë fëƴahnëɗëmu dol karaŋëmu fop ile holëɓu ỹa; ge ahnë ŋwëỹëk, umë yëtëk. 27 Pëƴamu fop ile ntehnëk W̃ën ntiɗe ỹa; ñoñ cow̃ëluhna. 28 Keryaryin vankaf hun va, w̃uhnë dënk do gë fop vahnë vëvë cery sali vi, w̃uhnë vële ntik Iƴir Ipacah vëhery had vëhery wape. Ɗënkwëtaryin, Aju W̃ënu ŋa soŋe lëw̃ hni ỹa ndehëtëk sat lëw̃u ỹa. 29 Njëtëɓu, ge gola hnani, vahnë vëyapah va njijëɗëni ỹal hun li, do kaỹëhnahnëɗilëhnihna. 30 Nkeɗëni vële w̃atëk hnë w̃uhnë dënk, nësëndëni wamër, nuỹahnënihëhni vële rëkëɗ tëfëlehnëndënihëhni. 31 Titënaryin ɗus! Ɗënkwëtaryin, hnë wabëhn watar, g'umëɗ gë g'anent, nkabëɗëmuno ale-wo-le hnë w̃uhnë, wëla gë wankwën ŋa.

32 «Tame W̃ënu ŋa hwëtehnahnëmu soŋe wanës wadëw̃u ŋa ntihahn ɗoku lëw̃u ỹa hnë w̃uhnë ndemaɗëhu le-wo-le ỹa. Kwëhnak fanka naỹënahnu kwëtahn hna do maw̃ëryahnu fop hnapul ile kwëhnëni fop vële kwëhnëk va. 33 Ñaɗëw̃ohna koryi ma viỹi vahnë vëhaw̃ary. 34 Njëtërun w̃uhnë dënk ŋacëŋac ntëmën ŋa hnuỹahnëɗëfunëho ile valëɗëhëfuno ỹa, ami gë vërëfal mën vi. 35 Tufëɗëmuno kwëlëkwël, aki tëfëka aryokuŋëndu aryemahnuni vëhaỹëhnah va. Ɗënkwëtaryin ile nësëko Ahwëhn a Yesu umë dënk: “Ile yëɗahnëɗu ỹa yaɓëka nafa gë ile hnuỹaɗu.”»

36 Ante puhnak Pol wanës ŋa, umë ndëkwëhnëk njëfani gë vëhni fop. 37 Awa vëhni fop pëgwëlehnëni kondëni, muryalehnëniha mbucëndëniha. 38 Ile hoyehnëkëhniwo ɗus ỹa umë ye ile ntehnëkëhniwo ɓokëɗina nuniha. Tac ntapëhnaniha hafo sisikulu hna.

21

Pol Yerusalem hna

1 Pitëlëɓunëho gë vële hwëtahnëk vëvë Efes va haƴëlehnëfu sisikulu satënafu Kos; ga pacëk rëkëlehnëfu Rod, tac hafo Patara. 2 Wati nte cëlëɓunëho hnam ŋa, tëkatëɓunëhawo sisikulu le yiɗëho Fenisi. Haƴëlehnëfu rac yifu. 3 Umë hnuɓun Tinti Sipër ŋa ŋaw̃ët g'irahahn, ryëcëlehnëfu rëfëfu gë cape Siri, rëkëlehnëfu Tir; hnam tëfëkawo cëlëndi ile ndiɓëko sisikulu ỹa. 4 Tëkatëɓunëhëhniwo hnam vële hwëtahnëk do umë ỹëw̃ëɓun wafac imbëɗ gë wahi gë vëhni. Iƴir Ipacah iŋa hnësehnëkëhniwo vahnë vërac; më ntehnëniha Pol antë nji Yerusalem. 5 Ɓare pund tuŋ wafac imbëɗ gë wahi warac, ryëcalëlehnëfu nkaw̃ ntëw̃ fu ŋa. Vëhni fop, vësan gë vësëval gë vutah, më ntapëhnanihëfu hafo sahnëfu nkol ŋa. Tac më ryëkwëhnëɓun tëfary wov hna yëfafuna W̃ënu ŋa. 6 Ante koyalëɓun ŋa, më haƴëɓun sisikulu hna do vële hwëtahnëk va mbokalehnëni gë ỹal hni.

7 Ga mbokëɓun w̃atëfu Tir hna gë sisikulu ỹa yilehnëfu Pëtolemayis, ỹaỹëfuni vëỹënta fu va hn'inaw̃ tac lifu fac ryampo gë vëhni. 8 Ga pacëk ryëcalëlehnëfu rëkëfu inaw̃ Sesare hna, sëlëfu tere Filip✡, hnë ale haraŋëɗëhëhniwo vahnë wanës W̃ën hna, umë yentiko hnë vësan mbëɗ gë vëhi vële rëhnayiko Yerusalem va. 9 Kwëhnakëhniwo vëryag vëhnah vële woko vëỹëlina. Pëƴahnëɗëniho wante nësëhnëɗëhëhniwo W̃ënu ŋa had wakila.

10 Wafac wayaɓah liɓunëho hnam tëket asan ale w̃aciko Agabus, mati Yuɗe. Umë fëna had kila pëƴahnëɗëho ile nësëhnëɗëhawo W̃ënu ŋa. 11 Umë njijëk hn'ile nkeɓun hna, nuf ryil Pol ỹa ñëba wapary ŋi gë wëɓák ŋi do ntehn: «Wëlin ile ntehnëk Iƴir Ipacah iŋa: “Asan ale hwëhnëk iỹi ryil ỹa, aki ñabëɗëniha wasëwif w̃a Yerusalem hna, tac njëɗahnëniha hnë vële wok vëyena wasëwif.”»

12 Ante nkwëryëɓunëho watac, fuhnë gë vële yeɓunëho hnam va, më hëlaɓunëha Pol antë nji Yerusalem. 13 Ɓare umë ntëkwakëfu: «Soŋe ye hoɗun do yëkëlehnëɗun awoyehnuno? Ami, pëhwëtaɓu ỹabiwu, do sëmu Yerusalem hna soŋe Ahwëhn a Yesu.» 14 Kaɓi koɗilëfuhna woyehnëfuhna më ravëɓunëha do lehnëfu: «Awa araɓi iña Ahwëhn a ntiya.»

15 Ga ntiɓun wafac hnam, më fëhwëtaɓun hahnëtalehnëfu yifu Yerusalem. 16 Vahnë vële hwëtahnëk vëvë inaw̃ Sesare va më ntapëhnanihëfu. Hnë ale w̃acik Mënason avë Sipër njonihëfuno, ỹaluhna tëfëkawo sëlëfu. Asan arac, gë vële ryënkwëko kwëtahnëniha Ahwëhn va nkentiko.

Mbara Yerusalem ŋa

17 Ante tëkëɓunëho Yerusalem ŋa vëỹënta fu va kacanihëfuno g'uhnatah. 18 Ga pacëk, Pol gë fuhnë më yiɓun vëhni Sak hna. Hnam mbarëniho fop vëvë haryënkw cery sali va. 19 Pol nkaỹëkëhniwo umë tëfëtanëkëhni fop, ryampo ryampo, ile ntiko W̃ënu ŋa hnë ɗoku lëw̃u vële wok vëyena wasëwif hna.

20 Vëvë haryënkw va ga nkwëryëni watac, umë njëw̃ëɗëni icëmb W̃ënu ŋa do ntehnëndëniha Pol: «Aỹënta fu, nuru wasëwif wayaɓah kwëtahnëniha Yesu do g'ucatah tëfëɗëni Sariya Moyis ỹa. 21 Wëlin wade hnësëɗe soŋe lëw̃ hu ỹa: karaŋëɗuhëhni fop wasëwif wale lëɗëk hnë vële wok vëyena wasëwif hna, soŋe tavëni Sariya Moyis ỹa do antë kácehnënihëhni vutah hni va do antë mbok tëfëni namu wasëwif w̃a. 22 Awa ye rëfëka ntiyin? Pacëk njëtaɗëni njijëru ani. 23 Soŋe umë, diry ile lehnëɗeru ỹa. Vësan vëhnah yentik gë fuhnë, kwëryëhnëniha W̃ënu ŋa iñë. 24 Ƴoryihni, afacënaju do asosahn soŋe kwëtëla ntëw̃ hni ŋa. Tac, ndirini vankaf va had dahëse puhnani kwëtëla tac. Koyëna vahnë va fop nuɗëni wante hnësëɗe soŋe hu ŋa wamër fo ye, do nkoru ahwëtahn, wëjë dënk, Sariya Moyis ỹa. 25 Ɓare soŋe vële wok vëyena wasëwif do hwëtahnëk va kerëhnëɓunëhëhni, fëƴafuni wanës wante hahnëndëɓun ŋa: Tëfëlahna tokëni faỹar saɗëha, wasat, do fëna faỹar ile wok kácina soŋe cahna sat ỹa, do asan g'asëval ntë ndakëni ge vëỹëlëlëna.»

26 Ga pacëk Pol më njokëhni vësan vërac njini soŋe pacënajëni vëhni fop. Hnë wati rac më tënkëni selele Cery W̃ën Cankaf hna, pëƴahnëni fac le puhand pacëna ŋa, gë fac le cënanëhnande saɗëha ale-wo-le hnë vëhni ỹa.

Ipëla Pol ŋa

27 Ante ñaɗëho pu wafac imbëɗ gë wahi wale sënande saɗëha pacëna ŋa, wasëwif wale w̃atiko hnë resiỹo Asi më nuniha Pol Cery W̃ën Cankaf hna. Umë ntavëndanënihëhni kore ỹa fop pëlalehnëniha, 28 ndekatëndëni: «Vëva Isërayel! Ɗemaryinëfu! Wëliho ale haraŋëɗëhëhni vahnë fop gante-wo-gante ile wok tëfëlëna gë ɓulunda lëw̃ fu ỹa, gë sariya lëw̃ fu ỹa. Ndënikëhni dënk vële wok vëyena wasëwif Cery W̃ën Cankaf hna, do tonkënëk iỹi ỹëw̃a sëvah!» 29 Nësëɗëniho koyëna kaɓi Tërofim mbë Efes nuniho ga tëfëlëni gë Pol naw̃ hna do ntiyahnëkëhniwo bi ndënëka Cery W̃ën Cankaf hna.

30 Naw̃ iŋa ñënkalehn fop do vahnë va nkaryini gante-wo-gante. Më pëlaniha Pol, kuhëniha, canëniha Cery W̃ën Cankaf hna, piɗëlehnëni taŋ warënka w̃a. 31 Wati nte ñaɗëniho ndaw̃ëniha Pol ŋa, pëƴayiko asankaf wasoɗaɗe wavë Rom w̃a, fop vëvë Yerusalem va ñënkani. 32 Mbarëpëlehnëhni taŋ wasoɗaɗe w̃a gë vësankaf vëlëw̃ hni va nkaryëni gë kore. Vahnë va nundëniha tuŋ asankaf wasoɗaɗe w̃a gë wasoɗaɗe walëw̃u w̃a tavëlehnëniha gona ndafëndëniha Pol. 33 Awa asankaf wasoɗaɗe ỹa më tëhaka, pëlaka do ntehn ñabi gë vankënca vaki, tac më tëƴëk bi hak macik do bi ye ntik. 34 Ɓare kore ỹa wanës wanëmpëlah ndekaɗëniho hafo asankaf wasoɗaɗe ỹa kolëlohna njët ile ye toña soŋe waɗeka wanëmpëlah watac. Umë ntehnëk njoyi Pol gë kaŋ wasoɗaɗe. 35 Ga tëkëk Pol rënka cery nte hwëhnako rënka le haƴëɗe ỹa, wasoɗaɗe w̃a njihnënihawo, kaɓi kore ỹa ŋañënaniho, 36 Ñaɗëniho ntoŋanëniha ndekatëndëni: «Ɗaw̃ëryiyi!»

Inësa Pol ŋa

37 Wati nte ñaɗeho ndëni Pol hnë kaŋ hna, më ntehnëka asankaf wasoɗaɗe w̃a: «Koɗëfu bi lehni iñë?»

Më ntëkwaka: «Kolëru wanës wagërek ŋa! 38 Awa wëjë gelihna bi avë Esipët ale ỹañënaỹehnëkëhniwo vahnë do njohni ɓiỹëna gë lañ? Vëryaw̃ vahnë, vësan wawuli wahnah yeho.»

39 Pol më ntëkwaka: «Sëwif yeɓu. Tarës hnagiɓu, Silisi hna. Inaw̃ dënah ɗus ye. Këlami maw̃ëryanërye hnësëhnëw̃ëhni ɓulunda ỹi.»

40 Asankaf wasoɗaɗe ỹa më maw̃ëryanëka. Awa më kahnëk rënka kaŋ hna do njelahni ɓulunda ỹa. Ndemëhnalehnëni taŋ, umë ntehnëkëhni gë Wa-ebëre ŋa, wanës wasëwif ŋa:

22

1 «Vëỹënta mën, nëparyin wanës wante ỹaɗëfu hnësu tame ayëtahnu dila iñë w̃eh.» 2 Ga nkwëryëni Pol wanës wadëw̃ hni ŋa nësëndëhëhni, ndemëhnaniho ntëbi nte njelakëhniwo ŋa. Më ntehnëkëhni: 3 «Sëwif yeɓu. Tarës hnagiɓu Silisi hna, ɓare Yerusalem li naỹëɓu. Gamaliyel yeho aharaŋ mën a. Karaŋëkowo afo yëtu ɗus sariya le njëɗakëhniwo W̃ënu ŋa vacërakëlo fu va do kahnëndaɓuho soŋe W̃ënu ŋa had gante nkerun w̃uhnë fop dol ki. 4 Mbërehnëɓuhëhniwo vahnë vële rëfëɗëho aŋi Nkaw̃ Ahwëhn va hafo ryaw̃ëw̃ëhni. Pëlayehnëɓuhëhni vësan gë vësëval do sëɗehnëw̃ëhni kaso hna. 5 Asëna wasaɗëha asankaf aỹi gë fop kore vëvë haryënkw vi koɗëni nkenëhnëniho seɗe. Kerëhnënihowo vëkayëte yinenëhnëw̃ëhni vëỹënta fu wasëwif wale lëɗëk Damas do njiɓuho fëlajëw̃ëhni vële rëfëɗëho Nkaw̃ Ahwëhn va ỹabiw̃ëhni, w̃ënceryiw̃ëhni Yerusalem li soŋe kwëɗini vëhni fop.»

Pol pëƴahnëɗ gante macëka Ahwëhn ka

6 «Ante njiɗëfuho do tëhaɓuho Damas ŋa, lav a nkëhnëko tëk nkaf li, matëlehni taŋ humpen hucankaf g'ambin njij cëpo penëlehno. 7 Yolehnu nkal hna, wëryëlehnu kopa ga macëɗëho: “Sol, Sol!” do më tëƴëko: “Soŋe ye vërehnëɗuho?”

8 «Më rëƴëɓuha: “Ahwëhn, mo yeru?”

«Awa më ntehnëko: “Ami, Yesu mbë Nasaret, nte vërehnëɗu ŋa ye.” 9 Vële rëfëlëɓunëho va nuniho humpen ha, ɓare wawëryëlohna kopa le hnësëhnëɗëhowo ỹa.

10 «Më rëƴëɓuha: “Ahwëhn ye rëfëko liwu?”

«Ahwëhn a më ntëkwako: “Matëry ayi gë Damas. Hnam pëƴaɗeru ile rëfëka ali ỹa fop!” 11 Ɓare golëw̃ohna hnundu: humpen hutac mëpënëkowo. Awa vërëfal mën va më pëlaniho vák ỹi kahëniho hafo rëkëfu Damas hna.

12 «Ale w̃acik Ananiyas yeho hnam. Asan arac ntakëɗëhawo gë W̃ënu ŋa do Sariya Moyis ỹa tëfëɗëho. Ipërëna dëw̃u fo nësëɗëniho wasëwif wale lëɗëko hnam va fop. 13 Umë njijëk tëkatëko, kahnëk ɗarël mën do ntehno: “Aỹënta mën, Sol, ɓokary ahnund!” Wati rac dënk hnulehnëw̃a Ananiyas hafo pac.

14 «Awa më ntehnëko: “W̃ën warëm fu ŋa mbiỹëk ga tëhnaki soŋe njëtëndani ile ñaɗ ỹa, ahnuhahna ale satëk a do awëryahnënd kopa lëw̃u ỹa. 15 Seɗe lëw̃u ỹa yeɗu haryënkw vahnë hna fop, soŋe afëƴahnëhni ile hnuru do wëryëru. 16 Tame, ye hnapëɗu? Matëry, ahwëtahna Ahwëhn a, diry ayaryi do afacëni wameh hu ŋa.”

17 «Tac, umë vokajëɓu Yerusalem li. Fac ryampo, ante njëfaɗëfuho Cery W̃ën Cankaf hna, më hnuɓuha Ahwëhn a hn'ikaryëtahn. 18 Më ntehnëko: “Cahnëry ñap Yerusalem li, kaɓi vële lëɗëk hn'ani vi vëw̃aw̃ëɗina wante hnësëɗu soŋe mën ŋi.”

19 «Umë lëkwaɓuha: “Ɓare Ahwëhn, njëtëni njiɗëfuho caliŋa-wo-caliŋa soŋe sëɗehnëw̃ëhni do ryafehnëw̃ëhni vële hwëtahnëkino va. 20 Do ante ndaw̃ëɗeho seɗe lëw̃ hu ŋa, Ecen, hnam nkentiɓuho ami dënk. Caŋahnëkowo rac do ami yëkaɗëwo vëỹi vële ryaw̃ëɗëhawo gë wëraka va.”

21 «Awa Ahwëhn a më ntehnëko: “Ƴiry, kaɓi cañëtëɗëmi ŋaw̃ët, hnë vële wok vëyena wasëwif!”»

Pol gë Kumanda vë Rom

22 Kore ỹa nëpaɗënihawo Pol hafo ante nësëko watac ŋa. Tac pëgwëlehnëni ndekandëni: «Dihëtëryina ɗuniỹa li aỹi asan! Ɗaw̃ëryina! Tëfëlahna nkonti ɗuniỹa li!»

23 Ŋañënaniho, do citëni viỹi vilëw̃ hni va, ntoŋëndëni nkal iŋa*. 24 Awa asankaf wasoɗaɗe ỹa më ntehnëkëhni: «Ɗënëryina Pol kaŋ hna do alampuna, nësahn forosima; ñaɗëfu yëtu bi soŋe ye ndekaɗëni ɓulunda ỹi aki soŋe lëw̃u.» 25 Ante ñabëɗeho ŋa, Pol tëƴëkawo asankaf wasoɗaɗe ale yeho hnam ỹa: «Koɗun bi alampuna ale kwëhnëk Rom ale worun kitiŋëluhna ten?»

26 Asankaf wasoɗaɗe ỹa, ga nkwëryëk watac, më njik pëƴaka kumanda ỹa: «Njëtëru bi ile ỹaɗu ali ỹa? Aỹi asan ale kwëhnëk Rom ye.»

27 Kumanda ỹa njilehn taŋ vëhni Pol hna do tëƴa: «Pëƴarye, paryi bi ale kwëhnëk Rom yeru?»

Pol më ntëkwaka: «Ha.»

28 Kumanda ỹa më ntehnëka: «Ami cosahnëɓu yaɓah yehahnu ale kwëhnëk Rom.»

Pol më ntëkwaka: «Ami, nagaryiɓu.»

29 Vële ỹaɗëho ntampëniha Pol nësahn va tavëlehnëniha taŋ. Kumanda ỹa ntakëkawo ɗus ante njëtëko ale kwëhnëk Rom ñabehnëk gë vankënca.

Pol haryënkw vëhitiŋ vësankaf wasëwif

30 Pacënd tuŋ, Kumanda ỹa ñaɗëho njët facëk soŋe wante ntehnëɗëniha Pol wasëwif ŋi. Awa, më pëtehnëka do macehnëhni vësankaf vësëna wasaɗëha va do gë Mbara Vëhitiŋ va fop, tac canehna tase vahnë fop.

23

1 Pol më ntaŋëkëhni Mbara Vëhitiŋ va do ntehnëhni: «Vëỹënta mën, gë hakili risah njasaryëɓu haryënkw W̃ënu ŋa do ñoñ gena ile hnirandeɓu hafo fac vë dol ỹi.» 2 Hnë wati rac asëna wasaɗëha asankaf a Ananiyas më ntehnëkëhni vële kakëniho Pol va: «Ɗafëryina w̃ës li!» 3 Awa Pol më ntehnëk: «Wëjë ndafëɗ W̃ënu ŋa, wëjë ale w̃ëntëlëk gë mir le yerënik ỹi! Ntañaru ahitiŋo gante nësëk sariya ka, ɓare ntiɗu ile ŋwëỹëk sariya ỹa: ntehnëru ryafiwu.»

4 Vële yeho ɗarël Pol va më ntehnëniha: «Njëtëru bi njew̃ëruha asëna wasaɗëha asankaf ava W̃ënu ŋa?»

5 Pol më ntëkwakëhni: «Vëỹënta mën, ƴëtaka asëna wasaɗëha sankaf ye. Toña ye, kerik kayëte W̃ën hna: “Ƴew̃ëɗilihahna ale ye asankaf ɓulunda hu ỹa.”»

6 Pol njëtëko vële yeho Mbara Vëhitiŋ va fop vëryampo wasaduse yeho, vëỹëntaw̃ va wafarise. Soŋe umë ndekahnëko ɓulunda hna: «Vëỹënta mën, Farise yeɓu do wafarise ye warëm mën w̃a do soŋe ikwëtahn fu vësëm va mbëhnëɗëni hitiŋandeɓu.» 7 Ante nësëko watac ŋa, nkwajëla cankaf yeho yëbëlan wafarise w̃a gë wasaduse w̃a, do mbarëla ŋa pitëlëko nke wakore waki. 8 Koyëna nkeho kaɓi wasaduse w̃a vëhni lehnëko vësëm va vëvëhnëɗina, do wamëleka gë waƴine wayena, ɓare wafarise w̃a vëhni kwëtahnëniho watac fop.

9 Nkelehn sonko sankaf kore hna. Vëharaŋ sariya vëryampo hnë wafarise hna, matëniho conkëndëni ɗus, ndekandëni: «Ñoñ nulëfuhna ile ntëntëk aỹi asan. Koɗ nke mpëd mëleka ma iƴir hnësëhnëka.» 10 Sonko ỹa njakëko hafo Kumanda ỹa ntaka antë citëlëniha Pol fagant lëw̃ hni. Awa më ntehnëkëhni wasoɗaɗe walëw̃u w̃a canëniha Pol fagant lëw̃ hni mbokaryëniha gë kaŋ.

11 Ga mëɗëk, Ahwëhn a njiko vëhni Pol hna ntehna: «Antë ntaki! Seɗe mën yeru ani Yerusalem li, ayenëhno fëna Rom hna.»

Pol urënd tëndënde

12 Ga pacëk wasëwif wëryampo më nkwëryëlëni; ntëkëni haryënkw W̃ën antë mbok tokëni do ceni hafo ndaw̃ëniha Pol. 13 Vële wëryëlëko watac va ntëbiniho vahnë wafëhw wahnah. 14 Më njini vësankaf vësëna wasaɗëha hna do gë vicër hna ntehnënihëhni: «Ntëkëɓun ɓokëɗilëfuhna rokëfu ma sefu iñë afo ryaw̃ëfuna Pol. 15 Awa w̃uhnë, gwëryëlëryin gë Mbara Vëhitiŋ va, tëƴëryina tame Kumanda ỹi mbok njonëhniw̃una Pol, alehnuna ñaɗun afëcëtawu soŋe lëw̃u ỹa. Ge fuhnë ye pëhwëtaɓun ryaw̃ëfuna tëkahnind ani ỹa.»

16 Ɓare aju acëru asëval Pol umë nkwëryëk ga nësëɗe watac. Awa, më njik kaŋ hna pëƴahna Pol.

17 Awa Pol më macëka asankaf wasoɗaɗe ryampo ntehna: «Ƴoryehna aŋi jar Kumanda hna kaɓi iñë hwëhn nafa ñaɗ paƴahna.» 18 Arac më njoka jar ŋa gë Kumanda do ntehna: «Pol, ale sëɗika lehnëko yonëhniỹina aŋi jar; iñë ñaɗ pëƴaỹi.»

19 Kumanda ỹa më pëlaka jar ŋa vák ỹi canaryëka do tëƴa: «Ye ỹaɗu afëƴawo?»

20 Jar ŋa më ntëkwaka: «Wasëwif w̃a nkwëryëlëni tëƴënihi ayonëhnihni Pol acahn Mbara Vëhitiŋ hna. Ntehnëɗëni ñaɗëni pëcëtani soŋe lëw̃u ỹa wapacëk. 21 Ɓare antë alëkwahni. Ntëbini vësan wafëhw wahnah vële fëhwëtak ndaw̃ëniha va. Ntëkëni ñoñ vërokëɗina, vëseɗina ge gena ndaw̃ëniha. Tame fop pëhwëtani; maw̃ëhu ŋa fo napëɗëni.»

22 Awa Kumanda ỹa më ntehnëka jar ŋa: «Antë afëƴahna wëla aryampo wante fëƴaruho ŋi.» Tac tavëlehna mboka.

Pol Sesare hna

23 Kumanda ỹa më macëkëhni taŋ wa-ofisiye waki walëw̃u do ntehnëhni: «Ɓarëpëryinëhni wasoɗaɗe wakeme waki, gë wasoɗaɗe wahwëhn wafahnac wafëhw mbëɗ gë wahi do gë wakeme waki vëhwëhn viw̃ëta. Pëhwëtani njini Sesare; kahnëta ŋa wëwati imbëɗ gë wahnah g'umëɗ ga ye. 24 Pëhwëtanëhnëryina Pol fëna wafahnac, ayowuna ƴam fo vëhni guverëner Felikës hna.»

25 Tac më kerëhnëka Guverëner ỹa aŋi kayëte:

26 «Asankaf alënah Felikës, ami, Këlod Lisiyas yaỹëryiɗëhi.

27 «Asan ale yëɗanahnëryiɗëmina aỹi wasëwif w̃a fëlakawo do ñaɗëniho ndaw̃ëniha. Awa më rëkiɓu gë wasoɗaɗe mën w̃a lëcëɓuha, kaɓi njëtaɓuho ale kwëhnëk Rom ye. 28 Ñaɗëfuho yëtu bi soŋe ye ndëñanëniha wasëwif w̃a, awa umë yoɓuha Mbara Vëhitiŋ ntëw̃ hni hna. 29 Awa tëkatëɓuho pëlaniha kaɓi dënënëɗina sariya lëw̃ hni ỹa, ñoñ gena ile hoɗe ndaw̃ahni ma cëɗahni. 30 Ɓare takan pëƴayiɓu wasëwif wëryampo pëhwëtani soŋe ndaw̃ëniha. Umë yëɗanahnëryiɗëmina hara napëla mbiỹ, do njëtandanëɓuhëhni wasëwif w̃a ỹal hu hna tëfëka pëƴahnëni ile lavëkëhni g'umë ỹa.»

31 Wasoɗaɗe w̃a umë njiryeryëniha Pol g'umëɗ fo gë Antipatëris gante ntehniniho ka. 32 Ga pacëk, mbokalehnëni gë kaŋ lëw̃ hni, tavënihëhni vëhwëhn wafahnac va fo tëkaryëniha hafo vëhni Felikës hna. 33 Ante tëkëni Sesare ŋa, vëhwëhn wafahnac va më njëɗaniha Felikës kayëte ŋa do njëɗahnëniha Pol. 34 Guverëner ỹa, ga karaŋëk kayëte ŋa, umë tëƴëka Pol bi avë resiỹo ỹëhne ye. Më ntëkwaka: «Avë Silisi yeɓu». 35 Awa Felikës më ntehnëka: «Nkwëryëɗëmi ge tëkini vële yelëku va.» Tac më ntehnëk kwëti Pol cery cankaf Eroɗ hna, do njëkande.

24

Pol haryënkw Guverëner Felikës

1 Ante ndëcëko wafac imbëɗ ŋa, asëna wasaɗëha asankaf, ale w̃aciko Ananiyas ỹa, tëkëniho Sesare hna gë vicër do gë ale hnësëhnëɗëhëhniwo vahnë ale w̃aciko Terëtuyus, soŋe pëƴaniha guverëner ỹa ile ntik Pol ỹa. 2 Pol macijiko do Terëtuyus pëgwëlehn pëƴahnënd: «Alënah Felikës, ucankaf hu ŋa njonëhnikëfu ƴam hnëŋah do hwëhna hakili hu ỹa gwëcëtëk viỹë viyaɓah nkal li. 3 Camehniru g'intaw̃ary pacah soŋe fop vile hnuỹaɗëfun kwëlëkwël va, hn'ile-wo-le hna. 4 Soŋe ant'avëỹehni hnani ỹa, muntaɗëmi aw̃aw̃ g'ipërëna hu ŋa ahnëpa fu toƴe.

5 «Tëkatëɓun aỹi asan alakah ɗus ye. Tënkëndëlehnëɗëhëhni wasëwif wavë ɗuniỹa ỹi fop, do fëna asankaf vërëfal Yesu mbë Nasaret ye. 6 Ñaɗëho dënk nti ile sëvak Cery W̃ën Cankaf hna, awa tac pëlaɓunëhawo. 7 [Ñaɗëfunëho hitiŋëfuna gë sariya lëw̃ fu ỹa, ɓare Kumanda ỹa, Lisiyas, më njijëk teɓëfuna gë fanka. 8 Tac më ntehnëkëfu ỹal hu hna tëfëka yijëfu afëƴayi ile ntikëfu ỹa.] Ge tëƴëruha, njëtëɗu wëjë dënk wante hnësëɓun ŋi fop toña ye.»

9 Wasëwif w̃a njaw̃ënëniho ile nësëko ỹa ntehnëni: «Ha, ile nësëk ỹi fop toña ye.»

Idëkwa Pol ŋa

10 Awa Guverëner ỹa më ndëkwanëka Pol teɓa wanës ŋa. Teɓalehn ntehn: «Njëtëɓu wabëhn waƴaɓah ye koɓëri ga kitiŋahnëɗuhëhni vahnë va nkal li. Soŋe umë hnësándëɓu g'ikwëtahn haryënkw lëw̃ hu. 11 Koɗu ayëkëlehn wëjë dënk, dëbëna wafac pëhw gë wahi ga njihahniɓu Yerusalem soŋe icëmb W̃ënu ŋa. 12 Do ahnë nulohna ga conkëntëɗeɓu Cery W̃ën Cankaf hna ma ga matëndëɗëfuhëhni vahnë ntini sonko vacaliŋa hna, do gë hn'inaw̃ hna. 13 Do fëna vëỹi vahnë ñoñ vëhwëhnana ile tufahnëɗëni toña ye wanës wadëw̃ hni ŋi. 14 Ɓare waŋi ye toña ỹa: W̃ën warëm fu ŋa ryokuŋëhnëɗëɓu rëfatëndu Ankaw̃ Ahwëhn a, nte ntehnëni gena catah ŋa; kwëtahnëɓu ile-wo-le herik vëkayëte Sariya hna do gë vëmba wakila hna. 15 Iŋi kwëtahn hwëhnaɓu, vëhni fëna kwëtahn tac dënk kwëhnani, vëhni fop, vëli wameh gë vësatah per mbëhnëndanëɗeni. 16 Soŋe umë ye hn'ile-wo-le nkeɓu hna njawërëɗëfu liwu kwëlëkwël ile satëk haryënkw W̃ën hna do gë vahnë hna.

17 «Ga mbiỹëk wabëhn waƴaɓah ƴijëla Yerusalem, umë vokajëɓu yonëhniw̃ëhni uryema koryi wasëwif wale hwëtahnëk w̃a do sanëhnëwa W̃ën mën ŋa saɗëha. 18 Umë liɗëfuho ante tëkatënihow̃o selele Cery W̃ën Cankaf ŋa ante puhnaɗëfuho pacëna ŋa; gelëfunohna gë kore, matëndëlëw̃ohna fëna sonko. 19 Ɓare wasëwif wëryampo wavë resiỹo Asi w̃a hnam nkentiniho. Vëhni rëfakëha kahnëni haryënkw hu pëƴahnëni ile liɓu ỹa, ge nke ile lavëkëhni g'ami. 20 Ma hnë vële ye hnani vi, ge nuko iñë w̃eh ile liɓu ante njoyiɓuho Mbara Vëhitiŋ vëlëw̃ hni hna, pëƴahn. 21 Kaɓi ntehnëɓuho vahnë va mbëhnëɗëni, soŋe rac hitiŋahnëɗunëho dol!»

22 Felikës njëtëko ɗus Ankaw̃ Ahwëhn a. Awa, umë karacëk kiti ỹa nkaw̃ kaw̃ary ntehn: «Kitiŋëɗëmu ge Lisiyas njijëk.» 23 Umë ntehnëka ofisiye le hwëtehnahnikawo Pol ỹa tëfëka njëkanda, ɓare ant'aw̃emaỹehna ɗus, do ant'aw̃emaỹehnëhni vëlëw̃u va njijëni ndemaniha.

Pol haryënkw vëhni Felikës gë Dërusi

24 Ga ndëcëk wafac, Felikës tëkiniho g'asëvalu Dërusi, ale yeho sëwif ỹa. Umë paƴehnëko njinëhni Pol do nëpakawo nës soŋe ikwëtahn Yesu Këris ŋa. 25 Ɓare Pol, umë pëgwëk nësënd gante tëfëka nke ahnë nëŋahna W̃ënu ŋa g'umë, aw̃ënk nkaf hu ŋa do gë kiti vahnë nte yejëk ŋa. Awa Felikës ntakëlehna taŋ, më ntehnëka: «Tame gwër nke, soŋe dol ỹa! Ante njivëmaɗëho ŋa mbokëɗëmi w̃aci.» 26 Felikës ntiyahnëkawo fëna Pol njëɗaɗëha koryi. Soŋe umë macehnahnëɗëhawo wati-wati nësëlëndëni.

27 Wabëhn waki ryëcëko koyëna, tac Felikës, Porësiyus Fesëtus, hnëmpëtëkawo, ɓare kaɓi Felikës, ñaɗëho wasëwif w̃a nëŋëhni g'umë, umë tavëka Pol kaso hna.

25

Pol haryënkw Fesëtus

1 Awa Fesëtus tëkëko hnë resiỹo Sesare, hn'ile naw̃ëɗ hna, do wafac warar fo ntiko matëlehn hnam nji Yerusalem. 2 Hnam vësankaf vësëna wasaɗëha va gë vicër wasëwif va njijëniho pëƴaniha ile ntik Pol ỹa. 3 Tac këlaɗënihawo maw̃ëhnëhni njoyi Pol Yerusalem. Ñaɗëniho koyëna kaɓi wasëwif wëryampo pëhwëtaniho ndaw̃ëniha Pol nkaw̃ hna ge njiryeryëɗe gë Yerusalem. 4 Fesëtus më ntëkwakëhni: «Pol Sesare hna cëɗik, do ɓiỹëɗina ami dënk mbokaɗëfu hnam.» 5 Më mbok ntehnëkëhni kat: «Araɓi vësankaf hun va njijëni rëfëlëfu g'ami yifu gë Sesare. Njiɗëni pëƴahnëni age iñë w̃eh ntik aỹi asan!»

6 Fesëtus mpëd wafac imbëɗ gë warar ma ipëhw ñëw̃ëko Yerusalem hna, tac më mbokak gë Sesare. Ga pacëk umë njik ntaña kitiŋa hna soŋe kitiŋa Pol do ntehn njoji. 7 Ga tëkik Pol, wasëwif wale w̃atiko Yerusalem w̃a kwërënihawo do nësëni wanës waŋaƴah waƴaɓah, ɓare ñoñ vëhwëhnalohna ile rufahnëɗ wanës wadëw̃ hni ŋa toña ye.

8 Awa Pol, më lehnëko: «Ñoñ ŋwëỹëhnëla sariya wasëwif, do dila wameh Cery W̃ën Cankaf hna, do dëntahnëlëw̃ahna fëna asankaf a Sesar.»

9 Ɓare Fesëtus ñaɗëho wasëwif w̃a nëŋëhni g'umë. Soŋe rac tëƴahnëkawo Pol: «Ñaɗu bi ayi Yerusalem ahitiŋi hnam?»

10 Pol më ntëkwaka: «Haryënkw kitiŋa Sesar hna kahnëɓu do haryënkw hnaŋi kitiŋa tëfëko hitiŋiwu. Njëtëru ɗus wëjë dënk ñoñ dilëw̃ëhnihna ɓulunda wasëwif w̃i. 11 Ge menëɓu, ge ntiɓu ile rëfëko ryaw̃ahniwu, ŋwëỹëɗa icëm iŋi. Ɓare ge wante nësëɗëni vëỹi ŋa kwëhnana nkaf, ahnë kwëhnana fanka njëɗahno hnë vëhni ndaw̃ëniho. Mëcaɓuha Sesar kitiŋëfu!»

12 Ga nësëk koyëna, Fesëtus më nulëni gë vëyab vëlëw̃u va, tac më ntëkwaka Pol ntehna: «Sesar w̃ëcaru kitiŋi, awa njiɗu kitiŋu Rom hna.»

Pol haryënkw vëhni Agëripa hna do gë Berenis

13 Ga mbiỹëk wafac toƴe, ahnaw̃ a Agëripa g'acëru asëval ale w̃aciko Berenis njijëniho Sesare, nkaỹiniha Fesëtus. 14 Kaɓi wafac wayaɓah ñaɗëniho ntini hnam Fesëtus më tëƴëka ahnaw̃ a soŋe Pol ỹa, ntehna: «Felikës asan aryampo ale sëɗik taveryëkowa. 15 Ante njiɓuho Yerusalem ŋa, vësankaf vësëna wasaɗëha va gë vëvë karyënkw ɓulunda wasëwif va, njijëniho pëƴaniho ile ntik ỹa do muntaniho hitiŋëwa ndaw̃i.

16 «Ɓare umë lëkwaɓuhëhni: “Namu vë Rom ỹa mbañëk ƴëɗahni ale sëɗik hara nësana soŋe lëw̃u ỹa haryënkw vële sëɗehnëka va.” 17 Awa tëfëliɓunëho gë vëhni. Ntiɓuho ñap ga pacëk, më lañaɓu kitiŋa hna, do faƴehnu njoji asan arac. 18 Vële sëɗehnëkawo va tëkiniho ɓare ñoñ vëhnësëlohna, wëla uryampo waŋaƴah wante hnahaɓuho ntik ŋa. 19 Soŋe ikwëtahn wasëwif nkwajëlëɗëniho g'umë do gë soŋe ale w̃acëɗe Yesu. Asan arac cëmëk, ɓare Pol umë lehnëk mbëhnëk. 20 Kaɓi koɗëwohna hitiŋu isifa wanës më rëƴëɓuha Pol bi ñaɗ nji Yerusalem. Hnam koɗe kitiŋi. 21 Ɓare Pol pecehnëka mëcahna Sesar kitiŋa umë. Soŋe umë lehnahnëɓu tavi kaso hna do njëkande hafo ante koɗëfu yëɗahnëwa gë vëhni Sesar ka.»

22 Awa Agëripa më ntehnëka Fesëtus: «Ami dënk ñakëndëɓu wëryëw̃a aỹi asan.»

Fesëtus më ntëkwaka: «Acahn nkwëryëɗuha.»

23  Ga pacëk, kore yaɓah hacakëhniwo g'untënah Agëripa gë Berenis. Tënkëlahnëniho gë vësankaf wasoɗaɗe w̃a do gë vële ỹak yëtik ɓulunda va ɓambery cery cankaf hn'ile nkwajëlëɗëni asankaf gë vahnë ŋa. Awa Fesëtus më ntehnëk njoji Pol. 24 Ga tëkaryijik Fesëtus më ntehnëk: «Ahnaw̃ Agëripa gë w̃uhnë vële yentik ani vi fop, wëliho soŋe aỹi asan njihahniniho ɓulunda wasëwif w̃a fop pëƴaniho Yerusalem hna do gë hnani, ndekatëndëni: “Aỹi asan tëfëlahna nkonti ɗuniỹa li: tëfëka ndaw̃i.” 25 Ɓare ami, ñoñ nula ile ntik hoɗe ndaw̃ahni. Ɓare kaɓi umë dënk w̃ëcaka Sesar, pëhnaɓu yëɗanahnëw̃a nji kitiŋa Rom hna. 26 Ñoñ nula ile hoɗëfu herëhnëw̃a Sesar soŋe lëw̃u ỹa. Umë w̃acehnahniɓuha karyënkw hun, do dënk haryënkwëhu wëjë, ahnaw̃ Agëripa, soŋe tëƴi bi waŋëhne wameh ntik wante herëndëɓuha Sesar. 27 Ntiɓu koyëna kaɓi ntiyahnëko, njëɗanahnihna Sesar do pëƴahni ile cëɗahnik ỹa, kwëhnana nkaf.»

26

Inësa Pol ŋa

1 Agëripa më ntehnëka Pol: «Teɓary wanës ŋa ahnësa soŋe lëw̃ hu ỹa.»

Awa Pol më ntëkwak g'ivák lëw̃u ỹa do nësa soŋe lëw̃u ỹa ntehn: 2 «Ahnaw̃ Agëripa, dol natëko gante kolëɓu hnësawu haryënkw lëw̃ hu soŋe fop wanës wante nësëni wasëwif nta mën ŋa, 3 kaɓi njëtëru ɗus fop namu lëw̃ hni ỹa do gë nkwajëla ntëw̃ hni ŋa fop. Soŋe umë muntaɗëmi ahnëpawo g'iɗuñëna.

4 «Wasëwif w̃a fop njëtëni njasa mën ŋa koɓëri utah mën hna; njëtëni gante nkeɓuho ka koɓëri wapëgwa hna, fagant ɓulunda lëmën hna do gë Yerusalem hna. 5 Mbiỹëk ga njëtëniho do koɗëni nkeni waseɗe mën, ge paryi ñaɗëni, gë vële ỹak satëk, rëfëɗ namu wasëwif wapacëk va nkentiɓu: vëhni ye wafarise w̃a. 6 Do tame njojiɓu hnë kitiŋa, kaɓi kwëtahnëɓu W̃ënu ŋa ntiɗ ile nësëhnëkëhniwo vacërakëlo fu va. 7 Wahnënk ipëhw gë wahi Isërayel w̃a kwëtahnëni nuɗëni ga ntiyak watac, do soŋe rac ndokuŋëhnëɗëniha kwëlëkwël W̃ënu ŋa, g'umëɗ gë g'anent. Ha, ahnaw̃ Agëripa, soŋe ikwëtahn tac pëlahnëniho wasëwif w̃a! 8 W̃uhnë wasëwif w̃i, soŋe ye worun kwëtahnëluhna W̃ënu ŋa mbëhnëndanëɗëhëhni vësëm va?

9 «Ami dënk nahaɓuho w̃ëtaryu gë wafere w̃a fop uw̃ac Yesu mbë Nasaret ŋa. 10 Umë liɓuho Yerusalem hna: vësankaf vësëna wasaɗëha va yëɗakowo fanka farac do cëɗëɓuhëhniwo vahnë W̃ën vëyaɓah; do ge ndaw̃ëɗeniho caŋahnëɗëhowo. 11 Ndapëɗëfuho vacaliŋa va vërehnëndëw̃ëhni do yaw̃ërëndu ravëtehnëw̃ëhni ikwëtahn dëw̃ hni ŋa forosima. Ntavëɗëhowo gë vëhni afo yindu vërehnindëw̃ëhni vankol vakaw̃ary hna.

Gante kwëtahnëka Pol Ahwëhn a

12 «Koyëna fac ryampo Damas yiɗëfuho, gë fanka fale njëɗanihowo vësankaf vësëna wasaɗëha va. 13 Ahnaw̃ Agëripa, lav a nkëhnëko tëk nkaf li, ante njiɗëfuho ŋa, do nuɓuho humpen ga matik g'ambin. Humpen hutac ntëbëko lav w̃i. Umë njijëk penëkëfu gë vële rëfëlëɓunëho va. 14 Njoɓunëho fuhnë fop do wëryëlehnu kopa ga ntehnëɗëho gë wanës Wa-ebëre: “Sol, Sol, soŋe ye vërehnëɗuho? Cërehnaɗu wëjë had yihni ile hasëɗ ryoko ile keryande.”

15 «Umë rëƴëɓu: “Ahwëhn, mo yeru?”

«Ahwëhn a më ntëkwako: “Ami, Yesu, nte vërehnëɗu ŋa ye. 16 Matëry ahahn; tufëhnami soŋe aye aryokuŋëhn mën, ayehahn seɗe mën, pëƴaɗuhëhni vahnë va gante nuruho dol ka do le ỹaɗëmi rufi ỹa fëna. 17 Keryëɗëmi gë wasëwif w̃a do gë vële wok vëyena wasëwif hnë ɗoku le faƴëɗëmi hna. 18 Paƴëɗëmi ayi aỹesëhnëɗëhni, ntihëtëɗuhëhni umëhwëry hna, mbokaryëɗuhëhni gë humpen do ntihëtëɗuhëhni hnë imëk Sintani hna soŋe avokaryëhni gë W̃ën. Ge kwëtahnëniho ami, nuỹaɗëni itavëhn wameh wadëw̃ hni ŋa do gë ỹëw̃a hnë vahnë vële hwëtahnëka W̃ën hna.”

19 «Ahnaw̃ Agëripa, ŋwëỹëɗa waŋi wanës wante w̃atik g'ambin ŋi. 20 Pëgw Damas, Yerusalem, Yuɗe hna fop hafo vëvë wayal waỹëntaw̃ va pëƴaɓuhëhni tëfëka nkwëcëtani vankeya vantëw̃ hni va, mbokani gë W̃ën do tufahnëni paryi nke nkwëcëtani. 21 Soŋe umë pëlahnëniho wasëwif w̃i Cery W̃ën Cankaf hna do ñaɗëniho ndaw̃ëniho. 22 Ɓare hafo dol W̃ënu ŋa ndemaɗëho kwëlëkwël do hnani nkeɓu soŋe yëtëndanëw̃ëhni ceɗeya mën ŋa vahnë fop, vële hwëhnak nafa gë vële wok vëhwëhnana per. Ñoñ nësëɗa haw̃ary ge gena ile nësëɗëniho tëkiɗ hnë vëkayëte wakila gë Moyis ỹa fo ye. Umë ye: 23 afo Arëhnayik a korot; umë yeɗ ale ryënkwëɗ mbëhn vësëm hna do tufëɗëhëhni nkaw̃ ipeh iŋa gë humpen hudëw̃u ha wasëwif w̃a do gë vële wok vëyena wasëwif.»

Pol ñaɗ Agëripa kwëtahn

24 Pol nkoko nësand ante ndekako Fesëtus ntehn: «Cenaki, Pol! Karaŋëru hafo cenaỹi!»

25 Pol më ntëkwaka ntehna: «Alënah Fesëtus, cenalohna. Wanës toña do gë hakili fërën hnësëɗëfu. 26 Ahnaw̃ Agëripa njëtëk waŋi fop, soŋe umë hnësandëɓu g'ikwëtahn tase lëw̃u. Pacëko njëtëk waŋi fop kaɓi waŋi diyana hn'ile nkok nuyina. 27 Ahnaw̃ Agëripa, kwëtahnëru bi wanës wakila ŋa? Ha, njëtëɓu kwëtahnëru.»

28 Agëripa më ntëkwaka Pol: «Ge nkoru ahnësëhnëndo ntiyahnëko ɓiỹëɗina kwëtahnëɗëfuha Yesu.»

29 Pol më ntëkwaka: «Araɓi nkekënd, mbiỹëk ɓiỹëna! Wëjë, gë w̃uhnë vële hnëpaɗëho dol vi, ndëwaɗëfu g'iɗema W̃ënu ŋa ayewu fop g'ami ki, ɓare hara vankënca këm!»

30 Wati rac ahnaw̃ a, gë Guverëner ỹa, gë Berenis do gë fop vële yentiko hnam va matëlehnëni. 31 Cahnëɗëniho nësëlëhatëndëni: «Aỹi asan ñoñ dina ile rëfëka ndaw̃ahni ma cëɗahni.»

32 Agëripa më ntehnëka Fesëtus: «Aỹi asan kokënde tavi age mëcakëndilahna Sesar.»

27

Uyas Pol

1 Ga pëhnayik haƴëndifu hnë sisikulu yiryeryifu Itali, umë nufik Pol gë vësëɗik vëhaw̃ary, kwëtehnahnikëhni ofisiye kore wasoɗaɗe Sesar Ogusët, ale w̃acik Yuliyus fëna. 2 Arisëtarëk avë Tesalonik mbë Masedëwan yentiko gë fuhnë. Më haƴëɓun hnë sisikulu le hwëhniko hnë nkol mbë Adëramit do ỹaɗëho tëf wahnaw̃ resiỹo Asi hna, yilehnëfu.

3 Ga pacëk më rëkëɓun Sidon. Yuliyus, g'ufacah ntaw̃ary dëw̃u ŋa, më tavëka Pol nji, njëkihni wëlawo walëw̃u w̃a nuỹahni ile valëka. 4 Ga matëɓun hnam, umë yiɓun fagant wov hna. Kaɓi pankëlëɗëfunëho gë sël ỹa, yilehnëfu gë cape Tinti Sipër. 5 Më rëfëɓun ɗarël Silisi gë Pampëfili rëkëlehnëfu Mir, resiỹo Lisi hna. 6 Hnam ofisiye wasoɗaɗe ỹa më nuk sisikulu le hwëhniko Alekësandëri ga njiɗ Itali do më kaƴëndëkëfu. 7 Hnë wafac wayaɓah njiɗëfunëho wajira fo, do g'ambër cankaf tëkëɓunëho ɗarël hn'ankol nte w̃acik Kënid. Hnë wati rac sël ỹa memaỹehnëkëfuno yifu karyënkw, awa më rëfëɓun Salëmone mbë Tinti Këret do ryëcalëfu gë cape inte hákëɗëhëfuno sël ỹa. 8 G'ambër cankaf ndëcëɓunëho hnam rëkëlehnëfu, le macëɗe «Hahna Fërën», nte kakëni g'ankol Lase ŋa.

9 Ɓare mbiỹëɓunëho ɗus nkaw̃ hna do pëgwëko ntakënd uyas fu w̃a, kaɓi fac le suŋahnëɗe ỹa* tëko ndëc. Soŋe umë nkabëkëhniwo Pol ntehn: 10 «Vëỹënta mën, kamahnëɓu uw̃i yas kata fo yeɗ karyënkw: sisikulu ỹi g'ile ndiɓëk per përëkaɗ, do fëna fuhnë dënk koɗen cëmin hnam.» 11 Ɓare gena Pol kwëtahnëko ofisiye ỹa. Ayaryary sisikulu ỹa g'ahwëhn sisikulu ỹa yeho. 12 Kaɓi sëla rac ƴivëlohna g'alu ga, vëyaɓah vëvë sisikulu va pëhnaniho njini hafo sëla, hnë Tinti Këret hna, ile w̃aciko Fenikës, ge koɗëni. Hnam koɗëniho cowani sël ỹa do ndëcëtëni alu ỹa.

Sël sankaf ỹa wov hna

13 Sël pëgwëlehn cëlënd wajira fo, do ntiyahnëkëhniwo koɗëni ntini gante pëhwëtaniho ka. Awa më matëndëni waryëhwëra wale hahnëndande sisikulu ỹa do kahnëtalehnëni nko tëfëndëni wov le ye Tinti Këret ỹa. 14 Ɓare ɓiỹëna sël hwëhn fanka sankaf le w̃acëɗe «Erakilona†», pëgwëlehn cëlënd gë fanka do 15 njoryaryëlehn sisikulu ỹa. Koɗilohna mbok nji pankëlatëndëni gë sël ỹa awa umë ravëɓun njofu. 16 Më rëfëɓun gë wov fatinti fatoƴ fante w̃acik Koda hna. Tinti rac hakëkëfuno toƴe sël ỹa. Hnam g'ambër cankaf mëkëɓunëho ryojëfu fakulu fatoƴ fante fehande fa hafo haƴëndëfu sisikulu hna. 17 Ga kaƴëndëni sisikulu hna vëryokuŋ vëvë sisikulu va umë ntampaỹëni ñabëni waryeƴët caharaɓ sisikulu ỹa. Tac kaɓi ntakëkëhniwo antë poha hnë nkërëƴal ɓë wov Siyërët‡ hna, më cëlëndëni ryëhwa sankaf le ỹaỹëtëɗ iƴanc sisikulu ỹa do tavëni sël ỹa njohni. 18 Ga pacëk, kaɓi nkoko mbërehnëndëfu sël rac, vëryokuŋ va më pëgwëni ntoŋëndëni gë wov ile ndiɓëko sisikulu ỹa. 19 Fac rarëna hna umë mbokëni ntoŋëni gë wov, vëhni ɗënk, viỹë vile yaryaryande sisikulu ỹa. 20 Hnë wafac wayaɓah golohna nunde ulav w̃a gë wahol w̃a per, do sël ỹa nkoko cëlënd gë fanka hafo golëfunohna hwëtahnëfu pehëɗëfun.

21 Vële yeho sisikulu va mbiỹëkëhniwo rok roka ỹa. Awa Pol më matëk haryënkw lëw̃ hni ntehn: «Vëỹënta mën, tëfëkawo ahnëpawuno, do antë kahnëtayin Këret hna hafo njijin nuỹayin iỹi kata. 22 Tame muntaɗëmu aỹabu wasakahn hun w̃a: wëla aryampo hnë w̃uhnë cëmëɗina; sisikulu ỹi fo fërëkaɗ. 23 Gumëɗ ga mëleka W̃ën hunte hwëhnëko, do ryokuŋëhnëɗëfuha, njijakëh 24 pëƴawo: “Antë ntaki, Pol! Afo arëk haryënkw Sesar, do soŋe lëw̃ hu W̃ënu ŋa pehëtaryëɗëhëhni vële rëfëlërun vi fop.” 25 Awa vëỹënta mën, ñabëryin wasakahn w̃a! Kwëtahnëɓuha W̃ënu ŋa: gante pëƴako ki, fop nkeɗ. 26 Ɓare hnë tëfary Tinti tëfëka pohayin.»

27 Fac hwëhn pëhw gë wahnah ỹa yeho ga njohandëhëfuno sël ỹa wov Mediterane hna. Fagant g'umëɗ ga, vëryokuŋ vëvë sisikulu va ntiyahnëkëhniwo vambëŋ rëhaɓun. 28 Umë ntoŋëni ryeƴët le ỹaŋande itëw̃ wov ŋa; më tëkatëni tëw̃ iŋa wametër wafëhw warar g'imbëɗ gë wahi ye. Ante mbokëɓun yifu ŋaw̃ët toƴe ŋa, më mbok ntoŋëni do tëkatëniho wametër wafëhw wahi g'imbëɗ gë warar ye hnam. 29 Ntakëkëhniwo antë sisikulu ỹa nkëw̃ wëraka, më ntoŋëni kamëhni waryëhwëra wahnah wale hahnëndande sisikulu w̃a do ñankahnëkëhniwo pac ñap. 30 Hnë wati rac vëryokuŋ vëvë sisikulu va njëkëlendëniho gante pehandëni; umë cëlëndëni fakulu fa gë w̃ënka, ntini had waryëhwëra w̃a ñaɗ cëlëndëni haryënkw sisikulu hna hara gante pehahnëɗëni njëkëlehnëɗëni. 31 Ɓare Pol më ntehnëka ofisiye wasoɗaɗe ỹa gë wasoɗaɗe walëw̃u w̃a: «Ge vëỹi vësan vëwontina sisikulu li, W̃ënu ŋa pehëtëɗëlihna.» 32 Awa wasoɗaɗe w̃a më ntëpëtëni ryeƴët ile fokahniko fakulu ỹa tavëlehnëni nji.

33 Pacëlohna ten, muntatëhni Pol vëhni fop tokëni iñë. Më ntehnëkëhni: «Dol nke wafac pëhw gë wahnah ga nkerun hn'ufëmpëhnahnah sisikulu li, do ñoñ tokëɗiluhna. 34 Awa ami kamënaỹehnëɗëmu aroku, ge ñaɗiluna asëmu. Ƴëtëryin, wëla ahnë aryampo hnë w̃uhnë cëvëɗilahna imul ɗampo.» 35 Ga nësëko watac, më nufëk mburu, camehnëka W̃ënu ŋa tase vahnë fop, tac nkubëlehnëk do tok. 36 Awa vëhni fop njaw̃ënantëlehnini do pëgwëlehnëni tokëntëndeni. 37 Vahnë wakeme waki gë wafëhw imbëɗ gë wahi g'imbëɗ g'aryaw̃ (276) yeɓunëho fop sisikulu hna. 38 Ante tokëɓunëho hafo fihnëfu ŋa, më ntoŋëni roka ỹa gë wov ŋaỹëtahnëni iɗiɓ sisikulu ŋa.

Ipërëka sisikulu ŋa

39 Ikëɗ vambëŋ nuɗëniho ante pacëko ŋa, ɓare wëla aryampo hnë vëryokuŋ vëvë sisikulu va ƴavëtëlohna hn'ile nkeɓunëho hna. Umë pëhnani pohëni sisikulu ỹa hnam ge koɗëni. 40 Awa më pëtëni waryëhwëra wale hahnëndahnëɗe sisikulu ỹa tavëni wov hna; wati rac dënk pëtëlehnëni waryeƴët wale ỹabahniko waɗëhwa wade satënandeho sisikulu ỹa. Tac matëndëni ipand inte yiryeryëɗ karyënkw soŋe sël ỹa peña, paɓëni g'itëfary. 41 Ɓare sisikulu ỹa më njik pohak hnë yëbëlan wavënkwëhn nkërëƴal, tëryalehn hnam. Ankaf sisikulu ŋa më pohak ɗus nkërëƴal hna, koɗilohna mbok ñënkëlehna, tac wavonkëlo w̃ënka, wahwëhn fanka ŋa, më nihëk sisikulu ỹa kamëhni.

42 Watac ga ntiyak, wasoɗaɗe w̃a ñaɗëniho ndaw̃ënihëhni vësëɗik va, soŋe ahnë antë peh ge ndëfaɗ w̃ënka hna. 43 Ɓare ofisiye ỹa ñaɗëho pehëta Pol awa më tavëtehnëkëhni ile ñaɗëniho ntini ỹa; më ntehnëkëhni vële holëk w̃ënka va ntëbani ndëfani ndanëni. 44 Tac vëỹëntaw̃ va pëlani vacal ma vanihel sisikulu va, tëfënihëhni. Koyëna ndanëniho vëhni fop ƴam fo hara ahnë cëmëna.

28

Hnë Tinti Malët hna

1 Ante ndanëɓunëho fuhnë fop ƴam fo ŋa, më fëƴayiɓun Tinti rac Malët macik. 2 Vële lëɗëk hnam va më kacanihëfu g'untënah cankaf; pëɗëhnënihëfu hwëɗëh hucankaf, kacahnënihëfu, kaɓi tëvëɗëho do huji ha njoko. 3 Pol më mbarëpik kore waɗëhwa, ntab hwëɗëh hna, ɓare lën më cahnik yakah hna ŋarëka vák li, nkolehna hnam. 4 Vëvë Tinti rac va, ante nuniha lën ỹa ga ntasaɗ vák Pol hna, më ntehnëlëɗëni: «Aỹi asan lëk aryaw̃ vahnë ye. Pehik wov hna, ɓare W̃ënu ŋa maw̃ëna nkonti ɗuniỹa li.» 5 Ɓare Pol më cëlëvëtaka lën ỹa hwëɗëh hna do davëɗilawohna aŋar ŋa wëla toƴe. 6 Ntiyahnëkëhniwo nuɗëniha tameki ga matëka vák ỹa ma njoɗ cëmëlehn taŋ, ɓare ante napëniho hafo mbiỹ ŋa, nuniho ñoñ dilahna. Awa më nkwëcëtëni vinahan vidëw̃ hni va, ntehnëni Pol w̃ën ye.

7 Wëhaỹ yeho ɗarël hnam wale kwëhnëko asankaf Tinti ale w̃aciko Pibëliyus. Më ntëvakëfu lëv sankaf hnë wafac warar. 8 Hara rëmu pad hna nkeho: ures yak mbahn tesëko do ɗonk yaryaryëɗëhawo fëna. Pol më njik njëka do tindëka wëɓák ŋa, njëfanëka, njërënëlehna. 9 Ga ndëcëk umë vëres vëỹëntaw̃ vëvë Tinti va fop njijëɗëniho do vëhni fëna njërënëkëhniwo. 10 Umë njëɗanihëfu untënah cankaf do, ante tëkëko wati ile vokahnëɗëfun gë wov ŋa, njëɗanihëfuno ile valëkëfuno soŋe uyas w̃a fop.

Tëkëɗëni Rom hna

11 Ga nuỹaɓun wadepera watar hnam, më haƴëɓun sisikulu ile hwëhniko Alekësandëri hna, ile w̃acëɗeho «Diyosëkur*», ile yeho hnë Tinti wati w̃eh hna fop. 12 Rëkëɓun Sirakis do ñëw̃ëɓunëho hnam wafac warar. 13 Tac vok ryëcalëlehnëfu rëkëfu hn'inaw̃ Regiyo. Ga pacëk, sël pëgwëlehn cëlënd, do hnë wafac wahi rëkëlehnëfu hnë sëla Pusol hna. 14 Vële hwëtahnëk rëkatëɓunëho hn'inaw̃ tac. Umë tëƴënihëfu ỹëwëfu gë vëhni soŋe wafac mbëɗ gë wahi. Tac ryëcalëlehnëfu gë wapary fo gë Rom ka. 15 Vële hwëtahnëk vëvë Rom va njëtaniho njijëɓun, vëhni njijëɗëniho hafo Saha Apiyus hna do hn'ile macëɗe Vacery Vatar hna kacanihëfuno. Pol nundëhni tuŋ, më camehnëka W̃ënu ŋa do ñab g'ahaw̃ary sakahnë hadëw̃u ha. 16 Ante tëkëɓun Rom ŋa, më maw̃ëryanik Pol ntëɗ hn'acery minu fo gë soɗaɗe ryampo njëkanda.

Ikaraŋ Pol Rom hna

17 Ante ntiniho wafac warar ŋa Pol më paƴehnëkëhni vësankaf wasëwif wavë Rom w̃a njijëni ỹalu hna. Ga mbarëni më ntehnëkëhni: «Vëỹënta mën, mama nkoɓu dila w̃eh ɓulunda fu hna, do dila fëna ile hnëmpëlëk gë namu warëm fu ỹa, pëlayiɓuho Yerusalem hna do yëɗahniwu hnë wasoɗaɗe Rom. 18 Vahnë vërac, ante pëcëtanihowo ŋa, ñaɗëniho tavëniho kaɓi ñoñ vëhnulohna ile rëfëka ndaw̃ahnëniho. 19 Ɓare kaɓi wasëwif w̃a ŋwëỹëni, më w̃ëcahnëɓuha Sesar. Ɓare dila rac kaɓi ñaɗëfu lehnëwëhni wameh ɓulunda mën ỹa. 20 Soŋe umë rëƴahnëmu ayiju nulin do hnësëhnu; kaɓi soŋe ale napëɗëniho ɓulunda vëva Isërayel do rëkik tame ỹa ỹabahniɓu gë vankënca.»

21 Wasëwif w̃a më ntëkwaniha: «Wëla kayëte nte w̃atik Yuɗe soŋe lëw̃ hu nuỹalëfuhna do la aryampo ɓulunda lëw̃ fu ỹa matina hatac njij pëƴafu soŋe lëw̃ hu ile wok ƴivëna. 22 Ɓare ñaɗëfun ahnësëhnëfu wëjë dënk ile hnaharu ỹa, kaɓi njëtëɓun gante-wo-gante nkeni vahnë vële hnësëɗ wameh soŋe Nkaw̃ nte rëfëɗu ŋi.»

23 Awa më kahnëndëni fac ile mbokëɗ mbarahnëni gë Pol ỹa. Fac rac njaɓiniho ntëbi haryënkwëryënkw tëkatëniha hn'ile ntëɗëko hna. Koɓëri g'acahnëfëɗ ga hafo g'anëka ga karaŋëɗëhëhniwo. Gë Sariya Moyis ỹa do gë Vëkayëte wakila ŋa nësëhnëɗëhëhniwo Naw̃ W̃ënu ŋa do koyëna njawërëɗëho kwëtahnëniha Yesu. 24 Ɓare vëryampo fo w̃aw̃ëko wante nësëɗëho ŋa, vëỹëntaw̃ va ŋwëỹëniho vëhwëtahnëɗina. 25 Wati nte pitëlëɗëniho ŋa, vëwëryëlëlohna yëbëlan lëw̃ hni. Awa Pol më ntehnëkëhni: «Iƴir Ipacah iŋa toña nësëhnëkëhniwo vacërakëlo hun va hnë w̃ës kila ale w̃aciko Esayi hna ante ntehnëɗëho:

26 «“Ƴiryeyi alehnëhni iỹi ɓulunda:

Koɗun awëryu ɗus ɓare hara ñoñ ƴëtëluhna paryi;

koɗun ayëku ɗus, ɓare hara nuluhna paryi.

27 Paryi nke iỹi ɓulunda kambëkëhni vankaf va.

Ciŋani vanëf va

do ndëmëni soŋe antë vinkër vidëw̃ hni va nu,

antë vanëf vantëw̃ hni va nkwëry.

Ge gena umë njijakëndëni gë ỹal mën do tavëhnakëndëɓuhëhni yërënëw̃ëhni fëna!”✡»

28 Pol më mbok ntehnëk: «Tëfëka ayëtu iñë ryampo: kaɓi koyëna nke, tame vële wok vëyena wasëwif va pëƴayini wakasëk ipeh nte w̃atik gë W̃ënu ŋa. Vëhni, nëpaɗëni wanës watac.»

29 [Ga nësëk Pol watac, wasëwif w̃a kahnëtalehnëni nkwajëlëhatëndëni.]

30 Wabëhn waki ntiko Pol cery nte cosahnëɗëho nkehahn hna. Kacaɗëhëhniwo vële yijëɗëho njëkëniha va fop. 31 Pëƴahnëɗëho Naw̃ W̃ënu ŋa do karaŋëhnëɗëhëniho soŋe Ahwëhn a Yesu Këris g'ikwëtahn ƴaɓah do hara memaỹehnina.

✡ 1:20 1.20: Wahnëw̃ 69.26

✡ 1:20 1.20: Wahnëw̃ 69.26

✡ 2:21 2.21: Sowel 3.1-5

✡ 2:28 2.28: Wahnëw̃ 16.8-11

✡ 2:30 2.30: Wahnëw̃ 132.11

✡ 2:31 2.31: Wahnëw̃ 16.10

✡ 2:35 2.35: Wahnëw̃ 110.1

* 3:11 3.11 Salomo aju David yeho, ahnaw̃ Isërayel had rëmu. Umë vëryehnëko Cery W̃ën Cankaf ŋa do njëtiko soŋe yasery ỹalëw̃u (1 Vëhnaw̃ 6; 1 Vëhnaw̃ 5.9-14).

✡ 3:23 3.23: Ɗivëta Sariya 18.15,18,19

✡ 3:25 3.25: Wapëgwala 22.18

✡ 4:11 4.11: Wahnëw̃ 118.22

* 5:12 5.12 Salomo aju David yeho, ahnaw̃ Isërayel had rëmu. Umë vëryehnëko Cery W̃ën Cankaf ŋa do njëtiko soŋe yasery ỹalëw̃u. (1 Vëhnaw̃ 6; 1 Vëhnaw̃ 5.9-14)

✡ 7:3 7.3: Wapëgwala 12.1

✡ 7:7 7.7: Wapëgwala 15.13-14

✡ 7:34 7.34: Icahn 3.1-10

* 7:47 7.47 Salomo aju David yeho, ahnaw̃ Isërayel had rëmu. Umë vëryehnëko Cery W̃ën Cankaf ŋa do njëtiko soŋe yasery ỹalëw̃u (1 Vëhnaw̃ 6; 1 Vëhnaw̃ 5.9-14).

† 7:51 7.51 Piɗërun wasakahn hun: Wagërek hna ntehnik vintaw̃ary hun va kácina. Rac fëhnëtanëk vëyentaryahnina ɓulunda W̃ën hna.

* 11:29 11.29 Vële hwëtahnëk vëvë resiỹo Yuɗe va wasëwif w̃a ye.

✡ 13:33 13.33: Wahnëw̃ 2.7

✡ 13:34 13.34: Esayi 55.3

✡ 13:35 13.35: Wahnëw̃ 16.10

✡ 13:41 13.41: Abakuk 1.5

✡ 13:47 13.47: Esayi 49.6

* 14:9 14.9 Do nuko kwëhnak ikwëtahn njërënahni: Koɗe nkwëryi njërënahni ma pehëtahni.

† 14:12 14.12 Sus gë Herëmes: Wamac waki hnë wamën Wagërek hna ye.

✡ 15:18 15.18: Amos 9.11-12

* 16:14 16.14 Wafand wavëntah: Pand ɓëntah ŋa kambëk ntaw̃i; vëntah ỹa dahëse inaw̃ ŋa ye. Gë watëvavu ŋa «pourpre» ma «violet» macik.

* 17:18 17.18 Wa-epikuren ŋa gë Wasëtowisen ŋa: Wa-epikuren ŋa ntiyahnëkëhniw̃o ñoñ gena hafo ɗuniỹa ỹi, W̃ën gelohna. Tëfëka natëfu ɗuniỹa ỹi fo. Wasëtowisen ŋa, soŋe vëhni, itëf nahahn nte lik ɗuniỹa ỹi fecehnëkëhni. Ñoñ baỹëmpaỹehnëɗëlihna hnë toña rac. Ntaw̃ary ɗuniỹa ỹi yeho w̃ën hudëw̃ hni ha. Tëfëkawo ntini fop ile satëk ỹa. Wakore waki tak vëhwëtahnëlohna iɓëhn vësëm ŋa.

* 19:24 19.24 Arëtemis: W̃ac w̃ën asëval wagërek hwëhn yahey ỹa ye.

✡ 20:7 20.7: Vantiyehn 2.42

✡ 21:8 21.8: Vantiyehn 6.5; 8.5-40

* 22:23 22.23 Citëni viỹi vilëw̃ hni va, ntoŋëndëni nkal iŋa: Namu le rufahnëɗ ntavah ntëw̃ hni ŋa ye.

* 27:9 27.9 Fac le suŋahnëɗe ỹa: Gë sepëtambër ỹa ma okëtobër ỹa nkeɗ. Ge ndëcëk rac, uyas w̃a ntakëɗ.

† 27:14 27.14 Erakilona: Rëv sankaf le watiɗ gë cape pëhna lav w̃acik koyëna.

‡ 27:17 27.17 Siyërët: Umë w̃acëɗe iỹi wati Libi.

* 28:11 28.11 Diyosëkur: Vëhi hnë wawën vëvë Gëres ye; vësëp vële heryiɗëhëhni vëyas hnë w̃ënka w̃acik koyëna.

✡ 28:27 28.27: Esayi 6.9-10

Rom

1

2

3

4

5

6

7

8

9

10

11

12

13

14

15

16

Kayëte mba Pol nte kerëhnëkëhni vëvë Rom

Wade yehëhna hnë iŋi kayëte

Afaƴik Pol kerëk aŋi kayëte ante nkeho Korent hna wati yas rarëna ɗoku lëw̃u ỹa yëbëlan ɓëhn wafëhw imbëɗ g'imbëɗ g'iryaw̃ gë ɓëhn wafëhw imbëɗ g'imbëɗ gë warar (56 gë 58) ga ndëcëk hnagi Yesu ỹa. Nahan nte ỹak nëfak ŋa tufahnëk hn'iŋi kayëte Këris ye ale yijëk njëɗahni ipeh ŋa vahnë va fop, wasëwif w̃a gë vële wok vëyena wasëwif. Nkabahnëɗ wapacëk W̃ënu ŋa ye W̃ën ve ɗuniỹa fop. Fop meninëk do koɗenëhna tëkënin icëmb W̃ënu ŋa. Fop mbalëkëfuna afehët a do paɓ gë Këris fo W̃ënu ŋa catahnëka gë fuhnë.

Pol nësëɗ fëna paŋare ɓulunda lëw̃u, wasëwif w̃a, do hak nuɗëhëhni W̃ënu ŋa. Wëlin yëb ryampo ile hnëfak: 1.16, 17 «Cëfëhnëɗilohna fëƴahnu Wanës Wakasëk ŋa: fanka W̃ën fale pehëtahnëɗëhëhni fop vële hwëtahnëɗ va ye, wasëwif w̃a ten, tac vële wok vëyena wasëwif va fëna. G'ikwëtahn ŋa do soŋe ikwëtahn ŋa Wanës Wakasëk ŋa tufahnëɗ usatah W̃ënu ŋa: gante kerik ka: “Ale satëk g'ikwëtahn nkoɗ kwëlëkwël.”»

Wëlin wanës wakwëhn nafa hn'iŋi kayëte: ipeh, ikwëtahn, mbahn, wameh, asatah/usatah, wasëwif, Ahwëhn Yesu, sariya.

Wëlin gante nke kayëte ka:

Simpaỹi (1.1-17)

Vahnë va fop menëni (1.18–3.20)

Ikwëtahn Këris satënëɗëha ahnë (3.21–5.21)

Icëm paŋare wameh do uwám gë Iƴir Ipacah (6.1–8.39)

Vëva Isërayel gë Wanës Wakasëk (9.1–11.36)

Ankeya kasëk gë Këris ỹa (12.1–15.13)

Ɗoku Pol (15.14-33)

Simpaỹi rëkwa (16.1-27)

1

Simpaỹi

1 Ami Pol, aryokuŋëhn Yesu Këris, herëhnëryiɗëhu aŋi kayëte. W̃ënu ŋa macëko yewu afaƴik alëw̃u, tëhnako soŋe fëƴahnëndu Wanës Wakasëk wadëw̃u ŋa.

2 Waŋi ye wante ntehnëko W̃ën njëɗahnëɗ koɓëri ŋa. Watac pëƴahnëɗëniho wakila wadëw̃u ŋa hnë Vikerëh Vipacah hna. 3 Soŋe Aju ỹa nësëɗ: g'ankeya ntëw̃u ahnë ŋa, hnë hnënk Ahnaw̃ a David nagiko; 4 ɓare gë cape Iƴir Ipacah, tufahnik gë fanka, ante mbëhnëndanik vësëm hna, Aju W̃ënu ye, Ahwëhn fu Yesu Këris. 5 Gë umë nuỹaɓu uyëɗ yewu afaƴik soŋe untënah Këris ŋa, yohahnëw̃ëhni vahnë vëvë wayal vi fop* kwëtahnëniha do maw̃ëhnëniha. 6 Hnë vërac nkentirun w̃uhnë fëna, w̃uhnë vële macëk W̃ën kwëhnaryu Yesu Këris.

7 W̃uhnë vële ye Rom vi herëhnëryiɗëfu, w̃uhnë vële ñaɗ W̃ën do macëk ayewu vëlëw̃u. Araɓi W̃ënu ŋa Rëm fu ỹa g'Ahwëhn a Yesu Këris ndëwanihu do njëɗënihu ƴam ỹa.

Pol ñaɗ nji Rom

8 Ani gë fop, camehnëɗëfuha W̃ënu ŋa, gë w̃ac Yesu Këris, soŋe w̃uhnë fop, kaɓi nësëɗe soŋe kwëtahn hun ŋa ɗuniỹa li fop. 9-10 W̃ënu ŋa njëtëk toña hnësëɗëfu, umë ale ryokuŋëhnëɗëfu g'intaw̃ary fop pëƴahn Wanës Wakasëk ŋa soŋe Aju ỹa. Njëtëk nahaɗëfu soŋe hun ỹa kwëlëkwël ante-wo-nte njëfaɗëfu ŋa. Tëƴëɗëfuha W̃ënu ŋa, ge maw̃ëk, ndemawo fere yihahnëryiwu tame ỹal hun hna. 11 Paryi pëƴaɗëmu përëko ɗus nulin, soŋe yonëhnëryiwu uyëɗ ryampo uva Iƴir Ipacah iŋa nkwënahn ƴaw̃ kwëtahn hun iŋa. 12 Ile ỹaɗëfu hnësu ỹa, umë ye: nkelahnin më hoɗen ndemalënden hn'ikwëtahn fu hna.

13 Vëỹënta mën, ñaɗëfu ayëtu, pëhnaɓuho wahwënta wayaɓah yiryiwu yëkiwu, ɓare memako ha gaki. Ñaɗëfu ɗoku mën ỹa kwëhna nafa ỹalun hna fëna, gante kwëhnak nafa hnë vële wok vëyena wasëwif vëỹëntaw̃ ki. 14 Tëfëko yiwu forosima hnë vële-wo-vële, vële hnëgak gë vële wok vëhnëgana, vële njaɓëk uyët gë vële nkok ƴaɓëna. 15 Soŋe rac hwëhnahnëɓu iŋi ña cankaf yonëhnëryiwu Wanës Wakasëk ŋa, w̃uhnë vële lëɗëk Rom vi fëna.

Fanka Wanës Wakasëk

16 Cëfëhnëɗilohna fëƴahnu Wanës Wakasëk ŋa: fanka W̃ën fale pehëtahnëɗëhëhni fop vële hwëtahnëɗ va ye, wasëwif w̃a ten, tac vële wok vëyena wasëwif va fëna. 17 G'ikwëtahn ŋa do soŋe ikwëtahn ŋa Wanës Wakasëk ŋa tufahnëɗ usatah W̃ënu ŋa: gante kerik ka: «Ale satëk g'ikwëtahn nkoɗ kwëlëkwël.»✡

Vahnë va fop menëni

18 Paryi nke, ntavah W̃ënu ŋa cëlahnëŋa cëlahniɗëhu soŋe vahnë vële w̃enëk va do vële nënkwahnëk g'umë. Gë vankeya vantëw̃ hni va, memaỹehnëni toña ỹa nti ile rëfëka ỹa. 19 Vëhni, ile koɗ njët ahnë hnë W̃ënu ŋa pacëkëhni kaɓi W̃ënu ŋa tufëkëhni. 20 Kaɓi, koɓëri ga ntihahnëk W̃ënu ŋa ɗuniỹa ỹi, vankeya vantëw̃u vante wok nuɗena va: umë ye fanka falëw̃u fale wok puɗina muk fa do gë nkeya cankaf ntëw̃u ŋa. Viỹë virac nuɗe ɗus gë waɗoku wante ntik ŋa. Awa vahnë va vëhwëhnaɗina toña le maw̃ëhnëɗeni soŋe ile ntini ỹa. 21 Njëtëniha W̃ënu ŋa, ɓare vëlënënëɗilahna do vësamehnëɗilahna gante tëfëka soŋe lëw̃u ka. Vinahan vidëw̃ hni va goryeryëɗina nafa, do hakili lëw̃ hni hnënkwah ỹa hn'umëhwëry hna ntabik. 22 Ntiyahnëkëhni kwëhnani uyët ɓare g'ahaw̃ary nënkwëɗëni: 23 pakëtëni humpen icëmb W̃ën hunte wok cëmëɗina ŋa, nëmpëtëni gë waravahn vahnë vële sëmëɗ gë wusëry gë wule yasëɗ do gë vile huhaɗ.

24 Soŋe rac tavahnëkëhni W̃ënu ŋa hnë viỹë vironkah hna, gante ñaɗ walaw̃ary walëw̃ hni ka, koyëna ntilëɗëni vimbahn vidëw̃ hni va usëfëhnah. 25 Nkwëcëtëni toña soŋe W̃ënu ŋa gë wamër: umë ye ile ntik W̃ënu ŋa cëmbëɗëni do ndokuŋëhnëɗëni tavatëniha ale lika dënk, umë rëfëka cëmbënde kwëlëkwël! Amina.

26 Soŋe rac tavahnëkëhni W̃ënu ŋa hnë iña nte sëfëhnëk hna. Vësëval vëlëw̃ hni va nkwëcëtëni ndakëntal nte saŋëk ŋa: gë vësëvalëntahni ndakëɗëni, ndakëntal nte wok tëfëlahna nke. 27 Vësan va fëna koyëna ntiɗëni. Gona ndakëndëni gë vësëval, gë vësan ntahni ñalëɗëni ɗus. Vësan va ntilëɗëni viỹë visëfëhnah do koyëna, nuỹaɗëni hnë vëhni dënk icos nte njojëk nkeya meh ntëw̃ hni ŋa.

28 Kaɓi ŋwëỹëni vëyavëtëɗilahna W̃ënu ŋa, umë tavëkëhni hn'inahan meh tac, soŋe ntihahnëndëni ile wok tëfëlahna ntiyi. 29 Mbahnëkëhni wasakahn w̃a do sifa rumpak fop fëɓëkëhni, iw̃eh, iña le-wo-le, gë wayap, iñew̃ary ñaɗëni ryaw̃ vahnë, conk gë vahnë, titahn vahnë, inëw̃ vahnë, 30 do menëlëndëni wamac; ñew̃ëniha W̃ënu ŋa, njew̃ëɗëni, naỹënaɗëni, bëntaɗëni, nuỹaɗëni wafere w̃a fop soŋe ntihahnëni wameh ŋa; vëw̃aw̃ëhnëɗilëhnihna vële hnagëkëhni. 31 Vëhwëhnana hakili, vëliɗina ile nësëhnëɗënihëhni vahnë ỹa, njapëni do kaỹëhnahnëɗilëhnihna gë vëỹëntaw̃ va. 32 Njëtëni ɗus kiti W̃ënu ŋa: vële liɗ koyëna va tëfëka cëmëni. Ɓare nkoni ntindëni koyëna do, kat, maw̃ëndënihëhni fëna vële faɓëk rac fo va.

2

Kiti W̃ën

1 Wëjë ale hitiŋëɗëhëhni vëỹëntaw̃ vi, gante-wo nkeru ka, kwëhnaɗila toña le w̃aw̃ënderu. Ge kitiŋëɗuhëhni vëỹëntaw̃ va do alitënd gë vëhni ka, wëjë dënk sëɗaɗ. 2 Ha, njëtëɓun W̃ënu ŋa gë toña ỹa kitiŋëɗëhëhni vële liɗ iỹi sifa viỹë va. 3 Ntiyahnëki bi pehëɗu kiti W̃ënu ŋa, wëjë ale hitiŋëɗëhëhni vëỹëntaw̃ soŋe vile liɗu wëjë fëna va? 4 Njafëru bi ipërëna cankaf W̃ënu ŋa, umë ale ryuñënanëhnëɗëhi do nkok ƴancëna ntava ɗus? Ƴëtëlihna bi, W̃ënu ŋa tufëɗëhi përëna dëw̃u ŋa do umë njoɗëhi awëcët vankeya hu va? 5 Ɓare kambëki nkaf ŋa, ñaɗila awëcëta. Soŋe rac mbarëpaɗu ipiniŋ nte ỹak hnaỹëk hafo hnë fac le tufand W̃ënu ŋa ntavah ntëw̃u ŋa do gë kitiŋ catah dëw̃u ŋa 6 do cosëɗëha ale-wo-le soŋe ile ntik ỹa. 7 Njëɗaɗëhëhni ɗuniỹa le wok puɗina vële yëkëlehnëɗ kwëlëkwël ntindëni ufërën va do yëkëlehnëɗ koyëna icëmb iŋa, ntënah uŋa do gë le wok gëlëɗina. 8 Ɓare W̃ënu ŋa tufëɗëhëhni ntavah cankaf ntëw̃u ŋa vële faɓëk soŋe lëw̃ hni fo, w̃ëỹëk toña do maw̃ëhnëni ile wok catëna ỹa. 9 Icos vële liɗ wameh va umë ye uw̃eh gë uryëñah w̃a, wasëwif w̃a ten, tac vële wok vëyena wasëwif va fëna. 10 Ɓare icos vële liɗ fërën va umë ye icëmb iŋa, ntënah uŋa do gë ƴam ỹa, wasëwif w̃a ten, tac vële wok vëyena wasëwif va fëna, 11 kaɓi vahnë va fop këñëlahnëni haryënkw W̃ën hna.

12 Ha, fop vële liɗ wameh hara vëhwëhnana sariya Moyis ỹa fëna cëmëɗëni, wëla vëhwëhnana sariya rac. Do fëna vële hwëhnak sariya Moyis do ntini wameh va gë sariya rac kitiŋëɗeni. 13 Kaɓi gena vële nëŋahnëk nëpa sariya Moyis ỹa ntehnëɗ W̃ënu ŋa catëni, ɓare vële liɗ ile nësëk sariya va ye. 14 Ge vële wok vëyena wasëwif, vëhwëhnana sariya Moyis ỹa, ntiɗëni taŋ ile ntehnëk sariya rac ỹa, nke had ɓambery lëw̃ hni nkehëhni, mama nkoni vëhwëhnahnëna. 15 Tufahnëɗëni waɗoku wante tëƴëk sariya ŋa walaw̃ary walëw̃ hni hna kerik. Wahakili walëw̃ hni w̃a seɗe watac ye, do vinahan vidëw̃ hni va ntehnëɗëhëhni wëli menërun ma wëli njivënërun. 16 Waŋi fop nuɗe ɗus hnë fac le kitiŋëɗëhëhni W̃ën vahnë gë Yesu Këris fop ile sow̃ak hnë vëhni ỹa gante nësëk Wanës Wakasëk wante fëƴahnëɗëfu ki.

Wasëwif w̃a gë sariya Moyis

17 Awa, wëjë ale w̃acik sëwif, ikwëtahn hu ŋa hnë sariya Moyis hna nke do mbëntaɗu W̃ënu ŋa hwëhnëki; 18 njëtëru ile ñaɗ ỹa do sariya ỹa karaŋëki itëhna nte fërënak ỹa; 19 ntiyahnëki ahah vumëp yeru, humpen vële ye hn'umëhwëry hna, 20 aharaŋ vële rumpak do ayëtëndan vële wok vëyëtëna, kaɓi sariya ỹa tufëki wapacëk uyët w̃a gë toña ỹa. 21 Awa wëjë ale haraŋëɗëhëhni vëỹëntaw̃, karëŋaɗila bi wëjë dënk? Ntehnëɗuhëhni vëỹëntaw̃ va antë nteni, soŋe ye leɗu? 22 Wëjë ale w̃ëỹëryanëɗëhëhni vahnë va antë njëkëlehnënihëhni vësëval vële ỹëlik, soŋe ye liɗu rac? Wëjë ale ỹew̃ëk wamën wamër, soŋe ye leɗu le ye vacery wantëw̃ hni ỹa? 23 Wëjë ale vëntaɗ kaɓi kwëhnaru sariya ỹa, njafaŋëɗuha W̃ënu ŋa gante nkoru diɗila ile ntehnëk sariya lëw̃u ka! 24 Vikerëh va pëƴahnëk wapacëk: «Soŋe hun ỹa njew̃ahnëɗëni w̃ac W̃ënu ŋa vële wok vëyena wasëwif va.»✡

25 Ge maw̃ëhnëru sariya ỹa, háci ỹa kwëhnak nafa; ɓare ge maw̃ëhnëlihna sariya ỹa, had kácilihna nke. 26 Do ge asan ale wok kácina maw̃ëhnëk sariya ỹa, W̃ënu ŋa diɗilahna bi had ale hácik? 27 Asan ale wok kácina mbahn dëw̃u, ɓare ge maw̃ëhnëk sariya ỹa, kitiŋëɗëhi menëru, wëjë ale hácik do hwëhnak sariya le herik ỹa ɓare wok maw̃ëhnëlihna. 28 Gena ile hnuɗe liɗëha ahnë nke sëwif paryi, do gena fëna háci le kácik mbahn ỹi ye háci paryi ỹa. 29 Ɓare, ile liɗëha ahnë nke sëwif paryi ỹa, ile yeha ɓambery ỹa ye, ale hácik ntaw̃ary dëw̃u ŋa, háci le ntiɗ Iƴir W̃ënu ŋa, gena háci va sariya herik. Sëwif paryi nuỹaɗina cëmb dëw̃u ŋa hnë vahnë, ɓare W̃ën hna nuỹaɗ.

3

Vahnë va fop menëni haryënkw W̃ën hna

1 Awa, ye kwëhnak sëwif ile nkoni vëhwëhnana vëỹëntaw̃ va? Ye nëfaɗ háci ỹa? 2 Ige sëwif ŋa njaɓëka hnëfak w̃a ɗus. Ule ỹak hwëhnak nafa ỹa, umë ye W̃ënu ŋa vëhni kwëtehnahnëko wanës wadëw̃u ŋa. 3 Ɓare ge wasëwif wëryampo vëhahnëndana, umë memaỹehnëɗëha bi W̃ënu ŋa nko kahnënda? 4 Muk! Tëfëka njëti W̃ënu ŋa gë toña ntiɗ le-wo-le ỹa, wëla ntehni vahnë va fop vëw̃ër ye, gante nësëk vikerëh ki:

«Soŋe njavëti catëru hnë wanës hu hna, do toña hwëhnaɗu ge kitiŋëɗeru.»✡

5 Ɓare ge ntiɗen ile rumpak do umë tufahnëɗ W̃ënu ŋa catëk, ye rëfëka nësin? W̃ënu ŋa tumpak bi ge piniŋëɗëhëfu? (Anësa vahnë ŋa hnësëɗëfu.) 6 Muk! Ge W̃ënu ŋa tumpakënd, hak kokënd kitiŋ ɗuniỹa ỹi?

7 Ɓare ge gë wamër mën ŋa cahnëɗ ɗus toña W̃ënu ŋa tufahnahni cëmb dëw̃u ŋa, awa soŋe ye woɓu hitiŋiwu menëɓu? 8 Soŋe ye koɗelënëhna ntehnin: «Dinëfu uw̃eh cahnahni ufërën hnam»? Nkeni dënk vële w̃ërahnëɗëhëfu, ntehnëndëni koyëna karaŋëɗenëhëhni vahnë va. Ɓare vële hnësëɗ watac vi tëfëkëhni kitiŋini menëni.

Ale satëk gena

9 Awa ye rëfëkëfu nësin? Fuhnë wasëwif w̃i, ntëbinëkëhni bi vahnë vëỹëntaw̃ vi? Muk! Tëk tufahni wasëwif gë vële wok vëyena wasëwif va fop imëk wameh hna nkeni. 10 Kerik wanës W̃ën hna:

«Ahnë asatah gena, wëla aryampo dënk;

11 wëla aryampo kwëhnahna hakili,

ma ale yëkëlehnëɗëha W̃ënu ŋa.

12 Fop tavëni nkaw̃ përën ŋa,

ndampo fo nufëni nkeya meh.

Ahnë diɗina fërën,

wëla aryampo dënk gena!»

13 «Wahohna walëw̃ hni w̃a had wayag wale fiɗëtik nke,

waryëw̃ walëw̃ hni w̃a tokandënihëhni vahnë va.»

«Ile sahnëɗ waw̃ës walëw̃ hni w̃a had wanto lën nke.»

14 «Ɗëwan w̃eh fo fëɓëk waw̃ës walëw̃ hni hna gë wanës wagunkah.»

15 «Nkaryëɗëni ñap soŋe ndaw̃ënihëhni vahnë;

16 hn'ile-wo-le ndëcëtani hna fop përëkanëɗëni do yiw̃ëhnah fo tavëɗëni hnam.

17 Vëyëtëna nkaw̃ ƴam.»

18 «Dakëɗilëhnihna gë W̃ënu ŋa.»✡

19 Awa njëtinëk fop ile nësëɗ sariya ỹi, soŋe vële rëfëka maw̃ëhnëni sariya rac va nësëɗ. Nke koyëna soŋe ahnë antë kwëhna toña le maw̃ëhnëɗe, do vahnë vëvë ɗuniỹa vi fop njavëtini menëni haryënkw W̃ën hna. 20 Ahnë gena ale ntehnëɗ W̃ënu ŋa catëk soŋe ile maw̃ëhnëk sariya ỹa; gë sariya ỹa njëtëndanëɗe wameh ŋa.

Ikwëtahn satënëɗëha ahnë

21 Ɓare tame, usatah W̃ënu ŋa tufëhnak hara gena gë sariya ỹa. Sariya Moyis ỹa, umë dënk, gë wanës wakila ŋa pacënëk watac. 22 Usatah W̃ënu ŋa aki tufëhnak: catahnëɗëha gë vahnë va soŋe ikwëtahn dëw̃ hni Yesu Këris ŋa. Ntinëhnëɗëhëhni vahnë vële hwëtahnëka Këris va fop, kaɓi vahnë va fop hëñëlahnëk haryënkw W̃ën hna: 23 paryi nke, fop menëni do vëhoɗina tëkënëni icëmb W̃ënu ŋa. 24 Ɓare W̃ënu ŋa, hn'ipërëna dëw̃u hna, catahnëɗëha gë vëhni, uyëɗ ule njëɗëkëhni ye gë fere ipeh nte njojëk Yesu Këris ŋa. 25 W̃ënu ŋa cahnëka Këris ỹa saɗëha soŋe lëw̃ fu pehëtahnëfu wameh fu ŋa. Ndehëtëk sat lëw̃u ỹa soŋe ipeh fop vële hwëtahnëɗ saɗëha rac va. W̃ënu ŋa ntiko rac soŋe tufahnëɗ catëko koɓëri ŋa, ante nduñënanëkëhniwo vahnë va wameh wante ntiɗëniho. 26 Ntiko rac fëna soŋe tufahn icat dëw̃u ŋa hnë iỹi wati, soŋe nko cat do catënëhni vële hwëtahnëɗëha Yesu va.

27 Nkok bi awa ile hoɗe mboki naỹënahni? Iỹëhne sariya w̃emaỹehnëkëfu naỹënayin? Sariya le rëƴëɗ ntiyin iñë ỹa bi ye? Hali le rëƴëɗ ikwëtahn ŋa ye. 28 Kwëtahnëɓun ahn'a soŋe ikwëtahn dëw̃u ŋa catënahnik haryënkw W̃ën hna, gena kaɓi ntiɗ ile ntehnëk sariya ỹa. 29 Ma, W̃ënu ŋa W̃ën wasëwif fo bi ye? Gena bi fëna W̃ën vële wok vëyena wasëwif? Ha, W̃ën vële wok vëyena wasëwif ye fëna, 30 kaɓi W̃ën huɗampo fo ye. Umë satënëɗëhëhni vële hácik va g'ikwëtahn dëw̃ hni ŋa do gë vële wok vëhácina va fëna g'ikwëtahn dëw̃ hni ŋa. 31 Awa, umë pëhnëtanëɗ bi, g'ikwëtahn iŋa ntihëtëɗen nafa sariya ỹa? Muk, gena koyëna! Njëɗaɗenëha sariya ỹa nafa lëw̃u ỹa fop.

4

Gante kwëtahnëkawo Abëraham W̃ën

1 Tame, ye rëfëka nësin soŋe Abëraham ỹa, rëm sankaf fu ỹa? Ye nuỹak gë fanka lëw̃u fa fo? 2 Ge ntehnik W̃ënu ŋa catahnëka soŋe ile ntik ỹa, awa kwëhnak ile koɗ naỹënahn, ɓare koɗina haryënkw W̃ën hna. 3 Vikerëh va më lehnëk: «Abëraham më kwëtahnëka W̃ënu ŋa do W̃ënu ŋa soŋe rac catahnëka g'Abëraham.»✡

4 Ale ryokuŋëɗ nuỹaɗ icos; icos tac gena ile njëɗik aki fo: ile rëfëka ye. 5 Ge ahnë ɗokuŋëɗina ɓare kwëtahnata W̃ën hunte liɗëhëhni vëw̃en catëni va, hutac ntehnëɗ catëk kaɓi kwëtahnëka. 6 David koyëna dënk njëw̃ëk soŋe uhnëfak ahnë ale ntehnëk W̃ën satëk hara ƴëkëna ɗoku lëw̃u:

7 «Mbetani vële ravëhnik

ile ntëntëni ỹa

do sankëhnik wameh va!

8 Mbetak ale nkok ɗëkwëhnëna Ahwëhn a

wameh wadëw̃u ŋa!»✡

9 Uw̃i hnëfak vële hácik va fo bi hwëhnëk ma gë vële wok vëhácina per kwëhnëni? Takan nësinëk: W̃ënu ŋa catahnëka g'Abëraham soŋe ikwëtahn dëw̃u ŋa. 10 Ɓare guve ntehnëko W̃ënu ŋa catëk? Ante káciko ŋa bi nke ma ante nkoyiko kácina ŋa nkeho? Gena ante káciko ŋa, ɓare kácilohna ten! 11 Kácahnënde ỹa W̃ënu ŋa catahnëkawo gë Abëraham kaɓi kwëtahnëkawo. Tac W̃ënu ŋa njëɗakawo dahëse ile yeho háci ỹa soŋe tufahnahn catahnëka g'umë. Koyëna Abëraham yeho rëm fop vële hwëtahnëka W̃ën hara vëhácina soŋe W̃ënu ŋa catahnahna gë vëhni fëna. 12 Rëm vële hácik yeho fëna. Dehnëla vële hácik mbahn dëw̃ hni fo, ɓare vële rëfëɗ kwëtahn nte kwëhnako rëm fu Abëraham ŋa: umë, kwëtahnëkawo W̃ënu ŋa ani gë kácahnënde.

Ile ntehnëk W̃ënu njëɗahnëɗ

13 W̃ënu ŋa më lehnëkawo Abëraham gë vële hnagëlëɗ hnë vutah vuntëw̃u va vëhni lëw̃ëɗ ɗuniỹa ỹi. Ɓare W̃ënu ŋa dehnëlohna rac kaɓi Abëraham maw̃ëhnëko sariya ỹa. Ntehnëko kaɓi W̃ënu ŋa catahnëkawo g'Abëraham soŋe ikwëtahn dëw̃u ŋa. 14 Ge vële w̃aw̃ëhnëk sariya fo hnuỹakënd iŋi ntëw̃, awa kwëtahn iŋa kwëhnana nafa do ile ntehnëko W̃ën njëɗahnëɗ ỹa gokëndina. 15 Sariya ỹa ntavah W̃ënu ŋa njojëɗ; hn'ile nkok gena sariya idënt geɗina.

16 Koyëna, ile ntehnëk W̃ën njëɗahnëɗ ỹa kwëtahn fo njojëɗ nkehahn uyëɗ W̃ënu ŋa do pacëk vutah Abëraham va fop nuỹaɗëni, gena soŋe vële w̃aw̃ëhnëk sariya fo ɓare fëna vële hwëtahnëɗ gante kwëtahnëk Abëraham ka. Abëraham ye rëm fu ỹa fuhnë fop. 17 Gante pëƴahnëk Vikerëh ka: «Ntimi Rëm waɓulunda waƴaɓah.»✡ Rëm fu ye haryënkw hnë W̃ën hunte kwëtahnëk ha, W̃ën hunte vëhnëndanëɗëhëhni vësëm va do liɗ nke ile wok gena ỹa.

18 Abëraham, hnë wati le nkoko tëfëlahna kwëtahnëhna, kwëtahnëko. Umë nkehahnëk koyëna rëm waɓulunda waƴaɓah, gante ntehnëkawo W̃ën ka: «Vutah hu va njaɓëɗëni.»✡ 19 Ikwëtahn Abëraham ŋa ŋaỹëtaɗilohna mama nkëhnëko tëka wabëhn keme do pacëkawo mbahn dëw̃u ŋa ntafëko ɗus do Sara, asëvalu, nagëɗilohna. 20 Nkoko kwëtahn do dilohna vinahan viki ile ntehnëkawo W̃ën koɓëri ŋa; ikwëtahn dëw̃u ŋa njaw̃ënëɗëhawo do cëmbëɗëhawo W̃ënu ŋa. 21 Pacëkawo ɗus W̃ënu ŋa koɗ nti ile ntehnëka ỹa. 22 Soŋe rac W̃ënu ŋa catahnëka g'Abëraham. 23 Ɓare waŋi wanës W̃ën «catahnëka g'Abëraham», gena soŋe lëw̃u fo herik. 24 Kerik fëna soŋe lëw̃ fu fuhnë vële rëfëka ntehninëfu catinëk, fuhnë vële hwëtahninëka W̃ën hunte w̃atëndëka hnë vësëm hna Yesu Ahwëhn fu ỹa. 25 W̃ënu ŋa njëɗahnëka cëm soŋe wameh fu ŋa do matëndëka soŋe catin haryënkw lëw̃u.

5

Ige ƴam gë W̃ën

1 Koyëna W̃ënu ŋa g'ikwëtahn fu ŋa catahnëka gë fuhnë do nkeyinëk ƴam gë W̃ënu ŋa g'ile ntinëhnëkëfu Ahwëhn fu ỹa Yesu Këris. 2 Soŋe lëw̃u ỹa rëkahninëk, g'ikwëtahn iŋa, hn'ipërëna W̃ën le yehahninëk tame ỹi. Do ile hnatëkëfu ỹa ikwëtahn nuỹa sah icëmb W̃ënu ŋa ye. 3 Do kat, natëɗëhëfu wëla uryëñah fu hna, kaɓi njëtëɓun ryëñah w̃a iɗuñëna nagëɗ, 4 iɗuñëna ŋa ikahnënda ŋa nagëɗ do ikahnënda ŋa ikwëtahn nagëɗ. 5 Iŋi kwëtahn tokaɗilëfuhna, kaɓi W̃ënu ŋa campehnëk ɗus iña dëw̃u ŋa wasakahn fu hna gë Iƴir Ipacah inte njëɗakëfu ŋa.

6 Nurun, ante nkoyinëko kwëhnayilënëhna ten fanka ŋa, Këris ỹa cëmëhnëkëhni vëw̃en va hnë wati le ñaɗëho W̃ën hna. 7 Ntakëk ahnë maw̃ cëm soŋe ahnë asatah. Mpëd ahnë njaw̃ënakënd cëm soŋe ahnë afërën. 8 Ɓare W̃ënu ŋa tufëkëfu ŋahnëkëfu: Këris ỹa cëmëk soŋe lëw̃ fu hara vëw̃en woyinëko.

9 Ge W̃ënu ŋa catahnëka gë fuhnë gë sat Këris ỹa hak nkoɗ pehëtëlëfuhna, gë umë fëna, ntavah W̃ënu ŋa? 10 Vëỹew̃ W̃ën yeyinëko ɓare g'icëm Yesu ŋa ntikëfu wëlawo walëw̃u. Awa ge wëlawo walëw̃u yeyinëk, hak nkoɗ pehëtëlëfuhna g'uwám Aju ỹa. 11 Do kat: natëkëfu gë W̃ënu ŋa kaɓi Ahwëhn fu ỹa Yesu Këris konjëndëlehnëkëfu tame gë W̃ënu ŋa.

Adam gë Yesu Këris

12 Soŋe ahnë aryampo fo tënkahnik wameh ŋa ɗuniỹa li, umë ye Adam, do wameh ŋa yojëk cëm iŋa. Do cëm iŋa campëk hnë vahnë hna fop, kaɓi fop menëni. 13 Ani gë W̃ënu ŋa njëtëndanahnënda sariya ỹa Moyis, wameh ŋa tëko nke ɗuniỹa li. Ɓare, kaɓi sariya gelohna ten, W̃ënu ŋa ɗëkwëlohna wameh ŋa. 14 Ɓare, koɓëri ƴamani Adam hna hafo va Moyis hna, icëm iŋa naw̃ëko, wëla hnë vële woko vëw̃enëlohna had Adam, umë ale w̃ëỹëko dënënëɗina wanës W̃ënu ŋa. Adam yeho icën ale rëfëkawo njij a.

15 Ɓare nëmpëlëk ile ntiko Adam ỹa gë uyëɗ W̃ënu ŋa. Ge uw̃eh ahnë aryampo arac ntik cëmëni vahnë vëyaɓah, do kas përëna W̃ën njaɓëɗ ɗëcët soŋe vahnë vëyaɓah, gë uyëɗ ule w̃atik hn'ipërëna ahnë aryampo ỹa, umë ye Yesu Këris. 16 Do uyëɗ W̃ënu ŋa mëntëlëna gë uw̃eh ahnë aryampo w̃a. Ikitiŋ rëfëk uw̃eh ryampo do ikitiŋ tac yoɗ g'icëɗ vahnë; ɓare uyëɗ W̃ënu ŋa rëfika wameh waƴaɓah do uyëɗ rac yoɗ gë usatah. 17 Ɓare, ge cëm iŋa naw̃ëk kaɓi ahnë aryampo fo lik uw̃eh ryampo, awa do kas vële hnuỹaɗ ipërëna yaɓah gë uyëɗ usatah w̃a, soŋe Yesu Këris ỹa fo naw̃andëni.

18 Awa, uw̃eh ahnë aryampo yokëhni g'icëɗ vahnë fop. Ndampo fo nke fëna, ɗoku satah ahnë aryampo yokëhni g'usatah vahnë fop, do kwëhnahnëni uwám paryi. 19 Koyëna, ahnë aryampo fo w̃ëỹëko dënënëɗilahna W̃ënu ŋa, do kore sankaf vahnë nkeni vëw̃en. Ndampo fo nke, ahnë aryampo fo lënënëka W̃ënu ŋa do kore vahnë vëyaɓah catënëɗeni.

20 Sariya ỹa tëkiko soŋe nkwënahn wameh ŋa. Tëk pëgw wati rac wameh ŋa nkwënako, ɓare ipërëna W̃ënu ŋa nkwënako ɗëcët. 21 Koyëna wameh ŋa naw̃ëko do njiryeryëɗëhëhniwo vahnë va g'icëm. Ndampo fo nke, ipërëna W̃ënu ŋa naw̃ëk soŋe catënahnëhni vahnë va do njiryeryëhni g'uwám usër g'ikwëtahn Yesu Këris, Ahwëhn fu ỹa.

6

Had vële sëmëk paŋare wameh

1 Awa tame, ye rëfëka nësin? Tëfëka bi nkoyin wameh hna nkwënahn ɗus ipërëna W̃ënu ŋa? 2 Muk! Gena koyëna! Nkeyinëk had vële sëmëk paŋare wameh ŋa, awa hak koɗen nkoyin wameh hna? 3 Ƴëtëluhna bi, fuhnë vële yaryik soŋe nkentinëfu gë Yesu Këris vi fop, cëmëntinëkëfu g'umë? 4 Awa gë yarya ỹa mbañaryinëkëfu g'umë nkentahninëfu cëm dëw̃u hna, soŋe fuhnë fëna naginëfu g'ahaw̃ary had gante mbëhnëndaniko Këris gë fanka fasëmbik Rëm ka.

5 Ge aki nkentinëkëfu g'umë g'icëm nte w̃ëntëlëk gë dëw̃u ŋa, nkentëɗenëhëfu fëna g'umë g'iɓëhn nte w̃ëntëlëk gë dëw̃u ŋa. 6 Ƴëtënëfu ɗus waŋi: ahnë ale yeyinëko koɓëri ỹa pakaryik kërëwa hna gë Këris, soŋe iña meh mbahn ŋa antë goryery fanka hnë fuhnë do hara goyilënëhna vëramp wameh, 7 kaɓi ale sëmëka pehëtik, gona aramp wameh ŋa. 8 Ge cëmëlahninëk gë Këris ỹa, awa kwëtahninëk mbëhnëɗen fëna g'umë. 9 Njëtinëk ɗus Këris ỹa mbëhnëk do ɓokëɗina cëm: cëm iŋa goryeryëna fanka g'umë. 10 Ante cëmëko ŋa, do icëm dëw̃u ŋa pitëndëlehnëkëhni gë wameh ŋa, hwënta ryampo fo pulehn; ɓare tame ante mbëhnëk ŋi, soŋe W̃ënu ŋa nkeɗ kwëlëkwël. 11 Koyëna nke, w̃uhnë fëna, hnë ige hun gë Yesu Këris hna, diryin vankaf hun va had vële sëmëk paŋare wameh ŋa do tame vëhnëk soŋe W̃ënu ŋa.

12 Awa antë wameh ŋa nko kwëhna fanka vimbahn hun vinte sëmëɗ hna, njohahnu iña meh dëw̃u hna. 13 Antë awo ahwëtehnahnu viỹë vimbahn hun va hnë ɗoku wameh hna had ile lihande ile rumpak. Ɓare ƴëɗëhnaryin w̃uhnë dënk W̃ën hna had vahnë vële vëhnëk do ahwëtehnahnuna viỹë vimbahn hun va had vile ryokuŋande iñë fërën. 14 Wameh ŋa koɗina mbok ntiw̃u iñë, kaɓi gena sariya ỹa wok hnaw̃ëk hnë fuhnë ɓare ipërëna W̃ën ye.

Hnë ɗokuŋëhn satah

15 Awa, tame lë, ye rëfëka nësin? Ntiɗen bi wameh kaɓi gena sariya ỹa wok hnaw̃ëk hnë fuhnë ɓare ipërëna W̃ënu ŋa ye? Muk! Gena koyëna! 16 Njëtërun ɗus: ge ndokuŋëhnëɗunëha ahnë had vëramp soŋe aw̃aw̃ëhnahnuna, vëramp ale ryokuŋëhnëɗun a yerun —umë ye wameh wante yoɗ g'icëm ŋa, ma imaw̃ëhn nte yoɗ g'usatah? 17 Camehnëryina W̃ënu ŋa! W̃uhnë vële yeho koɓëri ŋa vëramp wameh, tame karaŋ nte haraŋirunëho ŋa hwëhnëku do w̃aw̃ëntun gë walaw̃ary hun w̃a fop. 18 Pehëtirun wameh hna do tame vëramp usatah yerun. 19 Nësëɗëfu gë anësa vahnë soŋe ikihn vahnë nte w̃atik hnë mbahn hna. Koɓëri ŋa, viỹë vimbahn hun va ronkah gë ŋwëỹëhn W̃ën hwëtehnahnërunëho soŋe nke vëramp vëlëw̃ hni. Koyëna nke tame fëna, dihahnëryiɗën viỹë vimbahn hun va had vëramp ɗoku ile satëk nte yoɗëhu gë fop ile ñaɗ W̃ën.

20 Ante nkerunëho vëramp wameh ŋa, soŋe satah w̃a afaya yerunëho. 21 Awa iỹëhne nafa hnuỹarun? Ñoñ, ge gena sëfëhnah. Paryi nke, g'icëm njiryeryëɗerunëho. 22 Ɓare tame, pehëtirun wameh hna do vëramp W̃ën yerun; koyëna nafa ile yoɗëhu gë fop ile ñaɗ W̃ën ỹa kwëhnaɗun do watëkwa hna tënkëɗun uwám usër hna. 23 Ha, icos nte cosahnëɗ wameh ŋa icëm iŋa ye; ɓare uyëɗ ule maw̃ëryaɗ W̃ën aki fo ỹa, uwám usër w̃a ye gë ige gë Yesu Këris Ahwëhn fu ỹa.

7

Ige gë Këris g'iñël mëntëlëk

1 Vëỹënta mën, njëtërun ɗus ile ỹaɗëmu hnësëhnu ỹa, kaɓi njëtërun sariya ỹa: sariya ỹa, hnë wati nte nkok cëmëna ahnë ŋa fo kwëhnak fanka fa g'umë. 2 Nke had asëval ale ỹëlik, gë sariya ỹa mbarëlehnini g'asanu wati nte nkok cëmëna asanu ŋa. Ɓare ge asanu cëmëk, ntihëtik sariya ile varëlehnëkëhniwo ỹa. 3 Awa ge asëval nkeni g'asan ahaw̃ary hara asanu cëmëna, ntehnëɗe menëk; ɓare ge asanu cëmëk, sariya ỹa gona yëbëlan lëw̃ hni. Koɗ nke asëval asan ahaw̃ary hara ñoñ menëna.

4 Awa vëỹënta mën, koyëna nke soŋe hun ỹa fëna: g'ige hun gë Këris ŋa, w̃uhnë fëna cëmëntirun soŋe sariya ỹa, pitëlërun: goryeryëna fanka hnë w̃uhnë. Koyëna kwëhnahnu ahaw̃ary, ale vëhnëndanik ỹa, kwëhnahnin nafa soŋe W̃ënu ŋa. 5 Ante nkoko tëfënden ikihn vahnë nte w̃atik hnë mbahn ŋa, ante ñënkëɗëho sariya ŋa, do fop ile liɗenëho ỹa g'icëm njoɗëhëfuno. 6 Ɓare tame, ntihëtëɓun sariya ỹa, kaɓi cëmëɓun gë ile sëɗëkëfuno ỹa. Awa koɗëfun ryokuŋëhnëfuna W̃ënu ŋa hn'inaw̃ kasëk Iƴir Ipacah hna, hara gena hn'inaw̃ cër sariya herik.

Sariya ỹa gë wameh ŋa

7 Awa tame, ye rëfëka nësin? Sariya ỹa bi ye wameh ŋa? Muk! Gena koyëna! Ɓare umë yëtëndanëko ile ye wameh ỹa. Ƴëtakënda iña meh iŋa ge sariya ỹa dehnakëndina: «Antë ahwëhna iña meh.»✡ 8 Wameh ŋa, gë fere vakwëɗa va, ntik hnë ami sifa iña meh-wo. Kaɓi, ge sariya ỹa gekëndina, wameh ŋa iñë sëmah yekënd. 9 Koɓëri ŋa, ante nkoko gena sariya ŋa, nkeya përën yeɓuho; ɓare ante nkwëryëɓu vakwëɗa ŋa, wameh ŋa nagiko hn'ami, 10 do ami cëmëɓuho. Koyëna, soŋe lëmën, akwëɗa, nte rëfëkawo nti antë sëmu ŋa, g'icëm njiryeryëkowo. 11 Wameh ŋa, gë fere vakwëɗa va, tokakowo, do mëk ndaw̃o.

12 Koyëna sariya ỹa pacëk do vakwëɗa vantëw̃u va pacëk, catëk do përënak. 13 Awa, iñë fërën koɗ bi nke ankaf icëm mën? Muk! Ɓare wameh ŋa iñë fërën nufëk ndaw̃ahno koyëna tufëhnaɗ wameh paryi ye; gë fere vakwëɗa va wameh ŋa nkwënaɗ me ŋa dëcët.

Wameh ŋa w̃ëkëka ahn'a

14 Njëtëɓun sariya ỹa W̃ënu hna matik, ɓare ami, nkeya mën ŋa hn'ikihn vahnë mbahn hna matik, nkeɓu had aramp ale w̃aw̃ëhnëɗ wameh.

15 Ƴëtëla ile liɗëfu ỹi: diɗa le ỹaɗëfu liwu ỹa, ɓare ile ỹew̃ëɓu ỹa liɗëfu. 16 Ge ntiɓu le woɓu ñaɗa ỹa, njavëtëɗëfu gë watac sariya ỹa përënak. 17 Awa gena ami liɗ koyëna, ɓare wameh wante ye hnë ami ŋa liyehnëɗëho. 18 Njëtëɓu ifërën ỹa gena hn'ami, ñaɗëfu lehnu hn'ikihn mbahn mën hna. Iña di ifërën ŋa hnë ami nke, ɓare fanka fale lihahnëɗëfu fa gena hnë ami. 19 Diɗa ifërën ile ỹaɗëfu ɓare w̃eh ile woɓu ñaɗa liɗëfu. 20 Ge ntiɓu ile woɓu ñaɗa ỹa awa gena ami wok liɗ koyëna, ɓare wameh wante ye hnë ami ŋa ye.

21 Kamahnëɓu iỹin: ante-wo-nte ñaɗëfu liwu fërën ŋa, w̃eh yijëɗ hakili mën hna. 22 Gë ntaw̃ary fop ñaɗëfu sariya W̃ënu ŋa. 23 Ɓare njëtëɓu nkehëhna sariya haw̃ary hnë viỹë imbahn mën hna ile w̃ëtaryëɗ sariya ile ñaɗ hakili mën ỹa. Sariya rac liko aramp sariya wameh ile ye hnë ami ỹa. 24 Meko ɗus! Mo fehëtëɗëho g'iŋi mbahn nte yiryeryëɗëho g'icëm? 25 Araɓi W̃ënu ŋa cëmbi gë Yesu Këris Ahwëhn fu ỹa! Koyëna gë hakili mën ỹa hnë ɗoku sariya W̃ën hna nkeɓu, ɓare g'ikihn mbahn mën ŋa, sariya wameh ŋa w̃aw̃ëhnëɗëfu.

8

Fanka Iƴir W̃ën le w̃ëkëk wameh

1 Awa tame, vële nkeni gë ɓëmënkël gë Yesu Këris va vëhitiŋëɗena hafo piniŋini. 2 Kaɓi ge ahnë nkeni gë ɓëmënkël gë Yesu Këris, sariya lëw̃u ỹa, Iƴir Ipacah nte yëɗand uwám pary w̃a ye. Sariya rac pehëtëkëfu hnë sariya wameh do gë cëm hna. 3 Sariya Moyis ỹa koɗilohna nti rac soŋe ikihn vahnë nte w̃atik hnë mbahn ŋa. Ɓare W̃ënu ŋa kolëko nti: paƴikawo Aju hn'imbahn nte mëntëlëniho g'iɓa vëw̃en va soŋe pehëtëhni wameh ŋa. Koyëna W̃ënu ŋa kitiŋëk wameh wante ye hn'ikihn vahnë nte w̃atik hnë mbahn. 4 Ntik koyëna soŋe icat nte tëƴëk sariya ŋa padahn hnë fuhnë; gena ikihn vahnë nte w̃atik hnë mbahn woyinëk rëfinëk ɓare Iƴir Ipacah ŋa ye.

5 Vële rëfëɗ ikihn vahnë nte w̃atik hnë mbahn va, vahnë vërac umë fo nahaɗëni, ɓare vële rëfëk Iƴir Ipacah va ile ñaɗ Ƴir ŋa nahaɗëni. 6 Ikihn vahnë nte w̃atik hnë mbahn ŋa icëm iŋa ye; ɓare Iƴir Ipacah iŋa uwám paryi gë ƴam ye. 7 Ikihn vahnë nte w̃atik hnë mbahn ŋa ñew̃ëka W̃ën; tëfëna sariya W̃ënu ŋa, koɗina rac. 8 W̃ënu ŋa koɗina nëŋahna gë vële ye hn'ikihn vahnë nte w̃atik hnë mbahn dëw̃ hni hna.

9 Ɓare w̃uhnë, geluhna hn'ikihn tac; hnë Iƴir pacah hna nkerun kaɓi Iƴir W̃ën ŋa hnë w̃uhnë nke. Ale wok kwëhnana Iƴir Këris ŋa ahnë rac Këris ỹa kwëhnëlahna. 10 Ɓare ge Këris ỹa hnë w̃uhnë nke, paryi nke, vimbahn hun va cëmëk soŋe wameh ŋa, ɓare kaɓi W̃ënu ŋa catahnëka gë w̃uhnë, Iƴir ŋa uwám paryi njëɗaɗëhu. 11 Ge Iƴir W̃ën, ale vëhnëndanëka Yesu ỹa, hnë w̃uhnë nke, arac njëɗaɗ fëna vimbahn hun vinte sëmëɗ vi uwám pary, g'Iƴir dëw̃u nte ye hnë w̃uhnë ŋi.

12 Soŋe rac ye, vëỹënta mën, kwëhnayinëk inav, ɓare gena inav ikihn vahnë nte w̃atik hnë mbahn ŋa hwëhnayinëk, nkehahnin gante ñaɗ ka. 13 Ge ikihn vahnë nte w̃atik hnë mbahn rëfëɗun cëmëɗun, ɓare ge, g'Iƴir Ipacah iŋa, vankeya vameh mbahn hun va cëmëk, nuỹaɗun uwám paryi w̃a. 14 Fop vële njasaryëɗ g'Iƴir W̃ënu va vutah W̃ën ye. 15 Iƴir nte hnuỹarun ŋa gena iƴir nte liɗëhu vëramp do mbok pëɓënu ntakah; ɓare Iƴir Ipacah nte liɗëhu vutah W̃ën va ye. Do gë Iƴir tac holinëk ndekahnëndena W̃ënu ŋa: «Apa, Rëm!»✡ 16 Iƴir W̃ënu ŋa umë dënk gë iƴir fu ŋa nkeni waseɗe, pëƴahnëni vutah W̃ën yeyinëk. 17 Ge vutah W̃ën yeyinëk, awa ntëw̃ëntëɗehnëhëfu gë Këris ỹa; ge korotëntinëkëfu g'umë, nkentëɗenëhëfu fëna g'umë hn'icëmb dëw̃u hna.

Icëmb nte yejëk

18 Pacëko horot lëw̃ fu dol w̃i koɗena mëntëndëlehnini gë icëmb nte ñaɗ tufëfu W̃ënu ŋi. 19 Vile ntik W̃ën ɗuniỹa vi fop ñankahnëkëhni W̃ënu ŋa tufahnëhni vutah vuntëw̃u va. 20 Iỹi ɗuniỹa porosiŋëk njët uryëñah sankaf. Gena umë ỹaɗ watac; ɓare ale forosiŋëka ỹa ye. Ɓare nkoko ikwëtahn: 21 ikwëtahn tac, umë ye W̃ënu ŋa fehëtëɗ ɗuniỹa ỹi dënk hnë imëk nte yëlënëɗ do lika aramp hna. Koyëna iỹi ɗuniỹa nuỹantëɗe sah ige afaya nte sëmbik mba vutah W̃ën.

22 Njëtëɓun ɗus, ha gaki vile liyik va fop nkoni ŋëmëndëni do korotëndëni had asëval ale hnagëɗ. 23 Ɓare gena ile liyik ỹi fo: fuhnë vële rëk hnuỹayinëk Iƴir Ipacah had sah ryënkwëryënkw uyëɗ va W̃ën vi fëna, ŋëmëɗen ɓambery lëw̃ fu napatëndena W̃ënu ŋa pehët vimbahn fu va fop, ntilehnëfu vutah vuntëw̃u. 24 G'inap tac pehëtinëkëfu, ɓare nu ile hnapëɗen ỹa gona inap; mo woɗ napënd ile nuɗ ỹa? 25 Ɓare ge napëɗen ile wok nuɗelënëhna ỹa, g'iɗuñëna napëɗen.

26 Ndampo fo nke, Iƴir Ipacah iŋa fëna ndemaɗëhëfu, kaɓi kwëhnayilënëhna fanka. Kolilënëhna iƴëfa gante tëfëka ka; ɓare Iƴir iŋa umë dënk njëfanëhnëɗëhëfuna W̃ënu ŋa g'ikëla nte nkok koɗina nës wëla w̃ës ryampo. 27 Do W̃ënu ŋa, umë ale hnuɗ vintaw̃ary va, njëtëk ile tëƴëɗ Ƴir ỹa. Iƴir Ipacah iŋa, g'inahan nte mbankëni gë W̃ënu ŋa, njëfanëɗëhëhni vutah W̃ën va.

28 Njëtëɓun fëna W̃ënu ŋa ntiɗ fop soŋe ufërën vële ỹahnëɗëha va, vële w̃acik gante nke pëhna dëw̃u ka. 29 Vële njëtëko koɓëri va, tëko pëhna mbacëhni nkeni had Aju, soŋe Aju arac nke fatah fandënkwëryënkw hnë hnënk yaɓah. 30 Vële pëhnanëhnëk koyëna va, macëkëhni fëna kwëhnëhni umë; vële macëk koyëna va pëƴahnëk fëna catëni; vële pëƴahnëk catëni va, njëɗakëhni fëna sah icëmb dëw̃u ŋa.

Naỹ iŋahn W̃ën

31 Ye hoɗe mboki nësi? Ge W̃ënu ŋa fuhnë nkenëhnëk mo hoɗ ntifu iñë? 32 Wëla Aju ỹa dënk ŋwëỹëryalahna njëɗahnëka soŋe fuhnë fop, awa hak nkoɗ ƴëɗalëfuhna fop? 33 Mo ryëkëɗ njohni hnë kitiŋa vële tëhnak W̃ën va? Ahnë gena! W̃ënu ŋa satëhnëɗ. 34 Mo hoɗ kitiŋëhni hafo piniŋëhni? Ahnë gena! Yesu Këris ỹa cëmëk, tac kat, mbëhnëk! G'irëhw W̃ën nke do njëfanëɗëhëfu. 35 Mo hoɗ ntihëtëfu hn'iŋahn Këris hna? W̃eh w̃a bi ye? Ma uryeñah w̃a? Ma horot ile ntiɗënihëfu vahnë ỹa? Ma inte ŋa? Ma haỹëhnah w̃a? Ma ỹaƴah ỹa? Ma sëlame ỹa? 36 Ile nësëk Vikerëh ỹa nkeɗëhëfu:

«Soŋe lëw̃ hu ỹa, Ahwëhn, hnë fac hna fop njëkëlehnëɗeɓun ryaw̃ifu.

Had wape wante ryaw̃ëɗe ntinihëfu.»✡

37 Ɓare gë vile yeɗëhëfu vi fop, fuhnë w̃ëkëk imëk cankaf ŋa g'ale ỹahnëkëfu ỹa. 38 Pacëko ɗus ñoñ gena ile hoɗ ntihëtëfu hn'iŋahn dëw̃u hna: sëminëk cëmilënëhna, gena wamëleka ŋa ma vële naw̃ëk va, gena ile ye gaki ỹi ma ile yejëk ỹa, gena wëfanka w̃a, 39 gena ile ye ƴaŋ ỹa ma ile ye gëɗ ỹa, wëla ñoñ gena hnë ile ntik W̃ën hna fop, ñoñ gena ile hoɗ ntihëtëfu hn'iŋahn nte nkenëhnëkëfu W̃ën hnë Yesu Këris Ahwëhn fu ŋa.

9

Ɓulunda le tëhnak W̃ën

1 Këris ỹa hwëhnëko, mërëɗa. Ile hnësëɗëfu ỹi toña ye. Hakili mën, le nkwëryëlëni g'Iƴir Ipacah ŋi, yenëhnëko seɗe toña hnësëɗëfu: 2 umë ye yiw̃ëhnah sankaf fëɓëko sakahn mën li do gë horot le wok puɗina. 3 Ge ntehnakënde ge pitëlëɓun gë Këris do ndëwano w̃eh, soŋe rac pehëtëɗeni vële yeɓun hnënk va, awa ntikëndëɓu koyëna! 4 Hnënk mën rac, ɓulunda Isërayel ỹa ye: vëhni ntik W̃ënu ŋa vutahu, tufëkëhni naỹ dëw̃u ŋa, vëhni hwëhnëk vakwëtëla va, gë sariya ỹa, gë icëmb paryi ŋa do gë ile ntehnëk njëɗaɗëhëhni ỹa. 5 Vëhni, hnë warëm wasankaf hna matini, Abëraham gë Isak gë Sakob, do hnë vëhni nagik Këris ỹa g'ankeya ntëw̃u ahnë, umë ale ye W̃ën Hunte Sëpëk Fop ale sëmbik kwëlëkwël. Amina!

6 Dehnëla wanës W̃ënu ŋa diyana. Gena vële hnagik Isërayel va fop ye ɓulunda Isërayel paryi; 7 do gena kaɓi hnë hnënk Abëraham hna nagini nkehahnëni fop vutah Abëraham paryi. W̃ënu ŋa më lehnëkawo Abëraham: «Gë Isak nuỹaɗuhëhni vutah vunte lehnëmi yëɗaɗëmini va.»✡ 8 Umë fëhnëtanëɗ: gena vutah vunte hnagik hnë iña ahnë va ye vutah W̃ën paryi. Vunte ntehnëko W̃ën njëɗahnëɗëhëhni va fo ye vuntëw̃u paryi. 9 Wëlin gante ntehnëkawo W̃ën ka: «Mbokajëɗëfu bëhn hnë iỹi wati dënk do tëkatëɗëfuha asëval hu Sara nuỹaka facan.»✡

10 Do kat: Rebeka fëna vucëp vuki nagëko, rëm sankaf fu ỹa Isak yeho rëm hni ỹa. 11-12 W̃ënu ŋa pëƴakawo Rebeka: «Fandënkwëryënkw fa ndokuŋëhnëɗëha aheryu.»✡ Ha, pëƴakawo hara vutah va vëhnagilohna ten do vëlilohna ten ufërën ma uw̃eh. Umë ye soŋe ile pëhnako W̃ënu ŋa nkehahn gante nke itëhna dëw̃u ka: gena gë waɗoku ahnë ɓare gë W̃ënu ŋa, ale w̃acëɗëhëhni vahnë ỹa. 13 Gante nësëk Vikerëh ka: «Sakob ỹahnëɗëfuho, ɓare Esawu ñew̃ëɓuhawo.»✡

14 Awa ye rëfëka nësin? W̃ënu ŋa catëna bi? Muk! 15 Kaɓi umë lehnëkawo Moyis: «Kaỹëhnahnëɗëhow̃a ale fërëko do fërënanëw̃a ale fërëko.»✡ 16 Awa itëhna W̃ënu ŋa gena hnë ile ñaɗ ahnë ma hnë ile ntiɗ, ɓare W̃ën hna nke, umë ale haỹëhnahnëɗëha ỹa. 17 Vikerëh hna W̃ënu ŋa më lehnëka Faraw̃o ỹa, Ahnaw̃ Esipët ỹa: «Ntimi Faraw̃o ỹa rufahnahnu fanka mën fa hnë wëjë do soŋe w̃ac mën w̃a njëtëndanini nkal li fop.»✡ 18 Koyëna nke, W̃ënu ŋa kaỹëhnahnëɗëha g'ale ñaɗ-wo, do kambën ankaf ale ñaɗ-wo.

Ntavah ŋa g'ikaỹëhnahn W̃ën

19 Ntehnëɗeɓu mpëd: «W̃ënu ŋa soŋe ye niraɗëhëhni vahnë va? Ahnë koɗina ŋwëỹ ile ñaɗ ỹa.» 20 Ɓare, mo yeru awa wëjë, aw̃ëỹahn ile ntik W̃ën ỹa? Iñë ile liyik ỹa tëƴëɗëha bi ale lika ỹa: «Soŋe ye liruho aki?» 21 Aỹahan a koɗina bi ñahan, hnë ntil ndampo, peƴa ndampo soŋe wëɓal wadënah ŋa, kigëna ŋa ante ryokuŋahnëɗe fac-wo-fac?

22 «Awa, ndampo fo nke: W̃ënu ŋa, ante ñaɗëho tufahn ntavah ntëw̃u ŋa do njëtëndanëhni vahnë va fanka falëw̃u fa, nduñënanëhnëkëhniwo ɗus ten vële rëfëkawo nuỹani ntavah ntëw̃u do mbëvëni va. 23 Ntiko koyëna soŋe njëtëndanëhni uvetak sankaf cëmb dëw̃u ŋa vële ye had vapeƴa ikaỹëhnahn dëw̃u, pëhwëtanëhnëkëhni koɓëri ŋa icëmb tac, 24 wëla fuhnë vële macëk W̃ën hnë wasëwif gë vële wok vëyena wasëwif hna fëna. 25 W̃ënu ŋa pëƴahnëk watac hnë kayëte kila ale w̃aciko Ose:

«Ɓulunda ile woko gena lëmën ỹa, macëɗëfu “Ɓulunda lëmën.”✡

Ɓulunda ile woɓuho ŋahnëɗa ỹa, macëɗëfuhëhni “Ɓulunda ile ỹahnëɗëfu.”

26 Do hn'ile ntehniniho:

“Geluhna ɓulunda mën”,

hnam dënk rëkëɗe macëndeni vutah vumba W̃ën paryi ỹa.»✡

27 Kila ale w̃aciko Esayi ỹa fëna pëƴahnëko soŋe ɓulunda Isërayel ỹa:

«Wëla vahnë vëva Isërayel va njaɓëni hafo ntëbëni nkërëƴal ɓë tëfary wov ŋi,

vëryampo fo fehëtëɗe hnë vëhni.

28 Kaɓi ile nësëk Ahwëhn a ntiɗ fop nkal li do ñap.»✡

29 Esayi nësëko fëna koɓëri ŋa:

«Ge W̃ën Ahwëhn Fanka ỹa tavëhnakëndilëfunihna vutah vundampo,

had Sodom gë Gomor mëntëlakënden.»

Vëva Isërayel gë Wanës Wakasëk

30 Awa, ye rëfëka nësin? Vële wok vëyena wasëwif, do woko vëyëkëlehnëna icat haryënkw W̃ën va, nuỹani cat tac, nte w̃atik hn'ikwëtahn ŋa ye. 31 Ɓare ɓulunda Isërayel ỹa njëkëlehnëɗëniho maw̃ëhnëni sariya ỹa soŋe catënëhni do vëhnuỹalona. 32 Soŋe ye nkoni vëhnuỹana? Kaɓi vëyëkëlehnëna g'ikwëtahn ŋa, gë waɗoku wadëw̃ hni njëkëlehnëni. Nkëw̃ëni taka nte hëfëɗ. 33 Umë nësëk W̃ënu ŋa hnë viŋi Vikerëh:

«Ƴëkëryin, kwëtëɓu hn'inaw̃ Siỹo hna taka nte wëw̃ëɗe,

taka nte hëfëɗ.

Ɓare ale hwëtahnëka

ƴëtëɗinahna muk usëfëhnah.»

10

1 Vëỹënta mën, ile ỹaɓu ỹandu ntaw̃ary mën hna umë ye vëva Isërayel va pehëtini, do umë rëƴëɗëfuha W̃ënu ŋa wayëfa mën hna. 2 Koɗëfu yenëhnëw̃ëhni seɗe waŋi: vële hahnëndak ɗus soŋe W̃ën ye, ɓare kahnënda dëw̃ hni ŋa gena g'uyët. 3 Vëyëtëna icat nte w̃atik W̃ën hna do icat dëw̃ hni ŋa dënk njëkëlehnani. Koyëna, vërëfëna ankaw̃ icat W̃ënu ŋa. 4 Këris ỹa tëkaryëk hn'ile tëkwëk hna sariya Moyis ỹa, soŋe rac ye ale-wo-le hwëtahnëka W̃ën ỹa catahnëɗëha g'umë.

Ipehët W̃ën soŋe vahnë fop

5 Wëlin ile kerëk Moyis soŋe icat inte w̃atiɗ hnë sariya ŋa: «Ale lik ile ntehnëk sariya ỹa nuỹaɗ uwám paryi w̃a.»✡ 6 Ɓare wëli ile hnësik soŋe icat nte w̃atiɗ hn'ikwëtahn ŋa: «Ant'alehna: “Mo haƴëɗ g'ambin?”» (umë ye, soŋe cëlëndehna Këris ỹa). 7 «Ant'alehna fëna: “Mo sëlëɗ ɗuniỹa vë gëɗ hna?”» (umë ye, soŋe matëndehna Këris ỹa vësëm hna). 8 Wëlin ile nësëk Vikerëh va: «Wanës W̃ënu ŋa ɗarël hu nke, w̃ës hu hna gë ntaw̃ary hu hna.»✡ Wanës watac wëɓa kwëtahn ŋa ye; umë haraŋëɗëfunëhëhni vahnë va. 9 Ge nësëru gë w̃ës hu ỹa Yesu ye Ahwëhn a, do ahwëtahnu ntaw̃ary hun hna W̃ënu ŋa mbëhnëndanëka, pehëtëɗeru. 10 G'intaw̃ary kwëtahnëɗe do W̃ënu ŋa catahnëɗëha; gë w̃ës ỹa pëƴahnëɗe ikwëtahn ŋa do W̃ënu ŋa pehëtëɗ. 11 Vikerëh va më lehnëk: «Ale-wo-le hwëtahnëka ỹa ƴëtëɗinahna muk usëfëhnah.»✡ 12 Kaɓi wasëwif gë vële wok vëyena wasëwif fop këñëlahnëni W̃ën hna: Ahwëhn aryampo fo kwëhnani vëhni fop, njëɗaɗëhëhni viỹë vifërën vilëw̃u va fop vële w̃ëcaɗëha va. 13 Vikerëh va më lehnëk: «Ale-wo-le w̃ëcaɗëha Ahwëhn a pehëtëɗe.»✡

14 Ɓare hak mëcaɗëniha ge vëhwëtahnëlahna? Do hak koɗ kwëtahnëniha ge vëwëryëna soŋe lëw̃u? Do hak nkwëryëɗëni soŋe lëw̃u ge ahnë gena ale fëƴaɗëhëhni? 15 Do hak nkeɗëni vële fëƴahnëɗ ge vahnë vëfaƴina? Do fëna ntehnik Vikerëh hna: «Nkwamëni njëkini ga njijëɗëni vële yojëɗ Wanës Wakasëk ŋa!»✡

16 Ɓare fop vëw̃aw̃ëna Wanës Wakasëk ŋa. Umë nësëk kila Esayi ntehn: «Ahwëhn, mo hwëtahnëk Wanës Wakasëk wante fëƴahnëɗëfun ŋa?»✡ 17 Awa, ikwëtahn ŋa hnë Wanës Wakasëk wante wëryëɗe hna matiɗ, do waŋi wëɓa Këris ŋa ye. 18 Awa tëƴëɗëfu: Wasëwif w̃a vëwëryëna bi waŋi wanës wakasëk? Nkwëryëni dënk! Vikerëh va pëƴahnëk:

«Hohna lëw̃ hni ỹa nkwëryëɗe nkal hna fop,

do wanës wadëw̃ hni ŋa njik hafo hn'ile tëkwik ɗuniỹa hna.»✡

19 Mbokëɓu rëƴëndu kat: Ɓulunda Isërayel ỹa vëwëryëlohna ɗus bi? Awa wëli ile ntehnëko ten Moyis ỹa:

«W̃ënu ŋa më lehnëk: “Ntiɗëmu aỹew̃aryuni vële wok vëyena ƴamani paryi va,

ntiɗëmu ntavu gë ƴamani le wok kwëhnana hakili ỹa.”»✡

20 Do Esayi pëƴahnëko wanës W̃ënu ŋa:

«Vële woko vëyëkëlendilohna va hnuko,

tufëhnaɓu hnë vële woko vërëƴalëɗilohna.»✡

21 Ɓare soŋe ɓulunda Isërayel ỹa, W̃ënu ŋa më lehnëk:

«Fac-wo-fac njelaɓu wëɓák mën ŋa

soŋe hacaw̃ëhni ɓulunda le w̃ëỹëhnëk do wajëk ỹi.»✡

11

W̃ënu ŋa dalëlihna ɓulunda Isërayel

1 Awa tëƴëɗëfu: W̃ënu ŋa ntakëhni bi ɓulunda lëw̃u ỹa? Muk! Gena koyëna! Ami dënk avë ɓulunda Isërayel yeɓu, fatah Abëraham do hnë hnënk Besame nkentiɓu. 2 W̃ënu ŋa dalëlihna ɓulunda lëw̃u le tëhnako koɓëri ŋa. Ɗënkwëtaryin ile nësëk Vikerëh ỹa hn'ile mëhnaɗëho Eli haryënkw W̃ën hna soŋe Isërayel: 3 «Ahwëhn, ndaw̃ënihëhni wakila hu ŋa do mbëvehnëni hn'ile cënaɗe wasaɗëha hu w̃a: ami fo wok do njëkëlehnëɗëni ndaw̃ëniho.» 4 Do ye ntëkwakawo W̃ënu ŋa? «Pehnaɓuhëhni vësan wawuli mbëɗ gë wahi (7,000) vële wok vëryëkwëhnëna haryënkw w̃ën le w̃aciko Bal.»✡ 5 Tame, koyëna dënk nke, nkoni vahnë toƴe vële tëhnak W̃ënu ŋa g'ipërëna dëw̃u ŋa. 6 Ge g'ipërëna dëw̃u ŋa tëhnakëhni awa gena soŋe waɗoku; ge gena umë përëna W̃ënu ŋa gekëndina ipërëna paryi.

7 Awa ye pëhnëtanëɗ? Ile njëkëlehnëɗëniho ɓulunda Isërayel ỹa vëhnuỹana; vële tëhnako W̃ënu va fo hnuỹako. Vëỹëntaw̃ va kambëniniho vankaf va, 8 gante pëƴahnëk Vikerëh ki:

«Hafo iỹi wati, W̃ënu ŋa piɗëkëhni wahakili w̃a;

puvëkëhni vinkër va antë nundëni

do vanëf va antë nkwëryëndëni.» ✡

9 David fëna nësëk:

«Araɓi roka lëw̃ hni ỹa nke urënd lëw̃ hni, ile hoɗ këfëhni do nuỹani ile rëfëkëhni ỹa.

10 Araɓi mëpëni, antë mbok nuni. Araɓi kuƴani kwëlëkwël.»✡

11 Awa tëƴëɗëfu: Ante nkëw̃ëniho wasëwif ŋa soŋe njoni kwëlëkwël bi yeho? Muk! Gena koyëna! Ɓare soŋe ile ntëntëni ỹa nuỹahnëni vële wok vëyena wasëwif va ipeh ŋa. Koyëna ɓulunda wasëwif ỹa ñew̃aryënihëhniwo. 12 Idënt dëw̃ hni ŋa njojëk nafa sankaf soŋe ɗuniỹa ỹi fop, do iƴo dëw̃ hni ŋa mbetandanëkëhni vële wok vëyena wasëwif va. Awa ante padëɗ imat wasëwif soŋe ipeh dëw̃ hni ŋa tac njaɓëɗ ɗëcët nafa ỹa!

Ipeh vële wok vëyena wasëwif

13 W̃uhnë vële wok geluhna wasëwif vi lehnëɗëfu tame: afaƴik vële wok vëyena wasëwif ỹa yeɓu, do njaw̃ënëɓu iỹi ɗoku mën. 14 Mpëd kaɓi koyëna ntiɗëfu ñew̃aryëɗëniho vële yeɓun hnënk vi pehahnëni vëryampo. 15 W̃ënu ŋa ante ntakëhniwo wasëwif ŋa njojëkëhniwo vahnë vëvë ɗuniỹa vi nëŋëlëni. Awa ge W̃ënu ŋa mbokaryikëhni wasëwif w̃a, geɗina bi had vësëm vëhnëk?

16 Ge sah ryënkwëryënkw mburu ŋa W̃ënu ŋa yëɗayik, fop ile wok ỹa fëna pacëk. Ge vënkahn atëh ŋa W̃ënu ŋa yëɗayik, wahni w̃a fëna pacëk. 17 Ɓulunda Isërayel ỹa had oliviye nte fëlik ante lëpëtik wahni wëryampo nke. Wëjë, had oliviye mbë fëk nkeru, do cokiru hnë wahni wale wok hn'atëh nte fëlik hna. Tame nuỹantëɗeru uryav ule w̃atiɗ hnë vënkahn atëh nte fëlik hna. 18 Awa antë ahnaỹëna haryënkw wahni wale lëpëtik hna. Do ge ñaɗu ahnaỹëna, ɗënkwëtary gena wëjë ryiɓëk vënkahn vi, umë ryiɓëki!

19 Ntehnëɗu: wahni warac ntëpëtik soŋe sokahniwu ami hn'ile nkeho hna. 20 Toña ye! Ntëpëtini kaɓi vëhwëtahnëna; do wëjë, soŋe kwëtahn hu ŋa sokahniru hnam. Umë antë nti hafo ahnaỹënand! Ɓare tëfëka ntaki ɗus. 21 Kaɓi ge W̃ënu ŋa tavëna wahni wavë tëh pëlik w̃a, tavëɗilihna wëla wëjë.

22 Awa nahary soŋe ipërëna gë wayap W̃ënu ŋa: njapëk gë cape vële yok do përëna gë wëjë. Ɓare hafo awo hnë përëna dëw̃u hna, ge gena umë wëjë fëna ntëpëtëɗeru had hni. 23 Ɓare ge fac ryampo wasëwif w̃a maw̃ëni kwëtahnëni, W̃ënu ŋa mbokaryëɗëhëhni hn'ile nkeniho hna kaɓi koɗ. 24 Wëjë hn'atëh mbë fëk nte woyik pëlina ntëpëtijiru. Wëla tëfëlëna, cokiru hn'atëh nte fëlik; do kas wahni paryi wëva atëh pëlik va cokëɗe hn'atëh nte ntëpëtahniko hna.

Ɓulunda Isërayel ỹa fop pehëtëɗeni

25 Vëỹënta mën, ñaɗëfu ayëtu ile sow̃iko koɓëri ỹa, soŋe antë ntiyahnu vahnë vële hwëhnak uyët yerun: vëryampo hnë ɓulunda Isërayel hna kambëkëhni vankaf va. Umë mbiỹëɗ hafo fop vële rëfëka matini hnë waɓulunda wañëntaw̃ va njijëni hnë W̃ën hna. 26 Koyëna ɓulunda Isërayel ỹa fop pehëtëɗeni, gante nësëk Vikerëh ka:

«Afehët a Siỹo matiɗ,

ntihëtëɗ ile ntëntëni hnënk Sakob ỹa.

27 Wëlin kwëtëla nte hwëtëlëɗëfun gë vëhni ŋa,

ge ntihëtëɓu wameh wadëw̃ hni ŋa.»✡

28 Kaɓi wasëwif w̃a ŋwëỹëni Wanës Wakasëk ŋa, më nkehahnëni vëỹew̃ W̃ën do umë njonëhniku, w̃uhnë vële wok geluhna wasëwif, nafa; ɓare soŋe itëhna vahnë W̃ën, nkok ñandëhni ha gaki soŋe vacërakëlo vëlëw̃ hni va. 29 W̃ënu ŋa ɓiɗina muk ile njëɗahnëk ỹa do tavëɗilëhnihna fëna vële macëk va. 30 Koɓëri ŋa, maw̃ëhnëlunawohna W̃ënu ŋa; ɓare tame kaỹëhnahnëka gë w̃uhnë, kaɓi wasëwif w̃a vëw̃aw̃ëhnëlawohna. 31 Ndampo fo nke, tame wasëwif w̃a vëw̃aw̃ëhnëna soŋe W̃ënu ŋa kaỹëhnahna gë w̃uhnë; koyëna vëhni fëna koɗëni nuỹani tame ikaỹëhnahn W̃ënu ŋa. 32 W̃ënu ŋa ntikëhni vahnë va fop vëramp iŋwëỹëhn dëw̃u soŋe tufahnëhni vëhni fop kaỹëhnahn dëw̃u ŋa.

W̃ënu ŋa naỹëk

33 W̃ënu ŋa naỹëk ɗus! Yasery lëw̃u ỹa g'inahan dëw̃u ŋa uvetak ye do tëw̃ëk ɗus! Ahnë koɗina njët ile pëhnak ỹa ma ile ñaɗ nti ỹa. 34 Gante nësëk Vikerëh ki:

«Mo yëtëk nahan Ahwëhn a?

Mo hoɗ nke ayab alëw̃u?»

35 «Mo ryënkwëk yëɗëka W̃ënu ŋa iñë,

cosahna soŋe uyëɗ rac?»✡

36 Fop hnë umë matiɗ, soŋe lëw̃u nkehahnëk le-wo-le ỹa do fop umë hwëhnëk. Araɓi cëmbënde kwëlëkwël! Amina.

12

Ankeya kasëk gë Këris ỹa

1 Awa, vëỹënta mën, kaɓi aki tufahnëk W̃ënu ŋa ipërëna dëw̃u ŋa soŋe lëw̃ fu ỹa, awa muntaɗëmu iỹin: ƴëɗaryina mbahn hun ŋa had saɗëha (le woyik ɗaw̃ina), facah, le hnëŋëɗëha. Umë yeɗ ɗokuŋ W̃ën përën nte ryokuŋëhnëɗunëha ŋa. 2 Ant'arëfu vankeya iỹi ɗuniỹa ŋi; tavëryina W̃ënu ŋa mbacëndu g'igwëcët wahakili hun. Koyëna koɗun ayëtu ile ñaɗ ỹa: ile fërënak, ile hnëŋahnëka, gë ile wok gojëlahna iñë.

3 G'uyëɗ fërën le njëɗëko W̃ënu ŋi, ntehnëɗëmu w̃uhnë fop: ant'afëlawu vankaf hun va ntëbi ile yerun ỹa. Ɓare ale-wo-le araɓi kitiŋa umë dënk gante nke ka, gante nke sah lëw̃u ikwëtahn nte njëɗaka W̃ën ka. 4 Ale-wo-le hnë fuhnë, hn'imbahn ndampo hna kwëhnak viỹë viyaɓah, ɓare viỹë virac vëvankëna ɗoku. 5 Ndampo fo nke, fuhnë vële yaɓinëk vi, mbahn ndampo liyinëk g'ige ɓëmënkël gë Këris ŋa, do ndampo fo nkeyinëk had viỹë vile ye hn'imbahn ndampo. 6 Do W̃ënu ŋa njëɗëkëfu ale-wo-ale ile wok mëntëlëna gë va aỹëntaw̃u. Ge aryampo hnë fuhnë uyëɗ pëƴahn wanës W̃ën nuỹak, tëfëka nti gante nke ikwëtahn ka. 7 Ge ahaw̃ary uyëɗ ɗoku kwëhnak, tëfëka ndokuŋ. Ale hnuỹak uyëɗ karaŋ vahnë, tëfëka karaŋëhni vahnë va. 8 Ale hnuỹak uyëɗ kamënaỹehn vahnë, tëfëka kamënaỹehnëhni. Ale yëɗahnëɗ hnapul lëw̃u, tëfëka njëɗahn g'intaw̃ary pacëk. Ale ye haryënkw a, tëfëka kamëna. Ale ryemaɗëhëhni vëhaỹëhnah va, tëfëka nti g'uhnatah.

9 Iña hun ŋa tëfëka nke paryi. Ñew̃ëryin w̃eh w̃a, paɓëryin ile yivëk. 10 Ŋahnëlëryin g'intaw̃ary fop had vële hwëtahnëka W̃ën. Ɗënkwëryin alënënuni viỹëntaw̃ va. 11 Ɗokuŋëhnëryina Ahwëhn a g'iƴoh hara ƴambëluhna, do gë hnatah ntaw̃ary fop. 12 Natëryiw̃u soŋe ile napëɗun ỹa; ƴaw̃ënaryin horot hna; goryin aw̃untanduna W̃ënu ŋa kwëlëkwël. 13 Ɗemaryinëhni vëỹënta hun hn'ikwëtahn hna wëɓal wadëw̃ hni hna; araɓi nëŋahnu kaca vëhneh ŋa.

14 Ɗëwanëhnëryindënëhni vële vërehëɗëhu va; ɗëwanëhnëryindënëhni fërën hara gena uw̃eh. 15 Natëntëryiwu gë vële natëk va; kontëryin gë vële hoɗ va. 16 Gwëryëlëryin yëbëlan hun. Ant'ahnaỹënandu, ɓare ñaryin imaw̃ vundoku vutoƴ va. Antë ntiyahnu vahnë vële hwëhnak uyët yerun.

17 Ant'awëcaguna ale liku w̃eh. Kamënaryin alindu fërën ile saŋahnëkëhni vahnë fop. 18 Ƴëkëlehnëryin awëryëlu gë vahnë va fop hafo hn'ile tëkwëk fanka hun hna. 19 Vëỹënta mën vële ỹahnëɓu, ant'awëcagëndu, ɓare tavëryina W̃ënu ŋa nkwëcanëhnu gë ntavah ntëw̃u ŋa. Kaɓi Vikerëh hna Ahwëhn a W̃ënu ŋa më lehnëk: «Ami hwëhnëk igwëcan ŋa! Ami sosëɗ.»✡ 20 Ɓare:

«Age ale ỹew̃ëki ỹa inte yoka, ƴëɗaryehna tok;

ge w̃ënka yoka, ƴëɗaryehna ciya;

kaɓi ge koyëna ntiɗu, nkeɗ had waỹehn hwëɗëh

varëpëru nkaf ntëw̃u hna.»✡

21 Antë aw̃aw̃ mëki uw̃eh w̃a. Ɓare gery ale w̃ëkëk uw̃eh w̃a g'ufërën w̃a.

13

Imaw̃ëhn vësankaf vëvë nkal

1 Ale-wo-le tëfëka maw̃ëhnëhni vësankaf vëvë nkal va, kaɓi ucankaf-wo gë W̃ën matik; W̃ënu ŋa yëɗaɗëhëhni cankaf nte naw̃ëni ŋi. 2 Awa, ge ahnë ŋwëỹëɗ maw̃ëhnëhni vësankaf va, ile kahnëndëk W̃ënu ŋa ŋwëỹëhnëk do kitiŋëɗe. 3 Vële liɗ fërën va dakëɗilëhnihna gë vëhitiŋ, vëw̃en va ntakëɗëhëhni. Age ñaɗu antë ntakini vësankaf va, awa diry ifërën do cëkwaryëɗënihi. 4 Vësankaf va ɗoku W̃ën ntiɗëni soŋe hnëfak lëw̃ hu w̃a. Ɓare ge uw̃eh liru, tëfëka ntaki, kaɓi gena aki fo nkeni vësankaf: kwëhnani fanka soŋe kwëɗëniha ale lik w̃eh. Ɗoku W̃ën ntiɗëni tufahnahnëni ntavah ntëw̃u ŋa soŋe ale liɗ w̃eh a. 5 Soŋe umë ye tëfëka maw̃ëhnini vësankaf va, gena kehahni ntavah W̃ënu ŋa fo ɓare fëna nkehahn wahakili hun w̃a ƴam.

6 Soŋe rac ye fëna sosahnëɗun ỹatëtanke, kaɓi vële sosëɗe vi, ɗoku W̃ënu ŋa ntiɗëni koyëna. 7 Cosëryina ale-wo-le ile hwëhnanërunëha ỹa: ỹatëtanke ỹa gë kayëte nkwafa ŋa ale rëfëka asosuna ỹa, maw̃ëhnëryina ale rëfëka aw̃aw̃ëhnuhna do dënënëryina ɗus ale rëfëka alënënuna ỹa.

Iŋahn vëỹëntaw̃

8 Antë ahwëhnanuna ahnë inav, ge gena inav ŋahnël nte rëfëka ahwëhnawu yëbëlan hun ŋa. Ale ỹahnëɗëhëhni vëỹëntaw̃ va maw̃ëhnëk sariya ỹa fop. 9 Njëtërun vakwëɗa va: «Ant'aryaw̃a ahnë; ant'ayëkëlehna asëval ahaw̃ary; ant'ale; ant'ahwëhna iña meh»✡, gë vañëntaw̃ va fop. Vatac hn'aŋa kwëɗa mbarëlëk: «Ŋahnëryehna aỹënta hu ỹa had wëjë dënk.»✡ 10 Ale ỹahnëɗëha aỹëntaw̃u ỹa diɗilahna w̃eh; awa iŋahn ŋa ye imaw̃ëhn sariya ỹa fop.

Pëhwëta itëk Këris

11 Njavëtërun wati le yehahninëk ỹi: wati le hnëgahnëɗun ỹa tëkëk, kaɓi wati nte kwëtahninëkawo Këris takan ŋa, ipeh iŋa nkoko ŋaw̃, ɓare tame tëhaɗen iŋi peh. 12 Umëɗ ŋa ɗëc iŋa nke, fac ỹa tëhajëk. Tavënëfu viỹë vile liɗe hnë mëhwëry va do cuɗanëfu viw̃ëta vile w̃ëtande hnë humpen. 13 Kwëhnanëfu nkeya përën, gante caŋëk g'anent ka. Kehanëfu tok ɗëcët do ice uñen ɗëcët; ɗak gë ale-wo-ale do antë kwëhnayin nkeya cëfëhnah; antë conkënden do antë ñew̃aryëndenëhni vëỹënta fu. 14 Ɓare cuɗaryina Yesu Këris, do antë ahwëtu vinahan hun va fop hn'ikihn vahnë nte w̃atik hnë mbahn hna.

14

Antë ahitiŋa aỹënta hu

1 Kacaryina ale wok ƴaw̃ëna ɗus kwëtahn dëw̃u ŋa, do antë awajëlëndu soŋe nahan dëw̃u ŋa. 2 Aryampo ntiyahnëka koɗ tok le-wo-le ỹa, ɓare aỹëntaw̃, ale wok kwëhnana kwëtahn ƴaw̃ah a, tokëɗina faỹar. 3 Ale rokëɗ le-wo-le ỹa tëfëlahna njafa ale wok tokëɗina ỹa. Do ale wok tokëɗina le-wo-le ỹa antë kitiŋa ale rokëɗ a, kaɓi W̃ënu ŋa kacaka umë fëna. 4 Mo yeru, wëjë, ahitiŋahna aryokuŋ ahnë ahaw̃ary? Ge kahnëndak ma ge kahnëndana, umë haƴu ale ndokuŋëhnëɗa ye. Do nkoɗ kahnënda kaɓi Ahwëhn a koɗ ndemahna nko kahnënda.

5 Aryampo nahaɗ, wafac wëryampo ỹak yaɓëka nafa ỹa gë waỹëntaw̃ w̃a. Aỹëntaw̃ a nahaɗ, fop ndampo fo nke. Ale-wo-le tëfëka njët wapacëk do njaw̃ën ile nahaɗ ỹa. 6 Ale fitëndëlehnëk wafac a, ahnë arac Ahwëhn a ntinëhnëk. Ale rokëɗ le-wo-le ỹa, arac fëna Ahwëhn a ntinëhnëɗ, kaɓi camehnëɗëha W̃ënu ŋa soŋe rokëtok lëw̃u ỹa. Ale wok tokëɗina le-wo-le ỹa, umë fëna soŋe Ahwëhn a ntiɗ, do umë fëna W̃ënu ŋa camehnëɗ. 7 Wëla aryampo hnë fuhnë gena ɗuniỹa li soŋe lëw̃u dënk do wëla aryampo cëmëɗina soŋe lëw̃u dënk. 8 Ge nkeyinëk ɗuniỹa li, soŋe Ahwëhn a yeyinëk, do ge cëmëɗen, soŋe Ahwëhn a sëmëɗen. Koyëna, cëminëk ma cëmilënëhna, Ahwëhn a hwëhnëkëfu. 9 Paryi nke, Këris ỹa cëmëk do mbëhnëk vësëm hna soŋe nkehahn Ahwëhn vësëm gë vële wok vësëmëna. 10 Ɓare wëjë, soŋe ye hitiŋëɗuha aỹënta hu ỹa? Do soŋe ye yafëruha? Ƴiɗelënëhna bi fuhnë fop kitiŋa W̃ën hna? 11 Kaɓi kerik:

«Ami, Ahwëhn paryi ỹa, ntëkëɓu,

vahnë va fop ndëkwëhnëɗëni haryënkw mën

do fop pëƴahnëɗëni W̃ën yeɓu.»✡

12 Koyëna, ale-wo-le hnë fuhnë njiɗ nësëhna W̃ënu ŋa umë dënk fop ile ntik ỹa.

Antë aliyehna aỹënta hu uw̃eh

13 Awa tavënëfu kitiŋëlënden. Keharyin ɗus ant'ayëɗu iñë hn'ankaw̃ aỹënta hun hna ile koɗ nkëw̃ ma ntiyehna wameh. 14 Njëtëɓu, ñoñ gena ile vañik soŋe toki, ñoñ tonkëna; Ahwëhn a Yesu njëtëndanëko wapacëk. Ɓare ge ahnë nahak ntehn iỹin mbañik, awa mbañik soŋe lëw̃u. 15 Age ndëñehnantuha aỹënta hu ỹa ile rokëɗu, golihna arëf iŋahn ŋa. Ant'ayonëhnehna iɓëv soŋe le rokëɗe ale cëmëhnëk Këris ỹa! 16 Ile saŋahnëku w̃uhnë ỹa tëfëlahna njonëhnihni vëỹëntaw̃ va nësahnëndëni wameh. 17 Inaw̃ W̃ënu ŋa gena hnë ile rokëɗe gë ile seɗe; hnë icat gë ƴam do g'uhnatah hna nke ile hnuỹaɗe hnë ige g'Iƴir Ipacah ŋa. 18 Ale ryokuŋëhnëka aki Këris ỹa, W̃ënu ŋa nëŋëɗëha g'umë do vahnë va cëkwaryëɗëniha.

19 Awa ƴëkëlehnënëfu ile yojëɗ ƴam do ile ryemaɗëhëfu fuhnë fop naỹin kwëtahn hna. 20 Antë përëkanin ɗoku W̃ënu ŋa soŋe ile rokëɗe. Paryi nke ñoñ ɓañina, ɓare ƴivëna toki iñë ge njoyendëha ahnë hnë wameh. 21 Ile yivëk ỹa, umë ye ant'asem faỹar do ant'ase uñen do arav fop ile hoɗ njoyehna aỹënta hu ỹa. 22 Age kwëtahnëru waŋi, kwëtary wëjë dënk haryënkw W̃ën hna. Nëfaka ale wok kitiŋaɗina menëk hnë ile-wo-le ntiɗ hna! 23 Ale hwëhnak vinahan viki soŋe ile tokëɗ ỹa, ntik w̃eh, kaɓi diɗina gante nke kwëtahn dëw̃u ka. Do ge diyilënëhna fop gante nke kwëtahn ka, wameh liɗen.

15

Ƴëkëlehn ile hnëŋëkëhni vëỹëntaw̃

1 Fuhnë vële yaw̃inëk hn'ikwëtahn va, tëfëkëfu nduñënanëhninëhni vële wok vëyaw̃ëna va, do antë njëkëlehnënden ile hnëŋëkëfu. 2 Afo ale-wo-le hnë fuhnë njëkëlehnënd ile hnëŋëɗëha aỹëntaw̃u ỹa soŋe hnëfak lëw̃u w̃a, soŋe ndemahna naỹ hn'ikwëtahn hna. 3 Kaɓi, wëla Këris ỹa ƴëkëlehnëlohna ile hnëŋëɗëha umë dënk. Gante ntehnëk Vikerëh ka: «Waƴew̃ vële yew̃ëɗëhi va ami njohahnëk.»✡ 4 Fop ile heriko koɓëri ỹa, karaŋahninëfu heriko, soŋe njëɗafu kamëna do g'iƴaw̃ëna, kwëhnahnin kwëtahn. 5 Araɓi W̃ënu ŋa, umë ale yëɗahnëɗ kamëna do g'iƴaw̃ëna ŋa, njëɗu ahwëhnawu nahan ndampo fo gë itëf ankeya Yesu Këris ŋa. 6 Koyëna, fop ndampo fo gë hohna ryampo fo, cëmbëɗunëha W̃ënu ŋa, Rëm Ahwëhn fu ỹa Yesu Këris.

Wanës Wakasëk soŋe waɓulunda fop

7 Awa, kacalëryin, gante kacaku Këris ka, soŋe icëmb W̃ënu ŋa. 8 Paryi pëƴaɗëmu, Këris ỹa njijëko soŋe nke aryokuŋëhn wasëwif njaw̃ahn ile ntehnëko W̃ën ntinëhnëɗëhëhni vacërakëlo vëlëw̃ hni ỹa do tufahn koyëna W̃ënu ŋa kahnëndak. 9 Njijëk fëna soŋe vële wok vëyena wasëwif va cëmbëniha W̃ënu ŋa soŋe ikaỹëhnahn dëw̃u ŋa, gante pëƴahnëk Vikerëh ka:

«Soŋe umë sëmbandëmi vële wok wasëwif hna,

do njëw̃ëɗëfu untënah w̃ac hu ŋa.»✡

10 Pëƴahnëk fëna:

«Waɓulunda, natëryiw̃u gë ɓulunda ile tëhnak W̃ënu ŋa!»✡

11 Do kat:

«Cëmbëryina Ahwëhn a, w̃uhnë waɓulunda ŋi fop,

araɓi waɓulunda ŋa fop cëmbëniha!»✡

12 Kila Esayi fëna umë lehnëk:

«Ale hnagëɗe hnë hnënk Yese njijëɗ,

umë matëɗ soŋe nke asankaf waɓulunda ŋi,

do waɓulunda ŋi umë kwëtahnëɗëni.»✡

13 Araɓi W̃ënu ŋa, umë ale yëɗahnëɗ ikwëtahn iŋa, pëɓënu uhnatah do gë ƴam g'ikwëtahn nte hwëtahnërunëha ŋa. Koyëna Iƴir Ipacah iŋa pëɓënëɗëhu ɗëcët ikwëtahn iŋa gë fanka falëw̃u fa.

Ɗoku Pol

14 Vëỹënta mën, ami dënk pacëko w̃uhnë përënarun ɗus. Njëtërun fop ile rëfëka njëti ỹa do mëkëɗun ayabëlëndu. 15 Kerëhnëmu aŋi kayëte catën fo soŋe ryënkwëtehnahnu viỹë viyaɓah vile rëkërun aỹëŋawu va. Kerëɓu koyëna kaɓi W̃ënu ŋa, g'ipërëna dëw̃u ŋa, njëɗako 16 yewu aryokuŋëhn Yesu Këris soŋe waɓulunda wale wok vëyena wasëwif ŋa. Ɗoku vësëna wasaɗëha liɗëfu, ipëƴahn Wanës Wakasëk W̃ënu ŋa. Do koyëna waɓulunda wante wok vëyena wasëwif va nkeɗëni saɗëha ile hnëŋahnëka W̃ën do pacënëk Iƴir Ipacah iŋa.

17 Kaɓi gë Yesu Këris nkeɓun, koɗëfu hnaỹënaw̃ gë ɗoku ile linëndëɓuha W̃ën ỹa. 18 Ge ndëkëɗëfu hnësu iñë, umë ye soŋe ile ntik Yesu Këris gë ami njohahnihni vële wok vëyena wasëwif ntënënëndëniha W̃ënu ŋa. Ntik rac gë wanës mën ŋa do gë ile liɗëfu ỹa, 19 gë fanka viỹë vifëmpëhnahnah do gë wëdahëse, gë fanka Iƴir W̃ënu ŋa. Koyëna, pëƴahnëɓu Wanës Wakasëk Këris ŋa, gante-wo-gante pëgw Yerusalem hafo resiỹo Iliri hna. 20 Ufër mën sankaf w̃a, umë yeho kwëlëkwël fëƴahnu Wanës Wakasëk ŋa ile nkok ƴëtina ten uw̃ac Këris hna fo. Ñaɗëw̃ohna fuhnawu iɓëry cery nte pëgwëk ahnë ahaw̃ary. 21 Gante nësëk Vikerëh ka ntiɓu:

«Vële woko vëyëtana soŋe lëw̃u va njëtaɗëni,

do vële woko koɓëri vëwëryëna ga nësëɗ va

nkwëryëɗëni.»✡

Pol ñaɗ nji Rom

22 Ɗoku rac w̃emaỹehnëɗëho kwëlëkwël yiryiwu ỹalun hna. 23 Ɓare tame, goryaryëla ɗoku hnë w̃aỹi waresiỹo. Hnë wabëhn waƴaɓah, ñaɗëfuho yiryiwu yëkiwu 24 do ñaɗëfu liwu rac ge njiɗëfu gë Esëpañ. Ñaɗëfu hnuwu ge ndëcëɗëfu do aryemawuno yihahnu hn'iŋi nkal, ge tëkëɓu hnuỹawu uhnatah soŋe ñëw̃ëlahn gë w̃uhnë ŋa ten. 25 Ɓare Yerusalem yiɗëfu ten soŋe ryokuŋëhnëw̃ëhni vahnë vële macëɗ W̃ën vëlëw̃u va, vële yehëhna hnam ỹa. 26 Kaɓi, vële hwëtahnëk vëvë Masedëwan va gë vëvë Akayi va pëhnani mbarëni koryi soŋe vëhaỹëhnah vële hwëtahnëk Yerusalem va. 27 Vëhni fo fëhnak ndemanihëhni, ɓare, toña toña ỹa, inav inte kwëhnanëhnënihëhniwo ye. Age wasëwif w̃a mbankëni gë vële wok vëyena wasëwif va uyëɗ W̃ënu ŋa, awa, vële wok vëyena wasëwif va fëna tëfëkëhni mbankëni hnapul lëw̃ hni vë ɗuniỹa ỹa gë wasëwif w̃a. 28 Age puhnaɓu iỹi ɗoku do ge njëɗahnëɓu ile varëpik ỹa, cabëryiɗëfu gë ỹalun ge njiɗëfu gë Esëpañ. 29 Do njëtëɓu ge njiryiɓu ỹal hun hna, gë fop iɗëwa Këris tëkëryiɗëfu.

30 Ɓare wëli ile hëlaɗëmu ỹa, vëỹënta mën, g'uw̃ac Ahwëhn fu ỹa Yesu Këris g'iŋahn inte njëɗahnëɗ Iƴir Ipacah iŋa: mëtëntëryin g'ami, ayëfanduna W̃ënu ŋa soŋe lëmën ỹa. 31 Ƴëfanëhnëryino fehu hnë vahnë vëvë Yuɗe vële wok vëhwëtahnëna vi; do iɗema inte yinenëhnëɗëfuhëhni vahnë vële macëɗ W̃ën vëlëw̃u vëvë Yerusalem va kacani g'uhnatah. 32 Koyëna, ge W̃ënu ŋa maw̃ëk, kokëndëɓu yiju ỹalun hna g'uhnatah do yinëgawu hnë w̃uhnë toƴe. 33 Araɓi W̃ënu ŋa, ale yëɗahnëɗ ƴam a, nke gë w̃uhnë fop. Amina.

16

Pol nkaỹëɗëhëhni wëlawo walëw̃u

1 Kwëtehnahnëmuna Febe, aỹënta fu asëval ale ryokuŋëɗ hnë cery sali vë Senkëre ỹa. 2 Kacaryina g'uw̃ac Ahwëhn a had gante kacaɗe ale kwëhnëk Ahwëhn a, do ɗemaryina hnë le-wo-le mbalëɗëha gë w̃uhnë hna. Kaɓi ndemakëhni umë dënk vahnë vëyaɓah do ndemako ami dënk.

3 Gaỹëryinëhni vëhni Përisëka gë Akilas, vërëfal mën hnë ɗoku Yesu Këris hna. 4 Vëhni vëhi, nkwafëniho vintaw̃ary vidëw̃ hni va soŋe lëmën. Gena ami fo rëfëka samehnëw̃ëhni ɓare fëna fop vacery sali vële wok vëyena wasëwif vi. 5 Gaỹëryinëhni fëna vële varëlëɗ soŋe icëmb W̃ën tere lëw̃ hni va. Gaỹëryina fëna lawo mën Epayinet, umë ale ryënkwëk hwëtahnëka Këris ỹa Asi hna. 6 Gaỹëryina Mari, umë ale ryokuŋëhnëku ɗus. 7 Gaỹëryinëhni vëhni Andëronikus gë Yuniyas, vëhni vële ye wahnënk mën do sëɗëlehniɓunëho. Vële yëtik hnë vëfaƴik ye do vëhni ryënkwëk hwëtahnëka Këris ỹa g'ami.

8 Gaỹëryina Ampëliyatus, ale ỹahnëɓu hnë Ahwëhn hna. 9 Gaỹëryina Irëbe, aryokuŋënta fu hnë ɗoku Këris hna, do gë lawo mën Sëtakis. 10 Gaỹëryina Apeles, umë ale rufahnëk wëdahëse soŋe ikwëtahn dëw̃u Këris ŋa. Gaỹëryinëhni vahnë vëvë tere Arisëtobul va. 11 Gaỹëryina Erodiỹo, mbaỹ mën ŋa. Gaỹëryinëhni vahnë vëvë tere Narësis vële hwëtahnëka Ahwëhn va. 12 Gaỹëryina Tërifen gë Tërifos, vësëval vële ryokuŋëhnëɗëha ɗus Ahwëhn va, do g'alënah mën a Perësis, asëval ahaw̃ary ale ryokuŋëhnëka kat Ahwëhn a ɗus. 13 Gaỹëryina Rufus, ale tëhnak Ahwëhn, gë hnëmu ale ye fëna had hnëm mën. 14 Gaỹëryina Asinkërit gë Fëlegon gë Erëmes gë Patërobas gë Erëmas do gë vëỹënta mën vële nkeni va. 15 Gaỹëryina Filolog gë Yuli gë Nere g'aheryu asëvalu gë Olimpas do gë fop vële hwëtahnëk nkeni gë vëhni va.

16 Gaỹëlëryin g'iŋahn nte rufande vëỹënta hna. Fop vacery sali Këris ŋa nkaỹëɗënihu.

Siyaɓ rëkwa

17 Vëỹënta mën, këlaɗëmu, keharyinëhni vële ŋwëỹëk ikaraŋ inte haraŋirun ŋa do koyëna fitëndëlehnëɗëhëhni vële hwëtahnëk va kore kore do rëndëndëhëhni watënd. Ŋaw̃ëtaryinëhni, 18 kaɓi iỹi sifa vahnë vëryokuŋëhnëɗilahna Këris Ahwëhn fu ỹa, ɓare inte dëw̃ hni ndokuŋëhnëɗëni! Gë wanës wanëŋah do wapërën wadëw̃ hni ŋa, tokaɗënihëhni vahnë vële wok vëritëna va. 19 W̃uhnë, vahnë va fop njëtani soŋe imaw̃ëhn hun Ahwëhn ŋa. Awa, nëŋëko gë w̃uhnë, ɓare ñaɗëfu ayewu vëyët soŋe idi fërën w̃a, do ant'ayewu vëyët soŋe wameh ŋa. 20 W̃ën hunte yëɗahnëɗ ƴam ŋa ɓiỹëɗina w̃ëỹehnëɗëha Sintani kuyët wapary hun hna! Araɓi ipërëna Ahwëhn fu ỹa Yesu Këris nke gë w̃uhnë.

21 Timote, arëfëlënta mën ɗoku ỹa, nkaỹëɗëhu, gë vambaỹ mën va Lusiyus gë Yason do gë Sosipatëros.

22 (Do ami, Terëtiyus, ale herëhnëɗëha Pol aŋi kayëte, nkaỹëryiɗëmu g'uw̃ac Ahwëhn a.)

23 Gayiyus nkaỹëku. Ami, Pol, ỹalu hna nkeɓu do hnam mbarëlëɗëni vële hwëtahnëk va fop. Erasët, ahwët koryi naw̃ ỹa, gë aỹënta fu ỹa, Karëtus, nkaỹënihu.

24 [Araɓi ipërëna Ahwëhn fu ỹa Yesu Këris nke gë w̃uhnë fop. Amina.]

Icëmb tëkwa

25 Cëmbëryina W̃ënu ŋa! Umë hwëhnak fanka ỹaw̃ëhnu kwëtahn hna, gë Wanës Wakasëk wante haraŋëɗëfuhëhni vahnë ŋa g'ipëƴahn soŋe Yesu Këris ŋa. Umë tëfëlëk g'ile yëtëndanëɗ wante kahnëndëk W̃ën, sow̃iko kwëlëkwël koɓëri ŋa. 26 Ɓare tame, cow̃ëtik gë vëkayëte wakila va gante nke iña W̃ënu ile ye kwëlëkwël ka. Umë fop soŋe vahnë va kwëtahnahnëniha Yesu do maw̃ëhnëndëniha ye. Do koyëna njonëhninëhni uyët rac waɓulunda waɓë ɗuniỹa ŋi fop.

27 Cëmbëryina W̃ënu ŋa, umë ale hwëhnak yasery ỹa fop! Umë hwëhnëk kwëlëkwël icëmb iŋa g'uw̃ac Yesu Këris w̃a! Amina.

* 1:5 1.5 Vahnë vëvë wayal vi fop fëhnëtanëɗ vële wok vëyena wasëwif.

✡ 1:17 1.17: Abakuk 2.4

✡ 2:24 2.24: Esayi 52.5

✡ 3:4 3.4: Wahnëw̃ 51.6

✡ 3:18 3.18: Wahnëw̃ 36.2

✡ 4:3 4.3: Wapëgwala 15.6; Vëvë Galasi 3.6

✡ 4:8 4.8: Wahnëw̃ 32.1-2

✡ 4:17 4.17: Wapëgwala 17.5

✡ 4:18 4.18: Wapëgwala 15.5

✡ 7:7 7.7: Icahn 20.17; Ɗivëta Sariya 5.21

✡ 8:15 8.15: Wahnëw̃ 44.22

✡ 8:36 8.36: Wahnëw̃ 44.22

✡ 9:7 9.7: Wapëgwala 21.12

✡ 9:9 9.9: Wapëgwala 18.10

✡ 9:11-12 9.11-12: Wapëgwala 25.23

✡ 9:13 9.13: Malasi 1.2-3

✡ 9:15 9.15: Esekiyel 33.19

✡ 9:17 9.17: Icahn 9.16

✡ 9:25 9.25: Ose 2.25

✡ 9:26 9.26: Ose 2.1

✡ 9:28 9.28: Esayi 22.23

✡ 10:5 10.5: Soŋe Walevi 18.5

✡ 10:8 10.8: Ɗivëta Sariya 30.12-14

✡ 10:11 10.11: Esayi 28.16

✡ 10:13 10.13: Sowel 3.5

✡ 10:15 10.15: Esayi 52.7

✡ 10:16 10.16: Esayi 53.1

✡ 10:18 10.18: Wahnëw̃ 19.5

✡ 10:19 10.19: Ɗivëta Sariya 32.21

✡ 10:20 10.20: Esayi 65.1

✡ 10:21 10.21: Esayi 65.2

✡ 11:4 11.4: 1 Vëhnaw̃ 19.10,18

✡ 11:8 11.8: Ɗivëta Sariya 29.3

✡ 11:10 11.10: Ɗivëta Sariya 29.3; Esayi 6.10; 29.10

✡ 11:27 11.27: Esayi 59.20; Wahnëw̃ 14.7

✡ 11:35 11.35: Soɓ 41.3

✡ 12:19 12.19: Ɗivëta Sariya 32.35

✡ 12:20 12.20: Ɗivëta Sariya 32.35

✡ 13:9 13.9: Icahn 20.13-17; Ɗivëta Sariya 5.17-21; Matiye 19.18

✡ 13:9 13.9: Soŋe Walevi 19.18

✡ 14:11 14.11: Esayi 49.18; 45.23

✡ 15:3 15.3: Wahnëw̃ 69.9

✡ 15:9 15.9: 2 Samiyel 22.50; Wahnëw̃ 18.50

✡ 15:10 15.10: Ɗivëta Sariya 32.43

✡ 15:11 15.11: Wahnëw̃ 117.1

✡ 15:12 15.12: Esayi 11.10

✡ 15:21 15.21: Esayi 52.15

1 Korent

1

2

3

4

5

6

7

8

9

10

11

12

13

14

15

16

Kayëte ndënkwëryënkw mba Pol nte kerëhnëkëhni vëvë Korent

Wade yehëhna hnë iŋi kayëte

Afaƴik Pol vëvë cery sali mbë Korent ŋa kerëhnëk iŋi kayëte hnë uyas lëw̃u rarëna hna hnë bëhn wafëhw imbëɗ gë wahnah ma hnë bëhn wafëhw imbëɗ g'imbëɗ (54 gë 55) ga ndëcëk hnagi Yesu ỹa. Apëƴahnëk Wanës Wakasëk ŋa nkol tac hafo vahnë va kwëtahnëni. Wabëhn imbëɗ ryëcëk ani gë kerahnënd iŋi kayëte (Vantiyehn 18.1-8).

Korent nkol nte hwëhnak nafa yeho wati afaƴik Pol ŋa. Nkol nkwafa gwaf yeho nte ye gë cape wov le w̃acik Mëditerane Akayi hna, nte kwëhnëko Rom. Tënk g'icahn vahnë vëhnëmpëlah ŋa njaɓëko. Umë liỹehnëk ɓulunda le hwëhnak ikwëtahn nëmpëlah. Viŋi vinahan vinëmpëlah fop vërendëhëhniwo vële hwëtahnëka Yesu va. Kerëhnëniha Pol gë warëƴ bi ye rëfëka tëfëni fagant wënamu wante hwërëkëhni ŋa. Pol pëƴayiko fëna wafëmpëhnahnah wahaw̃ary soŋe uwám cery sali ŋa. Soŋe waŋi fop nësëɗ hnë iŋi kayëte.

Wëlin wanës waɗaw̃ wakwëhn nafa hn'iŋi kayëte: Këris, Ahwëhn, vahnë, wanës, mbahn, ƴir, asëval, uyët, nafa, ɗuniỹa, asan.

Wëlin gante nke kayëte ka:

Simpaỹi g'icëmb (1.1-9)

Ipitël vële hwëtahnëk (1.10–4.21)

Ankeya meh hnë cery sali (5.1–6.11)

Ikwëhna ankeya nte ñaɗ Ahwëhn (6.12–11.34)

Vile njëɗahnëɗ Iƴir Ipacah (12.1–14.40)

Iɓëhn Yesu Këris gë vësëm va (15.1-58)

Iɗema soŋe vële hwëtahnëk (16.1-4)

Pol ñaɗ nji uyas (16.5-12)

Wanira gë simpaỹi (16.13-24)

1

Simpaỹi

1 Ami Pol, W̃ënu ŋa, g'iña dëw̃u ŋa, macëko yewu afaƴik Yesu Këris ỹa. Ami gë Sosëten aỹënta fu ỹa, 2 herëhnëryiɗëhu, w̃uhnë ɓulunda va W̃ën, le lëɗëk Korent vi, w̃uhnë vële kwëhnëk W̃ën g'ikwëtahn hun Yesu Këris ŋa do w̃acik ayewu vëfacah do gë fop vële ye gante-wo-gante yëfaɗ g'uw̃ac Ahwëhn fu ỹa, umë ye Yesu Këris, ale ye Ahwëhn hni do ye Ahwëhn fu fëna. 3 Araɓi W̃ënu ŋa Rëm fu ỹa g'Ahwëhn a Yesu Këris ndëwanihu do njëɗënihu ƴam ỹa.

Ifërën le hnuỹaɗe hnë iɓëmënkël fu gë Këris

4 Camehnëɗëfuha kwëlëkwël W̃ën mën ŋa soŋe hun, soŋe ifërën ile njëɗaku hnë iɓëmënkël fu gë Yesu Këris ŋa. 5 Hnë iɓëmënkël hun g'umë ŋa W̃ënu ŋa njëɗaku fop uvetak w̃a, uvë fop le hnësëɗun ỹa do gë uvë uyët w̃a fop. 6 Nësëhnirun paŋare Këris ỹa, do watac kwëhnak vënkahn hnë w̃uhnë. 7 Awa tame uyëɗ va W̃ën wëla uryampo gojëluhna, w̃uhnë vële hnapëɗ g'uỹankahnah iɓoka Ahwëhn fu ŋa Yesu Këris hn'ile tufahnëɗ fop icëmb dëw̃u ŋa. 8 Umë yaw̃ënëɗëhu hafo watëkwa hna, soŋe antë aworyaru iñë ile rumpak hnë fac le mbokajëɗ hna. 9 W̃ënu ŋa, ale w̃acëku ayelahnu g'aju Yesu Këris Ahwëhn fu ỹa, kahnëndak soŋe ile nësëk ỹa.

Ipitël vële hwëtahnëk

10 Vëỹënta mën, këlamu g'uw̃ac Ahwëhn fu ỹa Yesu Këris: maw̃alëryin, w̃uhnë fop, antë afitëlu vukore vukore; gwëryëlëryin, ahwëhnawu hakili ryampo fo gë nahan ndampo fo. 11 Vëỹënta mën, nësëɓu waŋi kaɓi vahnë vëvë tere Këlowe fëƴako w̃uhnë conkëɗun yëbëlan hun. 12 Gena bi hnë w̃uhnë aryampo ntehnëk: «Ami, arëfal Pol yeɓu»; aỹëntaw̃: «Ami, arëfal Apolos yeɓu»; ahaw̃ary: «Ami, arëfal Piyer yeɓu»; do ahaw̃ary kat: «Ami, arëfal Këris ỹa yeɓu»? 13 Ntiyahnëku bi Këris ỹa pitëlëk? Pol bi sëmëk kërëwa hna soŋe hun ỹa? G'uw̃ac Pol w̃a bi njaryirun? 14 Camehnëɓuha W̃ënu ŋa kaɓi ahnë ƴaryëla hnë w̃uhnë ge gena Kërisëpus gë Gayiyus. 15 Koyëna ahnë koɗina ntehn g'uw̃ac mën njaryik. 16 Toña ye, njaryëɓuhëhni fëna vëvë tere Sëtefanas va, ɓare dehnëla njaryëɓuha ahnë ahaw̃ary. 17 Këris ỹa paƴëlohna yaryëndu vahnë: ipëƴahn Wanës Wakasëk paƴëko, do ƴëkëlehnëɗëwohna hnuỹaw̃u w̃uhnë gë wanës wanëŋah, kaɓi ñaɗëw̃ohna lihëtu nafa icëm Këris kërëwa hna.

Këris tufahnëɗ yasery gë fanka W̃ën fa

18 Paryi nke, pëƴahn icëm Këris hnë kërëwa hna wanës wanënkwah ntini vële rëfëk nkaw̃ ibëv va. Ɓare soŋe fuhnë vële rëfëk nkaw̃ ipeh va, fanka W̃ën fa tufahnëɗ. 19 W̃ënu ŋa më lehnëk wanës wadëw̃u hna:

«Mbëvandëɓu yasery vële hwëhnak yasery iỹi ɗuniỹa vi

do kwëtahnëɗa nëf hakili vële hwëhnak hakili va.»✡

20 Awa, ye koɗëni mbok nësëni vële hwëhnak yasery va gë vëharaŋ sariya va gë vëholah wanës vële ye ɗuniỹa vi? W̃ënu ŋa tufahnëna bi yasery iỹi ɗuniỹa ỹi wacenak ye? 21 Vahnë va, gë yasery ỹa lëw̃ hni ỹa fop vëyavëtëna W̃ën kwëhnak fop yasery ỹa. Soŋe rac, W̃ënu ŋa hnëŋahnëkawo soŋe pehëtëhni vële hwëtahnëk wanës wadëw̃u wante fëƴahnëɗëfun do ye wacenak soŋe vëỹëntaw̃ ŋa. 22 Wasëwif w̃a tufini viỹë vifëmpëhnahnah tëƴëɗëni do vële wok vëyena wasëwif va yasery njëkëlehnëɗëni. 23 Ɓare fuhnë, Këris ỹa cëmëk hnë kërëwa hna fëƴahnëɗen: soŋe wasëwif w̃a wanës wante wok vëhoɗina kwëtahnëhni muk ye do vële wok vëyena wasëwif va ntiyahnëkëhni wacenak ye. 24 Ɓare soŋe vële macëk W̃ën va, wasëwif gë vële wok vëyena wasëwif per, Këris ỹa tufahnëɗ fanka W̃ën fa gë yasery W̃ënu ŋa. 25 Ile pëhwëtak W̃ën pehëtahnëhni vahnë do ye wacenëk soŋe vëryampo, yasery le lëbëk yasery vahnë vi ye; ha, ikihn W̃ënu ŋa yak yaw̃ëk gë fanka vahnë va.

26 Vëỹënta mën, naharyin bi sifa ahnë mo yerunëho ante macëkuno W̃ënu ŋa: vëyaɓëlohna hnë w̃uhnë vële hwëhnak yasery, vële hwëhnak fanka ma vële hnagik hnë watere wadëhnah. 27 W̃ënu ŋa, ile fëlayik hnë ɗuniỹa had ucenëk ŋa, umë tëhnak mpaỹëmpaỹehnahnëhni vële hwëhnak yasery va; do ile fëlayik hnë ɗuniỹa hihnëk ỹa umë tëhnak W̃ënu ŋa mpaỹëmpaỹehnahnëhni vële hwëhnak fanka va; 28 tëhnakëhni vële wok vëhwëhnana, yafik ma fëlayik hnë ɗuniỹa had ile wok kwëhnana nafa ỹa soŋe përëkanahn ile liyik hwëhn nafa ỹa. 29 W̃ënu ŋa ntik koyëna soŋe ahnë antë kol naỹënand haryënkw lëw̃u. 30 Gë Këris ỹa tufëkëfu W̃ënu ŋa yasery yalëw̃u ỹa: g'umë catënëkëfu, umë liɗëhëfu nkeyin vëfacah do pehëtëɗëhëfu wameh hna fop. 31 Do koyëna nke, ntiyahn wanës vikerëh ŋa: «Age ahnë ñaɗ naỹëna, araɓi naỹëna soŋe ile ntinëhnëka Ahwëhn a.»✡

2

Wanës soŋe ipak Këris

1 Vëỹënta mën, ante njiryiɓuho ỹal hun soŋe fëƴawu toña sow̃ik W̃ënu ŋa, njiryilëw̃ohna gë wanës wadakah nkwëryi ma g'uyët iỹi ɗuniỹa. 2 Pëhnaɓuho antë yëtëndanu iñë ge gena Yesu Këris, do g'ile ntinëhnëku g'icëm dëw̃u hnë kërëwa hna. 3 Soŋe umë ye, ami, gë fanka këm njiryiɓuho do mbalëɗëfuho ntakah ŋa. 4 Gante karaŋëɗëmuno soŋe awëcëtahnu vinahan va gelohna wanës waceryah vahnë ɓare fanka Iƴir Ipacah fa rufëhnaɗëho wapacëk hnë wante hnësëɗëmuno hna, 5 soŋe ikwëtahn hun ŋa antë kaya hnë yasery vahnë, ɓare hnë fanka W̃ën hna.

Usery ule w̃atik hnë W̃ën

6 Awa, ile haraŋëɗëfuhëhni vahnë ỹa usery ye soŋe vële wëryëk ɗus viỹë W̃ën va. Ɓare gena yasery iỹi ɗuniỹa ỹi, uva vëhwëhn fanka hnaw̃ëk gaki vi do vëvëɗ vi. 7 Fuhnë, usery W̃ën ule cow̃ëhnini vahnë va fëƴahnëɗëfun. Nkehahnënd ɗuniỹa ỹi W̃ënu ŋa tëko pëhna ile ntiɗ soŋe nkentinëfu hnë icëmb dëw̃u hna. 8 Wëla fanka ryampo vë iỹi ɗuniỹa ƴëtëna umë. Ge njëtakëndëni, vëfakehnakëndilahna Ahwëhn icëmb a. 9 Vikerëh va më lehnëk:

«Ile nkok nuna inkër

gë ile nkok gwëryëna vanëf

do gë ile nkok nahana ahnë,

irac W̃ënu ŋa vële ỹahnëɗëha va ntinëhnëk.»✡

10 Ɓare W̃ënu ŋa njëtëndanëkëfu gë Iƴir Ipacah iŋa.

Iƴir Ipacah iŋa njëtëk fop, wëla ile pëhnak W̃ën ỹak sow̃ik ɗus ỹa. 11 Mo hoɗ njët fop soŋe ahnë, ge gena iƴir dëw̃u ŋa fo? Ndampo fo nke, Iƴir W̃ënu ŋa fo yëtëɗ fop soŋe W̃ënu ŋa. 12 Fuhnë, iƴir nte nuỹayinëk ŋa gena iɓë iỹi ɗuniỹa, ɓare W̃ën hna matik, njëtahnin ile njëɗëkëfu W̃ën g'ipërëna dëw̃u ŋa. 13 Ile haraŋëɗenëhëhni vahnë va matina hnë yasery vahnë, ɓare gante karaŋëɗëhëfu Iƴir W̃ën ka haraŋëɗenëhëhni vële hwëhnak Iƴir tac va. 14 Ale wok kwëhnana Iƴir W̃ënu ŋa, maw̃ëɗina ile w̃atik g'Iƴir W̃ën: wanënkwah ye soŋe umë, koɗina njët watac, kaɓi g'Iƴir ŋa fo koɗe njavëti usery W̃ënu ŋa. 15 Ahnë ale hwëhnak Iƴir W̃ënu ŋa koɗ kitiŋ fop, ɓare umë, ahnë koɗina kitiŋa. 16 Vikerëh va më lehnëk:

«Nke bi ahnë ale yëtëk inahan Ahwëhn W̃ënu ŋa? Nke bi ale hoɗ nkabahn iñë?»✡

Ɓare fuhnë njëtinëk inahan dëw̃u ŋa kaɓi kwëhnayinëk iɓa Këris ŋa.

3

Vëryokuŋëhn W̃ën

1 Vëỹënta mën, ami mëkëla hnësëhnu had vahnë vële hwëhnak Iƴir W̃ënu ŋa yerun ɓare nësëhnëmu had vële ye hn'ikihn vahnë nte w̃atik hnë mbahn, had vële wok ten vunul hn'ikwëtahn dëw̃ hni Këris hna. 2 Ikaraŋ inte haraŋëmu ŋa had wambël yëɗamu asewu nke, gena roka paryi, kaɓi mëkëɗilunohna awëryu ikaraŋ dakah. Do ha gaki mëkëɗiluhna, 3 kaɓi hn'ikihn vahnë nte w̃atik hnë mbahn hna worun arëfëndu. Ñew̃ary yehëhna yëbëlan hun do conkëɗun. Awa tufahnëɗiluhna vahnë vëvë iỹi ɗuniỹa yerun, ankeya vahnë fo hwëhnarun. 4 Age aryampo hnë w̃uhnë ntehnëk: «Arëfal Pol yeɓu» do aỹëntaw̃: «Arëfal Apolos yeɓu», diɗiluhna bi sifa ahnë-wo?

5 Mo ga ye Apolos? Do mo ye Pol? Vëryokuŋëhn Ahwëhn a fo yeɓun, vële lik hafo ahwëtahnuna umë. Ale-wo-le hnë fuhnë ɗoku ile njëɗaka Ahwëhn a fo ntiɗ: 6 Ami, pëlëɓu atëh ŋa, Apolos umë rurëk, ɓare W̃ënu ŋa hnëpëndanëk. 7 Ale fëlëɗ ỹa gë ale rurëɗa vëhni vëyena ñoñ. W̃ënu ŋa ye fop, umë ale hnëpëndanëka. 8 Ale fëlëk ỹa gë ale rurëɗ a këñëlahnëni do W̃ënu ŋa cosëɗëha ale-wo-le soŋe ɗoku ile ntik ỹa. 9 Vëryokuŋëhn W̃ën yeɓun do w̃uhnë ye ikaỹ W̃ënu ŋa.

Cery W̃ënu ŋa yerun fëna. 10 Gë uyëɗ ule njëɗëko W̃ënu ŋa, ndokuŋëɓu had avëry vacery aholah ɗus. Ntiɓu sah ryënkwëryënkw ỹa do ahaw̃ary matënd. Ɓare afo ale-wo-le nti wajira gante mbëryëɗ ka! 11 Ahnë koɗina nti sah ryënkwëryënkw haw̃ary ge gena ile rëk ye ỹa, umë ye Yesu Këris dënk. 12 Vëryampo sanu mbëryandëni hnë sah ryënkwëryënkw rac ma koryi ma kat wëraka wahwëhn nafa; vëryampo gë waɗëhwa mbëryëɗëni ma idël ma kat gë lury. 13 Ɓare ɗoku ale-wo-le ỹa nuɗe wapacëk hnë fac kiti hna. Fac rac W̃ënu ŋa gë hwëɗëh tufahnëɗ gante nke ɗoku ale-wo-le ỹa. 14 Ge ahnë mbëryëk ile nkok koɗina përëkan hwëɗëh ha, ahnë arac nuỹaɗ icos. 15 Ɓare, ale ŋagaryëk ɗoku ỹa, ahnë arac nuỹaɗina icos; umë dënk pehëtëɗe, ɓare had hwëɗëh hna dënk ndëcëtak.

16 Ƴëtëluhna bi, Acery W̃ën Cankaf ŋa yerun do Iƴir W̃ënu ŋa hnë w̃uhnë ntëɗëk? 17 Awa, ge ahnë përëkanëk Acery W̃ënu ŋa, W̃ënu ŋa përëkanëɗëha ahnë arac kaɓi Cery W̃ënu ŋa cëvak. Do w̃uhnë ye Acery tac.

18 Antë ahnë toka umë dënk: ge aryampo hnë w̃uhnë ntiyahnëka ahwëhn yasery ye ɗuniỹa li, araɓi maw̃a antë nteni nënkwëk soŋe Yesu ỹa. Ge koyëna nke nuỹaɗ usery paryi. 19 Paryi nke, yasery vahnë vëvë iỹi ɗuniỹa vi wanënkwah ye haryënkw W̃ën hna. Vikerëh va pëƴahnëk: «W̃ënu ŋa pëlaɗëhëhni vëseryah va gë titëna dëw̃ hni ŋa.»✡ 20 Më lehnëk fëna: «Ahwëhn a njëtëk inahan vëseryah va, njëtëk kwëhnana nafa.»✡ 21 Awa, ahnë tëfëlahna naỹënand soŋe vahnë kaɓi w̃uhnë hwëhnëk fop: 22 nke Pol ma Apolos ma Piyer* ma ɗuniỹa ỹi ma ige ɗuniỹa li ma icëm iŋa ma ile ye gaki ỹi ma ile yejëk ỹi, fop w̃uhnë hwëhnëk; 23 do w̃uhnë Këris ỹa hwëhnëku do Këris ỹa W̃ënu ŋa hwëhnëka.

4

Vëfaƴik Këris

1 Awa, pëlaryinëfu, ami g'Apolos, had vëryokuŋëhn Këris, vële hwëtehnahnëk watoña wacow̃ik W̃ën soŋe karaŋini vahnë. 2 Ale kwëtehnahnëk Këris iñë, ahnë arac tufahn ikahnënda fo ỹaɗe. 3 Soŋe lëmën ỹa, tana gena ge w̃uhnë pëcëtaɗunëho ma ge vëhaw̃ary pëcëtaɗëniho. Do fëna pëcëtaɗa nkaf mën ŋa. 4 Ntiyahnëko ile hnirandeɓu gena, ɓare umë tufahnëɗina catëɓu. Ahwëhn a fëcëtaɗëho bi catëɓu. 5 Soŋe umë ye, antë ñankahnu ahnësu ile nkeni vëỹënta hun; napëryin Ahwëhn a tëki. Ha, Ahwëhn a, umë dënk sanëɗ humpen hna le sow̃ik hn'umëhwëry hna do njëtëndanëɗ fop ile ye hnë wasakahn vahnë ỹa. Awa, W̃ënu ŋa cëkwaryëɗëha ale-wo-le gante nke ile rëfëka ka.

6 Vëỹënta mën, ge nësëɓu soŋe Apolos gë ami ỹa, ahnëgahnu ye, aỹëŋahnu hnë fuhnë: ge ɗëcëtëɗiluhna vile herik wanës W̃ën hna awa wëla aryampo hnë w̃uhnë ɓëntaɗina soŋe aryampo do mbana aỹëntaw̃ a. 7 Wëjë, ye hoɗu alëbëhni vëỹëntaw̃ va? Ile hwëhnaru ỹi fop gena bi W̃ënu ŋa yëɗaki? Kaɓi aki nke, soŋe ye hnaỹënaɗu had ƴëɗilihna?

8 Ntiyahnëku tëkërun ahnuỹawu fop ile ỹaɗun ỹa, tëkërun avetawu, vëhnaw̃ yerun hara fuhnë gelëfuhna. Ge paryi nkekëndun vëhnaw̃ awa fuhnë fëna naw̃ëntakëndeɓun gë w̃uhnë! 9 Ntiyahnëko W̃ënu ŋa fuhnë vëfaƴik vi ntik vërëkwa va, had vële hitiŋik soŋe ndaw̃ini nkeɓun. Ha, had vële yafaŋëɗe haryënkw wamëleka gë vahnë fop hna. 10 Fuhnë pëlayiɓun had nënkwëɓun soŋe Këris ỹa, ɓare w̃uhnë pëlarun vankaf hun va had vëseryah va fop soŋe Këris ỹa; ƴaw̃ëlëfuhna, ɓare w̃uhnë njaw̃ërun; ntënënirun, ɓare fuhnë njafiɓun! 11 Hafo gaki, nkoɓun horotëndëfu inte ŋa gë iƴo w̃ënka ŋa, nkwëhnalëfuhna viỹi, këm fo ntiɗeɓun, ki fo njasëlendëɓun do 12 ndokuŋëɗëfun ɗus hnuỹahnëfu ile rokëɗëfun ỹa. Age ahnë njew̃ëkëfu, ifërën ryëwanëhnëɗëfunëha; age ahnë koroteyehnëɗëhëfu, nduñënaɗëfun; 13 age ahnë mehnëɗëhëfu, g'untënah ntëkwaɗëfun. Hafo gaki vahnë va pëlanihëfu had iñë hayah, ile sanik hnë iỹi ɗuniỹa.

14 Gena soŋe sëfëhnanu herëndiɗëmu aki, ɓare soŋe yabahnu ye, kaɓi vutah mën vunte ỹahnëɓu ɗus yerun. 15 Hnë iɓëmënkël hun gë Këris hna, wëla ntehnakënde vahnë hafo wawuli pëhw (10,000) hwëhnakëndun vële haraŋëɗëhu, rëm ryampo fo hwëhnarun: ami ye rëm hun ỹa kaɓi njonëhnimu Wanës Wakasëk ŋa, wante lik ayewu gë Yesu Këris. 16 Awa, këlamu tëfëryin nkeya mën ŋa. 17 Do soŋe rac faƴëryiɗëfuha Timote, fatah mën fante ỹahnik do hahnëndak soŋe Ahwëhn a. Age tëkërik ndënkwëtehnëɗëhu ankeya mën nte rëfandëɓuha Yesu Këris. Umë haraŋëɗëfuhëhniwo vahnë gante-wo-gante hnë vacery sali hna fop.

18 Vëryampo hnë w̃uhnë naỹënaɗëni, nahaɗëni ƴiryiɗa soŋe yëkiwu. 19 Ɓiỹëɗina njiryiɗëfu, ge Ahwëhn a maw̃ëk. Awa wati rac gena wanës vëỹi vële hnaỹënaɗ ŋi fo yëtëɗëfu ɓare bi kwëhnani fëna fanka Iƴir Ipacah iŋa! 20 Ha, toña ye, ge ahnë hnë Inaw̃ W̃ënu hna nke, ahn'a rac tufahnëɗina gë wanës fo, ɓare gë fanka tufahnëɗ. 21 Awa, ye fecehnëku? Yiryiwu gë wagus ma gë intaw̃ary ipëɓah iña do gë iƴamah bi?

5

Ankeya meh hnë cery sali

1 Nkwëryëɗe gante-wo-gante, nke ỹal hun hna ale liɗ wameh waŋaƴah ɗus. Wëla hnë vële wok vëyëtëlahna W̃ën paryi va gena ale liɗ koyëna. Ha, nkwëryëɓu aryampo hnë w̃uhnë gë asëval rëmu ỹa ndakëɗëni! 2 Do nkorun ahnaỹënandu! Tëfakëhu ayewu hnë uyiw̃ëhnah sankaf do ntayi fagant hun ahnë arac! 3 Ami, imbahn mën iŋa ŋaw̃ëtaku ɓare iƴir mën ŋa gë w̃uhnë nkentik. Do tëkëɓu hitiŋëw̃a menëk ale lik koyëna ỹa had hnam nkentiɓu. 4 Age mbarëlërun, gë w̃uhnë nkentëɗeɓu g'iƴir mën iŋa do Ahwëhn fu ỹa Yesu tufëɗëhëfu fanka falëw̃u fa. G'uw̃ac Ahwëhn fu ỹa Yesu 5 daryina aỹi asan nji tëfëlehnënda Sintani hafo tav ikihn vahnë nte w̃atik hnë mbahn hna soŋe pehëtahni hnë fac le mbokajëɗ Ahwëhn hna.

6 Inaỹëna hun ŋi caŋëna wëtoƴe! Njëtërun ɗus: «Levir toƴe, matëndëɗ farin fa fop.» 7 Awa, pacënaryin! Tavëryin viỹë viw̃eh vile liɗunëho koɓëri va do aw̃ëcëtawu ayewu vahnë vëhasëk had farin fale wok kwëhnana levir. Ile ye toña ỹa, tëkëruna ayewu. Këris ỹa, fape sali Pak fu ỹa, njëɗahniko had saɗëha, 8 awa dinëfu ambënt ŋa gë vamburu vante wok kwëhnana levir: genëfu vahnë vëhwëhn toña gë walaw̃ary wafacah. Nkwëcëtënëfu vankeya va; antë nko ntinden w̃eh ma ndakëntal nte nkok ñaɗina W̃ën.

9 Hnë kayëte mën dënkwëryënkw hna keryëhnëryiɗëmuno ant'ahwëhnalu haƴu gë vëhwëhn nkeya meh va. 10 Age nësëɓu waŋi nësëla afitëlu gë fop vële hwëhnak nkeya meh hnë iỹi ɗuniỹa vi: gë vahnë vële liɗ ndakëntal meh gë fop vële nkok geɗina viỹë gwër gë fop vële va do gë fop vële sëmbëɗ wamën wamër. Age gena umë tëfakëha asahnu ɗuniỹa li! 11 Ile ỹaɗëfuho lehnu ỹa umë ye: vahnë vële liɗ ndakëntal meh, ma vële nkok geɗina viỹë gwër, ma vële sëmbëɗ wamën wamër, ma vële yew̃ëɗ vële ryëw̃ëɗ, ma vële leɗ. Tëfëluhna dënk avanku wëla roka sifa vahnë vërac.

12 Ami bi hitiŋëɗëhëhni vële wok vëhwëtahnëlahna Yesu Këris va? Hali gena koyëna! Ɓare vële vankërun cery sali va, w̃uhnë rëfëka ayëkalëndu soŋe fërën cery sali ŋa. 13 Vële wok vëhwëtahnëlahna Yesu va, vëhni W̃ënu ŋa hitiŋëɗëhëhni. Awa had gante kerik wanës W̃ën ka: «Daryina aw̃en a fagant hun.»✡

6

Sonko yëbëlan vële hwëtahnëk

1 Age aryampo hnë w̃uhnë takëlëkëhni g'ale mbankëni ikwëtahn, hak koɗ ndëk tëƴa ale wok ƴëtëna sariya W̃ën kitiŋëhni hara gena aỹëntaw̃u ale mbankëni ikwëtahn? 2 Ƴëtëluhna bi vële vankëk ikwëtahn va kitiŋëɗënihëhni ɗuniỹa ỹi fop? Awa ge w̃uhnë rëfëka ahitiŋu ɗuniỹa ỹi, soŋe ye ye koɗiluhna ahitiŋu viỹë viroƴ va vële ye yëbëlan hun va? 3 Ƴëtëluhna bi kitiŋëɗenëhëhni wamëleka ŋa do kas viỹë vivë iỹi ɗuniỹa vi! 4 Awa age kwëhnarun ile hitiŋëlëɗun yëbëlan hun soŋe viỹë vivë iỹi ɗuniỹa va, soŋe ye rëƴëɗunëhëhni vahnë vële wok vëyëtëna wëɓa Këris ŋa nkeni vëhitiŋ yëbëlan hun? 5 Wante hnësëɗëfu ŋi tëfakëha cëfëhnu. Gena bi hnë w̃uhnë wëla ahnë aryampo ahwëhn usery ale hoɗ kitiŋ yëbëlan vële hwëtahnëk? 6 Tëƴëɗëfu, caŋëk bi vële vankëk ikwëtahn kitiŋëlëndëni g'aỹëntaw̃u, do kat haryënkw hnë vëhitiŋ vële nkoni vëvankëna ikwëtahn?

7 Wëla kitiŋël yëbëlan hun ŋa dënk, tufahnëɗ fop përëkak yëbëlan hun. Soŋe ye ye pecehnëɗiluhna aryuñënawu wameh wante liɗerun? Soŋe ye ye pecehnëɗiluhna aravuni vahnë va nteni ile hwëhnërun ỹa? 8 Ɓare w̃uhnë dënk liɗ w̃eh do leɗ, do vële vankërun ikwëtahn va dënk liɗun koyëna!

9 Njëtërun wapacëk vële liɗ wameh va vëhnuỹaɗina ỹëw̃a hnë Inaw̃ W̃ën hna. Antë mpaỹëmpaỹawu: gë vahnë vële liɗ ndakëntal meh gë fop vële sëmbëɗ wamën wamër gë vësan vëyëlah ma vësëval vëyëlik vële yëkëlehnëɗëhëhni vëhaw̃ary, gë vële ryakëɗ gë vësanëntahni ma vësëvalëntahni dënk 10 gë vële va, gë vële ỹaɗ ɗëcët hnapul, gë vële seɗ ɗëcët uñen, gë vële yew̃ëɗëhëhni vëỹëntaw̃, do gë wabandi, vëỹi vahnë vëhnuỹaɗina ỹëw̃a hn'Inaw̃ W̃ën hna! 11 Wëlin aki nkeniho vëryampo hnë w̃uhnë koɓëri ŋa. Ɓare, kaɓi g'Ahwëhn fu ỹa Yesu Këris nkerun, Iƴir W̃ënu fu ŋa njaryëku wameh ŋa, ntik kwëhnu W̃ënu ŋa, do W̃ënu ŋa catahnëka gë w̃uhnë.

Ikwëhna ankeya nte ñaɗ Ahwëhn

12 Vëryampo ntehnëɗëni: Fop maw̃ëryayik. Ha, ɓare gena fop hwëhnak nafa soŋe ahn'a. Ha, toña ye fop maw̃ëryayik ɓare ŋwëỹëɓu yewu aramp sifa ile-wo-le. 13 Ntehnëɗun fëna: «Roka ỹa soŋe iɗonk ŋa ye do iɗonk iŋa soŋe roka ỹa ye.» Ha, toña ye do W̃ënu ŋa tëkwehnëɗ iŋi ɗonk gë iỹi roka hnë fac ryampo. Ɓare mbahn ahnë ŋa diyina soŋe ntind ndakëntal nte nkok ñaɗina W̃ënu ŋa: vimbahn fu va Ahwëhn a hwëhnëk do umë ye Ahwëhn vimbahn fu va. 14 W̃ënu ŋa mbëhnëndanëka Ahwëhn a do mbëhnëndanëɗëhëfu fëna gë fanka falëw̃u fa. 15 Ƴëtëluhna bi vimbahn hun va nke had imbahn Këris ŋa? Awa, nufëɗëfu bi iñë ryampo hn'imbahn Këris hna soŋe liwu hn'imbahn asëval ale wafëɗ nkaf ntëw̃u? Muk, geɗina koyëna! 16 Ƴëtëluhna bi asan ale ryakëk g'asëval ale wafëɗ nkaf ntëw̃u ŋa vëhni vëhi tak aryampo fo nkeɗëni? Ha, Vikerëh va më lehnëk: «Vëhni vëhi tak aryampo fo nkeɗëni.»✡ 17 Ndampo fo nke, ale nkeni gë Ahwëhn a aryampo fo nkeni gë umë.

18 Garyëryindën ndakëntal ñël këm! Wameh wakaw̃ary wante-wo ntik ahnë ŋa ɓëvehnëɗilahna. Ɓare ndakëntal nte wok ñaɗina W̃ën umë mbëvehnëɗ mbahn iŋa dënk. 19 Ƴëtëluhna bi mbahn hun ŋa ye cery Iƴir Ipacah? W̃ënu ŋa njëɗakuna do hnë ale-wo-le nke. Koyëna gena w̃uhnë hwëhnëk vankaf hun va. 20 W̃ënu ŋa yaɓah cosahnëk ntaw̃ëtahnu. Awa kwëhnaryin ankeya nte ñaɗ Ahwëhn ŋa!

7

Soŋe iñël

1 Tame, ntëkwaɗëfu wante herëhnëryirunëhowo ŋa: Ha, përënak soŋe asan a antë ndakëni g'asëval. 2 Ɓare soŋe kehahni ankeya nte nkok ñaɗina W̃ënu ŋa, asan-wo pecek kwëhnahna asëval ale nkeni gë umë fo, asëval-wo fëna kwëhnahna asanu. 3 Asan a tëfëlahna ŋwëỹa uryak asëvalu, do asëval a fëna tëfëlahna ŋwëỹa uryak asanu. 4 Asëval a koɗina nti imbahn dëw̃u ŋa gante-wo ñaɗ ka: mbahn dëw̃u ŋa, asanu hwëhnëk. Ndampo fo nke, asan a koɗina nti imbahn dëw̃u ŋa gante-wo ñaɗ ka: mbahn dëw̃u ŋa, asëvalu hwëhnëk. 5 Antë aw̃ëỹëlëndu, ge gena nkwëryëlërun soŋe asuŋu ayëfahnuna W̃ënu ŋa ɗus. Ɓare tëfëlahna mbiỹ ɗus, ge gena umë dakëna aresawu; Sintani koɗ njëkëhnahnu ntiyehnu ile mbañëk W̃ënu ŋa. 6 Wante hnësëhnëmu ŋi, dehnëluhna aliwu forosima, ɓare ge ñaɗun koɗun aliwu. 7 Ñakëndëɓu ɗus vësan va fop nkeni vësëval këm, g'ami ki; ɓare ale-wo-le uyëɗ minu nuỹak W̃ën hna, aryampo koɗ nko asëval këm, aỹëntaw̃ a koɗ ñël.

8 Awa, vële wok vëỹëlëna va do gë vësëval vële cëmaryëk vësan va ntehnëɗëfuhëhni: antë aỹëlëlu fecek soŋe hun ỹa, g'ami ki. 9 Ɓare ge koɗiluhna aryuñënawu, ñëlëlëryin; kaɓi aỹëlëlu fecek g'ile ñaɗ ndaw̃u ipërël.

10 Awa, soŋe vële ỹëlëlëk va, Ahwëhn a hnësëhnëɗëhëhni, gena ami: asëval a tëfëlahna mbëmba. 11 Ɓare ge mbëmbak, antë mbok ñëli. Age ñaɗ ñëli tëfëka mbokalëni g'asanu. Do asan a fëna tëfëlahna mbamba asëvalu.

12 Tame, ge ale hwëtahnëka Yesu kwëhnaka asëval ale wok kwëtahnëhna, do ge asëval arac ñaɗ nkolahnëni g'umë, tëfëlahna mbamba. Waŋi, ami dënk hnësëk, gena Ahwëhn a. 13 Do ge asëval ale hwëtahnëka Yesu kwëhnaka asan ale wok kwëtahnëlahna do ge asan arac ñaɗ nkolahnëni, awa asëval a tëfëlahna mbëmba. 14 Nësëɗëfu waŋi kaɓi asan ale wok kwëtahnëlahna Yesu ỹa, soŋe asëvalu ale hwëtahnëka ỹa tëhahnëka W̃ënu ŋa. Ndampo fo nke, asëval ale wok kwëtahnëlahna Yesu ỹa, soŋe asanu ale hwëtahnëka ỹa tëhahnëka W̃ënu ŋa. Ge gena umë, vutah hun va nkekëndëni had vële ronkëk, hara ile ye toña ỹa tëhahnëniha W̃ënu ŋa.

15 Ɓare, ge ale wok kwëtahnëlahna Yesu ỹa ñaɗ pitëlëni g'ale ñëlëlëni ỹa, koɗ nji. Wati rac, ale hwëtahnëka Yesu ỹa, asan a ma asëval a, ñoñ gona ile ỹabëlehnëkëhni; W̃ënu ŋa ñaɗ nkeyin ƴam. 16 Wëjë asëval ale hwëtahnëka Yesu ỹa, ƴëtëlina ge koɗu afehëta asan hu. Do wëjë asan ale hwëtahnëka Yesu ỹa, ƴëtëlihna ge koɗu afehëta asëval hu.

Imaw̃ ile njëɗahnëk Ahwëhn

17 Awa, ahnë antë njëkëlehn nkwëcët ile njëɗaka Ahwëhn a, gante nkeho ka ante macëkawo W̃ënu ŋa. Umë ye ile lehnëɗëfuhëhni vacery sali va fop. 18 Age asan ale rëk hácik macëk W̃ënu ŋa, nko koyëna. Age ahaw̃ary ale wok kácihna macëk W̃ënu ŋa, nkonti koyëna. 19 Háciru ma kácilihna umë kwëhnana nafa. Ihwëhn nafa ỹa, umë ye maw̃ëhn W̃ënu ŋa. 20 Ha, ale-wo-le tëfëka nko gante nkeho ka ante macëkawo W̃ënu ŋa. 21 Aramp bi yeruho ante macëkino W̃ënu ŋa? Antë nkehahnahni soŋe rac; ɓare ge nuỹaru rënka ayehahn afaya, antë ntënti. 22 Ƴëtëryin, aramp ale macëk Ahwëhn a afaya paryi nke kaɓi Ahwëhn a pehëtëka. Ndampo fo nke, ale yeho afaya do macëk Këris ỹa, aramp Këris paryi ye. 23 W̃ënu ŋa gë yaɓah ntaw̃ëtëku. Awa antë ayewu vëramp vahnë. 24 Ha, vëỹënta mën, ale-wo-le tëfëka nko haryënkw W̃ënu ŋa gë hn'ile nkeho hna ante macëkawo ŋa.

Soŋe vële wok vëỹëlëlëna

25 Awa, soŋe vële wok vëỹëlëlëna va, ile ỹaɗëfu hnësu ỹi gena Ahwëhn a lehnëko hnësu, ɓare nahan mën ŋa yëɗaɗëmu. Ahwëhn a kaỹëhnahnëka g'ami: ntiko ale hoɗe kwëtahni. 26 Soŋe wahorot wavë gaki w̃i, wëli ile hnahaɓu ỹa: nëfak soŋe ale-wo-le nko gante nke ka. 27 Ñëlëru bi? Awa antë ayëkëlehn afitëlu. Ñëlëlihna bi? Awa antë ayëkëlehna asëval. 28 Ɓare ge ñëlëru, gena w̃eh; do ge aryag ñëlik, gena w̃eh. Ɓare vële ỹëlëlëk va wahorot kwëhnaɗëni ɗuniỹa lëw̃ hni hna, do ami ñaɗëfu w̃emaỹehnu antë nkewu.

29 Vëỹënta mën, wëli ile ỹaɗëfu hnësu ỹa: wëwati toƴe fo wojëkëfu; tëk pëgw iỹi wati, vële ỹëlëk va tëfëkëhni nkeni had vëỹëlëna, 30 vële hoɗ va nkeni had vëyiw̃ëhnëna, vële ryasëɗ va nkeni had natëlëhni hna, do fëna vële law̃ëɗ va nkeni had gena vëhni hwëhnëk ile ntaw̃ëni ỹa. 31 Vële ỹaɗ ɗëcët viỹë iỹi ɗuniỹa vi tëfëkëhni nkeni had vële wok gona ñandëni, kaɓi viỹë iỹi ɗuniỹa ỹi ndëcëɗ.

32 Nësëɓu vëỹin kaɓi ñakëndëɓu ant'ahwëtu nahan ɗëcët. Ale wok ñëlëna ỹa, viỹë Ahwëhn va nahaɗ, nëŋa Ahwëhn a njëkëlehnëɗ. 33 Ɓare ale ỹëlëk ỹa, viỹë ɗuniỹa va nahaɗ, nëŋa asëvalu njëkëlehnëɗ, 34 do koyëna cahëlehnik yëbëlan wëhaƴu wahi. Asëval ale wok ñëlina ỹa ma aryag ale wok ƴëtëlina vësan nahaɗ viỹë Ahwëhn va. Arac ñaɗ nke ava Ahwëhn a hn'ile ntiɗ do nahaɗ hna fop; ɓare ale yëlika viỹë ɗuniỹa va paɓëɗ, nëŋa asanu njëkëlehnëɗ. 35 Soŋe ufërën hun lehnëɗëmu waŋi, gena soŋe w̃emaỹehnahnu; ñaɗëfu arëhnawu ile fecek ỹa, alihahnu ile ñaɗ Ahwëhn a fo.

36 Tame, ge jar ñankahnëka ɗëcët gë aryag ale kwëhnëk a, ntiyahnëka koɗina mbok nduñëna, awa tëfëka nti gante ñaɗ ka; tëfëka ñëla. Age koyëna ntik gena w̃eh. 37 Ɓare ge jar ŋa pëhnak wapacëk sakahn lëw̃u hna soŋe antë ñëla, do kahnënda hnë rac, hara porosiŋ iña do mëk nduñëna, jar tac fëna ntiɗ fërën. 38 Koyëna ale ỹëlëka aryag ale kwëhnëk ỹa ntik fërën, ɓare ale wok tëkëna njëta asëval ỹa, umë lik le ỹak saŋëk ỹa.

39 Ge asëval a ñëlik koɗina pitëlëni g'asanu hnë ɗuniỹa lëw̃ hni hna fop; ɓare ge asanu cëmëk, koɗ ñëlëlëni g'ale ñaɗ a, ɓare gë ale hwëtahnëka Ahwëhn a fo. 40 Ɓare, ge gante nke ka nkok, natëɗëha ɗus. Koyëna nahaɓu, do ntiyahnëko kwëhnaɓu, ami fëna, Iƴir W̃ënu ŋa.

8

Faỹar wasaɗëha w̃ën ile wok gena paryi

1 Ƴëkënëfu tame soŋe faỹar fale sënahnik saɗëha w̃ën ile wok gena paryi: soŋe watac, toña ye, gante nësëɗun ka, fuhnë fop kwëhnayinëk uyët. Uyët rac liɗëha ahn'a kumand. Ɓare iña ŋa njaw̃ënëɗ ikwëtahn ahnë! 2 Ge ahnë ntiyahnëka padëka uyët, ahnë arac tëfëka njët nkojëka yaɓah. 3 Ɓare ge ahnë W̃ënu ŋa ŋahnëɗ, W̃ënu ŋa njëtëɗëha ahnë arac do gwërënkeɗëha.

4 Awa, soŋe itok faỹar fale sënahnik saɗëha w̃ën le wok gena paryi ỹa: Njëtinëk ɗus w̃ën ule wok gena paryi ỹa kwëhnana nafa ɗuniỹa li; ha, W̃ën huɗampo fo ye, hukaw̃ary gena. 5 Paryi nke, vëryampo ntehnëɗëni nkeni wamën ambin hna do gë nkal li. Toña ye cape ntëw̃ hni nkeni wamën waƴaɓah do gë vëhwëhn vëyaɓah. 6 Ɓare soŋe lëw̃ fu ỹa, W̃ën huɗampo fo ye, Rëm ale lik ile-wo-le ỹa do soŋe ntiɗen ile hnëŋëɗëha umë ỹa yeyinëk; do fëna Ahwëhn aryampo fo yehëhna, umë ye Yesu Këris, gë umë nke ile-wo-le ỹa ha, soŋe ile ntik ỹa yehahninëk.

7 Ɓare gena vahnë fop yëtëk iỹi toña! Vëryampo njehëkëhniwo njëfa w̃ën ile wok gena paryi ỹa do hafo gaki, ge tokëni faỹar saɗëha wamën watac, do ntiyahnëɗëhëhni faỹar farac tonkënëɗëhëhni haryënkw W̃ën hna kaɓi imëk uyët ulëw̃ hni w̃a ƴaɓëna. 8 Gena ile rokëɗe ỹa liɗ W̃ënu ŋa nëŋahna gë fuhnë: age tokinëk ma tokilënëhna umë ŋaỹëtëɗina ma gwënëɗina nafa lëw̃ fu haryënkw W̃ën hna.

9 Ɓare, fop ile liɗun ỹa, diryin wajira, antë ige afaya hun nte lihahnëɗun viỹë ŋa, antë ntiyehnëhni uw̃eh vële mbak ikwëtahn va. 10 Age ale mbak ikwëtahn hnuki, wëjë ale yëtëk toña ỹa, ga tokëɗu ile sënahnik saɗëha w̃ën ile wok gena paryi ỹa, përëɗilahna bi tok umë fëna? 11 Koyëna uyët hu w̃a mbëvehnëɗëha ale mbak ikwëtahn aỹi, umë ale cëmëhnëk Këris ỹa! 12 Ge aki menëɗun soŋe vëỹënta hun va aw̃ayëmpayehnënduni soŋe ikwëtahn nte vakëhni ŋa, Këris ỹa dënk horotehnëɗun gë wameh hun ŋa. 13 Soŋe umë ye, ge soŋe le rokëɗëfu faỹar fale sënahnik saɗëha w̃ën ile wok gena paryi ỹa ntiyehnëɗëha aỹënta mën wameh, ɓokëɗa roku muk faỹar farac, soŋe antë liyehnëw̃a wameh.

9

Pol ƴëkëlehnëɗina ile rëfëka Afaƴik

1 Tëƴëɗëmu: Gela bi afaya, koɗa bi liwu ile ỹaɗëfu ỹa? Gela bi afaƴik? Nulëw̃ahna bi Yesu Ahwëhn fu ỹa? Gena bi soŋe ɗoku mën ỹa w̃aw̃ëhnërunëha Ahwëhn a. 2 Wëla ŋwëỹëni vëryampo vëyavëtëɗilohna afaƴik, w̃uhnë mëmë maw̃ërunëho. Imaw̃ hun Ahwëhn ŋa rufahnëɗ afaƴik paryi yeɓu.

3 Wëlin gante ntëkwaɗëfuhëhni ka vële fërëkanëɗ w̃ac mën va: 4 tëfëlëfuhna bi ile rokëɗëfun do seɗëfun soŋe ɗoku fu ỹi? 5 Tëfëlëfuhna bi hwëhnafuna asëval ale hwëtahnëka Këris ỹa ntapëhnandëfu, had gante ntiɗëni vëfaƴik vëỹëntaw̃ gë vëvë tere Ahwëhn do gë Piyer fëna ki? 6 Hnë vëfaƴik hna fop ami gë Barënabas fo bi rëfëkëfu ryokuŋëfu ɗoku haw̃ary hnuỹahnëfu ile rokëɗëfun ỹa?

7 Mo lopëɗe coɗaɗe do cosand umë dënk? Mo fëlëɗ atëh hara tokëɗina? Do mo heryëɗëhëhni wusaw̃ hara ceɗina wambël wadëw̃ hni ŋa? 8 Ile ntiɗëni vahnë kantëm ỹa hnësëhnëmu soŋe wëryëndanahnu ile lehnëɗëmu ỹa, do sariya Moyis ỹa fëna nësëɗ watac. 9 Kaɓi kerik hnë sariya rac: «Ge yihni ỹa ndokuŋëɗ ant'arëmpuna w̃ës ỹa soŋe antë tokënd roka ỹa.»✡ W̃ënu ŋa wuhni w̃i fo bi kwëtahnëk anëf? 10 Gena bi soŋe fuhnë nësëk? Ha, soŋe lëw̃ fu herik waŋi wanës. Ale yamëɗ a g'ale varëpëɗ a ndokuŋëɗëni kaɓi njëtëni nuỹaɗëni sah lëw̃ hni ỹa. 11 Naɗëɓun hnë w̃uhnë ifërën Iƴir Ipacah ŋa, awa ge mbarëpaɓun viryampo hnë ile hwëhnërun hnë ɗuniỹa li, ndëcëtëɓun bi ile saŋëk ỹa? 12 Ge vëryampo tëfëkëhni nuỹani hnë le hwëhnërun ỹi, do kas fuhnë tëfëkëfu lëbëfuni vëhni! Ɓare dilëfuhna koyëna. Nduñënaɗëfun fop, soŋe antë nti vahnë va ŋwëỹëni Wanës WakasëkKëris ŋa.

13 Njëtërun wapacëk vële ryokuŋëɗ Cery W̃ën Cankaf va, Cery W̃ën Cankaf ŋa ryavëɗëhëhni; ha, vële sënaɗ wasaɗëha hn'ile cënaɗe saɗëha hna nuỹaɗëni sah lëw̃ hni ỹa hnë saɗëha rac. 14 Ndampo fo nke, Ahwëhn a nësëk soŋe vële fëƴahnëɗ Wanës Wakasëk ŋa nuỹahnëndëni ipëƴahn tac ile tokëɗëni ỹa.

15 Ɓare ami, ñoñ ƴëkëlehnëla hnë watac fop, do kerëɗa soŋe ile rëfëko rac; sëmu fecehnëko gë liwu watac! Ahnë dihëtëɗilohna ile hnaỹënayendëho ỹa. 16 Ami, gena soŋe hnaỹënahnëndu fëƴahnëɗëfu Wanës Wakasëk ŋi, W̃ënu ŋa liyendëho: meko ge pëƴahnëla watac. 17 Ge ami dënk rëhnakënd iỹi ɗoku, tëfakëho hwëhnaw̃ icos; ɓare gena ufër mën ryokuŋëɗëfu, ile kwëtehnahnëko W̃ënu ŋa fo liɗëfu. 18 Awa ye lë ye icos mën ŋa? Yëɗahnëndu aki fo Wanës Wakasëk ŋa ye, hara tëƴëla yëɗayiwu le rëfëka njëɗayi ale fëƴahnëɗ.

19 Mama nkeɓu afaya, ɓare aramp vahnë fop liyaɓu, soŋe fehëtahnëw̃ëhni vahnë vëyaɓah ɗus ge koɗ nke. 20 Had sëwif nkentiɓu wasëwif hna, soŋe fehëtahnëw̃ëhni; had vële tampëko sariya Moyis va yentiɓu hnë aramp sariya hna, mama nkoɓu gentila aramp sariya, soŋe fehëtahnëw̃ëhni. 21 Ndampo fo nke fëna, had vële wok vëhwëhnana sariya Moyis va nkentiɓuho hnë vële wok vëhwëhnana sariya ỹa, soŋe fehëtahnëw̃ëhni. Umë dehnina kwëhnala sariya W̃ënu ŋa, kwëhnaɓu kaɓi sariya Këris ỹa rampëko. 22 Had vële mbak ikwëtahn nkentiɓu ge gë vëhni nkentiɓu, soŋe fehëtahnëw̃ëhni. Nkeɓu ile-wo-le hnë vahnë hna fop. Gë wafere w̃a fop njëkëlehnëhnëɗëfu soŋe fehëtahnëw̃ëhni vëryampo. 23 Do umë fop soŋe Wanës Wakasëk ŋa liɗëfu, soŋe hnuỹantahniwu sah mën nafa lëw̃u ỹa.

24 Ƴëtëluhna bi vële lobëlëɗ va, vëhni fop nkaryëɗëni ntobëla hna, ɓare aryampo fo ye ale hnufëɗ ile lobëlahnëɗe ỹa? Awa garyëryin ɗus soŋe ahnufahnu. 25 Fop vële lobëlëɗ va ŋwëỹëɗëni viỹë viyaɓah soŋe mëkahnëni ndënkwanihëhni vëỹëntaw̃ va. Vëhni ntiɗëni koyëna soŋe nuỹahnëni ɓuña. Ɓuña rac ɓiỹëɗina; ɓare fuhnë, ntiɗen soŋe nuỹahnin ile wok puɗina muk. 26 Soŋe umë ye, ami nkaryëɗëfu yëkatëndu wapacëk gante paɓëɓu. Had awëƴ nkeɓu, gwëƴëɗa ɓac fo. 27 Ndokuŋëɗëfu ɗus mbahn mën iŋi hafo w̃ëku mbahn mën iŋi, soŋe antë saniwu ami dënk ale fëƴahnëɗ Wanës Wakasëk ŋa.

10

Itëfëta vacërakëlo fu vinte haraŋëɗëhëfu

1 Vëỹënta mën, ñaɗëfu ayëtu ile yehëhniwo vacërakëlo fu hnë ƴamani Moyis hna. Vëhni fop kuyët ŋar nte yiryeryëɗëhëhniwo hna nkeniho do ntëmpëtaniho Wov Vëntah ỹa.✡ 2 Koyëna, vëhni fop tëfëniho ŋar ŋa do ntëmpëtaniho wov hna do umë yeho yarya lëw̃ hni soŋe igelahn dëw̃ hni gë Moyis ŋa. 3 Vëhni fop tokëniho roka ile njëɗahniko W̃ën g'ambin ỹa, 4 do ceniho w̃ënka wante njëɗahniko W̃ën; ha hn'itaka nte njëɗahniko W̃ën hunte lapëhnaɗëhëhniwo ha ceɗëniho. Itaka tac Këris ỹa yeho. 5 Ɓare W̃ënu ŋa nëŋëlawohna gë vëhni do njoɗëniho cëmëndëni gante-wo-gante wula hna afo nkoni vëhi fo hnë vële w̃atiko Esipët va.✡

6 Waŋi tëfëka njëtëndanëfu soŋe antë tëfëlehnënden iña meh had gë inte tëfëlehnëɗëniho vëhni ki. 7 Ant'asëmbëndu ile wok gena w̃ën paryi, had gante ntiɗëniho vëryampo hnë vëhni ki. Vikerëh va nësëk: «Ɓulunda ỹa ntañaniho soŋe tokëni do ceni, tac matëlehnëni soŋe nëhëni.»✡ 8 Antë ntinden fëna ndakëntal nte ñew̃ëk W̃ënu ŋa, had gante ntiɗëniho vëryampo hnë vëhni ka, soŋe rac vahnë wawuli wafëhw wahi gë warar (23,000) njoniho cëmëlehnëni hnë fac ryampo fo.✡ 9 Antë pëgwina Ahwëhn a had gante ntiɗëniho vëryampo hnë vëhni ka, soŋe rac walën ỹarëkëhniwo cëmëlehnëni.✡ 10 Ant'aw̃ëhnandu had gante ntiɗëniho vëryampo hnë vëhni ka, soŋe rac mëleka icëm ŋa mbëvehnëkëhniwo.

11 Vëỹin nkehëhniwo vacërakëlo fu va do kerik soŋe kolin njëtin, fuhnë vële rëhayinëk wapuya ɗuniỹa vi. 12 Awa, ale liyahnëka njaw̃ëk hn'ikwëtahn hna nti wajira soŋe antë njo. 13 Fop waɗëñah wante yeɗëhu ŋa rac yeɗëhëhni vëỹëntaw̃ va fëna. W̃ënu ŋa kahnëndak, tavëɗiluhna aryëñehniwu ntëbi ile worun mëkëɗiluhna aryuñënawu. Ge ndëñërun, W̃ënu ŋa njëɗaɗëhu fanka fa aholahnu aryuñënawu hafo pu.

14 Soŋe umë, wëlawo mën wale ỹahnëɓu ɗus, garyëryin waravahn wamën wale wok gena paryi! 15 Nësëndëmu had vële hwëhnak hakili; ƴëkëryin w̃uhnë dënk wante hnësëhnëmu ŋi. 16 Ankëlëw̃a nte ryëwayik nte sëmbandenëha W̃ënu ŋa, gena bi, ge cehanden uñen uŋa, ndënkwëtendëhëfu sat Këris ile ryehëtik soŋe lëw̃ fu ỹa do rac mbarëpëɗëhëfu gë umë? Gena bi, ge tokëɗen mburu ŋa ndënkwëtehnëɗëhëfu imbahn Këris nte wubëlehnik soŋe lëw̃ fu ỹa, do rac mbarëpëɗëhëfu gë umë? 17 Mburu ndampo fo yehëhna. Awa, fuhnë vële yaɓinëk vi, imbahn ndampo fo yeyinëk, kaɓi hnë mburu ndampo tac fo kwëhnantinëkëfu sah.

18 Ƴëkëryinëhni ɓulunda Isërayel ỹi: vële rokëɗ faỹar saɗëha va vëvarëpëlëɗina bi gë W̃ën hunte linëhnik saɗëha rac? 19 Ye pëhnëtanëɗ wanës mën ŋi? Pëhnëtanëɗ bi faỹar fale sënahnik saɗëha w̃ën ile wok gena paryi fi gë ravahn lëw̃u ỹi kwëhnak nafa? 20 Hali! Nësëɓu koyëna kaɓi wasaɗëha warac waƴine sënanënde, gena W̃ën do ñaɗa avarëpëlu gë waƴine. 21 Koɗiluhna asehahnu nkëlëw̃a Ahwëhn ŋa do asehahnu fëna nkëlëw̃a waƴine ŋa; koɗiluhna aroku ile varëpëlendëhu g'Ahwëhn a aroku fëna ile varëpëlehnëɗëhu gë waƴine ŋa. 22 Ma iñew̃ary Ahwëhn ŋa bi ỹaɗen matëndin? Fuhnë bi lëbinëka fanka fa?

Ntiyi fop soŋe tufahnahni inaỹ W̃ën

23 Vëryampo ntehnëɗëni: «Fop maw̃ëryayik.» Ha, ɓare gena fop hwëhnak nafa soŋe ahn'a. Fop maw̃ëryayik, ɓare gena fop yaw̃ënëɗ ikwëtahn vahnë. 24 Ahnë antë njëkëlehn nafa lëw̃u, ɓare njëkëlehn nafa vëỹëntaw̃ va.

25 Koɗun aroku fop ile wafëɗe saha hna, hara tëƴëlehnaluhna; 26 Vikerëh va më lehnëk: «nkal iŋi gë ile yehëhna hnam ỹa fop Ahwëhn a hwëhnëk».✡ 27 Awa, ge ale wok kwëtahnëlahna Yesu w̃acëku roka ỹalu hna do aw̃aw̃u ayiwu, tokëryin fop ile yëɗaɗerun ỹa, hara tëƴëlehnaluhna. 28 Ɓare ge ahnë ntehnëku: «Faỹar fale sënahnik wamën wale wok gena paryi ye», ant'aroku, soŋe ale fëƴaku ỹa ñëw̃ahna ƴam hakili ỹa. 29 Nësëɗa waŋi soŋe w̃uhnë, ɓare soŋe ale yëtëndanëɗëhu ỹa hnësëɗëfu. Diɗa hnë ige afaya mën ile koɗ ahaw̃ary nëw̃ahnëndo. 30 Age camehnëɓuha W̃ënu ŋa soŋe ile rokëɗëfu ỹa, tokëɗa tase ahnë ale hoɗ nëw̃o soŋe rac.

31 Awa, ge tokëɗun ma ceɗun ma ge ntiɗun ile-wo-le ỹa, diryin fop soŋe arufahnahnu inaỹ W̃ënu ŋa. 32 Ant'aliwu ile hëfëɗëha ahnë wameh hna, nke sëwif ma ale wok gena sëwif ma avë cery sali W̃ën. 33 Diryin g'ami ki: njawërëɗëfu soŋe vahnë va fop nëŋahnëhni g'ami hnë ile liɗëfu hna fop; ƴëkëlehnëɗa nafa mën dënk, ɓare nafa vahnë fop yëkëlehnëɗefu, soŋe pehëtahnini.

11

1 Tëfëtalahnëryino, gante tëfëtalahnëɗëfuha ami dënk Këris ki.

Asan g'asëval hnë Cery Sali

2 Cëkwaryëmu soŋe ile ryënkwëtaɗunëho hnë ile-wo-le ỹi, do ile yaw̃ënërun wante haraŋëmu ŋi.

3 Awa, ñaɗëfu ayëtu iỹin: Këris ỹa ye asankaf vësan fop ỹa, asan a ye asankaf asëvalu ỹa, do W̃ënu ŋa ye asankaf Këris ỹa. 4 Awa age asan njëfaɗ ma nësëhnëndëhni vahnë wanës W̃ën hara cënkak nkaf ŋa, arac Këris, asankaf alëw̃u ỹa, kihnënëɗ. 5 Do age asëval a njëfaɗ ma hnësëhnëɗëhëhni vahnë wanës W̃ën hara cënkana nkaf ŋa, arac asanu ỹa kihnënëɗ. Had ale huntëcik nkaf ŋa nkeɗ. 6 Age asëval cënkaɗina nkaf ŋa, awa karëti! Ɓare cëfëhnëɗëha soŋe karëti ma kuntëci. Awa, vësëval va tëfëkëhni cënkandëni. 7 Asan a, umë tëfëlahna cënkand nkaf ŋa kaɓi umë gë W̃ënu ŋa mëntëlëni, tufahnëɗ icëmb W̃ënu ŋa. Ɓare asëval a, hnë umë tufëhnaɗ icëmb asanu ŋa. 8 Njëtërun gena asan a hnufik asëval hna, ɓare asëval a hnufik asan hna. 9 Do W̃ënu ŋa gena asan a ntiko soŋe asëval a ɓare asëval a ntiko soŋe asan a. 10 Soŋe umë ye, asëval a tëfëka cënkand soŋe tufahn hn'ucankaf asanu hna nke, do soŋe wamëleka wante yëkëɗ ŋa.

11 Ɓare haryënkw Ahwëhn hna, asëval a koɗina nke asan këm do asan a fëna koɗina nke asëval këm. 12 Ha, asëval, g'imbahn asan ŋa ntika W̃ënu ŋa, do asan a, asëval hnagëɗëha do umë fop gë W̃ën matik.

13 Ƴëkëryin w̃uhnë: caŋëk bi soŋe asëval nke cënkan këm ge njëfaɗëha W̃ënu ŋa hn'ile ntiɗe sali hna? 14 Do fëna, gena bi, vahnë va fop anjëtëni asan tëfëlahna tav nkaf ntëw̃u ŋa imul hafo njaɓa ɗus. 15 Ɓare age soŋe asëval a ye, uhnatah ye age njaɓëka, kaɓi W̃ënu ŋa njëɗaka asëval imul ƴaryah soŋe nke acënkan ntëw̃u. 16 Ɓare age ahnë ñaɗ nkwajëlënti soŋe waŋi, ntëkwaɗëfunëha kwëhnalëfuhna namu haw̃ary soŋe rac, vacery sali W̃ën va fop fëna wahwëhnana!

Roka Ahwëhn a

17 Tame ñaɗëmu hnësëhnu wakaw̃ary wante woɗëmu cëkwaryëɗiluhna. Paryi nke, wahumbar hun w̃a ƴiryeryëɗiluhna haryënkw, ɓare hamëhni njiryeryëɗëhu. 18 Ryënkwëryënkw ỹa ten, nkwëryëɓu age mbarërun, gwëryëlëɗiluhna yëbëlan hun, do ntiyahnëko wëɗampo toña ye. 19 Afo nke watac yëbëlan hun njavëtahnini vële hahnëndak paryi va. 20 Awa age mbarërun fop, wëla ntiyahnu Roka Ahwëhn a rokëɗun, gena umë, 21 kaɓi age tokëɗun, nëhëtaɗun aravuni vëỹëntaw̃ va, umë liɗ afo vëryampo nko njohni inte ŋa, vëỹëntaw̃ va pihnëni do ndëw̃ëni. 22 Kwëhnaluhna bi watere hn'ile tokëɗun do ceɗun? Soŋe ye yafaŋëɗun Cery Sali W̃ënu ŋi? Soŋe ye ỹaɗun asëfëhnanuni vële wok vëhwëhnana iñë vi? Ye hnapëɗun hnësëhnu? Tëfëka bi sëkwaryu? Hali, hnë waŋi cëkwaryëɗiluhna muk!

23 Awa, ikaraŋ inte hnuỹajëɓu Ahwëhn hna yëtëndanëmu: Ahwëhn a Yesu, hn'umëɗ unte njëɗahniko hna, nufëko mburu, 24 camehnëka W̃ënu ŋa, umë nkubëlehnëk do ntehn: «Iỹin mbahn mën inte yëɗahnëɗëfu soŋe hun ŋa ye. Diryindën aki aryënkwëtahnënduno.» 25 Ga puhnani roka ỹa, Ahwëhn a umë nufëk nkëlëw̃a ñen waresen ŋa do ntehn: «Aŋi nkëlëw̃a uñen ye dahëse akwëtëla kasëk mba W̃ën nte ỹabik gë sat mën ile ryehëtëɗe soŋe hun. Ante-wo-nte ceɗun g'ankëlëw̃a tac ŋa, diryindën aki aryënkwëtahnënduno.» 26 Ante-wo-nte tokëɗun aŋi mburu do ceɗun g'aŋi nkëlëw̃a ŋa, icëm Ahwëhn ŋa fëƴahnëɗun koyëna, hafo mbokaj.

27 Soŋe umë ye, ale rokëɗ mburu Ahwëhn a ma seɗ g'ankëlëw̃a ntëw̃u hara dënënëna ỹa, ahnë arac menëk soŋe imbahn do gë sat Ahwëhn a. 28 Awa ale-wo-le hnë w̃uhnë tëfëka pëcëta nkaf ntëw̃u ŋa ten ani gë tokahnënd aŋi mburu ma cehahnënd aŋi nkëlëw̃a; 29 kaɓi age ahnë tokëk do ce, hara ƴavëtëna imbahn Ahwëhn ŋa ye, ahnë arac ntavah W̃ën njëkëlehnaɗ. 30 Soŋe umë ye vëyaɓah hnë w̃uhnë tesëni do vëhwëhnana fanka, do vëyaɓah cëmëni. 31 Ɓare age pëcëtaɗen vankaf fu va, W̃ënu ŋa kitiŋëɗilëfuhna. 32 Ɓare age Ahwëhn a kitiŋëɗëhëfu do kwëɗëndëfu, soŋe antë cëɗinëfu gë ɗuniỹa ỹi ye.

33 Awa, vëỹënta mën, age mbarëlërun soŋe roka ỹa, napëlëryin. 34 Age ahnë inte ŋa ɗus njoka, ỹalu hna tëfëka tok njintahnënde ga mbara. Koyëna, age mbarërun, W̃ënu ŋa kitiŋëɗiluhna.

Soŋe wante wojëk ŋa, age njijëɓu pëhwëtëɗëfu ami dënk.

12

Vile njëɗahnëɗ Iƴir Ipacah

1 Tame vëỹënta mën, soŋe vile njëɗahnëɗ Iƴir Ipacah iŋa ỹaɗëfu hnësëhnu ayëtu ile ye toña ỹa soŋe virac. 2 Njëtërun, ante nkorunëho ƴëtëlunahna Yesu ten ŋa, cëmbëɗunëho wamën wante wok gena paryi, do wok koɗina dënk nës, hara koɗiluhna ayaw̃ënawu. 3 Soŋe umë lehnandëmu: Ale hnësëɗ g'Iƴir W̃ënu ŋa koɗina ndëwana Yesu w̃eh, do ge ahnë gena g'Iƴir Ipacah iŋa koɗina ntehn Yesu ye Ahwëhn a.

4 Awa, vile yëɗahnëɗe va nëmpëlëk, ɓare Iƴir Ipacah ŋa fo yëɗahnëɗ. 5 Uyëɗ ule ryonkuŋahnëɗehn w̃a nëmpëlëk, ɓare Ahwëhn arac fo ryokuŋëhnëɗe. 6 W̃ënu ŋa vile ntiɗ va nëmpëlëk, ɓare W̃ën hutac fo liɗ virac fop hnë vahnë hna fop. 7 Ale-wo-le nuỹaɗ uyëɗ w̃a tufahnahn Iƴir Ipacah ŋa hnë umë nke, soŋe ifërën vahnë fop. 8 Iƴir ŋa njëɗaɗëha aryampo nësënd gë hakili, do aỹëntaw̃ Iƴir tac fo njëɗaɗëha nësënd gante nke ile njëtëk ỹa. 9 Iƴir tac fo njëɗaɗëha ahaw̃ary ikwëtahn ƴaw̃ah ɗus, Iƴir ɗampo tac njëɗaɗëha aỹëntaw̃ njërënëndëhni vëres. 10 Njëɗaɗëha aỹëntaw̃ kat ntind viỹë vifëmpëhnahnah, ahaw̃ary kol nësënd wanës W̃ënu ŋa, ahaw̃ary kat kol njavëtënd ile w̃atik hn'Iƴir Ipacah tac dënk ỹa gë ile wok matina hnam ỹa, ahaw̃ary kol nësënd vanësa vante wok ƴëtina do aỹëntaw̃ kol tëkëtënd vanësa vatac. 11 Waŋi fop, ɗoku Iƴir ɗampo tac fo ye; njëɗaɗëha gante ñaɗ ka ale-wo-le uyëɗ minu.

Viỹë viyaɓah hn'imbahn ndampo

12 Awa, Këris ỹa gë imbahn nte hwëhnak viỹë viyaɓah mëntëlëni. Viỹë virac fop, mama njaɓahnëk, hn'imbahn ndampo fo nke. 13 Ha, fuhnë fop njaryinëkëfu soŋe nkeyin mbahn ndampo fo g'Iƴir Ipacah ndanko: nke sëwif gë ale wok gena sëwif ma aramp gë ale wok gena aramp. W̃ënu ŋa njëɗakëfu Iƴir ndampo tac.

14 Imbahn iŋa gena iñë ryampo fo kwëhnak, viyaɓah ye. 15 Age ifary ỹa ntehnakënd: «Kaɓi gela vák, gentila mbahn hna», awa, soŋe umë gentina bi imbahn hna? 16 Do age nëf ŋa ntehnakënd: «Kaɓi gela inkër, gentila hn'imbahn», awa, soŋe umë gentina bi mbahn hna? 17 Age imbahn iŋa fop inkër fo yekënd, hak kokënd nkwëryënd? Do ge anëf fo yekënd, hak kokënd tehënda viỹë va? 18 Ɓare gena koyëna: mbahn ŋa kwëhnak viỹë viyaɓah va do W̃ënu ŋa ntik ile-wo-le ỹa gante ñaɗ ka. 19 Vák ỹa fo gena imbahn! 20 Awa mbahn ndampo fo ye ɓare viỹë viyaɓah yehëhna.

21 Inkër iŋa koɗina ntehna vák ỹa: «Ɓalëlohna gë wëjë», do nkaf ŋa fëna koɗina ntehnëhni wapary ŋa: «Ɓalëlohna gë w̃uhnë!» 22 Wëla viỹë vivë mbahn vile wok kwëhnana fanka va, kwëhnak nafa; 23 do vile w̃ek va, virac lënënëɗen ntëbi vëỹëntaw̃ va. Vile wok tëfëlahna nuyi va ỹak faɓinëk ɗus, 24 hara viwamah va ɓalëlahna umë fop. W̃ënu ŋa ntik mbahn iŋa soŋe ntënëni viỹë vëw̃eh va. 25 Koyëna, viỹë vëvë mbahn va ndemalëɗ, pitëlëɗina. 26 Age iñë ryampo korotëɗ, viỹëntaw̃ va fop rëkëɗ korotëntëndeni; age iñë ryampo cëmbik, viỹëntaw̃ va fop natëntëɗehëhni.

27 W̃uhnë, cery sali ŋa, imbahn Këris ŋa yerun, do ale-wo-le hnë w̃uhnë iñë ryampo ye hnë mbahn tac. 28 Koyëna nke cery sali hna, W̃ënu ŋa vëfaƴik va ntik vëryënkwëryënkw, vëhigëna va vële nësëɗ wanës W̃ën do vërarëna va vëharaŋ vahnë; tac, nkeni vële liɗ vifëmpëhnahnah, gë vële hoɗ njërënëndënihëhni vëres, gë vële ryemaɗëhëhni vahnë do gë ige asankaf do kat hnësëɗ vanësa vante wok ƴëtina. 29 Fop vëyena vëfaƴik, fop vëyena vële nësëɗ wanës W̃ënu. Fop vëharaŋëɗilëhnihna vahnë, fop vëliɗina viỹë vifëmpëhnahnah. 30 Fop vëhwëhnana uyëɗ soŋe njërënëndënihëhni vahnë, fop vëhnësëɗina vanësa vante wok ƴëtina, do fop vëhoɗina tëkëtëni vanësa vatac. 31 Awa, ƴëkëlehnëryin ahwëhnawu vile njëɗahnëɗ Iƴir Ipacah iŋa vile ỹak nafa va.

Tame tufëɗëmu gante ntiɗe ka viỹë vile liɗun va soŋe përënahn fop.

13

Iŋahn ŋa

1 Age nësëɓu vanësa vahnë ŋa do gë wëɓa wamëleka ŋa dënk, hara ŋahnëlëw̃ëhnihna vëỹënta mën va, wanës mën ŋa wanësa warali fo ye. 2 Age nuỹaɓu uyëɗ soŋe hnësëndu wanës W̃ën do yëtu fop ile sow̃ik ỹa do hwëhnaw̃ fop uyët w̃a, do age kwëhnaɓu ikwëtahn cankaf holahnu w̃ëku fakëtu wahuŋ w̃i, hara ŋahnëɗëw̃ëhnihna vëỹënta mën va, ñoñ gela. 3 Age njëɗaɓuhëhni hnapul mën ỹa fop vëhaỹëhnah va do yëɗahnu mbahn mën iŋa pëɗi hafo sëmu hara ŋahnëɗëw̃ëhnihna vëỹënta mën va, umë ñoñ nëfaɗilohna.

4 Ale ỹahnëɗëhëhni vëỹëntaw̃ va nduñënaɗ do pacëɗëha ntaw̃ary iŋa. Ñew̃aryëɗina, naỹënaɗina do kumaɗina fëna. 5 Ale ỹahnëɗëhëhni vëỹëntaw̃ va diɗina iñë ile sëfëhnëk, njëkëlehnëɗina nafa lëw̃u, davëɗilahna ñap do ɗënkwëtaɗina uw̃eh ile ntiyiko. 6 Natëɗilahna age ntiɗe ile rumpak, ɓare natëɗëha age ntiɗe ile satëk. 7 Ale ỹahnëɗëhëhni vëỹëntaw̃ va tavëhnëɗ fop do kwëtahnëɗ fop do ntiyahnëɗëha fop caŋëɗ do nduñënaɗ fop.

8 Iŋahn ŋa tëkwëɗina muk. Fac ryampo uyëɗ wanës W̃ën wante nësëɗëni vahnë ndëcëɗ, do uyëɗ vanësa vante wok ƴëtina tëkwëɗ, do gë uyëɗ uyët w̃a ndëcëɗ. 9 Tame, uyët fu w̃a padëna do wanës W̃ën wante nësëɗen padëna; 10 awa age tëkik fac ile padëɗ fop ỹa, ile wok padëna ỹa goɗina. 11 Ante nkoɓuho fatah ŋa, had fatah nësëɗëfuho do had fatah nahaɗëfuho do toña fatah hwëhnaɓuho; ɓare tame naỹëɓu, tavëɓu fop ankeya vutah ŋa. 12 Dol nuɗelënëhna wapacëk viỹë va, had hn'anjëka nihah nuɗen, ɓare wati yejëk, nuɗen wapacëk. Hnë iỹi wati, ƴëtëla fop, ɓare wati yejëk, njëtëɗëfuha W̃ënu ŋa wapacëk had gante njëtëko W̃ën ki.

13 Awa viỹë virar vi yeɗ kwëlëkwël: ikwëtahn gë itamahn do gë iŋahn; ɓare iŋahn ŋa ye ile ỹak nëfak ỹa.

14

Soŋe wanës wante wok ƴëtina

1 Awa ƴëkëlehnëryin ayewu vële ỹahnëɗëhëhni vëỹëntaw̃. Ƴëkëlehnëryin fëna vile njëɗahnëɗ Iƴir Ipacah ŋa, do pecendiw̃u uyëɗ ahnësëndu wanës W̃ën. 2 Ale hnësëɗ vanësa vante wok ƴëtina gena vahnë nësënd ɓare W̃ënu ŋa ye. Ahnë gwëryëhnëɗilahna; Iƴir Ipacah ŋa tëkëɗ pëƴahnënd viỹë vile sow̃ik. 3 Ɓare ale hnësëɗ wanës W̃ënu ŋa, vahnë va nësënd soŋe njaw̃ahn hn'ikwëtahn dëw̃ hni hna, soŋe nirahni do mbosëvosehnëhni. 4 Ale hnësëɗ vanësa vante wok ƴëtina va umë fo yaw̃ënaɗ, ɓare ale hnësëɗ wanës W̃ënu ŋa njaw̃ënëɗ ikwëtahn vëvë cery sali ŋa fop. 5 Ndëwaɗëfu aholu ahnësëndu w̃uhnë fop vanësa vante wok ƴëtina, ɓare ile ỹaɓu ỹandu ɗus ỹa umë ye aholu ahnësëndu wanës W̃ënu ŋa. Ale hnësëɗ wanës W̃ënu ŋa ỹak yaɓëka nafa ỹa gë ale holëk vanësa vante wok ƴëtina va, afo ge ahnë koɗ tëkët wante nësëɗ ŋa soŋe njaw̃ahn ikwëtahn vëvë cery sali va.

6 Awa tame, vëỹënta mën, age njijëɓu ỹal hun hna do nësëhnëndu vanësa vante wok ƴëtina fo, ye hnëfandanëɗëmu age gwëryëdanëɗiluhna toña sow̃ik ile njëtëndanëk W̃ën ma gwënëɗa uyët hun w̃a ma nësëɗa wanës W̃ën ma kat karaŋëɗiluhna iñë? 7 Koyëna nke fëna soŋe vile yaw̃ande va, gante nke takëralu ma itëmp ki: age këm fo tëmpëɗe itëmp iŋa, hak koɗe njëti gante tëfëka nkaw̃i? 8 Do age lënkw ỹa kwëhnana kopa facah, mo yëtëɗ soŋe ile lënkwik ỹa? 9 W̃uhnë fëna, age nësëɗiluhna wanës wante wëryëɗe, hak koɗe njëti wante hnësëɗun ŋa? Sël fo yeɗ wanës hun ŋa! 10 Pacëk wanës waƴaɓah wanëmpëlah yehëhna ɗuniỹa li, do ule-wo-le w̃a nke ile pëhnëtanëɗ. 11 Awa, age gwëryëɗa wanës ale hnësëhnëɗëho ỹa, ahneh ale hnësëhnëɗëho ỹa yeɓu, do umë ahneh mën ye. Gwëryëɗilëfuhna. 12 Soŋe umë ye, kaɓi ñaɗun ɗus uyëɗ Iƴir Ipacah ŋa, ƴëkëlehnëryin ten njaɓu uyëɗ ule ỹaw̃ënëɗ cery sali ŋa fop.

13 Soŋe umë ye, ale hnësëɗ vanësa vante wok ƴëtina ŋa tëfëka munta uyëɗ soŋe kol tëkëtëhni wante nësëɗ ŋa. 14 Age gë vanësa vante wok ƴëtina njëfaɗëfu, ntaw̃ary mën ŋa njëfaɗ, ɓare hakili mën ỹa ƴojëɗina ñoñ. 15 Awa, hak ntiɗe? Gë ntaw̃ary mën iŋa njëfaɗëfu, ɓare njëfaɗëfu fëna gë hakili mën ỹa; njëw̃ëɗëfu gë ntaw̃ary mën iŋa, ɓare njëw̃ëɗëfu fëna gë hakili mën ỹa. 16 Age camehnëɗuha W̃ënu ŋa ntaw̃ary hu hna fo, ale yintik do wok ƴëtëna wanës watac, ƴëtëna ile hnësëɗu ỹa. Awa, hak koɗ ntëkwand «Amina» iƴëfa camehn hu ŋa? 17 Wëla ntehni, iƴëfa camehn hu ŋa përënak ɗus, ƴaw̃ënëna ikwëtahn ahnë arac.

18 Camehnëɓuha W̃ënu ŋa soŋe ile nësëɗëfu vanësa vante wok ƴëtina, nësëɗëfu lëbu w̃uhnë fop. 19 Ɓare, hnë mbarëla vële hwëtahnëka Yesu hna, pecehnëko hnësu wanës imbëɗ wante hoɗe nkwëry soŋe haraŋahnëw̃ëhni vëhaw̃ary, gë ile hnësëɓu wanës wawuli wante wok ƴëtina.

20 Vëỹënta mën, ant'anahandu had vutah. Age soŋe wameh ŋa ye, geryin had vunul, ɓare soŋe viỹë viỹëntaw̃ va fop geryin vicër. 21 Wëlin ile nësëk Vikerëh ỹa:

«Ahwëhn a më lehnëk, gë viỹë vahnë vële hnësëɗ uw̃i hnës uhneh ñaɗëfu hnësëhnëw̃ëhni iỹi ɓulunda,

gë w̃ës ahneh ñaɗëfu hnësëhnëw̃ëhni, ɓare vëhnëpaɗilohna.»✡

22 Ndanko fo nke, age ahnë nësëɗ vanësa vante wok ƴëtina, umë dahëse ye soŋe vële wok vëhwëtahnëna va kaɓi W̃ënu ŋa ƴëtëndanëɗilëhnihna iñë; ɓare umë kwëhnana nafa soŋe vële hwëtahnëk va. Do age ahnë nësëɗ wanës W̃ënu ŋa, dahëse soŋe vële hwëtahnëk ye kaɓi W̃ënu ŋa njëtëndanëɗëhëhni iñë, ɓare umë kwëhnana nafa soŋe vële wok vëhwëtahnëna va. 23 Tac age w̃uhnë vële hwëtahnëk va mbarërun, do w̃uhnë fop afëgwëlehnu ahnësëndu vanësa vante wok ƴëtina, do age vëhaw̃ary vële wok vëhwëtahnëna rëkëk hn'ile nkerun hna, vëlehnëɗilëhnihna bi w̃uhnë cenaku? 24 Ɓare ge w̃uhnë fop wanës W̃ën nësëɗun hn'imbarëla hna do tëket ahaw̃ary ale wok kwëtahnëna ten, awa, fop wante nkwëryëɗ ŋa pacënëndëha umë aw̃en ye, pëcëtaɗ nkaf ntëw̃u ŋa, 25 do njëtëɗ ile sow̃ik sakahn lëw̃u hna, awa, ndëkwëhnëɗ yëka ỹa nkal hna do cëmbëɗëha W̃ënu ŋa ntehn: «Ha, paryi nke, W̃ënu ŋa fagant hun nke!»

Ile yeɗ hnë mbarëla

26 Awa, vëỹënta mën, age mbarërun ye rëfëku aliwu? Ale-wo-le tëfëka nti ile njëɗëka Iƴir Pacah ŋa: age iƴëw̃ ye njëw̃, age ikaraŋ vëỹëntaw̃ va ye karaŋëhni, age iyëtëndan iñë ye njëtëndan, age inës vanësa vante wok ƴëtina ye nës, age kat itëkët vëỹëntaw̃ va wante hnësëɗe ŋa ye tëkëtëhni. Araɓi umë fop ntiyi soŋe njaw̃ahnëni vahnë hn'ikwëtahn hna. 27 Age vahnë ñaɗëni nësëni vanësa vante wok ƴëtina, vëhi, ma antë ntëbini vërar, koɗëni nësëni aryampo aryampo do nke ale rëkëtëɗ wante nësëɗëni ŋa. 28 Age ale hoɗ tëkët gena, ndemëhnani, antë nësëni: nësëhnëniha W̃ënu ŋa wahakili walëw̃ hni hna fo.

29 Age vële nësëndëhëhni vahnë wanës W̃ën va ye, vëhi ma vërar nësëni do vëỹëntaw̃ va pëcëtani wante nësëɗëni ŋa. 30 Ɓare ge W̃ënu ŋa nësehnëka ahnë ahaw̃ary, ale hnësakënda tëfëka ndemëhna. 31 Ha, w̃uhnë fop koɗun ahnësëndu wanës W̃ën, ɓare aryampo aryampo, soŋe vahnë va fop ñëŋahnëni do nirayini. 32 Vële hnësëɗ wanës W̃ën va tëfëkëhni keryani soŋe antë ndëcëtëni wanës ŋa. 33 Koyëna nke kaɓi W̃ënu ŋa ñaɗina ge vahnë va vëlënënëɗina ile tantëk ỹa; umë ƴam ñaɗ.

Ha, koyëna ntiɗe hnë fop vacery sali hna. 34 Soŋe vësëval va, tëfëlëhnihna ñaw̃ëndëni hnë vëmbarëla hna: vëw̃aw̃ëryanina ñaw̃ëndëni; tëfëkëhni ntënënënihëhni vëỹëntaw̃ va, gante nësëk sariya W̃ën ka. 35 Ge mbalëkëhni soŋe pacënëhnini iñë tëƴënihëhni vësan hni watere hna. Caŋëna asëval ñaw̃ënd hnë mbarëla hna.

36 Hnë mbarëla hun hna bi matik wanës W̃ënu ŋa? Hnë w̃uhnë fo bi tëkëk? 37 Ge ntiyahnëka ahnë nësëɗ wanës W̃ën, ntiyahnëka kwëhnak Iƴir Ipacah iŋa, tëfëka njët ile herëndëmu ỹi Ahwëhn hna matik soŋe aw̃aw̃ëhnu. 38 Ge ahnë paɓëna, W̃ënu ŋa fëna paɓëɗilahna ahnë arac.

39 Awa, vëỹënta mën, ƴëkëlehnëryin ten ahnësëndu wanës W̃ën do nt'avañëhnuni vahnë va soŋe antë nësëndëni vanësa vante wok ƴëtina. 40 Ɓare fop tëfëka ntiyi caŋ gante tëfëka ka.

15

Iɓëhn Yesu Këris

1 Vëỹënta mën, ndënkwëtehnëɗëmu Wanës Wakasëk wante fëƴamu ŋi. Nëparun g'uhnatah do yaw̃ënërun. 2 Gë waŋi pehëtëɗerun, ge njaw̃ënërun gante pëƴamu ki; ge gena umë kwëtahn hun ŋa sël fo ye.

3 Tëfëtanëmu ile hnuỹaɓu ami dënk ỹa, ihwëhn nafa ryënkwëryënkw ỹa: Këris ỹa cëmëk soŋe wameh fu ŋa, gante pëƴahnëko Vikerëh ka. 4 Kwëtiko hn'iƴag do mbëhnëndaniko hnë fac rarëna hna, gante pëƴahnëko Vikerëh ka. 5 Piyer* ndënkwëko karyëtahn, tac vëfaƴik pëhw gë vëhi va fop. 6 Tac, ntëbi vahnë wakeme mbëɗ (500) karyëtahnëkëhniwo ndampo fo. Vëƴaɓah hnë vërac nkoni, vëryampo fo sëmëk. 7 Tac, karyëtahnëkawo Sak fëna, do kat vëfaƴik va fop. 8 Karyëtahnëkëhniwo vëhni fop, tac, ga mbiỹëk, karyëtahnëgëkow̃o ami ale ye had fatah fante hnagik hnë wati le nkok tëkëlahna. 9 Ha, ami ỹak vak vëfaƴik hna. Tëfëlohna dënk w̃acindewu afaƴik, kaɓi korotehnëɓu cery sali W̃ënu ỹa. 10 Ɓare, W̃ënu ŋa, g'ufërën lëw̃u w̃a, njëɗëko yewu afaƴik, do tavëlohna nafa këm. Ndokuŋëɓu ɗus ntëbini vëfaƴik vëỹëntaw̃ vi fop; ɓare gena ami dënk ryokuŋëk, ufërën W̃ën ale ye hnë ami ỹa ye. 11 Awa, nke ami ma vëhaw̃ary, ile fëƴahnëɗëfun ỹa Wanës Wakasëk ŋa ye do watac ye wante hwëtahnërun ŋa.

Iɓëhn vësëm

12 Age pëƴahnëɗëfun Këris ỹa mbëhnëk awa hak koɗ ahnë hnë w̃uhnë ntehn vësëm va vëvëhnëɗina? 13 Ge vësëm va vëvëhnëɗina, awa Këris ỹa fëna ɓëhnëna; 14 do ge Këris ỹa ɓëhnëna, Wanës Wakasëk wante fëƴahnëɓun do kwëtahnërun ŋa kwëhnana nafa. 15 Do kat, ile fëƴahnëɗëfun soŋe W̃ënu ŋa wamër ye kaɓi pëƴahnëɗëfun mbëhnëndanëka Këris ỹa hara ɓëhnëndanëlahna ge vësëm va vëvëhnëɗina. 16 Ha, ge vësëm va vëvëhnëɗina, awa Këris ỹa fëna ɓëhnëna. 17 Do ge Këris ỹa ɓëhnëna, kwëtahn hun ŋa kwëhnana nafa, do gë wameh hun ŋa nkorun. 18 Do fëna vële hwëtahnëka Këris do sëmëk va mbëvëni kwëlëkwël. 19 Ge soŋe iỹi ɗuniỹa ỹi fo hwëtinëk ikwëtahn fu ŋa hnë ɓëmënkël fu gë Këris hna, awa fuhnë yeyinëk vële yëkëɗe had vële ỹak haỹëhnëk ɗuniỹa li.

20 Ɓare gena koyëna, Këris ỹa mbëhnëk! Umë ryënkwëk vëhnëk hnë vële sëmëk hna, soŋe vësëm vëỹëntaw̃ va fëna mbëhnëntahnini. 21 Ahnë ryampo fo yojëk icëm iŋa, do ahnë ryampo fo yojëk iɓëhn iŋa. 22 Ha, vahnë va fop cëmëɗëni kaɓi Adam ye rëm sankaf lëw̃ hni ỹa, do vahnë vële kwëhnëk Këris va fop mbëhnëɗëni. 23 Ɓare ale-wo-le, ge tëkëk wati lëw̃u ỹa, mbëhnëɗ: Këris ỹa ryënkwëk vëhnëk, tac ge mbokajëk vële kwëhnëk va mbëhnëɗëni. 24 Tac wapuya ɗuniỹa ŋa rëkiɗ, do Këris ỹa tëkwehnëɗëhëhni fop waƴine wante hnaw̃ëk ɗuniỹa ŋi do w̃ëkëkëhni vahnë va gë fanka. Awa tac mbësahna ucankaf ŋa W̃ënu ŋa Rëm ỹa. 25 Ha, afo Këris ỹa naw̃ hafo hale këfëɗëhëhni W̃ën vëỹew̃ vëlëw̃u va fop kuyët wakwer wadëw̃u hna. 26 Icëm iŋa ye aỹew̃ arëkwa ale rëkwehnëɗe ỹa. 27 Ha, W̃ënu ŋa fop kwëtëkëhni gëɗ wakwer Këris hna.✡ Pacëk ge ntehnik «fop», gena soŋe W̃ënu ŋa hnësëɗe, umë ale yëɗaka fop Këris ỹa. 28 Ha, W̃ënu ŋa yëɗaɗëha Aju ỹa ucankaf ŋa fop. Ge Aju ỹa njëɗayik ucankaf ŋa, awa umë dënk hn'ucankaf Rëmu hna nkeɗ. Koyëna, W̃ënu ŋa fo yeɗ ahnaw̃ hnë fop.

29 Ge iɓëhn gekëndina, awa vële yaryëɗe soŋe vësëm va, ye hnëfaɗëhëhni? Ge iɓëhn gekëndina, awa soŋe ye njaryëɗeni soŋe lëw̃ hni? 30 Do fuhnë dënk soŋe ye wafëɗen nte-wo-nte ŋa walaw̃ary walëw̃ fu w̃a? 31 Vëỹënta mën, paryi nke fac-wo-fac paɓëlëɗëfun icëm iŋa: paryi nke fëna natëko soŋe ile ntik hnë w̃uhnë Yesu Këris Ahwëhn fu ỹa. 32 Efes hna, mëtëɓun gë vahnë vële ye wulaw̃ paryi. Ge soŋe watoña vahnë fo yekënd, ye hnëfakëndëho? Ge vësëm va vëvëhnëɗina, awa tokënëfu do ceyin, kaɓi acahn cëmëɗen.✡

33 Kwëtëryin hakili: vërëfal vëw̃eh va përëkanëɗënihëhni vahnë vëfërën va. 34 Ɓokanëryin vinahan vipërën hun va do ant'avok aw̃enu! Nkeni hnë w̃uhnë vële wok vëyëtëna W̃ënu ŋa. Nësëɗëfu waŋi do tëfakëha cëfëhnu.

Imbahn vële vëhnëk

35 Ɓare ahnë koɗ tëƴ: «Hak mbëhnëɗëni vësëm va? Iỹëhne sifa mbahn kwëhnaɗëni?» 36 Gante nënkwëru ka! Ile hnaɗëru ỹa koɗina pëhn ge cëmëna ten. 37 Do ye hnaɗëɗu? Naɗëɗila atëh nte fëhniɗ ŋa, uỹëc fo hnaɗëɗu, mpëd uỹëc antimp ma uỹëc hnëɗa haw̃ary. 38 Tac, W̃ënu ŋa njëɗaɗëha uỹëc w̃a imbahn nte ñaɗ ŋa; uỹëc le-wo-le w̃a, mbahn dëw̃u ŋa kwëhnaɗ. 39 Imbahn mëntëlëna g'iñëntaw̃: imbahn ahnë ŋa soŋe ahnë ye, iɓa wulaw̃ ŋa soŋe wulaw̃ ye, iɓa wusëry ŋa soŋe wusëry ye do iɓa wuwis ŋa soŋe wuwis ye. 40 Nkehëhna fëna viỹë g'ambin vi do gë nkal vi; humpen viỹë vimbë ambin va nëmpëlëk gë vimbë nkal vi. 41 Humpen ulav w̃a gë ulepera w̃a do gë wahol w̃a nëmpëlëk; la hnë wahol hna dënk, wahumpen walëw̃ hni w̃a nëmpëlëk.

42 Koyëna, ge vësëm va mbëhnëni, mbahn dëw̃ hni ŋa mëntëlëɗina g'inte kwëhnaniho ŋa. Age mbahn iŋa mbañik, had uhnëɗa ile naɗik, nkëlëɗ, ɓare ge mbëhnëk, koɗina mbok nkël. 43 Age mbahn iŋa mbañik gwamëna, ɓare ge mbëhnëk gwamëk. Ge mbahn iŋa mbañik kwëhnana fanka, ɓare ge mbëhnëk njaɓëka fanka. 44 Ge mbahn iŋa mbañik, mbahn ahnë fo ye, ɓare ge mbëhnëk, imbahn kwëhn Iƴir Ipacah ye. Ha, ge mbahn ahnë nke, nke fëna mbahn kwëhn Iƴir Ipacah. 45 Vikerëh wanës W̃ënu ŋa më lehnëk: «Adam, ahnë aryënkwëryënkw a, ale yëɗayik njënënd yeho.» Ɓare Yesu, nte ye Adam tëkwa ŋa, ale yëɗanëɗ iƴir nte yënëndanëɗ vëỹëntaw̃ ye. 46 Imbahn kwëhn iƴir ŋa ɗënkwiɗina, iɓa ahnë ŋa fo ryënkwiɗ, tac imbahn kwëhn iƴir ŋa do njigi. 47 W̃ënu ŋa g'inkal ŋi ñahanëkawo ahnë aryënkwëryënkw a ɓare ahigëna ỹa g'ambin matik. 48 Vahnë vëvë nkal vi gë ale ñahanëko W̃ën g'inkal ŋa mëntëlëni, do vahnë vële yiɗ g'ambin va gë ale w̃atik g'ambin mëntëlëɗëni. 49 Do ndampo fo nke gante mëntëlëk imbahn fu g'iɓa ale ỹahanik g'inkal ki, koyëna fëna mëntëlëɗ imbahn fu ŋa g'iɓa ale w̃atik g'ambin ka ge mbëhninëk.

50 Vëỹënta mën, wëli wante hnësëhnëɗëmu ŋa: vimbahn fu vimbë nkal vi koɗina nkenti Naw̃ W̃ënu hna; ile yëlëɗ ỹa koɗina nkenti hnë ile wok gëlëɗina hna. 51 Njëtëndanëɗëmu ile sow̃ik: cëmëɗelënëhna fop, ɓare fuhnë fop nëmpëtëɗenëhëfu; 52 umë ñap ntiyaɗ, hnë soŋe aryëm aỹesëlehn taŋ fo, ge nkwëryik idënkw tëkwa hna. Ge ntënkwik, vësëm va mbëhnëɗëni soŋe antë mbok cëmëni do fuhnë fop nëmpëtëɗenëhëfu. 53 Imbahn nte yëlëɗ ŋa tëfëka mbaci ile wok gëlëɗina, imbahn nte sëmëɗ ŋa tëfëka nëmpëti g'ile wok cëmëɗina. 54 Ge imbahn nte yëlëɗ ŋa nëmpëti g'inte wok gëlëɗina ŋa, imbahn nte sëmëɗ ŋa nëmpëti g'inte wok cëmëɗina, awa tac ntiyaɗ wanës wante herik ŋa: «Icëm iŋa mbëvehnik; W̃ënu ŋa mëkëka.»✡

55 «Icëm, ne nke imëk hu ŋa?

Icëm, ne nke rovahn ile rohahnëɗu ỹa?»✡

56 Rovahn icëm ŋa, wameh ŋa ye, do fanka wameh ŋa, sariya ỹa ye. 57 Cëmbënëfuna W̃ënu ŋa, umë ale yëɗaɗëhëfu imëk hnë wameh g'icëm hna g'Ahwëhn fu ỹa Yesu Këris.

58 Awa, vëỹënta mën vële ỹahnëɓu, ƴaw̃ënaryin, ant'aholiwu aỹënkëlehniwu, kahnëndaryin ɗus kwëlëkwël hnë waɗoku Ahwëhn hna. Njëtërun ambër nte yeɗëhu hnë waɗoku Ahwëhn ŋa geɗina muk nafa këm.

16

Koryi soŋe cery sali mbë Yerusalem

1 Tame, soŋe koryi ile varëpëɗe soŋe vële hwëtahnëk vëvë Yerusalem va: diryindën w̃uhnë fëna had gante nkabëɓuhëhni vëvë vacery sali wavë Galasi ki. 2 Hnë dimasi-wo, ale-wo-le hnë w̃uhnë pit ỹalu hna ile mëkëɗ ỹa; antë hnapiwu rëkiwu mbarëpahni. 3 Koyëna, ge tëkiɓu, paƴëɗëfuhëhni vële rëhnarun va njiryeryëni koryi ile varëpërun ỹa gë Yerusalem gë kayëte nte rufahnëɗ vëhni mo nkeni. 4 Age ami rëfëka yintiwu fëna, tëfëlëɗëfun gë vëhni.

Ile ñaɗ nti Pol

5 Njiɗëfu Masedëwan, ge ndëcëɓu hnam njiryiɗëfu gë ỹal hun. 6 Ñëw̃ëɗëfu ỹal hun hna mpëd hnë wati huji hna fop. Koyëna, ge ƴiŋa yeɓu, koɗun aryemawuno soŋe ryëcalu nkol kaw̃ary. 7 Aŋa nkaw̃, ñaɗa ryëcalu aki fo, pëhnaɓu mbiỹëlahnin gë w̃uhnë, ge Ahwëhn a maw̃ëk. 8 Ɓare Efes li nkoɗëfu hafo ambënt Pantëkot ŋa tëki, 9 kaɓi ifiɗa fiɗëtak ɗus ɗoku mën hna, ɓare vëỹew̃ va njaɓëni fëna ɗus.

10 Ge Timote nehahnëryiku, kwëtëryin hakili antë memahna hnë w̃uhnë. Ɗoku Ahwëhn ỹa ndokuŋëɗ, had ami. 11 Awa, ahnë antë njafaŋa. Araɓi mbokaj gë ƴam ỹal mën li. Napëɗëfuhëhni umë gë vëỹëntaw̃ va.

12 Awa tame, ge soŋe aỹënta fu Apolos ye, kamënaỹehnëɓuha ɗus njiryini gë vëỹënta fu va ỹal hun hna, ɓare maw̃ëna la toƴe njiryi gaki; njiryiɗ ge njivëmaka.

Watëkwa

13 Kwëtëryin hakili: ƴaw̃ënëryin ikwëtahn Këris ŋa, kamënaryin do ƴaw̃ëryin. 14 Diryindën le-wo-le ỹa g'iŋahn.

15 Njëtërun tere Sëtefanas ỹa yeho vëryënkwëryënkw Akayi* hna vële hwëtahnëko va, do ndokuŋëndënihëhniwo ɗus vële hwëtahnëk va. Awa, njëfaɗëmu, vëỹënta mën: 16 maw̃ëndinëhni viỹë vahnë do gë fop vële mbëralandëni ɗoku rac va.

17 Natëko gante njijëni vëhni Sëtefanas gë Forëtunatus do gë Akayikus ki kaɓi ndemaniho ile wojëkowo rëfëkawo alinëhnuno ỹa, 18 do njaw̃ënaỹehnëniho gante njaw̃ënaỹehnënihu w̃uhnë dënk ki. Awa dënënëryinëhni sifa vëỹi vahnë.

19 Vëvë vacery sali wavë Asi† va nkaỹënihu. Akilas gë Përisëka do gë vële varëlëɗ ỹal hni va nkaỹënihu g'uw̃ac Ahwëhn a. 20 Fop vëỹënta fu vële ye ani va nkaỹënihu. Gaỹëlëryin g'iŋahn nte rufande vëỹënta hna.

21 Ami Pol herëk iỹi simpaỹi gë vák mën ỹi dënk.

22 Ale-wo-le wok ñaɗilahna Ahwëhn a, ndëwani uw̃eh. Ahwëhn, ƴij!

23 Araɓi iɗëwa Ahwëhn fu ỹa Yesu nke gë w̃uhnë.

24 Ŋahnëmu w̃uhnë fop g'uw̃ac Yesu Këris w̃a.

✡ 1:19 1.19: Esayi 29.14

✡ 1:31 1.31: Seremi 9.24

✡ 2:9 2.9: Esayi 64.4

✡ 2:16 2.16: Esayi 40.13

✡ 3:19 3.19: Soɓ 5.13

✡ 3:20 3.20: Wahnëw̃ 94.11

* 3:22 3.22 Piyer: Sefas kerik hnë Wagërek hna.

✡ 5:13 5.13: Ɗivëta Sariya 17.7

✡ 6:16 6.16: Wapëgwala 2.24

✡ 9:9 9.9: Ɗivëta Sariya 25.4

✡ 10:1 10.1: Icahn 13.21-22

✡ 10:5 10.5 Vaker 14.29-33

✡ 10:7 10.7 Icahn 32.1-6

✡ 10:8 10.8: Vaker 25.1-18

✡ 10:9 10.9: Vaker 21.6

✡ 10:26 10.26: Wahnëw̃ 24.1; 50.12; 89.12; Ɗivëta Sariya 10.14

✡ 14:21 14.21: Esayi 28.11-12

* 15:5 15.5 Piyer: Sefas kerik hnë Wagërek hna.

✡ 15:27 15.27: Wahnëw̃ 8.6

✡ 15:32 15.32: Esayi 22.13

✡ 15:54 15.54: Esayi 25.8

✡ 15:55 15.55: Ose 13.14

* 16:15 16.15 Akayi: Resiỹo nte nkehahnëk nkol Korent ŋa ye.

† 16:19 16.19 Asi: Gena nkal cankaf nte w̃acik iỹi wati koyëna ŋi ɓare resiỹo vë hnam ye.

2 Korent

1

2

3

4

5

6

7

8

9

10

11

12

13

Kayëte kigëna nte kerëhnëkëhni Pol vëvë Korent

Wade yehëhna hnë iŋi kayëte

Afaƴik Pol cery sali mbë Korent ŋa kerëhnëk iŋi kaỹëte kigëna, wati nte nkeho Masedëwan hna hnë bëhn wafëhw imbëɗ g'imbëɗ ma hnë bëhn wafëhw mbëɗ g'imbëɗ gë ryaw̃ (55 gë 56) ga ndëcëk hnagi Yesu ỹa.

Pol pëmpëhnahnëkawo nkwëryëla ntëw̃u ŋa gë vële hwëtahnëk vëvë Korent va antë nko nëfa. Atufahnëd hnatah lëw̃u w̃a soŋe imaw̃ëhn ntëw̃ hni ŋa. Nësëɗ soŋe wameh wante kitiŋëk kaỹëte ndënkwëryënkw ntëw̃u hna do g'idëkwa catah ntëw̃ hni ŋa; nkabahnëk soŋe ile nkok ƴina njëkihni ỹa; kamënaỹehnëɗëhëhni vëvë Korent va mbarëni koryi ndemahnënihëhni vëvë cery sali mbë Yerusalem ŋa hnë uhorot lëw̃ hni hna; Pol nkwëryëk vëryampo hnë vëhni vëw̃aw̃ëna soŋe ile ntiyak had afaƴik do tëfëka pacëna.

Pol nësëɗ hnë iŋi kayëte soŋe yas rarëna lëw̃u ile ñaɗ njihahn njëkihni vëvë Korent va (12.14; 13.1).

Wëlin wanës waɗaw̃ wakwëhn nafa hn'iŋi kayëte: ɗoku, Pol, wanës, fanka, toña, ikwëtahn, iƴir.

Wëlin gante nke kayëte ka:

Simpaỹi gë cëmb (1.1-11)

Pol nkwëcëtëk ile ñaɗëho nti ỹa (1.12–2.17)

Soŋe kwëtëla kasëk (3.1–7.1)

Uhnatah Pol (7.2-16)

Uhwëhna nëf (8.1–9.15)

Idëkwa Pol soŋe vële hnëw̃ëɗëha (10.1–11.15)

Horot ile yehaw̃o Pol ỹa (11.16–12.21)

Siyab rëkwa Pol (13.1-14)

1

1 Ami Pol, afaƴik Yesu Këris ỹa yehahnëɓu kaɓi W̃ënu ŋa ỹak koyëna. Gë aỹënta fu ỹa, Timote, nkeɓun. Kerëhnëryiɗerun w̃uhnë vëvë cery sali W̃ën nte ye Korent ŋi do gë fop vële hwëtahnëka Yesu hn'inkal Akayi va fop. 2 Araɓi W̃ënu ŋa, Rëm fu ỹa g'Ahwëhn a Yesu Këris ndëwanihu do njëɗënihu ƴam ỹa!

Pol camehnëɗëha W̃ënu ŋa

3 Cëmbënëfuna W̃ënu ŋa, Rëm Ahwëhn fu ỹa Yesu Këris, Rëm fu le fëɓëka kaỹëhnahn ŋa, ale hamënaỹehnëɗëhëfu kwëlëkwël! 4 Kamënaỹehnëɗëhëfu hnë horot fu hna fop soŋe mëkin fuhnë fëna kamënaỹehninëhni fop horot hna, njëɗayinëhni ikamëna nte hnuỹayinëk fuhnë dënk hnë W̃ën hna. 5 Do gante korotëntëɗerun ɗus wahorot Këris w̃a, koyëna fëna Këris njëɗaɗëhëfu ikamënaỹehn ƴaɓah. 6 Age korotëɗëfun, soŋe ahnuỹahnu ikamënaỹehn ŋa ye do gë ipeh iŋa; ge kamënaỹehniɓun, soŋe ahnuỹahnu ikamënaỹehn nte yaw̃ënaỹehnëɗëhu ye gante korotërun gë fuhnë ki. 7 Ikwëtahn fu soŋe hun ŋa njaw̃ëk. Ha, njëtëɓun gante nkentëɗerun hnë horot lëw̃ fu ka, nuỹantëɗerun fëna kamënaỹehn nte hnuỹaɗëfun hna.

8 Ha, vëỹënta fu, ñaɗëfun ayëtu horot sankaf ile ryuñënaɓun hn'inkal Asi hna: horot fu ỹa ntënëkëfuno ɗus, ntëbëkëfuno fanka, ntiyahnëkëfuno dënk cëmëɗëfun. 9 Ha, ntiyahnëkëfuno iɗaw̃ fu ŋa fëhnayik. Nkeho koyëna soŋe antë hwëtahn fu vankaf fu va dënk, ɓare W̃ën hunte w̃atëndëɗëhëhni vësëm ŋa fo hwëtahnëɓunëho. 10 Umë fehëtëkëfu iŋi cëm do mbokëɗ pehëtëfu kat; ha, pacëkëfu nkoɗ pehëtëndëfu. 11 W̃uhnë fëna ndemaɗunëhëfu fac-wo-fac g'iƴëfa hun ŋa. Koyëna, nuỹaɗëfun W̃ën hna ufërënak lëw̃u w̃a soŋe iƴëfa nte njëfanëhnënihëfu vahnë vëyaɓah na do vëyaɓah camehnëɗëniha W̃ënu ŋa soŋe ufërënak ule njëɗakëfu ỹa.

Pol nkwëcëtëk ile ñaɗëho nti ỹa

12 Wëlin ile hnatëndanëkëfu ỹa: vinahan fu va ntañak soŋe ile yasëɓun ɗuniỹa li, do kas hnë w̃uhnë. Njasëɓun gë ipacëna do gë toña nte w̃atik hnë W̃ën; gena gë uyët vahnë, ɓare g'ipërëna W̃ënu ŋa nke. 13-14 Vile ỹaɗerun afëƴayiwu ỹa umë herëhnëryiɗerun, gena ihaw̃ary. Gaki nkwëryërun wëɗampo do ntiyahnëko ile w̃ëryëɗun padëɗ fac ryampo. Koyëna natëɗëhu gë fuhnë had gante natëɗëhëfu gë w̃uhnë ki hnë fac Ahwëhn a Yesu.

15 Kwëtahnëɓuho watac do soŋe umë ñaɗëfuho yiryiwu wahwënta wahi ỹal hun hna, soŋe natu g'ahaw̃ary. 16 Ñaɗëfuho rëfëryiwu ỹal hun hna age njiɗëfu gë Masedëwan, tac ge matiɓu hnam, ỹalun hna ñaɗëfuho vokaju. Tac ge matëɓu ỹalun hna ñaɗëfuho aryemawuno fere yiwu Yuɗe. 17 Ante pëhnaɓuho watac ŋa, ntiyahnëkuno bi wakihnah ye? Wante fëhnaɗëfu ŋa nahan vahnë fo bi ye, vële nësëɗ: bi «ha» bi «hali» ndampo fo?

18 W̃ënu ŋa umë dënk njëtëk wapacëk: wante hnësënderun ŋa gena «Ha» do «Hali» ndampo fo. 19 Aju W̃ënu ŋa, Yesu Këris, ale fëƴahnëɓun ami gë Silas do gë Timote ỹalun ỹa ƴijëlohna soŋe ntehn «Ha» do «Hali» ndampo fo. Wadëw̃u ŋa, «Ha» fo yeho. 20 Yesu ye «Ha» fop wante nësëko W̃ënu ŋa ntiɗ. Awa ge muntaɗen gë w̃ac Yesu ntehnëɗen «Amina», cëmbahnina W̃ënu ŋa. 21 Do W̃ënu ŋa umë dënk yaw̃ënëɗëhëfu gë w̃uhnë, hnë ɓëmënkël fu gë Këris hna. W̃ënu ŋa, umë dënk rëhnakëfu, 22 iyavëta lëw̃u yëɗakëfu, Iƴir Ipacah, nte kwëtëk ŋa vintaw̃ary fu hna, nke dahëse ile rufëɗëhëfu paryi nuỹaɗen viỹë vile ñaɗ njëɗafu va.

23 Awa age nurun ga nkoɓu ɓokala gë Korent kaɓi kaỹëhnahnëko gë w̃uhnë ye. Araɓi sëmu ge mërëɗëfu! W̃ënu ŋa ye seɗe ntaw̃ary mën ŋa. 24 Ƴëkëlehnëlëfuhna yefu vësankaf hun, alehniwu gante ntiɗun kwëtahn hun ŋa. Ikwëtahn hun ŋa njaw̃ëk! Ɓare ñaɗëfun ryokuŋëntifu soŋe uhnatah hun w̃a.

2

1 Soŋe umë ye, pëhnaɓu antë vokaryiwu gë ỹal hun, antë voku yiw̃ëhnëndanu. 2 Age njiw̃ëhnëndanëmu, mo yëɗaɗëho uhnatah w̃a? Vële yiw̃ëhnëndanëɓu va bi? 3 Soŋe ile herëhnahnëmuno koyëna ỹa: ñaɗëwohna, ge tëkëryiɓu, njiw̃ëhnëndanëniho vële rëfakëha njëɗaniho uhnatah w̃a. Pacëko: ge natëko, w̃uhnë fëna natëɗëhu fop. 4 Ƴëtëryin, gë wako mën ŋa kerëhnëmuno, sakahn mën ha pëɓëkawo yiw̃ëhnah g'ufëmpëhnahnah. Keryëhnëluhna soŋe yiw̃ëhnëndanu, ntiɓu rufahnu iña cankaf ɗus nte hwëhnaɓu soŋe hun ŋa.

Itavëhn aw̃en

5 Age ahnë likawo aỹëntaw̃u lavah, gena ami ntiko, koɗe ntehni w̃uhnë fop ntiko. Gena soŋe ỹaƴëndanu hnësëhnëmu watac, toña ỹa dënk ye. 6 Soŋe ahnë arac, ikwëɗ vëỹëntaw̃u va gwër nkeɗëha. 7 Tame tëfëku aravëhnuna do ahamënaỹehnuna, soŋe antë pëɓa uyiw̃ëhnah sankaf ɗëcët. 8 Awa tëƴëɗëmu, tufëryina ñaɗunëha. 9 Wëlin soŋe ile herëhnahnëmuno: ñaɗëfuho yëkëhnahnu soŋe yëtu bi maw̃ëhnëɗun fop wante lehnëɗerun ŋa. 10 Ge tavëntunëha ahnë, tavëndëɓuha ami fëna. Do ami, ge tavëhnëɓu —ge nke iñë ile rëfëka ravëhnu— soŋe hun ỹa ravahnëɗëfu haryënkw Këris hna, 11 soŋe antë Sintani nuỹa rënka ile tokandëhëfu. Njëtinëk ɗus vinahan vidëw̃u va.

Pol Tërowas hna

12 Ante tëkëɓuho Tërowas soŋe fëƴahnu Wanës WakasëkKëris ŋa, Ahwëhn a piɗëtëhnëkowo nkaw̃ soŋe lihahnu. 13 Ɓare ndëñëɓuho ɗus, kaɓi tëkatëlëw̃aw̃ohna hnam Tit, arëfëlënta mën a. Soŋe rac koyaɓuhëhniwo vëvë Tërowas va yilehnu Masedëwan hna.

14 Araɓi cëmbi W̃ënu ŋa! Mëkëɗen fop kaɓi gë Këris nkeyinëk kwëlëkwël. Paɓ gë fuhnë W̃ënu ŋa njëtëndanëɗëha Këris hn'ile-wo-le hna, had ɗatikola ile rehëɗ gante-wo-gante. 15 Ha, tehëɗen had ɗatikola hnëŋah Këris ỹa soŋe icëmb W̃ënu ŋa fagant vële rëfëk nkaw̃ nte yiryeryëɗ g'ipeh ka do gë vële rëfëk nkaw̃ nte yiryeryëɗ g'icëm ka. 16 Soŋe vëryaw̃, rehërya icëm ye ile yiryeryëɗ g'icëm; vëỹëntaw̃ va, rehërya uwám ye ule yiryeryëɗ g'uwám usër. Awa mo rëfëka nti ỹi sifa ɗoku? 17 Fuhnë gelëfuhna had vëyaɓah vële wafëɗ wanës W̃ën ki. Hali! W̃ënu ŋa faƴikëfu awa toña hnësëɗëfun tase lëw̃u hnë iɓëmënkël fu gë Këris.

3

Soŋe kwëtëla kasëk

1 Awa, ntiyahnëku bi itufëhna vokëɓun rufëhnandëfu gë watac? Mbalëkëfu bi, had gë vëỹëntaw̃ ki, vëkayëte vante yëtahnëɗunëhëfu fuhnë gë vëỹëntaw̃? 2 W̃uhnë dënk ye kayëte ntëw̃ fu tac nte herik hnë wasakahn fu hna, nte koɗëni vahnë va fop njëtëni do karaŋëni. 3 Ha, pacëk kayëte nte kerëk Këris ŋa yerun do hnë ɗoku lëw̃ fu hna ntihahnëk watac. Gena gë ihera kerik ɓare gë Iƴir W̃ën hunte wok cëmëɗina nke; kerina hnë wëraka, ɓare hnë wasakahn vahnë hna kerik.✡

4 Pacahnëkëfu waŋi haryënkw W̃ën hna, soŋe Këris ỹa. 5 Diyahnëlëfuhna koɗëfun lifu iñë fuhnë fo, ɓare g'iɗema W̃ënu ŋa w̃ëkahnëɓun lifu ile liɗëfun ỹi. 6 Umë w̃ëkahnëɓun yefu vële hnësëɗ soŋe kwëtëla kasëk ŋa. Kwëtëla tac, matina Sariya Moyis ỹa, ɓare hn'Iƴir Ipacah hna matik. Sariya Moyis ỹa g'icëm njiryeryëɗ, ɓare Iƴir Ipacah ŋa uwám w̃a njëɗahnëɗ.✡

7 Hnë wati Sariya Moyis hna W̃ënu ŋa tufahnëɗëho untënah ntëw̃u ŋa g'untancah cankaf. Yëka Moyis ỹa ntancëɗëho ɗus afo vëva Isërayel va vëhoɗilohna ntaŋëniha, ɓare untancah tac mbiỹëɗilohna. Ge paryi sariya ỹa kwëhnako untënah ŋi mama nkehahnëko ɗoku lëw̃u ỹa iƴiryery vahnë g'icëm, 8 do kas untënah ɗoku Iƴir ŋa kwëhnaɗina rëkwëlehna! 9 Ha, ge ɗoku sariya le yojëɗ ntavah W̃ënu ŋa kwëhnak untënah ŋa awa untënah nte kwëhnak ɗoku Iƴir nte satënëɗ ŋa lëbëk ɗus. 10 Do haryënkw hnë iŋi danc ntënah cankaf, danc ntënah sariya ỹa goryeryëna nafa. 11 Ge vëỹi vërac vile wok ɓiỹëna va njaɓëkawo ɗus ntënah ŋa, awa vile viỹëɗ va lëbëka ntënah ŋa.

12 Awa kaɓi ikwëtahn hwëhnayinëk hnë ɗoku Iƴir Ipacah li, gë afaya sankaf nësëɗen. 13 Diɗelënëhna had Moyis, umë ale sënkaɗëho yëka ỹa memaỹehnahnëhni vëva Isërayel va antë nuni yëka lancah lëw̃u ỹa lakënde lancah rac ɓiỹëɗina. 14 Ntiɗëniho koyëna kaɓi wahakili vëva Isërayel va piɗako, do cënkan tac nkok hafo dol ge karaŋëɗëni Vikerëh Vicër na. Ante maw̃ëhnëɗehnëha Këris ŋa fo ntihëtaɗ aŋi cënkan. 15 Ha, gë dol nte-wo-nte karaŋëɗëni vëva Isërayel vëkayëte Moyis va, iñë sankëɗ wahakili walëw̃ hni w̃a. 16 Ɓare ge ahnë gwëcëtak tëfa Ahwëhn a ntihëtëhnëɗe cënkan ŋa. 17 Awa, Ahwëhn a, umë hwëhnak Iƴir ŋa; do hn'ile nke Iƴir Ahwëhn hna, hnam nke ige afaya ŋa. 18 Do fuhnë fop, kaɓi wayëka fu w̃a cankëtak, nuɗen do tufahnëɗen hnë vankeya fu hna untënah Ahwëhn ŋa. Awa Iƴir Ahwëhn a vacëɗëhëfu, ntiɗëhëfu nkeyin gante nke umë ka, g'untënah nte wënaɗ kwëlëkwël.

4

Hnapul vë g'ambin hnë vapeƴa intil

1 Awa, ƴambëɗilëfuhna kaɓi W̃ënu ŋa, g'ikaỹëhnahn dëw̃u ŋa, kwëtehnahnëkëfu iỹi ɗoku. 2 Tavëɓun vankeya vacëfëhnah vante sow̃aryëɗëfunëho, iñë gena ile liɗëfun rokahnëfuni vahnë do tumpëɗilëfuhna wanës W̃ënu ŋa; ɓare toña ỹa yëtëndanëɗëfun wapacëk do koyëna njëkëlehnëɗëfun hnuỹafu ikwëtahn vahnë va fop haryënkw W̃ën hna. 3 Ge Wanës Wakasëk wante fëƴahnëɗëfun ŋi cënkak hnë vëryampo, hnë vële rëfëk nkaw̃ nte yiryeryëɗ g'icëm ka fo nke koyëna. 4 Vëhni vëhwëtahnëna kaɓi Sintani, w̃ën iỹi ɗuniỹa, mëpëndanëk wahakili walëw̃ hni w̃a. Koyëna vëhoɗina nuni humpen Wanës Wakasëk wante rufahnëɗ ntënah Këris ŋa, ale ye aw̃ëntëlënta W̃ënu ŋa. 5 Gena soŋe lëw̃ fu dënk fëƴahnëɗëfunëhëhni vahnë va, ɓare soŋe Yesu Këris Ahwëhn a ye; ge fuhnë ye, gelëfuhna Ahwëhn a, vëryokuŋëhn hun fo yeɓun soŋe Yesu ỹa. 6 W̃ënu ŋa më lehnëko: «Araɓi humpen ha ntanc fagant hn'umëhwëry hna!» Do umë dënk lancëndanëk humpen hudëw̃u ha hnë wasakahn walëw̃ fu hna, soŋe njëtahnin untënah ntëw̃u nte lancëɗ hnë yëka Këris hna.

7 Ɓare iỹi hnapul, hnë vapeƴa intil nke, umë fëhnëtahnëɗ fuhnë ye, gante njëtande iỹi fanka sankaf ile lëbëk fop matina ỹal fu, ɓare hnë W̃ën hna dënk matik. 8 Ndëñehniɓun gante-wo-gante, ɓare ŋwëỹehnëɗelëfuhna; mpaỹëmpaỹendeɓun ɗus, ɓare cilëtaɗilëfuhna; 9 koroteyehnëɗeɓun, ɓare W̃ënu ŋa tavëɗilëfuhna; këfëɗeɓun, ɓare mëkëɗelëfuna ryaw̃ifu. 10 Kwëlëkwël njoyinëk hnë vimbahn fu hna icëm Yesu ŋa, soŋe uwám lëw̃u w̃a tufëhnahn fëna hnë vimbahn fu hna. 11 Paɓëlëɗëfun icëm ŋa kwëlëkwël soŋe Yesu ỹa, soŋe nuhahni uwám Yesu w̃a hnë vimbahn vidëw̃ fu vinte rëfëka cëm va. 12 Koyëna icëm iŋa hnë fuhnë ndokuŋëɗ, ɓare uwám w̃a hnë w̃uhnë ndokuŋëɗ.

13 Vikerëh hna kerik: «Kwëtahnëɓu, soŋe umë hnësahnëɓu.»✡ Fuhnë fëna sifa ikwëtahn tac hwëhnaɓun do soŋe rac hnësëɗëfun. 14 Ha, njëtëɓun W̃ën hunte vëhnëndanëka Ahwëhn a Yesu mbëhnëndanëɗëhëfu fuhnë fëna gë Yesu do kwëtëɗëhëfu gë w̃uhnë ɗarël lëw̃u. 15 Fop ile horotëɗëfun ỹa, soŋe nafa hun ye, soŋe ipërëna W̃ënu ŋa nkoɗ campënd vahnë hna, do koyëna icamehn nte camehnëɗe W̃ënu ŋa nkwënaɗ soŋe icëmb dëw̃u ŋa.

Icëmb nte yejëk ŋa puɗina

16 Soŋe umë ye ƴambëɗilëfuhna. Wëla imbahn fu ŋa përëkand toƴe toƴe, ntaw̃ary fu ŋa fac-wo-fac kasëkaɗ. 17 Horot fu vë gaki ỹi kihnëk ge mëntëndëlehnini gë icëmb nte hnuỹaɗen ŋa, kaɓi horot rac hnuỹahnëɗen iŋi cëmb ƴaɓah nte wok puɗina. 18 Awa, fuhnë ƴëkëlehnëɗilëfuhna ile hnuɗe, ile wok nuɗena yëkëlehnëɗëfun, kaɓi ile hoɗe nuyi ỹa ɓiỹëɗina ɗus, ɓare ile wok nuɗena ỹa nkoɗ kwëlëkwël.

5

1 Imbahn nte hwëhnayinëk nkal li, had usank ule fërëkaɗ fac ryaw̃ ye. Ɓare njëtinëk, ambin hna, kwëhnayinëk acery nte woɗ kwëlëkwël. W̃ënu ŋa lik, gena vahnë. 2 Do tame, ŋëmëɗen, kaɓi ñankahnëkëfu cuɗayin mbahn ambin ŋa, nte yeɗ cery fu ŋa. 3 Koyëna lakënde pitëlin g'imbahn fu ŋa ɗuniỹa li tëkatëɗelënëfuhna ŋas fo kaɓi cuɗayinëk mbahn mbë g'ambin ŋa. 4 Ha, mpëd ante ỹëw̃ahninëk hn'usank hna, ŋëmëɗen had iɗiɓ dënah ryiɓinëk. Gena kaɓi ñaɗen cuɗëtayin imbahn fu ŋi ɓare pecehnëkëfu cuɗayin mbë ambin ŋa, soŋe mbahn nte wok cëmëɗina ŋa kohn mbahn nte sëmëɗ ŋa. 5 W̃ënu ŋa dënk ye ale fëhwëtaryëkëfu soŋe rac. Njëɗakëfu Iƴir Ipacah iŋa had sah ryënkwëryënkw hnë viỹë vile kwëtëhnëkëfu hna.

6 Koyëna, pëɓëkëfu kwëlëkwël ikwëtahn ŋa. Njëtëɓun ge hn'imbahn hna nkoɓun lëɗëfu, tëhayilënëhna idëɗ Ahwëhn hna. 7 Ha, g'ikwëtahn ŋa njasëɗëfun, gena gë inu. 8 Pëɓëkëfu ikwëtahn ŋa do pecehnëkëfu ravëfu iŋi mbahn do yifu lëɗëfu ɗarël Ahwëhn a. 9 Ɓare ile ỹaɗëfun ryënkwëryënkw ỹa umë ye, nëŋahna gë fuhnë wofu hnë iŋi mbahn ma ravëfu. 10 Fac yeɗ fuhnë fop tëfëka kahnin kitiŋa Këris hna soŋe kitiŋ fu. Koyëna ale-wo-le nuỹaɗ icos ile ndokuŋëk ỹa hnë ɗuniỹa lëw̃u hna nkal li, nke ifërën ma iw̃eh.

Ɗoku ikonjëndëlehn

11 Idak gë Ahwëhn a vintaw̃ary fu hna nke, soŋe rac njëkëlehnëɗen maw̃ëhnëniha vahnë va. W̃ënu ŋa njëtëkëfu wapacëk, do ntiyahnëko w̃uhnë fëna, hnë walaw̃ary hun hna, njëtërunëho wapacëk. 12 Ñaɗilëfuhna nke had itufëhna vokëɓun rufëhnandëfu, ɓare ñaɗerun ayëɗayiwu ile hoɗun asamehnahnëndunëfu, aholahnu alëkwanduni vële naỹënaryëɗ hnë ile hnuɗe fo hara gena ile ye ntaw̃ary hna. 13 Ge had cenakëfu nkeɓun, soŋe W̃ënu ŋa ye; ɓare ge gë hakili ntiɓun, soŋe hun ỹa ye. 14 Iŋahn Këris ŋa liỹehnëɗëhëfu, kaɓi pacëkëfu waŋi: Këris cëmëk soŋe fuhnë fop, awa koyëna, fuhnë fop cëmëntinëkëfu gë umë. 15 Cëmëk soŋe fuhnë fop, koyëna goɗelënëhna njëkëlehnënden hnëŋah lëw̃ fu fo, ɓare rëkëɗe njëkëlehnënden hnëŋah ale sëmëk soŋe lëw̃ fu ỹa do vëhnëk vësëm hna.

16 Soŋe umë ye gona njëkënde ahnë gante njëkëɗëha ɗuniỹa ki. Wëla koɓëri ŋa njëkëɓunëha Këris ỹa gante njëkëka ɗuniỹa ki, tame gona njëkënde koyëna. 17 Awa, ge ahn'a gë Këris ỹa nkeni, ahnë ahasëk ye: vantiya vacër va ntihëtik, vantiya vakasëk va ye. 18 Umë fop W̃ënu hna matiɗ, umë ale honjëndëlehnëkëfu gë umë g'uryema Këris w̃a do hwëtehnahnëkëfu ɗoku ikonjëndëlehn ŋa. 19 Ha, W̃ënu ŋa honjëndëlehnëkëhni vahnë va g'umë hn'iɓëmënkël fu gë Këris, tavëhnëkëhni wameh wadëw̃ hni ŋa. Do paƴëkëfu soŋe pëƴahnin konjëndëlehn tac. 20 Awa gë w̃ac Këris ỹa paƴiɓun do g'uryema W̃ënu ŋa nësëɗëfun had umë dënk w̃acëɗëhu. Awa, këlayirun g'uw̃ac Këris ỹa, maw̃ëryin ahonjëndëlehniwu gë W̃ënu ŋa. 21 Këris kwëhnalohna wameh, ɓare ntiɓëko wameh fu ŋa soŋe fuhnë vële yeyinëk g'umë va, W̃ënu ŋa catahna gë fuhnë.

6

1 Këlaɗerun, fuhnë vële ryokuŋëhnëɗëha W̃ën gë w̃uhnë, antë ahnëhahnu uyëɗ ule hnuỹarun gë W̃ënu ŋa. 2 W̃ënu ŋa më lehnëk:

«Hnë wati le rëhnaɓu hna, maw̃ëɓu uyëfa hu w̃a,

hnë fac peh hna, njijëɓu ryemaỹi.»✡

Awa tame, wëli wati ile maw̃ahnëɗ W̃ën iƴëfa vahnë ŋa; wëli fac peh ŋa.

3 Ñaɗilëfuhna lifu iñë le hoɗ menehna ahnë hn'ikwëtahn dëw̃u hna soŋe antë kwëhna ile nëw̃ëɗëhëfu hnë ɗoku lëw̃ fu hna. 4 Ɓare, fuhnë ñaɗëfun rufënafu hnë ile-wo-le hna had vëryokuŋëhn W̃ën paryi. Koyëna ɗuñënaɗëfun g'ikamëna cankaf wahorot w̃a, waɗëñah ŋa do wëwati wahambah w̃a; 5 vandaf va, icëɗ iŋa, iŋañëna vahnë ŋa; waɗoku wadakah ŋa, w̃ank wakwëɗ ŋa do roka ỹa; 6 G'usatah w̃a njasëɗëfun, g'uyët w̃a, g'iɗuñëna ŋa, do g'ipërëna ŋa. Iƴir Ipacah ŋa gë fuhnë nkentik, iŋahn fu ŋa paryi nke, 7 pëƴahnëɗëfun toña ỹa do W̃ënu ŋa njëɗaɗëhëfu fanka soŋe ɗoku rac. Iw̃ëta fu ỹa idi ile satëk ỹa ye. 8 Vahnë va ntënënëɗënihëfu, viỹë cëfëhnanëɗënihëfu; vëỹëntaw̃ ntehnëɗënihëhni vahnë wanës wapërën soŋe fu ỹa, viỹë wameh. Pëlanihëfu vëw̃ër, ɓare toña ỹa hnësëɗëfun; 9 had vële nkoni vëyëtëna pëlanihëfu, ɓare njëtënihëfu ɗus; had vële lakurëk pëlanihëfu, ɓare wëli, uwám hna fo nkoɓun; koroteyehn koroteyehnëɗënihëfu, ɓare vëhoɗina ndaw̃ënihëfu; 10 njiw̃ëhnëndanëɗënihëfu, ɓare vëhnatah fo yeɓun kwëlëkwël; kaỹëhnëɓun ɓare mbetëndanëɗëfunëhëhni vahnë vëyaɓah; ñoñ kwëhnalëfuhna, ɓare kwëhnaɓun ile-wo-le ỹa.

11 W̃uhnë vëỹënta fu vëvë Korent, pacënanirun, piɗëtëhnirun wasakahn fu w̃a. 12 Tufirun iña fu ŋa fop, ɓare w̃uhnë tufëlunëfuhna iña hun ŋa. 13 Nësëhnëɗëmu had vutah mën: piɗëtëhnëryinëfu, w̃uhnë fëna, wasakahn hun w̃a!

Itëhna ale rëfëka aỹëlëlu

14 Antë avanku kwëtëla gë vële wok vëhwëtahnëlahna Këris va. Ye koɗ mbankëni vësatah va gë vële wok vëlënënëna saryiya W̃ënu ŋa? Hak koɗ humpen ha mbankëni gë umëhwëry ŋa? 15 Këris ỹa koɗ bi caŋëni gë Sintani? Ale hwëtahnëka Këris ỹa koɗ bi tëfëlëndëni gë ale wok kwëtahnëlahna ỹa? 16 Ye mbankëni Cery W̃ën Cankaf ŋa gë wamën wamër ŋa? Fuhnë, acery W̃ënu paryi ŋa yeyinëk gante nësëk W̃ën ka:

«Hnë vëhni ntëɗëɗëfu do gë vëhni rëkëɗëfu yasëntëndewu,

W̃ën lëw̃ hni ỹa yeɗëfu do vëhni ɓulunda mën nkeɗëni.»✡

17 Soŋe umë ntehnëk Ahwëhn a:

«Cahnëryinëhni vële wok vëyëtëlohna vi do aỹaw̃ëtawuni.

Antë aỹaku ile ronkëk haryënkw mën do ami, kacaɗëmu.»✡

18 «Rëm hun yeɗëfu, do w̃uhnë vutah mën yeɗun, nësëɓu ami, Ahwëhn Fanka Fop.»✡

7

1 Wëlawo mën vële ỹahnëɓu ɗus, waŋi fop W̃ënu ŋa fuhnë ntehnëk ntinëhnëɗ. Awa pacënanëfu fop ile ronkënëɗ mbahn ŋa do gë ntaw̃ary ŋa. Dënënënëfuna W̃ënu ŋa do genëfu had umë dënk gante-wo ka.

Uhnatah Pol

2 Piɗëtëhnëryinëfu wasakahn hun w̃a. Ahnë dëntahnëlëfunahna, ahnë daw̃ëlëfuhna, ahnë tokalëfunahna, ahnë nufëhnëlëfuhna ile kwëhnëk. 3 Nësëla waŋi soŋe sëɗahnu. Rëkëɓu hnësu: hnë wasakahn fu hna nkerun kwëlëkwël lakënde sëmëfu. 4 Ikwëtahn cankaf hwëhnaɓu soŋe hun ỹa, naỹënaɗëfu ɗus soŋe hun ỹa. Wëla hnë horot fu hna pëɓëko ikamënaỹehn ŋa do kobëko hnatah w̃a.

5 Koɓëri ante tëkëɓunëho Masedëwan hna, wëla toƴe ƴinëgalëfunohna. Sifa waɗëñah ŋa fop fankëlëɓunëho: vankwajëla caharaɓ fu, gë vantakah wasakahn fu hna. 6 Ɓare W̃ën hunte hamënaỹehnëɗëhëhni vële silëtak va, kamënaỹehnëkëfuno g'itëk Tit ŋa. 7 Do gena itëk dëw̃u ŋi fo likëfu koyëna, ɓare ikamënaỹehn nte njëɗakëfu ŋi fëna natëndanëkëfu. Pëƴakëfu gante ñankahnëku soŋe avok ahnuw̃uno. Pëƴakëfu soŋe uyiw̃ëhnah lëw̃un w̃a, do ikahnënda hun soŋe mën a do soŋe umë ye uhnatah mën w̃a nkwënak ɗus.

8 Ha, lakënde ge njiw̃ëhnëndanëmu gë kayëte nte herëhnimuno ŋa, curala soŋe rac. Curaɓuho koɓëri ŋa kaɓi kamahnëɓuho njiw̃ëhnëndanëmuno fambëd gë kayëte tac, 9 ɓare tame, hn'uhnatah hna nkeɓu. Gena uyiw̃ëhnah hun w̃i hnatëndanëko, ɓare kaɓi uyiw̃ëhnah rac lik avacu vankeya hun va. W̃ënu ŋa ỹaɗëho koyëna, do aki fuhnë ñoñ diyiluhna w̃eh. 10 Uyiw̃ëhnah ule ñaɗ W̃ënu ŋa liɗ mbacëni vahnë va vankeya vantëw̃ hni va soŋe W̃ënu ŋa kol pehëtahnëni do curaɗelënëhna soŋe yiw̃ëhnah rac. Ɓare uyiw̃ëhnah vë ɗuniỹa ỹi, ile wok diɗina vahnë va mbacëni vankeya va, icëm njojëɗ. 11 Ƴëkëryin uyiw̃ëhnah ule ñaɗ W̃ënu ŋa ile nagëhnëku ỹa: gante ñankahnëkuno asahnu hn'uw̃eh rac hna, tëƴërunëho aravëhniwu kaɓi cilëtarunëho w̃eh rac, ntakëkuno gë ntavah W̃ënu ŋa, g'ufër sankaf ŋa ñankahnëkuno ahnuwuno, g'ikahnënda soŋe mën a, do canërunëha aw̃en a! Hnë waŋi, tufahnërun gentahniluhna. 12 Awa ge kerëhnëmu, gena soŋe ale lik w̃eh, gena fëna soŋe ale liyik a, ɓare soŋe ayëtahnu wapacëk haryënkw W̃ën hna ikahnënda nte hwëhnarunëho soŋe lëw̃ fu ỹa ye. 13 Rac ye ile hamënaỹehnëkëfu ỹa.

Do fëna, uhnatah ule kwëhnako Tit w̃a, kaɓi w̃uhnë fop tisëndanërunëha, natëkëfu g'ahaw̃ary. 14 Ani gë njihahnëryind Tit ỹal hun hna naỹënaɓuho ɗus haryënkw lëw̃u soŋe hun ỹa do cëfëhnanëlunohna. Kwëlëkwël toña hnësëhnëɗerunëho do wante hnësëɓunëho soŋe hun ỹa haryënkw Tit hna tufëhnak toña ye fëna. 15 Do koyëna iña dëw̃u soŋe hun ŋa nkwënaɗëho ante ndënkwëtaɗëho imaw̃ëhn nte w̃aw̃ëhnërunëhawo w̃uhnë fop ŋa, gë gante kacarunëhawo g'untënah do gë ntakah ka. 16 Natëko kaɓi koɗëmu hwëtahnu g'afërën.

8

Uhwëhna nëf

1 Vëỹënta fu, ñaɗëfun ayëtëndaniwu gante tufahnëk W̃ën ipërëna dëw̃u hnë vacery sali wavë Masedëwan hna. 2 Waɗëñah waƴaɓah ɗus yehëhni vële hwëtahnëk va ɓare uhnatah lëw̃ hni sankaf w̃a njaɓëko. Do njëɗahnëniho g'uhwëhna nëf cankaf, mama kaỹëhnahnëniho ɗëcët. 3 Seɗe yeɓu, vëhni njëɗahnëni ile koɗëni njëɗahnëni ỹa, hafo ɗëcët, mama nkoɓunëho tëƴëlëfunihna iñë. 4 Muntanihëfu ɗus g'iɗëñan cankaf untënah soŋe ndemantinihëhni vële hwëtahnëk vëvë Yerusalëm va. 5 Ntini ntëbi dënk gante nahaɓunëho ka: njëɗëhnani vëhni dënk ten Ahwëhn hna, tac gë fuhnë, gante ñaɗ W̃ën ka. 6 Soŋe rac ye muntaɓunëha Tit mbokary ỹal hun hna, soŋe puhna ɗoku ile pëgwëko ỹa. 7 Njaɓëku ile-wo-le ỹa: kwëtahnërun, kolërun wanës, njëtërun viỹë W̃ën va do këbënarun kwëlëkwël soŋe aryokuŋu. Do iña nte rufirunëho ŋa fëɓëku. Awa, soŋe ɗoku rac tufëhnaryin fëna njaɓëku nëf ŋa ɗus. 8 Porosiŋëluhna aliwu watac, ɓare ikahnënda nte kwëhnani vëỹëntaw̃ ŋa yëtëndanëɗëmu soŋe arufahnu, gë vëhni ka, toña iña hun ŋa. 9 Njëtërun ipërëna Ahwëhn fu ŋa Yesu Këris: mbetako, ɓare soŋe hun ỹa, ahaỹëhnah ntiyako, soŋe ahnuỹahnu fop hafo pad.

10 Nahan mën ŋa hnësëhnëɗëmu hnë waŋi: ỹanko w̃uhnë ryënkwëko aỹandu alinëhnuni vëvë Yerusalem vële hwëtahnëk va do fëna w̃uhnë ryënkwëk linëhnëkëhni. 11 Awa, tëfëka afuhnawu tame, g'iña përën, nte hwëhnarunëho ante pëhnarunëho aliwu ŋa dënk, gante mëkëɗun ka. 12 Age njëɗahnëɗe gante mëkëɗe ka g'iña ŋa W̃ënu ŋa maw̃ëɗ. Tëƴëna ile wok mëkëɗena. 13 Gena ahaỹëhnëndaỹehniwu w̃uhnë tac avetaỹehnuni vëhaw̃ary, ɓare soŋe ahëñëlahnu w̃uhnë fop ye. 14 Dol ỹi, koɗun ahnufu ile yaɓëku ỹi soŋe mbalëtahnëni vëhaw̃ary. Ge fac ryampo w̃uhnë fëna nkojëku iñë, vële njaɓëɗ va ndemagëɗënihu. Koyëna fop këñëlahnëɗun. 15 Had gante kerik hnë Vikerëh W̃ënu ka: «Ale vankëtëko ɗus ỹa nuỹalohna ɗëcët. Ale vankëtëko toƴe ỹa ñoñ gojëlawohna.»✡

Tit gë vërëfëlëntaw̃u

16 Araɓi cëmbi W̃ënu ŋa, umë ale lik hnë ntaw̃ary Tit hna ikahnënda soŋe hun g'idëmën ka. 17 Ante tëƴëɓunëhawo njiryi njëkiwu ỹal hun hna, Tit maw̃ëko. Toña toña ỹa umë dënk rëko pëhna njiryi g'uhnatah sankaf. 18 Paƴëɓunëha gë aỹënta fu ale hwëhnak uw̃ac fërën hnë vële hwëtahnëk hna fop soŋe ɗoku fërën lëw̃u ipëƴahn Wanës Wakasëk ŋa. 19 Vële hwëtahnëk va dënk rahnëka njinti gë fuhnë soŋe yoryifu Yerusalem hna iɗema nte varëpik ŋa soŋe icëmb Ahwëhn ŋa. Koyëna, tufahnëɗëfun ikahnënda fu ŋa. 20 Ntiɗëfun gante nkoɗëfun gwëryahnëɗilëfuhna wanës wameh soŋe iỹi koryi yaɓah ile hwëtehnahniɓun ỹi. 21 Njëkëlehnëɗëfun soŋe lifu ufërën gena haryënkw W̃ën hna fo ɓare haryënkw vahnë va fëna.

22 Gë vëhni paƴaryëɓunëha Tit. Umë fëna ahahnëndak ye. Rac hnuɗëfun kwëlëkwël hnë fop wante ntiɗ ŋa. Do kat, kwëtahnëku ɗus, soŋë rac ikahnënda dëw̃u ŋa nkwënak. 23 Tit, umë, arëfëlënta mën a ye do g'umë ndokuŋëɗëfun fagant hun. Vëhaw̃aryi vi, vëhni cañëtini vëvë vacery sali va ntini ɗoku rac soŋe icëmb Këris ŋa. 24 Tufëryinëhni ñaɗunëhëhni ɗus, njëtahnëni vëvë vacery sali va toña hwëhnaɓun soŋe wapërën wante hnësëhnëɗerun ŋi.

9

W̃ënu ŋa ñaɗëha ale yëɗahnëɗ g'uhnatah

1 Ɓërakëndëw̃ohna herëhnu soŋe uryema ule njëɗanahnëɗeni vële hwëtahnëka Këris vëvë Yerusalem va. 2 Njëtëɓu ikahnënda përën hun ŋa. Wapërën fo hnësëɗëfu soŋe hun ỹa hnë vëvë Masedëwan hna. Ntehnëɓuhëhni: «Vële hwëtahnëk vëvë Akayi va koɓëri ỹanko kahnëndani njëɗahnëni.» Ikahnënda cankaf hun yënkëkëhni vëyaɓah hnë vëhni. 3 Cañëtëryiɓuhëhni vëỹënta fu vi soŋe ndemanihu ahëbënahnu gante nësëɓu ka. Koyëna nuɗëni ile hnaỹënahnëɓu soŋe hun ỹa do watac gelohna nafa këm. 4 Ñaɗilëfuhna rëfëlëryifu gë vëvë Masedëwan va arëkatiwu hara pëhwëtaluhna, wati rac ikwëtahn nte hwëhnaɓun soŋe hun ŋa usëfëhnah fu yeɗ, nësëɗena dënk usëfëhnah hun w̃a. 5 Soŋe rac hnahahnëɓu tëfëka tëƴini vëỹënta fu vi ndënkwëryini gë ỹal hun soŋe paɓëndani uyëɗ ule lehnërunëho yëɗahnëɗun w̃a. Koyëna uyëɗ w̃a këbënayik do njëtëɗe ile yëɗahnik gë uhwëhna nëf ye gena g'ufërëɗel.

6 W̃uhnë dënk njëtërun waŋi: ale hnaɗëk toƴe fo ỹa toƴe fo mbarëpëɗ do ale hnaɗëk yaɓah ỹa yaɓah mbarëpëɗ. 7 Ale-wo-le tëfëka njëɗahn ile pëhnak hn'intaw̃ary dëw̃u hna, hara curana ma nti g'ufërëɗel. W̃ënu ŋa ŋahnëɗëha ale yëɗahnëɗ g'uhnatah. 8 W̃ënu ŋa kwëhnak fanka soŋe njëɗaw̃u fop wasifa viỹë vifërën va, ahwëhnahnu kwëlëkwël fop ile valëku ỹa hafo kobu soŋe alihahnu vantiyehn. 9 Akerik:

«Njëɗaɗëhëhni g'uhwëhna nëf vëhaỹëhnah va,

ipërëna dëw̃u ŋa mbiỹëɗ kwëlëkwël.»✡

10 W̃ënu hunte yëɗaɗëhëhni uhnëɗa vële hnaɗëɗ va do gë roka ile tokëɗëni vahnë va, njëɗaɗëhu w̃uhnë fëna ile valëku ỹa do nkwënëɗ soŋe ipërëna hun ŋa ntëw̃ had atëh. 11 W̃ënu ŋa mbetëndanëɗëhu hnë le-wo-le hna soŋe aholahnu arufahnëndu kwëlëkwël uhwëhna nëf hun ŋa; koyëna vëyaɓah camehnëɗëniha W̃ënu ŋa soŋe uyëɗ hun ule nuỹaɗëni hnë fuhnë w̃i.

12 Uw̃i yëɗ ntiɗ viỹë vëhi: ndemaɗunëhëhni vële hwëtahnëk vëvë Yerusalem va, njëɗaɗunëhëhni ile wojëkëhni ỹa, do camehnëɗëniha W̃ënu ŋa g'intaw̃ary fop. 13 Wati nte nuɗëni uyëɗ sankaf ule yëɗarunëhëhni cëmbëɗëniha W̃ënu ŋa soŋe imaw̃ëhn hun Wanës Wakasëk wëɓa Këris ŋa nte rufahnërun g'uhwëhna nëf hun w̃a soŋe lëw̃ hni gë vahnë fop. 14 Do njëfaɗënihu g'iña cankaf soŋe ipërëna cankaf nte njëɗëku W̃ënu ŋa. 15 Araɓi cëmbi W̃ënu ŋa soŋe uyëɗ lëw̃u w̃i ule wok koɗena ñaŋi!

10

Idëkwa Pol soŋe vële hnëw̃ëɗëha

1 Ami Pol —ale lehnëɗe aryëm yeɓu ge haryënkw hun nkeɓu, ɓare ge ŋaw̃ëtamu ñoñ cow̃ëɗa ile ỹaɗëfu hnësu ỹa— këlaɗëmu g'iƴam do gë ipërëna Këris ŋa, 2 Muntaɗëmu ant'ahnësehnuno gë wayap ge haryënkw hun nkeɓu! Njapënanëɗëfuhëhni vële lehnëɗ njasa ɗuniỹa yasëɗen. 3 Paryi nke vahnë fo yeyinëk, ɓare gante mëtëɗëfun ka gena had gante mëtëɗëni vahnë. 4 Viw̃ëta vile w̃ëtanden va gena viva vahnë, ɓare fanka falëw̃ fu fa W̃ën hna matik soŋe mbëvehnahn fop vile yaw̃ënaɗ haryënkw W̃ën va. Mbëvehnëɗëfun vinahan vimeh va, 5 gë fop ile w̃emaỹehnëɗ vahnë va njëtëniha W̃ënu ŋa. Ñaɗëfun wëcëtëfu wahakili vahnë va soŋe maw̃ëhnahnëniha Këris ỹa. 6 Wati nte padëɗ imaw̃ëhn hun ŋa, tac këbënaɗëfun finiŋëfu fop iŋwëỹëhn ŋa.

7 Ƴëkëryin viỹë vi gante nke ka. Ge nke ale pacëk Këris hwëhnëka, tëfëka njët wapacëk waŋi: Këris hwëhnëkëfu fuhnë fëna g'umë ki! 8 Ahwëhn a njëɗakëfu imëk ŋa soŋe ayaw̃ënahniwu hn'ikwëtahn hun hna, gena soŋe afërëkaniwu. Soŋe rac ye cëfëhnëɗilohna naỹënaw̃. 9 Ñaɗa ntiya had ñaɗëmu lakënawu gë wante herëndiɗëmu ŋi. 10 Vëryampo ntehnëɗëni: «Waŋi wanës Pol ntënëk do njaw̃ëk, ɓare ge fagant lëw̃ fu nke, kihnëk do wante nësëɗ ŋa kwëhnana nafa.» 11 Araɓi vële hnësëɗ aki va njëtëni wapacëk iỹin: gante nkeɓun hnë wanës wante herëndiɗerun ŋaw̃ët ki, koyëna nkeɗëfun fëna hn'ile liɗëfun hna ge tëkëryiɓun ỹal hun hna.

12 Ɗëkëɗilëfuhna hëñëndëlehnafu ma dënk w̃ëntëndëlehnafu gë vahnë vële ỹak hnaỹënaɗ vëhni dënk vi. Añëŋa ntiyaɗëni vëhni dënk ñëŋahnëni do mëntëndëlehnani gë vëhni dënk. Vëỹi vahnë wahwëhnana hakili. 13 Ɓare fuhnë, naỹënaɗilëfuhna hafo ryëcëtëfu rëkwëlehna ỹa; ɗoku ile njëɗakëfu W̃ënu ŋa hnaỹënandëɓun, ɗëcëtëɗilëfuhna rëkwëlehna dëw̃u ỹa, do ɗoku rac yokëfu hafo ỹal hun hna. 14 Ge ƴiryekëndilëfuhna ỹal hun hna, vëryampo kokënd ntehnëhni ndëcëtëɓun virëkwëlehna va soŋe ile hnaỹënanderun ỹa. Ɓare njëtërun dënk fuhnë ryënkwëko rëkëryifu ỹal hun hna gë Wanës Wakasëk wëɓa Këris. 15 Ɗëcëtëɗilëfuhna rëkwëlehna fu ỹa: naỹënaɗilëfuhna soŋe waɗoku vëhaw̃ary. Ɓare ñaɗëfun ikwëtahn hun ŋa nkwëna, do koyëna ikaỹ ɗokuŋa fu ŋa nkwënaɗ g'ahaw̃ary, hnë w̃uhnë, ɓare hara ɗëcëtëlëfuhna hn'ile kahnëndëhniɓun rëryëfu hna. 16 Wati rac koɗëfun fëƴahnëfu Wanës Wakasëk ŋa hnë waresiỹo wale ye ƴankwët ỹal hun hna. Ñaɗilëfuhna ryokuŋëfu ile pëgwëni vëỹëntaw̃ do hnaỹënahnëndëfu waɗoku wante ntini ŋa.

17 Age ahnë ñaɗ naỹëna, araɓi naỹëna soŋe ile ntinëhnëka Ahwëhn a.✡ 18 Mo rëfëka naỹëna? Gena ale sëkwaryëɗ nkaf ntëw̃u ŋa, ɓare ale cëkwaryëɗ Ahwëhn a ye.

11

Pol gë vëfaƴik vëw̃ër va

1 Araɓi aryuñënanëhnuno toƴe hnësëhnu had asenak. Ha, nduñënanëryino! 2 Iñew̃ary cankaf inte w̃atik hnë W̃ën hwëhnaɓu soŋe hun ỹa. Asan aryampo fo yëkëhnëmuna, umë ye Këris, do ñaɗëfu rëkaryu hnë umë had aryag afacah ale wok ƴëtëna ten asan. 3 Ɓare ntakëko vinahan vipërën hun va përëkani, do cabëtehnirun soŋe ant'awow̃u aỹahnuna Këris ỹa g'intaw̃ary fop, had gante tokakawo lën Ev ka gë warit walëw̃u w̃a. 4 Ge ahnë njijëk pëƴandu wëɓa Yesu haw̃ary hara gena soŋe Yesu nte fëƴayirun, wëɓa iƴir kaw̃ary nte hnëmpëlëk gë nte hnuỹarun ŋi, do wëɓa Wanës Wakasëk wakaw̃ary wante hnëmpëlëk gë wante hnësëhnirun ŋi, nduñënahnëɗun ɗus watac. 5 Ɓare vële lirun had vëfaƴik vësankaf vi ntiyahnëko ñoñ vëlëbëlohna. 6 Koɗ nke kolëla ɗus wanës ŋa, ɓare ge uyët W̃ënu ŋa ye, kwëhnaɓu. Tufëɗerunëho wapacëk kwëlëkwël, hnë fop ile liɗëfunëho hna.

7 Ntëntëɓu bi kaɓi mbanaɓu ami dënk soŋe lënëhnu w̃uhnë ante njëtëndanëɗëmuno Wanës Wakasëk W̃ënu ŋa hara tëƴëluhna asosuno iñë? 8 Maw̃ëɓu hnapul vëvë hnë vacery sali vakaw̃ary soŋe wëɓal mën ŋa, soŋe holahnu ryokuŋëhnu w̃uhnë. 9 Do hnë wati nte nkeɓuho hnë w̃uhnë ŋa, ñoñ tëƴëlunohna nte mbalëkowo ŋa, kaɓi vëỹënta mën vële w̃atiko Masedëwan va njonëhninihowo fop ile valëɗëhowo ỹa. Ŋwëỹëɗëfuho kwëlëkwël soŋe yewu iɗiɓ hun do nkoɓu wëỹëndu. 10 Hnë Akayi li fop ahnë koɗina ntihët ile naỹëhnahnëɗëfu ỹi. Gë toña Këris ile ye hnë ami ỹa, koɗëfu lehnu toña ye. 11 Soŋe ye liɗëfu waŋi? Kaɓi ŋahnëɗiluhna bi ye? Hali, W̃ënu ŋa njëtëk ŋahnëɗëmu! 12 Ile liɗëfu ỹa nkoɗëfu lindu soŋe vële ỹahnëɗ hnënda naỹëhnahnëndëni hëñëlëlahnëfu gë fuhnë, vahnë vërac antë nuỹani. 13 Vahnë vërac ntiyani had vëfaƴik Këris hara vëw̃ër ye, vëryokuŋ vëroka vahnë fo. 14 Do umë gena ile fëmpëhnahnëk, kaɓi Sintani umë dënk ntiyako mëleka humpen. 15 Awa ge vëryokuŋ vëlëw̃u va ntiyani had vahnë vësatah, umë gena fëmpëhnahnah. Ɓare wapuya wadëw̃ hni ŋa meɗ had gante tëfëka ɗoku lëw̃ hni ka.

Horot ile yehawo Pol

16 Mbokëmu rëfëtanëhnëndu: antë ahnë ntiyahna asenak yeɓu. Ma awa, ge had ale cenak yëkiɓu, maw̃ëryin koyëna nkeɓu soŋe holahnu hnaỹënahnu toƴe, ami fëna. 17 Wante hnësëɗëfu ŋi, gena wante w̃atik hnë Ahwëhn hna, ɓare had senëk nësëɗëfu. Ɓare pacëko kwëhnaɓu ile hoɗëfu hnaỹënahnu. 18 Awa kaɓi vëyaɓah wadëw̃ hni ŋa naỹënahnëɗëni, ami fëna naỹënahnëntëɗeɓu. 19 W̃uhnë vële ỹak ritëk vi nduñënanëhnëɗunëhëhni ɗus vësenak va! 20 Nduñënaɗun alindewu had vëramp, arokandewu, arokëhnëndewu hnapul hun ỹa, do njafaŋëndënihu do ndafëndënihu wayëka hna. 21 Tavëndinëfu ge kwëhnalëfunohna fanka ile lihanderun koyëna!

Ɓare, ile-wo-le ndëkëko ahnë naỹënahn, ndëkëɗëfu ami fëna. Nurun, tame nësëɗëfu had senëk. 22 Wa-ebëre ye? Ami fëna, Ebëre yeɓu. Vëva Isërayel ye? Ami fëna, ava Isërayel yeɓu. Vële hnagik hnë hnënk Abëraham ye? Ami fëna, hnë hnënk Abëraham nagiɓu. 23 Vëryokuŋëhn Këris ye? (Wëlin mbokëɗëfu hnësu had senëk paryi!) Ami ye aryokuŋëhn Këris ale lëbëkëhni vëhni ỹa. Ndokuŋëɓu lëbëw̃ëhni vëhni, cëɗiɓuho lëbëw̃ëhni vëhni, ndafiɓuho lëbëw̃ëhni vëhni do nkwafëɗëfuho ntaw̃ary mën ŋa kwëlëkwël lëbëw̃ëhni vëhni. 24 Wasëwif w̃a ntampëniho wahwënta mbëɗ (5) nte-wo-nte ŋa vantamp wafëhw warar g'imbëɗ gë wahnah (39) va fop. 25 Wahwënta warar (3) vëvë Rom va ndafëniho ɗus, hwënta ryampo ntutiɓuho gë wëraka; wahwënta warar (3) përëkaryëkowo wasiskulu w̃a hnë wov hna do hwënta ryampo ntiɓu anent gë umëɗ ndampo w̃ënka hna. 26 Hnë ƴasëlehn mën ƴaɓah hna, pankëlëɗëfunëho wati-wo-wati waŋaƴah hnë wasën hna, gë wabandi ŋa, gë hnënk mën wasëwif ŋa, gë vële wok vëyena wasëwif va, gë watenda ŋa, gë vankor vacankaf va, gë wawov w̃a, do gë hnë vëỹënta mën wamër hna. 27 Ntiɓu waɗoku wadakah ɗus do nkwankaɗëhowo ɗus wakwëɗ ŋa. Njoɗëhowo inte ŋa gë w̃ënka per do wahwënta w̃a cuŋëɗëfuho fërëɗel. Njoɗëhowo huji do nuỹaɗëwohna viỹi vile sënkaɗëfu. 28 Do nkwënëɗëfu hnë watac uryëñah mën soŋe vële hwëtahnëk va fop. Umë hnahaɗëfu fac-wo-fac. 29 Ge ahnë nambëk fanka, ami fëna njëtaɗëfu kwëhnala fanka. Ge ahnë tavëk ikwëtahn ŋa, umë njakënëɗëho sakahnëha ɗus, ami.

30 Ge tëfëko hnaỹënaw̃, gë inamb fanka mën ŋa naỹënaɗëfu. 31 W̃ën, Rëm Ahwëhn fu Yesu, umë ale sëmbëɗe kwëlëkwël ỹa, njëtëk mërëɗa. 32 Ante nkeɓuho hnë Damas hna, guverëner ava ahnaw̃ ale w̃aciko Aretas ỹa, kwëtëkëhni viyëka warënka tenda hna njëkande soŋe pëlahno. 33 Ɓare hnë kankel njëbiɓuho do saniwu hnë fenetër mir le heceko tenda hna, do pehëɓuhawo.✡

12

Huɗakery Pol g'ulëmpëhn

1 Awa afo hnaỹënawu, mama nkok kwëhnana nafa. Ha, ñaɗëfu hnësu soŋe vile nuỹehnëko Ahwëhn a hnë huɗakery, visow̃ik vile njëtëndanëko hnë ntaw̃ary mën. 2 Njëtëɓuha asan ale yeho arëfal Këris, tëkëk wabëhn ipëhw gë wahnah (14), koɓëri ga kaƴëndëka W̃ënu ŋa hafo hnë ƴaŋ hn'ambin hna. Bi g'imbahn dëw̃u per ma mbahn këm nkeho? Ye yëtëɓu? W̃ënu ŋa fo yëtëk. 3-4 Njëtëɓu aỹi asan kaƴëndiko hn'ile nkeho W̃ën hna ɓare ƴëtëla bi g'imbahn dëw̃u ŋa per nkeho ma hali. W̃ënu ŋa fo yëtëk. Hnam ambin hna, aỹi asan nkwëryëko wanës wante sow̃iko kobëry, ile nkok ahnë tëfëlahna tëfëta. 5 Naỹënëɗëfu iỹi sifa ahnë, ɓare ge soŋe lëmën ỹa dënk ye naỹënaryëɗa ñoñ, ge gena ikihn mën ŋa. 6 Ge ñakëndëɓuho hnaỹënaw̃ gekënda senëk, kaɓi toña ỹa fo hnësakëndëɓu. Ɓare kehaɗëfu hnaỹënaw̃ soŋe ahnë antë kwëtahno ntëbi ile nuɗ liɗëfu ỹa ma nkwëryëɗ wante haraŋëɗëfuhëhni vahnë va.

7 Awa, soŋe antë vëntaw̃ soŋe viỹë visow̃ak vifëmpëhnahnah vile njëtëndanëko Ahwëhn va, w̃emak sankaf njëɗako had ulëmpëhn hnë mbahn mën hna, afaƴik Sintani dënk ye, memaỹehnahno antë vëntaw̃. 8 Muntaɓuha Ahwëhn a wahwënta warar ntihëtëhno iỹi w̃emak. 9 Më ntehnëko: «Kwëlëkwël, ufërën mën w̃a gwër nkeɗëhi: hn'uhihnah hu hna tufëhnaɗ wapacëk fanka mën fa.» Awa kaɓi koyëna nke tame mbëntaɗëfu g'intaw̃ary fop soŋe kihn mën ŋi, ɗanko fanka Këris fa ntëɗahn hnë ami. 10 Awa, soŋe rac ye natëko gë kihn mën ŋi gë waƴew̃ ŋa gë waɗëñah ŋa gë wahorotehn w̃a do gë vifëmpëhnahnah va, waŋi nkeho kaɓi maw̃ëhnëɓuha Këris ỹa. Ge kihnëɓu, hnë wati rac njaw̃ëɗëfu.

Pol pëmpëhnahnëka soŋe vëvë Korent

11 Nësëɓu had senëk, ɓare w̃uhnë forosiŋëko. W̃uhnë rëfëkawo asëkwaryuno kaɓi ñoñ vëlëbëlohna vële lirun vëfaƴik vësankaf hun vi, lakënde gela ñoñ. 12 Ante nkeɓuho fagant hun ŋa ntiɓuho g'iɗuñëna cankaf sifa wëdahëse do gë vifëmpëhnahnah fop wante rufahnëɗ wapacëk afaƴik yeɓu. 13 Ye linëhnëɓuhëhni vacery sali vëñëntaw̃ va woɓu dinëhnëluhna w̃uhnë, ge gena ile woɓuho gela iɗiɓ hun? Tavëhnëryino idëntahn tac nte lëntahnëmu!

14 Wëlin pëhwëtaɓu hnehëryiwu ỹal hun hna rarëna ỹa, do ñaɗa yewu iɗiɓ hun. Gena koryi hun ỹaɗëfu, w̃uhnë ye! Gena fatah fa hwëtëhnëɗëhëhni koryi vële hnagëka va, ɓare vële hnagëkëhni vutah va rëfëkëhni kwëtëhnëndënihëhni koryi vutah vuntëw̃ hni va. 15 Ge ami ye, njëɗahnëɗëfu g'intaw̃ary pacah fop ile hwëhnaɓu ỹa, do njëɗëhnaɗëfu ami dënk soŋe vintaw̃ary hun va. Ge ỹaɓu ỹahnu, w̃uhnë ŋayëtëɗun bi iña hun soŋe mën ỹa?

16 Njëtërun dënk, ami geluw̃ohna iɗiɓ hun. Ɓare mpëd nkeni vële lehnëɗ tokamu, tëndëhnëmu gë wamër mën ŋa! 17 Ƴëkëryinëhni vële faƴiɓuho va, tokëhnëmu bi hnapul hun ỹa bëɓ hn'aryampo hnë vahnë vërac? 18 Muntaɓuha Tit njiryi gë ỹalun do paƴëryiɓuha aỹënta fu aryampo g'umë. Tit tokëhnëku bi hnapul? Ami g'umë tëfëlëryilëfuhna bi hn'ankaw̃ ndampo g'ikahnënda ndampo?

19 Mpëd ntiyahnëku, hnë wati le haraŋëɗerunëho li fop, toña lëw̃ fu ỹa fo bi yëkëlendëɓunëho haryënkw hun? Haryënkw W̃ën hna nësëɗëfun had vële vëmënkëlëk gë Këris do umë fop soŋe ayaw̃ënahniwu ikwëtahn hun hna liɗëfun, w̃uhnë vële ỹahnëɓun ɗus. 20 Ntakëko yiryiwu rëkatu gante nkoɓu ñaɗa do rëkëryiwu gante nkorun ñaɗiluhna ka. Ntakëko antë yiwu rëkatu sonko gë ñew̃aryël gë vantavah va gë ipitël vukore vukore gë inëw̃ël gë inaỹënalahn do gë nkwërëla këm. 21 Ha, ntakëko ge mbokëɓu yiryiwu, W̃ënu mën ŋa cëfëhnëndano haryënkw hun do hnuỹawu hnë vëyaɓah ile yiw̃ëhnëndanëɗëho kaɓi nkoni menëndëni gë koɓëri ka, vëravëna ronkah lëw̃ hni gë ndakëntal nte ñew̃ëk W̃ënu ŋa do gë itëf viw̃eh vile ñaɗ imbahn dëw̃ hni.

13

Siyab rëkwa Pol

1 Rarëna ỹa ỹaɗëfu hnehëryiwu gë ỹal hun. Kerik: «Gë vahnë vëhi ma vërar kitiŋëɗe ile yelëku ỹa.»✡ 2 Ante nehëryiɓuho higëna ŋa niraɓuhëhniwo vële liɗëho wameh koɓëri va. Do tame, gola ỹal hun hna, ɓare mbokëɓu hnësëhnëryindu: ge mbokëɓu yiryiwu, kaỹëhnahnëɗilohna gë vëhni do gë vëỹëntaw̃ va fop. 3 Ge ñaɗun ile rufahnëɗ Këris ỹa hnësëɗ bëɓ hn'ami, nuỹaɗun. Këris ỹa gena fanka këm gë cape hun, ɓare tufahnëɗ fanka falëw̃u fa hnë w̃uhnë. 4 Paryi nke, ante pakiko kërëwa hna, tufahnëlohna fanka, ɓare mbëhnëk gë fanka W̃ën fa. Do fuhnë fëna fanka këm yeɓun had gante nkeho umë ka. Ɓare nuɗun ga kwëhnaɓun fëna fanka W̃ën fa.

5 Ƴëkaryin w̃uhnë dënk, pëcëtaryin bi ikwëtahn ŋa nke hnë w̃uhnë. Pacëk bi Yesu Këris hnë w̃uhnë nke? Mpëd ñoñ gena ile rufahnëɗ rac. 6 Ɓare ntiyahnëko, pacëk, hnë fuhnë nke. 7 Muntaɗëfunëha W̃ënu ŋa soŋe antë aliwu iñë w̃eh. Gena soŋe rufahnahnëfu ɗoku fu ỹa hnë w̃uhnë padëk ɓare alihahnu ifërën ye, wëla ntehni nësëɗe fuhnë dilëfuhna ɗoku fërën. 8 Ñoñ mëkëɗilëfuhna lifu ile hnëmpëlëk gë toña ỹa, ge gena yiryeryëfu haryënkw. 9 Natëɗëhëfu nte-wo-nte nkoɓun kwëhnalëfuhna fanka ŋa do hara w̃uhnë njaw̃ërun. Do muntaɗëfun ahahnëndawu hafo le tëkwëk hna. 10 Kerëndiɗëmu ante nkok ŋaw̃ëlinëk ŋi kaɓi ñaɗa yapënawu ge tëkëryiɓu hnë w̃uhnë. Ahwëhn a njëɗako ucankaf ŋa soŋe yaw̃ënahnu ikwëtahn hun ŋa gena soŋe vëvehnahnu.

11 Awa tame, vëỹënta mën, geryin uhnatah hna. Ƴëkëlehnëryin ahahnëndawu, kamënaỹehnëlëryindën do gwëryëlëryin. Geryin hnë ƴam hna, do W̃ën iña ŋa gë ƴam ỹa gë w̃uhnë nkeɗ.

12 Gaỹëlëryindën gë iŋahn inte rufande vëỹënta hna. Fop vële hwëtahnëka W̃ën va nkaỹëryiɗënihu.

13 Araɓi Ahwëhn a Yesu Këris ndëwanu. Araɓi W̃ënu ŋa pëbënu g'iŋahn dëw̃u ŋa do Iƴir Ipacah ŋa nti avëmënkëlu w̃uhnë fop.

✡ 3:3 3.3: Icahn 34.28

✡ 3:6 3.6: Icahn 34

✡ 4:13 4.13: Wahnëw̃ 116.10

✡ 6:2 6.2: Esayi 49.8

✡ 6:16 6.16: Soŋe Walevi 26.12; Esekiyel 37.27

✡ 6:17 6.17: Esayi 52.11; Esekiyel 20.34,41

✡ 6:18 6.18: 2 Samiyel 7.14; 8.4

✡ 8:15 8.15: Icahn 16.18

✡ 9:9 9.9: Wahnëw̃ 112.9

✡ 10:17 10.17: Seremi 9.22; 1 Vëvë Korent 1.31

✡ 11:33 11.33: Vantiyehn 9.23-25

✡ 13:1 13.1: Ɗivëta Sariya 19.15; Matiye 18.16

Galasi

1

2

3

4

5

6

Kayëte nte kerëhnëkëhni Pol vëvë Galasi

Wade yehëhna hnë iŋi kayëte

Afaƴik Pol herëhnëkëhni vacery sali vante ye Galasi va iŋi kayëte yëbëlan bëhn wafëhw wahnah g'imbëɗ gë warar gë bëhn wafëhw imbëɗ g'imbëɗ (48 gë 55) ga ndëcëk hnagi Yesu ỹa. Pol njihahnëko vankol Galasi va soŋe karaŋëhni Wanës Wakasëk ŋa. Ntik rac fagant vële ye wasëwif gë vële wok vëyena wasëwif do vëyaɓah kwëtahnëniha Yesu.

Ante kërënak Pol ŋa, ɓiỹëna dënk vëryampo njijëni pëƴanihëhni vële hwëtahnëk va tëfëka kacini had gante tëƴëk sariya Moyis soŋe W̃ënu ŋa maw̃ëhni. Ga nkwëryëk Pol ga nësëɗe watac kerëk aŋi kayëte. Nësëɗ gë wanës waƴaw̃ah soŋe pacënëhnëhni vëvë Galasi va afo ikwëtahn ntëw̃ hni Yesu ŋa hoɗ pehëtëhni. Ntehnëkëhni W̃ënu ŋa maw̃ëko Abëraham cat haryënkw lëw̃u ani gë kacahnënde ỹa. Afo ikwëtahn ŋa hoɗ ntihna ahnë asatah haryënkw W̃ënu ŋa, do rac hoɗ njiryerya ahnë a nuỹa uwám ule hnëŋëɗëha W̃ënu ŋa.

Wëlin wanës wakwëhn nafa hn'iŋi kayëte: Sariya Moyis gë Wanës Wakasëk, vëfaya gë vëramp, wasëwif gë vële wok vëyena wasëwif.

Wëlin gante nke kayëte ka:

Simpaỹi (1.1-5)

Paryi Pol afaƴik ye do ile nësëk ya toña ye (1.6–2.21)

Sariya ma ikwëtahn (3.1–4.7)

Uryëñah Pol soŋe vëvë Galasi (4.8-20)

Soŋe Agar gë Sara (4.21-31)

Igo afaya (5.1-15)

Imbahn gë Iƴir (5.16–6.10);

Wanës watëkwa (6.11-18).

1

Simpaỹi

1-2 Ami Pol herëhnëryiɗëhu aŋi kayëte, w̃uhnë vëvë vacery sali vambë Galasi vi. Yesu Këris gë W̃ën Rëm le vëhnëndanëka vësëm ỹa rëhnako, matina hnë vahnë, gena gë fere ahnë liko afaƴik. Nkaỹëryiɗerun, ami gë vëỹënta mën vële yeɓun ani vi fop:

3 Araɓi W̃ënu ŋa, Rëm fu ỹa g'Ahwëhn a Yesu Këris ndëwanihu do njëɗënihu ƴam ỹa! 4 Ahwëhn a njëɗahnëk ntaw̃ary dëw̃u ŋa soŋe cosahnahn inav wameh fu ŋa. Koyëna ntihëtëkëfu hnë imëk meh iỹi ɗuniỹa vë gaki ỹi, gante ñaɗëho W̃ën Rëm fu ka. 5 Araɓi cëmbënde W̃ënu ŋa kwëlëkwël! Amina.

Wanës Wakasëk wëɗampo fo

6 Ami pëmpëhnahnëko soŋe gante njancërun aravuna W̃ën ki! Macëku gë ipërëna Këris ŋa, ɓare w̃uhnë, tavërun Wanës Wakasëk wadëw̃u ŋa, wakaw̃ary hnëpaɗun. 7 Do ile ye toña ỹa, umë ye wakaw̃ary gena. Vahnë fo ỹaɗ nkwëcëtëni Wanës Wakasëk Këris ŋa do waỹëmpaỹehnëɗëhu. 8 Awa ge ahnë yijëk pëƴahnënd Wanës Wakasëk wante hnëmpëlëk gë wante fëƴayirun ŋi, wëla nke aryampo hnë fuhnë vëfaƴik hna ma wëla nke dënk mëleka ile w̃atik g'ambin, araɓi ndëwani w̃eh! 9 Tëkëmu fëƴaw̃u do mbokëɓu rëfëtanëhnëndu tame: ge ahnë pëƴaɗëhu Wanës Wakasëk wanëmpëlah gë wante w̃aw̃ërun ŋi, araɓi ndëwani w̃eh!

10 Tame maw̃ëhnëniho vahnë bi yëkëlehnëɗëfu? Ma W̃ënu ŋa ỹaɗëfu maw̃ëhno? Vahnë bi yëkëlehnëɗëfu nëŋahnëhni g'ami? Ge vahnë rëkakëndëɓu yëkëlehnëndu ha gaki, nëŋahnëhni g'ami, gekënda aryokuŋëhn Këris ỹa.

W̃ënu ŋa tëhnaka Pol nke afaƴik

11 Vëỹënta mën, ñaɗëfu ayëtu wapacëk: Wanës Wakasëk wante hnësëhnëɗëmuno ŋa matina hnë vahnë. 12 Gena ahnë yëɗako ma haraŋëko, ɓare Yesu Këris yëtëndanëko.

13 Nkwëryërun ga nësëɗe gante nkeho nkeya mën ŋa ante nkoɓuho hnë ikwëtahn wasëwif ŋa. Njëtërun gante koroteyehnëɗëfuho ɗus cery sali W̃ënu ỹa do njëkëlehnëɗëfuho rëkwehnu ka. 14 Hnë wati rac, ntëbëɓuhëhniwo hnë ikwëtahn wasëwif hna vëjarënta mën wasëwif vëyaɓah. Ha, njaw̃ënëɓuho namu warëm fu w̃a. 15 Ɓare W̃ënu ŋa tëhnakowo koɓëri nte nkoɓuho nagila ŋa do, g'ipërëna dëw̃u ŋa, macëko soŋe ryokuŋëhnëndëw̃a. Do ante tëkëko wati ŋa, 16 nëŋëkawo njëtëndanowa Aju soŋe yiwu fëƴaw̃ëhni vële wok vëyena wasëwif va. Awa, hnë wati rac wëla aryampo tëƴëlëwawohna nkabo ile rëfëko liwu ỹa. 17 Wëla Yerusalem hna dënk ƴilëw̃ohna soŋe hnulëfu vële ryënkwëko nkeni vëfaƴik va. Ɓare taŋ njiɓuho Arabi hna, tac vokaw̃ Damas.

18 Tac, ante ndëcëko wabëhn watar ŋa, njiɓu Yerusalem soŋe yëtëlëfu gë Piyer, do wafac ipëhw g'imbëɗ ỹëw̃ëlahnëɓunëho. 19 Hnë wati rac nulëwaw̃ohna afaƴik ahaw̃ary; Sak fo nuɓuho, aheryu Ahwëhn a. 20 Ile herëndëmu ỹi toña ye, gena wamër. W̃ënu ŋa seɗe ye. 21 Ga matëɓu hnam umë yiɓu hnë waresiỹo Siri do Silisi hna. 22 Hnë wati rac fop vëvë vacery sali vambë Yuɗe va vëyëtëlowohna. 23 Wanës ŋa fo nkwëryëɗëniho ga nësëɗe: «Ale horoteyehnëɗëhëfuno ỹa, fëƴahnëɗ tame ikwëtahn nte njawërëɗëho tëkwehn ŋa», 24 do cëmbëɗënihawo W̃ënu ŋa soŋe lëmën ỹa.

2

Pol gë vëfaƴik vëỹëntaw̃ va

1 Tac, ga ndëcëk wabëhn ipëhw gë wahnah (14), më vokaɓu Yerusalem gë Barënabas; njoɓunëhawo Tit fëna. 2 Mbokaɓunëho kaɓi W̃ënu ŋa yëtëndanëkowo yiwu. Hnam, hnë humbar hunte varëɓunëho fuhnë fo, nësëhnëɓuhëhniwo vële fëlayik had vësankaf cery sali va Wanës Wakasëk wante fëƴaɗëfuhëhni vële wok vëyena wasëwif va. Ñaɗëw̃ohna ɗoku ile liɓu koɓëri ỹa hafo dol ỹi nke nafa këm. 3 Tit, nte yeɓunëho ŋa, mama nkeho gërek, porosiŋilohna dënk soŋe káci. 4 Nkwajëla soŋe háci ỹa nkeho kaɓi vële wok vëhwëtahnëna paryi rënkëko fagant fu. Njijëniho njëkëtehnani njëtahnëni gante ntiɗëni ntihëtahnëni ige afaya fu ka nte hnuỹaɓun hnë iɓëmënkël fu gë Yesu Këris ŋa; ñaɗëniho mbok ntinihëfu vëramp sariya. 5 Ɓare maw̃ëntëfuniwohna vëỹi vahnë, wëla wati ryampo, soŋe nko ayaw̃ënëhnahniwu toña Wanës Wakasëk ŋa.

6 Age vële fëlayik had vësankaf cery sali va ye, ile nkeniho ỹa kwëhnana nafa soŋe lëmën kaɓi W̃ënu ŋa ƴëkëɗina ile nke ahnë. Vëỹi vahnë vëwënëhnëlohna ñoñ ile haraŋëɗëfuhëhni vahnë. 7 Nuni W̃ënu ŋa paƴëkowo yiwu fëƴaw̃ëhni Wanës Wakasëk ŋa vële wok vëyena wasëwif va, gante paƴëkawo Piyer pëƴahni wasëwif ka. 8 Ale lika Piyer afaƴik wasëwif, umë liko ami fëna afaƴik vële wok vëyena wasëwif. 9 Sak gë Piyer do gë San, vële fëlayik had vësankaf cery sali va, njavëtëni ɗoku ile kwëtehnahnëko W̃ën ỹa; më njelëhnënihëfu wëɓák ŋa fëlalëfu ami gë Barënabas tufahnahnëni nkehahn dahëse maw̃al yëbëlan fu. Koyëna, maw̃alëɓunëho fuhnë fop soŋe fuhnë yifu gë vële wok vëyena wasëwif, vëhni njini gë wasëwif. 10 Iñë ryampo fo ye ile tëƴënihëfuno ỹa: umë ye ryënkwëtandëfuni vëhaỹëhnah vëvë cery sali lëw̃ hni va, do ami fëna umë ỹankahnëkowo lindu.

Pol niraɗëha Piyer

11 Ɓare ante tëkëko Piyer Antiyos ŋa, niraɓuhawo satën fo, kaɓi ntëntëɗëho. 12 Ani gë tëkahnëndëni vële paƴëko Sak va, vële yaw̃ënëk namu háci va, Piyer gë vële wok vëyena wasëwif va tokëlahnëɗëniho; ɓare ga tëkëni vërac, pëgwëko pitandëhni, golohna tokëlahnëndëni, kaɓi ntakëkawo. 13 Wasëwif waỹëntaw̃ wale hwëtahnëkawo Yesu w̃a tëfaryënihawo Piyer hnë nkeya meh ntëw̃u hna, hafo Barënabas fëna tëfënti nkeya tac!

14 Ɓare ga nuɓu vërëfëna toña ile karaŋëɗ Wanës Wakasëk ŋa, niraɓuhawo Piyer tase vahnë fop lehnëw̃a: «Ge wëjë ale ye sëwif ỹa, nufëru nkeya vële wok vëyena wasëwif va, awa hak koɗu aforosiŋëndëhni vële wok vëyena wasëwif va nufëni nkeya wasëwif?»

15 Fuhnë, wasëwif hnaginëkëfu, geyilënëhna vële wok vëyena wasëwif, geyilënëhna vëw̃en. 16 Njëtinëk wapacëk, W̃ënu ŋa dehnëɗilahna ahnë catëk kaɓi maw̃ëhnëk sariya Moyis, ɓare ntehnëɗëha catëk kaɓi kwëtahnëka Yesu Këris. Fuhnë fëna gë ikwëtahn Yesu Këris ŋa njavëtinëkëfu catinëk gena g'imaw̃ëhn sariya Moyis. Toña ye, W̃ënu ŋa dehnëɗilahna wëla aryampo catëk kaɓi maw̃ëhnëk sariya Moyis ỹa.

17 Ɓare ge kwëtahninëka Yesu Këris soŋe ntehninëfu catinëk, do njavëtate vëw̃en yeyinëk had vële wok vëyena wasëwif va, umë ntehnëɗe bi Këris ỹa liyehnëɗëhëfu wameh? Muk! 18 Age mbokanëɓu sariya Moyis le ravëɓu ỹa, ntiyaɗëfu ale wok tëfëna sariya. 19 Toña ye sariya ỹa njonëhniko icëm. Cëmëɓu soŋe lëw̃u. Do tame ntiɗëfu fop ile hnëŋëɗëha W̃ënu ŋa. Gë Këris ỹa cëmëlahnëɓun kërëwa hna. 20 Nkoɓu yënëndu, ɓare gena ami wok yënëɗ, Këris ỹa yënëɗ hnë ami. Tame, nkeya mën mba vahnë ŋa, ankeya kwëhn g'ikwëtahn Ajë W̃ënu ŋa ye, umë ale ỹahnëko do yëɗahnëk ntaw̃ary dëw̃u ŋa soŋe lëmën. 21 Dihëtëɗa nafa ile ntinëhnëkëfu W̃ënu ŋa. Toña ye, ge sariya ỹa satënëɗ, awa icëm Këris ŋa kwëhnana nafa!

3

Sariya ma ikwëtahn

1 W̃uhnë vëvë Galasi vi, nambërun hakili! Mo ga havëku? Tufëmu wapacëk Yesu Këris pakiko hnë kërëwa hna! 2 Uw̃i rëƴ fo ỹaɗëfu alëkwawuno: g'imaw̃ëhn sariya ŋa bi nuỹarun Iƴir W̃ënu ŋa ma g'ikwëtahn Wanës Wakasëk ŋa nke? 3 Hak koɗun ahnambu hakili aki? G'iƴir W̃ënu ŋa pëgwërunëho; tame ñaɗun bi afuhnawu gë wëfanka hun w̃a dënk? 4 Ile hnurun do yëtërun ỹi fop, kwëhnana bi nafa? Diyahnëlohna koyëna nke! 5 Gena bi W̃ënu ŋa njëɗaku Iƴir ŋa do ntiɗ hnë w̃uhnë viỹë vifëmpëhnahnah? Soŋe ile w̃aw̃ëndun sariya ỹa bi ntiɗ virac, ma kaɓi Wanës Wakasëk ŋa hwëtahnërun?

Ahnë catëɗina gë sariya

6 Ƴëkëryina Abëraham: «Më kwëtahnëka Ahwëhn a W̃ënu ŋa do Ahwëhn a W̃ënu ŋa soŋe rac catahnëka g'Abëraham.»✡ 7 Awa, tëfëka ayëtu iỹin: vële hwëtahnëka W̃ën va fo ye vëva Abëraham va. 8 Do fëna Vikerëh va mbiỹëk ga nësëk, W̃ënu ŋa catahnëɗëha gë vële wok vëyena wasëwif va soŋe ikwëtahn dëw̃ hni ŋa. Soŋe umë ye, pëƴahnik Vikerëh hna W̃ënu ŋa ntehnëkawo Abëraham koɓëri fo: «Soŋe hu ỹa ndëwaɗëfuhëhni waɓulunda ŋa fop.»✡ 9 Awa, vële hwëtahnëk va, W̃ënu ŋa ndëwaɗëhëhni had gë Abëraham ale hwëtahnëko ka.

10 Fop vële ntiyahnëk sariya ỹa catënëɗëhëhni va hn'iɗëwan meh W̃ënu ŋa nkeni, kaɓi kerik hnë Vikerëh hna: «Meka ale wok tëfëɗina kwëlëkwël fop ile herik kayëte sariya hna.»✡ 11 Do tëk pac, sariya ỹa catënëɗina ahnë haryënkw W̃ën hna. Vikerëh va nësëk: «Ale satëk g'ikwëtahn nkoɗ kwëlëkwël.»✡ 12 Ɓare sariya ỹa nëmpëlëk g'ikwëtahn iŋa. Vikerëh va më lehnëk: «Ale lik ile ntehnëk sariya ỹa, nuỹaɗ uwám paryi w̃a.»✡ 13 Këris ỹa cosahnëk soŋe pehëtahnëfu hn'iɗëwan meh W̃ën nte njojëk sariya ŋa; maw̃ëk nke iɗëwan meh W̃ën nte rëfëkawo nuỹayin ŋa. Vikerëh va pëƴahnëɗ: «ale-wo-le haŋëɗe hn'atëh* hna ale ryëwanik w̃eh ye.» 14 Rac nke koyëna soŋe vële wok vëyena wasëwif va nuỹantahnini gë Yesu Këris iɗëwan përën nte ntehniko Abëraham njëɗaɗe ŋa. Awa g'ikwëtahn ŋa, nuỹaɗen Iƴir Ipacah nte ntehnëk W̃ën njëɗahnëɗ ŋa.

Sariya gë ile ntehnëk W̃ën njëɗaɗëha Abëraham

15 Vëỹënta mën, ƴëkënëfu ile ryëcëtaɗ hnë ɗuniỹa li: ge ahnë a kahnëndëk akwëtëla soŋe wadëw̃u ŋa gante caŋëk ka, ahnë koɗina nkwaj watac ma nkwën iñë. 16 Awa, W̃ënu ŋa ntehnëko ntinëhnëɗëha Abëraham viỹë vifërën do gë ale hnagëɗe hnë umë ỹa.✡ Vikerëh va dehnëna: «gë vële hnagëɗe hnë umë va», had wëjë lehnëk vahnë vëyaɓah ye, ɓare «ale hnagëɗe hnë wëjë», umë fëhnëtanëɗ aryampo fo ye: umë ye Këris ỹa. 17 Awa, ile hnësëhnëɗëmu ỹa, umë ye: W̃ënu ŋa gë Abëraham kahnëndëko akwëtëla ntëw̃u ŋa ten, tac, ante nuỹako kwëtëla ŋa wabëhn wakeme wahnah gë wafëhw warar ŋa (430), tëkiko sariya Moyis ỹa. Ɓare wëla toƴe koɗina ŋaỹët nafa akwëtëla ŋa do ntihët ile ntehnëkawo W̃ën Abëraham ỹa. 18 Ge gë sariya ỹa nuỹaɗe dëw̃ ŋa, awa goɗina gë ile ntehnëkawo W̃ën Abëraham ỹa. Ɓare gena koyëna. Soŋe akwëtëla ŋa njëɗëka W̃ënu ŋa Abëraham dëw̃ ŋa.

19 Awa, ye yeho ɗoku sariya Moyis ỹa? Nkwëniko soŋe vankeya vameh vahnë hafo tëki ale hnagëɗe hnë hnënk Abëraham ỹa. Soŋe lëw̃u ỹa ntiko W̃ënu ŋa ile ntehnëkawo Abëraham ỹa. Iỹi sariya, wamëleka yëtëndanëkawo Moyis do umë yeho ahnësëhn vahnë ỹa. 20 Ɓare ante kwëtëlëɗëniho W̃ënu ŋa gë Abëraham ŋa, W̃ënu ŋa ɓalëlawohna gë ahnësëhn; paryi nke W̃ënu ŋa, umë fo hahnëndëko.

21 Tame, sariya Moyis ỹa nkwajëk bi ile ntehnëka W̃ën Abëraham ỹa? Muk! Ge sariya ile kahnëndëk W̃ën gë Moyis ỹa kokënd njëɗahni vahnë va uwám paryi w̃a, awa ahn'a ntehnëɗe sariya ỹa koɗ catëna. 22 Ɓare gena rac. Vikerëh va tufahnëɗ ɗuniỹa ỹi fop hnë imëk wameh hna nke soŋe W̃ënu ŋa ntihahn ifërën ile ntehnëkawo Abëraham ntinëhnëɗëhëhni vële hwëtahnëka va soŋe ikwëtahn dëw̃ hni Yesu Këris ŋa.

23 Ani gë tëkahnindo Këris ỹa, umë ale rëfëko kwëtahnin, sariya ỹa likëfuno vëramp, hafo hale njëtëndaninëkëfu ikwëtahn tac. 24 Koyëna sariya ỹa yeho had ayëka fu ỹa hn'inkaw̃ nte faɓarëkëfu Këris hna, catënahninëfu g'ikwëtahn. 25 Tame, Këris tëkik, tëfëka kwëtahnina; goyilënëhna hn'iƴëka sariya hna.

26 Fop vutah W̃ën yerun soŋe ikwëtahn hun Yesu Këris ŋa. 27 W̃uhnë fop njaryirun tufahnahni gë Këris ỹa nkerun, umë suɗarun. 28 Tame w̃uhnë fop aryampo yerun hn'iɓëmënkël gë Këris. Soŋe umë ye sëwif ma ale wok gena sëwif gona, aramp ma ale ye afaya gona, asan ma asëval gona. 29 Do ge Këris ỹa hwëhnëku, awa vëva Abëraham va yerun do nuỹaɗun idëw̃ ŋa gante ntehnëk W̃ën ka.

4

Vutah W̃ën

1 Awa, ile hnësëhnëɗëmu ỹa, umë ye: ge ale rëfëka ntëw̃ ỹa fatah fo wok, umë vëhnëmpëlëna gë aramp, mama nkehahnëk umë ale hwëhnëk fop ỹa. 2 Tëfëka maw̃ëhnëhni vële w̃ënkëka umë gë vilëw̃u va hafo tëk wati ile kahnëndëk rëmu ỹa. 3 Koyëna nke soŋe lëw̃ fu ỹa fëna. Koɓëri ŋa had vutah nkeyinëko, wënamu wavë ɗuniỹa w̃i likëfuno vëramp. 4 Ɓare ante tëkëko wati le kahnëndëk W̃ën ỹa, paƴikawo Aju: naga asëval, do maw̃ëko nke hnë imëk sariya Moyis hna. 5 Njijëko soŋe pehëtëhni vële tampëko sariya va, do kolahnin nkeyin vutah W̃ën. 6 Soŋe tufahnahn vutah vuntëw̃u yerun, W̃ënu ŋa cañëtik Iƴir Aju ŋa walaw̃ary walëw̃ fu hna, Iƴir nte ryekayehnëɗëhëfu: «Apa! Rëm mën!» 7 Koyëna, ale-wo-le hnë w̃uhnë gona aramp, ɓare fatah W̃ën ye; do kaɓi vutah vuntëw̃u yerun, W̃ënu ŋa njëɗaɗëhu idëw̃ nte w̃aruŋik soŋe vutah vuntëw̃u va.

Uryëñah Pol soŋe vëvë Galasi

8 Koɓëri ŋa, ƴëtëlunawohna W̃ënu ŋa do vëramp wamën wale wok gena wamën paryi yerunëho. 9 Ɓare tame njëtërunëha W̃ënu ŋa, do W̃ënu ŋa yëtëku ntëbu ɗus. Awa, hak koɗun avoku aw̃aw̃ëhnëndu wënamu wale wok kwëhnana imëk gë nafa? Vëramp vëlëw̃ hni bi ỹaɗun avokawu? 10 Ntënënërun ɗus wafac wëryampo gë wadepera wëɗampo gë wëwati wëryampo do gë wabëhn wëɗampo!* 11 Nkehahnahnëko antë ambër mën ŋa nke nafa këm soŋe lëw̃ hun ỹa!

12 Vëỹënta mën, këlamu geryin afaya had ami; gena bi gwëcëtaɓu yewu had w̃uhnë, vële wok geluhna hnë sariya hna? Koɓëri ŋa ñoñ diluhna ile lavëko. 13 Njëtërun, soŋe ile resëɓuho ỹa wohahnëɓuho ỹal hun hna tac fëƴawu Wahnës Wakasëk ŋa ryënkwëryënkw ỹa. 14 Imbahn mën ŋa gwamëlohna njëki, ɓare kehalunohna, kayahnëluhna fëna g'ami. Ɓare kacarunëhowo had mëleka W̃ën ma had Yesu Këris dënk. 15 Natëkuno ɗus! Koɗëfu hnësëhnu uŋi ceɗeya: ge kokëndunëho alokëtawu vinkër hun vi ayëɗawuno, ntikëndunëho. Ye lë fëlaku tame? 16 Aỹew̃ hun bi yeɓu kaɓi toña ỹa fëƴaɗëmu?

17 Vahnë vële waỹëmpaỹendëhu vi ñaɗëni ɗus nuỹanihu, ɓare iña dëw̃ hni ŋa ƴivëna. Pitëndëlehnënihëfu ñaɗëni soŋe ayehahnu gë vëhni. 18 Njivëk iña ɗus ŋa ge fërënak ỹaɗu. Do iña tac nte hwëhnarunëho nte nkelahninëko ŋa tëfëka aworyeru kwëlëkwël. 19 Vutah mën, mbokëɓu horotëndu g'ahaw̃ary soŋe hun ỹa, had asëval hnagëɗ, hafo pac padëku nkeya Këris ŋa. 20 Ñakëndëɓu ɗus nkelahnin hnë iỹi wati soŋe hnësëhnu nësa njamah. Pëmpëhnahnëko ɗus soŋe hun ỹa.

Soŋe Agar gë Sara

21 Pëƴaryino, w̃uhnë vële pecehnëk ayewu hnë imëk sariya Moyis vi, gwëryëɗiluhna bi ile kerëk Moyis ỹa? 22 Hnë kayëte wanës W̃ën hna kerik: «Abëraham vucan vuki nuỹako: fëndampo gë Agar nte yeho aramp ŋa, fëñëntaw̃ fa gë Sara nte yeho asëvalu ỹa.» 23 Fandënkwëryënkw fa hnë iña asan g'asëval nagiko, ɓare fakigëna fa soŋe ile nësëko W̃ënu ŋa nagahniko.

24 Watac nke ile pëhnëtanëɗ: vëỹi vësëval vëhi, had vakwëtëla vaki nkeniho. Agar ye had kwëtëla mbë Kuŋ Sinayi ŋa, hn'ile njëɗakawo W̃ënu ŋa sariya ỹa Moyis. Umë hnagëɗëhëhni vëramp va. 25 Agar ye Ikuŋ Sinayi nte ye Arabi ŋa. Do fëna umë fëhnëtanëɗ inaw̃ Yerusalem ɓë tame ŋi. Umë aramp ye gë vële lëdëk hnam va had gante nke Agar gë vutah vuntëw̃u va. 26 Ɓare Yerusalem vë g'ambin ỹa gena aramp do umë ye hnëm fu ỹa. 27 Vikerëh va pëƴahnëɗ:

«Natëryiỹi, wëjë asëval ale wok kwëhnalihahna fatah! Ɗekary uhnatah w̃a, wëjë ale wok ƴëtëlihna ulav ɗonk hnag!

Wëjë ale ravik a, vutah hu va yaɓëɗ ɗus ntëbini vutah asëval ale hwëhnaka asan.»

28 Do w̃uhnë, vëỹënta mën, vutah W̃ën yentirun had Isak, gante ntehnëkawo W̃ënu ŋa Abëraham ka. 29 Awa fante hnagiko hnë ŋahnël asan gë asëval, këm fo ntiɗëhawo fante hnagiko gë Iƴir W̃ënu ŋa, do koyëna nkok ha gaki.† 30 Awa, ye ntehnëk Vikerëh va? Më lehnëk: «Daryehna asëval aramp aỹi g'aju, kaɓi aju asëval aramp aỹi tëfëlahna nuỹanti idëw̃ ajë asëval ale wok gena aramp aỹi.»‡ 31 Awa, vëỹënta mën, fuhnë geyilënëhna vutah asëval aramp, vutah asëval ale ye afaya ỹa yeyinëk.

5

Igo afaya

1 Soŋe ige afaya ŋa pehëtëkëfu Këris ỹa. Awa, ƴaw̃ënaryin! Antë aw̃aw̃u avokawu aỹabiwu gë vankënca utamp!

2 Nëparyino! Ami, Pol, ntehnëɗëmu: ge háci ỹa hwëtahnërun, awa Këris ỹa ɓokëɗina kwëhna nafa soŋe hun. 3 Do mbokëɗëfu hnësëhnu wapacëk: asan ale-wo-le ỹaɗ káci, sariya ỹa fop rëfëka ntënën. 4 W̃uhnë vële yëkëlehnëɗ asatu haryënkw W̃ën hna gë sariya ỹa, pitëlërun gë Këris ỹa; goryaryëluhna ile njëɗakuno W̃ën hnë Këris ỹa. 5 Ɓare fuhnë, W̃ënu ŋa hwëtahnëɓun ntiɗ sat fu haryënkw lëw̃u; napëɗëfun rac gë iɗema Iƴir Ipacah iŋa. 6 Ale ye hnë ɓëmënkël gë Yesu Këris hna, kácik kácina umë kwëhnana nafa! Ihwëhn nafa ỹa, umë ye: ikwëtahn nte rufahnik g'iñal ŋa ye.

7 Gwër kahnëtarunëho! Awa mo yëɗëhnëku nkaw̃ ŋa soŋe memaỹehnahnu arëfu toña ỹa? 8 Ile porosiŋëɗënihu vahnë ỹi matina hnë W̃ën le rëhnaku hna! 9 Ntehnëɗe: «Levir toƴe matëndëɗ fop ile hnëgwik ỹa!»✡ 10 Ami, Ahwëhn a njëɗako ikwëtahn soŋe hun ỹa: pacëko nahaɗun gë ami ki. Awa ale-wo-le waỹëmpaỹendëhu ỹa, piniŋëɗe, gante-wo nke ka. 11 Do ami, vëỹënta mën, tëfëka kácini catahnëni bi woɓu haraŋëndëw̃ëhni vahnë va? Ge koyëna nkekënd, gokënda horotehnëndewu? Wati rac vahnë va davakëndilëhnihna g'ami kaɓi rëkakëndëwohna fëƴahnëndu Këris ỹa cëmëk kërëwa hna. 12 Vële waỹëmpaỹendëhu soŋe háci va araɓi ntëpëtani fop vëhni dënk!

13 W̃uhnë, vëỹënta mën, macirun soŋe ayewu afaya, ɓare iŋi ge afaya, antë njëɗaw̃u fere alihahnëndu ile ñaɗ ikihn vahnë nte w̃atik mbahn hna! Geryin vëryokuŋëhnël gë iña ŋa. 14 Sariya Moyis ỹa fop hn'aŋi kwëɗa fo pankëlëk: «Ŋahnëryehna aỹënta hu ỹa had wëjë dënk.»✡ 15 Ɓare ge ŋarëlëɗun do asemëlëndu, awa kwëtëryin hakili, ge gena umë mbëvehnëlëɗun.

Imbahn gë Iƴir

16 Awa wëli ile lehnëɗëmu ỹa: tavëryina Iƴir Ipacah iŋa njasary ɗuniỹa hun ỹa, koyëna, tëfëɗiluhna ile ñaɗ ikihn vahnë nte w̃atik mbahn hna. 17 Viña vitac w̃ëtëɗ g'ile ñaɗ Iƴir Ipacah iŋa, do Iƴir Ipacah iŋa mëtëɗëni g'imbahn iŋa; ñew̃ëlëni ɗus, soŋe umë ye koɗiluhna aliwu ile ỹaɗun ỹa. 18 Ɓare ge Iƴir Ipacah ŋa yasaryëɗëhu, goluhna hnë imëk sariya hna.

19 Tëk nunde ɗus ile ntiyehnëɗëhëfu ikihn vahnë nte w̃atik mbahn hna: ndakëntal nte ñew̃ëk W̃ën gë nkeya kayah do gë tonkah, 20 icëmb ile wok gena w̃ën paryi, gë akavëla, gë iñew̃ vëỹënta hni, gë wasonko, gë iñew̃ary, gë iƴap, gë iña dëb vëỹëntaw̃, gë icënkwëndëlehn do pitëndëlehn vahnë; 21 iña ile kwëhnëni vahnë, use uñen ɗëcët, itok ɗëcët do viỹë vihaw̃ary vile w̃ëntëlëk gë viỹë ki. Awa tame kwëtëryin hakili soŋe waŋi gante nësëhnëmuno koɓëri ka: vële liɗ koyëna va vëhnuỹaɗina ỹëw̃a Inaw̃ W̃ën hna.

22 Ɓare wëli ile nagëɗ Iƴir Ipacah ŋa ahnë hna: iña ŋa ye, gë uhnatah w̃a, gë ƴam ỹa, gë ɗuñëna ŋa, gë iguk ntaw̃ary ŋa, gë ikwëhna nëf ŋa do gë ikwëtahn ŋa, 23 ipërëna ŋa do gë ipëla nkaf ŋa. Sariya ỹa ñew̃ëlëhnihna vële ye aki va! 24 Vële kwëhnëk Yesu Këris va pakëni kërëwa hna fop ikihn vahnë nte w̃atik mbahn hna gë fop viña vidëw̃u va. 25 Age gë Iƴir Ipacah ŋa njënëɗen, maw̃ënëfu njasaryëndëfu. 26 Antë naỹënanden soŋe viỹë vile wok kwëhnana nafa! Antë conkënden! Antë iñew̃ary nke yëbëlan fu!

6

Iɗemal

1 Vëỹënta mën, ge ahnë pëlayik ga ntëntëɗ, w̃uhnë vële njasaryëɗ Iƴir W̃ën va ɓokaryëryina hn'ankaw̃ përën hna; ɓare tëfëka nke gë wanës wanëŋah. Kwëtëryin ɗus hakili, antë aw̃aw̃u ƴëkëhnahn ŋa w̃uhnë fëna. 2 Ɗemalëryindën w̃uhnë fop: do koyëna, maw̃ëhnëɗun sariyaKëris ỹa.✡ 3 Age ahnë ntiyahnëka iñë nke, awa gel iñë, nkaf ntëw̃u ŋa dënk tokak! 4 Araɓi ale-wo-le pëcëta wapacëk gante ntiɗ ka ɗoku ile kwëtehnahnëka W̃ënu ŋa. Ge nëŋahnëka gë watac, awa tëfëka nëŋahna minu fo, hara mëntëndëlehnëna g'ile ntiɗëni vëỹëntaw̃ va. 5 Ha, ale-wo-le sah lëw̃u ỹa rëfëka nti.

6 Araɓi ale haraŋëɗe wanës W̃ënu ŋa caha ale haraŋëɗëha ỹa fop ifërën ile kwëhnak ỹa.

7 Antë arokayiwu: W̃ënu ŋa ƴafaŋëɗena. Ahn'a ile naɗëk ỹa mbarëpëɗ. 8 Ale hnaɗëk soŋe natëndan ile hihnëk mbahn dëw̃u hna, ahnë arac icëm iŋa mbarëpëɗ; ɓare ale hnaɗëk soŋe hnatah Iƴir Ipacah ŋa, ahnë arac uwám sër w̃a mbarëpëɗ. 9 Dindënëfu ufërën hara cilëtayilënëhna; kaɓi ge cilëtayilënëhna, mbarëpëɗen ge wati ỹa tëkëk. 10 Awa, hnë wafac wale wokëfu ɗuniỹa li, ɗokuŋënëfu soŋe ufërën vahnë fop, do kas soŋe vële vankinëk kwëtahn va.

Wanës watëkwa

11 Tame, ƴëkëryin viŋi viker vicankaf, gë wëɓák mën ŋa dënk kerëhnëryiɗëmu!

12 Vële forosiŋëɗëhu aháciwu va, vahnë vërac ñaɗëni naỹënahnëndëni háci hun ỹa. Iryampo le ñaɗëni ỹa, umë ye: kehahnëni antë korotehnini soŋe ikaraŋ vahnë icëm Këriskërëwa hna. 13 Vële forosiŋëɗëhu aháciwu va vëw̃aw̃ëhnëna vëhni dënk sariya Moyis ỹa! Naỹënahnëndëni fo ñaɗëni aháciwu. 14 Ge ami ye, icëm Ahwëhn fu Yesu Këris kërëwa hna fo hnaỹënahnëɗëfu; kaɓi, rac liko had viỹë vivë ɗuniỹa vi cëmëk soŋe lëmën, do ami fëna, had cëmëɓu soŋe viỹë vi ɗuniỹa vi. 15 Háciru kácilihna umë fop kwëhnana nafa! Ihwëhn nafa ỹa, umë ye araɓi W̃ënu ŋa ntifu g'ahaw̃ary. 16 Soŋe Isërayel ỹa, ɓulunda W̃ën ỹa gë fop vëỹëntaw̃ va, w̃uhnë vële rëfëɗ iỹi siyab va, araɓi W̃ënu ŋa maw̃ëryanëhnu ƴam ỹa gë kaỹëhnahn dëw̃u ŋa.

17 Tame, antë ahnë mbok njonëhne ryëñah, kaɓi vandag vante hnuỹaɓu soŋe Yesu va yeho mbahn hna.

18 Vëỹënta mën, araɓi ipërëna Ahwëhn fu ỹa Yesu Këris nke gë w̃uhnë! Amina.

✡ 3:6 3.6: Wapëgwala 15.16

✡ 3:8 3.8: Wapëgwala 12.3; 18.18; 22.18

✡ 3:10 3.10: Ɗivëta Sariya 27.26

✡ 3:11 3.11: Abakuk 2.4

✡ 3:12 3.12: Soŋe Walevi 18.5

* 3:13 3.13 Ale-wo-le haŋëɗe hn'atëh: Mëntëndëlehnik gë kërëwa ỹa. (Ɗivëta Sariya 21.22-23)

✡ 3:16 3.16: Wapëgwala 12.7

* 4:10 4.10 Pol nësëɗ soŋe viyë vile ntiɗëniho wasëwif w̃a do vile wok tëfëlahna maw̃ëni vëvë Galasi va.

† 4:29 4.29 Awa fante hnagiko hnë ŋahnël asan gë asëval, këm fo ntiɗëhawo fante hnagiko gë Iƴir W̃ënu ŋa, do koyëna nkok ha gaki. Soŋe ile ryëcëtak fagant Isëmayel gë Isak rëfëtayik ani. (Wapëgwala 21.9)

‡ 4:30 4.30 Ƴëkëryin iỹi yëb Wapëgwala. 21.10

✡ 5:9 5.9: Matiye 13.33

✡ 5:14 5.14: Soŋe Walevi 19.18

✡ 6:2 6.2: Vëvë Galasi 5.14

Efes

1

2

3

4

5

6

Kayëte nte kerëhnëkëhni Pol vëvë Efes

Wade yehëhna hnë iŋi kayëte

Afaƴik Pol hërëhnëkëhni aŋi kayëte vële hwëtahnëk hnë nkol Efes hna. Ɓare vikerëh vicër vindaw̃ hn'iŋi kayëte nësëna soŋe Efes. Mpëd umë ỹak kayëte ŋi cahini vëvë vacery sali vajaɓah vamb nkal Asi Toƴ va fop. Anjiko Efes hna wati nte njasëɗëho nkaw̃ ntëw̃u kigëna ŋa (Vantiyehn 18-20) do wati nte mbokako rarëna ŋa añëw̃ëko hnam wabëhn watar. Akerëk mpëd wati nte nkeho hnë kaso mbë Sesare (yëbëlan bëhn wafëhw imbëɗ gë warar gë bëhn wafëhw imbëɗ g'imbëɗ gë warar (53 gë 58) ga ndëcëk hnagi Yesu ỹa) ma hnë kaso mbë Rom (yëbëlan bëhn wafëhw imbëɗ gë ryaw̃ gë bëhn wafëhw imbëɗ gë ryaw̃ gë wahi (60 gë 62) ga ndëcëk hnagi Yesu ỹa).

Pol kerëk aŋi kayëte gante ndënkwëtehnahnëɗëhëhni vële hwëtahnëk va bi vëhni mo yeyinëk paɓ gë Këris. Fop kayëte ŋi nësëɗ iɓëmënkël fu gë Këris ŋa do karaŋëɗëhëfu iɓank nte rëfëka kwëhnalin gë umë. Iƴir Ipacah ŋa ryemaɗëhëfu ŋahnëlënden do maw̃ëhnëlënden: ten w̃asëwif w̃a gë vële wok vëyena wasëwif, tac yëbëlan fop vële hwëtahnëk hnë cery sali va, yëbëlan vësëval gë vësan hni, vutah gë warëm hni do gë vëramp gë vële hwëhnëkëhni.

Pol nësëɗ soŋe ɗoku Sintani ale yëkëlehnëɗ tavëtehnëni vahnë va iŋi ɓëmëkël. Akaraŋëɗëhëfu hak mëtaryëɗen iỹi w̃ët hn'ile njëɗaɗëhëfu W̃ën viw̃ëta: toña, usatah, fanka pëƴahn Wanës Wakasëk, ikwëtahn, ipeh. Antehnëɗëhëfu njëfayin wati-wo-wati.

Wëlin wanës wakwëhn nafa hn'iŋi kayëte: uyas, ile sow̃iko, fanka.

Wëlin gante nke kayëte ka:

Simpaỹi (1.1-2)

Iɓëmënkël wasëwif gë vële wok vëyena wasëwif Këris hna (1.3–3.21)

Iɓëmënkël ɓulunda vële hwëtahnëk hna (4.1–6.9)

Iɓëmënkël vële hwëtahnëk

W̃ët ikwëtahn (6.10-20)

Simpaỹi rëkwa (6.21-24)

1

Simpaỹi

1 Ami Pol, ale ye afaƴik Yesu Këris kaɓi W̃ënu ŋa ỹak koyëna, kerëhnëɗëmu w̃uhnë vëfacah do vële hahnëndahnëka Yesu Këris: 2 Araɓi W̃ënu ŋa, Rëm fu ỹa g'Ahwëhn a Yesu Këris ndëwanihu do njëɗënihu ƴam ỹa!

3 Cëmbënëfuna ale ye W̃ën gë Rëm Ahwëhn fu ỹa Yesu Këris! G'iɓëmënkël fu gë Këris ỹa ndëwak vintaw̃ary vidëw̃ fu va gë fop waɗëwara wadëw̃u wade w̃atik mbin hna. 4 Ani gë ntihahnënd ɗuniỹa ỹa W̃ënu ŋa rëko tëhnafu, g'iɓank fu gë Këris, ɗanko nkehahnin vëfacah do vële wok vëhwëhnana dahëse w̃eh haryënkw lëw̃u.

Hnë iŋahn hna, 5 rëko tëhnafu nkeyin vërahu gë fere iɓank fu gë Yesu Këris. Rac ye ile ñaɗëho W̃ënu ŋa do pëhnako nti 6 ɗanko cëmbinëhna soŋe ipërëna camah dëw̃u nte njëɗakëfu aki fo hn'iɓëmënkël fu g'Aju aỹahnik a! 7 Hn'iɓëmënkël fu hna gë umë, gë sat lëw̃u ỹa pehëtinëkëfu, tavëhninëkëfu wameh fu ŋa. Aki W̃ënu ŋa tufahnëk had gante naỹëk ipërëna dëw̃u ka. 8 Njëɗakëfu ɗus ipërëna tac do ntik rac gë fop yasery do hakili fërën. 9 Ha, njëtëndanëkëfu ile ñaɗëho ỹa, ile sow̃iko ỹa, ile pëhnako, hnë përëna dëw̃u hna, nti hnë Këris hna. 10 Ile pëhnako ỹa ntiyehnëɗ ge wati ỹa padëk: rac ye ɓarëp hnë asankaf aryampo fo, Këris, fop vile yehëhna mbin hna do nkal hna.

11 Hnë iɓëmënkël fu hna gë umë, nuỹaɓun lëw̃ fu ỹa, gante pëhnako W̃ën ka. Rëkëɗ ntind fop kaɓi pëhnako do ñak koyëna 12 ɗanko icëmb ntëw̃u ŋa njëw̃i soŋe fuhnë vële ryënkwëk hwëtahnëka Këris va.

13 W̃uhnë fëna, ante nkwëryërun wanës toña ŋa, Wanës Wakasëk wante fehëtëku ŋa, kwëtahnërunëha. Hnë iɓëmënkël hun hna gë umë, w̃uhnë fëna njëɗayirun iyavëta ile ntëhnëkuno njëɗaɗëhu ỹa, iyavëta rac ye Iƴir Ipacah ŋa. 14 Umë ye sah ryënkwëryënkw hnë idëw̃ nte hnapëɗen hafo nuỹayin fop ile ntehnëko W̃ënu ŋa njëɗaɗëhëfu. Iỹin fop soŋe icëmb ntëw̃u ŋa njëw̃i ye.

Iƴëfa Pol soŋe vëvë Efes

15 Soŋe rac ye, ami fëna, koɓëri ga nkwëryëɓu ga nësëɗe soŋe ikwëtahn hun ŋa hnë Ahwëhn fu Yesu do iŋahn hun vëfacah fop ŋa, 16 camehnëɗëfuha kwëlëkwël W̃ënu ŋa soŋe hun ỹa. Anahaɗëmu wayëfa mën hna. 17 Tëƴëɗëfuha W̃ën Ahwëhn fu Yesu Këris ỹa, Rëm le hwëhnëk icëmb ŋa, njëɗaw̃u iƴir yasery g'itufëhnahn nte yëtëndanëɗëhuna W̃ënu ŋa. 18 Tëƴëɗëfuha ntancën wahakili hun w̃a gë humpen Iƴir Ipacah ŋa, soŋe ayëtu itama nte njëɗaku imac ntëw̃u ŋa, g'uvetak icëmb ntëw̃ dëw̃u ŋa, antëw̃ nte cahëɗëhu gë vëfacah vëỹëntaw̃ va, 19 do gë fanka samah lëw̃u soŋe fuhnë vële hwëtahnëk va. Fanka farac ye fale 20 vokaryika Këris fagant vësëm do ntañënda farëhw lëw̃u hnë mbin hna, 21 cëpëk inaw̃ ŋa fop, cankaf, fanka, gë fop uw̃ëka do fop wamac wale hoɗe maci hnë iỹi ɗuniỹa ɓare fëna ɗuniỹa ile yejëk ỹi. 22 Ha, W̃ënu ŋa hwëtëk fop hnë wakwër Këris hna. Umë ale sëpëk fop, W̃ënu ŋa njëɗahnëka nke nkaf Cery Sali ŋa. 23 Vële hwëtahnëk va ye mbahn Këris ŋa, do Këris hnë vëhni ntëɗëk; padënëkëhni fop, umë ale fadënëɗ fop.

2

Uwám ule njëɗahnëɗ Këris

1 Do w̃uhnë, koɓëri ŋa maw̃ëhnëluhnahna W̃ënu ŋa, walaw̃ary hun w̃a cëmëko soŋe wameh hun 2 wante yasahnëɗunëho koɓëri ŋa. Atëfëtalahnëɗun vantiyehn vahnë vële ye ɗuniỹa li. Amaw̃ëhnëɗunëhawo asankaf wafanka waw̃eh wale ye ambin. Aỹi asankaf ye iƴir meh ale ryokuŋëɗ aki hnë vële wok vëw̃aw̃ëhnëɗilahna W̃ën va. 3 Fuhnë fop nkeyinëko had vëhni, ankentinëkëfuno gante ñaɗ ikihn vahnë nte w̃atik hnë mbahn ka, antiɗenëho gante ñaɗ vimbahn fu ka do wahakili walëw̃ fu ka. Soŋe ile yeyinëko ỹa, akëɓënayehninëkëfuno korotin kitiŋ W̃ënu ŋa had vëỹëntaw̃ va.

4 Ɓare W̃ënu ŋa, soŋe ikaỹëhnahn cankaf ntëw̃u ŋa g'iŋahn cankaf nte ŋahnëkëfu, 5 fuhnë vële sëmëko gë wadënt wadëw̃ fu ŋa, njëɗakëfu uwám w̃a gë Këris ỹa —ipërëna W̃ënu ŋa fehëtëku. 6 Hn'iɓëmënkël fu gë Yesu Këris hna, mbëhnëndehnëkëfu ndampo fo do ntañëndëkëfu mbin hna. 7 Koyëna ntik ɗanko tufëhni vahnë vëvë cahn va ipërëna camah g'uhnëfak ule kwëhnahnëkëfu hn'iɓëmënkël fu gë Yesu Këris. 8 Kaɓi, g'ipërëna W̃ënu ŋa pehëtirun, gë fere ikwëtahn hun. Rac matina hnë w̃uhnë, uyëɗ W̃ënu ŋa ye. 9 Rac matina hnë vantiyehn, ɗanko ahnë antë kumanënd. 10 Ha, umë yahanëkëfu; hn'iɓëmënkël fu gë Yesu Këris, antikëfu ɗanko ntihahnin vantiyehn vapërën vante këɓënanëhnëkëfuno koɓëri ŋa W̃ënu ŋa, ɗanko njasënden koyëna.

Fop mbëmënkëlinëk gë Këris

11 Soŋe rac, ɗënkwëtaryin waŋi: koɓëri ŋa, w̃uhnë vële wok geluhna wasëwif hnagihna; wasëwif w̃a macëɗënihu vële wok «vëhácina» vëhni mëcaɗëni vëhácik soŋe ile ntik vák ahnë mbahn dëw̃ hni hna. 12 Hnë wati rac ŋaw̃ërunëhawo Këris, gentahnilunohna gë ɓulunda Isërayel ỹa, vëhneh yerunëho hnë vakwëtëla gë W̃ënu ŋa, nkerunëho ɗuniỹa li gë itamahn këm do gë W̃ën këm. 13 Ɓare gaki, soŋe ɓëmënkël hun gë Yesu Këris ỹa, w̃uhnë vële yeho koɓëri ŋa ŋaw̃ët, sat Këris ỹa paŋëndajëku.

14 Ha, umë dënk ye ƴam lëw̃ fu ỹa: mbëmënkëndëlehnëkëhni wasëwif gë vële wok vëyena wasëwif. Apërëkanëk kece ile fitëndëlehnëkëhniwo ỹa: kece rac ye iñew̃ël. Gë saɗëha mbahn dëw̃u ŋa 15 sariya ỹa g'ile tëƴëk ỹa gë vakwëɗa vantëw̃u va goryaryëlohna nafa. Antik aki gante koɗ ntihahn hnë umë wasëwif w̃a do vële wok vëyena wasëwif, ahnë hasëk aryampo fo, do koyëna nti ƴam ỹa, 16 do konjëndëlehnëhni gë W̃ënu ŋa vëhni vëhitak hnë mbahn ndampo fo, g'icëm ntëw̃u kërëwa hna do koyëna ndaw̃ ñew̃ël ŋa. 17 Anjijëk pëƴawu ƴam ỹa w̃uhnë vële ỹaw̃ëko va gë vële rëhako va per. 18 Kaɓi, hnë ɓëmënkël fu g'umë hna, fuhnë fop, wasëwif gë vële wok vëyena wasëwif, koɗen pëŋayinëhna Rëm ỹa, hnë Ƴir ndampo fo.

19 Aki, goluhna vëhneh ma vële ryëcalëɗ; ɓare nkentahnirun hnë ɓulunda vëfacah hna, w̃uhnë ye tere W̃ënu ŋa. 20 Nkerun cery ƴëryik do vëfaƴik va gë wakila ŋa ye sah ryënkwëryënkw ỹa, do Yesu Këris umë dënk taka ndënkwëryënkw ye. 21 Hnë umë cery ŋa fop njaw̃ënaɗ do matëndaɗ nke cery pacah hnë Ahwëhn. 22 Hn'iɓëmënkël hun hna g'umë, w̃uhnë fëna, nkerun ndampo fo cery nte yëryëɗe soŋe ayewu ỹëw̃a Ƴir W̃ënu ŋa.

3

Ɗoku Pol paɓ gë vële wok vëyena wasëwif

1 Soŋe rac njëfaɗëfuha W̃ënu ŋa, ami Pol, ale sëɗik kaɓi ɗoku Yesu Këris ỹa liɗëfu, ɗanko ryemahnu w̃uhnë vële wok geluhna wasëwif. 2 Akwëtahnëɓu paryi nkwëryërun ɗoku ile kwëtehnahnëko W̃ënu ŋa liwu, hnë fërënak lëw̃u hna, gante koɗ ntinëhnahnu ile ñaɗ ỹa. 3 Ha, W̃ënu ŋa piɗëtëko vinkër va soŋe njëtëndano ile ñaɗ nti sow̃ik ỹa, had gante kerëhnëmu ki gë wanës wante wok ƴaɓëna. 4 Age karaŋërun rac, koɗun ahamahnu hafo bi ne njëtëɓu ile sow̃iko do ntik W̃ënu ŋa Këris hna. 5 Koɓëri ŋa, W̃ënu ŋa tufëliw̃ohna vahnë va iỹin ile sow̃iko. Ɓare gaki antik Iƴir ŋa tufëhni vëfaƴik vëfacah vëlëw̃u va do gë wakila waɗëw̃u ŋa. 6 Wëli ile pëhnëtanëk viỹë vile sow̃iko va: gë fere Wanës Wakasëk ŋa, vële wok vëyena wasëwif va kwëhnani antëw̃ ndampo fo gë wasëwif w̃a, nkeni mbahn ndampo fo do nkentahnini ndampo fo hnë ile ntehnëko ntinëhnëɗëhëhni hn'iɓëmënkël ntëw̃ hni gë Yesu Këris hna.

7 W̃ënu ŋa, hnë ufërënak lëw̃u hna, g'antiyehn fanka falëw̃u fa, njëɗako yewu aryokuŋëhn Wanës Wakasëk. 8 Ami, ale ỹak vak hnë fop vëfacah hna, nuỹaɓu untënah fëƴaw̃uhni vële wok vëyena wasëwif va uvetak va Këris le wok puɗina 9 do yëtëndanëw̃ëhni vahnë va fop gante ntiỹehnëɗ W̃ënu ŋa viỹë vile pëhnako nti do sow̃iko koɓëri kantëm hnë umë, ale liko fop vile ye va. 10 Do ntik rac, ɗanko, gë fere cery sali ŋa, fop vële hwëhnak cankaf do w̃ëka ambin hna mëk njëtëni usery W̃ën gë fop wasifa walëw̃u w̃a. 11 Hnë vëỹin fop tëfëk nahan mbë kantëm ntëw̃u nte ntiỹehnëk hnë Yesu Këris Ahwëhn fu ỹa. 12 Hn'iɓëmënkël fu gë Këris, gë fere ikwëtahn fu hnë umë, koɗen pëŋayinëhna W̃ënu ŋa g'iɗëkëna fop. 13 Soŋe waŋi fop, muntaɗëmu, antë aresaw̃u wahorot wale horotëɗëfu soŋe hun; umë ye icëmb hun ŋa.

Uyëfa soŋe vëvë Efes

14 Soŋe rac ye andëkwëhnëɗëfu haryënkw W̃ën Rëm, 15 ale yëɗahnëk w̃ac watere wabë g'ambin gë nkal. 16 Ha, atëƴëdëfuha njaw̃ënu gë fanka mbery hun hna gë fere Iƴir ntëw̃u ŋa, had gante naỹëk uvetak icëmb ntëw̃u ŋa. 17 Koyëna, Këris ntëɗëk hnë wasakahn hun hna gë fere ikwëtahn ŋa, afëlu vënkahn hun va do ayëru fop uwám hun w̃a hn'iŋahn hna, 18 akwëhnaɗun aki fanka aw̃ëryahnu, gë fop vëfacah va, ile ye iƴank, iƴáry, iƴihn do itëw̃ iŋahn Këris ŋa. 19 Ha, ayëtu iŋahn Këris ŋa nte ryëcëtaɗ fop uyët, ɗanko ayewu vëfadah had gante padëk W̃ën ka.

20 W̃ënu ŋa, gë fanka falëw̃u fale ryokuŋëɗ hnë fuhnë, koɗ nti ntëbi vile ryëƴëɗenëha va ma vile hnahaɗen va, 21 icëmb ŋa nke gë umë hnë cery sali do hnë Yesu Këris hna, soŋe walape w̃a fop, dol do gë kantëm. Amina.

4

Imac ɓëmënkël hnë cery sali

1 Soŋe fop vëỹin dënk, ami, ale sëɗik kaɓi ɗoku Ahwëhn a liɗëfu, ankaỹëtaɗëmu: ƴasëryin had gante macëku W̃ën ayasëndu. 2 Geryin vële wok vëhumaɗina, vënëŋah do vëryuñënak; mënkwëlëryin iŋahn hna. 3 Kamënaryin aworyeru ɓëmënkël nte w̃atik Ƴir hna gë fere ƴam ỹa. 4 Mbahn ndampo fo do gë Ƴir ndampo fo yehëhna, do fëna W̃ënu ŋa macëku ahwëhnawu tama ndampo fo; 5 Ahwëhn aryampo fo, ikwëtahn ndampo fo, yaryi ryampo fo; 6 W̃ën hu ɗampo fo do Rëm fop, ale sëpëk fop, fagant fop do hnë fop.

7 Ale-wo-ale nuỹak ipërëna W̃ënu ŋa had gante yëɗahnëk Këris ka. 8 Soŋe umë ye ntehnik Vikerëh hna:

«Kaƴëk ƴaŋ,

anjokëhni vëfëlayik,

njëɗakëhni wayëɗ vahnë va.»✡

9 «Kaƴëk», ye pëhnëtanëk, ge gena cëlik fëna hafo gëɗ nkal li? 10 Ale sëlik ỹa, ye ale haƴëk cëmët fop vambin vi, ɗanko pëɓënahn fop. 11 Do wayëɗ wale njëɗakëhni vahnë va ye: vëfaƴik, wakila, vëfëƴahn Wanës Wakasëk, vëharaŋ do vële heryɗëhëhni vële hwëtahnëk, 12 ɗanko këbënahninëhni vëfacah va gante ntihahnëɗëni ɗoku soŋe njaw̃ënahnëni mbahn Këris ŋa, 13 hafo mëkin tëkënin ɓëmënkël kwëtahn hna fop ndampo fo do hnë uyët Ajë W̃ënu ŋa, untaf hn'ikwëtahn, do inaỹ padah Këris.

14 Aki goɗenëhna had vutah, vunte mpaloƴëɗ wavonkëlo w̃ënka do vile këryëɗ sël fop wasifa karëŋa, vunte tokani vahnë va soŋe cëvehnënihëhni hn'idënt. 15 Ɓare, ge nësëɓun toña ỹa g'itufahn ŋahnël ŋa, anayëɗen hnë fop ɗanko mëntëlahnin gë Këris, ale ye nkaf cery sali nte ye mbahn dëw̃u. 16 Hnë umë, mbahn ŋa fop kahnëk do mbëmënkëlëk ɗus g'uryema wasokël wale njëɗayik. Aki ge cape-wo-cape nke gante tëfëka ka, mbahn iŋa fop naỹëɗ do njaw̃ënaɗ hnë iŋahn hna.

Uwám hasëk hnë Këris

17 Wëlin doliỹi ile lehnëmu do muntamu gë fanka w̃ac Ahwëhn: antë avok ayasu had gante njasëɗëni vële wok vëyena wasëwif: vinahan vidëw hni va kwëhnana nafa. 18 Vinahan umëhwëryah kwëhnani, do vëhneh nkeni hnë uwám W̃ën hna, kaɓi wahakili walëw̃ hni w̃a piɗak do kambëkëhni vankaf. 19 Vintaw̃ary vidëw̃ hni va nke had wëɓák waɗëndah, ndakëɗëni gë ale-wo-ale do njëɗëhnani sifa fop vantiyehn vameh.

20 Ɓare w̃uhnë, gena aki ñëŋarun ayëtuna Këris, 21 ge paryi nke nkwëryërun ga nësëɗe wadëw̃u, do karaŋirun ikaraŋ nte rëfëlëk gë toña nte ye hnë Yesu: 22 ha, koɓëri ŋa, pëɓëkuno viña toka nte fërëkahnëɗëhu, ɓare, ile yerunëho koɓëri ỹa, tëfëka asuɗëtawu had viỹi visër. 23 Afo wahakili hun w̃a gë wasakahn hun w̃a nkwëcëta, 24 do ayewu vahnë vëhasëk had gante cuɗarun viỹi vihasëk ki. Ahnë ahasëk arac W̃ënu ŋa ñahanëka mëntëlëni g'umë hn'usatah gë hn'ufacah ule w̃atik toña hna.

25 Soŋe rac, cuɗëtaryin wamër ŋa: ale-wo-ale nësëhnënda toña ỹa aỹëntaw̃ ỹa, kaɓi mbahn ndampo fo yentahninëkëfu. 26 Ntavëku bi? Antë aliwu wameh; ntavah hun ŋa tëfëka njam ani gë njohan lav w̃a✡ 27 soŋe antë ayëɗawuna Sintani ỹa fere fale mëkahnëɗëhu. 28 Araɓi ale ỹa antë mbok nte; ɗokuŋëɗ gë wëɓák wadëw̃u ŋa dënk soŋe nuỹahn ile njëɗaɗëha ale ye hnë uval hna. 29 Antë cahn hnë w̃ës hun wanës wameh, nësëryin wante ryemaɗëhëhni vëỹëntaw̃ wëɓal wadëw̃ hni hna, soŋe ntihahn ufërën hnë vële hnëpaɗëhu va. 30 Antë ayëw̃ëhnehnuna Iƴir Ipacah nte njëɗaku W̃ënu ŋa had yavëta ile rufahnëɗ pehëtëɗerun Fac Fehëta hna. 31 Antë ahwëtawu hnë wasakahn hun wameh wante liyirun ŋa. Antë ntavëndu, njaɓu sakahn, ayew̃ëndu; vëỹin fop tëfëka asuɗëtawu, gë fop wasifa wayap. 32 Tufëhnaryin vëyivah ale-wo-ale gë aỹëntaw̃, kwëhnaryin ntaw̃ary përën; tavëhnëlëryindën, had gante tavëhnëku W̃ën hnë Këris.

5

Umëhwëry do Humpen

1 Ha, tëfëtalahnëryina W̃ënu ŋa, kaɓi vutah vunte ỹahnik yerun; 2 ƴasëryin g'iŋahn had gante ŋahnëkëfu Këris ka do umë dënk njëɗëhnak soŋe fu, had uyëɗ do saɗëha ile hwëhnak icëv nte nëŋëɗëha W̃ënu ŋa. 3 W̃ënu ŋa hwëhnëku, tëfëlahna dënk nkwëryi ga nësëɗe viỹë vëryampo fagant hun: ndakëntal meh ŋa, fop ile wok pacëna, uval ɗëcët. 4 Tëfëlahna fëna nkwëryi wanës wante sëfëhnayehnëɗëhu, wanës wanënkwah, ma wanës watonkah. Waŋi fop kwëhnana ỹëw̃a ỹal hun hna. Ɓare tëfëka awëryëhniwu icamehn W̃ën. 5 Nkwëryëryin ɗus: vële liɗ ndakëntal meh va, ma vële liɗ vironkah va, ma vële mbalëk ɗëcët va —vëhni, ŋahnënihëhni wamën wamër— vëhni vëhnuỹantëɗena ntëw̃ Inaw̃ Këris do W̃ënu ŋa. 6 Ahnë antë tokawu gë wanës wante wok kwëhnana nafa: watac ye wante yojëɗ ntavah W̃ënu ŋa hnë vële wok vëw̃aw̃ëhnëɗilahna va. 7 Antë ayentahniw̃u gë vëhni.

8 Koɓëri ŋa umëhwëry yerunëho; tame hn'iɓëmënkël hun gë Ahwëhn humpen yerun. Ƴasëryin had vutah humpen; 9 do vantëw̃el humpen ha ye: ufërën, usatah, gë toña. 10 Kamënaryin ayëtu ile hnëŋëɗëha Ahwëhn a. 11 Vantëw̃el umëhwëry kwëhnana nafa; antë ayentahniw̃u; tufahnëryin. 12 Wante ntiɗëni cow̃aryëɗëni ŋi cëfëhnëk nësi; 13 ɓare fop vile rufahnik gë humpen ha cow̃ëtak, 14 kaɓi fop vile sow̃ëtik va humpen ye. Soŋe umë ye ntehnik:

«Nëgary, wëjë ale ryakëk,

matëry fagant vësëm,

do Këris ntancënëɗëhi.»

15 Ƴasëryin wajira gë vankeya hun va; antë ayewu vële wok vëseryëna ɓare geryin vëseryah; 16 Ɓalëtahnëryin mpëd nte njëɗaku W̃ënu ŋa, kaɓi wafac wale yehahninëk w̃i mek. 17 Awa, antë ayewu vële hnambëk hakili, ɓare kamënaryin ayëtu ɗus ile ñaryaryëɗëhëfu Ahwëhn a. 18 Antë aryëw̃u, umë yoɗëhu ayehahnu vëyeyar, ɓare geryin vële pëɓëk Iƴir Ipacah ŋa. 19 Kamënaỹehnëlëryin gë wahnëw̃ wale w̃atik hnë Vikerëh hna, wahnëw̃ sali wasëvah, wahnëw̃ wale njëɗaku Iƴir iŋa; ƴëw̃ëhnëryina do cëmbëryina Ahwëhn a gë fop ntaw̃ary hun ŋa. 20 Camehnëryina W̃ënu ŋa Rëm ỹa wati-wo-wati do soŋe ile-wo-ile gë w̃ac Ahwëhn fu Yesu Këris.

Nkwëryëla mbë tere

21 Maw̃ëhnëlëryin ale-wo-ale, w̃uhnë vële lënënëka Këris va.

22 Vësëval, maw̃ëhnëryinëhni vësan hun had gante maw̃ëhnërunëha Ahwëhn ka. 23 Ha, asan a ye asankaf asëval a, had gante nke Këris asankaf cery sali, umë ale fehëtëɗ cery sali nte ye mbahn ntëw̃u. 24 Had gante cery sali ŋa maw̃ëhnëɗëha Këris ka, vësëval va fëna maw̃ëhnëɗënihëhni vësan hni va hnë fop.

25 Vësan, ŋahnëryinëhni vësëval hun va had gante ŋahnëk Këris cery sali ka do njëɗëhnak umë dënk soŋe lëw̃u; 26 añak aki pacëna gë w̃ënka do gë wanës nkehahn afacah; 27 añak aki njoj cery sali ŋa haryënkw lëw̃u hnë igwam dëw̃u hna fop: nte wok kwëhnana dahëse w̃eh, nte wok kwëỹana, nte wok kwëhnana ile w̃ëntëlëk gë virac. Añak cery sali ŋa pac hara kwëhnana ile keyande. 28 Asan a aki tëfëka ŋahna asëvalu ỹa, had gante ŋahnëk mbahn ntëw̃u ŋa dënk. Ale ỹahnëka asëvalu ỹa, ŋëhnak umë dënk. 29 Ahnë gena ale ỹew̃ëk mbahn ntëw̃u ŋa, ɓare ndavëɗëha, do pëlaɗëha, had gante ntiɗ Këris cery sali ka 30 kaɓi mbahn ntëw̃u yentahninëkëfu. 31 «Soŋe umë ye, asan a tavëɗëhëhni rëmu gë hnëmu nkeni g'asëvalu fo, do vëhni vëhi tak aryampo fo nkeɗëni.»✡ 32 Hnë wanës watac cow̃ak toña sankaf: ntehnëɓu waŋi nësëɗ soŋe Këris do gë cery sali ŋa. 33 Gante-wo ka, ale-wo-ale hnë w̃uhnë ŋahna asëvalu had umë dënk, do asëval a ntënëna asanu.

6

Vutah gë warëm hni do gë wahnëm hni

1 Vutah, maw̃ëhnëryinëhni warëmun gë wahnëmun hn'iɓëmënkël g'Ahwëhn, kaɓi watac satëk. 2-3 «Dënënëryihni rëmuh gë hnëmuh gante nuỹandu uhnatah do wafac waỹaryah nkal li.»✡ Rac ye akwëɗa ndënkwëryënkw nte lehnëkëfu ale w̃aw̃ëhnëk nuỹaɗ ufërën.✡ 4 W̃uhnë, warëm, antë alavëɓehnuni vutah hun, ɓare kwëɗëryinëhni hn'usatah do hn'uhnira le w̃atik hnë Ahwëhn hna.

Vëramp gë vële hwëhnëkëhni

5 Vëramp, maw̃ëhnëryinëhni vële hwëhnëku nkal li g'untënah do g'iɓal, gë ntaw̃ary pacah, had Këris ryokuŋëhnëɗun; 6 Ɗokuŋëryin, hara gena had vële yëkëlehnëɗ vahnë va nëŋëhni gë vëhni ma kaɓi njëkaɗerun, ɓare had vëramp Këris, vële liɗ gë vintaw̃ary vidëw̃ hni ile ñaɗ W̃ënu ŋa. 7 Ɗokuŋëhnëryinëhni gë ntaw̃ary përën, had Ahwëhn a dënk ryokuŋëhnëɗun, gena vahnë. 8 Njëtërun ale-wo-ale lik ufërën, Ahwëhn a mbësaɗëha, nke aramp ma gena aramp. 9 Do w̃uhnë, vëhwëhn hni, diryënëhni koyëna vële ryokuŋëhnëɗëhu va. Tavëryin dakëna: njëtërun, ale hwëhnëku ỹa, w̃uhnë gë vëhni, mbin hna nke do dëbëndëlehnëlihna vahnë va.

W̃ët Ikwëtahn

10 Soŋe fuhnahnu, ƴëkëlehnëryin fanka hun fa hnë fanka ỹaw̃ah Ahwëhn hna. 11 Cuɗaryin viw̃ëta W̃ënu ŋa soŋe aholu ayaw̃ënawu hnë warënd Sintani hna. 12 Kaɓi gena vahnë w̃ëtaryëɗen, ɓare wafanka wayir waw̃eh hnë mbin hna, gë vësankaf, gë wafanka do gë vële hwëhnëk ɗuniỹa w̃ëhwëryah. 13 Soŋe umë ye, tëfëka asuɗaw̃u viw̃ëta W̃ënu va fop, ɗanko aw̃ëkawu hnë fac ile njihahniɗ w̃eh hna do, age puhnarun rac, awowu ahahnëndawu. 14 Kahnëndaryin, ñëbaryin toña ỹa had ryil sah li, cuɗaryin usatah w̃a had cuɗ mëta w̃ët nte huvëɗ sakahn; 15 do përyaryin had wapary iña afëƴahnu Wanës Wakasëk ƴam ỹa. 16 Nufëryin kwëlëkwël kaka ikwëtahn ŋa, umë ryemaɗëhu aryipehnu fop wëca wante pëɗëk Sintani. 17 Nuỹaryin ipeh W̃ënu ŋa nte ye had apënkw ryëhwëra do wanës W̃ënu ŋa had sëlame le njëɗahnëk Iƴir Ipacah iŋa. 18 Tëƴëryina W̃ënu ŋa hnë wayëfa hun hna. Ha, ƴëfaryindën wati-wo-wati, gë uryema Iƴir iŋa. Antë ahnamawu do kahnëndaryin kwëlëkwël. Ƴëfaryin soŋe ɓulunda W̃ënu ŋa fop, 19 soŋe ami fënali: araɓi wanës ŋa nke hnë wës mën soŋe fëƴahnu hara dakëlohna hn'ile sow̃ik hnë Wanës Wakasëk hna. 20 Acëɗiɓu kaɓi ale fëƴahnëɗ Wanës Wakasëk w̃ac W̃ën hna yeɓu. Ƴëfaryin ɗanko w̃ëku fëƴahnu Wanës Wakasëk ŋa, hara dakëlohna, gante tëfëka ka.

Simpaỹi rëkwa

21 Ñaɗëfu ayëtu w̃uhnë fëna, ile faɓiko ỹa do ile liɗëfu ỹa; Tisik, aỹënta fu ale ỹahnik, aryokuŋëhn Ahwëhn a ale hahnëndak, njëtëndanëɗëhu fop. 22 Soŋe umë faƴëryiɗëfuha pëƴawu bi hak nkoɓun do mbosëvosehnu.

23 Araɓi W̃ënu ŋa Rëm fu ỹa do Ahwëhn fu Yesu Këris njëɗanihëhni fop vëỹënta fu va ƴam ỹa do g'iŋahn, gë kwëtahn ŋa. 24 Araɓi W̃ënu ŋa ndëwahni fop vële ỹahnëka Ahwëhn fu Yesu Këris va g'iŋahn nte wok cëmëɗina!

✡ 4:8 4.8: Wahnëw̃ 68.18

✡ 4:26 4.26: Wahnëw̃ 4.4

✡ 5:31 5.31: Wapëgwala 2.24

✡ 6:2-3 6.2-3: Icahn 20.12a

✡ 6:2-3 6.2-3: Icahn 20.12b

Filip

1

2

3

4

Kayëte nte kerëhnëkëhni Pol vëvë Filip

Wade yehëhna hnë iŋi kayëte

Filip nkol nte hwëhnak nafa mbë Masedëwan ye. Afaƴik Pol njiko hnam wati nte njasëɗëho nkaw̃ ntëw̃u kigëna ŋa. Apëƴahnëk Wanës Wakasëk ŋa nkol tac hafo vahnë va kwëtahnëni do cery sali ŋa ntiyak. Njëkëryin Kayëte Vantiyehn Vefaƴik hna 16.11-40.

Pol, gë Timote ɗarël lëw̃u, kerëhnëkëhni vële hw̃ëtahnëk vëvë Filip va wati nte nkeho hnë kaso mbë Sesare (yëbëlan bëhn wafëhw imbëɗ gë warar gë bëhn wafëhw imbëɗ g'imbëɗ gë warar (53 gë 58) ga ndëcëk hnagi Yesu ỹa) ma hnë kaso mbë Rom (yëbëlan bëhn wafëhw imbëɗ gë ryaw̃ ma bëhn wafëhw imbëɗ gë ryaw̃ gë wahi (60 gë 62) ga ndëcëk hnagi Yesu ỹa). Vahnë vëvë nkol Filip va mbarëniho wayëɗ do njëɗaniha aryampo hnë vëhni, Epafërodi, soŋe njëɗahna Pol. Awa, Pol kerëhnëkëhni soŋe camehnëhni do kamënaỹehnëhni. Apacëhnëhnëkëhni gante nke ka do natëka hnë Këris hna mama nkehahnëk hnë kaso. Añaɗ kamëỹehnëhni tëfëtalahnëniha Këris do natëhni hnë fop.

Wëlin wanës wakwëhn nafa hn'iŋi kayëte: itama, nahan, ikwëtahn, uhnatah, Këris, uhorot.

Wëlin gante nke kayëte ka:

Simpaỹi, Icamehn gë iƴëfa (1.1-11)

Soŋe ye natëka Pol mama cëɗahnik (1.12-30)

Geryin had Këris (2.1-18)

Vëhni mo ye Timote gë Epafërodi (2.19-30)

Usatah paryi w̃a W̃ën hna matik (3.1–4.1)

Wanira watëkwa (4.2-9)

Pol camehnëɗëhëhni vëvë Filip va (4.10-20)

Simpaỹi rëkwa (4.21-23)

1

Simpaỹi

1 Ami Pol, gë Timote, vëryokuŋëhn Yesu Këris, herëhnëryiɗëhu, w̃uhnë fop vëfacah Yesu Këris vële ye hnë nkol nte w̃acik Filip ŋa, vëvë haryënkw hnë cery sali do gë vëyohal va: 2 Araɓi W̃ënu ŋa, Rëm fu ỹa g'Ahwëhn a Yesu Këris ndëwanihu do njëɗënihu ƴam ỹa!

Iƴëfa Pol soŋe vëvë Filip

3 Camehnëɗëfuha W̃ënu ŋa nte-wo-nte nahadëmu ŋa. 4 Fop wawati wale yëfanëhnëɗëmu w̃a w̃uhnë fop, ntiɗëfu kwëlëkwël g'uhnatah, 5 kaɓi ndënkwëtaɗëfu cape nte hnufërun ŋa hnë pëƴahn Wanës Wakasëk hna koɓëri fac ryënkwëryënkw hna hafo iỹi wati; 6 apacahnëko dënk, ale fëgwëk hnë w̃uhnë aŋi ntiyen nëfak tëfalëɗ gante padënëɗ fac ile njihahniɗ Yesu Këris ỹa.

7 Catanëko gante kwëhnahnëɓu vinahan vitac soŋe hun ki, kaɓi kwëtamu ntaw̃ary mën li. W̃uhnë fop nkentahnirun hnë ufërën W̃ën hna g'ami dënk lakënde yewu kaso hna ma lëkwanduw̃ëhni vële ỹew̃ëɗ Wanës Wakasëk ŋa, tufëɗëfuhëhni waŋi wanës toña ye. 8 Ha, W̃ënu ŋa ye seɗe mën: ŋahnëmu ɗus w̃uhnë fop g'iŋahn nte w̃atik hnë Yesu Këris ŋa.

9 Wëlin uyëfa mën w̃a: Araɓi iŋahn hun ŋa naỹ gë haw̃ary pëɓa uyët do gë hakili, 10 gante koɗun ahëncëtëlehnahnu ile fecek ỹa. Aki pacëɗun do kwëhnaɗiluhna ile heyanderun soŋe fac ile njihahniɗ Këris ỹa, 11 do pëɓu vantëw̃el usatah ule w̃atik hnë Yesu Këris, soŋe icëmb do wahnëw̃ W̃ënu ŋa.

Pol kaso hna do iƴi haryënkw Wanës Wakasëk

12 Vëyënta mën, ñaɗëfu ayëtu ile rëkiko ỹa ŋaỹëtëna iƴi haryënkw Wanës Wakasëk ŋa ɓare ankwënëk. 13 Koyëna fop vële yëkaɗëho hnë tere asankaf hna, do hn'ile-wo-le hna, njëtëni acëɗiɓu soŋe ile ryokuŋëhnëɗëfuha Këris ỹa. 14 Vëyaɓah fagant vëỹënta fu va, gante nuɗëniho kaso ka, nuỹani tama hnë Ahwëhn hna: tac nkwënakëhni kamëna soŋe pëƴahnëhni wanës W̃ënu ŋa hara dakëlëlihna.

15 Toña ye vëryampo fagant lëw̃ hni pëƴahnëɗëniha Këris ỹa g'iñew̃ary do gë dobël, ɓare vëryampo pëƴahnëɗëniha Këris ỹa gë nahan përën. 16 Vëhni, ile ntiɗëni ỹa, hn'iŋahn hna matiɗ, njëtëni nkeɓu ani soŋe rufahnu Wanës Wakasëk ŋa toña ye, 17 vëỹëntaw̃ va pëƴahnëɗëniha Këris ỹa gë hakili dobël, vinahan vindëw̃ hni va pacëna; nahaɗëni nkwënëhnëniho idën vankënca mën va.

18 Mena! Vinahan vidëw̃ hni va koɗ cat ma tumpa, gante-wo ka Këris ỹa pëƴahnik, do natëko. Nkoɗ natënɗo fëna, 19 kaɓi njëtëɓu wapuyalahna pehëɗëfu, gë wayëfa hun w̃a do gë uryema Iƴir mba Yesu Këris ŋa. 20 Napëɗëfu ɗus do pacahnëko ñoñ cëfëhnëɗilohna, ɓare g'itama fop, dol had kwëlëkwël, uwám mën hna ma cëm mën hna tufahnëɗëfu inaỹ Këris ŋa mbahn mën hna. 21 Soŋe mën a, uwám w̃a Këris ye do cëm hna nuỹaɗëfu ntëbi. 22 Ɓare ge nkoɓu ɗuniỹa li koɗëfu liwu ɗoku ile yëɗanëɗ vantëw̃el vapërën. Ƴëtëla ile rëhnaɗëfu. 23 Andoỹiɓu vacape vaki: ñaɗëfu hërënaw̃u iỹi uwám soŋe yefu gë Këris, do rac fecekëndëho ɗus; 24 ɓare soŋe hun ỹa, apecek wow̃u mbahn hna. 25 Kaɓi apacahnëko rac, njëtëɓu nkoɗëfu. Nkontëɗeɓu gë w̃uhnë fop ayihahnu haryënkw do ahwëtahnu g'uhnatah. 26 Aki ɓoka mën ŋa fagant hun liɗ nëŋu g'ahaw̃ary gë Yesu Këris soŋe mën.

27 Gante-wo nke ka, ƴasëryin gante tëƴëk Wanës Wakasëk woɓa Këris ka. Koyëna, age njiryiɓu yëkiwu ma ge ƴiryila wëryu nkorun ahahnëndawu hnë iƴir ndampo fo, do mëtaryëɗun ndampo fo gë ntaw̃ary tac fo soŋe ikwëtahn nte w̃atik hnë Wanës Wakasëk. 28 Antë aravu vëw̃ëtary hun ntakënanihu hnë ñoñ: nkehnëhnëɗëhëhni dahëse ile rufahnëɗ mbëvëɗëni, g'ile rufahnëɗ w̃uhnë pehëtëɗerun; do watac matiɗ hnë W̃ën hna. 29 Soŋe Këris ỹa, njëɗaku w̃uhnë gena bi ahwëtahnuna fo ɓare fëna ahorotu soŋe lëw̃u. 30 Ha, dolëma, had gante njëtërun ki, nkentahnirun uw̃ët rac ule hnurunëho w̃ëtaryëɗëfuho koɓëri ŋa do woɓu w̃ëtahnëndu w̃i.

2

Geryin had Yesu

1 Iɓëmënkël hun gë Këris ŋa kamënaỹehnëɗëhu bi? Iŋahn dëw̃u ŋa njaw̃ënëɗëhu bi? Nkentahnirun bi g'Iƴir Ipacah ŋa? Kwëhnarun bi wasakahn wafërën do kayehnahnëɗëhu bi gë vëỹëntaw̃ va? 2 Ge paryi nke, awa padënëryin uhnatah mën w̃a: kwëhnaryin nkwëryëla përën, kwëhnaryin iŋahn ndampo fo, ntaw̃ary ndampo fo, nahan ndampo fo. 3 Antë aliwu iñë gë hakili dobël ma gë ɓëntary; ɓare diryin gë ɓana, pëlaryinëhni vëỹënta hun va had vële lëbëku. 4 Ale-wo-ale antë njëka umë fo ɓare njëkëhni vëỹëntaw̃ va fëna.

5 Kwëhnaryin nahan fagant hun gë mba Yesu Këris ka:

6 Ile nke W̃ënu ŋa Yesu Këris rac nke,

ƴëkëlehnëna nko këñëlahnëni gë W̃ënu ŋa.

7 Ɓare, akoỹahnëk umë dënk hnë fop vële kwëhnako va

do nufëk ankeya aryokuŋ.

Antiyak ahnë, njavëtik had ahnë;

8 umë dënk vanak, maw̃ëhnëka W̃ënu ŋa hafo cëm,

cëm kërëwa hna.

9 Soŋe umë ye W̃ënu ŋa kaƴëndëka ƴaŋ ỹëw̃a yihnah ɗus

do njëɗahna uw̃ac ule lëbëk fop wamac

10 ɗanko, gë w̃ac Yesu ỹa, fop waho w̃a ndëkwëhn,

mbin hna, nkal li do gë gëɗ nkal li,

11 do fop waryëw̃ w̃a nës

Yesu Këris ye Ahwëhn a; koyëna cëmbëɗe W̃ënu ŋa Rëm ỹa.

Dancëryin had humpen ɗuniỹa li

12 Aki, vëỹahnik mën, w̃uhnë vële w̃aw̃ëhnëk kwëlëkwël tase mën, gwënëryin hamëhni mën; ɗokuŋëryin g'untakah do g'untënah soŋe ayasaryu g'afërën ipeh hun ŋa. 13 Ha, W̃ënu ŋa liɗ hnë w̃uhnë mbalu do aliwu ile nëŋëɗëha ỹa.

14 Diryin fop hara ñakëñakëluhna, hara gwajëlëluhna, 15 soŋe antë ahwëhnawu ile heyanderun do antë ayentahniw̃u hnë wameh, vutah W̃ën vunte wok vëhwëhnana dahëse w̃eh fagant ɓulunda vëw̃en do vërumpak. Antancërun fagant lëw̃ hni had wahaƴalin humpen hnë ɗuniỹa li, 16 w̃uhnë vële hwëhnak Wanës uwám va. Ge koyëna ntirun, toña hwëhnaɗëfu sëkwaw̃u hnë fac ile mbokahniɗ Këris, kaɓi ɗokuŋëla do korotëla aki fo. 17 Do lakënde sat mën ỹa tëfëka ndehëti ntapëhnahn ikwëtahn hun ŋa had saɗëha ile sënandunëha W̃ënu ŋa, umë ye ɗoku ikwëtahn hun ŋa, natëko do nkoɗ natëndo ndampo fo gë w̃uhnë. 18 Koyëna fëna w̃uhnë, nëŋëryiwu do natëryiwu ndampo fo g'ami.

Timote gë Epafërodi

19 Atamaɓu hnë Ahwëhn fu Yesu, paƴëryiɗëfuha ɓiỹëɗina Timote, gante kamënaỹehnahnëɗëho ami fëna wakasëk wante wëryëɗëfu soŋe hun ŋa. 20 Umë fo ye ale yeɓun nahan ndampo do ale ryëñëk paryi soŋe hun. 21 Vëỹëntaw̃ va fop wadëw̃ hni fo nuɗëni, gena wëɓa Yesu Këris ŋa. 22 Ɓare umë, njëtërun tufëhnak ahahnëndak: andokuŋëk g'ami had fatah ɗarël rëmu soŋe Wanës Wakasëk ŋa. 23 Awa, umë hnahaɓu faƴëryiwa ge nuɓu wapacëk. 24 Pacahnëko Ahwëhn hna ami fëna njiryiɗëfu ɓiỹëɗina ỹal hun hna.

25 Ɓare ntiyahnëko tëfëka faƴëgëryiwa Epafërodi aỹënta mën, arëfëlënta mën hnë ɗoku do hnë w̃ët, ale faƴirun ỹa soŋe ndokuŋëhnëndo kaɓi hnë uval hna nkeɓu. 26 Përëka mbok hnuw̃u w̃uhnë fop do ndëñëko kaɓi njëtarun ures lëw̃u w̃a. 27 Toña ye atesëko, do pëŋako g'icëm; ɓare W̃ënu ŋa kaỹëhnahnëka g'umë, do gena g'umë fo, ɓare gë ami fëna, soŋe antë nkwënawo ỹiw̃ëhnah. 28 Awa paƴëryiɗëfuha g'uñakahnah yaɓah soŋe natahnu ge nurunëha do ŋaỹëtawo ỹiw̃ëhnah w̃a. 29 Ƴotoyenëryina hnë Ahwëhn hna g'uhnatah padah; dënënëryinëhni iỹi sifa vahnë, 30 kaɓi soŋe ɗoku Këris ỹa ñaɗëho cëmahn; këbëhnako njëɗahn uwám lëw̃u w̃a soŋe nëmpëtu hnë ɗoku ile worun koɗiluhna alinëhnuno w̃uhnë dënk.

3

Usatah paryi va W̃ën

1 Fuhnahnu, vëỹënta mën, natëryiwu soŋe ɓëmënkël hun gë Ahwëhn a. Memaɗilohna vok herëhnëryiwu ile rëkëɓu herëhnu ỹa, soŋe hun ỹa umë fecek kaɓi keryëɗëhu. 2 Keharyinëhni vële liɗ wameh ŋa, waŋi waɓe, vële fërëkahnëɗ mbahn va gë háci! 3 Ha, fuhnë yeyinëk vëhácik paryi, fuhnë vële sëmbëɗëha W̃ënu ŋa g'uryema Iƴir ntëw̃u ŋa, ambetaɗen soŋe Yesu Këris do kwëtilënëhna tama ntëw̃ fu ŋa hnë vantiyehn mbahn.

4 Paryi nke, ami, kwëhnaɓu toña ramahnu hnë vantiyehn mbahn mën hna fëna; ge ahnë haw̃ary ntiyanëka koɗ tama hnë vantiyehn mbahn hna, ami, kwëhnaɓu toña lëbëwa: 5 káciɓu hnë fac hwëhn mbëɗ gë warar hna, avë hnënk Isërayel yeɓu, avë ncëma Besame yeɓu, Ebëre yeɓu, nagëniho Wa-ebëre; sariya hna, Farise yeɓuho; 6 kahnënda cankaf mën hna, ale vërehnëɗëho cery sali yeɓuho; hnë uwám usatah ule rëkatëɗe sariya hna, ale wok kwëhnana ile keyande yeɓuho. 7 Antiyahnëkowo nuỹaɓu, ɓare gaki, soŋe Këris ỹa, tëkatëɓu inamb ye. 8 Ntëbi rac, tëkatëɓu fop had inamb ɗarël ile ỹak nëfak, rac ye iƴët Yesu Këris ŋa, Ahwëhn mën a. Soŋe lëw̃u ỹa, maw̃ëɓu nambu fop do tëkatëɓu fop had ronk, ɗanko hnuỹaw̃uw̃a Këris ỹa 9 do rëkatiwu hnë iɓëmënkël gë Këris. Usatah ule hwëhnaɓu karyënkw W̃ën hna matina hnë ile liɓuho ami dënk kaɓi ntënënëɓu sariya ỹa, ɓare hn'ikwëtahn Këris hna matik. Usatah urac W̃ën hna matik gë fere ikwëtahn ŋa.

10 Ha, fop ile ỹaɗëfu ỹa, yëtëw̃a Këris ỹa ye, gë fanka iɓëhn dëw̃u ŋa, gë gentahn hnë wahorot walëw̃u hna, do yewu had umë hnë cëm ntëw̃u hna, 11 aki koɗëfu ramahnu nkentëɗeɓu fagant vëvëhn.

Igaryëhn ile rëfëka tëkënin

12 Dehnëla tëkënëɓu iỹin fop ma padëɓu, ɓare atëfëlehnëɗëfu fëlaw̃u irac, kaɓi soŋe rac ye Yesu Këris pëlako ami dënk. Age Yesu Këris pëlako, soŋe rëfëlehnahnu hafo fëlaw̃u ami dënk ile fadëk. 13 Vëyënta mën, nahala tëkënëɓu. Ɓare ryampo fo ye ile liɗëfu ỹa: ndënkwëɗëfu ile ye kamëhni ỹa do hamënawu rëkënu ile ye haryënkw mën ỹa, 14 do nkaryëɗëfu cape g'ile yëkëlehnëɗëfu ka soŋe hnuỹahnu cos nte macaryëɗëhëfu W̃ënu ŋa hnë Yesu Këris tebayin ƴaŋ.

15 Age nkeyinëk vahnë vëlafah kwëtahn hna, iŋi nahan rëfëka kwëhnayin; do ge vëryampo hnë w̃uhnë nahaɗun minëmin, W̃ënu ŋa pacënëhnëɗëhu fëna soŋe rac. 16 Gante-wo ka, hnë yëb ile tëkinëk hna, ƴasënëfu hnë nkeya tac fo.

17 Vëỹënta mën, tëfëtalahnëryino, w̃uhnë fop. Pëcëtaryinëhni vële rëfëtalahnëk nkeya ntëw̃ fu ŋa. 18 Anësëhnëɗëmu kantëm, ɓare gaki mbokëɗëfu hnësu gë wako: nkeni vëyabah vële liyaɗ vëỹew̃ kërëwa Këris g'ile pëhnëtanëk ỹa. 19 Wapuyala wadëw̃ hni ŋa, iɓëv iŋa ye, w̃ën hudëw̃ hni ha ɗonk dëw̃ hni ŋa ye, mbëntaryëɗëni ile rëfëka cëfëhnayehnëhni ỹa, vëhni vële hwëhnak hnë vintaw̃ary vidëw̃ hni hna viỹë vëvë nkal. 20 Ɓare, vëvë naw̃ ambin yeyinëk, do napëɗenëha afehët avë hnam, Ahwëhn a Yesu Këris. 21 Umë vacëɗ vimbahn vikaỹëhnah vidëw̃ fu soŋe mëntëndëlehnahn gë mbahn cëmbik ntëw̃u ŋa. Antiɗ rac gë fere fanka fale w̃ëkëɗahnëɗëha fëna kwët fop hnë cankaf ntëw̃u hna.

4

1 Vëỹënta mën, w̃uhnë vële ỹahnëɓu ɗus, ñaɗëfu vok hnuw̃u! Uhnatah mën w̃a do ipënkw imëk mën ŋa yerun! Vëỹahnik mën, koyëna tëfëka ahahnëndawu hn'iɓëmënkël hun gë Ahwëhn a.

Wanira watëkwa

2 Këlaɗëfuha Evodi, do këlaɗëfuha Sintik nkwëryëlëni ɗus hn'iɓëmënkël dëw̃ hni gë Ahwëhn a. 3 Do wëjë, arëfëlënta paryi, tëƴëɗëmi, ƴij aryemahni nkwëryëlëni vëỹi vësëval, kaɓi gë ami ndokuŋëlahnëɓun soŋe Wanës Wakasëk ŋa, ndampo fo gë Këlema do fop vëryokuŋëntal mën va, vële herik w̃ac hnë kayëte uwám* hna.

4 Natëryiw̃u hn'iɓëmënkël hun g'Ahwëhn a wati-wo-wati; ndivëtaɗëfu, natëryiw̃u. 5 Araɓi vahnë va fop njavëtëni iguk sakahn hun ŋa. Ahwëhn a pëŋajëk. 6 Antë pëmpëhnahnu ñoñ; ɓare, gante-wo ka, gë wayëfa w̃a, g'ikëla ŋa do gë camehn W̃ënu ŋa, ƴëtëndanëryina fop W̃ënu ŋa. 7 Do ƴam W̃ënu ŋa, nte lëbëk fop ile koɗ njët hakili, keryehnëɗ vintaw̃ary hun do vinahan hun hn'iɓëmënkël hun gë Yesu Këris.

8 Ile wojëk ỹa, vëỹënta mën, wëlin ile rëfëka afaɓëndahnu ỹa: fop ile ye toña ỹa, fop ile rëfëka ntënëni ỹa, ile satëk ỹa, ile facëk ỹa, ile rëfëka ŋahni ỹa, ile rëfëka cëmbi ỹa. Ha, ge nke iñë ile hnëfak do ge nke iñë ile rëfëka cëkwëni vahnë naharyin rac. 9 Ndiryin fop ile ỹëŋarun ỹal mën hna, hnuỹarun ỹal mën hna, wëryërun ỹal mën hna, hnurun ỹal mën hna, do W̃ën le yëɗaɗëhu ƴam ỹa nkeɗ gë w̃uhnë.

Icamehn Pol vëvë nkol Filip

10 Anuỹaɓu uhnatah cankaf hn'iɓëmënkël mën gë Ahwëhn a kaɓi tame mbokërun afaɓuno. Ha, ñaɗunëho afaɓuno ɓare kwëhnalunohna fere arufuno. 11 Gena uval hnësendëho; hali, ñëŋaɓu ỹew̃u uhnatah hna hwëhnaɓu ma kwëhnala. 12 Njëtëɓu gante nkoɗëfu hnë uval hna ma ƴaɓ hna. Hnë fop do gante-wo-gante, ñëŋaɓu yewu afihnah ma ale njok inte, yewu ale njaɓëk ma ale mbalëk. 13 Mëkëɗëfu fop hn'iɓëmënkël mën gë Këris umë ale yëɗaɗëho fanka falëw̃u fa.

14 Ɓare caŋëndanërun ayentahniw̃u cape uhorot mën w̃i. 15 W̃uhnë vëvë nkol Filip, njëtërun, ante kërënaɓu Masedëwan hna, hnë mpëd nte pëgwëɓu fëƴahnëndu Wanës Wakasëk ŋa, cery sali-wo ɗemalohna gë wayëɗ, ge gena w̃uhnë fo, 16 w̃uhnë vële yëɗanahnikowo, ntëb hwënta ryampo, ile valëkowo ỹa wati nte nkeɓuho Tesalonik hna dënk. 17 Gena bi wayëɗ yëkëlehnëɗëfu hnuỹawu; ɓare njëkëlehnëɗëfu W̃ënu ŋa ndëwawu g'ahaw̃ary soŋe uyëɗ hun w̃a. 18 Ƴëtëryin nuỹaɓu fop vële yëɗanahnëryirunëho va do hnë ƴaɓ hna nkeɓu; apëɓëko, koɓëri ga teɓaɓu uyëɗ ule yëɗajërunëha Epafërodi w̃a, saɗëha ile maw̃ëk W̃ënu ŋa do nëŋëɗëha ỹa, had ɗatikola ile nëŋëka rehërya. 19 W̃ën mën ŋa kwëhnak uvetak samah. Hnë Yesu Këris hna ntihëtëɗ waɓal hun ŋa.

20 Cëmbënëfuna W̃ënu ŋa Rëm fu ỹa dol do gë kantëm! Amina.

Simpaỹi rëkwa

21 Gaỹëryinëhni vëfacah hnë Yesu Këris va. Vëỹënta fu vële ye g'ami va gaỹënihu. 22 Fop vëfacah va gaỹënihu, kas vëvë tere Sesar va. 23 Araɓi ipërëna Ahwëhn fu Yesu Këris ŋa nke gë vintaw̃ary hun va!

* 4:3 4.3 Kayëte uwám: Rac ye hn'ile kerini wamac vële hnuỹaɗ uwám usër w̃a.

Kolos

1

2

3

4

Kayëte nte kerëhnëkëhni Pol vëvë Kolos

Wade yehëhna hnë iŋi kayëte

Nkol nte wacëɗe Kolos ŋa ŋaw̃ëlëna g'ankol Efes ŋa hnë Asi Toƴ hna (nte wacëɗe iỹi wati Turëki). Afaƴik Pol kerëk mpëd wati nte nkeho hnë kaso mbë Sesare (yëbëlan bëhn wafëhw imbëɗ gë warar gë bëhn wafëhw imbëɗ g'imbëɗ gë warar (53 gë 58) ga ndëcëk hnagi Yesu ỹa) ma hnë kaso mbë Rom (yëbëlan bëhn wafëhw imbëɗ gë ryaw̃ ma bëhn wafëhw imbëɗ gë ryaw̃ gë wahi (60 gë 62) ga ndëcëk hnagi Yesu ỹa). Ƴina nkol Kolos (Vëvë Kolos 2.1) ɓare ale hwëtahnëk yeho hnam macënde Ëpafëras (Vëvë Kolos 4.12). Umë sampehnëk Wanës Wakasëk ŋa do fëgwëk Cery Sali ŋa hnam (Vëvë Kolos 1.7). Ga ndëcëk wabëhn kore Epafëras njiko njëkehna Pol kaso hna pëƴahna vëharaŋ wamër va Cery Sali hna nkeni. Ankabahnëɗëni tëfi vile wok tëfëlana toki, tëfi ntaw̃ëla ŋa, háci ỹa, gë vantiyehn ikwëtahn kaw̃ary g'icëmb wamëleka gante nëŋahnëɗëha W̃ënu ŋa gë vëhni. (Vëvë Kolos 2.16-18). Pol kerëhnëkëhni vële hwëtahnëk ye Kolos va tufahnëni soŋe ye mehahnëk viŋi vinahan: Këris ye fop ile valëkëfu ỹa! Fop vile ỹaɗ nkwëna hnë vile ntik Këris kërëwa va wamër ye. Këris ntik fop ile rëfëka ỹa soŋe ipeh fu ŋa g'icëm ntëw̃u do g'iɓëhn ntëw̃u ŋa.

Wëlin wanës wakwëhn nafa hn'iŋi kayëte: fop, ile sow̃ik ỹa, yasery, ɓëmënkël fu hnë Yesu.

Wëlin gante nke kayëte ka:

Simpaỹi (1.1-2)

Pol camehnëɗëha W̃ënu ŋa do njëfanëhnëɗëhëhni vëvë Kolos va (1.3-14)

Ahnë gë antiyehn Këris (1.15-23)

Uw̃ët afaƴik Pol (1.24–2.19)

Uwám hasëk gë Këris (2.20–3.17)

Vankeya soŋe watere (3.18–4.6)

Simpaỹi rëkwa (4.7-18).

1

Simpaỹi

1 Ami Pol, ale ye afaƴik Yesu Këris ỹa kaɓi W̃ënu ŋa ỹak koyëna, do gë Timote, aỹënta fu, herëhnëɗëhu, 2 w̃uhnë vëỹënta fu vëvë Kolos va, vëfacah do vëhahnëndak hn'iɓëmënkël fu gë Këris hna: Araɓi W̃ënu ŋa Rëm fu ỹa ndëwaw̃u do njëɗaw̃u ƴam ỹa.

Iƴëfa Pol soŋe vëvë Kolos

3 Acamehnëɗenëha kwëlëkwël W̃ënu ŋa, Rëm Ahwëhn fu Yesu Këris ỹa, hnë wayëfa fu soŋe hun ỹa, 4 kaɓi nkwëryëɓun ga nësëɗe ikwëtahn hun Yesu Këris ŋa do g'iŋahn hun fop vëfacah va. 5-6 Ante tëkëk ỹal hun wanës toña, Wanës Wakasëk, wati ryënkwëryënkw ỹa, njëtarun W̃ënu ŋa kwëtëk hn'ambin hna ile ramahnërun ỹa; ikw̃ëtahn hun ŋa do iŋahn hun ŋa hn'itama tac matik. Ha, hnë ɗuniỹa li fop waŋi Wanës Wakasëk kwëhnak wadëw̃el do wok sampëɗ. Koyëna ntiɗ fagant hun koɓëri fac le wëryërun do yëtërun ipërëna W̃ënu ŋa gë toña lëw̃u ỹa fop. 7 Epafëras, lawo lëw̃ fu do aryokuŋëntal aỹahnik fu, umë ale haraŋëku, andokuŋëhnëɗëhu had aryokuŋëhn Këris ahahnëndak. 8 Njëtëndanëkëfu iŋahn nte njëɗaku Iƴir Ipacah iŋa.

9 Wëlin soŋe ye, cape lëw̃ fu ỹa, koɓëri fac le wëryëɓun paŋare hun ỹa, tavëlëfuhna iƴëfan hun ŋa. Tëƴëɗëfunëha W̃ënu ŋa ɗanko pëɓahnu uyët ile ñaɗ ỹa gë fere fop useryah w̃a do gë hakili nte njëɗaku Iƴir ntëw̃u ŋa. 10 Koyëna koɗun ayasu had gante tëfëka njasënd aryokuŋëhn Ahwëhn ka do aliwu fop vële hnëŋëɗëha va. Alëw̃u fop wasifa vantiyehn vapërën had atëh nte lëw̃ëɗ vantëw̃el vapërën do njëtëɗunëha W̃ënu ŋa gë haw̃ary. 11 Tëƴëɗëfunëha kwëlëkwël njaw̃ënu hnë fop gë fanka samah falëw̃u fa ɗanko aw̃ëkaw̃u fop gë ɗuñëna. 12 Camehnëryina g'uhnatah W̃ënu ŋa Rëm ỹa, ale lik aholu ahnuỹawu sah hnapul va vëfacah hn'ile kwëtëhnëku humpen hna. 13 Ankëcëkëfu hnë fanka imëhwëry hna do pakëtëfu hnë naw̃ Ajë aỹahnik alëw̃u; 14 hnë umë apehëtinëkëfu, wameh fu ŋa tavëhninëkëfu.

Ahnë gë antiyehn Këris

15 Aju ale nuɗe ỹa ye aw̃ëntëlënta W̃ën hunte woyik nuɗena, ale ryënkwëk hnagik hnë fop vile liyik va. 16 Ha, g'umë W̃ënu ŋa ntik fop, hnë mbin hna do hnë nkal li, vile hnuɗe gë vile woyik nuɗena: wafanka wale ye mbin hna, vësankaf vële lañak tinki unaw̃ ntëw̃ hni, do vëvë haryënkw gë vële hwëhnak ucankaf. Umë liyehnëk fop do soŋe lëw̃u, 17 do umë ye haryënkw fop; fop pëlalëk hnë umë 18 do umë ye ankaf cery sali, nte ye mbahn ntëw̃u. Umë ye wapëgwala, aryënkw nagi fagant vësëm, ɗanko nkehahn avë haryënkw hnë fop, 19 kaɓi nëŋëka W̃ënu ŋa ile nke ỹa fop ntëɗ hnë Aju hna. 20 Gë fere Aju ỹa, W̃ënu ŋa ñak konjëndëlehn fop g'umë hnë nkal li do hnë mbin hna. Antik ƴam ỹa gë sat Aju ỹa hnë kërëwa hna.

21 W̃uhnë, koɓëri ŋa gelunohna gë W̃ënu ŋa, vëỹew̃ vëlëw̃u yerunëho soŋe fop wameh wante hnahaɗunëho do liɗunëho ŋa. 22 Ɓare gaki, W̃ënu ŋa gë umë gë icëm Aju ŋa, ale sëmëk hnë mbahn ntëw̃u ahnë hna ɗanko mëk tufahnu vëfacah konjëndëlehnëku fo haryënkw lëw̃u dënk, ale wok kwëhnana dahëse w̃eh, do ile keyande këm. 23 Ɓare tëfëka awow̃u vëỹaw̃ah hnë ikwëtahn hna, soŋe antë aỹaw̃ëtaw̃u hnë tama Wanës Wakasëk hna wante w̃ëryërun, wante pëƴayini vahnë vëvë ɗuniỹa vi fop do, ami Pol, yehahnëɓu aryokuŋëhn.

Uw̃ët afaƴik Pol

24 Tame natëko ile horotëɗëfu soŋe hun ỹi, kaɓi padënëɗëfu aki mbahn mën hna ile wojëk hnë wahorot Këris hna, soŋe cery sali nte ye mbahn ntëw̃u. 25 W̃ënu ŋa ntiko aryokunkëhn cery sali. Ha, akwëtehnahnëko iỹi ɗoku soŋe hun: tëfëka fëƴaw̃u Wanës W̃ënu ŋa fop. 26 Waŋi Wanës yabahnëɗ vile cow̃iniho koɓëri ŋa fop vanjeh, ɓare tame tufëkëhni vëfacah vëlëw̃u va. 27 Añak njëtëndanëhni gante naỹëk ka uvetak viỹë vile sow̃ik, vile ye hnë ile pëhwëtanëhnëkëhni vële wok vëyena wasëwif: Këris hnë w̃uhnë. Hnë umë nke tama hun ŋa ayentahniw̃u Naw̃ W̃ën hna.

28 Awa, Këris fëƴaɗëfunëhëhni vahnë va fop. Niraɗëfunëhëhni do karaŋëɗëfunëhëhni gë fop yasery, ɗanko nkehahnëni vëhnaỹah hnë iɓëmënkël dëw̃ hni gë Këris. 29 Soŋe idi iỹin fop ỹa liɗëfu ɗoku hambah ɗus do w̃ëtëɗëfu gë fanka samah ile w̃atik hnë Këris do hn'ami ɗokuŋëɗ.

2

1 Ñaɗëfu ayëtu gante kambëk ka iỹi w̃ët ile w̃ëtëɗëfu soŋe hun, soŋe vëvë Lawodise, do soŋe vëhaw̃ary, w̃uhnë fop vële wok nulunohna muk gë vinkër vidëw̃ hni va. 2 Ntiɗëfu aki ɗanko kamënaỹehnahni wasakahn walëw̃ hni hna, mbëmënkëlahnëni hn'iŋahn hna. Do koyëna, pëɓahnëhni g'itama nte njëɗahnëɗ hakili paryi, hnë uvetak lëw̃u hna fop, do koyëna njëtahnëni ile nkoko maw̃ëryalohna W̃ën koɓëri ŋa njëti: ile sow̃iko, rac ye Këris. 3 Hnë umë cow̃ik fop hnapul yasery gë uyët. 4 Nësëɗëfu waŋi soŋe ahnë antë tokaw̃u gë wanës wanëŋah. 5 Lakënde gentila gë w̃uhnë, ntaw̃ary mën a gë w̃uhnë nkok. Anatëko gë w̃uhnë gante mënkwërun g'afërën ndampo fo do nkorun aỹaw̃u hnë kwëtahn hun Këris hna.

Uwám paryi hnë iɓëmënkël gë Këris

6 Aki, kaɓi maw̃arunëha Yesu Këris had Ahwëhn, ƴasëryin ndampo fo gë umë. 7 Pëlëryin vënkahn hun va hnë umë do ƴërëryin fop uwám hun w̃a hnë umë. Goryin ayaw̃ëntiwu g'ahaw̃ary hn'ikwëtahn gante ñaŋëndirun ka do asamehnënduna kantëm W̃ënu ŋa.

8 Kwëtëryin hakili ahnë antë pëlayehnu hnë warënd wanës wante rokaɗ do wok kwëhnana nafa do hwëhnak yasery ahnë fo: wante w̃atik hnë wënamu vahnë, wante w̃atik hnë wafanka wavë ɗuniỹa, do wok matina hnë Këris. 9 Fop ile ye hnë W̃ën hna ntëɗëk mbahn Këris hna 10 do hnë iɓëmënkël hun gë Këris hna padëku fop, umë ale ye ankaf ucankaf do fop wafanka. 11 Akácirun hnë iɓëmënkël hun gë umë, háci ile wok diyina gë vák ahnë ɓare háci ile w̃atik hnë Këris ỹa ye ile lihëtëɗëhu ikihn vahnë nte w̃atik mbahn hna. 12 Ha, gë yary ỹa, ambañirunëho gë Këris, do fëna gë umë, amatëntirunëho hnë icëm hna kaɓi akwëtahnërun hnë fanka W̃ënu fa fale watëndëka Këris cëm hna.

13 Do w̃uhnë, vële yeho vësëm soŋe wameh hun ŋa do ile worun káciluhna mbahn hna ma hnë Këris hna, W̃ënu ŋa njëɗaku uwám ndampo fo gë Këris. Atavëhnëkëfu wameh wadëw̃ fu ŋa fop, 14 apëhwëcëk kayëte hn'ile kerik wahnav fu do yiryeryëkëfu gë sariya. Antihëtëk wati nte pakëk kayëte wahnav fu hnë kërëwa Këris. 15 Ntihëtëk ucankaf wayir do gë wafanka wayir waw̃eh, acëfëhnaỹehnëkëhni tase vahnë fop, akahëkëhni had vëfëlayik hnë ambënt soŋe imëk Aju.

16 Aki, antë aw̃aw̃u ahnë kitiŋu soŋe vile rokëɗun ma seɗun, soŋe vambënt sali, soŋe ulepera hasëk ma fac ntaw̃ëla. 17 Iỹin fop ye cën ile rëfëka tëki, ɓare ile ye toña ỹa w̃atiɗ gë Këris. 18 Antë aw̃aw̃u vahnë vële ỹahnëk ɓana ɗëcët, do icëmb wamëleka, vahnë vële hwëtëk ɗus hakili hnë huɗakery hudëw̃ hni, ntehnënihu ntëntërun. Vahnë vërac naỹënaɗëni gë vinahan ahnë fo. 19 Vëhni, vëwona mbëmënkëlëni gë Këris, ale ye ankaf cery sali, nte ryavëɗ do vëmënkëlehnëk fop mbahn gë wasokël do g'ile sokëndëlehnëk waỹëc, do W̃ënu ŋa hnaỹënëɗ mbahn tac.

Uwám hasëk gë Këris

20 Kaɓi cëmërun gë Këris, pitëlërun gë wafanka wavë ɗuniỹa. Ɓare, antiɗun had uwám hun w̃a nkok hnë wafanka wavë ɗuniỹa. Soŋe ye w̃aw̃ëhnërun waỹi wasariya: 21 «Antë ahnuf iỹin! Antë aryah iỹin! Antë aỹak iỹin!»? 22 Vëỹin fop apuɗ g'iɓalëtahn: vëỹin dënk ye vakwëɗa do akarëŋa vahnë! 23 Toña ye, waỹi wasariya mëntëlëk gë yasery: cëmbinëhna W̃ënu ŋa gante ñaɗen ka, mbanayin do koroteyehnin mbahn. Ɓare, waỹi wasariya gena iñë, soŋe natëndan ikihn vahnë nte w̃atik mbahn hna fo ye.

3

1 Mbëhnëntirun gë Këris, awa ƴëkëlehnëryin viỹë vëvë mbin va, hn'ile nke Këris hna, ntañak farëhw W̃ën hna; 2 naharyin viỹë vile ye ambin va hara gena vëvë nkal vi. 3 Ha, acëmërun, do uwám hun w̃a cow̃ik gë Këris hnë W̃ën hna: 4 fac le cahnahniɗ Këris ỹa, umë ale ye uwám hun w̃a, tac w̃uhnë fëna, cahnëntëɗerun gë umë hnë cëmb ntëw̃u hna.

5 Ɗaw̃ehnëryin vile ye hnë w̃uhnë kwëhnëk nkal ŋi: ndakëntal meh, ile wok pacëna, iña nte sëfëhnëk, viña vimeh mbahn do iɓal ɗëcët ŋa, ile ye icëmb wamën wamër. 6 Wëlin vëỹin ryojëɗ untavah W̃ënu ŋa, 7 wëli hak njasëɗunëho koɓëri ŋa, wati nte nkerunëho koyëna ŋa. 8 Ɓare dol ỹi, tavëtaryin vëỹin fop: untavah, ƴab sakahn, wasifa wayap, waƴew̃, wanës wacamah wante sahniɗ hnë w̃ës hun. 9 Antë aw̃ërëhnëlëndu, kaɓi acuɗëtarunëha ahnë asër a, gë vantiyehn vantëw̃u va, 10 do cuɗarunëha ahnë ahasëk a. W̃ënu ŋa, ale ñahanëk a, kwëlëkwël nëmpëtëɗëha mëntëlëni, gante njëtandëha paryi. 11 Gaki, vëwona wasëwif ma vële wok vëyena wasëwif, vële hácik do vële woyik vëhácina, vëhneh, vële wok vëhnëgana, vëramp, vële ye afaya, ɓare Këris ye fop do hnë fop.

12 Awa, w̃uhnë, vahnë vële tëhnak, pacënëk, ŋahnëk W̃ënu ŋa, cuɗaryin vintaw̃ary vipëɓah kaỹëhnahn do iguk, iɓana, ipërëna do g'iɗuñëna; 13 mëkëhnëlëryin do, ge ahnë kwëhnanëka aỹëntaw̃ vile curandëha, tavëhnëlëryin; had gante tavëhnëku Ahwëhn ki, w̃uhnë fëna, diryin koyëna. 14 Do kas, ŋahnëlëryin: iŋahn ŋa ye ile vëmënkëlehnëɗ paryi.

15 Araɓi ƴam va Këris ỹa naw̃ hnë vintaw̃ary hun hna; W̃ënu ŋa macëku hnë mbahn ndampo fo soŋe iỹi ƴam. Camehnëryindëna kwëlëkwël. 16 Araɓi unës Këris w̃a ntëɗ fagant hun hnë fop uvetak lëw̃u w̃a: karaŋëlëryin do niralëryin gë vëỹënta hun va g'ufëɓah usery; ƴëw̃ëhnëryina W̃ënu ŋa, gë fop sakahn hun ha, icamehn hun gë wahnëw̃ wale w̃atik hnë Vikerëh hna, gë wahnëw̃ sali wasëvah, do gë wahnëw̃ wale njëɗaku Iƴir iŋa; ƴëw̃ëhnëryina do cëmbëryina W̃ënu ŋa gë fop ntaw̃ary hun ŋa. 17 Fop vile hoɗun ahnësu ma aliwu, diryin g'uw̃ac Ahwëhn a Yesu, asamehnatënduna W̃ënu ŋa Rëm ỹa gë fere Yesu.

Vankeya soŋe watere

18 Vësëval, maw̃ëhnëryinëhni vësan hun, had gante tëfëka ka hn'iɓëmënkël hun gë Ahwëhn hna.

19 Vësan, ŋahnëryinëhni vësëval hun do antë ayapënanëhnuni.

20 Vutah, maw̃ëhnëryinëhni hnë fop warëmun gë wahnëmun, wëli ile hnëŋëɗëha Ahwëhn a.

21 Warëm, antë alavëndanuni vutah hun, g'antë tesani.

22 Vëramp, maw̃ëhnëryinëhni hnë fop vële hwëhnëku va nkal li. Ɗokuŋëhnëryindënëhni, hara gena had vële yëkëlehnëɗ vahnë va nëŋëhni gë vëhni ma kaɓi njëkaɗerun, ɓare ɗokuŋëhnëryindënëhni gë vintaw̃ary vipacah kaɓi ntënënërunëha Ahwëhn a. 23 Gante-wo nke ɗoku hun ka, diryin g'intaw̃ary përën, had soŋe Ahwëhn a, hara gena soŋe vahnë, 24 ayëtatu nuỹaɗun Ahwëhn hna, had cos, intëw̃ nte kwëtëhnëkëhni ɓulunda W̃ën. Ale hwëhnëkëfu ỹa, Këris ye; umë ryokuŋëhnëɗun. 25 Ale rufëhnak catëna ỹa, acosahnëɗ soŋe rumpak lëw̃u w̃a, W̃ënu ŋa dëbëndëlehnëɗilihna vahnë va.

4

1 W̃uhnë, vëhwëhn vëramp, pëlaryinëhni vëramp hun va gante catëk ka do gante caŋëk ka. Ɗënkwëtaryin w̃uhnë fëna kwëhnarunëha ale hwëhnëku ambin hna.

Wanira

2 Kahnëndaryin uyëfa hna; kwëtëryin hakili hnë uyëfa hna do camehnëryina W̃ënu ŋa. 3 Ndampo fo, ƴëfaryin fëna soŋe fu gante piɗëtëhnahnëɗëhëfu W̃ënu ŋa rënka ỹa ɗanko fëƴahnëfu viỹë vile sow̃ik vëva Këris va, soŋe ile sëɗahniɓu ỹi. 4 Ƴëfaryin fëƴahnu wapacëk had gante tëfëka hnësu ka. 5 Ƴasëryin gë yasery cape gë vële wok vëhwëtahnëlahna Këris; ɓalëtahnëryin mpëd nte njëɗaku W̃ënu ŋa. 6 Araɓi wanës hun ŋa ntapëhnaỹi kwëlëkwël g'ufërën, nëŋ had w̃aŋiry liyik, do aholu idëkwa ale-wo-le gante tëfëka ka.

Simpaỹi rëkwa

7 Tisik, aỹënta fu ale ỹahnik, aryokuŋëhn do aramp Ahwëhn a ale hahnëndak, njëtëndanëɗëhu fop soŋe mën a. 8 Soŋe umë faƴëryiɗëfuha pëƴawu bi hak nkoɓun do mbosëvosehnu. 9 Onesim, aỹënta fu ahahnëndak do aỹahnik fu, lapëhnaryiɗëha; avë ỹal hun ye. Anjëtëndaỹehnëɗënihu fop wante ryëcëtaɗ ani ŋa.

10 Arisëtarëk, ale sëɗëlahniɓun ỹa, nkaỹëryiɗëhu, tac gë Marëk, alintëra Barënabas. Tëkërun ahnuỹawu wayab soŋe Marëk: ge njirik ỹal hun hna, kacaryina g'afërën. 11 Yesu, ale w̃acëɗe Yusëtis, nkaỹëryiku fëna. Fagant vële ryokuŋëɗ g'ami va soŋe Inaw̃ W̃ënu ŋa, vëhni fo ye wasëwif; vëhni mbosëvosehnëniho ɗus. 12 Epafëras avë ỹalënta hun ỹa nkaỹëryiku; aỹi ayohal Yesu Këris tavëɗina uw̃ët uyëfa soŋe hun ỹa, ɗanko awow̃u vëỹaw̃ah, vële lafëk hn'ikwëtahn, vële ramahnëɗ paryi fop vile ñaɗ W̃ën va. 13 Ambësaɗëfuha uŋi ceɗeya, ɗokuŋëhnëɗëhu ɗus, soŋe vële hwëtahnëk vëvë Lawodise do soŋe vëvë Iyerapolis. 14 Lik, lawo fu ayen, do gë Demas nkaỹënihu. 15 Gaỹëryinëhni vëỹënta fu vëvë Lawodise va do gë Nimëfa do ɓulunda ile varëpëlëɗ cery ntëw̃u hna soŋe iƴëfa.

16 Ge karaŋërun aŋi kayëte, diryin fere karaŋi fëna hnë cery sali mbë Lawodise. Karaŋëgëryin, ỹal hun hna, kayëte nte herëhnëɓuhëhni vëvë Lawodise va.

17 Pëƴaryina Arësip kwët hakili hnë ɗoku ile nuỹak hnë Ahwëhn hna, ɗanko padënahn g'afërën.

18 Ami, Pol, kerëhnëɗëmu gë vák mën iỹi simpaỹi: Ɗënkwëtaryin vankënca mën va. Araɓi W̃ënu ŋa ndëwaw̃u.

1 Tesalonik

1

2

3

4

5

Kayëte ndënkwëryënkw mba Pol nte kerëhnëkëhni vëvë Tesalonik

Wade yehëhna hnë iŋi kayëte

Afaƴik Pol, gë Silas do gë Timote, Korent hna kerëni aŋi kayëte mpëdara yëbëlan bëhn wafëhw wahnah gë imbëɗ gë wahnah gë bëhn wafëhw imbëɗ gë wahi (49 gë 52) ga ndëcëk hnagi Yesu ỹa.

Pol yankëtahnëk Tesalonik wati yas higëna lëw̃u ỹa. Nkol ŋa Masedëwan hna nke nte kwëhnëko naw̃ mbë Rom ŋa, tëfary wov, nkol gwafa. Ɓulunda wasëwif w̃a njaɓëniho. Wasëwif wayaɓah vëw̃aw̃ëlohna karaŋ Pol ŋa do antaniha nkol hna (Vantiyehn 17.1-9). Ɓare Cery Sali ŋa pëlëk vënkahn va do njaw̃ënak. Timote njankëtahnëkëhni vële hwëtahnëk va, mbarëpëla vële wok vëyena wasëwif do gë wasëwif wale hnëmpëtak nkeni vële hwëtahnëka Këris.

Timote wadëw̃ hni ŋa njonëhnika Pol Korent hna do hnam kerëhnënihëhni aŋi kayëte. Hnë aŋi kayëte Pol njëtëndanëkëhni hnatah lëw̃u soŋe ikahnënda nte tufahnëni vële hwëtahnëk Tesalonik va hnë njasa ntëw hni gë Këris. W̃ëlakënde horot hna nkok njaw̃ëni.

Pol kamënaỹehnëɗëhëhni. Atac ikaraŋ njëɗand paŋare vësëm do iɓoka Këris ŋa (4.13–5.11). Njëɗahnëɗ simpaỹi do wahnira watëkwa.

Wëlin wanës wakwëhn nafa hn'iŋi kayëte: wanës, ikwëtahn, iŋahn, uhorot, fac, vëỹënta, vësëm, ƴam.

Wëlin gante nke kayëte ka:

Simpaỹi (1.1)

Gante kwëtahnëni vëvë Tesalonik va (1.2–3.13)

Ankeya nte ñaɗ W̃ën (4.1-12)

Iɓëhn vësëm gë fac Ahwëhn a (4.13–5.11)

Siyab rëkwa gë simpaỹi (5.12-28)

1

Simpaỹi

1 Ami Pol gë Silas do gë Timote herëhnëryiɗëhu, w̃uhnë vëvë cery sali vë Tesalonik le kwëhnëk W̃ën Rëm ỹa do gë Ahwëhn a Yesu Këris: Araɓi ipërëna gë ƴam ỹa nke gë w̃uhnë.

Ikwëtahn vëvë Tesalonik

2 Kwëlëkwël camehnëɗëfunëha W̃ënu ŋa soŋe hun fop ỹa do njëfanëɗerun nte-wo-nte njëfaɗëfun ŋa. 3 Ndënkwëtaɗëfun kwëlëkwël haryënkw W̃ënu Rëm fu hna vantiyehn vante w̃atik hn'ikwëtahn hna, waɗoku wante w̃atik hn'iŋahn hna do gë iɗuñëna nte w̃atik hn'itamahn hun paɓ g'Ahwëhn fu Yesu Këris. 4 Vëỹënta mën, vële ŋahnëk W̃ën, njëtinëk W̃ënu ŋa rëhnaku 5 kaɓi Wanës Wakasëk ŋa pëƴayiluhna gë wanës ŋi fo, ɓare gë fanka fa, g'Iƴir Ipacah ŋa do g'ikwëtahn ipadah ŋa. Njëtërun gante nkeho vankeya fu va fagant hun hna; soŋe ufërën hun yeho. 6 W̃uhnë vërëfëtalahn fu yerun do gë vërëfëtalahn Ahwëhn a yerun; nuỹarun wanës ŋa hnë wati horot hna, gë uhnatah ule w̃atik hn'Iƴir Ipacah hna. 7 Koyëna nkerun vële tëfëtalahnëɗëni vahnë vële hwëtahnëka Këris va Masedëwan hna gë Akayi hna. 8 Ỹal hun hna wanës Ahwëhn a campik gena Masedëwan hna gë Akayi hna fo, ɓare ikwëtahn hun W̃ënu ŋa njëtik gante-wo-gante. Awa, ɓalëlëfuhna hnësëfu watac. 9 Vahnë va fop tëfëtaɗëni gante kacarunëhëfuno ka ante njiryiɓunëho ỹal hun hna do gante tavërunëho waravahn aryokuŋëhnënduna umë ale ye W̃ën paryi, 10 do ahnapënduna Aju ale w̃atiɗ g'ambin ỹa. Ajë arac, umë ye, Yesu nte mbëhnëndanëk W̃ën hnë vësëm hna, do fehëtëkëfu hn'ikitiŋ W̃ën nte yejëk ŋi.

2

Ɗoku Pol Tesalonik hna

1 Vëỹënta mën, njëtërun, w̃uhnë dënk, ante njiryiɓunëho ỹal hun hna gelohna uhnëfak këm! 2 Njëtërun, Filip hna korotehniɓunëho ten do njew̃ëɗeɓunëho rëkahnindëfu ỹal hun hna. Ɓare W̃ënu ŋa njaw̃ënëkëfuno wasakahn w̃a soŋe ahnësëhnahniwu Wanës Wakasëk ŋa mama mëtaryandeɓunëho ɗus. 3 W̃ac ule w̃acëɓunëhëhni vahnë va matina hn'idënt, ma hnë vinahan vide wok pacëna, do ƴëkëlehnëɗilëfuhna rokafuna ahnë! 4 Hali! Gante ñaɗ W̃ën ka nësëɗëfun. W̃ënu ŋa catahnëka gë fuhnë, umë hwëtehnahnëkëfu fëƴahnëfu Wanës Wakasëk ŋa. Ƴëkëlehnëlëfuhna vahnë nëŋahnëhni gë fuhnë, W̃ënu ŋa nëŋa gë fuhnë ỹaɗëfun, umë ale fëcëtaɗ walaw̃ary fu w̃a. 5 Njëtërun koɓëri dehnëlëfuhna wanës wapërën ahnëŋënahniw̃u, do iŋahn fu ŋa gelohna soŋe hnuỹahnëfu hnapul, W̃ënu ŋa seɗe ye. 6 Ƴëkëlehnëlëfuhna icëkwary ahnë, icëkwary hun ma icëkwary vëỹëntaw̃. 7 Kokëndëɓunëho arufiw̃u ucankaf fu ŋa, fuhnë vëfaƴik Këris va, ɓare nëŋënaɓunëho fagant hun, had hnëm nte faɓëkëhni vutah vuntëw̃u. 8 Soŋe iŋahn nte hwëhnaɓun ỹal hun hna, kahnëndaɓunëho, gena ayëɗayiwu Wanës Wakasëk W̃ënu ŋa fo, ayëɗayiwu fëna vintaw̃ary fu va. Ha, iŋahn dëw̃ fu soŋe hun ŋa nkwënako ɗus!

9 Vëỹënta mën, ndënkwëtaɗun ɗoku ỹakah fu ỹa gë ambër fu ŋa. Ndokuŋëɗëfunëho g'umëɗ gë g'anent, soŋe antë yefu warib hun ga karaŋëɗerunëho Wanës Wakasëk W̃ënu ŋa. 10 Nkeya catah do caŋah hwëhnaɓunëho hnë w̃uhnë vële hwëtahnëk hna. Ñoñ gena ile hoɗeɓun hnirayifu, waseɗe warac yerun do W̃ënu ŋa fëna seɗe ye. 11 Njëtërun fëna, (ale-wo-le hnë w̃uhnë) ntiyirunëho ndampo fo gante nkeɗ rëm gë vutah vuntëw̃u ka. 12 Kamënaỹehnirun do njaw̃ënaỹehnirun, tëƴirun gë fanka ayewu gante ñaɗ W̃ën ka umë ale w̃acëɗëhu hn'Inaw̃ dëw̃u do gë hnë icëmb dëw̃u hna.

13 Do fëna, soŋe rac samehnëɗëfunëha W̃ënu ŋa kwëlëkwël soŋe iyin: ante karaŋiɗerunëho wanës W̃ënu ŋa, nëpaɗunëho do had wanës W̃ën mawërunëho; mawëlunohna had wanës vahnë. Ha, paryi nke W̃ën hna matik do ndokuŋëɗ hnë w̃uhnë, vële hwëtahnëk vi. 14 Ha, vëỹënta mën, tëfëtalahnërunëhëhni vëvë vacery sali Yuɗe va, vële kwëhnëk W̃ën hwëtahnëka Yesu Këris va. Vahnë vëvë nkal hun va korotehnënihu, had gante korotehnënihëhni wasëwif w̃a vëvë vacery sali vatac. 15 Wasëwif w̃i ryaw̃ëka Ahwëhn a Yesu gë wakila ŋa, do fuhnë korotehnënihëfu. Vëliɗina ile hnëŋëɗëha W̃ënu ŋa do vëỹew̃ vahnë va fop nkeni, 16 kaɓi memaỹehnëɗënihëfu antë hnësëhnëfuni vële wok vëyena wasëwif va wante fehëtëɗëhëhni ŋa. Koyëna padënëŋa padënëɗëni wameh wante ntiɗëniho koɓëri ŋa. Ɓare ntavah W̃ënu ŋa tëk njohahnëhni.

Iña Pol mbok nuhni vëvë Tesalonik

17 Vëỹënta mën, ge fuhnë ye, tëfëkawo aravëtayiwu fampëd; paryi nke goyilënëhna nulënden, ɓare wasakahn fu hna tavëlilënëhna! Përëkëfu ɗus gë w̃uhnë do ntiɓun fop soŋe avok ahnuhahniwu. 18 Awa pëhnaɓunëho yiryifu ayëkijiwu, do ami dënk Pol, pëhnaɓuho wahwënta wayaɓah, ɓare Sintani memaỹehnëkëfu. 19 Ye ye itamahn fu ŋa, uhnatah fu w̃a, dahëse imëk idëw̃ fu ŋa ge gena w̃uhnë? Do soŋe hun ỹa cëkwaɗëfun haryënkw Ahwëhn fu Yesu ge mbokajëk. 20 Ha, w̃uhnë ye icëmb fu ŋa g'uhnatah fu w̃a.

3

1 Soŋe rac ye, kaɓi cilëtaɓunëho napi ŋa, umë caŋahnëkëfu wofu fuhnë fo Aten hna, 2 do cañëtëryiɓunëha Timote, aỹënta fu ỹa do ye aryokuŋënta W̃ën hn'ikaraŋ vahnë Wanës WakasëkKëris ŋa. Paƴëryiɓunëha soŋe njaw̃ënaỹehnu do kamënaỹehnu hn'ikwëtahn hun hna, 3 soŋe antë ahnë cilëta horot ile liɗerun ỹa. Njëtërun w̃uhnë dënk, iỹi sifa horot tëfëka nkefu. 4 Ante nkeɓunëho ỹal hun ŋa pëƴayirunëho nuỹaɗen wahorot wasankaf, do umë yehu, njëtërun ɗus. 5 Soŋe rac faƴëryiɓuha Timote, kaɓi cilëtaɓuho nap iŋa, njiryi pëcëtaj soŋe ikwëtahn hun ŋa. Ntakëkow̃o Sintani njëkëhnahnu do ɗoku sankaf fu ỹa fop nke nafa këm.

6 Tame Timote mbokajëk, tëfëtanëkëfu wanës wakasëk wanëŋah soŋe ikwëtahn hun ŋa g'iŋahn hun ŋa. Ntehnëkëfu wapërën ryënkwëtaɗunëhëfu do përëku gë fuhnë had gante përëkëfu gë w̃uhnë ka. 7 Soŋe rac ye, vëỹënta fu, hnë uryëñah fu hna fop gë horot fu w̃a, ikwëtahn hun ŋa kamënaỹehnëkëfu. 8 Tame tisëkëfu kaɓi nkorun ahambënawu Ahwëhn hna. 9 Hak ga tëfëkëfu samehnëfuna W̃ënu ŋa, soŋe uhnatah sankaf ule yëɗaɗunëhëfu haryënkw lëw̃u ỹi? 10 G'umëɗ gë g'anent njëfaɗëfunëha gë iɗëñan soŋe maw̃ëryanëfu mbok nulin do fadënëfu ile wojëk hn'ikwëtahn hun hna.

11 Araɓi W̃ënu ŋa umë dënk, Rëm fu ỹa, gë Ahwëhn fu Yesu piɗëtëhnënihëfu nkaw̃ ŋa paɓ gë ỹal hun! 12 Araɓi Ahwëhn a nkwënëndu iŋahnël hun ŋa hafo kob do g'iŋahn vahnë fop ŋa, gante nke iŋahn nte hwëhnaɓun soŋe hun ŋa. 13 Araɓi njaw̃ën koyëna wasakahn hun w̃a hnë icat nte wok kwëhnana ile hniraɗerun haryënkw W̃ën Rëm fu ỹa, hnë fac le mbokahniɗ Ahwëhn fu ỹa Yesu gë fop vëlëw̃u va!

4

Ankeya nte ñaɗ W̃ën

1 Awa koyëna, vëỹënta fu, ñëŋarun hnë fuhnë ankeya nte rëfëka ahwëhnawu nëŋahna W̃ënu ŋa gë w̃uhnë. Do tac dënk hwëhnarun. Ɓare tëƴëɗerun do nkabëɗerun, g'uw̃ac Ahwëhn a Yesu, ƴiryin haryënkw fo! 2 Kaɓi njëtërun siyab ule yabirun Ahwëhn Yesu hna matik.

3 Ile ñaɗ W̃ën ỹa, rac ye: ayehahnu vëfacah do ahehawu fop ndakëntal meh ŋa. 4 Ale-wo-le hnë w̃uhnë njët mënkw mbahn dëw̃u ŋa hn'ufacah, do hn'untënah.* 5 Ant'aw̃aw̃u iña meh ŋa mëku, had vële wok vëyëtëlahna W̃ën vi. 6 Hnë waŋi, ahnë tëfëlahna nti ile w̃enëɗëha aỹëntaw̃u ale hwëtahnëka W̃ën, ma tokahna. Tëkëɓun ahnësëhniwu do pëƴayirun g'afërën: Ahwëhn a korotehnëɗëhëhni vële liɗ rac va. 7 W̃ënu ŋa macëlëfuhna soŋe ndëkarënden g'ale-wo-ale, ɓare soŋe nkeyin vëfacah macëkëfu. 8 Soŋe rac ye, ale w̃ëỹëk iŋi gab ŋa, gena ahnë ŋwëỹëhnëk, W̃ënu ŋa ŋwëỹëhnëk, umë ale yëɗaɗëhu Iƴir Ipacah ŋa.

9 Soŋe iŋahnël ŋa vëỹënta mën, ɓalëluhna aherëhniwu, kaɓi W̃ënu ŋa ñaŋëndëku gante ŋahnëlëɗun ka. 10 Ha, iŋahn tac ye nte rufahnëɗun hnë vëvë Masedëwan va fop, vële hwëtahnëka W̃ën. Ɓare vëỹënta fu, kamënaỹehnëɗerun aliwu ntëbi koyëna. 11 Ƴëkëlehnëryindën ayewu ƴam, paɓëryin wadëw̃un fo do arokëndu ŋacëŋac hun ŋa fo, had gante ntehnirunëho ka. 12 Koyëna vële wok vëhwëtahnëlahna W̃ën va ntënënëɗëni nkeya hun ŋa, do kat antë aramahnuni vëỹënta hun.

Iɓëhn vësëm gë fac Ahwëhn a

13 Vëỹënta fu, ñaɗëfun ayëtu toña ỹa soŋe vële sëmëk va, soŋe antë ahwëhnawu yiw̃ëhnah gë vëỹëntaw̃ ki vële wok vëramahnëna vi. 14 Age kwëtahnëɓun Yesu cëmëko do mbëhn, kwëtahnëɓun fëna W̃ënu ŋa mbarëɗëhëhni gë Yesu fop vële hwëtahnëɗëha do cëmatëni va. 15 Wëlin wante fëƴaɗerun ye wanës wante karaŋëkëhniwo Ahwëhn ŋa vahnë va: vële yeyinëk vi woɗ vësëmëna mbokahnind Ahwëhn a, vëryënkwëhnëɗilëhnihna vële sëmëk va. 16 Fac rac, cëliɗ Ahwëhn a umë ndënkw g'ambin, gë kopa le w̃acëɗ, gë kopa asankaf wamëleka, do gë kopa lënkw W̃ën ỹa. Vële sëmëk g'ikwëtahn Këris va ryënkwëɗ mbëhnëni. 17 Tac fuhnë vële woyinëk cëmilënëhna wati rac va, nufëɗenëhëfu gë vëhni hnë vëŋar njiyin pankëlin g'Ahwëhn a g'ambin, do koyëna g'Ahwëhn a nkeɗen kwëlëkwël. 18 Awa ale-wo-le kamënaỹehna aỹëntaw̃u ỹa gë waŋi wanës.

5

Ikwët hakili hn'inap Ahwëhn hna

1 Vëỹënta fu, soŋe ƴamani ỹa gë wati ỹa, ɓalëluhna aherëhniwu. 2 Njëtërun wapacëk w̃uhnë dënk fac Ahwëhn a tëkiɗ had gante tëkiɗ ale ỹa g'umëɗ. 3 Ge vahnë va ntehnëɗëni: «Fop ƴam fo ye, ntakah gena!» Awa hnë wati rac ile vëvehnëɗëhëhni ỹa naŋëtëɗëhëhni had lav ɗonk hnag asëval, do la aryampo koɗina peh. 4 Ɓare w̃uhnë, vëỹënta mën, geluhna hn'umëhwëry hna, do iỹi fac koɗina naŋëtu had ale. 5 W̃uhnë fop vutah humpen yerun, vutah fac. Gena umëɗ hwëhnëkëfu, ma umëhwëry. 6 Awa antë ndakin wakwëɗ had gë vëỹëntaw̃ ki, ɓare ŋesënëfu do kwëtin hakili. 7 Vële ryakëɗ wakwëɗ va, g'umëɗ ga ndakëɗëni do vële ryëw̃ëɗ va, g'umëɗ ga ndëw̃ëɗëni. 8 Ɓare fuhnë, vëvë g'anent vi, kwëtënëfu hakili: cuɗanëfu g'ikwëtahn ŋa do g'iŋahn ŋa had gë viỹi viw̃ëta, do g'apënkw mëta nte ye itamahn ipeh iŋa.

9 W̃ënu ŋa tëhnalëfuhna nuỹayin ntavah ntëw̃u ŋa, ɓare nuỹayin ipeh iŋa gë Ahwëhn fu ỹa Yesu Këris. 10 Soŋe fu ỹa cëmëk Këris nkehahnin gë umë, sëminëk cëmilënëhna. 11 Awa, kamënaỹehnëlëryindën do ƴaw̃ënëlëryin hn'ikwëtahn hna, had gante rëkërun alindu ki dënk.

Siyab rëkwa gë simpaỹi

12 Vëỹënta fu, tëƴëɗerun waŋi: dënënëryinëhni vële ryokuŋëɗ, vële vëraɗ ɗus soŋe hun, vële yëkaɗëhu do yabëɗëhu hn'iɓëmënkël hun g'Ahwëhn. 13 Dënënëryinëhni ɗus do aỹanduni ɗus soŋe ɗoku le ntiɗëni ỹa. Geryin ƴam yëbëlan hun.

14 Vëỹënta fu, mbokëɗerun aw̃untayiwu iỹin: niraryindënëhni vële hëmak va. Kamënaỹehnëryindënëhni vële yamëk va, ɗemaryindënëhni vële nkok ƴaɓëna fanka hn'ikwëtahn va, ɗuñënanëhnëryindënëhni vahnë va fop. 15 Kwëtëryin hakili, antë ahnë nkwëcaga ale lika uw̃eh! Ƴëkëlehnëryindën kwëlëkwël alindu fërën, yëbëlan hun do gë vahnë va fop.

16 Geryin kwëlëkwël hn'uhnatah hna. 17 Ƴëfaryindëna W̃ënu ŋa kwëlëkwël. 18 Camehnëryindëna fale-wo-fale fa. Rac ye le napëɗ hnë w̃uhnë vële vëmënkëlëk hnë Yesu Këris va.

19 Ant'aw̃emaỹehnuna Iƴir Ipacah ɗoku lëw̃u hna; 20 ant'ayafu wanës wakila ŋa. 21 Pëcëtaryin fop watac do kwëtaryin ile fërënak ỹa; 22 keharyin w̃eh-wo-w̃eh.

23 Araɓi W̃ënu hwëhn ƴam ỹa nti ayewu vële padëk ufacah; araɓi hakili hun ỹa gë ntaw̃ary hun ŋa do gë vimbahn hun va nko pad, hara kwëhnana ile nirande hafo hnë fac le njijëɗ Ahwëhn fu Yesu Këris hna. 24 W̃ën le w̃acëku ỹa kahnëndak: ntiɗ rac.

25 Vëỹënta fu, w̃uhnë fëna ƴëfanëhnëryindënëfu. 26 Gaỹëryinëhni vële hwëtahnëka Yesu va g'iŋahn nte rufande vëỹënta hna.

27 Tëƴëɗëmu g'uw̃ac Ahwëhn a, araɓi aŋi kayëte karaŋëhnini fop vëỹënta fu va.

28 Araɓi ipërëna Ahwëhn fu Yesu Këris ŋa nke gë w̃uhnë!

* 4:4 4.4 Ale-wo-le hnë w̃uhnë njët mënkw mbahn dëw̃u ŋa hn'ufacah, do hn'untënah. Koɗe nkwëryi fëna ñëŋa ñëw̃ëlahn gë asëvalu ma ñëŋa had gante ntiɗe ahnuỹahn asëval.

2 Tesalonik

1

2

3

Kayëte kigëna mba Pol nte kerëhnëkëhni vëvë Tesalonik

Wade yehëhna hnë iŋi kayëte

Kayëte kigëna mba vëvë Tesalonik va nëmpëlëna ɗus gë ndënkwërënkw ŋa. Iŋi kayëte fëna vëhni Pol gë Silas do gë Timote matik wati nte nkeniho Korent hna mpëdara yëbëlan bëhn wafëhw wahnah g'imbëɗ gë wahnah gë bëhn wafëhw imbëɗ gë wahi (49 gë 52). Pol camehnëɗëha W̃ënu ŋa soŋe ile nkoni kahnëndani harënkw wahorot hna. Kamënaỹehnëɗëhëhni tëfëni nkaw̃ nte tëhnani hnë Këris ŋa do kamënaỹehnëɗëhëhni ntini fop vantiyehn vante w̃atik hn'ikwëtahn hna.

Vële hwëtahnëk va fop ɓoka Ahwëhn a napëɗëni do Pol pacëhnëndëhëhni iỹin diyana ten. Pol ndëkwëtehnëɗëhëhni wëdahëse wante ryënkwëhniɗ iɓoka Këris ŋa. Ani g'umë, had fuhnë, macinëkëfu nufin nkaf ɗoku hnë ɗuniỹa li.

Wëlin wanës wakwëhn nafa hn'iŋi kayëte: aỹënta, Pol, iɓoka, kayëte, ƴam, ikwëtahn, fanka, satah, Ayapah, ɗoku.

Wëlin gante nke kayëte ka:

Simpaỹi (1.1-2)

Ahwëhn a njijëɗ kitiŋ ɗuniỹa ỹi (1.3-12)

Ile ryënkwëhniɗëha mbokahnind Ahwëhn a (2.1-12)

Iƴaw̃ hn'ikwëtahn (2.13-17)

Pol tëƴëɗ wayëfa (3.1-5)

Imac ɗokuŋa had Pol (3.6-15)

Iƴëfa gë simpaỹi (3.16-18)

1

Simpaỹi

1 Ami Pol gë Silëve* do gë Timote herëhnëryiɗëhu, w̃uhnë vëvë cery sali vë Tesalonik le kwëhnëk W̃ën Rëm fu ỹa do gë Ahwëhn a Yesu Këris. 2 Araɓi W̃ënu ŋa Rëm fu ỹa do gë Ahwëhn a Yesu Këris njëɗënihu ipërëna gë ƴam ỹa!

Ahwëhn a njijëɗ kitiŋ ɗuniỹa ỹi

3 Vëỹënta fu, tëfëkëfu samehnëndëfuna kwëlëkwël W̃ënu ŋa soŋe hun. Umë saŋah ye, kaɓi ikwëtahn hun ŋa nayiŋa nayëɗ, do iŋahnël nte hwëhnarun ŋa gwëna ŋa nkwënaɗ. 4 Soŋe rac, cëkwaryëɗerun hnë vacery sali vakaw̃ary vëmba W̃ën hna. Ha, njaw̃ënërun do kwëtarun ikwëtahn hun ŋa la gante korotehnëɗerun ki do ɗuñënaɗun hnë vambër vasiyamah. 5 Vëyin fop fëhnëtanëɗ kiti W̃ënu ŋa satah ye, gante nuhanderun had vële tëfëk Inaw̃ W̃ënu ŋa, soŋe rac horotahnëɗun.

6 Paryi nke, W̃ënu ŋa catëk: horot cosëɗëhëhni vële horotehnëɗëhu va 7 do njinëgehnëɗëhu w̃uhnë vële horotëɗ vi, do fuhnë fëna. Watac nkeɗ ge Ahwëhn a Yesu matini g'ambin gë wamëleka wadëw̃u wakwëhn fanka ŋa; 8 hnë fagant hwëɗëh hucankaf njijëɗ, do piniŋëɗëhëhni vële wok vëyëtëɗilahna W̃ën va do wok vëw̃aw̃ëhnëɗina Wanës Wakasëk Ahwëhn fu Yesu ŋa. 9 Iɓëv kwëlëkwël ŋa yeɗ icos dëw̃ hni ŋa gë ŋaw̃ëta Ahwëhn ŋa do gë ŋaw̃ëta icëmb fanka falëw̃u fa, 10 ge njijëk hnë fac rac soŋe cëmbëniha do naỹënëniha vële kwëhnëk do hwëtahnëka umë va. W̃uhnë dënk gë vëhni nkentëɗerun, kaɓi kwëtahnërun wante rëfëtanëhnirun ŋa.

11 Soŋe rac ye, ƴinëgaɗilëfuhna iƴëfan hun ŋa. Njëfaɗëfunëha W̃ën fu ŋa gante ntihandëhu vële tëfëk uw̃ac lëw̃u w̃a ile macëku. Njëfaɗëfunëha araɓi, gë fanka falëw̃u fa, ndemawu aliwu fop iña përën ŋa gë fop ntiyehn nte w̃atik hn'ikwëtahn hna. 12 Koyëna, uw̃ac Ahwëhn fu ỹa Yesu ntënënëɗe soŋe hun ỹa do w̃uhnë ntënënëɗerun soŋe lëw̃u ỹa gante nke ipërëna W̃ën fu gë Ahwëhn a Yesu Këris.

2

Ile ryënkwëhniɗëha iɓoka Ahwëhn a

1 Awa, vëỹënta fu, soŋe iɓoka Ahwëhn fu ỹa Yesu Këris, g'ibarël fu ɗarël lëw̃u, muntaɗerun: 2 ge ahnë ntehnëku fac Ahwëhn a tëkik, nt'aw̃aw̃u ahnë mpaỹëmpaỹehn wahakili hun w̃a ma ntakënawu gë wante w̃atik hn'iƴir ma hnë wanës ma hnë kayëte, lakënde ntehnëhni ỹal fu matik. 3 Antë aw̃aw̃u ahnë tokawu gë sifa wamër-wo; kaɓi ani gë tëkahnind ỹa afo iƴahëta cankaf W̃ënu ŋa nke ten do Ayapah a tufëhnaɗ, Ajë iɓëv ŋa, 4 ale humaɗ ntehn umë lëɓëk fop ile w̃acik w̃ën ỹa ma sëmbëɗe ỹa. Ndëkënaɗ dënk umë ntaña hnë Acery W̃ën Cankaf hna mëca ntehn umë ye W̃ënu ŋa. 5 Ɗënkwëtaɗiluhna bi nësëhnëmuno waŋi ante nkoɓuho hnë w̃uhnë ŋa? 6 Do tame njëtërun ɗus ile w̃emaỹehnëka gante nkoɗ tufëhnana hafo ge tëkëk wati le hahnëndik ỹa. 7 Fanka Ayapah le sow̃ak ỹa ɗoku ỹa nkehahnëk; ɓare ale w̃emaỹehnëka ỹa nkoɗ memaỹehn hafo ge cáhëtik. 8 Awa, Ayapah a tufëhnaɗ, umë ale ndaw̃ëɗ Ahwëhn a Yesu gë sël w̃ës lëw̃u ỹa, g'icëmb nte lapëhnajëka itëk dëw̃u ŋa. 9 Fanka Sintani fa yiyehniɗëha Ayapah a Mbëvehnëɗëha; tufahnëɗ vantiya vante-wo-vante vakwëhn fanka, viỹë vifëmpëhnahnah gë wëdahëse soŋe tokahnëhni vahnë va. 10 Gë sifa vankeya vameh va fop, tokaɗëhëhni vële sëvëɗ va. Cëvëɗëni kaɓi vëhacana iŋahn toña le fehëtakëndëhëhni ỹa. 11 Soŋe rac, W̃ënu ŋa njëɗanahnikëhni fanka fale rokaɗ, umë feñëɗëhëhni kwëtahnëni wamër ŋa. 12 Awa, fop vële wok vëhwëtahnëna toña va, ɓare ỹaɗ wameh va, kitiŋëɗeni menëni.

Iƴaw̃ hn'ikwëtahn

13 Vëỹënta fu, ge fuhnë ye, tëfëkëfu samehnëndëfuna kwëlëkwël W̃ënu ŋa soŋe hun ỹa, w̃uhnë vële ŋahnëk Ahwëhn. W̃ënu ŋa tëhnaku ayewu vëryënkwëryënkw vële fehëtëɗe gë Iƴir nte facënëɗ do gë ikwëtahn hnë toña hna. 14 W̃ënu ŋa macëku hn'iŋi peh gë Wanës Wakasëk wante haraŋirun ŋa; soŋe ahnuỹahnu icëmb Ahwëhn fu Yesu Këris. 15 Awa, vëỹënta fu, ƴaw̃ënaryin do kwëtaryin ikaraŋ nte haraŋirun gë wanës ŋa ma gë wante herëhnirun ŋa. 16 Araɓi Ahwëhn fu ỹa Yesu Këris umë dënk do gë W̃ënu ŋa Rëm fu ỹa ale ỹahnëkëfu do yëɗakëfu g'ipërëna dëw̃u ŋa, ikamënaỹehn nte wok puɗina do g'itamahn gwamah soŋe ile përënak, 17 njaw̃ënayehn wasakahn w̃a do njëɗawu fanka aholahnu alindu do ahnësëndu kwëlëkwël ile nëfak.

3

Pol tëƴëɗ wayëfa

1 Awa vëỹënta fu, watëkwala ŋa, ƴëfanëhnëryindënëfu, soŋe wanës Ahwëhn ŋa camp ñap do ntënëni, had gante nkeho hnë w̃uhnë ki. 2 Ƴëfaryindëna fëna W̃ënu ŋa pehëtëfu gë vahnë vëw̃eh do gë viyapah va, kaɓi gena vahnë va fop w̃aw̃ëɗ kwëtahnëni. 3 Ɓare Ahwëhn a kahnëndak. Njaw̃ënëɗëhu do keryëɗëhuna Aw̃eh. 4 Wëlin itamahn nte hwëhnaɓun hn'Ahwëhn hna soŋe w̃uhnë: ntiɗun le lehnirun ỹa do nkorun alindu. 5 Araɓi Ahwëhn a paɓary wasakahn hun w̃a g'iŋahn W̃ënu ŋa do g'iɗuñëna nte njëɗahnëɗ Këris ŋa.

Imac ɗokuŋa had Pol

6 Vëỹënta fu, ntehnëɗerun, g'uw̃ac Ahwëhn fu ỹa Yesu Këris, ŋaw̃ëtaryinëhni fop vëỹënta fu vële hëmak va do hwëhnak nkeya nte wok tëfëlëna gë ikaraŋ nte haraŋëɓunëhëhni ŋa. 7 W̃uhnë njëtërun ɗus gante tëfëku arëfëtalahnunëfu ka: këmalëfunohna ante nkeɓunëho gë w̃uhnë ŋa; 8 ahnë-wo muntalëfunawohna ile rokëɗëfun, ɓare hnë horot hna do gë hn'ambër hna, g'umëɗ gë g'anent, ndokuŋëɓun soŋe antë yefu iɗiɓ ahnë hnë w̃uhnë. 9 Age ntiɓun waŋi, gena kaɓi tëfëlëfuhna aryemawunëfu, ɓare ntiɓun koyëna aharaŋahniwu nkeya nte rëfëku arëfëtalahnëndu. 10 Ha, ante nkeɓunëho ỹal hun ŋa, ntehnirunëho: «Ale wok ñaɗina ndokuŋ ỹa tëfëlahna tok fëna.»

11 Ntehnëɗëfun waŋi kaɓi nkwëryëɗëfun ga nësëɗe, nkeni hnë w̃uhnë vëhëmak, ñoñ vëliɗina ge gena le wok gena wadëw̃ hni. 12 Vële ye koyëna va, ntehnëɗëfunëhëhni do kamënaỹendëfunëhëhni g'uw̃ac Ahwëhn Yesu Këris: tëfëka ndokuŋëndëni ƴam do tokëndëni ŋacëŋac ntëw̃ hni ŋa. 13 Ɓare w̃uhnë, vëỹënta mën, antë njambu uli ufërën w̃a. 14 Age ahnë ŋwëỹëk wante herëɓun hn'aŋi kayëte ŋa, kamahnëryina do aỹaw̃ëtawuna, soŋe cëfëhnahna. 15 Antë aliwuna aỹew̃, ɓare ahnirawuna had aỹënta hun.

Iƴëfa gë simpaỹi

16 Araɓi Ahwëhn ƴam ỹa, njëɗëndu umë dënk ƴam ỹa kwëlëkwël do fale-wo-fale nke fa! Araɓi Ahwëhn a nke gë w̃uhnë fop! 17 Ami Pol, gë wëɓák mën ŋa dënk kerëhnëryiɗëmu iỹi simpaỹi. Aki kerëɗëfu w̃ac mën ge puhnaɓu vëkayëte mën va fop do aki nke kerëh mën. 18 Araɓi ipërëna Ahwëhn fu ỹa Yesu Këris nke gë w̃uhnë fop!

* 1:1 1.1 Silëve: Ale w̃acik Silëve ỹa w̃acik fëna Silas hnë kayëte 1 Vëvë Tesalonik hna.

1 Timote

1

2

3

4

5

6

Kayëte ndënkwëryënkw mba Pol nte kerëhnëka Timote

Wade yehëhna hnë iŋi kayëte

Afaƴik Pol kerëhnëka Timote vëkayëte vaki do aŋi ye ndënkwëryënkw ŋa. Pol kerëk iŋi kayëte mpëdara hnë bëhn wafëhw mbëɗ g'iryaw̃ g'imbëɗ (65) ga ndëcëk hnagi Yesu ỹa, Masedëwan hna.

Timote asan ale hwëtahnëka Yesu Këris yeho. Hnëmu ỹa Gërek yeho do rëmu ỹa sëwif yeho. Matiko hnë nkol Lisëter hna (Vantiyehn 16.1) do nke lawo paryi Pol hnë ɗoku lëw̃u vacery sali hna. Atëko njasëndëni gë Pol do Pol macëɗëha aju hn'ikwëtahn hna. Umë wogëko gë Pol ɓare Pol tamahnëkawo ɗus. Pol tavëka Timote Efes hna soŋe karaŋëhni vëvë cery sali va.

Soŋe ile kerëhnanëka iŋi kayëte ŋa umë ye, kaɓi nkeni vëryampo vële haraŋëɗëhëhni vile wok gena toña va. Anahaɗëni viỹë vile ye ɗuniỹa vi mek do koɗena njiyi g'ambin afo gë uyët ile sow̃ik do g'ikeha iñëlël gë virokëtok viryampo. Pol ntehnëk, fop vile ntik W̃ën va nkwamëk do ndënkwëtehnëɗëha Timote karaŋëndëhni watac vacery sali va.

Kayëte ntëw̃u ŋa nësëɗ viỹë vërar: wahnira vële hwëtahnëk va, vëvë haryënkw vële hwëtahnëk va gë Timote dënk.

Wëlin wanës wakwëhn nafa hn'iŋi kayëte: ikwëtahn, cery sali, ɗuniỹa, ikaraŋ, Sintani, ɗoku, vësëval, vësan, toña.

Wëlin gante nke kayëte ka:

Simpaỹi (1.1-2)

Kwëtëryin hakili gë vële haraŋëɗëhëhni vahnë wamër va (1.3-20)

Ikaraŋ soŋe iƴëfa do vëvë haryënkw cery sali (2.1–4.16)

Ile rëfëka ntini vële hwëtahnëk va (5.1–6.2)

Uw̃ët fërën (6.3-19)

Simpaỹi rëkwa (6.20-21)

1

1-2 Timote, ami Pol herëhnëryiɗëhi. W̃ënu ŋa Afehët fu ỹa gë Yesu Këris itamahn dëw̃ fu ŋa vëhni lehnëko yewu afaƴik Yesu Këris ỹa do wëjë ye fatah mën paryi hnë ikwëtahn hna. Araɓi W̃ën Rëm ỹa gë Yesu Këris Ahwëhn fu ỹa njëɗënihi ipërëna, ikaỹëhnahn gë ƴam ỹa!

Kwëtëryin hakili gë vële haraŋëɗëhëhni vahnë wamër va

3 Gory Efes hna, had gante ntehnëmino ani gë yihahnëryindu gë Masedëwan ka, kaɓi nkeni hnam vële haraŋëɗëhëhni vahnë wamër ŋa; dehnëryihni tavëni. 4 Dehnëryihni tavëni itëfëta wëhnantul wahwëhn nafa këm g'iɗëkw vimbaỹ vacërakëlo vële wok vëfuɗina. Umë gwajëtël fo njojëɗ, ƴiryeryëɗina gë ikaraŋ W̃ën ile liyaɗ hn'ikwëtahn hna. 5 Ge ntehnëmi ali koyëna soŋe naỹëni iña nte w̃atik hnë sakahn facah hna gë inahan ipërën do g'ikwëtahn paryi ye. 6 Vëryampo tavëni nkaw̃ tac do tëfëni vankwajëla vakwëhn nafa këm. 7 Vëharaŋ sariya W̃ën ñaɗëni nkeni, ɓare vëyëtëna ile nësëɗëni ỹa, vëyëtëna fëna iñë ile njaw̃ënëni paryi ỹi.

8 Ha, njëtëɓun sariya ỹa përënak, ge ntiyinëk gante tëfëka ka. 9 Tëfëka njëti iỹin: sariya ỹa gena vësatah linëhnik. Soŋe vële wok vëw̃aw̃ëhnëɗina gë vële wok vëlënënëɗina sariya ỹa, vële wok vëhwëhnana ikwëtahn gë vële w̃enëɗ va, vële wok vëlënënëɗilahna W̃ën gë vile facëk va, vële ryaw̃ëɗëhëhni warëm hni ma wahnëm hni, vëryaw̃ vahnë vëhaw̃ary fëna, 10 vële liɗ ndakëntal nte ñew̃ëk W̃ën gë vësan vële ryakëɗ gë vësanëntahni, vële wafëɗëhëhni vëramp, vële w̃ërëɗ, vële ye waseɗe hnë wamër do gë fop vële hwëhnak nkeya meh, vile hnëmpëlëk gë ikaraŋ catah ŋa linëhnik. 11 Ikaraŋ tac tëfëlëk gë Wanës Wakasëk wante hwëtehnaniɓu, wante w̃atik hnë W̃ën hunte lënënik, hunte sëmbik.

Icamehn soŋe ipërëna W̃ën

12 Camehnëɓuha Yesu Këris Ahwëhn fu ỹa, umë ale yëɗako fanka fa: ha, Ahwëhn a nuko kahnëndaɓu, umë tëhnako liwu ɗoku lëw̃u ỹa, 13 mama nkehahnëɓuho koɓëri ŋa aỹew̃ alëw̃u, ahorotehn do ayapah. Ɓare kaỹëhnahnëkawo g'ami, kaɓi kwëtahnëlëwawohna do ƴëtëlëwohna ile liɗëfuho ỹa. 14 Ha, ipërëna Ahwëhn fu ŋa njaɓëkowo, nuỹaɓuho ikwëtahn ŋa do gë iŋahn nte hwëhnayinëk, vankinëk gë Yesu Këris.

15 Wëlin wanës toña wante rëfëka kacahnini vahnë fop: Yesu Këris njijëk ɗuniỹa li soŋe pehëtëhni vëw̃en. Do ami aw̃en asankaf yeɓu. 16 Ɓare wëli soŋe ile kaỹëhnahnëka g'ami: Yesu Këris w̃aw̃ëk tufahn hn'ami, aw̃en asankaf a, iɗuñëna ipadah idëw̃u ŋa. Koyëna dahëse iɗuñëna dëw̃u yeɓu soŋe vële hwëtahnëɗëha va, gante nuỹahnëɗëni uwám usër w̃a.

17 Araɓi untënah gë icëmb

nke g'ahnaw̃ avë kantëm, gë W̃ën hunte wok cëmëɗina,

hunte wok nuɗena, hunte wok mëntëlëntina,

dol gë kantëm! Amina.

18 Timote, ajë mën, ntehnëmi ali fop wanës watac wante hwëtehnahnëmi, rëfëlëk gë wanës wante fëƴahniko koɓëri ŋa soŋe lëw̃ hu ỹa. Waŋi wanës njaw̃ënëɗëhi do koɗu aw̃ët uw̃ët fërën w̃a; 19 kwëtary ikwëtahn hu ŋa do g'inahan ipërën hu ŋa. Vëryampo tavëni watac do koyëna përëkanëni ikwëtahn dëw̃ hni ŋa. 20 Hnë vahnë vërac nkentiniho Imene gë Alekësandër; vëhni njëɗahnëɓuhëhni gë Sintani. Koyëna, ñëŋaɗëni antë mbok njew̃ëniha W̃ënu ŋa.

2

Ikaraŋ soŋe iƴëfa

1 Awa ryënkwëryënkw ỹa ten, ntehnëmu aw̃untanduna W̃ënu ŋa, ayëfanduna, ahëlanduna soŋe vëỹënta hun va do asamehnënduna soŋe vahnë va fop. 2 Tëfëka ayëfanëhnënduni vële hnaw̃ëk gë fop vësankaf va gante nkohahnëɗen ƴam, tana këm, kahnëndahnin hnë W̃ën gë njasa ntënah. 3 Irac ye ile fërënak do hnëŋëɗëha W̃ënu ŋa, Afehët fu, 4 ale ỹaɗ vahnë va fop pehëtini do njëtëntini toña ỹa.

5 Ha, W̃ën huɗampo fo ye,

do fëna aryampo fo ye yëbëlan W̃ënu ŋa gë

vahnë va:

asan ye, Yesu Këris,

6 umë ale yëɗahnëk ntaw̃ary dëw̃u had icos soŋe pehëtëhni vahnë va fop.

Rac ye uceɗeya nte liyiko wati le pëhnayiko hna 7 do soŋe rac, W̃ënu ŋa hahnëndëko had afëƴahn gë afaƴik haraŋëndëw̃uhni, vële wok vëyena wasëwif, ikwëtahn ŋa gë toña ỹa. Toña ỹa nësëɗëfu, mërëɗa.

8 Awa ñaɗëfu vësan va fop njëfandëni gante-wo-gante, njelëndëni wëɓák wapacah g'ambin, ntavah këm gë sonko këm.

Ikaraŋ soŋe vësëval hnë cery sali

9 Koyëna soŋe vësëval va fëna, ñaɗëfu cuɗandëni gante caŋëk ka, hara vëryëcëtahnëna, tëfëlahna ntiyandëni viỹi soŋe tufëhnahnëndëni. Antë ndaỹëndeni vandaỹa vantakah, do antë kayëtandëni gë sanu, ma wanjere, ma viỹi vile hambëka ntaw̃. 10 Ɓare tëfëka tufahnëndëni iƴiv dëw̃ hni ŋa hnë vantiyehn vapërën gante caŋëkëhni vësëval vële lehnëɗ W̃ën tëfalëɗëni.

11 Asëval a tëfëka ñëŋand ƴam fo do gë imaw̃ëhn padah. 12 Maw̃ëryanëlëw̃ahna asëval karaŋa, ma mëka asan; tëfëka ñëw̃ ƴam. 13 Kaɓi Adam ryënkwiko ñahani, tac Ev. 14 Do fëna gena Adam tokako Sintani, ɓare asëval a yeho, afo nti ile mbañëko W̃ënu ŋa. 15 Ɓare pehëtëɗe hn'uhnag hna, ge njaw̃ënëk ikwëtahn ŋa, gë iña ŋa, g'ufacah w̃a, ge ntiɗ g'useryah.

3

Vësankaf cery sali

1 Wëlin wanës toña: ge ahnë njëkëlehnëɗ nke avë karyënkw cery sali, ɗoku fërën ye ile njëkëlehnëɗ ỹi. 2 Awa umë tëfëka nke ahnë asatah, nke asan asëval aryampo fo, ale fëlak nkaf ntëw̃u do seryëk, ale lënënëɗe, holëk kaca vahnë do hoɗ karaŋëhni vahnë. 3 Tëfëlahna nke aryëw̃ ma ale w̃ëtëntëɗe ɓare tëfëka nke ale nkukëk sakahn do wok ƴëkëlehnëɗina sonko; antë ŋahn ɗëcët koryi. 4 Tëfëka nke ale holëk mënkw tere lëw̃u ỹa do mënkwëhni vutah vuntëw̃u hn'imaw̃ëhn, g'untënah fop. 5 Age ahnë a koɗina mënkw tere lëw̃u ỹa dënk, hak koɗ paɓ cery sali W̃ënu ŋa? 6 Tëfëlahna nke ale hwëtahnëk takan, soŋe antë pëɓa inaỹëna do njo hn'ikitiŋ tac fo gë Sintani. 7 Tëfëka kwëhna untënah gë vële wok vëyentina cery sali soŋe antë njafini do antë njoni hnë warënd Sintani hna.

Vëyohal cery sali

8 Vëyohal hnë cery sali va fëna tëfëkëhni nkeni vësan vële lënënik do wok vëhwëhnana wanës waki. Tëfëlëhnihna ɗëcëtandëni uñen ŋa ma njëkëlehnëndëni koryi gë wafere waw̃eh w̃a fop. 9 Tëfëkëhni vahnë vërac kwëtani, gë hakili facah, toña le yëtëndanik hn'ikwëtahn hna. 10 Tëfëka pëcëtayi fëna wapacëk soŋe njëtahni bi vëhwëhnana ile nirandeni, tac koɗëni nkeni vëyohal cery sali.

11 Vësëval va* fëna tëfëkëhni nkeni vële lënënik do tëfëlahna nëw̃ëndënihëhni viỹëntahni, vële yëtëk nkaf ntëw̃ hni do hahnëndak hn'ile-wo-le hna.

12 Vëyohal cery sali va tëfëkëhni ale-wo-le nke asan asëval aryampo fo do tëfëkëhni nkeni vële holëk mënkw vutah vuntëw̃ hni va gë tere lëw̃ hni ỹa. 13 Vële liɗ g'afërën ɗoku lëw̃ hni hnë cery sali hna ntënënëɗeni do nuỹaɗëni itama cankaf hn'ikwëtahn nte ye hnë Yesu Këris.

Gante naỹëk ikwëtahn ka

14 Kerëndiɗëmi waŋi, mama nahandëɓu yiryiwu yëkiyi hara ɓiỹëna. 15 Koyëna, ge ƴinkaryila, njëtëɗu gante tëfëka nke njasa hu ŋa hnë tere W̃ën hna. Iỹi tere, cery sali mba W̃ën paryi ye nte hagëtëɗ do famëtëɗ toña ỹa. 16 Ha, pacëk, ufëmpëhnah ile yëtik hn'ikwëtahn hna naỹëk:

Tufëhnako hn'imbahn,

tufëhnako asatah g'Iƴir,

nuniha wamëleka ŋa,

pëƴahniko hnë vële wok vëyena wasëwif,

kwëtahniko ɗuniỹa li,

do kaƴëndiko ƴaŋ gë icëmb.

4

Vëharaŋ wamër

1 Iƴir ŋa nësëk wapacëk: hnë vampëd vatëkwa hna, vëryampo tavëɗëni ikwëtahn ŋa. Waƴine wade rokaɗëhëhni tëfëɗëni gë ikaraŋ nte w̃atik hnë Sintani. 2 Vahnë vële huruɓak, vëw̃ër, vële yëtëɗu vintaw̃ary vidëw̃ hni va gona këncëtëlehnënd yivah gë w̃eh, w̃enehnëɗëhëhni gë wanës wadëw̃ hni ŋa. 3 Mbañëndënihëhni vahnë va antë ñëlëlëndëni, do antë tokëndëni viỹë viryampo. Ɓare W̃ënu ŋa ye ale lik a vëỹin fop soŋe vële hwëtahnëk, yëtëk toña va, tokëɗëni camehnatëndëniha W̃ënu ŋa. 4 Ha, fop ile ntik W̃ën ỹa përënak do ñoñ gena ile sanëɗe ge teɓaɗen camehnatëndenëhna. 5 Wanës W̃ënu ŋa gë wayëfa w̃a pacënëɗ vëỹin fop.

Ayohal afërën

6 Karaŋëryindëhni waŋi fop vële hwëtahnëk va. Koyëna nkeɗu ayohal afërën ava Yesu Këris ale ryavik gë wanës ikwëtahn do gë ikaraŋ catah nte rëfëru gë ikahnënda. 7 Ɓare cañëtary wëhnantul wakwëhn toña këm, wale hnëmpëlëk g'ikwëtahn. Ñëŋary awo ale hahnëndak hn'ikwëtahn W̃ën hna. 8 Ƴakën imbahn nëfak ɓare gena hnë vile-wo-vile; ɓare ikahnënda hn'ikwëtahn W̃ënu ŋa nëfak soŋe fop. Kaɓi hnam nke ile ntehnëk W̃ën ntinëndëhëfu ỹa hnë iỹi ɗuniỹa gë ile yejëk per.

9 Wëlin wanës toña wante rëfëka kacani vahnë fop: 10 Ndokuŋëɗen ɗus do mëtëɗen, kaɓi ale ye W̃ënu paryi ŋa ramahninëk, umë ale ye Afehët vahnë fop ỹa, do kas vële hwëtahnëka va.

11 Iỹin ye ile rëfëka aharaŋëndëhni do alehnëhni vahnë va ntindëni.

12 Ahnë tëfëlahna njafi kaɓi fatah woru; ɓare wëjë gery ale tëfëtalandëni vële hwëtahnëk, gë wanës hu ŋa, gë nkeya hu ŋa, gë iŋahn hu ŋa, gë ikwëtahn hu ŋa do gë ufacah hu w̃a. 13 Rëkahnëryindu ỹa, paɓëry ikaraŋ Wanës W̃ënu ŋa hnë ɓulunda hna, ahamënaỹehnëndëhni do aharaŋëndëhni. 14 Antë aryënkw avalëtahn uyëɗ va Iƴir Ipacah le ye hnë wëjë hna. Nuỹaruho rac ante nësëniho wakila do tindënihino vicër wëɓák ŋa.

15 Ƴaw̃ënëry iỹin fop, paɓëry gë fanka hu fa fop iỹi ɗoku gante koɗëni vahnë va fop nuni unji karyënkw hu ŋa. 16 Keryëry nkaf hu do g'ile haraŋëɗuhëhni vahnë ỹa. Kahnëndary hnë vëỹin fop. Ge koyëna ntiru, pehëtaɗu wëjë dënk gë vële hnëpaɗëhi per.

5

1 Antë ahnirahna g'iŋañëna acër. Gabëryinda had rëmuh, vëjar va had vëhery hu, 2 vanëm va had wahnëmuh, vucëval va fëna had vëhery hu, g'ipacëna padah.

Vësëval vële cëmaryëk vësan

3 Paɓëryihni g'untënah vële cëmaryëk vësan, vële ye paryi vëhni fo va. 4 Ge ale cëmaryëk asan a kwëhnakëhni vutah ma vutah vunte nagëni vërahu, tëfëkëhni vutah vutac ñëŋani gante tufahnëɗëni ten ikwëtahn dëw̃ hni ŋa hnë watere wadëw̃ hni hna, cosënihëhni vële hnagëkëhni va, kaɓi umë ye ile hnëŋëɗëha W̃ënu ŋa. 5 Ale cëmaryëk asan a, ale ye minu fo ỹa, W̃ën hna kwëtëk itama dëw̃u ŋa fop; hnë iƴëfa gë ikëla hna nkeɗ, g'umëɗ gë g'anent. 6 Ɓare ale cëmaryëk asan a ale yëkëlend ile hnëŋëɗëha fo asëm ale wok yasëɗ ye. 7 Waŋi fëna tëfëka aharaŋëndëhni soŋe ahnë antë kwëhna ile niraɗëhëhni. 8 Age ahnë paɓëlëhnihna hnënk lëw̃u ỹa, do kas vëvë tere lëw̃u va, njahëtak ikwëtahn ŋa. Ahnë arac mek ntëbi dënk ale wok kwëtahnëna.

9 Maw̃ëry ahera asëval ale cëmaryëk asan a hnë kayëte vësay hna ge tëkëka wabëhn wafëhw imbëɗ gë ryaw̃ (60) do ỹëliko hwënta ryampo fo. 10 Tëfëka njëtëhni vifërën vile ntiɗ va: kwëɗa përën nte kwëɗëkëhniwo vutah vuntëw̃u, kaca ntënah nte kacaɗëhëhniw̃o vëhneh, igwiyët wakwër wante nkwiyëtëɗëhëhniwo vële hwëtahnëk, iɗema nte ndemaɗëhëhniwo vële yiw̃ëhnëk do liɗëho gë uyoh fop vantiyehn vapërën va.

11 Ɓare antë aherëhni vësëval vële cëmaryëk vësan, vële wok vëryag fo va; kaɓi ge iña dëw̃ hni ŋa kumpëtëkëhni g'ile kwëtëlëntiniho gë Këris, rëkëɗëni ñandëni ñëlini. 12 Awa koyëna kitiŋëɗeni menëni, kaɓi vëyaw̃ënëna wante ntehnënihawo Këris ŋa. 13 Do kat, ñëŋaɗëni nkeni vëhëmak, njasëɗëni tere gë tere. Gena vëhëmak fo nkeni ɓare nësënkëni do paɓëɗëni ile wok gena wadëw̃ hni; vëhoɗina pëlani waw̃ës walëw̃ hni. 14 Soŋe rac ñaɗëfu mbok ñëlini vësay vëryag va, nagënihëhni vutah, paɓëni watere wadëw̃ hni ŋa soŋe vëỹew̃ fu va antë nuỹani wameh wante ntehnëɗënihëfu. 15 Kaɓi vësay vëryampo tavëni nkaw̃ catah tëfëniha Sintani.

16 Age asëval ale hwëtahnëk kwëhnakëhni vële cëmaryëk vësan tere lëw̃u hna, tëfëka ndemandëhni antë nkeni ɗiɓ cery sali ŋa. Koyëna cery sali ŋa koɗ ndemandëhni vële ye paryi minëhni va.

Vële ye haryënkw cery sali

17 Vële ye haryënkw cery sali do w̃ënkwëɗ g'afërën ɗoku lëw̃ hni ỹa, tëfëkëhni wasos wahi, do kas vële hwëhnak waɗoku wadënah hn'ipëƴahn wanës gë ikaraŋ vëỹënta hni. 18 Kaɓi Vikerëh va më lehnëk: «Ge yihni ỹa ndokuŋëɗ ant'arëmpuna w̃ës ỹa soŋe antë tokënd roka ỹa.»✡ Do kat: «Aryokuŋ a tëfëka cosi.»✡ 19 Antë aw̃aw̃ëhn ahnë nësënd wameh soŋe ale ye ankaf cery sali, ge vëhi ma vërar vëyena waseɗe soŋe watac. 20 Niraryehna tase vahnë fop ale w̃enëɗ a soŋe vëỹëntaw̃ va ntakahnëhni antë ntigëni koyëna.

21 Wëlin ile w̃untaɗëmi ỹa haryënkw W̃ën hna gë Yesu Këris do gë haryënkw wamëleka W̃ënu ŋa: maw̃ëhnëry waŋi fop, diryihni fop ndampo fo hara dëbëndëlendilihëhnihna vahnë va.

22 Antë ñankahni arinda ahnë wëɓák ŋa, alihna avë haryënkw cery sali. Antë ayentahni wameh vëỹëntaw̃ ŋa. Gory afacah.

23 Tavëry ice w̃ënka fo ɓare ceryind fëna uñen toƴe soŋe lav ɗonk hu ỹi do gë itesënk hu ŋi.

24 Wameh vëryampo nuɗe wapacëk ani gë kitiŋahnëndeni ỹa dënk; wëɓa vëỹëntaw̃ ŋa nuɗe ge kitiŋini. 25 Do fëna, vantiyehn vapërën va nuɗe wapacëk, do vante wok nuyina taŋ va koɗina nko cow̃a.

6

Vëramp

1 Vële ye hn'utamp va, tëfëkëhni njëɗanihëhni ntënah padah vële hwëhnëkëhni va, soŋe antë ahnë njew̃ uw̃ac W̃ënu ŋa g'ile haraŋëɗenëhëhni vahnë ỹa. 2 Vële hwëhnakëhni vësankaf vële kwëtahnëka W̃ënu ŋa, vahnë vërac tëfëlëhnihna njafëni cankaf ntëw̃ hni ŋa kaɓi vëỹënta hni ye. Ɓare tëfëkëhni ndokuŋëhnëndënihëhni ntëbi kaɓi vële hnuỹaɗ ufërën w̃a hnë ɗoku lëw̃ hni vële hwëtahnëk ye do vëỹahnik W̃ënu ŋa. Watac rëfëka aharaŋëndëhni vahnë va do alehnëndëhni ntindëni.

3 Age ahnë karaŋëɗëhëhni vahnë wakaw̃ary, ge maw̃ëna wanës wapacah wëɓa Ahwëhn fu Yesu Këris ŋa do ge maw̃ëna ikaraŋ nte rëfëlëk gë ikwëtahn ŋa, 4 ahnë arac inaỹëna ŋa fëɓëka, ñoñ ƴëtëna. Iña ŋa kobëka gwajëtël gë sonko soŋe wanës. Hnam matiɗëha iñew̃ary gë wasonko do gë nës wameh soŋe vëỹëntaw̃, vikamahna vimeh, 5 wasonko wale wok puɗina yëbëlan vahnë vële tumpak wahakili, wok vëyëtëna toña. Ntiyahnëkëhni ikwëtahn W̃ënu ŋa fere fale hnuỹahnëɗe hnapul ye.

6 Paryi nke, ikwëtahn W̃ënu ŋa hnapul sankaf ye ge nëŋëkëfu g'ile hwëhnayinëk ỹa. 7 Ñoñ ƴojilënëhna hnë iỹi ɗuniỹa, do fëna ñoñ koɗelënëhna njoyin. 8 Awa ge kwëhnayinëk ile rokëɗen gë viỹi vile liyaɗen, umë gwër nkeɗëhëfu. 9 Vële yëkëlend uvetak va njëkëhnahnëɗeni, warënd w̃a pëlaɗëhëhni, viña wanënkwah do waɗakëmak ntabëɗëhëhni vahnë gë iɓëv do janáma hna. 10 Ha, ankahn wameh waƴaɓah, iña ɗëcët koryi ŋa ye. Vëryampo njëkëlehnëni rac ɗëcët, soŋe rac ŋaw̃ëtani ikwëtahn ŋa do njoyajëni vëhni dënk wahorot wayaɓah.

Uw̃ët fërën

11 Awa, wëjë ale kwëhnëk W̃ën, garyëry vëỹin fop. Ƴëkëlehnëry usatah, ikahnënda gë W̃ënu ŋa, ikwëtahn ŋa, iŋahn ŋa, iɗuñëna ŋa, do gë iguk sakahn. 12 Mëtëry uw̃ët fërën ikwëtahn ŋa. Pëlary uwám usër ule w̃acahniru w̃a, ule yavëtëru hale ntiru ipëƴahn përën ikwëtahn hu ŋa tase waseɗe wayaɓah. 13 Tase W̃ën ale yëɗahnëɗ uwám hnë fop do gë tase Yesu Këris ale rufahnëko ucedeya g'ipëƴahn përën haryënkw Pos Pilat, kwëtehnahnëɗëmi: 14 ƴaw̃ënëry akwëɗa, nte hnuỹaru ŋa, g'ufacah, idënt këm, hafo mbokaj Ahwëhn fu Yesu Këris. 15 Mbokajëɗ hnë wati le kahnëndëk W̃ën hna,

ale lënënik,

ale w̃ëkëk fop,

Ahnaw̃ vëhnaw̃ ỹa do Ahwëhn vëhwëhn ỹa.

16 Umë fo ye ale wok cëmëɗina ỹa.

Hnë humpen hunte woyinëk tëkënëɗelënëhna ntëɗëk.

Ahnë nulahna do ahnë koɗina nuhna.

G'umë nke ntënah ŋa gë fanka fa kantëm! Amina.

Ile nkabini vëvetak

17 Awa wëɓa vëvetak hnë ɗuniỹa li, dehnëryihni antë naỹënandëni do antë kwëtëni itamahn dëw̃ hni ŋa hnë wavetak le fuɗ, ɓare hnë W̃ën hna, umë ale vetëndayehnëɗëhëfu hnë ile-wo-le ỹa, soŋe natahnëfu. 18 Kwëtehnahnëryihni ntindëni vantiyehn vapërën le yeɗ hnapul lëw̃ hni, kwëhnani nëf, cahëlëndëni gë vëỹënta hni ile kwëhnani ỹa. 19 Koyëna kwëtaɗëni hnapul fërën le viỹëɗ soŋe acahn lëw̃ hni gante koɗëni kwëhnani uwám paryi w̃a.

Simpaỹi rëkwa

20 Awa, wëjë Timote, ƴaw̃ënëry ɗus ile hwëtehnahniru ỹa. Kehary fop wanës wakwëhn nafa këm do wok tëfëlëna g'ikwëtahn ŋa do gë wasonko wanënkwah wale w̃atik hn'ile macëɗëni vëryaw̃ «Uyët». 21 Vële hnahak kwëhnani uyët rac, tavëni nkaw̃ ikwëtahn ŋa.

Araɓi ipërëna W̃ënu ŋa nke gë w̃uhnë.

* 3:11 3.11 Vësëval va: Koɗe nkwëryi fëna «vësëval hni va» ye.

✡ 5:18 5.18: Ɗivëta Sariya 25.4

✡ 5:18 5.18: Lik 10.7

2 Timote

1

2

3

4

Kayëte kigëna mba Pol nte kerëhnëka Timote

Wade yehëhna hnë iŋi kayëte

Afaƴik Pol kerëhnëka kayëte kigëna Timote, «ajë mën ale ỹahnëɓu hn'ikwëtahn». Mpëd Pol cëɗik Rom hna (1.8, 17), yëbëlan bëhn wafëhw mbëɗ g'iryaw̃ g'imbëɗ g'iryaw̃ gë bëhn wafëhw imbëɗ g'iryaw̃ g'imbëɗ gë warar (66 gë 68) ga ndëcëk hnagi Yesu ỹa. Kayëte nte hamënayend ye. Pol njëtëk gojëlahna ɗus cëmahn. Ñaɗ kamënaỹehna Timote nko kahnënda hnë vakaraŋ Vikerëh hna, lakënde haryënkw hambah hna do horot hna do vakaraŋ wamër. Andënkwëtehnëɗëha uyëɗ W̃ënu ŋa nte nuỹak ŋa wati le tindëkawo Pol wëɓák ŋa, uyëɗ ule rëfëka mbalëtahn soŋe ɗoku lëw̃u ỹa hnë vacery sali hna. Pol njëɗaka fëna Timote siyab lëw̃u ỹa dënk hnë wapuhnala kayëte hna.

Wëlin wanës wakwëhn nafa hn'iŋi kayëte: ɗoku, ikahnënda, fanka, uyëɗ, toña, ɗënkwëta, wanës, ayohal.

Wëlin gante nke kayëte ka:

Simpaỹi (1.1-2)

Ikamënaỹehn hn'ikahnënda (1.3-18)

Soɗaɗe Këris (2.1-13)

Ayohal afërën, ayohal Ahwëhn (2.14-26)

Wafac warëkwa (3.1-17)

Pëƴahn Wanës W̃ën (4.1-8)

Wanira watëkwa do gë simpaỹi rëkwa (4.9-22)

1

Simpaỹi

1 Ami Pol, ale ye afaƴik Yesu Këris kaɓi W̃ënu ŋa ỹak koyëna, soŋe pëƴahn uwám ule ntehnëko W̃ën njëɗaɗëhëhni vahnë vële hwëtahnëka Yesu Këris va, 2 kerëhnëryiɗëmi Timote, fatah mën fante ỹahnëɓu hn'ikwëtahn. Araɓi W̃ën Rëm ỹa do gë Yesu Këris Ahwëhn fu ỹa njëɗënihi ipërëna gë ikaỹëhnahn do gë ƴam.

Ikamënaỹehn hnë kahnënda

3 Camehnëɗëfuha W̃ën hunte ryokuŋëhnëɗëfu g'inahan pacah, had vacërakëlo mën, nahaɗëmi g'umëɗ gë g'anent nte-wo-nte njëfaɗëfu ŋa. 4 Ndënkwëtaɗëfu wankwën hu ŋa, do ñankahnëko ɗus vok hnuỹi pëɓahno uhnatah w̃a.✡ 5 Ndënkwëtaɗëfu ikwëtahn hu paryi nte kwëhnaniho ten vëhni hnëmuh sankaf Lowis gë hnëmuh Ënis ŋa. 6 Soŋe rac ryënkwëtehnahnëɗëmi waŋi: ƴaw̃ënëry ɗus uyëɗ W̃ën le hnuỹaru ante tindëmino wëɓák ŋa. 7 Kaɓi Iƴir ante njëɗakëfu W̃ënu ŋa nambëna fanka, Iƴir nte yaɓënëɗëhëfu fanka ye gë iŋahn do gë iƴët vankaf fu.

8 Awa antë cëfëhni soŋe aye seɗe Ahwëhn fu ỹa, ma ami ale sëɗik soŋe lëw̃u ỹi. Ɓare korotëntëryi g'ami soŋe Wanës Wakasëk ŋa alihahnënd fanka fale njëɗaki W̃ënu ŋa, 9 umë ale fehëtëkëfu do w̃acëkëfu nkeyin vëfacah. Gena soŋe ifërën ile liɗen ỹa, ɓare ipëhna dëw̃u ŋa dënk ye gë ipërëna dëw̃u ŋa. Ipërëna tac, nte yëɗayinëkëfuno hnë Yesu Këris koɓëri wapëgwa hna, 10 tame tufahniko g'icahn Afehët fu ŋa, Yesu Këris. Umë rëkwehnëk fanka icëm fa do, gë Wanës Wakasëk ŋa, njëtëndanëk uwám paryi g'uwám usër. 11 Do soŋe iỹi ɗoku Wanës Wakasëk tëhnako W̃ën yewu afëƴahn, afaƴik do aharaŋ, 12 do soŋe rac horotahnëɗëfu aki. Ɓare cëfëhnëlohna, kaɓi njëtëɓu hnë ale kwëtëɓu ikwëtahn mën ŋa do pacëko kwëhnak fanka njaw̃ën ile kwëtehnahnëko ỹa hafo hnë Fac Kiti hna.

13 Ƴaw̃ënëry ɗus wanës toña wante wëryëru hnë ỹal mën ŋi, hnë ikwëtahn do gë hn'iŋahn nte ye hn'iɓëmënkël gë Yesu Këris hna. 14 Keryëry ɗus, gë iɗema Iƴir Ipacah nte ye hnë fuhnë ŋa, wapërën wante hwëtehnahniru ŋi.

15 Njëtëru vëvë Asi va fop tavëniho, hnë vërac nkentiniho Fijel gë Erëmojen.

16 Araɓi Ahwëhn a kaỹëhnahna gë tere Onesifor ỹa, kaɓi umë njaw̃ënehnëɗëhow̃o wati-wo-wati, do cëfëhnëlawohna g'ami ale sëɗiko ỹa; 17 ɓare ante njijëko Rom ŋa, njëkëlehnëkowo gante-wo-gante hafo nuwo. 18 Araɓi Ahwëhn a ndemahna nuỹa ikaỹëhnahn W̃ënu ŋa hnë Fac Kiti hna. Njëtëru alëbëhni vahnë va fop gante ndemako ka hnë nkol Efes hna.

2

Soɗaɗe Këris

1 Awa wëjë, ajë mën hn'ikwëtahn, njëkëlehnëryind ayaw̃ënand g'ipërëna nte ye hn'iɓëmënkël gë Yesu Këris. 2 Do wante haraŋëmi tase waseɗe wayaɓah, kwëtehnahnëryihni vahnë vële hahnëndak, vële seryëk do hoɗ vëhni dënk karaŋënihëhni vëhaw̃ary. 3 Korotëntëryi g'ami had soɗaɗe fërën va Yesu Këris. 4 Soɗaɗe le ye hnë ɗoku, ge ñaɗ nuỹa icamehn asankaf alëw̃u ỹa, kwëtahnëɗina nëf viỹë vivë ɗuniỹa vi. 5 Ale lobëlëɗ koɗina nuỹa ge dënënëna sariya dobël ŋa. 6 Ayam ale horotëk ɗoku ŋa rëfëka tok ten le njamëk hna. 7 Nahary ɗus wante hnësëhnëmi ŋi, do Ahwëhn a ntiɗ awëry fop.

8 Ɗënkwëtaryehna Yesu Këris avë hnënk Ahnaw̃ David, ale vëhnëndaniko hnë vësëm, had gante karaŋëɗ Wanës Wakasëk wante fëƴahnëɗëfu ŋi. 9 Soŋe waŋi Wanës Wakasëk horotëɗëfu do ñabiɓu dënk gë vankënca had aw̃en. Ɓare wanës W̃ënu ŋa ñabina! 10 Soŋe rac ryuñënahnëɗëfu fop, nuỹahnëni vële tëhnak W̃ën va fëna ipeh nte ye hnë iɓëmënkël fu gë Yesu Këris ŋa gë icëmb nte wok puɗina ŋa.

11 Wëlin wanës toña ŋa:

«Age cëmëntinëkëfu hn'ikwëtahn Këris hna,

kwëhnantëɗenëhëfu fëna uwám w̃a g'umë.

12 Ge nduñënayinëk,

naw̃ëntëɗenëhëfu g'umë.

Ge njahëtayinëka

umë fëna njahëtaɗëhëfu.

13 Ge fuhnë kahnëndayilënëhna,

umë nkoɗ kahnënda

kaɓi koɗina njahëta umë dënk.»

Ayohal afërën

14 Ɗënkwëtehnëryindëhni vahnë va waŋi fop do gabëryihni gë fanka haryënkw W̃ën hna antë conkëndëni soŋe wanës. Wasonko warac kwëhnana nafa, ge gena mbëvehnëhni vële hnëpaɗ va. 15 Kamënary aye ahnë ale liɗ fërën do cëkwa W̃ënu ŋa, ale wok cëfëhnëɗilahna gë ɗoku lëw̃u ỹa do fëƴahnëɗ g'usatah toña wanës W̃ënu ŋa. 16 Kehary fop wanës wakwëhn nafa këm do wok tëfëlëna g'ikwëtahn ŋa, kaɓi vële yehahnëk watac ŋa ŋaw̃ëtaɗëniha g'ahaw̃ary W̃ënu ŋa. 17 Wanës wadëw̃ hni ŋa had hajëhn hacër nkeɗ. Hnë vahnë vërac nkentini Imene gë Filet. 18 Ŋaw̃ëtani toña ỹa. Vëhni lehnëɗ W̃ënu ŋa tëk mbëhnëndanëfu vësëm hna do koyëna, tavëtehnëɗënihëhni vëryampo ikwëtahn dëw̃ hni ŋa. 19 Ɓare W̃ënu ŋa njaw̃ënëkëhni vahnë vëlëw̃u va had sah ryënkwëryënkw cery nte njëryëk. Waŋi wanës herik hnë rac: «Ahwëhn a njëtëkëhni vëlëw̃u va», do kat: «Ale-wo-le fëƴahnëk Ahwëhn a hwëhnëka, tëfëka tav wameh ŋa.»

20 Hn'acery nkwamah hna, gena viliyara vante ryëhwarik gë sanu ma gë koryi fo ye hnam, nke fëna vante fërik waɗëhwa ma ỹahanik g'intil. Vëndampo soŋe vële lënënik va ye, vëỹëntaw̃ soŋe vële wok vëlënënina va ye. 21 Awa ge ahn'a pacënak gë fop wameh ŋa, gë viliyara vële lënënik mëntëndëlehnëɗeni. Apacënik, nëfa soŋe Ahwëhn a, pëhwëtik nti fop ɗoku fërën.

Ayohal Ahwëhn

22 Garyëry fop iña meh nte ye hn'ujar hna; ƴëkëlehnëryind usatah w̃a gë ikwëtahn ŋa gë iŋahn ŋa do gë ƴam ỹa, aye gë fop vële w̃ëcaɗëha Ahwëhn g'intaw̃ary pacah va. 23 Ɓare kehary vankwajëla vante wok kwëhnana nafa va. Njëtëru sonko fo nagëɗ. 24 Ayohal Ahwëhn a tëfëlahna nke ale sonkëntëɗe, tëfëka nke ale ỹahnëkëhni vahnë va fop, do kwëhna uyëɗ ikaraŋ vahnë do nke ale ryuñënaɗ wameh wante ntehnëɗe ŋa. 25 Tëfëka karaŋëndëhni wajira vële wajëtendëha va, mpëd W̃ënu ŋa gwëcëtëɗ wahakili walëw̃ hni w̃a soŋe njëtahnëni toña ỹa. 26 Koyëna wahakili walëw̃ hni w̃a mbokaɗ cat do cahnëɗëni hnë urënd Sintani nte likëhni vëramp, ntihahnëni iña dëw̃u.

3

Wafac warëkwa

1 Ƴëtëry waŋi: hnë wapuya ɗuniỹa hna, nkeɗ uhorot usankaf. 2 Vahnë va vankaf vantëw̃ hni fo ñaɗëni, ñandëni koryi, mbëntandëni, naỹënandëni do njew̃ëndëniha W̃ënu ŋa, vëw̃aw̃ëhnëɗilëlihna vële hnagëkëhni va, vësamehnëɗilëhnihna, vëlënënëɗilahna W̃ënu ŋa. 3 Njapëɗëni, vëhwëhnaɗina kaỹëhnahn, nësëndëni wameh vahnë, vëw̃ëkëɗina wankaf vantëw̃ hni, mbahnëɗëhëhni walaw̃ary do ñew̃ëɗëni ufërën ỹa. 4 Nkeɗëni vëroka vëỹënta hni, rëkëɗëni ntiyarëndëni ile-wo-le do naỹëna ŋa kwëyëndanëɗëhëhni. Uhnatah lëw̃ hni fo rëkëɗëni ñandëni gena W̃ënu ŋa. 5 Ntiyehnaɗëni had vële hahnëndak soŋe W̃ënu ŋa, ɓare njahëtaɗëni fanka ikwëtahn fa. Ŋaw̃ëtaryihni vële ye koyëna va.

6 Vëryampo hnë vëhni ntiɗëni fere hafo tënkëni hnë watere do maw̃ehnëɗënihëhni vësëval vële pëɓëk wameh do wasifa iña meh fop hahëɗëhëhni. 7 Kwëlëkwël njëkëlehnëɗëni ñëŋani ɓare vëhoɗina tëkënëni muk uyët toña w̃a. 8 Had gante nkwajëtehnënihawo Moyis, Sanes gë Sambëres, koyëna vëỹi vahnë nkwajëtehnëni toña ỹa. Vahnë vëhwëhn hakili rumpak ye do ikwëtahn dëw̃ hni ŋa ƴaw̃ëna. 9 Ɓare vëyiɗina ŋaw̃ët, kaɓi vahnë va fop kamahnëɗëni hnamb hakili lëw̃ hni w̃a, had gante nkeho soŋe vëhni Sanes gë Sambëres ka.

10 Ɓare wëjë, njëtëru ɗus ikaraŋ mën ŋa, njasa mën ŋa, vile fëhnaɓu va, ikwëtahn mën ŋa, iɗuñëna mën ŋa, iŋahn mën ŋa, ikahnënda mën ŋa. 11 Njëtëru ɗus gante mbërehniɓu ka do gante korotëɓu ka Antiyos hna gë Ikoniỹum hna do gë Lisëtër hna. Ha, paryi nke mbërehniɓu ɗus, ɓare Ahwëhn a pehëtëko hnë waŋi fop.✡ 12 Fop vële ỹaɗ tëfalëndëniha Yesu Këris va korotëndëni. 13 Ɓare vahnë vëw̃eh va gë vësihna va nkoɗëni tëw̃aɗëni kwëlëkwël hnë wameh hna. Tokaɗënihëhni viỹëntaw̃ va do tokaɗeni vëhni fëna. 14 Awa wëjë, ƴaw̃ënëry ɗus ile ỹëŋaru ỹa gë ile w̃aw̃ëru g'ipacahn. Njëtëruha ale ỹaŋëndëki ỹa. 15 Ha, njëtëru Vikerëh Vipacah va koɓëri hn'utah hu hna; koɗ njëɗaỹi yasery le yoɗëhi g'ipeh g'ikwëtahn hnë Yesu Këris. 16 W̃ënu ŋa lik hafo fop Vikerëh va nke wanës wadëw̃u. Nëfak soŋe karaŋahnini vahnë va, nirahnini, catënahnini do kwëɗahnini hn'usatah. 17 Koyëna vahnë vëva W̃ën va kwëhnaɗëni w̃ëka fadah soŋe ntihahnëni fop vantiyehn vapërën.

4

Pëƴahn Wanës W̃ën

1 Tëƴëɗëmi gë fanka fa, haryënkw W̃ën hna do haryënkw Yesu Këris ale hitiŋëɗëhëhni vële wok vesëmëna gë vële sëmëk per, ge mbokajëk kahnënd inaw̃ dëw̃u ŋa: 2 pëƴahnëry wanës W̃ënu ŋa, pëƴahnëry lakënde gena wati ile tëfëka hna; niraryind, ŋañënaryind, kamënaỹehnëryind do karaŋëryindëhni g'iɗuñëna cankaf. 3 Wati rëkiɗ, vahnë va vëwoɗina ñandëni nëpa karaŋ pacah ŋa. Iña dëw̃ hni ŋa fo paɓëɗëni. Mëcaɗënihëhni kore vëharaŋ vële rëkëɗ nësëndëni wante hnëŋëɗëhëhni fo. 4 Ciŋaɗëni vanëf va soŋe antë nkwëryëni toña ỹa do ciŋëtani nkwëryahnëni wamër ŋa. 5 Ɓare wëjë, kwëtëry hakili hnë vile-wo-vile hna. Ɗuñënary horot w̃a, diry ɗoku afëƴahn Wanës Wakasëk ŋa, padënëry ɗus ɗoku le njëɗaki W̃ënu ŋa.

6 Kaɓi ami ƴëɗahnëŋa yeɓu ntaw̃ary mën ŋa had saɗëha do ɓiỹëɗina cëmëɗëfu. 7 Mëtëɓu uw̃ët fërën w̃a, puhnaɓu iɗobël iŋa, njaw̃ënëɓu kwëtahn ŋa. 8 Tame ɓuña imëk iŋa napëɗëho: apënkw imëk nte njëɗaɗëho Ahwëhn hnë Fac Kitiŋ hna ye do gena ami fo, ɓare soŋe fop vële ỹahnëɗ iɓoka dëw̃u ŋa ye.

Wanira watëkwa

9 Diry fere ayij ñap arëkato. 10 Demas tavëko, kaɓi iỹi ɗuniỹa tëfëk; Tesalonik njik. Këresen umë Galasi njik do Tit Dalëmasi njik. 11 Lik fo wolahnëɓun. Ƴoja Marëk, kaɓi koɗ ndemawo hnë ɗoku W̃ën hna. 12 Tisik, umë Efes sañëtëɓuha. 13 Ge njijëɗu ƴonëhne cuɗ kwëhn huji nte ravëhëɓuho Tërowas hna vëhni Karëpus hna; ƴoryaj fëna vëkayëte va, do dënk vante herik hnë waƴand va.

14 Alekësandër aryëhwar a ntikow̃o ntavah ƴaɓah. Ɓare Ahwëhn a cosëɗëha ɗoku vantiyehn vantëw̃u va. 15 Keharyehna wëjë fëna umë! Kaɓi nkwajëɗëho ɗus wanës fu ŋa. 16 Ahnë ɗemalowohna ante nësaɗëfuho hnë kitiŋa hna, fop tavënihowo. Araɓi W̃ënu ŋa antë cosëhni ɗoku vantiyehn vantëw̃ hni va! 17 Ɓare Ahwëhn a ryemakow̃o do njëɗakow̃o fanka falëw̃u fa. Awa koyëna kolëɓuho fëƴahnëndu Wanës Wakasëk ŋa gë fanka, do fop vële wok vëyena wasëwif va nkwëryëɗëni. Do Ahwëhn a pehëtëko hnë w̃ës vësëhn hna. 18 Ahwëhn a fehëtëko hnë wameh hna fop do pehëtëɗëho ndëno hn'inaw̃ dëw̃u iɓë g'ambin hna; cëmbëndënëfuna kwëlëkwël! Amina.

Simpaỹi rëkwa

19 Gaỹëhëhni Përisëka gë Akilas do gë tere Onesifor ỹa. 20 Erasët Korent hna nkok. Do tavëɓuha Tërofim Mile hna kaɓi tesëko.

21 Ƴij ñap ani gë tëkahnind wati w̃eh ỹa. Ebul gë Puden gë Linus gë Këlodiya do gë fop vëỹënta fu va nkaỹëryiɗënihi.

22 Araɓi Ahwëhn a nkenti gë wëjë! Araɓi ipërëna dëw̃u ŋa nke gë w̃uhnë fop! Amina.

✡ 1:4 1.4: Vantiyehn 20.37

✡ 3:11 3.11: Vantiyehn 13.1–14.28

Tit

1

2

3

Kayëte mba Pol nte kerëhnëka Tit

Wade yehëhna hnë iŋi kayëte

Tit, ale wok gena sëwif, arëfëlënta Afaƴik Pol hnë ɗoku hna yeho. Pol kerëk iŋi kayëte ndampo fo gë kayëte ndënkwëryënkw mba Timote ŋa, mpëd hnë bëhn wafëhw imbëɗ g'iryaw̃ g'imbëɗ (65) hna ga ndëcëk hnagi Yesu ỹa. Mpëd Masedëwan hna nkeho do Tit hnë tinti mbë wov le ỹak naỹëk do w̃acik Këret vë Gëres hna, nkeho. Pol hnam tavëkawo soŋe tëhnahni vëvë haryënkw fagant vële hwëtahnëk. Had kayëte ndënkwëryënkw mba Timote hna, Pol ankeya nte rëfëka soŋe ayehahn avë haryënkw nësëɗ. Ankaband gante tëfëka ntiyini vëharaŋ wamër va. Do nësëɗ hak tëfëka karaŋini anceh-wo-nceh hnë cery sali hna.

Wëlin wanës wakwëhn nafa hn'iŋi kayëte: toña, tëfëka, ikaraŋ, wanës, ikwëtahn, nkeya, satah, Afehët, ipërëna.

Wëlin gante nke kayëte ka:

Pol Tit kerëhnëɗ (1.1-4)

Ɗoku Tit hnë Tinti Këret hna (1.5-9)

Vëharaŋ vëw̃ër va (1.10-16)

Ikaraŋ anceh-wo-nceh hnë cery sali (2.1-16)

Ankeya vële hwëtahnëk (3.1-15)

1

Pol Tit kerëhnëɗ

1 Ami Pol, ayohal W̃ën do afaƴik Yesu Këris herëɗ aŋi kayëte. W̃ënu ŋa hwëtehnahnëko yojëw̃ëhni hnë kwëtahn hna vële tëhnak va do yëtëndanëw̃ëhni toña le rëfëlëk gë ankeỹa nte nëŋëɗëha. 2 Toña rac njëtëndanëɗëhëhni nuỹani uwám usër. W̃ënu ŋa, ale wok mërëɗina, ntehnëk njëɗaɗëhëfu uw̃i wám usër koɓëri wapëgwa hna. 3 W̃ën Afehët alëw̃ fu gë wanës wadëw̃u ŋa njëtëndanëk, hnë wati le tëfëkawo hna, hnë wafaƴ wale hwëtehnahniɓuho w̃a pëƴahnëɓuho gante ntehnëkow̃o ka.

4 Tit, wëjë herëhnëryiɗëfu, ajë mën paryi hnë ikwëtahn nte varëlehnëkëfu hna: Araɓi W̃ënu ŋa Rëm ỹa gë Yesu Këris Afehët fu ỹa ndëwanihi do njëɗënihi ƴam ỹa.

Ɗoku Tit Tinti Këret hna

5 Tavëmi Këret hna soŋe afadën ɗoku le wojëk ỹa. Hnë cery sali-wo, kwëtëryihni vicër had gante ntehnëmino ka. 6 Avë haryënkw a tëfëka cat do ñëla asëval aryampo fo, vutahu va tëfëkëhni nkeni vële hwëtahnëk, do tëfëlahna njëtahnini had vële hwëhnak nkeya meh, ma ŋwëỹëhnëndënihëhni vële hnagëkëhni va. 7 Kaɓi ale ye ankaf hnë cery sali hna, umë hwëtehnahnik viỹë W̃ën va, tëfëlahna kwëhna ile niraɗe, tëfëlahna njafëhni vëỹëntaw̃ va, antë njanca ntavah, antë nke aryëw̃, antë njap, antë njëkëlehnënd hnapul gë rumpak. 8 Tëfëka kol kaca vëhneh ŋa do ñand ile yivëk ỹa, kwëhna hakili, cat, do pac, njët nkaf ntëw̃u ŋa. 9 Tëfëka njaw̃ën ɗus wanës wacatah ikwëtahn ŋa, wante rëfëlëk gë wante karaŋëɗeni vahnë ŋa. Koyëna koɗ kamënaỹehnëndëhni vëỹëntaw̃ va gë ikaraŋ pacah nte karaŋëɗëhëhni ŋa do tufëhni vële wajëɗëha va idënt dëw̃ hni ŋa.

Vëharaŋ vëw̃ër

10 Ha, vahnë vëyaɓah vëlënënëɗina, do dënk hnë wasëwif vëryaw̃ vële hwëtahnëka Këris va. Tokaɗënihëhni vahnë va gë wanës wadëw̃ hni wakwëhn nafa këm ŋa. 11 Afo aryemëhnayehnëhni, kaɓi fop cëvëɗ ikwëtahn dëw̃ hni hnë watere waɗaw̃. Ile wok caŋëna ỹa karaŋëɗënihëhni soŋe nuỹahnëni hnapul le wok pacëna. 12 Aryampo hnë vëhni, kila lëw̃ hni, lehnëk: «Vëvë Këret va vëw̃ër kwëlëkwël ye, wulaw̃ wuyapah, vëhëmak vële hnahaɗ roka fo ye.» 13 Do fop ile nësëɗ ỹa toña ye. Soŋe umë ye niraryihni g'iŋañënahn, kwëhnahnëni ikwëtahn catah, 14 soŋe antë nko tëfëni wëhnantul wasëwif wale wok gena toña do gë vakwëɗa vahnë vële ravëk toña. 15 Ge walaw̃ary hni w̃a gë vinahan hni va pacëk ile-wo-le ntiɗëni ỹa ifacah yeɗ; ɓare ñoñ pacëna hnë vële wok vëfacëna va do wok vëhwëtahnëna va. Wahakili walëw̃ hni w̃a gë vinahan vidëw̃ va ni va përëkak. 16 Ntehnëɗëni njëtëniha W̃ënu ŋa, ɓare gante ntiɗëni ki gwajëtehnëɗëniha. Vahnë vëweh ye do vële w̃ëỹëndëha do koɗina ntini iñë fërën.

2

Ikaraŋ anceh-wo-nceh hnë cery sali

1 Ɓare wëjë, karaŋëryind g'ile rëfëlëk gë ikaraŋ catah ŋa. 2 Dehnëryihni vicër va njëtëni vankaf vantëw̃ hni va, nkeni vële lënënik, vële seryëk, vële yaw̃ëk hn'ikwëtahn hna, hn'iŋahn hna do hn'iɗuñëna hna.

3 Vanëm va fëna, dehnëryihni kwëhnani vankeya vahnë vëfacah. Tëfëlëhnihna nëw̃ëndëni do antë ɗëcëtandëni uñen ŋa. Tëfëkëhni njëɗahnëndëni siyab fërën; 4 tëfëkëhni ñaŋëndënihëhni vësëval va ŋahnënihëhni vësan hni gë vutah hni, 5 nkeni vële seryëk do facëk, paɓëni watere wadëw̃ hni ŋa; nkeni vële fërënak do maw̃ëhnënihëhni vësan hni, soŋe antë ahnë kol njew̃ wanës W̃ënu ŋa.

6 Vëjar va fëna gabëryihni gante nkehandëni vëseryah. 7 Hnë ile-wo-le, gery wëjë dënk ale rëfëtalahnëɗe gë viỹë vifërën vile liɗu va. Afo nke ikaraŋ toña do iceryah, 8 wanës hu ŋa nke wacatah wante wok koɗena nkwaji, soŋe cëfëhnahnëhni vële wajëtehnëɗëhi va kaɓi vëhnuỹana wëla uw̃eh ule nësëɗëni soŋe lëw̃ fu.

9 Vëramp va tëfëkëhni maw̃ëhnënihëhni vële rampëkëhni va hnë ile-wo-le hna, njëkëlehnëni ntindëni vile hnëŋëɗëhëhni. Tëfëlëhnihna nkwajëtehnëndënihëhni 10 ma ntehnënihëhni. Afo tufahnëndëni kwëlëkwël ikahnënda padah, gante ntënënahnëɗëni fop ikaraŋ W̃ën Afehët fu ỹa.

11 Ha, W̃ënu ŋa tufahnëk ipërëna dëw̃u, hn'ile matik ufeh soŋe vahnë fop. 12 Iŋi përëna karaŋëɗëhëfu tavin ile wok dënënëɗina W̃ën do iña viỹë vëw̃eh ɗuniỹa, më hoɗen njasënden, hnë wati vë gaki ỹi, uwám hwëhn toña, g'usatah, do hahnëndak haryënkw W̃ën hna, 13 napatënden g'itama fac le ryëwayik, do cahnahnifu icëmb W̃ën sankaf fu, Afehët fu, Yesu Këris. 14 Njëɗahnëk ntaw̃ary dëw̃u ŋa soŋe fu, pehëtahnëfu hnë fop wameh hna. Ñaɗëho ntifu ɓulunda facah, ɓulunda le kwëhnëk umë, le hahnëndaɗ kwëlëkwël soŋe idi viỹë vifërën.

15 Watac ye wante rëfëka aharaŋëhni vahnë va, soŋe ayabëhni ma ahnirahni g'untënah hu ŋa fop. Wëla aryampo antë njafaŋi.

3

Ankeya vële hwëtahnëk

1 Ɗënkwëtehnëryihni vahnë vële hwëtahnëk va fop tëfëkëhni maw̃ëhnënihëhni vëvë haryënkw va do gë vësankaf nkal va. Tëfëkëhni maw̃ëhnënihëhni do këbënani ntindëni fop vile ye vifërën va. 2 Antë njew̃ëndëni do kehani antë conkëndëni, ɓare përënani do tufahnëndëni kwëlëkwël sakahn hagukah gë cape vëỹënta hni fop.

3 Fuhnë fëna, koɓëri ŋa wadëhn yeyinëko, maw̃ëhnëɗelënaw̃ohna W̃ënu ŋa, hn'idënt hna nkeyinëko do vëramp iña meh ŋa fop. Nkeyinëko hn'ankeya meh do hnë uñew̃ary. Vahnë va ñew̃ënihëfu do ñew̃ëlinëko fuhnë dënk. 4 Ɓare, ante tufëhnako ipërëna g'iŋahn W̃ën Afehët fu ỹa, 5 pehëtëkëfuno, gena soŋe vifërën visatah vile liyinëko va, ɓare soŋe kaỹëhnahn dëw̃u ŋa ye. Pehëtëkëfu gë yarya hnagi hasëk ỹa do g'Iƴir Ipacah nte yëɗakëfu ankeya kasëk ŋa. 6 W̃ënu ŋa, gë uhwëhna nëf lëw̃u w̃a, njëɗëkëfuna iŋi Ƴir Pacah gë fere Yesu Këris Afehët fu ỹa; 7 koyëna, catënëkëfuno gë ipërëna dëw̃u ŋa ɗanko nuỹayin uwám usër ule hnapëɗen w̃a had idëw̃. 8 Waŋi wanës toña ye do ñaɗëfu ayaw̃ën ɗus më kahnëndaɗëni fop vële hwëtahnëka W̃ën va hnë vantiyehn vapërën hna. Umë ye ile fërënak do hwëhnak nafa ỹa soŋe vahnë fop.

9 Ɓare kehary vankwajëla vanënkwah gë iɗëkw vacërakëlo gë wasonko do gë vankwajëla soŋe sariya, kaɓi watac wanësar fo ye do kwëhnana nafa. 10 Ale fitëndëlehnëɗëhëhni vahnë ỹa, ƴëɗaryehna uhnira ryënkwëryënkw, ge maw̃ëna, niraryehna higëna, ge ŋwëỹëk, daryehna. 11 Njëtëru, iỹi sifa ahnë arumpak ye do ge nkok menënd, tufand umë dënk w̃enaɗ.

12 Wati nte paƴendiɗëmina Arëtemas ma Tisik, ƴij ñap arëkato Nikopolis hna, kaɓi hnam pëhnaɓu liwu aryaf a. 13 Pëhwëtanëhnëryihni ɗus uyas w̃a vëhni Senas ahitiŋ a gë Apolos, soŋe antë nkojëhni iñë. 14 Tëfëka vëlëw̃ fu va fëna kahnëndani hnë uli fërën w̃a, soŋe paɓëni wëɓal wante nëfahnëɗëhëhni vahnë va do koyëna vëyoɗina uwám uheyah.

15 Fop vële yeɓun g'ami va nkaỹëryiɗënihi. Gaỹëhëhni vële ỹaɗëhëfu hn'ikwëtahn hna. Araɓi ipërëna W̃ënu ŋa nke hnë w̃uhnë fop.

Filemon

Kayëte mba Pol nte kerëhnëka Filemon

Wade yehëhna kayëte Pol

Afaƴik Pol herëhnëka Filemon iŋi kayëte mpëd wati nte nkeho hnë kaso mbë Sesare (yëbëlan bëhn wafëhw imbëɗ gë warar gë bëhn wafëhw imbëɗ g'imbëɗ gë warar (53 gë 58) ga ndëcëk hnagi Yesu ỹa) ma hnë kaso mbë Rom (yëbëlan bëhn wafëhw imbëɗ gë ryaw̃ gë bëhn wafëhw imbëɗ gë ryaw̃ gë wahi (60 gë 62) ga ndëcëk hnagi Yesu ỹa). Filemon ahnë afërën yeho Kolos hna, do vële hwëtahnëk va mbarëpëlëɗëniho ỹalu hna (yëb 2). Kwëhnakëhniwo vëramp, had gante nkeho vankeya vantëw̃ hni koɓëri ka, do aryampo ỹa Onesim maciko.

Onesim nkaryëkawo ale hwëhnëkawo ỹa (do mpëɗ ntenëhnëkawo fëna, ƴëkëryin yëb 8) do ga mbiỹëk pankëlëni gë Pol kaso hna. Kwëtahnëlehn Wanës Wakasëk do ndokuŋëhnënda Pol. Pol ŋahnëkawo ɗus ɓare caŋahnëlahna kwëtahna, kaɓi gante nke sarya ka, Filemon hwëhnëka.

Atac umë mbokënanëka Filemon g'iŋi kayëte, gë Tisik fëna ale yiryëryëɗ kayëte ŋi gë Kolos, do atëƴëka Filemon teɓahna haɗ aỹëntaw̃ hnë Këris hna. Age gena umë kokënd njëɗahna uhorot sankaf kaɓi nkaryëka ale hwëhnëka ỹa. Pol wajira fo nësëhnëɗëha Filemon, hara porosiŋëlahna ñoñ, ɓare akamënaỹehnëɗëha Filemon maw̃a Onesim g'iŋahn, umë ntehnëka kwët w̃ac lëw̃u hna age Onesim nkonëhnahnëka iñë cosëɗëha, tac ndënkwëtehnata Filemon nkonëhnahnëka Pol uwám lëw̃u w̃a, umë ale yëɗaka W̃anës Wëkasëk ŋa.

Wëlin wanës wakwëhn nafa hn'iŋi kayëte: Këris, Onesim, aỹënta, Ahwëhn, wanës, iŋahn.

Wëlin gante nke kayëte ka:

Simpaỹi 1-3

Pol kerëhnëka Filemon 4-7

Uryëƴ Pol soŋe Onesim 8-21

Simpaỹi rëkwa 22-25.

1

Pol kerëhnëka Filemon

1 Ami Pol herëhnëɗëhi wëjë Filemon. Cëɗiɓu kaɓi ɗoku Yesu Këris liɗëfu. Gë aỹënta fu Timote nkeɓun. Nkaỹëɗeru wëjë, lawo fu aỹahnik do aryokëŋëntal fu, 2 gë aỹënta fu, asëval ale w̃acik Apiya, gë Arësip arëfëlënta fu w̃ët hna, do gë cery sali nte varëpëlëɗ hnë tere hu hna. 3 Araɓi W̃ënu ŋa, Rëm fu ỹa g'Ahwëhn a Yesu Këris ndëwanihu do njëɗënihu ƴam ỹa!

4 Age nahami, Filemon, wayëfa mën hna, camehnëɗëfuha kwëlëkwël W̃ën mën ŋa, 5 kaɓi nkwëryëɗëfu ga nësëɗe soŋe iŋahn hu ŋa do soŋe ikwëtahn nte hwëhnaru paɓ gë Ahwëhn Yesu do paɓ gë fop vëfacah. 6 Njëfaɗëfuha W̃ënu ŋa nti ikwëtahn hu, nte vankëntiru gë fuhnë ŋa, kwëhna vantëwel vapërën ɗanko ayëtëntahni viỹë vifërën vile hwëhnayinëk hnë uwám fu hna gë Këris. 7 Aỹënta mën, iŋahn hu ŋa njëɗako uhnatah yaɓah do kamënaỹehn, kaɓi mbosëvosehnëru wasakahn vëfacah.

Uryëƴ Pol soŋe Onesim

8-9 Soŋe iŋahn tac, mama kwëhnahnëɓu, hnë Këris, fop afaya lehni ile rëfëka ali, pecehnëko rëƴi rac g'untënah. Had gante nkeɓu ki, ami Pol, acër, do kas gaki fëna asëɗik kaɓi ɗoku Yesu Këris liɗëfu, 10 muntaɗëmi soŋe ajë mën, ale hnagëɓu hnë kaso hna, Onesim*. 11 Umë ale woko ƴohëna koɓëri ŋa, njohalëkëfu gaki, wëjë g'ami.

12 Mbokaryëryiɗëfuha, umë ale ye had ntaw̃ary mën dënk. 13 Ami, ñakëndëɓu hwëtaw̃a ɗarël mën, soŋe ndemando gë w̃ac hu hnë kaso hn'ile nkeɓu soŋe Wanës Wakasëk. 14 Ɓare ñoñ ñala liwu hara maw̃ëlihna, ɗanko ufërën hu w̃a paɓ g'ami antë mëntël g'ile forosiŋik, ɓare nke afaya fo. 15 Mpëd Onesim fëna gontilohna gë wëjë soŋe wati ryampo ɗanko avësahnihna soŋe kantëm, 16 ɓokëɗeliya avësayihna had aramp, ɓare pecehna aramp, had aỹënta aỹahnik. Aŋahnëɓuha ɗus, ɓare wëjë, tëfëka aỹahna ntëbi: aỹahna had ahnë do aỹahna had ale hwëtahnëka Këris!

17 Awa, age pëlaruho had aỹënta hu hn'ikwëtahn hna, kacaryehna had ami ye. 18 Do ge ntëntahnëki ma ge nkonëhnahnëki iñë, kwëtëry w̃ac mën. 19 Ami, Pol, akerëɓu gë vák mën dënk: ambësaɗëmi ami dënk; ñaɗa ryënkwëntehni wëjë fëna nkonëhnahnëruho iñë do wëjë dënk ye iñë rac! 20 Ha, aỹënta mën, dinëhnërye iỹin hnë Ahwëhn hna; ɓosëvosehnëry ntaw̃ary mën hnë iɓëmënkël fu gë Këris! 21 Apacahnëko ntiɗu ile rëƴëmi ỹa hnë iŋi kayëte, anjëtëɓu ntiɗu ntëbi rac.

22 Gë waŋi, pëhwëtanëhnërye ỹëw̃a, kaɓi tamaɓu, soŋe wayëfa hun w̃a, mbësahnëɗeɓu. 23 Epafëras, ale sëɗëlahniɓun soŋe ɗoku Yesu Këris ỹa, nkaỹëki. 24 Marëk, Arisëtarëk, Demas do Lik, vëryokuŋëntal mën fëna, nkaỹënihi.

25 Araɓi Ahwëhn fu ỹa Yesu Këris ndëwaw̃u.

* 1:10 1.10 Onesim fëhnëtanëk «ayohah».

Vë-ebëre

1

2

3

4

5

6

7

8

9

10

11

12

13

Kayëte soŋe vë-ebëre

Wade yehëhna hnë iŋi kayëte

Iŋi kayëte wasëwif vële hwëtahnëka Yesu Këris herëhnik. Ale herëk a ƴëtina, ɓare njëtëk ɗus Vikerëh va kaɓi nësahnëk ɗus Vikerëh vi soŋe nkabahn bi mo ye Këris. Iŋi kayëte kerik yëbëlan bëhn wafëhw imbëɗ g'iryaw̃ gë bëhn wafëhw imbëɗ gë wahnah g'imbëɗ (60 gë 95) ga ndëcëk hnagi Yesu ỹa.

Vële ryënkwëko kwëtahnëni va mbërehnëniho hafo njëkëlehnëni cow̃ani. Soŋe rac kerëhnanëkëhni aỹi ahnë iŋi kayëte ɗanko gante kamënahnëɗëni nko njaw̃ënani, antë tavëni nkaw̃ ikwëtahn ŋa.

Wati vacërakëlo va, W̃ënu ŋa ntik ikwëtëla gë ɓulunda lëw̃u ỹa. Tëhnakëhni vësëna wasaɗëha do tëƴëk wasaɗëha. Antehnëkëhni ge ahnë ntik uw̃eh, tëfëka njëɗahn intaw̃ soŋe saɗëha ỹa, do W̃ënu ŋa tavëhnëɗëha ahnë arac. Iŋi kayëte nësëk paŋare ikwëtëla kasëk ŋa nte ntik W̃ën gë vahnë vële hwëtahnëka Aju va. Ntëbëk ndënkwëryënkw ŋa. Kaɓi ile ntinëhnëkëhni Yesu Këris vahnë va had Ajë W̃ën, ntëbëk ile ntini vëhni Moyis, gë vacërakëlo vëỹëntaw̃ va. Yesu ye fape W̃ën fa ale sënaỹik soŋe fop wameh vahnë ŋa. Umë ye fëna asëna wasaɗëha asankaf ale rënkëk hnë waỹëw̃a wasëvah w̃a ambin hna. Ale-wo-le hwëtahnëk ỹa ɓokëna mbala cënana ntaw̃ saɗëha soŋe wameh wadëw̃u. W̃ënu ŋa tavëhnëɗëha wameh wadëw̃u ŋa.

Wëlin wanës wakwëhn nafa hn'iŋi kayëte: W̃ën, saɗëha, wameh, Këris, Asëna wasaɗëha asankaf, wanës, kwëtëla, sariya, Ahwëhn, Abëraham, ɗoku, ikwëry, Ajë, ikwëtahn, waỹëw̃a wasëvah w̃a.

Wëlin gante nke kayëte ka:

W̃ënu ŋa nësëhnëkëfu paɓ g'Aju (1.1-4)

Yesu cëpëkëhni wamëleka ŋa gë Moyis (1.5–3.6)

W̃ënu ŋa njinëgend ɓulunda lëw̃u ỹa (3.7–4.13)

Yesu, Asëna Wasaɗëha Asankaf a (4.14–8.13)

Kwëtëla cër gë kasëk (9–12)

Nkeya nte nëŋëɗëha W̃ën (13.1-19)

Iƴëfa gë simpaỹi (13.20-25)

1

W̃ënu ŋa nësëhnëkëfu paɓ g'Aju

1 Koɓëri ŋa, W̃ënu ŋa nësëhnëkëhniwo wahwënta wayaɓah gë sifa gë wasifa vacërakëlo va paɓ gë wakila ŋa. 2 Ɓare gaki, hnë wafac warëkwa li, gë fere Aju nësëhnëkëfu. Gë fere umë W̃ënu ŋa ntik ɗuniỹa ỹi, do umë tëhnak W̃ënu ŋa kwëhn viỹë vi fop. 3 Aỹi Ajë ye idanc cëmb W̃ënu ŋa do hnë fop viỹë hna tufahnëɗ paryi ile nke W̃ënu ŋa. Pëlaɗ ɗuniỹa ỹi ɗus gë fanka uhnës lëw̃u w̃a. Ante ntinënëkëhni vahnë va saɗëha soŋe tavëhnahnini wameh ŋa, ntañak mbin hna farëhw W̃ën hwëhn fanka hna.

Aju ỹa cëpëkëhni wamëleka

4 Koyëna W̃ënu ŋa ntik Aju cëpëhni wamëleka ŋa, had w̃ac le njëɗaka ỹa cëpëk walëw̃ hni w̃a.

5 Gena bi W̃ënu ŋa dehnëlahna la mëleka ryampo:

«Ajë mën yeru. Pëgw dol Rëm hu yeɓu.»✡

Dehnëlahna fëna la mëleka ryampo:

«Rëm yenëhnëɗëfuha do Ajë yenëhnëɗëho.»✡

6 Ɓare nte paƴika W̃ënu ŋa ɗuniỹa li aryënkwik nagi ỹa, ntehnëk:

«Fop wamëleka W̃ënu ŋa tëfëka cëmbëniha.»✡

7 Soŋe wamëleka ŋa W̃ënu ŋa ntehnëk:

«Ntiɗëfuhëhni wamëleka ŋa sëla,

ha, wale ryokuŋëhnëɗëho w̃a humpen hwëɗëh.»✡

8 Ɓare soŋe Aju ỹa ntehnëk:

«W̃ën, ucankaf hu ŋa mbiỹëɗ kwëlëkwël.

Anaw̃ëhnëɗuhëhni ɓulunda hu ỹa g'ucatah,

9 aŋahnëru ile satëk ỹa, añew̃ëru w̃eh w̃a.

Soŋe umë ye W̃ënu ŋa, W̃ën hu ha,

tëhnaki do natëndanëki ante turëki wagu ŋa nkaf li.

Pecehnëka gë wëjë gë vërëfal hu va.»✡

10 W̃ënu ŋa ntehnëk fëna:

«Wapëgwalahna, wëjë, Ahwëhn, ỹahanëk nkal ŋa,

wëɓák hu ŋa lik mbin ŋa.

11 Vëỹin fop mbëvëɗ, ɓare wëjë, nkontëɗeru kwëlëkwël.

Ambin ŋa g'inkal iŋa përëkaɗ had viỹi vësër,

12 apiỹëɗuhëhni had cuɗ cankaf;

ha, ankwëcëtëɗeni had vëỹi.

Ɓare wëjë, nkontëɗeru kwëlëkwël arac fo,

do uwám hu w̃a puɗina.»✡

13 W̃ënu ŋa dehnëlahna la mëleka ryampo:

«Ƴij alaña g'irëhw mën,

hafo hale këfëɗëfuhëhni vële ỹew̃ëki va haryënkw hu.»✡

14 Wamëleka ŋa wayena bi fop wayir wale yohalëɗëha W̃ënu ŋa? W̃ënu ŋa faƴëkëhni ndemanihëhni vële rëfëka nuỹani ipeh ŋa had ntëw̃.

2

Wanës wante hoɗ pehëtëfu

1 Soŋe umë ye tëfëka kwëtin hakili gë haw̃ary hnë wanës wante wëryinëk ŋa ɗanko antë kërënanden toƴe toƴe. 2 Wanës wante njëɗahnik W̃ënu ŋa paɓ gë wamëleka ŋa tufëhnak toña. Vële wok vëlënënëna do wok vëw̃aw̃ëhnëna va nuỹaɗëni ile rëfëkëhni ỹa fop. 3 Awa, fuhnë, hak tëfëka kehaỹin iỹi horot age ŋwëyinëk iŋi peh cankaf? Iŋi peh, Ahwëhn a ryënkwëk pëƴahn. Tac vële wëryëk ga nësëɗe va tufënihëfu paryi toña ye. 4 W̃ënu ŋa nkwënëk cedeya ntëw̃ hni ŋa gë wëdahëse, fop wasifa vifëmpëhnahnah, do gë wayëɗ Iƴir Ipacah wante cahëɗëhëhni vahnë had gante ñaɗ ka.

Ale yiryeryëɗëhëfu g'ipeh

5 Soŋe ɗuniỹa le yejëk ỹi hnësëɗëfun. Gena wamëleka njëɗak W̃ënu ŋa ucankaf hnë ɗuniỹa rac. 6 Sëñ ryampo hnë Vikerëh hna ahnë yëɗahnëk uŋi ceɗeya:

«Ye nke ahn'a soŋe aryënkwëtahna?

Ma ajë ahn'a soŋe afaɓahna?

7 Kwëtëruha gëɗ wamëleka hna wati ryoƴ ryampo,

cankëruha icëmb g'untënah,

8 kwëtëru fop gëɗ wakwer wadëw̃u hna.»✡

Gante kwëtëɗ fop W̃ënu ŋa gëɗ ucankaf ahnë hna, rac fëhnëtanëk ñoñ tavëna ile wok gena gëɗ ucankaf ntëw̃u hna. Ɓare fuhnë nuyinëhna ten fop maw̃ëhnëka. 9 Ɓare kamahnëɓun waŋi: Yesu kwëtiko gëɗ wamëleka hna wati ryoƴ ryampo, ɓare gaki, acankik icëmb g'untënah kaɓi korotëk hafo cëm. Aki paɓ g'ipërëna W̃ënu ŋa, cëmëk soŋe vahnë va fop.

10 W̃ënu ŋa lik ɗuniỹa ỹi, do fop umë hwëhnëk. Ñak vërahu vëyaɓah nkentahnini hnë icëmb ntëw̃u hna. Caŋahnëka padëna paɓ gë uhorot w̃a, umë rëfëka piɗëtëhnëhni vutah vuntëw̃u va nkaw̃ ipeh ŋa. 11 Yesu facënëɗëhëhni vahnë va wameh wadëw̃ hni hna do vële facëhnik va fop Rëm ryampo nkeni g'umë. Soŋe umë ye Yesu cëfëhnëlahna macëhni vëheryu gë vicëru. 12 Ntehnëk:

«Pëƴaɗëfuhëhni vëhery mën va w̃ac hu w̃a;

fagant vële hwëtahnëk hna cëmbëɗëmi.»✡

13 Do fëna:

«Kwëtëɗëfu tama mën ŋa hnë W̃ën hna.»

Do kat:

«Ɓëlihëfu, ami gë vutah vunte njëɗakow̃ëhni W̃ënu ŋa.»✡

14 Kaɓi vutah vutac iỹin kwëhnani ndampo fo —mbahn gë sat— Yesu, umë fëna, ntiyak ahnë had vëhni. Koyëna, g'icëm dëw̃u ŋa, mëk përëkan fanka Sintani fa, umë ale w̃ënkwëk fanka icëm ŋa, 15 do mëk pehëtëhni vële yeho vëramp hnë uwám lëw̃ hni hna fop kaɓi ntakëkëhniwo g'icëm ŋa. 16 Ha, pacëk gena wamëleka ndemaɗ, ɓare vutah Abëraham gë vërah hni. 17 Soŋe rac ye tëfëkawo mëntëlënti gë vëheryu va hnë fop, ɗanko nkehahn asëna wasaɗëha asankaf ale pëɓëk kaỹëhnahn do hahnëndak ɗoku W̃ën hna, do koɗ njëɗahn saɗëha le tavëhnahnëɗeni ɓulunda ỹa wameh wadëw̃ hni. 18 Ha, kaɓi Yesu korotëk umë dënk ƴëkëhnahn hna, koɗ ndemahni vële yëkëhnahnik va.

3

Yesu ntëbëka Moyis

1 Awa, vëỹënta mën vëfacah, ƴëkëryina Yesu, w̃uhnë vële macëk W̃ën. Umë ye ale paƴik W̃ën do ye asëna wasaɗëha asankaf hn'ikwëtahn nte fëƴahnëɗen. 2 W̃ënu ŋa tëhnaka soŋe iỹi ɗoku do kahnëndako, had gante nkeho Moyis hnë cery W̃ën hna fop.✡ 3 Ale yëryëk cery ntënënik ntëbi cery ŋa dënk. Aki Yesu rëfëka nuỹa untënah ntëba Moyis. 4 Cery-wo-cery ahnë yëryëk, ɓare W̃ënu ŋa ye ale yëryëk fop ỹa. 5 Moyis, cape ntëw̃u ŋa, kahnëndako hnë fop cery W̃ën hna, gante nkeho aryokuŋ ale hwëtehnahnik ceɗeyahn ile ntehnëɗ W̃ënu ŋa hnë wati le yejëk. 6 Ɓare Këris, cape ntëw̃u ŋa, kahnëndak hnë cery W̃ën hna, gante nke Ajë ale hwëtik nkaf. Do cery ntëw̃u ŋa yeyinëk, ge kwëtayinëk iɗëkëna dëw̃ fu ŋa do mbëntaryin itama fu ŋa.

W̃ënu ŋa njinëgehnëɗ ɓulunda lëw̃u

7 Soŋe umë ye, had gante ntehnëk Iƴir Ipacah ka:

«Dol, ge nkwëryërun kopa W̃ënu ŋa,

8 antë afiɗu sakahn hun ha,

had koɓëri ka ante ntancëntirunëho ŋa,

wati rac, wula hna, njëkëhnahnërunëhawo.»✡

9 Do W̃ënu ŋa nkok ntehnënd:

«Hnam njëkëhnahnëniho vacërakëlo hun va

do nuni ile liɓuho ỹa 10 hnë wabëhn wafëhw wanah hna (40).

Soŋe rac ntavëko gë vëhni do ntehnëɓu:

“Ntaw̃ary ntëw̃ hni ŋa pitaɗ g'ami kwëlëkwël.

Vëyëtëna nkaw̃ mën ŋa.”

11 Hnë ntavah mën hna, akwëryëɓu:

“Vëyëtëɗina muk ƴinëga mën ŋa!”✡»

12 Vëỹënta mën, kwëtëryin hakili fagant hun ahnë ntë kwëhna ntaw̃ary meh nte wok kwëtahn hna, nte liyehnëɗëha tav a W̃ën hunte wok cëmëɗina. 13 Ɓare, fac-wo-fac, kamënaỹehnëlëryin wati le nkok mbiỹëɗ ile macëk Vikerëh vi «dol», ɗanko ahnë-wo-ahnë antë piɗ sakahn lëw̃u kaɓi tavëk wameh ŋa tokahna. 14 Ha, vërëfal Këris yeyinëk ge kwëtayinëk paryi hafo wapuyala hna tama nte hwëhnayinëko wapëgwalahna. 15 Had gante ntehnik ki:

«Dol, ge nkwëryërun kopa W̃ënu ŋa,

antë afiɗu sakahn hun ha,

had koɓëri ka ante ndáncëntirunëho ŋa.»✡

16 Mo w̃ëryëk do ryáncëntik? Vële canëko Moyis Esipët va ye. 17 Mo lavëndanëka W̃ënu ŋa wabëhn wafëhw wanah (40)? Vële w̃enëk va do sëmëk hnë wula hna ye. 18 W̃ënu ŋa nkwëryëk: «Vëyëtëɗina muk ƴinëga ntëw̃u ŋa.» Vëhni mo kwëryëhnëk? Vële ŋwëỹëhnëkawo va ye. 19 Tac kamahnëɓun vëỹin: vëw̃ëkëna njëtëni ƴinëga W̃ënu ŋa kaɓi vëhwëtahnëna.

4

1 Awa, kwëtëryin hakili, hnë wati le koɗen njëtin ƴinëga nte njëɗëɗëhëfu W̃ënu ŋa, ahnë antë tak! 2 Pëƴayinëkëfu uw̃i hnës hasëk ƴinëga nte pëhwëtanëhnëkëfu W̃ënu ŋa, had gante pëƴayiniho vacërakëlo fu va. Ɓare uhnës ule nkwëryëni w̃a nëfalihna kaɓi vëvëmënkëlëna hn'ikwëtahn gë vële hnëpak va. 3 Fuhnë vële hwëtahninëk va njëtëɗen ƴinëga ŋa, had gante ntehnëk W̃ën ka:

«Kwëryëɓu hnë ntavah mën hna:

“Vëyëtëɗina muk ƴinëga mën ŋa!”»✡

Aki nësëk W̃ënu ŋa ayëkat puhnako ɗoku lew̃u ỹa koɓëri wapëgwala ɗuniỹa hna, 4 kaɓi nësik hnë Vikerëh hna soŋe fac hwëhn mbëɗ gë wahi ỹa: «Awa hnë fac hwëhn mbëɗ gë wahi hna W̃ënu ŋa tiw̃ako.»✡ 5 Do ani fëna nësëk kat: «Vëyëtëɗina muk ƴinëga mën ŋa.»✡

6 Awa, nkoyik maw̃ëryanini vëryampo njëtëni ƴinëga ŋa do vële ryënkwëk hnuỹak Wanës Wakasëk w̃a vëyëtëna ƴinëga ŋa kaɓi vëw̃aw̃ëhnëna. 7 Soŋe umë ye W̃ënu ŋa mbok kwëtëhnëhni fac, do macëka «Dol». Ga mbiỹëk ɗus, nësëk rac gë w̃ës David ỹa, had gante rëk kerik ki:

«Dol, ge nkwëryërun kopa W̃ënu ŋa,

antë afiɗu sakahn hun ha.»✡

8 Paryi, ge Yosuwe njokëndëhëhniwo ɓulunda ỹa hnë iŋi ƴinëga, W̃ënu ŋa nësakëndilohna soŋe fac haw̃ary kamëhni rac. 9 Awa, umë fëhnëtanëk tiw̃a ɓulunda W̃ënu ŋa nkok. 10 Ale yëtëk ƴinëga nte pëhwëtanëhnëkëfu W̃ënu ŋa, njinëgak umë fëna ɗoku lëw̃u hna had gante njinëgak W̃ënu ka hnë ɗoku lëw̃u. 11 Kamënanëfu njëtin ƴinëga tac ɗanko ahnë antë njo soŋe iŋwëỹ maw̃ëhn had vacërakëlo fu ka.

12 Ha, Wanës W̃ënu ŋa kwëhnak uwám w̃a do pëɓëka fanka fa. Ntëpëtëɗ ntëbi sëlame hwëhn waŋëkan wahi. Tënkëɗëhëfu hafo pitëndëlehn ntaw̃ary ŋa gë ƴir iŋa, wasokël w̃a gë sevul waỹëc w̃a. Kitiŋëɗ vinahan gë viña wasakahn fu w̃a. 13 W̃ënu ŋa nuɗ fop. Fop vile ntik va cow̃ëtak haryënkw lëw̃u, umë rëfëka pëƴayin fop ile liyinëk ỹa.

Yesu, Asëna Wasaɗëha Asankaf

14 Koyëna, kaɓi kwëhnayinëka asëna wasaɗëha asankaf ale ryëcëtak vambin va, Yesu, Aju W̃ënu ŋa, ƴaw̃ënënëfu ile hwëtahnënik ỹa. 15 Asëna wasaɗëha asankaf ale hwëhnayinëk a njëtëk ɗus kihn dëw̃ fu ŋa. Njëkëhnahnik had fuhnë, hnë fop viỹë vi, ɓare umë menëna. 16 Pëŋanëfu g'iɗëkëna tinki W̃ën hn'ile nke ipërëna ŋa ɗanko nuỹahnin kohnëcan do tëkatin ipërëna nte ryemaɗëhëfu wati nte mbalëɗëhëfu ŋa.

5

1 Asëna wasaɗëha asankaf-wo tëhnayik fagant vahnë va, akwëtehnahnik nëmpëtëhni vahnë va haryënkw W̃ënu ŋa. Njëɗahnëɗ wayëɗ walëw̃ hni w̃a gë wasaɗëha walew̃ hni w̃a soŋe wameh ŋa. 2 Kaɓi kihnëk umë dënk koɗ tufëhni iguk sakahn vële wok vëyëtëna ñoñ do sëvëɗ. 3 Soŋe ikihn tac, tëfëka cëna wasaɗëha soŋe wameh wadëw̃u ŋa ndampo fo gë wameh ɓulunda ŋa.

4 Ahnë koɗina njëɗëhna untënah nke asëna wasaɗëha asankaf. W̃ënu ŋa w̃acëɗ soŋe rac, had gante macëka Aron. 5 Ndampo fo nke soŋe Këris ỹa. Gena umë yëɗëhnak untënah nke asëna wasaɗëha asankaf. Nuỹak gë W̃ënu ŋa ale lehnëk:

«Ajë mën yeru.

Pëgw dol Rëmuh yeɓu.»✡

6 Ntehnëk señ ryaw̃:

«Asëna wasaɗëha yeru soŋe kantëm,

had Melëkiseɗek.»✡

7 Hnë wati nte nkeho nkal li, gë kopa sankaf do gë wankwën Yesu njëɗaka ale hoɗ pehëta icëm ŋa wayëfa do waw̃unta. W̃ënu ŋa nkwëryëhnëka soŋe maw̃ëhn ntëw̃u ŋa. 8 Ajë W̃ënu ŋa ye, toña ye, ɓare hnë wahorot walëw̃u hna fop mëkëk njët maw̃ëhn ŋa. 9 Do aki, ante tëkëk fadah hna nkenëhnëkëhni vële w̃aw̃ëhnëka va haƴalin ipeh kantëm. 10 Ha, W̃ënu ŋa w̃acëka nke asëna wasaɗëha asankaf had Melëkiseɗek.

Kehanëfu antë tavin ikwëtahn fu ŋa

11 Kwëhnayinëk yaɓah ile hnësëɗen soŋe rac, ɓare ntakëk nkabahni, kaɓi nkwëryëɗiluhna ñap. 12 Wati ỹa gwërënkehuno ile yehahnakëndunëho vëharaŋ! Ɓare doliỹi, mbalëku aharaŋiwu g'ahaw̃ary karëŋa ndënkwëryënkw Wanës W̃ënu ŋa. Koɗiluhna aroku roka yaw̃ah, wambël valëku. 13 Ale wok seɗ wambël fo nke had fanul. Ƴëtëna ten ile satëk hn'uwám hna. 14 Vicër va roka yaw̃ah tokëɗëni, njëtëni këncëtëlehn ile yivëk g'ile w̃ek kaɓi ntiɗëni rac kwëlëkwël.

6

1-2 Aki, antë nkohahnin karëŋa nte ryënkwihnëk ỹëŋayinëk soŋe Këris: rac ye ikwëtahn W̃ënu ŋa do itav nkeya nte yoɗ g'icëm; karëŋa wayaryi gë tind wëɓák ŋa; iɓëhn vësëm gë kiti W̃ën le wok puɗina. Ha, antë mbokahnin iŋi karëŋa ndënkwëryënkw, ɓare ƴinëfu cape g'ikarëŋa nte rëfëka acër. 3 Wëlin ile liden ỹa, age W̃ënu ŋa maw̃ëryanëkëfu.

4-6 Gena bi koɗena mbok njoyini g'igwëcët higëna nkeya ntëw̃ hni, vële hnuỹak fac ryampo humpen W̃ën ha, do ryahëk uyëɗ ambin, hnuỹak sah hnë Iƴir Ipacah, rëkatëk gante njivëk Wanës W̃ën do yëtëk fëna fanka ɗuniỹa le yejëk ỹi, ɓare mbokanëni nkeya cër ntëw̃ hni ŋa? Nke had, soŋe lëw̃ hni dënk, mbokaryëɗëniha Ajë W̃ënu ŋa kërëwa hna do cëfëhnaỹehnëniha ɓulunda hna.

7 Ante cek nkal iŋa w̃ënka rëv le rëk rëvëɗëha ỹa do pëhnëndan wanëɗa wante nëfaɗëhëhni vëyam va, nuỹaɗ ɗëwara W̃ënu ŋa. 8 Ɓare ge pëhnëndanëk wadëmpëhn do dël meh, kitiŋik kwëhnana nafa, këbënanik ɗëwara w̃eh, do patand gë hwëɗëh.

9 Ɓare w̃uhnë, vëyahnik mën, age nësëɓun aki, apacahnëkëfu gë cape përën nkerun, rac ye ipeh ŋa. 10 W̃ënu ŋa catëk; ɗënkwëɗina vantiyehn hun va do iŋahn nte rufahnërun cape w̃ac lëw̃u ga ndokuŋëhnëɗunëhëhniwo koɓëri ŋa vëfacah va, do iỹi wati fëna. 11 Ñaɗëfun paryi ale-wo-le tufahn ikamëna tac fo hafo pu ɗanko fop itamahn hun ŋa ntiya. 12 Ñaɗilëfuna ayewu vëhëmak, ɓare tëfëtalahnëryinëhni vële hnuỹaɗ, g'ikwëtahn do g'iɗuñëna, had ntëw̃ ile ntehnëk W̃ën njëɗaɗëhëhni ỹa.

Ile ntehnëk W̃ënu ŋa njëɗaɗëhëhni vahnë va tokaɗilëhnihna

13 Ante ntehnëko W̃ënu ŋa iñë ntinëhnëɗëha Abëraham, kwëhnalaw̃ohna ahnë ale ỹak naỹëk ale kwëryahnëɗ, awa, më kwëryahnëk umë dënk 14 ntehn: «Ha, pëɓënëɗëmi iɗëwara do njaɓënëɗëmi.»✡ 15 Abëraham nduñënako nap do nuỹako ile ntehnëkawo W̃ënu ŋa.

16 Vahnë va kwëryahnëɗëni w̃ac ale lëbëkëhni vëhni dënk. Kwëry ŋa tëkwenëɗ gwajëtël ŋa fop. 17 Fëna W̃ënu ŋa, pacënëhnëkëhni g'ikwëry vële lëw̃ëɗ ile ntehnëkëhniwo ỹa; ñak tufëhni ipëhna tac gwëcëtaɗina muk. 18 Aki, gë vantiyehn vaki vatac vante wok gwëcëtaɗina nkok koɗina mër W̃ënu ŋa, njonëhnikëfu kamënaỹehn camah, fuhnë vële rënkayinëka va, soŋe pëlahnin ɗus tamahn nte ye haryënkw fu. 19 Tamahn tac nkenëhnëkëfu had nkahn uwám lëw̃ fu; njaw̃ek ɗus, koɗena nkëci, do tamahn tac ndëcëk pand ɗëndah✡ mbë rënka ŋa hafo hn'ile cëvak hna, 20 hn'ile ndënkwëhnëkëfu Yesu hna, umë ale ye gaki asëna wasaɗëha asankaf soŋe kantëm had Melëkiseɗek.

7

Melëkiseɗek, Ahnaw̃ do Asëna Wasaɗëha

1 Aỹi Melëkiseɗek, ahnaw̃ avë nkol Salem do asëna wasaɗëha W̃ën Hunte Sëpëk Fop ỹa ye. Njik pankëlëni gë Abëraham, nte mënciɗëho gë w̃ët le mbëvehnëkëhniw̃o vënaw̃, do Melëkiseɗek ndëwaka. 2 Do fëna, Abëraham më njëɗaka ryampo hnë pëhw fop ile nuỹako w̃ët hna. Melëkiseɗek fëhnëtanëk «ahnaw̃ usatah», do fëna ahnaw̃ Salem yeho, umë fëhnëtanëk «ahnaw̃ ƴam». 3 Kwëhnana rëm, kwëhnana hnëm, kwëhnana hnënk, kwëhnana wapëgwala soŋe wafac walëw̃u, kwëhnana puyala soŋe uwám lëw̃u. Had Aju W̃ënu ŋa, nkoɗ asëna wasaɗëha soŋe kantëm.✡

4 Ƴëkëryin inaỹ Melëkiseɗek ŋa! Lakënde Abëraham acërakëlo alëw̃ fu ỹa, njëɗaka ryampo hnë ipëhw ile nuỹako w̃ët hna. 5 Sariya Moyis ỹa ntehnëkëhni vële ye vësëna wasaɗëha va hnënk Levi hna teɓani ryampo hnë ipëhw vile nuỹaɗëni vëỹënta hni va, vële yentahnik hnënk Abëraham hna fëna. 6 Ɓare Melëkiseɗek, ale wok gentahnina hnë hnënk Levi hna, nuỹak vák Abëraham hna ryampo hn'ipëhw ile nuỹak ỹa do ndëwaka Abëraham, ale ntehnëko W̃ën njëɗaɗ iñë.✡ 7 Do nkwajëla këm, ale hnaỹëk a ryëwaɗëha ale vak a. 8 Cape ndampo, vutah Levi vële hnuỹaɗ ryampo hn'ipëhw viỹë va, vële sëmëɗ ye; cape ñëntaw̃ ŋa, Melëkiseɗek, ale hnuỹak sah rac ỹa, cëmëna, had gante ceɗeyahnik ki. 9-10 Gena bi Levi mbahn Abëraham hna nkoko, wati nte pankëlëniho Abëraham gë Melëkiseɗek ŋa? Awa, koɗe nësi, lakënde Levi, ale hnuỹaɗ ryampo hn'ipëhw hna, njëɗaka Melëkiseɗek ryampo hn'ipëhw hna.

Yesu had Melëkiseɗek

11 Sariya le njëɗayik ɓulunda ỹa pëlalëk gë ɗoku saɗëha mba hnënk Levi ỹa. Age ufadah w̃a ntikënde gë ɗoku hnënk Levi ỹa, iỹihne uval yekënd fëna ntiyi asëna wasaɗëha ahaw̃ary hnë hnënk Melëkiseɗek hna, hara gena hnënk Aron ỹa? 12 Do ge sifa ile nke asëna wasaɗëha ỹa nkwëcëtak sariya ỹa fëna tëfëka nkwëcëti. 13 Kaɓi Ahwëhn fu ỹa, ale hnësahnik waŋi ŋa, hnënk haw̃ary nkentahnik, do ahnë hnë hnënk rac ɗokuŋëna muk had asëna wasaɗëha. 14 Njëtinëk fuhnë fop, Ahwëhn fu ỹa hnënk Yuɗa matik, do muk Moyis dehnëna asëna wasaɗëha nkeɗ hnë iỹi hnënk. 15 Wëlin ile facënëk wante rëk hnësihnëk ŋi: asëna wasaɗëha ale yijëk ỹi mëntëlëni gë Melëkiseɗek. 16 Gena asëna wasaɗëha had gante ntehnëk sariya ỹa soŋe vutah Levi ɓare kaɓi kwëhnak fanka uwám ule wok koɗena mbëvehni. 17 Uŋi ceɗeya mbësayik:

«Nkeru asëna wasaɗëha soŋe kantëm,

had Melëkiseɗek.»✡

18 Cape ndampo, sariya sër ỹa ntihëtik kaɓi kwëhnalohna fanka do koɗilohna ntinënëfu ile valëkëfu 19 kaɓi sariya ỹa ñoñ ƴona hnë ufadah hna. Gë cape ñëntaw̃, tufinëkëfu tamahn nte fecehnëka ñëntaw̃, nte fëŋahnëɗenëha W̃ënu ŋa.

20 Ntëbi umë, nkehëhna ikwëry. Vëyëntaw̃ va nkeni vësëna wasaɗëha ikwëry këm. 21 Ɓare ale hnësahnëɗen ỹa ye asëna wasaɗëha g'ikwëry kaɓi W̃ënu ŋa ntehnëka:

«Ahwëhn a W̃ënu ŋa nkwëryëk,

do gwëcëtëɗina nahan ntëw̃u ŋa:

“Nkeru asëna wasaɗëha

soŋe kantëm.”»✡

22 Soŋe rac, Yesu ye ale lik kwëtëla nte ye fagant W̃ënu ŋa gë fuhnë; tac fecek gë ñëntaw̃.

23 Njaɓëniho vësëna wasaɗëha va kaɓi cëm iŋa memaỹehnëkëhni nkohahnëni ɗoku lëw̃ hni hna; 24 ɓare Yesu, kaɓi nkoɗ soŋe kantëm, nke asëna wasaɗëha avë kantëm. 25 Soŋe umë ye koɗ pehëtëhni dol gë kantëm vële fëŋaɗëha W̃ënu ŋa paɓ g'umë. Kaɓi uwám lew̃u w̃a puɗina, nkoɗ soŋe kantëm njëfanëhni.

26 Aki Yesu ye asëna wasaɗëha ale rëfëkëfu ỹa: afacah, dënt këm, ale wok menëna, ale fitik gë vëw̃en va, ale haƴëndik ƴaŋ cëp ambin. 27 Ɓalëlahna njëɗahn fac-wo-fac wasaɗëha, had vësankaf vësëna wasaɗëha vëỹëntaw̃ ka, ten soŋe wameh wadëw̃u, tac soŋe wameh ɓulunda ỹa ntik rac hwënta ryampo fo gë ƴëɗëhna dëw̃u ŋa dënk do rac gwër nke soŋe kantëm. 28 Sariya ỹa tëhnakëhni vësankaf vësëna wasaɗëha fagant vahnë vële hihnëk; ɓare ale ntik W̃ën asëna wasaɗëha asankaf g'ikwëry nte rëfiɗëha sariya ỹa, Aju ỹa dënk ye, apadënik soŋe kantëm.

8

Yesu, asankaf vësëna wasaɗëha fu

1 Wëlin ile ỹak nëfak ỹa hn'ile ỹaɗëfun hnësëfu ỹa: iỹi sifa asëna wasaɗëha asankaf hwëhnayinek. Ntañak mbin hna, farëhw tinki W̃ën hwëhn fanka hna. 2 Ntiɗ ɗoku lëw̃u ỹa hn'ile cëvak hna, hn'usank paryi nte kahnëndëk Ahwëhn a, gena gë wëɓák vahnë.

3 Asëna wasaɗëha asankaf-wo tëhnayik soŋe njëɗahnënd wayëɗ w̃a gë wasaɗëha vahnë; afo alëw̃ fu ỹa fëna kwëhna ile njëɗahnëɗ. 4 Age Këris nkal hna nkokënd, gekëndina asëna wasaɗëha, kaɓi nkeni vësëna vële yëɗahnëɗ wayëɗ had gante tëƴëk sariya Moyis ka. 5 Usank le ndokuŋëhnëɗëni ỹa iw̃ëntëlënta do cën usank vë ambin ỹa ye. Ante ñaɗëho Moyis pëgw ƴëry sank w̃a, W̃ënu ŋa pëƴaka: «Ƴëkëry, ntiɗu fop had gante nke sifa vile rufiru kuŋ vi.»✡ 6 Ɓare gaki, ɗoku le nuỹak Yesu ỹa cëpëk ɗoku lëw̃ hni ỹa, kaɓi umë ye arëkëtëlehn kwëtëla nte lëbëk ɗus ñëntaw̃ ŋa, nte hahnëndik hnë ile ntëhnëkëhniwo W̃ën ntiɗ ỹa kaɓi rac lëbëk fop. Ɓare gaki, ile ntehnëk W̃ën ntiɗ ỹa fecek. Rac lik ɗoku asëna wasaɗëha le nuỹak Këris ỹa cëpëk fop waỹëntaw̃ w̃a had gante nke ikwëtëla, le nke Këris arëkëtëlehn hna, nte lëbëk ndënkwëryënkw ŋa.

7 Age kwëtëla ndënkwëryënkw ŋa kwëhnakëndina ile keyande, ɓalakëndilëfuhna nëmpëti gë haw̃ary. 8 Ɓare soŋe walënt ɓulunda lëw̃u ỹa keyahnëɗëhëhni W̃ënu ŋa do ntehn: «Ami Ahwëhn a ntehnëɓu:

«Wafac w̃a nkejëk hn'ile ntiɗëfu kwëtëla kasëk

gë ɓulunda Isërayel ỹa

do gë ɓulunda Yuɗa ỹa.

9 Geɗina had kwëtëla

nte liɓuho ŋa gë warëm hni

fac le hnufiɓuhëhniwo ỹa

yiryeryëw̃ëhni ŋaw̃ët nkal mbë Esipët ŋa.

Kaɓi vëlënëna

kwëtëla mën ŋa,

ami fëna tavëɓuhëhni.»

10 Ahwëhn a nkwënëk:

«Wëlin kwëtëla nte hwëtëlahnëɗëfun

gë ɓulunda Isërayel ỹa

ga ndëcëk wafac warac;

kwëtëɗëfu sariya mën ỹa

hnë vinahan vidëw̃ hni hna

do kerëɗëfu hnë vintaw̃ary vidëw̃ hni hna.

Nkeɗëfu W̃ën hudëw̃ hni,

do nkeɗëni ɓulunda mën.

11 Ahnë ɓokëɗina karaŋ a avë yalëntaw̃

ma aỹëntaw̃u, ntehn: “Ƴëtëryehna Ahwëhn a!”

kaɓi fop njëtëɗëniho,

pëgw vutoƴ hafo vëhnaỹah.

12 Tavëhnëɗëfuhëhni ile ntiɗëni wok catëna ỹa

do ɓokëɗa ryënkwëtaw̃ wameh wadëw̃ hni ŋa.»✡

13 Ante macëɗ W̃ënu ŋa iŋi kwëtëla «kasëk», ntik ndënkwëryënkw ŋa goryeryëna nafa. Do ile sërëk ỹa do wok goryeryëna nafa ỹa, goɗina.

9

Kwëtëla cër gë kasëk

1 Kwëtëla ndënkwëryënkw ŋa kwëhnako wasariya gante tëfëka njëfaniha W̃ënu ŋa do kwëhnako fëna hn'ile ñak cëvak nkal li. 2 Usank w̃a pëhwëtiko ɓambery; cape ndënkwëryënkw ŋa w̃acik Ỹëw̃a Sëvah, hn'ile nkeho iƴul walampu, taɓali ỹa gë vamburu hwëhn saɗëha ỹa per. 3 Tac, hamëhni ipand ɗëndah kigëna hna nke cape higëna nte w̃acëɗe Ỹëw̃a le Ỹak Sëvak, 4 ile hwëhnako taɓali hn'ile pëɗëɗe iɗuɗ iŋa do ipër iŋa sanu fo yehaw̃o gë kwëni kwëtëla nte yehawo ipër iŋa sanu ŋa; hnë umë peƴa sanu nte hwëtahnik mburu nte w̃acik man, gë ryoko Aron nte hnëpëɗëho ŋa do wëraka hn'ile kerik kwëtëla ŋa.✡ 5 Ƴaŋ kwëni hna nkeniho wamëleka wante w̃acik waseruben wante rufahnëɗ W̃ënu ŋa hnam nke. Kuvëniho g'icën vampaw̃ vantëw̃ hni va hn'ile tavëhnëɗeho wameh hna. Ɓare gena gaki tëfëka nkabahni.

6 Ga pëhwëtik fop, vësëna wasaɗëha va tënkëɗëniho kwëlëkwël hnë cape ndënkwëryënkw hna soŋe padënahnëni ɗoku lëw̃ hni ỹa. 7 Ɓare, hnë cape higëna hna, asëna wasaɗëha asankaf a fo rënkëɗ hnam hwënta ryampo fo bëhn hna. Afo njo sat ntaw̃ cënahn saɗëha soŋe wadënt wadëw̃u ŋa gë wadënt ɓulunda ỹa wante ntini hara vëyëtëna. 8 Iƴir Ipacah ŋa tufahnëk aki nkaw̃ nte rënkahnëɗe waỹëw̃a wasëvah hna tufahnina, wati le nkok dihëtina usank ryënkwëryënkw w̃a. 9 Virac rufahnëɗ ile ryëcëtaɗ gaki ỹi. Wayëɗ gë wasaɗëha wale njëɗaɗëniha W̃ën koɗina pacën hakili vële yijëɗ cëmbëniha koyëna va. 10 Wasariya soŋe mbahn fo ye: virokëtok, visece, do igwiyëta wëɓák ge wakwer. Vëỹin fop nkoɗ hafo W̃ënu ŋa nkwëcët.

Saɗëha Këris ỹa

11 Ɓare Këris njijëk had asëna wasaɗëha asankaf viyivah vile rëk yijëk vi. Njijëk paɓ g'usank ile ỹak fadëk do lëbëka nafa ỹëntaw̃ ŋa do le nkok dina vák ahnë. Umë fëhnëtanëk kwëhnëna ɗuniỹa le liyik ỹi. 12 Gena gë sat va wahotohn gë vuñihni, ɓare gë sat lëw̃u w̃a dënk tënkahnëk hwënta ryampo fo hnë waỹëw̃a wasëvah hna, do nuỹahnëkëfu ipeh soŋe kantëm. 13 Kaɓi ge sat wahotohn w̃a, wëɗahni ŋa nte cëlëvini vahnë va ma iɓëhn yank nte pihini vële ronkëk va pacënëɗëhëhni vimbahn va, 14 wahwënta wayëhw ga sat Këris ỹa ntëbëk rac! Këris, paɓ g'Iƴir kwëhn kantëm ŋa, njëɗëhnak umë dënk gë W̃ën had saɗëha le wok kwëhnana dahëse w̃eh, pacënëɗ hakili lëw̃ fu ỹa ɗanko vantiyehn fu antë njofu g'icëm soŋe njohalahninëhna W̃ën hunte wok cëmëɗina.

15 Wëlin ile nkehahnëk Këris, umë fo, arëkëtëlehn fagant fu gë kwëtëla kasëk ŋa, ɗanko vële macëk W̃ën va nuỹani ntëw̃ vë kantëm nte ntehnëk njëɗadëhëhni vëlëw̃u va. Icëm ile valëkëfu ỹa ntiyak. Icëm ntëw̃u ŋa pehëtëkëhni vahnë va wameh wante ntini wati kwëtëla ndënkwëryënkw ŋa.

16 Hn'ile-wo-le nke wanës watëkwa hna tëfëka tufahni ale liyehnëk a cëmëk. 17 Wanës watëkwa ŋa maw̃ik-wo hara icëm liyak; kwëhnana fanka age ahwëhnu ỹa cëmëna. 18 Tac fëna akwëtëla ndënkwëryënkw ŋa dënk cëɓilohna bi hara turina gë sat. 19 Moyis pëƴakëhniw̃o ten fop ɓulunda ỹa vakwëɗa va fop hnë sariya hna. Tac nufëk sat vuni va gë wahotohn w̃a, gë w̃ënka, gë fani atëh nte w̃acik isop, gë w̃uñahn ife wante vëntënik. Cëlëvëk kayëte sariya ŋa do fop ɓulunda ỹa 20 do ntehnatënd: «Iỹin ye sat kwëtëla nte ntehnëku W̃ënu ŋa alënënu.»✡ 21 Moyis cëlëvëko fëna gë sat sank w̃a do fop viỹë vile valëtahnik soŋe wasaɗëha gë wayëfa vahnë. 22 Gante nke sariya ka, viỹë viyaɓah gë sat pacënëɗe, do wameh ŋa tavëhnëɗe afo ge sat rurayik. 23 Koyëna tëfëka pacëni viw̃ëntëlënta vile ye ambin va gë wasaɗëha ɓare tëfëka vile ye ambin va dënk pacëni gë wasaɗëha wale ỹak fecek.

Itënk Këris g'ambin

24 Këris tënkëna hnë waỹëw̃a wasëvah wale ntini vahnë, wale ye w̃ëntëlënta wavë paryi w̃a. Hnë mbin hna dënk tënkëk, hn'ile tufëhnak gaki haryënkw W̃ënu ŋa soŋe lëw̃ fu. 25 Do tënkëna njëɗëhna umë dënk wahwënta wayaɓah, had asëna wasaɗëha asankaf ale rënkëɗ bëhn-w̃o-bëhn hnë Ỹëw̃a le Ñak Cëvak hna gë sat le wok gena lëw̃u. 26 Ge gena umë, tëfakëndëha korot wahwënta wayaɓah koɓëri wapëgwala ɗuniỹa hna. Toña ỹa, gaki karyëtajëk hwënta ryampo fo, wapuya wati hna, soŋe tëkwehn wameh ŋa gë ƴëɗëhna dëw̃u ŋa had saɗëha. 27 Fop vahnë vi tëfëkëhni cëmëni hwënta ryampo fo, do kitiŋëhni W̃ënu ŋa. 28 Koyëna fëna, Këris ỹa njëɗahnik saɗëha hwënta ryampo fo soŋe ntihët wameh vahnë. Mbokëɗ karyëtaj higëna, gena mbok ntihët wameh, ɓare pehëtëhni vële hnapëɗëha g'iɗuñëna këm.

10

Saɗëha ryamboli le fehëtëɗ

1 Sariya Moyis ỹa cën vifërën vile yejëk vi fo ye; gena paryi viỹë virac. Soŋe rac wasaɗëha wale yëɗahnëɗe bëhn-wo-bëhn w̃a, wale ye kwëlëkwël warac fo w̃a, mëkëɗina padën ipacën vële fëŋaɗëha W̃ën va. 2 Age vële yëɗaɗëha iỹi sifa wasaɗëha W̃ënu ŋa pacënakëndeni soŋe kantëm wameh wadëw̃ hni ŋa, vëvokakëndina ndëñëni soŋe wameh wadëw̃ hni ŋa, do vëvokakëndina cënani saɗëha soŋe wameh ŋa. 3 Ɓare bëhn-wo-bëhn, waỹi wasaɗëha ryënkwëtehnëɗëhëhni vahnë va wameh wadëw̃ hni ŋa, 4 kaɓi sat wëɗahni ŋa gë wahotohn w̃a koɗina ntihët wameh ŋa.

5 Soŋe rac, ante tënkëk Këris ɗuniỹa hna, ntehnëk:

«Ñalihna wasaɗëha do wayëɗ,

ɓare ntinëhnëruho mbahn.

6 Nëŋahnëlihna saɗëha wulaw̃ wale fëɗik cëna saɗëha hna

do wasaɗëha soŋe wameh ŋa.

7 Tac ntehnëɓu: “Wëli, W̃ën mën, njijëɓu ami dënk,

soŋe liwu iña hu ŋa, gante kerik ka paŋare mën ỹa

hnë Kayëte Pacah hna.”✡»

8 Më ntehnëk ten: «Ñalihna do nëŋahnëlihna wasaɗëha, la wayëɗ, la wulaw̃ wale fëɗik cëna saɗëha hna, la saɗëha soŋe wameh ŋa.» Ɓare waỹi wasaɗëha cënayik gante ntehnëk sariya ka. 9 Do mbok nkwën: «Wëli, W̃ën mën, njijëɓu ami dënk, liwu ile ỹaɗu ỹa.» Ntihëtëk ryënkwëryënkw ỹa soŋe kahnëndahn higëna ỹa. 10 Yesu Këris ntik iña W̃ënu ŋa; njëɗahnëk mbahn dëw̃u ŋa hwënta ryampo soŋe fop, do aki pacëninëkëfu wameh ŋa.

11 Asëna wasaɗëha-wo kahnëɗ fac-wo-fac soŋe ɗoku lëw̃u ya; njëɗahnëɗ kwëlëkwël wasaɗëha warac fo, wante wok koɗina ntihët muk wameh ŋa. 12 Ɓare Këris njëɗahnëk saɗëha ryampo fo soŋe wameh ŋa, do rac soŋe kantëm, tac ntañak farëhw W̃ën hna. 13 Koɓëri wati rac, napëɗ W̃ënu ŋa këfëhni vëỹew̃ vëlëw̃u va haryënkw lëw̃u.✡ 14 Gë saɗëha ryampo ntik nkeni vahnë vëfadah soŋe kantëm vële ye nkaw̃ pacën.

15 Rac ye ile ceɗeyahnëɗëhëfu Iƴir Ipacah ŋa, umë fëna. Ntehnëk ten:

16 «Ahwëhn a pëƴahnëk: “Wëlin akwëtëla nte hwëtëlahnëɗëfun gë vëhni

hnë wafac wale yejëk,

kwëtëɗëfu wasariya mën

hnë wasakahn walëw̃ hni hna

do kerëɗëfu vinahan vidëw̃ hni hna.”»

17 Nkwënëk fëna:

«Ɓokëɗa ryënkwëtawu wameh wadëw̃ hni ŋa

g'ile nkoni vëlënënëna sariya ỹa.»✡

18 Age itavëhn wameh ŋa nkehëhna ɓokëɗena ntiyi saɗëha soŋe wameh.

Pëŋanëfuna W̃ënu ŋa

19 Vëỹënta mën, aki, gë sat Yesu ỹa koɗen tënkin g'iɗëkëna hnë waỹëw̃a wasëvah hna. 20 Piɗëtëhnëkëfu nkaw̃ kasëk nte yiryeryëɗ g'uwám paɓ g'ipand ɗëndah nte ye rënka hna, rac ye mbahn ntëw̃u ŋa dënk. 21 Kwëhnayinëka asëna wasaɗëha asankaf ale hwëtik nkaf cery W̃ën hna. 22 Awa, pëŋanëfuna W̃ënu ŋa gë ntaw̃ary catah do g'ikwëtahn padah, g'iɗëñ soŋe wameh wadëw̃ fu ŋa pacënik do g'imbahn nte yaryik gë w̃ënka wapacah. 23 Njaw̃ënënëfu ɗus tama nte seɗeyanden ŋa, kaɓi W̃ënu ŋa nkok kahnënda hnë ile ntehnëkëfu hna. 24 Ƴëkënëfu ɗus hak tëfëka kamënaỹehnëlin ɗanko tufahnin iŋahn do ntiyin ufërën. 25 Antë tavin vambara vantëw̃ fu va had gante tëk ntindëni vëryampo. Hali! Kamënaỹehnëlënëfu do fëna gë haw̃ary ante nuɗun pëŋajëɗ Fac Ahwëhn a.

26 Ge nkoyihnëk menënden wakwëhna mpër njëtaten toña ỹa, saɗëha ile hoɗ ntihët wameh watac goɗina. 27 Ile wojëɗëhëfu ỹa napin g'untakah kiti W̃ënu ŋa do hwëɗëh hucankaf hunte vëvend vëỹew̃ vëlëw̃u va. 28 Ale wok maw̃ëhnëna sariya Moyis ỹa ndaw̃ik kayëhnahn këm ge nkeni vëhi ma vërar vële seɗeyahnëk idënt ntëw̃u ŋa.✡ 29 Ale yafëka Aju W̃ënu ŋa tëfëka uhorot ule hambëk ntëbi ryënkwëryënkw ỹi, umë ale yafëk sat kwëtëla nte pacënahnik ŋa, do yew̃ëk Iƴir nte ye haƴalin ipërëna. 30 Anjëtinëka ale lehnëk a: «Ami hwëhnëk igwëcan ŋa! Ami sosëɗ», do lehnëk kat: «Ahwëhn a hitiŋëɗ ɓulunda lëw̃u ỹa».✡ 31 Age W̃ën hukantëm ŋa pëlaka ahnë, antakëmak ɗus!

32 Ɗënkwëtaryin wafac waryënkwëryënkw w̃a, nte nuỹarunëho humpen W̃ën hunte fehnëkuno ha: akorotërunëho ɗus, mëkarunëho w̃ët hambah. 33 Mpëd ampëd njew̃ëɗerunëho do ntiyirunëho këm fo tase ɓulunda fop, mpëd ampëd ankentahnirun uhorot ale liyiko koyëna ỹa. 34 Korotëntirun had cëɗarirun w̃uhnë fëna do, wati nte teɓirun viỹë hun va maw̃ërun gë hnatah, kaɓi njëtërun kwëhnarun hnapul le fecek do vëỹëɗ kwëlëkwël. 35 Awa, antë aravu itama hun ŋa: kwëhnak ɓuña sankaf. 36 Iɗuñëna valëku ɗanko alihahnu ile ñaɗ W̃ënu ŋa tac nuỹaɗun ile ntehnëku ỹa. 37 Ha, akerik hnë Vikerëh hna:

«Hnë wati ryoƴ,

ale yijëɗ ỹa ani nkeɗ, ɓiỹëɗina.

38 Ale satëk g'ikwëtahn nkoɗ kwëlëkwël,

ɓare ge mbokak kamëhni, nëŋëɗilohna g'umë.»✡

39 Geỹilënëhna vële vokaɗ hamëhni do vëvehnëɗe. Vële hwëtahnëk yeyihnëk, do pehëtëɗenëhëfu.

11

Antiỹehn Ikwëtahn

1 Ye ga ye ikwëtahn ŋa? Umë fëhnëtanëɗ tamarun nuỹaɗun ile hnapëɗun ỹa, tamahnërun paryi ile worun nuɗiluhna. 2 Soŋe ikwëtahn vacërakëlo va, W̃ënu ŋa nësëk wapërën paŋare lëw̃ hni.

3 G'ikwëtahn ŋa, njëtinëk W̃ënu ŋa, gë wanës wadëw̃u ŋa, ntik ɗuniỹa ỹi, aki vile hnuɗen vi w̃atik hnë vile woyik nuɗena.

4 G'ikwëtahn ŋa, Abel cënaka W̃ënu ŋa saɗëha fërën ile lëbëk va Kaỹe ỹa. Soŋe rac, nuỹak uceɗeya nte lehnëk acatëk, do W̃ënu ŋa nësëk wapërën paŋare uyëɗ lëw̃u w̃a. G'ikwëtahn ŋa, Abel nkok nësënd lakënde gante cëmëk ki.✡

5 G'ikwëtahn ŋa, Enok nufik antë njët cëm iŋa do ɓokina nuyi, kaɓi W̃ënu ŋa nufëka; ani gë nufahnënda ỹa, nuỹako uceɗeya W̃ënu ŋa nëŋahnëka g'umë.✡ 6 Do ahnë koɗina nëŋahna gë W̃ënu ŋa ge kwëhnana ikwëtahn. Ale fëŋaɗëha W̃ënu ŋa tëfëka kwëtahn iỹin: W̃ënu ŋa nke do mbuñaɗëhëhni vële yëkëlehnëɗëha va.

7 G'ikwëtahn ŋa, Nowe ntik sisikulu ỹa soŋe pehëtahn tere lëw̃u ỹa. Ntakëkawo gë W̃ën ŋa ante njëtëndanëkawo ile woko nuyina ten ỹa. Koyëna Nowe tufahnëk ɗuniỹa ỹa tëfëka mbëv do tac umë ye ale lëw̃ëɗ usatah ule hnuỹaɗe soŋe ikwëtahn.✡

8 G'ikwëtahn ŋa, Abëraham maw̃ëhnëk imac iŋa do njik cape nkal nte rëfëka nuỹa had ntëw̃ ŋa, do njiko hara ƴëtëna bi ne njiɗ. 9 G'ikwëtahn ŋa, ñëw̃ëko had ahneh hnë nkal nte ntehnëkawo W̃ën njëɗaɗëha. Ntëɗëniho hnë wasank, umë gë Isak gë Sakob, vëhni vële ntehnëko W̃ën njëɗaɗëhëhni ile njëɗaɗëha Abëraham ỹa. 10 Kaɓi Abëraham napëɗëho nkol nte yëryik hn'ile njaw̃ëk ɗus, nte njëryëk W̃ënu ŋa dënk had gante ñaɗ ka.✡

11 G'ikwëtahn ŋa Abëraham g'asëvalu Sara mëkëniho nuỹaniha fatah, mama ndëcahnëkëhniwo wabëhn ŋa do Sara mëkëna nag. Apacahnëkawo W̃ënu ŋa ntiɗ ile ntehnëkawo ỹa.✡ 12 Aki pëgw asan aryampo fo, ale rëk tëkëk cëm iŋa, nagëhni kore wahnënk had wahol hnë ambin, ma had nkërëƴal mbë tëfary wov.✡

13 Hnë ikwëtahn hna, acëmëni vëhni fop, hara vëhnuỹana ile ntehnëkëhniwo W̃ënu ŋa njëɗaɗëhëhni ỹa, ɓare nuni ŋaw̃ët do natëkëhniwo, pëƴahnëni vëhni dënk vëhneh do vëyas nkeni hnë ɗuniỹa li. 14 Vële hnësëɗ koyëna va tufahnëni wapacëk nkal njëkëlehnaɗëni soŋe lëw̃ hni. 15 Age rëkakëndëniho nahandëni hn'ile matiniho hna, nuỹakëndëniho wati le mbokahnëɗëni hnam. 16 Ɓare, nkal nte yak nëfak njëkëlehnëɗëniho, nkal mbë g'ambin. Soŋe umë ye W̃ënu ŋa cëfëhnëlahna maci W̃ën hudëw̃ hni; akëbënanëkëhni nkol.

17 G'ikwëtahn ŋa, Abëraham, këbënako njëɗahna aju Isak saɗëha nte njëkëhnahnëkawo W̃ënu ŋa. Abëraham, ale ntehnëk W̃ën njëɗaɗ iñë, këbënako njëɗahna aju ryamboli ỹa. 18 Soŋe lëw̃u ỹa ntehnëka W̃ënu ŋa: «Gë Isak nuỹaɗuhëhni vutah vunte lehnëmi yëɗaɗëmini va.»✡ 19 Ɓare nahaɗëho, lakënde aju cëm, W̃ënu ŋa mëkëɗ mbëhnëndana; W̃ënu ŋa mbësaka aju ỹa, had ale vëhnik do rac ye dahëse ile yijëɗ ỹi.✡

20 G'ikwëtahn ŋa, Isak ndëwakëhni Sakob gë Esawu soŋe ile yijëɗ ỹa.✡

21 G'ikwëtahn ŋa, Sakob, nte ñaɗëho cëm ŋa, ndëwakëhni fop vutah Yosef va. Ryoko lëw̃u ỹa ñaƴëlahnëko do cëmba W̃ënu ŋa.✡

22 G'ikwëtahn ŋa, Yosef, ga pëŋako g'icëm, nësëko soŋe icahn ɓulunda Isërayel ỹa Esipët hna do nkabahn paŋare waỹëc walëw̃u w̃a.✡

23 G'ikwëtahn ŋa, rëmu gë hnëmu Moyis cow̃ënihawo wadepera watar nte nagiko ŋa, kaɓi nuniho igwam fatah fa do dakëlëliw̃ohna gë sariya ahnaw̃ a.✡

24 G'ikwëtahn ŋa, Moyis, ga nayëk, koỹahnëko antë nko macënde fatah aryagu Faraw̃o ỹa. 25 Atëhnako korotënti ndampo fo gë ɓulunda W̃ënu ŋa g'ile nkeɗ hnë uhnatah wameh ile wok ɓiỹëɗina.✡ 26 Nahaɗëho ge ñew̃ik had Këris, rac fecek gë hnapul Esipët ỹa fop, kaɓi vinkër vidëw̃u va ile mbuñaɗe ỹa fo nuɗëho. 27 G'ikwëtahn ŋa, kërënako Esipët hna hara dakëlana g'intavah ahnaw̃ a do nkoko kahnënda had asan ale hnuɗëha W̃ën hunte wok nuɗena ỹa. 28 G'ikwëtahn ŋa, ntiỹehnëk Pak ỹa do cëlëven sat ỹa warënka vacery hna ɗanko Avëvehn a antë ñakëhni vutah vucan vundënkwëryënkw vëva Isërayel va.✡

29 G'ikwëtahn ŋa, ɓulunda Isërayel ỹa ndanëtako wov vëntah ỹa had nkal kankah; vëvë Esipët va, nte njëbajëniho ŋa, kohnëkëhniwo w̃ënka ŋa.✡

30 G'ikwëtahn ŋa, vëva Isërayel va nkwayaniho wafac mbëɗ gë wahi kece Seriko ỹa do njoko.✡

31 G'ikwëtahn ŋa, Rahab ale wafaɗ a, cëmëntina gë vële w̃ëỹëhnëkawo W̃ën va, kaɓi njotoỹehnëkëhniwo ƴam fo vëyëkëtehna vëva Isërayel va.✡

32 Do ye hoɗëfu hnësu kat? Wati ỹa nkojëɗëho soŋe hnësahnu woɓa Sedëw̃o gë Barak gë Samëson gë Sefëte gë David gë Samiyel do gë wakila wakaw̃ary. 33 G'ikwëtahn ŋa, vëhni mëkëni wahnaw̃ w̃a, ntiỹehnëni usatah, nuỹani ile ntehnëko W̃ënu ŋa ntiɗ, ñabëni waw̃ës waɓësëhn, 34 ndipehnëni fanka hwëɗëh fa, pehëni yëkan sëlame ỹa, kihnëniho ɓare njaw̃ënini, ntakëmaniho w̃ët hna, ntanihëhni wasoɗaɗe wahneh w̃a.

35 G'ikwëtahn ŋa, vësëval va mbësayinihëhni vësëm vëlëw̃ hni va paɓ g'iɓëhn ŋa. Vëryampo koroteỹehniniho hafo cëm hna, aŋwëỹëni pehët ŋa ɗanko tëkëntahnini hnë ɓëhn nte fecek hna. 36 Vëryampo fëna mëkani waryas do iɗaf gë wus, vëỹëntaw̃ va ñabiniho do ntoŋëni gë kaso. 37 Andaw̃ini gë wëraka, acapini gë haha; acëmëni gë wataw̃ wasëlame; njasarëɗëniho cuɗatëni vacuɗ waƴand wape gë wahnankal, akaỹëhnëniho, koroteyehniniho, ntiyiniho këm fo; 38 ɗuniỹa ỹa tëfëlana iỹi sifa vahnë! Anjasarëɗëniho gë wula do gë wahuŋ, hnë wakary do vankëɗ vambë nkal.

39 Vëhni fop, mama nuỹani uceɗeya përën soŋe ikwëtahn dëw̃ hni ŋa, vëhnuỹana ile ntehniniho nuỹaɗëni ỹa. 40 Kaɓi W̃ënu ŋa këbënanëkëfu ile ỹak fecek, tëfakilahna padëhnini hamehni fu.

12

W̃ënu ŋa Rëm fu ỹa

1 Aki, kaɓi iỹi kore waseɗe wasankaf kwërënihëfu, dihëtanëfu, fuhnë fëna, fop vile lënëk vi do wameh wante w̃emaỹehnëɗëhëfu njihahnin haryënkw ŋi! Kamënanëfu nkaryin igary nte hwëtëhninëkëfu ŋa. 2 Ƴëkëndënëfuna Yesu, umë ale ye haƴalin ikwëtahn ŋa do fadënëɗ rac. Nduñënak korot kërëwa hna hara ƴëkëna usëfëhnah soŋe uhnatah ule kwëtëhniko w̃a, do gaki, ntañak farëhw W̃ën hna. 3 Ha, naharyëndëna Yesu ɗanko imbër ŋa g'icilëta ŋa antë mëku. Vëw̃en va ñew̃ënihawo, ɓare nduñënak hnë fop.

4 Hnë imëtary hun wameh hna, cëvehnëluhna ten sat lëw̃ hun. 5 Ndënkwërun bi uhnira ule njëɗaku W̃ënu ŋa had vutah vuntëw̃u:

«Ajë mën, age Ahwëhn a kwëɗëki, kwëtëry hakili!

antë asilëta age curëɗëhi!

6 Kaɓi Ahwëhn a kwëɗëɗëha ale ŋahnëk a,

ndafëɗëha ale njavëtëk had aju.»✡

7 Soŋe ahwëɗahniwu tëfëka aryuñënawu hnë wahorot hna. W̃ënu ŋa paɓëɗëhu had vijë. Nke bi ajë ale nkok kwëɗëɗina rëm ỹa? 8 Age kwëɗiluhna had gante kwëɗini fop vutah vuntëw̃u va, vutah inca yerun gena vijë paryi. 9 Nuỹayinëkëhni warëm nkal li soŋe kwëɗënihëfu, do ntënëninëkëhni. Tëfëlëfuhna bi maw̃ëhninëhna g'ahaw̃ary Rëm wayir w̃a nuỹahnin uwám w̃a? 10 Warëm fu soŋe wati kwëɗënihëfu, gante nke vinahan vidëw̃ hni ka. Ɓare W̃ënu ŋa, soŋe uhnëfak lëw̃ fu ỹa, kwëɗëɗëhëfu ɗanko nketahninëfu fuhnë fëna hnë ufacah lëw̃u hna. 11 Paryi, wati nte kwëɗëɗeru ŋa, nëŋëɗilihna, ɓare njiw̃ëhnëɗu. Ɓare ge ndëcëk rac, vële hnuỹaɗ uw̃i sifa kwëɗa do liɗ gante tëfëka ka nuỹaɗëni usatah gë ƴam ỹa.

12 Soŋe rac, njaw̃ënëryin wëɓák hun wante vërak ŋi do waho hun wale valëɗ w̃i! 13 «Soŋe wakwër hun ŋa, ndiryin vankaw̃ vacatah,»✡ ɗanko vëreyah va antë teyëni g'ahaw̃ary ɓare njërëni.

Uhnira vële wok vëhwëtahnëna

14 Ƴëkëlehnëryin ayewu ƴam gë vahnë va fop, do ayewu vëfacah; ufacah këm ahnë nuɗilahna W̃ënu ŋa. 15 Kwëtëryin hakili, ahnë antë tak ipërëna W̃ënu ŋa, antë pëhn nkahn gunkah nte waỹëmpaỹehnëɗ ɓulunda ỹa gë wanto wadëw̃u ŋa. 16 Antë nkeni vële liɗ ndakëntal meh ma vële yafëk ile sëvak ỹa, had Esawu, umë ale, soŋe hnëhët ryampo fo, wafëk carani ntëw̃u ŋa. 17 Njëtërun ɗus, ga ndëcëk rac, ante ñaɗëho nuỹa ɗëwara le rëfëkawo nuỹa vëhni rëmu hna, acañëtayiko. Nuỹalohna fere nkwëcëtahn ile ntiko ỹa, lakënde gante njëkëlehnëko gë wako ki.✡

18 Pëŋaluhna kuŋ nte hoɗe ñaki had ɓulunda Isërayel. Nuni hnam, Kuŋ Sinayi, hwëɗëh hunte hëvëɗ, umëhwëry ucamah, viŋar vëmëhwëryah, gë sël sankaf. 19 Nkwëryëni kopa lënkw, do kopa wanës. Ɓulunda Isërayel le wëryëko iỹi kopa ỹa muntani antë mbok nësëhnëhni iỹi kopa. 20 Vëw̃ëkana iỹi sariya: «Ale ỹakëk iŋi kuŋ, lakënde nke intaw̃, ndaw̃ëɗe gë wëraka.»✡ 21 Ile hnuɗeho ỹa ntakëmako hafo Moyis ntehn: «Antakëko do mbalëɗëfu.»✡

22 Ɓare Kuŋ Siỹo* ŋa fëŋarun do gë nkol W̃ën hunte wok cëmëɗina, Yerusalem mbë ambin gë mbara wawuli wamëleka wadëw̃u wale natëk. 23 Pëŋarun hn'ile mbarëpëlëni vutah W̃ën vële ryënkwik hnagik do herik wamac ambin hna. Pëŋarunëha W̃ënu ŋa, ale hitiŋëɗ ɗuniỹa ỹi fop. Pëŋarunëhëhni wayir vahnë vësatah vële fadënik. 24 Pëŋarunëha Yesu, ale ye arëkëtëlehn yëbëlan W̃ënu ŋa gë fuhnë soŋe cëɓahn kwëtëla kasëk, do pëŋarun sat le sëlëvik ỹa nësëɗ ile fecek g'iva Abel ỹa✡.

25 Kwëtëryin hakili soŋe antë aw̃ëỹu ahnëpaw̃una ale hnësëɗ a! Nirakëhniw̃o ɓulunda Isërayel ỹa, ɓare ŋwëyëni vëhnëpaɗilahna, vëfehëlohna uhorot ule rëfëkëhni w̃a. Do fuhnë, pehëɗelënëhna g'ahaw̃ary ge niyahnihnëka ale hniraɗëhëfu ambin hna. 26 Koɓëri ŋa, kopa lëw̃u ỹa mbalehnëko nkal iŋi. Dol, ntehnëkëfu waŋi: «Hwënta ryampo kat mbokëɗëfu valehnu gena nkal iŋi fo ɓare ambin ŋi fëna.»✡ 27 Waŋi wanës «hwënta ryampo kat» fëhnëtanëk viỹë vile ỹahanik vi, hoɗe mbalehni vi goɗina ɗanko nkohahn viỹë vile wok koɗena mbalehni vi.

28 Koyëna, kaɓi nuỹaɗen inaw̃ nte wok koɗena mbalehni, camehnënëfuna W̃ënu ŋa do ɗokuŋëhnënëfuna gante nëŋëɗëha ka, g'untënah do g'untakah. 29 Kaɓi W̃ën fu ha hwëɗëh hunte vëvehnëɗ ye.

13

Nkeya nte nëŋëɗëha W̃ën

1 Goryin aỹahnëlu gë vëỹënta hun va. 2 Antë aryënkwu ƴotoyehn vëhneh va, kaɓi vëryampo, ge ntini rac, njotoỹehnënihëhni wamëleka ŋa hara vëyëtëna. 3 Ɗënkwëtaryinëhni vële sëɗik va, had w̃uhnë fëna cëɗaryirun gë vëhni, do gë vële horotëntëɗe va fëna, kaɓi w̃uhnë fëna, kwëhnarun mbahn.

4 Vahnë va fop tëfëkëhni ntënëni iñël ŋa do ipad vële yëlëlëk va fëna pac. W̃ënu ŋa kitiŋëɗëhëhni vële liɗ ndakëntal meh gë vësan vëyëlah ma vësëval vëyëlik vële yëkëlehnëɗëhëhni vëhaw̃ary.

5 Antë iŋahn koryi ŋa ndënkwary vanjasa hun va; natëryiw̃u g'ile hwëhnarun ỹa, kaɓi W̃ënu ŋa ntehnëk umë dënk:

«Hali, tavëɗila,

ɗënkwëɗila!»✡

6 Soŋe umë ye koɗen nësin gë tama:

«Ahwëhn a yijëɗ ndemaw̃o, ñoñ dakëɗilohna.

Ye koɗëni ntiniho vahnë va?»✡

7 Ɗënkwëtaryinëhni vële yenëhnëkuno haryënkw va, fëƴakuno wanës W̃ënu ŋa. Naharyin gante nkeniho ka do vile w̃atik hnë uwám lëw̃ hni hna do tëfëtalehnëryin ikwëtahn ntëw̃ hni ŋa. 8 Yesu Këris arac fo ye yëhno gë dol, do nkoɗ koyëna kantëm.

9 Antë aravu arokayiwu gë fop wasifa vakarëŋa vanëmpëlah. Njivëk vambery va njaw̃ëninëfu g'ipërëna W̃ënu ŋa; ɓare sariya soŋe uryav w̃a ndemaɗilihna vële rëfëɗëha va. 10 Kwëhnaỹihnëk hn'ile cënaɗe saɗëha, do vësëna vële ryokuŋëɗ sank hna tëfëlihna tokëni ile w̃atik hnam ỹa.

11 Ani, asëna wasaɗëha asankaf yojëɗ sat wulaw̃ hnë waỹëw̃a wasëvah hna soŋe tavëhn wameh ŋa, do vimbahn wulaw̃ warac pëɗëɗe kamëhni ryaha hna. 12 Soŋe rac ye Yesu fëna cëmëk kamëhni nkol hna, ɗanko pacënahn ɓulunda ỹa gë sat lëw̃u ỹa dënk. 13 Awa, cahnënëfu pankëlin g'umë hamëhni ryaha hna, do ɗiɓënëfu usëfënahnah ryampo fo g'umë. 14 Kaɓi kwëhnayilënëhna gëɗ ani nkol nte viỹëɗ kwëlëkwël; nte yijëɗ ŋa yëkëlehnëɗen.

15 Paɓ gë Yesu, ƴëɗanëfuna W̃ënu ŋa kwëlëkwël icëmb had saɗëha, umë fëhnëtanëk wanës vële yavëtëɗeha g'Ahwëhn. 16 Antë aryënkwu idi ufërën w̃a gë cahël ile hwëhnarun ỹa, wëli saɗëha le hnëŋëɗëha W̃ënu ŋa. 17 Maw̃ëhnëryinëhni vëvë haryënkw hun va do dënënëryinëhni. Njëkaɗëni vintaw̃ary hun nketëni vahnë vële rëfëka tëfëtanëniha W̃ënu ŋa ɗoku lew̃ hni ỹa. Tac, age maw̃ëhnërunëhëhni, ntiɗëni ɗoku lëw̃ hni ỹa g'uhnatah, genëhnëɗilihna iɗiɓ, rac ɗemaɗiluhna.

18 Ƴëfaryindëna W̃ënu ŋa soŋe fu. Apacahnëkëfu ñoñ kwëhnalëfuhna ile heỹandeɓun. Njëkëlehnëɗëfun lifu fop g'afërën. 19 Ile rëƴëɗëmu ntëbi ỹa ayëfaw̃u ɗanko yiju ñap ỹal hun.

Iƴëfa gë simpaỹi

20 W̃ën hwëhn ƴam ỹa kaƴëndëka fagant vësëm hna Ahwëhn fu ỹa Yesu Këris, umë ale ye aheryëherya asankaf wape ŋa. Do sat saɗëha lëw̃u ỹa nuỹanëkëfu kwëtëla nte viỹëɗ soŋe kantëm. 21 Araɓi uŋi W̃ën nti mëkin ntiyin fop ile fërënak ɗanko padënin iña dëw̃u ŋa! Araɓi nti hnë fuhnë, paɓ gë Yesu Këris, ile hnëŋëɗëha ỹa! Cëmb iŋa nke gë Yesu Këris soŋe kantëm! Amina!

22 Vëỹënta mën, tëƴëɗëmu, maw̃eryin g'iɗuñëna waŋi wanës wante hamënaỹehnëɗ; ƴaɓena.

23 Ƴëtëryin, aỹënta fu ỹa Timote tavik. Age njijek ñap, njiryiɗëfun gë ami ayëkijiwu.

24 Gaỹëryinëhni vëvë haryënkw hun va gë vëfacah va fop. Vëyënta fu vëvë Itali va nkaỹënihu.

25 Araɓi ipërëna W̃ënu ŋa nke gë w̃uhnë fop!

✡ 1:5 1.5: Wahnëw̃ 2.7

✡ 1:5 1.5: 2 Samiyel 7.14

✡ 1:6 1.6: Ɗivëta Sariya 32.43

✡ 1:7 1.7: Wahnëw̃ 104.4

✡ 1:9 1.9: Wahnëw̃ 45.7-8

✡ 1:12 1.12: Wahnëw̃ 102.26-28

✡ 1:13 1.13: Wahnëw̃ 110.1

✡ 2:8 2.8: Wahnëw̃ 8.5-7

✡ 2:12 2.12: Wahnëw̃ 22.23

✡ 2:13 2.13: Esayi 8.18

✡ 3:2 3.2: Vaker 12.7

✡ 3:8 3.8: Wahnëw̃ 95.7-8

✡ 3:11 3.11: Wahnëw̃ 95.7-11

✡ 3:15 3.15: Wahnëw̃ 95.7-8

✡ 4:3 4.3: Wahnëw̃ 95.11

✡ 4:4 4.4: Wapëgwala 2.2

✡ 4:5 4.5: Wahnëw̃ 95.11

✡ 4:7 4.7: Wahnëw̃ 95.7-8

✡ 5:5 5.5: Wahnëw̃ 2.7

✡ 5:6 5.6: Wahnëw̃ 110.4

✡ 6:14 6.14: Wapëgwala 22.16-17

✡ 6:19 6.19: Soŋe Walevi 16.2; Lik 23.45

✡ 7:3 7.3: Wapëgwala 14.18-20

✡ 7:6 7.6: Wapëgwala 12.2-3

✡ 7:17 7.17: Wahnëw̃ 110.4

✡ 7:21 7.21: Wahnëw̃ 110.4

✡ 8:5 8.5: Icahn 25.40

✡ 8:12 8.12: Seremi 31.31-34

✡ 9:4 9.4: Icahn 16.13-15,31

✡ 9:20 9.20: Icahn 24.8

✡ 10:7 10.7: Wahnëw̃ 40.7-9

✡ 10:13 10.13: Wahnëw̃ 110.1

✡ 10:17 10.17: Seremi 31.33-34

✡ 10:28 10.28: Ɗivëta Sariya 19.15

✡ 10:30 10.30: Ɗivëta Sariya 32.35-36

✡ 10:38 10.38: Abakuk 2.3-4

✡ 11:4 11.4: Wapëgwala 4.3-10

✡ 11:5 11.5: Wapëgwala 5.24

✡ 11:7 11.7: Wapëgwala 6.13-22

✡ 11:10 11.10: Wapëgwala 12.1-5; 23.4; 35.12,27

✡ 11:11 11.11: Wapëgwala 18.11-14; 21.2

✡ 11:12 11.12: Wapëgwala 22.17

✡ 11:18 11.18: Wapëgwala 21.12

✡ 11:19 11.19: Wapëgwala 22.1-10

✡ 11:20 11.20: Wapëgwala 27.27-29

✡ 11:21 11.21: Wapëgwala 27.39-40

✡ 11:22 11.22: Wapëgwala 50.24-25; Icahn 13.19

✡ 11:23 11.23: Icahn 2.1-2

✡ 11:25 11.25: Icahn 2.11-15

✡ 11:28 11.28: Icahn 12.1-42

✡ 11:29 11.29: Icahn 14.21-31

✡ 11:30 11.30: Yosuwe 6.1-20

✡ 11:31 11.31: Yosuwe 2.1-23

✡ 12:6 12.6: Wanira 3.11-12

✡ 12:13 12.13: Wanira 4.26

✡ 12:17 12.17: Wapëgwala 25.29-34; 27.30-40

✡ 12:20 12.20: Icahn 19.12-13

✡ 12:21 12.21: Ɗivëta Sariya 9.19

* 12:22 12.22 Siỹo fakuŋ ye Yerusalem hna hn'ile nke Cery W̃ën Cankaf hna.

✡ 12:24 12.24: Wapëgwala 4.10

✡ 12:26 12.26: Ase 2.6

✡ 13:5 13.5: Yosuwe 1.5; Ɗivëta Sariya 31.6,8

✡ 13:6 13.6: Wahnëw̃ 118.6

Sak

1

2

3

4

5

Kayëte mba Sak

Wade yehëhna hnë iŋi kayëte

Ale herëk iŋi kayëte ŋa tufëhnana ɓare namu cery sali ŋa ntehnëk Sak, aheryu Yesu, herëhnëkëhni vële hwëtahnëk sampëk ɗuniỹa li. Akerëk mpëd yëbëlan bëhn wafëhw imbëɗ gë bëhn wafëhw imbëɗ gë ryaw̃ gë wahi (50 gë 62) ga ndëcëk hnagi Yesu ỹa. Hnë kayëte hna, wanira wayaɓah njëɗahnëɗ gante nkehahnëɗëni vële hwëtahnëk haryënkw W̃ënu ŋa gë vëỹëntaw̃ va. Yëb le hnëfak ye iỹi: «Ahnë ntehnëɗ mpëd: “Wëjë, kwëhnaru ikwëtahn, ami viỹë vifërën liɗëfu. Tufërye bi hak koɗu ahwëhna ikwëtahn hara diɗila fërën! Ge ami ye, gë ile liɗëfu ỹa tufëɗëmi ikwëtahn mën iŋa.”»

Sak wëdahëse hnë uwám vë fac-w̃o-fac mbalëtahnëɗ soŋe karaŋahnëhni karaŋ nte wok dakëna nkwëry: Sisikulu, pahnac, hwëɗëh.

Wëlin wanës wakwëhn nafa hn'iŋi kayëte: kwëtahn, vëỹënta, sariya, iña ɗuniỹa, hakili, hwëɗëh, wameh, vëvetak/vëhaỹëhnah, ryëw̃.

Wëlin gante nke kayëte ka:

Simpaỹi (1.1)

Ƴaw̃ënaryin hnë haỹëhnah g'uvetak (1.2-11)

Ile w̃atik hnë W̃ën gë ile wok matina hn'umë (1.12–3.18)

Iña ɗuniỹa, iñew̃ W̃ën (4.1-17)

Unira vëvetak (5.1-6)

Ɗuñëna gë iƴëfa (5.7-20)

1

Simpaỹi

1 Vëỹënta mën, nkaỹëɗëmu ɗus. Ami Sak, aryokuŋëhn W̃ën do gë Ahwëhn a Yesu Këris, herëhnëryiɗëhu, w̃uhnë, ɓulunda W̃ën le sampëk hnë ɗuniỹa ỹi fop*.

Ƴaw̃ënaryin

2 Ntehnëɗëmu, ge nkeɗëhu sifa uryëñah w̃a fop, pëlaryin had uhnatah sankaf; 3 njëtërun, ge ikwëtahn hun ŋa njaw̃ënaɗ hn'uryëñah le yeɗëhu hna nkwënëɗëhu kamëna ŋa. 4 Age kamëna hun ŋa padëk nkeɗun vësatah ɗus, vëhwëhn w̃eh këm, do ñoñ gojëɗiluhna.

5 Age ahnë hnë w̃uhnë nkojëka hakili ỹa, tëfëka tëƴa W̃ënu ŋa, do umë njëɗaɗëha, kaɓi njëɗaɗëhëhni vahnë va fop gë uhwëhna nëf hara nahalehnëna. 6 Ɓare ahnë arac tëfëka tëƴ g'ikwëtahn W̃ën hara gwajëlehnana, kaɓi ale wajëlehnak a gë iɓonkëlo w̃ënka wov nte matëndëk sël do peñëlehnëɗ gante-wo-gante mëntëlëni. 7 Sifa ahnë arac antë mbëra naha nuỹaɗ iñë Ahwëhn hna. 8 Ale wajëlehnaɗ ye do kahnëndaɗina kwëlëkwël hn'ile ntiɗ hna fop.

Haỹëhnah g'uvetak

9 Araɓi aỹënta mën ale haỹëhnëk a nata kaɓi matëndik haryënkw W̃ën hna, 10 do avetak a nata ge W̃ënu ŋa ñoƴëka. Ndëcëɗ gante caw̃ëɗ wapëtel ki. 11 Ulav w̃a pëhniɗ, yakah lëw̃u w̃a hankënëɗ; ufëtel w̃a njoɗ do idël iŋa goɗina nkwam. Koyëna nkeɗ soŋe avetak a fëna, nambëɗe fagant ɗoku lëw̃u hna.

Ile w̃atik hnë W̃ën gë ile wok matina hn'umë

12 Mbetak ale hamënak hn'uryëñah hna, kaɓi ge mëkak, nuỹaɗ uwám usër ule ntehnëk W̃ën njëɗaɗëhëhni vële ỹahnëka va.

13 Ge ahnë njëkëhnahnik, antë ntehn W̃ënu ŋa yëkëhnahnëɗëha, kaɓi W̃ënu ŋa koɗena njëkëhnahni menehni, do umë dënk ƴëkëhnahnëɗina ahnë. 14 Ale-wo-le njëkëhnahnik ge mbënakëfu do pëlaỹinëkëfu g'iña fu ŋa dënk. 15 Tac iña ŋa nkeɗ had iɗonk asëval, do w̃eh nagëɗ; do ge w̃eh w̃a naỹëk hafo pad, icëm nagëɗ.

16 Vëỹënta mën, vële ỹahnëɓu ɗus, antë mpaỹëmpaỹawu: 17 fop uyëɗ yivah w̃a, fop ɓuña wamah ỹa g'ambin matik; hnë W̃ënu le ye Rëm Wahumpen hna matik. Umë gwëcëtaɗina had icën nte pakëtëlehnëɗ ulav. 18 W̃ënu ŋa ntik naginëfu g'ahaw̃ary gë wanës toña wadëwu ŋa, nkehahnin vëryënkwëryënkw hnë ile ntik hna fop.

Idi wanës W̃ën

19 Vëỹënta mën, vële ỹahnëɓu ɗus, tëfëku ayëtu iỹin: ale-wo-le tëfëka njanc nëpa ŋa, ɓare antë njanc nës iŋa do dav iŋa; 20 kaɓi ntavah ahnë nagëɗina le satëk haryënkw W̃ën hna. 21 Soŋe më ye, tavëryin fop ile ronkënëɗ ỹa do gë fop le w̃enëɗëha ahnë ỹa. Kacaryin g'uhnatah wanës wante taw̃ëk W̃ën hnë w̃uhnë ŋa, kaɓi kwëhnak fanka soŋe pehët vintaw̃ary hun va.

22 Antë nëŋu nëpaŋi fo, ɓare diryin le nësëɗ ỹa, ge gena umë w̃uhnë dënk rokaɗ vankaf hun va. 23 Ale hnëpaɗ wanës ŋa do diɗil ile nkwëryëɗ ỹa, nke had ale yëkaɗ hnë njëka: 24 ge puhnak ƴëka ŋa, njiɗ do ndënkwëɗ taŋ gante nke ka. 25 Ɓare ale fëcëtaɗ gë yasery sariya satah le yëɗaɗëhëfu ipeh ŋa, natëlahna soŋe nëpa tac ndënkw taŋ, ɓare ntiɗ le nësëɗ ỹa. Awa, ahnë arac nëfaɗëha hnë ile ntiɗ hna fop.

26 Age ahnë ntiyahnëka W̃ënu ŋa nëŋëka gë umë do mëkëna pëla w̃ës lëw̃u ỹa, tokak nkaf ntëw̃u ŋa dënk: ile liỹahnëka kwëhnana nafa. 27 Wëlin ile hnëŋëɗëha ɗus W̃ënu ŋa, Rëm ỹa: ipaɓ vukëryëm gë vësëval vële cëmaryëk vësan hnë uyiw̃ëhnah lëw̃ hni hna do kehayi viỹë vivë ɗuniỹa vi antë tonkënëfu.

2

Idëbëndëlehn vahn

1 Vëỹënta mën, w̃uhnë vële hwëtahnëka Ahwëhn fu asëmbik a, Yesu Këris, antë alëbëndëlehnënduni vahnë va. 2 Mëntëk had iŋi tëfëta: asan avetak, ale liyak anënk sanu gë viỹi viwamah, njijëk hn'ile mbarërun hna do ahaỹëhnah ale liyak viỹë viw̃eh fëna njintëlehniji hnë mbara tac. 3 Ge kacarunëha ale suɗak viỹi viwamah aỹi do alehnuna: «Dañary ani, laña lënah li», do haỹëhnaha ntehnëɗunëha: «Wëjë, gory ahahn» ma «Dañary nkal li», 4 awa ge koyëna ntiɗun, ntëbëndëlehnëɗunëhëhni vahnë va do g'intaw̃ary meh kitiŋëɗunëhëhni.

5 Nëparyin, vëỹënta mën, vële ỹahnëɓu ɗus: gena bi W̃ënu ŋa tëhnakëhni vëhaỹëhnah vëvë ɗuniỹa vi soŋe mbetahnëni kwëtahn hna do nuỹani sah Inaw̃ nte ntehnëk njëɗaɗëhëhni vële ỹahnëka va. 6 Ɓare w̃uhnë, mbanëɗunëhëhni vëhaỹëhnah va! Gena bi vëvetak va vërehnëɗëhu do yoɗëhu vakitiŋa hna? 7 Vëvetak va yew̃ëɗ w̃ac fërën le njëɗaku W̃ënu ŋa.

8 Awa, ntiɗun le saŋëk ge maw̃ëhnërun sariya Inaw̃ W̃ënu ŋa gante kerik ka: «Ŋahnëryehna aỹënta hu ỹa had wëjë dënk.» 9 Ɓare ge ntëbëndëlehnëɗunëhëhni vahnë va, uw̃eh liɗun, maw̃ëhnëluhna iỹi sariya, awa ntavah W̃ënu ŋa cëlahniɗëhu. 10 Ge ahnë maw̃ëhnëna akwëɗa ndampo sariya ỹa, lakënde maw̃ëhn vañëntaw̃ va, ntëntahnëk sariya ỹa fop. 11 Gena bi W̃ënu ŋa umë lehnëk: «ant'ayëkëlehna asëval ahaw̃ary.» Ntehnëk fëna: «Ant'aryaw̃a ahnë.» Awa wëla ƴëkëluhna asëval ahaw̃ary, aryaw̃ata ahnë, maw̃ëhnëlihna sariya ỹa.

12 Awa, ile-wo-le hnësëɗun ỹa do lidun ỹa ƴëtëryin kitiŋëɗerun gë sariya ile fehëtëɗ vële w̃aw̃ëhnëka va. 13 Hnë fac kiti hna, W̃ënu ŋa kaỹëhnahnëɗilahna gë ale wok kaỹëhnahnëɗilahna gë vëỹëntaw̃ va; kaỹëhnahn ŋa yaw̃ëk gë ikiti ỹa.

Ikwëtahn gë ile liɗe

14 Vëỹënta mën, ye nëfaɗëha ahnë ge ntehnëk: «Kwëhnaɓu ikwëtahn», ge tufahnëɗina gë ile ntiɗ ỹa? Sifa ikwëtahn tac, koɗ bi pehëta? 15 Age ntehnik aỹënta fu aryampo wok kwëhnana viỹi vile ntiyaɗ ma le tokëɗ wafac w̃a fop, 16 ye hnëfaɗëha ge ntehnërunëha: «Ƴiryeyi ƴam; cuɗary do tokëry afo afihn», ge ƴëɗalunahna ile valëka ỹa? 17 Koyëna nke soŋe kwëtahn iŋa: ge tufahnina g'ile liɗe ỹa, ikwëtahn cëmah ye.

18 Ahnë ntehnëɗ mpëd: «Wëjë, kwëhnaru ikwëtahn, ami viỹë vifërën liɗëfu».

Tufërye bi hak koɗu ahwëhna ikwëtahn hara diɗila fërën! Ge ami ye, gë ile liɗëfu ỹa tufëɗëmi ikwëtahn mën iŋa. 19 Kwëtahnëru W̃ën huɗampo fo yehëhna? Caŋëk ɗus! Waƴine ŋa fëna kwëtahnëni hafo mbalëndëni.

20 Wëjë iŋi ntëhn! Ñaɗila bi ayët toña ỹa? Ikwëtahn ŋa kwëhnaɗina nafa ge diyina ile rufahnëɗ! 21 W̃ënu ŋa hak njavëtëka acërakëlo fu ỹa Abëraham catëk? Gena bi soŋe ile ntiko ỹa ye, ante njëɗahnëkawo aju Isak hn'ile cënaɗe saɗëha hna?✡ 22 Nuru, ikwëtahn dëw̃u ŋa gë ile ntik ỹa tëfëlëni do ile ntiɗ ỹa fadëndanëk ikwëtahn dëw̃u ŋa. 23 Koyëna ntiyako ile nësëko Vikerëh va: «Abëraham kwëtahnëkawo W̃ënu ŋa do soŋe rac W̃ënu ŋa pëlakawo umë catëk.» Do lawo macëkawo. 24 Awa nurun, W̃ënu ŋa gë ile ntiɗ ahnë ỹa njavëtëɗëha ahnë arac catëk, gena g'ikwëtahn iŋi fo.

25 Koyëna nkeho soŋe Rahab ỹa fëna, asëval ale wafëɗëho nkaf ntëw̃u ŋa. W̃ënu ŋa njavëtëkawo catëk soŋe ile ntiko ỹa ante kacakëhniwo vahnë vëva Isërayel vële faƴiko va do ndemahni tëfëni nkaw̃ kaw̃ary.✡ 26 Awa, ge ahn'a gona njënënd cëmëk, ndampo fo nke, ikwëtahn nte wok tufëhnaɗina ŋa cëmëk.

3

Ipëla w̃ës

1 Vëỹënta mën, antë ayaɓu vëharaŋ vahnë, kaɓi njëtërun fuhnë vële haraŋëɗëhëhni vahnë vi, yapënahnëɗe kitiŋ hna ntëbini vëỹëntaw̃ vi. 2 Fuhnë fop ntëntëɗëfun ɗus. Age ahnë nësëɗ hara dëntëɗina, ahnë arac catëk, mëkëɗ pëla nkaf ntëw̃u ŋa hnë le-wo-le hna. 3 Gena bi karafe liɗenëhëhni wafahnac w̃a soŋe maw̃ëhnahnëndënihëfu? Koyëna koɗen njërëkëtëlehnin vimbahn vidëw̃ hni va fop. 4 Ma kat, naharyin wakulu ŋi: la naỹ ɗus do sël hwëhn fanka peñëndëhni, gë fandëhwëra fatoƴ njiryeryëɗe gante ñaɗe ka, do njiɗ hn'ile ñaɗ ale yaryaryëɗ hna. 5 Ndampo fo nke soŋe ryëw̃ ỹa fëna; iñë ile vak ɗus ye hn'imbahn hna, ɓare naỹënaɗ do canëɗ wanës wacankaf. Ƴëkëryin, fakwëɗëh toƴe koɗ pëɗ fëk sankaf! 6 Awa, ryëw̃ ỹa gë hwëɗëh mëntëlëni. Ɗuniỹa wameh ye hn'imbahn fu hna, tonkënëɗ imbahn ŋa fop. Pëɗëɗ ɗuniỹa lëw̃ fu ỹa fop gë hwëɗëh hunte w̃atik janáma hna.

7 Vahnë va koɗëni ntini maw̃ëhnënihëhni wulaw̃ w̃a gë wusëry w̃a gë ile huhaɗ do gë ile ye wov hna. 8 Ɓare ryëw̃ ỹa, ahnë koɗina nti maw̃ëhn! Iñë w̃eh le wok ñëw̃ëɗina muk ƴam ye, do pëɓëka wanto. 9 Gë ryëw̃ ỹa njëw̃ëɗen icëmb Ahwëhn a, Rëm fu ỹa, ɓare fënali gë umë ndëwanëɗenëhëhni wameh ŋa vahnë vële ntik W̃ën mëntëlëni gë umë va. 10 Wanës icëmb do iɗëwan w̃eh sahnëɗ hnë w̃ës ryampo fo. Vëỹënta mën, tëfëlahna nke koyëna. 11 Haƴalin hante sanëɗ w̃ënka wanëŋah gë waŋañah gena. 12 Vëỹënta mën, anuỹ koɗ bi ntëw̃ wacalav? Acalav fëna koɗ bi ntëw̃ wanuỹ? Ndampo fo nke, haƴalin w̃ënka waŋañah fëna koɗina njalën w̃ënka wanëŋah.

Soŋe hakili

13 Nke bi hnë w̃uhnë ale liyahnëka kwëhnak hakili? Araɓi tufahnënd hakili lëw̃u ỹa gë viỹë vifërën vile ntiɗ g'iɓana va. 14 Ɓare ge iñew̃ary gë iña dëb vëỹëntaw̃ ŋa fëɓëku wasakahn hun hna, ɓokawo ahnaỹënandu, ahnësëndu koyëna ile hnëmpëlëk gë toña ỹa. 15 Iỹi sifa hakili cëliɗina g'ambin; iɓë nkal ye, iɓa vahnë, gë Sintani dënk. 16 Toña ye le nke iñew̃ary gë iña dëb vëỹëntaw̃ ŋa, hnam nkeɗ fop vankeya vameh va do ƴam goɗina. 17 Ɓare ahnë ale hwëhnak hakili vë g'ambin ỹa ahnë afacah ye ryënkwëryënkw ỹa, tac ñaɗ ƴam ỹa do nëŋëk nkenti, pëɓëka kaỹëhnahn gë viỹë vifërën, dëbëndëlehnëɗilëlihna vahnë va, do tokaɗilëlihna. 18 Vële ỹaɗ ƴam va, gë ƴam ỹa campehnëɗëni usatah w̃a caharaɓ lëw̃ hni, had uhnëɗa, do satah w̃a mbarëpëɗëni.

4

Iña ɗuniỹa, iñew̃ W̃ën

1 Ne matiɗ wasonko w̃a gë wamët ŋa yëbëlan hun? Iña nte w̃ëtëɗ hn'imbahn hun hna matiɗ. 2 Ñaɗun iñë, ɓare koɗiluhna ahnuỹawu, awa pëhwëtaɗun aryaw̃una ahnë; përëku g'iñë ahnë, ɓare koɗiluhna ahwëhnawu, awa afëgwëlehnu sonko do gë uw̃ët. Nuỹaluhna ile ỹaɗun ỹa, kaɓi muntalunahna W̃ënu ŋa. 3 Do la aw̃untawu, nuỹaɗiluhna, kaɓi këm fo muntaɗun: alihahnu iña hun ŋa fo rëƴëɗun. 4 Tavërunëha W̃ënu ŋa! Ƴëtëluhna bi iña viỹë iỹi ɗuniỹa ỹi iƴew̃ W̃ën ye? Ale ỹaɗ nke lawo ɗuniỹa ỹa aỹew̃ W̃ën ntiyaɗ. 5 Gena aki fo nësarëɗ Vikerëh vi: «W̃ënu ŋa ñaɗ ɗus iƴir nte ntik hnë fuhnë ŋa.» 6 Tac W̃ënu ŋa njivëk ɗus hnë fuhnë. Soŋe umë Vikerëh va më lehnëk: «W̃ënu ŋa ñew̃ëkëhni vële hnaỹënaɗ va, ɓare tufëɗëhëhni ipërëna dëw̃u ŋa vële vanaɗ va.»✡

7 Awa, ɓanaryin W̃ën hna; ŋwëỹëhnëryina Sintani do nkaryëɗëhu. 8 Tëharyina W̃ënu ŋa do tëhaɗëhu. Pacënaryin wëɓák ŋa, w̃uhnë vëw̃en vi; pacënaryin vinahan hun va, w̃uhnë vële wajëlehnaɗ vi! 9 Ƴahnaryin, geryin hnë wakwëy, do koryin; araɓi waryas hun w̃a mbaca wako, do hnatah hun w̃a mbaca yiw̃ëhnah. 10 Ɓanaryin haryënkw Ahwëhn hna do naỹënëɗëhu.

Soŋe ikitiŋ aỹëntaw̃u

11 Vëỹënta mën, ant'alehnëlëndu wameh. Ale lehnëka wameh aỹëntaw̃u ma hitiŋëka ỹa, ahnë arac sariya W̃ënu ŋa ntehnëk do kitiŋëk. Wati rac, ahitiŋ sariya ỹa ntiyak, gena ale w̃aw̃ëhnëk. 12 W̃ënu ŋa yëɗahnëk sariya ỹa do umë fo ye ahitiŋ a; umë fo hoɗ pehëta ahnë ma mbëvehna. Awa wëjë ale hitiŋëɗëha aỹënta hu ỹi, mo liyahnëki yeru?

Soŋe inaỹëna

13 Tame, nëparyino, w̃uhnë vële lehnëɗ: «Dol ma acahn njiɗëfun hnë iŋi naw̃, bëhn liɗëfun hnam, igwaf rëkëɗëfun wafëndëfu do nuỹaɗëfun koryi.» 14 W̃uhnë, ƴëtëluhna bi hak nkeɗ ɗuniỹa hun ỹa acahn! Had fëcahnunt fante sahnëɗ do ndëcëlehn taŋ nkerun. 15 Wëlin ile rëfëku ahnësu ỹa: «Ge Ahwëhn a maw̃ëk, cëmëɗilëfuhna do ntiɗëfun iỹin gë ỹin.» 16 Ɓare hali, w̃uhnë naỹënaɗun gë wanës wacankaf. Iỹi sifa naỹëna fop ƴivëna wëla toƴe.

17 Awa ge ahnë njëtëk gante ntiɗe ufërën ka do dil, wameh ntik.

5

Unira vëvetak

1 Tame, nëparyino, w̃uhnë vëvetak vi! Koryin do ƴahnaryindën soŋe wameh wante ỹaɗ njohahnu ŋa! 2 Paryi nke hnapul hun ỹa nkëlëɗ do viỹi hun va tokëɗëni vamaỹ. 3 Sanu hun ỹa gë koryi hun ỹa nkal fërëkanëɗ do nkal tac rëkendëhu; tokëɗ vimbahn hun va had hwëɗëh. Hnë wapuya ɗuniỹa hna mbarëparun hnapul.✡ 4 Ŋwëỹërun cosëɗilunihna vële ryokuŋëhnëku wëhaỹ hun va. Rumpah sankaf ye! Waɗeka vëvarëp roka hun va tëkëk hafo vanëf W̃ën Ahwëhn Fanka hna. 5 Hnë uvetak sankaf gë fop ile hnëŋëɗëhu nkerun nkal li. Konënarun had wusaw̃ soŋe fac ile ndaw̃ahnëɗeni ỹa. 6 Kitiŋërunëhëhni vële wok vëlina iñë va do ndaw̃ehnërunëhëhni; vëyaw̃ënanëluhna.

Ɗuñëna gë iƴëfa

7 Awa, vëỹënta mën, ɗuñënaryin hafo Ahwëhn a mbokaj. Ƴëkëryina ayama gante nduñënaɗ ka napatënd nkal iŋa njivënëhna uhnëɗa w̃a do nuỹa roka yaɓah le mbarëpëɗ: njëtëk tëfëka tëv hafo sama ỹa pu. 8 Ɗuñënaryin w̃uhnë fëna; ƴaw̃ënaryin ɗus, kaɓi Ahwëhn a mbokajëɗ ɓiỹëɗina!

9 Vëỹënta mën, antë aw̃ëhnandu soŋe W̃ënu ŋa antë kitiŋu. Tëkik, rënka hun hna nke! 10 Vëỹënta mën, ɗënkwëtaryinëhni wakila wante hnësëɗëho g'uw̃ac Ahwëhn ŋa: tëfëtalahnëryin iɗuñëna dëw̃ hni hnë horot hna. 11 Ntehnik nëfakëhni vële yaw̃ënak horot hna. Nkwëryërun ga nësëɗe soŋe iɗuñëna ƴaryah iɓa Sob ŋa✡, do njëtërun le njëɗaka ỹa Ahwëhn a wapëta hna. Ahwëhn a kaỹëhnahnëɗëha ɗus do kwëhnak nëf.

12 Ɗënkwëtaryindën waŋi, vëỹënta mën: antë alëkëndu gë ambin ŋi ma g'inkal iŋi, ma gë sifa ntëka-wo. Ge ha ye, dehnëryin, «Ha» ge hali ye, dehnëryin «Hali» fo, soŋe antë kitiŋu W̃ënu ŋa.

13 Nke bi hnë w̃uhnë ale horotëɗ? Araɓi muntand. Nke bi ale natëk? Araɓi njëw̃ënd icëmb W̃ënu ŋa. 14 Nke bi ale resëk hnë w̃uhnë? Araɓi macëhni vëvë haryënkw cery sali va; vërac njëfanëɗëniha turatëndëniha wagu nkaf hna g'uw̃ac Ahwëhn a. 15 Iỹi sifa njëfa nte liyik g'ikwëtahn ŋa, pehëtëɗëha ares a: Ahwëhn a matëndëɗëha, do wameh wante ntik ŋa tavëhnëɗe. 16 Awa putaryin wameh hun ŋa yëbëlan hun, do yëfanëhnëlëryindën, soŋe ayërënahniwu. Iƴëfa ahnë asatah a kwëhnak fanka ɗus. 17 Eli ahnë gë fuhnë ki yeho: njëfako g'ikwëtahn soŋe antë tëv, do tëvëlohna hnë wabëhn watar gë fagant bëhn. 18 Tac më mbok njëfa kat; awa më tëvëk do sama ỹa më njivëk ɗus.

19 Vëỹënta mën, ge aryampo hnë w̃uhnë tavëk nkaw̃ toña ŋa do ahaw̃ary mbokaryeta, 20 ƴëtëryin iỹin: ale vokaryika aw̃en hnë nkaw̃ përën hna, pehëtëɗëha icëm iŋa do tavëhnëɗe wameh waƴaɓah.

* 1:1 1.1 Ɓulunda W̃ën le sampëk hnë ɗuniỹa ỹi fop: Sak ntehnëk, vële rëfëɗëha Ahwëhn a ye wahnënk pëhw gë wahi wavë Isërayel.

✡ 2:21 2.21: Wapëgwala 22.1-19

✡ 2:25 2.25: Yosuwe 2

✡ 4:6 4.6: Wanira 3.34

✡ 5:3 5.3: Matiye 6.19-20

✡ 5:11 5.11: Soɓ

1 Piyer

1

2

3

4

5

Kayëte ndënkwëryënkw mba Piyer

Wade yehëhna kayëte Piyer

Piyer afaƴik Yesu Këris yeho. Yesu macëkawo wati nte pëlaɗëhëhniw̃o wëỹis ŋa. (Lik 5.1-11; Matiye 4.18-22) Wati rac Simo macëɗeho. Ahwëhn a Yesu nkwëcëtëkawo w̃ac ỹa Simo maca Sefas (San 1.42), umë fëhnëtanëk taka (gë watëvav ŋa, «pierre»).

Wati nte ndokuŋëɗëho Yesu ŋa, Piyer ɗarël lëw̃u nkeho kwëlëkwël. Mama nkehahnëko rac, anjahëtakawo Ahwëhn a wahwënta warar, gante ntehnëkawo Yesu ka ani gë pëlahnënde ỹa. Ankentahniko hnë viyary vëryënkwëryënkw g'iƴag nte pëƴayiniho iɓëhn Yesu ŋa do, ga ndëcëk watac, nkoko kahnënda hnë pëƴahn Wanës Wakasëk hna.

Ntiyahnëkëfu paryi Piyer Rom hna nkeho ga cëmëk Afaƴik Pol hnë bëhn wafëhw imbëɗ g'iryaw̃ gë warar ma bëhn wafëhw imbëɗ gë ryaw̃ gë wahnah (63 gë 64) ga ndëcëk hnagi Yesu ỹa.

Piyer kerëhnëkëhniwo kayëte ntëw̃u ŋa vële hwëtahnëk ye hnë vankol imbëɗ vambë Asi Toƴ hn'ile macik gaki Tirëki hna. Andënkwëtehnëɗëhëhni waƴëhw nuỹani hnë Këris hna do kamënaỹehnëhni fëna maw̃ëhnëniha W̃ënu ŋa paɓ gë wahorot do iɓërehn soŋe ikwëtahn ntëw̃ hni Këris ŋa.

Piyer tëƴëɗëhëhni fëna ntënënëlëni: ale-wo-ale paɓ gë vësankaf va, vëryonkuŋ va paɓ gë vële hwëhnëkëhni, vësëval va paɓ gë vësan hni, do vësan va paɓ gë vësëval hni.

Wëlin wanës wakwëhn nafa hn'iŋi kayëte: uhorot, imaw̃ëhn, wameh, iƴir.

Wëlin gante nke kayëte ka:

Simpaỹi (1.1-2)

Itama g'imac njasa pacah (1.3–2.3)

Itaka nte yënëɗ gë ɓulunda le rëhnayik (2.4-12)

Imaw̃ëhn (2.13–3.7)

Uhorot lakënde alind ufërën (3.8-22)

Itav wameh do ɗemal (4.1-11)

Mbetani vële horotëɗ had Këris (4.12-19)

Vicër gë vële hahnëndak va (5.1-11)

Simpaỹi rëkwa (5.12-14)

1

Simpaỹi

1 Ami Piyer, afaƴik Yesu Këris ỹa, herëhnëryiɗëhu w̃uhnë vële tëhnak do ye vëhneh sampëk hnë wayal Pon gë Galasi gë Kapaɗos gë Asi do gë Bitini vi. 2 W̃ënu ŋa Rëm ỹa tëhnaku had gante njëtëko koɓëri ka; gë Iƴir Ipacah ŋa pitirun soŋe lëw̃u. Ha, tëhnaku ɗanko aw̃aw̃ëhnahnuna Yesu Këris do pacënahnu g'icëlëvahn sat lëw̃u ỹa.

Araɓi ipërëna ŋa gë ƴam ỹa nkwënawu ɗus!

Itama nte wok cëmëɗina

3 Cëmbënëfuna ale ye W̃ën gë Rëm Ahwëhn fu ỹa Yesu Këris: hnë ikaỹëhnahn cankaf ntëw̃u hna, anagëkëfu g'ahaw̃ary g'imat Yesu Këris fagant vësëm, soŋe nuỹayin itama nte wok cëmëɗina, 4 do soŋe nuỹayin intëw̃ inte wok ɓëvëɗina muk, tonkëɗina, do igwam ntëw̃u ŋa cëvëɗina. Irac kwëtëhnëku mbin hna, 5 w̃uhnë vële keryëɗ gë fanka falëw̃u fa, gë fere ikwëtahn soŋe ipeh nte fëhwëtak tufëhna wati rëkwa hna. 6 Soŋe umë pëɓëryiw̃u uhnatah w̃a, lakënde soŋe wati roƴ tëfëka ahoroteyehniw̃u gë fop wasifa wayëkëhnahn. 7 Iỹi horot tufahnëɗ ikwëtahn hun ŋa paryi nke. Sanu ỹa koɗe përëkani, ɓare hwëɗëh hna nuɗe bi nkwamëk. Aki fëna ikwëtahn hun ŋa le ỹak hnëfak gë sanu ỹi njëkëhnahnik hnë fop wasifa wahorot hna, soŋe njëtahni njaw̃ëk. Tac fac le mbokajëɗ Yesu Këris ỹa, gë fere ikwëtahn hun ŋa nkeɗ iɗëwan, icëmb do idënën. 8 Ŋahnërunëha hara nulunahna, gaki kwëtahnërunëha hara nulunahna, do uhnatah hun w̃a camëk hafo le nkoyik koɗena tëfëtayi gë wanës, 9 kaɓi tëkën ŋa rëkënëɗun ile njëkëlehnëɗ ikwëtahn hun ŋa: umë ye ipeh walaw̃ary hun w̃a.

10 Koɓëri ŋa, wakila W̃ënu ŋa njëkëlehnëni paryi nuni hak W̃ënu ŋa pehëtëɗëhëhni vahnë va. Apëƴahnëniho soŋe iŋi peh nte njëɗaɗëhu W̃ën. 11 Wakila watac njëkëlehnëni njëtëni guve do hak ntiyaɗ irac. Iƴir Këris ŋa hnë vëhni nkeho, do pëƴahnëko koɓëri ŋa wahorot wale rëfëkawo nuỹa Këris ŋa do g'icëmb inte rëfiɗëha ŋa. 12 W̃ënu ŋa njëtëndanëkëhni waŋi wanës gena soŋe lëw̃ hni dënk, ɓare soŋe hun yëɗahnik. Doliỹi vëfëƴahn Wanës Wakasëk ŋa nësëhnënihu watac gë Iƴir Ipacah nte yëɗahnijik ambin ŋa. Do wamëleka ŋa dënk ñaɗëni ɗus njëtëni rac.

Imac njasa pacah

13 Soŋe umë ye, naharyin ile rëfëka aliwu ỹa, nëgaryin do kwëtëryin fop tama hun ŋa hnë uyëɗ ipeh nte yëɗaɗerun fac le mbokajëɗ Yesu Këris ỹa. 14 Maw̃ëhnëryina W̃ënu ŋa had vutah vupërën: Ant'arëfu viña vimeh waɓë koɓëri ŋa, wati nte nkorunëho ƴëtëluhna toña ŋa. 15 Ɓare had gante pacëk ale w̃acëku ka, w̃uhnë fëna geryin vëfacah hnë fop vankeya hun hna, 16 kaɓi kerik: «Geryin vëfacah, kaɓi ami pacëɓu.»✡

17 Hnë wayëfa hun hna, macëɗunëha «Apa» ale hitiŋëɗ ale-wo-le ile ntik ỹa hara dëbëndëlehnëlihëhnihna vahnë va. Soŋe rac ye, geryin vëlënën W̃ën, wati le yehahnërun nkal li. 18 Ankeya nte hnuỹarun gë vacërakëlo hun vi ƴiryeryëɗina karyënkw. Ɓare njëtërun, W̃ënu ŋa cosahnëk icos cankaf soŋe pehëtahnu hnë aŋi sifa nkeya. Dinahna gë viỹë vile fërëkaɗ, had sanu ma kori. 19 Ɓare pehëtëku gë sat fërën Këris ỹa, umë ale ye had fape fante wok kwëhnana dahëse w̃eh do ñoñ nuɗena ile wek. 20 W̃ënu ŋa tëhnakawo ani gë ntihahnënd ɗuniỹa ỹi, atufahnëka gaki hnë waỹi wawati wale ye warëkwa, soŋe hun. 21 W̃uhnë, paɓ gë Këris kwëtahnërunëha W̃ënu ŋa, umë ale vëhnëndanëka fagant vësëm do yëɗaka icëmb; aki kwëtëɗun ikwëtahn hun ŋa do itama hun ŋa W̃ën hna.

22 Maw̃ëhnërun toña ỹa do koyëna pacënërun vintaw̃ary hun va, alihahnu iŋahnël catah vëỹënta hun. Ŋahnëlëryin ɗus gë vëỹënta hun gë ntaw̃ary hun fop. 23 Nagirun hnë uwám hasëk, ule wok matina hnë uhnëɗa ule fuɗ ɓare ule w̃atik hnë uhnëɗa ule wok cëmëɗina: Wanës W̃ën waɓë kantëm. 24 Kaɓi,

«Mbahn ŋi nke had dël,

do fop icëmb dëwu ŋa had ufëtel dël;

dël ŋa kankëɗ do ufëtel ulëw̃u w̃a njoɗ;

25 ɓare unës Ahwëhn a nkoɗ kantëm.»✡

Uw̃i nës, Wanës Wakasëk wante fëƴayirun ye.

2

1 Doliỹi cañëtaryin fop ile w̃ek; antë arokaw̃una ahnë, antë ayewu vëhuruɓak, antë ayewu vëỹew̃ary, antë ahnësu wameh vëỹëntaw̃u. 2 Had fanul, ɓalëryiw̃u wambël wapacah wante ryavëɗ ntaw̃ary ɗanko, g'umë, ahnaỹëntiw̃u hn'ipeh hna, 3 kaɓi, had gante nësëk vikerëh ka: «andahërun gante nëŋëk Ahwëhn ka.»✡

Itaka nte yënëɗ gë ɓulunda le rëhnayik

4 Pëharyina Ahwëhn a Yesu. Umë ye itaka inte yënëɗ. Vahnë va cañëtaniha, ɓare W̃ënu ŋa tëhnaka, do nkwamahnëkawo. 5 W̃uhnë fëna, nkerun had wëraka wale yënëɗ wale yëryahnik cery nte nkehahnëk Iƴir Ipacah, soŋe ayehahnu ɓulunda facah vësëna wasaɗëha, soŋe asënahnu wasaɗëha gante ntehnëku Iƴir ka, do W̃ënu ŋa teɓaɗ soŋe Yesu Këris. 6 Ha, ntehnik hnë Vikerëh hna:

«Wëli, atëhnaɓu itaka nte hnëfak

do kwëtëɓu hn'inaw̃ Siỹo hna taka ndënkwëryënkw.

Ale hwëtëk ikwëtahn ntëw̃u ŋa hnë ỹalu

ƴëtëɗinahna muk usëfëhnah.»✡

7 Soŋe w̃uhnë vële hwëtahnëk, untënah. Ɓare soŋe vële wok vëhwëtahnëna va,

«Itaka inte cañëtaniho vëvëry vacery ŋa

vacak ye tame inte mbëryahnëk W̃ënu ŋa cery ntëw̃u ŋa fop.»✡

8 Do fëna ntehnik:

«Taka nte nkëw̃ëɗëni vahnë,

taka nte hëfëɗ.»✡

Nkëw̃ëɗëni vahnë vërac kaɓi vëw̃aw̃ëhnëna wanës W̃ënu ŋa do koyëna nuỹaɗëni ile pëhwëtaniniho ỹa.

9 Ɓare w̃uhnë, ɓulunda ile rëhnayik yerun, vësëna wasaɗëha ahnaw̃, ɓulunda facah, vahnë vële kwëhnëk W̃ën. Atëhnaku soŋe afëƴahnu vantiyehn vacamah vante ntik, umë ale w̃acëku asahnu mëhwëry hna, arënku humpen hucamah hudëw̃u. 10 Koɓëri ŋa, gelunohna ɓulunda, ɓare gaki ɓulunda W̃ën yerun; koɓëri ŋa ƴëtëlunohna ikaỹëhnahn W̃ën, ɓare gaki nuỹarun ikaỹëhnahn ntëw̃u.✡

11 Vëỹënta mën, w̃uhnë vële ỹahnëɓu ɗus, w̃uhnë vële ye vëhneh nkal li, vële ryëcalëɗ, nkaỹëtamu, tavëryin viña vimeh mbahn vinte w̃ëtaryëɗ ntaw̃ary hun. 12 Kwëhnaryin njasa përën fagant vële wok vëhwëtahnëlahna Këris; koyëna, lakënde mërahnëndënihu, ntehnëndëni vëw̃en yerun, afo njavëtëni vantiyehn vapërën hun va do cëmbëɗëniha W̃ënu ŋa fac le njijëɗ hna.

Imaw̃ëhn vësankaf

13 Soŋe Ahwëhn a, maw̃ëhnëryina asankaf-wo-asankaf: ahnaw̃ ale ye nkaf vësankaf fop, 14 do waguverëner vële paƴëk va soŋe korotehnëhni vële w̃enëɗ va do cëkwaryënihëhni vële liɗ ufërën va. 15 Kaɓi ile ñaɗ W̃ënu ŋa ye, vantiyehn hun vapërën va remënayehnëkëhni vëhnënkwah vële wok vëyëtëna iñë. 16 Geryin vahnë vële ye afaya, ɓare paya hun ŋa antë cow̃ wameh wante liɗun ŋa; geryin vëramp W̃ën. 17 Dënënëryinëhni vahnë va fop, ŋahnëryinëhni vëỹënta hun hn'ikwëtahn hna, maw̃ëhnëryina W̃ënu ŋa, dënënëryina ahnaw̃ a.

Imaw̃ëhn vëryokuŋ

18 Vëryokuŋ, maw̃ëhnëryinëhni vahnë vële ryokuŋehnëɗëhu, do dënënëryinëhni, gena vële fërënak do ryuñënanëɗëhu fo, ɓare gë vële fërëkak per. 19 Toña ye, ge mëkarun wahorot wale wok tëfëluhna, do ryuñënarun soŋe idënën W̃ën, rac ye nëfak paryi ỹa. 20 Iŋëhne cëmb yehëhna ge ɗuñënarun ɗaf soŋe ile w̃enërun ya? Ɓare ge ɗuñënarun waɗaf ŋa soŋe ufërën ile lirun ỹa, nëfak paryi ye haryënkw W̃ën hna. 21 Gena bi rac macëku W̃ënu ŋa? Kaɓi Këris fëna korotëk soŋe hun; atufëku nkaw̃ ŋa ɗanko arëfu vacëɓëtel vantëw̃u va.

22 «Umë dina la uw̃eh ryampo,

wëla hwënta ryampo tokana ahnë.»✡

23 Umë ale ỹew̃ik, maw̃ëna njew̃ëg, hnë horot lëw̃u hna nësëna ntini w̃eh, ɓare kwëtëk tama ntëw̃u ŋa hnë Ahitiŋ asatah hna; 24 umë ale, hnë mbahn dëw̃u hna, ndiɓëk wameh wadëw̃ fu ŋa kërëwa hna, ɗanko tavahnin wameh fu ŋa, do nkehahnin hnë uwám satah; umë ye ale sërehnik soŋe njërahnin. 25 Akwëyërunëho had wape, ɓare gaki mbokajërun gë cape aheryëherya, ayaw̃ walaw̃ary hun.

3

Vësëval va gë vësan va

1 W̃uhnë vësëval va fëna, tëfëka aw̃aw̃ëhnënduni vësan hun. Ge ntirun koyëna, vëryampo hnë vëhni, lakënde vëhwëtahnëna Wanës W̃ënu ŋa, ge njëkëni vankeya hun va, akwëtahnëɗëni. Do fop iỹin wëla nësëluhna, 2 kaɓi nuɗëni gante pacëk vankeya hun ka do tufahnëɗ untënah. 3 Ant'aryëñu igwamëna mbahn, had ryaỹ mul, ma liya wëkayët sanu, do cuɗa viỹi vëhambah ntaw̃i. 4 Hali, gwam hun ŋa tëfëka nke mbë ɓambery ntaw̃ary hun hna, mbë hakili hnëŋah do hwëhn ƴam. Iỹi sifa gwam përëkaɗina muk, do kwëhnak vëhni W̃ën hna nafa sankaf. 5 Koɓëri ŋa aki kayëtaɗëniho vësëval vëfacah vële hwëtëko tama dëw̃ hni ŋa W̃ën hna: ntënënëɗënihëhniwo vësan hni. 6 Aki nkeho Sara. Ntënënëkawo Abëraham; macëɗëhawo Ahwëhnu. W̃uhnë fëna nkeɗun had Sara ge ntirun ufërën hara ñoñ dakëluhna.

7 W̃uhnë vësan va fëna, paɓëryinëhni ɗus vësëval hun va do geryin ndampo fo, ɗënkwëtaryindën fanka hun fa këñëlahnëna gë fanka falëw̃ hni fa. Dënënëryinëhni, nuỹaɗëni had w̃uhnë uwám sër le njëɗand W̃ën. Diryin koyëna ɗanko wayëfa hun w̃a antë mbok memaỹehni.

Uhorot lakënde alind ufërën

8 Wëlin uhnës rëkwa lëmën: kwëhnaryin fop nahan ndampo fo, do gwëryëlëryin fëna. Ŋahnëlëryin ntëw̃ëlëw̃un had vahnë hun; geryin vahnë vëhnëŋah, do ɓanaryin haryënkw vëỹënta hun va. 9 Ge ahnë ntiku uw̃eh, antë aliguna uw̃eh; ge ahnë njew̃ëku antë ayew̃ëguna. Ɗëwanëhnëryindëna kwëlëkwël, kaɓi soŋe rac macahnëku W̃ënu ŋa, ɗanko ndëwahnu.

10 «Ale ỹaɗ ŋahn uwám

do nuỹa wafac wafërën

tëfëka mëk ryëw̃ lëw̃u hnë inës wameh

do w̃ës lëw̃u gë wanës wante rokaɗ,

11 ndarënd uw̃eh w̃a do ntind ufërën,

njëkëlehn ƴam ỹa do tëfëlehn g'intaw̃ary ntëw̃u fop.

12 Ahwëhn a keryëɗëhëhni vësatah va,

do vanëf vantëw̃u va hnëpaɗ wayëfa walëw̃ hni w̃a;

ɓare yëka Ahwëhn a niỹahnëkëhni vële liɗ w̃eh soŋe antë nke aỹew̃ alëw̃ hni.»✡

13 Mo liɗëhu uw̃eh ge kahnëndarun idi ufërën w̃a? 14 Lakënde ahnuỹawu wahorot kaɓi ufërën liɗun, mbetaɗun. Antë ntaku gë ahnë, do antë pëmpëhnahnu. 15 Ɓare ntënënëryina hnë wasakahn hun hna Këris had Ahwëhn a. Ge ahnë tëƴëku, këbënaryin ayabahnu itamahn nte hwëhnarun ŋa. 16 Ɓare diryin wajira fo do g'untënah, g'ikwëhna nahan përën, ɗanko vële hnësëɗ uw̃eh soŋe nkeya përën hun gë Këris ŋa cëfëhnëhni soŋe ile njew̃ënihu ỹa. 17 Ha, ge W̃ënu ŋa ñaɗ, apecek ahorot hnë wapërën wante liɗu ŋa g'ile horotëɗu hnë wameh wante liɗu ŋa. 18 Këris umë dënk korotëk hafo cëm hwënta ryampo fo soŋe wameh ŋa fop; umë ale wok menëna, acëmëk soŋe vahnë vëw̃en va. Ntiko koyëna ɗanko njiryeryahnu gë W̃ën. Paɓ g'imbahn ntëw̃u ŋa ndaw̃iko ɓare paɓ g'iƴir ŋa mbokaryijik wám hna. 19 Do njiko had iƴir pëƴahni imëk ntëw̃u ŋa wayir wale sëɗiko kaso hna, 20 vële woko vëw̃aw̃ëhnëlahna W̃ënu ŋa koɓëri ŋa, ante tufahnëɗëho ɗuñëna ntëw̃u ŋa wati nte ntiɗëho Nowe sisikulu ŋa. Vahnë vële fehëntiko w̃ënka va vëyaɓëlohna, mbëɗ gë vërar fo nkeniho. 21 Waŋi w̃ënka yeho had yarya le fehëtëɗëhu gaki ỹa. Iỹi yarya, gena iɗag ronk mbahn. Hali, dahëse ye le rufahnëɗ mëta imac W̃ën g'inahan përën. Rac fop ntiyaɗ gë fere ɓëhn Yesu Këris, 22 umë ale haƴëk ambin do lañak farëhw W̃ën hna. Wamëleka ŋa, gë vësankaf va, gë fop vëỹi vëỹëntaw̃ vile hwëhnak fanka ambin hna maw̃ëhnëniha.

4

Itav wameh

1 Atac, kaɓi Këris korotëk mbahn ntëw̃u hna, w̃uhnë fëna, kwëhnaryin nahan ndampo fo gë umë. Gena bi ale horotëk mbahn ntëw̃u hna ravëk wameh ŋa 2 ɗanko, hnë wafac wale wojëka w̃a nkal li, uwám lëw̃u w̃a nke gante ñaɗ W̃ënu ka, do tav wëɓal wameh wëɓa vahnë? 3 Gwërënkehu wati idi had gante ñaɗëni ntini vahnë vële wok vëyëtëlahna Këris va: aki fo nkeyarëɗëni, tëfëɗëni wëɓal wameh, andëw̃ëɗëni, atokëɗëni ɗëcët do ceɗëni ɗëcët uñen ɓulunda hna, cëmbëɗëni waravahn wasëfëhnahnah. 4 Gaki, kaɓi goluhna arëfëlëndu, gë vële wok vëhwëtahnëna va, hnë vankeya vameh ɗëcët hna, apëmpëhnahnëkëhni, do anjew̃ëɗënihu. 5 Ɓare afo nkabahnëni haryënkw W̃ën hna wante ntini ŋa. Akëbënak kitiŋëhni vële wok gë vële sëmëk per. 6 Soŋe umë ye vësëm va fëna pëƴayini Wanës Wakasëk ŋa. Akitiŋini paɓ g'imbahn ŋa had vahnë va fop, ɓare gaki koɗëni nkeni paɓ g'Iƴir ŋa had W̃ënu ŋa.

Gante tëfëka ndemalëndëni vële hwëtahnëk va

7 Wapuya ɗuniỹa ŋa pëŋajëk! Soŋe rac, tëfëka ayewu vëseryah, do nëgëtëryin wahakili hun w̃a ɗanko aholu ayëfahnëndu. 8 Ile ỹak nëfak ỹa, ŋahnëlëryin ɗus, kaɓi iŋahn ŋa tavëhnëɗ wameh waƴaɓah. 9 Ƴotoyehnëlëryin hnë watere hun hna g'uhnatah. 10 W̃ënu ŋa njëɗaku wafere aryemalëndu gë vëỹënta hun va. Geryin had vëryokuŋ vëfërën vële hoɗ paɓëni wayëɗ wanëmpëlah W̃ën. 11 Age ahnë nësëɗ, wanës wadëw̃u ŋa nke wëɓa W̃ën; ge ahnë ndemaɗëha aỹëntaw̃, uryema lëw̃u w̃a nke gë fop fanka fale njëɗaka W̃ën fa, ɗanko, paɓ gë Yesu Këris, W̃ënu ŋa cëmbi hnë fop, umë ale hwëhnëk icëmb do imëk soŋe kantëm. Nke koyëna!

Mbetani vële horotëɗ had Këris

12 Vëỹahnik mën, antë pëmpëhnahnu gante njëkëhnahnëɗerun gë wahorot wahambah ki. Antë ahnahaw̃u waŋi tëfëlahna tëki. 13 Ɓare natëryiw̃u kaɓi nkentahnirun uhorot Këris hna, ɗanko fac le nuhandëni vahnë icëmb ntëw̃u ŋa natahnu paryi. 14 Mbetarun ge njew̃ëɗerun kaɓi vërëfal Këris yerun, kaɓi Iƴir icëmb, Iƴir W̃ënu ŋa, hnë w̃uhnë nke. 15 Ahnë-wo-ahnë hnë w̃uhnë antë korot kaɓi aryaw̃ vahnë, ale ma aw̃en ye, ma kaɓi ale yentahnik wëɓa vëỹëntaw̃ ye. 16 Ɓare ge ahnë korotëɗ kaɓi kwëtahnëka Këris, antë cëfëhna; hali, camehna W̃ënu ŋa fo had gante ntehnëɗëni vahnë ka ava Këris ye.✡ 17 Wati kitiŋ ŋa tëkik, do pëgwëhnahnëkëhni vahnë W̃ën va. Do ge pëgwëhnahnëkëfu, hak puhnaɗëhëhni vële w̃ëỹëk vëhwëtahnëna Wanës Wakasëk W̃ënu ŋa? 18 Had gante nësëk Vikërëh ka:

«Ge ipeh vësatah va ntakëk,

hak nkeɗëhëhni vëyapah va

do vëw̃en va?»✡

19 Koyëna, vële horotëɗ kaɓi maw̃ëhnëni iña W̃ënu ŋa njëɗaniha aỹahan ahahnëndak a vintaw̃ary vidëw̃ hni va, do nkoɗ ntindëni ufërën w̃a.

5

Vicër gë vële hahnëndak

1 Doliỹi vicër vile ye fagant hun va hnësëhnëɗëfu. Ami dënk acër yeɓu had w̃uhnë; seɗe yeɓu hnë wahorot Këris hna, do nkentahnëɗeɓu hnë icëmb nte rufande. Wëlin wante rëƴëɗëmu ŋa: 2 Keryëryin ntega nte kwëtehnahnëku W̃ënu ŋa, ayëkanduni hara gena forosima, ɓare afaya fo, had gante ñaɗ W̃ënu ka, gena soŋe avetahnu, ɓare kaɓi ñaɗun paryi. 3 Antë aryëcëtahnuni ucankaf hun ŋa vahnë vële hwëtehnahnirunëhëhni va ɓare diryin gante tëfëtalahnëɗënihu ntega ka. 4 Do ge Asankaf vëheryëherya va karyëtajëk, njëɗaɗëhu pënkw ahnaw̃, nte wok përëkaɗina, soŋe imëk.

5 Koyëna fëna, vëjar, dënënëryinëhni vicër va. Do w̃uhnë fop, hnë nëŋëla hun hna, cuɗaryin iɓana, kaɓi Vikerëh va ntehnëk:

«W̃ënu ŋa ñew̃ëkëhni vële hnaỹënaɗ va, ɓare tufëɗëhëhni përëna dëw̃u ŋa vële vanaɗ va.»✡

6 Awa, ɓanaryin haryënkw fanka sankaf W̃ënu ŋa, ɗanko naỹënahnu hnë wati le tëhnak hna. 7 Do tavëryin gë umë fop wafëmpëhnahnah hun w̃a, kaɓi paɓëku.

8 Nëgaryin, do kwëtëryin hakili! Kaɓi aỹew̃ hun a, Sintani ỹa, yasëlehnëɗ had vësëhn ile ryekaɗ, yëkëlehnëɗ ale tokëɗ. 9 Kahnëndaryin, ƴaw̃ënaryin hnë ikwëtahn hna, kaɓi njëtërun vële hwëtahnëk nkal li fop va iỹi horot nuɗëni vëhni fëna.

10 Wahorot hun w̃a ɓiỹëɗina. W̃ën, ale hwëhnëk vifërën fop, macëku soŋe ayentahniw̃u hn'icëmb ntëw̃u kantëm hna kaɓi mbëmënkëlërun gë Yesu Këris. Umë dënk matëndëɗëhu, njaw̃ënëɗëhu, njëɗaɗëhu fanka fale hamëhnaỹehnëɗëhu fa do koɗeluhna ahëfiw̃u. 11 Araɓi imëk iŋa nke gë umë soŋe kantëm! Nke koyëna.

Simpaỹi rëkwa

12 Silëve* ryemako herëhnëryiw̃u iŋi kayëte. Ge ami ye, aỹënta fu ahahnëndak ye. Kamënaỹehnëmu, do pëƴamu rac ye ipërëna paryi W̃ënu ŋa. Ƴaw̃ënaryin hnë iŋi përëna.

13 Vële hwëtahnëk ye Babilon va nkaỹëryinihu, W̃ënu ŋa tëhnakëhni had w̃uhnë. Ajë mën hnë kwëtahn hna Marëk nkaỹëryiku fëna. 14 Gaỹëryinëhni vële hwëtahnëka Yesu va g'iŋahn nte rufande vëỹënta hna. Nuỹaryin ƴam ỹa, w̃uhnë vële kwëhnëk Këris va fop!

✡ 1:16 1.16: Soŋe Walevi 19.2

✡ 1:25 1.25: Esayi 40.6-8

✡ 2:3 2.3: Wahnëw̃ 34.9

✡ 2:6 2.6: Esayi 28.16

✡ 2:7 2.7: Wahnëw̃ 118.22

✡ 2:8 2.8: Esayi 8.14

✡ 2:10 2.10: Ose 1.6,9; 2.1,23,25

✡ 2:22 2.22: Esayi 53.9

✡ 3:12 3.12: Wahnëw̃ 34.13-17

✡ 4:16 4.16: Vantiyehn 11.26

✡ 4:18 4.18: Wanira 11.31

✡ 5:5 5.5: Wanira 3.34

* 5:12 5.12 Silëve w̃acik fëna Silas.

2 Piyer

1

2

3

Kayëte kigëna mba Piyer

Wade yehëhna hnë iŋi kayëte

Afaƴik Piyer ŋa herëk iŋi kayëte wati nte kobëko gë icëm ntëw̃u (mpëd yëbëlan bëhn wafëhw imbëɗ g'iryaw̃ g'imbëɗ gë bëhn wafëhw imbëɗ g'iryaw̃ g'imbëɗ gë wahnah (65-69) ga ndëcëk hnagi Yesu ỹa). Kerëhnëkëhni vële hwëtahnëk va ɓare ƴëtëlëfuhna bi ne nkeniho. Niraɗëhëhni soŋe vëharaŋ wamër va. Andënkwëtehnëɗëhëhni gante nkwënëɗëni ikwëtahn dëw̃ hni ka do ikwëtahn dëw̃ hni ŋa kahnëk hn'ile njaw̃ëk. Yesu mbokajëɗ do atëfëkëhni kahnëndani hnë umë.

Wëlin wanës wakwëhn nafa hn'iŋi kayëte: gë fere, kila, vëharaŋ wamër, iƴët.

Wëlin gante nke kayëte ka:

Simpaỹi (1.1-2)

Gante tëfëka nkeni vële kwëhnëk Këris va (1.3-11)

Kahnëndaryin hnë vile haraŋirun hna (1.12-21)

Soŋe vële haraŋëɗ wamër va (2.1-22)

Paryi Yesu mbokajëɗ (3.1-18)

1

Simpaỹi

1 Ami, Simo Piyer*, aryokuŋëhn do afaƴik Yesu Këris, herëhnëɗëhëhni aki vahnë vële njëɗak W̃ën ikwëtahn nte hëñëk gë ntëw̃ fu ŋa. Usatah Yesu Këris, umë ale ye W̃ën fu do Afehët, yëɗaku iŋi kwëtahn.

2 Araɓi ƴam ỹa g'ipërëna W̃ënu ŋa nkwënaw̃u ɗus, gë fere iƴët W̃ënu gë Yesu Ahwëhn fu ỹa.

Imac do itëhna W̃ën

3 Gë fanka falëw̃u fa W̃ënu ŋa njëɗakëfu fop ile valëkëfu ỹa soŋe nkehahnin gante ñaɗ ka. Antik rac gë fere uyët ule hwëhnayinëk soŋe lëw̃u, umë ale w̃acëkëfu gë icëmb do g'ipërëna camah ntëw̃u ŋa. 4 G'icëmb do g'ipërëna tac W̃ënu ŋa anjëɗakëfu viỹë vihnëfak gë vifërën had gante ntehnëko koɓëri ka. Antik gë fere vëỹin, soŋe afehëtahniwu hnë viña vimeh iỹi ɗuniỹa vile fërëkahnëɗëhëhni vahnë, do ayentahniw̃u ile nke W̃ënu ŋa.

5 Soŋe umë ye kamënaryin awënu kwëtahn hun hna ipërëna camah; hnë ipërëna camah hna gwënëryin uyët W̃ënu ŋa; 6 hnë uyët W̃ënu hna gwënëryin imëk vankaf hun; hnë imëk vankaf hun hna gwënëryin iɗuñëna; soŋe iɗuñëna ŋa gwënëryin nkeya nte ñaɗ W̃ënu ŋa; 7 hnë nkeya nte ñaɗ W̃ënu ŋa gwënëryin iŋahnël hun ŋa; hnë iŋahnël hun hna gwënëryin iŋahn W̃ënu ŋa. 8 Kaɓi, ge kwëhnarun vaŋi vankeya, do ge pëlëk vënkahn va hnë w̃uhnë, antëw̃ëɗun vifërën do ndokuŋëɗun ɗus do iƴët hun Ahwëhn fu Yesu Këris nkwënaɗ. 9 Ɓare ale wok kwëhnana vaŋi vankeya va, nke had ale w̃ëpëk; nuɗina ɗus. Andënkwëk W̃ënu ŋa njaryëka wameh waɓë koɓëri ŋa.

10 Soŋe rac ye, vëỹënta mën, kamënaryin aliwu imac gë itëhna W̃ënu ŋa njaw̃ g'ahaw̃ary hnë w̃uhnë. Kaɓi ge ntirun koyëna, ƴoɗiluhna muk hnë wameh hna. 11 Aki W̃ënu ŋa kacaɗëhu g'afërën Naw̃ nte wok puɗina muk mba Ahwëhn fu do Afehët fu Yesu Këris hna.

Vële hnuk icëmb Këris

12 Soŋe rac ye, lakënde ayëtu vëỹin fop, do fëna ahahnëndawu hnë toña le wëryërun ỹi, nkoɗëfu ryënkwëtehnëndu kwëlëkwël. 13 Catanëko, age cëmëla, andënkwëtehnëɗëmu soŋe wow̃u vëhnëgak. 14 Kaɓi njëtëɓu ɓiỹëɗina cëmëɗëfu, had gante tufëko Ahwëhn fu Yesu Këris. 15 Ɓare ntiɗëfu fop soŋe wow̃u aryënkwëtahnëndu kwëlëkwël vëỹin age cëmëɓu.

16 Ante pëƴaỹirunëho ŋa Ahwëhn fu ỹa Yesu Këris mbokajëɗ gë fanka, gena wëhnantul wahnahar nësëhnirunëho. Ɓare nuɓun inaỹ ntëw̃u ŋa gë vinkër vintëw̃ fu va. 17-18 G'umë nkeɓunëho kuŋ pacah hna, wati nte ntënënëkawo do cëmbehnëkawo W̃ënu ŋa Rëm ỹa. Wati rac, hnë Icëmb Camah ntëw̃u hna, W̃ënu ŋa nkwëryëndanëka kopa lëw̃u ỹa, ntehn: «Aỹi ajë mën ye ale ỹahnëɓu ɗus. Hnë umë natëɗëho.»✡ Do kopa rac, fuhnë dënk nkwëryëɓun matind ambin.

19 Do fëna, tamahnëɗëfun g'ahaw̃ary wanës wakila W̃ënu ŋa. Anjivënëɗun ge kwëtarun vintaw̃ary hun hna, kaɓi nke had lampu le fëɗik hnë umëhwëry hafo Fac ỹa tëki, do Këris, ikol sampërënkoli ŋa, pëtën wasakahn hun w̃a. 20 Ani gë iỹin fop, njëtëryin ɗus: wanës wakila hnë Vikerëh hna matina vinahan vidëw̃ hni hna dënk. 21 Kaɓi pëgw koɓëri ŋa, wanës W̃ënu ŋa matina hnë ahnë. Ɓare Iƴir Ipacah ŋa liɗëhëhni vahnë va nësëni wanës wante w̃atik W̃ën hna.

2

Vëharaŋ wamër

1 Koɓëri ŋa, hnë ɓulunda Isërayel hna nkeniho wakila wamër. Aki fëna, vëryampo matëɗëni fagant hun, do ntehnëɗëni vëharaŋ ye, ɓare ile karaŋëɗënihëhni vahnë va gena toña. Nësëhnëɗënihu wajira fo wamër wante sëvehnëɗ vahnë, do ŋwëỹëɗëniha Aharaŋ ale sosahnëk wameh wadëw̃ hni. Soŋe umë ye icëv ntëw̃ hni ŋa tëkiɗ ñap, do vëhni lik. 2 Vëyaɓah tëfëɗënihëhni hnë ndakëntal meh, antiɗënihëhni vahnë va njew̃ëni nkaw̃ toña ŋa. 3 Do iŋahn dëw̃ hni kori ŋa ntiɗ nësëndëni paɓ gë w̃uhnë wëhnantul wale ntini vëhni dënk, ɗanko tokanihu. Ɓare ambiỹëk ga cëɓik kiti lëw̃ hni ỹa, napëɗina, do ɓiỹëɗina ɓëv dëw̃ hni ŋa tëkiɗ!

4 Njëtërun, W̃ënu ŋa kaỹëhnahnëlahna gë wamëleka wante w̃enëk ŋa, ɓare ntabëkëhni hnë umëhwëry vë janáma*, ñabehnëkëhni gë vankënca hafo fac kitiŋ ŋa. 5 Kaỹëhnahnëlahna gë ɗuniỹa sër ỹa, ɓare atëvehnëko w̃ënka wacankaf hafo w̃ac w̃a kohnëhni fop vële wok vëlënënëlahna W̃ën va. Nowe, umë ale fëƴaɗëhëhniwo vahnë ile satëk, gë vahnë mbëɗ gë vëhi vëỹëntaw̃ fo fehëtiko.✡ 6 Akitiŋëk fëna vankol, Sodom gë Gomor; apëɗëk vankol vatac hafo nko ɓëhn fo. Iỹi dahëse vahnë vële wok vëlënënëlahna W̃ën va ye, soŋe tufini ile hnapëɗëhëhni ỹa.✡ 7 Ɓare pehëtëka Lot, umë ale yeho ahnë asatah. Lot nuɗëhëhniwo vahnë vëvë vankol vatac vële wok vëlënënëna sariya ỹa do liɗëho ndakëntal meh, do mbërehnëɗëhawo ɗus hnë ntaw̃ary ntëw̃u hna. 8 Ha, aỹi asatah, ale yeho fagant lëw̃ hni, nuɗëhëhniwo do nkwëryëɗëhëhniwo fac-wo-fac, ntaw̃ary catah ntëw̃u ŋa korotëɗëho soŋe vantiyehn meh vante nkok ñaɗina sariya va.✡ 9 Vëỹin rufahnëɗ Ahwëhn a njëtëk gante pehëtëɗëhëhni hnë uhorot vële wawëhnëɗëha va, do njëtëk gante tavëɗëhëhni vële wok vësatëna va koroteỹehnahnini fac kitiŋ hna, 10 kas vële rëfëɗ viña vimeh mbahn vinte ronkënëɗëhëhni, do ỹew̃ëk ucankaf.

Vëharaŋ wamër va tamani ɗëcët, dakëɗilëlihna njew̃ënihëhni vële ye ambin cëmb hna. 11 Wëla wamëleka wante lëɓëkëhni imëk gë fanka fa waryëkënalohna njew̃ënihëhni haryënkw Ahwëhn a. 12 Ɓare vëỹi vahnë, had wulaw̃ wahnënkwah nkeni, wale hnagik soŋe pëlaỹini do ndaw̃ini fo. Njew̃ëɗëni ile nkoni vëyëtëna do had wulaw̃, vëhni fëna ndaw̃ëɗeni; 13 aki uhorot cosëɗeni soŋe fop ile koroteỹehnënihëhni viỹënta hni va. Rëk tëkatëndëni uhnatah lëw̃ hni g'idi waɓal wameh wadëw̃ hni g'anent pir tase vahnë fop; g'uhnatah ntiɗëni ile rokaɗ ge njini vambënt hun hna; wëdahëse waw̃eh nkeni wale ronkënëɗ. 14 Fop vinahan vidëw̃ hni va soŋe vësëval ye. Vëravëɗina idi wameh ŋa, do tokaɗënihëhni vële wok vëyaw̃ënëna nkaw̃ Këris ŋa. Vësan vële rëk mbalëɗ ɗëcët ye. Vëhni W̃ënu ŋa ndëwanëhnëkëhni w̃eh! 15 Atavëni nkaw̃ catah ŋa do cëvëni. Nkaw̃ Balam, ajë Bosor ỹa, tëfëni, umë ale ỹaɗëho cosi soŋe ntihahn wameh ŋa.✡ 16 Ɓare curiko soŋe wameh watac: fali fale wok koɗina nës nësahnëkawo gë kopa ahnë, soŋe tavëtehna kila Balam waŋi wanënkwah wante ñaɗëho nti ŋi.✡

17 Vële haraŋëɗëhëhni vahnë wamër va, had wahaƴalin waguhah nkeni; had viŋar vinte campehnëk sël w̃eh nkeni fëna. W̃ënu ŋa pëhwëtanëhnëkëhni ỹëw̃a hn'ile mëhwëryëk ɗus hna. 18 Nësëɗëni wanës wante wok kwëhnana nafa, do mbalëtahnëɗëni viña vimeh vimbahn gë ndakëntal meh soŋe tokanihëhni vële sahnik takan va fagant vële wok lëɗëk wameh hna. 19 Ntehnëɗënihëhni koɗëni nkeni afaya do vëhni dënk vëramp iña inte vëvehnëɗëhëhni nkeni. Kaɓi ale-wo-ale nke aramp iñë ile w̃ëkëka. 20 Vahnë va pehëtini hnë viỹë vëvë nkal vile ronkënëɗ vi kaɓi njëtëniha Afehët a, Ahwëhn fu Yesu Këris. Ɓare, ge viña vimeh vimbahn vambë koɓëri va mbok pëlahni do mëkëhni, wapuyala wadëw̃ hni ŋa meɗ ntëbi gante nkeho wapëgwala ka. 21 Pecehnakëndëhëhniwo vëhni antë njëtëni nkaw̃ catah iŋa, g'ile njëtëɗëni do niyahnëni kwëɗa pacah nte karaŋiniho ŋa. 22 Ile rëkatëkëhni ỹi tufahnëk ile nësëko ỹa toña ye: «Ive ỹa mbokëɗ tok ile nkurëk ỹa»; do iỹin fëna: «Mpëhëmpëh ŋa ge njaryik mbokëɗ kërëŋëta wadaɓ hna.»✡

3

Ahwëhn a njijëɗ

1 Vëỹahnik mën, wëlin kayëte kigëna nte herëhnëmu ŋa. Hnë vakitak, ndënkwëtehnëɗëmu wante haraŋirunëho ŋa ɗanko hnëgët hnë wahakili hun hna nahan catah. 2 Ɗënkwëtaryin wante nësëni koɓëri ŋa wakila wapacah ŋa, gë kwëɗa Ahwëhn a, Afehët a inte karaŋënihu vëfaƴik hun va.

3 Ƴëtëryin ten waŋi: hnë wafac warëkwa hna, vahnë yijëɗ ndasëni viỹë vëva W̃ën va. Viña vimeh vidëw̃ hni va liyehnëɗëhëhni rac. 4 Ndasëɗënihu ntehnatëndëni: «Yesu dehnëna bi mbokajëɗ? Ne lë nkeha? Warëm fu w̃a cëmëni, ɓare ñoñ gwëcëtana koɓëri ga ntihahnik nkal ŋi!» 5 Ɓare nkehëhna ani iñë ile ndënkwëni wakwëhnampër: koɓëri ŋa, W̃ënu ŋa g'uhnës lëw̃u ntik ambin ŋa g'inkal iŋa. Pitëndëlehnëk nkal ŋa gë w̃ënka ŋa, do gë fere w̃ënka ntik nkal iŋa. 6 Do fëna gë fere w̃ënka watac macënëk do mbëvehnëk nkal mbë koɓëri ŋa. 7 Uw̃i hnës dënk va W̃ën penak ambin g'inkal mbë gaki ŋi soŋe hwëɗëh ha njij pëɗ vëỹi vi. Ambin ŋa g'inkal ŋa kwëtik hafo fac kitiŋ ŋa nte mbëvehnëɗeni vëỹew̃ W̃ën va.

8 Ɓare, w̃uhnë, vëỹahnik mën, nke iñë ryampo ile wok tëfëlahna aryënkwu: soŋe Ahwëhn a, fac ryampo nke had wabëhn wuli, do wabëhn wuli nke had fac ryampo.✡ 9 Vëryampo ntehnëɗëni Ahwëhn a ñapëk gë idi ile nësëk ỹa, ɓare gena rac. Anduñënanëhnëkëfu, kaɓi ñaɗina wëla aryampo mbëv. Hali, ile ñaɗ ỹa ale-wo-ale tav wameh wadëw̃u ŋa.

10 Fac le mbokahniɗ Ahwëhn fu ỹa naŋëtëɗëhëfu had ale. Fac rac, kopa samah w̃ëryëɗe, ambin ŋa namb ŋa nambëɗe, do viỹë vile yehëhna hnam va mbëvehnëɗe. Nkal ŋa gë fop vile yehëhna va kitiŋëɗeni.

11 Kaɓi aki mbëvehnëɗe fop viỹë vi, awa doliỹi ƴëkëryin ɗus hak nkeɗ uwám hun w̃a! Tëfëka afacu do ahwëhnawu nkeya nte ñaɗ W̃ënu ŋa, 12 g'inap fac W̃ënu ŋa, g'idi fëna fop soŋe tëki koɓëri fo. Fac rac hwëɗëh ha mbëvehnëɗ ambin ŋa, do fop viỹë vëvë ƴaŋ vi casëɗ. 13 Ɓare W̃ënu ŋa nësëk mbiỹëk antiɗ ambin kasëk, nkal kasëk, do usatah fo yeɗ hnam. Rac hnapëɗen.

14 Awa, vëỹahnik mën, soŋe umë ye, kaɓi fac rac napëɗun, diryin fop soŋe ayewu haryënkw W̃ën hna vahnë vële wok vëhwëhnana dahëse w̃eh, vahnë vële wok vëhwëhnana ile niraɗeni, vahnë vële hwëhnak ƴam. 15 Kwëtaryin iỹin vankaf hun hna: soŋe iɗuñëna Ahwëhn a hoɗerun afehëtaryiw̃u, had aỹënta fu Pol, g'usery ule njëɗaka W̃ënu ŋa, nësëhnëku vëkayëte vantëw̃u hna. 16 Koyëna nësëk fëna hnë fop vëkayëte vantëw̃u hna. Nke viỹë vële lakëk gwëry vëkayëte vantëw̃u hna, do vahnë vële wok vëyëtëna iñë, do ikwëtahn dëw̃ hni ŋa ƴaw̃ëna, kumpëtëɗëhëhni, had gante ntiɗëni ka hnë Vikerëh viñëntaw̃ ka. Aki mbëvëɗëni vëhni dënk.

17 Vëỹahnik mën, w̃uhnë dënk, tame njëtërun waŋi. Awa, soŋe umë kwëtëryin hakili, ɗanko antë ayentahniw̃u hnë idënt vëỹew̃ W̃ënu va do aki do ɗanko antë cëvaryu iƴaw̃ ikwëtahn hun ŋa. 18 Ɓare naỹëryin g'ahaw̃ary hnë ipërëna g'iƴët Ahwëhn a, Afehët fu Yesu Këris hna. Araɓi kwëhn icëmb ŋa gaki do gë kantëm! Amina.

* 1:1 1.1 Simo Piyer: hnë vëkayëte vëndaw̃ Simo w̃acik Simeỹo.

✡ 1:17-18 1.17-18: Matiye 17.1-5; Marëk 9.2-7; Lik 9.28-35

* 2:4 2.4 Janáma: Gë wagërek ŋa janáma w̃acik Tarëtar.

✡ 2:5 2.5: Wapëgwala 6.1–9.28

✡ 2:6 2.6: Wapëgwala 19.1-35

✡ 2:8 2.8: Wapëgwala 19.1-19

✡ 2:15 2.15: Vaker 22

✡ 2:16 2.16: Vaker 22.4-35

✡ 2:22 2.22: Wanira 26.11

✡ 3:8 3.8: Wahnëw̃ 90.4

1 San

1

2

3

4

5

Kayëte ndënkwëryënkw mba San

Wade yehëhna hnë iŋi kayëte

Ale herëk iŋi kayëte ŋa tufëhnana ɓare namu cery sali ŋa ntehnëk Afaƴik San herëk. Kerëk yëbëlan bëhn wafëhw imbëɗ gë wahi do gë bëhn keme (70 gë 100) ga ndëcëk hnagi Yesu. Kerëhnëkëhni vële hwëtahnëk do waỹëmpayehnik gë vakaraŋa vakaw̃ary, ñaɗ ŋaw̃ëtëhni gë ikwëtahn paryi Këris ŋa. Kerëhnëkëhni soŋe kamënaỹehnëhni do nko mbëmënkëlëni vëhni do nkoni kahnëndani gë Yesu Këris. Rac tëfëka ntini g'iña vëỹëntaw̃. Tëfëka fëna njolaryëni vinahan vinte wok gena toña do kehani wameh ŋa.

Iŋi kayëte nësëɗ soŋe ɓëmënkël nte rëfëka kwëhnani vële hw̃ëtahnëk va gë Yesu Këris, do gë ɓëmënkël ntëw̃ lëw̃ hni; nke hnë humpen hna kaɓi W̃ënu ŋa humpen ye. Ge ñaɗëni ntini rac tëfëkëhni njasëni hnë ikwëɗa iŋahn hna. Vëỹew̃ Këris va ye vëw̃ër vële yahëtak Yesu ye Këris ỹa do paryi njijëko hn'imbahn. Ɓare vële hwëtahnëk va tëfëka kwëhnani nkeya vutah W̃ën paryi iŋahn hna. Afo mëkëni këncëtëlehnëni dënt ŋa gë toña ỹa. Ikwëhn W̃ënu ŋa fëhnëtanëk ŋahnihnëk, kaɓi W̃ënu ŋa iŋahn ye. Ikwëtahn ye imëk ŋa.

Wëlin wanës wakwëhn nafa hn'iŋi kayëte: Toña, ɗuniỹa, vutah, iŋahn, humpen, wameh, akwëɗa, uwám.

Wëlin gante nke kayëte ka:

W̃ënu ŋa humpen ye (1.1–2.6)

Akwëɗa kasëk (2.7-17)

Vële ỹew̃ëka Këris va gë vutah W̃ën va (2.18–3.10)

Iŋahnël ntëw̃ lëw̃ fu (3.11-24)

Gante njavëtëɗe Iƴir W̃ën (4.1-6)

W̃ënu ŋa iŋahn ye (4.7-21)

Imëk fu hnë ɗuniỹa li (5.1-21)

1

Kayëte ndënkwëryënkw nte njëɗahnëk San

1 Kerëhnëryiɗerun soŋe Wanës, wante yëɗahnëɗ uwám paryi. Ani nkeho koɓëri hnë wapëgwa hna. Nkwëryëɓun do nuɓun gë vinkër vidëw̃ fu va dënk, njëkëɓun wapacëk do ñakëɓun gë wëɓák wadëw̃ fu ŋa. 2 Ha, uwám rac tufëhnak. Nuɓun, waseɗe walëw̃u w̃a yeɓun do pëƴaɗerun uwám usër ule yeho gë Rëm ỹa do ule rufëhnakëfu. 3 Ile hnuɓun do wëryëɓun ỹa umë ye ile fëƴaɗerun ỹi gante koɗen mbëmënkëlin hn'ikwëtahn hna, ndanko fo; do ibëmënkël fu ŋa ibëmënkël gë Rëm ŋa ye do gë Aju Yesu Këris. 4 Kerëhnëryiɗerun waŋi soŋe uhnatah fu w̃a padahn.

W̃ënu ŋa humpen ye

5 Wëlin wante pëƴahnëk Yesu Këris, wante wëryëɓun do fëƴaɗerun ŋa: W̃ënu ŋa humpen ye do iw̃ëhëryah gena hnë umë. 6 Ge ntehnëɗen gë umë mbëmënkëlinëk do njasatënden hn'umëhwëry hna, mërëɗen do diɗenëhna gante nke toña ka. 7 W̃ënu ŋa humpen hna nke. Ge fuhnë fëna, hnë humpen hna njasëɗen, awa mbëmënkëlinëk. Do sat Yesu Aju ỹa pacënëɗëhëfu wameh ŋa fop. 8 Ge ntehnëɗen kwëhnayilënëhna wameh, vankaf vantëw̃ fu va dënk rokaɗen do toña ỹa gena hnë fuhnë. 9 W̃ënu ŋa ahahnëndak do asatah ye. Ge putayinëk wameh fu ŋa, koɗen tamahnina umë: tavëhnëɗëhëfu wameh fu ŋa do pacënëɗëhëfu hnë urumpak hna fop. 10 Ge ntehnëɗen menilënëhna, aw̃ër liɗenëha W̃ënu ŋa do wanës wadëw̃u ŋa gena hnë fuhnë.

2

1 Vutah mën hn'ikwëtahn hna, kerëhnëryiɗëmu waŋi soŋe ahnë antë nti wameh. Ɓare ge ahnë ntik, kwëhnayinëka ale hnësëhnëɗëhëfu ɗarël Rëm hna: umë ye Yesu Këris, asatah a. 2 Umë ye saɗëha soŋe itavëhn wameh fu ŋa, gena soŋe wadëw̃ fu fo ɓare fëna wëɓa vëvë ɗuniỹa vi fop.

3 Ge maw̃ëhninëk vakwëɗa vantëw̃u va, koɗ pacëfu njëtinëka. 4 Ge ahnë ntehnëk: «Njëtëɓuha», hara dënënëɗina vakwëɗa vantëw̃u va, ahnë arac aw̃ër ye, toña ỹa gena hnë umë. 5 Ɓare ale w̃aw̃ëk wanës wadëw̃u ŋa, iŋahn W̃ënu ŋa padëk hnë umë. Koyëna njëtëɗen gë umë nkeyinëk. 6 Ale hnësëk gë umë nkeni kwëlëkwël tëfëka kwëhna ankeya nte kwëhnako umë ŋa.

Akwëɗa kasëk

7 W̃uhnë vële ỹahnëɓu ɗus, gena akwëɗa kasëk herëhnëɗëmu, akwëɗa cër nte hnuỹarun koɓëri ŋa ye. Aŋi kwëɗa cër ye wanës wante rëkërun awëryu ŋa. 8 Gë cape ndaw̃, akwëɗa nte herëhnëɗëmu kasëk ye: toña akwëɗa tac hnuyik hnë Yesu do hnë w̃uhnë fëna. Ha, umëhwëry ŋa ƴiŋa njiɗ do humpen paryi ha tëk pët. 9 Ge ahnë ntehnëk: «Humpen hna nkeɓu», ñew̃ata aỹëntaw̃u ỹa ale mbankëni hn'ikwëtahn hna, ahnë arac hnë umëhwëry hna nkok. 10 Ale ỹahnëka aỹëntaw̃u ỹa hnë humpen hna nkok, do ñoñ gena hnë umë ile yojëɗ wameh. 11 Ɓare ale ỹew̃ëka aỹëntaw̃u ỹa hn'umëhwëry hna nkok; hn'umëhwëry hna njasëɗ, njëtëna hn'ile njiɗ kaɓi umëhwëry ŋa mëpëndanëka.

12 Vutah mën, kerëhnëɗëmu waŋi, kaɓi wameh hun ŋa tavëhnirun soŋe uw̃ac lëw̃u w̃a.

13 Vicër, kerëhnëɗëmu waŋi, kaɓi njëtërunëha ale yeho koɓëri wapëgwa hna.

Vëjar, kerëhnëɗëmu waŋi kaɓi këfërunëha Sintani.

14 Vutah mën, kerëhnëɗëmu waŋi, kaɓi njëtërunëha Rëm ỹa.

Warëm, kerëhnëɗëmu waŋi, kaɓi njëtërunëha ale yeho koɓëri hnë wapëgwa hna.

Vëjar, kerëhnëɗëmu waŋi, kaɓi njaw̃ërun: wanës W̃ënu ŋa hnë w̃uhnë ntëɗëk do këfërunëha Sintani.

Antë aỹahnu ɗuniỹa ỹi

15 Antë aỹahnu ɗuniỹa ỹi ma ile ye ɗuniỹa li. Ge ahnë ŋahnëk ɗuniỹa ỹi, iŋahn nte w̃atik Rëm hna gena hn'umë. 16 Wëlin ile ye ɗuniỹa ỹa: viña vimeh vimbahn ale-wo-le ŋa, iŋahn kwëhn ile hnuɗe ỹa, do inaỹëna nte w̃atik hnë hnapul hna. Awa iỹin fop matiɗina Rëm hna, ɗuniỹa hna matiɗ. 17 Ɗuniỹa ỹa ndëcëɗ do gë fop iña meh nte ye hnam ŋa; ɓare ale liɗ ile ñaɗ W̃ënu ỹa nkoɗ kwëlëkwël.

Vële ỹew̃ëka Këris

18 Vutah mën, wati watëkwa ɗuniỹa ŋa tëhajëk! Nkwëryërun ga nësëɗe, aỹew̃ Këris ỹa tëkiɗ; do toña ye, vëỹew̃ vëyaɓah tëkini do koyëna njëtinëk wapuya ɗuniỹa ŋa tëhajëk. 19 Vëỹew̃ Këris vërac, hnë fuhnë cahnëni, ɓare vëyelohna vëlëw̃ fu paryi; kaɓi ge vëlëw̃ fu yekënd, gë fuhnë nkontakëndeni. Ɓare cahnënihëfu soŋe pacahn wëla aryampo hnë vëhni gelohna alëw̃ fu paryi. 20 Ɓare w̃uhnë, Afacah a rëhnakuno do njëtërun toña ỹa. 21 Ge kerëhnëɗëmu, gena kaɓi ƴëtëluhna toña ỹa, kerëhnëryiɗëmu kaɓi njëtërun do kaɓi njëtërun fëna wëla uw̃ër matiɗina gë toña. 22 Mo ye aw̃ër? Ale wajëk Yesu gena Këris ỹa. Ahnë arac ye aỹew̃ Këris ỹa: ŋwëỹëkëhni Rëm ỹa gë Aj'a. 23 Fop vële w̃ëỹëɗëha Ajë va, ŋwëỹëniha Rëm ỹa fëna. Ale w̃aw̃ëka Ajë ỹa maw̃ëɗëha Rëm ỹa fëna.

24 Soŋe hun, kwëtaryin hnë w̃uhnë ile wëryërunëho wapëgwa hna. Ge nkorun hnë ile wëryërun wapëgwa hna, nkontëɗerun kwëlëkwël w̃uhnë fëna gë Aj'a do gë Rëm ỹa. 25 Ha, wëli ile ntehnëkëfuno Këris ỹa njëɗaɗëhëfu: uwám usër. 26 Watac ỹakëndëɓu herëhnu soŋe vële yëkëlehnëɗ tokanihu va. 27 W̃uhnë ŋanti, wagu wante turëkuno W̃ënu ŋa soŋe tëhnahnu woryeryërun; awa ɓalëluhna aharaŋiwu, kaɓi wagu watac karaŋëɗëhu fop*. Toña ỹa ye, gena wamër. Soŋe rac ye, diryin le karaŋëɗëhu ỹa: geryin kwëlëkwël gë umë.

Vutah W̃ën

28 Ha, vutah mën, geryin kwëlëkwël gë Këris ỹa, pëɓahnëfu itama haryënkw lëw̃u do antë cëfëhnëfu hnë fac le njijëɗ hna. 29 Njëtërun Këris ỹa catëk; awa tëfëka ayëtu fëna ale-wo-le liɗ ile satëk ỹa fatah W̃ën ye.

3

1 Ƴëkëryin iŋahn cankaf nte ŋahnëkëfu Rëm ỹa! Iŋahn dëw̃u ŋa ntik hafo macëndenëfu vutah vuntëw̃u! Do paryi vutah vuntëw̃u yeyinëk. Soŋe umë ye ɗuniỹa ỹi ƴëtëlëfuhna, kaɓi ƴëtëlahna W̃ënu ŋa. 2 W̃uhnë vële ỹaɗëfu ɗus, tame vutah W̃ën yeyinëk, ɓare ile yeɗen ỹa tufëhnana ten wapacëk. Ɓare njëtinëk iỹin: ante tufëhnaɗ ŋa, gë umë mëntëlëɗen, kaɓi nuɗenëha gante nke ka. 3 Ale-wo-le hwëhnak ikwëtahn tac hnë umë hna ahnë arac pacënaɗ, had gante pacëk umë dënk ka. 4 Ale-wo-le w̃enëka nkwajëk sariya W̃ënu ŋa; ha, wameh ŋa igwaj sariya ỹa ye. 5 Njëtërun, umë tufëhnak soŋe ntihët wameh ŋa do wameh ŋa gena hnë umë. 6 Koyëna, ale-wo-le ye kwëlëkwël g'umë ɓokëɗina nti wameh; ɓare ale-wo-le wok liɗ nulawohna do ƴëtëlawohna.

7 Vutah mën, kwëtëryin hakili antë ahnë tokawu! Ale liɗ ile satëk ỹa, ahnë arac catëk, had gante catëk umë ka. 8 Ale wok liɗ wameh ŋa ahnë arac Sintani hwëhnëka, kaɓi Sintani aw̃en ye koɓëri hnë wapëgwa hna. Aju W̃ënu ŋa tufëhnak soŋe mbëvehn vantiyehn Sintani va. 9 Fop vële ye vutah W̃ën va vëyëɗëhnaɗina hnë wameh hna, kaɓi vëhni ye hnag W̃ënu ŋa. Vëhoɗina mbok ntini wameh, kaɓi vutah W̃ën ye. 10 Wëlin ile hnëmpëndëlehnëkëhni vutah W̃ën gë vutah Sintani va: Ale-wo-le wok diɗina ile satëk, ahnë arac gena fatah W̃ën had ale wok ŋahnëlahna aỹëntaw̃u hnë ikwëtahn hna.

Ŋahnëlin gë vëỹënta fu hnë ikwëtahn hna

11 Wëlin wante wëryërunëho koɓëri hnë wapëgwa hna: tëfëka ŋahnëlin. 12 Antë ntiyin had Kaỹe: umë ale kwëhnëko Sintani do ndaw̃a aheryu. Soŋe ye ndaw̃ëkawo? Kaɓi nkeya Kaỹe ŋa meko, ɓare mba aheryu ŋa catëko.✡ 13 Vëỹënta mën, ge vahnë vëvë ɗuniỹa vi ñew̃ënihu antë pëmpëhnahnu. 14 Fuhnë njëtinëk tavinëk icëm iŋa tëkin hnë uwám hna kaɓi ŋahnëlinëk. Ale wok ŋahnëna vëỹëntaw̃ hnë icëm hna nkok. 15 Ale-wo-le ỹew̃ëka aỹëntaw̃u ỹa, ahnë arac aryaw̃ vahnë ye, do njëtërun wëla aryaw̃ vahnë aryampo kwëhnana hnë umë uwám usër.

16 Wëlin gante njëtinëk tame iŋahn ŋa: Yesu Këris njëɗahnëk ntaw̃ary dëw̃u ŋa soŋe lëw̃ fu. Awa fuhnë fëna tëfëkëfu njëɗahnin walaw̃ary fu w̃a soŋe vëỹënta fu va. 17 Ge ahnë kwëhnak hnapul yaɓah nutënda aỹëntaw̃u ỹa ga kwëhnak uval do ŋwëỹ ɗemaɗilahna, ahnë arac koɗ bi ntehn iŋahn W̃ënu ŋa hnë umë nke? 18 Vutah mën, antë kwëhnaỹin iŋahn gë wanës ma gë kaca hnëŋah fo, ɓare gë vantiỹa do gë toña. 19 Koyëna njëtëɗen hnë toña hna nkeyinëk, do haryënkw W̃ënu hna njamënëɗen wasakahn fu w̃a. 20 Ge sakahn fu ha ntehnëk meninëk, njëtinëk W̃ënu ŋa hnaỹëk lëbëk wasakahn fu w̃i do njëtëk fop.

21 Vëỹahnik mën, ge wasakahn fu w̃a dehnëna meninëk, kwëhnaɗen itama padah haryënkw W̃ën hna. 22 Rëkëɗen nuỹanden fop ile rëƴëɗenëha ỹa, kaɓi maw̃ëhnëɗenëha vakwëɗa vantëw̃u va do ntiɗen ile ñaɗ ỹa. 23 Wëlin le tëƴëkëfu ntiyin W̃ënu ŋa: kwëtahnin w̃ac Aju ỹa Yesu Këris do ŋahnëlin had gante ntehnëkëfu Këris ka. 24 Ale w̃aw̃ëhnëk vakwëɗa W̃ën va, hnë W̃ën hna nke do W̃ënu ŋa hnë umë nke. Wëlin gante njëtëɗen W̃ënu ŋa hnë fuhnë nke: gë Iƴir nte njëɗakëfu ŋa.

4

Gante njavëtëɗe Iƴir W̃ën

1 Vëỹahnik mën, antë ahwëtahnuna iƴir nte-wo-nte, ɓare ƴëkëhnahnëryinëhni soŋe afëcëtahnu bi W̃ën hna matik iƴir tac; wakila vëw̃ër vëyaɓah campëni ɗuniỹa li. 2 Wëlin gante njavëtandunëha Iƴir W̃ënu ŋa: iƴir nte-wo-nte lehnëɗ Yesu Këris njijëko ɗuniỹa li nke ahnë, iƴir tac W̃ënu hna matik. 3 Ɓare iƴir nte-wo-nte w̃ëỹëk njavëta Yesu matina hnë W̃ën hna, iƴir tac aỹew̃ Këris ỹa ye. Njëtërunëho aỹew̃ arac njijëɗ do tame tëk tëki ɗuniỹa li.

4 Ɓare w̃uhnë, vutah mën, W̃ënu ŋa hwëhnëku do mëkërunëhëhni wakila vëw̃ër va; kaɓi Ale ye hnë w̃uhnë ỹa lëbëka ale ye hnë vële kwëhnëk ɗuniỹa vi. 5 Wakila vëw̃ër va, vëhni, ɗuniỹa ỹi hwëhnëkëhni. Awa gë anësa ɗuniỹa ŋa nësëɗëni do ɗuniỹa ỹi hnëpaɗëhëhni. 6 Ɓare fuhnë W̃ënu ŋa hwëhnëkëfu. Ale yëtëka W̃ënu ŋa nëpaɗëhëfu; ale nkok kwëhnëna W̃ënu ŋa, ahnë arac nëpaɗilëfuhna. Koyëna koɗen njëtin ile nke Iƴir toña ỹa do ile nke iƴir wamër ŋa.

W̃ënu ŋa iŋahn ye

7 Vëỹahnik mën, ŋahnëlënëfu, kaɓi iŋahn ŋa W̃ën hna matik. Ale-wo-le ỹahnëka aỹëntaw̃u ỹa, ahnë arac fatah W̃ën ye do njëtëka W̃ënu ŋa. 8 Ale-wo-le wok ŋahnëlëhnihna vëỹëntaw̃ va, ahnë arac ƴëtëlahna W̃ënu ŋa, kaɓi W̃ënu ŋa iŋahn ye. 9 Wëlin gante tufëkëfu W̃ënu ŋa iŋahn dëw̃u ka: paƴika Aju ryamboli lëw̃u ỹa ɗuniỹa li, soŋe nuỹahnin uw̃ám paryi w̃a gë umë. 10 Wëlin ile ye iŋahn ŋa: gena kaɓi fuhnë ỹahninëka W̃ënu ŋa, ɓare kaɓi umë ỹahnëkëfu. Paryi ŋahnëkëfu, soŋe rac paƴahnika Aju ɗuniỹa li njëɗahn ntaw̃ary dëw̃u ŋa had saɗëha soŋe itavëhn wameh wadëw̃ fu ŋa. 11 Vëỹahnik mën, kaɓi aki ŋahnëkëfu W̃ënu ŋa, fuhnë fëna tëfëkëfu ŋahnëlin. 12 Ahnë koɓëri nulahna W̃ënu ŋa, ɓare ge ŋahnëlinëk, W̃ënu ŋa hnë fuhnë nkeɗ, do iŋahn dëw̃u ŋa padëɗëhëfu ɗus.

13 Wëlin gante njavëtëɗen hnë W̃ën hna nkeyinëk do umë hnë fuhnë nke: njëɗakëfu Iƴir dëw̃u ŋa. 14 Nuyinëk do waseɗe yeyinëk Rëm ỹa cañëtika Aju gante nkehand afehët avë ɗuniỹa. 15 Ge ahnë njavëtëk Yesu ye Aju W̃ënu ŋa, W̃ënu ŋa hnë umë nke do umë hnë W̃ën hna nke. 16 Do fuhnë tëkinëk njëtin do kwëtahninëk W̃ënu ŋa ŋahnëkëfu. W̃ënu ŋa iŋahn ye; ale ye hn'iŋahn hna W̃ën hna nke do W̃ënu ŋa hnë umë nke. 17 Wëli, gante padëk iŋahn ŋa hnë fuhnë, gante koɗen tamayin hnë fac kiti hna: gante nke umë ka, fuhnë fëna koyëna nkeyinëk ɗuniỹa li. 18 Ntakah gena hnë iŋahn hna; iŋahn padah ŋa ntaɗ ntakah. Ge ahn'a ntakëɗëha kaɓi uhorot hnapëɗëha; ale ntakëk ỹa kwëhnana iŋahn padah. 19 Fuhnë ŋahninëk kaɓi W̃ënu ŋa ryënkwëk ỹahnëkëfu. 20 Ge ahnë ntehnëk: «ŋahnëɓuha W̃ënu ŋa», do hara ŋahnëlahna aỹëntaw̃u ỹa, ahnë arac aw̃ër ye. Kaɓi ale wok ŋahnëlahna aỹëntaw̃u ale nuɗ ỹa, ahnë arac koɗina ŋahna W̃ën le nkok nuɗina. 21 Do wëli akwëɗa nte hnuỹaỹinëk hnë W̃ën hna: ale ỹahnëka W̃ën ŋa tëfëka ŋahna aỹëntaw̃u ỹa fëna.

5

Imëk fu hnë ɗuniỹa li

1 Ale-wo-le hwëtahnëk Yesu ye Këris ỹa ahnë arac fatah W̃ën ye; do ale-wo-le ỹahnëka rëm ỹa ŋahnëɗëhëhni fëna vutah vuntëw̃u va. 2 Ile yavëtahnëɗe ŋahninëkëhni vutah W̃ën va, umë ye: ŋahninëhna W̃ënu ŋa do maw̃ëhnin vakwëɗa vantëw̃u va. 3 Iŋahn W̃ënu ŋa, umë ye maw̃ëhnin vakwëɗa vantëw̃u va. Do vakwëɗa vantëw̃u va dënëna. 4 Fop vutah W̃ën va mëkëni ɗuniỹa ỹi, do fere fale w̃ëkahnëɗen fa, ikwëtahn fu ŋa ye. 5 Mo ye awa, ale w̃ëkëk ɗuniỹa ỹi? Umë ye, ale hwëtahnëk Yesu ye Aju W̃ënu ŋa.

6 Yesu Këris yijëk gë w̃ënka do gë sat. Ƴijëna gë w̃ënka fo ɓare gë w̃ënka do gë sat; do Iƴir ŋa ye seɗe watac, kaɓi Iƴir ŋa ye toña ỹa. 7 Waseɗe warar hnësëk soŋe watac: 8 Iƴir ŋa, w̃ënka ŋa do gë sat ỹa, do vërar vërac nkwëryëlëni. 9 Maw̃ëɗe ile nësëni vahnë vële ye waseɗe va, ɓare uceɗeya W̃ënu ŋa ỹak hwëhnak nafa. Uceɗeya tac, umë ye wante nësëk W̃ënu ŋa soŋe Aju ỹa. 10 Ale hwëtahnëka Aju W̃ënu ŋa kwëtahnëk hnë intaw̃ary dëw̃u hna ceɗeya tac. Ale wok kwëtahnëlahna W̃ënu ŋa ntika aw̃ër, kaɓi kwëtahnëna uceɗeya nte ntik W̃ënu ŋa soŋe Aju ỹa. 11 Do wëli uceɗeya tac: W̃ënu ŋa njëɗakëfu uwám usër w̃a, do uwám rac hnë Aju hna nke. 12 Ale w̃aw̃ëka Aj'a nuỹaɗ uwám rac; ale wok maw̃ëlahna Aju W̃ënu ŋa nuỹaɗina uwám rac.

Uwám usër

13 Waŋi kerëhnëmu, w̃uhnë vële hwëtahnëka Aju W̃ën va, gante njëtahnëɗun nuỹarun uwám usër w̃a. 14 Wëlin tama nte hwëhnayinëk hnë W̃ën hna: ge tëƴinëk iñë gante ñaɗ umë ka, nëpaɗëhëfu. 15 Do ge njëtinëk W̃ënu ŋa nëpaɗ urëƴ fu w̃a, ile-wo-le rëƴëɗenëha ỹa, njëtinëk nuỹayinëk iñë rac.

16 Age ahnë nuɗëha aỹëntaw̃u hn'ikwëtahn hna ga ntiɗ uw̃eh le wok ƴoɗina gë icëm, tëfëka njëfa do W̃ënu ŋa njëɗëɗëha ahnë arac uwám w̃a. Umë soŋe vële liɗ wameh wante wok njoɗina g'icëm ŋa lehnëɓu njëfande. Nkehëhna wameh wade yoɗ g'icëm. Dehnëla njëfande soŋe rac. 17 Ankeỹa meh ŋa fop wameh ye, ɓare nkehëhna wameh wante wok ƴoɗina g'icëm. 18 Njëtinëk fop vële ye vutah W̃ën va vëwoɗina menëndëni; kaɓi ale nagëk W̃ënu ŋa keryëɗëhëhni do Sintani koɗina ntihni iñë w̃eh. 19 Njëtinëk W̃ënu ŋa hwëhnëkëfu, do ɗuniỹa ỹi fop hn'imëk Sintani hna nke. 20 Njëtinëk fëna Aju W̃ënu ŋa njijëko do njëɗakëfu uyët soŋe njëtina, umë ale ye Toña ỹa. Hnë umë nkeyinëk ale ye Toña, Yesu Këris, Aju W̃ënu ŋa. Umë ye W̃ën paryi ỹa, umë ye uwám usër.

21 Vutah mën keharyinëhni wamën wamër.

* 2:27 2.27 Wagu watac karaŋëɗëhu fop: Vëryampo nahaɗëni paŋare Iƴir Ipacah iŋa nësëɗ, vëhaw̃ary ntehnëni paŋare wayëɗ ye do vëhaw̃ary kat paŋare Wanës W̃ën.

✡ 3:12 3.12: Wapëgwala 4.3-10

2 San

Kayëte kigëna mba San

Wade yehëhna hnë iŋi kayëte

Ale herëk iŋi kayëte ŋa w̃acik umë dënk «Acër». Rac rufahnëɗ avë haryënkw nkentiko hnë acery sali hna. Kerëhnëka «Asëval, ale tëhnak W̃ën, gë vërahu», rac fëhnëtanëk cery sali nte ye hnam ŋa do gë ɓulunda lëw̃u. Had hnë kayëte ndënkwëryënkw mba San, iŋi kayëte tëƴëkëhni vële haraŋëɗ va nkeni vële fëcëtaɗ do ɗuñënani hnë kwëtahn paryi hna. Tëƴëkëhni nkoni hnë toña hna do hnë iŋahn hna. Iŋi kayëte nësëhnëɗëhëhni vahnë va antë maw̃ëni vakaraŋa wamër vante ye sifa watac fo gë vakaraŋa wamër vante tavëtehnini hn'ikayëte ndënkwëryënkw San.

Wëlin wanës wakwëhn nafa hn'iŋi kayëte: kayëte, cery sali, toña, Rëm, akwëɗa.

1

1 Ami, acër avë cery sali ỹa, kerëhnëryiɗëmu w̃uhnë, Asëval, ale tëhnak W̃ën, gë vërahu, vële ỹahnëɓu wapacëk. Gena ami fo ỹahnëku ɓare fëna fop vële yëtëk toña va ŋahnënihu. 2 Ŋahnirun kaɓi toña ỹa gë fuhnë nke do gë fuhnë nkoɗ kwëlëkwël: 3 Araɓi ipërëna ŋa do ikaỹëhnahn ŋa gë ƴam ỹa, le w̃atik hnë W̃ën Rëm ỹa gë Yesu Këris, Aju Rëm ỹa, nke gë fuhnë hnë toña hna do hnë iŋahn hna.

4 Nëŋëkowo ɗus ante tëkatëɓuhëhniwo vërah hu ga tëfëni toña ỹa, gante nke akwëɗa nte hnuỹayinëk hnë Rëm ŋa. 5 Awa tame, këlami, Asëval, gena akwëɗa kasëk ile herëhnëryiɗëmi ỹi, ɓare ante hnuỹayinëk koɓëri wapëgwa ŋa fo ye: tëfëka ŋahnëlin. 6 Iŋahn ŋa, umë ye imaw̃ëhn vakwëɗa W̃ën va. Do akwëɗa ŋa, had nte wëryërun koɓëri wapëgwa hna, umë ye ayasahnëndu hnë watac.

7 Njëtërun ɗus, vëw̃ër vëyaɓah campëni ɗuniỹa li, do vëhni vëw̃aw̃ëna Yesu Këris njijëko nke ahnë. Sifa ahnë arac ye aw̃ër do aỹew̃ Këris ỹa. 8 Awa, kwëtëryin hakili, soŋe antë përëkan ntëw̃el ɗoku lëw̃ fu, ɓare ahnuỹawu fop ile rëfëka ỹa. 9 Ale-wo-le wënëk iñë hnë ikaraŋ Këris hna do wok ƴaw̃ënëna rac, ahnë arac gena W̃ën hna. Ale hahnëndak hnë ikaraŋ tac, ahnë arac gë Rëm ỹa nkeni do gë Aju per. 10 Ge ahnë njijëk fagant hun njojat karaŋ kaw̃ary, antë ahacawuna do wëla simpaỹi antë ayaỹuna. 11 Ale hacaka ỹa ahnë arac nkentahnik hnë vantiyehn wameh wante ntiɗ ahnë arac ŋa.

Watëkwa

12 Kwëhnaɓu yaɓah ile herëhnëɗëmu, ɓare pecehnëko antë yëɗanahnëryiw̃u hnë kayëte; ɓare nahaɓu yiryiw̃u ỹal hun hna do hnësëhnu ami dënk soŋe uhnatah fu w̃a padahn. 13 Vërah ahery hu Asëval a ale tëhnak W̃ënu ŋa nkaỹëryiɗënihi.

3 San

Kayëte tarëna mba San

Wade yehëhna hnë iŋi kayëte

Ale herëk iŋi kayëte ŋa w̃acik umë dënk «Acër». Rac rufahnëɗ avë haryënkw nkentiko hnë sery sali hna. Gayiyus kerëhnëɗ. Hnë kayëte tac, nuɗe gante nke uryema do kaca nte pehnahnini vëỹëntaw̃ va, ceɗeyahnëɗ iŋahn ŋa do g'ikahnënda soŋe toña ỹa. Kerëk paŋare: icëkw̃ary Gayiyus soŋe ƴaw̃ëna ntëw̃u ŋa do gë waɗoku wante ntinëhnëɗëhëhni vële hwëtahnëka Yesu va; nkeya meh Diyotëref ŋa; gë njasa përën Demetëriwus.

Wëlin wanës wakwëhn nafa hn'iŋi kayëte: toña, kayëte, aỹahnik, cery sali, kaca.

1

1 Ami, acër avë cery sali ỹa, kerëhëryiɗëmi wëjë aỹahnik mën Gayiyus, wëjë ale ỹahnëɓu wapacëk. 2 Aỹahnik mën, araɓi W̃ënu ŋa njëɗi urisah hnë ile-wo-le hna do ahwëhna mbahn kendeŋ, gante nke intaw̃ary hu ki. 3 Natëko ɗus ante tëkiniho vëỹënta fu hn'ikwëtahn hna do nësëni soŋe toña le ye hnë wëjë hna, do gante njasëɗu hnë toña ka. 4 Uhnatah mën sankaf w̃a umë ye, wëryawu vërah mën va hnë toña hna njasëɗëni.

5 Aỹahnik mën, g'ikahnënda ntinëhnëɗuhëhni vële hwëtahnëk va fop, lakënde ntehni vëhneh ye. 6 Nësëni soŋe ipërëna hu ŋa hnë cery sali hna. Age kokëndu aryemahni hnë uyas lëw̃ hni hna, uryema nte hnëŋëɗëha W̃ënu ŋa ye. 7 Soŋe uw̃ac Ahwëhn njasëɗëni, hara ñoñ vëhnuỹana hnë vële wok vëhwëtahnëna. 8 Awa, fuhnë tëfëkëfu ndemaỹënëhni iỹi sifa vahnë, nkehahnin gë vëhni vëryokuŋëhn toña.

Diyotëref gë Demetëriwus

9 Kerëhnëɓuhëhni vëvë cery sali va; ɓare Diyotëref, ale nëŋahnëk ge haryënkw maw̃ëna ntënënëfu. 10 Soŋe rac, ge njiryiɓu pëƴahnëɗëfu wameh wante ntiɗ ŋa, wanës wanënkwah wante nësëɗ soŋe lëw̃ fu ŋa. Do watac gelahna gwër! Ŋwëỹëɗ kacaɗilëhnihna vële hwëtahnëk vëỹëntaw̃ va do vële ỹaɗ kacanihëhni va, memaỹendëhëhni do ntaɗëhëhni hnë cery sali hna.

11 Aỹahnik mën, antë arëfëtalahnu iw̃eh ɓare ile yivëk. Ale liɗ ufërën a ahnë arac W̃ënu ŋa hwëhnëka; ale liɗ wameh ŋa ahnë arac ƴëtëlahna W̃ënu ŋa. 12 Vahnë va fop wapërën tëfëtaɗëni soŋe Demetëriwus ỹa, toña ỹa dënk soŋe lëw̃u ỹa ceɗeyahnëɗ. Fuhnë fëna, waseɗe walëw̃u yeyinëk, do njëtëru uceɗeya ntëw̃ fu ŋa toña ye. 13 Kwëhnaɓu yaɓah ile rëfëka hnësëhni, ɓare ñaɗa liwu fop hnë kayëte.

Watëkwa

14 Ñaɗëfu yiryiwu wafac w̃i, do nësëlëɗe fuhnë vëhi. 15 Araɓi ƴam ỹa nke gë wëjë. Wëlawo w̃a fop nkaỹëryiɗënihi. Gaỹëryihni wëlawo w̃a, ale-wo-le g'uw̃ac lëw̃u w̃a.

Yud

Kayëte mba Yuɗ

Wade yehëhna hnë iŋi kayëte

Yuɗ aheryu Yesu, do gë Sak, herëk aŋi kayëte. Ñaɗëho kerëhnëhni vile hw̃ëtahnëk ɗuniỹa va kamënaỹehnëhni soŋe ipeh dëw̃ hni nte mbankëni ŋa. Ɓare apecehnëka nësëhnëhni soŋe vëharaŋ wamër va vële rënkëɗ vacery sali hna. Vëharaŋ wamër va wok vëlënënëɗilahna W̃ënu ŋa. Yuɗ nësëɗ soŋe rac gë wëdahëse waƴaɓah waɓë vikerëh vicër hna. Puhnaɗ g'inira vële hw̃ëtahnëk va gante tëfëka kahnëndani hn'ikwëtahn do gante tëfëka ntini paɓ gë vahnë vërac.

Wëlin wanës wakwëhn nafa hn'iŋi kayëte: vëharaŋ wamër, dahëse, kitiŋ, vële wok vëlënënëlahna W̃ën.

Wëlin gante nke kayëte ka:

Simpaỹi (1-2)

Vëharaŋ wamër va (3-16)

Uhnira vële hwëtahnëk va (17-23)

Ɗëwara (24-25)

1

Simpaỹi

1 Ami, Yuɗ, aryokuŋëhn Yesu Këris, aheryu Sak✡, herëhnëɗëhëhni aki vële macëk W̃ënu ŋa Rëm ỹa. Aŋahnëku do kwëtirun soŋe Yesu Këris. 2 Araɓi ipërëna ŋa, ƴam ỹa, do gë iŋahn ŋa nkwënaw̃u.

Vëharaŋ wamër va rëk kitiŋini

3 Vëỹahnik mën, ñaɗëfuho ɗus herëhnu soŋe ipeh inte vankinëk. Ɓare doliỹi tëkatëɓu afo herëhnu iñë haw̃ary soŋe hamëhnaỹehnu uw̃ët soŋe ikwëtahn inte njëɗakëhni W̃ënu ŋa soŋe kantëm fop vële hwëtahnëk va. 4 Kerëhnëɗëmu kaɓi ankeni vahnë vële wok vëlënënëlahna W̃ën, vële yëbaku, hara ƴëtëluhna. Acahëtëɗëni ipërëna W̃ën fu ŋa soŋe catënahnëni ndakëntal meh dëw̃ hni. Njahëtaniha asankaf do Ahwëhn fu ryamboli, Yesu Këris. Mbiỹëk ga kerik hnë Vikerëh hna gante kitiŋëɗëhëhni W̃ën ka.

5 Andënkwëtehnëɗëmu, mama njëtahnërun wante ỹaɗëfu hnësu ŋi, Ahwëhn a pehëtëkëhni ɓulunda Isërayel nkal Esipët hna, ɓare, ge ndëcëk umë, vële w̃ëỹëk kwëtahnëni va fagant lëw̃ hni, mbëvehnëkëhni.✡ 6 Ɗënkwëtaryinëhni wamëleka wante nkok gena gwër ucankaf nte njëɗakëhni W̃ën ŋa do ravëtak dëɗ dëw̃ hni ŋa.✡ W̃ënu ŋa ñabehnëkëhni gë vankënca soŋe kantëm, do kwëtëni hnë mëhwëry mbë gëɗ hafo fac sankaf kitiŋ hna. 7 Antë aryënkwu fëna Sodom gë Gomor gë vankol vante hwërëkëhni va vante yëɗëhnak had wamëleka watac hnë ndakëntal meh ntëw̃ hni do yëkëlehnëko ndakëni gë vële nëmpëlëntik mbahn. Nkeni had dahëse, vile rufëɗëhëfu bi hak nke horot hwëɗëh vë kantëm.✡

8 Vëharaŋ wamër vële ye ỹal hun vi kwëhnani vankeỹa ndampo fo gë vëhni. Huɗakery hudëw̃ hni ha liỹehnëɗëhëhni vëỹin: tonkënaɗëni vëhni dënk vimbahn vidëw̃ hni, ŋwëỹëɗëni ucankaf Ahwëhn ŋa, do njew̃ëɗënihëhni vële ye ambin cëmb hna. 9 Wëlakënde Misel, asankaf wamëleka ŋa, dina rac. Wati le conkëɗëniho gë Sintani ỹa soŋe mbahn Moyis ŋa, ɗëkënalohna njew̃a kitiŋatënda. Aki fo ntehnëkaw̃o: «Tavëlehnëmu gë W̃ënu ŋa!» 10 Ɓare vëỹi vahnë njew̃ëɗëni ile nkoni vëyëtëna, do viỹë vile ntiɗëni had wulaw̃, ile njëtëni koɓëri hnagi lëw̃ hni, rac ye ile vëvehnëɗëhëhni.

11 Mekëhni! Nkaw̃ Kaỹe✡ tëfëni! Njëɗëhnani hnë idënt Balam soŋe nuỹahnëni kori. Ambëvëntini kaɓi ŋwëỹëntini had Kore✡.

12 Vahnë vërac wëdahëse waw̃eh nkeni wante ronkënëɗ watoka wante vankërun gë vële hwëtahnëk va. Atokëntëɗeni gë usëfëhnah këm do soŋe vëhni fo nahaɗëni. Nkeni had vëŋar vahnënak, ɓare sël ỹa pitëndëlehnëk vëŋar va do tëvëna. Nkeni had vatëh vante wok dëwëɗina, wëlakënde wati lëw̃ hni ỹa tëki, ankëcikëhni: wahwënta wahi cëmëhni. 13 Nkeni had wavonkëlo w̃ënka wov, wante ryehëtëɗ waronk walëw̃ hni, rac ye vantiyehn vantëw̃ hni vacëfëhnah, nkal li. Nkeni had wahol wale yasaryëɗ pëhwëtanëhnëk W̃ënu ŋa ỹëw̃a mëhwëryah ɗus soŋe kantëm.

14 Enok, ale ye ahwëhn mbëɗ gë vëhi hnë warëm fu hna, pëgw Adam, pëƴahnëko koɓëri fo waŋi soŋe lëw̃ hni: «Nëparyin! Ahwëhn a njijëk gë wawuli wawuli wamëleka wafacah, 15 soŋe kitiŋahn fop nkal iŋi. Koroteỹehnëɗëhëhni fop vahnë vële wok vëlënënëlahna soŋe vantiyehn vantëw̃ hni vante wok kwëhnahna untënah vante ntini gë untënah këm. Koroteỹehnëɗëhëhni vëỹi vëw̃en vële wok vëlënënëlahna kaɓi njew̃ëniha këm fo. Vële w̃enëk va korotehnëɗeni. Koroteỹehnëɗëhëhni vëỹi vëw̃en kaɓi njew̃ëniha.» 16 Vëỹi vahnë rëkëɗëni ñakëñakëndëni; nkeỹëndëni kwëlëkwël; waɓal wameh wadëw̃ hni tëfëɗëni; wanës wakuman fo nësëɗëni do cëkwëɗënihëhni vahnë soŋe nuỹahnëni ile ñaɗëni fo.

Uhnira vële hwëtahnëk

17 Vëỹahnik mën, ge w̃uhnë ye, ɗënkwëtaryin wante ntehnëniho koɓëri ŋa vëfaƴik Ahwëhn fu Yesu Këris va. 18 Ntëhnënihu: «Hnë wafac warëkwa li, nkeɗëni vahnë vële ryasëɗ viỹë vëva W̃ën va, do tëfëɗëni wëɓal wadëw̃ hni wante wok dënënëna W̃ën.» 19 Vëhni fitëndëlehnëɗëhëhni vële hwëtahnëk va. Vinahan vimb nkal kwëhnani; Iƴir W̃ënu ŋa gena hnë vëhni.

20 Ɓare w̃uhnë, vëỹahnik mën, ƴëryëryin uwám hun w̃a hnë ikwëtahn hun pacah ɗus hna. Ƴëfaryin gë fanka Iƴir Ipacah ŋa. 21 Goryin kwëlëkwël hnë iŋahn W̃ën hna, këbënaryin ahnuỹahnu ipërëna Ahwëhn fu ỹa Yesu Këris le yiryeryëɗëhëfu g'uwám ule wok puɗina.

22 Kaỹëhnahnëryiw̃u gë vële nkok ƴaw̃ëna ikwëtahn va; 23 pehëtëryinëhni vëỹëntaw̃ va gë dabët hnë hwëɗëh; soŋe vëỹëntaw̃ va, kaỹëhnanëryiw̃u gë vëhni, ɓare diyaryin wajira gë ntakah: ha, hafo ahehawu viỹi vilëw̃ hni va vile tonkënëk wameh wadëw̃ hni ŋa.

Ɗëwara

24-25 Cëmbënëfuna W̃ën ryamboli, ale fehëtëɗëhëfu gë fere Yesu Këris, Ahwëhn fu ỹa! Koɗ nti antë aỹow̃u, do antë ahwëhnawu ile nirahnëɗerun, tufahnu g'uhnatah fëɓah, haryënkw lëw̃u hnë icëmb ntëw̃u hna. Icëmb ŋa, icamah ŋa, inaw̃ ŋa do ucankaf ŋa, umë hwëhnëk ani gë wapëgwala, gaki do kantëm! Amina!

✡ 1:1 1.1: Matiye 13.55; Marëk 6.3

✡ 1:5 1.5: Icahn 12.51

✡ 1:6 1.6: Wapëgwala 6.2

✡ 1:7 1.7: Wapëgwala 19.1-35

✡ 1:11 1.11: Wapëgwala 4

✡ 1:11 1.11: Vaker 16.1-35

Kayëte Wapuyala

1

2

3

4

5

6

7

8

9

10

11

12

13

14

15

16

17

18

19

20

21

22

Kayëte Wapuyala ŋa

Wade yehëhna hnë iŋi kayëte

Hnë aŋi kayëte W̃ënu ŋa njëtëndanëka ale herëk a, mpëdara Afaƴik San, viỹë vile rëfëka tëki ryënkwëhniɗ iɓoka Këris. Kerik yëbëlan bëhn wafëhw imbëɗ gë wahi gë bëhn wafëhw imbëɗ gë wahnah g'imbëɗ (70 gë 95) ga ndëcëk nagi Yesu ỹa hnë wati nte korotehnëɗeho cery sali ŋa.

Aŋi kayëte nësëɗ viỹi viyaɓah vile fëhnëtanëk viỹë vihaw̃ary soŋe ɓulunda wasëwif. Mbëɗ gë wahi fëhnëtanëk ile fadëk ỹa. Ñëmp yah ỹa fëhnëtanëk imëk iŋa do fëna ufacah w̃a. Nkol Babilon ŋa fëhnëtanëk Rom; hnë vaŋi vankol nke ucankaf meh.

Kayëte ŋa pëgwëhnanik gë wanës soŋe vacery sali mbëɗ gë vaki hnë vacery sali vambë Asi hna. Ile rëfika ỹa kayëte hna, San njojik ambin hna hn'ile nuk toƴe fo ile liyaɗ ỹa hnë wapuyala ɗuniỹa li ante mbokajëɗ Yesu ŋa: ɗuniỹa ỹi përëkanëɗe, Sintani ỹa këfëɗe, kitiŋ tëkwa ŋa nkeɗ, do Yesu ntañaɗ tinki ahnaw̃ hnë Yerusalem kasëk hna.

Wëlin wanës wakwëhn nafa hn'iŋi kayëte: mëleka, ahnaw̃, kayëte, fape, hwëɗëh, ambin, kopa, uwám.

Wëlin gante nke kayëte ka:

Simpaỹi (1.1-8)

Yesu cahnanika San (1.9-20)

Kayëte soŋe vële hwëtahnëk ye hnë vankol mbëɗ gë wahi hna (2.1–3.22)

Icëmb ŋa ambin hna (4.1-11)

Fape fa gë kayëte nte ỹamëndëlehnik wahwënta imbëɗ gë wahi (5.1–8.2)

Walënkw mbëɗ gë wahi gë wahitiŋ walëw̃ hni (8.3–11.19)

Vëỹew̃ W̃ën mëkëɗen (12.1–14.20)

Wamëleka mbëɗ gë wahi gë wëkata w̃a (15.1–16.21)

Iƴo Babilon (17.1–18.24)

Imëk gë kitiŋ tëkwa (19.1–21.8)

Yerusalem kasëk (21.9–22.21)

1

Uyëtëndan: ile njëtëndanëka W̃ënu ŋa San

1 Hn'aŋi kayëte nke viỹë vile cow̃ëtëk Yesu Këris. W̃ënu ŋa njëɗakawo soŋe njëtëndanëhni vëyohal vëlëw̃u va vile rëfëka tëki hara ɓiỹëna ỹa. Këris ỹa paƴëkawo mëleka lëw̃u ỹa ỹal mën, ami San ayohal alëw̃u, soŋe njëtëndano virac. 2 Seɗe yeɓu hnë fop vile hnuɓuho: rac ye wanës W̃ën g'uceɗeya Yesu Këris ŋa. 3 Ndëwayik ale haraŋëhnëɗëhëhni vahnë wanës wante kerëhnëko W̃ënu ŋa hn'aŋi kayëte do ndëwayini vële w̃ëryëɗ va do hwëtaɗ wante herik ŋa! Ƴëtëryin, wati le hahnëndik soŋe waŋi fop ŋa tëhajëk.

Simpaỹi le kerëhnini vacery sali Asi

4 Ami San herëhnëryiɗëhu, w̃uhnë vacery sali mbëɗ gë vaki vambë Asi vi. Araɓi ipërëna w̃a gë ƴam ỹa ahnuỹaw̃u hnë W̃ën hna, umë ale ye, yeho do yijëɗ, hnë wayir mbëɗ gë wahi hna wale ye haryënkw hnë tinki naw̃ ntëw̃u hna, 5 do fëna hnë Yesu Këris hna, seɗe hahnëndak ỹa, ale ryënkwik vëhnëndehnik hnë vësëm hna do ye ahnaw̃ vëhnaw̃ ỹa nkal li fop! Umë ale ỹahnëkëfu do fehëtëkëfu hnë wameh fu hna gë sat lëw̃u ỹa, 6 ntikëfu inaw̃ vësëna wasaɗëha soŋe ndokuŋëhnëndenëhna W̃ënu ŋa, Rëmu. Araɓi kwëhn icëmb iŋa gë fanka fa kwëlëkwël! Amina.

7 Ƴëkëryin, vëŋar hna njijëɗ! Vahnë va fop nuɗëniha, wëla vële sëhëka va;✡ do fop waɓulunda waɓë nkal ŋi njahnaɗëni soŋe lëw̃u ỹa. Ha! Amina!

8 Ahwëhn a W̃ënu ŋa ntehnëk: «Ami ye Alëfa gë Omega, Aryënkwëryënkw a gë Arëkwa ỹa, ale ye, yeho do yijëɗ, Ahwëhn Fanka Fop.»

Huɗakery San soŋe Ajë Ahnë

9 Ami San, aỹënta hun yeɓu; mbankinëk had w̃uhnë gë Yesu hnë horot hna, hn'imëk hna do hn'iɗuñëna hna. Ntayiɓuho hnë tinti mbë wov le w̃acik Patëmos hna, kaɓi pëƴahnëɗëfuho wanës W̃ënu ŋa do seɗe yeɓuho wëɓa Yesu. 10 Hnë fac Ahwëhn hna, Iƴir Ipacah ŋa tënkëkow̃o do hamëhni mën nkwëryëɓu kopa sankaf had lënkw, 11 më lehnëɗëho: «Kerëry hnë kayëte ile hnuɗu ỹa, do ƴëɗanahnëryihni vacery sali mbëɗ gë vaki vante ye hnë: Efes, Sëmirën, Perëgam, Tiyatir, Sarëdes, Filadelëfi do Lawodise.»

12 Njëkaɗëfuho soŋe hnuw̃uw̃a ale hnësëndëhow̃o ỹa. Ga njëkaɓu, më hnuɓu wayul wasanu mbëɗ gë wahi wakwëhn walampu, 13 do fagant wayul walampu warac, kahnëko ile mëntëlëni g'ahnë. Acuɗ cankaf nte rëkëkaw̃o hafo wapary hna cuɗako do ñëba ryil yankah sanu sakahn lëw̃u hna. 14 Njerëkaw̃o mul iŋa had perëkal. Vinkër va had hwëɗëh pëtëɗëhawo, 15 wapary ŋa had ryëhwëra vëntëvënt facënik hnë hwëɗëh nkehawo do kopa lëw̃u ỹa had uw̃ac w̃ënka wov ñënkaɗëhawo. 16 Hnë vák rëhw lëw̃u hna, wahol mbëɗ gë wahi mënkwëko. W̃ës lëw̃u hna sëlame ỹakënik hwëhn waŋëkan waki sahnëɗëho, do yëka lëw̃u ỹa ntancëko had ulav g'anent.

17 Ga nuɓuha, njoɓuho haryënkw lëw̃u had cëmëɓu. Më tindëko vák rëhw lëw̃u ỹa do ntehno: «Antë ntaki! Ami ye Aryënkwëryënkw a gë Arëkwa ỹa, 18 Ale yënëɗ a. Cëmëɓuho, do wëli tame ale yënëɗ kwëlëkwël yeɓu. Visëɗëta icëm va w̃ënkëɓu do gë viva ỹëw̃a vësëm ỹa.

19 «Awa kerëry vile hnuru va: vile ye gaki va do vile yejëk va. 20 Wëli ile pëhnëtanëk wahol mbëɗ gë wahi wale hnuru hnë vák rëhw mën ỹi do gë wayul sanu mbëɗ gë wahi wahwëhn walampu: wahol mbëɗ gë wahi w̃i wamëleka vacery sali mbëɗ gë vaki vi ye, do gë wayul mbëɗ gë wahi wahwëhn lampu w̃a, vacery sali mbëɗ gë vaki vi ye.»

2

Soŋe ile kerëhnëkëhni San vacery sali mbëɗ gë vaki

Soŋe acery sali mbë Efes

1 «Kerëhnëryehna mëleka acery sali mbë Efes ŋa:

«Wëli wante ntehnëk ŋa ale w̃ënkëk wahol mbëɗ gë wahi hnë vák rëhw lëw̃u do yasëɗ fagant hnë wayul sanu mbëɗ gë wahi wahwëhn walampu w̃a: 2 Njëtëɓu vantiyehn hun va, ikamëna hun ŋa do gë iɗuñëna hun ŋa. Njëtëɓu koɗiluhna aryuñënanëhnuni vële liɗ w̃eh va, njëkëhnahnërunëhëhni vële w̃ëcaɗ vëfaƴik wok vëyena paryi va do tëkatërun vëw̃ër ye. 3 Nduñënarun, korotërun soŋe w̃ac mën w̃a do cilëtaluhna.

4 «Ɓare nke ile surëɗëmu: goluhna aỹanduno gë koɓëri ka. 5 Awa, ɗënkwëtaryin le njojërun hna, gwëcëtaryin vankeya va do avokanu anjasa ndënkwëryënkw hun ŋa. Ge ŋwëỹërun gwëcëtaɗiluhna vankeya va, njiryiɗëfu ỹal hun hna do ntihëtëɗëfu wayul walampu hun w̃a. 6 Ɓare nkehëhna ile fërënak hnë w̃uhnë: had ami, ñew̃ëɗun vënjasa vëva Nikolayit va. 7 Ale hwëhnak vanëf nkwëry wante ntehnëɗëhëhni Iƴir ŋa vacery sali va. Ale w̃ëkëk a maw̃ëryanëɗëfuha tok atëh uwám nte ye hnë araƴen W̃ënu hna.»

Soŋe cery sali mbë Sëmiren

8 «Kerëhnëryehna mëleka acery sali mbë Sëmirën ŋa:

«Wëli wante ntehnëk ŋa ale ye Aryënkwëryënkw a do Arëkwa ỹa, ale sëmëko do mbokaj wám li: 9 Njëtëɓu horot hun ỹa do gë haỹëhnah hun w̃a, ɓare ile ye toña ỹa, mbetarun! Njëtëɓu wameh wante nësëɗëni vëryampo soŋe hun ỹa. Vërac ntehnëɗëni wasëwif nkeni ɓare gena toña: caliŋa mba Sintani nkeni! 10 Antë ntaku gë horot le ỹaɗ nkew̃u ỹa. Wëli, Sintani njëkëhnahnëɗëhu ntoŋatëhni vëyaɓah hnë w̃uhnë kaso hna, do wafac pëhw horotëɗun. Kahnëndaryin hafo hn'icëm hna do njëɗaɗëmu apënkw imëk, uwám sër w̃a. 11 Ale hwëhnak vanëf nkwëry wante ntehnëɗëhëhni Iƴir ŋa vacery sali va! Ale w̃ëkëk a cëmëɗina cëm kigëna ŋa.»

Soŋe cery sali mbë Perëgam

12 «Kerëhnëryehna mëleka acery sali mbë Perëgam ŋa:

«Wëli wante ntehnëk ale hwëhnak sëlame ỹakënik hwëhn waŋëkan waki ŋa: 13 Njëtëɓu hn'ile ntëɗërun hna, hn'ile nke inaw̃ Sintani hna nke. Ha, ỹal hun hna ntëɗëk Sintani ỹa, ɓare nkorun ayaw̃ënu uw̃ac mën w̃a, gwajëluhna ikwëtahn hun ŋa ỹal mën hna wëla fac le ndaw̃iko Antipas, seɗe hahnëndak mën a.

14 «Ɓare nke vile surëɗëmu: kwëhnarunëhëhni hnam vahnë vële rëfëɗ ikaraŋ Balam iŋa; nkabëka Balak tëndëhnëhni urënd vëva Isërayel soŋe tokehnëhni faỹar fale sënahnik saɗëha wamën wawër do nkwafandëni.✡ 15 Ỹal hun hna fëna, kwëhnarunëhëhni vahnë vële rëfëɗ ikaraŋ vëva Nikolayit va. 16 Awa, gwëcëtëryin vankeya hun va! Ge gwëcëtëluhna vankeya hun va tame njiryiɗëfu gë ỹal hun, do mëtaryëɗëfuhëhni vahnë vi gë sëlame w̃ës mën ỹi. 17 Ale hwëhnak vanëf nkwëry wante ntehnëɗëhëhni Iƴir ŋa vacery sali va! Ale w̃ëkëk a njëɗaɗëfuha tok man✡ le sow̃ik ỹa do g'itaka ƴerah; hnë itaka tac kerik uw̃ac hasëk ule nkok ƴëtëna ahnë, ge gena ale hnuỹaɗ ỹa.»

Soŋe cery sali mbë Tiyatir

18 «Kerëhnëryehna mëleka acery sali mbë Tiyatir ŋa:

«Wëli ile ntehnëk Aju W̃ënu ŋa, ale fëtëɗëhaw̃o vinkër vi had hwëɗëh do wapary ŋa had ryëhwëra vëntëvënt facënik hnë hwëɗëh nkehaw̃o. 19 Njëtëɓu vantiyehn hun va gë iŋahn hun ŋa gë ikwëtahn hun ŋa g'iƴoh hun ŋa g'iɗuñëna hun ŋa. Iƴoh hun nte yaɓëk ntëbi mbë koɓëri ŋa.

20 «Ɓare nke ile surëɗëmu: memaỹehnëluw̃ahna asëval a, Yesabel, ale liyak ahnësëhn W̃ën, tokahni vëyohal mën va ñaŋëndëɗëhëhni nkwafandëni do tokëndëni faỹar fale sënahnik saɗëha wamën wamër. 21 Njëɗaɓuha ampëd soŋe gante koɗ nkwëcëtahn ankeya ntëw̃u ŋa, ɓare ñaɗina tav igwafa dëw̃u ŋa. 22 Soŋe rac ntoŋëɗëfuha hn'ipad, umë gë vële gwafalandëni va, hn'ile korotëɗëni ɗus. Ntiɗëfu rac ge vëravëna viw̃eh vile ntiɗëniho g'asëval arac. 23 Ndaw̃ëɗëfuhëhni vële rëfëɗëha va. Koyëna fop vacery sali va njëtëɗëni ami ye ale yëtëɗ ile yehëhni vankaf hni hna wasakahn hni hna. Ale-wo-le hnë w̃uhnë, ile ntik ỹa, sosëɗëfuha.

24 «Ɓare w̃uhnë vëvë acery sali mbë Tiyatir, vële wok vërëfëna ikaraŋ viỹë vahnë, w̃uhnë vële wok ñëŋaluhna ile macëɗëni watëw̃ah wante cow̃ëk Sintani, ntehnëɗëmu: ɗiɓëndëɗiluhna iɗiɓ kaw̃ary. 25 Ɓare ƴaw̃ënëryin ile hwëhnarun ỹa hafo yiryiwu.

26 «Vële woɗ ndokuŋëhnëndëniho hafo hn'ile tëkwëk hna, vëhni yeɗ vële w̃ëkëk va. Njëɗaɗëfuhëhni imëk hnë wayal hna.

27 «Naw̃ëhnëɗënihëhni gë ryoko ryëhwëra: nihëɗënihëhni had gante nihëɗe vapeƴa intil.✡

28 Iŋi mëk ndampo fo nke g'inte hnuỹaɓu gë Rëm mën ỹa. Njëɗaɗëfuhëhni fëna ikol mbë g'acahnëfëɗ ŋa. 29 Ale hwëhnak vanëf nkwëry wante ntehnëɗëhëhni Iƴir ŋa vacery sali va!»

3

Soŋe cery sali mbë Sarëdes

1 «Kerëhnëryehna mëleka acery sali mbë Sarëdes ŋa:

«Wëli ile ntehnëk ale w̃ënkwëk wayir mbëɗ gë wahi W̃ënu ŋa gë wahol mbëɗ gë wahi w̃a: “Njëtëɓu vantiyehn hun va. Njëtëɓu vahnë va ntiyahnëkëhni vëfërën fo worun, ɓare cëm ŋa yerun. 2 Kwëtëryin hakili do ƴaw̃ënëryin ile wok hnë w̃uhnë soŋe antë cëm kaɓi kamahnëɓu wëla ɗoku hun ryampo padëna haryënkw W̃ën mën hna. 3 Awa ɗënkwëtaryin wanës W̃ën wante haraŋirun do wëryërun ŋa; ƴaw̃ënëryin do gwëcëtaryin vankeya va. Age kwëtëluhna hakili, njiryiɗëfu had ale; ƴëtëɗiluhna hnë wati le njiryiɗëfu hnaŋëtu ỹa. 4 Ɓare nkeni vëryampo Sarëdes hna vële wok vëronkënëna viỹi vilëw̃ hni va. Vërac viyerah cuɗaɗëni do tëfëlëɗëfun g'ami, kaɓi tëfahnëkëhni rac. 5 Vële w̃ëkëk va vacuɗ vajerah cuɗaɗëni; pëhwëcëɗa muk wamac hni hnë kayëte uwám hna. Tase Rëm mën gë wamëleka wadëw̃u pëƴahnëɗëfu ami hwëhnëkëhni. 6 Ale hwëhnak vanëf nkwëry wante ntehnëɗëhëhni Iƴir ŋa vacery sali va.”»

Soŋe cery sali mbë Filadelëfi

7 Kerëhnëryehna mëleka acery sali mbë Filadelëfi ŋa: «Wëli ile ntehnëk Afacah a, ale ye toña ỹa, umë w̃ënkëk sëɗëta Ahnaw̃ David ỹa, umë fiɗëtëɗ do ahnë koɗina mbokary piɗ, umë fiɗëɗ do ahnë koɗina piɗët: 8 Njëtëɓu vantiyehn hun va. Wëli kwëtëhnëmu haryënkw hun rënka fiɗëtik le nkok koɗina piɗ ahnë. Njëtëɓu toƴe fo kwëhnarun fanka fa, ɓare njaw̃ënërun wanës mën ŋa do ƴahëtalunohna alehnu ƴëtëlunohna. 9 Wëli, njëɗaɗëmuni vahnë vëvë hnë caliŋa mba Sintani, vële lehnëɗ wasëwif nkeni vi, ɓare wayena. Ha, ntiɗëfu njiryini ndëkwëhnëni haryënkw hun, do njavëtëɗëni ŋahnëmu. 10 Kaɓi njaw̃ënërun wapacëk wanës mën ŋa, awa ami fëna njaw̃ënëɗëmu hnë wati horot sankaf le yijëɗ hnë ɗuniỹa li fop soŋe tëŋini vële lëɗëk nkal vi. 11 Ɓiỹëɗina njiryiɗëfu. Ƴaw̃ënëryin ile hwëhnarun ỹa, soŋe antë ahnë nuf apënkw nte fënkwirun kaɓi mëkërun. 12 Ale w̃ëkëk a, ntiɗëfuha ryoko sank hnë Cery Cankaf W̃ën mën hna do ɓokëɗina cahn muk. Kerëɗëfuha uw̃ac W̃ën mën w̃a do uva inaw̃ W̃ën mën ŋa, Yerusalem hasëk, le sëliɗ g'ambin ɗarël W̃ën mën hna. Kerëɗëfuha fëna uw̃ac hasëk mën w̃a. 13 Ale hwëhnak vanëf nkwëry wante ntehnëɗëhëhni Iƴir ŋa vacery sali va.»

Soŋe cery sali mbë Lawodise

14 «Kerëhnëryehna mëleka acery sali mbë Lawodise ŋa:

«Wëli wante ntehnëk ale w̃acëɗe Amina ŋa, seɗe hahnëndak do ye toña ỹa, ale ye sankaf hnë fop vile ntik W̃ënu ŋa: 15 “Njëtëɓu vantiyehn hun va: ƴamëluhna ƴakëluhna. Ɓare ñakëndëɓu ayamu ma ayaku! 16 Awa, kaɓi ƴakëluhna do ƴamëluhna, fagant fo nkerun, nkurëɗëmu. 17 Ntehnëɗun, mbetarun, nuỹarun hnapul yaɓah do ñoñ gojëluhna. Ɓare ƴëtëluhna meku, njiw̃ëhnërun, kaỹëhnërun, mëpërun do ŋas fo yerun. 18 Soŋe rac yabahnëɗëmu alawu ỹal mën li sanu le facënik hnë hwëɗëh ỹi, soŋe avetahnu paryi. Dëwaryin fëna viỹi viyerah asuɗandu, antë mbok cëfëhnu ige ŋas fo ŋa. Dëwaryin kat vëlo soŋe ayehnahnu vinkër hun vi ahnundu wapacëk. 19 Ami, niraɗëfuhëhni do catënëɗëfuhëhni fop vële ỹahnëɓu va. Awa ƴohëryin, gwëcëtaryin vankeya hun va! 20 Wëli, rënka hna kahnëɓu do mbankëɗëfu. Age ahnë nkwëryëk kopa mën ỹa do piɗët rënka ỹa, tënkëɗëfu ỹalu hna do tokëlahnëɗëfun. 21 Ale w̃ëkëk a ntañëndëɗëfuha ɗarël mën hnë tinki naw̃ mën hna, had gante mëkëɓu ka, ami fëna, do lañantiw̃u gë Rëm mën ỹa hnë tinki naw̃ lëw̃u hna. 22 Ale hwëhnak vanëf nkwëry wante ntehnëɗëhëhni Iƴir ŋa vacery sali va.”»

4

Icëmb ŋa Ambin hna

1 Ga ndëcëk watac, më hnuɓu rënka le fiɗëtik ambin hna. Kopa ryënkwëryënkw le wëryëɓuho hnësëhnëɗëhow̃o had lënkw ỹa, më ntehnëko: «Kaƴi ani, rufi ile rëfëka tëki haryënkw ỹa.» 2 Iƴir Ipacah ŋa tënkëlehno taŋ. Hnulehnu nkeho tinki ahnaw̃ mbin hna, do hnë tinki ahnaw̃ tac ahnë lañako. 3 Ale lañako ỹa pëtëɗëho had wëraka wanëfak, wale w̃acik jasëp gë sarëdëwan. Tinki ahnaw̃ ỹa icar ulaw̃ hwërëkaw̃o nte fëtëɗ had itaka nte w̃acik emerod. 4 Caharaɓ hnë tinki ahnaw̃ tac, watinki ahnaw̃ wafëhw wahi gë wahnah (24) yeho. Hnë watinki ahnaw̃ watac, vicër wafëhw wahi gë vëhnah (24) lañako. Viỹi viyah cuɗaniho, do pënkwani vapënkw sanu ahnaw̃. 5 Tinki ahnaw̃ hna cahniɗëho wabilëbil do wakopa do gë waparat. Haryënkw tinki hna warëh lampu mbëɗ gë wahi fëtëɗëho: wayir mbëɗ gë wahi W̃ënu ŋa yeho. 6 Haryënkw tinki ahnaw̃ hna nkeho had wov lancah, le w̃ëntëlëk gë ancëka.

Ɗarël tinki ahnaw̃ hna caharaɓ, nkeniho wulaw̃ wahnah wale hwëhnak kore vinkër haryënkw gë kamëhni. 7 Ntaw̃ ɗënkwëryënkw ŋa gë vësëhn mëntëlëniho, kigëna ŋa gë fëndahni mëntëlëniho, tarëna ŋa yëka ahnë kwëhnako do inahëna ŋa gë jaro nte wayëɗ ƴaŋ mëntëlëniho. 8 Wulaw̃ wahnah w̃a, ntaw̃-wo-ntaw̃, vampaw̃ imbëɗ g'andaw̃ kwëhnako, do kore vinkër kwëhnaniho ƴaŋ gë gëɗ per. G'anent gë g'umëɗ njëw̃ëɗëniho kwëlëkwël:

«Pacëru! Pacëru! Pacëru!

Ahwëhn, W̃ën Hwëhn Fanka Fop,

wëjë ale yeho, ye do yijëɗ!»

9 Do nte-wo-nte njëw̃ëɗëniho wulaw̃ wahnah w̃a icëmb g'untënah do g'icamehn soŋe ale lañak hnë tinki ahnaw̃ ỹa, Ale yënëɗ avë kantëm a, 10 vicër wafëhw wahi gë vëhnah va (24) ndënkwëhnëɗëniho haryënkw hnë ale lañak tinki ahnaw̃ ỹa, cëmbëɗënihawo Ale yënëɗ avë kantëm a, ntoŋëɗëniho vapënkw sanu vantëw̃ hni va, ntehnatëndëni:

11 «Ahwëhn, W̃ën fu, tëfëki ahnuỹa

icëmb iŋa g'untënah ŋa do gë fanka fa,

kaɓi wëjë lik fop,

wëjë ỹaɗëho nke koyëna rac, nkelehn.»

5

Kayëte ŋa gë Fape fa

1 Tac më hnuɓu hnë vák rëhw ale lañako hnë tinki ahnaw̃ hna kayëte nte fëỹik, keri ɓambery gë ipër per do ñamëndëlehni gë wuya wahwënta mbëɗ gë wahi. 2 Tac më hnuɓuha mëleka hwëhn fanka le rëƴ gë kopa sankaf: «Mo tëfahnëk nke aỹamët ile ỹamëndëlehnik ỹi do pëỹët kayëte ŋi?» 3 Wëla aryampo gelohna mbin hna, nkal li ma kwëyët nkal li janáma hna, ale holëko pëỹët kayëte ŋa, njëk ile herik ɓambery ỹa. 4 Do rac koyehnëɗëho ɗus kaɓi ahnë gena ale rëfëkawo nke afëỹët kayëte ŋa, njëk ɓambery. 5 Awa aryampo hnë vicër hna më ntehnëko: «Ɓoka ho! Ƴëkëryehna, ivësëhn vë hnënk Yuɗa ỹa,✡ ale hnagik hnë hnënk Ahnaw̃ a David, umë ale w̃ëkëk a lihëtëɗ ile ỹamëndëlehnahnik kayëte ŋa do fëỹëtëɗ.»

6 Tac më hnuɓuha Fape ga kahnëk fagant tinki ahnaw̃, kwëratëniha wulaw̃ wahnah do gë vicër. Mëntëko had kácik. Wamiry imbëɗ gë waki kwëhnako gë vinkër mbëɗ gë viki, vinte ye wayir mbëɗ gë vaki W̃ën vinte sañëtik hnë nkal hna fop. 7 Fape fa pëŋako soŋe teɓahn kayëte hnë vák rëhw ale lañako hnë tinki ahnaw̃ hna. 8 Ante teɓak kayëte ŋa, wulaw̃ wahnah w̃a gë vicër wafëhw wahi gë vëhnah va (24) njoniho nkal hna haryënkw lëw̃u. Ale-wo-le hnë vëhni itëmp mënkwëko do gë vañërya sanu tëmpah iɗuɗ, inte yeho wayëfa vëfacah wale haƴëndaɗëho g'ambin. 9 Hnëw̃ hasëk njëw̃ëɗëniho:

«Tëfëki ahnuỹa kayëte ŋi,

ayamët ile ỹamëndëlehnik ỹa,

kaɓi káciruho,

do ntaw̃ëtëruhëhni soŋe W̃ënu ŋa,

vahnë hnë wahnënk hna fop

gë vanësa hna fop gë waɓulunda hna fop

do gë wayal hna fop;

gë sat hu ỹa,

10 ntiruhëhni inaw̃ vësëna wasaɗëha W̃ën fu ŋa,

do naw̃ëɗëni nkal li.»

11 Tac më yëkëɓu do wëryëɓu kopa wamëleka waƴaɓah, wawuli wawuli, koɗelohna ndëkwini. Caharaɓ tinki ahnaw̃ hna, wulaw̃ w̃uhnah hna do gë vicër hna kahnëniho. 12 Njëw̃ëɗëniho gë kopa sankaf:

«Fape fante haciko fa,

umë ye ale rëfëka nuỹa fanka fa, gë hnapul ỹa, g'uyët w̃a, g'imëk iŋa,

g'untënah ŋa, gë icëmb ŋa do gë cëkwary ŋa.»

13 Do nkwëryëɗëfuhëhniwo fëna fop vile ntik W̃ën va ambin hna, gë nkal hna, gë kwëyët nkal li janáma hna, gë wov hna do gë fop le yehëhna hnam ỹa, ga ntehnëɗëni:

«Ale lañak tinki ahnaw̃ ỹa gë Fape fa nke icëkwary, g'idënën, g'icëmb

do gë fanka, kwëlëkwël!»

14 Do wulaw̃ wahnah w̃a ntehnëɗëniho: «Amina!» Do vicër va njoniho nkal li soŋe cëmbahnënihëhni Ale lañak tinki ahnaw̃ ỹa gë Fape fa.

6

Soŋe ipëỹët kayëte

Soŋe ñamëndëlehn iɗënkwëryënkw

1 Awa, nuɓuha Fape fa ga nihëk ñamëndëlehn ɗënkwëryënkw hnë mbëɗ gë wahi hna, wëryëlehnëw̃a intaw̃ ɗënkwëryënkw hnë wahnah hna ga ndekaɗ had farat, nësatënd: «Ƴij!» 2 Hnulehnëw̃a ipahnac ƴerah. Ale haƴëkawo ỹa uŋwary mënkwëko. Më njëɗayik apënkw vëw̃ëk, tëk nke aw̃ëk do njilehn mbok mëk kat.

Kigëna

3 Ga nihëk ñamëndëlehn kigëna ŋa, wëryëlehnëw̃a intaw̃ kigëna ŋa ga ndekaɗ, nësatënd: «Yij!» 4 Hnulehnëw̃a pahnac kaw̃ary ɓëntah had hwëɗëh. Ale haƴëkawo ỹa hnuỹako imëk soŋe ntihët ƴam ỹa nkal li, soŋe ndaw̃ëlahnëndëni vahnë. Më njëɗayik sëlame sankaf, njilehn.

Tarëna

5 Ga nihëk ñamëndëlehn tarëna ŋa, wëryëlehnëw̃a intaw̃ itarëna ŋa ga ndekaɗ, nësatënd: «Ƴij!» Hnulehnëw̃a pahnac ɓahnah. Ale haƴëkawo ỹa ile yaŋande mënkwëko. 6 Wëryëlehnu had kopa fagant wulaw̃ wahnah hna ga nësëɗ: «Ile ryokuŋahnik fac ryampo ỹa, yaŋëh vantimp fo ntaw̃ahnëɗ, ile ryokuŋahnik fac ryampo ỹa wayaŋëh warar vëmalu fo ntaw̃ahnëk. Ge wagu ŋa ye, g'uñen uŋa, nko koyëna.»

Nahëna

7 Ga nihëk ñamëndëlehn nahëna ŋa, wëryëlehnëw̃a ntaw̃ nahëna ŋa ga ndekaɗ, nësatënd: «Ƴij!» 8 Hnulehnëw̃a pahnac ɗunënkah. Ale haƴëkawo ỹa, Icëm maciko, do ỹëw̃a vësëm ỹa rëfëlehnëɗëhawo. Njëɗayiniho mëk iŋa hnë sah ryampo hnë wasah wahnah ɗuniỹa li, soŋe ndaw̃ënihëhni vahnë va gë sëlame ỹa, gë inte ŋa, gë wates ŋa do gë wulaw̃ wuyapah w̃a.

Ɓëryëna

9 Ga nihëk ñamëndëlehn ɓëryëna ŋa hnulehnuw̃ëhni, kwëyët le cënaɗe saɗëha hna, walaw̃ary vële ryaw̃iko soŋe ikahnënda dëw̃ hni ŋa wanës W̃ën do kaɓi waseɗe lëw̃u nkeniho. 10 Ndekaɗëniho ɗus: «Wëjë, Ahwëhn a, ale ye Afacah a, ale ye toña ỹa, hafo guve napëɗu ahitiŋëhni vahnë vëvë nkal vi awëcagëhni soŋe sat fu le ndehëtëni ỹi? 11 Awa më njëɗayini ale-wo-le acuɗ jerah cankaf, tac ntehnini nduñënani toƴe, hafo padëni fop vële ryokuŋëhnëɗëha W̃ën va, rëfëka ndaw̃ini had gë vëhni ka.»

Kwëhn mbëɗ gë ryaw̃

12 Ga nihëk ñamëndëlehn ikwëhn mbëɗ gë ryaw̃ iŋa, inkal ŋa ñënkako ɗus gë fanka, hnulehnu ulav w̃a mbahnëlehn had waỹehn do ulepera w̃a mbëntëlehn had wasat. 13 Wahol w̃a njolehni nkal li, had gante njojëɗ wanuỹ ka ge sël sankaf ỹa ñënkëka. 14 Ambin ŋa më njik had kayëte fëỹëɗe, do fop wahuŋ w̃a gë watinti ŋa kërëniko hn'ile nkeho hna.

15 Wati rac, vëhnaw̃ vëvë nkal vi, gë wakamari ŋa, gë vësankaf wasoɗaɗe w̃a, gë vëvetak va, gë vëhwëhn fanka va, gë vëramp va do gë vahnë vële ye afaya va, fop cow̃aniho hnë wakary hna do gë hnë wëraka wahuŋ hna. 16 Ntehnëɗënihëhniwo wahuŋ w̃a gë wëraka w̃a: «Ƴohahninëfu, do cow̃ëryinëfu ŋaw̃ët yëka ale lañak hnë tinki ahnaw̃ aỹi do gë antavah Fape ŋa! 17 Fac sankaf ntavah ntëw̃ hni ŋa tëkik: mo hoɗ mëkanti?»

7

Ɓulunda gë yavëta W̃ën

1 Ga ndëcëk rac, më hnuɓuhëhni wamëleka wanah ga kahnëni hnë wahëɗ wahnah wavë nkal w̃i. Pëlani wasël wahnah wavë nkal w̃i, soŋe sël ỹa antë mbok cël nkal li, wov hna do fëna wëla hnë atëh ndampo. 2 Do më hnuɓuha mëleka haw̃ary ga kaƴëɗ gë cape pëhna lav. Mënkwëko ile lihande iyavëta mba W̃ën paryi. Ndekandëhëhni ɗus wamëleka wanah wante yëɗayiko imëk mbëvehnëni nkal iŋi gë wov ỹi: 3 «Antë avëvehnu nkal iŋi, wov ỹi, vatëh vi, hafo lifuni yavëta wayëka hna vëyohal W̃ën va.» 4 Tac nkwëryëɓu vahnë vële hnuỹak yavëta ỹa tëkëni wawuli keme gë wafëhw wahnah gë vënah (144,000). Vëhni wahnënk vijë Isërayel hna fop matiniho:

5 hnë hnënk Yuɗa hna: vahnë wawuli pëhw gë vëhi (12,000) liyiko yavëta ỹa;

hnë hnënk Riben hna: vahnë wawuli pëhw gë vëhi (12,000);

hnë hnënk Gad hna: vahnë wawuli pëhw gë vëhi (12,000);

6 hnë hnënk Aser hna, vahnë wawuli pëhw gë vëhi (12,000);

hnë hnënk Nefëtali hna, vahnë wawuli pëhw gë vëhi (12,000);

hnë hnënk Manase hna, vahnë wawuli pëhw gë vëhi (12,000);

7 hnë hnënk Simeỹo hna, vahnë wawuli pëhw gë vëhi (12,000);

hnë hnënk Levi hna, vahnë wawuli pëhw gë vëhi (12,000);

hnë hnënk Isakar hna, vahnë wawuli pëhw gë vëhi (12,000);

8 hnë hnënk Sabilon hna, vahnë wawuli pëhw gë vëhi (12,000);

hnë hnënk Yosef hna, vahnë wawuli pëhw gë vëhi (12,000);

hnë hnënk Besame hna, vahnë wawuli pëhw gë vëhi ntiyiniho yavëta (12,000).

Waɓulunda mbin hna

9 Ga ndëcëk rac, më hnuɓuhëhni kore vahnë vële wok koɗena ndëkwini. Vahnë vëvë wayal fop yeho gë wahnënk w̃a fop gë waɓulunda ŋa fop do gë vanësa va fop. Haryënkw tinki ahnaw̃ hna kahnëniho do gë haryënkw Fape fa, viỹi viyah ntiyaniho do mënkwëni waryund. 10 Ndekaɗëniho ɗus:

«Ipeh iŋa hnë W̃ën fu, le lañak hnë tinki ahnaw̃ hna, matik do gë Fape hna.»

11 Wamëleka ŋa fop caharaɓ tinki ahnaw̃ hna kahnëniho, gë vicër va do gë wulaw̃ wahnah w̃a. Ga nkwëryëɗëniho ile nësëɗëniho vahnë ỹa, ndëkwëhnëɗëniho hafo wayëka w̃a ñak nkal ŋa do cëmbëɗënihawo W̃ënu ŋa. 12 Ntehnëɗëniho: «Amina! Araɓi iɗëwan ŋa, gë icëmb ŋa, g'usery w̃a, g'icamehn iŋa, g'untënah ŋa, g'imëk iŋa do gë fanka fa kwëhn W̃ën fu ŋa kantëm! Amina.»

13 Awa, acër aryampo më tëƴëko: «Vële liyak viỹi viyah vi, vëhni mo ye do ne matini?»

14 Më lëkwaɓuha: «Ahwëhn mën, njëtëru!»

Tac më ntehnëko: «Vële w̃atik horot sankaf va ye. Ndagëni viỹi vilëw̃ hni va do njerënëni hnë sat Fape hna. 15 Soŋe rac nkeni haryënkw tinki W̃ën hna do ndokuŋëhnëɗëniha g'anent gë g'umëɗ Cery Cankaf ntëw̃u hna. Ale lañak hnë tinki ỹa keryëɗëhëhni. 16 Ɓokëɗina njohni inte, ɓokëɗina njohni w̃ënka, do ulav w̃a ɓokëɗina njahni, ma yakah haw̃ary, 17 kaɓi Fape fante ye tinki ahnaw̃ hna yeɗ ahekery alëw̃ hni ỹa, do njiryeryëɗëhëhni gë wahaƴalin w̃ënka uwám ka. Do W̃ënu ŋa pëhwëcëɗëhëhni fop wankwën ŋa vinkër vidëw̃ hni hna.»

8

Soŋe ñamëndëlehn ikwëhn imbëɗ gë wahi

1 Fape fa, ga nihëk ñamëndëlehn kayëte ikwëhn mbëɗ gë wahi ŋa, ambin ŋa ndemëhnalehn mpëd.

Soŋe walënkw mbëɗ gë wahi

2 Tac më hnuɓuhëhni wamëleka mbëɗ gë waki hahnëko haryënkw W̃ën hna; walënkw mbëɗ gë wahi njëɗayiniho.

3 Mëleka haw̃ary më njijëk ñëw̃ haryënkw le cënaɗe saɗëha hna; ile fëɗande iɗuɗ mënkwëko, gë sanu ntiyiko. Më njëɗayik ɗuɗ ƴaɓah soŋe pëɗ hn'ile ntiɗe saɗëha hna gante kaƴahnëɗ hwëcic ha gë wayëfa vëfacah va fop g'ambin. Hn'ile ntiɗe saɗëha hna, gë sanu ntiyiko do haryënkw tinki ahnaw̃ hna nke. 4 Hwëcic iɗuɗ ŋa gë wayëfa vëfacah na hnë vák mëleka hna matëko kaƴ hafo W̃ën hna. 5 Tac mëleka ỹa më nufëk ile fëɗande iɗuɗ ŋa, pëɓënëk hwëɗëh hn'ile cënaɗe saɗëha hna, ntoŋ ɗuniỹa hna. Awa pëgwëlehn taŋ wakopa waparat, wakopa, wabilëbil, do nkal iŋa ñënkalehn.

6 Wamëleka mbëɗ gë waki wante w̃ënkëko walënkw mbëɗ gë wahi ŋa pëhwëtalehnëni soŋe ntënkwëni.

Soŋe icël lënkw ryënkwëryënkw

7 Mëleka ryënkwëryënkw ỹa cëlëko lënkw lëw̃u ỹa: w̃ënka wagurye gë hwëɗëh, hnaw̃ëlëk gë sat, ndehëtik ɗuniỹa hna. Cape ndampo hnë vatar ɗuniỹa hna ŋagëko, do tëh ndampo hnë vatar vante ye ɗuniỹa hna fëna ŋagëko do fop idël ŋa ŋagëko.

Soŋe icël lënkw higëna

8 Mëleka higëna ỹa cëlëko lënkw lëw̃u ỹa: ile w̃ëntëlëk g'ikuŋ icankaf nte ỹagëɗ loŋik wov hna. Cape ndampo hnë vacape vatar wov hna mbacako wasat, 9 sah ryampo hnë wasah warar le-wo-le yënëɗ wov hna mbëvehniko. Do hnë fop wakulu wavë ɗuniỹa w̃i, sah ryampo hnë warar hna mbëvehniko.

Soŋe icël lënkw rarëna

10 Mëleka rarëna ỹa cëlëko lënkw ỹa: më njojëk g'ambin ikol cankaf nte ỹagëɗëho had hwëɗëh hucankaf. Sah ryampo hnë wasah warar wasën wasankaf hna fop do hnë wahaƴalin hna fop njojëko kol iŋa. 11 Ikol tac, Wunkah maciko. W̃ënka wante njohahnëko ŋa mbacako wunkah do vëyaɓah cëmëniho kaɓi w̃ënka watac ceniho.

Soŋe icël lënkw nahëna

12 Mëleka hnahëna ỹa cëlëko lënkw ỹa: cape ndampo hnë vacape vatar lav hna ndafiko gë cape ndampo hnë vatar lepera hna do gë kol ndampo hnë wahol warar hna, soŋe antë nkoryary idanc dëw̃u ŋa. Koyëna, fac ỹa nkoryeryina idanc dëw̃u ŋa do umëɗ ŋa fëna.

13 Awa tac më hnuɓuha do wëryëɓuha jaro nte wayëɗëho ƴaŋ do ryekaɗëho ɗus: Kata! Kata! Kata fëlaɗëhëhni vële lëɗëk nkal vi soŋe wamëleka watar wañëntaw̃ wante fëhwëtaɗ cëlëni walënkw walëw̃ hni w̃a!

9

Soŋe icël lënkw vëryëna

1 Mëleka vëryëna ỹa cëlëko lënkw ỹa: më hnuɓu ikol ga njojëko nkal li mati g'ambin. Ikol ŋa njëɗayik sëɗëta hatëh hatëw̃ah. 2 Ikol ŋa më piɗëtëk rënka vë hnam ỹa do hwëcic cahnëlehni had hwëcic nkula cankaf. Rac huyëndanëk ulav w̃a g'ambin ŋa fop. 3 Do hnë hwëcic hutac cahnëɗëniho vampul campëndëni nkal li. Njëɗayiniho imëk ile w̃ëntëlëk g'imëk wafawëry w̃a. 4 Mbañëhniniho antë përëkanëni idël mbë nkal ŋi, ma vatëh, ma vatëh rëhël vi. Tëfëkëhni tonihëhni vahnë vële wok vëliyina yavëta W̃ën fo hnë wayëka walëw̃ hni hna. 5 Vëw̃awëryanilohna ndaw̃ënihëhni, ɓare korotehnënihëhni hnë wadepera imbëɗ. Horot le ntiɗënihëhniwo ỹa mëntëlëko had gante korotehnëɗ ito fawëry ka. 6 Hnë wafac warac vahnë va njëkëlehnëɗëni icëm ŋa ɓare vëhnuɗina. Përëɗëhëhni cëmëni, ɓare icëm ŋa ŋaw̃ëtaɗëhëhni.

7 Vampul va gë wafahnac wale fëhwëtak uw̃ët mëntëlëniho. Iñë le ye had apënkw sanu ahnaw̃ yehëhniwo vankaf hna, do wayëka walëw̃ hni w̃a had wëva vahnë nkehëhniwo. 8 Imul dëw̃ hni ŋa had iɓa vësëval nkehëhniwo, do wabeñ wadëw̃ hni ŋa had wëɓa waɓësëhn nkehëhniwo. 9 Wasakahn walëw̃ hni w̃a had wajand waryëhwëra ntiyani nkehëhniwo, do wëñaw̃ vampaw̃ vantëw̃ hni va had wëñaw̃ saret hwëhn wafahnac wayaɓah wale yaryëɗ gë uw̃ët nkeho. 10 Wasavët w̃a had wafawëry nkehëhniwo g'ile tohahnëɗëni. Hnë wasavët walëw̃ hni hna nkeho fanka falëw̃ hni fale koroteyehnahnëɗënihëhniwo vahnë hnë wadepera mbëɗ hna. 11 Ahnaw̃ alëw̃ hni ỹa, mëleka hatëh hatëw̃ah yeho. Uw̃ac lëw̃u gë Wa-ebëre ŋa Abadon yeho, do gë wagërek ŋa, Apoliỹo, umë fëhnëtanëk Avëvehn.

12 Kata ryënkwëryënkw ỹa ndëcëk. Wëli, wakata waki vokëɗ tëki.

Soŋe icël lënkw hwëhn mbëɗ gë ryaw̃

13 Mëleka hwëhn mbëɗ gë ryaw̃ ỹa cëlëko lënkw ỹa: më wëryëɓu kopa le w̃atiko hnë wamiry wahnah wavë taɓali sanu hn'ile cënaɗe saɗëha hna, ile yeho haryënkw W̃ënu ŋa. 14 Ntehnëɗëhaw̃o mëleka hwëhn mbëɗ gë ryaw̃ le w̃ënkëko lënkw ỹa: «Pëtëryihni wamëleka wanah wante ỹabik vambëŋ sën sankaf le w̃acëɗe Efërat.» 15 Awa wamëleka wanah wante fëhwëtako soŋe wati ỹa, gë fac ỹa, gë lepera ỹa do gë bëhn ỹa, pëtiniho soŋe ndaw̃ëniha aryampo hnë vërar hna. 16 Nkwëryëɓu ga ntehnëɗe, wasoɗaɗe wahwëhn wafahnac w̃a, wawuli wuli wakeme waki nkeniho (200,000,000). 17 Awa nuɓuhëhniwo wafahnac w̃a gë vële haƴëkëhniwo va: cuɗaniho waƴand waryëhwëra wavëntah had hwëɗëh, ɓulu do yalëwaƴe. Vankaf wafahnac w̃a had vankaf waɓësëhn nkeho. Hwëɗëh nkusëɗëniho gë hwëcic do gë vëɗ le fëɗëɗ. 18 Aryampo hnë vahnë vërar hna mbëvëko gë hwëɗëh, gë hwëcic do gë ivëɗ le fëɗëɗ. 19 Fanka wafahnac w̃a hnë waw̃ës walëw̃ hni hna nkeho do gë wasavët walëw̃ hni hna; wasavët walëw̃ hni w̃a gë walën mëntëlëni, kwëhnak vankaf do gë rac mbërehnahnëɗëni.

20 Vahnë vële woko vëvëvëna va, vëravëlohna icëmb waƴine ŋa gë vile përëni gë wëɓák wadëw̃ hni: wamën wamër sanu, gë koryi, gë waryëhwëra, gë wëraka, do gë waɗëhwa; wamën wale wok koɗina nu ma nkwëry ma njas. 21 Fëna vëravëlohna iɗaw̃ vahnë, gë kavëla ntëw̃ hni ŋa, gë ndakëntal meh ntëw̃ hni ŋa do gë ule lëw̃ hni w̃a.

10

Mëleka ỹa gë fëkayëte fapëỹik fa

1 Më hnuɓuha mëleka haw̃ary hwëhn fanka sëliɗëho g'ambin. Aŋar fëryëkawo do car ulaw̃ yehawo ƴaŋ nkaf ntëw̃u hna; yëka lëw̃u ỹa had ulav nkehaw̃o, do wapary wadëw̃u ŋa had sahnunt hwëɗëh nkehaw̃o. 2 Fëkayëte fante fiɗëtik mënkwëko. Tindëko fary rëhw lëw̃u ỹa wov hna do rahahn ỹa nkal hna, 3 tac ndeka gë fanka, had vësëhn ỹërëlak. Ga ndekak, waparat mbëɗ gë waki ỹëmëko. 4 Ga ŋëmëk waparat mbëɗ gë wahi w̃a, ñaɗëfuho heru, ɓare kopa wëryëɓuho g'ambin ga ntehnëɗëho: «Antë aher ile ŋëmëk waparat mbëɗ gë wahi w̃i, tavëry cow̃a.»

5 Tac mëleka le hnuɓuho ga tindëko fary rëhw lëw̃u wov hna do rahahn ỹa nkal hna, më njelëk vák rëhw lëw̃u ỹa g'ambin, 6 më ntëkëk g'uw̃ac ale ye kwëlëkwël ỹa, ale lik ambin gë ile ye hnam ỹa fop, gë nkal iŋa gë le ye hnam ỹa fop, gë wov ỹa gë le ye hnam ỹa fop ntehn: «Ñoñ ɓokëɗena napi: 7 hale ntënkwëɗ mëleka hwëhn mbëɗ gë waki ỹa lënkw lëw̃u ỹa, awa W̃ënu ŋa padënëɗ viỹë visiyamah, gante pëƴakëhniw̃o ka vëyohal vëlëw̃u wakila ŋa.»

8 Do kopa le wëryëɓuho ga nësëhniɗëho g'ambin ỹa mboko nësëhne kat: «Ƴiry ahnuf kayëte nte fiɗëtik hnë vák mëleka le rindëk fary ryampo hnë wov do ỹëntaw̃ ỹa nkal hna.»

9 Gë vëhni mëleka njiɗëfuho rëƴëw̃a njëɗaw̃o fëkayëte fa. Më ntehnëko: «Teɓary do tokëry. Nkunkëɗ ɗonk hu hna ɓare w̃ës hu hna ntëmëɗ had wadëj.» 10 Më reɓaɓu fëkayëte fa hnë vák mëleka hna do rokëɓu. W̃ës mën hna ntëmëko had wadëj, ɓare ga kohnëɓu nkunkëko ɗonk mën hna. 11 Tac më lehniɓu: «Afo avok afëƴahn ile pëhnanëhnëkëhni W̃ënu ŋa waɓulunda waƴaɓah, gë wayal wayaɓah, gë vanësa vajaɓah do gë vëhnaw̃ vëyaɓah.»

11

Waseɗe wahi w̃a

1 Tac ahnë më njëɗako uriry le ỹaŋande, do ntehno: «Ƴiry aỹaŋ Cery W̃ën Cankaf ŋi gë hn'ile cënaɗe saɗëha hna do ɗëkwëryihni vële sëmbëɗëha W̃ënu ŋa hnam. 2 Ɓare selele vë për Cery ỹa, tavëry, antë aỹaŋ, kaɓi vële wok vëyëtëlahna W̃ën va maw̃ëryanëɗeni nkëñëni nkol naw̃ cëvah ŋa hnë wadepera wafëhw wahnah gë wahi (42). 3 Maw̃ëryanëɗëfuhëhni waseɗe wahi mën w̃a, vële suɗak viỹi icëm va, imëk pëƴahnëndëni wanës W̃ënu ŋa hnë waỹi wafac wuli gë wakeme waki gë wafëhw mbëɗ gë ryaw̃ (1,260).» 4 Waỹi waseɗe wahi ye vatëh oliv vaki va do gë wayul walampu wahi wale ye haryënkw Ahwëhn nkal ŋa. 5 Ge ahnë ñaɗ ntihni uw̃eh, hwëɗëh sahnëɗ waw̃ës walëw̃ hni hna do mbëvehnëɗëhëhni vële ỹew̃ëkëhni va. Ha, ale ỹaɗ ntihni w̃eh w̃a tëfëka ndaw̃i koyëna. 6 Waỹi waseɗe wahi kwëhnani imëk soŋe piɗëni ambin, memaỹehnahnëni antë mbok tëv hnë wati le pëƴahnëɗëni wanës W̃ën hna fop. Kwëhnani fëna imëk soŋe nkwëcëtëni w̃ënka ŋa nke wasat do cëlëndi nkal li sifa uw̃eh fop, nte-wo-nte ñaɗëni ŋa.

7 Ge puhnani wafac uceɗeya ntëw̃ hni ŋa, intaw̃ ƴapah ŋa ndaniɗ hnë hatëh hatëw̃ah hna mëtaryëɗëhëhni, mëkëɗëhëhni do ndaw̃ëɗëhëhni. 8 Do waỹas walëw̃ hni w̃a hnë ỹëw̃a ɓulunda nkol cankaf hna nkoɗ, nkol cankaf nte ye had Sodom gë Esipët*, hn'ile pakiko Ahwëhn hni hna dënk nke. 9 Vahnë hnë waɓulunda hna fop, wahnënk hna fop gë vanësa hna fop do gë wayal hna fop njijëɗëni njëkëndëni waỹas walëw̃ hni w̃a hnë wafac warar gë fagant fac, do vëw̃aw̃ëlohna mbañini. 10 Vëvë ɗuniỹa vi nëŋëɗëhëhni soŋe icëm wakila waki watac kaɓi korotehnënihëhni ɗus vële lëɗëk nkal vi. Awa natëɗëhëhni do nkwëcëtëlëɗëni waɓuña.

11 Ga ndëcëk wafac warar gë fagant fac ỹa, iƴën uwám le w̃atik W̃ën njij tënkëhni wakila waki ŋa, matëlehnëni. Awa vële yëkëɗëhëhniwo va më ntakëkëhni ɗus. 12 Tac wakila waki ŋa më nkwëryëni kopa sankaf le w̃atik g'ambin, ga ntehnëɗëhëhni: «Kaƴin ani!» Kaƴëlehnëni g'ambin, hn'aŋar, tase vële ỹew̃ëkëhni va. 13 Hnë wati rac dënk, ñënkalehn nkal iŋa gë fanka, cape ndampo hnë ipëhw naw̃ hna njolehn. Vahnë wawuli mbëɗ gë vëhi cëmëniho hnë iñënka nkal tac. Vële woko va ntakëkëhniw̃o do ntënënëɗënihaw̃o W̃ën hunte ye g'ambin ŋa.

14 Kata higëna ỹa ndëcëk. Wëlin kata rarëna ỹa ɓiỹëɗina tëkiɗ.

Soŋe lënkw hwëhn mbëɗ gë wahi

15 Mëleka hwëhn mbëɗ gë wahi ỹa më ntënkwëk lënkw ỹa: wakopa wacankaf ntehnëɗëho ambin hna:

«Inaw̃ mbë ɗuniỹa ŋi nke gaki hnë wëɓák Ahwëhn fu ỹa gë Arëhnayik alëw̃u ỹa.

Naw̃ëɗ kwëlëkwël!»

16 Vicër wafëhw wahi gë vëhnah, vële lañako hnë watinki ahnaw̃ hna haryënkw W̃ën hna, ndëkwëhnëniho wayëka w̃a nkal hna do cëmbëɗënihaw̃o W̃ënu ŋa nësatëndëni:

17 «Camehnëɗeru, Ahwëhn W̃ën Hwëhn Fanka Fop,

ale ye do ale yeho,

kaɓi fanka fasankaf hu fa rufahnëru

ahahnëndahn inaw̃ hu ŋa.

18 Wayal w̃a ntavëkëhni,

ɓare tame ntavah ntëw̃ hu ŋa rufëhnak.

Wati le hitiŋahnëɗuhëhni vësëm va tëkëk

gë le vuñahnëɗuhëhni vëyohal hu va, wakila ŋa,

gë vëfacah va do gë fop vële lënënëɗ w̃ac hu w̃a,

vëroƴ gë vëhnaỹah

do gë le vëvehnëɗuhëhni vële vëvehnëɗ nkal va.»

19 Do Cery W̃ën Cankaf g'ambin ŋa piɗëtalehn, hnulehnu kwëni akwëtëla ŋa. Awa nkelehn wabilëbil, wakopa, waparat, iñënka nkal do gë rëv wagurye wayaɓah.

12

Soŋe wëdahëse mbëɗ gë wahi

Soŋe Asëval a gë fato fa

1 Ga ndëcëk watac, dahëse fëmpëhnahnah sankaf sahnëk ambin hna: asëval yeho ale suɗako ulav, ulepera w̃a wapary hna nkehawo do pënkwako apënkw ahnaw̃ hwëhn wahol pëhw gë vëhi. 2 Ndonkëko do ndekaɗëho ulav ɗonk hnag w̃a.

3 Dahëse haw̃ary mbok cahnëlehn ambin hna: fato vëntah sankaf yeho le hwëhnako vankaf mbëɗ gë vaki gë wamiry ipëhw do gë apënkw ahnaw̃ hnë nkaf-wo-nkaf. 4 Savët lëw̃u ỹa pahëcëko sah ryampo hnë wasah warar wahol wavë g'ambin hna ntoŋi nkal li. Fato fa më kahnëk haryënkw asëval ale ỹaɗ nag ỹa, soŋe kohna fatah fa ge rëk nagi. 5 Asëval a më nagëka facan, fante hnaw̃ëndëhëhni do heryëɗ wayal w̃i fop gë ryoko ryëhwëra. Fatah fa njoyiko taŋ ɗarël W̃ën hna do gë ɗarël tinki unaw̃ ntëw̃u hna. 6 Awa asëval a nkaryëlehn gë wula, ỹëw̃a le pëhwëtëhnëkaw̃o W̃ënu hna, soŋe paɓahna hnam hnë wafac wuli gë wakeme waki gë wafëhw mbëɗ gë ryaw̃ (1,260).

7 Tac nkelehn uw̃ët ambin hna: Misel gë wamëleka wadëw̃u ŋa mëtaryënihaw̃o fato fa. Fato fa umë fëna mëtaryëɗëhëhniw̃o gë wamëleka wadëw̃u ŋa, 8 ɓare fato fa w̃ëkiko, do umë gë wamëleka wadëw̃u ŋa ntayiniho ambin hna. 9 Fato fa ntoŋiko gë për; umë ye lën sër ỹa, le w̃acik Aỹew̃ vahnë ma Sintani, ale rokaɗ ɗuniỹa fop. Ntoŋiko nkal hna, do gë wamëleka wadëw̃u ŋa per.

10 Tac më wëryëɓu kopa sankaf mbin hna, më lehnëɗëho:

«Tame ipeh ŋa do fanka fa

do Inaw̃ W̃ënu fu ŋa

do gë ucankaf Arëhnayik alëw̃u ỹa tëkik!

Fato fa, ale hnësëɗëho wameh vëỹënta fu va

haryënkw W̃ën fu

g'anent gë g'umëɗ, ntoŋiko ntayiko ambin.

11 Do vëỹënta fu va mëkëniha

gë sat Fape fa

do gë wanës W̃ën wante ceɗeyahnëɗëhni ŋa;

vëw̃ëỹëryalohna njëɗahnëni uwám walëw̃ hni w̃a, këbënaniho soŋe cëmëni.

12 Soŋe umë ye natëryiỹi, ambin,

do gë w̃uhnë vële lëɗëk hnam va!

Kata yehu w̃uhnë, nkal gë wov,

kaɓi Sintani cëlëryik ɗarël hun.

Antavëka ɗus

kaɓi njëtëk wati le nkoryaryëk ỹa ƴaɓëna.»

13 Fato fa, ga kamahnëk ntoŋiko g'inkal, më tëfëlendëha asëval ale hnagëkawo facan fa. 14 Ɓare asëval a më njëɗayik vampaw̃ jaro cankaf va soŋe matahn nji gë wula ỹëw̃a le pëhwëtanëhnik hna, hn'ile paɓëɗehna wabëhn watar gë fagant bëhn, ŋaw̃ët lën* rac. 15 Awa lën ỹa më nkurëk w̃ënka wante ye had garyëla hamëhni asëval a, soŋe w̃ënka ŋa njohna. 16 Ɓare nkal ŋa ndemakawo asëval a; piɗëtako do kohn sën le nkurëko fato fa. 17 Fato fa ntavëkawo ɗus g'asëval a, do më njik mëtaryëhni vutah vuñëntaw̃ vumba asëval va, vële w̃aw̃ëhnëɗ vakwëɗa W̃ën do seɗeyahnëɗëha Yesu va. 18 Tac më kahnëk tëfary wov hna.

13

Ntaw̃ ƴapah ndampo nte sahnik wov hna

1 Awa nuɓuha ntaw̃ ƴapah ndampo ga cahniɗ wov hna. Kwëhnako wamiry pëhw gë vankaf mbëɗ gë vaki. Hnë w̃iry-wo, apënkw ahnaw̃ pënkwako do hn'ankaf-wo nkeho uw̃ac le yew̃ëɗëha W̃ënu ŋa. 2 Intaw̃ nte hnuɓuho ŋa gë gërëm mëntëlëniho, wakwër wadëw̃u ŋa njëw̃ëko do kwëhnako wakarehn waƴaryah, do w̃ës ỹa had va vësëhn. Fato fa më njëɗaka fanka falëw̃u fa, tinki ihnaw̃ dëw̃u ŋa do g'ucankaf camah. 3 Ankaf ndampo ntaw̃ ntiyako cërëk had cëm, ɓare tame sër lëw̃u ỹa njërëk. Awa ɗuniỹa ỹi fop pëmpëhnahnëkawo gë watac do tëfëlehnëniha intaw̃ ŋa. 4 Vahnë va fato fa cëmbëɗëniho kaɓi intaw̃ ŋa njëɗako ucankaf ŋa do intaw̃ ŋa cëmbëɗëniho ntehnëndëni: «Mo këñëlahnëni g'intaw̃ ŋi do mo hoɗ mëtarya?»

5 Intaw̃ ŋa maw̃ëryaniko soŋe kol naỹënand do nësënd wante yew̃ëɗëha W̃ënu ŋa. Njëɗayiko imëk ntind cankaf ntëw̃u ŋa soŋe wadepera wafëhw wahnah gë waki (42). 6 Nësëɗëho wameh njew̃ënda W̃ënu ŋa: uw̃ac W̃ënu ŋa njew̃ëɗëho gë ỹëw̃a le ntëɗahnëk ỹa do gë fop vële lëɗëk ambin va. 7 Njëɗayiko ucankaf soŋe kol mëtaryëhni vëfacah va do mëkëhni. Njëɗayiko ucankaf ŋa hnë wahnënk fop gë waɓulunda hna fop gë vanësa hna fop do gë wayal hna fop. 8 Fop vële lëɗëko nkal vi, vële woyiko kerina wamac wadëw̃ hni wapëgwa ɗuniỹa hna hnë kayëte uwám Fape fante hácik fa, cëmbëɗëniha ntaw̃ ŋa.

9 Ge ahnë kwëhnak vanëf, nkwëry!

10 Ge ahnë tëfëka nke aramp,

aramp yeɗ;

ge ahnë tëfëka ndaw̃i gë sëlame,

gë sëlame ndaw̃ëɗe.

Wati ỹa ye le tëfahnëkëhni kwëhnani vëfacah va iɗuñëna ŋa do ikwëtahn ŋa.

Ntaw̃ nte sahnik nkal hna

11 Tac më vokëɓu hnuw̃a intaw̃ ƴapah kaw̃ary ga cahniɗ nkal hna. Wamiry waki kwëhnako had fape, ɓare had fato nësëɗëho. 12 Kwëhnako fop ucankaf ntaw̃ nte sahniko wov hna do ucankaf tac ndokuŋahnëɗëho tase ntëw̃u. Intaw̃ ɓë nkal ŋa porosiŋehnëɗëho nkal ŋa gë vële lëɗahnëk va njëfandëniha intaw̃ ɓë wov ŋa nte yërëniko usër le ryaw̃ëɗ. 13 Intaw̃ ɓë nkal ŋa ntiko viỹë vifëmpëhnahnah ɗus afo cëlëndi hwëɗëh g'ambin, tase vahnë fop. 14 Gë vifëmpëhnahnah vile maw̃ëryahniko nti tase intaw̃ ɓë wov ŋa tokakëhniw̃o vële lëɗëk nkal va. Më ntehnëkëhni vële lëɗëko nkal va mbëryëni ile w̃ëntëlëk g'intaw̃ ɓë wov nte sërehniko do vokajëk uwám hna. 15 Njëɗayiko fëna imëk njënëndahn ile liyiko mëntëlëni g'intaw̃ ɓë wov ŋa gante kolahnëɗ nësënd do ndaw̃ehnëndëhni fop vële wok vëyëfaɗilahna va. 16 Ntiko fëna hafo vahnë va fop, vutoƴ gë vëhnaỹah, vëvetak gë vëhaỹëhnah, vële ye afaya gë vëramp, maw̃ëni ntiyini yavëta vák rëhw hna ma yëka hna. 17 Do ahnë antë kol ntaw̃ ma nkwaf iñë ge kwëhnana yavëta ỹa, umë ye uw̃ac intaw̃ ɓë wov ŋa ma iɗëkw nte rëfëlëk gë uw̃ac rac w̃a.

18 Wati ikwëhna uyët w̃a ye. Araɓi ale hwëhnak hakili ỹa nkwëry ile pëhnëtanëɗ viŋi viɗëkw intaw̃ vi, kaɓi iɗëkw tac soŋe vahnë va ye, do iɗëkw tac ye wakeme imbëɗ gë ryaw̃ gë wafëhw imbëɗ gë ryaw̃ gë imbëɗ gë ryaw̃ (666).

14

Fape fa gë vële ntaw̃ëtëk va

1 Tac nuɓuha hnë Ikuŋ Siỹo* hna Fape fa ga kahnëni gë vahnë wawuli keme gë wafëhw wahnah gë vënah (144,000), vële heriko w̃ac lëw̃u gë w̃ac Rëmu hnë wayëka hna. 2 Do më wëryëɓu kopa le w̃atik g'ambin ỹaw̃ëɗëho had wavonkëlo w̃ënka wov, had farat sankaf. Kopa le wëryëɗëfuho ỹa mëntëlëniho fëna g'itëmp nte rëmpëɗe. 3 Vahnë vërac hnëw̃ hasëk njëw̃ëɗëniho haryënkw tinki ahnaw̃ hna gë haryënkw wulaw̃ wahnah hna do gë vicër hna. Ahnë koɗilohna ñëŋa hnëw̃ rac ge gena vahnë wawuli keme gë wafëhw wahnah gë vënah (144,000), vëhni vële law̃ëtiko nkal va. 4 Vële wok vëronkënana gë vësëval va ye, vëyëtëna vësëval. Fape fa tëfëlehnëɗëni fop le njiɗ hna. Ntaw̃ëtini hnë vahnë hna soŋe nkeni vëryënkwëryënkw vële sënayik had saɗëha W̃ënu ŋa gë Fape fa. 5 Koɓëri vëw̃ërëna; vëhwëhnana ile niraɗeni.

Ipëƴahn kiti

6 Tac më hnuɓuha mëleka haw̃ary nkwayëɗëho ƴaŋ. Gë Wanës Wakasëk wante wok ɗëcëɗina, wante rëfëkawo pëƴahni vële lëɗëk nkal va, njijëk: vahnë hnë wayal hna fop gë wahnënk hna fop gë vanësa hna fop do gë waɓulunda hna fop. 7 Gë kopa sankaf ntehnëk: «Dënënëryina W̃ënu ŋa do cëmbëryina, kaɓi wati kitiŋ dëw̃u ŋa tëkik. Cëmbëryina ale lik ambin gë inkal ŋi, gë wov ỹi do gë wahaƴalin ŋi.»

8 Tac, mëleka higëna më tëfika do ntehn: «Njok! Babilon Samah ỹa njok! Umë ye ale yëɗakëhni wayal w̃i fop ceni uñen nte liyehnëɗëhëhniwo kwëlëkwël le ñew̃ëk W̃ënu ŋa!»

9 Mëleka rarëna më tëfikëhni waỹëntaw̃ w̃a do gë kopa sankaf ntehnëk: «Ge ahnë sëmbëɗëha intaw̃ ŋa gë ile liyik mëntëlëni g'umë ỹa, ge nuỹak yavëta ỹa yëka hna ma vák hna, 10 ceɗ umë fëna uñen antavah W̃ënu ŋa, unte hotayik hara cutina gë w̃ënka hnë nkëlëw̃a tëmpah ntavah ntëw̃u hna. Sifa vahnë vërac korotëɗëni ɗus hwëɗëh hna do gë hn'ivëɗ le fëɗëɗ hna haryënkw wamëleka wapacah hna do gë Fape hna. 11 Hwëcic hwëɗëh hunte horoteyehnëɗëhëhni vële sëmbëɗëha intaw̃ gë ile liyik mëntëlëni ỹa, vële hwëhnak yavëta uw̃ac lëw̃u va, cëhnëɗ kwëlëkwël do vëhwëhnaɗina iƴinëga g'anent g'umëɗ.» 12 Wati ỹa ye le tëfahnëkëhni kwëhnani vëfacah va iɗuñëna ŋa, maw̃ëhnëni vakwëɗa vantëw̃u va do nko kahnëndani hnë Yesu.

13 Tac më wëryëɓu kopa ga ntehniɗëho g'ambin: «Kerëry aki: Mbetani vële ye g'Ahwëhn a hafo cëm hna!»

Iƴir Ipacah ŋa ntehnëk, «Ha, njinëgaɗëni waɗoku wadëw̃ hni ŋa, kaɓi ile ntini ỹa tëfëlehnëɗëhëhni.»

Soŋe ikitiŋa tëkwa

14 Ante njëkëɗëfuho ŋa, nuɓuho aŋar jah, do hnë ŋar tac ale w̃ëntëlëk g'ahnë lañako. Apënkw sanu ahnaw̃ pënkwako do mënkw ikáca ŋakah. 15 Tac mëleka haw̃ary më cahnik Cery W̃ën Cankaf hna do ndekahna ale yeho hn'aŋar hna: «Ɗokuŋahnëry ikáca hu ŋi ahácahn, kaɓi uhác vë nkal w̃a mbëntëk.» 16 Awa, ale yeho hn'aŋar ỹa më nkwësirëk káca ŋa nkal hna, do uhác vë nkal w̃a fop káciko.

17 Tac mëleka haw̃ary më cahnëgik hnë cery W̃ën cankaf mbë g'ambin hna; umë fëna ikáca ŋakah mënkwëko.

18 Tac mëleka haw̃ary kat, le hwëhnako imëk hnë hwëɗëh ŋa, më cahnëgik hn'ile cënaɗe saɗëha hna do ndekahna ale w̃ënkëko ikáca ŋakah ŋa: «Nufëry ikáca hu ŋi alëpëtahn wadëw̃el atëh resen nkal ŋi, kaɓi mbëntëk.» 19 Mëleka ỹa më nkwësirëk ikáca dëw̃u ŋa nkal li. Më mbarëpëk waresen wavë nkal w̃i, do ntoŋ ile mbarëpëko ỹa hnë tank camah ntavah W̃ën hna le ŋwëỹehnëɗe.

20 Më ŋwëỹehnik wadëw̃el ŋa hnë tank camah le ye hamëhni nkol hna; wasat më cahnëk hnë tank camah hna nji had uw̃ac hafo tëk waw̃ës wafahnac hna do campëko hnë wakilometër wakeme watar (300).

15

Soŋe vahnë vële nkok mëkëna ntaw̃ ŋa

1 Ga ndëcëk rac, më vokëɓu hnuwu ambin hna dahëse haw̃ary samah do vënak: wamëleka mbëɗ gë waki w̃ënkëk wëkata wacankaf mbëɗ gë waki. Waŋi ye watëkwa ŋa kaɓi gë vëhni padënëɗ ntavah W̃ënu ŋa. 2 Më hnuɓu ile ye had wov lancah ile hnaw̃ëlëk gë hwëɗëh, do vële wok vësëmbëlahna ntaw̃ ŋa g'ile fëriko mëntëlëni ỹa, gë vële w̃ëỹëk yavëta lëw̃u ỹa, ɗarël hnë wov lancah rac kahnëniho. Warëmp wale njëɗakëhniw̃o W̃ënu ŋa mënkwëniho. 3 Njëw̃ëɗëniho hnëw̃ Fape fa gë Moyis, ayohal W̃ënu ŋa:

«Ahwëhn W̃ën Hwëhn Fanka Fop,

Vantiyehn hu va camëk do mbënak!

Ahnaw̃ wayal,

Vankaw̃ hu va catëk do toña ye!

4 Mo wok dënënëɗilihna, Ahwëhn?

Mo wok cëmbëɗina uw̃ac hu w̃a?

Wëjë fo ye afacah.

Fop wayal w̃i njijëɗëni do cëmbëɗëhnihi,

kaɓi nuni kitiŋa hu ŋa.»

5 Tac nuɓu ambin Acery W̃ën Cankaf, rac ye usank✡ ule ryënkwëtehnëɗëho kwëtëla ŋa, ga piɗëtak, 6 do wamëleka mbëɗ gë waki ŋa wante w̃ënkëko wakata mbëɗ gë waki cahnahnëni hnam. Vacuɗ vacankaf vapacah vanjerah vante fëtëɗ vante rëkëɗëhëhniw̃o hafo wapary hna cuɗaniho do ñëbani waryil sanu wayankah wasakahn walëw̃ hni hna. 7 Ryampo hnë wëlaw̃ wahnah hna njëɗakëhniwo wamëleka mbëɗ gë waki ŋi ñërya sanu nte rëmpëhnik untavah W̃ën ale wok kantëm. 8 Idanc W̃ënu ŋa do gë fanka falëw̃u fa pëɓënëko Cery ŋi gë hwëcic. Ahnë koɗilohna tënk hnam hafo pad wakata mbëɗ gë waki mba wamëleka mbëɗ gë waki ŋi.

16

Soŋe wakata mbëɗ gë waki ŋa

1 Ga ndëcëk watac, nkwëryëɓu kopa sankaf hnë Cery W̃ën, le lehnëɗëhëhniwo wamëleka mbëɗ gë waki ŋi: «Ƴiryin do campehnëryin fop nkal li vañërya mbëɗ gë waki ntavah mba W̃ën.»

Kata ryënkwëryënkw

2 Aryënkwëryënkw a njik campehn ñërya ntëw̃u ŋa nkal hna: wahajën waw̃eh do walavah ryafëkëhniwo vahnë vële hwëhnako dahëse ntaw̃ ƴapah do sëmbëɗëho ile liyiko mëntëlëni g'umë ỹa.

Kata higëna

3 Ahigëna ỹa campehnëk ñërya ntëw̃u ŋa wov hna: w̃ënka ŋa mbacalehn had sat asëm, do fop vile yehëhna wov hna hwëhnak sël uwám w̃a cëmëni.

Kata rarëna

4 Ararëna ỹa campehnëk ñërya ntëw̃u ŋa hnë garyëla hna do wahaƴalin hna: w̃ënka mbacalehn sat. 5 Do nkwëryëɓuha mëleka le hwëhnako imëk hnë w̃ënka ga ntehnëɗ:

«Catëru, wëjë ale ye do yeho,

kaɓi wakiti wante liru ŋa acatëk;

6 Vahnë va campehnëni sat vëfacah do wakila,

sat ye fëna ile yëɗaruhëhni ceni.

Rac saŋëkëhni!»

7 Do nkwëryëɓu kopa le w̃atik hn'ile cënaɗe saɗëha hna ga ntëkwaɗ:

«Ha, Ahwëhn W̃ën Hwëhn Fanka Fop, wakiti wadëw̃ hu ŋa pëɓëka toña do usatah.»

Kata hnahëna

8 Ahnahëna ỹa campehnëk ñërya ntëw̃u ŋa lav hna, do maw̃ëryanik pëɗëni vahnë va gë hwëɗëh lëw̃u w̃a. 9 Vahnë va pëɗëlehnini gë uyakah samah; njew̃ëɗëni uw̃ac W̃ënu ŋa ale hwëhnak uw̃ëka hnë waŋi wakata, ɓare vëw̃ëcëtana vankeya vantëw̃ hni soŋe cëmbahnëniha.

Kata vëryëna

10 Avëryëna ỹa campehnëk ñërya ntëw̃u ŋa hn'itinki naw̃ ntaw̃ ƴapah hna: inaw̃ ntëw̃u ŋa pëɓëlehna umëhwëry. Vahnë va ŋëraɗëniho ryëw̃ ỹa kaɓi korotëɗëniho ɗus; 11 njew̃ëɗëniha W̃ën mbë ambin ŋa soŋe wahorot walëw̃ hni w̃i do soŋe vaŋag vantëw̃ hni vi, ɓare vëw̃ëcëtana vankeya vantëw̃ hni vi.

Kata hwëhn mbëɗ g'iryaw̃

12 Ahwëhn mbëɗ gë aryaw̃ a campehnëk ñërya ntëw̃u ŋa hnë sën sankaf le w̃acik Efërat: w̃ënka ŋa më nkuhënik pëhwëtani nkaw̃ vëhnaw̃ vële w̃atiɗ ipëhna lav. 13 Tac, hnë w̃ës fato, hnë w̃ës ntaw̃ ƴapah do hnë w̃ës kila wamër, nuɓu ga canëɗ wahakili warar waw̃eh had wafor wasanjink. 14 Vëỹin ye wahakili Sintani, wale liɗ wafëmpëhnahnah. Njiɗëni cap vëhnaw̃ vëvë nkal fop, ndanko mbarëpëlahnëni soŋe w̃ët fac sankaf W̃ën Hwëhn Fanka Fop.

15 Ahwëhn a ntehnëk: «Wëlin nkeryiɓu had ale. Mbetak ale heryëk do woryerik viỹi vilëw̃u va, g'antë nji wëtata fo soŋe antë tav nuỹi usëfëhnah lëw̃u w̃a.»

16 Wahakili Sintani w̃a mbarëpënihëhni vëhnaw̃ va hn'ile macik gë Wa-ebëre ŋa Arëmagedon.

Kata hwëhn mbëɗ gë wahi

17 Ahwëhn mbëɗ gë vëhi ỹa campehnëk ñërya ntëw̃u ŋa sël hna do cahnëk hnë Cery W̃ën hna kopa sankaf le w̃atik tinki ahnaw̃ hna ntehn: «Antiyak!» 18 Tac pëgwëlehn taŋ mbiliñëtënd, wakopa, wakopa waparat, do nkal iŋa ñënkalehn ɗus g'ante nkok diyahna koɓëri ga nkehahnëk ahnë nkal li. 19 Nkol cankaf ŋa capëko warar do vankol wayal w̃a fop mbëvëko. W̃ënu ŋa ndënkwëtajëko nkol cankaf nte w̃acëɗe Babilon njëɗahna ñërya ñen ntavah cankaf ntëw̃u. 20 Fop watinti ŋa nambiko do wahuŋ w̃a njoko. 21 Wagurye wante rëkëhnëɗ wakilo wafëhw wahnah g'imbëɗ (45) g'ambin njohahniɗëhëhniw̃o vahnë va do vahnë va njew̃ëdënihawo W̃ënu ŋa soŋe kata wagurye kaɓi iỹi kata nkeho ulakëmak.

17

Intaw̃ ƴapah g'ale wafaɗ

1 Tac, aryampo hnë wamëleka mbëɗ gë waki hna wante w̃ënkëk vañërya mbëɗ gë vaki va njijëk ntehno: «Ƴij, tufëɗëmi kitiŋa asëval ale yëtahnik igwafa cankaf, umë ye Babilon, ale lañak tëfary wasën hna. 2 Vëhnaw̃ vëvë nkal va g'umë nkwafaɗëni do vële ye nkal va ndëw̃ëni uñen nte nkwafandëni.»

3 Tac Iƴir Ipacah njihahniko do mëleka ỹa njoko hnë wula hna. Hnam nuɓuha asëval kaƴëka ntaw̃ ɓëntëvëntak nte herik fop mbahn ntëw̃u hna w̃ac waƴew̃ W̃ënu do hwëhnak vankaf mbëɗ gë waki do wamiry pëhw. 4 Asëval a cuɗak viỹi vële ye had ɓulu gë vëntëvënt, kayëtak sanu, wëraka wafërën do wanjere. Mënkwëk vák hna ñërya sanu, nte fëɓëka w̃eh do ronk nkwafa ntëw̃u. 5 Yëka lëw̃u hna keriko w̃ac ile hwëhnak ufëhnëtahn sow̃ik:

«Babilon Cankaf,

hnëm vële wafaɗ

do vankeya vakayah

vante ye nkal vi.»

6 Do nuɓuha asëval a ndëw̃ëk sat vëfacah, rac ye sat waseɗe vële sëmëk soŋe Yesu. Ga nuɓuha apëmpëhnahnëkowo.

7 Tac mëleka ỹa ntehnëko: «Soŋe ye pëmpëhnahnëki? Apëƴaɗëmi ile pëhnëtahnëk asëval a do ntaw̃ nte ryiɓëka ŋi nte hwëhnak vankaf mbëɗ gë vaki do wamiry pëhw. 8 Ntaw̃ tac nte nuru ŋi nkeho, ɓare gona. Cahniɗ hatëh hatëw̃ah hna do njiɗ gante mbëvëɗ. Do vëvë nkal va, vële wok vëherihna w̃ac koɓëri wapëgwala ɗuniỹa hna, hnë kayëte uwám, vahnë vërac pëmpëhnahnëɗëhëhni ge nuniha intaw̃ iŋa, umë ale yeho, wok gona, do vokajëɗ.

9 «Wati ỹa ye le rëfëka kwëhnahnin wasery gë hakili facah nkwëryahnin waŋi: vankaf mbëɗ gë vaki vi ye wahuŋ mbëɗ gë wahi le ndahëk asëval hna. Vërac ye fëna vëhnaw̃ mbëɗ gë vëhi. 10 Imbëɗ fagant lëw̃ hni njoni, ahwëhn mbëɗ g'aryaw̃ ỹa nkok naw̃, ahwëhn mbëɗ gë vëhi ỹa wok tëkina ten, ɓare ante tëkiɗ ŋa ɓiỹëɗina. 11 Ntaw̃ ante yeho ŋi do wok gona, nke umë dënk ahnaw̃ ahwëhn mbëɗ gë vërar. Umë ye fëna aryampo hnë mbëɗ gë vëhi hna do njiɗ gante mbëvëɗ ka.

12 «Wamiry pëhw wante hnuru ŋi ye vëhnaw̃ pëhw vële wok vëhnaw̃ëna ten, ɓare wati ryampo, vëhni gë ntaw̃ ŋa nuỹaɗëni uw̃ëka ahnaw̃. 13 Vëhni fop nkwëryëla ndampo fo kwëhnani: njëɗaniha ntaw̃ ŋa fanka do w̃ëka lëw̃ hni. 14 Vëhni w̃ëtarëɗëha Fape fa, do Fape fa mëkëɗëhëhni, kaɓi umë ye Ahwëhn vëhwëhn, do Ahnaw̃ vëhnaw̃, do g'umë vële w̃acik va, vërëhnayik va, vële hahnëndak va, mëkëɗënihëhni.»

15 Tac mëleka ỹa mbok ntehno: «Wasën wale hnuru w̃i, wale ntañahnëk asëval ale wafaɗ ỹi, vëhni ye waɓulunda, wakore waƴaɓah, wayal do vanësa va. 16 Wamiry pëhw wante hnuru ŋi do ntaw̃ ŋi ñew̃ëɗëniha asëval ale wafaɗ, ateɓëɗëniha fop do tavëɗëniha wëtata fo; tokëɗëni mbahn ntëw̃u do mbëvendëniha gë hwëɗëh. 17 Ha, W̃ënu ŋa kwëtëk hnë ntaw̃ary ntëw̃ hni ntihahnëni vile pëhnak nti va: njëɗaɗëniha unaw̃ ntëw̃ hni ŋa ntaw̃ ŋi, hafo pad wanës W̃ënu ŋa. 18 Awa, asëval ale hnuru ỹi, ankol cankaf ŋi ye nte hnaw̃ëhnëkëhni vëhnaw̃ vëvë nkal vi.»

18

Iƴo Babilon

1 Ga ndëcëk watac, nuɓuha mëleka haw̃ary ga cëliɗ g'ambin. Kwëhnako uw̃ëka sankaf do humpen hudëw̃u ha pëtehnëko nkal ŋa. 2 Ndekako gë kopa sankaf:

«Njok! Babilon Samah ỹa njok!

Ambacak ryaha waƴine,

ryaha wahakili waw̃eh,

ryaha wasëry waw̃eh do waỹew̃ik.

3 Ha, fop wayal w̃a ceni uñen ntëw̃u

nte liyehnëɗëhëhniwo kwëlëkwël le ñew̃ëk W̃ën:

vëhnaw̃ vëvë nkal va nkwafani g'umë,

do vëwaf vëvë nkal va mbetani soŋe hnapul sankaf lëw̃u.»

4 Do fëna nkwëryëɓu kopa haw̃ary le w̃atik ambin hna ga ntehnëɗ:

«Cahnëryin aŋi nkol, ɓulunda mën,

ɗanko antë ayentahniw̃u wameh wadëw̃u,

do antë ahnuỹantiw̃u wakata wante rëfëka ŋi.

5 Wameh wadëw̃u ŋa ndivëlëk hafo g'ambin

do W̃ënu ŋa ndënkwëtajëk vantiyehn vameh vambë iŋi nkol.

6 Diryina had gante ntikëhni vëỹëntaw̃ ka,

ɓësaryina wahwënta wahi ile ntik ỹa.

Hnë ñërya uñen nte nkwëntëlehnëhnahnëkëhni vëỹëntaw̃ va,

nkwëntëlëhnehnëryin uñen nte yaw̃ëk wahwënta wahi.

7 Ŋahnëk ɗus icëmb gë hnapul.

Nësëɗ ntaw̃ary ntëw̃u hna:

“Ami, ahnaw̃, ntañahnëɓu tinki ahnaw̃.

Gela asëval ale cëmaryëk asan a do nuɗa muk ucay.”

Soŋe rac, ɓësaryina uhorot do uỹëw̃ëhnah sankaf!

8 Soŋe watac, fac ryampo fo njohahnëɗëha waŋi wakata:

icëm, ucay, inte. Do mbëvëɗ gë hwëɗëh.

Njaw̃ëk Ahwëhn a W̃ën hunte hitiŋëɗëha.

9 «Fop vëhnaw̃ vëvë nkal vële wafak g'umë do ỹahëlëk hnapul lëw̃u ỹa, akoɗëni do njahnaɗëni soŋe lëw̃u ỹa, ge nuni hwëcic hwëɗëh hunte mbëvand ŋa. 10 Añëw̃ëɗëni ŋaw̃ët soŋe ntakah iỹi horot do ntehnëɗëni:

«“Kata! Kata! Babilon, nkol camah! Nkol ƴaw̃ah!

Wati ryampo fo njijëk kitiŋa hu ŋa!”

11 «Do vëwaf vëvë nkal va koɗëni do njahnaɗëni soŋe lëw̃u ỹa, kaɓi ahnë ɓokëɗina ntaw̃ viỹë vilëw̃ hni va: 12 viỹë sanu, kori, wëraka walakëlah, wanjere, wafand wahihnah gë wavëntah, waɗëhwa wadakëlah do fop vile fërik gë beñ iñi, gë waɗëhwa wapërën, ile vuɗik, gë ryëhwëra do gë wëraka wawamah, 13 upih nte hnëŋënëɗ rokëtok, waɗatikola do gë iɗuɗ, uñen, wagu, pih do watoka, wuhni gë wape, wafahnac gë wasaret, vëramp gë vële fëlayik.

14 «Wadëw̃el waɓëntah wante valëkino ŋa ŋaw̃ëtaki, fop vële wamahnëki vi do fëtëɗ vi cëvaryiki do ɓokëɗena nuyi. 15 Vëwaf vële mbetëndanëk va ŋaw̃ëtiniho, soŋe ntakah uhorot lëw̃u w̃a; koɗëni do njahnaɗëni. 16 Ntehnëɗëni:

«“Kata! Kata! Nkol camah ŋa

cuɗak wafand wahihnah fo

do gë pand ɓulu gë mbëntah nte hambëka ntaw̃

do kayëtak sanu gë wëraka walakëlah gë wanjere!

17 Wati ryampo fo përëkanik iỹi hnapul fop!”

«Do vëyaryary Sisikulu va fop, fop vëryokuŋ hnë w̃ënka va, añëw̃ëni ŋaw̃ët. 18 Ante nuhni hwëcic hwëɗëh hunte mbëvahnëɗ ŋa ndekaniho: “Aŋëhne nkol ga këñëlahnëni aŋi nkol cankaf!” 19 Pihani vëɗ hnë vankaf vantëw̃ hni, koni, do njahnani:

«“Kata! Kata, nkol camah

ante vetëndanëkëhni fop vële hwëhnak wasisikulu hnë wov hna!

Wati ryampo fo përëkanik fop!”»

20 Kopa ỹa më mbok ntehnëk: «Ambin, natëryi ỹi soŋe ile përëkanik nkol ŋi!

Natëryiw̃u, w̃uhnë fëna, vëfacah, vëfaƴik do wakila,

kaɓi W̃ënu ŋa kitiŋëka soŋe w̃eh ile ntiku ỹa.»

21 Awa mëleka hwëhn fanka ryampo nufëk taka dënah, më ntoŋëk wov hna ntehnatënd:

«Koyëna, gë fanka përëkanëɗe Babilon nkol camah

do mbokëɗena nuyi.

22 Do mbokëɗena nkwëry ỹal hu

kopa nkaw̃ vërëmp tëmp,

vësël takëralu do vëlënkw,

fëna wëla aseryah aryampo geɗina ỹal hu hna.

Do fëna kopa tank gë hont ɓokëɗena nkwëryi ỹal hu hna.

23 Humpen lampu ỹa ɓokëɗina pët ỹal hu hna.

Kopa aỹëlah ahasëk gë asëvalu ɓokëɗena nkwëryi ỹal hu hna.

Vëỹin fop koyëna nkeɗ kaɓi vëwaf vëlëw̃ hu va yeho vëhnaỹah vëvë nkal va, do kavëla hu ŋa tokakëhni fop waƴamani ŋa.

24 Mbëvehnëɗeru kaɓi ỹal hu hna tëkatik sat wakila gë

vëfacah fop, vële ryaw̃ik nkal li.»

19

Hnëw̃ w̃ëka ambin

1 Ga ndëcëk watac, nkwëryëɓu had kopa ɓulunda samah mbin hna le ryekaɗëho:

«Aleluya!

Ipeh ŋa, icëmb iŋa do gë fanka fa vëhni W̃ën fu hna nke.

2 Vakitiŋa vantëw̃u va catëk do toña ye.

Kitiŋëka asëval ale yëtanik gwafa ntëw̃u,

ale ronkënëɗëho nkal gë gwafa ntëw̃u,

koroteyehnëhnëka soŋe sat vëryokuŋ vëlëw̃u va.»

3 Mbok nësëni kat:

«Aleluya! Hwëcic hwëɗëh hunte mbëvahnëɗ Babilon Samah ŋa kaƴëndaɗ dol do gë kantëm!»

4 Tac vacërakëlo wafëhw wahi gë vëhnah (24) do wulaw̃ wahnah (4) w̃a ndëkwëhnëniho, cëmbëniha W̃ënu ŋa ga ntañak tinki ahnaw̃ hna nësatëndëni: «Nke koyëna! Aleluya!»

5 Tac cahnik kopa mbë tinki ahnaw̃ hna ntehn:

«Cëmbëryina W̃ën fu ŋa, w̃uhnë fop vëryokuŋ lëw̃u,

w̃uhnë, vëhihnah gë vëryindah, vële ntakëɗ g'umë!»

6 Do nkwëryëɓu had kopa ɓulunda yaɓah, had kopa wavonkëlo w̃ënka wacankaf, do had wakopa waparat, nësatëndëni:

«Aleluya! Ahwëhn W̃ën fu ŋa Ahwëhn Fanka Fop ỹa

tufahnëk inaw̃ ntëw̃u ŋa.

7 Natëfu, nëŋëfu,

cëmbënëfuna kaɓi ambënt ñël Fape fa tëkik,

do ale tëhnak a këɓënak.

8 Maw̃ëryahnik cuɗa viỹi vihihnah vëfëtëpët

do vëfacah, viỹi vihihnah vi ye vantiyehn vacatah mba vëfacah.»

9 Mëleka ỹa më ntehnëko: «Kerëry: Mbetani vële w̃acik hnë mbënt Fape fa!» Më mbok ntehnëko: «Waŋi ye wanës paryi W̃ënu ŋa.»

10 Tac ndëkwëhnëɓu hnë wapary mëleka hna sëmbahnëw̃a, ɓare umë ntehnëko: «Kehary antë ali waŋi! Ami ye arëfëlënta hun ỹa ɗoku hna, wëjë gë vëỹënta hu, vële ye waseɗe Yesu. Ha, fop wante pëƴahnëɗëni wakila ŋa, wëɓa Yesu ye had gante tufëkëhni Iƴir W̃ën ka. Awa cëmbëryehna W̃ënu ŋa fo!»

Soŋe viỹë mbëɗ gë wahi vile ryëcëtaɗ

1. Soŋe ale haƴëka pahnac ƴah

11 Tac nuɓu ambin ŋa piɗëtak do wëlinëha pahnac ƴah. Ale haƴëka ỹa w̃acëɗe Ahahnëndak do Toña. Kitiŋëɗ do mëtaryëɗ g'usatah. 12 Vinkër vidëw̃u va nkeho had humpen hwëɗëh; pënkwako vapënkw ahnaw̃; akwëhnako w̃ac ile herik hnë mbahn dëw̃u hna do wok ƴëtina afo umë. 13 Acuɗako cuɗ nte hoƴik hnë sat. W̃acik: «Wanës W̃ën». 14 Wasoɗaɗe wavë ambin tëfalëɗënihaw̃o hnë wafahnac wayah, vëhni fop viỹë vëyah do vëfacah cuɗaniho. 15 Hnë w̃ës lëw̃u hna canëɗëho sëlame ỹakah soŋe ndafahnëhni wayal w̃a. Keryëɗëhëhni gë ryoko ryëhwëra, ŋwëỹehnëɗ waresen hnë tank camah ntavah mba W̃ën Hwëhn Fanka Fop. 16 Hnë cuɗ ntëw̃u hna do hnë mbuf ntëw̃u hna kerik w̃ac: «Ahnaw̃ vëhnaw̃ do Ahwëhn vëhwëhn».

2. Ambënt W̃ën soŋe wasëry

17 Tac nuɓuha mëleka ryampo ga kahnëk lav hna. Ndekahnëkëhni gë kopa sankaf fop wasëry wale watëɗ cëmët ambin hna: «Ƴijën, ɓarëpëlin soŋe ambënt cankaf mba W̃ën, 18 soŋe aroku mbahn vëhnaw̃, mbahn vësankaf wasoɗaɗe, mbahn vëhwëhn fanka, mbahn wafahnac do gë vële haƴëkëhni va, mbahn fop vële ye vëramp gë vële wok vëyena vëramp, vëhihnah gë vëryëndah.»

3. Soŋe ntaw̃ ŋa gë kila wamër

19 Do nuɓuha ntaw̃ ŋa, vëhnaw̃ vëvë nkal va gë wasoɗaɗe walëw̃ hni. Mbarëpëlëni mëtaryëniha ale haƴëka pahnac ƴah ŋa gë wasoɗaɗe walëw̃u w̃a. 20 Pëlaniha ntaw̃ ŋa gë kila lëw̃u ỹa vële liko haryënkw lëw̃u vifëmpëhnahnah wante tokahnëkëhniwo vële hwëhnak yavëta ntaw̃ ŋa do sëmbëɗëho w̃ëntëlënta lëw̃u. Fop vëhni vëhi tak ntoŋini vëfërën fo hnë lant hwëɗëh hn'ile ŋagëɗ uvëɗ. 21 Vëyëntaw̃ va fop mbëvëni gë sëlame le saniɗëho hnë w̃ës ale haƴëka pahnac ŋa, do fop wasëry w̃a pihnëniho vimbahn vidëw̃ hni va.

20

Wabëhn wuli

4. Soŋe pëla Sintani

1 Tac, nuɓuha mëleka ryampo ga cëliɗ g'ambin. Amënkwëko hnë vák lëw̃u hna sëɗëta hatëh hatëw̃ah gë vankënca vantënah. 2 Më pëlaka fato fa, lën sër ile ye ƴine do Sintani, do ñaba soŋe wabëhn wuli. 3 Më ntabëka hnë hatëh hatëw̃ah, piɗëk gë sëɗëta hatëh ha, g'antë mbok tokahni wayal w̃a, hafo pad wabëhn wuli w̃a. Ge ndëcëk watac, tëfëka tavi soŋe toƴe fo.

4 Do nuɓu watinki vëhnaw̃. Vële yijëɗ ntañani va, njëɗayini fanka kitiŋahnëni. Nuɓu fëna wayiry vële lëpëtik vankaf va soŋe uceɗeya ntëw̃ hni wëɓa Yesu do wanës W̃ën, do fop vële wok vësëmbëlahna ntaw̃ ŋa g'ile w̃ëntëlëk g'umë do wok vëhwëhnana yavëta lëw̃u yëka lëw̃ hni hna ma vák lëw̃ hni hna. Mbokajëniho hnë uwám hna do naw̃ëniho gë Këris ỹa hafo wabëhn wuli. 5 Umë ye iɓëhn ndënkwëryënkw ŋa. Vësëm vëỹëntaw̃ va vëvokajëna hnë uwám hna ani gë padahn wabëhn wuli ŋa. 6 Mbetani do vëỹahnik W̃ën nkeni vële yentahnik hn'iɓëhn ndënkwëryënkw hna. Hnë vëhni icëm kigëna ŋa kwëhnana fanka; vëhni yeɗ vësëna vëva W̃ën do gë Këris ỹa, do naw̃ëɗëni g'umë wati wabëhn wuli ŋi.

5. Soŋe itav Sintani

7 Wati nte padëɗ wabëhn wuli ŋa, Sintani ỹa tavëɗe gë kaso lëw̃u, 8 do njiɗ tokahni wayal, wale w̃acik Gog gë Magog, hnë vacape vanah hnë ɗuniỹa li. Umë varëpëɗëhëhni soŋe w̃ët: iƴaɓ ntëw̃ hni ŋa nke had nkërëƴal mbë wov. 9 Më campëni ɗuniỹa li fop do kwërëlehnëni sary vëfacah, nkol nte ŋahnëk ɗus W̃ënu ŋa. Ɓare cëliko ambin hna hwëɗëh mbëvehnëlehnëhni fop. 10 Do Sintani ile rokaɗëhëhniw̃o ỹa, ntabiko hnë lant hwëɗëh gë vëɗ le fëɗëɗ, ɗarël ntaw̃ ŋa gë kila wamër. Korotëɗëni ɗus g'anent gë g'umëɗ soŋe kantëm.

6. Soŋe ikitiŋ

11 Tac nuɓu tinki yah sankaf ahnaw̃ a do ale lañak. Haryënkw lëw̃u nkal ŋa gë ambin ŋa nkaryëni hara vëravëna dahëse, 12 do nuɓuhëhni vësëm va, vëryëndah gë vëhihnah, kahnëni haryënkw tinki hna, do vakayëte va piɗëtiko. Kayëte kaw̃ary fëna piɗëtiko: kayëte uwám w̃a, do vësëm va kitiŋiniho gante ntiniho ka, gante kerik hnë kayëte ka. 13 Wov ỹa mbësahnëkëhni vësëm vëlëw̃u va, icëm ŋa gë ỹëw̃a vësëm ỹa mbësahnëkëhni vësëm vëlëw̃u va, do ale-wo-ale kitiŋiko gante ntiko ka. 14 Tac icëm ŋa do ỹëw̃a vësëm ỹa ntoŋiko hnë lant hwëɗëh hna. Lant hwëɗëh ye icëm kigëna ŋa! 15 Do ale-wo-le woko kerina hnë kayëte uwám hna ntoŋiko hnë lant hwëɗëh hna.

21

7. Soŋe ambin kasëk gë nkal kasëk

1 Tac nuɓu ambin kasëk do gë nkal kasëk. Ambin ndënkwëryënkw ŋa do g'inkal ndënkwëryënkw ŋa nambiko, do wov ỹa golohna. 2 Do nuɓu ga cëlëɗ hnë ambin hna, ɗarël W̃ën hna, nkol pacah, Yerusalem kasëk, had asëval ale hëbënak soŋe asanu fac ñël hna. 3 Do nkwëryëɓu kopa sankaf le w̃atik tinki ahnaw̃ ntehnatënd: «Ƴëkëry: idëɗ W̃ënu ŋa gë vahnë va nke. Antëɗëɗ gë vëhni, ankeɗëni ɓulunda lëw̃u. Umë dënk gë vëhni nkeɗ, W̃ën hudëw̃ hni yeɗ. 4 Apëhwëcëɗëhëhni fop wagwën vinkër vidëw̃ hni hna. Cëm ŋa goɗina, ma usay, ma wako, ma horot; ɗuniỹa sër ỹa nambik.»

5 Ale lañak tinki ahnaw̃ hna ntehnëk: «Wëlin g'antiɗëfu fop viỹë vëhasëk.» Do mbok ntehn: «Kerëry: Waŋi wanës ye wante hoɗe kwëtahni do ye toña.» 6 Do mbok ntehno: «Antiyak. Ami ye Alëfa gë Omega, Wapëgwala do gë Wapuyala. Ale njok w̃ënka njëɗaɗëfuha aki fo haƴalin w̃ënka uwám. 7 Ale w̃ëkëk a nuỹaɗ intëw̃, nkeɗëfu W̃ën hudëw̃u do umë yeɗ fatah mën. 8 Ɓare soŋe vëhëmak va, vële wok vëhahnëndana va, vëw̃eh va, vëryaw̃ vahnë va, vële wafaɗ va, vëhav va, vële yëfaɗ wasank va, do fop vëw̃ër va, sah lëw̃ hni ỹa hnë lant le hëvëɗ hwëɗëh nke; umë ye icëm kigëna ŋa.»

Soŋe Yerusalem hasëk

9 Tac aryampo hnë wamëleka mbëɗ gë vëhi hna ale w̃ënkëko vañërya mbëɗ gë vaki va tëmpah wëkata mbëɗ gë waki ŋa njijëk do ntehnëko: «Ƴij, tufëɗëmina ale hwëhnik a, ale ñëlëɗ Fape fa.»

10 Awa, Iƴir Ipacah ŋa njijëk hnë ỹal mën do njoko ƴaŋ hnë kuŋ cankaf, do tufëko Yerusalem, nkol pacah ŋa, nte sëliɗ ambin ɗarël W̃ën hna. 11 Pëtëɗëho gë icëmb W̃ënu ŋa. Mpen ntëw̃u ŋa mëntëlëko gë taka dakëlah, had taka nte ravëɗ nuyi kamëhni lëw̃u ỹa. 12 Akwëhnako kece ryindah do hnaỹah. Kwëhnako warënka pëhw gë wahi (12) do haryënkw rënka-wo nkeho mëleka ryampo do hnë rënka-wo keriko uw̃ac: uw̃ac wahnënk pëhw gë wahi (12) vutah Isërayel va. 13 Nkeho gë pëhna lav warënka warar, gë farëhw warënka warar, gë farahahn warënka warar, gë njoya lav warënka warar. 14 Kece vankol ỹa njëryiko hnë wëraka pëhw gë wahi (12) do hnë itaka-wo keriko uw̃ac vëfaƴik pëhw gë wahi (12) Fape fa.

15 Mëleka le hnësëhnëɗëho ỹa mënkwëko ỹëŋa sanu soŋe ñaŋahn nkol ŋa, warënka w̃a do gë kece lëw̃u ỹa. 16 Nkol ŋa këñëlahnëko vacape vi fop: ƴary ŋa këñëlahnëko gë ƴank ŋa. Añaŋëko gë ỹëŋa ile mënkwëko ỹa, ndëkwëk waỹëŋa wawuli pëhw gë wahi (12,000). Ƴary ŋa, ƴank ŋa do gë ƴihn ŋa këñëlahnëko. 17 Ñaŋëk kece ỹa, ndëkwëk waỹëŋa keme gë wafëhw wahnah gë wahnah (144), ỹëŋa vahnë mbalëtahnëɗëho. 18 Kece nkol ŋa njëryiko gë wëraka walakëlah waryunënkah do nkol ŋa nkeho sanu facah fo ile w̃ëntëlëk gë sëleku facah. 19 Hnë wëraka wale njëryahniko kece vë nkol ỹa nkeho fop wasifa wëraka walakëlah. Taka dakëlah ndënkwëryënkw ŋa yasëp yeho, kigëna ŋa safir, tarëna ŋa nkeho kalësedëwan, nahëna ŋa emërod, 20 ɓëryëna ŋa sarëdëwan, kwëhn mbëɗ g'iryaw̃ ŋa wakorënalin, kwëhn mbëɗ gë wahi ŋa wakërisolit, kwëhn mbëɗ gë warar ŋa waberil, kwëhn mbëɗ gë wahnah ŋa watopas, kwëhn pëhw ŋa kërisopëras, kwëhn pëhw gë ryampo ŋa iyasent, kwëhn pëhw gë wahi ŋa ametisët. 21 Warënka pëhw gë wahi (12) w̃a yeho wanjere pëhw gë wahi (12). Rënka-wo uyere ryampo fo ye. Do ankaw̃ hnëm mbë nkol ŋa nkeho sanu facah had sëleku lancah ile ravëɗ nuyi hamëhni lëw̃u.

22 Ɓare Cery W̃ën Cankaf gelohna hnë nkol tac kaɓi Ahwëhn a W̃ën Hwëhn Fanka Fop fa ye Cery tac, ndampo fo gë Fape fa. 23 Nkol ŋa ɓalëlahna lav ma lepera soŋe penënda, kaɓi idanc W̃ënu ŋa penëka, do Fape fa humpen hudëw̃u ha ye. 24 Waɓulunda njasëɗëni hnë mpen ntëw̃u hna, do vëhnaw̃ vëvë nkal va njojëɗëni wahnapul walëw̃ hni w̃a. 25 Warënka walëw̃u w̃a ɓokëɗina piɗa kaɓi umëɗ ŋa ɓokëɗina nke. 26 Njojëɗe hnapul gë untënah waɓulunda ŋa. 27 Ñoñ ile wok pacëna ɓokëɗina tënk hnë nkol tac, lakënde vële liɗ ile wok catëna ỹa do vëw̃ër va; vële herik w̃ac hnë kayëte uwám mba Fape fa fo rënkëɗ.

22

1 Tac, mëleka ỹa tufëko garyëla sankaf w̃ënka uwám w̃a ile yaliɗëho hnë tinki W̃ën hna do Fape hna, pëtatënd had sëleku. 2 Fagant ỹëw̃a vë nkol ỹa do cant garyëla hna nke atëh uwám nte lëw̃ëɗ wahwënta pëhw gë wahi (12) bëhn hna. Lepera-wo-lepera antëw̃ëɗ, do yaryef lëw̃u ỹa njehnahnëɗëniho waɓulunda ŋa. 3 Ntavah W̃ënu ŋa njamënik, kata goɗina. Tinki W̃ënu ŋa do gë Fape fa yeɗ nkol hna, do vëryokuŋëhn W̃ën va ndokuŋëhnëɗëniha g'icëmb. 4 Anuɗëni yëka lëw̃u ỹa do w̃ac lëw̃u ỹa nkeɗ hnë ỹëw̃ lëw̃ hni hna. 5 Ɓokëɗina nke umëɗ, vahnë va vëvokëɗina mbalëhni humpen lampu, ma humpen lav, kaɓi Ahwëhn W̃ënu ŋa campehnëhnëɗëhëhni humpen hudëw̃u ha, do naw̃ëɗëni kantëm.

6 Tac mëleka mbok ntehno: «Waŋi wanës ye wante hoɗe kwëtahni do ye toña. Ahwëhn a, W̃ën wahakili wakila, paƴika mëleka lëw̃u ỹa tufëhni vëryokuŋ vëlëw̃u va ile rëfëka tëki ɓiỹëɗina.»

7 Yesu më ntehnëk: «Njijëɗëfu ɓiỹëɗina. Mbetak ale w̃aw̃ëhnëk wanës W̃ënu ŋa wante ye kayëte li.»

8 Ami, San, nkwëryëɓu do nuɓu watac. Ante nkwëryëɓuho do nuɓuho ŋa, ndëkwëhnëɓuho wapary mëleka le rufahnëɗëho watac ŋa, sëmbahnëw̃a. 9 Ɓare ntehnëko: «Antë ali waŋi! Arëfëlënta hu ɗoku hna yeɓu, gë wëjë do gë vëỹënta hu wakila ŋa, do gë vële hwëtaɗ wanës wade herik kayëte hna. W̃ënu ŋa fo rëfëka asëmbënd.»

10 Mbok ntehno: «Antë asow̃ëhni vahnë va wanës wante ye kayëte li, kaɓi wati le hahnëndik soŋe vëỹin va tëhajëk. 11 Ale rumpak a nko ntind watumpak, ale wok pacëna ỹa nkonti hnë ronkah hna, ɓare asatah a nko ntind usatah do afacah a pacëna kat.»

12 «Wëli, njijëɗëfu ɓiỹëɗina. Njonëhnëɗëfuha ami dënk ale-wo-le ile rëfëka nuỹa ỹa, vësaw̃a gante ntik ka. 13 Ami ye Alëfa gë Omega, Aryënkwëryënkw a gë Arëkwa ỹa, Wapëgwala gë Apuyala ŋa.

14 «Mbetani vële ryagëɗ vacuɗ vantëw̃ hni: tënkëɗëni gë warënka vë nkol w̃a do tokëɗëni atëh uwám w̃a. 15 G'ipër nkeni waɓe ŋa do gë vëhav va, vile wafaɗ do vëryaw̃, vële sëmbëɗ wamën wamër, ale-wo-le ỹahnëk ma liɗ wamër!

16 «Ami, Yesu, paƴëɓuha mëleka mën ỹa njonëhniw̃u iŋi ceɗeya soŋe vacery sali. Ami ye hnënk David, ikol nte fëtëɗ nkëhnëfacëɗ a.»

17 Iƴir ŋa gë aỹëlik a nësëni: «Ƴij!» Ale-wo-le w̃ëryëk ỹa nës: «Ƴij!» Ale-wo-le njok w̃ënka ŋa njij. Ale-wo-le ỹaɗ w̃ënka uwám ŋa, njij centi aki fo. 18 Ale-wo-le w̃ëryëk wanës wante kerehnëko W̃ënu ŋa hn'aŋi kayëte, paryi pëƴaɗëmu: ge ahnë nkwënëk iñë, W̃ënu ŋa nkwënëhnëɗëha wakata wante herik hnë kayëte tac. 19 Do ge ahnë ŋayëtëk wanës iŋi kayëte, W̃ënu ŋa ŋwanjëɗëha sah lëw̃u ỹa hnë atëh uwám do hnë nkol pacah hna.

20 Yesu pëƴahnëk waŋi fop toña ye do ntehn: «Ha, njijëɗëfu ɓiỹëɗina.» Nke koyëna. Ƴij, Ahwëhn Yesu!

21 Araɓi ipërëna Ahwëhn a Yesu nke gë w̃uhnë fop!

✡ 1:7 1.7: San 19.37

✡ 2:14 2.14: Vaker 25.1-2

✡ 2:17 2.17: Icahn 16.32-34

✡ 2:27 2.27: Wahnëw̃ 2.8-9

✡ 5:5 5.5: Wapëgwala 49.9

* 11:8 11.8 Sodom gë Esipët: W̃ënu ŋa hitiŋëk vaŋi vacape vaki ntëbi waỹëntaw̃ w̃a. (Wapëgwala 19.24-25; Icahn 14.23-28)

* 12:14 12.14 Lën w̃acik fëna fato ma Sintani.

* 14:1 14.1 Siỹo fakuŋ ye Yerusalem hna hn'ile nke Cery W̃ën Cankaf hna.

✡ 15:5 15.5: Vantiyehn 7.44